cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորհրդային Միության հերոս
Խորհրդային միության հայ հերոսների թիվ
Ընդհանրապես Խորհրդային Միության հայ հերոսների քանակը 106 է, որից 4-ը ստացել են խորհրդա-ֆիննական պատերազմում (1939 նոյեմբեր- 1940 մարտ)։ Խորհրդա-գերմանական 1941-1945 թվականների պատերազմում հերոսի կոչում ստացել է 99 հայ, իսկ բացի այս ևս 3 հայ արժանացել են ԽՍՀՄ հերոսի կոչման հետպատերազմյան խաղաղ տարիներին կատարած սխրանքների համար ։ Ի դեպ, Հայաստանը հերոսների թվով առաջատարն է՝ Վրաստանը տվել է 89 հերոս, իսկ Ադրբեջանն ընդամենը 43 հերոս։
Բացի այս՝ 26 հայ ստացել են «Փառքի շքանշան», ընդ որում երրորդ աստիճանով ամենաառաջինը հենց հայ է պարգևատրվել՝ Գևորգ Իսրայելյանը Ղարաբաղից։ Ավելին՝ հազարավոր հայերի անուններ կարելի է թվել, որոնց ներկայացրել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչման, բայց չեն տվել, ուրիշ կերպ են գնահատել ։
Տես նաև
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ բարձրագույն ռազմական կոչումներ Հայեր Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով
Ռաֆայել Խանամիրյան
Ռաֆայել Մինասի Խանամիրյան, հայ քիթկոկորդականջաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1988)։
Կենսագրություն
Ռաֆայել Խանամիրյանը ծնվել է Երևանում։ 1961 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1988 թվականից եղել է Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի քիթկոկորդականջաբանության ամբիոնի վարիչ, 1990-2008 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի համանուն ամբիոնի վարիչ, 1990 թվականից՝ Արմենիա հանրապետական բժշկական կենտրոնի ղեկավար ։ 1989-2001 թվականներին եղել է ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր քիթկոկորդականջաբան, 1991 թվականից՝ քիթկոկորդականջաբանության, գլխի և պարանոցի վիրաբուժության միջազգային ակադեմիաների անդամ, 1996 թվականից՝ ՀՀ քիթկոկորդականջաբանների գիտական ընկերության և արտոնագրային հանձանժողովի հայկական մասնաճյուղի նախագահ։
Աշխատանքները վերաբերում են միջին և ներքին ականջի ֆիզիոլոգիայի, ախտաբանության և լսողությունը լավացնող վիրահատության հարցերին, քթի և հարակից ծոցերի հիվանդությունների ախտորոշմանը, բուժմանը և կանխարգելմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիթկոկորդականջաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
(20293) Սիրիշելսոն
(20293) Սիրիշելսոն, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Խիվայի խանություն
Խիվայի խանություն (خیوه خانلیگی, ), թյուրքական պետություն Միջին Ասիայում ։ Հիմնադրել է ուզբեկ Իլբարս խանը, 1512 թվականին։ Ընդգրկել է Հին Խորեզմը, Մանղշլաղի և Դիհիստանի թուրքմենական քոչավայրերը և Խորասանի հյուսիսային հատվածը։ Մայրաքաղաքները (հաջորդաբար)՝ Վազիր, Ուրգենչ և Խիվա ։ Բնակվել են ուզբեկներ, կարակալպակներ և ղազախներ։ Կրոնը իսլամն էր ։
16-18-րդ դարերին տեղի են ունեցել երկպառակտչական կռիվներ, ազգամիջյան (ուզբեկների և թուրքմենների միջև) ընդհարումներ, երկարատև պատերազմներ հարևան Բուխարայի, Իրանի և քոչվոր թուրքմենների դեմ։ 1740 թվականին Խիվայի խանությունը նվաճել է Նադիր շահը, որի մահից հետո (1747) նորից անկախացել է։ 1873 թվականին ռուսական զորքերը գրավեցին Խիվան ։ Ամուդարյայից արևելք ընկած հողերն անցան Ռուսաստանին։ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Խիվայի խանությունում նույնպես սոցիալիստական շարժում բռնկվեց։ 1920 թվականի ապրիլի 26-ին հռչակվեց խորեզմի ժողովրդական Սովետական Հանրապետությունը ։
1924 թվականին հանրապետության տարածքը, բնակչության էթնիկական կազմի համաձայն, բաժանվեց Ուզբեկական և Թուրքմենական ԽՍՀ-ների միջև ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրություն Կատեգորիա:Պատմական թյուրքական պետություններ
Պուստինյա (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Պուստինյա (Пустыня), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
(5013) Սուչժոուսանչժոն
(5013) Սուչժոուսանչժոն (Suzhousanzhong), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 9-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,762815 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5815 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9442 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1677,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,214623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,7° անկյուն։
Անվանում
Աստերոիդն իր անվանումն ստացել է «Սուչժոու սան չժոն» արտահայտությունից (即蘇州三中星, Suzhou No. 3 Middle School), ինչը թարգմանաբար նշանակում է «Սուչժոուի № 3 դպրոց»։ Դպրոցը մասնագիտացած է գիտական և տեխնոլոգիական կրթության գծով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1964 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էծերի (Սենակի շրջան)
Էծերի (ეწერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 130 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 18 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 198 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
Հեռմա (գյուղ, Էմմաստե շրջան)
Հեռմա (Härma), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Էմմաստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Էմմաստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կար չկար Կոզյավին
«Կար-չկար Կոզյավին»-սովետական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ելած 1966 թվականին։ Անդրեյ Խռժանովսկու. առաջին ֆիլմն Էր (դիպլոմական աշխատանք)։ Մուլտֆիլմը սկզբում ընդունված չէր որպես սյուրռեալիստական, բայց Սերգեյ Գերասիմովը, ում դուր էր եկել ֆիլմը, սահմանեց այն, որպես «Մեր սոցիալիստական սյուրռեալիզմ-սոցսյուրռեալիզմ», և ֆիլմը ընդունվել ու թողարկվել է էկրաններին առանց փոփոխությունների։ Դրված է Լ. Լագինի «Կոզյավինի կյանքը»պատմվացքի մոտիվներով («Վիրավորական հեքիաթներ» ցիկլից)։
Սյուժե
