cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թաթարստանի հանրապետության ազգային թանգարան
Պատմություն
Քաղաքային թանգարանի բացմանը ներկա են եղել Կազանի համալսարանի և Ն Է. Բաումանի անվան Անասնաբուժական ինստիտուտի պրոֆեսորներ, դասախոսներ և ուսանողներ, Քաղաքային դումայի անդամներ, Կազանի գուբերնիայի մարզպետ Պ. Ա. Պոլտորացկին, Կազանի ուսումնական շրջանի հոգաբարձու Վ. Ա. Պոպովը եւ բազմաթիվ այլ պաշտոնյաներ, վարդապետ Ֆիլարետը եւ այլ հոգեւորականներ, բազմաթիվ հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների ներկայացուցիչներ եւ հենց իրենք` թանգարանի ստեղծողները։
Յսթեդալսբրին
Սառցադաշտի մակերեսը 487 կմ² է։ Առավելագույն լայնությունը 600 մետր է, իսկ երկարությունը՝ 60 կմ։ Այն ունի շուրջ 50 ճյուղավորումներ, որոնցից են Բրիքսդալսբրինը և Նիգարդսբրինը։ 1991 թվականին Յսթեդալսբրին սառցադաշտը ընդգրկվեց համանուն պարկի մեջ։ Սառցադաշտը դիմակայուն է ոչ թե ցածր ջերմաստիճանի շնորհիվ, այլ ձյան մեծ քանակի տեղումների։
Թաթարստանի հանրապետության ազգային թանգարան
Պատմություն
Առաջին թանգարանային հավաքածուների կազմավորման ակունքներում կանգնած են եղել նաև Կազանի համալսարանի գիտնականներ Ա. Ա. Շտուկենբերգը, Ն. Պ. Զագոսկին, Պ. Ի. Կրոտովը, Ն. Ֆ. Վիսոցկին, Ն. Ֆ. Կատանովը և ուրիշներ։ Թանգարանի ֆոնդերն ակտիվորեն լրացրել են Կազանի կոլեկցիոներներ եւ բարերարներ Վ. Ի. Զաուսայլովը, Օ. Ս. Ալեքսանդրովա Գեինսը, Գ. Գալեևը (Բարուդի), Դ. Ի. Օբրազցովը և ուրիշներ։
Յսթեդալսբրին
2012 թվականին սառցադաշտի Բրիքսդալսբրին ճյուղավորումից մի քանի ամսվա ընթացքում 50 մետրանոց սառցաբեկոր հալվեց։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ վերջին 10 տարում համաշխարհային տաքացման հետևանքով Յսթեդալսբրին սառցադաշտը կարճացել է 146 մետրով։
Թաթարստանի հանրապետության ազգային թանգարան
Անվան փոփոխություններ
Իր գոյության տարիներին թանգարանի անվանումը բազմիցս փոխվել է.
1918 թվականից` Գուբերնիայի թանգարան
1921 թվականից` ԹԻԽՍՀ Կենտրոնական թանգարան
1944 թվականից` ԹԻԽՍՀ Պետական թանգարան
2001 թվականից` Թաթարստանի Հանրապետության Ազգային թանգարան ։
Թանգարանային ֆոնդեր
Թանգարանի ժամանակակից ֆոնդերը կազմում են ավելի քան 805 400 միավոր, որոնցից 580 085-ը հիմնական ֆոնդի առարկաներն են։ Նրանք համակարգված ընդգրկում են մարզի ամբողջ պատմության թեմատիկան, արժեք ներկայացնելով Պովոլժիեի և Անդրուրալի ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրության համար։
Եզակի հավաքածուներ
Թանգարանի առավել արժեքավոր (եզակի) հավաքածուներից են.
Թանգարանային համալիր
Թանգարանը զբաղեցնում է Կազանի Հյուրերի պալատի նախկին շենքը, որը ճարտարապետական եւ պատմության դաշնային նշանակության հուշարձան է։ Նրա ճարտարապետական տեսքը սկսել է ձևավորվել XIX դարի սկզբին։ Հետագայում շենքը բազմիցս վերակառուցվել է։ Ժամանակակից տեսքը ստացել է 1990-ական թվականների ռեստավրացիայից հետո։
Ներկայումս թանգարանի զբաղեցրած տարածքը բաշխված է հետևյալ կերպ.
Թանգարանի գործունեություն
Թանգարանում աշխատում են 348 աշխատակից, որոնցից 79 գիտական։ Թանգարանի գիտահետազոտական գործունեությունն իրականացվում է, գլխավորապես, պատմության, բնագիտության, ազգագրության եւ գրականության բնագավառներում։
2001 թվականին ԹՀ Նախարարների Կաբինետը հաստատվել է հայեցակարգ, ըստ որի թանգարանի բազայի վրա նախատեսվում է ստեղծել խոշոր մշակութային-մանկավարժական կենտրոն, որը նախատեսում է թանգարանային գործունեության ակումբների և խմբակների միավորում։ Իրականացվող վերակառուցման նախագիծը ԹՀ ԱԹ-ն նախատեսում է ստեղծել ցուցադրություն, որը կգերազանցի 6000 մ² մակերեսը։
2006 թվականին «Թանգարանի երաժշտություն» նախագիծը, որը ներկայացրել է ԹՀ ԱԹ-ն, դարձել է «Փոփոխվող թանգարան փոփոխվող աշխարհում» մրցույթի հաղթող` «Թանգարանային հետազոտություններ» անվանակարգում։
Թանգարանի մասնաճյուղեր
1981-2005 թվականներին թանգարանը թանգարանային կազմակերպության գլխամասային հիմնարկն էր, որի կազմի մեջ մտնում էին հանրապետության ավելի քան 80 թանգարաններ։
Բարեփոխումների արդյունքում ԹՀ Ազգային թանգարանը Կազանում այժմ ունի 10 մասնաճյուղ եւ բաժիններ, ինչպես նաև մասնաճյուղ Վերխնեուսլոնսկի շրջանում եւ բաժին Կամսկո-Ուստինսկի շրջանում։ Բացի այդ, ՆՄ ԹՀ-ը խոշորագույն գիտական և մեթոդական կենտրոնն է մասնաճյուղերի եւ հանրապետության ավելի քան 400 հասարակական թանգարանների համար անկախ նրանց գերատեսչական պատկանելությունից։
Հղումներ
ԹՀ Ազգային թանգարանի Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:Կազանի թանգարաններ Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կազանի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Թաթարստանի թանգարաններ Կատեգորիա:1894 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Յսթեդալսբրին
Ներկայումս սառցադաշտի վրա սառցամագլցումները դադարեցված են, քանի որ մտավախություն կա, որ սառույցի վերին շերտի փափկելու հետևանքով կարող են արձանագրվել դժբախտ դեպքեր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նորվեգիայի սառցադաշտեր
Վեզակ (Կանտալի գավառ)
Վեզակ (Vézac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1114 մարդ, բնակչության խտությունը` 74.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.02 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 450 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 110 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 8 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 726 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 550-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 176։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,8 %։ 550 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 517 անձ (274 տղամարդ և 243 կին)։ Գործազուրկ են եղել 33 անձ (12 տղամարդ և 21 կին)։ 176 անաշխատունակներից 51-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 84-ը` թոշակառուներ, իսկ 41-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մանե Կացի թանգարան
