cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սպիտակագլուխ ծովարծիվ
Թվաքանակ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ կոնտինենտալ նահանգներում սպիտակագլխի թվաքանակը գնահատվում էր մոտ 50 հազար, գյուղատնտեսության մեջ սկսեցին լայնորեն կիրառել դուստ թունաքիմակտը, որը օգտագործվում էր վնասատու միջատների դեմ։ Այս ինսեկտիցիդը կերի հետ միասին ընկնում էր թռչնի օրգանիզմ և կուտակվում, ազդելով կալցիումի նյութափոխանակության վրա։ Այն ուղղակիորեն չէր ազդում հասուն առանձնյակների վրա, սակայն բացասաբար էր անդրադառնում սերնդի զարգացման վրա՝ ձվերը դառնում էին փափուկ և թուխսի ծանրությունից ջարդվում էին։ Քիմիական նյութերի այսպիսի մահացու հետևանքները տարան նրան, որ 1963 թվականին, երբ կատարվում էր բնադրող թռչունների առաջին պաշտոնական հաշվարկ, 48 նահանգներում արձանագրվել էր ընդամենը 487 զույգ թռչուն ։ 1972 թվականին Շրջակա միջավայրի պահպանության պետական գործակալությունը դուստերի համար արգելք մտցրեց, և ծովարծիվների պոպուլյացիան սկսեց արագ վերականգնվել։ Վայրի կենդանիների և ձկնային ռեսուրսների պահպանության ծառայության տվյալների, 2006 թվականին կոնտինենտալային նահանգներում բազմացող զույգերի քանակը աճել էր մինչև 9789, որը ավելի քան 20 անգամ մեծ է 1963 թվականին արձանագրված նույնատիպ տվյալից ։
Համաձայն «Handbook of the birds of the world» տեղեկագրքի, 1992 թվականին սպիտակագլուխ ծովարծիվների ընդհանուր քանակը աշխարհում կազմում է 110-115 հազար առանձնյակ։ Ըստ այս հրատարակչության տվյալների, ամենամեծ քանակությամբ բնակվում են Ալյասկայում (40-50 հազար) և նրա հարևանությամբ գտնվող Բրիտանական Կոլումբիայում (20-30 հազար) առանձնյակ։
Պահպանման միջոցառումներ
Չվող թռչուններին վերաբերվող առաջին պետական փաստաթուղթը, որը հայտնի է Migratory Bird Treaty Act անվամբ, կնքվել է ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև (այդ ժամանակ Կանադան համարվում էր Բրիտանական կայսրության մասը)։ Այս օրենքը արգելում է ավելի քան 600 թռչնատեսակի նախատեսված ոչնչացումը և որսը, սակայն միայն չուի ժամանակ։ Առաջին օրինակարգը, որը վերաբերվում էր բացառապես տվյալ տեսակին, ստորագրվել է 1940 թվականին․ ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտը ստորագրել է այսպես կոչված «Սպիտակագլուխ ծովարծվի պահպանման մասին օրենք»-ը (անգլ. Bald Eagle Protection Act) : Ըստ այդ օրենքի, ամենուրեք և կլոր տարի արգելվում էր տեսակի որսը, առևտուրը, ինչպես նաև արգելվեց թռչուններին, նրանց օրգանները, ձվերը և բույները տիրապետել։ Բացառություն էին կազմում միայն գիտական և բնապահպանական կազմակերպություները, հասարակական թանգարանները և գազանանոցները՝ ներքին գործերի նախարարության թույլտվությամբ։ 1962 թվականին, երբ նմանատիպ օրենք ընդունվեց քարարծվի վերաբերյալ, երկու տեսակների համար կատարվել էր նաև հետևյալ բացառությունը՝ «հնդկացիների կրոնական ծեսերի ժամանակ օգտագործվող թռչուններ», նույնպես պետական լիցենզիայով։ Լրացուցիչ սահմանափակումները, որոնք վերաբերվում էին թունավոր թակարդներին (այդ թվում նաև կոյոտների ոչնչացմանը վերաբերվող), դուրս է եկել 1972 թվականին։ Կանադայում, բացի վերը նշված Migratory Bird Treaty Act-ից, գործում է նաև Canada Wildlife Act օրենքը, որը արգելում է կենդանի կամ մահացած ծովարծիվների, նրանց օրգանների տնօրինելը ։
Սպտակագլխի ազգային բնապահպանական կարգավիճակը փոխվել է մի քանի անգամ։ 1967 թվականին, այն պոպուլյացիաները, որոնք բնակվում էին 40-րդ զուգահեռականից հարավ, անվանվեցին վերացող։ 1978 թվականին նշված կատեգորիան տարածվել է բոլոր կոնտինենտալ նահանգներում, բացառությամբ Միչիգանի, Մինեսոտոյի, Վիսկոնսինի, Օրեգոնայի և Վաշինգտոնի (այս նահանգներում այն նշվել է որպես խոցելի խումբ)։ 1995 թվականին պոպուլյացիայի մասնակի վերականգնման հետ կապված ծովարծվի բնապահպանական կատեգորիան իջեցվեց մինչև խոցելի։ Վերջապես, 2007 թվականին տեսակը ճանաչվել է բարեհաջող և երկու ցանկերից էլ հանվել է ։ Բացի ԱՄՆ օրենսդրության, սպիտակագլուխ ծովարծիվը պահպանվում է մի շարք միջազգային համաձայնագրերով, այդ թվում Անհետացող տեսակների առևտրի միջազգային կոնվեկցիայով։ Այն մտնում է նաև Ռուսաստանի Դաշնության Կարմիր գիրք՝ չհաստատված կարգավիճակով (4-րդ կատեգորիա) ։ Միջազգային Կարմիր գրքում սպիտակագլուխ ծովարծիվը մտցված է այն կենդանիների ցուցակում, որոնց սպառնում է վերացման ամենաթույլ վտանգը ։
Խնամակալումը և բուծումը
20-րդ դարի երկրորդ կեսում, երբ վայրի բնությունում տեսակի պահպանման հարցը լուրջ էր դրված, կատարվում էին մի շարք ծրագրեր, որոնց շնորհիվ ճտերը անազատության մեջ մեծացվում էին և հետագայում բաց թողվում։ Մասնավորապես, այդպիսի ծրագիր 1976-1988 թվականներին կիրառվում էր Մերիլենդում գտնվող Patuxent Wildlife Research Center հետազոտական կենտրոնը։ Օրնիտոլոգները որսում էին մի քանի տասնյակ թռչուններ և բաժանում զույգերի։ Առաջին ծինի ձվերը վերցնում էին և տեղավորում ինկուբատորներում, որի հետևանքով էգը նորից էր ձվադրում։ Առաջին հինգ տարվա ընթացքում բազմանում էին մեկ-ից հինգ զոյգերը։ Գումարային դրվել էր 31 ձու, որոնցից միայն 15 էին պտղաբեր․ բացառությամբ մեկ դեպքի մնացած բոլորից դուրս եկան առողջ ձագեր։ Անհաջող ձվադրումների հիմնական պատճառը համարվում էր զույգերի մեջ ամուսնական խաղերի բացակայությունը։ Ծրագրի ողջ ընթացքում ծնվել և վայրի բնություն են բաց թողնվել 124 երիտասարդ թռչուններ։
Ամերիկայի տեղաբնիկների մշակույթում
Հնէաբանական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս մարդու և ծովարծվի միջև հնագույն կապը։ 20-րդ դարի առաջին կեսում Կալիֆորնիայի Սան խոակինն գետի հովտում հայտնաբերվել է թռչնի գանգ, որի ականջախոռոչներից մեկում հանքաձյութով ծովային փափկամորթի խեցի էր ամրացրած։ Նրանից ոչ հեռու հայտնաբերվել է տեղաբնիկի մնացորդներ՝ գանգի վրա նույնատիպ աքսեսուարով։ Մասնագետները ենթադրեցին, որ հնդկացուն, որի տարիքը կազմում է ամենաքիչը 4 հազար տարի, թաղել է կրոնական ծեսի ժամանակ։ Նմանատիպ իրեր գտնվել են նաև Կալիֆորնիայի Սակրամենտո գետի հովտում։
