cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արցախի արտաքին քաղաքականություն
Արցախի Հանրապետությունը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում սահմանափակ ճանաչում ունեցող հանրապետություն է, որը ներկայումս վերահսկում է նախկին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի տարածքի մի մասը ։ Այն ճանաչվել է միայն ՄԱԿ-ի անդամ չհանդիսացող երեք այլ պետությունների՝ Աբխազիայի, Հարավային Օսիայի և Մերձդնեստրի կողմից։ 2012 թվականի նոյեմբերին Ուրուգվայի միջազգային հարաբերությունների կոմիտեի անդամը հայտարարել է, որ իր երկիրը կարող է ճանաչել Արցախի Հանրապետության անկախությունը ։ 2012 թվականին Հայաստանը և Տուվալուն դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատել, և հայտարարվել է, որ Տուվալուն կարող է ճանաչել Արցախի Հանրապետության անկախությունը ։ 2012 թվականի հոկտեմբերին Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգը ճանաչել է Արցախի Հանրապետությունը ։ 2014 թվականի սեպտեմբերին Իսպանիայում բասկերեն խորհրդարանն ընդունել է Արցախի ինքնորոշման իրավունքի սատարման առաջարկը, իսկ 2014 թվականի նոյեմբերին Նավառայի խորհրդարանը, որը նույնպես գտնվում է Իսպանիայում, հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ ի աջակցություն հակամարտության կարգավորման բանակցություններում Արցախի ընդգրկման ։
Ներկայումս Արցախում այլ երկրների դիվանագիտական ներկայացուցչություններ չկան։ Մյուս կողմից, հանրապետությունն ամբողջ աշխարհում կառուցել է ներկայացուցչությունների փոքր ցանց։ Ներկայումս այն մշտակայն ներկայացուցչություններ ունի աշխարհի 7 երկրներում։
Արտաքին գործերի նախարարություն
Պետության արտաքին քաղաքականությունը կարգավորվում է Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության կողմից։ Նախարարությունը ծավալում է իր գործունեությունը մայրաքաղաք Ստեփանակերտում։ Ներկայումս նախարարը Մասիս Մայիլյանն է։
Ավստրալիա
2012 թվականին Նոր Հարավային Ուելսի խորհրդարանը կոչ է արել Ավստրալիայի կառավարությանը ճանաչել Արցախը։ Արցախն ունի ներկայացուցչություն Ավստրալիայում Սիդնեյ քաղաքում։
Հայաստան
Արցախը շատ սերտ հարաբերություններ ունի Հայաստանի հետ։ Այն դե ֆակտո Հայաստանի մասն է կազմում   ։ Երևանում ստեղծվել է Արցախի Հանրապետության ներկայացուցչություն։
Եվրոպա
Արցախի Հանրապետությունը երեք ներկայացուցչություն ունի Եվրոպայում, այդ թվում՝ Բեռլինում, Փարիզում և Մոսկվայում։
Հարավային Օսիա
Արցախի Հանրապետությունը և մասամբ ճանաչված Հարավային Օսիայի Հանրապետությունը ճանաչել են միմյանց։ Երկու պետությունները չեղյալ են հայտարարել մուտքի արտոնագրերի պահանջներն իրենց քաղաքացիների համար և ներգրավված են ժողովրդավարության և ազգերի իրավունքների համար ընկերակցության մեջ։
Մերձդնեստր
Արցախի Հանրապետությունը և Մերձդնեստրը ճանաչել են միմյանց և չեղյալ հայտարարել իրենց քաղաքացիների համար վիզային պահանջները։ Երկու երկրների միջև բազմաթիվ համատեղ միջոցառումներ են կազմակերպվում։ 2001 թվականին երկու երկրներն էլ Ստեփանակերտում Մերձդնեստրի արտաքին գործերի նախարարության և Արցախի արտաքին գործերի նախարարության միջև համագործակցության և խորհրդակցությունների մասին արձանագրություն են ստորագրել ։ Մերձդնեստրը նույնպես ներգրավված է Ժողովրդավարության և ազգերի իրավունքների համար ընկերակցության մեջ։
ԱՄՆ
Միացյալ Նահանգները դիվանագիտական հարաբերություններ չի հաստատել Արցախի Հանրապետության հետ և այն ճանաչում է որպես Ադրբեջանի մաս։ Արցախի աջակցությունը Միացյալ Նահանգներում դրսևորվում է նախևառաջ նահանգային օրենսդիր մարմնի մակարդակով։ Դրանցից որոշները բանաձևեր են ընդունել՝ ի աջակցություն Արցախի։ 2012 թվականի մայիսին ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի Ներկայացուցիչների պալատը բանաձև է ընդունել, որով կոչ է արել նախագահ Բարաք Օբամային և ԱՄՆ Կոնգրեսին ճանաչել Արցախի Հանրապետությունը։ 2012 թվականի օգոստոսին Մասաչուսեթս նահանգի Ներկայացուցիչների պալատը նմանատիպ բանաձև է ընդունել ։ 2013 թվականի ապրիլին ԱՄՆ Մեն նահանգի Ներկայացուցիչների պալատը և Սենատը բանաձև է ընդունել, որով ճանաչել է Արցախի անկախությունը և կոչ է արել նախագահ Բարաք Օբամային ևս ճանաչել այն ։ 2013 թվականի մայիսին ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի Սենատը Արցախի անկախության ճանաչման մասին բանաձև է ընդունել և իր աջակցությունն է հայտնել որպես ազատ և անկախ պետություն՝ Արցախի Հանրապետության զարգացման ջանքերին ։ 2014 թվականի մայիսին Կալիֆոռնիա նահանգի վեհաժողովը 70 կողմ, 1 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ ընդունել է Արցախի անկախության ճանաչման մասին օրենքը ։ Այս նախաձեռնությունը նաև կոչ է արել ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային և ԱՄՆ Կոնգրեսին ճանաչել Արցախի Հանրապետությունը ։ 2016 թվականի մարտի 30-ին ԱՄՆ Հավայի նահանգը միաձայն կողմ է քվեարկել Արցախի Հանրապետության հաստատմանը և ճանաչմանը ։ Արցախի Հանրապետությունը նաև ներկայացուցչություն է բացել Վաշինգտոնում։
Բացի այդ, Արցախի կառավարության պաշտոնատար անձինք պարբերաբար շփվում են ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամների հետ։ 2019 թվականի հոկտեմբերին Արցախի արտաքին գործերի նախարարը նշել է, որ հանրապետության իշխանությունները մեծ նշանակություն են տալիս Արցախի և Միացյալ Նահանգների միջև տարբեր մակարդակներում հարաբերություններին։ Նախարարը նաև երախտագիտություն է հայտնել Միացյալ Նահանգներին՝ ֆինանսական աջակցության, հակամարտության խաղաղ կարգավորման աջակցության համար և հույս է հայտնել, որ ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամների հետ հանդիպման ընթացքում հետագա համագործակցությունը կզարգանա ։
Այլ