Մանե Կացի թանգարան (מוזיאון מאנה-כץ), 1977 թվականին Հայֆայում (Իսրայել) բացված գեղարվեստա-կենսագրական թանգարան, որի ցուցադրությունները նվիրված են նկարիչ Մանե Լեյզերովիչ (Իմմանուել Լազարևիչ) Կացի ստեղծագործություններին ։
Թանգարանը տեղակայված է Եֆե-Նոֆ փողոցի վրա գտնվող շենքում, որի պատուհաններից գեղեցիկ տեսարան է բացվում դեպի քաղաք և Հայֆայի ծովածոց։ Տունը նկարչի համար ծառայում էր որպես բնակարան և արվեստանոց։
Թանգարանը հիմնադրվել է 1958 թվականին Հայֆայի քաղաքապետարանի և նկարչի միջև կնքված համաձայնագրի շնորհիվ, որով նա իր ողջ ունեցվածքը և հավաքածուն նվիրաբերում է քաղաքին։ Թանգարանի հավաքածուն բաղկացած է Կացի մի քանի հարյուր ստեղծագործություններից` յուղաներկ և ջրաներկ աշխատանքներ, գուաշով և մատիտով նկարներ։ Բացի այդ, թանգարանը ունի հուդայական իրերի, գիպսե և բրոնզե արձանիկների, անտիկ կահույքի, արևելյան գորգերի հարուստ հավաքածու։ Հավաքածուի մեծ մասը բերվել է Փարիզում գտնվող նրա բնակարանից։
2010 թվականին թանգարանը հանձնվեց Հայֆայի քաղաքապետարանի թանգարանների վարչությանը, որը հաստատեց վերակառուցման բյուջե և աշխատանքների ավարտից հետո այն վերաբացվեց 2011 թվականի ապրիլին։ Թանգարանի տնօրինությունը նախատեսում է ստեղծել մշտապես գործող ցուցահանդես թանգարանի հավաքածուներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ Կատեգորիա:Իսրայելի գեղարվեստական թանգարաններ Կատեգորիա:Հայֆայի թանգարաններ
.uz
.uz՝ Ուզբեկստանի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
uz Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
Toppdomän
Դերեկյանսու
Դերեկյանսու, գետ Եփրատի ավազանում, Արածանիի փոքրիկ վտակներից մեկը։ Մայր գետին է միանում Բալու քաղաքի մոտակայքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
.va
.va Վատիկան քաղաքի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
va
Toppdomän
Վոյ Վոժ (Մեծ Արանեցի վտակ)
Վոյ Վոժ  (Вой-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեծ Արանեց գետի ձախ ափին 44 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 36 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Այխախ-Ֆրիդբերգ
Այխախ-Ֆրիդբերգ (Landkreis Aichach-Friedberg), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Այխախ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 783,09 կմ2։ Բնակչությունը 127 246 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 162 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 7 71 է։ Շրջանում 24 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Ալվան ծաղիկը (ֆիլմ)
«Ալվան ծաղիկը» («Аленький цветочек»), գեղարվեստական ֆիլմ-հեքիաթ, որը նկարահանվել է 1977 թվականին ռեժիսոր Իրինա Պովոլոցկայայի կողմից  Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում։ Ֆիլմը նկարահանվել է Սերգեյ Ակսակովի համանուն հեքիաթի հիման վրա ։
Երաժշտություն
Ֆիլմի ստեղծման աշխատանքներին մասնակցել է ժողովրդական երաժշտություն համույթը Դ․ Պոկրովսկու ղեկավարությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1977 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Վանյուշկինո
Վանյուշկինո (Ванюшкине), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վանյուշկինո գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
.vc
.vc, Սենթ Վինսենթ և Գրենադինյան Կղզիների վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
vc
Toppdomän
Բեյթ Ալֆա (ազգային պարկ)
Բեյթ Ալֆա (ազգային պարկ) (בית אלפא), հնագիտական հուշարձան Իսրայելում՝ Բյուզանդական Պաղեստինի շրջանի հնագույն սինագոգի մնացորդներով (մոտ մ․թ․ա․ 6-րդ դարի) և ազգային պարկով, որը տեղակայված է Գիլբոա սարի հյուսիսային լանջերին՝ Բեյթ Շեանի մոտ՝ Իսրայելում և գտնվում է Իսրայելի բնության և պարկերի վարչության հսկողության ներքո ։
Պատմություն
Սինագոգի մնացորդները հայտնաբերվել են 1928 թվականին Գիլբոայի լեռնաշղթայի ստորոտից Հեֆցիբ համայնք ջուր տեղափոխելու համար ջրանցքի փորման ժամանակ։ Քանի որ չի գտնվել ոչ մի հիշատակում այս շրջանում հրեական բնակավայրերի մասին, սինագոգը անվանվել է հարևան համայնքի անունով՝ Բեթ Ալֆա։ 1929 թվականի սկզբին Էլազար Սուքենիկը Երուսաղեմի հրեական համալսարանի հանձնարարությամբ սկսել է հնագիտական պեղումներ ։ Պեղումները տևել են 7 շաբաթ, որից հետո հայտնաբերվել են կրող պատերի խճանկարային ծածկույթի մնացորդները ։ 1929 թվականի ապրիլին՝ անձրևային եղանակների ավարտից հետո, ժողովուրդը սկսել է հավաքվել Բեյթ Ալֆայում խճանկարը տեսնելու համար, բայց խճանկարը պետության կարգադրությամբ փակվել էր դեռևս մայիսի սկսզբին ։ 1930 թվականի սկզբին սինագոգը պեղվել է ամբողջ կառուցվածքով, խճանկարի պաշտպանության համար ապահովվել է պետական ֆինանսական հովանավորություն ։ Շինությունը 1930 թվականի հունիսին՝ Շավուոտ տոնի նախօրյակին, տրվել է Երուսաղեմի հրեական համալսարանին ։
Պեղումների երկրորդ փուլը, որը սկսվել է 1962 թվականին և հովանավորվում էր Իսրայելի հնությունների վարչության կողմից, լրացուցիչ հետազոտել է սինագոգին շրջապատող բնակավայրերը ։
Բացի այդ, 36 բյուզանդական մետաղադրամներից գանձը հայտնաբերվել է աբսիդի ոչ մեծ խոռոչում ։
Ճարտարապետոթյուն
Բեյթ Ալֆայի սինագոգի ճարտարապետական մնացորդները ցույց են տալիս, որ երբեմն սինագոգը իրենից ներկայացրել է երկհարկանի բազիլիկ շինություն՝ բակով, նախասրահով և աղոթասրահով ։ Աղոթասրահի առաջին հարկը կազմված էր կենտրոնական նավից` 5,4 մետր լայնությամբ, աբսիդից, որը ծառայել է որպես Տորայի տապանի, բիմայի՝ բարձրացված հարթակ, որի վրա կարդացել են Տորայի թղթագլանը և նստարաններից ։ Տորայի տապանը աբսիդում կենտրոնացված է դեպի հարավ-արևմուտք՝ Երուսաղեմի ուղղությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II Կատեգորիա:Իսրայելի հնագիտական թանգարաններ Կատեգորիա:Իսրայելի Հյուսիսային մարզ Կատեգորիա:Բյուզանդական ճարտարապետություն
.ve
.ve Վենեսուելայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
