cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիլյամ Բևրիջ
Բևրիջը հրատարակել է գործազրկության և սոցիալական ապահովության մասին լայնածավալ հոդվածներ, որոնցից առավել ուշագրավ են' Արդյունաբերության խնդիրը (1909 թ.), Պլանավորում սոցիալիզմի ներքո ( 1936 թ.), Ազատ հասարակության մեջ լիարժեք զբաղվածություն (1944 թ.), Անվտանգության հիմնասյուններ (1943 թ.) հզորություն և ազդեցություն (1953 թ.), և ազատ ուսուցման պաշտպանություն (1959 թ.): Նա ընտրվել է 1944 թ. լրացուցիչ ընտրություններում ընտրվել է՝ լիբերալ պատգամավոր (Բերվիք - Ըփոն-Թվիդի- ի համար)։ 1945 թ. ընդհանուր ընտրություններում կրած պարտությունից հետո նա մտնում է Լորդերի պալատ՝ որպես լիբերալ գործընկերների առաջնորդ։
Վաղ կյանք և կրթություն
Հնդկաստանի քաղաքացիական ծառայության պաշտոնյա և շրջանի դատավոր, գիտնական Անետ Աքրոյդի ավագ որդին՝ Բևրիջը, ծնվել է Բրիտանական Հնդկաստանի Ռանգպուր քաղաքում (այժմ՝ Ռանգպուր, Բանգլադեշ) 1879 թվականի մարտի 5-ին։ 1864 թ. Բևրիջի մայրը Էլիզաբեթ Մալեսոնի հետ միասին, Լոնդոնի Քուինս հրապարակում հիմնադրել է աշխատավորական կանանց քոլեջը։Նա ծանոթացել և ամուսնացել է Հենրի Բևրիջի հետ Կալկաթայում, երբ նա 1873 թ. գնացել էր հնդիկ աղջիկների համար դպրոց բացելու։ Վիլյամ Բևրիջը կրթություն է ստացել Սուրեյի Գոդալմինգի շուկայական քաղաքի մոտակայքում գտնվող առաջատար հանրակրթական դպրոցում՝ Չարթերհաուսում, որին հաջորդում է Օքսֆորդի համալսարանի Բալիոլ քոլեջը, որտեղ նա սովորում էր մաթեմատիկա և դասականություն՝ երկուսից էլ  ստանալով առաջին կարգի գիտական աստիճան։ Ավելի ուշ, նա սովորում է իրավաբանություն ։ Մինչդեռ Բևրիջի մայրը Սթորբրիջի Ունիտարական հանրության անդամ էր, նրա հայրը առաջին հումանիստ և լավատեսական ակտիվիստներից էր և ֆրանսիացի փիլիսոփա Օգյուստ Կոնտի «եռանդուն ուսանող»։ Մարդկության աշխարհիկ կրոնի մասին Կոմտի գաղափարները կարևոր ազդեցություն են ունեցել կենցաղային գործերի  մեջ և կայուն  ազդեցություն  թողել Բևրիջի պատկերացումների վրա ։  Ըստ Բևվրիջի  ինքը դարձավ «մատերիալիստ ագնոստիկ» ։
Կյանք ու կարիերա
Համալսարանն ավարտելուց հետո Բևրիջը դարձավ  իրավաբան։ Նա սկսեց հետաքրքրվել սոցիալական ծառայություններով և գրել  նյութ մորնինգ փոստ ամսագրի վերաբերյալ։ 1903թ.Նա սկսեց  հետաքրքրքրքրվել գործազրկության առաջացման պատճառներով, երբ նա աշխատում էր Լոնդոնի Թոյնբի Հոլում։  Նա համագործակցել է Սիդնի Ուեբի և Բեատրիս Ուեբիի հետ և  ներգրավվել նրանց սոցիալական բարեփոխումների տեսությունների մեջ՝ ակտիվ դերակատարություն ունենալով   կենսաթոշակների խթանման, դպրոցական անվճար սննդի և աշխատանքի փոխանակման ազգային համակարգի քարոզչության մեջ ։
1908 թ. այժմ նա համարվում է Բրիտանիայի գործազրկության ապահովագրության առաջատար դեմք, Բեատրիս Ուեբը նրան ներկայացրել է  Ուինսթոն Չերչիլին, որը այդ ժամանակ նշանակվել էր  կառավարության աշխատակազմում՝  Առևտրի խորհրդի նախագահ։ Չերչիլը հրավիրում է Բևրիջին միանալու Առևտրի խորհրդին և նա կազմակերպում է  գործազրկության և աղքատության դեմ պայքարի ազգային փոխանակման համակարգի և Ազգային ապահովագրության ներդրում:Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա մասնակցել է աշխատուժի մոբիլիզացմանն ու վերահսկմանը։ Պատերազմից հետո նա ստացել է  ասպետի կոչում և  դարձել է սննդի նախարարության մշտական ​​քարտուղար ։ 1919 թ. նա լքում է պետական ​​ծառայությունը և դառնում Լոնդոնի տնտեսագիտական ​​և քաղաքագիտական գիտությունների դպրոց ​​դպրոցի տնօրեն։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում նա ծառայել է սոցիալական քաղաքականության մի քանի հանձնաժողովներում։ Նա բավականին մեծ ազդեցություն է ունեցել Ֆաբիան հասարակության սոցիալիստների, մասնավորապես՝ Բեատրիս Ուեբի կողմից, որի հետ աշխատել է 1909 թ. «Աղքատ օրենքներ» զեկույցի հիման վրա, որ կարող էր համարվել նրանց համարներից մեկը։ Նա հրատարակել է ակադեմիական տնտեսական աշխատանքներ, ներառյալ գործազրկության վերաբերյալ իր վաղ աշխատանքը (1909 թ.)։1919թ. Ֆաբիանսը նրան դարձրեց Լոնդոնի ֆոնդային բորսայի տնօրեն։ Տնօրենի պաշտոնում աշխատելիս նա մրցակցում է Էդվին Քաննանի և Լիոնել Ռոբինսի հետ, ովքեր փորձում էին հեռացնել Լոնդոնի ֆոնդային բորսան իր ֆաբիական արմատներից։ 1929 թ-ից նա ղեկավարել է գների պատմության միջազգային գիտական ​​կոմիտեն՝ նպաստելով  մեծ պատմական ուսումնասիրության՝ «Գները և աշխատավարձերը Անգլիայում 12-19-րդ դդ» (1939)։
Աշխատանքը պատերազմի ժամանակ
Երեք տարի անց, Էռնեստ Բևինը՝ որը պատերազմական ժամանակաշրջամի ազգային կառավարության աշխատանքի նախարարն էր, հրավիրուշ է Բևրիջին՝ ղեկավարելու իր նախարարության բարեկեցության վարչությունը։ Բևրիջը մերժում է, բայց հետաքրքրքրվում է պատերազմական ժամանակաշրջանում բրիտանական աշխատուժի կազմակերպման հարցում (Բևրիջը հանդես էր գալիս  կենտրոնական պլանավորման ուժեղ համակարգի օգտին)։ Բևինը դեմ էր, որ Բևրիջի հետ  հայտնվեն  նույն ճանապարհին, բայց 1940 թ. հունիսին նրան հանձնարարում է աշխատել ոչ կարևոր հետազոտության վրա և արդյունքում  Բևերիջը դառնում է  ժամանակավոր պետական  ծառայող:Բևվրիջի հետ աշխատանքը  ոչ Բևինխի, ոչ էլ նախարարության մշտական ​​քարտուղար Սըր Թոմաս Ֆիլիպսի դուրը չէր եկել , ,քանի որ նրանք կարծում էին, որ նա գոռոզ է։ Կադրերի վրա նրա աշխատանքն ավարտվեց կոմիտեի նախագահությամբ, որը 1941 թ. օգոստոսին և հոկտեմբերին զեկուցում է պատերազական կաբինետին։ Կոմիտեի երկու առաջարկություններն էլ իրականացվեցին, նորակոչիկները առաջին վեց շաբաթվա ընթացքում ընդունվեցին  ընդհանուր ծառայությունների կորպուս, և որպեսզի հաշվի առնեին նորակոչիկների  հմտություններն ու բանակի կարիքները, ստեղծվեց  թագավորական էլեկտրատեխնիկական ինժեներների կորպուսը ։
Սոցիալական ապահովագրության մասին հաշվետվություն և զբաղվածության վերաբերյալ տեսակետներ
