cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դորիա Շաֆիկ
Կենսագրություն
Ուսումն ավարտելուց հետո Շաֆիկը վերադարձել է Եգիպտոս։ Նրան մերժել են Կահիրեի համալսարանում դասավանդել՝ համարելով «չափազանց ժամանակակից» ։
1945 թվականին Շաֆիկը դարձել է ֆրանսիական La Femme Nouvelle ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ Նույն թվականին հիմնել է «Բինթ էն-Նիլ» («Նեղոսի դուստր») ամսագիրն արաբերեն լեզվով։ Ամսագրի հիմնական նպատակն է եղել լուսաբանել կանանց խնդիրները ։ 1948 թվականին Շաֆիկը կազմակերպել է համանուն կազմակերպությունը, որը զբաղվել է սոցիալական խնդիրներով, կանանց շրջանում անգրագիտության ու գործազրկության վերացման հարցերով, պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար։
1951 թվականի փետրվարի 18-ին Շաֆիկը և մոտ մեկուկես հազար այլ կանայք բողոքի ցույց են անցկացրել Եգիպտոսի խորհրդարանի առջև՝ պահանջներ ներկայացնելով կանանց սոցիալ-տնտեսական իրավունքների վերաբերյալ։ Սենատի ղեկավարը ցուցարարներին խոստանում է մասնակի բավարարել նրանց պահանջները, սակայն մշակված փոփոխություններն այդպես էլ չեն ընդունվել ։
1952 թվականի հեղափոխությունից հետո «Նեղոսի դուստր»-ը դարձել է քաղաքական կուսակցություն։ 1954 թվականի մարտի 12-ին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել ի նշան բողոքի՝ առանց կանանց մասնակցության սահմանադրական հանձնաժողով ստեղծելու։ Հացադուլը տևել է 8 օր։ Արդյունքում գործող նախագահ Մուհամմեդ Նագիբը խոստացել է կանանց հնարավորություն տալ լիարժեք մասնակցելու երկրի քաղաքական կյանքին ։
Դրանից հետո Շաֆիկը մեկնել է միջազգային շրջագայության՝ դասախոսություններ կարդալով Եգիպտոսում կանանց շարժման մասին, այցելել է Իտալիա, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Հոնկոնգ, Պակիստան, Հնդկաստան և Ցեյլոն։
Նրա ջանքերի շնորհիվ կանայք ձայնի իրավունք են ստացել 1956 թվականին ընդունված սահմանադրությամբ։ Սակայն կանանց ընտրություններին մասնակցության սահմանափակումներ են դրվել, որը տղամարդկանց համար չկար։ 1957 թվականին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել Գամալ Աբդել Նասերի ավտորիտար կառավարության դեմ։ Սակայն այս անգամ նա հասարակական աջակցություն չի ստացել։ Շաֆիկին հեռացրել են «Բինտ էն-Նիլ»-ից՝ ենթարկելով տնային կալանքի և արգելելով նրա անունը հիշատակել մամուլում։
Դրանով ավարտվել է Շաֆիկի հասարակական գործունեությունը։ Շաֆիկը կալանքի տակ ապրել է 18 տարի։ Այդ ժամանակ նա սկսել է բանաստեղծություններ գրել ։ 1975 թվականին Շաֆիկը ինքնասպանություն է գործել ։
Հարգանքի տուրք
2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Google-ը թողարկել է յուրահատուկ բացիկներ Շաֆիկի ծննդյան 108-ամյակի կապակցությամբ ։ 2018 թվականին Նյու Յորք Թայմսը ուշացած հրապարակել է Շաֆիկի մահախոսականը ։
Անձնական կյանք
1937 թվականին Շաֆիկն ամուսնացել է Նուր ադ-Դին Ռագայի հետ, ով նույնպես սովորում էր Փարիզում։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր՝ Ազիզան և Ջեհանը։ 1968 թվականին Դորիան և Նուր ադ-Դինը ամուսնալուծվել են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Եգիպտացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եգիպտացի կին գրողներ Կատեգորիա:Սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Եգիպտացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Արաբալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ Կատեգորիա:Կահիրեի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Եգիպտացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Մարմարե արեգակնային ժամացույց
Մարմարե արեգակնային ժամացույց (Мраморные солнечные часы), XVIII դարի ճարտարապետության հուշարձան, որը տեղադրված է Ռուսաստանի Դաշնության Սվերդլովսկի մարզի Պոլևսկոյ քաղաքային օկրուգի Մրամորսկոե գյուղի կենտրոնական հրապարակում։ Այն ուղղահայաց կատարման արեգակնային ժամացույց է։
Պատմություն
Արեգակնային ժամացույցը 1773 թվականին պատրաստել են Մրամորսկի մարմարի քարհանքի վարպետները, ինչը հաստատում է հարավային թվացույցի վերևում փորագրված ամսաթիվը։ Նախագծի հեղինակն անհայտ է. ըստ վարկածներից մեկի՝ նա կարող էր լինել իտալացի Անտոնիո Ռինալդին ։
Ժամացույցն ունի սյան տեսք, որը հավաքված է տեղական գորշ մարմարից պատրաստված վեց խորանարդաձև բլոկներից շարված կոթողի տեսքով, և պատվանդանից։ Այդ պատվանդանին էլ տեղադրվել է նույն չափի բլոկի տեսքով արեգակնային ժամացույցը, բայց այն սպիտակ մարմարից է՝ չորս կողմում փորագրված  թվացույցներով։ Յուրաքանչյուր թվացույցի կենտրոնում տեղադրված են եղել երկու մետաղական ձողեր, որոնք արևային օրերին ստվեր են գցել, որն էլ ցույց է տվել ժամանակը։ Արձանի ընդհանուր բարձրությունը 3,5 մետր է ։
1986 թվականին Եկատերինբուրգ - Պլևսկոյ Р355 մայրուղում տեղադրվել է այս հուշարձանի պատճենը ։
Ներկայումս արեգակնային ժամացույցը դաշնային նշանակության ճարտարապետական հուշարձան է։ ՌԽՖՍՀ նախարարների խորհրդի 1974 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ վերցված է պետության պաշտպանության տակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:1773 հիմնադրումներ
10-cm-Nebelwerfer 35
10-cm-Nebelwerfer 35 (Nebelwerfer - բառացիորեն «Մառախուղ արձակող»), գերմանական ծանր ականանետ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ականանետը առաջին հերթին նախատեսված էր քիմիական զինամթերքի հետ օգտագործելու համար (ծխածածկույթի ստեղծման համար), սակայն ի տարբերություն, օրինակ, ամերիկյան М2 ականանետի, հենց սկզբից նախատեսված էր սովորական ֆուգասային զինամթերքով կրակելու համար։
Անատոլի Դորոշ
Անատոլի Դորոշ , մոլդովացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։
Ակումբային
Քսան տարեկանում Դորոշը հեռացել է Մոլդովայի առաջնությունից և տեղափոխվել Լեհաստան, որտեղ անցկացրել է 2,5 տարի։ Լեհաստանից հետո տեղափոխվել է Ադրբեջան։ Ապա մեկ մրցաշրջան անցկացրել է Ռուսաստանի առաջին լիգայում, որտեղ խաղացել է Ուլյանովսկի «Վոլգայի» ակումբում։ Դրանից հետո երկու տարով վերադարձել է ադրբեջանական առաջնություն։ Բքվի «Օլիմպիկ» ֆուտբոլային ակումբում խաղալիս դարձել է երկրի առաջնության երկրորդ լավագույն ռմբարկու։ 2010 թվականի երկրորդ կեսում դարձել է ուկրաինական «Չերնոմորեց» (Օդեսա) ֆուտբոլային ակումբի խաղացող ։ 2011 թվականին խաղացել է Ղազախստանի «Իրտիշ» ակումբի կազմում, ապա «Աստանա» ֆուտբոլային ակումբում։
