cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աշխարհի արդարակյացները Նորվեգիայում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացիներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Նորվեգիա
(8295) Տոշիֆուկուշիմա
(8295) Տոշիֆուկուշիմա (Toshifukushima), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,782481 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3394 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2256 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1695,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212352 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,34° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սուպրունովի առանձնատուն
'''Ի. Ա. Սուպրունովի առանձնատուն''' (Особняк И. А. Супрунова), շենք Դոնի Ռոստովում, որը գտնվում է Պուշկինի փողոցում (շենք №79): Առանձնատունը կառուցվել է XX դարի սկզբին և պատկանել է ռոստովցի հացահատիկի արդյունաբերող և ձիաբույծ Իվան Ալեքսանդրովիչ Սուպրունովին ։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ ։
Պատմություն
Սուպրունովի առանձնատունը կառուցվել է XX դարի սկզբին։ Այս տան շինարարության հետ կապված է քաղաքային լեգենդ։ Իբր Սուպրունովը Իտալիա կատարած այցի ընթացքում որոշել է զբոսնել Նեապոլի փողոցներով (մեկ այլ վարկածով՝ Ջենովայի)։ Վաճառականին այնքան է գրավել մի նրբաճաշակ առանձնատուն, որ նա որոշել է ամեն գնով գնել այն և տեղափոխել Ռոստով։ Վաճառականն այս առաջարկով դիմել է տան սեփականատիրոջը, որը սկզբում հրաժարվել է, բայց Սուպրունովը նրան այնքան մեծ գումար է առաջարկել, որ նա համաձայնել է։ Առանձնատունը քանդվել է, տեղավորվել բեռնանավի վրա և տեղափոխվել Դոնի Ռոստով։ Այնտեղ առանձնատունը վերականգնվել է, նրա հավաքմանը Սուպրունովը հետևել է անձամբ ։ Սակայն կարծիք կա, որ առանձնատան իտալական ծագման մասին լուրերը տարածել է հենց Սուպրունովը` իր բիզնեսին ուշադրություն գրավելու նպատակով ։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն, որը գրառված է Սուպրունովի դստեր խոսքերից, տունը կառուցվել է տեղական շինանյութով` 1910 թվականի Բրյուսելի համաշխարհային ցուցահանդեսից վաճառականի բերած նախագծով ։
Առանձնատունը երեսպատված էր մարմարով և մայոլիկայով։ Լուսամուտատեղերն ունեցել են կիսաշրջանաձև ավարտ, կենտրոնական մուտքը ձևավորված էր մարմարե պորտալով։ Տան դիմաց եղել է նախապարտեզ, իսկ հետևում` երկնագույն մայոլիկայով երեսպատված լողավազանով պարտեզ։ Պուշկինի փողոցի երկայնքով տեղադրված է եղել բարձր ցոկոլով և կռածո ցանցավանդակով ցանկապատ։ Հարկային փաստաթղթերում շենքը գնահատվել է 17 հազար ռուբլի։ Առանձնատանը Իվան Սուպրունովն ապրել է իր ընտանիքի հետ ։
Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո առանձնատունն ազգայնացվեց, իսկ Սուպրունովը ձերբակալվեց և անհետ կորավ ։ Նրա նախկին տանը սկսեցին գործել մանկամսուր և երեխաների ընդունման կետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Հակոբ Իշխանյան
Հակոբ Միհրանի Իշխանյան, հայ ժամանակակից քանդակագործ։
Կենսագրություն
Հակոբ Իշխանյանը ծնվել է 1938 թվականի հուլիսի 27-ին Կահիրեում (Եգիպտոս)։ 1948 թվականին ընտանիքը ներգաղթել է Հայաստան։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը (այժմ Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիա), նույն թվականից մասնակցել է հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների։ 1968 Հայաստանի Նկարիչների Միության անդամ է։ Մինչև 1977 թվականը դասավանդել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտում։ 1977 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ ապրում և ստեղծագործում է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Ցեֆիքսիմ
Ցեֆիքսիմը հակաբիոտիկ է, որն օգտագործվում է բազմաթիվ բակտերիալ ինֆեկցիաների բուժման համար ։ Այն կիրառվում է միջին ականջի, կոկորդի, միզային ուղիների ինֆեկցիաների, թոքաբորբի, գոնոռեայի և Լայմի հիվանդության բուժման համար ։ ԱՄՆ-ում գոնոռեայի բուժման համար այն երկրորդ գծի դեղորայք է հանդիսանում ։ Ընդունման ձևը՝ օրալ ։
Հաճախ հանդիպող կողմնակի էֆեկտներն են լուծը, որովայնի ցավը և սրտխառնոցը ։ Լուրջ կողմնակի էֆեկտներ են ալերգիկ ռեակցիան և Clostridium difficile ով հարուցված փորլուծությունը ։ Խորհուրդ չի տրվում այն անձանց, ովքեր նախկինում ունեցել են ալերգիա պենիցիլինի նկատմամբ ։ Կարելի է օգտագործել հղիության ժամանակ, քանի որ չկան բացահայտված վտանգներ ։ Ցեֆիքսիմը ցեֆալոսպերինների երրորդ սերնդի ներկայացուցիչ է ։ Այն ազդում է բակտերիալ բջջապատի վրա՝ բերելով բակտերիալ բջջի մահվան ։
Ցեֆիքսիմը սինթեզվել է 1979 թվականին, իսկ բժշկական պրակտիկայում օգտագործվել է 1989 թվականին ԱՄՆ-ում ։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է, որում ներառված են առողջապահության ոլորտում կիրառվող ամենաէֆեկտիվ և ապահով դեղորայքները ։ ԱՄՆ-ում՝ որպես ջեներիկ դեղամիջոց, հասանելի չէ ։ Ամբողջ աշխարհում մեկ դեղաչափի մեծածախ արժեքը կազմում է 0.26-2.09$ դոլլար ։ ԱՄՆ-ում բուժման մեկ կուրսի արժեքը տատանվում է 100-200$ դոլլարի սահմաններում՝ ըստ 2015 թվականի տվյալների ։
Օգտագործումը բժշկության մեջ
Ցեֆիքսիմն օգտագործվում է հետևյալ ինֆեկցիոն հիվանդությունների բուժման համար.
Սինուսներ. սինուսիտներ։
Կոկորդ. Նշիկաբորբ, Ստրեպտակոկային ֆարինգիտ(Streptococcus pyogenes)։
Կրծքավանդակ և թոքեր. Բրոնխիտ, Ստրեպտակոկով և Հեմոֆիլիայի ցուպիկով հարուցված թոքաբորբ։
Այն նաև օգտագործվում է որովայնային տիֆի բուժման համար ։
Զգայունության սպեկտրը
Ցեֆիքսիմը լայն սպեկտրի ցեֆալոսպորինային հակաբիոտիկ է և հաճախ օգտագործվում է ականջի, միզուղիների և վերին շնչառական ուղիների բակտերիալ ինֆեկցիաների բուժման համար։ Բերված են մի քանի միկրոօրգանիզմների բուժման համար պահանջվող նվազագույն թերապևտիկ դեղաչափերը։
Ազդման մեխանիզմը
Ցեֆիքսիմն արգելակում է բակտերիալ բջջապատի սինթեզը։ Այն կապվում է Պենիցիլին կապող սպիտակուցի հետ, որն արգելակում է բակտերիալ բջջապատի կազմի մեջ մտնող պեպտիդոգլիկանի սինթեզի վերջին փուլը՝ բերելով բջջի մահվան։
Ներծծումը
Մարսողական ուղուց ներծծվում է ընդամենը 40-50%ը։ Ներծծումը կարող է դանդաղել, եթե դեղն ընդունվում է սննդի հետ միասին։ Պեր օրալ սուսպենզիայի առավելագույն կոնցենտրացիան 25-50%-ով ավելի բարձր է, քան պեր օրալ պատիճի ։
Արտազատումը
