cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիր
Նախապատմություն
Բրեստի հաշտությունը, որը մեծ վնասներ հասցրեց Ռուսաստանին, հնարավորություն տվեց բոլշևիկներին քաղաքական իշխանությունը իրենց ձեռքում պահել և մաքրել քաղաքական հակառակորդներին իշխանությունից։ Խոսքը վերաբերում է ձախ էսեռներին, որոնք դուրս եկան իշխանությունից նաև Բրեստի հաշտության շուրջ ծագած հակասությունների պատճառով։ Սա էր նաև պատճառը, որ Ռուսաստանում սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ, ինչի պատճառով էլ մեծ թվով մարդկանց արյուն թափվեց։
Պայմանագիրը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից
Սույն պայմանագիրն անօրինական ու անվավեր է հետևյալ 2 պատճառով և, ըստ այդմ, որևէ իրավական հետևանք չունի հայ-թուրքական սահմանի համար.
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Հաշտության համաձայնագրեր Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմանագրեր Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության խաղաղության համաձայնագրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:1918 թվականն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ռուսաստանի խաղաղության պայմանագրեր
R5 (խումբ)
R5, ամերիկյան փոփ ռոք խումբ, ստեղծվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ Կազմավորվել է 2009 թվականին։ Նրա կազմի մեջ են մտնում Ռայկեր Լինչը (բաս կիթառ, վոկալ), Ռայդել Լինչը (ստեղնաշար, վոկալ), Ռոկի Լինչը (սոլո կիթառ, վոկալ), Ռոսս Լինչը (գլխավոր վոկալ, ռիթմ կիթառ), Էլինգտոն Ռետլիֆը (հարվածային գործիքներ, վոկալ)։ 2010 թվականի մարտին նրանք թողարկել են «Ready Set Rock» մինի ալբոմը, իսկ սեպտեմբերին Hollywood Records-ի հետ իրենց առաջին ստուդիական ալբոմը։
Դեբյուտային «Loud» երգը թողարկվել է 2013 թվականի փետրվարի 19-ին։ Խմբի առաջին ալբոմը՝ «Louder»-ը, թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։ Ալբոմի մեջ ներառվել են «Loud» մինի ալբոմից չորս երգեր և յոթ նոր երգեր։ Ալբոմի առաջին երգ է որոշվել «Pass Me By»-ը, որի պրեմիերան կայացել է օգոստոսի 16-ին Ռադիո Դիսնեյում։ Տեսահոլովակի պրեմեիրան կայացել է օգոստոսի 29-ին Disney Channel-ում և դիտման համար հասանելի է խմբի Vevo ալիքում։ Ամբողջ խմբով 2014 թվականին նկարահանվել են «Վիոլետտա» հեռուստասերիալի 3 եթերաշրջանի 69-րդ և 79-րդ սերիաներում։
2009-2011: Սկիզբ և «Ready Set Rock»
R5 խումբը կազմվել է եղբայրների և քրոջ (եղբայրներ Ռայկեր Լինչը, Ռոկկի Լինչը, Ռոսս Լինչը և նրանց քույր Ռայդել Լինչը), որոնք ծնվել և մեծացել են Կոլոռադո նահանգի Լիթլթոն քաղաքում, ինչպես նաև Կալիֆոռնիայի ընկերոջ կողմից (Էլլինգտոն Ռետլիֆֆ)։ Ապրելով Կոլոռադոյում՝ երեխաները հաճախել են արվեստի դպրոց, որտեղ սովորել են երգել և պարել։ 2008 թվականին Ռայկերը (ավագ եղբայրը), 16 տարեկանում որոշել է տեղափոխվել Լոս Անջելես՝ դերասանական կարիերան շարունակելու նպատակով։ Իրենց երեխայի ցանկության իրականացման համար նրա ծնողները՝ Մարկ և Սթորմի Լինչերը, ամբողջ ընտանիքով տեղափոխվել են Լոս Անջելես։ 2009 թվականին եղբայրներից չորսը դարձել էին պարային խմբի անդամներ։ 2009 թվականի հոկտեմբերին ընտանիքը Կալիֆոռնիայի պարային ստուդիայում հանդիպել է Էլլինգտոն Ռետլիֆֆին։ Իմանալով, որ Ռետլիֆֆը կարողանում է նվագել հարվածային գործիքների վրա՝ նրան ընդգրկեցին խմբի վերջնական կազմի մեջ։ Խումբը 2009 թվականի մարտի 9-ին ինքնուրույն թողարկել է իր առաջին մինի ալբոմը՝ «Ready Set Rock» անվանմամբ, որը կազմված էր Ռայկերի, Ռոկկիի և Ռայդելի գրած երգերից։
2012-ներկա։ Loud և Louder
2012 թվականի ապրիլին խումբը հայտարարել է, որ պայմանագիր է ստորագրել Hollywood Records-ի DMG լեյբլի հետ, և որ պլանավորում են մայիսին անց կացնել մինի շրջագայություն։ 2009 թվականի կեսերին R5 խումբը սկսել է տեսանյութեր տեղադրել YouTube-ում, ինչը խմբի համար դարձել է հաջող մարքեթինգային քայլ։ 2012 թվականի վերջին R5 խումը ձայնագրել է իր դեբյուտային Loud մինի ալբոմը, որը թողարկվե; է 2013 թվականի փետրվարի 19-ին։ Մինի ալբոմը իր թողարկումից 24 ժամվա ընթացքում հայտնվել է ITunes հիթ շքերթի թոփ 3-ում։ «Here Comes Forever» մինի ալբոմի չորս երգերից մեկը գրել են Ռայկերը, Ռոկին և Ռոսսը։ Ռայկերը այսպես է նկարագրել դեբյուտային Loud երգը. «Սա ասես մեծ աղմկոտ երեկույթ լինի» ։
2013 թվականի օգոստոսի 16-ին Radio Disney-ում կայացաել է դեբյուտային ալբոմի երգի պրեմեիրան։ «Pass Me By» երգը թվային տարբերակով թողարկվել է 2013 թվականի օգոստոսի 20-ին։ Ամբողջական ալբոմը թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։ «Loud» երգը ITunes հիթ շքերթում գրավել է երկրորդ տեղը։ Հատուկ ճապոնացի երկրպագուների համար ավելացվել է "Wishing I Was 23" բոնուսային երգը, որը ամբողջովին ստեղծել էր Ռոկին։
2014 թվականի սկզբին թողարկվել է «(I Can't) Forget About You» երգի տեսահոլովակը, որը նկարահանվել էր Ճապոնիա ուղևորության ժամանակ՝ «Louder» ալբոմի աջակցության համար։ Փետրվարի վերջին սկսվել է խմբի շրջագայությունը, որի ընթացքում համերգներ են եղել ամբողջ Եվրոպայում, ներառյալ Լեհաստանը, Գերմանիան, Շվեյցարիան, Դանիան, Իտալիան, Իսպանիան և անգամ Իսրայելը։ Լոնդոնյան համերգի ժամանակ խումբը ելույթ է ունեցել բրիտանական «The Vamps» խմբի հետ, որտեղ նրանք երգել են «One Repiblic» խմբի «Counting Stars» հիթի իրենց տարբերակը։
Շրջագայություն
2012 թվականի ամռանը խումբը ուղևորվում է R5 West Coast Tour անվանմամբ մինի շրջագայության։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոք երաժշտական խմբեր Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ամերիկյան փոփ խմբեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ալտերնատիվ ռոք երաժշտական խմբեր
Բրայնիգերբերգ
Բայնիգերբերգը գյուղ է Գերմանիայում։ Գտնվում է Կուրովկա գետի ափին։ Բնակչություն - մոտավորապես 971 հոգի (2005)։
Գրահղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի գյուղեր
Դուալկի
Դուալկի (իտալ Dualchi), Կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։
Մոխրոտը (օպերա)
