cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Այծենի
Այծենի, այծից ստացվող կաշի։ Որպես կաշվի արդյունաբերության հումք, շատ ավելի բարձր են գնահատվում, քան ոչխարներների և մյուս երեսացու կենդանիների կաշիները։ Այծենիներից ստացված քրոմային դաբաղված շեվրոն շատ ավելի ճկուն, դիմացկուն և գեղեցիկ արտաքինով երեսացու է կանանց, իսկ առանձին դեպքերում՝ տղամարդկանց և երեխաների կոշիկների համար, քան այլ տեսակի երեսացուները։ Լայն օգտագործում ունի գորգագործության մեջ։
Այծենուց ստացված կաշվի ամրությունն ու ճկունությունը բացցատրվում է դրա հյուսվածքային կառուցվածքի առանձնահատկությամբ, վերնամաշկի բարակությամբ, մաշկահիմքի պտկիկային ցանցային շերտերի համեմատական հաստությամբ և մի շարք այլ առանձնահատկություններով։ Համեմատած ոչխարենու հետ՝ այծենու ճարպագեղձերը քիչ են, ինչի շնորհիվ պատրաստի կաշին ավելի խիտ է, ամուր և դիմացկուն։
Այծենու մորթու կոլագենային խրձերը համեմատաբար ավելի ամուր են, փոքր-ինչ ավելի մեծ թեքման անկյունով, քան ոչխարենին, ինչը դրա ամրության հատկանիշներից մեկն է։ Այծենուց ստացված կաշվի երեսը ոչխարենու համեմատ կոշտ է, սակայն ավելի դիմացկուն, կաշվենանխշն ունի խոշոր հատիկային կառուցվածք, որը կախված է հասակային փոփոխության հետ։
Հռոմեական դիցաբանության մեջ Լուպերկալիայի տոնախմբության ժամանակ քահանաները կրում էին այծենիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անասնապահություն Կատեգորիա:Այծեր Կատեգորիա:Ընտանի կենդանիներ Կատեգորիա:Նյութեր
Կլյուչ Պրիգոննի
Կլյուչ Պրիգոննի (Ключ Пригонный), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 16 կմ։ Թափվում է Վախվինա գետի ձախ ափին՝ 20 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մաքսիմիլիան Վյոբեր
Մաքսիմիլիան Վյոբեր (Maximilian Wöber, ), ավստրիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի և Ավստրիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում ։
Ռապիդ Վիեննա
Վյոբերը Ռապիդ Վիեննայի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի փետրվարի 25-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի 1/8 եզրափակչի Վալենսիայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Ավստրիայի Բունդեսլիգայում անցակցրեց նոյեմբերի 6-ին՝ Վոլֆսբերգի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց 2017 թվականի ապրիլի 5-ին՝ Ավստրիայի գավաթի Սանկտ Պյոլտենի դեմ խաղում ։ Առաջին գոլը Բունդեսլիգայում խփեց հուլիսի 22-ին՝ Մատերսբուրգի դեմ խաղում ։ Ռապիդ Վիեննայի առաջին թիմի կազմում Վյոբերը անցկացրեց 24 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի հեղինակ։
Այաքս
2017 թվականի օգոստոսի 22-ին Վյոբերը 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Այաքսի հետ ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 7․5 միլիոն եվրո  ։ Իր դեբյուտը Այաքսի կազմում նշեց օգոստոսի 27-ին՝ փոխարինելով Ֆրենկի դե Յոնգին ՎՎՎ Վենլոյի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց հոկտեմբերի 1-ին՝ Հերենվենի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Չեմպիոնների Լիգայում անցկացրեց 2018 թվականին հոկտեմբերի 2-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով խմբային փուլի Բավարիա Մյունխենի դեմ խաղում ։ Այաքսի կազմում Վյոբերը անցկացրեց 39 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Սևիլյա
2019 թվականի հունվարի 11-ին Վյոբերը սկզբից՝ վարձավճարով, ապա լրիվ տրանսֆերով տեղափոխվեց Սևիլյա ՝ ակումբի հետ կնքելով 4.5 տարվա պայմանագիր  ։ Իր դեբյուտը Լա Լիգայում նշեց հունվարի 26-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Լևանտեի դեմ խաղում ։ Մարտի 31-ին՝ Վալենսիայի դեմ խաղում ավստրիացին ստացավ ծնկի վնասվածք՝ բաց թողելով մրցաշրջանի շարունակությունը ։ Սևիլյայի կազմում Վյոբերը անցկացրեց 8 հանդիպում ։
Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ
2019 թվականի օգոստոսի 13-ին Վյոբերը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի հետ   ։
Միջազգային կարիերա
Վյոբերը ներկայացրել է Ավստրիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2015 թվականին նա մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը ՝ անցկացնելով 3 հանդիպում, սակայն Ավստրիան դուրս մնաց խմբային փուլից ։ Մ19 հավաքականի կազմում Վյոբերը մասնակցեց 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը ՝ անցկացնելով 3 հանդիպում, իսկ Ավստրիան դուրս մնաց խմբային փուլից ։
Ավստրիայի ազգային հավաքական առաջին անգամ հրավիրվեց 2017 թվականի սեպտեմբերին՝ Ուելսի և Վրաստանի դեմ խաղերի համար, սակայն այս հանդիպումներում խաղադաշտ դուրս չեկավ  ։ Ազգային հավաքականում իր դեբյուտը նշեց 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Սերբիայի դեմ խաղում  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 20-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 20-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ավստրիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռապիդ Վիեննայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Էթիեն դը լա Բոեսի
Էտիեն դը լա Բոեսի (Étienne de La Boétie,, Ժերմինյան, Բորդո), ֆրանսիացի գրող և փիլիսոփա , հումանիստ ։
Կենսագրություն
Լա Բոեսին ծնվել է առևտրականի ընտանիքում։ Էթիենի հայրը՝ Անտուան լա Բոեսին, ով ստացել է իրավաբանական կրթություն, Սարլայում զբաղեցրել է Պերիգորա կոմսության կառավարչի պաշտոնը։
Օռլեանի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում սովորելու ժամանակ, որտեղ նրա պրոֆեսորներից մեկը եղել է հայտնի կալվինական ուսմունքի հետևորդ Անն Դյուբուրը, նա գրել է իր առաջին և առավել հայտնի ստեղծագործությունը՝ «Կամավոր ստրկության փաստարկը»։
Աշխատանքների հրատարակում
1571 թվականին Մոնտենը, ով ցանկանում էր անմահացնել իր հանգուցյալ ընկերոջը, հրատարակեց նրա գրական ժառանգությունը. իր տրամադրության տակ գտնվող Լա Բոեսիի ֆրանսերեն և լատիներեն բանաստեղծություններ, ինչպես նաև նրա՝ հունարենից Քսենոֆոնի և Պլուտարքոսի որոշ աշխատությունների թարգմանություններ։
Սակայն Մոնտենը հրաժարվեց Լա Բոեսիի երկու աշխատանքները հրատարակելու մտքից՝ «Կամավոր ստրկության փաստարկը» և մահվանից ոչ շատ առաջ գրված «Հուշեր Ֆրանսիայում 1562 թվականի հունվարյան հրովարտակի հուզումներից»։
Անրի դե Բայե-Լատուր
Անրի դե Բայե-Լատուր (Henri de Baillet-Latour, ), բելգիացի արիստոկրատ, Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) երրորդ նախագահ։
Վաղ կյանք
Անրի դե Բայե-Լատուրը ծնվել է 1876 թվականի մարտի 1-ին Բելգիայի Բրյուսել քաղաքում ։ Նա երեք երեխաներից ամենամեծն էր։ Նրա հայրը Անտվերպեն նահանգի նախկին նահանգապետ կոմս Ֆերդինանդ դե Բայե-Լատուրն էր, իսկ մայրը՝ կոմսուհի Քերոլայն դ'Օլտրեմոնտ դե Դուրասը ։
