cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արաբական դիցաբանություն
Արաբական թերակղզի
Արաբական թերակղզին սեմական ժողովուրդների հայրենիքն է ։ Ք.ա. 4-3-րդ հազարամյակներից սկսած այդ ժողովուրդների մեծ մասը տեղափոխվել է Բարեբեր մահիկի տարածաշրջան՝ Միջագետք ու Միջերկրական ծովի արևելյան ափ։ Նրանց մի հատված հաստատվել է Հաբեշական բարձրավանդակում Եթովպիա։ Սեմական ծողովուրները հիմնել են այնպիսի պետություններ, ինչպիսիք են Շումերը (سومر, Սումեր), Աքքադը (أكد, Աքքադ), Բաբելոնիան (أكبلاد بابلد, Բիլադ Բաբել), Փյունիկիան (فينيقيا, Ֆինիկիա), Ասորեստանը (آشور, Աշշուր), Ասորիքի (سوريا, Սուրիա) և Միջագետքի (بلاد الرافدين‎, Բիլադ ալ-Ռաֆիդեյն) հռչակավոր քաղաք-պետությունները ։ Աքքադը մարդկությանը հայտնի առաջին կայսրությունն էր, որի իշխանությանն էին ենթարկվում Բարեբեր մահիկի և Հայկական լեռնաշխարհի հարավային շրջանների երկրները։ Բաբելոնը մարդկության պատմության խոշորագույն քաղաքն էր, որը որոշ աղբյուրների համաձայն ունեցել է 200,000 բնակիչ։
Սեմական քաղաքակրթությունները, որոնք ստեղծել էին հարուստ մշակույթ, հսկայական ներդրում են կատարել մարդկության պատմության զարգացման համար։ Փյունիկիայի Ուգարիտ քաղաքում մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում կերտվել է աշխարհի առաջին այբունենը։ Արամեացիների լեզուն և այբուբենը դարեր շարունակ՝ մինչև հելլենիզմի դարաշրջանը, տիրապետող են եղել տարածաշրջանում։ Գտնվելով Չինաստանն ու Հնդկաստանը Միջերկրական ծովին կապող առևտրական ճանապարհների կենտրոնում՝ նրանք զբաղվել են տարանցիկ առևտրով և մշակութային փոխանակությամբ։ Ժամանակակից Սիրիայի ու Հորդանանի տարածքներում են գտնվում Նաբատեայի (مملكة الأنباط, Մամլաքաթ ալ-Անբատ) ու Պալմիրայի (تدمر, Թադմոր)՝ հելլենիստական ոճով կառուցված քաղաքները Այսօր չնչին բեկորներ մնացել են այդ պետություններից, ժողովուրդների մեծ մասը ձուլվել է։ Սակայն արաբ ժողովուրդը մնացել է պատմական նախահայրենիքում ու դարձել աշխարհի ամենահայտնի ժողովուրդներից մեկը ։
Նախաիսլամական նստակյաց քաղաքակրթություններ
Արաբական թերակղզին դարեր շարունակ բանկեցված է եղել տասնյակ ազգերով ու ազգություններով, ցեղերով ու ցեղային միություններով։ Սակայն գերիշխողը եղել և մնում են արաբները, որոնք իրենց են ձուլել շատ էթնիկ խմբեր։ Արաբական ցեղերը հայտնի էին երկու խոշոր խմբերով՝ հյուսիսային, որի հիմնադիրն Ադնանն էր, և հարավային, որի հիմնադիրն էր Կահտանը։ Հայտնի էին (بنو أسد, բանու ասադ)՝ առյուծի որդիներ, (بنو نسر, բանու նասր)՝ արծվի որդիներ, (تغليب, Թաղլիբ), (القريش, ալ-Կուրեյշ) և այլ ցեղերը։ Արաբները բնակվում էին հիմնականում ծովափնյա շրջաններում, ինչպես նաև անապատներով ու տափաստաններով մեկ ցրված կանաչ կղզյակներում՝ օազիսներում։ Հատկապես մեծաքանակ էր բնակչությունը հարավային Արաբիայում՝ Եմենում։
