cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ճուռականման արծիվ
Ճուռականման արծիվ (Aquila fasciata կամ Hieraaetus fasciatus) ճուռակների ընտանիքի խոշոր թռչուն ։
Բնութագիր
Թևերիի երկարությունը 46-ից 55 սմ է, ընդհանուր երկարությունը 65-75 սմ, քաշը 1,5-2,5 կգ ։ Չափահաս թռչունների մեջքի գույնը սև-դարչնագույն է, պոչը՝ մոխրագույն, լայնակի մուգ նախշով ։ Երիտասարդ ճուռականման արծվի մեկ տարեկանի հանդերձանքը կարմրավուն է՝ փորի և կրծքավանդակի, ինչպես նաև գլխի և պարանոցի վրա կան կարմիր գծեր ։ Մեծահասակների մոտ մարմնի գունավորումը նման է ծիածանի մի քիչ դեղնավուն, իսկ երիտասարդ թռչունների մոտ՝ գունատ շագանակագույն ։ Կտուցը մոխրագույն-սև է, ճանկերը սև է, թաթերը՝ դեղին ։ Էգ թռչունները ավելի մեծ են, քան որձ թռչունները ։
Տարածվածություն
Ճուռականման արծիվը տարածված է Արևելյան կիսագնդի արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներում՝ Հարավային Եվրոպայում, Աֆրիկայում (բացառությամբ Սահարայի), Առաջավոր, Կենտրոնական և Հարավային Ասիայում՝ Փոքր Սունդայի կղզիներում ։ Փոքր թվով ճուռականման արծիվ է հանդիպում Կենտրոնական Ասիայում՝ Թուրքմենստանից և Տաջիկստանից հարավ մինչև հյուսիսում գտնվող Կարաթաու լեռները ։ Ճուռականման արծիվերը նախընտրում են ապրել քսերոֆիտ թփերով շրջապատված վայրերում ։
Սնունդ և բազմացում
Ճուռակային արծիվը սնվում է միջին չափի կաթնասուններով և թռչուններով՝ ճագարներով, նապաստակներով, մոխրագույն կաքավներով, վայրի աղավնիներով, ագռավներով և այլն ։ Ճուռակային արծիվը որս է անում հիմնականում գետնին, ինչպես նաև օդում՝ հենակետի նման։ Վերջերս Արևմտյան Եվրոպայում ճուռակային արծիվները հաջողությամբ օգտագործվել են որպես որսորդական թռչուններ ։
Հունվարի վերջից մինչև ապրիլի կեսը, սովորաբար, դնում է 2 ձու (հազվադեպ 1 կամ 3), որոնք հիմնականում էգերի մոտ 37-40 օրվա ընթացքում ինկուբացվում են ։ Ճուտերը թևավոր են դառնում 60-65 օրվա ընթացքում ։ Զույգ կազմելու կապը ծայրաստիճան ուժեղ է, և նրանք կարող են միասին մնալ ամբողջ կյանքի ընթացքում ։ Լինելով բնի կողքին, երկու զույգերն էլ միմյանց հետ կատարում են տարատեսակ շարժումներ՝ խաղում օդում ։
Չինաստանում ճուռականման արծվի բնադրումը սկսվում է մարտին, Հնդկաստանում՝ նոյեմբերից փետրվար ամիսներին ։ Թուխս նստելը տևում է մոտ 40 օր, ճուտերը թռչում են մոտ 8-10 շաբաթականից ։
Պահպանություն
Եվրոպական շատ տարածքներում ճուռականման արծիվը ոչնչացման վտանգի տակ է ։ Պատճառը կարող է լինել մարդու կողմից ոչնչացումը և այս տեսակի կենսամիջավայրի փոփոխությունը, էլեկտրագծերի լարերից թռչունների մահը և հիմնական սննդի քանակի նվազումը ։
Հղումներ
Ճուռականման արծիվ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արծիվներ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Ալեքսանդր Հարությունյան (իրավագետ)
Ալեքսանդր Վռամի Հարությունյան, հայ իրավագետ, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու , պրոֆեսոր, մինչև մահը Երևանի դատական փորձաքննությունների ինստիտուտի ռեկտորն էր։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Վռամի Հարությունյանը ծնվել է 1939 թվականի մարտի 5-ին Լենինականում։ Ակտիվ աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 1956 թվականից։ Ավարտել է Երևանի Պետական համալսարանի Իրավաբանական ֆակուլտետը։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոկտոր պրոֆեսոր էր։ Ստացել է նաև ձեռագրագետ փորձագետի որակավորում, բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ և համահեղինակ է ։
1991 թվականից մինչ իր մահը եղել է Երևանի դատական փորձաքննությունների ինստիտուտի ռեկտոր։ Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի արտաքին տնտեսական հարաբերությունների, տնտեսագիտության և իրավունքի ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղի իրավաբանական ֆակուլտետում ։ Մի շարք ոչ պետական ուսումնական հաստատությունների ղեկավար և հիմնադիր է եղել։
Լևոն Հարությունյանի եղբայրն է։ Եղել է ամուսնացած, ունի մեկ զավակ և մեկ դուստր։
Մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 30-ին Երևանում ։
Հիշատակ
2017 թվականին Աշտարակ քաղաքի «Մուղնի» 1-ին թաղամաս, N 25 հողամասից մինչև N 144 բնակելի տուն տանող ճանապարհը անվանակոչվել է Ալեքսանդր Հարությունյանի անունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Խաշ
Անվան ծագում
«Խաշ» անվանումը, ըստ ամենատարածված վարկածի, առաջացել է հայերեն «խաշել» բառից, նույն բառից են առաջացել նաև այլ կերակրատեսակների անվանումները (խաշլամա, խաշու, խաշիլ)։
Բաղադրություն
Խաշի պատրաստման մեջ օգտագործվում են տավարի ոտքեր (ինչպես նաև խոզի, ոչխարի կամ նույնիսկ հավի), փորոք, սխտոր, աղ, և կանաչի։ Մասերը մաքրելուց և լվանալուց հետո (Հայաստանում ավանդաբար դնում են 10-12 ժամով հոսող ջրի տակ), այն խաշվում է 6-8 ժամ։ Սխտորը, աղն ու կանաչին մատուցվում են սեղանին, կերակուրը համեմելու նպատակով։
Ավանդություն
Խաշն ավանդաբար ուտում են վաղ առավոտյան՝ առատ կերուխումի հաջորդ օրը։ Խաշը ուտում են մինչև նախաճաշը կամ նրա փոխարեն։ Ուտեստի հետ մատուցվում է մանրացրած սխտոր, աղ, կտրտած բողկ։ Խաշը ուտում են լավաշի, բողկի և տարատեսակ կանաչիների հետ։ Հայաստանի որոշ շրջաններում այն ուտում են ձեռքերով՝ նախապես նրա մեջ բրդելով չոր լավաշ։ Պնակը ծածկում են լավաշով և ուտելու ընթացքում բացելով փոքրիկ անկյուն, լավաշի կտորով հանում են կերակուրը։ Հիմնականում խաշ եփելու նախապատրաստական արարողությունը սկսում են երեկոյան, որպեսզի առավոտ վաղ այն մատուցվի։ Ավանդաբար խաշն ուտում են տարվա ցուրտ եղանակին՝ ձմռանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ապուրներ
Քաոսս Ունանկ
Քաոսս Ունանկ, սառնորակ (7, 39 °C) աղբյուրների խումբ Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Հատիս հրաբխային լեռնազանգվածի հարավային ստորոտին' Ակունք և Կաթնաղբյուր գետերի միջև։
Քաոսս Ունանկ աղբյուրները (ընդհանուր ելքերը' մոտ 1450 լ/վ) դասվում են խմելու բարձրորակ ջրերի շարքը։ Ջրհավաք ավազանը Գեղամա լեռնավահանի արևմտյան լանջն է։ Ջրերն օգտագործվում են Երևանի ջրամատակարարման համար։
