cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տնտեսական ավելցուկ
Արտադրողի ավելցուկ
Արտադրողի ավելցուկը վերաբերում է այն լրացուցիչ օգուտներին, որոնք արտադրական գործոնների սեփականատերերը և արտադրանք մատակարարողները բերում են արտադրողներին՝ պայմանավորված արտադրության, ապրանքի մատակարարման գնի և ընթացիկ շուկայական գնի միջև եղած տարբերություններով։ Շուկայական գործարքում փաստացի ձեռք բերված գումարի և այն նվազագույն գումարի միջև տարբերությունը, որը նա պատրաստ է ընդունել արտադրության գործոնների կամ տրամադրվող ապրանքների հետ։
Արտադրողի ավելցուկի հաշվարկ
Արտադրողի ավելցուկը սովորաբար արտահայտվում է շուկայական գների գծից ցածր և առաջարկի կորից վեր գտնվող տարածքով։ Գծապատկեր 1-ում գների գծից ներքև և առաջարկի կորի վերևում գտնվող ստվերային տարածքները արտադրության զրոյի և առավելագույն արտադրանքի Q1-ի միջև ցույց են տալիս արտադրողի ավելցուկը։ Դրանց թվում՝ OP1EQ1 գնային գծից ցածր։ Սա ցույց է տալիս, որ ընդհանուր եկամուտը արտադրողի կողմից փաստացի ընդունված նվազագույն ընդհանուր վճարումն է։ S կորի տակ գտնվող OPMEQ1 տարածքը նվազագույն ընդհանուր եկամուտն է, որը արտադրողը պատրաստ է ընդունել։ Նկար 1-ում շուկայական գների գծով, արտադրողի մատակարարման գծով և կոորդինատային առանցքով պարփակված տարածքը արտադրողի ավելցուկն է։ Քանի որ OP1EQ1 ուղղանկյունը արտադրողի կողմից իրականում ստացված ընդհանուր եկամուտն է, այսինքն՝ A+B և OPMEQ տրապիզոիդը։ Նվազագույն ընդհանուր շահույթը, որը պատրաստ է ընդունել արտադրողը, այսինքն՝ B, ուստի Ա-ն արտադրողի ավելցուկն է։
Ակնհայտ է, որ արտադրողը արտադրում և վաճառում է Q1 ապրանքների որոշակի քանակություն P1 շուկայական գնով։ Արտադրողը կրճատել է ապրանքների քանակը Q1-ի համար, ինչը նշանակում է, որ արտադրողը մեծացրել է արտադրության գործոնները կամ արտադրության ծախսերը՝ համարժեք AVC·Q1-ի քանակին։ Այնուամենայնիվ, միևնույն ժամանակ արտադրողը իրականում ստանում է ընդհանուր եկամուտ, որը համարժեք է P1·Q1 ընդհանուր շուկայական գնին։ Քանի որ ՀՎՀ-ն միշտ ավելի փոքր է, քան P1-ը, 1-ին եռամսյակում ապրանքների արտադրությունից և վաճառքից, արտադրողները ոչ միայն ստանում են վաճառքից եկամուտներ, որոնք համարժեք են փոփոխական ծախսերին, այլ նաև ստանում են լրացուցիչ եկամուտ։ Ավելորդ եկամտի այս մասն արտացոլում է շուկայական փոխանակման միջոցով արտադրողների կողմից ստացվող օգուտների աճը։ Հետևաբար, տնտեսագիտության մեջ արտադրողի ավելցուկը սովորաբար օգտագործվում է արտադրողի բարեկեցությունը չափելու համար և սոցիալական բարեկեցության կարևոր մասն է։
Արտադրողի ավելցուկը սովորաբար օգտագործվում է շուկայական առաջարկում արտադրողի կողմից ձեռք բերված տնտեսական բարեկեցությունը չափելու համար։ Երբ առաջարկի գինը հաստատուն է, արտադրողի բարեկեցությունը կախված է շուկայական գնից։ Եթե ​​արտադրողը կարող է ապրանքը վաճառել ամենաբարձր գնով, ապա բարեկեցությունը ամենամեծն է։ Որպես սոցիալական բարեկեցության մաս, արտադրողի ավելցուկի չափը կախված է բազմաթիվ գործոններից։ Ընդհանուր առմամբ, երբ այլ գործոններ մնում են անփոփոխ, շուկայական գնի աճը կավելացնի արտադրողի ավելցուկը, իսկ մատակարարման գնի կամ սահմանային ինքնարժեքի նվազումը նույնպես կավելացնի արտադրողի ավելցուկը։ Եթե ​​ապրանքների ավելցուկ լինի, այսինքն՝ մարդիկ կարող են ապրանքի միայն մի մասը վաճառել շուկայական գներով, իսկ արտադրողի ավելցուկը կնվազի։
Ակնհայտ է, որ շուկայում բոլոր արտադրողների արտադրողի ավելցուկի գումարը կազմում է ամբողջ շուկայի արտադրողի ավելցուկը։ Գրաֆիկորեն այն պետք է արտահայտվի որպես շուկայական առաջարկի կորով պարփակված տարածք, շուկայական գների գիծ և կոորդինատային առանցք։
Հղումներ
Corporate Finance Institute. (2021, March 26). Consumer Surplus and Producer Surplus.
Զանգակ ազգակից
Զանգակ ազգակից, զանգակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
3-15 (30) սմ բարձրությամբ, եղանաձև ճյուղավորված միամյա գեղազարդային խոտաբույս է։ Թիանման ստորին ցողունային տերևները ձգված են ոչ պարզ երևացող կոթունի։ Կարճ կոթերով և զանգականման-ձագարաձև, կապտամանուշակագույն, հիմքում՝ դեղնավուն ծաղիկները գագաթնային են և գտնվում են ճյուղավորված ցողունների անկյուններում ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Դարբ գետի հովիտ, Արփա, Եղեգիս, Եղեգնաձոր)։ Հայաստանից բացի, աճում է նաև Նախիջևանում, Հարավային և Արևելյան Անատոլիայում, Սիրիական անապատում, Հյուսիսային Իրանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1600 մ բարձրության վրա, խճաքարոտ և ավազային թափվածքների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիս ամիսներին ։
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը պակաս է 500 քառ․ կմ-ից։ Նկատի ունենալով, որ տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պահպանություն չի իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Զանգակազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Պաստորկի
Պաստորկի (Пасторки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Միզանյութ պարունակող քսուք
Միզանյութ (այլ կերպ կարբամիդ) պարունակող քսուք, դեղանյութ, որը քսվում է մաշկին՝ մաշկի չորությունն ու քորը բուժելու նպատակով։ Օգտագործվում է այնպիսի հիվանդությունների դեպքում, ինչպիսիք են պսորիազը, դերմատիտը կամ իխթիոզը ։ Այն կարելի է օգտագործել նաև եղունգները փափկեցնելու համար ։
Մեծահասակների մոտ կարող են հանդիպել մի քանի կողմնակի ազդեցություններ ։ Այն կարող է առաջացնել մաշկի գրգռում ։ Միզանյութը մասամբ աշխատում է նաև չորացած մաշկը թուլացնելու համար ։ Պրեպարատները սովորաբար պարունակում են 5-50% միզանյութ ։
Միզանյութ պարունակող քսուքները օգտագործվում են 1940թ.-ից սկսած ։ Այն ներկայացված է ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցանկում և պատկանում է ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղերի շարքին, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահական համակարգում ։ Դեղանյութը կարելի է ձեռք բերել առանց բժշկի դեղատոմսի ։ Միացյալ թագավորությունում 10%-անոց 100գ դեղի արժեքը կազմում է 4.37 ֆունտ ։
