cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ավստրո-գերմանական պայմանագիր
Ավստրո-գերմանական պայմանագիր կամ Երկյակ դաշինք, եղել է պաշտպանողական դաշինք Գերմանիայի և Ավստրո-Հունգարիայի միջև, որը կնքվել է 1879 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, որպես Բիսմարկյան սահմանափակ պատերազմական համակարգի մաս։ Երկու տերությունները խոստացան միմյան պաշտպանել Ռուսաստանի հարձակումներից։ Բացի այդ յուրաքանչյուրը խոստացավ մնալ նվազագույնը չեզոք, եթե նրացից մեկի վրա հարձակվի մեկ այլ եվրոպական տերություն (հիմնականում նկատի ունեին Ֆրանսիային, անգամ 1894 թվականին կնքված Ֆրանս-ռուսական դաշինքից հետո)։ Գերմանիայի կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկը սրանով ուզում էր դուրս գալ Գերմանական կայսրության մեկսուսացումից և երաշխավորեր խաղաղություն, քանի որ Ռուսաստանը չէր համարձակվի պատերազմել երկու կայսրությունների հետ։
Պայմանագրի տեքստ
Գերմանիան պարտավորվում էր պաշտպանել Ավստրո-Հունգարիային Ռուսաստանի ուղղակի հարձակման դեպքում (հոդված առաջին), սակայն հրաժարվում էր աջակցել նրա քաղաքականությանը Բալկաններում (հոդված երկրորդ)։ Պայմանագիրը կնքվեց 5 տարով, բազմիցս նորոգվեց, փաստորեն հիմք ծառայեց Եռյակ միության ստեղծման համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռազմաքաղաքական դաշինքներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ռազմական դաշինքներ Կատեգորիա:1879 Գերմանիայում Կատեգորիա:Ավստրիայի պատմություն
Ասֆալտովայա Գորա
Ասֆալտովայա Գորա (Асфальтовая Гора), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Էհինգեն (Միջին Ֆրանկոնիա)
Էհինգեն (Ehingen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Անսբախի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 1975 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). ։ Տարածքը 47,63 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 141։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է 16 քաղաքային շրջանի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1989-1990
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Ապագա մանկավարժ
«Ապագա մանկավարժ», բուհական երկշաբաթաթերթ (մինչև 2008 թվականը՝ ամսաթերթ)։
Նկարագրություն
Անդրադառնում է նաև բուհի գիտխորհրդի ամենամսյա նիստերում քննարկվող հարցերին։
Կոչկորովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Կոչկորովո (Кочкорово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բրացո Դմիտրիևիչ
Բրացո Դմիտրիևիչ (Braco Dimitrijević, ), խորվաթ կոնցեպտուալիստ, լուսանկարիչ։ Նրա աշխատանքերը ցուցադրվել են միջազգային ցուցահանդեսներում` սկսած 1970-ականներից, այդ թվում Թեյթ պատկերասրահում (1985 թվականին)։ Նա ներկայացվել է Documenta-ում (1972, 1977 և 1992) և Վենետիկի բիենալեում (1976, 1982, 1990, 1993 և 2009): Նրա աշխատանքները գտնվում են Թեյթ պատկերասրահի հավաքածուներում, Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Պոմպիդու կենտրոնում և այլուր ։
Կենսագրություն
Հայրը Հարավսլավիայի ամենահայտնի ժամանակակից նկարիչներից մեկն էր։ Բրացոն սկսել է նկարել 5 տարեկանից և ցուցադրվել է Filmske Novosti հեռուստաշոուում 1957 թվականին ։ Սովորել է Զագրեբի գեղարվեստի ակադեմիայում, Լոնդոնի Սուրբ Մարտինի արվեստի դպրոցում։ Ապրում է Փարիզում։
Ստեղծագործություն
Բրացո Դմիտրիևիչը միջազգային ճանաչում է ստացել 1970-ականների սկզբին «Պատահական անցորդ» (Casual passer-by) նախագծի շնորհիվ. տան ճակատամասում և գովազդային վահանակների վրա (այնտեղ, որտեղ սովորաբար տեղադրվում էին առևտրային գովազդներ) Զագրեբում, Փարիզում, Լոնդոնում, Նյու Յորքում, Վենետիկում, Բեռլինում, Միլանում, Դյուսելդորֆում տեղադրված են եղել պատահական անցորդների լուսանկարներ։ 1970-ականների կեսերին նա սկսել է «Triptychos Post Historicus» նախագիծը։ Նկարիչը ինստալյացիաներ է ստեղծել աշխարհի խոշոր թանգարաններում, որտեղ թանգարանային հավաքածուների գլուխգործոցները ցուցադրվել են սովորական առօրյա իրերի և բնական օբյեկտների (օրինակ` մրգերի ու բանջարեղենի) հարևանությամբ։ Նկարիչն իր ստեղծագործությունները անվանել է տրիպտիխներ, քանի որ դրանցում առկա են կեցության երեք պլաններ. նկարը` որպես գեղագիտության և պատմության խորհրդանիշ, սովորական առարկաները` որպես առօրյա կյանքի խորհրդանիշներ, մրգերն ու բանջարեղենը` որպես բնության խորհրդանիշներ։
Վերջին երեսուն տարիների ընթացքում Դմիտրիևիչն իրականացրել է մոտ 500 «Triptychos Post Historicus» աշխարհի բազմաթիվ թանգարաններում, այդ թվում` Լոնդոնի Թեյթ պատկերասրահում, Փարիզի Լուվրում, Նյու Յորքի Գուգենհայմի թանգարանում և Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսաստանի պետական թանգարանում։ Նա մի քանի անգամ մասնակցել է «Documenta»-ին (հինգերորդ, վեցերորդ և իններորդ «Documenta»-ներին), Վենետիկի բիենալեին, Սան Պաուլոյի, Սիդնեյի, Հավանայի բիենալեներին։ Նա նաև մասնակցել է Փարիզի Ժորժ Պոմպիդու կենտրոնում գտնվող «Երկրի մոգերը» (Magiciens de la Terre) ցուցահանդեսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կոնցեպտուալ արվեստ
Ամազոնիա ազգային պարկ
Ամազոնիա ազգային պարկ (Parque Nacional da Amazônia), ազգային պարկ, որը ստեղծվել է 1974 թվականին։ Ընդգրկում է 1070737 հա տարածք։ Այն գտնվում է Բրազիլիայի հյուսիսային շրջանում, Իտայտուբա և Տրայրան մունիցիպալիտետներում՝ Պարա նահանգում։ Այն տեղակայված է Տապաժոս գետի ջրբաժան գծում՝ մասնավորապես Մանանուս և Բելեմ քաղաքների միջև։ Հիմնադրման օրից տարածքն ընդլայնվել է և այժմ զբաղեցնում է 8600 քառ. կմ։ Պարկն ունի կենդանիների և բույսերի մեծ կենսաբազմազանություն ։ Հիմնական նպատակներն են տարբեր էկոհամակարգերի պահպանությունը՝ գիտական, կրթական և հանգստի միջոցներով ։
Աշխարհագրություն
Պարկը գտնվում է Տապաժոս գետի երկու կողմերում։ Տեղանքը խիտ դաշտավայրային խոնավ անտառ է, որտեղ կան նաև սպիտակաավազ խոտածածկ տարածքներ, որոնք գտնվում են Տապաժոսի վերին հատվածում։ Գետը բարձրանում է հին հրաբխային ժայռի բյուրեղային վահաններով և հավաքում է քիչ նստվածք։ Գետը որպես խոչընդոտ հոսում է մի կողմով, որտեղ չեն հայտնաբերվել կենդանիների ու բույսերի որոշ տեսակներ ։ Առաջին հենակետը պարկից գտնվում է Իտայտուբայից մոտ 53 կմ հեռավորության վրա և դեպի Իտայտուբա և Տրայրան տանող արևելյան մասերում եղել են անօրինական ծառահատումներ ու ոսկու արդյունահանման դեպքեր ։ Արևմուտքում պարկին կցված է 827877 հա տարածքով Պաու Ռոսա ազգային անտառը, որը ստեղծվել է 2001 թվականին ։ Ներկայացվող Հարավային Ամազոն էկոլոգիական միջանցքը պարկին կմիացնի տարածաշրջանի այլ պահպանվող շրջաններ և բնիկ տարածքներ ։
Պատմություն
