cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զաբիտ Մահոմեդշարիպով
Կենսագրություն
Ծնվել է Դաղստանի Խասավյուրտ քաղաքում։ 10 տարեկան հասակում սկսել է զբաղվել ազատ ոճի ըմբշամարտով։ Որոշ ժամանակ զբաղվել է քիքբոքսինգով և ֆուտբոլով, իսկ 2003 թվականին ընդունվել է Բույնակսկի շրջանի Խալիմբեկաուլ գյուղի «Երկրի 5 կողմերը» դպրոց։ Այդ ժամանակահատվածից սկսել են նրա ուշու-սանդայի պարապմունքները։ 2012 թվականի սկսել է մասնակցել խառը ոճի մենամարտի մրցաշարերին։
Absolute Championship Berkut
2014 թվականի նոյեմբերի 14-ին կայացել է նրա դեբյուտը ACB-ում, 2015 թվականին մասնակցել է կիսաթեթև քաշային կարգի գրան-պրիին, որտեղ դարձել է հաղթող։ 2016 թվականի մարտի 9-ին նվաճել է ACB-ի կիսաթեթև քաշային կարգի չեմպիոնի կոչումը ։
Ultimate Fighting Championship
2017 թվականի մայիսին պայմանագիր է կնքել UFC-ի հետ 4 մենամարտի համար ։
Մահոմեդշարիպովի առաջին մենամարտը կայացել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին UFC Fight Night: Volkov vs. Struve. մրցաշարի շրջանակներում, որտեղ նրա մրցակիցը պետք է լիներ Նիկ Հեյնը, սակայն օգոստոսի 27-ին նա հրաժարվել է մենամարտից և փոխարինվել Մայք Սանտյագոյով ։ Մահոմեդշարիպովը հաղթել է մենամարտի երկրորդ ռաունդում հետևից խեղդող հնարքով, ինչի համար ստացել է «Երեկոյի լավագույն ելույթ» մրցանակը ։
Մահոմեդշարիպովի հաջորդ մենամարտը կայացել է 2017 թվականի նոյեմբերի 25-ին UFC Fight Night: Bisping vs. Gastelum մրցաշարի շրջանակներում՝ ընդդեմ Շեյմոն Մորեսի ։ Մահոմեդշարիպովը հաղթել է 3-րդ ռաունդում անակոնդա խեղդող հնարքով և ստացել իր հերթական «Երեկոյի լավագույն մենամարտ» մրցանակը ։
2018 թվականի ապրիլի 7-ին՝ UFC 223 մրցաշարի շրջանակում, Մահոմեդշարիպովը մենամարտել է Լայլ Բչնակի հետ ։ Մահոմեդշարիպովը հաղթել է մրցավարների միաձայն որոշմամբ և արժանացել մրցանակի «Երեկոյի լավագույն մենամարտի» համար ։
Զաբիտ Մահոմեդշարիչպովի՝ ընդդեմ Դևիսի ցավեցնող հնարքը ճանաչվել է UFC-ի 2018 թվականի լավագույն ցավեցնող հնարքը ։
2019 թվականի մարտի 2-ին՝ UFC 235 մրցաշարի շրջանակներում, Մահոմեդշարիպովը հանդիպել է Ջերիմի Սթիվենսի հետ ։ Այդ մենամարտում Զաբիտը հաղթել է մրցավարների միաձայն որոշմամբ ։
Զաբիտը հոկտեմբերի 18-ին պետք է մենամարտեր Կելվին Կատարի դեմ UFC on ESPN: Reyes vs. Weidman մրցաշարի շրջանակներում, սակայն սեպտեմբերի 13-ին վնասվածքի պատճառով դուրս է մնացել։ Մենամարտը հետաձգվել է և կայացել UFC Fight Night: Zabit vs. Kattar մրցաշարի ժամանակ ։ Մահոմեդշարիպովը հաղթել է մրցավարների միաձայն որոշմամբ և ստացել հեթական մրցանակը «Երեկոյի լավագույն մենամարտի» համար ։
Ընտրություն (ֆիլմ, 2000)
«Ընտրություն», 2000 թվականին նկարահանված հայկական քրեական ֆիլմ։
Սյուժե
Գլխավոր հերոսին բախտ է վիճակվում ջրի երես հանել ծախված ընկերներին և կոռումպացված քաղաքական գործչին, ով կանգնած է այդ ամենի հետևում։
Դերերում
Գոռ - Գոռ Վարդանյան Արմեն - Լևոն Հարությունյան Յուրիկովիչ - Ռուդոլֆ Ղևոնդյան Մանուկյան - Լևոն Շարաֆյան Նորիկ - Ռաֆայել Քոթանջյան Նորիկի որդին - Էրիկ Օհանյան (Արմինե) Գոռի կինը - Ռուբինա Սարգսյան (Ջուլիանա) Գոռի դուստրը - Ջուլիանա Բերբերյան Ալինա - Մարինե Դոլմազյան Սամվել - Արմեն Սողոյան Ստաժյոր - Վարդան Մկրտչյան Ազատ - Էդուարդ Գասպարյան (Թմրավաճառող) Բարիգա - Մանուկ Հախվերդյան Կիրակոսյան - Ռոբերտ Սարգսյան Ոստիկան - Սեյրան Մկրտչյան Մատուցողուհին - Անի Քոչարյան Հակոբ - Աշոտ Սելոյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր
Սարգիս Դարչինյան
Սարգիս Գևորգի Դարչինյան, հայ հուշարձանագետ, արխիվագետ, լուսանկարիչ, թիֆլիսագետ։ Զբաղվել է ներկայիս Վրաստանի տարածքում, այդ թվում նաև՝ Տփղիսում (Թբիլիսիում), պահպանված և ոչնչացված հայկական ժառանգության հաշվառմամբ և ուսումնասիրությամբ ։
Կենսագրություն
Սարգիս Դարչինյանը ծնվել է 1947 թվականին, Թբիլիսիում։ 1966 թվականին, դպրոցն ավարտելուն զուգահեռ, ավարտել է պրոֆեսիոնալ տեխնիկական ուսումնարանի քանդակագործ-մոդելավորողի դասընթացները։ 1967 թվականին ոսկերչական գործարանում աշխատել է որպես նկարիչ-փորագրող։
Լուսանկարչությամբ տարվել է Ալեքսանդր Արությունովի հետ ծանոթանալուց հետո, երբ վերջինիս մոտոցիկլետով շրջել են Կովկասում և լուսանկարել, չափագրել ու հավաքագրել հայկական հուշարձաններ։ Սարգիս Դարչինյանն անցկացրել է Թբիլիսիի հայապատկան 12 հազար մասնավոր տների լիարժեք հետազոտություն, երկու հայաբնակ թաղամասերի՝ Սոլոլակի և Հավլաբարի պատմության, ճարտարապետության ուսումնասիրություն։ Մասնագիտությամբ ոսկերիչ էր։ Ստեղծել է գիտականորեն հիմնավորված, փաստարկներով հագեցած ու լուսանկարներով ապացուցված բազմաբնույթ արխիվ ։
Մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Թբիլիսիում։ Նրա աճյունը հոկտեբեմրի 5-ին ամփոփվել է Թբիլիսիի հայ գրողների և հասարակական գործիչների Խոջիվանք պանթեոնում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2013 մահեր Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 2 մահեր Կատեգորիա:Հայ հուշարձանագետներ Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայ գրողների և հասարակական գործիչների Խոջիվանք պանթեոն ծաղվածներ
(8334) 1984 CF
(8334) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի փետրվարի 10-ին Ջեյմս Գիբսոնի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,785439 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5077 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0632 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1698 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212014 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,13° անկյուն։
աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջեյմս Գիբսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջովաննի Բրագոլին
Բրունո Ամադիո (Bruno Amadio, ), իտալացի նկարիչ, որը հայտնի է Բրագոլին (Giovanni Bragolin, Bragolin) կեղծանվամբ։
Կենսագրություն
Բրունո Ամադիոն ծնվել է 1911 թվականի հունվարի 15-ին Վենետիկում, որտեղ դեռ մանուկ հասակում հետաքրքրվել է գեղանկարչությամբ և սկսել է նկարել սովորել ակադեմիայում։ Սակայն, չավարտելով ուսումը, սկսել է ինքնուրույն աշխատել՝ հարելով կլասիցիստներին և զարգացնելով կյանքի պատկերման սեփական ձևը։ Աշխատանքների մի մասը նա վաճառել է զբոսաշրջիկներին հետպատերազմյան Վենետիկում։ Ամուսնացած է եղել և ունեցել է երեխաներ։ Մահացել է 1981 թվականին Պադովայում կերակրափողի քաղցկեղից ։
