cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շանհայի գետտո
Պատմություն
Փախստականներին հատկացվել է քաղաքի ամենաաղքատ ու գերբնակեցված թաղամասը։ Տեղացի հրեաներն ու ամերիկյան հրեական բարեգործական կազմակերպություններն օգնել են նրանց բնակարան, սնունդ և հագուստ ձեռք բերելու հարցում ։ Ճապոնական իշխանություններն աստիճանաբար ուժեղացրել են սահմանափակումները փախստականների համար, սակայն գետտոն չի շրջապատվել պարսպով, և այնտեղ ապրող չինացիները չեն տեղափոխվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստը Չինաստանում
Ռյուքերսդորֆ (Միջին Ֆրանկոնիա)
Ռյուքերսդորֆ  (Rückersdorf), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Նյուրնբերգ շրջանում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 4475 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 3,57 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 74 154։
Մերաբիշվիլի
Մերաբիշվիլի (მერაბიშვილი), վրացական ազգանուն։
Կատեգորիա:Վրացական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Աղեքսանդր Մխիթարյան
Աղեքսանդր Մխիթարյան, բանահավաք, բանասեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1846 թվականի հուլիսի 3-ին Ալեքսանդրապոլ (այժմ` Գյումրի) քաղաքում։ Նրա ծնողները գաղթել են Արևմտյան Հայաստանից։ 7 տարեկան Աղեքսանդրին ծնողները տվել են կրթության քաղաքում գրագետ մարդու համբավ ունեցող մի տիրացուի մոտ։ 2 տարվա ընթացքում նա սովորել է գրել-կարդալ, ազատ կարդացել է «Սաղմոս, Քերական և Նարեկ»։ Այնուհետև հաճախել է Սարգիս Խալֆայի դպրոցը։ Հոր մահից հետո նա թողել է ուսումը և սկսել դասեր տալ։ 1867 թվականին նա բացել է մասնավոր դպրոց։ 1876 թվականի Մխիթարյանը աշխատել է Ալեքսանդրապոլի վիճակային դպրոցում, դասավանդել հայոց լեզու (գրաբար) և թվաբանություն։ 1879 թվականին Մխիթարյանը մեկնել է Թիֆլիս` Ներսիսյան դպրոցում էքտեռն քննություններ հանձնելու նպատակով, որոնք հանձնել է հաջողությամբ։ 1879-1889 թվականներին անընդմեջ աշխատել է քաղաքի վիճարկային և Արղության օրիորդաց դպրոցներում։
1889 թվականին Մխիթարյանը ընդմիշտ թողել է մանկավարժությունը և Ալեքսանդրապոլում բաց է արել գրավաճառանոց` սերտ կապ պահպանելով Վենետիկի հայ միաբանության և Թիֆլիսի հայ հրատարակչական ընկերության հետ` տարածելով նոր լույս տեսնող թարմ գրականությունը։ Ազատ օրերին ու ժամերին շրջել է Շիրակի գյուղերով, հավաքել ու գրի առել բազմաթիվ ավանդություններ, հեքիաթներ, ժողովրդական երգեր ու խաղեր, առակներ ու առածներ, հանելուկներ, շուտասելուկներ, օրհնանքներ ու անեծքներ։ Այս տարիներին Մխիթարյանն աշխատակցել է նաև Էջմիածնի «Արարատ» ամսագրին և այլ պարբերականների։
Կյանքի վերջին տարիներին Աղեքսանդր Մխիթարյանը ծավալել է նաև հրատարակչական գործունեություն։ Թուրքերենից փոխադրել ու հրատարակել է արևելյան վիպաշխարհի բազմաթիվ տարածված հեքիաթներ։
Ա. Մխիթարյանը վախճանվել է 1916 թվականի օգոստոսի 17-ին , թաղված է Ալեքսանդրապոլի հին գերեզմանատանը։
Աշխատություններ
1900 թվականին Մխիթարյանը հրատարակել է «Տաղեր ու խաղեր» խորագրով ժողովածուն, ուր բացի ժողովրդական երգերից ու պարերգերից, տեղ են գտել նաև շարականներ ու ազգային զանազան երգեր։
1901 թ. Լազարյան ճեմարանի հրատարակությամբ լույս է տեսել նրա մյուս ժողովածուն «Փշրանքների Շիրակի ամբարներից» խորագրով, որը կազմում է «Էմինյան ազգագրական ժողովածու» մատենաշարի առաջին հատորը։ Գիրքը խմբագրել է Լազարյան ճեմարանի պրոֆեսոր Գրիգոր Խալաթյանցը։ Գիրքը բաղկացած է երկու մասից։ Առաջինում զետեղված են ժողովրդական հեքիաթներ, առակներ, առածներ, ասացվածքներ, հանելուկներ և այլն։ Հեքիաթներից անմիջապես հետո այս մասում տեղ են գտել թվով 21 առակներ և 1421 առած-ասացվածքներ, որոնցով հարուստ է Շիրակի բանահյուսությունը։ Առաջին մասում ամփոփված են նաև օրհնանքներ (260), անեծքներ (220), երդումներ (150), փաղաքշանքներ (112), սպառնալիքներ (110), խրատներ և այլն, ինչպես նաև ժողովրդական հանելուկներ ու շուտասելուկներ (չափածո), մոտ 150 կտոր (152—162)։ Գրքի երկրորդ մասի նյութը կազմում են սնոտիապաշտությունը, ավանդությունները, նախապաշարմունքները, երազների մեկնությունը, ժողովրդական բժշկարանը, ինչպես նաև կախարդությունը, թովչությունը, ընտանեկան բարք ու սովորույթը, կենցաղը և այլն։ Ազգագրական նյութերի այս ժողովածուն ունի նաև ժողովրդական բառերի բառարան (1146 բառ)։
«Փշրանքների» չհրատարակված մասը (ձեռագիր 200 մեծադիր էջ) պարունակում է բազմաթիվ ազգագրական նյութեր ու հետաքրքրական տեղեկություններ Շիրակ աշխարհի վերաբերյալ։ Հետաքրքրական են նաև Շիրակի բազմազգ բնակչության տարազն ու արտաքին նկարագիրը, ինչպես նաև հագուստի ու զարդերի անուններն ու մանրամասն նկարագրությունը։ Ձեռագիր այս մատյանում առատ նյութ կա հասարակաց օջախների՝ սրճարանների, աշուղների քաղաք Գյումրիի մտավոր կյանքի ու այլ հարցերի մասին։ Երաժշտագետներն այստեղ կարող են գտնել ժողովրդական երգերի և պարերի անունները, թիվն ու նկարագրությունը։
1902 թվականին Ալեքսանդրապոլում լույս է տեսել Մխիթարյանի «Ուղեցույց Անի քաղաքի և շրջակա ավերակաց» գրքույկը։ Բացի պատմական համառոտ տեսությունից, գրքույկում մանրամասն մատնացույց են արվում Ալեքսանդրապոլից դեպի Անի տանող բոլոր 4 ճանապարհներն ու դրանց սահմաններում գտնվող ավերակները, ծանոթություններ են տրվում շրջակա գյուղերի, ավանների, նրանց բնակիչների անցյալի ու ներկայի վերաբերյալ։
1890-ական թվականներին Մխիթարյանը գրել է մի շարք գրական ու պատմական գործեր, ինչպիսիք են՝ «էջեր հայ ազատագրական շարժումների պատմությունից» (1898), «Ըմբոստի երգեր» և «Բանտի երգեր» բանաստեղծությունների ժողովածուները, «Վարդան Մամիկոնյան կամ Ավարայրի պատերազմը» պատմական ողբերգությունը (երեք արարվածով և մեկ պատկերով, 1887), «Արնոտ լեռներ կամ սասունցիք» դրաման (երեք արարով, 1896), «Ոսկի երազներ» (պատկերներ թուրքահայ գաղթականների 1895-1896 թթ. արկածներից) և այլն։
1910 թվականի Մխիթարյանը հրատարակել է «Զվարճալի զբոսարան» գիրքը (357 էջ), որտեղ զետեղել է իր կազմած բազմատեսակ կրթական վիճակախաղերը։
Մխիթարյանը հավաքել և գրի է առել նաև աշուղական բազմաթիվ արժեքավոր երգեր (Շիրին, Շերամ և այլն)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Անընդհատ խումբ
