cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արիզոնական կեղևավոր կարիճ
Գիշատիչներ
Արիզոնական կեղևավոր կարիճներով կերակրվում են կենդանիների լայն տեսականի, ինչպիսիք են գունատ չղջիկները, թռչունները (հատկապես բուերը), սողունները և այլ ողնաշարավորները։ Որոշ դեպքորում նաև սարդեր, օձեր, պեկկարիաներ, կրծողներ և այլ կարիճներ։ Էվոլուցիան, թունաքիմիկատները, հետազոտության, կամ կենդանիների առևտրի համար կարիճներ հավաքելը նույնպես նվազեցնում է կեղևավոր կարիճի պոպուլյացիան։
Կյանքի ցիկլ
Արիզոնական կեղևավոր կարիճները ունեն մի քանի ամիս հղիության շրջան, ծնվում են կենդանի վիճակում, որից հետո զգուշորեն բարձրանում են մոր մեջքի վրա։ Էգը սովորաբար  25-ից 35 սերունդ է տալիս։ Սրանք մնում են իրենց մոր մոտ մինչև իրենց հասունանալը, որը կարող է տևել ծնվելուց հետո մինչև 3 շաբաթ։ Արիզոնայի կեղևավոր կարիճների կյանքի տևողությունը մոտ 6 տարի է։
Բնական միջավայր
Այս կարիճները յուրահատուկ են նրանով, որ նրանք հարավ-արևմուտքում միակ տեսակն են, որոնք կարող են մագլցել պատերի, ծառերի և բավական կոպիտ մակերեսով այլ առարկաների վրա։ Արիզոնական կեղևավոր կարիճները ունեն բացասական գեոտաքսիս՝ նախընտրելով գլխիվայր ապրելակերպը, ինչը հաճախ հանգեցնում է նրան, որ դրանք մարդկանց խայթում են, քանի որ կարիճը գտնվում է առարկայի ստորին մասում ։
Արիզոնական կեղևավորկարիճը որսում է փոքր և միջին կենդանիների, ինչպիսիք են բզեզները, սարդերը, ծղրիդները, ուտիճները, այլ միջատներ ։
Արիզոնական կեղևավոր կարիճի տեսակը հանիպում է հարավային Կալիֆոռնիայում, հարավային Արիզոնայում և արևմտյան Նյու Մեքսիկոյում։ Դրանք հանդիպում են նաև Բաջա Կալիֆորնիայում, Սոնորայում և Չիուահուայում, Մեքսիկայում։
Թույնը
Արիզոնական կեղևավոր կարիճը Հյուսիսային Ամերիկայի ամենաթունավոր կարիճն է, և նրա թույնը կարող է մեծ ցավ պատճառել (զուգորդված թմրածության, քորոցների և փսխման հետ) մեծահասակների մոտ, որը սովորաբար տևում է 24-ից 72 ժամ ։ հնարավոր է խայթված հատվածի ժամանակավոր դիսֆունկցիա. օրինակ, հնարավոր է, ձեռքի անշարժացում կամ ցնցումների առկայություն։ Այն կարող է նաև կարճ ժամանակով առաջացնել շնչահեղձություն։ Ծայրահեղ ցավի պատճառով շատ տուժածներ նկարագրում են թունավորումից հետո էլեկտրական ցնցումների զգացղություններ։ 1968 թվականից ի վեր Արիզոնա նահանգում գրանցվել է մահվան երկու դեպք. Արիզոնայում և Նյու Մեքսիկոյում ամեն տարի խայթոցների հազարավոր դեպքեր են գրանցվում։
Հակաթույն
Այս տեսակի համար Արիզոնայի պետական ​​համալսարանում դոկտոր Հերբերտ Լ. Ստահնկեի կողմից մշակվել է հակաթույն և բավարար քանակությամբ արտադրվել է Արիզոնա նահանգում։ Այս հակաթույնը հաստատված չէր ՖԴԱ-ի կողմից, սակայն Արիզոնա նահանգում օգտագործումը թույլատրելի էր և շատ հաջող, որի շնորհիվ կրճատվել են ախտանիշների տևողությունը և հոսպիտալացումը։ Այս հակաթույնի արտադրությունը դադարեցվել է մինչև 2000 թվականը և արտադրանքը հասանելի չէր մինչև 2004 թվականը։ Մեքսիկայում արտադրված հակաթույնը՝ Anascorp [Antivenin Centruroides (scorpion) F(ab′)2, Laboratorios Silanes, Instituto Bioclon SA de CV], ստացավ ՖԴԱ-ի հաստատումը 2011 թվականի օգոստոսին 3-ին և այժմ օգտագործվում է։
Առաջին օգնություն
Առաջին օգնության այս հիմնական միջոցները կարող են օգնել Արիզոնական կեղևավոր կարիճի խայթոցները բուժելու համար.
Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ
Արիզոնական կեղևավոր կարիճները, ինչպես կարիճների մեծ մասը, փայլում են ուլտրամանուշակագույն լույսի տակ։ Սա հատկապես օգտակար է կարիճների հայտնաբերման համար, քանի որ Արիզոնական կեղևավոր կարիճները ակտիվ են գիշերվա ընթացքում և հեշտությամբ կարելի է նկատել այս մեթոդի միջոցով։ Սովորական ուլտրամանուշակագույն ԼԵԴ լապտերները իրենց  օպերատորին հնարավորություն են տալիս հեշտությամբ հայտնաբերել Արիզոնական կեղևավոր կարիճներին մոտավորապես վեց ոտնաչափ հեռավորության վրա։
Վերահսկում և կանխարգելում
Արիզոնական կեղևավոր կարիճները ունեն մուգ կամ բաց բեժ երանգ և շատ փոքր են, ինչը դժվարացնում է հայտնաբերել նրանց, հատկապես բնական տեղանքներում (ժայռոտ հողեր, բազմակի բուսականություն և հողային տեղանքներ)։ Նրանք պաշտպանվելու և բնակվելու վայրեր են փնտրում։ Արիզոնական կեղևավոր կարիճներին վերահսկելու համար պատմականորեն օգտագործվել են մի քանի մեթոդներ, ինչպիսիք են ֆիզիկական խոչընդոտները (կարիճները չեն կարողանում բարձրանալ հարթ մակերեսներ), թունաքիմիկատները, սոսնձված տախտակներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023 Կատեգորիա:Կարիճներ
Դոբրոե (այլ կիրառումներ)
Դոբրոե, կարող է վերաբերել՝
Համակցված զինամթերք
Համակցված զինամթերք, հրթիռահրետանային զինամթերքի տեսակ է, կրակային միջոցների խոցող տարրերի հատուկ կոնստրուկցիայով, որի դեպքում արկը կամ նռնակը բաղկացած են հերթական դասավորվածությամբ երկու մասից։ Արկի ծայրամասում տեղադրված լիցքը կոչվում է առաջնային, իսկ մյուսը՝ հիմնական։ Նշանակետին դիպչելիս սկզբում դետոնացվում է առաջնային լիցքը, դրանով իսկ ապահովելով թիրախի արտաքին զրահի խոցումը(նաև դինամիկ պաշտպանությունը), իսկ հիմնական լիցքը խոցում է զրահը ավելի մեծ խորությամբ և շարքից դուրս հանում տեխնիկան։ Այս տեսակի զինամթերքը հիմնականում նախատեսված է լավ պաշտպանված(ծանր զրահավորված) մարտական տեխնիկայի ոչնչացման համար, այնպիսին ինչպիսիք են՝ ժամանակակից հիմնական մարտական տանկերը, ռազմանավերը և այլ ծանր զրահատեխնիկա։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Հրետանային զինամթերք Կատեգորիա:Հակատանկային միջոցներ Կատեգորիա:Հակատանկային զինամթերք
Իտատկա (գյուղ, Տոմսկի շրջան)
Իտատկա (Итатка), գյուղ Ռուսաստանի, Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆիլադելֆիա (Կոստա Ռիկա)
Ֆիլադելֆիա (Filadelfia), քաղաք Կոստա Ռիկայի հյուսիս-արևմուտքում, Գուանակաստե նահանգում, Տեմպիսկե գետի վրա։ Կառիլո կանտոնի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 8141 մարդ (2013 թվականի տվյալներով) ։ Տարածքը՝ 125,01 կմ² ։ Քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1915 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։ Սկզբնապես կոչվել է Սիետե Սուէրոս։ Անվանափոխվել է 1877 թվականին՝ զինվոր Ֆիլադելֆիա Սոտոյի պատվին։
