cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարիա Զուբրեևա
Կենսագրություն
1928 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ իր աշխատանքները ցուցադրելով Լենինգրադի գեղարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ 1932 թվականին, Լենինգրադի նկարիչների միության ստեղծման պահից, եղել է միության անդամ։ Նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ, ժանրային ստեղծագործություններ։ Զբաղվել է հաստոցային և մոնումենտալ գեղանկարչությամբ, ինտերիերի դիզայնի, գրքի նկարազարդմամբ։ Հիմնականում աշխատել է ջրաներկի և գեղանկարչության տեխնիկայով։ Ամուսնու՝ արվեստագետ Սերգեյ Զախարովի հետ միասին երկար տարիներ աշխատել է Տաջիկստանում։ Անհատական ​​ցուցահանդեսներ է ունեցել Լենինգրադում (1951, 1980, 1984 թվականներ), Սանկտ Պետերբուրգում (1996), Մոսկվայում (1961, 1965 թվականներ)։
Մարիա Զուբրեևայի տարբեր գեղարվեստական ​​աշխատաքների մեջ առավել հետաքրքիր են ջրաներկային դիմանկարները և արևելյան լանդշաֆտները։ Աշխատանքների գույնը զուսպ է, ձևերն ու ծավալները կարծես ծնվում են տարածությունից և լույսից։ Գեղանկարային բնութագրերը արտահայտիչ և բանաստեղծական են։ Զուբրեևայի հաստոցային գեղանկարչության և գրաֆիկայի առավել հայտնի աշխատանքներն են՝ «Նատյուրմորտ» (1952), «Դիմանկար ժողովրդական պարուհի Տաջիկստանի ԽՍՀ ժողովրդական պարուհի Ա. Նասիրովայի դիմանկարը» (1954), «Էտյուդ» (1955), «Կարեկա աղջիկը» (1956), «Լենինգրադյան լանդշաֆտ»,  «Նատյուրմորտ» (երկուսն էլ, 1957 թվական), «Ծաղիկով աղջիկը» (1960), «Հանիֆա», «Տղայի դիմանկար» (1961), «Պարուհի Լ. Տուրդիևայի դիմանկարը», «Տաջիկստան. աշուն» (երկուսն էլ 1963 թվական), «Վարդագույն հագած աղջիկը» (1965), «Ինքնադիմանկար», «Աղջկա դիմանկար» (երկուսն էլ 1966 թվական), «Նատաշա Ս.-ի դիմանկարը» (1970), «Նստած կինը» (1972), «Ձկնաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր Դ. Վ. Կրուժուսը» (1973), «Օ. Կաուֆմանի դիմանկարը» (1977), «Վարդեր» (1980) և այլլն։
Մարիա Աբրամովնա Զուբրեևան մահացել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Սանկտ-Պետերբուրգում՝ 90 տարեկանում։ Նրա ստեղծագործությունները գտնվում են Ռուսական պետական ​​թանգարանում, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Տաջիկստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս կին արվեստագետներ
Չիժիկ-Պիժիկի արձան
Չիժիկ-Պիժիկի հուշարձան (Памятник Чижику-Пыжику), արձան Սանկտ Պետերբուրգում։ Կանգնեցվել է 1994 թվականի նոյեմբերի 19–ին, Ֆոնտանկա գետի ափին՝ Միխայիլի դղյակի մոտ՝ № 12/1 տան մոտ՝ Առաջին ինժեներական կամուրջի հարևանությամբ։
Երգ
1835–1918 թվականներին, արձանի տեղադրված վայրից ոչ հեռու՝ Ֆոնտանկայի գետափնյա № 6 տանը, գտնվում էր Իրավաբանության կայսերական ուսումնարանը, որի ուսանողները հագնում էին դեղին զոլերով ու թևքածալերով կանաչ գույնի համազգեստ ։ Պետերբուրգյան հանրահայտ լեգենդի համաձայն, համազգեստի այսպիսի գունավորման համար, որը հիշեցնում էր ճնճղուկի փետուրների դասավորությունը (чиж), ինչպես նաև պիժիկ տեսակի եղջերուի (пыжик) կաշվից պատրաստած գլխարկների պատճառով ուսանողներին կոչում էին չիժիկ–պիժիկ (чижик-пыжик), որոնց համար երգ է հորինվել։ Այդ երգի ռուսերեն, բնօրինակ տարբերակը այսպես է՝
Чижик-пыжик, где ты был? На Фонтанке водку пил. Выпил рюмку, выпил две — Закружилось в голове.
Արձանի ստեղծում
Չիժիկ-Պիժիկի հուշարձանի ստեղծման գաղափարը պատկանում է գրող Անդրեյ Բիտովին, ով դրա մասին հայտնել էր 1994 թվականին կայացած «Ոսկե Օստապ» հումորի և սատիրայի փառատոնի ժամանակ։ Վրացի ռեժիսոր, սցենարիստ և քանդակագործ Ռևազ Գաբրիաձեն ճարտարապետ Վյաչեսլավ Բուխաևի հետ այդ գաղափարը իրականություն է դարձնում։
Սովորույթներ
Ավանդույթի համաձայն, եթե ինչ–որ մեկը երազանք պահի և մետաղադրամ նետի այն հատվածում, որտեղ կանգնած է Չիժիկ-Պիժիկը, և մետաղադրամը մնա այդտեղ, ու ոչ թե ընկնի ջուրը, ապա երազանքն անպայման կիրականանա։
Նորապսակների համար կա ևս մեկ ավանդույթ․ փեսան պետք է խմիչքով լի բաժակը պարանով իջեցնի արձանի մոտ և «զարկի, կենաց խփի» ճնճղուկի կտուցին, ու չջարդի բաժակը։ Սա նորաստեղծ ընտանիքի երջանկության գրավականն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:Կենդանիների քանդակներ Կատեգորիա:Գրական հերոսների արձաններ
Հերոին
Հերոին, դիացետիլմորֆին, մորֆինի 3,6-դիացետիլային ածանցյալ կամ դիամորֆին (անգլերեն՝ diamorphine), կիսասինթետիկ ափիոնատիպ թմրամիջոց (առօրյայում հայտնի H, smack՝ հոտ կամ համ, տղա, ձի, դարչնագույն, սև, խեժ և այլ անվանումներով), որը XIX դարի վերջին-20-րդ դարի սկզբին կիրառվում էր որպես դեղամիջոց։
Դիացետիլմորֆինն իրենից ներկայացնում է C21H23NO5 քիմիական բանաձևով նյութ, որն առավել հաճախ գործածվում է հիմքի կամ դիացետիլմորֆինի հիդրոքլորիդի տեսքով։ Ներկայումս ափիոնային թմրամոլների գերակշիռ մասը գործածում է հերոին, ինչը պայմանավորված է վերջինիս արտահայտված թմրաբանական ազդեցությամբ, համեմատական մատչելիությամբ և արագ զարգացող կախվածության առաջացմամբ ։ Այն երբեմն հասանելի է ազատ հիմքային ձևով՝ անփայլ սպիտակ փոշու տեսքով։ Ցածր եռման աստիճանի շնորհիվ հերոինի ազատ հիմքային ձևը հնարավոր է գործածել ծխելու միջոցով։ Այն տարածված է հատկապես Աֆղանստանում։ Ընդ որում, այդ երկիրը հանդիսանում է անօրինական ափիոնի հումքի համաշխարհային առաջարկի հիմնական ապահովողը ։
Ափիոնատիպ մյուս թմրամիջոցների նման՝ դիացետիլմորֆինը ևս գործածվում է ինչպես որպես ցավազրկող, այնպես էլ որպես հաճույք ապահովող միջոց։ Հաճախակի և կանոնավոր գործածումը հանգեցնում է կախվածության առաջացման։ Միջազգայնորեն դիացետիլմորֆինը վերահսկվում է «Թմրամիջոցների մասին միասնական» կոնվենցիայի 1-ին և 2-րդ ցուցակների համաձայն ։ Դիացետիլմորֆինի անօրինական արտադրությունը, պահպանումը կամ վաճառքը առանց համապատասխան արտոնագրի արգելվում է աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում։
Միացյալ Թագավորությունում, Նիդերլանդներում, Շվեյցարիայում, Գերմանիայում և Դանիայում հերոինը հասանելի է նաև դեղատոմսով՝ երկարաժամկետ գործածողների համար՝ որպես սոցիալ-հոգեբանական խնամքին զուգահեռ ափիոնային փոխարինող բուժման ձև. այնպես, ինչպես մեթադոնն ու բուպրենորֆինն են գործածվում ԱՄՆ-ում և Կանադայում ։
Պատմություն
Ափիոնային կակաչը՝ խաշխաշ, մշակվել է Միջագետքում մեր թվարկությունից դեռևս 3400 տարի առաջ։ 19-րդ դարում ափիոնի քիմիական հետազոտությունը բացահայտեց, որ դրա գործողության հիմնական մասը կարելի է վերագրել երկու ալկալոիդների՝ կոդեին և մորֆին։
ԱՄՆ-ում ափիոնատիպ նյութերի նկատմամբ վերահսկողությունը սահմանվել է 1914 թվականից։ Դրանք գործածվում էին բացառապես բժշկական նպատակներով։ 1924 թվականին ԱՄՆ դաշնային օրենքը հերոինի ցանկացած գործածում սահմանեց անօրինական։ Իսկ ամբողջ աշխարհում 1925-1930 թվականներին վաճառվել է 34 տոննա հերոին։ 1920-1930-ական թվականներին հերոինը մի շարք երկրներում օգտագործվում էր որպես փոխարինող բուժման միջոց մորֆինային և կոկաինային թմրամոլությամբ տառապող հիվանդների համար ։ Մինչև 1971 թվականը հերոին հնարավոր էր գնել գերմանական դեղատներից ։
Ներկայումս աշխարհում ոչ մի կազմակերպություն չի արտադրում և վաճառում հերոին՝ որպես դեղամիջոց։ Այն օգտագործվում է միայն հետազոտական նպատակներով և որպես անհույս հիվանդների պալիատիվ օգնության միջոց։
Սինթեզ
Մորֆինի ացետիլացման ռեակցիաների սխեման հետևյալն է.
