cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վեկտորական դաշտ
Գրադիենտ
Օրինակ,  էլեկտրաստատիկ դաշտի լարվածությունը էլեկտրաստատիկ պոտենցիալի մինուս գրադիենտն է,  գրավիտացիոն դաշտիլարվածությունը (ազատ անկման արագացումը) գրավիտացիայի դասական տեսության մեջ գրավիտացիոնալ պոտենցիալի մինուս գրադինետն է։ Դասական մեխանիկայում կոնսերվատիվ ուժերը պոտենցիալ էներգիայի մինուս գրադինետ են։
Վեկտորական գծեր
Ուժային դաշտերի համար ուժագծերը ցույց են տալիս դաշտերի ազդեցության ուղղությունը։
Եթե բավարար փոքր տիրույթում դաշտը ոչ մի տեղ չի 0 դառնում, ապա տիրույթի ցանկացած կետով անցնում է մեկ և միայն մեկ ուժագիծ։ Այն կետում, որտեղ դաշտի վեկտորը զրոյական է, դաշտի ուղղությունը որոշված չէ, ուժային գծերի պահվածքը կարող է լինել տարբեր։ Հնարավոր է այդ կետով անցնում են անվերջ շատ ուժագծեր, բայց հնարավոր է, նաև, որ ոչ մեկը չի անցնում։
Վեկտորական դաշտը կոչվում է ամբողջական, եթե նրա ինտեգրալային թեքերը որոշվում են ամբողջ բազմազանության վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ երկրաչափություն Կատեգորիա:Վեկտորական անալիզ
Կարդաշովկա (գյուղ, Դիկանկայի շրջան)
Կարդաշովկա (Кардашівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ներսես Գասապյան
Ներսես Լևոնի Գասապյան, հայ բանասեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է Խորենյան և Կենտրոնական վարժարաններում։ 1922 թվականին գաղթել է Բուլղարիա, հաստատվել Պլովդիվ քաղաքում։ Աշխատակցել է «Հայ մամուլ», «Մասիս», «Արևելք», «Բազմավեպ» պարբերականներին և մի շարք տարեգրքերի։ Գրել է «Բուլղարահայ գաղութի ընդարձակ պատմությունը»։ Կազմել է Բուլղարիայում գտնվող հայերեն ձեռագրերի ցուցակը՝ «Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց ի Բուլղարիա» վերնագրով, տպագրել «Հանդես ամսօրյայի» 1941-1947 թթ.-ի համարներում ։
Մահացել է 1985 թվականին Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Բուլղարահայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Տրոստյանիցա (գյուղ, Մուկաչևոյի շրջան)
Տրոստյանիցա (Тростяниця), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տրոստյանիցա գյուղում բնակվում էր 179 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,422 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 424,17 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կանաչ դոդոշ
Կանաչ դոդոշ, դոդոշների ընտանիքի դոդոշների ցեղի անպոչ երկկենցաղ։ Հայաստանում տարածված է գրեթե ամենուրեք։ Հիմնականում բազմաքանակ է։
Մարմնի կառուցվածք
Կերպարանափոխությունից հետո կանաչ դոդոշի մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (1,2-9,9 սմ)։ Մաշկը չոր է՝ ծածկված բազմաթիվ բշտիկներով։ Գլխի հետևից դեպի պարանոցը ձգվում են զույգ հարականջային գեղձեր (պարոտիդներ)։ Մաշկի բշտիկներն ու հարականջային գեղձերն արտադրում են թանձր սպիտակավուն հեղուկ՝ թույն։ Ունեն թմբկաթաղանթ, աչքի բիբը հորիզոնական է, ծիածանաթաղանթը՝ դեղնավուն։ Մեջքային մակերեսի ընդհանուր գունավորումը սպիտակավունից դեղնականաչավուն կամ գորշ մոխրագույն է։ Այդ ընդհանուր գունավորման վրա առկա են բազմաթիվ մուգ, տձև խալեր, որոնք էգերի մոտ մուգ կանաչ են, իսկ արուների մոտ՝ բաց կանաչ կամ դեղնականաչավուն, կողմնային մակերեսներին հաճախ կան կարմիր պուտիկներ։ Էգերի որովայնային մակերեսը սպիտակավուն է, արուներինը՝ մոխրագույն։ Ակտիվ է գիշերը և մթնշաղին, իսկ բարձրլեռնային գոտում՝ ցերեկը։ Ցերեկվա ժամերին թաքնվում է քարակույտերում, այլ թաքստոցներում ու կենդանիների բներում։
Նշանակություն
Օգտակար է. ոչնչացնում է վնասատու միջատներին ու փափկամարմիններին։ Հաճախ խնամվում է անազատ պայմաններում՝ որպես գերազարդիչ տեսակ։ Թույնն օգտագործվում է դեղագործության մեջ և գիտության հետազոտություններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկկենցաղներ
Hot Pink
Ալբոմի մասին
2019 թվականի նոյեմբերի 2-ին երգչուհի Doja-ն առաջին անգամ հայտարարել է երկրորդ ստուդիական ալբոմի մասին իր թվիթթերյան էջով։ Բացի նոր սկավառակի թողարկման ամսաթվից, նաև հաղորդել է անվանումը, թրեքլիստը և շապիկը ։ Ալբոմը դրական արձագանքներ է ստացել երաժշտական քննադատների և ինտերնետ-հրատարակությունների կողմից։ Rolling Stone Top 200-ի տվյալներով «Hot Pink» ալբոմը ԱՄՆ-ում վաճառվել է 167,600 օրինակով, այդ թվում՝ 5867 մաքուր վաճառքներով ։
2019 թվականի նոյեմբերին ալբոմը զբաղեցրել է 19-րդ հորիզոնականը Billboard 200 հիթ-շքերթում։ «Juicy» (Թայգայի մասնակցությամբ) սինգլը դարձել է ալբոմի առաջին սինգլը, որը հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 48-րդ հորիզոնականը։ Երկրորդը դարձել է «Say So» սինգլը, որը 2020 թվականի հունվարի 18-ին զբաղեցրել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի 95-րդ հորիզոնականը, այդ թվում՝ Tik Tok-ում հայտնված պարային տեսահոլովակների շնորհիվ ։
Երգացանկ
Tidal-ի և Instagram-ի տվյալներով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2019 ալբոմներ
Կարդոնա (Ուրուգվայ)
Կարդոնա (Cardona), քաղաք Ուրուգվայի հարավարևմտյան մասում՝ Սորիանո դեպարտամենտում։ Ընկած է Կոլոնիա դեպարտամենտի հետ սահմանագծի մերձակայքում և այդ սահմանագծից այն կողմ գտնվող ու վարչականորեն Կոլոնիա դեպարտամենտի կազմի մեջ մտնող Ֆլորենսիո Սանչես բնակավայրի հետ ձևավորում է մեկ միասնական բնակկենտրոն։ Սորիանո դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից՝ Մերսեդես քաղաքից հեռավորությունը մոտավորապես 90 կիլոմետր է, Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյից՝ 148 կիլոմետր։ Մերձակա քաղաքացիական օդանավակայանը գտնվում է Կոլոնիա դել Սակրամենտո քաղաքում։
Կարդոնայի բացարձակ բարձրությունը ծովի մակերևույթից 154 մետր է ։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Կարդոնայում ապրում էր 4.600 մարդ ։
Աղբյուրը՝ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Սնոֆրիսք
Սնոֆրիսք (Snøfrisk՝ «թարմ, ինչպես ձյունը», կարդացվում է նաև սնյոֆրիսկ), սերուցքային նորվեգական պանրի տեսակ։ Պատրաստվում է 80 % այծի կաթից և 20 % կովի սերուցքից։
Բաղադրություն
Նորվեգական «TINE» կազմակերպությունն արտադրում է «Սնոֆրիսքը» երկու տարբերակով՝ այծի կիսակոշտ պանիր «Սնոֆրիսք» և թարմ լոռային սերուցքային «Սնոֆրիսք»՝ կովի սերուցքի հավելումով։ Թողարկվում է բրգաձև պլաստիկ տուփերով, ինչպես դասական, այնպես էլ տարատեսակ հավելումներով՝ սնկեր, սամիթ, կարմիր սոխ և այլն։