Մոխրոտը կամ Առաքինության հաղթանակը (La Cenerentola, ossia La bontà in trionfo), իտալացի երգահան Ջոակինո Ռոսսինիի օպերա (dramma giocoso) երկու գործողությամբ։ Իտալերեն լիբրետտոն Ջակոպո Ֆերետտիի ըստ «Մոխրոտը» հեքիաթի։ Առաջնախաղը կայացել է 1817 թ. հունվարի 25-ին Հռոմի Valle թատրոնում։ Մոխրոտը համարվում է իտալացի երգահանի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Գլխավոր դերերգի (Անջելինա) կատարմամբ հաջողությամբ հանդես են եկել մեցցո-սոպրանոներ Ջուլիետա Սիմիոնատոն, Տերեսա Բերգանցան, Ֆրեդերիկա ֆոն Շտադեն, Չեչիլիա Բարտոլին, Ջոյս դիԴոնատոն և այլք։
Դուալկի
Բնակչությունը 764 մարդ՝ (2008 թ.), բնակչության խտությունը՝ 33 մարդ/կմ², զբաղեցրած տարածքը՝ 23 կմ²։
Մոխրոտը (օպերա)
Հայաստանյան պրեմիերա
Օպերայի համերգային կատարման հայաստանյան պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում :Դերերում. Անջելիա՝ Գոհար Ազիզյան, Դոն Ռամիրո՝ Պերճ Քարազյան, Դոն Մանիֆիկո՝ Կիմ Սարգսյան, Դանդինի՝ Աշոտ Ղանթարջյան, Կլորինդա՝ Նունե Գրիգորյան, Տիզբե՝ Արևիկ Գյուլբուդաղյան, Ալիդորո՝ Հայկ Տիգրանյան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1817 բեմադրվածներ Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Դուալկի
Փոստային ինդեքս՝ 8010, հեռախոսային կոդ՝ 0785 ։
Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սուրբ Լեոնարդը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 6-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ճուկուլիթ
Ճուկուլիթ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Լազիստանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Դոլինովցի
Դոլինովցի (Долинівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում։
Ճուկուլիթ
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Ֆընդըքլըի շրջանի համայնքներ
Դոլինովցի
2001 թվականի տվյալներով Դոլինովցի գյուղում բնակվում էր 83 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,81 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 102,47 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գզրարություն
Գզրարություն, բամբակ կամ բուրդ գզելու արհեստը։ Հայաստանում տարածված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Գզրարության նպատակն էր բամբակը կամ բուրդը մանելուց առաջ փափկացնելը։ Բրդի գզման համար օգտագործում էին մետաղյա ատամնաշարով սանդերք, իսկ բամբակի համար՝ աղեղ։ Անցյալում հայտնի գզրարներ էին ոզմեցիները (Արևմտյան Հայաստան)։ Գզրարությունը որպես արհեստ վերացել է 1950-ական թվականներին։
Կատեգորիա:Արհեստ
Սամվել Ֆարմանյան
Սամվել Ժորայի Ֆարմանյան, հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Ընտանիք
Ամուսնացած է Լիլիթ Մխիթարյանի հետ, ունի երկու զավակ` Դավիթը և Նարեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՕԵԿ անդամներ Կատեգորիա:ՄԻԱԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Քառյակ մեդիա
(4548) Վիյլեն
(4548) Վիյլեն (Wielen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,285137 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1386 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4317 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1261,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285322 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,29° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ելենա Յանսոն-Մանիզեր
Ելենա Ալեքսանդրովնա Յանսոն-Մանիզեր (Елена Александровна Янсон-Манизер, ), խորհրդային քանդակագործ և նկարիչ։
Կենսագրություն
Ելենա Յանսոն-Մանիզերը ծնվել է 1890 թվականի հունվարի 17-ին, Պետերգոֆում։ 1911 թվականին, գիմնազիան ավարտելուց հետո, ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի Ե. Ֆ. Բագաևայի մասնավոր ճարտարապետության դասընթացները։ 1914 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետ։ 1917-1921 թվականներին սովորել է Պետրոգրադի պետական ազատ գեղարվեստական ուսումնական արվեստանոցների ճարտարապետության ֆակուլտետում, 1921-1922 թվականներին՝ Պետրոգրադի բարձրագույն գեղարվեստական և տեխնիկական արվեստանոցների դասընթացներում (ՎԽՈւՏԵՄԱՍ), 1922-1925 թվականներին՝ Բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտի քանդակագործության ֆակուլտետում՝ Մատվեյ Մանիզերի մոտ։ 1926 թվականին դարձել է Մանիզերի կինը։ 1924 թվականին մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի Ֆինլանդական կայարանում Վլադիմիր Լենինի հուշարձանի նախագծերի մրցույթին և ստացել հինգերորդ մրցանակը։ 1925 թվականին ավարտել է Բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական ինստիտուտը (ԲԳՏԻ) դիպլոմային աշխատանքի պաշտպանությանը՝ ներկայացնելով չորս քանդակագործական ստեղծագործություն։ 1925 թվականից եղել է Հեղափոխական Ռուսաստանի նկարիչների ասոցիացիայի (ՀՌՆԱ) անդամ։ 1926 թվականից մասնակցել է մի շարք ցուցահանդեսների։
Ստեղծագործություններ
Աշխատել է հետևյալ ոճերում՝ մանրաքանդակներ, դիմանկարներ, մոնումենտալ դեկորատիվ բարձրաքանդակներ, շքանշաններ, պատվանդանային կոմպոզիցիաներ։ Հեղինակ է «Ստարտ ջրի մեջ», «Բասկետբոլիստուհին», «Գունդ հրողը» (1926) արձանիկների, որոնք 1930-ական թվականներին մեծացվել ու ձուլվել են բրոնզից և տեղադրվել Մոսկվայի ու Լենինգրադի մշակույթի և հանգստի զբոսայգիներում։ «Երկու մարզուհի» քանդակագործական խմբի հեղինակն է (1937)։ Մասնակցել է մետրոյի «Դինամո» կայարանի նախագծմանը, ստեղծել է 24 կլոր ճենապակյա մանրաքանդակներ՝ նվիրված ֆիզկուլտուրայի և սպորտի տարբեր ձևերին։ Քանդակել է չմշկասահքի աշխարհի եռակի չեմպիոնուհի Մարիա Իսակովայի և մարմնամարզուհի Ալեքսանդրա Չուդինայի արձաններն ու քանդակագործական դիմանկարները։
Ստեղծել է 16 հարթաքանդակներ՝ բազմազգ ԽՍՀՄ-ին առնչվող թեմաներով և Իոսիֆ Ստալինի բարձրաքանդակային դիմանկարը Դոբրինինսկայա մետրոյի կայարանում (1949)՝ շրջապատված դրոշներով։ Նրա սիրած թեման՝ պարի պատկերներն են եղել, որոնց հետ կապված ստեղծել է յոթ քանդակների շարք (1934-1937)՝ «Կարապի լիճ», «Բախչիսարայի շատրվան», «Ռոմեո և Ջուլիետ», «Եգիպտական գիշերներ» և այլ բալետների թեմաներով։ Մարմնավորել է Մայա Պլիսեցկայային «Ռայմոնդա», «Քարե ծաղիկը» և այլ բալետներից (այդ թվում՝ 1964 թվականի հուշամեդալների համար՝ «Դոն Կիխոտ», «Սիրո լեգենդը»), «Մեռնող կարապ»-ի դերերգում։ Բալետի քննադատ Ն. Ռոսլավլևայի կարծիքով, «թերևս ոչ մի լուսանկար այդպիսի պատկերացում չի տալիս բալետի պարուհու պլաստիկ ճկունության, նրա մարմնի արտահայտչականության մասին, ինչպես այդ քանդակները» ։
