cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Այլմոլորակային երկինք
Մերկուրի
Միջին հաշվով, Արեգակը, երբ դիտվում է Մերկուրիից, ունի 2,5 անգամ ավելի մեծ անկյունային տրամագիծ, քան երբ դիտվում է Երկրից, և Արեգակի ստեղծած լուսավորությունը ավելի քան 6 անգամ ավելի մեծ է։ Էքսցենտրիսիտետության պատճառով Արեգակի հեռավորությունները աֆելիոնում և պերիհելիոնում տարբերվում են մեկուկես անգամ, ինչը նշանակում է, որ Արեգակի շուրջ Մերկուրիի մեկ պտույտի ժամանակ վերջինիս ստեղծած լուսավորությունը կարող է երկու անգամ փոխվել. դրա շնորհիվ կարելի է խոսել եղանակների փոփոխության մասին, չնայած այն հանգամանքին, որ Մերկուրիի պտտման առանցքը գրեթե ուղղահայաց է իր ուղեծրի հարթությանը ]։ Քանի որ Մերկուրին մթնոլորտ չունի, երկինքը սև է, և աստղերն ու մոլորակները կարելի է դիտել նույնիսկ օրվա ընթացքում։ Մերկուրիի վրա տարվա տեւողությունը 88 երկրային օր է, իսկ նրա առանցքի շուրջ պտտման շրջանը՝ 59 օր։ Այսպիսով, Մերկուրիի վրա արևային օրը տևում է 176 երկրային օր, բայց զգալի Էքսցենտրիսիտետության պատճառով Արեգակը շարժվում է շատ անհավասար, երբեմն այն կանգ է առնում իր ակնհայտ շարժման մեջ և որոշ ժամանակ շարժվում դեպի արևմուտք, իսկ Մերկուրիի որոշ տարածքներում հնարավոր է տեսնել. երկու արևածագ և Արեգակի երկու մայրամուտ օրվա ընթացքում։
Քանի որ Մերկուրին ավելի մոտ է Արեգակին, քան մյուս մոլորակները, դրանք կարող են դիտվել Մերկուրիից հակառակ դիրքում։ Վեներան և Երկիրը Մերկուրիի երկնքում առավելագույն պայծառությամբ փայլում են շատ պայծառ. նրանց աստղային մեծությունները համապատասխանաբար կազմում են -7,7m և -4,4m, մինչդեռ Վեներան, երբ դիտվում է Երկրից, ունի -4,7m պայծառություն։ Այսպիսով, Մերկուրիի երկնքում Վեներան
կարող է փայլել 15 անգամ ավելի պայծառ, քան Երկրի երկնքում։ Ավելին, չկա մոլորակ, որն ավելի պայծառ է փայլում, երբ դիտվում է որևէ այլ մոլորակից, ինչպես Վեներան Մերկուրիից։ Երկիրը Մերկուրիի երկնքում մի փոքր ավելի մռայլ է թվում, քան Վեներան Երկրի երկնքում առավելագույն պայծառության դեպքում, մինչդեռ Լուսինը նույնպես պարզ երևում է Մերկուրիից (-0,72m). այն քիչ աղոտ է երևում գիշերային երկնքում աստղերի փայլով երկրորդ ատղից՝ Կանոպուսից։ Երկրի և Լուսնի միջև անկյունային հեռավորությունը, երբ դիտարկվում է Մերկուրիից, կարող է լինել 15', ինչը նշանակում է, որ ժամանակի մեծ մասը Երկիրը և Լուսինը տեսանելի են անզեն աչքով ։ Մարսը շատ ավելի աղոտ կլինի, քան Երկրի երկնքում, և ավելի հեռավոր օբյեկտները դժվար թե փոխեն իրենց պայծառությունը ։
Մերկուրիի հյուսիսային բևեռային աստղը Վիշապի Օմիկրոնն է (Omicron Draconis), բայց այն հյուսիսային աշխարհի հյուսիսային բևեռից ավելի քան 2° է և շատ ավելի խավար է, քան Բևեռային աստղը. նրա տեսանելի մեծությունը +4,6 մ է։ Հարավային բևեռային աստղի դերը խաղում է Կենդանագրի Ալֆան (Alpha Pictoris) այն գտնվում է աշխարհի հարավային բևեռից 43' հեռավորության վրա և ունի +3,2m պայծառություն ։
Վեներա
Վեներայի ուղեծրի մեծ կիսաառանցքը 0,72 AU է, իսկ էսցենտրիսիտետությունը մոտ է զրոյի, ինչի պատճառով էլ նրա վրա Արեգակի լուսավորությունը գրեթե հաստատուն է և գրեթե երկու անգամ գերազանցում է երկրայինը։ Վեներան ունի շատ խիտ մթնոլորտ, գրեթե երկու կարգով ավելի խիտ, քան Երկրինը, և ամպերի շերտ, որի պատճառով երկինքը նարնջագույն է, և մակերևույթից դիտարկելուց նույնիսկ Արեգակի սկավառակը չի տարբերվում։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր են դիտարկումներ մթնոլորտի վերին հատվածից կամ այլ սպեկտրային դիապազոններում։ Վեներայի ուղեծրի և նրա հասարակածի հարթությունները տարբերվում են միայն 3°-ով, ուստի Վեներայի վրա եղանակների փոփոխություն չկա ։
Վեներայի վրա աստղային օրվա տևողությունը 243 երկրային օր է, իսկ տարվա տևողությունը՝ 225 երկրային օր։ Շնորհիվ այն բանի, որ Վեներան պտտվում է իր շարժման հակառակ ուղղությամբ, նրա վրա արեգակնային օրը տևում է ավելի քիչ, քան աստղայինը և կազմում է 117 երկրային օր։ Նույն պատճառով Վեներայի վրա Արեգակը ծագում է արևմուտքից և մայր մտնում արևելքում ։
Աշխարհի հյուսիսային բևեռին 5m-ից ավելի պայծառ ամենամոտ աստղը 42 վիշապն է։ Նրա մեծությունը 4,8m է, իսկ բևեռի անկյունային հեռավորությունը 2°-ից ավելի է։ Չկա նաև նկատելի հարավային բևեռային աստղ՝ ամենամոտը 5-րդ մեծության աստղ Ոսկե ձկան դելտան է, որը գտնվում է բևեռից գրեթե 3 ° հեռավորության վրա և ունի 4,3m պայծառություն ։
Լուսին
Լուսինը գտնվում է Երկրից փոքր հեռավորության վրա, որը 0,003 AU-ից պակաս է, ինչը նշանակում է, որ Արեգակի և մոլորակների տեսքը Լուսնից գործնականում չի տարբերվում քան Երկրից նրանց դիտելուց։ Լուսնի վրա մթնոլորտ չկա, ուստի նրա վրա երկինքը միշտ սև է, և Արևը չի խանգարում աստղերն և մոլորակները դիտելուն։ Լուսնի վրա աստղային օրը 27,3 երկրային օր է, իսկ արեգակնային օրը՝ 29,5 երկրային օր։ Լուսնի պտտման առանցքի շեղումը խավարածրի հարթությունից 1,5° է, ուստի Լուսնի վրա եղանակների փոփոխություն չկա ։
36 Վիշապ աստղը գտնվում է Լուսնի աշխարհի հյուսիսային բևեռից մոտավորապես 2,5° հեռավորության վրա, և 4,95m մագնիտուդով նրան 5m-ից ավելի պայծառ ամենամոտ աստղն է։ Հարավային բևեռային աստղը, ինչպես Վեներայի մոտ Ոսկե ձկան դելտան է, լուսնային բևեռից այն մի փոքր պակաս է, քան 2° ։
Մարս