Կոզյավինը սովորական գրասենյակային աշխատող է։ Մի անգամ աշխատանքային օրվա ավարտին պետը հանձնարարում է նրան փնտրել Սիդորովին, քանի որ հաշվապահն էր եկել։ Կոզյավինը պարտաճանաչ կատարում է համձնարարությունը, խստորեն հետևելով նշանակված երթուղուն և հարցնելով յուրաքանչյուրին ում տեսնում էր թե արդյոք նա տեսել էր Սիդորովին։ Ճանապարհին նա շրջանցում է բոլոր աներևակայելի խոչընդոտները, որոնց հանդիպում է և արդյունքում, քանի որ Երկիրը կլոր է, վերադառնում է հարազատ հաստատություն (միայն հակառակ կողմից)։ Ճանապարհին նա ստիպված է լինում հաղթահարել՝ ստորգետնյա հաղորդակցություններ, քայքայելի տուն, կառուցվող կառույցներ, հանգստյան այգի, համերգային հրապարակ, կոմիսիոն խանութ (որի ներսում կա կապած պահակ և ավազակներ), գործարան, լեռներ, անապատ (լավ պահպանված դինոզավրի կմախքով, որը Կոզյավինը ոչնչացնում է՝ չհամարձակվելով դադարեցնել ընթացքը), օվկիանոս ու բևեռ։
Հետաքրքիր փաստեր
Էստրադային թատրոնի հանդիսատեսներ հանգստի պուրակում, առաջին շարք, ձախից աջ՝ Աննա Ախմատովա, Ալեքսանդր Տվարդովսկի (թևի տակ ունենալով «Նոր աշխարհ» ամսագիրը), Իլյա Էրենբուրգ, (խողովակի հետ), Մարիաննա Ցվետաեվա, Բորիս Պաստեռնակ, երկրորդ շարք, Անդրեյ Տարկովսկի, Կոստանդին Պաուստովսկի, երրորդ շարք, Վսեվոլոդ Մեյերխոլդ, Նատան Ալտման, Նիկոլայ Գոգոլ։
Հրատարակությունները՝ տեսանյութում
2002 թվականին այն թողարկվել է VHS և վիդեո ձայնասկավառակների վրա՝ Masters of Russian Animation հավաքածուի 1-ին հրատարակության մեջ՝ անգլերեն ենթագրերով, իսկ այնուհետև DVD-ով. Masters of Russian Animation Volume 1։ Հավաքածուն ներառում է մուլտֆիլմեր՝ «Հանցագործության պատմությունը», «Մարդը կադրում», «Իմ կանաչ կոկորդիլոսը», «Մի անգամ Կոզյավին», «Դինոզավրերի լեռը», «Լրտեսական կրքերը», «Ապակե հարմոնիկա», «Tangle», «Kaleidoscope-68. գետաձի» և «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» ։
Ասլան աղա
Ասլան աղա, հայ ժողովրդական վիպերգ։ Ունի հին հավատալիքների և միջնադարյան կենսահայեցողության դրոշմ։ Ասլան աղան իմանալով մի աղքատի մահվան մասին, վրդովվում, մենամարտի է հրավիրում Գաբրիել հրեշտակապետին, բայց պարտվում է և ծանր հիվանդանում։ Հոգեառն ուզում է նրա կամ դրա փոխարեն հարազատներից մեկի հոգին։ Հայրն ու մայրը չեն համաձայնում, պատրաստակամություն է հայտնում կինը՝ Մարգարիտը։ Աստված սիրո այդ անձնազոհության համար երկար կյանք է տալիս երկուսին էլ։ Ասլան աղան «իդեալական տիրակալի» կերպար է, «ժողովրդի պաշտպան», որի համար էլ ժողովուրդը սիրում է նրան։ Վիպերգը արժեքավոր գեղարվեստական ստեղծագործություն է, երգվել է ամբողջովին կամ հատվածաբար, ունի տարբերակներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական բանահյուսություն
Յասնոզորիե (գյուղ, Վինկովեցկի շրջան)
Յասնոզորիե (Яснозіря), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յասնոզորիե գյուղում բնակվում էր 608 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3473 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 175,06 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դուբիշչե (այլ կիրառումներ)
Դուբիշչե, կարող է վերաբերել՝
Սմբատաշեն պարիսպներ
Սմբատաշեն, Սնբատյան կամ Սմբատի պարիսպներ, Անի քաղաքի հյուսիսային ամրությունները։ Կոչվել է նաև Սմբատյան պարիսպներ, Սմբատի պարիսպներ, Հյուսիսային պարիսպներ։ Կառուցել է Սմբատ Բ Տիեզերական Բագրատունին 986-988 թվականներին ։
Հիմնադրում
Ըստ Մ. Բրոսեի՝ Սմբատ Բ-ն պարսպի շինարարությամբ զբաղվել է 8 տարի։ Նույն կարծիքին էր նաև Թ. Հակոբյանը, որը համարում էր նաև, որ պարսպի շինարարությունն ավարտվել է 989 թվականին։ Այն կարծիքը, թե պարիսպը կառուցվել է մեկ տարում, դիտարկելով Թ. Թորամանյանի տեսակետի դիրքերից, անհնար էր։ Ուստի հիմնվելով նշանավոր ճարտարապետի դիտարկման վրա՝ նշվել է, որ պարսպի կառուցումը պետք է սկսված լիներ Սմբատ Բ-ի գահակալության սկզբին ։
Ճարտարապետություն
Ըստ Թ. Թորամանյանի հաշվումների՝ Սմբատաշեն պարսպի երկարությունը կազմել է 2500 մետրից ավելի, բարձրությունը՝ 8-10 մետր, իսկ լայնությունը՝ մեկ մետր։ Նոր պարսպի կառուցման համար նախատեսված տեղում տարածքը հարթ չի եղել. փոսեր, հնարավոր է՝ նաև պաշտպանական խրամներ կային, որոնք հարկ է եղել լցնել, իսկ այնուհետև հարթեցված տարածքում կառուցվել է մինչև օրս իր չափերով, հզորությամբ և գեղեցկությամբ բոլորին հմայող՝ Անիի մեծ կամ, ինչպես այն առավել հայտնի է, Սմբատաշեն պարիսպը։ Նոր պարիսպը կառուցվել էր՝ ընդգրկելով քաղաքի` հին պարսպի պաշտպանությունից դուրս մնացած հատվածները կամ, այսպես կոչված, նոր քաղաքը՝ տարածվելով Ախուրյան գետից մինչև Ծաղկոցաձոր։ Հին ու նոր պարիսպների հեռավորությունը կազմել է շուրջ 720 մետր, թեև Մատթեոս Ուռհայեցին այդ տարածությունը հավասարեցնում է մեկ նետընկեցի ։ Պարսպի ողջ երկարությամբ միմյանցից 10-20 մետր հեռավորության վրա կառուցվել էին բուրգեր (աշտարակներ), որոնք ունեին կիսաշրջանաձև կառուցվածք՝ բացառությամբ Իգաձորի և Գայլաձորի հատվածներում գտնվող բուրգերի, որոնց հատակագիծը քառակուսի էր։ Անիի պարիսպները բաղկացած էին 80 բուրգից՝ չհաշված Աղջկաբերդի ու միջնաբերդի 4-ական և Աշոտաշեն պարսպի 6 բուրգերը։ Միայն Սմբատաշեն պարիսպն ուներ 55 աշտարակ՝ հաշվառելով նաև բուն պարսպից 7-10 մետր հեռավորության վրա զուգահեռ ձգվող ավելի ցածր պարսպի շուրջ երկու տասնյակ աշտարակները ։ Բուրգերը երկհարկ կամ եռահարկ էին՝ հարկերը միմյանց կապող աստիճաններով։ Պարիսպը ուներ 14 դարպաս և մուտք (անցում), որոնցից գլխավորներն էին Ավագ, Կարսի և Դվինի դարպասները։ Դարպասներից յուրաքանչյուրը գտնվել է երկու կիսաշրջանաձև աշտարակների միջև ։ Ավագ դարպասի վերևում Անի քաղաքի զինանշանն էր՝ հովազի քանդակով։ Դարպասները, ըստ Արիստակես Լաստիվերտցու, երկաթից էին՝ պղնձե նիգերով (փակաղակ, սողնակ) ։ Ն. Մառը համարում էր, որ Սմբատաշեն պարիսպը եղել է կրկնակի, այսինքն՝ բաղկացած է եղել երկու զուգահեռ պարսպապատերից, ինչպես որ մինչև օրս պահպանվել է։ Երկու զուգահեռ պարսպաշարերում գործածվել են նույն տեսակի և գույնի քարեր, ինչպես նաև առկա է նույնատիպ շարվածք։ Սմբատաշեն պարիսպը դրսից եզերող ջրով լցված խրամը այնքան լայն ու խորն էր, որ այն կարելի էր հաղթահարել միայն նավակների միջոցով։ Այդ խրամի հետքը ժամանակին նկատել էր Ն. Մառը՝ մատնանշելով դրա պեղման անհրաժեշտությունը։
Ճարտարապետ