Ստեղծագործություն
Ջովանի Բրագոլինը (կեղծանուն է, նկարներն ստորագրել են նաև այլ նմանատիպ անուններով) նկարել է երեխաներ, ծաղիկներ ու տեսարանները առօրյա կյանքից, ստեղծել պատմական սյուժեների էսքիզները։ Նրան ճանաչում են բերել այն նկարները, որոնցում պատկերված են լացող տղաներ ու աղջիկներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Բագրատ Իոանիսյան
Բագրատ Կոստանտինի Իոանիսյան, Իոաննիսյանի ), գիտնական, կոնստրուկտոր, տեխնիկական գիտությունների պատվավոր դոկտոր (1964), Խորհրդային Միության սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1977 )։
1949 թվականից գիտական և գործնական կապեր է ունեցել Բյուրականի աստղադիտարանի հետ։
Պարգևատրվել է Լենինյան մրցանակով (1957)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ կոնստրուկտորներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Ներքին Ագուլիս, 11-րդ դար)
Սուրբ Մինաս եկեղեցի, հայկական միջնադարյան փայտածածկ, միանավ եկեղեցի։ Կառուցվել է 11-12-րդ դարերում կիսամշակ որձաքարից Ագուլիսի Շռնատակ թաղամասում՝ Սուրբ Թովմա վանքից հարավ-արևելք։ Ունի երկու ավանդատուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ագուլիսի վանքեր և եկեղեցիներ մ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սադովոե (գյուղ, Ամվրոսիևսկի շրջան)
Սադովոե (Садове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
L.A. Woman (ալբոմ)
L.A. Woman, ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doorsի 6-րդ ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 1971 թվականի ապրիլի 19-ին, Elektra Records ձայնագրական ստուդիայի սկավառակով։ Այս ալբոմը վերջին էր խմբի երգիչ եւ մենակատար Ջիմ Մորիսոնի հետ, ով մահացավ ալբոմի ձայնագրումից ընդամենը երեք ամիս անց Փարիզում։ Ալբոմը ձայնագրելիս խումբը շարունակեց ավելացնել բլյուզային էլեմենտներ եւ այս առումով կարելի է ասել շարունակեց այն ուղին որը խումբը սկսել էր իրենց «Morrison Hotel» ալբոմով։ Ալբոմի պրոդյուսերը հանդիսանում է Բրյուս Բոտնիկը քանի որ խմբի պրոդյուսեր Փոլ Ռոթշիլդը լքեց խումբը հենց L.A. Womanի ոճային հարցերի շուրջ խմբի անդամների հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1971 ալբոմներ Կատեգորիա:The Doors Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Ալբերտ Բագիյանց
Ալբերտ Ալեքսանդրի Բագիյանց (Альберт Олександрович Багіянц, ), խորհրդային հայազգի ուկրաինացի մարզիչ։ Ուկրաինական ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1976), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1980) ։
Կենսագրություն
Ալբերտ Բագիյանցը ծնվել է 1934 թվականի նոյեմբերի 3-ին Թուրքմենական ԽՍՀ Չարջոու քաղաքում։ 1973 թվականին ավարտել է Խարկովի մանկավարժական ինստիտուտը (այժմ՝ Խարկովի Գ. Սկովորոդայի անվան ազգային մանկավարժական համալսարան)։ 1984-1988 թվականներին աշխատել է որպես Ուկրաինայի կանանց հեծանվասպորտի (մայրուղային) ազգային հավաքականի ավագ մարզիչ, 1988-1995 թվականներին՝ որպես Խարկովի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի (այժմ՝ Խարկովի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ակադեմիա) հեծանվասպորտի ամբիոնի վարիչ ։
Մարզչական կարիերայի ընթացքում նա դաստիարակել է մի շարք ականավոր մարզիկների, այդ թվում՝ իր կնոջը ՝ Ալլա Բագիյանցին և Վալերի Մովչանին՝ 1980 թվականին Մոսկվայում կայացած Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր ։
Մահացել է 1995 թվականի հուլիսի 4-ին, Խարկովում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ Կատեգորիա:Խարկովի ազգային մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային մարզիկներ
Կովկասյան ցլիկաձուկ
Կովկասյան ցլիկաձուկ, ցլիկաձկների ընտանիքի ձուկ։ ՀՀ-ում առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1999 թ.-ին՝ Մեծամոր գետում։ Տարածված է Արարատյան դաշտի գետերում, ջրանցքներում, լճակներում։ Վարում է մերձհատակային կենսաձև։
Կառուցվածք
Մարմինն իլիկաձև է, երկարկարությունը՝ 2-3 (երբեմն՝ 4) սմ։ Գլուխը խոշոր է (մարմնի բարձրությանը հավասար կամ ավելի մեծ), որի վրա կան լավ զարգացած սեյսմազգայարաններ։ Բերանի կտրվածքը լայն է ու թեք։ Ստորին ծնոտը մի փոքր երկար է վերինից։ Ծնոտները զինված են մանր ատամներով։ Պոչային լողակը կորաեզր է՝ երկկողմ համաչափ։ Թեփուկներն ատամևաեզր են՝ մարմնի վրա 29-34 երկայնական շարքով։ Գլխից մինչև 2-րդ մեջքային լողակի հիմքը, խռիկային կափարիչների վրա, կրծքային լողակների շուրջ և կողագծերում թեփուկները բացակայում են։ Մեջքային լողակները Երկուսն են, 1-ինը՝ 5-6 փշաձև, 2-րդը՝ 1 փշաձև և 7-9 ճյուղավորված ճառագայթներով։ Փորային լողակները սերտաճած են. նրանց հիմքը գտնվում է կրծքային լողակների հիմքից մի փոքր առաջ։ Հետնալողակում ճառագայթները 8-9 են։ Կրծքային լողակները համեմատաբար կարճ են, կլորավուն՝ հասնում են մինչև մեջքային 2-րդ լողակի սկիզբը։ Մարմինը դեղնամոխրագույն է, փորիկը՝ սպիտակավուն, կողքերը՝ գորշ բծերով։ Կրծքային և պոչային լողակների հիմքերի մոտ կան երկարավուն մուգ բծեր։ Կրծքային, փորային լողակները և հետնալողակն անգույն են։ Մեջքային և պոչային լողակները պատված են մանր գորշ պտերի կանոնավոր շարքերով։ Աչքի ծիածանաթաղանթը ոսկեգույն է՝ սև բծերով։ Բազմացման շրջանում լավ արտահայտվում է սեռական երկձևությունը, արուների մարմինը դառնում է բաց դարչնագույն, էգերինը՝ ավազագույն։ Արուների մարմնի երկու կողմից վերից վար ձգվում են 10-12 գորշ բծեր։ Մեջքային 1-ին լողակի հետին մասում լավ արտահայտվում է խոշոր, կլորավուն սև բիծ։ Էգերի կողքերին բծերը թույլ են արտահայտված։ Կզակը գորշ է կամ սև։ Մեջքային 1-ին լողակը մուգ գորշ է՝ պատված բազմաթիվ մանր պտերով։ Կենդանակեր տեսակ է. սնվում է ջրային մանր կենդանիներով, հիմնականում՝ մոծակների թրթուրներով։ Սեռահասուն է դառնում 1 տարեկանում (մարմնի 1,5-2 սմ երկարության դեպքում)։ Բազմացումն սկսվում է գարնան սկզբին և որոշակի ընդմիջումներով շարունակվում մինչև ամռան սկիզբը։ Այդ ընթացքում սեռահասուն արուներից յուրաքանչյուրը գրավում է առանձին տարածք։ Էգը ձվադրում է բաժիններով՝ 1 տարվա ընթացքում՝ մինչև 3 անգամ։ Ընդհանուր բեղունությունը հասնում է մինչև 1000 (սովորաբար՝ 300-700) ձկնկիթի։ Արդյունագործ, նշանակություն չունի։ Կարող է օգտագործվել որպես կենսաբանական պայքարի միջոց՝ մալարիայի մոծակների թրթուրների ոչնչացման գործում։