Արապաոնների, կրոուների, շոշոնների և այլ հնդկացիական ցեղերի մոտ սպիտակագլուծ ծովարծիվը, ինչպես և քարարծիվը, անհիշելի ժամանակներից համարվում է սուրբ թռչուն, մարդկանց և Տիեզերքը ստեղծողի՝ Մեծ Հոգու միջնորդը։ Նրան նվիրված են ավանդազրույցներ, հավատալիքներ և ծեսեր, նրա փետուրներով զարդարում են հագուստները և գլխարկները։ Ծովարծվի և քարարծվի բազմաքանակ պատկերներ պահպանվել են տնայինմի շարք իրերի վրա՝ ամանների, զամբյուղների, տեքստիլ և ձեռագործ իրերի, ինչպես նաև վահանների, սաղավարտների, տոտեմային սյուների և գերեզմանների ցուցանակների վրա։ Իրոկեզների գլխավոր խորհրդանիշներից մեկը համարվում է արծիվը՝ սոճու գագաթին թառած։ Մեծ հարթավայրի հնդկացիները մահացածներին թողնում էին բաց տարածությունում, որպեսզի ծովարծիվները և այլ լեշակերները իրենց վերցնեին այդ մարդկանց մարմնի մի մասը և նպաստեին նրանց կերպարանափոխմանը։ Չոկտոների մոտ այս թռչունը խաղաղության խորհրդանիշն է, որը կապված է վերին երկրի արևի հետ։ Սիու ցեղում հավատում են, որ սպիտակագլուխ ծովարծիվը համարվում է իրենց տոհմի նախահայրը։ Լեգենդը պատմում է, որ ինչ-որ ժամանակ ջրհեղեղը ջրի տակ առավ բոլոր որսորդական տնակները և բնակավայրերը՝ արևածագի վայրից մինչև մայրամուտի վայրը, և կարողացավ ողջ մնալ միայն մի կին, որին փրկեց սպիտակագլուխ ծովարծիվը։ Նա բարձրացրեց նրան քարաժայռի գագաթին, և շուտով զույգի մոտ ծնվեցին երկվորյակներ, որոնք էլ դրեցին ցեղի սկիզբը։ Տափաստանային պաունի ցեղի ներկայացուցիչները թռչնին համարում են պտղատվության խորհրդանիշը, քանի որ նրանք իրենց բույները պատրաստում են հողից մեծ բարձրության վրա և արաբար պաշտպանում են իրենց սերունդը ։ Հյուսիսային դենե ցեղի լեգենդներից մեկում արքայազնը ծովարծվին նվիրաբերում է սաղմոն։ Թռչունը չի մոռանում այդ արարքի մասին և դժվար ժամանակ բարուն պատասխանում է բարությամբ, ափի մոտ քշելով մեծ քանակությամբ սաղմոններ, ծովառյուծներ և նույնիսկ մի քանի կետերի ։
Բոլոր ժամանակներում ծովարծվի և քարարծվի փետուրները և այլ օրգանները մեծ դեր են խաղացել հնդկացիների կյանքում։ Պատմական ժամանակաշրջաներում թևերի ոսկրերից զինվորների համար պատրաստել են արարողական սուլիչներ, խողովակավոր ոսկրերով հիվանդություներ էին վանում, ճանկերից պատրաստում էին համայիլներ և զարդեր։ Համարվում է, որ այս թռչնի փետուրները մարմնավորում են ուժ և պատիվ, նրանց հոգատարությամբ պահում են ցեղի ներսում և որպես ժառանգություն փոխանցում են սերնդեսերունդ։ Անցյալում օջիբվե ցեղի հնդկացիներին փետուրներով պարգևատրվում էին միայն հատուկ արժանիքների համար, ինչպես օրինակ սկալպի հանման կամ թշնամուն գերի վերցնելու ժամանակ։ Հանրահայտ Արևի Պարի ժամանակ ծովարծվի ոսկրերը և փետուրները կատարում են հատուկ առեխծվածային դեր, խորհրդանշում են արևի ներկայությունը։ Ծեսի ընթացքում, որին պատրաստվում են նախօրոք, թռչունը հանդես է գալիս որպես ծառա և Մեծ Հոգու մարգարե, ընդունում է մարդկային խնդրանքները և այն փոխանցում է աստվածային ուժին, բուժում է հիվանդներին։ Արարողության սկսելուց առաջ վիգվամի վրա պատրաստում են արծվի բույն։ Պարի ընթացքում հնդկացիները փչում են թևերի ոսկրերից պատրաստված սուլիչները, որոնք նկարազարդված են երփներանգ կետերով և գծերով, թռչնին են հայտնում իրենց աղոթքները։ Հնդկացի քուրմի և գուշակ Էկհակա Սապայի, ով հայտնի է Սև որմզդեղն մականունով, խոսքերով, հնչյունները, որոնք արձակվում են սուլիչներից, հենց Հոգու ձայնն է։ Սուլիչի վրայի աղվափետուրները սուլելու ժամանակ այս ու այն կողմ են շարժվում, որը խորհրդանշում է կյանքը և շունչը։ Ծեսի անփոխարինելի ատրիբուտներից մեկը փետրավոր հովհարն է, որը օժտված է բուժելու ունակությամբ։ Ծեսի ընթացքում քուրմը հովհարով ցույց է տալիս այն մարդուն, ով բուժման կարիք ունի։
Ժամանակակից աշխարհում մի շարք համայնքներում փետուրների և թռչնի դերը նկատելիորեն նվազել է։ Նրանց ստացման համար հայտերում նշվում են այնպիսի առիթներ, ինչպիսիք են կոլեջի կամ դպրոցի ավարտելը, մանկական երգչախմբի կամ պարային խմբի անդամի նվեր ։ Ամրիկայի հնդկացի ժողովուրդների ծեսերի համար ԱՄՆ-ի վայրի կենդանիների և ձկնային ռեսուրսների պահպանման ծառայությունը ստեղծել է քարարծիվների և ծովարծիվների մնացորդների պահոց, որը ստացել է National Eagle Repository անվանումը։ Ներկա պահին այն տեղակայված է Կոլորադո նահանգի Դենվերա Քոմերս Սիթի ավանում։ 2014 թվականի տվյալներով, թռչունների դիերի և օրգանների ստացման համար տարեկան ներկայացվում է 5000 հայտ, իսկ ձևակերպումը տևում է երեք ու կես տարի ։
ԱՄՆ-ի ազգային թռչուն
1782 թվականի հունիսի 20-ին սպիտակագլուխ ծովարծիվը պաշտոնապես սկսվեց անվանվել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային խորհրդանիշը, այն բանից հետո, երբ Կոնտինենտային կոնգրեսը՝ 6 տարի դաժան վեճերից հետո, քվեարկեց երկրի ներկայիս գերբի՝ Մեծ կնիքի օգտին ։ Գերբի կենտրոնական մասում պատկերված է թևերը պարզած ծովարծիվը, որը կտուցով պահում է թղթագլանը, որի վրա լատիներենով գրված է՝ «E pluribus unum», որը կարելի է թարգմանել «Ամբոխից միություն»․ լոզունգը նախատեսված էր ազգը միավորելու համար։ Մի թաթի վրա արծիվը սեղմում է 13 աղեղներ, մյուսում ձիթենու ճյուղ։ Սակայն մինչ գերբի ընդունումը 1776 թվականին ծովարծվի պատկերը հայտնվել է Մասաչուսետս նահանգի 1 ցենտ արժողությամբ մետաղադրամի վրա։
Երկրի հայր-հիմնադիրներից մեկը՝ Բենջամին Ֆրանկլինը, ով ոչ քիչ ջանքեր է գործադրել գերբի ընդունման համար, ավելի ուշ իր աղջկան ուղղված նամակում արտահայտել է իր զղջումը, որ որպես խորհրդանիշ ընտրվել է այս տեսակը, այլ ոչ թե մեկ այլ հյուսիսամերիկյան թռչնատեսակը՝ հնդկահավը։
Երկու պատերազմների (Ազատության համար և քաղաքացիական) ժամանակամիջոցում թռչնի պատկերը դոմինանտում էր որպես ԱՄՆ խորհրդանիշ։ Սակայն հետագայում, այդ ատրիբուտի հեղինակությունը այնքան ընկավ, որ թռչնին սկսեցի նայել որպես վնասատուի․ 1917-1953 թվականներին Ալյասկայում թռչնի սպանության համար տրվում էր պարգևավճար։ Եթե Ֆրանկլինը կարծում էր, որ ծովարծիվը «իր միջոցները հայթայթում է ոչ արդար քրտինքով», ապա նրա հետևորդները կարծում էին, որ նա չափից շատ է հայթայթում, մեծ վնաս հասցնելով անասնապահությանը և սաղմոնների որսացողներին։ Թռչնի մասսայական ոչնչացումը ավարտվեց միայն բնապահպանական ակտերի ի հայտ գալուց հետո, առաջին հերթին 1940 թվականին ընդունված օրենքից հետո։ 1961 թվականին ծովարծվին պաշտպան կագնեց ԱՄՆ 35-րդ նախագահ Ջոն Քենեդին ․