2012 թվականի հոկտեմբերին Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգը ճանաչել է Արցախի Հանրապետությունը, սակայն 2015 թվականի նոյեմբերին Ավստրալիայի արտաքին գործերի նախարարը հաստատել է, որ Ավստրալիայի դաշնային կառավարությունը չի ճանաչում այն և պաշտպանում է Ադրբեջանի հավակնություններն այդ տարածքի նկատմամբ ։ 2017 թվականին Ավստրալիայի կանաչների կուսակցությունը հայտարարել է, որ ճանաչում է Արցախի Հանրապետությունը ։ 2020 թվականի հոկտեմբերին Նոր Հարավային Ուելսի Օրենսդիր ժողովը ճանաչել է Արցախի Հանրապետության անկախությունը 61 կողմ և 2 դեմ ձայներով։ Այն դատապարտել է նաև 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ Արցախի բնիկ հայերի վրա Ադրբեջանի և Թուրքիայի հարձակումները ։
Մինչ Կալիֆորնիան ճանաչել է Արցախի Հանրապետությունը 2014 թվականի մայիսին, նահանգում երեք տեղ այն արդեն ճանաչվել էր․
Քույր քաղաքներ են Հայլենդը և Բերձորը, ինչպես նաև Մոնթեբելլոն և Ստեփանակերտը ։
2019 թվականի նոյեմբերին Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցությունը կոչ է արել Ֆրանսիայի կառավարությանը ճանաչել Արցախի անկախությունը ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 15-ին իտալական Միլան քաղաքը դարձել է առաջին եվրոպական խոշոր քաղաքը, որը ճանաչել է Արցախի Հանրապետությունը ։ 2020 թվականի նոյեմբերի 3-ին դրան հաջորդել են Պալերմո, Ազոլո և Չերկիարա դի Կալաբրիա քաղաքները, ինչպես նաև Լոմբարդիա շրջանը ։
2020 թվականի նոյեմբերի 5-ին Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Լավալ քաղաքը ճանաչել է Արցախի անկախությունը ։
2020 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ուրուգվայի Մոնտեվիդեոյի դեպարտամենտի օրենսդիր ժողովը միաձայն ճանաչել է Արցախի Հանրապետության անկախությունը ։
Միջազգային կոնվենցիաներ
Բացի վերոնշյալից, Արցախը ևս մի շարք միջազգային կոնվենցիաների և պայմանագրերի մասնակից է, այդ թվում.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արտաքին հարաբերություններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության քաղաքականություն
Կրասլևիչի
Կրասլևիչի (Краслевичи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Սպարտակ Կնտեղցյան
Սպարտակ Աղասու Կնտեղցյան (Կնտեխցյան), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1972)։
Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
1951 թվականից աշխատել է Երևաննախագիծ ինստիտուտում։
Կնտեղցյանի մասնակցությամբ ու նախագծերով Երևանում կառուցվել են Հանրապետության հրապարակի «Յոթն աղբյուր»՝ Երևանի 2750-ամյակին նվիրված աղբյուր-հուշարձանը (1968), ԵՊՀ Ֆիզիկայի ԳՀԻ լաբորատորիաների համալիրը (1976), Նորքի զանգվածի 7, 8, 9 միկրոշրջանները (1980), բնակելի տներ՝ Երևանում, Քաջարանում, Ագարակում և այլն։
«Տարվա լավագույն նախագիծ» միջազգային ստուգատեսի դափնեկիր (1995)։
1970 թվականին Երևանում տեղադրված «Ջրավաճառ տղան» քանդակի ճարտարապետն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Արիստակես Սեդրակյան
Արիստակես Սեդրակյան (Մելիք-Առաքելյան), հայ բանասեր, պատմաբան, եկեղեցական գործիչ, թարգմանիչ, Էջմիածնի միաբանության անդամ։ 1882 թվականից՝ եպիսկոպոս։
Աշխատություններ
Հետազոտել ու նկարագրել է հայոց պատմության ու մշակույթի հիշատակարաններ («Հնութիւնք հայրենեաց ի գաւառին Երնջակու», 1872), հավաքել է հայկական բանահյուսության նմուշներ («Քնար մշեցւոց եւ վանեցւոց», 1874), քննության է առել 19-րդ դարի 1-ին կեսի հայագիտության և լուսավորչական շարժման պատմության («Հարութիւն Արարատեանի կեղծիքը», 1894, «Յովհաննէս եպիսկոպոս Շահխաթունեանցի կենսագրութիւնը», 1898) և հայոց եկեղեցու պատմության ու դավանաբանության («Հայասաանեայց եկեղեցու պատկերահարգութիւնը», մաս 1, 1904, «Ամուսնական խնդիրներ», 1891, «Քահանայական խնդիր», 1900) հարցեր ։
Թողել է անտիպ հիշատակարաններ, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուր են ժամանակի հայ հասարակական, քաղաքական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար ։
Հայերեն է թարգմանել Ավգուստ Հաքստհաուզենի «Անդրկովկաս» (1872) ուղեգրության՝ Հայաստանին վերաբերող մասերը և Ջոն Դրեպերի «Եվրոպայի մտավոր զարգացման պատմությունը» (1880) աշխատությունը՝ կցելով ուշագրավ ծանոթագրություններ ։
Փոքրիկ Ջոն
Փոքրիկ Ջոն (Little John), Ռոբին Հուդի մտերիմ ընկերն ու զինակիցը նրա մասին պատմություններում։ Հիշատակվում է Ռոբին Հուդի հետ միասին արդեն ամենավաղ աղբյուրներում, ինչպիսին է Էնդրյու Ուինթոնի «Orygynale Cronykil of Scotland» ժամանակագրությունը։  Նրանց հանդիպման մասին պատմում է 17-րդ դարից հայտնի բալլադը՝ «Ռոբին Հուդը և Փոքրիկ Ջոնը» (Robin Hood and Little John, Child 125) վերնագրով։ Ռոբինը գետի նեղ կամրջի վրա բախվում է բարձրահասակ անծանոթի հետ, և ձեռնափայտերով մարտում վերջինս նրան գցում է ջուրը։ Երիտասարդի խիզախությունը դուր է գալիս նետաձիգին, և նա ընդունվում է անտառային եղբայրություն։ Ջոնի մասին ոչ մի բանահյուսական հիշատակում չկա որպես առանձին հերոս  ։
Տարբեր աղբյուրներում փոքրիկ Ջոնի անվան ծագման մասին ասվում է, որ այն կամ ծաղրաբար հակադրվում է իր բարձր հասակին (յոթ ոտնաչափ, այսինքն՝ 213 սանտիմետր), կամ ծննդյան ժամանակ նա կոչվել է Ջոն Լիթլ (փոքրիկ Ջոնի մասին բալլադում, երբ նա ընդունվում է անտառային եղբայրություն, Ուիլ Սքարլեթն անցկացնում է մկրտության հանպատրաստից ծես՝ փոխելով նրա անվան բաղադրիչ մասերի տեղերը)։ «Փոքր ժեստ Ռոբին Հուդի մասին» (A Gest of Robyn Hode, Child 117) բալլադում առաջին իսկ հիշատակության ժամանակ Ջոնը կոչվում է յոմեն։  Այստեղ նրա բարձր հասակի վերաբերյալ քիչ վկայություններ կան, և այս պատմությունում նա հաճախ հանդես է գալիս որպես տրիխստեր։ Ընդհանուր առմամբ, վաղ բալլադներում նա պատկերված է ավելի խելացի և խորամանկ, երբեմն գործում է իր նախաձեռնությամբ կամ Ռոբին Հուդին հակառակ։ Սակայն պատմության ժամանակակից տարբերակները, սկսած Վալտեր Սքոթի «Այվենհոյից», ավելի հակված են փոքրիկ Ջոնին պատկերել Ռոբինի հավատարիմ, բայց ոչ այնքան խելամիտ օգնականի դերում ։