Կատեգորիա:Ձկներ
Ֆին Ուիթրոք
Փիթեր «Ֆին» Ուիթրոք կրտսեր (Peter «Finn» Wittrock, Jr., ), ամերիկացի դերասան և սցենարիստ։
Մեսիս վանք
Մեսիս վանք, վանք Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Հաթերք գյուղից 8 կմ հյուսիս-արևելք, Թրղի գետի աջ կողմով ձգվող անտառապատ լեռնաշղթայի բարձրադիր մասում։
Ֆին Ուիթրոք
Վաղ տարիներ
Ուիթրոքը ծնվել է Մասսաչուսեթսի Լենոքս քաղաքում, Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի աշխատաբուժման պրոֆեսոր Քեյթ Քլեր Քրոուլիի և դերասան Փիթեր Ուիթրոքի ընտանիքում։ Նա ունի կրտսեր եղբայր՝ Դիլանը ։ Մանկության տարիների մեծ մասն անցկացրել է «Shakespeare & Company» թատրոնում, որտեղ աշխատում էր նրա հայրը։ Այնտեղ նա հաճախ աշխատում էր որպես լրաբեր և թղթատար    ։ Հաճախել է Լոս Անջելեսի արվեստի շրջանային ավագ դպրոցը ։ 2008 թվականին ավարտել է Ջուլյարդյան դպրոցի կերպարվեստի բաժինը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան ։
Մեսիս վանք
Պատմական ակնարկ
Վանքի մասին ստույգ տեղեկություններ չկան։ Վանքի պատերին և տարածքում կան մի շարք արձանագրություններ, սակայն, դրանց թերի պահպանված լինելու պատճառով ՝ տեղեկատվությունն ամբողջական չէ։ Հստակ չի ստուգաբանվում նաև վանքի անվանումը։ Մակար Բարխուդարյանցը հիշատակում է վանքը Մասիս կամ Մսիս անվամբ, ինչը ժողովրդական անվանումն է։ Հաթերքցիներն այն կոչում են Մեսիս ։
Ֆին Ուիթրոք
Կարիերա
Առաջին անգամ ճանաչման է արժանացել ABC ընկերության՝ 2009-2011 թվականներին ցուցադրված «Իմ բոլոր երեխաները» հեռուստասերիալում կատարած Դեյմոն Միլլերի դերի շնորհիվ։ Այդ ժամանակներից հետո հրավիրված դերասանի կարգավիճակով փրայմ թայմ հանդես է եկել «Մտածել հանցագործի նման», «Օրենք և կարգ։ Հատուկ կորպուս» և «Սեքսի վարպետներ» հեռուստասերիալներում։ 2014 թվականին «Սովորական սիրտ» հեռուստաֆիլմում կատարած դերից հետո, Ուիթրոքը միացել է FX հեռուստաալիքի «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալի չորրորդ եթերաշրջանին ։
Մեսիս վանք
Նկարագրություն
Հուշարձանախումբը կազմված է եկեղեցուց, գավթից, երկհարկ մատուռից, ինչպես նաև պարսպապատերից, որոնց կից պահպանվել են սենյակների ավերակներ։ Համալիրի պատերի մեջ տեսանելի են որպես շինաքար օգտագործված վաղ խաչքարեր և խաչաքանդակ սալեր. երևույթ, որ հատկապես տարածված էր 13-րդ դարում։
Ֆին Ուիթրոք
Անձնական կյանք
2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ուիթրոքն ամուսնացել է Սառա Ռոբերտսի հետ ։
Մեսիս վանք
Նկարագրություն
Եկեղեցին միանավ թաղածածկ շինություն է, ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից, որ բացվում է գավթի մեջ և հյուսիսից, որ բացվում է դեպի մատուռը։ Եկեղեցու խորանը կտրվածքում թեթևակի կորություն ունի, ավանդատներ չունի։ Միակ լուսամուտը արևելյան ճակատին է։ Եկեղեցին ամբողջությամբ կառուցված է անտաշ ու կոպտատաշ քարերով, կրաշաղախով։ Համալիրի կառուցման ամենահավանական ժամանակը 12-13-րդ դարերն են։
Ֆին Ուիթրոք
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
Մեսիս վանք
Նկարագրություն
Ներսից եղել է ծեփված՝ հետքերը երևում են ավագ խորանի հատվածում։ Արևմտյան մուտքի բարավորը կազմել են սրբատաշ մի քանի քարերով, որոնց վրա փորագրված է եղել չորս տողանոց շինարարական արձանագրությունը։ Պահպանված հատվածներից կարելի է միայն դատել, որ այն վերաբերում է եկեղեցու կառուցմանը։
Հաջորդ կառույցը երկհարկ մատուռն է, որը  հետագայում կցվել է եկեղեցուն հյուսիսից, թերևս գավթի հետ միաժամանակ։ Կառուցված է շինարարական նույն տեխնիկայով և ոճով, ինչ եկեղեցին։   Առաջին հարկը հատակագծում ուղղանկյուն է և ունի արևմուտք-արևելք ձգվածություն։  Վերջինիս մուտքը, որին իբրև բարավոր է ծառայում 12-13-րդ դարերին բնորոշ զարդաձևերով անարձանագիր մի խաչքար,  արևմուտքից է՝ միանավ եկեղեցու մուտքի կողքին։ Մատուռի երկրորդ հարկը խիստ ավերված է։ Եկեղեցական կառույցներին կից նոր մատուռներ հիմնելը լայնորեն տարածված էր հատկապես 13-րդ դարի երկրորդ կեսին։
Եկեղեցուն արևմուտքից հարել է քառակուսի հատակագիծ ունեցող գավիթը: Այն կառուցված է նույն կերպ, ինչ եկեղեցին և մատուռ-դամբարանը։ Ներկայումս գավիթը ծածկ չունի։ Այն ունի երկու մուտք. առաջինը և գլխավորը հարավային ճակատի արևմտյան անկյան մոտ է, իսկ երկրորդը՝ հյուսիսային ճակատի արևելյան անկյան մոտ։ Գլխավոր մուտքի անկյունաքարերից մեկի վրա կա 12-13-րդ դարերին բնորոշ գրչությամբ հինգ տողանոց ընդարձակ արձանագրություն․ ‹‹Ես Աբուհսրամ միաբանեցա/ ս[ուր]բ ուխտիս եւ միաբանքս խոստ/ացան ի տարումն :Ա: աւր պատար/ագ իմ եղբաւրն Հազարոյ. անխ/ափան կատարեն››։ Մեսիս վանքում էր գտնվում և Վերին Խաչենի իշխան Գրիգոր Ա Ծարեցու (իշխել է մոտ 1224-1260 թվականներին) մի կարևոր արձանագրություն, որից պահպանվել էր․ «Ես Գրիգոր՝ որդի Դոփին և Հասանայ, որ տ[է]ր էի Չարաբերդոյ, Ականաբերդոյ, Ճխընկանից։ ։Յ։ (30) ամի Չարաբերդ տաճկին էր։ Ես զաւրութեամբ Ա[ստուծո]յ պահեցի զԱկանա…»։
Վիճակը
Վանքը Արցախյան պատերազմների ժամանակ չի տուժել, այն կիսաքանդ էր արդեն 19-րդ դարում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջան Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Արցախ Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի հուշարձանների ցանկեր
Հորս (գետ)
Հորս, Հորսջուր, Հորք, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Քարկատար լեռների արևելյան լանջերից և Քարագլուխ գյուղից 2 կմ հարավ–արևմուտք աջից միախառնվում Սելիմագետին։ Երկարությունը 11 կմ է ։
Աստերոիդների ցանկ (258501-258600)
Աստերոիդների ցանկ (258401-258500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (258601-258700)
Վիկտոր Ալեքսանդրով
Վիկտոր Ալեքսանդրով (Ви́ктор Алекса́ндров, ), ռուս բանաստեղծ, ոստիկանության սպա ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1976 թվականի նոյեմբերի 26-ին Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ)։ Սովորել է Կիրովի շրջանի թիվ 251 դպրոցում։ Զբաղվել է սպորտով՝ ունի կարատեի և սամբոյի կարգ ։
Դպրոցը ավարտելուց հետո 1994 թվականին զորակոչվել է, մասնակցել չորս պատերազմներում, այդ թվում Չեչնիայում և աֆղանա-տաջիկական սահմանի կռիվներին։
