cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ավատրաս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միհրի մեհյան (Բագառիճ)
Միհրի մեհյան, Միհր դիցին նվիրված հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգի Դերջան գավառի Բագառիճ ավանում ։ Այժմ գտնվում է Թուրքիայի Էրզինջանի մարզում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ
Միհրի մեհյան (Երիզա)
Միհրի մեհյան, Միհր դիցին նվիրված հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգի Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանում, որն այժմ Երզնկա քաղաքն է ։ Ավերվել է 4-րդ դարում Հայաստանում քրիստոնեության ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ
Զդոմիշել
Զդոմիշել (Здомишель), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1405 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զդոմիշել գյուղում բնակվում էր 914 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1247 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 732,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1405 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նեբոլչի
Նեբոլչի (Неболчи), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Լյուբիտինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2070 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Լյուբիտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թութակ (երաժշտական գործիք)
Թութակ (fife, fifre, Schwegel), փողային երաժշտական գործիք է, որն իր կառուցվածքով և հնչողությամբ շատ նման է պիկոլոյին։ Այն օգտագործվում է հիմնականում քայլերգերում։
Պատմությունը և օգտագործումը
Թութակը հիմնականում պատրաստվում է էբենոսափայտից։ Այն սովորականում ունի վեց կամ յոթ անցք։ Թութակը լարված է մի բեմոլում, ռեում կամ սի բեմոլում։ Քանի որ գործիքը փոքր է, այն պարունակում է երկուս ու կես օկտավա։ Հմուտ նվագողները կարող են կատարել որոշ տոնայնական փոփոխություններ։
Գործիքը օգտագործվել է բավական հին դարաշրջաններից։ 14-րդ և 15-րդ դարերում այն օգտագործել են տարբեր թագավորների զորաբանակներում։ Զինվորերը բանակում թութակ նվագելուց հետո ետ էին վերադառնում իրենց գյուղերը և այնտեղ նույնպես նվագում էին իրենց սովորած ռազմական քայլերգերի եղանակները։ Այս երաժշտական բանավոր փոխանակումից առաջացել է մի անսմաբլ, որը պարունակում է թութակ և մեծ և փոքր թմբուկներ։
Տարբեր գյուղերում և քաղաքներում օգտագործվել են թութակներ այլ գործիքների նվագակցությամբ։ Այժմ այս գործիքը օգտագործվում է ռազմական նվագախմբերում և տարբեր ազգերի տոնական երաժշտություններում։
Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Ժողովածու (1902)
Ժողովածու (1902), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1902 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 13-րդ դարում Սարգիս գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Համազասպ Հաղրատեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 24,4X16,4 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 315 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի 1 էջ, գրված է մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 130բ, 217բ, կազմողի՝ 4ա, 293բ, 294ա (1664 թ.), 310ա (1690 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վելիկոոբուխովսկի գյուղական խորհուրդ (Միրգորոդսկի շրջան)
Վելիկոոբուխովսկի գյուղական խորհուրդ  (Великообухівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկոոբուխովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 861 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Ջոն Ֆրենսիս Բրեյ
Ջոն Ֆրենսիս Բրեյ (John Francis Bray, ), բրիտանացի և ամերիկացի տնտեսագետ, լրագրող, քաղաքական ակտիվիստ, ուտոպիստ սոցիալիստ, Ռոբերտ Օուենի ուսմունքի հետևորդ։ Ունեցել է «Ամերիկայի ավագագույն սոցիալիստի» և «աշխատավորների Բենջամին Ֆրանկլինի» համբավ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1809 թվականի հունիսի 26-ին Օրեգոնյան երկրամասում (ներկայումս՝ Վաշինգտոն նահանգ), անգլիական Յորքշիրից գաղթած ագարակապան-կոշկակարի ընտանիքում։ Հայրը նաև ընդգրկված էր տեղի թատերախմբում ։ 1822 թվականին Ջոնը հոր հետ վերադարձել է Յորքշիր՝ Լիդս, բայց հայրը կարճ ժամանակ անց մահացել է, և տղան ստիպված է եղել ապաստանել բարեկամներից մեկի հարկի տակ և տպարանում աշխատանքի անցնել որպես գրաշարի աշակերտ։ 1832 թվականից նա Լիդսում մասնակցել է բանվորական շարժմանը, դարձել չարտիստ։ 1837 թվականին դարձել է Լիդսի բանվորական ընկերակցության հիմնադիրներից մեկն ու գանձապահը, միաժամանակ դասխոսություններ է կաարդացել ընկերակցության անդամների համար։ Հենց այդ շրջանում էլ չարտիստների խոսափողը հանդիսացող քաղաքային «Հյուսիսային աստղ» («Northern Star») թերթում հրատարակել է իր առաջին պամֆլետը՝ «Աշխատանքի արատներն ու դրանց դեմ պայքարի միջոցները» («Labour's Wrongs and Labour's Remedy») վերնագրով ։ Դա համարվում է նրա լավագույն աշխատությունը, որից Կարլ Մարքսը հետագայում ընդարձակ մեջբերումներ է կատարել իր «Փիլիսոփայության աղքատությունը» երկում։
1839 թ. չարտիստների ձախողված ընդվզման փորձից հետո ծայր առած հալածանքները, ինչպես նաև 1841—1842 թվականներին Բրիտանիայում տեղի ունեցած տնտեսական ճգնաժամը Բրեյին հարկադրել են 1842 թ. վերադառնալ ԱՄՆ և Դեթրոյթում աշխատանքի անցնել որպես գրաշար։ Հետագայում նա տեղափոխվել է Պոնտիակ (Միչիգան նահանգ), որտեղ ամուսնացել է, քաղաքի արվարձանում ագարակ գնել, զբաղվել գյուղատնտեսությամբ։ 1850-ական և 1860-ական թվականներին Միջին Արևմուտքում եռանդուն մասնակցություն է ունեցել բանվորական դեմոկրատական շարժմանը, մամուլում լույս ընծայել բազմաթիվ հոդվածներ, որոնցում սուր քննադատության է ենթարկել ստրկատիրությունը, ոգեկանչությամբ (սպիրիտիզմով) զանգվածային տարվածությունը։ Պաշտպան է կանգնել Ամերիկայի աշխատավորական կուսակցությանը, միացել «Աշխատանքի ասպետներ» միավորմանը, կյանքի վերջին տարիներին մասնակցել Ժողովրդական կուսակցության ստեղծմանը։
Հայացքներ
