cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը
Ստեղծման պատմություն
Գոհունակություն չհայտնելով սցենարին, Սփիլբերգն առաջարկեց սցենարում մտցնել նոր հերոս՝ Հենրի Ջոնս Ավագին։ Լուկասը այնքան էլ համամիտ չէր այդ գաղափարին, քանի որ նա ուզում էր ֆիլմը կենտրոնացնել Գրաալի որոնման շուրջ։ Բայց Սփիլբերգը համոզեց, որ հայր-որդի հարաբերությունը լավ խթան կառաջանան Գրաալի որոնման համար ։ Սփիլբերգն այս անգամ նոր սցենարիստ վարձեց՝ Մեննո Մենյեսին` ով Սփիլբերգի հետ աշատել էր «Ծիրանի գույները» և «Արևի կայսրություն» ֆիլմերում։ Սցենարի աշխատանքները սկսվեցին 1986 թվականի հունվարի 1-ին և ավարտվեց 10 ամիս անց։ Սցենարում Ինդիանա Ջոնսը Մոնտեսգուրում զբաղված էր իր հոր որոնումներով։ Այնտեղ նա հանդիպում է Շանտալ անունով միանձնուհու հետ։ Ինդիանա Ջոնսը ուղևորվում է Վենետիկ, այնուհետև Արևելյան ճեպընթացով մեկնում է Ստամբուլ և իր ճանապարհը գնացքով շարունակում է դեպի Պետրա, որտեղ նա հանդիպում է Սալլահին և գտնում է հորը։ Սցենարի հանգուցալուծման ժամանակ նացիստները դիպչում են Գրաալին, որը պայթում է։ Իսկ երբ Գրաալին Հենրին է դիպչում, նա աստիճաններով բարձրանում է Երկինք։ Շանտալը որոշում է մնալ երկրի վրա և ամուսնանում է Ինդիանայի հետ։ 2 ամիս անց սցենարը կրկին վերաձևափոխվում է և Ինդիանան իր հորը գտնում է Ասպետներու ամրոցում։ Նացիստների ղեկավարը Գրետա ֆոբ Գրիմ անունով կին էր։ Ինդիանան մարտնչում է հրեշի հետ, որին կարողանում է սպանել մի թրով, որի վրա գրված էր. «Աստվածը թագավոր է»։ Երկու սևագրերի տարբերակում էլ պատմությունը սկսում է Մեքսիկայում, որտեղ Ինդիանան մարտնչում է Մոնտեսումայի դիմակը ձեռք բերելու համար մի անձի հետ, ով գորիլաներին պահում էր որպես տնային կենդանիներ ։
1998 թվականի փետրվարին Բոամը իր սյուժեն վերափոխեց օգտվելով Քոններիի առաջարկած կոմիքսներից։ Այն իր մեջ ուներ ներածական, որը վերջում հանվեց սցենարից։ Լուկասն համոզում էր Սփիլբերգին Ինդիանային ցույց տալ որպես տղա «Արևի կայսրություն» ֆիլմի խառը արձագանքների պատճառով, որը երիտասարդ տղայի մասին էր ։ Սփիլբերգը, որն ուշ տարիքում արժանացել էր Արժանապատիվ Արծիվ սկաուտական մրցանակի, ուզում էր Ինդիանային ներկայացնել որպես սկաուտ ։ Սցենարում կար նաև Ինդիանայի մայրը, որի անունը Մարգարետ էր։ Չարագործներից մեկի անունը Ուոլթեր Չանդլեր էր։ Վերջինս իր մահկանացուն կնքում է տանկի մեջ։ Էլզան կրակում է Հենրիի վրա, երբ վերջինս ջուր է խմում սխալ Գրաալով։ Ինդիանան փրկում է իր հորը իրական Գրաալը տալով։ Ֆոգելը գլխատվում է Գրաալը պահպանող թակադների միջով անցելիս, իսկ Քեմալն այդ ընթացքում փորձում էր պայթեցնել տաճարը, որի ռումբի ֆիտիլը մի քանի անգամ արդեն հասցրել էին մարել։ Լենի Ռիեֆենշտահլն հայտնվում է նացիստական ռալլիով ։ Բոամի տարբերակում Հենրին օդն է բարձրացնում ծովաորորներին, որոնք հանդիսանում են ինքնաթիռի կործանման պատճառ։ Թոմ Սթոփարդը Բարրի Ուոթսոն կեղծանվան տակ ևս մի անգամ վերամշակեց սցենարը 1988 թվականի մայիսի 8-ին ։ Նա հղկեց երկխոսությունների մեծամասնությունը և ստեղծեց «Պանամա գլխարկ» սիմվոլը, որպեսզի միմյանց կապի երիտասարդ և տարեց Ինդիանաներին։ Բացի այդ նա անվանափոխեց Քեմալին Կազիմ, իսկ Չենդլերին՝ Դոնավան։ Իսկ Հենրիի վրա Էլզայի փոխարեն կրակում է Դոնավանը ։
Նկարահանում
Հիմնական նկարահանումները սկսվել են 1988 թվականի մայիսի 16-ին՝ Իսպանիայի Ալմերիա պրովինցիայի Տաբերնաս անապատում։ Ի սկզբանե Սփիլբերգը պլանավորել էր 2 օր տրամադրել այդտեղ նկարահանումներն իրականացնելու համար։ Բայց նա որոշեց ֆիլմի կենտրոնական մասը դարձնել գործողություններով հարուստ ։ Սփիլբերգն ուզում էր գերազանցել «Ինդիանա Ջոնս։ Կորուսյալ տապանը որոնելիս» ֆիլմի բեռնատար մեքենաների արշավի տեսարանին, բայց հասկանում էր, որ տանկերն ավելի դանդաղ են շարժվում։ Եվ նա որոշեց տեսարան ավելացնել Ինդիանայի և հոր մասին, թե ինչպես են վերջիններս օգնում միմյանց։ Ավելի ուշ Սփիլբերգը խոստովանել է, որ ինքն ավելի շատ հաճույք է ստացել տեսարանը բարելավելուց, քան նկարահանումից ։ Երկրորդ մասը նկարահանվեց նախատեսվածից երկու շաբաթ շուտ ։ Մոտավորապես 10 օր անց նկարահանման խումբը տեղափոխվեց այլ վայր՝ Հաթայան սուլթանի ամրոցի տեսարանը նկարահանելու համար։ Ֆիլմի ճանապարհների տեսարանները և ծովաորորներին վախեցնելով երկինք թռցնելու տեսարանը նկարահանվել է Կաբո դե Գատա-Նիժար ազգային պարկում։ Իսպանական մասի նկարահանումները ավարտվում են 1998 թ.-ի հունիսի 2-ին՝ Գրանադա պրովինցիայի Գուադիս քաղաքի «Իսկանդերուն» գնացքի կայարանում, որտեղ նկարահանվում էր Բրոուդիի առևանգման տեսարանը ։ Ֆիլմ ստեղծողները միջավայրը ռեալիստիկ դարձնելու համար կայարանից քիչ հեռու մզկիթ են կառուցում՝ չդիմելով վիզուալ էֆեկտի հնարավորությանը ։
Ամրոցի տեսարանի նկարահանումները սկսվեցին 1988 թվականի հուլիսի 5-ին՝ Անգլիայի Էլետրի ստուդիայում։ Օդանավակայանի ինտերիորի համար օգտագործվեց Լոնդոնի Լոուրենս Հոլը։ Հաջորդ օրը նկրահանման անձնակազմը վերադարձավ Էլստրի՝ մոտոցիկլետով մրցարշավը նկարահանելու համար։ Ստուդիայում աշխատանքները տարվեցին մինչև հուլիսի 18-ը։ Հուլիսի 29-ին, ընդամենը մի օրում, նկարահանվեց Հյուսիսիային Ուելդ օդանավակայանի տեսարանը, որտեղ Ինդիանան լքում է Վենետիկը ։ Դիրիժաբլում Շոն Քոններին ու Ֆորդը հանում են իրենց տաբատները, օգտվելով այն առիթից, որ միայն գոտկատեղից վերև էին նկարահանում։ Պատճառն այն էր, որ ահավոր շոգ էր այդ օրը ։ Սփիլբերգը, Մարշալը և Քեննեդին ընդհատեցին իրենց նկարահանումները, որպեսզի Բրիտանական պառլամետնում աջակցեն Բրիտանական ընկերություններին, որոնք տնտեսական ճնշման մեջ էին գտնվում։ Հուլիսի 20-22-ն օգտագործվեց տաճարի տեսարանի վրա։ Տաճարի ներքին տեսքի ձևավորման համար պահանջվել է 6 շաբաթ։ Այնտեղ օգտագործվել է 80 ֆուտ բարձրություն ունեցող հիդրավլիկաներ և 10 հատ կարդանային կախոցներ՝ երկրաշարժի տեսարանը ապահովելու համար։ Ամեն մի նոր դուբլի համար պահանջվում էր 20 րոպե, որովհետև հիդրավլիկան պետք է գար իր սկզբնական դիրքին, իսկ գետնի ճեղքերը պետք է ծածկվեին ավազով։ Մի քանի դուբլ են ծախսել, որպեսզի նկարահանեն այն տեսարանը, որտեղ Գրաալը գլորվում է անունդ և մնում ելուստի վրա։ Բոլորն անհաջող էին ստացվում։ Այդ ժամանակ նոր ներքին հարթակ սարքեցին, որտեղ Գրաալի դիրքը գիբսով ֆիքսված էր ։ Հուլիսի 25-26-ն օգտագործվել է Սթով դպրոցի և Նացիստական միթինգի տեսարանների համար ։