Բժշկական կիրառություններ
Միզանյութ պարունակող քսուքը օգտագործվում է մաշկի գերեղջերացած հատվածների բնականոն վերականգնումը խթանելու համար, հատկապես այն դեպքում, երբ այդ տեղամասի լավացումը դանդաղել է տեղային մաշկային ինֆեկցիաների, մաշկի նեկրոզի, ֆիբրինոզ կամ քոր առաջացնող մասնիկների կամ մահացած մաշկի (էսխար) առկայության արդյունքում ։ Հիպերկերատոզի սպեցիֆիկ արտահայտումները, որոնց դեպքում միզանյութը օգտակար է, հանդիսանում են՝
Կողմնակի ազդեցություններ
Միզանյութ պարունակող քսուքի հիմնական կողմնակի ազդեցություններ են՝
Որոշ դեպքերում կարող են դիտվել ալերգիկ ռեակցիաներ։ Ալերգիայի նախանշաններն են մաշկի ցանը, շնչառության դժվարացումը, բերանի, դեմքի, շուրթերի կամ լեզվի այտուցները ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Միզանյութը լուծում է մաշկի եղջերային շերտի միջբջջային մատրիքսը՝ նպաստելով չորացած մաշկի թուլացմանը։ Այս ամենը հանգեցնում է նրան, որ մաշկի գերեղջերացած հատվածները փափկում են ։ Միզանյութը փափկեցնում է եղունգները և նպաստում է եղունգի թիթեղի «նորոգմանը» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաշկաբանական դեղեր Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Միզանյութեր
Ժան Վիկտոր Մորո
Ժան Վիկտոր Մարի Մորո (Jean Victor Marie Moreau, ), ֆրանսիացի զորավար։ 1789 թվականից ծառայել է Ազգային գվարդիայում։
Կենսագրություն
Առաջ է քաշվել 1792-1794 թվականների հեղափոխական պատերազմների ժամանակ։ 1793 թվականին Մորոյին շնորհվել է բրիգադային, 1794 թվականին՝ դիվիզիոն գեներալի կոչում։ Եղել է Հյուսիսային (1794 թվականից), Հռենոս-Մոզելյան (1796 թվականից), Իտալական բանակների հրամանատար, պարտության մատնել ավստրիացիներին (1795-1797, 1800 թվականին), 1799 թվականին պարտվել Ալեքսանդր Սուվորովից։
Պաշտպանել է Նապոլեոն Բոնապարտին Բրյումերի տասնութի հեղաշրջման ժամանակ։ Դեմ լինելով Բոնապարտի միանձնյա դիկտատուրային՝ թողել է ծառայությունը, սակայն կապ է պահպանել ընդդիմադիր տարրերի հետ (հիմնականում՝ միապետականների)։
1804 թվականին ձերբակալվել է, ապա՝ վտարանդվել ԱՄՆ։ 1813 թվականին Ալեքսանդր I-ի հրավերով վերադարձել է Եվրոպա, դարձել խորհրդական դաշնակից բանակների շտաբում։ Մահացու վիրավորվել է նապոլեոնյան բանակների դեմ Դրեզդենի ճակատամարտում (1813)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարշալներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի զորավարներ
Ղարաբաղի շիքյաստա
Ղարաբաղի շիքյաստա (Qarabağ şikəstəsi), ռիթմիկ ադրբեջանական մուղամներից մեկը ;
Ադրբեջանական ժողովրդական երաժշտության մեջ կա շիկեսեի երկու տեսակ՝ Քեսմե շիքյաստա և Ղարաբաղի շիքյաստա։ Ղարաբաղի շիքյաստան ի հայտ է եկել 19-րդ դարում որպես մուղամի տեսակ։ Շիքյաստա ժանրը նախ հայտնվեց աշուղ երաժշտության մեջ, այնուհետև ի հայտ եկան տարբեր տեսակներ ։
Կատարումներ
Ղարաբաղի և Քեսմե շիքյաստաները հաճախ կատարում են ադրբեջանցի խանենդեների կողմից։ Բացի նրանից, որ շիքյաստան երգել են Ադրբեջանում, այն բավականին հայտնի է եղել Ադրբեջանի սահմաններից դուրս։ Հաշվի առնելով երգի տարածվածությունը ժողովրդի շրջանում՝ մի քանի ադրբեջանցի խանանդեները խորհրդային տարիներին երգեցին շիքյաստան։
Առավել ճանաչվել ու սիրվել են Խան Շուշինսկիի, Սեյիդ Շուշեցիի, Ալիբաբա Մամեդովի, Աբուլֆաթ Ալիևի, Բյուլ-բյուլի, Առիֆ Բաբաևի կատարումները։ Մեր ժամանակներում երգը կենդանի է մնացել մարդկանց հիշողության մեջ Ալիբաբա Մամեդովի, Առիֆ Բաբաևի, Քյոնյուլ Խասիևայի, Ալիմ Գասըմովի, Շովքեթ Ալեքպերովայի կատարումներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մուղամ Կատեգորիա:Ադրբեջանի երաժշտություն
Բոբլի
Բոբլի (Бобли), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1508 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բոբլի գյուղում բնակվում էր 956 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,68 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 143,11 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1508 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նիանզա (նահանգ)
Նիանզա (Nyanza Province, Mkoa wa Nyanza), Քենիայի նախկին ութ նահանգներից մեկը, որը գտնվում է երկրի հարավ-արևմուտքում, Վիկտորիա լճի մոտակայքում։ Վարչական կենտրոնը Կիսումու քաղաքն է, Քենիայի մեծությամբ երրորդ քաղաքը։
Ստուգաբանություն
Անվանումը ծագել է բանտու տոհմի ցեղախմբերից մեկի՝ սուկումա ցեղախմբի անունից, ովքեր ապրում էին Վիկտորիա լճի տանզանիական ափին. ցեղախմբի անունը նշանակում է ջրի մեծ զանգված։
Կլիմա
Կլիման խոնավ արևադարձային է։
Բնակչություն
Բնակեցված է էթնիկական լուո ցեղախմբով և բանտուխոս տոհմերով։
Լեզուներ
Նիանզայում օգտագործվող լեզուն դոլուոն է։ Նաև տարածված են նիլոտիկսկյան լեզուն, որը սերում է Հարավային Սուդանից։
Այլ լեզուներն են` գուսի, լուխյա լեզուները, կուրիա, սուահիլի և անգլերեն։ Այլ լեզուներով խոսում են քենիական համայնքները և միգրանտները։
Մշակույթ
1980 թվականից Կիսումու քաղաքում սկսել է գործել Կիսումուի թանգարանը ։
Փաստեր
Նահանգի պատվին է անվանվել (1356) Նիանզա աստղակերպը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քենիայի բնակավայրեր
Սոյուղ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ժողովածու (485)
Ժողովածու (485), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 485 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում Գրիգոր գրիչի կողմից, ենթադրաբար Թադեի վանքում։ Ստացողը եղել է Պարոնտեր Ներսեսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22.5×15.6 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է261 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 27ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մորֆոլոգիական համալիր
Մորֆոլոգիական համալիր, ռելիեֆի մորֆոգենետիկական տիպ, երկրի մակերևույթի ծագումով միմյանց հետ կապված ձևերի օրինաչափ զուգորդում, որ հատուկ է բնական միջավայրի որոշակի տիպի։ Օրինակներ, անապատների, տունդրաների, կարստային մարզերի ռելիեֆի ձևերի համալիրներ և այլն։
Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Լիկորիս
