cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տանտիրուհին
Արձագանք և գրախոսություն
Աննենկովը «Սովրեմեննիկ» ամսագրում պաշտպանեց Բելինսկու տեսակետը. «Ո՞ւմ չի թվացել, <…> որ վիպակը ծնված է հեղձուկ ճգնակեցությունից, չորս պատ ունեցող մութ սենյակում, որտեղ լույսից ու մարդկանցից փակվել է ծայրաստիճան հիվանդագին երևակայությունը <…>: Անշուշտ, մեկընդմիշտ սեփական երևակայությանը անդարձ հանձնվելով, զատվելով ամեն տեսակի իրողությունից՝ այս ուղղության հեղինակները արդեն չեն էլ մտածում կերպարների նրբերանգների, այսպես ասած, դեմքի գեղանկարչության, կտավի վրա լույսի և ստվերի նուրբ խաղի մասին։ Այս պահանջները փոխարինվում են կերպարները վեհացնելու մշուշապատ ձգտումով, կերպարի և մտապատկերի վիթխարիության ծանր փնտրտուքով։ Եվ իսկապես, պատմության ավարտին գլխավոր դեմքը ինչ-որ առումով մարմնավորում է վեհություն, բայց այդ վեհությունը չափազանց մոտենում է նրան, որին էլ ստվարաթղթի թագը գլխին ու փայտյա գայիսոնով չքավորը խոցում է իր տառապյալ մահճում»։
«Տանտիրուհին» վիպակի մասին մի փոքր ջերմությամբ արտահայտվել է Ապոլլոն Գրիգորևը՝ ստեղծագործության արժանիքների շարքում առանձնացնելով «տագնապալի լարվածությունը»։ Միևնույն ժամանակ գրաքննադատը դատապարտել է իր կողմից անընդունելի սենտիմենտալ նատուրալիզմը, որն ըստ նրա՝ վերաբերվում էր Դոստոևսկու վաղ շրջանի ողջ ստեղծագործություններին, մինչև «Նետոչկա Նեզվանովա» վեպը։
Դոստոևսկու նկատմամբ բարեկամաբար տրամադրված գրաքննադատ Նիկոլայ Ստրախովի կարծիքով «Տանտիրուհին» վիպակում առաջին անգամ արծարծվել է 1860-1870-ական թվականների կարևոր՝ ժողովրդի և մտավորականության փոխհարաբերությունների թեման։ Գրաքննադատը «Տանտիրուհին» վիպակը նորովի է ընկալել միայն Դոստոևսկու մահից հետո, երբ գրողի ստեղծագործական աշխատանքի նկատմամբ բարձր հետաքրքրության հետ ստեղծագործությունը սկսել է մեկնաբանվել որպես հետագա սոցիալ-քաղաքական թեմատիկայի նկատմամբ առաջին մոտեցումներից մեկը, որի բարձրակետը դարձել են նրա՝ 1860-1870 թվականների վիպակներն ու վեպերը։ Հետագայում ուսումնասիրողները զուգահեռներ են անցկացրել «Տանտիրուհու» և «Սպիտակ գիշերներ» վիպակի, «Թույլ սիրտ» վիպակի, «Ոճիր և պատիժ» վեպի (Օրդինովի նկատմամբ ձախողված մահափորձի դեպքը), «Կարամազով եղբայրներ» վեպի (Կատերինա և Գրուշենկա՝ «Մեծն ինկվիզիտոր») միջև։
Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
«Անրջող» կերպարի ի հայտ գալը վիպակը մոտեցրել է նմանատիպ հերոսներ ունեցող ստեղծագործությունների ռոմանտիկական ավանդույթներին (Ալեքսանդր Վելտման, Միխայիլ Պոգոդին, Նիկոլայ Գոգոլ՝ «Նևսկի պողոտա», Վլադիմիր Օդոևսկի, Նիկոլայ Պոլևոյ, Միխայիլ Վոսկրեսենսկի՝ «Երազողը», Ժորժ Սանդ, Էռնստ Հոֆման)։
Ռոմանտիզմի ազդեցությունը արտահայտվել է ոչ միայն անրջող հերոսի կերպարում, այլև ողջ ստեղծագործության կառուցվածքում։ Արն Ցեյտլինը գտել է որոշ նմանություններ Միխայիլ Պոգոդինի «Նշանածը» վիպակի դրվագների միջև։ Վիկտոր Վինոգրադովը նկատել է Միխայիլ Լերմոնտովի «Հատված անավարտ վիպակից» ազդեցության հետքերը՝ միահյուսված տիպիկ պետերբուրգյան «բնախոսությամբ»՝ հոֆմանյան գրելաոճի տարրերով։ Օրդինովի, Մուրինի և Կատերինայի փոխհարաբերությունների բախումը կարող էին նաև ներշնչված լինել Հոֆմանից, Թոմաս Դե Կվինսից, ռուս ռոմանտիկներից։
Բեմադրություն
Տասը տարի հետո՝ 1922 թվականին, «Տանտիրուհու» բեմականացումը ընթացել է Պետրոգրադում (Սանկտ Պետերբուրգ) Պավել Գայդեբուրովի Շրջիկ թատրոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆեոդոր Դոստոևսկու ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Վիպակներ Սանկտ Պետերբուրգի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր Կատեգորիա:Ռուսական գրականություն
Վարդաջուր (Ջավախքի լեռներ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր Կատեգորիա:Տաշիր գետի վտակներ
Բալաբինո-Ռուսսկի
Բալաբինո-Ռուսսկի (Балабино-Русский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում։ Մտնում է Բարիլո-Կրեպինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կուգարչինո (գյուղ, Կալտասինսկի շրջան)
Կուգարչինո (Кугарчино, Күгәрсен), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 242 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լեյք օֆ դը Վուդս շրջան (Մինեսոտա)
Լեյք օֆ դը Վուդս շրջան (Lake of the Woods County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3,358 կմ² է, բնակչությունը՝ 4,522 մարդ (2000 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բոդե բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1923 թվականին։
Կատեգորիա:Մինեսոտա նահանգի շրջաններ
Բալեզինո
Բալեզինո (Балезино), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Բալեզինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15883 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Բալեզինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1897 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռաֆիդին Աբդուլահ
Ռաֆիդին Աբդուլահ (Rafidine Abdullah, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ «Ստադ Լոզանի» ֆուտբոլային ակումբի կիսապաշտպան:
Ակումբ
Ռաֆիդին Աբդուլահը Մարսելի «Օլիմպիկ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Առաջին թիմում նորամուտ է ունեցել 2012 թվականի օգոստոսի 9-ին ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպա լիգայի 2012/2013 Թուրքիայի «Էսկիշեհիրսպոր» ակումբի դեմ ընտրական խաղում ։ Երեք օր անց կիսապաշտպանը առաջին անգամ խաղացել է նաև «Լիգա 1»-ում։ «Ռեյմսի» դեմ խաղում նա փոխարինման է դուրս եկել 89-րդ րոպեին ։ Ընդհանուր առմամբ 2012/13 մրցաշրջանի ընթացքում Աբդուլահը երկրի չեմպիոնատում 15 առաջնություն է անցկացրել «Մարսելի» կազմում։ 2013-ի սեպտեմբերից կիսապաշտպանը պաշտպանում է «Լորիան» ֆուտբոլային ակումբը, ուր տեղափոխվել էր Ֆրանսիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի խաղացող Լեմինի Մարիոյի  փոխարեն ։
Ազգային հավաքականում
