cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սախնովշչինսկի շրջան
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1169,9 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 22029 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 18,83 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խարկովի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Վալկիի շրջան
Վալկիի շրջան (Валківський район), շրջան Ուկրաինայի Խարկովի մարզում։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1010,5 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 32158 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 31,82 մարդ/կմ²։
Արարատ (անձնանուն)
Արարատ, հայկական ազգային անձնանուն, որը տրվում է արական սեռի ներկայացուցիչներին։ Այն հայոց միջնաշխարհի անուն է, որը փոխառվել է խալդիական «Ուրարտու» (/ʊˈrɑːrtuː/) անվանումից, որը համահայկական առաջին թագավորության անվանումն է։ Արարատ անձնանունը կապված է նաև հայոց սրբազան լեռան՝ Արարատի անվան հետ։ Անվան կիրառութունը տարածված է Կովկասում ՝ մասնավորապես Հայաստանում։ Անձնանունից է առաջացել նաև Արարատյան (ավանդական՝ Արարատեան) ազգանունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Սույմա
Սույմա (Суйма), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վլադիմիրի մարզում, Բաշկորտոստանի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեչուգա գետի ձախ ափին՝ 63 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը՝ 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կալյազմա գետն է, Օրեխովո-Զուևո քաղաքից մինչև Վլադիմիր քաղաք։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կաստելնովո դի Սոտո
Կաստելնովո դի Սոտո (Castelnovo di Sotto), համայնք Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզում՝ Ռեջիո Էմիլիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7767 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 228 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 42024։ Հեռախոսային կոդը՝ 0522։
Համայնքի հովանավորն է սուրբ Անդրեաս առաքյալը։ Տոնակատարությունը նոյեմբերի 30-ին է։
Կաստելնովո դի Սոտոյում է ծնվել մարաթոնյան վազորդ իտալացի Ստեֆանո Բալդինին։
Վիլեն Հարությունյան
Վիլեն Միլիտոսի Հարությունյան, հայ բժիշկ, թերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1976)։ ՀՀ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1977)։
Կենսագրություն
Վիլեն Հարությունյանը ծնվել է 1933 թվականին Իջևան քաղաքում։ 1956 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1967 թվականից աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ներքին հիվանդությունների ամբիոնում, 1988-2001 թվականներին եղել է ամբիոնի վարիչ, 1977 թվականից՝ ՀՀ ԲԳԱ փոխնախագահ, 1988-1997 թվականներին՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր թերապևտ, 1996 թվականից՝ ՀՀ թերապևտ-ինտերնիստների ընկերակցության նախագահ ։
Աշխատանքները վերաբերում են ստամոքսաղիքային համակարգի, երիկամների, ներզատիչ գեղձերի, նյութափոխանակային հիվանդություններին, պարբերական հիվանդությանը, արյան զարկերակային բարձր ճնշման և էկոլոգիայի հարցերին  ։
Ալեքսանդր Պետրով
Ալեքսանդր Անդրեյի Պետրով (Александр Андреевич Петров, ), թատրոնի և կինոյի ռուս դերասան։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Պետրովը ծնվել է 1989 թվականի հունվարի 25-ին Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավլ Զալեսկի քաղաքում։
Սովորել է ԲՈՒՀի էկոնոմիկական ֆակուլտետում։ Ուսման ժամանակ ընդգրկված է եղել ՈՒՀԱ-ի թիմի կազմում, եղել էր ուսանողական խորհրդի անդամ, խաղում էր Վ. Ա. Իվանենկոյի ղեկավարության տակ գտնվող «Անտեպրիզա» թատրոն-ստուդիայում։ Պոխվիստնեվո քաղաքում անց կացվող թատերական ֆեստիվալի ժամանակ անցկացվող վարպետության դասերում ծանոթացավ ՌԹԱՀի ուսուցիչների հետ, այդ թվում Լեոնիդ Խեյֆեցի, ինչից հետո որոշեց թողնել էկոնոմիկական ֆակուլտետը (2-րդ կուրսից) և ընդունվեց ՌԱՏԻ-ԳԻՏԻՍ, որն ավարտեց 2012 թվականին։ Սովորել է ռեժիսուրայի ֆակուլտետում ։
Հետաքրքրվում է լուսանկարչությամբ և ֆուտբոլով։
Կարիերա
2012-2013 թվականներին աշխատել է «Et Cetera» Մոսկովյան թատրոնում ։
2013 թվականի հունվարի 25-ին ընդունվել է Օլեգ Մենշիկովի ղեկավարության տակ գտնվող Երմոլովի անվան թատրոնի խումբը։
Ա. Ս. Պուշկինի անվան Մոսկովյան դրամատիկական թատրոն
«Բալի այգի» (ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Միրզոև) — Երմոլայ Ալեքսեյի Լոպախին, վաճառական
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ Կատեգորիա:«Ոսկե արծիվ» մրցանակի դափնեկիրներ
Վասիլի Դյակով
Վասիլի Աբրամովիչ Դյակով (Василий Авраамович Дьяков, հունվարի 6 1883  - անհայտ կորել է 1945 թ.),  Դոնի զինված ուժերի հրամանատար, գեներալ-մայոր։
Կյանքը Ռուսաստանում
Կրթությունը ստացել է Դոնի կադետային կորպուսում և Նիկոլաևյան հեծելազորի ուսումնարանում։ 1905 թվականին ընդունվել է կայսերական գվարդիայի կազակների գունդ, որի կազմում ծառայել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
1918 թվականի հունվարի 2-ին գլխավորել է գունդը Դոն վերադառնալուց հետո։ 1918 թվականի հունվարի 15-ին Դյակովը և գնդի մի քանի այլ սպաներ ձերբակալվում են բոլշևիկների կողմից։ Ձերբակալությունից երկու ամիս անց նրանց տեղափոխում են Նովոչերկասյան բանտ։ Հետագայում ազատ են արձակվել բոլշևիկ Մ.Մ. Սմիրնովի կողմից և գնդի կազմում մասնակցել Նովոչերկասկի ազատագրմանը հեղափոխականներից։
1919 թվականի փետրվարին մեկնել է ռազմաճակատ, որտեղ կասեցրել է 8-րդ կարմիր բանակի ճեղքումը Բելայա Կալիտվա կայարանի մոտ։ Նույն թվականի ապրիլի 6-ին ստացել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում և նշանակվել գվարդիական բրիգադի հրամանատարի պաշտոնում։ 1919 թվականի հոկտեմբերի 24-ին նշանակվել է Դոնի 1-ին դիվիզիայի հրամանատարի պաշտոնում, որի կազմում մասնակցել է Ռուսաստանի հարավի զինված ուժերի բոլոր մարտերին մինչև 1920 թվականի աշուն։ 1920 թվականի մարտին Նովոռասիսկում կռվել է ընդդեմ «կանաչների» և ապահովել Տանելնայա կայարանի մոտակայքում նահանջի ճանապարհը։ Ղրիմում տեղակայված գեներալ Պյոտր Վրանգելի ղեկավարած բանակի մաս հանդիսացող Դոնի ստորաբաժանման կազմում իր դիվիզիայով 1920 թվականի մայիսից մասնակցել է հյուսիսային Ղրիմի բոլոր մարտերին ։
Կյանքը արտագաղթի տարիներին
