cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քեյթլին Օսմոնդ
Սահքի տեխնիկա
Ի տարբերություն գեղասահորդների մեծ մասի՝ ցատկերը կատարում է ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ ։ Մրցումների ժամանակ կատարում է այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են եռակի ֆլիպ – կրկնակի թուլուպը, ինչպես նաև եռակի ռիտբերգեր  – եռակի թուլուպը և կրկնակի աքսել – եռակի թուլուպը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Կանադացի գեղասահորդներ
Օմբոլո
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 204 մարդ :
Ուիլյամ Էշլի
Սըր Ուիլյամ Ջեյմս Էշլի (Sir William James Ashley, ), բրիտանացի տնտեսագետ, պատմական դպրոցի ներկայացուցիչ, պրոֆեսոր, գրող ։
Կենսագրություն
Բարձրագույն կրթություն է ստացել Օքսֆորդում՝ Բալիոլ քոլեջում։ Օքսֆորդում նրա վրա ազդել են Ջոուեթը, եպիսկոպոս Ուիլյամ Սթաբսը և հատկապես տնտեսության պատմաբան Առնոլդ Թոյնբի ավագը։ 1888 թվականի հուլիսին ամուսնացել է Մարգարետ Հիլի հետ և նույն տարվա ամռանը նրա հետ մեկնել Կանադա, որտեղ ստացել է ակադեմիական պաշտոն ։ 1888-1892 թվականներին աշխատել է Տորոնտոյի (Կանադա) համալսարանում՝ որպես քաղաքական և սահմանադրական պատմության պրոֆեսոր։
1892-1901 թվականներին Հարվարդի համալսարանում (ԱՄՆ) դասավանդել է տնտեսական պատմություն։
1888-1893 թվականներին հրատարակել է իր առավել նշանակալի աշխատությունը՝ «Անգլիայի տնտեսական պատմությունը՝ կապված տնտեսական տեսության հետ», որը լուսաբանում է անգլիական տնտեսության զարգացումը միջնադարում ։ 1897 թվականին աշխատանքը հրատարակվել է ռուսերենով։
1901 թվականին Էշլին հեռացել է Հարվարդից ։ 1900-1925 թվականներին եղել է Բիրմինգհեմի համալսարանի (Մեծ Բրիտանիա) առևտրի և ֆինանսների պրոֆեսոր։
Նա մահացել է 1927 թվականի հուլիսի 23-ին։ Նրա պատկերով կտավը կախված է Դիմանկարների ազգային պատկերասրահում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ջոն Թոմփսոն
Ջոն Թոմփսոն (John Griggs Thompson,), մաթեմատիկոս-հանրահաշվաբան, վերջավոր խմբի ոլորտի մասնագետ, Ֆլորիդայի համալսարանի (Գեյնեսվիլ, Ֆլորիդա) մաթեմատիկայի ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Աշխարհի երկու մաթեմատիկոսներից մեկն է (Ժան-Պիեռ Սերի հետ), որն արժանացել է միանգամից երեք մրցանակի՝ Ֆիլդսյան մրցանակ (1970), Վոլֆի մրցանակ (1992) և Աբելի մրցանակ (2008)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Կանզաս նահանգի Օտտավա քաղաքում։ 1955 թվականին Եյլի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան։
1959 թվականին Չիկագոյի համալսարանում պաշտպանել է ատենախոսություն փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճանի համար։ Աշխատանքն իրականացրել է կատեգորիաների տեսության հիմնախնդիրներից մեկի՝ Սաունդերս Մակլեյնի ղեկավարությամբ։
Մինչև 1962 թվականը Ջոն Թոմփսոնն աշխատել է Հարվարդի համալսարանում որպես դոցենտ, այնուհետև նշանակվել է Չիկագոյի համալսարանի մաթեմատիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, որտեղ աշխատել է մինչև 1970 թվականը։ Չիկագոյի համալսարանից հետո Թոմփսոնը որպես մաթեմատիկայի պրոֆեսոր տեղափոխվել է Քեմբրիջի համալսարան (Մեծ Բրիտանիա), որտեղ 23 տարվա շարունակական աշխատանքից հետո վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ և զբաղեցրել Ֆլորիդայի համալսարանի պրոֆեսորի (Professor emeritus) ներկայիս պաշտոնը։
Ջոն Թոմփսոնը Քեմբրիջի համալսարանի մաթեմատիկայի պատվավոր պրոֆեսորի կոչման հետ մեկտեղ արժանացել է պատվավոր դոկտորի կոչման Եյլի, Օքսֆորդի և Իլինոյսի համալսարաններում, ինչպես նաև Օհայո նահանգի համալսարանում։
Թոմփսոնը ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1971), Ամերիկայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի (1998), Լոնդոնի Թագավորական հանրության (1979), Նորվեգիայի գիտությունների և գրականության ակադեմիայի անդամ է, Իտալիայի Գիտությունների ակադեմիայի արտաքին անդամ։
Նվաճումներ
Թոմփսոնի դոկտորական ատենախոսությունը նվիրված էր q պարզ կարգի կանոնավոր ավտոմորֆիզմով վերջավոր խմբի նիլպոտենտության մասին հայտնի թեորեմի ապացույցին։
1970 թվականին Ջոն Թոմփսոնն արժանացել է մաթեմատիկայի ոլորտում նվաճումների համար առավելագույն մրցանակի՝ Ֆիլդսյան մրցանակի։ Մրցանակը շնորհվել է գիտնականին՝ 1963 թվականին Թոմփսոն-Ֆեյթի թեորեմի ապացույցի համար։ Մաթեմատիկոսների հիմնարար աշխատանքը և լուծելի տեղային ենթախմբերի վերաբերյալ Թոմփսոնի հետագա ուսումնասիրությունները հիմք են հանդիսացել վերջավոր խմբերի տեսության արագ զարգացման համար և, մասնավորապես, հանգեցրել պարզ հասարակ խմբերի ամբողջական դասակարգմանը։
1992 թվականին նա արժանացել է Վոլֆի մրցանակի հետևյալ ձևակերպմամբ՝ «Վերջավոր խմբերի տեսության բոլոր ասպեկտների և մաթեմատիկայի այլ ճյուղերի հետ դրանց կապի վրա ունեցած խորը ազդեցության համար»։
2000 թվականին ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնը Թոմփսոնին շնորհել է ԱՄՆ Ազգային գիտական մեդալ։
2008 թվականին Ջոն Թոմփսոնը Դե-Ֆրանս քոլեջի պրոֆեսոր Ժակ Թիթսի հետ արժանացել է ևս մեկ հեղինակավոր մրցանակի՝ «Աբելի մրցանակի»՝ «հանրահաշվի բնագավառում հիմնարար նվաճումների, մասնավորապես՝ խմբերի ժամանակակից տեսության ստեղծման համար» ։
Մաթեմատիկայում ունեցած ակնառու ներդրումների համար Թոմփսոնն արժանացել է նաև մի շարք այլ միջազգային մրցանակների, այդ թվում՝ Սիլվեստրի մեդալի, Պուանկարեի մեդալ և այլ մրցանակների։
Գործընկերների ակնարկներ
Մաթեմատիկայի առանցքային տեսություններից մեկի՝ խմբերի տեսության թեորեմի ապացույցի համահեղինակ Ուոլթեր Ֆեյթ. Նա մաթեմատիկոս է, որն ուսումնասիրում է կարևոր խնդիրները և չի վախենում դժվարություններից։ Հաճախ նա հաղթահարում է այդ դժվարությունները՝ առաջարկելով նոր գաղափարներ, որոնք ապագայում մեծ ազդեցություն են ունենում ապագայի մաթեմատիկայի զարգացման վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կողոպուտ
Կողոպուտ, սոցիալիստական կամ անձնական գույքի բացահայտ հափշտակություն՝ առանց բռնության կամ տուժողի կյանքի ու առողջության համար անվտանգ բռնության զուգորդմամբ։
