cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վարդերի հեղափոխություն
Ընտրություններ և դրանց բողոքարկում
Նոյեմբերի կեսերին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում տեղի ունեցան զանգվածային ցույցեր, որոնք արդյունքում տարածվեցին երկրի մյուս քաղաքներում և գյուղերում։ «Քմարա» երիտասարդական կազմակերպության մարդկանց խմբերը վանկարկում էին իրենց կարգախոսները։ Շատ հասարակական կազմակերպություններ (օրինակ՝ Վրաստանի ազատությունների ինստիտուտը) աղմկոտ ցույցերում ցուցաբերեցին ցանկալի ակտիվություն։ Ընդ որում, Շևարդնաձեի կառավարությունը ստացավ Ասլան Աբաշիձեի աջակցությունը։
Իշխանափոխություն
Ընդդիմության բողոքներն իրենց գագաթնակետին հասան նոյեմբերի 22-ին՝ վրացական նոր խորհրդարանի, որի օրինականությունը կասկածի տակ էր, առաջին նիստի առաջին օրը։ Նույն օրն ընդդիմադիրները Սաակաշվիլիի գլխավորությամբ, ձեռքերին վարդեր, գրավեցին խորհրդարանի շենքը, ընդհատեցին ելույթ ունեցող Շևարդնաձեին և ստիպեցին թիկնապահների ուղեկցությամբ լքել դահլիճը։ Այնուհետև նախագահը երկրում Արտակարգ դրություն հայտարարեց և օգնության կանչեց զորքերին և ոստիկանությանը Թբիլիսիի իր առանձնատան մոտ։ Բայց նույնիսկ ընտրագույն ոստիկանական ստորաբաժումները հրաժարվեցին աջակցել նրան։ Նոյեմբերի 23-ի երեկոյան՝ Սուրբ Գեորգիի օրը, Շևարդնաձեն հանդիպում անցկացրեց ընդդիմադիր առաջնորդներ Սաակաշվիլիի և Ժվանիայի հետ՝ քննարկելու ՌԴ արտգործնախարար Իգոր Իվանովի կողմից երկրում ստեղծված իրավիճակը։ Հանդիպումից հետո Շևարդնաձեն հայտարարեց իր հրաժարականի մասին։ Սա իսկական էյֆորիա առաջացրեց Թբիլիսիի փողոցներում։ Ավելի քան 100 000 ցուցարարներ հրավառություններով և ռոք համերգներով նշեցին հաղթանակը։ Նինո Բուրջանաձեն՝ վրացական խորհրդարանի խոսնակը, դարձավ նախագահի պաշտոնակատար այնքան ժամանակ, քանի դեռ չէր անցկացվել քվեարկության նոր փուլը։ Միաժամանակ երկրի Գերագույն դատարանը չեղարկեց նախագահական ընտրությունների արդյունքները։ 2004 թվականի հունվարի 4-ին Վրաստանում անցկացվեցին նոր նախագահական ընտրություններ, որոնցում հաղթեց Սաակաշվիլին. երդմնակալությունը տեղի ունեցավ նույն թվականի հունվարի 25-ին։ 2004 թվականի մարտի 28-ին անցկացվեցին նաև խորհրդարանական նոր ընտրություններ, որտեղ հաղթեցին Սաակաշվիլի աջակցությունը վայելող «նոր դեմոկրատները»
Պատմական գնահատականներ
2012 թվականի հուլիսին Էդուարդ Շևարդնաձեն «Ասավալ դասավալի» վրացական թերթին տված հարցազրույցում ներողություն խնդրեց Վրաստանի քաղաքացիներից «վարդերի հեղափոխության» ժամանակ իշխանությունը Սաակաշվիլիին հանձնելու համար՝ ընդգծելով, որ այն ժամանակ ինքն այլընտրանք չուներ, քան ժամանակից շուտ հրաժարական տալը։ Շևարդնաձեն ընդունեց իր սխալը, քննադատեց Սաակաշվիլիի քաղաքականությունը՝ պնդելով, որ նա ի վիճակի չէր լուծել Վրաստանի առջև ծառացած կարևորագույն խնդիրները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 22 իրադարձություններ Կատեգորիա:21-րդ դարի հեղափոխություններ Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:2003 իրադարձություններ Կատեգորիա:Վրաստանը նոր ժամանակներում Կատեգորիա:Գունավոր հեղափոխություններ Կատեգորիա:Ընտրախախտումներ Կատեգորիա:Ոչ բռնի հեղափոխություններ
Սահականույշ
Սահականույշ, Բագրատունյաց Հայաստանի երրորդ թագուհին՝ Եռանշահիկների տոհմից, հայոց թագավոր Աշոտ Երկաթի (914-928) կինը։
Սահականույշը Գարդմանի իշխան Սահակ Սևադայի դուստրն էր։ Ունեցել է երկու եղբայր՝ Գրիգոր Մեծ՝ Խաչենի իշխան, և Սենեքերիմ-Հովհաննես՝ Փառիսոսի իշխան։ Վերջինս գտնվել է Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգում (այժմ՝ Ադրբեջանի հանրապետության տարածք)։ Նրա կրտսեր քույրն էր Շահանդուխտը՝ Սմբատ Սյունու կինը, Սյունիքի առաջին թագուհին (987—998)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայոց թագուհիներ Կատեգորիա:Եռանշահիկներ
Գեորգի Մշվենիերաձե
Գեորգի Մշվենիերաձե (გიორგი მშვენიერაძე, ծնվել է՝ 12 օգոստոսի, 1960, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ջրագնդորդ ։ Օլիմպիական չեմպիոն (1980), Աշխարհի չեմպիոն (1982), Եվրոպայի եռակի չեմպիոն (1983, 1985, 1987)։ Աշխարհի գավաթի առաջնության կրկնակի մրցանակակիր։ ԽՍՀՄ բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Նրա հայրը՝ Պետրե Մշվենիերաձեն, 1950-ական թվականներին եղել է ԽՍՀՄ հավաքականի ավագ և երեք անգամ մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին։
Կենսագրություն
Գեորգի Մշվենիերաձեն ծնվել է 1960 թվականի օգոստոսի 12-ին Թբիլիսիում։ Սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1983 թվականին։
Հանդես է եկել Մոսկվայի «Դինամո» (1977-1989), Իտալիայի Տրիեստ քաղաքի «Տրիեստինո» (1990-1991), իսկ 1991—1994 թվականներին Իտալիայի Ռեկո քաղաքի «Էրգ Ռեկո» թիմերում։ 1979-1989 թվականներին խաղացել է ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։
Բաբա Վիդա
Բաբա Վիդա (Баба Вида), միջնադարյան ամրոց Բուլղարիայի հյուսիսարևմտյան մասում` Վիդին քաղաքում։ Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրն է։ Բաղկացած է ամրոցային հիմնական երկու պատերից և չորս աշտարակներից։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 39 մ է ։
Ամրոցի շինարարությունը սկսվել է 10-րդ դարում հին հռոմեական Բոնոնիա ամրոցի տեղում։ Միջնադարում Բաբա Վիդան եղել է կարևոր ամրություն Բուլղարիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Այն դիմագրավել է բյուզանդական Բարսեղ II կայսեր բանակի 18-ամսյա պաշարմանը, սակայն ավերվել է և հետագայում վերականգնվել բուլղարացի արքա Իվան Սրացիմիրի օրոք։
Ամրոցը կարևոր դեր է խաղացել Օսմանյան կայսրության կողմից Բուլղարիան բռնազավթելու ժամանակաշրջանում։ Այն եղել է զինապահեստ, բանտ։ 18-րդ դարում կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը։
Ներկայումս Բաբա Վիդան թանգարան-ամրոց է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամրոցներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի ամրոցներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի թանգարաններ
Ների լե Բեն