Հիմք ընդունելով արժեքի աշխատանքային տեսությունը՝ Բրեյը պնդում էր, որ «աշխատանքի արատների» «բուժամիջոց» կարող է ծառայել բնական վիճակին վերադարձը, որի պայմաններում ոչ ոք չի կարողանա խույս տալ աշխատանքից, հետևաբար ոչ ոք չի կարողանա յուրացնել ուրիշի աշխատանքը, ինչը տեղի է ունենում կապիտալիստական հասարակարգում, որտեղ գոյություն ունի կապիտալի և աշխատանքի միջև անհավասար փոխանակում, որի անարդարացի բնույթն առաջ է բերել հակադրություն «բռնակալների դասի» (կապիտալիստների ու սեփականատերերի) և «ստրուկների դասի» (բանվորների) միջև։ Այսպիսով՝ ռիկարդոյական սոցիալիստ Ջոն Գրեյի նման, նա պաշտպանում էր այն գաղափարը, որ ապրաքափոխանակությունը պետք է տեղի ունենա բացառապես այն արժեքների հիման վրա, որ բովանդակում են այդ ապրանքները։
Հարկ է նշել, որ հետևելով Բրեյի առաջարկներին և գտնվելով Ռոբերտ Օուենի ազդեցության ներքո՝ անգլիական մի շարք քաղաքներում (Լիդս, Շեֆիլդ, Լոնդոն) բանվորական որոշ խմբեր հիմնել են աշխատանքով արդարացի փոխանակման պահեստարաններ (աշխատանքի արդար սակարան-շուկաներ), բայց արդյունքում ի վերջո անհաջողության են մատնվել (որոշ դեպքերում բանն ավարտվել է հնչեղ սկանդալներով) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:19-րդ դարի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Շչեպկինյան անտառ
Շչեպկինյան անտառ, հատուկ հսկողության տակ գտնվող տարածք։ Համարվում է Դոնի Ռոստովի բնության ամենամեծ հսկվող հատվածը ։
Անվանվել է Շչեպկինյան դաշտավայրի անունով ։ Դրանից բացի, որոշ տվյալների համաձայն, Շչեպկինյան անտառն անվանվել է մոտակա բնակավայրերից մեկի` Շչեպկին գյուղի անունով։ Անտառը ձգվում է հյուսիսից հարավ` 4 կմ, արևմուտքից արևելք`4-4.5 կմ։
Պատմություն
20-րդ դարի սկզբին Ռոստովի մարզի տարածքում, Շչեպկին գյուղի շրջակայքում տարբեր ծառատեսակներ տնկելու որոշում ընդունվեց։ Դա էլ հանդիսացավ Շչեպկինյան անտառի նախապատմությունը։ Հայտնի է, որ ծառատունկը պետք է իրականացվեր բնությունը հարստացնելու և կենդանական աշխարհին ավելի հարմարավետ ապաստան տալու նպատակով, բայց տնտեսության անկման պատճառով մտահղացումը չիրականացավ ։ Մնացին անտառածածկ հատվածներ, որոնք հիացնում են իրենց գեղեցկությամբ։
Շչեպկինյան անտառը համարվում է քաղաքի եզրագծի մոտ գտնվող ամենամեծ արհեստական անտառը։ Դոնի Ռոստովի բնակիչները շատ են սիրում Շչեպկինյան անտառում նշել տոները։ Տոների անցկացմանը զուգահեռ, այստեղ կազմակերպվում են տարբեր խաղեր, փեյնթբոլի մրցումներ, ավտոմրցաշարեր։
Աշխարհագրություն
Շչեպկինյան անտառը գտնվում է Դոնի Ռոստովի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Անտառի տարածքում կա 2 մեծ հոր, որոնցից մեկը լցված է ջրով։ Այդ հորում լողալն արգելվում է։ Անտառի արևելքում կա արհեստական լիճ, որն առաջացել է Մեծ Կամիշևախա և Տեմերնիկ գետերի վտակների հետևանքով ։
Բնություն
Ջրով լված հորի մեջ բազմացվում են ձկներ`արծաթագույն կարաս, ավազային ցլիկաձուկ, ինչպես նաև խեցգետին։ Անտառի կենդանական աշխարհը հարուստ է, կան եղնիկներ, աղվեսներ, նապաստակներ, վարազներ, փասիաններ, կաքավներ, ձկնկուլներ և այլն։ Շչեպկինյան անտառի տարածքում որսն արգելվում է։ Ձկնորսության համար թույլտվություն հարկավոր չէ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով
Ասկանիա-Նովա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Ասկանիա-Նովա (Асканія-Нова), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խերսոնի մարզի Չապլինի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1822 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(4063) Էուֆորբո
(4063) Էուֆորբո (Euforbo), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի փետրվարի 1-ին Սան Վիտորե աստղադիտարանի կողմից Բոլոնիայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,174582 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,5543 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,7949 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էուֆորբո աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 3,5957 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4299,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,083732 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 18,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սան Վիտորե աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Դուբրովկա (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Դուբրովկա (Дубровка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զանաքիձեեբի (Խելվաչաուրի շրջան)
Զանաքիձեեբի (ზანაქიძეები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խելվաչաուրի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1873 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Չժենգ Հե
Չժենգ Հե, չինացի ճանապարհորդ, նավատորմի հրամանատար և դիվանագետ։ Ղեկավարել է յոթ խոշոր ծովային ռազմա-առևտրական արշավախմբեր դեպի Հնդկաչին, Հինդուստան, Արաբական թերակղզի և Արևելյան Աֆրիկա։ Ներկայումս Չինաստանում Չժենգ Հեն համարվում է ամենաականավոր չինացիներից մեկը, որի արշավները ներկայացվում են որպես Չինաստանի՝ իր հարևանների հետ տարվող խաղաղ քաղաքականության մի մաս ։
Չինական առևտրական մասնավոր նավերը Հարավային Չինաստանի ու Հարավարևելյան Ասիայի միջև նավարկում էին դեռ Սուն արքայատոհմի տիրապետության ժամանակվանից, իսկ մոնղոլական Յուան արքայատոհմի օրոք կատարվում էին նաև ռազմադիվանագիտական արշավանքներ Հարավարևելյան Ասիայի երկրներ ու անգամ Շրի Լանկա, սակայն Չժենգ Հեի արշաբախումբն աննախադեպ էր իր մեծությամբ ու Չժու Դի կայսեր կողմից արշավին տրված մեծ նշանակությամբ։ Այս արշավախմբերը, թեև ձևականորեն ու կարճ ժամանակով (մի քանի տասնամյակ), բայց Մալայական թերակղզու թագավորությունները, Ինդոնեզիան, Շրի Լանկան ու Հարավային Հնդկաստանը դարձրին Մինյան կայսրության վասալներ և Չինաստան հասցրին նոր տեղեկություններ Հնդկական օվկիանոսի ափերին բնակվող ժողովուրդների մասին։ Ենթադրվում է, որ Մալայական թերակղզու, Սումատրայի ու Յավայի պատմական զարգացման վրա չինական նավատորմն ավելի երկարատև ազդեցություն է ունեցել, քանզի նրանք եղան այն գործոններից մեկը, որ նպաստեցին չինացիների նոր խմբերի գաղթին դեպի այդ տարածաշրջան և այդտեղ չինական մշակույթի դերի մեծացմանը։
Նույնիսկ Չժենգ Հեի գլխավոր հովանավորի՝ Չժու Դի կայսեր օրոք Չժենգ Հեի արշավանքները ենթարկվում էին սուր քննադատության Չինաստանի կոնֆուցիական բարձր խավի բազմաթիվ ներկայացուցիչների կողմից, որոնք համարում էին, որ կայսեր այդ նախաձեռնությունները պետք չեն և թանկ են նստում։ Չժենգ Հեի ու Չժու Չժանցզիի (Չժու Դիի թոռան) մահից հետո արշավանքներին դեմ արտահայտվողներ կային արդեն Մինյան Չինաստանի կառավարության բոլոր մակարդակներում։ Արդյունքում ծովային արշավանքները դադարեցվեցին, իսկ Չժենգ Հեի նավատորմի մասին եղած տեխնիկական տեղեկությունների մեծ մասը ոչնչացվեց կամ կորավ։ Պաշտոնական «Մինի պատմությունը», որ կազմվել է 17-18-րդ դարերում, այդ արշավանքների մասին արտահայտվում է քննադատաբար, սակայն Չինաստանի բնակիչներից շատերի ու հատկապես Հարավարևելյան Ասիայում բնակություն հաստատած չինացիների համար Չժենգ Հեն մնում է ազգային հերոս։