Ելենա Յանսոն-Մանիզերի ստեղծագործություններից գտնվում են Կրասնոյարսկի Վ. Ի. Սուրիկովի անվան պետական գեղարվեստական թանգարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Ալկմար (համայնք)
Ալկմար (Alkmaar ), քաղաք և համանուն համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Հոլանդիա մարզում։ Համայնքի տարածքը 29,51 կմ² է, բնակչությունը՝ 93.984 (2011 թ.)։
Հյուսիսարևմտյան Նիդերլանդների պատմական-մշակութային կենտրոններից մեկն է։ Համայնքում կա պետության կողմից պաշտպանվող 399 հուշարձան։ Հաճախ Ալկմարը կոչվում է «պանրի քաղաք», քանի որ բնակչությունը զգալի մասը զբաղվում է հոլանդական պանրի արտադրությամբ։ Ապրիլից մինչև սեպտեմբեր ամեն շաբաթ կազմակերպվում են պանրի ավանդական շուկաներ։
Պատմական ակնարկ
1254 թ. հունիսի 11-ին Վիլհեմ II Հոլանդացին քաղաքային իրավունքներ է շնորհել բնակավայրին (2004 թ. նշվել է քաղաքի 750 ամյակը)։ 1573 թ, քաղաքը պաշարեն են իսպանացիները, սակայն քաղաքի բնակիչները հաջող կերպով դիմադրություն են ցույց տվել։ Իսպանացիներին ետ մղելուց հետո, ռազմական հաջողությունն անցավ հոլանդացիների կողմը, ուստի ասվում է, որ հաղթանակը սկսվել է Ալկմարից։ Ալկմարի դիմադրությունը տոնվում է ամեն տարի հոկտեմբերի 8-ին։
Չարլզ էդուարդ Ստյուարտ
Չարլզ Էդուարդ Լուի Ջոն Կազիմիր Սիլվեստեր Սևերինո Մարիա Ստյուարտ (Charles Edward Louis John Casimir Sylvester Severino Maria Stuart, ), կյանքի տարիներին Բրիտանիայում հայտնի էր որպես «երիտասարդ հավակնորդ» կամ «երիտասարդ ասպետ», իսկ հետագայում, մահվանից հետո՝ «գեղեցիկ արքայազն Չարլի» (Bonnie Prince Charlie), երկրորդ յակոբինյան հավակնորդն Անգլիայի, Շոտլանդիայի, Ֆրանսիայի և Իռլանդիայի Թագավորությունների գահի համար (որպես Չարլզ III) հոր մահվանից հետո (1766 թվական)։ Այս հավակնորդությունը հիմնված էր նրա՝ Ջեյմս Ֆրենսիս Էդուարդ Ստյուարտի ավագ որդին լինելու փաստի վրա։ Իր հերթին, Ջեյմս Ֆրենսիս Էդուարդ Ստյուարտը Ջեյմս VII-ի և II-ի որդին էր։ Չարլզն ամենից ավելի հայտնի է որպես 1745 թվականի Յակոբինյան անհաջող հեղաշրջման սադրիչ, մի քայլ, որով նա փորձում էր վերականգնել իր ընտանիքի՝ Մեծ Բրիտանիայի Թագավորության գահի հավակնությունը։ Ապստամբությունն ավարտվեց Կալոդենի ճակատամարտով, որտեղ Չարլզի գլխավորած շոտլանդացի աշխարհազորայինները պարտություն կրեցին՝ այդպիսով վերջ դնելով Յակոբինյանների շարժմանը։ Յակոբինյաններն աջակցում էին Չարլզին, քանի որ հույս ունեին դրանով հասնել հռոմեական կաթոլիկության նկատմամբ առավել բարեհաճ վերաբերմունքի և որովհետև հավատում էին «թագավորների աստվածային իրավունքին»։ Ապստամբությունից հետո Չարլզի փախուստը Շոտլանդիայից, նրան հետագայում ներկայացրեց ռոմանտիկ-հերոսական լույսի ներքո ։ 1759 թվականին նա ներգրավվեց Բրիտանիան գրավելու ֆրանսիական ծրագրի մեջ, որը ճնշվեց բրիտանական նավատորմի տարած հաղթանակներից հետո ։
Վաղ կյանք
Չարլզը ծնվել է Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմի Պալացո Մուտի պալատում, 1720 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, որտեղ նրա հորն ապաստան էր տվել Հռոմի Կղեմես XI պապը։ Իր գրեթե ողջ մանկությունը Չարլզն անցկացրել է Հռոմում և Բոլոնիայում։ Նա ավագ թագաժառանգի՝ Ջեյմսի (աքսորված Ջեյմս VII և II Ստյուարտ արքայի որդու) և Մարիա Կլեմենտինա Սոբեսկայի որդին էր։ Մարիա Սոբեսկան նշանավոր Յան Սոբեսկիի թոռնուհին էր, որը պատմության մեջ հայտնի դարձավ 1683 թվականին Վիեննայի ճակատամարտում Օսմանյան Թուրքիայի դեմ տարած հաղթանակի շնորհիվ։ Չարլզը Հռոմում արտոնյալ մանկություն էր վայելում. նա դաստիարակվում էր կաթոլիկ ընտանիքում՝ շրջապատված սիրով և հոգատարությամբ, որտեղ, սակայն, շատ էին լինում աղմկոտ վիճաբանություններ։ Որպես Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի գահի օրինական ժառանգներ՝ համաձայն Յակոբինյան ժառանգորդության, նրա ընտանիքն ապրում էր հպարտության զգացումով՝ հավատալով թագավորների աստվածային իրավունքին։ Ստյուարտների համար ընտանիքում ամենօրյա մշտական խոսակցության թեման Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի գահին վերստին տիրանալն էր, որը հատկապես դրսևորվում էր Չարլզի հոր մռայլ և կռվարար տրամադրություններում ։ Չարլզի պապը՝ Անգլիայի Ջեյմս II և Շոտլանդիայի Ջեյմս VII արքան, կառավարեց 1685 թվականից մինչև 1688 թվականը ։ Նրա իշխանությունը դադարեցվեց, երբ Պառլամենտը գահազրկեց նրան և արքայի փեսային՝ հոլանդացի բողոքական Վիլհելմ III Օրանացուն և նրա կնոջը՝ արքայադուստր Մարի Ստյուարտ II-ին՝ արքայի ավագ դստերը, հրավիրեց փոխարինելու նրան՝ որպես անգլիական գահի տիրակալ՝ 1688 թվականի Պանծալի հեղափոխությունից հետո։ Շատ բողոքականներ, այդ թվում նաև մեծ թվով նշանավոր պառլամենտականներ մտահոգվում էին, որ Ջեյմս արքան նպատակ ունի Անգլիայում վերահաստատել կաթոլիկությունը։ Ջեյմս արքայի աքսորումից հետո յակոբինյանները ձգտում էին Ստյուարտներին վերադարձնել Անգլիայի և Շոտլանդիայի գահը, որոնք 1707 թվականին միավորվել էին որպես Մեծ Բրիտանիա։ Չարլզ Էդուարդը կարևոր դեր էր խաղում այս նպատակին հետամուտ լինելու մեջ։ 1734 թվականին Չարլզ Էդուարդն առաջին անգամ մասնակցեց պատերազմական գործողությունների՝ ֆրանսիացիների և իսպանացիների մղած Սիգե Գայտայի ճակատամարտում։ 1744 թվականին Չարլզի հայրը կարողացավ ձեռք բերել ֆրանսիական կառավարության աջակցությունը, որից հետո Չարլզը մեկնեց Ֆրանսիա՝ 1744 թվականին ֆրանսիական բանակը Անգլիա առաջնորդելու նպատակով։ Այս ներխուժումը, սակայն, երբեք չիրականացավ, քանի որ Անգլիա ուղղված նավատորմը ճանապարհին փոթորկի հանդիպելով ցաքուցրիվ եղավ։ Մինչև որ նավատորմը կվերակազմավորվեր, բրիտանական նավատորմը հարձակում գործեց, որը մոլորեցրեց նրանց և ստիպեց հետ քաշվել նեղուցից ։ Մինչդեռ, աննկուն Չարլզը որոշել էր ցանկացած գնով շարունակել ուղիներ փնտրել բրիտանական գահի վրա Ստյուարտների հաստատման համար։
Մահ և հուղարկավորություն
Չարլզը մահացավ Հռոմում, 1788 թվականի հունվարի 31-ին, 68 տարեկան հասակում սրտի կաթվածից ։ Նրան նախ թաղեցին Ֆրասկատի տաճարում, որտեղ նրա եղբայրը՝ Հենրի Բենեդիկտ Ստյուարտն էր եպիսկոպոսը։ Երբ 1807 թվականին մահացավ Հենրին, Չարլզի աճյունը, բացի սրտից, տեղափոխեցին Վատիկանի Սուրբ Պետրոսի Բազիլիկայի դամբարան, որտեղ հողին հանձնեցին եղբոր և հոր կողքին։ Նրա մայրը նույնպես թաղված էր այնտեղ։ Չարլզ Էդուարդ Ստյուարտի սիրտը մնաց թաղված Ֆրասկատի տաճարում, որտեղ տեղադրված է փոքրիկ հուշարձան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Օլգա Օրբան
