cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բախտավոր Հանսը
Մեկնաբանություններ
Հեքիաթն արտահայտում է զանազան, ոչ միայն Գերմանիայում տարածված «ժողովրդական իմաստություններ», ինչպիսիք են՝ «Հասարակ մարդը միշտ երջանիկ է», «Երջանկությունը փողի մեջ չէ», «Ազատությունը փողից թանկ է» և այլն։ Մյուս կողմից, հեքիաթը Սեբաստիան Բրանտի «mundus vult decipi» («Աշխարհը ցանկանում է խաբված լինել») լատինական պարադոքսի իլյուստրացիան է։ Հանսի վարքը, նրա գործողությունները հակասում են ցանկացած տրամաբանության, որը ապակողմնորոշում է ընթերցողին։ Գերմանացի փիլիսոփա Վոլֆդիտրիխ Զիգմունդը գտնում է, որ Բախտավոր Հանսը ընթերցողին նախազգուշացնում է չմտնել տարբեր կասկածելի գործարքների մեջ, և միևնույն ժամանակ օգնում է նրան կյանքի անխուսափելի անհաջողություններն ու հիասթափություններն ընկալել որպես մխիթարանք և մարդկային ճակատագրում իմաստների որոնում։ Վիլհելմ Զալբերը մատնանշում է Տուն՝ իր ակունքը, անկասելի վերադառնալու մոտիվը։ Ամերիկա-գերմանացի փիլիսոփա Լյուդվիգ Մարկուզեն հեքիաթի նյութի հիման վրա գրել է «Երջակության փիլիսոփայություն» (Philosophie des Glücks.) իր աշխատությունը։
Գերմանիայի սահմաններից դուրս գտնվող մշակութային այն գործիչներից, որոնք աշխատել են այս հեքիաթի կերպարների վրա, հարկ է նշել դանիացի գրող, գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1917) Հենրիկ Պոնթոպիդանին, որը գրել է «Բախտավոր Հանսը» բազմահատոր ողբերգական (1898-1904) սագա, խորհրդային կրկեսի արտիստ Օլեգ Պոպովին, որը հեքիաթն օգտագործել է իր ռեպրիզներում։ Յանոշի (Janosch) մանկական շարքում Հանսը լավատեսության մարմնավորում է, որը ընդունում է գրոտեսկային ձևեր (երբ նրանից սագը փախչում է, Հանսն ուրախանում է, որ տիրոջից միայն մեկն է վերցրել, երբ նա պատերազմում կորցնում է ոտքը, ուրախանում է, որ երկուսը չի կորցրել և այլն) ։
(373) Մելյուսինա
(373) Մելյուսինա (Melusina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1893 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Բախտավոր Հանսը
Մեկնաբանություններ
«Բախտավոր Հանսը» հեքիաթն իր արտացոլումն է գտել կինոմատոգրաֆիայի, երաժշտության և գրականության մեջ։
(373) Մելյուսինա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,117582 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6713 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5639 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մելյուսինա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,6681 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2010,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179051 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,43° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Բախտավոր Հանսը
Գրականություն
Կատեգորիա:Գրիմ եղբայրների հեքիաթներ Կատեգորիա:Գերմաներեն գրականություն
(373) Մելյուսինա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1893 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սաքո Չիվիչյան
Սաքո Չիվիչյան (ծնյալ Սարգիս Չիվիչյան, ), հայազգի ամերիկացի խառը մենամարտերի (MMA) մարտիկ, ով հանդես է եկել թեթև քաշային կարգում։ Նա Հայաստանից գաղթել է Միացյալ Նահանգներ և ապրել է Լոս Անջելեսում։ 2009 թվականից լինելով լրիվ դրույքով պրոֆեսիոնալ MMA-ի մրցամարտող՝ Չիվիչյանը հիմնականում մասնակցել է Կալիֆոռնիայի  տարածքային մրցաշրջաններին՝ նախքան Ultimate Fighting Championship- ի հետ պայմանագիր կնքելը և The Ultimate Fighter: Team GSP vs. Թիմ Koscheck  մրցապայքարում հայտնվելը ։
Մականունները՝ The Psycho The Armenian Psycho :
Վաղ շրջան
Չիվիչյանը վեց տարեկանից իր հորեղբոր՝ Գոքոր Չիվիչյանի մոտ ձյուդո է պարապել։  Նա ընդհանուր առմամբ նվաճել է ԱՄՆ-ի տասնմեկ ազգային տիտղոս՝  ներառյալ պատանեկան տիտղոսները 2000 թվականին ու 2001 թվականին և երկու պատանեկան օլիմպիական առաջնություններ, 2001, 2002 թվականներին ճանաչվել է Միացյալ Նահանգների ձյուդոյի ֆեդերացիայի տարվա լավագույն պատանի մարզիկ։ : Չիվիչյանն առաջին և երրորդ տեղեր է զբաղեցրել ձյուդոյի ԱՄՆ բաց առաջնություններում ։ Մասնակցել է նաև 2002 թվականին Հարավային Կորեայում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությանը, որտեղ պարտություն է կրել իր միակ մրցամարտում ։
Բացի ձյուդոյից, Չիվիչյանն զբաղվել է ըմբշամարտով և 14 տարեկանում գրավել է երկրորդ տեղը Կալիֆորնիայի նահանգի առաջնությունում և երրորդ տեղը՝ ազատ ոճի նահանգային առաջնությունում։ Այնուհետև նա զբաղվել է խառը մենամարտերով (MMA), հաղթանակ տարել իր առաջին մենամարտում (15 տարեկանում)՝ 98 վայրկյանում, armbar  հնարքը կիրառելով ։ Չիվիչյանի մրցակիցը նրա առաջին մենամարտում Թիմոթի Մորիսն էր, ով  մինչ այդ պարտվել էր թիմակից Մենի Գամբուրյանին։ Հետագա տարիներին Չիվիչյանն զբաղվել է ջիու-ջիցուով և բռնցքամարտով։
Նա 19 տարեկանում ընկերների հետ հրաձգության մեջ է ընկել՝ բախվելով մի ավազակախումբի հետ։ Չիվիչյանը ոտքի հրազենային վնասվածք է ստացել, ինչի հետևանքով ստիպված է եղել ժամանակավորապես ընդհատել մարզումները, ընդունվել է քոլեջ, աշխատանքի անցել անշարժ գույքի առուվաճառքի ոլորտում։
Այնուհետև Չիվիչյանը մարզվել է Կալիֆոռնիայի Գլենդել քաղաքի Hayastan Studio-ում, դարձել  The Ultimate Fighter 5 -ի փոխչեմպիոն և World Extreme Cagefighting-ի թեթևագույն քաշային կարգի չեմպիոնության հավակնորդ՝ Մենի Գամբուրյանի հետ մեկտեղ։
Թեև MMA-ում իր առաջին պրոֆեսիոնալ մենամարտն անցկացրել է 1999 թվականին, Չիվիչյանը դրանից հետո մինչև 2009 թվականը լիարժեք մենամարտ չի վարել։ Եվ միայն 2009 թվականի հունվարին է անցկացրել իր պատասխան մենամարտը, հաղթանակ տարել տեխնիկական նոկաուտով (TKO) և երկու ամիս անց հաջողության հասել հայտի ներկայացման մեջ ։ 2009 թվականի հոկտեմբերին Չիվիչյանը հաղթել է հաջորդ իսկ մենամարտում, որին հետևել է ևս մեկ հաղթանակ այդ նույն տարվա դեկտեմբեր ամսին՝ մրցավարների ոչ միասնական որոշմամբ։
The Ultimate Fighter
Չիվիչյանն այնուհետև պայմանագիր է ստորագրել Ultimate Fighting Championship (UFC) հետ՝ մասնակցելու The Ultimate Fighter: Team GSP vs. Թիմ Koscheck մրցապայքարին Այստեղ առաջին դրվագում մրցել է Թոբի Գրիրի դեմ և մրցավարների միաձայն որոշմամբ հաղթանակ տարել։ Հաջորդ դրվագում թիմային ընտրություն է կատարվել, և Ջոշ Կոշեքն ընտրել է Չիվիչյանին որպես իր երրորդ (ընդհանուր հինգերորդ) ընտրություն։
