cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մունդու Նովու (Բաիա)
Մունդու Նովու (Mundo Novo), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Իտաբերաբա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 14 286 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 496,144 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 9,5 մարդ/կմ²։ Քաղաքի տոնը նշվում է փետրվարի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Սենտ Օլիվ
Սենտ Օլիվ (Sainte-Olive), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Սեն Տրիվյո սյուր Մուանյան համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Բուրկ ան Բրես շրջանի օկրուգը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 01382։
Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 370 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 30 կմ հյուսիս, Բուրակ ան Բրես շրջանից 31 կմ դեպի հարավ-արևմուտք ։
Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է ՝ խիստ ամառ ու ձմեռ։ Անձրևները հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 303 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 208 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 162-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 46-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 77,9%, 1999 թվականին եղել է՝ 81,3%)։ 162 աշխատունակ բնակիչներից 157-ը աշխատում էին (86 տղամարդ և 71 կին), անաշխատանք էին 64-ը (3 տղամարդ և 2 կին)։ 46 անգործունակ մարդկանցից 15-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 23-ը թոշակառու, 8-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Հեքիաթ ծեր մայրու մասին
Հեքիաթ ծեր մայրու մասին (Сказка о старом кедре), 1963 թվականի խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ անտառային հրդեհների վտանգների մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Դեգտյարյովը «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։
Սյուժե
Տայգայում աճում են շատ մայրիներ։ Բայց կա մի ծեր մայրի, որն ամենածերն է, ամենաբարձրը, ամենագլխավորը։ Այն հասկանում է թռչունների և կենդանիների լեզուն։ Տայգա դժբախտություն է գալիս. ամպրոպի ժամանակ կայծակը այրում է ծառերը, և Գեներալ-կրակը շարժվում է տայգայով։ Ծեր մայրին լուր է ստանում անտառային հրդեհի մասին և դիմում է անձրևին` խնդրելով փրկել տայգան։ Անձրև է տեղում, և կրակը հանգում է։ Բայց տայգայի մեծ տարածքն այրվում է։ Ծեր մայրին ուղարկում է իր թոռնիկներին` մայրու կոներին։ Նրանք լողում են աղբյուրի միջով և ցրում են մայրու սերմերը հրդեհված վայրերում։ Եվ հետզհետե սկսում է նոր անտառ աճել։
Հեղինակներ
Նկարահանող խումբը ներկայացվախ է ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1963 մուլտֆիլմեր
Փրփրուն լվացամիջոցներ
Փրփրուն լվացամիջոցներ, լոգանք ընդունելու, մարմինը, մազերը լվանալու համար, հեղուկ բուրավետ նյութեր, որոնք պատրաստվում են մակերևութային ակտիվ և այլ օգտակար նյութերից։
Կազմություն
Փրփրուն լվացամիջոցների կազմի մեջ մտնում են տոնուսը բարձրացնող, հոգնածությունն անցկացնող, մաշկը թարմացնող բուսական տարբեր լուծամզուկներ և եթերայուղեր։
Հատկություններ
Փրփրուն լվացամիջոցները լավ են փրփրում ցանկացած կոշտության ջրում, ունեն բարձր լվացունակություն, մաշկին տալիս են հաճելի փափկություն և առաձգականություն, իսկ մազերին գեղեցիկ փայլ։
Թողարկում են նաև հատուկ փրփրուն լվացամիջոցներ մանուկների համար։
Կատեգորիա:Հիգիենա
Շամպուն
Հեղուկ շամպուններ
Հեղուկ շամպունները մակերևութաակտիվ նյութերի ջրասպիրտային լուծույթներ են՝ ճարպայնացնող և այլ օգտակար խառնուկներով։
Դոնդողանման և քսուքանման շամպուններ
Դոնդողանման և քսուքանման շամպունները պատրաստվում են մակերևութաակտիվ նյութերի հիման վրա ճարպայնացնող և կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի (բուսական լուծամզուկներ, վիտամիններ, ամինաթթուներ) խառնուկներով։
Երեխաների համար թողարկում են հատուկ շամպուններ, որոնք չեն գրգռում աչքերի լորձաթաղանթը։
Կատեգորիա:Հիգիենա
Վլադիմիր Մոլոժավենկո
Վլադիմիր Սեմյոնիովիչ Մոլոժավենկո (Владимир Семёнович Моложавенко, ), խորհրդային ռուս գրող, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1973)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից ։
Կաստելնուովո Նիգրա
Կաստելնուովո Նիգրա (Castelnuovo Nigra, Castelneuv Nigra), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 440 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 16 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 28 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։
Վլադիմիր Մոլոժավենկո
Կենսագրություն
Զորացրվելուց հետո Մոլոժավենկոն աշխատել է Մորոզովսկի լոկոմոտիվների վարորդի օգնական, ուսումը շարունակել երիտասարդ աշխատավորների երեկոյան դպրոցում, այնուհետև սովորել Մոսկվայի պոլիգրաֆիական ինստիտուտում և ասպիրանտուրայում։
Կաստելնուովո Նիգրա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վլադիմիր Մոլոժավենկո
Կենսագրություն
1947 թվականից զբաղվել է լրագրությամբ, աշխատել «Մորոզովսկի բոլշևիկ» մարզային թերթում, եղել պատասխանատու քարտուղար, ապա` «Կոմսոմոլեց», «Մոլոտ», «Գիշերային Ռոստով» տարածաշրջանային թերթերի քարտուղար։ 1966-1970 թվականներին եղել է «Մոլոտ» հրատարակչության տնօրեն։
Ստեղծագործական ուղի
Մոլոժավենկոյի առաջին գիրքը` «Донские были», հրատարակվել է 1964 թվականին Ռոստովի գրքի հրատարակչությունում։ Ավելի ուշ նա գրել է «Երբ բացավառվում են փայլատակները» (1966), «Դոնի կուրգանների գաղտնիքները» (1967) գրքերը։ Մոսկվայի հրատարակությունում լույս են տեսել նրա «Հասակակիցներ» (1970), «Երկնագույն աղբյուրներ» (1971) և այլ գրքեր։
Մոլոժավենկոն ստեղծագործել է վավերագրական արձակի ժանրում, հետաքրքրվել է տեղական պատմությամբ։ Գրել է մոտ քսան գիրք, որոնք հրատարակվել են Դոնի Ռոստովում և Մոսկվայում։ Նրա ակնարկները տպագրվել են «Դոն», «Հոկտեմբեր», «Երիտասարդ գվարդիա», «Երիտասարդ բնագետ», «Դոնբաս», «Սահմանապահ», «Արևելքի աստղ» ամսագրերում, «Դեգերումների քամի» ալմանախում։
Հիշատակ
2012 թվականին Դոնի Ռոստովի Ստաչկի № 11/14 ա հասցեում, որտեղ ապրել է գրողը, բացվել է նրա հուշատախտակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Ավազե քանդակի միջազգային փառատոն
Ավազե քանդակի միջազգային փառատոնը համարվում է ամենամեծ քանդակագործության իրադարձությունը  ։ Սկսած 2003 թվականից, ամեն տարի Պորտուգալիայի Ալգարվի շրջանի Պերայում տեղի է ունենում Ավազե քանդակի միջազգային փառատոնը։ Միջոցառման համար զբաղեցվում 15,000 քառակուսի մետր տարածք։ Յուրաքանչյուր տարի շուրջ վաթսուն արվեստագետներ օգտագործում են 35000 տոննա ավազ և ստեղծում հիսուն արվեստի գործեր։ Ցուցահանդեսը բացվում է երեկոյան։
Դեսմուրգիա
Վիրակապը համալիր միջոց է, որը կիրառվում է վերքն արտաքին միջավայրի ներգործությունից պաշտպանելու նպատակով։ Վիրակապերը կազմված են երկու մասերից ՝ բուն վիրակապից (վիրակապական նյութը դրված վերքի վրա) և ամրացնող մասից (կապ), որը պահում է վիրակապական նյութը մարմնի մակերեսի վրա։
Ավազե քանդակի միջազգային փառատոն
Ավազե փառատոն
Ավստրալիա Ավստրալիայում Ավազե քանդակի փառատոնը տեղի է ունենում ամեն տարի սկսած 2008 թվականից Վիկտորիա նահանգի Ֆրանկսթոնում ։ Յուրաքանչյուր տարի փառատոնը տեղի է ունենում է տարբեր թեմայով, սակայն 2008֊2009 թվականներին թեման եղել է ''Դինեզավրեր' '։
Դեսմուրգիա
Վիրակապությունը բուժական պրոցեդուրա է, որի ընթացքում հեռացվում է հին վիրակապը, հարդարվում վերքի շրջապատը, մշակվում բուն վերքը, հեռացվում կարերը, մանրէազերծ վիրակապական նյութով ծածկվում վերքը, վիրակապական նյութով ամրացվում է վերքի մակերեսը։
Ավազե քանդակի միջազգային փառատոն
Ավազե փառատոն
Ինդոնեզիա Ինդոնեզիայի Ավազե քանդակի փառատոնը Հարավարևելյան Ասիայի ամենամեծ ավազե քանդակագործության իրադարձությունն է համարվում։ Այն տեղի է ունեցել 2011 թվականի դեկտեմբերի 18֊ին և 2012 թվականի հունվարի 28 ֊ին ։ Ռուսաստան 2001 թվականին Ավազե քանդակի միջազգային փառատոն է տեղի ունեցել Սանկտ Պետերբուրգում։ Փառատոնին մասնակցեցին տասնչորս թիմեր տասը երկրներից։ 2002 թվականին միջազգային փառատոնը տեղի ունեցավ Անապայում։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 1֊ին միջազգային փառատոնը տեղի ունեցավ Մոսկվայի գազանանոցում, Ուկրաինայի, Ֆինլանդիայի, Լատվիայի, Շվեդիայի, Ռուսաստանի նկարիչներ։ Նշանաբանը ՝ Կենդանիների աշխարհ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քանդակներ
Դեսմուրգիա
Կապեր դնելու համար օգտագործվում են փափուկ և կոշտ կապեր, որոնք դրվում են ըստ կապեր դնելու համար կիրառվող նյութի տեսակի։
Կոշտ կապերը կիրառվում են կոտրվածքների դեպքում բուժական անշարժացման համար և դրվում են հիմնականում գիպսով։
Փափուկ կապեր
Այս տեսակի կապերը դրվում են փափուկ վիրակապական նյութերի օգնությամբ։ Կան փափուկ կապերի տեսակներ.
