cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պարազիտոլոգիա
Օրգանիզմների համակեցության ձևերը
Տարբերում են օրգանիզմների միջտեսակային փոխհարաբերության յուրովի ձև, որը կոչվում է անտիբիոզ, երբ երկու տարբեր տեսակին պատկանող առանձնյակներ չեն կարող համատեղ ապրել նույն գոյապայմաններում՝ մասնավորապես սննդի պակասի պատճառով նրանց միջև առաջանում է մրցակցություն։ Մեռած օրգանական նյութերով սնվող բակտերիաները (սապրոֆիտ բակտերիաներ) արագ բազմանում ու տարածվում միջավայրում։ Դրան հակառակ, բորբոսասնկերը համեմատաբար դանղաղ են բազմանում և որպեսզի նույն միջավայրում գոյատևեն, իրենց մետաբոլիզմի արգասիքներով (անտիբիոտիկներ) ճնշում են սապրոֆիտ բակտերիաներին։
Պարազիտոլոգիայի հիմնական հասկացություններ
Պարազիտների դասակարգման սկզբունքները բազմազան են։ Այսպես՝ տարբերում են իսկական և կեղծ, ժամանակավոր և մշտական պարազիտներ։ Իսկական են կոչվում այն պարազիտները, որոնց համար պարազիտային ապրելակերպը համարվում է գոյության պարտադիր պայման։ Դրանց ամբողջ կյանքը կամ կյանքի որոշակի մասն անցնում է տիրոջ օրգանիզմում։ Դրանք այսպես կոչված օբլիգատ (պարտադիր) պարազիտներն են (ախտածին նախակենդանիներ, հելմինթներ, արյունածուծ միջատներ և այլն)։ Այդ կենդանիների համար պարազիտիզմը համարվում է տվյալ տեսակին բնորոշ հատկանիշ։
Ֆակուլտատիվ պարազիտները վարում են ազատ ապրելակերպ, սակայն ընկնելով տիրոջ օրգանիզմ՝ կարող են խանգարել նրա կենսագործունեությունը և նույնիսկ առաջացնել ախտաբանական ծանր գործընթաց, ընդհուպ մինչ մահ։
Քութայիսի տեխնոլոգիական համալսարան
2017 թվականի հունիսի 19-ին հայտնի է դարձել, որ Մյունխենի տեխնիկական համալսարանը օժանդակելու և համագործակցելու է Քութայիսի տեխնոլոգիական համալսարանի հետ ակադեմիական և հետազոտական, ինչպես նաև կազմակերպչական և զարգացման ծրագրերում ։
Պարազիտոլոգիա
Պարազիտոլոգիայի հիմնական հասկացություններ
Կեղծ մակաբույծ են կոչվում ազատ ապրող այն օրգանիզմները, որոնք պատահաբար ընկնում են այս կամ այն օրգանիզմ, ապրում են որոշակի ժամանակահատված և հաճախ խանգարում են նրա նորմալ կենսագործունեությանը։ Այսպես՝ սենյակային ճանճի թրթուրները կարող են ընկնել մարդու աղիներ և առաջացնել զանազան խանգարումներ։ Երբեմն դժվար է սահմանազատել միմյանցից իսկական և կեղծ պարազիտներ։ Օրինակ՝ մոծակների ու մլակների էգերը սնվում են միայն արյամբ, մինչդեռ արուները վարում են ազատ ապրելակերպ։ Ըստ տիրոջ օրգանիզմում պարազիտի անցկացման ժամանակի՝ տարբերում են ժամանակավոր ու մշտական պարազիտներ։ Ժամանակավոր են այն պարազիտները, որոնք այցելում են իրենց տիրոջը միայն սնվելու համար։ Այդ պարազիտները հիմնականում վարում են ազատ ապրելակերպ և տիրոջ օրգանիզմի հետ կապված են միայն սնման պահին։ Այդպիսի պարազիտներ են մոծակները, մլակները, տզրուկները և այլն։
Քութայիսի տեխնոլոգիական համալսարան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի համալսարաններ Կատեգորիա:Կառուցվող շենքեր և կառույցներ
Պարազիտոլոգիա
Պարազիտոլոգիայի հիմնական հասկացություններ
Մշտական են կոչվում այն պարազիտները, որոնց գոյաևման համար տիրոջ օրգանիզմը պարտադիր պայման է համարվում, նրանք ոչ միայն սնվում, այլև ապրում են այնտեղ։ Այսպիսին են, օրինակ, ասկարիդը, դիզինտերիային ամեոբան, լյամբլիան և այլն։
Ըստ տեղակայման տարբերում են.
Կան պարազիտներ, որոնք կարող են տեղակայվել տարբեր օրգան-հյուսվածքներում (ընդերային լեյշմանիոզի ժամանակ, լեյշմանիան տեղակայվում է լյարդում, փայծաղում, ավշային գեղձերում), իսկ երբեմն պարազիտի զարգացման տարբեր փուլերն անցնում են տարբեր օրգաններում (մալարիայի պլազմոդիումը սկզբում զարգանում է մարդու լյարդում, ապա՝ էրիթրոցիտներում)։
Շատ հաճախ պարազիտի կենսական ցիկլը ընթանում է մի քանի օրգանիզմներում, տերերի հերթափոխությամբ։
Այն օրգանիզմը, որում ընթանում է պարազիտի սեռահասուն շրջանը կամ նրա սեռական բազմացումը, կոչվում է վերջնական կամ դեֆինիտիվ տեր (լատ. definitivus-վերջնական)։
Այն օրգանիզմը, որում ընթանում է պարազիտի թրթուրային շրջանը կամ նրա անսեռ բազմացումը, կոչվում է միջանկյալ տեր։ Այսպես՝ օրինակ, եզան երիզորդի վերջնական տերն մարդն է, այն ապրում է մարդու բարակ աղիքներում, իսկ միջակա տերը խոշոր եղջերավոր անասուններն են, որովհետև պարազիտի թրթուրային շրջանում տեղակայվում է այդ կենդանիների մկաններում։ Մալարիայի հարուցիչի՝ պլազմոդիումի վերջնական տերը մոծակն է (նրա օրգանիզմում տեղի է ունենում պարազիտի սեռական բազմացումը), իսկ միջակա տերը՝ մարդը (մարդու լյարդի բջիջներում և էրիթրոցիտներում ընթանում է նրա անսեռ բազմացումը)։
Որոշ պարազիտների թրթուրային շրջանն անցնում է հաջորդաբար մի քանի օրգանիզմներում, որոնց անվանում են առաջին, երկրորդ կամ լրացուցիչ միջակա տեր։ Օրինակ՝ լայն երիզորդի առաջին միջակա տերը համարվում է ցիկլոպը, իսկ երկրորդը՝ ձուկը։
Առանձին պարազիտների համար կարող են լինել այսպես կոչվող շտեմարանային տերեր՝ ռեզերվուարներ, որոնք չեն կարող համարվել գոյատևման պարտադիր պայման, սակայն ընկնելով նրա օրգանիզմ՝ մակաբույծը կարող է շատանալ և երկար ժամանակ պահպանվել։ Ռեզերվուար կարող է համարվել վերջնական տիրոջ օրգանիզմը, որում պարազիտը ավարտում է իր լրիվ զարգացումը։ Այդպիսի դեպքերում ռեզերվուար օրգանիզմը համարվում է պարազիտի տարածման աղբյուր։ Որոշ հիվանդությունների ժամանակ ռեզերվուար է համարվում մարդը (մալարիա, բծավոր և տզային հետադարձ տիֆ), իսկ մյուսների համար՝ վայրի կենդանիները, որոնց անվանում են բնական ռեզերվուար։ Այսպես, օրինակ, կրծողները համարվում են բնական ռեզերվուար ժանտախտ, տուլարեմիա, լեյշմանիոզ հիվանդությունների հարուցիչների համար։ Տզերի առանձին տեսակներ երկար ժամանակ կարող են պահպանել տզային հետադարձ տիֆի, տուլարեմիայի, տզային էնցեֆալիտի հարուցիչները։
Երբեմն պարազիտը կարող է օրգանիզմում երկար ժամանակ պահպանվել առանց որևիցե կլինիկական ախտանիշների դրսևորման։ Այդպիսի անհատը համարվում է պարազիտակիր, իսկ այդ երևույթը՝ պարազիտակրություն։ Այսպես, օրինակ, ամեոբիազ հիվանդության բուժման ավարտից հետո կլինիկական ախտանիշները լիովին անհետանում են, սակայն երբեմն օրգանիզմում երկար ժամանակ պահպանվում են հիվանդության հարուցիչները՝ դիզենտերիայի ամեոբիայի ցիստերը։ Պարազիտակրությունը չափազանց վտանգավոր է վարակի տարածման տեսակետից, որովհետև կլինիկապես առողջ պարազիտակիր անհատն իր ամենօրյա աշխատանքում, կենցաղում կարող է տարածել հիվանդության հարուցիչները։ Երբեմն պարազիտակրությունը դիտվում է այն անձանց մոտ, որոնք երբևիցե չեն հիվանդացել այդ հիվանդությամբ։ Դա կարող է լինել, երբ պարազիտը թափանցում է տվյալ օրգանիզմ, սակայն անհատի բարձր դիմադրողականության և նաև այլ գործոններից կլինիկական ախտանիշներ չեն դրսևորվում։
Տարբերում են յուրահատուկ (սպեցիֆիկ) և մեխանիկական փոխանցողներ։ Յուրահատուկ փոխանցող են մալարիայի մոծակը, մլակները, իսկ մեխանիկական՝ սենյակային ճանճը, որը կարող է փոխանցել ստամոքսաաղիքային հիվանդութունների հարուցիչներ, հելմինթների ձվեր և այլն։
Հիվանդությունների հարուցիչների թափանցման ուղիները
Գործնական բժշկության մեջ կարևոր է գիտենալ, թե ինչ ուղիներով են պարազիտները թափանցում տիրոջ օրգանիզմ։
Դրանք են.