1941 թ. մայիսին առողջապահության նախարար Էռնեստ Բրաունը հայտարարում է,որ կազմվում է կոմիտե՝ ուսումնասիրելու առկա սոցիալական խնդիրները ։Բևինը առաջարկել էր պորտֆոլիոյի նախարար Արթուր Գրինվուդին Բևվրիջի ընդունել նախագահ։ Սկզբում Բևրիջին չհետաքրքեց առաջարկը և որպես  աշխատուժի վրա շեղող գործունեություն համարելով առաջարկն ընդունեց դժկամորեն։ 1942 թ նոյեմբերի հրապարակվեց Սոցիալական ապահովագրության և հարակից ծառայությունների մասին զեկույցը։ Այն առաջարկում էր, որ աշխատունակ տարիքի բոլոր մարդիկ շաբաթական ներդրումներ կատարեն ազգային ապահովագրության համակարգում, և այդ նպաստները կտրամադրեն հիվանդներին, գործազուրկներին, կենսաթոշակառուներին կամ այրիներին։ Բևրիջը պնդում էր, որ այս համակարգը կապահովի կյանքի նվազագույն կենսամակարդակ «որից ներքև ոչ ոք չպետք է իջնի»։ Կառավարությանը  խորհուրդ տալով միջոցներ ձեռնարկել կարիքների, հիվանդությանների, տգիտության, աղքատության  և անգործության դեմ։ Բևրիջի  երեք հիմնական ենթադրություններից մեկն այն էր, որ կստեղծվի Առողջապահության ազգային ծառայություն, որը արդեն մշակվում է Առողջապահության նախարարությունում։ Բևրիջի փաստարկները լայնորեն ընդունվեցին։ Նա դիմել է պահպանողականներին և այլ թերահավատներին՝ պնդելով, որ սոցիալական հաստատությունները կբարձրացնեն բրիտանական արդյունաբերության մրցունակությունը հետպատերազմյան շրջանում ։
Ըստ .Բևրիջի երկրի գործազրկությունը սահմանված է, ոչ ավել, քան 3%, որպես սոցիալական ապահովագրության ծրագրի առանցք,1942 թ.նա արտահայտել է իր զեկույցում ։ Լիարժեք զբաղվածության հասնելու միջոցները կարող են ներառել Քեյնսյան ոճի հարկաբյուջետային կարգավորումը, աշխատանքային ուղղակի վերահսկողությունը և արտադրական միջոցների նկատմամբ կառավարության վերահսկողությունը։ Բևերիջի մտորումների խթան հանդիսացավ սոցիալական արդարությունը և պատերազմից հետո նոր հասարակության ստեղծումը ։ Նա կարծում էր, որ սոցիալ-տնտեսական օբյեկտիվ օրենքների բացումը կարող է լուծել հասարակության խնդիրները ։
Հետագա Կարիերա
Ավելի ուշ՝ 1944 թ., Բևրիջը, որը վերջերս անդամագրվել էր  Լիբերալ կուսակցություն, ընտրվել էր Համայնքների պալատի լրացուցիչ ընտրություններում՝ փոխարինելով Ջորջ Չարլզ Գրեյին, որը զոհվել էր Ֆրանսիայի Նորմանդիայի ռազմի դաշտում՝ «Բլուքոութ» գործողության առաջին օրը։ Հաջորդ տարի Լեյբորիստական նոր կառավարությունը ձեռնամուխ է եղել Բևերիջի առաջարկների իրագործմանը, որոնք հիմք են դրել համընդհանուր բարեկեցության ժամանակակից պետությանը ։ Կլեմենտ Էթլին եւ Լեյբորիստական կուսակցությունը 1945 թվականի համընդհանուր ընտրություններում հաղթել են Ուինսթոն Չերչիլի Պահպանողական կուսակցությանը։ Էթլին հայտարարել է, որ կներդնի սոցիալական պետություն, որը նկարագրված է Բևվրիջի1942 թ. զեկույցում։ Այս ծրագիրը ներառում է ազգային առողջապահության հիմնում 1948 թ., որի բժշկական օգնությումները կֆինանսավորվեին հարկատուների կողմից։ Ներդրվեց սոցիալական ապահովության նպաստների ազգային համակարգ է, որպեսզի բնակչությունը պաշտպանված լինի "ծննդատնից մինչև գերեզման"։ Նոր համակարգը մասամբ կառուցվել է ապահովագրական ազգային համակարգի  հիման վրա, որը ստեղծել է  ֆինանսների նախախար և ապագա լիբերալ վարչապետ Դևիդ Լլոյդ Ջորջի կողմից 1911 թ.:
1946 թ. Բևերիջը մտավ Լորդերի պալատ՝ որպես Բարոն Բևրիջ՝ Նորթումբերլենդ Թուգալ քաղաքից և դարձավ Լիբերալ կուսակցության առաջնորդ։ 1953 թ. հեղինակել է, Իշխանություն և ազդեցություն՛՛ գիրքը 1952-1962 թթ. նա եղել է Ըթենդ բարեգործական կազմակերպության նախագահը ։
Եվգենիկա
Բևրիջը եվգենիկայի հասարակության անդամ էր, որը նպաստել է ուսումնասիրություն մեթոդների "բարելավման" մարդկային ցեղի միջոցով վերահսկողության վերարտադրություն։ 1909 թվականին նա առաջարկեց, որ այն տղամարդիկ, ովքեր չեն կարողանում աշխատել, ստանան պետության կողմից աջակցությունը, միայն այն դեպքում, երբ կորցրել են քաղաքացիական իրավունքները՝  ընտրական, ազատության ու հայրության իրավունք։  Բևրիջը, որը Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցի տնօրենն էր, փորձում էր ստեղծել  կենսաբանության ամբիոն։ 1937 թ. Բևվրիջի հեռացավ դպրոցից, էվգենիկայի ուսումնասիրության տարաձայանություների պատճառով ։
1940-ական թվականներին Բևրիջը Եվգենյան հասարակությանը վերագրում էր մանկական նպաստը, որը ներառվել էր 1942 թվականի իր զեկույցում։ Չնայած նրան, որ նա հայացքներ ուներ ի պաշտպանություն եվգենիկիի, նա չէր կարծում, որ զեկույցն ունի ընդհանուր «Եվգենի արժեք»։ Շեֆիլդի համալսարանի պրոֆեսոր Դենի Դորլինգն ասում է, որ «ոչ մի ակնարկ չկա» զեկույցում եվգենիկայի գաղափարի մասին ։
Դենիս Սյուելը պնդում է, որ այն օրը, երբ համայնքների պալատը հավաքվել էր քննարկելու Բևրիջի զեկույցը 1943 թվականին, Նրա հեղինակը վաղ երեկոյան դուրս է եկել պատկերասրահից, որպեսզի ելույթ ունենա եվգենիկայի սոցիալական ժողովին։ Զեկույցի ժամանակ, նա փորձում էր հանգստացնել նրանց, և ապացուցել Եվգենյայի հասարակության գաղափարը ։ Նա նպատակ ուներ կրթված մասնագիտական դասարաններին խրախուսել ունենալ ավելի շատ երեխաներ  և միևնույն ժամանակ, սահմանափակել աղքատ տնային տնտեսություններում ծնված երեխաների թիվը։ Որպեսզի երկու ազդեցություններն էլ պատշաճ կերպով խթանվեն, անհրաժեշտ էր, որ այս գաղափարը գնահատվի։ Ներքին գործերի նախարարը նույն օրը հասկացրել է, որ կառավարությունը նախատեսում է սահմանել երեխայի նպաստի ֆիքսված տոկոսադրույքը ։
Անձնական կյանք
1942 թ. Բևրիջն ամուսնանում է Վիլյամ Ֆիլիպի դուստր և Դեյվիդ Մայորի այրի կնոջ՝ Ջեսսի Ջանետի հետ։ Նա մահանում է իր տանը 1963 թվականի մարտի 16-ին 84 տարեկան հասակում և հուղարկավորվում է Թոքրինգտոնի գերեզմանատանը՝ Նորթումբրիայի ճահիճներում։ Նրա մահից հետո անհետանում է նրա բարոնյան։ Բևվրիջի վերջին խոսքերն էին. «Ես հազար բան ունեմ անելու»։ and was buried in Thockrington churchyard, on the Northumbrian moors. His barony became extinct upon his death. His last words were "I have a thousand things to do".