ve
Toppdomän
Վոյ Վոժ (Մեծ Վոլմայի վտակ)
Վոյ Վոժ  (Вой-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեծ Վոլմա գետի ձախ ափին 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Էզել (Էնայի գավառ)
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02007։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում է 112 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 76 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 54-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 22-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 71,1%, 1999 թվականին եղել է 65,1%)։ 54 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 48-ը (25 տղամարդ և 23 կին), գործազուրկ էին 6 մարդ (3 տղամարդ և 3 կին)։ 22 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը՝ թոշակառուներ, 7-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Վեդենսկոե (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
.vn
.vn Վիետնամի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
vn
Toppdomän
Դժարադեմ
Դժարադեմ, քարաժայռ Հրազդան գետի հովտում։ Արզնի գյուղի մոտ, հիշատակված «Հայոց նոր վկաների» մեջ ։
Ավանդություն
Ասում են, թե Սուլթան Մուրադի արշավանքի ժամանակ, նրա զինվորները բռնում են երկու հայ մանուկների և ձեռները կապած բերում են Արզնի գյուղը՝ Սուլթանի մոտ։ Երբ հասնում են Դժվարադեմ կոչված քարաժայռերի կատարին, մանուկները խնդրում են, որ մի փոքր ժամանակ իրենց ձեռները ազատ արձակեն։ Զինվորները խղճահարվելով կատարում են նրանց խնդիրքը։ Հարմար առիթ որսալով, մանուկները իրենց ցած են նետում ժայռերից և ինքնասպան լինում՝ թշնամու ձեռքից ազատվելու համար։ Ձորի մեջ թաքնված քրիստոնյանները վերցնելով նրանց մարմինները, տանում և թաղում են Արզնի գյուղում   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քարաժայռեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն
Դալմա (լեռնաճյուղ)
Դալմա, լեռնաճյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանի լեռնաշղթայում։ Ձգվում է Դրախտիկ գյուղի հարավ֊արևմտյան կողմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռնագրություն
Ինդուստրիալ մետալ
Ինդուստրիալ մետալ (Industrial metal), ուղղվածություն է ռոք երաժշտության մեջ, հայտնվել է 1980-ականներին ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում՝ միավորելով իր մեջ Industrial ու Heavy metal ոճերը։ Ամենից շատ տարածված է Գերմանիայում, ուր հայտնվեց Neue Deutsche Härte նեղ ուղղվածությունը։
.vu
.vu Վանուատուի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Ինդուստրիալ մետալ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մետալ
.vu
Արտաքին հղումներ
vu Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
Toppdomän
Mamihlapinatapai
Mamihlapinatapai (երբեմն գրում են նաև mamihlapinatapei) բառն առաջացել է Հրո երկրի (Tierra del Fuego) յագան (Yaghan) լեզվից, գրանցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես «ամենաընդգրկուն» բառ և համարվում է թարգմանելու համար ամենաբարդ բառերից մեկը։ Այն թարգմանվում է որպես «հայացք, որ առանց բառերի փոխանցվում է երկու հոգու միջև, ովքեր ցանկանում են նախաձեռնել ինչ-որ բան, բայց ոչ ոք չի սկսում» կամ «միմյանց նայելը՝ հույս ունենալով, որ դիմացինը կառաջարկի ինչ-որ բան անել, ինչը երկուսն էլ ցանկանում են անել, բայց չեն ձեռնարկում» ։
Բառակազմություն
Բառը բաղկացած է անդրադարձ, կրավորական ma- նախդիրից (ձայնավորից առաջ՝ mam-), ihlapi արմատից, որ նշանակում է «մտահոգվել, թե ինչ անել հետագայում», -n վիճակի վերջածանցից, -ata վերջածանցից և -apai կրկնակ վերջածանցից, որը mam- անդրադարձ նախածանցի հետ ունի փոխադարձ իմաստ ։
Կիրառություն
Տերմինը մեջբերվում է խաղերի տեսության գրքերում և հոդվածներում՝ կամավորի երկընտրանքի հետ համատեղ ։
Այն հիշատակվում է նաև «Սահմանելով աշխարհը» գրքում դժվարությունների քննարկմանը, որոնց հետ բախվել էր Սեմյուել Ջոնսոնը (Samuel Johnson)՝ փորձելով հասնել բառի կարճ, բայց հստակ բացատրությանը ։
Արվեստում
«Mamihlapinatapei»՝ ամերիկացի դերասան և երաժիշտ Ռոննի Կոկսի (Daniel Ronald «Ronny» Cox) երգի անունը՝ 2004 թվականի «Ronny Cox Live» ալբոմից։
Բիզնեսում
Mamihlapinatapei՝ հրատարակչություն, որ գոյություն է ունեցել 2016-2020 թվականներին։ Թողարկել է «Батенька, да вы трансформер» ամսագիրը, «Breaking Mad» նորությունների կայքը, «Բաց պլանավորում» կրթական նախագիծը, «Ռնգեղջյուր» գրական ամսագիրը և «Глаголев FM» օնլայն ռադիոկայանը։ 2020 թվականին հայտարարել է փակման մասին ։
(645) Ագրիպինա
(645) Ագրիպինա (Agrippina), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1907 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ջոել Մետկալֆի կողմից Թաունտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,210479 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7398 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6811 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2101,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171336 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,05° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1907 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոել Մետկալֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Դեղկանց ջուր
Դեղկանց ջուր, գետակ Տիգրիսի ավազանում, Արևմտյան Տիգրիսի համակարգում, նրա ձախակողմյան վտակ Բոթման գետի օժանդակներից մեկը։ Հոսում է Սասունի Խութ գավառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Բաթմանի նահանգ
Անձխոտ
Անձխոտ (Corydalis), շահթառակ, ծխաբուսազգիների ընտանիքի բազմամյա, հազվադեպ՝ երկամյա կամ միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 150 (այլ տվյալներով՝ 300), ՀՀ-ում՝ 6 տեսակ՝ Անձխոտ ալպիլական (C. alpestris), Անձխոտ նեղատերև (C. angustifolia), Անձխոտ պարսկական (C. persica), Անձխոտ Մարշալի (C. marshalliana), Անձխոտ Նարինյանի (C. nariniana) և Անձխոտ Էրդելի (C. erdelii)։ Հանդիպում է Սյունիքի, Արագածոտնի, Կոտայքի մարզերում։ Աճում է անտառներում, ենթալպյան և ապլյան մարգագետիններում։