Պատմական նախատիպեր
Ինչպես նաև Ռոբին Հուդին, այնպես էլ փոքրիկ Ջոնին փորձել են նույնացնել իրական պատմական նախատիպի հետ։ Այսպես, թեկնածուներից մեկը համարվում է 18-րդ դարի առաջին կեսին Ուեյքֆիլդ քաղաքի մերձակայքում գործող Ջոն Լը Լիթլ (John Le Little) անունով ավազակը։ Փոքրիկ Ջոնի գերեզմանը համարվող շիրիմներից ամենահայտնին գտնվում է Դերբիշիրի Հաթերսեյջ գյուղում՝ Սուրբ Միքայելի եկեղեցու գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոբին Հուդ
Յակովենկովո (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Յակովենկովո (Яковенкове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1600 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յակովենկովո գյուղում բնակվում էր 1 126 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2278 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ներածում և արտածում
Հաշվարկման մեջ ներածում-արտածումը կամ կրճատ Ն-Ա-ը ինֆորմացիան գործարկող համակարգի (ինչպիսին համակարգիչն է) և արտաքին աշխարհի միջև հաղորդակցությունն է։ Ներածումը այն կանչերը կամ ինֆորմացիան են, որը ստացվում է համակարգի կողմից, իսկ արտածումը` այն կանչերն ու ինֆորմացիան, որ ուղարկվում են համակարգից։ Տերմինները կարող են օգտագործվել նաև որպես գործողության մաս` կատարել ներածման-արտածման գործողություն։
Ն-Ա սարքերը մարդու կամ այլ համակարգի կողմից օգտագործվող սարքախմբի մասեր են, որոնց միջոցով հաղորդակցվում են համակարգչի հետ։ Օրինակ` ստեղնաշարի համակարգչային մկնիկը համակարգչի համար մուտքային սարք է, իսկ մոնիտորները և տպիչները արտածման սարքեր են։ Համակարգիչների հետ հաղորդակցվելու այնպիսի սարքերը, ինչպիսիք են մոդեմները և ցանցային քարտերը, սովորաբար կատարում են թե' ներածման, թե' արտածման գործողություններ։
Իսկ թե սարքը նկարագրվում է որպես ներածման կամ արտածման սարք, կախված է առանձին դեպքերից։ Մկնիկը և ստեղնաշարը հասկանում են օգտագործողի ֆիզիկական շարժումները և փոխակերպում են դրանք ներածական կանչերի, որոնք համակարգիչը կարող է հասկանալ. այս սարքերից արտածումը համակարգչի ներածումն է։ Նույն ձևով` տպիչները և էկրանը վերցնում են կանչերը, որոնք համակարգիչը արտածում է որպես ներածում և փոխակերպում են դրանք այնպիսի ներկայացման, որ օգտագործող մարդիկ կարողանան հասկանալ։ Օգտագործող մարդկանց տեսանկյունից այս ներկայացումները կարդալը կամ տեսնելը ներածում ստանալն է։ Համակարգիչների եւ մարդկանց` այս տեսակի կապը ուսումնասիրվում է մարդ-համակարգիչ փոխազդեցության ոլորտում։
Համակարգչի կառուցվածքում CPU-ի և հիմնական հիշողության համադրությունը, որտեղ CPU-ն կարող է անմիջական կարդալ կամ գրել` օգտագործելով անհատական կառույցներ, համարվում է համակարգչի ուղեղը։ CPU/հիշողություն կոմբինացիայում ինֆորմացիայի ցանկացած ուղղությամբ տեղափոխությունը, ինչպես սկավառակի կրիչից ինֆորմացիա կարդալը, համարվում է Ն-Ա ։ CPU- ն և նրա օժանդակ սխեմաները կարող են տրամադրել հիշողությամբ քարտեզագրված Ն-Ա- ը, որն օգտագործվում է ցածր մակարդակի համակարգչային ծրագրավորման մեջ (ինչպիսիք են սարքավարների իրականացումը) կամ կարող են ապահովել Ն-Ա ալիքների հասանելիությունը։ Ն-Ա ալգորիթմը նախատեսված է, որ օգտագործի տիրույթը և արդյունավետ գործի ինֆորմացիան երկրորդային պահեստավորման սարքերի հետ փոխանակելիս, ինչպիսին է սկավառակի կրիչը։
Միջերես
Ն-Ա միջերես է պահանջվում, հենց որ Ն-Ա սարքը գործարկվում է պրոցեսորի կողմից։ Սովորաբար CPU-ն հաղորդակցվում է սարքերի հետ կայանի միջոցով։ Միջերեսը պետք է ունենա անհրաժեշտ տրամաբանությունը` պրոցեսորի գործարկած սարքի հասցեն մեկնաբանելու համար։ Հաղորդակցությունը պետք է իրականացվի միջերեսի կողմից համապատասխան հրամանների միջոցով (ինչպես ԶԲԱՂՎԱԾ Է, ՊԱՏՐԱՍՏ Է, ՍՊԱՍՈՒՄ Է), և պրոցեսորը կարող է հաղորդակցվել Ն-Ա սարքի հետ միջերեսի միջոցով։ Եթե ​​տարբեր ձեւաչափերի տվյալներ են փոխանակվում, ապա միջերեսը պետք է կարողանա հաջորդական տվյալները փոխանակել համապատասխան ձևի եւ հակառակը։ Քանի որ պրոցեսորի անգործությունը ժամանակի կորուստ է, քանի դեռ այն սպասում է ներածման սարքերից ինֆորմացիայի մուտքի, պետք է ընդհատումների մշակման կանոններ լինեն, և համապատասխան տիպի թվերը անհրաժեշտության դեպքում պրոցեսորի կողմից պիտի մշակվեն։
Բրոդոկ (գյուղ, Տեպլիկի շրջան)
Բրոդոկ (Брідок), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1928 թվականին։
Ներածում և արտածում
Միջերես
Համակարգիչը, որ օգտագործում է հիշողության քարտեզավորման Ն-Ա, սարքերին դիմում է` կարդալով կամ գրելով հիշողության հատուկ հասցեներ`օգտագործելով ասեմբլերով գրված նույն հրամանները, որոնք սովորաբար օգտագործում է համակարգիչը հիշողությանը դիմելու համար։ Այլընտրանքային մեթոդ է հրամանների վրա հիմնված Ն-Ա-ը, որը պահանջում է` CPU-ն ունենա հատուկ հրամաններ Ն-Ա-ն համար։ Թե' ներածման, թե' արտածման սարքերը ունեն ինֆորմացիա մշակող դասակարգում, որը կարող է մեծապես տարբերվել : Որոշ սարքերի հետ, որոնք կարող են ինֆորմացիան չափազանց արագ տեղափոխել հիշողության հատուկ հասցե, պահանջվում է, որ գործողությունը կատարեն առանց CPU-ի հաջորդական օգնության։
Իրականացումը բարձր մակարդակում
Ավելի բարձր մակարդակի օպերացիոն համակարգերը և ծրագրավորան առանձնահատկությունները ունեն առանձին, ավելի աբստրակտ Ն-Ա գաղափարներ և սահմանումներ։ Օրինակ` շատ օպերացիոն համակարգեր ապահովում են հավելվածային ծրագրերին ֆայլերի գաղափարով։ C և C++ ծրագրավորման լեզուները և Unix ընտանիքի օպերացիոն համակարգերը ավանդաբար հոսքերի են վերածում ֆայլերը և սարքերը, որոնցում կարելի է կարդալ, գրել կամ էլ երկուսը միաժամանակ։ C ստանդարտ գրադարանը ապահովում է ներածման և արտածման համար հոսքերին կառավարող ֆունկցիաներ։