Նկարահանումները վերսկսվեցին 2 օր անց՝ Էլստրիում, որտեղ Սփիլբերգն արագորեն նկարահանեց գրադարանի և կատակոմբաների տեսարանները ։ Նախերգանք ծառայող 1938 թվականին նավում մարտի տեսարանը նկարահանվել է 3 օրվա ընթացքում՝ Էլստրիում առանցքակալների վրա կառուցած 60x40 ֆուտ չափեր ունեցող տախտակամածի վրա։ Տեսարանի համար օգտագործվել է մի դյուժին տանկերներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ուներ 300 կասերական գալոն (1 կայսերական գալոնն համարժեք է 4.54609 լիտրին) ։ Հենրիի տան տեսարանը նկարահանվել է Լոնդոնի Միլ Հիլլում։ Ինդիանայի և Կազիմի նավի շարժիչի թևի մոտ պայքարը Վենետիկում նկարահանվել է Էլստրիի տանկերներից մեկում։ Սփիլբերգն հատուկ է օգտագործել օբյեկտիվի երկար ֆոկուսավորումը, որպեսզի դերասանները ավելի մոտ երևան շարժաթևին, քան իրականում են ։ Երկու օր անց՝ օգոստոսի 4-ին նկարահանվում է նավակների մրցարշավի մյուս տեսարանը, բայց այս անգամ Էսսեքսի Տիլբուրի նավահանգստում ։ Նավակի ջախջախվելու տեսարանը երկու նավերի արանք մտնելիս հաջողվել է նկարահանել երկու դուբլից։ Բախման պահին նավակում միայն մանեկեններ էին և հրդեհ ու ծուխ։ Սակայն առաջին դուբլի ժամանակ նավակը տեսախցիկներից բավականին ցածր է անցնում։ Դրա համար էլ տեսարանը նկարահանում են երկրորդ անգամ ։ Հաջորդ օրը նկարահանումն արվեց Ռիքմանսվորտի Արքայական Մասոնական դպրոցում՝ Ինդիանայի քոլեջի տեսարանի համար։ Այդ դպրոցն նաև առկա էր Ինդիանա Ջոնս։ Կորուսյալ տապանը որոնելիս ֆիլմում ։
Օգոստոսի 8-ին նկարահանումներ կատարվեցին Վենետիկում։ Նկարահանվեցին Ինդիանայի և Բրոդիի Էլզայի հետ հանդիպման տեսարանը, նավակներով մրցարշավը և թե ինչպես է Կազիմը Ինդիանային ասում, թե որտեղ է վերջինիս հայրը ։ Ռոբերտ Ուոթսին հաջողվեց Վենետիկի Grand Canal հեռուստաալիքից իրավունք վերցնել փողոցը փակել տուրիստներից ժամը 7-ից մինչև 13-ը։ Դա առավելագույն թույլատրելի ժամանակն էր։ Օպերատոր Դուգլաս Սլոկոմբը նկարահանելիս զգուշանում էր, որ հանկարծ արբանյակային ալեհավաքներ կադրում չընկնեն ։ Վենետիկի Սան Բարբարա եկեղեցին ծառայեց որպես գրադարանի էքստերիեր։ Հաջորդ օրը նկարահանման խումբն ուղևորվեց Հորդանան, Պետրա, որտեղ Ալ Ղազնեհ տաճարը ծառայում էր որպես Գրաալի պահպանման տաճարը։ Ֆիլմում հրավիրված մասնակիցներից էին Հուսեյն I Իբն Թալալn թագավորը և Նուր Ալ Հուսեյն թագուհին։ Տաճարն ավելի վաղ հայտնվել էր Սինդբադը և վագրի աչքը ֆիլմում։ Գլխավոր տեսարանի նկարահանումն ավարտվեց այդ շաբաթ՝ նկարահանումները սկսվելուց 63 օր անց ։
Օգոստոսի 29-ից սեպտեմբերի 3-ը նկարահանվեց 1912 թվականի նախերգանքի 2-րդ մասը։ 2 օր տևեց Կոլորադոյի Ալամոստայում կրկեսի գնացքի տեսարանի նկարահանումը։ Սեպտեմբերի 10-14-ի ընթացքում Ինդիանայի նկարահանման անձնակազմը գնացքով ուղևորվեց Լոս Անջելես։ Այնուհետև բացօթյա տեսարանների համար նկարահանումներ սկսվեցին Արկի ազգային պարկում։ Պարկի մոտակայքում գտնվող տունն օգտագործվեց որպես Ինդիանայի հայրական տուն ։ Նկարահանումներն ուզում էին իրականացնել Մեսսա Վերդե ազգային պարկում, բայց ամերիկացի հնդիկների կրոնական առարկությունների պատճառով հրաժարվեցին այդ գաղափարից ։ Երբ 1988 թվականի վերջում Սփիլբերգը և Մայքլ Կանը նայեցին ֆիլմի սևագիր տարբերակը, նրանք այն զգացումն ունեին, որ ֆիլմը տուժել է գործողությունների պակասի պատճառով։ Եզրափակիչ տեսարանը, որտեղ Հենրին, Սալլահը, Բրոուդին և Ինդիանան մայրամուտին ձի են հեծնում, նկարահանվել է Տեխասում ։
Դիզայն
Տանկը երկու անգամ կոտրվել է։ Մատակարարի ռոտորի շարժիչ արմունկը կոտրվել էր և այն պետք է փոխարինվեր նորով, որը պետք է ստանային Մադրիդից։ Այնուհետև պայթեցին սառեցման համակարգի երկու փականներ՝ զոդանյութի հալման և յուղի հետ խառնվելու պատճառով։ Տանկում շատ շոգ էր՝ չնայած նրան, որ տանկում կար տաս հովացուցիչներ ։ Տանկն ընդամենը շարժվում էին 16-19 կմ/ժամ արագությամբ։ Վիկ Արմստրոնգը այդ առումով ասել է, որ դժվար էր նկարահանել ձիով տանկի հետևից արշավող Ինդիանային ։ Տանկի մի փոքր հատված ստեղծված էր այլումինից։ Բացի այդ մոտիկ տեսարանների համար օգտագործվել է ռետինային թրթուռներ։ Վերջինս կշռում էր ութ տոննա և ուներ անվտանգությունն ապահովող մասեր, եթե հանկարծ ինչ-որ մեկն անցներ թրթուռի տակ ։ Այնուհետև Industrial Light & Magic-ի կողմից Գիբսի նախագծերի հիման վրա ստեղծվել է չորս անգամ փոքրացված տանկի մոդելը, որը ներքև են գցել 15 մետր բարձրություն ունեցող լեռից ։
1912 թվականի տեսարանի մեխանիկական էֆեկտները ղեկավարող Մայքլ Լանտիերին նշում էր, որ դժվար էր շարժվող գնացքի վրա կրակոցների տեսարանի նկարահանումը։ «Եթե կադրում սխալ է ստացվում, հնարավոր չէ գնացքը միանգամից կանգնեցնել». ասել է Լանտիերին։ Գնացքի ինտերիերը պատրաստվել էր Universal Studios Hollywood ընկերության կողմից։ Նրան ստեղծվել էին խողովակների վրա, որպեսզի կարողանային կատարել տատանողական շարժումներ ։ Գնացքում Ինդիանայի վրա հարձակվող ռենգղջյուրը ստեղծվել է Լոնդոնում՝ փրփուրից և ապակեբամբակից։ Երբ Սփիլբերգը որոշեց այն օգտագործել իր ֆիլմում, նա Ջոն Կառլ Բյունխլերին ուղարկեց Լոս Անջելոս, որպեսզի այնտեղ նա 3 օրվա ընթացքում ռնգեղյուրին պարգևի թարթելու, ձայն հանելու և ականջները շարժելու ունակություններ։ Ընձուղտները նույնպես ստեղծվել են Լոնդոնում։ Լոկոմոտիվում շատ աղմկոտ էր և Լանտիերիի անձնակազմը որպեսզի արձագանքեր ռեժիսոր Դավիդ Տոմբլինին շարժում էին ընձուղտների գլխները։ Դա զվարճացնում էր անձնակազմին ։ Բացասական հերոսների համար Լանտիերին ընտրեց 1914 թվականի Ford Model T, 1916 թվականի Ford Model T, 1916 թվականի Սաքսոն Model 14 մեքենեները։ Բոլոր մեքենաներում տեղադրված էր Ford Pinto վեցգլանային շարժիչ։ Ավտոմեքենաների տակ կար պարկերով փոշի, որպեսզի ստեղծվի փոշոտ միջավայրի տպավորություն ։
Սփիլբերգը ծովաորորի փոխորեն օգտագործել է աղավնիներ, երբ Հենրին ափի վրայից վախեցնում է վերջիններին և օդը բարձրացնում՝ հանգեցնելով ինքնաթիռի վթարի։ Պատճառն այն էր, որ առաջին դուբլում ծովաորորները տեղերից չշարժվեցին ։ 1988 թվականին Lucasfilm-ը 1000 հատ մոխրագույն առնետներ վարձեց կատակոմբներում բաց թողնելու համար։ Հետագա 5 ամիսների ընթացքում կատակոմբներերից ավելի քան 5000 առնետ է դուրս բերվել ։ 1000 մեխանիկական առնետ է օգտագործվել հրդեհի տեսարանը նկարահանելու ժամանակ։ 5 ցեղատեսակի մի քանի 1000 օձեր են օգտագործել, որոնց թվում նաև հասարակ վիշապաօձեր, երկաթգծի միջադեպը նկարահանելու համար։ Կենդանի օձերի հետ օգտագործվել է նաև ռետինե օձեր։ Օձերն իրենց արկղներից սողալով հեռանում էին և անձնակազմին հարկ էր լինում թեփի մեջ որոնել նրանց և վերադարձնել արկղներ։ Ֆիլմում օգտագործվել է երկու կենդանի առյուծ, որոնք սկսել էին նյարդայնանալ ճոճքից և թարթող լույսերից ։