20-րդ դարի սկզբում, երբ սկիզբ է առել Չինաստանն օտար տիրապետությունից ազատագրելու շարժումը, Չժենգ Հեի կերպարը նոր ժողովրդականություն ստացավ։ Ժամանակակից ՉԺՀ-ում Չժենգ Հեն դիտվում է որպես երկրի պատմության ամենանշանակալի մարդկանցից մեկը, իսկ նրա նավարկությունները (սովորաբար դրանք ներկայացվում են որպես Չինաստանի խաղաղ քաղաքականություն հարևան երկրների նկատմամբ) հակադրվում են եվրոպական գաղութարարների՝ 16-19-րդ դարերի նվաճողական արշավանքներին ։
Ծագում
Ապագա ծոցագնացը, որի ծննդյան անունը եղել է Մա Հե (馬 和), ծնվել է Կունյան գավառի Հեդայ գյուղում ։ Կունյան գավառը տեղակայված էր կենտրոնական Յուննանում՝ Դյանչի լճի հարավային ափին, որի հյուսիսային ափին մոտ էր գտնվում գավառի մայրաքաղաք Կունմինը։
Մայի ընտանիքը ծագում էր այսպես կոչված սեմուներից, որոնք Միջին Ասիայից Չինաստան էին գաղթել մոնղոլական տիրապետության ժամանակ և զբաղեցնում էին տարբեր պաշտոններ Յուան կայսրության պետական ապարատում։ Սեմուների մեծ մասը, այդ թվում նաև Չժենգ Հեի նախնիները, եղել են մուսուլմաններ (հաճախ համարվում է, որ «Մա» ազգանունն էլ ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ «Մուհամեդ» անվան չինական արտասանությունը)։ Յուան արքայատոհմի անկումից և Մին դինաստիայի գահակալումից հետո նրանց սերունդները ձուլվել են չինացիների և առավելապես չինախոս մուսուլման հույցզուներին ։
Ստուգապես հայտնի չէ, թե ինչ ճանապարհով են Չժենգ Հեի նախնիները մեկնել Չինաստան։ Ըստ ընտանեկան ավանդության՝ Մա Հաջիի հայրը (այսինքն՝ ապագա ծովակալի պապը), որը նույնպես հայտնի էր որպես Մա Հաջի, եղել է Սեիդ Աջալ ալ Դին Օմարի թոռը, որը գաղթել էր Բուխարայից (ժամանակակից Ուզբեկստանում). վերջինս եղել է Խուբիլայ խանի զորավարներից մեկը, որ կարողացել է գրավել Յուննան գավառն և դառնալ նրա տիրակալը ։ Ստույգ հայտնի չէ, սակայն հավանական է, որ Մայի նախնիներն իսկապես Յուննանում հայտնվել են մոնղոլների հետ միասին։
Չժենգ Հեն, ինչպես և իր նախնիները, դավանել է իսլամ և ըստ որոշ ենթադրությունների՝ հանդես է եկել որպես իր դավանակիցների պաշտպան այն դեպքում, որ Մին արքայատոհմի գահակալության սկզբնական շրջանում մուսուլմաններին վերաբերվում էին կասկածանքով։ Դրա պատճառն այն էր, որ Յուան արքայատոհմի օրոք սեմուներից շատերն զբաղեցնում էին հարկահավաքների պաշտոններ։ Սակայն Չժենգ Հեն, նվիրված լինելով իսլամը, հարգալից է վերաբերվել մյուս կրոններին, ինչպիսիք են բուդդայականությունն (ունեցել է բուդդայական մականուն՝ Երեք թանկարժեք իրեր՝ Սանբաո) և դաոսականությունը, որ Չինաստանի հիմնական կրոններից էին, և անհրաժեշտության դեպքում պատրաստակամությամբ մասնակցել է համապատասխան ծիսակատարություններին։ Ենթադրվում է նաև, որ իսլամին նրա նվիրվածությունը փոքր դեր չի ունեցել նրան «Ոսկե նավատորմի» ծովակալ նշանակելու որոշման կայացման գործում, քանի որ վերջինս այլ պարտականությունների հետ միասին պետք է այցելեր նաև Արաբիա ու Աֆրիկա, որտեղ իսլամը գերիշխող կրոններից մեկն էր։
Ծառայության ընդունում Չժու Դիի մոտ և ռազմական կարիերա
Կենտրոնական և հյուսիսային Չինաստանում մոնղոլական լծի տապալումից և այնտեղ Չժու Յուանչժանի կողմից Մին արքայատոհմի հաստատումից (1368) հետո Յուննան լեռնային գավառը, որ գտնվում էր Չինաստանի հարավարևմտյան ծայրում, ևս մի քանի տարի շարունակել է մնալ մոնղոլների տիրապետության տակ։ Անհայտ է, թե կռվել է արդյոք Մա Հաջին Յուանի լոյալիստների շարքում Մինի զորքերի կողմից Յուննանի գրավման ժամանակ, սակայն ամեն դեպքում նա զոհվել է այդ արշավանքի ժամանակ (1382), իսկ նրա կրտսեր որդին՝ Մա Հեն, գերի է ընկել ու դարձվել Չժու Յուանչժան կայսեր որդու՝ Յուննանի արշավանքը գլխավորող Չժու Դիի սպասավորը ։
Ենթադրվում է, որ մեծ իշխանի արքունիքում գտնվելով՝ Մա Սանբաոն կարողացել է ստանալ ավելի լավ կրթությունը, քան նա կարող էր ստանալ այն դեպքում, եթե Բեյպինի փոխարեն ընկներ Նանկին՝ կայսր Չժու Յուանչժանի արքունիք, որը խիստ անվստահություն էր ցուցաբերում ներքինիների նկատմամբ ու ձգտում էր եթե ոչ բոլորովին արգելել նրանց սովորել գրագիտություն, ապա հնարավորինս սահմանափակել գրագետ ներքինիների քանակը ։
Որպես Յանի մեծ իշխան՝ Չժու Դին իր տրամադրության տակ ուներ նշանակալի ռազմական ուժեր և պայքար էր մղում մոնղոլների դեմ կայսրության հյուսիսային սահմանում։ ա Սանբաոն մասնակցել է 1386/87 նրա թվականներին նրա ձմեռային արշավանքին ընդդեմ մոնղոլների առաջնորդներից մեկի՝ Նագաչուի (Naghachu):
Առաջին Մին կայսր Չժու Յուանչժանը նախատեսել էր գահը փոխանցել իր անդրանիկ որդուն՝ Չժու Բյաոյին, սակայն նա մահացել է դեռ հոր կենդանության օրոք։ Արդյունքում առաջին կայսրը գահաժառանգ է նշանակել Չժու Բյաոյի որդուն՝ Չժու Յունվենին, թեև նրա հորեղբայրը (Չժու Յուանչժանի կրտսեր որդիներից մեկը) հավանաբար իրեն համարել է ավելի հարմար գահը ժառանգելու համար։ 1398 թվականին բազմելով գահին (կառավարման նշանաբանը՝ Ցզյանվեն)՝ Չժու Յունվենը, վախենալով, թե իր հորեղբայրներից որևէ մեկը կարող է խլել գահը, սկսել է մեկը մյուսի հետևից ոչնչացնել նրանց։ Շուտով Նանկինում գտնվող երիտասարդ կայսեր և Պեկինում գտնվող նրա հորեղբոր՝ Չժու Դիի միջև ծագել է քաղաքացիական պատերազմ։ Քանի որ Չժու Յունվենն ներքինիներին արգելել է մասնակցել երկրի կառավարմանը, նրանցից շատերն ապստամբության ընթացքում սատարել են Չժու Դիին։ Մատուցած ծառայությունների համար որպես պարգև Չժու Դին նրանց թույլատրել է մասնակցել քաղաքական հարցերի լուծմանը, ընդ որում՝ նրանց թույլ է տվել բարձրանալ քաղաքական կարիերայի ամենաբարձր աստիճաններ, ինչը բավական շահավետ էր Մա Սանբաոյի համար։ Երիտասարդ ներքինին աչքի է ընկել ինչպես 1399 թվականին՝ Բեյպինի պաշտպանության ժամանակ, այնպես էլ 1402 թվականին Նանկինի գրավման ժամանակ և եղել է այն հրամանատարներից մեկը, որոնց հանձնարարվել է գրավել կայսրության մայրաքաղաքը՝ Նանկինը։ Ոչնչացնելով իր զարմիկի վարչակարգը՝ Չժու Դին 1402 թվականի հուլիսի 17-ին գահ է բարձրացել կառավարման Յունլե նշանաբանով։