Չիվիչյանը մեկնարկային մրցափուլում հանդիպել է Դեյն Սայերսին։ Նա հաղթել է միաձայն որոշմամբ, քանի որ բոլոր երեք մրցավարները մենամարտում գրանցել են 20–18 հաշիվը։
Քառորդ եզրափակիչում Չիվիչյանը հանդիպել է Ջոնաթան Բրուքինսին։ Վերջինիս հաջողվել է հնարանքներ կիրառելով պարտության մատնել Չիվիչյանին և հանելով մրցությունից։
Ultimate Fighting-ի առաջնություն
Չիվիչյանն UFC-ում իր դեբյուտը նշել է The Ultimate Fighter: Team GSP vs. Թիմը Koscheck Finale մրցապայքարում՝ մարտնչելով ընդդեմ Քայլ Ուոթսոնի և պարտվել է միաձայն որոշմամբ (30–27, 30–27, 29–28)։ Նա Ահարոն Ուիլկինսոնի հետ միասին զրկվել է առաջընթացի հնարավորությունից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:Հայերն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Համահայկական էլեկտրոնային գրադարան
ՀամաՀայկական Էլեկտրոնային Գրադարանը, հայերեն էլեկտրոնային (թվայնացված) գրքերի շտեմարան։ Մասնագիտացած է գրքերի պատկերային թվայնացման գործում, որոնք անվճար հասանելի են կայքի գրադարանում։ Հիմնադրվել է 2008 թ. հոկտեմբերի 24-ին Եվրոպական Կրթական Տարածաշրջանային Ակադեմիայի միջազգային հարաբերություններ ֆակուլտետի երկու ուսանողների՝ Գևորգ Ղազարյան (լրագրող) և Հակոբ Վարդանյանի կողմից։ Նախագիծը հայկական կայքերի մեջ առաջինն է, որը մասնագիտացած է գրքերի թվայնացման և ամբողջական ներբեռնման հնարավորության ընձեռնմամբ։
Յուլիա Սնիգիր
Յուլիա Վիկտորովնա Սնիգիր, ռուս դերասանուհի, մոդել և հաղորդավար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի հունիսի 2-ին Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Դոնսկոյ քաղաքում։ Հայտնի է դարձել «Զվերի» (Звери) խմբի «До скорой встречи» տեսահոլովակում նկարահանվելով։ Ավարտել է Մոսկվայի Պետական Մանկավարժական համալսարանի Օտար լեզուների բաժինը, այժմ սովորում է Շուկինի անվան թատերական ուսումնարանում։ Ռուսական CTC և Պետերբուրգ-5 հեռուստաալիքների հաղորդավար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարուհիներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Ապրիլի 2
Ապրիլի 2, տարվա 92-րդ (նահանջ տարիներին 93-րդ) օրն է
Բելվիս դե լա Խարա
Բելվիս դե լա Խարա (Belvís de la Jara), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Հառա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 114 կմ2, բնակչությունը` 1823 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 114 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքի հովանավոր սուրբն է Սեբաստիան։
Նոր Գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Նոր Գյուղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 15 հուշարձան (11 միավոր)։
Միրա (Վենետիկի գավառ)
Միրա (Mira), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 38761 մարդ։ Խտությունը կազմում է 392 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 99 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30034։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սասնա ծռեր
«Սասնա ծռեր» կամ «Սասունցի Դավիթ», հայ ժողովրդի ազգային էպոս կամ դյուցազնավեպ, որը ստեղծվել է ժողովրդական բանահյուսության հիման վրա։ Վիպասացների և բանահավաքների կողմից այն կոչվել է նաև «Սասնա փահլևաններ», «Սասնա տուն», «Ջոջանց տուն», «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ», «Դավիթ և Մհեր», «Դավթի պատմություն», «Դավթի հեքիաթ» և այլն։ Էպոսի գաղափարական ոգին հայ ժողովրդի հերոսական մաքառումն է թշնամիների դեմ՝ հանուն ժողովրդի ազատության և անկախության, հայրենիքի և պետականության պահպանման։ Հայոց դյուցազնավեպը գաղափարական առումով արտացոլում է նաև իրականությունից ունեցած դժգոհությունն ու կառուցվելիք արդար աշխարհի նկատմամբ ունեցած փափագը՝ բոլոր դեպքերում գովաբանելով օտարի լծի դեմ ելած ժողովրդի հերոսական պայքարը։
Վիշապագլուխ մոլդավական
Վիշապագլուխ մոլդավական, խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Սասնա ծռեր
Էպոսը համահավաք տարբերակով կոչվում է «Սասնա ծռեր»։ «Ծուռ» բառն այս պարագայում ունի իմաստային մի քանի նշանակություններ՝ դիվահար, խենթավուն, խելահեղ քաջ և այլն։ Տվյալ հատկանիշներից յուրաքանչյուրն էպոսի հերոսների համար բնորոշ է այս կամ այն պարագայում։ «Սասնա ծռեր» էպոսը կառուցվածքային առումով կազմված է վիպական չորս մասերից կամ ճյուղերից, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչվել է տվյալ ճյուղի գլխավոր հերոսի անունով՝ «Սանասար և Բաղդասար», «Մեծ Մհեր», «Սասունցի Դավիթ», «Փոքր Մհեր»։ Հերոսների այս չորս սերունդը միմյանց հետ կապված են ազգակցական կապերով։ «Սասնա ծռերի» ամենաբնորոշ գիծը հերոսական անպարտելի ոգին է՝ պայմանավորված նրա նախահիմքում ընկած առասպելական դյուցազունների սխրանքներով և հայ ժողովրդի՝ իր ոսոխների, հատկապես արաբական բռնակալության դեմ մղած դարավոր պայքարով։ Էպոսի ստեղծման հստակ թվականը մեզ հայտնի չէ, քանի որ վերջինս գալիս է ժամանակի խորքից և ունի պատմական խոր ակունքներ։ Էպոսի ասացողները էպոսը պատմել են հայկական տարբեր բարբառներով, մեծ մասամբ մոկաց, մշո, սասնա, ինչպես նաև արարատյան։
Էպոսի պատումներից մեկը 1874 թվականին գրի է առել Գարեգին Սրվանձտյանցը՝ հրատարակելով «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ» վերնագրով։ 1889 թվականին էպոսի մի տարբերակ գրի է առել Մանուկ Աբեղյանը, իսկ արդեն 1939 թվականին Հովսեփ Օրբելին՝ էպոսագետների խմբի հետ մեկտեղ, ստեղծում է 60 պատումներից բաղկացած համահավաք բնագիր։ Համահավաք բնագիրը թարգմանվել է ֆրանսերեն, չինարեն, անգլերեն (թարգմանիչ՝ Լևոն Զավեն Սյուրմելյան), հունարեն, ռուսերեն, գերմաներեն, վրացերեն, թուրքերեն, ադրբեջաներեն և այլ լեզուներով։ «Սասնա ծռերն» ամբողջական կամ մասնակի մշակել են նաև Ավետիք Իսահակյանը, Եղիշե Չարենցը, Սողոմոն Տարոնցին, Վիգեն Խեչումյանը, Հմայակ Սիրասը, Մկրտիչ Խերանյանը, Նաիրի Զարյանը և ուրիշներ։ Էպոսին բազմիցս անդրադարձել են կերպարվեստում (Հակոբ Կոջոյան, Երվանդ Քոչար, Մհեր Աբեղյան, Էդուարդ Իսաբեկյան, Արտաշես Հովսեփյան և ուրիշներ), երաժշտության մեջ (Գևորգ Բուդաղյանի «Խանդութ» երաժշտական կոմպոզիցիան՝ ըստ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի երաժշտության, Էդգար Հովհաննիսյանի «Սասունցի Դավիթ» բալետ-օպերան և այլն), կինոարվեստում («Սասնա ծռեր», ռեժիսոր՝ Արման Մանարյան, 2010 թվական, մուլտֆիլմ), թատրոնում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին սփյուռքահայերի հանգանականությամբ ստեղծվել է «Սասունցի Դավիթ» տանկային շարասյունը, իսկ Արցախյան պատերազմի տարիներին կազմավորվել են «Սասնա ծռեր» և «Սասունցի Դավիթ» կամավորական ջոկատները։ Հայաստանի անկախ Հանրապետությունում էպոսի հերոսների անուններով կոչվել են տեղանուններ, ինչպես նաև «Սասունցի Դավիթ» անունով մետրոպոլիտենի կայարան։