Հագուստի դիզայներ Էնթոնի Պաուելը պատրաստակամություն հայտնվեց ստեղծել Քոններիի հագուստը։ Դա մարտահրավեր էր նրա համար, քանի որ Քոններիի կերպարը ամենուրեք պետք է կրեր միևնույն հագուստը։ Պաուլը մտաբերեց իր պապին և վերջինիս հագուստին ավելացրեց թվիդ կտորից կոստյում և ձկնորսական գլխարկ։ Պոուելը գտնում էր, որ անհրաժեշտ է Հենրին ակնոցներ կրի, բայց ընտրեց առանց շրջանակների ակնոցներ, որպեսզի չվնասի Քոններիի աչքերը։ Բայց հարմար ակնոց չգտնելով Պաուելն այն պատվիրեց։ Նացիստների զգեստներն իրական են։ Այն գտնվել է Արևելյան Եվրոպայում՝ Պոուելի համադիզայներ Ջոաննա Ջոնստոնի կողմից, որին Պաուելը տվել էր հետազոտական փաստաթղթեր և լուսանկարներ ։
Մոտոցիկլի տեսարանում կա սխալ։ Ամրոցից փախչելիս Ինդիանան և Հենրին նստում են Դնեպր մոտոցիկլը։ Այն ուկրաինական մոտոցիկլ էր, սակայն ֆիլմում այն հանդես էր գալիս որպես Գերմանական բանակի մոդել։ Գիբսը Pilatus P-2 զինվորական ինքնաթիռները ստեղծելու համար օգտվել են Messerschmitt Bf-109 մոդելի ինքնաթիռից։ Նա ինքնաթիռի վրա տեղադրել է ներքին այրման շարժիչով սարք, որպեսզի նրանով իրականցվի զենքի կրակոցները։ Դա ավելի էժան ու անվտանգ տարբերակ էր հանդիսանում, քան փամփուշտներն այրելը ։
Հենրիի վերքը ստեղծելու համար օգտագործել են կերակրի սոդա։ Իսկ Գրաալի բուժման էֆեկտը ցույց տալու համար օգտագործվել է քացախ ։
Էֆեկտներ
«Industrial Light & Magic» (ILM) ընկերությունը փրփրապլաստից պատրաստեց 8 ֆուտանոց դիրիժբլի մոդել, որտեղ պետք է նկարահանվեին Շոն Քոններիի և Հարիսոն Ֆորդի լրացուցիչ կադրերը։ 2-3 ֆուտ թևերի բացվածք ունեցող դիրիժաբլն օգտագործվել է գետնից թռչող սարքի պոկվելը նկարահանելու համար։ Գերմանական կործանիչի թունելի մեջ կործանվելու տեսարանի համար օգտագործվել է տիկնիկային անիմացիա (պայթեցրել են փոքրիկ մոդելը)։ Թունելն իրենից ներկայացնում էր 210 ֆուտանոց մոդել, որն երկու ամիսների ընթացքում զբաղեցրել էր 14 ավտոկայանատեղի։ Այն կառուցվել էր 8 ֆուտանոց սեկցիաներով, որոնք հնարավոր էր բացել ֆիլմի նկարահանման ժամանակ։ Ֆորդը և Քոններին նկարահանվել են կապույտ էկրանի դիմաց, և ֆիլմում պետք էր, որ ինքնաթիռի ապակին կեղտոտ լինի, սակայն դա չի հաջողվել իրականացնել կապույտ էկրանի տեսարանի ժամանակ։ Դրա փոխարեն այդ ապակին ընդհանրապես հեռացրեցին նկարահանումների ժամանակ, իսկ հետո մոնտաժի ժամանակ այն կադրերում տեղադրեցին։ Որորներին ինքնաթիռի վրա քշելու տեսարանը նկարահանել են մի քանի անգամ։ Նկարահանումներից մեկի ժամանակ թռչնի փետուր էր ընկել տեսախցիկի վրա ։
Սփիլբերգը Գրաալը պահպանող երեք փորձություն մտածեց ։ Առաջին փորձությունը, որը վերաբերվում էր խոնարհվող մարդուն, կապվել էր Գիբսի և ILM-ի կողմից ստեղծված սղոցի սայրերին։ Երկրորդ փորձության ժամանակ, որտեղ Ինդիանան պետք է ասեր Iehova և սխալմամբ անվանումը սկսում է "J" տառից, տարանտուլ պետք է անցներ հերոսի վրայից։ Սակայն կադրը նկարահանելուց հետո այն հավանության չարժանացավ և սցենարային փոփոխություն արվեց։ Դրա փոխարեն ILM-ն կրկնորդ առաջարկեց, որը պետք է կախվեր 30 ֆուտանոց անդունդի եզրին, երբ հերոսը սխալ տառի վրա ոտք դնի։ Երրորդ փորձության համար, որը նվիրված էր հավատքի թռիչքին, պետք էր կառուցել անտեսանելի կամուրջ։ Դա ավելի էժան էր իրականացնել մոդելի օգնությամբ, որտեղ կամուրջը ներկված էր այնպես, որ միաձուլվի ժայռերի ֆոնին։ Քանի որ Ֆորդը այդ տեսարանի համար նկարահանվում էր կապույտ էկրանի դիմաց, նրա ստվերը պատկերելու համար օգտագործվել է Ֆորդի տիկնիկային մոդելը ։
Սփիլբերգն ուզում էր Դոնավանի մահը ցուցադրել մեկ դուբլով, որտեղ տեսանելի չի լինի, թե ինչպես է դերասանը դուբլերի ընթացքում գրիմներ ընդունում։ Դերասանի այտերին և ճակատին փչովի բարձիկներ դրեցին, որոնց շնորհիվ թվում էր, թե Դոնավանը քայքայման ստադիայում է։ Մազերի փոխարեն օգտագործվել է մեխանիկական կեղծամ, որն աճեցնում էր մազերը։ Դոնավանի մահվան տեսարանի նկարահանումը տևել է 3 ամիս, որի ժամանակ Դոնավանի քայքայված մարմինը ցուցադրելու համար օգտագործվել է 3 մանեկեն։ Նկարահանման այս տեխնիկան ILM-ն կիրառել էր նաև «Ուիլոու» (1988) ֆիլմում ։ Չորրորդ մանեկենն էլ օգտագործվել է շորերի քայքաման ժամանակ, քանի որ նախորդ մանեկենների մեխանիկան վնասվել էր։ Դժվարություններ եղավ Էլիսոն Դուդիի կադրերի հետ, որտեղ նա ներկա էր Դոնավանի մահվան տեսարանին։ Պետք էր հոգ տանել, որ այս կադրում և նախորդ կադրում դերասանուհու մազերի երանգն ու տեսքը նույնը լիներ։ Դոնավանի կմախքի հետ կապված տեսարանը մի քանի դուբլ պահանջվեց, որպեսզի հարկ եղած տեսքով նկարահանվեր, քանի որ այն խամաճիկի նման կախված էր լարերից և նկարահանման ժամանակ միշտ չէ որ կմախքն անհրաժեշտ դասավորություն էր ունենում ։
Բեն Բըրթը պետք է զբաղվեր ձայնային էֆեկտներով։ Նա ձայնագրել էր հավերի և առնետների ձայները, և ձայները թվային եղանակով փոփոխելով այն օգտագործել էր դղյակի կրակի համար։ Նա դիրիժաբլով թռիչք է կատարել, որպեսզի ինքնաթիռներով կռվի տեսարանի համար այն ձայնագրի ։ Բըրթն ուզեցել է, որ Դոնավանի կրակոցը Հենրիի վրա արձագանք տա, և դրա համար օգտագործել է տվել .357 Մագնում ատրճանակ ։ Երկրաշարժը ներկայացնելու համար օգտագործվել է ռետինե փուչիկներ ։ Ֆիլմն էկրաններին է դուրս եկել 70 մմ լիամետրաժ ձայնային ֆորմատով, որը ոչ միայն հնարավորություն էր տալիս ձայնին տեղափոխվել աջից ձախ կամ հակառակը, այլը նաև առաջ գնալ դեպի հանդիսատեսը և հետ վերադառնալ ։
Ավստրիական դղյակն ու գերմանական օդանավակայարանը հիմնված են իրական շինությունների վրա։ Ավստրիական դղյակը արևմտյան Գերմանիայի փոքրիկ դղյակներից մեկն է, որը ֆիլմում հատուկ էֆեկտներով ենթարկել են չափերի մեծացման։ Ֆիլմում անձրևը ստեղծվել է գրանուլացված բորաքսի օճառից։ Սակայն այն չափերով գրեթե կրկնակիացվել էր, որ նկարահանումների ժամանակ անձրը չնմանվեր ձյան։ Կայծակը պատկերել են անիմացիայի օգնությամբ։ Օդնավակայարանի համար օգտագործել են Սան Ֆրանցիսկոյի Թրեժեր Այլենդ օդանավայարանը, որն արդեն իսկ համապատասխանում էր արտ-դեկո ճարտարապետական ոճին։ ILM-ն միայն ավելացրել էր դիտաշտարակ, նացիստական խորհրդանշաններ, հին ավտոմեքենաներ և "Berlin Flughafen" մակագրությամբ խորհրդանիշ։
Հիմնական թեմա
Հայր և որդի հարաբերությունները կնետրոնական դեր են զբաղեցնում Սթիվեն Սփիլբերգի շատ ֆիլմերում՝ ներառելով նաև «Այլմոլորակայինը» և «Նավապետ Կեռիկը» ։