Հյուսիսային ու Կենտրոնական Արաբիայի բնակչությունը ևս զբաղվում էր նստակյաց հողագործությամբ։ Նպաստավոր էին ոչ միայն Յամամայի և Եմենի ոռոգովի տարածքները, այլև Նաջդի սարահարթի, Բահրեյնի դաշտավայրի ու Հիջազի լեռնային օազիսները ։ Նստակյաց ցեղերը ստեղծել էին քաղաք-պետություններ՝ շաաբաներ (الشعبة, ալ-շա'բա), որոնք հունական պոլիսներ էին հիշեցնում։ Դրանք իրենց ազդեցությունը տարածում էին նաև շրջակա գյուղերի վրա՝ նպաստելով դրանց զարգացմանը ։ 6-րդ դարում շաաբաների, ինչպես նաև Եմենում ձևավորված թագավորությունների թուլացումն ու անկումը բացասաբար անդրադարձավ սոցիալական, տնտեսական ու քաղաքական կյանքի վրա։ Պատճառը Մերձավոր Արևելքում և Հռոմեական կայսրությունում տիրող փոփոխություններն էին, որոնք հանգեցրին հին՝ նախնադարյան ու ստրկատիրական կարգերի վերջնական վերացմանն ու նոր հասարակարգի ստեղծմանը։ Արևելքի ժողովուրդները թևակոխեցին ավատատիրության դարաշրջան, որը տևեց 1,2-1,5 հազարամյակ։ Նախաիսլամական շրջանում՝ 6-7-րդ դարերի թերակղզու բնակչության 4-4,5 միլիոնը նստակյացներ էին, իսկ 2,5-3 միլիոն մարդ զբաղվում էր քոչվոր կամ կիսաքոչվոր անասնապահությամբ հողագործությունը պատվազրկություն համարելով ։
Նախաիսլամական բեդուինական ցեղեր
Ցեղապետը կամ առաջնորդը՝ սեյյիդը (سيد, սեյյիդ), ընտրվում էր տոհմի հարգանք վայելող, բանիմաց ու տարեց մարդկանցից։ Նա էր որոշում ցեղի տեղաշարժի, հարկերի հավաքման, այս կամ այն ցեղի դեմ պատերազմ սկսելու կամ հաշտվելու խնդիրները։ Ռազմական ղեկավարը՝ կաիդը (قائد, կաիդ), ընտրվում էր պատերազմում առավել քաջություն, ճարպկություն և ուժ ցույց տված զինվորներից։ Ցեղային զորաջոկատներում նա ցեղապետից հետո երկրորդն էր։ Ցեղում կարևոր դեր էին խաղում կրոնական առաջնորդը՝ քահին (كاهن, քահին), և դատավորը՝ կադի (قاض, կադի) ։ Շաիրը (شاعر, շա'իր) գովերգում էր ցեղը, փառաբանում հերոսներին։ Նա մասնակցում էր Մեքքայի Քաաբա տաճարից ոչ հեռու գտնվող Ուկազի ամենամյա ժողով-բանավեճերին ։ Կային ցեղեր, որի գլխավոր անդամներից ոմանք զբաղեցնում էին մեկից ավելի պաշտոններ։ Բայց եթե նույնիսկ հանդիպեր ցեղ, որի առաջին չորս պաշտոնները կատարեր ցեղապետը, շաիրի պաշտոնն մնում էր անձեռնմխելի և յուրահատուկ։ Արաբների պատմության մեջ մեզ հայտնի միակ մարդը, ով փորձել էր հինգ պաշտոնները կատարել միաժամանակ, Մուհամմադ մարգարեն էր ։ Բեդուինները զբաղվում էին քոչվոր անասնապահությամբ ու մասամբ հարձակումներով։ Արաբական թերակղզու հիմնական փոխադրամիջոցը, կենդանական սնունդի, հագուստի ապահովողն ու հարստության չափանիշը հարյուրավոր տարիներ եղել և մնում է ուղտը։ Այն կարող է առանց ջրի ու կերակրի ճամփորդել 4-5 օր, օրական 120-130 կմ ։ Ուղտի միսն ու կաթը դարեր շարունակ քոչվոր բեդուինների հիմնական սնունդն էր։ Ուղտի կաշվից ու բրդից մարդիկ պատրաստել են հագուստներ։ Բեդուինի առօրյա սնունդը լրացնում էր արմավենու պտուղը։ Ընդ որում, օգտագործվում էր ոչ միայն արմավենու պտուղը, այլև արմավի կորիզը, որը աղում էին և հաց պատրաստում ։ Առօրյա սննդի հայթայթումը անապատային պայմաններում կարող էր վերածվել գոյության կռվի, այն հաճախ լրացվում էր այլ ցեղերի վրա հարձակումներով և քարավանային առևտրի թալանով ։ Ծանր պայմանները ստիպում էր գոյությունը պահպանելու համար դիմել ծայրահեղ միջոցների։ Անապատաբնակ արաբները կարիք ունեին հիմնականում զինվորների՝ արական սեռի ներկայացուցիչների, իսկ անհրաժեշտ քանակից ավելի ծնված աղջիկներին ողջ-ողջ թաղում էին։