Դեղի կոնցենտրացիայի մեծ մասն արտազատվում է լեղու և մեզի միջոցով։ Այն կարող է անցնել ընկերքային պատնեշով և նրա սպիտակուց կապելու ունակությունը 65% է։
Միշտ նախապես ավելի լավ է կատարել բակտերաբանական ցանքս, որոշել բակտերիայի հակաբիրոտիկազգայունությունը և հաշվի առնել մակրոօրգանիզմի զգայունությունը ցեֆիքսիմի հանդեպ։
Հակացուցումներ
Ցեֆիքսիմը հակացուցված է նշանակել այն պացիենտներին, ովքեր ունեն ալերգիա ցեֆալոսպորինային շարքի հակաբիոտիկների նկատմամբ։ Ցեֆիքսիմը 3րդ սերնդի ցեֆալոսպորին է և հակացուցված է այն պացիենտներին, ովքեր ունեն իսկական պենիցիլինային ալերգիա ։
Պատմություն
Մինչև 2003թվ.-ը Ցեֆիքսիմը ԱՄՆ-ում վաճառվել է Սուպրաքս 125 վաճառքային անվան տակ, որից հետո Wyeth դեղագործական կազմակերպության արտոնագրի ժամկետն ավարտվել է։
Վաճառք
Ցեֆիքսիմը աշխարհում վաճառվել է տարբեր վաճառքային անվանումներով։ Օրինակ՝ Տաքսիմ օ, Տեքսիտ, Ցեֆ-3, Դենվար, 3-Ց, Ցեֆիմ, Մագնետտ, Օրոկեն, Օֆիկեն, Ֆիքս-Ա և Զիֆի ։ Հնդկաստանում այն վաճառվել է Զիֆի 200 վաճառքային անվանումով և հաճախ կեղծվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ Կատեգորիա:Ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ
Բրածո բույսեր
Բրածո բույսեր, երկրաբանական անցյալ ժամանակաշրջանների բույսեր, որոնց մնացորդները պահպանվել են երկրակեղևի նստվածքային ապարներում։ Ամբողջական տեսքով պահպանվել են ստորակարգ բույսերը (ջրիմուռներ, բակտերիաներ և այլն), երբեմն՝ բարձրակարգ բույսերի պարզունակ ձևերը (մամուռներ և այլն) կամ առանձին մասերը (տերև, ցողուն, կեղև, ծաղիկ, շիվ, սպորներ և այլն)։ Երբեմն բրածո բույսերը հանդիպում են բրածո կենդանիների հետ, լճերի, գետերի, ճահիճների ցամաքային և ծովային ափամերձ նստվածքներում։ Մնացորդների պահպանվածության չափը կախված է բրածո բույսերի ներփակող ապարների երկրաբանական պայմաններից։
Բրածո բույսերի ուսումնասիրությամբ զբաղվում են հնաբուսաբանությունը և հնէաբուսաբանությունը։
Դասակարգում
Պալեոգենի և հատկապես նեոգենի բարձրակարգ բույսերի նկատմամբ արհեստական դասակարգում չի կիրառվում։ Հնագույն պրոտերոզոյան նստվածքներում հայտնաբերված բարձրակարգ բույսերն ունեն մոտ 3 մլրդ տարվա հասակ։ Ցամաքային բույսերի մնացորդները երևան են գալիս քեմբրում-օրդովիկում։ Դևոնի սկզբում գերակշռել են պսիլոֆիտները (մերկաբույսերը)։ Հետագայում գրեթե միաժամանակ ծագել են բարձրակարգ սպորավոր բույսերի խմբերը՝ գետնամուշկազգիները, նախապտերները, դևոնի վերջում՝ հատվածացողունավորները և նախամերկասերմերը։ Վերջինները լայն տարածում են ստացել քարածխային ժամանակաշրջանում, երբ նրանցից շատերը ունեցել են ծառանման ձևեր։ Փշատերևները, գինկզոազգիները, ցիկադայինները և բենետիտայինները հանդես են եկել պերմում, բայց առավել զարգացման հասել մեզոզոյում։ Ծածկասերմ բույսերի մնացորդները հայտնի են արդեն ստորին կավճի նստվածքներից, սակայն տիրապետող են եղել կավճի վերջում։ Պալեոզոյի և մասամբ մեզոզոյի բարձրակարգ սպորավոր և մերկասերմ բույսերի մեծ մասը պատկանում է բույսերի մահացած դասերին և ընտանիքներին։ Մեզոզոյում գոյություն ունեցած որոշ սեռեր ապրում են և այժմ, օրինակ՝ ձիաձետը, պտերները, մերկասերմ գինկգոն։ Երրորդականի սկզբում ձևավորվել են այժմ ապրող բույսերի համարյա բոլոր տեսակները։ Երրորդականի վերջում և չորրորդականում առաջացել են բույսերի ժամանակակից տեսակները, մահացել են հին, երբեմնի լայնորեն տարածված ձևերը և տեղի է ունեցել բուսածածկույթի աշխարհագրական վերաբաշխումը, որը սառցադաշտային դարաշրջանից հետո ստացել է ժամանակակից տեսքը։
Գիտական և արդյունաբերական նշանակություն
Բրածո բույսերի ուսումնասիրությամբ զբաղվում են հնաբուսաբանությունը (Paleoethnobotany) և հնէաբուսաբանությունը (Paleobotany)։
Բրածո բույսերի միջոցով որոշում են ապարների հարաբերական հասակը, բացահայտում նստվածքակուտակման, հնաաշխարհագրական և հնակլիմայական պայմանները․ անցյալում երկրի բուսածածկույթի կազմը և տեղաբաշխվածությունը, բույսերի էվոլյուցիայի փուլերը։ Դրանց ուսումնասիրությունն ունի գիտական և արդյունաբերական նշանակություն, քանի որ բրածո բույսերը մասնակցում են որոշ օգտակար հանածոների (ածուխ, այրվող թերթաքարեր, տորֆ, կրաքար, դիատոմիտ և այլն) առաջացմանը։
Հայաստանում
ՀՀ տարածքում բրածո բույսերի մնացորդներ հայտնաբերվել են ծովային, լճային (մերձափնյա և ծանծաղուտային), ճահճացամաքային տարբեր հասակների նստվածքներում, հանքային աղբյուրների շրջակայքի կուտակումներում։ Ցամաքային բարձրակարգ բրածո բույսերի մասին տվյալները խիստ սակավ են։
Ամենահին նստվածքները (մոտ 230 միլիոն տարեկան), որոնցում հայտնաբերվել են բրածո բույսերի մնացորդներ, վերաբերում են վերին պերմի ժամանակաշրջանին։ Դրանցում կան կարմիր ջրիմուռների զգալի կուտակումներ (Վայոց ձորի մարզ)։ Վերին տրիասի և յուրայի նստվածքներում հայտնաբերվել են պտերազգիների (14 տեսակ), սագոյանմանների մնացորդներ, որոնք առաջացրել են այրվող թերթաքարերի ու ածխի կուտակումներ (Արարատի մարզի Ջերմանիսի ածխի հանքավայր)։ Բրածո բույսերի հարուստ համալիրներ հայտնի են օլիգոցենի, նեոգենի ու անթրոպոգենի նստվածքներում։
Արևադարձային և մերձարևադարձային մշտականաչ ու տերևաթափ բույսերի հարուստ բրածո մնացորդներ հայտնաբերվել են Լոռու մարզի Շամուտ գյուղում (ստորին էոցեն), մերձերևանյան (Շորբուլաղ) շրջանում (ստորին-միջին օլիգոցեն), Դիլիջան քաղաքի շրջակայքում (վերին օլիգոցեն, ստորին միոցեն), Շիրակի մարզի Ջաջուռ, Բանդիվան, Արարատի մարզի Զանգակատուն գյուղերի մոտ մերկացող պլիոցենի նստվածքներում։ Դիատոմիտային ջրիմուռների (ավելի քան 200 տեսակ) մեծ կուտակումներ հայտնաբերվել են Սևանի ավազանի, Կոտայքի (Նուռնուսի կայծքարի հանքավայր), Շիրակի, Վայոց ձորի (վերին կավիճ), Սյունիքի մարզերի պլիոցեն-անթրոպոգենի նստվածքներում, որոնցում երբեմն հանդիպում են տերևների լավ պահպանված դրոշմներ։ Ախուրյանի (միոպլիոցեն) շերտախմբերում հայտնաբերվել են մերկասերմ ր ծածկասերմ բույսերի մնացորդներ։ Սիսիանի շրջանում կան պլիցենյան դիատոմային ջրիմուռների մնացորդներ։
Արգա (գետ)
Արգա (Arga), գետ Նավառայում՝ Իսպանիայում։ Արագոն գետի վտակներից, որն էլ իր հերթին Էբրո գետի վտակներից է։ Արգա գետը հնում հայտնի է եղել Ռունա անունով։ Գտնվելով Իսպանիայի հյուսիս-արևելքում՝ գետը ձգվում է 145 կիլոմետր (90 մղոն) և ունի 2.759 կիլոմետր քառակուսի ջրահավաք ավազան, որից 2.652 քառակուսի կիլոմետրը Նավառայում է, իսկ մնացած 107 կիլոմետր քառակուսին Արակլի մոտակայքում։ Գետի ակունքը Էստերիբար գյուղի հյուսիսում է և սահմանակից է Ֆրանսիային։ Այն Բունեսի մոտակայքում թափվում է Արագոն գետը։ Գետը Էստերիբարի մոտակայքում պատնեշում է Էգեյան ջրամբարը։ Ամբարտակը գլխավորապես ծառայում է Արգո գետի վրա գտնվող ամենամեծ քաղաքի՝ Պապլոնայի բնակչության կարիքները հոգալու համար։