Նոր (չինական) 1404 թվականին նոր կայսրը հավատարիմ ծառայության համար որպես պարգև Մա Հեին շնորհել է նոր ազգանուն՝ Չժեն։ Դա հիշեցում էր այն մասին, թե ինչպես էր ապստամբության առաջին օրերին Մա Հեի ձին սպանվել Բեյպինի ծայրամասում՝ Չժենլունբա կոչվող վայրում։
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1404 թվականին Չժենգ Հեն ղեկավարել է նավատորմի կառուցումն այսպես կոչված «ճապոնական ծովահենների» դեմ պայքարելու համար և, հնարավոր է, այցելել է Ճապոնիա՝ ծովահենների դեմ համատեղ պայքարելու վերաբերյալ տեղի իշխանությունների հետ բանակցությունների վարելու համար։
Չժենգ Հեի յոթ ծովային ճամփորդությունները
Կայսերը մատուցած ծառայությունների համար Չժենգ Հեն արժանացել է «գլխավոր ներքինի» (տայցզյան) տիտղոսի, ինչը համապատասխանում էր չորրորդ աստիճանի պետական պաշտոնին, ինչից հետո կայսր Չժու Դին որոշել է, որ նա մյուսներից առավել լավ է համապատասխանում նավատորմի ծովակալի դերին և նրան նշանակել է ղեկավար բոլոր կամ գրեթե բոլոր յոթ ճամփորդությունների, որ կատարվել են դեպի Հարավարևելյան Ասիա ու Հնդկական օվկիանոս 1405-1433 թվականներին՝ միաժամանակ նրա կարգավիճակը բարձրացնելով երրորդ աստիճանի։ Նավատորմը, ամենայն հավանականությամբ, կազմված էր շուրջ 250 նավերից, որոնց տախտակամածերին կար շուրջ 27 հազար մարդ 70 կայսերական ներքինիների գլխավորությամբ։ Այդ նավատորմի ամենախոշոր նավերը կարող էին լինել (եթե ճիշտ են պաշտոնական «Մինյան պատմության» տվյալները) երբևէ գոյություն ունեցած ամենամեծ փայտե առագաստանավերը։
Չժենգ Հեի գլխավորած նավակազմն այցելել է ավելի քան 56 երկրներ ու խոշոր քաղաքներ Հարավարևելյան Ասիայում և Հնդկական օվկիանոսի ավազանում։ Չինական նավերը հասել են մինչև Արաբիայի և Արևելյան Ասիայի ափերը։ Չժեն Հեի առաջին նավարկությունը կայացել է 1405-1407 թվականներին Սուչժոու - Տյամպայի ափ - Յավա կղզի - Հյուսիսարևմտյան Սումատրա - Մալակկայի նեղուց - Շրի Լանկա կղզի երթուղով։ Ապա շրջանցելով Հինդուստանի հարավային վերջամասը՝ նավակազմը վերադարձել է Հնդկաստանի Մալաբարյան ափի առևտրային քաղաքներ՝ հասնելով մինչև հնդկական ամենամեծ նավահանգիստ՝ Կալիկուտա (Կոժիկոդե)։ Մոտավորապես նույնպիսի երթուղի են ունեցել երկրորդ (1407-1409) և երրորդ (1409-1411) արշավանքները։ Չորրորդ (1413-1415), հինգերորդ (1417-1419), վեցերորդ (1421-1422) և յոթերորդ (1431-1433) արշավանքները հասել են մինչև Օրմուզ և Աֆրիկայի ափերը՝ ներկայիս Սոմալիի տարածք, մտել Կարմիր ծով։ Ծովագնացները մանրամասն ու ստույգ կերպով գրի են առել իրենց տեսածները, կազմել են քարտեզներ։ Դրանցում գրանցվել են մեկնման ժամանակը, կայանման վայրերը, նշվել են խութերի ու ծանծաղուտների տեղերը։ Կազմվել են անդրծովյան երկրների ու քաղաքների, դրանց քաղաքական կարգի, կլիմայի, տեղի սովորությունների, լեգենդների նկարագրությունները։ Չժենգ Հեն օտար երկրներ է հասցրել կայսեր ուղերձները, խրախուսել օտարերկրյա դեսպանությունները ժամանումը Չինաստան, վարել առևտուր։
Իր նպատակներին հասնելու համար Չժենգ Հեն կիրառել է նաև ռազմական ուժ ։ Օրինակ՝ 1405 թվականին՝ առաջին արշավանքի ժամանակ, Չժենգ Հեն պահանջել է, որ Չինաստանի կայսերը հանձնվեն Լանկայի բուդդայական սրբազան մասունքները՝ Բուդդայի ողորմության թասերը, ատամներն ու մազերը, որ կազմում էին սինգալների թագավորների իշխանութան կարևորագույն մասունքներն ու մշտական պատկանելիքները։ Ստանալով մերժում՝ Չժենգ Հեն 1411 թվականին վերադարձել է կղզի 3000 մարդուց բաղկացած ջոկատի ուղեկցությամբ, ներխուժել մայրաքաղաք, գերի վերցրել Վիրա Ալակեշվարա թագավորին, նրա ընտանիքի անդամներին ու մերձավոր անձանց և նրանց նավով տեղափոխել Չինաստան ։ Չորրորդ ճամփորդության ժամանակ այդ երթուղու ընթացքում սովորական դարձած Պասայ (հայտնի է նաև Սամուդրա անվանմամբ) պետություն (Սումատրայի հյուսիսում) այցելության ընթացքում՝ հավանաբար Օրմուզից Չինաստան վերադառնալու ժամանակ, Չժենգ Հեի հիմնական նավատորմն ստիպված է եղել մասնակցել Չինաստանի կողմից ճանաչվա միապետի՝ Զայն ալ Աբիդինի և Սեկանդեր անունով հավակնորդի միջև մղվող պայքարին։ Չինական նավատորմը Յունլե կայսրից նվերներ էր տարել Զայն ալ Աբիդինին, իսկ Սեկանդերին ոչինչ չի տրվել, ինչի պատճառով վերջինս զայրացել է ու հարձակվել չինացիների վրա։ Չժենգ Հեն կարողացել է դեպքերի ընթացքը փոխել հօգուտ իրեն, ջախջախել նրա զորքը, գերի վերցնել Սեկանդերին և ուղարկել Չինաստան։
1424 և 1431 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ Չժու Դի կայսեր մահվանից հետո, ծովային արշավանքները մի որոշ ժամանակ դադարեցվել են, իսկ Չժենգ Հեն յոթ տարի ծառայել է որպես կայազորի պետ Նանկինում ։ Վերջին՝ յոթերորդ ճամփորդության ժամանակ Չժենգ Հեն եղել է 60 տարեկան։ Նա արդեն անձամբ չի այցելել շատ երկրներ, ուր մտել են չինական նավերը, և Չինաստան է վերադարձել 1433 թվականին, երբ նավատորմի առանձին ստորաբաժանումներ իր օգնականների հրամանատարությամբ 1434 թվականին այցելել են Մեքքա, ինչպես նաև Սումատրա և Յավա ։ Չժենգ Հեի ճամփորդությունները նպաստել են աֆրիկյան ու ասիական երկրների մշակութային փոխանակմանը Չինաստանի հետ և նրանց միջև առևտրային կապերի հաստատմանը։ Կազմվել են այն երկրների ու քաղաքների մանրամասն նկարագրությունները, ուր այցելել են չինացի ծովագնացները։ Դրանք հեղինակել են Չժենգ Հեի արշավանքների մասնակիցներ Մա Հուանը, Ֆեյ Սինը և Գուն Չժենը։ Կազմվել են նաև «Չժենգ Հեի ծովային ճամփորդությունների քարտեզներ» («Չժենգ Հե հան հայ տու») ։
Չժենգ Հեի ծովային արշավանքների ընթացքում հավաքված նյութերի ու տեղեկությունների հիման վրա Մինյան Չինաստանում 1597 թվականին Լո Մաո-դենի կողմից գրվել է «Չժենգ Հեի նավարկությունները դեպի Արևմտյան օվկիանոս» («Սան բաո տայ ցզյան Սի յան ցզի») վեպը։ Ինչպես նշել է ռուս չինագետ Վիկտոր Վելգուսը, նրանում շատ է ֆանտաստիկան, սակայն որոշ նկարագրություններում հեղինակը ստուգապես օգտվել է պատմական ու աշխարհագրական աղբյուրների տվյալներից ։ Չժենգ Հեի ու նրա թիմի կողմից գցված երթուղիները հետագայում օգտագործվել են եվրոպացի ծովագնացների կողմից, որոնք նախքան Չժենգ Հեի ճամփորդությունները չէին անցել Բարեհուսո հրվանդանը և պատկերացում չունեին Աֆրիկայի արևելյան ափերի վերաբերյալ։
«Մին արքայատոհմի պատմության» մեջ Չժենգ Հեի ծովային ճամփորդություններին տրվել է չափազանց մեծ նշանակություն․ «Տարեգրություններում ասվում է, թե տայցզյան Սանբաոյի արշավանքները դեպի Արևմտյան ծով եղել են ամենանշանակալի իրադարձությունը Մին դինաստիայի տիրապետության սկզբում» ։
Ծովակալի մահը
