cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արցախի Հանրապետության վիզային քաղաքականություն
Վիզային քաղաքականություն
Հետևյալ երկրների քաղաքացիներն, այդ թվում ԱՊՀ-ից և ԵՏՄ անդամ բոլոր երկրների քաղաքացիները կարող են այցելել Արցախ առանց վիզայի ։ Բացի վերը նշված երկրներից, հետխորհրդային մյուս երեք երկրների քաղաքացիները կարող են ազատ վիզա ստանալ Արցախ այցելելու համար։ Չճանաչված պետությունների համագործակցության բոլոր անդամները համաձայնվել են վերացնել իրենց քաղաքացիների վիզայի պահանջները․
Այլ երկրների քաղաքացիները կարող են վիզա ստանալ Հայաստանում Արցախի մշտական ներկայացուցչությունում։ Բացառիկ դեպքերում մուտքի վիզան կարող է տրվել Ստեփանակերտում Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունում։
Առկա է մեկանգամյա 21-օրյա տուրիստական վիզա, մեկանգամյան և բազմակի այցելության վիզաներ մինչև մեկ, երկու և երեք ամիսների համար։
Արցախի վիզա ստացածներ կամ Արցախ այցելածները հայտնվում են Ադրբեջանի սև ցուցակում և չեն կարող ստանալ Ադրբեջանի մուտքի վիզա ։
Չամուրլու
Չամուրլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ղանղալի շրջանի համայնքներ
Ալափունար (այլ կիրառումներ)
Ալափունար, կարող է վերաբերել՝
Շաղատ (այլ կիրառումներ)
Շաղատ, կարող է վերաբերել՝
Ռոզա Սիրունյան
Ռոզա (Ռուզաննա) Վանյայի Սիրունյան, հայ մշակութային գործիչ։ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 2013 ։
Կենսագրություն
Ռոզա Սիրունյանը ծնվել է 1962 թվականին, Երևանում։ 1969-1979 թվականներին սովորել է Երևանի Մյասնիկյանի անվան թիվ 66 միջնակարգ դպրոցում և հաճախել Երևանի Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային դասարան։ 1985 թվականին ավարտել է Երևանի պետական ժողտնտեսության ինստիտուտը։ 1984 թվականից եղել է «Հայհամերգ» միավորման գլխավոր հաշվապահի տեղակալ, 1990 թվականից՝ Կամերային երաժշտության տան գլխավոր հաշվապահ, եղել է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Արամ Խաչատրյան համերգասրահ ՊՈԱԿ-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ, 2003 թվականին տնօրենի պաշտոնակատար, 2005 թվականից՝ տնօրեն ։ 2017 թվականից Համահայկական նվագախմբի տնօրենն է։ Եղել է տարբեր փառատոների ֆինանսական պատասխանատու, այդ թվում՝ Երևանյան միջազգային երաժշտական փառատոն, Արվեստներ և մշակույթ կառավարման դասընթաց, Ստեփան Էլմաս մրցույթ, Համաշխարհային երաժշտության փառատոն, Չիլինգարյանի անվան Ջութակի, ալտի և թավջութակի մրցույթ, Համահայկական դաշնամուրային մրցույթ, Քուրթ Վեյլի շաբաթ Հայաստանում, Մարդու իրավունքների օր Հայաստանում և այլն։
2013 թվականի մայիսի 5-ին Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ, 2017 թվականի մայիսի 14-ին Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ Կատեգորիա:Երևանի ավագանու 3-րդ գումարման անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Երևանի ավագանու 2-րդ գումարման անդամներ
Պուիատու (գյուղ, Պեռստի շրջան)
Պուիատու (Puiatu), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պեռստի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 220 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պեռստի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Չամերևո
Չամերևո (Чамерево), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Սուդոգոդսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 572 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Սուդոգոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Ասույթ
Ասույթ, արտասանական և բովանդակային առումներով մեկ միասնություն կազմող արտահայտություն, որն ունի հաղորդակցական, հաղորդակցական-էքսպրեսիվ կամ միայն էքսպրեսիվ արժեք։ Կառուցվածքով կարող է լինել ծավալուն կամ համառոտ, զեղչումներով, ստեղծված լինել նույնական տարրերով, բայց տարբեր համադրություններով, գործադրելի լինել տարբեր իրադրություններում կամ կոնկրետ իրադրության մեջ։
Ասույթը խոսքային միավոր է, կարող է կառուցվածքով համընկնել կամ չհամընկնել նախադասությանը։ Ասույթն առավել եղանակավորված, հնչերանգային և բովանդակային առումներով ամբողջական, արտահայտչականությամբ հագեցած միավոր է։ Նախադասությունը լեզվական միավոր է և ունի առավել ընդգծված կառուցվածքային դրվածք։ Սակայն երբեմն դժվար է լինում սահմանագծել այս երկու կարգի միավորները։ Հայերենագիտական գրականության մեջ երբեմն «ասույթ» տերմինով նշում են նաև որոշ դարձվածքային կամ այլ իմաստալից արտահայտություններ կամ բառակապակցություններ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն Կատեգորիա:Ոճաբանություն Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Չայ (Սեբաստիայի գավառ)
Չայ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։ Գտնվում էր Զառա գյուղաքաղաքից 40 կմ հարավ, Զառա-Տևրիկ ճանապարհի աջ կողմում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բալխաշ լիճ
Բալխաշ լիճ (Ղազախերեն՝ Балқаш Көлі Բալխաշ կյոլի), լիճ է Ղազախստանում ։ Մեծությամբ Ասիայում երրորդն է։ Գտնվում է Ղազախստանի հարավարևելյան մասում։ Ավազանի ամենախոշոր գետը Իլին  է։ Բալխաշը անհոսք կիսաքաղցրահամ լիճ է Բալխաշ-Ալակոլյան գոգավորությունում Ղազախստանի հարավ-արևելքում, մեծությամբ երկրորդ չցամաքող աղի լիճն է (Կասպից ծովից հետո) և 14-րդը՝ աշխարհի խոշոր լճերի թվում։ Լճի յուրահատկությունը նրանումն է, որ այն նեղ նեղուցով բաժանված է երկու մասերի և ջրի տարբեր քիմիական բնութագրերով՝ արևմտյան հատվածում այն գրեթե քաղցրահամ է, իսկ արևելյանում՝ աղի։
Բեգելբաշ
Բեգելբաշ (Бегельбаш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չուա գետի աջ ափով՝ 72 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Բալխաշ լիճ
Լիճը պատկանում է Բալխաշ-Ալակոլյան ջրատնտեսական ավազանին և գտնվում է Ղազախստանի միաժամանակ երեք՝ Ալմաթայի, Ժամբիլի և Կարագանդայի մարզերում։ Լճից հյուսիս գտնվում է ընդարձակ Ղազախական բլրակը, արևմուտքում՝ Բետպակ-Դալան, իսկ հարավում՝ Չու-Իլիական լեռները, Տաուկում և Սարիեսիկ Ատիրաու ավազոտ զանգվածները։
Բեգելբաշ
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բալխաշ լիճ
