cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հենրիկ Իբսեն
Կենսագրություն
Այս ամենն իր արտացոլումը գտավ նաև նորվեգական գրականության մեջ, որի ներկայացուցիչները, համաեվրոպական իմաստով, նշանակալից դեր խաղացին 19-րդ դարի երկրորդ կեսի գրական զարգացման պրոցեսում։ «Վերջին քսան տարում, - նշում էր Էնգելսը գերմանացի գրող ու քննադատ Պաուլ Էռնստին ուղղված իր նամակում (1890 թվական), - Նորվեգիան գրականության ասպարեզում ապրեց այնպիսի մի վերելք, որով, -այդ նույն ժամանակաշրջանի առումով, - չի կարող պարծենալ ոչ մի երկիր, բացի Ռուսաստանից» ։ Գրականության բարգավաճման այդ երևույթն Էնգելսը սերտորեն կապում է Նորվեգիայի տնտեսական և հասարակական-քաղաքական զարգացման առանձնահատությունների հետ։ Այսպես, կանք առնելով այդ երկրի պատմական առաջընթացի պայմանների վրա և անդրադառնալով նրա ժողովրդի հոգևոր կառուցվածքին, Էնգելսն այնուհետև նշում է, որ իբսենյան դրամաներում բացահայտվում է «մի այնպիսի աշխարհ, որտեղ մարդիկ դեռևս պահպանում են իրենց բանավորությունը, հանդես են բերում նախաձեռնություն, գործում են, թեպետև այլազգիների տեսակետից հաճախ տարոօրինակ թվացող, սակայն միանգամայն ինքնուրույն ձևով» ։
Արդեն իր ստեղծագործության առաջին շրջանի (1849-1863) պիեսներում Իբսենը հանդես եկավ իբրև ջերմ հայրենասեր, որին հավասարապես հուզում էր ինչպես հարազատ Նորվեգիայի բախտը, նույնպես և նրա ժողովրդի անմխիթար վիճակը։ Բացառությամբ Հռոմի պատմությանը վերաբերող «Կատլինիա» ողբերգության, որի հիմքում ընկաշ բարոյա-քաղաքական պրոբլեմներին հեղինակը նոր թափ ու զարգացում է տալիս իր հետագա գործերում, -այս շրջանի պիեսները գրված են սկանդինավյան ժողովուրդների պատմական անցյալի և մասամբ էլ ֆոլկլորային ու հերոսապատումների (հյուսիսային սագաների) մոտիվներով։ «Հովհաննու գիշերը», «Սոլհաուգի խրախճանքը», «Օլաֆ Լիլենկրանս» և մի քանի այլ պիեսներում երիտասարդ Իբսենը ռոմանտիկական վառ գույներով ուզում էր վերակենդանացնել Հյուսիսի ժողովուրդների, մասնավորապես հարազատ Նորվեգիայի անցած-գնացած ժամանակները, նրա քաջարի զավակներին, ժողովրդական երգերում պոետականացված միֆոլոգիական հերոսներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ Կատեգորիա:Նորվեգացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Նորվեգացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նորվեգացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Լենքորանի տնտեսական շրջան
Լենքորանի տնտեսական շրջան (Lənkəran iqtisadi rayonu), Ադրբեջանի տնտեսական շրջաններից մեկը, որը զբաղեցնում է 6,08 հազար կմ² և ներառում է Աստարայի, Ջալիլաբադի, Լերիքի, Մասալիի, Յարդիմլիի և Լենքորանի վարչական շրջանները ու զբաղեցնում է երկրի պաշտոնական տարածքի 7%-ը։
Ստորին Ել
Ստորին Ել (Нижняя Ель), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վերին Լուպիա գետի ձախ ափին՝ 43 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ֆրանկ (դրամական միավոր)
Ֆրանկը մի քանի արժութային միավորների համակարգ է։ Ֆրանսիական ֆրանկը Ֆրանսիայի արժույթն էր մինչև 1999 թ.-ը,երբ օրենքով ընդունվեց եվրոն, 2002-ին դե ֆակտո): Շվեյցարական ֆրանկն այսօր խոշորագույն արժույթ է ՝ շվեյցարական ֆինանսական հաստատությունների առաջատար դիրքի շնորհիվ: Անունը, ինչպես հայտնի է, բխում է լատինական մակագրությունից francorum rex (ֆրանսիական ինքնիշխանության ոճը. Ֆրանկների թագավոր), որն օգտագործվում էր ֆրանսիական վաղ շրջանի մետաղադրամների վրա  մինչև 18-րդ դարը,կամ ֆրանսիական ֆրանկից, որը նշանակում է «անկեղծ» (և «ազատ»)որոշակի համատեքստերում, ինչպես օրինակ coup franc ,  «ազատ հարված»):
Ֆրանկ օգտագործող երկրները ներառում են Շվեյցարիան, Լիխտենշտայնը և Ֆրանկոֆոն Աֆրիկայի մեծ մասը: Եվրոյի ներդրումից առաջ ֆրանկներն օգտագործվում էին նաև Ֆրանսիայում, Բելգիայում և Լյուքսեմբուրգում, իսկ Անդորրան և Մոնակոն ֆրանսիական ֆրանկն ընդունեցին որպես օրինական արժույթ (Monegasque franc): Ֆրանկը օգտագործվել է նաև Ֆրանսիայի կայսրության գաղութներում, այդ թվում ՝ Ալժիրում և Կամբոջայում: Ֆրանկը երբեմն իտալականացվում կամ իսպանականացվում է որպես ֆրանկ, օրինակ ՝ Luccan Franco- ում:
Ծագումը
Ֆրանկն ի սկզբանե ֆրանսիական ոսկե մետաղադրամ էր `3,87 գ թողարկված 1360 թ.-ին` թագավոր Kingոն II- ի («Մեծն») արձակման կապակցությամբ, որը ստեղծվել էր անգլիացիների կողմից ՝ չորս տարի առաջ Պուատիերի ճակատամարտում նրա ազատազրկումից հետո: Այն համարժեք էր մեկ Տուրյան լիվրի (Տուրյան ֆունտ): Երբևէ ականապատված առաջին ֆրանկը ՝ «franc à cheval» - ը, զուգորդվում էր Ֆրանսիայի Johnոն II- ի կողմից | Ժան լե Բոնը գերությունից վերադարձել էր 1360-ի դեկտեմբերի 5-ից և ներկայացրեց մարտական պատկերներ: Ոսկի ՝ 24 կարատ: Այն հարմարավետորեն համընկնում էր մեկ livre tourois- ի հաշվի արժեքի հետ:
Ֆրանսիական ֆրանկ
Ֆրանսիական ֆրանկն այն ոսկե մետաղադրամի անունն էր, որը թողարկվել էր Ֆրանսիայում 1360-ից մինչև 1380 թվականը, այնուհետև ՝ արծաթե մետաղադրամ, որը թողարկվում էր 1575-ից 1641-ի միջև: Ֆրանկը վերջապես դարձավ ազգային արժույթը 1795 թվականից մինչև 1999 թվականը (ֆրանկարները և թղթադրամները օրինական առաջատար էին մինչև 2002 թվականը): Չնայած նրան, որ Լուի XIII- ի կողմից օրինական մետաղադրամը վերացվեց 1641 թ.-ին ՝ հօգուտ ոսկե լուի և արծաթե դրամի, ֆրանկ տերմինը շարունակում էր փոխառության մեջ մնալ ՝ որպես առաջատար: Ֆրանկը հանվեց նաև Ֆրանսիայի նախկին գաղութներից շատերի համար, ինչպիսիք են Մարոկկոն, Ալժիրը, Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկան և այլն: Այսօր ՝ անկախությունից հետո, այդ երկրներից շատերը շարունակում են օգտագործել ֆրանկը որպես իրենց ստանդարտ անվանում:
1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ֆրանսիական ֆրանկի արժեքը 1 եվրոյի դիմաց = 6.55957 FRF- ով փակվեց եվրոյի դիմաց, իսկ եվրոյի թղթադրամների և մետաղադրամների ներդրումից հետո 2002-ի փետրվարի 28-ից հետո դադարեց օրինական առաջատարլինել, չնայած դրանք դեռ փոխանակվում էին բանկերում մինչև 2012 թվականի փետրվարի 19-ը:
ՖԳԱ և ԽՕՖԳ ֆրանկները