Օլգա Սաբո-Օրբան (Olga Orban, ), ռումինացի սուսերամարտիկ, աշխարհի չեմպիոն, օլիմպիական խաղերի մեդալակիր։ Օլգան ամուսնացել է ռումինացի  ջրագնդորդ Ալեքսանդր Սաբոյի  (Alexandru Szabo) հետ և կրել նրա ազգանունը  ։
Կենսագրություն
Օլգան ծնվել է Կլուժ-Նապոկա քաղաքում։ Սկզբում զբաղվել է մարմնամարզությամբ, հետո անցել սուսերամարտի  ։
1956 թվականին Մելբուրնի Օլիմպիական խաղերում արծաթե մեդալ է նվաճել անհատական մրցաշարում։ 1960 թվականին Հռոմի Օլիմպիական խաղերում 5-րդն է եղել թե՛ անհատական, թե՛ թիմային առաջնություններում։
1961 թվականին դարձել է աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 1962 թվականին դարձել է աշխարհի չեմպիոն անհատական առաջնությունում։
1964 թվականին մասնակցել է Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերին, սակայն այնտեղ անհատական ​​առաջնությունում զբաղեցրել է 9-րդ տեղը, իսկ թիմայիում՝ 5-րդ տեղը։ 1965 թվականին աշխարհի առաջնությունում նվաճել է երկու արծաթե մեդալ, իսկ 1967 թվականի աշխարհի առաջնությունում՝ մեկ բրոնզե մեդալ։
1969 թվականին կրկին դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա նվաճել է արծաթե և բրոնզե մեդալներ։ 1972 թվականի Մյունխենի օլիմպիական խաղերի թիմային առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։
Սպորտից հեռանալուց հետո Օրբանը դարձել է սուսերամարտի մարզիչ։ 1990 թվականին նա ամուսնու հետ տեղափոխվել է Հունգարիա, իսկ ավելի ուշ աշխատել Բուդապեշտի Հոնվեդ մարզական ակումբում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Բալիստա
Բալիստա (balistarum, βαλλιστης բառից, որը ծագում է՝ - «նետել»), գետնամերձ հրաձգության համար նախատեսված հին նետող մեքենա։ Գործարկվել է հյուսված թելերի (ջլերի, պարանների, մազերի և այլն) ճկունության շնորհիվ։ Նախատեսված էր ամրոցների պատերը կործանելու և պաշտպաններին խոցելու համար։ Կիրառվել են մինչև 500 կգ զանգվածով քարեր, սրածայր գերաններ, ծանր նետեր և այլն։ Նետման հեռավորությունը՝ 200-1000 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպառազինության պատմություն Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Քրդական Արարատյան Հանրապետություն
Քրդական Արարատյան Հանրապետություն, ինքնակոչ քրդական պետություն, որը գտնվում էր ժամանակակից Թուրքիայի Հանրապետության արևելյան ծայրամասում՝ ներկայիս Աղրըի մարզի տարածքում («Աղրը» անվանումը Արարատ անվանման թուրքակական ձևն է)։
Արարատյան Հանրապետությունը իր անկախությունն է հռչակել 1927 թվականին Թուրքիայի հարավարևելյան մասում քրդերի ապստամբության նոր ալիքի ընթացքում։ 1927 թվականի հոկտեմբերին Արարատ լեռան մոտ գտնվող մի գյուղ ընտրված էր որպես Քուրդիստանի ժամանակավոր մայրաքաղաք։ Հոյբունը դիմել է աշխարհի խոշոր պետություններին և Ազգությունների Լիգային, ինչպես նաև Իրաքի և Սիրիայի քրդերին, համագործակցության առաջարկով։ Բայց օգնություն այդպես էլ չստանալով, 1930 թվականին Արարատյան Հանրապետությունը դադարել է իր գոյությունը։
Քյոնիգսբախ Շտայն
Քյոնիգսբախ Շտայն  (Königsbach-Stein), կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։
Մտնում է Էնց շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 9772 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 33, 72 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 2 36 076։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կարգավիճակը թարմացված է
«Կարգավիճակը թարմացված է» (Status Update), ռեժիսոր Սքոթ Սփիրի («Քայլ առաջ 4») և սցենարիստ Ջեյոն Ֆալարդիի («Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է») ամերիկական կատագերգություն։ Դերերում հանդես են գալիս Ռոսս Լինչը, Օլիվիա Հոլթը և Ջոշ Օստրովսկին։
Պերեմսկոե
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 720 մարդ։
Կարգավիճակը թարմացված է
Ֆիլմը ռուսական վարձույթում է հայտնվել 2018 թվականի մայիսի 10-ին ։
Սյուժե
Մարդիկ գնահատում են միմյանց բաժանորդների քանակով և վազում են լայքերի հետևից, որպեսզի հայտնիություն ձեռք բերեն։ Կայլը հենց այդպես էլ ապրում է՝ սքեյթբորդը ձեռքին և առանց հեռախոսը ձեռքից վայր դնելու։ Անսպասելիորեն նրան է տրվում մի սմարթֆոն՝ եզակի հավելվածով. այժմ նրա հրապարակած ցանկացած գրառում իրականություն է դառնում։ Հաջողակը անգամ իր պատկերացրածից ավելին է ստանում։ Սակայն երկրի էպիկենտրոնում լինելը այնքան էլ հեշտ չէ ։
Արտադրություն
«Կարգավիճակը թարմացված է» ֆիլմի նկարահանումները սկսվել են 2016 թվականի ամռանը Վանկուվեր քաղաքում ։
Վարձույթ
Ռուսական կինոթատրոններում ցուցադրելու համար ֆիլմը ձեռք է բերել Վոլգա կինովարձույթային ընկերությունը։
«Կարգավիճակը թարմացված է» ֆիլմը Ռուսաստանում թողարկվել է 2018 թվականի մայիսի 10-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Պերեմսկոե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Դոբրյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Սերգեյ Գերասիմով (նկարիչ)
Սերգեյ Վասիլևիչ Գերասիմով (Сергей Васильевич Герасимов, ), ռուս խորհրդային նկարիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1958 թվական)։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1947 թվական)։
Կենսագրություն
1907-1912 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում։
Լավագույն բնանկարներն են «Ձմեռ»-ը (1939 թվական), «Սառցահալք»-ը (1954 թվական)։
Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին ստեղծել է հայրենասիրական շնչով տոգորված «Պարտիզանի մայրը» նկարը (1943 թվական, մասամբ վերափոխել է 1949—1950 թվականներին, նշված բոլոր գործերը Տրետյակովյան պատկերասրահում են)։
Նկարազարդել է Մաքսիմ Գորկու ստեղծագործությունները։
Գերասիմովի «Ուշ աշուն» (1936 թվական), «Նկարչուհի Լ. Բաժբեուկ-Մելիքյանի դիմանկարը» (1959 թվական) և «Գարնանային երեկո» կտավները գտնվում են Հայաստանի պետական պատկերասրահում։
Լենինյան մրցանակի դափնեկիր է (1966 թվական)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Ագաֆիևկա
Չճշտված տվյալներով Ագաֆիևկա գյուղում բնակվում էր 437 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1858 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 235,2 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Լյուբաշիվկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1820 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իմեոն
