cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոռուպցիա
Կոռուպցիայի սահմանումները
Երկրում կոռուպցիայի առկայությունը բացասական ազդեցություն է ունենում բոլոր մարդկանց վրա, դա մեծամասամբ դրսևորվում է մարդկանց իրավունքների խախտմամբ։ Կոռուպցիան ազդում է մարդկանց առողջության, ազատության, անգամ կյանքի վրա։ Այն ոչնչացնում է ժողովրդավարությունը և երկրի իշխանության հանդեպ հավատը։ Կոռուպցիան նաև նվազեցնում է ավելի առողջ շրջակա միջավայր ունենալու հավանականությունը։ Կոռուպցիան խաթարում է երկրի տնտեսական, սոցիալական և իրավական հիմքերը, կոռուպցիայի դեմ արդյունավետ պայքարը երկրում հաստատում է բազմակողմանի և կայուն զարգացում ։Կոռուպցիան զարգացման վրա բացասական ազդեցություն ունի։ Այն խանգարում է տնտեսական աճին, կրճատում է սոցիալական ծառայությունները և արգելք է հանդիսանում ենթակառուցվածքներում ներդրումների համար։Կոռուպցիան ստեղծում է հակաժողովրդավարական միջավայր, որն ուղեկցվում է անվստահությամբ, այն անտեսում է բարոյական նորմերը և անհարգանք սերմանում պետական կառույցների և իշխանությունների հանդեպ ։
Կոռուպցիայի ծագումնաբանությունը
Կոռուպցիա հասկացությունը այնքան հին է, որքան մարդկային քաղաքակրթությունը ։Հասկացության հիմնական իմաստը, որը համընդհանուր կերպով ընդունվում է անկախ մշակույթից կամ հասարակությունից բխում է կրոնից, որտեղ ասվում է՝ բարոյականությունը և կոռուպցիան նույն մեդալի երկու կողմերն են։Կոռուպցիայի Աբրահամյան կրոնների հայտնի օրինակ է այն, որ Ադամը  ուտելով արգելված պտուղը, տուրք տվեց գայթակղությանը ։
Կոռուպցիայի տեսակները
Մասնավոր հատվածի կոռուպցիա․ Մասնավոր հատվածը ընդգրկում է ցանկացած կառույց կամ ընկերություն, որը չի վերահսկվում հանրային բաժնի կողմից և որը ունի սեփական ֆինանսական միջոցներ։ Մասնավոր բաժնի կոռուպցիան սահմանվում է, որպես տվյալ կառույցի ներսում գործող որևէ խմբի կայացրած որոշումների կամ գործողությունների այնպիսի շրջանակ, որոնք հանդիսանում են վստահված լիազորությունների չարաշահում ։
Քաղաքական կոռուպցիա․Քաղաքական որոշումներ կայացնողների կողմից քաղաքականությունների, ինստիտուտների և ընթացակարգերի մանիպուլյացիա ռեսուրսների բաշխման և ֆինանսավորման գործում,որով քաղաքական որոշումներ կայացնողները չարաշահում են իրենց դիրքը, որպեսզի պահպանեն իրենց իշխանությունը, կարգավիճակը և հարստությունը ։
«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» (ԹԻ) միջազգային հակակոռուպցիոն կազմակերպությունը նաև տարբերակում է կոռուպցիան «ըստ կանոնների» և «ընդդեմ կանոնների»։ Կոռուպցիան «ըստ կանոնների» ձևի դեպքում կաշառք է տրվում մի բանի համար, որը կաշառք ստացողը պարտավոր է անել օրենքով սահմանված կարգով։ Կոռուպցիայի «ընդդեմ կանոնների» ձևի դեպքում կաշառքը տրվում է այնպիսի բանի համար, որը կաշառք ստացողը իրավունք չունի տրամադրելու :
Տարբերում են կոռուպցիայի երկու մակարդակներ՝ «վերևների» և «ներքևների» կուպցիա։
Կոռուպցիան չափելու գործիքները
Կոռուպցիան չափելը բարդ է թե հետազոտողների և թե քաղաքականությունը ստեղծողների համար։ Կոռուպցիան համարվում է աննկատելի ֆենոմեն, որը բարդ է չափել իր թաքնված բնույթի պատճառով։ 1990-ականների կեսերին սկսվեց քննարկվել, թե ինչպես կարելի է չափել կոռուպցիան։ Չնայած ակադեմիական մակարդակում մի շարք քննարկումների և բանավեճերի, կոռուպցիան չափելու մեխանիզմները դեռ ամբողջական չեն։Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը կոռուպցիան չափելու գործիքներից է։ Կոռուպցիայի ընկալման համաթվի դեպքում ցածր է հավանականությունը գնահատելու կոնկրետ քաղաքականության արդյունավետությունը կոնկրետ երկրում ։
Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը (ԿԸՀ) (Corruption Perception Index)գնահատում է տարբեր երկրների հանրային ոլորտներում կոռուպցիայի մակարդակի փորձագիտական ընկալումները։ Այն հիմնվում է գործարար ոլորտում ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձանց շրջանում անցկացված փորձագիտական գնահատումների և հարցումների վրա։ Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը կիրառում է 0-ից 100ն ընկած սանդղակը, որտեղ 0-ն նշանակում է բացարձակապես կոռումպացված, իսկ 100 բացարձակապես մաքուր կամ կոռուպցիայից զերծ։ Այն երկրներում, որտեղ առկա է  կոռուպցիայի ընկալման համաթվի բարձր մակարդակ առկա է նաև քաղաքական ուժերի միջև երկխոսության լայն ընդգրկում ։
Կոռուպցիայի համաշխարհային բարոմետրը (ԿՀԲ)(Global Corruption Barometer) շեշտը դնում է կոռուպցիայի նկատմամբ հանրության վերաբերմունքի վրա :Աշխարհում հազարավոր մարդիկ կոռուպցիայի համաշխարհային բարոմետրի միջոցով կարողանում են արտահայտել իրենց կարծիքը կոռուպցիայի մասին, ինչպես նաև կիսվում են իրենց փորձով ։
Միջազգային փաստաթղթեր
ՄԱԿ-ի Կոռուպցիայի դեմ կոնվեցիա․2005 թվականին Հայաստանը ստորագրել է Միավորված ազգերի կազմակերպության Կոռուպցիայի դեմ կոնվեցիան (United Nations Convention against Corruption (UNCAC)), այն Հայաստանի ազգային ժողովը վավերացրել է 2006 թվականին։Կոնվեցիայի նպատակն է կոռուպցիայի կանխարգելման և բացահայտման մեխանիզմների ուժեղացումը, կոռուպցիայի դեմ արդյունավետ պայքարի մղումը, պատժելիության սահմանումը, պատշաճ կառավարման հաստատումը ։
Ոչ պարտադիր ուժ ունեցող միջազգային հանձնառություններ
Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ), (The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)) Արևելյան Եվրոպայի ու Կենտրոնական Ասիայի հակակոռուպցիոն ցանցի կոռուպցիայի դեմ պայքարի ստամբուլյան միջոցառումների ծրագիր է։ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության առաքելությունն է նպաստել այնպիսի գործելակերպերի և քաղաքականությունների ներդրմանը, որոնք մարդկանց կյանքում սոցիալ-տնտեսական բարեկեցության ապահովման հիմք կդառնան։ Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի հակակոռուպցիոն ցանցը (ՀԿՑ) ստեղծվել է 1998 թվականին։ Ցանցի նպատակը կոռուպցիայի կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի գործում պետություններին աջակցելն է։ ՀԿՑ-ն տարածաշրջանային ֆորում է, որը դրսևորվում է տեղեկությունների փոխանակմամբ, հակակոռուպցիոն միջոցառումների և միջոցների խթանմամբ, տարածաշրջանային սեմինարներով և հանդիպումներով։ Այն նաև ծառայում է, որպես Ստամբուլյան հակակոռուպցիոն ծրագրերի կենտրոն։ Ստամբուլյան հակակոռուպցիոն գործողությունների ծրագիրը մեկնարկել է 2003 թվականին Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի հակակոռուպցիոն ցանցի շրջանակներում։ Այն ենթատարածաշրջանային փոխադարձ գնահատման ծրագիր է։ Ստամբուլյան հակակոռուպցիոն գործողությունների ծրագիրը աջակցում է հակակոռուպցիոն բարեփոխումներին Հայաստանում, Վրաստանում, Մոնղոլիայում, Ադրբեջանում, Տաջիկստանում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Ուզբեկստանում։ Աջակցությունը դրսևորվում է նշված երկրներում մասնակից պետությունների կողմից առաջարկությունների իրականացման վերաբերյալ շարունակական մոնիթորինգի միջոցով, ինչպես նաև ուսումնասիրությունների միջոցով ։
2018 թվականի Ստամբուլյան հակակոռուպցիոն գործողությունների ծրագրի մոնիթորինգի չորրորդ փուլի զեկույցում նշված է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում մոնիթորինգի երրորդ փուլից հետո տեղի ունեցած հիմնական դրական զարգացումներն առնչվում են միջազգային չափանիշների հետ օրենքների և կառույցների համապատասխանեցմանը։ Այս գործընթացները ներառում են Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի և ազդարարման, պետական ծառայության և քաղաքացիական ծառայության մասին նոր օրենքների ընդունումը, ինչպես նաև գույքի հայտարարագրման կարգավորումների ընդունումը։ Զեկույցում այլ դրական զարգացում է համարվում գնումների ոլորտի բարեփոխումները, հարկային ոլորտում իրականացված միջոցառումները և էլեկտրոնային տարբեր հարթակների ստեղծումը։ Զեկույցում նշված է, որ այս փոփոխությունները դրական են, բայց սահմանափակ ազդեցություն են ունենում և որ կոռուպցիան դեռևս շարունակում է խնդիր մնալ պետական կառավարման մի շարք ոլորոտներում, ինչպիսիք են դատական իշխանությունը, առողջապահական, կրթական, ռազմական, հարկային և մաքսային ոլորտները, ինչպես նաև իրավապահ համակարգը։ 2018 թվականի Ստամբուլյան հակակոռուպցիոն գործողությունների ծրագրի մոնիթորինգի չորրորդ փուլի զեկույցը ավարտվում է առաջարկությունների ցանկով, որտեղ շեշտադրվում  են հակակոռուպցիոն քաղաքականության մի շարք տարրեր, ինչպիսիք են՝ հանրության իրազեկվածության բարձրացումը և կրթումը, հակակոռուպցիոն քաղաքականության համակարգման և կանխարգելման հաստատությունները, քաղաքացիական ծառայության բարեփոխման քաղաքականությունը, պետական մարմիններում գործող էթիկայի հանձնաժողովները, արժանիքների վրա հիմնված աշխատանքի ընդունումը, շահերի բախումը և այլն ։
Արդյունահանող ճյուղերի թափանցիկության նախաձեռնությունը (Extractive Industries Transparency Initiative (EITI)) բնական պաշարների բաց և հաշվետու կառավարումը խթանող համաշխարհային ստանդարտ է։ ԱՃԹՆ-ի ստանդարտն ընդգրկում է բնական պաշարների արդյունահանումից մինչև դրա` երկրի քաղաքացիների վրա ունեցած ազդեցության հետ կապված բոլոր հիմնական խնդիրները։ Այն անդրադառնում է բոլոր այն կետերին, որոնք կապված են, թե ինչպես են տրամադրվում և գրանցվում ընդերքօգտագործման և ոլորտի այլ թույլտվություններն ու պայմանագրերը,, ինչպես են տեղաբաշխվում այդ ոլորտից  պետական բյուջե ուղղվող եկամուտները, ովքեր են հանդիսանում այս գործընթացների շահառուները, ինչպես են ընթանում ֆինանսական և իրավական կարգավորումները և այլն։ ԱՃԹՆ-ի նպատակը ավելի թափանցիկ և հաշվետվողական գործարար և պետական համակարգերի ստեղծումը, ինչպես նաև հանրային երկխոսության կայացման ապահովումն ու դերի բարձրացումն է ։
Բաց կառավարման գործընկերությունը (Open government partnership (OGP) ) ստեղծվել է 2011 թվականին 8 երկրների նախաձեռնությամբ` ԱՄՆ, Մեքսիկա, Միացյալ Թագավորություն, Բրազիլիա, Ինդոնեզիա, Նորվեգիա, Ֆիլիպիններ, Հարավային Աֆրիկա։ 2011թ. սեպտեմբերին Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է Բաց կառավարման գործընկերություն նախաձեռնությանը։ Բաց կառավարման գործընկերությունը նպատակ ունի քաղաքացիական հասարակության ակտիվ ներգրավմամբ նպաստել կառավարման համակարգի բարելավմանը այդպիսով խթանել հասարակության մասնակցությունը հանրային կյանքի կառավարմանը, աջակցել առավել թափանցիկ և պատասխանատու իշխանությունների ձևավորանը հետևաբար պետություն-քաղաքացի հարաբերություններում հաստատել  թափանցիկության, հաշվետվողականություն և վստահելիության ։
Բաց կառավարման գործընկերության շրջանակներում Հայաստանը մշակել և ընդունել է երեք գործողությունների ծրագիր՝ 2012-2014, 2014-2016 և 2016-2018 թվականների համար։ ԲԿԳ երրորդ գործողությունների ծրագրը մշակվել է ՀՀ կառավարության, քաղաքացիական հասարակության, միջազգային գործընկեր կազմակերպությունների և անհատ քաղաքացիների ու մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչների հետ համատեղ հիմք ընդունելով նաև ԲԿԳ միջազգային ցանցը և անկախ հաշվետվական մեխանիզմի առաջարկությունները։ Ծրագրի նախագիծն անցել է հանրային քննարկումների և համաձայնեցումների մի շարք փուլերով։ ԲԿԳ-Հայաստան երրորդ գործողությունների ծրագրի համար ստացվել են 70-ից ավել առաջարկություններ, որոնցից ծրագրում ներառվել է 8 հանձնառություն։ Նշված հանձնառությունները ներառել են հետևյալ ոլորտները՝  հանրապետական գործադիր մարմինների և տարածքային կառավարման մարմինների պաշտոնատար անձանց` արտասահման գործուղումների  թափանցիկության և հաշվետվողականության ապահովում, զինկոմիսարիատներում մեկ պատուհանի սկզբունքով քաղաքացիների սպասարկման մշակույթի ներդրում,   համայնքի ավագանու և համայնքի ղեկավարի որոշումների բաց ֆորմատով հասանելիության ապահովում և այլն ։