Վիրակապական նյութը ամրացնելու եղանակներ
Վիրակապական նյութն ամրացնելու համար կիրառվում են բինտեր՝ թանձիվե, առանձգական ցանցախողողակաձև, առանձգական, գործվածքե խողովակաձև և սոսնձային կապեր՝ կլեոլային, սպեղանիային, կոլոդիումային և գլխաշորային կապերը։
Սոսնձային կապեր
Այս տեսակի կապերը կիրառվում են ոչ մեծ վնասվածքների և վիրահատական վերքի շրջանում, անկախ նրանց տեղակայումից։ Եթե տվյալ մասում կա մազածածկույթ, ապա այն նախապես սափրվում է։ Սոսնձային կապերը դրվում են կապը սոսնձելով մաշկի վրա կլեոլի, կոլոդիումի կամ կպչուն սպեղանու օգնությամբ։
Կլեոլային կապ
Սա դնելու համար վերքի վրա դրված վիրակապի շուրջը մաշկին քսվում է կլեոլ 3-4 սմ լայնքով, թողնում են, որ չորանա 1-2 րոպե։ Ձգված թանզիվով ծածկվում է վիրակապը և մաշկի այն հատվածը, որտեղ քսված է կլեոլը։ Թանզիվի եզրերն ամուր սեղմում են մաշկին։ Այսպիսի կապը հեշտ և արագ է դրվում, սակայն թացանալու դեպքում այն պոկվում է։
Կոլոդիումային կապ
Այս կապը դնելու համար վերքի վրա դրվում է վիրակապական նյութը և ծածկվում թանզիֆե կտորով։ Շատ հաճախ այսպիսի կապը ձգում և գրգռում է մաշկը։
Գլխաշորային կապեր
Այս կապի համար կիրառվում է որևէ վիրակապական նյութի հավասարասրուն եռանկյունաձև կտորը։ Գլխաշորը հաճախ կիրառվում է ձեռքը կախելու համար ՝ ձեռքի և անրակի վնասվածքների դեպքում։ Գլխաշորային կապեր են դրվում նաև գլխի վիրավորման ժամանակ, ուսի շրջանում, ստինքի վրա, կոնքազդրային հոդի վրա, ոտնաթաթի, հետույքի, դաստակի և սրունքի վրա։ Անհրաժեշտության դեպքում օգտագործվում է երկու գլխաշորային կապեր։
Գործվածքե խողովակաձև բինտերով կապեր
Այս կապերը նախատեսված են վիրակապական նյութը ամրացնելու համար գլխի և վերջույթների վնասվածքների դեպքում։
Առաձգական ցանցախողովակաձև բինտերով կապեր
Նախատեսված են վիրակապական նյութը և դեղանյութը մարմնի ցանկացած մասին ամրացնելու համար։ Այս բինտերը պատրաստվում են առաձգական թելերից, որոնք հյուսված են արհեստական և բամբակե թելերի հետ։ Սրանց կիրառումը զգալիորեն տնտեսում է վիրակապական նյութը, հեշտացնում է կապի դնելը և խնայում է ժամանակը; Այս բինտերը կարելի է կիրառել մի քանի անգամ լվանալուց և մանրէազերծելուց հետո։
Բինտային կապեր
Բինտը նախատեսված է վիրակապական նյութի ամրացման համար և հնարավորություն է տալիս ստեղծելու անշարժացնող կապեր հենաշարժական ապարատի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում, եթե այն ներծծվում է պնդացող նյութով (գիպս)։ Ճիշտ դրված կապը պետք է.
1.ծածկի մարմնի հիվանդ մասը,
2.չխանգարի ավշ և արյան շրջանառությունը,
3.չխանգարի հիվանդին,
4.ունենա հարդարուն տեսք,
5.լավ ամրացված լինի մաշկի վրա։
Գոյություն ունեն բինտե կապերի որոշ տեսակներ.
Գլխի կապեր
Գլխի կապերը դրվում են 5 սմ լայնություն ունեցող բինտերով։ Դրանք պետք է լինեն ճնշող։ Գլխի վնասվածքները և վերքերն ուղեկցվում են ուժեղ արյունահոսությունով, որը դադարեցնել հնարավոր է միայն ճնշող կապով։ Բացառություն են կազմում բորբոքական հիվանդությունները, կարբունկուլները և ֆուրունկուլները, երբ ճնշումը ցանկալի չէ։
Շրջանաձև կամ բոլորակ կապը կիրառվում է ճակատի, քունքայինև մասամբ ծոծրակի շրջանները ծածկելու համար։
Գոյություն ունեն գլխի կապերի մի քանի տիպեր.