Լճի իրական մակերեսն է 16 400 կմ2, սակայն, այն նվազում է լիճը սնող գետերից ջուր վերցնելու ժամանակ։ Լիճը նեղուցով բաժանվում է երկու՝ իրարից տարբերվող մասերի։ Արևմտյան մասի ջուրը քաղցրահամ է այն դեպքում, երբ արևելյան կեսինն աղի է։ Արևելյան կեսն ավելի քան 1.7 անգամ խորն է արևմտյանից։ Լճի ավազանի ամենամեծ քաղաքը նույնպես ունի Բալխաշ անունը և ունի շուրջ 66 000 բնակիչ։ Ավազանի հիմնական տնտեսական ճյուղերն են հանքարդյունաբերությունը, հանքաքարերի մշակումը և ձկնորսությունը։
Անվանում և լեգենդ
«Բալխաշ» տեղանվան տարբերակներից մեկի համաձայն անունը ծագել է balkas թաթարերեն, ղազախերեն և ալթայան լեզվաընտանիքի լեզուներից, որը նշանակում է «ճմաթմբերով ծածկված ճահճապատ տեղանք» կամ «ճմաթմբեր ճահճի վրա». Ղազախերեն «բալկիտու» նշանակում է  «մետաղների հալում», «հալել». «Բալկու» բառի ստուգաբանությունը հաստատեց ակադեմիկոս Ա.Արգուլանի արշավախմբի հնագիտական տվյալները, որի համաձայն Մերձբալխաշը որպես էնեոոլիթի և վաղ բրոնզի դարաշրջանի հնագույն մետաձուլական օջախ, որը նշանակում է «շողալ», «վառել», «այրել», «հալվել» ։ Լեգենդի համաձայն լճի ծագումը այն մասին է, որ հարուստ կախարդ Բալխաշն ուներ Իլի անունով գեղեցիկ դուստր։ Երբ ժամանակն է գալիս ամուսնանալու, Բալխաշը հայտարարում է, որ իր աղջկան կնության կտա միայն ամենահարուստին, ամենագեղեցիկին ու ուժեղին։ Ներկայացված ճամփորդների թվում չինական կայսրի երկու որդիներն էին քարավանների հետ, բեռնված թանկարժեք ապրանքներով, մոնղոլական խանի որդիները արծաթով բեռնված ձիերի երամակով, ինչպես նաև Բուխարայի երիտասարդ վաճառականները գորգերի և փղոսկրի ապրանքներով։ Այնուամենայնիվ, նրանց թվում էր աղքատ հովիվ Կարատալը, ով ցանկանում էր փորձել իր բախտը և  ում անմիջապես հավանում է հարսնացուն։ Մրցակցության արդյունքում հաղթում է Կարատալը, ով էլ վրդովվեցնում է Բալխաշին։ Սակայն Իլին գիշերը փախչում է չար հորից տնից, ընտրելով նրան։ Իմանալով աղջկա փախուստի մասին, Բալխաշը անիծում է սիրահարներին:Նրանք երկու գետ են դառնում, արագորեն լեռներից տանելով իրենց ջրերը։ Եվ այնպես է ստացվում, որ գետերն էլ երբեք իրար չեն միանում, որովհետև Բալխաշը հայտնվում է նրանց միջև և լճի ալիքների փրփուրից ճերմակում ։
Լճի ծագում
Բալխաշը գտնվում է Բալխաշ-Ալակոլյան գոգավորությունում, որը ձևավորվել է նեոգեն-չորրորդական ժամանակաշրջանում, Թուրանական սալի ճկվածքի թեքության արդյունքում և հետագայում լցվել է գետային ավազի  նստվածքներով։ Գոգահովիտը մտնում է Ջունգարական Ալաթաուի բեկվածքի համակարգի մեջ, որտեղ էլ գտնվում են Սասիկոլ, Ալակոլ և Էբի-Նուր լճերը ։ Այս լճերը հնագույն Հանհայական ծովի մնացորդներն են, որոնք երբեք չզբաղեցրեցին ամբողջ  Բալխաշ-Ալակոլյան գոգավորությունը, սակայն չկապվեցին էլ Արալ-Կասպյան ավազանի հետ ։
Ռելիեֆ
Բալխաշի տարածքը մոտավորապես 16.4 հազար կմ² (2000) է,որն էլ Ղազախստանի տարածքում գտնվող լճերից խոշորագույնն է։ Բալխաշը գտնվում է ծովի մակարդակից 340 մ բարձրության վրա և կիսալուսնի ձև ունի։ Նրա երկարությունը մոտ 600 կմ է, լայնությունը արևելյան մասում 9-19 կմ է,արևմուտքում՝ 74 կմ։ Ջրափնյա գծի երկարությունը 2385 կմ է ։ Սարիեսիկ թերակղզին մոտավորապես գտնվում է լճի կենտրոնում և լճի ջրագրությունը բաժանում է այն երկու տարբեր մասերի։ Արևմտյան մասը համեմատաբար սակավաջուր է և գրեթե քաղցրահամ է, իսկ արևելքում ունի ավելի մեծ խորություն և աղի ջուր ։ Արևմտյան մասից ջուրը դեպի արևելյան կողմ համալրվում է թերակղզու կողմից ձևավորված 3,5 կմ երկարությամբ Ուզինարալ նեղուցով (ղազ. Ұзынарал — «երկար կղզի»)։ Նեղուցի խորությունը մոտ է 6 մ է։
Կղզիներ
Լճում մեծ կղզիները քիչ են, ամենախոշորը Բասարալ և Թասարալ կղզիներն են, ինչպես նաև արևմուտքում գտնվող Օրտաարալ, Այակարալ և Օլժաբեկարալ կղզիները։ Արևելյան մասում են գտնվում Օզինարալի, Ուլտարակտիի և Կորժինի կղզիները, ինչպես նաև լճի արևմուտքում գտնվող Ալգազի կղզին։ Ընդհանուր առմամբ լճում հաշվում է 43 կղզի, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 66 կմ², սակայն ջրի մակարդակի իջեցման հետևանքով ձևավորվում են նոր կղզիներ, իսկ առկա կղզերի տարածքները մեծանում են։
Լճի սնում և մակարդակ
Բալխաշ-Ալակոլյան ավազանը զբաղեցնում է 512 հազ. կմ² տարածք, և ընդհանուր մակերևույթային ջրերի միջին հոսքը մեկ տարում կազմում է 27,76 կմ³, ներառյալով Չինաստանի տարածքից 11,5 կմ³: Բալխաշ լճի ջրահավաք ավազանի մակերեսը կազմում է մոտ 413 հազ. կմ², ընդ որում նրա տարածքի 15 %-ը գտնվում է հյուսիս-արևմուտքում՝ Չինաստանի Սինցզյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանում և ոչ մեծ մասը՝ Ղրղզստանում։ Բալխաշ-Ալակոլյան ավազան մակերևույթային ջրերի հոսքի 86 %-ը Բալխաշ լճինն է, Իլի գետի հոսքը կազմում է 12,3 կմ³/տարի. Իլին թափվելով լիճ արևմուտքից, կազմում է լիճի հոսքի 73—80 %-ը։ Գետը սկիզբ է առնում Տյան-Շանի լեռներից և հիմնականում սնվում է սառցադաշտերից,որը  պայմանավորում է ջրի մակարդակի ցերեկային և սեզոնային տատանումներով։ Սառցադաշտերը հալվում են հունիս-հուլիս ամիսներիին ։ Լիճ թափվելու տեղում Իլին առաջացնում է  8 հազ. կմ² տարածքով դելտա՝ բազմաթիվ վտակներով (Կուր-Լի, Ակ-Ուզեկ, Ջիդե և այլն)։ Իլի գետի դելտան կարգավորիչ դեր է կատարում, չորային սեզոնին լճին ջուր տալով։
Լճի արևելյան մասում լիճ են թափվում Կարատալը, Ակսուն, Լեպսին, բացի այդ, լիճը սնվում է գրունտային ջրերով ։ Ջունգարական Ալաթաու լեռներից սկիզբ առնող Կարատալ գետը Բալխաշ լիճ թափվող երկրորդ խոշոր գետն է։ Այագուզ գետը, որը մինչև 1950-ական թվականները սնում էր լիճը, ներկայումս, փաստացի չի հասնում լիճ։ Անցյալում տևական տեղումների պատճառով լճին հյուսիսային շրջան էին թափվում Մոյինտի, Ժամշի, Տոկրաու և Բականաս գետերը, որոնք սկիզբ էին առնում Ղազախական մանրաբլուրներից ։ Նրանք բոլորն ունեն առավելապես ձնային սնում և ծանծաղում ու սակավաջուր են դառնում արդեն մայիսին։ Արևմտյան և արևելյան շրջանների հոսքերի տարեկան տարբերությունը 1,15 կմ³ է ։
