cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորհրդարանական հանրապետություն
Խորհրդարանական հանրապետություն կամ Խորհրդարանական սահմանադրական հանրապետությունը հանրապետության տեսակ է, որը գործում է կառավարման խորհրդարանական համակարգի ներքո՝ համակարգ, որ նկատի ունի գործադիր և օրենսդիր թևերի իշխանության ոչ հստակ տարանջատմամբ։ Գոյություն ունեն մեծ թվով տարբեր խորհրդարանական հանրապետություններ։ Շատերը ունեն հստակ տարանջատում կառավարության ղեկավարի և երկրի ղեկավարի միջև, որի կառավարության ղեկավարը ունի իրական իշխանությունը, շատ նման է սահմանադրական միապետությանը։ Որոշներում երկրի ղեկավարի լիազորությունները ավելի շատ են քան կառավարության ղեկավարինը, շատ նման նախագահական համակարգին, սակայն ունեն բարձր իշխանություն ունեցող խորհրդարան։
Վերը նշված առաջին դեպքում խորհրդարանական կամ կիսանախագահական հանրապետությունում ընտրվում են երկրի ղեկավար (հաճախ նրան անվանում են «նախագահ») և կառավարության ղեկավար (հաճախ անվանում են «վարչապետ» կամ «կանցլեր»), ով ընտրվում է խորհրդարանի կողմից և ունենում է ամենամեծ իշխանությունը։
Խորհրդարանական հանրապետություններում կառավարության ձևավորման իրավունքը պատկանում է խորհրդարանին։ Խորհրդարանական ընտրություններից հետո մեծամասնություն ստացած քաղաքական ուժը կամ մի քանի քաղաքական կուսակցություններ, կոալիցիոն սկզբունքով, ձևավորում են կառավարություն, և կառավարությունը իր գործունեության համար հիմնականում հաշվետու է լինում խորհրդարանի առջև։ Խորհրդարանական հանրապետություններում կարող է գործել նախագահի պաշտոնը, որը ընտրվում է խորհրդարանի կողմից, որոշակի ժամկետով։ Նա հանդիսանում է պետության գլուխը, սակայն նա իրականացնում է զուտ ներկայացուցչական լիազորություններ և օժտված չէ իրական գործադիր լծակներով։ Խորհրդարանական հանրապետություններում, որպես կանոն, կառավարությունները ավելի հաճախ են փոփոխության ենթարկվում և կայուն կառավարման տեսանկյունից ավելի խոցելի են, սակայն ներկայացուցչական դեմոկրատիայի ապահովման տեսանկյունից՝ ավելի ընդունելի։
Խորհրդարանական հանրապետության հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ կառավարությունը ձևավորվում է խորհրդարանական հիմքով և ամբողջապես պատասխանատվություն է կրում խորհրդարանի առջև։
Խորհրդարանական հանրապետությունը հիմնականում բնութագրվում է նրանով, որ իշխանական գերակայությունը պետական կառավարման այդ համակարգում պատկանում է խորհրդարանին, իսկ կառավարությունը քաղաքական պատասխանատվություն է կրում խորհրդարանի, այլ ոչ թե նախագահի առջև, և հրաժարական է տալիս խորհրդարանի կողմից անվստահություն հայտնելու դեպքում։ Կառավարման այս համակարգում նույնպես օգտագործվում է իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը և փոխադարձ զսպումների մեխանիզմը։ Գործադիր իշխանությունը, ի դեմս կառավարության, ունի ինքնուրույնություն, որի օրինակ կարող է լինել այն, որ խորհրդարանի կողմից կառավարությանը երկրորդ անգամ անվստահություն հայտնելու դեպքում կառավարությունը կարող է դիմել երկրի նախագահին խորհրդարանը ցրելու և նոր ընտրություններ նշանակելու համար։ Խորհրդարանական կառավարման դեպքում կառավարությունը որոշակի կախվածություն է ունենում խորհրդարանից, որն արտահայտվում է նրանում, որ կառավարության ղեկավար է նշանակվում խորհրդարանում մեծամասնություն ունեցող կուսակցությունից կամ կոալիցիայից, կառավարությունը հաշվետու է միայն խորհրդարանին և վերահսկվում է նրա կողմից, և ցանկացած ժամանակ խորհրդարանը կարող է կառավարության հրաժարականը պահանջել անվստահության քվեի միջոցով։
Խորհրդարանական կառավարման համակարգի առավելությունն այն է, որ, ի տարբերություն նախագահական կամ կիսանախագահական կառավարման համակարգերի, խորհրդարանական կառավարման համակարգում ներառված սկզբունքներով և կազմակերպվածությամբ ահագին նվազեցնում է քաղաքական ճգնաժամի առաջացումը երկրում` զսպելով օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների միջև դիմակայության առաջացման հնարավորությունը։
Խորհրդարանական կառավարման համակարգի մեկ այլ առավելություն է` երկրի կառավարման համար կարևորագույն որոշումներ ընդունելու ժամանակ երկրի բնակչության առավել ներկայացվածությունը, այսինքն` եթե նախագահական կամ կիսանախագահական կառավարման համակարգում երկրի համար կարևորագույն որոշումներն ընդունվում է հիմնականում նախագահի կողմից, ով հանդիսանում է ընտրությունների միջոցով բնակչության մեծամասնությունը ներկայացնողը, ապա խորհրդարանական կառավարման համակարգում կարևորագույն որոշումներ ընդունելու ժամանակ խորհրդարանում առկա բոլոր քաղաքական ուժերին մասնակցության հնարավորություն է տրվում, այսինքն` նույնիսկ նվազագույն քվե ստացած և երկրի բնակչության փոքր հատվածը ներկայացնող քաղաքական ուժերը նույնպես հնարավորություն են ունենում մասնակցելու երկրի համար կարևորագույն որոշումներ ընդունելու գործընթացին։
Խորհրդարանական հանրապետության դեպքում կարելի է ասել նաև, որ երկրի համար կարևորագույն որոշումներ ընդունելու գործընթացն ավելի ծավալուն և մանրակրկիտ է լինում, քանի որ այս դեպքում ընդունվելիք որոշումների վերաբերյալ իրենց կարծիքներն են արտահայտում տարբեր քաղաքական ուժեր, և տարաբնույթ մոտեցումների արդյունքում ընդունվում է առավել նպատակահարմար որոշում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պետական կարգեր
Մաթիլդ Մենենդես
Մաթիլդ Սվատեց դե Մենենդես (Matilde Menéndez, ), արգենտինացի հոգեբույժ, որը 1991 թվականի հունվարի 17-ից մինչև 1992 թվականի հունվարի 10-ը հանդես է եկել որպես Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիների միջնորդ, իսկ 1992 թվականի փետրվարի 3-ից մինչև 1994 թվականի ապրիլի 15-ը՝ Արգենտինայի առողջապահության նախարարության «Բժշկական ուշադրության համապարփակ ծրագիր» նախագծի խորհրդի նախագահ։ Վերջին պաշտոնում նրա անձը կապվել է կոռուպցիայի դեպքերի հետ․ բոլոր մեղադրանքները դատարանում մերժվել են։
Կենսագրություն
Բժշկի որակավորումն ստացել է Բուենոս Այրեսի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետում, որն ավարտել է գերազանցությամբ։ Ուսանողական տարիներին ակտիվ ջատագով լինելուց հետո 1974 թվականին նշանակվել է Արգենտինայի ազգային կոնգրեսի սննդի քաղաքականության և մատակարարման ազգային հանձնաժողովի համակարգող, ինչպես նաև սննդառության հանձնաժողովի համակարգող։