Ներկա ժամանակներում ծովարծվի ոճավորված պատկերը լայնորեն կիրառվում է պետական տարբեր ատրիբուտներում, այդ թվում նախագահական և փոխնախագահական դրոշներում, Ներկայացուցիչների պալատի մականի վրա, զինվորական կոչումներում, 1 դոլար արժողությամբ թղթադրամի և 25 ցենտանոց մետաղադրամի վրա։ Մասնավոր ընկերությունները նույնպես պատկերում են սպիտակագլուխ ծովարծվին, երբ ցանկանում են ընդգծել իրենց ամերիկյան ծագումը։ Օրինակ, նրա ուրվագիրը կարելի է տեսնել American Airlines ավիափոխադրողի և Pratt & Whitney ավիացիոն շարժիչներ արտադրող ընկերության լոգոտիպերի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Յաղուն
Յաղուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սաիկլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Օռիսաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Դովգալևկա (գյուղ, Միրգորոդի շրջան)
Դովգալևկա (Довгалівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դովգալևկա գյուղում բնակվում էր 303 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աշոտ Սարգսյան (իրավաբան)
Աշոտ Մնացականի Սարգսյան, հայ իրավաբան, ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի դատավոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ դատավորներ
ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիա
ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիա (USA Basketball), ամերիկյան ոչ առևտրային կազմակերպություն, Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի կառավարող մարմինն է։ Ֆեդերացիան ներկայացնում է Միացյալ Նահանգները ՖԻԲԱ-ում, ինչպես նաև ներկայացնում է ԱՄՆ տղամարդկանց և կանանց ազգային հավաքականները երկրի օլիմպիական կոմիտեում։ Հիմնադրվել է 1989 թ. հոկտեմբերի 12-ին ։
Ֆեդերացիան ունի լիազորություններ ընտրելու և հավաքագրելու երկրի մեծահասակների և երիտասարդական հավաքականների մարզիկներին՝ աշխարհի կամ տարածաշրջանային առաջնություններում, ինչպես նաև օլիմպիական խաղերում հանդես գալու համար։
Ցորնաջուր
Ցորնաջուր, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռներից և Ադրբեջանի տարածքում միախառնվում Կապտալիճ գետին։ Երկարությունը՝ 3 կմ, Հայաստանի տարածքում՝ 1,5 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Կապտալիճ գետի վտակներ
Ջերեմի Ջենքս
Ջերեմի Ուիփլի Ջենքս (Jeremiah Whipple Jenks, ), ամերիկացի տնտեսագետ, 1906-1907 թվականներին Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։
Կենսագրություն
Ջերեմին ծնվել է Միչիգան նահանգի Սենթ Քլեր քաղաքում՝ 1856 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ։
Ամերիկա վերադառնալուց հետո կարճ ժամանակ դասավանդել է Պեորիայի միջնակարգ դպրոցում, ապա 1886 թվականին Նոքս քոլեջում, իսկ 1889-1891 թվականներին եղել է Ինդիանայի համալսարանի տնտեսագիտության և սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր ։ 1891 թվականին նշանակվել է Կոռնելի համալսարանի քաղաքական, մունիցիպալ և սոցիալական ինստիտուտների ամբիոնի պրոֆեսոր, ուր նա տեղափոխվեց իր ուսուցիչ Ֆրանկ Ֆետերի հետ։ 1891-1912 թվականներին եղել է Կոռնելի համալսարանում քաղաքատնտեսության և քաղաքականության պրոֆեսոր և տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան, Նախագահ Ուայթի անվան պատմության և քաղաքագիտության դպրոցի անդամ։ 1912-1929 թվականներին եղել է պրոֆեսոր և Ալեքսանդր Համիլթոնի ինստիտուտի խորհրդատվական խորհրդի անդամ, այնուհետև դասավանդել է Նյու Յորքի համալսարանում, իսկ 1917 թվականից նաև դարձել է Արևելյան քաղաքականության և առևտրի բաժանմունքի տնօրեն ։
Ջերիմին մահացել է 1929 թվականի օգոստոսի 24-ին ։
Գիտական ներդրում
Չինաստանում Իհեթուանի ապստամբության հետևանքով երկրի տնտեսության մեջ օտարերկրյա միջամտության դեմ մեծ թվով օտարերկրացիներ և միսիոներներ են զոհվել։ Ութ տերությունների դաշինքը որոշում է կայացրել ներխուժել Չինաստան և 400 միլիոն արծաթե լյաների ապահովագրական փոխհատուցում սահմանել։ Արծաթի արժեքի կտրուկ անկման պատճառով պրոֆեսոր Ջենկսը Չինաստան է ուղարկվել 1903 թվականին՝ ոսկու հետ հավասարության մակարդակով արծաթե դրամական համակարգին աջակցելու համար, որտեղ Ջենկսը սկսել է Չինաստանի համար ստեղծել ոսկի-արժութային ստանդարտը ։
Ջենկսը եզրակացնում է, որ առանց մենաշնորհի կամ դավաճանության անհնար է պահպանել բարձր ֆիքսված ծախսերի արդյունաբերությունը առանց կորուստների։ Շուկա մուտք գործելու համար փոքր քանակությամբ կապիտալ պահանջող ճյուղերը կգրավեն բազմաթիվ մասնակիցների, իսկ բարձր խոչընդոտները (կապիտալի բարձր ինտենսիվությունը) մրցակցության բացակայություն են ստեղծում։ Պոտենցիալ մրցակցությունը (մրցակիցների շուկա մտնելու հավանականությունը) մոնոպոլիստներին թույլ չի տալիս շուկայում բարձր գներ պահել։ 1892 թվականին Ջենկսը գրում է, որ կատարյալ մրցակցությունը հանգեցնում է ֆինանսական կործանման, արդյունավետ են միայն խոշոր կազմակերպությունները։ Հակամենաշնորհային օրենսդրությունը տրեստների նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու առումով անարդյունավետ է, և պետության դերը պետք է կրճատվի շուկայական տնտեսության և ընդհանուր առմամբ հասարակության անընդհատ փոփոխվող պայմաններին պրագմատիկ հարմարեցմամբ։ 1907 թվականին Ջենկսը ավելացնում է, որ մի շարք ոլորտների բնույթն այնպիսին է, որ դրանք պետք է վերահսկվեն բացառապես պետության կողմից։ Պետական տեսուչը կարող է վերացնել մրցակցության սահմանափակումները վերահսկողության և վերահսկողության համակարգի միջոցով, քանի որ մրցակցությունն ընդհանուր առմամբ ավելի լավ խթան է տալիս ձեռնարկությունում ջանքերի, մտածողության ինքնատիպության և անհատական զարգացման համար։ Կառավարությունը պետք է վերահսկի մրցակցությունը արդար պայմաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կարմիր (գույն)
Կարմիր, տեսանելի լույսի սպեկտրի ալիքների երկարության տիրույթի գույն, համապատասխանում է մարդու աչքի կողմից ընկալվող  էլեկտրամագնիսական ճառագայթման նվազագույն  հաճախականությանը։ Լույսի սպեկտրում կարմիր գույնի դիապազոնը  հաճախ որոշում են  630-760 նանոմետր ալիքների երկարությամբ ինչը համապատասխանում է  476-394 տերահերց հաճախականությանը։ Երկարալիքային  ընկալման սահմանը կախված է  մարդու տարիքից։