Հիշատակ
Կենտրոնական քրիստոնեական եկեղեցու փողոցը կոչվեց Վիլյամ Բևրիջի անունով։ Սա միակն էր այն 120 փողոցներից, որոնք 1948 թ. վերանվանվեցին Նոր Զելանդիայի լեյբորիստական ​​կառավարության կողմից՝ Պիտեր Ֆրեյզերի։ 2018 թվականի նոյեմբերին անգլիական ժառանգությունը բացեց կապույտ Բևերիջ հուշատախտակը Լոնդոնի Քեմփդեն Հիլլ քաղաքում գտնվող ԲեդՑորդ Գարդենս 27 այգում, որտեղ նա ապրում էր 1914-1921 թվականներին։ Փիլիսոփայության, քաղաքականության և տնտեսագիտության ուսումնասիրության մեջ ներգրավված ուսուցիչները և դասախոսները վերջերս նրա պատվին վերանվանվեցին Բևրիջի հասարակություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիա Կատեգորիա:Բրիտանացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամբարնի Յոլ
Ամբարնի Յոլ (Амбарный Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 1228 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է, ավազանի տարածքը 73 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ ավազանի վտակ Պեչորա։ Գետի ավազանը՝ Պեչորա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մունդաներ
Մունդաներ, Հնդկաստանի ժողովուրդների խումբ։ Ապրում են գլխավորապես Բիհար նահանգի հարավում, Օրիսա և Արևմտյան Բենգալիա նահանգներում։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 7,5 միլիոն (1978)։ Խոսում են մունդա լեզուներով։ Մունդաների կրոնում ոգեպաշտական հավատալիքները միախառնված են հնդուիզմին։ Մեծամասնությունն զբաղվում է հողագործությամբ, սակայն որսորդությունն ու հավաքչությունը դեռևս ունեն կարևոր դեր։ Զարգացած են բրուտագործությունը, հյուսումը, փայտի մշակությունը։ Մունդաների մի մասն աշխատում է լեռնահանքային և մետալուրգիական արդյունաբերության մեջ։
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր Կատեգորիա:Բանգլադեշի ազգեր
IPhone 5
iPhone 5, սմարթֆոն, նախագծվել է Apple Inc. ընկերությունում Ջոնաթան Այվի կողմից, իրենից ներկայացնում է iPhone-ի վեցերորդ սերնդի հեռախոս, աշխատում է iOS 6 օպերացիոն համակարգով։
Պաշտոնապես ներկայացվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էփլ Կատեգորիա:IPhone Կատեգորիա:IPhone 5 Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Լա Սալ շրջան (այլ կիրառումներ)
Լա Սալ շրջան, կարող է վերաբերել՝
Ֆալեյ
Ֆալեյ  (Valley), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 19 գյուղական շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Անատոլի Տոպչիև
Անատոլի Գեորգիի Տոպչիև (Թոփչիև), գազի և նավթի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1993), պրոֆեսոր (1995):
Կենսագրություն
Անատոլի Տոպչիևը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Մոսկվա քաղաքում։ 1965 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1966-1968 թվականներին անցել է զինվորական ծառայություն։ ԽՍՀՄ զինված ուժերի շարքերից զորացրվելուց հետո ընդունվել է Մոսվայի համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետ։ 1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1975-1986 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի «Պրիրոդա» պետական կենտրոնում, 1986-1999 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Երկրի և էկոհամակարգի մոնիտորինգի ինստիտուտի լաբորատորիայի, ապա՝ բաժնի վարիչ, 1999 թվականից Մոսկվայի պետական համալսարանի Հյուսիսի երկրաէկոլոգիայի լաբորատորիայի առաջատար գիտաշխատող։ 2001 թվականից եղել է Ռուսաստանի Նավթի և գազի պետական համալսարանի պրոֆեսոր ։
Աշխատանքները վերաբերում են նավթի և գազի հանքավայրերի մոնիտորինգին, տիեզերական լուսատեղեկատվության միջոցով սառցամակաշերտերի ուսումնասիրմանը, սառցամակաշերտային երկրահամակարգերի աերոտիեզերական մոնիտորինգին։ Հեղինակ է ուսումնամեթոդական ձեռնարկների ։
Լա Վալե (այլ կիրառումներ)
Լա Վալե, կարող է վերաբերել՝
Խաիշի (Մեստիայի շրջան)
Խաիշի (ხაიში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Զուգդիդիից հեռու է 70 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 174 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Աննա Ֆրոյդ
Աննա Ֆրոյդ, Աննա Ֆրեյդ (Anna Freud, ), ավստրիական ծագմամբ բրիտանացի հոգեբան և հոգեվերլուծաբան, հոգեվերլուծության հիմնադիր Զիգմունդ Ֆրոյդի կրտսեր դուստրը․ Մելանի Քլայնի հետ համարվում է մանկական հոգեվերլուծության հիմնադիրը։
Կենսագրություն
Աննան Զիգմունդ Ֆրոյդի և Մարթայի կրտսեր դուստրը, ընտանիքի վերցերորդ երեխան։ Աննան սկզբում տարրական դպրոցի ուսուցչուհի էր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, թողնելով դասավանդելը, Աննան դառնում է հոր քարտուղարը և հիվանդապահը, սկսում զբաղվել հոգեվերլուծությամբ։ Շատ շուտով նա դառնում է Վիեննայի հոգեվերլուծական ընկերության անդամ, ներկայանում զեկույցներով։
1938 թվականին Ավստրիայի անշլյուսից հետո, Ֆրոյդների ընտանիքը ձերբակալվում է և Աննան հոր հետ ընդմիշտ հեռանում է Վիեննայից բնակվելով Լոնդոնում։ Մեծ Բրիտանիայում նա շարունակում է զբաղվել հոգեվերլուծությամբ՝ զարգացնելով հոր գաղափարները, հատկապես մանկության հոգեվերլուծության բնագավառում։ 1947 թվականին Աննա Ֆրոյդը Լոնդոնում հիմնում է Հեմպստեդյան կլինիկան, այն ժամանակվա խոշորագույն մանկական հոգեվերլուծական կենտրոններից մեկը։ Կյանքի վերջին տարիներին աշխատում է Յելսի համալսարանում և շարունակում զարգացնել իր գաղափարները մանկական հոգեվերլուծության ոլորտում։
Աննա Ֆրեյդը Մահանում է 1982 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Լոնդոնում։ Նա չուներ սեփական երեխաներ և ամուսնացած չի եղել։
Գիտական հայացքներ
Լինելով հոր գիտական հայացքների ժառանգորդը՝ Աննան առաջին հերթին զարգացրել է Եսի հոգեվերլուծական պատկերացումները՝ հոգեբանության մեջ հիմնելով նորֆերեյդական մի ուղղություն՝ էգո-հոգեբանություն։ Նրա գլխավոր գիտական գործունեությունը վերաբերում էր մարդու պաշտպանական մեխանիզմների տեսության ստեղծմանը, մեխանիզմներ, որոնց միջոցով Եսը հավասարվում էր Իդին։ Աննան հետազոտում է նաև ագրեսիան, Մելանի Քլայնի հետ հիմնում է մանկական հոգեվերլուծությունը և մանկական հոգեբանությունը։ Նա մշակում է երեխաների հետ աշխատանքի մեթոդներ (այդ թվում խաղային) վերանայում հոգեվերլուծության տեսության դրույթները։
Աննա Ֆրոյդի գիտական ուսումնասիրությունների կենտրոնում երեխաներն էին, մի անգամ նա նույնիսկ ասել է․