Բուսականություն
Ավազանի վերին հատվածում գետը շրջափակված է հաճարենու ծառերով։ Էգեյան ջրամբարի շրջակայքը աչքի է ընկնում թփերի բազմազանությամբ։ Այստեղ աճում են լաստենի, հացենի, թխկի և հասարակ շագանակենի։ Ջրամբարի ստորին հատվածը ակոսված է կաղնու, շոտլանդական սոճու ծառերով և շիմշատ թփերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի գետեր Կատեգորիա:Էբրոյի ավազան Կատեգորիա:Արագոնի գետեր Կատեգորիա:Նավառայի գետեր
Մեղրու շրջան
Բնակավայրեր
Վարչական կենտրոնն էր միակ քաղաք Մեղրին։ Ուներ նաև մեկ քաղաքատիպ ավան՝ Ագարակը, 1 քաղաքային, 1 ավանային և 8 գյուղական խորհուրդ։ Բնակավայրերն են՝
Պատմություն
Մեղրու շրջանի տարածքը դեռ հնադարում եղել է Հայաստանի կազմում՝ Երվանդունիների (մ.թ.ա. 570-201) և Արտաշեսյանների (մ.թ.ա. 189-1) թագավորության ժամանակ։ Ավելի ուշ Մեղրու շրջանի տարածքը կազմել է Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Արևիք գավառը։ 9-րդ դարի վերջից մտել է Բագրատունյաց թագավորության, 987-1170 թվականը՝ Սյունիքի թագավորության, ապա՝ Զաքարյան իշխանապետության մեջ։ 14-16-րդ դարերում այն մտել է մոնղոլական, ապա՝ կարակոյունլու և ակկոյունլու թուրքմենական պետությունների մեջ։
Պարսկական տիրապետության ժամանակ եղել է Երևանի կուսակալության, ապա՝ Նախիջևանի ու Ղարաբաղի խանությունների կազմում։ 1720-ական թվականներին տարածքի բնակչությունը մասնակցել է Դավիթ Բեկի և Մխիթար սպարապետի ղեկավարությամբ Սյունիքի ազգային-ազատագրական շարժումներին։
Ճարտարապետական հուշարձաններից պահպանվել են 17-18-րդ դարերի գմբեթավոր և եռանավ բազիլիկներ (Մեղրի, Տաշտուն), կամուրջներ (Լիճք), բերդ (Մեղրի)։
Ռելիեֆ և կլիմա
Մեղրիի շրջանը գտնվում է Զանգեզուրի հարավում, 390 մ–ից՝ (Մեղրու կիրճ) մինչև 3904 մ (Կապուտջուղ) բարձրությունների վրա։ Ունի լեռնային կտրտված մակերևույթ։ Հյուսիսում և հյուսիս-արևելքում Մեղրու լեռնաշղթան է, արևմուտքում՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթան։ Տարածքի զգալի մասը զբաղեցնում է Մեղրու կիրճը։ Կան ոսկու, բազմամետաղային, պղնձի, մոլիբդենի, նեֆելինային սիենիտի, երկաթի, կրաքարի հանքավայրեր։ Տիրապետում են անտառային ու ալպյան մարգագետնային լանդշաֆտները։
Կլիման չոր մերձարևադարձային է, բարձրադիր մասերում՝ ցուրտ լեռնային։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը 1 °C-ից մինչև -12 °C է, հուլիսինը՝ 8-26 °C, տարեկան տեղումները՝ 250-700 մմ, վեգետացիայի շրջանը՝ 40- 230 օր։ Խոշոր գետը պետական սահմանով հոսող Արաքսն է։ Տարածքով են հոսում Մեղրի, Տաշտուն, Կարճևան, Մալև և այլ գետեր։ Գործում է Կարճևանի ջրանցքը։
Տնտեսություն
Տնտեսության կարևոր ճյուղերն են հանքարդյունահանող ու սննդի արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը։ Կար 6 արդյունաբերական ձեռնարկություն։ Արտադրանքի ծավալով առաջնակարգ են Ագարակի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը, պահածոների ու խճաքարերի գործարանները, գործում են «Զովունի» և «Հայգորգ» արտադր․ միավորումների մասնաճյուղերը։
Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղերն են այգեգործությունը, պտղաբուծությունը (արևադարձային կուլտուրաների մշակությամբ հանրապետությունում գրավում է առաջնակարգ տեղ), անասնապահությունը։ Կա 8 կոլեկտիվ, 4 սովետական տնտեսություն։ Ավտոճանապարհների երկարությունը 140 կմ էր, երկաթուղին՝ 44 կմ։ Ուներ կապի հանգույց՝ 7 բաժանմունքով։
1986-87 ուսումնական տարում գործում էր 9 միջնակարգ, 4 ութամյա, 2 երաժշտական, 2 մարզական, 1 արվեստի դպրոց, 1 պրոֆտեխ․ ուսումնարան։ 1987 թվականին կար 25 գրադարան, 11 մշակույթի տուն, 6 ակումբ, 2 հիվանդանոց, 1 պոլիկլինիկա, 2 ամբուլատորիա։
Տես նաև
Կատեգորիա:Մեղրու շրջան
Օչերետինո (գյուղ, Ալեքսանդրովի շրջան)
Օչերետինո (Очеретине), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովիում։
2001 թվականի տվյալներով Օչերետինո գյուղում բնակվում էր 940 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Առաջնային կենսապոլիմեր
Առաջնային կենսապոլիներ, պոլիմեր, որի հիմքի վրա ծագել է կյանքը։ Ավանդաբար համարվում է, որ առաջնային մոլեկուլը եղել է սպիտակուցը կամ նուկլեինաթթուն, քանի որ պարզագույն վիրուսները (օրինակ ծխախոտի խճանկարային վիրուսը) կազմված են նուկլեինաթթվի ոչ մեծ մոլեկուլից և մի քանի տեսակ սպիտակուցներից։ Նուկլեինաթթուները և սպիտակուցները միլիոնավոր տարիներ տևած էվոլյուցիայի ընթացքում անխզելիորեն կապվել են միմյանց։ Բջջում տեղի ունեցող 2 կարևորագույն գործընթացներին (սպիտակուցի կենսասինթեզ և ժառանգական նյութի կրկնապատկում) մասնակցում են և՛ սպիտակուցներ, և ՛նուկլեինաթթուներ։ Սպիտակուցը իրավամբ կարող է համարվել կյանքի հիմքը, իսկ նուկլեինաթթուն՝ կյանքի շարունակականության հիմքը։ Այս հարցին տարբեր էվոլյուցիոն տեսություններ տարբեր մոտեցումներ են ցույց տալիս։
ՌՆԹ աշխարհ տեսություն
Հայտնաբերվել է, որ ՌՆԹ-ն ունակ է առաջացնել մոլեկուլային ճամբարներ կարծր սուբստրատների վրա, եթե բավարարվի ռեպլիկացիայի համար անհրաժեշտ պայմանները։ Այդ ճամբարներում տեղի է ունենում ՌՆԹ-ի մոլեկուլների մասերի ազատ փոխանակություն։ Հաջող համակցությունների արդյունքում գաղութը կարող է սինթեզել սպիտակուց և ամրագրվել էվոլուցիայում, իսկ ավելի ուշ առաջացել է ԴՆԹ-ն։
Ինքնաստեղծման-ինքնահավաքման տեսություն
Բնության մեջ նյութերը պատրաստի վիճակում չեն գտնվում։ Դրանք առաջանում և ոչնչանում են։ Ինքնահավաքումը համակարգ չէ, այլ պրոցես։ Ինքնահավաքումը չի առաջացնում կենդանի օրգանիզմ, այլ իրար վրա է հավաքում սկզբնական նյութերը։ Գոյություն ունեն մոլեկուլային կառույցներ, որոնք ունակ են կուտակվելու` իրենց ֆունկցիան օպտիմալ կատարելու համար։ Ֆունկցիան առաջացրել է կառուցվածք։ Էվոլուցիայի արևածագին ֆունկցիաները աստիճանաբար բարդանում էին։ Ինքնահավաքումը գոյություն ունի տարածության մեջ, ժամանակի ընթացքում ոչ որպես կոնկրետ կառուցվածք, այլ որպես պրոցես։ Այս համակարգում գործ ունենք շրջանային պրոցեսի հետ։ Ռեակցիաների ընթացքում առաջանում են պրոդուկտներ, որոնք կատալիզում են հաջորդ պրոդուկտի առաջացումը, և վերջապես վերջին պրոդուկտը կատալիզում է առաջինի սինթեզը։ Ռեակցիոն գոտին իր հատկություններով տարբերվում է արտաքին միջավայրից։ Այդ ռեակտորը բաց համակարգ է, որտեղ տեղի է ունենում նյութերի և էներգիայի հոսք։ Հետագայում, երբ կառուցվածքը բավական բարդանում է, անհրաժեշտություն է առաջանում անցնել նոր որակի։ Պրոտոբջջի այս մոդելը կենսապոլիմերների կարիք չունի, սակայն այս համակարգի թերությունն այն է, որ եթե սկզբնական նյութերից մեկը վերջանա, ամբողջ համակարգը կփլուզվի։ Այսպիսի համակարգերը առաջացել են առաջին բջիջներից շատ ավելի շուտ և սպառել են աբիոգեն ճանապարհով սինթեզված օրգանական նյութերը։ Կարող ենք ասել, որ այս համակարգերը երկար են գոյություն ունեցել Երկրի վրա, ուրիշ հարց է, արդյո՞ք կարող ենք դրանց ընդունել, որպես կենդանի օրգանիզմների նախնիներ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կյանքի ծագում