Քաղաքը գտնվում է Տեմպիսկե և Լաս Պալմաս գետերի միջև։ 1995, 1999 և 2007 թվականներին երկու գետերն էլ առաջացրել են ծանր հեղեղումներ, և դրանց պատճառով կոչվում է Էլ Նինիո։
Տնտեսության հիմքը շաքարի ճակնդեղի և սեխի արտադրությունն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի քաղաքներ
Լա Պուերտա դե Սեգուրա
Լա Պուերտա դե Սեգուրա (իսպ.՝ La Puerta de Segura), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռա դե Սեգուրա շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 98 կմ2։ Բնակչությունը՝ 2653 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական լենտրոնից՝ 140 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Դոբրոպոլիե (այլ կիրառումներ)
Դոբրոպոլիե, կարող է վերաբերել՝
Հալյալա
Հալյալա (Haljala), գյուղական ավան Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 1084 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Հառկու դաստակերտ
Հառկու դաստակերտ (Harku mõis, Hark), կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։
Պատմություն
Հառկու դաստակերտը պատկանել է Լիվոնյան օրդենին և առաջին անգամ հիշատակվում է 1372 թ.։ Միջնադարում դաստակերտն ուներ քարե փոքրիկ ամրոցի տեսք և պատկանում էր Տալլինի փոխպարետին։ 1679 թ. դաստակերտն անցնում է ֆոն Իկսիկյուլ (von Uexküll) ընտանիքին։ Դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը կառուցվել է 18-րդ դարում բարոկկո ոճով։ 1755 թ. դասատակերտը գնել են ֆեն Բուդբեռգները (von Budberg), ովքեր 1770 թ. գլխավոր մանաշենքը վերակառուցում են ուշ կլասիցիզմի ոճով։ 1836 թ. Հառկու դաստակերտը դարձել է Ունգեռն-Շտենբեռգների (Ungern-Sternberg) ընտանիքի սեփականությունը։
Հյուսիսային պատերազմի տարիներին՝ 1710 թ. սեպտեմբերին, դաստակերտի կիսակառույց գլխավոր մասնաշենքում հաշտության պայմանագիր է կնքվում Ռուսական կայսրության զինված ուժերի ու շվեդական իշխանությունների միջև։ Այդ պայմանագրով բալթիական երկրները պահպանում են իրենց իրավունքները՝ Ռուսական կայսրության մեջ մտնելով որպես ավտոնոմ պետություններ։
1875 թ. դաստակերտը վերանորոգվում է նեոռենեսանսի ոճով, ինչպիսին էլ այն պահպանվել է մինչև օրս։ Այդ ժամանակ շենքը նաև երկարացվում է։
1892 թ-ից հետո դաստեկերտը պատկանել է տարբեր մարդկանց, իսկ 1919 թ. պետականացվել է։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Հառկու դաստակերտում տեղավորված էր անչափահասների գաղութ։
1957 թ-ից մինչև մեր օրերը Հառկու դաստակերտի շենքում գործում է Փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտը։
Ներկայումս պահպանվել է երկու աշտարակներով մի ավերակ, որ հիշեցնում է միջնադարյան ամրոց։ Պահպանվել են նաև պահեստն ու ձիերի ախոռը։ Պահպանված մյուս օժանդակ շինությունները մեծ մասամբ վերակառուցվել են։
(20264) Չաուհան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Գյուսսինգ
Գյուսսինգ (Güssing) կամ Նեմետույվար (հունգ. Németújvár), Ավստրիայի կենտրոնական շրջանի քաղաք, որը գտնվում է Բուրգենլանդի շրջանում։ Դարեր շարունակ ծառայել է որպես Հունգարական Բատտյան տոհմի միջնաբերդ։
Մտնում է Գյուսինգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3811 մարդ (2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ)։ Տարածքը կազմում է 49,31 կմ²։ Պաշտոնական կոդ` 10 405։
Քաղաքական իրավիճակ
Կոմունայի բուրգոմիստր-Պետեր Ֆադասց` (ԱԺԿ) 2007 թվականի ընտրությունների արդյունքներով։
Կոմունայի ներկայացուցիչների խորհուրդ` (Gemeinderat) բաղկացած է 25 տեղից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքներ Կատեգորիա:Քաղաքների ցանկերի կաղապարներ Կատեգորիա:Պատմական քաղաքներ
Աստերոիդների ցանկ (5501-5600)
Աստերոիդների ցանկ (5401-5500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (5601-5700)
Շան թանգարան
Շան թանգարան (Museum of the Dog), շներին նվիրված շահույթ չհետապնդող թանգարան, որը գտնվում է Նյու Յորքի Մանհեթենի Մարրեյ Հիլլ թաղամասի Պարկ Ավենյու 101 հասցեում։ Թանգարանում ներառված են հետևյալ ցուցանմուշները` շները ֆիլմերում, նախագահների շները, պատերազմի շները, շները հետախուզության մեջ ։ Թանգարանում է պահվում շներին վերաբերվող արվեստի գործերի ամենամեծ հավաքածուներից մեկը ։
Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1982 թվականին՝ բարերարներ Ֆրենկ Սաբելլայի, Մարի Մուրի, Նենսի-Քերոլ Դրեյփերի և Ուեսթմինսթեր Քեննել հիմնադրամի նվիրատվություններով։ Թանգարանի մշտական հավաքածուն ներառում է բրոնզե և կերամիկական քանդակներ և նկարներ։ Թանգարանը միշտ ղեկավարվել է Ամերիկայի շների ակումբի կողմից ։
Թանգարանը ցուցադրում է այնպիսի հռչակավոր նկարիչների գործեր, ինչպիսիք են Էդվին Հենրի Լանդսիրը, Մաուդ Ըրլը և Արթուր Վարդլը ։ Շատ արվեստի գործեր արված են 19-րդ դարում իսկ որոշները 20-րդ դարի սկզբում ։
Աշխատանքների մեծ մասը արվել է ուշ 1800-ականներին և 20-րդ դարի սկզբին, ներառված են աբստրակտ կամ ժամանակակից արվեստի որոշ նմուշներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Նյու Յորքի թանգարաններ
Բժշկական գենետիկա
Բժշկական գենետիկա (բժշկական ծագումնաբանություն, բժշկական ժառանգաբանություն), մարդու գենետիկայի բաժին, ուսումնասիրում է ժառանգական գործոնների նշանակությունը հիվանդությունների առաջացման գործում կամ հատուկ նախատրամադրվածությունը դրանց նկատմամբ։ Սերտ կապված է կլինիկական բժշկության հետ։ Բժշկական գենետիկայի հիմնական բաժինը կլինիկական գենետիկան է, որն ուսումնասիրում է ժառանգական հիվանդությունների և ժառանգական նախատրամադրվածությամբ հիվանդությունների առաջացման պատճառները, մեխանիզմները, ընթացքը, ինչպես նաև մշակում է մեթոդներ և ուղիներ դրանց ախտորոշման, բուժման ու կանխարգելման համար։
Կլինիկական գենետիկան ներառում է նյարդագենետիկան, որն ուսումնասիրում է նյարդային համակարգի, մաշկագենետիկան՝ մաշկի, ակնագենետիկան՝ աչքի ժառանգական հիվանդությունները։ Հատուկ բաժին է դեղագենետիկան, որն ուսումնասիրում է մարդու օրգանիզմի ժառանգաբար պայմանավորված հակազդեցությունները որոշ դեղանյութերի նկատմամբ։
Զարգացման շրջաններ