Ների լե Բեն (Néris-les-Bains), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Հարավային Մոնլյուսոն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Մոնլյուսոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03195։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 2704 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 1628 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1123-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 505-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 69,0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 66,3 %)։ 1123 աշխատունակ բնակիչներից 1019-ը աշխատում էին (547 տղամարդ և 472 կին), անաշխատանք էին 104-ը (52 տղամարդ և 52 կին)։ 505 անգործունակ մարդկանցից 117-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 207-ը թոշակառու, 181-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Արմինիըն Ամերիքըն Ալմանախ
Արմինիըն Ամերիքըն Ալմանախ (Armenian American Almanac, «Հայ-ամերիկյան տարեգիրք»)։
Իր տեսակի մեջ միակ այս հրատարակությունը տեղեկություններ է հաղորդում ԱՄՆ-ի հայկական հաստատությունների (եկեղեցիներ, դպրոցներ, միություններ, մամուլ, գրադարաններ և այլն) մասին։ Ունի մատենագիտական բաժին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կաձյու ձի
Կաձյու ձի (勧修寺), Սինգոն-Յամասինա դպրոցի գլխավոր բուդդայական տաճար։ Տեղակայված է Ճապոնիայի Կիոտո քաղաքի Յամասինա շրջանի Կանշյուձի թաղամասում ։ Բուդդայական անվանումը Կիկոձան է (亀甲山, «կրիայի վահանի լեռ»)։
Տաճարը հիմնադրվել է 900 թվականին Դայգո կայսեր կողմից ։ Առաջին ուսուցիչը եղել է կուսակրոն Շյոսյունը (承俊): Պաշտամունքի օբյեկտը հանդիսանում է Կաննոն բոդհիսատվան։
905 թվականից տաճարը ենթարկվել է պետությանը։ Գոյության ամբողջ ընթացքում տաճարը վայելել է Ճապոնիայի կայսերական ընտանիքի և Ֆուձիվարի ազնվական տոհմի հովանավորությունը։ Այդ ընթացքում տաճարում կուտակվել են բազմաթիվ հարստություններ։ 1470 թվականին, Օնին տարիների պատերազմի ընթացքում Կաձյու ձին այրվել է, բայց վերակառուցվել է 17-րդ դարում ։ Ներկայումս տաճարի պահոցներում կան բազմաթիվ արժեքավոր ձեռագրեր և գրքեր։
Տաճարային շինությունների և գանձերի մի մասը գրանցված են որպես Ճոպանիայի կարևոր մշակութային ձեռքբերումներ։ Կաձյու ձին հայտնի է իր այգիներով, լոտոսներով ու շուշաններով լճակով ։
Տաճարի ժամանակակից հասցեն՝ 京都市山科区勧修寺（かんしゅうじ）仁王堂町27-6 (27-6 Նիոդո չյո, Կաձյու ձի, Յամաշինա կյու, Կիոտո կեն) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ճապոնիայում Կատեգորիա:Կիոտո պրեֆեկտուրայի բուդդայական տաճարներ Կատեգորիա:900 հիմնադրումներ
Նիզրոլ
Նիզրոլ (Nizerolles), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Լը Մայե դե Մոնտան կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Վիշի շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03201։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 198 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 149-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 49-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 75,3 %, 1999 թվականին եղել է՝ 69,6 %)։ 149 աշխատունակ բնակիչներից 133-ը աշխատում էին (78 տղամարդ և 55 կին), անաշխատանք էին 16-ը (6 տղամարդ և 10 կին)։ 49 անգործունակ մարդկանցից 12-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 21-ը թոշակառու, 16-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գայլեդրունք լեռնանցք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնանցքներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռնագրություն Կատեգորիա:Վրաստանի աշխարհագրություն
Ոլորտ (ֆիլմ)
«Ոլորտ» (The Circle), ռեժիսոր Ջեյմս Պոնսոլդտի ֆիլմը։ Ֆիլմի սցենարը հիմնված է Դեյվ Էգերսի համանուն վեպի վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել 2017 թվականի ապրիլի 28-ին ։
Արձագանքներ
Ֆիլմը կինոքննադատներից ստացել է բացասական արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն արժանացել է ընդամենը 17 % դրական արձագանքների՝ հիմնված 112 գրախոսականների վրա ։ Metacritic կայքում 32 արձագանքների հիման վրա ունի 100 հնարավորից ունի 43 միավոր ։
Սարիաղբյուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր Կատեգորիա:Մարց գետի վտակներ
Վերա Գլագոլևա
Վերա Վիտալևնա Գլագոլևա (Вера Витальевна Глаголева, ), կինոյի և թատրոնի ռուս դերասանուհի, կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (1995), Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (2011) ։
Կենսագրություն
Վերա Գլագոլևան ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 31-ին Մոսկվայում, ֆիզիկայի ու կենսաբանության ուսուցիչ Վիտալի Պավլովիչ Գլագոլևի (1930-2007) և տարրական դասարանների ուսուցչուհի Գալինա Նաումովնա Գլագոլևայի (1929-2010) ընտանիքում։ 1962 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Իզմայլովո ։ 1962 թվականից մինչև 1966 թվականը Վերա Գլագոլևան ապրել է ԳԴՀ-ում, որտեղ ապագա դերասանուհու ծնողներն աշխատում էին ռուսական դպրոցում որպես ուսուցիչ ։
Պատանեկան տարիքում Վերա Գլագոլևան զբաղվել է նետաձգությամբ, դարձել սպորտի վարպետ, հանդես է եկել Մոսկվայի պատանեկան հավաքականի կազմում։
Չեչիլլիա Մետելայի դամբարան
Չեչիլլիա Մետելայի դամբարան (իտալերեն՝ Mausoleo di Cecilia Metella), դամբարան Հռոմից դուրս, Ապիյան ճանապարհի կողքին։ Կառուցվել է մ․թ․ա․ 1-ին դարում՝ մ․թ․ա․ 25 թվականին Չեչիլլիա Մետելայի պատվին, ով Քվինտուս Կեկիլիուս Մետելուս Կրետիկուսի դուստրն էր և Մարկոս Կրասսոսի որդու կինը ։
Վերա Գլագոլևա
Կենսագրություն
Կինոյում Վերա Գլագոլևան առաջին անգամ նկարահանվել է դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1974 թվականին։ «Մոսֆիլմում» նրան նկատել է «Դեպի աշխարհի ծայրը...» (На край света) ֆիլմի օպերատորը ։ Վերան համաձայնել է փորձել դերը Վոլոդյայի դերակատարի հետ, արագ սովորել է տեքստը և իրեն պահել շատ բնական։ Ֆիլմի ռեժիսոր Ռոդիոն Նահապետովն աղջկա անկաշկանդությունը բացատրել է նրանով, որ նա չի ձգտել դառնալ դերասանուհի, այդ պատճառով էլ չի հուզվել ։ Վերա Գլագոլևան ինքն ասում է, թե իրեն անմիջապես առաջարկել են դերը, այդ պատճառով էլ ինքը համոզված է եղել, որ ինքը միակ թեկնածուն է, ու չի անհանգստացել ընտրվելու վերաբերյալ ։ Իրականում Սիմայի դերը կատարելու համար հաստատվել էր այլ դերասանուհի, սակայն Ռոդիոն Նահապետովը պնդել է, որ ֆիլմում նկարահանվի Գլագոլևան ։
