cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սովետական մեծ հանրագիտարան
Ունեցել է 3 հրատարակություն՝
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսերեն հանրագիտարաններ
Մետաղածնական գոտի
Մետաղածնական գոտի, մետաղաբեր տարածքներ, որոնք համընկնում են երկրագնդի տեկտոնական խոշորագույն գոտիների հետ, օրինակ՝ խաղաղօվկիանոսյան, Միջերկրածովյան գոտիները։ Մետաղածնական գոտիները կազմված են ավելի ցածր կարգի փոխկապակցված մետաղաբեր տարածքներից՝ մետաղածնական պրովինցիաներից։ Մետաղածնական գոտիները կարող են ձևավորվել մի քանի տեկտոնամագմատիկ ցիկլերի կամ մետաղածնական դարաշրջանների ընթացքում, որոնցից յուրաքանչյուրը բնութագրվում է հանքայնացման որոշակի տիպերով։ Խոշոր մետաղածնական գոտու երկարությունը կազմում է տասնյակ հազար կմ, լայնությունը՝ հարյուրավոր կմ, իսկ զբաղեցրած տարածությունը՝ 10-15 միլիոն կմ2։ Որոշ երկրաբաններ առաջարկում են մետաղածնական գոտի համարել այն հանքաբեր տարածքները, որոնք չափերով ավելի փոքր են և համապատասխանում են մետաղածնական պրովինցիաներին (Ուրալյան, Մոնղոլա-Օխոտյան)։ Բազմաթիվ հետազոտողներ խաղաղօվկիանոսյան և Միջերկրածովյան խոշորագույն գոտիների հետ մեկտեղ մետաղածնական գոտի են անվանում նաև Ուրալյանը, Սկանդինավյանը և այլն։
Կատեգորիա:Մետաղագիտություն
Պերսի Ֆեյտ
Պերսի Ֆեյտ (Percy Faith, ), ամերիկացի երաժիշտ, կոմպոզիտոր, փոփ նվագախմբի ղեկավար ։ Նրան հանրահայտ են դարձրել սիրված երգերի մշակումները։ Նրան հաճախ անվանում են թեթև երաժշտության հիմնադիր։ Ի տարբերություն 1940-1950-ական թվականների ջազային և էստրադային մեծ նվագախմբերի՝ Ֆեյտի նվագախումբը հարել է երաժշտական ձևավորման դասական սկզբունքին։
Կենսագրություն
Պերսի Ֆեյտը ծնվել էր Տորոնտոյում (Կանադա), եվրոպական ընտանիքում։ Նա 1930-ական թվականներից աշխատել է Կանադայի հեռարձակման կորպորացիայում։ Ֆեյտը 1945 թվականին ձեռք է բերել ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն ։ «Դեկա» ձայնագրման լեյբլում (Decca Records)մի շարք ձայնագրումներից հետո տեղափոխվել է Columbia Records, որտեղ նա ձայնագրել է բազմաթիվ ալբոմներ, ինչպես նաև կատարել է փոփ երգիչների լեյբլի վերադաշնակում: Դրան զուգահեռ Ֆեյտը ձայնագրել է կինոյի երաժշտություն ։ 1961 թվականին նա ստացել է Գրեմի «Թիմ ֆրոմ ը Սամեր Փլեյս» (Theme from 'A Summer Place) կոմպոզիցիայի համար ։
1970-ական թվականների սկզբներին Պերսի Ֆեյտի երաժշտությունը սկսել է կորցնել իր ժողովրդականությունը, սակայն այնուամենայնիվ նա շարունակել է ժամանակակից երգերի մշակումներով ալբոմներ թողարկել: Մահից առաջ Ֆեյտը հրատարակել է դիսկոտեկային ոճով երկու ալբոմ։
Մահ
Պերսի Ֆեյտը մահացել է քաղցկեղից՝ Կալիֆոռնիական Էնսինո շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոկոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ալգոլ (անվանում)
Ալգոլ, մի շարք ծրագրավորման լեզուների կրճատ անվանումը։ Կազմված է algorithmic և language (ալգորիթմական) և (լեզու) բառերի սկզբնատառերից։ Մշակել են տարբեր երկրների մի խումբ գիտնականներ 1958–1960 թթ.։ 1960 թ. հունվարին Փարիզում կայացած միջազգային խորհրդակցությունում ըևդունված լեզվի վերջնական ձևը ստացել է «Ալգոլ–60» անվանումը (ի տարբերություն նախնականի, որն անվանվում էր «Ալգոլ–58»)։
Ալգոլի հիմնական սիմվոլներն են՝ տասնորդական թվանշանները, լատինական այբուբենի փոքրատառերն ու մեծատառերը, կետադրական նշանները, մաթեմատիկական և տրամաբանական գործողությունների նշանները, այլ հատուկ նշաններ և մի քանի անգլերեն բառեր, մասնավորապես՝ begin և end (սկիզբ և վերջ)։ Ալգոլի հիմնական սիմվոլներից որոշակի կանոններով կազմվում են կոնստրուկցիաներ՝ թվեր և արտահայտություններ (թվաբանական, տրամաբանական ևն), նկարագրություններ, ծանոթագրություններ, օպերատորներ, որոնք, իրենց հերթին, հիմնական սիմվոլների զուգակցությամբ կազմում են ավելի բարդ օպերատորներ ևն։Ալգոլով տրված ալգորիթմն անվանում են ալգոլ–ծրագիր։ Հատուկ ծրագրի օգնությամբ այն փոխակերպվում է կոնկրետ թվանշանային հաշվողական մեքենայի լեզվով ծրագրի։
Կատեգորիա:Ծրագրավորման լեզուներ
Թոնար
Թոնար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չինարիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Չինարի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 27 հուշարձան (10 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Վեչե
Վեչե ( վետ-խորհուրդ), ժողով հին և միջնադարյան Ռուսիայում ընդհանուր կարևորագույն հարցեր քննարկելու համար։ Առաջացել է սլավոնների ցեղային ժողովներից։ Հին ռուսական պետության կազմավորմամբ ֆեոդոլական ավագանին Վեչեի միջոցով սահմանափակում էր իշխանի իշխանությունը։ Վեչեն Ռուսիայում լայն տարածում է գտել ֆեոդոլական մասնատվածության ժամանակաշրջանում (11-րդ դարի 2-րդ կես-12-րդ դար)։
Տարեգրություն
Տարեգրության մեջ վեչեն առաջին անգամ հիշատակվում է Բելգորոդում՝ 997 թվականին, Նովգորոդյան երկրում՝ 1016 թվականին, Կիևում՝ 1068 թվականին, Վոլինի Վլադիմիրում՝ 1097 թվականին, Ռոստովում՝ 1157 թվականին են։ Վեչեին էր պատկանում պատերազմի և հաշտության, իշխանների հրավիրման ու հեռացման, վարչական, դատական և ռազմական վարչության բարձրագույն ներկայացուցիչների ընտրության, տարբեր իշխանությունների և երկրների հետ հարաբերություններ հաստատելու, պայմանագրեր կնքելու, օրենքներ ընդունելու իրավունքը և այլն։ Ժողովրդական ժողովները սովորաբար հրավիրվում էին վեչեի զանգի միջոցով իշխանության ներկայացուցիչների կամ քաղաքացիների նախաձեռնությամբ, չէին կրում պարբերական բնույթ, ունեին իրենց մշտական հավաքատեղին։ Վեչեում որոշումներն ընդունվում էին ոչ թե քվեարկությամբ, այլ բոլոր մասնակիցների հավանություն արտահայտող բացականչություններով։ «Ավագ» քաղաքների վեչեների որոշումները պարտադիր էին «կրտսեր» քաղաքների, «արվարձանների» համար (օրինակ, Պսկովի վաչեն ենթարկվում էր Նովգորոդին մինչև Պսկովի առանձնանալը)։ Վեչեներ էին հրավիրում նաև խոշոր քաղաքների առանձին թաղամասերում։ Վեչեն իսկական ժողովրդական իշխանություն չէր․ փաստական իշխանությունը պատկանում էր ֆեոդոլական ավագանուն և քաղաքային վերնախավին։ Նովգորոդում գոյություն ուներ հատուկ «տերերի խորհուրդ», որի անդամներն էին ֆեոդոլական ավագանու ներկայացուցիչները, նրանց էլ պատկանում էր իրական իշխանությունը քաղաքում։ Հյուսիս-Արևմուտքում Ռուսիայում, ուր քաղաքները թուլացել էին մոնղոլ-թաթարական ավերիչ արշավանքների հետևանքով, ամրացող մեծ իշխանական իշխանությունը արդեն 14-րդ դարի վերջին վերացրեց վաչեն, թեև դասակարգային պայքարի սրման ժամանակ ժողովրդական ժողովները քաղաքներում հաճախ ընդունում էին վեչեի բնույթ (ապստամբությունները Տվերում 1293 և 1327 թվականին, Մոսկվայում 1382, 1445 և 1547 թվականին, և այլն)։ Վեչեի կարգը առավել հարատևեց Նովգորոդյան (մինչե 1478) և Պսկովյան (մինչև 1510) ֆեոդոլական հանրապետություններում։