Աֆրիկայի տասնչորս երկրներ օգտագործում են ՖԳԱ (Աֆրիկայի Ֆրանսիական գաղութներ) ֆրանկը արևմտյան Աֆրիկայում, հասարակածային Աֆրիկայում, սկզբնապես (1945 թ.)1,7 արժեցող ֆրանսիական ֆրանկ, իսկ այնուհետև 1948 թվականից ՝ 2 ֆրանկ (1960 թվականից ՝ 0.02 նոր ֆրանկ): Սակայն 1994-ի հունվարից հետո արժեքը ընդամենը 0,01 ֆրանսիական ֆրանկ էր: Հետևաբար, 1999 թվականի հունվարից, 1 ՖԳԱ ֆրանկ համարժեք է 0.00152449 եվրոյին: 2019 թվականի դեկտեմբերի 22-ին հայտարարվեց, որ ՖԳԱ- ի ֆրանկը 2020 թվականին կփոխարինվի անկախ արժույթով, որը կոչվում է Էկո : Առանձին (Խաղաղ օվկիանոսի ֆրանսիական գաղութների ֆրանկը) շրջանառվում է Ֆրանսիայի Խաղաղ օվկիանոսի տարածքներում ՝ 0,0084 եվրո (նախկին 0,055 ֆրանսիական ֆրանկ):
Կոմորյան ֆրանկ
1981 թ.-ին Կոմորոսը Ֆրանսիայի կառավարության հետ պայմանավորվեց, որը այն հավասարվում է Խաղաղ օվկիանոսի ֆրանսիական գաղութների ֆրանկին: Սկզբնապես, 50 կոմորյան ֆրանկ արժեր 1 ֆրանսիական ֆրանկ: 1994-ի հունվարին փոխարժեքը փոխվեց 75 կոմորյան ֆրանկը 1 ֆրանսիական ֆրանկով: 1999 թվականից սկսած ՝ֆրանկի արժույթը հավասարվեց եվրոյին:
Բելգիական և լյուքսեմբուրգյան ֆրանկ
Հեղափոխական և նապոլեոնյան Ֆրանսիայի կողմից Արևմտյան Եվրոպայի մեծ մասի նվաճումը հանգեցրեց ֆրանկի լայն շրջանառության: Նիդեռլանդների Թագավորության անկախությունից հետո, 1832-ին Բելգիայի նոր Թագավորությունը ընդունեց իր սեփական բելգիական ֆրանկը, որը համարժեք է ֆրանսիականին, այնուհետև ՝ Լյուքսեմբուրգը ընդունեց լյուքսեմբուրգական ֆրանկ 1848-ին, իսկ Շվեյցարիան ՝ 1850-ին: Նոր միավորված Իտալիան նմանատիպ հիմունքներով 1862 թ. ընդունեց լիրան: 1865 թ.-ին Ֆրանսիան, Բելգիան, Շվեյցարիան և Իտալիան ստեղծեցին Լատինական դրամավարկային միություն (որին պետք է միանան նաև Իսպանիան և Հունաստանը 1868 թ.). Յուրաքանչյուրը ուներ ազգային արժութային միավոր (ֆրանկ, լիրա, պեսետա, դրամախմա) `4,5 գ արծաթ կամ 0.290322: գ ոսկի (տուգանք), բոլորը ազատ փոխանակելի ՝ 1: 1 փոխարժեքով: 1870-ականներին ոսկու արժեքը կազմեց հաստատուն ստանդարտ, իրավիճակ, որը պետք է շարունակվեր մինչև 1914 թվականը: 1926 թ.-ին Բելգիան, ինչպես նաև Ֆրանսիան, զգացին արժեզրկում և վստահության կտրուկ փլուզում ՝ հանգեցնելով միջազգային գործարքների համար նոր ոսկե արժույթի ներդրմանը, 5 ֆրանկի `բելգայի և երկրի դուրս գալուն դրամական միությունից, որը դադարեց գոյություն ունենալ այդ ժամանակաշրջանում՝մինչև տարեվերջը: 1921-ին Բելգիայի և Լյուքսեմբուրգի դրամավարկային միությունը գոյատևեց, այնուամենայնիվ,1932 թ.-ին հիմք ստեղծելով լիարժեք տնտեսական միության համար։ Ֆրանսիական ֆրանկի պես, Բելգո-Լյուքսեմբուրգյան ֆրանկը դադարեց գոյություն ունենալ 1999 թվականի հունվարի 1-ից, երբ այն ֆիքսվեց 1 եվրոյի չափով = 40.3399 BEF / LUF, ուստի ֆրանկն արժեր 0.024789 եվրո: Հին ֆրանկ մետաղադրամներն ու նոտաները կորցրին իրենց օրինական կարգավիճակը 2002 թ.ին։ Ֆրանսիական ֆրանկի պես, Բելգո-Լյուքսեմբուրգյան ֆրանկը դադարեց գոյություն ունենալ 1999 թվականի հունվարի 1-ից, երբ այն ֆիքսվեց 1 եվրոյի չափով = 40.3399 BEF / LUF, ուստի ֆրանկն արժեր 0.024789 եվրո: Հին ֆրանկ մետաղադրամներն ու նոտաները կորցրին իրենց օրինական կարգավիճակը 2002 թ.
1 լյուքսեմբուրգյան ֆրանկը հավասար էր 1 բելգիական ֆրանկի: Բելգիայի ֆրանկները օրինական առաջատար էին Լյուքսեմբուրգի ներսում, իսկ լյուքսեմբուրգ ֆրանկները օրինական առաջատար էին Բելգիայում: (Իրականում, լյուքսեմբուրգ ֆրանկները ընդունվել են որպես վճարման միջոց միայն Բելգիայի Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսությանը հարող խանութների և ձեռնարկությունների կողմից, դա պատմական պատճառներով է): Հոլանդերեն, Բելգիայի այլ պաշտոնական լեզու, բելգիական ֆրանկի համարժեք անունը Բելգիշ Ֆրան էր: Ինչպես նշվեց նախկինում, Լյուքսեմբուրգում ֆրանկն անվանվեց Ֆրանգ (հոգնակի Ֆրանգեն):
Շվեյցարական ֆրանկ և լիխտենշտայնյան ֆրանկ
Շվեյցարական ֆրանկը (ISO (Ստանդարտիզացիայի միջազգային ասոցացիա) կոդ ՝ CHF (Շվեյցարական ֆրանկ) կամ 756), որը զգալիորեն գնահատել է եվրոպական նոր արժույթի նկատմամբ ապրիլից 2000-ի սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, շարունակում է մնալ աշխարհի ամենաուժեղ արժույթներից մեկը, որն այսօր արժե մոտավորապես մեկ եվրոյի հինգ վեցերորդը: Շվեյցարական ֆրանկն օգտագործվում է Շվեյցարիայում և Լիխտենշտայնում: Լիխտեյնշտայնը պահպանում է սեփական արժույթի ՝ Լիխտենշտայնի ֆրանկը տպելու իր իրավասությունը, ինչը այն ժամանակ առ ժամանակ իրականացնում է ՝ հիշատակի կամ արտակարգ նպատակների դեպքում: Երկրի անունը «Շվեյցարիայի Համադաշնություն» հայտնաբերված է լատիներեն որոշ հուշադրամների վրա (Confoederatio Helvetica), քանի որ Շվեյցարիան ունի չորս պաշտոնական լեզու, որոնք բոլորն օգտագործվում են դրամում: Դրամարկղը կրճատում է «Fr.»: Մետաղադրամների վրա, որը բոլոր չորս լեզուներում առկա է հապավումը:
Սաարյան ֆրանկ
Սաարյան ֆրանկը, որը զուգահեռաբար կապվում էր ֆրանսիական ֆրանկի հետ, ներկայացվեց 1948-ին Սաարիի պաշտպանությունում: 1957-ի հունվարի 1-ին այդ տարածքը միացավ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը, այնուամենայնիվ, Սաարլանդի իր նոր անդամ պետությանը, Սարի ֆրանքը շարունակեց մնալ որպես արժույթ մինչև 1959 թ. հուլիսի 6-ը: Գերմանական Սաարյան ֆրանկ անունը, որը Պաշտպանության մարմնում հիմնական պաշտոնական լեզվով էր, Ֆրանկեն էր: Գերմանական արձանագրություններ և Պաշտպանության զինանշանը ցուցադրող մետաղադրամներ շրջանառվել և օգտագործվել են ֆրանսիական ֆրանկների հետ միասին: Որպես թղթադրամ գոյություն ունեին միայն ֆրանսիական ֆրանկները:
Երկրներ, որոնք օգտագործում են ֆրանկ
Երկրներ, որոնք նախկինում օգտագործում էին ֆրանկ:
Հավաքածուներ որոնք օգտագործում են ֆրանկը:
Բարրա դու Օրու
Բարրա դու Օրու (Barra do Ouro), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ժալապան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3776 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 106,339 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,4 մարդ/կմ²։
Ֆրանկ (դրամական միավոր)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան արժույթներ Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Բարրա դու Օրու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Շուշիի ռեալական ուսումնարան