Կողոպուտը, ի տարբերություն գողության, կատարվում է բացահայտ, ի տարբերություն ավազակության պակաս վտանգավոր բռնությամբ։ Ծանրացնող հանգամանքների (կյանքի և առողջության համար անվտանգ բռնություն, կրկնակիություն, խմբի անդամների նախնական համաձայնություն) առկայության դեպքում նախատեսվում է ազատազրկում՝ մինչև 15 տարի ժամկետով։ Համեմատաբար խիստ պատիժ է նախատեսվում սոցիալիստական գույքի կողոպուտի համար։
Կատեգորիա:Հանցագործություն Կատեգորիա:Անօրինական մասնագիտություններ Կատեգորիա:Հանցագործություններ
Հակոբ Ակիսկալ
Կենսագրություն
Ծնվել է Լիբանանում, հայկական ընտանիքում։ Բժշկի աստիճան է ստացել 1969 թվականին Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում։ Վիսկոնսին-Մեդիսոն համալսարանում անցել է ռեզիդենտուրա և ստացել հոգեբույժի որակավորում։ Այնուհետև մի քանի տարի աշխատել է որպես կլինիցիստ և տրամադրության խանգարումների հետազոտող Թենեսիի համալսարանում։ 1990-1994 թվականներին ԱՄՆ-ի Հոգեկան առողջության ազգային ինստիտուտում աշխատել է որպես ավագ գիտական խորհրդատու։ Այնուհետև տեղափոխվել է Կալիֆոռնիայի համալսարան (Սան Դիեգո), որտեղ հոգեբուժության պրոֆեսոր էր մինչև մահ։ Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 20-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ հոգեբույժներ Կատեգորիա:Լիբանանահայ հոգեբույժներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ հոգեբաններ Կատեգորիա:Լիբանանահայ հոգեբաններ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Նատրիումի հիդրոպիրոֆոսֆատ
Նատրիումի հիդրոպիրոֆոսֆատ, անօրգանական միացություն՝ Na3HP2O7 բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։ Առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ։
Ֆիզիկական հատկությունները
Նատրիումի հիդրոպիրոֆոսֆատը առաջաացնում է անգույն բյուրեղներ։
Լուծվում է ջրում։
Առաջացնում է Na3HP2O7•9H2O տեսքի բյուրեղահիդրատներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Պիրոֆոսֆատներ
Հոլիվուդ
Հոլիվուդ (Hollywood, holly — սղոցի, wood — անտառ), ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքի շրջաններից մեկը։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնից հյուսիս-արևմուտք։ Սովորաբար Հոլիվուդն ասոցացվում է ամերիկյան կինոարտադրության հետ, որովհետև այստեղ են գտնվում շատ հայտնի կինոստուդիաներ և ապրում մի շարք հռչակավոր դերասաններ։
Հոլիվուդում է գտնվում հայտնի փառքի ծառուղին։
1870 թվականին Հոլիվուդը փոքրիկ համայնք էր և միայն 1903 թվականին միացավ քաղաքապետարանին ։ Միայն 1910 թվականից հետո է այն հայտնի կինոարտադրության կենտրոն դարձել  ։
Պատմություն
Ըստ Հ. Ջ. Ուիթլիի, ով հայտնի է որպես «Հոլիվուդի հայր» 1886 թվականին կանգնել է ձորի վերևում գտնվող բլրի գագաթին։ Որոշ ժամանակ հետո նրան է մոտեցել մի չինացի մարդ` փայտ տեղափոխող վագոնով։ Նա դուրս է եկել վագոնից և խոնարհվել։ Այդ մարդուն նա հարցրել է, թե  այստեղ ինչ է անում և նա պատասխանել է` « Ես փայտ տեղափոխող եմ» (I holly-wood) և Ուիթլին որոշել է նոր քաղաքն անվանել Հոլիվուդ ։ 1900 թվականին տարածքն ունեցել է փոստային բաժանմունք, հյուրանոց և երկու շուկա։
Ուիթլին հազարավոր դոլարներ է վճարել էլեկտրական լուսավորության, այդ թվում բանկի կառուցման համար ։
Քաղաքական կյանք
Հոլիվուդյան թաղամասերի մեծ մասը, ներառյալ Hollywood Boulevard- ը և Սանսեթ ծառուղին, գտնվում են Լոս Անջելեսի 13-րդ թաղամասում։ Քաղաքային խորհրդի վերջին անդամներն են՝ Մայքլ Ուու (1985-1993), Եքի Գոլդբերգ (1994-2000թթ), Էրիկ Գարսետի (2000 թ. - մինչ այժմ)։
Քաղաքի վերածնունդ
Քաղաքի գործակալությունը, որն առաջ է մղում քաղաքի վերականգնումը Հոլիվուդի նորոգման ծրագրի միջոցով, Լոս Անջելեսի վերանորոգման ընկերությունն է, որը տեղակայված է Կապույտ տանը (6244 Sunset Boulevard, 2206, Hollywood, CA 90028):
Բնակչություն
2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով ՝ Հոլիվուդում բնակվում էր 167,664 բնակիչ։ Քաղաքի բնակչության ռասայական կազմը հետևյալն է՝ 42,82% սպիտակամորթ, 4,48% սևամորթ, 0,68% հնդիկ, 8,98% ասիացի, 0,12% Խաղաղ օվկիանոսի կղզիների բնիկ ժողովուրդներ, 22,23%  այլ ցեղերի ։  Բնակչության 39,43% -ը համարվում է  իսպանացի (լատինացի)։
Հոլիվուդը աշխարհի հայկական սփյուռքի ամենահին կենտրոններից մեկն է։ Առաջին հայերն այստեղ են եկել 1880-ական թվականներին Օսմանյան կայսրությունից, ապա նրանց թիվն ավելացավ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունից հետո։ 1979-1980 թվականներին համայնքը մեծացավ հիմնականում Լիբանանից եկած 9500 հայերի շնորհիվ, 1987-ի հոկտեմբերից մինչև 1988-ի մարտ ԽՍՀՄ-ից 2000 հայ տեղափոխվեց Հոլիվուդ։ 1989 թվականին Հոլիվուդում բնակություն հաստատեցին ևս 3000 հայեր՝  Իրանից և 12000 հայեր՝  Լիբանանից։ 1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզմամբ հայ ներգաղթի նոր հոսք ներթափանցեց  Հոլիվուդ, բայց բուն Հայաստանից ։ Այսօր Հոլիվուդում ապրում է մինչև 50,000 ամերիկահայ, որը կազմում է Հոլիվուդի բնակչության 25% -ը և ապրում են հիմնականում Արևելյան և Հյուսիսային Հոլիվուդում, որտեղ նրանք կազմում են բնակչության մեծամասնությունը։ Արևելյան Հոլիվուդն ունի նաև Փոքր Հայաստան ՝  Լոս Անջելեսի հայկական սփյուռքի կենտրոններից մեկը ։ 2000 թվականին մեկ շնչի հաշվով միջին տարեկան եկամուտը կազմել է 26 119 դոլար։
Գիտություն և Հոլիվուդ
ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիան հանդես է եկել  եզակի նախագիծ ստեղծելու մասին հայտարարությամբ։ Հավանաբար, համաշխարհային կինոյի պատմության մեջ առաջին անգամ ստեղծվում է գիտնականների հատուկ խումբ, որոնք շարունակական խորհուրդ կտան հոլիվուդյան կինոնկարների սցենարիստներին և ռեժիսորներին։ Նրանց հիմնական խնդիրը կլինի նոր ֆիլմերին գիտական ​​արժանահավատություն հաղորդելը։
Հետաքրքիր փաստեր
• Երբեմն Հոլիվուդին անվանում են «Տիկնիկների հովիտ» ՝ Ժաքլին Սյուզանի համանուն գիրքը գրելուց հետո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդ
Անաիս Դեմուստիե