Կատեգորիա:Ժողովներ
Վիմագրական քար
Վիմագրական քար, խիտ, նրբահատիկ, կարծր կավային կրաքար կամ դոլոմիտ։ Կիրառվում է վիմագրության մեջ։ Առավել հայտնի են Վիմագրական քարի կավճի հասակի կուտակումները Հայաստանի Տավուշի մարզում, վրաստանում, Ադրբեջանում։ Յուրայի հասակի կուտակումներ կան Գերմանիայում, որոնք նշանավոր են բրածո թռչունների գտածոներով։
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Միխայ Տանչիչ
Ծնվել է 1799 թվականին՝ սերբական և սլովակյան ծագման ճորտերի ընտանիքում ։ Սատարել է ֆրանսիական հեղափոխությունը, յակոբինյաններին, Ռոբեսպիերին, ֆրանսիական ուտոպիստական սոցիալիզմին։ «Ժողովրդական գիրք» (1842), «Հայացքներ մամուլի ազատության վերաբերյալ» (1844), «Ձայն ժողովրդի, ձայն Աստծո» (1848) աշխատություններում փորձել է տալ հեղափոխական վերափոխումների իր ժամանակի համար առավել արմատական ծրագիր, ճորտ գյուղացիների ազատագրումն առանց փրկագնի, համընդհանուր ընտրական իրավունք և այլն։
Հեղափոխական ելույթների համար 1847 թվականին բանտարկվել է։ Ազատվել է հունգարական բուրժուական հեղափոխության ժամանակահատվածում՝ 1848-1849 թվականների սկզբին, Պետեֆիի, Վաշվարիի հետ գլխավորել է արմատական թևը։ 1848 թվականի հունիսին ընտրվել է հունգարական պետական ժողովի պատգամավոր։ Հեղափոխության պարտությունից հետո հեռակա դատապարտվել է մահվան, թաքնվել է մինչև 1857 թվականի համընդհանուր ներումը։ 1860 թվականին ցույց կազմակերպելու համար նորից բանտարկվել է։ Ազատվելուց (1867) հետո մերձեցել է կոմունիստական ալիքին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ Կատեգորիա:Հունգարացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Լեոպոլդ Կրոնեկեր
Լեոպոլդ Կրոնեկեր (Leopold Kronecker, ), գերմանացի մաթեմատիկոս, ով աշխատել է թվերի տեսության, հանրահաշվի ու տրամաբանության ոլորտներում։ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի օտարազգի անդամ-թղթակից (1872), Բեռլինի ԳԱ անդամ (1861), Բեռլինի համալսարանի պրոֆեսոր։ Նա քննադատել է Գեորգ Կանտորի բազմությունների տեսությունը։ Հայտնի է իր "Die ganzen Zahlen hat der liebe Gott gemacht, alles andere ist Menschenwerk" ("Աստված ստեղծել է միայն ամբողջ թվերը, մնացածը մարդու ձեռքի գործն է") արտահայտությամբ ։ Կրոնեկերը Էռնստ Էդուարդ Կումմեր ի ուսանողն ու մտերիմ ընկերն էր, հայտնի ֆիզիոլոգ Հուգո Կրոնեկերի (1830-1914) եղբայրը։ Նա շարունակել է Կումմերի աշխատությունները քառակուսային ձևերի ու խմբերի տեսությունների մասին։ Ծնվել է հրեաների ընտանիքում, բայց մահից մեկ տարի առաջ ընդունել է քրիստոնեություն :
Կենսագրություն
Լեոպոլդ Կրոնեկերը ծնվել է 1823 թվականին դեկտեմբերի 7-ին Պրուսիայի Լիգնից քաղաքում (այժմ` Լեգնիցա, Լեհաստան) ապահովված հրեաների ընտանիքում։ Ծնողները` Իսիդորն ու Յոհաննան, իրենց երեխաների կրթությունը վերցրել էին իրենց վրա և կրթում էին տանը։ Լեոպոլդի կրտսեր եղբայրը` Հուգո Կրոնեկերը նույնպես գիտական ուղով գնաց։ Այժմ նա հայտնի է ֆիզիոլոգիայի ոլորտում իր անգնահատելի ավանդի համար։ Ավելի ուշ Լեոպոլդը ընդունվում է Լիգնիցի գիմնազիա, որտեղ հետաքրքրվում էր միաժամանակ գիտություններով, պատմությամբ ու փիլիսոփայությամբ։ Դրան զուգահեռ նա հաճախում էր գիմնաստիկայի ու լողի խմբակների։ Գիմնազիայում նրա ուսուցիչներից էր Էռնստ Կումմերը, ով նկատեց ու խրախուսեց տղայի հետաքրքրությունը մաթեմատիկայի նկատմամբ ::
Գիտական գործունեություն
Մաթեմատիկայի «հանրահաշվացման» կողմնակից էր, և հատկապես կողմ էր, որ դա արվի ամբողջ թվերի միջոցով, քանի որ նրա կարծիքով դա ամենաիրական բազմությունն է։ Այդ հայացքները պաշտպանելով նա համառ քննարկումների մեջ էր Վեյերշտրասի տեսական-ֆունցիոնալ ու Կանտորի տեսական-բազմությունների դպրոցների մասին։
Պատվավոր կոչումներ
Կրոնեկերը մի շարք ակադեմիաների անդամ է՝
25624 Կրոնեկեր աստերոիդն անվանակոչվել է նրա անունով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ռատլա
Ռատլա (Ratla), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մարտին Վարդանյան
Կենսագրություն
Համարվում է Խորհրդային Միությունում պլաստմասսաների արդյունաբերության կազմակերպիչներից։ ԽՍՀՄ պատվավոր քիմիկոս։ Ավարտել է (1929) Լենինգրադի Մ․ Կալինինի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Աշխատել է Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ-Պետերբուրգ) պլաստմասսաների ինստիտուտում (1932-1940), մասնակցել է քիմիական արդյունաբերության մեջ օգտագործվող հակակոռոզիոն ծածկույթների (№ 86, 88 լաքեր և այլն) ստեղծման աշխատանքներին։ Նրա մասնակցությամբ է կազմակերպվել վինիլացետատի արտադրությունը Երևանում։ Այդ կապակցությամբ Վարդանյանը գործուղվել է Երևան և մեծ ծառայություններ ունի Երևանի «Պոլիվինիլացետատ» գործարանի ստեղծման, ինչպես նաև Հայաստանում քիմիական արդյունաբերության զարգացման գործում։ 1938-1939 թվականներին եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիական ֆակուլտետի դեկան։ Աշխատել է Կուսկովոյի, Նովոսիբիրսկի և Պոդոլսկի քիմական գործարաններում (1941-1973), որպես գլխավոր ինժեներ, տնօրենի տեղակալ և տնօրեն։
Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի և «Պատվո նշան» շքանշաններով։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Վասիլի Կալիննիկով
Վասիլի Սերգեևիչ Կալիննիկով, ռուս կոմպոզիտոր։ Պյոտր Չայկովսկու և «Հզոր խմբակի» կոմպոզիտորների ավանդույթների շարունակողներից էր։ Գրել է երկու սիմֆոնիա (1895, 1897), «Մայրին և արմավենին» սիմֆոնիկ պոեմը (1898), երաժշտություն Ա. Կ. Տոլստոյի «Բորիս արքա» ողբերգության համար (1899), դաշնամուրային պիեսներ, ռոմանսներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Ծրագրակազմի ճարտարագիտություն