Ղրիմից արտագաղթելուց հետո Դյակովը հաստատվում է հունական Լեմնոս կղզում։ Այնուհետև գեներալ Պյոտր Սեմենովիչի կարգադրությամբ անցել է լեհերի կողմը և ապահովել Լեհաստան տեղափոխված կազակների ղեկավարումը։ Ֆինանսական խնդիրների պատճառով գեներալ Պ.Սեմենովիչի՝ Լեհաստանում գտնվող ներկայացուցչության փակմումից հետո Վարշավայից տեղափոխվել է Դանցիգ, որտեղ բնակվել է մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Անհետ կորել է 1945 թվականի մարտին Դանցիգի տարհանման ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Ուրագ
Ուրագ (adze; herminette; Dechsel, Querbeil), ատաղձագործի գործիք, որը կացին է հիշեցնում։ Ի տարբերություն կացնի ունի ուղղահայաց կտրող բերան։ Այն օգտագործվում է տարբեր փայտե արտադրատեսակներ (օրինակ` կերակրատաշտ, նավակ և այլն) կտրելու համար։ Որոշ ազգեր գերադասում են ուրագի հենց այդ ձևը։ Բրոնզե դարից սկսած իրականության մեջ գոյություն ունեն համակցված գործիքներ` ուրագ, կացին (adze-axe): Քարե արդյունաբերության մեջ ուրագ են անվանում կտրող գործիքները, որոնք ունեն ասիմետրիկ բերանի ձև։ Ըստ երևույթին ուրագանման գործիքներ օգտագործվել են գյուղատնտեսական աշխատանքների մեջ, ինչպես թոխրը (hoe, mattock, Hacke) կամ բահը (spade): Ուրագներին միշտ չէ որ ամրացրել են բռնակներ։ Դրանք նաև օգտագործվել են շորթելի նմանությամբ ։ Քարե ուրագները լայնորեն օգտագործվել են քարերի կոտրման և վերամշակման մեջ, օգտագործվել են առանց բռնակների կամ քլունգի տեսքով։ Բրոնզե (I ի սկզբանե` պղնձե) այնուհետև երկաթե ուրագները նույնպես լայնորեն օգտագործվել են հին քարտաշների կողմից։ Միայն Նոր Զելանդիայում են մշտապես ուրագ օգտագործել, որպես զենք։
Հղումներ
Կատեգորիա:Գործիքներ
Սլավկո Բրեզոսկի
Սլավկո Բրեզոսկի (Slavko Brezoski, ), մակեդոնացի ճարտարապետ։
Կենսագրություն
Սլավկո Բրեզոսկին ծնվել է 1922 թվականի հունիսի 10-ին Գալիչնիկում։ 1950 թվականին ավարտել է Բելգրադի Տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի ճարտարապետական ֆակուլտետը (պրոֆեսոր Միլան Զլոկովիկի դասարանը)։ 1969-1987 թվականներին աշխատել է որպես պրոֆեսոր ճարտարապետության ֆակուլտետի հանրային շենքերի նախագծման ամբիոնում։
Նախագծել և կառուցել է սոցիալիստական Հարավսլավիայի մի շարք ժամանակակից շենքեր։ Նախագծել է Սկոպյեի Սուրբ Կլիմենտ Օքրիդացու եկեղեցին ։ 1961 թվականին նախագծել է Բրազիլիայում Հարավսլավիայի դեսպանատունը։ Շենքեր է նախագծել նաև Բրազիլիայում և Լիբիայում։
1963 թվականի Սկոպյեի երկրաշարժից հետո քաղաքը նախագծելիս նրա վրա մեծապես ազդել են բրազիլացի և ճապոնացի ճարտարապետներ Օսկար Նիմեյերը և Կենձո Տանգեն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հարավսլավացի ճարտարապետներ
Plastiki
«Plastiki», 18-մետրանոց կատամարան՝ կառուցված բրիտանացի էկոլոգ Դեյվիդ Ռոթշիլդի նախաձեռնությամբ պոլիէթիլենտերեֆտալատ շշերից և պլաստիկի վերամշակված թափոններից Համաշխարհային օվկիանոսի աղտոտման խնդրին հանրության ուշադրությունը հրավիրելու համար։ Այն 2010 թվականին անցել է Խաղաղ օվկիանոսը։ Նավի անվանումը «Կոն-Տիկի» լաստանավի նմանությամբ է, որով 1947 թվականին Թուր Հեյերդալը Հարավային Ամերիկայից մեկնել է Օվկիանիա։
Կառուցման պատճառներ
Ծովի՝ 5 մմ տրամագիծ ունեցող պլաստմասսայի մասերով աղտոտման խնդիրը վաղուց արդեն էկոլոգների և ծովային կենսաբանների ուշադրության կետրոնում է։ Պլաստամասսան ծովային աղբի առավել տարածված ձևերից է, դրանք կազմում եմ ծովային թափոնների 60-ից 80%-ը և ծովում լղացող մասերի ավելի քան 90%-ը։ Շատ ծովային բնակիչներ ընդունում են պլաստամսսայի գույնզգույն մասերը որպես ինչ-որ ուտելի երևույթներ և դրանցով վնասում են իրենց։ Այդ միացությունները քիմիապես իներտ են և ունեն օրգանիզմում նշանակալի քանակությամբ կուտակվելու հատկությունում՝ անցնելով ողջ սննդի շղթայով՝ մինչև մարդ։ Մեկ այլ վտանգ, որ ներկայացվում է ծովին միկրոպլաստիկի պատճառով, այն է, որ այն յուրատեսակ «քիմիական սպունգի» դեր է կատարում, որի մակերևույթին մեծ քանակությամբ դեղեր են, կենցաղային քիմիայի և այլ քիմիական միացություններ, որ ընկնում են ծով։ Պլաստիկի գրեթե 10%-ը այն 260 մլն տոննայից, որ ամեն տարի արտադրվում է, վերջիվերջո հայտնվում է օվկիանոսում ։
«Plastiki» նախագիծը կոչված է մարդկանց ստիպելու մտածել աղբի նկատմամբ ունեցած իրենց վերաբերմունքի մասին և ապացուցելու, որ աղբը կարող է ոչ միայն աղտոտել օվկիանոսը, այլև արդյունավետ կերպով կիրառություն ստանալ։ Ռոթշիլդի խոսքերով՝ նման նավի ստեղծման գաղափարը առաջացել է այն բանից հետո, երբ 2006 թվականին նա ծանոթացելէ ՄԱԿ-ի զեկույցի հետ, որտեղ խոսվում էր այն սպառնալիքի մասին, որ հասցվում է Համաշխարհային օվկիանոսին աղտոտումից, մասնավորապես՝ ջրերի աղտոտումը պլաստիկի կողմից ։
Կառուցման առանձնահատկություններ
Կատամարանի լոգանները բաղկացած են գազավորված ջրի մոտավորապես 12500 երկլիտրանոց պոլիէթիլենտերեֆտալատ շշերից, որ լցված են ածխաթթու գազով և միմյանց ամրացված են շաքարեղեգի և կեշյու ընկույզների օրգանական սոսնձով։ Նավախցիկը, տախտակամածը և նույնիսկ առագաստը պատրաստված են վերամշակված պլաստիկից ։
Այսպիսով, նավը 90%-ով բաղկացած է այդ նյութից ։ Նավակայմի համար հարմարեցված է ալյումինե խողովակ, որը ավելի վաղ օգտագործվել է իռիգացիոն համակարգերում։
Նավագնացության համակարգը աշխատում է արևի և քամու էներգիայով․ դրա համար կանգնեցված են երկու հողմային տուրբիններ և մի քանի արևային պանելներ։ Բացի դրանից՝ «Plastiki»-ի վրա կան վակուումային գոլորշեցուցիչ ջրի աղազրկման համար և ջրում մեզի վերմշակման համակարգ ։
Հեռարշավախումբ
Արշավախումբը մեկնել է Սան Ֆրանցիսկոյից 2010 թվականի մարտի 20-ին և հասել է Սիդնեյ նույն թվականի հուլիսի 26-ին՝ անցնելով մոտավորապես 8300 ծովային մղոն 129 օրում (3083 ժամ)։ Դրանում մասնակցել են 6 հոգի, որոնք ապրում էին փոքր նավախցում 6 x 4,5 մետր չափով։ Բացի Դեյվիդ դե Ռոթշիլդից՝ թիմի մեջ էին Թուր Հեյերդալի թոռը՝ Օլավը (Olav Heyerdahl), իսկ կապիտանը նավի վրա միակ կին Ջո Ռոյլն էր (Jo Royle)։ Ողջ ընթացքում ճանապարհորդները օնլայն-օրագիր էին վարում։ Սննդակարգը բազմատեսակ դարձնելու և բանջարեղենով հարստացնելու նպատակով, նավի վրա ստեղծել էին փոքրիկ բանջարանոց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թափոններ Կատեգորիա:Նավեր
Հաքան Բալտա
Հաքան Քադիր Բալտա (Hakan Kadir Balta, ), թուրք ֆուտբոլիստ, ձախ պաշտպան։ Բեռլինի «Հերտայի» սան է։
Կենսագրությունը