Մաշկի միջոցով հարուցիչների թափանցման ուղիները կարող են լինել ոչ միանման.
Պարազիտիզմի ծագումը։ Մեծ թվով էկտոպարազիտների մակաբուծային ապրելակերպի անցումը տեղի է ունեցել տիրոջ օրգանիզմի հետ շփման ու սննդառության ժամանակամիջոցի երկարացման ուղիով։ Եվ իսկապես, էվոլյուցիայի ընթացքում նկատվում է մակաբույծների սննդառության ժամկետի հարաճուն մեծացում։ Այսպես, մլակների էգը սնվում է մեկ րոպեից պակաս, իքսոդիդային տզերի թրթուրը 5-6 օր, մինչդեռ նրա սեռահասուն ձևը՝ 5-14 օր, լուն տիրոջ օրգանիզմում անց է կացնում իր կյանքի մեջ մասը, ոջիլը՝ ամբողջ կյանքը։
Էկտոպարազիտիզմն առաջացել է՝ կապված նստակյաց ապրելակերպի հետ։ Որոշ ստորակարգ խեցգետնակերպեր տեղակայվում են ստորջրյա առարկաների, ինչպես նաև կենդանի օրգանիզմների վրա։ Եվ ահա դրանց որոշ տեսակներ աստիճանաբար թափանցում են կետանմանների մաշկի մեջ և վարում պարազիտային ապրելակերպ։ Փաստորեն, նախկին կոմենսալը աստիճանաբար դառնում է պարազիտ օրգանիզմ։
Որոշ դեպքերում էկտոպարազիտը վերափոխվում և դառնում է էնդոպարազիտ։ Այսպես՝ որոշ ծծող որդեր տեղակայվում են գորտի շերեփուկի խռիկային ճեղքերում և համարվում է էկտոպարազիտներ, սակայն մետամորֆոզի ժամանակ իրենց զարգացման շրջանն ավարտվում են միզապարկում։
Պարազիտ-տեր-միջավայր փոխհարաբերություններ
Պարազիտիզմը բնորոշվում է հակամարտ (անտագոնիստական) փոխհարաբերություններով, որոնցից կախված է հիվանդության կլինիկական ընթացքը։ Այդ փոխհարաբերություններում անհրաժեշտ է առանձնացնել պարազիտի ազդեցությունը տիրոջ օրգանիզմի վրա և ընդհակառակը՝ ինչպես է օրգանիզմը հակազդում պարազիտին։ Պարազիտը տիրոջ օրգանիզմին կարող է պատճառել.
Իսկ ինչպիսի՞ պատասխան ռեակցիա կարող է տալ տիրոջ օրգանիզմը պարազիտի ախտածին ազդեցությանը։ Այդ ռեակցիան կարող է լինել բջջային, հյուսվածքային (տեղային) և հումորալ (ընդհանուր)։
Հելմինթոզների ժամանակ մեծ մասամբ օրգանիզմի պաշտպանողական ռեակցիան (իմունիտետը) թույլ է արտահայտված կամ բոլորովին չի զարգանում։ Դա բացատրվում է հելմինթների հարաբերական խոշոր չափսերով ու բարդ կառուցվածքով, որը խոչընդոտում է նրանց անմիջական շփումը տիրոջ օրգանիզմի հետ, մի հանգամանք, որն անհրաժեշտ պայման է իմունիտետի առաջացման համար։ Ի դեպ, որոշ հելմինթների ժամանակ (տրիխինելա, արյան ծծան), որոնք ունեն փոքր չափսեր, առաջանում է կայուն իմունիտետ։
Ինչպես պարազիտը, այնպես էլ տիրոջ օրգանիզմը գտնվում են միջավայրի գործոնների մշտական ազդեցության տակ։ Այդ է պատճառը, որ պարազիտ-տեր փոխհարաբերությունները պետք է դիտել միջավայրի կոնկրետ պայմաններում։ Պարազիտի համար տիրոջ օրգանիզմը համարվում է միջավայր։ Իր հերթին տիրոջ օրգանիզմի կենսագործունեությունը նույնպես ընթանում է շրջապատող միջավայրի որոշակի պայմաններում։
Հայտնի է, որ միջավայրի անբարենպաստ գործոնները (ցածր ջերմաստիճան) նպաստում են զանազան վիրուսային հիվանդությունների առաջացմանը։ Մյուս կողմից՝ թերսնուցումը թուլացնում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը, որն, իր հերթին, ուժեղացնում է պարազիտների ախտածին հատկությունը։ Այսպես, օրինակ, դիզենտերիային ամեոբայի ոչ ախտածին ձևը (forma minuta) համարվում է կոմենսալ և ապրում է մարդու բարակ աղիքներում։ Սակայն օրգանիզմի դիմադրողականության թուլացման ժամանակ (քաղց, գերհոգնածություն և այլն) այն ձեռք է բերում ախտածին հատկություն, թափանցում է աղիների լորձաթաղանթ, քայքայում էպիթելային բջիջները և առաջացնում արյունահոսող խոց։ Այսպիսով՝ յուրաքանչյուր պարազիտի ախտածին հատկությունը կախված է տիրոջ օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակից, որն իր հերթին, սերտորեն առնչվում է շրջակա միջավայրի պայմանների հետ։ Ի դեպ, պարազիտի պաթոգենությունը մեծապես կախված է տիրոջ օրգանիզմում այլ պարազիտների առկայությունից։ Այդպիսի դեպքերում տիրոջ օրգանիզմում տարբեր տեսակի պարազիտ օրգանիզմների միջև առաջանում են բարդ փոխհարաբերություններ, որոնցում կարող են ուժեղանալ կամ թուլանալ այս կամ այն պարազիտի ախտածին հատկություն։ Մի քանի (մեկից ավել) պարազիտների առկայությունը տիրոջ օրգանիզմում կոչվում է պարազիտոզենոզ։ Այսպես, օրինակ, մարդու աղիներում կարող են միաժամանակ գոյատևել նախակենդանիներ և հելմինթներ։ Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ այն հիվանդները, որոնց օրգանիզմում առկա է ասկարիդ, 2-4 անգամ սակավ են հիվանդանում լամբլիոզով։ Ի տարբերություն դրա՝ թզուկ և լայն երիզորդով տառապող մարդկանց վարակվածությունը լամբլիոզ հիվանդությամբ 2-4 անգամ ավելի մեծ է, քան այն դեպքերում, երբ հելմինթները բացակայում են։ Հայտնի է նաև, որ հելմինթոզներով տառապող հիվանդների մոտ, դիզենտերիային ամեոբաների ախտածնությունը ավելի ուժեղ է դրսևորվում, և բուժական միջոցառումները սակավ արդյունավետ են։ Ընդհանուր առմամբ աղիքային հելմինթոզներով տառապող հիվանդների մոտ ծանր են ընթանում ինֆեկցիոն բնույթի հիվանդությունները (տուբերկուլյոզ, որովայնային տիֆ և այլն)։ Այդ բոլորը ցույց են տալիս, որ այս կամ այն հիվանդության դեմ բուժական միջոցառումներ ձեռնարկելիս անհրաժեշտ է հետազոտել պարազիտոցենոզի հնարավոր առկայությունը հիվանդի մոտ, հաշվի առնել տարբեր պարազիտների կենսաբանական առանձնահատկությունները։
Պարազիտների հարմարողականությունը պարազիտային ապրելակերպին
Պարազիտի պաթոգեն ազդեցությունը կախված է, թե նա՝
Շատ պարազիտներ էվոլյուցիայի ընթացքում ձեռք են բերել տիրոջ օրգանիզմի իմունային ռեակցիան դիմագրավելու և նրանում գոյատևելու յուրովի հարմարանքներ։
Այսպես.
