Առնեդո
Պատմություն
Առնեդոն բնակեցված է եղել դեռ հնագույն ժամանակներից, դրա վառ ապացույցն են հանդիսանում նոր քարի դարից պահպանված հնագիտական հուշարձանները։ Առնեդո անվան ծագման վերաբերյալ կան մի քանի կարծիքներ։ Ըստ որոշ պատմաբանների Առնեդո քաղաքը կոչվել է Սադասիա կամ Սիդասիա, որն առաջացել է Սիդակոս գետի անվանումից։ Ներկայիս անվանումը, ըստ Կառլոս Աուրենսանսի՝ «Բանու Քասի Կասիոյի երեխաները» աղբյուրի, Արնիտ բառից է առաջացել։ Նախապատմության ժամանակաշրջանում մարդու բնակության ամենահին հայտնի հիմնական օրրանները եղել են գետի ափերին և սարերում։ Դրանք են Սան Պեդրո Մարտիրը և Վալվինեդան։ Պահպանվել են հնէաբանական գտածոներ, որոնք վկայում են նոր քարի դարի ժամանակաշրջանի մասին կամ, թերևս, բրոնզե դարի սկիզբ։ Պահպանվել են այնպիսի հնագիտական հուշարձաններ, ինչպիսիք են՝ կավե և կայծքարից պատրաստված կենցաղային պիտույքներ և գործիքներ։ Սան Միգել և Էլ Ռապոսալ բլրի հնագիտական պեղումները ցույց են տալիս, որ այդ վայրերում բնակվել են կելտիբերացիներ և այլ մինչհռոմեական դարաշրջանի ցեղեր (մ. թ. ա. 3000-ից մինչև մ. թ. ա. 2-րդ դար), որոնք հետագայում անհետացան հռոմեացիների ժամանելուն պես։ Կարևոր հնագիտական հուշարձաններ են պահպանվել Կելտիբերյան ցեղից։ Հռոմեական ժամանակաշրջանի (մ. թ. ա. 2-րդ դարից մինչև մ. թ. ա. 5-րդ դար) պատմագրության մեջ Առնեդոն նշված չէ, ուստի ուսումնասիրելով հնագիտությունը, ենթադրվում է, որ տեղի ժողովուրդը տեղափոխվել է ներկայումս էլ պահպանված Ամրոցի ստորոտի հատվածը։ Այստեղ պեղումների շնորհիվ հայտնաբերվել է terra sigillata, որը լատիներենից թարգմանվում է որպես դրոշմված կավ, որն աչքի է ընկնում իր վառ և շողշողուն գույնով։ Այստեղ հռոմեացիները մի ամրոց են կառուցել։ Քանի որ Առնեդոն հանդիսանում էր Կալաորան Նումանսիային և Կոնտեիրա Լեուկադեն Վալենսիային կապող ճանապարհների քաղաքը, ուստի հռոմեացիների կառուցած ամրոցը հանդիսանում էր իբրև պաշտպանող և վերահսկող կառույց։ Վեսթգոթական ժամանակաշրջանից պահպանվել են 6-րդ դարի ժայռապատկերներով մի եկեղեցու մասունքներ։ Երբ արաբական զորքերը զավթում են Առնեդոն, տեղի ամրոցը դառնում է քաղաքը և իր սահմանները վերահսկող կառույց։ Ըստ արաբ աշխարհագետ Իդրիսի, Առնեդոն 8-րդ դարում համարվել է Իսպանիայի 26 արաբական մարզերից մեկի մայրաքաղաքը և կարևոր դեր է ունեցել գրավվման և վերանվաճման երկարատև պայքարում։ Քրիստոնեական բավարար վավերագրերի բացակայության պատճառով, այս ժամանակաշրջանի լավագույն ինֆորմացիայի աղբյուր է հանդիսանում մուսուլմանական ժամանակագրությունը, որտեղ նշվում է, որ բնակավայրը վերանվաճվել է 908–909 թ. Սանչո Գարսես I ի կողմից։ Նրան շնորհվում են առանձնահատուկ արտոնություններ։ Այստեղից է ծագել մավր Կամիին հայտնված Սուրբ Վիկոյի լեգենդը։ 14-րդ դարի վերջին՝ 1385 թ.-ին, Առնեդոն ճանաչվեց դիվանագիտական համաժողովներում, որտեղից էլ ծագել է Príncipe de Asturias տիտղոսը, իսկ 1388 թ.-ին Ֆրանսիայի և Կաստիլյայի միջև կնքվեց Առնեդոյի պայմանագիրը՝ միմյանց պաշտպանելու նպատակով։ 15-րդ դարում Առնեդոյում հիմնվում են առաջին խնայողական դրամարկղները։ 1654 թ. Ֆելիպե IV թագավորի կողմից Առնեդոն հռչակվեց քաղաք։ 19-րդ դարում քաղաքն արդեն աչքի էր ընկնում կոշիկի արտադրությամբ։ Այստեղ ծավալվում էին նաև այլ արտադրական գործունեություններ, ինչպիսիք են՝ բրուտագործությունը, գինեգործությունը, տպագիր նյութերի և օճառի արտադրությունը։ Առնեդոն 1920 ական թվականներին մեծ զարգացում ապրեց կոշիկի արտադրության բնագավառում։ Մեծ աճ նկատվեց նաև կաուչուկի արդյունաբերության մեջ։ Մինչ այժմ էլ քաղաքի տնտեսության զարգացման հիմնական բնագավառներն են համարվում և սա է պատճառը, որ աշխատանք փնտրելու նպատակով Առնեդո են ժամանում Իսպանիայի տարբեր քաղաքներից, իսկ վերջին տարիներին նաև այլ երկրներից։ Ներկայումս Առնեդոն համարվում է կոշիկի արտադրության և առևտրի կենտրոն։