cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդ
Իսրայել
2007 թվականի կեսերին, իր գործունեության մեկ տարվա ընթացքում, խորհուրդն ընդունել է 10 բանաձև՝ քննադատելով Իսրայելին, որը, Corriere della Sera թերթի արտահայտությամբ, դարձել է «նկատողություն ստացող միակ երկիրը» ։
Նրա նման միակողմանի ուղղվածությունը բացասաբար է գնահատվել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունի կողմից, որը 2007 թվականի հունիսին հայտարարել էր, որ ինքը հիասթափված է խորհրդի որոշումից՝ առանձնացնել միայն մեկ յուրահատուկ տարածաշրջան՝ մնացած աշխարհում մարդու իրավունքների խախտումների մեղադրանքների մասշտաբների վերաբերյալ ։
2007 թվականի սեպտեմբերին Դորա Ռոմուլուս Կոստեան, որը խորհրդի նախագահ է ընտրվել 2007 թվականի հունիսին մեկ տարի ժամկետով, ճանաչեց ՄԱԿ-ի բանաձևերի ոչ օբյեկտիվությունը Իսրայելի նկատմամբ և այն, որ «համաշխարհային համաժողովի գործողությունները հաճախ միակողմանի են և հաշվի են առնում միայն Պաղեստինյան դիրքորոշումը»։ Նա նաև խոստովանել է, որ խորհուրդը օբյեկտիվ գնահատական չի տվել հակամարտության երկու կողմերի գործողություններին և հայտարարել է իրավիճակը փոխելու իր մտադրության մասին ։
Այնուամենայնիվ, 2008 թվականի փետրվարին խորհրդի փորձագետ Դյուգարդը հայտարարեց, որ Իսրայելն ինքն է հրահրում այդ հակամարտությունը։ Խորհրդի համար պատրաստված իր զեկույցում Դյուգարդը պնդում էր, որ Մերձավոր Արևելքում ահաբեկչությունը «իսրայելական օկուպացիայի և Հարավաֆրիկյան ապարտեիդ հիշեցնող օրենքների անխուսափելի հետևանքն է»։ Զեկույցում նա «անօրինական» է համարել Իսրայելի գործողությունները, ինչպիսիք են ․
ՄԱԿ-ի ժնևյան ներկայացուցչությանը կից Իսրայելի դեսպան Իցհակ Լևանոն վրդովմունքով է արձագանքել Դյուգարդի զեկույցին ․"«Ալ Քաիդա»-ի և պաղեստինցի ահաբեկիչների միջև կապն այն է, որ նրանք բոլորը միտումնավոր ոչնչացնում են քաղաքացիական բնակչությանը՝ սպանելու համար։ Եվ այն, որ պրոֆեսոր Դյուգարդն անտեսում է այդ էական փաստը, ցույց է տալիս օբյեկտիվ գնահատականների նրա անկարողությունը։"Ավելի վաղ Դյուգարդը հրապարակավ հայտարարել էր, որ «իր անմիջական պարտականությունների մեջ է մտնում միայն Իսրայելի գործողությունների» վերլուծությունը։ 2008 թվականի հունվարի 20-ին Նյու Յորք թայմս թերթում հրապարակված հոդվածում Դյուգարդը, մասնավորապես, մեղադրել Է Իսրայելին Գազայի հատվածի բնակիչներին կոլեկտիվ պատժելու մեջ Իսրայելի շրջափակման կապակցությամբ՝ այն անվանելով «միջազգային հումանիտար իրավունքի խախտում» ։
Դյուգարդի այս կարծիքը վիճարկել է պրոֆեսոր Աբրահամ Բելը, համարելով, որ տվյալ դեպքում Դյուգարդը «միանգամից մի քանի սխալ է թույլ տվել» Նախ՝ միջազգային իրավունքը ոչ մի երկրից, այդ թվում՝ Իսրայելից չի պահանջում, որ անկախ կարգավիճակ ունեցող տարածքի հետ սահմանը, որտեղ ապրում է թշնամական տրամադրված բնակչությունը, բաց լինի։
Երկրորդ՝ թշնամու հարձակումներին ի պատասխան ձեռնարկված հակամիջոցները միջազգային օրենսդրությամբ չեն որակվում որպես «կոլեկտիվ պատիժ»։
Եվ երրորդ, եթե պարոն Դյուգարդը խոսում է այդ մասին, հանուն արդարության նա պետք է նման քննադատություն ուղղեր նաև Եգիպտոսին, որը նույնպես փաստացի փակում Է Գազայի պաղեստինցիների առջև իր սահմանները։ Եվ այն, ինչ նա չի արել, միայն ընդգծում է Իսրայելի հանդեպ նրա վերաբերմունքի կողմնակալությունը։2008 թվականի վերջին խորհրդի փորձագետի պաշտոնից հեռանալուց հետո Դյուգարդը 2009 թվականի սկզբին ներգրավվեց Արաբական պետությունների լիգայի կողմից՝ որպես նրա կոմիտեի նախագահ, որը հաստատում է «ենթադրյալ ռազմական հանցագործությունների», ինչպես նաև մարդկության դեմ հանցագործությունների փաստերը, որոնք Իսրայելի կողմից կատարվել են «Ձուլածո արճիճ» ռազմական գործողության ընթացքում ։
2008 թվականի վերջին խորհուրդը գործողությունների ծրագիր էր ընդունել Իսրայելի համար, որը բաղկացած էր 99 քայլերից՝ Մերձավոր Արևելքում իրավիճակի բարելավման համար։ Գործողությունների ծրագիրը ներառում էր Գազայի հատվածի շրջափակման դադարեցում, բաժանարար պատնեշի ոչնչացում, պաղեստինցիների ձերբակալությունների դադարեցում, հրեաների և Սամարիայի բնակավայրերի վերացում, ինչպես նաև իսրայելական բանտերից պաղեստինցի բանտարկյալների, այդ թվում՝ ահաբեկիչների ազատ արձակում։ Պաղեստինյան տարածքներում մարդու իրավունքների հարցով ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող Ռիչարդ Ֆալկի կարծիքով՝ Գազայի հատվածի շրջափակումը պաղեստինցիների կոլեկտիվ պատիժն է Իսրայելի կողմից և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն, որը պետք է հետաքննվի ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանի կողմից։ Տեղեկատվական գործակալության իսրայելական խմբագրություն «NEWSru.com»-ում նշվում է, որ Գազայի հատվածի շրջափակման քննարկման ընթացքում ելույթ են ունեցել Իրանի, Սիրիայի և Եգիպտոսի ներկայացուցիչները, իսկ ԱՄՆ ներկայացուցիչը խոսք չի ստացել ։ Խորհրդի որոշման մեջ հիշատակումներ չեն եղել Գազայի հատվածից Իսրայելի հրթիռային գնդակոծությունների և զինվոր Գիլադ Շալիտեի առևանգման մասին, այն ժամանակ «արդեն ավելի քան 900 օր է, ինչ Գազայի հատվածում պահվում է պաղեստինցի ահաբեկիչների կողմից» ։
2009 թվականի հունվարի 12-ին խորհուրդն ընդունել Է s-9/1 բանաձևը, որով որոշում է ընդունվել «ստեղծել արտակարգ անկախ հետաքննության միջազգային հանձնաժողով, որի նպատակն է ուսումնասիրել մարդու իրավունքների և միջազգային հումանիտար օրենքների բոլոր խախտումները, որոնք իրագործվել են բռնազավթող տերության, Իսրայելի, Պաղեստինի ժողովրդի դեմ, հատկապես Գազայի օկուպացված հատվածում ընթացիկ ագրեսիայի կապակցությամբ, և կոչ անել Իսրայելին չխոչընդոտել հետաքննությանը և լիովին համագործակցել հանձնաժողովի հետ» ։
Իսրայելը հրաժարվել է համագործակցել հանձնաժողովի հետ, չնայած նրա համառ խնդրանքներին, պատճառաբանելով, որ հանձնաժողովի պաշտոնական մանդատը նախատեսում է միայն իսրայելական կողմի գործողությունների հետաքննություն։ Դրա հետ մեկտեղ ՄԱԿ-ում Իսրայելի մշտական ներկայացուցիչ դեսպան Յաարն ընդգծել է, որ Իսրայելը կարծում է, որ բոլոր հնարավոր խախտումները պետք է հետաքննվեն, իսկ մեղավորները՝ պատիժ կրեն ։