Ամազոնիա ազգային պարկը ստեղծվել է 1974 թվականի փետրվարի 19-ին 73.683 դաշնային հրամանագրով։ Նրա սահմանները փոփոխվել են 1985 թվականի հունվարի 18-ի հրամանագրով։ Կառավարման ծրագիրը հրապարակվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, սակայն այդ ժամանակ պաշտոնական չի եղել։ Խորհրդատվական խորհուրդը ստեղծվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 26-ին։ Սահմանները փոփոխվել են 2006 թվականի փետրվարի 13-ին և դարձյալ՝ 2011 թվականի օգոստոսի 12-ին ։ 2012 թվականի հունիսի 25-ի 12678 օրենքով բարելավվեցին Ամազոնիա ազգային պարկի, Կամպոս Ամազոնիկոս և Մապինգուարի ազգային պարկերի սահմանները, Իտայտուբա I, Իտայտուբա II, Կրեպորի ազգային անտառները ու Տապաժոս բնապահպանական պահպանվող տարածքը։ Այս բոլոր թվարկվածները չափերով կրճատվել են՝ բացառությամբ Կամպոս Ամազոնիկոսի ։ Վերջին փոփոխությունը նվազեցրեց պարկի տարածքը՝ հասցնելով 1070737 հա ։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Բացառությամբ բաց անտառի մոտ 2%-ի, ամբողջ ազգային պարկը բաղկացած է խիտ խոնավ արևադարձային անտառից։ Ավելի մեծ ծառերը ունեն են մոտ 50 մ բարձրություն, իսկ լույսի թափանցումը ամպհովանու միջով բավարար է խաղողի որթի, քարաքոսերի, մամուռների և խոլորձների տարածվելու համար ։ Վտանգված տեսակներից են մեծ ջրասամույրը և հսկա մրջնակերը։ Կան նաև մեծ քանակությամբ սողուններ, ձուկ ու այլ ջրային արարածներ ։
Այցելություն դեպի պարկ
Ազգային պարկ կարելի է հասնել Իտայտուբա քաղաքից։ Տրանս-Ամազոնյան մայրուղին անցնում է արևելքից դեպի արևմուտք։ Ճանապարհը սալարկված է մինչև Իտայտուբա, բայց մյուս հատվածները խորդուբորդ են, որոնք ծածկված են մանրախիճով, ինչն էլ վատթարանում է անձրևային ամիսներին՝ նոյեմբերից ապրիլ, և վերանորոգման անհրաժեշտություն է առաջանում յուրաքանչյուր մայիս ու հունիս ամիսներին ։ Ամազոնիա պարկ կարելի է մուտք գործել Սանտարեմից։ Վերջինս ունի օդանավակայան։ Բացի քառանիվ տրանսպորտային միջոցներից, այս տարածաշրջանում օգտագործվում է նաև գետային տրանսպորտ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Հովսեփ Կասեսյան
Հովսեփ Կասեսյան, հայ գրող, հրապարակախոս, հրատարակիչ-խմբագիր։
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք (Մանազկերտ)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք', վանք Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Ապահունիք գավառի Մանազկերտ քաղաքում ։
Հովսեփ Կասեսյան
Կենսագրություն
Հիմնադրել է «Մենք» հանդեսը և Աթենքի Հայ-հունական հետազոտությունների կենտրոնը։ Հունարեն է թարգմանել Հայաստանի պատմությանն ու բանասիրությանը վերաբերող երկեր։ Անդրադարձել է նաև Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի գործունեությանը։
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք (Մանազկերտ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Հովսեփ Կասեսյան
Կենսագրություն
Լույս են տեսել Կասեսյանի «Հայ ազատագրական պայքարը» (1979 թվական), «Թուրքերն ընդունում են հայերի ցեղասպանությունը» (1985 թվական), «Ղարաբաղան հարցը» (1990 թվականին, երեքն էլ՝ հունարեն) աշխատությունները։
(2240) Ցայ
(2240) Ցայ (Tsai), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Հովսեփ Կասեսյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
(2240) Ցայ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,149579 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6611 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,638 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2041,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17633 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,84° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
1097
Մահեր
Կատեգորիա:1097 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Խոդորի
Խոդորի (Ходори), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողով 2016
ՆԱՏՕ-ի Վարշավայի գագաթնաժողով 2016 (2016 Warsaw summit), ՆԱՏՕ-ի անդամ և ոչ անդամ երկրների նախագահների և վարչապետների մակարդակով գագաթնաժողով, որը տեղի է ունեցել Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայում՝ 2016 թվականի հուլիսի 8-ից հուլիսի 9-ը ։ Սա արդեն ՆԱՏՕ-ի երկրորդ գագաթնաժողովն է, որին չի մասնակցում Ռուսաստանի պատվիրակությունը։
Լեհաստան
Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդան 2015 թվականի օգոստոսին հայտարարեց, որ Կենտրոնական Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի զորքերի առկայությունը՝ գագաթնաժողովի անվտանգ անցկացման համար հիմք են հանդիսանում ։ Գագաթնաժողովի բացմանը ողջույնի խոսքով հանդես եկան ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը և Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդան։
Ընթերցանության նյութ
New Polish President Makes NATO Bases in Central Europe a Priority for Warsaw Summit
[http://www.krzysztofmiszczak.pl/files/262649006/lib/FWPN_publication_on_NATO.pdf NATO: The Enduring Alliance 2016. Twenty Vital Defence Planning and Related Questions the NATO Warsaw Summit Should Address]
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովներ Կատեգորիա:2016 Լեհաստանում
Արխեմովկա (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Արխեմովկա գյուղում բնակվում էր 96 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,828 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 115,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նայիմ Ֆրաշերի
Նայիմ Ֆրաշերի (Naim Frashëri, ), ալբանացի բանաստեղծ ու արձակագիր, ալբանական վերածննդի վաստակավոր գործիչ։ Ճանաչված է որպես Ալբանիայի ժողովրդական բանաստեղծ ։
Կենսագրություն
Նայիմ Ֆրաշերին ծնվել է Ալբանիայի հարավում գտնվող Ֆրաշերի գյուղում։ Տասը տարեկանից նա գրում էր բանաստեղծություններ։ 1865 թվականին ընտանիքով տեղափոխվում է Յանինա, որտեղ ընդունվում է հունական ուսումնարան։ Այնտեղ դասավանդումն իրականացվում էր ֆրանսիական լուսավորական գաղափարներով ։ Այստեղ նա սովորում է նաև գրել պարսկերեն բանաստեղծություններ (առաջին անգամ հրատարակվել են Ստամբուլում՝ 1885 թվականին)։ Ուսումնարանում նա սովորում է հունարեն, ֆրանսերեն, իտալերեն ։ Հայրենիք վերադարձել է եղբոր՝ Աբդուլ Ֆրաշերիի հետ, մասնակցել է Պրիզրենի լիգայի պատերազմում, Օսմանյան կառավարության օժանդակությամբ ստեղծված ալբանական ժողովրդական կազմակերպության կազմում։ Վերջինս հետագայում հակամարտության մեջ է մտնում Ստամբուլի իշխանությունների հետ։ Այն ավարտվում է կազմակերպության սատարողների ձերբակալությամբ։
1882 թվականին Նայիմ Ֆրաշերին լքում է Ալբանիան և հեռանում Թուրքիա, որտեղ Օսմանյան կայսրության կառավարության անդամություն է ստանում։ Սակայն նա չի դադարում աշխուժորեն մասնակցել ալբան ժողովրդի հասարարակական-քաղաքական և մշակութային կյանքին։
Ֆրաշերին հրատարակում է գրքեր, սակայն դրանցում որպես հեղինակ նշվում է կեղծանվամբ ։ Նայիմ Ֆրաշերին գրել է հունարեն հայրենասիրական բանաստեղծություն՝ «Ալբանների իրական ցանկությունը», մասնակցություն է ունեցել ալբանական ազգային դպրոցների բացմանը։ Հեղինակել է դասագրքեր, այբբենարաններ, ընթերցանության ձեռնարկներ, թարգմանել Հոմերոսի «Իլիականը» , Ժան դը Լաֆոնտենի առակները, գրել է հոդվածներ դիդակտիկայի և իսլամական պրակտիկայի մասին։