Իմեոն, հին անունն է Միջին Ասիական լեռնազանգվածների խմբի, որը բաղկացած է այսօրվա Հինդու Կուշ, Պամիր և Տիան Շան լեռնազանգվածներից սկսած մինչև Զագրոս լեռները հարավ-արևմուտքում և Ալթայի լեռները հյուսիս-արևելքում միանալով Կունլուն, Կարակորամ և Հիմալայներին հարավ-արևելքում։
Կատեգորիա:Ասիայի լեռնահամակարգեր
Հովհաննես Մսրյան
Հովհաննես Մսրյան, պատմաբան, բանասեր։
Կենսագրություն
Հովհաննես Մսրյանը ծնվել է 1988 թվականին Սեբաստիայի Էրպաս գյուղում։ 1902-1906 թվականներին սովորել է Եվդոկիայի ֆրանսիական դպրոցում։ 1910 թվականին մեկնել է Իտալիա, ուսումնասիրել լատիներեն։ 1911 թվականին դարձել է Լիոնի նահանգի Հիսուսյան միաբանության անդամ, 1921 թվականից՝ քահանա։ 1923 թվականին մեկնել է Բեյրութ, օգնել հայ գաղթականներին, հիմնել դպրոցներ։ 1925-1926 թվականներին նույն նպատակով եղել է Կոստանդնուպոլսում, Դամասկոսում, Հալեպում։ 1926 թվականին՝ Բեյրութի Սենժոզեֆ համալսարանի դասախոս։ 1929- 1932 թվականներին Փարիզի Ֆրանսիական քոլեջում աշակերտել է Ա․ Մեյեին, Կաթոլիկական ինստիտուտում՝ Լ․ Մարիեսին, Շ․ Դիլին, Շ․ Բուայեին։ 1931 թվականից՝ Փարիզի Ասիական ընկերության անդամ։ 1933 թվականին հիմնադրել է Սեն-Ժոզեֆ համալսարանի հայագիտության ամբիոնը, դասավանդել լեզվաբանություն, գրաբար, պատմություն, հին և միջնադարյան մատենագրություն են։ Մսրյանը անդրադարձել է հայ իրավագիտության (մասնավորապես Դավիթ Ալավկա Որդու և Մխիթար Գոշի Կանոնագրքերին), բժշկության պատմության, մանրանկարչության, ճարտյան հարցերին, Գրիգոր Նարեկացու և Ներսես Լամբրոնացու գործերին (որոշ հատվածներ թարգմանել է ֆրանսերեն), հայ-վրացական եկեղեցական հարաբերություններին։ Ետմահու լույս է տեսել Մսրյանի «Հայկական եկեղեցիների պատմությունն ու վերականգնումը» (1965) աշխատությունը, որն ամփոփում է Հայաստանում և նրանից դուրս գտնվող բոլոր նշանավոր վանքերի նկարագրությունը, վերլուծում վանական գրականությունը են։ Մսրյանի աշխատությունների մեծ մասը տպագրվել է Աեն-Ժոզեֆ համալսարանի «Հայագիտական տեղեկագրում», ինչպես նաև զանազան հայ պարբերականներում։
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Ռուբեն Առաքելով
Ռուբեն Ավագի Առաքելով, հայ բժիշկ, վարակաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1975):
Կենսագրություն
Ռուբեն Առաքելովը ծնվել է Բաքվում։ 1954 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1964 թվականից աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, 1969-1986 թվականներին եղել է մանկական վարակիչ հիվանդությունների, 1986-1996 թվականներին՝ վարակիչ հիվանդությունների և մանկական վարակիչ հիվանդությունների միացյալ ամբիոնների վարիչ։ 1974-1996 թվականներին եղել է ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մանկական վարակաբան, 1972-1998 թվականներին՝ ՀՀ վարակաբանների գիտական ընկերության նախագահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ վարակաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մախուր
Մախուր, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Լազիստանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Իքիզդերեի շրջանի համայնքներ
Բանագնաց
Բանագնաց, հակառակորդի հետ բանակցություններ վարելու լիազորություններով օժտված հակամարտող որևէ կողմ ներկայացնող անձ ։ Բանագնացը ներկայանում է սպիտակ դրոշակով։ Բանագնացը և նրան ուղեկցողները (փողհար կամ թմբկահար, դրոշակը տանող անձ, թարգմանիչ) անձեռնմխելի են։ Բանագնացի իրավական վիճակը կարգավորված է Հաագայի 1907-ի 4-րդ կոնվենցիայի հավելվածով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաղաքականություն
Ավալյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Նետուրեյ կարտո
Նետուրեյ կարտո (נְטוּרֵי קַרְתָּא; այլ տարբերակով՝ נָטוֹרֵי קַרְתָּא «քաղաքի պահակները»), սիոնականության ու մասնավորապես Իսրայելի պետության գոյության դեմ հանդիսացող հուդայական կրոնական համայնք։
Կատեգորիա:Հուդայական աղանդներ Կատեգորիա:Հակասիոնականություն
Պարուս Յոլվոժ
Պարուս Յոլվոժ (Парус-Ёльвож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուկյու գետի աջ ափին՝ 16 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 24 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Թելանյութերի գզում
Թելանյութերի գզում, մանածագործական և թաղիքի արտադրության հիմնական գործընթաց։ Թելանյութի փնջերը բաժանվում են մանրաթելերի, որոնք մասամբ ուղղվում են, միախառնվում, ապա հեռացվում են խառնուկներն ու կարճ թելիկները։ Թելանյութի փափկացված զանգվածը վերածվում է անընդմեջ միաձույլ արտադրանքի՝ ժապավենի կամ նախաթելի։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Բակտերիաներ
Բակտերիաներ (βακτήριον՝ ցուպիկ), պրոկարիոտ (անկորիզ), մեծ մասամբ միաբջիջ միկրոօրգանիզմների թագավարություն։ Բակտերիաներն ունեն կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ հատկությունները՝ աճում են, զարգանում, նյութափոխանակություն են կատարում, բազմանում և այլն։ Ներկայումս բնութագրված են մոտ տասը հազար բակտերիա, սակայն իրականում գոյություն ունի միլիոնից ավելի տարբեր տեսակի բակտերիաներ։ Բակտերիաները կյանքի նախնական ձևերն են։ Դրանք շատ փոքր են և տեսանելի են միայն մանրադիտակով։ Մի կաթիլ ջրում հանգիստ կարող են ապրել 40 միլիոն բակտերիաններ։ 1 գրամ հողում կարող է լինել 300 հազարից մինչև 90 միլիոն բակտերիա։
Սովորաբար բակտերիաների երկարությունը չի անցնում մի քանի միկրոմետրից և լինում են տարբեր ձևերի։ Բակտերիաները տարածված են ամենուր՝ հողում, ջրում, օդում, բույսերի, կենդանիների և մարդկանց օրգանիզմներում։ Դրանց կարելի է հանդիպել այնտեղ, որտեղ թվում է, թե կյանքի գոյության համար անհրաժեշտ պայմաններ չկան։ Ըստ տարբեր հաշվարկների աշխարհում կա հինգ նոնիլլիոն (5×1030) բակտերիա ։
Բակտերիաները լինում են ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև։ Դրանք բավական ակտիվ կյանքով են ապրում։ Օրվա ընթացքում կարող են ուտել իրենց զանգվածից 30 անգամ ավելի սնունդ։ Երբ խոնավությունը, սնունդը, ջերմաստիճանը և այլ պայմաններ բարենպաստ են, բակտերիաները շատ արագ աճում և բազմանում են։