Ձեռնաշարժություն
Ձեռնաշարժություն, ինքնաբավարարում կամ մաստուրբացիա, սեփական սեռական օրգանների գրգռումն է սեռական վայելքի կամ այլ սեռական հաճույք ստանալու նպատակով, որը սովորաբար ավարտվում է օրգազմով  ։ Գրգռումը կարող է կատարվել ձեռքերի, մատների, տարբեր առարկաների, սեռական խաղալիքների, օրինակ՝ վիբրատորների միջոցով կամ մի քանիսի համադրությամբ  ։ Փոխադարձ ձեռնաշարժությունը սեռական զուգընկերոջ հետ իրականացվող ձեռնաշարժությունն է ։ Այն կարող է ներառել զուգընկերոջ սեռական օրգանների գրգռումը ձեռքով (ֆինգերինգ կամ հենդջոբ) և կիրառվել որպես ոչ ներթափանցողական սեռական հարաբերության եղանակ ։
Ձեռնաշարժությունը հանդիպում է մարդու բոլոր սեռերի և տարիքների մոտ։ Սեռական գործողություններին և մասնավորապես ձեռնաշարժությանը բժշկական և հոգեբանական բազմաթիվ օգուտներ են վերագրվել։ Ոչ մի ապացուցված կապ չկա ձեռնաշարժության և հոգեկան կամ ֆիզիկական որևէ խանգարման միջև ։ Արևմտյան աշխարհում ձեռնաշարժությունը կամ փոխադարձ ձեռնաշարժությունը դիտվում է որպես նորմալ և առողջ սեռական վայելքի եղանակ։
Ձեռնաշարժությունը արվեստում պատկերվել է նախապատմական ժամանակներից, այն հիշատակվել և քննարկվել է շատ վաղ ձեռագրերում։ 18-րդ և 19-րդ դարերում եվրոպական որոշ աստվածաբաններ և բժիշկներ այն բնութագրել են որպես «գարշելի», «ողբալի» և «զզվելի», բայց 20-րդ դարի ընթացքում այս տաբուները, ընդհանուր առմամբ, սկսել են անհետանալ։ Դրանից հետո արվեստի, փոփ երաժշտության, հեռուստատեսության, կինոնկարների, գրականության մեջ մաստուրբացիան սկսել է ավելի հաճախ քննարկվել և պատկերվել։ Ներկայումս կրոնները տարբեր տեսակետ ունեն ձեռնաշարժության վերաբերյալ. որոշները այն համարում են հոգեպես վնասակար գործողություն, մյուսները՝ հոգեպես անվնաս, իսկ մնացածը՝ իրավիճակային տեսակետ ունեն։ Ձեռնաշարժության իրավական կարգավիճակը նույնպես տարբեր է եղել պատմության ընթացքում, ներկայումս հանրային ձեռնաշարժությունը շատ երկրներում անօրինական է ։ Կենդանիների մոտ ձեռնաշարժություն նկարագրվել է շատ տեսակների մոտ, ինչպես ազատության, այնպես անազատության մեջ գտնվող կենդանիների մոտ ։
Ծագումնաբանություն
Գրական հայերենում «ձեռնաշարժություն» բառը առաջացել է «ձեռք» և «շարժել» արմատներից։ Օգտագործվում է նաև «ինքնաբավարարում», «օնանիզմ», ավելի հազվադեպ «օնանականություն», «գիջություն», «գիջագործություն» տարբերակները ։
«Մաստուրբացիա» բառը հայերենում հավանաբար մուտք է գործել ռուսերենից և ծագել է լատիներեն masturbari բայից, որի ծագումը հստակ չէ ։ «Օնանիզմ» բառը նույնպես ծագել է լատիներենից։
Տերմինաբանություն
Չնայած, որ «ձեռնաշարժություն» բառը տարածված է գրական հայերենում, խոսակցական, գռեհկաբանական հայերենում կամ հայհոյախոսություններում հատկապես տղամարդկանց ձեռնաշարժությունը նկարագրելու համար օգտագործվում է «ժաժ տալ» արտահայտությունը։ Այս արտահայտության սկզբնական նշանակությունն է եղել՝ շարժել, ցնցել, թափահարել ։ Հայերենում գոյություն ունեն ձեռնաշարժությունը նկարագրող այլ մեղմասություններ և կոպտասացություններ, որոնք հաճախ ունեն ռուսերեն կամ անգլերեն ծագում։
Ընդհանուր տեխնիկա
Մաստուրբացիան ներառում է մարդու սեռական օրգանների հպումը, սեղմումը, շփումը կամ մերսումը, մատներով կամ տարբեր առարկաներով (օրինակ՝ բարձ)։ Այն նաև ներառում է մատների կամ ինչ-որ առարկայի մտցնելը հեշտոցի կամ հետանցքի (անալ անցքի) մեջ (տե՛ս անալ ձեռնաշարժություն) և առնանդամի կամ կնոջ արտաքին սեռական օրգանների գրգռումը էլեկտրական վիբրատորով, որը կարող է հաճախ տեղադրվում է հեշտոցի կամ անալ անցքի մեջ։ Ձեռնաշարժությունը կարող է ուղեկցվել նաև պտուկների կամ այլ էրոգեն գոտիների հպմամբ, շփմամբ կամ ճմկթելով։ Երկու սեռերն էլ երբեմն օգտագործում են քսանյութեր, քսուքներ (լուբրիկանտներ)՝ շփումը մեղմելու համար։
Պոռնոգրաֆիա կարդալը կամ դիտելը, սեռական ֆանտազիաները կամ այլ էրոտիկ գրգռիչները կարող են հանգեցնել ձեռնաշարժության միջոցով սեռական բավարարում ստանալու ցանկությանը։
Որոշ մարդիկ սեռական հաճույք են ստանում՝ միզուկի (ծորան, որով հոսում է մեզը, տղամարդկանց մոտ նաև սերմնահեղուկը) մեջ միզուկային ձողեր մտցնելով ։ Այս պրակտիկան հայտնի է «միզուկային խաղ» (urethral play) կամ «սաունդինգ» (sounding) անվանումով ։ Օգտագործվում են նաև այլ առարկաներ, օրինակ՝ գնդիկավոր գրիչներ կամ ջերմաչափեր, որը սակայն կարող է հանգեցնել վնասվածքների կամ վարակների ։ Որոշ մարդիկ ձեռնաշարժում են՝ օգտագործելով սեռական հարաբերությունը կրկնօրինակող սարքեր։
Տղամարդկանց ձեռնաշարժություն
Տարածված դիրքեր են՝ մեջքի կամ փորի վրա պառկելը, նստելը, պպզելը, ծնկի գալը կամ կանգնելը։
Տղամարդկանց շրջանում ամենատարածված ձեռնաշարժության տեխնիկան առնանդամը կիսաբռունցքով պահելն է՝ ձեռքով բռնելը, և ձեռքը վեր ու վար շարժելը։ Գրգռման այս տեսակը սովորաբար բավարար է օրգազմի և սերմնաժայթքման համար։ Ձեռքի շարժման արագությունը տատանվում է ձեռնաշարժության ամբողջ ընթացքում։
Արական ձեռնաշարժության տեխնիկան կարող է տարբեր լինել չթլպատված և թլփատված տղամարդկանց մոտ։ Այն տեխնիկան, որը աշխատում է մի անհատի դեպքում, կարող է դժվար կամ անհարմար լինել մյուսի համար։ Չթլպատված տղամարդկանց համար առնանդամի գրգռումը, որպես կանոն, գալիս է թլիպի շարժումից, որի ժամանակ թիլպը վեր և վար է շարժվում առնանդամի գլխիկի վրայով և կախված թլիպի երկարությունից, առնանդամի գլխիկը մասամբ կամ ամբողջությամբ ծածկվում է թլիպով, ապա նորից բացվում։ Արտաքին թլիպը սահում է ներքին թլիպի վրայով։ Գրգռման հետ առնանդամի գլխիկը նույնպես կարող է լայնանալ և երկարել, գույնը թեթևակի փոխել։ Այս տեխնիկան կարող են օգտագործել նաև այն թլփատված տղամարդիկ, որոնք թլփատումից հետո դեռ ունեն բավարար քանակով մնացած թլիպի մաշկ։