Մարսի ուղեծրի կիսաառանցքը 1,52 AU է։ հետևաբար, Արեգակի անկյունային չափերը մոտավորապես 20' են, իսկ Արեգակի ստեղծած լուսավորությունը միջինում 2,3 անգամ պակաս է, քան Երկրի վրա։ Մարսը շարժվում է 0,1 էքսցենտրիսիտետ ուղեծրով, ուստի աֆելիոնում այն ​​նկատելիորեն ավելի հեռու է Արեգակից, քան պերիհելիոնում, և Արեգակից լուսավորությունը տարբերվում է գրեթե մեկուկես անգամ։ Մարսի վրա և՛ աստղային, և՛ արեգակնային օրերի տևողությունը մոտ է Երկրինին և կազմում է մոտ 24,6 ժամ .։ Մարսն ունի շատ ավելի քիչ խիտ մթնոլորտ, քան Երկիրը, սակայն նրա մթնոլորտում երկաթի օքսիդով հարուստ փոշու մասնիկներն ավելի շատ են, և լույսի ցրումը նրանում այլ բնույթ է ստանում։ Դրանց վրա կարմիր լույսն ավելի լավ է ցրվում, քան կապույտը, ուստի երկինքը ունի դեղնադարչնագույն կամ վարդագույն գույն, իսկ Արեգակը և նրա շուրջը գտնվող երկնքի շրջանը՝ կապտավուն։ Այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ Մարսի ավելի փոքր լուսավորության պատճառով կդիտվի Պուրկինեի էֆեկտը, և ամբողջ երկինքը մարդու աչքին ավելի կապույտ կթվա ։ Մարսի հասարակածի թեքությունը դեպի խավարածրի հարթությունը մի փոքր ավելի է, քան 25°, ինչը նշանակում է, որ Մարսի վրա եղանակները փոխվում են ։ Մարսի երկնքում գտնվող մոլորակներից ամենապայծառը կլինի Վեներան՝ առավելագույն պայծառության դեպքում −3,2m մագնիտուդով։ Երկրորդ ամենապայծառը կլինի Յուպիտերը՝ -2,6m տեսանելի մեծությամբ, իսկ Երկիրը, որը դարձել է ներքին մոլորակ, կունենա -1,6m պայծառություն՝ համեմատելի գիշերային երկնքի ամենապայծառ աստղի՝ Սիրիուսի պայծառությանը։ Լուսնի պայծառությունն ավելի թույլ կլինի, քան Մերկուրիի և Վեներայի երկնքում և կլինի +2,2m, ինչը համեմատելի է Հյուսիսային աստղի պայծառության հետ։
Մարսի երկնքի մեկ այլ առանձնահատկություն Մարսի արբանյակներն են՝ Ֆոբոսը և Դեյմոսը։ Չնայած նրանց շատ փոքր չափերին (տրամագիծը համապատասխանաբար 25 և 15 կմ է), երկու արբանյակներն էլ, երբ դիտարկվում են Մարսից, ավելի պայծառ են, քան բոլոր մոլորակները. Ֆոբոսի պայծառությունը կարող է հասնել -8m-ի, իսկ Դեյմոսին -3,7m-ի։ Նրանց ուղեծրերի կիսախոշոր առանցքները կազմում են համապատասխանաբար 9 և 23 հազար կմ, ինչը փոխհատուցում է նրանց փոքր չափերը՝ Ֆոբոսի և Դեյմոսի անկյունային տրամագիծը համապատասխանաբար 6' և 1' է։ Երկու արբանյակներն էլ տեսանելի են անզեն աչքով, սակայն դրանց չափերը բավարար չեն Արեգակի ամբողջական խավարման համար։ Ֆոբոսի ուղեծրի շառավիղը այնքան փոքր է, որ այն Մարսի շուրջ մեկ պտույտ է կատարում 9 ժամից պակաս ժամանակում, ինչը պակաս է, քան մեկ մարսյան օր. Այսպիսով, Ֆոբոսը գերազանցում է Մարսի պտույտը։ Այն բարձրանում է արևմուտքից և իջնում ​​հորիզոնից ներքև արևելքում ։
Նկատելի աստղերից աշխարհի հյուսիսային բևեռին ամենամոտը՝ Pi¹ Cygnus աստղն է, որը գտնվում է դրանից ավելի քան 5 ° հեռավորության վրա և ունի +4,65m մեծություն, ինչը կասկածելի է դարձնում նրա ընտրությունը որպես բևեռային։ Երկնքի ամենապայծառ աստղերից մեկը՝ Դենեբը, գտնվում է երկնային բևեռից 9° հեռավորության վրա։ Հարավային բևեռից 3°-ից պակաս գտնվում է Kappa Sails աստղը՝ +2,45m մագնիտուդով ։
Ֆոբոս
Ֆոբոսի երկնքի տեսքն ամբողջությամբ պետք է լինի նույնը, ինչ Մարսի վրա, այնուամենայնիվ, Մարսը տեսանելի կլինի Ֆոբոսի երկնքում, որն ունի շատ մեծ չափ. նրա անկյունային տրամագիծը կլինի 41 °։ Ֆոբոսի երկնքում լիովին լուսավորված Մարսի մեծությունը պետք է լինի −21m ինչը Արեգակից ընդամենը 100 անգամ ավելի մռայլ է։
Յուպիտեր
Յուպիտերի ուղեծրի կիսաառանցքը 5,2 AU է։ e., ինչը նշանակում է, որ Արեգակը Յուպիտերին լուսավորում է 27 անգամ ավելի թույլ, ունի −23m տեսանելի մեծություն և մոտ 6 անկյունային տրամագիծ ։ Յուպիտերի մոտ հասարակածի թեքությունը դեպի խավարածրի հարթությունը փոքր է, ուստի դրա վրա եղանակների փոփոխություն չկա ։ Յուպիտերի վրա մեկ օրը տևում է 10 ժամից մի փոքր պակաս, իսկ տարին մոտ 12 տարի։ Յուպիտերը, ինչպես մյուս հսկա մոլորակները, չունի ամուր մակերես, բայց երբ դիտենք նրա մթնոլորտի վերին շերտերից, երկինքը կունենա մուգ կապույտ գույն, իսկ ամպերը կարող են լինել տարբեր գույների ։
Յուպիտերի երկնքում, իր հեռավորության պատճառով, երկրային մոլորակները բավականին վատ են երևում. նրանք շատ ավելի մշուշոտ տեսք ունեն, քան Արեգակնային համակարգի ներքին շրջաններից և երբեք Արեգակից բավականաչափ հեռու չեն շարժվում։ Մարսի երկարացումը (էլոնգացիա) երբեք չի գերազանցում 20°, իսկ մյուս մոլորակների համար դա էլ ավելի քիչ է։ Յուպիտերի երկնքում գտնվող երկրային մոլորակներից ամենապայծառը կլինի Վեներան. առավելագույն պայծառության դեպքում նրա մեծությունը կհասնի −0,8m-ի, ինչը համեմատելի է Կանոպուսի պայծառության հետ։ Մոտավորապես նույն պայծառությունը Յուպիտերի երկնքում կունենա Սատուրնը, որն ավելի պայծառ է դարձել, քան Երկրի երկնքում։ Երկրի աստղային մեծությունը կհասնի +0,8m-ի, իսկ Լուսինը՝ +4,6m-ի, նրանց միջև անկյունային հեռավորությունը չի գերազանցի 2'-ը։ Մերկուրին և Մարսը իրենց գագաթնակետին կունենան համապատասխանաբար +1,8m և +3,9m մեծություններ, և ժամանակի մեծ մասը կլինի +6m-ից ավելի մուգ և տեսանելի չի լինի անզեն աչքով ։ Ուրանը մի փոքր ավելի պայծառ կլինի, քան Երկրի երկնքում և կհասնի +5,3m մեծության ։
Յուպիտերի երկնքում առավել ուշագրավ օբյեկտները պետք է լինեն նրա բազմաթիվ արբանյակները. դրանցից ամենապայծառը կլինեն Յուպիտերի Գալիլեյան արբանյակները՝ Իոն, Եվրոպան, Գանիմեդը և Կալիստոն։ Նրանց առավելագույն մեծությունները կլինեն համապատասխանաբար −10m, −9m, −9m և −6m։ Յուպիտերին ամենամոտ արբանյակներից մեկը՝ Ամալթեան, իր երկնքում կունենա մինչև −3m մեծություն։ Գալիլեայի արբանյակների անկյունային չափերը բավարար են արևի ամբողջական խավարումների համար, և Իոյի անկյունային տրամագիծը նույնիսկ ավելի մեծ է, քան Երկրի երկնքում Լուսնի անկյունային տրամագիծը ։ Գալիլեայի արբանյակները մոտ են Յուպիտերին և պտտվում են գրեթե նրա հասարակածի հարթության վրա, ուստի Իոն, Եվրոպան և Գանիմեդը նրա շուրջ յուրաքանչյուր պտույտով ընկնում են Յուպիտերի ստվերում։ Հետևաբար, Յուպիտերից նրանք երբեք տեսանելի չեն լինում ամբողջական փուլում ։ Յուպիտերի բևեռային աստղերը նույնն են, ինչ Լուսնինը. 36 Վիշապը, որի հեռավորությունը երկնային բևեռից 2,5° է, հյուսիսայինն է, իսկ Ոսկե ձկան դելտան, որը գտնվում է 1,5°-ում, հարավայինն է ։