Ըստ Ս. Մնացականյանի՝ Տրդատ ճարտարապետն Անիի Մայր տաճարից բացի նախագծել է նաև Սմբատաշեն պարիսպի շինարարությունը և ղեկավարել կառուցման ընթացքը, որի ավարտին սկսվել է Անիի Մայր տաճարի կառուցումը ։ Պարսպի շինարարությունը տևել է 5-10 տարի։ Քաղաքի ընդարձակմամբ ի հայտ էր եկել Ախուրյան գետի կողմից Անի եկող առևտրական ճանապարհների համար անցումներ ստեղծելու անհրաժեշտություն։ Եվ Ախուրյանի վրա ձգվող կամուրջները հարմարեցվել են քաղաքի պաշտպանական համակարգին, և թշնամու հարձակման դեպքում դրանց շարժական տախտակամածերի առկայությունն ըստ անհրաժեշտության կամուրջները դարձրել են անանցանելի։ Առավել նշանավոր կամրջով քաղաք մտնող ճանապարհը հասցրել է Մայր տաճարի հրապարակ։ Նոր պարսպի ու պաշտպանական հնարավորություններով օժտված կամուրջների առկայությունը, ինչպես նաև ամենամեծ կամրջով քաղաք մտնող ճանապարհի՝ Մայր տաճար հասնելը Ս. Մնացականյանին հիմք են տվել կարծելու, որ գործել է մի ամբողջական քաղաքաշինական համակարգ, Սմբատ Բ-ի օրոք այդ ամենը նախագծվել ու կառուցվել է որպես մեկ ամբողջություն, և ողջ գործընթացը ղեկավարվել է մեկ մարդու կողմից, որը ոչ այլ ոք էր, եթե ոչ դարաշրջանի ամենանշանավոր ճարտարապետը՝ Տրդատը ։ Վերջինս մշակել էր նաև մայրաքաղաքի քաղաքաշինական ընդհանուր ուրվագիծը՝ որոշելով գլխավոր փողոցի ուղղությունը, որը, գալով Սմբատաշեն պարսպի գլխավոր մուտքից, քաղաքը բաժանում էր երկու մասի՝ արևելյան ու արևմտյան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անիի պարիսպներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորության բնակավայրեր Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն ըստ դարաշրջանների
Լագերկա
Լագերկա (Лагерка), գյուղ Ռուսաստանի, Թաթարստան հանրապետության Չերեմշանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Չերեմշանսկի շրջանի բնակավայրեր
Լուկաս Պիշչեկ
Լուկաշ Պիշչեկ (լեհ.՝ Łukasz Piszczek, ), լեհ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է (աջ պաշտպան,աջ կիսապաշտպան), ով ներկայումս խաղում է գերմանական Բորուսիա Դորտմունդ ակումբում, Լեհաստանի հավաքականի անդամ է։ 2014 թ. հուլիսի 10-ի դրությամբ 12,500,000€ է։
Ակումբային կարիերա
2001 թ.-ին միացել է «Գվորեկ Զաբժեին», որի հետ 2003 թ.-ին նվաճել է Լեհաստանի պատանեկան գավաթը։2004է.-ին նա պայմանագիր է կնքել «Հերտայի» հետ և միանգամից վարձակալությամբ տրվել «Զագլեմբեին»։ «Զագլեմբեի» հետ նա նվաճել է 2006-07 թթ. Լեհաստաի առաջնության մրցանակը։ 2007 թ.-ին «Հերտան» հետ է վերադարձնում ֆուտբոլիստին։ 2008 թ.-ի ապրիլի 26-ին Բունդեսլիգայում ակումբի կազմում իր առաջին գոլն է գրանցել («Հաննովերի» դեմ խաղում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Զագլեմբե Լյուբինի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Դուբովայա (այլ կիրառումներ)
Դուբովայա, կարող է վերաբերել՝
Սուրբ Գրիգոր վանք (Աղջկաբերդ, Անի)
Անիի Սուրբ Գրիգոր վանք, կիսավեր հայկական վանք, հավանաբար կառուցվել է 13-րդ դարում։ Գտնվում է Անի քաղաքի հարավային ծայրամասում միջնաբերդից հարավ ժայռերի գագաթին։ Պահպանվել են վանքի հարավային և արևելյան պատերը։ Ղևոնդ Ալիշանը, 1881 թվականին հիշատակել է այս վանքը, որպես Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի։
գ գ
Ասլանի լեռնանցք
Ասլանի լեռնանցք, Ասլանլուի լեռնանցք, Հայկական Պար լեռների կենտրոնական մասում, Գայլատու լճից 7-8 կմ արևելք, Մեծ Մասիս-Սինակ հատվաղիում։ Բարձրությունը 2617 մ է, ունի զառիթափ, դժվարամատչելի վերելք։ Ձմռանը փակվում է։ Ասլանի լեռնանցքով անցնող արահետային ճանապարհը Արարատյան դաշտը կապում է Կոգովիտ գավառի հետ։ Նշարվում են հին քարավանատան հետքեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Պուստիննայա Պյատնիցա
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դուբովեց (այլ կիրառումներ)
Դուբովեց, կարող է վերաբերել՝
Ալկոհոլ չի պարունակում (երգ)
Ալկոհոլ չի պարունակում, հարավկորեական Twice կանանց երաժշտական խմբի կողմից ձայնագրված երգ։ Այն թողարկվել է 2021 թվականի հունիսի 9-ին JYP Entertainment-ի և Republic Records-ի կողմից։ Այն խմբի տասերորդ Taste of Love ստուդիական ալբոմի առաջատար սինգլն է։
Նախապատմություն և թողարկում
2021 թվականի ապրիլի 19-ին հայտնի է դարձել, որ Twice-ը նախապատրաստումների վերջին փուլում էին՝ հունիսի իրենց վերադարձի համար և պլանավորել էին տեսահոլովակը նկարահանել Ջեջու կղզում ։ Խումբը բացահայտել է EP-ի համար նախատեսված երգերի ցանկը, րոնց թվում էր «Ալկոհոլ չի պարունակում» առաջատար սինգլը ։ Հունիսի 7-ին և 8-ին հրապարկվել են երաժշտական թիզերները՝ ուղեկցող տեսահոլովակի համար ։ «Ալկոհոլ չի պարունակում»-ը ուղեկցող տեսահոլովակի հետ թողարկվել է հունիսի 9-ին երաժշտության ներբեռնման և հոսքային մուլտիմեդիայի համար ։
Առաջխաղացում
Twice-ը «Ալկոհոլ չի պարունակում»-ը կատարել է Էլեն ԴեՋեներեսի շոուին հունիսի 9-ին՝ սինգլի թողարկման օրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2021 սինգլներ Կատեգորիա:Սինգլներ ըստ տարեթվի
Վալենտինա Ռուբցովա
Վալենտինա Պավլովնա Ռուբցովա (Валентина Павловна Рубцова, Валентина Павлівна Рубцова, ), կինոյի և թատրոնի ուկրաինացի ռուսաստանաբան դերասանուհի, երգչուհի։
Կենսագրություն
Վալենտինա Ռուբցովան ծնվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Դոնեցկի մարզի Մակեևկա քաղաքում։ Մանկությունից երազել է դառնալ դերասանուհի։ Պատանեկան տարիքում մասնակցել է տարբեր թատերական բեմադրությունների ու ներկայացումների ։ 1994-1996 թվականներին աշխատել է Դոնեցկի պատանի հանդիսատեսի մարզային թատրոնում (Մակեևկա), որտեղ մասնակցել է «Դիմակահանդես», «Երկու թխկի» ներկայացումներին։ 1996 թվականին ընդունվել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարան-ԳԻՏԻՍ-ի դերասանական վարպետության կուրս , որն ավարտել է 2001 թվականին ։ Համալսարանում Վալենտինա Ռուբցովան մասնակցել է «Մերկ թագավոր», «Լու», «Եվ ծիծաղ, և մեղք» («И смех, и грех») ներկայացումներին։
ԳԻՏԻՍ-ում սովորելու տարիներին ՝ 1999 թվականից մինչև 2003 թվականը, Վալենտինա Ռուբցովան եղել է Девочки երաժշտական խմբի անդամ (Իգոր Մատվիենկոյի պրոդյուսերական կենտրոն) ։ Այդ խմբի կազմում նրա երաժշտական կարիերան շարունակվել է 4 տարի ։