RGB-ի համակարգում երեք հիմնական գույներից մեկն է, նրա գույն է հանդիսանում կապտականաչը՝ ցիանը ։
Գունային առումով «կարմիրը»՝ որպես ածական, սլավոնական լեզուների մեջտուկ է միայն ռուսերենին։ Նախնական իմաստով հանդիպում է միայն նախադասությունների ձևակերպումներում․ «պարտքը փակել կարմիրով», «հանուն կարմիր խոսքի», «կարմիր գին», «կարմիր ձուկ», «կարմիր աղջիկ»։ Հին ռուսերենում  կարմիր գույնը նշելու համար օգտագործել են  «որդան կարմիր» (միջատի  «որդ»  անունը, որից կարմիր ներկ են պատրաստել)։ Այդ բառը կարելի է գտնել ռուսական  Սինոդյան Աստվածաշնչում՝ Կարմիր ծովի անվանման դեպքում ։
Բնական ներկանյութեր և գունանյութեր
Ծիածանի մեջ երևացող կարմիր գույնից բացի, մարդիկ հնուց ի վեր օգտագործել են բնական ներկանյութեր և գունանյութեր․
Ընկալման հոգեբանություն
Կառլ ֆոն Ֆրիշը «Մեղուների կյանքից» մենագրության մեջ ուշադրություն է հրավիրել այն բանի վրա, որ մեղուները (ինչպես միջատների մեծ մասը՝ բացառությամբ թիթեռների) չեն ընկալում կարմիր գույնը՝ ի տարբերություն թռչունների։
Կարմիր գույնը, ինչպես հաճախ գրում են,  խթանում է «ակտիվությանը, ընկերասիրությանը, վստահությանը, մեծ չափով՝ առաջ է բերում բարկություն և ցասում։ Ինքնավստահություն է առաջացնում, գործի անցնելու պատրաստակամություն, նպաստում է հնարավորությունների և ուժերի ի հայտ գալուն»։
Լիդսի համալսարանում ապացուցել են, որ գույնն ուղղակի ազդեցություն է ունենում մարդու վրա։ Կարմիր լուսավորումը նպաստում է  սրտի հաճախախփությանը և բարձրացնում է զարկերակային ճնշումը ։
Շատ ազգերի մոտ կարմիր գույնն ահազանգի, վտանգի, կրքի, տարփանքի նշան է։  Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կարմիր գույնն ազդում է սեքսուալ վարքագծի,  ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության կարողության, թեսթերի հաջող կատարման վրա։ Օրինակ այն անձինք, որոնց թեստի բլանկի վրա նշումները կարմիր գույնով են եղել (և դա եղել է միակ տարբերությունը), ցույց են տվել ավելի վատ արդյունքներ, քան նրանք, որոնց թեստերի վրա նշումները եղել են կանաչով կամ սևով։ Նույն պատկերն է եղել, երբ  փորձարկվողներին առաջարկել են  թեստային աշխատանքները, որոնք եղել են կարմիր, կանաչ և սպիտակ թղթապանակներում։ Մի շարք փորձեր նույնպես ցույց են տվել, որ կարմիր մարզահագուստով մարզիկները հաճախ են հաղթանակներ տանում, կոնկրետ պատճառը հայտնի չէ՝ կարմիր գույնն ազդում է բոլոր մասնակիցների, այդ թվում՝ մրցավարի վրա։ Որոշ տվյալներով այս գույնի հետ տեսողական կոնտակտը  ազդում է գեղեցկության ընկալման վրա, օրինակ փորձարկվողներն առավել հմայիչ ու գայթակղիչ են համարել կարմիր հիմնապաստառի վրա լուսանկարված կնոջը, քան թե սպիտակ  հիմնապաստառի վրա լուսանկարված կնոջը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գույներ
Ճվելիերի
Ճվելիերի (ჭველიერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1080 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լենտեխիից հեռու է 10 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 59 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Առնետորս
Առնետորս (എലിപ്പത്തായം), ռեժիսոր Ադուր Գոպալակրիշնանի հնդկական ֆիլմ դրաման ։ Շատ քննադատների կարծիքով` սա ռեժիսորի լավագույն ֆիլմերից է։ Ֆիլմը ցուցադրվել է մի քանի կինոփառատոների ժամանակ, այդ թվում` 1982 թվականի Կաննի կինոփառատոնին ։
Սյուժե
Ֆիլմում ցուցադրվում է ժամանակակից ֆեոդալների գյուղական կյանքի մթնոլորտը։ Մեծ կալվածքում ապրում են եղբայրը և երկու չամուսնացած քույրերը։ Առաջին քույրը ամբողջ օրը ստրկուհու նման վարում է տնտեսության գործերը, իսկ երկրորդը տարված է դպրոցական ուսուցչով, բայց եղբայրը չի ուզում, որ նրանք ամուսնանան։ Գուցե, նա ընդհանրապես ոչինչ չի ուզում և իրեն հաշիվ չի տալիս դրանում։ Նրա մարդկային վառ բնավորությունը դրսևորվում է այն ժամանակ, երբ տանը առնետներ են հայտնվում։ Եղբայրը ոչիչ չի կարողանում անել, իսկ փոքր քույրը ստիպված է համբերատարորեն որսալ դրանց և խեղտել լճի մեջ։
Առնետորսը մետաֆոր է, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես են կանայք հայտնվում ֆեոդալական համակարգի թակարդի մեջ։
Կաշխատաու
Կաշխատաու (Кашхатау), ավան (1964-2012 թվականներին՝ քաղաքատիպ ավան) Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության Չերեկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5211 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի Չերեկի շրջանի բնակավայրեր
Կարապետ Մելիք-Օհանջանյան
Կարապետ Աղաբեկի Մելիք-Օհանջանյան, հայ խորհրդային բանասեր, հայագետ-արևելագետ, թարգմանիչ։ Պրոֆեսոր (1935), Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1962), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1965) ։
Կենսագրություն
Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանը ծնվել է 1893 թվականի փետրվարի 20-ին (նոր տոմարով՝ մարտի 4-ին) Մեղրու շրջանի Կալեր մելիքանիստ գյուղում, Աղաբեկ Մելիք-Օհանջանյանի տոհմիկ բազմանդամ իշխանական տոհմում։ Նախնիները գաղթել են Ղարադաղից և հաստատվել Կալերում ։
Նախնական կրթությունն ստացել է Գանձակում, ընդունվել Տղայոց գիմնազիա, այնուհետև 1903 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա և սովորել է Լազարյան ճեմարանում։ 1911 թվականին, ավարտելով ճեմարանի դասարանական բաժինը, նա 1912 թվականին ընդունվել է մասնագիտական լսարանների արևելագիտական բաժինը։ 1913 թվականի հունվարին հայ գրերի գյուտի 1500-ամյա և տպագրության 400-ամյա հոբելյանի առթիվ ճեմարանում  կազմակերպված գիտական նստաշրջանում Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանը հանդես է եկել ընդարձակ զեկուցումով՝ նվիրված հայ տպագրության պատմությանը։ Իսկ 1914 թվականին, պրոֆեսոր Կ. Կոստանյանի հանձնարարությամբ, նա գրել է «Մամիկոնյանների նախարարական  տոհմը  ըստ  Փավստոս Բուզանդի  Հայոց  պատմության» անդրանիկ գիտական հետազոտությունը։ Լազարյան ճեմարանի պրոֆեսորական խորհրդի որոշմամբ 1914 թվականին գործուղվել է Գերմանիա՝ գերմաներենի մեջ հմտանալու և սանսկրիտ սովորելու։ 1915-1917 թվականներին եղել է ազատ ունկնդիր Բեռլինի համալսարանում։ 1920 թվականին վերադարձել է Երևան, աշխատել արական գիմնազիայում, ապա՝ Հայկական կարմիր բանակի քաղլուսվարչությունում՝ որպես կուլտուրկրթական բաժնի վարիչ և «Կարմիր բանակ» թերթի խմբագիր։ Միաժամանակ Հայաստանի ժողովրդական համալսարանում դասավանդել է հայ գրականություն և գերմաներեն։ 1921 թվականին գլխավորել է Հայաստանի գիտական ինստիտուտը Էջմիածնում, 1922-1925 թվականներին դասախոսել Երևանի պետական համալսարանում։ 1930-1937 թվականներին եղել է Հայաստանի գիտությունների ինստիտուտի, այնուհետև՝ նյութական կուլտուրայի պատմության, կուլտուրայի պատմության, պատմության և գրականության ինստիտուտների գիտական քարտուղարը, հայ հին գրականության ու ժողովրդական բանահյուսության բաժինների վարիչ ։