Այծի կիսակոշտ Snøfrisk hard cheese պանիրը, որը թողարկում է նույն ապրանքանիշը, ունի մանր կլոր անցքեր, սպիտակ գույն, պատրաստվում է ամբողջությամբ պաստերիզացված այծի կաթից։ Կազմությամբ առաձգական է, համն արտահայտիչ է, փոքր-ինչ թթու, հագեցած ։ Աղը կազմում է միջինը 1.5 %
Կիրառում
Պանիրը հարմար է բուտերբրոդների, աղի ակրատների, «շվեդական սեղանի» համար։ Սնոֆրիսքը կարող է նաև հանդես գալ որպես սերուցքի, թթվասերի կամ սոուսներում ու շոգեխաշման ժամանակ սերուցքային կրեմի այլընտրանք։ Նաև կարող է կիրառվել սերուցքային աղանդերի և մրգերով ու հատապտուղներով կարկանդակների համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգական պանիրներ Կատեգորիա:Այծի կաթից պանիրներ
Հովհաննես Գասպարյան
Հովհաննես Գասպարյան, հայ դերասան և թատերական գործիչ, հայտնի Արամյան թատրոնի հիմնադիրը։
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Օժտված ֆիզիկական ահռելի ուժով և ճկունությամբ, երիտասարդ հասակից զբաղվել է լարախաղացությամբ։ Աստիճանաբար իր շուրջը համախմբելով կարող ուժեր՝ հիմնել է մի թատրոն-կրկես, որը արագ կերպով իր վրա է հրավիրել մայրաքաղաքի հասարակական լայն խավերի ուշադրությունը։ 1846 թվականին նրա խումբն ունեցել է հրապարակային առաջին ելույթը։ Քաջալերված հաջողությունից՝ հաջորդ տարի կազմել է Արամյան ընկերությունը, հիմնել փայտաշեն մի թատրոն-կրկես, սկսել կանոնավոր ներկայացումներ, որոնք շարունակվել են մինչև 1849 թ.։ 1848 թվականի աշնանը խումբը հանդիսավոր ներկայացում է կազմակերպել կայսերական ընտանիքից ինչ-որ մեկի հարսանիքի առթիվ։ Ներկա են եղել հարյուր հազարից ավել հանդիսականներ։ 1849 թվականին Կ. Պոլսում ծագած մի հրդեհ ոչնչացրել է Արամյան թատրոնի շենքը։ Գասպարյանը խումբը բերել է Կովկաս և Թիֆլիսում ունեցել նույնպիսի հաջողություն, վայելելով փոխարքա Վորոնցովի հովանավորությունը։ 1850 թվականի ամռանը եկել է Երևան և Ցախի մեյդան կոչված հրապարակում կրկնել ծրագիրը։ Երևանից հետո եղել է նաև այլ քաղաքներում և վերադարձել Կ. Պոլիս, որտեղ կառուցել է նոր թատրոն, համալրել խումբը նոր մարդկանցով և մոտ տասնհինգ տարի կանոնավոր գործել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կանանց բոդիբիլդինգ
Կանանց բոդիբիլդինգ, ժամանակակից բոդիբլինդինգի տեսակ իգական սեռի ներկայացուցիչների համար։ Սկզբնավորվել է 1970-ական թվականներին, երբ կանայք սկսեցին մասնակցել բոդիբիլդինգի մրցումներին։
Պատմություն
Կանանց առաջին «բոդիբիլդինգի» մրցումներն սկսվել են 1960-ականներից։ Այդպիսի մրցույթներից են Miss Physique-ն և Miss Americana-ն։ Բայց և այնպես, այդ վաղ իրադարձությունները, ըստ էության, քիչ էին տարբերվում սովորական գեղեցկության մրցույթներից։ ԱՄՆ-ում կանաց առաջին բոդիբլինդինգի առաջնությունը, որը կազմակերպվել է Հենրի ԲաքԳիի կողմից, անցկացվել է 1978 թվականին Օհայո նահանգում։ Համարվում է առաջին իսկական կին բոդիբիլդների մրցակցությունը, քանի որ այդ առաջին մրցույթն էր, որտեղ կանանց գնահատում էին միայն մկաններով ։
Քննադատությունը
Պրոֆեսիոնալ դիմահարդարների, դիզայներների և կոսմետոլոգների շրջանում հարցում է անցկացվել, որում նրանք իրենց կարծիքն էին արտահայտում կանացի բոդիբիլդինգի վերաբերյալ։ Վերջինիս մասին վերաբերմունքը հիմնականում բացասական էր։ Նշվել է, որ այն կանայք, որոնք զբաղվում են բոդիբիլդինգով, չեն համապատասխանում կանացի գեղեցկության ստանդարտներին. նրանք ավելի նմանվում են տղամարդկանց։ Դրանից բացի, որոշակի դատողություններ են արվել բոդիբիլդինգով զբաղվող կանանց մաշկի վիճակի մասին ավագ տարիքում ։ Նշվել է, որ կանայք ստիպված են լինում իրենց մարմինը հարմարեցնել տղամարդկանց համար սահմանված չափանիշներին, որպեսզի հաղթեն մրցույթներում ։
Կանացի բոդիբիլդինգը արգելված է Աֆղանստանում ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բոդիբիլդինգ
Շալվա (Զանգեզուրի գավառ)
Շալվա, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Գտնվում է Շուշի քաղաքից 26 կմ հյուսիս-արևմուտք, Հագարի գետի աջակողմյան Շալվա վտակի ափին, լեռնային, անտառապատ վայրում ։
Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 468, 1907-ին՝ 593, իսկ 1908-ին՝ 1350 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Շալտիկբաշևո
Շալտիկբաշևո (Шалтыкбашево, Шалтыҡбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի բնակավայրեր
Քնախտ
Քնախտ, աֆրիկական տրիպանոսոմոզ, մարդու հիվանդություն, որի հարուցիչը Trypanosoma gambiense-ն է։
Հանդիպող երկրներ
Հանդիպում է Կենտրոնական, Արևմտյան և Արևելյան Աֆրիկայի մի շարք շրջաններում։ Քնախտի փոխանցողը ցեցե ճանճն է։ Քնախտի տարատեսակը, որի հարուցիչը T․ rhodesiense-ն է, դիտվում է Աֆրիկայի արևելյան մասում։ Այդ տեսակով հիվանդանում են նաև որոշ կենդանիներ (անտիլոպներ, այծեր և այլն), փոխանցողը glossina morsitans ճանճն է։ Վարակված ճանճի օրգանիզմում տրիպանոսոմները կարող են պահպանվել 2–3 ամիս։ Քնախտի գաղտնի շրջանը տևում է 2–3 շաբաթ։
Կանխարգելում
Հիվանդների և տրիպանոսոմակիրների հայտնաբերում և բուժում, էնդեմիկ շրջաններում՝ բնակչությանը ցեցե ճանճի խայթոցից պաշտպանող միջոցներ։ Փոխանցողների ոչնչացում քլոր և ֆոսֆորօրգանական միջատասպան նյութերով։ Անհատական քիմիականխարգելում վարակման ենթակա անձանց 6 ամիսը մեկ անգամ միջմկանային ներարկվում է պենտամիդին՝ լոմիդին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ հիվանդություններ Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ Կատեգորիա:Քնի խանգարումներ Կատեգորիա:Արևադարձային հիվանդություններ Կատեգորիա:Մակաբուծային հիվանդություններ Կատեգորիա:Զոոնոզ
Կիշենցի
Կիշենցի (Кишеньці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լիսբորն (շրջան)
Լիսբերն, վարչական շրջան Հյուսիսային Իռլանդիայում։ Շրջանն ունի 5 ընտրական տարածք՝ Դաունշիր (Downshire), Դունմարի Կրոսս (Dunmurry Cross), Կիլլուտագ (Killultagh), Լիսբերնի հյուսիս (Lisburn Town North) և Լիսբուրնի հարավ (Lisburn Town South)։
