Համլետի_դերակատարներ
Անգլիական բեմում
Առաջին բեմադրության ժամանակ, որը ենթադրաբար կայացել է 1600-1601 թվականներին, լոնդոնյան Գլոբուս թատրոնում, դերակատարը եղել է Շեքսպիրի մտերիմ գործընկեր Ռիչարդ Բյորբեջը, ինքը` հեղինակը, խաղում էր Համլետի հոր դերը։ Շեքսպիրը ողբերգությունն ստեղծելիս ի նկատի է ունեցել հենց այս դերասանին։ Ժամանակակիցները Բյորբեջին բնութագրում են որպես վերամարմնավորման վարպետ, ով արտահայտիչ արտասանություն ուներ, մանրամասնորեն մշակված դիմախաղ և ժեստեր։ Մինչև 1642 թվականը պիեսը բեմադրվում էր ըստ Շեքսպիրի կենդանության օրոք ընդունված ավանդույթների։ Պուրիտանական կառավարության` իշխանության գալուց հետո 20 տարիների ընթացքում թատրոնը Լոնդոնում առհասարակ արգելված էր, ինչը հանգեցրել է թատերական արվեստի որոշակի անկման։ Լոնդոնում բեմադրությունների վերականգնումից հետո Շեքսպիրի պիեսները բեմադրվել են փոփոխված ձևով, բեմադրիչներն ազատորեն ներկայացրել են թեման և անգամ փոփոխել են ողբերգության հիմնական ֆաբուլան։ 17-րդ դարում Բյորբեջից հետո դերակատարը եղել է Թոմաս Բետերտոնը, ով առաջին անգամ դերը խաղացել է 1661 թվականին, Լոնդոնի Լինքոլնս Ինն Ֆիլդս թատրոնում, վերջին անգամ` 1709 թվականին, Դրուրի Լեյն թատրոնում։ Շեքսպիրի պիեսներն այն ժամանակ բեմադրվել են կլասիցիստական փոփոխություններով, պահպանվել է կատարման պաթետիկ ձևը, ֆրանսիական թատրոնն իր ազդեցությունն է ունեցել այդ դերասանի վրա, սակայն շեքսպիրյան դերերի իրականացման ժամանակ նա կիրառել է ռեալիզմի տարրեր` ձգտելով ցուցադրել մարդկային իրական կրքեր։ Հաջորդ, 18-րդ դարում, անգլիական թատրոնի հիմնական իրադարձություններից է դառնում այս դերում Դեյվիդ Գարիկի հանդես գալը։ Առաջին անգամ նա դերը խաղացել է 1743 թվականի հունվարի 5-ին, Դրուրի-Լեյն թատրոնում։ Գարիկը լուսավորության գաղափարների կողմնակիցն էր և մերժում էր կլասիցիզմի գեղագիտությունը։ Ներկայացման մեջ առաջնայինը պետք է լիներ բարոյականության թեման։ Գաղափարները հասարակ ժողովրդին հասցնելու համար հերոսները պետք է բեմում ապրեն ու ցույց տան այն, ինչ սովորական մարդիկ։ Գարիկը պատկերում էր Համլետին որպես ստեղծագործ, տաղանդավոր ու նուրբ զգացունքներով, կամքի ուժով ու կենսական էներգիայով օժտված մարդու։ Գարիկից սկսած անգլիական բեմ է վերադարձվում բուն շեքսպիրյան ներկայացումը, սակայն բեմադրության ֆաբուլան վերջին տեսարանում այնուամենայնիվ փոփոխվում է` ըստ բարոյախոսական պահանջների։ Կարևոր իրադարձություն էր նաև Ջոն Ֆիլիպ Քեմբլի ելույթը 1783 թվականին, Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում։ Նա կլասիցիստական ոճի դերասան էր, մենախոսության վարպետ։ Նրա ոճը բնութագրվում է որպես հռետորական և սառը։ 19-րդ դարում այս դերի առավել վառ կատարումներից է եղել Էդմունդ Քինի խաղը 1814 թվականի մարտի 12-ին, Դրուրի-Լեյն թատրոնում։ Էդմունդ Քինն անգլիական թատրոնի ռոմանտիզմի գեղագիտության ներկայացուցիչն էր։ Քինի հերոսն ուժեղ անհատականություն էր, ում համար ամենակարևորը պայքարն էր տիրող կարգերի դեմ։ Միևնույն ժամանակ նրա հերոսները բարձր չէին դասվում հանդիսատեսից, նրանց մեջ ողբերգականը համակցվում էր առօրեականի հետ։ Համլետի կերպարում կարևորը պայքարն է շրջապատող աշխարհի կեղծիքի դեմ, հերոսի մեջ համադրված են սուր խելքն ու հոգեկան փափկությունը, գոյություն ունեցող կարգերը փոխելու անհնարինության գիտակցումը վատատեսության երանգ է բերում։ Դերասանը մոտ էր հանրության լայն զանգվածներին, պահպանողական քննադատությունը նրան կոչում էր «ամբոխի դերասան»։ Հենրի Իրվինգը Համլետի դերը կատարել է 1864 թվականից, Մանչեսթերի թատրոնում, իսկ 1874 թվականի հոկտեմբերի 30-ին` Լոնդոնի «Լիցեյում» թատրոնում։ Խաղալով դերն ավելի քան 200 անգամ` նա դարձել է Անգլիայի լավագույն դերասաններից մեկը։ Իրվինգը ձևավորում էր Համլետի կերպարը սենտիմենտալիզմի ոճով` ներկայացնելով նրան որպես փափուկ ու բարի մարդ, իր դերում հիմնականը դժբախտ սերն էր Օֆելյայի հանդեպ։