Հերոինի արտադրական կամ լաբորատոր սինթեզի հումք է հանդիսանում մորֆինը։ Քացախաթթվի անհիդրիդով և ացետիլքլորիդով ացետիլացումը տեղի է ունենում տաքացման միջոցով։ Ռեակցիան շրջելի է, այդ իսկ պատճառով հավասարակշռության պահպանման համար օգտագործվում է քացախաթթվի անհիդրիդի զգալի ավելցուկը։ Ացետիլքլորիդի մեծ քանակությամբ ավելցուկի անհրաժեշտություն չկա, քանի որ այդ դեպքում առաջացող ջրածնային քլորիդը մասնակիորեն միանում է մորֆինային միջուկի ազոտային հիմքին և մասնակիորեն դուրս է գալիս խառնուրդից գազի տեսքով, ինչը գրեթե ամբողջովին ապահովում է հավասարակշռություն դեացետիլային ածանցյալի օգտին։ Ստացված դիացետիլմորֆինի հիդրոքլորիդը կամ ացետատը փոխարկում են հիմքի և մաքրում անջուր էթիլ սպիրտով վերաբյուրեղացման միջոցով՝ ավելացնելով ակտիվացված ածուխ։
Ռեակցիայի արդյունքը կազմում է մինչև 95,5%։
Ֆիզիկական և քիմիական հատկություններ
Մաքրված վիճակում հերոինը սպիտակ բյուրեղային փոշի է։ Չմաքրված վիճակում այն դառը, մոխրադարչնագույն փոշի է՝ տհաճ հոտով մանր բյուրեղիկների տեսքով։
Հալման ջերմաստիճանը 170 °C է, լուծելիությունը.
Հերոինը ավելի դժվար է լուծվում ջրում, քան մորֆինը, սակայն ավելի հեշտ է լուծվում ածխաջրածիններում։
Վարեշ (այլ կիրառումներ)
Վարեշ կարող է վերաբերել՝
Հերոին
Գործածման եղանակներ
Հերոինի ազդեցությունը կախված է դրա գործածման եղանակից։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ներերակային ներարկումը հերոինի ազդեցության տեսանկյունից ամենաարագն է։ Դրա դեպքում հերոինի ավելի փոքր դեղաչափ է գործածվում՝ ապահովելով առավելագույն արդյունք։ Ներերակային գործածմանը հաջորդում են ծխելը, անալ կամ վագինալ տեղադրումը, քթով ներշնչումը, կլման միջոցով ընդունումը ։
Կլման միջոցով երկարատև գործածման դեպքում թմբիր չի առաջանում այնքան արագ, որքան ներերակային գործածման դեպքում։ Մինչ ներարկման դեպքում թմբիրն առաջանում է վայրկյաններ անց, կլման միջոցով գործածման դեպքում անհրաժեշտ է լինում մոտավորապես կես ժամ։ Հետևաբար, որքան մեծ է գործածվող դեղաչափը և արագ ազդեցության եղանակը, այնքան արագ է զարգանում կախվածությունը։
Հերոինի մեծ դեղաչափերը կարող են առաջացնել շնչառական համակարգի դեպրեսիա՝ ունենալով ճակատագրական հետևանքներ՝ ինքնասպանություն կամ սպանության փորձ։ Կարող է առաջ գալ նաև մահ գերդոզավորման արդյունքում։ Թմրամոլները հերոին գործածում են տարբեր եղանակներով.
Միջին վիճակագրական մարդու համար հերոինի միջին մահացու դոզա (դեղաչափ) է համարվում մարմնի զանգվածի յուրաքանանչյուր 1 կիլոգրամի նկատմամբ 22 մգ-ը ։
Հաճախ հանդիպում է, երբ առաջին ներարկումից հետո մարդը չի զգում հերոինի էյֆորիկ և ցնորածին (հալյուցինոգեն) հատկությունները։ Դիտվում է միայն ցավազրկում, հանգստացում, որոշ դեպքերում սրտխառնոց և փսխում։ Հաճույք ստանալու համար անհրաժեշտ է լինում 2-3 ներարկում ։
Շատ հաճախ հերոինը գործածվում է այլ թմրամիջոցների հետ միասին։ Առավել հայտնի խառնուրդ է հանդիսանում սպիդբոլը՝ կրեկի և հերոինի խառնուրդը։
Նյութափոխանակությունը մարդու օրգանիզմում
Օրգանիզմ ներթափանցելուց հետո հերոինը ենթարկվում է արագ կենսափոխարկման, և հայտնաբերման հնարավոր ժամանակը կազմում է ներարկումից ոչ ավել, քան 3-7 րոպե, ինչից հետո տեղի է ունենում դեացետիլացում՝ 6-մոնոացետիլմորֆինի, մորֆինի և գլյուկուրոնային թթվով մորֆինի կոնյուգատների (մորֆին-6-գլյուկուրոնիդ և մորֆին-3-գլյուկուրոնիդ) ձևավորմամբ։ Օրգանիզմ ներթափանցելուց հետո 24 ժամվա ընթացքում հերոինի մոտավորապես 80%-ը դուրս է գալիս մեզի միջոցով՝ մորֆին-3-գլյուկուրոնիդի, մորֆինի և 6-մոնոացետիլմորֆինի տեսքով ։
Ժամանակակից բժշկական կիրառությունը
Չնայած այն հանգամանքին, որ հերոինը ներկայումս հայտնի թմրամիջոց է, որոշ հետազոտողներ (բժիշկներ և դեղագետներ) քննարկում են մորֆինը հերոինով փոխարինելու տարբերակը։ Վերջին կլինիկական փորձարկումները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ այն կարող է ավելի անվտանգ լինել, քանի մորֆինի որոշ աղեր ։
Մեծ Բրիտանիայում մաքրված հերոինը դիամորֆին անվանման ներքո գործածվում է որպես ցավազրկող, հատկապես պալլիատիվ պրակտիկայում  ։ Մյուս երկրներում նախընտրում են գործածել մորֆին։
Ներկայումս Գերմանիայում և Շվեյցարիայում փոխարինող բուժման ծրագրի բարելավման շրջանակներում քննարկվում է մեթադոնի փոխարինումը քիմիապես մաքուր հերոինով ։ Այդ կապակցությամբ Գերմանիայի մի շարք քաղաքներում, այդ թվում՝ Մայնի Ֆրանկֆուրտում, 2005 թվականից իրականացվում է այսպես կոչված «հերոինային ծրագիր» (գերմաներեն՝ Heroinprojekt), որի համաձայն խիստ կախվածություն ունեցող թմրամոլները բժշկի հսկողության ներքո արտահիվանդանոցային հատուկ պայմաններում ստանում են որակյալ հերոին՝ ափիոնային թմրամոլությունը հերոինային փոխարինող բուժման միջոցով հաղթահարելու վերաբերյալ ուսումնասիրություններ կատարելու համար ։ 2009 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագը օրենք ընդունեց դիամորֆինը որպես բուժման միջոց ընդունելու վերաբերյալ։ Սակայն 2014 թվականի դրությամբ փոխարինող բուժում ստացողներից ոչ ոք չի բուժվում հերոինային փոխարինող բուժմամբ (նրանք անցնում են մեթադոնային և բուպրենորֆինային փոխարինող բուժում) ։
Արտադրությունը և տարածվածությունը
Ներկայումս աշխարհում առկա են հերոինի արտադրության 3 հիմնական կենտրոններ. Հարավային Ամերիկա՝ (Կոլումբիա, Վենեսուելա, Բոլիվիա), Հարավարևմտյան Ասիա՝ այսպես կոչված «ոսկե կիսալուսին»՝ Աֆղանստան, Պակիստան, Իրան և Հարավարևելյան Ասիա՝ այսպես կոչված «ոսկե եռանկյունի»՝ Մյանմա, Թայլանդ, Լաոս ։ Հերոինի հիմնական արտադրող ներկայումս հանդիսանում է Աֆղանստանը։ Ամբողջ աշխարհում հերոինի շուրջ 90%-ը ստացվում է Աֆղանստանի հարավային մի քանի նահանգներից ։ Այնտեղ աճող խաշխաշից ստացվում է տարեկան մոտավորապես 380 տոննա հերոին ։ Եվս 50 տոննա արտադրվում է Բիրմայում և Լաոսում։ Տարեկան ամբողջ աշխարհում արտադրվում է ավելի քան 430 տոննա հերոին, որից մոտավորապես 1%-ն է բռնագրավվում։ Մնացած մասը Պակիստանի, Իրանի, Տաջիկստանի, Ուզբեկստանի և Թուրքմենստանի միջոցով տարածվում է ամբողջ աշխարհով մեկ։
Աֆղանստանում հերոինի նման տարածվածությունը պայմանավորված է մի քանի հանգամանքներով։ Նախևառաջ, Թալիբանի վարչակարգի տապալումից հետո կենտրոնական ամուր իշխանությունը կորսվեց, ՆԱՏՕ-ի զորքերը չեն վերահսկում իրավիճակը երկրի լեռնային շրջաններում, ինչը թույլ է տալիս թմրամիջոց արտադրողներին կազմակերպել հերոինի արտադրության ամբողջական շրջափուլ.
