cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դիսգրաֆիա
Գրավոր խոսքն ունի խոսքային գործունեության երկու տեսակ` գիր և ընթերցանություն։ Գրի խանգարումներն անվանում են դիսգրաֆիա, իսկ ընթերցանության խանգարումները՝ դիսլեքսիա։ Այս խանգարումները կարող են դրսևորվել առանձին-առանձին, սակայն հիմնականում լինում են զուգակցված։ Գրի լրիվ բացակայությունն անվանում են ագրաֆիա, իսկ ընթերցանությանը՝ ալեքսիա։ Դիսգրաֆիայի և դիսլեքսիայի խանգարման պատճառները նույնն են։
Դիսգրաֆիայի որոշ դեպքերում կարող է վնասել նաև աչք-ձեռք կոորդինացիան, օրիենտացիայով կամ հաջորդականությամբ կարգավորվող գործողությունները, ինչպիսիք են կոշիկները կապելը, առաջարկվող գործողությունը կրկնելը։ Դիսլեքսիայի առկայության դեպքում դիսգրաֆիան հաճախ բազմագործոնային է՝ պայմանավորված վատթարացած գրելու ավտոմատիզմով, մատների դժվար հաջորդական շարժումների իրականացմամբ, կազմակերպման ու պարզաբանման դժվարություներով, բառաձևերի վատ մտաբերմամբ, որոնք բառի ուղղագրությունը պատկերացնելուն կարող են օգնել։
Գրելու գործընթացը պարունակում է մի շարք գործողություններ։ Մեծահասակները կրճատում են այդ գործընթացները, ինչը դժվար է երեխաների համար։ Գրելու դրդապատճառները տարբեր են։ Այն կարող է լինել տեղեկատվության պահպանման, փոխանցման համար և այլն։ Գրելու գործընթացը սկսվում է նրանով, որ մարդը մտավոր ծրագիր է կազմում, թե ինչ է գրելու, ինչի մասին և ինչ հաջորդականությամբ։ Գրելու ընթացքում գրողը պետք է կողմնորոշվի, թե ինչ է արդեն գրել, ինչ է գրելու և ինչպես է գրելու։
Գրելու գործընթացի կարևոր գործողություններից է հնչյունների կառուցվածքի կազմը, հաջորդականությունը և հնչյունների տեղը բառի մեջ։ Հնչյունների վերլուծությունն իրականանում է խոսքալսողական և խոսքաշարժողական վերլուծիչների համատեղ գործունեությամբ։ Հնչյունների բնույթը որոշելու մեջ մեծ դեր է կատարում արտասանությունը։ Նյարդահոգեբանական տեսանկյունից գրի ու ընթերցանության խանգարումներով երեխաները կազմում են ուսումնական պրոցեսում դժվարություններ ունեցող երեխաների մի զգալի մասը։ Գրի ու ընթերցանության  խանգարումներով մարդկանց թիվն  ամբողջ աշխարհում կազմում է ողջ բնակչության 10-15%-ը ։
Դիսգրաֆիայով են տառապել մի շարք հայտնի մարդիկ, օրինակ՝ դետեկտիվ ժանրի ներկայացուցիչ Ագաթա Քրիստին, հայտնի ֆիզիկոս Ալբերտ Այնշտայնը, ամերիկացի դերասան, կինոռեժիսոր Հենրի Ուինքլերը, ամերիկացի գիտնական, գյուտարար Թոմաս Էդիսոնը և այլք ։
Դիսգրաֆիայի տեսակները
Արտաբերական-ակուստիկական, որի դեպքում հիմնվում են սխալ արտասանության վրա և գրում այնպես, ինչպես լսում։
Ակուստիկական դիսգրաֆիա, երբ լինում է հնչողությամբ մոտ հնչյուններին համապատասխանող տառերի փոխարինում։
Ագրամատիկական դիսգրաֆիա, որը կապված է խոսքի քերականական կողմի թերզարգացման հետ։ Այս տեսակի դեպքում գրում են շատ քերականական սխալներով։
Օպտիկական դիսգրաֆիա, որի հիմքում ընկած է տեսողա-տարածական պատկերացումների, տեսողական վերլուծության ու համադրության անբավարար ձևավորված լինելը։ Այս դեպքում հնարավոր է լինեն նման տառերի շփոթմունք, օրինակ՝ ս-ո, ը-ր, խ-ի, ա-ս և այլն ։
Դիսգրաֆիայի հաղթահարման հիմնական միջոցներ
Գոյություն չունի դիսգրաֆիայի լիակատար բուժում, սակայն կան մի շարք մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է շտկել և նվազեցնել այն։ Այդ միջոցներից են հնչույթային ընկալմանը, վերլուծությանն ու համադրությանն ուղղված խաղերն ու վարժությունները, մկանների զարգացմանն ուղղված վարժությունները։ Շատ բժիշկներ խորհուրդ են տալիս համակարգչով աշխատելը, որպեսզի խուսափեն ձեռագրի խնդրից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանական խախտումներ
Բիար
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 64 մարդ, բնակչության խտությունը` 26.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.4 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 37 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 31-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 6։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 83,8 %։ 31 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 28 անձ (16 տղամարդ և 12 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 6 անաշխատունակներից մի հոգի եղել է աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ռուզաննա Վարդանյան
Ռուզաննա Տիգրանի Վարդանյան, հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1945)։
Բեմադրիչ, դերասան Վավիկ Վարդանյանի քույրը, գեղանկարիչ Խաչատուր Եսայանի կինը։
Կենսագրություն
Ռուզաննա Վարդանյանը ծնվել է Շամախիում, մեծացել է Դերբենտ քաղաքում։ 1915 թվականին ավարտել է տեղի ռուսական գիմնազիան և դարձել ռուսերեն լեզվի ու գրականության ուսուցչուհի ։ Այնուհետև երկու տարի ընտանիքով ապրել են Աստրախանում, ապա՝ Ստավրոպոլում։
Ռուզաննան տեսել է Սիրանույշի և Աբելյանի խաղը, որ մնացել է հիշողության մեջ։ Սակայն թատրոնի հանդեպ սերը նրա մեջ արթնացրել է նրա եղբայր Վավիկ (Անուշավան) Վարդանյանը։ Ստավրոպոլում նա կազմակերպում է սիրողական ներկայացումներ։ Կրտսեր եղբայրը շատ ջանք է թափում քրոջը ներկայացումների մեջ ներգրավելու համար։ Դա հաջողվում է դժվարությամբ, և Ռուզաննա Վարդանյանը դառնում է այդ ներկայացումների մասնակիցը։ Սիրողական խմբում նրա առաջին ելույթը կայացել է 1921 թ.։ Այստեղ նա խաղացել է մի շարք առաջնակարգ դերեր, ինչպես Զեյնաբի «Դավաճանություն» և Մեդեայի դերերը։ Լավ դերեր խաղալու հնարավորությունը դերասանուհու մեջ զարգացնում են բնատուր տվյալները և արթնացնում այնպիսի սեր դեպի թատրոնը, որ երբ Վավիկ Վարդանյանը մեկնում է Մոսկվա՝ հայկական դրամատիկական ստուդիայում ուսանելու, նա է ղեկավարում խումբը։ Մինչև 1927 թ., վեց տարի նա լինում է թատերախմբի առաջին դերասանուհին։
1927 թ. դերասանուհին հրավիրվում է Երևանի Առաջին պետթատրոն։ Նորեկ դերասանուհու տվյալները գնահատում են Մարգարիտի դերակատարությամբ։
Դերասանուհին նաև ասմունքող է եղել։ Մահացել է 1957 թ. Սունդուկյանի անվան թատրոնի բեմի վրա Ավետիք Իսահակյանի «Բինգյոլ» բանաստեղծությունն արտասանելիս, երբ նշվել է դերասանուհի Սիրանույշի ծննդյան 100-ամյակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ ասմունքողներ
Ձայնագրման լեյբլների մեծ եռյակ
Համաշխարհային երաժշտական շուկայում գերիշխող են երեք հիմնական ձայնագրման լեյբլները։ Այդ երեք ընկերությունները կառավարում են համաշխարհային երաժշտական շուկայի ավելի քան 70%–ը և ԱՄՆ–ի երաժշտական շուկայի 85%–ը, այդպիսով դարձնելով երաժշտական շուկան օլիգոպոլիայի օրինակ․
Մինչև 2012 թվական առաջնորդ լեյբլների ցանկում եղել է նաև EMI Group ընկերությունը (Մեծ Բրիտանիա)։ 2011 թվականին EMI ձայնագրման սեկտորի սեփականատեր է դարձել Vivendi կոնցեռնը, որը ուժե Universal Music Group–ի սեփականատարն էր, իսկ հրատարակական հզորությունները գնել է Sony ընկերությունը ։ Այսպիսով, «Մեծ Քառյակը» դարձել է «Մեծ Եռյակ» ։
Շուկայի ընդհանուր ծավալը գնահատվում է 30–40 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (ըստ RIAA՝ 40 միլիարդ և ըստ IFPI՝ 32 միլիարդ) ։ Տարվա արտադրության ընդհանուր վաճառքների քանակը (կոմպակտ սկավառակների, MP3, տեսահոլովակների) 2004 թվականին կազմել է մոտ 3 միլիարդ օրինակ (1918 թվականին գռամսկավառակների համաշխարհային վաճառքները գնահատվում էին մոտ 100 միլիոն օրինակներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտության արդյունաբերություն Կատեգորիա:Ձայնագրման լեյբլներ Կատեգորիա:Մշակույթի տնտեսություն Կատեգորիա:Մեդիա արդյունաբերություն Կատեգորիա:Ձայնագրված երաժշտություն