Բրոդոկ (գյուղ, Տեպլիկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1928 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ներածում և արտածում
Իրականացումը բարձր մակարդակում
ALGOL 68 ծրագրավորման լեզվում ներածում և արտածում գաղափարները ընդհանրական հասկացվում են փոխանցում։ ALGOL 68-ի փոխանցման գրադարանը ճանաչում է հետևյալ ստանդարտ ֆալերը և սարքերը`,  ,  և
Հատուկ պարագույն ֆունկցիաներին այլընտրանք կարող է լինել Ն-Ա մոնադը, որը թույլատրում է խրագրերին պարզապես նկարագրել Ն-Ա-ը, իսկ գործողությունները արվում են ծրագրից դուրս։ Սա նշանակալի է, որովհետև Ն-Ա ֆունկցիաները կարող են կողմնակի ազդեցություն թողնել ցանկացած ծրագրավորման լեվի վրա, իսկ սա թույլ է տալիս` ամբողջովին ֆունկցիոնալ ծրագրավորումը լինի գործածական։
Ն-Ա ալիք
Ն-Ա ալիքը պահանջում է այնպիսի հրահանգների կիրառում, որոնք հատուկ նախագծված են Ն-Ա գործողություններ իրականացնելու համար։ Ն-Ա հրահանգները վերաբերում են ալիքին կամ ալիքին և սարքին միաժամանակ։ Ալիքը միաժամանակ մուտք է գործում բոլոր անհրաժեշտ պահանջվող հասցեներ և վերահսկման տեղեկատվություն։ Սա նման է հիշողությանը անիմջական դիմելուն, բայց ավելի ճկուն է։
Պորտերում քարտեզագրված Ն-Ա
Պորտերում քարտեզագրված Ն-Ա նույնպես պահանջում է հատուկ հրահանգների կիրառում։ Սովորաբար մեկ կամ ավելի պորտեր են կապվում սարքին և յուրաքանչյուրը հատուկ նպատակ ունի։ Պորտային համարները առանձին հասցեական տարածությունում են և օգտագործվում են նորմալ հրահանգներով։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ինֆորմատիկա
(2705) Վու
(2705) Վու (Wu), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,190046 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8413 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5388 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1183,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,304106 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,52° անկյուն։
719
Մահեր
Կատեգորիա:719 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Լաունդես շրջան (Ալաբամա)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալաբամայի շրջաններ
Ծծմբի օքսիդ (IV)
Ստացումը
Արտադրական ստացման մեթոդ է ծծմբի այրումը կամ սուլֆիդների թրծումը (հիմնականում պիրիտ)․
Լաբարատորիայում և բնության մեջ SO2 ստանում են հիդրոսուլֆիտների և սուլֆիտների ուժեղ թթուների հետ փոխազդեցությամբ։ Առաջանում է ծծմբային թթու H2SO3, որը միանգամից քայքայվում է SO2 և H2O․
Բացի դրանից ծծմբի դիօքսիդ ստանում են խիտ ծծմբական թթվի և պասիվ մետաղի փոխազդեցությամբ․
Քիմիական հատկությունները
Ծծմբի երկօքսիդը թթվային օքսիդ է։ Լուծվում է ջրում առաջացնելով ծծմբային թթու (սովորական պայմաններում ռեակցիան հետադարձ է)․
Հիմքերի հետ առաջացնում է սուլֆիտներ․
SO2 քիմիական ակտիվ նյութ է։ Առավել արտահայտված արտահայտված են SO2 վերականգնողական հատկությունները, ծծմբի թթվայնության աստիճանը այսպիսի ռեակցիաներում բարձրանում է․
Նախավերջին ռեակցիան հանդիսանում է SO32− իոնի և SO2 որակական ռեակացիան (մանուշակագույն լուծույթի ջրազրկում)։
Ուժեղ վերականգնիչների առկայության դեպքում SO2 ցուցաբերում է օքսիդիչ հատկություններ։ Օրինակ՝ մետաղական արտադրության մեջ ծծումբը թափոններից առանձնացնելու համար օգտագործում են ածխածնի մոնօքսիդ․
Կամ հիպոֆոսֆորային թթու ստանալու համար․
Կիրառությունը
Ծծմբի (IV) օքսիդի մեծ մասը օգտագործվում է ծծմբային թթվի ստացման համար։ Օգտագործվում է նաև գինեգործության մեջ որպես կոնսերվանտ (սննդային հավելուկ E220)։ Քանի որ գազը ունի մանրէասպան հատկություն, դրանով ծխեցնում են բանջարեղենի պահեստները։ Ծծմբի (IV) օքսիդը օգտագործվում է ծղոտի, մետաքսի և բրդի սպիտակեցման համար, այսինքն այն գործվածքներում որոնք չեն կարող սպիտակեցվել քլորով։ Օգտագործվում է նաև որպես լուծիչ լաբորատորիաներում։ Օգտագործվում է նաև ծծմբային թթվի աղերը ստանալու համար։
Ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը
Ծծմբի (IV) օքսիդը թունավոր գազ է։ Ծծմբային գազի թունավորման նշաններն են՝ հարբուխ, հազ, խռպոտություն, կոկորդի սուր այրոց և յուրահատուկ համ։ Ծծմբի երկօքսիդի ավելի մեծ կոնցենտրացիաների ներշնչման դեպքում թունավորման նշաններն են՝ շնչահեղձություն, խոսքի խանգարվածություն, կլլման դժվարություն, փսխում, հնարավոր է սուր թոքային բորբոքում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թթվային օքսիդներ Կատեգորիա:Ծծումբի միացություններ Կատեգորիա:Թունավոր նյութեր Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Նեյտրոնային դանդաղեցուցիչ
Նեյտրոնային դանդաղեցուցիչ, միջուկային ռեակտորներում նեյտրոնների էներգիան փոքրացնելու համար օգտագործվող նյութեր։ Նեյտրոններն էներգիան կորցնում են Նեյտրոնային դանդաղեցուցիչի միջուկների հետ բախվելու հետևանքով։ Էներգիայի զգալի կորուստներ ապահովելու համար Նեյտրոնային դանդաղեցուցիչ պետք է ունենան ցրման մեծ և կլանման փոքր կտրվածքներ։ Նեյտրոնային դանդաղեցուցիչ բնութագրվում են դանդաղեցնող ունակությամբ, որը համեմատական է տրոհման ակտի ժամանակ ծնված նեյտրոնների էներգիան ջերմայինի փոխակերպելու համար անհրաժեշտ բախումների թվին, և դանդաղեցման գործակցով, որը հավասար է տվյալ նյութի դանդաղեցնող ունակության և կլանման ամենամեծ մակերեսի հարաբերությանը։ Որպես Նեյտրոնային դանդաղեցուցիչ հիմնականում օգտագործում են գրաֆիտ, սովորական և ծանր ջուր, բերիլիումի միացություններ։
Կատեգորիա:Միջուկային տեխնոլոգիա
Սեինոս դե Կամպոս
Սեինոս դե Կամպոս (իսպ.՝ Ceinos de Campos), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում։ Տարածքը կազմում է 36,10 կմ2։ Բնակչությունը՝ 267 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 58 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
729
Մահեր
Կատեգորիա:729 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բարի (Դիարբեքիրի գավառ)