Այս ամենն աֆղանական արտադրողներին թույլ է տալիս մնալ հերոինի համաշխարհային շուկայի առաջատար։ Արտադրանքի բարձր որակը, ցածր գինը և մեծ ծավալը թույլ են տալիս դուրս մղել բոլոր մյուս մրցակիցներին։
Սահմաններով հերոինի տեղափոխման տարածված ձև է հանդիսանում տեղափոխումը նարկոկուրյերների (թմրառաքիչ) միջոցով։ Առավել հասանելի և տարածված է հերոինի տեղափոխումը ստամոքսում և աղիներում։
Հերոինը Հայաստանում
Հայաստանում թմրամիջոցների ներարկային օգտագործողների գերակշիռ մեծամասնությունը գործածում է ափիոնատիպ նյութեր, այդ թվում՝ հերոին։ Հերոինն ընդգրկված է ՀՀ կառավարության 2003 թվականի oգոuտոuի 21-ի «Հայաստանի Հանրապետությունում հuկման ենթակա թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրuորների կազմը (ցանկը) հաuտատելու մաuին» N 1129-Ն որոշմամբ հաստատված Հայաստանի Հանրապետությունում հսկման ենթակա թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների կազմի (ցանկի) N 1՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի, որոնց շրջանառությունը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում արգելվում է» ցուցակում ։
Հանրապետության «սև» շուկաներում հերոինի 1 գրամի գինը կազմում է մոտավորապես 100-110 ԱՄՆ դոլար ։ Հանրապետությունում հերոին գործածողների մեծ մասը թմրամիջոցի գնային անհասանելիության պատճառով անցնում է դեզոմորֆինի կամ դիմում բուժման, մասնավորապես՝ մեթադոնային փոխարինող բուժում։
2014 թվականի հունվարի 17-ին Մեղրիի մաքսատանը Իրանից Հայաստանի տարածքով տարանցիկ դեպի Վրաստան ուղևորվող բեռնատարի զննման արդյունքում հայտնաբերվեց առանձնապես խոշոր չափերի՝ 927 կգ հերոին։ Դա առաջին խոշորամասշտաբ առգրավումն էր տարածաշրջանում ։
Վալգրեգենտինո
Վալգրեգենտինո (Valgreghentino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Երմակ Տիմոֆեևիչ
Երմակ Տիմոֆեևիչ (Երմակ Տիմոֆեևիչ Ալենին, 1532/1534/1542 թվականներ, Վոլոգդյան երկրամաս – 6 (16) օգոստոս 1585 թվական, Սիբիրի խանություն), կազակական ատաման, Ռուսական թագավորության համար պատմական Սիբիրի նվաճողը, Ռուսաստանի ազգային հերոս։
Վալգրեգենտինո
Բնակչությունը կազմում է 3014 մարդ բնակչության խտությունը կազմում է՝ 502 մարդ/կմ²։ Մակերեսը՝ 3 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 23857։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0341.
Երմակ Տիմոֆեևիչ
Ծագում
Երմակի ծագումը ճշգրտորեն հայտնի չէ, գոյություն ունի մի քանի վարկած։ «Ծնունդով անհայտ, հոգով հայտնի» նա, ըստ մի վարկածի, ծնունդով Չուսովայա գետի ափերից էր։ Շնորհիվ տեղական գետերի իմացության, նա նավարկում էր Կամայով, Չուսովայայով և նույնիսկ հասնում էր Ասիա՝ Տագիլ գետով, մինչև չտարան ծառայելու-կազակության (Չերեպանովյան տարեգրություն)։ Համաձայն մեկ այլ վարկածի, նա հանդիսանում էր Դոնի Կաչալինյան ստանիցայի ծնունդ (Բրոնևսկիյ)։
Վալգրեգենտինո
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Գևորգը։ Տոնը նշվում է ապրիլի 23-ին։
Երմակ Տիմոֆեևիչ
Ծագում
Պահպանվել է Սեմյոն Ուլյանովիչ Ռեմեզովի Երմակի արտաքին նկարագրությունը՝ նրա «Ռեմեզովյան տարեգրություն» («Ремезовском летописце») XVII դարի վերջերի աշխատությունում։ Համաձայն Ռեմեզովի, նրա հայրը, որը կազակական հարյուրապետ Ուլյան Մոիսեևիչ Ռեմեզովն էր, անձամբ ճանաչում էր Երմակի արշավանքի ողջ մնացած անդամներին, հանրահայտ ատամանը «առնական է և մարդկային և ամենայն իաստությանբ բավարարված, հարթադեմ, սև մորուքով, հասակով միջին և թիկնեղ»։
Վալգրեգենտինո
Արտաքին հղումներ
http://www.comune.valgreghentino.lc.it/
Երմակ Տիմոֆեևիչ
Ծագում
Վերջին ժամանակներս ավելի հաճախ է լսվում Երմակի պոմորյան ծագման մասին վարկածը, հավանաբար նկատի ունենալով Բորեցյան վոլոստը՝ Բորոկ գյուղ կենտրոնով (այժմ Արխանգելսկի մարզի Վինոգրադովյան շրջան) ։ Երմակի անունը հանդիսանում է ռուսական Երմոլայ անվան խոսակցական տարբերակը և նրա կրճատ ձևն է։ Հայտնի ռուս գրող, ծնունդով Վոլոգոդչինայից, Վ, Գիլյարովսկին նրան անվանում է Երմիլ Տիմոֆեևիչ («Москва Газетная»)։ Ուրիշ պատմաբաններ և տարեգիրներ նրա անունը հնչեցնում են որպես Հերման և Երեմեյ։ Մի տարեգրություն, Երմակ անունը համարելով մականուն, նրան տալիս է քրիստոնեական Վասիլի անունը։ Ըստ իրկուտսկյան պատմաբան Ա. Գ. Սուտորմինի, ամբողջությամբ Երմակի անունը հնչում է որպես Վասիլի Տիմոֆեևիչ Ալենին։ Երմակի անվան նույն վարկածը օգտագործվում է Պ. Պ. Բաժովի «Երմակյան կարապները» («Ермаковы лебеди») պատմությունում։ Երմակի անվան ծագման վարկածներից մեկը վերաբերվում է կազակական կենցաղին, քանի որ կազակների մոտ «արմակ» նշանակում է մեծ, բոլորի համար ընդհանուր կաթսա։ Երմակի ազգանունը ճշգրտորեն հաստատված չէ։ Ալենին ազգանունը Երմակի կյանքի որոշ հետազոտողների ենթադրությունն է։ Այն ժամանակ, Ռուսաստանում, մարդկանց մեծամասնությունը ազգանուն չունեին։ Ազգանուն ունեին հասարակության բարձր խավի մարդիկ կամ օտարերկրացիները, որոնք ռուսական հողեր էին ժամանել մշտական բնակության համար։ Բազմաթիվ ռուսներ անվանվում էին ըստ հայրերի կամ ըստ մականվան։ Հաստատապես հայտնի է միայն այն, որ նրան մեծարում էին կամ Երմակ Տիմոֆեևիչ կամ Երմոլայ Տիմոֆեևիչ Տոկմակ։
Վալգրեգենտինո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Երմակ Տիմոֆեևիչ
Ծագում
Հավանաբար Երմակը սկզբնապես ատաման էր այն ժամանակվա համար բնորոշ բազմաթիվ և բազմազգ՝ իր կազմով, վոլգյան կազակների դրուժինայում, որոնք Վոլգայի առևտրական ճանապարհին զբաղվում էին կողոպուտով և ավազակային հարձակումներով ռուսական վաճառական քարավանների վրա և ղրիմյան, աստրախանյան թաթարների ու ղազախների վրա։ Այդ մասին են վկայում մեզ հասած երգերը և Երմակի մասին դոնյան կազակների ավանդազրույցները, որոնցում Երմակի բանդայի կազմի մասին բառացիորեն ասվում է. «из тумы-то тумов мазурушки»: Համաձայն «Կազակական բառարան-տեղեկագրքի» (Սան Անսելմո, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ, բառարանի կազմող Գ. Վ. Գուբարև, խմբագիր- հրատարակիչ Ա. Ի. Սկրիլով, 1966-1970 թվական) «ТУМА»-ն դա. 1) Նեկրասովցիների մոտ հայհոյական խոսք է, որը տրվում է այլահավատների հետ ամուսնությունից ծնվածին; 2) հին ժամանակները դոնում՝ դավաճան, մատնիչ։ Համաձայն Ֆասմերի ստուգաբանական բառարանի «тума тума» նշանակում է մետիս, կիսառուս, կիսաթաթար։
