cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նախաարտադրություն
Չնայած դրան նորեկ ռեժիսորներն ու պրոդյուսերները գտնում են իրենց հարմար աշխատանքային սկզբունքներն ու ֆինանսները, գոյություն ունեն բազմաթիվ ցածրաբյուջե ֆիլմեր, որոնք լայն տարածում և մեծ հաջողություն են վայելել, բարձրացնելով իրենց ստեղծողների և հեղինակությունը և ֆինանսական դրությունը։
Կատեգորիա:Ֆիլմի նախաարտադրություն
Կոնտրաբաս (այլ կիրառումներ)
Կոնտրաբաս կարող է վերաբերել․
Սուսանինո (այլ կիրառումներ)
Սուսանինո, կարող է վերաբերել՝
Գրաուվքա
Գրաուվքա, արոտովայր պատմական Կիլիկիայում, Քարամանի մարզում, Բուզակչի գետի հովտում, Գրաուվքա ավազանից արևմուտք ։
Ծովագյուղ
Ծովագյուղ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Սևան համայնքում ։
Պատմությունը
Ծովագյուղը մինչև 1935 թվականը կոչվել է Չիբուխլու, որը Ճիպոտիկ կամ Ճապոտիկ անվան թուրքական արտահայտություն էր՝ սկսած 17-րդ դարի վերջերից։ Գյուղը մշտական կապերի մեջ է եղել Սևանա վանքի հետ։
Վերաբնակեցված գյուղի առաջին տանուտերը Մանուկ Տեր-Անդրեասյանն էր։ Վերաբնակիչների մեջ մեծ թիվ էին կազմում արհեստավորները։ Տեղավորվելով հայկական հինավուրց գյուղի ավերակներում՝ վերաբնակիչները հենց առաջին տարում կատարեցին ցորենի, գարու, վուշի, կտավատի ցանք, մշակեցին ծխախոտ։ Սևանի շրջանի մյուս գյուղերի համեմատությամբ Չիբուխլուի բնակիչներն իրենց հետ բերել էին ավելի շատ ոչխար, մոտ 1000 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն և 110 ձի։ Նրանք վերակառուցեցին չորս ջրաղաց և երկու ձիթհան, մշակելի դարձրին ընդարձակ խոտհարքներ, օգտվում էին անտառի բարիքներից և Ձկնագետի ու Սևանա լճի ձկան առատ որսից։
1873 թվականի տվյալներով գյուղում կար 114 ծուխ՝ 1112 բնակիչներով, որոնցից 554-ը՝ տղամարդ։ Գյուղի տանուտերը Սեմյոն Վարդանյանն էր, որն ուներ երեք տղա՝ Մանուկը, Թադևոսը և Սմբատը։
1921 թվականի սկզբին կազմակերպվեց գյուղխորհուրդ։ Տարիների ընթացքում իրենց գործունեությամբ աչքի են ընկել գյուղխորհուրդի նախագահներ Ստեփան Մանուչարյանը, Հմայակ Նավասարդյանը, Անուշավան Բադալյանը, Գուրգեն Սարգսյանը, Ռադիկ Աբրահամյանը։ 1996 թվականին գյուղի համայնքի ղեկավար է ընտրվել գյուղատնտես Թեմուր Սարգսյանը։
1923 թվականին գյուղում գործում էր առաջին բատրակկեմը, որի ղեկավարն էր Վիրաբ Բաղդասարյանը։
Կոլտնտեսությունը ստեղծվել է 1929 թվականին, խորհտնտեսության է վերածվել 1964 թվականին։ Կոլտնտեսության ղեկավարներից էին Ասատուր Հակոբյանը, Արսաբեկ Անդրիկյանը, Զալիբեկ Գալանյանը, Հովհաննես Զանդյանը, Հմայակ Նավասարդյանը, Թորգոմ Պողոսյանը, Արտուշ Ֆերոյանը։ Դա Հայաստանում կազմակերպված առաջին անասնապահական տնտեսություններինց էր, որը զբաղվում էր նաև հացահատիկի, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի, կաղամբի մշակությամբ։
Ծովագյուղցիների մասնակցությունը Հայրենական պատերազմին
784 ծովագյուղցիներ մեկնեցին Հայրենական պատերազմ։ Նրանցից 202-ը զոհվեց ռազմի դաշտում, իսկ 29-ը մնացին անհետ կորած։ Ծովագյուղի զավակները փայլուն մարտիկներ և հրամանատարներ էին։ Ճարտարապետ Շավարշ Մանուկյանը 1938 թվականին զորակոչվում է բանակ, ծառայում է նախ Կալինում, ապա լատվիական Ռեժիցա քաղաքներում։ Նա զոհվեց առաջին մարտերից մեկում։
Պատերազմին մասնակցեցին Բալաբեկ Սանեյանը և նրա որդիներ Սոկրատն ու Հրանտը։ Բալաբեկն ու Սոկրատը զոհվեցին Կովկասի համար մղված մարտերում, իսկ Հրանտը՝ Ուկրաինայում։ Քաջ կռվողներից էր սերժանտ Սուրեն Թովմասյանը։ Նա հերոսական 89-րդ Թամանյանի կազմում Կովկասից հասավ Բեռլին։
Անմոռաց է կոլտնտեսության առաջին գյուղատնտես Ավետիք Հակոբյանի կերպարը։ Նա մեկնեց բանակ, դարձավ տանկիստ և քաջի մահով ընկավ մարտադաշտում։ Քաջաբար կռվեց և զոհվեց դասակի հրամանատար Համազասպ Պողոսյանը։
Դպրոցը
Գյուղի առաջին դպրոցը հիմնադրվել է 1902 թվականին՝ չիբուխլեցի Խաչատուր Տեր-Միանասյանի ջանքերով։ Երկսեռ, եռամյա ծխական դպրոցը հիմնականում պահպանվում էր հայ եկեղեցու ծախսերով։ Աշակերտների թիվը մշտապես տատանվել է։ 1912 թվականին սովորում էր 104 աշակերտ, որից 10-ը աղջիկ, դպրոցը զբաղեցնում էր երկու սենյակ։ 1914 թվականին սովորողների թիվը դարձել է 55, որրց՝ 5-ը աղջիկ։ Գյուղի դպրոցի առաջին շենքը կառուցվել է 1930 թվականին, երկրորդը՝ 1937 թվականին, իսկ վերջին հոյակերտ շենքը՝ 1937 թվականին։ Դպրոցը տվել է փայլուն շրջանավարտներ՝ գյուղատնտեսներ, մեխանիզատորներ, անասնաբույժներ, բժիշկներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Սուտոկի (այլ կիրառումներ)
Սուտոկի, կարող է վերաբերել՝
Քվարցային պլագիոպորների սյունաձև անջատումներ
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Տավուշի մարզում
Նովովասիլևկա (գյուղ, Վրադիևկայի շրջան)
Նովովասիլևկա (Нововасилівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1795 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովովասիլևկա գյուղում բնակվում էր 732 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,32 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1795 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բահրամ բեկ Ախունդով
Բահրամ բեկ Ախունդով (Bəhram bəy Axundov, ), Ադրբեջանցի բժիշկ, Ֆրանսիայի Լիլի ակադեմիայի շրջանավարտ, Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության Ազգային ժողովի անդամ ։
Կենսագրություն
Բահրամ բեկ Միրզա Ջաֆար բեկ օկլի Ախունդովը ծնվել է 1861 թվականին։ Ավարտել է Շուշիի ռեալական ուսումնարանը, ապա՝ գիմնազիան։ 1893 թվականին ընդունվել է Ֆրանսիայի Լիլի ակադեմիայի խառը գիտությունների (ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն) ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։ Բ.Ախունդովը ավարտել է ասպիրանտուրան 1896 թվականին։ Նա ուսումը շարունակել է նույն ակադեմիայի բժշկական ֆակուլտետում և ստացել բժշկագիտության դոկտորի դիպլոմ։ 1904 թվականին Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում քննությունը հաջողությամբ հանձնած Բահրամ բեյին տրվել էր «Լեքար» մականունը ։
Բահրամ բեկ Ախունդովը եղել է Ադրբեջանի Ժողովրդավարական ​​Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Մինչ հեղափոխությունը որպես բժիշկ աշխատել է Բաքվի բուժհաստատություններում, Ադրբեջանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո՝ հանրապետության Սովնարկոմում, իսկ 1920-1925 թվականներին՝ ապահովագրական պետական ​​վարչությունում։