2011 թվականից սկսել է բանաստեղծություններ գրել, որոնց մեծամասնությունը նվիրված է Հայաստանին և հայ ժողովրդին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Իլյա Տուկտաշ
Կենսագրություն
Իլյա Տուկտաշը ծնվել է 1907 թվականի հուլիսի 29-ին Չուվաշիայի Հանրապետության Ալիկովսկի շրջանի Բոլշիե Տոկտաշի գյուղում։ Սովորել է հայրենի գյուղի տարրական դպրոցում, ապա Կրասնիե Չետայի գյուղի ութամյա դպրոցում։ 15 տարեկան հասակում ակտիվորեն մասնակցել է երիտասարդական շարժմանը։ 1925 թվականին դարձել է Ալիկովսկի շրջանի կոմերիտմիության կոմիտեի քարտուղար։
1926-1928 թվականներին Իլյա Տուտաշը սովորել է կուսակցական դպրոցում, ապա աշխատել «Çамрăк хресчен» («Երիտասարդ գյուղացի») թերթի ու «Хатĕр пул» («Պատրաստ եղիր») ամսագրի խմբագրություններում։ 1930-1932 թվականներին եղել է Սամարա քաղաքի «Колхозник» թերթի պատասխանատու քարտուղարը։
Իլյա Տուկտաշը Իսաև Մետրիի, Ի. Վիկտորովի և Իվանով-Պեյմենի հետ համատեղ մեծ ներդրում ունի «Вăтам Атӑл» («Միջին Վոլգա») ալմանախի հրատարակության գործում։ Ավելի ուշ աշխատել է Չուվաշիայի գրքի հրատարակչությունում, Չուվաշիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում։
1942-1944 թվականներին Հայրենական Մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում աշխատել է որպես ռազմական թղթակից։ Պատերազմից վերադառնալուց հետո ընտրվել է Չուվաշիայի Գրողների միության նախագահ։
Իլյա Տուկտաշը մահացել է 1957 թվականի հունվարի 20-ին ։
Ստեղծագործությունը
Իլյա Տուկտաշը հիմնականում գրել է քնարական բանաստեղծութուններ։ Նրա «Шур кăвакарчăн» («Սպիտակ աղավնի»), «Ӳс, çĕршыв, хăватлан» («Զարգացիր, երկիր, մեծացիր»), «Тӑван çĕршыв» («Հայրենի երկիր») ստեղծագործությունները չուվաշական գրականության անփոխարինելի մասն են կազմում։ Չուվաշիայի Հանրապետության հիմն է դարձել Իլյա Տուկտաշի «Тӑван çĕршыв» («Հայրենի երկիր») բանաստեղծության հիման վրա Գերման Լեբեդևի կողմից գրված երգը։
Իլյա Տուկտաշը գրել է նաև վիպակներ ու պատմվածքներ։ Իլյա Տուկտաշը մեծ հաջողությունների է հասել նաև գեղարվեստական թարգմանությունների ոլորտում։ Նա չուվաշերեն է թարգմանել Միխայիլ Շոլոխովի «Հերկած խոպանը» («Уçнă çерем»), «Խաղաղ Դոն» («Лăпкă Дон») վեպերը, Մաքսիմ Գորկու «Աղջիկն ու մահը» («Хĕрпе вилĕм»), «Երգ բազեի մասին» («Кăйкăр çинчен хунă юрă») ստեղծագործությունները, Վիլյամ Շեքսպիրի սոնետները, Վ. Լեբեդև-Կումաչի, Ս. Ալիմովի բանաստեղծությունները։
Իլյա Տուկտաշը նաև հավաքել է բանահյուսական ստեղծագործություններ։ Նրա հավաքած ժողովրդական ստեղծագործությունները լույս են տեսել նրա «Чăваш фольклорĕ» («Չուվաշական բանահյուսություն») աշխատության մեջ, որ հրատարակվել է 1941, 1949 թվականներին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Չուվաշ գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Վերահսկման կառավարում
Վերահսկման կառավարումը (նաև հայտնի է որպես թողարկման կառավարում, աղբյուրի կառավարում կամ (աղբյուրի) կոդի կառավարում ((source) code management- SCM)) փաստաթղթերում, ծրագրերում և որպես համակարգչային ֆայլեր պահպանված այլ տեղեկություններում կատարվող փոփոխությունների կառավարումն է։ Դա առավել հաճախ օգտագործվում է ծրագրերի զարգացման մեջ, որտեղ մարդկանց թիմը կարող է միևնույն ֆայլերը փոփոխել։ Փոփոխությունները սովորաբար նշվում են թվային համարով կամ տառային կոդով, որ կոչվում է «վերահսկման համար», «վերահսկման մակարդակ», կամ պարզապես «վերահսկում» և այլն։ Օրինակ՝ ֆայլերի սկզբնական մի հավաքածուն էլ ինքնին “վերահսկում 1” է։ Երբ կատարվում է առաջին փոփոխությունը, արդեն ֆայլերի երկրորդ հավաքածուն դառնում է «վերահսկում 2», և այդպես շարունակ։ Յուրաքանչյուր վերահսկումն ասոցիացվում է ժամանակային կնիքի ու այն անձի հետ, որ կատարում է այդ փոփոխությունը։ Վերահսկումները կարող են համեմատվել, վերադարձվել, և, ֆայլերի որոշ տիպերի դեպքում՝ միաձուլվել։
Թողարկման կառավարման համակարգերը (Version control systems- VCS) ամենից հաճախ հենց ինքնաբավ/անկախ ծրագրերն են, բայց վերահսկման կառավարումը նաև ներմուծված է լինում ծրագրերի զանազան տեսակների մեջ, օրինակ՝ ուորդ փրոցեսըրս (word processors) տեսակի, ինչպիսք են Մայքրոսոֆթ Ուորդ (Microsoft Word), Օփըն Օֆիս Օրգ Րայթըր (OpenOffice.org Writer), ԿեյՕֆիս (KOffice), Փեյջիս (Pages), կամ Գուգըլ Դոքս Սփրեդշիթս (Google Docs Spreadsheets ), ինչպես օրինակ՝ Օփըն Օֆիս Օրգ Քալք (OpenOffice.org Calc), Գուգըլ Սփրեդշիթս (Google Spreadsheets), Մայքրոսոֆթ Էքսել (Microsoft Excel)) և զանազան բովանդակա-կառավարման համակարգերում։ Ինտեգրացված վերահսկման կառավարումը վիքի ծրագրային փաթեթների որոշիչ հատկանիշ է, օրինակ՝ Մեդիա Վիքի (Media Wiki), ԴոկուՎիքի (DocuWiki), ԹՎիքի (TWiki) և այլ ծրագրերում։ Վիքիներում վերահսկման կառավարումը թույլ է տալիս էջը ետ բերել նախկին վիճակին, ինչը չափազանց կարևոր է՝ խմբագիրներին թույլ տալու համար միմյանց խմբագրումներին հետևել, սխալներն ուղղել և պահպանել հասարակայնորեն բաց վիքիները վանդալիզմից և սփամից։
Վերահսկման կառավարման համար նախատեսված ծրագրային գործիքները արագորեն ճանաչում են ստանում որպես բազմա-հեղինակ ծրագրերի կազմակերպման համար անհրաժեշտ գործիքներ։
Հակիրճ ներկայացում
Ինժեներական վերահսկման կառավարման զարգացումը սկսվեց նախնական օրինակներին կամ բլուլայն-երին (bluelines) հետևելու ֆորմալացված պրոսեցներից։ Այս կառավարման համար հատուկ էր կառուցվածքի ցանկացած ավելի վաղ վիճակին վերադառնալու կարողությունը, այն դեպքերում, երբ կառուցվածքի զարգացման հարցում արդեն ինժեներական լճացման պահն էր հասունացել։
Այդպես էլ համակարգչային ծրագրերի ինժեներիայում՝ վերահսկման կառավարումը ցանկացած այն գործունեությունն է, որը հետևում և կառավարում է աղբյուր կոդի մեջ կատարված ցանկացած փոփոխությունները։ Ծրագիր գրողները երբեմն օգտագործում են վերահսկման կառավարման ծրագրեր՝ փաստաթղթային և կոնֆիգուրացիոն ֆայլերի, ինչպես նաև աղբյուր կոդի հետ աշխատելիս։