Միջազգային կառույցներ, որոնք միտված են կոռուպցիայի դեմ պայքարին
ՄԱԿ-ի թմրամիջոցների և հանցավորության դեմ պայքարի գրասենյակի հիմնական նպատակներից է այն, որ անդամ պետությունները կարողանան կանխարգելել կոռուպցիան, ինչպես նաև պայքարեն  դրա դեմ ՄԱԿ-ի Կոռուպցիայի դեմ կոնվենցիայի (United Nations Convention against Corruption (UNCAC)) արդյունավետ իրականացման միջոցով ։
Հայաստանը 2004 թվականի հունվարի 20-ին անդամակցել է ԵԽ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի ոլորտում պետությունների խմբին (The Group of States against Corruption, (GRECO)): Այն իրականացնում է անդամ երկրների հակակոռուպցիոն քաղաքականությունների և ձեռնարկած միջոցառումների և վերոնշյալ կոնվեցիաների պահանջների նկատմամբ պարբերական գնահատումներ ։
«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» (ԹԻ) միջազգային հակակոռուպցիոն կազմակերպությունը գերմանական հասարակական կազմակերպություն է հիմնադրված 1993 թվականին, կազմակերպության հիմնական նպատակն է հակակոռուպցիոն միջոցառումներով գլոբալ կոռուպցիայի դեմ պայքարն ու կոռուպցիոն հանցագործությունների կանխումը ։ Կազմակերպության առաքելությունն է կանխել կոռուպցիան և նպաստել թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը և արժանապատվությանը բոլոր մակարդակներում և հասարակության բոլոր շերտերում։ Նրանցտեսլականը մի աշխարհ է, ուր կառավարությունը, բիզնեսը, քաղաքացիական հասարակությունը, քաղաքականությունը և մարդկանց առօրյա կյանքը զերծ է կոռուպցիայից։Կազմակերպության արժեքներն են թափանցիկությունը, հաշվետվողականությունը, արժանապատվությունը, համերաշխությունը, խիզախությունը, արդարությունը և ժողովրդավարությունը ։
Ստրասբուրգի պատմական թանգարան
Ստրասբուրգի պատմական թանգարանը գտնվում է Ֆրանսիայի Էլզաս մարզի Ստորին Հռենոս գավառի Ստրասբուրգ քաղաքում։ Նվիրված է քաղաքի պատմական ժառանգությանը։ Գտնվում է Իլլ գետի ափին՝ Ստրասբուրգի մայր տաճարի և Կորբո հրապարակի միջև ընկած հատվածում։
Պատմություն
Կառույցը հիմնադրվել է 1586-1588 թվականներին, որպես մսագործական խանութ։ Իսկ 1920 թվականին վերածվել է թանգարանի։ Այժմ գրանցված է Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների ցանկում ։
Քսան տարի շարունակ թանգարանը փակ է մնացել, որպեսզի վերանորոգվի։ Հուլիսի 30–ին, 2007 թ․, թանգարանը կրկին բացեց իր դռները՝ ցուցադրելու Ստրասբուրգի պատմության առաջին դրվագը՝ քաղաքակրթության առաջին հետքերից մինչև 1800 թ․ ընկած հատվածը։ Երկրորդ դրվագը ցուցադրվեց 2013 թ․–ի նոյեմբերի 16 –ին ․ այն ներառում էր Նապոլեոնի տարիներից մինչև մեր օրերը ընկած ժամանակահատվածը։ Այսինքն արդեն 2013 թ․–ից ի վեր թանգարանը լիարժեք բացված է և հասանելի այցելուների համար։
Թանգարանը ներկայացնում է Ստրասբուրգի քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական պատմությունը՝ ռազմական սարքերի, տարազների, գեղանկարչական ստեղծագործությունների, նկարների, քանդակների և այլ իրերի միջոցով։ Հավաքածուները հիմնականում գալիս են Միջնադարից և 18-րդ դարից։
200,000 իրերից, որոնք թանգարանն ունի, միայն 1,650 են ցուցադրված։ Դրանցից ամենանշանավորը 1727 թ․–ի Ստրասբուրգ քաղաքի մանրապատկերն է։ Սա քաղաքի և անմիջական շրջակայքի պատկերազարդում է՝ 1/600 մասշտաբով, որը գրավում է 80 մ² տարածք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Ստրասբուրգի թանգարաններ Կատեգորիա:1856 հիմնադրված թանգարաններ
Մուրադյան
Մուրադյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կիմ (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան)
Կիմ (Ким, Ким), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1363 մարդ։
Մարտին Գիլբերթ
Կենսագրություն
Այնուհետև նրանք վերադարձել են Լոնդոն, որտեղ Գիլբերթը ընդունվել է Highgate School և սովորել մինչև 1945-55 թվականները։
1955-1957 թվականներին բանակում որպես հետախույզ ծառայելու տարիներին սովորել է ռուսերեն։
Ավարտել է Օքսֆորդի Մագդալեն քոլեջը (1960), որտեղ նրա ուսուցիչների թվում էր Ալան Ջոն Պերսիվալ Թեյլորը, որըն ուներ ժամանակակից պատմության բակալավրի առաջին աստիճան։ Այնուհետև նա շարունակել է իր ուսումնահետազոտական գործունեությունը համալսարանում ՝ նպատակ ունենալով դառնալ խորհրդատու ։
1962-1995 թվականնեին եղել է Օքսֆորդի Մերտոն քոլեջի անդամ, 1994 թվականից՝ պատվավոր անդամ։
Սկզբում նրան գրավել է Բրիտանական Հնդկաստանի պատմությունը, սակայն հետո նա ներգրավվել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի որդու՝ Ռանդոլֆ Չերչիլի կողմից, վերջինիս կենսագրության վրա աշխատելու համար։
1999 թվականին «հրապարակված աշխատանքների համակցությամբ» արժանացել է Օքսֆորդի DLitt աստիճանին։
Իր խոսքով ՝ պատմաբան-արխիվագետ է, որն իր աշխատանքներում լայնորեն օգտագործում է սկզբնաղբյուրները։
Կյանքի ընթացքում շատ է ճանապարհորդել։
Իրեն անվանում էր ուղղահավատ հրեա և սիոնիստ ։
1995 թվականին նվիրվում է ասպետների։ CBE (1990 թվական)։ Պատվավոր դոկտոր է, մասնավորապես Բեն Գուրիոնի անվան համալսարանում։
Երեք անգամ ամուսնացած է եղել․ առաջին անգամ՝ 1963 թվականից, ունի դուստր, երկրորդ անգամ՝ 1974 թվականից, ունի երկու դուստր, իսկ 2005 թվականից՝ երրորդ անգամ ՝ Հոլոքոսթի պատմաբան Էսթեր Գիլբերթի (Բերձոր) հետ։
2012 թվականի մարտին Երուսաղեմ կատարած այցի ժամանակ Գիլբերթի մոտ սրտային առիթմիա է առաջացել, որից նա չի կարողացել ապաքինվել մինչև կյանքի վերջը։ Մահացել է 2015 թվականին Լոնդոնում, 78 տարեկան հասակում։ Մահվանից առաջ խնդրել է թաղել իրեն Իսրայելում, և 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին Լոնդոնի Մարմարե կամարի Արևմտյան սինագոգում նրա պատվին հանդիսավոր միջոցառումներ են կազմակերպվել, որին մասնակցել են նաև՝ Գորդոն Բրաունը և Ռանդոլֆ Չերչիլը։ Գիլբերթի մահը հայտարարվել է 2015 թվականի փետրվարի 4-ին սըր Ջոն Չիլքոտի կողմից։ Արտաքին գործերի հատուկ կոմիտեում ապացույցներ ներկայացնելով Իրաքի վերաբերյալ հետաքննության մասին զեկույցի հրապարակման ուշացման վերաբերյալ՝ Չիլքոտը հայտնել է, որ Գիլբերթը մահացել է անցյալ գիշեր երկարատև հիվանդությունից հետո ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուինսթոն Չերչիլ Կատեգորիա:Հոլոքոստի ուսումնասիրողներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Կենսագիրներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ Կատեգորիա:Հրեա պատմաբաններ