Երկրում դեմոկրատիան հաստատվելուց հետո դարձել է առողջապահության դաշնային խորհրդի քարտուղար, Արգենտինայի պատգամավորների պալատի և սենատի սոցիալական աջակցության և հանրային առողջության հանձնաժողովի խորհրդական։ 1987 թվականին ստեղծել է թմրամոլության կանխարգելմանը նվիրված «Por Venir» հիմնադրամը։ 1988 թվականին նշանակվել է Բուենոս Այրես պրովինցիայի սոցիալական բժշկության քարտուղարի օգնական։ 1989 թվականին դարձել է հանրային առողջության առաջին կին քարտուղարը, իսկ 1991 թվականին՝ Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիների առաջին կին միջնորդը։ 1992 թվականին նախագահ Կառլոս Մենեմի կողմից հրավիրվել է զբաղեցնելու «Բժշկական ուշադրության համապարփակ ծրագիր» նախագծի տնօրենների խորհրդի նախագահի պաշտոնը ։ Այս տնօրինությունը բաղկացած էր աշխատանքի գլխավոր դաշնակցության և կենսաթոշակառուների կազմակերպությունների ներկայացուցիչներից։
Իր պաշտոնավարման ընթացքում փոփոխություն է կատարել նպաստի վճարման համակարգում, որն այժմ հիմնվել է մատակարարներին մեկ շնչի հաշվով ամսական վճարների ֆիքսված քանակի վրա, նաև ընդհանրացրել է «PAMI Listens» համակարգը 24-ժամյա հեռախոսագծով օգտվողներից հարցումներ, բողոքներ և առաջարկներ ստանալու համար։
Ներկայումս, ըստ իր սեփական կայքի, Մենենդեսն զբաղվում է ուսուցչությամբ, նաև ազգային և միջազգային մասնավոր և պետական կազմակերպությունների խորհրդատու և խորհրդական է, ստեղծում է ծրագրեր ու հիմնում հանրային առողջությանը նվիրված ինստիտուտներ։
Բժշկական ուշադրության համապարփակ ծրագիր
Այն դեպքից հետո, երբ մատակարարներին գտել ու նկարահանել են ծրարներով, որտեղ մեկ շնչի հաշվով վճարների արժեքի 25%-ի չափով գումարներ են եղել ՝ ենթադրաբար նախատեսված ծրագրի պաշտոնյաների համար որպես կաշառք, կատարվել են մի շարք դատապարտումներ, որոնք մեղադրանքների՝ լրատվամիջոցների լայնորեն լուսաբանման հետ սկանդալի առիթ են հանդիսացել ։ Ծրագրի պաշտոնյաներն ու ղեկավարները մեղադրվել են մատակարարներից ամսական կաշառք գանձելու մեջ (որն ավելի հեշտ կոչվել է «վերադարձ»)․ վերջիններս այս կերպ շարունակել են լինել կազմակերպության հետվճարման համակարգի մի մասը ։
Նախագահը և նրա խորհուրդը մեղադրվել են 32 քրեական գործերով տարբեր հանցագործությունների համար, որոնք ներկայացվել են մայրաքաղաքի Դաշնային դատարաններ այնպիսի մեղադրանքներով, ինչպիսիք են՝ անձնական վարսավիրի ենթադրյալ վարձելն ու էլեկտրակարդիախթանիչների գնման նպատակով հավելավճարների վճարումը։ Մենենդեսն իր ամբողջ թիմով որոշել է հրաժարական տալ, իսկ նախագիծը հետագայում դարձել է կառավարության միջամտության առարկա ։
Հինգից ինը տարվա հետաքննությունից հետո, հարյուրավոր վկաների հայտարարությունների և վկայությունների առկայության պայմաններում այն 32 մեղադրանքները, որոնք վերաբերում էին նրա նախագահության ժամանակահատվածին, հանցագործության բացակայության պատճառով լուծարվել են։
Մեղադրանքի հետկանչ՝ կապված Արգենտինա-իսրայելական փոխադարձ ասոցիացիայի դեպքի հետ
Մենենդեսի հետ կապված մեկ այլ դատական գործ եղել է 2003 թվականի նրա հետապնդումը Արգենտինա-իսրայելական փոխադարձ ասոցիացիայի ռմբկոծման դեպքի կեղծ վկայության հետ կապված, որտեղ նրան մեղադրել են իր փաստաբան Կունեո Լիարոնայի հետ հեռախոսազրույցի մասին վկայությունը կեղծելու մեջ։ Դա վերաբերել է մի տեսանյութի, որը ենթադրաբար նպատակ է ունեցել դատավոր Խուան Խոսե Գալեանոյից ինչ-որ բան կորզելու։ Հետագայում նրա հետապնդումը հետ է կանչվել, քանի որ ոչ մի մեղադրանք չի ներկայացվել դատարան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արգենտինացի բժշկուհիներ Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կին հոգեբույժներ
All I Want for Christmas Is You
«All I Want for Christmas Is You», երգը գրել են ամերիկացի երգչուհի Մրայա Քերին և Ուոլտեր Աֆանասեֆը Քերիի «Merry Christmas» չորրորդ ստուդիական ալբոմի համար։ Այն երգչուհու առաջին երգն է, որը նվիրված է Սուրբ ծննդյան տոնին։
Նախապատմություն
Մեծ հաջողություն ունեցած մի շարք ստուդիական ալբոմների թողարկումից հետո Մրայա Քերիի լեյբլը՝ Columbia Records-ը, առաջ է քաշել սուրբծննդյան թեմատիկայով երգերի ալբոմի թողարկման գաղափար։ Այդ ժամանակ Քերին, ըստ Columbia-ի ղեկավարության, համարվում էր փոփ-երգչուհի։ Նախատեսվում էր տոնական ալբոմի ձայնագրման շնորհիվ մեծացնել Քերիի լսարանը և նրան դարձնել էստրադային արտիստ։ Քանի որ Սուրբ ծնունդը եղել է Մրայայի սիրած տոնը, նա համաձայնել է ձայնագրել այդ սկավառակը ։
Քննադատների արձագանքը
«All I Want for Christmas Is You» երգը հիանալի կերպով է ընդունվել քննադատների կողմից։ AllMusic-ի լրագրող Ռոշ Պարիսենն ասել է, որ երգը «լավ է կազմված», գովել է գործիքավորումը և մեղեդին ։ Սթիվ Մորսը՝ The Boston Globe խմբագիրը, իր գրախոսության մեջ գրել է, թե Քերին դրել է իր հոգին երգի կատարման մեջ ։
2010 թվականին Rolling Stone հեղինակավոր հրատարակչությունը «All I Want for Christmas Is You» երգը տեղադրել է «Ռոքնռոլի դարաշրջանի սուրբծննդյան լավագույն երգերի շարքի» չորրորդ հորիզոնականում՝ երգն անվանելով «տոնական ձևաչափ» ։
Կենդանի կատարումներ
Քերին «All I Want for Christmas Is You» երգով հանդես է եկել ինչպես համաշխարհային շրջագայությունների շրջանակներում, այնպես էլ հեռուստատեսային հաղորդումներում։ Երգն ընդգրկվել է Daydream World Tour-ի (1996) ճապոնական երգացանկում, ինչպես նաև Butterfly World Tour (1998), Charmbracelet World Tour (2002–03), The Adventures of Mimi (2006) համերգային շրջագայությունների երգացանկերում ։
Հավաստագրեր
!colspan="3"|Streaming
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մրայա Քերիի սինգլներ Կատեգորիա:Մայքլ Բուբլեի երգեր Կատեգորիա:Սուրբծննդյան երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Ալեքսանդրի կղզեխումբ
Ալեքսանդրի կղզեխումբ (Alexander Archipelago), կղզիների խումբ Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսարևելյան մասում, Ալյասկա թերակղզու հարավ - արևելյան ափեզրի մոտ, որոնք բաժանվում են մայրցամաքից Լինն ջրանցքով ։ Նրա հարևանությամբ է գտնվում Ալյասկա նահանգի մայրաքաղաք Ջունոն։
Սոմին (երգչուհի)
Անձնական կյանք
Ջոն Սո Մինը ծնվել է 1996 թվականի օգոստոսի 22-ին Սոնդոնում, Սեուլ, Հարավային Կորեա։ Նա սովորել է Սոկյոնի համալսարանում և Սեուլի հեռարձակման ավագ դպրոցում ։
Ալեքսանդրի կղզեխումբ
Պատմություն