1895-1897 թվականներին սովորել է իրավագիտություն Բելգիայի Լյուվենի կաթոլիկ համալսարանում ։
1904 թվականի հուլիսի 14-ին տեղի է ունեցել իր ամուսնությունը կոմսուհի Էլիզաբեթ Կլարի-Ալդրինգենի հետ ։ 1905 թվականի մայիսին ծնվել է նրանց որդին՝ Գի Սիգֆրիդ Ֆերդինանտը, իսկ 1908 թվականի փետրվարին՝ դուստրը Սոֆի Թերեզա Ղիսլեյն Մարին ։
Բելգիայի օլիմպիական կոմիտե
1903 թվականին Դե Բայե–Լատուրը ընտրվել է ՄՕԿ-ի անդամ։ Նրան հանձնարարվել էր սպորտի կազմակերպումը Բելգիայում, իսկ 1906 թվականին եղել է Բելգիայի օլիմպիական կոմիտեի հիմնադիրներից մեկը, որը այնուհետև ղեկավարել է։ Նա պատասխանատու էր համակարգելու Բելգիայի մասնակցությունը 1908 թվականին Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերին և 1912 թվականի Ստոկհոլմի օլիմպիական խաղերին ։
Միջազգային օլիմպիական կոմիտե
Երբ Պիեռ դը Կուբերտենը՝ ժամանակակից օլիմպիական շարժման հիմնադիրը, 1925 թվականին պաշտոնաթող է եղել նախագահությունից (դառնալով պատվավոր նախագահ), նրա իրավահաջորդ է ընտրվել Անրի դե Բայե-Լատուրը ։ 1933 թվականի հունիսին երկրորդ ժամկետով վերընտրվել է ՄՕԿ-ի նախագահի պաշտոնում և պաշտոնը զբաղեցրել տասնյոթ տարի՝ մինչև նրա մահը՝ 1942 թվականը։ Որպես ՄՕԿ-ի նախագահ՝ նա նվիրված էր օլիմպիական խաղերի ավանդական գաղափարների և ամբողջականության պահպանմանը, ինչպես նաև գլոբալ մակարդակով սիրողական սպորտի արժեքներին օժանդակելուն՝ չնայած այն քաղաքական և առևտրային ճնշումներին, որոնք սպառնում էին օլիմպիական շարժմանը ։ Նա հաստատակամ էր նույնիսկ դիվանագիտական և շատ հարգված ՄՕԿ-ի շրջանակներում ։
1939 թվականի հունիսին ՄՕԿ-ը միաձայն քվեարկել է հօգուտ Գերմանիայի կազմակերպելու 1940 թվականի Ձմեռային խաղերը՝ փոխարինելով Ճապոնիային, որը վերադարձրել էր 1940 թվականի խաղերը կազմակերպելու իրավունքը։ Դե Բայե-Լատուրը պնդում էր, որ այդ որոշումը հօգուտ Նացիստական Գերմանիայի, որը երեք ամիս առաջ էր գրավել Չեխիայի պետությունը, ցույց է տալիս ՄՕԿ-ի անկախությունը քաղաքական ազդեցությունների նկատմամբ։
Մահ
Անրի դե Բայե-Լատուրը մահացել է սրտի կաթվածից 1942 թվականի հունվարի 6-ին Բրյուսելում ։ Մահվանից չորս ամիս առաջ 36 տարեկան հասակում մահացել էր իր միակ որդին Շոտլանդիայի Արան կղզում ինքնաթիռի վթարի ժամանակ, մինչ ակտիվ ծառայության մեջ էր Բելգիայի Ազատ ուժերում ։
Որպես ՄՕԿ-ի նախագահ Անրի դե Բայե–Լատուրին հաջորդել է իր փոխնախագահ Սիգֆրիդ Էդստրյոմը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահներ Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամներ Կատեգորիա:Բելգիացիներ
Տորսի լը Պետի (Օբի գավառ)
Տորսի լը Պետի (Torcy-le-Petit), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 81 մարդ, բնակչության խտությունը` 11.11 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.29 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 50 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 28 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ծառպապա
Ծառպապա, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն ծառ և պապա՝ «հայր» բառերից ։ Հիշատակվել է մեկ անգամ անթվական մի հիշատակարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Լյուիզիտ
Լյուիզիտ (ամերիկացի քիմիկոս Ուինֆորդ Լի Լյուիսի 1878-1943) անունից), CICH=CHAsCI β-քլորվինիլ-դիքլորարսին (β-Լյուիզիտ), ընդհանուր թունավորման գրգռող և մաշկապալարային ազդեցության թունավոր նյութ։ Տեխնիկական նյութը պարունակում է β-Լյուիզիտ և γ-Լյուիզիտ α-Լյուիզիտը ցիս և տրանսիզոմերների խառնուրդ է, որոնք եռում են համապատասխանաբար 170° և 196°Շ-ում, խտությունը՝ 1609,2 կգ/խ3 (23,5°Շ-ում)։ Անգույն հեղուկներ են, չեն լուծվում ջրում, լուծվում են օրգանական լուծիչներում։ Մտացվում է կատալիզատորների (AlC13, HgCl2 և այլն) ներկայությամբ ացետիլենը AsCl2-ի հետ Փոխազդելիս։ Շնչառական օրգանների միջոցով ազդելու մահացու խտությունը 0,25 մգ/լ է (15 րոպե), մաշկի վրա ընկնելիս՝ 25 մգ/կգ։ Բուժման արդյունավետ միջոցը մերկապտոպրոպանոլն է և նրա ածանցյալները։ Լյուիզիտը առաջին անգամ ստացվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջում, բայց չի կիրառվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քլորօրգանական միացություններ Կատեգորիա:Քիմիական զենք Կատեգորիա:Արսենօրգանական միացություններ
Կարայի շրջան
Կարայի շրջան (ناحية قارة), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Նաբքի գավառիերեք շրերջաններից մեկը։ Վարչական կենտրոնն Կարա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել 14,248 մարդ ։
Ունի 1 ավան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Ալ-Նաբքի գավառ
Ծիածան (անձնանուն)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Հունաստանի տոներ և հիշատակի օրեր
Հունաստանի տոները ու հիշատակի օրերն ունեն կրոնական, ինչպես նաև պետական և ազգային նշանակություն։ Տոների մեծ մասի ժամանակ Հունաստանի Հանրապետությունում հայտարարվում է ոչ աշխատանքային օր։
Հունաստանում նշվում են հետևյալ տոները՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի տոներ Կատեգորիա:Հունաստանի մշակույթ
Վլադիմիր Պապավա
Վլադիմիր Պապավա (ვლადიმერ პაპავა, ), խորհրդային և վրացի գիտնական, Իվան Ջավախիշվիլիի անվան Թբիլիսիի պետական համալսարանի (ԹՊՀ) ռեկտոր։ Տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի գործող անդամ։
Կենսագրություն
1972-1977 թվականներին սովորել է Իվան Ջավախիշվիլիի անվան Թբիլիսիի պետական համալսարանի ճարտարագիտության և տնտեսագիտության ֆակուլտետում՝ տնտեսական կիբեռնետիկա մասնագիտացմամբ և ստացել տնտեսագետ-մաթեմատիկոսի որակավորում։
1979-1982 թվականներին Մոսկվայում սովորել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Կենտրոնական տնտեսագիտա-մաթեմատիկական ինստիտուտում։
1982 թվականին դարձել է տնտեսական գիտությունների թեկնածու։
1989 թվականին դարձել է տնտեսական գիտությունների դոկտոր։
1995 թվականից պրոֆեսոր է։
2013 թվականից Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիայի գործող անդամ է։
Ավելի քան 200 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վրացի գիտնականներ Կատեգորիա:Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Նրա շուրթերից ներքև
«Նրա շուրթերից ներքև» (Below Her Mouth), կանադական էրոտիկ ռոմանտիկ ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2016 թվականին։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Էյփրիլ Մալենը և սցենարիստը՝ Ստեֆանի Ֆաբրիզին։ Պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Տորոնտոյի 41-րդ կինոփառատոնի ժամանակ ։
Արտադրություն