Անընդհատ խումբ,  զույգը (որտեղ G–ն է, իսկ T-ն՝ G բազմության վրա տված կոչվում է տոպոլոգիական կամ Անընդհատ խումբ, եթե  բանաձևով որոշված  արտապատկերումն անընդհատ արտապատկերում է։ Այլ կերպ ասած, Անընդհատ խումբ և՛ խումբ է, և՛ տոպոլոգիական տարածություն, ընդ որում այնպես, որ «\cdot» խմբային և հակադարձին անցնելու գործողությունները, որպես արտապատկերումներ, անընդհատ են։ Անընդհատ խմբի պարզագույն օրինակներ են միավոր շրջանագծի կամ երկչափանի ոլորտի պտտումների խումբը (եթե շրջանագիծն ու ոլորտը դիտենք որպես R^3 էվկլիդեսյան տարածության ենթաբազմություններ)։
Մասնավոր դեպքում, երբ \hat G-ն ողորկ բազմաձևություն է, այն կոչվում է Լիի խումբ։ Ինչպես Լիի խմբերի, այնպես էլ ավելի ընդհանուր տիպի տոպոլոգիական խմբերի տեսությունները մեծ զարգացում են ստացել և լայն կիրառություններ գտել բազմաթիվ ասպարեզներում։
Կատեգորիա:Տոպոլոգիա
Չմշկածագի գավառակ
Չմշկածագ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։ Կենտրոնը Չմշկածագ գյուղաքաղաքն էր։
Տարածքով համապատասխանում է Հայք աշխարհի Փոքր Ծոփք գավառին։
Անվան ստուգաբանություն
Չմշկածագ անվանումը կապված է Հովհաննես Չմշկիկ կայսեր անվան հետ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Խոզաթ և Արաբկիր գավառակների միջև, Դերսիմի գավառի արևմտյան մասում։
Գավառակի տարածքը բավականին հարթ է և ջրառատ։
Պատմություն
Հայաբնակ գյուղերից էին Ագրակը, Բրադին, Բրեխին, Խաչտունը, Խնդրիկը, Կապանմադենը, Հաղթուկը, Մանկուճակը, Վասականը և այլն։
Գավառակի հայության մեծ մասը թուրքական յաթաղանի զոհ է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Պատմամշակութային կառույցներ
XX դարի սկզբին գավառակն ուներ 5 վանք և 89 եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Աքեմենյանների ճարտարապետություն
Աքեմենյան ճարտարապետությունը վերաբերվում է Աքեմենյան պետության ճարտարապետական նվաճումներին, որն արտահայտվում էր այն ժամանակվա ամենագեղեցիկ քաղաքների` Պերսեպոլիսի, Շոշի, Եկբատանի շինարարության մեջ։ Աքեմենյանների ճարտարապետությունը հիմնական գծերով ուղղված էր տաճարների և հասարակական միջոցառումների համար նախատեսված շինությունների կառուցմանը,այնպիսին ինչպիսիք օրինակ Զրադաշտական տաճարներ, մահացած թագավորների պատվին կառուցված դամբարաններ, ինչպես օրինակ Կյուրոս Մեծինը։ Պարսկաաքեմենյան ճարտարապետության յուրահատկությունը կայանում էր նրա ոճի մեջ, որը կրում էր մեդիացիների, ասորեստանցիների և հունա-ասիական ճարտարապետության տարրերը ։ Այնուամենայնիվ այդ ժամանակաշրջանի ճարտարապետությունը կրում էր պարսկական յուրահատուկ մշակութային տարրեր ։ Աքեմենյանների մշակութային ժառանգությունը սկսած կայսրության ծավալման շրջանից` Քա. 550 թվականից, մեծ ծաղկում ապրեց. նրանք տվեցին մշակութային հարուստ ժառանգություն` սկսած Պասարգադեյում գտնվող Կյուրոս Մեծի դամբարանից, և Պերսեպոլիսի գեղեցկագույն կառույցներից :Երկրորդ պարսկական կայսրության ստեղծումից հետո, այսինքն Սասանյան Պարսկական տերության տարիներից` Ք.ա 224-624 թվականներին, Աքեմենյանների ճարտարապետական ավանդույթները արտահայտվեցին կրակին նվիրված տաճարների շինարարության ու մոնումենտալ պալատների կառուցման մեջ : Հավանաբար Աքեմենյանների ժամանակաշրջանից մեզ հասած ամենաերևելի կառույցներից է երբեմնի հզոր Պերսեպոլիս քաղաքի ավերակները, որը հիմնադրվել էր Դարեհ Մեծի կողմից`քաղաքական ու ծիսական արարողությունների նպատակով։ Պերսեպոլիսը հանդես էր գալիս նաև որպես հսկայական պարսկական տերության չորս մայրաքաղաքներից մեկը։ Նման ճարտարապետական կառույցներ կային նաև Շոշում և Եկբատանում և կատարում էին նույն ֆունկցիաները, ինչպես Պերսեպոլիսը;
Կյուրոս Մեծի դամբարան
Չնայած նրան, որ Կյուրոս Մեծը տիրում էր հին աշխարհի մեծ մասին, նրա դամբարանը հին աշխարհի մյուս տիրակալների դամբարանների համեմատ համեստ էր ու հասարակ։ Զարդարման պարզությունը հզոր ազդեցություն է թողնում դիտողի վրա, քանի որ բացառությամբ կտուրի տակ գտնվող մի քանի քարերի և ելքի, այլ ոճական հավելումներ չկան, ինչն այն ժամանակաշրջանի համար բացառիկ երևույթ էր :
Նկարագրություն
Կյուրոս Մեծի մահից հետո նրա աճյունը հողին հանձնվեց նրա մայրաքաղաքում Պասարգադեյում` հենց այս դամբարանում : Գերեզմանի երկրաչափական ձևը այս տարիների ընթացքում համարյա չի փոխվել:3.16×2.18 չափերով դամբարանային խցիկը` երկփեղկ կափարիչով, գտնվում է վեց աստիճան ունեցող պատվանդանի վրա` 5.5 մ բարձրությամբ ։ 11 մ ընդհանուր բարձրությամբ կառույցը պատված է կրաքարի սալիկներով, որոնց բարձրությունն աստիճանաբար նվազում է ։ Դամբարանի ներքևի հատվածում և քիվերի մոտ հունական ուրվապատկերներ են։ Դամբարանը Պարսկաստանի միակ շինությունն է եղել, որ ունեցել է ճակտոն ։ Առաստաղի տակ առկա են եղել երկու փակ խցեր ։ Դամբարանի դուռն ունեցել է 1.39 մ բարձրություն և 0.78 մ լայնություն։ Մուսուլմանները հուշարձանի երկու կողմերում կանգնեցրել են սյունաշար, որի սյուները հավաքել են պալատի տարածքից ։ Կառույցի կտուրը ունի միևնույն լայնությունն ու բարձրությունը, ինչ որ կառույցը:Գերեզմանի շուրջ կար սյուների շարք, որոնք մինչ մեր օրերը չեն հասել։ Հին հույն պատմիչ Արիանոսը նշում է, որ Կյուրոս ՄԵծը իրոք թաղված է եղել շենքի ներսում:Նա նկարագրում է թե ինչպես Ալեքսանդր Մակեդոնացին Պասարգադե կատարած իր այցի ժամանակ տեսնելով այս գերեզմանը, իմացավ որ Կուրոս Մեծը թաղված է եղել կառույցի ներքևի մասում, և տեսավ, որ գերեզմանը կեղծ է։ Նաև ասվում է, որ նախապես դամբարանի ներսում կար ոսկե դագաղ` սեղանի վրա դրված ոսկե սյուներով, որի ներսում հողին էր հանձնված Կյուրոս ՄԵծի մարմինը։
Դամբարանի պատմություն
Հին հունական աղբյուրները նկարագրում են, որ դամբարանը կառուցված էր Պասարգադեյի պարտեզում` ծառերի ու դեկորատիվ թփերի միջև։ Դամբարանի շուրջ միշտ կային Աքեմենյան պաշտպաններ, ովքեր պահպանում էին կառույցը գողություններից ու վնասներից։ Պահապանները դրանք մի խումբ զրադաշտականներ էին, ովքեր ապրում էին առանձին սենյակներում, հնարավոր է նաև քարվանսարաներում:Նրանք գտնվում էին Աքեմենյանների հովանավորության ներքո, իսկ որոշ տվյալներով նրանք ամեն օր որպես աշխատավարձ ստանում էին հաց կամ ալյուր, ինչպես նաև այծ։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու պարսկական տերություն նվաճման հետևանքով ստեղծված խառնաշփոթից տարիներ անց, երբ պարսկական տերությունը կորցրեց կենտրոնական իշխանությունն ու պահապաններին, Կյուրոս Մեծի դամբարանը քանդվեց, իսկ հարստությունները թալանվեցին։ Երբ Ալեքսանդրը հասավ դամբարանի մոտ, նա զարմանք ապրեց նրանից, թե ինչպես է դամբարանը պահպանվել այդքան կատարյալ։ Չնայած դամբարանի ավերմանը, Ալեքսանդրը հրամայեց Կասանդրիից Արիստոբուլին լավացնել դամբարանի վիճակը և վերականգնել նրա նախկին տեսքը։