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի աղբյուրներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի ջրագրություն
Բոինգ 737-ի ավիավթար Թեհրանում
Բոինգ 737-ի ավիավթար Թեհրանում, խոշոր ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հունվարի 8-ին, Թեհրանի օդակայանում։ «Ուկրաինական միջազգային ավիաուղիներ» ընկերությանը պատկանող Boeing 737 ինքնաթիռն իրականացնում էր PS-752 չվերթը Թեհրանից դեպի Կիև ։ Վթարը տեղի է ունեցել թռիչքից 6 րոպե հետո, Թեհրանի օդանավակայանից 20 կմ հյուսիս-արևելք գտնվող Պարանդ բնակավայրին մոտ, որի հետևանքով զոհվել են ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 176 ուղևորները ։
752 չվերթի ավիավթարը խոշորագույնն է ուկրաինական ավիաուղիների պատմության մեջ։
Ինքնաթիռ
Վթարված Boeing 737-8KV ինքնաթիռն արտադրվել և վաճառվել է ուկրաինական միջազգային ավիաուղիներին 3,5 տարի առաջ ։
Անձնակազմ և ուղևորներ
Ինքնաթիռում եղել է 176 մարդ, որից 167-ը՝ ուղևոր։
Անձնակազմում եղել է 9 մարդ, այդ թվում․
Մեկ այլ աղբյուրի համաձայն, ինքնաթիռում գտնվել է 179 անձ, որից 147-ը իրանցի, իսկ 32-ը՝ արտասահմանցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 Ուկրաինայում
Ռաունի Մագգա Լուքքարի
Ռաունի Մագգա Լուքքարի (Rauni Magga Lukkari, ), նորվեգիայի սաամ բանաստեղծուհի, թարգմանիչ և արձակագիր։ Հիմնականում ստեղծագործում է հյուսիսսաամերենով։
Կենսագրություն
Ռաունի Մագգա Լուքքարին ծնվել է 1943 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Ֆինլանդիայի Վեսթսիքո բնակավայրում՝ Ութսոյքի հարևանությամբ։ Ավելի ուշ տեղափոխվում է Նորվեգիայի Տանա կոմունա։ Ռաունի Մագգա Լուքքարին այսօր ապրում և ստեղծագործում է Թրոմսյոյում։ Ակտիվորեն համագործակցում է «Gollegiella» խմբագրության հետ։
Ռաունի Մագգա Լուքքարին համարվում է ամենահայտնի սաամ բանաստեղծուհին՝ Նիլս-Ասլաք Վալքեափյայից հետո։
Բանաստեղծուհին 1987 թվականին արժանացել է Հյուսիսային խորհրդի մրցանակին՝ սաամական գրականության ասպարեզում։ Ռաունի Մագգա Լուքքարին 1996 թվականին արժանանում է սաամական գրական հրատարակչության՝ «Davvi Girji» գրական առաջին մրցանակին «Árbeeadni» ստեղծագործության համար։
Ռաունի Մագգա Լուքքարին ամուսնացած է։ Ամուսինը հայտնի հոգեբան Փեթթեր Լուքքարին է ։ Համատեղ կյանքում ունեցել են երեք երեխաներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆինն արձակագիրներ Կատեգորիա:Նորվեգացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Նորվեգացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ֆինն գրողներ Կատեգորիա:Ֆինն բանաստեղծներ
Գրիգորի Պոնոմարենկոյի հուշարձան
Գրիգորի Պոնոմարենկոյի հուշարձան (Памятник Григорию Пономаренко), հուշարձան Ռուսաստանի Կրասնոդար քաղաքում, որը նվիրված է կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1990) Գրիգորի Ֆեոդորովիչ Պոնոմարենկոյին։
(942) Ռոմիլդա
(942) Ռոմիլդա (Romilda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Գրիգորի Պոնոմարենկոյի հուշարձան
Հուշարձանը գտնվում է ք. Կրասնոդար, Կրասնայա փողոց, 55 հասցեով ։
Պատմություն
Կոմպոզիտոր Գրիգորի Ֆեոդորովիչ Պոնոմարենկոն (1921-1996) 1972 թվականից ապրել է Կրասնոդար քաղաքի Կրասնայա փողոց, տուն 204, բն. 80. հասցեում։ Կոմպոզիտորը գրել է հինգ օպերետ, «Գիշերային հսկում» հոգևոր երաժշտությունը, համերգներ բայանի և նվագախմբի համար, բազմաթիվ երգեր («Օրենբուրգյան փետուրե գլխաշոր», «Ուռենին», «Չեմ զղջում, չեմ կանչում, չեմ լալիս») և այլն. ընդամենը մոտ 970 ստեղծագործություն։
1996 թվականի հունվարի 7-ին Գրիգորի Ֆեոդորովիչը զոհվել է ավտովթարից ։ Թաղված է Կրասնոդարի Սլավոնական գերեզմանատանը։
(942) Ռոմիլդա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1920 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գրիգորի Պոնոմարենկոյի հուշարձան
Պատմություն
Կրասնոդարում որոշվել է տեղադրել կոմպոզիտորի հուշարձանը։ Հայտարարվել է բաց մրցույթ, որին մասնակցել է 12 ստեղծագործական կոլեկտիվ ։ Հաղթող են դարձել կրասնոդարցի վարպետներ քանդակագործ Օլգա Յակովլևան և ճարտարապետ Յուրի Սուբոտինը ։
Հուշարձանը գիպսից քանդակվել է մոտ երկու տարի, իսկ հաստատումից հետո ձուլվել է բրոնզից Մինսկում։
2002 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Կրասնայա փողոցի պուրակում, որտեղ ապրել է կոմպոզիտորը, տեղի է ունեցել հուշարձանի բացումը։ Բացմանը ներկա են եղել Պոնոմարենկոյի ընկերները, հարազատներն ու ստեղծագործության երկրպագուները։ Հուշարձանը բացել են նրա երգերի կատարող երգչուհի Լյուդմիլա Զիկինան և կոմպոզիտորի կինը՝ Վերոնիկա Ժուրավլյովան։
Տեխնիկական տվյալներ
Նրա կողքին բայան է, որի վրա կոմպոզիտորը դրել է իր ձախ ձեռքը ։ Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Օլգա Յակովլևան և ճարտարապետ Յուրի Սուբոտինը ։
2005 թվականին քաղաքի օրվա առթիվ Պոնոմարենկոյի հուշարձանը տեղափոխվել է Կրասնոդարի Գրիգորի Պոնոմարենկոյի անվան ֆիլհարմոնիայի մուտքի մոտ ։ Հուշարձանը գտնվում է փողոցի հետիոտնային մասում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ
Հանրապետության հրապարակ (Երևան)
Հանրապետության հրապարակ, քաղաքի վարչական կենտրոնի գլխավոր ճարտարապետական համակառույցը, տոնակատարությունների, շքերթների և ժողովրդական հավաքույթների վայր, տրանսպորտային կարևոր հանգույց։ Ստեղծվել է ըստ Երևանի գլխավոր հատակագծի․ այն նախագծվել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից 1924 թվականին <span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=unknown&rft.btitle=Government+Building+History&rft.pub=Government+of+the+Republic+of+Armenia&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.gov.am%2Fen%2Fbuilding%2F&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ARepublic+Square%2C+Yerevan" class="Z3988">   ։
Հանրապետության հրապարակի հատակագիծը սեղանի և օվալի համադրություն է (մակերեսը՝ 3 հեկտար կամ 3,5 հեկտար, համաձայն Google Earth-ի տարածքի չափման ֆունկցիայի)՝ տեղադրված քաղաքի հյուսիս-հարավ առանցքով։ Նրա ծավալատարածված հորինվածքն ընդգրկում է վարչական շենքեր՝ Կառավարական տունը (ճարտարապետ՝ Ալեքսանդր Թամանյան, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1942, հետմահու, նիստերի դահլիճի նախագիծը և շինության ավարտի ղեկավարումը՝ Գևորգ Թամանյանի), Կառավարական 2-րդ տունը (ճարտարապետներ՝ Սամվել Սաֆարյան, Վարազդատ Արևշատյան, նախագծման սկզբնական փուլում նաև՝ Ռաֆայել Իսրայելյան), Արհեստակցական միությունների շենքը, «Արմենիա» հյուրանոցը, թանգարանների շենքը (երեքն էլ՝ ճարտարապետներ՝ Մարկ Գրիգորյան, Էդուարդ Սարապյան, վերջինը՝ Ս. Ղազարյանի մասնակցությամբ)։