Վերը նշված ապրելավերպի մասին են վկայում նաև «հին» կազակների խնդրագրերը՝ ուղված ցարին, հատկապես. Երմակի համախոհ Գավրիլ Իլյինը գրում է, որ նա քսան տարի ազատ կյանք էր վարում Երմակի հետ Վայրի դաշտում, իսկ այլ վետերան Գավրիլա Իվանովը գրում է, որ «քսան տարի դաշտում եղել է Երմակի մոտ ստանիցայում» և ուրիշ ատամանների ստանիցաներում ։ Ազգագրագետ Իոսաֆ Ժելեզնյովը՝ հիմնվելով ուրալյան ավանդություններին, օրինակ էր բերում, որ ատաման Երմակ Տիմոֆեևիչը կազակների մոտ համարվում էր «օգտակար կախարդ» և «իր մոտ ծառայության մեջ ունի սատանաների փոքրիկ խումբ։ Որտեղ անձնակազմը չէր բավարարում, այնտեղ նշանակում էր նրանց» ։
Երմակը մարտնչել է Լիվոնյան պատերազմում՝ ղեկավարելով կազակական հարյուրյակով։ Վոյեվոդա Դմիտրի Խվորոստինինի ղեկավարությամբ 1581 թվականին մասնակցել է Լիտվայի վրա հաջող արշավին, Դնեպրի հոսանքն ի վար հասել է մինչև Մոգիլյով և մարտնչել է Շկլովի ճակատամարտին։ Պահպանվել է Մոգիլյովի լիտվացի պարետ Ստրավինսկու նամակը, որը ուղարկվել է 1581 թվականի հունիսի վերջին՝ արքա Ստեֆան Բատորիային, որում հիշահակվում է «Կազակական ատաման Երմակ Տիմոֆեևիչը» ։ Նույն թվականի աշնանը Երմակը օգնում է ազատագրել պաշարված Պսկովը, իսկ պաշարման ավարտից հետո, 1582 թվականի փետրվարին, մասնակցում է Լյալիցամի ճակատամարտին, որում ռուսական զորքը՝ Խվորոստինինի հրամանատարությամբ, կանգնեցրել է շվեդացիների առաջխաղացումը։ Ինչպես գրում է Ռուսլան Սկրիննիկովը, Երմակը մարտնչում էր Խվորոստինինի ղեկավարությամբ դեռևս տասը տարի առաջ՝ Մոլոդյախի ճակատամարտում, դոնի ատաման Միխաիլ Չերկաշենինի ջոկատի կազմում ։
Երմակի Սիբիրյան արշավ
1581 թվականի սեպտեմբերի 1-ին կազակների դրուժինան՝ Երմակի գլխավոր հրամանատարությամբ, Նիժնի Չուսովսկի քաղաքից արշավի է դուրս գալիս Կամեննի Պոյասի (Ուրալ) համար։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ առաջարկված պատմաբան Ռ. Գ. Սկրիննիկովից, Երմակի, Իվան Կոլցոյի և Նիկիտա Պանի արշավը Սիբիր թվագրվում է հաջորդ՝ 1852 թվականով, քանի որ Ռեչ Պոսպոլիտայի հետ դաշնը կնքվել է 1582 թվականի հունվարին, իսկ 1581 թվականի վերջին Երմակը դեռևս մարտնչում էր լիտվացիների դեմ ։
Այդ արշավի նախաձեռնությունը՝ ըստ Եսիպովսկու և Ռեմիզովսկու տարեգրությունների, պատկանում էր Երմակին, Ստրոգանովների մասնակցությունը սահմանափակվում էր կազակներին պարենով և զանիմթերքով ստիպված մատակարարմամբ։ Ըստ Ստրոգանովյան տարեգրությունների վկայության (որոնք ընդունվում են Կարամզինի, Սոլովյովի և ուրիշների կողմից), Ստրոգանովները իրենք են կազակներին Վոլգայից կանչել Չուսովայա և նրանց ուղարկել են արշավի՝ Երմակի ջոկատին (540 մարդ) կցելով 300 ռազմատենչ մարդկանց՝ իրենց տիրույթներից ։
Կարևոր է նշել, որ կազակների ապագա հակառակորդ խան Կուչումի ենթակայության տակ գտնվում էին ուժեր, որոնք մի քանի անգամ գերազանցում էին Երմակի դրուժինային, բայց զինված էին զվալիորեն վատ։ Համաձայն Պոսոլյան վարչության (РГАДА) արխիվային փաստաթղթերի, խան Կուչումի տրամադրության տակ կար մոտ տաս հազարանոց բանակ, իսկ այն մարդիկ, որոնք նրա ենթակայության տակ էին, չէին գերազանցում երեսուն հազար տարիքավոր տղամարդուն ։
Կուչում խանը, որը Շեյբանիդների տոհմից էր, Բուխարայի կառավարիչ խան Աբդուլայի ազգականն էր և, ըստ երևույթին, էթնիկ ուզբեկ էր։ 1555 թվականին Սիբիրյան խան Եդիգերը՝ թայբուգինների տոհմից, լսելով Ռուսաստանի կողմից Կազանի և Աստրախանի գրավման մասին, կամավոր համաձայնվել է ընդունել ռուսական հպատակություն և ռուսական ցար Իվան IV-ին վճարել որոշակի տուրք։ Սակայն 1563 թվականին Կուչումը հեղաշրջում է կատարում՝ սպանելով Եդիգերին և նրա եղբայր Բեկբուլատին։ Կաշլիկում տիրելով իշխանությանը, Կուչումը առաջին տարիներին վարում էր ճկուն դիվանագիտական խաղ Մոսկվայի հետ՝ խոստանալով ենթարկվել, բայց և այնպես անընդհատ ձգձգելով տուրքի վճարումը։ Համաձայն Ռեմեզովյան տարեգրության, կազմված XVII դարի վերջին Սեմյոն Ռեմեզովի կողմից, Կուչումը Արևմտյան Սիբիրում իր իշխանությունը հաստատում էր ծայրահեղ դաժանությամբ։ Դա էր պայմանավորեցնում վոգուլների (մանսի), օստյակների (խանտի) և այլ բնիկ ժողովուրդների ջոկատների անվստահելիությունը, որոնք ուժով հավաքվել էին նրա կողմից 1582 թվականին՝ կազակական ներխուժմանը դիմագրավման համար։
Կազակները նավակներով ուղղվում են Չուսովայան և նրա վտակ Սերեբրյաննոյն ի վեր, մինչ սիբիրյան գետամեջ, որը բաժանում էր Կամայի և Օբի ավազանները և գետամեջով նավակները փոխադրում են Ժերավլյու գետը։ Այստեղ կազակները պետք է ձմեռեին (Ռեմեզովյան տարեգրություն)։ Ձմեռման ընթացքում, համաձայն «Ռժևյան գանձեր» գրքի, Երմակը համախոհների ջոկատ է ուղարկում հետազոտելու Նեյվա գետի ավելի հարավային ուղիները։ Սակայն թաթարական միրզան ջախջախում է Երմակի հետախուզական ջոկատը։ Այն վայրում, որտեղ ապրում էր միրզան, այժմ գտնվում է իր ակնեղենով հռչակված Մուրզինկա գյուղը։