Խաղացել է ադրբեջանական Զաքաթալա քաղաքի «Սիմուրգ» ֆուտբոլային ակումբում։ Հետագայում հանդես է եկել Մոլդովայի առաջնության ակումբներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոլդովացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեգիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պոլոնիա Վարշավայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
10-cm-Nebelwerfer 35
Կիրառում և կազմակերպչական կառուցվածք
Հաշվարկը բաղկացած էր հրամանատարից, ականանետը սպասարկող երեք զինվորներից և զինամթերքի երեք փոխադրողներից։
Սկսած 1940-1941 թվականից զենքի արտադրությունը դադարեցվեց ականանետի ոչ բավարար հեռահարության պատճառով, և այն փոխարինվեց Վերմախտի քիմիական զորքերում (Nebeltruppen, բառիս բուն իմաստով՝ «ծխային զորքեր»)՝ 10 սմ Nebelwerfer 40, իսկ ավելի ուշ՝ Nebelwerfer հրթիռային կայանքներով։ Ականանետերը հանձնվել են ականանետերի բաժանմունքներին։ Զինամթերքը արտադրվել է բավական զգալի քանակությամբ մինչև 1943 թվականը ։ ԽՍՀՄ ներխուժումից հետո գերմանացիները սկսեցին Granatwerfer 42 ականանետի արտադրությունը (խորհրդային 120 միլիմետրանոց ականանետի պատճեն), որը շատ ավելի լավ մարտական հատկանիշներ ուներ՝ ունենալով մոտավորապես նույն արժեքը։
Արտադրությունը ականանետի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մարտի սկզբին, 1945 թվական ։
Ռազմամթերք
Օգտագործվող ականանետ՝
105 մմ-ոց ականանետի մարտական լիցքը ներառում էր հիմնական լիցքը (պոչային փամփուշտը)՝ 15 գ քաշով և 4 լրացուցիչ լիցքը՝ 21-ական գրամ օղակների տեսքով, որոնք դրվում են կայունացուցիչի խողովակի վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ արտադրված ականանետային (ոչ քիմիական) զինամթերքի քանակը մինչև 1945 թվականի մարտի սկիզբը՝
Բացի այդ, արտադրվել է W.Gr. 35 Х с ОВ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1934 հիմնադրումներ
Մրգավան կամավորական ջոկատ
«Մրգավան» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Մրգավան գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արարատի մարզում)։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ ջոկատի առանձին ազատամարտիկներ մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Երասխ), Գորիսի (Կոռնիձոր, Արավուս), Կապանի (Սրաշեն), Տավուշի (Պառավաքար) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Բուզլուխ, Վերինշեն) շրջանների, Գետաշենի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարաներ են եղել Ս. Հարությունյանը (հիմնադիր-հրամանատար) և Խ. Թադևոսյանը։ Ջոկատից զոհվել է 2 ազատամարտիկ՝ Գեղամ Խուդավերդյանը և Վաչիկ Սարգսյանը։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Նավուր կամավորական ջոկատ
«Նավուր» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1988 թվականին Նավուր գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ Ունեցել է շտաբ։ 1988-1994 թվականներին ջոկատը մասնակցել է Տավուշի (Այգեպար, Ներքին Կարմիրաղբյուր, Մովսեսգյուղ) շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին։
Ջոկատի հրամանատարը եղել է Ս. Ասրյան, շտաբի պետը՝ Մ. Ասրյան։ Ջոկատից զոհվել է 3 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Ստեփան Մինասյան
Ստեփան Արմենակի Մինասյան, հայ գեղանկարիչ։
Կենսագրություն
1943-1950 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարչության բաժնում, 1950-1957 թվականներին` Երևանի գեղարվեստի պետական ինստիտուտում։
Մինասյանի աշխատանքներում դոմինանտ է կյանքի իրատեսությունն ու աշխարհի մատերիալիստական և իդեալիստական երևույթների գերիդեալականացումը։
Ստեփան Մինասյանի անունն է կրում Գավառում գտնվող նկարչական դպրոցը, որի հիմնադրման գործում վերջինս մեծ ներդրում է ունեցել ։
Ստեղծագործական ուղի
Հեղինակ է բազմաթիվ գրքերի ձևավորումների։
Որմնանկարներ է արել մշակույթի պալատների, գործարանների համար, հեռուստատեսության համար գրել է սցենարներ, լրագրերում, ամսագրերում հրապարակած գիտական հոդվածների հեղինակ է։ Նկարչի աշխատանքներից կան տարբեր թանգարաններում, մշակութային ֆոնդերում, դպրոցներում, արտերկրում, տարբեր անհատական հավաքածուներում։
Գեղանկարչի վրձնին են պատկանում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսների` Ներսես Աշտարակեցու, Գևորգ Չորեքչյան, Խորեն Առաջին, Մատթեոս Իզմիրյանի, Գևորգ Հինգերորդի յուղաներկ դիմանկարները, որոնք գտնվում են Էջմիածնի Մայր Աթոռի Վեհարանում։
Մեջբերումներ Ստեփան Մինասյանից
«Վազգեն Առաջինը մեծություն էր։ Իմ կյանքում դեռ այդքան մարդասեր, խորագիտակ ու տրամաբանող անհատականության չեմ հանդիպել։ Շատ եմ ափսոսում, որ նրան չեմ նկարել, սակայն մի կարևոր հանգամանք կար, ես ինձ իրավունք չէի վերապահում՝ մեծ վարպետից՝ Մարտիրոս Սարյանից հետո նրան նկարել։ Վազգեն Առաջինի հետ մենք անքուն գիշերներ ենք լուսացրել, երկար զրուցել հուզող հարցերի շուրջ։ Նա փայլուն երաժշտագետ էր»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1929 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:2014 մահեր Կատեգորիա:Փետրվարի 17 մահեր
Գեղաշեն կամավորական ջոկատ
Գեղաշեն կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1989 թվականին, Կոտայքի շրջանի Գեղաշեն գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Կոտայքի մարզում)։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), Գորիսի (Տեղ, Կոռնիձոր), Վարդենիսի (Ազատլու) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Վերինշեն, Մանաշիդ, Բուզլուխ), Մարտակերտի (Հոռաթաղ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Հ. Մարտիրոսյան։Կամավորական ջոկատի անդամներից են Դավիթովի Հովիկը, Յուրա Սաղաթելյանը, Վալոդի Եղուշը,Թութկեցի Կամոն,Նորիկը։Կամավորական ջոկատից դուրս կռիվներին մասնակցել են Պատոյի Վազգենը, Միսոյի Թաթուլը,Մերուժը,Ալիկը
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Մուսալեռ կամավորական ջոկատ
«Մուսալեռ» կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1988 թվականին Արարատի ոսկու կորզման ֆաբրիկայի բանավանում։ Ունեցել է շտաբ։ 1992 թվականին համալրվել է Արարատ քաղաքի մուսալեռցիներով և անվանակոչվել «Մուսալեռ»։ 1993 թվականին ջոկատի մի մասի հիմքի վրա ստեղծվել է պայմանագրային գումարտակ։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին խմբեր մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Քյարքի (Տիգրանաշեն), Երասխ), Գորիսի (Կոռնիձոր), Տավուշի (Մովսեսգյուղ), Կապանի և Արցախի Հանրապետության Ասկերանի, Քաշաթաղի («Մարդասիրական միջանցք»), Մարտակերտի (Մատաղիս, Թալիշ) շրջանների, Գետաշենի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատանարներ են եղել Պ. Զուռնաչյանը, Ն. Մարտիրոսյանը, շտաբի պետ՝ Գ. Գրիգորյանը։ Ջոկատից զոհվել է 3 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Ջեք Հիլդյարդ