Վալենտինա Ռուբցովան մասնակցել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքի «Մեծ տարբերություն» և НТВ ալիքի «Հետաքննությունը վարել են...» («Следствие вели...») հաղորդումների նկարահանումներին։
Վալենտինա Ռուբցովան սպորտի վարպետի թեկնածու է սպորտային մարմնամարզությունից։
Անձնական կյանք
2009 թվականին՝ Ռուսաստանի քաղաքացիություն ստանալուց հետո, Վալենտինա Ռուբցովան ամուսնացել է ։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ծնվել է նրա դուստրը՝ Սոֆյան  ։
Վալենտինա Ռուբցովան վարում է առողջ ապրելակերպ, զբաղվում է յոգայով։ Դստեր ծննդից առաջ եղել է բուսակեր ։
Ասլի և Քյարամ
Ասլի և Քյարամ, արևելյան ժողովրդական երգախառն սիրավեպ։ Ձևավորվել է 17–18-րդ դարերում։ Գովերգում է հայուհի Ասլիի (իսկական անունը՝ Մարիամ) և մուսուլման Քյարամի ազնիվ ու անդավաճան սերը։ Հայերեն մշակել է Ջիվանին 1888 թվականին։
Վալենտինա Ռուբցովա
Արվեստ
1998-2003 թվականներին եղել է Девочки երաժշտական խմբի անդամ (Իգոր Մատվիենկոյի նախագիծ) ։
Ասլի և Քյարամ
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Վալենտինա Ռուբցովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Նետեչինցի
Նետեչինցի (Нетечинці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նետեչինցի գյուղում բնակվում էր 1 166 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5477 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 212,89 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հեռմե
Հեռմե (Härmä), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սինդիա
Սինդիա (Sindia), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։ Սահմանակից է Մակոմեր, Պոձոմաջորե, Սագամա, Սկանո դի Մոնտիֆեռո, Սեմեստենե, Սունի համայնքներին ։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 1.758 : Բնակչության խտությունը կազմում է33,81 կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 58,3 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8018։ Հեռախոսային կոդ՝ 0785։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տոգոյի դրոշ
Տոգոյի դրոշը Տոգոյի Հանրապետության պետական խորհրդանիշերից է։ Այն սահմանված է Տոգոյի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, դեղին, սպիտակ և կարմիր գույներից ՝ լայնքի և երկայնքի 500։809 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1960 թվականի ապրիլի 27-ին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Տոգոյի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:1960 դրոշներ
Պուստոե Ռոժդեստվո
Պուստոե Ռոժդեստվո (Пустое Рождество), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սերգիևո-Պոսադսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սերգիևո-Պոսադսկի շրջանի բնակավայրեր
Ապալաչներ
Ապալաչներ կամ Ապալաչյան լեռներ (Appalachian Mountains կամ Appalachians, կարդ.՝ Ա փըլեյշընս), հին, խիստ քայքայված լեռնաշղթա, որը տարածվում է Հյուսիսային Ամերիկայի արևելքում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ Լեռները ունեն զառիթափ լանջեր, կլոր գագաթներ և լեռնամիջյան լայն հովիտներ։
Ապալաչները հյուսիսում ընդհուպ մոտենում են Ատլանտյան օվկիանոսին։ Սուրբ Լավրենտիոս գետի հովտով Ապալաչները բաժանված են մայր ցամաքի հյուսիսային մասից։ Հարավ-արևմուտքում Ապալաչները հեռանում են օվկիանոսից, որի ափերի երկարությամբ տարածվում է Մերձատլանտյան դաշտավայրը։
Ապալաչները հյուսիսում նման են ոչ բարձր, բլրոտ սարահարթի։ Այստեղ ամենաբարձրը Վաշինգտոն լեռն է (1916 մ)։ Հարավում առանձին լեռնաշղթաների բարձրությունը հասնում է 2000 մ-ի, որտեղ ամենաբարձրը Միտչել լեռն է (2037 մ)։ Լեռների միջև գտնվում են ընդարձակ հովիտներ։
Ապալաչները հարուստ են երկաթի և գունավոր մետաղների հանքաքարերով։ Նրանց նախալեռներում կան տարբեր տեսակի բարձրորակ քարածխի և նավթի հանքավայրեր։
Լեռների՝ հյուսիսից հարավ մեծ տարածության վրա ձգված լինելը պայմանավորում է ջերմաստիճանների նշանակալի տարբերությունը։ Հյուսիսում ձմեռը չափավոր ցուրտ է, ձյուն շատ է գալիս. ամառը չափավոր տաք է, մառախլապատ ու անձրևոտ։ Հարավում ձմեռային ջերմաստիճանները բարձր են 0 °C-ից, և ձյունը մնում է միայն լեռներում, ամառը շոգ է ու խոնավ։
Հյուսիսում Ապալաչները ծածկված են խառն անտառներով (ճմամոխրավուն հողերի վրա), որոնք վերին գոտում փոխվում են փշատերև անտառների։ Եղևնու և սոճու, կաղամախու, սպիտակ և դեղին կեչու, շաքարի և կարմիր թխկու խառն անտառները դեպի հարավ՝ գորշ անտառային հողերում փոխվում են լայնատերև անտառների։ Մեծ քանակությամբ թափվող տերևները և ծառերի ընկած ճյուղերն այստեղ լավ են փտում և, չնայած արագ լվացմանը, հողում ավելի շատ հումուս է մնում, քան փշատերև անտառներում, այդ պատճառով այն ունի գորշ գույն։ Լայնատերև անտառներում աճում են սոսիներ (չինարիներ), հաճարենի, լորենի, կաղնի, շագանակենի, ընկուզենի և կակաչենի։ Այս բոլորը բարձրահասակ ծառեր են, հասնում են 30 և ավելի մետրի։ Դրանց տակ աճում են թփուտներ և ցածրահասակ ծառեր՝ տանձենիներ, խնձորենիներ, սալորենիներ, իլենիներ և այլ ծառեր։ Ծառերի բներին և ճյուղերին փաթաթված են վայրի խաղող, բաղեղ։ Ապալաչներում անտառները շատ են կտրատված, բնական վիճակում պահպանվել են միայն արգելավայրերում։ Շատ տեղերում տնկված են պուրակային անտառներ։
Կատեգորիա:Կանադայի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լեռնաշղթաներ
Դուբովկա (այլ կիրառումներ)
Դուբովկա, կարող է վերաբերել՝
Զանա (Սենակի շրջան)
Զանա (ზანა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 160 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 20 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 292 մարդ ։
(5014) Գորչակով
(5014) Գորչակով (Gorchakov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Զանա (Սենակի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
(5014) Գորչակով
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,173544 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,456 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8911 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2064,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174336 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,36° անկյուն։