Նախաիսլամական շրջանի հավատալիքներ
Արաբերեն լեզուն ցեղերին միավորում էր միայն ժամանակավորապես՝ պատերազմելու կամ պաշտպանվելու, առևտրական կամ դիվանագիտական կապեր հաստատելու համար։ Պատճառը կրոնական մասնատվածությունն էր։ Արաբական թերակղզում տարածված էին և՛ հեթանոսական, և՛ միաստվածական կրոններ։ Միաստվածական կրոններից քրիստոնեությունը հյուսիսային շրջաններ է մուտք գործել Բյուզանդիայի նվաճողական քաղաքականության հետևանքով։ Քրիստոնեություն էին ընդունել Ղասանիները, իսկ Լախմիները մնացել էին հեթանոս։ Այս 2 հյուսիսարաբական պետությունները հաճախ էին պատերազմում միմյանց դեմ՝ համապատասխանաբար Բյուզանդիայի և Սասանյան Պարսկաստանի կողմից։ Ավելի վաղ քրիստոնեություն էր ընդունել Եմենի Հիմյար (حمير) թագավորությունը ։
Հուդայականությունը ավելի խոր արմատներ է ձգել՝ կրոնական համայնքներ ստեղծելով Նաջդի ու Հիջազի օազիսներում։ Հուդայական էին Մադինայի 5 ցեղերից 2-ը, որոնք պայքարում էին հեթանոս մյուս 3-ի դեմ՝ Հիջազի այդ ամենահարուստ օազիսի հողերի համար։ Հետագայում այս պայքարը հմտորեն օգտագործեց Մուհամմադ մարգարեն՝ Մադինայում իր դիրքերն ամրապնդելու համար։ Տարածված էր հանաֆիական միաստվածական կրոնը։ Արաբական թերակղզու հյուսիսային շրջաններում թափանցել էր բաբելոնյան և ասորական աստվածների պաշտամունքը։ Տարածված էր հատկապես սեմական Բաալ (بعل, Բել) աստծու և Իշթար (عشتار, Էսթեր) աստվածուհու պաշտամունքը։
Սակայն գերիշխող կրոնը հեթանոսությունն էր։ Արաբական պանթեոնի գլխավոր աստվածն էր Հուբալը (هبل‎),որի արձան-կուռքը գտնվում էր Մեքքայի Քաաբա (الكعبة) տաճարում ։
Հուբալն ուներ երեք դուստր՝ հանդերձյալ կյանքի աստվածուհի ալ-Լաթը (اللات‎), հաղթանակի և զորության աստվածուհի ալ-Ուզզան (العزى‎) և ճակատագրի աստվածուհի Մանաթը (مناة‎)։ Նրանց արձաններն ու տաճարները տարածված էին թերակղզու տարածքով մեկ։
Հայտնի են նաև սիրո աստված Ուադդը (ود‎), լուսնի աստված Ամմը (أم‎) և ուրիշներ, ովքեր բոլորը ավանդաբար համարվում էի Հուբալի զավակները։
Աստվածների գլխավոր տաճարը Մեքքայի Քաաբան էր՝ հայտնի իր կենդանակերպ արձաններով։ Արաբական թերակղզում լայն տարածում ուներ նաև բեյթիլների պաշտամունքը։ Յուրաքանչյուր ցեղ ուներ սեփական պաշտամունք-կուռքը։ Կուռքը դրվում էր պատգարակի վրա։ Երբ ցեղը տեղափոխվում էր օազիսից օազիս, պատգարակը՝ կուռքի տնակը, տեղափոխվում էր ցեղի հետ միասին։ Պատգարակը համարվում էր այդ աստծո տունը՝ բառացի բեյթ-իլ (بيت-ال)։
Հավատալիքները աստվածներից բացի ներառում էին ջիներ (جن‎), հրեշներ (غول‎) և շեյթաններ (شيطان)։ Դրանք չար կամ բարի հոգևոր արարածներ էին, որոնք կանգնած էին աստվածների ու մարդկանց միջև։ Զարմանալի է, բայց փաստ, որ նրանց պես շաիրները նույնպես հայտարարված էին միջանկյալ մարդիկ։ Պաշտամունքի առարկա կարող էին հանդիսանալ նաև կենդանիները, ժայռերը, ծառերը, հոգիները։ Տաճարների ու սրբավայրերի շուրջ ընկած տարածքը սուրբ էր հայտարարված, որտեղ բոլոր կենդանի էակներն անձեռնմխելի էին ։
Իսլամի առաջացում