Բժշկական գենետիկայի զարգացումը պայմանականորեն ընդգրկում է 3 շրջան. առաջինում (20-րդ դարի սկիզբ) հիմնականում փաստացի նյութ է կուտակվել մարդու ախտաբանական հատկանիշների ժառանգման վերաբերյալ։ 2-րդ շրջանը (1920-1930-ական թվականներ) բնորոշվում է ժառանգական ու ժառանգական նախատրամադրվածությամբ հիվանդությունների առաջացման պատճառների, ինչպես նաև բնականոն հատկանիշները թռիչքաձև ախտաբանականի անցման՝ մուտացիաների պատճառների և օրինաչափությունների ուսումնասիրմամբ։ 3-րդն սկսվել է 1950-ական թվականների վերջերից։ Մարդու օրգանիզմում քրոմոսոմների ճշգրիտ թիվը հաստատելուց հետո հայտնաբերվեցին քրոմոսոմային հիվանդությունները։ Լայնորեն ուսումնասիրվեցին բազմաթիվ կենսաքիմիական գործընթացներ բնականոն վիճակում և նյութափոխանակության հիվանդությունների դեպքերում։ Հետազոտության օբյեկտ է դառնում ոչ միայն հիվանդը, այլև նրա ընտանիքը։ Պարզվում է, որ բժշկագիտությունը առանց գենետիկայի չի կարող լրիվ չափով կանխարգելիչ լինել, քանի որ մարդու առողջությունը որոշվում է ժառանգական գործոնների և շրջակա միջավայրի փոխազդեցությամբ։ Գենետիկայի նվաճումների հիման վրա մշակվում են բնակչության դիսպանսերացման, հիվանդների հայտնաբերման և հիվանդությունների կանխարգելման նոր սկզբունքներ։ Ստեղծվում է բժջկագենետիկական խորհրդատվություն, որը նպաստում է ընդհանուր հիվանդացության և հաշմանդամության նվազմանը։ Բժշկագենետիկական խորհրդատվությունը դառնում է մասնագիտացված բուժօգնության ավելի տարածված ձև, որի նպատակը ժառանգական հիվանդությունների կանխարգելումն է, այդ հիվանդությամբ տառապող երեխայի ծնվելու հավանականության որոշումը և ծնողներին խելացի խորհուրդ տալը։
Կլինիկատոհմաբանական մեթոդ
Բժշկական գենետիկայի հիմնական մեթոդներից է կլինիկատոհմաբանական մեթոդը, որի նպատակը տոհմաբանական տվյալների հավաքումը և վերլուծությունն է՝ որոշելու համար ախտաբանական հատկանիշների ժառանգաբար փոխանցվելու օրինաչափությունները։ Այդպիսի տոհմաբանությունը կազմվում է մասնագետին հետաքրքրություն ներկայացնող 1 կամ մի քանի հատկանիշների հիման վրա։ Դրա համար սովորաբար օգտագործվում են անմիջական հետազոտությունը, հիվանդությունների պատմությունները, ընտանիքի անդամների հարցումները։
Տոհմաբանական մեթոդ
Տոհմաբանական մեթոդը պայմանականորեն բաժանվում է 2 փուլի՝ տոհմաբանության կազմումը և դրա գենետիկական (տոհմաբանական) վերլուծությունը, որը նախորդում է հիվանդների և նրանց հարազատների կլինիկական ու լաբորատոր հետազոտությանը։ Ըստ հետազոտության նպատակի՝ տոհմաբանությունը կարող է լինել լրիվ (ընդգրկվում են հետազոտվողի բոլոր հարազատների ընտանիքները) կամ սահմանափակ (հետազոտվում են միայն հիվանդ երեխա ունեցող ընտանիքները)։ Տոհմաբանական վերլուծության ժամանակ նախ հաստատում են հատկանիշի ժառանգական բնույթը և ժառանգման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով այդ հատկանիշը հսկող զենի և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության հետևանքով առաջացող հնարավոր փոփոխությունները։ Որոշ հիվանդություններ կարող են դրսևորվել շրջակա միջավայրի միայն որոշակի պայմաններում։ Արտաքուստ նման հատկանիշները ոչ միշտ են գենետիկորեն նույնը. 1 հատկանիշը կարող են վերահսկել մի քանի գեներ։ Այսպես՝ մկանների ատրոֆիան (ապաճումը՝ ծավալի և չափերի փոքրացումը) կարող է լինել մկանախտերի (միոպաթիաների) դրսևորում, իսկ երբեմն՝ անբավարար սնուցման՝ սննդային հյուծման հետևանք։
Հատկանիշները կարող են նույնը լինել ֆիզիոլոգիական, բայց միանգամայն տարբեր՝ կենսաքիմիական մակարդակով։ Հետազոտվող հատկանիշների միայն լրիվ նույնականության հաստատումը բոլոր մակարդակներով և ըստ դրանց՝ որպես առանձնահատուկ նշանների, նախնիների և սերունդների ուսումնասիրումը հնարավորություն են տալիս ստույգ հաստատել համապատասխան գեների բաշխումն ընտանիքում։ Մանրակրկիտ գենետիկական վերլուծությունն օգնում է տարբերել ժառանգական հիվանդություններն արտաքին դրսևորումներով նման այլ բնույթի խանգարումներից։ Օրինակ՝ միկոցեֆալիան (փոքրագլխությունը՝ գանգի և գլխուղեղի զգալի փոքրացում), որն ուղեկցվում է մտավոր թերզարգացումով, ժառանգական ախտ է, սակայն հղիության շրջանում մոր կողմից ընդունվող որոշ դեղանյութեր կամ պտղի ռենտգենյան ճառագայթահարումը ևս կարող են պայմանավորել նման արատներով երեխայի ծնվելը։ Հղիության սկզբնական շրջանում մոր կարմրախտով հիվանդանալը կարող է առաջացնել խլություն, սրտի արատներ, պտղի աչքերի ախտահարում, որոնք նման են որոշ ժառանգական հիվանդությունների ախտանշաններին։
Հետազոտվող հատկանիշի ժառանգական բնույթը հաստատելուց հետո տոհմաբանական տվյալների վիճակագրական մշակման միջոցով որոշում են ժառանգման բնույթը։ Վիճակագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գործնականում ստացված տվյալների և տեսականորեն սպասվող արդյունքների փոխհարաբերությունը։ ժառանգման աուտոսոմադոմինանտային ձևի դեպքում ժառանգական հիվանդության կամ ախտաբանական հատկանիշի փոխանցումը տեղի է ունենում սերնդից սերունդ (գենետիկներն անվանում են ուղղահայաց ժառանգում)։ Եթե հիվանդ է ծնողներից մեկը, ապա հիվանդ երեխա ծնվելու հավանականությունը կազմում է 50%։ 2 ծնողների ախտաբանական հատկանիշը հսկող գենի առկայության դեպքում այդ հատկանիշի դրսևորումը երեխայի օրգանիզմում առանձնակի է արտահայտված։ Օրինակ՝ 2 ծնողների մոտ պոլիդակտիլիայի (բազմամատության) առկայության դեպքում կարող են ծնվել ոսկրային համակարգի ծանր արատներ ունեցող երեխաներ։ ժառանգման աուտոսոմ-ռեցեսիվ ձևի դեպքում ախտաբանական հատկանիշը հսկող գենի ազդեցությունը դրսևորվում է միայն այն դեպքում, երբ այն գտնվում է և՛ արական (սերմնաբջիջ), և՛ իգական (ձվաբջիջ) սեռական բջիջներում։ Այսպիսով, այդ բջիջների միաձուլման դեպքում քրոմոսոմներում կլինեն միայն ախտաբանական գեները։ Հիվանդ երեխաների ծնվելու հավանականությունը կտրուկ մեծանում է, եթե ծնողներն արյունակից հարազատներ են, քանի որ այս դեպքում բարձրանում է բեղմնավորված ձվաբջջում՝ զիգոտում, ախտաբանական հատկանիշը պայմանավորող 2 գեների զուգակցման հավանականությունը։ Կան ժառանգական հիվանդություններ, որոնցով ընտանիքում հիվանդանում են միայն տղաները կամ աղջիկները։ ժառանգման այդ ձևը կոչվում է ռեցեսիվ՝ սեռի հետ շղթայակցված։ Դրանցից են հեմոֆիլիան, դալթոնիզմը և այլն։