Կյանքի վերջում, ունենալով պատվավոր պրոֆեսորի տիտղոս աշխարհի շատ համալսարաններում, հետաքրքրվում է երեխաներին վերաբերող մեկ այլ ուղղությամբ՝ ընտանեկան իրավունքով, Յելսի համալսարանի իր աշխատակիցների հետ տպագրում երկու աշխատանք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի հոգեվերլուծողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին հոգեբույժներ Կատեգորիա:Ավստրիացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Շրջանի քառակուսացում
Շրջանի քառակուսացում, տրված շրջանին հավասարամեծ (նույն մակերեսն ունեցող) քառակուսու կառուցման խնդիրը։ Քանոնի և կարկինի միջոցով կառուցման դասական խնդիրներից է։ Հնում մաթեմատիկոսները դիտարկել և լուծել են, քանոնի և կարկինի միջոցով, տրված կորագիծ պատկերին հավասարամեծ ուղղագիծ պատկերի կառուցման խնդիրներ, բայց Շրջանի քառակուսացման խնդիրը մինչե 19-րդ դարը մնում էր չլուծված։ Քանի որ R շառավիղ ունեցող շրջանին հավասարամեծ քառակուսու կողմի երկարությունը R л է, ապա Շրջանի քառակուսացման խնդիրը բերվում է տրված R երկարություն ունեցող հատվածով Rj/ л երկարություն ունեցող հատվածի կառուցման խնդրին։ Ապացուցվում է, որ քանոնի և կարկինի միջոցով R հատվածով կարելի է կառուցել R․a հատվածը այն դեպքում, եթե a-ն ամբողջ գործակիցներով մի այնպիսի հանրահաշվական հավասարման արմատ է (այսինքն՝ այնպիսի հանրահաշվական թիվ է), որը լուծվոuմ է քառակ ու սային արմատանշաններով։ 1882 թվականին գերմանացի մաթեմատիկոս Ֆ․ Լինդեմանը ապացուցել է, որ R-ն (հետնաբար նաև |/՜R-ն) տրանսցենդենտ թիվ է՝ հանրահաշվական չէ դրանով իսկ վերջ տրվեց շրջանի քառակուսացման խնդիրը լուծելու փորձերին։ Շրջանի քառակուսացման խնդիրը դառնում է լուծելի, եթե կարկինից և քանոնից բացի օգտագործվում են այլ՝ լրացուցիչ միջոցներ։
Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Հայաստանն օլիմպիական խաղերում
Հայաստանն օլիմպիական խաղերում տարբեր տարիների ներկայացրել են հիմնականում հայ և ռուս մարզիկներ։ Հայ մարզիկներն օլիմպիական խաղերին մասնակցում են 1952 թվականից։ 1952-1988 թվականներին. Հայաստանը հանդես է եկել ԽՍՀՄ դրոշի ներքո։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1992 թվականին նախկին խորհրդային հանրապետությունները հանդես եկան ԱՊՀ դրոշի ներքո։ 1996 թվականից սկսած հայաստանցի մարզիկներն օլիմպիական խաղերում հանդես են գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ Ընդհանուր հաշվով Խորհրդային Հայաստանը (ԽՍՀՄ կազմում), ԱՊՀ և Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայացնող մարզիկները Օլիմպիական խաղերում նվաճել են չեմպիոնի 33 ոսկե մեդալ, 16 մարզիկներ ձեռք են բերել 23 արծաթե մեդալ, 16 մարզիկներ արժանացել են 20 բրոնզե մեդալ (2003 թվականի տվյալներով)
2016 թվականի օգոստոսի 17-ին, Ռիոյի ամառային օլիմպիական խաղերում Արթուր Ալեքսանյանը հռչակվեց հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի օլիմպիական չեմպիոն՝ նվաճելով անկախ Հայաստանի պատմության երկրորդ օլիմպիական ոսկե մեդալը (Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում Արմեն Նազարյան ի նվաճած ոսկուց հետո)։
Հայ մարզիկներն օլիմպիական խաղերին սկսել են մասնակցել 1912 թվականին կայացած 5-րդ խաղերից
Պատմական
Ըստ հայ մատենագրության՝ առաջին հայը, ով մասնակցել է խաղերին, եղել է Տրդատ Առաջին թագավորը՝ Արշակունիների արքայատոհմից։
Հայ պատմաբան Մովսես Խորենացու շնորհիվ է հայտնի, որ օլիմպիական չեմպիոն դարձած առաջին հայը եղել է Տրդատ III Արշակունին, ով հաղթել է 281 թվականի Օլիմպիական խաղերում։
393 թվականին Հունաստանում հայոց Արշակունի թագավոր՝ Վարազդատը կռփամարտի մրցումներում հաղթել է և նրա անունը դրոշմվել է մարմարյա սալին՝ որպես վերջին օլիմպիադայի հաղթանակող ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանն օլիմպիական խաղերում Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում
Զարևո (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 208 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Ելիզավետա Մարտիրոսյան
Ելիզավետա Գեորգիի Մարտիրոսյան, ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։
Սիոն Ա Բավոնեցի
Սիոն Ա Բավոնեցի (ծննդյան թիվն անհայտ, գ. Բավոնք, Արագածոտնի գավառ – 775), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 767 թ-ից առ 775 թ.։ Սիոն Ա Բավոնեցուն նախորդել է Տրդատ Բ Դասնավորեցին, հաջորդել՝ Եսայի Ա Եղիպատրուշեցին։ Նախքան կաթողիկոս ընտրվելը Աղձնիքի եպիսկոպոսն էր։ 768 թ. Պարտավում հրավիրել է եկեղեցական ժողով։
Ելիզավետա Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
Ելիզավետա Մարտիրոսյանը ծնվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 5-ին Մոսկվայում՝ դերասաններ Տատյանա Վասիլևայի և Գեորգի Մարտիրոսյանի ընտանիքում ։ Ծնողներն ամուսնալուծվել են, երբ Ելիզավետան դեռ փոքր է եղել ։
Սիոն Ա Բավոնեցի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ
Ելիզավետա Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
2007 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանի լրագրության ֆակուլտետը, այնուհետև ընդունվել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտի դիզայնի բաժին ։
Դերասանուհու առաջին աշխատանքը 2008 թվականին նկարահանված «Չներվածները» ֆիլմն էր։ Ֆիլմում նկարահանվել է նաև Ելիզավետայի մայրը։ Նրանք մարմնավորել են նույն կերպարին՝ տարբեր տարիքում։ Կինոքննադատները միանշանակ չեն ընդունել ֆիլմը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Ժվանեց
Ժվանեց (Жванець), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում, Մոլդովայից Ուկրաինա տանող նախկին առևտրական ճանապարհի վրա։ Հիմնադրվել է 1431 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Ժվանեց գյուղում բնակվում էր 1 529 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2995 կմ²։
Հայերը Ժվանեցում
XVII դ. 70-ական թթ. Ժվանեցում հիմնադրվում է հայկ. գաղութ (100 ընտանիք)։ Գաղթելով Մոլդովայից, Վալախիայից, մասամբ նաև Հայաստանից և հաստատվելով Ժվանեցում՝ հայերն զբաղվել են արհեստներով ու առևտրով։ 1672–99-ին, թուրքական տիրապետության ժամանակ, թողել են Ժվանեցը և վերադարձել թուրքերի հեռանալուց հետո։ Ավերվածի փոխարեն կառուցել են պարսպապատ նոր եկեղեցի։ 1768-ին, թուրքերի հարձակման ժամանակ, հայերն ստիպված նորից են լքել իրենց բնակավայրը և հաստատվել Կամենեց-Պոդոլսկում։ Հետագայում նրանց մի մասը վերադարձել է Ժվանեց։ Գաղութը քայքայվել է XIX դ. սկզբներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1431 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օրլովկա Ել