Չեչիլլիա Մետելայի դամբարան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Վերա Գլագոլևա
Կենսագրություն
1977 թվականին Վերա Գլագոլևան հրավիրվել է նկարահանվելու ռեժիսոր Անատոլի Էֆրոսի «Հինգշաբթի ու էլ երբեք» («В четверг и больше никогда») ֆիլմում։ Ոչ պրոֆեսիոնալ դերասանուհու խաղն այնպիսի տպավորություն է թողել Էֆրոսի վրա, որ նա Գլագոլևային հրավիրել է Մալայա Բրոննայայի իր թատրոն։ Նահապետովի պնդմամբ Գլագոլևան հրաժարվել է այդ առաջարկից, սակայն հետագայում ասել է, թե զղջում է, որ չի կարողացել Էֆրոսից սովորել այն ամենը, ինչ կարող էր ։
Այդպես էլ չստանալով դերասանական կրթություն՝ Վերա Գլագոլևան նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում։ Նրա դերասանական յուրօրինակ տիպը՝ նուրբ քնարականությունն ու թաքնված ուժը, «հոգեբանական ժեստի» ճշգրտությունը, ոչ սովորական արտաքինը շատ պահանջված էին 1970-ական և 1980-ական թվականներին ։
1989 թվականին Նահապետովը մեկնել է աշխատելու ԱՄՆ-ում, որտեղ սկսել է համատեղ կյանք վարել պրոդյուսեր Նատալյա Շլյապնիկոֆի հետ՝ դրանով իսկ վերջ դնելով Գլագոլևայի հետ իրենց ամուսնությանը։
1990 թվականին Վերա Գլագոլևան կատարել է իր նորամուտը որպես կինոռեժիսոր՝ Սվետլանա Գրուդովիչի սցենարի հիման վրա նկարահանելով «Կոտրված լույս» («Сломанный свет») ֆիլմը դերասանների մասին, որոնք Խորհրդային Միության անկումից հետո չեն կարողանում աշխատանք գտնել։
1991 թվականին Օդեսայի կինոփառատոնում Վերա Գլագոլևան ծանոթացել է գործարար Կիրիլ Շուբսկու հետ, որին նա խնդրել էր ֆինանսապես աջակցել ֆիլմի նկարահանմանը։ Շուբսկին մերժել է, սակայն նրանք շարունակել են հանդիպել, իսկ հետագայում ամուսնացել են ։
Ռեժիսորի հաջորդ աշխատանքը՝ «Սատանայի անիվ» (2006) ֆիլմը, արժանացել է Սմոլենսկում անցկացված «Ոսկե փյունիկ» համառուսաստանյան I կինոփառատոնի գրան պրիի։ 2010 թվականին Վերա Գլագոլևան նկարահանել է «Մեկ պատերազմ» («Одна война») ֆիլմը, որ պատմում է այն կանանց ծանր ճակատագրի մասին, որոնք երեխա են ունեցել գերմանացի զավթիչներից։ Ֆիլմը մրցանակների է արժանացել ավելի քան 30 միջազգային կինոփառատոններում ։ 2014 թվականին Վերա Գլագոլևան Իվան Տուրգենևի «Մեկ ամիս գյուղում» («Месяц в деревне») պիեսի հիման վրա նկարահանել է «Երկու կին» («Две женщины») ֆիլմը, որի գլխավոր դերերից մեկում հանդես է գալիս Ռեյֆ Ֆայնսը։
Վերա Գլագոլևան խաղացել է «Ռուսական ռուլետկա։ Կանացի տարբերակ» («Русская рулетка. Женский вариант»), «Էմիգրանտի դիրքը» («Поза эмигранта», Լեոնիդ Տրուշկինի անտիռեպրիզը Անտոն Չեխովի թատրոնում) անտիռեպրիզային ներկայացումներում ։
2017 թվականի մարտի 9-ին Վերա Գլագոլևան սկսել է նկարահանվել «Կավե փոս» («Глиняная яма») ֆիլմում ։
Վերա Գլագոլևան մահացել է 2017 թվականի օգոստոսի 16-ին ԱՄՆ-ում ստամոքսի քաղցկեղից ։ Թաղված է Մոսկվայի Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Սրբանես վանքի վիմական արձանագրություններ
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Լոռու մարզի Արդվի գյուղի հյուսիսարևմտյան եզրին գտնվող Սրբանես վանքի վիմական արձանագրությունները  ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Կորեական իեն
Կորեական իեն Տյո։ սեն էն (朝鮮円), կորեական վոնին փոխարինած, ճապոնական գաղութատիրական ժամանակաշրջանի (1910—1945 թվականներ) Կորեայի դրամական միավորը։ Համարժեք էր ճապոնական իենին և 100 սենին։ Կորեայի անկախացումից հետո այն փոխարինվեց հարավկորեական և հյուսիսկորեական վոներով։
Արժույթի պատմությունը
1902-1910 թվականներին կորեական իենը թողարկվել է Ճապոնիայի Առաջին ազգային բանկի կողմից և Կորեայում հավասարապես գործածվել է կորեական վոնի հետ ։ Ճապոնիայի՝ Կորեայի բռնազավթումից հետո, թղթադրամները սկսեց տպել Կորեայի Թյոսեն-բանկ վերանվանված բանկը։ Բանկը թաղարկում էր 1, 5, 10 և 100 իեն արժողությամբ թղթադրամներ, ինչպես նաև 5, 10, 20 և 50 սեներ։ Գաղութատիրական ժամանակաշրջանի վերջում տպվեց նաև 1000 իեն արժողությամբ թղթադրամ ։
Հետաքրքիր փաստեր
Գիտնականները մինչև այսօր չեն կարող համաձայնության գալ թղթադրամների վրա պատկերված ծերունու ինքնության վերաբերյալ։ Համաձայն ամենատարածված վարկածի՝ սա Կիմ Յոնսիկն է (김윤식)՝ Ժոզեոնի դարաշրջանի կորեացի նախարար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ Կատեգորիա:Շրջանառությունից հանված դրամներ
Արևի պատը և Լուսնի պատը
Արևի պատը և Լուսնի պատը (Murales del Sol y la Luna), կերամիկայից պատրաստված որմնանկարներ, որոնց ձևավորումը կատարել է կատալոնացի նկարիչ Խոան Միրոն՝ Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի շինության համար։ 1955 թվականին աշխատանքները կազմակերպել է կերամիկայի մասնագետ Ջոզեֆ Յորնես Արտիգասը ։ Սկզբնապես դրանք տեղադրվել էին Փարիզի Ֆոնտենոյ հրապարակում, բայց այնուհետև տեղափոխեցին հատուկ դրանց համար ստեղծված կառույց՝ թթվային անձրևներից պաշտպանելու համար ։
Պատմություն
1910 թվականին Խուան Միրոն և Ջոզեֆ Յորնես Արտիգասը հանդիպել են Բարսելոնայում՝ նկարիչ Ֆրանսիսկ Գալիի (1880–1965) արվեստի դպրոցում։ 1940-ականներին Միրոն և Ջոզեֆը սկսել են համագործակցել և ստեղծել կերամիկայից պատրաստված մեծ որմնանկարներ։ Այդպիսի որմնանկարներից է Բարսելոնա-Էլ Պրատ միջազգային օդանավակայանի կերամիկ պատը կամ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կառույցը Փարիզում։ Այս աշխատանքները Միրոյի լեքսիկոն են ներմուծել կրակի և հողի արվեստի հիմնական որակները ։ 1955 թվականին Խուան Միրոն առաջարկ է ստացել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից՝ Փարիզում նրանց կառուցվելիք գլխավոր գրասենյակի ձևավորման աշխատանքներին մասնակցելու ։ Նրան տրամադրվել են համաժողովների սրահների արտաքին պատերը, երկու ուղղահայաց պատեր՝ 3 մետր բարձրությամբ և, համապատասխանաբար, 7 և15 մետր երկարությամբ։ Միրոն առաջարկել է կերամիկ որմնանկար պատրաստել Յորենս Արտիգասի հետ։ 1956 թվականին Միրոն սկսել է որմնանկարի աշխատանքները Պալմա դե Մալյորկայի իր ստուդիայում։ Հաջորդ տարի նա Յորենսի հետ ուղևորվել է Ալտամիրա (քարանձավ), որտեղ տեսնելով «աշխարհի առաջին որմնանկարը»՝ ոգեշնչվել են ։ Նրանք այցելել են Սանտա Ջուլիանայի վանքը և տաճարային եկեղեցին, ինչպես նաև Կատալոնական արվեստի ազգային թանգարան ։
