cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սերգեյ Թումասյան
Կենսագրություն
2012-2013 թվականներին Սերգեյ Թումասյանը խաղացել է ռուսական սիրողական «Ժեմչուժինա ՌՈՒԴՆ» (Սոչի) և «Դոնէներգո» (Ակսայ) ակումբներում։ 2013 թվականի սեպտեմբերի ն դիտումների է մասնակցել բելառուսական «Նեմանում» ։ 2013/14 մրցաշրջանի երկրորդ կեսին ՍԿՎՕ ակումբի կազմում անցկացրել է 9 խաղ և խփել մեկ գոլ ՊՖԼ-ում։ 2014 թվականի հուվարին դիտումների է մասնակցել Կալինինգրադի «Բալթիկայում» ։ 2014 թվականի հուլիսի վերջին պայմանագիր է կնքել հայկական «Գանձասար» ակումբի հետ, որի կազմում անցկացրել է երեք խաղ, սակայն մեկ ամիս անց պայմանագիրը խզվել է ։ 2014/15 մրցաշրջանում մասնակցել է 23 հանդիպման և խփել հինգ գոլ «Սոչիում»։ Ակումբից հեռանալուց հետո իր խաղային պահերի տեսագրություններն ուղարկել է եվրոպական ակումբներ և 2015 թվականի հուլիսին պայմանագիր կնքել Տալլինի «Ինֆոնետ» ակումբի հետ ։ 2016 թվականին խաչաձև ջղի ու մենիքսի վնասվածքի պատճառով մինչև սեպտեմբեր խաղադաշտ դուրս չի եկել։ Թիմի կազմում դարձել է Էստոնիայի չեմպիոն և երկարաձգել պայմանագրի ժամկետը երկու տարով ։ 2017 թվականի մրցաշրջանում նվաճել է Էստոնիայի գավաթն ու Սուպերգավաթը։
2018 թվականի հունվարի 31-ին Սերգեյ Թումասյանը պայմանագիր է կնքել Տալլինի մեկ այլ ակումբի՝ «Նիմմե Կալյուի» հետ երկու տարով ։
Ընտանիք
Հայրը՝ Ալեքսանդր Թումասյանը, եղել է մարզիչ, եղբայրները՝ Դենիս և Ալեքսանդր Թումասյանները, ֆուտբոլիստներ են։ Ունի կրտսեր եղբայր (ծնվել է 2008/2009 թվականին) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Էդմոնտոն Օյլերս
«Էդմոնտոն Օյլերս» (անգլերեն՝ Edmonton Oilers), կանադական պրոֆեսիոնալ հոկեյի ակումբ։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) արևմտյան կոնֆերենցիայի խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Կանադայի Ալբերտա նահանգի Էդմոնտոն քաղաքում։
Ակումբն հիմնադրվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 1-ին։ Մեկնարկային մրցաշրջանում թիմն սկսել է հանդես գալ 1972 թվականից՝ որպես Հոկեյի համաշխարհային ասոցիացիայի (WHA) հիմնական 12 ակումբներից բաղկացած լիգայի անդամ։ Սկզբնապես WHA-ում նախատեսված էր, որ Ալբերտա նահանգը պետք է ներկայնեն «Օյլերսը» և «Կալգարի Բրոնկոսը», սակայն երբ մինչև մրցաշրջանի մեկնարկը «Բրոնկոսը» տեղափոխվում է ԱՄՆ Օհայո նահանգի Կլիվլենդ քաղաք, թիմը որոշում է կոչվել «Ալբերտա Օյլերս»։ Մեկ տարի անց թիմը մեկընդմիշտ վերականգնում է «Էդմոնտոն Օյլերս» անվանումը։ 1979 թվականին «Օյլերսը» սկսում է հանդես գալ Հոկեյի ազգային լիգայում՝ վերջինիս և Հոկեյի համաշխարհային ասոցիացիայի միավորումից հետ։
Հոկեյի ազգային լիգայում հանդես գալուց ի վեր թիմը 5 անգամ նվաճել է Սթենլիի գավաթը՝ 1984, 1985, 1986, 1987 և 1990 թվականներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) ակումբներ
Hold Me (երգ, Ֆարիդ Մամեդով)
Hold Me (Գրկիր ինձ), ադրբեջանցի երգիչ Ֆարիդ Մամեդովի երգն է, որով ներկայացրել է Ադրբեջանը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Երգի խոսքերի հեղինակներն են Ջոն Բալլարդը և Ռալֆ Չարլին, իսկ երաժշտության հեղինակն է Դիմիտրիս Կոնտոպուլոսը։
Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը 234 միավորով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի երգեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:2013 երգեր
ՎՊՀ հենակետային վարժարան
ՎՊՀ հենակետային վարժարան (լրիվ անվանումը՝ Վանաձորի Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական համալսարանի Զորիկ Գևորգյանի անվան հենակետային վարժարան), հիմնադրվել է 1997 թվականին ինստիտուտի գիտխորհրդի որոշմամբ։ Վարժարանի առաջին տնօրենն է եղել մանկավարժական գիտությունների թեկնածու դոցենտ Հ. Սարգսյանը։ Վերջինս աշխատել է մինչև 2006 թ.: 1997-1998 թվականների ուստարին հենակետային վարժարանը ունեցել է շուրջ 100 աշակերտ, 3 հոսքերով` հումանիտար (հայոց լեզու, անգլերեն, հայոց լեզու և պատմություն), ֆիզմաթ (ֆիզիկա և մաթեմատիկա), բնագիտական (քիմիա և կենսաբանություն)։ 2006 թ. ինստիտուտի ռեկտոր, բ.գ.դ, պրոֆեսոր Գ. Կ. Խաչատրյանի նախաձեռնությամբ բացվել է հումանիտար հոսքի ռուսաց լեզվի և ռուս գրականության խորացված ուսուցմամբ դասարանը։ Իր գոյության ավելի քան 10 տարիների ընթացքում վարժարանն ունեցել է 6 ոսկե և 1 արծաթե մեդալակիր։ Այժմ ՎՊՀ հենակետային վարժարանի տնօրենն է պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Սամվել Աղաջանյանը։
Աղբյուրներ
http://www.vsu.am/index.php/hy/
Արտաքին հղումներ
http://www.vsu.am/index.php/hy/krtutyun-menu/henaket-varj-menu
Կատեգորիա:Վանաձորի դպրոցներ
Կանե դը Սալար
Կանե դը Սալար (Canet-de-Salars), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 410 մարդ, բնակչության խտությունը` 13.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 29.97 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 130 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 20 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 245 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 195-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 50։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,6 %։ 195 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 186 անձ (104 տղամարդ և 82 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (3 տղամարդ և 6 կին)։ 50 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 29-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Տայզինգ
Տայզինգ (Teising), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ալտյոտինգի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1868 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 5,38 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 71 131։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Աստերոիդների ցանկ (286301-286400)
Աստերոիդների ցանկ (286201-286300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (286401-286500)
Մոլլա-Հասան Ներքին
Մոլլա-Հասան Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալխիմովո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Ալխիմովո (Алхимово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կլիմովո (գյուղ, Իբրեսինսկի շրջան)
Կլիմովո (Климово), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Իբրեսինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1036 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Իբրեսինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վերա Ալեքսանդրովա (պարուհի)