Շուշիի ռեալական ուսումնարան, ռեալական կրթական հաստատություն, որը հիմնվել է 1881 թվականին, շուշեցի մեծահարուստ Մովսես բեկի տանը ։ Ուներ 2 նախապատրաստական և 5 հիմնական դասարաններ։ 5-րդ և 6-րդ դասարանները բաժանված էին հիմնական (հանրակրթական) և առևտրական բաժանմունքների, իսկ 7-րդ (լրացուցիչ) դասարանն ուներ երեք բաժանմունք՝ մեխանիկական-տեխնիկական, քիմիական-տեխնիկական և հանրակրթական։
Կրթական համակարգ
1887-1888 ուսումնական տարում ռելականում դասավանդում էին հետևյալ առարկաները. Հայոց լեզու դասավանդել են միայն 1881-1883 թվականներին, իսկ այնուհետև այն հանվել է ուսումնական պլանից։ Միայն 1906 թվականից հետո հայոց լեզուն նորից մտցվեց ուսումնական պլանի մեջ։ Ուսումնարանն ավարտելուց հետո շրջանավարտները կարող էին ընդունվել ռուսական կամ եվրոպական բուհեր։ 1901-1908 թվականներին շուշեցի բարերար Գրիգոր Առաքելյանի (Առաֆելով) միջոցներով կառուցվել է ավելի ընդարձակ շենք, որը պահպանվել է առայսօր։ Ուսումնարանի նպատակը ռուսաց լեզվի տարածումն էր տարածաշրջանում։ 1906 թվականից թույլատրվել է հայոց լեզվի, գրականության և պատմության դասավանդումը։ 1896 թվականի տվյալներով ուներ 298 աշակերտ, որից 236 հայեր էին, մնացածը՝ այլազգիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շուշիի դպրոցներ
(7405) 1988 FF
(7405) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի մարտի 16-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,765826 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2933 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2384 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1680,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,214273 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստեփան Շաքարյան
Ստեփան Գրիգորի Շաքարյան, հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար, Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2017)։
Կենսագրություն
Ստեփան Շաքարյանը ծնվել է 1935 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Բաքվում։ 1952 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1954 թվականին ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա։ 1956 թվականին Արամ Խաչատրյանի խորհրդով և հրավերով տեղափոխվել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան ինստիտուտ, որից հետո՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիա։ 1964 թվականին ավարտել է ուսումը և վերադարձել Երևան։ 1986-1990 թվականներին Հայաստանի ռադիոպետկոմի մենակատարների ջազ-անսամբլի հիմնադիր-ղեկավար։ 1992 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, պրոֆեսոր՝ 1998 թվականից ։ 2009 թվականին «Շարմ Հոլդինգ» ընկերությունը թողարկել է Ստեփան Շաքարյանի «Լուսինը սարերի վրա» ձայնասկավառակը, որը ներգրավվել է «Հայկական ջազ 70» ձայնասկավառակների հավաքածուի մեջ։
Ստեղծագործություններ
Ստեփան Շաքարյանն ստեղծել է ավելի քան 100 ջազային կոմպոզիցիաներ, որոնք ներգրավված են հայկական տարբեր ջազային կոլեկտիվների նվագացանկերում։ Նրա ստեղծագործությունները կատարում են Հայաստանի պետական ջազային, Հանրային հեռուստա-ռադիոընկերության էստրադային և ջազային նվագախմբերը, մի շարք այլ խմբեր։ Մշակել է հայկական ժողովրդական երգերը, որոնց տվել է ջազային շունչ։ «Բինգյոլից մինչև Կանզաս սիթի» ստեղծագործությունը դարձավ հայկական ջազի ստանդարտ։ Նրա սիմֆոնիաները և կոնցերտները կատարել են հայ և այլազգի բազմաթիվ կատարողներ։ Հեղինակ է մի շարք մուլտֆիլմերի երաժշտության՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Ավետարան (4838)
'Ավետարան (4838), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4838 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1604 թվականին Կարապետ և Սահակ գրիչների կողմից Կտուցում։ Ստացողը եղել է Խոջայ Սպանդիարն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26,5x18.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 250 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 26, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 125ա, 247բ, 248ա ։
Աբուլ (այլ կիրառումներ)
Աբուլ անվանումը կարող է վերաբերել հետևյալ աշխարհագրական օբյեկտներին.
Ղուբա-Խաչմասի տնտեսական շրջան
Ղուբա-Խաչմասի տնտեսական շրջան (Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu), Ադրբեջանի տնտեսական շրջաններից մեկը, որը զբաղեցնում է 7,66 հազար կմ² և ներառում է Դևեչիի, Խաչմասի, Ղուբայի, Կուսարի և Սիազանի վարչական շրջանները ու զբաղեցնում է երկրի պաշտոնական տարածքի 8,8%-ը։
Քեթրին Հայգլ
Քեթրին Մերի Հայգլ (Katherine Marie Heigl, ), ամերիկացի դերասանուհի և պրոդյուսեր։ Առավել մեծ ճանաչում է ձեռք բերել խաղալով՝ Ջեն Քորնֆիլդի դերը Վարձու մարդասպանները ֆիլմում։ Դերասանուհին ունի գերմանական և իռլանդական ծագում։ Խաղացել է նաև «Մերկ իրականություն», «Կյանքը, ինչպես որ կա» և այլ ֆիլմերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կոլոսովկա (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
Կոլոսովկա (Колосівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բալդիցկոե։ Հիմնադրվել է 1890 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1890 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (238401-238500)
Աստերոիդների ցանկ (238301-238400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (238501-238600)
Ավեմասի (գետակ)
Ավեմասի, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ավազանում։ Գտնվում է Արածանիի վերին հոսանքի շրջակայքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Բուրջի Մանսուր
Բուրջի Մանսուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խամուրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Dropbox
Dropbox, ֆայլային հոսթինգ, որը իրենից ներկայացնում է ամպային պահոց։ Գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Սան Ֆրանցիսկոյում։
Dropbox-ը օգտատերերին թույլ է տալիս ստեղծել թղթապանակ իրենց համակարգչի վրա, որը համաժամացվում է ծրագրի կողմից, այնպես, որ ունենում է թղթապանակի նույն պարունակությունը անկախ ամեն ինչից թե ինչ սարքի օգնությամբ է բացվում թղթապանակը ։ Ֆայլերին, որոնք տեղադրվում են թղթապանակում, հասանելիություն կարելի է ստանալ Dropbox-ի վեբ կայքի կամ բջջային հավելվածի միջոցով։ Dropbox-ը աշխատում է Freemium մոդելով, որի ընթացքում օգտատերերին տրվում է հնարավորություն անվճար բացել հաշիվ՝ որոշակի սահմանափակ տարողությամբ։ Եթե օգտատերը ցանկանում է ավելացնել իր պահոցի ծավալը անհրաժեշտ է գնել վճարովի բաժանորդագրություն ։