Վիշապագլուխ մոլդավական
Նկարագրություն
Ճյուղավոր ցողուններով և երկարավուն նշտարաձև սղոցաեզր տերևներով, 15-40 սմ բարձրությամբ միամյա խոտաբույս է։ Գագաթնային տերևների ատամիկները ավարտվում են նուրբ խոզաններով։ 6-ական անկանոն կարճակոթ ծաղիկները, որոնք օղակներով խմբված են ցողունի վրա, կազմում են երկար նոսր ողկույզների։ Պսակը, որը բաժակից ավելի քան երկու անգամ երկար է, երկնագույն-մանուշակագույն կամ սպիտակավուն երկշուրթ է։ Պսակի և բաժակի ստորին մասերը խողովակաձև են։ Բաժակի վերին շուրթը եռաբլթակ է, իսկ ստորինը՝ երկբաժան և նշտարաձև սրված ատամիկներով։ Մանր եռանիստ պտուղները շագանակագույն երկարավուն ընկուզիկներ են ։
Ծաղկակաղամբ
Ծաղկակաղամբ, մշակովի կաղամբների ենթատեսակի մեջ մտնող բազմաթիվ բանջարեղեննեից մեկն է, որը համեմատած գլուխ կաղամբի հետ ավելի նոր մշակաբույս է։
Վիշապագլուխ մոլդավական
Տարածվածություն
Աճում է ստորին լեռնային գոտու աղբավայրերում, անմշակ տարածքներում։ Հանդիպում է Արարատի, Արմավիրի մարզերում։ Երբեմն նաև աճեցվում է։ Մեղրատու բույս է ։
Ծաղկակաղամբ
Կաղամբի բոլոր տեսակներից իր սննդային և համային հատկություններով ծաղկակաղամբը գրավում է առաջին տեղը։ Սննդի համար օգտագործվում են ծաղկակաղամբի գլուխները, որոնք իրենցից ներկայացնում են բույսի խիստ կարճացած, հաստացած, մսալի, հոծ կերպով ի մի հավաքած ծաղկակիր ցողունները։ Ծաղկակաղամբն ածխաջրերով և, մանավանդ, դյուրամարս սպիտակուցներով անհամեմատ ավելի հարուստ է, քան գլուխ կաղամբը։ Բացի այդ՝ գլուխ կաղամբից երկու անգամ ավելի շատ վիտամին C է պարունակում։
Սասնա ծռեր
«Սասնա ծռեր» էպոսն ընդգրկված է Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում ։ Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիայի Միջկառավարական կոմիտեի 7-րդ նստաշրջանը 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ին «Սասնա ծռեր կամ Սասունցի Դավիթ էպոսի կատարողական դրսևորումները» հայտն ընդգրկել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում։
Վիշապագլուխ մոլդավական
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղիկներն ու կանաչ զանգվածը, որը պարունակում է դաբաղանյութեր, կումարիններ, ֆլավոնոիդներ, կարոտին, կիտրոնի հոտ ունեցող եթերային յուղ, որի կազմի մեջ մտնում են ցիտրալ, հերանիոլ և այլ տերպենային սպիրտներ։ Կիտրոնի հոտ ունեցող թարմ կամ չորացրած ծաղիկներն ու տերևները որպես համեմունք օգտագործվում են աղցանների, ապուրների, մսային և ձկնային կերակրատեսակների մեջ ։
Ծաղկակաղամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաղամբազգիներ Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Վիշապագլուխ մոլդավական
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Սասնա ծռեր
Արքայադուստր Ծովինարի ամուսնություն
Այս հարցի շուրջ հայոց ավագանու անդամներն ունեին հակասական դիրքորոշում․ անդամների մի մասը կտրականապես դեմ էր մուսուլման խալիֆի և խաչապաշտ արքայադստեր ամուսնությանը, իսկ մյուս մասը՝ ընդհակառակը, պնդում էր, որ արյունահեղությունից խուսափելու համար հարկավոր է Ծովինարին տալ խալիֆին կնության։ Գիտակցելով իրավիճակի լրջությունը և ցանկանալով զերծ մնալ հազարավոր ահերից՝ Ծովինարն ինքնակամ որոշում է կայացնում ամուսնանալ և հորը խնդրում իրեն կնության տալ Բաղդադի խալիֆին։ Գագիկը ևս հակված չէր այս տարբերակին, բայց ստիպված էր հարգել դստեր կամահայտնությունն ու հայկական պետականության շահերը։ Հասնելով Բաղդադ՝ Ծովինարը պայման է դնում խալիֆի առաջ, որ նա առաջիկա մի տարին չպետք է մոտենա իրեն։ Արաբաց խալիֆը համաձայնվում է այդ պայմանի հետ և արքայադստեր համար առանձին դղյակ կառուցում։ Ըստ հին հայկական ավանդական սովորության՝ Համբարձման տոնի ժամանակ հայ կանայք դուրս էին գալիս դաշտ և բախտագուշակ կատակերգերով վիճակ հանում։ Ծովինարն այդ օրը դուրս էր եկել զբոսանքի և երկարատև շրջածությունից հետո որոշում է դույզն-ինչ դադար առնել։ Ծարավի զգացումը խեղդում էր գեղեցկուհի նորահարսին և դեպի երկինք ուղղված նրա աղերսով ժայռի միջից վճիտ աղյուր է բխում։ Սառնորակ աղբյուրի ջուրն ուներ մոգական կարողություն, որի շնորհիվ էլ Ծովինարը հղիանում է իր խմած ջրից։ Լսելով կնոջ հղիության լուրը՝ Բաղդադի խալիֆը հրամայում է մահապատժի ենթարկել նրան, սակայն Ծովինարը խնդրում է ժամանակ տալ իրեն, որպեսզի վախճանվի երեխաներին ունենալուց հետո։ Այսպիսով, հայոց Գագիկ թագավորի դուստրը ծնում է երկու դյուցազուն, որոնցից մեկի անունը կնքվում է Բաղդասար, մյուսինը՝ Սանասար։ Նրանք հասակակիցներից տարբերվում էին իրենց օրեցօր աճի կարողությամբ և զորեղությամբ։
Սասունի հիմնադրումը՝ Սանասար և Բաղդասար
Այստեղ հրաշք է կատարվում․ կյանքի աղբյուր համարվող Մարութա Բարձրիկ Սուրբ Աստվածածինը Սանասարին է հանձնում Թուր Կեծակին (կայծակնային սուր) և Քուռկիկ Ջալալին։ Առասպելական այդ ձին ուներ աննկարագրելի արտասովոր հատկություններ, քանզի մարդկային լեզվով խոսելուց բացի նա նաև կարողանում էր անծայրածիր ճանապահներ անցնել և թռչել առ արեգակ։ Կենսատու ջրերում Սանասարը ձեռք է բերում նաև անխոցելի զենք ու զրահ, իսկ բազուկի վրա դրոշմվում է յուրօրինակ մի խաչ։ Ծովի ջուրը Սանասարին դարձնում է իրական մի հսկա, որ անգամ եղբայրը նրան չի ճանաչում և վերջինիս տեսնելով՝ ահարկու փախչում է։ Շուտով նա իմանում է եղելությունը, որից հետո միայն քաջազունները շարունակում են իրենց ճանապարհը։ Շուտով եղբայրներն ականատես են լինում, թե ինչպես է լեռներից հոսող մի ուժգին առու կտրում-անցնում մի մեծ գետի ամբողջ հոսանքը։ Գայթակղված այդ ջրի զորությունից՝ Սանասարն ու Բաղդասարը գտնում են առվի հոսքի սկզբնակետը և վերջինիս ակունքների վրա վիթխարի ապառաժներից ամրոց կառուցում։ Շուտով Սանասարն ու Բաղդասարը ձեռնամուխ են լինում իրենց հիմնադրած ամրոցի հարակից տարածքների բնակեցմանը և այդ նպատակով հայոց աշխարհից 40 ընտանիք բերելով՝ հաստատում են այստեղ։ Այսպիսով՝ առասպելական տեսանկյունից՝ սա է Սասուն քաղաքի հիմնադրման պատմությունը։ Շինարարական աշխատանքների ավարտից հետո եղբայրները ցանկանում են անվանում տալ իրենց հիմնադրած բնակավայրին։ Հենց այս ժամանակ էլ նրանց պատահաբար հանդիպում են ծերունի մի սերմնացանի, որից էլ խնդրում են անուն մտածել բարձրաբերձ և վահաշուք քաղաք-ամրոցի համար։ Այսպիսով՝ հենց այդ ծերունին էլ քաղաքի անունը կնքում է Սասուն, քանի որ այն կառուցված էր սասան քարերից։ Նա իր խոսքը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ․