Ֆիլմը նկարահանվել է Տորոնտոյում 2015 թվականին երեք ու կես շաբաթվա ընթացքում՝ ամբողջությամբ կանանց նկարահանող խմբի հետ, իսկ պրեմիերան կայացել է Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում 2016 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Ստատին
Ստատիններ, կամ այսպես կոչված՝ β-հիդրօքսի β-մեթիլգլուտարիլ-CoA (HMG-CoA) ռեդուկտազի ինհիբիտորներ, լիպիդների քանակն իջեցնող դեղեր։ Դրանք ստեղծվել են բարձր ռիսկով հիվանդների մոտ սրտանոթային հիվանդացությունը և մահացություն իջեցնելու համար։ Ստատիններն էֆեկտիվ են և՛ առաջնային, և՛ երկրորդային կանխարգելման հարցում ։ Ստատինների կողմնակի էֆեկտներին են պատկանում մկանային ցավը, երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի առաջացման բարձր ռիսկը, լյարդային ֆերմենտների խանգարումները ։ Հազվադեպ կարող են առաջանալ նաև կողմնակի սուր էֆեկտներ, օրինակ՝ մկանային վնասում։ Ստատինները արգելակում են HMG-CoA ռեդուկտազի աշխատանքը, ինչը կենտրոնական դեր ունի խոլեստերինի արտադրման գործում ։ Խոլեստերինի բարձր քանակները կապված են սրտանոթային հիվանդությունների առաջացման հետ ։
2010 թ. դրությամբ շուկայում առկա են՝ աթորվաստատինը, ֆլուվաստատինը, լովաստատինը, պիտավաստատինը, պրավաստատինը, ռոզուվաստատինը և սիմվաստատինը։ Հասանելի են նաև մի քանի կոմբինացված տարբերակ, օրինակ՝ էզետիմիբ/սիմվաստատին։
Բժշկական կիրառում
Ուղեցույցները նախքան ստատին կիրառելը խորհուրդ են տալիս մոդիֆիկացնել կենսակերպը, որն իրենից ներկայացնում է խոլեստերոլ իջեցնող սննդակարգ և ֆիզիկական ակտիվություն ։ Եթե վերոնշյալների միջոցով թիրախային թվերին հնարավոր չի լինում հասնել, նշանակվում են ստատիններ։ Ստատինները հավասարապես են ազդում կանանց և տղամարդկանց վրա ։
Երկրորդային կանխարգելում
Ստատիններն էֆեկտիվ են արդեն գոյություն ունեցող սրտանոթային հիվանդությամբ պացիենտների շրջանում մահացություն իջեցնելու գործում ։ Նրանք նաև նախատեսված են սրտի իշեմիկ հիվանդության բարձր ռիսկ ունեցողների շրջանում ։ Միջինում ստատինները կարող են իջեցնել ցածր խտության լիպոպրոտեիիների քանակը 1.8 մմոլ/լիտրով։ Սա 60%ով իջեցնում է սրտային պատահարների թիվը և 17 %-ով ինսուլտի առաջացման թիվը ։ Բարձր ինտենսիվության ստատինային թերապիան ավելի օգտավետ է այս գործում։ Տրիգլիցերիդների իջեցման և ԲԽԼ բարձրացման հարցում ստատինները պակաս էֆեկտիվ են քան ֆիբրատները կամ նիացինը  :Ստատինների դերը ուսումնասիրվել է սրտային և անոթային վիրաբուժության մեջ ։ Մահացությունը և կողմնակի սրտանոթային պատահարների քանակը իջել է ստատինի խմբում ։
Համեմատողական էֆեկտիվություն
Չնայած նրան, որ ուղիղ համեմատություն գոյություն չունի, բոլոր ստատինները էֆեկտիվ են անկած հզորությունից կամ խոլեստերինի մակարդակը իջեցնելու աստիճանից ։ Ստատինների միջև կան տարբերություններ. սիմվաստատինը և պրավաստատինը ավելի շատ կողմնակի էֆեկտներ ունեն ։ Սիմվաստատինի, պրավաստատինի և աթորվաստատինի համեմատությունը հիմնված պլացեբոյի համեմատ էֆեկտիվության վրա չի հայտնաբերել կարդիովասկուլյար հիվանդացության և մահացության միջև տարբերություն ։
Երեխաներ
Ընտանեկան հիպերխոլեստերինեմիայով հիվանդ երեխաների շրջանում ստատինները օգնում են իջեցնել խոլեստերինի քանակները ։ Սակայն նրանց երկարաժամկետ կիրառման անվտանգությունը հստակ չէ ։ Որոշ մասնագետներ խորհուրդ են տալիս ստատինը նշանակել 8 տարեկանից հետո կենսակերպը փոփոխելուց հետո միայն ։
Ընտանեկան հիպերխոլեստերինեմիա
Ընտանեկան հիպերխոլեստերինեմիայի դեպքում ստատինները պակաս էֆեկտիվ են ՑԽԼ իջեցնելու գործում, հատկապես հոմոզիգոտների շրջանում ։ Այս մարդիկ ՑԽԼ ընկալիչների կամ ապոլիպոպրոտեին B գեների դեֆեկտներ ունեն ։ Այդ երկուսն էլ պատասխանատու են ՑԽԼ-ի օրգանիզմից հեռացնելու համար։ Ընտանեկան հիպերխոլեստերինեմիայի բուժման ժամանակ ստատինները մնում են առաջին գծի դեղորայք, սակայն կարող է նաև անհրաժեշտ լինեն խոլեստերին իջեցնող այլ դեղեր ։ Հոմոզիգոտ մուտացիաների ժամանակ ստատինները կարող են օգտակար լինել մեծ դեղաչափերով և այլ խոլեստերին իջեցնող դեղերի հետ համակցված ։
Կոնտրաստ խթանված նեֆրոպաթիա
2014թ. մետաանալիզը ցույց է տվել, որ կորոնար անգիոգրաֆիա անցած մարդկանց 53%-ի շրջանում ստատինները իջեցնում են կոնտրաստ-խթանված նեֆրոպաթիայի առաջացման ռիսկը։ Այս էֆեկտը ուժեղ է հատկապես նրանց շրջանում, ում մոտ առկա է նախորդող երիկամային դիսֆունկցիա կամ դիաբետ ։
Կողմնակի էֆեկտներ
Ստատինների ամենակարևոր կողմնակի էֆեկտները մկանային խնդիրներն են, դիաբետի ռիսկի բարձրացումը և լյարդի վնասման հետևանքով լյարդային ֆերմենտների քանակի բարձրացումն արյան մեջ ։ Սրա բացատրվում է այն փաստով, որ արգելակելով HMG-CoA ռեդուկտազի աշխատանքը, ստատինները արգելակում են նաև CoQ10 սինթեզը, որը կարևոր է մկանային բջիջների և արյան մեջ շաքարի կարգավորման գործում ։ Այլ հնարավոր կողմնակի էֆեկտներից են նեյրոպաթիան, ենթաստամոքսային գեղձի և լյարդի դիսֆունկցիան և սեռական դիսֆունկցիան։ Քոխրեյնի մետաանալիզներից մեկը ցույց է տվել, որ առաջնային կանխարգելման ժամանակ ստատինի կիրառման կլինիկական փորձարկումներում չկա ապացույց ստատինի և պացեբոյի թողած կողմնակի էֆեկտների տարբերության վերաբերյալ ։ Այլ մետաանալիզ հայտնաբերել է 39 %-ով կողմնակի էֆեկտների ավելացում ի համեմատ պլացեբո ստացող խմբի։ Խոսքը չի վերաբերվում ծանր կողմնակի էֆեկտներին ։ Հետազոտություններից մեկի հեղինակը նշում է, որ կողմնակի էֆեկտներն ավելի հաճախ են հանդիպում կլինիկական պրակտիկայում, քան ցույց է տրված ռանդոմիզացված կլինիկական փորձարկումներում ։ Համակարգային դիտարկումը եզրակացրել է, որ մետաանալիզը կարող է թերագնահատել ստատին ասոցացված մկանային ցավը, սակայն ռաբդոմիոլիզի հանդիպման հաճախականությունը շարունակում է մնալ ցածր` 1-2 դեպք 10000-ում ։
Կոգնիտիվ էֆեկտներ
Ստատիների կիրառման հետ ասոցացված կոգնիտիվ խանգարման որոշ դեպքեր են գրանցվել ։ 2012թ. FDA-ը ստատինների պիտակների վրա ավելացրեց հնարավոր կոգնիտիվ խնդիրների առաջացման մասին զգուշացում` ելնելով հիշողության կորստի, մոռացկոտության և շփոթվածության առաջացման դեպքերի քանակի մեծացումից ։ Այս կողմնակի էֆեկտները հազվադեպ են, լուրջ չեն և անցնում են բուժումը դադարեցնելուց հետո ։ Բազմաթիվ համակարգային դիտարկումներ և մետաանալիզներ եկել են եզրակացության, որ առկա ապացուցողական տվյալները կապ չեն գտնում ստատինների կիրառման և կոգնիտիվ խանգարումների միջև   ։
Մկաններ
Հետազոտություններում ստատին ընդունող մարդկանց 10-15% ը մկանային խնդիրների առաջ են կանգնում ։ Այս կողմնակի էֆեկտի հանդիպման հաճախականությունը ավելի բարձր է քան ռանդոմիզացված կլինիկական փորձարկումներում և քննարկումների ու բանավեճերի թեմա է ։ Հազվակի էֆեկտներից են միոպաթիաները, օրինակ` միոզիտը կամ անգամ ռաբդոմիոլիզը, որոնք կարող են կյանքին սպառնացող երիկամի վնասում առաջացնել։ Ստատին խթանված ռաբդոմիոլիզի առաջացման ռիսկը մեծանում է մեծ տարիքի, ֆիբրատների կիրառման, հիպոթիրեոիդիզմի դեպքում ։ Կոէնզիմ Q10 հավելումները երբեմն կարող են կիրառվել ստատին ասոցացված միոպաթիան բուժելու գործում ։