Հենց որ ծրագիրն արդեն նախագծվում, զարգացվում ու դրվում է կիրառության մեջ, չափազանց հաճախ է պատահում, որ միևնույն ծրագրի բազմաթիվ թողարկումներ կիրառվեն տարբեր կայքերում, և որպեսզի տվյալ ծրագրի հեղինակներն միաժամանակ աշխատեն դրանց թարմացման ու արդիականացման վրա։ Վիրուսներն (bugs) ու ծրագրերի հետ կապված այլ խնդիրները հաճախ առկա են միայն որոշ թողարկումներում (քանի որ որոշ խնդիրներ շտկվում, և նորերն են ի հայտ գալիս, ծրագրի զարգացմանը զուգընթաց)։ Այդ պատճառով, վիրուսներին գտնելու ու դրանցից ձերբազատվելու նկատառումով, չափազանց կարևոր է կարողանալ ծրագրի զանազան տարբերակներ աշխատեցնել՝ տեսնելու համար, թե կոնկրետ որի (որոնց) մեջ է խնդիրն առաջացել։ Հնարավոր է անհրաժեշտ լինի նաև միևնույն ծրագրի երկու մրցակից տարբերակներ ստեղծել (օրինակ՝ որոնցից մեկում արդեն վերացված են վիրուսները, սակայն չկան որևէ նոր հատկանիշներ, իսկ մյուսում արդեն զետեղված են որոշ նոր հատկանիշներ)։
Պարզագույն մակարդակում ծրագրեր ստեղծողները կարող էին ուղղակի միևնույն ծրագրի տարբեր թողարկումների բազմաթիվ կրկնօրինակներ հավաքել, ու դրանք հերթով համարակալել։ Այս պարզ մոտեցումն օգտագործվել է բազմաթիվ խոշոր ծրագրային նախաձեռնություններում։ Չնայած այս մոթոդը կարող է աշխատել, այն այնքան էլ արդյունավետ չէ, քանի որ անհրաժեշտ է դառնում գլուխ դնել գրեթե նույնանման մեծաթիվ կրկնօրինակների հետ։ Սա ծրագրի հեղինակներից մեծ ինքնակազմակերպում է պահանջում և հաճախ կարող է սխալների բերել։ Արդյունքում ստեղծվեցին վերահսկման կառավարման պրոցեսն ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն ավտոմատացնելու կոչված համակարգեր։
Ավելին, ծրագրաստեղծման և այլ միջավայրերում, ներառյալ օրենսդրական և բիզնես պրակտիկան, արագորեն աճում է այն տենդենցը, որ մի եզակի փաստաթուղթը կամ մի կոդի պատառիկը խմբագրվում է այնպիսի թիմի կողմից, որի անդամներն աշխարհագրորեն ցրված լինեն և/կամ ունենան տարբեր, նույնիսկ հակառակ հետաքրքրություններ։ Վերահսկողության կառավարման բարդ տարբերակը, որը հետևում ու ստուգում է փաստաթղթերի և կոդերի հանդեպ սեփականության իրավունքը, կարող է անասելիորեն օգտակար և անհրաժեշտ լինել նման իրավիճակներում։
Վերահսկման կառավարման կիրառման մեկ այլ տարբերակ է կոնֆիգուրացիոն ֆայլերի հետ կատարված փոփոխություններին հետևելը, ֆայլեր, ինչպիսիք սովորաբար պավում են in/etc կամ /usr/local/etc ձևերով, Յունիքս (Unix) համակարգերում։ Սա սիստեմային ադմինիստրատորներին մեկ այլ հնարավորություն է ընձեռում ավելի հեշտությամբ հետևել կոնֆիգուրացիոն ֆայլերի հետ կատարվող փոփոխություններին, ինչպես նաև ետ կանչել փոփոխությունները նախկին վիճակներին, եթե դա անհրաժեշտ լինի։
Կատեգորիա:Ծրագրավորման գործիքներ Կատեգորիա:Տեխնիկական հաղորդակցություն
Սեմյոնովսկոե (գյուղ, Ամվրոսիևսկի շրջան)
Սեմյոնովսկոե (Семенівське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կոլեկտիվ բանականություն
Գաղափարի զարգացման պատմությունը
Նման կարգի բանականության մասին միտքը կազմավորվել է միջատաբան Վ.Մ. Վիլլերի եզրակացության (1911) վրա այն մասին, որ միմյանցից անկախ թվացող անհատները իրականում ունակ են համագործակցել այնպես, որ նրանց անհնար է դառնում չճանաչել որպես եզակի մի օրգանիզմ։ Նման կարգի համագործակցություն Վիլլերը տեսնում էր մրջյունների աշխատելու մեջ, որոնք գործում են մի եզակի արարածի բջիջների պես։ Այդպիսի արարածին Վիլլերն անվանում էր սուպերօրգանիզմ։
Հետագայում գաղափարը զարգացել է Դուգլաս Հովշտադտերի Փիթըր Ռասսելի (1983), Թոմ Աթլիի (1993), Փիեռ Լեվիի (1994), Հովարդ Բլումի (1995), Ֆրենսիս Հեյլիգենի (1995), Դուգլաս Էնգելբարտի, Քլիֆ Ջոսլինի, Ռոն Դեմբոի, Գոթֆիլդ Մեյըր-Կրեսի (2003) և այլ տեսաբանների աշխատությունների շնորհիվ։ Նորման Լ. Ջոնսոնը կոլեկտիվ բանականությունը նաև անվանել է Սիմբիոտիկ բանականություն ։
Գաղափարի կիրառման ասպարեզները
Թոմ Աթլիի նման որոշ անհատներ գերադասել են կենտրոնանալ կոլեկտիվ բանականության հատկապես մարդուն վերաբերող հատվածի վրա, և ակտիվորեն աշխատում են զարգացնել հատկապես այն, ինչը Հովարդ Բլումն անվանում է «Խմբային Այ-Քյու» («group IQ»)։ Աթլին կարծում է, որ կոլեկտիվ բանականությունը կարող է խրախուսվել ու «հաղթահարել 'խմբամտությունն' ու անհատական ճանաչողական հակումը»՝ թույլ տալու համար, որպեսզի կոլեկտիվը մի ընդհանուր պրոցեսով համագործակցի, միաժամանակ ցուցադրելով բարելավված ինտելեկտուալ գործունեություն։
Կոլեկտիվ բանականությունը (ԿԲ) կարող է նաև սահմանվել որպես կոմունիկացիոն տեխնոլոգիաների շնորհիվ հնարավոր դարձած ցանցային շփման մի ձև։ ՎԵԲ 2.0-ն էլ իր հերթին հնարավոր դարձրեց ինտերակտիվությունը, օգտագործողներ հնարավորություն տալով ստեղծել իրենց սեփական մտավոր արժեքը։ Կոլեկտիվ բանականությունը հիմնվում է սրա վրա՝ բարելավելու համար գոյություն ունեցող գիտելիքների սոցիալական շտեմարանը։ Հենրի Ջենքինսը, նոր մեդիայի ու մեդիայի միավորման ուղղության մի կարևոր ներկայացուցիչ, հենվում է այն տեսության վրա, որի համաձայն կոլեկտիվ բանականությունը կարող է համակցվել մեդիայի միավորման պրոցեսին ու մասնակցային մշակույթին։ Կոլեկտիվ բանականությունը բոլոր մշակույթներից ստացվող տեղեկությունների ոչ միայն քանակական, այլ նաև որակական ներդրում է։
Հովարդ Բլումը հետևում է կոլեկտիվ բանականության զարգացմանը, սկսած մեր բակտերիալ նախնիների օրերից, որ 3.5 միլիարդ տարի առաջ էր, մինչև ներկայիս պահը, ու ցույց է տալիս, թե ինչպես է բազմա-մասնակից բանականությունը գործել կյանքի ծագման ամենասկզբից։
Մյուս կողմից՝ Թոմ Աթլին և Ջորջ Փորը, կարծում են, թե մինչ խմբային տեսությունը և արհեստական բանականությունը ինչ որ բան ունեն առաջարկելու, կոլեկտիվ բանականության ոլորտը պետք է դիտարկել նախևառաջ որպես մարդկանց ձեռնարկում, որում մտակառուցվածքները, այլոց հետ կիսելու մղումը և, հանուն համընդհանուր բարիքի, բաշխված բանականության արժեքի հանդեպ բաց լինելը՝ գերագույն կարևորություն ունեն։
Փորի ու Աթլիի տեսակետից՝ կոլեկտիվ բանականության ավելացումը կախված է կազմակերպության՝ «Ոսկե Առաջարկը» ընդունելու և ձևավորելու կարողությունից, որն է՝ ցանկացած մասնակցի կողմից կատարվելու պատրաստ ցանկացած պոտենցիալ օգտակար ներդրումը։ Խմբամտությունը հաճախ խանգարում է կոլեկտիվ բանականությանը՝ սահմանափակելով այդ ներդրումը մի քանի ընտրված անհատների շրջանակներում, կամ ֆիլտրելով պոտենցիալ Ոսկե Առաջարկները, առանց դրանք լիովին դեպի իրականացման տանելու։