Երղութի Թափա
Երղութի Թափա, լեռ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Նախիջևանի շրջանում ։
Ծովատեղ
Ծովատեղ, գյուղ Արցախի Մարտունու շրջանում, հանրապետության հարավ-արևելյան հատվածում, Մարտունի շրջկենտրոնից 32 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 43 կմ հեռավորության վրա։ Գտնվում է Հերհեր գյուղից մի փոքր հյուսիս, տեղադրված է թույլ թեքություն ունեցող լեռնալանջային գոգավորությունում։
Պատմություններ
Պահպանվող պատմական հնությունների արձանագրությունները վկայում են, որ գյուղը հիմնադրվել է Մելիք-Փաշայանների տոհմի կողմից։ Ծովատեղի մոտ մինչև այժմ էլ պահպանվում են այդ տոհմի դամբարանային համալիրի մնացորդները։ Պատմական այս հուշարձանների խումբը կոչվում է Կարմիր եկեղեցի։ Ի դեպ, հանրահայտ երաժիշտ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ մեծ թատրոնի նախկին գլխավոր դիրիժոր Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայանը սերում է այս տոհմից։
Որոշ աղբյուրներում այս գյուղը նշվում է նաև Քոչից։ Այդպես է կոչվել այժմյան Ծովատեղի մոտ եղած մի բնակավայր, որի հետքերը, գերեզմանաքարերն այժմ էլ մնում են։ Կարմիր եկեղեցու և Քոչիցի հին շինությունների փլատակների պահպանվող վիմագիր արձանագրությունները ցույց են տալիս, որ Ծովատեղի պատմությունը սերտորեն կապված է Ամարասի հետ։
Օգտվում է Հերհերի կենցաղ-սպասարկման օբյեկտներից։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1968 թ.։ Տները բարեկարգ են, երկհարկանի։ Գյուղն ամառանոցի տեսք ունի, թաղված է պտղատու այգիների մեջ։ Ճանապարհներն ու գյուղամիջյան փողոցներն անբարեկարգ են։
Բնակչություն
1890-ական թվականների սկզբներին այս գյուղն ուներ 86 տուն, 576 բնակիչ։ Ըստ 1989 թ. տվյալների այստեղ կար ընդամենը 44 տուն, 146 բնակիչ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Կոլտնտեսություն կազմակերպվել է 1930 թ., իսկ 1950 թ. Հերհերի հետ կազմել է միացյալ տնտեսություն։ Հիմնականում զբաղվում են հողագործությամբ և պտղաբուծությամբ։ Պայմանները նպաստավոր են խնձորենու, տանձենու և այլ մրգատուների աճման համար։
2015 թվականի դրությամբ բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ`անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղում պահպանվում է 1895 թ. կառուցված եկեղեցին։ Խմելու ջրով հիմնականում ապահովված է։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել են 126 մարդ, 68-ը զոհվել է։ Նրանց հիշատակին կանգնեցված է հուշարձան։
Հասարարակական կառույցներ
Ծովատեղում ծխական դպրոց է բացվել 1873 թ., ունեցել է 21 աշակերտ։ Հետագայում՝ 1908 թ. բացվել է մեկդասյա երկսեռ դպրոց, 35 աշակերտով (որից 17-ը աղջիկ)։ 1980-ականներին գործում էր ութամյա դպրոց, որտեղ սովորում են 30 աշակերտ, աշխատում են 11 ուսուցիչ։ Կար միայն խանութ, բուժկետ, ակումբ։
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 37 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի բնակավայրեր
Բելխանդաղ
Բելխանդաղ, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն֊Մնձուրյան լեռնահամակարգում։ Գտնվում է Խարբերդից արևմուտք և ջրբաժան է Եփրատի ու Արածանիի միջև։ Լեռնաշղթայի հյուսիսային կողմով, նրա երկարությամբ անցնում է Խարբերդ֊Արաբկիր ճանապարհը։ Հարավային ստորոտին գտնվում է Բելխան քաղաքը։ Ջրառատ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Խարբերդի նահանգ
Չխորիա
Չխորիա (ჩხორია), գյուղ Վրաստանի արևմտյան հատվածում՝ Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի մխարեի Զուգդիդի շրջանում։
Աշխարհագրություն
Աշխարհագրորեն Չխորիա գյուղը տեղակայված է Կովկասյան տարածաշրջանում՝ արևմտյան Վրաստանում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 40 մետր բարձրության վրա։
Օիրեմեը շրջկենտրոն Զուգդիդ քաղաքի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Զուգդիդի և Չխորիայի հեռավորությունը կազմում է 24 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ուչաշոնայի բնակչությունը կազմում է 968 մարդ։ Գյուղի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը վրացիներն են։ Բացի զտարյուն վրացիներից՝ այստեղ ապրում են նաև վրացիների տարբեր էթնիկական խմբեր, հիմնականում՝ մեգրելներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զուգդիդի մունիցիպալիտետի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Աթիլա Քարաօսմանօղլու
Աթիլա Քարաօսմանօղլու (Atilla Karaosmanoğlu, ), թուրք տնտեսագետ և պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մանիսում։ 1954 թվականին ավարտել է Անկարայի համալսարանի քաղաքագիտական ֆակուլտետը, այնուհետև դոկտորական աստիճան է ստացել Ստամբուլի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետում։ Դասախոսել է Հարվարդի և Նյու Յորքի համալսարաններում ։
Թուրքիա վերադառնալուց հետո աշխատել է պետական պլանավորման կազմակերպությունում։ Քարաօսմանօղլուն նաև զբաղեցնում էր Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության գլխավոր խորհրդականի պաշտոնը ։
1966 թվականից աշխատել է Համաշխարհային բանկում։ 1971 թվականին վարչապետ Նիհաթ Էրիմը նրան Անկարա է հրավիրել և նշանակել Էկոնոմիկայի համար պատասխանատու փոխվարչապետ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 3-ին Քարաօսմանօղլուն և կառավարության ևս 10 անդամ հրաժարական են տվել՝ հայտարարելով, որ իրենք հնարավորություն չունեն իրականացնել այն բարեփոխումները, որոնք նախատեսել էին ։ Մեթին Թոքերի տվյալներով, Քարաօսմանօղլուն հայտարարել է, որ պաշտոնից հեռանալու պատճառը կառավարությունում տարաձայնություններն էին և հակամարտությունը էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարությունների միջև ։
Ավելի ուշ Քարաօսմանօղլուն վերադարձել է աշխատանքի Համաշխարհային բանկում։ Վերադառնալուց հետո նա այնտեղ աշխատել է 20 տարի և կարողացել է հասնել փոխնախագահի պաշտոնին։ 1994 թվականի նոյեմբերի 30-ին Քարաօսմանօղլուն հրաժարական է տվել ։
Աթիլա Քարաօսմանօղլուն մահացել է 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին շնչառական անբավարարությունից ։ Թաղված է Ստամբուլի Չենգելքեյ գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թուրքիայի փոխվարչապետներ Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրք տնտեսագետներ
Սեյրան Օսիպով
Սեյրան Օսիպով, խորհրդային ֆուտբոլիստ, հարձակվող։
Խաղացողի կարիերա
Սեյրան Օսիպովը տասնմեկ տարեկանում ծնողների հետ Հրազդանից տեղափոխվել է Պյատիգորսկ։ Դպրոցում սովորելու տարիներին գրանցվել է թեթև ատլետիկայի խմբակում, բայց գրեթե անմիջապես տեղափոխվել է խուտբոլի խմբակ (մարզիչներ՝ Ի․ Սերոշտան, Ն․ Բրաժկին)։ Շատ է մարզվել, խաղացել է որպես հարձակվող։ Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1979 թվականին, ընդգրկվել է «Մաշուկի» կազմում։
1985 թվականին Նիկիտա Սիմոնյանն Օսիպովին հրավիրել է Երևանի «Արարատ», բայց չլուծված կենցաղային խնդիրների պատճառով Օսիպովը շուտով վերադարձել է Ստավրոպոլ։