Ռաֆիդին Աբդուլահը իր նորամուտը նշել է Ֆրանսիայի պատանեկան հավաքականում (մինչև 18 տարեկանների) 2012 թվականի փետրվարի 7-ին Հունաստանից հասակակիցների հետ ընկերական խաղում ։ Հետագայում ևս 3 հանդիպում է անցկացրել թիմի կազմում։ 2012 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին կիսապաշտպանը Ֆրանսիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 3 հանդիպում։ Դրանցից առաջինը Շվեյցարիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի հետ հանդիպումն էր սեպտեմբերի 28-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունվարի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարսել քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լորյանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կադիսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վասլանդ Բևերենի ֆուտբոլիստներ
Նիաբաուր
Նիաբաուր (ნიაბაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում, Օզուրգեթ քաղաքից 8 կմ հեռավորության վրա։
Էլոդի Յունգ
Էլոդի Յունգ (Élodie Yung, ), ֆրանսիական կինոյի և հեռուստատեսության դերասանուհի։
Նիաբաուր
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 240 մետր բարձրության վրա։
Էլոդի Յունգ
Կենսագրություն
Էլոդի Յունգը ծնվել է 1981 թվականի փետրվարի 22-ին՝ Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում, նա ֆրանս-կամբոջական ընտանիքի երեք երեխաներից ավագն է։ Նրա մայրը ֆրանսուհի է, իսկ հայրը՝ կամբոջացի, ով 1975 թվականին վերաբնակվել է Ֆրանսիայում, նրանց ընտանիքում կար ևս երկու երեխա ։ Էլոդին ավարտել է Փարիզի Սորբաննայի համալսարանը և ստացել է բարձրագույն իրավաբանական կրթություն։ Հետո նա սովորել է դերասանական հմտություններ Լոնդոնյան երաժշտության և դրամատիկական մշակույթի ակադեմիայում՝ Ռոբերտ Կորդեի ղեկավարությամբ։ 10 տարի զբաղվել է կարատեով ։
Նիաբաուր
Բնակչություն
1874 թվականին գյուղն ունեցել է 40 տնտեսություն ։ Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 553 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով, կան նաև Ուկրաինացիներ ։
Էլոդի Յունգ
Կենսագրություն
Քսաներկուամյա Էլոդին 2002 թվականին բեմել է կինոյում՝ «Կյանքը մեր առջև» ֆրանսիական երիտասարդական հեռուստասերիալում (2002—2003) ։ Մինչև 2011 թվականը նկարահանվել է հիմնականում Ֆրանսիայում ։ Մեծ ճանաչում է ստացել շնորհիվ «13-րդ թաղամաս, Ուլտիմատում» ֆիլմերում կատարած դերերի (2009) և «G.I. Joe: Կոբրայի նետումը 2» (2013) ։ 2016 թվականին նկարահանվել է «Եգիպտոսի աստվածները» ֆիլմում՝ աստվածուհի Հաթհորի դերում ։
Նիաբաուր
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Էլոդի Յունգ
Կենսագրություն
2015 թվականի հուլիսին հայտարարվել էր, որ Էլոդին կատարելու է Էլեկտրա Նաչիոսի դերը՝ ամերիկյան Daredevil հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանում, որը Marvel Television ստուդիայի արտադրությունն է՝ Netflix հեռուստաալիքի համար ։
Նիաբաուր
Տրանսպորտ
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Էլոդի Յունգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Նիաբաուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Սեմենովկա (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)
Սեմենովկա (Семенівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սեմենովկա գյուղում բնակվում էր 339 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1239 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 273,61 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թուզլա (Մշո գավառ)
Թուզլա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վալկի (գյուղ, Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան)
Վալկի (Валки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1927 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1927 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռոզա Վարդանյան
Ռոզա Արամայիսի Վարդանյան (, Լոռու մարզ), հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, մանկագիր։
Կենսագրություն
Ռոզա Վարդանյանի նախաձեռնությամբ տպագրվում է Լոռու մարզի «Հրաշամանուկ» մանկական պարբերաթերթը՝ «Երազների տունը» մանկական երգերի ժողովածու ձայնասկավառակով ։
Պարգևներ
Վաստակաշատ մանկավարժ-մանկագիրը պարգևատրվել է պատվոգրերով ու շնորհակալագրերով, գեղարվեստական կրթության բնագավառում ունեցած զգալի ներդրման և գերազանց աշխատանքի համար՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Բարիլո-Կրեպինսկայա
Բարիլո-Կրեպինսկայա (Барило-Крепинская), սլոբոդա Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում։ Բարիլո-Կրեպինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանի բնակավայրեր
Մերի Ստյուարտ
Մերի Ստյուարտ (Mary Stewart, ), անգլիացի գրող, առավել հայտնի է Մեռլինի մասին վիպաշարով, որում նրան հաջողվել է համատեղել պատմավեպի և «ֆենտեզի» գրական ժանրերի հատկանիշները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Գնոմեոն և Ջուլիետը (մուլտֆիլմ)
«Գնոմեոն և Ջուլիետը» (Gnomeo and Juliet), լիամետրաժ համակարգչային անիմացիոն ֆիլմ ըստ Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» պիեսի։ Ֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիաում կայացել է 2011 թվականի փետրվարի 11-ին, իսկ Ռուսաստանում` 6 օր անց։ Ֆիլմը տարիքային սահմանափակում չունի։
Սյուժե
Վիլյամ Շեքսպիրի ողբերգության կատակերգական մշակումն է, որտեղ միմյանց դեմ պայքարում են այգու թզուկների ընտանիքները։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Շեքսպիրի հայրենքիում ։ Պարոն Կապուլետի և տիկին Մոնտեքյուի մեջ առաջանում է մրցակցություն։ Երկուսն էլ այգեգործության մեծ երկրպագուներ են։ Նրանց այգիները լի են գիպսե թզուկների կերպարներով, և հենց մարդիկ նրանց չեն տեսնում, նրանք կենդանանում են և շարունակում իրենց տերերի թշնամանքը։ Կարմիր թղուկները կարմիր այգուց են, իսկ կապույտները` կապույտ այգուց։ Շեքսպիրի պիեսում ավարտը ողբերգական է, իսկ այս ֆիլմը երջանիկ ավարտ ունի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռոմեո և Ջուլիետ