Կառուցում
Ոգեշնչվելով՝ Միրոն ուղևորվել է Գալյիֆա՝ Արտիգասի արհեստանոց՝ որմնանկարի աշխատանքները շարունակելու համար։ Դրա համար պահանջվել է 35 բլոկ, 25 տոննա փայտ, 4 տոննա ավազաքար և 200 կիլոգրամ էմալ ։ Աշխատանքն ավարտելուց հետո մաս առ մաս տեղափոխվել է Փարիզ։ Ճիշտ է, նա նախկինում մեծ ձևաչափերի աշխատանքներ կատարել էր, բայց սա կերամիկայով աշխատելու նրա առաջին փորձն էր։ Արտիգասի շնորհիվ նրանք կարողացել են գտնել կերամիկան թրծելու տեխնիկական հնարավորություններ, որպեսզի ստանան ժամանակի նկարների նման ֆոնային հյուսվածքներ ։ Որոշվել է կոմպոզիցիան ստեղծել Արևի և Լուսնի թեմաներով ։
Պահպանում
Սկզբում պատերը դրսում էին տեղադրված, բայց այնուհետև տեղափոխվել են փակ տարածություն՝ դրանք թթվային անձրևից պաշտպանելու համար ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1958 նկարներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ Կատեգորիա:Արվեստ Կատեգորիա:Արվեստի ստեղծագործություններ
Կատրանիդե Ա
Կատրանիդե Ա, Բագրատունյաց Հայաստանի առաջին թագուհին, հայոց թագավոր Աշոտ Մեծի (885-890) կինը։ Կատրանիդեն հայտնի է իր խաչքարով (879), որը գտնվում է Գառնի գյուղում ։
Թագուհու նախնիների և տոհմի մասին տեղեկությունները քիչ են, սակայն զավակների և թոռների անունները պահպանվել են։
Ունեցել են 4 որդի և 3 դուստր՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայոց թագուհիներ Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Օ Բոկաժ
Օ Բոկաժ  (Haut-Bocage), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Յուրյել կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Մոնլյուսոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03190։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 933 մարդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:2016 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լուկաս Լիմա
«Ինտեր դե Լիմեյրա»
Լուկասը «Ինտեր դե Լիմեյրա» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ 2010 թվականից հանդես է եկել թիմի հիմնական կազմում։
Թիմի հիմնական կազմում իր նորամուտը նա նշել է 2010 թվականի մայիսի 16-ին։ Բրազիլական թիմի կազմում իր առաջին գոլը Լիման խփել է մայիսի 30-ին՝ «Պալմերինիա»-ի դեմ խաղում։
2011 թվականի օգոստոսին Լիման առաջարկ է ստացել տեղափոխվել «Ռասինգ», սակայն մերժել է։
«Ինտերնասիոնալ»
2012 թվականի հուլիսին Լուկաս Լիման տեղափոխվել է «Ինտերնասիոնալ»։ Թիմի հիմնական կազմում իր նորամուտը նա նշել է հուլիսի 15-ին՝ «Սանթոս»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 0-0 հաշվով ։ Նա թիմի կազմում մասնակցել է 14 հանդիպման։
2013 թվականի մարտի 5-ին Լուկասը վարձավճարով տեղափոխվել է «Սպորտ ՖԱ» ։ Մինչև մրցաշրջանի ավարտը ֆուտբոլիստը մասնակցել է 46 հանդիպման և դարձել 9 գոլի հեղինակ։
«Սանթոս»
2014 թվականի փետրվարի 7-ին 5 միլիոն եվրոյի դիմաց Լիման տեղափոխվել է «Սանթոս» ։ Նա թիմի հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր։
Թիմի կազմում իր նորամուտը նա նշել է «Բրագանտինո»-ի դեմ խաղում։ Իսկ իր առաջին գոլը Լուկասը խփել է մարտի 7-ին՝ «Մոգի Միրիմ»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 5-2 հաշվով։
Լիբերտադորեսի գավաթի խաղարկության շրջանակներում իր նորամուտը Լուկաս Լիման նշել է 2017 թվականի մարտի 9-ին՝ «Սպորտինգ Կրիստալ»-ի դեմ խաղում։ Նա նաև ճանաչվել է հանդպման լավագույն ֆուտբոլիստ ։
Միջազգային կարիերա
Բրազիլիայի ազգային հավաքական Լուկասը առաջին անգամ հրավիրվել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ Կոստա Ռիկայի և ԱՄՆ-ի հավաքականների դեմ խաղերին մասնակցելու համար ։ Իր նորամուտը Լիման նշել է սեպտեմբերի 5-ին։
Հավաքականի կազմում իր առաջին գոլը Լիման խփել է ԱԱ 2018-ի որակավորման փուլի Արգենտինայի հավաքականի դեմ խաղում։
Անձնական կյանք
Լուկասի կրտսեր եղբայրը՝ Ժոաո Պեդրոն տառապում է աուտիզմ հիվանդությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ինտերնասիոնալի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպորտ Ռեսիֆիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ
Լուքսոր
Լուքսոր (الأقصر), քաղաք Վերին (Հարավային) Եգիպտոսում, նույնանուն նահանգի վարչական կենտրոնը։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 506,588 ։ Զբաղեցնում է շուրջ 417 քառակուսի կիլոմետր տարածք ։ Կլիմայաբուժական առողջավայր է, զբոսաշրջիկության կենտրոն։ Հիմնադրվել է Թեբե (Եգիպտոսի մայրաքաղաքը 21-11-րդ դդ. մ.թ.ա.) քաղաքի տեղում։ Լուքսորի արևմտյան ծայրամասում է (հին Թեբեի մի մասը) Ամոն-Ռա, Մուտ և Հոնսու աստվածների տաճարը։ Հյուսիսից հարավ ձգված կառույցը բաղկացած է՝ սրբարանից, հիպոստիլ նախասրահից (32 սյուն), ուղղանկյուն, 45 x 51 մ չափերի երկշար 64 սյուներով բակից, կենտրոնական մեծ սյունաշարից (մ.թ.ա. 15-րդ դ. 2-րդ կես, ճարտ. Ամենհոտեպ Կրտսեր և ուրիշներ)։ 2-րդ պիլոնը (առջևում Ռամզես 11-ի 6 արձաններն են) և պարագծային երկշար 74 սյուներով ու մեկընդմեջ՝ փարավոնների արձաններով բակը կառուցվել են մ.թ.ա. 1317-1251 թվականներին (ճարտ. Բեկենհոնսու)։
Ամեն տարի աշխարհի տարբեր ծայրերից հազարավոր զբոսաշրջիկներ են գալիս՝ դիտելու պատմաճարտարապետական, մշակութային եզակի հուշարձանները և զգալի ավանդ են ներդնում ժամանակակից քաղաքի զարգացման գործում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքներ Կատեգորիա:Լուքսոր Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Եգիպտոսում
Հրաչյա Աշուղյան
Հրաչյա Գևորգի Աշուղյան, բեմադրիչ, պրոֆեսոր (2002)։ ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2006)։
Դերասան Գևորգ Աշուղյանի որդին։
Կենսագրություն