Պարանոցի կապեր
Պարանոցի կապը պետք է լավ ամրացնի վիրակապական նյութը և միևնույն ժամանակ չդժվարացնի շնչառությունը և չճնշի արյան անոթները, հատկապես երակները։ Այս պատճառով էլ պարանոցի վրա նպատակահարմար չէ շրջանաձև կապը, քանի որ, բինտի ձիգ պտույտ կիրառել չի կարելի, իսկ թույլ դրված պտույտների դեպքում կապը կսկսի պտտվել։ Նման դեպքում կիրառվում է խաչաձև կապը, որը վիրակապական նյութը պարանոցի և ծոծրակի վրա ֆիկսելու համար հարմար է։
Կրծքավանդակի կապեր
Դեզոյի կապը կիրառվում է վերին վերջույթը ֆիքսելու համար բազկոսկրի և անրակի կոտրվածքների և հոդախախտերի դեպքում։
Վելպոյի կապը կիրառվում է կրծքագեղձի հեռացման վիրահատումից, ուսահոդի հոդախախտի ուղղումից հետո, ինչպես նաև անրակի կոտրվածքը անշաչժացնելու համար։
Կրծքագեղձի (ստինքի) կապը  կիրառվում է կրծքագեղձի բորբոքային հիվանդությունների դեպքում վիրակապական նյութը ամրացնելու, կրծքագեղձը պահպանելու, ինչպես նաև վիրահատումից հետո ճնշելու համար։
Որովայնի և կոնքազդրային շրջանի կապեր
Որովայնի վերին շրջանի կապ դրվում է որովայնի առաջային մասի և գոտկային շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում։
Որովայնի ստորին մասի և կոնքազդրային հոդի կապ դրվում է որովայնի ստորին մասի և կոնքազդրային հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում, և դրվում է հասկաձև կապ։
Աճուկային շրջանի կապ դրվում է աճուկային շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում։
Վերին վերջույթի կապեր
Ուսագոտու հասկաձև կապ''' կիրառվում է ուսահոդի փակ վնասվածքների և վերքերի, ուսագոտու, անութափոսի և բազկի վերին երրորդականի թարախաբորբոքային հիվանդությունների դեպքում։
Անութափոսի կապ ։ Բինտի գալարներն ամրացվում են բազկի շուրջը և դրվում է հասկաձև կապ։
Արմնկային հոդի հեռացող կրիաձև կապը կիրառվում է հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում։
Նախաբազկի կապը դրվում է պարուրաձև կապի նման։
Դաաստակի մատի կապը կիրառվում է վիրակապական նյութը մատի վրա ամրացնելու համար, նրա վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում։
Դաստակի առաջին մատի հասկաձև կապը կիրառվում է առաջին մատի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում՝ վիրակապակն նյութը ամրացնելու համար։
Դաստակի հետադարձ/թաթմանաձև կապը կիրառվում է դաստակների այչվածքների և ցրտահարումների դեպքում։
Ստորին վերջույթի կապեր
Ազդիր կապ ՝ սովորաբար դրվում է պարուրաձև կապ։
Ծնկահոդի հեռացող կրիաձև կապը կիրառվում է հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում։
Սրունքի կապ՝ կիրառվում է բարձրացող պարուրաձև կապը։
Ոտնաթաթի առաջին մատի ութաձև կապը կիրառվում է առաջին մատի վնասվածքներ և հիվանդություններ դեպքում։
Սրունք-թաթային հոդի ութաձև կապը կիրառվում է սրունք-թաթային հոդի և վիրակապական նյութը ֆիքսելու համար։
Ծնկահոդի շրջանի ութաձև կապ ։ Ծալված ծնկահոդի վրա դրվում է կրիաձև կապ։ Ուղղված ծնկահոդը կարելի է կապել սովորական պարուրաձև կամ ութաձև կապով։
Ամբողջ ոտնաթաթի կապը կիրառվում է մատների և ողջ ոտնաթաթի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման դեպքում։
Ոտնաթաթի կապն առանց մատներն ընդգրկելու կիրառվում է ոտնաթաթի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման համար, առանց մատների ախտահարման։
Ծայրատի կապը դրվում է վերջույթը անդամահատելուց հետո։
Ամրակապ
Սա հատուկ հարմարանք է ՝ պատրաստված կտորից,կաշվից, մետաղից, և կիրառվում է որովայնի խոռոչի թույլ տեղամասերը ամրացնելու համար:Ամրակապը սովորաբար կիրառվում է որովայնի ճողվածքների դեպքում, երբ հիվանդին որևէ պատճառով վիրահատել չի կարելի։
Կոշտ կապեր
Այս կապերը կիրառվում են որևէ մարմնամասին անհրաժեշտ դիրք տալու նպատակով (անշարժացնող կապեր) կամ նրա ոչ ճիշտ դիրքը ուղղելու նպատակով (շտկող կապեր)։ Բուժական նպատակով կոշտ կապեր դնելու ժամանակ հաճախ օգտագործվում են արագ պնդացող նյութեր՝ գիպս, օսլա, հեղուկ ապակի։ Անշարժացնող կապերը դրվում են տուժածին բուժհիմնարկություն տեղափոխելուց առաջ, որոնք պատրաստվում են պինդ նյութերով՝ փայտ, մետաղ, պլաստմասսա։
Գիպսե կապեր
Գիպսն իրենից ներկայացնում է կալցիումի սուլֆատը, որը ստացվում է բնական գիպսե քարը 140 °C ջերմաստիճանում բովելուց հետո։ Կան գիպսե բինտեր և գիպսե լոնգետներ։ Դրանք պատրաստվում և պահպանվում են հատուկ գիպսի վիրակապարաններում։
Գիպսե կապերը լիում են ամբողջական և ոչ ամբողջական։
Լոնգետային կապը կիրառվում է այնտեղ, որտեղ անշարժացման համար լովին բավական է ամրացումը կատարել լոնգետով և շրջանաձև գիպսե կապի ամրացման համար, այս դեպքում սկզբում օգտագործվում են լոնգետները, որոնք ամրացվում են շրջանաձև գիպսե կապով։ Գիպսե մահճակալիկներն օգտագործում են ողնաշարի տուբերկուլյոզի և նրա ձևախախտումները շտկելու համար։ Գոյություն ունեն գիպսե կապերի որոշ տեսակներ.
Գիպսե սեղմիրան
Սա կիրառվում է ողնաշարի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում։
Գիպսե կապերը  կարող են լինել բամբակ-թանզիվային տակդիրով և առանց տակդիրի։ Բամբակ-թանզիվային տակդիրով կապը հիմնականում կիրառվում է օրթոպեդիկ պրակտիկայում, իսկ առանց տակդիրովը ՝ կոտրվածքների բուժման դեպքում։
Գիպսե կապերի հեռացման  համար կիրառվում են հատուկ գործիքներ՝ սղոցներ, մկրատներ։ Կապը հեռացնելուց հետո մաշկը պետք է լվանալ ջրով և շփել վազելինային յուղով։
Մայքլ Քերթիս
Մայքլ Քերթիս (Michael Curtiz, հայտնի է նաև Manó Kaminer, Mihály Kertész, Michael Kertész անուններով. ), ծագումով հունգարացի հրեա կինոռեժիսոր, դերասան ու գրող, ով համարվում է 1930-1940-ական թվականների հոլիվուդյան ամենահամբավավոր և ամենաբեղմնավոր կինոգործիչներից մեկը. ընդհանուր առմամբ նկարահանել է 166 ֆիլմ, որոնցից 102-ը՝ Հոլիվուդում։
Կենսագրություն
Քերթիսը Հոլիվուդ է եկել 1926 թվականին, Ուորներ Բրազերսի հրավերով և 1930-1940-ական թվականներին դարձել այդ ստուդիայի առավել կարևոր ռեժիսորը ։ Այստեղ նա նկարահանել է մի ամբողջ շարք ֆիլմեր, որոնք դասվել են կինոյի դասական երկերի շարքը  ։ Ահա դրանց ոչ ամբողջական ցանկը. Captain Blood (1935), The Charge of the Light Brigade (1936), The Adventures of Robin Hood (1938), The Sea Hawk (1940), Casablanca (1942), , (վերջինիս համար արժանացել է հեղինակավոր Օսկար կինոմրցանակի)...