«Review of Public Administration»-ի համաձայն՝ շրջանը պետք է 2011 թվականին միացվեր Կասլրի շրջանին, որպեսզի ստեղծվեր մեկ վարչական միավոր՝ 540 կմ2 տարածքով և 175,000 մարդ բնակչությամբ ։ Սակայն 2010 թվականի հունիսին Հյուսիսային Իռլանդիայի կառավարությունը հաղորդեց, որ չի կարող համաձայնել տեղական ինքնակառավարման մարմնի որոշման հետ, և տեսանելի ապագայում շրջանների կարգավիճակը վիճակը կմնա նույնը ։ [ Տեղական ինքնակառավարման որոշումը ] Հաջորդ ընտրություններն, այսպիսով, պետք է տեղի ունենային 2009 թվականի մայիսին, սակայն 2008 թվականի ապրիլի 25-ին Շոն Վուվարդը՝ Հյուսիսային Իռլանդիայի գծով պետական քարտուղարը, հայտարարեց այն մասին, որ 2009 թվականի ընտրությունները հետաձգվել են և տեղի կունենան արդեն միացյալ շրջանում։
Կառուցվածք
Շրջանը ներառում է իր մեջ 10 քաղաքներ և գյուղեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Իռլանդիայի շրջաններ
Շամլու-Կյաբ-Արասի
Շամլու-Կյաբ-Արասի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 41 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Վարձա Վերին
Վարձա Վերին, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում է Արդահան քաղաքից 39 կմ հյուսիս, Վարձա Ներքին գյուղի հարավ֊արևմտյան կողմում։
Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 222 բանկիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Շախինո
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Օբավա
Օբավա (Обава), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1600 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Օբավա գյուղում բնակվում էր 990 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,76 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 562,5 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աբովյանի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու երիտասարդաց միություն
Աբովյանի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու երիտասարդաց միությունը ստեղծվել է 2004 թվականին մի խումբ աբովյանաբնակ երիտասարդների նախաձեռնության արդյունքում։ Այն հանդիսանում է կամավոր միություն։
Նպատակը և կառուցվածքը
Միության նպատակն է հանդիսանում Աբովյանի բնակիչներին լայնորեն տեղեկացնել հայ առաքելական եկեղեցու ծեսերի, եկեղեցու խորհրդի ու կրոնական կյանքին առնչվող այլ հարցերի մասին։ Միությունն ունի կանոնադրություն։
Միության կառուցվածքը հետևյալն է. ատենապետ, փոխատենապետ, խորհուրդ, ժողով, ատենադպիր, ֆինանսական պատասխանատու, հոգևոր խորհրդատու(ներ)։
Անդամակցություն
Անդամակցել կարող են ՀՀ՝ 14 տարին լրացած քաղաքացիները, ովքեր կանոնավոր կերպով հաճախում են եկեղեցի։ Անդամակցությունը կամավոր է։ 14-18 տարեկան անչափահաս կամ ոչ լիարժեք գործունակ քաղաքացիները կարող են անդամակցել՝ դիմում ներկայացնելով միության ատենադպրին։
Անդամների կարգավիճակը
14-35 տարեկան անդամները համարվում են անդամներ, իսկ 35 տարեկանից բարձր՝ պատվավոր։ Պատվավոր անդամները չեն կարող մասնակցել որոշ նախաձեռնությունների։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աբովյան Կատեգորիա:Հասարակական կազմակերպություններ
Կլիմկովկա (գյուղ, Դիկանկայի շրջան)
Կլիմկովկա (Климківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կլիմկովկա գյուղում բնակվում էր 83 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 81,37 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միացյալ Թագավորության երկրներ
Միացյալ թագավորության յուրաքանչյուր երկիր ունի իր սեփական աշխարհագրական և վարչական բաժանումը, որը ծագել է մինչ Մեծ Բրիտանիա պետության հայտնվելը ։ Մեծ Բրիտանիա պետությունը կազմված է չորս «պատմական մարզերից» (countries, այսինքն «երկրներ») Անգլիա, Շոտլանդիա, Ուելս, Հյուսիսային Իռլանդիա։
Չորս պատմական մարզերից երեքը (բացի Անգլիայից ) ունեն զգալի ինքնավարություն։
Տես նաև
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության աշխարհագրություն Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պետական կառուցվածք Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորություն
Ջեք Անտոնոֆ
Ջեք Մայքլ Անտոնոֆ (Jack Michael Antonoff,  ), ամերիկյան երաժիշտ, երգիչ, երգերի հեղինակ և պրոդյուսեր։ Նա հայտնի է որպես Bleachers խմբի գլխավոր վոկալիստ և երգերի հեղինակ, ինչպես նաև որպես Fun խմբի կիթառահար։ Ավելի վաղ նա եղել է Steel Train խմբի առաջատար երգիչն ու երգերի հեղինակը։
Անտոնոֆն առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուսի» երկու մրցանակների և շահել է Գրեմմիի երեք արձանիկ։ Նա նաև հիմնել է իր անձնական երաժշտական փառատոնը` Shadow of The City, որը ամեն տարի տեղի է ունենում Նյու Ջերսիում ։
Վաղ կյանք
Անատոֆը ծնվել է Բերգենֆիլդում, Նյու Ջերսի նահանգում, Շիր և Ռիկա Անատոֆների ընտանիքում ։ Նա ընտանիքում միջնեկն է։ Նրա մեծ քույրը մոդել Ռեյչել Անտոնոֆն է , իսկ փոքր քույրը` Սառան, 13 տարեկան հասակում մահացել է ուղեղի կաղցկեղից, երբ Անտոնոֆը սովորում էր ավագ դպրոցում ։
Ջեքը մեծացել է Նյու Միլֆորդում, Նյու Ջերսիում և Վուդկլիֆ Լեյքում` Նյու Ջերսի նահանգում և սովորել Բերգեն շրջանի Solomon Schechter Day School նախնական դպրոցում ։ Ավելի ուշ քրոջ հետ հաճախել է Professional Children’s School ավագ դպրոցը ։
1998—2002: Outline
Միջնակարգ դպրոցի երկրորդ կուրսում սովորելու ընթացքում` նա ու իր նախնական դպրոցի մի քանի ընկերները ստեղծում են ռոք խումբ և անվանում Outline: Երբ նրանք 15 տարեկան էին, Անտոնոֆն ու  Outline խմբի իր կոլեգան սկսեցին կազմակերպել գրքերի ցուցահանդեսներ` հիմնվելով DIY-ի գործունեության վրա։ Ցուցահանդեսներ եղան շատ նահանգներում, ներառյալ Ֆլորիդան և Տեխասը։ Ջեքը նաև ծնողներից խնդրում է նրանց միկրոավտոբուսը, որպեսզի ճանապարհորդի։ Մրցաշրջանի ընթացքում Outline-ը ելույթ է ունեցել այնպիսի վայրերում, ինչպիսիք են անարխիստական գրախանութները, իսկ այդ նույն ժամանակ որպես խմբի ավագ անդամ, նա լքում է կոլեկտիվը, քանի որ լրացել էր իր 18 տարին։ Անտոնոֆը 2014 թվականին բացատրում է. «Մեր համերգների մեծ մասի ընթացքում կամ գրեթե ոչ ոք չէր հայտնվում, կամ էլ սարքավորումներն էին վատ աշխատում..., բայց հենց այդ պատճառով էլ ես սիրահարվել եմ գաստրոլներին»։ Խումբը գոյատևել է 1998-2002 թվականների ընթացքում ։
2002—2012: Steel Train, fun., և «We Are Young»
2002 թվականին Անտոնոֆը և իր ընկեր Սքոթ Իրբի Ռանիարը ստեղծեցին Steel Train խումբը, որտեղ Անտոնոֆը գլխավոր վոկալիստն էր ։ Թմբկահարը Մետիաս Գրաբերն էր։ Հետո խումբը Random Train խմբի իրենց երկու ընկերներին` Էվան Վինիկերին ու Մեթյու Հոլդմանին համոզեցին հրաժարվել քոլեջից, որպեսզի միանան նոր խմբին։ Ավելի ուշ Random Train-ը պայմանագիր է կնքում Drive-Thru Records-ի հետ ։