1963 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1963-1975 թվականներին աշխատել է Երևանի Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում` որպես ռեժիսոր։ 1967 թվականից դասավանդել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, 1992 թվականից` Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետում ։ 1975 թվականից հեռուստաթատրոնում բեմադրել է մի շարք ներկայացումներ, այդ թվում՝ արտասահմանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ագա Խանի թանգարան
Ագա Խանի թանգարան (Musée Aga Khan), իսլամական արվեստին, իրանական (պարսկական) արվեստին և մուսուլմանական մշակույթին նվիրված թանգարան Կանադայի Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքի Նորտ Յորք թաղամասում ։ Թանգարանի ստեղծումը Aga Khan Development Network-ի գործակալություն Aga Khan Trust for Culture-ի նախաձեռնությունն է։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է իսլամական արվեստի և ժառանգության հավաքածուներ, այդ թվում Ձերդ Մեծություն Ագա Խանի, Լոնդոնում Իսմայիլի հետազոտությունների ինստիտուտի և Արքայազն ու արքայադուստր Սադրուդդին Ագա Խանի մասնավոր հավաքածուները, որոնք ցուցադրում են մուսուլմանական քաղաքակրթությունների գեղարվեստական, մտավոր և գիտական ներդրումները։
Պատմություն
1996 թվականին Ագա Խանը Շել կորպորացիայից գնել է 77 Wynford Drive սեփականությունը։ 2002 թվականին գնել է հարակից սեփականությունը, որը նախկինում եղել է Bata կոշիկների գլխավոր գրասենյակը։ 2002 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ագա Խան զարգացման ցանցը (Aga Khan Development Network) հայտարարել է այդ վայրում Ագա Խանի թանգարանի, Իսմայիլի կենտրոնի և այգու ստեղծման մասին ։ Թեև ժառանգության հարցերով խումբը ցանկանում էր պահպանել, սակայն 2007 թվականին նախագծի իրականացման համար Bata կոշիկի մոդեռնիստական շենքը քանդվեց։ Ծրագրի հիմնարկեքի արարողությունը տեղի է ունեցել 2010 թվականի մայիսի 28-ին Կանադայի վարչապետ Ստիվեն Հարբերի և Ագա Խանի կողմից ։
Թանգարանը նախագծել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի դափնեկիր Ֆումիհիկո Մակին։ 10000 քառակուսի մետր տարածք ունեցող կառույցը տեղակայված է այգիների մեջ և շրջապատված է մեծ զբոսայգով (Ագա Խան զբոսայգի), որը նախագծել է լանդշաֆտային ճարտարապետ Վլադիմիր Դյուրովիչը ։ Ընդարձակ տարածքում է գտնվում նաև հնդկացի ճարտարապետ Չարլզ Կորեայի նախագծած Իսմայիլի կենտրոնը ։ Մակին, Դյուրովիչն ու Կորեան համատեղ աշխատել են Տորոնտոյում գտնվող Moriyama և Teshima ճարտարապետական ֆիրմաների հետ ։
Թանգարանը բացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ։
Հավաքածու
Թանգարանը նվիրված է մուսուլմանական համայնքների անցյալի և ներկայի մտավոր, մշակութային, գեղարվեստական և կրոնական ավանդույթների հետ կապված արտեֆակտների ձեռքբերմանը, պահպանմանը, դրսևորմանն ու մեկնաբանմանը։ Արվեստի գործերը ներառում են կերամիկա, մետաղագործություն, նկարներ, որոնք ընդգրկում են իսլամական պատմության բոլոր շրջանները։ Հավաքածուի ձեռագրերը ներառում են 1052 թվականի Աբու Ալի իբն Սինայի «Կանոն բժշկության» ձեռնարկի ամենավաղ օրինակը ։ Նախատեսվում է երաժշտական ծրագիր, որը կփորձի ընդլայնել Ասիայի և իսլամական աշխարհի ավանդական երաժշտության վերաբերյալ գիտելիքները, ինչպես նաև դրանց ժամանակակից մեկնաբանությունը։
Թանգարանը կդառնա Իսմայիլի համայնքի պատմական նյութերի պահեստ՝ ներառելով իր ինստիտուցիոնալ առաքելության յուրաքանչյուր ոլորտին առնչվող հետազոտական ծրագրեր։
1000 նմուշներից բաղկացած հավաքածուն ներառում է արաբական ձեռագրերի մի շարք հոյակապ օրինակներ, որոնք ներկայացնում են մուսուլմանական աշխարհում զարգացած ձեռագրերը, նյութերը, դեկորատիվ ոճերը։ Դրանց շարքում է ութերորդ դարի հյուսիսաֆրիկյան ֆոլիոն, որը ներկայացնում է մագաղաթի վրա ամենավաղ ոճով գրված Քուֆիական ձեռագիրը։ Հայտնի Կապույտ Ղուրանից մեկ էջը նրբաթիթեղ մագաղաթի վրա ոսկու քուֆիկ մագաղաթի օրինակ է։
Կապույտ Ղուրանը համարվում է երբևէ ստեղծված ամենաարտասովոր ձեռագիրը. գալիս է 9-10-րդ դարերից, Հյուսիսային Աֆրիկայից, և, հավանաբար, ստեղծվել է Ֆաթիմյան խալիֆայության համար ։
Եվրոպական շրջագայություն
Մինչ հավաքածուի համար կառուցվում էր մշտական ցուցադրման վայր, ընտրված նմուշները շրջագայել են Եվրոպայում։ Ցուցահանդեսները տեղի են ունեցել հետևյալ հաստատություններում՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի թանգարաններ Կատեգորիա:Կրոնական թանգարաններ
Խնձորապուր
Խնձորապուր, պյուրե պատրաստված խնձորից։ Այն պատրաստում են կլպած և չկլպած խնձորներից և զանազան համեմունքներից՝ սովորաբար դարչին և կիտրոնի հյութ։ Նաև հաճախ ավելացնում են շաքարավազ և մեղր։ Խնձորապուրը մատչելի ուտեստ է և շատ տարածված է Մեծ Բրիտանիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և մի շարք եվրոպական երկրներում։
Պատրաստում
Խնձորապուրը պատրաստում են եռացնելով խնձորները ջրում կամ խնձորօղում (խնձորի թարմ հյութ), մինչև ցանկալի աստիճան։
Խնձորապուրը ժամանակին պատրաստվում էր ձմռան համար, քանի որ այն շատ լավ է պահպանվում։
Այն սովորաբար հանդիսանում է որպես նախուտեստ։ Օրինակ անգլիացիները և շվեդները խնձորապուրից հետո ուտում են տապակած խոզի միս։ Գերմանիայում խնձորապուրը ուտում են կարտոֆիլի բլիթներից առաջ։ Միացյալ Նահանգներում այն հանդիսանում է աղանդեր։ Պորտուգալիայում նույնպես maçã cozida-ն (եփած խնձոր) բացառապես դիտվում է որպես աղանդեր։ Այն կարող է կերակրի մեջ փոխարինել յուղին։ Խնձորապուրի առևտրային տարբերակներն արդեն հասանելի են սուպերմարկետներում։ Այն կարող է փաթեթավորված լինել տարբեր ձևերով, օրինակ ապակե տարաներում։
Ստեղծագործություններ
Գրականության մեջ ևս անդրադարձ կա խնձորապուրին. «Խնձորապուր» նկարազարդ գրքի հեղինակն է Կլաաս Վերպլանկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ Կատեգորիա:Խնձորով ուտեստներ Կատեգորիա:Սոուսներ Կատեգորիա:Աղանդեր Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց Կատեգորիա:Հոլանդական խոհանոց
Նուայան դ’Ալյե