Վերա Ալեքսանդրովա (ի ծնե՝ Լոկման, ), ռուսական ծագմամբ շվեդ բալետի պարուհի և պարուսույց։ Հայտնի է նաև որպես գրող և բանաստեղծուհի։
Կենսագրություն
Վերա Ալեքսանդրովան ծնվել է 1893 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Մոսկվայում (այլ աղբյուրների համաձայն՝ Ռիգայում ): 1918 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի ընկերության երաժշտական և դրամատիկական ուսումնարանը, որտեղ մասնագիտացել է բալետի և դրամատիկական արվեստի բնագավառում։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո Վերան մեկնել է Տալլին, որտեղ դարձել է Օպերայի և բալետի թատրոնի պարուհի և պարուսույց։ 1923 թվականին ամուսնացել է շվեդ ճարտարագետ Էռնստ Գյոստու Լունդկվիստի հետ և նրա հետ տեղափոխվել Գյոթեբորգ, որտեղ հիմնել է բալետի դպրոց երեխաների և մեծահասակների համար։ 1926 թվականին բնակություն է հաստատել Ստոկհոլմում, որտեղ շարունակել է մանկավարժական գործունեությունը։ 1920-1930-ականներին Վերա Ալեքսանդրովայի դպրոցը մեծ ժողովրդականություն է վայելել, այնտեղ դասավանդել են ինչպես բալետի արվեստ, այնպես էլ այն ժամանակ մոդայիկ «ազատ պար»։ Նա ինքն էլ է մասնակցել բալետի բեմականացումներին և, բացի այդ, գրել է բալետային գրախոսականներ շվեդերենով, մասնավորապես Scenen ամսագրի համար։
Այսեդորա Դունկանի գաղափարները ազատ պարի և կանանց ազատագրման մասին մեծ ազդեցություն են ունեցել Վերա Ալեքսանդրովայի վրա։ Նա հավատում էր, որ պարի օգնությամբ կարելի է յուրաքանչյուր մարդու, հատկապես երեխաների մեջ արթնացնել և զարգացնել գեղարվեստական սկզբունքները։ Ալեքսանդրովայի աշակերտներից շատերը հետագայում դարձան հայտնի պարողներ, պարուսույցներ և պարի ուսուցիչներ, այդ թվում` Բիրգիտ Կուլբերգը, Մարթա Տորենը , Էլզա-Մարիանա ֆոն Ռոզենը , Իվո Կրամերը և Եվա Դալգրենը։ Մի քանի տարի Ալեքսանդրովայի դպրոցում սովորել էր լուսանկարիչ Աննա Ռիվկին-Բրիկը, որը ոտքի վնասվածքի պատճառով թողել էր բալետը ։
1937 թվականին Վերա Ալեքսանդրովան երկրորդ անգամ ամուսնացավ գրող Պեդեր Շյոգրենի հետ։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել 1937 թվականի հունիսի 19-ին Ստոկհոլմի Էնգելբրեկտ եկեղեցում ։ Այդ ժամանակահատվածում նա նաև սկսեց գրել և հրատարակել «Katedralen i berget» (1941) քնարական մանրանկարների ժողովածուն, որը արժանացավ քննադատների դրական գնահատանքին։ 1940-ական թվականներին Վերա Ալեքսանդրովան, Գերտա Սվենսոնի նախաձեռնությամբ, ռիթմիկ մարմնամարզություն էր դասավանդում Ստոկհոլմի ծխախոտի գործարանի բանվորներին։ Հետագայում նա այս փորձի վառ և բանաստեղծական նկարագրությունը ներկայացրեց 1944 թվականին լույս տեսած իր «Maskinen och blomman» գրքում։ Նույն թվականին լույս տեսավ նրա պոեզիայի մեկ այլ՝ «Femina sum» ժողովածուն։ Բացի այդ, Վերա Ալեքսանդրովան մոտ էր կրոնի թեմային, ինչը նույնպես արտացոլվեց նրա աշխատանքում, մասնավորապես, «Skogen Stockholm» գրքում (1945)։ Ի սկզբանե դաստիարակված լինելով Ուղղափառ հավատքով, նա հետագայում ընդունեց կաթոլիկություն։ 1949 և 1950 թվականներին լույս տեսան նրա ինքնակենսագրական երկու վեպերը ՝ Sandal och sidensko և Tr andduvor i parken, որոնք պատմում էին Ռուսաստանում նրա մանկության և երիտասարդության մասին։
Վերա Ալեքսանդրովան մահացել է Սիգտունում 1968 թվականին և թաղված է Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ խորեոգրաֆներներ Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ կին գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ պարուհիներ
Տիիվեռե
Տիիվեռե (Tõivere), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մհեր Աբեղյանի թանգարան
Էջմիածնի Մհեր Աբեղյանի թանգարան, հիմնադրվել է 1990 թվականին։
Մհեր Աբեղյան
Մհեր Աբեղյանի արվեստը ձևավորվել է 1930-1940 թվականների սկզբում գրաֆիկական, այնուհետև գեղանկարի ասպարեզում ազգային գեղանկարչության ավանդույթների, մասնավորապես Մարտիրոս Սարյանի արվեստի ազդեցությամբ։ Նրա բազմաժանր գործերին բնորոշ են էպիկական շունչը, վառ գունային և լուսային հագեցածությունը։
Ցուցադրություն
Մասնաճյուղում ներկայացված են Աբեղյանի յուղաներկ կտավները, պարբերաբար ցուցադրվում են նաև նրա գրաֆիկական աշխատանքները։ Աբեղյանի ստեղծագործությունների զգալի մասը ցուցադրվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մշտական ցուցադրությունում։
Կիմին Կիմ
Կիմին Կիմ, կորեացի բալետի արտիստ, Մարիինյան թատրոնի առաջատար մենապարող։ Ամերիկյան բալետի թատրոնի, Փարիզի ազգային օպերայի, Վիեննային պետական օպերայի հրավիրյալ մենապարող ։
Մհեր Աբեղյանի թանգարան
Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում, Կոմիտասի հրապարակում։
Կիմին Կիմ
Կենսագրություն
Ծնվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Սեուլում (Հարավային Կորեա) ։ Մայրը երաժիշտ է, հայրը՝ քաղաքացիական ծառայող։ Եղբայրը՝ Կիվանը նույնպես բալետի արտիստ է, Կորեայի ազգային բալետի առաջատար մենապարող ։
Մհեր Աբեղյանի թանգարան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Վաղարշապատի թանգարաններ Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր
Կիմին Կիմ
Գործունեություն
Տասնմեկ տարեկանից սովորել է Վլադիմիր Կիմի և Մարգարիտա Կուլիկի դասարանում, ովքեր Մարիինյան թատրոնում իրենց աստղային կարիերան ավարտելուց հետո հրավիրվել էին Սեուլ դասավանդելու ։ Ավարտելով Կորեայի արվեստի ազգային համալսարանը վեց ամիս ստաժյոր է եղել Մարիինյան թատրոնի բալետային խմբում։ Այստեղ էլ նշել է իր նորամուտը, հանդես գալով «Կորսար» բալետում՝ Ալի դերում։
2012 թվականին Կրասնոյարսկում «Ասիայի երիտասարդ բալետ» թատերախմբի հետ ելույթ է ունեցել Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի միջազգային երաժշտական ​​փառատոնում։
Բազմիցս մասնակցել է Կազանում անցկացվող Ռուդոլֆ Նուրեևի անվան Դասական բալետի միջազգային փառատոնին։
2014 թվականին «Կրեմլի բալետ» թատերախմբի հետ մասնակցել է Մոսկվայում կայացած բալետի III միջազգային փառատոնին։
2015 թվականի մարտին մասնակցել է Լոնդոնի Կոլիզեում կայացած «Ռուսական բալետի դեմքերը» գալա համերգին։
2015 թվականի հունիսին իր նորամուտն է նշել Ամերիկյան բալետի թատրոնում՝ որպես Սոլոր, «Բայադերկա» ներկայացման մեջ։
2018 թվականին Վիեննայի օպերայում կատարել է Ալբերտի դերը «Ժիզել» բալետում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բալետի արտիստներ
Կամենոգորկա (գյուղ, Կալինովկայի շրջան)
Կամենոգորկա (Камяногірка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զյունխինգ
