cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զինված բախում Ֆիզուլիում (2014)
Իրադարձությունների ժամանակագրություն
Ադրբեջանի ՊՆ-ն տարածել էր հայտարարություն, թե իբր հայկական կողմը հարձակվել է ադրբեջանական հենակետի վրա ։ Ի պատասխան այդ մեղադրանքներին, ՊՆ մամլո խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը հայտարարել է .Որտեղ եք դուք տեսել, որ սահմանները պահեն կապիտանները և կրտսեր սպաները, իսկ շարքային զինծառայողները հարձակվեն որպես դիվերսանտներ: Հայկական կողմը որպես ապացույց նշում է ադրբեջանական կողմի զոհվածների տարիքը և կոչումները՝ մեղադրելով Ադրբեջանին դիվերսիոն ներթափանցման համար ։ Բացի այդ հայկական ԶԼՄ-ները հավելում են, որ Ֆիքրեթ Մամեդովի թաղման արարողության նկարի վրա Մամեդովը պատկերված է եղել հատուկ նշանակության զորքերի տոնական համազգեստով և տարբերանշաններով։ Ադրբեջանական կողմն էլ նշել է, որ Մամեդովը եղել է մոտոհրաձգային դասակի հրամանատար ։
Կորուստներ
Լեռնային Ղարաբաղի զինված ուժեր
Ադրբեջանի զինված ուժեր
Վիրավորներ
Ադրբեջանի ԶՈւ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի ճակատամարտեր
Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն (Казахская Советская Социалистическая Республика ), նաև՝ Ղազախական ԽՍՀ կամ Խորհրդային Ղազախական, ԽՍՀՄ վարչատարածքային միավոր Կենտրոնական Ասիայում, 15 միութենական հանրապետություններից մեկը։ Գոյություն է ունեցել 1921 թվականի փետրվարի 25-ից 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ը։ Ղազախստանը տարածությամբ երրորդ, իսկ բնակչության թվով՝ չորրորդ հանրապետությունն էր ԽՍՀՄ-ում։ Արևմուտքից-արևելք տարածքը ձգվում է 3 հազար կմ, իսկ հյուսիսից-հարավ ավելի քան 1.5 հազար կմ։
Ղազախստանի գրեթե ողջ տարածքը զբաղեցնում են հարթավայրերն ու բլուրները, միայն արևելքում և հարավ-արևելքում բարձրանում են Ալթայի, Ջունգարական Ալա Թաուի, Տյան Շանի լեռնաշղթաները։ Առատ անձրևների շնորհիվ այստեղ կան փարթամ անտառներ, խոտավետ տափաստաններ և մարգագետիններ։ Տյան Շանի բարձրաբերձ լանջերին գտնվում են արոտավայրերը։ Լեռնագագաթներին փայլփլում են սառցադաշտերը։ Ղազախստանի ամենահարավում, նախալեռնային հարթավայրերում, արգավանդ հողաշերտերն են։ Այստեղ մշակում են բրինձ, շաքարի ճակնդեղ, բամբակ, խաղող, սեխ, ձմերուկ։
Խորհրդային Ղազախստանի նշանավոր քաղաքներն են համարվել Բալխաշը, Տեմիրթաուն, Երմակը, Շևչենկոն, Ալմաթան և այլն։
1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Գերագույն խորհուրդի որոշմամբ, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը վերանվանվեց Ղազախստանի Հանրապետության։
Խորհրդային Միությունը լուծարվեց 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։
1992 թվականի մարտի 2-ին Ղազախստանի Հանրապետությունը դարձավ ՄԱԿ լիիրավ անդամ։
Կատեգորիա:Ղազախստանի պատմություն Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ Կատեգորիա:Ասիայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Գեորգյան ճարտարապետություն
Գեորգյան ճարտարապետություն (Georgian architecture), անգլախոս երկրներում տարածված գեորգյան դարաշրջանին բնորոշ ճարտարապետության անվանումը, որն ընդգրկում է գրեթե ամբողջ 18-րդ դարը։ Այս եզրույթն օգտագործվում է որպես 18-րդ դարի անգլիական ճարտարապետության ընդհանուր անվանում, ճիշտ այնպես, ինչպես 19-րդ դարի էկլեկտիկական ճարտարապետության ամբողջ բազմազանությունը ներկայացվում է «Վիկտորիանական ճարտարապետություն» եզրույթով ։
Սահմանում
Գեորգյան դարաշրջանում գերիշխող ուղղությունը պալադականությունն էր։ Այս եզրույթը համապատասխանում է եվրոպական ճարտարապետության դասականությանը և կրում է հունահռոմեական ճարտարապետական և մշակութային հատկանիշներ։ Տեռասե շինությունները բաղկացած են նվազագույն դեկորով աղյուսե տներից։ Նախընտրելի են հստակ երկրաչափական գծերը։ Անգլիայում եվրոպական ռոկոկոյին համապատասխանել են արիստոկրատների մոլուցք հեռավոր արևելյան (շինուազրի) կամ միջնադարյան (նեոգոթիկա) ճարտարապետության էկզոտիկ ձևերը ։
Ոճի առանձնահատկություններ
Գեորգիականության առանձնահատկություններին է շենքի նախագծման ընթացքում դրա սիմետրիկ դասավորությունը։ Այս ոճի տների ճակատները կազմված են հարթ կարմիր (Մեծ Բրիտանիայում) կամ բազմագույն աղյուսներից (ԱՄՆ-ում և Կանադայում) և գաջից սպիտակ զարդերից։ Զարդանախշը սովորաբար պատրաստվում է բարդ կամարների և պիլաստերի տեսքով։ Մուտքի դռները ներկված են տարբեր գույներով և վերին մասում ունեն լույս փոխանցող բացվող պատուհաններ։ Շենքերը բոլոր կողմերից շրջապատված են գետնախարսխով ։
Էվոլյուցիա
18-րդ դարի երկրորդ կեսը նշանավորվել է խոշոր քաղաքաշինական ձեռնարկություններով, որի ընթացքում ձևավորվել է Մեծ Բրիտանիայի հիմնական քաղաքների` Լոնդոնի, Էդինբուրգի, Դուբլինի և Բաթ հանգստավայրի ժամանակակից տեսքը։ Լոնդոնի գեորգյան թաղամասերը (օրինակ՝ Բլումսբերին) բնութագրվում են քառակուսի և արիստոկրատ հողատերերի անունները կրող հրապարակներով։ Այս ոճի զարգացման գագաթնակետը շոտլանդացի Ռոբերտ Ադամի աշխատանքն է, որը լայն ճանաչում է գտել ամբողջ Եվրոպայում։ Նուրբ է հատկապես դրա ներքին հարդարումը։ Գեորգյան ճարտարապետությունը անգլիական թագի արտասահմանյան տիրապետություններում դարձել է գաղութային ոճի հիմքը։ Դրա հիման վրա Միացյալ Նահանգներում հետագայում ձևավորվել է այսպես կոչված «ֆեդերալիստական ​​ոճը»։ 19-րդ դարի սկզբին գեորգյան ոճը փոխարինվել է ռեգենտսիստական ​​ոճով ։
ԱՄՆ զորքերի դուրսբերումն Աֆղանստանից (2020-2021)
ԱՄՆ զինված ուժերը Աֆղանստանից դուրս են բերվել 2021 թվականի օգոստոսի 31-ին, ինչն ավարտվել է ՆԱՏՕ-ի «Ազատության պահապան» և «Վճռական աջակցություն» գործողությունները։ ԱՄՆ-ը և նրա դաշնակիցները երկիր են ներխուժել 2001 թվականին՝ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո, ինչի հետևանքով պատերազմը դարձել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերկար զինված հակամարտությունը։ 2021 թվականի հուլիսի 2-ին (ՆԱՏՕ-ի հիմնական առաքելության ավարտից հետո) ստեղծվել են Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի առաջատար զորքերն այն դիվանագիտական կորպուսի պաշտպանության համար, որն աշխատանքը շարունակել է Քաբուլում։
Հուլիսի 30-ին մեկնարկել է «Ապաստան դաշնակիցների համար» գործողությունը. ԱՄՆ-ի ավիացիան երկրից տարհանել է Աֆղանստանի ընտրված քաղաքացիներին (զինվորական թարգմանիչներին), որոնց բռնաճնշումների վտանգ էին սպառնում։
Օբամայի վարչակազմ