Կղզեխումբը հայտնաբերվել է ռուս ծովագնացների կողմից 1741 թվականին և հետագայում անվանվել է ի պատիվ Ամերիկայում ռուսական բնակավայրերի կառավարիչ Ալեքսանդր Բարանովի, ով 1799 թվականին պաշտոնապես միացրեց նրանց Ռուսական կայսրությանը։ Նրա պատվին է նաև անվանվել Բարանովի կղզին։ 1867 թվականին Ռուսաստանը կղզեխումբը Ալյասկայի հետ միասին վաճառեց ԱՄՆ-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ալյասկայի կղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:Ալեքսանդրի կղզեխումբ
Սոմին (երգչուհի)
Անձնական կյանք
Սոմինը երկու ավագ քույր ունի։ Twice խմբի անդամ Չոնյոնը նրա հեռավոր ազգականն է՝ Սոմինի հորեղբոր կնոջ զարմուհին  ։
2012–2014. Puretty և KARA ծրագիր
2012 թվականի սեպտեմբերի 5-ին տեղի ունեցավ Սոմինի առաջնաելույթը Puretty աղջիկների խմբում, որը Ճապոնիայում ստեղծված հարավկորեական խումբ էր։ Նրանք պլանավորում էին նաև առաջնաելույթ ունենալ Հարավային Կորեայում ։ Նրանց առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 2012 թվականին Tokyo Toy Show-ում "Cheki Love" երգով, որը Գեղեցիկ ռիթմ․ Սիրելի ապագա անիմեի գլխավոր երգն է ։
Խումբը լուծարվել է 2014 թվականի հունվարին, այդպես էլ Կորեայում առաջնաելույթ չունենալով ։
Նույն տարում Սոմինը խմբի երկու անդամների՝ Յուն Չա Կյունի և Չո Շի Յունի հետ միասին մասնակցում է KARA ծրագրին, որի նպատակը KARA աղջիկների խմբի համար նոր մասնակիցների ընտրությունն էր ։ Սոմինը շոում գրավեց երկրորդ տեղը և ի վերջո դուրս մնաց ։
2015–ներկա․ April-ի և Kard-ի կազմում առաջնաելույթ
2015 թվականի օգոստոսի 24-ին նորից տեղի ունեցավ նրա առաջնաելույթը, որպես April աղջիկների խմբի անդամ։ Սակայն նույն տարվա նոյեմբերին նա լքեց խումբը ուսման վրա կենտրոնանալու համար ։ 2016 թվականին նա դարձավ Kard համակցված խմբի անդամ։ Նրանք թողարկել են երեք նախաառաջնաելույթային երգեր մինչև 2017 թվականի հուլիսի 19-ի առաջնաելույթը՝ Hola Hola փոքր ալբոմով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարուհիներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:1996 ծնունդներ
Նադեժդա Ռուսսո
Նադեժդա Ռուսսո (Nadia Russo, ), ռումինացի առաջին կին օդաչուն ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1901 թվականի հունիսի 17-ին Տվերում, հեծելազորի գեներալ՝ Եվգենիա Բրազովսկու ընտանիքում։ 1917 թվականին տեղափոխվել է Քիշնև և ամուսնացել հողատեր Ալեքսանդր Ռուսսոյի հետ։ Հետագայում ավարտել է Կարմիր խաչի դպրոցը։ 1936 թվականին Բուխարեստում ավարտել է «Marcea Cantacuzino» օդաչուների դպրոցը և դարձել առաջին կինը Ռումինիայում, որը ստացել է  օդաչուի վկայական։ 1937 թվականին գնել է  գերմանական «Bücker Bü 131» մակնիշի ինքնաթիռ, որով էլ կատարել է իր թռիչքները։ 1938 թվականին մասնակցել է  Պրագա-Բուխարեստ-Բելգրադ-Բրատիսլավա թռիչքուղիների չվերթներին ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նադեժդա Ռուսսոն եղել է ռումինական բանակի ավիացիայի քույր օդաչու, դուրս է բերել ավելի քան 100 վիրավոր։
Մահացել է 1988 թվականի հունվարի 22-ին Բուխարեստում ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է գերմանական շքանշանով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին օդաչուներ Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Կատեգորիա:Բուխարեստ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Թմրանյութերի դեմ պատերազմ Ֆիլիպիններում
Թմրանյութերի դեմ պատերազմ Ֆիլիպիններում, սկսել է Ֆիլիպինների նոր նախագահ Ռոդրիգո Դուտերտենի իշխանության օրոք՝ 2016 թվականի հուլիսին ։ Ընդամենը մի քանի շաբաթվա ընթացքում դրա սկզբից սպանվել է մոտ 2 հազար մարդ ,մի քանի ամսում ավելի քան 3,5 հազար մարդ ։ 2016 թվականի օգոստոսին, ըստ երկրի իշխանությունների հայտարարությունների՝ շուրջ 600 000 թմրավաճառ հանձնվել է իրավապահ մարմիններին, որ սպանվածներն չլինեն կառավարության հակաթմրամիջոցային արշավի ընթացքում ։
Ըստ արևմտյան ԶԼՄ-ների՝ ոստիկանությունն ու «ժողովրդական հավաքականները» ակտիվորեն կիրառում են արտադատական մահապատիժներ ։ Ֆիլիպինների իշխանությունների գործողությունները առաջացրել են ծանր քննադատություններ ՄԱԿ-ում, ԱՄՆ-ում և ԵՄ-ում՝ Մարդու իրավունքների խախտումների համար ։ Ի պատասխան Ֆիլիպինների նախագահ Ռոդրիգո Դուտերտեն մի քանի կտրուկ հայտարարություն է արել ՄԱԿ-ի, ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հասցեին  , նա կոչ է արել չմիջամտել իր երկրի ներքին գործերին և սպառնացել է դուրս գալ ՄԱԿ-ից ։ Արևմուտքի հետ հարաբերությունների կտրուկ վատթարացման ֆոնին Դուտերտեն որոշել է փոխել Ֆիլիպինների արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունները՝ ուղղություն վերցնելով Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ մերձեցման ուղղությամբ ։
Իրավիճակը տարածաշրջանում
Շատ Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան երկրներում բնորոշ է թմրանյութերի նկատմամբ խիստ օրենսդրությունը։ Մասնավորապես, թմրավաճառության համար մահապատիժ է նախատեսված Ինդոնեզիայում, Չինաստանում, Վիետնամում, Սինգապուրում, Մալայզիայում, Թաիլանդում ։ Տարբեր ժամանակներում այդ երկրներում անցկացվել են թմրանյութերի լայնածավալ պատերազմներ։ Այսպես, 20-րդ դարի 80-ական թվականներին թմրանյութերի վաճառքի մեջ կասկածվողների արտադատական մահապատիժների ալիքը շրջել է Ինդոնեզիայում, երբ երկու տարում՝ 1983-ից մինչև 1985-ը, հազարավոր մարդիկ են սպանվել։ 2003 թվականին Թաիլանդում հակաթմրամիջոցային արշավի մեկ ամսվա ընթացքում սպանվել է 1200 մարդ, 13 հազարը ձերբակալվել է և ևս 36 հազարը հանձնվել ոստիկանությանը ։
Ֆիլիպիններում թմրանյութերի հետ կապված իրավիճակ
2002 թվականին Ֆիլիպինների նախագահ Գլորիա Արոյոն ստորագրել է օրենք, որը նախատեսում է թմրանյութերի տերերին պատիժների խստացում՝ մահապատիժ սահմանելով 10 գրամ հերոին կամ 50 գրամ մեթամֆետամին ունենալու համար։ Ավելի վաղ բարձրագույն պատժաչափը նախատեսված էր 200 գ-ից ավելի մեթամֆետամին և 40 գ հերոին պահելու համար։ Այս օրենքը կառավարական քարոզարշավի մի մասն էր, որն ուղղված էր երկրում աճող թմրաբիզնեսի ջախջախմանը, որը փորձում էր Ֆիլիպինները վերածել թմրանյութերի տարածման տարածաշրջանային կենտրոնի ։ 2006 թվականին Ֆիլիպիններում մահապատիժը չեղյալ էր հայտարարվել ։
2014 թվականին երկրում առգրավված բոլոր թմրանյութերից 8,9 տոկոսը բաժին է ընկել կանեփի, իսկ 89 տոկոսը՝ մեթամֆետամինների ։ Ֆիլիպինների բնակիչների շրջանում իր ժողովրդականության համար «շաբուն»՝ մեթամֆետամինի տեղական տարատեսակը, անվանում էին «ֆիլիպինցիների թմրադեղ»։ Ի սկզբանե այն արտադրվել է միայն Ֆիլիպիններում և Ինդոնեզիայում, սակայն ժամանակի ընթացքում թմրանյութերի տարածման աշխարհագրությունն ընդլայնվել է՝ հասնելով Իրանին և Եվրոպային ։ 2009-2014 թվականներին Ֆիլիպինները մտնում էր այն երկրների հնգյակի մեջ, որտեղ Լատինական Ամերիկայից կոկաին էր հասցվում ։