Համակառույցի գեղագիտական արտահայտչականությունը լրացնում է խոշոր ջրավազանն իր շատրվաններով, որը միաժամանակ մեղմացնում է հրապարակի միկրոկլիման։
Բոլոր շենքերը կառուցված են և երեսպատված սպիտակ (Կառավարական 2-րդ տունը, թանգարանների շենքը) և վարդագույն (մնացած շենքերը) երանգների ֆելզիտային տուֆով։ Կառավարական տունը հրապարակի առաջին կառույցն է, ավելի ուշ կառուցված Կառավարական 2-րդ տունը և հրապարակի հարավարևմտյան շենքերը ճարտարապետական ձևերի բնույթով, ընդհանուր բարձրությամբ, ուրվագծով, ծավալային շեշտերով, ճակատային քայլքի չափով ներդաշնակ են նրան, որով և պայմանավորված է Հանրապետության հրապարակի հորինվածքային և ոճային միասնությունը։ Հանրապետության հրապարակը հայ ճարտարապետության լավագույն անսամբլներից է։ 1971 թվականին Հանրապետության հրապարակի կառուցապատման հեղինակներն արժանացել են ՀԽՍՀ պետական մրցանակի։ Կառույցների մեծ մասի շինարարությունն ավարտին է հասցվել մինչև 1950 թվականը, իսկ վերջին շենքի՝ Ազգային պատկերասրահի կառուցումն ավարտվել է 1977 թվականին ։
1940-1990 թվականներին կոչվել է Լենինի հրապարակ։ Հրապարակի հարավ-արևմուտքում մինչև 1991 թվականը կանգնած է եղել Լենինի արձանը (1940, քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրով, ճարտարապետներ՝ Նատալյա Փարեմուզովա, Լևոն Վարդանով (Վարդանյան))։ Հայաստանի անկախացումից հետո արձանը հանվել է (պատվանդանն ապապամոնտաժվել է 1996 թվականին), հրապարակը՝ վերանվանվել ։ Հանրապետության հրապարակը բնութագրվել է որպես «քաղաքի ու Հայաստանի ամենակարևոր քաղաքացիական տարածքը», Երևանի «ճարտարապետական սեփականություն» և «Երևանի ամենաակնառու ճարտարապետական համալիրը» ։ Գրող և ճանապարհորդ Դեերդո Հոլդինգը Հանրապետության հրապարակը կոչել է «20-րդ դարում աշխարհում կառուցված լավագույն կենտրոնական հրապարակներից մեկը» ։
Ճարտարապետություն
Հրապարակը կազմված է երկու մասերից։ Առաջինը՝ շրջանաձև է, որի կենտրոնում քարե նախշերով սալահատակ է, որն ըստ մտահղացման բարձրից դիտելիս պետք է հիշեցնի հայկական գորգ։ Երկրորդն ունի սեղանաձև տեսք և ներառում է երգող շատրվանները, որ տեղակայված են Հայաստանի պատմության թանգարանի և Ազգային պատկերասրահի շենքի դիմաց ։ Հրապարակի շուրջը գտնվող շենքերը կառուցված են վարդագույն և սպիտակ տուֆից, իսկ դրանց ստորին մասը՝ բազալտից։
Պատմություն
Քաղաքային հրապարակը տարբեր համամասնություններով այդ վայրի հարևանությամբ գոյություն է ունեցել շատ դարեր ։ Մասնավորապես Շահումյանի հրապարակի մոտակայքում գոյություն ունեցած Ղանթարի շուկան փաստորեն գտնվել է Շահար թաղամասի ու բերդի միջնամասում։ Ներկայիս հրապարակի տարածքում գտնվել են բնակելի շենքեր մինչ նոր հրապարակի շինարարության սկիզբը՝ 1920-ական թվականների կեսը։ Շենքերի ապամոնտաժումը սկսվել է 1926 թվականին՝ առևտրային կետերի ու կրպակներից, երբ կառուցվել է Գյուղատնտեսության ժողովրդական կոմիսարիատի շենքը՝ ապագայում Կառավարության շենքի տեղում։ 1935 թվականից հետո ապամոնտաժվել է Սվերդլովի (Բուզանդի), Նալբանդյան, Աբովյան, Ամիրյան ու բուլվարի միջնամասի շենքերը՝ հարթացնելով այսօրվա հրապարակի ողջ տարածքը ։
2003 թվականին Երևանի Հանրապետության հրապարակի ողջ տարածքում իրականացվել են բարեկարգման շինարարական աշխատանքներ։ Հրապարակի ասֆալտապատ վերին շերտը հեռացնելու ընթացքում բացվել են խոր փոսորակներ, քարե պատերի մնացորդներ, սև, կարմիր տուֆի մշակված սալիկներ, կղմինդրներ, կավանոթի բեկորներ, տուֆից պատրաստված ջրատար խողովակներ։
ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հնագիտական ջոկատը պեղումներ է իրականացրել տեղում և հասցրել է հետազոտել բացված փոսորակներից միայն երեքը ։
Պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են հրապարակի և հարակից փողոցների ասֆալտի տակ պահպանված 17-րդ դարին պատկանող և անցյալ դարասկզբին քանդված շենքերի նկուղային հարկաբաժիններ։ Քառակուսի հատակագծով սրահի տարբեր բաժանմունքները ստեղծվել են խաչվող թաղերով ավարտվող միջնապատերի շնորհիվ։ Բարեկարգման աշխատանքների արդյունքում հրապարակի կենտրոնում կառուցվել է հայտնի խճանկարը, իսկ պեղված տարածքները ծածկվել են հողով ու ավազով, ասելով՝ «այս տարածքները փակում ենք՝ թողնելով հետագա սերունդներին»։
Այդ կառույցները ներկայացնում են շինարարական արվեստի կարևոր ժամանակահատված, որը մեզանում քիչ է ուսումնասիրված։ Հայտնաբերված գտածոները վկայում են այն մասին, որ Երևանն անընդհատ զարգացում է ապրել :
Մինչխորհրդային տարիներին՝ 1906-1911 թվականներին, հրապարակը նախագծել է Բորիս Մեհրաբյանը որպես Երևանի հատակագծի մաս։ Հրապարակի ժամանակակից տեսքը 1924 թվականին նախագծել է քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանը։ Հրապարակի շինարարությունն սկսվել է 1926 թվականին՝ Կառավարության շենքի կառուցումով  ։ Նախագիծը մշակվել է մինչև 1950-ական թվականները, երբ նախագծվել են բոլոր հինգ շենքերը, և ավարտվել 1977 թվականին, երբ կառուցվել է Ազգային պատկերասրահը։ Խորհրդային շրջանում հրապարակը կրել է Լենինի անունը՝ ի պատիվ խորհրդային առաջնորդ Վլադիմիր Լենինի։ Հրապարակում Լենինի արձանը տեղադրվել է 1940 թվականին և ապամոնտաժվել 1991 թվականին՝ Հայաստանի անկախացման նախաշեմին։
Փոփոխություններ
Տեր-Ղազարյանը գրել է. «Լենինի արձանի ապամոնտաժումը խախտել է տարածքի հավասարակշռությունը։ Այն դատարկ տեղի համար, որտեղ նախկինում կանգնած էր Լենինը, առաջարկվել են բազմաթիվ տարբերակներ, սակայն նրանցից ոչ մեկը հաջողված չէր»։
2000 թվականի դեկտեմբերի 31-ին պատվանդանի տեղում տեղադրվել է քսանչորս մետրանոց խաչ՝ լուսավորված փոքր լամպերով։ Տեղադրումն ավարտվել է 2001 թվականի նախօրեին, երբ Հայաստանի և հայ առաքելական եկեղեցին տոնել է քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակը։ Խաչը լուսավորվել է 1700 լամպերով և մնացել տոնակատարության կենտրոնական խորհրդանիշն ամբողջ տարվա ընթացքում։ Տոնակատարությունների ավարտին՝ 2001 թվականի վերջին, խաչն ապամոնտաժվել էր։ Քանի որ դա ժամանակավոր նախագիծ էր, դրա տեղադրումը և ապամոնտաժումը մեծ աղմուկ չեն առաջացրել։