Ստամբուլի ակումբի խաղից հետո հրավեր ստացավ Евро-2008-ի կողմից ամենակարևոր մենամարտի մասնակցության համար։ 2007 թվականի նոյեմբերի 17-ին Նորվեգիայի հավաքական-ի դեմ խաղում նշել է նորամուտը(2:1), որտեղ հանդես է գալիս մեկնարկային կազմում և մասնակցում ամբողջ խաղին։ Մասնակցել է Եվրոպայի առաջնության բոլոր 5 խաղերին և թիմին օգնել դուրս գալ կիսաեզրափակիչ և նվաճել բրոնզե մեդալներ։
2018 թվականի ամռանը ավարտել է խաղային կարիերան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարտի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:1983 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրք ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ
Արժի (Էն)
Արժի (Argis), համայնք Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզում, Էն գավառում, Սեն Ռամբեր ան Բյուժե շրջանում։ Բելե շրջանի համայնք է։
INSEE կոդ՝ 01017։
Աշխարհագրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 410 կմ դեպի հարավ-արևելք, 55 կմ Լիոնից արևելք, 37 կմ հարավ-արևելք Բուրակ ան Բրես ։
Համայնքի արևմուտքով հոսում է Ալբարինե գետը (Albarine)։
Կլիմա
Կլիման կիսամայրցամաքային է ։ Դիտվում են սառը ձմեռներ և շոգ ամառներ։ Անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
2010 թվականին համայնքի բնակչությունը կազմել է 399 մարդ։
Էկոնոմիկա
2010 թվականին 259 աշխատունակ տարիքի մարդկանց մեջ (15-64 տարեկան) 192-ը տնտեսապս ակտիվ բնակչություննէր, 67-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշ՝ 74,1 %, 1999 թվականին եղել է 56,3 %)։ 192 ակտիվ քաղաքացիներից 167-ը աշխատել են (91 տղամարդ և 76 կին), անաշխատունակ եղել են 25-ը (8 տղամարդ և 17 կին)։ 67 ոչ ակտիվներից 16 մարդիկ եղել են ուսանողներ կամ աշակերտներ, 32-ը՝ թոշակառուներ, 19-ը չեն աշխատել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հիլդա Լիշակ
Հիլդա Քեյթ Լիշակ (Hilde Kate Lysiak, ), պատանի ամերիկացի լրագրող, «Orange Street News» թերթի հրատարակչուհի։ Աղջկա լրագրողական գործունեությունը գրավել է անգլալեզու այնպիսի խոշոր հրատարակությունների ուշադրությունը, ինչպիսիք են բրիտանական «The Guardian»-ը, ամերիկյան «Columbia Journalism Review»-ն, «The Washington Post»-ը (տվյալ թերթում աղջկա մասին հոդվածը գրել է 2008 թվականի Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր ), «New York Times»-ը։ Հիլդա Լիշակը Պրոֆեսիոնալ լրագրողների ընկերության ամենաերիտասարդ անդամն է։ Նա կարևոր հոդվածներ է հրատարակել այնպիսի հեղինակավոր պարբերականներում, ինչպիսիք են Նյու Յորքի «Newsweek» ամենշաբաթյա լրատվական ամսագիրը և բրիտանական խոշորագույն «The Guardian» թերթը։
Հիլդա Լիշակը գրել է վեց գիրք, որոնց հիմքում ընկած են նրա դետեկտիվ հետաքննությունների իրական դեպքերը։ 2020 թվականին էկրան Է բարձրացել «Home Before Dark» հեռուստասերիալը, որը Հիլդայի գրքերից մեկի էկրանավորումն է  ։ Ռուսական հասարակական-քաղաքական «Газета.Ru» ինտերնետ-պարբերականի կինոքննադատ Հիլդա Լիշակին համեմատել է Բիլլի Այլիշին և Գրետա Թունբերգին։ Աղջիկն ազգային հեղինակավոր պարգևներ է ստացել լրագրության մեջ ներդրած ավանդի համար։
Կենսագրություն
Հիլդա Քեյթ Լիշակը ծնվել է Բրուքլին բորոյում (Նյու Յորքում) ։ Ծնողներն են Մեթյու և Բրիջիթ Լիշակները։ Ներկա պահին ունի երեք քույր (ավագ քույրը՝ Իզաբել, կրտսեր քույրերը՝ Ջուլետ և Ջորջիա)։ Մայրը գրող- էր, իսկ աղջկա հայրը մշտական հիմունքներով աշխատել է «New York Daily News» օրաթերթում և հաճախ նրան իր հետ խմբագրատուն է տարել, իսկ հետո նաև ամբողջ երկրով խմբագրության գործուղել։ Այն հարցին, թե ինչ է նա հիշում այդ ժամանակից, աղջիկը սովորաբար նշել է վայրի հնդկահավի հետապնդումը և այցելությունը Փենսիլվանիայում գտնվող Սուրբծննդյան տոնածառ։ Հայրն էլ պատմում է, որ նրանք մեկ ամիս անցկացրել են Ֆլորիդայում այն բանից հետո, երբ Ջորջ Ցիմերմանը գնդակահարել է 17-ամյա աֆրոամերիկացի Թրեյվոն Մարտինին, և Չարլսթոնի եկեղեցում զանգվածային սպանությունից հետո որոշ ժամանակ բնակվել են Հարավային Կարոլինայում։ Մեթյու Լիշակը հիասթափվել է լրագրությունից և Հիլդայի ծնողները որոշել են հեռանալ Նյու Յորք։ Անձամբ Մեթյուն այդ մասին ասել է. Նման իրավիճակը նա կապել է իր թերթի տպաքանակի կտրուկ անկման և լրագրության վրա ճնշումների աճի հետ։ Դրանից հեռանալու պատրվակ է դարձել «Սենդի-Հուք» տարրական դպրոցում զանգվածային սպանության մասին Մեթյուի ռեպորտաժների մոտիվներով գրքի պատվեր ստանալը։ Բացի այդ, լրագրողական գործունեությունը երկար ժամանակ կտրել է նրան աճող ընտանիքի հոգատարությունից։
Հիմնադրած թերթեր
2014 թվականին Լիշակի ընտանիքը տեղափոխվել է Փենսիլվանիա նահանգի Սելինսգրոուվ ավան ։ Լիշակն սկսել է հրատարակել «Orange Street News» ընտանեկան թերթը (գրված ձեռքով, թերթն անվանվել է այն փողոցի պատվին, որտեղ Հիլդան ապրում է), դրան ավելացել են ինտերնետ-բլոգը, ֆեյսբուքյան էջը և YouTube-ի ալիքը։ Առաջին հրատարակված հոդվածը 7-ամյա Հիլդայի գրած կարճ գրառումն էր Ջուլիետի ծննդյան մասին (հետագայում Հիլդան պնդել է, որ իր առաջին լրագրողական փորձը հաջող չի համարում): Շուտով բլոգը վերածվել է լրատվական կայքի, որի հրատարակիչ էր համարվում Հիլդան ։ Ամերիկյան «NBC» հեռուստաալիքի ամենօրյա առավոտյան «Today» հեռուստաշոուն երկու անգամ հաղորդումներ Է արել երիտասարդ գավառական լրագրողուհու մասին ։
Որոշ ժամանակ անց թերթն սկսել է մասնագիտական բնույթ ստանալ (արդեն 2016 թվականին այն 11x17 դյույմ չափի թերթիկների վրա 4-էջանոց ամբողջական ամփոփագիր է): Հոր հետ համաձայնագիրը նախատեսում էր, որ Հիլդան պատասխանատու է լինելու բոլոր սյուժեների, հոդվածների, ռեպորտաժների և լուսանկարների համար։ Մեթյուն եղել է թերթի խմբագիրը, զբաղվել է տեքստի հավաքագրմամբ, էջատմամբ և կնիքով։ Հիլդային նաև օգնում է իր ավագ քույրը՝ Իզաբելը, որը հոդվածներ է խմբագրում, տեսանյութ է հրապարակում։ Իզաբելը չի սահմանափակվում ընտանեկան թերթով և հոդվածներ է գրում տեղական «The Daily Item» թերթի մանկական սյունակի համար (սյունակը կոչվում է «Հարցրու Իզիին», թերթում նրան վճարել են շաբաթական նույն 25 դոլարը, ինչ կրտսեր քույրը)։
Լայն ճանաչում