Ըստ որոշ գնահատականների՝ 2016 թվականին Ֆիլիպիններում մոտ 3 մլն թմրամոլ կա, իսկ աղքատ շրջաններում թմրանյութերից կախված է բնակչության մինչև 35 տոկոսը ։ Ընդ որում, սև շուկայում մեթամֆետամինի արժեքը նվազել է մեկ գրամի դիմաց մինչև 22 դոլար։ Այսպիսով, թմրադեղն ավելի ու ավելի մատչելի է դարձել բնակչության լայն զանգվածների համար ։
Ռոդրիգո Դուտերտեի հակաթմրանյութային քարոզարշավ
Թմրավաճառների դեմ պայքարը ֆիլիպինցի քաղաքական գործիչ Ռոդրիգո Դուտերտեն սկսել է՝ լինելով Դավաո քաղաքի քաղաքապետ։ Այդ պաշտոնում գտնվելու 22 տարվա ընթացքում Դուտերտեն կազմավորվել է կազմակերպված հանցավորության և թմրավաճառների դեմ անզիջում մարտիկի կերպար։ Նրա պաշտոնավարման ընթացքում սպանվել է ավելի քան հազար մարդ, որոնք, ոստիկանության տվյալներով, կապված են եղել քրեական աշխարհի հետ ։ Հանցագործության դեմ պայքարի իր մեթոդների համար Դուտերտեն ստացել է «Կարատել» մականունը (The Punisher ):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների պատմություն Կատեգորիա:Թմրավաճառություն Կատեգորիա:Գործող հակամարտություններ Կատեգորիա:2016 հակամարտություններ
Գեռիկ
Գեռիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում կամ թաղ Սասունի Գելիեգուզան գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բրիստոլ շրջան (Ռոդ Այլենդ)
Բրիստոլ շրջան (Bristol County), ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի 5 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 62 կմ² է, բնակչությունը՝ 49.875 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բրիստոլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1747 թ.։
Կատեգորիա:Ռոդ Այլենդի շրջաններ
Մատիե (Կալվադոսի գավառ)
Մատիե (Mathieu), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1944 մարդ, բնակչության խտությունը` 206.59 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.41 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 9 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1245 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 870-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 375։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,9 %։ 870 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 804 անձ (425 տղամարդ և 379 կին)։ Գործազուրկ են եղել 66 անձ (35 տղամարդ և 31 կին)։ 375 անաշխատունակներից 161-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 136-ը` թոշակառուներ, իսկ 78-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մատվեյ Գույգանով
Մատվեյ Ալեքսանդրովիչ Գույգանով (Матвій Олександрович Гуйганов, ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
Կենսագրություն
Ֆուտբոլիստ և մարզիչ Ալեքսադր Գույգանովի որդին է։ Սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել Սևաստոպոլում, այնուհետև՝ Դոնեցկի «Շախտյորի» ակադեմիայում, Դոնեցկի «Մետալուրգի» և Խարկովի «Մետալիստի» պատանեկան թիմերում։
2010 թվականին նա վերադարձել է Սևաստոպոլ և սկսել է հանդես գալ տեղական ակումբի երկրորդ թիմում՝ սիրողական առաջնությունում, Ուկրաինայի երկրորդ լիգայում (2011-2013, 37 խաղ և 3 գոլ) և բարձրագույն լիգայի երկրորդ կազմերի առաջնությունում (2013-2014, 24 խաղ և 3 գոլ)։
2015 թվականից հանդես է եկել Ղրիմի առաջնությունում՝ «ՍԿՉՖ»-ի կազմում, որը հետագայում վերանվանվել է «Սևաստոպոլ»։ Դարձել է Ղրիմի գավաթի 2015-2016 մրցաշրջանի փոխչեմպիոն և եզրափակչի մասնակից։ Ղրիմի գավաթի 2015-2016 խաղարկությունում ճանաչվել է լավագույն պաշտպան։ Ավելի ուշ խաղացել է «ՏՍԿ-Տավրիա» ակումբում։
2017 թվականի ամռանը տեղափոխվել է հայկական «Բանանց»։ Հայաստանի առաջնությունում նորամուտի խաղը խաղացել է 2017 թվականի օգոստոսի 6-ին «Փյունիկի» դեմ, իսկ առաջին գոլը խփել է «Ալաշկերտի» դարպասին 2017 թվականին օգոստոսի 18-ին ։ Ընդհանուր առմամբ մրցաշրջանի ընթացքում մասնակցել է 20 հանդիպման, խփել 2 գոլ և իր ակումբի հետ դարձել առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 2018 թվականի ամռանը նախատեսվում էր նրա տեղափոխությունը Ղրիմի «Կիզիլթաշ» , սակայն արդյունքում ֆուտբոլիստը հաջորդ կես տարին անցկացրել է «Սևաստոպոլում»։
2019 թվականի ամռանը տեղափոխվել է լիտվական «Պալանգա»։ 2020 թվականի հունվարին փորձաշրջան է անցել մոլդովական «Սֆինտուլ Գեորգե» ակումբում, սակայն արդյունքում տեղափոխվել է «Սպերանցա»։ 2020 թվականի օգոստոսին Մոլդովայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան Գուգայնովին մեկ տարով հեռացրել է՝ պայմանավորված խաղերի մասնակցելու պատճառով , այնուամենայնիվ, ֆուտբոլիստը շարունակել է խաղալ, քանի որ բողոքարկվել է այդ որոշումը ։
2021 թվականի հունվարին մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել Սամարղանդի «Դինամոյի» հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Սինի Ուտյոս
Սինի Ուտյոս (Синий Утёс), գյուղ Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 470 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Վյոշկի (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Վյոշկի (Вёшки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 241 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոստրոմա (մուլտֆիլմ)
Կոստրոմա (Кострома), երաժշտական մուլտֆիլմ, որը նկարահանել է Ինեսա Կովալևսկայան 1989 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։
Ենթավերնագիրն է` Հնօրյա ծիսական խաղերգ` նվիրված գարնանը և ձեռագործուհի Կոստրոմային:
Սյուժե
Մուլտֆիլմը ֆանտազիա է «Կոստրոմա» երգերի թեմայով։
Գյուղում գարուն է եկել։ Բնակիչները պատրաստվում են դրան նվիրված տոնին։ Կանայք ձեռք են բերում վառ գլխաշորեր, վերցնում են դիմակներ և երգում ծիսակարգային երգեր։ Կոստրոմային պատկերող ձեռագործուհին կտավ է գործում։ Պատրաստված կտորները կանայք հագցնում են ծղոտե խրտվիլակին։ Կոստրոման հյուրասիրություն է պատրաստում, և բոլորը համտեսում են այն։ Այնուհետև Կոստրոման պառկում է հանգստանալու, հիվանդանում է, կարճ ժամանակով մահանում է, արթնանում է և բոլորի հետ գնում գետի մոտ։ Այնտեղ զարդարված խրտվիլակը դնում են նավակի վրա և երգերի ուղեկցությամբ բաց են թողնում գետի հոսանքի ուղղությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1989 մուլտֆիլմեր