2004 թվականի փետրվարին դատարկ տեղում դրվել է հեռուստատեսային էկրան, որով ցուցադրվել են ապրանքների և կազմակերպությունների գովազդներ ։ Էկրանը հանվել է 2006 թվականին։
Առաջարկներ
Հայաստանում մի քանի անգամ անցկացվել են նախագծերի մրցույթներ՝ նպատակ ունենալով լրացնել այն տեղը, որտեղ նախկինում եղել է Լենինի արձանը։ Տարածված է եղել Սասունցի Դավթի արձանը Հանրապետության հրապարակ տեղափոխելու գաղափարը։ Ինչպես արտահայտվել է Դիանա Տեր-Ղազարյանը, հայկական էպոսի՝ ապաքաղաքական բնույթ ունեցող հերոսն անվտանգ ընտրություն է։ Սակայն, ինչպես նա գրել է 2013 թվականին, իր ներկայիս տեղից արձանի տեղափոփումը «քիչ հավանական է»։
Շատրվաններ
Մի ամբողջ տարի երգող շատրվանները չեն աշխատել և կրկին բացվել են 2007 թվականի սեպտեմբերին՝ ֆրանսիական Aquatique Show International ընկերության կողմից կատարված վերանորոգումից հետո ։ Շատրվանների նորացման համար ծախսվել է շուրջ 1,4 միլիոն եվրո ։
Տոնածառ
Ամեն տարի, սկսած 1950 թվականի դեկտեմբերից, ձմեռային տոներից առաջ հրապարակում տեղադրվում է տոնածառ ։
Ցայտաղբյուր
Յոթնաղբյուր ցայտաղբյուրը տեղակայված է Պատմության թանգարանի շենքի մոտ։ Այն բաղկացած է յոթ ոչ մեծ ցայտաղբյուրներից, այդ պատճառով էլ կոչվում է Յոթ աղբյուր։ Ցայտաղբյուրը տեղադրվել է 1965 թվականին և վերանորոգվել 2010 թվականին ։
Յոթնաղբյուրի 12 անցքերից յուրաքանչյուրի մեջտեղում կա մեկ հայերեն տառ։ «Ա» տառի վերևի զարդի մեջ մակագրված է «անուշ լինի»։ Ցայտաղբյուրի կենտրոնական մասում խաչ է գծված, որի անկյուններում չորս լեզվով գրված է «Երևան Երևանից»։ Հայերեն մակագրությունը նայում է դեպի հարավ, որով էլ կողմնորոշվելով կարեի է իմանալ հյուսիսը, արևելքը, արևմուտքը ։
Շքերթներ
Խորհրդային ժամանակաշրջանում ամեն տարի հրապարակում անցկացվել են շքերթներ մայիսի 1-ին (Աշխատանքի օր), մայիսի 9-ին (Հաղթանակի օր մինչև 1969 թվականը ) և նոյեմբերի 7-ին (Հոկտեմբերյանն հեղափոխության օր)։ ։ Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարները կանգնել են բեմի վրա Լենինի արձանի մոտ։ Վերջին անգամ այդ շքերթներն անցկացվել են 1988 թվականին ։
Հայաստանի անկախության առթիվ հրապարակում սեպտեմբերի 21-ին մի քանի անգամ անցկացվել են ռազմական շքերթներ, այդ թվում՝ 1996 (5-րդ տարեդարձ), 1999 (8-րդ տարեդարձ) , 2006 (15-րդ տարեդարձ) , 2011 (20-րդ տարեդարձ) , 2016 (25-րդ տարեդարձ) թվականներին ։
Համերգներ
2006 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Հանրապետության հրապարակում համերգ է տվել ֆրանսիացի հայազգի երգիչ Շառլ Ազնավուրը ։
2015 թվականի ապրիլի 23-ին ամերիկյան System of a Down ռոք խումբը, որի բոլոր մասնակիցները հայկական ծագում ունեն, իրենց առաջին համերգն են անցկացրել Հայաստանում՝ Հանրապետության հրապարակում։ Անվճար համերգը նվիրվել է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին։ Համերգին ներկա են եղել հազարավոր ունկնդիրներ  ։
2017 թվականի հունիսի 8-ին հրապարակում անցկացվել է անվճար համերգ ռուս հիփ-հոփ արտիստ Տիմատիի կողմից։ Համերգին ներկա էր ավելի քան 40000 մարդ ։
2019 թվականի հոկտեմբերի 6-ին հրապարակում ելույթ ունեցավ հոլանդացի դիջեյ Արմին վան Բյուրենը՝ որպես Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային կոնգրեսի բացման արարողություն ։
Երգիչ Հայկոյի մահից հետո 2021 թվականի սեպտեմբերի 30-ին և 31-ին հրապարակում բարձրախոսներով հնչեցին նրա երգերը ։
Խորհրդային ժամանակաշրջան
1965 թվականի ապրիլի 24-ին Հանրապետության հրապարակում և Հայաստանի այլ քաղաքներում տեղի են ունեցել զանգվածային ցույցեր՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 50-ամյակին  ։
1974 թվականի հունվարին Հայաստանի ազգային միացյալ կուսակցություն ընդհատակյա կազմակերպության անդամ Ռազմիկ Զոհրաբյանն այրել է Լենինի դիմանկարը՝ բողոքելով տոտալիտար խորհրդային իշխանության դեմ ։
Անկախ Հայաստան
2008 թվականի նախագահական ընտրություններից հետո նորընտիր նախագահ Սերժ Սարգսյանը Հանրապետության հրապարակում անցկացրել է իր 60.000-70.000 «պոտենցիալ կողմնակիցների» միտինգ, որոնք ավտոբուսներով բերվել են Երևանի բոլոր վարչական շրջաններից և Հայաստանի տարբեր մարզերից։ Նրանցից շատերը գնացել են Ազատության հրապարակ, որտեղ տեղի է ունեցել Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմնակիցների ցույցը ։ Մարտին՝ ցույցի բռնի ցրումից հետո, տարածքը ժամանակավորապես շրջապատվել է Հայաստանի Զինված ուժերի կողմից ։
2012 թվականի մայիսի 4-ին ՀՀԿ համագումարի և Հանրապետության հրապարակում խորհրդարանական ընտրությունների նախօրեին տեղի ունեցած համերգի ժամանակ պայթել են ջրածնով լցված տասնյակ փուչիկներ։ Առնվազն 144 մարդ վիրավորվել է ։
2018 թվականի ապրիլի 17-23-ն ընկած հատվածում Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել զանգվածային բողոքի ակցիա Սերժ Սարգսյանի վարչապետ ընտրվելու կապակցությամբ։  Ապրիլի 22-ին ընդդիմության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի ձերբակալման օրը, ոստիկանության զորքերը դուրս են բերվել հրապարակ։ Տասնյակ ցուցարարներ ձերբակալվել են ։ Երեկոյան շուրջ 120 հազար ցուցարարներ դուրս են եկել հրապարակ և հարակից փողոցներ ։ Հաջորդ օրը՝ ապրիլի 23-ին՝ Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո, Հանրապետության հրապարակը դարձել է զանգվածային տոնակատարությունների կենտրոն  ։ Ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը, տասնյակ ցուցարարներ մաքրել են հրապարակը և հարակից փողոցները ։
2020 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ 44-օրյա պատերազմի ավարտից մեկ ամիս անց, մեկ տասնյակից ավելի ընդդիմադիր կուսակցությունների կոալիցիան հրապարակում հանրահավաք անցկացրեց՝ կոչ անելով Փաշինյանի հրաժարականը ։ 2021 թվականի մարտի 1-ին զինվորականների հրաժարականի կոչերից մի քանի օր անց Փաշինյանը հրապարակում իր 20000 համախոհների հետ հանրահավաք անցկացրեց ։ 2021 թվականի հունիսի 20-ի խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ և՛ Փաշինյանը (Քաղաքացիական պայմանագիր), և՛ նրա գլխավոր մրցակից Ռոբերտ Քոչարյանը (Հայաստան դաշինքի առաջնորդ) հանրահավաքներ անցկացրեցին հրապարակում՝ հավաքելով համապատասխանաբար ավելի քան 20,000 և 30,000 համակիրներ ։