Նուայան դ’Ալյե (Noyant-d'Allier), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Սուվինի կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Մուլեն շրջանը։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 702 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 415 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 248-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 167-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 59,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 58,3 %)։ 248 աշխատունակ բնակիչներից 196-ը աշխատում էին (108 տղամարդ և 88 կին), անաշխատանք էին 52-ը (28 տղամարդ և 24 կին)։ 167 անգործունակ մարդկանցից 27-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 65-ը թոշակառու, 75-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մագդալենա Սաուեր
Կենսագրություն
Մագդալենա Գերտրուդ Սաուերը ծնվել է Քեյփթաունի Քենիլվորֆ արվարձանում, Յակոբուս Վիլհելմուս Սաուերի և Մերի Կլոե Սաուերի ընտանիքում։ Հայրը եղել է հայտնի քաղաքական գործիչ, մայրը՝ գրող Օլիվիա Շրեյների մտերիմ ընկերուհին։ Եղբայրը՝ Պոլ Օլիվեր Սաուերը, նույնպես դարձել է քաղաքական գործիչ. ազգայնական Սաուեր Հանձնաժողովն անվանվել է նրա պատվին ։ Մագդալենա Սաուերը մեծացել է Քենիլվորֆում և Սթելենբոսի մոտ գտնվող ընտանեկան ագարակում։ Սովորել է Քեյփթաունի համալսարանում՝ 1911 թվականին ստանալով գիտական աստիճան։ Հետագայում ճարտարապետություն է դասավանդել Դուրբանում և Լոնդոնի Ճարտարապետական ընկերակցության դպրոցում ։
Գործունեություն
Ճարտարապետական դասընթացն ավարտելուց հետո 1927 թվականին Մագդալենա Սաուերը գրանցվում է Հարավաֆրիկյան ճարտարապետների ինստիտուտի կողմից ։ Զբաղվել է բնակելի շենքերի ճարտարապետությամբ և հին շենքերի վերականգնմամբ։ Սաուերի նախագծերի շարքին են դասվում 1940-ական թթ. (Ռեգ դե Սմիթի հետ) Քեյփթաունի Բո-Կաապ (հետագայում՝ Մալայական թաղամաս) թաղամասի Շորթմարքեթ, Լոնգմարքեթ, Ռոզ և Չիապպինի փողոցների շենքերի վերականգնումը և 1960-ական թվականներին նախկին Գերագույն դատարանի տեղում Հարավային Աֆրիկայի մշակութային պատմության թանգարանի ստեղծումը (1998 թվականից շենքը զբաղեցնում է «Slave Lodge» թանգարանը) ։ 1965 թվականին անցել է թոշակի։ Սաուերի երկու նախագծերը հռչակվել են պաշտպանված պատմական վայրեր ։
Որպես կողմնակի զբաղմունք՝ Սաուերը «Die Burger» թերթի համար գրել է արվեստի քննադատական հոդվածներ ։
Անձնական կյանք
Մագդալենա Սաուերն ամուսնացած է եղել նորվեգացի ինժեներ Թրիգվե Ստրյոմսյոեի հետ, որը նախագծել է Սեղանասարի ճոպանուղին։ Նրանց դուստրը՝ Կարին Ստրյոմսյոեն (ծնված՝ 1924 թվականին), դարձել է նկարիչ և պատկերազարդող։
Մագդալենա Սաուերը մահացել է 1983 թվականին` 93 տարեկան հասակում ։
Հանքային կապակցող նյութերի բնորոշումը և դասակարգումը
Հանքային կապակցող նյութերի բնորոշումը և դասակարգումը
Ընդհանուր տեղեկություններ։ Տերմինոլոգիա:
Շինարարության և շինարարական նյութերի արդյունաբերության մեջ մեծ կիրառում են գտել ինչպես անօրգանական, այնպես էլ օրգանական կապակցող նյութերը։ Անօրգանական կամ հանքային կապակցանյութերի թվին են պատկանում տարբեր ցեմենտները, կիրը, գիպսը և այլն։ Օրգանականներին պատկանում են բիտումները, ձյութերը, սինթետիկ խեժերն ու սոսինձները և այլն։
Հանքային կապակցանյութեր կոչվում են այն փոշենման նյութերը, որոնք ջրի հետ խառնվելիս առաջացնում են պլաստիկ դյուրամշակելի մասսա, որը ժամանակի ընթացքում ֆիզիկաքիմիական պրոցեսների հետևանքով ամրանալով վերածվում է քարանման մարմնի։ Ջրի հետ կապակցանյութի պլաստիկ խառնուրդը կոչվում է կապակցող խմոր /ցեմենտախմոր, գիպսախմոր և այլն/, իսկ վերջնականապես ամրացած կապակցող խմորը՝ արհեստական քար /ցեմենտաքար, գիպսաքար կրային քար և այլն/։
Հանքային կապակցանյութերը դասակարգում են ըստ հիմնական հատկությունների, կիրառման բնագավառի և կազմության։ Կախված հիշյալ առաջին երկու հատկանիշներից հանքային կապակցանյութերը բաժանվում են երկու դասի՝ օդային և հիդրավլիկ.
Օդային կապակցանյութերը ընդունակ են ամրանալու և ձեռք բերած ամրությունը երկար պահպանելու միայն օդային միջավայրում, որի հարաբերական խոնավությունը չի գերազանցում 65%-ը։
Հիդրավլիկ կապակցանյութերը օդում նախնական ամրացումից հետո ընդունակ են ամրացումը շարունակել և ձեռք բերած ամրությունը երկարատև պահպանել ոչ միայն օդում, այլ նաև ջրում։
Օդային և հիդրավլիկ կապակցանյութերի բերված հատկությունները իրենց հերթին որոշում են նրանց կիրառման կարևորագույն բնագավառները։ Վերերկրյա կառույցներում օգտագործում են օդային և հիդրավլիկ կապակցանյութերի մեծ մասը, ստորերկրյա և ստորջրյա /հիդրոտեխնիկական/ կառույցներում՝ միայն հիդրավլիկ։ Հիդրավլիկ կապակցանյութերը շինարարության մեջ բնականաբար ավելի լայն կիրառում ունեն մասնավորապես են հավաքովի բետոնե և երկաթբետոնե իրերի արտադրությունում։
Օդային կապակցանյութերը դասակարգում են ըստ կազմության.
Գիպսային կապակցանյութեր, որոնք հիմնականում կազմված են կալցիում սուլֆատի կիսահիդրատից՝ CaSO4 ˙ 0,5H2O /թրծված ցածր ջերմաստիճաններում/ կամ բնական անհիդրիտից՝ CaSO4/թրծված բարձր ջերմաստիճաններում/։ Դրանց թվին են պատկանում շինարարական և կաղապարման գիպսը, բարձր ամրության գիպսը, ինչպես նաև անհիդրիտ ցեմենտը և բարձր թրծված գիպսը /էստրիխ գիպս/։
Կրային կապակցանյութեր, որոնք հիմնականում կազմված են կալցիումի օքսիդից՝ CaO-ից և կարող են պարունակել նաև փոքր քանակությամբ մագնեզիումի օքսիդ՝ MgO։ Դրանց թվին են պատկանում կարբոնատային կիրը և օդային կիրը իր բոլոր տարատեսակներով։
Մագնեզիալ կապակցանյութեր, որոնք հիմնականում կազմված են մագնեզիումի օքսիդից՝ MgO և կարող են պարունակել նաև ոչ մեծ քանակությամբ կալցիումի օքսիդ՝ CaO։ Դրանց թվին են պատկանում կաուստիկ մագնեզիտը և կաուստիկ դոլոմիտը։
Հիդրավլիկ կապակցանյութերն ունեն ավելի բարդ կազմություն։ Նրանք կազմված են գլխավորապես կալցիումի օքսիդի տարբեր միացություններից՝ սիլիկահողի, կավահողի և երկաթի օքսիդների։
Այդ դասի կապակցանյութերի հիդրավլիկ հատկությունները պայմանավորող միացություններն են հանդիսանում մասնավորապես. nCaO˙SiO2; nCaO˙Al2O3; nCaO˙Fe2O3; nCaO˙Al2O3˙Fe2O3, որոնք համապատասխանաբար կոչվում են կալցիումի սիլիկատներ, ալյումինատներ, ֆերիտներ և ալյումոֆերիտներ։ Կալցիումի օքսիդի մոլեկուլների թիվը՝ /n/ այդ միացություններում կարող է կազմել 1-ից 3 և ավելին։ Այդպիսի հիդրավլիկ միացություններ կարելի է ստանալ.