Dropbox-ը ստեղծվել է 2007 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ուսանողներ՝ Դրյու Հյուսթոնի և Արաշ Ֆիրդոուսի կողմից։
Dropbox-ը համարվել է ամենաարժեքավոր սթարթափերից մեկ ԱՄՆ-ում և աշխարհում, որը գնահատվում է ավելի քան 10 միլլիարդ դոլար ։
Dropbox-ը հասանելի է Windows, macOS, Linux օպերացիոն համակարգերի համար, ինչպես նաև բջջային՝ Android, iOS, Windows Phone և BlackBerry օպերացիոն համակարգերի վրա։
Պատմություն
Dropbox-ը ստեղծվել է 2007 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ուսանողներ՝ Դրյու Հյուսթոնի և Արաշ Ֆիրդոուսի կողմից, որպես սթարթափ, որը կանխիկ ֆինանսավորում է ստացել Y Combinator ընկերությունից ։
Սկզբնական գաղափարը առաջացել է Դրյու Հյուսթոնի մոտ, Բոստոնից Նյու Յորք շարժվող ավտոբուսում։ Ճանապարհին չձանձրանալու համար Հյուսթոնը, իր հետ է վերցնում իր նոթբուքը, մոռանալով կրիչը վերցնելու մասին։ Արդյունքում նա ոչինչ չէր կարող անել դատար նոթբուքով, վրդովված, նա հենց ավտոբուսում նստած սկսում է գրել հավելված, նախատեսված ֆայլերի համաժամացման համար ։
Հնարավորություններ
Dropbox-ը թույլ է տալիս տեղադրել ֆայլերը հեռակա սերվերներում վեբ կայքի կամ հավելվածի միջոցով ։ Ծրագրային ապահովումը տեղադրելիս, համակարգչի մեջ բացվում է համաժամացվող թղթապանակ։ Չնայած Dropbox-ը տրամադրում է հիմնականում համաժամացման և տվյալների փոխանակաման ծառայություն, այն նաև պահպանում է ներբեռնումների պատմությունը, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել ֆայլերը անգամ եթե դրանք ջնջվել են սերվերից  ։ Ինչպես նաև տրամադրվում է ֆայլերի խմբագրման պատմություն 30 օր ժամկետով  ։
Ֆայլերի խմբագրման պատմությունը աշխատում է diff-կոդավորմամբ, ինչը թույլ է տալիս խնայել հիշողության ծավալը ։ Խմբագրման պատմության մեջ գրանցվում է միայն ֆայլերի իարից տարբերվող հատվածը։ Ֆայլերը, որոնք վերբեռնվում են ծրագրի միջոցով չունեն վերբեռնման ծավալի սահմանափակում, իսկ արդեն վեբ կայքի միջոցով վերբեռնման ժամանակ այդ ծավալը չպետք է գերազանցի 20 Գբ ։ Կա այնպիսի ֆունկցիա, որը թույլ է տալիս տեղադրված ֆայլը դարձնել հասանելի բոլորի համար՝ «Public» թղթապանակի միջոցով։ 0․8x տարբերակից հետո ավելացավ ֆունկցիա, որը թույլ էր տալիս «My Dropbox»-ի ցանկացած ֆայլ դարձնել հասանելի «shareable link»-ի միջոցով։ Համատեղ աշխատանքի համար գոյություն ունի «Shared» թղթապանակը, որը թույլ է տալիս սերվերում գրանցված տարբեր հաշիվների ստանալ հասանելիություն այդ ֆայլերին ։ Dropbox Professional 7 Dropbox Business օգտատերերի համար հասանելի է Smart Sync ֆունկցիան, որը թույլ է տալիս խնայել տարածք կոշտ սկավառակի վրա, ցույց տալով միայն ֆայլերի անուները և տեսակները, առանց դրանց ներբեռնման ։
Ծառայությունը տրամադրում է 2 Գբ ազատ տարածքը, որը կարելի է ավելացնել մինչև 16 Գբ բացառապես անվճար։ Ինչպես նաև կարելի է գնել 1 Տբ տարածք։
Պլատֆորմներ
Dropbox-ը ունի ծրագրային ապահովման տարբերակներ՝ Microsoft Windows, Apple macOS և Linux օպերացիոն համակարգերի համար, ինչպես նաև հավելվածներ սմարթֆոնների համար՝ iOS, Android և Windows Phone։ Այն նաև հասանելի է վեբ կայքի տեսքով։ 2016 թվականի հունվարին Microsoft-ի հետ համագործակցության արդյունքում թողարկվաց ունիվերսալ ծրագրային ապահովում Windows 10-ի համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով Կատեգորիա:2007 Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Սղերդի գավառ
Սղերդ, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթում` Տիգրիսի և նրա ձախակողմյան Բիթլիս, Արևելյան Տիգրիս, Ռեդվան վտակների ու նրանց օժանդակների հովիտներում։ Վարչական կենտրոնը Սղերդ քաղաքն է։
Աշխարհագրություն
Սղերդի գավառը հյուսիսից սահմանակից է Բիթլիս, հարավ-արևելքից` Վան և Հեքյարի, հյուսիս-արևմուտքից՝ Գենջ գավառներին, հարավից՝ Դիարբեքիրի նահանգին։ Ռելիեֆը լեռնային է, միջին բարձրությունը 1100 մ է, տարածությունը՝ 11 300 հազ կմ2։
Գավառն հարուստ էր արգավանդ հողերով, ուներ փարթամ արոտավայրեր, խմելու և ոռոգելու առատ ջուր, հանքային աղբյուրներ։ Տեղ–տեղ նույնիսկ երեք անգամ բերք էին ստանում։
Պատմություն
Օսմանյան Թուրքիայի տիրապետության տակ Սղերդի հայերի վիճակը առանձնապես ծանրացավ XIX դարի երկրորդ կեսից։ Ազգային ու կրոնական հալածանքները և տնտեսական անտանելի վիճակը այդ ժամանակվանից պանդխտության էին մղում հայերին։ Հենց միայն 1877 թվականին Սղերդից Կոստանդնուպոլիս և այլ վայրեր էին պանդխտել շուրջ 5000 հայեր։ Նրանց թիվը արագորեն ավելանացավ նաև հետագայում։
Սղերդի բազմահազար հայությանը դժվարին ճակատագիր բաժին ընկավ 1915 թ. Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Այդ թվականին ռուսական զորքերն ու հայ կամավորները ազատագրեցին Սղերդը, սակայն շուտով հեռացան այնտեղից՝ հայությանը թողնելով միայնակ ու անօգնական։ Օգտվելով ընձեռնված հնարավորությունից՝ թուրք ջարդարարները 1915 թվականին համարյա ամբողջովին ոչնչացրին նրանց։ Միայն մի քանի հազար հոգու հաջողվեց ջարդից մազպուրծ լինել և գաղթել այլևայլ վայրեր։
1986 թվականի դրությամբ Սղերդն առանձին նահանգ է Թուրքիայի կազմում։
Բնակչություն
1890–ական թթ. գավառն ուներ շուրջ 60 000 բնակիչ, որից 30 000-ը՝ հայեր, իսկ մնացածը՝ թուրքեր, քրդեր և ասորիներ։ Ըստ մեկ այլ տվյալներով բնակչության թիվը կազմում էր 100 000։
Տնտեսություն
Գավառն ուներ բազմաճյուղ տնտեսություն։ Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությանն։ Բացի այդ բնակչությունը զբաղվում էր նաև խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ, մշակում էին սեխ, ձմերուկ, թուզ և այլ պտուղներ ու բանջարեղեն, որոնք մեծ պահանջարկ ունեին նաև հարևան գավառներում։
Հայերը հմուտ գինեգործներ էին, բրուտներ և մետաղագործներ։ Գավառի հայ արհեստավորների, հատկապես պղնձից և այլ մետաղներից պատրաստած իրերն ու առարկաները և շիլա կոչվող գործվածքը բարի համբավ ուներ նաև գավառի տարածքից դուրս։
Օգտակար հանածոներ
Սղերդում կան նավթի, պղնձի և այլ օգտակար հանածոների պաշարներ. որոնք արդյունահանվում էին պարզունակ եղանակներով։
Կրթություն և մշակույթ
1903 թվականին գավառում գործում էր 30-ից ավելի եկեղեցիներ ու մի քանի վանքեր, որոնց մեծ մասին կից կային վարժարաններ։