2008 թվականին Հեյթ Րյուսը (նախկինում The Format-ի երգիչ) Ջեքին ու Էնդրյու Դոստին (նախկինում Anathallo խմբի անդամ) խնդրում է միանալ իր նոր խմբին, որն ավելի ուշ սկսվեց կոչվել Fun: Այդ ժամանակ Անտոնոֆն արդեն լավ ծանոթ էր Րյուսի և Դոստի հետ ։
Նոր խումբը իր դեբյուտային ալբոմը` Aim and Ignite-ը, թողարկել է 2009 թվականին ։ Երկրորդ ալբոմը` Some Nights-ը (2012) ներառում էր առաջին հիթը` «We Are Young» երգը, որը գրվել է Ժանել Մոնեի հետ համատեղ։ Երգը գրվել է հենց Ջեքի, Րյուսի, Դոստի և Ջեֆ Բասկերի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Վերանա Նաքալաքև
Վերանա Նաքալաքև, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում է Արդահան քաղաքից 18 կմ հյուսիս֊արևելք։
Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 99 թուրք բնակիչ ։
Սուլթանղուլի խաչքար (Մայր Աթոռ)
Սուլթանղուլի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնում գտնվող Մայր Աթոռի հյուսիսային պարսպապատի մոտ կանգնեցված խաչքարերից ձախից հինգերորդն է։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/14.1.24) ։
Տեղադրություն
Մայր Աթոռի հյուսիսային պարսպապատի մոտ կանգնեցված խաչքարերից ձախից հինգերորդն է։ Կանգնեցված է բազալտե պատվանդանին։ Նախկինում գտնվում էր Գեղարքունիքի մարզի Լճավան գյուղից 4 կմ հյուսիսարևմտյան ուղղության վրա գտնվող «Գթաշեն» գյուղատեղիի գերեզմանոցում ։
Խաչքարի նկարագրություն
Խաչքարի քանդակային հորինվածքում ուշագրավ է վարդյակը, որը ելնդավոր գլանիկով անջատված է արմավազարդից, հետևաբար և հիմնախորանից` դառնալով ինքնուրույն, առանձին միավոր ։
Վիմական արձանագրություն
Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը նվիրված է Սուլթանղուլին։ Վիմագրում անձնանունն անջատ է փորագրված, սակայն կարդացվում է միասին՝ «Սուլթանղուլ»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայր Աթոռի խաչքարեր Կատեգորիա:Տեղահանված խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Աստերոիդների ցանկ (249801-249900)
Աստերոիդների ցանկ (249701-249800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (249901-250000)
Ռաբենդ
Ռաբենդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Գտնվում է Հագարի գետի ստորին հոսանքի աջ ափին ։
Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 242, 1907-ին՝ 431, իսկ 1908-ին՝ 479 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆրանսիշկու Շավիեր Ամարալ
Ֆրանսիշկու Շավիեր դու Ամարալ (Francisco Xavier do Amaral, ), Արևելյան Թիմորի պետական գործիչ, երկրի առաջին նախագահը մինչև Ինդոնեզիայի ներխուժումը (1975):
Կենսագրություն
1975 թվականի նոյեմբերի 28-ին Ամարալը հռչակել է Արևելյան Թիմորի անկախությունը Պորտուգալիայից, անցկացվել է երդմնակալության արարողություն և նա դարձել է երկրի առաջին նախագահ։ Սակայն արդեն 9 օր անց՝ դեկտեմբերի 7-ին, ինդոնեզական զորքերի ներխուժումից հետո նա ստիպված է եղել թաքնվել լեռներում ։ 1977 թվականին նա հրաժարական է տվել կուսակցության ղեկավարի պաշտոնից՝ Արևելյան Թիմորի ինդոնեզական օկուպացիայի քաղաքականության վերաբերյալ նրա քաղաքականության հետ անհամաձայնության պատճառով: Ինդոնեզացիների հետ բանակցելու հետևանքով կուսակիցների կողմից դավաճանության մեջ մեղադրվելուց հետո փաստացի գտնվել է գերու դերում:
1978 թվականին գերեվարվել է օկուպացիոն զորքերի կողմից և գտնվել տնային կալանքի տակ՝ ապրելով Թիմորի հատուկ զորքերի բաժանմունքի հրամանատար, գնդապետ Դադինգ Կալբուադիի մոտ՝ սկզբում Բալիում, իսկ 1983 թվականից՝ Ջակարտայում։ Ինդոնեզիայի իշխանությունները պարբերաբար օգտագործել են Ամարալին քարոզչական նպատակներով, 1979 թվականին նրան նշանակել են Արևելյան Թիմորի անվանական փոխնահանգապետ: 1993 թվականին նա ընդգրկվել է Ինդոնեզիայի պատվիրակության կազմում, որը ձևավորվել է Քեմբրիջում Թիմորի կարգավիճակի շուրջ բանակցություններ վարելու համար։
1999 թվականին երկրի անկախության հռչակումից հետո քաղաքական գործիչը վերադարձել է հայրենիք։ Չնայած ՖՐԵՏԻԼԻՆԻ վերականգնմանը՝ 2001 թվականին նա ստեղծել է սեփական Պահպանողական կուսակցությունը՝ Թիմորական սոցիալ-դեմոկրատական ասոցիացիան, որը գոյություն է ունեցել 1970 թվականից, սակայն վերանվանվել է ՖՐԵՏԻԼԻՆ։ Ասոցիացիայից նա ընտրվել է երկրի խորհրդարանի անդամ, որի պատգամավոր է մնացել մինչև մահ։ 2002 թվականին նախագահական ընտրություններում առաջադրել է իր թեկնածությունը, սակայն ստացել է ընտրողների ձայների ընդամենը 17,3 տոկոսը, 2007 թվականին երկրորդ անգամ է առաջադրվել, և նրան պաշտպանել է քվեարկածների 14,39 տոկոսը : Հաջողոության չհասած մյուս թեկնածուների հետ միասին փորձել է վիճարկել ընտրությունների արդյունքները Գերագույն դատարանում, սակայն ապարդյուն։
2011 թվականի ապրիլին Սոցիալ-դեմոկրատական ասոցիացիայի նախագահի պաշտոնում նրա փոխարեն ընտրվեց Ալբերտու դու Կոշտան։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Արևելյան Թիմորի քաղաքական գործիչներ
Օսնաբրյուկ
Օսնաբրյուկ (Osnabrück), մեծությամբ չորրորդ քաղաքը Գերմանիայի Ստորին Սաքսոնիա երկրամասում։ Գտնվում է Դորտմունդից 100 կմ, Մյունստերից 50 կմ և Հանովերից 130 կմ հեռավորություն վրա։ 2016 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 168.145 : Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է : Պատմականորեն քաղաքը գտնվել է Վեստֆալիայի կազմում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շախովկա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Շախովկա (Шаховка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Զարուհի Բաբայան
Զարուհի Հայկարամի Բաբայան, հայ երգչուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2014)։
Կենսագրություն