2011 թվականին ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ն Աֆղանստանից դուրս կգա 2014 թվականի վերջին՝ ավարտելով «Անխորտակելի ազատություն» գործողությունը ։ Չնայած այն բանին, որ 2014 թվականին ամերիկյան զորքերի զգալի մասը դուրս է բերվել, և ՆԱՏՕ-ի Անվտանգության աջակցման միջազգային ուժերն ավարտել են իրենց աշխատանքը, 9800 ամերիկացի զինվորներ մնացել են Աֆղանստանի ներսում տեղակայված «Ազատության պահապան» գործողության ժամանակ, որը ՆԱՏՕ-ի «Վճռական աջակցություն» առաքելության մաս է կազմում ։ Գեներալ Ջոն Ֆ. Քեմփբելը նոր ռազմական գործողության համար լրացուցիչ 1000 ամերիկացի զինծառայող է խնդրել ։
Թրամփի վարչակազմ
2017 թվականի ամռանը, երբ Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի զինծառայողների պաշտոնական թվաքանակը կազմում էր 8400 մարդ, նախագահ Դոնալդ Թրամփը ամերիկյան զինվորականներին լիազորություն տվեց որոշումներ կայացնել Սիրիայում, Իրաքում և Աֆղանստանում ռազմական գործողությունների համար զորքերի թվաքանակի ավելացման մասին՝ առանց Սպիտակ տնից նախնական համաձայնության ։ ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարար Ջիմ Մեթիսը գովել է այս որոշումը. «Դա երաշխավորում է, որ նախարարությունը կարող է հեշտացնել մեր առաքելությունների կատարումը և օպերատիվ կերպով համաձայնեցնել մեր պարտավորությունները տեղերում տիրող իրավիճակի հետ։ Աֆղանստանում մեր ընդհանուր առաքելությունը մնում է նույնը՝ կրթել, խորհուրդ տալ և օգնություն ցույց տալ աֆղանական ուժերին, որպեսզի նրանք կարողանան պաշտպանել աֆղանական ժողովրդին, իսկ ահաբեկիչները չկարողանան ապաստան գտնել Աֆղանստանում՝ մեզ կամ այլոց վրա հարձակվելու համար»,-ասել է նա ։ Աֆղանստանում 2017 թվականի ապրիլից գործող ԱՄՆ-ի ռազմավարության ընդհանուր ուրվագծերը նկարագրվել են որպես աֆղանական ուժերին ուսուցման, խորհրդատվության և օգնության համար հատուկ գործողությունների ուժերի ավելացում, Պակիստանում տարրերի դեմ պայքարի ավելի հուսալի ծրագիր, որոնք օգնում են թալիբներին, ավելի մեծ ավիացիայի և հրետանու տեղակայում, ինչպես նաև ներկայիս կառավարության գոյատևման քաղաքական հանձնառություն Քաբուլում ։
2017 թվականի օգոստոսի 21-ին նախագահ Թրամփը հրապարակել էր Աֆղանստանում իր վարչակազմի ռազմավարությունը՝ հայտարարելով, որ «հաղթանակը հստակ սահմանում կունենա՝ հարձակում մեր թշնամիների վրա, ԻԼԻՊ-ի ոչնչացում, Ալ-Քաիդայի փլուզում, թալիբների կողմից երկրի նկատմամբ վերահսկողության զավթման կանխարգելում և ամերիկացիների դեմ զանգվածային ահաբեկչական գործողությունների կանխարգելում» ։ Օգոստոսի 24-ին Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի ուժերի հրամանատար, գեներալ Ջոն Ու.Նիքոլսոն կրտսերը հաստատել է, որ զորքերի թվաքանակը, ռազմավարությունը և հաջողության պայմանները կախված են ռազմական գործողությունների տեմպից և ցամաքային պայմաններից, ոչ թե «կամայական ժամկետներից» ։ Թրամփը չի հստակեցրել, թե քանի զինծառայող է գործի դրվելու իր նոր բաց ռազմավարությանը համապատասխան, սակայն Կոնգրեսի պաշտոնյաներին ասվել է, որ անհրաժեշտ է տեղակայել ևս 4000 զինծառայող ։ The Washington Post-ը օգոստոսի 30-ին հաղորդել է, որ Աֆղանստանի համար ԱՄՆ-ի լրացուցիչ ուժերը, հավանաբար, բաղկացած կլինեն ծովային հետևակի դեսանտայիններից և փոքր հրետանային ջոկատներից, որոնք բաղկացած են մոտավորապես 100 զինծառայողներից մեկ միավորի համար, որոնք պետք է ցրվեին ամբողջ երկրում, որպեսզի լրացնեն օդային աջակցության բացը ։ Զեկույցի համաձայն, հավանաբար, կօգտագործվի օդային աջակցությունը լրացուցիչ F-16 կործանիչների, A-10 գրոհիչների և լրացուցիչ B-52 ռմբակոծիչների կամ դրանց համակցության տեսքով ։ Թերթը նաև հայտարարել է. «ԱՄՆ-ի լրացուցիչ ուժերը թույլ կտան ամերիկացիներին ավելի շատ տեղերով և մարտական գործողությունների վայրին մոտ խորհրդակցել աֆղանական զորքերին»,-հայտարարել են Քաբուլում ԱՄՆ-ի պաշտոնատար անձինք։ «Քանի որ ավելի մեծ թվով ստորաբաժանումներ հեռու են երկրի խոշորագույն բազաներից, այդ ուժերը քողարկելու համար կպահանջվի լրացուցիչ աջակցություն օդից և հրետանիից» ։ New York Times-ը հավելել է, որ «ամերիկացի զինվորականները կկարողանան տեղում առանձին աֆղանական բրիգադներ կոնսուլտացիաներ անցկացնել՝ նրանց հեռավոր շտաբներից հրահանգելու փոխարեն։ Նրանք կարող են ակտիվացնել հատուկ գործողությունների ուժերի ուսուցման գործողությունները և այդպիսով զգալիորեն մեծացնել աֆղանական հատուկ ջոկատայինների քանակը։ Դա թույլ կտա ամերիկացի զինվորական հրամանատարներին և զինծառայողներին ավիացիոն և հրետանային հարվածներ հասցնել աֆղանական ավելի մեծ թվով ստորաբաժանումների անունից» ։
2017 թվականի օգոստոսի 30-ին պաշտպանության նախարարությունը հայտնել էր, որ Աֆղանստանում ավելի շատ զորքեր են գտնվում, քան ենթադրվում էր ավելի վաղ։ Պենտագոնը հայտարարել է, որ կոնտինգենտի փաստացի քանակն ավելի մոտ էր 11 000-ին, քան նախկինում հայտարարված 8 400-ին, ընդ որում ավելի մեծ թիվ էր ներառում ինչպես գաղտնի, այնպես էլ ժամանակավոր ստորաբաժանումները ։ Զինծառայողների թվաքանակի ավելի ցածր գնահատականը եղել է հաշվապահական հաշվառման և բյուրոկրատիայի ապակողմնորոշիչ միջոցների արդյուն ։ 2017 թվականի սեպտեմբերին Թրամփի վարչակազմը սկսել է Աֆղանստան ուղարկել ավելի քան 3000 լրացուցիչ զինծառայողներ, ինչի արդյունքում Աֆղանստանում ամերիկացի զինծառայողների ընդհանուր թիվը գերազանցել է 14 000-ը  ։ Երբ գեներալ Օսթին Սքոթ Միլերը 2018 թվականի սեպտեմբերին ընդունեց Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի ուժերի հրամանատարությունը, երկրում տեղակայվեց 15 000 ամերիկացի զինծառայող։
2019 թվականի հոկտեմբերին մեկ ամիս առաջ թալիբների հետ խաղաղ բանակցությունների կտրուկ դադարեցումից հետո գեներալ Միլլերը հայտարարել էր, որ ամերիկյան ուժերը մեկ տարվա ընթացքում կրճատվել են մինչև 13 000՝ Քաբուլում ամերիկյան հրամանատարության միակողմանի որոշման արդյունքում։ Պաշտպանության նախարար Մարկ Էսպերը մեկնաբանել է զորքերի կրճատումը, ասելով, որ «Գեներալ Միլերը անում է այն, ինչ ես խնդրել եմ մեր բոլոր հրամանատարներին, երբ պաշտոնն ստանձնեց... տեսնել, թե որտեղ նրանք կարող են ազատ արձակել ժամանակը, փողը և աշխատուժը», որպես ազգային պաշտպանության ռազմավարության մաս, որը կոչված է աստիճանաբար տեղափոխել ԱՄՆ-ի գլոբալ ռազմական ռազմավարությունը ահաբեկչության դեմ պայքարի առաջնայնությունից և Ռուսաստանի և Չինաստանի դեմ պայքարին ։ 2019 թվականի դեկտեմբերին «Աֆղանական փաստաթղթերում» պարզվել է, որ բարձրաստիճան զինվորականներն ու կառավարական պաշտոնյաները ընդհանուր առմամբ այն կարծիքին են եղել, որ Աֆղանստանում պատերազմում հնարավոր չէ հաղթել, բայց դա թաքցրել են հասարակությունից ։ 2019 թվականի վերջին գրեթե 2400 ամերիկացիներ զոհվեցին պատերազմում, ավելի քան 20 000-ը վիրավորվեցին ։