Լճի տարածքը և ծավալը մեծապես փոփոխվում են երկարատև տատանումների և ջրի մակարդակի կարճատև տատանումների պատճառով։ Երկարատև տատանումները 12-14 մ է, նվազագույն արժեքները գրանցվել են V- ից մինչև X դարերը, իսկ ջրի առավելագույն մակարդակը նկատվել է XIII դարից մինչև XVII դարը ։ 20-րդ դարի սկզբին և 1958-1969 թվականների ընթացքում լճի տարածքը մեծացավ մինչև 18-19 հազար կմ²,իսկ երաշտի ժամանակ, օրինակ, 19-րդ դարի վերջին, ինչպես նաև 1930-ական և 1940-ական թվականներին լիճը կրճատվեց մինչև 15.5-16.3 հազար կմ²։ Լճի ջրի մակարդակի տատանումների լայնույթը այդ ժամանակ մոտ 3 մ էր ։ 1946 թվականին լճի մակերեսը կազմել է 15730 կմ², իսկ ծավալը՝ 82.7 կմ³ : 2000-ականների սկզբին լիճը կրճատվում էր, քանի որ հոսող գետերը օգտագործվում էին տնտեսական նպատակներով։ Այսպիսով, 1970 թվականին Իլի գետի վրա կառուցվեց Կապչագայի Ջրէկը, ձևավորելով Կապչագայի ջրամբարը։ Ամբարտակի լցման համար խախտվեց Բալխաշ լճի ջրային հաշվեկշիռը, որը բերեց ջրի որակի վատացման, հատկապես լճի արևելյան ափին։ 1970-1987 թվականներին ջրի մակարդակը նվազել է 2.2 մ-ով, իսկ ծավալ` 30 կմ ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ եթե բնական սնուցումը պահպանվեր, ապա 1975-1986 թվականներին կլիներ լճի կրճատման փուլը, այսինքն` մարդածին և բնածին գործոնները մեկ ուղղությամբ կարող էին ազդել լճի էկոհամակարգի վրա։
Առաջարկվեցին տարբերակներ արևմտյան մասի աղտոտվածության խնդրի լուծման համար, որով լիճը բաժանվելու էր պատվարով, սակայն նման ծրագրերի իրականացումը հնարավոր չէր իրագործել երկրում, տիրող տնտեսական իրավիճակի պատճառով ։ Լճի մակարդակի նվազագույն մակարդակը (ծովի մակարդակից 340.65 մետր) արձանագրվել է 1987 թվականին Կապչագայի ջրամբարը լցնելուց հետո, իսկ 2005 թվականի հունվարին գրանցվեց մակարդակի մինչև 342.5 մետր բարձրացում, ինչը որոշ մասնագետներ վերջին տարիներին կապում էին մեծ քանակությամբ տեղումների հետ ։
Ջրի կազմ
Բալխաշ լիճը պատկանում է կիսաքաղցրահամ լճերին, ջրի քիմիական կազմը կախված է ջրամբարի ջրաբանական հատկություններից։ Լճի արևմտյան մասի ջուրը գրեթե քաղցրահամ է, հանքայնացումը կազմում է 0,74 գ/լ, իսկ թափանցիկությունը՝ 1 մ, օգտագործվում է խմելու և արդյունաբերական նշանակության համար։ Արևելյան հատվածն ավելի շատ աղիություն ունի՝ 3,5 - 6 գ/լ և թափանցիկությունը՝ 5,5 մ ։ Բալխաշի ընդհանուր հանքայնացումը — 2,94 գ/լ։ Բալխաշի բազմամյա (1931-1970) աղի միջին մնացորդը կազմում է 7,53 մլն տ, լճում լուծված աղի պաշարները` մոտ 312 մլն տ։ Արևմուտքում ջուրը դեղնավուն-մոխրագույն գույնի է, իսկ արևելքում գույնը փոխվում է մուգ կապույտից դեպի զմրուխտ-կապույտի, ինչը նկատելի է նաև արբանյակային լուսանկարներից ։
Կլիմա
Լճի շրջակայքում կլիման անապատային է։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը կազմում է շուրջ 30 °C, հունվարին` -9 °C: Տարեկան տեղումների միջին տարեկան քանակը 131 մմ է։ Օդի հարաբերական խոնավությունը կազմում է 55-60% ։
Քամու միջին արագությունը 4,5-4,8 մ/վրկ է, ընդ որում, լճի արևմտյան մասում գերակշռում են հյուսիսային քամիները, իսկ արևելյան մասում հյուսիս-արևելյան քամիները։ Քամին լճի վրա ուժեղ ալեկոծություն է առաջացնում, ալիքի բարձրությունը կարող է հասնել 2-3,5 մ-ի, արևմտյան մասում դիտվում են մշտական շրջանաձև հոսանքներ՝ ուղղված ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ։ Արևոտ օրերի քանակը տարեկան կազմում է 110-130 օր, էներգետիկական լուսավորվածությունը օրական 15.9 ՄՋ է մ² ։ Բալխաշը դասվում է տաք լճերի շարքին, լավ տաքացվող լճերից է։ Լճի մակերևույթին ջրի ջերմաստիճանը դեկտեմբերին փոփոխվում է 0 °C-ից մինչև 28 °C՝ հուլիսին։ Լճի արևմտյան մասում միջին տարեկան ջերմաստիճանը 10 °C է, իսկ արևելյանում` 9 °C: Լիճն ամեն տարի սառչում է։ Սառույցը սովորաբար պահպանվում է նոյեմբերից մինչև ապրիլի սկիզբ, ընդ որում, արևելյան մասում սառույցը հալվում է 10-15 օր ուշացումով ։
Կենդանական և բուսական աշխարհ
Լճի ափին աճում են գետահովիտներում ողողվող անտառներ, ուռենիներ, սովորական եղեգ (Phragmites australis), հարավային որձախոտ (Typha angustata) և եղեգնի մի քանի տեսակներ՝ մերձծովյան եղեգ (Schoenoplectus littoralis), լճային եղեգ (S. lacustris) և էնդեմիկ տեսակը՝ ղազախստանյան եղեգը (Scirpus kasachstanicus): Հանդիպում է նաը ջրխոտի (գետաբույս) քանի տեսակներ՝ փայլուն ջրխոտ (Potamogeton lucens), գանգուր ջրխոտ (P. crispus), կատարավոր ջրխոտ (P. pectinatus): Ֆիտոպլանկտոնի գործակիցը 1985 թվականին կազմում էր 1,127 գ/լ, որը ներկայացված էր բազմաթիվ ջրիմուռների տեսակներով ։ Լճի կենդանական աշխարհը բավականին հարուստ էր, սակայն 1970-ական թվականներից կենսաբազմազանությունը ջրի որակի վատթարացման պատճառով սկսեց նվազել։ Մինչ այդ, բենթոսը ներկայացվում էր կակղամորթներով, խեցգետինների թրթուրներով, ջրային միջատներով։ Զոոպլանկտոնի գործակիցը 1,87 գ/լ էր 1985 թվականին ,) որը բավականին հարուստ էր հիմնականում լճի արևմտյան ափում։ Լճում մոտ 20 տեսակ ձկնատեսակ կա, որոնցից վեցը բնիկ լճինն է։ Հիմնականում արդյունաբերական նշանակության են  թառափ, բրամ և շիղաձուկ տեսակները  ։ Մինչև 20-րդ դարի կեսերը դելտայի անտառներում հանդիպում էին թուրանյան վագրեր, որոնք սնվում էին վարազներով։ Բալխաշը պատկանում է մեծ ջրագռավների, մրտիմնիների,փասիանների, քարարծիվների և սպիտակ ձկնկուլների արեալին։ Թռչունների 120 տեսակներից 12-ը ընդգրկված են Կարմիր գրքում, այդ թվում վարդագույն և գանգրափետուր  հավալուսնը, կչկչան կարապը, սպիտակապոչ ծովարծիվը։
Քաղաքներ և տնտեսություն
2005 թվականին Բալխաշյան ավազանում ապրում էր 3,3 միլիոն մարդ, այդ թվում, Ղազախստանի ամենախոշոր քաղաք Ալմա-Աթայի բնակիչները ։ Լճի խոշորագույն բնակավայրը Բալխաշ քաղաքն է` 80 հազար բնակչությամբ։ Քաղաքը գտնվում է լճի հյուսիսային ափին, նրա ամենախոշոր ձեռնարկությունը Բալխաշի լեռնահանքային և մետալուրգիական կոմբինատն է։ 1928-1930 թվականներին հայտնաբերված խոշոր պղնձի հանքաքարը մշակվում է լճի հյուսիսում գտնվող բնակավայրերում՝ Կոնիրաթում և Սայակում։ Լճի արևմտյան ափով է անցնում է Բիշքեկից Կարագանդա Մ 36 ավտոմայրուղու մի հատվածը, որտեղ էլ գտնվում են Գուլշատի, Բալխաշ -9, Սարիշագան և Պրիոզյորսկ բնակավայրերը։ Արևմտյան ափի հարավային մասում են գտնվում Ուլքեն, Մինարալ և Շիգանակ բնակավայրերը։ Բալխաշ-9-ի ռազմական քաղաքում տեղակայված են «Դարիալ-Ու», «Դնեպր» և «Դնեստր» հրթիռային հարձակման համակարգի ռադիոտեղորոշիչ կայանները։ Սարիշագան բնակավայրի արևմուտքում է գտնվում հակահրթիռային պաշտպանության գոտի, իսկ մի փոքր դեպի հարավ, Կաշկանտենիզ ծոցի շրջակայքում գտնվում էր հրաձգարան, որտեղ փորձարկվել է Տերրա-3 լազերային զենքը։ Լճի և հարակից վայրերի հանգստյան գոտու հնարավորությունները ներգրավում բազմաթիվ զբոսաշրջիկների, կան հանգստյան տներ։ Լճի պահպանության շրջանակներում անցկացվում են տարբեր սպորտային միջոցառումներ  ։