Սասունի հիմնադրումից հետո քաջազունները մեկնում են Պղնձե քաղաք, որտեղ Սանասարն ամուսնանում է այդ քաղաքի արքայի դստեր՝ Քառսուն-Ճուղ-Ծամ Դեղձուն-Ծամի կամ պարզապես Դեղձունի հետ։ Վերջինս Սանասարին տեսել էր իր երազում և վերջինիս այդ մասին տեղեկացրել էր նամակի միջոցով։ Բաղդասարն էլ իր հերթին ամուսնանում է Դեղձուն-Ծամի քրոջ հետ և մեկնում Բաղդադ։ Սանասարն ու Դեղձունն ունենում են երեք որդի՝ Մհերը, Օհանը և Ցռան Վերգոն։ Էպոսի վիպական երկրորդ ճյուղում Սանասարի և Բաղդասարի գործը շարունակում է եղբայրներից ավագի որդին՝ Մհերը։
Ջեննե
Ջեննե (Djenné), քաղաք և քաղաքային համայնք Մալիի կենտրոնական մասում։ Վարչականորեն պատկանում է Մոպտիի շրջանին։
Սասնա ծռեր
Առյուծաձև Մհեր․ Սասունի ազատումը Մըսրի հարկերից
Հոր պես Մհերը ևս անմարդկային զորության տեր պատանի էր և մեծանում էր օր օրի։ Դեռահաս Մհերը արմատախիլ էր անում ծառերը և դրանք թեթև թղթի պես բարձում, իսկ ձի հեծնելու մասին անգամ չէր մտածում, քանզի ցանկացած նժույգ ճկվում էր նրա զորությունից։ Ըստ ժողովրդական բանասիրության՝ Մհերը պատրաստ էր իր ամբողջ ուժն ու եռանդը ներդնել հանուն հայրենիքի և հայրենյաց ժողովրդի բարօրության։ Դրա վառ ապացույցն է երիտասարդ Մհերի և մարդակեր առյուծի մենամարտը։ Այդ առյուծը ներխուժել էր Սասնա աշխարհ և նստելով դեպի ջրհորները տանող ճանապարհին՝ ժողովրդին մատնել էր սովի։ Տեսնելով այս ամենը՝ Մհերը խիզախորեն գնում է առյուծին ընդառաջ և երկու կես անում վերջինիս։ Ժողովուրդը ցնծում է այս կապակցությամբ և Սանասարի որդուն շնորհում «Առյուծաձև» կամ պարզապես «Առյուծ Մհեր» պատվանուններով։ Մարդակեր առյուծին հաղթելուց հետո Մհերը ստանում է հորը պատկանող Քուռկիկ Ջալալին, Թուր Կեծակին և Խաչ պատերազմին։ Այս ամենից հետո Մեծ Մհերը դառնում է Սասնա տան ղեկավար։
Ժամանակ անց Մըսրա Մելիքը վախճանվում է։ Մահից առաջ նա իր կնոջը խնդրել էր մերձենալ Մհերի հետ, որպեսզի նրանց սերունդը մեծանալով զորեղանա և պաշտպանի Մըսրը։ Հավատարիմ մնալով Մելիքին տված ուխտին՝ Մհերը պարտավորվում է մեկնել արաբական աշխարհ, որպեսզի տեսակցի Մելիքի այրիացած կնոջը։ Արմաղանն ամեն կերպ ցանկանում է կանխել ամուսնու մենկնումը Իսմիլ խանումի մոտ, սակայն վերջինս անդրդվելի էր։ Նա հեծում է Քուռկիկ Ջալալին աստվածային նժույգով սրընթաց շարժվում Մըսր։ Շուտով նա հանդիպում է Մելիքի այրի կնոջը, որը նենգաբար գինով արբեցնում է Մհերին և վերջինս հակառակ իր կամքին հղիացնում է Իսմիլին։ Այդպես, արևելքի տիրուհին երկար ժամանակ Մհերին գինով պահում է Մըսրում և ծնվում է նրանց որդին, որ պիտի դառնար Մըսրի տիրակալը։
Մըսրա Մելիքի երակներում եռում է հսկա հոր արյունը, նա ժառանգել է նաև նրա ուժը, իսկ սրտում զգում է մարդկանց և բոլոր ժողովուրդների վրա իշխելու բուռն ծարավ, որը նրան ներշնչել է իր մայրը։ Լույս աշխարհ բերելով իր այդ որդուն՝ Մհերը դրանով իսկ Իսմիլ խանումի հոգում ծնում է այն հույսը, թե «հիմա կշողշողա Մըսրա աստղը, իսկ Սասնա աստղը կխավարի»։ Իսմիլի կողմից Մելիքին տրվող այդ խրատները, իբրև հրաշագործ հակաթույն, սթափեցնում են Մհերին, և նա իր հոր հրեղեն ձիով Մըսրից սլանում է հայրենյաց Սասուն։ Մհերը վերադառնում է իր սիրեցյալ կնոջ մոտ, որը երդվել է քառասուն տարի հրաժարվել ամուսնական կյանքից։ Բայց Մհերը խախտել է տալիս նրան այդ երդումը, ցանկանալով վառել Սասնա ճրագը, որպեսզի վերջինիս լույսից խավարի Մըսրա աստղը, և իր ուստրերն ու դուստրերը պաշտպան ունենան այն աղետների դեպքում, որ կարող է նրանց գլխին բերել Մըսրա Մելիքը։ Սակայն հայ փափկասուն տիկնոջ երդմնազանցությունը առաջացնում է Աստծո զայրույթը, և վերջիններս մնում են անժառանգ։ Աստծո հետ կապ հաստատելու նպատակով Մեծ Մհերը կառուցում է Մարութա Սուրբ Աստվածածին վանքը, որի միջոցով կապ է հաստատում տիրոջ հետ և վերջինից արու զավակ խնդրում։ Սակայն Աստված հայտնում է, որ դա հնարավոր կլինի միայն այն ժամանակ, երբ տղայի ծնվելուց անմիջապես հետո նա և իր կինը մահանան։ Անձնազոհ Մհերն ու Արմաղանը շուտով մահանում են, սակայն լույս աշխարհ է գալիս նրանց խարտյաշ որդին, որին կնքում են Դավիթ։
Սասունցի Դավթի ծնունդ և մանկապատանեկություն
Երրորդ ճյուղում ծնվում է էպոսի գլխավոր հերոսը՝ Դավիթը։ Արմաղանի և Մհերի մահից հետո Դավթի խնամքը մնում է Ձենով Օհանի վրա։ Մանկահասակ սասնեցուն կերակրելու համար վերջինս տակնուվրա է անում ողջ Սասունը՝ հավաքելով բոլոր կաթնատու մայրերին։ Սակայն Դավիթը հրաժարվում է բոլորի կաթից, և Օհանը վճռում է նրան ուղարկել Մըսր՝ Իսմիլ խանումի մոտ։ Բանն այն էր, որ Իսմիլը ժամանակին կիսել էր մահիճը Դավթի հոր՝ Առյուծաձև Մհերի հետ և հենց այս հանգամանքով էլ պայմանավորված էր Օհանի տրամաբանական որոշումը։ Երկար և տաժանակիր ճանապարհը ողբերգական կարող էր լինել նորածին տղայի համար, իսկ Դավթին Մըսր հասնելու լավագույն տարբերակը Քուռկիկ Ջալալին էր։ Տղային կապում են Քուռկիկ Ջալալու մեջքին, և սա մանկանը հասցնում է Իսմիլ խանումի մոտ։ Դավիթը սնվում է նրա կաթով, ինչպես և Սասունից բերած յուղով ու մեղրով, հասակ առնում իբրև մի դյուցազուն։ Իր նախնինների պես Դավիթը ևս աճում էր ժամով և վայրկյանով։ Մհերի որդին չորս տարեկան հասակում անգամ խաղի ժամանակ բռնում ու դեն է շպրտում Մըսրա Մելիքի նետած մկունդը, որը հեղինակազրկում է Մըսրա գահի հետագա հավակնորդին։ Մըսրա Մելիքը, տեսնելով Դավթի ուժն ու դյուցազնությունը, նրան փակում է մթին հայկական զնդանում՝ ցանկանալով պատժել վերջինիս։ Որպեսզի մանուկ հսկան զրկված լինի ամեն տեսակի փախչելու հնարավորությունից, նրա ճաշի միսն անգամ ոսկրահան էին անում։ Մի անգամ էլ սակայն պալատականները վիրավորում են սպասավորին և սա էլ բարկությունից Դավթին ոսկրոտ միս է տալիս։ Դավիթը ճաշն ուտում է և ոսկորը շպրտում պատի կողմն այնպիսի ուժով, որ զնդանի պատը քանդվում է։