Անվանում
Աստերոիդն իր անվանումն 1998 թ․ ստացել է ռուս դիվանագետ և պետական գործիչ, Ռուսական կայսրության վերջին կանցլեր Ալեքսանդր Միխայլովիչ Գորչակովի (Александр Михайлович Горчаков, 1798-1883) պատվին՝ նրա ծննդյան 200-ամյակի կապակցությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տետրացիկլիններ
Տետրացիկլիններ, քիմիական կառուցվածքով և կենսաբանական ակտիվությամբ իրար շատ մոտ բնական և կիսասինթետիկ անտիբիոտիկների խումբ։ Բնական Տետրացիկլիններն են՝ օքսիտետրացիկլինը (տերամիցին), քլորտետրացիկլինը (աուրեոմիցին) և տետրացիկլինը, n-f հայտնաբերվել ու անջատվել են XX դարի 1940-1950 թվականներին ճառագայթասնկերի (Actinomyces rimosus և այլն) կենսագործունեության նյութերից։ Բժշկական պրակտիկայում օգտագործում են նաև բնական Տետրացիկլինի մոդիֆիկացումից ստացված պատրաստուկներ (ռեվերին, մորֆոցիկլին, գլիկոցիկլին) և Տետրացիկլինի կիսասինթետիկ ածանցյալները՝ մետացիկլին (ռոնդոմիցին), դոկսիցիկլին (վիբրամիցին), մոնոցիկլին են։ Տետրացիկլիններն ունեն ուժեղ հակամանրէային ազդեցություն, ընկճում են գրամդրական և գրամբացասական բակտերիաների, սպիրոխետների, լեպտոսպիրների, որոշ նախակենդանիների (ամեոբա, տրիխոմոնադ) և խոշոր վիրուսների (լիմֆոգրանուլոմայի և տրախոմայի խմբի) աճը։ Տետրացիկլինի բակտերիաստատիկ ազդեցությունը պայմանավորված է բակտերային բջջում սպիտակուցների կենսասինթեզի ընկճմամբ։ Տետրացիկլինից որևէ մեկի նկատմամբ մանրէների ձեռք բերած կայունությունն ուղեկցվում է մյուս բոլոր Տետրացիկլինների հանդեպ ռեզիստենտությամբ (բացառությամբ՝ մոնոցիկլինի)։ Տետրացիկլինները գործածվում են նաև հակամանրէային ազդեցության այլ մեխանիզմի անտիբիոտիկներ ի (օրինակ, օլեանդոմիցինի) հետ։ Տետրացիկլիններն օգտագործում են շնչառական, ստամոքսաղիքային համակարգերի, միզուղիների և լեղուղիների հիվանդությունների, բծավոր տիֆ ի և այլ հիվանդությունների բուժման նպատակով։
Աստերոիդների ցանկ (186001-186100)
Աստերոիդների ցանկ (185901-186000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (186101-186200)
|} Աստերոիդների ցանկ (185901-186000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (186101-186200)
Կիլիկիո Կաթողիկոսների ցանկ
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսություն
1058-1446 թթ. Կիլիկիո Կաթողիկոսները հանդիսանալով Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդը՝ կրում էին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տիտղոսը։ Էջմիածնի աթոռանիստի վերականգնումից հետո, երկու պաշտոնները առանձնացվում են միմյանցից և Հայ Առաքելական Եկեղեցու Կիլիկիո թեմի առաջնորդը ստանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո Պատրիարք-Կաթողիկոսի տիտղոսը։ Անընդհատ հաջորդման նպատակով այստեղ բերված են Կիլիկիո թեմի բոլոր առաջնորդները քրոնոլոգիական ցանկով, որը նաև ընդգրկում է 1058-1446 թթ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներին։
Առաջին Սսի դարաշրջան, 267-301
Սուրբ Գրիգորը տեղափոխվում է Էջմիածին 301 թ. և մնում է պաշտոնում մինչև 325 թ.։ Տես Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսների ցանկ անընդհատ հաջորդման համար։ Աթոռը ազատ էր մինչև 1058 թ. երբ Կաթողիկոսի աթոռանիստը վերադարձվեց Կիլիկիա։
Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսություն
Այս պահին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի աթոռանիստը Էջմիածնում է և Կիլիկիո թեմի առաջնորդը կրում է Մեծի Տանն Կիլիկիո Պատրիարք-Կաթողիկոսի տիտղոսը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կիլիկիո Կաթողիկոսներ Կիլիկիո Կաթողիկոսներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Կրոն
Սերունդ (ֆիզիկա)
Սերունդ (երբեմն՝ ընտանիք), տարրական մասնիկների դասակարգում տարրական մասնիկների ֆիզիկայում։ Տարբեր սերունդների մասնիկները տարբերվում են (բույրով) քվանտային թվերով և զանգվածով, սակայն մասնակցում են նույն փոխազդեցություններին։
Ըստ Ստանդարտ մոդելի՝ սերունդները երեքն են։ Ամեն սերնդում կա երկու լեպտոն և երկու քվարկ։ Այդ երկու լեպտոնը ըստ էլեկտրական լիցքի կարող են դասվել երկու խմբում՝ -1 լիցքով (ինչպես էլեկտրոնը) և էլեկտրաչեզոք (նեյտրինո), երկու քվարկները դասվում են ըստ -1⁄3 լիցքի («ներքև»-տիպ) և մեկը՝ ըստ +2⁄3 լիցքի («վերև»-տիպ)։
Ընդհանուր բնութագրեր
Ավելի բարձր սերունդի յուրաքանչյուր անդամն ունի ավելի մեծ զանգված, քան նախորդ սերնդի համապատասխան մասնիկը, բացառությամբ նեյտրինոների (որոնց փոքր, սակայն ոչ զրոյական զանգվածը ճշգրիտ չափված չէ)։ Օրինակ, առաջին սերնդի էլեկտրոնն ունի ընդամենը 0.511 ՄէՎV/c2 զանգված, երկրորդ սերնդի մյուոնը՝ 106 ՄէՎ/c2, իսկ երրորդ սերնդի տաուն՝ 1777 ՄէՎ/c2 կամ 1.77 ԳէՎ/c2 զանգված (գրեթե կրկնակի ծանր պրոտոնից)։ Զանգվածների այս հիեարխիայի պատճառով ավելի բարձր սերնդի մասնիկների տրոհվում են առաջին սերնդի մասնիկների, ինչը բացատրում է, թե ինչու առօրյա նյութը (ատոմները) կազմված է առաջին սերնդի մասնիկներից։ Էլեկտրոնները պտտվում են պրոտոններից և նեյտրոններից կազմված նուկլոնի շուրջը։ Պրոտոնը և նեյտրոնը բաղկացած են վերև և ներքև քվարկներից։ Լիցքավորված մասնիկների երկրորդ և երրորդ սերունդը սովորական նյութում չկա, և հնարավոր է տեսնել միայն խիստ մեծ էներգիայով միջավայրերում, օրինակ՝ տիեզերական ճառագայթներում կամ մասնիկների արագացուցիչներում։ Սերունդ տերմինը 1976 թ. առաջարկել է Ջեյմ Հարարին (անգլ. Haim Harari) Դեզ Հոուչեսի Ֆիզիկայի դպրոցում (ֆր. École de Physique des Houches) ։
Բոլոր սերունդների նեյտրինոները սփռված են ամբողջ տիեզերքում, սակայն գրեթե չեն փոխազդում սովորական նյութի հետ ։ Ակնկալվում է, որ եթե համակողմանիորեն հասկանանք լեպտոնների սերունդների միջև առնչությունները, վերջապես կկարողանանք բացատրել տարրական մասնիկների զանգվածների հարաբերությունները, ինչը լույս կսփռի զանգվածի բնույթի վրա առհասարակ, քվանտային տեսանկյունից ։
Չորրորդ սերունդ