Պարազիտ-տեր փոխհարաբերությունները պոպուլյացիայի մակարդակում
Անհատի մակարդակի վրա պարազիտը կարող է տիրոջ օրգանիզմին վնաս պատճառել, թուլացնել նրա կենսագործունեությունը, նույնիսկ մահվան պատճառ դառնալ։ Սակայն պոպուլյացիայի մակարդակում պարազիտների կողմից առանձին անհատների ոչնչացումը կարող է օգտակար լինել։ Այսպես, օրինակ, բարենպաստ պայմաններում պոպուլյացիայի առանձնյակների թիվը կարող է խիստ մեծանալ, որը հանգեցնում է սննդի քանակի, մյուս այլ գոյամիջոցների կրճատմանը, հետևապես նաև պոպուլյացիայի ինքնաոչնչացմանը։ Այդպիսի պայմաններում պարազիտի առկայության դեպքում որոշ առանձնյակներ ոչնչանում են, և պահպանվում է պոպուլյացիայի սկզբնական թվական հավասարակշռությունը, հետևապես նաև նրա գոյությունը։
Այսպիսով՝ պարազիտները կարգավորում են պոպուլյացիայի առանձնյակների թվական հավասարակշռությունը և բարձրացնում պարազիտ-տեր համակարգի կայունությունը։
Փաստորեն որոշ դեպքերում պարազիտները հանդիսանում են պոպուլյացիայի թվակազմի կարգավորիչներ։ Մյուս կողմից պարազիտային հիվանդությունների ավելի ծանր ընթացքը սովորաբար դիտվում է թուլացած իմունիտետով, ժառանգական արատներով կամ թույլ դիմադրողականություն ունեցող օրգանիզմներում, որոնց էլիմինացիան բարենպաստ է ազդում պոպուլյացիայի գենոֆոնդի համար, քանի որ պարբերաբար վերացնում են կենսագործունեությունը թուլացնող ալելները։ Այսպիսով՝ տերերի և մակաբույծների պոպուլյացիաների փոխհարաբերությունները կենսաերկրացենոզներում նպաստում են նրանց կայունությանը և միաժամանակ հանդիսանում են բնական ընտրության գործոն։
Անշուշտ, այդ կարգավորող մեխանիզմում գլխավոր դերը պատկանում է այն ախտածին պարազիտներին, որոնք առաջացնում են կենդանիների զանգվածային հիվանդություններ (էպիզոտիա)։ Այդպիսի դեպքերում կենդանիների մի մասը մահանում է, սակայն պահպանվում է պարազիտի պոպուլյացիան։ Հասկանալի է, որ դա վերաբերում է բնական բիոգեոցենոզներին, մինչդեռ մարդկային հասարակության զարգացման վաղ շրջանում մարդկային պոպուլյացիան կարգավորվում էր պարազիտների կողմից, որոնց առանձին տեսակներն առաջացնում էին համաճարակային հիվանդություններ։ Սակայն արտադրողական ուժերի զարգացման շնորհիվ սննդի պաշարները և այլ գոյամիջոցները զգալիորեն մեծացան, և մարդկային պոպուլյացիաների կարգավորման այդ գործոնը կորցրեց իր սկզբնական նշանակությունը։
Հարկ է նշել, որ յուրաքանչյուր պոպուլյացիայում առանձնյակների վարակվածությունը միատեսակ չէ, և, որպես կանոն, պարազիտը կուտակվում է առանձին անհատների օրգանիզմում և այն էլ մեծ քանակով։ Դա բացատրվում է այսպես. ա) տարբեր առանձնյակների վարակման հավանականությունը միատեսակ չէ, բ) այս կամ այն պարազիտների քանակի պրոգրեսիվ ավելացումը հաճախ պայմանավորված է նրանց անսեռ կամ պարթենոգենետիկ բազմացմամբ, գ) ի վերջո վարակվածությունը տեղի է ունենում տիրոջ օրգանիզմի պաշտպանողական թուլացման դեպքում, որ տարբեր առանձնյակների մոտ, լինում է ոչ միատեսակ։ Անհրաժեշտ է նաև գիտենալ, որ տիրոջ օրգանիզմում պարազիտների քանակի չափից ավելի շատացումը (սուպերինվազիա) բերում է այդ անհատի մահվան, հետևապես և պարազիտի ոչնչացման։ Այդ իսկ պատճառով այդպիսի պարազիտներն իրենց զարգացման որոշ փուլերում թողնում են տիրոջ օրգանիզմը և գտնում նոր տեր, որի ընթացքում հաճախ նրանք զանգվածաբար ոչնչանում են։ Այդ հանգամանքը հանդիսանում է պարազիտ ձևերի մեծ բեղունության պատճառ։
Պարազիտի տեղափոխությունը մի օրգանիզմից մյուսին իրականացվում է նրա զարգացման տարբեր փուլերի (թրթուրներ, ձվեր, ցիստեր) ընթացքում, որոնք շատ հաճախ ունեն պաշտպանողական հարմարանքներ (պատված են թաղանթով)։ Զարգացման ցիկլում միջանկյալ տիրոջ առկայությունը պահպանում է պարազիտին միջավայրի անբարենպաստ գործոններից։ Երբեմն պարազիտի զարգացման ցիկլում ընդգրկվում է փոխանցող օրգանիզմ, որը փաստորեն կատարում է նոր տիրոջ փնտրելու դեր։ Հաճախ պարազիտն ընկնում է միջակա տիրոջ օրգանիզմ, որի հետ կապվում է սննդային կապերով։ Այդպիսի դեպքերում երբեմն միջանկյալ տիրոջ վարքագիծը փոխվում է այնպես, որ նպաստում է մակաբույծի տեղափոխմանը դեպի վերջնական տիրոջ օրգանիզմ։ Այսպես, օրինակ, ծծող որդերի մետացերկարիաներով վարակված մրջյունները (միջակա տեր) բարձրանում են խոտաբույսերի վերին մասերը և անշարժանում, որի շնորհիվ հեշտությամբ կլանվում են խոտակեր կենդանիների կողմից։ Որոշ ցեստոդներով վարակված ձկներն ավելի դանդաղ են լողում և հեշտությամբ հոշոտվում գիշատիչների կողմից։ Պարազիտի տարածմանը պոպուլյացիայում նպաստում է այն հանգամանքը, որ երբեմն միմյանց հետ համընկնում են պարազիտի և տիրոջ օրգանիզմի կենսագործունեության առանձին փուլերը։ Այսպես, օրինակ, արյան ծծանի ձվերի առավել մեծ քանակ արտազատվում է մեզի միջոցով, կեսօրվա ժամերին, երբ ջրերը տաքանում են, և լողանալու հավանականությունը մեծ է։ Որոշ տեսակի թելանման մակաբույծների (ֆիլարիաներ) թրթուրները հիվանդի պերիֆերիկ արյան համակարգ են անցնում երեկոյան ժամերին, երբ փոխանցող օրգանիզմի (մոծակ) արյուն ծծելու հավանականությունը ավելի մեծ է։ Ի դեպ, ցերեկվա ժամերին այդ պարազիտի թրթուրները հավաքվում են ներքին օրգանների անոթներում։
Հիվանդությունների դասակարգման էկոլոգիական հիմունքները
Ներկայումս, ըստ հիվանդության ծագման բնույթի, տարբերում են ինֆեկցիոն և ինվազիոն (պարազիտային) հիվանդություններ։ Ինֆեկցիոն են կոչվում այն հիվանդությունները, որոնց հարուցիչները չունեն կենդանական ծագում (բակտերիաներ, վիրուսներ, սնկեր, սպիրոխետներ)։ Այդ հիվանդություններից են՝ գրիպը, կարմրուկը, պալարախտը, ժանտախտը, տուլարեմիան և այլն։
Ինվազիոն հիվանդությունների հարուցիչներն ունեն կենդանական ծագում (ախտածին նախակենդանիներ, հելմինթներ և այլն)։ Ինվազիոն կամ պարազիտային հիվանդությունների անվանումը կազմվում է տվյալ հարուցիչի ցեղի արմատից, ավելացրած «ազ»,«ոզ»,«եզ» ածանցը։ Այսպես, օրինակ, լեյշմանիաների առաջացրած հիվանդությունը կոչվում է լեյշմանիոզ, դիզինտերիային ամեոբաինը՝ ամեոբիազ, ասկարիդինը՝ ասկարիդոզ, մազագլխինը՝ տրիխոցեֆալոզ և այլն։ Տարբերում են հիվանդությունների մի առանձին խումբ, որոնք տարածվում են արյունածուծ փոխանցողների միջոցով և կոչվում են տրանսմիսիվ հիվանդություններ։ Այդ հիվանդություններն իրենց հերթին ստորաբաժանվում են՝ ա) օբլիգատ տրանսմիսիվ, որոնք մի օրգանիզմից մյուսին կարող են փոխանցվել միայն ու միայն փոխանցողների միջոցով։ Այսպես, օրինակ, մալարիա հիվանդության հարուցիչները կարող են փոխանցվել հիվանդին միայն մալարիային մոծակի միջոցով, բ) ֆակուլտատիվ տրանսմիսիվ հիվանդություններ, որոնք կարող են մեկ օրգանիզմից մյուսին անցնել ինչպես փոխանցող օրգանիզմի միջոցով, այնպես էլ այլ ճանապարհով։ Այս դեպքում փոխանցողի առկայությունը պարտադիր չէ։ Այդպիսիք են համարվում ժանտախտը, տուլարեմիան։ Մարդը կարող է ժանտախտից վարակվել, երբ հիվանդ կրծողներից վարակված լուն խայթում է նրան։ Սակայն մարդն այդ հիվանդությամբ կարող է վարակվել նաև հիվանդ կենդանիների հետ անմիջական շփման ժամանակ կամ նրանց կաշին մշակելիս։ Տուլարեմիայի հարուցիչները հիվանդ կենդանիներից մարդուն կարող են անցնել ինչպես արյունածուծ հոդվածոտանիների, այնպես էլ աղտոտված սննդի ու ջրի միջոցով։
Տարբերում են նաև.