Զանազան քվեարկության մեթոդների վրա կենտրոնացող գիտելիքը միավորման բազմաթիվ եզակի հեռանկարների պոտենցիալ է պարունակում, ելնելով այն մտայնությունից, որ չտեղեկացված քվեարկությունը որոշ առումով պատահական է և կարող է զտվել որոշումների ընդունման պրոցեսից, թողնելով միայն տեղեկացված փոխհամաձայնության մի նստվածք։ Քննադատները մատնանշում են այն փաստը, որ վատ գաղափարները, թյուրիմացություններն ու սխալ տեղեկացվածությունը հաճախ են հանդիպում, և որ որոշումների ընդունման պրոցեսին կառուցվածք տալը պետք է հատկապես դուր գա այն փորձագետներին, որոնք ենթադրաբար ավելի քիչ են հակված պատահականությունների կամ վատ տեղեկացվածությամբ իրականացվող քվեարկությունների, տրված կոնտեքստում։
Մինչ Աթլիի ու Փորի նման հեղինակություն հանդիսացող փորձագետները վերը նշված տեսակետներն ունեն, կոլեկտիվ բանականության այլ հիմնադիրների կարծիքը միանգամայն տարբեր է։ Ֆրենսիս Հեյլիգենը, Վալիերի Թուրչինը և Գոթֆրեդ Մեյեր-Կրեսը դիտարկում են կոլեկտիվ բանականությունը՝ համակարգչային գիտության ու կիբերնետիկայի պրիզմայով։ Հովարդ Բլումն ուշադրությունը հատկապես հրավիրում է բիոլոգիական այն ադապտացիաների վրա, որոնք այս մոլորակի բնակչության գերակշիռ մասին վերածել են, ինչպես ինքն է անվանում, «սովորող մեքենաների»։ Իսկ Փիտըր Ռասսելը, Էլիզըբեթ Սահթուրիսը և Բարբարա Մաքս Հաբըրդը («բանական էվոլյուցիա» տերմինի հեղինակը) ոգեշնչված են նոոսֆերայի տեսլականով, որը բացառիկ, արագորեն բազմապատկվող կոլեկտիվ բանականություն է, մոլորակի տեղեկատվական ծածկույթը։
Գուցե այստեղ տեղին է զուգահեռներ անցկացնելը այդ տեղեկատվական ծածկույթի ու համաշխարհային համացանցի միջև։ «Համացանցային Հասարակություն» կազմակերպության՝ 1995-ին տված սահմանման համաձայն սա մի «… գլոբալ տեղեկատվական համակարգ է որ… տրամադրում, օգտագործում կամ հասանելի է դարձնում, հասարակայնորեն կամ անհատների համար, բարձր մակարդակի ծառայություններ, որոնց հիմքն են … կոմունիկացիաներն ու հարակից ինֆրակառուցվածքները…» (Լeiner et al. 2003)։ Սրանով մենք կարող ենք նկատել, թե ինչպես է համացանցն ինքն իրեն առաջարկում այս «ծածկույթի» դերում։ Եթե ժամանակով մի փոքր ետ նայենք, դեպի 1950-ականներ, կտեսնենք, որ մինչև 1991 թվականը այն դեռևս Համաշխարհային Սարդոստայն (WWW World Wide Web) տարբերակով չէր թողարկվել։ 2005-ին արդեն 1,018,057,389 համացանց օգտագործողներ կային (ԱՄՆ Կենտրոնական Հետախուզական Ծառայության 2008 թ Տվյալների համաձայն)։ Այսպիսի մեծ քանակությամբ ինտերնետին միացող օգտագործողներ՝ սա կարող էր միայն մի բան նշանակել. մտքերի հանդիպում ու գիտելիքի համագործակցություն։ Համացանցը տեղեկատվական ու կոմունիկացիոն գործիք է, լինի դա ֆոնդային բորսայի տվյալների ստուգման, թե հանրահայտ մարդկանց մասին բամբասանքների կայք։ Մարդիկ իրենց էությամբ հակված են տեղեկությունների համաօգտագործմանը և համացանցն ծառայում է այս նպատակին։
Դոն Թափսքոթի և Էնթընի Դ. Ուիլյամսի համաձայն՝ կոլեկտիվ բանականությունը մասսայական համագործակցությունն է։ Որպեսզի այս գաղափարն ի կատար ածվի, անհրաժեշտ են 4 սկզբունքներ։ Դրանք են բացությունը, իրավահավասարությունը, համակիրառումն ու գործունեության գլոբալ բնույթը։
Կոլեկտիվ բանականության օրինակներ
Կոլեկտիվ բանականության ամենից հայտնի օրինակները քաղաքական կուսակցություններն են, որոնք մարդկանց մեծ քանակություն են մոբիլիզացնում՝ քաղաքականություն ձևավորելու, թեկնածուներ ընտրելու և ընտրարշավներ անցկացնելու նպատակով։ Ռազմական ստորաբաժանումները, առևտրային միություններն ու կորպորացիաները կենտրոնացել են ավելի մասնակի խնդիրների վրա, սակայն դեռևս բավարարում են իրական ԿԲ (Կոլեկտիվ Բանականության) որոշ սահմանումներ։ Առավել խիստ սահմանումը պահանջում է ունակ լինել արձագանքելու չափազանց տարերային պայմանների ու վիճակների՝ առանց «օրենքի» կամ «գնորդների» հրահանգների կամ ուղեկցության, չնայած որ վերջիններս անհապաղ արձագանք են ակնկալում։ Մեկ այլ օրինակում ԲութԲի և ԴիզայնԲեյ օնլայն գովազդային ընկերություններն օգտագործում են կոլեկտիվ բանականությունը՝ տրադիցիոն մարքեթինգային կամ ստեղծագործական գործակալությունները շրջանցելու նպատակով։
Իմպրովիզացիոն դերակատարները նույնպես ներգրավված են կոլեկտիվ բանականության շրջանակներում, որը դրանք անվանում են 'Խմբային Միտք'։
Կոլեկտիվ բանականության մեկ այլ տեսակ է, այսպես կոչված, «Սովորողների կողմից գեներացվող համատեքստը», որում օգտագործողների խումբն համագործակցաբար դասակարգում են առկա ռեսուրսները, որպեսզի ստեղծեն այնպիսի միջավայր, որ կբավարարի իրենց կարիքները, հաճախ (սակայն ոչ միայն) այդ անելով որոշակի ուսուցանող տարածքի համա-կոնֆիգուրացման, համա-ստեղծման և համա-ձևավորման միջոցով, այնպիսի տարածք, որը թույլ է տալիս հենց սովորողներին ստեղծել նաև իրենց սեփական համատեքստը։ Այս առումով «Սովորողների կողմից գեներացվող համատեքստները» մի հատուկ նշանակությամբ ու դերով համայնք են հանդիսանում, որը կազմակերպում է կոլեյտիվ գործունեության կոորդինացիան՝ վստահության վրա հիմնված ցանցում։
«Սովորողների կողմից գեներացվող համատեքստների» լավագույն օրինակները, թերևս, կարող ենք տեսնել ինտերնետում։ Դրանք համագործակցող օգտագործողների խմբերն են, որ գիտելիքներ են կուտակում՝ ստեղծելու համար կամակիրառման ենթակա բանականության տարածք։ Համացանցի զարգացմանը համընթաց զարգացավ նաև ԿԲ-ի (Կոլեկտիվ Բանականության)՝ որպես համակիրառվող հասարակական ֆորումի կոնցեպցիան։ Համացանցի գլոբալ հասանելիությունն ու մատչելիությունը շատ ավելի մեծ թվով մարդկանց (քան դա երբևէ հնարավոր է եղել մինչ այդ) հնարավորություն ընձեռեց իրենց սեփական գաղափարները ներդնելու այս համագործակցային բանականության տարածքներում կամ օգտվելու դրանցից։ (Flew 2008)
Մրջյունների հասարակությունները բանականության դրսևորումներով գերազանցում են բոլոր մյուս կենդանիներին, բացի մարդ արարածից, եթե բանականությունը չափելու լինենք տեխնոլոգիայի տեսանկյունից։ Մրջյունների հասարակություններն ունակ են կիրառել հողագործություն, նույնիսկ դրա մի քանի տարբեր ձևեր։ Որոշ մրջյունների հասարակություններ էլ անասնապահության հակումներ ունեն, օրինակ ոմանք միջատի «Ափիդ» կոչվող տեսակին ընտելացնում են՝ կթելու նպատակով, իսկ տերև կտրող միջատներին՝ սնկերի մասին հոգ տանելու, ու սնկերի համար տերև մատակարարելու համար։