Ցողունի բարձրությունը 5-30 սմ է։ Տերևները կտրված են, ցողունի վրա՝ 2-3 հատ։ Ծաղկաբույլը մարտ-մայիսին։ Պտուղը կարճ, պատիճանման, բազմասերմ տուփիկ է։ Գեղազարդիչ է։ Մարշալի անձխոտը աճում է միայն Տավուշի մարզում։ Ծաղիկները ծիրանագույն են (հաճախ հանդիպում են նաև թխածիրանագույն ողկույզներով), գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Կատեգորիա:Ծխաբուսազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Վեսյոլոե (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)
Վեսյոլոե (Веселе), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Խաչակապ
Խաչակապ (Quşçu, Կուշչի), նախկին հայկական գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի շրջանում՝ Կոշկարչայ գետի հովտում, Դաշքեսանից (Քարհատ) 6,5 կմ հյուսիս։
Պատմական ակնարկ
Պատմականորեն այն տեղակայված է եղել Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Խաչակապ գյուղում եղել է հայկական մելիքություն։ 18-րդ դարում այստեղ իշխել է մելիք Մովսեսը։ Այդ մասին տեղեկություններ է հայտնում Րաֆֆին իր «Խամսայի մելիքություններ» գրքում։ 1936 թվականին գյուղի բազմադարյա հայկական անվանումը ադրբեջանական իշխանությունների կողմից փոխարինվել է Կուշչիի (Ղուշչի)։
Գյուղի հայ բնակչությունը բռնագաղթել է 1988-1989 թվականներին՝ Ադրբեջանի իշխանությունների վարած հակահայկական քաղաքականության շրջանակներում։ Բնակչության մի մասը հաստատվել է Լոռու մարզի Նոր Խաչակապ (նախկինում Սարալ) և Գեղարքունիքի մարզի Ջիլ գյուղերում։
Բնակչությունը
Գյուղի բնակչությունը զբաղվում էր կարտոֆիլի մշակությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։ Խորհրդային տարիներին գյուղում կար հայկական միջնակարգ դպրոց, կուլտուրայի տուն, երեք գրադարան, հիվանդանոց և մանկապարտեզ։
Հայտնի մարդիկ
Խաչակապում են ծնվել.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Նախկին հայաբնակ բնակավայրեր Ադրբեջանում
.ws
.ws, Սամոայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
ws Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
Պետրոս Ղազարյան (այլ կիրառումներ)
Պետրոս Ղազարյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց`
Մարակասումե
Մարակասումե (Maracaçumé), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Գուրուպի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 16 971 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 629,330 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 27,0 մարդ/կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Վեզ (Կանտալի գավառ)
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 68 մարդ, բնակչության խտությունը` 2.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 25.46 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օռլեանի պաշարում
Օռլեանի պաշարումը (1428) և դրան հաջորդած՝ Ժաննա դ'Արկի և իր զինվորների կողմից քաղաքի ազատագրումը (1429) դարձել է Հարյուրամյա պատերազմի բեկումնային պահերից մեկը: Օռլեանի ազատագրումը ֆրանսիացիների առաջին ամենալուրջ հաղթանակն էր 1415 թվականի Ազենկուրի ճակատամարտի խայտառակ պարտությունից հետո: Ֆրանսիացիների համար ստրատեգիական և բարոյական նշանակություն ունեցող Օռլեանը անհույս վիճակից դուրս եկավ գեղջկուհի աղջկա՝ Ժաննա դ'Արկի՝ քաղաքական ասպարեզում անակնկալ հայտնվելու շինորհիվ, ով գլխավորեց ֆրանսիական զորքը, վերջինս էլ շատ կարճ ժամանակահատվածում դուրս բերեց Օռլեանը պաշարումից: Ժամանակակիցները գտնում էին, որ Օռլեանի անկմամբ և անգլիական թագավոր Հենրի V-ի որդի Հենրի VI-ի գահակալմամբ վերջ կդրվեր Ֆրանսիայի՝ որպես պետություն, անկախությանը :
Նախապատմություն
Անգլիական և ֆրանսիական թագավորական տների միջև պայքարը, որը պատմության մեջ հայտնի է «Հարյուրամյա պատերազմ» անվանումով, 1415 թվականի Ազենկուրի ճակատամարտում ֆրանսիական զորքերի խայտառակ պարտությունից հետո շեշտակիորեն սրվեց՝ հօգուտ անգլիացիների: Այդ ճակատամարտից քիչ անց անգլիացիները գրավեցին Հյուսիսային Ֆրանսիայի մեծ մասը, իսկ 1420 թվականին Ֆրանսիայի Տրուա քաղաքում կնքված հաշտության պայմանագրով Անգլիայի թագավոր Հենրի V-ը հայտարարվեց ֆրանսիական գահի ռեգենտ: Նշված պայմանագրի համաձայն՝ Հենրի V-ը ամուսնացավ Ֆրանսիայի թագավոր Շարլ VI-ի դստեր հետ, վերջինիս մահից հետո էլ դարձավ Ֆրանսիայի թագավոր: Շարլ VI-ի որդին՝ դոֆին Շարլը, զրկվեց ֆրանսիական գահի ժառանգման իրավունքից :
1428 թվականի սկզբին Անգլիայում սկսեց ուժեղանալ բնակչության դժգոհությունը, որը կապված էր ձգձգվող պատերազմի, գների և հարկերի դիտավորյալ բարձրացմամբ : Ֆրանսիացիների դիմադրությունը կոտրել չհաջողվեց, Կռավանի, Վերնեյի և Ազենկուրի ճակատամարտերում տարած հաղթանակների հետ կապված հույսերը չարդարացան, զավթված տարածքներում անգլիական տիրապետությունը անկայուն էր, անհանգիստ էր հենց ինքը՝ Փարիզը, ինչը շուտով ապացուցվեց ի օգուտ Շարլ արքայի կազմակերպված դավադրությամբ: Անգլիացիների համբերության բաժակը վերջնականապես լցրեց 1427 թվականին Մոնտարժիի մոտ կրած պարտությունը: Պատերազմը շուտափույթ ավարտելու համար անհրաժեշտ էր գրավել Լուարի ավազանը՝ դեպի որը տանող «բանալին» Օռլեան քաղաքն էր: Անգլիական պառլամենտը այդ առումով տվեց իր համաձայնությունը և 1428 թվականի սկզբին նոր հարկեր սահմանեց՝ պնդելով, սակայն, որ Մոնտարժիի պարտության մեղավորի փոխարեն զորքի հրամանատարությունը ստանձնի երիտասարդ, բայց արդեն իր հաղթանակներով Ֆրանսիայում հռչակված Թոմաս Սոլսբերին :