ծրագրային սիսթեմների կազմակերպման կարևորագույն որոշումների համագործակցություն։ Իրենից ներկայացնում է՝ ծրագրավորման կազմի հիմնային կառուցվածքների ստեղծման և նրանց կարգ ու կանոնի ապահովման, համակարգչային գիտությունների ճյուղ։
Ակնարկ
Ծրագրավորման կազմերում առաջացած խնդիրների լուծումներով զբաղվող Հ.Գ.-ի ճյուղ, որը լայն տարածում է ստացել 1990-ական թվականներին։ Որպես այդպիսին՝ ծրագրակազմի ճարտարագիտությունը, չի գործածվում որպես մի լիարժեք տերմին։ Գոյություն ունեն տվյալ ուղղության շատ շրջանակներ, օրինակ ՝ Ծրագրային Ապահովման Ինժեներական Ինստիտուտի կայքը ներկայացնում է տվյալ ճյուղի ավելի քան 150 կողմնորոշում։ Տվյալ ճյուղի հիմքում ընկած գաղափարը ծրագրավորման գործողությունների հեշտացումն է։ Այն իր մեջ ներառում է․
Պատմությունը
Երբ համակարգչային գիտությունները զարգացան, հայտնվեցին խնդիրներ կապված ծրագրավորման համակարգերի դիսցիպլինայի հետ։ Որպես արդյունք առաջացավ ծրագրակազմի ճարտարագիտության գաղափարը 1960-ական թվականներին։ Այդ գաղափարի մշակումը հայտնվեց գիտնականներ Էդսգեր Դեիհկսթրաի (1968 թ․) և Դեյվիդ Պարնասի (1970 թ․) հետազոտական աշխատանքներում։ Այս գիտնականները շեշտը դրեցին ճիշտ կառուցվածքների կազման՝ ծայրահեղ կարևորության, վրա։ Ծրագրային ճարտարագիտության գաղափարի հետագա տարածումը տեղի ունեցավ 1990 թվականի սկզբին։
Ծրագրային Ճարտարագիտության Բնութագրման Լեզուներ
Այլ կերպ ՝ ADLS ։ Տարբեր ինստիտուտների կողմից ստեղծվել են տարբեր Ծ.Ճ.Բ.Լ.-ներ․ Սակայն, բացի մասնագիտացված լեզուներից օգտագործվում է նաև մոդելավորման միասնակն լեզու։
Տեսեք նաև
Կատեգորիա:Ծրագրավորում
Նիկոլայ Կոմլիչենկո
Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Կոմլիչենկո, ռուս ֆուտբոլիստ, չեխական «Մլադա Բոլեսլավ» ակումբի հարձակվող։
Կենսագրություն
2016 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է Չեխական «Սլովան» (Լիբերեց)։ Պայմանագիրը նախատեսվել է մեկ մրցաշրջանի համար ։ Չեխիայի առաջնությունում անցկացրել է 12 խաղ և խփել երեք գոլ ։ 2016 թվականի ավարտին ժամկետից շուտ վերադարձել է հիմնական ակումբ  ։
2017 թվականի ամռանը վարձավճարով վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է Մլադա-Բոլեսլավ ։ 2019 թվականի հունվարի 29-ին ակումբը գնել է ֆուտբոլիստի տրանսֆերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կոչուրով (գյուղ, Գայսինի շրջան)
Կոչուրով (Кочурів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոչուրով գյուղում բնակվում էր 223 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,525 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 424,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սլավոններ
Սլավոններ (ռուս.՝ Славя́не, սերբ.՝ Словени, ուկր.՝ слов'яни, չեխ.՝ Slované), էթնոլեզվական խումբ, ուր այսօր ապրում են Միջին և Արևելյան Եվրոպայում և ավելի հեռու՝ մինչև Ռուսաստանի Հեռավոր Արևելք։ Սլավոնական փոքրամասնություններ կա նաև Արևմտյան Եվրոպայում, Ամերիկայում, Անդրկովկասում և Միջին Ասիայում։
Ընդհանուր քանակը՝ 300—350 միլիոն մարդ է, որից գրեթե կեսը ռուսներ են (137 մլն)։ Առանձնացվում են արևմտյան սլավոններ (լեհեր, չեխեր, սլովակներ, քաշուբներ և լուժիչաններր), հարավային սլավոններ (բուլղարներ, սերբեր, խորվաթներ, մակեդոնացիներ, սլովենցիներ, բոսնիացիներ, չեռնոգորցիներ) և արևելյան սլավոններ (ռուսներ, ուկրաինացիներ, բելառուսներ)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սլավոններ Կատեգորիա:Սլավոնական լեզվախումբ Կատեգորիա:Սլավոնական ազգեր
Ալեքսեյ Բախ
Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Բախ (Алексей Николаевич Бах, ), խորհրդային կենսաքիմիկոս և հեղափոխական, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1929), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945)։
Համարվում է խորհրդային կենսաքիմիայի հիմնադիրը, ում գործունեության հետ է կապված Լ․ Կարպովի անվան ֆիզիկաքիմիական, ՌՍՖՍՀ առժողկոմատի կենսաքիմիայի, ԽՍՀՄ ԳԱ կենսաքիմիայի ինստիտուտների ստեղծումը (վերջինս հետագայում կոչվել Բախի անվամբ)։
Բախի գիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են բուսական և կենդանական օրգանիզմներում օքսիդացման պրոցեսներին։ Արժանացել է Լենինի անվան մրցանակի (1926), պետական մրցանակի (1941)։ Պարգևատրվել է Լենինի 4 շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
(9262) Բորդովիցինա
(9262) Բորդովիցինա (Bordovitsyna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,582947 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2182 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9477 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1516,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237427 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,83° անկյուն։
Ժամանակակից կրոնական արվեստի հավաքածու
Ժամանակակից կրոնական արվեստի հավաքածու (Collezione d'arte religiosa moderna), ժամանակակից կրոնական արվեստի պատկերասրահ Վատիկանում, որը բացվել է 1973 թվականին։
Պատմություն
Հավաքածուն ստեղծվել է Հռոմի պապ Պողոս VI-ի ցուցումով։ Հավաքածուի առաջին 30 նկարները (1956-1957) սկզբնապես գտնվել են Վատիկանի պատկերասրահում։ Այնուհետև հավաքածուի մի մասը տեղավորվել է Բորջայի հարկաբաժիններում ։ 55 ցուցասրահներում ներկայացված են ժամանակակից արվեստի գործեր՝ գեղանկարչություն, քանդակ, կիրառական արվեստ, գրաֆիկա, վիտրաժներ, որոնք նկարիչներն ու հավաքորդները նվիրել են Վատիկանին ։ Վաղ հավաքածուն պարունակում էր Էլ Գրեկոյի, Սիմոնե Մարտինիի, Տոսիի, Մանչինիի և այլոց ստեղծագործությունները ։
Հավաքածուի ֆոնդերում ներառված են ամբողջ աշխարհի նկարիչների շուրջ 800 ստեղծագործություններ։ Նրանց թվում են Օգյուստ Ռոդենը, Անրի Մատիսը («Տիրամայրը երեխայի հետ»), Վինսենթ վան Գոգը («Պիետա»), Մորիս Դենին, Սալվադոր Դալին, Պաուլ Կլեեն, Էռնստ Բառլախը, Մաքս Բեքմանը, Մարկ Շագալը («Քրիստոսն ու նկարիչը»), Օտտո Դիքսը, Օսկար Կոկոշկան, Պաբլո Պիկասոն, Խոսե Դավիդ Սիկեյրոսը, Օդիլոն Ռեդոնը, Մորիս Ուտրիլլոն, Վասիլի Կանդինսկին, Ժորժ Բրաքը, Ամեդեո Մոդիլիանին, Ռենատո Գուտտուզոն, Ջակոմո Բալլան, Բեռնար Բյուֆեն, Ջորջո դե Կիրիկոն, Ջորջո Մորանդին, Ժորժ Ռուոն («Աշունը Նազարեթում»), Էդուարդո Չիլիդան, Ֆրենսիս Բեկոնը, Ջակոմո Մանցուն, Ալֆրեդ Մանեսիեն և այլք ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ Կատեգորիա:Վատիկանի թանգարաններ Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Վատիկանում Կատեգորիա:Կրոնական թանգարաններ Կատեգորիա:1973 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