Ջեք Հիլդյարդ (Jack Hildyard, ), անգլիացի կինոպրոդյուսեր։ «Օսկար» մրցանակի է արժանացել «Կամուրջ Քվայ գետի վրայով» ֆիլմում լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1908 թվականի մարտի 17-ին, Լոնդոնում, Անգլիա ։ 1934 թվականից սկսել է աշխատել կինոյում՝ որպես օպերատորի օգնական։ Որպես կինօպերատոր՝ նորամուտը եղել է 1944 թվականի «Հենրի V» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, սակայն լուսագրերում անունը չի նշվել։ Նրա հաջորդ աշխատանքը եղել է «Կեսարը և Կլեոպատրան» ֆիլմը, որտեղ նա աշխատել է Ջեք Քարդիֆի, Ռոբերտ Կրասկերի և Ֆրեդի Յանգ հետ։ Հայտնի է բրիտանացի կինոռեժիսոր Դևիդ Լինի «Ձայնային արգելքը», «Հոբսոնի ընտրությունը», «Ամառը» և «Կամուրջ Քվայ գետի վրայով» ֆիլմերում աշխատանքով։ Հանդիսանում է Կինոօպերատորների բրիտանական ընկերության հիմնադիրներից մեկը ։
Մահացել է 1990 թվականի սեպտեմբերին Լոնդոնում, Անգլիա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Ֆրիմեն Դայսոն
Ֆրիմեն Ջոն Դայսոն (Freeman John Dyson, ), անգլիական ծագմամբ ամերիկյան տեսական ֆիզիկոս, քվանտային էլեկտրադինամիկայի ստեղծողներից մեկը ։
Լոնդոնի թագավորական հասարակության (1952) և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է բրիտանացի կոմպոզիտոր Ջորջ Դայսոնի ընտանիքում։ 1945 թվականին ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը, որտեղ աշխատել է 1946-1949 թվականներին։ Այնուհետև տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ պրոֆեսոր է եղել Քորնելի (1951-1953), իսկ 1953 թվականից՝ Փրինսթոնի համալսարանի, ինչպես նաև հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտում։
Գիտական գործունեություն
Հիմնական աշխատանքները վերաբերվում են դաշտի քվանտային տեսությանը, մաթեմատիկական ֆիզիկային, աստղաֆիզիկային, ցածր էներգիայի ֆիզիկային։ Նա ապացուցել է դաշտի քվանտային տեսության դիսպերսիոն առնչությունները (այսպես կոչված Յոստի, Լեմանի, Դայսոնի գաղափար), ստացել S մատրիցի համար բանաձև, տվել քվանտային էլեկտրադինամիկայի տարբերությունների դասակարգումը՝ հիմնվելով կանոնավոր վերափոխումների վրա (Դայսոնի վերափոխում, 1948), S մատրիցի հատկությունների հիման վրա ներմուծել քվանտային էլեկտրադինամիկայի վերանորմավորում հասկացությունը և ցույց տվել քվանտային դաշտի տեսության սովորական ձևերի հետ Ֆեյմանի մոտեցման կապը (Ֆեյնման-Դայսոնի ֆորմալիզմ, 1949)։ Նա համարվում է ժամանակակից քվանտային էլեկտրադինամիկայի ստեղծողներից մեկը (Յուլիան Շվինգերի, Ռիչարդ Ֆեյնմանի և Սինյիտիրո Տոմոնագայի հետ)։
1955 թվականին կառուցել է մետաղների կողմից ճառագայթման ռեզոնանսային պարամագնիսականության կլանման տեսությունը։
Աստղաֆիզիկայի ոլորտում ուսումնասիրել է պուլսարներ և նեյտրոնային աստղեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Տուրնեֆոր
Տուրնեֆոր (Tournefort), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս-Ալպեր-Լազուրե ափ երկրամասի Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտի Նիցցայի շրջանի Վանս կանտոնում ։ Մինչև 2015 թվականի մարտը կոմունան վարչականորեն ընդգրկված էր Վիլլար ս կանտոնի կազմում (Գրաս շրջան)։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 10.13 կմ², բնակչությունը՝ 154 մարդ (2006) աճի միտումով։ 140 մարդ (2012), բնակչության խտությունը՝ 13.8 մարդ/կմ²։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2011 թվականին կազմել է 141 մարդ, 2012 թվականին՝ 140 մարդ
Բնակչության թվաքանակի դինամիկան ։
Տնտեսություն
2010 կոմունայում հաշվառված են եղել 51 հարկատու տնային տնտեսություններ, որտեղ ապրում էր 120.0 մարդ։ Մեկ հարկատուին բաժին ընկնող շահույթը կազմել է 18 հազար 692 եվրո .:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծովափնյա Ալպեր գավառի բնակավայրեր
Վարպետության թեկնածու (շախմատ)
Կոչումը ստանալու կարգը
Վարպետության թեկնածուի կոչմանը հավակնելու համար տղամարդ շախմատիստին անհրաժեշտ է Էլոյի գործակիցը հասցնել 2200 և ավելի կետի, իսկ կին շախմատիստին՝ 2000-ի։ Կոչումը շնորհելու կանոնները գրված են ՖԻԴԵ-ի տեղեկատուում ։
Օլեգ Վլասով
Օլեգ Սերգեևիչ Վլասով (Олег Сергеевич Власов, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Լենինգրադեց» ակումբի կիսապաշտպան:
Կարիերա
Օլեգ Վլասովի առաջին մարզիչը եղել է իր հայրը՝ Սերգեյ Վլասովը, որ եղել է Լեսգաֆտի անվան ինստիտուտի շրջանավարտ: Ութ տարեկանից հաճախել է «Սմենա» դպրոց: Երկու տարի անց տեղափոխվել է Կոլպինի «Իժորեց», երկու տարի հետո վերադարձել է «Սմենա», ապա տեղափոխվել «Կիրովեց», ապա հանդես է եկել մարզային թիմում, սովորել է ուսումնարանում: Կարիերան սկսել է 2001 թվականին «Պիկալյովո» սիրողական ակումբում, հանդես է եկել Ռամենսկոեի «Սատուրն» ակումբում, որտեղից 2006 թվականի ամռանը տեղափոխվել է Պետերբուրգի «Զենիթ» ակումբ: 2008 թվականին դիտումների է մասնակցել «Ռոստով» ակումբում, բայց արդյունքում ակումբները համաձայնության չեն եկել ֆուտբոլիստի տրանսֆերի գնի վերաբերյալ : 2008 թվականի հուլիսի 25-ին ընդգրկվել է «Թերեք» ակումբի հայտացուցակում:
2014 թվականի նոյեմբերի 29-ին «Մորդովիայի» կազմում խփել է միակ գնդակը իր նախկին ակումբի՝ «Զենիթի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է սենսացիոն տնային հաղթանակով ընդեմ երկրի գործող չեմպիոնի (1:0):
2016 թվականի հուլիսի 17-ին մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել Տուլայի «Արսենալ» ակումբի հետ: 2017/18 մրցաշրջանում հանդես է եկել Պետերբուրգի «Դինամո» ակումբում: 2018 թվականի հուլիսի 2-ին հայտնվել է տեղեկություն Վլասովի՝ Կրասնոդարի «Ուրոժայ» ակումբ տեղափոխվելու մասին, բայց թիմի կազմում չմասնակցելով ոչ մի խաղի՝ օգոստոսի 31-ին պայմանագիր է կնքել ՊՖԼ-ի մեկ այլ նորաստեղծ ակումբի՝ «Լենինգրադեցի» հետ :
Գոտի փորագրազարդ (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն, № 2151)
Գոտի փորագրազարդ  (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն), բրոնզե թիթեղից պատրաստված գոտի։ Պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2151 համարի տակ։