Գոյություն ունեն գրանցումներ 1998-2001 թվականներին ստատիններով բուժված 250000 մարդկանց մասին ։ Ռաբդոմիոլիզի պատահելիությունը 0.44-ը 10000-ի է աթորվաստատինով, ֆլուվաստատինով, լովաստատինով, պրավաստատինով և սիմվաստատինով բուժման ժամանակ։ Ցերիվաստատինի կիրառման ժամանակ այս ռիսկը տասնապատկվում է։ Նույնը պատահում է, եթե ստատինները համակցվում են ֆիբրատային բուժման հետ։ 2001թ. Ցերիվաստատինը հանվել է արտադրությունից ։ Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ հիդրոֆիլ ստատինները, ինչպիսիք են` ֆլուվաստսատինը, աթորվաստատինը, լովաստատինը ավելի քիչ տոքսիկ են քան լիպոֆիլները։ Ոչ բոլոր հետազոտություններ են գտել այդ կապը ։ Լովաստատինը խթանում է ատրոգին-1 գենի էքսպրեսիան, որը պատասխանատու է մկանային թելիկների վնասման համար ։
Դիաբետ
Ստատինի կիրառման և դիաբետի առաջացման միջև կապը մնում է անհայտ, և համակարգային դիտարկումների ու մետաանալիզների արդյունքները այս հարցում հակասական են  ։ Բարձր դեղաչափերը դիաբետի առաջացման խթանման ավելի մեծ հավանականություն ունեն, սակայն սրտանոթային հիվանդությունների վրա ունեցած դրական ազդեցությունը գերակշռում է այս ռիսկերը ։ Հետդաշտանադադարային տարիքի կանանց շրջանում ստատինի կիրառումը դիաբետի առաջացման ավելի բարձր ռիսկ ունի ։ Դիաբետի առաջացման համար պատասխանատու հստակ մեխանիզմ հայտնի չէ ։ Ստատինները իջեցնում են ի պատասխան ինսուլինին` բջիջների կողմից արյան հոսքից գլյուկոզի կլանումը ։ Հնարավոր է, որ սա բացատրվի GLUT1 բջիջների համար պատասխանատու որոշ սպիտակուցների սինթեզի խանգարումով։ Այդ սինթեզի մեջ մեծ դեր ունի խոլեստերինը։
Քաղցկեղ
Մի քանի մետաանալիզներ ստատինի կիրառման հետևանքով քաղցկեղի առաջացման ռիսկի բարձրացման միտում են նկատել, որոշները` հակառակը  ։ Ստատինները կարող են իջեցնել կերակրափողային, կոլոռեկտալ , ստամոքսային քաղցկեղի  , լյարդաբջջային կարցինոմայի և հնարավոր է`  շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը  ։ Նրանք կարծես թե ոչ մի ազդեցություն չունեն թոքային , երիկամային , կրծքագեղձի , ենթաստամոքսային գեղձի , միզապարկի քաղցկեղի վրա ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Ստատինները արգելակելով HMG-CoA ռեդուկտազը` բլոքադայի են ենթարկում խոլեստերոլի սինթեզը լյարդում։ Սա կարևոր փաստ է, որովհետև շրջանառվող խոլեստերոլի մեծ մասը սինթեզվում է օրգանիզմում, այլ ոչ թե ստացվում է դիետայից։ Երբ լյարդն այլևս չի կարողանում խոլեստերին սինթեզել, դրա մակարդակն արյան մեջ իջնում է։ Խոլեստերինի սինթեզը հիմնականում գիշերն է տեղի ունենում, հետևաբար կարճ կիսատրոհման ժամանակով ստատինները ցանկալի է ընդունել գիշերը` էֆեկտն ուժեղացնելու նպատակով ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ երկար ազդող ստատինների դեպքում ընդունման ժամը նշանակություն չունի ։
Ցածր խտության լիպոպրոտեինների (ՑԽԼ) զավթման մեծացում
Ճագարների լյարդի բջիջները զգում են խոլեստերոլի քանակի իջեցումն արյան մեջ և սկսում են սինթեզել ՑԽԼ ընկալիչներ ։ Սա բերում է շրջանառվող ՑԽԼ իջեցմանը։
Սպեցիֆիկ սպիտակուցների պրենիլացում
Արգելակելով HMG CoA ռեդուկտազը`ստատինները միաժամանակ արգելակում են խոլեստերոլի և սպեցիֆիկ պրենիլացված սպիտակուցների սինթեզը։ Այս էֆեկտը կարող է մասամբ ներառվել էնդոթելիալ ֆունկցիայի բարելավման, իմուն ֆունկցիայի մոդուլյացիայի և այլ կարդիովասկուլյար օգուտների մեջ      ։ Բացի դրանից սպիտակուցի պրենիլացումը կարող է նշանակություն ունենալ ստատինների անցանկալի էֆեկտների առաջացման գործում, ինչպիսիք են միոպաթիան և դիաբետը ։
Այլ էֆեկտներ
Ինչպես նշվեց վերևում, ստատինները կանխարգելում են աթերոսկլերոզի զարգացումը։ ASTEROID կլինիկական փորձարկումը ցույց է տվել ստատինային թերապիայի ընթացքում աթերոմայի ռեգրեսիայի ուլտրաձայնային ուղիղ ապացույց ։ Հետազոտողները կարծում են, որ ստատինները սրտանոթային հիվանդությունները կանխարգելում են հետևյալ մեխանիզմներով `
1.     Էնդոթելիալ ֆունկցիայի լավացում
2.     Բորբոքային պատասխանի մոդուլացիա
3.     Աթերոսկլերոտիկ վահանիկի կայունացում
4.     Թրոմբագոյացման կանխում
2008 թվականին JUPITER հետազոտությունը ցույց տվեց, որ ստատինի կիրառումը կարող է իջեցնել բարձր C-ռեակտիվ սպիտակուցի քանակը ։
ՑԽԼ-իջեցնող հատկությունը տարբերվում է տարբեր ստատինների միջև։ Ցերիվաստատինը ամենաուժեղ լիպիդ իջեցնող հատկությունն ունի, հաջորդիվ ռոզուվաստատինն է, աթորվաստատինը, սիմվաստատինը, լովաստատինը, պրավաստատինը, ֆլուվաստատինը ։ Ստատինների որոշ տեսակներ կարող են հանդիպել բնության մեջ, օրինակ` հասարակ կախասնկի կամ կարմիր խմորասնկի բրնձի մեջ։ Քիչ քանակությամբ ռանդոմիզացված հսկվող փորձարկումներ ցույց են տվել, որ այդ մթերքների կիրառումը կարող է իջեցնել արյան մեջ շրջանառվող խոլեստերինը ։
Պատմական ակնարկ
1971 թվականին ճապոնացի բիոքիմիկ Ակիրա Էնդոն սկսեց փնտրել խոլեստերոլ իջեցնող դեղորայք։ Հետազոտությունը ցույց էր տվել, որ խոլեստերինը մեծ մասամբ ստեղծվում է լյարդում HMG-CoA ռեդուկտազի միջոցով ։ Էնդոն և իր թիմը ենթադրում էր, որ որոշ միկրոօրգանիզմներ կարող են սինթեզել այդ ֆերմենտի արգելակիչներ` իրենց այլ միկրոօրգանիզմներից պաշպանելու նպատակով. մեվալոնատը բջջապատի կազմության մեջ մտնող բազմաթիվ նյութերի նախանյութն է ։ Սինթեզված առաջին ստատինը մեվաստատինն էր` ստացված Penicillinum citrinum-ի կողմից։ Մի բրիտանական խումբ նույն սկզբունքով Penicillinum brevicompactum-ից ստացավ ստատին և 1976 թվականին հրապարակեց նյութ դրա հակասնկային հատկությունների մասին և ոչինչ չնշեց HMG-CoA քայքայման ունակության մասին։ Մեվաստատինը երբեք վաճառքի չհանվեց, իր ուռուցքածին, մկանաքայքայիչ կողմնակի հատկությունների պատճառով։ Մերք ընդ Քո (Merck & Co) ընկերության հիմնադիր Ռոյ Վագելոսը հետաքրքրվեց այս պրեպարատով և մի քանի այց կազմակերպեց դեպի Ճապոնիա։ 1978թ. Վերոնշյալ ընկերությունը լովաստատինն առանձնացրեց Aspergillus terreus-ից և վաճառքի հանեց այն Mevacor անվան տակ ։ Այդ ժամանակ արդեն իսկ կար առաջ քաշված տեսություն խոլեստերոլի և սրտանոթային հիվանդությունների կապի մասին։ Խոլեստերինը աթերոմայի գլխավոր բաղադրիչն է, և աթերոսկլերոտիկ վահանիկը հետագա անկայունացումը կարող է բերել սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման։
Հասարակություն և մշակույթ