Թլփատված տղամարդկանց մոտ, որոնց առնանդամի գլխիկը հիմնականում ամբողջությամբ բաց է, այս տեխնիկան անմիջական շփում է ստեղծում ձեռքի և առնանդամի գլխիկի միջև։ Շփումից, մաշկի գրգռումից և ցավից խուսափելու համար՝ որոշները նախընտրում են օգտագործել լուբրիկանտներ, մաստուրբացիայի կրեմներ կամ թուք։
Փորին պառկած ժամանակ առնանդամը հնարավոր է հպել և շարժել որևէ հարմար մակերեսին, ինչպիսին բարձն է կամ նեքնակը։ Այս գործողության ժամանակ կարող է օգտագործվել նաև արհեստական հեշտոց կամ սիմուլակրում։
Շագանակագեղձի մերսումը սեռական գրգռման, հաճախ օրգազմին հասնելու համար օգտագործվող մեկ այլ մեթոդ է։ Շագանակագեղձը երբեմն կոչվում է «արական G-կետ» կամ P-կետ ։ Որոշ տղամարդիկ կարող են հասնել օրգազմի շագանակագեղձի գրգռման արդյունքում, օգտագործելով քսուքներով պատված մատը կամ դիլդոն, որը անալ անցքով մտցվում է ուղիղ աղիքի մեջ։ Շագանակագեղձի սեռական գրգռումն զգացող տղամարդկանց զգացողությունը շատ նման է կանանց G-կետի գրգռումից առաջացող զգացումներին ։ Շագանակագեղձի գրգռումը կարող է առաջացնել ավելի ինտենսիվ օրգազմ, քան առնանդամի գռգումը ։ Շագանակագեղձի գրգռումը դրսի կողմից՝ շեքը հպելով և սեղմելով, նույնպես կարող է հաճելի լինել։
Որոշ տղամարդիկ հաճույք են ստանում հետանցքային (անալ) ձեռնաշարժությունից՝ առանց շագանակագեղձի գրգռման։ Քանի որ օրգազմի ժամանակ հետանցքի մկանները կծկվում են, որևէ առարկայի առկայությունը սֆինկտերի ներսում կարող է ուժեղացնել կծկումների զգացումը և հետևաբար՝ օրգազմը ։ Այս գործողությունը կարող է հաճելի լինել, քանի որ հետանցքի հատվածում կան մեծ թվով նյարդային վերջավորություններ։ Հաճելի զգացողությունը ավելացնելու և ներթափանցումը աջակցելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել լավ որակի քսանյութ (լուբրիկանտ)։ Որոշ մարդիկ նախընտրում են գրգռել անալ անցքի արտաքին օղակը, իսկ մյուսները նախընտրում են մեկ կամ մի քանի մատի ներթափանցումը։
Արական ձեռնաշարժության բազմաթիվ այլ եղանակներ կան։ Տղամարդիկ կարող են տրորել կամ մերսել առնանդամի գլխիկը, գլխիկի եզրերը կամ սանձիկային դելտան։ Որոշ տղամարդիկ ձեռնաշարժության ժամանակ երկու ձեռքն էլ դնում են առնանդամի վրա, մյուսները կարող են օգտագործել իրենց ազատ ձեռքը ամորձիները, պտուկները կամ մարմնի այլ մասերը շոյելու և շոշափելու համար։ Պտուկները էրոգեն հատվածներ են և ձեռնաշարժության ժամանակ այդ հատվածների գրգռումը սովորաբար արագացնում է էրեկցիան։ Ոմանք կարող են ձեռքը անշարժ պահել և փոխարենը շարժել կոնքը՝ կրկնօրինակելով սեռական հարաբերությունների շարժումները։ Ոմանք կարող են պառկել փորի վրա և սեռական օրգանները շփել անկողնուն կամ այլ մակերեսին ։ Լոգանք ընդունելիս տղամարդը կարող է ջրի շիթը պահել սանձիկի, ամորձիների կամ շեքի վրա։ Ոմանք կարող են օգտագործել նաև վիբրատորներ կամ այլ սեռական սարքեր, որոնք սովորաբար ասոցացվում են կնոջ մաստուրբացիայի հետ։
Կանանց ձեռնաշարժություն
Տղամարդկանց պես, կանայք ձեռնաշարժություն կարող են իրականացնել մեջքի կամ փորի վրա պառկած, նստած, պպզած, ծնկի եկած կամ կանգնած։ Լոգարանում կինը կարող է ջրի շիթը ուղղել ծլիկի, վուլվայի (ամոթույքի) կամ շեքի վրա։ Փորի վրա պառկած ժամանակ կանայք կարող են օգտագործել ձեռքերը, բարձը, անկողնու եզրերը, զուգընկերոջ ոտքը, հագուստ և այլն։ Կանգնած դիրքում, աթոռը, կահույքի կամ որևէ առարկայի եզրը և նույնիսկ լվացքի մեքենան կարող են օգտագործվել ծլիկը գրգռելու համար։ Որոշ կանայք ձեռնաշարժում են անուղղակի կերպով հպում գործադրելով ծլիկի վրա, օրինակ՝ ձեռքի ափը հպելով ներքնազգեստի կամ այլ հագուստի վրա։ 1920-ականներին Հավլոք Էլիսը ցույց տվեց, որ դարի շրջադարձային նորարարություններից մեկը՝ մեխանիկական կարի մեքենան, կարող է կանանց օրգազմի հասցնել, եթե վերջիններս նստեն աթոռի եզրին ։
Կանայք կարող են իրենք իրենց գրգռել՝ ոտքերը ամուր խաչելով, ոտքերի մկանները կծկելով և սեռական օրգանների վրա ճնշում առաջացնելով։ Սա տեսականորեն հնարավոր է անել հանրային վայրերում՝ առանց ուշադրություն գրավելու։ Մտքերը, ֆանտազիաները և օրգազմի, սեռական հարաբերության մասին հիշողությունները կարող են առաջացնել սեռական գրգռվածություն։ Որոշ կանայք կարող են օրգազմի հասնել միայն կամքի ուժով, չնայած սա չի կարող խստորեն որակվել որպես ձեռնաշարժություն, քանի որ չի ներառում որևէ ֆիզիկական գրգռիչ ։
Սեռական թերապևտները երբեմն խորհուրդ են տալիս, որ կին պացիենտները ձեռնաշարժեն և օրգազմի հասնեն՝ սեռական առողջությունը և փոխհարաբերությունները բարելավելու նպատակով։ Նրանք կարծում են, որ սա թույլ է տալիս կնոջը հասկանալ, թե ինչն է սեռական հաճույք պատճառում, և բացի այդ օգնում է ավելի հաճելի սեռական հարաբերություններ ունենալուն ։
Փոխադարձ ձեռնաշարժություն
Փոխադարձ ձեռնաշարժության ժամանակ երկու կամ ավելի անձինք միմյանց գրգռում են սեռական ճանապարհով և սովորաբար ձեռքերով։ Փոխադարձ ձեռնաշարժություն կարող են իրականացնել ցանկացած սեռական կողմնորոշման մարդիկ. այն կարող է լինել մեկ այլ սեռական գործողության մաս։ Այն կարող է օգտագործվել նաև որպես սեռական նախախաղ կամ որպես սեռական ներթափանցման այլընտրանք։ Երբ օգտագործվում է որպես առնանդամ-հեշտոցային ներթափանցման այլընտրանք, նպատակը կարող է լինել կուսությունը պահպանելը կամ հղիության ռիսկից խուսափելը ։
Փոխադարձ ձեռնաշարժությունը կարող է իրականացվել զույգերով կամ խմբերով, միմյանց դիպչելով կամ առանց ուղղակի կոնտակտի։
Հաճախություն, տարիք և սեռ
Ձեռնաշարժության հաճախությունը որոշվում է տարբեր գործոններով, օրինակ՝ սեռական լարվածության հանդեպ դիմադրությամբ, սեռական գրգռման վրա ազդող հորմոնների մակարդակով, սեռական սովորություններով, արտաքին ազդեցություններով, առողջությամբ և ձեռնաշարժության հանդեպ եղած մշակութային պատկերացումներով։ Հեյբին և Բեքերը ուսումնասիրել են վերջինս՝ մշակութային գործոնները ։ Բժշկական պատճառները նույնպես կարող են ազդել ձեռնաշարժության հաճախության վրա  ։
Տարբեր հետազոտություններ պարզել են, որ մարդկանց մոտ ձեռնաշարժության տարածվածությունը և հաճախությունը մեծ է։ 1950-ականներին, Ալֆրեդ Կինզին հետազոտություն է իրականացրել ԱՄՆ- բնակչության շրջանում և պարզել, որ տղամարդկանց 92%-ը և կանանց 62%-ը իրենց կյանքի ընթացքում զբաղվել են ձեռնաշարժությամբ ։ Նմանատիպ պատկեր է ցույց տալիս 2007 թվականի բրիտանական ազգային վիճակագրական հարցումը։ Այս հարցման համաձայն՝ 16-44 տարեկան անձանց շրջանում 95% տղամարդիկ և 71% կանայք իրենց կյանքի որոշակի փուլում զբաղվել են ձեռնաշարժությամբ։ Ընդ որում, տղամարդկանց 73%-ը և կանանց 37%-ը նշել են, որ մաստուրբացիայով զբաղվել են հարցազրույցից չորս շաբաթ առաջ, իսկ տղամարդկանց 53%-ը և կանանց 18%-ը՝ հարցազրույցից յոթ օր առաջ ։