1937 թվականի հուլիսի 25-ին Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանին ձերբակալում են իբրև դաշնակցական ընդհատակյա կազմակերպության կենտկոմի անդամ, որն ակտիվ աշխատանք է կատարում խորհրդային կարգերի դեմ զինված ապստամբություն բարձրացնելու, խորհրդային իշխանությունը տապալելու և դաշնակցական ազգային-բուրժուական կառավարությունը վերականգնելու նպատակով։ 1941 թվականին նա դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման և աքսորով։ 1944 թվականի վերջերից, Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի նախագահ Հովսեփ Օրբելու միջնորդությամբ, Կ. Մելիք-Օհանջանյանը բնակություն է հաստատել Երևանում։ 1946 թվականին Մելիք-Օհանջանյանը դարձյալ արտաքսվել է Երևանից և միայն Արտեմ Միկոյանին հղած դիմումից հետո և վերջինիս պաշտոնական կարգադրությամբ է, որ նրան իրավունք է տրվել վերջնականապես հաստատվելու Երևանում։
1946 թվականին Կ. Մելիք-Օհանջանյանն աշխատանքի է ընդունվել ԳԱ գրականության ինստիտուտում ավագ գիտաշխատողի պաշտոնով, միաժամանակ, համատեղության կարգով դասախոսություններ է կարդացել Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտում։
Կիլկոն
Կիլկոն (Килькон), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում Մուեզերսկի շրջանում։ Թափվում է Լեկսոզերո, հյուսիսային ակունքը Պենինգի։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 43,7 կմ2։
Կարապետ Մելիք-Օհանջանյան
Կենսագրություն
Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանը վախճանվել է Երևանում, 1970 թվականի փետրվարի 22-ին, 77 տարեկան հասակում ։
Կիլկոն
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կարելիի ավազան, Ֆինլանդիայի և ՌԴ սահմանին, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Պատկանում է Կարելիի ավազանային շրջանին, Բալթիկ ծովի ավազան։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կարապետ Մելիք-Օհանջանյան
Կոչումներ
1935 թվականին Հայաստանի լուսժողկոմատին առընթեր պետական գիտխորհուրդը Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանին շնորհել է գիտահետազոտական ինստիտուտների իսկական անդամի և պրոֆեսորի կոչում։
1962 թվականին Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանին շնորհվել է Հայաստանի Խորհրդային Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում, 1963 թվականին նա պարգևատրվել է Հայկական ԽԱՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով, իսկ 1965 թվականին, մի խումբ հայ մտավորականների ջանքերով, նա ընտրվել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Հայ հայագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Պեպե Ֆերեիրա
Կեպլեր Լավերան Լիմա Ֆերեիրա, ավելի հայտնի որպես՝ Պեպե (Képler Laveran Lima Ferreira "Pepe", ), բրազիլա-պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում և Պորտուգալական Պորտու ֆուտբոլային ակումբում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Նարեկ Թովմասյան
Նարեկ Վալենտինի Թովմասյան, հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2002), Հայաստանի ժուռնալիստների միության (1997), Հայաստանի կոմպոզիտորների միության (2004) անդամ։ Վալենտին Թովմասյանի որդին է։
Կենսագրություն
Նարեկ Թովմասյանը ծնվել է 1976 թվականի նոյեմբերի 13-ին հայ երաժշտագետ Վալենտին Թովմասյանի ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ջութակի (Կարպ Դոմբաևի դասարան), երաժշտագիտության (ավարտել է 1999 թվականին, Իրինա Տիգրանովայի դասարան) բաժիներում։ Սովորել է ասպիրանտուրայում, որն ավարտել է 2002 թվականին (ղեկ.՝ Ա. Սարյան)։ 2003 թվականին ավարտել է Զալցբուրգի Արվեստներիի կառավարման միջազգային ամառային ակադեմիան (Ավստրիա), 2004 թվականին՝ մշակութային քաղաքականության «Ամստերդամ-Մաաստրիխտ» ամառային համալսարանը (Նիդերլանդներ)։
1993–2000 թվականներին ելույթ է ունեցել ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոյի ջութակահարների անսամբլի կազմում։ 2001-2003 թվականներին եղել է Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հասարակությանյան հետ կապերի և հրատարակչական աշխատողների բաժնի պետ, 2003-2005 թվականներին՝ Հայաստանի երաժշտական ընկերության երաժշտագետ-խորհրդատու, 2006 թվականից՝ Բրիտանական խորհրդի հայաստանյան մասնաճյուղի ծրագրերի ղեկավար, 2008-2016 թվականներին՝ «Բաց հասարակության ինստիտուտ» հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի խորհրդատու։
Դասավանդել է Ցինցինատիի համալսարանում (Օհայո, ԱՄՆ), Կ. Մ. ֆոն Վեբեռի կոնսերվատորիայում (Դրեզդեն, Գերմանիա), Կովկասի ինստիտուտում, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանում։
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Շտայնհաուզ-Ջոնսոն-Թրոթթեր ալգորիթմ
Շտայնհաուզ Ջոնսոն Թրոթթեր (Steinhaus–Johnson–Trotter) ալգորիթմը, որը նաև կոչվում է պարզ փոփոխություններ, անվանվել է Ուգո Շտայնհաուզի (Hugo Steinhaus), Սելմեր Մ. Ջոնսոնի (Selmer M. Johnson) և Հեյլ Ֆ. Թրոթթերի (Hale F. Trotter) անվամբ։ Այս ալգորիթմ կատարում է բոլոր n էլեմենտների վերադասավորում։ Յուրաքանչյուր վերադասավորում կատարվում է այն հաջորդականությամբ, որ դրա առաջացումը տարբերվում է նախորդ վերադասավորումից 2 հարևան տարրերի հաջորդականությունը փոխանակելով։ Համարեքորեն, այս ալգորիթմը գտնում է Համիլտոնյան ճանապարհ բազմանիստում։
Այս մեթոդը հայտնի էր դեռևս 17-րդ դարի զանգերի փոփոխությամբ և Sedgewick (1977)–ը կոչում է այն «հավանաբար ամենահայտնի այգորիթմը թվարկումների վերադասավորմամբ»։ Ինչպես նաև այն պարզ է և արդյունավետ, ունի մի առավելությունը, ըստ որի կարող է հետագա հաշվարկների վերադասավորման վերաբերյալ արագությունը մեծացնել, վերադասավորումների՝ միմյանց այդքան նման լինելու պատճառով ։