Ստատիններն էֆեկտիվորեն վաճառելու համար, Մերքը պետք է տեղեկացներ հասարակությանը բարձր խոլեստերինի վտանգների մասին, և բժիշկները աշխատանքներ պետք է տանեին ստատինների անվտանգության վերաբերյալ։ Հանրային արշավների շնորհիվ Միացյալ Նահանգների բնակիչները տեղեկացան խոլեստերինի իրենց թվերի, «լավ» և «վատ» խոլեստերինի, իսկ դեղագործական ընկերությունները իրենց սեփական ստատիներն արտադրել։ 1994 թվականի ապրիլին հրապարակվեց Մերքի կողմից ֆինանսավորվող Սիմվաստատինի սկանդինավյան ապրելիության ուսումնասիրման հետազոտությունը։ Հետազոտողները փորձարկեցին սիմվաստատինը սրտային հիվանդություններով ու բարձր խոլեստերինով 4444 պացիենտների վրա։ 5 տարի անց հետազոտության արդյունքում պարզվեց, որ պացիենտների մոտ խոլեստերինը իջել է ելքայինի նկատմամբ 35%-ով, և սրտային պատճառով մահանալու ռիսկերը պակասել են 42%-ով ։ 1995 թվականին Զոկորն ու Մեվակորը շուրջ 1 միլիարդ դոլար եկամուտ բերեցին Մերքին :Էնդոն 2006 թվականին Ճապոնիայի մրցանակ ստացավ, իսկ 2008 թվականին` Լասքեր-ԴըԲեյքի կլինիկական բժշկական մրցանակ։ 2012 թվականին Մայքլ Բրաունն ու Ջոզեֆ Գոլսթեյնը, ովքեր խոլեստերինի վերաբերյալ բացահայտումների համար Նոբելյան մրցանակ էին ստացել, նշեցին, որ միլիոնավոր մարդիկ, ում կյանքը երկարել է շնորհիվ ստատինային թերապիայի, պարտական են Ակիրա ԷՆդոյին ։
Համացանցի պսևդոգիտական քարոզի պատճառով վաղ 2010-ականներին Միացյալ Թագավորության շուրջ 200000 քաղաքացիներ դադարեցին օգտագործել ստատիններ։ Սրտի Բրիտանական Ֆոնդը եզրակացրեց, որ հետագա 10 տարիների ընթացքում դա կբերի հավելյալ 2000 սրտամկանի ինֆարկտի ու կաթվածի ։
Հետազոտություններ
Որոշ կլինիկական հետազոտություններ ցույց են տվել կապ ստատինների կիրառման և դեմենցիայի, թոքի քաղցկեղի , միջուկային կատարակտի , գերճնշման , և շագաանակագեղձի քաղցկեղի միջև ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեղեր Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Pills n Potions
«Pills n Potions» (հայ․՝ «Հաբեր և դեղեր»), ամերիկյան հիփ-հոփ կատարող Նիքի Մինաժի երրորդ ստուդիական ալբոմի՝ «The Pinkprint»-ի համար ձայնագրած երգ։ Սինգլը թողարկվել է 2014 թվականի մայիսի 21–ին, որպես ալբոմի լիդ–սինգլ։ Ձայնգրվել է Young Money Entertainment և Cash Money Records լեյբլներում։ Երգի գրման համար, Մինաժը համագործակցել է Cirkut-ի, Dr. Luke-ի և Ester Dean-ի հետ։ Պրոդյւսերներն են՝ Dr. Luke-ը և Cirkut–ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2014 սինգլներ Կատեգորիա:Նիքի Մինաժի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Գյուղատնտեսական կենդանիներ, մարդու կողմից գյուղատնտեսական միջավայրում պահվող ընտելացված անասուններ՝ անասնաբուծական արտադրանք (միս, ձու, կաթ և այլն), ինչպես նաև աշխատուժ ստանալու համար։
Գյուղատնտեսական կենդանիները պահվում են շահույթ ձեռք բերելու նպատակով։ Անասնաբուծությունն համարվում է ժամանակակից գյուղատնտեսության բաղադրիչներից։ Գյուղատնտեսական կենդանիների բուծումն սկսվել է մարդու՝ որսորդությունից ու հավաքչությունից նստակյաց կյանք անցում կատարելուց հետո։
Մարմնակազմվածք
Գյուղատնտեսական կենդանիների մարմնակազմվածքը մորֆոլոգիական, կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունների միագումար է, որով կենդանին բնորոշվում է որպես մեկ ամբողջություն։ Գյուղատնտեսական կենդանիների մարմնակազմվածքը ձևավորվում է ժառանգականության և արտաքին պայմանների (մատղաշի աճեցման ձևերը, կենդանու կերակրումն ու խնամքը և այլն) ազդեցությամբ։ Կոնստիտուցիայի մասին ուսմունքը ծագել է դեռևս Հին Հունաստանում (Քսենոփոնի աշխատությունները և այլն), իսկ դրա հետագա գարգացմանը նպաստել են կենսաբանական և անասնաբուծական գիտությունների նվաճումները։ Գյուղատնտեսական կենդանիների մարմնակազմվածքը ուսումնասիրվում և գնահատվում է առավելապես էքստերիերային և ինտերիերային եղանակներով։ Հայտնի են կոնստիտուցիայի բազմաթիվ դասակարգումներ, որոնցից առավել ուշադրության են արժանի շվեյցարացի գիտնական Ու. Դյուրստի և սովետական գիտնական Պ. Կուլեշովի (Ե. Բոգդանովի և Մ. Իվանովի կողմից ճշտված) դասակարգումները։ Դյուրստի դասակարգման հիմքում ընկած են օրգանիզմի նյութափոխանակության բնույթն ու ինտենսիվությունը և մարմնի ձևի ու կառուցվածքի փոփոխությունները՝ կապված նյութափոխանակության հետ։ Ըստ այս դասակարգման տարբերում են կենդանիների հիմնական և զուգակցված երկուական տիպեր
Պ. Կուլեշովը, ելնելով օրգանիզմի հյուսվածքների ու օրգանների համահարաբերակցական զարգացման օրինաչափություններից և տարբեր մթերատվության կենդանիների ուսումնասիրության տվյալներից, առաշարկել է 4 տիպ. ըստ մաշկի և Կմախքի զարգացման՝ կոպիտ և նուրբ, ենթամաշկի և մկանների՝ խիտ և փուխր, իսկ այս տիպերի զուգակցումներից ստացվում են՝
տիպեր։ Կաթնատու տավարի համար բնորոշ է նուրբ-խիտ տիպը, իսկ մսատուներին՝ նուրբ-փուխր։ Մ. Իվանովը տարբերել է նաև ուժեղ (ամուր), իսկ Ե. Բոգդանովը՝ չոր և թաց կոնստիտուցիա հասկացությունները։
Պահվածք
Կիրառվում են մի քանի համակարգեր, արոտային՝ կենդանիները (հիմնականում որոճողները), ամբողջ տարվա ընթացքում, կերակրվում են արոտավայրերում։ Մսուրաարոտային՝ կենդանիներին (խոշոր եղջերավորներ, ոչխար, եղջերու, ձի և այլն) ձմռանը պահում են անասնապահական շենքերում, ամռանը՝ արոտավայրերում։
Տարածված է առավելապես բարեխառն կլիմա և սահմանափակ արոտավայրեր ունեցող շրջաններում։ Մսուրաճամբարային՝ ձմռանը կենդանիները (խոշոր եղջերավորներ, խոզեր) գտնվում են շենքերում, ամռանը՝ ճամբարներում, որտեղ կանաչ կերն ստանում են հնձված վիճակում, մեծ մասամբ կիրառվում է բնական արոտավայրեր չունեցող շրջաններում։ Մսուրային կենդանիներն ամբողջ տարվա ընթացքում գտնվում են շենքերում։ Բնորոշ է խոշոր ֆերմաներին և արդյունաբերական տեխնոլոգիայով անասնապահական մթերքների արտադրական համալիրներին։ Շենքերում կենդանիների պահվածքի հիմնական ձևերը կապված և ազատ (խմբակային և անհատական) են։ Թռչնաբուծության մեջ ընդունված են հատակային կամ վանդակային պահվածքի ձևերը՝ միակամ բազմահարկ վանդակներում։ Անասնապահության առանձին ճյուղեր (խոզաբուծություն, թռչնաբուծություն) գրեթե ամբողջովին փոխադրվել են արդյունաբերական հիմքերի վրա, և այդ ճյուղերում արդեն մերժվում է արոտային պահվածքի անհրաժեշտությունը։
Արիստիդ Մայոլ
Արիստիդ Ժոզեֆ Բոնավենտյուր Մայոլ (Aristide Joseph Bonaventure Maillol, ), ֆրանսիացի քանդակագործ։
Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Պահվածք
Կենդանիների պահվածքի ռեժիմը պահպանելու համար սահմանված են հատուկ նորմաներ, անասնապահական շենքերի ու սարքավորումների զոոհիգիենիկ պայմանների ստեղծումը, աշխատատար պրոցեսների մեքենայացումը, կերերի հերթականությունը, զբոսանքը, էլեկտրաէներգիայի, ջրի, ջեռուցման մատակարարումը և այլն։
Արիստիդ Մայոլ
Կենսագրություն