1989-1990 թվականներին խաղացել է Բուլղարիայի Պազարջիկ քաղաքի (Ստավրոպոլի քույր-քաղաք) «Խեբիր» ակումբում։ Այնտեղ երկար չի մնացել ակումբում և բուլղարական լիգայում ֆուտբոլային ցածր մակարդակի պատճառով։ Ստավրոպոլում խաղալիս դարձել է ԽՍՀՄ առաջին լիգայի լավագույն ռմբարկուներից մեկը (91 գոլ) և «Դինամոյի» երկրորդ ռմբարկուն նրա ողջ պատմության ընթացքում (102 գոլ)։
ԽՍՀՄ բարձրագույն լիգայում Սեյրան Օսիպյանն անցկացրել է 9 հանդիպում և խփել մեկ գոլ, Ռուսաստանի բարձրագույն լիգայում՝ 45 հանդիպում և 10 գոլ։ Որպես խաղացող աչքի է ընկել տեխնիկական հմտությունների բարձր մակարդակով, եղել է արդյունավետ խաղացող հարձակվող ։
Ֆուտբոլային կարիերան ավարտելուց հետո ապրել է Լեհաստանում, սկսել շինարարական բիզնես ։
Սեյրան Օսիպովը մահացել է Ստավրոպոլում 2008 թվականի հունվարի 13-ին՝ վետերանների մարզման ժամանակ տեղի ունեցած սրտի նոպայից։ Թաղվել է Պյատիգորսկում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Ամերիկյան ագավա
Ամերիկյան ագավա, պերճածաղիկ (Agāve americāna)՝ բույս, Ծնեբեկազգիների ընտանիքի Ագավայինների ենթաընտանիքի Ագավա ցեղին պատկանող տեսակ։
Աճեցում
Ամերիկյան ագավան աճեցնում են ինչպես այգում, այնպես էլ՝ սենյակային պայմաններում։ Այն օգտագործում են թե՛ կոմետիկայի մեջ, թե՛ ծաղկային կոմպոզիցիաներ ստանալու համար։
Աշխարհագրական տարածվածություն
Ամերիկյան ագավան լայնորեն տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում՝ հատկապես Մեքսիկայի լեռնային անապատներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Կ-15
Բնութագրություն
Խոշոր տրամաչափի հեռահար դիպուկահար հրացան Կ-15-ը առաջին անգամ արտադրվել է 2010 թվականին։ Հրացանի փամփուշտի տրամաչափը 12,7×108 մմ է։ Հրացանի երկարությունը 1500 մմ է, փողինը՝ 1100 մմ, քաշը հենակի հետ՝ 18 կգ։  Հրացանի արագաձգությունը կազմում է 16 կրակոց րոպեում, փամփուշտի սկզբնական արագությունը՝ 810 մ/վ։ Կրակոցի էֆեկտիվ հեռավորությունը կազմում է՝ 1600 մ, մաքսիմալը՝ 2000 մ։ Կ-5 դիպուկահար հրացանը զինված է փողաբերանի արգելակով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի զինատեսակներ
Զորի խաչ
Զորի խաչ, քարաժայռ Գանձակի լեռներում, Մարտունաշեն գյուղից մոտ 3 կմ հեռավորության վրա, Դուլաս գյուղի ավերակների մոտ։ Այս քարաժայռի մոտ է գտնվում Միջին վանքը։
Ազատության համաշխարհային օր
Ազատության համաշխարհային օր (世界自由日), Չինաստանի Հանրապետության հիշարժան ամսաթիվ, որը նշվում է հունվարի 23-ին։ Նշվում է 1954 թվականից՝ Կորեական պատերազմի թայվանյան ռազմագերիների՝ հայրենիք վերադառնալու և ազատագրման առիթով։ Ամեն տարի նշվում է Ազատության և ժողովրդավարության համաշխարհային լիգայի կողմից։
Նախապատմություն և հիմնում
Կորեական պատերազմում հակակոմունիստական ընդդիմության կողմից մասնակցում էին ավելի քան 30 հազար թայվանյան չինացիներ (ըստ կարգավիճակի՝ նրանք համարժեք էին «ժողովրդական կամավորներին» ՉԺՀ)։ Նրանցից 14 հազարը գերի է վերցվել հյուսիսկորեական զորքերի կողմից։ Պատերազմի ավարտից հետո ստորագրված համաձայնության հիման վրա նրանք վերադարձել են Թայվան։ Հանդիսավոր հանդիպումը կայացավ 1954 թվականի հունվարի 23-ին Ցզիլունում ։
Նշելու ժամանակակից ձևը
1990 թվականին WACL-ը վերանվանվեց Ազատության և ժողովրդավարության համաշխարհային լիգայի (WLFD): Հակակոմունիստական հակամարտության ապաակտիվացումը և Չինաստանի հանրապետության և ՉԺՀ միջև հարաբերությունների բարելավումը դրդեցին ստեղծելու Ազատության համաշխարհային օրը։ Ամեն տարի անցկացվում են տոնական միջոցառումներ՝ Գոմինդանի և WLFD-ի պաշտոնական դեմքերի մասնակցությամբ։ Այդ ժամանակ նաև պաշտոնապես վառում են Ազատության ջահը ։
2016 թվականի հունվարի 23-ի միջոցառմանը մասնակցել են Չինաստանի հանրապետության նախագահ Մա Ինցզյուն և WLFD նախագահ Ժաո Ինցին ։ Մա Ինցզյուն խոսել է Թայվանի՝ ժողովրդավարական սկզբունքների հաստատմաբ և ցամաքային Չինաստանի հետ ընկերական հարաբերությունների ամրապնդման նվաճումների մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հակակոմունիզմ
Սոլանյա
Սոլանյա (Solagna), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1842 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 122 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0424։
Պադուայի Սուրբ Հուստինան հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 30-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Առաջին անգամ ամուսնացած
«Առաջին անգամ ամուսնացած» («Впервые замужем»), 1979 թվականի խորհրդային լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Իոսիֆ Խեյֆիցը «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում Պավել Նիլինի համանուն պատմվածքի հիման վրա։
Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1980 թվականի օգոստոսին ։
Սյուժե
Իմանալով, որ Տոնյան հղի է, նրա ընկերը մեկնում է Անգարա՝ առանց հասցե թողնելու։ Տոնյան միայնակ մեծացնում է դստերը՝ նրան ոչ մի բանից չզրկելով, բայց դուստրն ամաչում է իր մորից, որը ժամանակին լավ կրթություն ստանալու հնարավորություն չունենալով՝ աշխատում է որպես աման լվացող։ Ամուսնանալով՝ դուստրը համոզում է մորը տեղափոխվել քրոջ հետ ապրելու՝ փաստորեն նրան վտարելով տնից։ Ընկերուհուց ստացած հասցեով Անտոնինան մեկնում է հեռավոր գյուղ, որտեղ ծանոթանում է միայնակ այրու հետ, որը երազում է հանդիպել լավ կնոջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Վահրամ (քարգործ)
Վահրամ, XIII դարի հայ քարգործ վարպետ։ Պահպանվել է նրա մի խաչքարը (1281), որը գտնվում է Դսեղ գյուղի գերեզմանատանը։ Խաչքարը պատվանդանի վրա է, ճակատին, քիվը կազմող առանձին քարի վրա, քանդակված է Հիսուսի պատկերը՝ նստած, աջ ձեռքը բարձրացրած, ձախ ձեռքին՝ մագաղաթ։ Կենտրոնում խաչելությունն է՝ մի կողմում Հովհաննեսի, Նիկադիմոսի, մյուսում՝ Աստվածածնի և Հովսեփի պատկերներով։ Պատվանդանի ընդարձակ արձանագրությունում նշված են պատվիրատուների անունները, ապա և՝ կազմողի ստորագրությունն է։ Վահրամի կազմած խաչքարը եզակի է իր հարուստ պատկերաքանդակներով և կառուցվածքային ինքնատիպությամբ։ Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ։
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Բիանկուր
Բիանկուր (Billancourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 163 մարդ, բնակչության խտությունը` 32.93 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.95 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 127 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 89-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,1 %։ 89 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 72 անձ (36 տղամարդ և 36 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (9 տղամարդ և 8 կին)։ 38 անաշխատունակներից 12 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ամոնիումի նիտրատ
Ամոնիումի նիտրատ (ամոնիումային սելիտրա), քիմիական բանաձևն է NH4NO3, ազոտական թթվի աղերից է ։ Առաջին անգամ ստացել են Գլաուբերում, 1659 թվականին ։
Լուծելիություն
Լուծելիությունը ջրում. Լուծվելիս նկատվում է ջերմության մեծ կլանում, ինչը զգալիորեն դանդաղեցնում է լուծման ընթացքը ։ Այդ իսկ պատճառով, հագեցած լուծույթ պատրաստելու համար օգտագործում են մեծ քանակի ջերմություն ։ Ամոնիումի նիտրատը նաև լուծվում է ամոնիակում, պիրիդինում, մեթանոլում և էթանոլում։
Բաղադրություն
Տարրերի պարունակությունը և զանգվածային բաժինները ամոնիումի նիտրատում.