Էկոլոգիական տեսանկյունից տարբերում են հիվանդությունների մի յուրահատուկ խումբ, որոնք կոչվում են բնական օջախային։ Բնական օջախային հիվանդություններն ունեն մի շարք բնորոշ առանձնահատկություններ։
Այսպիսով՝ բնական օջախային հիվանդությունների ծագման ու գոյատևման համար անհրաժեշտ պայման են համարվում՝ ա) հարուցիչի առկայությունը, բ) այդ հարուցիչը կրող կենդանի օրգանիզմը (ռեզերվուար), գ) հարուցիչի փոխանցողը, դ) համապատասխան բնակլիմայական պայմանները, որոնք ապահովում են բիոցենոզի բոլոր բաղադրամասերի գոյությունը։ Այսպես, օրինակ, լեյշմանիոզի բնական օջախ է համարվում կիսաանապատայինհ և անապատային տարածքի որևիցե մաս, որտեղ կան լեյշմանիոզով վարակված ավազամկներ և նրանց բներում ապրող մլակներ։ Այդ օջախներում ավազամկների վարակվածությունը հասնում է մինչև 60%, իսկ մլակներինը՝ 3-6%: Տարբեր բնական օջախներում վարակվածությունը միատեսակ չէ, սակայն բոլոր դեպքերում այն պետք է հաշվի առնել մասնավորապես երկրաբանական կամ այլ հետազոտությունների ժամանակ, երբ մարդը հարկադրաբար մուտք է գործում այդպիսի տարածքներ։ Ներկայումս հաստատված է, որ բնական օջախային են համարվում ոչ միայն տրանսմիսիվ, այլև որոշ ոչ տրանսմիսիվ հիվանդություններ, որոնց տարածման համար պարտադիր չէ փոխանցողների առկայությունը։
Այսպիսին են տոքսոպլազմոզը, կատաղությունը, որոշ հելմինթոզներ (օպիստորխոզ, դիֆիլոբոթրիոզ, պարագոնիմոզ և այլն)։ Բնական օջախային են նաև ժանտախտը, տուլարեմիան, տզային հետադարձ տիֆը, լեյշմանիոզը, տայգային էնցեֆալիտը, տրիպանոսոմոզը (Աֆրիկայում), շիստոզոմոզը, դեղին տենդը և այլն։ Բնական օջախային հիվանդությունների մասին ուսմունքը մշակել է ռուս գիտնական Ե.Ն. Պավլովսկին։
Պարազիտոլոգիան Հայաստանում
Պարազիտոլոգիայի տվյալների հիման վրա կազմակերպված հետևողական ու նպատակասլաց միջոցառումների շնորհիվ Հայաստանում վերացել են, օրինակ մալարիան, մլակային տենդը, լեյշմանիոզները, հետադարձ տիֆը։ Տարեցտարի անշեղորեն նվազում է մի շարք հելմինթոզներով (տենիիդոզ, իմենոլեպիդոզ, ասկարիդոզ, տրիխոցեֆալոզ և այլն) վարակվածությունը։ Նախկին ԽՍՀՄ-ում պարազիտոլոգիայի ականավոր ներկայացուցիչներ են եղել Ե․ Պավլովսկին, Կ․ Սկրյաբինը, Ե․ Մարցինովսկին և ուրիշներ։
Հետազոտման կենտրոններ
Պարազիտոլոգիայի պրոբլեմներով զբաղվում են ամբողջ աշխարհի մասնագիտացված ինստիտուտներում ու լաբորատորիաներում, ինչպես նաև բժշկական, անասնաբուժական ինստիտուների, համալսարանների լաբորատորիաներում։
Հետազոտություններն արտասահմանում մեկնաբանվում են «Փարասայթոլըջի» («Parasitology», Camb․—Լ․ N, Y․, 1908 թվականից), «Դը ջըրնըլ օֆ փարասայթոլըջի» («The Journal of Parasitology», Lawrence, 1914 թվականից), «Ֆոլիա պարազիտոլոջիկա» («Folia Parasitologica», Praha, 1954 թվականից) և այլն, Ռուսաստանում՝ «Պարազիտոլոգիա» (Паразитология, 1967 թվականցից) ամսագրերում և ուրիշ ժողովածուներում ու աշխատություններում։ Հայաստանում պարազիտոլոգիական ուսումնասիրությունների առաջին օջախն է եղել Երևանում 1923 թվականին ՀՍՀ-ում հիմնադրված տրոպիկական ԳՀԻ-ն, որն իր գոյության ավելի քան երեք տասնամյակի ընթացքում հսկայական ավանդ է ներդրել Հայաստանում մակաբուծական հիվանդությունների դեմ պայքարում։ Ներկայումս Հայաստանում պարազիտլոգիայի կենտրոններ են Ա․ Ալեքսանյանի անվան համաճարակագիտության, վիրուսաբանության և բժշկության պարազիտաբանության, անասնաբուծության և անասնաբուժության, ՀՀ ԳԱԱ կենդանաբանության ԳՀԻ-ները։ Հայաստանում Պարազիտոլոգիայի զարգացման գործում կարևոր ավանդ ունեն Ա․ Իսահակյանը, Ք․ Փիրումովը, Ե․ Քալանթարյանը, Շ․ Մաթևոսյանը, Ա․ Ալեքսանյանը և ուրիշներ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բժշկական մասնագիտություններ
Ադենոզին
Ադենոզին, օրգանական նյութ՝ կազմված ռիբոզից և ադենինից։ Մոլեկուլային զանգվածը՝ 267,1։
Հատկություններ
Ադենոզինի ներարկումն ուժեղացնում է սրտի գործունեությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նուկլեոզիդներ Կատեգորիա:Պուրիններ
Drinking from the Bottle
«Drinking from the Bottle», բրիտանացի երաժիշտ և պրոդյուսեր Քելվին Հարիսի երգը՝ նրա երրորդ 18 Months ալբոմից, որը ձայնագրվել է բրիտանացի ռեփեր Թայնա Թեմփ մասնակցությամբ։ Թողարկումը կայացել է 2013 թվականի հունվարի 27-ին և երգը կարողացել է հասնել UK Singles Chart հիթ-շքերթի հինգերորդ հորիզոնականին։
Տեսահոլովակ
Պաշտոնական տեսահոլովակը հրապարակվել է Հարիսի Յություբյան կայքէջում 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 երգեր
Աստերիքսը և գաղտնի թուրմը
Աստերիքսը և գաղտնի թուրմը (Astérix: Le secret de la potion magique), ֆրանսիական լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ, նկարահանվել է ֆրանսիացի նկարիչ Ալբեր Ուդերզոյի և գրող Ռենե Գոսիննիի` գալիացի ռազմիկներ Աստերիքսի և Օրբելիքսի արկածների մասին պատմող կոմիքսների մոտիվներով։ Սա «Աստերիքս և Օրբելիքս» (Astérix et Obélix) շարքի 10-րդ անիմացիոն ֆիլմն է։ Ֆիլմում կան պատմական իրադարձությունների մասին բազմաթիվ ակնարկներով։ Ֆիլմի պրեմիերան Ֆրանիսայում նախատեսված է 2018 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ։
Մարքեթինգ
«Աստերիքսը և գաղտնի թուրմը» անիմացիոն կատակերգության առաջին թրեյլերը ներկայացվել է 2018 թվականի ամռանը, իսկ դրա կրնկօրինակված տարբերակը` աշնան սկզբին ։
Երկրորդ օրիգինալ ֆրանսերեն թրեյլերը համացանցում ներկայացվել է հոկտեմբերի կեսերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր
Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր (Xurşidbanu Natavan xanım Cavanşir, 1832, Շուշի - 1897, Շուշի), 19-րդ դարի ադրբեջանական նշանավոր բանաստեղծուհի, Ղարաբաղի խան Մեհդիկուլու խան Ջավանշիրի դուստր, Իբրահիմխալիլ խանի թոռնուհի։
Կենսագրություն