Բահրամ բեկ Ախունդովը մահացել է 1932 թվականին։
Ընտանիք
Բահրամն Բեկ ամուսնացել է Սելթանաթ Խանումի հետ։ Ունեցել է որդի Ալի բեկ անունով։
Բերդի Կոզման
Բերդի Կոզման, ձմեռանոց նախկին ՀԽՍՀ Թումանյանի շրջանում։ 1926 թվականի տվյալներով այստեղ կար 4 մշտական բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ
Սերգեյ Խուդյակով
Սերգեյ Ալեքսանդրի Խուդյակով, իսկական անունը՝ Արմենակ Արտեմի Խանփերյանց , Խորհային Միության ավիացիայի մարշալ, կարմիր բանակի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի տեղակալ և շտաբի պետ (1944)։
Կենսագրություն
Արմենակ Արտեմի Խանփերյանցը ծնվել է 1902 թվականի հունվարի 7-ին Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում ։
Բաքվի կոմունա
1918 թվականի, տասնհինգ տարեկան Արմենակը,  հայտնվելով Բաքվի հեղափոխական թոհուբոհում, Ստեփան Շահումյանի գլխավորությամբ Բաքվի կոմունայի հաստատումից հետո, կամավոր դառնում է կարմիր բանակի զինվոր։ Բաքվի գվարդիան մեծ մասամբ կազմված էր հայերից։ Արմենակի զորաջոկատի հրամանատարն էր հայազգի Բագրատ Ավագյանը։ 1918 թվականին նա ակտիվորեն մասնակցել է թուրքական բանակի դեմ Բաքվի ինքնապաշտպանությանը։
Բաքվի կոմունայի անկումից հետո Արմենակ Խանփերյանցը մասնակցել է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին։ Արմենակը Ցարիցինի և Կամիշինի ռազմաճակատների կռիվների թոհուբոհում է։ Շուտով քաջարի Արմենակը դառնում է հեծելազորային ջոկատի հրամանատար։ 1924 թվականին սովորում է Թիֆլիսի հեծելազորային հրամանատարական դասընթացներում։ Ավարտելուց հետո վերադառնում է հեծելազորային զորամաս, որտեղ նա ստանձնում է գնդային դպրոցի պետի պաշտոնակատարի, պետի, այնուհետև գնդի շտաբի պետի պաշտոնները ։
Հայրենական մեծ պատերազմ
Որոշ ժամանակ անց Արմենակին ուղարկում են սովորելու Ն. Ե. Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիա։ Փայլուն հանձնելով ընդունելության քննությունները՝ Արմենակը դառնում է ինժեներա-հրամանատարական ամբիոնի սովորող։ 1936 թվականին գերազանց ավարտելով ակադեմիան՝ կապիտան Խանփերյանցը նշանակվում է Բելառուսական հատուկ ռազմական օկրուգի 5-րդ ռմբակոծիչային բրիգադի շտաբի օպերատիվ բաժնի պետ։ Մեկ տարի անց բացառիկ գիտելիքների, կազմակերպչական ունակությունների և հրամանատարական հատկանիշների համար մայոր Արմենակին առաջադրում են որպես Բելառուսական հատուկ ռազմական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի շտաբի առաջին բաժնի պետ։ Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին` 1940 թվականին նա արդեն Արևմտյան հատուկ ռազմական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի շտաբի պետն էր ։
Արմենակ Խանփերյանցը Մոսկվայի պաշտպանության մարտերում ցուցադրել է փայլուն հրամանատարական և կազմակերպչական ունակություններ, որի հակաօդային պաշտպանության ամբողջ պատասխանատվությունն ընկել էր նրա ուսերին։ Մոսկվայի պաշտպանության ժամանակ մի շարք ռազմավարական նորամուծություններ է արել, որոնց արդյունավետությունը շատ արագ ապացուցվել է և կիրառվում է մինչ օրս։ Հենց Մոսկվայի բախտորոշ ճակատամարտի ժամանակ էլ`1941 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, Խանփերյանցին շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում։ 1942 թվականին նա արդեն գեներալ-լեյտենանտ էր։ Շուտով նշանակվում է Արևմտյան ռազմաճակատի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար, իսկ 1943 թվականի գարնանը գեներալ-գնդապետ Խանփերյանցը խորհրդային բանակի ռազմաօդային ուժերի շտաբի պետ և հրամանատարի տեղակալ է դառնում :
ԽՍՀՄ մարշալ Գեորգի Ժուկովը լավ էր հիշում Մոսկվայի ճակատամարտի հաղթանակում Խանփերյանցի ներդրած ավանդի մասին։ Նրա անձնական խնդրանքով Արմենակը նշանակվում է առաջին ավիացիոն բանակի հրամանատար։ Խանփերյանցը մեծ ներդրում ունեցավ նաև Կուրսկի ճակատամարտի օրերին, երբ հմտորեն չեզոքացրեց գերմանացիների թվային առավելությունը օդում։ Նրա ռազմավարական հանճարը փայլեց նաև Դնեպրի գետանցման ծանր մարտերում։ Խանփերյանցի շնորհիվ հակառակորդի ավիացիան ոչ միայն չկարողացավ էական հակազդեցություն ունենալ խորհրդային զորքի վրա, այլև հենց խորհրդային օդուժը ոչնչացրեց Դնեպրի ափին տեղակայված գերմանական ամրությունները :
1944 թվականի օգոստոսի 19-ին Խանփերյանցին շնորհվում է ավիացիայի մարշալի կոչում։ Այդ ժամանակ նա ղեկավարում էր Առաջին մերձբալթյան ռազմաճակատը ։
Գեորգի Ժուկով
Շուտով Յալթայում պետք է կայանար դաշնակից երեք պետությունների ղեկավարների հանդիպումը, որտեղ քննարկվում էին բանակների համագործակցության և ռազմական այլ կարևոր հարցեր։ Ստալինն իր հետ էր վերցրել նաև մարշալ Խանփերյանցին, որը հիանալի էր տիրապետում ավիացիոն գործին և լայնամասշտաբ գործողությունների կազմակերպմանը։ Ամերիկյան և անգլիական մասնագետներն ապշել էին նրա պատրաստվածության վրա, քանի որ Արմենակը հիանալի էր տիրապետում արտասահմանյան ավիացիային և ռազմական գործողությունների մարտավարությանը ։
Վերջին հանդիպումը Ստալինի հետ
Մարշալի ընտանիքի աքսորից վերադառնալուց հետո գրող և հրապարակախոս Լեոնիդ Հուրունցը հանդիպել է Խուդյակովի կնոջ Վարվառա Պետրովնայի հետ։ Նա հիշել է, որ Ստալինը խնդրել էր վերադաստիարակել իր տղային`Վասիլի Ստալինին։ Մի անգամ նա շտաբի պետի աչքի առաջ բռնաբարում է նրա կնոջը, որից հետո հրամանատարը ինքնասպան է լինում։ Դրանից հետո Խուդյակովը հրաժարվում է Վասիլիի դաստիարակը լինելուց։ Ստալինը նրան հարցնում է.«Քո կարծիքով, նա մարդ չի՞ դառնա»։ Խուդյակովը պատասխանում է. «Ցավոք, դա այդպես է, ընկեր Ստալին»։ «Լավ, գնացեք»,-հավելում է Ստալինը։ Մեկ շաբաթ անց`Արմենակին ձերբակալում են ։
Ձերբակալություն
Խուդյակովը մասնակցել է նաև Ճապոնիայի դեմ պատերազմին։ Ճապոնիայի հանձնվելուց հետո նրան նշանակեցին Անդրբայկալյան-Ամուրյան զինվորական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի պետ։ Որոշ ժամանակ անց` 1945 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Խանփերյանցին ձերբակալում  է հատուկ այդ նպատակով Չիտա ժամանած Լավրենտի Բերիայի տեղակալ Աբակումովը։ Մարշալին նախ բանտարկեցին Չիտայի երկաթուղային կայարանի վագոնում, ապա ուղարկեցին Մոսկվա։