Անաիս Դեմուստիե (Anaïs Demoustier, ), ֆրանսիացի դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել «Գայլերի ժամանակը» (2002), «Հիանալի թզենի» (2008) և «Նոր ընկերուհի» (2014) ֆիլմերում խաղացած դերերի շնորհիվ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1987 թվականին Լիլ քաղաքում։ Ունի երկու քույր և եղբայր ։ Վաղ տարիքից տարվել է թատրոնով և յոթ տարեկանից հաճախել է թատերական խմբակ։ 2002 թվականին անցել է կինոթեստ և հաստատվել ռեժիսոր Միխայել Հանեկեի «Գայլերի ժամանակը» ֆիլմի դերերից մեկում, որը նրան լայն ճանաչում է բերել ։ 2005 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ և ընդունվել Նոր Սորբոնայի համալսարանի կինոարվեստի ֆակուլտետը, զուգահեռաբար նկարահանվել է կինոյում և խաղացել թատրոնում։ Դերասանուհու հաջորդ մեծ հաջողությունը ռեժիսոր Քրիստոֆ Օնորեի «Հիանալի թզենի» ֆիլմն էր, որտեղ խաղացել է ֆրանսիացի երիտասարդ դերասաններ Լուի Գարրելի և Լեա Սեյդուի հետ։ 2009 թվականին այս ֆիլմում խաղացած դերի համար առաջադրվել է «Սեզար» մրցանակի՝ «Ամենախոստումնալից դերասանուհի» անվանակարգում։ 2011 թվականին «Սեր և թարմ ջուր» ֆիլմում խաղացած դերի համար կրկին առաջադրվել է «Սեզար» մրցանակի նույն անվանակարգում ։ 2014 թվականին նկարահանվել է Ֆրանսուա Օզոնի «Նոր ընկերուհի» ֆիլմում ։ Հետագայում շարունակել է դերեր խաղալ Ֆրանսիայի տարբեր թատրոններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Լիլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Օպտիկական չափիչ սարքեր
Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Շմենկի
Շմենկի (Шменьки), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շմենկի գյուղում բնակվում էր 599 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,789 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 759,19 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մեխակ, շուշան, շուշան, վարդ (նկար)
«Մեխակ, շուշան, շուշան, վարդ» (Carnation, Lily, Lily, Rose), ամերիկացի նկարիչ, Հիասքանչ դարաշրջանի կարկառուն ներկայացուցիչ Ջոն Սինգեր Սարջենթի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1885-1886 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 174.00 × 153.70 սմ։ Նկարը հայտնի է նաև «Չինական լապտերներ» անվանումով։ Այսօր «Մեխակ, շուշան, շուշան, վարդ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Թեյթ բրիտանական պատկերասրահում (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն)։
Ստեղծման պատմություն
Ջոն Սինգեր Սարջենթի մոտ նկար ստեղծելու գաղափարը ծնվել է 1885 թվականի օգոստոսին, երբ նա ճամփորդում էր Թեմզայով Բերքշիրի շրջակայքում։ Նրան ուղեկցում էր ամերիկացի նկարիչ Էդվին Օսթին Էբբին։ Զբոսնելու ժամանակ նկարիչը տեսնում է չինական լապտերիկներ, որոնք կախված էին ծառերի և շուշանների միջև։
Ջոն Սարջենթը սկսեց նկարը վրձնել 1885 թվականի աշնանը, երբ հյուրընկալվել էր իր ընկերոջ՝ Ֆրենսիս Միլլեթի մոտ՝ Բրոդվեյում (Վուսթերշիր)։ Նա Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոնին գրել է, որ ցանկանում է կտավին հանձնել իր տեսած մթնշաղի էֆեկտը.
Սկզբում որպես մոդել ընտրվել է հնգամյա Կատարինան, ով տանտիրոջ դուստրն էր։ Հետո Կատարինան փոխարինվել է ավելի մեծահասակ աղջիկներով՝ Դորոթի և Պոլլի Բարնարդներով. նրանք Միլլեի ընկերոջ՝ նկարազարդող Ֆրեդերիկ Բարնարդի դուստրերն էին։ Աղջիկների տարիքը թույլ էր տալիս, որպեսզի ավելի երկար դիմանային բնորդի կարգավիճակով։ Սերջենթը նրանց ընտրեց շիկահեր վարսերի համար։ Նկարի ձախ հատվածում նկարված է տասնմեկամյա Դոլլին, իսկ աջից՝ յոթամյա Պոլլին։ Հեղինակը «Մեխակ, շուշան, շուշան, վարդ» ստեղծագործությունը վրձնել է իմպրեսիոնիզմի ավանդույթներով՝ օգտագործելով բնական լուսավորությունը։ Քանի որ Ջոն Սինգերը ցանկանում էր նկարում պատկերել մայր մտնող արևի լուսավորությամբ, ուստի աշխատում էր օրվա ավարտին մի քանի րոպե։ Սինգերը նկարի վրա աշխատեց սեպտեմբերից մինչև նոյեմբերի սկիզբը։ Այդ ժամանակահատվածում վարդերը թառամեցին և հեղինակը ստիպված օգտագործեց արհեստական ծաղիկներ՝ ամրացնելով թփերին։ Աղջիկները, չմրսելու նպատակով, հագնվում էին սվիտերներ, իսկ դրանց վրա այն հագուստը, որը երևում է ստեղծագործությունում։
Գրող Էդմունդ Ուիլյամ Գոսսեն, ով ականատես է եղել «Մեխակ, շուշան, շուշան, վարդ» նկարի ստեղծմանը, այսպես է արտահայտվել. «Նա (Սարջենթը) հեռանում էր նկարակալից, ուշադիր զննում էր չինական լապտերով լուսավորված երեկոյան այգուն, ու, որևէ բան նշմարելով, կտրուկ մոտենում էր կտավին և անում հերթական վրձնահարվածները» ։ Եղանակի ցրտման և բնության փոփոխության պատճառով Ջոն Սինգերը դադարեցնում է աշխատանքները և վերադառնում է միայն հաջորդ տարի։ Հեղինակը նկարը ավարտին է հասցնում 1886 թվականի սեպտեմբերին։
Նկարի անվանումը վերցված է այդ տարիների հայտնի «Դրասանգ» երգերի բառերից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1886 նկարներ Կատեգորիա:Ջոն Սինգեր Սարջենտի նկարներ Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արվեստ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Դուխովնիցկոե
Դուխովնիցկոե (Духовницкое), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Դուխովնիցկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Դուխովնիցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1778 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մալոպերեշչեպինսկի գյուղական խորհուրդ (Նովոսանժարսկի շրջան)
Մալոպերեշչեպինսկի գյուղական խորհուրդ  (Малоперещепинська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովոսանժարսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Մալոպերեշչեպինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 3178 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 102,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 31,14 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աբրայան
Աբրայան, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ 1986 թ.-ի դրությամբ գյուղը գտնվում է Ադրբեջանի կազմում և կրում է Ալխասլը անվանումը ։
(4095) Իշիժուչիսան
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,120589 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8704 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3707 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1127,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,319168 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,51° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նեմոշչենոե