2020 թվականի փետրվարի 29-ին ԱՄՆ-ը և «Թալիբան» շարժումը «Դոհայի համաձայնագիր» անվանումով խաղաղ համաձայնագիր են ստորագրել այն դրույթներով, որոնք ներառում են Աֆղանստանից ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի բոլոր կանոնավոր զորքերի դուրսբերումը, «Թալիբանի» պարտավորությամբ կանխել «Ալ-Քաիդայի» գործողությունը Թալիբանի վերահսկողության տակ գտնվող շրջաններում, և որոնք ներառում են Թալիբանի և Աֆղանստանի այն ժամանակվա Իսլամական Հանրապետության կառավարության միջև բանակցությունները ։ Գործարքը պաշտպանել են Չինաստանը, Պակիստանը և Ռուսաստանը , և միաձայն հավանություն է տվել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը ։
Թրամփի վարչակազմը համաձայնել է մինչև 2020 թվականի հուլիսը 13 հազարից մինչև 8600 զինծառայողների սկզբնական կրճատման՝ հետագայում մինչև 2021 թվականի մայիսի 1-ը ամբողջական դուրսբերմամբ, եթե Թալիբանը կատարի իր պարտավորությունները ։ Սակայն Բայդենի վարչակազմը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը զորքերի դուրսբերումը չի սկսի մինչև մայիսի 1-ը և դուրսբերումը կավարտի մինչև սեպտեմբերի 11-ը ։ Հուլիսի 8-ին Բայդենը որոշել է ԱՄՆ-ի դուրս գալու վերջնաժամկետը՝ օգոստոսի 31-ը ։ Պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն շարունակելու է օդային հարվածներ հասցնել ։
Խաղաղության համաձայնագիր ԱՄՆ-ի և Թալիբանի միջև
2020 թվականի փետրվարին նախագահ Թրամփը և ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները պայմանավորվել են գործարք կնքել թալիբների հետ, որը նախատեսում է ԱՄՆ-ի ռազմական ուժերի պաշտոնական դուրսբերում Աֆղանստանից։ Համաձայնագրի պայմանների համաձայն՝ թալիբները խոստացել են «թույլ չտալ» Ալ-Քաիդային «կամ ցանկացած այլ ծայրահեղական խմբավորման գործել իրենց կողմից վերահսկվող շրջաններում»։ Համաձայնագրում, որը վերնագրված է «Աֆղանստանում խաղաղության հասնելու մասին համաձայնագիր», ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի ուժերը լրջորեն դուրս են բերվել, և սահմանվել է վերջնաժամկետ՝ ԱՄՆ-ի զորքերի լիակատար դուրսբերման համար՝ 2021 թվականի մայիսի 1-ին ։ Թրամփը բաց է թողել ռազմական գործողությունների վերսկսման հնարավորությունը, եթե թալիբները խախտեն համաձայնագրի պայմանները, խոստանալով, որ եթե պայմանները խախտվեն, մենք կվերադառնանք այն ուժի հետ, որը ոչ ոք երբեք չի տեսել ։
2020 թվականի փետրվարի 29-ին ԱՄՆ-ն թալիբների հետ համաձայնագիր է ստորագրել 14 ամսից զորքերը դուրս բերելու մասին, եթե թալիբները պաշտպանեն համաձայնագրի պայմանները։ 2020 թվականի փետրվարի դրությամբ շուրջ 13 հազար ամերիկացի զինծառայողներ դեռևս գտնվում էին երկրում։ Երկու կողմերը պայմանավորվել են զորքերի աստիճանական դուրսբերման մասին 14 ամսվա ընթացքում պայմանների հիման վրա, և դուրսբերման համաձայնագիրը ներառում է «Միացյալ Նահանգների բոլոր զինված ուժերը, նրանց դաշնակիցները և կոալիցիոն գործընկերները, ներառյալ ամբողջ ոչ դիվանագիտական քաղաքացիական անձնակազմը, մասնավոր անվտանգության կապալառուները, հրահանգիչները, խորհրդականները և սպասարկող անձնակազմը»։ Առաջին փուլում ԱՄՆ-ն Աֆղանստանում իր ուժերը կկրճատի շուրջ 5 000 զինծառայողներով՝ մինչև 8 600, ԱՄՆ-ի և Թալիբանի միջև համաձայնագրի կնքումից հետո 135 օրվա ընթացքում։ Զորքերի աստիճանական դուրսբերման ընթացքում թալիբներն ու աֆղանական կառավարությունը ստիպված կլինեն իշխանության բաժանման մասին ավելի կոնկրետ համաձայնագիր մշակել։ Այդ ժամկետները կառավարությանը կտար բանակցությունների ժամանակ ամերիկյան ռազմական պաշտպանության քողարկում։ ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն հայտարարել է, որ ԱՄՆ մնացած զորքերը լծակ կծառայեն թալիբների կողմից իրենց խոստումների կատարումն ապահովելու համար։ Եթե Թալիբանը Կատարի «Ալ-Քաիդայից» հրաժարվելու իր պարտավորությունները և սկսի ներաֆղանական խաղաղ բանակցությունները, ԱՄՆ-ը կհամաձայնի տասը ամսվա ընթացքում Աֆղանստանից մնացած բոլոր ամերիկյան ուժերի ամբողջական դուրսբերմանը     ։ ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ի գծով նրա դաշնակիցները համաձայնել են 14 ամսվա ընթացքում դուրս բերել բոլոր զորքերը, եթե գրոհայինները պաշտպանեն գործարքը ։
2020 թվականի մարտի 1-ին խաղաղ համաձայնագիրը լուրջ խնդրի առաջ կանգնեց, երբ նախագահ Հանին մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց, որ Աֆղանստանի կառավարությունը, որը գործարքի կողմ չի եղել, կմերժի համաձայնության կոչը՝ գերիների փոխանակումը Թալիբանի հետ անցկացնելու վերաբերյալ, որը առաջարկվել էր 2020 թվականի մարտի 10-ին՝ ներաֆղանական բանակցությունների սկզբում, հայտարարելով, որ «Աֆղանստանի կառավարությունը ոչ մի պարտավորություն չի ստանձնել 5000 թալիբների բանտարկյալների ազատ արձակման համար»   ։ Հանին նաև հայտարարել է, որ գերիների ցանկացած փոխանակում «չի կարող բանակցությունների նախադրյալ լինել», բայց պետք է լինի բանակցությունների մի մասը ։
Զորքերի դուրսբերում
Ամերիկյան զորքերի մի մասը Աֆղանստանից դուրս է բերվել 2020 թվականի մարտի 9-ին, ինչպես դա պահանջում է ԱՄՆ-ի և Թալիբանի միջև խաղաղ համաձայնագիրը ։ 2020 թվականի մարտի 10-ին ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարությունը մերժել է տեղեկություններն այն մասին, որ ամերիկացի զինվորականները մշակել են Աֆղանստանից ամերիկյան բոլոր զորքերի դուրսբերման ծրագիր։ Գեներալ Քենեթ Ֆ. Մաքքենզի կրտսերը, Կենտրոնական հրամանատարության ղեկավարը նաև հայտարարել է, որ ծրագիրը 14 ամսվա ընթացքում Աֆղանստանում ամերիկյան զորքերի թվաքանակի կրճատումն էր՝ մինչև 8600 ։ Ավելի ուշ ԱՄՆ-ի բանակը հաստատել է, որ 2020 թվականի ամռանը Աֆղանստան լրացուցիչ զորքեր կուղարկվեն ։ Կենտրոնական հրամանատարության տվյալներով՝ ԱՄՆ-ն աֆղանստանցի զինծառայողների թվաքանակը մինչև 2020 թվականի հունիսի 18-ը կրճատել է մինչև 8600՝ Թալիբանի՝ 2020 թվականի փետրվարի խաղաղ համաձայնագրի համաձայն ։ 2020 թվականի հուլիսի 1-ին, ամերիկյան զորքերին ռուսական ենթադրյալ պարգևատրման ծրագրում թալիբների մասնակցության մասին ԶԼՄ-ներում հաղորդումներից հետո, ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատի զինված ուժերի կոմիտեն քվեարկել է պետական պաշտպանության մասին օրենքի ուղղման օգտին, որպեսզի լրացուցիչ պայմաններ սահմանվեն, որոնք պետք է կատարվեն նախքան ԱՄՆ նախագահ Թրամփը կկարողանա շարունակել Աֆղանստանից զորքերի դուրսբերումը, ներառյալ Այն գնահատման պահանջը, թե արդյոք որևէ երկիր առաջարկել է թալիբներին օգնություն՝ ԱՄՆ-ի և կոալիցիայի, ինչպես նաև