2009 թվականին, «ձուլված կապար» գործողության արդյունքներով, խորհրդի և ՄԱԿ-ի հովանու ներքո, ընդհանուր առմամբ, ստեղծվել է «Գոլդսթոունի հանձնաժողով»։ 2009 թվականի սեպտեմբերին նա ներկայացրեց «Մարդու իրավունքները Պաղեստինում և արաբական այլ գրավյալ տարածքներում զեկույցը․ Գազայի հակամարտության հետաքննության ՄԱԿ-ի հանձնաժողովի զեկույցը» ։ Զեկույցում Իսրայելն ու Համաս կազմակերպությունը մեղադրվում էին ռազմական հանցագործությունների մեջ։
Նրա հրապարակումից հետո զեկույցը, մասնավորապես, քննադատության է ենթարկվել ինչպես իսրայելական, այնպես էլ անկախ աղբյուրների կողմից Իսրայելի հասցեին չափազանցված մեղադրանքների համար, իսկ հաշվետվության հրապարակումից մեկուկես տարի անց ինքը՝ Գոլդսթոունը, 2011 թվականի ապրիլի 2-ին գրել Է Washington Post-ի իր հոդվածում, մասնավորապես, որ «հաշվետվություն պատվիրած ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդը հակաիսրայելական է տրամադրված եղել» և որ «զեկույցը պատվիրած ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդը ամեն բան արել է այն հակաիսրայելական դարձնելու համար»․"«Եթե ես իմանայի այն, ինչ հիմա գիտեմ Գոլդսթոունի զեկույցը այլ փաստաթուղթ կլիներ»։"Ի թիվս այլ բաների, Գոլդսթոունը հրաժարվել Է Իսրայելի մեղադրանքներից այն մասին, որ նա միտումնավոր թիրախ է ընտրել քաղաքացիական բնակչությանը և ասել է, որ սխալ է ՀԱՄԱՍ-ին խնդրել հետաքննել իր գործողությունները ։
2012 թվականի մարտին խորհուրդը բանաձև ընդունեց «պաղեստինցիների իրավունքների վրա հրեական բնակավայրերի ազդեցության գործոնների սահմանման մասին» հանձնաժողովի ստեղծման մասին։ Այդ բանաձևին դեմ է քվեարկել միայն ԱՄՆ-ն՝ հայտարարելով, որ «լրջորեն մտահոգված է Իսրայելի դեմ խորհրդի կողմնակալությամբ», ձեռնպահ են մնացել Չեխիան, Իտալիան, Կոստա Ռիկան, Ռումինիան, Բուլղարիան, Լեհաստանը և Իսպանիան։ Բանաձևի ընդունումը զայրույթ է առաջացրել Իսրայելում։ Վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է, որ Իսրայելի դեմ տրամադրված ավտոմատ մեծամասնությամբ խորհուրդը «երեսպաշտ է»։ Իսրայելի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ խորհուրդը «վերջնականապես վերածվել է քաղաքական շահերի առաջմղման գործիքի, այլ ոչ թե քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանության», և որ «մերձավորարևելյան մյուս երկրներում մարդու իրավունքների պարբերական խախտումների ֆոնին ՄԱԿ-ի խորհրդի որոշումն ուղղակի ծիծաղելի է թվում»։ ԱԳ նախարար Ավիգդոր Լիբերմանը հայտարարել է, որ ինքը կքննարկի խորհրդում Իսրայելի դեսպանին հետ կանչելու և այդ կազմակերպության հետ կապերը խզելու հարցը  ։
Բացի այդ, Իսրայելը քննադատել է խորհրդի մտադրությունը՝ ամբիոն տալ ՀԱՄԱՍ-ի ներկայացուցչին, որը մի շարք երկրներում ճանաչվել է ահաբեկչական կազմակերպություն ։
2013 թվականի մարտին Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1998) Ուիլյամ Դևիդ Թրիմբլը Հյուսիսային Իռլանդիայից քննադատել էր Իսրայելին ընտրական մոտեցման համար, մասնավորապես, Իսրայելի բնակավայրերի հետաքննության վերաբերյալ իր կարծիքով սխալ զեկույցի կապակցությամբ և Խորհրդի գործունեությունն ընդհանուր առմամբ գնահատելով որպես տարածաշրջանում խաղաղության ձեռքբերմանը խոչընդոտող ։
2013 թվականի հունիսին ՄԱԿ-ի փորձագետ Ռիչարդ Ֆալկի «պաղեստինցիների իրավունքների խախտումների մասին» զեկույցը ճանաչվել էր հակաիսրայելական և դատապարտվել եմ և ԱՄՆ պատվիրակությունների կողմից։ ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչը պահանջել է Ֆալկի հրաժարականը (ավելի վաղ նույն առաջարկով հանդես էր գալիս Կանադայի ներկայացուցիչը)։ Իսրայելի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ «Ֆալկը մարմնավորում է խորհրդի բարոյական սնանկությունը» ։ Սիմոն Վիզենտալի կենտրոնի «2013 թվականի հակասեմական մեջբերումների Թոփ-10» վարկանիշում Ռ. Ֆալկի մեջբերումը, ով Իսրայելին մեղադրել է «ցեղասպանական մտադրությունների» մեջ, զբաղեցրել է երրորդ տեղը ։
ԱՄՆ-ի և Իսրայելի դիրքորոշում
2018 թվականի հունիսի 19-ին Միացյալ Նահանգները հայտարարեց խորհրդի կազմից «դուրս գալու» մասին։ ՄԱԿ-ում ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ Նիկի Հեյլին խորհուրդը «կեղծավոր կազմակերպություն» է անվանել, որը թխում է միայն սեփական շահերի համար և մարդու իրավունքները «ծաղրի է վերածում» ։ Ավելի վաղ ԱՄՆ-ն բազմիցս խորհրդին մեղադրել էր «քրոնիկ հակաիսրայելական միտումների» մեջ ։
Քանի որ ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն ընտրվում է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում քվեարկության արդյունքում, և ԱՄՆ-ի լիազորությունների վերջին երեք ժամկետներն ընտրվում էին ՉՄԻՀ-ում, իրականում խոսքը ոչ թե ԱՄՆ-ի «դուրս գալու», այլ մարդու իրավունքների խորհրդի ընտրություններում իր թեկնածությունը չտրամադրելու մասին է։
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն շնորհակալություն է հայտնել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհրդից ԱՄՆ-ի դուրս գալու համար ։ Դրանից հետո Իսրայելը նույնպես դադարեցրել է իր մասնակցությունը խորհրդին ։
Համընդհանուր պարբերական ակնարկ (ՀՊԱ)
ՀՊԱ-ն ստեղծվել է ՄԱԿ-ի գլխավոր վեհաժողովի 2006 թվականի մարտի 15-ի 60/251 բանաձևին համապատասխան, որի համաձայն ստեղծվել է նաև մարդու իրավունքների խորհուրդը։ Այն թույլ է տվել ստեղծել և թույլ է տալիս պահպանել ՄԱԿ-ի անդամ յուրաքանչյուր երկրում մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակի ամբողջական պատկերը։ ՀՊԱ-ն թույլ է տալիս գնահատել որևէ երկրում տիրող իրավիճակը նաև այն իրավունքներով, որոնց վերաբերյալ հատուկ պայմանագրերին այդ երկիրը չի մասնակցում։
ՀՊԱ-ն կազմվում է համապատասխան պետության կառավարության, այդ պետությունում գործող ՀԿ-ների և աշխատանքային խմբի անդամ պետությունների հանձնարարականների հիման վրա։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ 2012 թվականի դրությամբ ավարտվում է ՀՊԱ-ի միայն երկրորդ փուլը, դեռևս դժվար է դատել այդ մեխանիզմի արդյունավետության մասին հեռավոր հեռանկարում։ Այնուամենայնիվ, կարելի է գնահատել առաջընթացը յուրաքանչյուր պետությունում մարդու իրավունքների այս կամ այն ստանդարտների իրականացման ուղղությամբ։ Դրա համար բավական է համեմատել նախորդ ՀՊԱ-ում շարադրված դիտողությունները երկրում տիրող իրավիճակի հետ։ ՀՊԱ-ն մի տեսակ բնորոշ է այն պետության, որը նրան տալիս են ՄԱԿ-ի մյուս անդամները։ Ակնհայտ է, որ նման բնութագիրն ազդում է պետության իմիջի վրա համաշխարհային հանրության աչքերում, ինչը լավ խթան է ազգային օրենսդրության և պրակտիկայի բարեփոխման ճանապարհին հետագա առաջխաղացման համար։