2016 թվականի ապրիլի 2-ին իննամյա Լիշակը տեղի ոստիկաններից հարցազրույց է վերցրել վանդալության գործի վերաբերյալ ։ Զրույցն ընդհատվել է արտակարգ կանչով։ Ոստիկանական տեղամասում հաղորդագրությունը լսած Լիշակը հեծանիվով դուրս է եկել հանցագործության վայր և կազմել լրատվական գրություն։ Համացանցում նրա հրապարակումից հետո Լիշակը վերադարձել է հանցագործության վայր և սկսել սեփական հետաքննությունը. խոսել է հարևանների և ոստիկանների հետ, տեսագրություն է ձայնագրել տեղի ունեցածի մասին։ Հիլդան դարձել է հանցագործության վայրի առաջին լրագրողը և առաջինը, որ հրապարակել է իրադարձության մասին տեքստային նյութեր ։ «Իմ աշխատանքի շնորհիվ ես կարողացա Սելինսգրոուվի բնակիչներին իրազեկել այս շատ կարևոր իրադարձությունից («սպանության մեջ կասկածվողը Սելինսգրոուվի դպրոցի թոշակառու ուսուցիչ էր, իսկ տուժածը տեղական բանկում աշխատում էր որպես մասնաճյուղի կառավարիչ») մի քանի ժամ առաջ, երբ իմ մրցակիցները բեմ դուրս եկան», - գրել է Հիլդան Լոնդոնի «The Guardian» թերթում՝ իր մեծ հոդվածում։
Աղջկա մասնակցությունն իրադարձություններին առաջացրել է քաղաքի բնակիչների խիստ բացասական արձագանքը ։ Ծնողները ստիպված էին նույնիսկ սկսել զտել դստեր էլեկտրոնային փոստը ։ Հիլդայի և ընթերցողների միջև հակամարտությունը գրավել է «The Guardian» թերթի ուշադրությունը, որը նրան մի քանի հոդված է նվիրել և հրապարակել հենց աղջկա մեծ հոդվածը ։ Որոշ ժամանակ անց Հիլդա Լիշակը ստիպված է եղել հրապարակել իր նոր հայտարարությունը տեղի դպրոցում թմրանյութերի լայն տարածման առթիվ։ Թերթը հայտնել է․ «Ծանոթագրություն թմրավաճառների համար․ ՕՍՆ-ն [Orange Street News] չի ահաբեկվելու։ Թմրանյութերի գործով հետաքննությունը շարունակվելու է»։ Նման հակամարտությունների մեջ աղջկա հայրը տեսել է նրա արհեստավարժությունը։ Հայրը հիշում է. «Ես ասացի նրան, որ դա ընդունի որպես իսկական հաճոյախոսության... նրանք վերաբերվում են քեզ՝ որպես իսկական լրագրողի»։
Սկզբում Հիլդան լուսաբանել է միայն իր թաղամասի նորությունները, բայց այնուհետև ընդլայնել է հրապարակումների սահմանները մինչև քաղաքի շրջակայքը։ Նա սկսել է տեղեկատվություն ստանալ էլեկտրոնային փոստով, բայց հաճախ ընդամենը հեծանիվ է վարել՝ մարդկանց հարցնելով, թե արդյոք նրանք տարօրինակ բան չեն լսել։ Աղջիկն սկսել է 1 դոլար գանձել իր թերթի մեկ տարվա բաժանորդագրության համար, երբ մի քանի տասնյակ բաժանորդ է հավաքել։ Հիլդան անձամբ «The Orange Street News»-ը հասցրել է նրանց դռներին։ Նրա սյուժեների բովանդակության մասին Ֆորբս ամսագիրը գրել է. «[Orange Street News]-ը շարունակում է լուսաբանել գողությունների, թմրանյութերի, ձնաբքի և նույնիսկ կորած կատվի մասին պատմությունները»։ Աղջկա լրագրողական գործունեությունը գրավել է անգլալեզու այնպիսի խոշոր հրատարակությունների ուշադրությունը, ինչպիսիք են բրիտանական «The Guardian»-ը, ամերիկյան «Columbia Journalism Review»-ն, «The Washington Post»-ը (տվյալ թերթում աղջկա մասին հոդվածը գրել է 2008 թվականի Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր ), «New York Times»-ը։ Նա կարևոր հոդվածներ է հրատարակել այնպիսի հեղինակավոր պարբերականներում, ինչպիսիք են Նյու Յորքի «Newsweek» ամենշաբաթյա լրատվական ամսագիրը և բրիտանական խոշորագույն «The Guardian» թերթը։
Մինչև 2017 թվականը մեկ տարվա բաժանորդագրության համար հրատարակության գինն ավելացել է մինչև 20 դոլար։ Աղջիկը գումարի մի մասն օգտագործել է իր 13-ամյա ավագ քրոջ աշխատավարձը վճարելու համար (շաբաթական 25 դոլար)։ Հիլդան սովորում է տանը և իր ամբողջ ժամանակը անցկացնում է ռեպորտաժների համար թեմաների որոնման մեջ։ «Նա դուրս է գալիս առավոտյան, և մենք նրան մինչև կեսօր չենք տեսնում», - բողոքել է նրա հայրը։ Ընտանիքը Հիլդային ճամբար է ուղարկում ամեն ամառ մի քանի շաբաթով, որպեսզի նա հանգստանա և դադարի աշխատել։
Սկանդալային համբավը Լիշակին հասցրել է պրոֆեսիոնալ լրագրողների շարքեր։ Աղջիկն ընդգրկվել է Պրոֆեսիոնալ լրագրողների ընկերության կազմում և ավագ քրոջ՝ Իզաբելի հետ ստացել «Tribeca Disruptive Innovations» մրցանակը՝ «Orange Street News» թերթի հրատարակման համար։ 2016 թվականին թերթի տպաքանակը 500 օրինակ էր, իսկ ինտերնետ-լսարանը հասել է հարյուր հազարավոր բաժանորդի։ Նրա քույրը՝ 12-ամյա Իզաբել Լիշակը, Միացյալ Նահանգներում լրագրողական գործունեության համար աշխատավարձ ստացող ամենաերիտասարդ թղթակցուհի է ճանաչվել ։
2019 թվականի սկզբին Լիշակի ընտանիքը տեղափոխվել է Արիզոնա նահանգի մեկ այլ քաղաք՝ Պատագոնիա։ Պատագոնիան գտնվում է մոտ 20 մղոն հյուսիս Մեքսիկայի հետ սահմանից։ Ընտանիքը տեղափոխությունը բացատրել է Հիլդային և նրա քույրերին նոր «փորձ» («experiences») տալու ցանկությամբ երկրի մյուս մասում։ Մինչ այդ ընտանիքն իր ճամփորդություններում եղել է Պատագոնիայում և հավանել այն։ Ծնողները, չորս երեխաները և շունը բնակություն են հաստատել այնտեղ անվավոր շարժական ձևափոխված տնակում։ 2019 թվականի հուլիսին ընտանիքը Սելինսգրոուվից Պատագոնիա տեղափոխվելու վերջնական որոշում է կայացրել ։
Լրագրության մեջ իր կուռքերը Հիլդան համարում է հորը և Նելլի Բլային, որը հանրությանը հաղորդել է հոգեբուժարանում կոռուպցիայի և հիվանդների հետ վատ վերաբերմունքի մասին։ Դրա համար Բլայը խելագար է ձևացել և անձամբ բուժվել հոգեբուժարանում։
Անձնական կյանք
Լրագրողական գործունեության սկզբում Հիլդան տարված էր քանթրի-փոփ երգչուհի Թեյլոր Սվիֆթի ստեղծագործությամբ և Բարբի տիկնիկի համար ինտերիերների կառուցմամբ։ 2016 թվականին «New York Magazine»-ի՝ նրանց տուն այցելած թղթակիցը նկարագրել է տիկնիկային տնակները, ավտոտնակը, առևտրի կենտրոնը, ախոռը և զբոսանավը։ Աղջիկը սիրում է խաղալ ընտանիքին պատկանող շների՝ Արչիի և Բիսմարկի հետ։ Նրա միօրինակ լրագրողական համազգեստը ներառում է դեմքը փակող շեկ մազեր, գործված սպիտակ զգեստներ, պուտերով անթև ժիլետ, ջինսե տաբատներ և սև սանդալներ։ Աղջիկն իր հետ նաև վերցնում է երկնագույն պայուսակ և հեծանիվ։
Լիշակը 2016 թվականին բրիտանական «The Guardian» թերթում գրել է․
Հասարակական գործունեություն
«Քաղաքում շատ մարդիկ կան, որոնց նա դուր չի գալիս, - 2017 թվականին հայտարարել է լրագրողի հայրը, - նրանք ցանկանում են, որ նա պատմություններ գրի շքերթների մասին և գովազդի քաղաքը։ Բայց ոչ, Հիլդան ցանկանում է հաղորդել հանցագործության և սկանդալի մասին...»։ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մալալա Յուսուֆզայի հետ հանդիպումից և հարցազրույցից հետո Հիլդան «Orange Street News»-ի ամսական եկամուտը նվիրաբերել է «Malala Fund» բարեգործական կազմակերպության գովազդից, որը պայքարում է աղջիկների անվճար և որակյալ կրթության համար  ։