Հայր և որդի հարաբերությունները իրենց արտացոլումն են գտնում նաև ֆիլմի կրոնական մասում՝ հատում ունենալով 1989 լույս տեսած «Աստղային ճանապարհ 5։ Վերջին սահմանը» և «նրա երազանքների դաշտը» ֆիլմերի հետ։ Քեյրին Ջեյմսը «Նյու Յորք Թայմս» թերթում ասում է, որ այս ֆիլմերը իրենցից ներկայացնում են կինոյի նոր սերունդ։ Այս ֆիլմում կարևոր խնդիրը Գրաալի որոնումը կամ նացիստների հետ պայքարը չէր, այլ հայր և որդու պրոֆեսիոնալ հարգանքն էր մեկը մյուսի նկատմամբ։ Ջեյմսը ընդգծում է, որ կոնտրաստ կա տաճարի փլուզման և ֆիլմու վերջում հոր և որդու միջև ծավալված կենդանի երկխոսության շուրջ։ Ջեյմս նաև նշում է, որ Ինդիանայի մայրը բացակայում էր նախերգանքում ։
Փաստեր ստեղծողների կյանքից
Ֆիլմի 1912 թվականի նախերգանքը հղվում է նկարահանող անձնակազմի կյանքի փաստերին։ Երբ երիտասարդ Ինդիանան վերցնում է ճիպոտը և պատահաբար խփում է իր դեմքին, նրա երեսի վրա մնում է սպի։ Այդ սպին Հարիսոն Ֆորդը ձեռք էր բերել մանուկ ժամանակ՝ ավտովթարի ժամանակ ։ Գլխավոր հերոսը «Ինդիանա» մականունը ստացել է ի պատիվ իր սիրելի Ալյասկայի մալամուտ ցեղատեսակի շան։ Նույն ցեղատեսակի շուն «Ինդիանա» անունով ուներ Ջորջ Լուկասը ։ Կախարդական հարմարանքներով վագոնը, որտեղ մրցարշավի հետևանքով հայտնվում է Ինդիանան, կոչվում է «Doctor Fantasy’s Magic Caboose»: Դա հանդիսանում էր Ֆրենկ Մարշալի դերական կեղծանունը, երբ վերջնս հանդես էր գալիս որպես աճպարար։ Սփիլբերգը գաղափար հայտնեց, որ Ինդիանան լոգոտիպով արկղի մեջ մտնելուց հետ անհետանա, իսկ արտադրական դիզայներ Էլիոտ Սքոթն առաջարկեց այն նկարահանել մի դուբլով ։ Ավագ Հենրիի տեսարանը, որտեղ վերջինս անձրևանոցով վախեցնում է թռչուններին, հղացել է Սթիվեն Սփիլբերգը՝ հղվելով «Ռայանի աղջիկը» ֆիլմի վրա։
Ազդեցություն
Ֆիլմը Օսկարի է արժանացել լավագույն ձայնային մոնտաժ անվանակարգում. ինչպես նաև նոմինացվել է Օսկարի ֆիլմի լավագույն երաժշտություն և լավագույն ձայն (Բեն Բըրթ, Գարի Սամերս, Շոն Մերֆի և Թոնի Դավ) անվանակարգերում, բայց այն տանուլ է տվել «Ջրահարսը» և «Փառք» ֆիլմերին ։ Շոն Քոններին ստացել է Ոսկե գլոբուս մրցանակ երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում ։ Քոններին, վիզիուլ և ձայնային էֆեկտների թիմը նաև նոմինացվել է BAFTA մրցանակի ։ Ֆիլմը վաստակել է Հյուգո մրցանակ որպես լավագույն դրամատիկ ֆիլմ, և «լավագույն կինոֆիլմ դրամա» անվանակարգում նոմինացվել է Երիտասարդ դերասան կինոմրցանակում ։ Ջոն Ուիլյամնսը վաստակել է Broadcast Music Incorporated մրցանակ և նոմինացվել է Գրեմմիի համար ։
Նախերգանքը, որտեղ ներկայացվում էր Ինդիանան, Լուկասին ոգեշնչեց ստեղծել «Երիտասարդ Ինդիանա Ջոնսը» հեռուստասերիալը, որտեղ երիտասարդ և տարեց Ինդիանային մարմնավորում էր Շոն Պատրիկ Ֆլաներին, իսկ 8-10 տարեկան Ինդիանային՝ Կորի Կարիերը ։ 1990 թվականից 13-ամյա Ինդիանայի մասին Ֆենիքսի կողմից երիտասարդ Ինդիանայի մասին սերիալ նկարահանվեց, որն 9-րդ սերիալով նոր միանում էր Լուկասի հեռուստասերիալին ։ Գերմանացի հեղինակ Վոլֆգանգ Հոհլբայնը 1912 թվականի նախերգանքը նկարագրում է իր վեպերից մեկում, որտեղ Ինդիանան հանդիպում է գերազմանագողերի հետ ։ Ֆիլմի ավարտը սկսվում է 1995 թվականի «Ինդիանա Ջոնսը և ճակատագրի նիզակը» կոմիքսի սերիայով, որն առաջ է ընթանում, ներկայացնելով 1945 թվականին հայր և որդի Հենրիների արկածներն Իռլանդիայում, որտեղ նրանք որոնում էին Լոնգինի նիզակը ։ Սփիլբերգը մտադրվել էր Քոններիին հրավիրել «Ինդիանա Ջոնսը և բյուրեղապակյա գանգերի թագավորությունը» (2008) ֆիլմում նկարահանվելու համար, բայց Քոններին մերժեց, քանի որ անցել էր թոշակի ։
Պետրայի տաճարի օգտագործումը ֆիլմում զգալի նպաստեց տուրիզմի աճին դեպի Պետրա։ Մինչև ֆիլմի լույս տեսնելը տարեկան մի քանի հազար տուրիստ էր այն այցելում, այնինչ ֆիլմի լույս տեսնելուց հետո այն համարյա հասավ մեկ միլիոնի ։ Խանութներում և հյուրանոցներում հատուկ քարտեզներում նշված էր ֆիլմում օգտագործված երթուղիները ։ Հորդանանի տուրիզմի խորհուրդը նշում է, որ դա կապված է իրենց կայքէջի հետ ։
Մարկետինգ
Ֆիլմի թրեյլերը «Նոր սուրբծննդյան հեքիաթ» և «Մերկ ատրճանակ» ֆիլմերի հետ 1988 թվականի նոյեմբերին ։ Ֆիլմին սյուժեով վեպը գրվել է Ռոբ ՄակԳրեգորի կողմից 1989 թվականի հունիսին և ըստ վաճառքի քանակի «Նյու Յորք Թայմս»-ում այն հարմարվել է բեսթսելեր ։ Դրանից հետո ՄակԳրեգորը ևս 6 վեպ է գրել, որոնք հանդիսացել են նախերգանք։ Վեպերը լույս են տեսել 1990-ականներին։ Ֆիլմի լույս տեսնելուց հետո Հարիսիոն Ֆորդի կոստյումը և գլխարկը տեղ գտան Սմիթսոնովյան համալսարանի Ամերիկյան պատմության թանգարանում ։
Նախքան ֆիլմի թողարկելը չի արտադրվել որևէ խաղալիք, որը կխորհրդանշեր ֆիլմը։ «Խաղալիքների հորիզոնում Ինդիանա Ջոնսը չի երևացել». նշել է «Children’s Business»-ի գլխավոր խմբագիր Լարրի Կարլատը։
Սաունդթրեք
Ֆիլմի սաունդթրեքներն հետևյալն են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր Կատեգորիա:Սթիվեն Սփիլբերգի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խաչակրաց արշավանքների մասին ֆիլմեր Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիլմեր Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Զավետի Իլիչա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Զավետի Իլիչա (Заветы Ильича), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Էմիլ Լահուդ
Էմիլ Ջամիլ Լահուդ, լիբանանցի պետական և ռազմական գործիչ, Լիբանանի 11-րդ նախագահը (1998-2007) ։
Վաղ տարիներ
Էմիլ Լահուդը ծնվել է 1936 թվականի հունվարի 12-ին Լիբանանի Բաբդաթ քաղաքում, սակայն Լիբանանի Զինված ուժերը որպես նրա ծննդավայր նշում են Բեյրութը ։ Նա գեներալ Ջամիլ Լահուդի կրտսեր որդին է։ Մայրը՝ Ադրինե Բաջակյանը, հայկական ծագում ունի, Սիրիայի հայաշատ Քեսաբ քաղաքից է ։ Լահուդի ավագ եղբայրը՝ Նասրի Լահուդը, դատավոր էր՝ ռազմական դատախազ ։ Պապը՝ Սալիմ Լահուդը, 1955-1957 թվականներին Լիբանանի արտաքին գործերի նախարարն էր ։
Էմիլ Լահուդի մորական կողմի մեծ տատն ու պապը Թագուհի Քալեբջյանն ու Մինաս Սագերյանն էին, որոնք Օսմանյան կայսրության Ադապազար քաղաքից էին։ Այն տեղակայված է Սև ծովի ափին՝ Ստամբուլից 80 կմ հեռավորության վրա։ Մինասն ու Թագուհին Հայոց ցեղասպանության զոհ են դարձել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ։
Կրթություն
Լահուդը տարրական կրթությունն ստացել է Բեյրութի Collège de La Sagesse քոլեջում, միջնակարգ կրթությունը՝ Մաթնի շրջանի Բրամանա ավագ դպրոցում։ 1956 թվականին ընդունվում է ռազմական ակադեմիա և սովորում մեկ տարի ։ Այնուհետև սովորում է Միացյալ Թագավորության Դարթմութի ռազմածովային քոլեջում ։ Վերադառնում է Լիբանանի ռազմական ակադեմիա և ավարտում որպես կրտսեր լեյտենանտ ։ 1986 թվականին սովորում է Միացյալ Թագավորության Ռազմածովային ակադեմիայում ։ Կապիտանի աստիճանով սովորում է Ռոդ Այլենդի Naval War College քոլեջում, որն ավարտում է 1973 թվականին ։