Ինչևէ, մարդկանց մեծամասնությունը կհամաձայնի, որ հիմնական մեդիումը (միջնորդը), որ ներկայացնում է կոլեկտիվ բանականությունը, Վիքիպեդիան է։ Դա մի հանրագիտարան է, որ կարող է փոփոխվել բառացիորեն յուրաքանչյուրի կողմից, ցանկացած ժամանակ։ Այս կոնցեպցիան Դոն Թափսքոթի և Էնթընի Դ. Ուիլյամսի կողմից անվանվել է «Վիքինոմիքս» (Վիքի-տնտեսություն) իրենց համանուն գրքում, որում նրանք նաև մեջբերում են «Սանդեյ Թայմզ»-ին (Sunday Times) հետևյալ կերպ. «'Վիքինոմիքսն' այն նոր ուժն է, որ մարդկանց համախմբում է ցանցում՝ մի հսկա ուղեղ ստեղծելու համար»։ Այս ծրագրի շնորհիվ սպառողի և արտադրողի միջև սահմանները տարրալուծվել են, ինչից երկու նոր տերմին է ծնվել՝ «փրոդ-յուզըռ» (արտադրողա-սպառող) և «փրո-սյումըր» (արտադրողա-գնորդ)։
Կոլեկտիվ բանականության բազմաթիվ այլ օրինակներ կարող ենք տեսնել խաղերում։ Օրինակ այնպիսի խաղերն, ինչպիսին են «Դը Սիմս»-ը (The Sims), «Հալո»-ն (Halo) կամ «Սեքընդ Լայֆ»-ը (Second Life), ստեղծված են ավելի շատ ոչ-գծային լինելու համար՝ իրենց զարգացման հարցում հենվելով կոլեկտիվ բանականության վրա։ Համակիրառման այլ տարբերակն աստիճանաբար տարածվում է և սկսում է ներազդել արդի և ապագա սերունդների մտածողության վրա։ Նրանց համար կոլեկտիվ բանականությունն արդեն նորմա է դարձել։
Վերջերս եղած զարգացումները
Հավանական է թվում, որ այսպիսի ռեսուրսներն ապագայում կարող են գումարվել միմյանց ու կոլեկտիվ բանականության ձև ստանալ, որ հաշվետու կլինի միայն տվյալ պահին ունեցած մասնակիցների առջև, ունենալով, սակայն, ներդրողների սերունդների ուժեղ բարոյական և լեզվական առաջնորդումը թիկունքում ունենալով, կամ գուցե բռնելով առավել ակնհայտորեն ժողովրդավարական մի նոր ուղի՝ որոշ համակիրառվող նպատակներ զարգացնելու համար։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կոլեկտիվ բանականություն Կատեգորիա:Ապագաբանություն
(8335) Սարտոն
(8335) Սարտոն (Sarton), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի փետրվարի 28-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,23087 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9908 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,471 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1217,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,295796 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,25° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (76001-76100)
Աստերոիդների ցանկ (75901-76000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (76101-76200)
Գուվաքենդ
Գուվաքենդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 395 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ատտիկա
Ատտիկա (Αττική), պատմական շրջան, որի կազմում է գտնվում Աթենքը` Հունաստանի մայրաքաղաքը։ 2011 թվականից կազմում է ապակենտրոնացված Ատտիկա վարչական միավորը ։ Ժամանակակից վարչական միավորն ավելի մեծ է, քան պատմական մարզը։ Այն ներառում է Սարոնյան կղզիները (Saronic Islands), Կիտերա կղզին (Cythera (island) և Տրոիզինիա (Troizinia) ինքնավար շրջանը Պելոպոնեսյան թերակղզում ։ Ընդհանուր առմամբ զբաղեցնում է 3808,101 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որի վրա 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով ապրում էր 3 827 624 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմել է 1005,13 մարդ յուրաքանչյուր քառակուսի կիլոմետրի վրա։ Ատտիկայի պատմությունը սերտորեն կապված է Աթենքի պատմության հետ, որը դասական շրջանում եղել է մեկը հին աշխարհի ամենակարևոր քաղաքներից։
Աշխարհագրություն
Ատտիկան եռանկյունի թերակղզի է։ Հյուսիսում բնական ձևով անջատվում է Բեովտիայից։ Արևմուտքում այն եզերվում է Կորնթոսի ջրանցքով։ Սարոնյան նեղուցը ընկած է հարավում, Եֆեբեա կղզին՝ հյուսիսային և արևելյան ծովափին։ Լեռներն առանձնացնում են մայրցամաքը Պեդիասի (Pedias), Մեսոջեիայի (Mesogaia) և Թրիեսիոնի (Thriasion) հարթավայրերով։ Մեսոջեիայի հարթավայրը, որն այժմ կոչվում է Մեսոջեա ընկած է Իմիտոս լեռից դեպի արևելք և հյուսիսից կապված է Պենտելի ստորոտի հետ, արևելքում Էուվբեյան նեղուցից և Մուրհինոուս (ժամանակակից Մերենտա) լեռներից, իսկ հարավում Լավրիում (այժմյան Լավրիո)։ Աթենքի համար ջրային պահեստ է Մարաթոն լիճը, արհեստական լիճ` ստեղծված 1920 ական թվականներին։ Սոսու և եղևնիների անտառը ծածկում է Պարնիտայի շրջակայքը։ Իմիտոսը, Պենտելին, Մուրհինոուսը և Լավրիումը, նաև մնացածները պատված են թփերով։ Քեփհիսսուսը հանդիսանում է Ատտիկայի ամենաերկար գետը։ Ըստ Պլատոնի` Ատտիկայի հին սահմանները ֆիքսված են Կորինֆյան պարանոցի վրա։ Սահմանների գիծը իջնում է դեպի ծով` սահմանազատված աջից Օրոփուսով, իսկ ձախից` Ախոնով։
Անտիկ պատմություն
Անտիկ ժամանակ աթենացիները պարծենում էին իրենց բնիկներ լինելով, այսինքն՝ նրանով, որ եղել են այդտեղի բնակիչներ և ուրիշ վայրերից չեն տեղափոխվել։ Ավանդությունը պատմում է, որ Հունական Մութ դարերում Ատտիկան դարձել է ապաստան փախստական իոնների համար, որոնք հյուսիսային Պելոպոնեսի բնակիչներ էին։ Ենթադրաբար իոնները ստիպված էին թողել իրենց հայրենիքը՝ Աքայա անտիկ շրջանը դորիացիների ներխուժման պատճառով։ Հավանաբար իոնները ինտեգրվել են անտիկ աթենացիների հետ, որոնք հետագայում իրենց համարել են իոնների ցեղերից, և խոսել են իոնյան բարբառով։ Շատ իոններ հետագայում բնակեցրել են Փոքր Ասիայի Էգեյան ծովափը և ստեղծել իոնյան 12 քաղաքներ։
Միկենյան ժամանակաշրջանում ատտիկացիներն ապրում էին ինքնավար գյուղատնտեսական հասարակություններով։ Հիմնական վայրերում, որտեղ գտնվել են Մարաթոնը, Ռաֆինան (Rafina), Նեա Մաքրին(Nea Makri), Բրաուրոն, (Brauro), Թորիկոսը (Thorikos), Ագիոսը (Agios), Կոսմասը (Kosmas), Էլեուսիսը (Eleusis), Մենիդին (Menidi), Մարկոպոուլոն (Markopoulo), Սպատան (Spata), Աֆիդնաեն (Aphidnae) և Աթենքը (Atens)։
Ամրոցներ
Դասական ժամանակաշրջանում աթենացիները հաստատվել են Էլեութերաե (Eleutherae) կղզուց հյուսիս, որը լավ է պահպանվել։ Մյուս ամրոցները Դեսելեան (Decelea), Օենոեն (Oenoe) և Աֆիդնայեն (Aphidnae) են։ Լաուրիումի մոտ եղած հանքավայրերը պահպանելու համար ափերի մոտ աթենացիներն ամրացրել են պատերով։
Պաշտամունքի վայրեր
Պաշտամունքային հնագիտական մնացորդներ են հայտնաբերվել Ատտիկայի գրեթե ողջ տարածքում։ Դրանցից ամենակարևորներն են Էլեուսիսում գտնվածները։ Պաշտվել են Դեմետրե և Պերսեփոնե աստվածուհիները՝ սկսած Միկենյան ժամանակաշրջանից մինչև Հունաստանի անտիկ շրջանը։ Նախապատմական ժամանակաշրջանից Դիոնիսոսը և Արտեմիսը պաշտվել են Բրաուրոնում, Աթենասը՝ Սոունիոնում, Աֆրոդիտեն՝ Լերա Օդոսում, Ապոլլոնը՝ Դաֆնեում։ Ատտիկայում ամեն տարի աշնանը նշվել է փառատոն՝ նվիրված Հեփեստոսին և Աթենաս Էրգանեին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Հունաստան Կատեգորիա:Ատտիկա Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:1987 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:1987 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կորտինա սուլա Ստրադա դել Վինո