1882-1986 թվականներին սովորել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում։ Ազդվել է Պ. Գոգենից, հարել «նաբի» խմբակցությանը, կատարել գոբելենների էսքիզներ։ 1890-ական թվականների 2-րդ կեսից ստեղծել է «մոդեռն» ոճի հաստոցային ոչ մեծ քանդակներ։ Ստեղծագործական հասուն շրջանում (1900-ական թվականներին) ձգտել է զանգվածների ծավալապլաստիկական կառուցիկության և ընդհանրականության, ուրվագծի սահունության («Գիշեր», 1902-1909, բրոնզ, մասնավոր հավաքածու, Փարիզ, «Մանյակով Վեներան», 1930։ Հիմնականում պատկերելով կանանց մարմիններ (մարմարից, քարից, բրոնզից), դրանցում մարմնավորելով գեղեցիկ մարդու իր իդեալը, միաժամանակ հաղորդել է կամ հայեցողական հանգստի զգացողություն («Միջերկրածով», 1902-1905 թթ., բրոնզ, մասնավոր հավաքածու, ԱՄՆ), կամ դինամիզմ («Իլդե-Ֆրանս», բրոնզ, 1920-1925 թթ., Պտի-Պալե թանգարան, Փարիզ)։ Մայոլը կերպարների խորհրդանշական բովանդակությունը համադրել է արդիականության, իսկ գեղարվեստական լուծումը՝ միջավայրի հետ (առաջին համաշխարհային պատերազմում ընկածների հիշատակին կանգնեցված հուշարձաններ, 19-րդ դարի վերջի նշանավոր մարդկանց մոնումենտներ)։ «Կաշկանդված գործողություն» քանդակի (բրոնզ, 1906, ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարան, Փարիզ) կնոջ հզոր մարմինը բացահայտում է Լ. Օ. Բլանկիի կյանքի պաթոսը, ներդաշնակության գաղափարը մարմնավորող նիմֆան՝ Պ. Սեզանի ստեղծագործական որոնումների նպատակը (հուշարձան՝ Պ. Սեզանին, քար, 1912-1925 թթ., Թուիլրի պարտեզ)։ Դեկորատիվ բնույթի աշխատանքներում («Պոմոնա», բրոնզ, 1910 թ., Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարան (Մոսկվա)) կարևորված են զգայականությունը, մարդու և բնության միասնության բացահայտումը։ Մայոլը հայտնի է նաև մանրաքանդակներով, գծանկարներով, փորագրություններով և վիմագրություններով։ Խորը ռեալիզմով նրա մարդասիրական արվեստը մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի նշանավոր քանդակագործների վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Կերակրում
Գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման գիտության գլխավոր խնդիրներն են՝ կենդանիների համար անհրաժեշտ սննդանյութերի ուսումնասիրումը, կերերի սննդարարության արժեքի որոշումը, կերակրման նորմայի սահմանումը, կերային ռացիոնի կազմումը, կերակրման ճիշտ տեխնիկայի ու կազմակերպման հարցերի մշակումը։ Այն սկսել է զարգանալ 19-րդ դարի սկզբին։ Գերմանացի գիտնական Ա. Թեերն առաջինը ուսումնասիրեց կերի սննդարտարությունն ու կազմը, իսկ 20-րդ դարի սկզբներին Օ. Կելներն առաջարկեց կերերի գնահատման օսլայի համարժեքը։ Ռուսաստանում արժեքավոր աշխատանքներ են կատարել Ա. Ռուբեցը, Ն. Լունինը և այլք։ Հայաստանում կենդանիների կերակրման տարբեր հարցեր հայտնի են եղել դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Այդ շրջանում կենդանիների համար որպես կեր օգտագործվել է արոտավայրերի ու մարգագետինների կանաչը, իսկ ձմռանը՝ կուտակված խոտը, հարդը, ծառի չորացած տերեները են։ Առանձին հայ գիտնականներ (Ղազար Փարպեցի, Փավստոս Բուզանդ, Ղևոնդ Ալիշան և այլք) իրենց մենագրություններում նկարագրել են կերաբույսերը, իսկ 12-րդ կամ 13-րդ դարում արաբերենից թարգմանված «Գիրք վաստակոց» աշխատության (հայերեն հրտ. 1877) մեջ ընդգրկված են կենդանիների կերակրման տարբեր հարցեր։ Այս կապակցությամբ ուշագրավ են նաև Ն. Տաղավարյանի «Կենդանաբուծություն» (անտիպ), Ս. Երեմյանի «Բառ-գիրք գործնական գիտութեանց» (Վենետիկ, 1900) և այլոց աշխատությունները։
Տեսակները
«Գյուղատնտեսական կենդանիներ» եզրույթն ինչ-որ չափով անորոշ է և կարող է սահմանվել լայն ու նեղ իմաստներով։ Լայն իմաստով՝ գյուղատնտեսական կենդանիներ են համարվում բոլոր այն ընտելացված կամ կիսաընտելացված անասունների սեռահասակային խմբերը, որոնց մարդիկ պահում և բուծում են կոմերցիոն նպատակներով։
Զույգ ընտրություն
Ցանկալի որակի սերունդ ստանալու համար ընտրված ծնողական զույգերի առավել նպատակահարմար զուգակցումը կոչվում է զույգ ընտրություն, որի խնդիրն է կատարելագործել կամ ստեղծել նոր ցեղեր, որը սերտորեն կապված է ընտրության հետ։ Լինում է հոմոգեն և էտերոգեն։ Առաջին դեպքում զուգակցվում են դրական միևնույն հատկանիշներով (մթերատվություն, մարմնակազմվածք, հաճախ նաև ծագում) ընտրված զույգերը։ Նոր սերնդի մոտ ուժեղանում է ծնողական հատկանիշների համալիրը, ամրապնդվում ժառանգականությունը։ Երկրորդ դեպքում զուգակցվում են տարբեր հատկանիշներով ծնողական զույգեր։ Ծնողների հատկանիշների բարդ փոխներգործությունից ստացվում է արժեքավոր սերունդ, իսկ երբեմն նաև՝ նոր որակներ։ Ընտրության ժամանակ հաշվի է առնվում մարմնակազմի, մթերատվության, ծագման, տարիքի, աճեցման պայմանների նմանությունը կամ տարբերությունը և ազգակցական կապի աստիճանը։
Խոտանում
Ծեր, ստերջ, անբուժելի հիվանդություններով տառապող կամ ֆիզիկական արատներով կենդանիների առանձնացումը հոտից կոչվում է խոտանում։ Որպես կանոն, անցկացվում է ամեն տարի յուրաքանչյուր հոտում՝ նրա որակական ցուցանիշները (մթերատվություն, տոհմային արժեք և այլն) բարելավելու նպատակով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Մայիսմեկյան հավեր
Մայիսմեկյան հավեր, (первомайские), հավերի մսաձվատու ցեղախումբ։ Ստեղծվել է Խարկովի մարզում Մայիսի 1-ի անվան թռչնաբուծական տնտեսությունում (հետագայում տոհմային աշխատանքները շարունակվել են Վորոնեժի և Պենզայի մարզերի տնտեսություններում), տեղական յուրլովյան հավերի և արտասահմանյան ռոդ-այլենդ ու վիանղոտ ցեղերի բարդ տրամախաչման եղանակով։ Հաստատվել է 1950 թվականին։
Փետրածածկն արծաթագույն է (պարանոցի, պոչի և թևերի ծայրափետուրներինը՝ գորշ)։ Վաղահաս են. ձվարկում են 6-6, 5 ամսականից։ Միջին ձվատվությունը՝ 142-180 հատ։ Հասուն հավերի կենդանի զանգվածը՝ 2, 6, իսկ աքաղաղներինը՝ մինչև 3 կգ է։
Կատեգորիա:Հավերի ցեղեր
Հայաստանի Հանրապետության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի սպառազինության վարչություն
Հայաստանի Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի սպառազինության վարչություն, ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ ՍՎ, Հայաստանի զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի կառուցվածքային առաջատար ստորաբաժանում, որը խաղաղ և պատերազմի ժամանակ ապահովում է գլխավոր շտաբի կազմակերպչական, վարչաիրավական և վերլուծական-հսկողական գործառույթների իրականացումը ։
Վարչական ապարատի պետն է ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-մայոր Պողոս Պողոսյանը ։
Պատմություն
ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ սպառազինության վարչությունը կազմավորվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ։
Գործառույթներ
ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ սպառազինության վարչությունն իրականացնում է տեխնիկական ապահովման համակարգի շրջանակներում հետևյալ գործառույթները.