Կաստելյարի ամրոց
Կաստելյար ամրոց (Castillo de Castellar), 13-րդ դարի ամրոց, որը գտնվում է Կաստելյար դե Ֆրոնտերայում` Անդալուզիա, Իսպանիա ։
Երեք ոտք
Երեք ոտք («Իչարաղլի», «Ջամբար ամի», «Պուդուդի»), հայկական պար, որը տարածված է Ջավախքի շրջանում։
Կաստելյարի ամրոց
Նկարագրություն
Կաստելլյար դե լա Ֆրոնտերան գտնվում է Ջիբրալթարի կենտրոնում` հարավարևելյան նահանգ Կադիսում։ Այն բաղկացած է երեք բնակավայրերից` Ալմորայմա, Պուեբլո Նուեվո դե Կաստիլլո և Կաստելլյար դե լա Ֆրոնտերայից(Կաստելլյար Վյեխո)։ Ալմորայման շատ մոտ է դե Պուեբլո Նուեվո դե Կաստելլյարին։ Նա գտնվում է նույն անունով հայտնի ընկերությունում և պաշտպանության նախարարության կողմից վերահսկողություն է սահմանված ինչպես շրջակա միջավայրի, այնպես էլ երկաթուղային կայարանի վրա։ Գրեթե կիլոմետրից ավել հեռավորության վրա գտնվում է Կաստելլյար Նուեվոն երիտասարդ ու ժամանակակից քաղաքը` սպիտակ ճակատամասերով պատշգամբներով` ծաղիկներով զարդարված։ Կառուցվել է 60-ական թվականներին` 1971 թվականին առաջ բերելով ամենազանգվածային անցումը հին Կաստելլյարից դեպի նորը։ Կաստելլյար Վյեխոն կառուցվել է քարքարոտ հրվանդանի վրա` պահպանելով ծովի մակարդակից 248 մետր բարձրության վրա գտնվող մավրիտանական ամրոցի տեսքը` մուտքը դեպի բերդ-ամրոց` Կաստելլյար դե Ֆրոնտերա (1963 թվականի գեղարվեստական պատմական հուշարձան)։ Իսլամական անցյալի շունչը ներծծված է սպիտակ պատերում և կենդանի բնության մեջ։ Զբոսանքը ոլորուն փողոցներով` դեկորատիվ բուսականությամբ զարդարված, միանում է Անդալուզիայի պատմական և հին ավանդույթների հետ։ Կաստելլյար բերդը ապահովում է կանաչ բնության հետ լիակատար շփման երազանքը։ Այստեղ մենք կարող ենք շնչել թարմ, մաքուր օդը, մեզ զգալ զարմանալի բնության մեջ։
Երեք ոտք
Անվան ստուգաբանություն
«Ջամբար ամի» պարանունը տեղացիները բացատրում են հետևյալ կերպ. Ջամբարն անուն է, իսկ «ամի» նշանակում է հորեղբայր։ «Ճամբար» նշանակում է գլխի ժապավեն, պարսկերեն՝ շրջան, օղ, նաև՝ մանյակ կամ վարսակալ։ «Պուդուդի» նշանակում է պուտեր ունեցող, խատուտիկ։ Հավանաբար պարն այդպես անվանել են մանր քայլերի համար։
Կաստելյարի ամրոց
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Երեք ոտք
Պարային քայլեր
«Երեք ոտքի» բնորոշ ձևը համարվում է «Ջամբար ամին»։ Ջավախքի տարբեր գյուղերում և քաղաքներում պարը պահպանվել է հենց «Երեք ոտք» անունով։ «Երեք ոտք» պարաձևում քայլերը հիմնականում շեշտված են, այսինքն՝ քայլում են «ոտ զարկելով»։ Զարկերը կարևոր դեր են ունեցել պարի նպատակադրման մեջ։ Այդ մասին տեղացիներն ասում են. «ոտը գետնին զարկելը չարքի համար է. կզարկենք որ չարքը փչանա»։ Սովորաբար պարում են զուռնայի նվագակցությամբ, բայց երբեմն օգտվում են պարերգերի տեքստերից։ Պարում են խառը։ Ձեռքերը բռնում են տարբեր ձևերով, բայց ավելի տարածված է ափ ափի բռնելու ձևը։ Արմունկները կիսածալվում են սուր անկյան տակ, դաստակները ուսերի բարձրության են։ Տեմպը դանդաղ է, ռիթմը՝ հավասարաչափ։ Պարեղանակը 6/8 է։ Ամեն քայլ զբաղեցնում է 3/8 տևողություն։ Պարի բոլոր հաշիվներին կատարում են մեկ ծունկկոտրուկ ։
Պարային քայլերն են.
Բարբաստրո
Բարբաստրո (Barbastro), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուեսկա պրովինցիայի կազմի մեջ, Արագոն ինքնավար մարզ։ Համայնքը տեղակայված է Սոմոնտանո դե Բարբաստրո շրջանում։ Տարածքը՝ 107.60 կմ2։ Բնակչությունը՝ 17080 մարդ(ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոից ունի 131 կմ հեռավորութուն։
Պատմություն
1837 թվականի հունիսի 2-ին Բարբաստրոյից առաջ տեղի է ունեցել արյունահեղ մարտ կարլիստների և պետական զորքի միջև, որը չի ունեցել որոշիչ դեր։
Հայտնի մարդիկ
16-րդ դարում Բարբաստրո քաղաքում ծնվել են Իսպանական գրականության մեջ հայտնի ոսկե դարի գրողներ Բրատյա Լուպերսիոն(1559) և Բարլտոմե Արհենսոլան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
(2413) վան դե Հուլստ
(2413) վան դե Հուլստ (van de Hulst), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,014934 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6746 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3552 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1912,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188273 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ընդհանուր լեղածորանի քար
Ընդհանուր լեղածորանի քարը, հայտնի նաև ինչպես խոլեդոխոլիթիազ, ընդհանուր լեղածորանում լեղաքարերի առկայությունն է։ Այս վիճակը կարող է հանգեցնել դեղնուկի և լյարդի բջիջների վնասման։ Բուժումը խոլեդոխոլիթոտոմիան է կամ էնդոսկոպիկ ռետրոգրադ խոլանգիոպանկրեատոգրաֆիա (ԷՌԽՊԳ)։
Ախտանշաններ
Խոլեդոխոլիթիազի դեպքում ֆիզիկալ քննության ժամանակ հաճախ Մըրֆիի ախտանիշը բացասական է լինում, օգնելով տարբերակել այն խոլեցիստիտից։ Մաշկի կամ աչքերի դեղնուկը կարևոր ցուցանիշ է լեղային օբստրուկցիաների ժամանակ։ Դեղնուկը և/կամ սպիտակավուն դեֆեկատը կարող է խոլեդոխոլիթիազի կամ նույնիսկ լեղաքարային պանկրեատիտի կասկած առաջացնել ։ Եթե վերը թվարկված ախտանիշները ուղեկցվում են ջերմությամբ և ցնցումներով, ապա վերել խոլանգիտ ախտորոշումը նույնպես պետք է հաշվի առնել։
Լեղային քարերով մարդկանց 70%-ից ավելին ասիմպտոմ են և ախտորոշվում են պատահական գերձայնային հետազոտությամբ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս մարդկանց 10%-ի մոտ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս հինգ տարվա ընթացքում, իսկ 20%-ի մոտ 20 տավա ընթացքում ։
Պատճառները
Որոշ քարեր կարող են ընդհանուր լեղածորանով անցնել տասներկումատնյա աղիք, բայց պատահում են մեծ քարեր, որոնք չեն կարող անցնել և խցանում են ընդհանուր լեղածորանը։ Այս ամենի համար ռիսկի գործոններից մեկը հանդիսանում է տասներկումատնյա աղու դիվերտիկուլը։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Այս խցանումը կարող է հանգեցնել դեղնուկի առաջացման, հիմնային ֆոսֆատազայի, ինչպես նաև արյան մեջ կոնյուգացված բիլիռուբինի և խոլեստերինի մակարդակի բարձրացման։ Այն կարող է նպաստել նաև սուր պանկրեատիտի և վերել խոլանգիտի առաջացման։