Անցումը բազմաստվածությունից միաստվածություն տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ մարդկության միտքը սկսել է գիտակցել հեթանոս առաջնորդների կրոնա-փիլիսոփայական գաղափարների կեղծ լինելը։ Անտիկ հասարակության անկումը զուգադիպեց քրիստոնեության հայտնությանը։ Նրա տարածմանն ու ամրապնդմանը հաջորդում է ավատատիրական կարգերի ձևավորումը։ Հին Աշխարհը՝ Եվրոպայի հարավը, Աֆրիկայի հյուսիսն ու հարավարևմտյան Ասիան, մշակութային, տնտեսական ու քաղաքական շփման գոտի էր։ Արաբական թերակղզին, լինելով Մերձավոր Արևելքի անբաժան մասը, նույնպես կրել է այդ փոփոխությունները։ 5-7-րդ դարերի ընթացքում պատմության թատերաբեմից հեռացան Քինդաների (الكندة), Ղասանիների (الغسانيون) ու Լախմիների (اللخميون) իշխանությունները, Եմենի քաղաք-պետությունները ։ 7-րդ դարի սկզբից ասպարեզ է իջնում իսլամը, որը ոչ միայն միավորեց արաբ ժողովրդին, այլև դարձավ Մերձավոր արևելքի տիրապետող կրոնը, դուրս եկավ նրա սահմաններից ու թափանցեց Աֆրիկա, Եվրոպա, Ասիայի հեռավոր շրջաններ։ Հատկանշական է, որ իսլամը ծագել է արաբական միջավայրում, բայց արաբները կազմում են մուսուլմանների միայն 1/4-ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբական դիցաբանություն Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Կատերինա Վալենտե
Կատերինա Վալենտե (Caterina Valente, ), իտալացի երգչուհի, կիթառահար, պարող և դերասանուհի։ Խոսում է 6 լեզուներով, երգում` 11-ով։ Իր կարիերայի մի մասն անց է կացրել ԱՄՆ-ում, որտեղ ելույթ է ունեցել Բինգ Քրոսբիի, Դին Մարթինի, Փերի Կոմոյի, Էլլա Ֆիցջերալդի և այլ հայտնի կատարողների հետ։ Հայտնի է դարձել 1950-60-ական թվականներին ։
Գուլիելմո Մարկոնի
Գուլիելմո Մարկոնի (Guglielmo Marchese Marconi, ), իտալացի ռադիոտեխնիկ, ձեռնարկատեր։
Կատերինա Վալենտե
Գործունեություն
1953 թվականին Վալենտեն արդեն մի քանի տարի աշխատել է որպես երգչուհի, սակայն նրա միջազգային ճանաչումն սկսվել է այն պահից, երբ նա սկսել է նվագախմբի հետ հանդես գալ Գերմանիայում որպես երգչուհի։ Կատերինայի հետ շուտով պայմանագիր է կնքել Polydor ձայնագրման լեյբլը, նույն տարում նա թողարկել է իր առաջին ձայնագրությունները, իսկ հետո հայտնվում են առաջին հիթերը` երկու երգ` գրված կուբացի կոմպոզիտոր Էռնեստո Լեկուոնայի կողմից։ Առաջին մեծ հաջողությունը կապված էր «Malagueña» երգի հետ, որը նախ հայտնվել է եվրոպական մայրցամաքային, այնուհետև` Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի չարտերում։ Մյուս հաջողված երգը «Andalucia»-ն էր, որը հետագայում վերաթողարկվել է անգլալեզու «The Breeze and I» տարբերակով և հայտնվել է ինչպես Մեծ Բրիտանիայի, այնպես էլ` ԱՄՆ-ի հիթ-շքերթների լավագույն տասնյակի մեջ ։ Կատերինա Վալենտեն հայտնի է դարձել Եվրոպայի և աշխարհի մի շարք երկրներում։ Երգերը ձայնագրվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, իսպաներեն և շվեդերեն լեզուներով։ Իտալիայում նրա երգերը նույն չարտերում են հայտնվել այնպիսի երգերի հետ, ինչպիսիք են «Till», «Personalita» և «Nessuno al Mondo», Գերմանիայում` գերմանալեզու «Ganza Paris Träumt von der Liebe», «Wo Meine Sonne Scheint» և «Steig in das Traumboot der Liebe», Ֆրանսիայում` «Bimbombey», «39 Fievere» և «Saitôn-Jamais» :