Խուրշիդբանու Նաթավանը ծնվել է 1832 թվականի օգոստոսի 15-ին Շուշիում։ Խուրշուդբանուն ընտանիքի միակ զավակն էր։ Նա նաև հայտնի է որպես «Խան գիզի (Խանի դուստրը)»։ Նա սկսեց սովորել ժամանակի գիտնականներից և արհեստավորներից։ Խուրշիդբանու Նաթավանը սովորել է արաբերեն և պարսկերեն։ Նատավանի հայացքների և գեղարվեստական ճաշակի ձևավորումը մեծ դեր է խաղացել հայտնի անձանց, ինչպիսիք են՝ Քասիմ բեկ Զաքիրը, Միրզա Ջամալ Ջավանշիր-Ղարաբաղը, Միրզա Ադիգոզալ բեյ Կարաբաղը, Ահմեդ Բեյ Ջավանշիրը։ Ըստ պատմաբանների, այդ ժամանակոմ արտաքին և ներքին իրավիճակը լրջորեն սրվում է։ Խուրշուդբանուն ամուսնացել է Խասայ Խան Ուսմիևի հետ։ 1850 թվականի աշնանը Խասայ բեկ եկավ Շուշի և ամուսնացավ Խուրշիդբանու Նաթավանի հետ։ Նաթավանը ստիպված էր Թբիլիսի գնալ Հասան Բեգի հետ։ Երիտասարդության տարիներին Խուրշուդբանուն ապրել է Թիֆլիսում։ Նատավանը կարողացավ խոսել երեք լեզուներով։ 1855 թվականին ծնվեց Խուրշուդբանուի որդին։ Նրա որդու անունը Մեհիկուլուն էր։ 1856 թվականին ծնվեց նրա դուստրը՝ Խանբիկեն ։ Խուրշիդբանու Նաթավանը մեծ տաղանդավոր անձնավորություն էր։ Նրա ստեղծագործությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ ադրբեջանական մշակույթի վրա։ Խուրշիդբանու Նատավանը իր ժամանակի ականավոր անձնավորություններից մեկն էր։ Նա հայտնի է ոչ միայն Ադրբեջանում, այլև Հարավային Կովկասում։ Նա վազեց ջրի խողովակաշարը Շուշի։ Խուրշիդբանու Նաթավանը մահացավ 1897 թ. հոկտեմբերի 1-ին։ Նա թաղվեց Աղդամի «Իմարաթ» գերեզմանատանում ։
Ստեղծագործություններ
Նատավանը սկսեց իր ստեղծագործական գործունեությունը 19-րդ դարի 50-ականներին։ 1870 թվականից ի վեր բանաստեղծուհին իրեն «Նաթավան» մականուն էր տվել և ստեղծել գեղեցիկ գազելներ և բանաստեղծություններ։ Նատավանի ստեղծագործական գործունեությունը չի ավարտվում պոեզիայով։ Նա նաև նկարել էր։ Նաթավանի բանաստեղծությունների շարքում․ «Ագլարամ (Ես լաց եմ)», «Օլայդը (եթե դա եղել է)», «Գեթդի (գնաց)», «Սենսիզ (առանց քեզ)», «Ոլուրեմ (մահանում եմ)» և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:1832 ծնունդներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սուլուխի կամուրջ
Սուլուխ կամուրջ, կամուրջ Արածանի գետի վրա, Մուշ - Խնուս ճանապարհին, Սուլուխ գյուղի մոտ։ Այն կառուցվել է 867 թվականին Սուլուխ անունով մի հայի կողմից։ Կամուրջն ունի 190 մետր երկարություն և կառուցված է 12 կամարների վրա ։
Տարիներ շարունակ հայերը, ինչպես Արևմտյան Հայաստանից, այնպես էլ Հայաստանից և Սփյուռքից, այցելելով Մուշ, պարտադիր կերպով իրենց հարգանքի տուրքն էին մատուցում հերոսին՝ այցելելով նրա նահատակման վայր՝ Սուլուխ կամուրջ, ինչը դուր չէր գալիս Թուրքիայի ղեկավարությանը, և 1996 թվականին թուրքերը պայթեցրին Սուլուխ կամուրջը։ Կամրջի երեք կամարը ամբողջությամբ փլվեց, և կամուրջը դարձավ անանցանելի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան
Մոնտեկորվինո Պուլիանո
Մոնտեկորվինո Պուլիանո (Comune di Montecorvino Pugliano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 8939 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 311 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28,72 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84090, հեռախոսային կոդ՝ 089։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նա բռնվեց
«Նա բռնվեց» («Он попался!»), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ ստեղծված Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկինի կողմից 1981 թվականին, արկածային ֆիլմ-հեքիաթ երեխաների համար ։ Մուլտֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են կուղբը, սկյուռը, մկնիկը և գորշուկը փրկում նապաստակին արջից։ 1983 թվականին թողարկվել է մուլտֆիլմի շարունակությունը ՝ «Բռնվեց նա, որ կծում էր»։
Սյուժե
Սկյուռը վազում է կուղբի մոտ՝ գոռալով, թե նապաստակը բռնվել է, արջը նրան տանում է իր որջ, և իրենք պետք է փրկեն նրան։ Գորշուկը վախենում է արջից, բայց չնայած դրան, գնում է օգնելու նապաստակին։ Նրանք գնում են կուղբի մոտ և կանչում իրենց հետ։ Կուղբը հարցնում է. «Գուցե նա ի՞նքն է մեղավոր»։ Կարճատև վեճից հետո կուղբը գնում է նրանց հետ։ Նրանց է փորձում միանալ նաև մկնիկը, բայց նրան թույլ չեն տալիս։ Ընկերները երկար քայլում են անտառով, մոտենում որջին և նայում պատուհանից։ Պարզվում է, որ արջը հյուր է կանչել նապաստակին թեյ խմելու։ Այդ ժամանակ վառարանի խողովակից դուրս է նետվում մկնիկը՝ գոռալով՝ «Մի՛ մոտեցիր»։ Բոլորը ծիծաղում են, և արջը նրանց հրավիրում է թեյ խմելու։
Գրականություն
Բովանդակություն՝ «Շղթա երեխաներից» («Гирлянда из малышей»), «Կապիկներն ու կողոպտիչները» («Обезьянки и грабители»), «Նա բռնվեց», «Բռնվեց նա, որ կծում էր» («Попался, который кусался»)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1981 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկինի մուլտֆիլմեր
Ադոբո
Ադոբո, ֆիլիպինյան խոհարարական տերմին, խոզի մսի (երբեմն հավի մսի հետ) պատրաստման եղանակ է՝ շոգեխաշած քացախով, սոյայի սոուսով և այլ համեմունքներով։ Մատուցվում է բրնձի հետ, նաև ափսեում կարող է լցվել կերակրալցուկ, որի մեջ պատրաստվել է միսը կամ էլ այն տապակվել է և մատուցվել չորացրած վիճակում։ Համարվում է Ֆիլիպինյան խոհանոցի անբաժանելի մասը ։
«Ադոբո» բառը փոխառվել է իսպաներենից, որը նշանակում է կարագից, քացախից, համեմունքներից թթվաջուր։ Ֆիլիպեններում գաղութացվածներից առաջինը ադոբոյի մասին գրել է Սան-Բուենավենտուրան։ Նա այն անվանել է «ադոբո դե լոս նատուրալես» , ուտեստը նրան հիշեցրել է նմանատիպ բաղադրիչներից պատրաստվող իսպանական ուտեստ, իսկ քացախով տապակելը տեղական տարբերակ է՝ արևադարձային կլիմայում միսը թարմ պահելու համար  ։
Գոյություն ունեն ադոբոյի տարատեսակներ, որոնք պատրաստվում են կաղամարներից, ձկներից, ծովամթերքներից, միջատներից՝ ճռիկներից և բանջարեղենից։
Ամենահայտնիները նշված են ստորև.