Տորիչելա Վերցատե
Տորիչելա Վերցատե (Torricella Verzate), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։ Բնակչության թիվը կազմում է 831 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 267 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 4 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 27050։ Փոստային ինդեքս՝ 0383։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Քենտ շրջան (Ռոդ Այլենդ)
Քենտ շրջան (Kent County), ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի 5 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 435 կմ² է, բնակչությունը՝ 166.158 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Իստ Գրինվիչ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1750 թ.։
Կատեգորիա:Ռոդ Այլենդի շրջաններ
Տաղվրնիկ
Տաղվրնիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում կամ Սասունի Գելիեգուզան գավառակում։
Տաղվրնիկն այնքան մոտ էր Գելիեգուզանին, որ վերջիններս դա համարում էին նրա թաղերից մեկը։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 10 տուն հայ բնակիչ ։
Ուլյանովկա (գյուղ, Կրասնոգվարդեյսկի շրջան)
Ուլյանովկա (Ульяновка, Davçı), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ուլյանովկա գյուղում բնակվում էր 221 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լի Վենլյան
Լի Վենլյան ( 李文亮 ), չինացի բժիշկ՝ ակնաբույժ, աշխատել է Ուհանի կենտրոնական հիվանդանոցում։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ին նախազգուշացրել է կորոնավիրուսի նոր համաճարակի բռնկման մասին ։ Հունվարի 3-ին նրան ոստիկանություն են կանչել և զգուշացրել, որ համացանցում կեղծ տեղեկություններ չտարածի։ Լի Վենլյանը մահացել է կորոնավիրուսի վարակից 2020 թվականի փետրվարի 7-ին ։
Կենսագրություն
Լի Վենլյանը ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Բեյշենում, Լիաոնինգ, Չինաստան ։ 2004 թվականից սկսած, նա Ուհանի համալսարանում յոթ տարի սովորել է կլինիկական բժշկություն և ստացել է բժշկության մագիստրոսի կոչում։ Ավարտելուց հետո նա երեք տարի աշխատել է Սյամին, Ֆուդզյանում։ Ուհան է վերադարձել 2014 թվականին և Ուանի կենտրոնական հիվանդանոցում աշխատել է որպես ակնաբույժ ։
2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Լին իր հիվանդներից մեկի հիվանդության եզրակացության մեջ տեսել է SARS կորոնավիրուսային թեստի դրական արդյունք։ Ժամը 17։43-ին նա իր բժշկական դպրոցի դասընկերների WeChat խմբում գրել է․ «Ուհանի ծովամթերքների շուկայում SARS-ի յոթ հաստատված դեպք է եղել», նաև կցել է զեկույցը և հիվանդի համակարգչային տոմոգրաֆիայի սքան արդյունքը։ Ժամը 18։42-ին նա ավելացրել է. «Վերջին նորությունները հաստատվել են, որ դրանք կորոնավիրուսային ինֆեկցիաներ են»։ Նա հաղորդագրության մեջ նաև բացատրել է, թե որն է կորոնավիրուսը ։
Լիի WeChat-ում գրածի էկրանակադրերը հայտնվել են համացանցում, ինչից հետո հիվանդանոցի ղեկավարությունը նրան զրույցի են հրավիրել, իսկ 2020 թվականի հունվարի 3-ին Ուհանի ոստիկանության բաժնի աշխատակիցները նրան հրավիրել են քաղաքի հասարակական անվտանգության բյուրո և նրան ստիպել են ստորագրել նախազգուշացման նամակը, որով Լիին հրամայում էին դադարեցնել «լուրերը տարածելը» SARS-ի մասին և հորդորել են խոստանալ այլևս չանել դա ։
Արձագանք
Քանի որ Լի Վենլյանը համարվում էր Ուհանի ոստիկանության կողմից նախազգուշացված ութ «լուրեր տարածողներից» մեկը, ապա նա գտնվել է Չինաստանի հասարակության և ԶԼՄ-ների ուշադրության կենտրոնում։ Այնուամենայնիվ, ըստ որոշ լրատվամիջոցների, Ուհանի ոստիկանությունը հունվարի 1-ին կանչել է ութ «լուրեր տարածողների», իսկ Ուուհանի Կենտրոնական հիվանդանոցի բժիշկներ Լին և Սի Լինկան նախազգուշացվել են հունվարի 3-ին, ինչը նշանակում է, որ այդ երկու անձինք կարող են չլինել ութ «լուրեր տարածողներից» որևէ մեկը։ Ավելի ուշ Լին ասել է, որ ինքը չգիտի, թե ինքը «լուրեր տարածողներից» մե՞կն է արդյոք, բայց գիտեր այն, որ իրենով հպարտացել են, քանի որ ինքը ճշմարտությունն էր ասել ։
Չինաստանի Գերագույն ժողովրդական դատարանը ավելի ուշ հայտարարել է, որ Ուհանի ութ քաղաքացիները չպետք է պատժվեն, քանի որ նրանց ասածը ամբողջովին կեղծ չէ։ «Հաջողություն կլիներ, եթե հասարակությունը հավատար «տարածվող լուրերին» և սկսեր դիմակներ կրել, սանիտարական միջոցներ կիրառել, և խուսափել վայրի կենդանիների շուկայից», - ասված է փետրվարի 4-ին կայացած բարձրագույն դատարանի սոցիալական լրատվամիջոցների հաշվետվության մեջ ։
Լին ասել է, որ ինքը անհանգստացել է, որ հիվանդանոցը պատժելու է իրեն «լուրեր տարածելու համար», բայց թեթևություն է զգացել, երբ բարձրագույն դատարանը հրապարակավ քննադատել է ոստիկանությանը։
Հիվանդություն և մահ
Հունվարի 8-ին՝ հիվանդանոցում վարակակիր հիվանդի հետ շփվելով, Լին վարակվել է կորոնավիրուսով ։ Հիվանդը տառապել է սուր գլաուկոմայից և նրա մոտ տենդ է սկսել։ Լին կասկածել է, որ հիվանդը կարող է ունենալ կորոնավիրուսային վարակ ։ Հունվարի 10-ին բարձրացել է Լիի ջերմություն և հազ է սկսել, վիճակը շուտով ծանրացել է ։ Բժշկական փորձագետ Դոկտոր Չենբոն, որը Չզեցյանից գործուղվել էր Ուհան, ԶԼՄ-ներին ասել է, որ չնայած երիտասարդ հիվանդների մեծամասնությունը հակված չէ հիվանդության ծանր զարգացման, բայց գլաուկոմայով հիվանդը, որի հետ  հունվարի 8-ին շփվել էր Լին, Ուհանի վիրուսային բարձր ծանրաբեռնվածությամբ ծովամթերքների շուկայի պահեստում էր աշխատել, ինչը կարող էր ավելի խորացնել Լիի վարակը ։
Հունվարի 12-ին նրան ընդունել են Ուհանի Հոուհու հիվանդանոցի ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք, որտեղից նրան կարանտին են տեղափոխել են և սկսել են բուժել ։ Նոր կորոնավիրուսը ախտորոշող թեստերի պակասի պատճառով վարակի վերջնական հաստատվել է փետրվարի 1-ին ։ Նրա գործընկերներից շատերը նույնպես վարակվել են վիրուսով։ Մինչ իր հոսպիտալացումը, Լին հաղորդագրություն է տեղադրել համացանցում և խոստացել է վերականգնելուց հետո առաջին գիծ վերադառնալ ։
Ըստ Լիի գործընկերոջ, բժշկի վիճակը ծանրացել է փետրվարի 5-ին։ Փետրվարի 6-ին, Լին ընկերոջ հետ հեռախոսով խոսելիս ասել է, որ ինքը դժվարությամբ է շնչում և որ թթվածնի հագեցվածությունը իջել է մինչև 85%։ Ժամը 19։00-ի սահմաններում նրան ուղարկել են շտապօգնության սենյակ ։