Վարչական բաժանում
XVI-XVIII դարերում մտնում էր Դիարբեքիրի վիլայեթի կազմում։ Գավառը բաժանված էր 7 գավառակներից, որոնց բնակավայրերի ընդհանուր թիվը 679 էր։ Ըստ 1882 թվականի տվյալների՝ Սղերդ գավառի շուրջ 100 գյուղեր հայաբնակ էին, իսկ 20-ն ուներ խառը բնակչություն ։
Սղերդի գավառի մեջ մտնում էին հետևյալ գավառակները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ուծլև
Ուծլև (უწლევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 29 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 15 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Առաջին համաշխարհային պատերազմ կամ Առաջին աշխարհամարտ (First World War, Great War կամ WWI), Եվրոպայում ծագած համաշխարհային պատերազմ, որն սկսվել է 1914 թվականի հուլիսի 28-ին և շարունակվել մինչև 1918 թվականի նոյեմբերի 11-ը։ Պատերազմին, որը ժամանակին բնութագրվել է որպես պատերազմ բոլոր պատերազմներին վերջ տալու համար, մասնակցել է ավելի քան 70 միլիոն զինվորական, որոնցից 60 միլիոնը՝ միայն Եվրոպայում, ինչի արդյունքում այն դարձել է խոշորագույն պատերազմներից մեկը պատմության մեջ ։ Ըստ գնահատականների՝ 9 միլիոն զինվորական և ավելի քան 7 միլիոն խաղաղ բնակիչ է զոհվել պատերազմում։ Զոհերի մեծ թվի պատճառ են եղել նաև տեղի ունեցած ցեղասպանություններն ու 1918 թվականին բռնկված գրիպի համաճարակը. արդյունքում ամբողջ աշխարհում մահացել է 50-100 մլն մարդ ։ Ռազմական կորուստներն ավելացել են տեխնոլոգիական ու արդյունաբերական նորարարությունների և մարտավարական փակուղու պատճառով, ինչն արդյունք էր ծանր խրամատային պատերազմի։ Այն եղել է մարդկության պատմության ամենաարյունահեղ պատերազմներից մեկը, որը հանգեցրել է քաղաքական խոշոր փոփոխությունների, ներառյալ 1917-1923 թվականների հեղափոխությունների պատերազմին մասնակցած բազմաթիվ երկրներում։ Պատերազմի արդյունքում չլուծված հակամարտությունները նպաստել են շուրջ երկու տասնամյակ անց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուն ։
1914 թվականի հունիսի 28-ին բոսնիացի սերբ ազգայնական Գավրիլո Պրինցիպը Սարաևոյում սպանել է Ավստրո-Հունգարիայի թագավորության գահաժառանգ Ֆրանց Ֆերդինանդին, ինչը հանգեցրել է Հուլիսյան ճգնաժամին ։ Դրան ի պատասխան՝ Ավստրո-Հունգարիան վերջնագիր է ներկայացրել Սերբիային, սակայն վերջինս հրաժարվել է կատարել ավստրիացիների պահանջները։
Միմյանց դաշնակից պետությունները Բալկաններում ծագած երկկողմ հակամարտության արդյունքում սկիզբ առած ճգնաժամը վերածել են կոնֆլիկտի, որին մասնակցել է Եվրոպայի մեծ մասը։ 1914 թվականի դրությամբ Եվրոպայի մեծ տերությունները բաժանված էին երկու խմբավորման՝ Անտանտի, որի կազմում ընդգրկված էին Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետությունը, Ռուսական կայսրությունն ու Բրիտանական կայսրությունը, և Եռյակ դաշինքի, որի կազմում էին Գերմանական կայսրությունը, Ավստրո-Հունգարական կայսրությունն ու Իտալիայի թագավորությունը (Եռյակ դաշինքը հիմնականում ունեցել է պաշտպանական բնույթ և թույլ է տվել Իտալիային չմասնակցել պատերազմին 1914 թվականին) ։ Ռուսաստանը հարկ է համարել պաշտպանել Սերբիային, և հուլիսի 25-ին հրաման է արձակվել նախապատրաստվել պատերազմի, իսկ երբ հուլիսի 28-ին Ավստրո-Հունգարիան ռմբակոծել է Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադը, Ավստրիային սահմանակից ռազմական շրջաններում հայտարարվել է մասնակի զորահավաք ։ Համառուսական զորահավաքը հայտարարվել է հուլիսի 30-ի երեկոյան, Գերմանիան և Ավստրո-Հունգարիան ընդհանուր զորահավաք են հայտարարել հուլիսի 31-ին, իսկ Գերմանիան Ռուսաստանից պահանջել է կատարել զորացրում տասներկու ժամվա ընթացքում ։ Երբ Ռուսաստանը մերժել է, Գերմանիան օգոստոսի 1-ին պատերազմ է հայտարարել՝ սատարելով Ավստրո-Հունգարիային։ Վերջինս հետևել է նրա օրինակին օգոստոսի 6-ին, իսկ օգոստոսի 2-ին ընդհանուր զորահավաք է հայտարարել Ֆրանսիան՝ սատարելով Ռուսաստանին ։
Նովիե Ալդի
Նովիե Ալդի (Новые Алды), գյուղ Ռուսաստանի Չեչենական հանրապետության Գրոզնի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Ֆրանսիայի ու Ռուսաստանի դեմ երկու ճակատով պատերազմող Գերմանիան նպատակ է ունեցել իր հիմնական ուժերը կենտրոնացնել Արևմտյան ճակատում, որպեսզի հաղթի Ֆրանսիային չորս շաբաթվա ընթացքում, ինչից հետո ուժերը կտեղափոխվեին Արևելյան ճակատ, նախքան Ռուսաստանը կհասցներ կատարել լրիվ զորահավաք. հետագայում այն հայտնի է դարձել որպես Շլիֆենի նախագիծ ։ Օգոստոսի 2-ին Գերմանիան պահանջել է ազատ անցում Բելիգայի տարածքով, ինչն էական նշանակություն ուներ Ֆրանսիայի նկատմամբ արագ հաղթանակ տանելու գործում ։ Երբ Բելգիան մերժել է, գերմանական ուժերն օգոստոսի 3-ի վաղ առավոտյան ներխուժել են Բելգիա և նույն օրը պատերազմ հայտարարել Ֆրանսիային. Բելգիայի կառավարությունը վկայակոչել է 1839 թվականին կնքված Լոնդոնի պայմանագիրը, և դրանում նշված պարտավորության համաձայն Բրիտանիան օգոստոսի 4-ին պատերազմ է հայտարարել Գերմանիային։ Օգոստոսի 12-ին Բրիտանիան ու Ֆրանսիան պատերազմ են հայտարարել նաև Ավստրո-Հունգարիային, օգոստոսի 23-ին Անտանտի կողմից պատերազմին է միացել Ճապոնիան, որը նպատակ ուներ առիթից օգտվելով մեծացնել իր տիրապետության սահմանները՝ գրավելով Գերմանիայի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքները Չինաստանում և Խաղաղ օվկիանոսում։ Պատերազմի մեջ են ներքաշվել նաև այդ տերությունների գաղութները, ինչի շնորհիվ կոնֆլիկտը տարածվել է ամբողջ երկրագնդով մեկ։ Հետագայում Անտանտն ու իր դաշնակիցները հայտնի են դարձել որպես Դաշնակից ուժեր, իսկ Ավստրո-Հունգարիան ու Գերմանիան՝ Կենտրոնական տերություններ։
Ռուսական փետրվարյան և հոկտեմբերյան հեղափոխություններից հետո ռուսները դուրս եկան պատերազմից՝ Կենտրոնական ուժերի հետ կնքելով Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը։ 1918 թվականի գարնանը գերմանացիներն արևմտյան ճակատում անցան լայնածավալ հարձակման, սակայն Անտանտը միավորեց իր ուժերը և հզոր հակահարված տվեց գերմանացիներին։ 1918 թվականի նոյեմբերի 4-ին Ավստրո-Հունգարիան համաձայնեց հաշտություն խնդրել, և Գերմանիան, որտեղ նույնպես ահագնացել էր հեղափոխության վտանգը, 1918 թվականի նոյեմբերի 11-ին համաձայնվեց զենքը վայր դնել։ Այսպիսով, պատերազմն ավարտվեց Անտանտի հաղթանակով։