Նեմոշչենոե (Немощеное), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 37 մարդ։
Լուպենի
Պատմություն
Այս տեղանքում բնակված մարդկանց մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են նախապատմական ժամանակներին, ինչի մասին վկայում են պահապան-Լուպենի (քարանձավ|քարանձավ) գտածոները, որտեղ հայտնաբերվել են հնագույն խեցեղեն։ Լուպենի քաղաքի գոյությունն առաջին անգամ գրավոր վկայվել է 1770 թվականին։ Միջնադարում Ջիու հովիտը նոսր էր բնակեցված, նրա բնակիչները ապրում էին փոքր գյուղերում, և նրանց հիմնական զբաղմունքը հովվությունն էր ։ Լուպենին առաջացել է Վալյա Սթրեյլուիից և Ցարա-Հացեգուլուիից մարդկանց ինտենսիվ միգրացիայի հետևանքով, ներգրավել են տարածաշրջանի հարուստ արոտավայրերն ու դաշտերը։ Վալյա Լուպուլուի գյուղի բնակիչները (թարգմանվում է որպես «գայլի հովիտ») ենթադրաբար եղել են Լուպենի հիմնադիրները։ 1840 թվականից հետո Լուպենի շրջանում սկսում է զարգանալ հետախուզություն և օգտակար հանածոների հանքարդյունաբերություն։ Տեղի են ունենում լուրջ տնտեսական և սոցիալական փոփոխություններ։ Օտարերկրյա աշխատողները հիմնականում լեհ, չեխ և աստրիացի, սլովակիացի և հունգարացի հանքագործներ, ինչպես նաև ռումինացի հանքագործների հետ միասին ներգրավվում են աշխատելու Ջուի հովտում։ Օգտակար հանածոների արդյունահանումը սկսվել է Լուպենիից հարավ, որը շուտով դարձել է մոնոինդուստրիալ զարգացման խոշոր ածուխ արտադրող կենտրոն, որտեղ բնակչության մոտ 80% - ն ապրում է օգտակար հանածոների արդյունահանման և դրա հետ կապված այլ գործունեության հաշվին։ Քաղաքը ծաղկում էր, նրա բնակչության շարունակական աճ էր նկատվում; Սակայն շրջանի արդյունաբերական զարգացումը լրջորեն ազդել է տնտեսական ճգնաժամի ժամանակահատվածում ։ 1929 թվականից սկսած` համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ Ռումինիայի տնտեսական վիճակը բարդանում է։ 1929 թվականի ամռանը ածխի շրջանի կենտրոնում գտնվող «Վուլկան» ածխահանքի փակումից հետո ԺԻՈւ-ից հեռացվում են 3 հազար հանքափոր։ Հեռացումը պատճառ է դառնում Լուպենի հանքափորների գործադուլի աշխատավարձի բարձրացման և 8-ժամյա աշխատանքային օրվա ներդրման պահանջով (այդ ժամանակ հանքափորների համար սահմանվել էր 12-ժամյա աշխատանքային օր), որը տևում է 1929 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչև 7-ը և գնդակոծվում է ռումինական զորքերի կողմից  ։
Լուպիենը կրկին աշխատանքային ելույթների ժամանակ դառնում է էպիկենտրոն (գործադուլ հանքագործների հովտում 1977)։ Կոմունիստական ռեժիմի օրոք հանքերը ազգայնացվում են իշխանությունների կողմից; Լուպենին քաղաք էր հայտարարվել 1941 թվականին, երբ այնտեղ բնակվում էր 12 000 մարդ։ Ռումինիայի 1989 թվականի հեղափոխության ժամանակ՝ 1990-ականներին, հանքարդյունաբերությունը մտնում է վերակազմավորման գործընթացը, որը շատ ուժեղ սոցիալական և տնտեսական ազդեցություն է ունենում քաղաքի վրա։ Մեծ թվով հանքեր փակվում են, և դա նաև ազդում է այլ հարակից գործունեությունների վրա, ինչպիսիք են նյութերի, սարքավորումների և ծառայությունների մատակարարումը, ինչպես նաև առևտրի և ծառայությունների ոլորտը։ Այնուամենայնիվ, հետագա տարիներին ի հայտ են գալիս Լուպենի տնտեսական զարգացման նոր ուղղություններ, ինչպիսիք են զբոսաշրջությունը, անտառային արդյունաբերությունը, հացի արտադրությունը և առևտուրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր
Կուրյանկի
Կուրյանկի (Курянки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուրյանկի գյուղում բնակվում էր 210 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,066 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3181,82 մարդ/կմ²։
Գելիզար
Գելիզար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ջուլամերկի գավառակում ։ Գտնվում էր Ջուլամերկ քաղաքից 23 կմ հարավ-արևելք, Մեծ Զաբ գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ձախ կողմում։
Տարածքը լեռնային էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (164401-164500)
|}
Աստերոիդների ցանկ (164301-164400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (164501-164600)
ՆԱՏՕ-ի դրոշ
ՆԱՏՕ-ի դրոշ, ընդունվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ՆԱՏՕ-ի հիմնադրումից երեք տարի հետո։ Դրոշի կապույտ գույնը խորհրդանշում է Ատլանտյան օվիկանոսը, իսկ սպիտակ շրջանը միասնության խորհրդանիշն է։
Պատմություն
Հյուսիսատլանտյան դաշինքը ստեղծվել է 1949 թվականի ապրիլի 4-ին, երբ 12 պետություն ստորագրել է Հյուսիսատլանտյան պայմանագիրը՝ Խորհրդային Միության սպառնալիքին դիմակայելու համար ։ ՆԱՏՕ-ի առաջին դրոշի հանդիսավոր բացումը եղել է 1951 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ դրա ձևավորմանը մասնակցած Դուայթ Էյզենհաուերի կողմից ։ Այդ կանաչ դրոշը դարձել է Supreme Headquarters Allied Powers Europe շտաբի դրոշը (SHAPE), որը մինչ օրս օգտագործում է այն։
ՆԱՏՕ-ն, ցանկանալով SHAPE-ից տարբերվող դրոշ ունենալ, սկսել է զբաղվել նոր դրոշի ստեղծման գործով։ Այդ հարցով մասնավորապես զբաղվել է նոր ձևավորված Տեղեկատվական քաղաքականության խումբը։ Հյուսիսատլանտյան խորհրդի հետ բազմաթիվ քննարկումներից հետո որոշվել է ստեղծել պարզ, բայց միաժամանակ տիպիկ դրոշ, որը նաև կընդգծեր դաշինքի խաղաղասիրական նպատակները ։
1953 թվականի հոկտեմբերի 14-ին բազմաթիվ տարբերակներից ընտրվել է մեկը։ Հոկտեմբերի 28-ին ՆԱՏՕ-ի առաջին գլխավոր քարտուղարը՝ Հասթինգ Իսմայը, հայտարարել է դրոշի ընդունման մասին որոշումը։ Նա նաև մեկնաբանել է ընտրված դիզայնի խորհրդանշական կողմը ։
Դրոշը մեծ քննադատության է արժանացել․ մասնավորապես՝ ԱՄՆ կոնգրեսմեն Ջոն Վուդը կարծում էր, որ դրոշը «տարօրինակ և այլմոլորակային լաթ է» ։ Նա այդ դիտողություններն արել է այն միջադեպից հետո, երբ Վիրջինա նահանգի Նորֆոլկ քաղաքում՝ Supreme Allied Commander Atlantic շտաբում, ԱՄՆ դրոշը փոխարինվել է ՆԱՏՕ-ի դրոշով ։