Զյունխինգ (Sünching), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռեգենսբուրգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1898 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 19,41 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 75 201։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ռուբեժովկա
Ռուբեժովկա (Рубежівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նարոդիչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուբեժովկա գյուղում բնակվում էր 89 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,874 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 101,83 մարդ/կմ²։
Փողոց
Փողոց - բնակավայրի ներսում սալակված կամ ասֆալտապատ ճանապարհ (ոչ միշտ), քաղաքային ենթակառուցվածքների հիմնական տարրերից մեկը։
Քաղաքային շինությունները (տները) համարակալվում են և կապվում այս կամ այն փողոցի հետ։ Այդ պատճառով գոյություն ունի փողոցների զույգ և կենտ կողմեր։ Փողոցները անվանվում են հայտնի մարդկանց, տեղանունների կամ տոների անուններով։ Բնակավայրի ուղղանկյուն հատվածը, որը բոլոր չորս կողմերից շրջապատված է փողոցներով, կոչվում է թաղամաս։ Եթե տան մի կողմը փողոց է դուրս գալիս, ապա մյուսը, որը ուղղված է դեպի թաղամասի ներս, դուրս է գալիս բակ։  Փողոցներով իրականացվում է քաղաքային տրանսպորտի երթևեկությունը։ Հետիոտների կողմից փողոցների անցումը իրականացվում է հետիոտնային անցումով, որը նշվում է «զեբրա» գծանշումով և կարող են նաև կարգավորվել լուսացույց ով։ Հետիոտների անցման համար նախատեսված փողոցի երկայնակի մասը կոչվում է մայթ, որը երթևեկելի հատվածից առանձնացված է եզրաքարերով։ Օրվա մութ ժամերին փողոցում երթևեկությունն իրականացնելու համար կա փողոցային լուսավորություն։ Բացի փողոցով տեղաշարժվելը, փողոցում կարող են տեղի ունենալ նաև այլ գործողություններ, օրինակ, փողոցային առևտուրը կամ նույնիսկ փողոցային մարմնավաճառությունը։
(1940) Ուիպլ
(1940) Ուիպլ (Whipple), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի փետրվարի 2-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Փողոց
Պատմություն
Առաջին փողոցները առաջացել են առաջին բնակավայրերի հետ՝ նեոլիթյան Յարմուկյան մշակույթի ժամանակ։ Երուսաղեմի ամենահայտնի փողոցը, որով Հիսուս Քրիստոսը գնում էր իր մահապատժի վայր, Վիա Դոլորոզան էր։
(1940) Ուիպլ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,059253 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,258 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1954,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184196 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,56° անկյուն։
Փողոց
Պատմություն
1807 թվականին Լոնդոնում գազային լապտերների օգտագործմամբ առաջացավ փողոցային լուսավորություն։ 1832 թվականին Փարիզի փողոցները սկսեցին ծածկվել ասֆալտով ։ 1914 թվականին Քլիվլենդում հայտնվեց առաջին լուսացույցը՝ կարմիր և կանաչ լույսերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փողոցներ Կատեգորիա:Քաղաք
(1940) Ուիպլ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարիա Կանտակուզինո
Մարիա Կանտակուզինո (Marie Cantacuzène, ), Կանտակուզենների տոհմից ռումինացի արքայադուստր, Պիեռ Պյուվի դը Շավանի կինն ու բնորդուհին ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1820 թվականի հուլիսի 20-ին Բուկովինա դքսության Սուչավա շրջանի Բոսանչ կոմունայում։ Մոլդովայի գանձապետ, արքայազն Նիկոլաս Կանտակուզինոյի և արքայադուստր Պուլխերիա Ստուրձայի երեք երեխաներից ավագն էր։ Ստացել է կաթոլիկ կրթություն ազատական ​​ֆրանկոֆիլ միջավայրում և ազատ տիրապետել է ֆրանսերենի։ 1836 թվականին՝ 16 տարեկանում, ամուսնացել է մոլդովացի բոյար Գեորգ Ստրատուլատի հետ, բայց նրանք արագ բաժանվել են։ Ավելի ուշ նա ամուսնացել է իր զարմիկ Ալեքսանդր Կանտակուզինոյի հետ, որը Ռումինիայում ծառայել է որպես նախարար։ Նրանք նույնպես հեռացել են, բայց չեն բաժանվել։
Առաջադեմ գաղափարների ջատագով Մարիան հեղափոխական Նիկոլայե Բըլչեսկու, բանաստեղծ և դիվանագետ Վասիլե Ալեքսանդրիի մտերիմ ընկերն էր։ 1850 թվականից նա հոր հետ ապրել է Փարիզի և Բիարիցի միջակայքում։ 1854 թվականին Մարիայի եղբայրը՝ Վասիլեն, նրան ծանոթացրել է Թեոդոր Շասերիոյի հետ, որի հետ նա բուռն հարաբերություններ է ունեցել մինչև երկու տարի անց նկարչի մահը։ Շասերիոն լավ գիտեր Մարիայի հորը և նրա համար նկարել է մի քանի դիմանկար։
Մարիան ծանոթացել է Պիեռ Պյուվի դը Շավանի հետ Շասերիոյի արվեստանոցում։ Նրանց հարաբերությունները սկսվել են մոտ 1856 թվականին և տևել են ավելի քան 40 տարի, բայց նրանք ամուսնացել են միայն 1898 թվականի հուլիսի 21-ին՝ մահից կարճ ժամանակ առաջ։ Մարիան հաճախ էր կեցվածք ընդունում նկարչի համար, նա պատկերված է նկարչի բազմաթիվ կտավներում։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել Շավանի վրա՝ դառնալով նրա ուղեկիցը, ոգեշնչողը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնորդուհիներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչների ամուսիններ
Ալխո
Ալխո (Алхо, Alho), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի բնակավայրեր
Շահնամե
Շահնամե (պարս. شاهنامه‎, անգլ. Shahnameh - «Արքաների գիրք», «Գիրք արքաների մասին», «Արքա-գիրք», «Արքայական գիրք»), պարսկական գրականության ակնառու հուշարձան, իրանական ժողովուրդների ազգային վիպերգություն։ «Շահնամե»-ում նկարագրվում է Իրանի պատմությունը՝ հնագույն ժամանակներից մինչ VII դարում իսլամի ներթափանցումը։ Վիպերգությունը վերարտադրում է հին և հնագույն Իրանի՝ Փիշդադյան, Աքեմենյան, Սասանյան դինաստիաների, իսկ մասամբ և հարևան ժողովուրդների սոցիալ-տնտեսական ու հոգևոր կուլտուրայի պատմությունը։ Ամենաերկար պոեմը, որը պատկանում է մեկ հեղինակի գրչին՝ ծավալը երկու անգամ մեծ է, քան «Իլիականը» և «Ոդիսականը» միասին վերցրած ։ «Շահնամե»-ի առաջին եվրոպական թարգմանությունը լույս է տեսել Անգլիայում XVIII դարի վերջին։
Ընդհանուր բնութագիր
«Շահնամե»-ն արձակ և բանաստեղծական հավաքածուների անվանումն է, ամենշանակալիցը դրանցից հանդիսանում է Ֆիրդուսիի (Հակիմ Աբուլկասիմ Մանսուր Հասան Ֆիրդուսի Տուսի) ժամանակաշրջանը՝ գրված մոտավորապես 976-1010 թվականներին ։ «Շահնամե»-ն ավարտվել է թուրքական կառավարիչ Մահմուդ Գազնևի ժամանակ և նվիրված էր նրան։ Մյուս հավաքածուներից պահպանվել են միայն հատվածներ՝ տարբեր հեղինակների վերապատումներով։ Սկզբնապես հավաքածուներն անվանվում էին «Խուդայ-նամե»։ Հետագայում առաջացել է «Շահնամե» անվանումը։