Օռլեանը թագավորական իշխանության վերջին հենակետն էր Հյուսիսային Ֆրանսիայում, վերահսկվում էր անգլիացիների և նրանց դաշնակից բուրգունդացիների կողմից: Քաղաքը, որը գտնվում էր երկրի կարևորագույն ջրային զարկերակի՝ Լուար գետի ափին, անգլիացիների համար վերջին խոչընդոտն էր Հյուսիսային Ֆրանսիայի հողերը լիովին զավթելու և դեպի ֆրանսիական տարածքների սիրտը հասնելու համար, քանի որ Օռլեանից ուղիղ ճանապարհ էր բացվելու դեպի Բուրժ՝ Շարլ VII-ի մայրաքաղաք: Հարավում արդեն ֆրանսիացիները ամրություններ չունեին, և Օռլեանում անգլիացիների հաղթանակի դեպքում Շարլ արքայի ենթակայության տակ կմնար միակ գավառը՝ Դոֆինեն: Նման պայմաններում Շարլի վիճակը անհուսալի կդառնար :
Օռլեանի դուքսերը գլխավորում էին ֆրանսիական արիստոկրատական Արմանյակների տունը. վերջիններս հրաժարվել էին ճանաչել 1420 թվականի հաշտության պայմանագիրը և Ֆրանսիայի օրինական թագավոր էին համարում դոֆին Շարլ VII-ին: Սա լրացուցիչ բարկացնում էր անգլիացիներին՝ պաշարումը դարձնելով ավելի կատաղի -
Օռլեանը Հարյուրամյա պատերազմում
Այնուամենայնիվ, քաղաքի բնակիչները ընդդիմացել են այդ վիճակին և կարողացել են պնդել, որպեսզի քաղաքին անկախության հրովարտակ տրվի, որի համաձայն նրա բնակիչներին թույլատրվի ներքաղաքային գործերում որոշումներ կայացնող 20 հավատարմատարներ ընտրել :
Սակայն թագավորի դիվանագետ եղբայրը կարողացավ քաղաքացիների հակել դեպի իր կողմը՝ նրանց ներկայացուցիչներին 1393 թվականին հրավիրելով իր նորածին որդու մկրտությանը: Տեղական ազնվականության՝ այսպիսի ուշադրության արժանացած ներկայացուցիչները ընդունեցին հրավերքը՝ իրենց հետ վերցնելով, ինչպես այդ ժամանակվա փաստաթղթերն են հաղորդում, «մի քանի սագ, ինչպես նաև փնջած ծնեբեկ», որից հետո Օռլեանը վերջնականապես ճանաչել է նոր սյուզերենի իշխանությունը : Լյուդովիկոսի սպանությունից հետո, 1407 թվականի նոյեմբերի 27-ին քաղաքը անցավ նրա որդուն ՝ Շարլին, ով Ազենկուրի ճակատամարտում գերի ընկավ անգլիացիներին :
Հարյուրամյա պատերազմի ընթացքում քաղաքի համար տագնապալի ժամանակներ սկսվեցին 1357 թվականին, երբ Պուատիեի ճակատամարտում Հովհան Բարի արքայի պարտությունից հետո քաղաքում սկսեցին հայտնվել անգլիական հեծելազորի հեծյալները: Ֆրանսիայի այս մասում ռազմական գործողությունները ղեկավարում էր անգլիական հրամանատար Ռոբերտ Նոուլզը: 1359 թվականին Օռլեանը պաշարվեց Սև Արքայազնի բանակի կողմից: Կայազորը հանկարծակիի բերել անգլիացիներին չհաջողվեց. պատրաստվելով պաշտպանության՝ ֆրանսիացիները հասցրել էին ավերել արվարձանները՝ ոչնչացնելով Սեն-Էվերտ, Սեն-Էնյան և Սեն-Պիեր-Էնսանտելե եկեղեցիները: Քաղաքի պարիսպները շրջապատող ամայացած տարածքը զրկեց անգլիացիներին պաշարման համար այստեղ տեղավորվելու հնարավորությունից: Էդուարդ III-ի զորքերն անցան քաղաքի մոտով, և քաղաքը փրկվեց :
Հետագայում քաղաքը գրավելու անգլիացիների փորձերը երկար ժամանակ հաջողությամբ հետ է մղել Օռլեանյան դուքսը՝ շնորհիվ իր ճարտարամտության և դիվանագիտության՝ կարողանալով շատ ազդեցիկ ծանոթներ ձեռք բերել նույնիսկ գերության մեջ լինելով : Ըստ անհրաժեշտության կիրառվել է նաև կաշառքը. օռլեանցիները մշտապես փող էին մատակարարում իրենց սյուզերենին, այդ փողերը ծախսվում էին անգլիական մեծատոհմիկներին արվող «նվերների» վրա մեկ նպատակով՝ նրանց համոզել պահպանելու ասպետական օրենքներից մեկը, որի համաձայն չի կարելի գրոհել առանց սյուզերեն մնացած հողերի վրա: Հայտնի է, որ նույնիսկ պաշարումը սկսվելուց առաջ վերջին պահին Շարլին հաջողվել է հանդիպել կոմս Սոլսբերիի հետ և նրանից քաղաքի վրա չհարձակվելու խոստում կորզել՝ նրան առաջարկելով այդ ժամանակների համար խոշորագույն գումար՝ 6 հազար ոսկե էքյու : Այդուհանդերձ, խոստումը կարճ ժամանակ անց դրժվեց:
Պաշտպանական կառույցների համակարգ
1380 թվականից, Բեկինգեմյան դքսի առաջխաղացումից հետո, սկսվեցին քաղաքը պաշարելու նախապատրաստական ակտիվ աշխատանքները: Օռլեանի հաշվային գրքերը այս ժամանակաշրջանի համար փաստեր են պարունակում քաղաքի պատերի և աշտարակների, ցանկապատնեշների և ամբարտակների ամրացման, բերդի կամրջի վերանորոգման, վառոդի պատրաստման, կապարի, աղեղնազենի նետերի գնման, թնդանոթների և ռմբակոծիչների տեղադրման վրա կատարված ծախսերի վերաբերյալ: Չմոռացան նաև հացահատիկ մթերել կայազորի և քաղաքի բնակիչների համար: Նետերի և վառոդի պահեստավորման համար հավատարմատարների դահլիճի վերին մասում տարածք առանձնացվեց: Աշտարակների վրա պահակային ծառայություն սահմանվեց, ընդ որում՝ այս աշխատանքներին տեղի համալսարանի անդամների մասնակցությունը և պաշտպանության համար քաղաքային հարկերի վճարումը ապահովելու համար ստպված եղան թագավորական հատուկ հրաման արձակել :
Օռլեանը XV դարի սկզբին հզոր ամրոց էր՝ կառուցված անկանոն քառանկյան տեսքով այն նույն սխեմայով, ինչը բնորոշ էր հռոմեական ժամանակների ամրությունների մեծ մասին: Բնակավայրի մակերեսը, ըստ տարբեր հաշվարկների, կազմում էր 25-ից 37 հեկտար : Քաղաքը շրջապատված էր 2590 մ երկարությամբ պարսպով, որն ուներ հինգ դրապասներ՝
Բոլոր դարպասները պաշտպանված էին իջնող ճաղավանդակներով:
Օռլեանյան պարիսպները պսակավորված էին 37 աշտարակներով, որոնց բարձրությունը հասնում էր 6-10 մետրի, ընդ որում Նոր Աշտարակը, որը միջնաբերդից զատված էր լրացուցիչ խրամատով, բարձրանում էր մինչև 28 մետր : Օռլեանյան ամրությունների սխեման (համարակալումը՝ հարավ-արևելքից դեպի հյուսիս-արևմուտք) հետևյալ տեսքն ուներ՝
1401 թվականին Շարլ VI-ը աշտարակները և քաղաքի պարիսպները վերակառուցելու հրաման արձակեց՝ հետագայում այստեղ հրետանին տեղակայելու նպատակով: Ամրությունների վերակառուցումը շարունակվեց մինչև 1416 թվականը. 1412 թվականին բոլոր դարպասները պատվեցին լրացուցիչ պողպոտյա իջնող ցանցավանդակներով, միևնույն ժամանակ՝ կառուցվեցին փայտով երեսապատված հողաշեն բուլվարներ, որոնց բարձրությունը մոտ 3,3 մետր էր: 1416 թվականին գնվեցին 18 ռմբակոծիչներ (դրանցից 6-ը՝ խոշոր չափի): Երեք տարի անց, 1419 թվականին հրետանին տեղակայվեց բոլոր հիմնական աշտարակներում, և Պարիզի դարպասները կապող կամրջի վրա բալիստա (ռմբանետ) տեղադրվեց: Աշխարհազորայինների, ովքեր ծառայում էին պարիսպների վրա, լրացուցիչ պաշտպանության համար անցուղիների վրա տեղադրվեցին փայտե 130 ասպարներ: Օռլեանյան բաստարդի հրամանով տեղի ձուլարանում պատրաստվեցին երեք տագնապային զանգեր, որոնք պաշարման ժամանակ քաղաքացիներին կանոնավոր ազդարարում էին հակառակորդի հարձակումների մեկնարկի մասին :