Մերք Մենյուալը նշում է, որ տղամարդկանց 97%-ը և կանանց 80%-ը զբաղվել է ձեռնաշարժությամբ և ընդհանուր առմամբ, տղամարդիկ ավելի հաճախ են ձեռնաշարժում, քան կանայք ։
Երեխաների մաստուրբացիայով զբաղվելը համարվում է նորմալ, նույնիսկ՝ վաղ պատանեկության շրջանում ։
«Օքսֆորդի հոգեբուժության նոր դասագրքի» համաձայն (1-ին հրատարակություն)` «ձեռնաշարժությունը և սեռական խաղերը լայնորեն տարածված են չափահասությունից առաջ։ Երեխաների մոտ սեռական վարքը տարածված է։ Եթե այսպիսի վարքը անտեղի է և ենթատեքստից դուրս է, այն կարող է համարվել սեռական բռնության նշան» ։
«Մարդու սեռականությունը․ բազմազանությունը ժամանակակից Ամերիկայում» գրքում, հեղինակներ Սթրոնգը, Դիվոլթը և Սայադը նշում են, որ «փոքրիկ տղան կարող է ծիծաղել իր մանկական մահճակալում, երբ խաղալիս լինի իր էրեկցված առնանդամի հետ»։ «Փոքրիկ աղջիկները, որոնք իրենց մարմինը շարժում են ռիթմիկ, համարյա՝ բուռն կերպող, երևի օրգազմ են ապրում»։ Իտալացի գինեկոլոգներ Ջորջիո Ջիորջին և Մարկո Սիկարդին ուլտրաձայնային հետազոտության միջոցով հետազոտել են աղջիկ պտուղը, որը, ենթադրաբար, ձեռնաշարժելիս է եղել և օրգազմ ապրել ։
Տարածված կարծիքի համաձայն՝ անձինք, որոնք չեն գտնվում սեռականորեն ակտիվ հարաբերությունների մեջ, միտված են ավելի հաճախ ձեռնաշարժելու։ Այս պնդումը, սակայն, հիմնականում ճիշտ չէ, քանի որ միայնակ կամ զուգընկերոջ հետ ձեռնաշարժելը, հաճախ, այսպիսի հարաբերության բաղադրիչներից է  ։
Քունը և Միթերերը նշում են՝ «ամուսնացած տղամարդկանց և կանանց 70%-ը առնվազն հազվադեպ զբաղվում են ձեռնաշարժությամբ» ։
Օգուտներ
1972 թվականին Ամերիկայի բժշկական ասոցացիան մաստուրբացիան սահմանել է որպես նորմալ և բնական երևույթ ։ Այն չի սպառում մարմնի էներգիան և չի հանգեցնում վաղաժամ սերմնաժայթքման ։ Բժշկության մեջ ընդունված է մաստուրբացիան համարել բժշկական առումով առողջ և հոգեբանորեն նորմալ սովորույթ       ։ «Մերքի ախտորոշման և թերապիայի ուղեցույցի» համաձայն՝ «մաստուրբացիան կարող է համարվել ոչ նորմալ միայն այն դեպքում, երբ այն ներառում է զուգընկերոջն ուղղված վարք, իրականացվում է հանրայնորեն կամ այնքան կոմպուլսիվ է, որ առաջացնում է վիշտ, անհանգստություն և տառապանք» ։ «Ձեռնաշարժությունից կախվածություն» երևույթի գոյությունը ապացուցված չէ, բայց «ձեռնաշարժության հանդեպ անդիմադրելի ցանկությունը» ենթադրաբար գոյություն ունի ։
Միայնակ մաստուրբացիան սեռական գործողություն է, որը սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների ռիսկ համարյա չի պարունակում ։ Երկու և ավելի մասնակիցների դեպքում, նույնիսկ, սեռակավարակի փոխանցման ռիսկը շատ ավելի ցածր է, քան ներթափանցողական սեքսի դեպքում։
Պատանիների ձեռնաշարժությունը թույլ է տալիս նրանց հմտանալ սեռական գրգիռները հասկանալու գործում և կարևոր է՝ սեռահասունացման և նախասեռահասունացման տարիքում ֆիզիկական և զգացմունքային զարգացման համար ։
Սեռական հարաբերությունների թերապևտները հաճախ կին պացիենտներին խորհուրդ են տալիս մաստուրբացիայով օրգազմի հասնել՝ սեռական առողջությունը և հարաբերությունները բարելավելու, էրոտիկ հաճույք առաջացնող գործոնները բացահայտելու նպատակով։ Բացի այդ, փոխադարձ ձեռնաշարժությունը կարող է հանգեցնել ավելի հաճելի սեռական հարաբերության և մեծացնել զուգընկերների մտերմությունը ։
Բրիտանիկա հանրագիտարանը կողմ է սեռական թերապիայի ժամանակ ձեռնաշարժության կիրառմանը ։ Բրիտանիկան՝ ձեռնաշարժության անառողջ կամ ոչ հասուն լինելու վերաբերյալ տարածված կարծիքները անվանում է «միֆեր» ։
Փոխադարձ մաստուրբացիան զուգընկերներին թույլ է տալիս բացահայտել «միմյանց հաճույքի կենտրոնները», սովորել՝ ինչպես են վայելում հպումները։ Երբ սեռական ակտը անհարմար կամ անիրագործելի է, փոխադարձ ձեռնաշարժությունը զույգին թույլ է տալիս հասնել սեռական էներգիայի արձակմանը ։
Հոգեկան առողջության շատ կենտրոններում կարծում են, որ մաստուրբացիան կարող է մեղմել դեպրեսիան և բերել ավելի բարձր ինքնագնահատականի ։ Երբ հարաբերություններում, երբ զուգընկերներից մեկը սեքսի ավելի մեծ պահանջմունք ունի՝ ձեռնաշարժությունը կարող է բալանսավորող ազդեցություն թողնել և աջակցել ավելի ներդաշնակ հարաբերությունների կառուցմանը ։
2003 թվականին, ավտրալիացի հետազոտողների թիմը՝ Գրահամ Ջայլզի (Ավտրալիայի քաղցկեղի խորհուրդ) գլխավորությամբ, ցույց տվեց, որ ավելի հաճախ ձեռնաշարժող տղամարդիկ ունեն շագանակագեղձի քաղցկեղի ձևավորման ավելի ցածր հավանականություն։ 2008 թվականի մի հետազոտություն եզրակացրեց, որ 20-40 տարեկան հասակում հաճախակի սերմնաժայթքումը կապված է շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման ավելի բարձր ռիսկի հետ, այն դեպքում, երբ 60-70 տարեկաններում՝ հաճախակի սերմնաժայթքումը կապված է ավելի ցածր ռիսկի հետ ։
1997 թվականին հրատարակված մի հետազոտություն հակադարձ կապ է ցույց տվել օրգազմի հաճախության և պսակային զարկերակային հիվանդությունից մահվան միջև, չնայած որ հայտնի է, որ սեռական հարաբերությունը կարող է հրահրել միոկարդի իշեմիան և միոկարդի ինֆարկտը ։
2008 թվականին Թավրիզի բժշկական համալսարանում կատարված հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ սերմնաժայթքումը մեղմում է այտուցված քթային արյունատար անոթների վիճակը՝ ազատելով օդային անցուղիները և հեշտացնելով շնչառությունը։ Մեխանիզմն իրականանում է սիմպատիկ նյարդային համակարգի գրգռման հետևանքով, իսկ ազդեցությունը երկարատև է ։
Սեռական կլիմաքսը իր հետ բերում է ռելաքսացիա և բավարարված վիճակ, որը հաճախ հաջորդում է թմրածությամբ և քնով  ։
Որոշ մասնագետներ կարծում են, որ մաստուրբացիան նման է սրտանոթային մարմնամարզությանը ։ Ընդհանուր առմամբ, սեքսը որոշակիորեն մեծացնում է էներգիայի սպառումը ։
Ռիսկեր
Ձեռնաշարժության ժամանակ հաճույքը ուժեղացնելու համար մարդիկ կարող են անալ անցքի կամ հեշտոցի մեջ մտցնել տարբեր առարկաներ, որոնք կարող են խցանել ուղիները։ Այս խնդիրը հանդիպում է և՛ կանանց, և՛ տղամարդկանց մոտ։ Օրինակ՝ գերմանիայի հիվանդանոցներից մեկը այցելել է մի կին, որի միզապարկում երկու մատիտ էր խրված․ այդ մատիտները նա մտցրել էր ձեռնաշարժության ժամանակ ։