Զարուհի Բաբայանը ծնվել է 1975 թվականին Երևանում։ Երգարվեստի ճանապարհը սկսել է 1987 թվականին Հ. Իգիթյանի Գեղագիտական կենտրոնի ջազ-փոփ երգչախմբում, որի կազմում իբրև մենակատար մասնակցել է բազմաթիվ մրցույթ-փառատոների և արժանացել մրցանակների։ 1992-1997 թվականներին սովորել և ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան Պետական Մանկավարժական համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետը։ 2000-2003 թվականներին սովորել և ավարտել է Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի ջազային ֆակուլտետը։ 1993 թվականից աշխատել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում որպես մեներգչուհի։ 1994 թվականից աշխատանքը համատեղել է գեղագիտական կենտրոնի «Վաղորդյան կաթիլներ» և «Ջեզլ» մանկապատանեկան էստրադային խմբերի խմբավարի աշխատանքի հետ։ 1995 թվականին ունեցել է մենահամերգներ Երգի Պետական թատրոնում և հյուրախաղերով ելույթ է ունեցել ԱՄՆ-ում, Անգլիայում, Ռուսաստանում և Հայաստանի բոլոր մարզերում։ 2000 թվականին «Սայաթ-Նովա» մրցույթին լիրիկական ժանրում արժանացել է առաջին մրցանակի։ 2001 թվականին «Կռունկ» փառատոնին «Շալախո» երգի համար արժանացել է «լավագույն ժողովրդական մշակում» մրցանակի։ 2001 թվականին թողարկել է իր առաջին ձայնասկավառակը «Ճանապարհ դեպի», որը ներառում է ժողովրդական և էստրադային երգեր։ 2002 թվականին «American Music Awards»-ում ճանաչվել է տարվա լավագույն երգչուհի։ Նույն թվականին «Ճանապարհ դեպի» ձայնասկավառակը ճանաչվել է լավագույնը փոփ-ֆոլկ անվանակարգում։ 2003 թվականից ունեցել է մենահամերգներ Լիբանանում, Գերմանիայում, Անգլիայում։ 2004 թվականին «Պարում են ասղերը» միջազգային մրցույթում արժանացել է առաջին մրցանակի։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում մասնակցել է «Հայուհիներ» նախագծում, որտեղ ամբողջությամբ հնչել են հին ժողովրդական սիրված երգեր։ 2005 թվականին Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան Օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոնում Պետական ջազ նվագախմբի և Սոֆի Դևոյանի «Պարի և հոգու» թատրոնի մասնակցությամբ տեղի է ունեցել առաջին մեծ մենահամերգը։ 2006 թվականին թողարկվել է «Հին ու Նոր» թվով 2 ձայնասկավառակը և DVD տարբերակը։ 2009 թվականին հիմնել է երգի ստուդիա, որտեղ սովորում են 5-12 տարեկան երեխաներ։ 2011 թվականին Հայաստանի Անկախության 20–ամյակին նվիրված համերգներով ելույթ է ունեցել Հայաստանում, Ռուսաստանում և ԱՄԷ-ում։ 2012 թվականին լույս է տեսել նրա թվով 3 ձայնասկավառակը «Սիրելիս» անվանումով։
2012 թվականին Արցախի Պաշտպանության բանակի հրամանատար՝ գեներալ-լեյտենանտ Մովսես Հակոբյանի կողմից Զարուհի Բաբայանը պարգևատրվել է Պաշտպանության Բանակի հուշամեդալով։ 2013 թվականից հանդիսանում է ՄԱԿ-ի փախստականների գործակալության ազգային հետևորդ։
Կոլոդեզի (գյուղ, Դիկանկայի շրջան)
Կոլոդեզի (Колодязі), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սաբգարա
Սաբգարա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Արդահան քաղաքից 3 կմ հարավ֊արևմուտք։
Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 175 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սաֆուն Ուզեն
Գետակը սկիզբ է առնում Չաթիր-Դաղ համակարգի Էկլիզի-Բուրուն գագաթի հարավային լանջի բազմաթիվ աղբյուրներից։ Նիկոլայ Ռուխլովը «Ղրիմի լեռնային մասի գետահովիտների տեսություն» 1915 թվականի աշխատությունում տալիս է նրանցից երեքի՝ առավել հզորների անունները. ձախ («չաթիրդաղյան») լանջից սկսվում էր «Խաչի-չոկրակը»՝ օրական 59600 դույլ դեբիտով և «Ուլուխու-չոկրակը»՝ 22560 դույլ, աջ լանջին եղել է «Հայրամ-Տաշ» աղբյուրը, որը տվել է 23980 դույլ ջուր ։ Գետի ավազանի երկայնքով աճում են հաճարենու, կաղնու և բոխու անտառներ ։
Ըստ տեղեկատուի՝ Սաֆուն Ուզենն ունի 3 անանուն վտակ՝ 5 կիլոմետրից պակաս երկարությամբ, քարտեզի վրա նշված է Սաուրգան ջրահոսքը, որը բխում է նույնանուն աղբյուրից ։ Ղրիմի ջրային հետազոտությունների շարքի 1915 թվականի նյութերում Սոուրգա աղբյուրը գետը թափվող անանուն հեղեղատներից մեկի սկիզբն է ։ «Չաթիր-Դաղ» ուղեցույցում Սաուրգան աղբյուրը Սաֆուն Ուզենի ակունքն է ։ Գետաբերանի մոտ չափված միջին բազմամյա հոսքը 0,095 մ³/վ է, գետի ջրապահպանական գոտին սահմանվել է 50 մետր ։ Սաֆուն Ուզենը միանում է Ուզեն Բաշին ծովի մակարդակից 208 մ բարձրության վրա , իսկ ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1979 թվականից այն թափվում է Իզոբելնենսկոյե ջրամբարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալուշտայի գետեր Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Առնե Սլեթշյոե
Առնե Բերնհարդ Սլեթշյոե (Arne Bernhard Sletsjøe; ), նորվեգացի թիավար, 1980-ականների մրցույթներին հանդես է եկել որպես Նորվեգիայի թիմի անդամ։ Երկու անգամ մասնակցել է Ամառային օլիմպիական խաղերին, բազմաթիվ ազգային և համաշխարհային մրցույթների հաղթող է։ Նաև հայտնի է, որպես մաթեմատիկոս, գիտությունների դոկտոր, Օսլոյի համալսարանի դասախոս։
Կենսագրություն
Առնե Սլեթշյոեն ծնվել է 1960 թվականի ապրիլի 8-ին, Օսլոյում, հայտնի ալտահարերի ընտանիքում։ Դեռ փոքրուց ակտիվորեն զբաղվել է թիավարությամբ և հանդես է եկել նորվեգական «Նորդ» խմբում։
Մեծահասակների միջազգային մակարդակի առաջին լուրջ հաջողությանը հասել է 1983 թվականին, երբ ընդգրկվել էր նորվեգական գլխավոր թիմում և մասնակցել է ֆիննական Տամպերեյում անցկացվող չեմպիոնատին, որտեղ էլ շահեց արծաթե մեդալ։ Մի շարք հաջողություններից հետո նա մասնակցեց 1984 թվականին Լոս Անջելեսում կայացող Ամառային օլիմպիական խաղերին, հասել է մինչև կիսաեզրափակիչ, որի ժամանակ էլ զբաղեցրել էր 4-րդ հորիզոնականը։
1987 թվականին Սլեթշյոեն հանդես է եկել գերմանական Դույսբուրգ քաղաքում կայացող միջազգային մրցույթում, որտեղ արժանացավ ոսկե մեդալի։ Լինելով Նորվեգիայի գլխավոր թիմի առաջատարներից մեկը, մասնակցել է 1988 թվականին Սեուլում անցկացվող Ամառային օլիմպական խաղերին, այս անգամ հասավ մինչև կիսաեզրափակիչ, բայց վերջնակետին չհասավ։ Շուտով նա որոշեց ավարտել իր կարիերան և իր տեղը զիջել երիտասարդ թիավարներին։
Ունի բարձրագույն կրթություն, 1983 թվականին ավարտել է Օսլոյի համալսարանը, 1989 թվականին մաթեմատիկայի ոլորտում ստացել է դոկտորական աստիճան։ Արդյունքում մնաց աշխատելու համալսարանում, Նորվեգիայի մաթեմատիկական համայնքի անդամ է։ Որոշ ժամանակ եղել է Նորվեգիայի թիավարների ֆեդերեցիայի նախագահը։ Ներկայումս իր ընտանիքի հետ ապրում է Բերումում, ամուսնացած է նորվեգիացի թիավար Ինգեբորգե Ռասմուսենի հետ, ունեն երկու երեխա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի թիավարներ Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Եվգենի Պոլիվանով