Քննադատություն
Արդեն 2006 թվականին Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպության կողմից Խորհրդի առաջին կազմի մեջ այնպիսի երկրների ընտրությունը, ինչպիսիք են Կուբան, Չինաստանը, Սաուդյան Արաբիան, Պակիստանը և Ադրբեջանը, բացասական գնահատական է ստացել։ Նա նաև կասկածներ է հայտնել Ռուսաստանի վերաբերյալ ։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանը խորհրդի 2006 թվականի նիստում ասել է, որ նա «շատ ուշադիր հետևում է Իսրայելին» և կոչ է արել նրա անդամներին «վերջապես ուշադրություն դարձնել Սուդանի ողբերգությանը, և դադարեցնել հոգատարությունը բացառապես պաղեստինցիների խնդիրների մասին»։ Նա նշել է, որ աշխարհում կան նաև այլ խնդիրներ, որոնք պահանջում են խորհրդի ուշադրությունը ։
2007 թվականին նման հայտարարություն է արել ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Բուշը, որը մարդու իրավունքների պաշտպանության խորհուրդին կոչ է արել դադարեցնել Իսրայելին վերաբերվել այնպես, կարծես նա աշխարհի միակ երկիրն է, այդ իրավունքները խախտող, և ասել, որ խորհուրդը չի արձագանքում «Հավանայից մինչև Կարակաս, Փհենյան և Թեհրան ռեժիմների ճնշումներին՝ իր քննադատությունը հղելով բացառապես Իսրայելին»։
2007 թվականի մարտին ելույթ ունենալով խորհրդի նիստում ՝ UN Watch կազմակերպության գործադիր տնօրեն Գիլել Նոյերը մեղադրել է ինչպես իր նախորդին՝ մարդու իրավունքների հանձնաժողովին, այնպես էլ խորհրդին այն սկզբունքների մոռացման մեջ, որոնցով առաջնորդվել են Հանձնաժողովի այնպիսի ստեղծողներ, ինչպիսիք են Էլեոնորա Ռուզվելտը, Ռենե Կասենը և ուրիշներ, «կանանց նկատմամբ կտտանքների, հալածանքների և բռնության նկատմամբ» անտարբերության մեջ աշխարհի շատ մասերում՝ հայտարարելով ․"Ինչպես մի անգամ ասել է Թրումենը, խորհուրդը դարձել է «անիմաստ և անօգուտ»։ Բայց դա այնքան էլ ճշգրիտ սահմանում չէ։ Այս խորհուրդը ինչ-որ բան, այնուամենայնիվ, արել է, նա մեկ բանաձև է ընդունել մյուսի հետևից՝ մեղադրելով մեկ պետության՝ Իսրայելին։"2008 թվականին, ելույթ ունենալով Հերցլի խորհրդաժողովում, Նիդեռլանդների արտաքին գործերի նախարար Մաքսիմ Վերհագենը քննադատել Է Իսրայելի դեմ խորհրդի գործողությունները, մասնավորապես, ասելով. «ՄԱԿ-ում Իսրայելի դատապարտումը դարձել է սովորական, այն դեպքում, երբ ՀԱՄԱՍ-ի ահաբեկչությունը կամ ընդհանրապես չի հիշատակվում, կամ՝ կոդավորված լեզվով»։
2010 թվականի հունիսին Ներկայացուցիչների պալատի 33 անդամներ ԱՄՆ-ի վերադարձը խորհրդին համարել են 2009 թվականին աշխարհում մարդու իրավունքների ճանաչման քայլ և կոչ են արել դուրս գալ դրանից։ Դրանցից մեկը Սքոթ Գարեթն է, ասել է, որ Խորհուրդն անտեսում է մարդու իրավունքների խախտումները՝ խորհուրդը անվանելով «կեղծավոր կազմակերպություն», որոնց բանաձևերի մեծ մասը նվիրված է Իսրայելի դատապարտմանը, իսկ ԱՄՆ-ի ներդրումները՝ հարկատուների փողերը յուրացնելուն ։
2011 թվականին, դեռ խորհրդի հերթական ընտրություններից առաջ, «UN Watch» կազմակերպությունը զգուշացրել էր, որ «17 թեկնածու երկրներից միայն 10-ն են բավարարում անհրաժեշտ պահանջները»։ Նրա կարծիքով՝ Կոնգոյում, Քուվեյթում և Նիկարագուայում, Բուրկինա Ֆասոյում, Հնդկաստանում, Ինդոնեզիայում և Ֆիլիպիններում մարդու իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իրավիճակն առնվազն «կասկածներ է առաջացնում»։ Freedom House կազմակերպության կարծիքով՝ խորհրդի ներկայիս կազմում «47 պետություններից միայն 20-ը կարելի է համարել ազատ և ժողովրդավարական» ։
Ըստ իսրայելական լրատվական գործակալության խմբագրության NEWSru.com մարդու իրավունքների խորհրդի հեղինակությունը «հասել է ռեկորդային ցածր մակարդակի», քանի որ նրա գոյության 7 տարիների ընթացքում Խորհրդի կողմից ընդունված ավելի քան 30 հակաիսրայելական բանաձևի դեպքում նա նման բանաձևեր չի ընդունել Քենիայի, Սուդանի և Մյանմարի կոտորածների կապակցությամբ ։
Mignews-ի վերլուծական մեկնաբան Իրինա Պետրովայի կարծիքով՝ խորհրդում «ազդանշան են տալիս այն երկրներին, որոնք իրենք են մեղավոր քաղաքացիական իրավունքների խախտմամբ» ։
ԱՄՆ կոնգրեսական Սթիվ Ռոթմանը «հեգնանքի գագաթնակետն է համարել այն, որ խորհուրդը հնարավոր է համարում անհամաչափ և  անարդարացիորեն քննադատել Իսրայելին՝ ուշադրություն չդարձնելով իր անդամներից շատերի մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումներին»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական իրավապաշտպան կազմակերպություններ Կատեգորիա:2006 հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի օրգաններ Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան (դիրիժոր)
Կենսագրություն
1928-1930 թվականներին սովորել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայում։ 1921-1931 թվականներին, ընդհատումներով՝ Թիֆլիսի օպերայի և բալետի թատրոնի կոնցերտմայստեր, ապա՝ դիրիժոր։ 1924 թվականին Լենինականի օպերա-օպերետային խմբում ղեկավարել է Գունոյի «Ֆաուստ», Բիզեի «Կարմեն», Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» օպերաները, 1929 թվականին և 1932 թվականին համերգներով հանդես է եկել Երևանում։ 1931-1953 թվականներին՝ Մոսկվայի Մեծ թատրոնի դիրիժոր, 1953-1962 թվականներին՝ գլխավոր դիրիժոր։ Մելիք-Փաշաևը ղեկավարել է Վերդիի «Աիդա», «Օթելլո», «Ֆալստաֆ», Բեթհովենի «Ֆիդելիո», Պրոկոֆևի «Պատերազմ և խաղաղություն», Գլինկայի «Իվան Սուսանին», Բորոդինի «Իշխան Իգոր», Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» և «Չերևիչկի» (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ՝ 1942), Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով», Ռոսսինիի «Վիլհելմ Թել» (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ՝ 1943) և այլ օպերաներ։ Գրել է «Տասներկուերորդ գիշեր» (ըստ Շեքսպիրի) օպերան, սիմֆոնիա, ռոմանսներ։
1939 թվականին եղել է Մոսկվայում կայացած հայկական առաջին տասնօրյակի երաժշտական ղեկավար, 1956 թվականին՝ 2-րդ տասնօրյակի խորհրդատու։ 1958 թվականին Մեծ թատրոնի հետ հանդես է եկել Երևանում, ներկայացումներ ղեկավարել Պրահայի, Օստրավայի, Լոնդոնի, Բուդապեշտի և այլ քաղաքների օպերային թատրոններում։ Մելիք-Փաշաևի արվեստին բնորոշ են ոճի նուրբ զգացողությունը, վառ արտահայտչականությունը, երկի զգացմունքային մեկնաբանությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիրիժորներ Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Լիդիա Ֆալկոն