Ավանդույթի համաձայն, որ փոխանցվել է Չժենգ Հեի ժառանգների միջոցով, ծովակալը մահացել է յոթերորդ ծովագնացությունից Չինաստան վերադառնալու ճանապարհին (այսինքն՝ 1433 թվականին), և նրա մարմինը թաղվել է ծովում։ Նրա մահվանից կարճ ժամանակ անց Յավայում անցկացվել է «հեռակա թաղման» արարողություն, որ արվել է հանգուցյալի մարմնի բացակայության դեպքում («ջանազա բիլ գաիբ»)։ Ծովակալի կոշիկներն ու մազափունջը (ըստ այլ տարբերակի՝ հագուստն ու գլխարկը ) տարվել են Նանկին և թաղվել բուդդայական անձավային վանքի մոտ։
Քանի որ մեզ հասած պատմական աղբյուրներում չկան հիշատակումներ Չժենգ Հեի՝ յոթերորդ ճամփորդությունից հետո ծավալած գործունեության վերաբերյալ, պատմաբանների մեծ մասը հակված է համաձայնելու ծովակալի հարազատների ներկայացրած տարբերակի հետ։ Սակայն չինացի պատմաբան Սյույ Յույհուն (徐玉虎) Չժենգ Հեի իր կենսագրության մեջ Մինյան կայսրության մեջ պետական ապարատում կատարված կադրային փոփոխությունների հիման վրա ենթադրել է, թե իրականում ծովակալը բարեհաջող վերադարձել է Նանկին, ծառայել որպես Նանկինի ռազմական պարետ ու իր նավատորմի հրամանատար ևս երկու տարի և մահացել է միայն 1435 թվականին։ Այդ տեսակետի կողմնակից է եղել նաև ռուս ուսումնասիրող Ալեքսեյ Բոկշչանինը ։
Նանկինի մոտ գտնվող Նյուշոու բլրի հարավային լանջին Չժենգ Հեի համար կառուցվել է մուսուլմանական տապանաքար։ Տեղի բնակիչների ներկայացրած պատմությունների համաձայն՝ երբ 1962 թվականին գանձ որոնողները բացել են գերեզմանը՝ հույս ունենալով այնտեղ գտնել թանկարժեք իրեր, նրանց չի հաջողվել գտնել ո՛չ դիակի մնացորդները, ո՛չ այլ ինչ ։
1985 թվականին, երբ նշվել է Չժենգ Հեի առաջին ճամփորդության 580-ամյակը, տապանաքարը վերականգնվել է (31.91028°N, 118.72861°W)։
2010 թվականի հունիսի 18-ին՝ հարևան Ցզուտան (祖堂山) բլրի վրա կատարվող շինարարական աշխատանքների ընթացքում, հայտնաբերվել է վաղ մինյան դարաշրջանի ևս մեկ շիրիմ, որը նույնպես հայտարարվել է որպես Չժենգ Հեի գերեզման ։ Սակայն մի քանի օր անց՝ տապանագրի բովանդակությունը կարդալուց հետո, Նանկինի հնագետները որոշել են, որ իրականում այդ գերեզմանը պատկանել է այլ ներքինի ծովակալի՝ Հուն Բաոյին, որը եղել է առանձին նավախմբի հրամանատար Չժենգ Հեի յոթերորդ ճամփորդության ժամանակ ։
Արտաքին տեսք
Սեռական հասունացումից առաջ ներքինացվածները համարվել են «մաքուր» (童净, tong jing) և հաճախ վայելել են պալատական կանանց բարեհաճությունը, որոնց նմանվել են իրենց վարքով։ Հասուն տարիքում նրանց ձայնը սովորաբար դարձել է բարձր ու սուր, տրամադրությունն աչքի է ընկել անկայունությամբ, զգացմունքները՝ բուռն արտահայտությամբ, ինչը հաճախ արտահայտվել է զայրույթի պոռթկումներով ու արցունքների առատությամբ ։
Չժենգ Հեն, թեև եղել է ներքինի, բոլորովին չի համապատասխանել է այդ կարծրատիպին։ Թեև Չժենգ Հեի կենդանության օրոք ստեղծված դիմանկարներ չեն պահպանվել, սակայն իր ընտանիքի անդամների հուշերի (որոնց օբյեկտիվությունը ստույգ չէ) համաձայն՝ նա եղել է «յոթ չի հասակով, և գոտկատեղի շրջագիծը եղել է հինգ չի» (սովորաբար մինյան դարաշրջանի մեկ չին հաշվվում է հավասար 31,1 սմ, սակայն որոշ տարածաշրջաններում օգտագործվել է ավելի կարճ երկարություն ունեցող չի՝ սկսած մոտ 27 սմ-ից)։ «Նրա ճակատը բարձր էր, այտերը կախված չէին երևում, քիթը փոքր էր։ Նրա ատամներն աչքի էին ընկնում ճերմակությամբ և կատարյալ ձևով, հայացքը պարզ էր, ձայնը՝ խորը և ուժեղ, ինչպես զանգի ձայն։ Նա լավ գիտեր ռազմական գործը և սովոր էր մարտի»։
Ժառանգներ
Ներքինացվելով վաղ տարիքում՝ Չժենգ Հեն երեխաներ չի ունեցել։ Սակայն նա որդեգրել է իր զարմիկներից մեկին՝ Չժեն Հաոչժաոյին, որը, հնարավորություն չունենալով ժառանգել իրեն որդեգրողի տիտղոսը, այնուամենայնիվ կարողացել է պահպանել նրա ունեցվածքը։ Այդ պատճառով էլ մինչ այժմ գոյություն ունեն մարդիկ, որոնք իրենց համարում են «Չժենգ Հեի ժառանգները»։
Հիշատակ
Չժենգ Հեի նավատորմի՝ իրենց ավարտին հաջորդած առաջին դարերի ընթացքում գրեթե մոռացված ճամփորդությունները ներկայում կարևոր տեղ են գրավում մարդկության պատմական հիշողության մեջ։
Չինացիների համար դա իրենց երկրի հերոսական անցյալի դրվագներից մեկն է, որ արտացոլում է ինչպես տերության նախկին հզորությունն ու նրա վաղ տեխնոլոգիական ձեռքբերումները, այնպես էլ երկրի (հարաբերական) խաղաղ արտաքին քաղաքականությունը՝ ի տարբերություն եվրոպացիների վարած գաղութային քաղաքականության։
Մալազիայի ու Ինդոնեզիայի չինական շատ համայնքներ Չժենգ Հեին ու Վան Ցզինհունին դիտարկում են որպես հիմնադիր կերպարներ, գրեթե որպես սուրբ հովանավորներ։ Նրանց պատվին կառուցվել են տաճարներ ու կանգնեցվել հուշարձաններ։ Չինաստանի ռազմածովային ուժերի վարժական նավը կրում է «Չժենգ Հե» անունը ։
Իրենց մասշտաբների, Չինաստանի պատմության մեջ իրենց նախորդած ու հաջորդած նավագնացություններից տարբերվելու և մի քանի տասնամյակ անց Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների եվրոպական դարաշրջանի սկիզբը դրած նավագնացություններին իրենց նմանության շնորհիվ Չժենգ Հեի ճամփորդությունները դարձել են Չինաստանի պատմության՝ նրա սահմաններից դուրս առավել հայտնի դրվագներից մեկը։ Օրինակ՝ 1997 թվականին Life ամսագիրը վերջին հազարամյակում պատմության ընթացքի վրա առավել մեծ ազդեցություն թողած հարյուր անձանց ցանկում Չժենգ Հեին հատկացրել է 14-րդ տեղը (այդ ցանկում ընդգրկվել են ևս երեք չինացիներ՝ Մաո Ցզե Դունը, Չժու Սին և Ցաո Սյուեցինը) ։
Չժենգ Հեի պատվին են կոչվել լեռներ Պլուտոնի վրա (անվանումը հաստատված չէ Միջազգային աստղագիտական միության կողմից)։
Ժամանակակից մի շարք լրագրողների կարծիքով (բայց ոչ մասնագետ ֆոլկլորագետների)՝ Չժենգ Հեն կարող էր լինել Սինդբադ ծովագնացի նախատիպը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Չինացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Չինացի դիվանագետներ Կատեգորիա:15-րդ դարի ճանապարհորդներ
Բասֆլեյտա
Բասֆլեյտա (bass flute, flûte basse, Bassflöte), փողային երաժշտական գործիք, որը պատկանում է ֆլեյտաների ընտանիքին։ Այն իր կառուցվածքով ավելի մեծ է և հնչողությամբ ավելի ցածր։ Սովորական ֆլեյտայից այն մեկ օկտավա ավելի ցածր է։
Ընդհանուր բնութագիր
Բասֆլեյտան սովորական ֆլեյտայից և ալտֆլեյտայից ավելի հաստ է և ավելի երկար։ Նրա երկարությունը 146 սանտիմետր է։ Այն սովորաբար ունի կեռ ձև ունեցող խողովակ։ Նվագողը գործիքը դնում է գետնին։ Բասֆլեյտան նվագախմբում շատ քիչ է օգտագործվում և նրա հիմնական օգտագործումը ֆլեյտաների նվագախմբում է։ Իր ձայնային տեմբրով այն նման է կլառնետին։ Քսաներորդ դարի կոմպոզիտորներից Գուստավ Հոլսթն է, որ այն օգտագործել է նվագախմբում իր «Մոլորակներ» ստեղծագործության մեջ։ Կան նաև այլ կոմպոզիտորներ, որոնք բասֆլեյտայի համար գրել են որոշ ստեղծագործություններ։ Դրանք են՝