Ախտորոշում
Խոլեդոխոլիթիազը (քարեր ընդհանուր լեղածորանում) հանդիսանում է լեղաքարային հիվանդության բարդություններից մեկը, հետևաբար առաջին քայլը լեղաքարային հիվանդությունն ախտորոշելն է։ Լեղաքարային հիվանդությամբ տառապող անձինք ներկայանում են որովայնի աջ վերին կվադրանտում առկա ցավերով՝ ասոցացված սրտխառնոցի և փսխման հետ, հատկապես յուղոտ սնունդ ընդունելուց հետո։ Բժիշկը կարող է հաստատել լեղաքարային հիվանդության ախտորոշումը որովայնի ուլտրաձայնային հետազոտությամբ, որը ցույց է տալիս լեղապարկում առկա քարերի ուլտրաձայնային ստվերներ։
Լեղաքարային հիվանդությունը ենթադրվում է երբ լյարդի ֆունկցիան գնահատող արյան հետազոտությունը ցույց է տալիս բիլիռուբինի և շճային տրանսամինազների մակարդակի բարձրացում։ Այլ ցուցիչներից են Վատերյան ամպուլայում (պանկրեատիկ ծորանի խցանում) լիպազայի և ամիլազայի մակարդակների բարձրացումը։ Երկարաձգված դեպքերում միջազգային նորմալիզացված հարաբերությունը (INR) կարող է փոփոխվել վիտամին K-ի ներծծման նվազման հետևանքով։ (Լեղու նվազած հոսքի հետևանքով նվազում է ճարպերի քայքայումը և, հետևաբար, ճարպալույծ վիտամինների ներծծումը)։ Ախտորոշումը հաստատվում է մագնիսա-ռեզոնանսային խոլանգիոպանկրեատոգրաֆիայի (ՄՌԽՊԳ), էնդոսկոպիկ ռետրոգրադ խոլանգիոպանկրեատոգրաֆիայի (ԷՌԽՊԳ) կամ ներվիրահատական խոլանգիոգրամմայի միջոցով։ Եթե հիվանդը կարիք ունի լեղապարկի հեռացման՝ նրանում քարերի առկայության կապակցությամբ, վիրաբույժը նախընտրում է վիրահատության ժամանակ կատարել խոլանգիոգրամմա։ Լեղածորանում քարեր հայտնաբերելու դեպքում վիրաբույժը պետք է փորձի լուծել խնդիրը՝ ներհրելով քարը դեպի աղիներ կամ հեռացնելով այն պարկային ծորանի միջով։
Այլ դեպքում բժիշկը կարող է վիրահատությունից առաջ կատարել ԷՌԽՊԳ։ Վերջինիս առավելությունն այն է, որ կարող է կիրառվել ոչ միայն ախտորոշման, այն նաև բուժական նպատակներով։ ԷՌԽՊԳ-ի ընթացքում էնդոսկոպիստը կարող է վիրաբուժական եղանակով լայնացնել լեղածորանի բացվածքը և հեռացնել քարը վերջինիս միջով։ Այնուամենայնիվ ԷՌԽՊԳ-ն հանդիսանում է ինվազիվ միջամտություն և ունի իր սեփական պոտենցիալ բարդությունները։ Քիչ կասկածելի դեպքերում ախտորոշումը հաստատելու համար, մինչ ԷՌԽՊԳ-ն կամ վիրահատությունը, բժիշկը կարող է կատարել ՄՌԽՊԳ, որը համարվում է ոչ ինվազիվ պատկերման տեխնիկա։
Բուժում
Բուժումը վիրահատական է (խոլեդոխոլիթիոտոմիա), որի ժամանակ ԷՌԽՊԳ-ի միջոցով լեղածորանից հեռացվում են լեղային քարերը, չնայած ներկայումս վիրաբույժները ավելի շատ կիրառում են լապարասկոպիկ եղանակը՝ խոլանգիոգրաֆիայի հետ մեկտեղ։ Այս միջամտության ժամանակ կատարվում են փոքրիկ կտրվածքներ որովայնի առաջային պատի, հետո նաև պարկային ծորանի վրա, որը միացնում է լեղապարկը լեղածորանի հետ, և մտցվում է բարակ խողովակ՝ խոլանգիոգրաֆիա կատարելու համար։ Երբ քարերը հայտնաբերվում են, վիրաբույժը մտցնում է փչովի բալոնով խողովակ՝ լայնացնելու համար ծորանը, և սովորաբար քարերը հեռացվում են բալոնի կամ փոքրիկ զամբյուղի միջոցով։ Լազերը կարելի է կիրառել մեծ քարերը մասնատելու և լապարասկոպիայի ժամանակ դրանք հեշտ հեռացնելու համար ։
Եթե լապարասկոպիան չի հաջողվում իրականացնել, կատարվում է բաց խոլեդոխոլիթիոտոմիա։ Այս միջամտությունը կատարվում է մեծ քարերի, ծորանի բարդ անատոմիայի դեպքում, լեղապարկի որոշ վիրահատություններից հետո կամ ընթացքում, կամ էլ երբ ԷՌԽՊԳ-ն կամ լապարասկոպիկ միջամտությունները հասանելի չեն ։
Սովորաբար լեղապարկը հեռացվում է (խոլեցիստէկտոմիա), կանխելու համար հետագայում ընդհանուր լեղածորանի խցանումը և այլ բարդությունների առաջացումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աղեստամոքսային տրակտի հիվանդություններ
Սատրապական Հայաստան
Սատրապական Հայաստան կամ Հայաստանի սատրապություն, վարչաքաղաքական միավոր Աքեմենյան պետության կազմում, որը ներառում էր գրեթե ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը։ Գոյատևել է շուրջ 2 դար՝ մ.թ.ա. 520-մ.թ.ա. 331: Ղեկավար պաշտոնը (սատրապ) զբաղեցրել են Երվանդունիները՝ նախասատրապական Հայաստանի հիմնադիր թագավորները։
Հայաստանն Աքեմենյան սատրապություն
Մ.թ.ա. 6-րդ դարի 70-ական թվականներին Հայկական լեռնաշխարհում հիմնադրվել է համահայկական առաջին պետությունը՝ Երվանդունիների թագավորությունը։ Այն, բախվելով Մերձավոր Արևելքում ահեղ ուժ դարձած մարա-պարսկական տերությանը և հարկադրված ճանաչելով նրա գերիշխանությունը, այնուամենայնիվ պահպանել է իր պետական անկախությունը, տարածքային ամբողջականությունը, հոգևոր-մշակութային ինքնուրույնությունն ու կենսունակությունը, որոնք հաստատուն հիմքերի վրա էին դրվել նախընթաց դարերում։
Հայաստանի պետական սահմանները համընկել են ճիշտ Արարատյան տերության և հայ ժողովրդի էթնիկական սահմաններին։ Հույն պատմագիր Հերոդոտոսը, վկայակոչելով Հեկատեոս Միլեթացու աշխարհացույցը, մ.թ.ա. 6-5 դարերի Հայաստանը ներկայացրել է միաձույլ, հայ ժողովրդով բնակեցված ընդարձակ երկիր, որի սահմանները հարավ-արևելքում տարածվել են մինչև Փոքր Զավ գետի ակունքները և Մարաստան, հարավում՝ մինչև Ադիաբենե (Ասորեստան), հյուսիս-արևմուտքում՝ մինչև Պոնտոս, արևմուտքում՝ մինչև Մեծ կամ Բուն Կապադովկիա, իսկ հարավ-արևմուտքում՝ մինչև Կիլիկիա։ Պատմագիրը Հայաստանի անբաժան մասն է համարում Եփրատից արևմուտք ընկած Պակտիկեն, որը համընկել է հին պարսկական արձանագրություններում հիշատակվող Կատպատուկա (հին հայկական աղբյուրներում՝ Կապուտկե, Կապուտկող, ավելի ուշ՝ Փոքր Հայք) երկրամասին։
Մարաստանի Աժդահակ թագավորի զորահրամանատար, պարսից և Անշանի թագավոր Կյուրոս Մեծը մ.թ.ա. 553 թվականին՝ դաշնակցելով Հայաստանի Երվանդունի արքայատոհմի հետ, ապստամբել է Մարաստանի թագավոր Աժդահակի դեմ, տապալել նրան, գրավել մայրաքաղաք Եկբատանը, արքունի գանձերը և, դաշնակից հայերի հետ՝ նվաճելով մարական տիրապետության մեջ մտնող երկրները, հիմք դրել Արիական կամ Արյաց համադաշնություն, որը արդի գիտության մեջ դեռ շարունակում են անվանել Աքեմենյան պետություն։ Իրենք՝ պարսիկներն իրենց տերությանը անվանում էին Արյաց Տերություն՝ Ariyānām Xšaçam, բառացիորեն՝ Արյաց Աշխարհ, Արիների Երկիր։ Հենց Արիյանամ բառից էլ ծագում է Արիանա-Իրան երկրանունը    ։