Գոտին համարվում է Ք. ա. 12-11-րդ դարերի հնություն, բրոնզից է, չափերը` 14,5×86×0,2 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի տարածքում։
Նկարագրություն
Գոտին պատրաստված է բրոնզե թիթեղից։ Նուրբ փորագրությամբ մակերեսը բաժանված է սյուժետային չորս հատվածների, որոնցում հաջորդաբար պատկերված են խմբերով սուրացող եղջերուներ (յուրաքանչյուր խմբում` 3-ական)։ Կենդանիների սրընթաց վազքին ընդառաջ թռչում են թռչուններ։ Գոտու հատվածները իրարից բաժանված են ոճավորված եռանկյունաձև թռչունների և վազող պարույրազարդի ուղղահայաց շարքերով։ Ընդհանուր պատկերագրությունը և հատկապես չորրորդ հատվածում սուրացող երկրորդ եղջերուի վզի տակ փորագրված սվաստիկան հուշում են կապը պտղաբերության և երկնային լուսատուների հետ առնչվող հնագույն հավատալիքների հետ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նյութերից Կատեգորիա:Հնագիտություն Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Ստեփանակերտի պաշարում և ռմբակոծում
Ստեփանակերտի պաշարումը և ռմբակոծումն ադրբեջանական ուժերի կողմից Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտի խաղաղ բնակչությանն ուղղված հարվածներն են, որոնց առավել ակտիվ փուլը շարունակվեց 1991 թվականի նոյեմբերից մինչև 1992 թ. մայիսը ։ Ստեփանակերտի, ինչպես և հարակից հայկական քաղաքների ու գյուղերի ռմբակոծումն իրականացվում էր Ադրբեջանի կողմից լիակատար շրջափակման պայմաններում։ (Արցախն Ադրբեջանի կողմից շրջափակված էր դեռևս 1989 թ. աշնանից)։
1991-1992 թթ. Ստեփանակերտում ադրբեջանական ուժերի գործողությունները հանգեցրին հսկայածավալ ավերածությունների և հարյուրավոր զոհերի խաղաղ բնակչության շրջանում ։ Ինչպես արձանագրում են իրավապաշտպան Human Rights Watch կազմակերպության դիտորդները, ադրբեջանական ուժերը Ստեփանակերտի ռմբակոծումն իրականացնում էին Խոջալուից և Շուշիից։ Քաղաքացիական բնակչության դեմ հակառակորդը կիրառում էր արգելված այնպիսի զինատեսակներ, ինչպիսին են համազարկային կրակի «Գրադ» և «Ալազան» կայանները։ Անկանոն ռմբակոծությունների, դիպուկահար կրակի և օդային հարձակումների հետևանքով զոհվեցին և վիրավորվեցին հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ, ավերվեցին տներ, հիվանդանոցներ, մանկապարտեզներ, դպրոցներ՝ կառույցներ, որոնք ռազմական թիրախ չեն կարող հանդիսանալ ։ Ադրբեջանի կողմից իրականացված գործողությունների հետևանքով ավելի քան 40 000 մարդ դարձավ անօթևան, ավերվեցին Ստեփանակերտի մերձակա տասնյակ բնակավայրեր ։
Բարեգործական, իրավապաշտպան «Мемориал» կազմակերպության զեկույցի համաձայն՝ Ստեփանակերտի և հարակից բնակավայրերի հրետակոծումը կանոնավոր բնույթ էր կրում, հակառակորդը կիրառում էր ինչպես գնդակոծիչներ, այնպես էլ համազարկային կայաններ։ Իրավապաշտպանները նշում են, որ մինչ այդ ադրբեջանական ուժերին հաջողվել էր վերահսկողություն հաստատել Աղդամի և մի շարք այլ բնակավայրերի՝ զենքի ու զինամթերքի խորհրդային պահոցների նկատմամբ, որոնցում պահվում էր արկերով լի ավելի քան 11 000 վագոն։ Արկերի մեծ մասը նախատեսված էր БМ-21 «Գրադ» կայանների համար ։
Քաղաքացիական բնակավայրերի ինտենսիվ ռմբակոծումը դադարեց միան հայկական ուժերի կողմից 1992 թ. մայիսի 8-9-ին Շուշիի ազատագրումից հետո ։
Շրջափակում
1989 թվականից Ադրբեջանը շրջափակել էր Հայաստանի ու Արցախի երկաթուղային հաղորդակցությունը, արգելափակել՝ բնական գազի ու նավթի մատակարարումը։ 1991 թ. աշնանից Հայաստանն ու Արցախը հայտնվեցին լիակատար շրջափակման մեջ, ինչի հետևանքով լիովին խաթարվեց նորանկախ Հայաստանի տնտեսությունը՝ հանգեցնելով հումանիտար աղետի ։ 1992 թ. գարնանը Ստեփանակերտը, որի բնակչությունը շուրջ 70 հազարի էր հասնում՝ Բաքվից և Ադրբեջանի այլ բնակավայրերից հայերի տեղահանության հետևանքով, պաշարման մեջ էր։ Ադրբեջանն ամբողջովին արգելափակել էր Արցախի ու Հայաստանի միջև ցամաքային կապը։ Շրջափակման հետևանքով Ստեփանակերտի բնակչությունը զրկված էր սննդից, նաև ջրից, էլեկտրաէներգիայից, դեղորայքից։ Հաղորդակցության միակ միջոցը ուղղաթիռներն էին, որոնցով Հայաստանից Արցախ էին տեղափոխվում առաջին անհրաժեշտության ապրանքներ՝ վառելիք, սննդամթերք, դեղորայք ։ Բնակիչները ստիպված էին ապաստանել նկուղներում գրեթե ողջ օրը։
Human Rights Watch-ի տվյալներով. 1991-1992թթ. ձմռանն Ադրբեջանի եռամյա տնտեսական և տրանսպորտային շրջափակման հետևանքով Արցախն ամբողջովին զուրկ էր վառելիքից, հոսանքից, հոսող ջրից, գործող սանիտարահիգիենիկ հանգույցներից և սպառողական ապրանքների հիմնական մասից։ Այս պայմաններում էլ Ադրբեջանը թիրախավորել էր Ստեփանակերտը՝ որպես հրետակոծության ու ռմբակոծության օբյեկտ ։
Ռմբակոծություն և հրետակոծություն
1991-1992 թթ. ձմռանը իրավիճակը Ստեփանակերտում աղետալի էր, ողջ քաղաքը շարունակական հրետակոծության թիրախ էր։ 1992 թ. մայիսին, երբ Helsinki Watch-ի ներկայացուցիչները ժամանեցին Ստեփանակերտ, քաղաքի մեծ մասն ավերված էր։ Միայն 1991 թ. օգոստոսի 22-24-ն ընկած ժամանակահատվածում ռմբակոծությունների հետևանքով զոհվել էր 40 խաղաղ բնակիչ, վիրավորվել՝ 100-ը։
Helsinki Watch-ի զեկույցն արձանագրում է ադրբեջանական ռմբակոծությունների անկանոն և չարդարացված բնույթը, որոնց նպատակը «հայազգի բնակչությանն ահաբեկելը և դուրս մղելն էր»։ Փաստաթուղթն արձանագրում է, որ հրետակոծությունների հետևանքով ոչնչացվել են տասնյակ տներ, նույնիսկ գյուղեր ։ Ինչպես նշում է Քերոլայն Քոքսը. «Յուրաքանչյուր օր Ստեփանակերտի գլխին էր թափվում «Գրադի» շուրջ 400 արկ» ։ Նպատակը Արցախից հայկական բնակչությանը դուրս մղելը և տարածքի նկատմամբ վերահսկողություն հաստատելն էր։
1992 թ. Ադրբեջանի արտգործնախարար Լալա-Շովքեթ Գաջիևան նշել էր. «Ավելի քան 100 օր մենք ռմբակոծում էինք Ստեփանակերտը, բայց հայերը չէին լքում իրենց հողը» ։
Եվրոպայի Խորհրդի անդամ Դեյվիդ Աթկինսոնը 2005 թ. հունվարի 25-ին ԵԽԽՎ-ում ներկայացնելով իր զեկույցը հիշեցնում է, որ 1990-ականների սկզբին այցելել է Ղարաբաղ և ավելացնում, որ «երբեք չի մոռանա Ադրբեջանի կողմից Ստեփանակերտի ռմբակոծությունը» ։
Քաղաքը հակառակորդի «ափում» էր. արևելքում՝ 25 կմ հեռավորությամբ Աղդամն էր, հյուսիսում՝ Խոջալուն, հարավում՝ Շուշին։ Ազերիների վերահսկողության ներքո գտնվող Խոջալուն և Շուշին «հարմար» հենակետեր էին Արցախի մայրաքաղաքը թիրախավորելու համար։ Ինչպես նշում է Helsinki Watch-ը. «Քանի դեռ ադրբեջանական ուժերը վերահսկում էին Շուշին, որը նայում էր Ստեփանակերտին, վերջինս հրետակոծում էին «Գրադից» և ծանր հրետանուց, հարվածում էին խաղաղ բնակչությանը, բնակելի տարածքների, հիվանդանոցների և նման այլ օբյեկտների…