Օրլովկա Ել (Орловка-Ель), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պոդչերե գետի ձախ ափին՝ 22 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կենտրոնական Հունաստան (պերիֆերիա)
Կենտրոնական Հունաստան (Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας), պերիֆերիա Հունաստանի կենտրոնական հատվածում։ Վարչականորեն բաժանված է 5 նոմերի միջև։
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների, Կենտրոնական Հունաստանի պերիֆերիայի բնակչությունը կազմում է 547 390 մարդ։ Այս ցուցանիշով Հունաստանում գրավում է 8-րդ տեղը։
Տարածքը՝ 15 549 կմ²։ Համարվում է տարածքի մեծությամբ երկրորդ ամենախոշոր պերիֆերիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի պերիֆերիաներ Կատեգորիա:1987 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Օսա (գյուղ, Տուրիի շրջան)
Օսա (Оса), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1577 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օսա գյուղում բնակվում էր 249 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1954 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 127,43 մարդ/կմ²։
(4468) Պոգրեբեցկի
(4468) Պոգրեբեցկի (Pogrebetskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Օսա (գյուղ, Տուրիի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1577 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(4468) Պոգրեբեցկի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,360242 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9732 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7473 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1324,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271812 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պեսկի (գյուղ, Վսևոլոժսկի շրջան)
Պեսկի (Пески), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 88 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Արմեն Ռոնով (Մկրտչյան)
Արմեն Ռոնով (Մկրտչյան), հայ ռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ։
Կենսագրություն
Արմեն Ռոնովը ծնվել է 1971 թվականին Երևանում ։ Ավարտել է Երևանի Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցը, 1996 թվականին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտը, ստացել դրամատիկական թատրոնի ռեժիսորի որակավորում։ Ֆլորենցիայում ուսումնասիրել է գծանկարի և նկարազարդումների արվեստը, գեղարվեստական պատկերների ձևավորումն ու կառուցումը և իր ֆիլմերում օգտագործում է գրաֆիկական արտահայտչամիջոցներ՝ ուրվագծեր, նրբագծեր, գունաբծեր, հանքաներկեր, որոնցով պատկերը ստանում է վառ գունային կամ նրբերանգային հարաբերակցություն ։
1999 թվականին «Ահա կույսը արգանդում» վավերագրական-հեղինակային ֆիլմով որպես նկարիչ, ռեժիսոր և սցենարիստ մուտք է գործել կինո։ Նրա առաջին ռեժիսորական աշխատանքը «Ամեն» վավերագրական ֆիլմն է (2000)։ «Պոպրիշչինը» (2007) Արմեն Ռոնովի խաղարկային դեբյուտն է, որն արժանացել է ազգային և երկու միջազգային մրցանակների։
2014 թվականին Արմեն Ռոնովի գրաֆիկական և գեղանկարչական աշխատանքների անհատական ցուցահանդեսը կայացել է Երևանի Մանկական ստեղծագործության թանգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մարինացված ձու
Մարինացված ձու (Маринованные яйца), պինդ եփված ձու, թթու դրած քացախով կամ աղաջրով։ Մարինացված ձուն սկզբնապես համարվել է երկար պահպանման միջոց։ Հետագայում մարինացված ձուն հայտնի դարձավ որպես գարեջրի ակրատ։ Մարինացվում են հավի և լորու ձվերը։
Պինդ եփված և կճեպը մաքրած ձվերը դրվում են քացախի, աղի, համեմունքների և այլ համեմունքների լուծույթների մեջ։ Ըստ տիպիկ բրիտանական բաղադրատոմսի ձվերը եռացնում են թթվաջրի մեջ ։ Որոշ բաղադրատոմսեր պաստերիզացում են նախատեսում։ Ձվերը թթվաջրի մեջ պահվում են մեկ օրից մինչև մի քանի ամիս։ Երկար պահպանմանը զուգահեռ թթվաջրի մեջ ձուն կարող է ձեռք բերել ռետինե կառուցվածք։
Թթվաջրերի բաղադրատոմսերը սովորական աղաջրից ձևափոխվում են մինչ համեմունքների խառնուրդները աղ դնելը, որում երբեմն տալիս են քաղցր կամ թունդ համ։ Մարինացված ձվերի վերջնական համը շատերը որոշում են աղաջրի համով։ Որոշ բաղադրատոմսեր նախատեսում են թթվաջրի մեջ ավելացնել սխտոր, կոճապղպեղ, պղպեղ, դափնու տերև և այլ թունդ խոտաբույսեր։ Չինական բաղադրատոմսի մեջ մտնում են ավանդական անուշահոտ և թունդ խառնուրդներ ։
Պենսիլվանյան գերմանացիների բաղադրատոմսը ունի առանձնահատկություն. ձուն մարինացնում են բազուկով և սոխով, թթվաջուրը անում են շաքարով քացախի հիման վրա, աղով, մեխակով և դարչինով ։ Բազուկի շնորհիվ պատրաստի ձվերը ունեն վարդագույն գույն և թթվաքաղցր համ և համարվում են հայտնի ակրատ զբոսախնջույքների և երեկույթների ժամանակ։ Դանիայում մարինացված ձվերը պատրաստում են կճեպով, մանր ճաքեցնելով, խաշած ձուն սեղանին գլորելու համար։
Որպեսզի թթվաջուրը արագ և ավելի լավ սնուցի ձվերը, դրանք երբեմն կոտրում են ատամնաքչփորիկով։ Այդ գործողությունը վատթարացնում է ձվերի պահպանումը, այնպես ինչպես մեծացնում է ձվերի մեջ կլոստրիդիաների զարգացման հնարավոր վտանգը ։ Ծակված մարինացված ձվերը կարող են ունենալ բոտուլոտոքսինի բավարար մակարդակ, որպեսզի հիվանդություն առաջացնի։
Մարինացված ձվերը կարող են դառնալ հիմնական ուտեստի մաս, որպես ակրատ կամ խավարտ։ Անգլիայում մարինացված ձվերից պատրաստում են ուտեստ աղացած մսից` «շոտլանդական ձու» ։
Բրուցելոզ
Պատմություն
1914թ. Ջ. Թրաումը խոզի պտղից անջատել է խոզերի վիժման պատճառ հանդիսացող վարակի հարուցիչը` Br. abortus suis. Մի քանի տարի անց կովերի, այծերի, խոզերի և ոչխարների վիժման պատճառ հանդիսացող վարակի հարուցիչները միավորել են բրուցելաների խմբում, իսկ հիվանդությունն անվանել «բրուցելոզ»։ 1957թ. ԱՄՆ-ում առնետներից անջատել են բրուցելաներին շատ նման միկրոօրգանիզմներ և առանձնացրել նոր տեսակ` Brucella neotomae։ Տարիներ անց Մեխիկոյում բրուցելաների շարքին են դասել միկրոօրգանիզմների նոր տեսակներ` ոչխարների մոտ էպիդիդիմիտ առաջացնող բրուցելաներ (Br. ovis) և շներից ստացված կուլտուրաներ (Br. canis)։
Էթիոլոգիա
Br.melitensis-ի հիմնական կրող են հանդիսանում ոչխարները և այծերը, Br.abortus bovis-ը հիմնականում ախտահարում է խոշոր եղջերավոր անասուններին, Br.abortus suis-ը` խոզերին, Br.neotomae-ն` մացառուտային և ամայի տարածքների առնետներին, Br.canis-ը` շներին, Br.ovis-ը` ոչխարներին։ Բրուցելաների յուրաքանչյուր տեսակ իր հերթին ստորաբաժանվում է մարդու համար տարբեր ախտածնությամբ բիոտիպերի։ Br.neotomae-ն և Br.ovis-ը մարդու համար ախտածին չեն։