Դամբարանը դիմացել է տարբեր ժամանակների փորձություններին շուրջ 2500 տարի:Դեպի Պարսկաստան արաբական արշավանքներից և Սասանյան արքայատոհմի անկումից հետո, արաբական զորքերը փորձեցին վերացնել այս պատմական յուրահատուկ արտեֆակտը` այն հիմքով, որ այն դեմ էր իսլամական կանոնակարգին։ Սակայն տեղի բնակիչների լուրջ դիմադրությունը կասեցրեց դամբարանի ավերումը։ Այդ ժամանակ պարսիկները գերեզմանը անվանափոխեցին և այն արաբներին ներկայացրին որպես Սողոմոն Իմաստունի մոր գերեզման։
Իրանի շահ և պաշտոնապես վերջին միապետ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավին Պարսկական տերության 2500 ամյա տոնակատարությունների ժամանակ հարգեց Աքեմենյան թագավորների` հատկապես Կյուրոս Մեծի հիշատակը։ Ինչպես Ալեքսանդր Մակեդոնացին, Իրանի շահը ևս ցանկացավ վերականգնել Կյուրոս Մեծի այդ ժառանգությունը։ Բացի դրանից Իրանի շահը շահագրգռված էր պահպանել կայսերական շրջանի բոլոր պատմամշակութային կոթողները։
Պերսեպոլիս
«Պերսեպոլիս» անվանումը հին պարսկական Պարսա անվան լատինականացված տարբերակն է, որն ուղղակի իմաստով նշանակում է պարսիկների քաղաք:Այս քաղաքը նաև հանդիսանում է Աքեմենյան տերության երևելի ճարտարապետական կառույցներից։ Պերսեպոլիսը հանդիսանում է նաև կայսրության չորս մայրաքաղաքներից մեկը։ Քաղաքը հիմանդրվել է մոտ մ.թ.ա 560 թվականներին, իսկ Դարեհ I-ը այստեղ տեղափոխեց մայրաքաղաքը մ.թ.ա 520 թվականին` ծավալելով ընդարձակ շինարարական աշխատանքներ։
Այս դարաշրջանում քաղաքն արագորեն զարգանում է և դառնում հանդիսավոր տոների ու մշակութային միջոցառումների պատվավոր հյուրերի և թագավորին պատվելու եկող մարդկանց կենտրոն, պարսկական թագավորների ու սատրապների անձնական նստավայր:Այս քաղաքում նաև առաջին անգամ անցկացվեց գարնան տոնը` Նոռուզը:Պերսեպոլիս քաղաքի հեղինակության ու հարստության մասին հայտնի էր ամբողջ հին աշխարհին, և դա ամենալավը նկարագրում է հույն պատմիչ Դիոդորոս Սիկիլիացին որպես. «արևի տակ ամենահարուստ քաղաք»։
Այսօր այդ երբեմնի ծաղկուն քաղաքի հնագիտական մնացորդները գտնվում են Իրանի հարավ արևմուտքում`Ֆարս նահանգում` Շիրազ քաղաքից 70 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Այժմ Պերսեպոլի հսկայական պալատի ավերակների մակերեսը կազմում է մոտավորապես 135 000 քառ․ կմ։ Ունի կտուր, մասամբ արհեստականորեն կառուցված, որի արևելյան կողմը հենվում է Ռախմեթ լեռան վրա։ Մյուս երեք կողմերը ձևավորվում են պատերով։ Արևմուտքից 5-13 մետրից (16-43 ֆուտ) բարձրանում էր երկակի աստիճան։ Աստիճանի պատերին պատկերված են կյանքից վերցված զանազան տեսարաններ՝ մարդիկ կամ բնություն։ Որոշ պատկերներ արտահայտում են բնության երևույթներ՝ թե ինչպես է առյուծը հարձակվում իր զոհի վրա,կամ գարնան ու Նոռուզի խորհրդանիշ արջեր։ Մյուս պատկերներում տեսնում ենք այլ թագավորությունների դեսպաններ, որոնք թագավորին են բերում նվերներ և այլ պատկերներ։ Այս աստիճանները հաճախ անվանում են «ամբողջ աշխարհ»։
Ապադանա
Համալիրի կենտրոնը հանդիսանում է Դարեհի Ապադանան, որն ունի 4 մետր բարձրություն։ Նրա մոտ են տանում երկու հանդիսավոր աստիճաններ, այնքան հարթ, որ հնարավոր էր դրանց վրայով երթևեկել մարտակառքերով:Այս աստիճանների և Ապադանեյի գլխավոր առանձահատկությունը նրա հարթությունն է`փորագրված քարե սալիկների վրա:Աստիճանների արտաքին մասին պատկերված է թագավորական գվարդիայի հանդիսավոր երթը, իսկ ներսի կողմից պատկերված է ծառաների երթը, որոնք տանում էին ոչխարներ, գինով լի անոթներ։ Նմանատիպ իրադրություն պատկերված է նաև Ապադանայի հարթության վրա.այդտեղ ներկայացված են նվաճված ժողովուրդների ներկայացուցիչները։ Կառույցը սկզբնապես եղել է փակ և կազմված էր կավե մասնիկներ ունեցող պատերից` 5մետր բարձրությամբ և 20 մետր լայնությամբ:Սյուները յուրահատուկ էին նրանով, որ յուրաքանչյուր քարի վրա պատկերված էր ցուլ կամ այլ կենդանի։
Մի շարք հետազոտողներ վաղուց գտնում են, որ Ապադանայի աստիճանները զարդարող պատկերները իրենցից ներկայացնում են ամենամյա տոնակատարություններ` հնարավոր է նվիրված Ամանորի տոնակատարությանը։ Ապադանայի արևելյան դռանը պատկերված է գահին բազմած Դարեհ I-ը, նա հետևում կանգնած է գահաժառանգ Քսերքսես I:Հենց ինքը Ապանադան իրենից ներկայացնում է ընդարձակ դահլիճ:Կառույցի կտուրը, հավանաբար եղել է փայտից և հենվում էր յութանասուներկու սյուների վրա, որոնցից տաներեքը պահպանվել են։
Տրիպիլիոն և կամերային դահլիճ
Ապադանայի մոտ համարյա կենտրոնում է գտնվում Տրիպիլոն, հավանաբար Պերսեպոլիսի գլխավոր հանդիսությունների սրահը:Նրա աստիճանները զարդարված են պաշտոնատար անձանց պատկերներով իսկ արևելյան դարպասի հարթությունները`գահին բազմած Դարեհ I և գահաժառանգ Քսերքսես I պատկերներով:Ապա տարածվում էր մի մեծ սրահ, որը հնագետների կողմից մեծ թվով սյուներ ունենլու պատճառով ստացել է Հարյուր սյուների դահլիճ անունը։ Հյուսիսային մասում կանգնած էին մեծ քարե ցլեր,ութ քարե դարպասները պատկերազարդված էին թագավորական կյանքից վերցված տեսարաններով՝ օրինակ թագավորի մենամարտը դևքերի հետ:Երկու հանդիսավոր կառույցները` Ապադանան և Հարյուր սյուների դահլիճը համարյա քառակուսի են :Կառույցների հարակից շրջաններում են գտնվում գանձերի լաբիրինթոսներ, պահեստներ և բնակելի շինություններ, որոնցից միայն պահպանվել են հիմքերը։
Տաչարա
Ապադանայից աջ գտնվում է Դարեհ I-ի տաչարան (բնակելի պալատ):Պալատը զարդարված էր հարթաքանդակներով:Պալատում կա նրա հիմնադրի կողմից արձանագրություն. «Ես Դարեհս, հզոր արքա, արքաների արքա, երկրների արքա, Վշտասպի որդին ,Աքեմենյան, կառուցեցի այս պալատ»։ Այսօր այս պալատից մնացել է միայն հիմքերը։
Պերսեպոլիսի ջրային համակարգ
Պերսեպոլիսի կոյուղու ցանցը հին աշխարհում ամենաբարդ համակարգ ունեցողն էր։ Պերսեպոլիսը կառուցված էր Ռահմատ լեռան ստորոտին, այդ պատճառով մարդիկ կապեցին քաղաքը լեռան ստորոտին:Պերսեպոլիսը եղել է նաև կարևոր մշակութային կենտրոն:Հաճախ տոների ժամանակ, հատկապես գարնան սկզբին` Նոռուզի տոնին քաղաքը ողողվում էր հորդառատ անձրևի ու հալած սառույցի ո ձյան ջրերով:Այդ ծայրահեղ պայմաններում կոյուղու ցանցը ձեռք էր բերում մեծ նշանակություն:Կոյուղին օգտագործվում էր վերևի հյուսիսային մասերից ջրի հոսքը դեպի ներքև ուղղելու, ինչպես նաև քաղաքի բնակիչների ջրի կարիքները հոգալու համար։