Նրան հարցաքննում էր անձամբ Լավրենտի Բերիան։ Նա մեղադրեց Արմենակին իր ծագումը քողարկելու, հարուստ բարեկամների առկայության և հօգուտ թշնամու լրտեսական գործունեության մեջ։ Հարցաքննության ընթացքում Խանփերյանցը երկար լռում էր։ Ի վերջո նա ասաց հետևյալը.«Դուք այդքան ցանկանում եք, որ ես լրտե՞ս լինեմ։ Իսկ ընկեր Ստալինը տեղյա՞կ է, թե Դուք ինչպես եք խոսում ինձ հետ…Ես այլևս Ձեր հարցերին չեմ պատասխանելու»։ Հինգ տարվա հետաքննությունից հետո, 1950 թվականի ապրիլի 18-ին նրան որպես ժողովրդի թշնամի գնդակահարում են Մոսկվայի Դոնսկոյե գերեզմանատանը։ Արմենակ Խանփերյանցը հետմահու արդարացվել է միայն 1956 թվականի նոյեմբերին։ 1965 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի որոշմամբ վերականգնվել է նրա մարշալի կոչումը ։
Անվանափոխություն
Վարկած №1. նա ազգանունը փոխել էր, երբ իր ընկեր Սերգեյ Խուդյակովը մարտում զոհվել էր, իսկ նա, ընկերոջ խնդրանքով, վերցրել էր հրամանատարությունն իր վրա և հետագայում անվանվել նրա անունով ։
Վարկած №2. դեռևս խորհրդային տարիներին կար մի վարկած, որի համաձայն 1918 թվականի օգոստոսին` Բաքվի կոմունայի անկումից հետո, Արմենակը, լինելով կարմիրների շարքերում, անունը փոխել էր, որպեսզի չընկներ թուրքերի և հակահեղափոխականների ձեռքը ։
Վարկած №3. Արմենակը նավով փախել էր Աստրախան, սակայն ճանապարհին նրանց բռնել են անգլիացիները, որտեղ նա ներկայացել է որպես Խուդյակով ։
Վարկած №4. Արմենակը Բաքվի կոմունայի ժամանակներում պատահաբար նկատում է, որ կուսակցական թերթում տպագրված մարդկանցից մեկին` Բերիային մի քանի անգամ տեսել էր անգլիական կոնսուլի հետ։ Համապատասխան նկարը և բացատրական նամակը նա ուղարկում է պատկան մարմիններին։ Այս փաստի իրական լինելու դեպքում Արմենակը, իհարկե, պատճառ կունենար ազգանունը փոխելու, քանի որ այդ նույն Բերիան Բաքվի դեպքերից հետո զբաղեցնում է բարձր պաշտոններ ։
Վարկած №5. Որպես նախորդ վարկածի ապացույց`գոյություն ունի ևս մեկը. Խանփերյանցին 1950 թվականին Ստալինը հրամայել է ազատ արձակել, սակայն Բերիան, իր հաշիվներն ունենալով Բաքվի ընկերոջ հետ, Ստալինին խաբում է, թե Խանփերյանցին արդեն գնդակահարել են։ Հաջորդ հարցաքննություններից մեկի ժամանակ, ապրիլի 18-ին մարշալը հարձակվում է քննիչի վրա, և վերջինս անձնական զենքով գնդակահարում է Խանփերյանցին ։
Վարկած №6. Կարմիր բանակի նավը գերում են թուրքերը և, կարմիրբանակայինների մեջ հայերին առանձնացնելով, գնդակահարում են։ Խանփերյանցը, որպեսզի փրկի սեփական կյանքը, ներկայանում է որպես ազգությամբ ռուս և որպես ապացույց ներկայացնում է Թուրքեստանում ինչ-որ կերպ ձեռք բերած փաստաթուղթը` Սերգեյ Խուդյակով անվամբ` մաշկի թխությունը պատճառաբանելով իր մոր վրացուհի լինելով ։
Մարտական ուղի
Սերգեյ Խուդյակովը (իսկական անուն-ազգանունը՝ Արմենակ Խանփերյանց) 1916 թվականին տեղափոխվել է Բաքու, աշխատել նավթահանքերում։ 1917 թվականի նոյեմբերին կամավոր անդամագրվել է Կարմիր գվարդիային, 1918 թվականին մասնակցել է Բաքվի կոմունայի պաշտպանությանը, 1918–20 թվականներին՝ Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին։ Մարտերից մեկում մահացու վիրավորված ռուս ընկերոջ և հրամանատարի՝ Սերգեյ Խուդյակովի խնդրանքով Խանփերյանցը համաձայնել է նրա փոխարեն և նրա անունով ղեկավարել մարտը։ Ռազմավարական հմուտ գործողությունների շնորհիվ Խանփերյանց-Խուդյակովը ջոկատը դուրս է բերել շրջափակումից։ Խանփերյանցը 1922 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի հրամկազմի վերապատրաստման ու կատարելագործման հեծելազորային դասընթացները, 1931–1936 թվականներին՝ Մոսկվայի Նիկոլայ Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիան։ 1936–1941 թվականներին ծառայել է Բելառուսական հատուկ ռազմական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի (ՌՕՈւ) շտաբում, եղել է նաև շտաբի պետ, 1938-1940-ին՝ Բելառուսիայի հատուկ ռազմական օկրուգի ՌՕՈւ-ի թիկունքի պետ։ 1940 թվականին մասնակցել է Արևմտյան Բելառուսիայի և Արևմտյան Ուկրաինայի վերամիավորման համար մղված մարտերին։ Հայրենական մեծ պատերազմի (1941–45 թթ.) ժամանակ եղել է Արևմտյան ռազմաճակատի ՌՕՈւ-ի շտաբի պետ, 1942 թվականի փետրվարից՝ ՌՕՈւ-ի հրամանատար, ապրիլից՝ խորհրդային բանակի ՌՕՈւ-ի շտաբի պետ, հունիսի 1-ից՝ Արևմտյան ռազմաճակատի Առաջին օդային բանակի հրամանատար, 1943 թվականի մայիսից՝ խորհրդային բանակի ՌՕՈւ-ի շտաբի պետ և հրամանատարի տեղակալ։
1945 թվականի հունիսից 12-րդ ՌՕՈւ հրամանատարն էր, մասնակցել է ճապոնական զորքերի ջախջախմանը Հեռավոր Արևելքում։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից (1945 թվականի սեպտեմբերի 2) հետո ղեկավարել է Անդրբայկալյան-Ամուրյան զինվորական օկրուգի 12-րդ ՌՕՈւ-ն։ 1945 թվականի դեկտեմբերին անհիմն մեղադրանքով ձերբակալվել է և չորսուկես տարի ստալինյան զնդաններում անցկացնելուց հետո՝ 1950 թվականի ապրիլին, գնդակահարվել։ Արդարացվել է 1956 թվականի նոյեմբերին։ 1965 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի և նախագահության որոշմամբ վերականգնվել է մարշալի կոչումը։
1980 թվականին ծննդավայրում բացվել է մարշալի տուն-թանգարանը ։
Հիշատակ
ՀՀ պաշտպանության նախարարության ռազմական ավիացիոն համալսարանը՝ 2005 թվականին անվանվել է Արմենակ Խանփերյանցի անվամբ, ՀՀ Կառավարության որոշմամբ Երևանում կանգնեցվելու է նրա հուշարձանը։ Նրա անունով են կոչվել նաև փողոցներ ՀՀ և ԼՂՀ քաղաքներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ մարշալներ Կատեգորիա:Հայ զորավարներ Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Ռուսաստանում Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղաքական կեղծանուններ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Չանգիլարի
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 580 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 23 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 264 մարդ ։
Աստերոիդների ցանկ (59801-59900)
Աստերոիդների ցանկ (59701-59800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (59901-60000)
Մասշտաբի էֆեկտ
Մասշտաբի էֆեկտը ցույց է տալիս արտադրության չափերի և բարիքի թողարկման ծավալի փոխհարաբերությունը ։ Այդ փոխհարաբերությոն գնահատման չափանիշ կարող է համարվել միավոր բարիքի վրա կատարվող միջին ընդհանուր ծախսերի մեծությունը։ Մասշտաբի էֆեկտի միջոցով որոշվում է արտադրության չափերը, քանի որ դրանք անսահմանորեն չեն կարող ընդարձակվել և դրանց ընդլայնմանը զուգընթաց մեծանում է կիրառվող արտադրության գործոնների քանակությունը։ Մասշտաբի էֆեկտը լինում է՝ դրական, բացասական և հաստատուն։