Մայքլ Քերթիսը մահացել է 1962 թվականին, Հոլիվուդում, քաղցկեղից։ Թաղվել է Գլենդեյլում, Forest Lawn Memorial Park-ում ։ 1960 թվականի փետրվարի 8-ին Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում տեղի է ունեցել նրա անունը կրող աստղի բացման հանդիսավոր արարողությունը ։
Քերթիսի մասին
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1928 թվականին աստվածաշնչյան թեմաներով «Նոյի տապանը» ֆիլմի ջրհեղեղի տեսարանը նկարահանելիս Քերթիսը, անտեսելով գլխավոր օպերատորի խորհուրդը, ստատիստներին չի փոխարինել մանեկեններով։ Հետևանքը եղել է այն, որ երկու հոգի վիրավորվել են, երեք հոգի էլ՝ խեղդվել, :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ Կատեգորիա:Հունգարացի դերասաններ
Գրացանիզե
Գրացանիզե (Grazzanise), քաղաք Իտալիայի Կամպանիա մարզի Կազերտա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6835 մարդ։ Բնակչության խտություն կազմում է 148 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 46,99 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81046, հեռախոսային կոդ՝ 0823։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության օբյեկտները թվով 5-ն են, որը կազմում է ընդհանուր թվի 0,5 %-ը (2017 թվականին 1073-ից)։ Բոլոր օբյեկտներն էլ ընդգրկված են բնական չափանիշներով։ Բոլորն էլ գտնվում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վտանգված օբյեկտների ցանկում։
ԿԴՀ վավերացրել է Համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգության պահպանության կոնվենցիան 1974 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ։ Առաջին օբյեկտը ցանկում ընդգրկվել է 1979 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի 8-րդ նստաշրջանում ։
Բացի այդ, 2017 թվականի դրությամբ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության տարածքում 3 օբյեկտ գտնվում է համաշխարհային ժառանգության թեկնածու օբյեկտների ցանկում։
Ցանկ
Օբյեկտները դասավորված են համաշխարհային ժառանգության ցանկում դրանց ընդգրկվելու հերթականությամբ։
Թեկնածու օբյեկտներ
Հետևյալ օբյեկտները ներառված են թեկնածուների ցանկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ըստ երկրի Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Ռիգայի կինոթանգարան
Ռիգայի կինոթանգարան (Rīgas Kino muzejs), երկրի միակ թանգարանը, որը նվիրված է կինոարվեստին։ Պետական հիմնարկություն, որը ֆինանսավորվում է Լատվիայի Մշակույթի նախարարության կողմից։
Բացվել է 1988 թվականին, այժմ տեղակայված է միջնադարյան պատմական նշանակության ամբարում, պատմական Հին քաղաքի շրջանում ։
Պատմություն
Ռիգայում կինոյի թանգարան ստեղծելու գաղափարը առաջացել է 1986 թվականին «Կինոյի օր» ավանդական կինոֆոռումի անցկացման ժամանակ, արվեստագետների շրջանում։ Փաստաթղթերի համակարգման և հաստատման ջանքերը ստանձնել են Աուգուստս Սուկուտսը, Ինգա Պերեկոնե Ռեդովիչը և Յուրի Ցիվյանը։ Նրանց հաջողվեց բավականին անբարենպաստ պայմաններում հասնել թանգարանի ստեղծմանը, ԽՍՀՄ-ի կինոմատոգրոֆիստների միության հովանու ներքո։
Լատվիայի անկախության հռչակումից հետո, թանգարանը մի քանի անգամ փոխել է իր իրավաբանական կարգավիճակը։ Որոշ ժամանակ Լատվիայի ազգային կինոկենտրոնի կառուցվածքային մասն էր, 2010 թվականին Լատվիայի մշակույթի ակադեմիայի ենթաբաժիններից էր։
Զբաղեցնելով ոչ մեծ տարածք, չունենալով մշտական էքսպոզիցիա, թանգարանը այցելուներին ներկայացնում է թեմատիկ ցուցահանդեսներ։ Սկսած 1994 թվականից դրանք դառնում են հաճախակի։ Իր ոչ երկար պատմության ընթացքում, թանգարանը փոխել է տեղակայման մի քանի վայրեր։
Թանգարանի տնօրինություն
Թանգարանի տնօրեն՝ Զանե Բալչուս Գլխավոր պահապան՝ Լայմա Մինցենոֆա
Հասցե
Ռիգա, Պեյտավասի փողոց, 10/12 (Rīga, Peitavas 10/12, LV-1050).
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ
Կատարինա Իվանովսկա
Գործունեություն
Կատարինա Իվանովսկան մոդելային կարիերան սկսել է 2004 թվականին` հայտնվելով Միլանի Fashion Week-ում, Մակեդոնիայում Look Models International-ում հաղթանակ տանելուց հետո ։ 2004 թվականի դեկտեմբերին Իվանովսկան հայտնվել է Elle ամսագրում, ինչպես նաև Citizen K, Stiletto, իտալական և ռուսական Vogue ամսագրերում , Diva  և Maxima ամսագրերի շապիկներին և Dolce & Gabbana-ի 2006 թվականի գովազդներում ։ Համարվում է մակեդոնացի հաջողակ մոդելներից ։ 2010 թվականին հայտնվել է սերբիական Elle ամսագրում, 2011 թվականին պայմանագիր է ստորագրել Victoria's Secret ապրանքանիշի հետ ։
2011 թվականին խաղացել է առաջին դերը մակեդոնական Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին «Երրորդ կես» ֆիլմում` մարմնավորելով երիտասարդ հրեա աղջնակի` Ռեբեկայի դերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի մոդելներ Կատեգորիա:Մակեդոնացի դերասաններ Կատեգորիա:Մակեդոնացի կինոդերասանուհիներ
Սուչիվո
Սուչիվո (Succivo), կոմունա Իտալիայի Կամպանիա մարզի Կազերտա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7158 մարդ։ Բնակչության խտություն կազմում է 1142 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81030, հեռախոսային կոդ՝ 081։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Scan Tailor
Scan Tailor, համակարգչային ծրագիր նախատեսված սկանավորման արդյունքում ստացված նկարների մշակաման համար։ Համարվում է կրոսսպալտֆորմային ծրագիր և կարող է աշխտել Microsoft Windows, Linux և Mac OS X օպերացիոն համակարգերի վրա։
2014 թվականի փետրվարի 6-ին ծրագրի հեղինակ Իոսիֆ Արցիմովիչը հայտարարեց, որ փնտրում է նոր ծրագրավորող իր ծրագրի համար, մի քանի ամիս անց հայտնվեց նոր կայք և նոր ծրագարվորող՝ Նայթ Քրաունը։
Հնարավորություններ
Ծրագրի հնարավորությունները ․
Հեղինակը նպատակ է դրել առավելագույնս հեշտացնել ծրագրի օգտագործումը, և նկարի մշակումը դարձրել է ավտոմատ։ Սա բացատրվում է լոկալ միջերեսո և կարգավորումներ տալու համար նախատեսված մինիմալ ստեղներով։ Ծրագրի մշակողը նշել է․ Իմ կարծիքը կայանում է նրանում, որ ամեն նոր ստեղմակը ծրագրում, հարված է հեշտ օգտագործմանը ։
Մրցանակներ
Ծրագրի բարձ մակարդակը առաջին անգամ հիշատակվեց 2009 թվականին Linux Format ամսագրի կազմակերպած «Լավագույն ազատ նախագծը Ռուսաստանում» մրցույթի շրջանականերում ։
Հղղումներ
Կատեգորիա:Ազատ գրաֆիկական խմբագրիչներ
Սարգիս Ճեպեճյան