Այլ դեպքեր
1968 թվականին Հանրապետության հրապարակում մեծ շուքով նշվել է Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակը։
2016 թվականի հունիսի 25-ին Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը և Գարեգին Բ-ն Հանրապետության հրապարակում կատարել են էկումենյան աղոթք, որին ներկա է եղել շուրջ 50,000 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրապարակներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ նամականիշների վրա
Մենսֆիլդ պարկ
Քննադատություն
1999 թվականին բրիտանական կինեմատոգրաֆները ստեղծեցին վեպի համահունչ ֆիլմը, որտեղ փորձեցին ժամանակակից դարձնել վեպը՝ ավելացնելով ռասայական անհավասարության ու ֆեմինիզմի թեմաները, իսկ Տիկին Բերտրամին ներկայացնելով որպես թմրամոլ։ Հեղինակ Ջոան Էյքերը 1985 թվականին հրատարակել է դրա շարունակությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1814 վեպեր Կատեգորիա:Ջեյն Օսթինի վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Ռուուդ Լյուբերս
Ռյուդոլֆյուս (Ռուուդ) Ֆրանսիսկյուս Մարի Լյուբերս (Rudolphus (Ruud) Franciscus Marie Lubbers, ՄՀԱ, , ), նիդեռլանդացի քաղաքական ու հասարակական գործիչ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ճիզվիտական քոլեջը և Ռոտերդամի բարձրագույն տնտեսագիտական ​​դպրոցը։ Տնտեսական գիտությունների դոկտոր է։ Ուսումնառության տարիներին ակտիվորեն մասնակցել է ուսանողական շարժմանը, եղել է կաթոլիկ ուսանողների միության նախագահ։ 1962-1963 թվականներին ծառայել է բանակում՝ ռազմաօդային ուժերում։ 1963-1973 թվականներին եղել է Holland-Lubbers Brothers ընտանեկան ընկերության տնօրեն։ Եղել է երկրի մի շարք կաթոլիկ ձեռներեցների միությունների խորհրդի անդամ և նախագահ։
Եղել է Կաթոլիկ ժողովրդական կուսակցության նշանավոր գործիչ (մինչև 1980 թվականը), այնուհետև անդամակցել է երկրի ամենամեծ կուսակցությանը՝ Քրիստոնեադեմոկրատական ​​կոչին, որը ստեղծվել է երկու այլ կուսակցությունների հետ Կաթոլիկ ժողովրդական կուսակցության միաձուլման արդյունքում։
1973-1977 թվականներին եղել է էկոնոմիկայի նախարար։ 1977-1982 թվականներին՝ Ներկայացուցիչների պալատի (Խորհրդարանի) անդամ, իսկ 1978 թվականից՝ Քրիստոնեադեմոկրատական ​​վերաքննիչ խմբակցության ղեկավար։
1982-1994 թվականներին եղել է Նիդեռլանդների վարչապետ և ընդհանուր գործերի նախարար։ Նրա կառավարությունը վարել է լիբերալ տնտեսական քաղաքականություն՝ հիմնականում առաջնորդվելով բրիտանական պահպանողականների և նրանց առաջնորդ Մարգարետ Թետչերի գաղափարախոսությամբ։ Լյուբերսի քարոզարշավի կարգախոսը հայտնի է՝ «Ավելի շատ շուկա, քիչ կառավարություն»։ Արժանացել է «Պետական նախարար» պատվավոր կոչման (1995)։
Վարչապետի պաշտոնը թողնելուց հետո առաջադրվել է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում, սակայն ԱՄՆ-ն այդ թեկնածությունը մերժել է։ 1995 -2001 թվականներին դասավանդել է մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում՝ Հարվարդում։ 2001-2005 թվականներին եղել է ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարը ։ Նա պաշտոնը լքել է սեռական ոտնձգությունների մեղադրանքների պատճառով առաջացած սկանդալի պատճառով։ Լյուբերսը հերքել է մեղադրանքները, բայց ասել է, որ հեռանում է կոմիսարիատի աշխատանքին չխանգարելու համար ։
2006 թվականին Յան Բալկենենդեի երրորդ կաբինետի ձևավորման ժամանակ ծառայել է որպես թագուհի Բեատրիքսի «տեղեկատու»։
Եղել է ամուսնացած, ունեցել է երեք երեխա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների վարչապետներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հոլանդացի տնտեսագետներ
Երկնագույն գետերի մարդիկ
«Երկնագույն գետերի մարդիկ» («Люди голубых рек»), 1959 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Անդրեյ Ապսոլոնը «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։
Համարվում է Տուվայի առաջին ֆիլմը ։ Նկարահանումներն անցկացվել են Ձուն-Խեմչիկի շրջանում՝ Բաժին-Ալաակ գյուղում (այն ժամանակ՝ «Искра» սովխոզի կենտրոն) և Տանդինսկի շրջանում՝ Էլեգեստ գետի ափին։ Դերերի մեծ մասում, ինչպես նաև դրվագներում և զանգվածային տեսարաններում նկարահանվել են Տուվայի թատրոնի գրեթե բոլոր դերասանները ։
Սյուժե
Հայրենի Տուվա է վերադառնում Լենինգրադում ինժեների մասնագիտություն սովորած Մերգենը։ Կոլտնտեսությունում փոփոխություններ են կատարվում. տներ են կառուցվում, էլեկտրականություն է անցկացվում։ Բայց ծերերը չեն պատրաստվում լքել յուրդերը, չնայած կոլտնտեսության նախագահ Էլբեկի բոլոր հորդորներին և նույնիսկ սպառնալիքներին։ Բայց նույնիսկ նա չի հասկանում՝ Մերգենի նոր կամուրջի կառուցման գաղափարը։ Մեծ քաղաքից գյուղ չի ուզում վերադառնալ Մերգենի ընկեր Ադարը, թեև նրան այստեղ սպասում է իր հարսնացու Օյունմաան, ով մերժում է Դաժի սերը։ Ջրային տարերքի կողմից հին կամրջի քանդումը հանգեցնում է գյուղացիների կողմից իրենց հայացքների վերանայմանը։ Ադարը, իմանալով, որ իր կարիքը կա շինարարության ժամանակ, ի ուրախություն հարազատների, հարսնացուի և ընկերոջ, գալիս է հայրենիքում նոր կյանք սկսելու։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Ջեյն Օսթին (ֆիլմ)
«Ջեյն Օսթին» («Becoming Jane» - «Դառնալով Ջեյն»), գեղարվեստական ֆիլմ, ռեժիսոր Ջուլիան Ջարոլդի դրաման անգլիացի գրող Ջեյն Օսթինի և իռլանդացի իրավաբան Թոմաս Լեֆրոյի հարաբերությունների մասին։ Ֆիլմը մի քանի ընկերությունների համատեղ արտադրություն է, ներառյալ BBC Films և Irish Film Board ։
Սյուժե
Աղքատ գյուղական քահանայի դուստր Ջեյն Օսթինին, որը երազում է գրող դառնալ, առաջարկություն է անում Ուիզլին՝ իրենց ունևոր հարևանուհի լեդի Գրեշեմի եղբորորդին։ Սակայն Ջեյնը փոխադարձ զգամունքներ չի տածում նրա հանդեպ։