Դրական էֆեկտ
Մասշտաբի դրական էֆեկտի դեպքում արտադրության չափերի ընդլայնմանը համընթաց, որն ուղեկցվում է արտադրության գործոնների քանակական և որակական աճով, միջին համախառն ծախսերը (AC) նվազում են։ Եթե արտադրության չափերի ընդլայնմանը զուգընթաց միջին համախառն ծախսերը նվազում են, ապա արտադրության գործոնների ավելացումը ապահովում է բարիքների քանակության ավելի մեծ աճ։ Այսինքն՝ Q2>n•Q1, որտեղ՝ Q1-ը բարիքների արտադրության սկզբնական քանակությունն է, n-ը՝ արտադրության գործոնների աճի տեմպը։
Մասշտաբի դրական էֆեկտը պայմանավորված է հետևյալ գործոններով ․
Վերը նշված պատճառներով արտադրության չափերի ընդլայնումը հանգեցնում է փողարկման ավելացման, որի արդյունքում նվազում է միջին համախառն ծախսը (AC)։ Այդ դեպքում առկա է մասշտաբի դրական էֆեկտը։
Մասշտաբի բացասական էֆեկտ
Արտադրության չափերի, հետևապես և գործոնների (ռեսուրսների) ավելացման և թողարկման հարաբերակցության արդյունքում մեծանում է միջին համախառն ծախսը (AC)։ Այսինքն՝ Q2<n•Q1։ Սա նշանակում է արտադրության գործոնների աճի տեմպը գերազանցում է թողարկման աճի տեմպը։ Մասշտաբի բացասական էֆեկտի պատճառներն են․
Հաստատուն փոխհատուցում
Հաստատուն փոխհատուցման դեպքում արտադրության գործոնների և թողարկման տեմպերը նույնն են։ Այսնինքն՝ Q2=n•Q1։ Եթե արտադրության գործոնների կամ ռեսուրսների քանակությունն աճել է, ապա թողարկումը աճել է նույնչափ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Սուրա (այլ կիրառումներ)
Սուրա, կարող է վերաբերել՝
Անջրդի (Ակնի գավառ)
Անջրդի, գյուղ Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից մոտ 15 կմ հյուսիս-արևելք, Եփրատի աջ ափին, Մնձուրի փեշերին տարածված ընդարձակ սարահարթի վրա, Եփրատի աջ ափին։
Անվան ստուգաբանություն
Անունն ստացել է սակավաջուր լինելու համար։
Պատմություն
Անջրդիի հայ բնակչությունը զոհ գնաց 1915 թվականի Մեծ եղեռնին։
Բնակչություն
1915 թվականին ուներ 1000 հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին հողագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։
Անջրդիում կային երկաթագործի, թիթեղագործի, կոշկակարի, ատաղձագործի արհեստանոցներ և նպարավաճառի խանութներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրովկա (այլ կիրառումներ)
Սուրովկա, կարող է վերաբերել՝
Կոնտրաբաս օպերա
Նույն պատմվածքի հիման վրա կա նաև Ա. Դուբենսկոյի «Կոնտրաբասով սիրավեպ» օպերան։ Առաջին անգամ բեմադրվել է 1916 թվականի դեկտեմբերի 1- ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտություն
كونترباص Đại hồ cầm
Կաստելո Կաբիալիո
Կաստելո Կաբիալիո (Castello Cabiaglio), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 548 մարդ, խտությունը կազմում է 72 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 7 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 21030, հեռախոսային կոդ՝ 0342։
Սուրբ Ապիանոսը հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բեյուք Յալ
Բեյուք Յալ, լեռնագագաթ Հայաստանում, Արեգունի լեռնաշղթայի հարավ-արևելյան մասում։ Բարձրությունը՝ 2631 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Սուրովցևո (այլ կիրառումներ)
Սուրովցևո, կարող է վերաբերել՝
Կոտելևո (գյուղ, Նովոսելիցայի շրջան)
Կոտելևո (Котелеве), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Նովոսելիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոտելևո գյուղում բնակվում էր 2 991 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Նովոսելիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
AGS JH24
Բոլիդ AGS JH24 (AGS JH24), Ֆրանսիա Կլոդ Գալոպենի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1989 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Բորնմութ ՖԱ
Բորնմութ անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ է համանուն քաղաքից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1899 թվականին, տնային խաղերն անցկացնում է Դին Կորտ մարզադաշտում, գույներն են սև-կարմիր-սպիտակ։ Ներկայումս թիմը հանդես է գալիս Պրեմիեր Լիգայում։
Պատմություն
1890 թվականին առաջին անգամ հիշատակվում է Boscombe St. John's Lads’ Institute F.C. անունով Սեյնթ-Ջոն համալսարանի ուսանողական թիմը, որը հանդես էր գալիս շրջանային առաջնությունում։ 1890-ականներին ակումբն ուներ տեղական մակարդակ և միայն 1899 թվականի աշնանը թիմն առանձնացավ համալսարանից և շրջանի անունով կոչվեց «Բոսկոմբ»։ 1899/1900 մրցաշրջանում «Բոսկոմբը» հանդես եկավ Բորնմութի շրջանային պատանեկան լիգայում և Հեմփշիրի պատանեկան գավաթում։ 1905/06 մրցաշրջանի ավարտին ակումբը թույլտվություն ստացավ հանդես գալ մեծահասակների սիրողական լիգայում։
1910 թվականին ստանալով հողատարածք՝ «Բոսկոմբը» սկսեց Դին Կորտ մարզադաշտի շինարարությունը։ Նույն տարի ակումբը ստորագրեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը ֆուտբոլիստի հետ։ 1913/14 մրցաշրջանում «Բոսկոմբն» առաջին անգամ Անգլիայի գավաթում հանդես գալու թույլտվություն ստացավ, սակայն առաջին համաշխարհային պատերազմը թույլ չտվեց ակումբը զարգանա և այն վերադարձավ Հեմփշիրի լիգա։
1920 թվականին ստեղծվեց երրորդ դիվիզոնը և «Բոսկոմբը» Հեմփշիրի լիգայից տեղափոխվեց Հարավային լիգա։ Հարավային լիգայում իր երրորդ մրցաշրջանում ակումբը զբաղեցրեց երկրորդ տեղը և դուրս եկավ ֆուտբոլային լիգա։ Ֆուտբոլային լիգայում հանդես գալու թույլտվություն ստանալուց հետո ակումբը վերանվանվեց «Բորնմութ», որն արդեն ներկայացնում էր ողջ քաղաքը։ 1970 թվականին «Բորնմութը» 47 տարվա մեջ առաջին անգամ դուրս մնաց երրորդ դիվիզիոնից։ 1987/88 մրցաշրջանում «Բորնմութը» Հարի Ռեդնապի գլխավորությամբ նորամուտը նշեց երկրորդ դիվիզոնում, սակայն երեք տարի հետո կրկին վերադարձավ երրորդ դիվիզոն։
2009 թվականին ակումբը գլխավորեց թիմի նախկին ֆուտբոլիստ Էդդի Հաուն։ Առաջին մրցաշրջանի ընթացքում Հաուն ակումբը դուրս բերեց երրորդ լիգա։
2010-ականների սկզբին ակումբի բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթը գնեց ռուս գործարար Մաքսիմ Դեմինը։
«Բորնմութը» 2012/13 մրցաշրջանում բարձրացավ Չեմպիոնշիպ։ 2014/15 մրցաշրջանի արդյունքում «Բորնմութն» իր պատմության մեջ առաջին անգամ Պրեմիեր Լիգայի ուղեգիր նվաճեց ։
Ներկա կազմ
2017 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ակումբներ