արգելել ֆինանսավորման կրճատումը զորքերի պակաս, քան 8000 և կրկին 4000, եթե վարչակազմը չի հաստատել, որ դա չի վտանգել ամերիկյան շահերը Աֆղանստանում ։ 2020 թվականի հուլիսի 1-ին ԱՄՆ-ի Սենատը մերժել է Ռենդ Փոլի կողմից ազգային պաշտպանության թույլտվության մասին օրենքում փոփոխություն կատարելու փորձը, որը կպահանջեր մեկ տարվա ընթացքում Աֆղանստանից ԱՄՆ-ի բոլոր ուժերի դուրսբերում և վերջ կդներ 19-ամյա պատերազմին ։ Օգոստոսի 8-ին պաշտպանության նախարար Մարկ Էսփերը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները կկրճատի զորքերի թիվը մինչև 5000-ից պակաս՝ մինչև 2020 թվականի նոյեմբերի վերջ ։ 2020 թվականի օգոստոսին ԱՄՆ հետախուզության աշխատակիցները հաշվարկել են, որ Իրանի կառավարությունը Թալիբանի հետ կապված ցանց Հաքանիի պարգև է առաջարկել Աֆղանստանում օտարերկրյա զինծառայողների, այդ թվում՝ ամերիկացիների սպանության համար։ CNN-ի համաձայն՝ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը «երբեք չի հիշատակել ռմբակոծություններին Իրանի մասնակցության մասին։ Այս բացթողումը, ներկա և նախկին պաշտոնյաների խոսքով, կապված էր խաղաղ համաձայնագրի և Աֆղանստանից զորքերի դուրսբերման մեծ առաջնահերթության հետ» ։
2020 թվականի նոյեմբերի 17-ին ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատար Քրիստոֆեր Միլերը հայտարարել է զորքերի հետագա դուրսբերման մասին մինչև 2021 թվականի հունվարի 15-ը, ինչի հետևանքով Աֆղանստանում և Իրաքում կմնա համապատասխանաբար 2500 զինծառայող, նախորդ 4500 և 3000-ի համեմատությամբ։ ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ռոբերտ Օ՛Բրայենը նախագահ Թրամփի անունից հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում նա հույս է հայտնել, որ Բայդենի նոր վարչակազմը կհասնի նրան, որ ամերիկյան բոլոր զորքերը տուն վերադառնան ավելի վաղ համաձայնեցված ժամկետին՝ 2021 թվականի մայիսի 1-ին ։ Ջո Բայդենն ավելի վաղ հայտարարել էր, որ աջակցում է Աֆղանստանից ամերիկյան զորքերի դուրսբերմանը իր նախագահական ընտրարշավի ժամանակ, թեև նա չէր բացառում այն բանի հավանականությունը, որ ԱՄՆ-ն «բաց կլինի երկրում փոքր քանակությամբ զորքերի պահպանման համար, որոնց առաքելությունը կլինի բացառապես հակաահաբեկչական գործողությունների վրա կենտրոնացումը» ։
2020 թվականի նոյեմբերի 17-ին Պենտագոնը հայտարարել է, որ Աֆղանստանում ամերիկյան զորքերի թվաքանակը 4500-ից կկրճատի մինչև 2500-ի հունվարի կեսերին, այսինքն՝ մինչև 2021 թվականի հունվարի 15-ը՝ մինչև 2021 թվականի հունվարի 20-ի նախագահ Թրամփի լիազորությունների ժամկետի ավարտը  ։ ԱՄՆ ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ռոբերտ Օ՛Բրայենը հայտարարել է, որ Աֆղանստանում մնացած զորքերը կպաշտպանեն ամերիկացի դիվանագետներին, ամերիկյան դեսպանատունն ու Աֆղանստանում կարևոր աշխատանք կատարող ԱՄՆ կառավարության այլ հաստատություններ, ինչը թույլ կտա ԱՄՆ դաշնակիցներին իրենց աշխատանքն իրականացնել Աֆղանստանում և զսպել ամերիկայի թշնամիներին Աֆղանստանում ։ Հայտարարությունը քննադատության է ենթարկվել սենատորների անդամների կողմից, ինչպիսիք են Սենատի մեծամասնության առաջնորդ Միթչ Մակքոնելը կամ Ռոդ Այլենդից սենատոր Ջեք Ռիդը   ։ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Սթոլթենբերգը իր հայտարարության մեջ զգուշացրել է,որ «չափազանց վաղ կամ չհամաձայնեցված խնամքի գինը կարող է շատ բարձր լինել» ։ Քննադատները հայտարարել են, որ աֆղանական զորքերի դուրսբերումը ոչ միայն կխաթարի առանց այդ էլ փխրուն անվտանգությունը տարածաշրջանում, այլև հայտարարել են, որ զորքերի կրճատումը ոչ միայն վնաս կհասցնի Թալիբանի զինյալների և Աֆղանստանի կառավարության միջև շարունակվող խաղաղ բանակցություններին, այլև կխաթարի փխրուն անվտանգությունն Աֆղանստանում   ։ Պաշտպանության նախարարության բարձրաստիճան ներկայացուցչի խոսքով՝ թվաքանակի կրճատման գնահատման համար օգտագործվող պայմաններն այժմ հիմնված են այն բանի վրա, թե արդյոք ազգային անվտանգության սպառնալիքի տակ կհայտնվի Աֆղանստանում զինծառայողների թվաքանակի կրճատումը մինչև 2500 մարդ։ «Մենք չենք կարծում, որ դա այդպես է»,-ասել է ներկայացուցիչը։ Մեկ այլ պայման էր այն, թե «կարող ենք արդյոք պահպանել մեր դիրքերն Աֆղանստանում, որոնք թույլ կտան մեզ մեր առաքելությունը կատարել մեր դաշնակիցների ու գործընկերների հետ միասին» ։ Այս հայտարարությունը մտահոգություն է առաջացրել Աֆղանստանում, քանի որ ԱՄՆ զորքերը համարվում են թալիբների դեմ խոչընդոտ ։Թրամփի վարչակազմը 2021 թվականի հունվարին ավարտել է զինծառայողների թվաքանակի կրճատումը մինչև 2500 մարդու, ինչը 2001 թվականից ի վեր Աֆղանստանում ամերիկյան զինվորների ամենացածր թիվն է ԱՄՆ-ի կենտրոնական հրամանատարության տվյալներով ՝ 2021 թվականի հունվարի դրությամբ Աֆղանստանում մնացած ԱՄՆ-ի յուրաքանչյուր զինծառայողի համար բաժին է ընկել ավելի քան յոթ պայմանագրային զինծառայողների, ինչը կազմում է ավելի քան 18 հազար պայմանագրային զինծառայող ։
Բայդենի վարչակազմ
2021 թվականի հունվարին նախագահ Ջո Բայդենի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջեյք Սալիվանը հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ն կվերանայի խաղաղ համաձայնագիրը՝ Աֆղանստանից մնացած 2500 զինվորներին արդյունավետ դուրս բերելու համար ։ Բայդենը հավանություն է տվել 2014 թվականին ամբողջական թողարկմանը, սակայն ի սկզբանե պարզ չէր, թե արդյոք նա կաջակցի 2021 թվականի մայիսին Թրամփի թողարկման վերջնաժամկետին  ։ 2021 թվականի մարտին լրատվական հաղորդագրություններում ասվում էր, որ նախագահ Բայդենը պոտենցիալ դիտարկում է Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի ուժերի պահպանման հնարավորությունը մինչև 2021 թվականի նոյեմբեր ։
2021 թվականի ապրիլի 14-ին Բայդենը հայտարարել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ԱՄՆ-ի բոլոր կանոնավոր զորքերը դուրս բերելու իր մտադրության մասին՝ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության 20-րդ տարելիցի և մայիսի 1-ի նախապես պլանավորված վերջնաժամկետից չորս ամիս անց ։ Հայտարարությունից մեկ օր առաջ Բայդենը զանգահարել է ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջորջ Բուշին և Բարաք Օբամային՝ դուրս գալու մասին իր որոշման կապակցությամբ ։ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը հայտարարել է, որ որոշումը կայացվել է Չինաստանի և COVID-19 պանդեմիայի վրա ռեսուրսները կենտրոնացնելու համար  ։ 2021 թվականի փետրվարի 18-ին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը հայտարարել է, որ դաշինքը որոշում չի կայացրել այն մասին, թե ինչպես գործել զորքերի դուրսբերման հարցում ։ Սպասվում է, որ Մեծ Բրիտանիան ԱՄՆ-ի հետ միաժամանակ դուրս կբերի «Վճռական աջակցություն» առաքելության իր մնացած 750 զինծառայողներին ։ Ծրագրի համաձայն՝ ՆԱՏՕ-ի զորքերը նույնպես դուրս կբերեն իրենց մնացած 750 զինծառայողներին։ ԱՄՆ-ն նշել է, որ որոշ զորքեր (ճշգրիտ թիվը դեռ որոշված չէ) կմնան երկրում դիվանագիտական անվտանգության ապահովման համար և պարզ չէ, թե ինչ տեղի կունենա ԱՄՆ-ի հատուկ գործողությունների մի քանի հարյուր ուժերի հետ, որոնք աշխատում են ԿՀՎ-ում ահաբեկչական գործողություններին հակազդելու համար   ։