Բերե-Մաշկեն
Բերե-Մաշկեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 49 կմ արևելք, Ակգյոլ լճակից հարավ, Չարտակ լեռան հարավ-արևմտյան կողմի սարավանդի վրա։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(9710) 1964 VN1
(9710) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 9-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,419783 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8771 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9625 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1374,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261842 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,05° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1964 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա
Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա (Kungliga Akademien för de fria konsterna), գեղարվեստի ակադեմիա Ստոկհոլմում ։ Անկախ կազմակերպություն, որը նպաստում է գեղանկարչության, քանդակագործության, ճարտարապետության և գեղարվեստի այլ ճյուղերի զարգացմանը։ Շվեդիայի մի շարք թագավորական ակադեմիաներից մեկն է։ Արվեստի թագավորական ինստիտուտը, արվեստի դպրոցը, որն ակադեմիայի անբաժան մասն էր, 1978 թվականին դուրս է եկել ակադեմիայի կազմից որպես անկախ մարմին անմիջապես կրթության նախարարության ենթակայության ներքո։
Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրվել է 1735 թվականին Կառլ Գուստավ Տեսինի և ճարտարապետ Կարլ Գորլեմանի կողմից որպես Նկարչության թագավորական ակադեմիա (Kongl. Ritakademien): Ստեղծվել է ժամանակի ֆրանսիական ակադեմիաների օրինակով որպես ստեղծագործողների և արվեստագետների հավաքատեղի։ 1768 թվականին  կայացել է ակադեմիայի անդամների առաջին ժողովը՝ ճարտարապետ Կարլ Ֆրեդրիկ Ադելկրանցի ղեկավարությամբ։ 1773 թվականին Գուստավ III թագավորի հրամանագրով գրվել է ակադեմիայի առաջին կանոնադրությունը, որի համար օրինակ է հանդիսացել Փարիզի թագավորական ակադեմիան։ Բացի նկարչությունը, ակադեմիայում սկսել են դասավանդել ճարտարապետություն, անատոմիա, գծագրություն, արվեստի պատմություն և գեղարվեստական հեռանկար, որի արդյունքում ի սկզբանե փոքր ակադեմիան վերածվել է Նկարչության և քանդակագործության թագավորական ակադեմիայի (Kongl. målare- och bildhuggareakademien): Ակադեմիայի ծաղկման շրջանն է եղել 18-րդ դարի վերջը, երբ այնտեղ սկսել են դասավանդել մի շարք հայտնի արվեստագետներ (օրինակ՝ Յուհան Տոբիաս Սերգել)։ 1810 թվականին այն ստացել է իր ներկայիս անունը։ 1870 թվականից ակադեմիան գտնվում է իր ներկայիս շենքում՝ ստոկհոլմյան Նորմալմ (Norrmalm) շրջանի Ֆրեդսգատեն 12 (Fredsgatan 12)  հասցեում։
Ակադեմիկոսների թվում ընտրված առաջին կինը 1773 թվականին դարձավ Ուլրիկա Պաշը։ 1864 թվականից ի վեր Թագավորական ակադեմիայի կազմում սկսեցին ներգրավվել կանայք, որոնց թվում էր նաև Աննա Նորդլանդերը։ 19-րդ դարի վերջում որոշ երիտասարդ շվեդ նկարիչներ, այդ թվում Կարլ Լարսոնը և Էրնստ Յուսեֆսոնը, ինչպես նաև 82 այլ «ակադեմիկներ» ապարդյուն կերպով փորձեցին ակադեմիայում բարեփոխել կրթության հնացած համակարգը։ 1876 թվականին Ստոկհոլմում Թագավորական տեխնիկական դպրոցի բացումից հետո ապագա ճարտարապետների ուսուցումն ակադեմիայից տեղափոխվեց այնտեղ։
1978 թվականին ակադեմիայի կազմից առանձնացավ Թագավորական արվեստի քոլեջ (Kungliga Konsthögskolan) անկախ հաստատությունը, որտեղ ներկայումս կազմակերպվում է երիտասարդ նկարիչների վերապատրաստում, և 1995 թվականից այն գտնվում է առանձին շենքում իր կրթական ցուցասրահներով և կենտրոններով ։
Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան համարվում է գեղարվեստական արժեքավոր մեծ հավաքածուի (սկսած 1735 թվականից) սեփականատեր, որը ներառում է նկարների և քանդակների հավաքածու, ինչպես նաև հնագույն արվեստի գործերի հավաքածու։ Ակադեմիան ունի ընդարձակ գրադարան և արխիվ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արվեստի դպրոցներ Կատեգորիա:1735 հիմնադրումներ Շվեդիայում Կատեգորիա:Արվեստի ակադեմիաներ
Զալեսկի (գյուղ, Մալինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Զալեսկի գյուղում բնակվում էր 79 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,922 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 85,68 մարդ/կմ²։
Քիմիական ապրանքների կարտելներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, քիմիական ապրանքների շուկայում մրցակցության ուժեղացման պատճառով, սկսեցին վերականգնվել մինչպատերազմյան կարտելները, և ստեղծվել նորերը։ Քիմիական ապրանքների ընկերությունները միավորվել էին միջազգային տարբեր ասոցիացիաներում, գիտահետազոտական կենտրոններում, ստանդարտացման բյուրոներում, ձեռնարկողական ընկերություններում (Թունաքիմիակատներ արտադրողների միջազգային կենտրոն, Լաքի-ներկերի արդյունաբերության ասոցիացիաների եվրոպական կոմիտե և այլն)։
Կատեգորիա:Բիզնես
Ավետիք Իսահակյան
Ավետիք Սահակի Իսահակյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, գրական-հասարակական գործիչ, հրապարակախոս։ Հայաստանի ԳԱ ակադեմիկոս (1943) ։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1946): ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1935 թվականից։
Կենսագրություն և գրական ստեղծագործություն