Բարի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գրոսայտինգեն
Գրոսայտինգեն (Großaitingen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Մտնում է Աուգսբուրգի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շվաբիա վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 4867 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների) ։ Տարածքը 39,09 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 7 72 151։
Համայնքը ստորաբաժանվում է 5 գյուղական թաղամասերի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ստորին Չերնոուշկա
Ստորին Չերնոուշկա (Нижняя Черноушка), գետ Ռուսաստանում։ Հոսում է Կեմերովսկի շրջանում։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Տոմ գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Յուրի Իսակով
Յուրի Իսակով (Ю́рий Никола́евич Иса́ков, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1971 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։ Տիրապետում է անգլերենին։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Food Art
Food Art կամ Eat Art, ժամանակակից արվեստի ուղղություն, որի շրջանակներում սննդամթերքը հանդես է գալիս որպես արվեստի ստեղծագործություններ ստեղծելու պատկերավոր միջոց, նոր ռեալիզմի ուղղություններից մեկն է։ Ծագել է 1960-ական թվականներին Ֆրանսիայում ։ Շարժման ստեղծման ակունքներում կանգնած է շվեյցարացի նկարիչ Դանիել Սփյորին, որի շնորհիվ սննդամթերքը դուրս է եկել կտավից և նյութականապես դարձել հավասար ներկերի, մատիտների կամ թղթի հետ ։
Քանի որ սննդամթերքը շուտ փչացող մթերք է, Eat Art-ը չի ենթադրում ստեղծագործությունների ստեղծում երկարաժամկետ ցուցադրության համար, գոյություն ունի գլխավորապես ամեն անգամ նոր աշխատանքների ստեղծման ճանապարհով։ Աշխատանքները ստեղծելիս հաճախ օգտագործվում է ասամբլյաժի տեխնիկան, որը մոտ է կոլաժին, բայց այն օգտագործում է ծավալային մասեր կամ ամբողջական իրեր, որոնք կուտակվում են հարթության վրա ։
Պատմություն
1967—1968 թվականներին Սփյորին ստեղծել է 25 գեղարվեստական օբյեկտներից շարք՝ «Գաստրոնոմիկական օրագիր» անվամբ․ ստեղծման գործընթացն ընկած էր հայտնի անձանց հետ ճաշկերույթների կազմակերպման մեջ, որոնք որոշակի պահին ընդհատվում էին, որից հետո սեղանի մնացորդներով ուտեստներն ու ճաշատեսակները վերածվում էին արվեստի օբյեկտի։ Սեղանի պարագաներն ու սփռոցները սոսնձվում էին սեղանի մակերեսին, սննդի մնացորդները ներկվում ու լաքապատվում էին, այնուհետև սեղանի ոտքերը թեքվում էին,և սեղանը վերածվում էր կտավի, որը բարձրացվում և ամրացվում էր պատին։ Այսպիսով, ստեղծվում էր նոր տեսակի նատյուրմորտ։
1968 թվականին Փարիզում բացվել է Spoerri ռեստորանը, որտեղ ուտելիքով ստեղծագործում են այնպիսի նկարիչներ, ինչպիսիք են Արման, Դորոտի Սելցը, Ժան Թենգլին, Իվ Քլեյնը ։ Հաստատության կերակրատեսակները հաճախ շատ էկզոտիկ էին (պիթոններ, սթեյք, վագր), հիմնովին նորարարական մթերքներ չէին։ Առաջին հերթին կարևոր էր հայեցակարգային գեղարվեստական միջամտությունը սննդամթերքի մեջ։ Բոլոր բանկետներն ու ընդունելությունները ռեստորանում ներկայացված էին «Նոր ռեալիզմի» ոճով։
Ուղղության շարունակողը դարձել է կանադացի նկարչուհի Յանա Սթրերբաքը, որը «սննդամթերք և մարդկություն» հայեցակարգի շրջանակներում նեխած մսի կտորներից զգեստ է կարել, որը ցուցադրվել է ցուցահանդեսներից մեկում․ աշխատանքը ստացել է «Զգեստ մարմնից անարեկսիկ-ալբինոսների համար» ։
Մոլեկուլյար խոհանոց
Մոլեկուլյար խոհանոցի ի հայտ գալը ևս ավանդական խոհարարության մեջ առաջացրել է խոհարարական արվեստի հեղափոխություն։ Այնպիսի խոհարարները, ինչպիսիք են Ֆերան Ադրիան և Թերրի Մարքսը, ավելի մոտ են նկարիչներին և կոնցեպտուալ դիզայներներին, քան ավանդական խոհարարներին։ նրանց ստեղծագործական մոտեցումը, հիմնված մոլեկուլյար խոհարարության վրա, առաջացնում է սննդի դեկոնստրուկցիա և ռեկոնստրուկցիա տարօրինակ կամ անհավանական համային խառնուրդների միջոցով՝ համապատասխան այն սկզբունքներին, որոնք նախկինում առաջադրել է Դանիել Սփոերին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստ Կատեգորիա:Արվեստի ոճեր Կատեգորիա:Արվեստի ժանրեր
Էլլի Դեկկեր
Էլիզաբեթ (Էլլի) Դեկկեր, աստղագիտության պատմության մեջ մասնագիտացած հոլանդացի աստղագետ:Ուտրեխտի համալսարանում սովորել է տեսական ֆիզիկա և աստղագիտություն ։ 1975 թվականին Լեյդենի համալսարանում ստացել է աստղագիտության գիտական աստիճան՝ պաշտպանելով «Պարուրաձև կառուցվածքը և միօրինակ աստղերի համակարգերի դինամիկան» թեզը, որը ղեկավարել է Հենդրիկ Կ. վան դե Հուլստը : 1978-1988 թվականներին եղել է Լեյդենի Բուրհավե թանգարանի վարիչ, այնուհետև՝ անկախ գիտնական։ 1993-1995 թվականներին եղել է Գրինվիչի թագավորական թանգարանների Սաքլեր խորհրդի անդամ։ 1998 թվականին արժանացել է Քեյրդ մեդալի՝ Գրինվիչի ազգային ծովային թանգարանի գլոբուս հավաքածուի վրա իր աշխատանքի համար:
Հրապարակումներ
Դեկկերը հոդվածների և գրքերի հեղինակ է, այդ թվում ՝
Անձնական կյանք
Դեկկերն ամուսնացած է եղել աստղագետ և ֆիզիկոս Հենդրիկ Ջերարդ (Հենկ) վան Բյուրենի հետ (1925–2012)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Հոլանդացի աստղագետներ
Բանիոս դե Ռիոխա
Բանիոս դե Ռիոխա  (Baños de Rioja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Սանտո Դոմինգո դե լա Կալսադա շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 9,21 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 83 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 52 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Վոդևիլ
Վոդևիլ (ֆրանսերեն՝ vaudeville, Vau de Vire - Նորմանդիայում տեղանք, որտեղ ծնվել է այս ժանրը), դրամատիկական սեռի ժանր, կատակերգության տեսակ՝ գրավիչ ինտրինգով, խաղիկ-երգերով և պարերով թեթև պիես։