ա/ թրծմամբ,- այնպիսի լեռնային ապարների կամ հումքային խառնուրդների թրծումից, որոնք կազմված են կալցիումի կարբոնատից / CaCO3 / և կավից կամ էլ բաղադրությամբ նրանց մոտ նյութերից։
բ/ խառնմամբ,- ջրի առկայությամբ կիրը խառնելով այնպիսի նյութերի հետ, որոնք պարունակում են ակտիվ ձևի թթվային օքսիդներ։
Թրծմամբ ստացված կամ թրծված հիդրավլիկ կապակցանյութերը իրենց բաղադրությամբ միակոմպոնենտ են կամ պարունակում են տարբեր հավելույթներ՝ 15%-ից ոչ ավելի։ խառնմամբ ստացված կամ խառնված կապակցանյութերի բաղադրության մեջ կարող են պարունակվել երկու և ավելի կոմպոնենտներ և տարբեր հավելույթներ՝ 15%-ից ավելի։
Այն նյութերը, որոնք պարունակում են ակտիվ ձևի թթվային օքսիդներ, կոչվում են ակտիվ հանքային հավելույթներ կամ հիդրավլիկ հավելույթներ։ Հիդրավլիկ հավելույթներից բացի, որոնք ակտիվ են կրի նկատմամբ սովորական պայմաններում, կապակցանյութերի արտադրության մեջ օգտագործվում են նաև իներտ հավելույթներ, որոնք սովորական ջերմաստիճանում կրի կամ ցեմենտի հետ փոխազդեցության մեջ չեն մտնում։ Դրանք կիրառվում են նուրբ մանրացված վիճակում, որպես լցանյութեր՝ ցեմենտի տնտեսման նպատակով և, կոչվում են միկրոլցանյութեր։
Թրծված կապակցանյութեր կարելի է ստանալ հումքախառնուրդի չափավոր թրծումից՝ չհասցնելով նյութերը մինչև մասնակի հալում կամ արագ թրծումով, մինչև հումքախառնուրդի մասնակի հալումը, իսկ որոշ դեպքերում մինչև հալումը։
Խառնված կապակցանյութեր կարելի է ստանալ կիր կամ այնպիսի կապակցանյութեր, որոնք ամրանալիս անջատում են կիր /օրինակ պորտլանդցեմենտը/, մանրակրկիտ խառնելով հիդրավլիկ կամ իներտ հավելույթների հետ, խառնելով առանձին կապակցանյութեր մեկը մյուսի հետ կամ էլ խառնելով հատիկավորված դոմնային խարամները պորտլանդցեմենտի, կրի կամ գիպսի հետ։ Այսպիսով կարելի է առանձնացնել հիդրավլիկ կապակցանյութերի հետևյալ խմբերը.
Թրծված կամ միակոմպոնենտ։ Այս առավել ընդարձակ խմբի մեջ մտնում են՝ հիդրավլիկ կիրը, ռոմանցեմենտը, պորտլանդցեմենտը և կավահողային ցեմենտը։ Պորտլանդցեմենտը իր հերթին կարող է լինել սովորական և հատուկ տեսակների՝ արագ ամրացող, պլաստիֆիկացված, հիդրոֆոբ, սուլֆատակայուն, ճանապարհային, սպիտակ, գունավոր և այլն։
Խառը կամ բազմակոմպոնենտ ցեմենտների խմբի մեջ մտնում են.
ա/ Փուցոլանային ցեմենտները՝ փուցոլանային պորտլանդցեմենտը, կրափուցալոնային, կրագլինիտային ու կրամոխրային ցեմենտները։
բ/ Խարամային ցեմենտները՝ խարամապորտլանդցեմենտը, կրախարամային և սուլֆատախարամային ցեմենտները։
գ/ Միկրոլցանյութերով ցեմենտները՝ ավազային և կարբոնատային պորտլանդցեմենտները։
Նշված հիդրավլիկ կապակցանյութերի տեսակներից բացի գոյություն ունի հատուկ ցեմենտների խումբ, որոնք ունեն կիրառման ուրույն բնագավառ։ Դրանց թվին են պատկանում ընդարձակվող, թթվակայուն, կրակակայուն և այլ ցեմենտներ։
Օդային և հիդրավլիկ կապակցանյութերից բացի հաճախ առանձնացնում են նաև ավտոկլավային ամրացման կապակցանյութերի խումբը։ Այդ կապակցանյութերն առավել արդյունավետ ամրանում են հիդրոթերմալ պայմաններում՝ ավտոկլավներում հագեցած ջրային գոլորշիների ճնշման տակ։ Դրանց են պատկանում այն կապակցանյութերը, որոնք կազմված են կրից և կվարցային ավազից, կրից և նուրբ աղացված հրաբխային ապարներից /պեմզա, տուֆ, հրաբխային խարամ և այլն/, ինչպես նաև կրից և բելիտային շլամից /կավահողային արտադրության թափոն/ և այլն։ Այդ խմբին կարող է պատկանել նաև <միկրոլցանյութերով ցեմենտներ> խմբում հիշատակված ավազային պորտլանդցեմենտը։
Կապակցանյութերը կապակցող խմորի ձևով առանց լցիչների հազվադեպ են կիրառվում, քանի որ նրանց մեծ մասն ամրանալիս ծավալով խիստ փոքրանում է, տեղի է ունենում կծկում, որն ամրացող արհեստական քարում առաջ է բերում մակրո և միկրոճեղքեր։ Շինարարության մեջ դրանք կիրառվում են որպես՝ ա/ շաղախախառնուրդներ - կապակցանյութի, ջրի և մանր լցիչների /ավազի՝ 0,16 - 5մմ հատիկաչափ/ խառնուրդ։ Ամրացված խառնուրդը կոչվում է շինարարական շաղախ։բ/ բետոնախառնուրդներ - կապակցանյութի, ջրի և մանր ու խոշոր /խիճ կամ կոպիճ/ լցիչների խառնուրդ։ Ամրացված բետոնախառնուրդը կոչվում է բետոն։ Լցիչները խոչընդոտում են կապակցող խմորի կծկմանը, բետոններին և շաղախներին տալիս են որոշակի տեխնիկական հատկություններ՝ միաժամանակ իջեցնելով նրանց արժեքը։
Կապակցող նյութերի ամրացումն ընթանում է որոշակի ժամանակաընթացքում։ Կապակցանյութի փոշին խառնելով ջրի հետ նախ ստանում են  բավարար պլաստիկության ու շարժունության խմոր, և շնորհիվ նրանում տեղի ունեցող բարդ ֆիզիկաքիմիական պրոցեսների խմորն աստիճանաբար թանձրանում է, կորցնելով դյուրաշարժունությունը /սկսվում է շաղկապում/ վերածվում է արհեստական քարանման մարմնի։ Կապակցող խմորի նշված հատկությունները /պլաստիկություն, շարժունություն/ բետոնաշաղախախառնուրդներին տալիս է դյուրամշակելիություն, որի շնորհիվ վերջիններս հեշտությամբ են զետեղվում, լավ են լցնում կաղապարները կամ կաղապարամածը՝ առաջացնելով հարթ մակերևույթ։  Շաղկապման ընթացքում, երբ խմորը կորցնում է պլաստիկ հատկությունները՝ այդ վիճակում այն դեռ չունի որոշակի մեխանիկական ամրություն և, ընդունակ է պահել միայն սեփական կշիռը։ Այդ պահը համապատասխանում է շաղկապման վերջին։ Այսպիսով կապակցանյութերի խմորի և հետևաբար բետոնաշաղախախառնուրդների շաղկապումը հանդիսանում է նրանց ամրացման սկզբնական փուլը։ Այնուհետև տեղի է ունենում նրանց մեխանիկական ամրության աստիճանական աճը, որն ավարտվում է արհեստական քարի առաջացմամբ։ Կապակցանյութի ամրացումը կարող է շարունակվել երկար ժամանակ կամ կախված կապակցանյութի հատկություններից ու ամրացման պայմաններից՝ արագ ընթանալ։ Կապակցող խմորի շաղկապման ընթացքում ձևավորվում է ամրացող նյութի կառուցվածքը։ Կառուցվածքագոյացումը զարգանալով հանգեցնում է քարի ամրության աճին։ Շաղկապումը սկսելուց հետո ամրացող կապակցանյութի կառուցվածքի խախտումը հանգեցնում է նրա ամրության կտրուկ անկմանը։
Ալեքսանդր Լուրիա
Ալեքսանդր Ռոմանովիչ Լուրիա (Александр Романович Лурия, ), խորհրդային հոգեբան, ՌՍՖՍՀ ՄԳԱ (1947), ԽՍՀՄ ՄԳԱ իսկական անդամ, Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր (1945 թվականից), հոգեբանության ֆակուլտետի նյարդա-հոգեբանության ամբիոնի վարիչ (1967 թվականից)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս հոգեբաններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ Կատեգորիա:Ռուս մարդաբաններ Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Հայաստանի Հանրապետության հուշադրամներ