«Լիկորիս», ծաղկավոր բույսերի ցեղ, որը բաղկացած է Ամարիլիսների (Amaryllidideae) ընտանիքի Ամարիլիսների (Amaryllidideae) ենթաընտանիքի ավելի քան 20 տեսակներից ։ Ցեղը սկզբում տարածված է եղել Հարավային և Արևելյան Ասիայում՝ Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում, Հարավային Չինաստանում, Հյուսիսային Վիետնամում, Լաոսում, Թաիլանդում, Նեպալում, Պակիստանում, Աֆղանստանում և Արևելյան Իրանում ։ Հետագայում որոշ տեսակներ բերվեցին Հյուսիսային Կարոլինա, Տեխաս և ԱՄՆ այլ հարավային նահանգներ։ Դրանց մի մասը ժամանակի ընթացքում ընտելացավ ։ Անգլերենում կոչվում են փոթորկային լիլիաներ (Hurricane lilies) կամ կլաստեր ամարալիս (Cluster amaryllis): Բացի այդ, անգլերենում «սարդի լիլիա» (spider lily) արտահայտությունը վերաբերում է Ամարիլիսների (Amaryllidideae) ընտանիքի երեք ցեղերի՝ հիմենոկալիս (Hymenocallis) , կրինում (Crinum) և հենց լիկորիս։
Լիկորիս ցեղի բույսերը սոխուկավոր բազմամյա բույսեր են։ Տերևները երկար են և բարակ, հասնում են 30-60 սմ երկարության և 0,5-2 սմ լայնության։ Ցողունը վերգետնյա է՝ 30-70 սմ բարձրությամբ։ Մեկ արմատը կարող է արտադրել 4-7 ծաղիկ, որոնք կարող են լինել սպիտակ, դեղին, նարնջագույն կամ կարմիր։ Ծաղիկները բաժանված են երկու տեսակի. երկար առէջներով, որոնք մի քանի անգամ ավելի երկար են, քան ծաղկաթերթերը, և այնպիսիք, որոնց առէջները մի փոքր են ավելի երկար, քան ծաղկաթերթերը։ Պտուղը եռաստիճան պարկուճ է, որը պարունակում է փոքր քանակությամբ սև սերմեր։ Շատ տեսակներ անպտուղ են և կարող են հայտնվել միայն վեգետատիվ եղանակով՝ խաչասերմամբ ։
Զամոշչե (գյուղ, Ստաբենսկոե գյուղական բնակավայր)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։
Լիկորիս
Տեսակների ցանկ
2014 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ փաստագրված է ավելի քան 20 տեսակների և մեկ հիբրիդի առկայություն ։
Զամոշչե (գյուղ, Ստաբենսկոե գյուղական բնակավայր)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիկորիս
Տեսակների ցանկ
Հիբրիդներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Ծաղիկ
Միխայիլ Բեկետով
Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Բեկետով (Михаил Александрович Бекетов, ), ռուս վոլեյբոլիստ, անկյունագծային։ Հասակը` 199 սմ ։ Հիմնականում հանդես է եկել մերձմոսկովյան Օդինցովո քաղաքի «Իսկրա» և Օրենբուրգի «Նեֆտյանիկ» թիմերում ։ 2001/2002 տարեշրջանում ճանաչվել է Ռուսաստանի վոլեյբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության լավագույն խաղացող ։ Ներկայումս Օդինցովոյի «Իսկրա» թիմի գլխավոր մարզիչն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Rise Like a Phoenix
Rise Like a Phoenix, ավստրիացի փոփ երգչուհի Թոմաս Նուվիրթի (առավել հայտնի է որպես Կոնչիտա Վուրստ) կատարմամբ երգ, որով նա ներկայացրել է Ավստրիան Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթում և ճանաչվել հաղթող։
Տեղեկատվություն
Երգն ընտրվել է 2014 թվականի մարտի 18-ին ներքին ընտրության արդյունքում։ Կոնչիտան այս երգով ներկայացրել է Ավստրիան Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթում, որը տեղի է ունեցել Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում։ Այս երգի շնորհիվ Կոնչիտա Վուրստը կարողացել է հաղթանակ պարգևել իր երկրին։
Շատերը նշում են, որ երգը նմանություն ունի Ջեյմս Բոնդի ֆիլմերի սաունթրեքի հետ։
Կոնչիտա Վուրստի «Rise Like a Phoenix» երգի մի քանի տարբերակներ հայտնվել են համացանցում։
Դիրք շքերթներում
2014 թվականի մայիսի 24-ի դրությամբ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթի երգեր Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթում հաղթած երգեր Կատեգորիա:Փոփ երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Աստերոիդների ցանկ (171601-171700)
Աստերոիդների ցանկ (171501-171600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (171701-171800)
|}
Վաշինգտոն շրջան (Մեն)
Վաշինգտոն շրջան (Washington County), ԱՄՆ Մեն նահանգի 16 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 8.430 կմ² է, բնակչությունը՝ 32.856 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մաքիաս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1790 թ.։
Կատեգորիա:Մենի շրջաններ
Երվանդ Կողբետլյանց
Երվանդ Գևորգի Կողբետլյանց, հայազգի մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս, գյուտարար։
1912 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1923 թվականին Սորբոնի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա՝ մաթեմատիկայի գծով։ 1912-1920 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի տարբեր բուհերում, ապա՝ Կրասնոդարի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1920-1921 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանում, 1921-1927 թվականներին՝ Սորբոնում։
1927-1933 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի երկրաֆիզիկոսների միության նախագահը։ 1933 թվականին Իրանի շահի հրավերով կազմակերպել և մինչև 1938 թվականին ղեկավարել է Թեհրանի համալսարանի մաթեմատիկայի և երկնային մեխանիկայի ամբիոնները, որի համար պարգևատրվել է Իրանի բարձրագույն «Նշան էլմի» շքանշանով։
1938 թվականին հրավիրվել է ղեկավարելու ֆրանսիական բանակի հրետանու գյուտարարական գիտխորհուրդը։ 1942-1953 թվականներին դասավանդել է ԱՄՆ-ի՝ նախ Լեյթի, ապա Կոլումբիայի համալսարաններում։ 1953-1964 թվականներին աշխատել է IBM (ԱյԲիէմ) ընկերությունում։ 1956 թվականին ընտրվել է Ռոկֆելերի ինստիտուտի անդամ։ Աշխատանքները վերաբերում են ինտեգրալ հավասարումներին, օրթոգոնալ բազմանդամներին, թվային անալիզին, ձգողականության և մագնիսականության տեսություններին, կիրառական երկրաբանությանը և այլն։ Հեղինակ է Երկրի մագնիսականության չափման ճշգրիտ սարքերի, անալոգային տեխնիկայի, գիրոսկոպիկ սարքերի վերաբերյալ մի շարք գյուտերի։ «Ստրետչ» էլեկտրոնային թվանշանային հաշվողական մեքենայի ստեղծողներից է։ Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի, ինչպես նաև մի շարք երկրների մաթեմատիկական և երկրաբանական ընկերությունների անդամ է։ Հրատարակել է մոտ հարյուր գիտական աշխատություն։