Ջրհեղեղի կանխման նպատակով` որպեսզի հալված ձյունն ու լեռնային արտահոսքը ուղղեին այլ կողմ Աքեմենյանները օգտագործում էին երկու մեթոդ։ Առաջին մեթոդը քառակուսի մակերևույթով ջրամբարի մեջ արտահոսքերի հավաքումն էր` 4,2 մետր բարձրությամբ և 60 մետր խորությամբ, որը թույլ էր տալիս հավաքել մինչև 554 կուբամետր կամ 554,000 լիտր ջուր :Երկրորդ մեթոդը շենքերից ջրի հեռացման միջոցն էր:Դրա համար ջրամբարը պետք է լցված լիներ ամբողջությամբ։ Այս մեթոդն օգտագործվում էր 180 մետր երկարություն, 7 մետր լայնություն և 2,6 մետր խորություն ունեցող ջրամբարի դեպքում, որը գտնվում էր քաղաքի արևմտյան մասում։
Ջրամատակարարման համակարգը, սակայն,ավելի բարդ էր,քան ջրի հավաքումը ջրամբարների մեջ:Հին ժամանակներում փակ խողովակների համակարգը շատ բարդ էր:Ոռոգման խողովակները բաժանված էին հինգ մասերի, երկու խողովակ կառույցի հյուսիսային մասում և երեք` հարավային մասում։ Զարմանալի է, բայց այդ ժամանակ արդեն ոռոգման համակարգը մշակված էր։ Այն աշխատում էր հետևյալ սկզբունքով.որպեսզի ջուրը հոսի միանման,որոշ տեղերում գոյություն ունեին կենտրոնական ջրահեռացման կայաններ և ոչ մեծ կոյուղու բացվածքներ,ուղեցույցներ յուրաքանչյուր հարկում, և առանձին խողովակ` կտուրից ջրերն հավաքելու համար:Հինգ խողովակ վայրկյանում 260 լիտր արտադրողականությամբ,որն զգալիորեն ավելի շատ է, քան անհրաժեշտ է օրինակ լեռնային արտահոսքերը մշակելու համար,համակարգը նաև օգտագործվում էր մարդկանց ջրամատակարարումն ապահովելու, կեղտաջրերի վերացման ու մաքրման համար, ինչպես նաև կառույցի շուրջ գտնվող այգիների ոռոգման համար։
Պերսեպոլիսի կառուցվածքային տեխնոլոգիաներ
Որպեսզի նման ամուր շինությունը ծառայեր նպատակին, ինչպես օրինակ կտուրը, սյուներն ու տեռասները, նրանք պետք է որ հավասարաչափ տարածված լինեին:Շինության կառուցումը լեռան լանջին ճիշտ էր մտածված,քանի որ լեռան ստորոտը պահում է այս ծանր կառույցը :Կտուրի և տանիքի կառուցման համար հավասարաչափ օգտագործվել է փայտ և քար` դրանով իսկ թեթևացնելով նրա քաշը։ Պերսեպոլիսում քարի լայն օգտագործումը երաշխավորում էր և նպաստեց նրա ամրությանն ու դարեդար գոյատևելուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աքեմենյան պետություն Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Ջեյմս Մեդիսոն (այլ կիրառումներ)
Ջեյմս Մեդիսոն անուն-ազգանունով հայտնի են հետևյալ անձինք.
Վահրամ Փափազյան (մարզիկ)
Վահրամ Փափազյան, հայ թեթևաթլետ  , մասնակցել է 1912 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի տղամարդկանց 800 մ և 1500 մ վազքատարածություններին  ։ Փափազյանը և Մկրտիչ Մկրյանը, դարձել են առաջին հայ մարզիկները, ովքեր մասնակցել են Օլիմպիական խաղերին, իսկ նրանց հետ նաև ազգությամբ հույն Ալեկո Մոուլլոսը, դարձել են Օսմանյան կայսրության միակ ներկայացուցիչները օլիմպիական խաղերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:1892 ծնունդներ Կատեգորիա:1986 մահեր Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 6 մահեր Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Սկյուտարում ծնված անձինք Կատեգորիա:Ռոբերտ քոլեջի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Անձինք Սկյուտարից
Տորամա
Տորամա, (То́рама), երաժշտական խումբ Մորդովիայի Սարանսկ քաղաքից, որը ներկայանում է մորդվական ազգային երգերով և երաժշտությամբ հատկապես էրզիական, մոկշական, շոկշական և կարատայական։
Պատմություն
Ստեղծվել է 1990 թվականին ԽՍՀՄ-ում մորդվական լեզվի և ավանդույթների 4 հետազոտողների կողմից։ Տորաման ի սկզբանե 9 տղամարդկանցից բաղկացած երգչախումբ էր։ Ի վերջո, խմբի հիմնադիրն է դարձել հետազոտող և կինովավերագրող Վլադիմիր Ռոմաշկինը։ Ցանկանալով հաղորդակցվել ռուս և էրզիացի հանդիսատեսի հետ՝ նա էքստենսիվ ծանոթացում էր մորդվական ժողովուրդների յուրաքանչյուր երգի և պարի, ավանդույթների և ծեսերի հետ, որոնք դառնում էին յուրաքանչյուր ներկայացման բաղկացուցիչ մաս։
Համույթը վայելում էր ժողովրդականությունը ինչպես տեղական (ստանալով հանրապետության պետական մրցանակ), այնպես էլ Մոսկվայի մակարդակով (1994 թվականին ստանալով «Ոսկե մեդալը» և «Գլխավոր մրցանակը» համառուսաստանյան «Ռուսաստանի ձայնը» ավանդական երաժշտական մրցույթում), ինչպես նաև Ֆինլանդանիայում, Էստոնիայում և այլուր տեղ ունեցած ֆինն-ուգրական մշակույթային իրադարձություններում։
Մի քանի տարի անց նրանց երգացանկը զարգացավ, գործիքների ավելի հարուստ մաս ներառելով, ինչը հնարավոր դարձեց վերացած մորդվական երաժշտական գործիքների վերականգնումը, որոնցից է գարզի ջութակը։ 2002 թվականին գործիքային կոմպոզիցիաները դարձան յուրաքանչյուր ներկայացման կարևոր մաս և վերաճեցին խմբի գործունեության առանձին ուղղության։
2002 թվականին մահացավ Վլադիմիր Ռոմաշկինը։ Նրա հիշատակին Պոդլեսնայա Տավլա գյուղում բացվեց հուշահամալիր։
2007 թվականին Մոսկվայում թողարկվեց Pilot Animation Studio-ի «Kuigorozh» (մորդվական հեքիաթի հիման վրա) նոր անիմացիոն կինոնկարը՝ օգտագործելով էրզիական և մոկշական բանահյուսության վերաբերյալ խմբի ծավալուն խորհրդատվությունները և խմբի երաժշտությունը՝ որպես սաունդթրեք։
Պոլիֆոնիկ երգեցողություն
Ֆինն-ուգրական երգեցողության ավանդույթը առավել հաճախ նկարագրվում է որպես երկբևեռ՝ զարգացած 2 ձայնային գծերով։ Տորամա երաժիշտները պնդում էին յուրաքանչյուր անդամի համար մելոդիկ գծի զարգացումը, քանի որ 2 մեղեդային գծերը, կարծում էին, որ իրական ավանդույթի պարզեցում են։
Գործիքային կատարումը
Մինչ երգչախմբային երգեցողությունը լայնորեն ներկայացված է մորդվաների գյուղերում և Սարանսկում, կենդանի գործիքային անսամբլային կատարումը գործնականում ոչնչացվել է այն աստիճանի, որ Տոմարան սկսեց իր վերակառուցման աշխատանքները և գործիքները նորից զարգացրեց։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Մորդովիա Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1990 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Թոփուրիձե
Թոփուրիձե (თოფურიძე), վրացական ազգանուն։
Հայտնի կրողներն են.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ձե վերջածանցով ազգանուններ
Կոկա-Կոլա ընկերություն
Կոկա-Կոլա ընկերություն (The Coca-Cola Company), զովացուցիչ ըմպելիքներ և սնունդ արտադրող անդրազգային ընկերություն։ Գլխամասը գտնվում է ԱՄՆ Ջորջիա նահագնի վարչակենտրոն Ատլանտա քաղաքում։