Նովո-Ալեկսանդրովկա (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Նովո-Ալեկսանդրովկա (Ново-Александровка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Սոֆինո (այլ կիրառումներ)
Սոֆինո, կարող է վերաբերել՝
Աշոտկա
Աշոտկա, գյուղ Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Արաբկիրի գավառակում ։ Գտնվում էր Մազման լեռան արևելյան զառիթափի վրա։
Պատմություն
Գյուղի մասին հիշատակվում է XI դարից։ Գյուղն ուներ գեղեցիկ տներ։ Բնակիչները հայեր էին, որոնք նոր ժամանակներում բռնի թրքացվել էին ։
(7545) Սմակլոսա
(7545) Սմակլոսա (Smaklosa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի հուլիսի 28-ին Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Մաունթ Ստրոմլոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,262229 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7384 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7861 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1242,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289667 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Vanity Fair
Vanity Fair, ամերիկյան ամսագիր, նվիրված քաղաքականության, նորաձևության և զանգվածային մշակույթի այլ ասպեկտներին։ Հրատարակվում է Condé Nast Publications ընկերության կողմից։
Պատմություն
Ամսագիրը ստեղծվել է 1913 թվականին, երբ Քոնդե Նաստը ձեռք է բերել տղամարդու նորաձևության Dress («Կոստյում») ամսագիրը և անվանափոխել այն Dress and Vanity Fair-ի։ Նույն թվականին այդ անվան տակ հրապարակված էին առաջին չորս համարները։ Որոշ ժամանակ ոչ ակտիվ լինելուց հետո ամսագիրը սկսեց հրապարակվել արդեն որպես Vanity Fair: Ֆրենկ Քրոնիշիլդի (Frank Crowninshield) ղեկավարության տակ այն մեծ համբավ նվաճեց։ 1919 թվականին խմբագրական կազմ մտավ Ռոբերտ Բենչլին (Robert Benchley), որը աշխատանքի վարձեց ապագա թատերագիր Ռոբերտ Շերվուդին։ Քրոնիշիլդը ամսագրի վրա աշխատանքի մեջ է ներգրավել իր ժամանակների լավագույն գրողներին. Օլդոս Հաքսլի, Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ, Ֆերենց Մոլնար, Գերտրուդ Սթայն, Վիլյամ Սիբրուկ, Ջունա Բարնս ։
1915 թվականին Vanity Fair-ի էջերում հրապարակվում էր ավելի շատ գովազդ, քան ԱՄՆ-ի ցանկացած մեկ այլ ամսագրում ։ Սակայն Մեծ ճգնաժամը նպաստեց գովազդային առաջարկների նվազեցմանը, չնայած այն փաստին, որ հրատարակչության քանակը հասել է իր գագաթնակետին՝ 90.000 պատճեն։ 1935 թվականին Քոնդե Նաստը հայտարարեց, որ Vanity Fair-ը դադարեցնում է գոյությունը և միանում Vogue-ին ։
1981 թվականի հունիսին հայտարարված էր, որ Condé Nast Publications ընկերությունը վերսկսում է ամսագրի հրատարակչությունը ։ Առաջին համարը հայտնվեց 1983 թվականի փետրվարին։ Նրա խմբագիր է դարձել The New York Times Book Review-ից Ռիչարդ Լոքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր
Համով աղբյուր
«Համով» աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում, որը գտնվում է Կոտայքի մարզում՝ Ակունք գյուղի հարավարևմտյան ծայրամասում, եկեղեցու մոտ, ծովի մակարդակից 1450 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Կոտայքի մարզում
Միս
Միս, կենդանու սպանդից ստացված ելունք, որն օգտագործվում է որպես սնունդ ։
Այն կենդանական ծագման լիարժեք սպիտակուցների աղբյուր է, որն անհրաժեշտ է մարդու օրգանիզմի հյուսվածքների կառուցման, նյութերի սինթեզի և փոխանակման համար։ Հանդիսանում է նաև ֆոսֆորի աղբյուր։ Մասնակցում է նյարդային հյուսվածքների, ճարպերի, B - խմբի վիտամինների, միկրոտարրերի ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաներում։
Հայաստանում 2002 թ.-ի տվյալներով յուրաքանչյուր շնչի հաշվով սահմանված մսի սպառման տարեկան ֆիզիոլոգիական նորման 75կգ է, այդ թվում՝ տավարամսինը՝ 20.3, խոզի և թռչնի մսինը՝ 15-ական, ոչխարինը՝ 7.5, երշիկեղենինը և ապխտած ապրանքներինը՝ 13.5 և ենթամթերքներինը՝ 3.7 կգ։
Միսն օժտված է բարձր մարսելիությամբ, հեշտ է ենթարկվում խոհարարական մշակման։ Մսից կարելի է պատրաստել սննդի բազմազանություն ապահովող շատ ճաշատեսակներ։ Սակայն մսեղենի չափից ավելի օգտագործումը կարող է հիպերտոնիկ հիվանդությունների զարգացման նախապայման հանդիսանալ։ Մսի բիոգենային ամինները ուժեղացնում են արյունատար անոթների տոնուսը՝ բարձրացնելով երակային ճնշումը։ Մսի մեջ պարունակվող նուկլիեինաթթուները կարող են նպաստել մեծահասակ մարդկանց օրգանիզմում հոդատապ հիվանդության զարգացմանը, ուստի նպատակահարմար է այն փոխարինել կաթնեղենով և ձկնեղենով։
Սպանդի ենթարկված կենդանու տեսակից կախված՝ ստացվող միսը կարող է լինել տավարի, ոչխարի, խոզի, այծի, ձիու, ուղտի, եղնիկի, գոմեշի, ճագարի և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միս Կատեգորիա:Սննդամթերք
Շևչենկո (գյուղ, Վրադիևկայի շրջան)
Շևչենկո (Шевченко), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1908 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1908 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չաչուբեթի
Չաչուբեթի (ჩაჩუბეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 850 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 29 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 11 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Սպաս (այլ կիրառումներ)
Սպաս, կարող է վերաբերել՝
Տողի մելիքական ապարանք
Տողի մելիքական ապարանք, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Տող գյուղի կենտրոնական մասում ։ Մելիքական ապարանքի վրա հայտնաբերված արձանագրության համաձայն ապարանքը կառուցվել է 1737 թվականին՝ Դիզակի մելիք՝ Մելիք - Եգանի կողմից ։
Պատմություն
Արցախի հինգ մելիքությունների պայքարով ստեղծված «Խամսայի մելիքություններ» անունով հայտնի այս ինքնավար իշխանության գլխավոր կենտրոնը Տող ավանն էր։ Այստեղ էլ կառուցվեց ապարանքը, որպես Մելիք-Եգանի (Մելիք-Ավան-խան) մելիքանիստ-պալատն էր ։ Տողի մելիքական ապարանքը, Արցախի նմանօրինակ հուշարձանների շարքում, ստույգ թվագրված ամենավաղ կառույցներից է և յուր ժամանակ պաշտպանական բնույթ է ունեցել։ Պալատական համալիրը ստեղծվել է 18-րդ դարի 20-30-ական թվականներին, որը լրիվությամբ կառուցվել և իր ամբողջական տեսքն է ստացել միայն 19-րդ դարի կեսերին։ Ապարանքի նախնական հորինվածքի մեջ մտնող շինություններից պահպանվել են գլխավոր մուտքի դարպասը, երկու թաղածածկ սենյակ, երկհարկանի ընդունարանը, ինչպես նաև դրանց կից սենյակներ։