Լիդիա Ֆալկոն Օ՛Նիլ (Lidia Falcón O'Neill, ), իսպանացի քաղաքական գործիչ, գրող, Ժուռնալիստ։ Եղել է իրավագիտության, դրամատիկական արվեստի, ժուռնալիստիկայի բնագավառների մասնագետ՝ համապատասխան բարձրագույն կրթությամբ, ունեցել է փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։ Աչքի է ընկել հատկապես կանանց իրավունքների համար եռանդուն, անձնուրաց պայքարով, որ մղել է իսպանական ժողովրդի համար բարդ ու դժվարին մի ժամանակաշրջանում, երբ ֆրանկոյական բռնապետությունից անցում էր կատարվում դեպի ժողովրդավարություն։
Անդամակցել է Կատալոնիայի միավորված սոցիալիստական կուսակցությանը (PSUC-ին), իր քաղաքական հայացքների պատճառով գեներալ Ֆրանկոյի բռնապետական վարչակարգի իշխանության տարիներին հալածանքների է ենթարկվել ու տառապանքներ կրել ։ 1976 թվականին ստեղծել է «Բարսելոնի ֆեմինիստական կոլեկտիվ» անվանումը կրող կազմակերպությունը , ձեռնամուխ եղել Vindicación feminista ամսագրի կանոնավոր լույսընծայման գործին, հիմնադրել Ediciones de Feminismo հրատարակչական տունը։ 1977 թվականին հիմնել է Հեղափոխական ֆեմինիստական կազմակերպությունը (Revolutionary Feminist Organization), որի հիմքի վրա հետագայում կազմավորվել է Իսպանիայի ֆեմինիստական կուսակցությունը։ 1979 թվականից ղեկավարել է Poder y libertad ամսագրի հրատարակման աշխատանքները ։
Կենսագրություն
Լիդիայի մայրը՝ Էնրիկետա Օ՛Նիլը, ֆրանկոյական վարչակարգի օրոք աշխատել է գրաքննության բնագավառում ։ Մայրական կողմի տատը՝ Ռեգինա դե Լամոն (գրական կեղծանունը՝ Նորա Ավանտե) և մորաքույրը՝ Կառլոտա Օ՛Նիլը (կեղծանունը՝ Լաուրա դե Նովես), գրողներ էին, ուստի զարմանալի չէ, որ Լիդիան արդեն տասներկու տարեկան հասակում դարձել է թատերախաղի հեղինակ։ Նրա կնքահայրը՝ Խոսե Բեռնաբե Օլիվան, որ Բարսելոնի գրաքննչական դեպարտամենտի շեֆն էր և կառլիստ քաղաքական գործիչ, միջնորդել, օգնել է, որ Լիդիան երիտասարդ տարիքից իր կարիերան սկսի ժուռնալիստիկայի ասպարեզում ։
Գեներալ Ֆրանկոյի բռնապետական վարչակարգի դեմ ըմբոստանալու պատճառով Լիդիա Ֆալկոնը 1974 թվականի սեպտեմբերին ձերբակալվել է և բանտարկված պահվել մինչև 1975 թվականի հունիս ամիսը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին գրողներ Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կին թատերագիրներ Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին լրագրողներ Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Կին վիպասաններ
Ժողովածու (3526)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ամանորը Ռումինիայում
Ամանորը Ռումինիայում (Anul Nou, Անուլ Նոու), պետական տոն, որը ռումինացիների կողմից նշվում է՝ համապատասխան գրիգորյան օրացույցի՝ դեկտեմբերի 31-ի լույս հունվարի 1-ի գիշերը։ Չնայած նրան, որ Ռումինիան ուղղափառ երկիր է, Սուրբ Ծնունդն այստեղ նախորդում է Նոր տարուն և նշվում է դեկտեմբերի 24-ի լույս 25-ի գիշերը։ Ռումինական Ձմեռ պապին անվանում են Մոշ Կրեչուն։ Սուրբծննդյան ավանդույթները երկրում սերտորեն կապված են ամանորյա ավանդույթների հետ։ Նոր տարին Ռումինիայում հաճախ անվանում են փոքր սուրբ ծնունդ ։
Ռումինական ժողովրդական սովորույթներ
Ռումինական առասպելի համաձայն՝ հովիվ Կրեչունի ընտանիքը հյուրընկալել է Կույս Մարիամին։ Մարիամը երեխա է ունեցել և Մոշ Կրեչունը Մարիամին և իր երեխային կաթ ու պանիր է նվիրել։ Այդ օրվանից Սուրբ Մոշ Կրեչունը երեխաներին նվերներ է բաժանում։ Ավանդաբար Նոր տարվա տոնակատարությունները տեղի են ունենում ընտանիքի կամ մոտ ընկերների շրջանում ամանորյա սեղանի շուրջ։ Վերջերս երիտասարդույթունը նախընտրում է ավելի մեծ ու աղմկոտ վայրեր և երեկույթներ, որ կազմակերպվում են քաղաքի կենտրոնում։ Ամանորի առավոտյան ռումինացի 3-ից 12 տարեկան երեխաները շրջում են հարևան տներով։ Երեխաները թակում են տների դռները, երգեր են կատարում և տանտերերին երջանկություն ու երկար տարիների կյանք մաղթում։ Դրա փոխարեն նրանք նվեր են ստանում խնձոր, կոնֆետներ, գումար ։
Ռումինական առասպելների համաձայն՝ Նոր տարվա նախօրեին երկինքը բացվում է, այդ իսկ պատճառով կարելի է ցանկացած երազանաք պահել։ Նոր տարում լավ բերք ստանալու համար ընդունված է «պլուգոշոր» իրականցնել։ Այդ օրը տղաները անցնում են հարևան տներով ու բակերով և երգում առաջիկա հողագործական աշխատանքների մասին երգեր, քանի որ գարունը Ռումինիայում բավականին շուտ է գալիս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամանորն աշխարհում Կատեգորիա:Ռումինիայի տոներ
Մանազկերտ
Մանազկերտ, գյուղաքաղաք Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Ապահունիք գավառում, Արածանիի միջին հոսանքում, ձախ ափին։
Եղել է Ապահունիք գավառի կենտրոնը, Մանավազյան նախարարների աթոռանիստը։
Մանազկերտի դաշտը պատված է հարթ, մի քանի շերտից բաղկացած սև քարերով։ Մատենագրության մեջ Մանազկերտը հիշատակված է որպես գյուղ, գյուղաքաղաք կամ բերդաքաղաք։
Հայկական հնագույն ավանդության համաձայն, մ.թ.ա. 2020 թվականին՝ Հայկ Նահապետի որդի Մանավազը հիմնադրել է Մանազկերտը և անվանել Մանավազակերտ, որը հետագայում կրճատ ձևով կոչվել է Մանազկերտ։ Ենթադրվում է նաև, որ Մանազկերտը Վանի առաջին թագավոր Արամեի նույն Արզաշկուն մայրաքաղաքն է՝ հիմնադրված մթա 9-րդ դարի առաջին կեսին։ Ենթադրվում է, որ Մանազկերտը հիմնադրել է Մենուա Հայկազունի թագավորը (մ.թ.ա. մոտ 810-778)։
Այստեղ պահպանվել են Մենուայի սեպագիր մի քանի արձանագրություններ, որոնք զետեղված են ուրարտական արձանագրությունների ժողովածուներում։ Մինչև IV դ Մանազկերտին տիրել են Մանավազյանները։ Այս տոհմի բնաջնջումից հետո Հայոց թագավոր Խոսրով Բ Կոտակը Մանազկերտը գավառով հանդերձ, պարգևել է Աղբիանոսյան տոհմին, որը Մանազկերտը դարձել է եպիսկոպոսանիստ քաղաք։ Բյուզանդական Հովհաննես Սկիլիցես պատմագիր (XI դ) հաղորդում է, որ Մանազկերտը եղել է ամենաամուր և անառիկ քաղաք ամբողջ Հայաստանում և ունեցել է սև քարից կառուցած եռաշար, աշտարակավոր ամրակուռ պարիսպներ՝ 5 դարպասներով։
Ֆուձիմի (ավան)
Ֆուձիմի (富士見町), ավան Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Ավանի ամբողջ մակերեսը կազմում է 144,66 կմ², բնակչությունը՝ 14 914 մարդ, իսկ խտությունը 103,10 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Ավանը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Տինո, Ինա, Հոկուտո քաղաքների, Մինովա ավանի և Հարա գյուղի հետ ։