Չորրորդ և հաջորդ սերունդների գոյությունը հավանական չի թվում։ Դրանց հնարավորության դեմ են հանդես գալիս էլեկտրաթույլ փոխազդեցության դիտարկումներին վերաբերող որոշ չափումներ։ «Թեթև» նեյտրինո (45 ԳէՎ/c2-ից փոքր զանգվածով) ունեցող չորրորդ սերնդի գոյությունը բացառվել է Z բոզոնի տրոհման լայնության չափումներով, որոնք իրականացվել են ՑԵՌՆի Մեծ էլեկտրոն-պոզիտրոնային բախիչի միջոցով ։ Չնայած դրան, շարունակվում են չորրորդ սերնդի մասնիկների որոնումը մեծ էներգիաների բախիչներում, թեև դեռ փորձնական հաստատում չկա ։ Այսպիսի որոնումներում չորրորդ սերնդի մասնիկները նշանակվում են նույն տառերով, ինչ երրորդինը՝ ավելացնելով գծիկ (այսինքն՝ b′ and t′ և այլն)։
Ըստ ՑԵՌՆի և Բեռլինի Հումբոլտի անվան համալսարանի հետազոտողների վիճակագրական վերլուծությունների՝ ֆերմիոնների հաջորդ սերնդի գոյությունը կարելի է բացառել մոտ 99.99999% հավանականությամբ։ Հետազոտողները ի մի են բերել արագացուցիչներով և բազմաթիվ չափումներով ամփոփված տվյալները։ Ամենակարևոր տվյալները ստացվել էին Հիգսի բոզոնի հայտնաբերումից։ Ստանդարտ մոդելում Հիգսի բոզոնն է զանգված տալիս բոլոր մասնիկներին։ Քանի որ արագացուցիչներով փորձերում ուղղակիորեն չեն դիտվել այլ ֆերմիոններ, դրանք պիտի որ լինեն ավելի ծանր, քան մինչև հիմա հայտնաբերված ֆերմիոնները։ Ուստի այդ ֆերմիոնները ավելի ուժեղ պետք է փոխազդեն Հիգսի մասնիկի հետ։ Այս փոխազդեցությունը պետք է ձևափոխի Հիգսի մասնիկի հատկությունները, այնպես որ այդ մասնիկը նկատելի չի լինի ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Մաքսվելի բաշխում
Մաքսվելի բաշխում, գազերում մոլեկուլների արագությունների բաշխման վիճակագրական օրենքը։ Սահմանել է Ջեյմս Մաքսվելը 1859 թվականին։ Ջերմային հավասարակշիռ վիճակում (երբ T=const)՝
որտեղ -ը այն մոլեկուլների միջին թիվն է, որոնց արագությունների պրոյեկցիաներն ընկած են, , միջակայքերում, N-ը մոլեկուլների ընդհանուր թիվն է, m-ը՝ մոլեկուլի զանգվածը, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը, k-ն՝ Բոլցմանի հաստատունը։ (1)-ը ըստ անկյունների (շարժման ուղղությունների) ինտեգրելուց ստացվում է բաշխման օրենքը ըստ արագությունների բացարձակ արժեքների՝
Մաքսվելի բաշխումը կարելի է ստանալ Գիբսի բաշխումից, որը ճիշտ է դասական և քվանտային մոտեցման դեպքերում՝ գազերի, հեղուկների և պինդ մարմինների համար ու տալիս է նրանց ջերմային հատկությունների սպառիչ նկարագիրը ջերմային հավասարակշռության ժամանակ։ (1)-ը և (2)-ը ունեն վիճակագրական բնույթ և ճիշտ են միայն շատ մեծ N-ի դեպքում։ n(v)dv-ն հավանականությունն է այն բանի, որ որևէ մոլեկուլ կունենա (v, v+dv) միջակայքում ընկած արագություն։ (2)-ից կարելի է որոշել մասնիկների միջին քառակուսային, միջին և հավանական արագությունները․
Քանի որ մասնիկների շարժման բոլոր ուղղությունները հավասարահավանական են, ապա
Մաքսվելի բաշխման փորձնական հաստատումը ստացվել է մոլեկուլային փնջերով կատարած փորձերից։
Ենոք Ծատուրյան
Ենոք Ադիլի Ծատուրյան, հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, լեյտենանտ։
Ծնվել է Բերդ գյուղում (այժմ՝ քաղաք)։ 1937 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը և նույն տարում դարձել Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի ռուսական բաժնի ուսանող։
1939 թվականին ինստիտուտն ավարտելուց հետո նշանակվել է Շամշադինի շրջանի Պառավաքար գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ռուսաց լեզվի ուսուցիչ։ 1941 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Սկզբում ծառայել է Իրանում, ապա տեղափոխվել է Ղրիմ։ Վերջին նամակը նրանից ստացել է 1942 թվականի ապրիլին, երբ մարտեր էին ընթանում Ղրիմի թերակղզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Բերդ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ լեյտենանտներ
Դուբովոե (այլ կիրառումներ)
Դուբովոե, կարող է վերաբերել՝
(20371) Էկլադյուս
(20371) Էկլադյուս , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մայիսի 22-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Չերկասովկա (գյուղ, Վինկովեցկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Չերկասովկա գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,544 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 137,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1493 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Այոս Յորգիոս (Նիկոսիայի շրջան)
Այոս Յորգիոս, գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության կենտրոնում՝ Նիկոսիայի շրջանում։ Մինչ 1981 թվականը, գյուղի բնակչությունը հասնում էր մինչև 781 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիկոսիայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Լագոլովո
Լագոլովո (Лаголово), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Լոմոնոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3569 մարդ։
Ֆիզահի
Ֆիզահի (իսկական անուն ազգանունը՝ Գևորգ Կարապետյան, ), հայ աշուղ։
Կենսագրություն
Գրել կարդալ սովորել է վաղ հասակում։ Ինը տարեկանում աշակերտել է Զահրուն, հմտացել աշուղական արվեստի մեջ, սովորել սազ ու ջութակ նվագել։ Իմացել է գրական թուրքերեն։ Իր վարպետի հետ շրջել է Արևմտյան Հայաստանի հայաբնակ վայրերը, երգել հայերեն ու թուրքերեն երգեր, գրել իր առաջին բանաստեղծությունները։
Ստանալով վարպետի կոչում, մասնակցել է աշուղական մրցույթներին։ Ֆիզահին ստեղծագործել է աշուղական արվեստի գրեթե բոլոր ժանրերով, քարոզել ազնվություն, բարեգործություն, աշխատասիրություն, հայրենասիրություն։
Աշուղի թուրքերեն երգերը մեզ չեն հասել։ Հայերեն երգերից բացի Ֆիզահու ստեղծագործություններից մնացել են գեղեցիկ դաստաններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ աշուղներ Կատեգորիա:1847 ծնունդներ Կատեգորիա:1918 մահեր Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Դուբրովիցա (այլ կիրառումներ)
Դուբրովիցա, կարող է վերաբերել՝
Սամոեդսկի
Սամոեդսկի (Самоедский), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Պիժմա գետի ձախ ափին՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հեռմակոսու