Վաղ տարիներ։ Ուսում
Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը ծնվել է 1888 թվականի փետրվարի 9-ին (21) Դոնի Նախիջևանում, վաճառական Գևորգ Մելքոնյանովիչ Կողբետլյանցի ընտանիքում։ Հայրը՝ Գևորգ Մելքոնյանովիչ Կողբետլյանցը, ունեցել է հանքեր Ռոստովի մարզում և Դոնբասում, նավեր Ազովի և Սև ծովերում, զբաղվել է շինարարական գործունեությամբ։ Մայրը՝ Հեղինե Հակոբյանը (Ելենա Յակովլևնա Խլիտչիևա), առաջին գիլդիայի վաճառական Նախիջևանի քաղաքային դումայի պատգամավոր Հակոբ Մաթեոսի Խլիչյանի (Յակով Մատվեևիչ Խլիչիև) դուստրն է եղել։ Ծնողները եղել են Հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդներ ։ Բանաստեղծուհի Մարիետա Շահինյանը Երվանդ Կողբետլյանցի հորեղբոր աղջիկն է։
1906 թվականին Երվանդ Կողբետլյանցը արծաթե մեդալով ավարտել է Դոնի Ռոստովի գիմնազիան։ Նույն թվականին մեկնել է Ֆրանսիա, ընդունվել Փարիզի համալսարանի գիտությունների ֆակուլտետի մաթեմատիկական բաժին, որտեղ սովորել է մեկ տարի։ Ընտանիքում ֆինանսական խնդիրների պատճառով Կողբետլյանցը վերադարձել է Ռուսաստան, 1907 թվականից շարունակել ուսումը Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի մաթեմատիկական բաժնում ։ Նրա ուսուցիչներն են եղել հայտնի գիտնականներ Նիկոլայ Եգորովիչ Ժուկովսկին և Դմիտրի Ֆեդորովիչ Եգորովը, ովքեր ամենամեծ ազդեցությունն են ունեցել աշակերտ Կողբետլյանցի վրա։ Համալսարանում Կողբետլյանցը գերազանց է սովորել, 1911 թվականին արժանացել է ոսկե մեդալի՝ մրցութային շարադրության համար ։ Նույն թվականին Կողբետլյանցն ամուսնացել է իր հայրենակցուհի Եվգենյա Կրասիլնիկովայի հետ։ 1912 թվականի մայիսի 29-ին Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցն ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը՝ ստանալով առաջին աստիճանի դիպլոմ։
1912 թվականի դեկտեմբերին Երվանդն ու Եվգենիան ունեցել են դուստր՝ Էլեոնորան։ Կողբետլյանցը մնացել է Մոսկվայի համալսարանի մաթեմատիկայի ամբիոնում՝ պրոֆեսորական պաշտոնի պատրաստվելու համար ։ Կողբետլյանցի առաջին գիտական հոդվածը տպագրվել է 1913 թվականին Խարկովի մաթեմատիկական ընկերության հաղորդագրություններում ։ Կողբետլյանցը հաջողությամբ հանձնել է մագիստրոսի քննությունները 1916 թվականին, հաստատվել Մոսկվայի համալսարանում որպես պրիվատ դոցենտ։ Նա սկսել է անկախ հետազոտություններ եռանկյունաչափական շարքերի տեսության վերաբերյալ, նրա հոդվածները տպագրվել են եվրոպական առաջատար գիտական ամսագրերում և հրապարակման ներկայացվել մաթեմատիկոս և մեխանիկ Պոլ-Էմիլ Ապելի կողմից։
Կյանքը Ֆրանսիայում
1917 թվականին Ռուսաստանում տեղի ունեցած հեղափոխական իրադարձությունների կապակցությամբ Երվանդ Կողբետլյանցը Մոսկվայից տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով, որոշ ժամանակ աշխատել է Դոնի համալսարանում։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Եկատերինոդար (այժմ՝ Կրասնոդար)։ Այստեղ 1919 թվականի հուլիսի 1-ին Կողբետլյանցը նշանակվել է Կուբանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի դոցենտի պաշտոնում։ 1920 թվականին Կողբետլյանցը տեղափոխվել է Երևան և հաստատվել Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսորի պաշտոնում։ Այս պաշտոնում նա մնացել է մեկ տարի, որից հետո 1921 թվականին ընտանիքի հետ գաղթել է Ֆրանսիա։
Փարիզում Ռուսաստանի ժողովրդական համալսարանը կազմակերպել է բարձրագույն մաթեմատիկայի դասընթացներ, որտեղ Կողբետլյանցը դասավանդել է ։ Միաժամանակ մաթեմատիկոս Էմիլ Բորելի ղեկավարությամբ նա զբաղվել է գիտական գործունեությամբ։ 1923 թվականին Փարիզի համալսարանում Կողբետլյանցը պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Եռանկյունաչափական և սֆերիկ շարքերի անալոգիան թվաբանական միջիններով դրանց գումարման տեսանկյունից» թեմայով։ 1920-ական թվականներին Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը զբաղվել է երկրաֆիզիկայի ուսումնասիրությամբ։ 1926 թվականին նա հորինել է ոլորակշեռքի նոր տեսակ, որը նախատեսված է եղել գրավիտացիոն պոտենցիալի երկրորդ ածանցյալները չափելու համար։ Կողբետլյանցը գյուտն արտոնագրել էր Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում, գերմանական Askania Werke ընկերությունը փորձել է կիրառել նմանատիպ վարիոմետր, սակայն այն տարածում չի ստացել։ Նույն թվականին Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը արտոնագրել է իր մյուս գյուտը` եռաչափ շախմատը (ֆրանսիական արտոնագիր՝ No 608196)։ 1927-1933 թվականներին Կողբետլյանցը եղել է Ֆրանսիայի երկրաֆիզիկոսների միության նախագահը։
Կյանքն Իրանում և ԱՄՆ-ում
1933 թվականին Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը տեղափոխվել է Պարսկաստան, վեց տարի եղել է Թեհրանի համալսարանի աստղագիտության և մաթեմատիկական վերլուծության պրոֆեսոր։ 1936 թվականին, որպես իրանական պատվիրակության անդամ, մասնակցել է Օսլոյում կայացած մաթեմատիկոսների միջազգային կոնգրեսի աշխատանքներին և զեկուցել ծանրաչափության մասին։ 1937 թվականին Թեհրանում հանդես է եկել զեկույցով մարդկության վրա արևային բծերի ազդեցության մասին։ Նույն թվականին իրանական «Le Journal de Téhéran» ֆրանսալեզու ամսագիրը հրապարակել է այդ զեկույցը։ 1939 թվականին Կողբետլյանցը Իրանի կառավարության կողմից պարգևատրվել է Արվեստի և գիտության շքանշանով։
1939 թվականին վերադարձել է Փարիզ և աշխատանքի անցել Գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնում։ Միաժամանակ նա ծառայել է որպես կամավոր ֆրանսիական բանակի հրետանային տեխնիկական բաժնում։ 1942 թվականի հուլիսի 25-ին Կողբետլյանցը ժամանել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ Նյու Յորք։ Նույն թվականին Կողբետլյանցն աշխատանքի է ընդունվել Բեթղեհեմի Լիհայի համալսարանում։ Աշխատել է որպես ասիստենտ, դասավանդել մաթեմատիկա և «Մաթեմատիկական մեթոդները երկրաֆիզիկայում» դասընթացը։ 1944 թվականին Կողբետլյանցը մասնակցել է Պոնտինիի սիմպոզիումին Հարավային Հադլիում (Մասաչուսեթս նահանգ), Mount Holyoke քոլեջում, որտեղ հանդես է եկել «Ճգնաժամերի իեզերական գործոնները մարդկության կյանքում» զեկույցով։ 1945 թվականին Կողբետլյանցը աշխատել է որպես երկրաֆիզիկական խորհրդատու Նյու Յորքի «Standard Oil» կորպորացիայում։ 1944-1954 թվականներին դասավանդել է նաև սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոցում, միևնույն ժամանակ մինչև 1967 թվականը աշխատել է որպես պրոֆեսոր Ազատ դպրոցում բարձր դասի պարապմունքներով ։ 1946 թվականից Կողբետլյանցը եղել է Կոլումբիայի համալսարանի պրոֆեսոր]։ 1948 թվականին նա արտոնագրել է իր հաջորդ գյուտը` մագնիսական դաշտի բաղադրիչների և դրանց գրադիենտների չափման օրիգինալ օպտիկա-մեխանիկական համակարգը։ 1950 թվականին Կողբետլյանցը մասնակցել է «Սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոց» փիլիսոփայական գիտաժողովին՝ «Փաստացի անսահմանությունը որպես արտացոլման գործիք» զեկույցով։