Նովիե Ալդի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1787 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չեչենական հանրապետության Գրոզնի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Պատերազմի ավարտին Գերմանական կայսրությունը, Ռուսական կայսրությունը, Ավստրո-Հունգարական կայսրությունը և Օսմանյան կայսրությունը փլուզվեցին։ Արդյունքում հիմնադրվեցին շատ անկախ պետություններ, այդ թվում՝ Հայաստանի առաջին Հանրապետությունը, իսկ Գերմանիայի գաղութները բաժանվեցին հաղթողների միջև։ 1919 թվականի Փարիզի հաշտության կոնֆերանսում Մեծ քառյակը կազմող պետությունները (Բրիտանիա, Ֆրանսիա, ԱՄՆ և Իտալիա) ստորագրեցին մի շարք պայմանագրեր։ Ստեղծվեց Ազգերի լիգան, հետագայում նմանատիպ հակամարտությունները բացառելու նպատակով։ Սակայն արդյունքում՝ եվրոպական շատ երկրներ ընկան խորը ճգնաժամի մեջ, Եվրոպայում աճեց և զարգացավ ազգայնամոլությունը, ինչի պատճառով Գերմանիայում ծնունդ առավ նաև նացիզմը՝ սրանով նպաստելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին։
Անվանում
Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը այն պարզապես կոչել են Համաշխարհային պատերազմ կամ Մեծ պատերազմ և այնուհետև միայն կոչվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմ ։
Կանադական Մակլին ամսագիրը 1914 թվականին գրել է, որ որոշ պատերազմներ իրենք են ընտրում իրենց անունը, սա Մեծ պատերազմ է ։ 1918-1939 թվականներին պատերազմը ավելի հաճախ կոչվել է Համաշխարհային պատերազմ։
«Առաջին համաշխարհային պատերազմ» տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է գերմանացի փիլիսոփա Էռնստ Հեկկելը 1914 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, գրել է, որ կասկած չկա, որ այս եվրոպական պատերազմը կդառնա առաջին համաշխարհային պատերազմը պատմության մեջ ։
Քաղաքական և ռազմական դաշինքներ
Բիսմարկը շատ էր ջանք թափում թողնել Ռուսաստանին Գերմանիայի դաշնակից, քանի որ միաժամանակ չէր ցանկանում կռվել երկու ճակատով՝ Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի դեմ։ Երբ Վիլհելմ II-ը դարձավ գերմանիայի կայսր (Կայզեր), Բիսմարկը ստիպված էր հեռանալ պաշտոնից, իսկ նրա դաշնակցային պլանները փոխվեցին։ Օրինակ՝ Կայզերը որոշեց նորացնել Փոխապահովագրման պայմանագիրը Ռուսաստանի հետ 1890 թվականին։ Երկու տարի անց կնքվեց Ֆրանկո-ռուսական դաշինքը ի հակադրություն եռյակ դաշինքի։ 1904 թվականին Բրիտանիան մի շարք պայմանագրեր կնքեց Ֆրանսիայի հետ, նաև 1907 թվականին Բրիտանիան Ռուսաստանի հետ ստորագրեց Անգլո-ռուսական կոնվեցիան։ Պաշտոնապես այս համաձայնագրերը չէին նշանակում դաշինքի ստեղծում, սակայն հետագայում այս համաձայնագրերի ամբողջությունը հայտնի դարձավ որպես Անտանտ դաշինք ։
Սպառազինության մրցավազք
1871 թվականից Պրուս-ֆրանսիական պատերազմից հետո, երբ Գերմանիան միավորվեց և դարձավ կայսրություն, երկրի տնտեսությունը սկսեց ավելի արագ տեմպերով աճել։ 1890-ական թվականների կեսերից Վիլհելմ II-ը տնտեսական շահույթը օգտագործեց Kaiserliche Marine-ի (Գերմանական կայսերական նավատորմ) կառուցման համար, այն գլխավորեց Ադմիրալ Ալֆրեդ ֆոն Տիրպիտցը, որը պետք է արժանի հակառակորդ լիներ բրիտանական Թագավորական նավատորմին ։ 1906 թվականին մասնագետների հետազոտությունները ենթադրում էին, որ Գերմանիայի նկատմամբ Բրիտանիայի առավելությունը շատ չնչին է ։ Բրիտանիայի և Գերմանիայի սպառազինության մրցավազքը վարակեց Եվրոպայի մյուս տերություններին, որոնք նույնպես առաջնությունը սկսեցին տալ ռազմական արդյունաբերությանը ։ 1908-1913 թվականներին եվրոպական երկրների ռազմական ծախսերը գերազանցում էին ընդհանուր ծախսերի 50%-ը ։
Բալկանների հակամարտություն
Ավստրո-Հունգարիան պատճառ դարձավ 1908–1909 թվականների Բոսնիական ճգնաժամի ծագման, պաշտոնապես նախկին օսմանյան տարածք Բոսնիան և Հերցեգովինան համարելով իր տարածքը, որն օկուպացրել էր 1878 թվականին։ Սա բարկացրեց Սերբիայի թագավորությանը և նրա սլավոն բարեկամ Ռուսական կայսրությանը ։ 1912 և 1913 թվականներին տեղի ունեցավ Առաջին Բալկանյան պատերազմը որտեղ Բալկանյան լիգան կռվում էր Օսմանյան կայսրության դեմ։ Արդյունքում կնքվեց Լոնդոնի պայմանագիրը, որով Ալբանիան անկախացավ, իսկ Բուլղարիան, Սերբիան և Հունաստանը ընդարձակեցին իրենց տարածքները Օսմանյան կայսրության հաշվին։ 1913 թվականին սկսվեց Երկրորդ Բալկանյան պատերազմը ինչն ավելի ապակայունացրեց տարածաշրջանը ։
Սարաևոյի սպանություն
1914 թվականի հունիսի 28-ին թագաժառանգ Ֆրանց Ֆերդինանդը այցելության էր եկել Բոսնիա և Հերցեգովինայի մայրաքաղաք Սարաևո։ Վեց հոգանոց բոսնիացի ազգայնականներ «Մլադա Բոսնիա» ազգայնական խմբավորումից, որոնք հովանավորվում էին սերբիական «Սև ձեռք» կազմակերպության կողմից, հավաքվեցին նույն փողոցում, որտեղ հանգրվանելու էր Ֆերդինանդը։ Նրանցից մեկը ձեռքի նռնակ նետեց Ֆերդինանդի մեքենայի տակ, բայց վրիպեց։ Մոտակայքում որոշ մարդիկ վիրավորվեցին, բայց Ֆերդինանդի շարասյունը շարունակեց ընթացքը։ Մյուս մահափորձը նույնպես ձախողվեց, քանի որ մեքենաները կանգ չառան։ Մեկ ժամ անց, երբ Ֆրանց Ֆերդինանդը այցելեց Սարաևոյի հիվանդանոց մահափորձից տուժածներին տեսակցության, նրա շարասյունը սխալ շրջադարձ կատարեց փողոցում, որտեղ կանգնած էր Պրինցիպը։ Ատրճանակով Պրինցիպը գնդակահարեց Ֆերդինանդին և նրա կնոջը։ Ավստրիայի բնակչության շրջանում արձագանքը եղավ թույլ և անտարբեր։ Ինչպես պատմաբան Զբինեկ Զեմանը ավելի ուշ գրեց, «ժողովուրդը բավական անտարբեր էր այս սպանությունից հետո։ Կիրակի և երկուշաբթի (28 և 29 հունիս), ողջ Վիեննան լսում էր երաժշտություն և խմում էր գինի» ։
Բռնությունների ուժգնացում Բոսնիայում և Հերցեգովինայում
Սարաևոյում ավստրիացիները տեղի բնակչությանը հրահրեցին սերբերի դեմ, որի արդյունքում սկսվեցին հակասերբական անկարգություններ, որի ժամանակ խորվաթները և բոսնիացի մուսուլմանները սպանեցին երկու բնիկ սերբի և ավերեցին շատ սերբական շինություններ ։ Այս իրադարձությունները հետագայում անվանվեցին ջարդեր։ Գրող Իվո Անդրիչը դեպքերն անվանեց «Սարաևոյի կատաղի ատելություն »: Սերբերի դեմ բռնություններ իրականացվեցին ոչ միայն Սարաևոյում, այլ նաև Ավստրո-Հունգարիայի մյուս քաղաքներում և այժմյան Խորվաթիայում, Բոսնիայում և Հերցեգովինայում ։ Ավստրոհունգարական ոստիկանությունը Բոսնիա և Հերցեգովինայում ձերբակալեց 5500 սերբի, որոնցից 700-2200-ը մահացան բանտում։ 460 սերբ մահապատժի ենթարկվեցին հիմնականում մուսուլմանական հատուկ ձևավորված ոստիկանության կողմից, որը ստեղծվել էր սերբերին հետապնդելու համար  ։