Տասնմեկերորդ և տասներկուերորդ կամրջամասերի միջև գտնվում էր բրոնզից ձուլված խաչ՝ Բել-Կրուան :
Տասնիններորդ (վերջին) կամրջամասը կարող էր նաև բարձրանալ շղթայով: Դարպասները և բարբիկանը, որոնց միջով կարելի էր հասնել կամրջին, կոչվում էր Պորտորո :
Չբավարարվելով միայն ռազմական նախապատրաստվածությամբ՝ օռլեանցիները 1428 թվականի օգոստոսի 6-ին գոհաբանական աղոթք հղեցին քաղաքի հովանավորող սրբերին՝ Սբ. Էվերտին և Սբ. Էնյանին, որի ժամանակ խաչակրաց երթ կատարեցին քաղաքի պարիսպների շուրջը. այս նույն արարողությունը կրկնվեց նաև հոկտեմբերի 6-ին :
Պաշտպանության մարտավարություն
Պաշտպանության մարտավարությունը կայանում էր նրանում, որ քաղաքի պարիսպներից մշտապես արձակվող կրակոցներով տագնապ հարուցեն հակառակորդի մոտ. նույն «Օրագիրը» այդ մասին պատմում է բավականին մանրամասն: Մասնավորապես, թնդանոթաձիգերի մեջ առանձնանում էր «մեթր Ժանը՝ իր թնդանոթով», դիպուկ կրակով նա շատ անգամներ է իրարանցում առաջացրել հակառակորդի շարքերում և կարողացել է անգլիացիների գլխին փուլ բերել տուրելյան ամրությունների տանիքների և պատերի մի մասը :
Քաղաքի պարիսպներից հրաձգության համար Օռլեանը ուներ ինչպես «հին մեքենաներ», որոնք գործի էին գցվում մկանային ուժով, այնպես էլ այդ ժամանակների համար նոր համարվող հրետանային ուժեր: Այդ ժամանակաշրջանի մասին պատմող սուղ տարեգրություններից հայտնի է, որ քաղաքում կային առնվազն երեք տրեբուշետներ (դրան հստակ թիվը անհայտ է): Դրանցից մեկը գտնվում էր Էշիֆֆր-Սեն-Պոլ աշտարակի, մյուսը՝ Ռենիար դարպասների մոտ գտնվող աշտարակի , երրորդը՝ Շատլե աշտարակի վրա: Տրեբուշետները կարող էին 1 ժամում 10 քար նետել՝ մինչև 80 կգ կշռով, մոտ 180 մետր հեռավորության վրա, ընդ որում՝ դրանց վերալիցքավորման համար 8 մարդ էր անհրաժեշտ: Ըստ ամենայնի, եղել են նաև այլ՝ ավելի ծանր և ոչ դյուրաշարժ տրեբուշետներ, որոնք մեկ ժամում մեկ քար են նետել՝ 140 կգ քաշով, 220 մետր հեռավորությամբ: Տրեբուշետի վերազինման համար, ըստ Ռենո Բեֆեյետտի հաշվարկների, պահանջվել է 60 մարդ : Ոչ մեծ քանակությամբ եղել են նաև հսկայական արբալետներ՝ հին հռոմեական «կարիճի» տարատեսակը:
Ամենահզորը քաղաքային հրետանին էր, ընդ որում՝ պաշարման ողջ ընթացքում հրետանու համալրումը տեղի էր ունենում անընդմեջ: Հաշվարկվել է, որ պաշարման սկզբում քաղաքում կային 75 հատ բոլոր տրամաչափերի հրանոթներ, պաշարման ավարտին դրանց թիվն աճել էր մինչև 105 : Քաղաքային հրետանին բաղկացած էր խոշոր տրամաչափի ռմբակոծիչներից, ավելի փոքր հրասանդերից, թնդանոթներից (veuglaires) և ձեռքի ատրճանակներից:
Այսպես, օռլեանյան բաստարդի հրամանով պաշարման ժամանակ տեղի վարպետ Նոդեն Բուշարը պատրաստել էր հսկա մի ռմբակոծիչ, «Երկար» անվանումով, 33 սմ տրամաչափով, որը 100 կիլոգրամանոց քարե ռմբագնդեր էր նետում մոտ 1400 մետր հեռավորությամբ: Եվս մեկ հսկա ռմբակոծիչ՝ «Շուն»-ը, 463 լիվր (մոտ 230 կգ) ձուլել էր վարպետ Ժան Դուիզին: Շենոյի մոտ տեղադրվել էին «Հովվուհի», «Մոնտարժի» և «Ժիֆֆար» ռմբակոծիչները, որոնք անընդհատ ռմբակոծում էին Տուրելը: Եվ, վերջապես, հսկա-ռմբակոծիչը, որը կիրառվեց այդ նույն Տուրելի գրավման ժամանակ, կշռում էր մոտավորապես 1200 լիվր (մոտ 600 կգ), այն տեղաշարժելու համար 22 ձիերի լծվածք պահանջվեց :
Հրասանդը ավելի փոքր տրամաչափի զենք էր՝ օդային կրակ բացելու համար: Թեթև թնդանոթները ունեին մոտ 20 սմ տրամաչափ, տեղադրվել էին աշտարակների վրա և կրակում էին մինչև 250 մ հեռավորության վրա: Ունեին նաև առնվազն մեկ միջին չափի ռմբանետ և մինչև 205 սմ տրամաչափի ձեռքի ատրճանակներ՝ 4 ունցիա կշռով (110 գ) փամփուշտներով՝ մինչև 200 մ հեռավորության վրա կրակող :
Ռմբակոծիչները խմբավորվել էին, հիմնականում հարավային պարսպի մոտ և կամրջի վրայով հարվածում էին Տուրելին և անգլիական ամրություններին, միևնույն ժամանակ՝ փոքր թնդանոթները ձիերին լծված տեղափոխվում և օգտագործվում էին արտագրոհների ժամանակ :
Օռլեանի կայազորում ծառայություն էին իրականացնում 12 «գլխավոր թնդանոթաձիգերը», ովքեր վճարվում էին քաղաքի գանձարանից, նրանք սկզբնապես ունեին բազմաթիվ ստորակարգ հրաձիգ-ծառայողներ: Օրինակ, հայտնի թնդանոթաձիգ Ժան դե Մոնտկլերկը (կամ Ժան Լոթարինգացին) ղեկավարում էր 15 զինվորից և 30 հրաձիգից կազմված ջոկատը :
Սակրավորական աշխատանքների ապահովության համար 1429 թվականի փետրվարի 21-ին պարիսպներին կից մի քանի տեղամասերում հողի մեջ փորվեցին-թաղվեցին պղնձե լագաններ՝ մինչև պռունկը ջրով լցված: Ջրի մակարդակի տատանմամբ հնարավոր էր դատել, թե արդյո՞ք թշնամին պատի տակ վառոդի ական տեղադրելու համար ստորերկրյա անցք չի փորում: Այդուհանդերձ, այս նախազգուշական միջոցառումները ապարդյուն էին, քանի որ Տուրելի և շրջակա ամրությունների վրա առաջին իսկ գրոհից հետո անգլիացիները այլևս չդիմեցին այդ մարտավարությանը :
Մշտական արտագրոհները և ընդհարումները պետք է ուժասպառ անեին անգլիացիներին և հարկադրեին նահանջել: «Օրագիրը» բավականին շատ մանրամասներ է պահպանել այդ, գրեթե ամենօրյա լոկալ ընդհարումների մասին, ընդհուպ մինչև այն, որ մի անգամ գրոհող ֆրանսիացիներին որպես ավար բաժին է հասել «երկու արծաթե թասեր, կզաքիսի մորթով զգեստ, բազմաթիվ ռազմական կացիններ, նետամաններ՝ նետերով և այլ ռազմամթերք», մեկ այլ անգամ, կարողանալով գրավել դեպի անգլիական դիրքերը գնացող բեռնանավը՝ ֆրանսիացիները նրա վրա գտել են 9 տակառ գինի, մսեղիք և որսամիս, ընդ որում՝ և՛ մեկը, և՛ մյուսները անմիջապես օգտագործվել են ըստ նշանակության :
Այդ օրերի ավանդույթի համաձայն՝ պաշարողները և պաշարվածները ժամանակ առ ժամանակ նվերներ էին փոխանակում. այսպես, ժամանակագրության մեջ գրառում է պահպանվել «թզերով, խաղողով և արմավով լի» սկուտեղի մասին, որը քաղաք էր ուղարկել Ուիլյամ դե լա Պոլը, որին ի պատասխան օռլեանյան բաստարդը նրան սև վելյուրի (թավշամահուդ) կտոր է ուղարկել :
Անընդմեջ ընդհարումները երկու անգամ ընդհատվել են ասպետական մրցաշարերով, որոնց հավասար հետաքրքրությամբ հետևել են երկու կողմերն էլ: Երկու մարտերից առաջինի դեպքում հաղթել են ֆրանսիացիները, մյուսն ավարտվել է ոչ ոքի, երկրորդի ժամանակ անգլիացիները արդեն չհամարձակվեցին դուրս գալ իրենց ամրություններից :