2021 թվականի հուլիսի 21-ին ԱՄՆ ՌՕՈՒ-ն ավիահարվածներ հասցրեց Աֆղանստանում թալիբների դիրքերին ։
ԱՄՆ-ի առաջադեմ զորքերը Աֆղանստանում
Օգոստոսի 30-ի լույս 31-ի գիշերը ամերիկացի վերջին զինվորը (82-րդ օդադեսանտային դիվիզիայի հրամանատար, գեներալ-մայոր Քրիստոֆեր Դոնահյուն) լքել է Աֆղանստանը։ Թալիբներն այդ կապակցությամբ գիշերային հրավառություն են կազմակերպել Քաբուլի միջազգային օդանավակայանի տարածքում։
Վերլուծություն
Ըստ որոշ լրատվամիջոցների վերլուծաբանների, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Նազարյանը Yahoo! News-ը, հետկանչը ներառվել է այն մյուս խոստումների թվում, որոնք Բայդենը խախտել է Օբամայի և Թրամփի հետ միասին, և դիտարկվել է որպես Բայդենի տված խոստման պահպանում, նախքան նախագահ դառնալը, որ իր ժամկետը չի լինի «Օբամայի երրորդ ժամկետը», քանի որ «նախագահ Թրամփը փոխել է լանդշաֆտը»։ Փրինսթոնի համալսարանի պրոֆեսոր Ջուլիան Զելիզերը հայտարարել է, որ Բայդենն «ակնհայտորեն շատ բան է սովորել նախագահ Օբամայի պաշտոնավարման ընթացքում»։ Washington Post-ի լրագրող Սթիվեն Լիվինգսթոնը գրել է. Օբաման լսել է զորահրամանատարներին, որոնք նրան ասել են, որ հեռանալը սխալ կլինի։ Մինչդեռ Բայդենը վարչակազմի բարձրագույն պաշտոնյա էր, որը պաշտպանում էր Աֆղանստանում ամերիկյան զորքերի շատ ավելի սահմանափակ դերը։ Ավելի ուշ Բայդենը կասի, որ Օբամայի «մարմնի լեզվից» նա կարող էր ասել, որ համաձայն է այդ գնահատականի հետ, չնայած ի վերջո նա մերժել է այն ։
2021 թվականի ապրիլի 17-ին The Diplomat հրատարակությունը հաղորդել էր Աֆղանստանի ներքին և արտաքին մարտահրավերների մասին՝ Աֆղանստանի քաղաքացիական հասարակության տեսանկյունից ԱՄՆ զորքերի դուրսբերումից հետո ։
Washington Post-ի խմբագրությունը քննադատաբար է արտահայտվել 2021 թվականի հուլիսի 2-ի հոդվածում հետ կանչվելու մասին՝ հայտարարելով, որ ԱՄՆ-ն իր դաշնակիցին թույլ է տալիս կանգնել իր համար՝ «Թալիբանի» դեմ, անբավարար ռեսուրսներով՝ գրելով, որ «փակուղուց դեպի պարտություն իջնելը կարող է կտրուկ և մռայլ լինել»։ Մեզ անհանգստացնում է այն հարցը, լիովին արդյոք [Բայդենը] հաշվի է առել հետևանքները ։
Թալիբների պատասխանը
2021 թվականի մայիսին Բայդենի վարչակազմը հայտարարեց ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի ուժերի անվերապահ դուրսբերման մասին՝ փաստորեն չեղարկելով Դոհայի համաձայնագրի պայմանները, որը կնքել է Զալմայ Հալիլզադը 2020 թվականին ։ Լսելով այդ լուրը՝ թալիբները սկսել են հարձակումը, արագ առաջ շարժվելով՝ առաջ անցնելով աֆղանական զինված ուժերից։ 2021 թվականի հուլիսի 12-ին թալիբները գրավել էին Աֆղանստանի ազգային բանակի 139 շրջան։ Ամերիկյան հետախուզության զեկույցի համաձայն՝ զորքերի դուրսբերումից հետո՝ վեց ամսվա ընթացքում,Աֆղանստանի կառավարությունը պետք է փլուզվեր, սակայն ավելի ուշ ամերիկացի զինվորականները փոխեցին գնահատականը՝ հայտարարելով, որ փլուզումը տեղի կունենա շատ ավելի վաղ ։
«Թալիբան» շարժման տարբեր ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Սուհայլ Շահինը և Մոհամմադ Նաիմը, հանդես են եկել հայտարարություններով այն մասին, որ օտարերկրյա բոլոր ուժերը պետք է դուրս բերվեն Աֆղանստանից։ Թալիբանը (ինքնահռչակ «Իսլամական Էմիրություն») հրաժարվել է մասնակցել որևէ բանակցությունների այնքան ժամանակ, քանի դեռ արտասահմանյան բոլոր ուժերը դուրս չեն բերվել երկրից ։
The Washington Post-ի տվյալներով՝ երկրի հյուսիսում տեղի աշխարհազորայինները մարտական գործողություններ են իրականացնում թալիբների դեմ ։ Հունիսի 16-ին արված և հուլիսի 13-ին հրապարակված կադրերում երևում է, թե ինչպես են Թալիբանի զինյալները մահապատժի ենթարկել 22 աֆղանցի զինծառայողների, որոնք փորձել են հանձնվել ։
Հուլիսի 21-ին ԱՄՆ բանակի գեներալ, շտաբի պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ Մարկ Միլլին հայտնել է, որ Աֆղանստանի բոլոր շրջանների կեսը թալիբների վերահսկողության տակ է, և այդ հայտարարությունը «ինչ-որ կերպ» թալիբների կողմից էր ։
2021 թվականի հուլիսին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հայտնել էր, որ «Ալ-Կաիդայի» անդամները նախկինի պես ներկա են Աֆղանստանի 15 նահանգներում և թալիբների պաշտպանության ներքո գործում են Քանդահար, Գիլմենդ և Նիմրոզ նահանգներում՝ ի խախտումն Դոհայի համաձայնագրի  ։
Նախագահ Ջո Բայդենը հանդես է եկել ի պաշտպանություն ԱՄՆ-ի զորքերի դուրսբերման՝ հայտարարելով, որ պետք է վստահել «աֆղանական զինված ուժերի ունակություններին, որոնք ավելի լավ են պատրաստված, ավելի լավ են հագեցած և ավելի կոմպետենտ՝ պատերազմ վարելու տեսանկյունից» ։
Միջազգային արձագանք
Բայդենի վարչակազմի նախնական հայտարարությունը զորքերի ամբողջական դուրսբերման մասին 2021 թվականի սեպտեմբերի 11-ին հարուցել է ինչպես քննադատությունը, այնպես էլ ԱՄՆ-ում աջակցությունը ։ Սենատորներ Միթչ Մակքոնելը, Լինդսի Գրեմը, Ջիմ Ինհոֆը, Միթ Ռոմնին , Ջոնի Էրնսթը և Ջին Շեյհինը քննադատել են խնամքը, իսկ Պատրիկ Լիհին, Բարբարա Լին, Էլիզաբեթ Ուորենը , Բեռնի Սանդերսը, Ռո Հաննան , Ռենդ Փոլը և Ջեք Ռիդը աջակցել են որոշմանը։ Նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփը, պնդելով, որ հեռանալը «հիանալի և դրական գործ էր», քննադատել է Բայդենին այն բանի համար, որ նա ընտրել է սեպտեմբերի 11-ը որպես ելքի օր, դատապարտել է վերջնաժամկետի երկարաձգումը որպես «մենք կարող ենք և պետք է ավելի շուտ դուրս գանք», կոչ անելով ԱՄՆ-ին հեռանալ «որքան հնարավոր է շուտ» մինչև մայիսի 1-ը, և սեպտեմբերի 11-ը «պետք է մնա այն մեծ հոգիների հիշատակի օրը, որոնց մենք կորցրել են»  ։ ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը հայտարարել է, որ եղել են «ինչպես կանխատեսված, այնպես էլ անկանխատեսելի հետևանքներ մնալու և մեկնելու համար»։ Նրա խոսքով՝ նման հետևանքներից մեկը աֆղանական կառավարության պոտենցիալ փլուզումն էր, ինչը հանգեցրել է թալիբների կողմից իշխանության զավթմանը և նոր քաղաքացիական պատերազմին ։ Նախկին նախագահ Ջորջ Բուշը, որը 2001 թվականին ղեկավարում էր ԱՄՆ-ի ներխուժումն Աֆղանստան, ասել է, որ զորքերի դուրսբերումը «անհանգստացրել է» իրեն և որ նա կարծում էր, որ ինքը կարող է «վակուում ստեղծել, և այդ վակուումը, հավանաբար, կգան մարդիկ, որոնք կանանց համարում են երկրորդ կարգի քաղաքացիներ» ։ 2021 թվականի հուլիսի 14-ին Deutsche Welle-ին տված հարցազրույցում Բուշը հաստատել է իր անհամաձայնությունը զորքերի դուրսբերման հետ կապված ։
Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարար Բեն Ուոլեսը նշել է, որ ԱՄՆ-ն Մեծ Բրիտանիային «շատ դժվար դրության» մեջ է դրել զորքերի դուրսբերումից հետո, թեև հետագայում նրանք հետևել են նրանց օրինակին ։ «Ռաիսինի» երկխոսության ժամանակ 2021 թվականին Իրանի արտգործնախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը հայտարարել էր, որ զորքերի դուրսբերումը սպասված քայլ էր՝ հավելելով, որ արտասահմանյան զորքերը չեն կարող խաղաղություն բերել Աֆղանստան ։
Կան մտավախություններ, որոնք վերաբերում են ԱՄՆ զորքերի դուրսբերումից հետո Աֆղանստանում բռնության աճին և անկայունությանը։ 2021 թվականի մայիսի 25-ին Ավստրալիան անվտանգության նկատառումներով փակել է Քաբուլում իր դեսպանատունը ։ Բելգիան և Ֆրանսիան հետ են կանչել իրենց դիվանագետներին ։ Հունիսի 19-ին Աֆղանստանում Չինաստանի դեսպանատունը նախազգուշացրել է ուղևորությունների մասին՝ Չինաստանի քաղաքացիներին կոչ անելով «որքան հնարավոր է շուտ հեռանալ Աֆղանստանից» և չինական կազմակերպություններից պահանջելով «լրացուցիչ նախազգուշական միջոցներ ձեռնարկել և երկրում իրադրության վատթարացմանը զուգընթաց ուժեղացնել արտակարգ իրավիճակների նկատմամբ իր պատրաստակամությունը» ։ Հուլիսի 2-ին Չինաստանի կառավարությունը Xiamen Air ավիաընկերության չարտերային չվերթն էր ուղարկել Քաբուլից 210 չինացի քաղաքացիների տարհանելու համար ։
2001 թվականի ներխուժումից հետո Աֆղանստանի երկու նախագահները՝ Համիդ Քարզայը և Աշրաֆ Հանին, քննադատել են ԱՄՆ-ի զորքերի հանկարծակի «դուրսբերումը երկրից որպես ազդակ հաղորդել թալիբների առաջխաղացմանը, իսկ Քարզայը կոչ է արել Միացյալ Նահանգներին"վերջ դնել այս ձախողված առաքելությանը» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփի նախագահություն Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատմություն Կատեգորիա:2020 քաղաքականությունում Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի զինված ուժեր
Կիրիլ Նաբաբկին
Կիրիլ Անատոլևիչ Նաբաբկին (Кириилл Анатольевич Набабкин, ), ռուս ֆուտբոլիստ, մոսկովյան ԲԿՄԱ ֆուտբոլային ակումբի եզրային պաշտպան։ Հանդես է եկել Ռուսաստանի երիտասարդական, երկրորդ և ազգային հավաքականների կազմում։
Կիրիլը սկսել է իր կարիերան «Մոսկվա» ակումբում, իսկ 2009 թվականին տեղափոխվել է ԲԿՄԱ, որի կազմում հանդես է գալիս մինչ օրս։ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է երկու հանդիպման, նաև եղել է հայտավորված հավաքականի կազմում 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ։ Համարվում է Ռուսաստանի եռակի չեմպիոն (2012-2013 թթ., 2013-2014 թթ., 2015-2016 թթ.), երկակի արծաթե մեդալակիր (2010 թ., 2014-2015 թթ.), բրոնզե մեդալակիր (2011-2012 թթ.), Ռուսաստանի գավաթի (2011 թ., 2013 թ.) և սուպերգավաթի (2013, 2014 թթ.) երկակի դափնեկիր։ 2009 թվականին որպես աջ պաշտպան ընդգրկվել է Ռուսաստանի առաջնության լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցուցակում՝ զբաղեցնելով 3-րդ հորիզոնականը։
Վաղ տարիներ
Նաբաբկինը ծնվել է 1986 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ 1993 թվականին ապագա ֆուտբոլիստը ընդունվում է «Սպարտակի» մանկապատանեկան սպորտային դպրոց։ Նրա առաջին մարզիչն է դառնում Նիկոլայ Պարշինը ։ Նաբաբկինը սկզբում խաղում էր՝ որպես կիսապաշտպան, սակայն հետո նա վերաորակավորվում է որպես պաշտպան, չնայած նրան, որ իր խոսքերով մանուկ ժամանակվանից սկսած միշտ երազել էր խաղալ հարձակման գծում ։ Շուրջ չորս տարի Կիրիլը մարզվում է «Սպարտակի» այդ դպրոցում, իսկ 1996 թվականին կնքելով վարձավճարային պայմանագիր համալրում է «Նեֆտնյակ» ակումբի կազմը։ Վարձավճարային տեղափոխման ժամկետի լրանալուց հետո Նաբաբկինը դառնում է «Տորպեդո-ԶԻԼ» ակումբի ֆուտբոլիստը։ Այստեղ նրա մարզիչն է դառնում Նիկոլայ Վիկտորովիչ Վասիլևը։ Առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը «Մոսկվայի» (այսպես է վերանվանվել «Տորպեդո-ԶԻԼ» ակումբը) հետ ֆուտբոլիստը կնքել է 16 տարեկան հասակում։ 2004 թվականին Կիրիլը ակումբի հետ միասին հաղթանակ է տանում բարձրագույն լիգայում հանդես եկող ակումբների երկրորդ կազմերի առաջնությունում ։
«Մոսկվա»
Վալերի Պերտակովը՝ «Մոսկվայի» գլխավոր մարզիչը, սկսում է ներգրավել երիտասարդ պաշտպանին ակումբի հիմնական կազմի մարզումներին դեռևս 2004 թվականից, իսկ ակումբի հաջորդ մարզիչ Լեոնիդ Սլուցկին վերջնականապես տեղափոխում է Կիրիլին ակումբի հիմնական կազմ։ «Մոսկվայի» հիմնական կազմում Նաբաբկինը իր առաջին խաղն անցկացրել է 2005 թվականի հուլիսի 13-ին Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 փուլի շրջանակներում կայացած Մախաչկալայի «Դինամոյի» դեմ ։ Իսկ Պրեմիեր Լիգայում նա նշում է իր նորամուտը 2005 թվականի օգոստոսի 3-ին կայացած ԲԿՄԱ-ի դեմ խաղում։ Այդ խաղում նա արժանանում է դեղին քարտի ։ 2005 թվականի հոկտեմբերի 16-ին կայացած «Կռիլյա Սովետով» ակումբի դեմ խաղում Կիրիլն արժանանում է արդեն կարմիր քարտի ։ Ընդհանուր հաշվարկով հեռանկարային ֆուտբոլիստը իր առաջին պրոֆեսիոնալ մրցաշրջանում մասնակցում է 10 հանդիպման (7-ը առաջնությունում, իսկ 3-ը՝ գավաթի շրջանակներում)։ 2006 թվականի ապրիլին կրկին «Կռիլյայի» դեմ կայացած խաղում Նաբաբկինը վաստակում է պաշտոնական հանդիպումներում արդեն իր երկրորդ կարմիր քարտը։ Իր ամբողջ կարիերայի ընթացքից պարզվում է, որ ֆուտբոլիստը սամարայական ակումբի դեմ կայացած խաղերում չի բավարարվում միայն այդ երկու կարմիր քարտերով ։ Մի քանի օր հետո մարզման ժամանակ նա ստանում է ոտնաթաթի կոտրվածք, որի պատճառով բաց է թողնում երկու ամիս։ 2008 թվականի օգոստոսի 15-ին Նաբաբկինը նշում է իր նորամուտը Եվրոպայի ակումբային մրցաշարերում. ֆուտբոլիստը մասնակցություն է ունենում ՈՒԵՖԱ Գավաթի երկրորդ որակավորման փուլի շրջանակներում կայացած Վարշավայի «Լեգիայի» դեմ խաղին ։ Միոդրագ Բոժովիչի ակումբի գլխավոր մարզիչ նշանակվելուց հետո՝ 2009 թվականին Կիրիլը դառնում է ակումբի հիմնական կազմի մշտական ֆուտբոլիստ և ակումբի կազմում իր վերջին մրցաշրջանում մասնակցում է 30 հանդիպման։ Այդ մրցաշրջանի ընթացքում նա առաջնությունում բաց է թողնում ընդամենը մեկ հանդիպում և դա էլ կրկին «Կռիլյայի» դեմ խաղում ստացած կարմիր քարտի պատճառով ։ 2009 թվականի մրցաշրջանի արդյունքներով Նաբաբկինը ընդգրկվում է Ռուսաստանի առաջնության լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցուցակ ։