Պատմական ակնարկ
Կոկա-Կոլայի հայրը դեղագործ է։ Այն ծնվել է 1886 թ․-ին։ Այդ ժամանակ ամերիկացիները Կոկա-կոլան հասկանում էին որպես դեղամիջոց։ Հիմնադրվել է 1892թ․-ին, երբ դեղագործական աշխատանքներով զբաղվող Ասա Գրիգս Քանդիլեր գնել է Կոկա-կոլանն, որի մարքեթինգային մարտավարությունը հանգեցրել է Կոկա-կոլաի գերիշխանությանը համաշխարհային քաղցրահամ ջրի շուկայում 20-րդ դարի ընթացքում, նա մտածում էր Ամերիկայի Կոկա-կոլաի կերպարի վերափոխման մասին:Քանդլերը դրանից չորս տարի առաջ Ջոն Փեմբերթոն ից 2.300 դոլարով գնել էր Կոկա-Կոլայի պատենտային իրավունքները։ Նա ասում է, որ սպառողները հասկանում են, որ իրենց առաջարկվող դեղը Կոկա-կոլա-ն համեղ և թարմ խմիչք է։ Կոկա-կոլա անունը պարունակվում է կոկա տերևներից և կոլա պտուղներից, որոնք Կոկա-կոլան խմիչքների երկու բաղադրիչներն են։ Ներկայումս Կոկա-կոլա զովացուցիչ ըմպելիք ընկերությունը աշխարհահռչակ է բազմաթիվ ապրանքատեսակներով, ինչպիսիք են Coca-Cola Light (Diet Coke կամ Diet Coke), Coca-Cola Cherry… Կոկա-կոլան վաճառվում է աշխարհի ավելի քան 200 երկրներում գտնվող խանութներում, ռեստորաններում, վաճառող սարքերում։ Ապրանքներից օգտվում են ավելի քան 705 միլիոն անգամ մեկ օրում։ Այսօր, Կոկա-կոլան կարող եք գտնել աշխարհի շատ մասերում։
1919 թ․ Քանդլերի ընտանիքը 25 միլիոն դոլարը ձեռնարկությունը վաճառել է բանկային կոնգլամերատի ։
Գործառնությունների կառավարում
Գործառույթնորի կառավարումը բիզնես պրակտիկաների կառավարումն է ' կազմակերպության ներսում արդյունավետության առավելագույն մակարդակի հասնելու համար:Այն ուղղված է նյութերի եւ աշխատուժի առավելագույնս արդյունավետ փոխակերպմանը ապրանքների եւ ծառայությունների, որպեսզի առավելագույնի հասցնի կազմակերպության շահույթը։ Գործառնությունների կառավարման թիմերը փորձում են հավասարակշռել ծախսերը եւ եկամուտները, որպեսզի հնարավորինս մաքուր գործառնական շահույթ ստանան։ Գործառույթների կառավարումը ենթադրում է անձնակազմի, նյութերի, սարքավորումների և տեխնոլոգիաների օգտագործում։ Օպերացիոն մենեջերները ձեռք են բերում, մշակում և մատակարարում ապրանքներ հաճախորդներին ՝ ելնելով Հաճախորդների պահանջներից և ընկերության հնարավորություններից։ Գործառնական մենեջմենթը զբաղվում է տարբեր ռազմավարական հարցերով, ներառյալ արտադրական ձեռնարկությունների չափերի և նախագծերի կառավարման մեթոդների որոշումը, ինչպես նաև Տեղեկատվական-տեխնոլոգիական ցանցերի կառուցվածքի ներդրումը։ Այլ գործառնական հարցեր ներառում են գույքագրման մակարդակների կառավարումը, ներառյալ անավարտ արտադրության մակարդակները եւ հումքի ձեռքբերումը, որակի վերահսկողությունը, նյութերի մշակումը եւ սպասարկման քաղաքականությունը։ Գործողությունների կառավարումը ենթադրում է հումք ի օգտագործման ուսումնասիրություն եւ թափոնների նվազագույն քանակի ապահովում։
Գործառնական կառավարումը հիմնականում կապված է արտադրության կամ ծառայությունների մատուցման համատեքստում պլանավորման, կազմակերպման եւ վերահսկողության հետ ։
Գործառնությունների կառավարում Coca Cola- ում
Գործառնությունների կառավարումը կազմակերպության արտադրական ռեսուրսներ ի կամ դրա արտադրական համակարգի կառավարումն է, զբաղվում է ապրանքների, գործընթացների, ծառայություններ ի և մատակարարման ցանցերի նախագծմամբ և կառավարմամբ։ Այն հաշվի է առնում այն ռեսուրսների ձեռքբերումը, զարգացումը և օգտագործումը, որոնք պետք է ձեռնարկությունները մատուցեն իրենց հաճախորդներին կողմից իրենց ուզած ապրանքը և ծառայությունները։ Գործառնությունների կառավարման ուսումնասիրությունը տատանվում է ռազմավարականից մինչև մարտավարական և գործառնական մակարդակներից։ Ներկայացուցչական ռազմավարական հարցերը ներառում են արտադրական կայանների
չափսերի և գտնվելու վայրի որոշում, սպասարկման կամ հեռահաղորդակցական ցանցերի կառուցվածքի որոշում և տեխնոլոգիական մատակարարման ցանցերի նախագծում։ Մարտավարական խնդիրները ներառում են բույսերի դասավորությունը և կառուցվածքը, նախագծերի կառավարման մեթոդները և սարքավորումների ընտրությունը և փոխարինումը։ Գործառնական խնդիրները ներառում են արտադրության պլանավորման և վերահսկման, գույքագրման կառավարման, որակի վերահսկման և ստուգման, երթևեկության և նյութերի բեռնաթափման և սարքավորումների պահպանման քաղաքականություն։ Կառուցել կառավարման աշխատանքը, մեկնարկել Կոկա-Կոլա ընկերության արտադրական գիծը։ Գործառնությունների կառավարումը կենտրոնանում է արտադրանքի և ծառայությունների արտադրության և բաշխման գործընթացների մանրակրկիտ կառավարման վրա։ Հիմնական, ընդհանուր գործողությունները հաճախ ներառում են արտադրանքի ստեղծում, զարգացում, արտադրություն և բաշխում։ Գործառույթի կառավարման դերը գործ ունի «Կոկա-Կոլա» ընկերության արտադրողականության համակարգի հետ։ Այստեղ մենք պետք է պարզենք դրա ռեսուրսները և արտադրողականության համակարգը`արտադրական արտադրանքների հետ գործարքի և նախագծման համար։ Դա հաշվի առնելիս մենք պետք է ունենանք հստակ պատկերացում զարգացման մասին։ Օբյեկտի օգտագործումը, արտադրությունը, նախագծումը եւ հանձնումը գործառնական կառավարման խնդիր։ Օպերատիվ կառավարման ապահովումը տատանվում է ռազմավարական և գործառնական մակարդակներից։Բնորոշ ռազմավարական հարցերը ներառում են արդյունաբերական ձեռնարկությունների տեղակայման ձեւավորումը եւ ցանցերի կառուցման որոշումների ընդունումը, փորձագիտական մատակարարման շղթայի նախագծումը։
Օպերացիոն մենեջերի դերը շատ կարեւոր է, արտադրական պահանջների եւ կարիքների բավարարումը, որը, ըստ էության, կենտրոնանում է երկարաժամկետ հաջողության վրա, որը հիմնականում կենտրոնանում է հաճախորդի բավարարվածության վրա։ Կառավարման այս մոտեցումը հիմնված է իրենց աշխատանքում ներգրավված գործընթացների եւ արտադրանքի վրա։ Այս գործընթացի կարեւորությունը դրսեւորվում է այն դեպքում, երբ օպերացիոն մենեջերը հետեւում է հետեւյալ հիմնական աղբյուրներին։
 Տեխնոլոգիաների հետ կապի բարձր մակարդակի պահպանում
 Նորարարություն փնտրելու տարբեր եղանակ
 Առաջնորդության նպատակը պահել ճիշտ ուղղուվրա