Զինվորական կյանք
1962 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Լահուդը ստանում է կրտսեր լեյտենանտի կոչում, իսկ 1969 թվականի ապրիլի 1-ին՝ լեյտենանտի։ 1974 թվականի հունվարի 1-ին նրան տրվում է լեյտենանտ-երկրորդ կարգի կապիտանի կոչում, իսկ 1976 թվականի հունվարի 1-ին՝ երկրորդ կարգի կապիտանի։ Այնուհետև 1980 թվականի հունվարի 1-ից ծառայում է որպես Ռազմածովային նավատորմի կապիտան, իսկ 1985 թվականի հունվարի 1-ից՝ Ռազմածովային նավատորմի ադմիրալ։ 1989 թվականի նոյեմբերի 28-ին ստանում է գեներալի կոչում ։
Երբ Մահուդի մորական կողմից զարմիկ գեներալ Ժան Նժեիմին նշանակեցին բանակի հրամանատար, Լահուդն օգտվեց այս նշանակումից և վերջինիս 1970 թվականին նշանակեցին բանակի 4-րդ դիվիզիայի տրանսպորտի ստորաբաժանման ղեկավար, թեև Լահուդը ծովային սպա էր։ Չնայած 1971 թվականին Նժեիմը զոհվեց ուղղաթիռի վթարից՝ Լահուդն աստիճանաբար աճ գրանցեց իր կարիերայում։ 1980 թվականին նշանակվեց բանակի աշխատակազմի ղեկավար ։ 1983 թվականին Պաշտպանության բանակում զբաղեցրեց վարչական պաշտոն, որտեղ նրան էր վստահվել նախարարության պաշտոնյաների և Լիբանանի բանակի հրամանատարության միջև համակարգումը ․ այս պաշտոնը 1984 թվականին զբաղեցրել էր գեներալ Միշել Աունը։ Լահուդը թույլ տվեց, որ Սիրիան վերահսկի Լիբանանի զինվորական ապարատը ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է հայուհի Անդրեա Ամատունու հետ, ունի երեք զավակ։ Որդիներից Էմիլ Լահուդ-կրտսերը եղել է Լիբանանի լողի չեմպիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիբանանի նախագահներ Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Պապուա Նոր Գվինեա
Պապուա Նոր Գվինեա, պետություն Օվկիանիայում։ Գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի հարավարևմտյան հատվածում և զբաղեցնում է Նոր Գվինեա կղզու արևելյան հատվածը, Բիսմարկի կղզիները, Սողոմոնյան կղզիների հյուսիսային հատվածը և այլ կղզային տարածքներ։ Մակերեսը կազմում է 462 840 կմ², իսկ բնակչությանը թիվը 2009 թվականին՝ 6 մլն։ Մայրաքաղաքաը Պորտ Մորսբին է։ Զբաղեցնում է Նոր Գվինեա կղզու արևելյան մասը, Բիսմարկի, Լուիզիադա կղզեխմբերը, Սողոմոնի կղզիների հյուսիսային մասը, Տրոբրին, Դ’Անտրկաստո, Մուրուա կղզիները և մոտ 200 մեծ ու փոքր այլ կղզիներ։ Երկրի կենտրոնում, արևմուտքից արևելք, ձգվում են 3000-4000 մ բարձրության (առավելագույնը՝ 4 506 մ, Վիլհելմ լեռ) լեռնաշղթաները։ Կան բազմաթիվ գործող և հանգած հրաբուխներ։ Հաճախակի են երկրաշարժերը։ Ընդերքում կան նավթի ու գազի, պղնձի, ոսկու, երկաթի, նիկելի, կապարի, մանգանի, պլատինի հանքավայրեր։ Կլիման հասարակածային և մերձհասարակածային է։ Գետերը ջրառատ են, հարուստ՝ ջրաէներգետիկ պաշարներով։ Կենդանական և բուսական աշխարհները բազմազան են։ Աճում է ավելի քան 20 հազար բուսատեսակ, որոնց մեծ մասը բնաշխարհիկ է։ Տարածված են մշտադալար անտառները, լեռներում խիստ արտահայտված է վերընթաց գոտիականութունը։ Կենդանիներից կան գորշուկ, ծառի ագեվազ և կուսկուս պարկավորներ, օձեր, մողեսներ, ջրերում՝ կոկորդիլոս, կրիա։ Բազմաթիվ ու բազմատեսակ են թռչունները (կազուարներ, դրախտահավեր և այլն)։
Նոր Գվինեա կղզու հարավարևելյան մասը՝ Պապուան, եղել է Մեծ Բրիտանիայի գաղութը, իսկ հյուսիսարևելյան մասը զավթել է Գերմանիան։ 20-րդ դարի սկզբից Նոր Գվինեան պատկանել է Ավստրալիային։ 1949 թվականին Պապուան և Նոր Գվինեան վարչականորեն միավորվել են։ Երկիրն անկախ է հռչակվել 1975 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։ Երկրի հիմնական բնակիչները պապուասներն ու մելանեզացիներն են, որոնք խոսում են ավելի քան 7 0 լեզվով ու բարբառով։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Պորտ Մորսբին, Լաեն, Մադանգը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պապուա Նոր Գվինեա Կատեգորիա:Կղզի պետություններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Ալբերտ Իսոյան
Ալբերտ Վահագնի Իսոյան, խմբագիր-հրատարակիչ։
Կենսագրություն
2000–2001 թվականներին խմբագրել է «Գրական թերթ»-ը։
1991 թվականին հիմնադրել է «Հայագիտակ» հրատարակչությունը, 2012 թվականին՝ Ընթերցողների համահայկական միությունը։ 1997 թվականից տպագրում է վանակատե կազմերով, ոսկե զարդաքանդակներով հուշանվերային գրքերի մատենաշարը լույս է ընծայել Հովհաննես Թումանյանի, Եղիշե Չարենցի, Վահան Տերյանի, Ալեքսանդր Պուշկինի, Սերգեյ Եսենինի, Բուլատ Օկուջավայի (վերջին երեքը՝ ռուսերեն), Շոթա Ռուսթավելու (վրացերեն) և այլ գրողների ընտրանիները։
Իսոյանը մասնակցել է «Հայերն աշխարհում» հանրագիտական բառարանի (1995 թվական), «Ամենայն հայոց կաթողիկոսներ» (2001 թվական), Վահան Տերյանի «Ընտրանի» (2005 թվական), ՖեոդորԴոստոևսկու «Արևելյան հարց» (ռուսերեն, 2007 թվական), Եղիշե Չարենցի «Վերջին խոսքը...» (2007 թվական), «Վահան Տերյան։ Տերյանագիտություն։ Մատենագիտություն» (2011 թվական), «Սև գիրք. նշանավոր օտարերկրացիները թուրքական ոճիրների և Հայոց ցեղասպանության մասին» (հայերեն՝ 2011 թվական, ռուսերեն՝ 2012 թվական) ժողովածուների, «Օտարերկրացիները Հայաստանի և հայերի մասին հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը» քարտարանի կազմման, խմբագրման և ծանոթագրման աշխատանքներին։
Թեյնելի
Թեյնելի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Պերևեսիե (գյուղ, Տուրիի շրջան)
Պերևեսիե (Перевісся), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1565 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերևեսիե գյուղում բնակվում էր 136 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,851 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 159,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1565 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վլադիմիր Կարապետյան