Ըստ ընդունարանի երկրորդ հարկի շքամուտքի ամբողջ ճակատով մեկ փորագրված ընդարձակ շինարարական արձանագրության՝ մելիքական ապարանքը 1737 թվականին կառուցել է Դիզակի մելիքության հիմնադիր Մելիք Եգանը՝ (իրական անունը Ավան), XVIII դարի սկզբում Տող ավանում հիմնավորված Ղուկաս վարդապետի որդին, ով այդ ժամանակների հայ քաղաքական կյանքի ամենահայտնի գործիչներից էր:Մելիք Եգանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Օսմանյան Թուրքիայի դեմ արցախյան սղնախների մղած ազատագրական մարտերին և որպես Դիզակի սղնախի ղեկավար, միաժամանակ զգալի դերակատարում է ունեցել հայ-ռուսական դիվանագիտական հարաբերություններում։
Տող ավանը, Դիզակի Մելիք-Եգանի շնորհիվ ճանաչվեց որպես հայկական ինքնավար մի երկիր, որի սահհմանները ձգվում էին Գանձակի մատույցներից մինչև Արաքս գետը։ Ինչպես վկայում են շիրմաքարերի վրա պահպանվող չափածո գրված արձանագրությունները, պարսկական դաժան տիրակալներից մեկը՝ Նադիր Շահը, հաշվի է նստում Մելիք Եգանի՝ նույն ինքը՝ Մելիք Ավանի հետ, նրան կոչելով «Բաբալըղ» /հայրացու/: Մելիք Ավանի շիրմաքարի գրվածքները վերծանելով երևում է, որ Մելիք Ավանը՝ Նադիր Շահի կողմից հարգված, տարատեսակ նվերներով սիրաշահված քաջ դիզակեցին, բացի իր երկրից իշխում էր նաև Աղվանից աշխարհին, իսկ Մելիք Եգանի որդու՝ Մելիք Արամի որդու՝ շիրմաքարին կարդում ենք հակառակը՝ «Շահն ոզեց /ուզեց/ Արամ տարավ, ԶՌ /6000/ թուման ջարմայ առավ» ։
Մելիք Արամին հաջորդեց նրա եղբայր Մելիք Եսային, ով Խամսայի ամենահեղինակավոր իշխաններից մեկն էր և ժողովրդական զրույցների ու ավանդությունների ամենահարգված հերոսն էր համարվում։ Այսօր էլ, գրում է Լեոն, որ Դիզակի ժողովուրդը շարունակում է պատմություններ ստեղծել իր մեծ Մելիք Եգանի մասին, որ իր հոր՝ Մելիք Եգանի /Ավանի /արժանավոր ժառանգ հանդիսացավ և նույնիսկ գերազանցեց նրան իր հերոսություններով ։ Չնայած ժամանակի ընթացքում ապարանքում տեղ գտած որոշակի փոփոխությունների, այն գործնականում պահպանել է իր սկզբնական տեսքը։ Բնակելի տարածքները և հյուրասենյակներն ունեն կամարակապ ծածկեր, սալարկված հատակներ և հայկական բուխարիներ։ Պատերի վրա պահպանվել են տվյալ ժամանակաշրջանի մասին վկայող գրառումներ։ Պալատից կարելի է հստակ պատկերացում կազմել 18-19-րդ դարերի ավանդական կովկասյան՝ մասնավորապես հայկական բնակելի տների մասին։
Ճարտարապետություն
Ապարանքից մեզ հասած ամբողջական կառուցամասերը՝ դարպասը,ընդունարանը, երկու սենյակները, պատերի մնացորդները ասում են նրա պարսպապատ ու բավականին ընդարձակ համակառույց լինելու մասին։ Ապարանքի արևելյան ճակատի աջ հատվածում՝պարսպապատի հենց բեկման տեղում, գտնվում է դարպասը, որն ունի պարսպից դեպի բակ առաջացող թաղակապ եզրույթով ստեղծված ծավալաձև կառուցվածք։ Արտաքին ճակատում մուտքային բացվածքը ընդգրկված է երկու կողմի որմնաելուստներով, որոնք պսակվում են երկաստիճան կամարով։ Ճակատն աչքի է ընկնում սրբատաշ շարվածքով։ Դարպասի ծավալն այժմ քողարկված է կցակառույցներով ու վրան ավելացված հարկով, սակայն դրսից նկատելի է մուտքի որմնաելուստներից դեպի երկու կողմ տարածվող պարսպի մնացորդները։
Հարավայինը կիսված է գյուղամիջյան ճանապարհով, իսկ հյուսիսայինը միանում է ընդարձակ դահլիճի երկայնական պատին:Մելիք Եգանի պալատական համալիրի սրբատաշ քարերով շարված կամարակապ շքամուտքը (1731) տանում է բակի խորքում տեղադրված ուղղանկյուն հատակագծով բնակելի մեծ հյուրասենյակ, որն ունի քանդակազարդ բուխարի, փոքր պատուհաններ, երկայնական պատի մեջ փորված կամարաձև լայն խորշեր՝ բակահայաց պատուհաններ և այլ մանրամասներ։ Տնտեսական հարկաբաժնի առկայությունն են հաստատում հյուրասենյակից առանձնացած ուղղանկյուն հատակագծով թաղակիր սենյակները՝ ճարտարապետական մանրամասներով, թոնիրներով, կարասներով։
Մելիք Եգանի պալատական համալիրի պահպանված փոքր մասը վերակառուցումների հետևանքով կորցրել է իր նախնական տեսքը, սակայն շինության պատերին պահպանված (Եգանի որդի բարուն Արամ՝ 1737 թվական և Արամ բեկ Մելիք Եգան` 1904 թվական) արձանագրությունները հաստատում են, որ շուրջ 200 տարի ապարանքը պատկանել է մելիքական տոհմի ներկայացուցիչներին, որոնք հերոսաբար շարունակել են պայքարել հայրենիքի ազատության համար։ Ապարանքում հատուկ տեղ է զբաղեցնում դրա ընդունարանը ։ Այն իր տեսակով խիստ յուրահատուկ է, թեպետև որոշակի ընդհանրություններ ունի Քաշաթաղի և Խնածախի ընդունարանների հետ։ Ընդունարանից ոչ հեռու գտնվող հողակույտերի միջից հայտնաբերվել է մի քառանկյուն դահլիճ՝ գլխատուն։ Այն ունի մուտք, կրաքարե սալերից մշակված խարիսխներ, օջախ և հարավարևմտյան պատի կենտրոնում պահպանված բուխարիի հետքեր։
Ուսումնասիրությունների համաձայն դարպասից դեպի հարավ ձգվող պարսպին կից նույնպես եղել են բակահայաց սենյակներ, որոնցից առանձին հատվածներ այսօր էլ նկատելի են այստեղ հետագայում կառուցված երկու ընդարձակ բնակելի տների առաջին հարկերում։ Մելիք Եգանի որդու՝ Արամի կողմից 1737 թվականին թողած արձանագրության մեջ, դարպասի դիմաց գտնվող շինության ստորին հարկըևս ապարանքի սկզբնական հորինվածքի մաս է կազմել, սակայն ուշադիր դիտարկումը ցույց է տալիս, որ որ այս բնակելի շենքը էապես տարբերվում է ապարանքի նախնական կառուցամասերից և ավելի ուշ շրջանի շինվածք է ։
Կառույցի ճակատամասում տեղադրված մեկ այլ արձանագրության մեջ նշվում է, որ այն պատկանել է այսօր չպահպանված այլ շինությունների, որը XIX դարում ապարանքի հիմնովին վերակառուցման ժամանակ ագուցվել է նույն տեղում կառուցված տան պատի մեջ։ Ուշագրավ է կառույցի տեղադիրքը, որը գտնվում է ուղիղ դարպասի դիմացև ետնամասով խորանում է լանջի արևմտյան թեքության մեջ, որտեղ ևս եղել են լանջին հարող ևս մի քանի թաղակապ սենյակներ՝ քարաշեն գլխատներ ու կամարասրահներ։
Այդ նույն դարաշրջանում և հետագայում տեղի է ունենում բնակելի տների ձևափոխություն, որը հստակ երևում է ապարանքից հարավ բացված աշխարհիկ համակառույցում։ Այն թաղածածկ տանիքով ուղղանկյուն սրահ է, որն իր վրա է կրել տարբեր ժամանակների շինարարական նոր լուծումների հետքեր։ Բնակարանում առաջնային տեղ է հատկացված կամարաձև պսակով պահարանախորշերին, բուխարուն և հատակագծային նոր լուծումներով տեղադրված դուռ- պատուհաններին։ Նման կառույցների առկայությունը թելադրված է եղել սոցիալ-տնտեսական կյանքի փոփոխություններով։ Մեծ ընտանիքները տրոհվել են և կենցաղավարման նոր փուլերում տեղափոխվել են բնակության նոր միջավայր։