Ռուս օդաչու Անատոլի Չիստյակովը հայտնում է, որ Ադրբեջանը վարձկան օդաչուներից մշտապես պահանջում էր արտասվաբեր գազ նետել՝ բնակիչների շրջանում խուճապ առաջացնելու նպատակով» ։ Հենարանային հրետանային հարթակները, որոնցից 1992 թ. հունվարի 10-ից չորս ամիս շարունակ իրականացվում էր հրետակոծությունը, Խորհրդային արտադրության BM-21 «Գրադ» համազարկային կրակի կայաններ էին, որոնք կարող էին միաժամանակ 40 արկ արձակել։ Դրանք II աշխարհամարտի ընթացքում լայն կիրառություն ունեցող «Կատյուշա» -ների ժամանակակից տարբերակն են։ Ե՛վ «Գրադը», և՛ «Կատյուշան» չունեն ճշգրիտ թիրախավորման համակարգ, հետևաբար դժվար է կանխատեսել հարվածի կոորդինատը։ Հիմնականում «Գրադը» մշակվել է բաց մարտադաշտում հակառակորդի կենդանի ուժին զգալի կորուստներ պատճառելու նպատակով։ Սակայն ադրբեջանական բանակն այն կիրառում էր Արցախի՝ խիտ բնակեցված մայրաքաղաքում խաղաղ բնակչությանը հրետակոծելու նպատակով։ «Թռչող հեռախոսասյուներ» անվանված այս արկերն Արցախի մայրաքաղաքը վերածել էին փլատակների. ավերվել էին բազմաթիվ բնակելի շենքեր, դպրոցներ, քաղաքի մետաքսի գործարանը, ծննդատունը, մանկապարտեզը ։
Արցախի ինքնապաշտպանական ուժերի պատասխանը
1992 թ. մայիսին Շուշին արդեն Ստեփանակերտին մոտ գտնվող միակ բնակավայրն էր, որը վերահսկվում է ադրբեջանցիների կողմից, որտեղից շարունակվում էին մայրաքաղաքի ու նրա մերձակայքի հրետակոծությունները ։ Արցախի խաղաղ բնակչության մեծ մասը մարտադաշտի վերածված բնակավայրերը լքելուց հետո կենտրոնացել էր Ստեփանակերտում։ Եվ ադրբեջանական օդուժի կողմից նույնիսկ վատ կոորդինացված հարվածները խաղաղ բնակչության շրջանում մեծ կորուստների պատճառ էին դառնում ։ Ղարաբաղի ինքնապաշտպանական ուժերը հակահարված տվեցին և երկօրյա մարտերի արդյունքում գրավեցին Շուշին՝ Ստեփանակերտի մերձակա վերջին ադրբեջանական հենակետը։  Այսպիսով նրանք վերահսկողություն հաստատեցին մայրաքաղաքի մերձակայքի նկատմամբ՝ վերջ դնելով Ստեփանակերտի հրետակոծություններին  ։ Ադրբեջանական ուժերի կողմից «Գրադ» կայաններով Գորիսի և Կապանի ամենօրյա հրետակոծությունները հազարավոր խաղաղ բնակիչների և զինծառայողների կյանք էին խլել, անշարժ գույքի հսկայական ավերածություններ պատճառել ։
Միջազգային արձագանքը
ԱՄՆ Կոնգրեսը դատապարտեց ադրբեջանական ագրեսիան, Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի ու Արցախի շրջափակումը։ Կոնգրեսում ընդունվեց «Ազատության աջակցության ակտի» (1992) #907 ուղղումը, որով արգելափակվում էր ԱՄՆ ուղղակի աջակցությունն Ադրբեջանի կառավարությանը։ Բանաձևում մասնավորապես նշվում էր. Այս կամ որևէ այլ Ակտով Միացյալ Նահանգները չի կարող աջակցություն տրամադրվել Ադրբեջանի կառավարությանը, քանի դեռ Նախագահը չի արձանագրել, որ Ադրբեջանի կառավարությունն ակնառու քայլեր է ձեռնարկում Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի շրջափակմանը և նրանց նկատմամբ հարձակողական ուժի կիրառմանը վերջ դնելու ուղղությամբ ։
Իրավապաշտպան Christian Solidarity International (CSI) կազմակերպությունն Արցախի մասին զեկույցում եզրակացնում է, որ Ղարաբաղյան պատերազմի սանձազերծողը և առաջնային ագրեսորն Ադրբեջանն է, քանի որ Ադրբեջանն է. 1)	կազմակերպել Լեռնային Ղարաբաղից հայերի բռնի տեղահանությունը, 2)	շրջափակել է Ղարաբաղը և Հայաստանը 3)	ծանր զինուժ է կիրառել և ռմբակոծել խաղաղ բնակչությանը։ Զեկույցում նաև նշվում է. Ադրբեջանն ի սկզբանե փորձել է իր նպատակներն իրականացնել՝ ուժի միջոցով, ավելի ու ավելի ծավալելով ուժի կիրառումը։ Լեռնային Ղարաբաղի հայկական համայնքն այս ողբերգական հակամարտության առաջնային զոհն է ։
Helsinki Watch
Helsinki Watch իրավապաշտպան կազմակերպության պատվիրակությունը Ստեփանակերտ էր այցելել երկու օրով։ «Հայերը նշում են, որ 1991 թ. հոկտեմբերից ադրբեջանցիները մշտապես հրետակոծել են Ստեփանակերտը։ Helsinki Watch-ի ներկայացուցիչները շրջել են քաղաքով և լայնածավալ ավերածությունների ականատեսը դարձել, լուսանկարել են բազմաթիվ վնասված քաղաքացիական օբյեկտներ»։
Ինչպես «Ամենամյա զեկույցում» նշում են իրավապաշտպանները, ադրբեջանական ուժերը «հարվածներ են հասցրել Լեռնային Ղարաբաղի մայրաքաղաք Ստեփանակերտին և հայկական մյուս բնակավայրերին արկերով և ռումբերով։ Չթիրախավորված ռմբակոծությունների և դիպուկահար կրակի հետևանքով զոհվել և վիրավորվել են հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ, ավերվել են տներ, հիվանդանոցներ և այլ օբյեկտներ, որոնք չեն կարող ռազմական թիրախ համարվել» ։
Լրագրողական գրառումներ
Վերոնա Բենեթ, Բրիտանացի լրագրող. "Ստեփանակերտը գարնանային մաքրման աշխատանքների մոլուցքի մեջ էր։ Արևի վառ շողերի ներքո պստլիկ տատիկներն ավլում էին խճաքարերը` մի կողմ հրելով պատերի մնացորդները։ Կոտրված մայթեզրից հավաքվող կոտրված ապակու ճռճռոցն ամենաբարձր ձայնն էր։ Շուրջբոլորն ավերված շենքեր էին։ Յուրաքանչյուր տան վրա պատերազմի հասցրած վնասի որևէ հետք կար. փլուզված տանիք, գնդակների հետքեր, ճեղքեր, պատուհաններ՝ առանց ապակու։ Չկային խանութներ, չկար գազ, էլեկտրականություն, հեռախոս կամ փոստ, չկար  կանխիկ գումար ։"
Լրագրող Վադիմ Բիրկին. "Ես մի հուշ ունեմ. ցուրտն է։ Երբ քնում ես գնդակոծվող կացարանի նկուղում և երբ վառարանն ավելի շուտ է դուրս թռչում, քան կբացվի լույսը, անտանելի ցուրտ է տիրում։ Առավոտյան, երբ բարձրանում ես աստիճաններով, վստահ չես՝ արդյոք բնակարանդ կա, թե՝ ոչ ։"
Montreal Gazette-ը գրում է. "Երեկ առավոտյան, «Սուխոյ-25» գրոհիչները Ստեփանակերտի բնակելի թաղամասերի ռեյդ իրականացրին։ Ռմբակոծեցին եկեղեցու մերձակայքը ճիշտ այն պահին, երբ սրբազան պատարագ էր մատուցվում ։"
Անժելիկա Չեչինա, ռուս լրագրող, իրավապաշտպան. "Հունվարի 21-25-ը Ստեփանակերտում էի։ Քաղաքը շարունակում է զուրկ լինել ջրամատակարարումից ու հոսանքից։ Ջուրը բերվում է դրսից այնպիսի դժվարությամբ, որ ամոթ է նույնիսկ թեյ խմել։ Սննդի խանութներում վաճառվող որևէ ապրանք չկա։ Սովից փքվելու դեպքեր կան քաղաքում։ Ստեփանակերտը նացիստների կողմից շրջափակված Լենինգրադի մասին վավերագրությունն է ինձ հիշեցնում ։"