Եվգենի Դմիտրևիչ Պոլիվանով (Евге́ний Дми́триевич Полива́нов, ), ռուս և խորհրդային լեզվաբան, արևելագետ և գրականագետ։ ՕՊՕՅԱԶ-ի հիմնադիրներից մեկը, Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, 1917 թվականի վերջից 1918 թվականի սկզբին ՌՍՖՍՀ արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի Արևելյան բաժնի վարիչ և Լև Տրոցկու երկու տեղակալներից մեկը, Կոմունիստական ինտերնացիոնալի աշխատակից, մի շարք համալսարանների պրոֆեսոր, մառիզմի ակտիվ քննադատ։
Խորհրդային հանրալեզվաբանության և պատմական հնչույթաբանության հիմնադիրներից մեկն է, լեզվական էվոլյուցիայի բնօրինակ տեսության ստեղծողներից, Արևելքի (մասնավորապես ներկայումս ճապոներենի համար օգտագործվող ռուսերեն տառադարձությունը) և Միջին Ասիայի լեզուներով բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ, ոչ ռուսներին ռուսերեն ուսուցանելու մեթոդիկայի մշակող, լեզվական պլանավորման մասնակից։
1937 թվականի օգոստոսի 1-ին ձերբակալվել է Ճապոնիայի համար լրտեսություն անելու մեղադրանքով։ Դատարանում իրեն մեղավոր չի ճանաչել։ 1938 թվականի հունվարի 25-ին գնդակահարվել է և թաղվել «Կոմունարկա» հրաձգարանում։ Ռեաբիլիտացվել է 1963 թվականի ապրիլի 3-ին։
Վաղ տարիներ
Եվգենի Դմիտրևիչ Պոլիվանովը ծնվել է 1891 թվականի մարտի 12-ին Սմոլենսկում՝ աղքատացած ազնվականի ընտանիքում։ 1908 թվականին ավարտել է Ռիգայի Ալեքսանդրյան գիմնազիան և մեկնել սովորելու Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ հասցրել է ստանալ բանասիրական երկու կրթություն. 1911 թվականին ավարտել է Գործնական արևելյան ակադեմիայի ճապոներենի բաժինը, իսկ 1912 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը ։
Նրա համալսարանական դասախոսների թվում են եղել այդ ժամանակների հայրենական խոշոր լեզվաբաններից երկուսը՝ Իվան Բոդուեն դե Կուրտենեը և Լև Շչերբան ։ Պոլիվանովի լեզվաբանական հայացքները ձևավորվել են նրանց ազդեցությամբ ։
Ուսումն ավարտելուց հետո հաջորդ երկու տարվա ընթացքում իր կարիքները հոգալու համար Պոլիվանովն ստիպված է եղել աշխատել միանգամից մի քանի տեղ (Յոզեֆովիչի մասնավոր գիմնազիայում և նոր լեզուների իգական մանկավարժական կուրսերում)՝ դասավանդելով ֆրանսերեն, ռուսերեն և լատիներեն, ինչպես նաև ընդհանուր հնչյունաբանություն ։ Աշխատանքի հետ համատեղել է լեզուների ուսումնասիրությունն ու գիտական իր առաջին աշխատանքի տպագրությունը։ Այսպես, 1914 թվականին լույս է տեսել «Ճապոներենի և ռյուկյուերենի համեմատա-հնչյունաբանական ակնարկ» ուսումնասիրությունը, որում Պոլիվանովը փորձել է բացահայտել ճապոներենի և նրա հետ հեռակա կապված Ռյուկյու կղզիների բարբառի ընդհանուր արմատները ։
Ճանապարհորդություններ դեպի Ճապոնիա
Պոլիվանովի առաջին ճանապարհորդությունը Ճապոնիա տեղի է ունեցել 1914 թվականի մայիսին, նրան միջոցներ էր հատկացրել Ռուս-ճապոնական հասարակությունը։ Նագասակի մեկնելուն պես գիտնականը, ինչպես հետագայում պարզաբանել է ճապոնացի լեզվաբան Սիտիրո Մուրայաման (1908-1995), գնացել է Միե ձկնորսական գյուղ։ Ուսումնասիրելով տեղական բարբառը, որն էականորեն տարբերվում է գրական լեզվից՝ Եվգենի Դմիտրիևիչն ամռան մեծ մասն անցկացրել է գյուղում։ Նագասակիից հետո Պոլիվանովը մեկնել է Կիոտո՝ Ճապոնիայի նախկին մայրաքաղաք, որտեղ ուսումնասիրել է Կիոտոյի բարբառը ։
Իր ճանապարհորդության ավարտին Եվգենի Դմիտրևիչն այցելել է Տոկիո։ Ինչպես և նախկինում, նա ուսումնասիրել է տեղի բարբառը, բացի այդ, մայրաքաղաքում կարելի էր հանդիպել տարբեր բարբառներ կրողների։ 1914 թվականի հոկտեմբերի 5-13-ին գիտնականն աշխատել է Տոկիոյի կայսերական համալսարանի հնչյունաբանական լաբորատորիայում։ Պոլիվանովը շփվել է ճապոնացի լեզվաբանների հետ, ինչպես նաև Տոկիոյում հանդիպել է հայրենական 2 ճապոնագետների՝ Օտտոն Ռոզենբերգի և Նիկոլայ Կոնրադի հետ ։
Սակայն Ռուս-ճապոնական հասարակության միջոցներն ավարտվում են, և հոկտեմբերի վերջին-նոյեմբերի սկզբին Եվգենի Դմիտրևիչը վերադառնում է Պետերբուրգ, որն այդ ժամանակ դարձել էր Պետրոգրադ։ Մինչև գարուն նա զբաղվում է ստացված նյութերի մշակմամբ, հանձնում մագիստրոսական քննությունները և սկսում պլանավորել իր հաջորդ ուղևորությունը Ճապոնիա։ Այդ անգամ գումար հատկացնում է ակադեմիկոս Վասիլի Ռադլովի ղեկավարած Ռուսական կոմիտետը՝ Կենտրոնական և Արևելյան Ասիան ուսումնասիրելու համար ։
1915 թվականի ամռանը Պոլիվանովը ժամանում է Տոկիո՝ հուսալով կրկին հանդիպել այն մարդկանց, որոնց հետ աշխատել էր անցած տարի։ Սակայն ամառային արձակուրդների պատճառով Տոկիոյի կայսերական համալսարանի պրոֆեսորներին հանդիպել հաջողվեց միայն սեպտեմբերին՝ իր հետ մեկնելուց մի քանի օր առաջ։ Մայրաքաղաքում, հետո նաև Կիոտոյում Եվգենի Դմիտրիևիչն ուսումնասիրում է Կիոտոյի խոսվածքը. գիտնականին հաջողվում է կազմել հնչյունաբանական բառարան (մոտ 14000 բառ)։ Որոշելով շարունակել Տոսայի բարբառի՝ անցած տարի սկսած ուսումնասիրությունը՝ Պոլիվանովը մեկնում է Սիկոկու կղզի։ Այնտեղ նա բնակվում է Կոտի քաղաքի մոտ գտնվող Մորոգի գյուղում, որտեղ ուսումնասիրում է բնիկների խոսվածքը ։
Նախքան Ռուսաստան վերադառնալը Եվգենի Դմիտրիևիչը ևս մեկ անգամ այցելում է Տոկիո, որտեղ շարունակում է ուսումնասիրել Նագասակի պրեֆեկտուրայի Կիոտոյի (գիտնականը կազմում է Նագասակիի խոսվածքներից մեկի հնչյունաբանական բառարան՝ կազմված մոտ 10000 բառից) և Ռյուկյու կղզիների (Նահայի խոսվածք) բնիկների խոսվածքը։ Սեպտեմբերին Պոլիվանովը լքում է մայրաքաղաքը։ Այդ ուղևորության ընթացքում նա շփվում է ոչ միայն Ռոզենբերգի ու Կոնրադի հետ, այլ նաև երիտասարդ ճապոնագետ Նիկոլայ Նևսկու հետ ։
Պետրոգրադում Պոլիվանովը՝ որպես պրիվատ-դոցենտ, հրավիրվում է ճապոներենի ամբիոն (դա ավանդույթին հակառակ էր. ֆակուլտետն ավարտածներն այդ պարտականությունը չէին ստանձնում)։ Եվգենի Դմիտրիևիչին հրավիրել էր արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Նիկողայոս Մառը։ Պոլիվանովը կարդում է տարբեր դասընթացներ՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հնչյունաբանության և բարբառագիտության հարցերին։ Սկսում է էքսպեդիցիոն արդյունքների հրապարակումը, իսկ 1917 թվականին լույս է տեսնում «Ճապոնական բարբառների հոգեհնչյունաբանական հետազոտում» գիրքը ։
Պոլիվանովի՝ Ճապոնիա կատարած երրորդ ուղևորության մասին (1916 թվական) շատ քիչ բան է հայտնի։ Կա ճապոնական կողմից դրա հաստատումը, սակայն ռուսական փաստաթղթերը չեն պահպանվել, չկա տեղեկություն և այն մասին, թե ով է ֆինանսավորել ուղևորությունը։ Կարծիք կա, որ գիտնականն աշխատել է ռուսական ռազմական հետախուզությունում։ Ըստ որոշ տվյալների՝ նա այդ ժամանակ այցելել է նաև Չինաստան ։