Ադոբոն պատրաստում են կերամիկական ամանների մեջ, կամ էլ ժամանակակից սպասքի մեջ՝ սոտե պատրաստելու տապակի կամ վոկայի մեջ ։
Ծանոթագրություն
<references group="" responsive="1">
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆիլիպինական խոհանոց Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ Կատեգորիա:Բանջարեղենով ուտեստներ
Հյուն Բին
Հյուն Բին (հանգըլ՝ 현빈, ի ծնե Կիմ Թե Փյոնգ (հանգըլ՝ 김태평, ), հարավկորեացի դերասան և մոդել։ Հայտնի է «Միլիոնատիրոջ առաջին սերը», «Ես շատ երջանիկ եմ»  ֆիլմերից և կորեական սերիալներից (դորամաներից)՝ «Իռլանդիա», «Իմ անունը Կիմ Սամ-Սուն է», «Ձյունե թագուհի», «Աշխարհը, որտեղ նրանք ապրում են», «Ընկեր, սա է մեր լեգենդն է», «Խորհրդավոր այգին»։
Երիատասարդություն
Հյուն Բինը իր ավագ եղբոր հետ ծնվել և մեծացել է Հարավային Կորեայի Սեուլ քաղաքում։  Ավագ դպրոցից նա երազում էր դառնալ հայտնի դերասան։ Նա թատերական խմբակ էր հաճախում՝ ձևացնելով, որ գրադարան է գնում։ Երբ դա հայտնի դարձավ, նրան արգելեցին հաճախել այդ պարապմունքներին։ Շուտով նրա ծնողները հանձնվեցին, սակայն պայման դրեցին, որ նա պետք է կրթություն ստանա Չհոն Ան համալսարանի թատերական ստուդիայում։ Հյուն Բինը  2004 թվականին ավարտեց համալսարանը ։
Կարիերայի շարունակություն
2010 թվականից մինչև 2011 թվականի հունվարը Հարավային Կորեայի հեռուստատեսությամբ ցուցադրվում էր «Խորհրդավոր այգին» դորաման,  որի համար Հյուն Բին արժանացավ  SBS Drama Awards մրցանակի։
Անձնական կյանք
Բնավորությամբ Հյուն Բինը շատ համես է՝ նա ամաչում է խոսել անծանոթների հետ։ Նրա դերասանական տաղանդին օգնում են զարգանալ հմայքն ու խարիզման։ Դերասանը համարում է, որ  Կիմ Տեպհյոն անունը հնաոճ է, բայց համենայն դեպս լավն է, դրանից  կարելի է  հասկանալ, որ նա տաքարյուն չէ։ Նրա բեմական կեղծանունը «Հյուն Բին» նշանակում է «վառ փայլել» դա արտացոլում է նրա երազանքը՝ դառնալ լավագույն դերասաններից մեկը։
Նշանված է եղել կորեացի դերասանուհի և «Աշխարհ, որտեղ նրանք ապրում են» դորամայում իր գործընկերուհի Սոն Հեգի հետ, բայց շուտով նրանք բաժանվեցին չար լեզուների պատճառով։ 2011 թվականի մարտի 7- ից Հյուն Բինը զինծառայության է անցնում Սեգյուրիյում՝ Հարավային Կորեայում։ Նրա ծառայությունը տևել է 21 ամիս։ Զինակոչվում է 2012 թվականի դեկտեմբերին։
2016 թվականի դեկտեմբերի 15-ին հայտնի է դարձել, որ դերասանը հանդիպում է Կան Սորա դերասանուհու հետ։ 2022 թվականին ամուսնանում է դերասանուհի Սոն Ե Չժինի հետ
Մրցանակներ
Արժանացել է «KBS Acting Awards»-ի 8 տարբեր մրցանակների և հայտնիության համար՝«42nd Baeksang Awards»-ի (2006 թվական)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:1982 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Չունգ Անգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Սև Կայծակ (հեռուստասերիալ)
Սև կայծակ (Black Lightning), ամերիկյան սուպերհերոսական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվում է The CW հեռուստաալիքով։ Այն հիմնված է DC Comics-ի համանուն կերպարի վրա, ում ստեղծել է Թոնի Իզաբելան։ Հիմնական դերակատարներն են Քրես Ուիլյամսը, Չայնա Էն Մաքքլեյնը, Նաֆեսա Ուիլյամսը, Քրիսթին Ադամսը, Մարվին Ջոնսը III-ը, Դեյմոն Գափթոնը և Ջեյմս Ռեմարը։
Հեռուստասերիալի զարգացումը սկսել է 2016 թվականի սեպտեմբերին Fox հեռուստաալիքի կողմից։ 2017 թվականի փետրվարին Fox-ը թողնում է հեռուստասերիալը և այն ցուցադրվում է The CW հեռուստաալիքով։ The CW-ն պաշտոնապես պատվիրել է հեռուստասերիալը 2017 թվականի մայիսին։ Առաջին եթերաշրջանը հեռարձակվել է 2018 թվականի հունվարի 16-ին և բաղկացած է եղել 13 էպիզոդից։ 2018 թվականի ապրիլի 2-ին The CW հայտարարեց, որ հեռուստասերիալը ունենալու է երկրորդ եթերաշրջան։
Սյուժե
Ավագ դպրոցի տնօրեն Ջեֆերսոն Փիրսը ժամանակին եղել է սուպերհերոս Սև Կայծակը, սակայն տեսնելով, թե ինչ ազդեցություն է այն ունենում իր ընտանիքի վրա, դադարում է այդպիսին լինելուց։ 9 տարի անց նա ստիպված նորից դառնում է Սև Կայծակ այն բանից հետո, երբ «100» անվանումով ավազակախումբը հանցագործություններ է կատարում իր հարազատ քաղաքում՝ Ֆրիլենդում ։
Զարգացում
2016 թվականի սեպտեմբերից Warner Bros. Television֊ը ցանկանում էր Սև կայծակի մասին հեռուստասերիալ թողարկել ։ Հեռուստասերիալի նախագիծը զարգացնում էին Մերա Բրոք Աքիլը և նրա ամուսին՝ Սալիմ Աքիլը։ Նրանք համագործակցում էին Գրեգ Բեռլանտիի հետ, ով եղել է DC Comics֊ի շատ ծրագրի ետևում։ Հեռուստասերիալը պետք է ցուցադրվեր Fox հեռուստաալիքով ։ 2017 թվականի փետրվարին Fox֊ը հայտարարեց, որ չի ցուցադրելու հեռուստասերիալը ։ Warner Bros. Television֊ը ներկայացրեց ծրագիրը այլ հեռուստաալիքների, և The CW֊ն  պատվիրեց «Սև կայծակ» հեռուստասերիալի առաջին էպիզոդը ։ The CW֊ն պաշտոնապես պատվիրել է հեռուստասերիալը 2017 թվականի մայիսի 10֊ին ։
2018 թվականի ապրիլին The CW֊ին հեռուստասերիալը երկարձգեց երկրորդ եթերաշրջանի համար, որը թողարկվելու է 2018 թվականի հոկտեբերի 9֊ից ։
Սցենար
Սալիմ Աքիլը նշել է, որ ֆիլմում «հետազոտելու» է կերպարներին, նույնիսկ չարագործներին ։
Քասթինգ
2017 թվականի սեպտեմբերին Կիանա Սիմփսոնը ընտրվեց Քեշայի դերը կատարելու համար ։ Հաջորդ ամսում դերասանական անձնակազմին միացավ Էդվինա Ֆայնդլին՝ Թորի Ուեյլ դերով, և Չենթալ Թույը՝ Գրեյս Չոյ դերով ։ 2018 թվականի հունվարին հայտնի դարձավ, որ Սքայ Մարշալը մարմնավորելու է Տիկին Ֆոուդիին ։
Դիզայն
Սև կայծակի համազգեստը դիզայնավորել է Լորա Ջին Շենոնը ։
Նկարահանումներ
Հեռուստասերիալի նկարահանումները տեղի են ունեցել Ատլանտայում ։ Առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները, սկսվել են 2017 թվականի օգոստոսի 14֊ին ։
Նազար Մալինովսկի
Նազար Վյաչեսլավովիչ Մալինովսկի, ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, «Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։
Կենսագրություն