Ապարանքի դարպասը նույնպես եզակի է իր պահպանվածությամբ և ընդունարանի հետ կարևոր դեր ունի մելիքական ապարանքների ընդհանրական կերպարի վերհանման գործում։ Երկհարկանի պալատը՝ ճարտարապետական հետաքրքիր համալիր է, որը ներառում է բնակելի ու տնտեսական տարածքներ և Մելիք-Եգանի ընդունարանը։
Մեր օրերում
2009 թվականից ապարանքը գտնվում է վերականգնման փուլում, իսկ արդեն 2014 թվականի հուլիսի 1-ից Արցախի կառավարության որոշմամբ սկսեց գործել «Տողի մելիքական ապարանք» պետական պատմամշակութային արգելոցը ։ Այն հանդիսանում է մի յուրօրինակ թանգարան, որն իր բացման առաջին իսկ տարում միացավ «Թանգարանային գիշեր» ակցիային ։ Ինչպես նաև արդեն 6-րդ անգամ այնտեղ անց է կացվում Արցախյան գինու փառատոնը ։
Մեր օրերում Տող գյուղի մելիքական ապարանքի տարածքում՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցուց հյուսիս գտնվող միջնադարյան դամբարանադաշտում իրականացրած հնագիտական պեղումների արդյունքում բացվել են գտածո մի շարք տապանաքարեր, որոնց մեջ շատ են Դիզակի հայտնի մելիքների տապաններ, այդ թվում նաև՝ Մելիք Եգանի տապանաքարը։ Պատմական մի շարք տեղեկությունների համաձայն, ենթադրվում է, որ Տողում պետք է չորս կամ հինգ մելիքների տապանաքարեր ևս լինեն։ Ըստ որոշ տեղեկությունների դրանք եղել են Տող գյուղի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու տապանատանը, որտեղից էլ Մելիք Եգանի տապանաքարը տեղափոխել են եկեղեցու սրահ ու դրվել փայտե հատակի տակ՝ կամ որպես շինաքար կամ էլ ոչնչացումից փրկելու նպատակով։
Հնագիտական պեղումների արդյունքում պարզվել է նաև, որ եկեղեցին ունեցել է ևս մեկ մուտք, որը խորհրդային տարիներին շարվել է քարով, ծեփվել ավազի ու ցեմենտի շաղախով։ Բացի այդ, եկեղեցու հյուսիսային պատը ինչպես նաև բակը ծածկված են եղել հողի հաստ շերտով։ Կատարված աշխատանքների արդյունքում բացվել են քսանից ավելի տապանաքարեր, բոլորն էլ` հիմնականում լավ պահպանված, որտեղ պարզ ընթեռնելի են գրվածքները, տեսանելի են տապանների պատկերաքանդակները։ Հայտնաբերված տապանաքարերը թվագրվում են XVIII դարով։ Հողի շերտից ազատված տապանաքարերին արձանագրություններ են, խնջույքի պատկերներ, որսի, տոնակատարությունների տեսարաններ, մարդկային կերպարներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:18-րդ դարի կառույցներ Կատեգորիա:Մելիքական ապարանքներ
Սուրբ Վիտուսի Մայր Տաճար
Սուրբ Վիտուսի Մայր Տաճար կամ Սրբեր Վիտուսի, Վենցեսլաուսի և Ադալբերտի Տաճար (metropolitní katedrála svatého Víta, Václava a Vojtěcha), Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու տաճար Պրահայում, արքեպիսկոպոսի նստավայր։ Մինչև 1997 թվականը տաճարը նվիրված էր միայն Սուրբ Վիտուսին և մինչ օրս անվանվում է միայն նրա անունով։
Այս տաճարը գոթական ճարտարապետության գերազանց օրինակ է և հանդիսանում է երկրի ամենամեծ ու կարևոր եկեղեցական կառույցը։ Այն տեղակայված է Պրահայի ամրոցի տարածքում, այնտեղ են գտնվում Բոհեմիայի մի շարք թագավորների և Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրերի գերեզմանները։ Տաճարը հանդիսանում է Չեխիայի կառավարության սեփականությունը և մտնում է Պրահայի Ամրոցի համալիրի մեջ ։ Տաճարի երկարությունը 124 մ է, լայնությունը՝ 60 մ, հիմնական աշտարակի բարձրությունը՝ 96.5 մ, դիմացի աշտարակինը՝ 82 մ, կամարինը՝ 33 մ ։
Կառուցումը
Տաճարը այդ տարածաշրջանում Սուրբ Վիտուսին նվիրված երրորդ եկեղեցական կառույցն է։ Առաջին եկեղեցին (ռոտոնդան) կառուցվել է 930 թվականին Բոհեմիայի դուքս Վենցեսլաուս 1-ինի կողմից։ Այս հովանավոր սուրբն ընտրվել էր, քանի որ Վենցեսլաուսը կայսր Հենրի 1-ինից ձեռք էր բերել սուրբ մասունք՝ Սուրբ Վիտուսի ձեռքը։ Հնարավոր է նաև, որ Վենցեսլաուսը, կամենալով իր հպատակներին ավելի հեշտությամբ առաջնորդել դեպի քրիստոնեություն, ընտրեց մի սրբի, որի անունը (Svatý Vít) շատ նման էր հնչում սլավոնական արևային աստվածության Սվանտեվիտի (Svantevit) անվանը։ Կրոնական երկու հասարակությունները՝ ավելացող քրիստոնյաները և նվազող հեթանոսները, միաժամանակ բնակվում էին Պրահայի Արոցում առնվազն մինչև 11-րդ դարը։
1060 թվականին, երբ հիմնվեց Պրահայի թեմը, արքայազն Սփիթիհնև 2-րդը սկսեց ավելի ընդարձակ եկեղեցու կառուցումը, քանի որ պարզ դարձավ, որ գոյություն ունեցող եկեղեցին շատ փոքր էր հավատացյալներին տեղավորելու համար։ Նրա տեղում կառուցվեց ռոմանական ոճի ավելի մեծ և ներկայացուցչական բազիլիկ։ Չնայած այն ամբողջությամբ չկառուցվեց, այնուամենայնիվ փորձագետների մեծ մասը համամիտ էր, որը այն երգչախմբի երկու դահլիճներով և զույգ աշտարակներով եռասրահ բազիլիկ էր։ Տաճարի նախագիծը հարում էր ռոմանական ճարտարապետությանը։ Ռոտոնդայի հարավային մասը ներառվեց նոր եկեղեցու արևելյան հատվածում, քանի որ այնտեղ էր գտնվում Սուրբ Վենցեսլաուսի շիրիմը, ով մինչ օրս համարվում էր Չեխիայի արքայազնների հովանավոր սուրբը։ Նոր եկեղեցուց դեպի հարավ կառուցվեց եպիսկոպոսի նստավայրը, որը ընդարձակվեց 12-րդ դարի կեսերին։
Գոթական տաճարը
Ներկայիս գոթական տաճարը սկսել է կառուցվել 1344 թվականի Նոյեմբերի 21-ին, երբ Պրահայի եպիսկոպոսությունը վերածվեց արքեպիսկոպոսության։ Հովանավորներն էին տաճարի առաջնորդը, Արքեպիսկոպոս Արնոշտ Պարդուբիցը և Բոհեմիայի արքա Չարլզ 4-րդը, ով շուտով պետք է դառնար Սրբազան Հռոմեական կայսրության նոր կայսրը։ Նա նպատակ ուներ նոր տաճարը օգտագործել որպես թագադրության սրահ, ընտանեկան դամբարան, թագավորության առավել թանկարժեք մասունքների գանձարան և հովանավոր սուրբ Վենցեսլաուսի հանգստի վերջին վայր։
Առաջին վարպետ կառուցողը ֆրանսիացի Մաթիաս Արրասացին էր, ով հրավիրվել էր Ավինյոնի պապական պալատից։ Մաթիասը կառույցի ընդհանուր տեսքը նախագծել էր որպես հինականում ֆրանսիական գոթական ճարտարապետության նմուշ։ Սակայն նա կառուցեց միայն երգչախմբի դահլիճի արևելյան հատվածը՝ կամարակապ սրահը և ապսիդի շրջակա միջանցքը։ Ֆրանսիական գոթական ճարտարապետության ուշ շրջանի նրբագեղ սլացիկությունը, բացարձակ հարգանքը համամասնությունների նկատմամբ այսօր տարբերում են նրա աշխատանքը։