Տոհմաբանական մեթոդի ճշգրտությունը համեմատական է ընտանիքի երեխաների թվին։ Այս մեթոդի օգտագործման դեպքում սխալները կարող են պայմանավորված լինել հիվանդության ոչ ճիշտ ախտորոշումով, ինչը կապված է անբավարար տեղեկությունների, տոհմի մեծության, ինչպես նաև երեխաների բացակայության հետ։ Տոհմաբանական վերլուծության համար օգտագործում են նաև էլեկտրոնային հաշվող մեքենաներ։
Տոհմաբանական մեթոդով հաստատված ախտաբանական հատկանիշի փոխանցման առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս ճիշտ մոտենալ ուսումնասիրվող ընտանիքի որոշ անդամների օրգանիզմում վաղ կլինիկական ախտանշանների վերլուծությանը և կարևոր նշանակություն ունեն անսխալ տարբերակիչ ախտորոշման համար։
Սկրինինգ
Ժառանգական հիվանդության ախտորոշման յուրաքանչյուր դեպք կապված է տարբեր հետազոտությունների հետ, ուստի մշակվում են հատուկ ծրագրեր, որոնց հիմքում ընկած է սկրինինգի սկզբունքը (բնակչության զանգվածային հետազոտություն, որը նպատակ ունի բացահայտել որոշակի, օրինակ՝ սիրտանոթային հիվանդությամբ տառապող հիվանդներին)։ Այդ ծրագրերը ենթադրում են ժառանգական հիվանդությունների ախտորոշումը պարզ և արագ թեստերի օգնությամբ՝ մեծ թվով հետազոտվողների համար, որն առանձնապես կարևոր է զանգվածային դիսպանսերացման դեպքում։ Նշված ծրագրերը լինում են զանգվածային և ընտրողական (սելեկտիվ), երբ տեսակավորման օբյեկտ են հիվանդների որոշակի խմբեր, որոնց մեջ ենթադրում են բուն հիվանդության կրողների կուտակում։
Զանգվածային տեսակավորիչ ծրագրերը Նախատեսված են իրենց առողջ համարող մարդկանց համար, դրանց հիմնական նպատակը հիվանդության հայտնաբերումն է մինչև կլինիկական ախտանշանների դրսևորվելը, իսկ ընտրողական տեսակավորիչ ծրագրերը բժշկական հետազոտության կարիք ունեցող անձանց համար են։
Գենետիկական տեսակավորումն առավել արդյունավետ մեթոդ է, որը հնարավորություն է տալիս ժամանակին հայտնաբերել ծանր ժառանգական հիվանդությամբ տառապողներին և բուժումն սկսել մինչ հիվանդության ի հայտ գալը։
Սկրինինգը, որպես ախտորոշման նոր ուղղություն, ունի մի շարք առանձնահատուկ գծեր.
Բժշկական գենետիկան զբաղվում է նաև որոշ հիվանդությունների նկատմամբ ժառանգական նախատրամադրվածության հարցերով։ Օրինակ՝ որոշակի հաջողություններ են ստացվել հիպերտոնիկ հիվանդության, աթերոսկլերոզի, շիզոֆրենիայի, ալերգիկ հիվանդությունների նկատմամբ ժառանգական նախատրամադրվածության վերաբերյալ։
Շատ հիվանդությունների համար հայտնի է կենսաքիմիական փոխարկումների հաջորդականությունը՝ փոփոխված գենի առաջնային ազդեցությունից մինչև հիվանդության կլինիկական դրսևորումները։ Դա հնարավորություն է տալիս բժշկին միջամտել հիվանդության առաջացման վաղ փուլերում։ Օրինակ՝ բժիշկը խորհուրդ է տալիս սահմանափակել սննդի հետ այնպիսի նյութի ընդունումը, որը չի կարող օրգանիզմի կողմից յուրացվել՝ նշված նյութի փոխարկման գործընթացին մասնակցող ֆերմենտի սինթեզը հսկող որոշակի գենի արատի հետևանքով։ Ֆերմենտի գենետիկորեն պայմանավորված ոչ լիարժեքության հետևանքով օրգանիզմում կուտակվում են որոշակի միացության ոչ լրիվ փոխանակության թունավոր արգասիքներ։ Բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ հիվանդի սննդի օրաբաժնում ավելացնել որոշակի մթերք, որպեսզի փոխհատուցվեն նրա օրգանիզմում չսինթեզվող միացությունները կամ հեռացվեն թունավոր նյութերը։ Մշակվում և կիրառվում են որոշ ժառանգական հիվանդությունների վիրահատական բուժման մեթոդներ։ Բժշկական գենետիկայի բնագավառի հետազոտություններ են կատարվում Հայաստանի առողջապահության նախարարության Մոր և մանկան առողջության պահպանման գիտահետազոտական կենտրոնին կից բժշկագենետիկական հանրապետական կոնսուլտացիայում, ինչպես նաև Բժշկական գենետիկայի կենտրոնում։
Կատեգորիա:Գենետիկա
Պուզովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Պուզովո (Пузово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Մբաբանե)
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Holy Resurrection Armenian Apostolic Church of Mbabane), Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար Սվազիլենդի մայրաքաղաք Մբաբանեում։ Սվազիլենդում ներկայումս բնակվում է 8-10 հայ։
Պատմություն
Սուրբ Հարություն հայ առաքելական եկեղեցին հիմնադրվել է Պայն-Վելլիում (Սոճու հովիտ)՝ Մբաբանեից ոչ հեռու 1985 թվականին Գրիգոր Դերբելյանի կողմից։ Շինարարությունը տևել է չորս տարի։ Կառույցը երկու գմբեթով փոքրիկ մատուռ է, ունի զանգակատուն։ Եկեղեցու մոտ կա գետ, որը Դերբելյանը անվանել է Արաքս և տեղադրել է փոքրիկ անվանատախտակ գետի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
հ Կատեգորիա:1989 հիմնադրումներ Էսվատինիում
Լալա Դին Դայալ
Լալա Դին Դայալ (Lala Deen Dayal, लाला दीन दयाल, ), առավել ճանաչված է Ռաջա Դին Դայալ անունով ), 19-րդ դարավերջի Բրիտանական Հնդկաստանի լուսանկարիչ։ Արվեստագետի իր գործունեությունն սկսել է 1870-ական թվականների կեսերից, տարիների ընթացքում լուսանկարչատներ է բացել Ինդորեում, Մումբայում, Հայդարաբադում։ Դարձել է Հայդարաբադի վեցերորդ նիզամ Մահբուբ Ալի խան, Ասիֆ Ջահ VI-ի պալատական լուսանկարիչը։ Վերջինս նրան շնորհել է Ռաջա Բահադուր Մուսավիր Ջունգ Բահադուր տիտղոսը։ 1885 թվականին Ռաջա Դին Դայալը լուսանկարչի պաշտոնում աշխատանքի է ընդունվել Հնդկաստանի փոխարքայի պալատում ։
1897 թվականին Միացյալ Թագավորության Վիկտորյա թագուհին նրան արքայական երաշխավորագիր է շնորհել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուսանկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի լուսանկարիչներ
(4992) Կալման
(4992) Կալման (Kalman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,574221 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2828 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8656 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1508,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,238636 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,48° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անտոնիո Լաբրիոլա
Անտոնիո Լաբրիոլա (Antonio Labriola, Անտոնիո, ), իտալացի փիլիսոփա, մարքսիզմի տեսաբան և պրոպագանդիստ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Նեապոլի համալսարանը։ 1874 թվականից՝ գործնական փիլիսոփայության և մանկավարժության պրոֆեսոր Հռոմի համալսարանում։ 1890-ական թվականների սկզբներին ծանոթանալով Կառլ Մարքսի աշխատություններին՝ ձախհեգելականությունից և հերբարթականությունից անցել է մարքսիզմին։