Որպես ինքնուրույն թատերական ժանր վոդևիլը ձևավորվեց ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ։ Հետագայում վոդևիլը դարձավ զվարճալի ժանր և տարածվեց Եվրոպայում։
Վոդևիլներ է գրել Գաբրիել Սունդուկյանը. «Գիշերվա սաբրը խեր է», «Օսկան Պետրովիչը էն կինքումը», «Եվ այլն կամ նոր Դիոգենես» ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Դրամատիկական սեռի ժանրեր
Բերդյուգինո (գյուղ, Յալուտորովսկի շրջան)
Բերդյուգինո (Бердюгино), գյուղ Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Յալուտորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 676 մարդ։
766
Մահեր
Կատեգորիա:766 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Աղանբեկյան
Աղանբեկյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կրասկի
Կրասկի (Краськи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մեյկոն շրջան (Ալաբամա)
Մեյկոն (Macon County), ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.577 կմ² է, բնակչությունը՝ 21.452 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թուսկիջի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1832 թ.։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալաբամայի շրջաններ
Վեսյոլի Գայ (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)
Վեսյոլի Գայ (Веселий Гай), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (308601-308700)
Աստերոիդների ցանկ (308501-308600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (308701-308800)
739
Մահեր
Կատեգորիա:739 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Իմ ծիտիկը դու հերվան
«Իմ ծիտիկը դու հերվան», Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից։ Հեղինակն այն գրել է 1917 թվականի նոյեմբերի 12-ին։
Պատմություն
Թումանյանի ընտանիքի արխիվում՝ Սեդա Թումանյանի արխիվում, պահվում է քառյակի մեկ ինքնագիր։ Քառյակն առաջին անգամ տպագրվել է Թումանյանի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորի 535-րդ էջում ։
Տպագրվում է ինքնագրից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի քառյակներ
Յավորսկոե
Յավորսկոե (Явірське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1675 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յավորսկոե գյուղում բնակվում էր 397 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1327 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1675 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
749
Մահեր
Կատեգորիա:749 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Աղանիկյան
Աղանիկյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Հերեստրիդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սեն Ժան դը լըն (կանտոն)
Սեն Ժան դը լըն (Saint-Jean-de-Losne), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բուրգունդիա շրջանում։ Կոտ դ՛ Օր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բոն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11003 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 2129 է։ Կանտոնում կա 17 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Կիպրոսի օդանավակայանների ցանկ
Կիպրոսի օդանավակայաններ, Մերձավոր Արևելքի երկրներից մեկի՝ Կիպրոսի Հանրապետությունում գտնվող օդանավակայանների ցանկ։
Մեկ քաղաքացիական օդանավակայան և երեք ավիաբազա գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսում, և երկու ավիբազա Բրիտանական կախյալ տարածքներում։
Բաքոս
Բաքոս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Սպահանի մանրանկարչության դպրոց
16-17-րդ դարերը նշանավորվեցին իրանական մշակույթի նոր վերելքով։ 1597-98 թթ. Իրանի մայրաքաղաք է դառնում Սպահանը։ Արդեն 17-րդ դարի կեսին Սպահանը 600 հազար բնակչություն ունեցող քաղաք էր։ 1722 թ. քաղաքը գրավվում է աֆղանների կողմից, կողոպտվում։ Իսկ 18-րդ դարի վերջին, երբ մայրաքաղաք է հռչակվում Թեհրանը, Սպահանը երկար ժամանակ կորցնում է իր դերը։
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ (Otto Wilhelm Masing, ), գերմանական ծագումով էստոնագետ՝ առաջիններից մեկը, պաստոր, մանկավարժ, լեզվաբան, քրիստոնեական կրոնի ջատագով և պաշտպան հատկապես կրթության ոլորտում։
Սպահանի մանրանկարչության դպրոց
16-րդ դարի վերջին մեծ վերելք է ապրում Սպահանի մանրանկարչությունը։ Վերջինիս բնորոշ էին գեղարվեստական նոր միջոցների ու սյուժեների փնտրտուքները։ Մանրանկարչությունն արդեն դուրս է գալիս զուտ գրքային նկարազարդման շրջանակներից և հաճախ արվում է ամբողջական էջի վրա՝ ներկայանալով որպես հաստոցային մանրանկարչության նմուշներ։ Այս շրջանի նկարչին սկսում է հետաքրքրել մարդու ներաշխարհը։ Զարգանում է նաև դիմանկարային մանրանկարչությունը՝ լրացվելով բնանկարային մանրամասներով։ Մանրանկարները կորցնում են իրենց բազմագունությունն ու գույների պայծառությունը, ինչի փոխարեն հատուկ կարևորություն է ստանում թեթև գունավորմամբ ուղեկցված գծայնությունը։ Հանդիպում ենք ոսկու օգտագործում։ Այս շրջանի իրանական մանրանկարչության վրա տեսնում ենք եվրոպական արվեստի ազդեցությունը. խոսքն առաջին հերթին վերաբերում է լուսաստվերի կիրառմանը, սյուժետային տեսարանների հանդես գալուն, ինչպես նաև մանրանկարների մեջ եվրոպական հագուստներով մարդկանց պատկերմանը։
Բաքոս
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ
Կենսագրություն
Ծնվել է եկեղեցական զգեստապետի ընտանիքում. հայրը՝ Քրիստիան Մազիկը (Christian Masick) էստոնացի էր, իսկ մայրը՝ Աննա Լյուդովիկա Հիլդեբրանդտը (Anna Ludovica Hildebrandt) գերմանուհի։ Կրթությունն ստացել է Էստլանդիայում (Էստոնիայի հյուսիսային մասի պատմական անվանումը) Նառվայի քաղաքային դպրոցում և Գերմանիայում, որտեղ նա սովորել է Տորգաու քաղաքի ուսումնարանում, ապա Գալլե-Վիտենբերգ համալսարանի աստվածաբանության ֆակուլտետում։ Դրանից հետո վերադարձել է Էստոնիա։ 1788 թ. սկսած Օտտո Մազինգը ծառայել է որպես բողոքական քահանա (պաստոր)։