Ավետիք Իսահակյանը ծնվել է 1875 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Ալեքսանդրապոլում, մանկությունն ու պատանեկությունն անցել է Ղազարապատ գյուղում, որն այժմ կրում է բանաստեղծի ազգանունը՝ Իսահակյան։ Սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, 1893 թվականին ընդունվել է Լայպցիգի համալսարան՝ որպես ազատ ունկնդիր։
Քաղաքական գործունեությանը զուգընթաց վաղ երիտասարդական տարիներից զբաղվել է նաև գրականությամբ։ 1895 թվականին վերադառնալով Լայպցիգից՝ ընդգրկվել է նորաստեղծ ՀՅԴ կուսակցության Ալեքսանդրապոլի կոմիտեի մեջ, 1896 թվականին ձերբակալվել է և մեկ տարի արգելափակվել Երևանի բերդում։
Բանտից դուրս գալուց հետո տպագրել է «Երգեր և վերքեր» բանաստեղծությունների իր առաջին գիրքը։ 1897 թվականին մեկնել է արտասահման, Ցյուրիխի համալսարանում ունկնդրել գրականության և փիլիսոփայության պատմություն։ 1902 թվականին վերադարձել է հայրենիք, ապա հաստատվել Թիֆլիսում։ 1899-1906 թվականներին ստեղծել է «Հայդուկի երգեր» բանաստեղծությունների շարքը, որը դարձավ հայ ֆիդայական պայքարի անդրանիկ արտահայտությունը հայ դասական պոեզիայի մեջ։ 1908 թվականի դեկտեմբերին, ի թիվս 158 հայ առաջադեմ մտավորականների, Իսահակյանը ձերբակալվել է «դաշնակցության գործով» և կես տարի Թիֆլիսի Մետեխի բանտում մնալուց հետո ինչպես և Հովհաննես Թումանյանը, խոշոր գրավով ազատվել է կալանքից։ Կովկասում մնալը այլևս անհնար էր, և 1911 թվականին Իսահակյանը տարագրվել է արտասահմանում։
Իսահակյանը մեկնում է Բեռլին և գերմանական մի շարք մտավորականների հետ մասնակցում է Գերմանա-հայկական ընկերության ստեղծմանը՝ միաժամանակ խմբագրելով ընկերության «Մեսրոբ» պարբերական հանդեսը։
Պատերազմից և Մեծ եղեռնից հետո Իսահակյանը արտացոլել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրն ու նրա հերոսական ազատամարտը։ Բանաստեղծը ձեռամուխ է եղել հայերի ցեղասպանության մեղադրականի՝ «Սպիտակ գրքի» ստեղծմանը, որի մի զգալի հատվածը տեղ է գտել 1915-1922 թթ. «Հիշատակարան» գրառումներով։ Այդ ժամանակահատվածում Իսահակյանը հիմնականում հանդես է եկել հրապարակախոսական հոդվածներով, որոնց բովանդականությունը Հայկական հարցն էր, Հայաստանի վերամիավորման խնդիրը, հայկական պետականության վերականգնումը։ Եղեռնի ծանր պատկերներով են հագեցած նրա «Ձյունն է եկել ծածկել հիմա...», «Հայաստանին», «Ահա նորեն գարուն եկավ» բանաստեղծությունները։ XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ քաղաքական կյանքի, Հայկական հարցի յուրահատուկ համայնապատկերը պիտի դառնար Իսահակյանի «Ուստա Կարոն» մեծածավալ վեպը, որը մշտապես ուղեկցեց գրողին ստեղծագործական կյանքում և ավաղ մնաց անավարտ։ «Ուստա Կարոն» կավարտվի այն օրը, երբ կլուծվի հայկական հարցը»,-ասել է Վարպետը։ Իսահակյանը այդպես էլ չկարողացավ համակերպվել Հայաստանի մասնատման գաղափարին. «...մեռնեի Սևանը ցամաքած չտեսնեի, ապրեի Արարատը մերը տեսնեի...», - սրտի խոր կսկիծով ու ցավով կրկնում էր նա և հավատում, որ կգա ժամանակը, երբ հայ ժողովուրդը դարձյալ իր հացը կվաստակի հարազատ եզերքում։
1919-1921 թվականներին, Իսահակյանը գործուն մասնակցություն է ունեցել Դաշնակցության Նեմեսիս գործողության նախապատրաստման և կազմակերպման աշխատանքներին։ Իսահակյանի տանը բազմիցս է խոսվել Սողոմոն Թեհլիրյանի մասին։ Նույնիսկ որոշ կարծիքների համաձայն, Թալեաթի սպանությունը նախապես հանձնարարված է եղել Իսահակյանին։ Այդ ժամանակահտվածում, Իսահակյանը Բեռլինում բազմիցս հանդիպել է Սողոմոն Թեհլիրյանին և միասին զննել են Թալեաթի լուսանկարները։ Այս զննումները նպատակ են ունեցել հայտնաբերելու Թալեաթին, ով 1921 թվականի սկզբներին հաստատվել էր Բեռլին՝ Ալի Սալի Բեյ վաճառականի կեղծանվան տակ։ Թեհլերյանի հետ, Թալեաթ փաշային մի քանի օր հետևել է նաև Իսահակյանը։ 1921 թվականի մարտի 15-ին, Հարդենբուրգ փողոցի մյուս կողմում կանգնած էր Իսահակյանը, որը պատրաստ սպասում էր, որ եթե հանկարծ Թեհլերյանը չկարողանա սպանել, նա էր սպանելու Թալեաթին։ Իսահակյանը նաև մեծ դեր ունեցավ Թեհլերյանի արդարացման գործում։ Հետևաբար Ավետիք Իսահակյանը Թալեաթի սպանության կազմակերպիչներից էր և գտնվում էր իրադարձությունների կիզակետում ։
Այս տեղեկությունները հաստատվեցին հետագայում, նրա ուղարկած և նրան հասցեագրված բազմաթիվ նամակների ու գրառումների միջոցով։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում պահպանվել է Իսահակյանին հասցեգրված Արտաշես ստորագրությամբ երեք նամակ, որոնցից մեկում գրված է. «Սիրելի Ավո, այս րոպեին մի թուղթ գրեցի քո հասցեին, որով խնդրում եմ Մուշեղի, Հակոբի և իմ անունով, որ դու Բեռլինում եղած ատենդ աշխատես մեզ համար, որ մեզի թողնին Գերմանիայի, Ուկրաինայի վրայով Կովկաս գնալ։ Այստեղից երևի Աշոտն էլ մեզ կընկերանա։ Խնդրում ենք, ուրեմն, այս ուղղությամբ ավելին անել…»։ Նամակի հեղինակը խոտորջուրցի վրիժառու Արտաշես Գևորգյանն է, որը 1922 թվականի ամռանը Ստեփան Ծաղիկյանի և Պետրոս Տեր-Պողոսյանի հետ Թիֆլիսում սպանեց Խոտորջուրի ջարդերի անմիջական կազմակերպիչ Ջեմալ փաշային։ 1926 թվականին Իսահակյանը այցելեց Խորհրդային Հայաստան։ Այստեղ նա հրատարակեց նոր բանաստեղծությունների հավաքածու և մի շարք պատմվածքներ (օրինակ՝ «Համբերության չիբուխը» 1928)։ Վերադարձավ արտասահման 1930 թվականին և ապրեց այնտեղ մինչ 1936 թվականը՝ հանդես գալով որպես Խորհրդային Միության կողմնակից։ 1936 թվականին բանաստեղծը վերջնականապես վերադարձավ հայրենիք ։
Ստացել է ԽՍՀՄ Պետական Մրցանակ (1946), 1946-1957 թվականներին Հայաստանի գրողների միություն նախագահն էր։ Մահացել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 17-ին։ Թաղված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։ 1963 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Երևանում բացվել է Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարան։
Ավետիք Իսահակյանի հեքիաթներ
Դա են փաստում Իսահակյանի հուշերը.