Նամակագրական կապ է ունեցել Ֆ. Էնգելսի հետ։ Մասնակցել է Իտալիայի և միջազգային բանվորական շարժումներին։ Քննարկել է պատմական մատերիալիզմի պրոբլեմները, զարգացրել դասակարգերի, պատմության մեջ ժողովրդի ու անհատի դերի, պետության, հեղափոխության և այլ հարցեր։ Լաբրիոլայի հայացքներում կան որոշ հակասություններ ու սխալներ։ Նա թերագնահատել է պրոլետարիատի դիկտատուրայի ուսմունքը, բանվոր դասակարգի և նրա դաշնակիցների հետ պրոլետարիատի կուսակցության փոխհարաբերության նշանակությունը, ճիշտ չի ըմբռնել ազգային հարցը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ Կատեգորիա:Նեապոլի համալսարանի շրջանավարտներ
Գետաթաղ
Գետաթաղ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում, Սիսիանից մոտ 12 կմ հարավ-արևելք, Լորաձոր գետի ձախ ափին` լեռնալանջին, ծովի մակարդակից 1580-1620 մ բարձրության վրա։։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից կազմում է մոտ 113 կմ։
Ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Սիսիանի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։
Պատմություն
Միջնադարյան ժամանակաշրջանում գյուղը մտել է Սյունյաց աշխարհի Ծղուկք գավառի մեջ։ Ներկայից բնակիչների մեծ մասի նախնիները գյուղ են եկել Արցախի, Նախիջևանի, Խոյի և Սալմաստի բնակավայրերից։ Եղել է գրչության կենտրոն. հասել են XVII դարի այստեղ գրված մի քանի հայերեն ձեռագրեր։ XVIII դարում կազմված հարկացուցակով Գետաթաղի բնակիչները Տաթևի վանքին տարեկան վճարել են 800 դահեկան պտղի հարկ։
Գյուղում գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1702 թվականին ։
Գետաթաղի մոտակայքում են գտնվում Բաբայավար, Բհարլու, Թամբալ և Խաչի հողեր գյուղատեղիները։
Հալյավա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 153 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Յիելեհտմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Օրանի
Օրանի (Orani), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 2.921 : Բնակչության խտությունը կազմում է 24.15 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 130.52 կմ² տարածք։ Սահմանակից է Բենետուտի, Բոլոտանա, Իլորաի, Մամոյադա, Նուորո, Օնիֆերի, Օրոտելի, Օտանա, Սարուլե համայնքներին ։ Փոստային ինդեքս՝ 8026։ հեռախոսային կոդ՝ 0784։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Անդրեաս առաքյալն է։ Տոնը նշում են ամեն տարի նոյեմբերի 30-ին։
Օրանիի տեսարժան վայրերից է նկարիչ, քանդակագործ Կոստանտինո Նիվոլայի տուն-թանգարանը (այդ արվեստագետը ծնվել է Օրանիում)։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իտատսկի
Իտատսկի (Итатский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Կեմերովոյի մարզի Տոպկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4026 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Տոպկինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1773 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օհտու դաստակերտ
Օհտու դաստակերտ (Ohtu mõis, Ocht), ազնվականական նախկին կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։
Պատմություն
Օհտու դաստակերտը հիմնադրվել է 1620 թվականին։ Նրա առաջին սեփականատերը ֆոն Դանենֆելդների (von Dannenfeld) ընտանիքն էր։ 18-րդ դարի սկզբում դաստակերտը պատկանում էր Ռոբերտ Յոհան Վռանգելին (Rötgert Johann Wrangell), իսկ 1720 թվականին այն անցել է Օտտո Վիլհելմ ֆոն Հարպեին (Otto Wilhelm von Harpe)։
1760-ական թթ. Օհտու դաստակերտը գնում է Քրիստոֆ Հենրիխ ֆոն Կուռզելը (Christoph Heinrich von Kursell)։ 1793 թվականին՝ Մայենդորֆների ընտանիքը։ Դաստակերտը վերջիններիս ձեռքում մնում է մինչև 1919 թ-ի պետականացումը։
Քրիստոֆ Հենրիխ ֆոն Կուռսելը կալվածքի կենտրոնում կառուցում է բարրոկկո ոճի երկհարկանի շինություն՝ բարձր տանիքով ու վանդակավոր պատուհաններով։ 19-րդ դարում օժանդակ կառույցների մեծ մասը վերակառուցվում են։
1919 թ-ից Օհտու դաստակերտում գործել է դպրոց։ Այն փակվել է 1947 թվականին, որից հետո շենքը մնացել է դատարկ ու ավերվել։ 1990-ական թվականներին կատարվել են վերակառուցման առաջին փորձերը, սակայն այդ ժամանակ վերականգնվում է միայն տանիքը։ Հետագայում դաստակերտը դարձել է մասնավոր սեփականություն և վերակառուցվել է 2002-2004 թվականներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի դաստակերտներ
Կոպա դել Ռեյ եզրափակիչ 1907
Կոպա դել Ռեյ եզրափակիչ 1907, Կոպա դել Ռեյի 5-րդ եզրափակիչը։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել 1907 թվականի մարտի 30-ին Մադրիդի Իպոդրոմո մարզադաշտում։ Հանդիպմանը մասնակցել են Բիսկայա դե Բիլբաո և Ռեալ Մադրիդ ֆուտբոլային ակումբները։ Հանդիպումն ավարտվել է 1։0 հաշվով՝ հօգուտ Ռեալ Մադրիդի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոպա դել Ռեյ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի հանդիպումներ
Ադըյաման
Ադյաման (Adıyaman), նախկին հայտնի էր որպես Հասանմսուր, քաղաք Թուրքիայում, Ադըյամանի մարզի վարչական կենտրոնը։
Պատմություն
Գտնվում է նախկին հայկական Կոմմագենեի տարածքում։ Հետագայում եղել է քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Հասանմսուրի գավառակում` Եփրատի աջ կողմում։ Քաղաքն հանդիսանում էր Հասանմսուրի գավառակի կենտրոնը։
XIX դարի վերջին ուներ 15 000 բնակիչ, որից 6000-ը` հայեր, մյուսները թուրքեր, հույներ, ասորիներ։ Բնակիչները հիմնականում մշակում էին ծխախոտ, բամբակ, հաշիշ ։
Ադըյամանի շրջակայքում կային հայաբնակ գյուղեր՝ Սամսատ, Գանթարա, Կևրուկ։ 1895–ի համիդյան ջարդերի և 1909 թվականի Կիլիկիայի կոտորածների ժամանակ Ադըյամանի և շրջակայքի հայերը հերոսաբար դիմադրել են թուրք հրոսակներին։ Մեծ Եղեռնի ընթացքում հայերի մի մասը բնաջնջնվեց։
1927 թվականին, 1937–1938 թվականներին և հետո քաղաքում հետազոտվել է հին քարի դարի ուշ շրջանի բնակավայր, որտեղ գտնվել են քարե (կայծքար, հասպիս, երբեմն օբսիդիան) բազմատեսակ իրեր։ Որոշ գիտնականների կարծիքով նրանք պատկանում են օրինիակյան մշակույթին։