Մանազկերտ
XI-XIII դդ Մանազկերտը Շահ ի-Արմենների ամիրայության երկրորդ կենտրոնն էր և իր նշանակությամբ զիջում էր միայն աթոռանիստ Խլաթ քաղաքին։ Մանազկերտում զարգացած են եղել արհեստները, ներքին ու արտաքին առևտուրը։ Արածանիի հովտով ու Մանազկերտի դաշտով անցող ճանապարհով այն կապված էր Հայաստանի մի շարք քաղաքների հետ։
Ֆուձիմի (ավան)
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 14 914 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտությունը՝ 103,10 մարդ/կմ²։
Սիմվոլիզմ
Ավանի ծառը համարվում է Bétula platyphýlla-ն, ծաղիկը՝ հովտաշուշանը ։
Մանազկերտ
1915 թվականին ունեցել է 5000 բնակիչ, մեծ մասամբ՝ հայեր, որոնք զբաղվել են հացահատիկի մշակությամբ, մասամբ՝ առևտրով և արհեստագործությամբ։
Ֆուձիմի (ավան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Մանազկերտ
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո վերածվել է անշուք գյուղի։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնից հետո Մանազկերտի հայ բնակչությունը ևս ենթարկվեց կոտորածների ու տեղահանման, և այնտեղ դադարեց հայկական կյանքը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Տուրուբերանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ապահունիք գավառի բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Մուտոլովո
Մուտոլովո (Муттолово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բրուկս շրջան (Տեխաս)
Բրուկս շրջան (Brooks County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2008 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 7949 մարդ ։ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 7223 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Ֆալֆուրիաս բնակավայրը ։
Պատմություն
Բրուկս շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1911 թվականին Ստար շրջանից։ Շրջանն իր անվանումը ստացել է տեխասյան ռեյնջեր և նահանգի լեգիսլատուրայի անդամ Ջեյմս Աբիջահ Բրուկսի պատվին։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Բրուկս շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2440 կմ², որից 2440 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 0,78 կմ²-ն կամ 0,03 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Բնակչություն
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Պասեկա (գյուղ, Կրոլևեցի շրջան)
Պասեկա (Пасіка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պասեկա գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ծռգետ (Արծկե-Ալջավազի գավառ)
Ծռգետ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկեի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կոշարովսկի գյուղական խորհուրդ (Կոնոտոպսկի շրջան)
Կոշարովսկի գյուղական խորհուրդ  (Кошарівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կոշարովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1089 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Ջոն Սքոֆիլդ
Ջոն Սքոֆիլդ (John Scofield, ), ամերիկացի ջազային կիթառահար, երգահան։
Կարիերա
Կիթառահար Ջոն Սքոֆիլդը իր հայտնիությունը ձեռք է բերել բազմաթիվ տարիների ընթացքում նվագելով տարբեր ջազային ոճերում։ Նա Պաթ Մեթենիի և Բիլ Ֆրիզելի հետ միասին համարվում է ժամանակակից ջազային կիթառահարների «մեծ եռյակի» ներկայացուցիչներից մեկը։ Սքոֆիլդը առաջնակարգ ջազային իմպրովիզատոր է, որի երաժշտությունը հաճախ գտնվում է փոստ-բոպ, ֆյուժն և սոուլ-ջազ ոճերի միջև ։ Նրա վաղ կուռքերն էին Չակ Բերրին, Ալբերտ Քինգը և Բի Բի Քինգը։ Նա սկսել է կիթառ նվագել Կոնեկտիկուտում դպրոցական տարիների ընթացքում, 1970-1973 թվականները սովորել է Բերքլի երաժշտական քոլեջում և նվագել է ռոքնռոլ։ Ջոն Սքոֆիլդի երաժշտական կյանքում կարևոր իրադարձություն տեղի է ունեցել 1974 թվականին, երբ Միք Գուդրիկի առաջարկով նա ներառվել է Ջերի Մալիգանի և Չետ Բեյքերի նվագախմբում Կարնեգի Հոլում կայանալիք համերգում նվագելու համար։ Դրանից հետո Սքոֆիլդը երկու տարով դարձել է Բիլլի Քոբեմի-Ջորջ Դյուկի խմբի անդամ։ 1977 թվականին նա ձայնագրվել է Չարլզ Մինգուսի քառյակի և Լիբմանի կվինտետի (Liebman's Qintet) հետ ։ 1977 թվականին Սքոֆիլդը ստեղծել է իր խումբը, որը հաջողությամբ շրջագայում էր Եվրոպայում և ձայնագրել առաջին «John Scofield Live» ալբոմը։
Այնուհետև 1980 թվականին Սքոֆիլդը ստեղծել է այլ հիանալի խումբ Սթիվ Սվելոուի (Steve Swallow) և Ադամ Նուսբաումի (Adam Nussbaum) հետ։ Այդ կազմով ձայնագրվել են երեք շատ կարևոր և հաջող ալբոմ։ Սքոֆիլդի կարիերան կտրուկ փոխվեց, երբ նա 1982 թվականին միացել է Մայլզ Դևիսին։ 1982-85 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Սքոֆիլդը ձայնագրվում և շրջագայում էր Դևիսի հետ։
Կենսագրություն
Սքոֆիլդը կիթառ նվագում է 11 տարեկանից։ Որոշ ժամանակ սովորել է Բերքլի երաժշտական քոլեջում, սակայն ուսումն անավարտ է մնացել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազային կիթառահարներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Խաչատուր Ջուղայեցի
Խաչատուր Ջուղայեցի (հայրանունը՝ Իսահակ (ծննդյան. և մահվան թվականներն անհայտ)), XVIII դարի հայ պատմագիր։ Ծնվել է Նոր Ջուղայում (Իրան) և սովորել է տեղի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքում։ Հետագայում դարձել է հոգևորական ու ձեռնադրվել աբեղա։ Հայկական պատմագրական աղբյուրների տեղեկությունների հիման վրա գրել է «Պատմություն Պարսից» երկը՝ սկսելով Աքեմենյան Կյուրոս II Մեծից (մ. թ. ա. 550 - 530) և ավարտել զենդ Քերիմ խանի տիրակալությամբ (1760-1779)։ Վերջինիս գործունեությանն ավելի մեծ տեղ է հատկացրել, որովհետև ժամանակակից և ականատես է դեպքերին, մինչդեռ հին պատմությունը շարադրել է երբեմն բավարարվելով գահակալների ու նրանց տարեթվերի սոսկ հիշատակմամբ։ Իրանի պատմության հետ շաղկապված՝ գրքում բավականին տեղ է տրված նաև հայերին, առանձնապես XVII դարի սկզբին Հայաստանից Իրան՝ շահ Աբբաս I-ի կազմակերպած հայերի բռնագաղթին, Նոր Ջուղայի հիմնադրմանը, նրա կյանքին, հոգևոր առաջնորդների կենսագրությանը, Խաչատուր Կեսարացու լուսավորական գործունեությանը, դերձակ Թումիկի (Թոմաս) աղանդավորական շարժմանը և այլն։ Խաչատուր Ջուղայեցու երկը հատկապես կարևոր աղբյուր է Քերիմ խանի ժամանակաշրջանի, Նոր Ջուղայի հայ համայնքի և Թումիկի շարժման պատմության ուսումնասիրման համար։ Խաչատուր Ջուղայեցին վախճանվել է Բասրայում (այժմ՝ Իրաքում)՝ Հնդկաստան մեկնելու ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Վիլյամ Ջեյմս Լինթոն