Ձկնորսություն
Չնայած կենդանական աշխարհի համեմատաբար աղքատ լինելուն, Բալխաշի տնտեսական զարգացումը հիմնվեց ձկնաբուծության և ձկնարդյունաբերության վրա, որը սկսվեց է 1930-ական թվականներին ։ 1952 թվականին տարեկան որսը կազմեց 20 հազար տոննա, 1960-ական թվականներին տարեկան 30 հազար տոննա, այդ թվում, արժեքավոր տեսակների մինչև 70 տոկոսը։ Այնուամենայնիվ, 1990-ական թվականների ընթացքում արտադրությունը տարեկան նվազեց մինչև 6,6 հազար տոննա, որից արժեքավոր տեսակները կազմում էին ընդամենը 49 տոկոս։ Ձկնորսության դանդաղումը պայմանավորված է ձկնային ռեսուրսների վերարտադրման և դրանց տեսակների նվազման, ինչպես նաև լայն տարածված որսագողությամբ։
Էներգետիկական ծրագրեր
1970-ին Իլի գետի վրա կառուցվեց 364 ՄՎտ հզորությամբ Կապչագայի ջրաէլեկտրակայանը, ինչը հնարավորություն տվեց օգտագործել գետի ջրաէներգետիկ ներուժը և Կապչագայի ջրամբարի ջուրը օգտագործել ոռոգման համար։ Ջրային ռեսուրսները ինտենսիվորեն օգտագործվեցին Իլի գետի վերին հոսքում բամբակ աճեցնելու համար, որտեղէլ գտնվում էր տարածաշրջանում վարելահողերի 40%-ը ։ Նրանք փորձեցին դեռևս ԽՍՀՄ ժամանակաշրջանում լուծել Ղազախստանի հարավ-արևելյան շրջանների էլեկտրաէներգիայի մատակարարման խնդիրը՝ մշակվեց ծրագիր Բալխաշ լճի ափին էլեկտրակայանի կառուցման համար։
Բնապահպանական հիմնախնդիր
Բալխաշ լճի քաղցրահամ ջրի պահպանման համար լուրջ մտահոգություններ կան, հատկապես, որ այն Արալյան լճի նման աղետի կրկնությունը անխուսափելի կլինի։ Այս մտահոգության մի քանի պատճառ կան։ 1970 թվականից Իլի գետի ջրի օգտագործումը Կապչագայի ջրամբարը լցնելու համար, հանգեցրեց գետի հոսքի 2/3-ի անկմանը, որի համար ծախսվեց 39 կմ³ ջուր և լճի մակարդակը նվազեց։ Ջրի մակարդակի իջեցման մակարդակը մոտավորապես 15.6 սմ է, ինչը մեծապես գերազանցեց 1908-1946 թվականնների բնական ընթացքին (9.2 սմ/տարի) ։ Բալխաշի ծանծաղումը հատկապես նկատվեց համեմատաբար ոչ խորը՝ արևմտյան մասում։ Իլի-Բալխաշյան ավազանի էկոլոգիայի վրա ազդող մեկ այլ գործոնը Բալխաշի լեռնահանքային և մետալուրգիական կոմբինատի արտանետումներն են։ 1990-ական թվականների սկզբին արտանետումները 280-320 հազար տոննա են կազմել, որից լճի հատակում կուտակվել է 76 տոննա պղինձ, 68 տոննա ցինկ, 66 տոննա կապար։ Այդ ժամանակից ի վեր արտանետվող աղտոտիչների քանակը գրեթե կրկնապատկվել է։ Վնասակար նյութերը լիճ են ներթափանցում նաև ջրամաբարից՝ փոշու փոթորիկների պատճառով ։ Բնապահպանական իրավիճակի բարելավմանն ուղղված քայլերը առաջարկել են դադարեցնել Կապչագայի ջրամբարը ջրով սնելը, ջրի մաքրման գործընթաց վարել մետաղաձուլական գործարանի թափոններից, նվազեցնել ոռոգման կորուստները և այլն ։ 2005 թվականին Բալխաշի միջազգային բնապահպանական ֆորումի ժամանակ հայտարարվեց, որ «Ղազախմիս» կորպորացիան հաջորդ տարի կավարտի էկոլոգիապես մաքուր արտադրության շինարարությունը, որը 80-90%-ով կնվազեցնի արտանետումները ։ Բալխաշ լիճը հիմնական աղտոտող նյութերն են ծանր մետաղները (պղնձե և ցինկ), ինչպես նաև նավթամթերքները, [ֆենոլ]ները և [ֆտորիդ]ները։
2000 թվականին Ալմա-Աթա քաղաքում տեղի ունեցավ «Բալխաշ 2000» խորագրով կոնֆերանսը, որին մասնակցում էին բնապահպան գիտնականներ տարբեր երկրներից, ինչպես նաև գործարարներ և կառավարական ներկայացուցիչներ։
.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ղազախստանի լճեր Կատեգորիա:Ասիայի լճեր
Պոլովեցկոե (գյուղ, Բերդիչևի շրջան)
Պոլովեցկոե (Половецьке), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1600 թվականին։
(9138) Մարդոչ
(9138) Մարդոչ (Murdoch), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Պոլովեցկոե (գյուղ, Բերդիչևի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պոլովեցկոե գյուղում բնակվում էր 809 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2562 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 315,77 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(9138) Մարդոչ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,182531 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0696 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,2955 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1177,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,305677 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ծովինար (աստվածուհի)
Հայ ժողովրդական հավատալիքներում ու հեքիաթներում՝ ամպրոպային ոգի, փայլակի կամ կայծակի իգական անձնավորում, որի մասին եղած զրույցները նման են ամպրոպային դյուցազունների առասպելներին։ Ծովինարը հրեղեն, ցասումնալից էակ է, որ ամպրոպի ժամանակ խաղում է ամպերի մեջ և պատուհասող կարկուտ կամ պտղաբեր անձրև ուղարկում մարդկանց։ Երաշտի ժամանակ մարդկային թափորները, ծիսական երգերի ուղեկցությամբ, մաղթանքներ էին ուղղում Ծովինարին, որպեսզի նա անձրև տար դաշտերին։
Առասպելական զրուցներում և ժողովրդական վեպում ջրային տարերքի հետ կապված ամպերի կայծակնացայտ ոգի կամ ծովային ջրից հղիացած երկվորյակ դյուցազուննրի՝ Սանասարի ու Բաղդասարի մայրը։ «Սասնա ծռեր» էպոսի մի քանի պատումներում հանդես է գալիս նաև Ծովյալ խանում, Ծովյալ անվանաձևերով։ Ծովինարը հալածվում է, հետապնդվում, ենթարկվում զանազան վտանգների, ինչպես Սարանյուն՝ հնդկական, Լետոն՝ հունական, Ռեան՝ հռոմեական սուրբ երկվորյակների առասպելներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական աստվածուհիներ Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն Կատեգորիա:Հայ հին հավատալիքներ
Ույո
Ույո (Uyo), քաղաք է Նիգերիայի հարավ-արևելքում, Ակվա Իբոմ նահանգի մայրաքաղաքը։ Իբիբիո-ն այն լեզուն է, որով խոսում են Ույոում։
Բնակչությունը՝ ։ Այն գտնվում է A342 Աուրոն - Իկոտ-Էքփենե մայրուղու վրա։ Քաղաքն ունի նավթի պահեստարաններ և ամբարներ։ Տեղական առևտրի կենտրոն (մանուշակ, կիսավա, արմավենու յուղ)։
Քաղաքն ունի համալսարան (1983 թվական)։ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու թեմ, որը հիմնադրվել է 1989 թվականին։
Սպորտ