Ջեյնի ծնողները ցանկանում են, որ նա ամուսնանա հաշվարկով․ Անգլիայում 1795 թվականին այլ ընտրություն չի եղել։ Բայց երբ նա ծանոթանում է երիտասարդ Թոմ Լեֆրոյի հետ, նրա միտքն ու գեղեցկությունը հետաքրքրություն են առաջացնում աղջկա մեջ, և նրա կյանքը սկսում է փոխվել։ Նրանց միջև ծնվում են նուրբ զգացմունքները։ Նրանք որոշում են ամուսնանալ, բայց ճակատագիրը նրանց համար այլ ուղի է պատրաստել։ Լեֆրոյի ազգականը, որի խնամակալության տակ է նա գտնվում, չի տալիս իր համաձայնությունը ամուսնության համար։ Հուսահատ Լեֆրոյը Ջեյնին առաջարկում է փախչել իր հետ։ Եվ Ջեյնը որոշում է դիմել այդ հուսահատ քայլին՝ մարտահրավեր նետելով հանրային բարքերին, որոնք շրջապատում են իրեն։ Բայց փախուստի ժամանակ Ջեյնը պատահաբար իմանում է, որ Թոմը դեռ ունի կրտսեր եղբայրներ և քույրեր, որոնց մասին նա պարտավոր է հոգ տանել, և ովքեր ապրում են այն գումարով, որը նրանց տալիս է իրենց ազգականը։ Ջեյնը գիտակցում է, որ իրենց միությունը դատապարտված է, և որոշում է վերադառնալ իր ծնողների մոտ։ Մինչև իր օրերի վերջը Ջեյնը հավատարիմ է մնում Լեֆրոյի հանդեպ ունեցած զգացմունքներին՝ այդպես էլ իր կյանքը չկապելով ոչ մեկի հետ։ Ֆիլմի վերջում Ջեյնը ու Թոմը տարիներ անց կրկին հանդիպում են։ Ջեյնը կարդում է իր վեպից մի հատված Լեֆրոյի դստեր համար, որը նրա տաղանդի երկրպագուներից է։
Նկարահանումներ
«Ջեյն Օսթին» ֆիլմն ունեցել է €12,7 մլն սահմանափակ բյուջե ։ Նկարահանումներ տեղի են ունեցել Դուբլինում, իսկ գյուղական տեսարանները նկարահանվել են Իռլանդիայում։ Միայն ֆիլմի սկզբի երկու կադրեր նկարահանվել  են Անգլիայում։ Սկզբում նկարահանումները պլանավորվել են անցկացնել Հեմփշիրում ՝ մեծ գրողի ծննդավայրում, սակայն Ջուլիան Ջարոլդը որոշել է, որ Հեմփշիրը շատ է փոխվել այդ ժամանակներից, և այնտեղ բավարար չեն այդ դարաշրջանի գյուղական բնությունն ու հին տնակները ։ Ջեյմս Մաքևոյը լիովին կողմ է եղել նրա որոշմանը։ Քանի որ Ջեյն Օսթինի իրական տունը ոչնչացվել էր 1824 թվականին, նկարահանումներն անցկացվել են Հիգինսբրուք Հաուսում, որը կառուցվել է 18-րդ դարում։ Այժմ Հիգգինս Բրուք Հաուսը պատկանում է Քրիստոֆեր Գրեյին։ Հետագայում տունը կրկին օգտագործվել է «Նորթենգերի աբբայություն» ֆիլմի նկարահանումներում  ։
Քնադատություն
Ֆիլմն արժանացել է կինոքննադատների խառը արձագանքների։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 58 % վարկանիշ՝ հիմնված է 139 կարծիքի վրա, որոնց միջին միավորը 10 հնարավորից 6 է ։ Metacritic կայքում ֆիլմն ունի 100-ից 55 միավոր՝ 34 քննադատությունների հիման վրա, ինչը համապատասխանում է «խառը կամ միջին արձագանքներ» կարգավիճակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրքերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:2007 թվականի ԱՄՆ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր
Ալիսիա Կիրակոսյան
Ալիսիա Գուրգենի Կիրակոսյան (Alicia Ghiragossian, ) ), հայ բանաստեղծուհի, ԱՄՆ իսպանախոս գրողների միության պատվավոր նախագահ, ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր (2007)։
Գրել է իսպաներեն, հետո նաև՝ հայերեն և անգլերեն։
Կենսագրություն
Ավարտել է Բուենոս Այրեսի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 10 տարի խաղացել է թատրոնում։ 1968 թվականին փոխադրվել է Լոս Անջելես (ԱՄՆ)։ Բանաստեղծությունների առաջին գիրքը՝ «Մեկ օրում հինգ ձայն», լույս է տեսել 1966 թվականին։ Իսկ հայ ընթերցողը նրան ճանաչեց 1967-1971 թվականների բանաստեղծ Վահագն Դավթյանի հրաշալի թարգմանությամբ հրատարակված «Արմատ և էություն» բանաստեղծությունների ժողովածուով (թարգմ. իսպաներենից), 1972 թվականին Սփյուռքի հայության համար նույն գիրքը վերահրատարակվեց, (1967, իտալ.), «Հայաստանյան ապրումներ» (1970), «Բանաստեղծություններ» (1972) ժողովածունները։ Նրա «Պեդրո Ամոր» (1969) պիեսը ներկայացվել է Բուենոս Այրեսի «Փայրո» թատրոնում։
Ալիսիա Կիրակոսյանի պոեզիայի թեմատիկ առանցքն են կազմում սերը, մայրությունը, հայրենիքը և փիլիսոփայական խոհը։ Նա գերտարածական կոչվող բանաստեղծական շարժման (1969) հիմնադիրն է (տեսությունը հրապարակել է իսպաներեն, հայերեն և անգլերեն՝ 1992 թվականին)։ Նրա պոեզիան բնորոշվում է ներաշխարհի պատկերներով, արդիական լեզվամտածողությամբ, բանաստեղծական վերաիմաստավորումների ինքնատիպությամբ։
Ալիսիա Կիրակոսյանի որոշ գրքեր նկարազարդել է Պաբլո Պիկասոն։
Կիրակոսյանը քանիցս այցելել է Սովետական Հայաստան (առաջին անգամ 1967 թվականին), որից մի քանի տարի անց գրել է «Նամակ առ Հայաստան» բանաստեղծությունը։ Իր վերջին շրջանի գործերում անդրադարձել է դարավերջի հայաստանյան պատմական իրադարձություններին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օտարագիր հայ գրողներ Կատեգորիա:Արգենտինահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Արգենտինահայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Արգենտինահայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի թարգմանիչներ
Սուբդոմինանտ
Սուբդոմինանտ ( ՝ ենթամերձ և դոմինանտ), մաժոր և մինոր լադերի IV աստիճանը և այդ աստիճանի վրա կառուցված ակորդը։ Տոնիկայի մեջ լուծվելու ձգտումը համեմատաբար թույլ է, իսկ դրան հաջորդելիս առաջ է բերում լադային ձգտողականության կենտրոնի փոփոխության զգացում և դոմինանտի միջոցով հավասարակշռությունը վերականգնելու անհրաժեշտություն։ Սուբդոմինանտի դեր են կատարում նաև նույն լադերի II և VI աստիճանները։ Նշվում է Տ տառով։
Դիմիտր Ագուրա
Դիմիտր Դմիտրիով Ագուրա (Димитър Димитров Агура, ), բուլղար պատմաբան, Սոֆիայի համալսարանի ռեկտոր։
Կենսագրություն
Դիմիտր Ագուրան ծնվել է 1849 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Չեմշա Վարուիտայում (Չուշմելեյ), Բեսարաբիա՝ բուլղար գաղթականների ընտանիքում։ Սովորել է Բոլգրադում, 1968 թվականին Յասիում ավարտել է սեմինարիան, իսկ 1872 թվականին պատմություն է ուսումնասիրել Յասիի համալսարանում։ Մի քանի տարի Բոլգրադի գիմնազիայում դասավանդել է ռումիներեն և բուլղարական պատմություն (1875-1878 ):
Բուլղարիայի անկախացումից հետո Դիմիտր Ագուրան 1878 թվականին վերադարձել է հայրենիք և աշխատել է Ներքին գործերի նախարարությունում (1879-1883)։ Գեներալ Լեոնիդ Սոբոլևի կառավարությունում ժամանակավոր գլխավորել է Կրթության նախարարությունը։ Դրանից հետո գլխավորել է Սոֆիայի (1884-1885) և Պլովդիվի տղամարդկանց գիմնազիաները (1885-1889)։