Վիլյամ Ջեյմս Լինթոն (William James Linton), անգլիացի նկարիչ և նկարազարդող, գրել է հուշագրություններ, վեպեր և բանաստեղծություններ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լոնդոնում, սովորել փորագրիչ Գ․ Վ․ Բոնների մոտ։ Դեռ երիտասարդ տարիքում ճանաչում է ձեռք բերել պոլիտիպաժների համար արված նկարներով։ Կյանքի ընթացքում մեծ քանակությամբ նկարազարդումներ է արել անգլիական և հյուսիսամերիկյան գրքերի ու ամսագրերի համար։ Նա է նկարազարդել «Փայտի վրա փորագրության պատմությունը» «The Illustrated London News» ամսագրի համար (1846-47 թվականներ), «Մահացած անգլիացի գեղանկարիչների ստեղծագործությունները» լոնդոնյան գեղարվեստական ընկերության համար (1860 թվական), Բրայանտի «Տարիների ընթացքը», նրա «Տանատոպսիս» պոեմը և այլ գրողների տարբեր գործեր։
Հիանալի աշխատել է ոչ միայն մատիտով, այլև ջրաներկով։ Լինթոնն իր ժամանակի ամենաշնորհալի նկարիչներից էր, արվեստի տեսաբան և պատմաբան, բազմաթիվ դեմոկրատական ամսագրերի խմբագիր և հրատարակիչ, քաղաքական պայքարի ակտիվ մասնակից։
Նա ամենախոշոր չարտիստական բանաստեղծներից և հրապարակախոսներից մեկն է եղել, չարտիստական մամուլում առաջին անգամ տպագրվել է 1839 թվականին։ Նրա սուր քաղաքական բանաստեղծությունները և պոեմները «Սպարտակ» (Spartacus) կեղծանվամբ տպագրվել են գրեթե բոլոր չարտիստական ամսագրերում ու թերթերում, ընդհուպ մինչև 1853 թվականը՝ փաստացի մինչև այն պահը, քանի դեռ գոյատևել է չարտիզմը։ Գրել է հոդվածաշար Ջուզեպպե Մացցինիի կյանքի և հայացքների մասին՝ սոցիալիստական ուղղվածություն ունեցող «Կարմիր հանրապետական» (The Red Republican) չարտիստական թերթի համար, ինչպես նաև Թոմաս Փեյնի կենսագրությունը։
Լինթոնի անունը հայտնի է եղել նաև նախահեղափոխական Ռուսաստանում, բայց ոչ չարտիստական հայացքների ու չարտիստական գրականության պատճառով։ Այն սովորաբար ասոցացվում էր Գերցենի անվան հետ։ Լինթոնն անգլերեն է թարգմանել Գերցենի մի քանի աշխատանքները, այդ թվում՝ ստվար հատվածներ «Եղելություններ և խոհեր» հուշավեպից, աջակցել է Ազատ ռուսական տպարանի ստեղծմանը և բազմիցս պաշտպանել այն անգլիական ռեակցիոն մամուլի հարձակումներից։ Գերցենի խնդրանքով «Բևեռային աստղ» ալմանախի շապիկի և տիտղոսաթերթի համար Լինթոնն ստեղծել է կախաղան հանված հինգ դեկաբրիստների՝ Կոնդրատի Ռիլեևի, Բեստուժև–Ռումին]ի, [[Սերգեյ Մուրավյով-Ապոստոլի, Պավել Պեստելի և Պյոտր Կախովսկիի կիսադեմների պատկերները։ Քանի որ 30 տարի առաջ զոհված ապստամբության ղեկավարների նմանությունը վերականգնել հնարավոր չէր, դիմանկարները պատկերվել են պայմանական ձևով և նմանեցված են եղել անտիկ մեդալիոնների։
Գերցենի մահից հետո Լինթոնը հրապարակել է իր հիշողությունները ռուս դեմոկրատ հեղափոխականի մասին, որոնք հետագայում տեղ են գտել «Եվրոպացի հանրապետականները» գրքում։
1867 թվականին Լինթոնը մեկնել է Նյու Յորք և շուտով տեղափոխվել Նյու Հեյվեն։
Ստեղծագործություն
Առավել հայտնի է Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» պիեսի տասներկու գունավոր նկարազարդումների շարքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Չարտիզմ Կատեգորիա:Բրիտանացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փորագրիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի բուսաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Երգի և պարի բալթիական փառատոն
Երգի ու պարի բալթիական տոն (Vispārējie Dziesmu un Deju svētki, Dainų ir šokių šventės, laulupidu), Լատվիայի, Լիտվայի ու Էստոնիայի ազգային տոն։ Երգի ու պարի բալթիական փառատոններն անցկացվում են հինգ տարին մեկ (Լիտվայում չորս տարին մեկ) և դառնում են երգչախմբային ժողովրդական արվեստի ցուցադրության եզրափակումը, որին մասնակցում են երկրի լավագույն երգչախմբերը, որ հաղթել էին մրցույթի շրջանային փուլում ։ Փառատոնը համաշխարհային բանավոր ու հոգևոր ժառանգության գլուխգործոցներից է։
Լատվիա
Երգի ու պարի փառատոնի անցկացումը Լատվիայում արդեն վերածվել է ավանդույթի և համարվում է լատվիացիների հասարակական ու մշակութային կյանքի անբաժանելի մասը։ Մի շաբաթից ավել Ռիգայում տեղի ունեցող տոնակատարությունները զբաղեցնում են քաղաքի բոլոր փողոցները, հրապարակներն ու այգիները։ Լատվիական առաջին փառատոնն անցկացվել է 1873 թ. ։ Այն անցկացվել է Ռուսական կայսրության, խորհրդային իշխանության ժամանակ ու շարունակում է անցկացվել անկախ Լատվիայում։ Փառատոնին սովորաբար մասնակցում են շուրջ 300000 մարդ։ Ամենամասսայական միջոցառումը տեղի է ունեցել 2008 թ., երբ փառատոնին մասնակցել է 38500 մարդ ։ 1965 թ-ից միացյալ երգչախմբի դիրիժորն է Իմանտս Կոկարսը (1921-2011) ։
Լիտվա
Լիտվայում երգի ու պարի փառատոնն անցկացվում է չորս տարին մեկ։
Էստոնիա
Էստոնական երգի փառատոնը (Laulupidu) անցկացվում է Տալլինում հինգ տարին մեկ՝ հուլիս ամսին։ Առաջին փառատոնն անցկացվել է Տարտուում 1869 թ. ամռանը ։ Փառատոնի կազմակերպման նախաձեռնողներից է եղել Յոհան Վոլդեմար Յանսենը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ
2007 թ. նոյեմբերի 7-ին Երգի ու պարի բալթիական փառատոնն ընդգրկվել է մարդկության բանավոր ու հոգևոր ժառանգության գլուխգործոցների շարքում։ Դա հայտարարվել է Կոիհիրո Մատսուուրայի կողմից Փարիզում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գրասենյակում կազմակերպված հանդիսության ընթացքում։ Հանձնաժողովը, որ կազմված էր արվեստի ու մշակույթի 18 մասնագետներից՝ իսպանացի գրող Խուան Գոյտիսոլոյի գլխավորությամբ, 56 թեկնածուներից ընտրել է 18-ը, որոնք պիտի համալրեն Համաշխարհային հոգևոր մշակույթի գործերի ցուցակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի մշակույթ Կատեգորիա:Լատվիայի մշակույթ Կատեգորիա:Լիտվայի մշակույթ Կատեգորիա:Մարդկության բանավոր և ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոցներ
Գուսինո (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 78 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիկոլաևկա (գյուղ, Շևչենկոյի շրջան)
Նիկոլաևկա (Миколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանում։
1977 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դյորդ