Յուպիտերի արբանյակներ
Յուպիտերի ամենամոտ արբանյակներից մեկից՝ Ամալթեայից երևացող Յուպիտերը ունի 44°-ից ավելի անկյունային տրամագիծ և −20m ակնհայտ մեծություն՝ Արեգակից ընդամենը 15 անգամ ավելի աղոտ։ Այլ արբանյակների երկնքում Յուպիտերը այնքան էլ մեծ չէ, բայց նաև բավականին պայծառ է, օրինակ, երբ դիտվում է Կալիստոյից, նրա մեծությունը հասնում է −15m-ի։ Այնուամենայնիվ, սա ավելի քիչ է, քան լրիվ Երկիրը Լուսնի երկնքում. Արեգակից հեռավորության պատճառով Յուպիտերը ստանում է շատ ավելի քիչ էներգիա մեկ միավորի տարածքի համար ։
Սատուրն
Սատուրնը հեռու է Արեգակից 9,5 AU, այսինքն՝ այն լուսավորվում է Արեգակից 90 անգամ ավելի թույլ, քան Երկիրը։ Արեգակը, ինչպես դիտվում է Սատուրնից, ունի −22m մեծություն և 3'-ից մի փոքր ավելի անկյունային տրամագիծ։ Սատուրնի վրա մեկ օրը տևում է 10,6 ժամ, իսկ տարին ավելի քան 29 տարի։ Սատուրնի հասարակածի և նրա ուղեծրի միջև անկյունը գրեթե 27° է, հետևաբար Արեգակի թեքումն ավելի շատ է տատանվում, քան Երկրի վրա, և տեղի է ունենում եղանակների փոփոխություն ։ Սատուրնի երկինքը դեղին է ։ Մոլորակները Սատուրնից դիտարկվելուց ավելի մշուշոտ կլինեն, քան Յուպիտերի երկնքում։ Վեներան 0 մ-ից ավելի պայծառ չի լինի, իսկ Երկիրը՝ +2m, իսկ Լուսինն տեսանելի չի լինի անզեն աչքով, Մերկուրիի պայծառությունը +3m-ից պայծառ կլինի, իսկ Մարսը +5,5m գտնվելով մարդու աչքով տեսանելիության սահմանին ։ Բացի այդ, մոլորակները կգտնվեն Արեգակին շատ մոտ, ինչը մեծապես կխանգարի նրանց դիտարկումներին, իսկ պայծառությունը առավելագույնը կլինի վերին միացման ժամանակ։ Յուպիտերը լավ կդիտարկվի, նրա երկարացումը կհասնի 33 °, իսկ մեծությունը +0,2m։ Ուրանը նկատելիորեն ավելի պայծառ կլինի, քան Երկրից դիտարկելիս։ Առճակատման դեպքում այն ​​կհասնի +4,4m մեծության ։
Սատուրնի երկնքում տեսանելի կլինեն նրա արբանյակները, որոնք ավելի շատ են, քան Յուպիտերինը։ Նրանցից ամենապայծառները՝ -5m-ից ավելի պայծառ, կլինեն Սատուրնի 7 ամենամեծ արբանյակներից 6-ը՝ Տիտանը, Ռեան, Դիոն ան, Թետիսը, Էնցելադը և Միմասը։ Հաբեթը՝ մեծությամբ երրորդ արբանյակը, շատ հեռու է Սատուրնից՝ նման տեսանելի աստղային մեծություն ունենալու համար։ Վեց ամենապայծառ արբանյակներն ունեն Երկրի երկնքում գտնվող Լուսնի անկյունային չափ, որն ավելի մեծ է, քան Արեգակինն է Սատուրնի երկնքում (5-15' միջակայք), և նրանք կարող են առաջացնել Արեգակի ամբողջական խավարումներ Սատուրնի վրա։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ամենամեծ արբանյակը, և՛ գծային, և՛ անկյունային չափսերով, Տիտանն է, այն ամենապայծառը չէ իր ցածր ալբեդոյի պատճառով. Տիտանը հասնում է −6,2m պայծառության, իսկ ամենապայծառը՝ Թետիսը, −7,7m է։ Բացի այդ, Սատուրնն ունի բազմաթիվ այլ արբանյակներ, որոնք ավելի պայծառ են, քան գիշերային երկնքի աստղերը և Սատուրնից դիտվող մոլորակները ։ Սատուրնի մեկ այլ ուշագրավ առանձնահատկությունը նրա օղակներն են։ Սատուրնից օղակների տեսքը կախված է դիտարկման վայրի լայնությունից։ Բևեռային շրջաններում՝ 66-րդ զուգահեռականից վեր, օղակները տեսանելի չեն և գտնվում են հորիզոնից ցածր։ Հասարակածին ավելի մոտ տեսանելի է դառնում օղակների արտաքին մասը, իսկ 39-րդ զուգահեռականում օղակները լիովին տեսանելի են՝ առավելագույն լայնությունը 31 °։ Հետագա շարժվելով դեպի հասարակած, նրանք սկսում են նեղանալ, մինչդեռ բարձրանում են դեպի զենիթ, իսկ հասարակածից նրանք նման են շատ բարակ շերտի, որն անցնում է արևմուտքից արևելք զենիթով։ Արեգակի հակառակ ուղղությամբ օղակների մի մասը ծածկված է Սատուրնի կողմից ։
Յուպիտերի տրամագիծը Արեգակի տրամագծի մոտավորապես մեկ տասներորդն է, բայց տարանցման ժամանակ Յուպիտերը ավելի մոտ է Սատուրնին, քան Արեգակը, ուստի Յուպիտերի անկյունային տրամագիծը Արեգակի տրամագծի հինգերորդից ավելին է, և Արեգակի պայծառությունը նվազում է ավելի քան 5%-ով։ Այնուամենայնիվ, նման տարանցումները տեղի են ունենում շատ հազվադեպ՝ միջինում հազարամյակում մեկ անգամից պակաս ։
Սատուրնի համար հյուսիսային բևեռային աստղը 2 Փոքր Արջ է, որը գտնվում է աշխարհի հյուսիսային բևեռից 3,5 ° հեռավորության վրա, 4,3m մագնիտուդով։ Երկրի բևեռային աստղը գտնվում է Սատուրնի երկնքի բևեռից 6°-ից պակաս հեռավորության վրա։ Հարավային բևեռային աստղի դերը խաղում է Օկտանտի Դելտան, որը գտնվում է բևեռից 30'-ից քիչ հեռավորության վրա, նույնպես 4,3m մագնիտուդով ։
Սատուրնի արբանյակներ
Սատուրնի արբանյակների մեծ մասը պտտվում են նրա հասարակածի հարթությունում, ինչպես նաև նրա օղակները։ Հետևաբար, Սատուրնը տեսանելի կլինի արբանյակներից՝ հատված օղակների շերտով, որը երևում է եզրից, իսկ մնացած արբանյակները՝ կդիտվեն մեկ գծով շարված ։
Տիտանը արեգակնային համակարգի միակ արբանյակն է, որն ունի խիտ մթնոլորտ։ Այն բաղկացած է հիմնականում ազոտից և մեթանից և ստեղծում է Երկրի մթնոլորտից մեկուկես անգամ ավելի մեծ ճնշում։ Այն փոխանցում է լույսի մոտ 10%-ը տեսանելի տիրույթում և ուժեղ ցրում է այն, ուստի մակերեսից օպտիկական դիտարկումներն անհնար են, սակայն ինֆրակարմիր տարածքում մթնոլորտը թափանցիկ է։ Մակերեւույթի երկինքը կարմիր-նարնջագույն է, որոշ բարձրության վրա՝ դեղին, իսկ մթնոլորտի վերին մասում՝ կապույտ ։ Տիտանի երկնքում Սատուրնը ունի 5° անկյունային տրամագիծ, իսկ օղակները զբաղեցնում են 12°։ Առանց մթնոլորտային կլանումը հաշվի առնելու՝ Սատուրնի տեսանելի մեծությունը պետք է հասնի −14m-ի, իսկ ինքը՝ Սատուրնը, ինչպես Երկիրը Լուսնի երկնքում, պետք է լինի երկնքի մի հատվածում և դիտարկվի միայն Տիտանի մակերևույթի մի մասից ։.