Ֆիրդուսին «Շահնամե»-ն գրել է 35 տարիների ընթացքում և պոեմում հավաքել է մեծ քանակի պարսկա-տաջիկական ֆոլկլորի հավաքածուներ։ Աշխատելով ստեղծագործության վրա, նա օգտագործել է ոչ միայն մուսուլմանական պատմության հատվածներ, այլ նաև հին իրանական առասպելներ, նախաիսլամական էպոս և «Ավեստա»-ն՝ զրադաշտականության սուրբ գիրքը։ Ֆիրդուսին պոեմի մեջ ներառել է նաև հազարավոր բեյտեր (երկտող ոտանավոր), որոնք գրվել էին նրան նախորդող Դաղիղի կողմից, որը մահացել է երիտասարդ տարիքում և չի հասցրել ավարտել իր աշխատանքը։
«Շահնամե»-ն հորինվածքորեն բաժանվում է տարբեր ծավալների, այսպես կոչվող, թագավորությունների (գլուխների)։ Առանձին թագավորություններ ներառում են մեծ պատմազրույցներ (դաստաններ), որոնք ունեն հոգեբանա-էթիկական նշանակություն։ Պայմանականորեն ընդունված է «Շահնամե»-ն բաժանել երեք մասի՝ դիցաբանական, դյուցազնական և պատմական։
Էպոսը ունի արտակարգ կարևոր լեզվային նշանակություն։ Գիրք արքաների մասին՝ գրված ամբողջովին պարսկերեն (ֆարսի) լեզվով, առանցքային դեր է խաղացել պարսկական լեզվի վերածնման համար, որը ընկել էր արաբական ազդեցության տակ։
Ֆիրդուսիի Շահնամե-ն՝ ըստ հեղինակի ցուցման, պարունակում է 60000 բեյտ՝ երկտող ոտանավոր, որը ընդունված է պարսկական պոեզիայում։ Համարվում է, որ տեքստի մի մասը կորցվել է, պոեմի մեջ ներառվել են առանձին ընդմիջարկություններ։ Լիակատար ռուսերեն թարգմանությունը, հրատարակված 1957-1989 թվականներին՝ 6 հատորով, որը կատարել է Ց. Բ. Բանու-Լախուտին ըստ Վուլերսի — Նաֆիսիի հրատարակության, պարունակում է 52009 բեյտ (104018 տող)։
Սյուժե
Առասպելական ժամանակաշրջան
Արքա Մանուչեխրի ժամանակ տեղի են ունենում Զալի պատանեկան դյուցազնական արկածները, որի սերը դեպի գեղեցիկ Ռուդաբը կազմում է «Շահնամե»-ի հիասքանչ դրվագներից մեկը։
Զալի որդին պարսից փառապանծ դյուցազուն Ռոստամն է։ Մանուչեhրի հետնորդ Նովզարը գերի է ընկնում թուրանական արքա Աֆրասիաբին և մահանում է։ Ժամանակ առ ժամանակ ընդհատվելով, պատերազմը շարունակվում է իրանական հինգ արքաների ժամանակ՝ ընդհանում առմամբ ավելի քան երեք հարյուր տարի։ Առաջին իսկ մարտի ժամանակ Ռուստամը բռնում է Աֆրասիաբի գոտուց, սակայն գոտին կտրվում է և թուրանական արքան փախչում է։ Այդ պատճառով պատերազմը երկարաձգվում է մինչ անվերջություն։
Քեյ-Քահուսի որդի Սիավուշը՝ վիճաբանելով անխոհեմ հոր հետ, հեռանում է Աֆրասիաբի մոտ և ամուսնանում է նրա դստեր հետ, բայց սպանվում է։ Նրա մահվան վրեժը երկար ժամանակ դառնում է Իրանի և Թուրանի միջև ուժգնացող պատերազմի շարժիչ ուժը։ Լի պատահարներով և տարբեր դյուցազնական արկածներով պատերազմը ավարտվում է Իրանի հաղթանակով՝ Քեյ-Խոսրովը (Սիավուշի որդին) հասնում է թաքնվող Աֆրասիաբին, որից ժամանակին ինքը դժվարությանբ փախավ և մահապատժի է ենթարկում նրան։ Պայքարը Թուրանի դեմ ընդհատվում է։
Գոշտասպի թագավորության ժամանակ հայտնվում է մարգարե Զրադաշտը (Զարատուստրա, Զերդեշտ)։ Իրանը ընդունում է նրա քարոզած կրոնը («Շահնամե»-ի այդ հատվածը պատկանում է ոչ թե Ֆիրդուսիին, այլ Դաղիղին), սակայն թուրանյան արքա Արջասպը՝ Աֆրասիաբի թոռը և հետնորդը մերժում է այն, որի հետևանքով Իրանը նորից վերսկսում է դադար առած պատերազմը անբարիշտ Թուրանի հետ։ Զրադաշտության կրոնի գլխավոր մարտիկը՝ Գոշտասպի որդի Իսֆանդիարը, «Շահնամե»-ի համարյա նույն փառապանծ դյուցազն է, ինչպես Ռուստամը (Սպանդեդատ փահլևանական անունով նա հանդիսանում է հզոր հերոս նաև մեզ հասած փահլևանական պատմությունում, որը գրվել է 500 թվականից ոչ ուշ՝ «Այադգար Զարերան» (պարս. یادگار زریران‎ [jɒːdeˈgɒːɾe zæɾiːɾˈɒːn]))։ Իսֆանդիարը, մի շարք հիասքանչ հերոսություններից հետո, ավարտում է պատերազմը։ Հայրը նրան խոստանում է գահը, սակայն անընդհատ խուսափում է և վերջիվերջո նրան ուղարկում է Ռուստամի հետ մենամարտի։ Վերջինս, կախարդական ուժի օգնությամբ, սպանում է նրան, սակայն շուտով մահանում է նաև ինքը։ Դյուցազնական հերոսապատումը այստեղ ավարտվում է։
Պատմական ժամանակաշրջան
Հաջորդ երկու արքաները՝ Գոշտասպի որդին և թոռը, պատմությանը քիչ են հայտնի։ Սակայն նրանցից երկրորդը՝ Բահմանը, նույնացվում է Արտաքսերքս II-ի հետ և բանաքաղների կողմից մտցվել է փահլևանական «Հոդայ-նամե»-ի մեջ, այդ պատճառով էլ Ֆիրդուսին նրան դնում է ծագումնաբանական կապի մեջ իրական պատմական դեմքի հետ՝ Աքեմենյան դինաստիայի վերջին արքա Դարեհ III-ի, որի մասին փահլևանական տոհմի բանաքաղները լսել էին ավանդազրույցներ, որ նա սպանվել է չար Ալեքսանդրի կողմից։ Քանի որ, ըստ ավանդույթի, պարզ է եղել, որ մինչ այդ Դարեհը թագավորել է ևս մեկ արքա նույն անունով, ապա «Հոդայ-նամե»-ն, իսկ նրանից հետո նաև «Շահնամե»-ն, վերջին Դարեհից անմիջապես առաջ դնում են Դարեհ I (Մեծ)-ին։ Տարբերակման համար նրանցից մեկը Ֆիրդուսիի մոտ անվանվում է Դարաբ, իսկ մյուսը՝ Դարա։ Ալեքսանդրի պատմությունը, որը տապալել է Դարեհին, հիմնված է կեղծ Կալիսֆենին։ Արշակունիների դինաստիայի մասին խոսվում է շատ քիչ, և նրանք բոլորը 50 իրանյան արքաների հաշվարկում դիտարկվում են որպես մեկը։ Սասանյան դինաստիայի հիմնադիր Արտաշիր I-ի մասին պատմվում է պատմականորեն, չնայած հանդիպում են նաև ռոմանտիկ և անեկդոտային դրվագներ, իսկ ժամանակ առ ժամանակ նույնիսկ առասպելական։
Ֆիրդուսու սիրելի հերոսներից են հանդիսանում Վռամ V-ը (Վահրամ Գուր, 421-439) և Խոսրով I Անուշիրվանը (531-579)` արքայական իմաստության և արդարության իդեալը։ Հետաքրքիր ռոմանտիկ մանամասնություններով է հարուստ Վահրամ Չուբինի (590) ապստամբությունը և Կավադա Շիրուեի (Ֆարուհան Շահրվարազ, 628) արյունալի գահակալումը։ Իրանի գրավումը արաբների կողմից նկարագրվում է մեկ մարտով` Կադիսիի ճակատամարտով (մոտ 636)։ Այսպիսով, եթե անտեսենք որոշ արշավներ (օրինակ՝ դեպի Մազանդարան արքա Կավուսի արշավանքը), ամբողջ «Շահնամե»-ն պտտվում է Իրանի և Թուրանի միջև հավիտենական և անհաշտ պայքարի շուրջ՝ նախատիպը դառնալով Ահուրամազդայի և Ահրիմանի միջև վաղնջական պայքարի՝ բարու և չարի։ Ահուրամազդան և նրա երկնային ուժերը հովանավորում են Իրանին, իսկ Ահրիմանը և դևերը՝ Թուրանին։ Այդ պայքարի մասին պատումը ընդհատվում է զգայաշունչ քնարական ներդիրներով և երկար ռոմանտիկական դրվագներով, ինչպես Զալի և Ռուդաբի, Բիժենի և Մենիժեի և այլոց սիրո պատմությունները։ Բազմաթիվ ձեռագրերում այդպիսի դրվագները տեղադրված են դպիրների կողմից, որոնք ցանկանում էին ունենալ 60000 երկտող՝ կլոր թիվ, չափազանցված նշված Ֆիրդուսիի կողմից։
Բովանդակություն
Էպոսը բաժանված է տասնհինգ մասերի՝ թագավորությունների, որոնցից յուրաքանչյուրը, իր հերթին, բաժանվում է մի քանի գլուխների ։
Պատկերազարդումներ
Գրքի պատկերազարդ կրկնօրինակները հանդիսանում են պարսկական մանրանկարչության ամենահայտնի օրինակները։
«Շահնամե»-ի գրման աղբյուրները
«Շահնամե»-ի և նրա հեղինակի մասին ընդարձակ ցուցումներ պարունակում են.