1953 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ Փարիզ ում կայացած Հյուսիսատլանտյան ցուցահանդեսի ժամանակ, բարձրացվել է ՆԱՏՕ-ի նոր դրոշը ։ Արարողության մանրամասները հայտնի չեն, որովհետև որևէ արձանագրություն չի պահպանվել ։
Խորհրդանշական իմաստ
Դրոշի գույներն ունեն մշակութային, քաղաքական և տարածաշրջանային նշանակություն։ Մուգ կապույտը խորհրդանշում է Ատլանտյան օվկիանոսը, իսկ սպիտակ շրջանը՝ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների միասնությունը։ «Վարդերի քամին» խորհրդանշում է խաղաղության ճանապարհը՝ այն նպատակը, հանուն որի պայքարում են անդամ երկրները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՆԱՏՕ Կատեգորիա:Դրոշներ Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:Դրոշներ այբբենական կարգով
Ալժիրի դրոշ
Ալժիրի դրոշը (արաբերեն علم الجزائ, բերբերերեն Acenyal n Dzayer) բաղկացած է երկու հավասար ուղղահայաց մասերից։ Կենտրոնում տեղադրված են կարմիր աստղ և կիսալուսին։ Սպիտակ գույնը խորհրդանշում մաքրություն, կանաչը իսլամի գույնն է։
Արտաքին հղումներ
Ալժիր Կատեգորիա:Ալժիրի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:1962 դրոշներ
Իբրահիմ Համզաև
Միրիբրահիմ Թաղը օղլի Համզաև (Miribrahim Tağı oğlu Həmzəyev, ) — ադրբեջանցի խորհրդային դերասան և ռեժիսոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1943), Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965) ։
Կենսագրություն
Իբրահիմ Համզաևը ծնվել է 1908 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Գանձակում։ 1921-1925 թվականներին սովորել է Գանձակի մանկավարժական տեխնիկումում։ 1930-ականների սկզբին Իբրահիմ Համզաևը սովորել է Բաքվի թատերական դպրոցում։ Ուսանողական տարիներին նա աշխատել է  Թուրքական աշխատանքային թատրոնում։ Թատերական կրթությունն ավարտելուց հետո նա վերադարձել է Գանձակ։ Իբրահիմ Համզաևը դարձել է թատերախմբի անդամ, երբ Թուրքական աշխատանքային թատրոնը տեղափոխվեց Գանձակ։ Իբրահիմ Համզաևը 1937 թվականին ուղարկվել է Նախիջևանի թատրոն `Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատի որոշմամբ։ Սկզբում նա աշխատել է որպես թատրոնի ռեժիսոր և դերասան այս թատրոնում։ Հետագայում նա աշխատել է որպես տնօրեն-դերասան (1941-1945), տնօրեն-գլխավոր ռեժիսոր (1943-1961), տնօրեն (1964) :
Թատրոնում և կինոյում
Դեռ լինելով դպրոցական, Իբրահիմ Համզաևը մասնակցել է սիրողական թատերական ներկայացումներին։ 1932 թվականից՝ խաղալով պրոֆեսիոնալ բեմի վրա, ընդմիշտ իր կյանքը կապում է թատրոնի հետ։ Առաջին անգամ բեմի վրա նա խաղացել է Էլխան դեր Ջաֆար Ջաբարլիի «Հրո հարսը» ներկայացման մեջ, որը բեմադրվել է Գանձակում։ Այնուհետև նա մի շարք առաջատար դերեր է խաղացել։ Լավագույններից են՝ Այդըն, Օկտայ, Էլխան, Բալաշ (Ջաբարլիի «Այդըն», «Օկտայ Էլօղլի», «Հրո հարսը», «1905 թվականին»), Կաջար (Աբդուռահիմ Հախվերդովի «Աղա Մահամմադ շահ Կաջար»), Նադիր շահ (Նարիմանովի «Նադիր շահ»), Հեսեն բեկ (Ուզեիր Հաջիբեկովի «Մեշեդի Իբադ») ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ռեժիսորներ
Իրանի պատմություն
Իրանի պատմություն, համաշխարհային քաղաքակրթության պատմության մի մասը։ Իրանը հնագույն կենտրոններից է։ Արդեն մ.թ.ա. 4-3 հազարամյակներում Իրանում գոյություն ուներ զարգացած մշակույթ։ Իրանի ոչ պաշտոնական պատմության մեջ, պահպանված  բազմաթիվ հուշարձանների և հիշատակությունների համաձայն՝ Իրանը մի քանի հազար տարվա քաղաքակրթություն ունեցող երկիր է, քաղաքակրթություն, որի արմատները խորանում են մ.թ.ա․ հազարամյակների խորքերը, և դեռ այն ժամանակ Իրանը ժամանակի հարուստ մշակույթ և փայլուն, բայց երբեմն ոչ լիարժեք ու ողջ շքեղությամբ ճանաչված ու հայտնի, բայց մեծ քաղաքակրթություն ունեցող երկիր էր ։ Գրեթե մեկուկես դար է, ինչ Իրանը հստակ դասակարգված և պաշտոնապես հաստատված պատմական ժամանակաշրջանների բաժանում ունի, որն ընդգրկում է հնագույն ժամանակաշրջանից մինչև մեր օրերի պատմությունը․ ժամանակաշրջաններ, որոնք սկիզբ են առնում Իլամական, Մարական, Աքեմենյան դինաստիաների և կայսրությունների թվագրումով, և շարունակելով իսլամից հետո ներկայացնել մեծ ու փոքր դինաստիաների և կայսրությունների պատմական ժամանակաշրջանը՝ հասնում են մինչև մեր օրերն ու ընդգրկում Իրանի նորագույն պատմությունը։ Իրանի տարածքում բնակվող ցեղերը զբաղվում էին անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։ Մ.թ.ա. 3 հազարամյակի սկզբին Իրանի հարավ-արևմուտքում ստեղծվել են քաղաքական պետություններ, այնուհետև առաջացել է Էլամ պետությունը։ Մ.թ.ա. 2 հազարամյակում Իրանի ներթափանցեցին արիները, որոնք ձուլվեցին տեղաբնիկների հետ։ Արիներ անունից է հավանաբար աոաջացել «Իրան» անվանումը ։
Իրանի պատմության վաղեմությունը փաստող բազում փաստարկներով հանդերձ, Իրանի պաշտոնական պատմությանը 2500 տարվա վաղեմություն է վերագրվում, և պաշտոնական աղբյուրներում պատմության սկիզբը համարվում է Աքեմենյան թագավորության ժամանակաշրջանը, որից առաջ հիշատակվում են միայն Իլամի ու Մարական դինաստիաներն ու կայսրությունները, այն էլ զուտ որպես Աքեմենյան կայսրության ձևավորման և նրանց մուտքն Իրանի պաշտոնական պատմության մեջ ապահովելու համար նախաբան և հող պատրաստողներ ։
Ներկայիս Իրանի տարածքը մի միասնական աշխարհագրական միավորի մեծ մասն է կազմում, որը կոչվում է Իրանական բարձրավանդակ։ Այս աշխարհագրական միավորն իր բնության, կլիմայական ու կենսապայմանների բազմազանությամբ հանդերձ կարողացել է միայն իրեն բնորոշ աչքի ընկնող առանձնահատուկ մշակութային միասնականություն ձևավորել։ Անշուշտ, մարդկային քաղաքակրթությունը շատ հարցերում երախտապարտ է այս տարածքում երկար տարիներ ապրած մարդկանց հանճարին և ստեղծարար մտքին, որոնք, ապրելով այս կլիմայական բազմազանությամբ աչքի ընկնող տարածքում, զինվելով համբերատարությամբ տարածաշրջանում տիրող աշխարհագրական և բնակլիմայական համակարգի հետ փոխհարաբերակցվելիս, ժամանակի ընթացքում կարողացել են կերտել իրենց մշակութային պատմությունն ու քաղաքակրթությունը ։
Մեր թվարկությունից առաջ (քարե դարաշրջանն Իրանում)
Իրանի պատմության հնագույն ժամանակաշրջանը ընդգրկում է Մարական պետության կազմավորումից մինչև Սասանյան իշխանության ավարտն ու արաբների հարձակումը Իրանի վրա, այսինքն՝ մ.թ.ա. 600-մ.թ. 652 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը։