Կիրառելով սա Coke-ում, կառավարիչը պարտավոր է իմանալ որակի եւ արտադրանքի փաթեթավորման մասին։ Մանրածախ առեւտրի կետերում եւ խանութներում տարածվելը կարեւոր բան է, որը անհրաժեշտ է անել, որպեսզի Coca-Cola-ն հասանելի լինի ամբողջ աշխարհում հաճախորդների եւ սպառողներիհամար։ Այժմ տրամադրելով արտադրանք մանրածախ առևտրի կետերում հարկավոր է հետևել դրա մասին սպառողների կարծիքներին։ Անհրաժեշտ է ծստորեն հետևել դրա որակի և անվտանգության պայմաններին։ Coke օգտագործում է մի համակարգ, որը ապահովում է արտադրության մակարդակը, որակի արտադրանքի բաշխման եւ մանրածախ վաճառքի։ Այս համակարգը կառավարման համակարգ է, որը հայտնի է որպես Coca-Cola Management System (CMS) :
Բաժնետերեր
Կոկա-Կոլա ընկերության բաժնետեր է տասը ընկերություն․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան բրենդներ Կատեգորիա:Սննդարտադրող ձեռնարկություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Արամ Ղուկասյան
Արամ Ղուկասյան, հայ թերապևտ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1938), պրոֆեսոր (1938), ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961), ԽՍՀՄ ԲԳԱ թղթակից անդամ (1965) ։
Կենսագրություն
1926 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, այնուհետև՝ Կարմիր պրոֆեսուրայի, Փիլիսոփայության և բնագիտության ինստիտուտը։ Բժշկական գործունեության հետ միաժամանակ ղեկավարել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի դիալեկտիկական և պատմական մատերիալիզմի ամբիոնը։ 1938 թվականից՝ Մոսկվայի I բժշկական ինստիտուտի սանիտարա-հիգիենային ֆակուլտետի ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնի վարիչ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1947 թվականից եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության բժշկական ուսումնական հաստատությունների գլխավոր վարչության պետ, կոլեգիայի անդամ, իսկ 1961-1968 թվականներին՝ 4-րդ գլխավոր վարչության գլխավոր թերապևտ։ 1963-1972 թվականներին ղեկավարել է Մոսկվայի N1 բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետի ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնը։ 1964-1972 թվականներին եղել է «Տերապևտիչեսկի արխիվ» (Терапевтический архив) ամսագրի գլխավոր խմբագիր ։
Գիտական գործունեություն
Ղուկասյանի գիտական աշխատությունները նվիրված են մարսողական օրգանների ախտաբանությանը։ Մշակել է գաստրոգեն սակավարյունությունների կլինիկական ընթացքը, հետազոտել է երիկամների, սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունները։ Ղուկասյանն զբաղվել է նաև հայրենական թերապիայի պատմության հարցերով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ
Տրեկատե
Տրեկատե (Trecate), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 19601 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է՝ 516 մարդ/կմ²։ Մակերեսը՝ 38 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28069. Հեռախոսային կոդ՝ 0321.
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ռալֆ Լորեն
Ոճի յուրահատկություններ
Իր գործերում Լորենը հաճախ կիրառում է անգլիական «քանթրի» ոճը՝ ներշնչվելով անգլիացի հողատերերի ավանդական կերպարով և այգեգործական կյանքի ոճով։ Նրա մյուս ներշնչանքը հանդիսանում է ամերիկյան «վեստերն» ոճը՝ մեծ ճտքակոշիկներ, ջինսեր և ծոպավոր կաշվե կուրտկաներ՝ ստանալով ամերիկյան իմիջի լիակատար պատկեր : Մոդելյերը միավորում է ազգային և սպորտային ոճերը՝ պահպանելով պոլո խաղի ներդաշնակությունը, դրան զուգընթաց պահպանելով մարդու սոցիալական կարգավիճակը և ֆինանսական դրությունը արտահայտող գծերը։
Կենսագրություն
1968 թվականին Ռալֆը Bloomingdale's խանութում բացել է իր սեփական բաժինը։ 1971 թվականին արտադրությունը մեծացել է և Ռալֆը խանութ է բացել Բևեռլի Հիլզի Ռոդեո Դրայվ փողոցում։ Նույն տարում թողարկել է կանացի հագուստի իր առաջին հավաքածուն՝ Ralph Lauren Womens wear-ը, որն իրենից ներկայացնում էր բամբակե սպիտակ վերնաշապիկներ՝ համեմված տղամարդկային ոճի տարրերով։
1970 թվականին տղամարդու հագուստի նրա հավաքածուն արժանացել է ամերիկյան նորաձևության քննադատների «Քոթի» մրցանակին։ Այդ մրցանակին նա արժանացել է նաև 1976 և 1977 թվականներին։
2007 թվականի դրությամբ «Ralph Lauren» ապրանքանիշը ունեցել է ավելի քան 300 խանութներ ամբողջ աշխարհում։
2015 թվականին Լորենը հայտարարել է, որ լքում է ընկերության կրեատիվ տնօրենի պաշտոնը։ Նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Ստեֆան Լարսոնը, ով նախկինում եղել է Old Navy ընկերության կրեատիվ տնօրենը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց հագուստի դիզայներներ
Ինը օր և ամբողջ կյանքում
«Ինը օր և ամբողջ կյանքում» (Девять дней и вся жизнь), խորհրդային վավերագրական ֆիլմ՝ ստեղծված ռեժիսոր Յուրի Զանինի կողմից։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Լյուբով Սերգեևնա Սոբոլևայի հերոսական ճակատագրի մասին։ Նա երազում էր բալետի մասին, սակայն դրա փոխարեն դարձել է բժիշկ և իր ամբողջ կյանքը նվիրել տարբեր երկրներում ժանտախտի դեմ պայքարելուն։ Այդ հիվանդության դեմ նրա վերջին պայքարներից մեկը եղել է Մոնղոլիայում 1945 թվականի օգոստոսին։ Այդ ժամանակ Սոբոլևան խորհրդային հակաժանտախտային ջոկատի ղեկավարն էր Ձապխին քաղաքում։ Վտանգի ենթարկելով իր կյանքը՝ նա ինը օր միայակ պայքարել է սարսափելի հիվանդության դեմ՝ փրկելով մոնղոլ փոքրիկ տղային։
Մոնղոլիայում կատարած իր հակահամաճարակային աշխատանքի համար Սոբոլևան պարգևատրվել է մոնղոլական շքանշաններով՝ Բևեռային աստղի և Սուխե Բատորի շքանշաններով։
Մրցանակներ
Ֆիլմն արժանացել է Կինոմամուլի միջազգային ֆեդերացիայի մրցանակի և մեծ ժյուրիի երկրորդ մրցանակի (2000 գերմանական մարկ ) Կարճամետրաժ կինոյի 26-րդ միջազգային կինոփառատոնում Օբերհաուզենում (1979), «Ոսկե վիշապ» հատուկ մրցանակի Կրակովի 17-րդ կինոփառատոնում (1980), Կինոակումբների միջազգային ֆեդերացիայի ու Խաղաղության պահպանման ֆիննական կոմիտեի մրցանակի և Տամպերեի կինոփառատոնի պատվավոր դիպլոմի (1981) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վավերագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Օրթոկլազ
Օրթոկլազ, (հունարեն՝ ὀρθός – ուղիղ և κλάσις – բեկվածք), տեկտոսիլիկատային ապարագոյացնող միներալ (KAlSi3O8) դաշտային սպաթների խմբից։ Երբեմն անվանում են կալիումական դաշտային սպաթ։ Լուսնաքար կոչվող կիսաթանկարժեք քարը հիմնականում բաղկացած է օրթոկլազից։ «Ուղիղ բեկվածք» անվանումը  ստացել է, քանի որ միներալի ճեղքման հարթությունները միմյանց ուղղահայաց են։