Ֆիրդուսիի մասին կենսագրական տվյալները, որոնք նշված են այս ստեղծագործությունում շատ հետաքրքրաշարժ և գեղարվեստական, լայն տարածում ունեն ոչ միայն Ասիայում, այլ նաև Եվրոպայում։ Պատմական նշումներով նրանք մանրամասն ամփոփված են Մոլյայի «Շահնամե»-ի ֆրանսերեն թարգմանության նախաբանում և այլ եվրոպական թարգմանիչների մոտ։ Նրանք սյուժե են ծառայել նաև մի շարք եվրոպական գրական ստեղծագործությունների համար (Հեյնե)։ Այդ տարածված վաղեմի տեղեկությունները մեծ մասամբ հակասում են նրան, ինչ իր մասին ասում է Ֆիրդուսին «Շահնամե»-ի լիրակական մեկնաբանություններում և նրան, ինչ ասվում է XIX դարի վերջում բացված Ահմեդ Արուզիա Սամարղանդցու Ֆիրդուսիի մասին հնագույն աշխատությունում, որը Ֆիրդուսիի մահվանից մոտ հարյուր տարի անց (1116 թվականին) այցելել է հեղինակի հայրենի քաղաք Տուս և այնտեղ գտնվող նրա գերեզմանը և հայտնել է Ֆիրդուսիի մասին կենսագրական տվյալներ (հրատարակվել է պարսկերեն «Zeitschr. d. D. Morg. Ges.»-ում, հատոր 48, 1894 թվական)։ Տ. Հյալդեկի հետազոտություններում (հատկապես «Grundriss der iran. Philologie»-ի երկրորդ հատորում, Ստրասբուրգ, 1895 թվական; և Պ. Հորն, «Gesch. d. pers. Litter.», Լայպցիգ, 1901 թվական) էապես փոփոխության են ենթարկվել Ֆիրդուսիի մասին պատկերացումները։
Գրման պատմություն
Ֆիրդուսիի հայրենիք Թաբարանը Տուսայի բաղկացուցիչ մասերից մեկն է, Խորասանի գլխավոր քաղաքը։ Այնտեղ Ֆիրդուսին հող ուներ, որը նրան սկզբնապես թույլ էր տալիս բարեկեցիկ կյանք վարել։ Սակայն, երբ նա կնության տվեց աղջկան, հողակտորի եկամուտները չէին բավարարում հարուստ օժիտ տալուն և Ֆիրդուսին, ըստ Արուզիի խոսքերի, որոշեց ձեռնարկել հին իրանական տարեգրության չափածո մշակումը՝ հույս ունենալով իր ստեղծագործությունը՝ արժանի գովասանքով հանդերձ, մատուցել որևէ իշխանական անձի և ստանալ հարուստ նվիրատվություն։ Այդ պատճառով, երբ նա սկսեց «Շահնամե»-ի մշակումը, նա արդեն, իր խոսքերով, քառասուն տարեկանին մոտ էր, բայց նա, ակնհայտ է, նախկինւոմ նույնպես զբաղվել է վիպական պոեզիայով, իսկ հին իրանական ասքերի հանդեպ կարող էր զգալ առանձնահատուկ հետաքրքրություն այն պատճառով, որ երիտասարդ հասակում՝ 957 թվականին, նրա հայրենիք Տուսայի սամանյանական տիրակալներից մեկը հանձնաժողով էր ստեղծել, որպեսզի հին իրանական ասքերը փեհլեվաներեն լեզվից թարգմանվեին պարսկերեն։ Դյուցազնական վիպերգության գոյությունը Իրանում կարող ենք նշել (ըստ «Ավեստայի» և հույն գրողների ցուցումներով) դեռևս Աքեմենյան ժամանակներից, սակայն Արշակյանների ժամանակներում նրանք չէին մոռացվել։ Սասանյանների ժամանակաշրջանում որոշ դրվագներ սկսել էին մշակել ձեռագիր՝ փեհլեվաներեն լեզվով։ Այդ բնույթի մեզ հասած ամենահնագույն աշխատությունը կազմվել է 500 թվականից ոչ ուշ՝ «Զարիրի սխրագործությունների պատմական գիրք» ։ Խոսրով I Անուշիրվանի ժամանակ (531-579 թվականներ) հին իրանական արքաների մասին ասքերը՝ աասպելական շրջանից մինչ պատմական շրջանները, հավաքված են եղել մեկ պատմական պահոցում՝ «Հոդայ նամե»-ում (ավելի ճիշտ՝ փեհլեվաներեն «Հվատայ-նամակ» («Իշխանաց գիրք»), որը Սասանյան վերջին արքա Հազկերտի ժամանակ, ոչ ուշ 636 թվականից, նորից մշակման է ենթարկվել և հասել է Խոսրով II Փարվեզին՝ քուրմի և մի իշխանավորի միջոցով։
Աբբասյան խալիֆաների ժամանակ, VIII դարի կեսերին, պարսիկ Աբդալլահ իբն ալ-Մուկաֆֆան՝ «Քալիլա և Դիմնա»-ի հայտնի թարգմանիչը, «Հոդայ նամե»-ն փեհլեվաներան լեզվից թարգմանեց արաբերեն, որից հետո այն դարձավ հասանելի ամբողջ մուսուլմանական աշխարհին (մինչ մեզ ալ Մուկաֆֆաի թարգմանությունը չի հասել, բայց ընդարձակ քաղվածքներ նրանից արվել են արաբ պատմաբան Թաբարիի կողմից (մահացել է 923 թվականին)) ։ Ալ Մուկաֆայի մահվանից հարյուր տարի անց, երբ Խորեզմով և Բուխարայով տիրակալում էին Սամանյանների դինաստիան, որը ցանկանում էր անկախ լինել Բաղդադյան խալիֆայությունից և ոգեշնչված ամբողջովին պարսկական ազգային ոգով, մի սամանյան իշխանավոր մտահոգվել էր Տուսի կառավարիչ Մուհամեդ Աբու Մանսուրի համար կազմել փեհլեվաներն լեզվից նորպարսկական (արձակ) թարգմանություն սասանյան «Իշխանաց գրքի» և այդ թարգմանությունը, կամ, ավելի շուտ, մշակումը՝ լրացված այլ փեհլեվաներեն գրքերից, Ֆիրդուսիի երիտասարդ տարիներին կատարվեց չորս զրադաշտականներից կազմված հանձնաժողովի կողմից 957-958 թվականներին՝ «Շահնամե» («Արքաների գիրք») անվանումով։ Սամանյանցիներին՝ քաղաքական և ազգային նպատակներից ելնելով, ցանկալի էր ունենալ այդ «Շահնամե»-ն նաև բանաստեղծական մշակմամբ։ Կրկին տիրակալության անցած սամանացի Նուխ II իբն Մանսուրի (976-997) հանձնարարությամբ այդ աշխատանքը հանձն առավ արքունական բանաստեղծ Դաղիղը՝ զրադաշտ ըստ կրոնի։ Նա հասցրեց կազմել մոտ հազար բանաստեղծություն ստեղծագործության միջնամասից (Գոշտասպի կողմից Իրանում զրադաշտականության ընդունման մասին), սակայն մահացավ այդ նույն տարոււմ և նրա հանձնարությունն էլ որոշեց իրագործել Ֆիրդուսին, ընդ որում, պահպանելով Դաղիղի պատրաստի հազար բանաստեղծությունները։ Ձեռք բերել նոր պարսկական արձակ բնօրինակը (որը, ըստ Ֆիրդուսիի ավելի ուշ կենսագիրների, մայրաքաղաքից հեռու շատ դժվար էր) թվում էր հեշտ գործ այն պատճառով, որ այն կազմվել էր հենց այդտեղ՝ Տուսայում, ընդամենը քսան տարի առաջ։