Ռեկուրսիվ կառուցվածք
Վերադասավորումների հերթականությունը տրված n շարքի համար կարող է ձևավորել n-1 շարքի հերթականությունից n թիվը դնելով յուրաքանչյուր հնարավոր դիրքում։ Երբ n-1 միավորների վերադասավորումը հավասարաչափ է, ապա n թիվը տեղադրվում է բոլոր հնարավոր դիրքերում նվազման կարգով, n-ով իջնելով 1, երբ n-1 միավորների թիվը կենտ է, n թիվը տեղադրվում է բոլոր հնարավոր դիրքերում աճման կարգով ։
Այսպիսով մեկ վերադասավորումից մեկ տարր. Կարելի է 2 թիվը տեղադրել յուրաքանչյուր հնարավոր դիրքում նվազման կարգով՝ ձևավորելով 2 տարրերի վերադասավորումով ցուցակ. Հետո կարելի է 3 թիվ տեղադրել յուրաքանչյուր 3 տարբեր դիրքերում, իրենց 3 դասավորություններով, նվազման կարգով առաջին վերադասավորման համար 2 1, և հետո աճման կարգով 1 2 ։
Ռեկուրսիայի հաջորդ փուլը, 4 թիվ տեղադրված կլինի նվազման կարգով 1 2 3- ից, աճման կարգով հաշվի 1 3 2 – ից, նվազման կարգով հաշվի 3 1 2 և այլն։ Նույն տեղաբաշխման օրինակով, նվազման և աճման միջև փոփոխվող տեղաբաշխումը n-ից, կիրառելի է n–ի ցանկացած ավելի մեծ արժեքի համար։ Այսպիսով, յուրաքանչյուր տեղաբաշխում իր նախորդից տարբերվում է կամ մի դիրքում ժամանակի ընթացքում n–ի մի անգամյա շարժմամբ, կամ 2 փոքր համարների փոփոխությամբ, ժառանգված նախորդ հաջորդականությամբ ավելի կարճ տեղաբաշխումից։ Ամեն դեպքում այդ տարբերությունը ընդամենը երկու հարակից տարրերի փոփոխությունն է։ Երբ n>1 առաջին և վերջին տարրերի հաջորդականությունը նույնպես երկու հարակից տարրերի տարբերութուն է (1 և 2 համարների դիրքերը), որոնք կարող են հեշտությամբ ցուցադրված լինել եզրակացությունում։
Թեև այս հաջորդականությունը կարող է գեներացվել է ռեկուրսիվ ալգորիթմի, որը կառուցում էր փոքր տեղաբաշխմամբ հաջորդականություն և ապա կատարում բոլոր հնարավոր զետեղումները խոշորագույն թվաքանակով ռեկուրսիվ գեներացված հաջորդականության մեջ։ Փաստացի Շտայնհաուզ Ջոնսոն Թրոթթեր (Steinhaus–Johnson–Trotter) ալգորիթմր խուսափում է ռեկուրսիայից, փոխարեն հաշվելով նույն տեղաբաշխման հաջորդականությունը կրկնվող մեթոդով։
Ալգորիթմ
Ինչպես նկարագրված է Ջոնսոն-(1963)-ում, որ ալգորիթմի համար առաջացնող հաջորդ հաջորդականությունը π-ն հատկապես պարզ է.
Թրոթթերը (Trotter) (1962) տալիս է այլընտրանքային իրականացնում կրկնվող ալգորիթմին նույն հաջորդականությամբ ։
Արագացումը
Շիմոնի կողմից հետագա բարելավումը, նույնիսկ նախատեսում է բարելավել վարման ժամանակը ալգորիթմի միջոցով պահելու լրացուցիչ տեղեկություններ՝ յուրաքանչյուր տարրի քանակը հաջորդականության մեջ, և ուղղություն (դրական, բացասական կամ զրո), որում այժմ շարժվում է (ըստ էության, սա այն նույն ինֆորմացիան հաշվարկում է օգտագործելով հավասարություն է Ջոնսոնի ալգորիթմի տարբերակով)։ Ի սկզբանե այդ ուղղությունը թվի 1 - ի զրոյական է, և մյուս բոլոր տարրերը ունեն բացասական ուղղություն։ 1 -2 -3 Յուրաքանչյուր քայլում ալգորիթմը գտնում է ամենամեծ տարրը հետ ոչ զրոյի ուղղությամբ, և տեղափոխում այն նշված ուղղությամբ։ 1 -2 -3 Հետո ամեն քայլափոխի բոլոր տարրերը ավելի մեծ են քան ընտրված տարրը, ունեն սահմանված ուղղություններ՝ դրական կամ բացասական։ Այսպես, այս օրինակում, երբ 2 համարը շարժվում է, 3 համարը դառնում է նշված ուղղությամբ ևս։ 2 +3 1 Ալգորիթմի մնացած երկու քայլերը n = 3 համար են. 2 +3 1 1 2 3
Երբ բոլոր համարները դառնում են չնշված, ապա ալգորիթմը դադարում է։
Այս ալգորիթմը տանում է անգամ հաղորդագրությունները O (i) յուրաքանչյուր քայլի համար, որի ընթացքում ամենամեծ թվով շարժվել է n - i + 1-ը։ Այսպիսով, փոխանակումներն ընդգրկող համարը փակցնելու համար պետք է ոչ միայն մշտական ժամանակ, միջին ժամանակը մեկ հաջորդականությամբ գեներացված նույնպես հաստատուն է, թեև փոքր համարը կարող է վերցնել ավելի մեծ քանակությամբ ժամանակ։
Նույն գործընթացի ավելի բարդ առանց հանգույցի տարբերակը թույլ է տալիս իրականացնել դա հաստատուն ժամանակում ամեն դեպքում, սակայն փոփոխությունների համար անհրաժեշտ է վերացնել հանգուցներն այն կարգով, որոնք գործնականում դանդաղ են ։
Երկրաչափական ներկայացում
n տարրերց բաղկացած բոլոր հաջորդականությունների այդ փաթեթը կարող է ներկայացված լինել երկրաչափորեն, վեկտորի հաջորդականությամբ(1, 2, ... n)։ Չնայած այս կերպով սահմանված է n ծավալային տարածության մեջ, դա իրականում (n-1) տարածական պոլիտոպ է։ Եթե ամեն գագաթ պիտակավորված է, իր գագաթի կոորդինատներով սահմանված շրջված հաջորդականության համար, որի արդյունքում պիտակավորումը նկարագրում է սիմետրիկ խմբից Քեյլիի գրաֆիկը։ Այսպես, յուրաքանչյուրը երկու հարևան հաջորդականություններ առաջացել են Շտայնհաուզ Ջոնսոն Թրոթթեր (Steinhaus–Johnson–Trotter) ալգորիթմի կողմից։ Եթե հաջորդականությունների հերթականությունը ավարտվում է ավելացնելով մեկ եզրը վերջին հաջորդականությունից դեպի առաջին, ապա դրա արդյունքը Համիլտոնյան ցիկլի փոխարեն է ։
Գրեյ (Gray) կոդերի կապը
Գրեյ կոդը տրված արմատով հաջորդական թվերի համար է, որը պարունակում է բոլոր համարները, մինչև տվյալ սահմանաչափի ճիշտ մեկ անգամ, այնպես որ յուրաքանչյուր զույգ հաջորդական թվերը տարբերվեն մեկ նիշով։ 1-n թվերի հաջորդականությունը կարող է տեղադրվել մեկով 1-ի հետ, նամակագրության n! համարները 0 - ի n! - 1 - ի յուրաքանչյուր հաջորդականության ci թվերի հետ, որը հաշվարկում է դիրքերի թվի հաջորդականությունում, որն i արժեքից դեպի աջ գտնվող արժեքն է և որը պարունակում է մեկ արժեքով պակաս, քան I-ն, և հետո այս հաջորդականությունը մեկնաբանվում է ֆակտորիալ համակարգի թիվ, այսինքն, խառը համակարգ լրիվ հաջորդականությամբ (1, 2, 3, 4, ...). Օրինակ (3, 1, 4, 5, 2) հաջորդականությունը կտա c1= 0, C2 = 0, c3 = 2, c4 = 1 և C5 = 1 արժեքները։ Այդ արժեքների հերթականությունը՝ (0, 0, 2, 1, 1), համարը տալիս՝ 0 × 0! + 0 × 1! + 2 × 2. + 1 × 3. + 1 × 4. = 32։
Հետևողական հաջորդականությունները շարքում առաջացել են Շտայնհաուզ Ջոնսոն Թրոթթեր (Steinhaus–Johnson–Trotter) ալգորիթմի կողմից, ունեն համարներ, որոնցով տարբերվում են, ձևավորելով մի Գրեյ կոդը ֆակտորիալ թվերի համակարգի համար։