Տեսնելով, որ նրան անազատության մեջ պահելն անիմաստ է՝ Մըսրա Մելիքը վճռում է ազատվել վերջինիցս։ Երկու հոգու ուղեկցությամբ Դավթին ուղարկում են դեպի Սասուն՝ նրան ճանապարհին սպանելու մտադրությամբ։ Սակայն ոչ մի դեպքում դա չի ստացվում, քանի որ սասնա փահլևանը կռահում է ուղեկիցների զազրելի մտադրության մասին և ազատվում նրանցից։ Շուտով Դավիթը ժամանում է Սասուն, ուր հանդիպելով հորեղբորը ծանոթանում է իր ընտանիքի և տոհմի պատմությանը։ Կարճ ժամանակում Դավիթը Սասունում մտնում է կյանքի բնականոն հունի մեջ, սակայն քանի որ նա չէր կարողանում հանգիստ շփվել իր հասակակիցների հետ, նրան կարգում են գառնարած։ Դավիթը, գառների և ուլերի հոտն առաջն արած՝ սարերն է բարձրանում։ Քնով է անցնում, գառներն ու ուլերը ցրվում են, իսկ երբ մանուկ հովիվը նրանց ուզում է հավաքել, չի տարբերում թե որոնք են իրենը, և թե որոնք են անտառի գազանները։ Դավիթը գազաններին քշում-բերում է քաղաք, ապա դիմում նաև դրանց տերերին հետևյալ խոսքերով․
Այսպես Դավիթը փորձում է բազում զբաղմունքներ, սակայն վերջ ի վերջո մի պառավի խորհրդով, որի արտը տրորել էր, որոշում է դառնալ մարտիկ և պաշտպանել հայրենյաց երկրի սահմանները։ Իր նպատակի իրագործման ճանապարհին Դավթին օգնում է իր հորեղբայրը՝ Ձենով Օհանը։
Դավթի կողմից Մարութա վանքի վերակառուցում և Մըսրա Մելիքի հետ մենամարտ
Չափահասության տարիքում Դավիթը երազ է տեսնում, որտեղ վերջինիս առաջ առաքելություն է դրվում վերակառուցել հոր կողմից հիմնադրված Մարութա Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Սակայն վանքի հիմքերն անգամ չէին պահպանվել և Դավիթը տեսիլքի միջոցով իմանում է, որ հատակագծի հիմքում պետք է դրվի իր թուրը։ Եկեղեցին կառուցելուց հետո Դավիթը հասունանում է և սկսում մտածել հայրենիքի շենացման ու բարգավաճման մասին։ Սասունի շենացման լուրը լսելուց հետո Մըսրա Մելիքը լցվում է զայրույթով և իր հարկահաններին ուղարկում այնտեղ՝ յոթ տարվա հարկը գանձելու։ Տուն վերադարձած պատանին տեսնում է, որ հորեղբայրը, Սասունն ավերելու սպառնալիքից ահաբեկված, արաբների համար ոսկի է չափում։ Նա արագորեն շտապում է հարկահաններին ընդառաջ և սարսափելիորեն ջարդում նրանց մռութները։ Որոտաձայն մարտակոչով և սեփական արյունով գրած հրովարտակով Մըսրա Մելիքը իր հպատակ բոլոր երկրներից զորք է հավաքում և գնում Սասնա դեմ պատերազմելու։ Թշնամու դեմ ելնում է Դավիթը՝ Քեռի Թորոսի և նրա 39 որդիների հետ։ Դավիթը մարտի դաշտ դուրս գալուս աղաղակում է այսպես․ Հայոց սակավաթիվ քաջերը սկսում են աջ ու ձախ կոտորել արաբների անծայրածիր բանակին, մինչև Մըսրա Մելիքի ճամբարից դուրս է գալիս մի ծերունի և հորդորում հարցը լուծել հավասար հարթության վրա՝ արքան ընդդեմ արքայի, քանզի նրանց տարաձայնությունների պատճառով կարող էին տուժել հազարավոր մարդիկ։ Այսպիսով նշմարվում է Դավթի և Մըսրա Մելիքի մենամարտը, որը տեղի է ունենում նույն օրը։ Քուռկիկ Ջալալին հեծած Սասնա Դավիթը Թուր Կեծակիի ուժգին հարվածով երկու կես է անում Մըսրա Մելիքին և ազատ արձակում նրա բանակին՝ նախազգուշացնելով, որ այլևս երբեք չհարձակվեն Սասնա վրա։ Հաղթական պատերազմից հետո Դավիթն ամուսնանում է գեղեցկուհի Խանդութ խանումի հետ։
Մի հանգամանք Դավթի կյանքում ճակատագրական է լինում։ Նա անակնկալ սիրահարվում է Չմշկիկ-սուլթանին և խոստանում նրա մոտ վերադառնալ յոթ օր հետո, բայց այդ մասին հիշում է միայն յոթ տարի անց, երբ Չմշկիկից արդեն ծնված է լինում իր դուստրը։ Կյանքի վերջին տարում Դավիթը Սասուն քաղաքի ճանապարհին մարտի է բռնվում սեփական որդու՝ Մհերի հետ և անիծում նրան այսպես․ «անմահ լինես և անժառանգ»։ Վերադառնալով Չմշկիկ-սուլթանի մոտ, Դավիթը սպանվում է իր հարազատ աղջկա արձակած նետից։
Պատմական ժամանակահատված
«Սասնա ծռեր» էպոսը գլխավորապես ձևավորվել է զարգացած միջնադարում՝ արաբական արշավանքների ընթացքում։ Բայց, եթե ուշադիր հետևենք հերոսների և սյուժեի զարգացմանը պարզ է դառնում , որ այն հայ ժողովրդի կազմավորման վաղնջական ժամանակներին է անդրադառնում ։ Էպոսի յուրաքանչյուր հերոս , ունի առանցքային նշանակություն և նրանք բացահայտում են աստղագիտական և մաթեմաթիկական մի շարք գիտելիքներ, որոնք անընդմեջ կարող ենք հանդիպել էպոսում ։
Նախնական հիշատակ
Էպոսի հերոսներից Սանասարի և Բաղդասարի մասին հնագույն գրավոր ավանդությունը պահպանվել է Աստվածաշնչում (Թագավորաց չորրորդ, ԺԹ), հետագայում Մովսես Խորենացու (գիրք Ա, ԻԳ) և Թովմա Արծրունու (Թովմա Արծրունի և Անանուն, Պատմություն Արծրունյաց տան) երկերում։ Իսկ Դավթի և Խանդութի մասին զրույցների, Սասունում եղած իրեղեն ապացույցների հիշատակություններ կան 16-րդ դարի պորտուգալացի ճանապարհորդների (Ա.Տենրեյրո, Մ.Աֆոնսո) ուղեգրական նոթերում։ Ուշ հայկական աղբյուրների թռուցիկ հիշատակությունները վերաբերում են 19-րդ դարում հանդիպող վեպի հերոսների անուններով տեղավայրերին (Խանդութի ձոր, Խանդութի բերդ, Դավթի թշնամիների գերեզմանները Խլաթի մոտակայքում)։
Գրառումներն ու հրատարակություններ
«Սասնա ծռերը» որպես էպոս իր 4 ճյուղերով հանդերձ, ստեղծվել ու զարգացել է հնագույն շրջանից և իր վերջնական և ավարտուն տեսքը ստացել 8-րդ դարում։ Էպոսի Սասունցի Դավիթ ճյուղը իր մեջ պահել է արաբական ազատագրական պայքարում աչքի ընկած ապստամբություններից մեկի՝ Տարոնի ապստամբների կատարած սխրագործությունները, միայն այն տարբերությամբ, որ արաբ ոստիկանին սպանողը ոչ թե Դավիթ Արքայիկն էր, այլ Խութեցի Հովնանը։ Էպոսի մնացած երեք ճյուղերում մենք կարող ենք գտնել հայ առասպելաբանության, հասարակության դասակարգերի, հնագույն դիցարանի մասին տեղեկություններ, որոնք պետք է օգտագործվեն անցնելով խորաքննին ուսումնասիրություններից հետո միայն։ Եվրոպային էպոսը հայտնի է դարձել 16-րդ դարում պորտուգալացի ճանապարհորդներ՝ Մեստրե Աֆոնսոյի և Անտոնիո Տենրեյրոյի շնորհիվ։
«Սասնա ծռերը» հայտնաբերել և ամբողջությամբ գրառել է Գարեգին Սրվանձտյանը 1873 թվականին, Մշո Առնիստ գյուղում, երեսփոխան Կրպոյից և հրատարակել Կոստանդնուպոլիսում («Գրոց ու բրոց և Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ», 1874 թվական)։ Երկրորդ տարբերակը 1886 թվականին Էջմիածնում գրի է առել Մանուկ Աբեղյանը՝ Նախո քեռի Մոկացուց և հրատարակել Շուշիում («Դավիթ և Մհեր», 1889 թ.)։ Նորանոր տարբերակներ են գրառել Գ. Հովսեփյանը, Խ. Դադյանը, Ս. Հայկունին, Ա. Աբեղյանը, Ե.Լալայանը, Կ. Մելիք–Օհանջանյանը, Ա. Ղանալանյանը և ուրիշներ։ 1938-1939 թվականներին «Սասնա ծռերի» 1000-ամյա հոբելյանի առթիվ մինչ այդ գրառված 60-ից ավելի պատումների հիման վրա, Մ. Աբեղյանի, Գ. Աբովի, Ա. Ղանալանյանի խմբագրությամբ հյուսվել-կազմվել է մեկ միասնական համահավաք բնագիր («Սասունցի Դավիթ», 1939 թ.)։ Վեպի մեկ այլ համահավաք բնագիր է կազմել Տ. Չիթունին Փարիզում («Սասունական», 1942 թ.)։