Հիլդան գիտի ԱՄՆ շարքային քաղաքացիների կարծիքը ԶԼՄ-ների մասին, բայց համամիտ չէ դրա հետ։ Ամերիկյան պարբերականին տված հարցազրույցում նա ասել է. «Ասում են՝ սա մեռնող ինդուստրիա է ։ Ես հասկանում եմ, թե ինչու են մարդիկ այդպես մտածում... օրինակ՝ մարդիկ այլևս թերթ չեն գնում։ Որքան թերթ է փակվել, իսկ այն թերթերը, որոնք մնացել են, կրճատվել են իրենց նահանգներում։ Ապագա [լրագրողներին] ասում են մռայլ։ Ինձ ասում էին, որ ես պետք է գտնեմ մեկ այլ աշխատանք... Ես ոչ միայն կարծում եմ, որ այդ մարդիկ ճիշտ չեն, այլև ես հավատում եմ, որ ապագան երբեք չի եղել ավելի վառ լրագրողների համար։ Լրագրության լավագույն օրերն անցյալում չեն։ Դրանք նոր են սկսվում»։ Հիլդա Լիշակը պատճառ է բերել սեփական փորձը. ունենալով մեկ աշխատակցուհի և հրաժարվելով գովազդից՝ աղջիկը կարողացել է իր թերթն ինքնածախսածածկման հասցնել և պարբերաբար շահույթ ստանալ տպագիր հրատարակությունից՝ չնայած իր կայքում դրա տեղեկատվության կրկնօրինակմանը։ Նրա կարծիքով՝ գլխավոր խնդիրը բնակիչների՝ մամուլի հանդեպ վստահության բացակայությունն է։ Նա առաջարկել է այս խնդրի լուծման երկու տարբերակ․
Լրագրողուհու թեմաներից մեկը Միացյալ Նահանգների հարավային սահմանների անվտանգությունն է։ Նա մեկնել է սահմանամերձ նահանգ և տեսանյութ ձայնագրել, որտեղ հարցաքննել է տեղի բնակիչներին և անձամբ ստուգել պետական սահմանի անվտանգությունը։ «Ես Մեքսիկայում եմ», - հայտարարել Է նա հաղորդման եզրափակչում, երբ անցել է չպաշտպանված ցանկապատի վրայով ։ Աղջիկը կողմ է երեխայի ինքնուրույնության իրավունքին․ «Ես կարծում եմ, որ շատ մեծահասակներ իրենց երեխաներին թույլատրում են ինչ-որ բան անել, բայց, ի վերջո, ըստ էության, թույլ չեն տալիս նրանց դա անել»։ 2019 թվականի փետրվարի 18-ին «Orange Street News»-ի YouTube-ի ալիքում հայտնվել է տեսանյութ՝ «OSN հրատարակիչը Հիլդա Լիշակին սպառնում է ձերբակալությամբ» վերնագրով։ Մի անգամ Հիլդա Լիշակին հեծանիվ քշելու ժամանակ կանգնեցրել է օրենքի սպասավորը և խնդրել ներկայանալ։ Աղջիկը հայտնել է անունը, հրատարակությունը, որում աշխատում է, և հեռախոսահամարը։ Արիզոնա նահանգի իրավապահ մարմինների աշխատակից մարշալ Ջոզեֆ Փաթերսոնն արգելել է նրան հետագայում վարել, քանի որ այնտեղ, իբր, տեսել են պումա ։ Աշխատակիցը նաև հայտարարել է, որ աղջիկն իրեն խաբել է՝ ասելով, որ գնում է ընկերների մոտ (մեկ այլ վարկածով՝ Փաթերսոնն ասել է, որ «կձերբակալի նրան իր հրամանին չենթարկվելու և ճանապարհի սխալ կողմում հեծանիվ քշելու համար»))։ Մարշալն սկսել է սպառնալ նրան։ Հիլդան սպառնալիքները ձայնագրել է և հրապարակել համացանցում ։
Փաթերսոնը պնդել է, որ աղջիկն իրավունք չունի համացանցում հրապարակել իր մասնակցությամբ տեսանյութը։ Նա մեղադրել է նրան ստելու մեջ և սպառնացել կալանքով (Ֆորբս ամսագիրը և «Վաշինգտոն Փոստ» թերթը գրել են, որ Փաթերսոնն աղջկան «սպառնացել է բանտով»)։ Այս միջադեպը գրավել է համաշխարհային մամուլի ուշադրությունը։ «Associated Press» գործակալության աշխատակիցների հետ զրույցում Փաթերսոնը պնդել է, որ համացանցում տեսանյութի հրապարակումից հետո ինքը բազմաթիվ անանուն հաղորդագրություններ և զանգեր է ստացել, որոնցում իրեն սպառնացել են սպանությամբ ։ Ի վերջո, Պատագոնիա քաղաքի քաղաքապետ Անդրեա Վուդը ներողություն է խնդրել աղջնակից, ARS 13-2401-ի հղումը հեռացվել է քաղաքի կայքից։
«Brit + Co» ինտերնետ-պարբերականի հետ հարցազրույցում Լիշակը հայտարարել է, որ իր «սիրելի թեման հանցագործություն է։ Իմ երկրորդ սիրելի թեման հանցագործությունն է։ Եվ իմ երրորդ սիրելի թեման հանցագործություն է։ Հանցագործության բացահայտումը նման է հսկայական շարժվող գլուխկոտրուկի լուծմանը։ Քրեագետ լրագրողի աշխատանքը կարող է լինել լավագույն աշխատանքն աշխարհում»։ Մյուս կողմից նա անդրադարձել է այդ թեմային «New York Daily News» թերթին տված հարցազրույցում, որտեղ հայտնել է․ «Ես երբեք բանտում հարցազրույց չեմ տվել... ես ուզում եմ դա անել մի անգամ»։
Հիլդան «Columbia Journalism Review» ամսագրին 2015 թվականին հայտնել է, որ թերթում աշխատելու փոխարեն վերջին հաշվով ցանկանում է ունենալ իր սեփական հրատարակությունը («Ես ուզում եմ, որ մի օր այն [թերթը] դառնա նույնքան խոշոր, որքան «Daily News»-ը»)։
Գրական գործունեություն
Հիլդա Լիշակը դարձել է հասակակիցների կուռքը և մի քանի առևտրային պայմանագրեր է կնքել։ Մասնավորապես, աղջիկը հոր հետ սկսել է մանկական գրքեր լույս ընծայել իր արկածների մասին։ Դրանք դուրս են եկել «Scholastic» հրատարակչությունում՝ ներառվելով «Հիլդան բացահայտում է գործը» շարքում («Hilde Cracks the Case»): Պայմանագիրը կնքվել է վեց գրքի համար։ Գրքերը նախատեսված են ընթերցանությամբ հետաքրքրված 5-ից մինչև 8 տարեկան երեխաների համար, որոնք հետաքրքրված են ընթերցանությամբ, սակայն դեռևս պատրաստ չեն ավելի մեծ գրականության ընկալմանը։
Պատանի լրագրողի և գրողի գործունեությամբ հետաքրքրված են եղել նաև կինոընկերությունները ։ Նրա հետաքննությունների մոտիվներով նկարահանվել է «Home Before Dark» սերիալը, որն էկրան է բարձրացել 2020 թվականի ապրիլի 3-ին։ 2016 թվականին ամերիկյան «Paramount Television» և «Anonymous Content» ստուդիաները գնել են գրքաշարերի էկրանավորման իրավունքները, որոնք Հիլդա Լիշակը գրել է հոր՝ Մեթյու Լիշակի հետ համահեղինակությամբ։ 2018 թվականին անցկացվել է գլխավոր դերերի քասթինգը։ Հիլդայի դերի համար ընտրվել է պատանի դերասանուհի Բրուքլին Փրինսը, իսկ հոր դերի համար՝ ամերիկացի դերասան Ջիմ Սթարջեսը։ Առաջին սերիաների ռեժիսորը դարձել է Ջոն Չուն ։
Սերիալի արտադրությունն սկսվել է 2018 թվականի հունիսի 13-ին։ Առաջին եթերաշրջանը բաղկացած է 10 սերիայից։ Սցենարն ստեղծվել է իրական իրադարձություններից և կերպարներից հիմնված, բայց փոքրիկ գավառական քաղաքում օտարման մռայլ մթնոլորտ և սյուժետային ինտրիգ ստեղծելու համար ավելացվել են մտացածին կերպարներ, հանգամանքներ և մանրամասներ։ Սերիալի նկարահանումներն սկսվել են 2018 թվականի նոյեմբերի 12-ին Վանկուվերում և ավարտվել 2019 թվականի ապրիլի 15-ին։ 2020 թվականի հունվարին ընդունվել է սերիալի երկրորդ եթերաշրջանի ստեղծման մասին որոշումը ։
Գլխավոր դերակատարի 9-ամյա կատարող Բրուքլին Փրինսը և արդեն 13-ամյա Հիլդա Լիշակը, պատմելով սերիալի մասին, հայտարարել են, որ այն ֆիլմ է, որի կարիքն ունի այժմ յուրաքանչյուրը։ Հիլդա Լիշակը պնդել է, որ այն կարող է ազդեցություն ունենալ ոչ միայն դեռահաս աղջիկների, այլև օրիորդների, ինչպես նաև մեծահասակների վրա։ «The Times» թերթը COVID-19 համավարակի պայմաններում կազմակերպել է տեսակոնֆերենցիա, որի ընթացքում Հիլդա Լիշակն առցանց հարցազրույց է վերցրել Բրուքլին Փրինսից։ Փրինսը պատմել է, որ ստանալով ֆիլմի սցենարը՝ հավանել է այն հենց սկզբից։ Փրինսն իր գիտակցության մեջ ստեղծել է գլխավոր հերոսուհու կերպար՝ կենտրոնանալով Հիլդայի վրա, սակայն նրա մեջ ավելացնելով որոշ առանձնահատկություններ։