1898 թվականին հրատարակվում են Նայիմ Ֆրաշերիի ամենահայտնի բանաստեղծությունները՝ «Սկանբերգի պատմություն» և «Կերբելա»։ ԽՍՀՄ տարիներին բազմացվել և տարածվել են դրանց ռուսերեն թարգմանությունները՝ Էմիլիա Ալեքսանդրովայի, Դավիդ Սամոյլովի և Տատյանա Սկորիկովայի կողմից ։
Ավադայ
Ավադայ (Авадай, Әүәҙәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Լեսակ
Լեսակ (Laissac), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1556 մարդ, բնակչության խտությունը` 76.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20.21 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից բնակավայրը Սևերակ լ'Էգլիզ համայնքի հետ միասին հանդիսանում է Լեսակ Սևերակ լ'Էգլիզ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 500 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 140 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 21 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 921 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 702-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 219։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,2 %։ 702 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 648 անձ (341 տղամարդ և 307 կին)։ Գործազուրկ են եղել 54 անձ (26 տղամարդ և 28 կին)։ 219 անաշխատունակներից 56-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 94-ը` թոշակառուներ, իսկ 69-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
1098
Մահեր
Կատեգորիա:1098 Կատեգորիա:Տարեթվեր
1099
Մահեր
Կատեգորիա:1099 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Անդրեյ Անդրեև (դիվանագետ)
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1978)։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1978 թվականից։ Տիրապետում է արաբերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։
Ամուսնացած է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Վալգյեռվե
Վալգյեռվե (Valgjärve), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վալգյեռվե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 165 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վալգյեռվե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ֆոյխտվանգեն
Ֆոյխտվանգեն (Feuchtwangen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է 87 քաղաքային շրջանի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ստանդարտ
Ստանդարտ (standard՝ նորմ, նմուշ, չափանիշ), լայն իմաստով՝ նմուշ, էտալոն, մոդել, որ ելակետ են ծառայում այլ օբյեկտները դրանց հետ համադրելու համար, ստանդարտացման նորմատիվային փաստաթուղթ, որով օբյեկտների նկատմամբ սահմանվում են նորմեր, կանոններ, պահանջներ։ Ստանդարտը կարող է ընդգրկել ինչպես արտադրանքը, այնպես էլ կազմակերպական-մեթոդական և ընդհանուր տեխնիկական բնույթի նորմեր, կանոններ, պահանջներ։ Արտահայտվում է մի շարք պայմաններ բովանդակող փաստաթղթի, մեծության միավորի (օրինակ, ամպեր, կելվին) կամ ֆիզիզիկական հաստատունի, համեմատման համար որևէ առարկայի (օրինակ, մետրի էտալոն) ձևերով։ Գործողության ոլորտից, տարածման շրջանից, սահմանված նորմաներից, կանոններից և պահանջներից կախված, տարբերում են՝ ընդհանուր տեխնիկական պահանջների, տեխնիկական պայմանների, ընդունման կանոնների, տիպային տեխնոլոգիական պրոցեսների, ընդունման մեթոդների ու միջոցների ստանդարտներ։
Կատեգորիա:Ստանդարտներ Կատեգորիա:Ստանդարտացում Կատեգորիա:Նախագծում Կատեգորիա:Տեխնիկական հաղորդակցություն
Ֆեոդոր Կոնստանտինով (նկարիչ)
Ֆեոդոր Դենիսովիչ Կոնստանտինով (Фёдор Денисович Константинов, ), խորհրդային և ռուս գրաֆիկ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1991), ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ 1973 թվականից։
Կենսագրություն
1935 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստի ինստիտուտը (մանկավարժներ՝ Վլադիմիր Ֆավորորսկի, Կոնստանտին Իստոմին, Լև Բրունի) ։
Աշխատել է հիմնականում փայտի փորագրության տեխնիկայի բնագավառում։ Ստեղծել է Մոցարտի (1955), Պագանինիի (1956), Վագների (1953), Վերդիի (1956), Եսենինի (1965) դիմանկարները։ 1934 թվականից սկսած՝ նկարազարդումներ է ստեղծել ինչպես ռուս գրողների ու բանաստեղծների, այնպես էլ համաշխարհային գրականության դասականների գրքերի համար։
Համարվում է Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Ֆեոդոր Տյուտչևի, Ֆեոդոր Դոստոևսկու ստեղծագործությունների խորը մեկնաբանողը։ Պատկերազարդ է Իվան Կռիլովի, Իվան Տուրգենևի, Աֆանասի Ֆետի, Սերգեյ Եսենինի, Միխայիլ Պրիշվինի գրքերը։ Միխայիլ Լերմոնտովի «Մծիրի» պոեմը փայտի վրա կատարված ութ փորագրություններով լույս է տեսել 1941 թվականին, 1949 և 1961 թվականների վերահրատարակություններում լրացել է նոր նկարազարդումներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Ստանին
Ստանին (՝ անագ), անագային հրաքար, միներալ սուլֆիդների դասից։ Քիմիական կազմը՝ Cu2FeSnS4։ Պարունակում է 29, 58% Си, 12, 99% Fe, 27, 5% Տո և 29, 8% Տ, ինչպես նաև խառնուրդներ (Zn, Sb, Cd, Pb և Ag)։ Բյուրեղագիտական համակարգը խորանարդային է (բարձր ջերմաստիճանային ստանին) և տետրագոնային (ցածր ջերմաստիճանային ստանին)։ Հանդիպում են հատիկավոր զանգվածների և երիզների ձևով։ Գույնը՝ պողպատի մոխրագույն։ Կարծրությունը՝ 3-4, 5, խտությունը՝ 4300-4500 կգ/մ3։ Փխրուն է, լավ էլեկտրահաղորդիչ։ Առաջանում է հիդրոթերմալ հանքավայրերում, հազվադեպ՝ պեգմատիտներում և գրեյզեններում, վոլֆրամի, խալկոպիրիտի, կասիտերիտի, սֆալերիտի, խունացած հանքանյութերի և այլ միներալների հետ համատեղ։ Անագի հանքանյութ է։
1090
Մահեր
Կատեգորիա:1090 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ճաժվան
Ճաժվան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում։
1909 թվականին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։
Ճաժվանն ուներ '''Ս. Երրորդություն''' անունով հայկական եկեղեցի։
Բնակչության հիմնական զբաղվածությունը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։
Գյուղաբնակները բռնագաղթի են ենթարկվել 1915 թվականին ։
Դուբմասլովկա
2001 թվականի տվյալներով Դուբմասլովկա գյուղում բնակվում էր 193 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1871 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 103,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կեսկիմյոկի
Կեսկիմյոկի (Кескимйоки), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Սուոյարվսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոլվայոկի գետի աջ ափին՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կարելի, ավազանը Բալթիկ ծով, Ռուսաստանի և Ֆիլիանդայի սահմանում, ենթավազանը՝ բացակայում է։ Պատկանում է Կարելի, ավազանը Բալթիկ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք կարող է վերաբերվել.