1952 թվականի հունիսին IBM կորպորացիան Կողբետլյանցին հրավիրել է դառնալու Նյու Յորքի տվյալների կենտրոնի մաթեմատիկոս խորհրդատու։ 1956 թվականին Կողբետլյանցն ընտրվում է Ռոքֆելլերի համալսարանի անդամ։ Նա Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ է, մի քանի երկրների մաթեմատիկական միությունների անդամ։ 1960 թվականին հրատարակվել է «Մաթեմատիկական մեթոդներ թվային համակարգիչների համար» կոլեկտիվ մենագրությունը, որտեղ Կողբետլյանցը գրել է «Տարրական ֆունկցիաների սերունդ» գլուխը։ Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը 1960-ականների վերջին թոշակի անցավ և տեղափոխվեց Փարիզ։ Կյանքի վերջին տարում նա արտոնագրեց 1973 թվականին արված սպորտային գյուտը՝ «Վեցանկյուն շախմատի և վեցանկյուն գո խաղը» (ֆրանսիական արտոնագիր՝ No 2216769)։
Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը մահացել է 1974 թվականի նոյեմբերի 5-ին, Փարիզում։ Թաղված է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։
Գիտական գործունեություն
Երվանդ Գևորգի Կողբետլյանցի աշխատությունները վերաբերում են ինտեգրալ հավասարումների, ուղղանկյուն բազմանդամների, թվային վերլուծության, ձգողականության և մագնիսականության տեսություններին, կիրառական երկրաբանությանը։ Կողբետլյանցը հայտնի է եռանկյունաչափական շարքերի տեսության, ձգողության տարածման արագության որոշման, թվային համակարգիչների մաթեմատիկական մեթոդների բնագավառում հայտնագործություններով։ Նա նաև հայտնի է իր բազմաթիվ գիտական և սպորտային գյուտերով, ինչպիսիք են՝ ոլորակշեռքի նոր տեսակը, որը նախատեսված է գրավիտացիոն պոտենցիալի երկրորդ ածանցյալները չափելու համար (1926), եռաչափ շախմատը (1912), թենիսի՝ խաղը երեք դաշտում, վեցանկյուն շախմատը և վեցանկյուն գո խաղը (1973)։ Շատ շախմատիստներ և գիտնականներ են աշխատել  եռաչափ շախմատի գյուտի վրա մինչև Կողբետլյանցը, բայց ի տարբերություն նրանց, բացի շախմատի խաղաքարերից, Կողբետլյանցը խաղի մեջ մտցրեց մի քանի նոր ֆիգուրներ , որոնց շնորհիվ հնարավոր դարձավ մատ հայտարարել։ Կողբետլյանցի գյուտը բաղկացած էր ութ շախմատային տախտակներից, որոնք պատրաստված էին թափանցիկ ապակուց և դրված մեկը մյուսի վերևում։ Խաղացողներն այստեղ տնօրինում էին 512 դիրք (8 × 8 × 8), որոնց միջև խաղաքարերը նույնպես վեր ու վար էին շարժվում ։
1926 թվականին Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը հայտնագործել է ոլորակշեռքի նոր տեսակ, որը նախատեսված էր Երկրի գրավիտացիոն դաշտը ուսումնասիրելու համար, որը տարբերվում էր հունգարացի երկրաֆիզիկոս Լորանդ Էթվյոշի առաջին տարբերակից։ Համակարգը ներառում է երեք զանգված՝ մեկը գտնվում է վերին մակարդակում, իսկ մյուս երկուսը՝ դրա տակ։ Պլանով այդ զանգվածները կազմում են հավասարակողմ եռանկյունի, ընդ որում սարքում կար երեք այդպիսի համակարգ։ Ոլորակշեռքի գյուտի վրա աշխատելու ընթացքում Կողբետլյանցը եկել էր այն եզրակացության, որ ոլորակշեռքները կարելի է օգտագործել գրավիտացիայի տարածման արագությունը որոշելու փորձերի ընթացքում։
1937 թվականին Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը Թեհրան ում հանդես է եկել զեկույցով մարդկության վրա արևային բծերի ազդեցության մասին՝ Ալեքսանդր Լեոնիդովիչ Չիժևսկու աշխատանքներին նմանությամբ։ Զեկույցը հրապարակվել է, սակայն տարբեր գիտնականների աշխատությունների հղումներում Չիժևսկու անունը չի եղել։ Ինքը՝ Չիժևսկին, սովորել է Մոսկվայի համալսարանում այն ժամանակ, երբ այնտեղ դասավանդել է Կողբետլյանցը։ Ներկայացման բոլորովին այլ ոճը և վերլուծված փաստերը վկայում են, որ Կողբետլյանցի զեկույցը յուրահատուկ է եղել։ ԱՄՆ-ում աշխատելու ընթացքում Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը մշակել է մատրիցաների եզակի արժեքների տարրալուծման և անկյունագծման ալգորիթմ, որը կոչվում էր «Կողբետլյանցի մեթոդ» ։ Կողբետլյանցի մեթոդը հայտնի երկկողմանի մեթոդ է քառակուսի մատրիցների եզակի արժեքների տարրալուծման համար ։
համարվում է սեփական տարրալուծում\mathbf{A}
Այս տարալուծումների արագ զուգահեռ հաշվարկների ընտրության մեթոդը կոչվում է Կողբետլյանցի մեթոդ ։ Կողբետլյանցի մեթոդը մեծ ուշադրության է արժանացել գիտնականների կողմից, քանի որ դրա արդյունավետությունը որպես զուգահեռ մեթոդ նաև հնարավոր է ընդարձակվել տարբեր այլ տարրալուծումների վրա ։
Ֆուրիե-Լագերի շարքի համար Կողբետլյանցի աշխատություններում պայմաններ են ստեղծվել կետում, Չեզարոյի միջինների ինչպես նաև որոշ կշռված լեբեգյան տարածությունների միջինների նմանության համար ։ Երվանդ Գևորգովիչ Կողբետլյանցը 100-ից ավելի հրատարակված գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ երկրաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Wahrheit oder Pflicht
Տեսահոլովակներ
Կատեգորիա:2004 ալբոմներ Կատեգորիա:Oomph! ալբոմներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու ալբոմներ
Ռիուգե-Սուուրյարվ
Ռիուգե-Սուուրյարվ (Rõuge Suurjärv), քաղցրահամ լիճ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում, երկրի հարավ-արևելքում։ Հաանյա բարձրավայրից հյուսիս արևմուտք։
Ռիուգե-Սուուրյարվը Էստոնիայի ամենախորը լիճն է (38 մ), միջին խորությունը կազմում է 11,9 մ, իսկ մակերեսը՝ 13,5 հա։ Սնուցվում է աղբյուրներից։
Հանրաճանաչ հանգստի վայր է։ Լճի ափին, Ռիուգե գյուղում է գտնվում Սբ. Մարիայի եկեղեցին (XVIII դար)։ Ոչ հեռու են գտնվում հինավուրց Ռիուգե քաղաքատեղին (VI - XI դդ.)։