Ծանոթագրություններ
Սպառազինության վարչություն Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Հայաստանում
Երևան-Գյումրու տիպի տուֆ
Երևան-Գյումրու տիպի տուֆ, հրաբխային ապար, տուֆի տարատեսակ։ Առաջացել է անթրոպոգենում՝ հրաբխի իգնիմբրիտային (հրահեղեղային) ժայթքումից։ Շիկացած մագման արտավիժել է և, մեծ արագությամբ հոսելով, առաջացրել 0, 8-15 մ հաստության Երևան-Գյումրու տուֆի հորիզոնական ծածկոց։
Տարածված է Երևանի և Գյումրու շրջակայքում։ Երևանի շրջակայքում ելքերը մերկանում են Արինբերդի տարածքում, Հրազդանի ու Գետառի կիրճերում, Ավանի խճուղու երկարությամբ։ Ավանի, Նորքի, Ջրվեժի և Նուբարաշենի հանքավայրերը շահագործվել են։ Գյումրուց հյուսիս և հյուսիս-արևմուտք անընդմեջ տուֆային շերտ է, տարածքը՝ 120 կմ² (Վահրամաբերդ, Կարմրաքար, Կապս, Մայիսյան, Հովունի, Լեռնուտ գյուղերի մոտակայքի հանքավայրեր)։
Օգտագործվում է շինարարության և քանդակագործության մեջ։
Կատեգորիա:Տուֆ Կատեգորիա:Ապարներ
Լեպոնտինյան Ալպեր
Լեպոնտինյան Ալպերը առանձնացված են Բեռնի Ալպերից (հյուսիս-արեւմուտք) Ռոն գետի հովտով, Ֆուրկա եւ Սան-Գոտարդ լեռնաշղթայով։
Տարածքը Սեն-Գոտարդից դեպի արեւմուտք կոչվում է նաև Տիչինյան Ալպեր, դեպի արեւելք՝ Ադուլա։ Ամենաբարձր կետը Մոնթե Լեոնե լեռն է (3552 մ) ։
Այդ անունը գալիս է Լեպոնտյան Ալպերում հնագույն ազգ լեպոնտինացիներից, ովքեր բնակեցված են եղել այդ տարածքում։
Շաքարի ճակնդեղ
Շաքարի ճակնդեղ (Beta vulgaris L), թելուկազգիների (Chenopodiaceae) ընտանիքի Beta ցեղին պատկանող տեխնիկական մշակաբույս։ Մշակվում է մարդու սննդի համար կարևոր նյութի՝ շաքարի ստացման համար։
Մշակումն ունի նաև կերային նշանակություն։ Տերևները կազմում են արմատի քաշի 30-50 %-ը։ 100 կգ արմատը պարունակում է 25,7, իսկ տերևը՝ 19,5 կերային միավոր։
Շաքարի ճակնդեղի տերևները պարունակում են մեծ քանակությամբ վիտամիններ, ամինաթթուներ և միկրոտարրեր։ Շաքարի ճակնդեղի տերևներից պատրաստված ալյուրն ամինաթթուների կազմով քիչ է տարբերվում առվույտի ալյուրից. չորացած տերևի մեկ կիլոգրամը պարունակում է 75-80 գրամ մարսելի պրոտեին, որն օգտակար է համարվում խոշոր եղջերավոր անասունների և խոզերի համար։
Ունի նաև մեծ ագրոտեխնիկական հատկություն։ Որպես շարահերկ բույս այն լավագույն նախորդ է հանդիսանում մի շարք կուլտուրաների, հատկապես գարնանացան հացաբույսերի համար։
Շաքարի ճակնդեղն առաջին անգամ հետազոտվել է 16-րդ դարում։ Ճակնդեղի մեջ բյուրեղային շաքարը գերմանացի գիտնական Անդրեաս Զիգիզմունդ Մարկգրաֆի կողմից հայտնաբերվել է 1747 թվականին և միաժամանակ հաստատվել, որ ճակնդեղից ստացված շաքարը ոչնչով չի տարբերվում շաքարեղեգնից ստացված շաքարից ։ Շաքարի ճակնդեղը լայն չափով սկսվել է վերամշակվել 18-րդ դարի վերջերից։
2011 թվականի դրությամբ աշխարհում շաքարի ճակնդեղի առավել խոշորածավալ արտադրող երկրներն են Ֆրանսիան, Միացյալ Նահանգները, Գերմանիան, Ռուսաստանը և Ուկրաինան ։
Գեորգիոս Կոտձիաս
Գեորգիոս Կոտձիաս կամ Գեորգիոս Կոնստանտին Կոտձիաս (George Constantin Cotzias, Γεώργιος Κοτζιάς ), հունական ծագմամբ ամերիկացի գիտնական, որն իր գործընկերների հետ միասին մշակել է հակապարկինսոնյան դեղամիջոց` L-DOPA, որը ներկայումս համարվում է Պարկինսոնի հիվանդության բուժման համար ամենահաճախ կիրառվող դեղամիջոցը։
Կենսագրություն
Կոտձիասը ծնվել է 1918 թվականի հունիսի 16-ին Հունաստանի Կրետե կղզու Չանիա քաղաքում։ Նրա հայրը Կոնստանտին Կոտձիասն էր, որը իրավաբան, լրագրող էր և որը Աթենքի քաղաքագլուխն է եղել երկու անգամ (1934 և 1951 թվականներին)։
Կոտձիասն իր բժշկական ուսումնասիրությունները սկսել է «Կապոդիստրիայի անվան Աթենքի ազգային համալսարանում»։ Սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ 1941 թվականի ապրիլի 29-ին գերմանական բանակն Աթենք էր ներխուժել, Կոտձիասների ընտանիքը օգոստոսին ԱՄՆ է փախել ։
ԱՄՆ-ում կրթությունը շարունակել է Բոստոնում, որտեղ նա ընդունվել է Հարվարդի համալսարանի բժշկական դպրոց, որը երկու տարի անց գերազանցությամբ ավարտել է։ Կոտձիասն իր կրթությունը շարունակել է համալսարանին պատկանող Բրիգամի հոսպիտալի (BWH) պատալոգիայի բաժնում որպես ինտեռն, որից հետո որպես հետազոտող ինտերն-բժիշկ է եղել Մասսաչուսեթսի ընդհանուր հիվանդանոցում։ Հետագայում աշխատանքի է անցել Ռոքֆելլերի համալսարանում և Բրուքհավենի ազգային լաբորատորիայում ։
Նախապատմություն
Հետագայում այլ բժիշկներ Պարկինսոնի հիվանդությունը փորձել են բուժել լևոդոպայի միջոցով (դոպամինի մետաբոլիկ նախատիպը) և հայտնաբերել են, որ վաղ փուլերում այն մեղմում է հիվանդության որոշ ախտանիշները։ Ի տարբերություն դոպամինի, լևոդոպան անցնում է արյունաուղեղային պատնեշը։ Պրեպարատի ներարկումը ժամանակավոր ակնթարթային դրական արդյունք էր առաջացնում, սակայն ներարկման ուժեղ թունայնության պատճառով լևոդոպան որպես բուժման միջոց գործնականում հնարավոր չէր կիրառել։
Լևոդոպան որպես արդյունավետ միջոց
Գեորգիոս Կոտձիասը նույնպես զբաղվել է լևոդոպայի ազդեցության ուսումնասիրությամբ։ Նրա ուսումնասիրությունների շնորհիվ դեղամիջոցը հետագայում դարձել է Պարկինսոնի հիվանդության արդյունավետ բուժման տարածված միջոց։
Կոտձիասը սկսել է Լևոդոպայի շատ փոքր չափաբաժիններ խմեցնելով։ Երկու ժամը մեկ, անընդհատ հսկողության պայմաններում, չափաբաժինն աստիճանաբար ավելացնելով, նրան հաջողվել է պացիենտին նախապատրաստել բավականաչափ բարձր չափաբաժին ընդունելուն, որպեսզի առաջացնի ախտանշանների կտրուկ մեղմացում։ Պարկինսոնի հիվանդությամբ պացիենտի վիճակի բարելավման մասին առաջին հաշվետվությունը հրապարակվել է 1968 թվականին ։ Արդյունքները շուտով հաստատվել են այլ հետազոտողների կողմից և ներկայումս լևոդոպան դարձել է Պարկինսոնի հիվանդության ախտանիշների բուժման համար կիրառվող ստանդարտ միջոցը ։