Նախքան Արիացի ցեղերի գաղթը դեպի Իրանական բարձրավանդակ, Իրանում ապրում էին տարբեր քաղաքակրթություն կրող ցեղեր։ Իրանի տարածքում բնակվող մարդու առաջին մշակութային վարքագիծը սկիզբ է առել Քարե դարի կամ պալեոլիթային շրջանում տարբեր քարե գործիքների շինարարությամբ (ինչպես գիտենք՝ Քարե դարը բաղկացած է երեք ՝ հնագույն, միջին և նոր ժամանակահատվածներից և ամենահինը ՝ Հին քարե դարն է)։ Այս ժամանակաշրջանին պատկանող հայտնաբերված հնավայրերն են Խորասանի, Սիստանի Լեդիզի, Հումյան Կուհդաշթի և Իլամի Հոլեյլան հովտի, Քերմանշահի որսորդների քարանձավի և Դո Աշքաֆթ քարանձավի տարածքում պեղված հնավայրերը ։
Այս ժամանակաշրջանում մարդիկ, բացի որսից և սնունդ հայթայթելուց, իրենց հայթայթած սննդի մի մասը կուտակում են՝ Հին քարե դարից և պալեոլիթական դարաշրջանից անցում կատարելով։ Նկատենք, որ մոտավորապես տասներկու հազար տարի առաջ Մերձավոր Արեւելքի բնակիչները, այդ թվում նաև իրանի բնակչությունը, Նոր քարե դարի մշակութային և քաղաքակրթական շրջան են թևակոխում։ Այս ժամանակաշրջանը ուղեկցվում է բույսերի և կենդանիների ընտելացման և գյուղերի վերջնական ձևավորման գործընթացի հետ, որ շարունակվում է մինչև մ.թ.ա. հինգերորդ հազարամյակը։ Նոր քարե դարի կամ նեոլիթի ժամանակաշրջանում մարդկությունը, զարկ տալով խեցեգործությանը, ստեղծելով ճարտարապետական տարածքներ, բարելավելով իր արդյունաբերական գիտելիքների ու աշխատանքների մակարդակը, մեկ այլ քայլ արեց սեփական առաջխաղացման ապահովման համար :
Ստորև ներկայացնում ենք Իրանի նեոլիթի ժամանակաշրջանի այն հնավայրերի անունները, որտեղից այս ժամանակաշրջանին պատկանող բազում հուշարձաններ են հայտնաբերվել. Քաշանում գտնվող Թեփե Սիալաք, Ատրեկ գետը Ղուչանում, Թեհրանի Չեշմե Ալի, Դամղան թաղամասի Թեփե Հիսսարը, Նահավանդի Թեփե Գիյան,  Ֆարսի  Թեփե Բակուն, Սարաբի վարչաշրջանը, Քանվագարի Գոդին Թեփեն, Քենմանշահի Գուրանը և Գանջ Դարեհը Սուսայում Խուզեստանում և այլուր ։
Իրանը և նրան շրջապատող ու Արեւմտյան Ասիայի երկրները, նեոլիթի ժամանակաշրջանից անցում կատարելով, թևակոխեցին մի ժամանակաշրջան, որի ամենացայտուն առանձնահատկություններն են մետաղագործությանը զարկ տալը, գյուղակյաց կյանքից աշխարհակյաց կյանքի անցումը, պատկերագրությունների և նշանագրերի կիրառումը, այս շրջանում ընդլայնվեց նաև  առևտուրն ու ճարտարապետությունը, լայն կիրառում գտան պատմությունը, գրականությունն ու արվեստը։ Մետաղաձուլական հնագույն քաղաքների և Արիսմանի մետաղական ձեռքբերումները, ներկված կերամիկայի և կրոնական իրերի արտադրությունը համաշխարհային մարդկային հասարակության մտավոր և արդյունաբերական զարգացման և ընդլայնման գործում Իրանի գործած մեծ դերի լավագույն ապացույցն է։ Զարգացման այս գործնըթացը, հետագայում ևս Երկաթե դարաշրջանի մեկնարկով և Իրանական բարձրավանդակ արիական ցեղախմբերի մուտքով, շարունակեց իր հաղթական ընթացքը։ Այս դարաշրջանում քաշաքաշինության բնագավառում նորարական և աննախադեպ մեծ թափով սկսեց կիրառվել երկաթը։ Այս ժամանակաշրջանի փառահեղ հիշատակություններից են Զիգուարթ Չողազանբիլի (մ.թ.ա. 1250 թվական), Պապաջանուի տաճարի հիշատակությունները։ Ուսումնասիրողներից շատերն էլ, հիմնվելով վերոնշյալ արձանագրության հաղորդած փաստերի վրա, հանգել են այն եզրակացության, որ ամենայն հավանականությամբ, մարերն ու ֆարսերը սկզբնական շրջանում բնակվել են Իրանի հյուսիս-արևմուտքում, բայց հետո ինչ-ինչ պատճառներով գնացել են դեպի երկրի հարավային կողմերը  և,ի վերջո, մարերը հաստատվել են ժամանակակից Համեդան, իսկ ֆարսերը՝ այսօրվա Ֆարս նահանգում ։
Սանտա Մարիա դի Ժետիբա
Սանտա Մարիա դի Ժետիբա (Santa Maria de Jetibá), համայնք Բրազիլիայում՝ Էսպիրիտու Սանտու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Էսպիրիտու Սանտու նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Սանտա Թերեզայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 41.015 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով ։ Գրավում է 735,552 կմ2 տարածք։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 44,7 մարդ/կմ²։ Համայնքի բնակիչների մեծ մասը պոմերանյան կամ գերմանական ծագում ունեն ։
Իրանի պատմություն
Արիացիների մուտքը Իրան
Արիացիները սեզոնային սառցակալման և սննդամթերքի պակասի պատճառով Իրանական բարձրավանդակի հյուսիսից և Կասպից ծովի երկու կողմերից գաղթեցին մի երկիր, որը հետագայում նրանց անունով անվանվեց Իրան։ Այս ցեղերից մի խումբ՝ պարթևներ անունով, բնակություն հաստատեցին Իրանի հյուսիսարևելյան՝ այսօրվա Խորասանի և Գորգանի տարածքում, նրանց մեկ այլ խումբ էլ, որոնք իրենց մարեր և ֆարսեր(Փարս) էին կոչում, շարժվեցին դեպի հարավարևմտյան շրջաններ։ Իրաքի ասորիները մ.թ.ա. 9-րդ դարի կեսերին, իրենց արձանագրություններում Փարսուվա երկիրը հիշատակում են որպես իրենց հարևան թշնամական երկիր ։
Ուսումնասիրողներից շատերն էլ, հիմնվելով վերոնշյալ արձանագրության հաղորդած փաստերի վրա, հանգել են այն եզրակացության, որ ամենայն հավանականությամբ, մարերն ու ֆարսերը սկզբնական շրջանում բնակվել են Իրանի հյուսիս-արևմուտքում, բայց հետո ինչ-ինչ պատճառներով գնացել են դեպի երկրի հարավային կողմերը  և,ի վերջո, մարերը հաստատվել են ժամանակակից Համեդան, իսկ ֆարսերը՝ այսօրվա Ֆարս նահանգում ։
Արիացիների Իրան գալու հետ միաժամանակ, տարբեր ցեղեր (ցեղեր, որոնց ինքնությունը մինչ այժմ հստակորեն դեռ հայտնի չէ) ևս Իրան եկան, և նրանցից յուրաքանչյուրը գրավեց մի փոքր տարածք։ Մանայիի և Ուրարտուի ցեղերը (Ուրարտուն հայերը համարում են իրենց հայրենիքը) այդ ժամանակաշրջանի այն սակավաթիվ ցեղերից են, որոնց ինքնությունը հայտնի է, և որոնք մ.թ.ա. առաջին հազրամյակի սկզբերին, Իրանի հյուսիսարևմտյան մասում ստեղծել էին անկախ պետություններ։
Անհայտ ցեղերի խմբեր էլ գոյություն ունեին Գիլանի Մարալիկում, Ատրպատականի Հասանալիում (հայկական աղբյուրներում այս նահանգը հիշատակվում է՝ որպես պատմական հայաստանի մի մաս, այսօր այն գտնվում է Իրանի կազմում, ինչն իրանցիներն անվանում են Իրանական Ադրբեջանի նահանգ, Քուրդիստանի Զիվիյեում և այլուր, որոնք մի կարճ ժամանակահատվածով բնակվեցին Իրանի հյուսիսարևելյան հատվածում ։