Միմասը Սատուրնի ամենամոտ արբանյակներից մեկն է։ Իր երկնքում Սատուրնը կունենա մոտ 35° անկյունային տրամագիծ, իսկ օղակները կձգվեն 90°։ Սատուրնի մեծությունը կլինի -18m, ինչը համապատասխանում է Արեգակի ստեղծածից ընդամենը 40 անգամ ավելի քիչ լուսավորության ։
Ուրան
Ուրանը Արեգակից 19 AU հեռավորության վրա է։ Այսինքն, Արեգակի անկյունային չափը 2'-ից փոքր է, իսկ տեսանելի մեծությունը մոտ −20m է։ Ուրանի վրա օրվա տևողությունը 17,2 ժամ է, իսկ տարին այնտեղ 84 անգամ ավելի երկար է տևում, քան Երկրի վրա ։ Ուրանի երկինքը պետք է որ կապույտ լինի ։
Ուրանի առանձնահատկություններից մեկը հասարակածի թեքությունն է դեպի իր ուղեծրի հարթությունը՝ մոտ 98° ։ Այդ իսկ պատճառով, Ուրանի մակերևույթի մեծ մասում, բացառությամբ հասարակածային շրջանների, պետք է լինեն բևեռային օրեր և բևեռային գիշերներ, որոնք տևում են մինչև 42 երկրային տարի ։
Մերկուրին անտեսանելի կլինի անզեն աչքով շատ ժամանակ, իր առավելագույն մագնիտուդով ունենալով մոտ +4,5 մ մագնիտուդ։ Վեներան և Երկիրը համապատասխանաբար կունենան +1,7m և +3,4m մեծություններ և երբեք չեն լինի Արեգակից 3°-ից ավելի հեռավորության վրա։ Յուպիտերի երկարացումը կհասնի 15°-ի, իսկ ինքը՝ Յուպիտերը, Վեներայի պես պայծառ կլինի։ Սատուրնը կունենա Երկրի պայծառության համեմատելի պայծառություն և առավելագույն երկարացում 30°։ Նաև +5,6m մեծությամբ Նեպտունը տեսանելի կլինի անզեն աչքով հակադրությունների մոտ ։
Ուրանի երկնքում Արեգակից հետո ամենապայծառ օբյեկտները կլինեն նրա արբանյակները։ Ուրանի ամենամեծ արբանյակները՝ Տիտանիան, Օբերոնը, Ումբրիելը, Արիելը և Միրանդան, համապատասխանաբար կունենան աստղային մեծություններ՝ -4,7m, -3,6m, -5m, -6,3m և -4,4m։ Նրանց չափերը բավարար են Արեգակն ամբողջությամբ խավարելու համար, և Արիելը կունենա ամենամեծ անկյունային չափը՝ մոտ 24'։ Քանի որ արբանյակները պտտվում են Ուրանի հասարակածի հարթությանը մոտ, երբ Ուրանի վրա ձմեռ է կամ ամառ, Արևը մոտ է երկնային բևեռին, և արբանյակները չեն հասնում ոչ լրիվ, ոչ զրոյական փուլին, և շատ ժամանակ միայն. նրանց սկավառակի կեսն է լուսավորված ։ Ուրանի հյուսիսային բևեռային աստղը Օձակիրի Էտան է՝ 2,45m մագնիտուդով և 40'-ից մի փոքր փոքր բևեռային հեռավորությամբ։ Հարավային բևեռի դերը խաղում է 4,8m մագնիտուդով 15 Օրիոնն է, որը գտնվում է բևեռից 30'-ից պակաս հեռավորության վրա։
Նեպտուն
Նեպտունի ուղեծրի շառավիղը 30 AU է։ Հետևաբար, Արեգակը Նեպտունի երկնքում ունի մոտ 1' տրամագիծ, որը գտնվում է մարդու աչքի լուծաչափի սահմանին ։ Այնուամենայնիվ, Արեգակի ակնհայտ պայծառությունը կլինի -19,5m, ինչը մոտ հազար անգամ ավելի պայծառ է, քան Երկրի երկնքում լիալուսինը։ Նեպտունի վրա մեկ օրը տևում է մոտ 16 ժամ, իսկ տարին 164 երկրային տարի է։ Պտտման առանցքի թեքությունը 28° է ։ Նեպտունն իր կազմով նման է Ուրանին, ուստի նրա երկինքը նույնպես պետք է կապույտ գույն ունենա ։
Նեպտունի երկնքի ամենապայծառ մոլորակը կլինի Յուպիտերը՝ +2,5m մեծությամբ առավելագույն պայծառությամբ, երկրորդ ամենապայծառ մոլորակը կլինի Վեներան՝ +2,7m մագնիտուդով։ Երկրի և Սատուրնի պայծառությունը չի գերազանցի +4m-ը, իսկ մնացած մոլորակները տեսանելի չեն լինի անզեն աչքով ։ Նեպտունի արբանյակներից Տրիտոնը կլինի ամենապայծառն ու ամենամեծը՝ հասնելով −6,5m մեծության և ունենալով 28' անկյունային տրամագիծ՝ մի փոքր փոքր, քան Լուսնինը։ Մյուս արբանյակները նկատելիորեն կթուլանան, նրանց պայծառությունը չի գերազանցի −3m ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլորակագիտություն Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ Կատեգորիա:Աստղագիտություն Կատեգորիա:Դիտողական աստղագիտություն Կատեգորիա:Երկինք
Պիպա Միդլթոն
Ֆիլիպա Շարլոտա «Պիպա» Միդլթոն (Philippa Charlotte «Pippa» Middleton, ), բրիտանացի գրող։
Քեմբրիջի դքսուհի Քեյթի հարազատ քույրն է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռեդինգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Սյունակագիրներ
Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժեր
Արդի ժամանակաշրջանում ռազմաօդային ուժերը գնալով ավելի մեծ դեր են խաղում պատերազմական գործողությունների մեջ։ Այս առումով բացառություն չեն կազմելու նաև Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերը, որոնց զարգացմանը Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը մշտապես մեծ ուշադրություն է հատկացրել։
Ըստ ադրբեջանական կողմի՝ ներկայիս ռազմաօդային ուժերի (ՌՕՈՒ) արմատները հասնում են մինչև 1918 թվականի հունիսի 26-ը, երբ Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետությունը գնեց իր առաջին ռազմական օդանավը։ 1991 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց հետո, Ադրբեջանի բախտը մեծապես բերեց նաև ռազմաօդային ուժեր ստեղծելու և զարգացնելու առումով, քանզի նրան անցած տարածքներում էին տեղակայված փլուզված Խորհրդային Միության ռազմաօդային ուժերի և հակաօդային պաշտպանության բազմաթիվ զորամասեր ։
Ադրբեջանի ՌՕՈՒ-ի թվաքանակը
2006 թվականի դրությամբ Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի անձնակազմի թվաքանակը կազմել է 7900 զինծառայող.
Ներկայիս կազմակերպչական կառուցվածք
Ըստ Brinkster.net տեղեկատվական կայքի հաղորդման՝ 2004 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ Ադրբեջանի ռազմաօդային և հակաօդային պաշտպանության ուժերը բաղկացած էին հետևյալ զորամասերից ու ստորաբաժանումներից.
Որոշ տվյալներով՝ Ադրբեջանի ՀՕՊ-ի կազմի մեջ մտնում են՝
Բացի այդ, կային այլ ռազմաօդային բազաներ, ներառյալ՝
Հաշվի առնելով ադրբեջանական զանգվածային լրատվամիջոցներում առկա տեղեկությունները Ադրբեջանի ՌՕՈՒ-ի ստանդարտ օդանավը հանդիսացող ՄիԳ-29-ները (տես «Azerbaijan shows 4th generation MiG-29 multirole fighter jets»։ Today.az։ March 29, 2007։ Վերցված է 2012-06-21) տեղեկայաված են վերը թվարկվածներից հենց վերջին երկու ռազմաօդային բազաներում։
Կա նաև
Ադրբեջանցի օդաչուները ուսումնավարժական դասընթացներ են անցնում Ադրբեջանի ռազմաօդային դպրոցում, ապա` իրենց հմտությունները զարգացնում իրենց զորամասերում։ Ադրբեջանը լայնածավալ ուսումնավարժական գործունեություն է իրականացնում իր օդաչուների համար Թուրքիայի, ԱՄՆ-ի, Ուկրաինայի և մի շարք այլ արևմտյան երկրների հետ։ Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի ակադեմիան մեծագույն դեր է խաղում Ադրբեջանի օդաչուների կատարելագործման գործում։ Ադրբեջանցի օդաչուները հատկապես լայն ուսուցում են անցնում Ուկրաինայի օդաչուների ռազմական դպրոցում ։
Ըստ ռուսաստանցի ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինի՝ Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերը (ՌՕՈՒ) ներառում են հետևյալ զորամասերը.