Ընդհանուր առմամբ, համակցական ալգորիթմեր հետազոտողները սահմանել են Գրեյ կոդը մի շարք համակցական օբյեկտներ պատվիրելու համար, օբյեկտների, որոնց յուրաքանչյուր երկու հաջորդական առարկաները տարբերվում են նվազագույն կերպով։ Ընդհանուր առմամբ, Շտայնհաուզ Ջոնսոն Թրոթթեր (Steinhaus–Johnson–Trotter) ալգորիթմն ստեղծել է Գրեյ կոդը իրենց հաջորդականությունների համար։
Պատմություն
Այս ալգորիթմն անվանվել է Հյուգո Շտայնհաուզի (Hugo Steinhaus), Սելմեր Մ. Ջոնսոնի (Selmer M. Johnson) և Հեյլ Ֆ. Թրոթթերի (Hale F. Trotter) անվամբ։ Ջոնսոնը և Թրոթթերը հայտնաբերել են 1960–ականների սկզբին միմյանցից անկախ։ Շտայնհաուզի գրքերից մեկը, որն սկզբնապես տպագրվել է 1958 թվականին և թարգմանվել է անգլերեն 1963 թվականին, նկարագրում է համապատասխան շփոթություն առաջացնող բոլոր հաջորդականությունների համակարգերը մասնիկների համակարգի միջոցով, հաստատուն արագությամբ յուրաքանչյուր շարժում մի գծի հետ՝ փոխանակելով պաշտոնները, երբ մի մասնիկը հասնում է մյուսին։ Լուծումը հնարավոր չէ, երբ n > 3, քանի որ թիվը փոխանակվում է հաւորդականության ավելի փոքր թվով, բայց Շտայնհաուզ Ջոնսոն Թրոթթեր (Steinhaus–Johnson–Trotter) ալգորիթմը նկարագրում է մասնիկների միջնորդությունը ոչ մշտական արագության հետ, որը առաջացնում է բոլոր հաջորդականությունները։ Մաթեմատիկայից դուրս, այս նույն մեթոդը երկար ժամանակ հայտնի է եղել որպես եկեղեցական զանգերը փոխելու մեթոդ, այն տալիս է մի կարգ, ըստ որի զանգերի փաթեթը կարող է զնգալ հնարավոր բոլոր հաջորդականությունների միջոցով։ Դրանք, այսպես կոչված, "պարզ փոփոխություններ են", որոնք արձանագրվել են դեռեւս 1621 թվականին չորս զանգերի համար, և 1677 թվականին Ֆաբիան Ստեդմանի (Fabian Stedman) գրքերից մեկը թվարկում էր լուծումները մինչև վեց զանգերի համար։ Զանգերը փոխելուց մնացել է մի կանոն, որ զանգը չի կարող մնալ նույն դիրքում երեք հաջորդականությունների համար, այս կանոնը խախտվել է պարզ փոփոխությունների կողմից, որպեսզի այլ ռազմավարությունները, որոնք փոփոխում են բազմաթիվ զանգերը մեկի նախագծված լինեին ։
Արտաքին կապեր
Կատեգորիա:Ալգորիթմներ
(9436) 1997 EB
(9436) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի մարտի 1-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,447411 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0826 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8122 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1398,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257421 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սուրբ Վարվառայի ամրոց
Սուրբ Վարվառայի ամրոց (, Castillo de Santa Bárbara), պաշտպանական կառույց Իսպանիայի Ալիկանտե քաղաքի կենտրոնում։ Տեղակայված է Բանականտիլ (Mount Benacantil) լեռան վրա՝ ծովի մակարդակից 166 մետր բարձրության վրա։ 1961 թվականի հոկտեմբերի 13-ին հայտարարվել է Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձան և ստացել է RI-51-0001293 գրանցման համարը։
Պատմություն
Բենականտիլ լեռան լանջերին հայտնաբերվել են բրոնզի դարի նյութական մշակույթի առարկաներ, ինչպես նաև իբերներին ու հռոմեացիներին պատկանած իրեր։ Սակայն ամրոցի հիմնադրումը վերագրվում է 9-րդ դարին, երբ Պիրենեյան թերակղզին գտնվում էր արաբական տիրապետության տակ։ 1248 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ամրոցը գրավվել է Ալֆոնսոյի զորքերի կողմից, ով հետագայում դարձել է Կաստիլիայի ու Լեոնի թագավոր։ Իր ներկայիս անունն ամրոցն ստացել է ի պատիվ Սուրբ Վարվառայի օրվա, քանի որ հենց այդ օրն է գրավվել միջնաբերդը։
1296 թվականին Սուրբ Վարվառայի ամրոցը գրավվել է Արագոնի թագավոր Խայմե II-ի կողմից, ում տիրապետության օրոք սկսվել է ամրոցի վերակառուցումը։ Պեդրո IV-ի, Կառլ V-ի և Ֆիլիպ II-ի օրոք ամրոցի վերակառուցումը շարունակվել է:1691 թվականին Սանտա Բարբարայի ամրոցը գնդակոծվել է ֆրանսիական էսկադրայի (նավատորմ) կողմից։ Իսպանական ժառանգության համար պատերազմի (1701-1714) ընթացքում ամրոցը երեք տարի եղել է անգլիացիների տիրապետության տակ։
1873 թվականին Սուրբ Վարվառայի ամրոցն Ալիկանտե քաղաքի հետ միասին «Նումանսիա» զրահակրից գնդակոծվել է իսպանացի ապստամբների կողմից ։
18-րդ դարում Սուրբ Վարվառայի ամրոցն աստիճանաբար կորցնում է իր ռազմական նշանակությունը։ Ժամանակ առ ժամանակ այն օգտագործվում է որպես բանտ։ Ամրոցը կիսալքված վիճակում է գտնվել մինչև 1963 թվականը, երբ վերակառուցումից հետո բացվել է հասարակության համար։ Լեռան մեջ տեղակայված է վերելակ, որով այցելուները կարող են բարձրանալ ամրոց (վերելակով բարձրանալը վճարովի է)։ Ամրոց կարելի է այցելել անվճար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Փակ շուկա
Փակ շուկա կամ Կենտրոնական ծածկած շուկա, 1952 թվականին կառուցված շուկայի շենք Երևանում, Մաշտոցի պողոտայի սկզբնամասում (Մաշտոցի պողոտա 3)։ Ճարտարապետ՝ Գրիգոր Աղաբաբյան, ճարտարագետ՝ Հ․ Առաքելյան։
Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
Շուկայի շենքը Մաշտոցի պողոտայի (կառուցման ժամանակ Ստալինի պողոտա) կարմիր գծից մի փոքր ետ է ընկած, որը մի փոքր հրապարակ է ստեղծել գլխավոր մուտքի առաջ։ Հեղինակները շենքի ֆունկցիոնալ նշանակության հետ մեկտեղ, հասել են բարձր գեղարվեստական արտահայտչականության ։
Հատակագծում ուղղանկյուն շինությունը բաղկացած է կենտրոնական 2300 մ² տարածքով առևտրի դահլիճից և նույն հարթության վրա դահլիճին երկու կողմից հարակից առևտրի կետերի և խանութների շարքերից և նրանց վերևում սրահներից։ Վաճառասրահի կամարակապ առաստաղը ունի 70 մետր երկարություն և 32 մետր լայնություն։ Միջնադարյան քարավանատների օրինակով ծածկված է մեկ թաղով, որը 4 մետրը մեկ 19 կամար ունի ։ Ծածկած շուկայի մուտքի հակառակ ճակատային մասում կառուցված է մսի պասսաժը, որը կամարաձև խոշոր բացվածքով միանում է գլխավոր վաճառասրահ հետ։