Գնահատանք և մրցանակներ
Սևամորթ լրագրողների ազգային ասոցիացիայի մրցանակի դափնեկիր Մարին Կոգանն ամերիկյան «New York Magazine» ամսագրի «The Cut» լրատվական կայքում Հիլդա Լիշակին անվանել է «մռայլ մեդիադաշտի հազվագյուտ վառ բիծ»։ 2019 թվականի մայիսին երիտասարդ լրագրողուհուն պատիվ է տրվել 13 րոպեանոց ելույթով հանդես գալ Արևմտյան Վիրջինիայի համալսարանի ԶԼՄ-ների Ռիդ հեղինակավոր քոլեջի շրջանավարտների և դասախոսների առջև։ Այդ իրադարձությունը հիշատակել են մի շարք խոշոր լրատվական և վերլուծական լրատվամիջոցներ ։ Աղջկա ելույթը ներառվել է դեռահասների լավագույն 45 ելույթների ժողովածուում, որը հրատարակել է ամերիկացի գրող, հռետոր և ակտիվիստ Ադորա Սվիտակը։
Աղջիկը լրագրության մեջ ներդրած ավանդի համար արժանացել է մի շարք ազգային պարգևների․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Արթուր Սվինարսկի
Արթուր Մարիա Սվինարսկի (լեհերեն՝ Artur Maria Swinarski, ), լեհ բանաստեղծ, երգիծաբան, թատերագիր, նկարիչ
Կենսագրություն
Ծնվել է Լեհաստանի Բրոդնիցա քաղաքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Պոզնանի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել է գերմանական բանասիրություն, արվեստի պատմություն և բեմագրություն (բեմանկարչություն, սցենոգրաֆիա) ։ 1918–1920 թվականներին անդամակցել է Zdrój գրական ընկերությանը, հանդես եկել որպես գրաֆիկ-դիզայներ։ Հաճախել է նաև նկարիչների Bunt խմբի միջոցառումներին։ 1919 թվականին կազմակերպվել է նրա նկարների առաջին անհատական ցուցահանդեսը։
1922 թվականին Սվինարսկին եղել է գրող, նկարիչ, փիլիսոփա Ստանիսլավ Իգնացի Վիտկևիչի անձնական քարտուղարը։ Այնուհետև Պոզնանում Ռոման Վիլկանովիչի հետ երգիծական տեսարաններ է բեմականացրել Լյուդվիկ Պուգետի "Róża Kukułka"-ում, Ździebko և Klub Szyderców կաբարեներում։
1934–1937 թթ. ապրել է Կրակովում, ղեկավարել Czas Krakowski օրաթերթի գրական բաժինը, ինչպես նաև՝ Մագդալենա Սամոզվանեցի հետ երգիծանկարների ցուցադրություններ կազմակերպել։ 1937 թվականից ապրել է Գդինյայում, խմբագրել "Kurier Bałtycki" թերթի գրական բաժնի նյութերը։ Գերմանական օկուպացիայի տարիներին մնացել ու ապրել է Կրակովում։ 1952 թվականից բնակվել է Վարշավայում, 1963-ին մեկնել է Ավստրիա, ընդունել ավստրիական քաղաքացիություն ։
Ստեղծագործությունները
Սվինարսկու գրական հիշարժան աշխատանքներից է 1963 թվականին հրատարակված «Աքիլլեսի հարսանիքը» «բարբարոսական» կատակերգությունը, որը թարգմանվել ու լույս է ընծայվել նաև գերմաներեն։ Բուռն բանավեճերի տեղիք է տվել նրա բանաստեղծական «Eja!» ժողովածուն, որտեղ հեղինակը փառաբանում է իտալական ֆաշիզմը, ստեղծում մի յուրօրինակ գեղագիտություն՝ ֆաշիստական արիական-առնական զուգադրություններով, որոնցում անհատը միաձուլված է տղամարդկային հանրույթին ։
Սվինարսկու գրական ժառանգության կարևոր մասն են կազմում գերմանացի բանաստեղծների՝ Հայնրիխ Հայնեի, Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի, Ֆրիդրիխ Շիլլերի, Յոհանես Բեխերի, Վիլլի Բրեդելի և այլոց ստեղծագործությունների լեհերեն թարգմանությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:Լեհ նկարիչներ Կատեգորիա:Երգիծաբաններ Կատեգորիա:Ծաղրանկարիչներ Կատեգորիա:Թատերագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներ
Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներ, ավելի քան մեկ տասնամյակ Մակեդոնիայի արքա Ալեքսանդր III-ի կողմից ղեկավարվող հունամակեդոնական ուժերի կողմից մղված ռազմական գործողություններ։ Ուղղված են եղել առաջին հերթին Աքեմենյան Պարսկաստանի, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների և հրամանատարների դեմ, ինչպես Մերձավոր Արևելքում, այնպես էլ՝ Հնդկաստանում։ Իր կյանքի վերջին տարիներին Ալեքսանդրը գրավել էր աշխարհի՝ հին հույներին հայտնի գրեթե բոլոր տարածքները ։ Լինելով հաջողակ ռազմական գործիչ՝ Ալեքսանդրը բացառիկ քաղաքական գործիչ էր,  նրան  հաջողվեց ժառանգություն թողնել մի կայսրությունը որը ձևավորեց նոր պետություններ ։ Միապետի մահից հետո հսկայածավալ կայսրությունը անցավ  ներիշխանական  պատերազմի միջով, որի արդյունքում մ․թ․ա․ 301 թվականին կայսրությունը  մասնատվեց հիմք ձևավորելով նոր պետություններ։
Ալեքսանդրը Մակեդոնիայի գահը ժառանգել է իր հորից՝ Փիլիպոս II-ից, որին հաջողվել էր Կորնթոսյան միության մեջ գտնվող մայրցամաքային Հունաստանի քաղաք-պետությունների հիմնական մասը միավորել մակեդոնական ներքո ։ Հունաստանի հարավային շրջանների ապստամբ քաղաք-պետությունների վրա Մակեդոնիայի գերիշխանությունը վերահաստատելուց հետո Ալեքսանդրն իր զենքն ուղղել է ընդդեմ բալկանյան հարևանների։ Վերջիններիս դեմ պատերազմը կարճ էր, սակայն արյունալի։ Ավարտելով այդ արշավանքները՝ Մակեդոնիայի երիտասարդ արքան ձեռնամուխ է եղել Աքեմենյան Պարսկաստանի դեմ պատերազմին՝ ընդդեմ «արքայից արքա» Դարեհ III-ի․ վերջինս պարտություն է կրել և տապալվել։ Մակեդոնացու արշավանքներն իրենց մեջ ներառել են նաև Փոքր Ասիան, Ասորիքը, Փյունիկիան, Հրեաստանը, Եգիպտոսը, Միջագետքը, Պարսկաստանը և Բակտրիան, իսկ հետագայում մեծացնելով իր տերության սահմանները՝ Ալեքսանդրը հասել է մինչև Թաքսիլա և Հնդկաստան, ինչից հետո նրա զորքը հրաժարվել է առաջ շարժվել։
Ալեքսանդրը պլանավորում էր իրականացնել մի շարք այլ արշավանքներ, ինչպիսիք էին օրինակ՝ ներխուժում Արաբական թերակղզի (հարավ), իսկ դրանից հետո՝ Հռոմ, Կարթագեն և Պիրենեյան թերակղզի (արևմուտք), սակայն Ալեքսանդրի մահից հետո նրա զորավար-դիադոքոսներն մոռացության են մատնել այս պլանները։ Այդուհանդերձ, Ալեքսանդրն սկիզբ է դրել հելլենիզմի դարաշրջանին։
Նախապատմություն