Հիմնական մեթոդ
Ամոնիումի նիտրատ հիմնականում ստանում են ազոտական թթվի և անջուր ամոնիակի փոխազդեցությունից ։ Ռեակցիան ընթանում է շատ բուռն կերպով, ջերմության կլանմամբ ։ Ամոնիումի նիտրատը քիմիայում օգտագործելիս հիմնականում ջրազրկում է, քանի որ այն շատ հիգրոսկոպիկ նյութ է և նրա մեջ ջրի տոկոսային պարունակությունը որոշելը գործնականում անհնար է ։
Հաբերի մեթոդ
Հաբերի մեթոդով ջրածնից և ազոտից ստանում ենք ամոնիակ, որի մի մասը օքսիդանում է մինչև ազոտական թթու, որը փոխազդում է մնացած ամոնիակի հետ, որի արդյունքում ստանում ենք ամոնիումի նիտրատ ։
Նիտրոֆոսֆատային մեթոդ
Այս մեթոդը ավելի հայտնի է, որպես Օդդի մեթոդ, ի պատիվ նորվեգական քաղաքի, որտեղ կատարվել է այդ պրոցեսը։ Այն օգտագործվում է ազոտային և ազոտաֆոսֆորային պարարտանյութերի ստացման համար  ։
Քայքայման ռեակցիաներ
Ամոնիումի նիտրատի ջերմային քայքայումը կարող է ընթանալ տարբեր կերպ, կախված ջերմաստիճանից ։ Ջերմաստիճանը ցածր է 270
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիտրատներ Կատեգորիա:Ազոտային պարարտանյութեր Կատեգորիա:Պայթուցիկ նյութեր Կատեգորիա:Ամոնիումի աղեր
Էլեկտրոնի հանգստի զանգված
me
), կայուն էլեկտրոնի զանգվածը։ Ֆիզիկայի հիմնարար հաստատուններից մեկն է, կարևոր դեր ունի նաև քիմիայում՝ Ավոգադրոյի հաստատունի հետ կապի պատճառով։ Արժեքը մոտավորոպես 9,11×10−31 կիլոգրամ է կամ մոտ 5,486×10−4 զանգվածի ատոմական միավոր, որի համարժեք էներգիան մոտ 8,19×10−14 ջոուլ է կամ մոտ 0,511 մեգաէլեկտրոն-վոլտ ։
Անվանումը
«Հանգստի զանգված»+կինետիկ էներգիա տերմինը գալիս է հարաբերականության հատուկ տեսության էֆկտները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունից՝ պայմանավորված էլեկտրոնի երևացող (կամ դիտարկվո) զանգվածով։ Անհնար է «կշռել» կայուն էլեկտրոնը, ուստի բոլոր գործնական չափումները պետք է արվեն շարժվող էլեկտրոնի համար։ Նույնը ճիշտ է ցանկացած այլ ներատոմային մասնիկի համար։ Ֆոտոնի կամ գլյուոնի նման մասնիկների դեպքում իրավիճակն ավելի խնդրահարույց է, քանի որ կայուն կամ «հանգստի վիճակում» գտնվող մասնիկի հենց հասկանությունն իմաստ չունի։
Որոշում
Էլեկտրոնի հանգստի զանգվածը կիլոգրամներով հաշվարկվում է R∞ Ռիդբերգի հաստատունի սահմանումից՝
որտեղ α-ն նուրբ կառուցվածքի հաստատունն է, h-ը՝ Պլանկի հաստատունը ։ Չափման հարաբերական անորոշությունը, որը 2006 թ․ CODATA տվյալներով 5 է, ամբողջապես Պլանկի հաստատունի չափման անորոշությունից է գալիս։
Էլեկտրոնի հարաբերական ատոմային զանգվածը կարելի է ուղղակիորեն չափել Պենինգի թակարդով։ Այն կարելի է արտածել նաև հակապրոտոնային հելիումի (հելիումի ատոմներ, որտեղ էլեկտրոններից մեկը փոխարինված է հակապրոտոնով) ատոմների սպեկտրից կամ 12C5+ կամ 16O7+ ջրածնային իոններով էլեկտրոնի g-գործոնի չափումներից։ 2006 թ․ CODATA-ի կողմից հանձնարարելի արժեքի հարաբերական անորոշությունը 4,2 է ։
Էլեկտրոնի հարաբերական ատոմական զանգվածը CODATA-ում հիմնարար ֆիզիկական հաստատուններին հարմարեցված արժեք է, մինչդեռ էլեկտրոնի հանգստի զանգվածը կիլոգրամնեով հաշվարկվում է Պլանկի հաստատունի արժեքից, նուրբ կառուցվածքի հաստատունից և Ռիդբերգի հաստատունից ։ Երկու արժեքների միջև կոռելացիան արհամարհելիորեն փոքր է (r = 0,0003) ։
Կապը մյուս ֆիզիկական հաստատունների հետ
Նշենք, որ mu-ն սահմանվում է Ar(e)-ի միջոցով և ոչ ուրիշ կերպ, այնպես որ «էլեկտրոնի զանգվածը զանգվածի ատոմական միավորներով» անվանումը Ar(e)-ի համար շրջանային սահմանում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական հաստատուններ Կատեգորիա:Էլեկտրոն
Itch
Itch, Radiohead ռոք խմբի 4-րդ մինի-ալբոմը։ «Itch» ալբոմը լույս է տեսել 1994 թվականին։ Ալբոմը լույս է տեսել հենց Ճապոնիայի ժողովրդի համար ։ Այս ալբոմում կա ընդամենը 8 երգ։ Այս ալբոմի երգերը հետագայում միանալով «Drill» մինի-ալբոմի երգերի հետ միանալով ստեղծվում է իրենց 1-ին՝ «Pablo Honey (ալբոմ)» ալբոմը։ Այս մինի-ալբոմի ամենահայտնի երգերը՝ «Stop Whispering», «Creep» (Acoustic) և «Banana Co.» (Acoustic) երգերն են։
Դուռնագյոլ (Խնուսի գավառ)
Դուռնագյոլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսային սահմանների մոտ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դուռան (սարավանդ)
Դուռան, սարավանդ (դաշտ) Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի հովտում, Ներքին Բասենի շրջանում։ Փռված է 5֊6 կմ երկարությամբ՝ Արեգի սարի արևելյան փեշերից մինչև Ղոյթուղներ կոչվող գյուղը։ Արմդլու գյուղի անասնապահների արոտավայրն էր։ Այստեղ ապրում էին բազմաթիվ բոշաներ։ Աղբյուրներով ու ջրերով աղքատ է։ Այստեղ էր գտնվում նաև հայաբնակ Դուրնիկ գյուղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սարավանդներ այբբենական կարգով
Գագիկ Պողոսյան (պատմաբան)
Կենսագրություն
Գագիկ Պողոսյանը ծնվել է 1961 թվականի մարտի 16-ին Երևանում։ 1978 թվականին ավարտել է Երևանի Անտոն Չեխովի անվան № 55 դպրոցը։
Գագիկ Պողոսյանը 1988 թվականից գլխավորել է հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության պաշտպանության, պահպանության ու պրոպագանդայի «Խորան» հասարակական կազմակերպություն։ Կազմակերպել և մասնակցել է մի քանի տասնյակ հնագիտական ու հետազոտական արշավախմբերի, որոնք ուղղված են եղել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս գտնվող ճարտարապետական հուշարձանների հայտնաբերմանը և անձնագրավորմանը։
Զեկույցներով մասնակցել է ավելի քան չորս տասնյակ գիտաժողովների։ Եղել է մեկ տասնյակից ավելի գիտահանրամատչելի ֆիլմերի գաղափարի հեղինակն ու սցենարիստը։ Հեղինակել է հարյուրից ավելի գիտական հոդվածներ ու հրապարակումներ՝ նվիրված հայ ժողովրդի պատմությանն ու ճարտարապետությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ մշակութաբաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Զինվորը (նկար, Մեսինա)