Թափառականը այդ ժամանակ կորցրեց իր միակ որդուն։ Ֆիրդուսին դժգոհ մնաց բուիդական ընդունելիությունից թե ուղղակի թախծեց անսովոր կլիմատի և Իրաքի միջավայրից, բայց նա վերադարձավ հայրենի Տուսա։ Շուտով, 1020 թվականի հետո, նա մահանում է և, քանի որ հոգևորականությունը հրաժարվում է նրան հուղարկավորել ընդհանուր մուսուլմանական գերեզմանոցում, ապա նրան հուղարկավորում են քաղաքի մոտ ։ Ավանդությունը, որը կա նաև Արուզիայի մոտ, հայտնում է, որ Ֆիրդուսիի մահվանից քիչ առաջ սուլթան Մահմուդը պատահականորեն՝ պալատականներից մեկից, լսում է «Շահնամե»-ի արտահայտիչ բանաստեղծություններից մեկը և հետաքրքրվում է հեղինակի մասին, իմանում է, որ այդ բանաստեղծությունը Մահմուդին նվիրված հանրահայտ Ֆիրդուսիի «Արքաների գրքից» է, որը այժմ Տուսայում է և ապրում է աղքատության մեջ։ Մահմուդը, որը իր մասին երգիծանքի մասին ոչինչ չգիտեր, կարող էր ենթադրել, որ «Արքաների գիրք»-ով հանրահայտ է ամբողջ Իրանում և նրա անունը, այդ պատճառով կարելի է հավատալ ավանդույթին, որ նա անմիջապես կարգադրել է Ֆիրդուսիին Տուս ուղարկել հարուստ պարգև (60000 արծաթե դիրհեմ՝ ըստ Արուզիի, 60000 ոսկեդրամ՝ ըստ ավելի ուշ տեղեկությունների)։ Իսկ Ֆիրդուսին, որոշ ժամանակ առաջ, քայլելով շուկայում, լսում է թե ինչպես է մի երեխա երգում նրա երգիծական բանաստեղծություններից մեկը. «Եթե Մահմուդը լիներ արքայական տոհմից, ապա նա իմ գլուխը կզարդարեր արքայական թագով»։ Ծերունին բացականչում է և անզգա ընկնում, նրան տուն են տանում և նա մահանում է։ Այդ նույն ժամանակ, երբ քաղաքի դարպասներից մեկով թաղման համար դուրս էին հանում նրա դին, քաղաքի մյուս դարպասներից մեկով քաղաք էին մտնում Մահմուդի ընծաներով բեռնված ուղտերը։ «Դժվար թե իրականում այդ ամենը տեղի էր ունենում նույն կերպ», - ասում է Նյոլդեկը («Grundriss», II հատոր, 58 էջ), «սակայն առասպելը այնքան պոետիկ է, որ ցանկալի չէ այն կասկածանքի ենթարկել», - նշում է Պ. Հորնը («Gesch. d. pers. Litt»., 85 էջ)։
Ստեղծագործության վերլուծություն
«Շահնամե»-ի պատմական վերլուծությունը և նրա համեմատությունը «Ավեստա»-ի հետ կատարվել են Ֆրիդրիխ Շպիգելի կողմից ։ Ընդ որում պազվում է, որ նույնիսկ «Շահնամե»-ի երկրորդական առասպելական կերպարները և մանրամասնությունները համընկնում են ոչ միայն «Ավեստա»-ին, այլ նաև հնդկական «Ռիգվեդա»-ին ։ Խտացված, բայց բազմակողմանիորեն արված «Շահնամե»-ի վերլուծությունը պատմական, գեղարվեստական, փիլիսոփայական և հնագիտական կողմերից, նշելով թե ինչ է արվել նախկինում, կատարել է Թեոդոր Նյոլդեկը «Persische Studien»-ում և վերջնականապես՝ «Das iranische Nationalepos»-ում ։
Պոեմի ազդեցությունը
Պարսկական գրականությանը Ֆիրդուսիի պոեմը մեծ առաջընթաց տվեց՝ այն ծնունդ տվեց այլ էպիկական ստեղծագործությունների անվերջանալի շարքի, ազդեցություն ունեցավ ոչ միայն հերոսական էպոսի այլ նաև ռոմանտիկականի (Նիզամի Գյանջև, Ջամի և այլ հետնորդներ ոչ միայն Պարսկաստանում, այլ նաև Թուրքիայում և այլ երկրներում), իր լիրիկական մասերով նախագուշակ է հանդիսացել դերվիշյան սուֆիստական պոեզիայի և պարսիկների մոտ դարերով մնացել է կատարյալ, անհասանելի բանաստեղծական նմուշ։
Մինչ օրս իրանցիները «Շահնամե»-ն դիտում են որպես իրենց մեծագույն ազգային ստեղծագործություն։ Հաճախ լրիվ անգրագետ պարսիկը անգիր գիտի «Շահնամե»-ից հատվածներ (ընդ որում նրա բոլոր հաղորդագրությունները ընդունվում են ոչ որպես առասպել, այլ պատմական իրականություն նույնիսկ գրագետ մարդկանց կողմից)։ Բացի հետաքրքրաշարժությունը, գեղարվեստական և ազգային բովանդակությունը, բոլորին դյութում է նաև Ֆիրդուսիի լեզուն՝ համարյա զուրկ արաբությունից, որով ողողված է հետագա պարսկական խոսքը։ Բացի այդ, «Շահնամե»-ին մեկ անգամ չէ, որ անդրադարձել են հինռուսական գրագրության և բիլինաների պոեզիայի հետազոտողները։ Ռուսական սիրելի պարզաճաշակ «Երուսլան Լազարևիչ» հեքիաթը փոխ է առնված «Շահնամե»-ից՝ Երուսլանը Ռուստամն է, Լազարը՝ Զալ Զարը, Կիրկոուսը՝ Քեյ Քավուսը։ Մանրամասն համամատությունը կատարել է Վ. Վ. Ստասովը (Երկերի հավաքածու, III հատոր, 948 էջ, 894 թվական), հնագույն տեքստը (XVII դար) հրատարակվել է Ն. Ի. Կոստոմարովի կողմից «Հնավույն ռուսական գրականության հուշառձանները» աշխատության II հատորում (Սանկտ Պետերբուրգ, 1860 թվական, էջ 325-339), իսկ XVIII դարի ձեռագրի հիման վրա՝ Ն. Ս. Տիխոմիրովի նրա «Ռուսական գրականության տարեգրությունը»(1859 թվական, II հատոր, IV գիրք, II բաժին, էջ 0-28) աշխատությունում։ «Շահնամե»-ին մոտ է նաև «Արքա Շախաիշի տասներկու երազները» ասքը, որի ծագումը բացահայտված չէ ։ Վ. Ֆ. Միլլերը իր «Էքսկուրս ռուսական էպոսի շրջան» ում (Մոսկվա, 1892 թվական, «Русская мысль» и «Этнографическое обозрение») փորձում է ապացուցել, որ իրանական ավանդույթների Կովկասի միջով բանավոր ճանապարհով փոխանցումը մեծ ազդեցություն են ունեցել ռուսական բիլինաների վրա և, որ Իլյա Մուրոմեցը նույն ինքը Ռուստամն է։ Ակադեմիական գրախոսականը (պրոֆեսոր Ն. Պ. Դաշկևիչ, 1895 թվական) այդ տեսությանը բացասական վերաբերմունք ունեցավ և ինքը՝ հեղինակն էլ, շուտով, չպնդեց և «Ռուսական ազգային գրականության ակնարկներ»-ում (Մոսկվա, 897 թվական) համեմատական ֆոլկլորային հետազոտությունները անվանեց «դաշտում քամու որս»։ Թվում է միայն Իլյաի և որդու մարտում նա դեռևս հակված է նկատել Ռուստամի մասին ասքին։ Սակայն ակադեմիկ Ի. Վ. Յագիչը («Arch. f. slavische Philologie», XIX հատոր, էջ 305) գտնում է, որ Դաշկևիչի առարկումներից հետո էլ չի կարելի լիովին բացառել Արևելքի ազդեցությունը ռուսական բիլինաների վրա։ Նույնպես «Շահնամե»-ն արձագանք է գտնում Կովկասի ժողովուրդների ազգային ֆոլկլորի ավանդույթների վրա։
Թարգմանություններ
Վ. Ա. Ժուկովսկին XIX դարում ստեղծեց Ռյուկերտի ազատ վերափոխման «ազատ նմանակումը»՝ «Ռուստեմ և Զորաբ» անվանումով։ Ռուստեմի (Ռուստամ) վրա Ժուկովսկին տեղափոխեց ռուս դյուցազուն Սվյատոգորի հատկանիշները, որը թաղված է գետնի մեջ, քանի որ նա «ծանր է ուժից, ինչպես ծանր բեռից»։ Նաև փոքրիկ հատված «Շահնամե»-ից՝ «Իրեջի մահը», և առանձին հատվածներ պոեմից ռուսերեն լեզվով թարգմանվել են կնյազ Դ. Ցերտելևի կողմից, որոնք հրատարակվել են «Ռուսսկի վեստնիկ»-ում (1885 թվական, № 2)։ XX դարում պոեմը ռուսերեն լեզվով թարգմանել է Ս. Ի. Սոկոլովը (1905 թվական)։
Ձեռագրեր և հրատարակություններ
Անհամար քանակի ձեռագրերից (հիմնականում նրանք հագեցած են մանրանկարչություններով) ամենահինը թվագրված է XIII և XIV դարերով։ Բնօրինակի դասական հրատարակություններն են.