Մորֆոլոգիապես բրուցելաներն իրարից չեն տարբերվում։ Մանրէները կլոր են կամ օվալաձև, ունեն 0,3-0,6 մկմ չափեր, գրամբացասական են, աճում են սովորական միջավայրերի վրա։ Օրգանիզմից ցանքսի դեպքում ստացած առաջին սերունդները դանդաղ են աճում (2-4 շաբաթ), 4 վերացանքսի ժամանակ աճն արագանում է։ Հակաբիոտիկների ազդեցության ներքո բակտերիաները վերափոխվում են L-ձևերի։ Բրուցելաները բնորոշվում են ներթափանցման բարձր ունակությամբ և ներբջջային մակաբուծության հատկությամբ։ Մանրէների քայքայման դեպքում անջատվում է էնդոտոքսին։ Հարուցիչն անկայուն է արտաքին միջավայրում` 600օC պայմաններում ոչնչանում են 30 րոպեի ընթացքում, եռացնելիս` անմիջապես, կայուն են ցածր ջերմաստիճանների, անկայուն` արևի ճառագայթների ուղղակի ազդեցության և սովորական ախտահանիչ նյութերի աշխատանքային խտությունների նկատմամբ։ Ջրում պահպանվում են մինչև 5, հողում՝ 3 և ավելի ամիս, կովի կաթում՝ մինչև 45, աղի պանրում՝ 60 օր, կարագում, սերուցքում, մածնում, թարմ պանրում՝ մինչև դրանց սննդային արժեքը կորցնելը, սառեցրած մսի (խոզի) մեջ՝ 5, աղով մշակված կաշվի մեջ՝ 2, բրդի մեջ՝ 3-4 ամիս։
Համաճարակաբանություն
Բրուցելոզը տիպիկ զոոնոզ ինֆեկցիա է՝ վարակման բազմազան ուղիներով և արտահայտված մասնագիտական բնույթով։ Մարդը չի կարող լինել վարակի աղբյուր, քանի որ հանդիսանում է կենսաբանական «փակուղի»։ Վարակի աղբյուր են հանդիսանում մանր և խոշոր եղջերավոր անասունները, խոզերը, որոշ վայրերում՝ նաև հյուսիսային եղջերուները։ Մարդու համար առավել կարևոր համաճարակաբանական նշանակություն ունեն մանր եղջերավոր անասունները` Br.melitensis օբլիգատ ախտածին լինելու պատճառով։ Բրուցելոզի էպիզոոտիաներն այծերի և ոչխարների մոտ հանդիսանում են բռնկումների պատճառ մարդկանց պոպուլյացիայում։ Br.abortus bovis և Br.abortus suis ավելի քիչ ախտածին են մարդու համար, այդ պատճառով խոշոր եղջերավոր անասունները և խոզերն ունեն ավելի քիչ համաճարակաբանական նշանակություն։
Տարբեր տեսակի հիվանդ և առողջ անասունների համատեղ պահելու և արածացնելու դեպքում տեղի է ունենում փոխանակում տարբեր տիպի բրուցելաներով։ Այս դեպքում մեծ համաճարակաբանական նշանակություն ունի Br.melitensis-ի միգրացիան մանր եղջերավոր անասուններից դեպի խոշոր եղջերավոր անասուններ և այլ կենդանիներ։
Կենդանիների մոտ հղիության ժամանակ բրուցելոզը հիմնականում առաջացնում է վիժում:Այս դեպքում պտղի հյուսվածքներում, թաղանթներում, պտղաջրերում և ընկերքում առկա է հարուցչի մեծ քանակ։ Կենդանիների մոտ հարուցիչներն արտազատվում են մեզով, արտաթորանքով և կաթով, իսկ վիժումների դեպքում` նաև պտղաջրերով։
Վարակի փոխանցման գործում մեծ համաճարակաբանական նշանակություն ունեն միսը և հում կաթնամթերքը (կաթ, ոչխարի պանիր)։ Հում կաթնամթերքում հարուցիչները պահպանվում են 15-60 օր, մսի մեջ` մինչև 20 օր։ Հիվանդ կենդանիների բրուցելաներ պարունակող արտաթորանքներով աղտոտվում են բուրդը, կերը, գոմափռոցը, ջուրը, հողը, որոնք կարող են հանդիսանալ հարուցչի փոխանցման գործոն։
Մարդու վարակումը սովորաբար տեղի է ունենում ալիմենտար կամ կոնտակտային ուղիով։ Հնարավոր է նաև վարակի փոխանցման աէրոգեն մեխանիզմը, ինչը պայմանավորված է մանրէների ներթափանցումով շնչուղիներ բրդի, գոմաղբի, հողի և գոմափռոցի փոշու մասնիկների հետ։ Բրուցելոզի ինտենսիվ օջախներում մարդու վարակման հիմնական ուղի է հանդիսանում կոնտակտայինը։ Այս դեպքում մանրէները թափանցում են կենդանիներին խնամող և կենդանական ծագման հումք մշակող անձանց մաշկային ծածկույթներով։
Բրուցելոզով հիվանդացության կապը հիվանդ կենդանիների և անասնաբուծական մթերքի հետ պայմանավորում է այս վարակի մասնագիտական բնույթը։ Հիվանդների հիմնական մաս են կազմում անասնաբուծարանների և կենդանական հումք մշակող ձեռնարկությունների աշխատողները։ Հիվանդացածների 90%-ը երիտասարդ և միջին տարիքի անձիք են, ովքեր առավել հաճախ են շփվում վարակի աղբյուրի հետ։ Էնզոոտիկ օջախներում հիվանդության աճը կապված է կենդանիների ծննդաբերության ժամանակաշրջանի հետ։
Իմունիտետը լարված չէ, կարճատև է, միջինը տևում է 6-9 ամիս։ Այն խիստ սպեցիֆիկ չէ, որը հնարավորություն է տալիս մարդկանց պատվաստել ցածր վիրուլենտությամբ օժտված Br. bovis տեսակի շտամով, առաջացնելով իմունիտետ Br. melitensis-ի նկատմամբ։
Պաթոգենեզ և պաթանատոմիական պատկեր
Բրուցելաները, ներթափանցելով մարդու օրգանիզմ մաշկի կամ լորձաթաղանթների միջոցով, կլանվում են մակրոֆագերի կողմից, որոնցում բազմանում են և ավշի հոսքով թափանցում ռեգիոնար ավշային հանգույցներ, այնուհետև ավշային և արյունատար անոթներով տարածվում են ամբողջ օրգանիզմով։
Բրուցելոզի պաթոգենեզի սխեման ներառում է վարակի 5 փուլ` լիմֆոգեն, հեմատոգեն, բազմաօջախային տեղակայման և ախտահարման, արտաօջախային սերմնացրման և մետամորֆոզի փուլ։ Առանձին փուլերի արտահայտվածությունը և դրանց հաջորդականությունը կախված է օրգանիզմի անհատական առանձնահատկություններից, վարակի մուտքի դռներից, հարուցչի տեսակից և քանակից, վարակման պայմաններից։
Պաթոգենեզի առաջին փուլը հարուցիչների թափանցումն է ռեգիոնար ավշային հանգույցներ (լիմֆոգեն ներթափանցման և լիմֆոռեցեպտորային գրգռման փուլ), որը համապատասխանում է հիվանդության գաղտնի շրջանին։ Ախտաբանական պրոցեսի հետագա զարգացումը կախված է հարուցչի վարակիչ դոզայից և օրգանիզմի պաշտպանողական մեխանիզմներից։ Բրուցելաները կարող են երկարատև պահպանվել ավշային հանգույցներում`առաջացնելով օրգանիզմի իմունաբանական վերակառուցում, առանց որևէ կլինիկական արտահայտումների (առաջնային լատենցիա)։ Մանրէների զգալի կուտակման դեպքում (անավարտ ֆագոցիտոզի հետևանքով) ավշային հանգույցները դառնում են հարուցչի ռեզերվուար, որտեղից բրուցելաները կարող են թափանցել արյան մեջ և տարածվել ամբողջ օրգանիզմով (հեմատոգեն տարածման, առաջնային գեներալիզացիայի փուլ)։ Սա կլինիկորեն համապատասխանում է հիվանդության սուր շրջանին, արտահայտվում է տենդով, դողով, առատ քրտնարտադրությամբ, միկրոպոլիադենիտով և այլ ախտանիշներով։
Արյան մեջ հարուցիչները կլանվում են տարբեր օրգանների (լյարդ, փայծաղ, ոսկրածուծ) մոնոնուկլեար ֆագոցիտների համակարգի բջիջների կողմից` դրանցում մետաստատիկ օջախների ձևավորմամբ (բազմաօջախային տեղակայման փուլ)։ Հարուցչի գեներալիզացիայի և ինֆեկցիոն մետաստատիկ օջախների ձևավորման հետ միաժամանակ տեղի է ունենում օրգանիզմի իմունոալերգիկ վերափոխում, որով պայմանավորված է հիվանդության պաթոգենեզը և պաթոմորֆոլոգիական պատկերը։