(1406) Կոմպա
(1406) Կոմպա (Komppa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,696973 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,431 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9629 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1617,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,22253 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1936 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չիապարա
Չիապարա (Чыаппара, Чыаппара, Алаҕар), գյուղ Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Չուրապչինսկի ուլուսի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 727 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1762 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Չուրապչինսկի ուլուսի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (100601-100700)
Աստերոիդների ցանկ (100501-100600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (100701-100800)
Հնդկական մարաբու
Հնդկական մարաբու   արագիլների ընտանիքի թռչուն։
Բնութագիր
Հնդկական մարաբուն ունի 145-150 սմ երկարություն և մինչև 250 սմ թևերի բացվածք։ Թևերի վերին հատվածը ավելի մուգ մոխրագույն է և հակադրվում է ներքևի բաց մոխրագույնի հետ։ Փորի և պոչի ներքևի հատվածը բաց մոխրագույն է, գրեթե սպիտակ։ Անփետուր գլուխը վարդագույն է, իսկ հզոր կտուցը՝ դեղին։
Տարածվածություն
Նախկինում հնդկական մարաբուն բնադրում էր Հարավային Ասիայի Հնդկաստանից, Շրի-Լանկայից մինչև Կալիմանտան, այսօր նրա բնադրման արեալը ընդգրկում է նաև Ասսամը և Կամբոջան։ Այս թռչունը ձմեռում է Վիետնամում, Թաիլանդում և Մյանմայում։ Այն ապրում է ծովի ափերին և ճահիճների մերձակայքում, ինչպես նաև լուսավոր անտառներում և չոր լանդշաֆտներում։
Կենսակերպ
Սնվում է գորտերով, անտեսանելի միջատներով, փոքր թռչուններով, մողեսներով ու կրծողներով, ինչպես նաև մարդու սննդի մնացորդներով։ Հնդկական մարաբուն բնադրում է արևադարձային խոնավ տարածքներում, հաճախ փոքր գաղութներով, յուրաքանչյուր գաղութում կա մինչև 30 բույն։ Բնում դնում են 2-3 ձու և ծնողները թուխս են նստում 28-30 օր։
Պոպուլացիա
Թեև 19-րդ դարում թռչունները հաճախ հայտնաբերվել էին Հնդկաստանում և Բիրմայում, այսօր նրանց թիվը նվազել է և 1000 թվից պակաս է։ Դրա պատճառները բնի և կերակրման տարածքների ոչնչացումն են`չորացնելով խոնավ տարածքները, թունաքիմիկատներ օգտագործելը և ձվեր որսալն ու ընտրելը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արագիլներ Կատեգորիա:1823 թվականին բնութագրված կենդանիներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Ֆրանցիսկո Գոյա
Ֆրանցիսկո Խոսե դե Գոյա ի Լուսիենտես (Francisco José de Goya y Lucientes, ), իսպանացի հայտնի գեղանկարիչ և փորագրիչ, ռոմանտիզմի ժամանակաշրջանի գեղարվեստի առաջին և առավել հեղինակավոր վարպետներից մեկը։
Ծնունդն ու Իսպանիայում անցկացրած երիտասարդ տարիներ
Ֆրանցիսկո Գոյա Լուսենտեսը ծնվել է 1746 թվականին Արագոնի մայրաքաղաք Սարագոսաի միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Խոսե Գոյան էր, իսկ մայրը՝ Գրասիա Լուսենտեսը։ Վերջինս արագոնյան իդալգոյի աղքատ ներկայացուցիչ էր։ Երեխայի ծնվելուց մի քանի ամիս անց ընտանիքը տեղափոխվում է Սարագոսայից 40 կիլոմետր հարավ գտնվող Ֆուենդետոդոս բնակավայր, որտեղ նրանք բնակվեցին մինչև 1749 թվականը (այլ տվյալներով՝ մինչև 1760-ական թվականները)։ Ֆրանցիսկոն ընտանիքի երեք զավակներից փոքրն էր։ Նրա ավագ եղբայրը հետագայում դարձավ քահանա, իսկ կրտսերը՝ Թոմասը, շարունակեց հոր գործունեությունը։ Խոսե Գոյան հայտնի ոսկեջրող վարպետ էր, ում նույնիսկ դե Նուեստրա Սենորա դել Պիլարի տաճարի կանոնիկոսներն էին դիմում, որպեսզի նա ստուգի վերակառուցվող տաճարի քանդակների որակը, որոնց վրա աշխատում էին արագոնյան լավագույն վարպետները։ Բոլոր երեք եղբայրները կրթություն են ստացել բավականին մակերեսային։ Այդ է պատճառը, որ Ֆրանցիսկո Գոյան մշտապես գրել է տառասխալներով։ Սարագոսայում պատանի Ֆրանցիսկոսը սկսում է հաճախել տեղացի գեղանկարիչ Լուսինա ի Մարտինեսի արհեստանոց։ 1763 թվականի վերջին Ֆրանցիսկոն մասնակցում է Սիլենա աստվածության գիպսե քանդակի լավագույն գեղանկարչական կրկնօրինակի մրցույթին, բայց 1764 թվականի հունվարի 15-ին անցկացված գնահատման փուլի ժամանակ նրան ոչ մի միավոր չի տրվում։ Գոյան ատում էր այդ քանդակները։ Այդ մասին նա խոստովանել է ավելի ուշ։ 1766 թվականին նա մեկնում է Մադրիդ, որտեղ նրան Սան Ֆեռնանդոյի ակադեմիայի կազմակերպած մրցույթում սպասում էր նոր ձախողում։ Մրցույթի թեման կապված էր Ալֆոնսո X Իմաստասեր թագավորի բարեգթության ու 16-րդ դարի ազգային հերոս-զինվորների սխրանքների հետ։ Այդ կերպարները չեն ոգեշնչում Գոյային։ Այդ ամենին զուգահեռ, Սարագոսայից մեկ այլ երիտասարդ գեղանկարիչ Ֆրանցիսկո Բաեուն, ով նաև մրցույթի գնահատման հանձնաժողովի անդամ էր, հանդիսանում էր հավասարակշռված ձևի ու ակադեմիական գեղանկարչության համախոհ և չէր ընդունում երիտասարդ Գոյայի երևակայական պատկերները։ Մրցույթում առաջին մրցանակը ստանում է Բաեույի կրտսեր եղբայրը՝ 20-ամյա Ռոմանը։ Մադրիդում Գոյան ծանոթանում է պալատական գեղանկարիչների աշխատանքների հետ, կատարելագործում է իր արվեստը։
Վլադիմիր Պետրով
Պետրով Վլադիմիր Միխայլովիչ, ռուս խորհրդային կինոռեժիսոր և կինոդրամատուրգ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1950 թվական)։
Ֆրանցիսկո Գոյա
Ճանապարհորդություն դեպի Իտալիա
1766 թվականի հուլիս և 1771 թվականի ապրիլ ամիսներին Հռոմում Ֆրանցիսկոյի անցկացրած ժամանակաշրջանը անհայտ է մնում։ Համաձայն ռուս արվեստաբան Ա. Ի. Սոմովի, Իտալիայում գեղանկարիչը «զբաղված էր ոչ այնքան գեղանկարչական աշխատանքներով ու իտալական վարպետներին կրկնօրինակելով, որքան նրանց միջոցներն ու ձևերն ուսումնասիրելով» ։ 1771 թվականի գարնանը նա մասնակցում է Պարմայի ակադեմիայի մրցույթին, որի թեման անտիկ դարաշրջանի երգիծանկարներն էին։ Նա իրեն անվանեց հռոմեացի և Բաեույի աշակերտ։ Պարմայի ղեկավար իշխանն այդ ժամանակ հանդիսանում էր Ֆիլիպ Բուրբոն Պարմը՝ իսպանական թագավոր Կառլոս III-ը։ Հունիսի 27-ին միակ մրցանակը «նրբագեղ գունավորման» համար շնորհվում է Պաոլո Բորոնիին։ Այդ ժամանակ Գոյային քննադատում էին «կտրուկ գունավորման» համար։ Այնուամենայնիվ, քննադատները գնահատում են նրա քանդակած Հաննիբալի կերպարը։ Նրան շնորհում են Պարմյան գեղարվեստի ակադեմիայի երկրորդ մրցանակը, քանի որ հավաքել էր 6 ձայն։