«Շահնամե»-ի առաջին գիտական հրատարակությունը՝ հիմնված ժամանակակից տեքստային մեթոդներին, մշակված Բերտելսի կողմից, հնագույն ձեռագրերի (XIII-XIV դարեր) ներգրագմամբ, իրականացվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի Արևելագիտության Ինստիտուտի կողմից (9 հատոր, 1960-1971 թվականներ)։ 1971 թվականին նույն տեքստը՝ նոր խմբագրմամբ, վերահրատարակվել է Թեհրանում։
(9821) Գիտակրեսակովա
(9821) Գիտակրեսակովա (Gitakresakova), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,382027 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0614 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7027 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1342,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268092 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,34° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներ
Աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներ (New7Wonders of the World), New Open World Corporation (NOWC) ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից կազմված նախագիծ, որի նպատակն է եղել ժամանակակից Աշխարհի յոթ հրաշալիքների նոր ցանկի կազմում, նախագիծը ստեղծվել է շվեյցարացի Բեռնար Վեբերի նախաձեռնությամբ ։
Ցանկը կազմվել է անցկացված քվեարկության հիման վրա՝ SMS-ների, հեռախոսների և համացանցի միջոցով։ Արդյունքներն հրապարակվել են Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնում` 2007 թվականի հուլիսի 7-ին, որպես 7 թվեր պայմանական ամսաթիվ (07.07.2007)։
== Նոր հրաշալիքների ցանկ ։ ==
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներ
Շտամհամ (Ինն)
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ալտյոտինգի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1043 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 5,67 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 71 130։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Թեյշաուն Փրինս
Թեյշաուն Դարրել Փրինս (անգլ.` Tayshaun Durell Prince, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, թեթև հարձակվող։ Առավել հայտնի է Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայի (NBA) «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբում անցկացրած տարիներից։
Դոմինգեզի ավագ դպրոցի և Կենտուկիի համալսարանի շրջանավարտ է, ով NBA մուտք է գործել 2002 թվականի NBA դրաֆթով՝ 23-րդ ընտրության իրավունքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Մոլլա-Հասան Վերին
Մոլլա-Հասան Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մանկուրտ
Մանկուրտ, ըստ Չինգիզ Այթմատովի «Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» վեպի գերեվարված անձ, որը բռնի կերպով վերածվել է անհոգի ստրուկի, լիովին ենթարկվում է տիրոջը և անցյալ կյանքից ոչինչ չի հիշում ։
Փոխաբերական իմաստով «մանկուրտ» բառը օգտագործվում է իր պատմական և ազգային արմատների հետ կապը կորցրած մարդուն բնորոշելու համար։ Այս իմաստով «մանկուրտ» բառը դարձել է հասարակ անուն և օգտագործվում է հրապարակախոսությունում  ։ Օգտագործվում է նաև «մանկուրտիզմ» բառը  ։
Ծագումնաբանություն
Հավանաբար «մանկուրտ» բառը ստեղծվել է հին թյուրքական մունգուլ (munqul)՝ «հիմար, բանականությունից զրկված» բառից ։ Ժամանակակից ղրղզերենում կա մունջու (munju) բառը, որը նշանակում է «հաշմանդամ»։ Մոնղոլերենում կա մանգուու (мангуу) բառը, որը կարող է նշանակել «հիմար» կամ «տկարամիտ» ։
Հնարավոր է, որ «մանկուրտ» բառը կազմվել է հին թյուրքական ման (man)՝ «հագցնել», գոտևորել և գուրուտ (qurut)` «չորացրած» բառերից, այսինք մարդ, որի գլխին գոտի է հագցվում և չորացվում ։
Ըստ Այթմատովի
Այթմատովի «Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» վեպում ստրկության համար նախատեսված գերու գլուխը սափրում և հագցնում էին «շիրի»՝  նոր մորթած ուղտի վզի հատվածի կաշին։ Գերուն կապում էին այնպես, որ չկարողանա հանել ուղտի կաշին, և թողնում էին անապատում մի քանի օր։ Բարկ արևի տակ կաշին կծկվում էր և սեղմում գլուխը։ Գերու մազերը աճում էին, և այս ամենը սոսկալի ցավ էր պատճառում, որից զոհը կամ մեռնում էր կամ կորցնում էր հիշողությունը։ Նա դառնում էր հիանալի ստրուկ՝ առանց նախկին կյանքի հիշողության, և հլու-հնազանդ ծառայում էր տիրոջը։ Մանկուրտ-ստրուկները սովորական ստրուկներից բարձր էին գնահատվում։
Այթմատովի վեպի մանկուրտ-հերոսը չի ճանաչում իրեն գտած մորը, և տերերի հրամանով սպանում է նրան։
Ըստ հետազոտողների ղրղզական «Մանաս» էպոսում հերոսներից մեկը սպառնում է մյուսին, որ հաղթանակի դեպքում նրա գլխին ուղտի կաշի կքաշի և կկորցնի նրա հիշողությունը, կխլի անցյալը։ Այս տեղեկությունից բացի, գրականությունում և ֆոլկլորում մանկուրտի մասին ոչինչ չի հիշատակվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հասարակ անուններ Կատեգորիա:Հայերեն բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Թյուրքական առասպելաբանություն Կատեգորիա:Գաղափարական կլիշեներ
Alphabet
Alphabet Inc. հոլդինգ, որը գտնվում է Կալիֆորնիայում (ԱՄՆ)։ Ղեկավարում է մի քանի ընկերութուններ, որոնք նախկինում պատկանել են Google Inc.-ին, այդ թվում նաև հենց Google Inc.-ն։ Հոլդինգի սեփականատերերն  են հանդիսանում Google-ի համահիմնադիրներ՝ Լարի Փեյջը և Սերգեյ Բրինը։
Ըստ Ֆորբս ամսագրի՝ ընկերությունը 2018 թվականին աշխարհում 500 լավագույն գործատուների ցանկում զբաղեցրել է առաջին տեղը ։
Պատմություն
Google-ի վերակազմավորումը Alphabet-ում պաշտոնապես հայտարարվել է 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին և վերջացել 2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։ Google-ի բոլոր բաժնետոմսերը տեղափոխվել են Alphabet, շարունակելով շրջանառվել NASDAQ բորսայում, որպես GOOGL և GOOG (GOOGL-A դաս, մեկ ձայնի իրավունքով և GOOG-C դաս, առանց ձայնի իրավունքի) ։ Առկա են նաև В դասի բաժնետոմսեր, որոնք իրենց սեփականատիրոջը տասը ձայնի հնարավորություն են տալիս։ Այս դասի բաժնետոմսերի տերերն են միայն Google-ի հիմնադիրները, ինչպես նաև Էրիկ Շմիտդ ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրենը։