Միայն 1582 թվականի աշնանը, Ժերավլյու, Բարանչա և Տագիլ գետերով լողում են Տուրա։ Երկու անգամ նրանք ջախջախում են սիբիրյան թաթարներին՝ Տուրայում և Տավդայի ակունքում։ Կուչումը կազակների դեմ ուղարկում է Մամետկուլային՝ մեծաթիվ զորքով, սակայն օգոստոսի 1-ին այս զորքը, նույնպես, ջախջախվում է Երմակի կողմից՝ Տոբոլ գետի ափին, Բարաբանի մոտ։ Վերջապես Իրտիշում՝ Չուվաշևի մոտ, կազակները վերջնական պարտության են մատնում թաթարներին՝ Չուվաշևի հրվանդանի մոտ։ Կուչումը թողնում է ջոկատը, որը պաշտպանում էր նրա խանության գլխավոր քաղաք Սիբիրը և փախչում է դեպի հարավ՝ Իշիմյան տափաստանները։ 1582 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Երմակը մտնում է թաթարների կողմից լքված Սիբիր (Կաշլիկ) քաղաքը ։ Չորս օր անց ներքին Իրտիշի աջ վտակ Դեմյանկա գետի խանտիները նվաճողներին որպես նվեր են բերում մորթեղեն և սննդի պաշար, գլխավորապես ձկնեղեն։ Երմակը «քնքշանքով և ողջույնով» ընդունում է նրանց և ազատ է արձակում «պատվով»։ Խանտերին հետևում են՝ նվերներով, տեղացի թաթարները, որոնք նախկինում փախչում էին ռուսներից։ Երմակը նրանց դիմավորում է նույն քնքշանքով, թույլ է տալիս վերադառնալ իրենց բնակավայրերը և խոստանում պաշտպանել թշնամիներից, առաջին հերթին Կուչումից։ Այնուհետև սկսում են մորթեղենով և սննդամթերքով ներկայանալ ձախակողմյան շրջանի խանտերը՝ Կոնդա և Տավդա գետերից։ Բոլոր ներկայացողներին Երմակը հարկում էր ամենամյա պարտադիր տուրքով բնահարկով (յասակ)։ «Լավագույն մարդկանցից» (ցեղային վերնախավից) Երմակը երդում էր վերցնում, որ նրանց ժողովուրդը ճիշտ ժամանակին կվճարի յասակը։ Դրանից հետո նրանք դիտվում էին որպես ռուսական ցարի հպատակներ ։
1582 թվականի դեկտեմբերին, Կուչումի զորապետ Մամետկուլը, դարանից բնաջնջում է Աբալացկի լճի կազակական մեկ ջոկատ։ Սակայն փետրվարի 23-ին կազակները նոր հարված են հասցնում Կուչումին՝ Վագա գետի վրա գերի վերցնելով Մամետկուլին։
Իվան Ահեղը նրան ընդունում է հարգանքով, հարստորեն պարգևատրում է կազակներին և որպես օգնություն ուղարկում է իշխան Սեմյոն Բոլխովսկուն և Իվան Գլուխովին՝ 300 ռազմիկներով։ Երմակին ուղարկված ցարական նվերների մեջ կային երկու օղազրահ, այդ թվում և իշխան Պյոտր Իվանովիչ Շույսկուն երբեմն պատկանած օղազրահը։ Նվերը ժամանակին էր։ Երմակը՝ շարունակելով իր դժվարին արշավը, ըստ իր համախոհների վկայության, կրում էր երկու օղազրահները միաժամանակ՝ մեկը մյուսի վրա, և ցերեկը, և գիշերը։ Ցարական զորապետերը Երմակի մոտ ժամանեցին 1583 թվականի աշնանը, սակայն նրանց ջոկատը ոչ մի լիարժեք օգնություն չցուցաբերեց մարտերում բավականին նոսրացած կազակական դրուժինային։ Ատամանները զոհվում էին մեկը մուսի ետևից։ Սկզբում դարանն ընկավ Բոգդան Բրյազգան, այնուհետև, Նազիմի գրավման ժամանակ, սպանվեց Նիկիտա Պանը, իսկ 1584 թվականի գարնանը թաթարները սպանեցին Իվան Կոլցոին և Յակով Միխայլովին։ Ատաման Մատվեյ Մեշչերյակը, իր ճամբարում, պաշարվեց թաթարների կողմից և միայն մեծ կորուստների գնով ստիպեց ետ քաշվել նրանց առաջնորդ Կարաչին՝ Կուչումի վեզիրին։
Երմակի մահ
1585 թվականի օգոստոսի 6-ին մահանում է նաև ինքը՝ Երմակ Տիմոֆեևիչը։ Նա 50 հոգիանոց մի փոքրիկ ջոկատի հետ գնում էր Իրտիշով։ Վագայ գետի ակունքի ափին, գիշերակացի ժամանակ, Կուչումը հարձակվում է կազակների վրա և բնաջնջում է համարյա ամբողջ ջոկատը։ Միայն մի քանի կազակների է հաջողվում փրկվել։ Համաձայն այդ սարսափելի գիշերվա ականատեսների հիշողությունների, ատամանը ծանրաբեռնված էր իր սպառազինությամբ, մասնավորապես, ցարի նվիրած երկու օղազրահներով և փորձելով լողալ մինչև նավակները, խեղդվում է Իրտիշում։ Հավանաբար այդպես էլ եղել է։ Դժվար է նույնիսկ շատ ուժեղ մարդուն, ինչպիսին էր, հավանաբար Երմակը, հեռու ցատկել լիովին զրահավորված, որը այն ժամանակ կշռում էր մեկուկեսից երկու փութ։ Ավելի դժվար է լողալ, եթե ցատկելիս չհասնես նավակին։ Լիովին հավանական է, որ Երմակը, նաև, վիրավորված էր, չէ որ նրա վրա, որպես զորահրամանատար, առաջին հերթին կրակում են աղեղից։ Համաձայն թաթարական ավանդության, Երմակը թաթարական դյուցազն Կուտուգայի կողմից նիզակով մահացու վիրավորված էր կոկորդից։
Կազակները մնացել էին այնքան քիչ, որ ատաման Մեշչերյակը՝ ժողովից հետո, պետք է վերադառնար հետ՝ Ռուսաստան։ Երկու տարվա տիրապետությունից հետո կազակները ստիպված էին Սիբիրը զիջել Կուչումին, որպեսզի մեկ տարի անց այնտեղ վերադառնան ցարական բանակի նոր ջոկատներով։
Երմակի մահվան մասին լեգենդ
Ըստ լեգենդի, Երմակի մարմինը շուտով Իրտիշից հանում է թաթար ձկնորս «Յանիշը՝ Բեգիշևի թոռը» ։ Ատամանի մարմինը տեսնելու համար հավաքվում են բազմաթիվ ականավոր մուրզաներ, նաև ինքը՝ Կուչումը։ Թաթարները մի քանի օր աղեղներից կրակում են մարմնի վրա և խրախճանք անում, նրա մարմինը այդպես մնում է մեկ ամիս և, նույնիսկ, չի քայքայվում։ Հետագայում, բաժանելով նրա ունեցվածքը, մասնավորապես, երկու օղազրահները, որոնք նրան էր նվիրել մոսկովյան ցարը, նրան թաղում են գյուղում, որը այժմ կրում է Բաիշևո անվանումը։ Թաղում են պատվավոր տեղում, բայց գերեզմանից դուրս, քանի որ նա մուսուլման չէր։ Ներկայումս դիտարկվում է նրա թաղման իրական լինելու հարցը։
Վերջերս հայտնվել է վարկած, որ Երմակի գերեզմանը գտնվում է Բոշկորտստանի Հանրապետության Միյակինսկի շրջանում ։
Գործունեության գնահատական
Որոշ պատմաբաններ Երմակի անձը գնահատում են որպես արտակարգ քաջարի անձնավորություն, առաջնորդի հատկություններով և երկաթե կամքի ուժով։ Երմակը հանդիսանում է «ռուսական պատմության նշանակալից դեմքերից մեկը»։
Հիշատակ
Երմակի հիշատակը ռուս ժողովուրդի մոտ ապրում է լեգենդներում, երգերում (օրինակ՝ «Երգ Երմակի մասին» («Песня о Ермаке») երգը մտնում է Օմսկի երգչախմբի երգացանկի մեջ) և տեղանուններում։ Առավել հաճախ նրա անունով բնակավայրեր և հաստատություններ կարելի է հանդիպել Արևմտյան Սիբիրում։ Երմակի պատվին անվանվում են քաղաքներ և գյուղեր, մարզահամալիրներ և մարզական ակումբներ, փողոցներ և հրապարակներ, գետեր և նավահանգիստներ, շոգենավեր և սառցանավեր, հյուրանոցներ և այլն։ Բազմաթիվ սիբիրյան առևտրական կազմակերպություններ իրենց անուններում ունեն «Երմակ» անվանումը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Օրվա հոդված Կատեգորիա:1585 մահեր Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ Կատեգորիա:16-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Լյուտեինացնող հորմոն