Կատեգորիա:Էստոնիայի լճեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Օյմյակոնի սարահարթ
Օյմյակոնի սարահարթ (Оймяконское плоскогорье, Өймөкөөн үрдэлэ), Ցանա–Օյմյակոնի բարձրավանդակի մասը Ինդիգիրկա գետի ավազանում, Ռուսաստանի Դաշնության Սախա-Յակուտիայի Հանրապետությունում, Սունտար Խայատ և Տաս Կիստաբիտ լեռնաշղթաների միջև։ Տիրապետում են ցածր լեռնային զանգվածները և բլրաշարերը (բարձրությունը՝ մինչև 2000 մ)։ Կազմված է ավազաքարերից և թերթաքարերից, կան գրանիտային ներժայթուկներ։ Ծածկված է կուենու նոսր անտառներով, 1200 մ-ից բարձր՝ լեռնային տունդրայով։
Օյմյակոնի իջվածքում է գտնվում Հյուսիսային կիսագնդի ցրտի բևեռը (միջին ջերմաստիճանը մինչև –50 °C է, բացարձակ նվազագույնը՝ մոտ –70 °C)։
Կատեգորիա:Սարահարթեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրական օբյեկտներ
Ժողովածու (1439)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(4381) Ուենոհարա
(4381) Ուենոհարա (Uenohara), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 22-ին Նոբուհիրո Կավասատոյի կողմից Ուենոհարաում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,025335 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7828 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2679 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1922,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187303 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նոբուհիրո Կավասատոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բիելինա
Բիելինա (Bijeljina / Бијељина, Бијељина / Bijeljina, Bijeljina), քաղաք Սերբիայի Հանրապետությունում Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմում։ Գտնվում է Դրինա և Սավա գետերի մոտակայքում։ Բիելինա շրջանի կենտրոնն է, Սեմբերիա աշխարհագրական շրջանի գլխավոր քաղաքը։
Պատմություն
Հայտնաբերված ամենահին բնակավայրերը պատկանում են նեոլիթի ժամանակաշրջանին՝ մ.թ.ա. 5-4-րդ դարերին, ինչպես նաև բրոնզի դարի էնեոլիթին և ավելի ուշ։
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի դրությամբ Բիելինա համայնքում բնակվում էր 96 988 մարդ, 60 բնակավայրում։
Բոսնիական պատերազմի ժամանակ իսլամադավան բնակչության մեծ մասը լքել է Բիելինան, միևնույն ժամանակ մեծ թվով սերբեր Բոսնիայի այլ քաղաքներից բնակություն են հաստատել քաղաքում։ Բիելինան զգալի օգնություն ցուցաբերեց Սարաևոյից, Տուզլայից և Զենիցայից, ինչպես նաև Բոսնիայի այլ շրջաններից սերբացի փախստականներին։ 1992-1995 թվականներին Բոսնիայի պատերազմի ժամանակ Բիելինան որոշ ժամանակով գրավված է եղել մուսուլմանների կողմից։
Քաղաքի բնակչությունը 2013 թվականի մարդահամարի տվյալմներով կազմում էր 45 291 մարդ, համայնքներում՝ 114 663 մարդ։
Օրիոլ (Բուշ դյու Ռոնի գավառ)
Օրիոլ (Auriol), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում :
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 11764 մարդ, բնակչության խտությունը` 263.53 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 44.64 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ-արևելք, Մարսել քաղաքից` 23 կմ արևելք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 7945 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 5742-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 2203: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,3 %: 5742 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 5124 անձ (2694 տղամարդ և 2430 կին): Գործազուրկ են եղել 618 անձ (312 տղամարդ և 306 կին): 2203 անաշխատունակներից 813-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 643-ը` թոշակառուներ, իսկ 747-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆարհանդա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաթմանի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Բիթլիսի լեռնաշղթա
Զամոշչե (գյուղ, Վոլկովսկոե գյուղական բնակավայր)
Զամոշչե (Замощье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 241 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոմիտաս (երաժշտական ընկերություն)
«Կոմիտաս», երաժշտական ընկերություն Թիֆլիսում։
Պատմություն
«Կոմիտասի» գործունեությանը մասնակցել են Թիֆլիսում ստեղծագործող հայ երաժիշտներ Ռ. Մելիքյանը, Հ. Հովհաննիսյանը, Ա. Այվազյանը, Ա. Բաբալյանը, Մ. Բարաթովան, Մ. Տիգրանովա-Տեր-Մարտիրոսյանը և ուրիշներ, հաճախ՝ նաև բանաստեղծներ Հ. Թումանյանը, Ս. Գորոդեցկին։
«Կոմիտաս» երաժշտական ընկերությունը գործել է մինչև 1922 թվականը։
Կատեգորիա:Հայկական ընկերություններ
Չերնացկոե (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Չերնացկոե (Чернацьке), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերնացկոե գյուղում բնակվում էր 811 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մաբոկո
Մաբոկո (Maboko Island ), կղզի, որը գտնվում է Քենիայի հարավում` Նյանզա նահանգում` Վիկտորիա (լիճ) Վինամ ծովածոցի հյուսիսարևելյան մասում` ԿԻսումու նավահանգստից արևմուտք։ Կղզու երկարությունը 1,8 կմ. է, իսկ լայնությունը 1 կմ.: Մաբոկո կղզում կան միջին միոցենի նստվածքներ, որոնք 15-16 միլիոն տարեկան են։ 1930-ական թվականներին հայտնաբերվել են բրածոներ, այդ թվում նաև վիկտորիապիտեկ տեսակին պատկանող կապիկների մնացորդներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի կղզիներ
Տրամաբանութիւն (1967)
Տրամաբանութիւն (1967), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1967 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,5X15 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 181 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի՝ 3ա (ԺԹ դ.) :
Յորք շրջան (Մեն)
Կատեգորիա:Մենի շրջաններ
Պաստրիխովո
Պաստրիխովո (Пастрихово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կաստիլյեխա դել Կամպո
Կաստիլյեխա դել Կամպո (Castilleja del Campo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 16 կմ2։ Բնակչությունը՝ 653 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 33 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Ուլուփունար