Սպորտային կարևորագույն նշանակություն ունեցող կենտրոնը  The Godswill Akpabio միջազգային մարզադաշտն է (նախկինում`  Ակվա Իբոմ միջազգային մարզադաշտ) ։Այն գտնվում է Ույո քաղաքում` Ակվա Իբոմ նահանգի մայրաքաղաքում և համարվում է  ազգային սպորտային մարզադաշտ։ Մարզադաշտը ծառայում է որպես նիգերիացի սուպեր արծիվների տուն, ինչպես նաև տարբեր սոցիալական, մշակութային և կրոնական իրադարձությունների կենտրոն։ Ակվա Իբոմ միջազգային մարզադաշտի և Խաղերի գյուղի կառուցման պայմանագիրը 2012 թվականին շնորհվել է Յուլիուս Բերգերին։ Աշխատանքները սկսվել են հենց նույն տարում և ավարտվել 2014 թվականին։ 30000 տեղանոց գերժամանակակից, բազմաֆունկցիոնալ սպորտային համալիրը ստեղծվել է Ալիանզ Արենայի օրինակով ։
Լեզու
Իբիբիոն Ակվա Իբոմ նահանգի և Նիգերիայի Աբիա նահանգի իբիբիո ժողովրդի մայրենի լեզուն է, որը պատկանում է Քրոս Ռիվերի լեզուների բարբառային խմբին։ Նախագաղութային ժամանակներում այն ​​գրվել է Նսիբիդի գաղափարագրերով։ Իբիբիոն նաև ազդեցություն է ունեցել աֆրո-ամերիկյան սփյուռքի լեզուների վրա։
Կրոն
Ույոյի թեմը (Uyoën(sis)) լատինական եկեղեցու եկեղեցական տարածք է կամ Նիգերիայի կաթոլիկ եկեղեցու թեմ։ Նրա եպիսկոպոսական աթոռը Ույոն է։ Ույոյի թեմը սուֆրագանական թեմ է Կալաբարի մետրոպոլիայի արքեպիսկոպոսության եկեղեցական գավառում։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Ռեյներս Աստվածաշնչի Եկեղեցու միջազգային՝ ավետարանական ժողովի տանիքը կենտրոնից փլուզվել է Ույո քաղաքում՝ Նիգերիայի Ակվա Իբոմ նահանգում, տեղի եպիսկոպոսի օծման կամ ձեռնադրման ժամանակ ։ Փլուզման պահին հազարավոր մարդիկ են եղել, այդ թվում՝ պետական ​​պաշտոնյաները և Ակվա Իբոմի նահանգապետ Ուդոմ Գաբրիել Էմանուելը ։ Դեպքը տեղի է ունեցել մոտավորապես ժամը 11-ին, եկեղեցու շաբաթօրյա առավոտյան ծրագրի սկսելուց երեսուն րոպե անց։ Եկեղեցին նորակառույց էր, որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ փլուզման պահին շինարարական աշխատանքները ավարտված չէին։
Աղետը խլել է մեծաթիվ մարդկային կյանքեր։ Մահվան դեպքերի տարբեր թվեր են գրանցվել։ Նիգերիայի լրատվական գործակալությունը հայտնել է, որ կա 60 զոհ և փրկարար ծառայության աշխատակիցները հայտնել են, որ 60 դի է դուրս բերվել։ Դիահերձարանը այլ տվյալներ է ներկայացնում։ Ըստ նրանց տվյալների 100 դի է տեղափոխվել դիահերձարան,իսկ Ույո համալսարանի ուսումնական հիվանդանոցի աշխատակիցները հայտնել են, որ 160 մարդ է զոհվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիգերիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Շևալյե դը Սեն Ժորժ
Շևալյե դե Սեն Ժորժ, Ժոզեֆ Բոլոնդյե Սեն Ժորժ, Ժոզյեֆ Բուլոն (Joseph Bologne de Saint-George, Joseph Boulogne, Chevalier de Saint-George, Chevalier de Saint-George, ), ֆրանսիացի երգահան, դիրիժոր, վիրտուոզ ջութակահար, թագավորական հրացանակիր, ծնվել է Գվադելուպայում։ Ստացել է Սևամորթ Մոցարտ մականունը (նրան անվանել են նաև սևամորթ Դոն Ժուան)։
Ֆրանսիայում առաջին սևամորթ մասոններից մեկն է եղել։ Ֆրանսիական բանակի առաջին սևամորթ գնդապետն է եղել (1792 թվականին)։
Կենսագրություն
Սևամորթ Մոցարտի հայրական կողմի նախնիները եղել են նիդեռլանդցի բողոքականներ, որոնք 1645 թվականին բնակություն են հաստատել Արևմտյան Հնդկաստանում։ Ինքը եղել է ֆրանսիացի խոշոր հողատիրոջ և նրա սևամորթ ստրկուհու որդին, այլ կերպ ասած՝ ստրուկ է ծնվել։ Սպանության կեղծ մեղադրանքից հետո նրա հայրը ստիպված է եղել 1747 թվականին կնոջ և որդու հետ փախչել Ֆրանսիա, որտեղ երկու տարի անց եղբոր՝ թագավորի խորհրդական Պիեռ դե Բոլոնիեյի միջնորդությամբ թագավորը ներում է շնորհել, և նա կարողացել է վերադառնալ Գվադելուպա։ 1753 թվականին հայրը որդուն ուղարկել է Փարիզ՝ մշատական բնակության, 1757 թվականին ստացել է ազնվականի կոչում։
1769 թվականին Ժոզեֆը դարձել Է Գոսեկի հիմնադրած Concert des Amateurs պետական նվագախմբի անդամ, իսկ շուտով նաև նրա դիրիժորը։ Երաժշտական ալմանախ (1775 թվականին) ամսագրում նվագախումբը լավագույնն է ճանաչվել Փարիզում, գուցե նաև Եվրոպայում։ Այնուհետև նա ղեկավարել է մասոնական Օլիմպիական օթյակի նվագախումբը (նա Ֆրանսիայում առաջին սևամորթ մասոններից մեկն է եղել)։ Նվագախումբը Յոզեֆ Հայդնին պատվիրել է վեց սիմֆոնիաներ (այսպես կոչված Փարիզյան սիմֆոնիաներ, 1785-1786 թվականներին), և շևալյե դե Սեն-Ժորժի ղեկավարությամբ դարձել է դրանց առաջին կատարողը։ Պրեմիերային ներկա են եղել Մարի Անտուանետան, նրան ավելի շատ դուր էր եկել 85-րդ սիմֆոնիան, որն այդ պատճառով ստացել է Թագուհի անվանումը։ Լուի XVI-ը շևալյե դե Սեն-Ժորժին թագավորական օպերայի տնօրեն նշանակելու մտադրություն է ունեցել, սակայն նշանակումը տեղի չի ունեցել մի քանի դերասանուհիների բողոքի պատճառով (մասնավորապես՝ Սոֆի Արնուի և Մարի Մադլեն Գիմարիի), որոնք իրենց արժանապատվությունից ցածր են համարել մուլատի ղեկավարությամբ աշխատելը։ Այս պատմության մասին ժամանակի հայտնի հրապարակախոս բարոն Ֆրեդերիկ Մելհիոր ֆոն Գրիմը գրել է իր Նամակագրությունում։
Երաժշտական գործունեություն
Մի քանի համերգային սիմֆոնյաների, լարային կվարտետների, ջութակի կոնցերտների, ջութակի և կլավեսինի համար գրված սոնատների, Էռնեստինի (լիբրետո՝ Շոդեռլո դը Լակլո, 1777 թվականին), Օխոտայի (1778 թվականին) երաժշտական կոմեդիաների և այլ ստաղծագործությունների հեղինակ է։ Ղեկավարել է հերցոկ Օռլեանսկու կտիկնոջ՝ տիկին դը Մոնտեսոնի երաժշտական թատրոնը։ 1779 թվականին երաժշտության դասեր է տվել Մարիա Անտուանետին։
Հիշատակ
2001 թվականին Փարիզի Rue Richepance փողոցը՝ առաջին և ութերորդ շրջանների միջև, վերանվանվել է՝ Rue Chevalier de Saint-Georges։ Գվադելուպայում տեղի է ունեցել նրան նվիրված ցուցահանդես, 2009 թվականին հիմնադրվել է նրա անվան միջազգային երաժշտական փառատոնը, գործում է կոմպոզիտորի միություն։ Ֆրանսիայում, Գվադելուպայում, Կուբայում նրա մասին դրամատիկական և երաժշտական ներկայացումներ են բեմադրվում։ Նրա երաժշտությունը կատարվում և ձայնագրվում է․ ջութակի մի քանի համերգները ձայնագրել է Ժան Ժակ Կանտորովը, լարային կվարտետները՝ «Ապոլոն» քառյակը։ Ռուսաստանում նրա ջութակի կոնցերտներից մեկը 2006 թվականին կատարել է Մոսկվայի սիմֆոնիկ նվագախումբը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ջութակահարներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Դասական կոմպոզիտորներ
Պոդվարովկա (գյուղ, Կոտելվայի շրջան)
Պոդվարովկա (Підварівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոտելվայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդվարովկա գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոտելվայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դեսրանս (ֆիլմ)