1889 թվականին, Բարձրագույն դպրոցի բացումից հետո, Ագուրան նրանում դարձել է պատմության պրոֆեսոր։ Երեք անգամ եղել է համալսարանի ռեկտոր (1889-1890, 1892-1895, 1907-1908)։ 1900 թվականին դարձել է Բուլղարիայի գրական հասարակության գործող անդամ (հետո՝ Գիտությունների ակադեմիա)։ 1901 թվականին եղել է Բուլղարիայի պատմական հասարակության հիմնադիրների թվում և մինչև իր մահը եղել է նրա նախագահը։
Դիմիտր Ագուրայի որդին՝ Դիմիտր Ագուրան, եղել է ինժեներ ։
Դիմիտր Ագուրան մահացել է 1911 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Յասիում՝ 61 տարեկան հասակում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ռեկտորներ Կատեգորիա:Բուլղարացի գիտնականներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Ճաշունի (գետ)
Ճաշունի, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Որոտանի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Բարգուշատի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից՝ 2080 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 34 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 136 կմ2 (Հայաստանում համապատասխանաբար՝ 27 կմ և 104 կմ2)։ Գետահովիտը V-աձև է։ Սնումը հալոցքային է, վարարումը՝ մայիս-հունիսին։ Գետահովիտն ունի ռեկրեացիոն նշանակություն։
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Որոտան գետի վտակներ
Արամայիս Աղամալյան
Արամայիս Մկրտչի Աղամալյան, իրանահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ։
Կենսագրություն
Արամայիս Աղամալյանը ծնվել է 1910 թվականին, Ջուղայում։ Հայկական ջարդերի ժամանակ ընտանիքի հետ գաղթել է Իրան, հաստատվել Թավրիզում։ Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել է Երևան և 1920-1930 թվականներին բնակվել այնտեղ՝ աշակերտել է Հակոբ Կոջոյանին և Ալեքսանդր Թամանյանին։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումը և աշխատել որպես ձևավորող։ 1930 թվականին մեկնել է Գերմանիա, ուսումը շարունակել Բեռլինի դրամատիկական արվեստի քոլեջում, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով կրթությունը կիսատ է թողել։ 1934 թվականին վերադարձել է Իրան և հաստատվել Սպահանի հայաբնակ՝ Նոր Ջուղա քաղաքում, որտեղ աշխատել է հինգ տարի։ Թատերական գործունեությունը սկսել է 1935 թվականին՝ Նոր Ջուղայում։ 1939-1945 թվականներին բնակվել է Թավրիզում, որտեղ բեմադրել է բազմաթիվ պիեսներ։ Թեհրան հաստատվելուց հետո Քուշեշ-Դավթյան հայկական տարրական և միջնակարգ դպրոցներում դասավանդել է նկարչություն։ Ռուսերենից հայերեն է թարգմանել մի շարք պիեսներ, այդ թվում՝ Վոյնովիչի «Հասարակածային փոթորիկը», Ա. Գլադկովի «Երիտասարդ թատրոնը», Թենսի Ուիլյամսի «Ամառ և ծուխ» երկերը։ 1946 թվականից աշխատել է Թեհրանի տարբեր թատերախմբերում։ 1946 թվականին միացել է «Արարատ ակումբ» թատերախմբին։ Ձևավորել է մի քանի ուշագրավ թատերական դեկորներ՝ «Գևորգ Մարզպետունի», «Սամվել» թատերախաղերի համար։ 1960 թվականից հանդես է եկել կինոյի ասպարեզում, նկարահանել «Փեսա որոնողներ» ֆիլմը՝ քաղված Երվանդ Օտյանի «Չարշլ Արթին Աղա» թատերախաղից    ։
Մահացել է 1986 թվականին, Թեհրանում ։
Ֆիլմեր
Ստեղծագործել է նաև կինոյում, նկարահանել՝ 12 ֆիլմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանահայ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իրանահայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ
Կամո Աղաջանյան
Կամո Աբգարի Աղաջանյան, պետական և ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ , Արցախի Հանրապետության նախկին ոստիկանապետ (2013 թվականի մարտի 25 -2018 թվականի հունիսի 6 ), 2020 թվականին նշանակվել է ԱԱԾ տնօրեն (2020 թվականի մայիսի 29 - 2020 թվականի դեկտեմբերի 22)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ԼՂԻՄ-ի Ուխտաձոր գյուղում։ 1989-1991 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1991 թվականից կամավոր անդամակցել է Արցախի ազատագրման պայքարին, ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հայրենի Ուխտաձորի, Հադրութի շրջանի, Մարտակերտի շրջանի, Վարանդայի շրջանի, Ջրականի շրջանի, Կովսականի շրջանի, Քաշաթաղի շրջանի և Քարվաճառի շրջանների ազատագրման մարտերին։ 1992 թվականի փետրվարի 1-ին նշանակվել է ԼՂՀ-ի ինքնապաշտպանական ուժերի Ուխտաձորի ջոկատի հրամանատար, 1993թվականի փետրվարի 1-ից ՝ պաշտպանական շրջանի հրամանատարի տեղակալ՝ այնուհետեվ հրամանատար։ 1994 թվականի հունվարի 4-ին մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո վերադարձել շարք։
Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 2016 թվականի քառօրյա պատերազմին և 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմին։
Կրթություն
1997 թվականին ընդունվել և 2001 թվականին ավարտել է Աբովյանի «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանը։
Բողոքի ակցիաներ Ստեփանակերտում և մեղադրանքներ Կամո Աղաջանյանի նկատմամբ
2018 թվականի հունիսի 4-ին լրատվամիջոցները տարածել են ցույցին մասնակցելու նպատակով Հադրութից Ստեփանակերտ ժամանած մի խումբ երիտասարդների հետ հարցազրույց, որտեղ նրանք բողոքել են ծագումով հադրութեցի Արցախի Հանրապետության ոստիկանապետ Կամո Աղաջանյանից և նրա ազգականներից։ Երիտասարդների ներկայացմամբ՝ ոստիկանապետ Աղաջանյանի մերձավորները իրենց և իրենց ընկերներին սպառնացել են «աշխատանքից ազատել, եթե իրենք մասնակցեն բողոքի ցույցերին, տարբեր ճնշումներ են բանեցրել, և դա նորություն չէ»։ Ըստ երիտասարդների՝ «Եթե Հայաստանում Սերժիկ-Սաշիկ-Լևոն ախպերությունն էր, ապա Հադրութում Աղաջանյան ախպերությունն է» ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ գեներալներ
Ալ-Բաթրուն
Ալ-Բաթրուն, Բոթրիս (البترون, ), քաղաք Լիբանանի հյուսիսարևմտյան մասում, Հյուսիսային Լիբանան պրովինցիայում ։ Քաղաքը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին։ Բաթրունը աշխարհի ամենահին քաղաքներից մեկն է։ Քաղաքի անվանումը ունի հունական ծագումնաբանություն։ Այն հիմնադրվել է փյունիկցիների կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Լիբանանում
Սուպերֆոսֆատ