Հուլիսյան ճգնաժամ
Հուլիս ամսվա ընթացքում դիվանագիտական հակամարտությունը Ավստրո-Հունգարիայի, Գերմանիայի, Ռուսաստանի, Ֆրասիայի և Բրիտանիայի միջև կոչվեց Հուլիսյան ճգնաժամ։ Համաձայն պաշտոնական Սերբիայի, որը կապված էր Ֆերդինանդի սպանության հետ և ցանկանում էր սերբացիների ինքնավարությունը Բոսնիայում, Ավստրո-Հունգարիան հուլիսի 23-ին 10 կետանոց վերջնագիր ներկայացրեց Սերբիային, որոնք անընդունելի էին և հրահրում էին պատերազմի , հաջորդ օրը՝ Ռուսաստանի նախարարների նիստից հետո, հրաման արձակվեց զորահավաք իրականացնել Օդեսայում, Կիևում, Կազանում և Մոսկվայում, պատերազմական պատրաստության բերեց Բալթիկ և Սև ծովի նավատորմերը։ Նրանք նաև հրամայեցին մյուս շրջաններին նույնպես պատրաստ լինել զորահավաքի։ Սերբիան նույնպես հայտարարեց համընդհանուր զորահավաքի մասին, չնայած նրանք համաձայն էին վերջնագրի բոլոր կետերին բացի մեկից, որով պետք է թույլ տար ավստրիացիներին մասնակցել Ֆերդինանդի սպանության գործի հետաքննությանը։ Սրանից հետո Ավստրիան միանգամից խզեց բոլոր դիվանագիտական հարաբերությունները Սերբիայի հետ և հայտարարեց զինված ուժերի մասնակի զորահավաքի մասին։ Վերջապես հուլիսի 28-ին Ավստրո-Հունգարիան պատերազմ հայտարարեց Սերբիային։
Հուլիսի 29-ին Ռուսաստանը, որը չէր ցանկանում զիջել իր դիրքերը Բալկաններում և պարտավորված էր օգնել Սերբիային, նույնպես հայտարարեց զորահավաքի մասին։ Գերմանիայի կանցլեր Բեթմեն-Հոլվեգը որոշեց սպասել մինչև հուլիսի 31 իրադարձությունների հետագա զարգացմանը հետևելու համար։ Հուլիսի 30-ին Ռուսաստանը սկսեց պատրաստվել պատերազմի Գերմանիայի դեմ։ Կայզեր Վիլհելմ II-ը խնդրեց իր զարմիկին՝ Ցար Նիկոլայ II-ին, հրաժարվել պատերազմից։ Երբ նա մերժեց, Գերմանիան վերջնագիր ներկայացրեց ռուսներին՝ չօգնել սերբերին, մեկ այլ վերջնագիր ուղարկվեց Ֆրանսիային՝ չօգնել ռուսներին, եթե նրանք պաշտպանեն սերբերին։
Գերմանիայի կառավարությունը ցանկանում էր, որ Ֆրանսիան մնա չեզոք, քանի որ այդ պահին Գերմանիան չէր ցանկանում պատերազմել երկու ճակատով։ Ֆրանսիան չմերժեց, բայց ուղարկեց երկիմաստ հաղորդագություն, որով հորդորում էին Գերմանիային հետ քաշել զորքերը սահմանից, միևնույն ժամանակ հայտարարեց զորահավաքի մասին։ Գերմանիան նույնպես սկսեց զորահավաքը։ Գերմանիան հարձակվեց Լյուքսեմբուգի վրա օգոստոսի 2-ին և մյուս օրը պատերազմ հայտարարեց Ֆրանսիային ։ Օգոստոսին 4-ին, երբ Բելգիան հրաժարվեց ճանապարհ տրամադրել գերմանական զորքերին, որպեսզի նրանք հարձակվեն Ֆրանսիայի վրա, Գերմանիան պատերազմ հայտարարեց Բելգիային նույնպես ։ Բրիտանիան պատերազմ հայտարարեց Գերմանիային նույն օրը, քանի որ Գերմանիան չարձագանքեց Բրիտանիայի վերջնագրին, համաձայն որի Բելգիան պետք է մնար չեզոք ։
Կենտրոնական ուժերի միջև խառնաշփոթ
Կենտրոնական ուժերի ռազմավարությունը տուժեց փոխըմբռնման բացակայությամբ։ Գերմանիան խոստացել էր աջակցել Ավստրո-Հունգարիային նվաճել Սերբիան, բայց գործնականում խոստումը չկատարեց։ Սկզբում հարձակվողական պլանը հաստատվեց 1914 թվականի սկզբին, բայց այն տեստավորում չէր անցել։ Ավստրո-հունագարացիները հավատում էին, որ Գերմանիան կփակի հյուսիսային ճակատը ռուսներից ։ Սակայն Գերմանիան կարծում էր, որ Ավստրո-Հունգարիան իր ուժերը կկենտրոնացնի ռուսների դեմ, իսկ Գերմանիային կմնա հարձակվել Ֆրանսիայի վրա։ Արդյունքում Ավստրո-Հունգարիան ստիպված էր զորքերը բաժանել ռուսական և սերբական ճակատների միջև։
Սերբական արշավանք
Ավստրիան պատերազմական գործողությունները սերբերի հետ սկսեց Ցերի և Կոլուբարայի ճակատամարտերով օգոստոսի 12-ին։ Հաջորդ երկու շաբաթների ընթացքում ավստրիական գրոհները հետ էին մղվում պատճառելով մեծ կորուստներ, ինչը ի չիք դարձրեց ավստրացիների կայծակնային հաղթանակի հույսերը։ Արդյունքում Ավստրո-Հունգարիան ստիպված էր կենտրոնացնել մեծ քանակությամբ զորք Սերբիայի դեմ, թույլ պաշտպանված թողնելով ռուսական ճակատը ։ Սերբիան կարողացավ հետ մղել ավստրիացիների առաջին գրոհները 1914 թվականին, ինչը եղավ նրանց առաջին հաղթանակը վերջին հարյուրամյակում ։
Գերմանական զորքերը Բելգիայում և Ֆրանսիայում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին գերմանական բանակի 80%-ը կենտրոնացված էր արևմուտքում համաձայն «Aufmarsch II West» պլանի։ Սակայն հետագայում որոշում ընդունվեց գործել Aufmarsch I West պլանի, որը նաև հայտնի էր որպես Շլիֆենի պլան։ Համաձայն այս պլանի, գերմանական զորքերը պետք է հարձակվեին Ֆրանսիայի վրա Բելգիայի հյուսիսով, որտեղ ջախջախեին ֆրանսիական զորքերին, իսկ երկրորդ մասը պետք է անցներ Վերդենի անտառները և հարձակվեր Փարիզի վրա ։
«Aufmarsch I West»-ը չորս հիմնական պլաններից մեկն է, որոնք հաստատվել էին Գերմանաիայի ղեկավարության կողմից 1914 թվականին, սակայն նախապատվությունը տրվեց «Aufmarsch I West» պլանին, որը ենթադրում էր, որ Գերմանիան պետք է կռվի մեկ ճակատով Ֆրանսիայի դեմ, բացառվում էր, որ Ռուսաստանը և Բրիտանիան պետք է օգնեն Ֆրանսիային։ Չնայած իր ոչ պիտանելությանը և ավելի ռացիոնալ պլանի առկայությանը, այն մնում էր գայթակղիչ իր հարձակվողական արագությամբ և էժանությամբ։ «Aufmarsch II West» պլանը նույնպես չիրագործվեց անիրական նպատակների և գերմանական զորքերի քանակության պակասի պատճառով։
Վերջնական հաստատված պլանի համաձայն՝ գերմանացիները պետք է շրջանցեին սահմանի վրա կենտրոնացած ֆրանսիական զորքերի աջ թևից, պարտության մատնեին Լյուքսեմբուրգում և Բելգիայում կենտրոնացած ֆրանսիական զորքերին և շարժվեին հարավ` դեպի Փարիզ։ Սկզբում գերմանացիները հաջողության հասան, մասնավորապես Սահմանային ճակատամարտերում (14-24 օգոստոս)։ Սեպտեմբերի 12-ին ֆրանսիացիներին՝ բրիտանական ջոկատների օգնությամբ, հաջողվեց կանգնեցնել գերմանական զորքերի առաջխաղացումը հաղթելով գերմանացիներին Փարիզի արևելքում Մառնի ճակատամարտում (5–12 սեպտեմբեր), և հետ մղեցին գերմանական զորքերին 50 կմ։ Հարավում նույնպես Մուլհաուսի ճակատամարտում ֆրանսիացիները հաջողության հասան։
Ասիա և Խաղաղ օվկիանոս