ՌՕՈՒ-ի մարտական կազմի ընդլայնումը և Ադրբեջանի միջազգային պարտավորությունների խախտումը
Մեկնաբանություն. Հարձակողական մարտական ինքնաթիռների թիվը 94 միավոր է, ըստ Խրամչիխինի` բաց աղբյուրներից քաղված տվյալների, դրան ավելացնենք նաև չեխական Լ-39 ուսումնական ինքնաթիռները, որոնք լիովին ի վիճակի են մարտական խնդիրներ կատարելու, Ադրբեջանի քվոտան մարտական ինքնաթիռների գծով (100 միավոր) գերազանցված կտեսնենք 17 միավորով։ Ուղղաթիռների գծով Ադրբեջանն իր քվոտան (50 միավոր) գերազանցում է ոչ պակաս քան 3 անգամ ։
Ի դեպ, ի թիվս մի շարք բացթողումների, Ալեքսանդր Խրամչիխինը տեղյակ չի եղել նաև Ադրբեջանի ՌՕՈՒ-ում առկա «Հարոփ» (IAI Harop) անօդաչու թռչող սարքերի մասին։
«Հարոփ» կամիկաձե ԱՕԹՍ-ների կիրառումը 2016 թվականի Ապրիլյան Քառօրյա պատերազմում
Կամիկաձե-ԱՕԹՍ-ները նոր մահաբեր զենք են, որոնց առաջին անգամ լայնորեն կիրառումը մեծ առավելություն էր տալիս ագրեսոր կողմին` Ադրբեջանին։ Սակայն հայկական կողմին հաջողվեց վայր գցել կամ վայր իջեցնել 12 տարատեսակ ԱՕԹՍ։ Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանի ԱՕԹՍ-ներին հաջողվեց որոշակի վնասներ պատճառել հայկական կողմին։ Կամիկաձե-ԱՕԹՍ-ի զոհ դարձավ նաև Մարտակերտի շրջանի տարածք հասած Սիսիանի երկրապահ-կամավորների ավտոբուսը, որտեղ զոհվեցին հայ քաջարի 6 կամավորականներ։ Զուտ պատահականությամբ ԱՕԹՍ-ի զոհ չդարձավ նաև հայ լրագրողների ավտոբուսը, որից տասնյակ մետր հեռավորության վրա ընկավ երկնքից սրընթաց գրոհի իջած մահաբեր սարքը։ Պարզվեց, որ հարվածային այդ սարքերը իսրայելական IAI Harop-ներ են, որոնք արտադրել է «Israel Aerospace Industries» ռազմաօդային կոնցեռնի «Տաասիա Ավիրիտ» ռազմարդյունաբերական ընկերությունը։ Նաև համացանցում հայտնվեց հայկական ռազմական դիրքերը գրոհող իսրայելական ԱՕԹՍ-ի տեսանկարահանությունը։ Իսրայելական «Հարոփ» ԱՕԹՍ-ը իսկական կամիկաձե է, որը, ի տարբերություն հայտնի ամերիկյան «Փրիդեյթըր» (Predator) ԱՕԹՍ-ի, որը հակառակորդի թիրախների վրա արձակում է իր վրա տեղակայված «Հելֆայըր» (Hellfire) հրթիռները, հենց ինքն է նպատակաուղղվում դեպի թիրախը և ոչնչացնում է վերջինիս` երկնքից քարի նման ընկնելով նրա վրա։ Իսրայելական այդ 135 կգ-անոց ԱՕԹՍ-ները օդ են բաց թողնվում թվով 12 հատուկ շարժական կոնտեյներներից, որոնք գտնվում են բեռնատար մեքենայի վրա։ Ցամաքային թիրախները գրոհելու համար այդ ԱՕԹՍ-ն ունի 15-ից 23 կգ-անոց մարտագլխիկ։ ԱՕԹՍ-ը օդում շարժվում է պրոպելլերի օգնությամբ, կարող է 6 ժամ լինել երկնքում` փնտրելով նպատակակետեր։ «Հարոփը» կարող է գործել մեծ բարձրությունների վրա, ինչը ընդլայնում է նրա տեսադաշտը և նվազեցնում իր նկատելիությունն ու ոչնչացման հավանականությունը։ Նպատակակետը գտնելուն և ընտրելուն պես` դրոնը ցած է ընկնում` նրա վրա տանելով իր մահաբեր պայթուցիկ լիցքը։ Իսկ եթե թռիչքի ընթացքում չի հաջողվում ոչնչացման ենթակա նպատակակետ գտնել, ապա դրոնը հետ է վերադառնում իր արձակման վայր։ Քառօրյա պատերազմում առաջին անգամ կիրառված կամիկաձե-ԱՕԹՍ-ները փորձարկում անցան իրական պատերազմական գործողություններում` հետագա ավելի մեծ պատերազմում լայնորեն կիրառվելու համար ։ Ըստ Harop-ների արտադրողի` Israel Aerospace Industries-ի պաշտոնական կայքի տվյալների` այդ ԱՕԹՍ-ը կարող է հեռակառավարվել կամ ինքնանպատակաուղղվել դեպի թիրախը` սեփական ռադարի օգնությամբ կամ էլ գետնից արձակվող ռադիոճառագայթները որսալու շնորհիվ ։ Harop-ը համարվում է հակառակորդի Հակաօդային պաշտպանության դեմ պայքարի հիանալի միջոց, քանզի այդ դրոնի փոքր չափսերը թույլ են տալիս խուսափել ցամաքային ռադարների կողմից հայտնաբերվելուց ։ «Հարոփը» համարվում է «Հարփի» (Harpy) դրոնի կատարելագործված տարբերակը, որը հեռակառավարման հնարավորություն չի ունեցել։ Ի դեպ, իսրայելական հետախուզական ԱՕԹՍ-ները կիրառվել են Ադրբեջանի կողմից նաև այլ հարևան պետությունների դեմ։ Օրինակ` 2014թ. օգոստոսին Ադրբեջանի տարածքից Իրանի օդային տարածք էր ներթափանցել իսրայելական հետախուզական ԱՕԹՍ-ներից մեկը։ Համենայն դեպս, հայտնաբերվել էր այդ մեկը ։
Մինչև Քառօրյա պատերազմը տեղի ունեցած նշանավոր իրադարձություններ
2009 թվականի փետրվարի 11-ին Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարը՝ գեներալ-լեյտենանտ Ռահիլ Ռզաևը սպանվեց իր տան մոտակայքում ։ Ռզաևը, ըստ որոշ տեղեկությունների, մահից առաջ սերտորեն բանակցում էր ԱՄՆ-ի հետ՝ իր ենթակա ռազմաօդային ուժերի արդիականացման և արևմտականացման համար, հնարավոր է, ներառելով ԱՄՆ-ից կործանիչ օդանավերի հավանական գնումը ։ Հավանական է, ռուսական հատուկ ծառայությունները, Ադրբեջանը չկորցնելու մտահոգությամբ, ոչնչացրեցին ադրբեջանական զինված ուժերը դեպի արևմուտք տանող և ռուսական ազդեցությունից կտրող այդ զինվորականին։ Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի պաշտոնը թափուր մնաց, մինչև որ 2009 թվականի դեկտեմբերին այդ պաշտոնին նշանակվեց Մեհտիևը ։
2010 թվականի մարտի 3-ին Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի Սու-25 ինքնաթիռը կործանվեց Ադրբեջանի արևմուտքում գտնվող Թովուզի շրջանում ։ Ինքնաթիռի օդաչուն՝ Ֆամիլ Մամեդլին զոհվեց։ Երկար ժամանակ հետաքննություն էր վարվում, այդ օդային աղետի պատճառները պարզելու համար։
2011 թվականի փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի ՌՕՈՒ-ի մեկ այլ ինքնաթիռ՝ Սու-25ՈՒԲ կործանվեց Ադրբեջանի Քյուրդամիրի շրջանի երկնքում։ Անձնակազմի երկու անդամներն էլ, ըստ Ադրբեջանի ՊՆ մամլո ծառայության պետի հաղորդագրության, ողջ մնացին   ։
Հակաօդային պաշտպանություն
Հակաօդային պաշտպանությունը, լինելով առանձին զորատեսակ, կազմակերպչական առումով մնում է Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի կազմում և հանդիսանում Ադրբեջանի զինված ուժերի երեք հիմնական բաղադրիչներից մեկը ։ Փաստացիորեն 1990 թվականից Ռուսաստանը Ադրբեջանին էր թողել վերջինիս տարածքում դեռևս Սառը պատերազմի ժամանակներից գործող հակաօդային պաշտպանության (ՀՕՊ) զորամասերը։
Որոշ տվյալներով՝ Ադրբեջանի ՀՕՊ-ի կազմի մեջ մտնում են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմաօդային ուժերը ըստ երկրների Կատեգորիա:Ադրբեջանի զինված ուժեր Կատեգորիա:Ավիացիան Ադրբեջանում Կատեգորիա:1992 թվականին ստեղծված զորամասեր և ռազմական կազմավորումներ Կատեգորիա:1992 թվականին ստեղծված կազմավորումներ Ադրբեջանում
Ֆինլանդիայի և Շվեդիայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին
2022 թվականի մայիսին Շվեդիան և Ֆինլանդիան դիմել են ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու համար ։ Երկու երկրների համար էլ սա նշանավորել է ռազմական չեզոքության քաղաքականությունից հրաժարվելը, որին նրանք հավատարիմ ենմնացել երկար տասնամյակներ ։ Այս պետությունների արտաքին քաղաքականության նման շրջադարձը արձագանք էր Ուկրաինա ռուսական ներխուժմանը, որը սկսվեց 2022 թվականի փետրվարի 24-ին ։ Շվեդիան և Ֆինլանդիան գտել են, որ Ռուսաստանի գործողությունները արմատապես փոխել են իրենց ազգային անվտանգության մարտահրավերներն ու ռիսկերը ։ Այս պետությունների քաղաքացիների կարծիքով՝ չեզոքությունն այլևս ի վիճակի չէր չհարձակվելու երաշխիք լինել ։ Շվեդիան և Ֆինլանդիան ունեն հզոր ռազմական ուժեր, որոնք երկար տարիներ ակտիվորեն համագործակցում են ՆԱՏՕ-ի հետ ։  1995 թվականին Շվեդիան և Ֆինլանդիան դարձան Եվրամիության անդամներ ։ Սպասվում է, որ նրանց մուտքը ՆԱՏՕ կտրուկ կուժեղացնի Դաշինքի դիրքերը Բալթիկ ծովում , ինչը կլինի Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ամենամեծ աշխարհաքաղաքական հետևանքներից մեկը ։