Սարգիս Ճեբեշի Ճեպեճյան (ծ. 1864, գ․ Ուզունլու, Յոզղաթի գավառ, Թուրքիա - 1920, Հաճն), հայ ռազմական գործիչ, Հաճընի 1920 թվականի ինքնապաշտպանական մարտերի մասնակից և հրամանատար։ 1914 թվականի վերջին զորակոչվել է թուրքական բանակ և ուղարկվել Կովկասյան ռազմաճակատ։ Երբ սկսվել են հայ զինվորների նկատմամբ թուրքական հալածանքներն ու նրանց զանգվածային բնաջնջումը, Ճեպեճյանը փախել է բանակից և անցել ռազմաճակատի գիծը։ 1918 թվականին մտել է Անդրանիկի կամավորական ջոկատը, մասնակցել բազմաթիվ մարտերի։ 1919 թվականի սկզբին մեկնել է Կ․ Պոլիս, այնտեղից Կիլիկիա։ 1920 թվականին նշանակվել է Հաճնի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատար։ 1920 թվականի մարտին քեմալական 20 հազար զորքերը պաշարել են Հաճնը։ Անհավասար մարտում Ճեպեճյանը ծանր վիրարավորվել է և խուսափելով գերի ընկնելուց, վերջին գնդակով ինքնասպան է եղել։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Անձինք Կեսարիայից
Երանելի Բեատրիչեն (նկար)
«Beata Beatrix» (Երանելի Բեատրիչեն), անգլիացի նկարիչ-պրեռաֆայելիտ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը, ստեղծվել է 1864-1870 թվականներին։
Ստեղծման պատմությունը
Ծանր տանելով կնոջ մահը՝ Ռոսսետտին թողեց տունը Չետեմ փլեյսում, որտեղ նա ապրել էր Էլիզաբեթի հետ։ Նա տեղափոխվեց Թյուդոր հաուս (Չելսի)։ Այստեղ մի քանի տարի անց նորից անցավ նկարելուն և ի հիշատակ Էլիզաբեթի ստեղծեց նկար, որի կերպարի համար վերցրեց Դանթեի «Նոր Կյանք»-ի Բեատրիչեին։ Նա Բեատրիչեին նկարել է մահվան պահին։ Ինքը Ռոսսետտին իրեն կապում է Դանթեի սգի հետ։
Նկարի սյուժեն
Այս նկարն արմատապես տարբերվում է Ռոսսետտիի նկարներին բնորոշ զգացմունքային կանանցից։
Արևային ժամացույցը իրենից ներկայացնում է անցնող ժամանակը, երկու կերպարները՝ ետևի պլանում, սիրո հրեշտակն է ձեռքին բոցավառվող սրտով և հենց ինքը՝ Ռոսսետտին։ Բեատրիչեի ափի մեջ մահվան լուրը հայտնող թռչունն է, որը կակաչը դնում է ափի մեջ (Սիդդալը մահացել է ափիոնի մեծ քանակի դոզայից)։
Կարգավիճակը կյանքի և մահվան, երկրային և երկնային հոգիների միջև, հետագայում դառնում է նկարիչ-սիմվոլիստների ուսումնասիրության գլխավոր առարկան։ Ոչ ճշգրտված ուրվագծերով պատկերները հիշեցնում է Ջուլիա Մարգարետ Կամերոնի լուսանկարները, ումից էլ Ռոսսետին ոգեշնչվել է։ Հենց նկարն արդեն հիշեցնում է Կամերոնի «Call, I follow, I follow, let me die!» լուսանկարը, որը նվիրված է Ալֆրեդ Թենիսոնի բանաստեղծությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1870 նկարներ Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ Կատեգորիա:Անգլիայի արվեստ
Սենտ Կրուա (Էն)
Համայնքի INSEE կոդ՝ 01342։
Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 390 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 23 կմ հյուսիս, Բուրակ ան Բրես շրջանից 38 կմ դեպի հարավ-արևմուտք ։
Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է ՝ խիստ ամառ ու ձմեռ։ Անձրևները հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 534 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 364 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 292-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 72-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 80,2%, 1999 թվականին եղել է՝ 80,4%)։ 292 աշխատունակ բնակիչներից 280-ը աշխատում էին (150 տղամարդ և 130 կին), անաշխատանք էին 12-ը (4 տղամարդ և 8 կին)։ 72 անգործունակ մարդկանցից 34-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 24-ը թոշակառու, 14-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Գլաշա և Կիկիմորա
«Գլաշա և Կիկիմորա», 1992 թվականի ռուսական նկարած մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, թողարկված «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից, Ալեքսեյ Նիկոլայեվիչ Տոլստոյի «Կիկիմորա» և «Վասկա կատուն» (երկուսն էլ գրված են 1910 թվականին) հեքիաթների մոտիվներով
Սյուժե
Գիշեր է։ Խրճիթում Գլաշան օրորում է իր փոքրիկ քույրիկ Դունեչկային։ Վառարանի վրա պառկած է սև կատուն, ծերությունից բոլոր ատամները կորցրած, ինչի համար մկները նրան հոգին հանում էին։ Հանկարծ պատերի վրայով սահում են տարօրինակ շվաքներ և խրճիթում հայտնվում է պառավը։ Նա խնդրում է գիշերել, բայց Գլաշան ասում է, որ ծնողները տոնավաճառ գնալիս իրեն խիստ հրահանգել են օտարներին տուն չթողնել։ Բայց պառավը Գլաշային համոզում է թողնել իրեն, սակայն երբ Գլաշան պառկում է քնելու, պառավը գողանում է փոքրիկ Դունեչկային և նրան տանում է անտառ։
Գլաշան սկսում է փնտրել, բայց պառավի հետքերն անգամ չքվել էին։ Գլաշան հանդիպում է անտառային ոգուն, որն հայտնվել է փորձանքի մեջ՝ ընկել է ճահիճը, որտեղ նրան բռնել է Ճահճի ոգին։ Գլաշան օգնում է Անտառայի ոգուն ազատվել (Ճահճի ոգին ջղայնությունից վեր է ածվում պղպջակների, որոնք արագորեն պայթում են), և Անտառային ոգին Գլաշային պատմում է, որ այն պառավը Ճահճային ոգին էր և Դունեչկային վտանգ է սպառնում՝ Կիկիմորան երեխային կարող է վերածել հրեշի։ Անտառային ոգին սկսում է օգնել Գլաշային։
Գլաշան զգուշորեն մոտենում է Կիկիմորայի գլխին, բռնում է Դունեչկային և սկսում է փախչել։ Կիկիմորան՝ իր ետևից։ Անտառային ոգին խանգառում է Կիկիմորային և Գլաշային ցույց է տալիս դեպի տուն տանող կարճ ճանապարհ։ Կիկիմորան զայրույթից Գլաշային հետապնդում է մինչև գյուղ, բայց իր ճանապարհը արգելափակում է կատուն, հասցնելով Կիկիմորային շրջափակել իր հետքերով, որոնցից այն կողմ նա չի կարող անցնել։ Կատուն համաձայնում է Կիկիմորային իր պարանոցից կախված ատամների փոխարեն բաց թողնել։ Կիկիմորան համաձայնում է, բայց կատուն նորից ատամավոր դառնալով, որոշում է դաս տալ Կիկիմորային և հարձակվում է նրա վրա։ Կիկիմորային հաջողվում է դեն շպրտել կատվին (հրաժեշտ տավեց իր մազերին, որոնք պարզվեցին, որ իրականում կեղծամ էին, և Կիկիմորան ճաղատ է դառնում) և հասնել մինչև խրճիթ, սակայան նա միայն չի հաշվարկում ժամանակը և լսում է աքաղաղի կանչը։ Սակայն, հայտնի է, որ երբ կանչում է աքաղաղը, ամեն չարք, եթե չի հասցրել թաքնվի, կվախճանվի։ Կիկիմորան վեր է ածվում գոլորշու ամպիկի և ձուլվում է առավոտյան մառախուղի հետ։
Այդ ժամանակ դուրս է գալիս նաև Արևը։ Գլաշան արթնանում է, և տեսնելով խաղաղ քնած Դունեչկային, որոշում է, որ այդ ամենը իրեն երազում է երևացել։ Բայց պարզվում է, որ դա իրականում էր տեղի ունեցել՝ կատուն մկներին ցույց է տալիս Կիկիմորայից ստացած ատամները և նրանք վախից ընկնում են վառարանի վրայից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին Կատեգորիա:1992 մուլտֆիլմեր