Ավետիք Իսահակյանը հեքիաթի ժանրում սկսել է աշխատել 1900-ական թվականների սկզբից «Աշխարհի գեղեցկուհին», 1900-ական թվականներ, «Ամենապիտանի բանը», 1904, «Արևի մոտ», 1905, «Հողն է մարդու աչքը կշտացնում», 1906, «Հեքիաթ», 1910 (վերամշակվել է 1924 թվական), «Աղա Նազար», 1911, «Մաղասաբերդի տիրուհին», գրվել է 1920-ական թվականների առաջին կեսին, «Գասպարը», գրության ժամանակը հայտնի չէ. առաջին անգամ տպագրվել է 1938 թվականին, «Արդար մարդը», 1940, «Նուկիմ քաղաքի խելոքները», 1940՝ ստեղծելով հիմնականում իրապատում հեքիաթներ և հրաշապատում հեքիաթների տարրերով գործեր։
Իսահակյանի հեքիաթներն առանձնանում են մարդկային բնավորությունների հակադրությամբ, սոցիալական պախարակելի կողմերի լուսաբանմամբ, ինչպես նաև հասարակության և անհատի համար կարևորագույն այնպիսի արժեքների փառաբանությամբ, ինչպիսիք են՝ խոսքի և իրավունքի ազատությունը, իրավահավասարությունը, քաղաքացիական գիտակցությունը,հասարակության յուրաքանչյուր անհատի կրթություն ստանալու իրավունքն ու պաշտպանվածությունը։ Բանաստեղծն իր հեքիաթներում կարևորագույն արժեք է հռչակում «գիտության լույսը» («Ամենապիտանի բանը») անկեղծ հիանում անհաշվենկատ սիրո հավերժությամբ («Հեքիաթ») և ուրախանում անօգնական որբուկի երջանկությամբ («Արևի մոտ»)։
Ավետիք Իսահակյանը իր գրական գործունեության ամբողջ ընթացքում  արժևորել և կարևորել է  համաշխարհային էպոսների դերն ու նշանակությունը։ Էպոսների հանդեպ ցուցաբերած նրա հետաքրքրությունների շրջանում են հայտնվել գերմանա-սկանդինավյան աշխարհի գրական հուշակոթողներ «Ավագ Էդդան» և «Նիբելունգների երգը»։
«Կարելո-ֆիննական ազգային էպոսը, Կալևալան, արդեն անվիճելիորեն դասվում է համաշխարհային էպոսների շարքին — Հոմերոսի, «Էդդայի», «Նիբելունգների երգի» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Մանկագիրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Անձինք թղթադրամների վրա Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Գերմաներենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Լակալմ
Լակալմ (Lacalm), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 211 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.97 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 26.49 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 460 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 175 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 120 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 91-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,8 %։ 91 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 90 անձ (50 տղամարդ և 40 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (0 տղամարդ և 1 կին)։ 29 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Չեպելի (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1710 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աիտովո (գյուղ, Միյակինսկի շրջան)
Աիտովո (Аитово, Айыт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 139 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի բնակավայրեր
66-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
Երկարությունը 16 346 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 40․8%-ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Պիտանի է ոչ շարայինի
«Պիտանի է ոչ շարային» («Годен к нестроевой»), խորհրդային սև-սպիտակ գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը բեմադրվել է «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում 1968 թվականին ռեժիսորներ Վլադիմիր Ռոգովի և Եֆիմ Սեվելայի կողմից ։
Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1968 թվականի հոկտեմբերին։
Սյուժե
Վոլոդյա Դանիլինը, որը նորակոչիկ է և բժշկական հանձնաժողովի կողմից որոշվել է, որ նա «պիտանի է ոչ շարային ծառայության» դատավճռով (հավանաբար, այն պատճառով, որ ակնոց է կրել), հայտնվում է ռազմաճակատում և հայտնվում է կապի բաժանմունքի ավագ Կաչուրայի տրամադրության տակ։ Ավագը նրան նշանակում է կենդանաքաշ տրանսպորտի արտադրամասում։ Մինչև այս պահը ձիերի հետ վարվելու փորձ չունեցող Վոլոդյայի հետ զավեշտալի դեպքեր են տեղի ունենում, բայց աստիճանաբար նա դառնում է իսկական պրոֆեսիոնալ և լավ զինվոր…
Նա աչքի է ընկնում նրանով, որ գերմանացիների մոտից բերել է վիրավոր ձի, որը կրկեսային է եղել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1968 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Բրյուսել (այլ կիրառումներ)
Բրյուսել եզրը կարող է վերաբերել.
Բուսաբանություն
Բուսաբանություն (βοτανικός - «բույսերին վերաբերող» և βοτάνη - «խոտ, բույս»), կենսաբանության մի բաժին, գիտություն բույսերի մասին։
Ուսումնասիրության առարկան
Որոշակի տարածքի ուսումնասիրված բուսատեսակների ամբողջությունը անվանվում է ֆլորա, իսկ դրանով զբաղվող գիտությունը՝ ֆլորիստիկա։ Առանձին տեսակների, ցեղերի և ընտանիքների արեալները որոշող գիտությունը՝ ֆիտոխորոլոգիա։ Ծառերը և թփերը ուսումնասիրող գիտությունը անվանվում է ծառագիտություն (դենդրոլոգիա)։