Խարկովի «Մետալիստի» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ Ուկրաինայի մանկապատանեկան ֆուտբոլային առաջնության մրցաշարերում խարկովցիների կազմում անցկացրել է 72 խաղ։ 2015 թվականին հանդես է եկել իր թիմի պատանեկան և երիտասարդական առաջնություններում, ինչպես նաև ամռանը հավաքի է մեկնել հիմնական թիմի հետ, սակայն ոչ մի պաշտոնական խաղ այդպես էլ չանցկացրեց Մետալիստի կազմում։ 2015 թվականի վերջին նա տեղափոխվել է պորտուգալական Ավեշ, որտեղ հանդես է եկել միայն պատանեկան թիմի կազմում։ 2017 թվականին վերադարձել է Ուկրաինա, դառնալով Մետալիստ 1925 սիրողական ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։ 2017 թվականի ամռանից հետո՝ Զվեզդայի խաղացող։ Իր նորամուտը Ուկրաինայի Պրեմիեր Լիգայում նշել է 2017 թվականի նոյեմբերի 18-ին Կիևի Դինամոյի դեմ Խաղի առաջին խաղակեսից հետո փոխարինելով Սեսե Պեպեին։
Սև Կայծակ (հեռուստասերիալ)
Երաժշտություն
Քուրթ Ֆարքուհար գրում է ֆիլմի սաունդթրեքը, իսկ Գոլդհոլին ապահովում է ֆիլմի երաժշտությունը։ Երգերի շարքին են պատկանում «Black Lightning», «Power», «Green Light», «Welcome to Freeland», «Can't Go» և «Thunder» երգերը։
Նազար Մալինովսկի
Կենսագրություն
2017 թվականի գարնանը որակազրկվել է ՈւՖՖ-ի հսկիչ-կարգապահական կոմիտեի կողմից մեկ տարով և ևս մեկ տարի պայմանական (2 տարի փորձաշրջանով) պայմանավորված խաղերի մասնակցության համար ։
Սև Կայծակ (հեռուստասերիալ)
Թողարկում
«Սև կայծակ» հեռուստասերիալը սկսվել է ցուցադրվել The CW հեռուստաալիքով 2018 թվականի հունվարի 16֊ից և ունեցել է 13 էպիզոդ ։ Արևմտյան Եվրոպայում յուրաքանչյուր էպիզոդ մեկ շաբաթ անց ցուցադրվում է Նեթֆլիքսով ։
Նազար Մալինովսկի
Ազգային թիմ
2015 թվականին անցկացրել է 3 խաղ Ուկրաինայի պատանեկան հավաքականի կազմում (մինչև 16 տարեկան)։
Սև Կայծակ (հեռուստասերիալ)
Թողարկում
Առաջին եթերաշրջանը Blu-ray֊ով և DVD֊ով թողարկվել է 2018 թվականի հունիսի 26֊ին ։
Քննադատական արձագանք
Rotten Tomatoes կայքում «Սև կայծակ» հեռուստասերիալի վարկանիշը 97% է և ունի միջինը 8.3/10 վարկանիշ, որը հիմնված է 43 ակնակների վրա ։ Metacritic կայքում հեռուստասերիալը ունի 100֊ից 97 միավոր, որը հիմնված է 24 անկնարկների վրա ։
Անիսա Փիրսի/ Ամպրոպի խաղը բարձր է գնահատվել, քանի որ նրա կերպարը համարվում է հեռուստատեսության մեջ առաջին սևամորթ լեսբուհի սուպերհերոսը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան քրեական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Վերա Խլեբնիկովա
Վերա Վլադիմիրովնա Խլեբնիկովա (Вера Владимировна Хлебникова, ), ռուս նկարչուհի։
Կենսագրություն
Վերա Խլեբնիկովան ծնվել է 1891 թվականի մարտի 20-ին Աստրախանի նահանգի Մալոդերբետովսկի գյուղում (այժմ` Կալմիկիայի Մալիե Դերբետ գյուղ) ռուս բուսաբան և թռչնաբան Վլադիմիր Ալեքսեևիչ Խլեբնիկովի ընտանիքում, որոնք սերում են մեծահարուստ առևտրական Խլեբնիկովների և նրա կնոջ` պատմաբան Եկատերինա Նիկոլաևնա Խլեբնիկովայի (ծննդյան անունը` Վերբիցկայա) տոհմից։ Նա բանաստեղծ Վելիմիր Խլեբնիկովի քույրն է։
1898 թվականին Խլեբնիկովները փոխադրվում են Կազան, որտեղ 1905 թվականին, Մարինյան օրիորդաց գիմնազիան ավարտելուց հետո Վերա Խլեբնիկովան ընդունվել է Կազանի գեղարվեստի դպրոց։ Կիևի գեղարվեստի ուսումնարանում կարճատև ուսանելուց հետո Խլեբնիկովան փոխել է մի քանի մասնավոր գեղարվեստի դպրոցներ` 1910 թվականին կանգ առնելով Պետերբուրգի նկարիչների խրախուսման ընկերության դպրոցում։
Վելիմիր Խլեբնիկովի մահից հետո 1922 թվականին Վերա Խլեբնիկովան գրել է իր հուշերը եղբոր կյանքի և ստեղծագործության մասին։ Բնակվելով Փարիզում` նա ուսանել է Կեես վան Դոնգենի մոտ ։ 1913 թվականի աշնանը Վերա Խլեբնիկովան թողել է Փարիզը և մեկնել Իտալիա, Ֆլորենցիա ։
Վերա Խլեբնիկովան Ռուսաստան է վերադարձել Անգլիայի վրայով 1916 թվականի օգոստոսին։ Իտալիայում ստեղծված նրա աշխատանքների մեծ մասը մնում է այնտեղ` տանտիրուհու` Ադելի Ռանֆինի բնակարանում։ Նա Աստրախան հայրական տուն է բերել կես տասնյակ աշխատանքներ, որոնք տեղավորվել են ճամպրուկում ։
1924 թվականին ամուսնացել է նկարիչ Պյոտր Միտուրիչի հետ։
Նկարչի աշխատանքները գտնվում են հետևյալ հավաքածուներում`
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ Կատեգորիա:Նկարիչների կանայք
Պարանա (նահանգ)
Պարանա (Paraná), նահանգ Բրազիլիայի հարավում։ Հյուսիսում սահմանակից է Մատու Գրոսու դու Սուլ և Սան Պաուլու նահանգներին, հարավում՝ Սանտա Կատարինա նահանգին և Արգենտինային, արևմուտքում՝ Պարագվային, նահանգի արևելյան ափը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը ։ Վարչական կենտրոնը Կուրիտիբա քաղաքն է։
Պարանան Բրազիլիայի 3 նահանգներից մեկն է, որոնց տարածքը Հարավային տրոպիկից ներքև է տեղակայված ։
Աշխարհագրություն
Նահանգի տարածքն իրենից ներկայացնում է լեռնային սարավանդ, որի բարձրությունը 200-1000 մետր է, ոռոգումն իրականացվում է Պարանա գետի և իր վտակների ջրերով։ Ափամերձ շրջանում սարավանդն աստիճանաբար իջնում է, այս շրջանում սարավանդը գրեթե մաբողջությամբ ծածկված է կամպոսներով, պտղատու մարգագետիններով, որտեղ գերակշռում են շքածառերը ։
Պարանայի մայրաքաղաքը՝ Կուրիտիբա քաղաքը, գլխավոր ճարտարապետական նախագծման շնորհիվ ժամանակակից տեսք ունի, չնայած ունի նաև ավանգարդիզմի տարրեր ։
Պատմություն
Իր հիմնումից ի վեր՝ Պարանա նահանգը հայտնի է հայտնի է բնակչության էթնիկ բազմազանությամբ, ինչի շնորհիվ ստացել է «Բոլոր ժողովուրդների հող» անվանումը։ Պարանայի տարածքում ապրում է ավելի քան 30 ժողովուրդ ։ Նահանգի կառավարությունը երկար ժամանակ նպատակադրված խթանում էր միգրացիոն ալիքը. նահանգ՝ մշտական բնակության հրավիրվեցին գերմանացիները, իտալացիները, հոլանդացիները, լիբանանցիները, հրեաները, ճապոնացիները, ուկրաինացիները և լեհերը։
Առաջին լեհ ներգաղթյալները Պարանա ժամանեցին 1869 թվականին՝ խմբերով։ 1890 թվականից սկսվեց լեհերի մեծ հոսքը։ 1930-ական թվականներին նահանգում արդեն բնակություն էր հաստատել 150 000 լեհ, ինչն այդ ժամանակ կազմում էր բնակչության 18 %-ը։
Լեհաստանի շրջանների ներգաղթյալներն ավելի հաճախ զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, ապրում էին լեհական համյանքներում՝ պահպանելով իրենց ազգային ավանդույթները։ 1934 թվականին լեհական «Ծովային և գաղութային լիգա» կազմակերպությունը Պարանայում հող գնեց և լեհ ներգաղթյալների համար այնտեղ ավան հիմնեց՝ անավնելով Ծովային իշխանություն։
Ժողովրդագրություն
2010 թվականին Աշխարհագրության և վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից անցկացված մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ նահանգի բնակչությունը կազմում է.