Ֆինլանդիան միացել է ՆԱՏՕ-ին 2023 թվականի ապրիլի 4-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Շվեդիայի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի արտաքին հարաբերություններ
Յուրվիլեր
Յուրվիլեր (Urvillers), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Ռիբմոն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Սեն Կանտեն։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 610 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 409 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 297-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 112-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 72,6%, 1999 թվականին եղել է 72,2%)։ 297 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 268-ը (137 տղամարդ և 131 կին), գործազուրկ էին 29 մարդ (18 տղամարդ և 11 կին)։ 112 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 33-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 53-ը՝ թոշակառուներ, 26-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ալաջաջյան
Ալաջաջյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Վահրամ Պահլավունի կամավորական ջոկատ
«Վահրամ Պահլավունի» կամավորական ջոկատ։ Կոչվել է Հայոց իշխանաց իշխան Վահրամ Պահլավունու (980-1020-ական թթ.) անունով։ Կազմավորվել է 1990 թվականին Դիլիջան քաղաքում՝ Երևանի «Հատուկ նշանակության խումբ» (ՀՆԽ) ջոկատի հրամանատար Վ. Վարդանովի նախաձեռնությամբ։ Ունեցել է ռազմական խորհուրդ, շտաբ, զինանշան (ընդօրինակված Պահլավունիների զինանշանից), օրհներգ (հեղինակ՝ Արզաս Ոսկանյան)։ 1993 թվականին ջոկատի հիմքի վրա ստեղծվել է մոտոհրաձգային գումարտակ։ 1990-1994 թվականներին ջոկատը, նրա խմբերն առանձին կամ գումարտակի կազմում մասնակցել են ՀՀ Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար), Իջևանի (Կիրանց, Բերքաբեր), Ճամբարակի (Վահան, Արծվաշեն, Ջիլ, Արտանիշ և «Քիշաթաղ», «Ալագերալ» բարձունքներ), Տավուշի (Չինարի) շրջանների ինքնապաշտպանական մարտերին։ Գործել է նաև որպես ճակատային գծի անցում ապահովող ստորաբաժանում՝ «ՀՆԽ» հետախուզական խմբերի համար։ Հրամանատարն է եղել Լ. Մաթևոսյանը։ Ջոկատից Հայաստանի Հանրապետության «Արիություն» մեդալով պարգևատրվել է 7 (3-ը՝ հետմահու), Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական ծառայություն» մեդալով՝ 2, Արցախի Հանրապետության «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով՝ 3։ Ջոկատից զոհվել է 3 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Ալիքյան (այլ կիրառումներ)
Ալիքյան, կարող է վերաբերել՝
Հրդեհ Բաքվի մետրոպոլիտենում (1995)
Հանգամանքներ
Կենդանի մնացած ուղևորներից մեկը վկայել է ․
Ողբերգությունից հետո Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիևը հատուկ հրամանով հանրապետությունում համազգային եռօրյա սուգ հայտարարեց։ Նախագահը նաև հրամայեց զոհվածների ընտանիքներին 1-ական մլն մանաթ հատկացնել և զոհերին թաղել պետական միջոցներով։
Պատճառներ
Ողբերգության պատճառների շուրջ գլխավոր վարկածի համաձայն՝ վագոններից մեկի քարշային շարժիչն է վառվել, և շփոթված մեքենավարը սխալ որոշում է ընդունել կանգնեցնել գնացքը նեղ թունելում (5.6 մ բարձրությամբ, 5 մ լայնությամբ)՝ «Ուլդուզ» և «Նարիմանով» կայարանների միջև՝ «Ուլդուզ» կայարանից 200 մ հեռավորության վրա։ Երբ գնացքը կանգնել է, թունելը լցվել է ծխով, որից հետո մեքենավարը հայտնել է պատահարի մասին և պահանջել անջատել հոսանքը կոնտակտային ռելսից։
Թունելի վատ օդափոխության և աղոտ լուսավորության պատճառով ուղևորներից շատերը խեղդվել են կամ ճզմվել խուճապի արդյունքում։ Շատերը կոտրված ապակիներից կտրվածքներ են ստացել։ Հրդեհի արդյունքում զոհվածներից շատերը մահացել են գնացքի մեջ, իսկ թունելում գտել են 40 մարմին։ Մի քանի մարդ մահացել է հոսանքահարումից այն բանից հետո, երբ փորձել են բռնվել ուժահաղորդ և հաղորդակցության մալուխներից, որպեսզի շրջանցեն հրդեհված գնացքը։
Չնայած դրան՝ պատահարը հետաքննող կառավարական կոմիտեի նախագահը՝ երկրի առաջին փոխվարչապետ Աբասովը, հայտարարեց, որ ողբերգության գլխավոր պատճառը հնացած սարքավորումներն են․
Հետևանքներ
Պաշտոնապես հայտարարված տվյալների համաձայն՝ հրդեհի պատճառով զոհվել է 286 ուղևոր (այդ թվում՝ 28 երեխա) և 3 փրկարար, ընդհանուր առմամբ 289 մարդ։ Վիրավորների թիվը կազմել է 270 մարդ (այդ թվում՝ 69 մարդ հոսպիտալացվել է և 13-ի վիճակը եղել է ծանր)։
Բաքվի մետրոպոլիտենի վտանգը
Բաքվի մետրոյում այդ պատահարից առաջ և հետո մի քանի անգամ ահաբեկչություններ, փոքր հրդեհներ և շարժասանդուղքի փլուզում է տեղի ունեցել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրդեհներ Ադրբեջանում Կատեգորիա:1995 հրդեհներ Կատեգորիա:Երկաթգծի պատահարներ Ադրբեջանում Կատեգորիա:Բաքվի մետրոպոլիտեն Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 28 իրադարձություններ Կատեգորիա:1995 երկաթգծի պատահարներ Կատեգորիա:1995 Ադրբեջանում Կատեգորիա:Պատահարներ և ահաբեկչություններ մետրոպոլիտենում Կատեգորիա:1995 հոկտեմբեր
Ֆաուստ (օպերա)
«Ֆաուստ», ֆրանսիացի երգահան Շառլ Գունոյի օպերա հինգ գործողությամբ։ Ֆրանսերեն լիբրետտոն Ժյուլ Բարբիեի և Միշել Կարեի՝ ըստ Յոհան Գյոթեի համանուն ողբերգության առաջին մասի։ Օպերայի առաջին ներկայացումը կայացել է 1859 թ. մարտի 19-ին Փարիզի «Լիրիկ» թատրոնում (Theatre Lyrique)՝ արժանանալով հանդիսատեսի ջերմ ընդունելության։ Օպերան 1860-ական թթ. ընթացքում հեղինակի կողմից լրացվել ու վերամշակվել է։ Վերջնական տեսքով այն բեմադրվել է 1869 թ. մարտին Փարիզի «Գրանդ օպերա» թատրոնում՝ անընդմեջ մնալով դրա խաղացանկում առ 1970-ական թթ., որտեղ երգել է նաև հայ հայտնի երգիչ Արմենակ Շահմուրադյանը։ Ֆաուստը բեմադրվել է նաև Երևանի Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում։
Ֆաուստը ծավալուն օպերա է. նվագախմբային ինտրոդուկցիա, նախերգ, 4 գործողություն և վերջում 5֊րդ բալետային տեսարան։ Օպերայի կենտրոնական կերպարը Մարգարիտան է և տարօրինակ չէ, որ բեմադրվելով Գերմանիայում այս օպերան անվանվեց «Մարգարիտա»։ Սա ամենաավարտուն և ամբողջական կերպարն է օպերայում, օրը ասես մաքրության և անաղարտության մարմնավորում լինի։ Ֆաուստի կերպարում հարթված է բնավորության երկակիությունը, հակասականությունը, մշտական անբավարարվածությունը։      Գունոն չկարողացավ օպերայում ստեղծել գյոթեական Մեֆիստոֆելի բարդ կերպարը։ Օպերայում Մեֆիստոֆելը ներկայացված է որպես գերբնական, խորհրդավոր ուժերի մարմնավորում։ Չնայած իր որոշ թերությունների Ֆաուստը իրավմամբ իր ուրույն տեղն է գրավում համաշխարհային օպերային գրականության մեջ։