Սուպերֆոսֆատ, առավել տարածված հանքային, ֆոսֆորական պարարտանյութ։ Հասարակ սուպերֆոսֆատը՝ կալցիումի երկհիդրոֆոսֆատի և կալցիումի սուլֆատի խառնուրդն է։ Սուպերֆոսֆատի մեջ ֆոսֆորը գտնվում է հիմնականում միատեղակալված կալցիումի ֆոսֆատի և ազատ ֆոսֆորակւսն թթվի ձևով։ Պարարտանյութը պարունակում է գիպս և այլ խառնուրդներ (երկաթի և ալյումինի ֆոսֆատներ, սիլիկահող, ֆտորի միացություններ)։ Սուպերֆոսֆատ ստանում են բնական ֆոսֆատներից (ապատիտ և ֆոսֆորիտ) կամ ապատիտային խտանյութից, դրանք մշակելով ծծմբական թթվով՝ Ca3(P04)2+2H2S04 = Ca(H2PO4)2+ + 2CaSO4։ Կրկնակի Սուպերֆոսֆատ ստանալու համար ապատիտը կամ ֆոսֆորիտը մշակում են ֆոսֆորական թթվով և ջրում լուծելի՝ կալցիումի երկհիդրոֆոսֆատ ստանում՝ Ca3(PO4)2 + 4H3PO4 = 3Ca(H2PO4)2 ԽՍՀՄ արդյունաբերությունը մշակում էր սուպերֆոսֆատի մի քանի տեսակ։ Հասարակ սուպերֆոսֆատը՝ մոխրագույն փոշի է, պարունակում է 14-19,5 % բույսերին մատչելի P2O5։ Հատիկավորված սուպերֆոսֆատ ստանում են հասարակ (փոշենման) սուպերֆոսֆատից, խոնավացնելով այն և պտտվող թմբուկներում հատիկավորելով (2-4 մմ տրամագծով)։ Կրկնակի սուպերֆոսֆատ պարունակում է 45-48 % բույսերին մատչելի P2O5, քիչ քանակով գիպս, թողարկվում է գլխավորապես հատիկների ձևով։ Ամոնիակացված սուպերֆոսֆատի բաղադրության մեջ բացի 14-19,5 % P2O5-ից կա նաև 1,6 %-ից ոչ պակաս ամոնիակ։ Մանգանացված սուպերֆոսֆատի մեջ՝ 1,5-2,5 % մանգան։ Բորացված սուպերֆոսֆատում՝ 0,1-0,3 % բոր։ Մոլիբդենային սուպերֆոսֆատում՝ 0,1 % մոլիբդեն։ Սուպերֆոսֆատը կիրառվում է բոլոր տիպի հողերի հիմնական, նախացանքային, ցանքակից (ավելի լավ է հատիկավոր սուպերֆոսֆատ) պարարտացման և սնուցման համար։ Հատկապես արդյունավետ է, երբ կիրառում են հիմնային և չեզոք հողերում։ Թթու հողերում պարարտանյութի ֆոսֆորական թթուն վերածվում է բույսի համար դժվարամատչելի ալյումինի և երկաթի ֆոսֆատների։ Այս դեպքում (հատկապես կրացված դաշտերում կիրառելիս)։ Սուպերֆոսֆատի ազդեցությունն ուժեղացնելու նպատակով, պարարտացնելուց առաջ, դրան խառնում են ֆոսֆորալյուր, կիր, կավիճ, բուսահող։
Կատեգորիա:Պարարտանյութեր Կատեգորիա:Ֆոսֆատներ Կատեգորիա:Կալցիումական միացություններ Կատեգորիա:Քիմիական խառնուրդներ Կատեգորիա:Հանքային պարարտանյութեր Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ
Նարգիզ Փաշաևա
Կենսագրություն
Նարգիզ Փաշաևան ծնվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Բաքու քաղաքում։ 1968-1978 թվականներին սովորել է Բյուլ-բյուլի անվան երաժշտական դպրոցում։ 1978 թվականին ընդունվել է ԲՊՀ բանասիրական ֆակուլտետ և 1983 թվականին ավարտել է այդ ֆակուլտետը։ 1983 թվականին պաշտպանել է դիսերտացիան։ 1987 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական կոչում։
1987 թվականի մարտից աշխատել է Բաքվի պետական ​​համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի «Ադրբեջանի գրականության պատմություն» բաժնում որպես օգնական, ուսուցիչ, ավագ ուսուցիչ, դոցենտ, իսկ 1994 - 2008 թվականներին ՝ Բաքվի երաժշտական ​​ակադեմիայի «Լեզու և գրականություն» բաժնի վարիչ։
2005 թվականի փետրվարի 11-ին շնորհվել է բանասիրական գիտությունների դոկտորի կոչում, իսկ 2005 թվականի մարտի 30-ին `պրոֆեսորի կոչում։ 2006-2008 թվականներին աշխատել է Բաքվի պետական համալսարանում որպես պրոռեկտոր։
2007 թվականից նա Ադրբեջանի գրողների միության անդամ է։
2009 թվականի հոկտեմբերից նա Բաքվի պետական ​​համալսարանի «Դասական ադրբեջանական գրականություն» բաժնի վարիչն է։ 2014 թվականի հունիսի 30-ին ընտրվել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ։ 2017 թվականի մայիսի 2-ին ընտրվել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի լիիրավ անդամ ։
(943) Բեգոնիա
(943) Բեգոնիա (Begonia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,119105 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4594 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7788 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2012,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17892 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,11° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1920 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օկլահոմա
Օկլահոմա (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավում։ Հարավից սահմանակից է Տեխասին, հյուսիսից սահմանակից է Կանզասին և Կոլորադոյին, արևելքից սահմանակից է Միսսուրիին և Արկանզասին, արևմուտքից սահմանակից է Նյու Մեքսիկոյին։ Բնակչությունը կազմում է 3 850 568 մարդ (2013 թվականի տվյալներով 28-րդ տեղում է ԱՄՆ-ում)։ Վարչական կենտրոնը և ամենամեծ քաղաքը Օկլահոմա-Սիթին է։ «Օկլահոմա» անվանումը առաջացել է «okla humma» բառից, որը չոկտաների լեզվով նշանակում է «Կարմիր մարդիկ»։
Նահանգի պաշտոնական կարգախոսն է «աշխատանքը հաղթում է բոլորին» (Labor Omnia Vincit Labor Omnia Vincit): Պաշտոնական կարգախոսն է` «Հողանվաճողների նահանգ» (Sooner State):
Ստուգաբանություն
Օկլահոմա անունը գալիս է «Okla Humma» արտահայտությունից, որը թարգմանվել է չոկտաների լեզվից և բառացիորեն նշանակում է «Կարմիր մարդիկ» կամ հնդկացիներ։ Այս անվանումը առաջարկել է 1866 թվականին չոկտա ցեղի առաջնորդ Ալլեն Ռայթը՝ դաշնային կառավարության հետ հնդկացիների կարգավիճակի վերաբերյալ պայմանագրային բանակցությունների ժամանակ։ «Հնդկացիներ» արտահայտությունը չոկաերեն լեզվով գործածվում է Okla Humma՝ նկարագրելով հնդկացիներին որպես մեկ ամբողջություն։ Չոլա հնդկացիները այդ տարածքի տեղաբնիկները չեն։ Նրանք բռնի կերպով են բերվել այստեղ հինգ քաղաքակիրթ ցեղերի կողմից։ Հնդկացիական դե-ֆակտո տարածքը հայտնի դարձավ և պաշտոնապես կոչվեց «Օկլահոմա» 1890 թվականին  ։
Աշխարհագրություն
Օկլահոման ԱՄՆ-ի 20-րդ խոշորագույն նահանգն է` 181,035 քառակուսի կիլոմետր ընդհանուր տարածքով (69,898 քառակուսի մղոն)։ Արևելքից սահմանակից է Միսսուրիին և Արկանզասին, հարավից սահմանակից է Տեխասին, արևմուտքից սահմանակից է Նյու Մեքսիկոյին, իսկ հյուսիսից սահմանակից է Կանզասին և Կոլորադոյին։ Բնության առանձնահատկություններից է, մթնոլորտային ճակատով ջերմաստիճանային կտրուկ փոփոխություններ, իսկ ուժեղ քամիները և փոթորիկները ստեղծում են բարենպաստ պայմաններ։ Հաճախ այս նահանգում լինում է ավերիչ տոռնադոներ, նահանգին ամենամեծ վնաս հասցրել է 2013 թվականի մայիսի 20-ի տոռնադոն ։