Վլադիմիր Սևանի Կարապետյան, հայ հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1999), պրոֆեսոր (2008)։ 1989 թվականին նշանակվել է «Հուսո Փարոս» հոգեբանական կենտրոնի գլխավոր հոգեբան։ 2013 թվականին ընտրվել է Հոգեբանական գիտությունների միջազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ 2007-2012 թվականների ռուսերենով, ուկրաիներենով և այլ լեզուներով կատարած աշխատանքների մրցույթի արդյունքում։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Կարապետյանը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 7-ին, Արծվաբերդ (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում) գյուղում։ 1969 թվականին ավարտել է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը, 1969-1970 թվականներին սովորել է Դոնի-Ռոստովի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետում։ 1970-1971 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ Ունի փոխգնդապետի զինվորական կոչում։ 1973-1978 թվականներին աշխատել է նույն համալսարանի հոգեբանության գիտահետազոտական լաբորատորիայում։ 1978 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի ասպիրանտուրան, իսկ 1981 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը՝ ստանալով հոգեբանական գիտությունների թեկնածուի գիտաստիճան։ 1983 թվականին մասնակցել է Կիևի ինժեներա-շինարարական ինստիտուտի ուսուցման ակտիվ մեթոդների լաբորատորիայի կազմակերպած դասընթացներին և ստացել «Գործարար խաղերի ղեկավար» մասնագիտությունը»։ 2003 թվականին նշանակվել է ՀՊՄՀ-ի հոգեբանության պրոբլեմային լաբորատորիայի վարիչ։ Հոգեբանական գիտությունների դոկտորի գիտաստիճանը ստացել է 1999 թվականին՝ Վրաստանի գիտությունների ակադեմիայի հոգեբանության ինստիտուտում դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանելով։ Պրոֆեսորի գիտական կոչումը ստացել է 2008 թվականին։ 2010 թվականին ընտրվել է Տարիքային և Մանկավարժական հոգեբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։ 2012 թվականին արժանացել է «Ռուսաստանի լավագույն հոգեբան» պատվո նշանին և մրցանակին ։ Ներկայումս ղեկավարում է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Տարիքային և մանկավարժական հոգեբանության ամբիոնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ Կատեգորիա:1946 ծնունդներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
(4433) Գոլդստոն
(4433) Գոլդստոն (Goldstone), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 30-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,433021 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1005 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7655 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1386,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,259708 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,35° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սթենլի Ռոուզ
Սթենլի Ռոուզ, Պարոն Սթենլի Ֆորդ Ռոուզ (Stanley Ford Rous, ), բրիտանացի ֆուտբոլային մրցավար, ՖԻՖԱ-ի 6-րդ նախագահ։ Նախագահել է 1961-1974 թվականներին։
Կարիերա
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ չի եղել, մրցավարի պրակտիկան սկսել է 1927 թվականին՝ համապատասխան ծառայության անցնելով Անգլիայի չեմպիոնատի ցածր լիգաներում։ Մրցավարի կարիերայի ընթացքում դատել է միջազգային 36 ֆուտբոլային հանդիպումներ։ 1934 թվականին եղել է Անգլիական Գավաթի եզրափակչի մրցավարը, որում «Մանչեսթեր Սիթի»-ն 2։1 հաշվով հաղթել է «Պորտսմուտ»-ին։ Դա Ռուզի մրցավարի կարիերայի վերջին խաղն էր։
1934-1962 թվականներին հանդիսացել է Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիայի նախագահ։ 1961-1974 թվականներին որպես նախագահ գլխավորել է ՖԻՖԱ-ն։
Լինելով ՖԻՖԱ-ի նախագահ՝ նա հիմնական աշխատանքը կենտրոնացրել է աշխարհի ֆուտբոլի դաշտում կոպիտ խաղի վերացմանը, աշխատանքներ տանելով ինչպես մրցավարների այնպես էլ ֆուտբոլի ազգային ֆեդերացիաների հետ։ 1970 թվականին ֆուտբոլի կանոնների մեջ ներմուծվեց դեղին քարտը, որի շնորհիվ մրցավարներն ավելի հեշտ էին դատում խաղում ցուցաբերված կոպտությունը։ Հարկ է նշել, որ 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունը միակն էր, որի ժամանակ ֆուտբոլիստները չեն հեռացվել խաղադաշտից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:Ապրիլի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:1895 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ
Համբուրգի համալսարան
Պատմություն
Համբուրգի համալսարանի հիմնադրման ամսաթիվը համարվում է 1919 թվականի ապրիլի 1-ը ։ Համալսարանի հիմնադրման նախադրյալը 1613 թվականին Համբուրգում «Ակադեմիական գիմնազիայի» ստեղծումն էր (Akademisches Gymnasium)։ Երկու կիսամյակների ընթացքում գիմնազիայում սովորողները լսում էին դասախոսությունների ընդհանուր դասընթացը, որից հետո անցնում էին մասնագիտացված դասընթացների, բայց ուսանողների սակավության պատճառով գիմնազիան ստիպված եղան փակել։
1895 թվականին գործարար Էդմունդ Սիմերսը շենք է նվիրում հետազոտությունների և դասախոսությունների համար։ Այժմ այդ շենքը Համբուրգի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքն է։ 19 - րդ դարում Ակադեմիական գիմնազիայի կողքին ստեղծվել էին բուսաբանական այգի (1821), աստղադիտարան (1833), քիմիական լաբորատորիա (1878), ֆիզիկայի լաբորատորիա (1885) և այլն։ Ակադեմիայի շենքը ընդլայնվում էր, որն էլ հանգեցրեց նրան, որ 1907 թվականին ստեղծվեց «Համբուրգի գիտական կազմակերպությունը», որն աջակցում էր գիտարշավներին և հրատարակությունների հրատարակմանը, իսկ գաղութային ինստիտուտին` 1908 թվականից։ 20 - րդ դարի սկզբին Վերներ ֆոն Մելլը փորձեց միավորել այդ հաստատությունները համալսարանի մեջ, բայց քաղաքային խորհրդարանը մերժեց այդ առաջարկը։ Միայն առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Համբուրգի ժողովրդավարական մտածողությամբ բնակչությունը քվեարկեց «Համբուրգի համալսարան» բացելու մասին և համալսարանի ռեկտոր նշանակեց Վերներ ֆոն Մելին։
Համալսարանի հիմքի վրա ստեղծվել է 4 ֆակուլտետ՝ իրավագիտություն, բժշկություն, փիլիսոփայություն և բնական գիտություններ։ Բժշկական ֆակուլտետի ստեղծման նախադրյալը Էպենդորֆում կլինիկայի բացումն էր, որը հայտնի դարձավ 19-րդ դարում Մեծ խոլերայի ժամանակ։ 1954 թ.-ին ֆակուլտետների թիվը հասավ վեցի. բաժանվեցին սոցիալ-տնտեսական ֆակուլտետը և իրավաբանական ֆակուլտետը, բացվեց նաև ավետարանական աստվածաբանական նոր ֆակուլտետը։
1919 թվականին համալսարանն ուներ 1729 ուսանող։ 1950 - ական թվականներին ուսանողների թիվը հասավ 6000-ի, 1960-ական թվականներին այդ թիվը կրկնապատվեց, իսկ 1970-ականներին այստեղ բարձրագույն կրթություն են ստացել 19200 ապագա մասնագետներ։ Ներկա պահին Համբուրգի համալսարանում սովորում են 39000 ուսանողներ ։
Նշանավոր աշխատակիցներ և ուսանողներ
Համբուրգի համալսարանում սովորել են և գիտական աստիճան են ստացել. Համբուրգի համալսարանում դասավանդել են.