Կլայնֆելտերի համախտանիշ
Կլայնֆելտերի համախտանիշը (ԿՀ) նաև հայտնի է ինչպես 47,XXY կամ XXY, համախտանիշ, որը առաջանում է արական սեռի մոտ հավելյալ X քրոմոսոմի հայտնվելու հետևանքով ։ Հիմնական առանձնահատկություններն են՝ անպտղությունը և ամորձիների հիպոպլազիան ։ Հաճախ ախտանիշները կարող են թույլ արտահայտվել և շատերը կարող են չիմանալ իրենց հիվանդության մասին ։ Երբեմն, ախտանիշները առավել արտահայտված են, ընդգրկելով՝ մկանային թուլություն, բարձր հասակ, կողմնորոշման խանգարում, մարմնի մազաթափություն, գինեկոմաստիա և լիբիդոյի նվազում ։ Հաճախ միայն հասունացման շրջանում են այդ նշաններն ի հայտ գալիս ։ Ինտելեկտը սովորաբար նորմալ է, սակայն կարդալու դժվարություները և խոսքի հետ կապված խնդիրները ավելի տարածված են ։ Ախտանիշները ավելի ծանր են երբ առկա է երեք X քրոմոսոմ (XXXY համախտանիշ կամ 49,XXXXY) :
Կլայնֆելտերի համախտանիշը սովորաբար առաջանում է պատահականորեն ։ Տարեց կանանց մոտ կարող է լինել ԿՀ-ով երեխա ունենալու բարձր ռիսկ ։ Սովորաբար ծնողներից չի փոխանցվում ժառանգաբար ։ Այդուհանդերձ հիմքում ընկած մեխանիզմն է մեկ լրացուցիչ X քրոմոսոմը՝ ի լրացումն Y քրոմոսոմի, այնպես որ քրոմոսոմների ընդհանուր թիվը կազմում է 47 կամ ավելի, ոչ թե 46 ։ ԿՀ-ն ախտորոշվում է գենետիկ թեստերով, որոնք հայտնի են ինչպես կարիոտիպ ։
Համբստթոն և Սանտա Լաուրա կալիումի սելիտրայի արտադրամասեր
Աշխարհագրական դիրք
Համբերսթոնը և Սանտա Լաուրան գտնվում են Իկիկեից 48 կմ արևելք ՝ Ատակամա անապատում՝ Հյուսիսային Չիլիի Տարապակա շրջանում։
Կլայնֆելտերի համախտանիշ
Չնայած որոշակի բուժում հայտնի չէ, գոյություն ունեն մի շարք մեթոդներ որոնք կարող են օգնել ։ Ֆիզիոթերապիան, խոսքային և լեզվային բուժումը, խորհրդատվությունը և ուսուցման մեթոդների ճշգրտումը կարող են օգտակար լինել ։ Տեստոստերոնի փոխարինիչները կարող են օգտագործվել այն դեպքում երբ առկա է հորմոնի առավել ցածր մակարդակ ։ Մեծացած կրծքագեղձերը կարող են հեռացվել վիրահատական եղանակով ։ Հիվանդ տղամարդկանց մոտ կեսը ունի հայրանալու հնարավորություն՝ օգնող վերարտադրողական տեխնոլոգիաների միջոցով, բայց դա թանկ է և ռիսկային :Տղամարդիկ, ինչպես ներկայացվում է, ունեն կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման սովորականից ավելի բարձր ռիսկ, բայց այնուամենայնիվ կանանցից ցածր ։ Այս հիվանդությամբ տառապողներն ունեն գրեթե նորմալ կյանքի տևողություն ։
Համբստթոն և Սանտա Լաուրա կալիումի սելիտրայի արտադրամասեր
Աշխարհագրական դիրք
Կալիումի սելիտրայի մշակման արտադրամասերից են նաև Չակաբուկոն, Մարիա Ելենան և այն։
Պատմություն
1872 թվականին, երբ տարածքը դեռ պատկանում էր Պերուին, Guillermo Wendell Nitrate Extraction Company հանքարդյունաբերական ընկերությունը կազմակերպել է նիտրատի արդյունահանումը Սանտա Լաուրեյ։ Նույն թվականին Ջեյմ Թոմաս Հումբերթոնը հիմնադրել է «Peru Nitrate Company» ընկերությունը և կազմակերպել է աշխատանքները Լա Պալմայում։ Երկու ձեռնարկություններն արագ թափ են հավաքել։ Գործարանների շուրջ ձևավորվել են անգլիական ոճի շենքեր ունեցող քաղաքներ։ Այս քաղաքներում պամպայի անբարենպաստ պայմաններում ապրում էին Չիլիի, Պերուի և Բոլիվիայի աշխատողները, որոնք իրենց մեջ ձևավորել էին հատուկ մշակույթ, որն առանձնանում էր իր հարուստ լեզվով, ստեղծագործական ոգով և համերաշխությամբ, սոցիալական արդարության համար պայքարով, որոնք նաև ազդում էին պատմական իրադարձությունների ընթացքի վրա ։
Կլայնֆելտերի համախտանիշ
Կլայնֆելտերի համախտանիշը համարվում է առավել տարածված քրոմոսոմային խանգարումներից մեկը, որն առաջանում է կենսածին տղաների 1000-ից մեկ-երկուսի մոտ ։ Այն անվանվել է Հարրի Կլայնֆելտերի պատվին, ով հայտնաբերեց այդ վիճակը 1940-ական թվականներին ։ 1956թ.-ին առաջին անգամ հայտնաբերվեց ավելորդ X քրոմոսոմի առկայությունը ։ Մկների մոտ նույնպես կարող է լինել XXY համախտանիշ, ինչը նրանց դարձնում է օգտակար փորձարարական մոդել ։
Համբստթոն և Սանտա Լաուրա կալիումի սելիտրայի արտադրամասեր
Պատմություն
Մինչ Լա Պալմանն դառնում էր ամբողջ տարածաշրջանի կալիումի սելիտրայի խոշոր ձեռնարկություններից մեկը, Սանտա Լաուրայում ամեն ինչ ավելի վատ էր արտադրության ցածր մակարդակի պատճառով։ 1902 թվականին «Tamarugal Nitrate» ընկերությունը ձեռք բերել է Սանտա Լաուրան։ 1913 թվականին Սանտա Լաուրայում արտադրությունը դադարեցվել է նախքան Շենկսի հանքարդյունաբերության ներդրումը, որը բարձրացրել է արտադրության մակարդակը։
Այնուամենայնիվ երկու ընկերություններն էլ սնանկացան 1929-ի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ՝ գերմանացիների կողմից Ֆրանսիացի Ֆրից Հաբերի և Կարլ Բոշի կողմից ամոնիակի սինթեզի զարգացման շնորհիվ, ինչը հանգեցրել է պարարտանյութերի արդյունաբերական արտադրությանը։ 1934 թվականին Երկու գործարաններն էլ ձեռք են բերվել COSATAN- ի կողմից (Compañía Salitrera de Tarapacá y Antofagasta): (COSATAN) ԿՈՍԱՏԱՆ-ը վերանվանվել է Լա Պալմա «Oficina Santiago Humberstone» «Օֆիսինա Սանտյագո Հումբերթոն»՝ ի պատիվ արտադրության հիմնադրի։ Ընկերությունը փորձել է ստեղծել բնական նիտրատի մրցակցային արտադրություն՝ արդիականացնելով Հումբերթոնը, ինչը հանգեցրել է նրան, որ 1940 թվականին Համբերսթոնը դարձավ նիտրատի ամենահաջող զարգացումներից մեկը։
Կլայնֆելտերի համախտանիշ
Նշաններ և ախտանիշներ
Չնայած XXY-ով տղամարդկանց կարելի է բնութագրել ֆիզիկալ տվյալներով, զգալի տարբերություններ կան, ինչ նշանակում է, որ նույնականացման միակ հուսալի մեթոդը կարիոտիպի թեստավորումն է։
Համբստթոն և Սանտա Լաուրա կալիումի սելիտրայի արտադրամասեր
Պատմություն
1958 թվականին փակվել է COSATAN ընկերությունը, իսկ 1960 աշխատանքը դադարեցվել է երկու գործարաններում։ 1970 թվականին քաղաքները անվանվել են «ուրվական քաղաքներ» և դարձել են ազգային հուշարձաններ, որոնք բաց էին զբոսաշրջության համար։ 2005 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն դրանք ներառել է Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Ուրվական քաղաքներ Կատեգորիա:Հանքաարդյունաբերություն Կատեգորիա:Նիտրոմիացություններ
Կլայնֆելտերի համախտանիշ
Ֆիզիկալ զննում