Վլադիմիր Պետրով
Կենսագրություն
Սովորել է Պետրոգրադի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, միաժամանակ Թատերական ուսումնարանում, 1924 թվականին՝ ռեժիսոր Վ․ Կ․ Վիսկովսկու կինոդասընթացներում (Լենինգրադ)։ 1918 թվականին աշխատել է Մեծ Բրիտանիայում՝ Գ․ Քրեյգի մոտ, 1925 թվականից՝ «Սեվզապկինո»-ում (այժմ՝ «Լենֆիլմ»), 1942 թվականից՝ «Մոսֆիլմ»-ում։ Ստեղծել է կինոնկարներ երեխաների համար «Ոսկե մեղր» (1928 թվական), «Լենինի հասցեն» (1929 թվական), «Ֆրից Բաուեր» (1930 թվական)։ Առավել նշանավոր ֆիլմերից են՝ «Պետրոս I» (ըստ Ա․ Ն․ Տոլստոյի, 1937 թվական — 1939 թվական)։ «Կուտուզով» (1944 թվական), «Ստալինգրադյան ճակատամարտ» (1949 թվական)։ Էկրանավորել է (նաև սցենարների հեղինակ և համահեղինակ) «Ամպրոպ» (1934 թվական), «Անմեղ մեղավորներ» (1945, երկուսն էլ ըստ Ա․ Օստրովսկու), «Նախօրեին» (ըստ Տուրգենևի, 1959), «Ռուսական անտառ» (ըստ Լեոնովի, 1964 թվական) և այլ ստեղծագործություններ։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակներ (1941 թվականի, 1946 թվականին՝ կրկնակի, 1950 թվականին)։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։
Ֆրանցիսկո Գոյա
Վերադարձն ու աշխատանքը Սարագոսայում
Տիրակալի տաճարի կապիտուլը ուշադրություն է դարձնում երիտասարդ գեղանկարչի վրա ,հավանաբար ,վերջինի՝ Հռոմում լինելու հանգամանքով պայմանավորված։ Այդպիսով, Գոյան վերադառնում է Սարագոսա։ Նրան առաջարկվում է ճարտարապետ Վենտուրա Ռոդրիգեսի կառուցած առաստաղին «Աստծո անվան երկրպագություն» թեմայով էսքիզներ անել։ 1771 թվականի նոյեմբերի սկզբին կապիտուլը ընդունում է Գոյայի առաջարկած ֆրեսկոի տարբերակը և նրան պատվեր տալիս։ Գոյայի ընտրությունը պայմանավորված էր նաև այն հանգամանքով, որ սկսնակ Գոյան համաձայնվել էր այդ աշխատանքը կատարել 15000 ռեալով այն դեպքում, երբ նույն գործը անելու համար փորձառու նկարիչ Անտոնիո Գոնսալես Վելասկեսը պահանջում էր 25000 ռեալ։ 1772 թվականի հուլիսի 1-ին Գոյան ավարտում է նկարազարդումը։ Նրա աշխատանքը կապիտուլի մոտ դեռևս նախնական փուլում, երբ ներկայացվում էր էսքիզները, արդեն հիացմունք էր առաջացրել։ Արդյունքում Գոյան հրավիրվում է Սոբրադիելի պալատը նկարազարդելու։ Նրան սկսեց հովանավորել հայտնի արագոնացի Ռոման Պիգնատելին, ում դիմանկարը նա նկարելու էր ավելի ուշ՝ 1791 թվականին։ Մանուել Բաենի շնորհիվ Ֆրանցիսկոն հրավիրվում է Սարագոսայի մոտ գտնվող Աուլա Դեյի կարտեզյան վանք, որտեղ երկու տարվա ընթացքում (1772 - 1774) ստեղծում է Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի թեմայով 11 մեծ կոմպոզիցիոն աշխատություն։ Դրանցից մինչ մեր օրերը պահպանվել են միայն յոթը, որոնք վերականգնողական աշխատանքների հետևանքով վնասվել են։
Ֆրանցիսկո Բաեյին Գոյային ծանոթացնում է իր քույր Խոսեֆոյի հետ, ումով նա հիանում է։ Շուտով Գոյան գերում է Խոսեֆոյին։ 1773 թվականի հուլիսին Գոյան ստիպված էր նրա հետ ամուսնանալ, քանի որ Խոսեֆոն գտնվում էր հղիության հինգերորդ ամսում։ Նրանց ամուսնական արարողությունը տեղի ունեցավ Մադրիդում։ Այդ ժամանակ Գոյան 27 տարեկան էր, իսկ Խոսեֆոն՝ 26: Ֆրանցիսկոն իր կնոջը անվանում էր «Պեպե»։ Ամուսնությունից չորս ամիս անց (այլ տվյալներով՝ ավելի ուշ) ծնվում է նրանց որդին, ում անվանում են Էուսեբիո։ Նորածինը երկար չապրեց։ Հետագայում Խոսեֆոն Գոյայից ունենում է հինգ (այլ տվյալներով՝ ավելի շատ) երեխա, որոնցից ապրեց միայն մեկ տղա։ Նրա անունն էր Ֆրանցիսկո Խավեր Պեդրո (1784 - 1854), ով հետագայում դարձավ նկարիչ։ Հենց որ Գոյային հասանելի դարձան պալատական ազնվականների հետ հանդիպումները, Խոսեֆան անմիջապես մոռացության մատնվեց նրա կողմից։ Այնուամենայնիվ, Գոյան կնոջ հետ մնաց ընդհուպ մինչև 1812 թվականը ՝ մինչև նրա մահը։ Գոյան նկարել է իր կնոջ ընդամենը մեկ դիմանկար։
Վլադիմիր Պետրով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Ֆրանցիսկո Գոյա
Գոյան Մադրիդում (1775 - 1792)
1775 թվականին Գոյան վերջնականապես հիմնավորվում է Մադրիդում իր աներձագ Ֆրանցիսկո Բաեույի մոտ։ Գոյան աշխատում էր նրա արվեստանոցում։ Այդ ժամանակ Բաեուն հանդիսանում էր Կառլոս III թագավորի պաշտոնական պալատական նկարիչը Էլ Էսկորիալ պալատում։
Գոյայի առաջին պալատական պատվերը կատարվել է 1775 թվականին։ Նա պետք է մատիտով նկարազարդեր Աստուրիացի արքայազնի (հետագայում՝ Կառլոս IV) սեղանի գոբելենը Էլ Էսկորիալի բակում։ Այդ աշխատությունում պատկերված էին որսի տեսարաններ։ Հետագայում Գոյան նույնպես տարվում է որսորդությամբ։ Ֆրանցիսկոն ստեղծում է հինգ կոմպոզիցիա, ինչի համար ստանում է 8000 ռեալ։
Թագավորական պատերի պաստառապատ մանուֆակտուրայի համար 1776 - 1778 թվականներին Էլ Պարդո պալատի բակում արքայազն Աստուրիցու համար Գոյան ստեղծում է մեծանկարների շարքը, որոնցից առավել հայտնի են «Պար Մանսանարեսի ափինը», «Կռիվ պանդոկումը», «Գործվածք ու դիմակները», «Օձի ընթացքը» և «Հովանոցը»։
1778 թվականին Ֆրանցիսկոն թույլտվություն է ստանում փորագրել Դիեգո Վելասկեսի նկարներից, որոնք բերվել էին Մադրիդի թագավորական պալատ։ Երկու տարվա ընթացքում (1778 - 1780) արքայազնի ու նրա կնոջ ննջասենյակի պատապաստառների համար Գոյան ստեղծում է յոթ գծանկար և ևս 13 հատ նրանց հյուրասենյակի համար։ Այդ աշխատանքների շարքում էին «Լվացքատունը», «Սպասքեղի վաճառողը», «Բժիշկը», «Գնդակը»։ Իսպանական ժողովրդական կյանքը նկարագրող թեմատիկան համարվում էր նոր ոճ և տպավորում էր պատվիրատուներին։ Այդպիսի մոդայի տարածմանը նպաստում է նաև պալատում Գոյայի առաջին ստեղծագործությունը։ 1779 թվականի սկզբին նա հաջող կերպով ներկայացնում է թագավորին իր չորս նկարները։