Լյուտեինացնող հորմոն (ԼՀ, լյուտետրոպին, լյուտրոպին;- luteum «դեղին»), պեպտիդային հորմոն, որը սինթեզվում է մակուղեղի առաջային բլթի գոնադոտրոպ բջիջների կողմից։ Մյուս հիպոֆիզար գոնադոտրոպինների հետ (մասնավորապես՝ ֆոլիկուլխթանիչ հորմոն (ՖԽՀ)),  մասնակցում է վերարտադրողական համակարգի նորմալ կենսագործունեությանը։ Կանանց օրգանիզմում խթանում է ձվարանների էստրոգենների սինթեզը, իսկ վերջինիս մակարդակի առավելագույն բարձրացումը նպաստում է ձվազատմանը։ Տղամարդկանց օրգանիզմում ԼՀ-ը խթանում է ինտերստիցիալ Լեյդիգի բջիջներին կողմից տեստոստերոնի սինթեզը։
Կառուցվածք
Լյուտեինացնող հորմոնը բարդ սպիտակուց է, որը կոչվում է գլիկոպրոտեին: Կառուցվածքով այն նման է այլ գլիկոպրոտեին հորմոնների՝ ՖՍՀ, ԹՏՀ, ՄԽԳ։ Մարդու ԼՀ-ն ունի 28,5 կԴա զանգված։ Սպիտակուցն ունի դիմեր կառուցվածք և բաղկացած է 2 α և β ենթամիավորներից, որոնք կապված են երկու դիսուլֆիդային կամրջակներով, որոնցից յուրաքանչյուրին կցված են ածխաջրերի մնացորդներ։ ԼՀ, ՖՍՀ, ԹՏՀ և ՄԽԳ-ի ալֆա ենթամիավորները նույնական են և բաղկացած են 92 ամինաթթուների մնացորդներից։ Բետա ենթամիավորները տարբերվում են։ Լուտրոպինի բետա ենթամիավորը, որը որոշում է հորմոնի կենսաբանական ազդեցությունը, փոխազդում է հատուկ թաղանթային ընկալիչի հետ և ներկայացված է 121 ամինաթթուներով։ Այն պարունակում է նույն ամինաթթուների հաջորդականությունը, ինչ ՄԽԳ-ն և խթանում է նույն ընկալիչը։ Այնուամենայնիվ, ՄԽԳ-ն ունի 24 լրացուցիչ ամինաթթուներ, և երկու հորմոններն էլ զգալիորեն տարբերվում են իրենց ածխաջրածին բաղադրիչներով։ Օլիգոսախարիդների բեկորների տարբեր կառուցվածքը ազդում է կենսաբանական ակտիվության և հորմոնների քայքայման արագության վրա։ ԼՀ-ի կիսատրոհման պարբերությունը 20 րոպե է, որն ավելի կարճ է, քան ՖԽՀ-ի (3-4 ժամ) և ՄԽԳ-ի (24 ժամ) դեպքում։
Գեներ
α-ենթամիավորը կոդավորող գենը գտնվում է վեցերորդ քրոմոսոմի երկար թևում (6q12.21)։ β-ենթամիավորի կառուցվածքը կոդավորող գենը տեղայնացված է 19-րդ քրոմոսոմի երկար թևի LHB /CGB գենային կլաստերում (19q13.32)։ Ի տարբերություն ալֆա գենի, բետա ենթամիավորի գենի արտահայտությունը սահմանափակվում է հիպոֆիզային գեղձի գոնադոտրոպ բջիջներով։ Գենային ակտիվությունը կարգավորվում է հիպոթալամուսի գոնադոլիբերին հորմոնով։ Ինhիբինը, ակտիվինը և սեռական ստերոիդները ազդեցություն չեն ունենում գեների ակտիվության վրա․ նրանք պատասխանատու են β-ենթամիավորի ձևավորման համար։
Գործունեություն
Թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց մոտ ԼՀ-ն էական նշանակություն ունի վերարտադրության համար։ Կանանց մոտ դաշտանային ցիկլի ընթացքում ՖԽՀ-ն խթանում է ֆոլիկուլների աճը և առաջացնում է հատիկավոր շերտի բջիջների տարբերակում և բազմացում։
ՖԽՀ-ի ազդեցության տակ հասունացող ֆոլիկուլները արտազատում են էստրոգենների անընդհատ աճող քանակություն, որոնց թվում էստրադիոլը մեծ նշանակություն ունի, իսկ ԼՀ ընկալիչները նույնպես արտահայտված են նրանց բջիջների վրա։ Արդյունքում, մինչև ֆոլիկուլը հասունանում է, էստրադիոլի մակարդակի աճն այնքան բարձր է դառնում, որ դա հանգեցնում է հիպոթալամուսի կողմից հետադարձ դրական կապի սկզբունքով հիպոֆիզի խթանմանը և նրա կողմից ԼՀ-ի և ՖԽՀ-ի ինտենսիվ արտազատմանը։ ԼՀ մակարդակի այս աճը առաջացնում է օվուլյացիա, որը ոչ միայն ազատում է ձվաբջիջը, այլ նաև սկսում է լյուտեինացման գործընթացը՝ մնացորդային ֆոլիկուլի վերածումը դեղին մարմնի, որն իր հերթին սկսում է պրոգեստերոն արտադրել՝ էնդոմետրիումը հնարավոր իմպլանտացիայի համար պատրաստելու համար։ ԼՀ-ն անհրաժեշտ է դեղին մարմինը պահպանելու համար մոտ 14 օր։ Հղիության դեպքում լյուտեինային ֆունկցիան կապահովվի տրոֆոբլաստի հորմոնի՝ խորիոնային գոնադոտրոպինի ազդեցությամբ։ ԼՀ-ն նաև խթանում է ձվարանների տեկա բջիջներին, որոնք միջնորդում են անդրոգենների և էստրադիոլի արտադրությունը։
Տղամարդկանց դեպքում ԼՀ-ը ազդում է ամորձիների Լեյդիգի բջիջների վրա և պատասխանատու է տեստոստերոնի արտադրության համար, որը խթանում է սպերմատոգենեզը և հանդիսանում է գլխավոր «արական» հորմոն։
ԼՀ-ի արտազատումը վերահսկվում է հիպոթալամուսի կողմից գոնադոլիբերինի ռիթմիկ արտազատմամբ, որի հաճախականությունը, ըստ հետադարձ կապի սկզբունքի, կախված է սեռական գեղձերի կողմից էստրոգենների արտազատումից։
Խտությունը պլազմայում
ԼՀ-ի մակարդակը սովորաբար ցածր է մանկական տարիքում և բարձր՝ դաշտանադադարի փուլում գտնվող կանանց մոտ։ Ամբողջ վերարտադրողական տարիքում ԼՀ-ի միջին մակարդակը տատանվում է 5-20 մME/մլ-ի սահմաններում։ ԼՀ-ի մակարդակի ֆիզիոլոգիական աճը դիտվում է օվուլյատոր պիկում, որը սովորաբար տևում է մոտ 48 ժամ։
Ավելի ճշգրիտ արժեքներ (աղբյուր՝ լաբորատոր վերլուծության թերթիկ)
Կանայք․ I փուլ 1.1-11.6; II փուլ 0-14.7; օվուլյատոր պիկ 17-77, հետդաշտանադադար 11.3-40; աղջիկներ 1.6-9 տարեկան՝ 0.7-1.3։
Տղամարդիկ․ 0,8-7,6։
Օվուլյացիայի թեստեր
ԼՀ-ի կոնցենտրացիայի աճի որոշումը օվուլյացիայի սկզբի պահի որոշման մեթոդի հիմքն է։ Սպասվող օվուլյացիայից մի քանի օր առաջ մեզի մեջ ԼՀ-ի մակարդակի ամենօրյա որոշումը կատարվում է մասնագիտացված թեստային համակարգի միջոցով։ Թեստի դրական արդյունքը ցույց է տալիս, որ օվուլյացիան տեղի կունենա առաջիկա 24-ից 48 ժամվա ընթացքում։ Բեղմնավորում պլանավորող զույգերը կարող են համապատասխանաբար գնահատել սեռական ակտի անցկացման համար բարենպաստ ժամանակը։ Քանի որ սերմնաբջիջները մի քանի օր կենսունակ են մնում կանանց մարմնի միջավայրում, նման թեստերը խորհուրդ չեն տրվում հակաբեղմնավորիչ նպատակներով։
Հարաբերական աճ
Վերարտադրողական տարիքում ԼՀ-ի հարաբերական աճը (ավելի ճիշտ՝ նորմալ ԼՀ/ՖԽՀ հարաբերակցության խախտում) հաճախ նկատվում է ձվարանների պոլիկիստոզային համախտանիշով հիվանդների մոտ, սակայն հորմոնի մակարդակը հազվադեպ է դուրս գալիս նորմալ վերարտադրողական տիրույթից։
ԼՀ-ի բարձր մակարդակ
Մշտապես բարձր ԼՀ մակարդակները ցույց են տալիս մի իրավիճակ, որտեղ կա սեռական գեղձերի և հիպոթալամուսի միջև նորմալ բացասական արձագանքի խախտում, ինչը հանգեցնում է հիպոֆիզային ԼՀ-ի և ՖԽՀ-ի արտադրության խանգարմանը։ Դա նորմալ է դաշտանադադարի ժամանակ, բայց ոչ նորմալ է վերարտադրողական շրջանում։ Սա կարող է ցույց տալ այնպիսի պայմաններ, ինչպիսիք են.