Զինվորը (Der Condottiere), իտալական վերածննդի դարաշրջանի նկարիչ Անտոնելլո դա Մեսսինայի նկարներից։ Պահպանվում է Լուվր թանգարանում։
Նկարագրություն
Պատվիրատուի անունը հայտնի չէ։
Ոչ մեծ չափերի նկարից նայում է առնական երիտասարդ, որը չի փորձում լինել սիրալիր կամ որևէ մեկին դուր գալ։ Նա նայում է դիստանցիայով և կարծես սպառնանքով։ Պատկերի մուգ ֆոնը և մուգ հագուստը ընդգծում են լուսավորված դեմքը, որը լի է գոռոզությամբ և գրեթե թշնամանքով։
Նկարի անունը որոշվեց հետո՝ հանդիսատեսի տպավորությունների ներքո, ըստ որոնց նկարի կերպարի անսասան և թշնամանքով լի հայացքը հիշեցնում էր այդ ժամանակաշրջանի իտալական զինվորի։ Վերջիններիս համար իտալական հրաապարակներում դրվում էին քանդակներ, որոնք պատրաստվում էին իտալացի քանդակագործների կողմից (Ուչչելլո, Դոնատելլո, Անդրեա Վերրոկյո)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1475 նկարներ Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ
Դիբագլու
Դիբագլու, լեռնագագաթ Փոքր Կովկաս, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, նրա կենտրոնական հատվածում, Սիսիանի շրջանի Ջոմադլու գյուղից հյուսիս։ Բարձրությունը՝ 2147 մ ։
Ալտիսիմո
Ալտիսիմո  (Altissimo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2263 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 162 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36070։ Հեռախոսային կոդ՝ 00444։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 6-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սպորտն Ադրբեջանում
Ադրբեջանի տարածքում սպորտը հնագույն արմատներ ունի, և նույնիսկ հիմա, ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից սպորտաձևերը դեռևս կիրառվում են։ Ազատ ոճի ըմբշամարտն ավանդաբար համարվում է Ադրբեջանի ազգային մարզաձևը, սակայն այսօր Ադրբեջանում ամենահայտնի մարզաձևերը ֆուտբոլն ու շախմատն են։ Հայտնի այլ մարզաձևեր են մարմնամարզությունը, ձյուդոն, ֆուտզալը, ծանրամարտը և բռնցքամարտը ։ Ադրբեջանի լեռնային տեղանքը մեծ հնարավորություններ է ընձեռում այնպիսի սպորտաձևերի համար, ինչպիսիք են դահուկավազքը և ժայռամագլցումը։ Ջրային սպորտաձևերով զբաղվում են Կասպից ծովում և ներքին ջրերում։ Մրցակցային առումով Ադրբեջանը միջազգային մակարդակով շատ հաջող է հանդես գալիս շախմատում, ծանրամարտում և ըմբշամարտում։ Ադրբեջանը նաև միջազգային սպորտային հանրության ակտիվ անդամ է՝ լիիրավ անդամ լինելով Ֆուտբոլի միջազգային ասոցացիաների ֆեդերացիային (ՖԻՖԱ), Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միությանը (ՈՒԵՖԱ), Աթլետիկայի ֆեդերացիաների միջազգային ասոցիացիային (ԱՖՄԱ), Աթլետիկայի եվրոպական ասոցիացիային (ԱԵԱ), Միջազգային օլիմպիական կոմիտեին (ՄՕԿ), ի թիվս այլոց։ Այն նաև ընդունել է առաջին Եվրոպական խաղերը և 2017 թվականի Իսլամական համերաշխության խաղերը։ Ադրբեջանն իր ազգային թիմերում վերջերս աշխատանքի է ընդունել իրանցի մի շարք առաջատար մարզիկների և մարզիչների՝ նրանց տալով ադրբեջանական քաղաքացիություն։ Նրանցից են Սաման Թահմասեբին, Սաբահ Շարիաթին ու Ջամշիդ Խեյրաբադին ըմբշամարտում; և Ռեզա Մեհմանդոստը ու Միլադ Բեյգին թեկվանդոյում ։
Պատմություն
Ադրբեջանի տարածքում սպորտը հնագույն արմատներ ունի, և նույնիսկ հիմա, ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից սպորտաձևերը դեռևս կիրառվում են։ Ազատ ոճի ըմբշամարտն ավանդաբար համարվում է Ադրբեջանի ազգային սպորտաձևը, որում Ադրբեջանը նվաճել է մինչև տասնչորս մեդալ, այդ թվում՝ չորս ոսկե՝ Ազգային օլիմպիական կոմիտեին անդամակցելուց հետո։ Ներկայումս ամենահայտնի սպորտաձևերն են ֆուտբոլը և շախմատը ։
Ըմբշամարտ
Ըմբշամարտը շարունակում է մնալ Ադրբեջանի պատմական կարևոր մարզաձևը և հաճախ անվանում են նաև ազգային մարզաձև ։
Ադրբեջանում տարածված են ինչպես ազատ, այնպես էլ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտը։
Ունենալով այնպիսի մեծ ըմբիշների պատմություն, ինչպիսիք են Նամիգ Աբդուլաևը, Ֆարիդ Մանսուրովը, Ռովշան Բայրամովը և Մարիա Ստադնիկը, Ադրբեջանը համարվում է այս մարզաձևի էլիտար ազգերից մեկը։ Ադրբեջանի ըմբշամարտի ֆեդերացիան ստեղծվել է 1959 թվականին ԽՍՀՄ ըմբշամարտի ֆեդերացիայի կազմում։ Այն բանից հետո, երբ 1993 թվականին ստեղծվեց Ադրբեջանի ըմբշամարտի ֆեդերացիան և պաշտոնապես ընդունվեց Ըմբշամարտի ասոցիացված ոճերի միջազգային ֆեդերացիա՝ նույն թվականին Շվեյցարիայի Լոզանում գտնվող ՖԻԼԱ-ի կենտրոնակայանում։ 1993-1997 թվականներին Էթիբար Սարդար օղլու Մամեդովը եղել է նախագահ, Աբբաս Այդին օղլու Աբբասովը՝ փոխնախագահ, Խանմիրզա Խանբալա օղլու Մալիքալիևը՝ Ադրբեջանի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի գլխավոր մարզիկ։ ԱԸՖ համաժողովն անցկացվում է չորս տարին մեկ անգամ։ 1997 թվականին տեղի ունեցած հերթական համաժողովի ժամանակ նախագահ ընտրվեց Աբբաս Այդին օղլու Աբբասովը, առաջին փոխնախագահ՝ Քավանշիր Քազիմ օղլու Քուրբանովը, իսկ ԱԸՖ-ի գլխավոր մարզիկ՝ Խանմիրզա Խանբալա օղլու Մալիքալիևը։ Գործադիր փոխնախագահները (Մամմադ Իբրահիմով, Չինգիզ Քուլիև, Օլեք Կրապիվին, Մամեդ Մուսաև, Արիֆ Հասանով և Օքթայ Հուսեյնով ընտրվել են) իրենց գործունեությունն իրականացրել են ֆեդերացիայի կազմում։
Ֆուտբոլ
Ֆուտբոլը Ադրբեջանում ամենահայտնի սպորտաձևն է, իսկ Ադրբեջանի ֆուտբոլի ֆեդերացիաների ասոցիացիան՝ գրանցված 9122 խաղացողներով, երկրի ամենամեծ մարզական ասոցիացիան է ։ Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը միջազգային ասպարեզում համեմատաբար թույլ ելույթ է ունենում ազգային ֆուտբոլային ակումբների համեմատ։ Ադրբեջանական ամենահաջողակ ֆուտբոլային ակումբներն են « Նեֆթչի Բաքու », «Բաքու», «Ինտեր Բաքու», « Ղարաբաղ », «Գաբալա» և «Խազար Լենքորան» ակումբները։ 2012 թվականին «Նեֆթչի Բաքու» ակումբը դարձավ առաջին ադրբեջանական թիմը, որը դուրս եկավ եվրոպական մրցաշարերի խմբային փուլ՝ 2012-13 ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգայի փլեյ-օֆֆ փուլում ընդհանուր 4:2 հաշվով հաղթելով Կիպրոսի ԱՊՕԵԼ-ին  ։