Ձևավորում և տարատեսակներ
Օրթոկլազը հանդիսանում է գրանիտների մեծ մասի և այլ թթվային ժայթքումնային ապարների սովորական բաղադրիչը ու հաճախ պեգմատիտներում ձևավորում է հսկայական բյուրեղներ և զանգվածներ։
Որպես կանոն, կալիումական օրթոկլազի գոյացման վերջին «անդամը» օրթոկլազի և ալբիտի (նատրիումական պլագիոկլազ NaAlSi3O8) պինդ լուծույթն է։ Հողի մեջ դանդաղորեն սառելով առաջանում են նատրումով հարուստ ալբիտային սկավառակներ, ինչի արդյունքում մնացած չհալված օրթոկլազը հարստանում է կալիումով։ Ստացված երկու դաշտային սպաթների սերտաճվածքը անվանում են պերտիտ։
Սանիդինը KAlSi3O8-ի բարձրջերմաստիճանային պոլիմորֆն է։ Այն տարածված է արագ սառեցված հրաբխային ապարներում, ինչպիսիք են օբսիդիանը, և թթվային պիրոկլաստ ապարներում, մասնավորապես Գերմանիայում Դրանխենվելս լեռան տրախիտային ապարներում։ KAlSi3O8-ի ցածրջերմաստիճանային պոլիմորֆը միկրոկլինն է։
Ադուլարիան միկրոկլինի կամ օրթոկլազի ցածրջերմաստիճանային տարատեսակն է, որի մասին առաջին հաղորդագրությունները եղել են Շվեցարիայի Ադուլա Ալպերից ։ Առաջին անգամ այն նկարագրվել է 1781 թվականին իտալացի բնագետ Էրմենեգիլդո Պինիի կողմից ։ Լուսնաքարում առկա է ադուլարեսցենցիա կոչվող օպտիկական էֆեկտը, որն անվանակոչել են համանուն միներալի անունով ։
Կիրառում
Այլ կալիումական դաշտային սպաթների նման, օրթոկլազը ևս հանդիսանում է սովորական հումք որոշ ապակիների և կերամիկայի պատրաստման համար, ինչպիսիք են հախճապակին, ինչպես նաև մաքրող փոշիների բաղադրիչ է ։
Օրթոկլազի և ալբիտի որոշ սերտաճած բյուրեղներն ունեն գրավիչ գունատ փայլ և ոսկերչության մեջ անվանվում են լուսնաքար։ Լուսնաքարերի մեծ մասը սպիտակ են և կիսաթափանցիկ, բայց հանդիպում են նաև մոխրագույն և դեղձի գույն տեսակները։ Գեմոլոգիայում այդ փայլը անվանում են ադուլարեսցենցիա։ Լուսնաքարը Ֆլորիդայի պետական խորհրդանիշն է։
Ծիածանագույն լուսնաքար կոչվող թանկարժեք քարը ավելի շուտ լաբրադորիտի անգույն տեսակն է և տարբերվում է իսկական լուսանաքարից իր ավելի մեծ թափանցիկությամբ և գունային խաղերով, չնայած նրանց արժեքները և երկարակեցությունը խիստ չեն տարբերվում։
Օրթոկլազը տաս միներալներից մեկն է, որի կարծրությունն ըստ Մոոսի սանդղակի 6 է։
NASA-ի Curiosity Rover մարսագնացը Մարսի ավազաքարերում հայտնաբերել է օրթոկլազի մեծ քանակներ, որից կարելի է ենթադրել, որ Մարսի վրա մի քանի ապարներ, հնարավոր է, անցել են բարդ երկրաբանական պրոցեսներ, օրինակ՝ կրկնակի հալեցում :
Լուսնաքար
Լուսանաքարը նատրիումի, կալիումի, ալյումինի, սիլիկատ է ((Na,K)AlSi3O8) դաշտային սպաթների խմբից, որն ունի մարգարտափայլ տեսք և ցուցաբերում է օպալեսցենտ փայլ ։ Այլընտրանքային անունը հեկատոլիտ է ։
Անունը ծագում է տեսողական էֆեկտից, փայլից, կամ գունային խաղից, որը բյուրեղի միկրոստրուկտուրայում լույսի դիֆրակցիայի արդյունք է։ Միկրոստրուկտուրան բաղկացած է կանոնավոր դասավորված տարբեր ալկալիական դաշտային սպաթների (օրթոկլազ, նատրիումով հարուստ պլագիոկլազ) շերտերից։
Պատմություն
Լուսնաքարն օգտագործվել է ոսկերչության մեջ հազարամյակների ընթացքում, այդ թվում նաև հին քաղաքակրթություններում։ Հռոմեացիները հիանում էին լուսնաքարով, քանի որ համարում էին, որ այն Լուսնի լույսի քարացած ճառագայթներն են ։ Եվ հռոմեացիները, և հույները լուսնաքարը կապում էին իրենց լուսնային աստվածների հետ։ Պատմության ավելի ուշ ժամանակաշրջաններում լուսնաքարը դարձավ հանրահայտ մոդեռնի ժամանակաշրջանում։ Ֆրանսիացի ոսկերիչ Ռենե Լալիկը և շատ ուրիշներ ստեղծեցին մեծ քանակությամբ զարդեր լուսնաքարի գործածությամբ ։
Երկրաբանություն
Ամենատարածված լուսնաքարը հանդիսանում է ադուլարը, որը դաշտային սպաթի տարատեսակ պլագիոկլազի միներալ է։ Անվանակոչվել է Շվեցարիայի Ադուլա լեռան մոտ գտնվող նախկին հանքահորի պատվին։ Ներկայումս այդտեղ հիմնված է Սուրբ Գոթարդ քաղաքը ։
Պլագիոկլազի, դաշտային սպաթի, օլիգոկլազի +/- կալիումական դաշտային սպաթի պինդ լուծույթները ևս առաջացնում են լուսնաքարի նմուշներ։
Հանքավայրեր
Լուսնաքարի հանքավայրեր կան Հայաստանում (հիմնականում Սևանա լճի տարածքում), Ավստրալիայում, Ավստրիայի Ալպերում, Մեքսիկայում, Մադագասկարում, Մյանմայում, Լեհաստանում, Հնդկաստանում, Շրի Լանկայում և ԱՄՆ-ում ։
Այլ
Լուսնաքարը Ֆլորիդա նահանգի թանկարժեք քարն է։ Որպես այդպիսին այն ճանաչվել է 1970 թվականին՝ ի պատիվ Լուսնի վրա վայրէջք կատարելու հիշատակին, որը տեղի է ունեցել Քենեդիի անվան տիեզերական կայանից։ Չնայած այն հանգամանքին, որ լուսնաքարը Ֆլորիդայի թանկարժեք քարն է՝ այն չի հանդիպում այդ նահանգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր Կատեգորիա:Երկրաբանություն Կատեգորիա:Ապարներ Կատեգորիա:Կալիումի միներալներ Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Տրիպսին
Տրիպսին, հիդրոլազների դասի ֆերմենտ, ճեղքում է պեպտիդները և սպիտակուցները (նաև էսթերները)։ Սինթեզվում է մարդու և կենդանիների ենթաստամոքսային գեղձում, ոչ ակտիվ նախաֆերմենտի՝ տրիպսինոգենի ձևով։ Ցուլի Տրիպսինի մոլեկուլը կազմված է 223 ամինաթթվային մնացորդից (մոլային զանգվածը՝ մոտ 24000)։ Ակտիվ կենտրոնում պարունակում է սերինի և հիստիդինի մնացորդներ։ Տրիպսինը ունակ է ենթաստամոքսային գեղձի բոլոր նախաֆերմենտներն ու ֆոսֆոլիպազը վերածելու ակտիվ ֆերմենտների և այսպիսով կարևորագույն տեղ է գրավում մարսողական ֆերմենտների շարքում։ Տրիպսինը ընտրողաբար ճեղքում է լիղին ու արգինին ամինաթթուների միջև եղած կաւղերը։ Տրիպսինի գործունեությունն ընկճվում է ֆոսֆորօրգանական միացություններով, որոշ մետաղներով ու ինհիբիտորներով։ Որոշ իոններ (Ca++, Mg++ և այլն) բարձրացնում են Տրիպսինի հիդրոլիտիկ ակտիվությունը։ Կաթնասուն կենդանիների տրիպսինին նման ֆերմենտներ հայտնաբերված են այլ ողնաշարավոր և անողնաշարավոր կենդանիների օրգանիզմներում, միկրոօրգանիզմներում և բարձրակարգ բույսերում։ Տրիպսինը օգտագործվում է բժշկության մեջ՝ վերքերի, այրվածքների, թրոմբոզների, մարսողական համակարգի հիվանդությունների բուժման համար։
Կատեգորիա:ՖՀ 3.4.21 Կատեգորիա:Պեպտիդազներ
Բակտերիակրություն