Ինչպես երեխաների այնպես էլ մեծերի մոտ կարող է լինել թուլացած մկաններ և ուժի նվազում։ Մեծանալու հետ նրանց հասակը դառնում է միջինից բարձր:Նրանց մոտ կարող է նվազած լինել մկանների վերահսկողությունը և կոորդինացիան, ի համեմատ այլ հասակակիցների ։
Սեռահասունացման շրջանում ֆիզիկալ տվյալներն ավելի տեսանելի են դառնում, որովհետև այդ տղաները այդքան շատ տեստոստերոն չեն արտադրում, ինչքան մնացածները, նրանց մարմինն ավելի քիչ մկանուտ է, ավելի քիչ մազեր կան դեմքին և մարմնին և ավելի լայն ազդրեր ունեն։ Դեռահասության տարիքում կարող են զարգանալ կրծքագեղձային հյուսվածք, ինչպես նաև նրանք ունեն ավելի թույլ ոսկրեր և էներգիայի ցածր մակարդակ ։
Մեծ տարիքում տղամարդիկ նման են առանց ախտանիշների տղամարդկանց, չնայած փոքր ինչ բարձրահասակ են:Մեծերի մոտ հնարավոր բնութագրիչները տատանվում են լայն սահմաններում և ներառում են ոչ զգալի ախտանիշներ կամ լրիվ բացակայություն, երկարաժամկետ, պատանեկան մարմնակազմվածք և արտաքին տեսք կամ մարմնակառուցվածքի կլոր տիպ թեթև գինեկոմաստիայով ։ Գինեկոմաստիան որոշ չափով առկա է նրանց գրեթե մեկ երրորդի մոտ, ինչը փոքր ինչ բարձր է քան առողջների մոտ։ Գռեթե 10%-ի մոտ գինեկոմաստիան բավականին նկատելի է և նրանք կարող են ընտրել կոսմետիկ վիրահատություններ ։
Հիվանդ տղամարդիկ հաճախ անպտուղ են կամ ունեն պտղաբերության անկում։ Ժամանակակից վերարտադրողական օգնությունը երբեմն հնարավոր է ։
Հիպոգոնադիզմ տերմինը այս հիվանդների մոտ հաճախ սխալմամբ օգտագործվում է ինչպես փոքր ամորձիներ, այն դեպքում երբ այն նշանակում է ամորձիների հորմոնալ/էնդոկրին ֆունկցիայի նվազում։ Այս հիպոգոնադիզմի(առաջնային) պատճառով հաճախ դիտվում է պլազմային տեստոստերոնի ցածր մակարդակ, բայց ֆոլիկուլախթանող և լյուտեինացնող հորմոնների բարձր մակարդակ ։ Չնայած այս ամենին այս հիվանդների մոտ կարող է լինել միկրոօրխիդիզմ (այսինքն ամորձիների փոքրացում) ։
Ամորձու չափերը սովորաբար սովորաբար կազմում են՝ 2 սմ-ից քիչ՝ երկարությունը, 1 սմ լայնությունը և 4 մլ ծավալը ։
Այս հիվանդները առողջներից ավելի շատ ունեն որոշակի առողջական խնդիրներ, որոնք առավել հաճախ հանդիպում են կանանց մոտ, օրինակ՝ աուտոիմուն հիվանդություններ, կրծքագեղձի քաղցկեղ, երակների թրոմբոէմբոլիկ հիվանդություն և օստեոպորոզ ։ Ի տարբերություն այս բարձր ռիսկերի, համարվում է, որ հազվադեպ ռեցեսիվ վիճակներ, կապված X քրոմոսոմի հետ, հանդիպում են ավելի հազվադեպ, քանի որ այս հիվանդությունները թոխանցվում են X քրոմոսոմի հետ, իսկ երկու X քրոմոսոմ ունեցող մարդիկ համարվում են միայն կրողներ, ոչ թե ենթարկվում են այդ ռեցեսիվ գեների ազդեցությանը։
Ճանաչողական և զարգացման գործընթացներ
Կարող է դիտվել որոշ աստիճանի լեզվական ուսուցման կամ կարդալու դժվարություններ, և նեյրոփսիխոլոգիական թեստավորումը հաճախ ցույց է տալիս կատարողական ֆունկցիաների թերզարգացում, չնայած այդ վիճակը հաճախ կարելի է հաղթահարել վաղ միջամտության օգնությամբ ։ Բացի դրանից, կարող են առաջանալ մոտորիկայի զարգացման հապաղումներ, որոնք կարող են վերացվել մասնագիտական և ֆիզիկական բուժման օգնությամբ ։ Այսպիսի երեխաները կարող են նստել, սողալ և քայլել ավելի ուշ, քան իրենց հասակակիցները, նրանք նաև կարող են հաճախել դպրոց և սպորտի ։
Պատճառներ
Ավելորդ քրոմոսոմը պահպանվում է հայրական կամ մայրական օրգանիզմում մեյոզի ժամանակ քրոմոսոմների իրարից չանջատվելու հետևանքով։ Սա տեղի է ունենում երբ հոմոլոգ քրոմոսոմները, տվյալ դեպքում՝ X և Y կամ երկու X սեռական քրոմոսոմները չեն անջատվում իրարից, ձևավորելով X և Y քրոմոսոմ պարունակող սերմնահեղուկ կամ երկու X պարունակող ձվաբջիջ։ Նորմալ (X) ձվաբջջի բեղմնավորումը այդ պաթոլոգիկ սերմնահեղուկով տալիս է XXY սերունդ (Կլայնֆելտեր)։ Կրկնակի X պարունակող ձվաբջջի բեղմնավորումը նորմալ սերմնահեղուկով նույնպես տալիս է XXY սերունդ (Կլայնֆելտեր) ։
Ավելորդ քրոմոսոմի պահպանման մյուս մեխանիզմը ձվաբջջում մեյոզի երկրորդ փուլում քրոմոսոմների իրարից չանջատվելն է։ Սա տեղի է ունենում երբ սեռական քրոմոսոմի երկու դուստր քրոմատիդները մնում են կպած։ Առաջանում է XX ձվաբջիջ, որը բեղմնավորումից հետո տալիս է XXY սերունդ։ Քրոմոսոմների XXY համակցությունը հանդիսանում է առավել տարածված գենետիկ փոփոխություններից մեկը, որ հանդիպում է 500 կենսածիններից մեկի մոտ ։
Կաթնասունների մոտ, որոնք ունեն մեկից ավելի X քրոմոսոմ դրանցից մեկի գեները չեն էքսպրեսվում, դա հայտնի է որպես X ինակտիվացիա։ Այն տեղի է ունենում XXY տղամարդկանց և նորմալ XX կանանց օրգանիզմում ։ Սակայն, XXY տղամարդկանց մոտ մի քանի գեներ որոնք տեղակայված են X քրոմոսոմի փսևդոաուտոսոմային հատվածներում, ունեն համապատասխան գեներ իրենց Y քրոմոսոմում և եքսպրեսիայի ունակություն ունեն ։
Վարիացիաներ
48,XXYY և 48,XXXY հանդիպում են 18,000–50,000 տղամարդուց մեկի մոտ։ 49,XXXXY հիվանդացությունը մեկը 85,000-ից 100,000 է ։ Այդ տարբերակները շատ հազվադեպ են հանդիպում։ Ավելորդ քրոմոսոմը կարող է բերել սրտային, նյարդաբանական, օրթոպեդիկ և այլ անոմալիաների։
Կարող է լինել մոզաիկ ձևը՝ 47,XXY/46,XY կոնստիտուցիոնալ կարիոտիպ և տարբեր աստիճանի սպերմատոգեն անբավարարություններ։ 47,XXY/46,XX մոզաիցիզմը կլինիկական նշաններով հանդիպում է շատ հազվադեպ։ Գրականության մեջ մինչ այժմ գրանցված դեպքերի քանակը մոտ 10 դեպք է ։
Հայտնի է, որ այս համախտանիշի անալոգները հանդիպում են կատուների մոտ, մասնավորապես որոշ մարկերների առկայությունը արուների մոտ համարվում է համապատասխան անոմալ կարիոտիպի ցուցանիշ։ Այդպիսով այդ կատուները համարվում են ԿՀ-ի համար մոդելային օրգանիզմներ ։
Ախտորոշում
Դեպքերի մոտ 10%-ը հայտնաբերվում է պրենատալ ախտորոշմամբ ։ Առաջին կլինիկական նշանները կարող են հայտնվել վաղ մանկության կամ ավելի հաճախ սեռահասունացման շրջանում, այնպիսիք են ինչպիսիք՝ երկրորդային սեռական հատկանիշների բացակայություն և ասպերմատոգենեզ ։ Չնայաց փոքր ամորձիների առկայությանը հասունացման շրջանում հիվանդների միայն մեկ չորորդի մոտ է հաստատված այն ։ Եվս մեկ չորորդը ստանում են ախտորոշումը մեծ տարիքում։ Հաճախ ախտորոշվում է պատահական՝ այլ պատճառներով բժշկի դիմելու և հետազոտվելու արդյունքում ։