Բակտերիաների մեծամասնությունը չունի քլորոֆիլ և նյութափոխանակության համար օգտագործում է ոչ թե Արեգակի էներգիան, այլ իրենց միջավայրում գտնվող անօրգանական և օրգանական միացությունների քիմիական փոխարկումների հետևանքով առաջացած էներգիան։ Բակտերիաները տարածված են հողում, ջրում, բույսերում, մարդու և կենդանիների օրգանիզմներում, կարող են գոյություն ունենալ ամենաբազմազան պայմաններում, որոնք հաճախ անբարենպաստ են այլ օրգանիզմների համար։ Մասնակցելով բնության մեջ էներգիայի և նյութերի շրջապտույտին՝ բակտերիաներ մեծ նշանակություն ունեն կենսոլորտի ձևավորման և Երկրի վրա կյանքի պահպանման գործընթացներում։ Վարակիչ հիվանդություններ առաջացնելու բակտերիաների ունակությունը կոչվում է հիվանդածնություն կամ ախտածնություն։ Որոշ բակտերիաներ պայմանական ախտածին են, քանի որ դրանց հիվանդածնությունը կախված է մի շարք պայմաններից և 1-ին հերթին՝ օրգանիզմի (որում գտնվում են) դիմադրողականությունից։
Ուսումնասիրման պատմություն
Բակտերիաներն առաջինը հայտնաբերել է հոլանդացի գիտնական Անտոնի վան Լևենհուկը (17-րդ դար), իսկ կենսաբանական հատկությունները և կենսոլորտում ունեցած դրանց նշանակությունը պարզելու ուսումնասիրություններն սկսվել են 19-րդ դարի կեսերին, ֆրանսիացի գիտնական Լուի Պաստյորի, գերմանացի Ռոբերտ Կոխի և անգլիացի Ջոզեֆ Լիստերի աշխատանքներով։
Բջջի կառուցվածք
Բակտերիաները լինում են գնդաձև (կոկեր), ցուպիկաձև (բացիլներ) և պտուտակաձև (վիբրիոններ, սպիրիլներ)։ Ցուպիկաձև բակտերիաների երկարությունը 1-8 մկմ է, լայն.՝ 0,5-2 մկմ, գնդաձևերի միջին տրամագիծը 0,5-1 մկմ է։ Բակտերիաների հիմնական կառուցվածքային տարրերն են թաղանթը, բջջապլազման և նուկլեոիդը։ Որոշ ցուպիկաձև բակտերիաներ ցուպիկի ներսում առաջացնում են սպորներ և կոչվում են բացիլներ։ Սպորները ձևավորվում են անբարենպաստ պայմաններում (սննդարար նյութերի բացակայություն, միջավայրի քիմիական նյութերի և ջերմաստիճանի փոփոխություն ևն)։ Յուրաքանչյուր բակտերիա գոյացնում է 1 սպոր, հետևաբար սպորներ առաջացնելը ոչ թե բազմացման եղանակ է, այլ տեսակի պահպանումն ապահովող մեխանիզմ։ Սպորները տարբերվում են ձևով, չափերով, բջջում տեղադրությամբ։ Ի տարբերություն վեգետատիվ բջիջների (որոնք կարող են բազմանալ), սպորները բնորոշվում են ճարպերի և ճարպանման նյութերի (լիպիդներ) ավելի բարձր և ջրի համեմատաբար փոքր պարունակությամբ, որի համար էլ խիստ կայուն Են արտաքին ազդեցությունների (ջերմաստիճան, արեգակի լույս և այլն) նկատմամբ, իսկ դա հնարավորություն է տալիս կենսունակությունը պահպանել երկար տարիներ։ Բարենպաստ պայմաններում սպորներն աճում են՝ առաջացնելով վեգետատիվ բջիջներ։
Շարժում
Շատ բակտերիաներ կարող են ակտիվորեն շարժվել մտրակիկների օգնությամբ։ Բջջի մակերևույթի վրա լինում են 1-ից մինչև մի քանի տասնյակ մտրակիկներ։ բակտերիաների ակտիվորեն շարժվելու ունակությունն օգնում է դրանց, հեղուկ մրջավայրի նյութերն արագորեն կլանելուն։ Շատ բակտերիաներ շարժվում են դեպի ավելի բարենպաստ միջավայրեր՝ հեռանալով իրենց վրա վնասակար ազդող նյութեր պարունակոդ շրջաններից (դրական և բացասական քեմոտաքսիս)։
Քիմիական կազմ
Քիմիական կազմությամբ բակտերիաներ չեն տարբերվում օրգանիզմի մյուս բջիջներից։ Դրանց բջիջը պարունակում է ջուր (70-85%), նուկլեինաթթուներ, սպիտակուցներ, բազմաշաքարներ, ճարպային նյութեր, ամինաթթուներ, անօրգանական աղեր և այլ միացություններ։ Բակտերիաների կենսագործունեությանը մասնակցում են ֆերմենտներ, որոնց մի մասը գործում է միայն բջջի ներսում (էնդոֆերմենտներ) և ապահովում սինթեզի, շնչառության ու այլ գործընթացները, մյուսները (էկզոֆերմենտներ) բակտերիաների կողմից արտադրվում են շրջակա միջավայր։ Բնականոն կենսագործունեության համար բակտերիաներ պետք է ապահովված լինեն ածխածնով և ազոտով։ Որոշ տեսակներ (ավտոտրոֆներ) օգտագործում են անօրգանական ածխածին (ածխաթթու գազի կամ ածխաթթվի աղերի ձևով), մյուսները (հետերոտրոֆներ), որոնցից են ախտածին բակտերիաներ՝ օրգական միացություններ։
Նյութափոխանակություն
Հետերոտրոֆ բակտերիաներ բաժանվում են սապրոֆիտների (սնվում են արտաքին միջավայրի օրգանական միացություններով) և մակաբույծների (ապրում են այլ օրգանիզմների հաշվին)։ Վերջիններին պատկանող ախտածին բակտերիաների համար հեշտ յուրացվող ածխածնի (խաղողաշաքար և ամինաթթուներ) աղբյուր են օրգանիզմի հյուսվածքային հեղուկները։ Որոշ բակտերիաներ յուրացնում են մթնոլորտի ազոտը, որն ազոտֆիկսացիայի գործընթացում փոխարկվում է ամոնիումային աղերի։ Պահպանելով հողերի բերրիությունը և ապահովելով կենսոլորտում ազոտի շրջապտույտի համար անհրաժեշտ ռեակցիաների անընդհատությունը՝ ազոտսևեռող բակտերիաներ մեծ նշանակություն ունեն Երկրի վրա կյանքի գոյության ապահովման գործում։
Բակտերիաներ բաժանվում են 3 խմբի՝ աերոբներ, անաերոբներ և պայմանական (ֆակուլտատիվ) անօդակյացներ։ Խիստ օդակյացները (օրինակ՝ կապտաթարախային ցուպիկները) կարող են զարգանալ միայն ազատ թթվածնի առկայության պայմաններում, իսկ գազային փտախտի (տես Անօդակյաց վարակ), փայտացման հարուցիչները զարգանում են առանց ազատ թթվածնի։ Պայմանական անօդակյացները (օրինակ՝ աղիքային վարակների հարուցիչները) զարգանում են ինչպես թթվածնի, այնպես էլ թթվածնազուրկ միջավայրում։ Որոշ բակտերիաներ (ֆոտոսինթեզով) բույսերի նման կարող են օգտագործել անմիջապես Արեգակի, մյուսները (քեմոսինթեզող)՝ քիմիական ռեակցիաների, իսկ մեծամասնությունը՝ օրգանական միացությունների (ածխաջրեր, սպիտակուցներ, ճարպեր ևն) փոխարկումների էներգիան։ Կենսագործունեության ընթացքում բակտերիաներ առաջացնում են զանազան կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր՝ ֆերմենտներ, հակաբիոտիկներ, գունակներ, տոքսիններ և այլն։
Աճ և բազմացում
Բակտերիաներ բազմանում են կիսման եղանակով, և առաջացած դուստր բջիջներն իրենց կազմությամբ, ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններով ևս նման են մայրական բջջին։ Արհեստական պայմաններում բակտերիաների աճեցման համար օգտագործում են սննդարար միջավայրեր, հիմնականում մսապեպտոնային արգանակ և մսապեպտոնային ագար, որոնցում բազմացման արագությունը շատ բարձր է։ Մոտավորապես յուրաքանչյուր 20 րոպեում բակտերիաներ կիսվում են՝ առաջացնելով 2 դուստր բջիջներ։ Հետևաբար, լավ սննդամիջավայրում աճեցվող բակտերիաների 1 բջջից 10 ժ հետո կառաջանա 1000000000 սերունդ։ Եվ եթե սննդարար միջավայրում բազմացումը սահմանափակ չլիներ, ապա 24 ժ հետո 1 բակտերիայից կստացվեր 102՝ բջիջ՝ մոտ 4 հազար տ զանգվածով։ Իրականում սննդարար միջավայրում բջիջների կիսման մեծ արագությունը դիտվում է շատ կարճ ժամանակ, որովհետև միջավայրի սննդարար նյութերն արագ սպառվում են, և կուտակվում են բակտերիաների վրա վնասակար ազդող փոխանակության արգասիքները։ Ախտածին բակտերիաների բազմացման արագությունն օրգանիզմում զգալիորեն փոքր է, քան արհեստական սննդամիջավայրում։