Վիպասացների հայրենիք
Էպոսի վիպասացների բուն հայրենիքը Վանա լճի ավազանն ու նրանից հարավ-արևմուտք և հյուսիս-արևելք ընկած գավառներն են՝ Սասուն, Մուշ, Բաղեշ, Մոկք, Շատախ, Վան, Հայոց ձոր, Խլաթ, Արճեշ, Մանազկերտ, Ալաշկերտ, Բայազետ։ XIX-XX դդ. գավառներից պանդխտած և գաղթած վիպասացների ու նրանց սերունդների միջոցով «Սասնա ծռերն» անցել է Արևելյան Հայաստան, մասամբ պարսկահայերի մեջ և Թիֆլիս։ Դրանց լեզուն հիմնականում արևմտահայ բարբառներն ու ենթաբարբառներն են, երբեմն նկատելի է նաև արևելահայ բարբառների ազդեցությունը։ «Սասնա ծռերը» ավանդվել է բանավոր և նրա բնագրերը XIX-XX դդ. տարբեր վիպասաններից գրառված տարբերակներ են, որոնք կառուցվածքով, լեզվաբարբառային և վիպական ներքին հատկանիշներով բաժանվում են տիպաբանական–տեղագրական երեք մեծ խմբի՝ Սասնա, Մշո և Մոկաց։ Սրանցից բացի, կան նաև խառը։ Նախնական պարզ ու կուռ տիպը, հավանաբար, եղել է Սասունինը, որի տարածումից էլ ստեղծվել են մյուս տարբերակները։
Կառուցվածք ու գլխավոր հերոսներ
Էպոսում գործում է վիպական հերոսների չորս հիմնական սերունդ. Սանասար և Բաղդասար, Մեծ կամ Ջոջ Մհեր (երբեմն՝ Առյուծաձև Մհեր), Դավիթ (Թլոլ, Թլոր, Թլվատ, Թառլան մականուններով) և Փոքր կամ Պստիկ Մհեր։ Հերոսների այս չորս սերունդը միմյանց հետ կապված են ազգակցական կապերով։ «Սասնա ծռերի» ամենաբնորոշ գիծը հերոսական անպարտելի ոգին է՝ պայմանավորված նրա նախահիմքում ընկած առասպելական դյուցազունների սխրանքներով և հայ ժողովրդի՝ իր ոսոխների, հատկապես արաբական բռնակալության դեմ մղած դարավոր պայքարով։
Գրական մշակումներ ու թարգմանություններ
«Սասնա ծռերի» գրական մշակումները սկսվել են դեռևս 1890-ական թվականներից, սակայն Դավթի ճյուղի լավագույն մշակումը համարվում է Հովհաննես Թումանյանինը («Սասունցի Դավիթ», 1903 թ.)։ Փոքր Մհերի ճյուղը բանաստեղծական մշակման են ենթարկել ռուս բանաստեղծ Ա.Կուլեբյակինը («Մհերի դուռ», Թիֆլիս, 1916 թ.) և Ավետիք Իսահակյանը («Սասման Մհեր», 1922 թ.)։ Դավթի ճյուղը մշակել է նաև Եղիշե Չարենցը («Սասունցի Դավիթը», 1933 թ.) և ուրիշներ։ Էպոսի ամբողջական, մշակված տարբերակը 1939 թվականին թարգմանվել է ռուսերեն։ Համահավաք բնագիրը թարգմանվել է ֆրանսերեն, չինարեն, անգլերեն (թարգմանիչ՝ Լևոն Զավեն Սյուրմելյան), գերմաներեն, վրացերեն, ադրբեջաներեն և այլ լեզուներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ Կատեգորիա:Էպոս Կատեգորիա:ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն
Ջեննե
Կլիմա
Ջեննեին բնորոշ է չոր և տաք կլիման։ Ամենաշոգ ամիսներն են ապրիլը և մայիսը, երբ միջին ցերեկային ջերմաստիճանը 40 °C է։ Ավելի զով, բայց էլի տաք  են սեպտեմբեր և հունիս ամիսներին,  միայն դեկտեմբերին և հունվարին միջին օրական բարձրացումները ընկնում են 32 °C-ից ցածր։ Դեկտեմբերից մարտ ամիսներին հյուսիս-արևելքից՝ Սահարայից, փչում է չոր և փոշոտ հարմատան քամին։ Երբ այդ քամին հատկապես ուժեղ է, փոշին մշուշ է ստեղծում օդում, ինչը մեծապես նվազեցնում է տեսանելիությունը։ Տարեկան տեղումները մոտ 550 մմ են,  ամենաանձրևային ամիսը օգոստոսն է։
Պատմություն
Ջեննեն հիմնադրվել է 13-րդ դարում  Սահարայով անցնող առևտրի ճանապարհի վրա՝ որպես սուդանցի մահմեդական վաճառականների և Գվինեայի արևադարձային անտառների բնակիչների միջև ապրանքների (առաջին հերթին աղի) փոխանակման վայր։ Այն կապված էր Տիմբուկտուի հետ գետով, իսկ Ոսկե ափի հետ` անտառային արահետներով։ Սոնգայի կայսրության հիմնադիր Սոննի Ալին այն գրավել է յոթնամյա պաշարումից հետո՝ 1473 թվականին։ Նրա պետության մեջ Ջեննեն դարձել է երկրորդ ամենակարևոր մշակութային և առևտրային կենտրոնը Տոմբուկտուից հետո։
1670 թվականից մինչև 1818 թվականը Ջեննեն, որը կորցրել էր իր առևտրային նշանակությունը ծովային առևտրի զարգացման պատճառով, ընդգրկված էր Բամբարա պետության կազմում։ 1818 թվականին Ֆուլբե ցեղի Լոբբո անունով ղեկավարը տիրացել է դրան՝ բոլոր այլահավատներին վտարելով շրջակայքից։ 1893 թվականին Ջեննեն անցել է ֆրանսիացիներին, որոնք առևտրի մեծ մասը տեղափոխել են հարևան Մոպտի քաղաք։
Բնակչություն
Ջեննե համայնքի բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում էր 32 944 մարդ ։ Բնակչության հիմնական լեզուն սոնգայ լեզվի բարբառներից մեկն է։ Շրջակա գյուղերի բնակչությունը խոսում է նաև ֆուլա, բամբարա և այլ լեզուներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մալիի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Աֆրիկայում
Բոուլդեր (Կոլորադո)
Բոուլդեր (Boulder), քաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կոլորադո նահանգում։ Բոուլդեր շրջանի կենտրոնն է։ Մտնում է ԱՄՆ-ի ամենախտաբնակ բնակավայրերի ցանկի մեջ և բնակչության թվով զբաղեցնում է 11-րդ հորիզոնականը Կոլորադո նահանգում ։
Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 97 385 մարդ, իսկ քաղաքային ագլոմերացիայինը՝ 294 567 մարդ ։
Բոուլդերը ունի հարուստ պատմություն, 1960-ական թվականներին այստեղ են բնակություն հաստատել հիպիները և այստեղ է գտնվում Կոլորադոյի համալսարանի՝ նահանգի ամենախոշորը, գլխավոր մասնաշենքը։ Բոուլդերը հաճախ հայտնվում է առողջապահության, երջանկության, կյանքի մակարդակի, կրթության և մշակույթի ոլորտներում անցկացված վիճակագրությունների բարձր հորիզոնականներում ։
Աշխարհագրություն և կլիմա
Կառուցվել է 1858 թվականին, գտնվում է Ժայռոտ լեռների լեռնաճյուղերի վրա, Դենվերից 45 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից 1655 մետր բարձրության վրա։ Բոուլդեր շրջանի վարչական կենտրոնն է ։
Քաղաքում՝ ի շնորհիվ նրա բարձր դիրքի և լեռնային չոր կլիմայի, տարվա ընթացքում հաշվվում է 300 արևային օր, ինչը Բոուլդերը դարձնում է թեթև ատլետիկայի և մի քանի ձմեռային որոշ սպորտաձևերի մարզումների իդեալական վայր։
Տեղական առանձնահատկություններ
Բոուլդերը ուղանողական քաղաք է։ Այստեղ է գտնվում Կոլորադոյի խոշորագույն ուսումնական հաստատությունը՝ Կոլորադոյի համալսարանը։ Համալսարանը քաղաքի գլխավոր գործատուն է։ Գրեթե մեկ երրորդ մասը ուսանողներ են։ Համալսարանը հայտնի է ամենամյա անցկացվող Շեքսպիրյան փառատոնի շնորհիվ։