Դեսրանս (Desrances), 2019 թվականին նկարահանված բուրկինյան գեղարվեստական ֆիլմ՝ դրամատիկական թրիլլեր, որի ռեժիսորը Ապոլին Տրաորեն է, պրոդյուսերը՝ Դենիս Կունոն ։ Գլխավոր դերերը կատարել են Ջիմի Ժան-Լուին և Ջեմիմա Նաոմի Նեմլինը, երկրորդ պլանի դերերը՝ Էվելին Իլին և Մայք Դանոնը ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Հայիթիում   ։
Կինոնկարը պատմում է 2010-11 թվականներին Փղոսկրե Ափում տեղի ունեցած հետընտրական բռնությունների մասին՝ կենտրոնանալով 12-ամյա մի աղջնակի խիզախության վրա ։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Բուրկինա Ֆասոյի մայրաքաղաք Ուագադուգուում անցկացված կինո- և հեռուստատեսային ֆիլմերի համաաֆրիկյան փառատոնում (Fespaco) : Ֆիլմը աֆրիկյան կինոակադեմիայի մրցանակի է առաջադրվել «Գլխավոր դերի լավագույն կատարում» անվանակարգում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի մշակույթ Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի արվեստ Կատեգորիա:Աֆրիկայի մշակույթ Կատեգորիա:Աֆրիկայի արվեստ Կատեգորիա:Աֆրիկայի կինոարվեստ
Շահարբի Էբզեև
Շահարբի Էբզեև (Эбзеев, Шахарби Кеккезович, ), կարաչայ-բալկարացի բանաստեղծ, երաժիշտ և դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Շահարբի Էբզևը ծնվել է Ջեգուտա գյուղում։ Սակայն շուտով նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կիսլովոդսկ։ 1929 թվականին դպրոցական 9-րդ դասարանն ավարտելուց հետո Շահարբին իր ծննդավայրում աշխատում էր որպես իր տեղի ակումբի ղեկավար։
Դրամատուրգ
17 տարեկանում Շահարբի Էբզևը գրել է «Օգուրլու» պիեսը։ Պիեսի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1931 թվականին, Կարաչաևսկ քաղաքում։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 7-ին ներկայացումը բեմադրվել է Դոնի Ռոստովի կաշեգործության մշակույթի տան բեմում, որտեղ անցկացվել է Հյուսիսային Կովկասի ժողովուրդների արվեստի առաջին օլիմպիադան։ Ներկայացումը մեծ հաջողություն է ունեցել  ։
Վերին Կարմիրաղբյուր
Վերին Կարմիրաղբյուր, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Բերդի տարածաշրջանում, որը գտնվում է մարզկենտրոնից 59 կմ դեպի արևելք, Տավուշ գետի աջափնյակում։ Տեղակայված է Բերդ քաղաքից 2 կմ դեպի արևելք, հարևանությամբ գտնվում են Նորաշեն, Չորաթան և Այգեպար գյուղերը ։
Պատմություն
«Վերին Կարմիրաղբյուր» անվանումը գյուղը կրել է դեռ 400-500 տարի առաջ։ Նախկին գյուղատեղը, որը ժողովուրդը կոչում է Հինշեն, նույն կերպ է անվանվել, սակայն թուրքերեն հնչմամբ՝ Ղըզըլբուլաղ։ Այդ անունը, հավանաբար, գյուղը ստացել է կարմրագույն ավազոտ քարից դուրս եկող աղբյուրի շնորհիվ։ Բնակչությունը բաղկացած է եղել ինչպես բնիկներից, այնպես էլ եկվորներից, որոնք այստեղ են տեղափոխվել Լոռուց, Ղարաբաղից, Գանձակից և Երևանից։
Այսօրվա Վերին Կարմիր Աղբյուրը հիմնադրվել է 1860 թվականին։ Հետաքրքիր են գյուղի մասին 19-րդ դարի վերջին հրատարակված «Արցախ» (Բաքու, 1895 թ) գրքում տրված տեղեկությունները. «Կարմիր Աղբյուր» (Ղըզըլբուլաղ), բնիկ, հողն արքունի, տեղական բերքերը՝ ցորեն, գարի, կորեկ, գարնանի, ոչխար, տավար, գոմեշ, խոզ, տանձ, խնձոր, պատվական օդը, կլիման և ջուրը։ Ուշագրավ տեսարան։ 88-90 տարի երկար կյանք։ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին, ծածկն փայտաշեն, մի քահանա։ Ծուխը 105, արական 602, իգական 694։ Գյուղը շինված է մի սարահարթի վրա, Նորաշենի արևմտյան կողմում է»։
Հետագա տարիների ընթացքում գյուղը շատ է փոխվել։ Եղել են բազմաթիվ հաջողություններ, վերելքներ, և անկումներ։ Գյուղը էլեկտրաֆիկացվել է, գազաֆիկացվել, կառուցվել են ճանապարհներ, բարձրացել է գյուղացու կենսամակարդակը։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ, ծխախոտագործությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում պահպանվել է 1701 թ.-ի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին, իսկ արևելյան մասում՝ մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակի Նորաշենի դամբարանադաշտը։
Կրթություն
Վերջերս լրացել է Վերին Կարմիր Աղբյուրի դպրոցի 100 ամյակը։ XIX դարի վերջում - XX դարի սկզբում, ինչպես Հայաստանի շատ գավառներում, այստեղ նույնպես գործել է ծխական դպրոց, որի միակ դասարանում սովորում էին 7-15 տարեկան տղաները։ Ուսուցիչները գյուղի հոգևորականներն էին՝ քահանա, տիրացու և այլք։ Մինչև 1906 թ. դպրոցը մի քանի անգամ բացվել ու փակվել է։ 1906 թ Արշակ Մելյանը, ավարտելով Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, վերադարձել է գյուղ և բացել մի դպրոց, որտեղ սովորում էին Վերին Կարմիր Աղբյուրի և Նորաշենի 60 մանուկներ՝ ինչպես տղաներ, այնպես էլ աղջիկներ։ Տարիների ընթացքում արտագաղթի պատճառով գյուղի բնակչության թիվը նվազել է և 2020 թվականի տվյալներով դպրոցն ունի մոտավորապես 200 աշակերտ։ Իր ավելի քան մեկդարյա գոյության ընթացքում դպրոցը տվել է 19 մեդալակիր, իսկ հարյուրավոր շրջանավարտներ ստացել են բարձրագույն կրթություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:1860 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռանդացո
Ռանդացո  (Randazzo)՝ կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Հովսեփը։ Քաղաքի տոնը նշվում է մարտի 19-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հռոմկլա
Հռոմկլա (Հռոմ-Քար, Կլայն Հռոմեական), բերդաքաղաք Եփրատեսիա նահանգում, Եփրատ գետի աջ ափին, Փարզման (այժմ՝ Մերզումեն) վտակի միախառնման տեղում, սեպաձև հրվանդանի վրա։ Շրջափակված էր դժվարամատչելի ժայռերով, երեք կողմից ողողվում էր Եփրատի ու Փարզմանի ջրերով, ուներ քառաշարք պարիսպ ու աշտարակաձև, երկհարկանի մաշիկուլներով 7 դարպաս։ Ժայռերին խարսխված բարձր պարիսպներն ամրացված էին ուղղանկյուն կտրվածքի աշտարակներով։ Բերդի ներսում պահպանվել են աշխարհիկ շենքերի ավերակներ։ Հռոմկլան հռչակված էր ձիթենու, թզենու, պիստակենու ծառերով, ձմերուկի, սեխի, դդմի մշակությամբ։
Հռոմկլայի հիմնադրման մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Բյուզանդական տիրապետության ժամանակ եղել է կարևոր գետանց և սահմանապահ բերդ (այստեղից էլ նրա Հռոմկլա՝ հոռոմների կամ հույների բերդ անունը)։