Los Angeles Times-ի թղթակից Ջոն-Թոր Դալբուրգ. "Երրորդ ամիսն է, ինչ մարդիկ ապրում են գետնադամբաններում, շատերը հուսալքված են… Ինքնահռչակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության՝ պատերազմական վիճակում գտնվող և շրջափակված մայրաքաղաքում կյանքը վերադարձել է քարե դարի սղությանն ու անապահովությանը։ Վերցնենք, օրինակ, խմելու ջուրը, որի ձեռք բերումը մեծագույն հոգսի է վերածվել այն բանից հետո, ինչ Ադրբեջանն էլեկտրամատակարարումից զրկել է հիմնականում հայերով բնակեցված 70 հազարանոց քաղաքի պոմպերը… Ստորգետնյա ապաստարանում Լիդիա Հայրապետյանը մի գիշեր արթնացավ գլխավերևում լսվող ուժեղ աղմուկից. «Երեք ամիս շարունակ մենք չէինք լվացվում, մոռացել էինք՝ ինչ բան է լոգանքը»,-նշում է երեք երեխաների մայրը։ Նա, ինչպես և շենքի նկուղում ապաստանող ևս 36 ընտանիք զուրկ են նույնիսկ հացից, քանի որ հացատները ռմբակոծված են, փոխարենը նրանք մաքրում են ցորենի հատիկներն ու խաշում։ «Հիմնականում կարողանում ենք գոյատևել թեյի հաշվին»,- նշում է Հայրապետյանը։ - «Այլևս չկա արիշտա, չկա բրինձ» ։"
Daily Telegraph: "Ադրբեջանական օդուժը կիրակի ռմբակոծել է հայկական անկլավ Լեռնային Ղարաբաղի մայրաքաղաքը՝ ոչնչացնելով փախստականների հանրակացարանը, 10 զոհ պատճառելով, հաղորդում է մամուլը։ Լեռնային Ղարաբաղի մարզխորհրդի խոսնակը նշում է, որ երկու Սու-25 գրոհիչներ 500 կիլոգրամանոց ռումբեր են նետել Ստեփանակերտի հանրակացարանի վրա՝ տասնյակ կյանքեր խլելով։ ИТАР-ТАСС լրատվական գործակալությունը հայտնում է, որ խաղաղ բնակիչները թաղված են իրենց տների փլատակներում, նման դեպքերի քանակը հայտնի չէ ։"
Ռուս գրող, իրավապաշտպան Ինեսսա Բուրկովա. "Ադրբեջանական հրետանին բոլոր կողմերից գնդակոծում էր Արցախը երկու տարի շարունակ։ Նրանք հրետակոծում էին ոչ թե Ղարաբաղի ինքնապաշտպանական բանակի հենակետերը, այլ բնակելի տարածքները։ Իսկ փետրվարի կեսից քաղաքի ու Արցախի գյուղերի բնակչության դեմ նրանք կիրառում էին զանգվածային ոչնչացման զենքեր՝  համազարկային կրակի «Գրադ» կայաններ, ինչն արգելված զինատեսակ է։ Ինչպես միջազգային հանրությունն, այնպես էլ Ռուսաստանի նորընտիր ժողովրդավար առաջնորդները լուռ են,  ոչ ոք Ադրբեջանին պատասխանատվության չի ենթարկում միջազգային իրավունքը ոտնահարելու համար ։"
Ռուս լրագրող Գալինա Կովալսկայա "Ադրբեջանական կողմն ավելի շատ զինծառայող է կորցրել, բայց հայկական կողմն անհամեմատ առավել մեծ կորուստներ ունի խաղաղ բնակչության շրջանում, քանի որ պատերազմական գործողությունները հիմնականում ծավալվում են հայաբնակ շրջաններում (հայերը մեծամասնություն են կազմում Ղարաբաղում)։ Դրանից բացի Ղարաբաղի հայերը պարզապես հյուծվել են առօրյայի ռազմականացման հետևանքով։ Վառելիքը բավարար չէ, գազատարը մշտապես պայթեցված է, ցուրտ է, շրջափակված քաղաքում սով է…"
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ Կատեգորիա:Հակահայկականություն Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործություններ
Զանսերիո
Զանսերիո, ճանապարհային կայան Մեծ Հայքում։ Նշանակված է Պևտինգերյան քարտեզում, Տիգրանակերտ֊Արտաշատ ճանապարհի վրա, Տիգրանակերտից 30 հռոմեական մղոն հեռավորությամբ։ Հ․ Մանանդյանը հնարավոր է համարում այս անունն ուղղել Զանկերտա կամ ասորերեն վերջավորությամբ, Զանկերտերեն ձևով։ Աշխարհագրական դիրքը վերջնականապես չի ճշգրտված ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճանապարհային կայաններ այբբենական կարգով
Մուհամմեդ Մուրսի
Մուհամմեդ Մուրսի Իսա Ալ-Այյաթ (محمد مرسى عيسى العياط, ), եգիպտացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2012 թվականի հունիսի 30-ից մինչև 2013 թվականի հուլիսի 3-ը եղել է Եգիպտոսի նախագահը (թվով 5-րդ նախագահն է)։ Հանդիսանում է Ազատություն և արդարություն կուսակցության նախագահը, որը հաստատվել է միջազգային պանիսլամիզմի կազմակերպություն Մուսուլման եղբայրների կողմից 2011 թվականի ապրիլի 30-ին՝ Եգիպտական հեղափոխությունից հետո ։ 2012 թվականին Մուրսին հաղթել է նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում։ Եգիպտոսի պատմության առաջին ժողովրդավարական կարգով ընտրված նախագահն է, նա երկիրը կառավարեց մեկ տարուց մի փոքր ավելի մինչև այն պահը, երբ 2013 թվականի հուլիսի 3-ին ռազմական հեղաշրջման հետևանքով նրա ռեժիմը տապալվեց։ Նրա ռեժիմի տապալումից հետո նոր ղեկավարները Մուրսիին ձերբակալեցին, նոր իշխանությունները նրան մեղադրեցին քաղաքական ռեպրեսիաներ հրահրող Մուսուլման եղբայրներ կազմակերպության հետ կապեր ունենալու մեջ, հետագայում կազմակերպությունը համարվեց ահաբեկչական ։
Կրթություն
Մուհամմեդ Մուրսին ավարտել է Կահիրեի համալսարանը ինժեների մասնագիտությամբ, նա նաև մասնագետ է հրթիռային զենքի ոլորտում՝ բակալավրի աստիճանը նա ստացել է 1975 թվականին, իսկ մագիստրոսի աստիճանը ստացել է 1978 թվականին։ 1982 թվականին Հյուսիսային Կալիֆորնիայի համալսարանում նա ստացել է հրթիռաշինության դոկտորի աստիճան, սրից հետո 1985 թվականին նույն համալսարանում եղել է ավագ դասախոս։ 1985 թվականին Մուրսին վերադառնում է Եգիպտոս, որտեղ դասավանդում է Զակազիկ քաղաքի համալսարանում ։
Քաղաքական կարիերա
Մուրսին որպես անկախ թեկնածու եղել է 2000-ից 2005 թվականների խորհրդարանի անդամ, նա մասնակցում էր որպես անկախ թեկնածու, որովհետև Հոսնի Մուբարաքի ռեժիմի կառվարման ժամանակ Մուսուլման եղբայրների անդամներին արգելված էր զբաղեցնել պետական պաշտոններ։ Սակայն այս ամենի հետ մեկտեղ նա հանդիսանում էր Մուսուլման եղբայրների ղեկավարներից մեկը, մինչև այն պահը երբ 2011 թվականին ստեղծվեց Ազատություն և արդարություն կուսակցությունը։ Մուհամմեդ Մուրսին դարձավ այդ կուսակցության առաջնորդը։
Այն բանից հետո երբ Խայրաթ Էլ-Շատերը դուրս եկավ 2012 թվականի նախագահական ընտրությունների պայքարից Մուրսին դարձավ Մուսուլման եղբայրների միակ թեկնածուն ։
Նախագահական ընտրություններ
Ընտրությունների 1-ին փուլի արդյունքում առանձնացան երկու առաջատարներ։ Նրանք էին՝ իսլամիստ Մուհամմեդ Մուրսին և Հոսնի Մուբարաքի կողմնակից՝ կառավարության ղեկավար, ավիացիայի գենեռալ Ահմեդ Շաֆիկը։ Երկու թեկնածուներն էլ հավաքեցին ավելի քան 5,5 միլիոն ձայն, սակայն Մուրսին հավաքեց ձայների 24,78 %-ը, գլխավոր հակառոկորդից առաջ անցնելով ավելի քան 200 հազար քվեով, քանակական առումով նա հավաքեց 5 մլն 765 հազար քվե ։ Երրորդ հորիզոնականը զբաղեցրեց Համդին Սաբբախին։ Արաբական Պետությունների Լիգայի նախկին քարտուղար Ամր Մուսան հայտնվեց 5-րդ հորիզոնականում։ Ընտրություններին մասնակցեց բնակչության 46,42 %-ը։ Այս կերպ Մուրսին առաջին փուլում հավաքեց ընտրության իրավունք ունեցող եգիպտացիների 11,5 % քվե։