Այսպիսով, իր ուղևորությունների ընթացքում Պոլիվանովը ծանոթացել է ճապոներենի բարբառների գրեթե բոլոր հիմնական խմբերին՝ հյուսիս-արևելյան (Աոմորի, Ակիտա), արևելյան (Տոկիո), արևմտյան (Կիոտո, Մորոգի), հարավային (Նագասակի, Կումամոտո, Օիտո) և Ռյուկյու (Նահա) բարբառների առանձին խմբին ։
ՕՊՕՅԱԶ
1914 թվականին Պետրոգրադում սկսեց ձևավորվել ֆորմալիստ բանասերների ընկերական շրջանակը, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես ՕՊՕՅԱԶ (Բանաստեղծական լեզվի տեսության ուսումնասիրման հասարակություն)։ ՕՊՕՅԱԶ-ի հիմնադիրներից էին Պոլիվանովը, Վ. Շկլովսկին, Լ. Յակուբինսկին։ Եվգենի Դմիտրիևիչի հոդվածներն առաջինը տպագրվել են ՕՊՕՅԱԶ-ի հիմնական հրատարակության՝ «Բանաստեղծական լեզվի տեսության ժողովածու» (լույս է տեսել 1916 թվականի աշնանը) կազմում ։
Հեղափոխական ժամանակներ։ Կյանքը 1920-ական թվականներին
Եվգենի Պոլիվանովը ոչ միայն զբաղվել է գիտական գործունեությամբ, այլ նաև վարել է ակտիվ քաղաքական գործունեություն։ 1917 թվականին նա միացել է ձախ մենշևիկներին և գլխավորել Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության արտաքին գործերի նախարարության մամուլի բաժինը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության ընթացքում նա անցել է բոլշևիկների կողմը և 1917 թվականի նոյեմբերից զբաղեցրել արտաքին գործերի ժողկոմի 2 տեղակալներից մեկի պաշտոնը, մասնավորապես պատրաստել է Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի սկզբնական տեքստը ։ Կատարելով կառավարական առաջադրանքներ՝ Պոլիվանովը թարգմանել և հրապարակել է այլ երկրների հետ ցարական կառավարության կնքած գաղտնի պայմանագրեր ։ Այդ նույն թվականին են վերաբերում «Սիսսոնի փաստաթղթերը», որոնցում կա գիտնականի ազգանունը։ Սակայն 1918 թվականի աշնանը Եվգենի Դմիտրիևիչի և Տրոցկու միջև կոնֆլիկտ է առաջանում, որի արդյունքում ժողկոմը գիտնականին մեղադրում է ծառայողական պաշտոնը չարաշահելու մեջ (հետագայում նա նույնպես խոսել է Պոլիվանովի՝ ալկոհոլային խմիչքների նկատմամբ ունեցած հակման և «Ռուս ժողովրդի միության» սև հարյուրյակին պատկանելու մասին ): Այդ առիթով սկսվել է հետաքննություն, որի արդյունքում Պոլիվանովն արդարացվել է։ Կոնֆլիկտի պատճառով նա հեռացել է Արտաքին գործերի ժողկոմից ։
Նույն թվականին Պոլիվանովն սկսել է ղեկավարել Հյուսիսային մարզի Արևելյան բաժնի Տեղեկատվական բյուրոն, հետագայում ՌԿ(բ)Կ Պետրոգրադի կոմիտետի չինական կոմունիստական բաժնում աշխատեց որպես կազմակերպիչ ։ Բացի այդ, նա շարունակում էր գիտական իր գործունեությունը և դասավանդելը։ 1917 թվականին հրատարակվեց ճապոնական տառադարձության մասին նրա հոդվածը, իսկ հաջորդ երկու տարիներին՝ ճապոներենով էլի որոշ աշխատանքներ։ 1918 թվականի ռուսերեն ուղղագրական բարեփոխումներից հետո նա հանդես եկավ դրա պաշտպանությամբ ։ Համատեղելով քաղաքական, գիտական և մանկավարժական գործունեությոնւը՝ Պոլիվանովը 1919 թվականին միացավ ՌԿ(բ)Կ-ին և 28 տարեկանում ստացավ պրոֆեսորի կոչում ։
1921 թվականին նա տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ սկսել է որպես պետի տեղակալ աշխատել Կոմունիստական ինտերնացիոնալի Հեռավորարևելյան բաժնում և տնօրինել Արևելքի աշխատավորների կոմունիստական համալսարանի արևելյան սեկտորը։ Նույն թվականին Պոլիվանովը գործուղվել է Տաշքենդի Կոմինտերն։ Տարվա վերջին նա որպես պրոֆեսոր աշխատել է Ուզբեկստանի ազգային համալսարանում և որպես փոխնախագահ՝ Թուրքական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետության պետական գիտական խորհրդում։ Այդ ընթացքում Եվգենի Դմիտրիևիչն սկսել է զբաղվել Կենտրոնական Ասիայի լեզուների ուսումնասիրությամբ. 1922 թվականին ուզբեկ աշխատավորներին նվիրված II համագումարում նա զեկույց է կարդացել լատիներեն այբուբենի մասին, 1 տարի անց տպագրվել է նրա բրոշյուրը՝ նվիրված թուրքական որոշ լեզուների գրաֆիկայի բարեփոխումների պրոբլեմներին, ավելի ուշ նա շարունակել է զբաղվել ուզբեկերենի գրերի հարցերով և հրատարակել է հոդված ղազախերենի այբուբենի վերաբերյալ ։ 1924 և 1925 թվականներին Պոլիվանովը Տաշքենդի Գրականության և հրատարակչության գործերի գլխավոր վարչությունում աշխատել է որպես վարիչ։ 1924 թվականին Ռազմական ակադեմիայի հրավերով մեկնել է Մոսկվա՝ ճապոներեն դասավանդելու։ 1926 թվականին Եվգենի Դմիտրիևիչը շարունակել է զբաղվել մի շարք թուրքական լեզուների գրերի հարցերով, ինչպես նաև մեկնել է Վլադիվոստոկ, որտեղ որպես ճապոներենի պրոֆեսոր աշխատել է Հեռավորարևելյան դաշնային համալսարանում։ Մայիսին գործուղվել է Ճապոնիա, որտեղ անցկացրել է մի քանի օր ։
1926 թվականի աշնանը Պոլիվանովին հրավիրել են Մոսկվա, որտեղ նախագահել է Սոցիալական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտների ռուսական ասոցիացիայի լեզվաբանական բաժինը ։ Գիտնականն ակտիվորեն զբաղվել է գիտական գործունեությամբ. տպագրվել են ԽՍՀՄ և Արևելքի ժողովուրդների լեզուներով նրա աշխատանքները, մասնավորապես հրատարակվել է «Լեզվաբանության ներածություն արևելագիտական բուհերի համար» աշխատությունը ։ 1927 թվականի հունիսին Նիկոլայ Յակովլևի և Լև Ժիրկովի հետ մասնակցել է Համամիութենական կենտրոնական կոմիտեի պլենումի այբուբենի միավորման նիստերին (անցկացվում էր նոր թյուրքական այբուբենի վերաբերյալ)։ 1928 թվականին Պոլիվանովն ընտրվել է Նոր թյուրքալեզու այբուբենի համամիութենական կենտրոնական կոմիտեի գիտական ​​խորհրդի անդամ։ Նույն թվականին «Մշակույթ և Արևելքի գրականություն» ժողովածուում, ինչպես նաև պարբերականներում տպագրվել են հոդվածներ, որոնցում Պոլիվանովն ամփոփել է գիտական խորհրդի և հանձնաժողովների գործունեության հետ կապված իր աշխատանքների արդյունքները։ Բացի այդ, նա շարունակել է գրել ընդհանրացնող հոդվածներ, որտեղ տվել է ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրաֆիկաների ռեֆորմների ընդհանուր նկարագիրը ։
Ընդդեմ մառիզմի
1923-1924 թվականներին ձևավորվեց «լեզվի մասին նոր տեսությունը» («հաբեթական տեսություն»), որի հեղինակը Նիկողայոս Մառն էր։ Ակադեմիկոսի գիտական հեղինակությունը, համաշխարհային լեզվի մասին նրա գաղափարները և Արևմտյան գիտության ու նախահեղափոխական Ռուսաստանի նկատմամբ կտրուկ թշնամանքը նրա կողմը գրավեցին բազմաթիվ մարդկանց։ 1920-ական թվականներին մառիզմը, վայելելով իշխանության աջակցությունը, խորհրդային լեզվաբանության մեջ փաստացի դարձավ մենաշնորհային ուղղություն։ Այլ լեզվաբաններից պահանջում էին «լեզվի մասին նոր տեսությունը» լիակատար ճանաչում և նրա գաղափարներով առաջնորդում։ Մյուս բոլոր ուղղություններն արմատախիլ արվեցին ։