Սեռական ակտի կամ մաստուրբացիայի ժամանակ ուժեղ վնասված առնանդամը հազվադեպ կարող է կոտրվել կամ կարող է զարգանալ Պեյրոնիի հիվանդություն ։ Ֆիմոզը հիվանդություն է, որի ժամանակ առնանդամի գլխիկի մաշկը (թլիպը) անհնար է հետ քաշել գլխիկից ։ Այս դեպքերում ձեռնաշարությունը կարող է խնդրահարույց լինել։
Տղամարդկանց շատ փոքր տոկոսի մոտ առկա է հետօրգազմային հիվանդության ախտանիշ, որը սերմնաժայթքումից հետո կարող է ամբողջ մարմնում ուժեղ մկանային ցավեր և այլ ախտանիշներ առաջացնել։ Այս ախտանիշները կարող են պահպանվել մինչև մեկ շաբաթ  ։ Որոշ բժիշկներ ենթադրում են, որ հետօրգազմային հիվանդության ախտանիշի հանդիպման հաճախականությունը բնակչության շրջանում կարող է ավելի մեծ լինել, քան գրականության մեջ առկա տվյալներն են և որ հիվանդության շատ դեպքեր մնում են առանց ախտորոշման ։
Մարդու հիվանդությունների պատմության, տարիքին անհամապատասխան սեռական գիտելիքի, սեռականացված խաղերի կամ գայթակղիչ վարքի գործոնների հետ միաժամանակ, չափից դուրս հաճախ իրականացվող ձեռնաշարժությունը կարող է խոսել սեռական ոտնձգության առկայության մասին ։
Շերիֆ Իսմայիլ
Շերիֆ Իսմայիլ (شريف إسماعيل, ), եգիպտացի քաղաքական գործիչ, 2013 թվականի հուլիսի 16-ից մինչև 2015 թվականի սեպտեմբերի 12-ը եղել է նավթի նախարար, 2015 թվականի սեպտեմբերի 19-ից մինչև 2018 թվականի հունիսի 14-ը՝ Եգիպտոսի վարչապետ։
Գործունեություն
Իսմայիլ Շերիֆը ծնվել է 1955 թվականի հուլիսի 6-ին Եգիպտոսում ։ 1978 թվականին ավարտել է Այն-Շամսի համալսարանի մեխանիկայի ֆակուլտետը՝ ինժեներիայի բակալավրի աստիճանով ։
Որոշ ժամանակ աշխատելով «Mobil» ընկերությունում՝ 1979 թվականին Իսմայիլը տեղափոխվել է «Enppi» պետական նավթաքիմիական և գազային ընկերություն։ Գործունեությունը սկսել է իբրև հասարակ ինժեներ, հետագայում դարձել է այդ ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ և տեխնիկական հարցերով գլխավոր տնօրեն ։ 2000-2005 թվականներին Իսմայիլը զբաղեցրել է նավթի և նավթագազային գործառնությունների հարցերով նախարարի տեղակալի պաշտոնը։ Ավելի ուշ նա Եգիպտոսի 2002 թվականին ստեղծված նավթաքիմիական հոլդինգային ընկերության (ECHEM) գործադիր փոխնախագահն էր, ապա նախագահը ։ 2005 թվականին Իսմայիլը նշանակվել է եգիպտական բնական գազի հոլդինգային ընկերության (EGAS) նախագահ, ավելի ուշ՝ Գանուբ Էլ-Վադի նավթային հոլդինգային ընկերության կառավարիչ-տնօրեն , իսկ 2007 թվականին՝ նախագահ ։ Այդ պաշտոններում նա կարգավորել է գազի արտահանումը Հորդանան, Իսրայել և Իսպանիա՝ համարելով այն շահավետ գործ, որը երկրին արժույթ է բերում ։ Ընդ որում, 2005 թվականին կառավարությունը համաձայնել է գազ արտահանել Իսրայել միջին միջազգային գներով, ինչի արդյունքում երկիրը իլիոնավոր դոլարներ է կորցրել, և 2012 թվականին նավթի նախարար Սամեհ Ֆահմիին և կործանված նախագահ Հոսնի Մուբարաքի լավագույն ընկեր Հուսեյն Սալեմը դատապարտվեցին 15 տարվա ազատազրկման պետական միջոցները յուրացնելու համար, ինչի մեջ Իսմայիլի ցուցմունքները կարևոր դեր են խաղացել ։ 2013 թվականին նա հեռացել է բոլոր պաշտոններից ։
Նավթի նախարար
Ռազմական հեղաշրջումից և նախագահ Մուհամմեդ Մուրսիի տապալումից հետո ՝ 2013 թվականի հուլիսի 16-ին, վարչապետ Հազեմ ալ-Բաբլաուին նոր կառավարությունում նշանակել է Իսմայիլին նավթի նախարարի պաշտոնում ՝ Շերիֆ Հադարայի փոխարեն ։ Երդումից հետո առաջին հայտարարության մեջ նա մատնանշել է Եգիպտոսի արդյունաբերության առաջնահերթությունները, որոնք ներառել են նավթի և բնական գազի շուկայի ներքին պահանջների առավելագույն բավարարումը՝ բաց հանքավայրերից արտադրության տեմպերի ավելացման, օտարերկրյա գործընկերների և ներդրումների խրախուսման, զարգացման գործընթացների արագացման և գիտահետազոտական գործունեության խորացման միջոցով ։ Նույն օրը Իսմայիլը խոստացել է առաջիկա երեք ամիսների ընթացքում Եգիպտոսին վառելանյութով և բենզինով ապահովելու միջոցառումների վրա աշխատանքներն ավարտել, իսկ Կահիրեի և Տրիպոլիի միջև համաձայնագիր է կնքվել լիբիական նավթի միլիոնավոր բարել ամսական մատակարարումների մասին ։
Բաբլաուիի անսպասելի հրաժարականից հետո Իսմայիլը պահպանել է իր պաշտոնը առաջին, երկրորդ և երրորդ կառավարություններում ։ Նախարար Իսմայիլին կից կառավարությունը վառելիքի գները բարձրացրել է 78 տոկոսով, որպեսզի կրճատի սուբսիդիաները 2013 և 2014 թվականների ֆինանսական տարում ՀՆԱ-ի 12-ից մինչև 10 տոկոսը բյուջեի դեֆիցիտի կրճատման ավելի լայն ծրագրի շրջանակներում , իսկ իտալական «Eni» ընկերությունը հայտարարել Է Միջերկրական ծովում շուրջ 100 քառակուսի կիլոմետր երկարությամբ խոշորագույն հանքավայրի բացման մասին և 30 խորանարդ ոտնաչափ ծավալով բնական գազի ծավալը ծովում Եգիպտոսի հյուսիսային ափին ։ 2015 թվականի հուլիսի 24-ին` կառավարության անդամների Իտալիա կատարած այցի ընթացքում, ստորագրվել են 8 միլիարդ 488 միլիոն դոլար արժողությամբ էներգետիկայի ոլորտում համագործակցության ութ համաձայնագրեր, ներառյալ պայմանագիրը, որը լրացրել է դելտա Նիլի օֆշորային գոտում գազի խոշոր հանքավայրի հետախուզված «Eni»-ի համատեղ մշակման շրջանակային փաստաթուղթը՝ Աբու Մադիի գազային կայանի հզորությունն ավելացնելու նպատակով, ինչպես նաև արձանագրություն, որը նախատեսել է առաջիկա չորս տարում 5 միլիարդ դոլարի կապիտալ ներդրումների իրականացում ։ Դրան զուգահեռ Իսմայիլը նշել է, որ տվյալ հանքավայրի մշակման համար «Շուրուք» անվանումը կստանա չորս տարի , այն դեպքում, երբ բնական գազի պաշարների նման չափի հայտնաբերումը չի ազդի Իսրայելում այդ ռեսուրսի գնման շուրջ բանակցությունների վրա ։ Պայմանագիր կնքվել է նաև բրիտանական «BP» ընկերության հետ 12 միլիարդ դոլարի չափով՝ Նեղոսի հովտում նավթի և գազի վերջերս բացված հանքավայրերի մշակման համար , իսկ Կիպրոսի կառավարության հետ պայմանավորվածություն ձեռք է բերվել եգիպտական գործարաններին բնական գազի ուղիղ խողովակաշարով մատակարարելու մասին, որը արդյունահանվել է «Աֆրոդիտե» հանքավայրում, ինչպես ներքին պահանջների բավարարման, այնպես էլ այլ երկրներ հնարավոր վերաարտահանման համար ։ Բացի այդ, 2015-2019 թվականներին պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել ռուսական «Գազպրոմ» ընկերության հետ 2015-2019 թվականներին երկարաժամկետ գործընկերության շրջանակներում Եգիպտոս հեղուկացված բնական գազի 35 խմբաքանակ մատակարարելու վերաբերյալ՝ զուգահեռ այն բանի հետ, որ մեծությամբ երկրորդ ռուսական նավթային «Լուկօյլ» ընկերությունն ավելացրել է արդյունահանումը՝ հասցնելով մինչև 16 տոկոս ։
Եգիպտոսի վարչապետ