Չինաստանի պետական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ Լին մահացել է 33 տարեկան հասակում ։ Այնուամենայնիվ, Ուհան կենտրոնական հիվանդանոցը շուտով տարածել է հայտարարություն, որով հերքել են Լիի մահվան լուրը ։
Ըստ China Newsweek-ի, նրա սրտի բաբախյունը դադարել է ժամը 21։30-ին, բայց հիվանդանոցը հայտարարել է, որ Լին մահացել է 2020 թվականի փետրվարի 7-ի առավոտյան 2։58-ին ։ Ավելի քան 17 միլիոն մարդ համացանցով ուղիղ հետևել է Լիի վիճակի փոփոխությանը ։ Լիին դիակիզել են, նախքան նրա ծնողները կարող էին վերջին անգամ տեսնել նրան ։
Ընտանիք
Լին և կինը մեկ երեխա ունեին, բայց կինը երկրորդ երեխայով հղի էր երբ Լին մահացավ ։ Երբ Լիի մոտ կորոնավիրուսի վարակի ախտանիշներ ի հայտ եկան, նախքան հունվարի 12-ին հոսպիտալացվելը նա հյուրանում սենյակ պատվիրեց, որ ընտանիքի հետ չշփվի և չվարակի։ Այնուամենայնիվ, նրա ծնողները նույնպես վարակվել էին կորոնավիրուսով ։ Նրա հայրը Լի Շուինգն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինացի բժիշկներ Կատեգորիա:COVID-19 համավարակից մահացածներ Չինաստանում Կատեգորիա:COVID-19 համավարակ
Ճերմակափոս (գետ)
Ճերմակափոս, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Սառնաղբյուր գետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ջավախքի լեռների արևելյան լանջերից բխող աղբյուրներից և Ձյունաշող գյուղում միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 10 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր Կատեգորիա:Սառնաղբյուր գետի վտակներ
Հիպերհսկա
Հիպերհսկան հսկայական զանգվածի և չափի աստղ է, որն ունի լուսարձակման 0 դաս Հերցպպրունգ -Ռասելի գծապատկերում։ Հիպերգիաները սահմանվում են որպես ամենահզոր, ամենածանր, ամենապայծառ և միևնույն ժամանակ ամենահազվագյուտ և կարճատև կյանքի տևողությամբ գերհսկաներ։ Ս ովորաբար հիպերգիգանտներ են համարվում -8 m-ից պայծառ սուպերգիգանտները ։ KY Կարապը սահմանային աստղի օրինակ է. ավելի ցածր լուսավորությամբ օբյեկտն այլևս չի դասվի որպես հիպերգիգանտ ։
Հիպերգիգանտ բնութագրեր
Հիպերհսկայի զանգվածը շատ ավելի մեծ է, քան ցանկացած աստղի զանգվածը, անգամ գերհսկայի զանգվածից. օրինակ, տիպիկ գերհսկան 6 անգամ ավելի ծանր է, քան այնպիսի հզոր աստղը, ինչպիսին Ռիգելն է։ Հիպերհսկայի բնորոշ զանգվածը 100-120 կամ ավելի արեգակնային զանգված է` մինչև 200-250 արևային զանգված (այս պահին հայտնի առավելելագույն զանգվածով աստղը համարվում է R136a1, որն ունի 315 արևն զանգված)։ Չափի առումով հիպերհսկաները ավելի մեծ չեն, քան գերհսկաները, բայց դրանց զանգվածը շատ ավելի մեծ է, ուստի դրանց զանգվածը մոտենում է սեւ խոռոչի ձևավորման համար անհրաժեշտ զանգվածին և չափազանց անկայուն է։ Գիտությանը հայտնի ամենամեծ աստղը UY Shield- ն (Վահան) է ։ Աստղի շառավիղը 1708 անգամ գերազանցում է Արեգակի շառավղը։ Նրանց ճառագայթումը նույնպես շատ հզոր է, և գործընթացները, որոնք տեղի են ունենում դրանում շատ արագ էվոլյուցիայի ընթացքում, շքեղ են ։
Հիպերհսկաների պայծառությունը կարող է գերազանցել Արևի լուսավորությանը 500 հազար անգամ, և երբեմն դա կարող է հասնել արևի միլիոնավոր լուսավորությունների, օրինակ՝ տիպիկ հիպերհսկան ավելի քան տասն անգամ պայծառ է, քան Ռիգելը։
Հիպերհսկաների մակերեսն ջերմաստիճանը տատանվում է. այն կարող է լինել ինչպես 3200 Կ, այնպես էլ 35 000 Կ-ից բարձր։ Հիպերհսկաներից շատերը դասակարգվում են որպես S Ոսկե ձկան պայծառ կապույտ փոփոխական աստղեր։
Հիպերհսկաներն ունեն չափազանց կարճ կյանքի տևողություն. օրինակ, հիպերհսկայի կյանքի տևողությունը միջինում մեկ կամ երկու է, առավելագույնը մի քանի միլիոն տարի է։ դրա պատճառն այն է, որ հսկայական զանգվածի պատճառով հիպերհսկան պետք է ստեղծի հսկայական ճնշում, որը փոխհատուցում է ձգողականության ուժերը՝ չփլուզվելու համար։ Նման ծանր աստղերը շատ հազվադեպ են հանդիպում. մեր Գալակտիկայում կան մոտ մեկ տասնյակ հիպերհսկաներ։
Նշանավոր հիպերհսկաներ
=== Վառ կապույտ փոփոխականներ ===
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկա
Ավիանուս
Ավիանուս, IV-V դդ. հռոմեացի առակագիր։ Նրա անունով է մեզ հասել թվով 42 առակներ, որոնք գրված են էլեգիական դիստիքոս չափով։ Ենթադրաբար Ավիանուսի համար որպես աղբյուր է ծառայել հունական առակագիր Բաբրիոսի առակների լատիներեն թարգմանություները։ IX առ XVI դդ Ավիանուսը Արևմուտքին հայտնի միակ առակագիրն էր։ Նրան ընթերցում էին մենաստաններում, քանի որ նրա առակները զուրկ էին Ֆեդրոսին հատուկ գռեհկությունից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առակագիրներ Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Իկիտոս
Իկիտոս (Iquitos), քաղաք Պերուում, ամենամեծը պերուական Ամազոնում։ Լորետո մարզի և Մայնաս նահանգի վարչական կենտրոնը։ Իկիտոսի բնակչությունը շուրջ 444700 է (2017), սա երկրի բնակչության թվով վեցերորդ քաղաքն է ։ Քաղաքի հիմնադրման ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ։ Պատմական փաստաթղթերը վկայում են այն մասին, որ այն առաջացել է ճիզվիտական ռեդուկցիա Սան Պաբլո դե Նուևո Նապեանոսի տեղում, որը հիմնադրվել է 1757 թվականին Նանայ գետի ափին` նապեանո և իկիտո բնիկ ժողովուրդներով բնակեցված վայրերում։ Իկիտոսը, ինչպես բրազիլական Մանաուս և Բելեն քաղաքները, 1880-1914 թվականների կաուչուկի բումի կենտրոններից մեկն էր։ Այդ ընթացքում այն ուժեղ եվրոպական ազդեցություն է ունեցել մշակույթի և տնտեսության մեջ, որն արտացոլվել է պատմության և ճարտարապետական հուշարձաններում։ Դրա շնորհիվ այսօր Իկիտոսը վերածվել է կարևոր զբոսաշրջային ուղղության, որն այցելուներին գրավում է պատմական կենտրոնով, ամազոնյան բնապատկերներով, տեղական մշակույթով, ավանդական խոհանոցով և հագեցած գիշերային կյանքով։ 2012 թվականին Իկիտոս այցելել է ավելի քան 250 հազար զբոսաշրջիկ, և նրանց թիվը շարունակում է աճել Ամազոնային բնության յոթ հրաշալիքներից մեկի կարգավիճակ շնորհելուց հետո։ 2011 թվականին Իկիտոսը զբաղեցրել է 6-րդ տեղը Lonely Planet-ի կազմած «10 ականավոր քաղաքների» վարկանիշում։
Իկիտոսը երկրի խոշորագույն քաղաքն է, որը չունի ցամաքային հաղորդակցություն այլ քաղաքների հետ (չհաշված 100 կմ երկարությամբ ճանապարհը հարևան քաղաքի` Նաութայի հետ) և երկրի այլ շրջանների հետ կապված է միայն ջրի և օդի միջոցով։ Գտնվում է հարթավայրում` շրջապատված Ամազոն, Իտայա և Նանայ գետերով և Մորոնակոչա լճով։ Կամչատկայի Պետրոպավլովսկի և Նուուկի հետ մեկտեղ Իկիտոսը բրիտանական The Guardian թերթի վարկածով «աշխարհի ամենահեռավոր քաղաքների» ցուցակում է։