Սպահանի մանրանկարչության դպրոց
Սպահանի մանրանկարչական դպրոցը պարսկական մանրանկարչության հիմնական դպրոցներից մեկն է, որը ձևավորվել է 16-17-րդ դարերի պալատական միջավայրում շահ Աբաս 1-ինի գահակալության տարիներին։ Այս դպրոցի առավել ակնառու դեմքերից են Ռեզա Աբասին, 17-րդ դարի երկրորդ կեսից՝ Ալի Կուլի բեկը, Ջաբադարը և Իտալիայում կրթություն ստացած Մուհամեդ Զամանը։ Պիտի նշել, որ վերջին երեք նկարիչները պատկանում էին մանրանկարչության «եվրոպականացված» ուղղությանը, որը Իրանում մեծ թափ էր ստացել 1670-ական թվականներից։
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ
Աշխատություններ
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ հեղինակ է կրոնական և կրթական մի շարք նյութերի, այբբենարանների։ 1795 թ. կազմել և հրատարակել է երեխաների ընթերցարան՝ «ABD» (C տառը էստոնական բառերում երբևէ չի լինում, այդ իսկ պատճառով էստոնական այբուբենի անդամ չի համարվում։ Այսինքն գրքի անվանումը կարելի է հավասարազոր համարել «ABC»-ի)։ Նաև եղել է էստոնական գյուղացիների համար նախատեսված պարբերականի խմբագիր։ 1821-1823 թթ. հրատարակել է «Marahva Näddala-Leht» շաբաթաթերթը («Էստոնական գյուղացիական շաբաթաթերթ»)՝ առաջիններից մեկը վաղ շրջանում էստոն լեզվով հրատարակություններից։ Զբաղվել է էստոներենի ուսուցմամբ։
Բաքոս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սպահանի մանրանկարչության դպրոց
Սպահանի մանրանկարչական դպրոցի ամենախոշոր ներկայացուցիչը Ռեզա Աբասին է (շուրջ 1565-1635 թթ.), ով հատկապես հայտնի է երիտասարդների, ծերունիների դիմանկարներով։
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ
Աշխատություններ
Այլ լեզվաբանական ներդրումների հետ միասին՝ Մազինգը հայտնի է նրանով, որ էստոնական այբուբենին է ավելացրել Õ տառը՝ նշելով էստոնական հնչույթը, որի համապատասխանը չկար այլ ցեղակից լեզուներում։
Սպահանի մանրանկարչության դպրոց
Կատեգորիա:Իրանական մանրանկարչություն
Օտտո Վիլհելմ Մազինգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Էստոնացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Էստոնացի գրողներ
Հիլտենֆինգեն
Հիլտենֆինգեն (Hiltenfingen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Աուգսբուրգի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շվաբիա վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1462 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31ի տվյալների) ։ Տարածքը 14,55 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 7 72 157։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Զարյա (Անապա)
Զարյա (ռուս.` Заря), հայաբնակ խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Անապա քաղաքի մունիցիպալ կազմավորման մեջ, Անապկա գետի աջ ափին։ Գտնվում է Անապայից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից 19 մ բարձրության վրա ։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 1038 բնակիչ, որի 72%-ը հայեր էին։ 2010 թվականին խուտորում ապրում էր 1179 մարդ, որոնցից 49,02%-ը կազմում էին տղամարդիկ, իսկ 50,98%-ը` կանայք, մեծամասնությունը կրկին հայեր։
Պատմությունը
Խուտորը հիմնադրել են Տրապիզոնից գաղթած հայերը` 1921 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
756
Մահեր
Կատեգորիա:756 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բերդյուգինո (գյուղ, Ուպորովսկի շրջան)
Բերդյուգինո (Бердюгино), գյուղ Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Ուպորովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1710 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Ուպորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մեդիսոն շրջան (Ալաբամա)
Մեդիսոն (Madison County), ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.077 կմ² է, բնակչությունը՝ 334.811 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հանտսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1808 թ.։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալաբամայի շրջաններ
(2706) Բորովսկի
(2706) Բորովսկի (Borovsky), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի նոյեմբերի 11-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,022705 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9063 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1391 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1919,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187547 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,86° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոկո Ռոշա
Կոկո Ռոշա (Coco Rocha,, կանադացի սուպերմոդել։
Կենսագրություն
Կոկոն ծնվել է Տորոնտոյում (Օնտարիո նահանգ), այնուհետև բավականին երիտասարդ տարիքում տեղափոխվել է Ռիչմոնդ ։ Նրա ծնողներն աշխատում էին ավիաուղիներում։ Մայրը՝ Ջուանիտան, ուղեկցորդուհի էր աշխատում, իսկ հայրը՝ Թրևոր Հեյնսը, տոմսարկղի վարիչ էր։ Կոկոն ունի քույր՝ Լինդսին, և եղբայր՝ Գրեգ Մորենդինը։ Կոկոն ունի իռլանդական և ուկրաինական արմատներ ։
Ռոշան այն քիչ մոդելներից է, որը դեմ է արտահայտվել մոդելային բիզնեսում սնման խանգարումների մասին։ Նա խոստովանել է այն ճնշման մասին, որին բախվել է՝ լինելով անփորձ մոդել, ինչպես նաև քաշի մասին արձագանքների, որոնք հավաքել է Սինգապուր ճանապարհորդությունից հետո։ «Ասսոշեյթեդ պրես»-ին ուղղված նամակում նա գրել է.
Կոկոն Եհովայի վկա է և քարոզում է տներում։ Նա ասում է. «Առաջին հերթին ես քրիստոնյա եմ, հետո նոր մոդել»։ Սակայն երիտասարդ տարիքում նրան միշտ չէ, որ հաջողվել է դեմ կանգնել լուսանկարիչների պահանջներին։ Իր կրոնական հայացքների համաձայն նա խստորեն հրաժարվում է կեցվածք ընդունել մերկ կամ կիսամերկ.