Սիստեմատիկայի հետ սերտորեն կապված է նաև բույսերի մորֆոլոգիան, որը ուսումնասիրում է բույսերի ձևաբանությունը, նրանց անհատական (օնտոգենեզ) և պատմական զարգացումը (ֆիլոգենեզ)։ Նեղ իմաստով՝ մորֆոլոգիան ուսումնասիրում է բույսերի արտաքին ձևը և նրա մասերը, իսկ լայն իմաստով այն ընդգրկում է բույսերի անատոմիան, որն ուսումնասիրում է բույսերի ներքին կազմությունը, սաղմնաբանությունը (էմբրիոլոգիան) և բջջաբանությունը (ցիտոլոգիան), որը ուսումնասիրում է բուսական բջիջը։ Մորֆոլոգիայում ևս առանձնացվում են մի շարք բաժիններ, ինչպիսին են օրինակ՝ օրգանոգաֆիա` բույսերի օրգանների նկարագրություն, պալինոլոգիա` բույսերի փոշեհատիկների և սպորների ուսումնասիրություն, կարպոլոգիա` պտուղների տեսակների նկարագրում և դասակարգում, տերատոլոգիա`բույսերի կառուցվածքային շեղումները և անոմալիաները։ Առանձնացնում են բույսերի համեմատական, էվոլյուցիոն, էկոլոգիական մորֆոլոգիաներ։
Բույսերի փոխհարաբերությունը ապրելու միջավայրի հետ ուսումնասիրում է բույսերի էկոլոգիան։ Նեղ իմաստով էկոլոգիան ուսումնասիրում է բույսերի վրա արտաքին պայմանների ազդեցությունը և միջավայրով պայմանավորված` բույսերի բազմազանությունը։ Երկրի մակերեսին բույսերը ձևավորում են որոշակի համակեցություններ կամ ֆիտոցենոզներ (անտառներ, տափաստաններ, սավաննաներ և այլն)։ Այս համակեցությունների ուսումնասիրմամբ զբաղվող գիտությունը անվանվում է երկրաբուսաբանություն կամ ֆիտոցենոլոգիա (որոշ երկրներում նաև՝ ֆիտոսոցիոլոգիա)։ Կախված ուսումնասիրության առարկայից երկրաբուսաբանության մեջ առանձնացվում է՝ անտառագիտություն, ճահճաբանություն և այլն։ Առանձնացվում է նաև բիոգեոցենոլոգիան, որը ուսումնասիրում է բուսածածկի, կենդանական աշխարհի, հողի և հողառաջացնող ապարների միջև եղած փոխհարաբերությունները։ Այս համակարգը անվանվում է կենսաերկրացենոզ։
Երկրի մակերեսին բույսերի բաշխման ուսումնասիրմամբ զբաղվում է բույսերի աշխարհագրությունը։ Բույսերի բրածոների ուսումնասիրմամբ զբաղվում է պալեոբուսաբանությունը կամ ֆիտոպալեոնտոլոգիան, որի տվյալները մեծ նշանակություն ունեն սիստեմատիկայի, մորֆոլոգիայի և բույսերի պատմական աշխարհագրություն համար։
Բույսերի տնտեսական դերը ուսումնասիրում է տնտեսական բուսաբանությունը։ Սրա հետ սերտորեն կապված է էթնոբուսաբանությունը, որը ուսումնասիրում է տարբեր էթնիկական խմբերի կողմից բուսատեսակների օգտագործումը։
Բույսերի ֆիզիոլոգիան և բույսերի կենսաքիմիան ոչ միշտ են համարում բուսաբանության բաժիններ, քանի որ բուսական օրգանիզմում կատարվող պրոցեսները շատ դեպքերում համընկնում են կենդանիների օրգանիզմում կատարվող պրոցեսների հետ և ուսումնասիրվում են նույն մեթոդներով։ Սակայն բույսերի կենսաքիմիան և ֆիզիոլոգիան առանձնանում են որոշակի հատկանիշներով, որոնք պայմանավորված են միայն բուսական օրգանիզմին բնորոշ առանձնահատկություններով։
Բույսերի գենետիկան հաճախ համարում են հենց գենետիկայի մի բաժինը, չնայած որ, նրա որոշ ուսումնասիրությունները կապված են բիոսիստեմատիկայի, բույսերի էկոլոգիայի և երկրաբուսաբանության հետ։
Վերը նշված բուսաբանության բաժինների միջև սահմանները, որոշակի առումով պայմանական են, քանի որ նրանց մեթոդները, տվյալները, ուսումնասիրման առարկաները հաճախ համընկնում են։
Բուսաբանական անվանակարգում
Բացի կենսաբանության մեջ ընդունված անվանակարգման, բուսաբանությունը, ինչպես կենսաբանության բոլոր ենթաբաժինները, լրացուցիչ կերպով տեսակը բաժանում է տարատեսակի, ենթատեսակի և ձևի։ Ընդունված է բուսաբանական անվանակարգումը անվանել՝ բինար նոմենկլատուրա, իսկ կենդանաբանական անվանակարգումը` բինոմինալ նոմենկլատուրա։
Վաղ բուսաբանություն
Բուսաբանության պատմությունը սկսվում հնագույն աղբյուրներում առկա բույսերի նկարագրությամբ և դասակարգմամբ։ Բուսաբանական աշխատությունների օրինակներ գտնվել են Հին Հնդկաստանում, Միջագետքում, Զրադաշտական և Հին Չինական ձեռագրերում։
Առաջին աշխատությունները, որոնք չեն նկարագրել բույսերը ըստ իրենց սննդային կամ բուժական նշանակության համարվում են` Միջնադարյան մուսուլմանական աշխարհից հայտնի է Աբու Հանիֆա Դինավարիի (828-896) «Բույսերի գիրք»-ը, Իբն Բասսալի «Հողերի դասակարգում»-ը և այլն։ 13-րդ դարի սկզբում Աբու-ալ-Աբբաս ալ-Նաբաթին և Իբն ալ-Բայթարը նույնպես գրել են բուսաբանության մասին։
Վաղ ժամանակակից բուսաբանություն
Լեոնարդ Ֆուքսը (1501–1566), Օտտո Բրունֆելսը (1489-1534) և Հիերոնիմ Բոկը (1498–1554) համարվում են ժամանակակից բուսաբանական գիտության հիմնադիրները։
Ժամանակակից բուսաբանություն
Բուսաբանությունը, որպես գիտություն, ձևավորվել է XVII–XVIII դարերում։ Ստեղծվեցին առաջին «չոր այգիները»՝ հերբարիումները, ապա կազմվեցին բուսաբանական այգիներ։ Իտալացի բժիշկ-բուսաբան Ա. Ցեզալպինոն «Բույսերի մասին» իր գրքում դասակարգեց բույսերը։ Շվեյցարացի բուսաբան Կ. Բաուհինը ստեղծեց երկանուն անվանակարգություն՝ յուրաքանչյուր բույս անվանելով 2 բառով, որոնցից մեկը ցույց է տալիս բույսի ցեղը, մյուսը՝ տեսակը։ Այդ անվանակարգը հետագայում օրինականացրեց Կ. Լիննեյը, որը գործում է մինչև օրս։ Բույսերի կարգաբանության վրա որոշիչ նշանակություն ունեցավ Չ. Դարվինի էվոլյուցիոն տեսությունը։
Բուսաբանական գիտությունը Հայաստանում
Մեր օրերում Հայաստանի հարուստ ու հետաքրքիր բուսական աշխարհով զբաղվում են դեռևս 1939 թ-ին բացված Բուսաբանության ինստիտուտի և Բուսաբանական այգու գիտնականներն ու մասնագետները։ Հայտնի բուսաբաններ են Ա. Թախտաջյանը, Հ. Մաղաքյանը, Դ. Բաբայան-Տետերևնիկովան, Պ. Ղանդիլյանը, Գ. Դավթյանը, Լ. Օսիպյանը և ուրիշներ։
Օգտագործված աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Աստղագիտական նշաններ
Աստղագիտական նշաններ օգտագործվում են տարբեր երկնային մարմինների նշանակության, տեսական աբստրակցիաների համար։ Ժամանակակից նշանները սրանք են.