Եթե Մաթիաս Արրասացին ուսուցանվել էր երկրաչափության ոգով՝ շեշտադրելով նախագծի հստակ մաթեմատիկական համամասնությունները, ապա Պարլերը ուսուցանվել էր որպես քանդակագործ և փայտագործ։ Նա ճարտարապետությանը վերաբերում էր որպես քանդակի՝ յուրօրինակ «խաղ խաղալով» քարի կառուցվածքային ձևերի հետ։ Բացի կամարներից, նրա աշխատանքի յուրահատկությունը կարելի է նկատել նաև սյուների (գոթական ճարտարապետության կողմից գրեթե մոռացության մատնված դասական, զանգաձև սյուներ), Սբ. Վենցեսլաուսի մատուռի հնարագետ գմբեթակամարի, ալիքաձև պատերի, պատուհանների ինքնատիպ զարդանախշերի միջոցով։ Երբ կառուցման աշխատանքներն իրականացնում էր Պարլերը, ճարտարապետական քանդակին տրվել էր զգալի դեր, ինչը կարելի է տեսնել, մասնավորապես, կիսանդրիների միջոցով, որոնք պատկերում են թագավորական ընտանիքի, Պրահայի եպիսկոպոսների և երկու վարպետների (այդ թվում՝ Պարլերի) դիմապատկերները։ Տաճարի կառուցման աշխատանքները շատ դանդաղ էին ընթանում, քանի որ կայսրը այդ նույն ժամանակահատվածում Պարլերին այլ նախագծեր էր հանձնարարել, ինչպես օրինակ՝ Պրահայում Կառլի կամուրջի և չեխական թագավորության տարբեր եկեղեցիների կառուցումը։ Մինչ 1397 թվականին Պարլերի մահը ավարտին էին հասցվել միայն եկեղեցական երգչախմբի դահլիճը և տրանսեպտը։
Պետեր Պարլերի մահից հետո նրա որդիներ Վենսել Պարլերը և, մասնավորապես, Յոհաննես Պարլերը շարունակեցին նրա աշխատանքը։ Նրանց հաջորդեց Մասթեր Պերիլկը, ով, ամենայն հավանականությամբ, Պարլերի աշխատանքային խմբի անդամ էր։ Այս վարպետների շնորհիվ ավարտին հասցվեցին տրանսեպտը, տաճարի հարավային հատվածի մեծ աշտարակը, աշտարակը հարավային տրանսեպտին կապող ֆրոնտոնը։ Այն հատվածը, որտեղից արքաները մուտք էին գործում տաճար թագադրության արարողությունների համար, կոչվում էր «Ոսկե դարպաս» (հավանաբար, ոսկեգույն խճանկարի պատճառով)։
Սուրբ Վենցեսլաուսի աղոթարան
Թերևս, տաճարի ամենաուշագրավ հատվածը Սբ. Վենցեսլաուսի աղոթարանն է, որտեղ պահվում են սրբի մասունքները։ Սրահը կառուցվել է Պետեր Պարլերի կողմից 1344-1364 թվականներին և ունի կողավոր կամար։ Պատերի ստորին հատվածները հրաշալիորեն հարդարված են ավելի քան 1300 կիսաթանկարժեք քարերով և Քրիստոսի տանջանքները պատկերող նկարներով, որոնք ստեղծվել են 1372-1373 թվականներին։ Պատերի վերին հատվածները պատկերում են Սբ. Վենցեսլաուսի կյանքը։ Պատի կենտրոնում Սբ. Վենցեսլաուսի գոթական արձանն է, որի հեղինակը Պետերի զարմիկ Յինդրիխ Պարլերն է (1373 թվական)։ Աղոթարանը բաց չէ այցելուների համար, բայց այն կարելի է տեսնել դռների ետևից։ Աղոթարանի հարավարևմտյան անկյունում գտնվող յոթ փականներով փոքրիկ դուռը տանում է դեպի թագադրման պալատ, որտեղ գտնվում են Չեխիայի թագավորական զարդերը, որոնք հանրությանը ցուցադրվում են ութ տարին մեկ անգամ։
Շինարարության ավարտը 19-րդ և 20-րդ դարում
1844 թվականին Պրահայում գերմանական ճարտարապետների հանդիպման ժամանակ Վաքսլավ Պեշինան և նեոգոթիկական ճարտարապետ Ժոզեֆ Կրաները ներկայացրեցին տաճարի վերանորոգման և ավարտման նախագիծ։ Նույն տարում «Պրահայի Սբ. Վիտուսի տաճարի ավարտման միություն» անվանման ներքո ստեղծվեց մի կազմակերպություն, որի նպատակն էր վերանորոգել, ավարտին հասցնել տաճարը և ազատվել «ամեն ինչ այլանդակված է» պիտակից։ Ժոզեֆ Կրաները ղեկավարում էր 1861-1866 թվականների աշխատանքները, որոնց ընթացքում վերացվեցին բարոկկոյական զարդարանքները, որոնք համարվում էին ավելորդ։ 1870 թվականին վերջապես դրվեց նոր աշխատանքների մեկնարկը. 1873 թվականին Կրաների մահից հետո վերակառուցումը գլխավորեց ճարտարապետ Ժոզեֆ Մոքերը։ Հենց նա էր, ով նախագծեց արևմտյան ճակատը հատկանշական դասական գոթական ոճով՝ երկու աշտարակներով։ Նույնը մոտեցումը ցուցաբերեց նաև վերակառուցման վերջին ճարտարապետ Քամիլ Հիլբերտը։
1920-ական թվականներին քանդակագործ Վոժտեխ Սաչարդան աշխատեց ճակատի վրա, իսկ հանրահայտ չեխ մոդեռն գեղանկարիչ Ալֆոնս Մուխան զարդարեց հյուսիսային հատվածի նոր պատուհանները։ Վարդանման պատուհանը նախագծվել է Ֆրանտիսեկ Կիսելայի կողմից 1925-1927 թվականներին։ Այն արտացոլում է արարման աստվածաշնչյան պատմության դրվագներ։ Մինչ 1929 թվականի Սբ. Վենցեսլաուսի հոբելյանը՝ տաճարը վերջապես ավարտին հասցվեց՝ մեկնարկից մոտավորապես 600 տարի անց։ Չնայած այն հանգամանքին, որ տաճարի արևմտյան հատվածն ամբողջությամբ կառուցված է նեոգոթիկայի ազդեցությամբ, Պետեր Պարլերի ներմուծած տարրերը օգտագործվել են վերակառուցման ժամանակ՝ տաճարին հաղորդելով ներդաշնակ, միասնական տեսք։
Ազդեցությունը
Սբ. Վիտուսի տաճարը հսկայական ազդեցություն է ունեցել Կենտրոնական Եվրոպայում միջազգային գոթիկայի ոճական առանձնահատկությունների ձևավորման վրա։ Պարլերի աշխատանքային խմբի անդամները և Պարլերներն առհասարակ նախագծել են Կենտրոնական Եվրոպայի բազմաթիվ եկեղեցիներ և կառույցներ։ Առավել հանրահայտ օրինակներ են՝ Վիեննայի Սուրբ Ստեփանոսի տաճարը, Ստրասբուրգի տաճարը, Զագրեբի Սբ. Մարկոսի եկեղեցին, Սբ. Բարբարայի եկեղեցին։ Պարլերի ոճը մեծ ազդեցություն է ունեցել Սլովենիայի, հյուսիսային Խորվաթիայի, Ավստրիայի, Չեխիայի և հարավային Գերմանիայի գոթիկայի վրա։
Նորագույն պատմությունը
1954 թվականի կառավարական որոշման համաձայն՝ ամբողջ Պրահայի Ամրոցը համարվում է չեխոսլովակ ժողովրդի սեփականություն, որի վարչական ղեկավարումն իրականացնում է նախագահական գրասենյակը։ 1992 թվականից սկսած մի քանի եկեղեցական միջնորդություններ են հարուցվել՝ պարզելու, թե ով է ի վերջո դրա սեփականատերը։ 14 տարի անց՝ 2006 թվականի հունիսին Պրահայի քաղաքային դատարանը որոշում կայացրեց, ըստ որի՝ 1954 թվականի որոշումը չի փոխել տաճարի սեփականատիրոջը, և սեփականատերը Սբ. Վիտուսի տաճարի առաջնորդարանն է։ 2006 թվականի սեպտեմբերին նախագահական գրասենյակը վարչական ղեկավարումը փոխանցեց տաճարի առաջնորդարանին։ Սակայն մեկ տարի անց Պրահայի համայնքային դատարանը որոշեց, որ տաճարի սեփականատերը չեխ ժողովուրդն է, ինչը հաստատվեց քաղաքային և սահմանադրական դատարանների կողմից։ Այնուամենայնիվ, տաճարի ներքին պարագաների բացարձակ սեփականատերը եկեղեցին է։
2010 թվականի մայիսին Պրահայի նոր արքեպիսկոպոս Դոմինիկ Դուկան և երկրի նախագահ Վացլավ Կլաուսը համատեղ հայտարարեցին, որ նրանք չեն ցանկանում շարունակել հակամարտությունները։ Նրանք հաստատեցին, որ Սբ. Վենցեսլաուսի աղոթարանի բանալիների 7 պահապանները ևս դառնում են տաճարի վարչական օգտագործման խորհրդի մի մաս։ Սակայն սեփականության որոշ հարցերի շուրջ տարաձայնությունները դեռևս շարունակվում են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխիայի պաշտամունքային կառույցներ Կատեգորիա:Չեխիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