Անձնական կյանք
2010 թվականի հունիսի 9-ին Կոկոն ամուսնացել է ինտերիերի ձևավորող Ջեյմս Կոնրանի հետ ։ Ամուսիններն ունեն երեք երեխա՝ դստրեր Այոնի Ջեյմս Կոնրանը (28.03.2015), Այլի Ռին Կոնրանը (25.11.2020) և որդին՝ Այվեր Իմս Կոնրանը (20.04.2018) ։
Սվետլանա Կոնովալովա
Սվետլանա Իգորևնա Կոնովալովա (Светла́на И́горевна Конова́лова, ), ռուս պարալիմպիկ բիաթլոնիստ, դահուկավազորդ, 2014 թվականի Սոչիի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերի բիաթլոնի և դահուկավազքի չեմպիոն (12,5 կմ, նստած) ։ Ընդհանուր առմամբ տնային խաղերում նվաճել է հինգ մրցանակ` երկու ոսկի, երկու արծաթ և մեկ բրոնզ, 5 կմ մրցավազքում եղել է 5-րդը։ Շվեդիայի Սոլեֆտեո քաղաքում 2013 թվականին բիաթլոնի 10 կմ մրցավազքում արժանացել է բրոնզե մեդալի։ Միջազգային պարալիմպիկ կոմիտեի բիաթլոնի աշխարհի գավաթի կրկնակի դափնեկիր (2011/2012, 2013/2014): Միջազգային դասի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։
Դահուկավազք
Մինչև 2014 թվականի պարալիմպիկ խաղերի էստաֆետը միջազգային մրցաշարերում երբեք չի հաղթել։
Ընտանիք
Սվետան ծնվել է ողնաշարի ծանր վնասվածքով. նրան թողել են մանկատանը։ 23 տարեկանում պատահաբար իմացել է, որ քույր ունի՝ Եվգենիա, և նրանք հանդիպել են։ Եվգենյա Կուլիկովան եղել է Սոչիի պարալիմպիկ խաղերի կամավոր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարալիմպիկ խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
759
Մահեր
Կատեգորիա:759 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Նովայա Կամենկա (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գայլ Ալբերտոն
Սյուժե
Կոմիքսը պատմում է Ալբերտո կապույտ գայլի արկածների մասին։ Կոմիքսի գլխավոր հերոսը՝ գայլը, պահում է նրան այնպես, կարծես, թե նա մարդ լինի, ով ունի կյանքի նպատակներ, ինչի համար նա միշտ զբաղված է լինում։ Ալբերտոն Մակենզի ագարակի բնակիչ է։ Նա անընդհատ ձգտում է գողանալ հավ Մարտային, ով նրա սիրելին է, բայց Մոիսեյը՝ արջը, ամեն ինչ անում է Ալբերտոյի պլանները խափանելու համար։ Կոմիքսի առաջին սերիանները նրանց կռիվների մասին է ։
Մուլտսերիալի ստեղծումը
«Գայլ Ալբերտոն» լույս է տեսել 1974 թվականին, երբ արդեն մի քանի սյուժեներ դուրս էին եկել Corriere dei Ragazzi ամսագրով, որը պատկանում է Corriere della Sera ստուդիային։ «Գայլ Ալբերտոն» սիրված է եղել հատկապես պատանիների կողմից, լավ վաճառվում են կոմիքսի հերոսների պատկերներով արտադրանքները՝ օրագրեր, շնորհավորական բացիկներ։ 1985 թվականին՝ անհամբավ թողարկումից հետո (1983-1984 թվականներին), կոմիքսը սկսեց ամեն ամիս թողարկվել։ 2009 թվականին կայացավ «Գայլ Ալբերտոն»-ի 35-ամյա տարելիցը ։ 1997 թվականին Rai Trade ստուդիան նկարահանել է նույնանուն անիմացիոն սերիալ։ Այն թարգմանվել է անգլերեն և ռուսերեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոմիքս Կատեգորիա:Կոմիքսների կերպարներ
Կրասկինո
Կրասկինո (Краскино), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Խասանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3170 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Խասանսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայկական Պար (այլ կիրառումներ)
Հայկական Պար կարող է նշանակել
Գոգհովիտ
Գոգհովիտ (նախկին անվանումը` Թաքնալի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 11 կմ հյուսիս։ Վերանվանվել է Գոգհովիտ 1978 թ. հունվարի 25-ին ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Գոգհովիտի մշտական բնակչությունը կազմել է 390, առկա բնակչությունը` 365 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է կաթնաանասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գոգհովիտում կա 1860 թ.-ին կառուցված Սբ. Աստվածածին եկեղեցի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
769
Մահեր
Կատեգորիա:769 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սամսար
Սամսարն իրենից ներկայացնում է հրաբխային կոն, որի կենտրում գտնվում է 3 կմ տրամագծով կալդերա (խառնարան)։ Կալդերայի հատակին գտնվում են ժայռազանգվածներ, սառցադաշտային փլվածքներ և լճակներ։
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Սեն-Սեն լ՛Աբբեյ (կանտոն)
Սեն-Սեն լ՛Աբբեյ (Saint-Seine-l’Abbaye), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բուրգունդիա շրջանում։ Կոտ դ՛ Օր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Դիժոն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 3109 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 2130 է։ Կանտոնում կա 20 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Դուբինա (ավան, Տեպլիկի շրջան)
Դուբինա (Дубина), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դուբինա ավանում բնակվում էր 49 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2450 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Բաքոսե
Բաքոսե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հին աշխարհքը ամեն օր
«Հին աշխարհքը ամեն օր», Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս քառյակը գրել է 1917 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է չորս ինքնագիր, որոնցից մեկը բանաստեղծի դուստր Արփենիկ Թումանյանի ալբոմում է։ Քառյակն առաջին անգամ տպագրվել է 1918 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսնող «Ժողովրդի ձայն» թերթի 23-րդ համարում, այնուհետև՝ 1920 թվականին Թիֆլիսում հրատարակված Հովհաննես Թումանյանի «Քառյակներ» ժողովածուում, ապա՝ Թումանյանի երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 205-րդ էջում ։ Ստեղծագործությունն արտատպվեւմ է Կ․ Պոլիսում լույս տեսած բանաստեղծություններ ժողովածուից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի քառյակներ
Մարենգո շրջան (Ալաբամա)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալաբամայի շրջաններ
746
Մահեր
Կատեգորիա:746 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մեթյու Փերի
Մեթյու Լենգֆորդ Փերի (Matthew Langford Perry, ), կանադա-ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Ընկերներ» սիթքոմում Չենդլեր Բինգին, ինչպես նաև՝ «Ռոն Կլարկի պատմությունը» հեռուստաֆիլմում Ռոն Կլարկին մարմնավորելու համար։
Հեռուստատեսությունից զատ, Փերիի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից են «Շտապում են հիմարները» (1997), «Մի ամբողջ ինը յարդ» (2000), «Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է» (2009) և այլն։ 2010 թվականին կատարել է հնչյունավորումներ «Fallout: New Vegas» դերակատարողական (RPG) համակարգչային խաղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Կանադացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Կանադացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Աղանյան
Աղանյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ասորերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կյուրոս Մեծի դամբարան
Կյուրոս Մեծի դամբարան, պարսից Կյուրոս Մեծ արքայի նախկին հանգստարանը։ Կառուցվել է մ.թ.ա. 6-րդ դարում։
Գտնվում է Կյուրոս Մեծի կողմից հիմնադրված Պասարգադ մայրաքաղաքում (Իրան)։ Այն վեց աստիճան ունեցող բրգաձև կառույց է, որի գագաթին դամբարանն է` մեկ մուտք ունեցող տան տեսքով։ Դամբարանը պղծվել է այն բանից հետո, երբ մ.թ.ա. 4-րդ դարում Ալեքսանդր Մակեդոնացին գրավել է Պարսկաստանը։
Պատմություն
Մասքութների դեմ պայքարում Կյուրոս արքայի մահից հետո նրա մարմինը չեն զմռսել` հասցնելով Պասարգադա և թաղելով դամբարանում ։ Հին հույն պատմիչ Արիանոսը այսպես է նկարագրել այդ տեղանքը. «Պասարգադայի արքայական այգում գտնվում է Կյուրոսի դամբարանը։ Նրա շուրջը պուրակ է` տարատեսակ ծառերով ու առվակներով, և մարգագետին` բարձր բուսականությամբ։ Սենյակում դրված է ոսկե դագաղը, որում ամփոփված է Կյուրոսի մարմինը, իսկ դագաղի կողքին` ոսկյա ոտքերով մահճակալ։ Այդտեղ փռված են բաբելոնյան գործվածքի գորգեր, Միջագետքի մորթիներ և մանուշակագույն ու ծիրանագույն շքեղ հագուստներ։ Կա նաև սեղան` վրան ոսկուց ու թանկարժեք քարերից վզնոցներ, զարդեր, թրեր։ Սենյակի կենտրոնում դագաղն է` Կյուրոսի մարմինը մեջը դրված։ Սենյակում պահվում են Կյուրոս Մեծի թանկարժեք զենքերը» ։ Պլուտարքոսը հիշատակում է դամբարանին արված գրության մասին.