Հարուցիչներն՝ արտաթորանքների հետ ընկնելով արտաքին միջավայր, կարող են վարակի աղբյուր հանդիսանալ շրջապատող անձանց համար, ուստի մի շարք հիվանդությունների ժամանակ հիվանդանոցի վարակիչ բաժանմունքից դուրս գրվելուց առաջ հարկավոր է հիվանդին ենթարկել բակտերիաբանական հետազոտության։ Սննդի, մանկական և դրանց հավասարազոր հիմնարկներում աշխատողներին և երեխաներին (աղիքային և այլ վարակիչ հիվանդություններ կրած) աշխատանքի կամ մանկական կոլեկտիվ ընդունելուց առաջ նույնպես ենթարկում են բակտերիաբանական հետազոտության։ Բակտերիակրության հայտնաբերման նպատակով հետազոտում են նաև համապատասխան հիմնարկներում առաջին անգամ աշխատանքի ընդունվողներին։
Բուժում
Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Վերջին զանգ
Ավանդույթներ
Ըստ ավանդույթի աղջիկները հագնում են դպրոցական համազգեստ, առավել հազվադեպ՝ սև բլուզ մուգ գույնի կիսաշրջազգեստով։ Երիտասարդ տղաները հագնում են կոստյում։ Ավանդույթի համաձայն՝ վերջին զանգին տղաները և աղջիկները իրենց հագուստի վրայից կապում են ժապավեններ «Շրջանավարտ» մակագրով, իսկ կոստյումների վրայից (աղջիկների համար գոգնոցների) կպցնում են ոչ մեծ չափսի զանգակներ։ Տոնելու ժամանակ հաճախ հնչում են զանգակները, որն արտահայտում է դասերի սկիզբն ու վերջը ներկայացնող դպրոցական զանգ։ Զանգակները հաճախ հնչեցնում է առաջին դասարանի աշակերտուհին, որին տանում է ավարտական դասարանի աշակերտը։ Շրջանավարտները դուրս են գալիս փողոց և երկինք բաց թողնում փուչիկներ, ինչպես նաև ներկայացնում են իրենց առաջին դպրոցական վալսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ Կատեգորիա:Դպրոցական կրթություն
ԱՄՆ-ի պատմություն (1776-1789)
1776-1789 թվականներին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ձևավորվեց որպես անկախ պետություն՝ իր սահմանադրությամբ և դաշնային կառավարությամբ։ Իրենց ավանդական արժեքները պաշտպանելով՝ ամերիկացի հայրենասերները ստանձնեցին բրիտանական գաղութների քաղաքական ղեկավարությունը և սկսեցին անկախության պատերազմը։ Ամերիկան անկախություն հռչակեց 1776 թվականի հուլիսի 4-ին։
Գեներալ Ջորջ Վաշինգտոնը ղեկավարում էր հեղափոխական բանակը։ Եվրոպական տերությունների հետ ռազմական դաշինքի մեջ մտնելուն պես՝ ամերիկացիները հաղթեցին բրիտանական երկու բանակներին և, Մեծ Բրիտանիայի հետ կնքված խաղաղության պայմանագրի համաձայն, Ապալաչյան լեռների և Միսիսիպի գետի միջև ընկած տարածքները միավորցին իրենց նոր պետությանը։ Դաշնային կառավարությունն ամրապնդելու համար, 1789 թվականին ամերիկյան առաջին սահմանադրությունը՝ «Կոնֆեդերացիայի հոդվածները», փոխարինվեց այժմ գործող սահմանադրությամբ։
Ամերիկյան հեղափոխություն
Յոթնամյա պատերազմի ավարտին Բրիտանիան ոչնչացրեց Ամերիկայի գրեթե բոլոր ֆրանսիական գաղութները՝ իրենց տարածքի մեծ մասը միացնելով Բրիտանական կայսրությանը և դարձավ գերիշխող համաշխարհային տերություն։ Պատերազմի ծախսերը վերագրվեցին գաղութներին, ինչն ուժեղացրեց ամերիկյան գաղութարարների դժգոհությունը բրիտանական իշխանությունից, ինչը սպառնում էր նրանց ավանդական ինքնակառավարմանը և բրիտանական սուբյեկտների օրինական իրավունքներին։ Գաղութներում տարածվեցին գաղափարներ հանրապետական կառավարման մասին, թագավորական իշխանության քննադատությունը, արիստոկրատիան և կոռուպցիան ։
Բրիտանիայի խորհրդարանի հետ գաղութարարների վեճերը հարկման հարցերի շուրջ հանգեցրին գաղտնի հակաբրիտանական կազմակերպությունների ստեծմանը, ինչպիսիք են՝ Մասաչուսեթսում գտնվող «Ազատության որդիները», իսկ այնուհետև՝ «Առաջին մայրցամաքային կոնգրեսի» գումարումը, որը բաղկացած էր Անգլիայի տասներկու գաղութների ներկայացուցիչներից ։ Բրիտանիայի կառավարությունը պատասխանեց նրանց կազմակերպած բողոքներին, մասնավորապես, Բոստոնյան թեյախմությանը, լուծարելով Մասաչուսեթսի ինքնակառավարումը, որոնք բոլոր գաղութներին ստիպեցին կազմավորել իրենց ոստիկանական ստորաբաժանումները։
Ռազմական գործողությունների սկիզբ
1775 թվականի ապրիլի 19-ին բրիտանական բանակի ջոկատը դուրս եկավ Բոստոնից՝ գաղութարարների մի շարք տեղական առաջնորդների ձերբակալելու և տեղական ոստիկանության զենքի պահեստները գրավելու համար, որոնց դիմավորեց գաղութարար ոստիկանության հրաձգությունը Լեքսինգթոն քաղաքում։ Այնուամենայնիվ, բրիտանական ջոկատը ներխուժեց Կոնկորդ քաղաքը, որտեղ նրանք չգտան զենք և իրենց փնտրած անձանց։ Դեպի Բոստոն հետդարձին, ջոկատը սկսեց գնդակոծվել և գոյատևեց միայն բրիտանական բանակի հիմնական ուժերի աջակցությամբ։ Այսպիսով, սկսվեց ԱՄՆ-ի անկախության համար պատերազմը։
Ռազմական գործողությունների սկսման մասին զեկույցներ ստանալուց հետո տեղական կառավարությունը բրիտանացի պաշտոնյաներին հրավիրեց հեռանալ Մասաչուսեթսից և աշխարհազորայիններ ուղարկեց Բոստոն՝ վտարելու բրիտանական ուժերը։ Գնդապետների ներկայացուցիչները քննարկեցին իրավիճակը Երկրորդ մայրցամաքային համագումարում, որը գումարվեց 1775 թվականի մայիսի 10-ին։ Այն իրեն հռչակեց կենտրոնական կառավարություն և հանձնարարեց գաղութային հավաքներին տեղական սահմանադրություններ մշակել։ Գեներալ Ջորջ Վաշինգտոնը Վիրջինիայի խարիզմատիկ քաղաքական առաջնորդներից մեկն էր, որն աչքի էր ընկել Ֆրանս-հնդկական պատերազմի տարիներին, նշանակվեց մայրցամաքային բանակի հրամանատար։
Յուրաքանչյուր գաղութում բնակչության մի մասը հավատարիմ մնաց թագավորական կառավարությանը, որոնք ոչ մի տեղ բավարար ազդեցություն չունեին տեղական իշխանություններին վերահսկելու համար։ Նրանց գործողությունները տեղական անվտանգության կոմիտեների ուշադրության կենտրոնում էին, որոնք ստեղծվել էին 1774 թվականին Առաջին մայրցամաքային կոնգրեսի որոշումներով, որոնք այժմ ծառայում էին որպես Կոնգրեսի ժամանակավոր գործադիր տեղական մարմիններ։
Հեղափոխությանը դեմ հանդես եկողների ունեցվածքը բռնագրավվում է, և նրանք փախչում են պաշտպանություն գտնելու թագավորական զորքերից, մասնավորապես՝ Նյու Յորք ։
Ներխուժում Կանադա
1775-76 թվականների ձմռանը գաղութային ոստիկանության ջոկատը փորձեց ներխուժել Կանադա, բայց պարտվեց Քվեբեկ քաղաքի մոտակայքում՝ կորցնելով իր հրամանատարին՝ գեներալ Մոնտգոմերիին, և ստիպված նահանջում է Բոստոն։ Այստեղ նա մասնակցում է պաշարված բրիտանական կայազորի դեմ գործողություններին, որոնք տարհանվել էին 1776 թվականի մարտի 17-ին ։
Անկախության հռչակագիր
Անընդհատ աշխատելով՝ մայրցամաքային կոնգրեսը 1776 թվականի հուլիսի 2-ին քվեարկեց ԱՄՆ-ն անկախ հռչակելու օգտին։ Երկու օր անց ընդունվեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների անկախության հռչակագիրը, որը գրեց հինգհոգանոց հանձնաժողովը, որի կազմում ընդգրկված էին Բենջամին Ֆրանկլինը, Թոմաս Ջեֆերսոնը, Ջոն Ադամսը, Ռոջեր Շերմանը և Ռոբերտ Լիվինգսթոնը