Բրուցելոզը պատկանում է այն ինֆեկցիոն հիվանդություներին, որոնց դեպքում իմունային պատասխանը չի ապահովում օրգանիզմի բակտերիաբանական մաքրումը հիվանդների զգալի մասի մոտ։ Բրուցելաները երկարատև պահպանվում են մետաստատիկ օջախներում, որոնցից տեղի է ունենում հարուցչի բազմակի կրկնվող սերմնացրում՝ ռեակտիվ-ալերգիկ փոփոխությունների և քրոնիկ պրոցեսի զարգացումով (արտաօջախային սերմնացրման և ռեակտիվ-ալերգիկ փոփոխությունների փուլ)։ Հիվանդության էնդեմիկ օջախներում հաճախ տեղի է ունենում սուպերինֆեկցիա, որը հանդիսանում է լրացուցիչ գործոն, նպաստելով հիվանդության սրացումերի, ախտադարձերի և քրոնիզացիայի զարգացմանը։ Քրոնիկ ընթացքը, ուղեկցվելով հարուցչի բազմակի գեներալիզացիայով մետաստատիկ օջախներից, հիվանդությանը հաղորդում է քրոնիոսեպսիսի բնույթ։ Հարուցչի և դրա կենսագործունեության արգասիքների երկարատև ազդեցությունը օրգանների և հյուսվածքների վրա պայմանավորում է օրգանիզմի իմունո-ալերգիկ վերակառուցումը, ենթասուր և քրոնիկ բրուցելոզին բնորոշ արտահայտումնրի կոմպլեքսը։ Կլինիկական նկարագրում սուր բրուցելոզին բնորոշ նշաններին միանում են տարբեր տեղակայման օջախային ախտահարումներ։ Այս շրջանում իջնում է արյունից բրուցելաների անջատման հավանականությունը, հայտնաբերվում են դրական ալերգիկ փորձեր (Բյուրնեի փորձ)։ Հիվանդության այս փուլում հնարավոր է բրուցելաների L-ձևերի անջատումն արյունից։
Պաթանատոմիական փոփոխությունները պոլիմորֆ են։ Փոփոխությունները հիմնականում հայտնաբերվում են տարբեր օրգանների շարակցական հյուսվածքում, որոնց բնույթը և արտահայտման աստիճանը կախված է ախտաբանական պրոցեսի զարգացման փուլից։ Հիվանդության սուր փուլում առաջանում են էքսուդատիվ-բորբոքային փոփոխություններ ավշային հանգույցներում և ներքին օրգաններում (լյարդ, փայծաղ, ոսկրածուծ)` շճային բորբոքման զարգացումով։ Զարգանում է ինֆեկցիոն-ռեակտիվ վասկուլիտ։ Ենթասուր և քրոնիկ փուլում գերակշռում են պրոդուկտիվ-բորբոքային փոփոխությունները` սպեցիֆիկ բրուցելոզային գրանուլեմաների առաջացումով առավելապես հենաշարժական, նյարդային, սեռական համակարգերում։
Ավելի հաճախ բրուցելոզով հիվանդանում են ընտանի կենդանիները (այծերը, ոչխարները, կովերը, խոզերը), որի հետևանքով նկատվում են վիժումներ, պտուղը մեռած է ծնվում։ Բրուցելները շրջակա միջավայր են ընկնում հիվանդ կենդանիների կաթի, մեզի միջոցով։ Բրուցելոզի հարուցիչները պահպանվում են նաև հիվանդ կենդանիների մսում։ Մարդը վարակվում է հիվանդ կենդանու թարմ կաթ և կաթնամթերք (պանիր, կարագ, կաթնաշոռ), ինչպես նաև անբավարար եփած ու տապակած միս օգտագործելիս։ Կարող են վարակվել նաև կաշվի ու մորթու մշակման արտադրություններում, ինչպես նաև հիվանդ կենդանու և դրանց արտաթորանքով աղտոտված իրերի հետ շփվելիս։
Բրուցելոզի հարուցիչները կարող են թափանցել մարդու օրգանիզմ վերին շնչուղիներով՝ փոշու հատիկների հետ կամ վնասված մաշկի միջոցով։ Հաճախ հիվանդանում են կթվորուհիները, հորթապահները, հովիվները, անասնաբուժուժական աշխատողները։ Գաղտնի շրջանը սովորաբար 1-3 շաբաթ է։ Բրուցելոզին բնորոշ է կլինիկական ախտանշանների բազմաձևությունը։
Կլինիկական նկարագիր
Գաղտնի շրջանը տևում է 7-30 օր։ Հիվանդության կլինիկական արտահայտումները բավական պոլիմորֆ են և կարող են տարբեր լինել ինչպես ընթացքի տևողությամբ, այնպես էլ` ախտանիշների բազմազանությամբ։
Վարակի օջախում հաճախ հանդիպում է լատենտ բրուցելոզը (առաջնային երկարատև լատենցիա), որի դեպքում վարակված անձանց մոտ բրուցելաները գտնվում են «նիրհող» վիճակում, առաջացնելով օրգանիզմի իմունաալերգիկ վերակառուցում։ Սակայն կլինիկական մանրակրկիտ հետազոտման ժամանակ հիվանդների մի մասի մոտ կարելի է հայտնաբերել հիվանդության որոշ ախտանիշներ` ավշային հանգույցների մեծացում, նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումներ, լյարդի և փայծաղի մեծացում։ Այդ անձանց մոտ շճաբանական ռեակցիաները և Բյուրնեի մաշկա-ալերգիկ փորձը դրական են։
Բրուցելոզի մանիֆեստային ձևերն արտահայտվում են երկարատև տենդով, դողով, առատ քրտնարտադրությամբ, հեպատոսպլենոմեգալիայով, հենաշարժական, նյարդային, սիրտ-անոթային, միզասեռական և օրգանիզմի այլ համակարգերի ախտահարումով։ Առկա է բրուցելոզի մի քանի դասակարգում, որոնք հիմնված են այս վարակի արտահայտման առանձնահատկությունների վրա։ 1985թ. Ե. Բելոզերովը, որը երկար տարիներ Ղազախստանում աշխատել է melitensis բրուցելոզով հիվանդների հետ, առաջարկել է հիվանդության հետևյալ դասակարգումը՝
Սուր և ենթասուր բրուցելոզը հաճախ սկսվում է պրոդրոմալ շրջանով 3-5 օր տևողությամբ՝ արտահայտվելով տկարությամբ, ընդհանուր թուլությամբ, տրամադրության անկումով, ֆիզիկական և մտավոր դյուրհոգնելիությամբ, թույլ գլխացավով և ախորժակի վատացումով։
Պրոդրոմալ շրջանի վերջում ավելանում են ինտոքսիկացիայի երևույթները։ Զարգանում են հիվանդության հիմնական կլինիկական ախտանիշները, ինչպիսիք են դողէրոցքով և առատ քրտնարտադրությամբ ուղեկցվող տենդը, հեպատոսպլենոմեգալիան։ Տենդը երկարատև է, հիվանդության ծաղկման շրջանում` ռեմիտվող բնույթի՝ բարձրացումով ցերեկային կամ երեկոյան ժամերին։ Այն կարող է ունենալ ալիքաձև և ընդմիջվող բնույթ կամ արտահայտվել երկարատև սուբֆեբրիլիտետով։
Չնայած տենդի երկարատևությանը և արտահայտվածությանը, հիվանդների վիճակը չի խանգարվում, ինքնազգացողությունը մնում է բավարար, հաճախ դիտվում է էյֆորիա և շատախոսություն։
Սուր բրուցելոզի դեպքում դիտվում է թեթև դող (երբեմն` դողէրոցք) օրվա ընթացքում մեկ կամ մի քանի անգամ։ Դողի սկզբում մարմնի ջերմությունը երբեմն իջնում է նորմայից ցածր, այնուհետև առաջանում է տաքության զգացողություն, չորություն բերանում, այնուհետև մարմնի ջերմությունն աստիճանաբար բարձրանում է։ Ամեն անգամ դողը և ջերմության բարձրացումն ավարտվում է առատ քրտնարտադրությամբ։
Ավշային հանգույցները, հատկապես պարանոցային և անութային մեծանում են մինչև 3 սմ, անցավ են և միաձուլված չեն շրջակա հյուսվածքների հետ։
Հիվանդների մեծ մասի մոտ նկատվում է սրտի սահմանների չափավոր լայնացում դեպի ձախ, տոների խլացում, սիստոլիկ աղմուկ գագաթի շրջանում, ծանր դեպքերում հայտնաբերվում է միոկարդիտ, էնդոկարդիտ, պերիկարդիտ։ Զարկերակային և երակային ճնշումն իջած է, պուլսի հաճախականությունը համապատասխանում է մարմնի ջերմությանը։ Որոշ հիվանդների մոտ նկատվում է պուլսի դիկրոտիա (երկատում), երբեմն` էքստրասիստոլիա։ Բարձրանում է մազանոթների թափանցելիությունը։