Գտածոների մեջ կան քերիչներ, կտրիչներ, բութ եզրով շեղբեր, ծակիչներ, որոշ քանակությամբ, մուստերյան կաղապարներ և, հավանաբար, նեոլիթյան դարաշրջանին պատկանող իրեր։ Ադըյամանի շրջակայքում գտնվել են նաև ժայռապատկերներ (քարայծերի)։
1971 թվականին Ադըյամանում ապրում էր 52 հայ ընտանիք։ Ադըյամանում է ծնվել ֆրանսիական դիմադրության շարժման հերոս Միսաք Մանուշյանը։
Բնակչություն
Ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 217,463 մարդ։
Տնտեսություն
Ադըյամանի բնակչությունը զբաղվում է տեխնիկական կուլտուրաների (ծխախոտ, բամբակ) մշակությամբ, արհեստներով և առևտրով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Ադյամանն ուներ երեք եկեղեցի, որոնց կից գործում էին դպրոցներ։ 1986 թվականի դրությամբ պահպանվել էր միջնադարում կառուցված հայոց եկեղեցու ավերակները ։
1971–ին Ադյամանում ապրում էր 52 հայ ընտանիք։ Ադյամանում է ծնվել ֆրանս․ դիմադրության շարժման հերոս Միսակ Մանուշյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Բերտրան Տավեռնիե
Բերտրան Տավեռնիե (Bertrand Tavernier, ), ֆրանսիացի ռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, պրոդյուսեր ։
Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Արծվաշեն)
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, ավերված հայկական եկեղեցի Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Արծվաշեն գյուղի կենտրոնում։ Ադրբեջանցիների կողմից գրավվելուց հետո լքվել է, եկեղեցին՝ ավերվել։
Բերտրան Տավեռնիե
Կենսագրություն
«Կյանքից բացի, ուրիշ ոչինչ» ոչ անգլալեզու ֆիլմի համար 1990 թվականին Տավեռնիեն արժանացել է Բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակի և Ֆրանսիական կինոակադեմիայի երկու «Սեզար» մրցանակի։
Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Արծվաշեն)
Արծվաշենում կառուցված երկու եկեղեցիներից մեկն էր, որոնցից երկրորդը Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին էր՝ այժմ նույնպես ավերված։
մ մ
Բերտրան Տավեռնիե
Կենսագրություն
2010 թվականի Կաննի միջազգային կինոփառատոնում «Մոնպանսյեի իշխանուհին» առաջադրվել է «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի համար։
1965-1980 թվականներին ամուսնացած է եղել սցենարիստ Կոլո Օ'Հագենի հետ, և նրանք ունեն երկու երեխա։ Որդին՝ Նիլս Տավեռնիեն (1965, սեպտեմբերի 1) ռեժիսոր և դերասան է, դուստրը՝ Տիֆանի Տավեռնիեն (1967) վիպասան, սցենարիստ և ռեժիսորի օգնական է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պրոդյուսերներ
(20265) Յույինչեն
(20265) Յույինչեն, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
(4993) Կասարդ
(4993) Կասարդ (Cossard), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի ապրիլի 11-ին Անրի Դեբեոնի և Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,369339 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2235 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5151 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1332,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270248 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աննա Շտայներ-Կնիտել
Աննա Շտայներ-Կնիտել, ավստրիացի դիմանկարիչ և ծաղիկների նկարիչ։ Նրա կյանքում տեղի ունեցած դեպքը հիմք է ծառայել Վիլհելմին վոն Հիլերնի Die Geier-Wally վեպի համար, որպես կանանց գրականության վաղ օրինակ։
Կենսագրություն
Հայրը զինագործ էր, որը կրակոտ խառնվածքի տեր մարդ էր, բայց խրախուսում էր դուստրերի տաղանդն ու հավակնությունները ։ Քանդակագործ Յոզեֆ Ալոիս Կնիտելը նրա հորեղբայրն էր, իսկ նկարիչ Յոզեֆ Անտոն Կոխը նրա մեծ հորեղբայրն էր։
Պանկովցի (գյուղ, Ստարոսինյավսկի շրջան)
Պանկովցի (Паньківці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոսինյավսկի շրջանում։
Աննա Շտայներ-Կնիտել
Կենսագրություն
1859 թվականին Աննան սկսել է սովորել Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում, սակայն նրան թույլ չեն տվել գլխավոր դպրոց հաճախել, քանի որ նա կին էր ։ 1864 թվականին նա ստիպված էր վերադառնալ տուն՝ միջոցների բացակայության պատճառով։ Այդ ժամանակահատվածում նա նկարել է իր ընտանիքի բազմաթիվ նկարներ և բնատեսարանային պատկերներ։ Հետագայում նա տեղափոխվեց Ինսբրուք և կարողացավ ինքն իրեն պաշտպանել որպես դիմանկարիչ։ 1867 թվականին, իր ծնողների ցանկություններին դեմ գնալով, նա ամուսնացել է Էնգելբերթ Շտայներ անունով կավագործի հետ։ Իրենց միասին լինելու ժամանակի ընթացքում Աննան իր գավաթների, ափսեների և բաժակապնակների համար ստեղծել է բազմաթիվ ծաղկային նմուշներ։
Պանկովցի (գյուղ, Ստարոսինյավսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պանկովցի գյուղում բնակվում էր 583 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3815 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 152,82 մարդ/կմ²։
Աննա Շտայներ-Կնիտել
Կենսագրություն
1868-1871 թվականներին նրանք երեք երեխա ունեին՝ երկու որդի և դուստր։ 1873 թվականին նա բացեց կանանց համար նկարչական դպրոց, որը գործել է գրեթե մինչև մահ։ Նրա աշակերտների թվում էին Մարիա Տիլիպոլ-Կիստլերը (1884-1963) և Վիլհելմին Ռեդլիխը (1869-1954)։
Պանկովցի (գյուղ, Ստարոսինյավսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոսինյավսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1640 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աննա Շտայներ-Կնիտել
«Geier-Wally»-ի փառք
Աննան տասնչորս տարեկան հասակում կամավոր ցանկություն էր հայտնել շարժել ժայռե պատը՝ արծիվի բույնը տեղափոխելու համար։ 19-րդ դարում սա սովորական պրակտիկա էր, որպեսզի կանխեն ոչխարների վրա արծիվների հարձակումները։ Նախորդ տարի նմանատիպ փորձը գրեթե ավարտվեց ալպինիստների ողբերգությամբ, ուստի այլևս ոչ մի այլ կամավոր հնարավոր չէր գտնել։ Նա կարողացավ խլել արծվի ձագին, թիկնապայուսակի մեջ մտցնել և առանց միջադեպի բարձրանալ, սակայն ավելի ուշ հաղորդվեց, որ նա հարձակման է ենթարկվել հասուն արծվի կողմից բարձրանալիս։