Սանտա Մարիա դի Ժետիբա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էսպիրիտու Սանտու նահանգի բնակավայրեր
Իրանի պատմություն
Արիացիների մուտքը Իրան
Չնայած նրան, որ Իրան ներգաղթած վերոնշյալ ցեղերի մասին շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել, Իրանի տարածքից ոսկյա և արծաթե շատ հազվագյուտ թանկարժեք իրերի և երկաթե ու բրոնզե զենքերի և գործիքների հայտնաբերումը լավագույն ապացույցն է առ այն, որ այս տարածաշրջանի ժողովրդի արվեստն ու մշակույթը, այդ ժամանակաշրջանի այլ ժողովուրդների համեմատ գտնվել է իր գագաթնակետին։ Այս գտածոները լավագույնս ի ցույց են դնում նաև այն, որ այս ժողովուրդը նաև բավականին հարստություն է ունեցել ։
Աքեմենյաններ
Իրանի տարածքում առավելապես զարգացած են եղել Մանայում և Ելամում ապրող ժողովուրդները։ Մ.թ.ա. 3-րդ դարի սկզբին Իրանի հյուսիս-արևմուտքում առաջացել է Մարաստանը, որը մ.թ.ա. 616-605 թվականներին Բաբելոնի դաշնակցությամբ կործանեց Ասորեստանը, Ուրարտուն։ Ըստ Մովսես Խորենացու, Ասորեստանի գրավման ժամանակ մարերին օգնել է Հայոց թագավոր Պարույր Սկայորդին։ Մ.թ.ա. 553 թվականին մարերի դեմ ապստամբել են պարսիկները, որոնց ղեկավարել է Կյուրոս Բ Մեծը՝ պարսկ. Աքեմենյան տոհմից։ Նա հաղթել է մարերին և հիմնել աքեմենյանների պետությունը (մ.թ.ա. 550-330)։ Աքեմենյաններ էին կոչվում հնագույն Իրանի արքայական տոհմերից մեկը։ Այս տոհմի արքաները իրենց ծագումն ու արքայական դինաստիայի անունը կապում էին իրենց տոհմի նախահոր՝ Աքեմենի անվան հետ, ով ֆարսերի տոհմերից մեկի՝  Պասարգադ տոհմի ղեկավարն էր։ Ֆարսերն արիական ցեղատեսակին պատկանող ժողովուրդ էին, որոնք մոտ երեք հազար տարի առաջ մուտք են գործել իրանական բարձրավանդակի տարածք և մարերի հետ միաժամանակ տարածվել են Իրանի արևմտյան մասերում՝ հաստատվելով Քերմանշահի և Ուրմիա լճի շրջակայքում ։
Աքեմենյանները սկզբում Ֆարսի, իսկ հետագայում Անշանի(Անզան) տոհմական տեղիկ արքաներն էին, բայց Կյուրոս Մեծի կողմից մարական վերջին արքա Աստյագեսին (պարս.՝ ایشتوویگو)  պարտության մատնելուց հետո, ինչպես նաև Լիդիայի և Բաբելոնի գրավումով Աքեմենյան թագավորությունը մեծ արքայության վերածվեց։ Այդիսկ պատճառով՝ Կյուրոս Մեծին  Աքեմենյան կայսրության հիմնադիրն են համարում։ Իլամական պետության թուլացման և անկարողության հետ մեկտեղ Ֆարս արքայական տոհմի ազդեցությունը տարածվեց Խուզեստանով և իրանական բարձրավանդակի կենտրոնական հատավածներով մեկ ։
Աքեմենյան դինաստիայի արքաները 220 տարի իշխել են այս տարածքում։ Աքեմենյան արքայության տարածքներում նրանց իշխանության օրոք  զարկ է տրվել գյուղատնտեսության ընդլայնմանը, առևտրի զարգացման ապահովմանն ու անգամ գիտական և աշխարհագրական հետազոտությունների խրախուսմանը։
Պատմական քաղաքակրթության և մշակույթի զարգացվածության տեսանկյունից հետաքրքրության են արժանի նաև այս արքայատոհմի բարոյական հիմքերն ու համոզմունքները, հատկապես՝ այս դինաստիայի այնպիսի թագավորների տիրապետության ժամանակաշրջանում, ինչպիսիք են՝ Կյուրոսը և Դարեհ Մեծը, երբ տիրապետող է եղել մի արժեհամակարգ, որը կայուն երաշխիք է հանդիսացել հպատակ ժողովուրդների հավատքի, կրոնի և սովորույթների  հանդեպ հարգալից վերաբերմունքի դրևորման և թույլ ու անկարող ժողովուրդներին հզորներից պաշտպանելու, աջակցելու  և անխտրականության ու հավասարության ապահովման գործում: Իզուր չէ, որ Բաբելոնի դեմ տարած հաղթանակից հետո Կյուրոս Մեծի տարածած մանիֆեստը մարդու իրավունքների պաշտպանման հնագույն փաստաթղթերի լավագույն նմուշներից է համարվում ։
Աքեմենյաններն իշխել են իրենց ժամանակաշրջանի աշխարհի մեծ մասին։ Նրանց իշխանության տարածքները տարածվել են Եվրոպայում՝ Ինդոս գետից մինչև Դանուբ գետը, և Կենտրոնական Ասիայից մինչև Արևելյան Աֆրիկայի տարածքները։ Աքեմենյան կայսրությունը անկում ապրեց Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքների արդյունքում։
Հիշատակման է արժանի այն փաստը, որ Աքեմենյանների արքայությունը, որի հիմնադիրը Կյուրոս Մեծն է, համաձայն պատմական փաստարկների՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային կազմակերպության կողմից ճանաչվել է որպես հնագույն աշխարհի ամենամեծ և առաջին կայսրությունը ։
Մ.թ.ա. 330 թվականին Ալեքսանդր Մակեդոնացին խորտակեց Աքեմենյան պետությունը։ Նրա մահից հետո Իրանը մտավ Սելևկյանների պետության կազմի մեջ։
Մ.թ.ա. մոտ 248/247 թվականին պարթևական ցեղի առաջնորդ Արշակը հիմնեց Պարթևական թագավորությունը (մ.թ.ա. մոտ 248/247—մ.թ. 226) (տես պարթև Սրշակունիներ )։ Մ.թ.ա. 2-րդ դարի կեսին այն իր մեջ ընդգրկում էր ամբողջ Իրանական բարձրավանդակը։ Պաշտոնական լեզուներն էին հունարենն ու պահլավերենը։ Տիրապետող կրոնը եղել է զրադաշտականությունը։ Մ. թ. ա. I դ. Պարթևստանի և Հռոմի միջև պայքար էր գնում Արևելքում տիրապետող դիրք գրավելու համար։ Մ. թ. ա. 53-ին Հայոց թագավոր Սրտավազդ Բ Հռոմի դեմ դաշինք կնքեց պարթեվաց թագավոր Որոդեսի (մ.թ.ա. 56-37) հետ։ Մ. թ. ա. 50-40-ական թվականների հայկական պարթևական զորքերը արշավեցին Ասորիք, Փյունիկիա և Պաղեստին։
Մեր թվարկություն
Մ.թ. 54-64 թվականին պարտության մատնեցին հռոմիական զորքերին, և Հայաստանի թագավոր ճանաչվեց պարթևաց արքա Վաղարշ Ա-ի եղբայր Տրդատ Ա։ 224 թվականին Իրանի Ֆարսի նահանգում ապստամբություն բռնկեց պարթևներիդեմ, և քրմապետ Սասանի թոռ Արտաշիր Ա հիմնեց Սասանյանների պետությունը (գոյատևեց մինչև 3-րդ դար)։ Հայ Արշակունիթագավորները պայքարել են Սասանյան ների դեմ՝ նրանց համարելով դինաստիական հակառակորդներ։ Սասանյանները իրենց հերթին ձգտել են նվաճել Հայաստանը։ 387 թվականին Իրանը և Հռոմեական կայսրությունը Հայաստանը բաժանեցին միմյանց միջև։ 428 թվականին Սասանյանները իրենց տիրապետության տակ գտնվող մասում վերացրին հայկական պետականությունը։
3-4-րդ դարերից Իրանում սկզբնավորվեցին ֆեոդալական հարաբերությունները։ Այդ շրջանում ձևավորվեցին զրադաշտականության հիմնական դրույթները և «Ավեստայի» կանոնները։ 3-րդ դարի կեսին ծավալվեց մանիքեությունը, 5-րդ դարի վերջին՝ մազդակյան շարժումը։