2012 թվականի հունիսի 16-ին և 17-ին կայացավ ընտրությունների երկրորդ փուլը։ Երկրորդ փուլում հաղթեց Մուրսին։ 2012 թվականի հունիսի 24-ին նա ֆորմալ առումով դուրս եկավ իր Ազատություն և արդարություն կուսակցությունից։
2012 թվականի հունիսի 30-ին նա Գերագույն սահմանադրական դատարանի անդամների ներկայությամբ նախագահի երդում տվեց ։
Գործունեությունը որպես երկրի ղեկավար
2012 թվականի հուլիսի 11-ին Մուրսին կատարել է իր առաջին արտերկրյա այցը, որը եղավ սաուդական Ջիդդան, որտեղ նա համաձայնություն ձեռք բերեց եգիպտական տնտեսությունում սաուդյան ներդրումները ավելացնելու մասին ։
2012 թվականի նոյեմբերին Մուրսին աջակցեց որպեսզի Գազայի գոտում ավարտված Ամպամած սյուն գործողությունից հետո հրադադարի հաստատմանը։
2012 թվականի նոյեմբերի 22-ին ստորագրել է սահմանադրական հռչակագիր, որը զրկել է դատարաններին խորհրդարանի վերին պալատը և սահմանադրական վեհաժողովը ցրելու իրավունքից, նաև հռչակագիրը թույլ էր տալիս նախագահին հրապարակել «ցանկացած որոշում, որը ուղղված է ի պաշտպանություն հեղփոխության», որոնք չեն կարող վիչարկվել դատարանում։ Մուրսիի գործողությունները դժգոհությունների ալիք բարձրացրին երկրում։ Ընդդիմությունը Մուրսիին մեղադրեց իշխանությունը յուրացնելու և բռնապետություն հաստատելու մեջ ։
Տապալում
Բողոքների արդյունքում նրան 2013 թվականի հունիսի 30-ին արգելվեց լքել երկիրը, ավելի ուշ բանակը հայտարարեց, որ նա այլևս չի հանդիսանում նախագահ ։ Երկրի ղեկավարի պարտականությունները ժամանակավորապես հանձնվեց Գերագույն սահմանադարական դատարանի ղեկավարին՝ սահմանադրության գործունեությունը դադարեցվեց ։ Հուլիսի 4-ին Մուրսին կալանավորվեց։
Հուլիսի 26-ին Մուրսին դատախազության կողմից անց կացվող հետաքնության շրջանակներում պաշտոնապես կալանավորվում է։ Նա մեղադրվում էր բանտից փախուստի դիմելու և բանտային փաստաթղթերի ոչնչացման (2011 թվականին Հոսնի Մուբարաքի դեմ ցույցերի ժամանակ Մուրսիին կալանավորել էին, իսկ նա դիմել էր փախուստի), պաղեստինյան «Համաս» շարժման հետ համագործակցելու, որպեսզի երկրում իրականացվեն ագրեսիվ գործողություններ և կազմակերպվեն հարձակումներ ոստիականական, ռազմական օբյեկների վրա, բանտարկյալների, ոստիկանների և զինվորականների սպանության մեջ ։
2015 թվականի ապրիլի 21-ին Կահիրեի քրեական դատարանը Մուհամմեդ Մուրսիին և «Մուսուլման եղբայրների» ևս 12 առաջնորդների դատապարտեց հատուկ ռեժիմով 20 տարվա ազատազրկման։ Բացի այդ նախկին նախագահը ներգրավված է նաև երկու այլ քրեական գործերում՝ պետական դավաճանություն և լրտեսություն, նաև նրան մեղադրում էին Մուբարաքի պաշտոնանկության ժամանակաշրջանում «Մուսուլման եղբայրների» առաջնորդների բանտից փախուստի կազմակերպման մեջ ։
2016 թվականի հունիսի 18-ին միջազգային հանրության ճնշման տակ դատարանը չեղարկեց նախկին նախագահի մահապատիժը, որից հետո դատարանը Մուհամմեդ Մուրսիին դատապարտեց ցմահ ազատազրկման ։
Ընտանիք
1978 թվականի նոյեմբերի 30-ին Մուրսին ամուսնացել է Մահմուդ Նաջլյայի հետ։ Նրանք ունեն հինգ երեխա։
Նախագահի ավագ որդին՝ Ահմեդ Մուրսին աշխատում է որպես բժիշկ Սաուդյան Արաբիայում։ Շիման՝ նրա միակ դուստրը ընդունվել է Զակազիկի համալսարան։ Դստեր ամուսինը՝ Աբդուռահման Ֆահմին նույն համալսարանի բժշկության ֆակուլտետի դասավանդողն է։ Նրանք ունեն երեք երեխա։ Մուրսիի չորրորդ որդին՝ Օմար Մուրսին առևտրի ֆակուլտետի վերջին կուրսում։ Հինգերերոդ որդին՝ Աբդուլլան սովորում է ավագ դպրոցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի նախագահներ Կատեգորիա:Կահիրեի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ Կատեգորիա:Արաբ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Եգիպտացի ճարտարագետներ
Սան Մարկոս (Տեխաս)
Սան Մարկոս, քաղաք ԱՄՆ-ում, Տեխաս։ Քաղաքը գտնվում է I-35 մայրուղու մոտ՝ Օստինի և Սան Անտոնիոյի միջև։ Հեյս շրջանի վարչական կենտրոնն է ։ Քաղաքի բնակչությունը, 2010 թվականի մարդահամարի համաձայն, կազմել է 44,894 մարդ ։
Քաղաքը հիմնված է Սան Մարկոս ​​գետի ափին, տարածքը համարվում է հյուսիսային կիսագնդի անընդհատ բնակեցված ամենահին վայրերից մեկը ։ Սան Մարկոսում են գտնվում Տեխասի համալսարանը և Ակվարենա կրթական կենտրոնը ։
2010 թվականին BusinessWeek-ը Սան Մարկոսը ընդգրկեց երեխաներին մեծացնելու լավագույն վայրերի ցանկում ։ 2013 թվականին Միացյալ Նահանգների Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի կողմից Սան Մարկոսը ճանաչվեց Միացյալ Նահանգների ամենաարագ աճող քաղաք ։
Պատմություն
Հնագետները գտել են ապացույցներ, որ Սան Մարկոս ​​գետի երկայնքով ապրել են Կլովիսի մշակույթի մարդիկ։ Սա հուշում է, որ գետը դարձել է մարդու բնակավայր ավելի քան 10 հազար տարի առաջ։ Սառը և մաքուր գետի աղբյուրը Սան Մարկոս ​​Սփրինգս գետակն է։
1689 թվականին իսպանացի Ալոնսո դե Լեոնը ղեկավարեց արշավախումբը Մեքսիկայից՝ Տեխասը ուսումնասիրելու և տարածաշրջանում մի շարք առաքելություններ հիմնելու համար։
Դե Լեոնի ջոկատը գետ է հասել ապրիլի 25-ին՝ Սուրբ Մարկոս ​​Ավետարանիչի տոնին, այդ պատճառով էլ գետը կոչվեց Սան Մարկոս։
1808 թվականի հունվարին մեքսիկացի ընտանիքների մի փոքր խումբ հաստատվեց Հին Բաստրոփ ճանապարհի ու Սան Մարկոս ​​գետի խաչմերուկում և բնակավայրը անվանեցին Վիլլա դե Սան Մարկոս ​​դե Նև։ Վերաբնակիչները տուժում էին ջրհեղեղներից ու հնդկացիների հարձակումներից, և բնակավայրերը լքվեցին 1812 թվականին ։
1846 թվականի նոյեմբերին Սան Մարկոս ​​Սփրինգսի շրջակայքում հաստատվեցին առաջին անգլախոս ամերիկացիները։ 1848 թվականի մարտի 1-ին Տեխասի օրենսդիր մարմինը կազմավորեց Հեյս շրջանը, իսկ Սան Մարկոսը դարձավ վարչական կենտրոն։ Քաղաքը դարձավ բամբակի վերամշակման և տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի աղացման կենտրոն։ Ամենահայտնի հիմնադիրը և առաջին վերաբնակներից մեկը գեներալ Էդվարդ Բուրլսոնն էր՝ Տեխասի հեղափոխության հերոս և Տեխասի Հանրապետության նախկին փոխնախագահը։ 1849-ին Բուրլսոնը կառուցեց մի ամբարտակ, որը սնում էր մի քանի ջրաղացներ։
Երկաթուղու տարածաշրջան 1881 թվականին հասնելուց՝ հետո տասը տարվա ընթացքում, Սան Մարկոսը աճեց անասունների և բամբակի առևտուրից և փոխադրումից։
1899 թվականին ստեղծվել է Տեխասի համալսարանը։
1990 թվականին քաղաքի բնակչությունը հասել էր 28,743 մարդու, 2000-ին այն հասել էր 34,733-ի, իսկ 2010-ին՝ 44,894 մարդու։ Նրա բնակչությունը 2011-2012 թվականների ընթացքում աճել է 6.9 տոկոսով ։
Համալսարանը, որն այժմ հայտնի է որպես Տեխասի համալսարան, ունի 34.225 ուսանող ։
Բնակչություն
Քաղաքի ռասայական կազմը.