Սուրբ Ծննդյան տոների ժամանակ անգլիացիների խնդրանքով դադարեցվել են ռազմական գործողությունները, և ամրոցից դուրս եկած նվագախումբը, որին միացել էին նաև անգլիացի երաժիշտներ, ամբողջ օրը նվագեց՝ ի հաճույս երկու կողմերի :
Պարենամթերքի մատակարարում
Դեռևս պաշարվելուց առաջ քաղաքը, ինչպես վկայում են հաշվեգրքերը, հաց և գինի էր գնել, ընդ որում՝ պաշարման սկզբից մինչև վերջ քաղաքը մեծապես կախված էր արտաքին մատակարարումներից: «Օրագիրը» բազմակի անգամներ հիշատակում է միակ անցանելի Բուրգունդական դարպասներից ներմուծվող եղջերավոր անասունների, «խոշոր, գեր խոզերի», «աղ դրած ձկներով բեռանավորված ձիերի» և այլնի մասին: Չնայած բոլոր ջանքերին, անգլիացիներին չհաջողվեց վերջնականապես կտրել քաղաքի կապը արտաքին աշխարհի հետ, ինչի հետևանքով ստացվում էր այնպես, որ առևտրականների կողմից ներմուծվող գումակների մի մասը զավթվում էր և «ուղարկվում էր անգլիական ճամբար» :
Քաղաքացիների համար ապրանքների սովորական առևտուրը չի ընդհատվել: Չնայած նրան, որ այդ ժամանակաշրջանի տարեգրությունը խուլ ակնարկներ է անում «կարիքի» մասին, Օռլեանը սովի սպառնալիք չի ապրել: «Փարիզյան քաղաքացու օրագիր»-ը վկայում է, որ իբր «Օռլեանը այնպիսի կարիքի մեջ էր, որ եթե որևէ մեկին հաջողվում էր ճաշի համար երեք բլանով հաց գտնել, նա իրեն երջանիկ մարդ էր համարում»  ՝ այսինքն հացի արժեքը նախկինի համեմատ աճել էր 30 անգամ, թեպետ ժամանակակից հետազոտողները ժխտում են այս փաստաթղթի արժանահավատությունը :
Այսինքն մոտ 7020 լիտր գինի (մոտավորապես 2,7 լիտր՝ 1 մարդու հաշվով) և մոտ 4450 կգ ցորեն (մոտավորապես 1,71 կգ՝ 1 մարդու հաշվով) :
Անգլիական բանակ
Պաշարումը սկսելիս անգլիացիների զորքերը հիմնականում կազմված էին ֆրանսիացիներից և օտարազգի վարձկաններից, սակայն զորքի կորիզը, առաջվա նման, մնում էին անգլիական զարամասերը: Ամբողջ բանակը կազմավորված էր կամավորական հիմունքներով: Ի հակակշիռ ֆրանսիական բանակի՝ անգլիական ուժերում հրամանատարական բարձր կազմը ներկայացված էր գլխավորապես ոչ ազնվական ծագմամբ մարդկանցով: Միայն կոմս Սոլսբերին և դուքս Սաֆֆոլկն էին արիստոկրատական բարձր շրջանակներից : Միջին կոչում ունեցող շատ հրամանատարներ ցածր ծագման էին: Բանակը զինվորներով համալրված էր արդյունավետ, բայց փոքր-ինչ հնացած պայմանագրային հիմունքներով, որի համաձայն հրամանատարները պայմանագիրը կնքելիս հստակ ցուցումներ էին ստանում իրենց ջոկատների թվակազմի և կառուցվածքի, զինվորների ռոճիկների չափի և ծառայության ժամկետների վերաբերյալ: Անգլիական բանակը հիմնականում կազմված էր հրաձիգների և զրահավոր զինվորների ջոկատներից :
Նախորդ տարիների համեմատ, անգլիական բանակում մեծ էր հրաձգային զորամասերի թիվը, որոնք մեծ մասամբ համալրվել էին նետաձիգերով և փոքր թվով աղեղնավորներով: Շատ նետաձիգեր ձիեր ունեին և տեղաշարժվում էին դրանցով, բայց մարտերի ժամանակ հիմնականում հետևակ էին: Ինչպես ֆրանսիական բանակում, անգլիական բանակի էտալոնը ծանրազեն հեծյալներն էին՝ ոտքի վրա մարտնչողները: Նետաձիգերի և զրահավոր զինվորների քանակական հարաբերակցությունը 3:1 էր՝ ի օգուտ հրաձիգերի: Ասպետը ավանդաբար ավելի բարձր ռոճիկ էր ստանում, քան համեմատաբար ցածր ծագմամբ զինվորը, թեպետ զորքում ասպետների քանակը զգալի կարճատված էր՝ նախորդ տարիների համեմատ: Կազմակերպվածության առումով մարտիկները կա՛մ խոշոր ֆեոդալների շքախմբի կազմում էին, կա՛մ՝ ռազմական արշավանքներում էին՝ կապիտանների հրամանատարության ներքո (այս արշավանքներին մասնակից զինվորները կանոնավոր վճարվում էին իրենց ծառայության դիմաց, նման ծառայության ժամկետը Ֆրանսիայում 6 ամիս էր), կա՛մ՝ քաղաքների կայազորերում: Առավել վտանգավոր իրավիճակներում զինվոր-վետերանների ժամանակավոր հավաք էր հայտարարվում կամ, այսպես կոչված, արյերբան՝ զորքի համընդհանուր հավաք (գոյություն ուներ դեռևս վաղմիջնադարյան Ֆրանսիայի ժամանակներից), էր հռչակվում: Այս ուժերում զգալի թիվ էին կազմում նորմանդացիները և ֆրանսիացիները :
Վեսթմինիստրում Սոլսբերիի կողմից 1428 թվականի մարտի 24-ին ստորագրած պայմանագրի համաձայն՝ նա իր սեփական ջոկատի համար պետք է հավաքագրեր 6 ասպետ-բաններետներ, 34 ասպետներ, 559 զինվորներ և 1800 նետաձիգեր, մինչև 200 զինվորներ 1-ը 3-ի հարաբերակցությամբ նետաձիգերով փոխարինելու իրավունքով՝ պայմանով, որ դրանով հանդերձ չպետք է ավելացվի գանձարանից տրամադրվելիք ծախսերը : Իրականում, ինչպես ցույց են տալիս պահպանված փաստաթղթերը, նրան հաջողվել է իր ջոկատի համար հավաքագրել 1 բաններետ, 8 ասպետ, 440 զինվոր և 2250 նետաձիգ, ընդհանուր՝ 2700 մարդ (ներառյալ՝ ինքը) :
Թագավորի նամակներից պարզ է դառնում, որ հունիսին Սոլսբերիի բանակին միացել են 400 կոպեյշիկեր և 1200 նետաձիգեր, որոնց կեսը Նորմանդիայի կողմից անգլիական արքային «օգնության» կարգով հատկացված գումարներից ռոճիկ ստացած անգլիացիներ էին, երկրորդ կեսը նորմանդացիներ էին, ովքեր ստիպված էին ենթարկվել ֆեոդալական իրավունքին՝ պարտավորվելով վասալին սահմանափակ ժամկետով և թելադրված սովորական իրավունքով (chevauchée) ծառայության համար տրամադրելու որոշակի քանակությամբ զինված մարդիկ: Նորմանդական ջոկատների հրամանատարներն էին Գի լե Բուտելյեն, Ամոն Բելկնապը, Ժան Բուրգը, Ժան Բարտոնը, Թոմա Ժիֆֆարը և Ժան դե Սեն-Յոնը: Այս ջոկատի անգլիական մասի կազմում գտնվում էր Թոմաս Ռեմպտոնը, ով իր ղեկավարության տակ 21 զինվոր և 62 նետաձիգ ուներ: Փետրվարին այս ջոկատի՝ Կորբեի հրամանատարության ներքո գտնվող մասը (13 զինվոր և 31 նետաձիգ), ուղեկցեց ռեգենտին, ավելի ուշ սկսեց զբաղվել պարենամթերքի մատակարարմամբ և անցավ Ջոն Ֆորդի, հետագայում՝ Ուիլյամ Լիկի հրամանատարության տակ: «Նորմանդական» ջոկատի կազմում գտնվում էր նաև Լանսելոտ դե Լիլիը՝ ասպետ, ով իր հրամանատարության տակ ուներ 40 զինվոր և 120 նետաձիգ: Եվ, վերջապես, այս նույն ջոկատի կազմում էին Ուիլյամ Գլասդեյլայի և Ուիլյամ Մոլենայի զինվորները, ովքեր պաշարման ժամանակ Տուրելի կայազորի դերը խաղացին :