1863 թվականին այս իրադարձությունը նկարագրեց Լյուդվիգ Ստյուբը իր Das Annele im Adlerhorst պատմության մեջ ։ Հետագայում այն շարադրվեց Illustrirter Rundschau-ում։ Ի վերջո, 1873 թվականին այն նկարագրվել է Վիլհելմին Ֆոն Հիլենդի վեպում, որը կոչվում է Die Geier-Wally (անգլ.` The Vulture Maiden, արծիվները հաճախ ծաղրաբար կոչվում են «գիշատիչներ»)։ Հեղինակը ծանոթ էր Աննայի և նրա ամուսնու հետ Ինսբրուqում և որոշեց նրա պատմությունը դարձնել դրամատիկ, շեքսպիրյան ոճով, անվանելով իր հերոսուհուն Walburga (Wally), դրամատիկ դարձնելով հոր հետ նրա հարաբերությունները և ստեղծել ֆեմինիստական բրոշյուրի մի տեսակ։
1892 թվականին պատմությունը հարմարեցվեց Ալֆրեդո Կատալանիի Լա Վալլին օպերայի համար, կողմից։ Այն նաև նկարահանվել է բազմաթիվ անգամներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Մելոդիֆեստիվալեն 2018
Ձևաչափ
Մրցույթն անցկացվել է Շվեդիայի տարբեր քաղաքներում՝ ինչպես նախորդ տարիներին։ Փառատոնին մասնակցում էին 28 արտիստներ։ Յուրաքանչյուր կիսաեզրափակիչում հանդես է գալիս 7 մասնակից, որոնցից լավագույն երկուսը անցնում են եզրափակիչ, երրորդ և չորրորդ տեղերը զբաղեցրած մասնակիցներին երկրորդ հնարավորություն է տրվում։ Վերջում 12 մասնակից պայքարում է հաղթանակի և Եվրատեսիլին մասնակցելու համար։
Հալլա (գյուղ, Վասցելիինա շրջան)
Հալլա (Halla), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վասցելիինա շրջանում։
Մելոդիֆեստիվալեն 2018
Կանոնների փոփոխություններ
2018 թվականի հունվարի 23-ին փոխվել է միջազգային ժյուրիի քվեարկության կանոնները։ Նախկինում ժյուրին տալիս էր 1, 2, 4, 6, 8, 10 և 12 միավորներ։ Նոր համակարգը ներառում է Եվրատեսիլի քվեարկության մեթոդը։ Այժմ ժյուրին տալիս է 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 և 12 միավոր:Բացի ժյուրիից, քվեարկում են նաև հեռուստադիտողները՝ SMS-ի, զանգերի և Melodifestivalen հավելվածի միջոցով։
Հաղորդավար
Մրցույթի մամուլի ասուլիսում ներկայացրեցին Մելոդիֆեստիվալեն 2018-ի հաղորդավարին Դևիդ Լինդգրենին ։ Դևիդ Լինդգրենն առաջին անգամ մասնակցել է 2012 թվականի մրցույթին՝ «Shout It Out» երգով, որտեղ եզրափակչում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։ Մեկ տարի անց նա վերադարձավ «Skyline» երգով՝ զբաղեցնելով 8-րդ տեղը և բոլորովին վերջերս մասնակցեց 2016 թվականին, որտեղ «We are Your Tomorrow» երգով զբաղեցրեց 11-րդ տեղը ։
Հյուսիսային Վերտնայա
Հյուսիսային Վերտնայա (Северная Вертная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վերտնայա գետի աջ ափին՝ 35 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հալլա (գյուղ, Վասցելիինա շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վասցելիինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մելոդիֆեստիվալեն 2018
Շոու
Մելոդիֆեստիվալեն 2018-ի 6 շոուները (4 կիսաեզրափակիչ, երկրորդ հնարավորություն և եզրափակիչ) տեղի կունենա Շվեդիայի 6 տարբեր քաղաքներում 2018 թվականի փետրվարի 3-ից մարտի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում։
Մասնակից երգեր
Մրցութային հայտերի ընդունման վերջնաժամկետը 2018 թվականի սեպտեմբերի 18-ն էր, ներկայացվել էր 2 771 երգ։ Նոյեմբերի 28-ին տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս, որտեղ ներկայացվեցին մրցույթի մասնակիցները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Շինշիլա նապաստակներ
Շինշիլա նապաստակները նապաստակի երեք ցեղատեսակների խաչասերման արդյունք են, որոնք բուծվել են վերարկուների արտադրության համար ։ Չնայած իրենց անվանը, նրանք ազգակից չեն և չեն կարող խաչասերվել շինշիլաների հետ, որոնք կրծողների դասին են պատկանում։ Ճագարները լագոմորֆներ են։ Մուտացիան նոսրացրել է մազերի դեղին պիգմենտը և դարձել գրեթե սպիտակ՝ այս կերպ փոխելով վայրի նապաստակի (ագուտիի) մորթու գույնը շինշիլայի։
Գոյություն ունի շինշիլլա նապաստակի երեք ցեղատեսակ, որոնք ճանաչվել են «Ճագարաբույծների ամերիկյան ասոցիացիայի» կողմից։
Ստանդարտ շինշիլա
Ստանդարտ շինշիլան շինշիլայի բնօրինակ տարբերակն է, որի վրա մշակվում են ավելի մեծ տարբերակները։ Այն ունի փոքր մարմին ։
Ամերիկյան շինշիլա
Ամերիկյան շինշիլան կամ «ծանր քաշային շինշիլան» ավելի մեծ է, քան ստանդարտ շինչիլան, այն ունի կոմերցիոն մարմնի տեսակ, բայց նույն մորթին։ Մեծ չափերի համար բուծված ստանդարտ շինշիլաներից խաչասերեցին այս ցեղատեսակը։ Շինշիլա նապաստակները ստեղծվել են Ֆրանսիայում։ Նրանք ԱՄՆ են բերվել 1919 թվականին ։ Ամերիկյան շինշիլա նապաստակը, որը բուծվել է որպես մսի և մորթու համար, կարող է պահվել որպես պինդ, դիմացկուն ընտանի կենդանի։ Ամերիկյան շինշիլա նապաստակները կանոնավոր խնամք չեն պահանջում։ Հասուն ամերիկյան շինշիլա նապաստակները տարբեր քաշ ունեն կախված սեռից։ Այս կարճահասակ նապաստակները միջին երկարության մարմնին ունեն՝ մի փոքր կորությամբ սկսած պարանոցի ծայրից և մինչև պոչամաս։ Նրանց ականջները ուղիղ են։ «Կատարելության ստանդարտի» համար բուծման ժամանակ առաջմային է մորթու որակը։ Ամերիկյան շինշիլան վեցերորդ կարգի խաչասերում է։ Ամերիկյան շինշիլա նապաստակը բուծվել է խոշոր ստանդարտ շինշիլա նապաստակից՝ ավելի մսեղ նապաստակ ստանալու համար։ Նրանք սկզբում կոչվում էին «Ծանր քաշային շինշիլլա նապաստակներ»։
Կրտսեր և միջին աստիճանի ամերիկյան շինշիլա նապաստակները կարող են ցուցադրվել իրենցից բարձր տարիքային դասակարգմամբ, եթե նրանք ավելորդ քաշ ունեն։ Ամերիկյան շինշիլա նապաստակը ներառված է «The Livestock Conservancy»-ում որպես միակ «կրիտիկական վտանգված» նապաստակն այս պահին։
Ամերիկյան շինշիլա նապաստակները արագ բուծվող կենդանիներ են։
Հսկա շինշիլա
Հսկա շինշիլան, շինշիլայի և ֆլամանդական հսկա ցեղատեսակների խաչասերման արդյունք է. դրանց հայրենիքը ԱՄՆ-ն է։ Այս ցեղատեսակի նաստակների միսն է հիմնականում օգտագործվում է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023 Կատեգորիա:Նապաստակներ
Պուզսկայա Սլոբոդա
Պուզսկայա Սլոբոդա (Пузская Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիաթլոն
Բիաթլոնը ձմեռային սպորտաձև է թափքադահուկասահքի և հրաձգության համադրությամբ։ Նմանապես է ամառային բիաթլոնը, թափքավազքի և հրաձգության համադրությունն է։
Պատմություն
Այս սպորտաձևը ունի իր ծագումը Նորվեգիայի ժողովրդից, որպես ռազմական պատրաստության ալտերնատիվ տարբերակ։ Թափքադահուկասահքի առաջին ակումբներից մեկը, հրաձգության և թափքադահուկասահքի ակումբը, ստեղծվել է Նորվեգիայում 1861 թվականին, որպեսզի բարձրացվի պաշտպանական մակարդակը։