Ջրի աղտոտում
Ջրի աղտոտում (ջրոլորտի աղտոտում), միջավայրի պայմանների և մարդու առողջության վրա բացասաբար ազդող ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական աղտոտիչների թափանցումը, առաջացումն ու կուտակումը բնական ջրերում։ Սովորաբար այդ ազդակների թափանցումը կապված է մարդու տնտեսական գործունեության և դրա հետևանքների կամ (ավելի հազվադեպ) բնական աղետների հետ։ Աղտոտիչ նյութերը բնական ջրերի մեջ են թափանցում պինդ, հեղուկ, կոլոիդային, էմուլսիային և գազային ձևերով։
Աղտոտման աղբյուրներ
Ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական և կենցաղային հոսքաջրերը, ձնհալի և անձրևների ժամանակ հողահանդակներից տեղափոխված պեստիցիդները բնակավայրերից վնասակար նյութերը, անձրևի և ձյան միջոցով՝ մթնոլորտից անջատվող աղտոտող նյութերը։ Արդյունաբերական հոսքաջրերն առավել հաճախ աղտոտված են նավթամթերքներով, ֆենոլներով, ծանր մետաղներով (սնդիկ, կապար, կադմիում, պղինձ և այլն) և բարդ օրգանական միացություններով (սինթետիկ լվացամիջոցներ, ներկեր, ճարպեր), որոնք վատացնում են ջրի որակը, խմելու և սննդի մեջ օգտագործելու համար դարձնում ոչ պիտանի, խախտվում են ջրային ավազանի կենսաբանական շարժընթացները, նվազում է աղտոտող նյութերից ջրի ինքնամաքրման հատկությունը, փոխվում է ջրային կենսաբազմազանության կազմը, ընկնում է արտադրողականությունն ու սննդային արժեքը, որոշ ձկներ դառնում են թունավոր։ Հատկապես վտանգավոր են տաք հոսքաջրերը, որոնք փոխում են ջրավազանի ջերմային ռեժիմը, վատանում են ձկների ձվադրության պայմանները, ոչնչանում են մի շարք օգտակար մանրէներ և զարգանում են մակաբույծներ։
Աղտոտման մեխանիկական մաքրում
Նորագույն տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ կիրառվում են նաև բնական ջրերի արհեստական մաքրման եղանակներ․ մեխանիկական եղանակով մաքրվում են ջրի մեջ լողացող և կախված նյութերը (բուսական և կենդանական մնացորդներ, կենցաղային թափոններ, ավազի, կավի մասնիկներ և այլն)։ Այդ նպատակով օգտագործվում են տարբեր չափերի անցքերով ցանցեր (մաղեր), զտիչ ավազաններ։
Աղտոտման քիմիական մաքրում
Քիմիական եղանակներից կիրառվում են մակարդումը [ (կոագուլացում)՝ քիմիական որոշ նյութերի ազդեցությամբ ջրում եղած խառնուրդները մակարդվում, նստում են հատակին, ապա՝ հեռացվում, կլանումը (ադսորբցիա կամ աբսորբցիա)՝ քիմիական որոշ նյութերի միջոցով ջրից կլանվում և հեռացվում են վնասակար նյութերը, քլորացումն ու օզոնացումը (քլորի և օզոնի միջոցով ախտահանվում Է խմելու ջուրը)։
Աղտոտման կենսաբանական մաքրում
Կենսաբանական մաքրման դեպքում հոսող ջրերը բաց են թողնում խիտ բուսածածկի կամ փայտի, թեփի միջով։ Մեծ տարածում ունի ջրերի մաքրումն արհեստական ակտիվ տիղմով, տիղմի մեջ բազմացող մանրէներն արագ խժռում են ջրում եղած վնասակար մանրէներին։
Աղտոտման օդավորման մաքրում
Ջուրը տհաճ հոտով գազերից, նյութերից մաքրելու նպատակով կիրառվում Է օդավորման (աերացիա) եղանակը՝ հատուկ հարմարանքներով ջուրը հարստացվում է օդով՝ թթվածնով։
Ջուրը հատուկ նպատակով օգտագործելիս աղազերծում, փափկեցնում են, մաքրում ախտածին մանրէներից, մետաղային միացություններից և այլն։ Բնական ջրերի մաքրության և որակի բարելավման ապահովումը, ջրերի վրա վնասակար ազդեցությունների նվազեցումն ու կանխումը կարգավորվում են ՀՀ Ջրային օրենսգրքով (2002)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աղտոտում Կատեգորիա:Ջուր
Խոմովկա (գյուղ, Ռոդոմիշլինսկի շրջան)
Խոմովկա (Хомівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խոմովկա գյուղում բնակվում էր 66 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,323 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 204,33 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կոչկուրովո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Կոչկուրովո (Кочкурово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեն Ժենիես (համայնք)
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04179։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 79 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 33-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 46-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 41,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 61,5 %)։ 33 աշխատունակ բնակիչներից 31-ը աշխատում էին (19 տղամարդ և 12 կին), անաշխատանք էին 2-ը (1 տղամարդ և 1 կին)։ 46 անգործ մարդկանցից 6-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 21-ը թոշակառու, 19-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վարդան Հովհաննիսյան (շինարար)
Վարդան Ռուբենի Հովհաննիսյան («տուն շինող Վարդան», ), շինարար, «Գյումրու երախտավոր» տիտղոսակիր։
Կենսագրություն
Սովորել է Գյումրիի թիվ 18 դպրոցում։ Շինարարությունում կատարել է տարբեր աշխատանքներ՝ բանվոր, կռունկավար, տասնապետ, աշխղեկ։ Սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարության բաժնում։ Առաջին տունը կառուցել է 19 տարեկանում։ Եղել է բազմապրոֆիլ մասնագետ՝ նախագծող, նախահաշվող, ճարտարապետ, շինարար։ Ստեղծել է բրիգադ և այն ղեկավարելով, բազմաթիվ մասնավոր տներ է կառուցել (տարեկան 3 – 4 տուն) քաղաքի տարբեր հատվածներում։ Երկրաշարժից հետո, 1989 թվականի փետրվարին առաջին տան հիմքը նա է փորել ։
Մրցանակներ
2013 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, «Գյումրու երախտավոր» պատվավոր տիտղոսը շնորհող հանձնախումբը Գյումրի քաղաքի շինարարության ասպարեզում ունեցած բազմամյա վաստակի և Գյումրու վերականգնման գործում իր նշանակալի ներդրման համար, Վարդան Հովհաննիսյանին շնորհել է «Գյումրու երախտավոր» պատվավոր տիտղոսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Ավադովո
Ավադովո (Авадово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
1080
Դեպքեր
Կիլիկիայի հայկական թագավորություն