Հիվանդության սուր ընթացքի ժամանակ տոքսիկո-սեպտիկ պրոցեսի զարգացմանը զուգահեռ հայտնաբերվում են փոփոխություններ շնչառական օրգանների կողմից` վերին շնչուղիների կատառալ բորբոքում, բրոնխիտ, բրոնխոպնևմոնիա, բրոնխոադենիտ։ Լյարդը և փայծաղը մեծացած են, փափուկ, շոշափելիս ցավոտ։ Լյարդի ախտահարման ժամանակ հաճախ դիտվում են նքացող ցավեր աջ թուլակողում։
Սուր բրուցելոզի դեպքում հենաշարժական համակարգն ախտահարվում է միայն հիվանդների մի մասի մոտ կարճատև հոդացավերի ձևով, որոնք արագ անհետանում են ինտոքսիկացիայի նշանների հետ միասին։
Հիվանդության ուշ ժամկետներում առաջանում են օրգանիզմի իմունո-ալերգիկ վերակառուցման կլինիկական նշաններ։
Հիվանդների հիմնական մասի մոտ առկա է ենթասուր և քրոնիկ ընթացքի հակում։ Դրան կարող են նպաստել ուշացած ախտորոշումը և բուժումը։ Անցկացրած էթիոտրոպ բուժումից հետո հիվանդների օրգանիզմում, նույնիսկ կլինիկական նշանների լրիվ բացակայության դեպքում, բրուցելաները կարող են պահպանվել՝ տեղակայվելով ներքին օրգանների մոնոնուկլեար ֆագոցիտներում (ներբջջային)։
Օրգանիզմը թուլացնող գործոնների առկայության դեպքում (ֆիզիկական և էմոցիոնալ ծանրաբեռնվածություն, ցրտահարում, նյութափոխանակության արտահայտված խանգարումներ) բրուցելաների երկարատև տեղակայումը բջիջներում բերում է վարակի երկրորդային գեներալիզացիայի` ախտադարձերի զարգացումով։ Ախտադարձեր կարող են առաջանալ ախտանիշների անհետացումից 1-2 ամիս անց և ավելի։ Բրուցելոզի ախտադարձերն ընթանում են դողով, մարմնի ջերմության բարձրացումով, առատ քրտնարտադրությամբ։ Ախտադարձի առաջին օրերից հայտնաբերվում են տարբեր օրգան-համակարգերի օջախային ախտահարումներ, առավել հաճախ ախտահարվում է հենաշարժական համակարգը։
Բրուցելոզի տևողությունը որոշելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել էնդեմիկ օջախներում հաճախ տեղի ունեցող սուպերինֆեկցիայի և ռեինֆեկցիայի զարգացման հավանականությունը, որոնք զգալի երկարացնում են հիվանդության տևողությունը։ Հիվանդների որոշ մասը ժամանակին և ճիշտ կատարված բուժման դեպքում առողջանում է հիվանդության սկզբից 1-2 տարի անց, սակայն հիվանդությունը հաճախ ձգձգվում է, ձեռք բերելով քրոնիկ ընթացք։
Քրոնիկ ձևն ավելի հաճախ զարգանում է նախկինում տարած սուր և ենթասուր ձևերի և հիվանդության ախտադարձերի հետևանքով։ Սակայն հնարավոր է առաջնային-քրոնիկ բրուցելոզի զարգացում առաջնային լատենցիայից անմիջապես հետո։ Քրոնիկ բրուցելոզի կլինիկական ախտանիշներն արտահայտվում են օրգանների և հյուսվածքների իմունո-ալերգիկ վերակառուցման ֆոնի վրա։ Այս ձևը տարբերվում է ախտանիշների պոլիմորֆիզմով և անկայունությամբ, ռեցիդիվող ընթացքով, ինտոքսիկացիայի թույլ արտահայտվածությամբ, օրգան-համակարգերի օջախային ախտահարման գերակշռումով։
Դասակարգում
Գ. Ռուդնևը 1966թ., ելնելով քրոնիկ բրուցելոզի կլինիկական պոլիմորֆիզմից, առաջարկել է հետևյալ դասակարգումը`
II. Ոսկրահոդային կամ լոկոմոտոր՝
III. Նյարդային ձև (նեյրոբրուցելոզ)`
IV. Ուրոգենիտալ (միզասեռական) ձև
V. Կլինիկորեն կոմբինացված ձև
VI. Քրոնիկ բրուցելոզ-միքստ (բրուցելոզ + մալարիա, բրուցելոզ + տուբերկուլոզ և այլն)
Քրոնիկ բրուցելոզի դեպքում առավել հաճախ դիտվում է հենաշարժական համակարգի ախտահարում արթրիտների (հոդաբորբ), պերիօստիտների, պերիխոնդրիտների ձևով։ Բնորոշ են պոլիարթրիտներ հիմնականում խոշոր հոդերի (ծնկան, կոնք-ազդրային, արմնկային, գոտկասրբանային հոդավորումի) ախտահարումով, մանր հոդերը հազվադեպ են ախտահարվում։ Դիտվում են ցավեր հոդերում և մկաններում, շարժումների սահմանափակում։ Հոդերն այտուցվում են, կարող է դիտվել մաշկի հիպերեմիա պերիարթրիկուլյար հյուսվածքների բորբոքման հետևանքով։ Կարող են զարգանալ բորբոքային փոփոխություններ հոդերում` էքսուդատի կուտակումով։ Կրկնվող ախտահարումների դեպքում փոփոխությունների են ենթարկվում ներհոդային մակերեսները, մենիսկները, աճառները` հոդաճեղքերի նեղացումով և հետագա սերտաճումով, ինչը բերում է արթրոզների, սպոնդիլոարթրոզների, անկիլոզի զարգացմանը։
Ըստ ամերիկյան հեղինակների ոսկրա-հոդային ախտահարումները` սակրոիլեիտը, ոչ դեստրուկտիվ սպոնդիլիտը, շուրջողնաշարային աբսցեսները, խոշոր հոդերի ախտահարումները համարվում են օրթոպեդիկ բարդություններ (կազմում է 10-80%)։ Այլ բարդություններից է օրխոէպիդիդիմիտը, պրոստատիտը, պիելոնեֆրիտը, ցիստիտը, գրանուլեմատոզ հեպատիտը, էնդոկարդիտը, էնցեֆալիտը և մենինգիտը։ Հղիների մոտ մեծ է անսպասելի վիժումների ռիսկը։
Ընդհանուր թուլությունը, գրգռվածությունը, քնի խանգարումը վկայում են նևրասթենիայի ձևով ընթացող նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումների մասին։ Պերիֆերիկ նյարդային համակարգի ախտահարումն արտահայտվում է ռադիկուլիտներով, պլեքսիտներով, միջկողային և այլ տեսակի նևրիտներով, զգայունության խանգարումներով, պարեզներով, տեսողական և լսողական նյարդերի ախտահարումներով` լսողության և տեսողության զգալի իջեցումով։
Հիվանդության երկարատև ընթացքի դեպքում նյարդային համակարգի (հատկապես գլխուղեղի կեղևի) քրոնիկ ինտոքսիկացիան բերում է ծանր նևրոզների, ռեակտիվ վիճակների, իպոխոնդրիայի, պսիխոզների զարգացման։ Դիտվում են կարճատև պսիխոսենսոր, օպտիկո-վեստիբուլյար և ռեցեպտորային խանգարումներ։ Առավել կայուն բնույթ ունեն պսիխիկայի խանգարումներն՝ ասթենիկ և իպոխոնդրիկ համախտանիշներով, հիշողության վատացումով, էմոցիոնալ գրգռվածության բարձրացումով և իջեցումով։
Ախտաբանական պրոցեսի մեջ վեգետատիվ նյարդային համակարգի ընդգրկման դեպքում խանգարվում է անոթների տոնուսը, զարգանում է ակրոցիանոզ, ադինամիա, առատ քրտնարտադրություն, մաշկի տրոֆիկ խանգարումներ։
Օրինաչափորեն ախտահարվում է սիրտ-անոթային համակարգը և առաջին հերթին անոթները, զարգանում են էնդո-, պերի-, պանվասկուլիտներ, բարձրանում է մազանոթների թափանցելիությունը։ Ոչ հազվադեպ դիտվում են էնդոկարդիտներ, միոկարդիտներ, պանկարդիտներ։ Լյարդը և փայծաղը մեծացած են, պնդացած, ֆունկցիաները` խանգարված։ Հայտնի են ասցիտի զարգացման եզակի դեպքեր` պորտալ հիպերտենզիայի պատճառով։ Ենթաստամոքսային գեղձը շոշափելիս ցավոտ է, ֆունկցիայի խանգարումը բերում է ամիլազայի (դիաստազայի) մակարդակի բարձրացման մեզի և արյան մեջ։
Քրոնիկ բրուցելոզի դեպքում կարող է ախտահարվել միզասեռական համակարգը, առաջանում է այտուց փոշտի շրջանում, օրխիտ, էպիդիդիմիտ, օոֆորիտ, սալպինգիտ, էնդոմետրիտ, դաշտանային ցիկլի խանգարում և հղիության ընդհատում։