Լուսնի նշագրերը
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Տահկունա
Տահկունա (Tahkuna), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(1827) Ատկինսոն
(1827) Ատկինսոն (Atkinson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,709523 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2264 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1926 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1629,06 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,220986 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,52° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին ։
Արևմտյան ճամբար
Արևմտյան ճամբար (հայտնի է նաև որպես Ազատ ճամբար, Կապիտալիստական ճամբար, Ամերիկյան ճամբար, և ՆԱՏՕ-ի ճամբար անվանումներով), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին դաշնակից երկրների կոալիցիա, որը 1947-1991 թվականներին գոյություն է ունեցել Սառը պատերազմի ժամանակ։ Չնայած Արևմտյան Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի՝ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներն առանցքային դերակատարում ունեին ճամբարում, դրան անդամակցում էին բազմաթիվ այլ երկրներ, որոնք գտնվում են Ասիայում, Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում, Մերձավոր Արևելքում, Լատինական Ամերիկայում և Աֆրիկայում։ Այս երկրներում գերիշխող են եղել հակախորհրդային, հակակոմունիստական և որոշ դեպքերում նաև հակասոցիալիստական գաղափարախոսություններն ու քաղաքականությունը։ Որպես այդպիսին, ճամբարը ընդդիմանում էր կոմունիստական երկրների քաղաքական համակարգերին և արտաքին քաղաքականությանը, որոնք համախմբվել էին ԽՍՀՄ շուրջ։ Այդ երկրների թվում էին նաև Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպության անդամ երկրները, Կուբան, Վիետնամը, Չինաստանը, Կորեայի Ժողովրդա-դեմոկրատական Հանրապետությունը և այլն։ «Արևմտյան ճամբար» անվանումը ի հայտ է եկել ի պատասխան և որպես հակադրում իր կոմունիստական տարբերակին՝ «Արևելյան ճամբարին»։ Սառը պատերազմի ընթացքում կառավարություններն ու արևմտյան մեդիան առավել դիրքավորվել էին որպես «Ազատ աշխարհի» կամ «Առաջին աշխարհի» երկրների ներկայացուցիչներ, մինչդեռ Արևելյան ճամբարը առավել դիրքավորվում էր որպես «Կոմունիստական աշխարհ», «Սոցիալիստական աշխարհ» կամ «Երկրորդ աշխարհ»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքականություն Կատեգորիա:Քաղաքականություն ըստ տարածաշրջանի Կատեգորիա:Երկրների դասակարգումներ
Կարաս (անոթ)
Ուրարտական և հետագա շրջաններում առաջ են եկել նաև երկարավուն, հարթ հատակով կարասներ։ Ուրարտական կարասները զարդարված են պարուրաձև, եռանկյունաձև, ճկված, փայլեցված, դրոշմված նախշերով, հաճախ՝ սեպագրերով, կնքադրոշմներով ու կենդանիների կավե քանդակներով։ Միայն Կարմիր բլուրից հայտնաբերվել է գինու 8 պահեստ՝ հողե հատակում թաղված 800-1000 լ տարողությամբ մոտ 400 կարասով։
Դվինից, Անիից, Գառնիից և այլ միջնադարյան հնավայրերից գտնվել են կարմրափայլ, գոտեզարդ, դրոշմազարդ, մարդկանց, թռչունների, կենդանիների, խաչի պատերներով, բուսական (կենաց ծառ և այլն ) ու գինու կարասներ (Կարմիր բլուր) Կարասներ (Դվին) երկրաչափական նախշերով, հայերեն արձանագրություններով կանթավոր և անկանթ բազմաթիվ կարասներ և կարասների մնացորդներ։ Ենթադրվում է, որ ցածրիկ, լայնաբերան, հարթ հատակով գոտեզարդ, բուսական ու կենդանակերպ նախշերով կարասները, օգտագործվելով հարսանիքների և ճաշկերույթների ժամանակ՝ խորհրդանշել են պտղաբերություն, իսկ նեղ բերանով երկարավուն կարասները, որոնք մթերքով լցված կիսով չափ թաղվել են հողում, հատկանշել են օջախի շենությունը։ Մինչև 1950-ական թվականները կարասը ուներ տնտեսական կարևոր նշանակություն։ Այժմ օգտագործվում է հիմնականում գյուղերում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Անոթներ Կատեգորիա:Սպասք
Բենջամին Բաթոնի առեղծվածային պատմությունը
«Բենջամին Բաթոնի առեղծվածային պատմությունը» (The Curious Case of Benjamin Button), անգլիացի կինոռեժիսոր Դեյվիդ Ֆինչերի ֆիլմը, որի միջազգային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2008 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։
Ֆիլմի սցենարը, որը գրել են Էրիկ Ռոտն ու Ռոբին Սուինքորդը, հիմնված է Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի համանուն ստեղծագործության վրա։
Սյուժե
XX դարի սկզբին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, ծնվում է Բենջամին Բաթոնը՝ այն միակ մարդը, որը մանուկ հասակում ուներ 80 տարեկան ծերունու առողջություն, այդ պատճառով դժվարությամբ էր քայլում։ Հայրը Բենջամինի տարօրինակ տեսակի համար նրան թողնում է մի տան շեմին, որտեղ խնամում էին ծեր մարդկանց։ Ծեր մարդկանց խնամող մի կին, որի անունը Քուինի էր, խղճում է նորածնին և խնամում նրան։ Բժիշկները Բենջամինին շատ քիչ ժամանակ էին տվել ապրելու համար։ Բենջամինն օր օրի երիտասարդանում էր։ Ֆիլմի իրադարձություննորն սկսվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո և շարունակվում մինչև 2005 թվական։
Թողարկումը
«Բենջամին Բաթոնի առեղծվածային պատմությունը» ֆիլմի պրեմիերան սկզբում պետք է տեղի ունենար 2008 թվականի մայիսին, սակայն այն տեղի ունեցավ 2008 թվականի նոյեմբերի 26-ին ։ Չնայած դրան ԱՄՆ-ում պրեմիերան տեղի ունեցավ 2008 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Մեքսիկայում` 2009 թվականի հունվարի 16-ին, իսկ Անգլիայում 2009 թվականի փետրվարի 6-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Դեյվիդ Ֆինչերի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր անկանոն երևույթների մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Կիմովաարա
Կիմովաարա (Кимоваара, Kiimanvaara), ավան Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Մուեզերսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 116 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Մուեզերսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիրոկ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բարտանգ
Բարտանգ (վերին հոսքում՝ Օկսու կամ Ակսու, միջինում՝ Մուրգաբ ), Փյանջ գետի աջ վտակը, որը հոսում է Աֆղանստանի Բադախշան նահանգի և Տաջիկստանի Լեռնա-Բադաշխանյան ինքնավար մարզի տարածքով։ Գետի երկարությունը 528 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 24700 քառ․ կմ։
Ջրագրություն
Գետը սկիզբ է առնում Չակմակտին լեռնային լճից, որը տեղակայված է Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում, Բադախշան նահանգում։
Գետի սնուցումը ձնային է։ Առավելագույն վարարումը նկատելի է հուլիս ամսին։ Տարեկան ջրի միջին ծախսը 128 մ³ է ։
Տնտեսական նշանակությունը
Գետը լայնորեն օգտագործվում է չոր շրջաններում՝ ոռոգման նպատակով։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում գետի վրա կառուցվել է Շուջանդական ՀԷԿ-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի գետեր Կատեգորիա:Տաջիկստանի գետեր Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կարո Իսպիրյան
Կարո Ասատուրի Իսպիրյան, հայ խորհրդային ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1974)։
Կենսագրություն
1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը 1958 թվականից աշխատում է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են անցումային ճառագայթման, ֆոտոծնման, քվանտային էլեկտրադինամիկայի տեսական և փորձառական հարցերին։ Հայ ֆիզիկոսների խմբի հետ առաջիններից մեկն է հայտնաբերել և ուսումնասիրել բարձր էներգիայի մասնիկների ռենտգենյան անցումային ճառագայթումը շերտավոր միջավայրում։ Այդ ուսումնասիրությունների հիման վրա կառուցվել են անցումային ճառագայթման դետեկտորի տարբեր տեսակներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Գլոբի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Գլոբի (Глоби), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գլոբի գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զիբին (գյուղ, Մալինի շրջան)
Զիբին (Зибин), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։