Մահեր
Կատեգորիա:1080 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հասարակ հերպես
Հասարակ հերպես (Herpes Simplex), վիրուսային ինֆեկցիա, որն առաջացնում է հասարակ հերպես վիրուս ը ։ Ինֆեկցիաները խմբավորվում են կախված ինֆեկցված մարմնի հատվածների։ Բերանային հերպես ը ներառում է դեմքը և բերանը։ Առաջանում են փոքր խմբավորված բշտիկներ կամ կարող է առաջացնել կոկորդի ցավ ։ Սեռական համակարգի հերպես ը, հայտնի որպես ուղղակի հերպես, արտահայտվում է նվազագույն ախտանշաններով, առաջանում են բշտիկներ որոնք բացվելով առաջացնում են փոքր խոցեր ։ Սովորաբար բուժումը տևում է երկուսից չորս շաբաթ ։ Ծակոցային կամ կրակոցային ցավերը կարող են սրվել մինչև բշտիկների առաջացումը ։ Հերպեսը ցիկլային հիվանդություն է.ակտիվ շրջանին հաջորդում է առանց ախտանշանների շրջանը ։ Առաջին շրջանը հաճախ ավելի ծանր է և կարող է զուգորդվել տենդով, մկանային ցավերով,մեծացած լիմֆատիկ հանգույցներ ով ու գլխացավով ։ ժամանակի ընթացքում ակտիվ շրջանի հաճախականությունը եւ ծանրությունը նվազում է ։ Հասարակ հերպեսը կարող է առաջացնել այլ խանգարումներ.այն կարող է ընդգրկել մատները , առաջացնել աչքերի հերպես , գլխուղեղի հերպես , նեոնատալ հերպես որը ախտահարում է նորածիններին ։
Հասարակ հերպես վիրուսը ունի երկու տիպ. տիպ 1(ՀՀՎ-1) և տիպ 2 (ՀՀՎ-2) ։ ՀՀՎ-1 սովորաբար ախտահարում է բերանային շրջանը մինչդեռ ՀՀՎ-2 ախտահարում է սեռական համակարգը ։ Դրանք փոխանցվում են հիվանդ մարդուց կենսաբանական հեղուկների կամ վնասվածքների ուղղակի շփման հետևանքով :Այն կարող է փոխանցվել նաև ախտանշանների բացակայության դեպքում ։ Սեռական համակարգի հերպեսը դասվում է սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ ի շարքին ։ Այն կարող է փոխանցվել երեխային ծննդաբերության ընթացքում ։ Վարակումից հետո վիրուսը տեղափոխվում է նյարդային բջջի մարմին զգայական նյարդաթելեր ով, որտեղ նրանք ապրում են ողջ կյանքի ընթացքում ։ Հիվանդությունը կարող է կրկնվել իմունային ֆունկցիայի անկման, սթրեսի և արևի լույսի ազդեցության հետևանքով ։ Բերանի և սեռական համակարգի հերպեսը սովորաբար ախտորոշվում է ներկա ախտանշաններով ։ Ախտորոշումը հաստատվում է վիրուսային կուլտուրաներ ով կամ բշտիկներից վերցրած հեղուկում ՀՎ ԴՆԹի հայտնաբերման միջոցով ։ Նախկին հիվանդացությունը կարող է հաստատվել արյան մեջ հայտնաբերելով ՀՎ նկատմամբ հակամարմիններ սակայն նոր հիվանդացության ժամանակ դրանք բացակայում են ։
ՀՀՎ-1 կամ ՀՀՎ-2- ի համաշխարհային չափանիշները չափահասների շրջանում կազմում են 60-95% ։ ՀՀՎ-1 սովորաբար ձեռք է բերվում մանկական հասակում ։ Հաճախականությունը մէծանում է տարիքային աճին զուգընթաց ։ ՀՀՎ-1ի հաճախականությունը ցածր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակի պոպուլյացիաներում 70-80% է և 40% -ից 60% բարձր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակի պոպուլյացիաներում ։ 2003 թվականին ամբողջ աշխարհում ՀՀՎ-2 վարակված են եղել 536 միլիոն մարդ (բնակչության 16 տոկոսը), որոնց մեջ մեծամասնություն են կազմել կանայք ։  ՀՀՎ-2ով վարակվածների մեծ մասը անտեղյակ են իրենց հիվանդությունից ։ Անվանումը ծագել է հերպես բառից որը նշանակում է «տարածվել» և բնորոշում է բշտիկների տարածումը ։
Ախտանշաններ
Համենայն դեպս ՀՀՎ երբեք չի հեռանում օրգանիզմից իմունային համակարգ ով։ Առաջնային վարակի հետևանքով առաջնային վարակի տեղում վիրուսը մտնում է նյարդաթելերի մեջ,տեղափոխվում է դեպի նեյրոնային բջջի մարմին և դառնում է գաղտնի հանգույցում ։ Առաջնային վարակի հետևանքով օրգանիզմը արտադրում է հակամարմիններ, որոնք համապատասխանում են ՀՀՎ-ի որոշակի տեսակին և կանխում են այդ տեսակի հետագա վարակումը։ ՀՀՎ-1ով վարակված անհատների մոտ բերանային վարակումից հետո առաջացած սերոկոնվերսիա ն կանխում է հավելյալ ՀՀՎ-1ի վարակումը ինչպիսին են օրինակ ձեռքերի հերպեսը, ՍՀ հերպեսը և աչքի հերպեսը:Նախկին ՀՀՎ-1ի սերոկոնվերսիան կարող է նվազեցնել ՀՀՎ-2ի ախտանշանները, չնայած դրան ՀՀՎ-2ով դեռ հնարավոր է վարակվել։ ՀՀՎ-2ով վարակված բազմաթիվ մարդիկ ախտանշաններ չեն ունենում։ Ախտանշան չունեցող անհատները նկարագրվում են որպես ասիմպտոմատիկ կամ ենթակլինիկական հերպես կրողներ ։
Այլ
Հերպետիկ կերատոկոնյունկտիվիտ ը, որպես առաջնային վարակ, սովորաբար առաջացնում է շաղկապեն ու և կոպերի այտուց (բլեֆարոկոնյուկտիվիտ), եղջերաթաղանթ ի վրա առաջանում են քոր առաջացնող փոքր սպիտակ վնասվածքներ։
Հերպետիկ սիկոզը ՀՀՎ առաջնային կամ կրկնակի ախտահարման ախտանշան է որը ախտահարում է մազի ֆոլիկուլ ը ։
Բելլի կաթված
Բելլի կաթված ը դիմային պարալիզ ի տեսակ է, որի հիմնական պատճառը անհայտ է ։ Հնարավոր է որ այն ՀՀՎ-1ի վերակտիվացման արդյունք է։ Քանի որ ՀՀՎ-ն հայտնաբերվել է մեծ թվով անհատների մոտ, որոնք երբեք չեն ունեցել դիմային պարալիզ, ինչպես նաև Բելլի պարալիզ ունեցողների մոտ հակամարմինների քանակը այդքան էլ բարձր չէ ի տարբերություն մյուսների, այս տեսությունը չի հաստատվել ։ Հակավիրուսային դեղամիջոցների օգտագործումը կորտիկոստերոիդներ ի հետ կարող է բարելավել հիվանդության ծանրությունը ։
Ալցհեյմերի հիվանդություն
ՀՀՎ-1ը ներկայացվել է որպես Ալցհեյմեր հիվանդությ ան հնարավոր պատճառը ։ Որոշակի գենային փոփոխությունների (ԱՊՕԵ-էպսիլոն ալել կրողներ) առկայության դեպքում ՀՀՎ-1ը վնասում է նյարդային համակարգը և ավելացնում Ալցհեյմեր հիվանդության զարգացման վտանգը։ Վիրուսը փոխազդում է լիպոպրոտեիններ ի բաղադրիչների և ընկալիչների հետ, ինչը կարող է հանգեցնել հիվանդության զարգացմանը ։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Հերպեսը փոխանցվում է վարակված անձի կենսաբանական հեղուկի կամ վնասվածքի հետ անմիջական շփման միջոցով ։ Հերպեսը կարող է փոխանցվել վարակված անձից (ՀՀՎ սերոզ դրական) վարակը չունեցող անձին (ՀՀՎ սերոզ բացասական)։ ՀՀՎ-2 սովորաբար փոխանցվում է վարակված անձից մաշկից մաշկ ուղիղ կոնտակտի միջոցով, սակայն կարող է փոխանցվել նաև վարակված թքից, սերմնահեղուկից, հեշտոցային հեղուկից կամ հերպետիկ բշտիկի հեղուկից ։ ՀՀՎ անցնում է մաշկի կամ լորձաձաղանթի փոքր վնասվածքների միջով բերանի կամ ՍՀ օրգանների շրջանում։ Վիրուսը կարող է անցնել լորձաթաղանթի նույնիսկ մանրադիտակային վնասվածքների միջով։