Բասֆլեյտան օգտագործվում է նաև Մեծ Բրիտանիայի ազգային երաժշտության մեջ (հաճախ փոխարինում է ալտֆլեյտային)։
Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Միհրի տաճար (Վաղարշապատ)
Միհրի տաճար, Միհր դիցին նվիրված հին հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառի Վաղարշապատ քաղաքում։ 4-րդ դարում Հայաստանում քրիստոնեությունն պետական կրոն ընդունելիս տաճարը քանդվել է և տեղը կառուցվել է Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ Կատեգորիա:Վաղարշապատի տաճարներ Կատեգորիա:Հայաստանի տաճարներ Կատեգորիա:4-րդ դարի կազմալուծումներ Հայաստանում
Ժերար Գոու
Ժերար Բի Գուա Գոու (Gérard Bi Goua Gohou; ), Իվուարցի ֆուտբոլիստ։ «Կայրատ» ակումբի և Բեյցզին Էնտերպրայզես ակումբի հարձակվող։
Ակումբային
Ժերարը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 2004 թվականին Իվուարական «ԺԿ Աբիդժան» ակումբի կազմում։ 2007 թվականին 19-ամյա Ժեարը կատարել է իր նորամուտը Կոտ դ'Իվուարի բարձրագույն լիգայի շրջանակներում։
Նույն թվականին Ժերարը տեղափոխվել է Մարոկկոյի «Հասանի Ագադիր» ակումբի կազմ։ Եվ Հասանի Ագադիրի կազմում նա անցկացրել է 15 խաղ։ Նրան նկատել են, և 2010 թվականի կազմում Ժերարը համալրել է Շվեյցարիական «Կսամաքս»  ակումբի կազմում։ 2011 թվականին Ժիրարը պայմանագիր է կնքել Թուրքական լիգայի  «Բենազլոսպորտ» ակումբի կազմ։  Նուն տարումն Ժերարը տեղափեխվել է առաջին լիգայի մեկ այլ ակումբ՝ «Կայսեր Էյդժեսպորտի», որի կազմում 19 խփած գոլերով դարձել է 2012/13 մրցաշրջանում և ակումբին օգնել է անցնել երկրորդ լիգա։
2013 թվականի հուլիսի 5-ին Ժերարը երեք տարվա պայմանագիր է կնքել «Կրասնադար» ակումբի հետ ։ Ժերարը խփել էիր առաջին գոլը նոր ակումբի կազմում նոյեմբերի 3-ին «Կուբանու» ակումբի հետ մրձավեճում (1:2)։ Սական չի ընդգրկվել հիմնական կազմում և հազվադեպ փոխարինումներ է կատարում ։ Ակումբում խաղացելէ Բրազիլացի Իսաելի հետ և նրանք միասին տեղափոխվել են «Կայրատ» ակումբի կազմ։
2014 թվականի միացել է Ալմանիայի «Կայտատ» ակումբի կազմին ։ Ժերարը «Կայտատ»  ակումբի կազմում իր երկրորդ խաղի ժամանակ  դարձել է հետ-տրիկի հեղինակ Ղազախստանի գործող չեմպիոն «Ակտոբե» ակումբի հետ մրցավեճում (7:1) ։ Ընդհանուր առմամբ Ժերարը խփել է 12 գոլ կիսամրցաշրջանում՝ անցկացնելով 13 խաղ և ակումբին օգնել է նվաճել բռոնզե մեդալ։ Եվրոպա լիգայի որակովորման փուլում Ժերարը խաղացել է 4 խաղ առանց գոլ խփելու, սակայն մեծ ներդրում է ունեցել  «ակտոբե» ակումբի դեմ խաղում 2014 թվականի Ղազախստանի առաջնությունում  (4:1)։
Հաջորդ մրցաշրջանում Գոուն Ղազախստանի առաջնությունում դարձել է լավագույն  ռմբարկու 28 խաղում խփելով 22 գոլ,  ակումբին օգնելով դառնալ արծաթել բեդալակիր ։ 2014 թվականի Ղազախստանի գավաթի   եզրափակչի խաղարկությունում Ժերարը խփել է 4 գոլ «Աստան» ակումբի դեմ խաղում։ Յոթ խաղ անցկա ո նե Եվրոպա լիգայի շրջանակներրում Ժերարը օգնել է իր թինի կազմին տեզափոխվել Փլեյ-Օֆֆի շրջանակներ, որտեղ պարտվել է ֆրանսիական Բորդո ակումբին։ Ժերարը երեք ամիս  անընդմեջ՝ (Ապրիլի, Մայիսի,  Հունիսի) ճանաչվել է ամսվա ֆուտբոլիստ և Ղազախստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմիցճանաչվել տարվա ֆուտբոլիստ։  «Կայրատը» նրա հետ պայմանագրրը երկարաձգել է մինչև 2017 թվականի վերջը և նրահամար սահմանել է Ղազախստանում Լեգեոներին տրվող ամենաբարձր  աշխարավարձը՝ 1,8 միլիոն եվրո տարեկան։ ինչն ավելինէր քան Արշավինի աշխատավարձը ։
2018 թվականի փետրվարի 5-ին Ժերարը նոր պայմանագիր էկնքել Կիտայական Կայսեր Էյդժեսպորտի» ակումբի հետ ։
Հավաքականում
Կոտ դ'Իվուարի մանկապատանեկան հավաքականի մինչև 23 տարեկանների հավաքականում խաղացել է Ֆրանսական Տուլոնի միջազգային մրցությունում։ Եվ նա այդ թիմիկազմի կազմում անցկացրելէ 5 խաղ թիմիկազմում։ Այլևս հավաքականի կազմ չի հրավիրվել ինչըհարձերիտեղիք է տվել Իվուարյանմամուլում ։
Արտաքին հղսւմներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Լուիզա Ֆլետչեր
Լուիզա Ֆլետչեր (Louise Fletcher, ), ամերիկացի դերասանուհի, որը հայտնի է «Թռիչք կկվի բնի վրայով» կուռքային ֆիլմում խաղացած ազդեցիկ քույր Ռետչեդի դերով, որի համար արժանացել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների։
Կենսագրություն
Ֆլետչերը ծնվել է խուլուհամր ծնողների ընտանիքում։ Նրա հայրը եպիսկոպոսական քահանա էր, որի ջանքերի շնորհիվ Ալաբամայում խուլերի համար հիմնվել է շուրջ 40 եկեղեցի ։ Սովորեցրել է խոսել և լսելով մորաքրոջը ծանոթացել է դերասանական վարպետությանը։ Լուիզան Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Լոս Անջելես, իսկ երեկոյան սկսել է դերասանական դպրոց հաճախել։
Կարիերա
Առաջին անգամ Ֆլետչերն էկրանին հայտնվել է որպես հեռուստասերիալի հրավիրված դերասանուհի, մասնավորապես նա խաղացել է «Մեվերիկ» և «Անձեռնամխելիները» հայտնի հեռուստասերիալների էպիզոդներից մեկում։ Ֆլետչերի դերասանական կարիերան չի ստացվել չափազանց բարձր հասակի պատճառով․ խաղընկերները հաճախ երևացել են մի գլուխ ցածրահասակ։ 1960 թվականին Ֆլետչերն ամուսնացել է և իրեն նվիրել երեխաների դաստիարակությանը։ Ռոբերտ Օլթմենի ներկայացնելուց տասը տարի անց նա վերսկսել է կինոկարիերան և մեկ տարի անց իր հայտնի դերով խաղացել է Միլոշ Ֆորմանի «Թռիչք կկվի բնի վրայով» ֆիլմում։ Ստանալով «Օսկար» մրցանակ՝ Ֆլետչերը արտասանել է «Երբեմն հիանալի է, որ բոլորը ատում են քեզ» ըմբոստ արտահայտությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Ավդալ
Ավդալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 45 կմ արևելք, խոշաբ գետի հյուսիս-արևելյան ակունքներից մեկի վրա, նրա աջակողմյան սարալանջին։
Բնակչությւոն
XX դարի սկզբներին ուներ 60 տուն բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժողովածու (2026)
Ժողովածու (2026), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2026 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է XVII դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12×9,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 116 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 102ա, 116ա, հետագայի՝ 116ա (1742 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Wham!