Որոշ ժամանակ անց Գոյան արդեն խնդրում է պալատական նկարչի պաշտոնը, բայց նրան մերժում են։ Նրան չի սատարում նաև իր աներձագ Ֆրանցիսկո Բաեուն, ով չէր ցանկանում նրա հետ կիսել թագավորի պալատական նկարչի պաշտոնը։ Անձամբ Գոյան այդ պահի դրությամբ արդեն  իր համար ստեղծել էր 100000 ռեալ կապիտալ։ 1780 թվականի մայիսին թագավորական պատապաստառների մանուֆակտուրայի արտադրության դադարեցման հետ կապված աշխատանքից ազատված Գոյան 60000 ռեալ արժողությամբ պայմանագիր է կնքում Տիրակալի տաճարի գմբեթի նկարազարդման վերաբերյալ։ Նա աշխատում է արագ և Ֆրանցիսկո Բաեույի ղեկավարությամբ։ Երկու գեղանկարիչների միջև հակասություն է առաջանում, որին ներգրավված էր նաև տաճարի կապիտուլը։ Գոյան հրաժարվել էր իր ղեկավարի կողմից պահանջված որոշակի շտկումներ կատարել նկարի վրա։ Այնուամենայնիվ, նա այդ փոփոխությունները կատարում է, սակայն իր աներձագի և արագոնյան հոգևորականության նկատմամբ վիրավորանքի պատճառով նա երկար ժամանակ չի այցելում հայրենի Սարագոսա։
1781 թվականի հուլիսին Գոյան Ֆրանցիսկո Բաեույի ու Մարինո Սալվադոր Մաելայի հետ միասին աշխատում է Մադրիդում գտնվող Սուրբ Ֆրանցիսկ Մեծի եկեղեցու պատկերազարդման վրա։ Նա նկարում է «Արագոնյան թագավորի ներկայությամբ Սուրբ Բերնարդին Սիենացու քարոզը» նկարը։ Ժամերգությունից հետո թագավորի ներկայությամբ Գոյան շնորհավորանքներ է ստանում։ Այդ նկարում Գոյան իրեն պատկերել է սրբի կողքը կանգնած փայլող դեմքով։ Այդ պատկերը նա կրկնել է նաև հետագայում ստեղծած ինքնանկարում։ Գոյան առավել հաճախ էր դիմանկարներ նկարում։ Այսպես, 1783 թվականի հունվարին նրան պատվիրում են, որպեսզի նկարի կոմս Ֆլորիդաբլանկայի դիմանկարը։ 1783 և 1784 թվականներին նա այցելում էր Արենաս դե Սան Պեդրո՝ կատարելով պատվերներ ու պատկերելով թագավորի կրտսեր եղբայր կոմս Չիչինոյին, նրա երիտասարդ կին Մարիա Տերեզա Վալյաբրիգային ու նրանց ճարտարապետ Վենտուրա Ռոդրիգեսին։ 1784 թվականի հոկտեմբերին Գոյան երկու նկարի՝ «Դոնա Վալյաբրիգայի ձիով նկարի» ու «Դոն Լուիսի ընտանիքի» համար կոմսից ստանում է 30000 ռեալ։ Նույն թվականին Քալանթարների օրդենի համար Սալամանկայում նա նկարում է չորս նկար, որոնք ոչնչացվում են Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ 1785 թվականին Գոյան ծանոթանում է մարկիզ դե Պենաֆիելի ընտանիքի անդամների հետ, ովքեր հետագա 30 տարիների ընթացքում դառնում են նրա մշտական պատվիրատուները։ 1785 թվականին Գոյան դառնում է Թագավորական ակադեմիայի փոխտնօրեն, իսկ 1795 թվականից՝ ակադեմիայի գեղանկարչական բաժանմունքի տնօրեն։ Նույն թվականին մահանում է նրա մայրը (հայրը մահացել էր 1781 թվականին)։ 1786 թվականին Գոյան նշանակվում է թագավորական նկարիչ։ Այդ ժամանակ նա նկարում է իր աներձագ Ֆրանցիսկի դիմանկարը, ինչը կարող է փաստել, որ նրանք արդեն հաշտվել էին։ Նոր պաշտոնում Գոյան շարունակում է պատապաստառների համար նկարազարդումներ անել և 1786 թվականին Էլ Պարդո պալատի թագավորական ճաշասենյակի համար ստանում է նոր շարքի պատվեր։ Այդ շարքից առավել հայտնի են «Գարունը» (կամ «Ծաղկավաճառուհին»), «Ամառը» (կամ «Հունձքը») և «Ձմեռը» (կամ «Ձնաբուքք»)։ Սուրբ Կառլոսի բանկի համար Գոյան նկարեց կոմս Ալտամիրայի ու թագավոր Կառլոս III-ի դիմանկարները։
1787 թվականի ապրիլին Ֆրանցիսկոն Ալամեդա է ուղարկում յոթ նկար, որպեսզի դրանցով զարդարվի Օսունի դքսի Փոքր պալատը։ Սուրբ Աննայի տոնին նա կարճ ժամանակահատվածում իր համար ոչ բնութագրական նեոկլասիկ ոճով Սանտա Աննա դե Վալյադոլիդ վանքի խորանի համար ստեղծում է երեք կտավ (Սուրբ Հովհաննեսի, Բերնարդի և Լուտգարդի մահվան թեմաներով)։ 1788 թվականին Օսունի դքսի պատվերով Վալենսիայի տաճարի համար Գոյան ստեղծում է 2 կտավ «Սուրբ Ֆրանցիսկո դե Բորխայի հրաժեշտն իր ընտանիթին» և «Սուրբ Ֆրանցիսկո, մահացողների խնամակալ»։ Վերջին կտավում Գոյան առաջին անգամ պատկերում է սատանային։ Նույն թվականին «Լուգ ու Սան Իսիդրո» նկարում նա նկարում է մայիսյան արևի շողերի ներքո ներկայացված Մադրդիդ հայտնի համայնապատկերը։ Գոյան նաև նկարում է կոմս Ալտամիրի, նրա աղջիկների,կոմս դե Տրաստամարի որդիների և երեքամյա Մանուել Օսիրոյի դիմանկարները։ Բացի այդ ռեալիստական ոճով ստեղծում է «Օսունի դուքսի ու դքսուհու ընտանիքի նկարը»։
Հիվանդությունն ու ստեղծագործական կյանքը 1793 - 1799 թվականներին
Գոյայի նամակներից հայտնի է, որ 1793 թվականի սկզբին նա ծանր հիվանդ էր։ Այդ ժամանակ նա բնակություն է հաստատում Կադիսում տեղացի վաճառական և կոլեկցիոներ Սեբաստիան Մարտինեսի մոտ, ում դիմանկարը հետագայում նկարեց։ Գոյան աթված է ստացել, սակայն գեղանկարչի այդ մասին հստակ տեղեկություններ հայտնի չեն։ Ամեն դեպքում, Գոյայի անբուժելի խլությունը հիվանդության պատճառ դարձավ։ Նույն թվականի ամռանը նա վերադարձավ Մադրիդ և Բեռնանդո դե Իրիարտեին՝ Սան Ֆեռնանդոյի ակադեմիայի փոխնախագահին, անմիջապես ուղարկում է պղնձային սալիկների վրա նկարած նկարների շարք, որոնք նվիրված էին ժողովրդական թեմատիկային։ Ֆրանսիայի հետ պատերազմի պատճառով Գոյան պատվեր ստացավ նկարել իսպանական բանակի ակնառու հրամանատարներ Անտոնիո Ռիկարդոյի և լեյտենանտ - գեներալ Ֆելիկս Կոլոնա դե Լարեատեգայի, ինչպես նաև Խովելյանոսի ազգականի ու Ռոմանա Պոսադո ի Սոտոյի դիմանկարները։ 1794 թվականին նա նաև նկարում է իր ծանոթ դերասանուհի Մարիա Ռոսարիո դել Ֆեռնանդեսին, ով կրում էր «Լա Տիրանա» մականունը։ Պատճառաբանելով իր ծանր հիվանդությունը՝ Գոյան թագավորական մանուֆակտուրայի տնօրենին մերժեց նկարել պատազարդումներ։ 1795 թվականին Գոյան ստեղծեց դուքս Ալբայի դիմանկարը, այնուհետև նաև նկարեց նրա կնոջն ամբողջական հասակով։ Գոյայի ու դքսուհի Ալբայի փոխադարձ կիրքը ուղիղ կերպով չի ապացուցում մեր օրեր հասած ոչ մի փաստաթուղթ։ Կաետանա Ալբայի դիմանկարներում կարելի է նկատել սիրային կապի առկայության մասին ակնարկ։ Ավելի ուշ «Կապրիչոսում» Գոյան բավականին առանձնահատուկ նկարներով է պատկերել դքսուհուն։ Նույն թվականին Գոյան պատկերել է Ալբային իր երեխան գրկած։ 1795 թվականի հուլիսին մահանում է Գոյայի աներձագ Ֆրանցիսկո Բաեունը։ Այդ կապակցությամբ Գոյան Ակադեմիայում ցուցադրում է նրա կիսատ մնացած դիմանկարը։ Ֆրանցիսկոն խնդրում էր Գոյային դիմել թագավորին, որպեսզի նա նրան նշանակի թագավորական տան առաջին գեղանկարչի պաշտոնում, սակայն ապարդյուն։ Այնուամենայնիվ, Գոյան նշանակվում է Սան Ֆերդինանդի ակադեմիայի գեղանկարչության բաժնի տնօրեն և ստանում 4000 ռեալ աշխատավարձ։