ԲԿՄԱ
2009 թվականի Ռուսաստանի առաջնությունից հետո Նաբաբկինը համալրում է ԲԿՄԱ-ի կազմը։ Քանի որ «Մոսկվան» կազմացրվել էր պարտքերի պատճառով, Կիրիլը դառնում է «բանակայինների» կազմի ֆուտբոլիստ՝ ազատ գործակալի կարգավիճակով ։ Տեղափոխությունից հետո Կիրիլը ասում է. «Այստեղ լուրջ մրցակցություն է ընթանում յուրաքանչյուր դիրքի համար։ Սակայն դա լավ է։ Կապացուցեմ իմ արժանությունը կապված հիմնական կազմում խաղալու հետ» ։ Այսպիսի արձագանքը պայմանավորված էր այն բանի հետ, որ նրա տեղափոխման պահին ԲԿՄԱ-ում հիմնական կազմի աջ պաշտպանի դիրքում խաղում էին Չիդի Օդիան և Ալեքսեյ Բերեզուցկին ։ Նաբաբկինը անցկանցում է իր առաջին հանդիպումը նոր ակումբի կազմում 2010 թվականի մարտի 27-ին առաջնության երրորդ տուրի շրջանակներում կայացած «Անժիի» դեմ խաղում։ Ինչպես և «Մոսկվայում», այնպես էլ այստեղ, նա իր նորամուտային խաղում արժանանում է դեղին քարտի ։ Եվրոպայի ակումբային մրցաշարերում Կիրիլը նոր թիմի կազմում մասնակցում է իր առաջին խաղին օգոստոսի 19-ին՝ ընդդեմ Կիպրոսի «Անորտոսիսի» ։ Առաջնության 29-րդ տուրում կայացած «Սպարտակի» դեմ դերբիում Կիրիլը Անտոն Խոդիրևի հետ բախման արդյունքում ստանում է դեմքի ոսկորի կոտրվածք ։ ԲԿՄԱ-ի կազմում իր առաջին մրցաշրջանում Կիրիլը ընդհանուր հաշվարկով մասնակցում է 16 հանդիպման։ Չնայած այն բանին, որ մրցաշրջանի սկզբում նա գնահատվում էր, որպես պահեստային թիմի ֆուտբոլիստ՝ մրցաշրջանի վերջում Կիրիլը սկսում է մշտապես ընդգրկվել թիմի հիմնական կազմ ։ Որոշ լրագրողներ և անձամբ ֆուտբոլիստը նշում են, որ Լեոնիդ Սլուցկին կարողանում է ամբողջությամբ բացահայտել Նաբաբկինին ։
Նաբաբկինը թիմի հիմնական կազմի հետ միասին դուրս է գալիս խաղադաշտ 2011 թվականի Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչին և մասնակցում է ամբողջ խաղին։ «Բանակայինների» մրցակիցն էր այդ խաղում վլադիկավկազյան «Ալանիյան» ։ Խաղը ավարտվում է «բանակայինների» 2-1 հաշվով հաղթանակով, իսկ Նաբաբկինը վաստակում է իր առաջին ակումբային տիտղոսը։ Սեպտեմբերի 14-ին Կիրիլը մասնակցություն է ունենում Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլի առաջին տուրի շրջանակներում կայացած «Լիլի» դեմ խաղին։ Շնորհիվ Սեյդու Դումբիայի դուբլի ԲԿՄԱ-ն «մազապուրծ» է լինում պարտությունից ։ 2011-12 մրցաշրջանում Նաբաբկինը շարունակում է հայտավորվել ԲԿՄԱ-ի հիմնական կազմ և ներքին հարթակում մասնակցում է 36 հանդիպման, իսկ արտաքին հարթակում՝ 4 :
2012 թվականին Մարիո Ֆեռնանդեսին գնելուց հետո Նաբաբկինը սկսում է ավելի քիչ հայտնվել ԲԿՄԱ-ի հիմնական կազմում ։ Համեմատության համար 2012-13 մրցաշրջանում նա մասնակցում է 24 խաղի, իսկ 2013-14-ում՝ ընդամենը 18 խաղի ։
2015 թվականի մարտի 14-ին Նաբաբկինը հեղինակում է իր առաջին գնդակը ակումբային կարիերայում. նրա «զոհն» է դառնում Ռուսաստանի առաջնության 19-րդ տուրի շրջանակներում ԲԿՄԱ-ի մրցակիցը դարձած «Մորդովիան» (4-0) ։ Նույն թվականի մայիսի 4-ին Նաբաբկինը մասնակցում է ԲԿՄԱ-ի կազմում ունեցած՝ Ռուսաստանի առաջնության շրջանակներում իր 100-րդ խաղին ։ Շենիկովի վնասվածքի հետևանքով Կիրիլը ավելի շատ խաղային ժամանակ է ստանում և առաջնության գարնանային մասը հիմնական կազմում խաղում է հենց նա։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո Սլուցկին Նաբաբկինի խաղին տալիս է դրական գնահատական ։
2015 թվականի օգոստոսի 30-ին Նաբաբկինը աչքի է ընկնում «Կուբանի» դեմ հանդիպման վերջին րոպեներին խփած իր գոլով, որը դառնում է այդ խաղում հաղթական և «բանակայինների» պատմության մեջ արտագնա հանդիպումներում հեղինակված 500-րդ-ը ։ Նոյեմբերի 29-ին Կիրիլը «Անժիի» դեմ հանդիպման 10-րդ րոպեին դառնում է գոլի հեղինակ, սակայն երկրորդ խաղակեսում մախաչկալացիները Իլիա Մակսիմովի ջանքերի շնորհիվ առաջ են անցում հաշվում ։ 2015-2016 մրցաշրջանի ընդհանուր հաշվարկով Նաբաբկինը մասնակցում 17 հանդիպման և դառնում երկու գոլի հեղինակ։
Երիտասարդական կազմ և երկրորդ հավաքական
2005 թվականի սեպտեմբերին Նաբաբկինը նշում է իր նորամուտը Ռուսաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական կազմում՝ ընդդեմ Պորտուգալիայի երիտասարդական հավաքականի։ Այդ խաղում նա աչքի է ընկնում գլխով կատարած հարվածով, որը դատարկ դարպասից մի կերպ դուրս է հանում դարպասապահ Վալդիրը ։ Նոյեմբերի 12-ին կայանում է Դանիայի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղը, որում Կիրիլը, չնայած իր մարտական բնավորությանը, դառնում է այն քիչ ֆուտբոլիստներից մեկը, որը չի ստանում որևէ զգուշացում քարտի տեսքով ։ Երիտասարդական հավաքականի կազմում Կիրիլը հեղինակում է իր առաջին գոլը 2006 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ընդդեմ Պորտուգալիայի հավաքականի ։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Նաբաբկինը Թուրքիայի հավաքականի դեմ խաղին ներկայանում է որպես հավաքականի թիմի ավագ։ Այդ խաղի միակ գնդակը հեղինակվում է թուրքերի կողմից՝ 11 մետրանոց նշանակետից կատարած հարվածով. 11 մետրանոց հարվածի նշանակման պատճառն այն էր, որ Կիրիլի մոտ սեփական տուգանային հրապարակի մատույցներում ձեռքով խաղ էր նկատվել ։ Երիտասարդական հավաքականի կազմում իր վերջին՝ Վրաստանի հավաքականի դեմ խաղում Կիրիլը գոլի հեղինակ է դառնում, իսկ Ռուսաստանի հավաքականը հաղթում է 4-0 հաշվով ։ Ընդհանուր հաշվարկով Նաբաբկինը Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցում է 16 խաղի և դառնում է երկու գոլի հեղինակ։
2011 թվականի օգոստոսին Յուրի Կրասնոժանը ընդգրկում է Նաբաբկինին Ռուսաստանի երկրորդ հավաքականի կազմ՝ Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղին մասնակցություն ունենալու նպատակով ։ Կիրիլը դուրս է գալիս խաղադաշտ՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Կամիլ Ագալարովին։ Երկրորդ հավաքականն այդ խաղում տանում է 2:1 հաշվով հաղթանակ ։
Ազգային հավաքական