2015 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Մահլաբը հայտարարել է կառավարության հրաժարականի մասին, որն ընդունել էր նախագահ Աբդել Ֆաթթահ Ալ-Սիսին, որը խնդրել է նրան շարունակել իր պարտականությունները մինչև նախարարների նոր կաբինետի ձևավորումը, որը հանձնարարված էր Շերիֆ Իսմայիլին ։ Սեպտեմբերի 19-ին Իսմայիլը նախագահ Ալ-Սիսիի առաջ երդում է տվել 33 նախարարներից բաղկացած կառավարությանը, որոնցից 16-ը նոր էին, բայց չեն զբաղեցրել առանցքային պաշտոններից ոչ մեկը   ։ Նավթի նախարարի պաշտոնում Իսմայիլին փոխարինել է Թարիք ալ-Մուլլան ։ Նոր կառավարությունը ձևավորվել է խորհրդարանի երկար սպասված ընտրություններից մի քանի ամիս առաջ, որը պետք է որոշում կայացնի կառավարության քաղաքական և տնտեսական կուրսի վստահության քվեի վերաբերյալ, որը կարող էր հաջողություն արձանագրել ոչ ֆլիկտային վարչապետի համար։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ ։ Համարվում է տեխնոկրատ, խուսափում է լրագրողների ուշադրությունից, քաղաքական կուսակցություններին անդամակցության պատմություն չունի։
Սերգեյ Ժադան
Սերգեյ Վիկտորովիչ Ժադան (Сергі́й Ві́кторович Жада́н, ), ուկրաինացի բանաստեղծ, արձակագիր, էսսեիստ և թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Ժադանը ծնվել է Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Ստարոբելսկ քաղաքում։ Նա ավարտել է Խարովի Գ․ Սկովորոդայի անվան ազգային մանկավարժական համալսարանը 1996 թվականին. ավարտական աշխատանքը նվիրված է եղել Միխայիլ Սեմենկոյին և 1920-ական թվականների ուկրաինացի ֆուտուրիստ գրողներին։ Հետո երեք տարի եղել է բանասիրական ֆակուլտետի ասպիրանստ և 2000-2004 թվականներին դասավանդել ուկրաինական և համաշխարհային գրականություն։ Դրանից հետո նա աշխատել է որպես արտահաստիքային գրող։
Ժադանը միջազգային ճանաչում ունեցող ուկրաինացի գրող է, բանաստեղծություների 12 գրքերի և 7 վեպերի հեղինակ և մեկ տասնյակից ավելի գրական մրցանակների դափնեկիր։ 2008 թվականի մարտին նրա «Անարխիա ՈՒԿՐ-ում» վեպի ռուսերեն թարգմանությունն ընդգրկվել է Ազգային բեսթսելլեր մրցանակի կարճ ցանկում։ 2008 թվականին Մոսկվայի միջազգային գրքի ցուցահանդեսում եղել է «Տարվա գիրք» մրցանակի հավակնորդ։ 2009 թվականին նա արժանացել է Ժոզեֆ Կոնրադ-Կորզենիովսկու անվան գրական մրցանակի։ 2012 թվականին «Հրազեններ և դանակներ» գիրքն հաղթել է Ուկրաինայի «Տարվա գիրքը» մրցույթի արձակի բաժնում։ 2010 թվականին Շվեյցարիայում Ժադանի «Վորոշիլովգրադը» արժանացել է Յան Միխալսկու մրցանակի, BBC Ուկրաինայի «Տասնամյակի գիրք» և Brücke Բեռլին մրցանակների։ Նրա ընտրյալ բանաստեղծությունների «Դինամո Խարկով» ժողովածուն հաղթել են ուկրաինական «Տարվա գիրք» մրացանակաշխությունում (2014)։  2015 թվականինի Ժադանի «Մեսոպոտամի» գիրքը  հաղթել է Անգելուս գրականության մրցանակը, իսկ 2016 թվականին արժանացել է Ուկրաինայի նախագահի կողմից տրվող «Ուկրաինական  տարվա գիրքը» մրցանակին։
Ժադանը թարգմանել է բանաստեղծություններ գերմաներենից, անգլերենից, բելառուսերենից և ռուսերենից, թարգմանել է Պաուլ Ցելանի և Չարլզ Բուկովսկու բանաստեղծներից։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են գերմաներեն, անգլերեն, էստոներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, շվեդերեն, նորվեգերեն, լեհերեն, սերբերեն, խորվաթերեն, լիտվերեն, լատիշերեն, բելառուսերեն, ռուսերեն, հունգարերեն, հայերեն և չեխերեն։
Թատրոն և մուլտիմեդիա նախագծեր
Սերգեյ Ժադանի «Դմոկրատ երիտասարդության հիմն վեպը բեմադրվել է Կիևի Իվան Ֆրանկոյի անվան ազգային ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում։ 2004 թվականից սկսած նա աշխատել է Նյու Յորքի La MaMa փորձարարական թատրոնի Յարա արվեստի խմբում՝ մասնակցելով հետևյալ շոուներին` «Կոլիադա. Տասներկու ուտեստներ» (2005), «Ստորերկրյա երազներ» (2013-2014 թթ.), «Hitting Bedrock» (2015) և «1917-2017 թթ. Տիչինան, Ժադանը և շները» (2016-2017)։ Նրա «Լրտես», «Չապլին» և «Ասեղ» բանաստեղծությունները թարգմանվել են անգլերեն և դարձել «Կույր բիծ» բեմադրության մաս, որ ներկայացվել է 2015 թվականի մայիս-հուլիսին Վենետիկի փառատոնի ուկրաինական տաղավարում։
Երաժշտական նախագծեր
Ժադան համագործակցում էր Խարկովի «Լուկ» երաժշտական խմբի հետ։ «Լուկի» ուիկրաիներեն երգերի մեծ մասի տեքստերը հիմնված են Ժադանի ստեղծագործությունների վրա (մասնավորապես Tourist zone առաջին ալբոմը հիմնված է «Merry Christmas, Jesus Christ» ստեղծագործության վրա)։
2008 թվականին թողարկվել է Khor monholskykh militsioneriv ալբոմը, որի երգերի տեքստերը գրվել են Ժադանի կողմից և կատարվում են Խարկովի տարբեր երաժիշտների կողմից։ Սկսած 2007 թվականից Ժադանը համագործակցել է Խարկովի մեկ այլ՝ Собаки в космосі երաժշտական խմբի հետ, որը ներկայումս հայտնի է որպես Ժադանը և շները։ Նրանք թողարկել են հետևյալ ալբոմները՝ «Спортивний клуб армії» (2008), «Зброя пролетаріату» (2012), «Бийся за неї» (2012) և «Пси» (2016)։
Քաղաքական ակտիվություն
Մասնակցել է ուկրաինական անկախության շարժմանը սկսած ուսանողական տարիներից և շարունակել ակտիվությունը Ուկրաինայում քաղաքական տարբեր ճգնաժամների ընթացքում։ Նա մասնակցել է 2004 թվականի Նարնջագույն հեղափոխության ցույցերին ընդդեմ կաշառակերության և նախագահական ընտրությունների ժամանակ ընտրողներին վախեցնելու։ Բողոքի ցույցերի արդյունքում վերանայվել է Ուկրաինայի գերագույն դատարանի որոշումը։ 2013 թվականին նա եղել է Խարկովի Եվրոմայդանի համակարգման խորհրդի անդամ, որը մաս է կազմել համազգային ցույցերի և ոստիկանության հետ դաժան բախումների ։ Մայդանի 5-օրյա հեղափոխության արդյունքում հրաժարական է տվել Ռուսաստանի հովանու ներքո գործող նախագահ Յանուկովիչը։ 2014 թվականին Ժադանը հարձակման է ենթարկվել Խարկովի քաղաքապետարանի շենքի մոտ ։
2014 թվականից Ժադանը մի շարք այցելություններ է կատարել Դոնբասի ռազմաճակատի տարբեր կետեր, որտեղ ընթացել են ռազմական բախումներ ռուսների հետ։ 2017 թվականին դարձել է Սերգեյ Ժադանի բարեգործական հիմնադրամի համահիմնադիր, որը մարդասիրական օգնություն է ուղարկում ռազմաճակատի գծին մոտ գտնվող քաղաքներ։
Քննադատություն
Սերգեյ Ժադանը համարվել է նախկին ԽՍՀՄ երկրների լավագույն գրական գործիչներից մեկը,  ընդգծվել է նրա ունակությունը լինել յուրային ինչպես հասարակ, այնպես էլ կրթված ընթերցողների շրջանում ։ Հատուկ գովաբանության է արժանացել նրա «Վորոշիլովգրադ» վեպը   , որը կոչվել է մի ամբողջ սերնդի մանիֆեստճանաչվել է   ։