Նոյեմբեր ամսին Օռլեան ժամանած Ռիչարդ Ուոլլերը իր հետ բերեց 25 զինվոր և 80 նետաձիգ: Ֆաստոլֆի, Սաֆֆոլկի և Թալբոթի ջոկատները ներառում էին 400-ական զինվոր և նետաձիգ, ինչը, ըստ էության, անգլիական բանակի կորիզն էր կազմում : Ասպետ Ռոլանդ Ստենդիշը, անգլիական բանակին միանալով նույն տարվա նոյեմբերին, ինչպես ցույց է տալիս անգլիական գահի հետ նրա կնքած անձնական պայմանագիրը, իր հետ բերեց 29 կոպեյշիկներ և 30 հրաձիգեր :
Անգլիական հրետանու հրամանատարը Ջոն Պարկեր դե Չեստանտն էր, նրա տեղակալը՝ Ֆիլիբեր դե Մոլենը (կամ՝ դե Մոլան), ով իր հրամանատարության ներքո 18 զինվորից և 54 հրաձգից կազմված ջոկատ ուներ (սովորաբար, այս անուններով, այն ժամանակվա փաստաթղթերի մեջ, հիշատակված են ցածր աստիճանի հրանոթային ծառաները) :
Էսկվայր Ուիլյամ Էպպլբին պատասխանատու էր վառոդի և ռմբագնդերի մատակարարման համար, նրա տրամադրության տակ գտնվում էին զինվորներ և 17 ձիավոր հրաձիգեր :
Այս ամենով հանդերձ՝ բանակին կից կային ռազմական ծառաներ՝ մոտ 780 մանկլավիկներ և մի քանի մունետիկներ : Մասնագետները տարակարծիք են Սոլսբերիի բանակի թվակազմի վերաբերյալ գնահատականներում: Նրանց առաջ բերած թվերը, զինվորների մասով, տատանվում են 2500-4000-ից մինչև 6000 անգլիացիների և 4000 դաշնակիցների միջև :
Զրահավոր զինվորները լիովին սպառազինված էին: Ասպազենքի տակ սովորաբար կրում էին օղազրահ, որի տակից էլ սառը զենքի հարվածները մեղմացնող ակեթոն էին հագնում: Զինվորի գլուխը պաշտպանում էր սաղավարտը կամ կապելինան: Ձեռքերը և ոտքերը նույնպես պաշտպանված էին մետաղյա թիթեղներով: Մարտում զինվորը օգտագործում էր փայտե երկար նիզակ, սուր կամ այլ զենք :
Զինվորի պաշտպանական սպառազինությունը կազմում էին ամրակազմ պորպուենը, բացինետը, որպես անձնական զենք օգտագործվում էին նաև գվիզարմեր, մարտական մուրճեր և կացիններ: Հրաձիգերը նախընտրում էին երկար աղեղները՝ նկատի ունենալով արբալետի (աղեղնազեն) համեմատությամբ այդ զենքի արագաձգությունը: Այդուհանդերձ, անգլիացի զինվորները զինված էին նաև արբալետներով :
Ֆրանսիական բանակ
Ազենկուրի մոտ պարտություն կրելու պահից ի վեր ֆրանսիական բանակը աղետալի վիճակում էր գտնվում: Պաշարման ընթացքում հստակ դրվեց զինվորներին իրենց ռոճիկը վճարելու հարցը, որը հաճախ փոխարինվում էր բնամթերքով: Բազմաթիվ պարտությունների և աղետների արդյունքում միակ մարտունակ ստորաբաժանումներն էին մնացել Արմանյակների տանը հավատարիմ խոշոր քաղաքների կայազորերը, քաղաքային աշխարհազորերը և օտարերկրյա վարձկանների ջոկատները : Ֆրանսիական բանակի կազմում կռվել են բազմաթիվ վարձկաններ և օտարերկրացիներ, մասնավորապես՝ լոմբարդական և շոտլանդական զինվորներ :
Ֆրանսիական կառավարությունը այդ ժամանակ հրաժարվել էր զորահավաքի պայմանագրային համակարգից, ինչը կիրառում էր Անգլիան: Դրա փոխարեն բանակի հիմքը կիսաինքնուրույն հրամանատարների, ովքեր անմիջականորեն ենթակա էին գերագույն հրամանատարության հրամաններին, ջոկատներն էին: Ազենկուրի պարտությունից հետո հրամանատարների շրջանում կտրուկ նվազեց բարձր և միջին օղակներին պատկանող մարդկանց թիվը :
Զինված ուժերի հիմնական միջուկը ծանրազեն զինվորներն էին, հիմնականում՝ հեծյալները: Որպես անձնական զենք, առաջին հերթին, կիրառվել են գվիզարմները, որոնք մշտապես հիշատակվում են տարեգրություններում, ինչպես նաև՝ սրերը, ռազմական մուրճերը և կացինները: Պարիսպներից կրակելու համար օգտագործվել են նաև պարսատիկներ: Հետևակը կազմված էր հասարակ աշխարհազորականներից և արհեստավարժ հրաձիգներից (նետաձիգեր և աղեղնավորներ), ընդ որում՝ արբալետներին ընդգծված նախապատվություն էր տրվում :
Նետերի օգտագործումը վիթխարի էր. այսպես՝ 1429 թվականի մայիսի 7-ին օռլեանյան բաստարդը 500 թուրքական լիվր է վճարել արբալետների համար 14 000 նետ գնելու համար : Քաղաքացի-աշխարհազորականները հիմնականում զինված էին կոթավոր զենքերով:
Վարձկանի վճարը կազմում էր ամսական 4 լիվր՝ զինվորի և 9 լիվր՝ հրաձգի համար :
Կայազորի կազմ և թվաքանակ
1428 թվականի ամռան կեսին Շարլ VII արքան Շարլ Օռլեանցուն ենթակա բոլոր հողատարածքներում փոխարքա նշանակեց Ժան դե Դյունային՝ Օռլեանի բաստարդին, ով անմիջապես իր ղեկավարության ներքո առավ քաղաքի պաշտպանության հետագա ամրապնդումը և սկսեց նախապատրաստվել սպասվելիք պաշարմանը :
Օռլեան քաղաքն այդ ժամանակ հույժ եռանդուն էր վերաբերվում իր ունեցած արտոնություններից մեկին՝ զինվորական գիշերօթից ազատելուն, բայց երբ ակնհայտ դարձավ պաշարման անխուսափելիությունը, քաղաքային իշխանությունները որոշեցին սեփական միջոցներով վարձկանների լրացուցիչ ջոկատներ վարձել, որոնք պատրաստ էին պաշտպանել ֆրանսիական թագավորին :
Տարբեր ուղղություններով մունետիկներ ուղարկվեցին, ընդ որում՝ օռլեանցիների կոչին արձագանքեցին Մոնտարժի քաղաքի կապիտան Արշամբո դե Վիլյարը, ով 1427 թվականին իրեն դրսևորել էր որպես հմուտ և գործունյա ղեկավար, Գիյոմ դե Շոմոնը, սենյոր դե Վիտրին, բոսեցի Պիեր դե լա Շապելը, բեարնացի Գիյոմ-Առնո դե Կոառազը, Արագոնի ասպետ դոն Մատիասը, Ժան Պոտոն դե Սենթրայլը, որի ջոկատները դարձան քաղաքային կայազորի միջուկը: Նրանց պարտականությունների մեջ էր մտնում արտագրոհներով անգլիացիներին մշտապես անհանգստացնելը, այն դեպքում, երբ քաղաքային աշխարհազորի վրա էին դրված պաշտպանության, պահակային ծառայության, ինչպես նաև պարիսպների ու շենքերի ավերված պատերի վերանորոգման խնդիրները : Բացի այդ, քաղաքի կապիտան և բալի Ռաուլ դե Գոկուրի ղեկավարության ներքո գտնվում էր մոտ 5 հազար մարդ (այսինքն՝ քաղաքի բոլոր բնակիչների մոտավորապես մեկ քառորդը), որոնք կազմում էին տեղական աշխարհազորը :
Բացի այդ, Օռլեանին օգնության են ուղարկել հարևան քաղաքները՝ Բլոիսը, Շատոդենը, Տուրը, Անժերը, Մոնտարժին, Բուրժը, Վիերզոնը, Մուլենը, Լա Ռոշելը, Մոնպելիեն և Ալբին: Այս ջոկատների թիվը հստակ հայտնի չէ, բայց, ժամանակակից գնահատականներով, այն կազմել է մոտ 3000 մարդ՝ լավ պատրաստված, կազմակերպված և կարգապահ. նրանց հետ միասին վարձկանների ընդհանուր թիվը հասել է մինչև 5500-ի :