Պարգևներ և կոչումներ
1969 թվականին դոկտոր Գեորգիոս Կոտձիասը արժանացել է Լասկերի մրցանակի իր կլինիկական բժշկական հետազոտությունների համար։ Նա պատվավոր աստիճաններ է ստացել Սանտյագոյի Կաթոլիկական համալսարանի կողմից (1969), Փենսիլվանիայի կանացի բժշկական քոլեջի կողմից (1970), Նյու Յորքի Սուրբ Հովհաննես համալսարանի կողմից (1971) և Աթենքի համալսարանի կողմից (1974)։ Լյուիս Թոմասը նրան անվանել է «ամերիկյան բժշկական գիտության խոշորագույն դեմքերից մեկը»։
Գրականության մեջ
Ջեյմս Մերիլլի (1926–1995) «Սանդովերի վրայի փոփոխական լույսը» (The Changing Light at Sandover) պոստմոդեռնիստական ապոկալիպսիսային չաթածո էպոսում Կոտձիասը ներկայացված է երկրորդական դերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Բեթսի Ռեպելիուս
Յոհաննա Էլիզաբեթ Ռեպելիուս (Johanna Elisabeth Repelius, հայտնի է որպես Բեթսի, ), հոլանդացի նկարչուհի, աշխատել է ջրաներկով, ստեղծել է պարզ, մեկ ֆիգուրով կենցաղային ժանրի տեսարաններ։
Կենսագրություն
Բեթսին ծնվել է 1848 թվականին Ամստերդամում՝ հարուստ վաճառականի ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի ութ երեխաներից կրտսերը ։ Հոր ցանկությանը հակառակ՝ որոշել է դառնալ նկարիչ և նկարչության դասեր է ստացել պատմական ժանրի նկարիչ Պետրուս Ֆրանցիսկոս Գրիվի մոտ ։ Հետագայում սովորել է Կարել Ֆրանս Ֆիլիպոյի մոտ (1825-1897), որը հայտնի էր իր ժանրային տեսարաններով։ 1873-1876 թվականներին սովորել է Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիայում, որտեղ նրան դասավանդել է Ավգուստ Ալեբեն։ Նիկոլաս ֆան դեր Վաայի մոտ սովորել է ջրաներկ, հետագայում դարձել է նրա մտերիմ ընկերը ։ 1875 թվականին Բեթսին դարձել է Arti et Amicitiae (Արվեստ և ընկերություն) միության անդամ, 1878 թվականից հետո դարձել է նրանց ցուցահանդեսների մշտական մասնակից։
1889 թվականին իր ժառանգած հարստության շնորհիվ Բեթսին կարողացավ կառուցել մի տուն, որը նախագծել էր հայտնի ճարտարապետ Յոզեֆ Կայպերսը ։ Այն ձեղնահարկում ստուդիա ուներ և ընտանեկան զինանշանը ներառված էր շենքի ճակատային հատվածում։ Ավելի ուշ Բեթսին հրավիրում է երիտասարդ Պիտ Մոնդրիանին՝ առաստաղին նկարազարդելու առեղծվածային և պուտտո տեսարաններ։ Բեթսին հաճախ փողոցից մարդկանց հրավիրում էր կեցվածք ընդունելու իր նկարների համար ։ Հատկանշական է, որ նրա աշխատանքների մեծ մասում կերպարները նայում են ներքև կամ դեպի կողք։
Բեթսին չի ամուսնացել, բայց ունեցել է նկարիչ ընկերների լայն շրջանակ, այդ թվում Թհերեսե Շխվարտզեն և Լիզի Անսինը։
Բեթսին կատարել է բարեգործություններ, հատկապես նվիրաբերել է կույրերի համար ստեղծված կազմակերպություններին։ Իր կտակում նա զգալի գումարներ է թողել իր բոլոր ընկերներին։ Բեթսիի ստուդիայի պարունակությունը մնացել է գարեջրագործ Ջերարդ Ադրիաան Հեյնիկենի զարմուհի ծաղիկներ նկարող Մարի Հեյնիկենին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Հոլանդացի կին արվեստագետներ
Ուայքատո (գետ)
Ուայքատո (Waikato), գետ Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզում։ Այդ երկրի ամենաերկար գետն է. ունի մոտավորապես 425 կիլոմետր երկարություն ։ Անվանումը մաորիական ծագում ունի և թարգմանաբար նշանակում է «հոսող ջուր» ։ Տեղաբնիկները սրբացրել են գետը և իրենց ցեղային հավաքատեղիներն ու սրբավայրերը կառուցել են նրա ափերին։
Համառոտ տեղեկատվություն
Ուայքատոյի ակունքն ընկած է Նոր Զելանդիայի ամենաբարձր լեռան՝ Ռուապեհուի արևելյան լանջին, սնվում է գլխավորապես Մանգատոետոենուի (նախկին անվանումը՝ Ուայքատո) սառցադաշտի հալոցքի ջրերով ։ Իջնելով սարալանջից՝ գետն ուղղվում է դեպի հյուսիս, անցնում Թուրանգի քաղաքն ու մուտք գործում Նոր Զելանդիայի ամենամեծ լիճը՝ Թաուպոն, որի մերձակայքում ստեղծվել է արհեստական լճերի, թունելների ու ջրանցքների մի ընդարձակ համակարգ՝ դաշտերը ոռոգելու, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիա արտադրելու նպատակով  ։
Թաուպո լիճը հատելով նրա հյուսիսային մասով՝ Ուայքատոն նույնանուն՝ Թաուպո քաղաքի մոտ դուրս է գալիս լճից և հոսում հյուսիսարևելյան ուղղությամբ։ Շուրջ 40 կիլոմետր ցամաքով հոսելուց հետո հատում-անցնում է Օհակուրի, Աթիամուրի, Ֆակամարու, Մարաեթայի, Ուայփափա, Արափունի, Քարապիրո լճերը՝ իր ճանապարհին ընդունելով մի շարք վտակներ ։
Թասմանյան ծովը թափվելուց առաջ՝ գետաբերանի մոտ գտնվող Պորտ Ուայքատո քաղաքի մերձակայքում գետին միանում է նրա վերջին վտակը՝ Արարոան ։ Ուայքատո գետի ափին ընկած խոշոր բնակավայրերից է Համիլտոն քաղաքը, որ մեծությամբ չորրորդն է Նոր Զելանդիայում։ Գետը ձկնառատ է (կա շուրջ երեք տասնյակ ձկնատեսակ). տարածված են հատկապես ծիածանագույն կարմրախայտն ու օձաձուկը (օձաձկան և այլ ձկնատեսակների արդյունաբերական որս է մինչև իսկ իրականացվում) : Ի դեպ, օձաձուկը մաորիների սննդակարգի հիմնական բաղադրիչն է եղել ավանդաբար ։
Արևածաղիկներ (ֆիլմ)
Սյուժե
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իտալուհի Ջովաննան հանդիպում է զինվոր Անտոնիոյի հետ, ում պատրաստում են ուղարկել Աֆրիկա՝ ռազմաճակատ։ Երկու երիտասարդների մեջ առաջանում են ռոմանտիկ հարաբերություններ, և սիրահար զույգը ամուսնանում է։ Կարճատև արձակուրդից հետո Անտոնիոն ընկնում է Աֆրիկա, որտեղ և անհետ կորչում է։