Հերպեսով վարակվածների մեծ մասի մոտ երբեմն լինում է ՀՀՎի ոչ ախտանշանային տարածում։ 50% դեպքերում այն առաջանում է ախտանշանների կրկնությունից ավելի քան մեկ շաբաթ առաջ կամ հետո ։ Վիրուսը ներթափանցում է ընկալունակ բջիջների ընկալիչներով, ինչպիսիք են նեկտին-1, HVEM և 3-O sulphated heparan sulfate. Վարակված մարդիկ, որոնք չունեն տեսանելի  ախտանշաններ, կարող են տարածել և փոխանցել վիրուսը իրենց մաշկի միջոցով։ Ոչ ախտանշանային տարածումը հանդիսանում է ՀՀՎ-2ի փոխանցման ամենատարածված ձևը ։ Ոչ ախտանշանային տարածումը ավելի հաճախակի է լինում ՀՀՎի ձեռքբերման առաջին 12 ամիսների ընթացքում ։ ՄԻԱՎի առկայությունը մեծացնում է ոչ ախտանշանային տարածման հաճախականությունը և տևողությունը։
Որոշ անհատներ կարող են ունենալ տարածման ավելի ցածր մակարդակ, սակայն սատարող փաստերը լիովին չեն ստուգվել։ Երբ համեմատում են տարեկան 1ից 12 կրկնություն ունեցող անձանց մյուսների հետ, ապա ոչ ախտանշանային տարածման  հաճախականության մեծ տարբերություններ չեն հայտնաբերվում ։
ՀՀՎ առաջնային վարակի ժամանակ առաջացած հակամարմինները կանխում են նույն վիրուսային տիպով կրկնակի վարակումը. ՀՀՎ-1ով վարակված անձը չի ունենա ՀՀՎ-1ով պայմանավորված ձեռքերի կամ ՍՀ հերպես։ Մոնոգամ զույգի մոտ սերոզ դրական տղամարդուց սերոզ բացասական կնոջ վարակվելու հավանականությունը տարեկան ավելի քան 30% է։ Եթե առաջին անգամ տեղի է ունենում ՀՀՎ-1 բերանային ձևի վարակում, ապա սերկոնոնվասիան տեղի է ունենում 6 շաբաթ հետ։ Առաջանում են հակամարմիններ որոնք կանխում են հետագա սեռական ՀՀՎ-1 վարակումը։ ՀՀՎը երկշղթա ԴՆԹ վիրուս է։
Դասակարգում
ՀՀՎ լինում է երկու տիպի ։ Այնուամենայնիվ, դրանցից յուրաքանչյուրը կարող է դրսևորվել մարմնի տարբեր հատվածներում ։
Փորձաքննություն
Առաջնային օռոֆացիալ հերպեսը հեշտությամբ հայտնաբերվում է նախկինում գրանցված վնասվածքներիի պատմություն չունեցող մարդկանց մոտ որոնք շփվել են ՀՀՎ վարակ ունեցող անհատի հետ։ Առաջացած և տարածված բշտիկները նման են բազմակի, կլոր, մակերեսային բերանային խոցերի,որոնք ուղեկցվում են սուր գինգիվիտո վ ։ Չափահասների մոտ առաջացած ատիպիկ ձևը ավելի դժվար է ախտորոշել։ Նախանշանային շրջանի ախտանշանները, որոնք առաջանում են հերպետիկ վնասվածքներից առաջ, օգնում են տարբերակել ՀՀՎ ախտանշանները այլ խանգարումներից, ինչպիսիք են ալերգիկ ստոմատիտ ը։ Երբեմն, երբ բերանի ներսում վնասվածքներ չեն հայտնաբերվում առաջնային օռոֆագիալ հերպեսը  շփոթում են բակտերիալ վարակ իմպետիգո յի հետ։ Ներբերանային հերպեսին բնորոշ են նաև բերանային խոցեր (աֆթոզ խոցեր), որոնք սակայն բշտիկ ային փուլում բացակայում են ։
ՍՀ հերպեսը ավելի դժվար է ախտորոշել, քան բերանային հերպեսը, քանի որ մարդկանց մեծ մասը ախտանշաններ չեն ունենում ։ ՍՀ հերպեսը հնարավոր է շփոթել սնկային վարակ ի, ատոպիկ դերմատիտ ի և ուրեթրիտ ի հետ ։
Լաբորատոր փորձաքննություն
Լաբորատոր փորձաքննությունը հաճախ օգտագործվում է ՍՀ հերպեսները ախտորոշելու համար։ ԼՓ ուսումնասիրում են վիրուսային կուլտուրաները ուղղակի ֆլուորեսցենտային հակամարմինային հետազոտության եղանակով, մաշկային բիոպսիայով, ինչպես նաև հայտնաբերում են վիրուսային ԴՆԹ պոլիմերազային շղթայի ռեակցիա յի փորձով։ Չնայած նրան որ այս փորձաքննությունները տալիս են ճշգրիտ ախտորոշում, ծախսատարության և երկարատևության պատճառով դրանց օգտագործումը կլինիկական պրակտիկայում սահմանափակ է ։
1980-ական թվականներըին ՀՀՎ հակամարմինների սերոլոգիական հետազոտությունները հազվադեպ էին լինում արդյունավետ և սովորաբար չէին օգտագործվում կլինիկական պրակտիկայում ։ Ավելի ուշ իմունոգլոբուլին Մ (IgM) սերոլոգիական հետազոտության միջոցով հնարավոր չէր տարբերակել ՀՀՎ-1 և ՀՀՎ-2 հակամարմինները։ Մինչդեռ 1980ականներին ներկայացված իմունոգլոբուլին Ջ (IgG) հետազոտությունը ավելի քան 98% տարբերակում էր ՀՀՎ-2ի և ՀՀՎ-1ի հակամարմինները ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Այն չպետք է շփոթել հերպեսվիրիդե ընտանիքի այլ վիրուսների կողմից առաջացրած հիվանդությունների հետ, ինչպիսին է հերպես զոստեր ը, որն առաջացնում է վարիցելլա զոստեր վիրուս ը։ Տարբերակիչ ախտորոշմա ն ժամանակ հայտնաբերվում են նմանատիպ վնասվածքներ ձեռքեր ի, ոտքեր ի և բերանի շրջան ում։
Կանխարգելում
Ինչպես սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների մեծ մասը, կանայք ի տարբերություն տղամարդկանց առավել ընկալունակ են ՍՀ  ՀՀՎ-2 նկատմամբ ։ Տարեկան կտրվածքով, առանց հակավիրուսային միջոցների կամ պահպանակի օգտագործման, ՀՀՎ-2 փոխանցման ռիսկը վարակված տղամարդուց կազմում է մոտ 8-11% ։ Վարակված կանանցից արական սեռի փոխանցման ռիսկը տարեկան 4-5% է ։ Ճնշող հակավիրուսային թերապիան 50%ով նվազեցնում է այդ ռիսկը:Հակավիրուսային դեղամիջոցները օգնում են կանխարգելել ախտանշանների զարգացումը վարակման հատվածներում, այսինքն վարակված անձը կլինի սերոզ դրական, սակայն 50% դեպքերում չի ունենա ախտանշաններ ։ Պահպանակների օգտագործումը նույնպես նվազեցնում է փոխանցման ռիսկը  ։ Պահպանակի օգտագործումը շատ ավելի արդյունավետ է կանխարգելում վիրուսի փոխանցումը տղամարդուց կնոջը քան հակառակը ։ Նախկին ՀՀՎ-1 վարակը կարող է նվազեցնել կանանց շրջանում ՀՀՎ-2 վարակի ձեռքբերման ռիսկը երեք գործոնով ։
Այնուամենայնիվ, ՀՀՎ-2 վիրուսի ոչ ախտանշանային կրողները դեռ վարակիչ են։ Բազմաթիվ վարակների դեպքում առաջին ախտանիշն ունենում են մարդիկ որոնք վարակվել են զույգից ՍՀ հորիզոնական փոխանցման եղանակով, և նորածինները մորից ուղղահայաց փոխանցման եղանակով։ Անհատները որոնց մոտ ախտանշանները բացակայում են համարվում են ՀՀՎ-ի տարածման բարձր ռիսկի գործոն ։