Wham!, Ջորջ Մայքլի և Էնդրյու Ռիջլիի դուետ, որը ստեղծվել է 1980 թվականին Լոնդոնում ։ Ընդամենը երկու տարվա ընթացքում կոլեկտիվի յոթ սինգլները առաջին հորիզոնականներ են զբաղեցրել բրիտանական հիթ-շքերթներում։
Մայքլը և Ռիջլին միասին սովորել էին դպրոցում։ 1981 թվականին նրանք որոշել են ստեղծել The Executive խումբը, սակայն փորձը ձախողվել է։ Այն ժամանակ նրանք Wham! են անվանվել և սկսել են ելույթ ունենալ դուետով, ընդ որում Մայլքը պատասխանատու էր երաժշտության համար, իսկ Ռիջլին՝ իմիջի։ Նրանց առաջին սինգլը՝ «Wham Rap!»-ը (1982), արգելվել է ռադիոկայաններում անցենզուր բառերի պատճառով։ Շուտով հետևել է ևս մեկ գեդոնիստական սինգլ՝ «Young Guns (Go for It)», որի մեջ անդամներից մեկը համոզում է մյուսին հետաձգել հարսանիքը։
Չնայած նրանց աճող հռչակին դեռահաս աղջիկների մեջ, Wham!-ը 1983 թվականի վերջում կորչել են շոուի բիզնեսից․ Ռիջլին ավելի սեքսուալ իմիջի վրա էր աշխատում, իսկ Մայքլը՝ նոր ալբոմի, որի գովազդի համար 1984 թվականի մայիսին թողարկվել է «Wake Me Up Before You Go-Go» սինգլը։ Դա նրանց առաջին սուպերհիթն էր․ դա առաջին տեղ է զբաղեցրել ինչպես Մեծ Բրիտանիայում, այդպես էլ ԱՄՆ-ում։
Սուրբ ծննդյան կապակցությամբ թողարկվել է բարեգործական սինգլ «Everything She Wants» և «Last Christmas» ստեղծագործություններով, իսկ 1985 թվականի ապրիլին Wham!-ը դարձել են առաջին արևմտյան սուպերաստղերը, ովքեր գաստրոլներով ելույթ են ունեցել կոմունիստական Չինաստանում ։ Երբ նոյեմբերին թողարկվել է նրանց «I’m Your Man» սինգլը, Մայքլը արդեն լուրջ մտածում էր սոլո կարիերայի մասին։ Նրանց հաջորդ սինգլը՝ «A Different Corner»-ը, պաշտոնապես ձայնագրվել է դուետի կողմից, բայց գովազդվել է որպես Մայքլի մենակատար աշխատանքը։
1985 թվականին, երբ դուետը եղել է իր գագաթնակետին, բրիտանական Mark Time Ltd. ընկերությունը թողարկել է Wham! The Music Box երաժշտային խմբագիրը ZX Spectrum համակարգիչների համար։1986 թվականին հայտարարվել է Wham! խմբի բաժանման մասին։ Խմբի հրաժեշտի համերգը կայացել է Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։ Իսկ հունիսին թողարկվել է նրանց վերջին սինգլը՝ «The Edge of Heaven»-ը։ Ջորջ Մայքլի սոլո կարիերան հաջող էր այն ժամանակ, երբ Ռիջլին միանգամից լքել է շոու բիզնեսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Երաժշտական դուետներ Կատեգորիա:Փոփ երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:1982 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:1981 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Գենետիկորեն մոդիֆիկացված սննդամթերք
Գենետիկորեն մոդիֆիկացված սննդամթերքը, (GM foods )(նաև հայտնի է որպես գենետիկորեն մշակված սննդամթերք (GE foods), կամ կենսաձև մշակված սննդամթերք) սննդամթերք է արտադրված այն օրգանիզմներից, որոնց ԴՆԹ-ում փոփոխություններ են կատարել` օգտագործելով գենետիկական ինժեներայի մեթոդները։ Գենետիկական ինժեներային մեթոդները թույլ են տալիս նոր հատկանիշների ներդրումը, ինչպես նաև նախորդ մեթոդների հետ համեմատած ավելի մեծ վերահսկողությունը, ինչպիսիք են ընտրովի բուծումը և փոփոխման բուծումը։ Գենետիկորեն մոդիֆիկացված սննդամթերքի առևտրային վաճառքը սկսվել է 1994 թվականին, երբ Կալգենը վաճառեց իր առաջին անհաջողակ Flavr Savr-ի «ձգվող» լոլիկը։ Սննդամթերքի մեծամասնության փոփոխությունները հիմնականում կենտրոնացած են հացահատիկային մշակաբույսերի վրա, որոնք մեծ պահանջարկ ունեն ֆերմերների կողմից, ինչպիսիք են սոյան, եգիպտացորենը, կանոլայը և բամբակը։ Գիտական համաձայնություն կա, որ ԳՄ-ի մշակաբույսերից ստացվող ներկայումս առկա սննդամթերքը ավելի մեծ վտանգ չի ներկայացնում մարդու առողջության համար, քան սովորական սնունդը, սակայն յուրաքանչյուր ԳՄ-ի սննդամթերք պետք է փորձարկվի առանձին դեպքից առաջ։ ԳՄ օրգանիզմի իրավական և կարգավորիչ կարգավիճակը տարբերվում է երկրների կողմից, որոշ երկրներ արգելում են դրանք արգելել կամ սահմանափակել, իսկ մյուսները` թույլ տալով նրանց տարբեր կարգի աստիճաններ։ Այնուամենայնիվ, կան շարունակական հանրային մտահոգություններ, կապված սննդամթերքի անվտանգության, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության, հետազոտության մեթոդների հետ կապված ։
Նշանակություն
Գենետիկորեն մոդիֆիկացված սննդամթերքները օրգանիզմներից պատրաստված սննդամթերքներ են, որոնց ԴՆԹ-ներում փոփոխություններ են կատարել`օգտագործելով գենային տեխնիկայի մեթոդները, ի տարբերություն ավանդական խաչաձև մշակման։ ԱՄՆ-ում Գյուղատնտեսության վարչությունը (USDA) և Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը (FDA) նպաստում են գենետիկական ինժեներիայի օգտագործմանը։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության համաձայն, «գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմները (ԳՄՕ-ները) կարող են սահմանվել որպես օրգանիզմներ (բույսեր, կենդանիներ կամ միկրոօրգանիզմներ), որոնցում գենետիկական նյութը (ԴՆԹ) փոփոխվել է այն ձևով որը բնականորեն չի ծագում ։ Այս տեխնոլոգիան հաճախ կոչվում է «ժամանակակից կենսատեխնոլոգիա» կամ «գենային տեխնոլոգիա», երբեմն նաև «կոմպենսատիվ ԴՆԹ տեխնոլոգիա» կամ «գենային տեխնիկա»։ ԳՄ-ի օրգանիզմներից պատրաստված կամ օգտագործող սննդամթերքները հաճախ կոչվում են ԳՄ-ի սննդամթերք ։
Ընթացք