Ալեքսանդր Մակեդոնացին փոքր տարիքից աչքի է ընկել իր արկածախնդրությամբ և ռազմական գործում ունեցած հաջողություններով ։ Նրա հայրը Մակեդոնիայի արքա Փիլիպոս II-ն էր, իսկ մայրը՝ Էպիրոսի արքա Ալեքսանդր I-ի քույրը՝ Օլիմպիադան, որը Փիլպոսի 7 կանանցից ամենանշանավորն էր, քանի որ հենց իր որդին՝ Ալեքսանդրն էր արքայի թագաժառանգը ։ Փոքր հասակից Օլիմպիադան իր որդուն տրամադրել է Փիլիպոսի դեմ ։ Այդ ժամանակ Մակեդոնիայի մի շարք քաղաքական գործիչներ չէին հաշտվում այն հանգամանքի հետ, որ իրենց ապագա արքան զտարյուն հելլեն չի լինելու ։ Այդ պատճառով, առանց Ալեքսանդրի և Օլիմպիադայի կարծիքը լսելու, Փիլիպոսն ամուսնացել է ազնվատոհմիկ Կլեոպատրայի հետ։ Սրվել են հոր և որդու հարաբերությունները։ Օմլիմպիադան փորձել է իր եղբորը՝ Էպիրոսի արքա Ալեքսանդր I-ին, սադրել ընդդեմ իր ամուսնու, որպեսզի թուլացնի Մակեդոնիայի դիրքերը, սակայն իմանալով այդ մասին՝ Փիլիպոսն առաջարկել է Էպիրոսի արքային ամուսնանալ իր դստեր՝ Կլեոպատրայի հետ ։ Իր քրոջ ամուսնության ժամանակ Ալեքսանդրը և Փիլիպոսը հաշտվել են ։
Սակայն հենց այս հարսանիքի ժամանակ էլ սպանվել է Փիլիպոս II-ը․ մարդասպանը հայտնաբերվել և մահապատժի է ենթարկվել։ Փիլիպոսի սպանության վերաբերյալ կա տարակարծություն, քանի որ հանգամանքները մինչև օրս պարզված չեն։ Ըստ տարածված տեսակետի՝ նրան սպանել է Պավսանիասը՝ սեփական թիկնապահը, ինչի պատճառ է հանդիսացել անձնական վիրավորանքը, սակայն կա նաև տեսակետ, ըստ որի՝ սպանության իրական պատվիրատուն նրա կինը՝ Օլիմպիադան է եղել , քանի որ Փիլիպոսի և Կլեոպատրայի (նրա նոր կնոջ) նորածին զավակը կարող էր դառնալ գահի հավակնորդ։ Տասնիննամյա Ալեքսանդրը՝ որպես գահաժառանգ և իրավահաջորդ, զինվորական խորհրդի և ազնվականների կողմից հռչակվել է Մակեդոնիայի թագավոր   ։
Իր կառավարման առաջին տարիներին Ալեքսանդրը զբաղված էր ներքին հարցերի կարգավորմամբ։ Նա հաշվեհարդար է տեսել գահի բոլոր հավակնորդների հետ՝ սպանելով իր հոր վերջին կնոջը և նորածին երեխաներին ։ Նա մահապատժի է ենթարկել նաև Փիլիպոսի լավագույն զորահրամանատարներից մեկին՝ Ատտալոսին՝ դա պատճառաբնելով նրա դավաճանությամբ և Հունաստանի ապստամբած քաղաք-պետությունների հետ կապերով ։ Բնակչությանը հաճոյանալու համար նա վերացրել է բոլոր հարկերը՝ պետական գանձարանը թողնելով դատարկ և մեծացնելով պետական պարտքը։ Նույն պահին մի շարք իշխանություններ և քաղաք-պետություններ օգտվել են ստեղծված քաոսային իրավիճակից և ապստամբել ընդդեմ Ալեքսանդրի՝ չընդունելով նրա իշխանությունը։ Երիտասարդ Ալեքսանդրը ձեռնամուխ է եղել ապստամբությունների ճնշմանը։
Կորնթոսյան միության ստեղծում
Փիլիպոս II-ի մահից հետո հունական Թեբե, Աթենք, Թեսալիա քաղաք-պետություններն ապստամբել են և չեն ճանաչել Ալեքսանդրի իշխանությունն իրենց վրա։ Նրանք սկսել են վտարել մակեդոնական կայազորները և թուլացնել մակեդոնական ազդեցությունն իրենց երկրներում։ Երբ այս ապստամբությունների վերաբերյալ տեղեկությունները հասել են Մակեդոնիա, Ալեքսանդրը շատ արագ է գործել։ Չանսալով խնդիրը խաղաղ ճանապարհով լուծել առաջարկող մի շարք քաղաքական գործիչների հորդորներին՝ Ալեքսանդրը հավաքել է 3000-անոց հեծելազոր և արագորեն շարժվել դեպի հարավ, որտեղ գտնվում էր ապստամբած ամենամոտ իշխանությունը՝ Թեսալիան։ Վերջինիս զինվորները փակել էին Օլիմպոս և Օսա լեռների միջև գտնվող անցումը։ Մակեդոնիայի արքան իր զորքին հրամայել է մագլցել Օսա լեռն ի վեր, ինչից հետո, երբ թեսալիացիներն արթնացել են, նրանք Ալեքսանդրին գտել են իրենց թիկունքում և ստիպված են եղել անձնատուր լինել։ Նրանք Ալեքսանդրի տրամադրության տակ են դրել նաև սեփական հեծելազորը, ինչից հետո վերջինս ճանապարհ է ընկել դեպի Պելոպոնես  ։
Ալեքսանդրը հասել է Թերմոպիլե, որտեղ ճանաչվել է Ամֆիկտոնյան միության առաջնորդ, ապա ուղևորվել դեպի Կորիոնթոս։ Կորոնթոսում նա ժողով է հրավիրել, որին մասնակցել են բոլոր հելլենները։ Ալեքսանդրը դիմել է նրանց՝ խնդրելով իրեն վստահել Աքեմենյան Պարսկաստանի դեմ սպասվող պատերազմի ղեկավարությունը, որը մինչև իր հոր մահը վստահված էր նրան ։ Բոլոր հելլենական իշխանություններն ընդառաջել են Ալեքսանդրին, բացի Սպարտայից․ նրանք, դիմելով Ալեքսանդրին, ասել են․
Ստեղծվել է Կորնթոսյան միությունը, որի մեջ եղած բոլոր քաղաք-պետություններն ունեցել ներքին կատարյալ ինքնիշխանություն, սակայն ռազմական առումով միավորված էին․ նրանց միացյալ զորքերը ղեկավարել է Հելլենյան գերիշխանը՝ այս դեպքում Ալեքսանդրը։ Որոշ ապստամբական հուզումներ են տեղի ունեցել Աթենքում, սակայն, ինչպես նշել է Արիանոսը, «աթենացիք մահու չափ սարսափեցին, երբ Ալեքսանդրը մի փոքր մոտեցավ նրանց, և որպես Ալեքսանդրի նկատմամբ տածած հարգանքի նշան, համաձայնեցին էլ ավելիին, քան տրված էր Փիլիպոսին» ։ Հենց այստեղ գտնվելու ժամանակ էլ Ալեքսանդրին լուրեր են հասել թրակիացիների և իլլիրիացիների ապստամբությունների վերաբերյալ ։
Ապստամբությունների ճնշում
Ալեքսանդրը չի ցանկացել Աքեմենյան Պարսկաստանի դեմ պատերազմի ժամանակ թույլ և անվստահ թիկունք ունենալ, այս պատճառով նա իլլիրիացիների և թրակիացիների դեմ ռազմական գործողություններ է սկսել, որպեսզի ճնշի նրանց խռովությունները։ Նա Ամֆիպոլիսից ներխուժել է թրակիացիների երկիր, անցել Նեստոս գետը և տաս օր հետ մոտեցել Հեմուս լեռանը, որտեղ կարողացել է ճիշտ ռազմավարության միջոցով փախուստի մատնել հակառակորդին ։
Անցնելով Հեմուս լեռը՝ Ալեքսանդրը շարժվել է տրիբալների վրա, որոնց արքա Սիրմոսի հրամանով նրանց մեծամասնությունը շարժվում էր ընդդեմ Ալեքսանդրի։ Ալեքսանդրը շրջափակել է նրանց ճամբար խփելիս և պարտության մատնել․ հակառակորդը տվել է 3000 զոհ ։ Ճակատամարտից 3 օր անց Ալեքսանդրը հասել է Դանուբ գետին և հարձակվել դրա հակառակ ափին ապրող գեթերի վրա, որոնք իրենք էին պատրաստվում նախահարձակ լինել, սակայն Ալեքսանդրի ուժերը հետապնդել են նրանց ու փախուստի մատնել՝ անպաշտպան թողնելով քաղաքը։ Ալեքսանդրը գրավել և ավերել է քաղաքը , ապա զոհեր մատուցել աստվածներին այդ հաղթության համար։ Քիչ անց տարածաշրջանի բոլոր կողմերից առաջնորդներ են եկել Ալեքսանդրի մոտ, որոնք իրենց խաղաղասիրությունը և հպատակությունն են հայտնել վերջինիս և դաշինք կնքել նրա հետ ։
Շուտով Ալեքսանդրը, դաշնակցելով ագրիանացիների արքայի՝ Լանգարոսի հետ, ռազմական գործողություններ է սկսել նաև ընդդեմ ավտարիատների և հաղթանակ տարել, ապա նա շարժվել է իլլիրիացիների երկիր։ Պաշարել է Պելիոնը, որը գտնվում է ժամանակակից Ալբանիայում ։ Մի քանի օր շարունակ չկարողանալով գրավել քաղաքը՝ Ալեքսանդրն իմացել է, որ հակառակորդի շարքերում անփութություն և անպատրաստվածություն է տիրում։ Նա գիշերով հարձակվել է հանկարծակիի եկած հակառակորդի վրա՝ փախուստի մատնելով նրանց ։