Հիշատակային և հոբելյանական մետաղադրամները (կամ պարզապես՝ հուշադրամներ), ինչպես նաև՝ ներդրումային մետաղադրամները, թողարկվում են Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկի կողմից՝ սկսած 1994 թվականից։ Ի տարբերություն հիմնական շրջանառու մետաղադրամների՝ դրանք հատվել են ոչ թե դրամաշրջանառությունն ապահովելու նպատակով, այլ թողարկվել են ի հիշատակ պատմական և ժամանակակից նշանակալից իրադարձությունների, նրանց արտադրությունը կարող է պահանջել հատուկ տեխնոլոգիաների կիրառում, կարող են ունենալ հավաքորդական և ներդրումային նշանակություն:
Նշված մետաղադրամները պատրաստված են թանկարժեք (585, 900, 999 հարգի ոսկի, 925, 999 հարգի արծաթ) և ոչ թանկարժեք (մելքիոր, արույր, արույրապատ պողպատ) մետաղներից։ Ոսկե մետաղադրամները թողարկվել են 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 25 000, 50 000, 100 000, 200 000 և 1 միլիոն հայկական դրամ (֏) անվանական արժեքով, արծաթե դրամները՝ 5, 10, 25, 75, 100, 200, 500, 1000, 1957, 2000, 5000, 10 000, 20 000 և 30 100 դրամ, մելքիորից՝ 100 դրամ, իսկ արույրից՝ 200 դրամ, արույրապատ պողպատից՝ 50 դրամ։ Մետաղադրամները հատվել են UNC, BU, special UNC, antique finish և proof որակներով։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված առաջին հուշադրամն է «Սարդարապատ» մետաղադրամը ։ Ամենափոքր մետաղադրամը 100 դրամ անվանական արժեքով «Նոյյան տապան» ոսկե հուշադրամն է՝ ընդամենը 1.00 գ քաշով, իսկ ամենամեծ մետաղադրամները 20 000 դրամ անվանական արժեքով «Նոյյան տապան» ներդրումային արծաթե դրամներն են, որոնք կշռում են 5 կգ։ «20-րդ դարի հայոց կաթողիկոսներ» հուշադրամը հատվել է ամենից սակավ քանակով՝ ընդամենը 25 հատ ։
Հայաստանի Հանրապետությունում պետական դրամահատարանի բացակայության պայմաններում ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված հուշադրամներն ու ներդրումային դրամները հատվում են արտերկրում, մի շարք դեպքերում էլ դրանց արտադրության և տարածման իրավունքը տրվում է մասնավոր ընկերությունների։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը համագործակցել է հետևյալ դրամահատարանների և ընկերությունների հետ՝
ՀՀ հուշադրամների էսքիզների հեղինակներն են գլխավորապես հայ նկարիչ-դիզայներները՝ Էդուարդ Կուրղինյան, Հարություն Սամուելյան, Վարդան Վարդանյան, Կարապետ Աբրահամյան, Հրաչյա Ասլանյան, Լուսինե Լալայան, Արմեն Քյուրքչյան, Աննա Խաչատրյան, ինչպես նաև՝ լեհ նկարիչ-դիզայներներ Ուրսուլա Վալեժակը և Ռոբերտ Կոտովիչը:
«Հայաստանի մարզեր և Երևան» շարք
«Հայաստանի մարզեր և Երևան» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2012 թվականին 50 դրամ անվանական արժեքով, պատրաստված են արույրապատ պողպատից UNC որակով։
Դիմերեսը. կենտրոնում՝ համապատասխան մարզի (և մայրաքաղաքի) տեսարժան վայրի կամ խորհրդանշանի տեսարանը և մետաղադրամի թողարկման տարեթիվը, եզրով՝ թողարկող բանկի (ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ) և մարզի անվանումները։
Դարձերեսը՝ անվանական արժեքը՝ եզերված զարդանախշային ձևավորմամբ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր. քաշը՝ 3.50 գ, տրամագիծը՝ 21.50 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 60 000 հատ ։ Էսքիզները՝ Էդուարդ Կուրղինյանի և Կարապետ Աբրահամյանի, մետաղադրամները հատվել են Ֆինլանդիայի դրամահատարանում ։ Բնորոշվում են որպես հիշատակային շրջանառու մետաղադրամներ։
«Հայաստանի վայրի ծառերը» շարք
«Հայաստանի վայրի ծառերը» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2014 թվականին 200 դրամ անվանական արժեքով, պատրաստված են արույրից UNC որակով։
Դիմերեսը. կենտրոնում՝ համապատասխան ծառի ճյուղի պատկերը, նրա լատիներեն անվանումը և մետաղադրամի թողարկման տարեթիվը, եզրով՝ թողարկող բանկի անվանումը (ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ) և ծառի հայերեն համառոտ անվանումը։
Դարձերեսը՝ անվանական արժեքը՝ եզերված զարդանախշային ձևավորմամբ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր.քաշը՝ 4.50 գ, տրամագիծը՝ 24.00 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 200 000 հատ ։ Էսքիզները՝ Էդուարդ Կուրղինյանի և Կարապետ Աբրահամյանի, մետաղադրամները հատվել են Սլովակիայի Կրեմնիցայի դրամահատարանում  ։ Բնորոշվում են որպես հիշատակային շրջանառու մետաղադրամներ։ Արժութային հարցերով միջազգային ասոցիացիայի կողմից կազմակերպված 2015 թվականի միջազգային մրցույթում այս շարքը հաղթել է «Լավագույն հիշատակային շրջանառու մետաղադրամ» անվանակարգում ։
«Ազգային պատկերներ» շարք
ի մետաղադրամները թողարկվել են 1994 թվականին 25 դրամ անվանական արժեքով և պատրաստված են 999 հարգի արծաթից proof որակով։
Դարձերեսը՝ մետաղադրամի անվանումը և համապատասխան ճարտարապետական հուշարձանը, ինչպես նաև՝ այլ խորհրդանշական պատկերներ և գրառումներ։ Դրամաշուրթը՝ հարթ, համարակալված։
Տեխնիկական բնութագրեր. քաշը՝ 31.10 գ, տրամագիծը՝ 38.00 մմ։ Մետաղադրամները հատվել են ԱՄՆ «Ալմար Իմփորթ Էքսփորթ» ընկերությունում։
«Հայոց պետականություն» շարք
«Հայոց պետականություն» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 1995 թվականին 500 դրամ անվանական արժեքով և պատրաստված են 999 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը՝ Հայաստանի զինանշանը, նրա տակ՝ անվանական արժեքը և թողարկման տարեթիվը, եզրով՝ պետության անվանումը (ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ)։
Դարձերեսը՝ արքայատոհմի զինանշանը կամ նրա մի մասը («Ազգային ժողովի շենքը» հուշադրամի վրա՝ պետական կառույցի շինությունը), շարքի անվանումը (ՀԱՅՈՑ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ), մետաղադրամի անվանումը։ Եզերվում է կետերից շրջագծով։ Դրամաշուրթը՝ հարթ, գրառումով՝ 5TO .999 AG, և համարակալված։
«Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակ» շարք
Դիմերեսը՝ Հայաստանի զինանշանը, պետության անվանումը (ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ), անվանական արժեքը և թողարկման տարեթիվը։
Տեխնիկական բնութագրեր. քաշը՝ 31.10 գ, տրամագիծը՝ 38.00 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 1700 հատ։ Էսքիզները՝ Հրաչյա Ասլանյանի, մետաղադրամները հատվել են Նիդերլանդների արքայական դրամահատարանում։
«Կովկասի կենդանական աշխարհ» շարք
Դիմերեսը՝ պետական զինանշանը, անվանական արժեքը (DRAM 100 ԴՐԱՄ) և թողարկման տարեթիվը, եզրերով՝ պետության անվանումը՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ» և «REPUBLIC OF ARMENIA»:
Դարձերեսը. կենտրոնում՝ կենդանու պատկերը, եզրերով՝ նրա լատիներեն և հայերեն անվանումները, որոնք մետաղադրամի ներսի կողմից եզերվում են կարմիր գծերով։ Դրամաշուրթը՝ հարթ։
Տեխնիկական բնութագրեր. քաշը՝ 28.28 գ, տրամագիծը՝ 38.61 մմ, յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Անդժեյ Նովակովսցիի և Ռոուսանա Նովակովսցիի, մետաղադրամները հատվել են Լեհաստանի դրամահատարանում։