11-րդ դարի 2-րդ կեսից ենթարկվել է Փիլարտոս Վարաժնունու, այնուհետև՝ Գող Վասիլի հայկական իշխանություններին։ Մեծ իշխան Գող Վասիլի մահից (1112) հետո Եդեսիայի դուքս Բոլդուինը Տղա Վասիլից Հռոմկլան գրավել և պարգևել է իր ազգական Ջոսլին II Կուրտենեին։ 1151-ին Ջոսլինի այրին՝ Բեատրիս դքսուհին, Հռոմկլան վաճառել է Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Գ Պահլավունուն։ Վերջինս վերակառուցել է Հռոմկլայի ամրությունները, հիմնել երկու հոյաշեն եկեղեցի (Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ, Ս. Աստվածածին) և հայոց կաթողիկոսական աթոռը Ծովք դղյակից տեղափոխել այստեղ։ Ավելի ուշ Հռոմկլայում կառուցվեց նաև Ս. Փրկիչ եկեղեցին։ 1178-ին և 1179-ին Հռոմկլայում գումարված ժողովները, որոնց մասնակցել են գրեթե բոլոր հայ արքեպիսկոպոսներն ու եպիսկոպոսները, քննարկել և մերժել են բյուզանդական եկեղեցուն միանալու Հռոմի պապի առաջարկը, ճանաչել Հռոմկլայի կաթողիկոսության համահայկական ընդհանրական իրավունքը։ Մինչև 13-րդ դարի սկիզբը Հռոմկլան եղել է Հայոց կաթողիկոսի կալվածքը։ Հայոց թագավոր Լևոն Բ Մեծագործն այն միացրեց արքունի տիրույթներին։ Մինչև 1292-ը Հռոմկլայում է եղել Հայոց կաթողիկոսական աթոռը։ Կաթողիկոս Ներսես Շնորհալու օրոք (1166-1173) Հռոմկլան դարձել է համահայկական մշակութային կենտրոն։ Այնտեղ հավաքվել, բազմացվել և պատկերազարդվել են բազմաթիվ հին ձեռագրեր, ստեղծվել նորերը։ Հռոմկլան հռչակվել է իր ուրույն ու բարձրարվեստ մանրանկարչական դպրոցով։ Հռոմկլայում են գործել կաթողիկոսներ Ներսես Դ Կլայեցին, Գրիգոր Դ Տղան, Կոստանդին Ա Բարձրբերդցին, մանրանկարիչներ Կիրակոսը, Հովհաննեսը և ուրիշներ։
1292 թ-ի մայիսին Եգիպտոսի սուլթան Մելիք Աշրաֆը խոշոր ուժերով պաշարեց Հռոմկլան, որի բնակչությունը և պահակազորը 33 օր հերոսաբար դիմադրում էին թշնամուն։ Դրսի օգնությունից զրկված պաշտպանները հունիսի 28-ին քաղաքը հանձնեցին թշնամուն։ Պահակազորը սրի քաշվեց, քաղաքը կողոպտվեց, բնակչության զգալի մասը, այդ թվում՝ Ստեփանոս Դ Հռոմկլայեցի կաթողիկոսը, գերվեցին։ Հռոմկլայի անկումը ժամանակակից պատմիչները համարել են հայ կյանքի մեծագույն աղետ։ Այնուհետև կաթողիկոսական աթոռը հաստատվել է մայրաքաղաք Սսում։ 16-րդ դարից հետո՝ օսմանյան թուրքերի տիրապետության ժամանակ, Հռոմկլայի Ս. Աստվածածին եկեղեցին փոխվեց մզկիթի, մյուսներն ավերվեցին։ Հռոմկլան վերջնականապես ավերվեց 1839-ին՝ Եգիպտոսի Իբրահիմ փաշայի ռմբակոծությունից։ Հռոմկլայի Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում են ամփոփված Գրիգոր Գ Պահլավունու և Ներսես Դ Կլայեցու աճյունները։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը կիսավեր այդ եկեղեցին հայերի ու եզդիների համար ուխտատեղի էր (եզդիներն այն անվանում էին Տեր Ներսես)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա) Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:11-րդ դարի հիմնադրումներ Կիլիկյան Հայաստանում Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական կառույցներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական եկեղեցիներ
Վասիլ Ապրիլով
Կենսագրություն
Վասիլ Ապրիլովը ծնվել է 1789 թվականի հուլիսի 21-ին կենտրոնական Բուլղարիայի (որն այն ժամանակ գտնվում էր Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ) Գաբրովո քաղաքում, առևտրականի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կրոնշտադտում (Ավստրիա), ապա մի որոշ ժամանակ բժշկություն է սովորել Վիեննայի համալսարանում։ 1811 թվականից իր եղբոր հետ աշխատել է Օդեսայում։
Ծանոթանալով Յուրի Վենելինի «Նախկին ու ներկայիս բուլղարացիները» (Древните и сегашните българи, Մոսկվա, 1829) գրքին՝ Վասիլ Ապրիլովն սկսել է ուսումնասիրել իր հայրենակիցների ճակատագիրը։ Նա մտերմացել է Յուրի Վենելինի հետ, ում խրախուսմամբ էլ գլխավորել է բուլղարացի հայրենասերներին՝ իր կյանքը նվիրելով բուլղարական ժողովրդի կրթական ու մշակութային զարգացմանը։
Ալբա (այլ կիրառումներ)
Ալբա, կարող է վերաբերել՝
Վասիլ Ապրիլով
Կենսագրություն
Վասիլ Ապրիլովը գրել և Ուկրաինայում հրատարակել է մի քանի գրքեր («Болгарски книжницы, или на кое Словенско племя принадлежи Кириловска-та азбука»; «Денница новоболгарского образования» և այլն), որ նրան ճանաչում են բերել։
Օդեսայում ստեղծվել է բուլղարացիներին հովանավորող միություն, որ հրատարակել է մի քանի դասագրքեր, որ կազմել էր Նեոֆիտ Ռիլսկի աբեղան, ով Բուլղարիայում բացել էր տասներկու դպրոց (Գաբրովոյում բացված առաջին դպրոցի օրինակով) և դրանք պահելու համար հավաքել շուրջ 60 հազար ռուբլի։
Վասիլ Ապրիլովը մահացել է 1847 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Ռումինիայի Գալաց քաղաքում, երբ Բուլղարիայից գնում էր Օդեսա։ Նա հուղարկավորվել է Գալացում, սակայն հետագայում վերաթաղվել է Գաբրովոյի դպրոցի բակում, որը կրում է նրա անունը և վերակառուցվել է Ապրիլովի՝ այդ նպատակով ժառանգված գումարով։ 1935 թվականին դպրոցի շենքի դիմաց տեղադրվել է Վասիլ Ապրիլովի հուշարձանը։
Պուիդե
Պուիդե (Puide), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հումմուլի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հումմուլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալբանիա (այլ կիրառումներ)
Ալբանիա, կարող է վերաբերել՝
Թենգլիի թանգարան
Թենգլիի թանգարան (Museum Tinguely), շվեյցարական Բազել քաղաքի Solitudepark զբոսայգում՝ Հռենոս գետի ափին գտնվող մշակութային օջախ, որը նվիրված է բազելցի քանդակագործ և նկարիչ, դադաիզմից ներշնչված կինետիկ արվեստի ներկայացուցիչ Ժան Թենգլիի կյանքի ու ստեղծագործության արտացոլմանն ու լուսաբանմանը։ Թանգարանը, որ կառուցվել է շվեյցարացի ճարտարապետ Մարիո Բոտտայի նախագծով, բացվել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Մշտական ցուցադրությունում ներկայացված են Թենգլիի կինետիկ արվեստի վառ նմուշներ, նրա կենսագրության առանձին դրվագների և գործունեության մասին պատմող լուսանկարներ, փաստաթղթեր... Հավաքածուի միջուկը կազմում են Ժանի այն հինգուկես տասնյակ քանդակները, որ թանգարանին է նվիրաբերել նրա կինը՝ նկարչուհի Նիկի դը Սեն Ֆալը ։ Վերջինս թանգարանին է նվիրել նաև իր աշխատանքներից մեկը՝ «Նանա» քանդակաշարի մեջ ներառված «Գվենդոլին» պլաստիկե քանդակը և Hon-ը, որ ամուսինների համատեղ ստեղծագործական աշխատանքի արդյունք է։