Կորտինա սուլա Ստրադա դել Վինո (Cortina sulla Strada del Vino), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 595 մարդ, բնակաչության խտությունը՝ 298 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 39040, հեռախոսային կոդ՝ 0473։
Կոմունայի հովանավորն է Տուրի սուրբ Մարտինը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռիո Գրանդե (գետ)
Ռիո Գրանդե (Rio Grande) կամ Ռիn Բրավո դել Նորտե (Rio Bravo del Norte)), գետ Հյուսիսային Ամերիկայի հարավ-արևմուտքում, ԱՄՆ-ում և Մեքսիկայում։ Երկարությունը 2880 կմ է, ավազանը՝ 570 հզ․ կմ2։ Սկիզբ է առնում Սան Խուան լեռներից (ժայռոտ լեռների համակարգ), թափվում՝ Մեքսիկական ծոց։ էլ Փասո քաղաքից սկսած սահման է ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի միջև։ Առավել ջրառատ է սեպտեմբերից նոյեմբեր։ Ջրի միջին ծախսը 570 մ3/վրկ է։ Ռիո Գրանդեի վրա կառուցված են էլեֆանտ Բյութ և Ֆալկոն ջրամբարները։ Ռիո Գրանդեի ափերին են գտնվում Ալբուկերկե, էլ Փասո, Լարեդո (ԱՄՆ), Նուևո Լարեդո (Մեքսիկա) քաղաքները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր Կատեգորիա:Մեքսիկայի գետեր
Սանտա Պուդենցիանա բազիլիկ
Սանտա Պուդենցիանա բազիլիկ (Basilica di Santa Pudenziana), 4-րդ դարի եկեղեցի Հռոմում՝ նվիրված Սուրբ Պուդենցիանային, որը Սուրբ Պրակսեդայի քույրն էր և Սուրբ Պուդենսի դուստրը։ Բազիլիկը գտնվում է Սանտա Պրեսսեդե բազիլիկի կողքին։ Եկեղեցու զանգակատունը կառուցվել է 13-րդ դարում։ Սանտա Պուդենցիանա բազիլիկը Ֆիլիպինների ազգային եկեղեցին է։ Ենթադրվում է, որ Պուդենցիանա անունով անհատ չի եղել, այլ անունը գործածվել է, որպեսզի նկարագրվի Պուդենսների տունը՝ Domus Pudentiana: Պողոս առաքյալը, այնուամենայնիվ, ակնարկում է Պուդենսին (Տիմոթեոս 2 4:21), այսպիսով պարզվում է, որ այդ անունով անձ իսկապես եղել է։
Պատմություն
Սանտա Պուդենցիանա եկեղեցին ճանաչվել է որպես Հռոմի քրիստոնեական պաշտամունքի ամենահին վայր։ Կառուցվել է 2-րդ դարում կառուցված տան տեղում, հավանաբար Պիոս I Պապի ժամանակաշրջանում 140-155 թվականներին և բաղնիքի վերփոխված մասերը դեռևս տեսանելի են աբսիդի հատվածում։ Եկեղեցին մինչև 313 թվականը պապի նստավայրն է եղել։ Կոստանդիանոս կայսրը առաջարկեց Լատերանյան պալատը նրա փոխարեն։ 4-րդ դարում Սիրիկիոս Պապի ժամանակաշրջանում կառույցը վերածվեց եռանավ եկեղեցու։ Եկեղեցին ցածրադիր է։ Ներս կարելի է մտնել երկաթե դարբասների միջով։ Աստիճանները ավելացվել են 19-րդ դարում։ Խունացած ճակատամասի վրա (1870) մարմարե եզրազարդ կա, որից, 11-րդ դարից սկսած, արվում էր շքամուտքերի վրա։ Դա միջնադարյան քանդակագործության կարևոր աշխատանքներից էր։ Նրանում (ձախից աջ) պատկերված են Պաստորը, Պուդենցիանան, Պրակսեդան և իրենց հայրը՝ Պուդենսը։ Նավի սյուները սկզբնական բազիլիկի մասն են եղել։
Ռոմանական ոճով կառուցված զանգակատունը ավելացվել է 13-րդ դարի սկզբին։ 1588 թվականին Ֆրանչեսկո դե Վոլտերրայի կողմից իրականացվող վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ եռանավը փոխարինվեց նավով, և գմբեթ ավելացվեց։ Գմբեթի Ֆրեսկոն նկարիչ Պոմարանչիոյի աշխատանքն է։ Այս վերջին վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ «Լաոկոոնի և նրա որդիների» քանդակի որոշ հատվածներ հայտնաբերվեցին, որոնք ավելի մեծ էին քան Վատիկանինը։ Քանի որ ոչ ոք չցանկացավ վճարել հավելյալ գումար այդ գտածոյի համար, դրանք այդպես էլ չվերականգնվեցին։ Ճակատամասը թարմացվել է 1870 թվականին, իսկ ֆրեսկոները ավելացվել են Պիետրո Գաջլիարդիի կողմից։ Ներկայիս բազիլիկի աջ կողմը հռոմեական բաղնիքի մի մասն է, որը թվագրվում է Հադրիանոս (117–138) կայսեր կառավարման ժամանակաշրջանին։
Ներսակողմ
Բարձր խորանի ետևում, պատի վրա կա երեք գեղանկարներ, որոնք 1803 թվականին պատկերել է Բերնարդինո Նոքկին։ Ձախից աջ պատկերվված են Սուրբ Տիմոթեոսը, Սուրբ Պուդենցիանա Լուսապսակը և Սուրբ Նովատուսը։
Աբսիդի խճանկարները ուշ հռոմեական արվեստի նմուշներ են։ Թվագրվում են մոտավորապես 4-րդ դարի վերջին։ Տարբեր գիտնականների խմբեր համարում են, որ դրանք թվագրվում են Սիրիկիոս (384-99) կամ Իննոկենտիոս I պապերի ժամանակաշրջանին ։ Դրանք դժվարությամբ վերականգնվեցին 16-րդ դարում։ Համարվում են Հռոմի ամենահին քրիստոնեական խճանկարներից։ Պատմաբան Ֆերդինանտ Գրեգորովիուսը դրանք համարել է Հռոմի ամենագեղեցիկ խճանարներ։
Խճանկարը աչքի է ընկնում սրբապատկերներով։ Քրիստոսը ներկայացված է որպես անհատ, այլ ոչ թե խորհրդանիշ, այնպիսին, ինչպիսին լինում էր վաղ քրիստոնեական պատկերներում։ Նա նստած է ակնեղենով պատված գահին, հագին՝ մանուշակագույն նախշերով ոսկե պատմուճան (կայսերական հեղինակության խորհրդանիշ, որով շեշտվում է Քրիստոսի հեղինակությունը իր եկեղեցում)։ Հիսուսի գլխին լուսապսակ կա, իսկ ձախ ձեռքին հետևյալ տողերով տեքստ՝ "Dominus conservator ecclesiae Pudentianae" (Տերը պահապանն է Պուդենցիանա եկեղեցու)։ Նա նստած է առաքյալների հետ, որոնցից երկուսին խճանկարի վերականգնման ժամանակ հեռացրել են։ 16-րդ դարի վերջին վերականգնման ժամանակ խճանկարի ստորին հատվածը հեռացվել է։ Առաքյալների խճանկարների աջակողմյան հատվածը ժամանակի ընթացքում փոխարինվել է նոր, բայց բավականին դատարկ խճանկարով։ Երկու կանայք ծաղկեպսակներ են պահել Սուրբ Պետրոս և Պողոս առաքյալների գլխավերևում։ Նրանցից վեր պատկերված են երկնային Երուսաղեմի գմբեթներն ու տանիքները (կամ, մեկ այլ մեկնաբանությամբ Կոստանդիանոս կայսեր Երուսաղեմում կառուցած եկեղեցիները)։ Քրիստոսի գլխավերևում բլրի վրա կագնեցված է ակնեղենով պատված խաչ, որպես նրա հաղթանակի խորհրդանիշ, «չորս Ավետարանիչներ» քրիստոնեական խորհրդանիշների մեջտեղում։ Դրանք (հրեշտակ, առյուծ, ցուլ and արծիվ) ամենահին սրբապատկերային խորհրդանիշներն են, որոնք դեռևս ներկայացնում են Ավետարանիչներին ։ Մի գիտնական ենթադրել է, թե աբսիդի խճանկարի կենտրոնում գահին նստած կերպարանքը, որը որպես կանոն համարվել է Քրիստոսը, իրականում Հայր Աստվածն է, ինչը Հայր Աստծո չափազանց անսովոր պատկերում պետք է լիներ այդ ժամանակաշրջանում։