Գուլիելմո Մարկոնի
Զբաղվել է ֆիզիկայով։ 1896 թվականի հունիսին ներկայացրել է «Էլեկտրական իմպուլսների ու ազդանշանների հաղորդման և դրա ապարատների կատարելագործման» հայտ, իսկ 1897 թվականին ստացել անգլիական արտոնագիր։ 1897 թվականին կազմակերպել է խոշոր բաժնետիրական ընկերություն («Մարկոնի К°»), որտեղ աշխատելու է հրավիրել շատ նշանավոր գիտնականների և ինժեներների։ 1901 թվականին Մարկոմանին իրականացրել է ռադիոկապ՝ Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով։ Արժանացել է նոբելյան մրցանակի (1909)։
Կատերինա Վալենտե
Անձնական կյանք
Վալենտեն ծնվել է Ֆրանսիայում, իտալական ընտանիքում, չորս երեխաներից մեկն է։ Մայրը ծաղրածու էր, իսկ հայրը` ակորդեոնահար։ Մանկության տարիներին ինքը ևս աշխատել է կրկեսում։ Ֆրանսիայի քաղաքացի է։ Իր առաջին ամուսնությունից հետո ձեռք է բերել նաև Գերմանիայի քաղաքացիություն։
Գուլիելմո Մարկոնի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Իտալացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատերինա Վալենտե
Անձնական կյանք
1952 թվականին ամուսնացել է գերմանացի ժոնգլյոր Էրիկ վան Արոյի հետ։ Վերջինս ընդունում էր նրա տաղանդը և ուղեկցում էր նրան համաշխարհային ուղևորությունների ժամանակ։ Հետագայում նրանք բաժանվում են։ Նրանք որդին երգիչ Էրիկ վան Արոն է։ 1972 թվականին ամուսնացել է բրիտանացի դաշնակահար Ռոյ Բադի հետ։ Նրանք ունեն որդի` Ալեքսանդրը։ Զույգը բաժանվել է 1979 թվականին։
Վալենտեն երկար ժամանակ բնակվում է Լուգանոյում, Շվեյցարիա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Կին կիթառահարներ Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կիթառահարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Մոնգայար (Արյեժի գավառ)
Մոնգայար (Montgaillard), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ֆուա Ռուրալ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09207։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 1341 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 768 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 547-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 221-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 71,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 69,0 %)։ 547 աշխատունակ բնակիչներից 511-ը աշխատում էին (260 տղամարդ և 251 կին), անաշխատանք էին 36-ը (11 տղամարդ և 25 կին)։ 221 անգործունակ մարդկանցից 60-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 98-ը թոշակառու, 63-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիլյավերդե դե Ռիոխա
Վիլյավերդե դե Ռիոխա (Villaverde de Rioja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Առնեդո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 5,87 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 76 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 49 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մոնգոշ