ԼՀ-ի անբավարար ակտիվություն
ԼՀ-ի սինթեզի նվազումը կարող է հանգեցնել հիպոգոնադիզմի, որը տղամարդկանց մոտ սովորաբար դրսևորվում է սերմնաբջիջների քանակի նվազմամբ։ Կանայք հակված են ամենորեայի։ ԼՀ-ի ցածր մակարդակներով, այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են.
Դիմում
ԼՀ-ը, ՖԽՀ-ի հետ միասին, հանդիսանում է Պերգոնալ և այլ միզուղիների գոնադոտրոպինների մի մասը։ Ավելի բարձր մաքրված միզուղիների գոնադոտրոպինները հակված են պարունակել համեմատաբար ավելի քիչ ԼՀ։ Գոյություն ունի նաև ռեկոմբինանտ լյուտրոպին-ալֆա (Լյուվերիս, Luveris® )։ Դեղերի ընդունման ուղին պարենտերալ է (սովորաբար միջմկանային)։ Դրանք սովորաբար օգտագործվում են անպտղության բուժման ժամանակ, հատկապես ԱԲ տեխնիկան կիրառելիս՝ խթանելու ձվարանների աճը և դրանցում ֆոլիկուլների հասունացումը։
ԼՀ-ի փոխարեն հաճախ օգտագործվում է հղի կանանց մեզից ստացված ավելի քիչ թանկ խորիոնալ գոնադոտրոպին, որը կապվում է նույն ընկալիչների հետ և ունի ավելի երկար կիսատրոհման պարբերություն։
Բելեն
Բելեն, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Քրիստիան Սիրիանո
Քրիստիան Սիրիանո (Christian Siriano, ), ամերիկացի նորաձևության դիզայներ։ Ճանաչում է ձեռք բերել «Պոդիում նախագիծ» ռեալիթի շոուի չորրորդ եթերաշրջանում մասնակցության շնորհիվ՝ 21 տարեկան հասակում դառնալով շոուի ամենաերիտասարդ հաղթողը ։
Կյանք և կարիերա
Սիրիանոն ծնվել և մեծացել է Աննապոլիսում՝ Մերիլենդ նահանգում։ 13 տարեկան հասակում սկսել է աշխատել թանկարժեք վարսավիրական սալոնում․ նորաձևության և գեղեցկության աշխարհում նա իրեն զգում էր հարմարավետ։ Քրիստիանը Ամերիկայում հաճախել է Բալտիմորի արվեստի դպրոց և Նյու Յորքի Նորաձևության և տեխնոլոգիայի ինստիտուտ։ Ավարտելուց հետո մեկնել է Անգլիա՝ Լոնդոնի Ամերիկյան միջմայրցամաքային համալսարան (արվեստի և դիզայնի ֆակուլտետ)։ Ավարտելով համալսարանը՝ Քրիստիանը վերապատրաստվել է Վիվիեն Վեստվուդի և Ալեքսանդր Մակքուինի մոտ։
2009 թվականի հոկտեմբերին Սիրիանոն լույս է ընծայել «Fierce Style: How To Be Your Most Fabulous Self» վերնագրով գիրքը, որը գրվել է Ռենի Դայբոլի համահեղինակությամբ, Թիմ Գանի (Պոդիում նախագծում Քրիստիանի ուսուցիչը) նախաբանով։
Սիրիանոն նորաձևության բիզնեսում եզակի ինկլուզիվ դիզայներ է համարվում, որը պատրաստ է աշխատել ոչ ստանդարտ կազմվածքների հետ։ 2016 թվականի ամռանը ռեզոնանս է առաջացրել նրա որոշումը դերասանուհի Լեսլի Ջոնսին զգեստ տրամադրելը «Ուրվականների որսորդները» ֆիլմի պրեմիերայի համար, այն բանից հետո, երբ աղջկա մոտ դժվարություններ են առաջացել այդ հարցում չափից դուրս բարձրահասակության պատճառով ։ Դրանից անմիջապես հետո Սիրանոյի կարած հագուստով հայտնվել է ԱՄՆ առաջին տիկինը՝ Միշել Օբաման, և դա մամուլի կողմից գնահատվել է որպես նորաձևության ժողովրդավարության ժեստ ։
Անձնական կյանք
Սիրանոն համասեռամոլ է ։ 2016-2018 թվականներին նա ամուսնացած է եղել երգիչ Բրեդ Ուոլշի հետ  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Պարիշևո (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսեևկա (գյուղ, Սումիի շրջան)
Ալեքսեևկա (Олексіївка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսեևկա գյուղում բնակվում էր 547 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռիվր Գի երկրամաս
Ռիվր Գի երկրամաս (River Gee County) երկրամասի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Լիբերիայի Հանրապետության հարավում։ Ունի 5,110 կմ² տարածք և 67,318 բնակչություն (2008 թ.)։
Շրջանները
Երկրամասը ներառում է 10 շրջաններ։
Կատեգորիա:Ռիվր Գի երկրամաս Կատեգորիա:Լիբերիայի երկրամասեր
Կոնտինիում
«Կոնտինիում» (Project Almanac), Գիտական ֆանտաստիկական Թրիլեր, նկարահանվել է 2014 թվականին ռեժիսոր Դին Իզրաելայտի կողմից։ Նախատեսվում էր ֆիլմը էկրաներին ցուցադրել մինչև տարվա վերջ, սակայն որոշ տեխնիկական խոչընդոտների պատճառով պրեմիերան տեղի ունեցավ 2015 թվականին ։ Ռուսաստանում պրեմիերան եղել է 2015 թվականի հունվարի 29-ին։
Սյուժե
17-ամյա գյուտարար Դևիդ Ռասկինը ժամանում է MIT, բայց նրա մոտ չկար բավականին գումար, որպեսզի վճարեր ուսման համար։ Նա իմանում է, որ իր մայրիկը պատրաստվում էր վաճառել տունը, Դևիդը իր քրոջ՝ Կրիստինիայի հետ որոշում են գտնել այն իրերը, որոնք մնացել էին իր հորից, և դրանք շատ թանկ իրեր էին, դրանց վաճառելով Դևիդը ուսում կստանար բարձրագույն համալսարանում։ Դևիդը մի տեսախցիկ է գտնում, որը դեռևս մնացել էր իր յոթամյակից, և այնտեղ նա պատահաբար գտնում է իրեն արդեն տասնյոթ տարեկան դարձած։ Ավելի ուշ նա իր ընկերների հետ հայտնվում է չորս հարկանի տան նկուղում։ Ավելի ուշ նրանք հայտնաբերում են, որ մի նոր ժամանակի մեքենա են հայտնաբերել...