Հեռմակոսու (Härmakosu), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Պուստոշ (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Պուստոշ (Пустошь), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Քազոխ
Քազոխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ալջավազ գավառում։ 1909 թվականին ուներ 182 հայ բնակիչ (26 տուն)։ Գյուղում կար եկեղեցի և վարժարան։ Բնակիչների մի մասը զոհվել է 1915 թվականին՝ Հայոց Ցեղասպանության ժամանակ։
Կզըլ
Կզըլ (տուվայերեն և Кызыл), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ Արևելյան Սիբիր տարածաշրջանում։ Տուվայի Ինքնավար Հանրապետության մայրաքաղաքն է։ Անվանումը, ինչպես թյուրքական այլ լեզուներում, այնպես էլ տուվայերենում նշանակում է կարմիր։ Կզըլի մերձակայքում Մեծ և Փոքր Ենիսեյները միախառնվում են՝ կազմավորելով Վերին Ենիսեյ (Верхний Енисей, Ուլուգ Խեմ) գետը ։
Տեղացիները համարում են, որ իրենց բնակավայրը հանդիսանում է Ասիա աշխարհամասի աշխարհագրական կենտրոնը և այդ առնչությամբ նույնիսկ հուշարձան են կանգնեցրել քաղաքում, չնայած այն հանգամանքին, որ չինացիները կասկածի տակ են առել այդ պնդումը և հայտարարում են, որ Ասիայի աշխարհագրական կենտրոնը գտնվում է չինական Ուրումչի քաղաքում։
Կզըլի բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է 116 983 ։
Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է 1914 թվականին, անվանվել Բելոցարսկ (Белоца́рск, այսինքն՝ սպիտակ ցարի քաղաք ։ 1918 թվականին վերանվանվել է Խեմ-Բելդիր (Хем-Белдир), 1926 թվականին ստացել իր ներկայիս անվանումը։ 2014 թվականի սեպտեմբերին հանդիսավորությամբ նշվել է քաղաքի հիմնադրման 100-ամյա հոբելյանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1914 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի վարչական կենտրոններ Կատեգորիա:Տուվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Տուվայի բնակավայրեր
Մարիո Կորդերո
Մարիո «Կատատո» Կորդերո Բրենես (Mario "Catato" Cordero Brenes, ), 1950-60-ականների կոստառիկացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան, այնուհետև մարզիչ։ Համարվում է Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլային պատմության մեջ լավագույն պաշտպաններից մեկը։
Մարիո Կորդերոն, ով ավելի հայտնի էր «Կատատո» մականվամբ, «Դեպորտիվո Սապրիսայի» կազմում 1959 թ. մասնակցել է թիմի համաշխարհային տուրին. դա առաջին նմանօրինակ միջոցառումն էր լատինամերիկյան ֆուտբոլային ակումբների պատմության մեջ։ Կատատոն «Սապրիսայի» առաջատարն էր և ավագը 1950-ականներին և 1960-ականների սկզբներին։ Հանդես գալով «Սապրիսայի» կազմում՝ չորս անգամ նվաճել է Կոստա Ռիկայի Պրիմիերա Դիվիզիոնի հաղթողի կոչումը։
Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելուց հետո մարզել է հայրենի «Սապրիսան»՝ 1965-1969 թթ. ընթացքում չորս անգամ նվաճելով երկրի չեմպիոնի կոչումը։ Կարճ ժամանակով մարզել է նաև յի ազգային թիմը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Կոստառիկացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կոստառիկացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Զեդա Նաքալաքևի
Զեդա Նաքալաքևի (ზედა ნაქალაქევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 140 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 25 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
Մարիա Կոդամա
Մարիա Կոդամա (María Kodama, ), Խորխե Լուիս Բորխեսի այրին, ով ղեկավարում է գրողի անվան միջազգային հիմնադրամն ու կրում է նրա թողած գրական ժառանգության իրավունքները։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բուենոս Այրեսում 1937 կամ 1945 թվականին (տարբեր աղբյուրներում հայտնված տվյալները չեն համընկնում) ճապոնացու ու գերմանուհու ընտանիքում։ Համալսարանում սովորելու տարիներին լսել է Բորխեսի դասախոսությունները, դարձել է նրա քարտուղարուհին, օգնել է կույր գրողին հին սկանդինավյան գրականության թարգմանություններում, հետաքրքրություն է արթնացրել ճապոնական մշակույթի նկատմամբ։
Ամուսնությունը Բորխեսի հետ
Մահից քիչ առաջ, 1986 թվականին Կոդաման ու Բորխեսն ամուսնացել են, սակայն, ընդունված օրենքի համաձայն նորապսակներից ոչ մեկը ներկա չի գտնվել այդ արարողությանը։
Կոդամայի ու Բորխեսի ամուսնության օրինականությունը վիճելի է, քանի որ փաստացի գրողը դեռ ամուսնալուծված չէր նախկին կնոջից՝ Էլզա Էսթետե Միլյանից. այդ ժամանակվա ագենտինական օրենսդրությունում չկար ամուսնալուծություն հասկացությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորխե Լուիս Բորխես Կատեգորիա:Արգենտինացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Արգենտինացի գրողներ
Պետրաշովկա (գյուղ, Վինկովեցկի շրջան)
Պետրաշովկա (Петрашівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրաշովկա գյուղում բնակվում էր 1 203 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,78 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 318,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1749 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լագուտովկա (գյուղ, Արխանգելսկի շրջան)
Լագուտովկա (Лагутовка, Лагутовка), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
Բնակչությունը 2002 թվականին կազմել է 80 մարդ, 2009 թվականին՝ 28 մարդ, 2010 թվականին՝ 30 մարդ։
Ազգային կազմ
2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ գերակշռող ազգությունները ռուսներն են (49%), բելառուսները (39%)։
Աշխարհագրական դիրք
Հեռավորությունը մինչև ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի բնակավայրեր
Սոմալիլենդի դրոշ
Սոմալիլենդի դրոշը Սոմալիլենդի պետական խորհրդանիշներից է։ Այն սահմանված է Սոմալիլենդի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, սև, սպիտակ և կարմիր գույներից ՝ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1996 թվականի Հոկտեմբերի 14-ին։
(20372) Ջուլիաֆեննինգ
(20372) Ջուլիաֆեննինգ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մայիսի 22-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Սոմալիլենդի դրոշ
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սոմալիլենդի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:1996 դրոշներ
(20372) Ջուլիաֆեննինգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Պուստոշկա (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Պուստոշկա (Пустошка), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 89 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հառմի
Հառմի (Harmi), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 47 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(5015) Լիտկե
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,175088 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9041 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,446 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1171,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,307248 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,35° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տամարա Սմիռնովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վազրիկ Բազիլ
Վազրիկ Բազիլ (Vazrik Bazil, ), հայազգի գերմանաբնակ գրող, ճառագիր, հրապարակախոս, հաղորդակցության և հանրային կապերի մասնագետ, քաղաքական տեխնոլոգ, դասախոս, գերմանախոս երկրների ճառագիրների ասոցացիայի նախկին նախագահ, փիլիսոփայության դոկտոր, սփյուռքահայ կոմպոզիտոր և ջութակահար Լյուդվիգ Բազիլի որդին ։
Կենսագրություն
Վազրիկ Բազիլը ծնվել է 1966 թվականին Մյունխենում։ Ծնողները եղել են պարսկահայեր ։ Մինչև Վազրիկ Բազիլի ծնվելը նրանք տեղափոխվել են Գերմանիա։ Մայրը` տիկին Ցողիկը, որդուն ուսման է տալիս Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում։ Այնուհետև Վազրիկ Բազիլը ուսումը շարունակում է Հռոմի Գրիգորյան պապական համալսարանում։ Այստեղ նա ուսումնասիրում է փիլիսոփայություն, աստվածաբանություն, հոգեբանություն, և վերադառնալով Մյունխեն սովորում է գերմանական գրականություն և հանրային կապեր։ Գիտությունների թեկնածուի կոչումը Վազրիկ Բազիլը  ստացել է Մյունխենի համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնում։  Ուսանելու տարիներին զուգահեռ պատգամավորների համար ճառեր է գրել և դարձել հայտնի։ Երկար տարիներ Վազրիկ Բազիլն աշխատել է Գերմանիայի Բունդեսթագում, «Լոյկորեա» հիմնադրամում, Սաքսոնիա երկրամասի  սպորտի և մշակույթի նախարարությունում։ 2010—2016 թվականներին նա եղել է գերմանախոս ճառագիրների ընկերակցության նախագահը և մոտ քսանհինգ տարի անդամակցել է «Գերմանական հանրային կապերի ընկերակցությանը»։  2010—2014 թվականներին Վազրիկ Բազիլը «Գերմանական հանրային կապերի մրցանակի հանձնաժողովի անդամ» է եղել և նաև մի քանի կազմակերպությունների հանրային կապերի  խորհրդատուն։ 2016 թվականից նա հաղորդակցության և հանրային կապերի անկախ փորձագետ–խորհրդատու է։ Բազիլը ճառեր է գրել Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի և մի շարք պաշտոնատար մարդկանց համար։ Նա մի շարք գրքերի հեղինակ է։ Նրա հայաստանյան առաջին այցը 2007 թվականին էր։ 2016 թվականի այցի ժամանակ նա դասախոսություններով ելույթ է ունեցել Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանում և «Հայկական Փի Ար ասոցիացիայի» հանրային կապեր դպրոցում։ Հանրային կապերի հայկական դպրոցի հետ համագործակցելու համար, Վազրիկ Բազիլին  շնորհվեց «Պատվավոր անդամ» կոչումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Գերմանահայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Գերմանագիր հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի հրապարակախոսներ
Կաֆանա
Կաֆանա (բոսներեն, չեռնոգորերեն, սերբերեն և սլավոներեն, kafene\kafeneja (ալբաներեն), kafeana (кафеана, մակեդոներեն), kavana (խորվաթերեն), տերմիններն օգտագործվում են մեծ մասամբ նախկին հարավսլավոնկան երկրներում և Ալբանիայում, որտեղ մատուցվում է տեղական առանձնահատուկ տեսակ, ալկոհոլային խմիչքներ և սուրճ, նաև թեթև նախուտեստ (Meze) և այլ կերակուրներ։ Կաֆանցիների մեծ մասը նախընտրում է կենդանի երաժշտություն։
Տղամարդկանց համար ալկոհոլային խմիչքներ օգտագործելու սոցիալական հայեցակետերը ծագել են Օսմանյան կայսրությունում և տարածվել են Հարավարևելյան Եվրոպայում օսմանյան տիրապետության ընթացքում և հետագայում զարգացում ապրել ժամանակակից Կաֆանում։
Նոմենկլատուրա և ստուգաբանություն
Այդ առանձնահատուկ տեսակը հայտնի է թեթևակի տարբերվող անուններով` կախված երկրից և լեզվից։
Բառն ինքը, անկախ մարզային տարբերությունից, ծագել է թուրքերեն kahvehane (սրճատուն) բառից, որն իր հերթին ծագել է պարսկերեն qahveh-khaneh տերմինից (կապված  արաբերեն qahve (կոֆե) և պարսկական khane (տուն) բառից)։
Պատմություն
18-րդ դարում և 19-րդ դարի սկզբում կաֆանայի (որը հետո սովորաբար կոչվում էր մեհանա) գործունեությունը համարվում էր ընտանեկան ձեռնարկատիրություն, որը փոխանցվում էր սերնդեսերունդ։
Երբ բալկանյան քաղաքները մեծացան իրենց չափերով, և տեղի ունեցավ ուրբանիզացիա, կաֆանան փոքր-ինչ փոխեց իր ոճը։ Մի քանիսը սկսեցին մատուցել կերակուրներ, քանի որ կաֆանաների սեփականատերերը ամբողջ քաղաքում սկսում էին մրցել միմյանց հետ` հաճախորդներ գրավելու նպատակով։ Այս շրջանում խոշոր քաղաքների և ավանների մեծ մասում քաղաքային կաֆանան տեղադրվում էր գլխավոր փողոցում կամ նրա շուրջը, որտեղ կարող էր տեսանելի լինել և տեսնել այդ քաղաքի ամենահարուստ և կարևոր մարդկանց։ Գները այդ կաֆանայում, ինչպես կարգն է, սովորաբար համեմատաբար պետք է ավելի բարձր լինեին, քան քաղաքի մյուս բնակիչների համար, որոնք չէին օգտվում այդպիսի առանձնահատուկ տեղից։
Կենդանի երաժշտության հայեցակետը մուտք գործեց 20-րդ դարի սկզբին կաֆանաների սեփականատերերի կողմից, որոնք ձգտում էին իրենց հյուրերի համար ավելի հաճելի միջավայր ապահովել։ Երաժշտական խմբերը խստորեն պահպանում էին տեղական նկարագիրը և կատարում էին միայն ժողովրդական երաժշտություն, որն ընդունված էր այդ շրջանում, որտեղ գտնվում էր քաղաքը։.
Սերբիա
Որոշ տվյալների համաձայն՝ առաջին սրճարանը Բելգրադում բացվել է 1738 թվականին, և այն գտնվել է Դորչոլում՝ այժմյան Կրալջա Պետրա և Դուշանովա փողոցների խաչմերուկում։ Այն անվանվել է Սև արծիվ։ Նրա հաճախորդներին մատուցել են միայն թուրքական սև սուրճ՝ արծաթե բաժակներով, նաև նարգիլե ։