Հզոր կամարային բացվածքով ճակատային պատը երկու կողմից ամփոփված է ավելի ցածր ծավալներով։ Դրանք երկրորդ հարկի սրահներ են, ուր կարելի է բարձրանալ գլխավոր մուտքի երկու կողմերում տեղադրված բաց աստիճաններով։ Կամարի վերևի հարթությունում բացվածքներ կա, որոնք ընդգծում են կամարի ծավալը։ Գլխավոր կամարի բացվածքում ագուցված է չուգունե վիտրաժ, որը գեղեցիկ քանդակներից կերտված մի ընդհանուր բրոնզապատ հյուղվածք է ։ Վիտրաժի մոտիվները վերցված են Մակարավանքի բեմի զարդաքանդակներից և մեկնաբանված են մետաղական կոնստրուկցիայով և հարստացված նոր ձևերով ։ Վիտրաժի մեջ է գտնվում գլխավոր դուռը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Երևանի ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Երևանի առևտրի կենտրոններ
Պոլիկարպ Կաշ
Պոլիկարպ Կաշ (Polykarp Kusch, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, Ազգային ակադեմիայի անդամ (1956)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1911 թվականի հունվարի 26-ին, Բլանկենբուրգում (Գերմանիա)։ Ավարտել է Քեյսի Տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1931)։ 1931-1936 թվականներին աշխատել է Իլինոյսի, իսկ 1936-1937 թվականներին՝ Մինեսոտայի, 1937-1972 թվականներին՝ Կոլումբիայի համալսարաններում։ 1956 թվականից Ազգային ակադեմիայի անդամ, 1972 թվականից՝ Տեխասի (Դալլաս) համալսարանի պրոֆեսոր։
Հիմնականում զբաղվել է ատոմային, մոլեկուլային և միջուկային ֆիզիկայով։ Մասնավորապես հետազոտել է ատոմային, մոլեկուլային և միջուկային հատկությունները և երևույթները մոլեկուլային փնջերի մեթոդով։ Չափել է ատոմային ջրածնի հիմնական վիճակի գերնուրբ կառուցվածքի ճեղքումը, որոշել է պրոտոնի մագնիսական մոմենտի հարաբերությունը ատոմի էլեկտրոնի ուղեծրային մագնիսական մոմենտին։ 1948 թվականին բացառիկ ճշտությամբ չափել է էլեկտրոնի անոմալ մագնիսական մոմենտը։ 1955 թվականին Ու. Լեմբի հետ ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Մահացել է 1993 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Պրեմիեր Լիգա 2005-06 (Անգլիա)
Պրեմիեր Լիգա 2005-06-ը Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի 14-րդ սեզոնն էր։
Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի մրցաշրջաններ
Լա Պոմա (դեպարտամենտ)
Լա Պոմա (Departamento de La Poma), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սալտա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 4447 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1700 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 0,4 մարդ/կմ2։
Վարչական կենտրոնը Լա Պոման է։
Դեպարտամենտը սահմանակից է՝
Խոշորագույն բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Կասպարով (այլ կիրառումներ)
Կասպարով, ազգանուն։
Ցրտագետ
Ցրտագետ, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Տոնաձոր գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Դիվանց լեռնանցքի հյուսիսարևմտյան կողմից և Ջիլ գյուղից 6 կմ հյուսիս-արևմուտքում միանում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 2,5 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Տոնաձոր գետի վտակներ
(1572) Պոզնանիա
(1572) Պոզնանիա (Posnania), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1949 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Եժի Դոբժիցկու և Անժեյ Կվիեկի կողմից Պոզնանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,104598 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4563 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7529 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1998,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180176 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1949 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Եժի Դոբժիցկու կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Անժեյ Կվիեկի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռեջիո Էմիլիա (գավառ)
Ռեջիո Էմիլիա (Provincia di Reggio Emilia), գավառ Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզում։ Մայրաքաղաքը Ռեջիո Էմիլիան է։ Գավառը զբաղեցնում է 2,293 կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 173,013 մարդ (2012 թ.)։ Գավառն ունի 44 կոմունա։
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Կլդե
Կլդե (კლდე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 768 մարդ ։
Կոլբեյի էլեկտրոլիզ
Կոլբեյի էլեկտրոլիզ կամ Կոլբեյի ռեակցիա, օրգանական ռեակցիա է հայտնաբերված Հերման Կոլբեյի կողմից։ Կոլբեյի ռեակցիան իրենից ներկայացնում է երկու կարբոնաթթուների դեկարբոքսիլային դիմերիզացում։
Եթե օգտագործենք երկու տարբեր ամինաթթուներ, ապա հնարավոր է ստանալ ածխաջրածինների խառնուրդ։
R1COO− + R2COO− → R1−R1 + R1−R2 + R2−R2
Ռեակցիայի մեխանիզմ
Ռեակցիայի մեխանիզմը բաղկացած է երկու փուլանի ռադիկալային գործընթացիծ (օրինակը բերված է քացախաթթվի էլեկտրոլիզի վրա)՝
1. էլեկտրոքիմիական դեկարբոքսիլացումը տալիս է միջանկյալ ռադիկալ միացություն
CH3COOH → CH3COO− → CH3COO· → CH3· + CO2
2. երկու նմանատիպ միջանկյալ նյութերի միացում
2CH3· → CH3CH3
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անվանական ռեակցիաներ օրգանական քիմիայում
Յանջիլի
Յանջիլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կամենոգորկա (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)
Կամենոգորկա (Камяногірка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1882 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կամենոգորկա գյուղում բնակվում էր 943 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,08 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 873,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1882 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կաստրո Ռուս (այլ կիրառումներ)
Կաստրո Ռուս, իսպանական ազգանուն։
Ֆրիդրիխ Ռոբերտ Ֆելման
1825 թվականին ավարտել է Տարտուի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Դորպատում աշխատել է բժիշկ և համալսարանում դասավանդել էստոներեն և դեղաբանություն։ 1838 թվականին Ֆելմանի նախաձեռնությամբ հիմնվել է էստոներեն լեզվի, բանահյուսության և պատմության էստոնական գիտական ընկերությունը։ Հավաքել է ժողովրդական հին զրույցներ դյուցազն Կալևիպոեգի մասին՝ նպատակ ունենալով կազմել միասնական էպոս, սակայն չի հասցրել իրականացնել մտահղացումը։ Մահացել է տուբերկուլոզից։
Ֆելմանի մահից հետո նրա մտերիմն ու համախոհը՝ Ֆրիդրիխ Կրեյցվալդը, կազմել և հրատարակել է «Կալևիպոեգը» (1857—61)։