2011 թվականին հոկտեմբերին հայտնաբերվել է որ տենոֆովիրը, որը ՄԻԱՎի դեպքում օգտագործվում էր որպես տեղային միկրոբիցիդային հեշտոցային գել, 51%ով կրճատում է ՀՀՎ ՍՀ փոխանցումը ։
Պատնեշային եղանակներ
Պահպանակներն ապահովում են չափավոր պաշտպանություն ՀՀՎ-2ի դեմ տղամարդկանց և կանանց համար։ Պահպանակի մշտական  օգտագործողները ունեն ՀՀՎ-2ով վարակվելու 30% -ով ցածր ռիսկ, համեմատած այն մարդկանց հետ, ովքեր երբեք չեն օգտագործում պահպանակներ ։ Կանանց պահպանակ ը կարող է ավելի մեծ պաշտպանություն ապահովել, քան տղամարդկանց պահպանակը, քանի որ այն ծածկում է նաև շուրթերը ։ Վիրուսը չի կարող անցնել սինթետիկ պահպանակի միջով, սակայն տղամարդկանց պահպանակի արդյունավետությունը սահմանափակ է, քանի որ հերպեսի խոցերը կարող են հայտնվել այն հատվածներում, որոնք ծածկված չեն ։ Պահպանակի ոչ մի տեսակ չի կանխում ամորձապարկի, անուսի,  հետույքի, ազդրերի և այլ հատվածների շփումը խոցերի կամ ՍՀ հեղուկների հետ սեռական ակտի ժամանակ։ ՀՀՎ-ից պաշտպանվածությունը կախված է խոցի տեղակայումից ։ Եթե խոցերը գտնվում են պահպանակներով չծածկվող հատվածներում ապա փոխանցումը կանխելու միակ միջոցը սեռական ակտիվությունից ձեռնպահ մնալն է։ Պահպանակների կամ ատամնաբուժական պատնեշ ների օգտագործումը սահմանափակում է հերպեսի փոխանցումը զույգի սեռական օրգաններից մյուսի բերանին (կամ հակառակը) ՍԱ ընթացքում։ Երբ զույգում որևէ մեկը վարակված է ՀՀՎով, ապա չվարակված անձը կարող է նվազեցնել փոխանցման հնարավորությունը օգտագործելով հակավիրուսային դեղամիջոցներ (վալացիկլովիր) պահպանակի հետ համատեղ ։
Հակավիրուսային դեղամիջոցներ
Հակավիրուսային դեղամիջոցները կարող են նվազեցնել ՀՀՎ փոխանցումը ախտանշանների բացակաության դեպքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վեներական հիվանդություններ
Սոֆյա Լևիցկայա
Սոֆյա Լևիցկայա (Sofia Lewicka, Cофія Пилипівна Левицька, Sonia Lewitska, София (Соня) Филипповна Левицкая, ), լեհական ծագման ֆրանսիացի նկարչուհի։
Կենսագրություն
Սոֆյա Լևիցկայան ուկրաինական ծագմամբ պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչ էր, փորագրիչ և պատկերազարդող, ուկրաինացի գրող և դիվանագետ Մոդեստ Լևիցկու քույրը։ Հայրը Պոդոլիա գավառի հանրային դպրոցների վերահսկիչ էր։ Նա Վոլոդիմիր Անտոնովիչի և Թադեյ Ռիլսկիի ընկերն էր, ակտիվորեն հետաքրքրված էր հասարակական ու մշակութային աշխատանքով։ Սոֆյայի մանկությունն անցել է Կիևում և Օլխովցիում։ Նրա մայրը` Մոդեստա Բիշովսկան, Լեշինսկի ազնվական տոհմից էր։ Նրա ընտանիքը լավ կրթված էր, ուներ դեմոկրատական հայացքներ, ընտանիքում խոսում էին ուկրաիներեն, վարժ տիրապետում էին գերմաներենին, ֆրանսերենին, լեհերենին։ Սոնյան ավարտել է Ժիտոմիրի Գեղարվեստի դպրոցը։ 19 տարեկանում այդ քաղաքում նա ամուսնացել է տեղացի բժիշկ Յուստին Մանիլովսկու հետ, սակայն վերջինս չարաշահում էր ալկոհոլը։ Գեղարվեստի դպրոցն ավարտելուց հետո նա հեռացել է ամուսնուց, գնալով ծնողների մոտ ու թողնելով մտավոր խնդիրներ ունեցող դստերը։ Դրանից հետո Կիևում սկսել է արվեստ ուսումնասիրել Սերհիյ Սվետոսլավսկու հետ։ Վերջինս նրան խորհուրդ է տվել Փարիզ գնալ, և Սոֆյան 1905 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ` արվեստ ուսումնասիրելու։
Սոֆյան զբաղվել է նրբագեղ արվեստով` առանց կորցնելու այն, ինչը բանաստեղծն անվանել է «մանկության նվեր»։ Անկախ լինելով` նա զգուշացել է արվեստի բոլոր տեսություններից և վերցրել է միայն իր համար լավագույն մեթոդները` իր տեսությունն արվեստի վերածելու համար։ Հաճախ ոգեշնչվել է սլավոնական ֆոլկլորով։ Լևիցկայան Փարիզի խմբի վաղ անդամներից մեկն էր։ 1905 թվականին նա հաստատվել է Փարիզում և շարունակել է իր ուսումնառությունը Ժան Մերչանդի հետ, ով ավելի ուշ դարձել է նրա ամուսինը։ Սկսելով որպես կուբիստ և ֆովիստ` հետագայում նա անցել է պոստիմպրեսիոնիզմին և հայտնի է դարձել գրքերի իր սահմանափակ քանակությամբ պատկերազարդումներով։
Նա ցուցադրվել է Աշնանային սալոնում (1910–1913, 1919–1925, 1927–1934), Անկախների սալոնում (1910–1914, 1920–1922), Section d'Or-ում , Salon des Tuileries-ում (1929, 1932, 1933), փարիզյան ցուցասրահներում և միջազգային ցուցահանդեսներում։
1937 թվականին Հենրիետա Տիրմանն իր ընկերների հետ իր տանն ստեղծել է Սոնյա Լևիցկայայի ընկերների համայնքը, որը 1938 թվականին կազմակերպել է նկարչի աշխատանքների հետահայաց երկու ցուցադրություն Սագոտ Լե Գարրե պատկերասրահում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստագետներ Կատեգորիա:Ֆովիզմ Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Հոլանդացի փորագրիչներ
Կիլլեստե (Էստոնիայի շրջան)
Կիլլեստե շրջան (Kõlleste vald), շրջան Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Կռոոտուսե գյուղը։
Բնակչություն
2009 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 997 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 6,64 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
(2241) Ալկաթուս
(2241) Ալկաթուս (Alcathous), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի նոյեմբերի 22-ին Չառլզ Կովալի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,19564 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,8564 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,5349 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ալկաթուս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 3,8957 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4325,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,083223 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,61° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս D Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Չառլզ Կովալի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Դաունինգ (փողոց)