Բակտերիասպան գործոններ
Բակտերիասպան գործոնների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի գործնական մանրէաբանության և բժշկության մեջ։ Որևէ օբյեկտի լրիվ մաքրումը կենսունակ միկրոօրգանիզմներից (ներառյալ վիրուսները, բակտերիաներ ու դրանց սպորները, սնկերը և այլն) կատարվում է մանրէազերծման միջոցով, իսկ վարակազերծման դեպքում ազատվում են առավելապես ախտածին միկրոօրգանիզմներից։ Մանրէազերծման ամենաարդյունավետ եղանակը բարձր ջերմաստիճանի (100 °C և բարձր) ազդեցությունն է։ Օգտագործվում են նաև իոնացնող ճառագայթներ։ Իսկ վարակազերծման համար կիրառում են հականեխիչ դեղանյութեր՝ քիմիական հակամանրէային գործոններ, որոնք սպանում են բակտերիաներին (մանրէասպան ազդեցություն) կամ ընկճում դրանց կենսագործունեությունը (մանրէակասեցնող ներգործություն)։ Վարակազերծման համար օգտագործվող քիմիական միացությունները, օժտված լինելով բարձր հակաբակտերիային ակտիվությամբ, թունավոր են և չեն կարող կիրառվել բուժիչ նպատակով։ Դրա համար պիտանի են հակաբակտերիային քիմիական բուժիչ միջոցները, որոնք ներգործում են բակտերիաների վրա և որոնց որոշակի չափաքանակները թունավոր չեն հյուսվածքների կամ ամբողջական օրգանիզմի համար։ Ուժեղ հակաբակտերիային միջոցներ են հակաբիոտիկները՝ բնական ծագման քիմիական բուժիչ պատրաստուկները, որոնք սինթեզվում են միկրոօրգանիզմների կողմից։
Քիմիաբուժության տեսական հիմունքները և վարակիչ հիվանդությունների բուժման գործում դրանց գործնական օգտագործման հարցերը մշակել է (20-րդ դարի սկզբներին) գերմանական գիտնական Պաուլ էռլիխը, որը հայտնաբերել է արսենի օրգանական միացությունները, որոնք ակտիվ են սիֆիլիսի բուժման համար (սալվարսան)։ Բացահայտվել են սուլֆանիլամիդային պատրաստուկները, որոնք խախտում են նուկլեինաթթուների սինթեզը բակտերիային բջջում։
Հիվանդածնություն
Բակտերիաների հիվանդածնությունը բնության մեջ հայտնաբերված մեծ քանակությամբ բակտերիաների փոքրաթիվ մասն է ախտածին։ Օրգանիզմի պաշտպանական պատնեշների հաղթահարումը, նրա հյուսվածքների մեջ ներխուժումը (ինվազիա) և թունավոր նյութեր արտադրելը (թունածնություն) կազմում է բակտերիաների հիվանդածնությունը։ Մի շարք հիվանդությունների (դիֆթերիա, փայտացում, բոտուլիզմ և այլն) դեպքերում օրգանիզմի ընդհանուր ծանր ախտահարումը չի ուղեկցվում հարուցիչ բակտերիաների տարածմամբ (սկզբնական տեղադրման հատվածից)։ Օրինակ՝ դիֆթերիայի ժամանակ հարուցիչը հայտնաբերվում է քթաըմպանում և շնչափողում, իսկ ախտահարվում են սրտամկանը, նյարդերը և մակերիկամները։ Պարզվել է, որ դրա պատճառը հիվանդության հարուցչի կողմից արտադրվող թույնի ներծծումն է արյան մեջ և տարածումը տարբեր օրգաններ ու հյուսվածքներ։ Սննդամիջավայրում կամ օրգանիզմում ակտիվ աճման շրջանում բակտերիաներ շրջակա միջավայր են արտադրում արտաթույներ։ Բացի դիֆթերիայի ցուպիկից, արտաթույներ գոյացնում են փայտացման, բոտուլիզմի, գազային փտախտի, դիզենտերիայի հարուցիչները։ Արտաթույները ջերմության նկատմամբ զգայուն (ջերմաանկայուն), մեծ մոլեկուլային զանգվածով, խիստ թունավոր սպիտակուցներ են բոտուլիզմի մասամբ մաքրված 5 կգ տոքսինը կամ 7 կգ ստաֆիլոկոկային էնտերոտոքսինը կարող են թունավորել ավելի քան 5 միլիոն լիտր ջուր։ Շատ արտաթույներ օժտված են հյուսվածքային յուրահատուկ ընտրողականությամբ և կարող Են ախտահարել որոշակի օրգաններ կամ հյուսվածքներ։ Պարզվել է, որ մրջնալդեհիդի ազդեցությունից արտաթույները կորցնում Են իրենց թունավորությունը, արդյունքում տոքսինը փոխարկվում է տոքսոիդի (անատոքսինի), որը կիրառվում է օրգանիզմի իմունացման համար։ Մի շարք բակտերիաներ (սալմոնելներ, աղիքային ցուպիկներ, գոնոկոկեր և այլն) չեն սինթեզում արտաթույներ, և. օրգանիզմի վրա դրանց թունավորող ազդեցությունը կապված է ներթույների հետ։ Վերջիններս բարդ միացություններ են, որոնց մոլեկուլը պարունակում է ֆոսֆոլիպիդ, բազմաշաքար և սպիտակուց։ Ներթույները, ի տարբերություն արտաթույների, չեն արտադրվում դեպի միջավայր, այլ բակտերիաների բջջապատի մի մասն են կազմում և. ազատվում են միայն նրա քայքայումից հետո։ Ներթույներն ավելի պակաս թունավոր են և ընտրողական ներգործություն չունեն հյուսվածքների վրա։ Մրջնալդեհիդով մշակելիս ներթույնը չի փոխարկվում անատոքսինի։ Ներթույների ընդհանուր հատկությունը մարմնի ջերմաստիճանը բարձրացնելու ունակությունն է, որը կապված չէ ջերմակարգավորման կենտրոնի վրա ունեցած ներգործության հետ։
Որոշ բակտերիաների (ստրեպտոկոկեր, սիբիրյան խոցի, ժանտախտի, կապույտ հազի ցուպիկներ) ախտածնության գործոնը պատիճն է, որը ֆերմենտներով կամ այլ միացություններով քայքայվելիս, ինչպես նաև համապատասխան մուտացիաների ենթարկվելիս, կտրուկ նվազում է բակտերիաների ախտածնությունը։ Բացի տոքսիններից և պատիճից, որոշ բակտերիաներում հայտնաբերվել են ախտածնությունը պայմանավորող այլ գործոններ։ Դրանցից է հիալուրոնիդազ ֆերմենտը, որն արտադրում է թարախածին ստրեպտոկոկը և լուծում շարակցական հյուսվածքի հիմնական նյութը՝ հիալուրոնաթթուն։ Ախտածին ստաֆիլոկոկերը սինթեզում են կոագուլազ ֆերմենտ, որն այդ բակտերիաների ախտածնության գործոններից է և ունի թրոմբինի նման ազդեցություն։
Գենետիկա
Բակտերիաներին բնորոշ բոլոր հատկանիշները որոշվում են ֆերմենտների և բջջային այլ սպիտակուցների կառուցվածքի մեջ մտնող պոլիպեպտիդներրի հատկություններով։ Բակտերիաների գենետիկական ինֆորմացիան գրանցված է ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդների առանձնահատուկ հաջորդականության տեսքով։ Բակտերիաների մեծամասնությունը որպես քրոմոսոմ ունի ԴՆԹ-ի 1 մոլեկուլ, որը պարունակում է 1-3 հազար գեն։ Վերջիններս ենթարկվում են մուտացիաների, այսինքն առաջանում են փոփոխություններ նուկլեոտիդների հաջորդականության մեջ։ Մուտացիայի կարող է ենթարկվել բակտերիաների ցանկացած գեն, և քանի որ վերջիններս հսկում են կենսականորեն անհրաժեշտ միացությունների սինթեզը, ապա այդպիսի մուտացիան բակտերիաների համար կարող է մահացու լինել։