Կալանավորում և մահ
1934 թվականից Պոլիվանովը ապրել է Ֆրունզե քաղաքում (այժմ՝ Բիշքեկ)՝ որպես պրոֆեսոր աշխատելով Ղրղզստանի մշակութային շինարարական ինստիտուտում ։ Դասավանդելու հետ միասին նա ակտիվորեն մասնակցել է դունգաներենի ուսումնասիրությամբ և աշխատել «Մանաս» ղրղզական էպոսի թարգմանության վրա ։
1937 թվականի հուլիսին Մոսկվայից ստացվել է ծածկագրված հեռագիր՝ ստորագրված ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարի տեղակալ Միխայիլ Ֆրինովսկու կողմից, այն պարունակում էր պրոֆեսոր Պոլիվանովին ձերբակալելու և Մոսկվա տանելու հրամանը։ Սկզբում հրամանը սխալմամբ ուղարկվել էր Ալմա-Աթա, ապա հետո Պոլիվանովին փնտրեցին Ֆրունզեում։ Ձերբակալությունը տեղի ունեցավ օգոստոսի 1-ի գիշերը, և գիտնականին արագ տեղափոխեցին Մոսկվա՝ Լուբյանկայում ներքին գործերի ժողկոմի ներքին բանտ ։ Եվգենի Դմիտրիևիչը Քրեական օրենսգրքի 58-1ա հոդվածով մեղադրվեց արտաքին հետախուզության և լրտեսության մեջ և ուղարկվեց Բուտիրկայի բանտ ։ Գիտնականի նկատմամբ կիրառվել է խոշտանգում՝ ստիպելով տալ կեղծ ցուցմունքներ, հոկտեմբերի 15-ի արձանագրության մեջ պատմվում է Պոլիվանովի լրտեսության մասին, իբր թե նա 1916 թվականից աշխատել է ճապոնական հետախուզությունում։ Եվգենի Դմիտրիևիչն ստորագրել է արձանագրությունը, բայց նրա ձեռագիրը նկատելիորեն տարբերվում է նախկինից, ինչը բացատրվում է, ըստ հետազոտողների, խոշտանգումներով ։
ԽՍՀՄ գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի դատին ենթակա անձանց՝ Իոսիֆ Ստալինի և Վյաչեսլավ Մոլոտովի կողմից ստորագրված ցուցակում (1937 թվականի նոյեմբերի 1) Եվգենի Պոլիվանովը բռնաճնշման է ներկայացվել 1-ին կատեգորիայով (գնդակահարություն) ։
1938 թվականի հունվարի 25-ին տեղի ունեցավ ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի փակ նիստը, որի ժամանակ Պոլիվանովը հրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքներից և իրեն մեղավոր չճանաչեց։ Նա հաղորդեց, որ միշտ աշխատել է ազնիվ և երբեք լրտես չի եղել։ Դատարանը նրան մեղավոր ճանաչեց ՌԽՖՍՀ ՔՕ 58-1ա, 58-8 և 58-11 հոդվածներով և դատապարտեց մահապատժի։ Նույն օրը Եվգենի Դմիտրիևիչը գնդակահարվեց «կոմունարկա» հրաձգարանում և այնտեղ էլ թաղվեց ։
Վերականգնում
Գործի վերաքննության համար հիմք հանդիսացավ Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի լեզվաբանության ինստիտուտի տնօրեն Բորիս Սերեբրենիկովի՝ 1962 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազ Ռոման Ռուդենկոյին գրած նամակը։ Վերանայվեցին նաև Պոլիվանովին ճանաչողների՝ Յու. Յանշանսինի, Կոնստանտին Յուդախինի, Բոլոտ Յունուսալիևի, Վիկտոր Շկլովսկու և Վենիամին Կավերինի վկայությունները, նրանք բոլորը դրական բնութագիր էին տվել գիտնականի համար ։
1963 թվականի ապրիլի 3-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանը որոշեց չեղյալ համարել դատավճիռը և Պոլիվանովի դեմ գործի վարույթը դադարեցնել նրա գործունեության մեջ հանցագործ տարրեր չպարունակվելու պատճառով, Եվգենի Պոլիվանովն իրավաբանորեն վերականգնվեց ։
Ընտանիք
1921 թվականին Պոլիվանովն ամուսնացել է Բրիգիտտա Ալֆրեդովնա Նիրկի (1899-1946) հետ։ Վերջինս ծագումով էստոնացի էր, ծնվել էր Վալգա քաղաքում, այնուհետև ապրել Ռևելեում (այժմ՝ Թալին)։ Սովորել է Պետրոգրադի համալսարանում։ Ամուսնու ձերբակալությունից հետո մեկնել է Տաշքենդ։ 1937 թվականի նոյեմբերի 17-ին Մոսկվայից Ֆրունզե հեռագիր ստացվեց նրա՝ որպես «ժողովրդի թշնամու կնոջ» ձերբակալության հրամանով, բայց քանի որ Բրիգիտտա Ալֆրեդովնան մեկնել էր, նրան գտնել հաջողվեց միայն որոշ ժամանակ անց։ Ձերբակալությունը տեղի է ունեցել 1938 թվականի ապրիլի 10-ին Տաշքենդում, քննությունը տեղի է ունեցել Ֆրունզեում։ Նույն թվականի նոյեմբերի 13-ին ճամբարներում 10 տարի դատապարտվել է որպես «լեհական հետախուզության գործակալ»։ Մահացել է 1946 թվականի հուլիսի 1-ին Կարգոպոլլագում (Կարգոպոլ), ռեաբիլիտացվել է 1989 թվականին։
Տաշքենդում և Ֆրունզեում նրանց հետ ապրում էր Բրիգիտտայի քույրը՝ Ավրելիյա Ալֆրեդովնա Նիրկը (ամուսնական ազգանունը Օդոևսկայա)։ 1937 թվականից հետո նրա ճակատագիրն անհայտ է ։
Ներդրումներ գիտության մեջ
Եվգենի Պոլիվանովը մեծ լեզվաբան էր և բազմաթիվ ներդրումներ է ունեցել լեզվաբանության տարբեր ոլորտներում։
Նշանակալի են նրա ներդրումները ճապոնագիտության մեջ։ Ճապոնիա կատարած ուղևորությունների ընթացքում Պոլիվանովը համաշխարհային գիտության մեջ առաջին անգամ սահմանել է ճապոնական շեշտադրման բնույթը և սկսել համակարգված ուսումնասիրել ճապոնական շեշտադրումն ու բարբառագիտությունը ։ Նա նկարագրել է գրական լեզվի ու մի շարք բարբառների հնչյունաբանական համակարգը, առաջարկել վերակառուցել նախաճապոնական հնչյունական համակարգը և առաջ է քաշել վարկած, ըստ որի՝ ճապոներենն ու ավստրոնեյզյան լեզուներն ազգակից են։ 1917 թվականին նա առաջարկել է կիրիլիցայով ճապոներեն բառերի գրության համակարգը, որը լայնորեն օգտագործվում է այսօր։ Օլեգ Պլետների հետ համահեղինակությամբ Պոլիվանովը հրատարակել է ճապոներենի քերականություն ։
Գիտնականի աշխատանքները հսկայական դեր են խաղացել խորհրդային չինագիտության զարգացման գործում։ Պոլիվանովն է նշել չինարենի հնչյունաբանության առանձնահատկությունները, Ա. Իվանովի հետ նա գրել է չինարենի քերականություն։ Նա մշակել է հնչյունաբանական տեսություն և դրել բարդ բառերի տեսության հիմքերը։ Նրա գաղափարները հետագայում մշակվել են այլ գիտնականների կողմից ։
Պոլիվանովն զբաղվել է կորեերենի ազգակցականության հարցերով։ Նա առաջին լեզվաբաններից էր, որոնք ներքին վերակառուցման մեթոդն օգտագործում էին ոչ հնդեվրոպական լեզուների վերլուծության համար։ 1923 թվականին նա կորեերենի և ալթայան լեզուների ազգակցականության մասին ձևակերպել է վարկած, որի համար 1927 թվականին կորեերենի ալթայական ծագման մասին հոդվածով ներկայացրել է մի շարք ապացույցներ։ Պոլիվանովից անկախ՝ նման եզրակացության է հանգել Գուստավ Ռամստեդտը, որի աշխատանքների շնորհիվ այդ տեսությունը ճանաչում է ստացել համաշխարհային գիտության կողմից ։