1796 թվականի հունվարի 4-ին Գոյան թագավորական տան հետ միասին ուղևորվում է Անդալուզիա, որպեսզի հարգանքի տուրք մատուցի սուրբ Ֆերդինանդ Սևիլյացուն։ Նույն թվականի մայիսին Գոյան ժամանում է Ալբայի ընտանիքի ամառանոց, որը գտնվում էր Սանլուկար դե Բառամեդայում։ Հունիսի 9-ին Սևիլյայում մահանում է դուքս Ալբան։ Այս իրադարձություններից հետո Գոյան կրկին հիվանդանում է և տեղափոխվում Կադիս, որտեղ հավանաբար Սանտա Կուևա աղոթարանի համար ստեղծել է Քրիստոսի թեմատիկայով երեք մեծ նկար։ Այդ ժամանակայտնվում է Գոյայի Սանլուկարյան ալբոմն իր առաջին նկարով, որը ստեղծվել էր բնության գրկում։ 1797 թվականին Գոյան նկարում է «Դքսուհի Ալբան գլխաշորով» նկարը, որտեղ նրան պատկերել է մախոյի հագուստով (սև գլխաշոր և շրջազգեստ), իսկ ավազի վրա գրել՝ «Solo Goya» (Միայն Գոյան)։ Նույն թվականի գարնանը Ֆրանցիսկոն հրաժարվեց Սան Ֆեռնանդոյի ակադեմիայի գեղարվեստի բաժնի տնօրենի պաշտոնից՝ պատճառաբանելով վատ զգացողություն ունենալը։ Այդ ժամանակ Գոյան սկսեց ստեղծել օֆորտային «Կապրիչոս» շարքը։ 1797 - 1798 թվականներին Գոյան շարունակում էր դիմանկարների պատվերներ ստանալ։ Այդպիսի պատվերներից էին Բերնարդո դե Իրիարտեյի ու Գասպար Մելչոր դե Խովելյանոսի դիմանկարները։
1798 թվականին Կառլոս IV-ը Գոյային կարգադրում է պատկերազարդել իր ամառանոցային Սան Անտոնիո դե լա Ֆլորիդա եկեղեցու գմբեթը։ 1798 թվականի հունիսին Գոյան դուքս Օսունին հանձնում է ոչ մեծ վեց նկար, որոնց պատկերային թեմատիկան գերազանցեցին «Կապրիչոսին»։ Դրանց շարքում նշանակալի էր հատկապես «Մեծ այծը»։ 1799 թվականի սկզբին ակադեմիայում ցուցադրեցին, իսկ այնուհետև Տոլեդոյի տաճարի խորանում տեղադրեցին «Քրիստոսի ձերբակալությունը», որտեղ պատկերված է գիշերային լուսավորության կատարյալ ներկայացում։ 1799 թվականի փետրվարի 6-ին և 19-ին հայտարարեցին «Կապրիչոսի» թողարկման մասին։ Դրանք կարելի էր ձեռք բերել Դեսենգանո 1 հասցեում գտնվող օծանելիքի խանութում։ Սակայն վաճառվեց ընդամենը 27 զույգ։ Նույն թվականին Գոյան նկարեց Ֆրանսիայի դեսպան Ֆերդինանդ Գիմարդեյին և նրա սիրեցյալ մարկիզ դե Սանտա Կուրսին (ի ծնե՝ Մարիաննա Վալդշթեյն)։ Ներկայում այդ երկու նկարները գտնվում են Լուվրում և փակցված են դեմ դիմաց։
Գոյայի կյանքը 1799 -1808 թվականներին
«Կապրիչոսի» հրատարակումը միապետների մոտ որևէ ուշադրության չարժանացավ։ 1799 թվականի սեպտեմբերին թագուհին Գոյային պատվիրեց նկարել դիմանկար, որտեղ ինքը պատկերված կլինի գլխածածկոցով։ Նույն թվականի սեպտեմբերին Գոյային նշանակում են պալատական գեղանկարիչ։ Այդ պաշտոնը զբաղեցնելու համար նա տտարեկան ստանում էր 50000 ռեալ։ 1799 թվականին նա նկարեց դերասանուհի «Լա Տիրանիի» ու գրող Լեանարդո դե Մորատինիի իմանկարները։ 1800 թվականի հունվարին Գոյան սկսեց իր համար փնտրել նոր բնակարան, քանի որ իր տունը գնել էր Գոդոյը իր սիրուհի Պեպիտի Տուդոյի համար։ Ապրիլին Գոյան նկարեց Գոդոյի, կոմս դե Չինչոնի, դոնա Լուիսայի դստեր դիմանկարները։ 1800 թվականի հունիսին Վալվերդե և Դեսենգանո փողոցների անկյունում 234000 ռեալով գնեց տուն։ Նույն թվականի նոյեմբերին Գոդոյի ապարտամենտում ցուցադրվում է «Մերկ Մախան»։ 1801 թվականի հունիսին Գոյան ավարտում է «Կառլոս IV-ի ընտանիքը» հեղինակավոր նկարը, որտեղ թագավորի ընտանիքի բոլոր անդամներին պատկերել այնպես, որ պարզ երևում է, թե ով ինչ հոգեբանական վիճակում է գտնվում։ Թագավորն ու թագուհին պատկերված են ամբողջ հասակով։ Նա նաև ավարտում է «Կառլոս IV-ի ձիով նկարը», որն ավելի հաջողված էր, քան Մարիա Լուիսայի դիմանկարը։ 1801 թվականի մայիսին Գոյան նաև նկարում է Նարնջային պատերազմի հաղթող Գոդոյին մեջքի վրա պառկած դիրքով։ 1801 - 1803 թվականներին իր սեփական տան համար Ֆրանցիսկոն նկարում է չորս տոնդո (կլոր շրջանակով նկար)։ 1802 թվականին նկարում է «Հագնված Մախա» նկարը, որի վրա պատկերված է նույն մոդելը նուն դիրքով, ինչ «Մերկ Մախա» նկարում։ 1802 թվականի հուլիսին մահանում է Գոյայի հովանավորյալ դքսուհի Ալբան։ Պահպանվել է Գոյայի մի նկար որտեղ պատկերված է նրա սիրեցյալի դամբարանի նախագիծը։ 1803 թվականի հուլիսին թագավորին առաջարկում է պղնձյա սալիկների վրա նկարված «Կապրիչոս» և չվաճառված օֆորտները (պղնձի կամ ցինկի վրա կատարված փորագրություններ)։ Այդ ժամանակվանից մինչև 1808 թվականը Գոյան այլևս պատվերներ չստացավ, բայց պահպանեց աշխատավարձ ստանալը։ Նրա ֆինանսական վիճակը հնարավորություն էր տալիս գնել ևս մեկ տուն դե լոս Ռեյես փողոցում։ Նույն թվականին մահանում է Սապատերը, ում հետ Գոյան նամակագրություն չուներ 1799 թվականից։ 1803-ից 1808 թվականներին գեղանկարիչը ստեղծում էր բացառապես դիմանկարներ։ Նա ստեղծեց երիտասարդ Կառլոս III-ի մտերիմ ընկերոջ որդի կոմս դե Ֆեռնան Նունեսայի, տիպիկ իսպանացի մաչո ու գրանադա, Կաբարուսի ընկեր մարկիզ դե Սան Ադրիանի, Ալբայի ընտանիքի անդամ մարկիզ դե Վիլյաֆրանկայի, Իզաբել դե Լոբո ի Պորսելի ու Օսունի դքսի դստեր դիմանկարները։ 1805 թվականին Գոյան կազմակերպեց իր 21-ամյա որդու՝ Խավերի և բասկյան խոշոր ֆինանսիստի բարեկամուհի Գումերսինդո Գոյկոեչեայի հարսանիքը։ Գոյան նորապսակների համար նկարեց մի քանի նկարներ և դե լոս Ռեյես փողոցում գտնվող իր տունը նվիրեց նրանց։ Այդ ժամանակ նկարների պատվերներ սկսեցին տալ Իսպանիայի վերածնվող խոշոր բուրժազիայի ներկայացուցիչներ՝ Պորսելը, բնասեր Ֆելիս դե Ասարան, Բուեն Ռետիրո ֆոսֆորային մանուֆակտուրայի կառավարչի կին Թերեզա Սուրեդան, Սաբասա Գարսիան, Պեդրո Մոկարտեն և ուրիշներ։ 1806 թվականին տեղի ունեցավ հանցագործ Մարագատոյի ձերբակալությունը, ինչը ժողովրդի մոտ մեծ արձագանք ստացավ։ Այդ կապակցությամբ Գոյան ստեղծեց վեց նկար։
«Պատերազմի արհավիրքները» (1808 - 1814)