Գենետիկորեն մշակված օրգանիզմները ստեղծվում և փորձարկվում են լաբորատորիայում`ցանկալի հատկություններով։ Ամենատարածված փոփոխությունը մի կամ ավելի գեն ավելացնելն է օրգանիզմի գենոմին։ Արտադրողը արտադրվում է բավարար մակարդակով, արտադրողը կիրառում է դաշտային փորձարկումների համար կարգավորող հաստատություն, որը կոչվում է «դաշտային թողարկում» ։ Դաշտային փորձարկումն ընդգրկում է վերահսկվող միջավայրում ֆերմերային դաշտերում կամ աճող կենդանիների բույսերը մշակելու համար։ Եթե այդ դաշտային փորձարկումները հաջող լինեն ապա հաստատվում են։ Հաստատվելուց հետո նմուշները (սերմեր, հատումներ, բուծման զույգեր և այլն) մշակվում և վաճառվում են ֆերմերներին։ Ֆերմերները զարգացնում են և հանում շուկա ։ Որոշ դեպքերում հաստատումը ներառում է մարքեթինգը, բայց ոչ մշակումը։ USDA-ի համաձայն, գենետիկորեն ձևավորված օրգանիզմների համար դաշտերի թողարկումը 1985 թ.-ին չորսից աճել է մինչև տարեկան մոտավորապես 800-ի։ Ընդհանուր առմամբ, ավելի քան 17,000 թողարկումներ հաստատվել են 2013 թվականի սեպտեմբերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գենետիկական ճարտարագիտություն Կատեգորիա:Սննդամթերք
Չերվոնոե Օզերո (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Չերվոնոե Օզերո (Червоне Озеро), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
Հեռուստատեսությունն Ադրբեջանում
Ադրբեջանում հեռուստատեսությունը հայտնվել է 1956 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսություն ըստ երկրի
Չերվոնոե Օզերո (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնոե Օզերո գյուղում բնակվում էր 228 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վելիկոսորոչինսկի գյուղական խորհուրդ (Միրգորոդսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վելիկոսորոչինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 4050 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Նեգոմոժ
Նեգոմոժ (Негомож), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 107 մարդ։
Միհրի մեհյան (Որդուար)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ
Նեգոմոժ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Սառա Լի Բոլջեր
Սառա Լի Բոլջեր (Sarah Lee Bolger, ), իռլանդացի դերասանուհի։ Ավելի հայտնի է «Թյուդորներ» ֆիլմում խաղացած արքայադուստր Մերիի դերով և «Սպայդերվիկ. Ժամանակագրություններ» ֆիլմի Մելլորի Գրեյսի դերով։
Կենսագրություն
Սառա Բոլջերը ծնվել է 1991 թվականի փետրվարի 28-ին՝ մսագործ Դերեկ Բոլջերի և նրա կնոջ Մոնիկայի ընտանիքում ։ Նա նաև ունի կրտսեր քույր-դերասանուհի Էմման (ծնվել է 1996 թվականի հունվարի 5-ին)։ Նա ավարտել է Դուբլինի The Young People’s Theatre School և Loreto High School դպրոցները ։
2003 թվականին իր քրոջ Էմմայի հետ նկարահանվել է Ջիմ Շերիդանի «Ամերիկայում» ֆիլմում, որտեղ խաղացել է տասամյա Քրիստիի դերը, ով իր քրոջ Արիելի հետ օգնում է ծնողներին փրկվել փլուզումից։ 2006 թվականին եղել է Սաբինայի դերի՝ Ալեքս Պետտիֆերի խաղակիցը «Գրոմոբոյ» ֆիլմում։ 2008 - 2010 թվականներին նա խաղացել է Հենրիխ 8-րդ թագավորի ավագ աղջկա՝ արքայադուստր Մերիի դերը «Թյուդորներ» հեռուստասերիալում ։ Նաև 2008 թվականին դուրս է եկել «Սպայդերվիկ. Ժամանակագրություններ» ֆիլմ-ադապտացիան, որտեղ նա խաղում էր Մելլորի Գրեյսի դերը։
2010 թվականի մայիսին Սառան միանում է Լիլի Կոուլի և Սկոթթի Սպիդմենի հետ Մերի Հերրոնի «The Moth Diaries» նախագծին։ Նա խաղում էր ուսանող Ռեբեկայի դերը, ով կասկածում է նորեկին (Քոուլ) վապիրիզմում ։
Վահագնի մեհյան (Քարքե)
Վահագնի մեհյան, հին հայկական հեթանոսական մեհյան Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառում, Քարքե լեռան վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ
Դուբրովկա (գյուղ, Նայդյոնկովիչսկոե գյուղական բնակավայր)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աբլբուհար
Աբլբուհար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում էր Մեզրագետի աջ կողմում՝ հարթավայրում։
Պատմություն
Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Աբլբուհարն ուներ մի հայկական եկեղեցի։ Գյուղի մոտակայքում էր գտնվում նաև Ս Գեորգ վանքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անահիտի տաճար (Վաղարշապատ)
Անահիտի տաճար, Անահիտ դիցուհուն նվիրված հին հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառի Վաղարշապատ քաղաքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ Կատեգորիա:Վաղարշապատի տաճարներ Կատեգորիա:Հայաստանի տաճարներ
Սկադովսկ
Սկադովսկ (Скадовськ), քաղաք Ուկրաինայի Խերսոնի մարզի Սկադովի շրջանում, շրջանային ենթակայության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ալի-Ագոկ։ Հիմնադրվել է 1894 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գնդասար
Գնդասար, Թոփդաղ, Թոփիդաղ, Թոպդաղ, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի և Վայոց ձորի մարզերի սահմանագլխին, Գեղամա լեռների հարավային վերջավորության վրա, որտեղ հանգուցվում են Գեղամա և Վարդենիսի լեռները։ Բարձրությունը 2878 մ է։ Լեռան վրա կա մի մարուռ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Արդեշե
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գարդման լեռ
Գարդման, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Իջևանի լեռների հարավարևմտյան մասում, Աղստև գետի ձախափնյակում, Թեղուտ գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Ունի 1347 մ բարձրություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռնագրություն
Գոնսալո Բուենո
Գոնսալո Դիեգո Բուենո Բինգոլա (Gonzalo Diego Bueno Bingola,), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։
Ակումբային կարիերա
Բուենոն «Նասոնալ» ֆուտբոլային ակադեմիայի սան է։ 2011 թվականի հունիսի 4-ին «Ռամպլա Խունիորս» ակումբի դեմ մրցախաղում Գոնսալոն նորամուտ է ունեցել Ուրուգվայի առաջնությունում ։ Սեպտեմբերի 18-ին «Սերո Լարգո» ակումբի դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը ակումբի կազմում ։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 28-ին «Էլ Տանկե Սիսլեյ» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ Գոնսալոն երկու անգամ գրավել է դարպասը։ «Նասոնալ» ակումբի կազմում Բուենոն դարձել է Ուրուգվայի կրկնակի չեմպիոն։