Աստղագիտություն
1918 թվականին հայտնաբերված Ունիվերսիտաս (905) աստերոիդը կոչվել է Համբուրգի համալսարանի անունով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարաններ Կատեգորիա:1919 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Համբուրգ Կատեգորիա:1919 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կոլումբայնի ավագ դպրոց
Պատմություն
Դպրոցը բացվել է 1973 թվականի աշնանը։ Առաջին ուսումնական տարում չի ունենցել ավարտական դասարան, ինչը շարունակվում է մինչև 1975 թվականը։ Դպրոցը գտնվում է նույնանուն ավանում։ Անվանումը ստացել է Կոլորադո նահանգում աճող Կոլումբայն ծաղկի էնդեմիկ տեսակից։ Առաջին տնօրենն է եղել ոմն Ջերալդ Դիֆորդը։
Դպրոցի պաշտոնական գույներն են կապույտը և մոխրագույնը։ Գույների ընտրության հարցը դրվել էր 1973 թվականին` քվեարկության ճանապարհով, որին մասնակցում էին ապագա աշակերտները։
Զանգվածային սպանություններ
Դպրոցն հայտնվում է համաշխարհային լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում 1999 թվականի ապրիլի 20-ին, երբ ավարտական դասարանի աշակերտներ Էրիկ Հարիսը և Դիլան Կլեբոլդը զինված մուտք գործեցին հաստատություն՝ մոտ մեկ ժամվա ընթացքում սպանելով տասներկու աշակերտների և մեկ ուսուցչի, ինչպես նաև վիրավորեցին ևս 23 աշակերտի։ Ոճիրը կատարելուց հետո պատանի մարդասպանները ինքնասպանություն գործեցին։ Կոլումբայնի ահաբեկչությունը մինչ օրս համարվում է ամերիկյան դպրոցներում կատարված խոշորագույն հանցագործություններից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դպրոցներ
Ռուժիչանկա
Ռուժիչանկա (Ружичанка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուժիչանկա գյուղում բնակվում էր 1 500 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 555,56 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սվիփի (Մեստիայի շրջան, Ցխումարիս)
Սվիփի (სვიფი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 123 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Կալոլցիոկորտե
Կալոլցիոկորտե  (Calolziocorte), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 14 121 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է՝ 1531 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 9,14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 23801: Հեռախոսային կոդ՝ 0341.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ալեքսեյ Գրիցայ
Ալեքսեյ Միխայլովիչ Գրիցայ (Алексей Михайлович Грицай, ), խորհրդային, ռուս նկարիչ, գեղանկարիչ, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1974), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1978) և Ստալինյան երրորդ աստիճանի երկու մրցանակների (1951, 1952):
Կենսագրություն
Ալեքսեյ Գրիցայը ծնվել է 1914 թվականի փետրվարի 22-ին (մարտի 7) Պետրոգրադում։
Սովորել է Լենինգրադում՝ Ս. Զեյդենբերգի ստուդիայում։ 1932-1939 թվականներին սովորել է Լենինգրադի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում Սեմյոն Աբուգովի, Իսահակ Բրոդսկու և Վասիլի Յակովլևի մոտ։
Դասավանդել է Մոսկվայի 1905 թվականի հիշատակի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1948-1952 և 1964-1998 թվականներին՝ Մոսկվայի Վ. Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտում։ 1964 թվականից ղեկավարել է իր առանձին արվեստանոցը։ 1966 թվականին դարձել է պրոֆեսոր։
Հիշատակ
2020 թվականի օգոստոսին Մոսկվայում՝ Վերխնայա Մասլովկա փողոցի թիվ 3 տան ճակատամասին, տեղադրվել է նկարչի հուշատախտակը ։
Գինեկոմաստիա
Գինեկոմաստիա, կնաստինքություն (γῠνή - կին և - կուրծք), էնդոկրին համակարգի հիվանդություն է, որի դեպքում տեղի է ունենում տղամարդու կրցքագեղձի չափերի ոչ քաղցկեղածին մեծացում ։ Կարող է առաջանալ հոգեկան դիսթրես կամ դիսֆորիա։
Գինեկմաստիայի զարգացումը սովորաբար կապված է լինում սեռահասունացման տարիքում տեղի ունեցող բարորակ փոփոխությունների հետ։ Սակայն, սեռահասունացման տարիքում առաջացած գինեկոմաստիաների դեպքերի 75%-ը սկսվելուց 2 տարի անց ինքնուրույն անցնում են՝ առանց որևէ բուժման ։ Ավելի հազվադեպ գինեկոմաստիան կարող է առաջանալ որպես որևէ հիվանդագին վիճակի դրսևորում ։ Գինեկոմաստիայի առաջացման ախտաբանական պատճառները բազմազան են և կարող են ընդգրկել Կլայնֆելտերի համախտանիշ, որոշ քաղցկեղներ, ներզատական համակարգի հիվանդություններ, նյութափոխանակության խանգարումներ, տարբեր դեղամիջոցների ընդունում, կամ կարող է առաջանալ տեստոստերոնի արտադրության նվազման հետևանքով ։ Ներզատական համակարգի այն խանգարումները, որոնք բերում են էստրոգեն/տեստոստերոն հարաբերակցության բարձրացման, հանդիսանում են պատճառ գինեկոմաստիայի առաջացման համար ։ Սա կարող է լինել նաև այն դեպքում, երբ անդրոգենների և էստրոգենների քանակները գտնվում են նորմայի սահմաններում, սակայն նրանց հարաբերակցությունը խախտված է ։ Ախտորոշումը դրվում է նշանների և ախտանիշների հիման վրա։
Այս վիճակը հիմնականում ինքն իրեն հետ է զարգանում և շատ հաճախ գինեկոմաստիայի համար հարկավոր է լինում միայն պահպանողական բուժում։ Եթե բուժումը 2 տարվա ընթացքում չի տալիս որևէ արդյունք, ապա այն համարվում է ոչ արդյունավետ։ Գինեկոմաստիայի որոշ դեպքերում, երբ պատճառը հանդիսանում է արոմատազաների ավելցուկային համախտանիշը կամ Պետց-Ջագերսի համախտանիշը (Peutz-Jeghers), որոշ արդյունավետություն ունեն արոմատազի ինհիբիտորները, բայց սովորաբար կարիք է լինում դիմել հավելյալ հյուսվածքի վիրահատական հեռացմանը ։
Գինեկոմաստիան հաճախ հանդիպող հիվանդություն է։ Ֆիզիոլոգիական գինեկոմաստիան զարգանում է դեռահաս տղաների 70%-ի մոտ ։ Նորածինները հաճախ ունենում են ժամանակավոր գինեկոմաստիա՝ կապված մայրական հորմոնների ազդեցության հետ։ Դեռահաս տղաները նույնպես ունենում են ժամանակավոր գինեկոմաստիա՝ սեռահասունացման ժամանակ տեղի ունեցող հորմոնալ փոփոխությունների հետևանքով։