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Դասական քաղաքատնտեսություն
Դասական քաղաքատնտեսություն, տնտեսագիտական մտքի ժամանակակից ուղղություններից մեկը։ Ակտիվորեն զարգացել է XVIII դարի վերջից մինչև XIX դարի 30–ական թվականները։ Հիմնական հեղինակներներն են․ Ադամ Սմիթը, Ժան Բատիստ Սեյը, Դավիթ Ռիկարդոն, Թոմաս Մալթուսը և Ջոն Ստյուարտ Միլը։ Ֆիզիոկրատների հետևությամբ՝ բազային սկզբունքով սկսվեց քարոզվել տնտեսական ազատականությունը։ Ձևավորվեցին արժեքի աշխատանքային տեսության հիմքերը։
Զարգացման պատմություն
Դասական քաղաքատնտեսության հիմնադիրը Ադամ Սմիթն է, նրա մոտակա հետևորդները՝ Ջ․ Անդերսոնը, կոմս Լոդերդեյլը (1759—1838), Թոմաս Մալթուսը, Տուկ Թոմասը, գնդապետ Ռոբերտ Տորենսը (1780—1864), Է․ Ուեսթը և Ջ․ Հ․ Մարսեթը։ Սմիթը ձևակերպեց այն տրամաբանական համակարգը, որը բացատրում էր ազատ շուկայի աշխատանքը՝ հիմնված տնտեսական մեխանիզմների վրա, այլ ոչ թե քաղաքական ուղղությունների։
Դասական դպրոցի զարգացման նոր փուլը ներկայացնում է Դավիթ Ռիկարդոն՝ իր արժեքի հասկացության զարգացմամբ և հողային ռենտայի ու միջազգային առևտրի օրիգինալ տեսություններով։ Դավիթ Ռիկարդոյի անմիջական հետևորդների թվին կարելի է դասել անգլիացի տնտեսագետներ Ջեյմս Միլը, Ջ․ Ռ․ ՄաքՔուլոհը և Թոմաս դե Կուինսին։ Բացի այդ՝ Ռիկարդոյի հետևորդներից են նաև Ուլիյամ Սենիորը և Գարեթ Մարտինոն։
Արժեքի աշխատանքային տեսությունը բերեց տնտեսագետների մի խմբի առաջացման, որոնք հանդես էին գալիս ի պաշտպանություն այն դասի, որոնք աշխատանքի միջոցով փող էին աշխատում։ Այդ գիտնականները պատմության մեջ հայտնի են «սոցիալ–ռիկարդիանցիներ» անունով։ Նրանց մեջ կարելի է առանձնացնել Թոմաս Գոդսկինին, Ուիլյամ Թոմպսոնին (մոտ.1785 — 1833), Չարլզ Հոլին (1745—1825), Ջոն Գրեյին (1799—1850), Ջոն Ֆրենսիս Բրեյին (1809—1895)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Քաղաքատնտեսական ուղղություններ
Չոռնի Օստրով
Չոռնի Օստրով (Чорний Острів), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1366 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չոռնի Օստրով քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 905 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,23 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 148 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1366 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զասոսենկա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1866 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուկրաինայի քաղաքներ
2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Ուկրաինայում կան 460 քաղաքներ, 885 քաղաքատիպ բնակավայրեր և 28.377 գյուղական բնակավայրեր ։ Ուկրաինայի մայրաքաղաքը Կիևն է, որը ամենամեծ և ամենախիտ բնակեցված քաղաքն է Ուկրաինայիում։ Ամենամեծ քաղաքներն են` Կիևը, Խարկովը, Դնեպրոպետրովսկը, Օդեսան և Դոնեցկը։ Շատ քաղաքները գտնվում են Դոնեցկի (52), Լվովի (44) և Լուգանսկի (37) մարզերում։ Քաղաքային բնակավայրերում բնակվում է ՈՒկրաինայի բնակչության ավելի քան 69 % -ը (2015 год) : Ուկրաինայի 16 խոշոր քաղաքային ագլոմերացիաներում բնակվում է է մոտ 17 միլիոն մարդ` երկրի բնակչության 37 % -ը։
Բնակչության թվով ամենամեծ քաղաքները
Աղյուսակում ներկայացված է բնակչության աճի դինամիկան 1989 - 2018 թվականների մարդահամարների տվյալներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Վերջին օծում կամ կարգ հիվանդաց
Հիսուս Քրիստոսը տարբեր ձևերով է կատարել հիվանդների բժշկությունը. երբեմն՝ ձեռքի հպումով, երբեմն էլ՝ միայն խոսքով։ Հաճախ բժշկելուց առաջ մեղքերի թողություն է տվել ենթակային (Մատթ. 9.2–7) և պատվիրել, որ մեղք չգործի (Հովհ. 5.14), որովհետև մեղքը և մարդկային մոլորություններն ընդհանրապես համարվում են հիվանդության սկիզբն ու պատճառը։ Քրիստոսն իր 12 առաքյալներին իշխանություն տվեց բժշկելու հիվանդներին՝ աղոթքով, ձեռք դնելով, յուղով օծելով (Մատթ. 10.1–8, Մարկ. 6.12–13, 16.18, գործք 28.8)։
Կարգ հիվանդացը կատարվում է հիվանդների վրա, որպեսզի նրանք բժշկվեն Սուրբ Հոգու զորությամբ։ Խորհուրդի կատարման հիմքը զղջումն է և հավատը. «Եվ հավատքով եղած աղոթքը կփրկի հիվանդին, ու Տերը նրան ոտքի կկանգնեցնի։ Եվ եթե մեղք գործած լինի, այդ նրան պիտի ներվի» (Հակոբ. 5.15)։ Հիվանդի հավատը և մեղքերից հրաժարվելու մտադրությունը էական պայմաններ են բժշկվելու համար, և Հիսուս Քրիստոսը հաճախ է շեշտել հավատի կարևորությունը (Մատթ. 9.27–30)։ Կարգ հիվանդացի խորհուրդը Հայ եկեղեցում դիտվում է որպես Վերջին օծման շարունակական լրացում։
Հայ եկեղեցին Վերջին օծման խորհուրդը կատարում է Դրոշմի խորհուրդի ժամանակ (զգայարանների կնքումով)։ Իրենց նախնական վիճակում Վերջին օծումը և Կարգ հիվանդացը զուգակցված են եղել։ Հետագա դարերում Հայ եկեղեցու հայրերն օծման արարողությունն անջատել են աղոթական մասից, միավորել Դրոշմի խորհուրդին և դարձրել մեկ անգամ կատարվող խորհուրդ, իսկ մնացած մասը՝ Կարգ հիվանդացը, վերածվել է շարունակաբար կատարվող հոգևոր բարեպաշտական արարողության։
Հայ եկեղեցին ունի իր ննջեցյալ եկեղեցականներին օծելու սովորությունը, բայց դա խորհուրդ չէ։ Վերջին անգամ օծվում է ննջեցյալի ճակատն ու աջ ձեռքը։ Կարգ հիվանդաց և վերջին օծման խորհուրդից բացի Հայ եկեղեցին ունի նաև մահամերձ հիվանդներին «հաղորդ տալոյ» (հաղորդություն տալու) կանոնը՝ կարևորելով այդ արարողությունը իբրև նախապատրաստություն հանդերձյալ կյանքի համար։
Հմայակ Գրիգորյան
Հմայակ Սարգսի Գրիգորյան , վնասվածքաբան-օրթոպեդ։ Բժշկական ծառայության պահեստի կապիտան (1989)։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1987)։
Կենսագրություն
1988 թվականին և 1992 թվականին կամավոր մեկնել է ԼՂ մարզային հիվանդանոց և Ստեփանակերտի հոսպիտալ, որտեղ վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ վնասվածքաբաններ Կատեգորիա:1948 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Յոհան Լեդրե Բյորդալ
Ակումբային կարիերա
Բյորդալը սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան իր հայրենի քաղաքում։ 2003 թվականին նա պայմանագիր է կնքում «Վիկինգի» հետ։ 2005 թվականի մրցաշրջանում նա կնքելով վարձավճարային պայմանագիր համալրում է «Տոնսբերգի» կազմը։ Պայմանագրի ժամկետի լրանալուց հետո վերադառնում է «Վիկինգ»։ Թիմի կազմում մասնակցում է ևս մեկ մրցաշրջանի և 2007 թվականին պայմանագիր է կնքում արդեն՝ «Բուդյո-Հլիմտի» հետ ։
Նոր թիմի կազմում Յոհանը մասնակցում է 4 մրցաշրջանի, երկուսը Նորվեգիայի բարձրագույն առաջնությունում, իսկ մյուս երկուսը՝ Նորվեգիայի առաջին դիվիզիոնում։
2011 թվականին Բյորդալը վերադառնում է «Վիկինգ», որի կազմում վերադարձից հետո անցկանցում է երեք մրցաշրջան։ 2014 թվականին Յոհանը որոշում է տեղափոխվել Դանիա։ Այնտեղ նա սկսում է հանդես գալ տեղի «Օրհուս» ֆուտբոլային ակումբում։
2015 թվականի հուլիսին Բյորդալը պայմանագիր է կնքում նորվեգական «Ռուսենբորգի» հետ ։
Ակումբային
«Ռուսենբորգ»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Բիբեն
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Նախապատմական Իտալիա
Նախնադարը Իտալիայում սկսվել է հին քարի դարից, երբ բանական մարդիկ առաջին անգամ գաղութացրել են Իտալիայի տարածքը և ավարտվել երկաթի դարում, երբ առաջին գրավոր գրառումները հայտնվեցին Կղզային Իտալիայում։
Հին քարի դար
Նախապատմական ժամանակներում Իտալական թերակղզին բավականին տարբերվում էր ներկայիս ձևից։ Սառցադաշտային ժամանակաշրջանում, օրինակ, ծովի մակարդակն ավելի ցածր էր, իսկ Էլբա և Սիցիլիա կղզիները մայրցամաքին միացած էին։ Ադրիատիկ ծովը սկսվում էր այժմյան Գարգանո թերակղզուց, և այդտեղից մինչև Վենետիկ, պարարտ հարթավայր էր՝ խոնավ կլիմայով։
Առաջին մարդկանց ժամանումը եղել է 850 000 տարի առաջ Մոնտե Պոջիոլոյում ։
Նեանդերթալյան մարդու առկայությունը ապացուցվել է հնագիտական գտածոներում, որոնք թվագրվում են մոտ 50 000 տարի առաջ (վերին պլեյստոցեն)։ Գոյություն ունեն մոտ քսան այդպիսի վայրեր, որոնցից ամենակարևորն է Գրոտտա Գուատտարին Սան Ֆելիչե Չիրչեոյում՝ Տիրենյան ծովի ափին։
Բանական մարդը հայտնվել է վերին հին քարի դարում ։ 2011 թվականի նոյեմբերին Անգլիայի Օքսֆորդի ռադիոածխածնային արագացուցիչի բաժանմունքում անցկացրել են փորձարկումներ նեանդերթալացու կաթնատամների վրա, որոնք հայտնաբերվել էին 1964 թվականին Գրոտտա դել Կավալլոյում և թվագրվում էին 43,000-45,000 տարի առաջվա ։