1960-ականները համարվում են ադրբեջանական ֆուտբոլի ոսկե դարը, քանի որ հանդես եկան այնպիսի մեծ խաղացողներ, ինչպիսիք են Անատոլի Բանիշևսկին, Ալեքպեր Մամեդովը և ֆուտբոլային մրցավար Թոֆիկ Բահրամովը ։
Բիենկուր
Բիենկուր (Biencourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Սպորտն Ադրբեջանում
Ֆուտբոլ
2010 թվականի մարտի 19-ին Ադրբեջանը ստացավ 2012 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 17 տարեկանների կանանց աշխարհի գավաթի անցկացման թույլատվությունը ։ Ադրբեջանը նաև նախկինում եղել է «Ատլետիկո Մադրիդի» մարզաշապիկների հովանավորը, որը նպատակ ուներ զարգացնել ֆուտբոլն Ադրբեջանում՝ իսպանական ակումբի և «Բաքու» ֆուտբոլային ակումբի միջև համաձայնագրի հիման վրա։
Բիենկուր
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 124 մարդ, բնակչության խտությունը` 55.86 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.22 կմ² տարածք։
Սպորտն Ադրբեջանում
Ֆուտզալ
Ադրբեջանը ֆուտզալում շատ ավելի մեծ հաջողությունների է հասել, քան ֆուտբոլում։ Ֆուտզալի Ադրբեջանի ազգային հավաքականը 2010 թվականի ՈւԵՖԱ-ի ֆուտզալի առաջնությունում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը, մինչդեռ տեղական «Արազ Նաքսիվան» ակումբը նվաճել է բրոնզե մեդալներ 2009–10 ՈՒԵՖԱ ֆուտզալի գավաթում և 2013–14 ՈՒԵՖԱ ֆուտզալի գավաթում ։
Նարդի
Նարդին խաղ է, որը հնագույն արմատներ ունի Պարսկական կայսրությունից և մեծ դեր է խաղում ադրբեջանական մշակույթում ։ Այս խաղը շատ տարածված է Ադրբեջանում և լայնորեն խաղում են տեղի հասարակության շրջանում ։ Կան նաև նարդու տարբեր տարբերակներ, որոնք մշակվել և վերլուծվել են ադրբեջանցի փորձագետների կողմից ։
Բիենկուր
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 77 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 58-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,3 %։ 58 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 52 անձ (28 տղամարդ և 24 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (3 տղամարդ և 3 կին)։ 19 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Սպորտն Ադրբեջանում
Շախմատ
Ադրբեջանը հայտնի է որպես շախմատային գերտերություններից մեկը և չնայած Խորհրդային Միության փլուզմանը, շախմատը դեռևս չափազանց տարածված է ։ Աշխարհի երկարամյա չեմպիոն Գարրի Կասպարովը ծնվել է Բաքվում։ Ադրբեջանի նշանավոր շախմատիստների թվում են Թեյմուր Ռաջաբովը, Շահրիար Մամեդյարովը, Վուգար Հաշիմովը և Զեյնաբ Մամեդյարովան։ Ադրբեջանը նաև հյուրընկալել է բազմաթիվ միջազգային շախմատային մրցաշարեր ու մրցումներ և 2009 թվականին դարձել է Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնության հաղթող ։ 2009 թվականին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրաման է արձակել 2009-2014 թվականներին Ադրբեջանում շախմատի զարգացումը բարելավելու մասին ։
Բիենկուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սպորտն Ադրբեջանում
Շախմատ
Գրոսմայստեր Թեյմուր Ռաջաբովը 2019 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիյսկ քաղաքում Ադրբեջանի պատմության մեջ դարձավ Շախմատի աշխարհի գավաթի առաջին սեփականատերը ։
Մարտարվեստ
Ձյուդոյի պես մարտարվեստները նույնպես բազմաթիվ մեդալներ են բերել այս երկրին, մասնավորապես Էլնուր Մամեդլին, ով ոսկի է նվաճել Եվրոպայի առաջնությունում և 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում 73 կգ քաշային կատեգորիայում։ Այնուամենայնիվ, նրա օլիմպիական մրցակիցը՝ Վան Կի-Չունը, կողոսկրի կոտրվածք ստացավ, երբ բրազիլացի Լեանդրո Գիլհեյրոն արմունկով հարվածեց նրան քառորդ եզրափակիչում ։ Մովլուդ Միրալիևը 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում և 2003 թվականին Ձյուդոյի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ ։
Ավտոսպորտ
Ադրբեջանն ունի Ֆորմուլա 1-ի մրցուղի՝ Baku City Circuit-ը, որը հյուրընկալել է իր առաջին մրցարշավը 2016 թվականին։ Ադրբեջանի Գրան Պրիի վերջին խաղարկությունն անցկացվել է 2021 թվականի հունիսի 6-ին։ 2020 թվականի մրցավազքը, որը նախատեսված էր անցկացնել 2020 թվականի հունիսի 7-ին, չեղարկվել է COVID-19-ի սահմանափակումների պատճառով։
Վոլեյբոլ
Մարզիչ Շամիլ Շամխալովը մեծ ջանքեր է գործադրել Ադրբեջանում կանանց վոլեյբոլի զարգացման համար։ 1956 թվականին Շամխալովի վեց սաներ հաղթել են ԽՍՀՄ պատանիների առաջնությունում։ Երեք տարի անց Շամիլ Մուալլիմը տղաների և աղջիկների թիմերով մեկնեց Մոսկվա՝ մասնակցելու Համամիութենական դպրոցական սպարտակիադային։ Երկու թիմերն էլ հաղթեցին առաջնությունում։ 1962 թվականին 18-ամյա Իննա Ռիսկալը անդամակցել է ԽՍՀՄ հավաքականին՝ մասնակցելու աշխարհի առաջնությանը։ Ճապոնացիներից կրած միակ պարտությամբ թիմը զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։ Իննան, ով դարձավ ԽՍՀՄ թիմի առանցքային խաղացողներից մեկը, մասնակցել է չորս օլիմպիադաների և նվաճել երկու ոսկե ու երկու արծաթե մեդալ։ Մեկ այլ ադրբեջանցի վոլեյբոլիստուհի Վերա Լանտրատովան Օլիմպիադայի հաղթող են ճանաչվել 1972 թվականին Վերա Լանտրատովան և Իննա Ռիսկալը, լինելով ԽՍՀՄ հավաքականի անդամներ, հաճախ են մասնակցել աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններին՝ նվաճելով տարբեր տիտղոսներ։ Իննա Ռիսկալը համարվում էր դարի երեք ուժեղագույն կին վոլեյբոլիստուհիներից մեկը։
1960-ականների սկզբին ԽՍՀՄ առաջնությանը մասնակցում էին ադրբեջանական կանանց երկու թիմեր՝ «Նեֆթչին» և «Մահսուլը»։ 1966 թվականին վոլեյբոլի կանանց ազգային հավաքականը նվաճեց ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալը։
1986 թվականին գլխավոր մարզչի պաշտոնում նշանակվելուց հետո Ֆաիգ Գարաևը հիմք դրեց Ադրբեջանում կանանց վոլեյբոլի վերականգնմանը։ 1989 թվականին զբաղեցնելով 9-րդ և 1990 թվականին 3-րդ տեղը թիմը նվաճեց իր առաջին մրցանակները։ Բաքվի կանայք վերջին անգամ ԽՍՀՄ առաջնությունում հաղթել են 1991 թվականին։