Նշաններ և ախտանիշներ
Գինեկոմաստիայի դասական պատկերը հետևյալն է՝ տղամարդու կրծքի մեծացում՝ պտուկի արեոլայի տակ շոշափվող փափուկ, սեղմվող և շարժուն ենթամաշկային հյուսվածքով, որը տարբերվում է ավելի փափուկ ճարպային հյուսվածքից ։ Կարող են մեծանալ ինչպես մեկ այնպես էլ երկու կրծքագեղձերը ։ Մաշկի փոսությունը և պտուկի ներքաշումը չեն համարվում գինեկոմաստիային բնորոշ նշաններ ։ Պտուկից կաթնային արտադրությունը նույնպես չի համարվում գինեկոմաստիային բնորոշ նշան, սակայն կարող է առկա լինել եթե գինեկոմաստիայի պատճառ է հանդիսացել պրոլակտին արտադրող ուռուցքը ։ Գինեկոմաստիայի այլ հնարավոր նշաններից են կրծքավանդակի հյուսվածքի անահմաչափությունը և հարպտկային շրջանի տրամագծի մեծացումը ։
Գինեկոմաստիա ունեցող տղամարդիկ կարող են լինել անհանգիստ կամ սթրեսի ենթարկված՝ հնարավոր կրծքագեղձի քաղցկեղի կասկածի պատճառով ։
Պատճառներ
Գինեկոմաստիան առաջանում է էստրոգեն/անդրոգենային հարաբերակցության խանգարման հետևանքով, որը առաջանում է էստրոգենների արտադրության շատացման, անդրոգենների արտադրության նվազման կամ այս երկուսի համատեղման պատճառով ։ Տղամարդկանց կրծքագեղձի հյուսվածքում Էստրոգենները ազդում են որպես աճի գործոն և նպաստում են նրա մեծացմանը ։ Դեպքերի 25%-ում գինեկոմաստիայի պատճառը անհայտ է մնում , իսկ դեպքերի 10-25%-ի պատճառ են հանդիսանում դեղամիջոցները ։
Տղամարդկանց մոտ տարբեր հիվանդությունները, ինչպիսիք են՝ լյարդային հիվանդությունները, երիկամային անբավարարությունը կամ տեստոստերոնի ցածր մակարդակը, կարող են առաջացնել տղամարդու կրծքագեղձի մեծացում։ Մեծահասակների մոտ ամենատարածված պատճառներն են հանդիսանում դեղամիջոցները և լյարդային հիվանդությունները ։ Մեթադոնը, ալդոստերոնի անտագոնիստները (սպիրոնոլակտոն և էպլերենոն), ՄԻԱՎ-ի դեպքում օգտագործվող դեղամիջոցները, քաղցկեղի քիմիոթերապիան, շագանակագեղձի քաղցկեղի հորմոնային թերապիան, սրտխառնոցի և խոցերի համար օգտագործվող դեղամիջոցները, կալցիումի անցուղիների պաշարիչները, հակասնկային դեղամիջոցները (կետոկոնազոլ), հակաբիոտիկները (մետրոնիդազոլ), եռցիկլիկ հակադեպրեսանտները (ամպիտրիպտիլին), ինչպես նաև որոշ խոտաբույսեր (լավանդա, թեյի ծառի յուղ, դոնգ քուայ) կարող են առաջացնել գինեկոմաստիա ։ Միջատասպան ֆենոտրինը ցուցաբերում է հակաանդրոգենային ակտիվություն և կարող է առաջացնել գինեկոմաստիա ։
Ֆիզիոլոգիական
Երկու սեռերի շատ նորածին երեխաների մոտ դիտվում է կրցքագեղձերի մեծացում հետծննդյան շրջանում կամ կյանքի առաջին մեկ շաբաթում ։ Հղիության ընթացքում ընկերքը ձևափոխում է անդրոգենային հորմոն դեհիդրոէպիանդրոստերոնը (ԴՀԷԱ) և ԴՀԷԱ սուլֆատը էստրոգենային հորմոնների՝ էստրոն և էստրադիոլ համապատասխանաբար։ Սրանից հետո էստրգենները դուրս գալով ընկերքից տեղափոխվում են պտղի արյան հոսք՝ բերելով երեխաների մոտ ժամանակավոր գինեկոմաստիայի առաջացման ։ Որոշ նորածինների մոտ կարող է արտադրվել նեոնատալ կաթ ։ Երեխաների մոտ դիտվող ժամանակավոր գինեկոմաստիան սովորաբար անցնում է երկու կամ երեք շաբաթ անց ։
Դեռահասների մոտ գինեկոմաստիան սովորաբար սկսվում է 10-12 տարեկան հասակում և հիմնականում անցնում է 18 ամիս անց ։
Տեստոստերոնի արտադրության նվազումը և ենթամաշկային ճարպային հյուսվածքի շատացումը համարվում են ծերացման նորմալ գործընթաց և կարող են բերել գինեկոմաստիայի զարգացման մեծահասակ տղամարդկանց մոտ։ Սա հայտնի է նաև որպես սենիլ գինեկոմաստիա ։ Այս տղամարդկանց մոտ ճարպային հյուսվածքի շատացումը բերում է նրան, որ այդ հյուսվածքում անդրոգենային հորմոնները, ինչպիսին է տեստոստերոնը, ավելի շատ են փոխակերպվում էստրոգենների ։
Երբ մարդու օրգանիզմը զրկվում է ադեկվատ սնուցումից, տեստոստերոնի մակարդակը ընկնում է, մինչդեռ մակերիկամները շարունակում են արտադրել էստրոգեններ, այսպիսով առաջացնելով հորմոնալ անհավասարակշռություն ։ Գինեկոմաստիա կարող է առաջանալ նաև, երբ նորմալ սնուցումը վերականգնվում է (սա հայտնի է որպես վերասնուցման գինեկոմաստիա) ։
Տղամարդկանց գինեկոմաստիայի դեպքերի շատ փոքր չափաբաժինը կապված է հազվադեպ հանդիպող հիվանդությունների հետ՝ սպինալ և բուլբար մկանային ատրոֆիա և արոմատազների ավելցուկային համախտանիշ ։
Ոչ ֆիզիոլոգիական
Գինեկոմաստիայի դեպքերի 10-25%-ը համարվում են ոչ ֆիզիոլոգիական և առաջանում են որոշակի դեղամիջոցների օգտագործումից ։ Գինեկոմաստիա առաջացնող դեղամիջոցներն են՝ ցիմետիդին, կետոկոնազոլ, գոնադոտրոպ ռիլիզինգ հորմոնի անալոգներ, մարդու աճի գործոն, մարդու խորիոնային գոնադոտրոպին, 5ալֆա-ռեդուկտազի ինհիբիտորներ՝ ֆինաստերիդ և դուտաստերիդ, շագանակագեղձի քաղցկեղի համար օգտագործվող որոշ էստրոգեններ և հակաանդրոգեններ՝ բիկալուտամիդ, ֆլուտամիդ և սպիրոնոլակտոն  ։
Դեղամիջոցները, որոնք հավանաբար կապված են գինեկոմաստիայի առաջացման հետ հետևյլան են՝ կալցիումական անցուղիների պաշարիչներ (վերապամիլ, ամլոդիպին, նիֆեդիպին), րիսպերիդոն, օլանզապին, անաբոլիկ ստերոիդներ, ալկոհոլ, օփիոիդներ, էֆավիրենզ, հիմնայնացնող միջոցներ և օմեպրազոլ ։ Մաշկի խնամքի պարագաների որոշ բաղադրիչներ, ինչպիսին է օրինակ՝ լավանդայի յուղը կամ թեյի ծառի յուղը, ինչպես նաև որոշ սննդային հավելումներ, ինչպիսին են՝ դոնգ քուայը և Tribulus terrestris-ը, կարող են առաջացնել գինեկոմաստիա ։
Քրոնիկական հիվանդություն
Երիկամային անբավարարությամբ տառապող մարդիկ սովորաբար թերսնուցված են, ինչը կարող է բերել գինեկոմաստիայի զարգացման։ Դիալիզը պետք է թեթևացնի երիկամային անբավարարությունից առաջացած թերսնուցումը։ Ինչպես նաև երիկամային անբավարարությամբ շատ հիվանդների մոտ լինում է հորմոնալ անհավասարակշռություն, կապված տեստոստերոնի արտադրության ընկճման և ամորձիների վնասման հետ, ինչը առաջանում է արյան մեջ միզանյութի բարձր խտությունից, այս վիճակը հայտնի է որպես ուրեմիա ասոցացված հիպոգոնադիզմ ։