2017 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովը ընկերությանը տուգանել է 2,42 մլրդ եվրո, որոնողական համակարգերի շուկայում գերիշխող դիրքը չարաշահելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՆԱՍԴԱՔ-ում ցուցակված ընկերություններ Կատեգորիա:Համացանցային ընկերություններ
Լևոն Թուխիկյան
Լևոն Սիմոնի Թուխիկյան, հայ խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի դերասանական (1955) և ռեժիսորական (1975) ֆակուլտետները։ 1955-1966 թվականներին աշխատել է Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ 1966 թվականից աշխատում է Երևանի դրամատիկական թատրոնում։ Լավագույն դերերից են՝ Ալեքսեյ (Վ.Վիշնևսկու «Լավատեսական ողբերգություն», 1967), Յասոն (Ժ. Անույի «Մեդեա», 1969), Պարատով (Օստրովսկու «Անօժիտը», 1970), Դոմինիկո Սորյանո (Էդ. դե Ֆիլիպպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո», 1971), Ռիչարդ Երրորդ (Շեքսպիրի «Ռիչարդ III», 1972), Թափառնիկոս (Հ. Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան», 1976)։
Հեղինակ է «Վերվարածներ» (1987) վեպի, «Երեք դիմակ» (2003) պիեսի և պատմվածքների։
Բեմադրություններից են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Էդուարդ Իսաբեկյանի դիմանկարը (Արփենիկ Նալբանդյան)
«Էդուարդ Իսաբեկյանի դիմանկարը», ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1937 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Իսաբեկյան ընտանիքի հավաքածուում ։
Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանի ստեղծագործական վաղ շրջանից պահպանված գրաֆիկական փոքրաթիվ աշխատանքներից է 1937 թվականին ստեղծված «Էդուարդ Իսաբեկյանի դիմանկարը» կտավը, որը նկարչուհին ստեղծել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիայում սովորելու տարիներին։ Դիմանկարը վկայում է Նալբանդյանի ակադեմիական հիմնավոր կրթության և տաղանդի մասին։ Մատիտանկարն աչքի է ընկնում հստակ մատիտահարվածներով և բնորդի անատոմիական ճշգրիտ կառուցվածքով։
Արփենիկ Նալբանդյանն այս աշխատանքում ներկայացրել է Էդուարդ Իսաբեկյանի խորիմաստ ու ռոմանտիկ կերպարը, որում արտացոլված է նկարչի երիտասարդ տարիների բուռն խառնվածքն ու հուզիչ ներաշխարհը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ Կատեգորիա:1937 նկարներ
Տոկոլոպի
Տոկոլոպի (Tokolopi), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Կադռինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Կադռինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կիրովկա (գյուղ, Կալինովկայի շրջան)
Կիրովկա (Кіровка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1550 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կիրովկա գյուղում բնակվում էր 645 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24,15 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 26,71 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1550 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կլիմովո (գյուղ, Յարցևսկի շրջան)
Կլիմովո (Климово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի բնակավայրեր
Հարություն Ավգերյան
Ավգերյան Հարություն (Յարութիւն Աւգերեան), հայ լեզվաբան, բառարանագիր, թարգմանիչ։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հունիսին, Անկյուրայում։ 1786 թվականին գնացել է Սուրբ Ղազար կղզի, գրեթե ամբողջ կյանքը Հարություն Ավգերյանն անցկացրել է այնտեղ։ Եղել է Ջորջ Բայրոնի հայերենի ուսուցիչը։
Տիրապետել է հունարենին, լատիներենին, եբրայերենին, իտալերենին, ֆրանսերենին, անգլերենին, հունգարերենին, գերմաներենինե թուրքերենին։ Ավգերյանի լեզվագիտական կարողությունները լիարժեք կերպով դրսևորվել են բառարանագրության բնագավառում։ Նա կազմել է ֆրանսերեն-հայերեն, հայերեն-ֆրանսերեն-թուրքերեն, անգլերեն-հայերեն, հայերեն-անգլերեն բառարանները, ձգտել հայերին հաղորդակից դարձնել Եվրոպայում գիտության նվաճումներին, օտարներին սովորեցնել հայերեն։
Աշխատություններ
Աշխատության մեջ ստուգաբանված են պարսկերենից, հունարենից և այլ լեզուներից փոխառված 124 բառ։ Ավգերյանը, Ջորջ Բայրոնի հետ, կազմել և հրատարակել է անգլերեն-հայերեն (1817), հայերեն-անգլերեն (1819) քերականության ձեռնարկներ։
Հայտնի է եղել նաև որպես հմուտ թարգմանիչ, առաջին անգամ հայերենի (գրաբար) է թարգմանել Ջ. Սիլտոնի «Դրախտկորուսեալ»-ը (1824), իտալերեն՝ Ներսես Լամբրոնացու «Ատենաբանութիուն»-ը (1812), Ներսես Շնորհալու «Հավատով խոստովանիմ»-ը (1823)։ Ձեռագիրվիճակում թողել է գերմաներեն-հայերեն և հունարեն-հայերեն բառարաններ։ Մահացել է նոյեմբերի 24-ին, Վենետիկում։
Վլադիմիր Ավրամենկո
Վլադիմիր Ավրամենկո (Владимир Петрович Авраменко, ), խորհրդային և ուկրաինացի գրաֆիկական նկարիչ։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1967), Ուկրաինայի նկարիչների միության անդամ (1979)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականի նոյեմբերի 14-ին, Ուկրաինայի ԽՍՀ-ի Կառլովկայի շրջանի Ֆեդորովկա գյուղում (այժմ՝ Պոլտավայի մարզ)։
1948 թվականին ընդունվել և 1953 թվականին ավարտել է Խարկովի ​​գեղարվեստի պետական դպրոցը։ Դասախոսը եղել է Լ. Շմատկոն։ 1957 թվականին ընդունվել և 1963 թվականին ավարտել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գրաֆիկական ֆակուլտետը՝ պրոֆեսոր Ա. Պախոմովի արվեստանոցում։
1979-ին նա դարձել է Կրիվոյ Ռոգի պետական ​​մանկավարժական ինստիտուտի արվեստի և գրաֆիկայի նորաստեղծ ֆակուլտետի հիմնադիրներից մեկը։ 1979 թվականից՝ ավագ դասախոս, 1989-1993 թվականներին՝ կերպարվեստի ամբիոնի վարիչ, դոցենտ։
1967-ից՝ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, 1979-ից՝ Ուկրաինական ԽՍՀ նկարիչների միության անդամ ։
Մահացել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Կրիվոյ Ռոգ քաղաքում։