Վարչական կառուցվածք
Վարչական առումով նահանգը բաժանված է 10 փոքր շրջանների և 39 մեծ շրջանների։ Նահանգում կա 399 մունիցիպալիտետ։
Տնտեսություն
Բարենպաստ կլիմայական պայմանների և պտղատու հողերի շնորհիվ տնտսության զարգացման առաջին օղակը անասնաբուծությունն է։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Պարանայում սկսեց զարգանալ հողագործությունը՝ սկզբում թեյի մշակմամբ, իսկ հետո նաև՝ սուրճի լայնածավալ պլանտացիաներ հիմնելով։
Այսօր Պարանան մտնում է Բրազիլիայի 5 ամենահարուստ նահանգների կազմի մեջ։ Նահանգում ծաղկում են ապրում անասնաբուծությունը, մասնավորապես՝ ոչխարաբուծությունը, ինչպես նաև՝ էկոտուրիզմը։ 2001 թվականից նահանգի արդյունաբերական արտադրության մեջ տարեցտարի նկատվում են աճող ցուցանիշներ։ Տնտեսական աճի հիմնական բաղդրիչը ավտոտրանսպորտի արտադրությունն է։ Տնտեսության աճին նպաստող կարևորագույն ոլորտներ են նաև գրատպությունը և մամուլը, հաստոցաշինությունը և բնափայտի մշակումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նոչերա Ինֆերիորե
Նոչերա Ինֆերիորե (Nocera Inferiore), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում ։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալերի կազմում է 46095 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 2216,79 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20.78 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84014, հեռախոսային կոդ՝ 0891։ Բնակավայրի հովանավորնէ սուրբ Սան Պրինկոն։ Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 9-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էվոժ
Էվոժ (Évosges), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Սեն Ռամբեր ան Բյուժե կանտոնի կազմի մեջ։ Բելլեի կոմունա։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 01155։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 400 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 60 կմ դեպի արևելք, 35 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կլիմա
Կլիման կիսացամաքային է ՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ չեն լինում, հիմնականում՝ ամռան ամիսներին։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 140 մարդ։
Տնտեսություն
14 անգործունակ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 7-ը թոշակառու, 3-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ֆլորենս Օստրել
Ֆլորենս Օստրել (Florence Austral, ), ավստրալիացի օպերային սոպրանո, որը հանրածանոթ է դարձել վագներյան ամենապահանջված կանացի դերակատարումներով, թեև երբեք հնարավորություն չի ունեցել մասնակցելու Բայրոյթյան փառատոններին ու հանդես գալ Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայում։
Օստրել ազգանունն ընդունել է 1921 թվականին՝ ի պատիվ իր հայրենիք Ավստրալիայի ։ Քչերն են կարողացել մրցակցել նրա ձայնի որակի մաքրության հետ, մինչև Կիրսթեն Ֆլագսթադի հայտնվելը։ Դերակատարումը նրա ուժեղ կողմը չէր․ ամեն ինչին հասնում էր ձայնի միջոցով, որի շնորհիվ նրա ձայնագրությունները մեծ ժողովրդականություն էին վայելում։ Օստրելը, Ժերմեն Լյուբինը և Ֆրիդա Լյայդերը համարվել են իրենց ժամանակի վագներյան դրամատիկ ամենամեծ սոպրանոները, ինչպես նաև Ֆլագսթադը, որը մինչև 1930-ական թվականները միջազգային ճանաչում չի ունեցել։ (Հետպատերազմյան վագներյան բոլոր սոպրանոներից միայն Բիրգիտ Նիլսոնը և Աստրիդ Վարնայն են եղել նրանց բարձրակարգ խմբում)։
Վաղ կյանք
Ֆլորենս Մարի Ուիլսոնը ծնվել է 1892 թվականի ապրիլի 26-ին Ավստրալիայի մայրաքաղաք Մելբուռնի Ռիչմոնդ արվարձանում ։ Շվեդ արհեստավոր Վիլհելմ Լինդհոլմի (որը փոխել էր անունն ու դարձել Ուիլյամ Ուիլսոն) ու դերձակուհի Էլենա Մարիի դուստրն էր։ Հայրը մահացել է 1895 թվականին, 1903 թվականին Ֆլորենսի մայրը նորից է ամուսնացել, այս անգամ 28-ամյա սիրիացի հաշվապահ Ջոն Ֆավազի հետ, և Ֆլորենսը ստացել է Ֆլորենս Ֆավազ անունը ։
Կարիերա
Օստրելին բացահայտել է Մելբուռնի Մեթոդական եկեղեցու երգչախմբի ղեկավար պատվելի Էդվարդ Սագդենը։ 1914 թվականին Բալարատ քաղաքում տեղի ունեցած երգեցողության մրցույթում առաջին տեղն է գրավել սոպրանո և մեցցո-սոպրանո անվանակարգերում ու ստացել կրթաթոշակ, որը նրան հնարավորություն է տվել ուսումը շարունակել Էլիզ Վայդերմանի մոտ։ 1919 թվականին մեկնել է Նյու Յորք Գաբրիել Սիբելայից դասեր առնելու։ Նրա ձայնից տպավորվում էին կարևոր ունկնդիրներ, և նրան պայմանագիր է առաջարկվել երգելու Մետրոպոլիտեն օպերայում, սակայն նա մերժել է առաջարկը, որպեսզի բեմական փորձառություն ձեռք բերի Անգլիայում․ Նյու Յորքում երգելու հնարավորություն այլևս չի ունեցել։
Ժամանել է Լոնդոն, որտեղ նրան ընդառաջել է այն ժամանակվա առաջատար բաս Ռոբերտ Ռադֆորդը։ Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում դեբյուտը կատարել է Վագների «Վալկիրիա» օպերայից Բրունհիլդայի դերերգով 1922 թվականի մայիսի 16-ին։ Հանդես է եկել Ֆրիդա Լյայդերի հետ, որն ավելի մեծ գնահատանքի էր արժանանում դերասանական բարձրակարգ հմտությունների շնորհիվ։ Կովենտ գարդենում կատարած նրա դերերից էին նաև Իզոլդան ու Աիդան՝ Վերդիի համանուն օպերայից։
1923 թվականին հանդես է եկել Նելլի Մելբայի հետ, որը նրան անվանել է «աշխարհի սքանչելի ձայներից մեկը»՝ գովաբանելով նրա տոնայնության մաքրությունն ու բարձր նոտաների փայլատակող ուժգնությունը։ Դժբախտաբար իր կարիերայի ընթացքում 1920-ական թվականներին ավելի շատ պայմանագրեր է կնքել Բրիտանական ազգային օպերային ընկերության հետ, քան թե Կովենտ գարդենի, որը պայմանավորված էր մի շարք հանգամանքներով ու դիրիժոր Բրունո Վալտերի հանդեպ հակակրանքով։
1925 թվականին դարձել է ավստրալիացի ֆլեյտահար Ջոն Ամադիոյի երկրորդ կինը և միասին շրջագայել են Ամերիկայում, Եվրոպայում ու Ավստրալիայում։ Հաճախ է հանդես եկել Ֆիլադելֆիայի օպերային թատրոններում, սակայն երբեք չի մասնակցել Բայրոյթյան փառատոնների կամ երգել Վիեննայի պետական օպերայում։
1930 թվականին դարձել է Բեռլինի պետական օպերայի առաջատար կատարողներից մեկը։ Նույն տարվա մեջ հենց այդտեղ է առառջին անգամ զգացել ցրված սկլերոզի առաջին նշանները, որոնք արտահայտվել են բեմի վրա «Վալկիրիայի» ներկայացման ժամանակ։ Օպերային կարիերան այս թուլացնող հիվանդության զարգացման պատճառով մեծ վնաս է կրել, սակայն նա դեռ կարողանում էր իրեն նվիրել համերգներին ու մենահամերգներին։ Այս ընթացքում օպերաներում հանդես է եկել միայն հայրենի Ավստրալիայում, որտեղ երգել է «Մարգարիտ որոնողները» օպերայի պրեմիերայի ժամանակ։