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Եվգենյա Մռավինա
Եվգենյա Կոնստանտինովնա Մռավինա, ռուս օպերային երգչուհի (սոպրանո)։
Կենսագրություն
Սովորել է Պետերբուրգում, Բեռլինում, Փարիզում։ 1886-1898 թվականներին՝ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնի մեներգչուհի։
Մռավինան ռուսական վոկալ դպրոցի խոշորագույն ներկայացուցիչներից է։
Երգել է Ձյունանուշիկ (Ռիմսկի-Կորսակովի «Ձյունանուշիկ»), Լյուդմիլա, Անտոնիդա (Գլինկայի «Ռուսլան և Լյուդմիլա», «Իվան Սուսանին»), Ռոզինա (Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ») և այլն։
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս սոպրանոներ
Հարություն Ալփիար
Հարություն Ալփիար, հայ լրագրող և երգիծագիր։
Կենսագրություն
Սովորել է Կ. Պոլսի Արամյան և Շահնազարյան վարժարաններում։ Ապրել է Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Եգիպտոսում։ Կահիրեում հրատարակել է «Փարոս» (1896-1898, 1901-1902) երգիծական թերթը։ Աշխատակցել է Զմյուռնիայի և Կ. Պոլսի թերթերին («Արևելյան մամուլ», «Մասիս», «Սուրհանդակ», «Մանզումեի էֆքյար», «Ժամանակ», «Հայ գրականութիւն», ևն)։ Աշխատակցել է նաև թուրքերեն «Քալեմ» երգիծաթերթին, վերջինիս մեջ գրելով ֆրանսերեն ֆելիետոններ։ Եղել է Կ. Պոլսի ազգային պատրիարքարանի քարտուղար։ Գրել է երգիծական քրոնիկներ և նովելներ առօրյա հարցերի մասին։ Հրատարակել է «Առաջին անգամը։ Ֆանթէզի նորավէպ» (1908, Կ. Պոլիս), «Որքան տևելու է։ Շոգ-մոգ» (1909, Կ. Պոլիս), «Ֆանթազիօ» (1913, Կ. Պոլիս), «Քմայքի ծաղիկներ։ Զուարթ գրականութիւն» (1917, Կ. Պոլիս) ժողովածուները։ Ստորագրել է նաև Ռատամես, Քրիզանթեմ ծածկանուններով։
Եկվորները
«Եկվորները» (Les Visiteurs) ֆրանսիական կինոկատակերգություն, ռեժիսոր Ժան Մարի Պուարյեի ֆիլմը։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարներն են ֆրանսիական կինոյի նշանավոր աստղեր՝ Ժան Ռենոն և Քրիստեան Կլավյեն։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները զարգանում են 1122 թ.-ին՝ Ֆրանսիայում։ Կոմս Գոդֆրուա դը Մոնմիրայը չար վհուկի անեծքի ներգործությամբ սպանում է իր հարսնացուի հորը։ Գոդֆրուան դիմում է մեծ հրաշագործ Էվսեբիուսի օգնությանը, որը նրան առաջարկում է ժամանակի միջանցներով հետ գնալ և ուղղել սխալը։ Դե Մոնմիրայը համաձայնվում է հրաշագործի առաջարկի հետ և վերջինիս սխալի պատճառով հայտնվում են մեր օրերի 90-ական թթ.։ Իսկ ХХ դարում նրանց սպասում էր բազմաթիվ արկածներ և հանդիպում իրենց սերնդի ներկայացուցիչների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին
Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի
Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի, կառուցվող երկաթուղի, որը կկապի Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի գործող երկաթուղային ճանապարհները։ Նախագիծը իրականցվում է «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի շրջանակներում, որի նպատակն է Ռուսաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, Հնդկաստանի և Օմանի տրանսպորտա-տեղեկատվական մայրուղիների ինտեգրացիան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի երկաթուղիներ Կատեգորիա:Իրանի երկաթուղիներ
Մայաների ճարտարապետություն
Մայաների ճարտարապետություն, Հին Ամերիկայի դասական ժամանակաշրջանի մշակույթի զարգացման օջախներից մեկում ստեղծված ճարտարապետություն։ Առավել կարևոր կենտրոնները գտնվել են Յուկատան թերակղզու հարավային մասում, որոնցից հնագույնները Տիկալ և Վաչակատուն քաղաքներն էին։ Մայայի քաղաքներն հանդես են բերում ընդհանրական գծեր Մեքսիկայի սարահարթի քաղաքների հետ։ Նրանք բոլորն էլ ունեին փայտաշեն կամ ճյուղերից գործված բնակելի տներով շրջապատված պաշտամունքային-վարչական կենտրոններ՝ երբեմն բաղկացած մի քանի հրապարակների շուրջ դասավորված տարբեր ժամանակներում կառուցված, սակայն միմյանց հետ հորինվածքով կապված կառուցվածքներից (բուրգեր, տաճարներ, կոթողներ և այլն)։ Որոշ տարբերությունները, որ կան, վերաբերում է շինարվեստի կիրառությանը։ Որպես կապակցող նյութ՝ օգտագործել են կրաշաղախը, հակաերկրաշարժային փայտյա գոտիները (քարե պատերի շարքում) և մի շարք այլ նորույթներ։ Բուրգերի միջուկը լցվում էր հողով ու խճով ու կապակցվում կրաշաղախով։ Երեսապատումը կատարվում էր քարով կամ սվաղի շերտով, որը հետո ծածկվում էր կարմիր կամ սպիտակ ներկով։ Ճանապարհները պատրաստված էին տոփանված և կրաշաղախով պատված խճով ։ ։
Նյութեր
Մայաների ճարտարապետական շենքերը հիմնականում կառուցվել են կրաքարից։ Շինարարության մեջ օգտագործվել է ցեմենտ, որը ստացել են կրի, ավազի և ջրի խառնուրդից։ Ադ խառնուրդին ավելացնելով քարի փոշի՝ ստացել են սվաղի տեսակ, որն օգտագործել են պատերը և առաստաղը ծածկելու համար, այնուհետև դրա վրա նկարել են հիերոգլիֆներ և պատկերներ։
Զարգացման պատմությունը
Մայաների ճարտարապետությունն ի հայտ է եկել այսպես կոչված ձևավորվող ժամանակաշրջանում։ Այդ ժամանակ այն զարգացել է այլ մշակույթների ուժեղ ազդեցության տակ։ Այդ ժամանակների շինությունները սովորական խրճիթներ էին, որոնք գտնվել են ցածր հենահարթակների վրա դրանք ջրհեղեղներից պաշտպանելու համար, կառուցվել են առանց պատուհանների և մեկ դռնով։ Նույնիսկ տաճարները, քահանաների և առաջնորդների տները սկզբում մյուս խրճիթներից տարբերվել են միայն հենահարթակի բարձրությյամբ և պատերի՝ քարվ կամ սվաղով երեսպատմամբ։
Ուշ նախադասական դարաշրջանում ի հայտ են եկել իրար վրա տեղադրված մի քանի հենահարթակներից կազմված աստիճանաձև բուրգեր։ Նման կառույցի օրինակ է E-VII բուրգը Վաշակտուն քաղաքում։ E-VII բուրգը եղել է փոքր և աստիճանաձև։ Աստիճանները բոլոր կողմերից տանում էին դեպի բուրգ, դրանք եզրազարդված են եղել բազրիքներով, ինչպես նաև զարդարված էին յագուարի հսկայական դիմակներով, որ պատրաստված էին ալեբաստրից։ Յագուարը պատրաստվել է օլմեկյանի ոճով, հետևաբար եղել է կախյալ արվեստի օրինակ։ Բուրգը երեսպատված էր սվաղով։ Չնայած բուրգը բավական հարուստ զարդարանքներ է ունեցել, վերևի տաճարը եղել է սովորական խրճիթ և ժամանակի  ընթացքում փլուզվել է։
Մայաների ճարտարապետությունը ծաղկում է ապրել դասական դարաշրջանում, երբ ամենուր կառուցվել են արարողակարգային համալիրներ (հայտնի են որպես ակրոպոլներ), որոնք իրենց կազմում ունեցել են պալատներ, բուրգեր և նույնիսկ գնդակի խաղալու հրապարակներ։