1808 թվականը ամբողջ Իսպանիայի համար դարձավ ցնցումի տարի։ Երկիրը բռնազավթվեց ֆրանսիացիների կողմից, Մադրիդում սկսվեց ապստամբություն, ինչը հանգեցրեց երկարատև պարտիզանական պատերազմի։ Նոր թագավոր Ֆերդինանդ VII-ի՝ Բայոնա մեկնելուց առաջ (որտեղ նա ձերբակալվելու է ընտանիքի անդամների հետ միասին) Սան Ֆեռնանդոյի ակադեմիան հանձնարարում է Գոյային նկարել թագավորի դիմանկարը։ Սակայն այդ հանդիպումը կարճ տևեց, և Գոյան ստիպված էր նկարն ավարտել հիշողությամբ։ Պատերազմական տարիների ընթացքում Գոյան այնուամենայնիվ կարողացավ ստեղծել իր հռչակավոր թեմատիկ նկարներից մի քանիսը՝ «Մախան պատշգամբում», «Աղջիկներ կամ նամակ», «Դարբնոց», «Լասարիլո դել Տորմես» և այլն։ Սակայն երկրում տեղի ունեցող քաոսի ու այլ իրադարձությունների ազդեցության ներքո Գոյան կրկին վերցրեց փորագրական գործիքները և ստեղծեց «Պատերազմի արհավիրքները» օֆորտները։ Այդ շարքի սյուժեն, որը ներծծված էր պատերազմի սարսափների հանդեպ թշնամանքով և անմեղ զոհերի նկատմամբ կարեկցանքով ։ Պատերազմը պատկերող այդ շարքից միայն երկու նկար են առանձնանում «Փամփուշտների ձուլում» և «Սիերա դե Տարդիենտայի լեռներում վառոդի պատրաստում»։ «Սարդինուհու թաղում» նկարը, որը նկարվել է 1812 և 1819 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, նույնպես ունի քաղաքական ենթատեքստեր պարունակող տեսարաններ։ Հունիսին Գոյան այրիացավ՝ մահացավ Խոսեֆան։ Այդ մահին հաջորդած Գոյայի ու նրա որդի Խավերի միջև ունեցվածքի բաժանումը մեր օրերում համարվում է նրա կնոջ մահից հետո Գոյայի կենցաղի միակ նկարագրությունը։
1812 թվականին Մադրիդ է մտնում Վելինգթոնը, և Գոյային հանձնարարում են նկարել նրա դիմանկարը։ Սակայն, նրանց երկուսի միջև ձևավորվում է ակնհայտ թշնամանք, ինչը հանգեցնում է մոդելի կողմից Գոյայի աշխատանքի նկատմամբ դժգոհության արտահայտման և նրանց միջև համարյա  ֆիզիկական բախման։ Այն բանից հետո, երբ Իսպանիան վերջնականապես ազատագրվեց ֆրանսիացիներից, Գոյան նկարեց Մադրիդյան ապստամբության տեսարանները իր երկու հայտնի կտավներում՝ «1808 թվականի մայիսի 2-ին Պուերտա դել Սոլի ապստամբություն» և «1808 թվականի մայիսի 3-ի գիշերը Մադրիդի ապստամբների գնդակահարություն»։ Երկու նկարներն էլ ավարտեց 1814 թվականին (գտնվում են Մադրիդի Պրադոյի թանգարանում)։
Իսպանական Բուրբոնների վերափոխում (1814 - 1819)
1814 թվականի մայիսի 18-ին Ֆերդինանդ VII-ը չեղյալ է համարեց 1812 թվականի սահմանադրությունը, լուծարեց Կորտեսը և բանտարկեց մի շարք ազատական հայացքներ ունեցող պատգամավորների։ Ստեղծված բռնատիրական իրավիճակում բռնաճնշումների պայմաններում Գոյայի նշանակալի նկարների մեծ մասը թաքցվում է Սան Ֆեռնանդոյի ակադեմիայում։ Գոյայից հանեցին բռնազավթիչ ֆրանսիացիների հետ համագործակցելու բոլոր կասկածները (օկուպացիայի ընթացքում նա նույնիսկ աշխատավարձ չէր ստանում) և թույլատրեցին հանգիստ աշխատել՝ չնայած որ Ֆերդինանդ VII-ը Գոյային վերաբերվում էր թշնամաբար։ 1815 թվականի մայիսի 30-ին թագավորը նախագահում էր Ֆիլիպինյան ընկերության խորհրդում, որտեղ ստացավ մեծ վարկ։ Գոյային հանձնարարել էին հավերժացնել այդ իրադարձությունը «Ֆիլիպինյան խորհուրդ» կտավում, որտեղ նա վարպետորեն պատկերել էր տարածությունն ու լուսային էֆեկտները։ Գեղանկարիչն առանձին-առանձին նկարեց նաև ընկերության անդամների՝ Միգել դե Լարդիսաբելի, Ինյասիո Օմուլրիանայի և Խոսե Մունյարիսի միատոն դիմանկարները։ 1815 թվականին Գոյան իրեն պատկերեց «Դիմային նկարում», որտեղ նա չէր երևում, որ արդեն 70 տարեկան է։ 1816 թվականին նա ստեղծեց նոր օֆորտներ, որոնք կոչվեցին «Տավրոմախիա»։ Գոյայից սկսեցին նկարներ պատվիրել նրա նախկին հովանավորյալների երեխաները։ Այդպիսի օրինակներից է 10-ամյա դուքս Օսունին ու նրա քրողջը՝ դքսուհի Աբրանտեսին պատկերող «Դոն Ֆրանցիսկո դե Բորխա Տելես Խիրոն» նկարը։ 1818 թվականի հունվարին Գոյան ավարտեց Սևիլյայի տաճարի համար նախատեսված մեծ կտավը, որի վրա պատկերված էր Սևիլյայի հովանավորներ Խուստուն և Ռուֆինուն։ 1819 թվականի փետրվարի 19-ին Գոյան 60000 ռեալով ձեռք բերեց «Խուլի տուն» անուն ունեցող գյուղական տունը, որը գտնվում էր Սան Իսիդրո մարգահովտի կողմից դեպի Սեգովիա տանող կամրջի հետևում։ Օգոստոսին Մադրիդի Էսկուելաս Պիաս եկեղեցու համար նա ավարտեց «Սուրբ Հովսեփ Քալասանյացու վերջին հաղորդություն» նկարը։ Այդ աշխատանքի համար նա ստացավ 16000 ռեալ, որոնցից 6800 նկարի միջի հերոսի նկատմամբ հարգանքից ելնելով վերադարձրեց։ Բացի այդ, նա նվիրեց նաև «Աղոթք գավաթի մասին» փոքրիկ կտավը։
«Սև նկարներ»,կյանքը Բորդոյում ու մահը (1820 - 1828)
1820 թվականի սկզբին Գոյան ծանր հիվանդացավ։ Ապրիլի 4-ին նա վերջին անգամ ներկա գտնվեց ակադեմիական նիստին։ Ենթադրաբար 1823 թվականի գարնանը կամ ամռանը նա պատկերազարդեց իր «Խուլի տուն» անունը կրող տան պատերը։ Նա պատկերեց ընդարձակ համայնապատկերների տեսարաններ, հավեր խելագարություններն ու մարդկանց դժբախտությունները։ Նա ծանոթացավ ձեռնարկատեր Իսիդրո Վեյսի կնոոջ՝ Լեոկադի դե Վեյսի հետ, որը հետագայում բաժանվեց ամուսնուց։ Նա Գոյայից ունեցավ դուստր, ում անվանեցին Ռոսարիտո։
Վախենալով Իսպանիայի նոր կառավարության կողմից հետապնդումների ենթարկվելուց՝ 1824 թվականին Գոյան Լեոկադեյի ու փոքրիկ Ռոսալիտոյի հետ միասին մեկնեցին Ֆրանսիա, որտեղ իշխում էր Լուի XVIII-ը (իսկ 1824 թվականի սեպտեմբերի 16-ից՝ Շառլ Բուրբոնը)։ Այդ երկրում Գոյան անցկացրեց իր կյանքի վերջին չորս տարիները։ 1823-1824 թվականներին անհանգստանալով սեփական անվտանգության համար՝ նա ապաստան գտավ աբբաԴուասի մոտ։ 1824 թվականի մայիսին ստացավ Պլոմբերյան ջրեր մեկնելու թույլտվություն, բայց իրականում նա հեռացավ Բորդո, որտեղ արդեն ապաստան էին գտել նրա բազմաթիվ ընկերներ, այդ թվում՝ Խոակինա Ֆերերան և նրա կինը։ Բորդոյում գոյան սկսեց որդեգրել վիմագրության իր համար նոր եղանակ, որով ստեղծեց «Փորագրիչ Գոլոնայի դիմանկար» կտավն ու չորս թիթեղներից կազմված «Բորդոյի ցլեր» շարքը։ Գործնականում երկարաձգում էին Ֆրանսիայում անցկացվող Գոյայի արձակուրդը։ 1825 թվականի մայիսին Ֆրանցիսկոն կրկին ծանր հիվանդացավ, բայց արագորեն ապաքինվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում փղոսկրի վրա ստեղծեց 40 մանրանկար։ 1826 թվականին Գոյան վերադառնում է Մադրիդ և հասնում է այն բանին, որ նրան թույլատրում են հանգստի անցնի պահպանելով թոշակը և ազատորեն այցելի Ֆրանսիա։ 1827 թվականին Բորդոյում Գոյան նկարեց իր ֆինանսները կառավարող, բանկիր Սանտյագո Գալոսայի, ինչպես նաև իր կնոջ ազգական, իսպանացի վաճառական Խուան Բաուտիստու Մուգիրոյի դիմանկարները։ Նույն թվականի մռանը Գոյան վերջին անգամ այցելեց Մադրիդ, որտեղ կտավի վրա պատկերեց իր 21-ամյա թոռ Մարիանո Գոյային։ Բորդո վերադառնալուց հետո նա ստեղծեց իր վերջին գլուխգործոցները՝ Մադրիդ նախկին ալկալդ Պիո դե Մոլինայի դիմանկարն ու «Բորդոյի կաթնատու» էսքիզը։ 1828 թվականի սկզբին Գոյան պատրաստվում էր իր որդու և նր կնոջ ժամանելուն, որոնք ուղևորվում էին Փարիզ։ Որդու ընտանիքին Ֆրանցիսկոն ընդունեց մարտի վերջին, իսկ նույն թվականի ապրիլի 16-ի Բորդոյի իր տանը մահացավ։