Այլ մեթոդներից են՝ արյան բիոքիմիական հետազոտությունը, որը ցույց կտա շիճուկում գոնադոտրոպինների (ֆոլիկուլոխթանող և լյուտեինացնող հորմոններ) բարձր մակարդակներ, ազոոսպերմայի հայտնաբերումը, քրոմատինի սեռի որոշումը և պրենատալ ախտորոշումը՝ խորիոնային նյութի վերձնում կամ ամնիոցենտեզ ։ 2002թ․-ի ընտրողական աբորտի ցուցանիշներին նվիրված հետազոտության տվյալներով հաստատված է, որ ԱՄՆ-ում ԿՀ-ով ատորոշմամբ հղիությունների 58%-ը արհեստական ընդհատվել է։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Ախտանիշները հաճախ փոփոխական են լինում․ այդ պատճառով կարիոտիպի անալիզը պետք է վերձնել երբ հիվանդի մոտ առկա են փոքր ամորձիներ, անպտղություն, գինեկոմաստիա, երկար ձեռքեր/ոտքեր, աճի ուշացում, խոսքի/լեզվի խանգարում, դժվարություններ ուսուցման մեջ կամ վարքային խնդիրներ ։ Տարբերակիչ ախտորումը դրվում է փխրուն X համախտանիշից, Կալմանի համախտանիշից և Մարֆանի համախտանիշից։ Հիպոգոնադիզմը կարելի է բացատրել շատ այլ հիվանդություններով։
Կան տվյալներ, որ որոշ մարդկանց մոտ առկա են նաև այլ քրոմոսոմային խանգարումներ, օրինակ՝ Դաունի սինդրոմ ։
Բուժում
Գենետիկ փոփոխությունը շտկել հնարավոր չէ, բայց այն մարդիկ ովքեր ուզում են ավելի արական մարմնակառուցվածք ունենալ, կարող են ընդունել տեստոստերոն ։ Դեռահասների բուժումը տեստոստերոնի հսկվող արտազատմամբ իմպլանտներով ցույց է տվել լավ արդյունքներ ։ Հորմոնաթերապիան նաև օգտակար է օստեոպորոզի կանխարգելման գործում։
Հաճախ արտահայտված կրծքային հյուսվածքով կամ հիպոգոնադիզմով մարդիկ դեպրեսիայի կամ սոցիալական ճգնաժամի մեջ են ընկնում, որովհետև նրանք գտնվում են սոցիալական նորմերի սահմաններից դուրս։ Սա նաև կոչվում է փսիխոսոցիալական հիվանդություն ։ Ամեն դեպքում մեկ հետազոտությունը ցույց է տալիս երիտասարդ հիվանդները պետք է ժամանակին ստանան պլանավորված օգնություն, որպեսզի բարելավեն տվյալ վատ փսիխոսոցիալական արդյունքները ։ Կրծքերի վիրահատական հեռացումը կարող է դիտարկվել ինչպես հոգեբանական պատճառների դեպքում այնպես էլ որպես կրծքագեղձի քաղցկեղը կանխարգելող միջոց ։
Վարքային թերապիայի օգտագործումը կարող է թեթևացնել ցանկացած լեզվային խնդիր, դժվարությունները դպրոցում և սոցիալիզացիան։ Աշխատանքով թերապիայի մոտեցումը օգտակար է երեխաներին, հատկապես, եթե առկա է դիսպրաքսիայի երևույթը ։
Անպտղության բուժում
2010թ․-ին գրանցվել է ավելի քան 100 հաջող հղիություն IVF տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ վիրահատական եղանակով սերմնահեղուկի հեռացմամբ ։ Կլայնֆելտերի համախտանիշով տառապող հասուն տղամարդկանց սերմնահեղուկի միկրոդիսսեկցիան ցույց է տվել, որ հաջող ելքի հավանականությունը հասնում է 45% ։
Կանխատեսում
Հիվանդ երեխաները քիչ են տարբերվում առողջներից։Չնայած նրանք կարող են բախվել խնդիրների դեռահասության տարիքում, հաճախ էմոցիոնալ և վարքային, ինչպես նաև դժվարություններ դպրոցում, նրանց մեծամասնությունը կարող է մեծ տարիքում լիակատար անկախանալ իրենց ընտանիքներից։ Մեծ մասը կարող է վարել նորմալ հասուն կյանք։
Հետազոտության արդյունքները, որոնք անցկացվել են 87 ավստրալիացի հիվանդների հետ, ցույց են տալիս, որ նրանք՝ ովքեր վաղ հասակից ունեցել են ախտորոշում և բուժում են ստացել, զգալի օգուտ են ստացել ի տարբերություն նրանց ովքեր ախտորոշում ստացել են մեծ տարիքում ։
Որոշ հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ ԿՀ-ն զգալիորեն նվազեցնում է կյանքի ենթադրվող երկարությունը հիվանդների շրջանում, չնայած տվյալները վերջնական չեն ։ 1985թ․-ին հայտարարված տվյալներով մահացությունը բարձր է, գլխավորապես աորտալ փականի հիվանդությունների, ուռուցքների զարգացման և հնարավոր սուբարախնոիդալ արյունազեղումների պատճառով, ինչը նվազեցնում է կյանքի ենթադրվող տևողությունը մոտ 5 տարով ։ Ավելի ուշ կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել ավելի փոքր թիվ՝ 2,1 տարի ։ Այս արդյունքները դեռևս համարվում են կասկածելի տվյալներ, չեն համարվում բացարձակ և պահանջում են հետագա թեստավորում ։
Համաճարակաբանություն
Այս համախտանիշը հավասարապես տարածված է բոլոր էթնիկ խմբերում և տատանվում է 1-2-ի սահմաններում 1000 տղամարդուց  ։ Անպտղությամբ տղամարդկանց 3.1% ունի Կլայնֆելտերի համախտանիշ։ Այն նաև հանդիսանում է արական հիպոգոնադիզմի հիմնական պատճառը ։
Համաձայն 2008թ․-ի մետաանալիզի տվյալների՝ համախտանիշի տարածվածությունը վերջին 10 տարիներին աճել է, սակայն ինչպես երևում է դա կապված չէ բեղմնավորման պահին մոր տարիքի մեծացման հետ, քանի որ սեռական քրոմոսոմների մյուս տրիսոմիաների(XXX և XYY) հաճախականության մեծացում չի դիտվել ։ Առողջապահության ազգային ինստիտուտները պնդում են որ տարեց կանայք ունեն բարձր ռիսկ ։
Պատմություն
Համախտանիշը անվանվել է Հարրի Կլայնֆելտերի պատվին, որը 1942թ․-ին աշխատել է Ֆուլլեր Օլբրայթի և Ե․ Կ․ Ռեյֆենշտեյնի հետ Բոստանում՝ Մասսաչուսսեթսի ընդհանուր պրոֆիլի հիվանդանոցում, Մասսաչուսսեթսի մարզ և առաջին անգամ նկարագրել է այն հենց առաջին տարում ։ Կլայնֆելտերի կողմից տրված նկարագրությունը հայտնի դարձավ որպես Կլայնֆելտերի համախտանիշ, քանի որ նրա անունն էր առաջինը հայտնվել հրապարակված հոդվածում։ Հաշվի առնելով բոլոր երեք հետազոտողների անունները, երբեմն օգտագործում են Կլայնֆելտեր-Ռեյֆենշտեյն-Օլբրայթի անվանումը ։
1956թ․-ին հայտնաբերվեց որ Կլայնֆելտերի համախտանիշը առաջացել է ավելորդ քրոմոսոմի հայտնվելու հետևանքով ։ Պլանկետը և Բարրը բջիջների կորիզներում հայտնաբերեցին սեռական քրոմոսոմի մարմինը ։ Պատրիցիա Ջեյկոբսի և Ջոն Անդերսոն Ստրոնգի կողմից 1959թ․-ին դա հստակեցվել է որպես XXY համախտանիշ ։
Առաջին հայտարարությունը 47,XXY կարիոտիպով մարդու մասին տպվել է Պատրիցիա Ջեյկոբսի և Ջոն Ստրոնգի կողմից Արևմտյան ընդհանուր պրոֆիլի հիվանդանոցում, Էդինբուրգում, Շոտլանդիա, 1959թ․-ին ։ Այդ կարիոտիպը հայտնաբերվել է 24-ամյա տղամարդու մոտ, որը ունեցել է ԿՀ- նշաններ։ Ջեյկոբը պատմել է իր բացահայտման մասին Վիլյամ Ալլանին ուղղված դիմումի մեջ 1981թ․-ին
Այլ կենդանիներ
Կլայնֆելտերի համախտանիշը կարող է հանդիպել նաև այլ կենդանիների շրջանում։ Կատուների մոտ այն կարող է բերել կրիայանման կամ եռագույն կաշվի, որը բնորոշ է միայն եգ կատուներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ներզատաբանություն Կատեգորիա:Ժառանգական հիվանդություններ
Արտարկիչ
Արտարկիչ, հեղուկների, գազերի և սորուն նյութերի տեղափոխման սարք, որի մեջ արագ շարժվող շիթի կինետիկ էներգիան աշխատանքային միջավայրից փոխանցվում է մեկ այլ՝ ներծծող միջավայրի։ Էներգիայի փոխանցումը կատարվում է միջավայրերի խառնման պրոցեսում։
Արտարկիչները լինում են՝