Շենքերի տարրեր
Բոլոր պալատների և տաճարների մուտքերի շուրջը, պատերին կամ սյուներին, պահպանվել են միատեսակ քարե օղակների նմանվող տարրեր։ Ժամանակին դրանք օգտագործվել են պարանների ամրացման  համար, որոնք պահում էին րպես դուռ ծառայող ծածկերը։ Որոշ շենքերի կառուցման ժամանակ  օգտագործվել են նաև պատերի վրայի բարձրաքանդակներն անձևրից և քամուց պաշտպանող դեպի առաջ թեքված ծածկեր։
«Մայաների կամաըր», որը նաև հայտնի է «կեղծ կամար» կամ «աստիճանաձև կամար» անվամբ, ինչպես նաև «կեղծ կամարը» կիրառվել է տանիքի նեղացման ժամանակ։ Սահմանների փոքրացումը լայն կիրառություն ունեցավ աղյուսների հատուկ երեսպատման միջեցով, որի արդյունքում աղյուսների յուրաքանչյուր շարքը փոքր ինչ դուրս եկավ վերին հատվածից։ Պատերը այնքան էին նեղացնում մինչև առաստաղի վրա մնար փոքրիկ անցք, որը ծածկում էին սալաքարով։
Շինության տեսակներ
Մայաների հայտնի կառույցներից մեկը տաճարն է։  Բուրգերի գագաթների վրա (դրանց բարձրությունը հասնում էր 50-60 մետր) տեղադրվեցին տաճարներ, որոնք պատկերում էին մի լեռ, որտեղ ըստ Մայաների համոզմունքների գտնվում էին նրանց նախնիների քարանձավները։   Այդ իսկ պատճառով բուրգերում հաճախ եղել են դամբարաններ, որոնք գտնվում էին բուրգի տակ կամ բուրգում (երբեմն դամբարանները գտնվում էին հենց տաճարների հատակների տակ, իսկ երբեմն բուրգերը  կառուցված էին բնական քարանձավների վրա)։ Տաճարների նկարները նախատեսված էին քարանձավներից դուրս գալու համար։ Երկար աստիճանները տանում էին դեպի տաճարներ։ Հիմնականում տաճարները քառակուսի էին և բավականին մոտ, ունեին մեկ կամ մի քանի դուռ և առանց պատուհանների։  Տաճարների առանձնահատկությունն էր այսպես կոչված «տանիքի գագաթները»։ Այն կառուցվել է տաճարի տանիքին։ Որպես կանոն, տաճարի դեկորատիվ բոլոր զարդարանքների մեծ մասը գտնվում էին տանիքի գագաթի վրա։ Դա բարձրահասակ կառույց էր, որի նպատակը երկնքին մոտենալու գաղափարն ու տաճարի ուղղահայացության ընդգծումն է։
Որոշ քաղաքներում տեղակայված էի դիտարաններ։ Աստղադիտարանները կլոր կամ քառակուսի աստիճաններով աշտարակներ էին, որոնք տանում էին դեպի դիտարանների սենյակներ։
Մայաների քաղաքներում կային այսպես կոչված պալատներ։ Այդ շինությունների նպատակը հստակ սահմանված չէ, ամենայն հավանականությամբ դրանք ծառայել են ազնվականներին և քահանաներին։ Պալատները, որպես կանոն գտնվում էին հատուկ հարթակներում և դրանցում կային մի քանի տարածքներ։ Նրանք բոլորը ունեին մեկ հարկ բացի մեկ կառույցից։ Դրանց մեջ պատուհան չկար, սենյակները հաճախ այնպես էին տեղակայված, որ դրանց միջև անցումների համակարգը նման էր լաբիրինթոսի (բացառված չէ, որ այն ստեղծվել է քարանձավների նման պալատներ դարձնելու նպատակով)։
Տարբեր ոճեր
Մայաների ճարտարապետության մեծ մասը իր բոլոր քաղաքների կենտրոններում պահպանում է նույն ճարտարապետական տեսքը, բայց շրջանները որոշ չափով տարբերվում էին։
Պետենի ոճ
Պետենի ոճին բնորոշ է բուրգերի պատերի և աստիճանների թեքությունը։ Պետեյնի «տանիքի գագաթները» չափազանց մեծ էին, որպեսզի դրանք ամուր լինեն տաճարների պատերը շատ հաստ էին կառուցում, դրանք ունենում էին երբեմն 7 մետր հաստություն։ Նման ճարտարապետությունը դրսից  տպավորություն էր թողնում ժողովրդի վրա, բայց դրա թերությունը չափազանց փոքր տարածք էր տաճարների ներսում, երբեմն ազատ տարածության լայնությունը այնտեղ հասնում էր մեկ մետրի ։  Նաև Պետենի ճարտարապետությունը  արտաքինից բնութագրվում էր սանդուղքներով և  կտորներով դիմակների զարդարանքներով   պատրաստված հսկայական  շենքերի։
Պալենկե
Պալենկեի գլխավոր խումբը կառուցապատվել է մի հովտում, որի միջով թաղակապ թունելով հոսում է լեռնային Օտալում գետակը։ Սրա Արևմտյան հովտում պալատ-տաճարային հրապարակն էր տեղավորված, արևելյան կողմի հրապարակը շրջապատված էր միանման տաճարներով, որոնք միաժամանակ քուրմերի ու առաջնորդների դամբարաններն էին։ Դրանցից մեկը պահպանվել է այսպես կոչված արձանագրությունների տաճարում (7-րդ դար)։ Այս բուրգանման տաճարները հավանաբար նվիրված էին մահացածների պաշտամունքին։
Պալենկեի ավերակները հայտնի են XVIII դարից և բազմիցս հետազոտվել են։ ХХ տաճարում հայտնաբերվել է դամբարան, իսկ ХIX տաճարում՝ գրություններով և բարձրաքանդակներով զոհասեղան, որի վրա պատկերված է եղել Պակալեյ տիրակալի թոռը ։
Տիկալ քաղաք
Քաղաքը հիմնադրված էր անջրդի ու անտառաշատ մի հովտում։ Պեղումներով բացված կենտրոնի 3 խորը ձորակներով բաժանված և մոտ 16 կմ քառակուսի տարածության վրա տեղադրված են ճանապարհներով միմյանց հետ կապված կառուցվածքների 9 խմբեր։ Իրարից բավականաչափ հեռու այս խմբերի կառուցվածքներն ունեն միևնույն դիրքորոշումը երկրի կողմերի  նկատմամբ։ Բացի  այդ, խմբերի հիմնական շենքերի ճակատներն ուղղված են միմյանց կողմը։ Այդպիսի դասավորություն ունեն Տիկալի գլխավոր ճակատի կողմի լայն աստիճաններով 6 մեծ տաճարները։ Շենքերը հիմնականում խմբավորված են մեծ բուրգերի շուրջը։ Սրանց մոտի պալատները ենթադրաբար պատկանում են քուրմերին։ Բուրգերից մի քանիսը տեղադրված են թեք տեղանքի վրա և հինգհարկանի են։ Սենյակները, որ կեղծ թաղերով են, լուսավորվում են դռների բացվածքի միջոցով։ Տիկալի տաճարները աշտարակաձև էին ու չափազանց բարձր (4-րդ դարով թվագրված մի տաճար ունեցել է մոտ 70 մետր բարձրություն)։ Մի կողմից թեք աստիճանները քուրմերին տանում էին դեպի գագաթ։ Տաճարների առաջ պատրաստված էին ուղղանկյուն հարթակներ, որոնց վրա կանգնեցված էին քանդակազարդ կոթողներ։
Վաչկատուն
Վաչկատուն քաղաքում բուրգերը խիստ բազմազան են։ Գլխավոր հրապարակում գտնված տաճարներից մեկը, լինելով գետնահայաց (ուներ ընդամենը 8 մ բարձրություն), երկու առանցքների նկատմամբ խիստ սիմետրիկ հորինվածք ուներ, ու չորս ճակատները միանման էին։ Բոլոր կողմերից կային դեպի գագաթը տանող աստիճաններ (որը բացառություն է Հին Ամերիկայի այս տիպի կառուցվածքներում)։ Վաչկատուն նույն խմբում էր աստղադիտական համալիրը, որում չորս տաճարները տեղադրված էին այնպես, որ իրենցով ֆիքսում էին ամառային ու ձմեռային արևադարձը և գարնային ու աշնանային գիշերահավասարը։