Մուտացիաների ուսումնասիրությունն ունի գործնական նշանակություն։ Օրինակ՝ մուտացիաների հետևանքով ստացվել են բակտերիաներ, որոնք չեն կարող առաջացնել հիվանդություն, բայց կարոդ են օրգանիզմում ստեղծել անընկալություն դրա նկատմամբ։ Այդպիսի թուլացած բակտերիաներ կիրառվում են որպես կենդանի վակցինա՝ տուբերկուլոզի, սիբիրյան խոցի և այլ հիվանդությունների կանխարգելման համար։ Դրանք անվտանգ են, քանի որ բացառվում է հետադարձ մուտացիաների հնարավորությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի հակաբիոտիկների նկատմամբ բակտերիաներին կայունություն տվող մուտացիաների առաջացման մեխանիզմի վերծանումը։ Հաճախ բուժման համար հիվանդի օրգանիզմից անջատում են բակտերիաներ և որոշում, թե դրանք որ հակաբիոտիկի նկատմամբ են զգայուն։ Բջջապլազմայում հայտնաբերվել են ԴՆԹ-ի ոչ մեծ, արտաքրոմոսոմային օղակաձև մոլեկուլներ, որոնք բակտերիաների բաժանման ժամանակ պատճենահանվում են և անցնում դուստր բջիջների մեջ։ Դրանք կոչվում են բակտերիային պլազմիդներ։ Վերջիններս տարբերվում են իրենց չափերով, խոշորները պարունակում են ավելի քան 100 գեն։ Պլազմիդները կարող են մեկ բակտերիայից տեղափոխվել մյուսի մեջ՝ իրենց հետ տանելով ոչ միայն սեփական, այլև բակտերիաների քրոմոսոմի գեները։ Շատ պլազմիդներ, ընկնելով բակտերիային բջջի մեջ, վերջինիս տալիս են նոր հատկություններ. օրինակ՝ հայտնի են պլազմիդներ, որոնք աղիքային ցուպիկների ոչ ախտածին տարատեսակները փոխարկում են ախտածնի, և դա կապված է պլազմիդներում թունավոր նյութերի սինթեզը հսկող գեների առկայության հետ։ Հաճախ պլազմիդում թույնի առաջացումը հսկող զեները զուգակցվում են մարդու և կենդանիների օրգանիզմներում բակտերիաների ընտելացումն ապահովող զեների հետ։ Այդպիսի զուգակցումը 1 պլազմիդում աղիքային ցուպիկը փոխարկում է ծանր վարակների հարուցչի։ Հակաբիոտիկների և թույների նկատմամբ բակտերիաներին կայունություն տվող պլազմիդների հատկությունը պայմանավորված է ֆերմենտների սինթեզը հսկող՝ հակաբիոտիկը քայքայող գեների առկայությամբ։ Օրինակ՝ պենիցիլինի շարքի հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունությունն ապահովում է լակտամազ ֆերմենտը (քայքայում է հակաբիոտիկի մոլեկուլի լակտամային օղակը)։
Առանձին պլազմիդներում կարող են լինել գեներ, որոնք հսկում են մի քանի բուժիչ պատրաստուկների (պենիցիլին, կանամիցին, տետրացիկլին և այլն) նկատմամբ կայունությունը։ Այդպիսի պլազմիդները, որպես կանոն, տեղափոխվում են անպլազմիդ բակտերիաների մեջ, որը վտանգ է ստեղծում դրանց լայն տարածմանը բակտերիաների միջավայր, այդ թվում նաև հիվանդածին, և սահմանափակում է բուժիչ նպատակով հակաբիոտիկների օգտագործման հնարավորությունը։ բակտերիաների քրոմոսոմների ու պլազմիդների ֆունկցիաների և կառուցվածքի ուսումնասիրությամբ բացահայտվեց զեների տեղափոխման (գենոմի մի հատվածից մյուսը կամ այլ բակտերիաների գենոմներ) հատկությունը։ Գեների շարժունությունը կապված է գենոմում հատուկ կառուցվածքների առկայության հետ։ Ներկայումս զգալիորեն զարգացել են գենետիկական ինժեներիան և կենսատեխնոլոգիան՝ արդյունաբերական մեթոդների ամբողջությունը, որոնք միկրոօրգանիզմներն օգտագործում են ժողտնտեսության համար արժեքավոր նյութերի (ֆերմենտներ, հակաբիոտիկներ, հորմոններ) արտադրության համար։
Դերը կենսոլորտում
Բակտերիաները մասնակցում են բնության մեջ տեղի ունեցող նյութերի շրջապտույտին։ Նեխման բակտերիաները յուրահատուկ սանիտարներ են. քայքայում են բույսերի և կենդանինների մնացորդները՝ նրանց մեռած մարմինը կազմող օրգանական նյութերը վերածելով հումուսի։ Այս բակտերիաներն անվանվում են քայքայողներ։ Մեծ օգուտ են տալիս հողային բակտերիաները. նրանք փտած օրգանական նյութերը վերածում են հանքային աղերի, մասնակցում են օգտակար հանածոների, հանքերի, լեռնային ապարների և քայքայման, և առաջացման գործընթացներին։
Կենսատեխնոլոգիա
Բակտերիաները կարևոր նշանակություն ունեն նաև մարդու։ Սննդարդյունաբերության մեջ բակտերիաների գործունեությամբ են պայմանավորված կաթնաշոռի, թթվասերի, մածունի պատրաստումը, ինչպես նաև բանջարեղենի թթվեցումը, գինու և քացախի ստացումը։
Շատ բակտերիաներ փչացնում են սննդամթերքը։ Դրանց ազդեցությամբ վերջինս նեխում է, թթվում կամ դառնանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պրոկարիոտներ
Զիրիկլի (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Գերմանիկոս
Գերմանիկոս (, ), հռոմեական զորավար։ Տիբերիոս կայսեր ազգականն ու որդեգիրը։ 14-16 թվականներին հաղթական արշավանքներ է կատարել գերմանական ցեղերի դեմ։
Տիբերիոսը 17 թվականին լայն լիազորություններով Գերմանիկոսին ուղարկել է Արևվելք։ Այստեղ նա Հռոմեական կայսրությանն է միացրել Կապադովկիայի, Կոմմագենեի և Կիլիկիայի թագավորությունները։
18 թվականին եկել է Արտաշատ, հայերի համաձայնությամբ Հայաստանի թագավոր հռչակել Պոնտոսի Պոլեմոն թագավորի որդուն՝ Զենոնին (Զենոն-Արտաշես)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հռոմեացի զորավարներ Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ Կատեգորիա:Իտալիայի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Աստերոիդների ցանկ (175101-175200)
Աստերոիդների ցանկ (175001-175100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (175201-175300)
|}
Գիծ
Գիծ, շտրիխ (strich, streichen՝ գծել), գծանկարի հիմնական տարրերից։ Ծառայում է առարկաների ձևը և ուրվագիծը ստեղծելուն։ Գծի կամ գծերի համապատասխան խմբավորմամբ կարելի է հասնել լուսաստվերային և տոնային էֆեկտների, ձևի մոդելավորման։
Ալմելո
Ալմելո (Almelo ), քաղաք և համանուն համայնք Նիդերլանդների Օվերեյսել մարզի Թվենտե շրջանում։ Քաղաքից բացի, համայնքի մեջ են մտնում Ադորփ, Բորներբուկ և Մարիապարոխի (մասնակիորեն) գյուղերը։ Տարածքը 67,43 կմ² է, բնակչությունը՝ 72.693 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 11.900 եվրո է։
Դուբինա (գյուղ, Կրասիլովի շրջան)
Դուբինա (Дубина), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում։
Ալմելո
Բնակիչների մի մասը խոսում է Թվենտեի բարբառով, մյուս մասը ստորին սաքսոներեն։
Դուբինա (գյուղ, Կրասիլովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Դուբինա գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,389 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 128,53 մարդ/կմ²։
Ալմելո
Պատմական ակնարկ
Քաղաքի տեղում եղել է միջնադարյան բնակավայր, որը կոչվել է Ա (Aa)։ Առաջին անգամ 1236 թ. հիշատակվում է «Ալմելոյի դղյակը»։ 1420 թ. արդեն հիշատակվում է որպես քաղաք։