Դաունինգ, փողոց Վեստմինստերում, Ուայտհոլլի մոտ, Խորհրդարանի շենքից ոտքով մի քանի րոպեի ճանապարհ և այքան էլ հեռու չէ Բուքինգեմյան պալատից։
Այդ կերպ, Դաունինգ փողոցի № 10 տունը Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի պաշտոնական նստավայրն է։ Այդ իսկ պատճառով, Դաունինգ, 10 հասցեն, հաճախ օգտագործվում է ինչպես վարչապետի ադմինիստրացիան, իսկ համար 11-ը՝ ինչպես կանցլերի գանձարանի ընկերությունը։
Փողոցը կառուցապատվել է 1680-ական թվականներին բարոնետ Ջորջ Դաունինգի կողմից, բարոնական ընտանիքի շատ լինելու վայրում։
Ջորջ Դաունինգը, ում անունով էլ կոչվում է փողոցը, Օլիվեր Կրոմվելի և Չարլզ II թագավորի զինվորական բանակի կազմում էր  ։ 1654 թվականին նա վերցրեց վարձակալական հողակտոր Սենտ-Ջեյմս-զբոսայգու հարվում, պարլամենտից ոչ հեռու։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Պորտուգալիայի ֆինանսական ճգնաժամը 2010-2014 թվականներին
2010-2014 թվականների Պորտուգալիայի ֆինանսական ճգնաժամ, Պորտուգալիայի տնտեսության ավելի լայն անկման մի մասն էր, որը սկսվել է 2001 թվականին և, հնարավոր է, ավարտվել 2016-ից 2017 թվականներին ։ 2010-ից մինչև 2014 թվականն ընկած ժամանակահատվածը, հավանաբար, ամբողջ տնտեսական ճգնաժամի ամենադժվար և դժվարին հատվածն էր. այս ժամանակահատվածը ներառում է 2011-2014 թվականների միջազգային օգնություն Պորտուգալիային և նշանավորվեց խնայողության ինտենսիվ քաղաքականությամբ, որն ավելի ինտենսիվ էր, քան 2001-2017 թվականների ավելի լայն ճգնաժամը։ Տնտեսական աճը Պորտուգալիայում կանգ է առել 2001-2002 թվականներին, և ներքին տնտեսական ճգնաժամի տարիներից հետո համաշխարհային մեծ անկումը սկսեց հարվածել Պորտուգալիային ։ 2008 թվականին, ի վերջո, հանգեցրեց նրան, որ երկիրը չկարողացավ մարել կամ վերաֆինանսավորել իր պետական պարտքն առանց երրորդ կողմերի աջակցության։ Պարտքային ճգնաժամի ժամանակ անվճարունակության իրավիճակը կանխելու համար՝ Պորտուգալիան 2011 թվականի ապրիլին դիմեց փրկարարական ծրագրերի համար, և ԱՄՀ-ից, EFSM-ից և EFSF-ից 78 միլիարդ եվրո ներգրավեց։ Պորտուգալիան դուրս եկավ փրկության ծրագրից 2014 թվականի մայիսին , նույն տարում, երբ երեք տարվա անկումից հետո կրկին ի հայտ եկավ դրական տնտեսական աճը ։ Կառավարությունը 2016 թվականին հասել է 2,1% բյուջեի դեֆիցիտի (ամենացածրը՝ 1974 թվականին ժողովրդավարության վերականգնումից ի վեր) , իսկ 2017 թվականին տնտեսությունն աճել է 2,7 տոկոսով (2000 թվականից ի վեր ամենաբարձր աճը) ։
2000-ականների տնտեսական ճգնաժամ
Ի տարբերություն եվրոպական այլ երկրների, որոնք նույնպես խիստ տուժել են 2000-ականների վերջին Մեծ անկումից և 2010-ականների սկզբին ստացել են փրկության միջոցներ (օրինակ՝ Հունաստանը և Իռլանդիան), Պորտուգալիայում 2000-ականները նշանավորվեցին ոչ թե տնտեսական աճով, այլ դրա փոխարեն արդեն տնտեսական ճգնաժամի ժամանակաշրջան էր, որը նշանավորվեց լճացումով, երկու անկումով( 2002–2003 և 2008–2009 թվականներին ) և կառավարության կողմից հովանավորվող հարկաբյուջետային խնայողությամբ՝ բյուջեի դեֆիցիտը Եվրամիության Կայունության և աճի պակտով թույլատրված սահմաններին նվազեցնելու նպատակով  ։
Սոցիալիստ Խոսե Սոկրատիսը վարչապետ դարձավ 2005 թվականին։ Ինչպես իր պահպանողական նախորդը, Սոկրատեսը փորձեց կրճատել կառավարության բյուջեի դեֆիցիտը խնայողության և հարկերի բարձրացման միջոցով։ Մինչև այդ Պորտուգալիայի տնտեսությունը ակնհայտորեն զիջում էր եվրոպական գործընկերներին, և 2005 թվականի բյուջեի դեֆիցիտը ակնկալվում էր, որ կկազմի 6%-ից ավելի, եթե արտակարգ միջոցներ չկիրառվեին։ 2005–2009 թվականների կայունության և աճի ծրագրում Սոկրատեսի կառավարությունն առաջարկել է թույլ տալ, որ բյուջեի դեֆիցիտը լինի 6%-ից բարձր 2005 թվականին, բայց մինչև 2008 թվականը կառուցվածքային կերպով այն 3%-ից ցածր իջեցվի․ ծրագիր, որն ընդունվել է եվրոպական երկրների իշխանությունների կողմից     ։ Ճգնաժամի ուշագրավ կետը տեղի ունեցավ 2005 թվականին, երբ պորտուգալական գործազրկության մակարդակը 1986 թվականից ի վեր առաջին անգամ գերազանցեց եվրոպական միջին ցուցանիշը ։ 2007 թվականին կառավարությունը հասել է 2,6% բյուջեի դեֆիցիտի (նպատակակետից մեկ տարի առաջ), որը ցածր է կայունության և աճի պակտով թույլատրված 3,0% սահմանից ։ Այդ տարի տնտեսությունն աճել է 2,4 տոկոսով՝ տասնամյակի ամենաբարձր ցուցանիշը (բացառությամբ  2000 թվականի) ։ Այնուամենայնիվ, նաև 2007 թվականին, համեմատաբար ցածր աճի տեմպերը ստիպեցին The Economist-ին Պորտուգալիային բնութագրել որպես «Եվրոպայի նոր հիվանդ մարդ» ։ 2005-2007 թվականներին պետական պարտքը կայուն է եղել ՀՆԱ-ի մոտավորապես 68%-ի հարաբերակցությամբ ։
Մեծ անկումը սկսեց հարվածել Պորտուգալիային 2008 թվականին։ Այդ տարի Պորտուգալիայի տնտեսությունը չի աճել (0,0%) և 2009 թվականին անկում է ապրել գրեթե 3%-ով ։ Միևնույն ժամանակ, կառավարությունը 2008 թվականին արձանագրել է 2,6% բյուջեի դեֆիցիտ, որը 2009 թվականին աճել է մինչև 10% ։  2008-2010 թվականներին խնայողությունները որոշակիորեն թուլացան՝ որպես եվրոպական տնտեսության վերականգնման ծրագրի և Քեյնսյանության վերածնման (որը պահանջում էր հակացիկլային քաղաքականություն), բայց վերսկսվեց 2010 թվականի մայիսին ։ 2010 թվականին գրանցվել է տնտեսական աճ (1,9%), սակայն ֆինանսական վիճակը մնացել է շատ ծանր (8,6% բյուջեի դեֆիցիտ) ։ Երկիրը վերջիվերջո ի վիճակի չեղավ մարել կամ վերաֆինանսավորել իր պետական պարտքը և 2011 թվականի ապրիլին օգնություն խնդրեց։ 2011 թվականին տնտեսությունը անկում է ապրել 1,3 տոկոսով, իսկ կառավարությունը հայտնել է 4,2 տոկոս բյուջեի դեֆիցիտ ։ Միևնույն ժամանակ, պետական պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցությունը կտրուկ աճել է՝ 2007 թվականի 68%-ից  հասնելով 111%-ի 2011 թվականինին ։