Քաղաքը բաղկացած է չորս շրջաններից` Իկիտոս, Պունչանա, Բելեն և Սան Խուան Բաուտիստա։ Իկիտոսի կենտրոնում գտնվում են Պերուի ազգային մշակութային ժառանգության օբյեկտները` Մայր տաճար, Երկաթյա տուն, Պալաս հյուրանոցի շենք, XIX և XX դարասկզբի առանձնատներ։ Մյուս տեսարժան վայրերը ներառում են Պլասա-դե-Արմասի կենտրոնական հրապարակը, Հիրոն Պրոսպերոյի պողոտան և Բելեն շրջանը, որը հայտնի է որպես «Ամազոնյան Վենետիկ»։ Քաղաքում է գտնվում է նաև Ամազոնյան գրադարանը, որը ներառում է Լատինական Ամերիկայում Ամազոնյան թեմայի վերաբերյալ գրքերի և լուսանկարների մեծությամբ երկրորդ հավաքածուն։
Իկիտոսում կա երկու համալսարան և միջազգային օդանավակայան։ Ժամանակակից Իկիտոսի տնտեսությունը ձևավորում են արդյունահանող ճյուղերը` անտառտնտեսությունը, ձկնորսությունը, նավթավերամշակումը, հանքագործությունը և գյուղատնտեսությունը։ Զարգացած են նաև զբոսաշրջությունը, արհեստները, գարեջրագործությունը, ռոմի և գազավորված ըմպելիքների արտադրությունը։ Իկիտոսն ունի կարևոր ռազմավարական նշանակություն` որպես Ատլանտյան և Խաղաղօվկիանոսյան ափերը կապող ներքին նավահանգիստ։
Անվան ծագում
Ճիզվիտական ռեդուկցիան, որը սկիզբ է առել Իկիտոսի պատմության մեջ, կրում էր Սան Պաբլո դե Նուեվո Նապեանոս անունը` նապեանո բնիկ ազգության անունով, որը տեղափոխվել է իկիտո ցեղի հետ Նանայ գետի վերին հատվածից։ 18-րդ դարի վերջին նապեանոն լքել է այդ բնակավայրը, և բնակավայրը հայտնի է դարձել որպես «Իկիտոս բնակավայր»։
Իկիտոս (iquitos) բառը ikito ցեղի անվանման իսպանական ձևն է։ Ik- արմատը նշանակում էր «գետ», «լճակ» կամ «ջրհոր», ինչպես նաև կարող էր բնութագրել հեռավորությունը կամ բաժանումը։ Այդ երկու անվանումների համադրությունը թույլ է տալիս թարգմանել «իկիտո» բառը` «մարդիկ` առանձնացված ջրով», որը արտացոլում է Ամազոնի աշխարհագրական առանձնահատկությունները ։
Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսության հիմքը անտառի խառնուրդն է։ Զարգացած են նաև նավթավերամշակումը, գարեջրի և ռոմի արտադրությունը։
Մետաղների զտում
Մետաղների զտում, առաջնային (թերապատրաստ) մետաղների մաքրումը խառնուկներից։ Հումքից ստացվող թերապատրաստ մետաղները պարունակում են 96–99% հիմնական մետաղ, իսկ մնացածը խառնուկներ են։ Ֆիզիկա–քիմիական և մեխանիկական ցածր հատկությունների պատճառով այս մետաղներն արդյունաբերության մեջ չեն կարող օգտագործվել։ Թերապատրաստ մետաղներում պարունակվող խառնուկներն առանձին վերցրած կարող են արժեք ներկայացնել։ Օրինակ, պղնձից արտազատված ոսկու և արծաթի արժեքը լիովին փոխհատուցում է զտման բոլոր ծախսումները։ Զտումը կատարում են երեք հիմնական մեթոդներով՝ հրամետալուրգիական, էլեկտրոլիտային և քիմիական։ Ազնիվ մետաղների զտումը կոչվում է աֆինաժ։
Իկիտոս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերուի քաղաքներ Կատեգորիա:1764 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1757 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Պերուի բնակավայրեր Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Մետաղների զտում
Կատեգորիա:Մետալուրգիա
Դենիս վան Աարսսեն
Դենիս վան Աարսսեն (Dennis van Aarssen, ), նիդերլանդացի երաժիշտ, «Հոլանդիայի ձայնը» հեռուստատեսային երաժշտական նախագծի 9-րդ եթերաշրջանի հաղթող։
Առավելապես հայտնի է 80-ականների ամերիկյան ռետրո երաժշտական, հատկապես Ֆրենկ Սինատրայի ստեղծագործությունների կրկնօրինակումներով։
Կենսագրություն
Նիդերլանդների Դորդրեխտ քաղաքում ծնված Դենիս վան Աարսսենը իր մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել է Շփեյք գյուղական բնակավայրում։ Մանուկ հասակում վերջինս մտածում էր նկարիչ դառնալու համար, իսկ երաժշտության նկատմամբ սերը ապագա երաժշտի մոտ արթնացել է յոթ տարեկան հասակում՝ Ռոբի Ուիլյամսի «Swing When You Winning» երգի կապակցությամբ։
Ավագ դպրոցում ուսանելու ժամանակ Դենիսն առաջին անգամ մասնակցում է երգի մասնավոր դասերին և հանդես գալիս երաժշտական նվագախմբում։ Երեք տարի անց նա դադարեցնում է իր դասընթացներն ու որոշում ձայնագրել սեփական երաժշտական կատարումը՝ այն ներբեռնելով սեփական ՅուԹյուբյան ալիք։ Հետագա տարիներին Դենիս վան Աարսենը նվագում է մի քանի տարբեր խմբերում՝ տարբեր ժանրերում։
Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո վան Աարսսենն ընդունվում է Թիլբուրգի ռոք ակադեմիա, սակայն շուտով դուրս է մնում։ Այնուհետև նա որոշում է մասնակցել HBO-ի դասընթացին։ Դասընթացի ավարտից հետո՝ 2017 թվականին, Դենիսը սկսում է աշխատել «Թալմարկ»-ում որպես ծրագրի ղեկավար՝ գրեթե հրաժարվելով երաժիշտ դառնալու երբեմնի երազանքից։
Այնուամենայնիվ, 2018 թվականին նա մասնակցում է հոլանդական նշանավոր «Topper Gezocht!» մրցույթին, սակայն չի կարողանում հաղթահարել առաջին փուլի բարիերը։ Երաժշտական մրցակցությունը նոր մոտիվացիա է հաղորդում Դենիս վան Աարսսենին և վերջինս որոշում է կայացնում մասնակցել «Հոլանդիայի ձայնը» նախագծի 9-րդ եթերաշրջանին՝ կույր լսումների ընթացքում կատարելով Ֆրենկ Սինատրայի «That's life» ստեղծագործությունը ։ Արդյունքում, Դենիսը դառնում է հեռուստանախագծի հաղթող ։ Այդ տարում՝ 2019 թվականին, լույս է տեսնում երաժշտի առաջին ալբոմը՝ «Modern Modern» վերնագրով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի երգիչներ Կատեգորիա:Հոլանդացի երաժիշտներ
(6090) 1989 DJ
(6090) , աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի փետրվարի 27-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,315612 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 5,0091 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,6221 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4476,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,080422 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 20,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Գուրգեն Ալեմշահ
Գուրգեն Միքայելի Ալեմշահ, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար և դիրիժոր ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1907 թվականին Թուրքիայի հայկական Պարտիզակ ավանում ։ 1930 թվականին ավարտել է Միլանի կոնսերվատորիան։ Այնուհետև Փարիզում երաժշտություն է դասավանդել Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանի բաժանմունքում, կազմակերպել և դասավանդել է «Կիլիկիա» երգչախումբը, որը 1937 թվականին, ժողովուրդների երաժշտության մրցահանդեսում, Գուրգեն Ալեմշահի «Հայկական հարսանիք» ստեղծագործությունով շահել է 2-րդ մրցանակ։ Որոշ ժամանակ ղեկավարել է ՀՕԿ-ի «Ալագյազ», իսկ 1939-1947 թվականներին «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախումբը ։