Դյորդ ( հունգարերեն ` György), հունական ծագումով հունգարական անուն է, համապատասխանում է հայկական Գևորգ անվանը։
Հացով ապուր
Հացով ապուր, ուտեստ Հյուսիսային Եվրոպայի խոհանոցից։ Հացով ապուրը այժմ ներկա է Դանիայի, Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի խոհանոցներում։
Պատրաստման եղանակը
Արևահամ փշրանքները լցնում ենք եռացրած տաք ջրի մեջ՝ դրանց ավելացնելով շաքարավազ և մեղր։ Երբ խառնուրդը պատրաստ է լինում, այն տաքացնում են և լցնում թույլ շաքարաջրի մեջ եփած մրգերի կտորները և հարում՝ դանդաղ ավելացնելով շաքարի փոշի։ Ավարտելուց հետո դնում ենք, որ սառչի։
Հացով ապուրի տարբեր տեսակներ
Հացով ապուրի բազմաթիվ տեսակներ կան։ Կարելի է տեսակավորել՝ մրգերի (կախված նրանից, թե ինչ միրգ է ավելացված), գարեջրի, շոկոլադի և այլն։
Ֆոտոս Պոլիտիս
Պոլիտիս Ֆոտոս (Φώτος Πολίτης, ), հույն ռեժիսոր։ Հունական թատրոնի ժամանակակից պրոֆեսիոնալ ռեժիսուրայի հիմնադիրը։ 1913 թվականից հանդես է եկել որպես թատերական քննադատ։ Ռեժիսորական գործունեությունն սկսել է 1919 թվականից «Հունական թատրոնի ընկերության» թատերախմբում (Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա», Գոգոլի «Ռևիզոր»)։ 1932 թվականից եղել է Ազգական թատրոնի (Աթենք) առաջին ռեժիսորը։ Պոլիտիսը իր գեղագիտական հայացքներում արտահայտել է գերմանական իդեալիստական փիլիսոփայական տարբեր միտումներ, սակայն գործնականում կիրառել է ռեալիստական սկզբունքներ, հանդես եկել նատուրալիզմի դեմ, ձգտել է ստեղծել դերասանական անսամբլ։
Լավագույն ներկայացումներից են՝ Եվրիպիդեսի «Հեկաբե», Էսքիլեսի «Պարսիկներ», Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը»։
Դասավանդել է Աթենքի թատրոնի պրոֆեսիոնալ դպրոցում։
Կատեգորիա:Հույն ռեժիսորներ Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատերական քննադատներ
Ժողովածու (3420)
Ժողովածու 3420, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3420 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1727 թվականին Զենի Ասպահանցի գրիչի կողմից [ենթադրաբար] Սպահան-ում։ Ստացողը եղել է Մելքիսէթ վարդապետը։ Գրված է թուղթի վրա, որը ունի 14, 3x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 243 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրդիրով։ Կազմը` կաշեպադ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 72ր, 73ա, 196ր, 242ր, հետագայի՝ 33ր, 74ա, 199ա (1825 թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արեկա
Բուսաբանական նկարագիրը
Տարբեր բարձրության արմավենիներ են։ Օրինակ՝ չի գերազանցում 35 սմ-ը։ Բունը հիմնականում մեկն է՝ նեղ, մաղանման խողովակներով։ Տերևները փետուրանման են։ Ծաղիկները հավաքված են ծաղկաբույլերով, որոնց ստորին մասը՝ իգական, իսկ վերին մասը՝ արական, ծաղիկներ են։ Պտուղները մազոտ են։
Տարածվածություն
Հանդիպում են Ասիայի արևադարձային գոտիներում՝ Հնդկաստանից և Շրի Լանկայից մինչև Սողոմոնյան կղզիներ, Ֆիլիպիններ և Պապուա Նոր Գվինեա։
Դասակարգում
Արեկա ցեղը ներառում է 49 տեսակ ՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Արմավենիներ Կատեգորիա:Ծառեր
Կրասնենսկի գյուղական խորհուրդ (Կոնոտոպսկի շրջան)
Կրասնենսկի գյուղական խորհուրդ  (Красненська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնենսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 716 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Յուրգեն Էյլերս
Յուրգեն Էյլերս (Jürgen Ehlers [ˈjʏʁɡŋ̩ ˈeːlɐs], դեկտեմբերի 29, 1929 – մայիսի 20, 2008), գերմանացի ֆիզիկոս, ով մեծ ներդրում է ունեցել Ալբերտ Այնշտայնի՝ ընդհանուր հարաբերականության տեսության պարզաբանման գործում։
Վաղ տարիներ
Յուրգեն Էյլերսը ծնվել է Համբուրգում։ Հաճախել է հանրակրթական դպրոց (1936-1949)։ 1945-1955 թթ. Համբուրգի համալսարանում ուսումնասիրել է ֆիզիկա, մաթեմատիկա և փիլիսոփայություն։ 1955 թ. ձմռանը նա հանձնել է ավագ դպրոցի ուսուցչի քննությունները, բայց ուսուցիչ դառնալու փոխարեն միանում է Պասկալ Յորդանի հետազոտական խմբին, ով դարձավ իր գիտական թեզի ղեկավարը։ Էյլերի դոկտորական աշխատանքը վերաբերում էր Այնշտայնի դաշտի հավասարումների լուծման կառուցմանը և բնութագրությանը։ Էյլերը ֆիզիկայի դոկտորի կոչում ստացավ 1958 թ. Համբուրգի համալսարանում ։
Նախքան Էյլերսի գալուստը Յորդանի հետազոտական խմբի հետազոտոությունները նվիրված էին ընդհանոր հարաբերականության սկալյար-թենզոր ձեվափոխությանը, որ ապագայում հայտնի դարձավ որպես Յորդան-Բրանս-Դիկեի տեսություն։ Տեսություը տարբերվում էր ընդհանուր հարաբերականության տեսությունից, որտեղ գրավիտացիոն հաստատունը դաշից կախված փոխվում էր։ Էյլերսը նպաստեց Այնշտայնի սկզբնական տեսության կառուցվածքի և ներկայացման վրա խմբի կենտրոնացմանը ։ Հետազոտական խմբի մեջ էին նաև Վոլֆգանգ Կունդը, Ռաիներ Կ. Սաչսը և Մանֆրեդ Տրուպերը ։ Խումբը Համբուրգի աստղադիտարանում սերտ աշխատանքային հարաբերությունների մեջ էր Օտտո Հեքմաննի և իր աշակերտ Էնգլբերտ Շուքինգի հետ։ Խմբի համաժողովներին հյուրերի ցանկում ընդգրկված էին՝ Վոլֆգանգ Պաուլին, Ջոշուա Գոլդբերգը և Փիթեր Բերգմաննը ։
1961 թվականից՝ պրոֆեսորի կոչում ստանալուց հետո զբաղեցրել է դասախոսական և հետազոտական պաշտոններ գերմանիայում և ամերիկայի միացյալ նահանգներում։ Մասնավորապես Կիելի, Սիրաքյուսի և Համբուրգի համալսարաններում։ 1964-1965 թթ. եղել է Տեխասի Դալաս քաղաքի համալսարանում։ 1965-1971 թթ. Տեխասի Աուստին քաղաքի համալսարանում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ Ալֆրեդ Շիլդի գլխավորած հետազոտական խմբում։
Մյունխեն
1970 թ. Մաքս Պլանկի անվան Մյունխենի ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի ինստիտուտից ստացավ հրավեր՝ ղեկավարելու գրավիտացիոն տեսության ֆակուլտետը ։ Էյլերին հրավիրել էր Լուդվիգ Բիերմաննը, ով այդ ժամանակ ինստիտուտի ղեկավարն էր։ Երբ 1971 թվականին Էյլերսը սկսեց աշխատել վերոհիշյալ ինստիտուտում նա նաև դարձավ Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի անվան Մյունխենի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1991 թ. մարտին համալսարանը բաժանվեց երկու մասի՝ Մաքս Պլանկի անվան Ֆիզիկայի ինստիտուտ և Մաքս Պլանկի անվան աստղաֆիզիկայի ինստիտուտ։ Որտեղ էլ տեղափոխվեց Էյլերսի ֆակուլտետը ։ Շուրջ 24 տարվա պաշտոնավարման ընթացքում հետազորական խմբին ի թիվս այլոց մաս են կազմել՝ Գարի Գիբբոնսը, Ջոն Ստյուարտը, Բերնդ Շմիդտը, Դեմետրիոս Քրիստոդուլուը և Բրանդոն Քարթերը ։