Թանգարանում կազմակերպվում են նաև Ժան Թենգլիի մտերիմ և նրան ժամանակակից, մոդեռն արվեստի ներկայացուցիչ արվեստագետների՝ Նիկի դը Սեն Ֆալի, Իվ Քլեյնի, Բերնհարդ Լուդինբյուլի, Մարսել Դյուշանի և այլոց աշխատանքների ժամանակավոր ցուցադրություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի մշակույթ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի արվեստ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կենսագրական թանգարաններ
Չայշեխի
Չայշեխի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չամզինկա (քաղաքատիպ ավան, Չամզինսկի շրջան)
Չամզինկա (Чáмзинка, Чаунза), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Չամզինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9499 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1624 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Չամզինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռևազ Էբրաիդզե
Ռևազ Էբրաիդզե (რევაზ სიმონის ძე ებრალიძე, ), վրացի դրամատուրգ և կինոսցենարիստ։
Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը։ Խաղային և անիմացիոն ֆիլմերի սցենարների հեղինակ։
Բոշխ պիրենեյան
Բոշխ կախված, բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Խիտ ճիմ առաջացնող, 6-12 (20) սմ երկարությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները ցողուններից մի փոքր կարճ են, գծային և 1-1,5 սմ լայնությամբ։ Ծաղկաբույլը կազմված է մեկ գագաթնային հասկիկից։ Ծածկող թեփերը սևավուն են, սուր, բաց գույնի նեղթաղանթային եզրով։ Կանաչավուն պարկիկների երկարությունը 2,8-3 մմ է, ձվաձև-նշտարաձև են, վերին կեսում՝ սևավուն, կարճ ոտիկով և գոգավոր երկատամ կտուցով ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Ապարանի (Թեժ լեռ) և Գեղամի (լեռնագագաթ Աժդահակ) ֆլորիստիկական շրջաններում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 3000-3200 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ, խճաքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին քոչվոր անասնապահության և կլիմայի փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պահպանություն չի իրականացվում ։
Նոյեմբերյանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ալբերտ (այլ կիրառումներ)
Ալբերտ, կարող է վերաբերել՝
Կատեգորիա:Ճամբարի ժամանակավոր
Սուրբ Գրիգոր Հայաստանցի Տալլարի Սուրբը
«'''Սուրբ Գրիգոր Հայաստանցի Տալլարի Սուրբը. Հայաստանցի մի եպիսկոպոսի՝ Ալպերն ավետարանողի հետքերով'''» (Saint Grégoire d’Arménie Patron de Tallard: Sur les traces d’un évêque d’Arménie évangélisateur des Alpes) աշխատությունը տալլարական մի Լեգենդի շուրջ հետազոտություն է, որ կատարվել է Մաքսիմ Եվադյանի կողմից 2011 թ.: Համաձայն դարեր շարունակ Տալլարի` Ֆրանսիական Բարձր Ալպերի համայնքներից մեկի բնակիչների մեջ շրջանառվող մի լեգենդի՝ Տալլարի սուրբ տերը մի եպիսկոպոս էր, որ եկել էր Մեծ Հայաստանից V դարի սկզբին։ Այս լեգենդի առկայությունը առիթ է դարձել այդ թեմայով առաջին ուսումնասիրությունը կատարելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրոնական գրականություն
(9139) Բարիլասկեր
(9139) Բարիլասկեր (Barrylasker), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,37343 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,818 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9288 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1335,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26955 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,8° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չամլիկ-Նիկոլսկոե
Չամլիկ-Նիկոլսկոե (Чамлык-Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գլխացավ
Ախտաֆիզիոլոգիա
Ուղեղը ինքնին ընկալունակ չէ ցավի նկատմամբ, քանի որ այն չունի ցավային ընկալիչներ։ Այնուամենայնիվ, գլխի և պարանոցի որոշակի անատոմիական կառույցներ ունեն ցավային ընկալիչներ և դրանց շնորհիվ կարող են ընկալել ցավը։ Այդ կառույցներին են պատկանում արտագանգային զարկերակները, միջին ուղեղային զարկերակը, խոշոր տրամաչափի երակները, երակային ծոցերը, գանգուղեղային և ողնուղեղային նյարդերը, գլխի և պարանոցի մկանները, ուղեղաթաղանթները, ուղեղի մանգաղը ինչպես նաև ուղեղաբնի որոշակի հատվածները, աչքերը, ականջները, ատամները և բերանի խոռոչը ։ Նրբենու զարկերակները, ավելի հազվադեպ նաև նրբենու երակները կարող են ցավի առաջացման պատճառ լինել ։
Գլխացավը հաճախ կարող է առաջանալ ուղեղի թաղանթների և անոթների ձգումից կամ գրգռումից։ Ցավային ընկալիչները կարող են դրդվել նաև գլխի տրավմաներից ու ուռուցքներից։ Անոթային սպազմն, անոթների լայնացումն, ուղեղաթաղանթների բորբոքումն կամ  վարակներն, ինչպես նաև մկանային ձգվածությունը կարող են դրդել ցավային ընկալիչներն ու ցավի առաջացման պատճառ դառնալ ։ Ցավային ընկալիչների դրդումը բերում է  վերել նյարդաթելերով ազդակի փոխանցում դեպի ուղեղի նյարդային բջիջներ, որով նրանց հաղորդվում է մարմնի որևէ հատվածի վնասման մասին։
Առաջնային գլխացավերը ի տարբերություն երկրորդայինների շատ ավելի դժվար է հասկանալ։ Միգրենի, լարվածության և փնջային գլխացավերի առաջացման հստակ պատճառն անհայտ է։ Տարբեր ժամանակներում առաջարկվել են տարբեր տեսություններ, որոնցով փորձել են բացատրել ուղեղում առաջացող փոփոխությունները որոնք դառնում են գլխացավերի պատճառ։
Սիդորյաչե (գյուղ, Կոտելվայի շրջան)
Սիդորյաչե (Сидоряче), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոտելվայի շրջանում։
Գլխացավ
Ախտաֆիզիոլոգիա
Նախկինում համարվում էր, որ միգրենի առաջացման առաջնային պատճառը ուղեղային անոթների դիսֆունկցիան է ։ Անոթային տեսությունը առաջարկվել էր Վոլֆի կողմից 20-րդ դարում և համարում էր, որ միգրենի ժամանակ առաջացող աուրայի պատճառը ներգանգային անոթների սպազմն է (գլխի ներսում գտնվող անոթներ), իսկ գլխացավը՝ որպես այդպիսին առաջանում է արտագանգային անոթների (գլխից դուրս գտնվող անոթներ) լայնացման հետևանքով, քանզի նրանք լայնանալով բերում են հարակից նյարդերի ցավային ընկալիչների դրդման և ցավի առաջացման։ Անոթային տեսությունը ներկայումս այլևս չի ընդունվում ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել որ միգրենոզ գլխացավերը չեն ուղեկցվում արտագանգային անոթների լայնացմամբ և միայն հազվադեպ կարող է լինել թույլ արտահայտված ներուղեղային անոթների լայնացում ։