Պարսից արքունիքը, խորապես գնահատելով երկրի ռազմական ներուժը և խուսափելով նոր ապստամբություններից, ստիպված եղավ ճանաչել Երվանդականների իշխանությունը Հայաստանում։ Միաժամանակ պարսից թագավորը նրանց վերածեց պարսից սատրապների։ Սակայն երբեմն առ երբեմն սատրապական իշխանությունը հանձնվում էր պարսից ավագանու ներկայացուցիչներին։ Շուրջ երկու դար Հայաստանը հանդիսացել է Աքեմենյան Պարսկաստանի տերության սատրապություններից մեկը՝ զբաղեցնելով դրանց համակարգում կարևոր և պատվավոր տեղ։ Հայաստանը, լինելով պարսից XIII սատրապության հիմնական երկիրը, պարսից արքունիքին տարեկան վճարել է 400 տաղանդ հարկ և պարսից բանակին հանձնել 20 հազար նժույգ, ինչը հավաստում է երկրի ոչ միայն մեծության, այլև հարստության մասին։ Որպես Աքեմենյան տերության հպատակներ՝ Հայոց թագավոր-սատրապներն իրենց զորքերով մասնակցել են Պարսից տերության մղած պատերազմներին։ Հատկապես հռչակված է եղել հայոց այրուձին։
Երվանդական արքայատոհմի ներկայացուցիչները՝ խնամիական կապերով կապված լինելով հանդերձ Աքեմենյան արքայատոհմի և պարսից մեծամեծ ընտանիքների հետ, մշտապես պահպանում էին իրենց արքայատոհմի սովորույթները և հայկականությունը ։
Հակապարսկական ապստամբությունը (Ք.ա. 522-521)
Մերձավոր Արևելքի քաղաքական վիճակն արմատապես փոխվեց Կյուրոս Մեծի և հայոց Տիգրան թագավորի մահից հետո, երբ իշխանության գլուխ եկավ Դարեհ Ա Վշտասպ թագավորը։ Դարեհի գահ բարձրանալուն որպես պատասխան ապստամբեցին պարսից տերության հպատակ բոլոր երկրները, այդ թվում նաև Հայաստանը։ Մեծ դժվարությամբ ճնշելով տերությանը համակած ապստամբությունները՝ Դարեհ Ա-ն, ի փառաբանություն՝ իր ապստամբների դեմ տարած հաղթանակների, փորագրել տվեց Բեհիսթունյան ժայռի եռալեզու արձանագրությունը։ Վերջինիս պարսկերեն և էլամերեն մասերում Հայաստանն անվանվում է Արմինա, իսկ հայերը՝ արմինացի: Աքքադա-բաբելոներեն մասում Հայաստանն ավանդույթի ուժով շարունակում է կոչվել Ուրաշտու: Հայաստանը Դարեհ թագավորի զորքերին ցույց տվեց համառ ու կատաղի դիմադրություն։ Հայերի ապստամբությունը հնարավոր եղավ ճնշել միայն հինգ արյունահեղ ճակատամարտերից հետո, որոնց վայրերը հայտնի չեն։ Բանակներից մեկը ղեկավարում էր պարսից արքունիքի կողմից բարձր պատիվների արժանացած հայազգի Դադարշիշը, իսկ մյուսը՝ մի պարսիկ։ Բեհիսթունյան արձանագրությունից պարզվում է, որ և ոչ մի երկիր այնպիսի համառ դիմադրություն ցույց չի տվել պարսկական զավթիչներին, ինչպես Հայաստանը։ Պարսից զորավարները որոշակիորեն պարտություն են կրել չորս ճակատամարտերում և միայն հինգերորդ ճակատամարտից հետո երկիրը ճանաչել է Աքեմենյան Պարսկաստանի իշխանությունը։ Դատելով ամեն ինչից՝ ապստամբության պատճառներից մեկն այն էր, որ պարսից արքունիքը վերացրել էր Հայոց թագավորությունը։ Սակայն ապստամբությունը ճնշելուց հետո՝ նոր հուզումների տեղիք չտալու համար, պարսից թագավորը վերականգնում է Երվանդականների հպատակ թագավորությունը՝ որպես Աքեմենյա սատրապություն, որին ի տարբերություն մյուս սատրապությունների տրվեց որոշակի արտոնություններ՝ Հայկական սատրապության կառավարիչները համարվում էին սատրապ - թագավորներ, և այն հիմնականում ժառանգաբար իրականացնում էին Երվանդունիների արքայատան ներկայացուցիչները։
Բաբելոնիայում հակապարսկական ապստամբությունը ղեկավարել է նույնպես հայազգի Արախան ։
Սատրապական Հայաստանն ըստ Քսենոփոնի
Պարսից արքա Քսերքսեսի եղբայր Կյուրոս Կրտսերը մ.թ.ա. 401 թվականին ապստամբում է նրա դեմ, սակայն նա պարտվում է և սպանվում վճռական ճակատամարտում։ Նրա զորքերի մեջ էր գտնվում հույն վարձկանների 10 000-անոց (բյուր) զորաբանակ։ Վերջինս Կյուրոսի սպանությունից հետո ստիպված էր երկիր վերադառնալ ոչ թե եկած երթուղով, որը բռնված էր պարսկական զորքերով, այլ նահանջել դեպի Սև ծովի ափերը Միջագետքի և Հայաստանի վրայով։ Այդ զորաբանակի հրամանատարներից էր հույն գրող և զորավար Քսենոփոնը, որի «Անաբասիս» աշխատության մեջ բավականին հանգամանորեն պահպանվել է հայկական սատրապության նկարագրությունը։ Հայոց թագավորությունը, որ շարունակում էր մնալ պարսկական սատրապություն, այդ ժամանակ բաղկացած էր երկու մասից, որոնք համապատասխանաբար կոչվում էին Արևելյան ու Արևմտյան Հայաստան։ Առաջինի կենտրոնն Էրեբունին էր (Երևան), երկրորդինը՝ Վանը։
Մ.թ.ա. 5-րդ դարի վերջում Հայաստանի ղեկավարն էր սատրապ Երվանդը (մ.թ.ա. 404 – մ.թ.ա. 360), ով ամուսնացած էր Աքեմենյան արքայադստեր հետ։ Նա շարունակում էր միաժամանակ ներկայացնել հայոց թագավորական իշխանությունը։ Նրա տեղապահներն էին սատրապության երկու վարչական շրջանների հյուպարքոսները, որոնցից մեկը ազգությամբ պարսիկ էր։ Լինելով թվով սահմանափակ և գիտակցելով հայրենիք վերադառնալու ողջ դժվարությունները՝ հույները Հայաստանով անցնելիս շրջանցում էին ամրացված քաղաքները, բերդերն ու տաճարները, որոնց հետ բախումը կարող էր նրանց համար ճակատագրական լինել։ Այդ պատճառով նրանք խուսափում էին անհարկի հնարավոր ընդհարումներից, գերադասում բանակել առատ մթերապաշար ունեցող և անպաշտպան գյուղերում։ Քսենոփոնը նկարագրում է գյուղական տները, որոնք գետնափոր էին՝ մարդկանց և անասունների համար առանձին հարկաբաժիններով ու մուտքերով։ Յուրաքանչյուր գյուղ ուներ իր գեղջավագը։ Հույները Հայաստանում արձանագրում են գարեջրի գոյությունը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աքեմենյան պետություն Կատեգորիա:Սատրապական Հայաստան
Տաթևի ջրաէլեկտրակայան