Բոուլեր քաղաքը հայտնի է դարձել ժամանակակից ամերիկացի գրող Սթիվեն Քինգի «Դիմակայություն» վեպում, որի վերջնական գործողությունները կատարվում են հենց կոլորադյան քաղաքում։ Այն հիշատակվում է նաև «Փայլատակում» ֆիլմում։ Սթիվեն Քինգը ծանոթ է եղել Բոուլերին, քանի որ երիտասարդության տարիներին եղել է քաղաքում։ 2009 թվականին ABC family հեռուստաալիքով կայացավ «Հասիր դրան կամ կոտրվիր» սերիալի պրեմիերան, որի հիմնական գործողությունները կատարվում են Բոուլդեր քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1858 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ
Ապրիլի 3
Ապրիլի 3, տարվա 93-րդ (նահանջ տարիներին՝ 94-րդ) օրն է։
Սև կեռնեխ
Ճարեկ, Սև կեռնեխ, Մոշահավ, կեռնեխների ընտանիքի պատկանող թռչուն։ Ժողովուրդը անվանում է նաև մոշահավ։
Նկարագրությունը
Սև կեռնեխի արուի փետրավորումը լրիվ սև է, կտուցը, կոպերը նարնջագույն են, էգերը և երիտասարդ առանձնյակները մոխրագույն են՝ սև կտուցով։ Քաշը՝ 75-120 գրամ է, թևի երկարությունը՝ 117-143 միլիմետր։
Կենսակերպը
Հայաստանում նստակյաց թռչուն է։ Բնակվում է առավելապես սաղարթավոր խիտ անտառներում, այգիներում։
Մինչև 1960-ականների վերջը համարվում էր անտառաբնակ, ներկայումս թափանցել է քաղաքատիպ բնակավայրերի մերձակա անտառաշերտերը և պուրակները։ Հանդիպում է Երևանում և նրա շրջակա այգիներում։
Երգը թախծոտ է, նման է սրնգի կլկլոցի։ Երգում են միայն արուները։
Սննդառություն
Սնվում է հիմնականում միջատներով, իսկ ձմռանը՝ նաև հատապտուղներով։
Բազմացումը
Բնադրում է մարտի վերջից մինչև հուլիս, բույնը սարքում է չոր խոտաբույսերից, շաղախում ցեխով և տեղադրում թփերի կամ ծառերի վրա։ Մայիսի երկրորդ կեսին դնում է 3-7 ժանգագույն պտերով կապտականաչավուն ձու։ Ձվի երկարությունը շուրջ 3 սմ է։ Տալիս է երկու սերունդ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կեռնեխներ Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ Կատեգորիա:Ասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
(8803) Կոլյեր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,168665 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6282 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7091 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2060,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174739 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լեոնիդ Սրետենսկի
Լեոնիդ Նիկոլայի Սրետենսկի (Леонид Николаевич Сретенский, ), մեխանիկայի և մաթեմատիկայի բնագավառների խորհրդային գիտնական, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1939)։
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1923)։ 1931-1941 թվականներին աշխատել է Աերոհիդրոդինամիկայի կենտրոնական ինստիտուտում, 1941-1945 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ տեսական երկրաֆիզիկայի ինստիտուտում, 1951-62 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ծովային հիդրոֆիզիկայի ինստիտուտում։ 1934 թվականից Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր էր։
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են հեղուկի ալիքային շարժումների (մակընթացային ալիքների, վերջավոր ամպլիտուդով ալիքների, անոթներում հեղուկների տատանումների) տեսությանը, պտտվող հեղուկի հավասարակշռության պատկերների տեսությանը, մաթեմատիկական ֆիզիկայի, ինտեգրալ հավասարումների և դիֆերենցիալ երկրաչափության առանձին հարցերին։
Պարգևատրվել է Լենինի 2 և այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Մանդայ Սեն Ժուլյեն
Մանդայ Սեն Ժուլյեն (Mandailles-Saint-Julien), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 205 մարդ, բնակչության խտությունը` 5.80 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 35.37 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 430 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 90 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 24 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 117 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 89-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 28։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,1 %։ 89 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 83 անձ (49 տղամարդ և 34 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (4 տղամարդ և 2 կին)։ 28 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Կոլեկտիվ մեթոդներ
Կոլեկտիվ մեթոդներ, հիմնված են կոլեկտիվ դաշտերի օգտագործման սկզբունքի վրա, ըստ որի՝ լիցքավորված մասնիկն իր արագացման համար անհրաժեշտ էներգիան ստանում է այլ մասնիկների էլեկտրամագնիսական դաշտի, պլազմայի կամ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ փոխազդելիս։ Դրանց զարգացման գործում էական դեր խաղացին սովետական ֆիզիկոսներ Վ. Ի. Վեքսլերի, Գ. Ի. Բուդկերի և Ցա. Վ. Ֆայնբերգի առաջարկությունները։ Ի տարբերություն արագացման «դասական» մեթոդների, երբ արագացնող դաշտերն ստեղծվում են արտաքին տեղակայանքներով, կոլեկտիվ մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ ավելի ուժեղ դաշտեր և բարձրացնել արագացման արդյունավետությունը՝ այն միջին էներգիան, որ էլեկտրական դաշտը հաղորդում է մասնիկին՝ արագացման սարքի միավոր երկարության վրա։ Առավել մշակված մեթոդներն արագացման համար օգտագործում են լիցքի խտությունը։ Այսպես, էլեկտրոնային փնջերով իոնների արագացման պարզեցված սխեման հետևյալն է. մեծ խտության էլեկտրոնային փունջը, ընկնելով գազով լցված մետաղե խողովակի մեջ, ստեղծում է ուժեղ էլեկտրական դաշտ, արգելակվում այդ դաշտում և կորցնում արագությունը։ Առաջանում է էլեկտրոնների առավելագույն խտության տիրույթ։ Այդ տիրույթն ընկած դրական իոնները պահվում են էլեկտրոններով և դրանց հետ շարժվում խողովակի երկայնքով։ Ընդ որում, իրենց զանգվածի շնորհիվ իոնները ձեռք են բերում ավելի մեծ էներգիա, քան էլեկտրոնները։ Այս մեթոդի դեպքում արագացման արդյունավետությունը հասնում է 100 Մէվ/մ-ի։ Մյուս եղանակը իոնների արագացումն է էլեկտրոնային օղակներով, որի դեպքում ստեղծվում է էլեկտրոնային կայուն թանձրուկ, և վերջինիս մեջ ներմուծվում են դրական իոններ։ Երբ արտաքին դաշտն արագացնում է թանձրուկը, արագացում են ստանում նաև իոնները։ Այս մեթոդի ֆիզիկական սկզբունքները մշակվել են Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտում։ Աշխարհի շատ երկրներում աշխատանքներ են տարվում կոլեկտիվ մեթոդներով մի քանի հարյուր Մէվ/մ արդյունավետության հասնելու հնարավորությունների ուսումնասիրման ուղղությամբ։ Կան բազմաթիվ առաջարկություններ և տեսական մշակումներ էլեկտրամագնիսական դաշտերը և տարբեր անկայունությունների դեպքում առաջացող դաշտերը փնջերով գրգռվող պլազմայում կամ տարբեր գոյացումներում օգտագործելու վերաբերյալ։ Դրանցից են էլեկտրոնային ավտոարագացումը, չերենկովյան ճառագայթման ինվերսիան, արագացումը էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ճնշմամբ և այլն։
Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում առաջարկվել և մշակվում է միջավայրում էլեկտրոնների լազերային արագացման մեթոդը։ Տեսական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այդ մեթոդով հնարավոր է արագացման արդյունավետությունը հասցնել մինչև 1000 Մէվ/սմ-ի։
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Փարիզի 1-ին շրջան
Աշխարհագրական դիրք
Փարիզի 1-ին շրջանը տեղակայված է հիմնականում Սեն գետի աջ ափին, բայց ներառում է Սիտե կղզու արևմտյան մասը։ Շրջանի տարածքը 183 հա է, ուստի թաղամասը փոքրերից մեկն է ։ Հյուսիսում թաղամասը սահմանակից է 2-րդին, արևմուտքում՝ 8-րդին, հարավում (հակառակ ափին) 6-րդին և 5-րդին, արևելքում՝ 3-րդ և 4-րդ քաղաքային շրջաններին ։
Բնակչություն
1999 թվականի մարդահամարի համաձայն, 1-ին շրջանի բնակչությունը կազմում էր 16.888 մարդ, բնակչության խտությունը 9228 մարդ / կմ² էր ։ Այսպիսով, այստեղ ապրում է Փարիզի բնակչության մոտավորապես 0,8% -ը ։
Թաղամասեր
1-ին վարչական շրջանը բաղկացած է հետևյալ վարչական թաղամասերից (համարակալված 1-4).
Կառավարման մարմիններ
2014 թվականի ապրիլին Համաժողովրդական շարժման լիբերալ-պահպանողական միության ներկայացուցիչ Ժան-Ֆրանսուա Լեգարեն վերընտրվեց շրջանի քաղաքապետ (Jean-François Legaret).
Հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի շրջաններ
Ադամկևիչի ռեակցիա
Ադամկևիչի ռեակցիա, սպիտակուցի մեջ տրիպտոֆան ամինաթթվային մնացորդի հայտնաբերման կենսաբանական ռեակցիա։
Սպիտակուցի և գլիօքսալային թթվի լուծույթին կոնցենտրիկ ծծմբական թթու ավելացնելիս լուծույթը ստանում է կարմրամանուշակագույն գունավորում։ Ռեակցիան հայտնաբերել է լեհ բժիշկ Ալբերտ Ադամկևիչը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրգանական ռեակցիաներ Կատեգորիա:Կենսաքիմիա
Նոր Երզնկայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Նոր Երզնկա գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 6 հուշարձան (5 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
W (հեռուստասերիալ)
W ― Երկու աշխարհ (հանգըլ՝ 더블유, ԿՆՌ՝ Deobeuryu), 2016 թվականի հարավկորեական դորամա (հեռուստասերիալ)։ Գլխավոր դերերը մարմնավորել են Լի Ջոնգ Սոկը և Հան Հյո Ջուն։ Հեռարձակվել է չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերին, ժամը 22:00-ին (KST), MBC հեռուստաալիքի եթերում։ Այս դրաման Հան Հյո Ջուի առաջին հեռուստասերիալն է՝ 6 տարվա ընդմիջումից հետո   ։
(374) Բուրգունդիա
(374) Բուրգունդիա (Burgundia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1893 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
W (հեռուստասերիալ)
Սյուժե
Ֆանտաստիկ պատմություն Յոն Ջու անունով կին վիրաբույժի և գործարար-արկածախնդիր Կան Չոլի մասին։ Կանը Հարավային Կորեայում լույս տեսնող ամենահայտնի և սիրված կոմիքսի գլխավոր հերոսն է, իսկ կոմիքսի հեղինակը Յոն Ջուի հայրն է։
(374) Բուրգունդիա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,780119 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5545 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0058 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1693,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212622 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,99° անկյուն։
W (հեռուստասերիալ)
Սյուժե
Չնայած այն հանգամանքին, որ նրանք ապրում են մեր ժամանակի Սեուլում, նրանք գտնվում են տարբեր աշխարհներում։ Իրադարձությունները միահյուսված են իրականության և պատրանքի միջև։ Եվ ինչ-որ մի պահ հերոսների ճակատագրերը հատվում են։
(374) Բուրգունդիա
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1893 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
W (հեռուստասերիալ)
Վարկանիշ
Նշում․ ՝ Ամենացածր դիտողականությամբ դրվագ, ՝ Ամենաբարձր դիտողականությամբ դրվագ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2016 հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Հարավկորեական ֆենտեզի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Հարավկորեական ռոմանտիկ հեռուստասերիալներ
Սկորցե
Սկորցե  (Scorzè), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 18944 մարդ։ Խտությունը կազմում է 574 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 33 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30037։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վուդինգդինի ջրհոր
Վուդինգդինի ջրհոր (Woodingdean Water Well), ջրհոր է Մեծ Բրիտանիայի Բրայթոն և Հոուվ բնակավայրում, Նաֆիլդ հիվանդանոցի բակում։ Այն հայտնի է որպես աշխարհի ամենախորը, ձեռքով փորված ջրհորը։ Դրա խորությունը ավելի քան 390 մետր է, ինչը 10 մետրով ավելի է Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի բարձրությունից՝ առանց ալեհավաքների։ Իսկ եթե դրա խորությունն արտահայտենք ստանդարտ երկաթբետոնե հորերի օղակներով՝ յուրաքանչյուրը 90 սմ բարձրությամբ, ապա կստացվի, որ հորատանցքը բաղկացած է մոտավորապես 435 օղակից ։
Վուդինգդինի ջրհորը կառուցվել է աշխատանքային տան (Workhouse), ինչպես նաև նոր արդյունաբերական դպրոցի կարիքների համար ջուր ապահովելու համար։ Այն կառուցվել է աշխատանքային տանը ապրող քաղաքային ցածր խավերի համար, որը նպատակ ուներ երիտասարդությանը կրթել, «աշխատանքային հմտություններ» տալ և փրկել «աղքատության անեծքից»։ Վարչակազմը որոշել է հրաժարվել քաղաքային ջրմուղից օգտվելուց՝ ավելորդ ծախսերի պատճառով, և այդ պատճառով որոշել է ջրհոր փորել։ Ջրհորի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1858 թվականին և ավարտվել չորս տարի անց՝ 1862 թվականի մարտի 16-ին։ Բոլոր աշխատանքներն իրականացվել են տեղի արտադրամասերից մեկի աշխատակիցների ուժերով։ Ջուրը հայտնաբերվել է մոտ 390 մ խորության վրա՝ հորատանցքի կեսից ավելին ծովի մակարդակից ցածր էր։ Չնայած ծախսերին, ջրհորն օգտագործվել է ընդամենը չորս տարի, որից հետո այն լքվել է և որոշվել է ջրագիծ քաշել ։