Որպես դիրիժոր և խմբավար հանդես է եկել Ֆրանսիայում, Իտալիայում և ԱՄՆ-ում սիմֆոնիկ և խմբերգային համերգներով։ Կատարել է Կոմիտասի, Սպենդիարյանի, Չուխաջյանի, Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի, Արմեն Տիգրանյանի և այլոց ստեղծագործությունները։ Մահացել է 1947 թվականին ԱՄՆ-ի Դետրոյտ քաղաքում սրտի կաթվածից ։
Գրականություն
Ցիցիլիա Բրուտյան(1968). Սփյուռքի հայ երաժիշտները. «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան. էջ. 55–60.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ Կատեգորիա:Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանի սաներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Սուրբ Ղազար կղզու միաբանության շրջանավարտներ Կատեգորիա:Միլանի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
2NE1 (մինի-ալբոմ, 2011)
2NE1֊ը, ինչպես նաև 2NE1 2nd Mini Album֊ը, կորեական 2NE1 փոփ խմբի երկրորդ մինի ալբոմն է։ Թողարկվել է 2011 թվականի հուլիսի 28֊ին YG Entertainment լեյբլի կողմից ։ Ճապոնիայում այս ալբոմը թողարկվել է Nolza 21 անունով 2011 թվականի սեպտեմբերին ։ Ալբոմը ստացել է MelOn Music Awards մրցանակ «Տարվա ալբոմ» անվանակարգում։
Տեղեկություն ալբոմի մասին
Մինի ալբոմը դուրս եկավ վաճառքի 2011 թվականի հուլիսի 28֊ին, հետո այն թողարկվեց 2011 թվականին Warner Music Group լեյբլի կողմից Թայվանում, որի չարտում նրանք զբաղեցնում էին առաջին տեղը ։ Սեպտեմբերին ալբոմը հրապարակվեց Ճապոնիայում ճապոներեն լեզվով ստեղծագործություններով և Nolza անվանմամբ։
Spin ամսագիրը 2NE1 ալբոմը ներառեց 2011 թվականի 20 լավագույն ալբոմների մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ Կատեգորիա:2NE1-ի ալբոմներ
Ֆիններեն
Ֆիններեն(, կամ suomen kieli սուոմեն կիելի), Ֆինլանդիայի բնակչության մեծամասնության (92% ըստ 2006 թ. տվյալների ) և Ֆինլանդիայից դուրս բնակվող էթնիկ ֆինների լեզուն է։ Ֆիններենը Ֆինլանդիայի պետական լեզուներից մեկն է և պետականորեն ընդունված փոքրամասնության լեզու է Շվեդիայում։ Շվեդիայում օգտագործվում են և՛ ավանդական ֆիններենը, և՛ «մեյանկիելի» (Meänkieli) կոչվող ֆիննական բարբառը։ Դրանից բացի հյուսիսային Նորվեգիայում օգտագործվում է նաև մեկ այլ ֆիննական բարբառ՝ կվեն լեզուն՝ որպես Նորվեգիայում պետականորեն ընդունված փոքրամասնության լեզու։
Ֆիններենը ուգրո-ֆիննական լեզուների ընտանիքի նույնանուն անդամ լեզու է և իր տիպոլոգիայով պատկանում է միաձուլվող և ագգլուտինատիվ լեզուների դասին։ Ֆիններենում ձևափոխվում են գոյականների, ածականների, դերանունների, թվականների և բայերի ձևերը՝ կախված նախադասության մեջ դրանց կատարած դերից։
Քերականություն
Ֆիններենն ագլուտինատիվ (կցական) լեզու է։ Ֆինլանդիայի տարածքում կա ֆիններենի 7 բարբառ։ Նկատվում է բարբառների համահարթում։ Ֆիններենի համար բնորոշ է ձայնավորների հաճախությունը (խոսքի շղթայում 100 ձայնավորին ընկնում է 96 բաղաձայն), բաղաձայնների աստիճանների հերթագայումը և ձայնավորների ներդաշնակությունը։ Հոլովման համակար գում կա 15 հոլով։ Անվանական սեռի կարգը բացակայում է։ Բայն ունի 2 սեռ (ներգործական և կրավորական), 4 խոնարհում, 4 ժամանակ։ Գիրը լատիներեն այբուբենի հիմքի վրա է։
Դասագրքեր
Կատեգորիա:Ուրալական լեզուներ Կատեգորիա:Ֆիննաուգրական լեզուներ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լեզուներ
Մերի Դերոս
Մերի (Մարիա) Դերոս (, Mary Deros, ), հայկական արմատներով կանադացի քաղաքական գործիչ, Մոնրեալի փոխքաղաքապետ, Մոնրեալի քաղաքային խորհրդի անդամ Պարկ-Էքստանսիոն ընտրատարածքից և Մոնրեալի գործադիր կոմիտեի անդամ (1998 թվականից)։ Équipe Denis Coderre կուսակցության անդամ (2013 թվականից) ։ Տիրապետում է հունարենին, ֆրանսերենին և անգլերենին։ Ակտիվ գործիչ Կանադայի հունական համայնքում և ամբողջ հունական սփյուռքում ։
Վաղ տարիներ, ընտանիք և կրթություն
Մարիա Դերոսը ծնվել է Աթենքում (Ատտիկա, Հունաստան) հույնի և հայուհու ընտանիքում ։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նրա հայրը փախել է Թուրքիայից՝ հաստատվելով հունական Սամոս կղզում (Արևելյան Սպորադներ)։ 1958 թվականին, երբ Մերին 7 տարեկան է եղել, ընտանիքը ներգաղթել է Կանադա՝ հաստատվելով Մոնրեալում ։
1970 թվականին Դերոսն ավարտել է Լասալ քոլեջը՝ ստանալով ճանապարհորդության և զբոսաշրջության մասնագիտության դիպլոմ ։
Պիեռ Բուրկի վարչակազմ
1998 թվականին, առաջին անգամ մասնակցելով Մոնրեալի մունիցիպալ ընտրություններին «Vision Montreal» կուսակցությունից, որի ղեկավարն է եղել քաղաքապետ Պիեռ Բուրկը, Դերոսն ընտրվել է քաղաքային խորհրդի անդամ Պարկ-Էքստենսի շրջանից։ Նոյեմբերին նշանակվել է գործադիր կոմիտեի կազմում, որտեղ զբաղվել է սպորտի, հանգստի, սոցիալական զարգացման և քաղաքային շրջանների հետ կապված հարցերով ։ Նաև ծառայել է Մոնրեալի տարածաշրջանային առողջապահական մարմնի գործադիր կոմիտեում ։
2000 թվականին նա վերահսկել է որոշ մունիցիպալ բեյսբոլի դաշտերի վերափոխումը ֆուտբոլի դաշտերի՝ պնդելով, որ Մոնրեալում ֆուտբոլը դառնում է ավելի տարածված սպորտաձև։ Նույն թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է քաղաքի ներկայացուցիչ նորաստեղծ Մեծ Մոնրեալի շրջանային կառավարությունում ։ Նույն ժամանակահատվածում նա աջակցել է քաղաքապետ Բուրկի արշավին՝ միավորելու Մոնրեալ կղզու բոլոր համայնքները մեկ համայնքային կառավարության մեջ ։
2001 թվականին մեծ դեր է խաղացել Հունաստանի անկախության օրվա կապակցությամբ Մոնրեալում տոնական շքերթի կազմակերպման գործում ։
Ժերալդ Թրամբլեի վարչակազմ
2001 թվականին Դերոսը վերընտրվել է։ Այդ ընտրություններում «Vision Montreal»-ը պարտվել է քաղաքապետ Ժերալդ Թրամբլեի «Montreal Island Citizens Union» (MICU) կուսակցությանը։ Նա թողել է գործադիր կոմիտեն Բուրկի վարչակազմի մնացած անդամների հետ միասին՝ դառնալով ընդդիմադիր պատգամավոր ։ 2005 թվականին նա վերընտրվել է երրորդ ժամկետով։
2007 թվականին Դերոսը հաջող արշավ է կազմակերպել՝ կանխելու Մոնրեալի պատմական Պարկ ավենյուի (Park Avenue) անվանափոխությունը՝ ի պատիվ Քվեբեկի նախկին վարչապետ Ռոբերտ Բուրասի ։ Նույն թվականի դեկտեմբերին «Vision Montreal»-ի հետ ինը տարի անց, նա տեղափոխվել է Թրամբլեյի «Union Montreal» կուսակցություն (նախկին MICU):