Սասանյանների պետությունը 4-րդ դարում իր ծաղկման գագաթնակետին հասավ։ Իրանը բաժանված էր վարչական 4 միավորի՝ քուստակների։ Հայաստանի՝ Իրանին անցած արևելքի մասը, իբրև մարզպանություն, մտնում էր Հյուսիսային քուստակի մեջ։ Հայաստանի նկատմամբ Իրանի ձուլման քաղաքականությունը հանգեցրեց ապստամբությունների տես Վարդանանց պատերազմ, Վահանանց պատերազմ 481-484, Վարդան Մամիկոնյան (Կարմիր)]։ 4-րդ պարսկական-բյուզանդական պատերազմների հետևանքով Հայաստանը 591-ին երկրորդ անգամ բաժանվեց Ի-ի և Բյուզանդիայի միջև։
637 թվականին արաբական, զորքերը Կադիսի տակ ջախջախեցին Սասանյաններին, իսկ 642 թվականին Նահավանդի ճակատամարտում վերջնական հարված հասցրին նրանց։ Իրանը դարձավ Արաբական խալիֆայության նահանգներից մեկը։ Իրանում տարածվեց Իսլամը, արաբ, տիրապետության դեմ բռնկեցին մի շարք ապստամբություններ (խուրամյան շարժում, Բաբեկի ապստամբություն և այլն)։ 4-5-րդ դարերում Իրանում առաջացան ինքնուրույն իշխանություններ (Թահիրյանների, Սաֆարյանների, Սամանյանների, Բուվայհիների)։ 5-րդ դարի 2-րդ կեսին Իրանի հյուսուսային-արևելքում շրջաններում ստեղծվեց Ղազնևիների իշխանությունը։ 4-րդ դարի սկզբին Իրան արշավեցին թուրք, օղուզները, 1040-1045 թվականներին՝ նրանց հաջորդները՝ սելջուկները, որոնք իրենց ենթարկեցին Իրան։ 3-րդ դարի Իրանը գտնվել է խորեզմշահերի տիրապետության տակ։ 8-րդ դարի Իրան նվաճեցին մոնղոլները, 1380-1393 թվականներին՝ Լենկթեմուրը։ Լենկթեմուրի տերության անկումից հետո Իրանը ընկավ թուրքմենական Քարա-Քոյունլու և Աք-Քոյունլու ցեղերի տիրապետության տակ։
Սեֆյանների տիրապետություն
15-րդ դարի սկզբին Իրանում մեծ ազդեցություն ձեռք բերեցին Սեֆյանները, որոնք 9-րդ դարի վերջին պայքար սկսեցին թուրքմ. իշխանությունների դեմ։ Սեֆյանների առաջնորդ Իսմայիլը (տես Իսմայիլ I) ջախջախեց Ակ-Կոյունլուներին և 1502 թվականին հիմնեց Աեֆյանների պետությունը (1502-1722)։
1507-1508 թվականին Սեֆյանները գրավեցին Հայաստանը (տես Սեֆյանների տիրապետություն Հայաստանում), Քրդստանը և Միջագետքը։1514 թվականից երկարատև պատերազմներ սկսվեցին Սեֆյանների պետության և Օսմանյան կայսրության միջև (տես Թուրք-իրանական պատերազմներ 16—18 դարերի)։ Սեֆյանների պետություննիր զարգացման գագաթնակետին հասավ Շահ Սբբաս ի ժամանակ (1587-1629)։
Նա մի շարք բարեփոխումների միջոցով ամրապնդեց կենտրոնական իշխանությունը, դիվանագիտական կապեր հաստատեց եվրոպական երկրների հետ։ Իրանի որոշ շրջաններում առևտուրը և արհեստները զարգացնելու նպատակով Աբբաս Ա բազմահազար հայերի բռնի գաղթեցրեց Իրան։ 17-րդ դարի վերջից սկսվեց Իրանի տնտեսական և քաղաքական թուլացումը։ 17-րդ դարի վերջին, 18-րդ դարի սկզբին ապստամբություններ բռնկեցին Իրանի տիրապետության դեմ (Հայաստանում՝ Ղարաբաղում և Սյունիքում, որոնք ժամանակավորապես ազատագրվեցին ԻրանԻ լծից)։ 1722 թվականին աֆղանները գրավեցին Սպահանը և վերացրին Սեֆյանների պետությունը։ Աֆղանական տիրապետության դեմ շարժումը ղեկավարեց Աֆշար ցեղի առաջնորդ Նադիրը (տես Նադիր շահ), որը 1730-ական թվականներին Իրանը ազատագրեց աֆղաններից։ 1736 թվականին Նադիրը հռչակ վեց շահ (1736-1747)։ Նա վտարեց Իրան ներխուժած թուրքերին, նվաճեց Աֆղանստանը, արշավեց Հնդկաստան, գրավեց Դելին։ Նադիր շահի սպանությունից հետո նրա ստեղծած կայսրությունը քայքայվեց։
Ղաջարական հարստություն
19-րդ դարի 2-րդ կեսին մեծ վեզիր Միրզա Թա-ղի-խան Ամիր Նիզամիի բարեփոխումների հետևանքով որոշ դրական տեղաշարժեր կատարվեցին երկրի տնտեսության և մշակույթի մեշ։ 1856-1857 թվականներին Հերաթի համար մղված անգլո-իրանական պատերազմը անհաջողությամբ ավարտվեց Իրանի համար։
Իրանը աստիճանաբար դարձավ եվրոպական երկրների կիսագաղութ։ Մեծ Բրիտանիան և ցարական Ռուսաստանը ստացան հեռագրական, ճանապարհային և այլ կոնցեսիաներ։ 1909 թվականին հիմնվեց Անգլիակական-պարսկական նավթային ընկերությունը (ԱՊՆԸ)։ Երկրի տարբեր մասերում շարժումներ առաջացան օտարերկրյա տիրապետության դեմ։ 19-րդ դարի վերջին աճեց ազգային ինքնագիտակցությունը, ծնունդ առան բուրժ. ազգայնական գաղափարներ։ Երկրի տնտտեսական և քաղաքական ծանր վիճակը, ֆեոդալական շահագործումը, եվրոպական տերությունների գաղութային քաղաքականությունը հանգեցրին 1905-1911 թվականի իրանական հեղափոխությանը, որի ընթացքում ստեղծվեց Իրանի առաջին մեջլիսը (տես Իրանական հեղափոխություն 1905-1911)։
Իրանում սկզբնավորվեց բուրժ. դեմոկրատական և ազգային-ազատագրական շարժումը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Ի. իրեն չեզոք հայտարարեց, սակայն շուտով դարձավ ռազմական գործողությունների թատերաբեմ։ 1914 թվականի նոյեմբերին թուրքagan զորքերը ներխուժեցին Ատր-պատական, իսկ անգլ. զորքերը՝ հարավային արևմուտքի նավթային շրջանները։ 1915 թվականին ռուսական զորքերը գրավեցին Թավրիզը։ Իրանի օկուպացումն առաջ բերեց հակաիմպերիալիստական շարժում։ Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխության ազդեցությամբ Իրանում ծավալվեց ազգային ազատագրական շարժում (1917-1921)։ Սովետական կառավարությունը Իրանից դուրս բերեց ռուսական զորքերը և հրաժարվեց ցարական Ռուսաստանի հետ Իրանի կնքած անիրավահավասար պայմանագրերից։ 1919 թվականին Անգլիան Իրանին պարտադրեց ստրկացուցիչ պայմանագիր, որով երկիրը փաստորեն դարձավ Անգլիայի պրոտեկտորատ։
1920-ին Թավրիզում ապստամբություն բռնկվեց, որը ղեկավարում էր դեմոկրատական կուսակցությունը՝ Շեյխ Մոհամադ Խփաբանիի գլխավորությամբ։ 1920-ին Գիլանում հռչակվեց հանրապետություն, 1920 թվականի հունիսին ստեղծվեց Իրանի կոմունիստական կուսակցությունը (ԻԿԿ)։
1921 թվականին Թեհրանում Ռեզա խանի ղեկավարությամբ պետական հեղաշրջում կատարվեց։ Ստեղծվեց Մեիդ Զիա էդ Դինի կառավարությունը, որը սերտ կապերի մեջ էր անգլիական ուժերի հետ։ 1921 թվականի փետրվար 26-ին կնքվեց խորհրդային իրանական պայմանագիր, որը կարևոր նշանակություն ունեցավ Իրանի հետագա քաղաքական զարգացման համար։
Փահլավիներ
1923 թվականին Իրանի պրեմիերմինիստր դարձած Ռեզա խանի ճնշման տակ մեջլիսը 1925 թվականի հոկտեմբերի 31-ին որոշում կայացրեց Ղաջարական դինաստիան տապալելու մասին։ 1925 թվականի դեկտեմբեր 12-ին Իրանի շահ հռչակվեց Ռեզա խանը՝ Ռեզա-շահ Փահլավի անվամբ (1925-1941)։
Մի շարք միջոցառումներ անցկացվեցին, որոնք նպաստեցին բուրժ. հարաբերությունների զարգացմանը (1927-1928-ի դատական ռեֆորմները, 1928 թվականին կապիտուլյացիաների ռեժիմի վերացումը, 1929 թվականի Քաղաքացիական օրենսդրությունը և այլն)։