Կոչվելով ռազմական պարեկային ծառայություն, այս կոմբինացիան ընդունվեց 1924 թվականին և հետո եղավ 1928, 1936, 1948 թվականներին, բայց օլիմպիական կոմիտեն, հետո հայտարարելով, որ մի քանի երկրներ բողոքում են այս սպորտի կանոններից, հանեց այս սպորտը օլիպիականներից։ 1950-ականներին, բիաթլոնը ներկայացվեց ԽՍՀՄ-ում և Շվեդիայում, և ընդունվեց որպես ձմեռային սպորտաձև։ Այստեղի ժողովուրդը ցանկություն հայտնեց այս սպորտաձևը օլիմպիական դարձնելու համար։
Կանոններ և սարքավորումներ
Կատարյալ կանոնները տրված են Բիաթլոնի միության պաշտոնական էջում։
Հիմնական հասկացություններ
Բիաթլոնի մրցույթը կազմված է թափքադահուկի մրցարշավից, և մի քանի դադարներից, որոնց ժամանակ մասնակիցները հրազենով կրակ են թողում դեպի նշանակետերը 2 կամ 4 անգամ հնգական անգամ կանգնած և պառկած վիճակում։ Քանի անգամ մասնակիցը վրիպում է, այդքան անգամ նա լրացուցիչ ժամանակ է կորցնում կամ էլ այդքան անգամ լրացուցիչ հեռավորություն է անցնում, ամենակարճ ժամանակում անցնողը հաղթում է։
Ինդիվիդուալ
20 կիլոմետրանոց ինդիվիդուալ մրցարշավը հնագույն բիաթլոնային տարբերակն է։ Այստեղ անցնում են 5 շրջան․ Բիաթլետը հարվածում է ընդհանուր 20 անգամ՝ 4 անգամ մոտենալով հետևյալ հաջորդականությամբ՝ կանգնած, պառկած, կանգնած, պառկած։ Ամեն վրիպած հարված էրոպե ավելացնում է բիաթլետի ընդհանուր ժամանակին
Սպրինտ
Սպրինտը 10 կիլոմետր տղամարդկանց և 7․5 կիլոմետր կանանց համար բիաթլետը հարվածում է 10 անգամ՝ մոտենալով 2 անգամ։ ամեն վրիպակ 150 մետր ավելացնում է մրցարշավը։ Ինչպես և Ինդիվիդուալը, բիաթլետները սկսում են ինտեռվալներով։ Հաղթող նույնպես ինդիվիդուալի նման է։
Հետապնդում
Այստեղ տերբեր ժամանակներում են սկսում մրցարշավորդները և հաղթում է նա ով առաջինն է հատել հաղթական գիծը։ Հեռավորությունը 12.5 կիլոմետր տղամարդկանց, 10 կիլոմետր կամանց համար։ Մրցարշավը բաղկացած է 5 շրջանից։ հարվածում են ինչպես ինդիվիդուալը, իսկ վրիպակը ինչպես Սպրինտը։
Մասս ստարտ
Այստեղ սկսում են միաժամանակ և հաղթում ով առաջինը անցնի հաղթական գիծը։ Հեռավորությունը 15 և 12.5 կիլոմետր։Այսեղ ևս 5 շրջան է։ Հարվածի իրավունք ունեն 10 անգամ, պիտի դիպուկահար են 6 անգամ։ Այստեղ ևս վրիպակը 150 մետր է։ Խաղում են միառժամանակ 30 հոգի։
Րիլեյ
Թիմը պարունակում է 4 բիաթլետ 7.5 կիլոմետր ամեն մեկի համար։ Ամեն մեկը հարվածում է 2 անգամ՝ Պառկած և կանգնած։ 150 մետր վրիպակի դեպքում։
Թիմ
Թիմը 4 բիաթլետից է բաղկացած։ թ հոգի հարվածում է, 2 հոգի չի հարվածում։ 2 հոգի հարվածում է համապատասխանաբար կանգնած և պառկած։ Չխբելու դեպքում 150 մետր հեռավորություն ավելանում է։ Նրանք պետք է հարվածային դիրք մտնեն միասին և հատեն գիծը 15 վրկ տարբերությամբ։
Բիաթլոնի ռեկորդներ
Բիաթլոնի ռեկորդները, նորությունները կարող եք տեսնել Biathlobworld.com կայքում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական մարզաձևեր
Վարդգես Դավթյան
Վարդգես Դավթյան (մայիսի 17, 1961, Երևան), հայ հոգեբույժ, արձակագիր, էսսեիստ։ Շուրջ 200 գիտական, գիտահանրամատչելի, ինչպես նաև գեղարվեստական և հրապարակախոսական աշխատությունների հեղինակ է։ Գիտական ուսումնասիրությունները վերաբերում են Հայաստանում հոգեբուժության և թմրաբուժության պատմության խնդիրներին, սոցիալական և կլինիկական հոգեբուժության, հոգեբուժության և հայ գրականության առնչությունների, քաղաքական հոգեբանության և հոգեթերապիայի հարցերին։
2000 թվականից ապրում և գործունեություն է ծավալում ԱՄՆ-ում։ Կալիֆոռնիայի ամերիկահայ գրողների միության անդամ է ։
Կենսագրություն
Վարդգես Դավթյանը ծնվել է 1961 թվականի մայիսի 17-ին Երևանում՝ մանկավարժ Աշոտ Դավթյանի և մանկաբույժ Սիրան Սարգսյանի ընտանիքում։ 1979-1985 թվականներին սովորել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետում։ Ուսմանը զուգահեռ աշխատել է Նորքի հանրապետական հոգեբուժական հիվանդանոցում՝ որպես բուժակ։ 1985-1987 թվականներին Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի հոգեբուժության ամբիոնում անցել է կլինիկական օրդինատուրա՝ աշակերտելով հոգեբույժ, ակադեմիկոս Անդրանիկ Մեհրաբյանին։
Հոգեբույժի մասնագիտությունն ընտրելիս Դավթյանի համար կարևոր նշանակություն է ունեցել Անդրանիկ Մեհրաբյանի հետ ծանոթությունն ու համատեղ աշխատանքը։ Մասնագիտական գործունեությունն իրականացնելիս առաջնորդվում է Մեհրաբյանի «Եթե հոգեբույժը փիլիսոփա չէ, ապա արհեստավոր է» թեզով ։
Բնիկ հայերեն բառեր
Բնիկ հայերեն բառեր, հայերենի այն բառերը, որոնք կազմում են նախնական հնդեվրոպական բառապաշարը կամ կերտվել են հետագայում հայերենի բառապաշարային նյութի հիման վրա։ Դրանք հնդեվրոպական ծագում ունեցող բառարմատները կամ արմատական բառերն են, որոնք գրաբարից, միջին հայերենից և բարբառներից փոխանցվել են ժամանակակից հայերենին, ինչպես նաև վերոնշյալ արմատներով կամ արմատական բառերով լեզվի զարգացման հին ու նոր շրջաններում կազմված բաղադրությունները։
Վարդգես Դավթյան
Կենսագրություն
Գիտական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1994 թվականին Հայաստանի Հանրապետության ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում «Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հոգեբանական-հոգեվերլուծական եզրերը» թեմայով, ստացել է բանասիրության թեկնածուի գիտական աստիճան։
Բնիկ հայերեն բառեր
Հայերեն գրավոր հուշարձաններով ավանդված մոտ 11000 բառարմատներից, ըստ Հրաչյա Աճառյանի տվյալների, հնդեվրոպական ծագում ունեն հայերեն մոտ 713 բառեր, ինչը հնդեվրոպական նախալեզվի գիտությանը հայտնի արմատների շուրջ 1/3-ն է կազմում ։ Բացի դրանցից՝ Հ. Աճառյանն ու Գ. Ջահուկյանը բնիկ հայերեն բառերին ավելացնում են նաև բարբառներում պահպանված գավառական մի շարք բառեր, որոնցից են՝ բոթել, բոռալ, լակ, կուլա, նան, շիվ, փիփերդ և այլն։ Այսպիսով, գրավոր հուշարձաններով վկայված ու բարբառներում պահպանված հնդեվրոպական ծագում ունեցող բառարմատների ընդհանուր թիվն անցնում է 1200-ից։
Վարդգես Դավթյան
Կենսագրություն
2000 թվականից բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում։ Ամուսնացած է, ունի երկու որդի ։
Բնիկ հայերեն բառեր
Բնիկ հայկական բառերը կարելի է բաժանել իմաստային հետևյալ խմբերի՝