1992-1993 թվականներին թիմը՝ որպես անկախ ազգի թիմ, մասնակցել է Եվրոպայի բարձրագույն թիմերի գավաթի մրցաշարերին և զբաղեցրել 2-րդ տեղը։ Ադրբեջանի հավաքականը 1993 թվականի Բուլղարիայի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլում զբաղեցրել է 1-ին տեղը, 1994 թվականին Ռումինիայում հաղթել է «Բահարի» գավաթը և նույն տարվա աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել 9-րդ տեղը՝ միանալով աշխարհի 10 ուժեղագույն կանանց հավաքականների ցանկին։
Նետաձգություն
Ադրբեջանի նետաձգության ֆեդերացիան նպաստում է այս մարզաձևի հետագա զարգացմանն Ադրբեջանում ։
Նվաճած մեդալների վիճակագրություն
2007 թվականին ադրբեջանցի մարզիկները միջազգային մրցումներում նվաճել էին ավելի քան 300 մեդալ, որից 127-ը՝ ոսկե։ Օլիմպիական մարզաձևերում նվաճել է 127 մեդալ։ Պեկինի, Սիդնեյի և Աթենքի օլիմպիական խաղերում ադրբեջանցի մարզիկները նվաճել են 15 մեդալ, որից 4-ը՝ ոսկե։ XXVIII ամառային օլիմպիական խաղերում Ադրբեջանի ազգային օլիմպիական հավաքականը նվաճել է 1 ոսկե և 4 բրոնզե մեդալ։ Անկախությունից ի վեր ադրբեջանցի մարզիկները աշխարհի տարբեր մրցաշարերում նվաճել են 2615 մեդալ (897 ոսկի, 705 արծաթ, 1013 բրոնզ)։
Ենթակառուցվածք
2000 թվականից ի վեր կառուցվել են ավելի քան 15 օլիմպիական մարզահամալիրներ, իսկ 16 համալիրների կառուցման գործընթացը շարունակվում է։ Հեյդար Ալիևի անվան մարզահամերգային համալիրը, «ԳՅԱՆՋԼԻՔ» մարզահամալիրը, Բաքվի սպորտային պալատը և Թոֆիգ Բախրամովի անվան ազգային/հանրապետական մարզադաշտը Ադրբեջանի սպորտային ենթակառուցվածքի կարևոր մասերն են ։
Միջազգային պայմանագրեր և հրամանագրեր
2004 թվականի հուլիսի 31-ին պայմանագիր է ստորագրվել Ռուսաստանի օլիմպիական կոմիտեի և Ադրբեջանի օլիմպիական կոմիտեի միջև համագործակցության մասին։
2004 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահը Կատարում հուշագիր է ստորագրել՝ այս երկիր կատարած պաշտոնական այցի ընթացքում սպորտի ոլորտում համագործակցելու նպատակով։
2004 թվականին ԱՀ Նախարարների կաբինետի թիվ 181 որոշմամբ ընդունվել է 2004-2008 թվականներին ԱՀ-ում ֆիզիկական դաստիարակության և սպորտի զարգացման պետական ծրագիրը։
2006 թվականի հունվարի 30-ին Ադրբեջանի երիտասարդության, սպորտի և զբոսաշրջության նախարարությունը նախագահի հրամանագրով չեղարկվեց, և ստեղծվեցին Երիտասարդության և սպորտի ու Մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարությունները։
2006 թվականի հուլիսի 24-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը հրամանագիր է ստորագրել «XXIX ամառային օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվելու մասին» ։
Ձեռքբերումներ
Ադրբեջանի մարզիկները անկախությունից ի վեր աշխարհի, Եվրոպայի և գավաթի առաջնություններում նվաճել են 2615 մեդալ (897 ոսկի, 705 արծաթ և 1013 բրոնզ) ։
2017 թվականի մայիսի 11-22-ը Բաքվում անցկացվել են Իսլամական համերաշխության չորրորդ խաղերը։ Ադրբեջանցի մարզիկները նվաճել են 75 ոսկե, 50 արծաթե և 37 բրոնզե մեդալ ։
2018 թվականին ադրբեջանցի մարզիկները աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում, գավաթի մրցումներում և միջազգային մրցաշարերում նվաճել են 753 մեդալ՝ 263 ոսկե, 230 արծաթե և 260 բրոնզե։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպորտն Ադրբեջանում
Նապաստակներ
Նապաստակներ (լատ. Lepus), ճագարանմանների ընտանիքի ցեղ, որն ունի 30 տեսակ։ Տարածված է ամենուր, բացի Ավստրալիայից և Անտարկտիդայից։ Նապաստակները տարբերվում են երկար ականջներով, կարճ բարձրացրած պոչով, չզարգացած վերջույթներով, երկար հետևի թաթերով, որը թույլ է տալիս շարժվել թռչկոտելով։ Ռուսակի արագությունը կարող է հասնել 70 կմ/ժ։
Նապաստակները ապրում են մենակ կամ զույգերով։ Իտարբերություն ճագարների, նապաստակները բույն չեն փորում, այլ փոքրիկ փոսերում բույն են սարքում։ Նապաստակները ծնվում են արդեն զարգացած՝ բրդով և բաց աչքերով։ Մայրը նրանց հետ է մնում ընդամենը 5-6 օր, իսկ հետո ընդամենը մի քանի անգամ իրենց մոտ է գնում։ Այդ իսկ պատճառով շատ նապաստակներ մահանում են գիշատիչներին։ Նապաստակների տեսողությունը թույլ է, իսկ հոտառությունն ու լսողությունը՝ զարգացած։ Բազմաթիվ թշնամիների (մարդ, գիշատիչ կաթնասուններ և թռչուններ) նկատմամբ անպաշպանությունը դարձնում է նրանց ուշադիր և աննկատ։
Սնվում է տարբեր խոտաբույսերով. խոտով, հացազգի բույսերով, բանջարեղենով, ծառի կեղևով և կարող է նշանակալի գյուղատենտեսական վնաս հասցնել; հատկապես սիրում է մաղադանոս, կաղամբ, բողկ և այլն։
Գարնանը, զուգավորման շրջանից հետո, արուները պայքարում են էգերի համար. կանգնում են հետևի թաթերի վրա և մեկը մյուսին հարվածում է դիմացիններով։
Տեսակներ
Նապաստակների ցեղի մեջ ներառվում են հետևյալ տեսակները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նապաստակներ
Դուռնագյոլ (Գյումուշխանեի գավառ)
Դուռնագյոլ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում։ Գտնվում էր Գյումուշխանե-Տրապիզոն ճանապարհի վրա։
Տարածքը հարթավայրային էր ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Սովորական ճայ
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 33-34 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 67-74 սմ։ Կտուցը կարճ է, պոչը՝ թեթևակի կլորավուն։ Հասունի աչքը սպիտակավուն է, գլխի հետին մասը և ծոծրակը՝ բաց մոխրագույն, ծոծրակի հիմքում կա սպիտակավուն նեղ շերտ։ Երիտասարդի աչքը մուգ գույնի է, գլուխը՝ սևավուն։ Երամային է։ Կերակրվում և հաճախ բնադրում են մեծ խմբերով։ Երամներն աղմկոտ են, հաճախ՝ այլ ագռավանմանների հետ խառնված։ Լայնորեն տարածված է տափաստաններում ու հովիտներում։
Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով, սերմերով, սննդի մնացորդներով։
Բնադրում
Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Թռչուններն ըստ ընտանիքների Կատեգորիա:Թռչունների ցեղեր
Չափավոր ցամաքային կլիմա
Չափավոր ցամաքային կլիմա, ՀՀ-ում ձևավորվում է Արարատյան գոգավորությունում, Վայքում՝ 1300- 1700 մետր բարձրություններում։
Ձմեռը չափավոր ցուրտ է՝ հաստատուն ձնածածկույթով, գերակշռում են սառնամանիքային եղանակները։ Հունվարին օդի միջին ջերմաստիճանը 8 °C է, նվազագույնը՝ -33 °C:
Գարունը տևական է, բարեխառն։
Ամառը չափավոր շոգ է, արևոտ՝ չոր եղանակների գերակշռությամբ։ Հուլիս-օգոստոսին օդի միջին ջերմաստիճանը 20-23 °C ե, առավելագույնը՝ 38 °C:
Աշնանը գերակշռում են տաք, արևոտ եղանակները։ Անսառնամանիք ժամանակաշրջանը մինչև 200 օր է, 0օC-ից բարձր ջերմաստիճանների գումարը՝ 3300 °C, տարեկան տեղումները՝ 500-600 մմ։ Պայմանները բարենպաստ են հացահատիկային մշակաբույսերի, կարտոֆիլի, ճակնդեղի և պտղաբուծության համար։
Կլիմայական և օրացուցային եղանակները համընկնում են։
Կատեգորիա:Կլիմա Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն Կատեգորիա:Կլիմայի փոփոխություն
Նաչո Վիկալոնդո
Իգնասիո «Նաչո» Վիկալոնդո (Vigalondo, ), իսպանացի կինոռեժիսոր։
Կենսագրություն
Նաչո Վիկալոնդոն ծնվել է 1977 թվականին ապրիլի 6-ին։ Ստացել է կրթություն «Բասկերի երկիր համալսարան»-ում։ 2000 թվականին խաղացել է էպիզոդային դեր «Սաբոտաժ» ֆիլմում։ Իր ռեժիսորական կարիերան սկսել է «7:35 առավոտ» կարճամետրաժ ֆիլմով։ Ֆիլմը հաջող ստացվեց։ Ֆիլմը ստացել է հեղինակավոր մրցանակներ և նոմինացիաներ, նայեև «Օսկար»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իսպանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իսպանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասաններ
IPad
iPad ( [ˈaɪˌpæd], pad - նոթատետր, կայունացված գործնական տառադարձությունը՝ «Այփեդ»), ինտերնետ-պլանշետ՝ թողարկվող Apple կորպորացիայի կողմից։ Պլանշետի առաջին տարբերակը ներկայացվել է Սան Ֆրանցիսկոյում 2010 թվականի հունվարի 27-ին կայացած շնորհանդեսի ժամանակ Սթիվ Ջոբսի կողմից։ Վաճառքի մեկնարկը տրվել է Նյու Յորքի Հինգերորդ պողոտայում 2010 թվականի ապրիլի 3-ին ։ Ռուսաստանում սարքի պաշտոնական վաճառքն սկսվել է 2010 թվականի նոյեմբերի 9-ից ։
Apple iPad-ը համարվում է ինտերնետ-պլանշետների դասական օրինակ և սկզբունքորեն տարբերվում է անհատական համակարգիչներից։ Շատ վերլուծաբաններ ինտերնետ-պլանշետներն վերաբերում են որպես Հետհամակարգչային դարի սարք, որոնք հեշտ և հասկանալի են սովորական անհատական համակարգիչներից և ժամանակի ընթացքում կարող են դուրս թողնել վերջիններիս տեղեկատվական տեխնոլոգիաների շուկայից ։ Apple iPad 2 ինտերնետ-պլանշետի շնորհանդեսի ժամանակ Սթիվ Ջոբսն ասաց. «… Տեխնոլոգիաներն անբաժանելի են հումանիտար գիտություններից և այս պնդումը արդարացի է հետհամակարգչային դարի սարքերի համար։ Հակառակորդները փորձում են համապատասխան հավասարակշռություն պահել անհատական համակարգիչների նոր մոդելներում։ Սա այն ուղին չէ, որն ընտրում է Apple-ը. իրականում ապագան հետհամակարգչային սարքերինն է, որոնք ավելի պարզ են և հասկանալի սովորական PC-ներից».
Մատակարարման արժեք և սկիզբ
iPad-ի մոդելների արժեքը ԱՄՆ-ում.
ԱՄՆ-ում Wi-Fi-ով iPad պլանշետի վաճառքն սկսվել է 2010 թվականի ապրիլի 3-ին ։ Wi-Fi-ով iPad-ների վաճառքը և 3G-ն մեկնարկեցին ավելի ուշ. մոդելները վաճառասեղաններին հայտնվեցին 2010 թվականի ապրիլի 30-ին (ԱՄՆ-ում)։
iPad-ի միջազգային վաճառքն սկսել է (Ավստրալիայում, Կանադայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Ճապոնիայում, Իսպանիայում, Շվեյցարիայում և Մեծ Բրիտանիայում) 2010 թվականի մայիսի 28-ից ։ Ընկերությունը նաև հայտարարեց, որ նախագծում է հուլիսին պլանշետային համակարգչի վաճառքներ սկսել Ավստրիայում, Բելգիայում, Հոնգկոնգում, Իռլանդիայում, Լյուքսեմբուրգում, Մեքսիկայում, Նիդերլանդներում, Նոր Զելանդիայում և Սինգապուրում։
iPad-ի մոդելների արժեքը միջազգային վաճառքի համար.
Յուրահատկություններ
iPad Wi-Fi+3G մոդելներում առկա է GPS-ընդունիչ մոդուլ, որը կարող է աշխատել ինչպես ինքնավար, այնպես էլ A-GPS ռեժիմում ։ Բացի այդ, սովորական SIM-քարտի փոխարեն օգտագործվում է Micro-SIM ձևաչափի քարտ։
Հատուկ iPad-ի համար iTunes Store-ում բաց է նոր բաժին, որը թույլատրելի է համակարգային App Store հավելվածով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էփլ
Ցեզիում
Ցեզիում, քիմիական տարր է, որի նշանն է Cs, պարբերական համակարգի 6-րդ պարբերության, 1-ին խմբի քիմիական տարր, կարգահամարը՝ 55, ատոմական զանգվածը՝ 132,9054։ s-տարր է, պատկանում է ալկալիական մետաղների խմբին։
Ատոմի արտաքին էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 4s2 4p6 4d10 5s2 5p6 6s1։ К, L և M թաղանթները լրացված են։ Ցեզիումը փափուկ, թույլ ոսկեգույն երանգով, սպիտակ, արծաթափայլ մետաղ է։
Պատմություն
Ցեզիումը հայտնաբերել են Ռ․ Բունզենը և Գ․ Կիրխհոֆը (1860), Դյուրկհեյմի (Գերմանիա) հանքային ջրում՝ սպեկտրոսկոպիական եղանակով։ Անվանումն ստացել է սպեկտրի կապույտ մարզում երկու պայծառ գծերի առկայության պատճառով ( - երկնագույն)։ Մետաղական ցեզիումը առաջինն անջատել է շվեդ քիմիկոս Կ․ Սետտերբերգը (1882)։
Բնության մեջ
Հազվագյուտ ցրված տարր է։ Պարունակությունը երկրակեղևում՝ 6,5•10-4 % ըստ զանգվածի (տարածվածությամբ 45-րդ տարրն է)։ Ցեզիումի սեփական միներալները՝ չափազանց հազվադեպ են։ Ցեզիումը բուսական և կենդանական օրգանիզմներում մշտական պարունակվող միկրոտարր է։ Նրա կենսաբանական դերը պարզված է մասամբ։
Հանքավայրեր
Ցեզիումի հանքաքարերը հիմնականում գտնվում են Կանադայում։ Բերնիկ Լեյկի հանքավայրում ցեզիումի համաշխարհային պաշարները կազմում են մոտ 70 %։ Պոլլուցիտ հանքավայրեր կան նաև Նամիբիայում և Զիմբաբվեում։ Պոլլուցիտի հանքավայրեր կան նաև Ղազախստանում, Մոնղոլիայում և Իտալիայում։
Տարեկան արտադրվում է մոտ 20 տոննա ցեզիում։