Տուրի_ճակատամարտ
Նախապատմություն
Ճակատամարտին նախորդում էին ավելի քան 20 տարի անընդհատ արաբների կողմից Եվրոպայի նվաճումներ, որոնք սկիզբ էին առել դեռ 711 թվականին՝ Օմայանների Վեստգոթների պետություն արշավանքով, և նրանց առաջխաղացումով դեպի Գալիա՝ նախկին Հռոմեական կայսրության վարչական միավոր։ Օմայանների ռազմական արշավանքները հասել էին հյուսիսում Աքվիտանիային և Բուրգունդիային՝ հաշվելով գլխավոր ճակատամարտը Բորդոյի մոտ և մարտարշավը դեպի Օտիեն։ Պատմաբանները համարում են, որ Մարտելի հաղթանակը գործոն էր, որը կանգնեցրել էր Օմայանների ուժերի առաջխաղացումը դեպի Գերմանիա և որը պահպանել էր Քրիստոնեությունը Եվրոպայում այն ժամանակ, երբ արաբական տիրապետության տակ էին գտնվում նախկին Հռոմեական և Պարսկական կայսրությունների մասերը ։ Սակայն կան որոշ պատմաբաններ, որոնք կարծում են, որ հաղթանակը միայն վերացրեց զավթիչների ուժերը, և որ ճակատամարտը չի հանդիսանում պատմության մեջ շրջադարձային կետ։ Ճակատամարտի ստույգ վայրը դեռևս հայտնի չէ․ եվրոպական և արաբական պահպանված աղբյուրները որոշ մանրամասնություններում իրար համընկնում են, իսկ որոշները՝ խիստ տարբերվում։ Պատմաբանների մեծամասնությունը կարծում է, որ երկու բանակները հանդիպել են Կլեն և Վիենա գետերի միացման կետում՝ Տուրի և Պուատիեյի միջև։ Անհայտ է նաև երկու կողմերի զիվորների քանակը։ Արաբական աղբյուրները նշում են Օմայանների զորքի քանակը որպես 80 հազար և ավելին։ 1999 թվականի իր աշխատության մեջ Պոլ Դեվիսը արաբական կողմի զինվորիների թիվը գնահատում է որպես 80 հազար, իսկ ֆրանկներինը՝ 30 հազար, նշելով, որ ժամանակակից պատմաբանները գնահատում են Օմայանների զորքի թիվը 20-80 հազարի միջև։ Էդուարդ Շոնֆիլդը, որը ժխտում է նախկինում տրվող 60-700 հազար արաբաբերբերական զորքի և 30 հազար քրիստոնեական զորքի վարկածը, համարում է, որ Օմայանների և Ֆրանկների զորքի 50 հազարից ավելին լինելու պնդումը մատակարարման կողմից անհնար է։ Մի այլ ժամանակակից պատմաբան Վիկտոր Դեվիս Հանսոնը համարում է, որ երկու զորքերն էլ հավասար էին, և դրանց կազմում մոտ 30 հազար մարդ կար՝ երկու կողմերից։ Հնարավոր է, որ ժամանակակից պատմաբանների վարկածները միջնադարյան պատմաբանների փաստերից ավելի ճիշտ են, քանի որ ժամանակակից գնահատականները հիմնված են այդ ժամանակաշրջանի մարդկանց և կենդանիների նյութա-տեխնիկական մատակարարման հնարավորությունների վրա։ Եվ Դևիսը, և Հանսոնը նշում են, որ երկու զորքերն էլ պիտի մատակարարում ստանային շրջապատող տարածքներից, քանի որ կողմերից ոչ մեկը դեռ չէր տիրապետում տնտեսա-նյութական պահեստների էֆեկտիվ համակարգին։ Անհայտ է, թե ինչքան վնասներ կրեցին բանակները, սակայն որոշ ժամանակագիրներ գրում են, որ Մարտելը կորցրեց մոտավորապես 1500 մարդ, իսկ միևնույն ժամանակ Օմայանները կորցրել են անհավանական 37,5 հազար մարդ ։ Սակայն նույն տվյալները նշված են նաև Liber Pontificalis-ում, որտեղ խոսվում է Աքվիտանյան Էդ կոմսի Թուլուզում (722 թվական) հաղթանակ տանելու մասին։ Պավել Դիակոնը իր Historia Langobardum-ում (մոտ մ․թ․ա 785 թվական), նշում է, որ Liber Pontificalis-ը նշում է այդ տվյալները Թուլուզում Էդի տարած հաղթանակի վերաբերյալ, չնայած որ նա հավաստացնում էր, որ Մարտելը կռվում էր Էդի հետ մեկտեղ։  Սակայն ավելի ուշ ժամանակաշրջանի հեղինակները, հավանաբար Ֆրեդեգարայի հետևորդների ազդեցության տակ, Սարացինների կորուստները նշում էին որպես միայն ու միայն Մարտելի վաստակ։ Vita Pardulfi աշխատությունում, որը գրվել է մոտ 8-րդ դարում, նշվում է, որ ճակատամարտից հետո Ռահմանի ուժերը սարսափահար փախուստի էին դիմում՝ իրենց ճանապարհ բացելով կրակի և կողոպուտի շնորհիվ։ Հետևաբար, նրանք այնպես էլ սասրսափահար ոչնչացված չէին, ինչպես նշում էին Ֆրեդեգարի հետևորդները։