Ինտրոդուկցիա
Նվագախմբի մուտքը սկսվեց դանդաղ, կամաց, մինորային տոնայնությունում, պոլիֆոնիկ ոճով` հմտորեն շարադրելով միջնադարյան գիտնականի մռայլ գրասենյակի մթնոլորտը։ Այս հնչողության վրա բացվում է վարագույրը։ Այնուհետև այլ ոճով հնչում է «Աստված ամենակարող է, սիրո աստված» ։ Ինտրոդուկցիան ավարտվում է «հոգևոր» երաժշտությամբ։
Առաջին գործողություն,առաջին տեսարան
Միջնադարյան գիտնականի կաբինետ։ Խորքում գրադարանն է, տարբեր գիտական գործիքներով։ Գործողությունը տեղի է ունենում միջնադարյան Վիտենբուրգում։ Հնչեց մուտքը։ Հին գիտնականը նստած իր կաբինետում, ափսոսում է, որ իր գիտելիքները ոչինչ չի տվել նրան։ Նա պատրաստ է թույն խմել և մահանալ։ Եվ այդ պահին լսում է, թե ինչպես իր պատուհանի տակ աղջիկները փառաբանում են Տիրոջը։ Հուսահատության մեջ կանչում է սատանային(Մեֆիստոֆելին), որը հագնված էր 16-րդ դարի պարոնի տեսքով։ Սկզբում Ֆաուստը մերժում է նրան, բայց երբ Մեֆիստոֆելը առաջարկեց կատարել իր ցանկությունը, նա բացականչեց, որ իրեն վերադարձնի իր երիտասարդությունը։ Մեֆիստոֆելի համար ավելի հեշտ բան չկա։ Նա ցույց է տալիս գեղեցիկ Մարգարիտային և Ֆաուստը համարյա պատրաստ էր ստորագրել պայմանագիրը։ Պայմանագիրը հետևյալն է, որ երկրի վրա Մեֆիստոֆելը ծառայելու է Ֆաուստին, իսկ դժողքում` հակառակը։ Պայմանագրից հետո Ֆաուստը դառնում է երիտասարդ։ Տեսարանը ավարտվում է դուետով և նրանք մեկնում են որոնումների`իհարկե սիրային։
Երկրորդ տեսարան
16-րդ դար, տոնավաճառ է Լայպցիգի դարպասների մոտ։ Ձախ կողմում կա նկուղ, որի վրա պատկերված է գինու տակառ։ Քաղաքացիները, զինվորները և ուսանողները զվարճանում են, Վալենտինը` Մարգարիտայի եղբայրը գնում է պատերազմի և նրան անհանգստացնում է, թե ով է իր քրոջը տեր կանգնելու, երգում է «Աստված ամենակարող, Աստված սիրո» կավանտինան։ Մարգարիտան իր մեդալն է հանձնում։ Վագները սկսում է երգ երգել առնետների մասին, բայց Մեֆիստոֆելը պնդում է, որ նա ավելի լավ գիտի այդ երգը։ Մեֆիստոֆելը այնուհետև սրով խոցում է գինու տակառը և գինին թափվում է` ավելի լավը քան մնացածներինը,  ովքեր խմում էին։ Այնուհետև կենաց է առաջարկում Մարգարիտային։ Վալենտինը ջղայնանում է, որ իր քրոջ անունն է հնչում։ Նա հարձակվում է, սակայն թուրը կոտրվում է։ Մեֆիստոֆելը սրով իր շուրջը շրջան է գծում, և ով ուզում է մոտենալ` անհայտ ուժ էր պահում։ Հիմա բոլորը հասկացան, թե ում հետ գործ ունեն։ Վալենտինի գլխավորությամբ իրենց գլխավերևում  պահում են թուրը, որը խաչի խորհրդանշան է և փրկվում են դժոխքից։ Նրանք երգում են իրենց խորալը և Մեֆիստոֆելը կորցնում է իր ուժը։ Երբ բոլորը հեռանում են, բացի Մեֆիստոֆելից,գալիս է Ֆաուստը,նա պահանջում է հանդիպում Մարգարիտայի հետ։ Հնչում է հայտնի վալսը, պարի կեսից հայտնվում է Մարգարիտան։ Ֆաուստը առաջարկում է ձեռքը, Մարգարիտան խուսափում է և ամաչելով հեռանում։ Ֆաուստը և հիացած էր և վրդովված, որ աղջիկը նրան մերժեց։
Երկրորդ գործողություն,առաջին տեսարան
Այս գործողությունը սկսվում է հայտնի տեսարանով, Մարգարտայի պարտեզում, ամենուրեք կանաչապատ, ծաղիկներ։ Տեսարանը լինում է երեկոյան։ Այս պարտեզում հնչող հայտնի մեղեդիները, արիաները և կոնցերտները համարներով կարելի է կազմել մի փունջ` ամենից առաջ Զիբելաի “куплеты,, ( “Раскажите вы ей,цветы мои,, ): Զիբելը սիրահարված է Մարգարիտին,ծաղիկներ է պոկում, որը անմիջապես չորանում է։ Դա սատանայի անցեցքն էր։ Զիբելը ձեռքը լվանում է սուրբ ջրով և անեցքը հեռանում է։ Նա արագ ծաղկեփունջ է հավաքում, դնում Մարգարիտայի դռան դիմաց։ Հնչում է արիա, դա Ֆաուստի “Привет тебе, приют невинный,,  արիան է։ Կավանտինայից հետո հայտնվում է Մեֆիստոֆելը և բերում զարդերի զամբյուղ, դնում է Զիբելի ծաղիկների մոտ։ Երբ երկուսն էլ հեռանում են դուրս է գալիս Մարգարտան, գնում է պարտեզ և երգում հին բալլադ Ֆուլ թագավորի մասին։ Այստեղ տեսնում է զարդատուփը և հնչում է արիա “Ах! Смешно,смешно смотреть мне на себя! ,, : Հայտնվում է հարևան Մարթան, հետո Ֆաուստը և Մեֆիստոֆելը։ Մինչ Մեֆիստոֆելը և Մարթան խաղ են խաղում, Մարգարիտան և Ֆաուստը ավելի մոտիկից են են ծանեթանում։ Մարգարիտան և Ֆաուստը մնում են մենակ, որպեսզի կատարեն դուետ:Մարգարտան խոստովանում է իր սիրո մասին։ Այստեղ Գունոն սիրո հիանալի տեսարան է պատկերում, որը քչերն էին կարող ստեղծել։
Երկրորդ տեսարան
Նույնպես կարճ է։ Տեսարանում տաճարի դիմացի հրապարակն է։ Մարգարիտան աղոթում է, սակայն համոզված է որ չի ներվելու։ Աղոթքը ընդհատվում է սատանայի կողմից։ Դևերի երգչախումբը բացականչում է «Մարգարիտա! Մարգարիտա!Ներում չկա! Դու մահանալու ես! » : Մարգարտան կորցնում է գիտակցությունը և ընկնում։ Կանայք նրան տանում են տուն:Տեսարանը ավարտվում է այնպես, ինչպես սկսել է` հանգիստ, երգեհոնի հնչողությամբ։
Երրորդ տեսարան
Մարգարիտայի տան դիմացի փողոցում լսվում է զինվորական մարշ։ Նրանք երգումեն «Զինվորների երգչախումբ»-ը։ Նրանց մեջ էր Մարգարիտայի եղբայրը։ Այդ ժամանակ Մարգարիտան իր պատուհանի տակ լսում է ծաղրական սերենադա, որը երգում է Մեֆիստոֆելը` գիտարայով։ Նա իր հետ բերել է Ֆաուստին։ Վալենտինը դուրս է գալիս ափերց, իմանում է ամբողջ ը և դուելի է հրավիրում Ֆաուստին։ Սկսվում է դուելը, նվագախումբում երաժշտությունը անհանգիստ և լարված է։ Սատանան գաղտնի ուղղում է Ֆաուստի թուրը Վալենտինի սրտին։ Հավաքվում է ամբոխ, Մեֆիստոֆելը դուրս է բերում Ֆաուստին, Վալենտինը մահանալուց հայհոյում է քրոջը։ Մի պահ տիրում է լռություն։ Երգչախումբը հազիվ շշնջում է նրա համար կարճ աղոթք։ Տեսարանը ավարտվում է սգո մեղեդիով, որը կատարում է կլարնետը։
Չորրորդ գործողություն,առաջին տեսարան
Վալպուրգյան գիշեր։ Մեֆիստոֆելը փառատոն է անցկացնում, բերելով հին գեղեցկուհիների` Սիցիլիային, Կլեոպատրային, որպեսզի զվարճացնեն Ֆաուստին։ Հնչում է pianissimo-ում Ֆաուստի և Մարգարիտայի սիրային դուետի թեման։ Ֆաուստը էլ ուժ չուներ, նա դուրս է գալիս ոգիների միջով, տեսարանը ավարտվում է խառնաշփոթով։
Երկրորդ տեսարան
Եզրափակիչ տեսարանում տեսնում ենք Մարգարիտային բանտում, նա սպանել էր իր երեխաին և առավոտյան պետք է կախաղան բարձրացնեն։ Մեֆիստոֆելը և Ֆաուստը ներ են խուժում բանտ, Ֆաուստը արթնացնում է Մարգարիտային, բայց հանկարծակի Մարգարիտայի միտքը գռգռվում է։ Նրան թվում է, թե տոնավաճառում է, որտեղ առաջին անգամ հանդիպեց Ֆաուստին։ Հայտնվեց Մեֆիստոֆելը և ասաց, որ ձիերը պատրաստ են:Մարգարիտան ճանաչում է սատանային, հնչում է սատանա, սատանա! և ընկնում է ծնկների տակ և սկսում աղոթք շշնջալ։ Մեֆիստոֆելը և Ֆաուստը համոզում են Մարգարիտային, բայց նա աղոթքի տոնը ավելի է բարձրացնում։ Մեֆիստոֆելը անիծում է նրան, բայց «հրեշտակների ավարտական երգչախումբը» երգում է նրա փրկության համար, որի հոգին բարձրանում է երկինք։ Եվ այսպես ավարտվում է օպերան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գունոյի օպերաներ Կատեգորիա:1859 բեմադրվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն օպերաներ
Շաքիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Շաքի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 14 հուշարձան (12 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Կոմպտոն Մակքենզի
Կոմպտոն Մակքենզի (Edward Montague Compton Mackenzie, ), շոտլանդացի գրող, ով գրել է անգլերենով։ Գրել է գեղարվեստական, խրատական, կենսագրական, պատմական գրքեր, բանաստեղծություններ և հուշագրություններ, ինչպես նաև եղել է մշակութային մեկնաբան, հեքիաթասաց և ցմահ շոտլանդացի ազգայնական։ 1928 թվականին հիմնադրված Շոտլանդիայի ազգային կուսակցության համահիմնադիրներից մեկն է եղել։ Նա ասպետի բակալավրի կոչում է ստացել 1952 թվականին։
1932 թվականին «Հունական հիշողություններ» գրքի բնօրինակ հրատարակությունը Միացյալ Թագավորության գաղտնի հետախուզական ծառայության կողմից առգրավվել է և եղել է արգելված գրքերի ցանկում։ Այն երկրորդ անգամ հրապարակվել է 1994 թվականին The Guardian թերթում «Փակել Կոմպտոն Մակքենզիի բերանը 62 տարի անց» վերնագրով հոդվածի հրապարակումից հետո ։
Կենսագրություն
Կոմպտոն Մակքենզին ի ծնե եղել է թատերական ընտանիքից։ Նրա պապը, հայրն ու մայրը դերասաններ են եղել: Ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանի Մագդալենի քոլեջը և ստացել նորագույն պատմության մասնագետի որակավորում ։ Նրա առաջին դեբյուտը եղեղլ է «Պարոնը մոխրագույնում» վեպը (1907)։ Մակքենզին հայտնի է դարձել «Գարշելի փողոց» վեպով, որը դաստիարակության մասին գրված ինքնակենսագրական երկհատոր վեպ է (1913-1914):
Մակքենզին 1914 թվականին կաթոլիկություն է ընդունել։ Պատերազմի տարիներին մասնակցել է Դարդանելի օպերացիային, աշխատել է բրիտանական հետախուզությունում։
Կյանք և գործունեություն
Կոմպտոն Մակքենզին 1920 թվականին ապրել է Կապրիում, որտեղ էլ նրա կինը սիրավեպ է ունեցել Ռենատա Բորգատիի հետ ։ Գրողը 1923 թվականին հիմնադրել է դասական երաժշտության (Gramophone) ամսագիրը ։ Նա կառուցել իր տունը Շոտլանդիայի Բարա կղզում, որտեղ էլ անցկացրել է իր կյանքի մեծ մասը։ Մակքենզին հանդես է եկել որպես շոտլանդացի ազգայնական և եղել է շոտլանդական ազգայնական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը։ Նա զբաղեցրել է Գլազգոյի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը։
Մակքենզին գրել է Daily Mail հանրահայտ թերթի համար ։ Ղեկավարել է կրոկետի սիրահարների ասոցացիան (1953-1966), սիամական կատուների սիրողական ակումբը և այլն։ Նա գրել է 12 հատորանոց ինքնակենսագրական գիրք «Իմ կյանքն ու ժամանակը» վերնագրով (1963-1971)։
Ազդեցություն և ճանաչում
Կոմպտոն Մակքենզիի վաղ արձակը բարձր է գնահատել Հենրի Ջեյմսը և Մաքս Բիբրոմը ։ Այն իր ազդեցությունն է ունեցել նաև Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի վրա, ով հայտնի էր հատկապես «Դրախտի այս կողմը» վեպով (1920)։ Նրա վեպերը խանդավառությամբ կարդացել են դպրոցահասակ Ջ․ Օրուելը և Ս․ Քոնոլին։
Հունական հիշողություններ ինքնակենսագրական գիրքը
1917 թվականին հիմնադրել է Էգեյան հետախուզական ծառայություն և ամիսներ շարունակ ազատորեն ղեկավարել է այն։ Նրան առաջարկվել է Կերիգոյի հանրապետության նախագահի պաշտոնը (Կերիգոն որոշ ժամանակ անկախ էր, մինչդեռ Հունաստանը մասնատված էր ռոյալիստների և վենիզելիստների միջև), որից Մակքենզին հրաժարվել է։ 1917 թվականի սեպտեմբերին նա հետ է կանչվել Աթենք։ Սմիթ-Քամինգը ցանկացել է նրան նշանակել իր տեղակալ, սակայն հրաժարվել է այդ մտքից Մակքենզիի ծառայողակիցների հետ ունեցած հակասությունների մասին իմանալով։ Դրանից հետո Մակքենզին այլևս պատերազմում ակտիվ դերակատարում չի ունեցել։ Ըստ Մակքենզիի «Էգեյան հիշողություններ» (Aegean Memories) գրքում բերած տեղեկությունների, 1919 թվականին նա նշանակվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի սպա, ինչպես նաև արժանացել Ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի, Սերբական Սպիտակ արծվի շքանշանի և Հունական Քավչի շքանշանի։
1932 թվականին իր «Հունական հիշողություններ» գրքի հրապարակումից հետո Հին Բեյլիում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության։ Պաշտոնական գաղտնիքների մասին օրենքի համաձայն նա ենթադրաբար գաղտնի փաստաթղթերից մեջբերումներ է կատարել։ Դատավարության մասին նա գրել «Յոթերորդ օկտավա» (1931-1938) իր ինքնակենսագրության մեջ։ Ի վերջո, նրան տուգանել են 100 ֆունտ ստեռլինգ և հետաքննության ծախսերը 100 ֆունտ ստեռլինգ։ Նրա անձնական ծախսերը գերազանցել են 1000 ֆունտ ստեռլինգը։ Մակքենզին հայտարարել է, որ մեղքի խոստովանության պայմանավորվածությունը, որը տեքստում  «համաձայնություն» է նշված, եղել է դատավորի հետ նախքան դատավարության սկսելը, որի դիմաց խոստացվել էր, որ կտուգանվի 500 ֆունտ ստեռլինգ և կփոխհատուցվեն իր ծախսերը 500 ֆունտ ստեռլինգով։ Սակայն դատավարության գործը վարող իրավաբան Սիր Թոմաս Ինսկիպիին հաջողվել է այնքան նյարդայնացնել դատավորին, որ հետո նա իջեցրել է տույժերը որպես խորհրդանշական գումարի։ Այնուամենայնիվ, իր պաշտպանության համար կատարված ծախսերի կրճատումը և հունական հիշողություններ գիրքը վաճառելուց հրաժարվելու պահանջը Մակքենզիին թողել են ձեռնունայն։ Նա փորձել է իշխանություններին հարցնել, թե գրքի որ հատվածներն են առարկելի, որպեսզի գիրքը նորից վերահրատարակվի։ Սակայն այդ մոտեցումը մերժվել է ։  Յոթերորդ օկտավա գրքում, որը ընդգրկում է 1939  թվականից մինչև 1945 թվականը, Մակքենզին գրում է, որ այս հարցը բարձրացվել է խորհրդարանում, և 1939 թվականին «Հունական հիշողությունների» նոր տարբերակն ի վերջո լույս է տեսել ։ Այնուամենայնիվ, թեև առաջին հրատարակությունն առգրավվել է, դրա կրկնօրինակն ի պահ է հանձնվել Բրիտանական թանգարանին, բայց ընդհանուր կատալոգում հղում չի դրվել, որի հետևանքով գիրքը դարձել է անմատչելի։ 1994 թվականին The Guardian թերթը հոդված է հրապարակեց այս անոմալիայի մասին՝ «Փակել կոպտոն Մակքենզիի բերանը 62 տարի անց» վերնագրով ։ Դրանից հետո 1932 թվականի հրատարակությունը մուտքագրվեց Բրիտանական գրադարանի հանրային կատալոգ ։ 2011 թվականին Biteback հրատարակեց 1932 թվականի «Հունական հիշողությունների» բնօրինակ հրատարակությունը, ներառյալ Գաղտնի հետախուզական ծառայության հուշագիրը, որում մանրամասն ներկայացված են գրքի վիրավորական հատվածները։
Մակքենզին Էդուարդ VIII -ի բուռն կողմնակիցներից մեկն է եղել և պայքարել է, որ նա Վինձորի դուքս դառնալուց հետո վերադառնա Մեծ Բրիտանիա։ Time հոդվածի համաձայն, 1938 թվականին նա մտադրվել է գիրք գրել Էդուրարդին աջակցելու համար, բայց հրաժարվել է ծրագրից, երբ դուքսը խնդրել է այն չհրապարակել։
Աշխատանք կինոյում
Կոմպտոն Մակքենզիի մի շարք վեպեր էկրանավորվել են։ Նա այդ կոնոնկարներում հանդես է եկել որպես սցենարիստ։ «Սիլվիա Սկարլետ» վեպի հիման վրա նկարահանվել է Ջորջ Կյուկորի համանուն ֆիլմը (1935)։ Ֆիլմի գլխավոր դերերում նկարահանվել են Քեթրին Հեփբըրն և Քերի Գրանտը։
Մահ
Կոմպտոն Մակքենզին մահացել է 1972 թվականի նոյեմբերի 30-ին Էդինբուրգում, 89 տարեկան հասակում և հուղարկավորվել Շոտլանդիայի Բարա կղզու (Eoligarry) Սենթ Բարի եկեղեցու բակի գերեզմանատանը։