Նույն պահին Թեբե քաղաք են վերադարձել այնտեղից աքսորված մի քանի մարդիկ, որոնք սկսել են քաղաքում խռովություններ հրահրել ընդդեմ Ալեքսանդրի՝ ասելով, որ նա զոհվել է թրակիացիների և իլլիրիացիների դեմ մարտերի ժամանակ։ Իմանալով այս իրադարձությունների մասին՝ Ալեքսանդր շարժվել է դեպի հարավ՝ Հունաստան։ Թեբեացիները միայն այն ժամանակ են իմացել, որ Ալեքսանդրն արշավում է իրենց վրա, երբ նա իր զորքով արդեն անցել էր Օնհեստեսը։ Այդ ժամանակ նրանք թեբեացիների մոտ հայտարարել են, որ զորքի առաջնորդը ոչ թե Ալեքսանդրն է, այլ Անտիպատրոսը։ Մեկ օր անց Մակեդոնիայի արքան մոտեցել է Թեբեին, սակայն չի հարձակվել դրա վրա՝ մտածելու և իրեն հպատակությունը հայտնելու համար ժամանակ տալով, սակայն թեբեացիները ոչ միայն այդպես չեն վարվել, այլ իրենք են փոքր ջոկատներով նախահարձակ եղել։ Ալեքսանդրը հեշտությամբ հետ է մղել այդ գրոհները, սակայն դեռևս շարունակել է լուրջ գործողությունների չանցնել ։ Այդ ժամանակ Կադմեան՝ քաղաքի միջնաբերդը, գտնվում էր մակեդոնական կայազորի հսկողության տակ։
Ապստամբներին զենք էր մատակարարել Աթենքը, որի նշանավոր քաղաքական գործիչը՝ Դեմոսթենեսը, նույնպես կողմ էր Ալեքսանդրի դեմ ապստամբությանը, սակայն իմանալով նրա արշավանքի մասին՝ հետ է կանգնել այդ մտքից։ Շուտով Ալեքսանդրը հարձակվել և գրոհով վերցրել է Թեբեն ։ Մակեդոնական զորքի հետ փոկեացիները, պլատեացիները և բեովտացիներն են սկսել կոտորած իրականացնել քաղաքում՝ սպանելով 6000 մարդու ՝ այդ թվում նաև կանանց և երեխաների։ Գերեվարվել է շուրջ 30 հազար բնակիչ (բացի Ալեքսանդրի ու Փիլիպոսի բարեկամները, քրմերն ու քրմուհիները) ։
Թեբեի անկումը շրջադարձային է եղել պայքարի համար։ Արկադացիները, որոնք շտապում էին թեբեացիներին օգնության, հետ են վերադարձել և պատժել ապստամբություն հրահրողներին։ Էտոլական ցեղերը, որոնք ապստամբել էին թեբեացների հետ, հատուկ դեսպանություն են ուղարկել և ներում խնդրել Մակեդոնիայի արքայից։ Աթենացիները նույնպես Ալեքսանդրի մոտ դեսպանություն են ուղարկել, որը կազմված էր նրա հետ ամենասերտ հարաբերություններ ունեցողներից։ Այդ պատվիրակությունն արքային էր փոխանցելու աթենացիների խոսքը, որտեղ ասվում էր, որ աթենական ժողովուրդը ողջունում է նրա բարեհաջող վերադարձն իլլիրիացիների և տրիբալների դեմ մղված պատերազմից և ուրախ է, որ նա պատժել է թեբեացիներին ապստամբության համար։ Ալեքսանդրը սիրալիր է գտնվել նրանց հանդեպ, սակայն պահանջել է, որ իրեն հանձնեն ապստամբության մասնակից մի շարք աթենացիների, որոնց թվում էր նաև Դեմոսթենեսը։ Աթենացիները նորից են պատվիրաություն ուղարկել՝ աղերսելով գթասիրտ գտնվել այդ մարդկանց հանդեպ ։ Ալեքսանդրը, քաղաքի հանդեպ տածած հարգանքից ելնելով, ողորմած է գտնվել և շուտով վերադարձել Մակեդոնիա։
Ընդդեմ Աքեմենյան Պարսկաստանի
Վերադառնալով Մակեդոնիա՝ Ալեքսանդրը զոհ է մատուցել Օլիմպիական Զևսին։ Երբ եկել է մ․թ․ա․ 334 թվականի գարունը, Ալեքսանդրն սկսել է Հելլեսպոնտոս ուղևորվելու նախապատրաստություններ տեսնել՝ Մակեդոնիայի և հույների կառավարումը թողնելով Անտիպատրոսին։ Նա իր հետ տարել է 30 հազար թեթևազեն ռազմիկներ ու նետաձիգներ և 5 հազար հեծյալներ։ Անցել է Կերկինի լճի մոտով դեպի Ամֆիպոլիս և Ստրիմոնի գետաբերան։ Անցնելով գետը՝ Ալեքսանդրը շրջանցել է Պանգեոն լեռը և ուղղություն վերցրել դեպի ծովափին գտնվող Աբդերա և Միրոնեոս հունական քաղաքներ։ Գնալով Հելեունտոս՝ նա այցելել է Ասիա մայրցամաք առաջին անգամ ոտք դրած հույնի՝ Պրոտեսիլայոսի գերեզմանին և զոհ մատուցել նրան՝ ասելով, որ թող իր ափ իջնելն ավելի հաջողակ լինի, քան Պրոտեսիլայոսինը ։
Փոքր Ասիա
Հելլեսպոնտոսի (այժմ՝ Դարդանել) անցումը տեղի է ունեցել 160 տրիերներով և բազմաթիվ փոխադրանավերով։ Անցման ժամանակ Ալեքսանդրը նեղուցի մեջտեղում ցուլ է զոհաբերել Պոսեյդոնի և ծովահարսերի պատվին և ոսկե գավաթից գինի լցրել ծովի մեջ։ Իր զորքից նա առաջինն էր, որ ամբողջապես սպառազինված ոտք է դրել ասիական հողի վրա։ Նա, ի պատիվ Զևսի՝ իր արշավանքի հովանավորի, զոհասեղաններ է կանգնեցրել իր ափ իջած վայրում, ապա մեկնել Տրոյա և զոհ մատուցել Աթենասին, նրան նվիրաբերել ամբողջական ռազմահանդերձ, իսկ փոխարենը՝ վերցրել Տրոյական պատերազմից մնացած սրբազան համարվող զենքեր։ Նա զոհ է մատուցել նաև Պրիամոսին՝ խնդրելով նրան այլևս չզայրանալ Նեոպտղոմեոսի տոհմի վրա, որից էլ սերում էր ինքը։ Տրոյայում Ալեքսանդրն այցելել է Աքիլլեսի գերեզմանին և պսակներ խոնարհել նրա շիրիմին։ Ըստ Արիանոսի՝ Ալեքսանդրն Աքիլլեսին բախտավոր է համարել, քանի որ «նրա փառքը գովաբանել է այնպիսի մի պոետ, ինչպիսին Հոմերոսն է»։ Տրոյայից մեկնել է Արիսբա, որտեղ գտնվում էր նրա ամբողջ զորքը, ինչից հետո՝ հաջորդ օրը, արդեն սկսել է զորաշարժեր կատարել դեպի ցամաքի խորքը։
Այդ ժամանակ պարսիկները ճամբար էին խփել Զելեա քաղաքի մոտ ։ Նրանց զորավարներն էին Հոնիայի ու Լիդիայի ՝ Սպրիթրիդատը, և Փռյուգիայի կառավարիչը՝ Արսիտոսը, ինչպես նաև հույն Մեմնոն Հռոդոսցին։ Նրանց զորքում եղել են նաև հույն վարձկաններ։ Իմանալով Ալեքսանդրի ներխուժման մասին՝ ռազմական խորհուրդ է հրավիրվել։ Քննարկման ժամանակ Մեմնոնն առաջարկել է մակեդոնացիների հետ կռվի մեջ չմտնել, քանի որ հակառակորդի հետևակն ավելի ուժեղ է, բացի այդ՝ Ալեքսանդրը զորքի հետ է, իսկ պարսից արքան՝ Դարեհը՝ ոչ։ Նա առաջարկել է նահաջել, ավերել և այրել բոլոր բնակավայրերը, արտերը և այն ամենը, ինչ կարող էր պարեն հանդիսանալ հակառակորդի զորքի համար։ Ըստ նրա՝ Ալեքսանդրը չէր կարող առանց պարենի մնալ օտար երկրում, ինչի հետևանքով էլ շուտով կվերադառնար իր երկիր ։ Սակայն այս տեսակետին դեմ է արտահայտվել Արսիտոսը՝ ասելով, որ թույլ չի տա կրակի մատնել իր հպատակներից թեկուզ մեկի տունը ։ Պարսիկները համաձայնել են Արսիտոսի հետ․ նրանց դիրքորոշման վրա ազդել է նաև Մեմնոնի էթնիկ պատկանելիությունը․ վերջինս ստիպված զիջել է ։
Գրանիկոս գետի ճակատամարտ
Երբ Ալեքսանդրն սկսել է մոտենալ Գրանիկոս գետին, նրա ուղարկած հետախույզները Հեգելոքոսի ղեկավարությամբ, վերադարձել և տեղեկացրել են Ալեքսանդրին, որ պարսկական բանակը ռազմական կարգով շարված է գետի հակառակ ափին։ Ալեքսանդրն իր զորքը շարել է ռազմական կարգով և մոտեցել գետին ։ Պարմենիոնին վստահվել է ձախ թևը, որտեղ գտնվում էին հունա-թրակիական ուժերը, իսկ ինքը՝ Ալեքսանդրը, անցել է աջ թև, որտեղ ղեկավարել է մակեդոնական հեծյալներին։ Մակեդոնացիների փաղանգը գտնվել է զորքի կենտրոնական մասում։ Պարսիկների զորքի կազմում եղել են 20 հազար հեծյալներ և 20 հազարից մի փոքր քիչ հետևակ (այդ թվում նաև հույն վարձկաններ), իսկ հունամակեդոնական ուժերը կազմել է 30-35 հազար հետևակ և շուրջ 5000 հեծյալ (թվերը վիճելի են)։ Պարսիկներն սպասել են հակառակորդի գետանցմանը՝ գետից դուրս գալուց անմիջապես հետո նրա վրա հարձակում սկսելու համար ։