Պոտսդամ
1994 թ. հունիսի 9-ին Մաքս Պլանկի գիտական ընկերությունը որոշեց Պոտսդամում բացել Մաքս Պլանկի անվան գրավիտացիոն ֆիզիկայի ինստիտուտ։ Սակայն ինստիտուտը սկսեց գործել 1995 թ. ապրիլի 1-ից, որը մինչև 1998 թվականը ղեկավարեց Յուրգեն Էյլերսը ։ Ղեկավարել է «Ընդհանուր հարաբերականության մաթեմատիկան և սկզբունքները» հետազոտական խումբը ինչպես նաև ինստիտուտում ստեղծել գրավիտացիոն ալիքների հետազոտության բաժին, որը ղեկավարում էր Բեռնարդ Ֆ. Շուտցը։
Էյլերսը շարունակեց աշխատել ինստիտուտում մինչև իր մահը՝ 2008 թ. մայիսի 20 ։ Նա ամուսնացած էր Անիտա Էյլերսի հետ, նրանք ունեին չորս երեխա և հինգ թոռ ։
Գիտական աշխատանքներ
Էյլերսի հետազոտությունները վերաբերում էին ընդհանուր հարաբերականության տեսությանը, մասնավորապես, զգալի ներդրում է ունեցել տիեզերագիտության, գրավիտացիոն ոսպնյակների տեսության և գրավիտացիոն ալիքների տեսության զարգացման գործում։ Նրա հիմնական նպատակն էր խիստ ապացույցները փորձարարական ենթադրություններից առանձնացնելով հստակեցնել ընդհանուր հարաբերականության մաթեմատիկական տեսքը և հետևանքները ։
Ճշգրիտ լուծումներ
Իր գիտական թեզի համար Էյլերսը անդրադարձավ մի հարցի, որը իր ամբողջ կյանքի հետազոտություննների պատճառը դարձավ։ Նա փորձում էր գտնել Այնշտայնի հավասարումների ճշգրիտ լուծում, տիեզերքի մոդելավորումը համապատասխանեցնել ընդհանուր հարաբերականության օրենքներին, որոնք հիմնական մաթեմատիկական բանաձևերով՝ միանշանակ արտահայտելու համար բավականին պարզ են։ Այս ճշգրիտ լուծումները ֆիզիկական իրավիճակների ընդհանուր-ռելյատիվիստական մոդելները կառուցելու գործում առանցքային դեր են խաղում։ Սակայն ընդհանուր հարաբերականությունը լիովին կովարիանտ տեսություն է՝ դրա օրենքները նույնն են անկախ տրված իրավիճակը նկարագրելու համար ընտրված կոորդինատներից։ Ողղակի հետևանքն է նրան, որ երկու ըստ երևույթին, երկու տարբեր ճշգրիտ լուծումներ կարող են համապատասխանել տիեզերքի նույն մոդելին պաչզապես տարբեր կոորդինատներով։ Էյլերսը փնտրում էր ճշգրիտ լուծումները ինվարիանտորեն բնութագրելու համար հարմար ձև, այսինքն, այնպես, որ այն կախված չլինի կոորդինատների ընտրությունից։ Այս անելու համար նա ուսումնասիրում էր հայտնի ճշգրիտ հավասարումների ներքին երկրաչափական հատկությունները նկարագրելու ձևը ։
1960-ականերին գիտական թեզին հետևեց մի շարք թերթերի հրատարակություն, որոնցից մեկը հրատարակվեց Համբուրգի խմբի իր գործընկերների հետ համատեղ, որը ապագայում հայտնի դարձավ որպես «Համբուրգի աստվածաշունչ» ։ Առաջին թերթը, որը գրվել է Կունդի և Յորդանի հետ, Այնշտայնի դաշտի հավասարումների ճշգրիտ լուծումները համակարգված բնութագրելու մասին ճառ էր։ Վերլուծությունները ներկայացնելիս օգտագործվել են դիֆերենցիալ երկրաչափության հասկացություններից ինչպես օրինակ՝ Ուայլի թենզորի Պետրովի դասակարգումը (այսինք՝ Ռիմանի թենզորի այն մասերը, որոնք բնութագրում էն տարածաժամանակի կորությունը և կաշկանդված չեն Այնշտայնի հավասարումներով), իզոմեր խմբերը և կոնֆորմ ձևափոխությունները։ Այս աշխատանքները ներառում էին գրավիտացիոն ալիքների բարզ դասի՝ pp-ալիքների առաջին սահմանումն ու դասակարգումը ։
Պարգևներ և մրցանակներ
1993 թ. դարձել է Բեռլին-Բրանդենբուրգի գիտությունների ակադեմիաի, 1972 թվականին Մայնցի գիտությունների և գրականության ակադեմիայի, 1975 թվականին Լեապոլդի անվան գիտությունների ակադեմիայի, 1979 թվականին Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ ։ 1995-1998 թթ. ղեկավարել է Ընդհանուր հարաբերականության և գրավիտացիայի միջազգային ընկերությունը ։ 2002 թ. ֆիզիկայի գերմանական միության կողմից արժանացել է Մաքս Պլանկի անվան մեդալին, 2005 թ. Պավիաի համալսարանի ոսկե՝ Վոլտա մեդալին և 2007 թ. Պրահայի Կարլի համալսարանի բնական գիտությունների ֆակուլտետի մեդալին ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Մաքս Պլանկի անվան մեդալի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Համբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Պոտսդամ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Գերմանացի աստղաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Համբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կողես (Արծկե-Ալջավազի գավառ)
Կողես, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկեի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ադիլջևազի շրջանի համայնքներ
Ցավ
Ցավ, անհանգստացնող զգացողություն, որը հաճախ առաջանում է ուժգին կամ վնասող ազդակներից։ Ցավի հետազոտման միջազգային ասոցիացիայի կողմից լայնորեն կիրառվող սահմանումը բնութագրում է ցավը որպես «տհաճ զգայական և հուզական ապրում, որոնք ասոցացվում են իրական կամ հնարավոր հյուսվածքի վնասման հետ կամ բնութագրվում են նման վնասվածքի շրջանակներում» ։ Այնուամենայնիվ, հանդես գալով որպես համալիր, սուբյեկտիվ երևույթ, ցավի սահմանումը բավականին խնդրահարույց է։ Բժշկական ախտորոշմամբ ցավը համարվում է որևէ վիճակի հիմքում ընկած ախտանիշ։
Ցավը նպաստում է, որ անհատը դուրս գա վնասող իրավիճակներից, պաշտպանում է վնասված մարմնի մասը ապաքինման ընթացքում և օգնում է ապագայում  խուսափել նման փորձառություններից ։ Մեծ մասամբ ցավը անցնում է, երբ վնասակար ազդակը հեռացվում է և մարմինը ապաքինվում է, բայց որոշ դեպքերում այն կարող է պահպանվել անկախ ազդակի հեռացումից և մարմնի թվացյալ ապաքինումից։ Երբեմն ցավն առաջանում է որևէ նկատելի ազդակի, վնասվածքի կամ հիվանդության բացակայության դեպքում ։ Շատ զարգացած երկրներում՝ ցավը  բժշկի խորհրդատվությանը դիմելու ամենատարածված պատճառն է ։ Բազում բժշկական խնդիրների դեպքում այն հանդիսանում է հիմնական ախտանիշ և կարող է ազդել  հիվանդի կյանքի որակի և ընդհանուր ֆունկցիաների վրա ։ Հասարակ ցավազրկող դեղամիջոցները արդյունավետ են 20-70 տոկոս դեպքերում ։ Հոգեբանական գործոնները, ինչպիսիք են սոցիալական աջակցությունը, հիպնոսային ներշնչանքը, հուզմունքը կամ ցրվածությունը կարող են նշանակելիորեն ազդել ցավի ուժգնության կամ տհաճության վրա  ։ Բժշկի օգնությամբ կատարվող սուիցիդների, կամ էվթանազիային վերաբերվող որոշ բանավեճերում՝ ցավը օգտագործվել է որպես փաստարկ, անբուժելի հիվանդ մարդկանց կողմից իրենց կյանքը ընդհատելու թույլտվություն ստանալու համար ։