Տաթևի հիդրոէլեկտրակայան, Որոտանի կասկադի՝ առաջին հերթին գործարկված (1970) երրորդ հիդրոհանգույցը։ Դերիվացիոն տիպի է, բարձրճնշումային։ Շամբի հէկից դուրս եկող՝ Որոտան գետի էներգետիկորեն օգտագործած ջրերը գետահովտում դիմհարվում են 35 մ բարձրության և 107 մ երկարության հողե՝ պատվարով, ստեղծելով 13,6 միլիոն մ3 լրիվ և 1,3 միլիոն մ3 օգտակար տարողության շաբաթական և շուրջօրյա կարգավորման Տաթևի գլխային ջրամբարը։ Ջրամբարից ջրերը ջրընդունիչի միջոցով հոսում են 18 կմ երկարության դերիվացիոն անճնշումային թունելով և դրան հաջորդող շուրջօրյա կարգավորման և ճնշումային ավազաններից՝ ստորգետնյա ճնշումային ջրտարով առբերվում ու աշխատեցնում են էլեկտրակայանի մեքենայական սրահում տեղադրված 157,2 հազար կվտ ընդհանուր հզորության երեք շերեփավոր հիդրոագրեգատներ։ Գլխային կառույցների բաղադրիչ մասն է կազմում ջրամբարի մերձափնյա հորանային ջրնետը՝ «Մարգարիտկա» տիպի ջրթափով։ Տաթևի հիդրոէլեկտրակայանի ջրի հաշվարկային ծախսը 33 մ3/վրկ է, հաշվարկային ճնշումը՝ 552 մ, էլեկտրաէներգիայի տարեկան միջին արտադրանքը՝ 670 միլիոն կվտ/ժ։ Կայանին կցակառուցված է 220/110 կվ բարձրացնող ենթակայանը։ Տաթևի հիդրոէլեկտրակայանի աշխատանքներն ավտոմատացված են։ Տաթևի հիդրոէլեկտրակայան այն հիդրոհանգույցներից է, որոնց միջոցով լուծվում է ԽՍՀՄ միացյալ էներգահամակարգում առավելագույն (պիկային) բեռնվածության կարգավորման պրոբլեմը։ Տաթևի հիդրոէլեկտրակայանի գործարկման շնորհիվ ՀԽՍՀ էներգահամակարգում կիրառվում է ԽՍՀՄ էլեկտրիֆիկացման՝ էլեկտրակայանների և առանձին ագրեգատների միակի հզորության առավելագույն համակենտրոնացման սկզբունքը։
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Գորիսի շրջան Կատեգորիա:Տաթևի վանական համալիր
Կլին (կայարան)
Կլին, երկաթուղային կայարան Օկտյաբրսկայա երկաթուղու գլխավոր մուտքի մասում՝ Մոսկվա— Տվեր հատվածում (Մոսկովյան երկաթուղային հանգույցի Լենինգրադյան ուղղությունը)։ Կայարանը գտնվում է Մոսկվայի մարզի համանուն քաղաքում։ Մտնում է Մոսկվայի երկաթուղային կայանների աշխատանքների կազմակերպման կենտրոն-1 Օկտյաբրսկայա երթևեկության կառավարման կազմի մեջ։ Աշխատանքի հիմնական բնույթով հանդիսանում է տեղամասային, աշխատանքի ծավալով դասվում է 2-րդ դասին։
Կայարանն ունի երկու բարձր և երկու ցածր հենահարթակներ։ Երկու բարձր հենահարթակները նախատեսված են էլեկտրագնացքների ընդունման համար՝ մինչև Մոսկայի և Տվերի կողմը։ Վիսոկովսկ քաղաքում կա ճյուղավորություն (ուղևորային հաղորդագրություն չկա)։ Կայանն արվել է տիպային «նիկոլաևվյան» նախագծով։ Հագեցված է պտուտադռնակներով։ Վերակառուցվել է երկաթուղով անցնող հետիոտնային կամուրջը ։
Հետիոտնային կամրջից իջնելիս տեղադրված է Պ. Ի. Չայկովսկո ւ կիսանդրին։ Հուշարձանի հեղինակը համաշխարհային ճանաչում ունեցող քանդակագործ Գաբրիել Դավիթի Գլիկմանն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կեդրովկա (Սայանզասի վտակ)
Կեդրովկա (Кедровка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սայանզաս գետի ձախ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմ գետ, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Դյոն լե Պալեստել (կանտոն)
Դյոն լե Պալեստել (Dun-le-Palestel), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կրյոզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Գերե օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 6536 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 2314 է։ Դյոն լե Պալեստել կանտոնում կա 13 կոմունա, որոնցից ամենամեծը Դյոն լե պալեստել կոմունան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրյոզ դեպարտամենտի կանտոններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Բոլդիրևկա (Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջան)
Բոլդիրևկա (Болдыревка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում։ Բոլդիրևսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժանժալու
Ժանժալու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում ։ Գտնվում է Մանազկերտ քաղաքից 22 կմ հարավ-արևելք՝ սարավանդին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 43 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վերբովկա (գյուղ, Շառգորոդի շրջան)
Վերբովկա (Вербівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերբովկա գյուղում բնակվում էր 313 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12,78 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,49 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կուգեևո (գյուղ, Մարինսկի-Պոսադսկի շրջան)
Կուգեևո (Кугеево, Чăнкасси), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Մարինսկի-Պոսադսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 552 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Մարինսկի-Պոսադսկի շրջանի բնակավայրեր
Բալզա (գյուղ, Կույուրգազինսկի շրջան)
Բալզա (Бальза, Балъя), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 150 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ասլիկուլ
Ասլիկուլ կամ Ասիլիկուլ (Асылыкүл, Аслыкуль) բնական լիճ Հարավային Ուրալում, որը գտնվում է Բաշկորտոստանի Հանրապետությունում (Ռուսաստան)։ Ջրամբարի մակերեսը 23,5 կմ² է, երկարությունը՝ 7,1 կմ, միջին լայնությունը՝ 3,3 կմ։ Միջին 5,1 մ խորության դեպքում առավելագույն խորությունը հասնում է 8,1 մ-ի, ջրի ծավալը դրանում գնահատվում է 0,119 կմ³։ Ասլյուկուլը պատկանում է Բելայա գետի ավազանին, նրա ջրհավաք ավազանը 106 կմ² է ։ Չափերով և ծավալով Ասլիկուլը Բաշկորտոստանի ամենամեծ լիճն է ։
Ջրամբարը կարստային ծագում ունի։ Նրա ափերը հիմնականում ծածկված են տափաստաններով և մարգագետիններով։ Ասլիկուլ լճում պահվում են առևտրային ձկներ։ Այն կարևոր դեր է խաղում որպես ջրային թռչունների բնական միջավայր, ինչպես նաև առանձնահատուկ տեղ է գրավում բաշկիրական բանահյուսության մեջ։ 1965 թվականին այն հայտարարվել է բնության հիդրոլոգիական հուշարձան և մտնում է Ասլի-Կուլ բնական պարկի կազմի մեջ ։
Ստուգաբանություն