Նոր Զելանդիան նվաճեց Գերմանական Սամոան (ավելի ուշ Արևմտյան Սամոա) 1914 թվականի օգոստոսի 30-ին։ Սեպտեմբերի 11-ին ավստրալիական ռազմածովային ուժերը մտան Նյու Պոմերն (ավելի ուշ Նյու Բրիտան), որը Գերմանական Նոր Գվինենայի մասն էր։ Հոկտեմբերի 28-ին գերմանական «Էդմեն» հածանավը խորտակեց ռուսական «Ժեմչուգ» հածանավը։ Ճապոնացիները տիրացան գերմանացիների Միկրոնեզյան գաղութներին Ցինգդաոյի պաշարումից հետո և տիրացան նաև Ցինդաո ածխի նավահանգստին և Շանգդոնգ թերակզուն։ Վիեննան պահանջեց վերադարձնել ավստրո-հունգարական «Կայսրուհի Եղիսաբեթ» հածանավը Ցինդաո նավահանգստից, սակայն ճապոնացիները հայտարարեցին, որ պատերազմում են ոչ միայն Գերմանիայի դեմ և նոյեմբերին խորտակեցին այն ։ Մի քանի ամսվա ընթացքում Անտանտի դաշնակիցները գրավեցին Գերմանիայի խաղաղօվկիանոսյան բոլոր տարածքները` թողնելով միայն փոքր հատված Նոր Գվինեայում ։
Աֆրիկյան արշավանք
Առաջին բախումները Աֆրիկայում սկսվեցին անգլիական, ֆրանսիական և գերմանական գաղութարար զորքերի միջև։ Օգոստոսի 6-ին և 7-ին ֆրանսիական և բրիտանական զորքերը ներխուժեցին գերմանական գաղութներ Տոգո և Կամերուն։ Օգոստոսի 10-ին գերմանական զորքերը ներխուժեցին Հարավ Աֆրիկյան հանրապետություն, այստեղ կռիվները շարունակվեցին մինչև պատերազմի ավարտը։ Գերմանական գաղութարար զորքերը պարտիզանական մարտեր մղեցին ամբողջ պատերազմի ընթացքում և հանձնվեցին միայն Գերմանիայի անձնատուր լինելուց երկու շաբաթ անց ։
Հնդկաստանի օգնությունը Անտանտին
Վախենալով Հնդկաստանում հեղափոխական տրամադրություններից՝ Բրիտանիան Հնդկաստանին սկսեց վերաբերվել չափից ավելի ջերմ և բարեկամական ։ Հնդկաստանի քաղաքական ղեկավարները Հնդկաստանի ազգային կոնգրեսից և այլ խմբավումներից գտնում էին, որ պետք է օգնել բրիտանական ուժերին, ինչի արդյունքում Բրիտանիան Հնդկաստանին կտա ինքնավարություն։ Պատերազմի սկզբում հնդկական բանակն ավելի մեծ էր բրիտանական բանակից։ Մոտ 1,3 միլիոնանոց հնդիկ զինվոր էր ծառայում կամ աշխատում Եվրոպայում, Աֆրիկայում և Մերձավոր արևելքում, բացի այդ հնդիկները օգնում էին պարենով, գումարով և սննդամթերքով։ Մոտ 140.000 հնդիկ զինվոր ծառայում էր արևմտյան ճակատում և մոտ 700.000-ը՝ Մերձավոր արևելքում։ Հնդիկների կորուստները Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կազմում էին 47.746 սպանված և 65,126 անհետ կորած ։
Պատերազմից հետո ինքնավարություն տրամադրելու բրիտանացիների մերժումը հանգեցրեց Հնդկաստանի ազատագրական պայքարի Մահաթմա Գանդիի գլխավորությամբ։
Դիրքային պատերազմի սկիզբ
Մինչև պատերազմը օգտագործվող ռազմական մարտավարությունը հնացել էր տեխնիկայի և սպառազինության առաջընթացի պայմաններում։ Ստեղծվեցին ուժեղ պաշտպանողական կառույցներ, որոնք ցանկացած մարտավարության ժամանակ կարող էին դիմակայել թշնամու հարձակումներին։ Փշալարերը շատ արդյունավետ էին օգտագործվում թշնամու հետևակի առաջխաղացումը կանխելու համար, բացի այդ գնդացրի առկայությունը նշանակում էր, որ բաց տարածությունով հարձակումը գրեթե անհնար էր ։ Երկու կողմերի հրամանատարությանը չհաջողվեց այնպիսի նոր մարտավարություն մշակել, որով կկարողանային հարձակվել առանց լուրջ կորուստների։ Ժամանակի ընթացքում ստեղծվեցին այնպիսի նոր զինամթերքներ, որոնք պետք է հաղթահարեին թշնամու պաշտպանությունը, դրանցից էին քիմիական զենքը և տանկերը ։
Մարնեի առաջին ճակատամարտից հետո (1914 թվականի սեպտեմբերի 5-12), գերմանական և Անտանտի զորքերը սկսեցին մանևրել դեպի հյուսիս` փորձելով շրջափակել միմյանց։ Այս մանևվրումները կոչվեցին «Ճանապարհ դեպի ծով»։ Երբ շրջափակման փորձերը ձախողվեցին ֆրանսիական և բրիտանական զորքերը հանդիպեցին միմյանց՝ դեմ հանդիման դուրս գալով գերմանացիների հետ Բելգիայի ափերին ։ Բրիտանացիները և ֆրանսիացիները փորձեցին գրոհել, սակայն գերմանացիներն նվաճված տարածքներում արդեն ամրապնդել էին պաշտպանական դիրքերը։ Գերմանացիների խրամատները ավելի լավ էին կառուցված, քան նրանց թշնամիներինը. անգլո-ֆրանսիական խրամատները կառուցվել էին, որպես «ժամանակավոր», հույս ունենալով, որ շուտով կճեղքեն գերմանացիների պաշտպանությունը ։
Երկու կողմն էլ փորձում էր բեկում մտցնել պատերազմական ընթացքի մեջ` կիրառելով գիտական նորարարություններ։ 1915 թվականի ապրիլի 22-ին Իպրեի երկրորդ ճակատամարտում գերմանացիներն առաջին անգամ պատերազմի ընթացքում օգտագործեցին քլոր գազ։ Գազի շատ տեսակներ օգտագործվեցին պատերազմի ողջ ընթացում հակամարտող կողմերից յուրաքանչյուրի նախաձեռնությամբ, ինչը բերեց լայնամաշտաբ հիվանդությունների և զոհերի։ Գազային հարձակումները համարվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ամենասարսափելի դրվագներից ։ Տանկեր առաջին անգամ օգտագործեցին բրիտանացիները 1916 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մասնակի հաջողությամբ։ Պատերազմի ընթացքում տանկերի օգտագործումը նույնպես ավելացավ։ Գերմանացիները օգտագործեցին քիչ թվով տանկեր, որոնք հիմնականում առգրավել էին թշնամուց։
Շարունակական խրամատային պատերազմ
Կողմերից ոչ ոք չկարողացավ առաջ շարժվել հաջորդ երկու տարիների ընթացքում։ 1915-1917 թվականներին բրիտանացիները և ֆրանսիացիները ավելի շատ կորուստ ունեցան, քան Գերմանիան, քանի որ իրենց մարտավարությունները ծրագրում էին առանձին-առանձին։ Մինչդեռ Գերմանիան ուներ հստակ մարտավարություն, այն էր` հիմնական ուժը կենտրոնացնել պաշտպանության վրա, այդ պատճառով Անտանտի շատ հարձակումներ ձախողվում էին։
1916 թվականի փետրվարին գերմանացիները գրոհեցին ֆրանսիական պաշտպանողական դիրքերը Վերդենում։ 1916 թվականի դեկտեմբերին գերմանացիներն ունեին առավելություն, բայց Ֆրանսիան անցավ հակահարձակման և հետ շպրտեց նրանց` հասցնելով ելման դիրքին։ Ֆրանսիայի կորուստներն ավելի շատ էին, բայց Գերմանիան նույնպես ծանր կորուստներ կրեց, մոտ 700.000 զինվոր ընդդեմ 975.000-ի ։ Վերդենը դարձավ Ֆրանսիայի հաղթական խորհրդանիշը ։
Սոմի ճակատամարտը անգլո-ֆրանսիական զորքերի հարձակումն էր 1916 թվականի նոյեմբերին։ Ճակատամարտը դարձավ Բրիտանական բանակի ամենաարյունալի էջերից, բերելով 57.470 զինվորի կորուստի առաջին օրերին, որից 19.240 սպանվեցին միայն ճակատամարտի առաջին օրը։ Սոմի ճակատամարտը արժեցավ Բրիտանական բանակին 420.000 զինվորի կորուստ։ Ֆրանսիան կորցրեց 200.000 զինվոր, իսկ Գերմանիան 500.000 :
Վերդենի և Սոմի ճակատամարտերից հետո 1916 թվականին ֆրանսիական բանակը ընկավ ճգնաժամի մեջ։ Այս մեծ կորուստներից հետո ֆրանսիական բանակում սկսվեցին խռովություններ ։ Փոխարենը մրցակից բրիտանիան Արասի ճակատամարտում փոքր հաջողության հասավ ։