սպիտակամորթներ՝ 78.5%
սևամորթներ՝ 5.5%
ԱՄՆ ի բնիկներ՝ 0.9%
ասիացիներ՝ 1.6%
Հավայան կղզիների կամ Օվկիանիայի բնակիչները՝ 0.1%
մնացած ցեղեր՝ 10.4%
երկու կամ ավելի ցեղեր՝ 3.1%
բոլոր ցեղերի իսպանախոսների՝ 37.8%
Ընտանիքի միջին չափը՝ 3,03:
Բնակչության միջին տարիքը՝ 23.1 տարի։
Աշխարհագրություն
Սան Մարկոսը գտնվում է Տեխասի կենտրոնական մասում, Օստինից 47 կմ հարավ-արևմուտք և Սան Անտոնիո քաղաքից 76 կմ հյուսիս-արևելք։ Քաղաքով անցնող հիմնական ճանապարհը I-35 է։ Քաղաքի արևելյան մասում կան գյուղատնտեսության համար հարմար սևհող հարթավայրեր, արևմտյան մասը բաղկացած է անտառապատ և խոտածածկ բլուրներից, որոնք հաճախ ծածկված են կակտուսներով։ Քաղաքով են անցնում Սան Մարկոս ​​և Բլանկո գետերը, ինչպես նաև մեծ թվով առվակներ։ Ջրամբարներից յուրաքանչյուրն ունի զբոսայգիներ և հանգստի գոտիներ ։ Միացյալ Նահանգների Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով, քաղաքի տարածքը 2010 թվականին կազմում էր 78.269 քառակուսի կմ։
Կլիմա
Միջին հաշվով, ամենատաք ամիսը Սան Մարկոսում օգոստոսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։ Տեղումների առավելագույն քանակը ընկնում է հունիսին։
Սան Մարկոսի կլիման Աղբյուրը ՝ weather.com
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ
1521
Մահեր
Կատեգորիա:1521 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ռուսները Լատվիայում
Ռուսները Լատվիայում (Krievi Latvijā, Русские в Латвии) եղել են երկրի ամենամեծ ազգային փոքրամասնությունը վերջին երկու դարերի ընթացքում։ Լատվիայում ռուսների թիվը ավելի քան քառապատկվեց Լատվիայի խորհրդային օկուպացիայի ժամանակ, երբ համայնքի չափը 1935 թվականին ընդհանուր բնակչության 8,8%-ից (206,499) աճեց մինչև 34,0% 1989 թվականին (905,515) ։ Այն սկսել է չափերով կրկին նվազել 1991 թվականին Լատվիայի անկախությունը վերականգնելուց հետո՝ 2018 թվականի սկզբին իջնելով մինչև 25,2% ։
Հնագույն Լատվիա
Ենթադրվում է, որ լատվիերեն krievi բառը՝ «ռուսներ» և Krievija ՝ «Ռուսաստան» (և Krievzeme՝ Ռութենիա ), ծագել է կրիվիչներից ՝ վաղ արևելյան սլավոնների ցեղային միություններից։ 11-12-րդ դարերում Արևելյան Լատվիայի Երսիկա և Կոկնեզե մելիքությունները տուրք էին տալիս Պոլացկի իշխանությունին։
Լիվոնիա
Սրի Լիվոնյան եղբայրների կողմից 1208 թվականին, իսկ Ջերսիկան՝ 1209 թվականին, իսկ ավելի ուշ երկուսն էլ ներառվել են Terra Mariana-ում (Լիվոնիա)։
Վաղ առևտուր
Արևելյան սլավոնական ներկայությունը մնաց հիմնականում որպես քաղաքներում առևտրականներ. Պահպանվել են նաև առևտրային կապերը Մոսկվայի և ներկայիս Ռուսաստանի այլ մասերի հետ։ Նովգորոդի հանրապետության վաճառականները առևտրական հարաբերություններ հաստատեցին Հանզայի լիգայի հետ, որի անդամ էր Ռիգան։ Այնուամենայնիվ, ռուսական առևտրի հեռանկարները մնացին սահմանափակ գերմանական առևտրային լիգայում, ներառյալ տնտեսական շրջափակումները, որոնք խանգարում էին Նովգորոդին առևտուր անել Լիվոնիայի հետ։ Հանգամանքները փոխվեցին 1392 թվականին, երբ Նիբորգի պայմանագրով պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որ գերմանացի և ռուս վաճառականները կօգտվեն տեղաշարժի ազատությունից։ Ռուսական առևտուրը զգալիորեն նպաստեց Լիվոնիայի զարգացմանը հաջորդ դարում։
Տարածաշրջանում գերիշխանության պայքար
1481 թվականին Ռուսաստանի կայսր Իվան III-ը կարճ ժամանակով գրավեց Դինաբուրգ ամրոցը հարավ-արևելյան Լիվոնիայում՝ ի պատասխան Լիվոնիայի հարձակմանը Ռուսաստանի հյուսիս-արևմուտքում։ Լիվոնյան պատերազմի ժամանակ ռուսաց ցար Իվան Ահեղը գրավեց Արևելյան Լատվիայի մի քանի ամրոցներ և քաղաքներ և դրանցից մի քանիսը պահեց նույնիսկ 4 տարի։
XVII դարի երկրորդ կեսից Ռուսաստանից եկած կրոնական հալածանքներ կրած Հին հավատացյալները բնակություն են հաստատել Լատգալիայում, որը Ռեչ Պոսպոլիտայի մաս էր կազմում։
17-րդ դարում՝ ռուս-շվեդական պատերազմի ժամանակ, որը սկսել էր Ալեքսեյ I-ը, ռուսները գրավեցին Արևելյան Լատգալիայի մեծ մասը, Դինաբուրգը վերանվանեցին Բորիսոգլեբսկ և վերահսկեցին տարածաշրջանը 11 տարի՝ 1656-1667 թվականներին։ Անդրուսովոյի պայմանագրից հետո Ռուսաստանը ստիպված էր տարածքը զիջել Լեհաստանին։
Միավորում ռուսական տիրապետության տակ
1710 թվականին կոմս Շերեմետևի կողմից Ռիգայի գրավումը Հյուսիսային մեծ պատերազմում ավարտեց Պետրոս I-ի կողմից շվեդական Լիվոնիայի գրավումը։ Ռուսական առևտուրը Լատվիայով սկսեց ծաղկել, և ակտիվ ռուս վաճառական դասակարգը սկսեց հաստատվել Լատվիայում։ Առաջին ռուսական դպրոցը Ռիգայում հիմնադրվել է 1789 թվականին ։ Լատգալիան ընդգրկվել է Ռուսական կայսրության կազմում 1772 թվականին Լեհաստանի առաջին բաժանումից հետո, Կուրզեմեն և Զեմգալեն (Կուռլանդական և Զեմգալական դքսություն)՝ 1795 թվականին։
Լատվիայի ազգային զարթոնք
Թեև Լատվիայի ռուսական համայնքը հիմնականում Ռուսաստանի էթնիկ ռուսների ընդլայնումն էր, այն, այնուամենայնիվ, սկսեց զարգացնել նաև՝ որպես Ռուսաստանից առանձին համայնք, և Լատվիայի ռուսները սկսեցին իրենց համարել Լատվիայի ազգություններից մեկը ։ Ռուսական հասարակական կազմակերպությունները սկսեցին ի հայտ գալ 1860-ական թվականներին, մոտավորապես նույն ժամանակաշրջանում, ինչ Լատվիայի ազգային զարթոնքը։ Ալեքսանդր II-ի բարեփոխումները, ներառյալ 1861 թվականին ճորտատիրության վերացումը կայսրության ողջ տարածքում, ավելի խթանեցին ազգային գիտակցության բարձրացումը։