Ժամանակակից անվան հետ մեկտեղ կան այս լճի անվան մի քանի հնացած տարբերակներ։ Դրանցից առավել տարածված են Ասլի-Կուլը (Аслы-Куль) և Ասիլիկուլը (Асылыкуль): Չնայած արտասանության նմանությանը, դրանք տարբեր ստուգաբանություններ ունեն։ Բաշկիրերենից թարգմանված Ասլի-Կուլը նշանակում է «լայնաբաց (փլված) լիճ» ։ Այս անունը կապված է տեղական լեգենդներից մեկի հետ, ըստ որի ջրամբարի տեղում ժամանակին կանգնած է եղել Թաշլիտաու լեռը։ Մի անգամ հորդառատ անձրևի ժամանակ այն երկճեղվելով փլուզվել է և նրա տեղում լիճ է հայտնվել ։ Չնայած իրադարձությունների բանաստեղծականացմանը՝ այս վարկածը չի հակասում գիտությանը, քանի որ երկրաբանները հաստատել են, որ Ասլիկուլն իսկապես ձևավորվել է կարստային փլուզման տեղում։ Մեկ այլ լեգենդի համաձայն՝ լիճն անվանվել է թագավոր Ասլիկուլի պատվին, ով մինչ օրս կառավարում է այն որպես ոգի։
Երկրորդ ընդհանուր անվանումը՝ Ասիլիկուլ, նշանակում է «դառը լիճ» ։ Այն պայմանավորված է լճի ջրի քիմիական հատկություններով, որը թեև համարվում է քաղցրահամ, բայց ունի բարձր հանքայնացում։ Տեղական քիչ հայտնի անուններից են՝ Այիրկուլ, Երուփկան, Երբատկան, Կարատաբինկուլ ։
Աշխարհագրություն և ջրաբանություն
Վարչական առումով լիճը գտնվում է Բաշկորտոստանի Դավլեկան շրջանում։ Ասլիկուլի ափին գտնվում են Բուրանգուլովո, Կուպոյարովո, Յանգի-Տուրմուշ գյուղերը, ինչպես նաև մի շարք առանձին հանգստի օբյեկտներ ։ Բացի այդ, նրանից 1 կմ դեպի հարավ-արևելք ընկած է Ալգա գյուղը ։ Մոտակա քաղաքը՝ Դավլեկան, գտնվում է հարավ-արևելք 27 կմ հեռավորության վրա ։ Ջրամբարի շրջակայքում արդյունաբերական ձեռնարկություններ չկան, տրանսպորտային ենթակառուցվածքը թույլ է զարգացած։
Ֆիզիկական և աշխարհագրական տեսանկյունից Ասլյուկուլը գտնվում է Բուգուլմի-Բելեբեև լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելքում՝ Թաշլիտաու լեռնաշզթայի և Ուլուտաու, Տուբուլդակ, Ուլու-Կարագաս և Բելեկեյ-Կարագաս լեռնագագաթների միջև։ Բալկանտաու լեռը նույնպես գտնվում է լճի շրջակայքում։ Ջրամբարի բարձրությունը ծովի մակերևույթից 204 մ է, լիճն ունի գրեթե կատարյալ կլոր ձև, և միայն հարավ-արևելքում նրա ուրվագծերում անորոշ փոքրիկ ծովածոց է երևում։ Ջրամբարի այս հատկության մասին հիշատակումներ կան անգամ բաշկիրական կուբայր` «Զայաթուլյակ և Խիուխիլու» էպոսում։ Ասլիկուլի երկարությունը հասնում է 7,1 կմ-ի, լայնությունը միջինը 3,3 կմ է, սակայն ամենալայն կետում այն կազմում է 5 կմ։ Առափնյա գծի երկարությունը հասնում է 20 կմ-ի, իսկ ջրային հայելու մակերեսը՝ 23,5 կմ²։ Ջրամբարի միջին խորությունը համեմատաբար փոքր է` 5,1 մ, առավելագույնը չի գերազանցում 8,1 մ-ը, Ասլյուկուլում ջրի ծավալը 0,119 կմ³ է ։ Այսպիսով, չափերով և ծավալով Ասլյուկուլը Բաշկորտոստանի ամենամեծ լիճն է ։ Լճում կղզիներ չկան, բացի մեկ մեծ հարթ քարից, որը կոչվում է Խիուհիլու-Տաշի ։
Ջրամբարը տեկտոնական ծագում ունի, այսինքն՝ առաջացել է երկրակեղևի խզվածքի տեղում, որին գումարվել է այս տարածաշրջանում կարստի ուժեղ զարգացումը։ Մակերևութային արտահոսքի հետևանքով քայքայված ժայռերը փլուզվել են՝ ձևավորելով երկարավուն խոռոչ։ Ժայռերը, որոնց վրա ընկած է Ասլիկուլը, թվագրվում են Վերին Պերմի ժամանակաշրջանով։ Կունգուրի շերտի աղի գիպս-անհիդրիտ և անհիդրիտ-դոլոմիտային շերտերը գտնվում են ջրամբարի հատակից 130 մ խորության վրա։ Դրանից վերև Ուֆայի շերտի կարբոնատ ավազաքարերով ծածկույթն է։ Բացի անհիդրիտներից, դոլոմիտներից և ավազաքարերից, լճի տարածքում տարածված են նաև տիղմաքարերը, արգիլիտները, կավերը, կավահողերը, մերգելները ։ Ասլիկուլի արևմտյան, հյուսիսային և արևելյան ափերը զառիկող են` բարձրանալով 5-25 մ ջրի կտրվածքից, մյուս կողմից հարավային և հարավ-արևմտյան ափերն ունեն 210-370 մ հարաբերական բարձրություն և մինչև ջրի կտրվածքը իջնում են 10-30 մ բարձրությամբ և 50–300 մ լայնությամբ մի տեսակ տեռասով։ Այս զառիթափ ափն ունի էրոզիոն բնույթ, այն հատվում է խանդակներով (Овраг), որոնք բացվում են դեպի ջրամբարը ։
Լճի ջուրը վառ կապույտ է, թափանցիկ, սառը, համարվում է քաղցրահամ, բայց բարձր հանքայնացման պատճառով ունի մի փոքր աղի համ։ Ասլիկուլի ջրի քիմիական բաղադրությունը տարբեր աղբյուրներով սահմանվում է որպես սուլֆատ-նատրիումային կամ սուլֆատ-հիդրոկարբոնատային կալցիում-մագնեզիումային 1,74 գ/լ ընդհանուր հանքայնացումով։
Ֆլորա և ֆաունա
Լճի շուրջը շատ թռչուններ են ապրում։ Ամռանը այստեղ տարածված են սովորական որորներ ու խոշոր սուզակներ։ Գարնանը և աշնանը Ասլիկուլում կանգ են առնում տարբեր տեսակների չվող ցողունների բազմաթիվ երամներ, մոխրագույն սագեր և թշշան կարապներ։ Դրանց թվում կարելի է տեսնել Բաշկորտոստանի թռչնաֆաունայի հազվագյուտ ներկայացուցիչներ՝ սևախածի սուզահավ, գալագազա, կարմրախածի սագ և այլն ։ Ասլիկուլի արևելյան ափին գտնվում է Բերկազան-Կամիշ բնավայրը (թարգմանաբար բաշկիրերեն «Հավալուսնի եղեգ»), որտեղ ժամանակին բնադրում էին հավալուսնները։ Ճահիճը չորացնելուց հետո այս թռչունները հեռացան Ասլիկուլից ։ Լճի շրջակայքում գտնվող անտառներում բնադրում են բազմաթիվ երգեցիկ թռչուններ, որոնցից առավել տարածված են այգու շահրիկ, խայտաբղետ ճանճորս և ճահճային եղեգնաթռչնակ ։
Ասլիկուլի իխտիոֆաունան ներառում է գետի ձկների սովորական տարածված տեսակները։ Այստեղ ապրում են աքերին, ծածան, Tinca tinca, բրամ, պերկես, կարմրակն։ Հատկապես հայտնի ձկնորսության օբյեկտների թվում են Ասլիկուլի այնպիսի տեսակներ, ինչպիսիք են եվրոպական սիգը (Coregonus lavaretus), շիղաձուկը, կարպը և գայլաձուկը։ Չնայած այս բոլոր ձկները առևտրային պաշարներ չեն, նրանք սիրողական ձկնորսների սիրելի որսն են։
Նշանակություն
Ռուս ազգագրագետ Վլադիմիր Դալը, 1833 թվականին ուսումնասիրելով բաշկիրների բանահյուսությունը, եկել է այն եզրակացության, որ Ասլիկուլ անունը նշանակում է ոչ այնքան «լայնաբաց», որքան «զայրացած լիճ»։ Նա իր կարծիքը հիմնավորել է նրանով, որ բաշկիրները համոզմունք ունեին, որ Ասլիկուլում ջրի մակարդակը կարող է կտրուկ փոխվել առանց որևէ բնական պատճառի։ Համաձայն Դալի վկայության՝ բաշկիրներն այդ տարբերությունները կապում էին ավերիչ պատմական իրադարձությունների հետ, ինչպիսիք են ապստամբությունները և պատերազմները ։ Գիտական ​​տեսանկյունից ջրի մակարդակի նման տարբերությունները միանգամայն հնարավոր են, քանի որ կարստային լճերը կարող են կապված լինել ստորգետնյա խոռոչների հետ, սակայն ժամանակակից դիտարկումները չեն հաստատում այդ փաստը։