2012 թվականի մայիսի 15-ին, Ուրուգվայի ազգային հավաքականի դեմ խաղից հետո, Ռուսաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Դիկ Ադվոկատը նշում է, որ վնասվածք ստացած Ռոման Շիշկինի փոխարեն Եվրո-2012-ում մասնակցություն ունենալու նպատակով հավաքականի կազմ կհայտավորվի՝ Կիրիլ Նաբաբկինը։ Շիշկինը հավաքականում Ալեքսանդր Անյուկովի առաջին փոխարինողն էր, սակայն վնասվածքի պատճառով նրա դերը ստանում է Նաբաբկինը ։ 2012 թվականի հունիսի 1-ին Նաբաբկինը կատարում է իր նորամուտը ազգային հավաքականի կազմում։ Հավաքականի կազմում նրա առաջին մրցակիցներն են դառնում իտալացիները, որոնց դեմ ընկերական խաղին նա մասնակցում է առանց փոխարինվելու ։ Եվրոպայի առաջնությունում Նաբաբկինը ոչ մի խաղի չի մասնակցում։ Փետրվարի 6-ին Ֆաբիո Կապելոն հրավիրում է Կիրիլին Իսլանդիայի ազգային հավաքականի դեմ կայանալիք հանդիպմանը մասնակցելու ։ Այդ խաղում Կիրիլը մասնակցում է ընդամենը 15-րոպեի՝ հանդիպման 75-րդ րոպեին Վլադիմիր Բիստրովին փոխարինելով։ 2014 թվականի աշխարի առաջնությունից հետո Նաբաբկինը հայտավորվում է ազգային հավաքականի կազմ Ադրբեջանի և Եվրո-2016-ի որակավորման փուլում Լիխտենշտայնի ազգային հավաքականների դեմ խաղերին մասնակցելու համար, սակայն այդ խաղերում նա մասնակցություն չի ունենում։
Խաղաոճ
Նաբաբկինը համարվում է ունիվերսալ պաշտպան. նա ընդունակ է խաղալ պաշտպանության երկու եզրերում, ինչպես նաև կենտրոնում ։ Ֆուտբոլիստի դրական որակները նշելիս «Սովետական սպորտ» թերթի լրագրող Վլադիսլավ Ուսաչևը առանձնացրել է Նաբաբկինի «կառչելիությունը», արագությունը և կոշտությունը, իսկ «Sports.ru»-ի խմբագիր Դենիս Ռոմանցովը խոսել է նրա բնավորության մարտական և անզիջող գծերի և առաջատարական որակների մասին։ Կիրիլը հաճախ քննադատությունների է արժանացել կոշտ խաղի և մեծաքանակ զգուշացումների համար, սակայն համեմատած մյուս աջ պաշտպանների հետ Նաբաբկինը գործում է ավելի վստահ ։ Ֆուտբոլիստը սիրում է միանալ գրոհներին, սակայն որոշ լրագրողների կարծիքով՝ նա դա վատ է անում ։ Ալեքսանդր Բուբնովի (նախկին ֆուտբոլիստ և ներկայում ֆուտբոլային մարզիչ) կարծիքով ֆուտբոլիստի թերություններից գլխավորը գնդակի հետ աշխատելու տեխնիկայի ոչ զարգացվածությունն է, ինչը կրկին Բուբնովի կարծիքով՝ բնորոշ է պաշտպանական ուղղվածություն ունեցող ֆուտբոլիստներին ։
Անձնական կյանք
Կիրիլ Նաբաբկինը արմատներով Մոսկվայից է։ Ամուսնացած չէ, սակայն իր սեփական խոսքերով՝ ցանկանում է ամուսնանալ և երեխաներ ունենալ ։ Զբաղվում է բարեգործական գործունեությամբ. իր ընկեր Ալեքսանդր Ռյազանցևի հետ, ով «Զենիթի» ֆուտբոլիստներից մեկն է, օգնում է տարբեր մանկապարտեզների, ինչպես նաև անցկացրել է բարեգործական հանդիպում՝ «Տորպեդո-ԶԻԼ» ֆուտբոլային դպրոցի պատանիների հետ ։ Կիրիլը փրկել է մի քանի անտուն շների հրազենով մահից, ինչից հետո նրանց համար ապաստարան է գտել։ Պահում է մի քանի շներ ։ Սիրում է հոկեյ, ինչպես նաև երբեմն բասկետբոլային խաղեր դիտելու է գնում ։ Ունի բավականաչափ փակ բնավորություն ։
Ֆուտբոլիստի սիրելի խաղային համարը 14-ն է, որի ներքո նա հանդես է եկել «Մոսկվայում», Ռուսաստանի ազգային հավաքականում և հանդես է գալիս ԲԿՄԱ-ում ։
Ակումբային
ԲԿՄԱ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Էսհեյմ (քաղաք)
Բնակչություն
Համաձայն Նորվեգիայի վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների՝ 2009 թվականին Էսհեյմ քաղաքում բնակվում է 15349 մարդ։ 1999 թվականի համեմատ բնակչության աճը կազմել է ավելի քան 230 % տոկոս ։
Տրանսպորտ
Էսհեյմ կայարանը գտնվում է Նորվեգիայի գլխավոր երկաթգծի առանցքում։ Կայարանը կառուցվել է 1854 թվականին։ Գործում է նաև ավտոբուսային տրանսպորտ։ Այստեղ է գտնվում նաև Օսլոյի օդանավակայանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուլենսաքեր կոմունայի բնակավայրեր
Կապուչչինո Ստրոցցի
Կապուչչինո Ստրոցցի (Strozzi, մականունը՝ Կապուչչինո (Cappuccino), նաև Պրետե Ջենովեզե (Prete Genovese)) Բեռնարդո, ), իտալացի նկարիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Ջենովայում, Պ․ Սորիի մոտ (1595-1597)։ Պ․ Պ․ Ռուբենսի ազդեցությամբ առնչվել է բարոկկոյի գեղանկարչությանը, ուսումնասիրել է նաև Կարավաջոյի ստեղծագործությունները։ 1597 թվականից եղել է վանական, 1631 թվականին մենաստանից փախել է Վենետիկ, որտեղ կրել է Պ․ Վերոնեզեի, Դ․ Ֆետտիի, 6ո․ Լիսսի ազդեցությունը։ Ստրոցցիի լավագույն ստեղծագործությունները («Խոհարարուհի», Պալլացցո Ռոսսո պատկերասրահ, Զենովա) աչքի են ընկնում հյութեղ նկարելակերպով, նուրբ կոլորիտով, կերպարների ճշմարտացիությամբ։ Ստեղծել է նաև Բ․ Ստրոցցի․ Նիկոլա Կուչչիի դիմանկարը (1637, Հայաստանի պետական պատկերասրահ, Երևան) ժամանակակիցների դիմանկարներ, որոնցից «Նիկոլա Կուչչիի դիմանկարը» (1637) գտնվում է Հայաստանի պետական պատկերասրահում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Մխիթար Մանուկյան
Մխիթար Ռազմիկի Մանուկյան (, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ), հայ և ղազախ հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, մարզիչ, աշխարհի երկակի չեմպիոն (1998, 1999), Ասիայի կրկնակի չեմպիոն (1997, 1999), Օլիմպիական խաղերի մեդալակիր (2004) , Հայաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1995), Ղազախստանի սպորտի վարպետ (1998)։
Կենսագրություն
Մխիթար Մանուկյանը ծնվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Լենինականում։ Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 10 տարեկանում՝ Յուրի Կարապետյանի ղեկավարությամբ։ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ ծնողներն ու քույրը զոհվել են։ Իր խոսքերով, այդ ողբերգությանը դիմացել է ըմբշամարտի շնորհիվ։ 1990 և 1991 թվականներին դարձել է երիտասարդների աշխարհի չեմպիոն։ 1993-1996 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային հավաքականի անդամ և դարձել աշխարհի (1995) և Եվրոպայի (1996) առաջնությունների մրցանակակիր, մասնակցել Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերին (1996)։
1997 թվականին Ղազախսանի գլխավոր մարզիչ Դաուլետ Տուրլիխանովի հրավերով տեղափոխվել է Ալմա-Աթա և սկսել է հանդես գալ Ղազախստանի դրոշի ներքո։ Այդ թվականին էլ Մխիթար Մանուկյանը հաղթել է Ասիայի առաջնությունում, իսկ 1998 և 1999 թվականներին դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 1999 թվականին Միասնական ոճի ըմբշամարտի​ միջազգային ֆեդերացիայի կողմից ճանաչվել է տարվա լավագույն ըմբիշ։ Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերի ֆավորիտներից էր, սակայն այդ մրցումների դեռ նախնական փուլում անսպասելիորեն պարտվել է կուբացի ըմբիշ Խուան Լուիս Մարենին և զբաղեցնում միայն յոթերորդ տեղը։ Հետագայում վնասվածքի պատճառով երկար ժամանակ չի մասնակցել մրցումներին, այնուհետև չի կարողացել հանդես գալ իր նախկին քաշային կարգում։ Դժվարությամբ ընտրվելով որպես Աթենքի Օլիմպիական խաղերի մասնակից՝ կարողացել է նվաճել բրոնզե մեդալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ղազախ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Ղազախստանի սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Ուրվական (Համլետ)
Համաձայն բանավոր ավանդության՝ Ուրվականի դերն սկզբում խաղացել է հենց ինքը՝ Շեքսպիրը ։