Ասլիկուլը տեղի բնակիչների սիրելի հանգստի վայրն է։ Նրա ափին կան մի քանի հանգստի օբյեկտներ, կան չմշակված լողափեր։ Սիրողական ձկնորսությունը լճում իրականացվում է շուրջ տարի, կան նաև որսագողության դեպքեր։ Ջրամբարի մոտ է գտնվում բնության մեկ այլ հիդրոլոգիական տեսարժան վայր՝ ջրիմուռների սուլֆատ-կալցիումի աղբյուրը։
Ասլիկուլի բնապահպանական արժեքը պայմանավորված է չվող թռչունների չվող ուղու վրա գտնվող ծառազուրկ չորային տարածքում։ Կանգառների ժամանակ այստեղ ոչ միայն շատ են թռչունները, այլև նրանց թվում կան Ռուսաստանի Կարմիր գրքում գրանցված պահպանվող տեսակներ։ Ասլիկուլ բնական համալիրը պահպանելու նպատակով 1965 թվականի օգոստոսի 17-ին նրան շնորհվել է բնության հիդրոլոգիական հուշարձանի կարգավիճակ, իսկ 1993 թվականից ջրամբարը ներառվել է համանուն բնական պարկի մեջ ։
1999 թվականի փետրվարի 26-ին ատրակցիոնի պաշտպանության ռեժիմը խստացվեց. դրա շուրջ արգելվեց ցանկացած գործունեություն, որը կարող է վնասել լճի էկոհամակարգերը կամ խաթարել լճի հիդրոլոգիական ռեժիմը ։ Այնուամենայնիվ, 2000-ականներից ի վեր էկոլոգները նրա ջրերում արձանագրել են այնպիսի վնասակար նյութերի առավելագույն թույլատրելի կոնցենտրացիաները, ինչպիսիք են ֆենոլը, պղինձը, նավթամթերքները, սուլֆատները, ինչպես նաև ջրի մեջ կախույթ մասնիկների ավելացված պարունակությունը : Նման աղտոտման հիմնական պատճառներն են անկազմակերպ զբոսաշրջությունը և առափնյա հերկը։ Այս բացասական երևույթները հատկապես վնասակար են՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ասլիկուլից հիմնականում ջրի արտահոսք չի լինում, ինչի հետևանքով այն հանդես է գալիս որպես աղտոտված արտահոսքերի բնական կուտակիչ և կենտրոնացնող։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Վորոշիլովի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Վորոշիլովի փողոց (Ворошиловская улица), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Նախկինում կոչվել է Սերգեյի փողոց ։
Պատմություն
Սերգեյի, այժմ՝ Վորոշիլովի փողոցը ձևավորվել է 19-րդ դարի 90-ական թվականներին և անվանվել է 20-րդ դարի սկզբին «Սուլինզավոդ» ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ Սերգեյ Նիկոլաևիչ Պաստուխովի պատվին ։
Փողոցը հատում է քաղաքի կենտրոնը արևելքից արևմուտք, երկարությունը 760 մետր է։ Մինչև 1930-ական թվականները կոչվել է Սերգեյի փողոց, այնուհետև՝ Վորոշիլովի, իսկ 1957 թվականին փողոցը ստացավ նոր անուն՝ Կոմունիստական, բայց 1970 թվականին փողոցին կրկին վերադարձրեց ԽՍՀՄ հայտնի պետական գործիչ և քաղաքական գործիչ Կլիմենտ Վորոշիլովի անունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Լե Սյուր շրջան (Մինեսոտա)
Լե Սյուր շրջան (Le Sueur County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,162 կմ² է, բնակչությունը՝ 25,426 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լե Սենտեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1853 թ.։
Կատեգորիա:Մինեսոտա նահանգի շրջաններ
Սիրո գավաթ
Սիրո գավաթ (loving cup), հին անգլիական ծիսակարգային անոթ և դրա հետ կապված ավանդույթ ։
Պատմություն
Սիրո գավաթը մեծ, ծանր գավաթ կամ բաժակ է, որը ի նշան սիրո և հավատարմության կամ հաշտության հաջորդաբար խմում էին երկու հոգի, միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ էր ձեռքերը գավաթի բռնակների վրա պահել և դրա կափարիչը բացելը, հավանաբար միմյանց մոտ վստահություն առաջացնելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սպասք Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Տանգանիկա
Տանգանիկա (Tanganyika), լիճ Արևելյան Աֆրիկայում, Կոնգոյի, Տանզանիայի, Զամբիայի և Բուրունդիի սահմաններում։ Աշխարհի ամենաերկար քաղցրահամ լիճն է, որի երկարությունը մոտ 650 կիլոմետր է, լայնությունը՝ 40—80 կմ, մակերեսը՝ 34 հազար կմ², խորությունը՝ մինչե 1470 մետր (սիբիրյան Բայկալից հետո՝ երկրորդը աշխարհում :), ավազանը՝ 244,5 հազար կմ³։ Գտնվում է Արևելաաֆրիկական բեկվածքների գոտում, ծովի մակերևույթից 773 մետր բարձրության վրա։ Ափերը ուղղագիծ են, տեղ-տեղ՝ բարձր ու զառիվեր։ Ջրի միջին տարեկան մուտքը 64,8 կմ³ է, գոլորշիացումը՝ 61,2 կմ³, հոսքը՝ 3,6 կմ³։ Տանգանիկայի մեջ են թափվում Մալագարասի և Ռուզիզի գետերը, արտահոսում է Լուկուգա գետը, որը պատկանում է Կոնգո գետի ավազանին։ Մակարդակի միջին տարեկան տատանումները 0,7 մետր են։ Ջուրը քաղցրահամ է ։ Մակերևույթին ջրի ջերմաստիճանը տատանվում է 23,6—26,5 °C։ Կենդանական աշխարհի մոտ 75%֊ը էնդեմիկ է։ Ձկնատեսակներից է էլեկտրակիր լոքոն։ Այն բաց դեղնավուն, մուգ բծերով ոչ խոշոր ձուկ է, որին ձեռքով բռնելիս մարդն էլեկտրական ուժեղ հարված է ստանում։ Եղել են դեպքեր, երբ այդպիսի հարվածից մարդը կորցրել է գիտակցությունը ։ Կա ձկնորսություն, նավագնացություն։ Տանգանիկայի ափերին են Կիգոմա, Ռուժումբուրա, Կալիմա նավահանգիստները։ Հայտնագործել են անգլիացիները, 1858 թվականին։
Լճի տարածքի 46 տոկոսը պատկանում է Տանզանիային, շուրջ 40 տոկոսը՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությանը։
Տանգանիկա անվանումը տեղաբնիկ ցեղերից մեկի բարբառով նշանակում է հարթավայրի նման տարածվող լիճ : Ստորջրյա շեմով բաժանված է երկու խոր ջրավազանի։ Լիճը կազմում է աշխարհի խոշորագույն գետերից մեկի՝ Կոնգոյի գետավազանի մասը։ Լիճը հայտնագործվել է 1858 թվականին, անգլիացի ճանապարհորդներ Ռիչարդ Ֆրենսիս Բյորտոնի և Ջոն Սփիքի կողմից։
Տեղանվան ծագումը
Համաձայն ամենատարածված վարկածի, «Տանգանիկա» անունը ծագել է «Ետանգա յանյա» արտահայտությունից, որը լճի հարավում ապրող բեմբա ցեղի լեզվով նշանակում է «Ձկով լցված ջրամբարը»։ Վարկածներից մեկի համաձայն, լճի անվանումը տվել է սուախիլի ժողովուրդը,որն ամենայն հավանականությամբ տվել է այն ժողովուրդը, ովքեր չեն ծագել Մեծ Աֆրիկյան լճերի շրջանից, այլ մայրցամաքի կենտրոն են եկել Հնդկական օվկիանոսի ափերից։
Բնութագիրը
Լիճը ձգվում է 676 կիլոմետրով և ունի ընդամենը 50 կիլոմետր լայնություն։ Լճի տարածքը կազմում է 32900 կմ², իսկ ծովափի երկարությունը՝ 1828 կմ։ Միջին խորությունը 570 մետր է, իսկ առավելագույն խորությունը՝ 1470 մետր։ Ծավալը `18900 կմ³