Մոնգոշ (Montgauch), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Լիզե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09208։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 115 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 69 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 50-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 19-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 72,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,7 %)։ 50 աշխատունակ բնակիչներից 49-ը աշխատում էին (26 տղամարդ և 23 կին), անաշխատանք էր 1-ը (տղամարդ)։ 19 անգործունակ մարդկանցից 7-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 6-ը թոշակառու, 6-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մարմնական վնասվածքներ
Մարմնական վնասվածքներ, ըստ քրեական իրավունքի, մեկ անձի հասցրած վնասը մյուսի առողջությանը, որի հետևանքով տուժողը ստանում է որևէ օրգանի կամ հյուսվածքի անատոմիական ամբողջականության կամ ֆիզիոլոգիական ֆունկցիայի խախտում։ Տարբերում են՝ ծանր, նվազ ծանր և թեթև մարմնական վնասվածքներ։ Մարմնական վնասվածքները ծանր են, եթե կյանքի համար վտանգավոր են (անկախ հետևանքից), առաջացնում են տեսողության, լսողության կամ մարմնի որևէ օրգանի կորուստ, կամ օրգանի ֆունկցիայի անկում, կամ հոգեկան հիվանդություն, կամ աշխատունակության 1/3-ից ավելի կայուն կորուստ, կամ հղիության ընդհատում, կամ դեմքի անջնջելի այլանդակում։ Նվազ ծանր մարմնական վնասվածքները կյանքի համար վտանգավոր չեն, չեն առաջացնում հիշյալ հետևանքները, սակայն պատճառում են առողջության երկարատև խախտում (չորս շաբաթից ավելի) և 1/3-ից պակաս աշխատունակության կայուն կորուստ։ Թեթև մարմնական վնասվածքներ են համարվում այն վնասվածքները, որոնց հետևում են առողջության կարճատև խախտում (7 օրից 4 շաբաթ) կամ աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ, ինչպես նաև այն մարմնական վնասվածքները, որոնք այդպիսի հետևանքներ չեն առաջացրել։
Վնասվածքների դասակարգումը և տեսակները
Տրավմա տերմինը (հունարեն. Trauma - վերք) նշանակում է հյուսվածքների և օրգանների ամբողջականության խախտում `շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցության հետեվանքով։ Վնասվածքները ՝ ոչ դիտավորյալ կամ դիտավորյալ, հանդիսանում են հանրային առողջության մեծ խնդիր, որն ամեն տարի սպանում է ավելի քան 5 միլիոն մարդու ամբողջ աշխարհում և առաջացնում է հաշմանդամության շատ ավելի դեպքեր։ Բոլոր տնտեսական խմբերը բախվում են մահացու վնասվածքների հետ, բայց վնասվածքների պատճառով մահացության մակարդակը ավելի բարձր է ցածր եկամուտ ունեցող խմբերի մոտ, ինչը պայմանավորված է նաև հետվնասվածքային լիարժեք ռեաբիլիտացիայի անհնարինության հետ։ Ներկայումս վնասվածքները անաշխատունակության, հաշմանդամության և մահացության հիմնական պատճառներից են և, հետևաբար, մեծ սոցիալ-տնտեսական նշանակություն ունեն։
Վնասվածքների մի քանի դասակարգում կա։ Նրանցից մեկը վնասվածքները բաժանում է ըստ դրանց առաջացման ժամանակի ՝ սուր և քրոնիկ։
Սուր վնասվածքը մարդու օրգանիզմի վրա տարբեր արտաքին գործոնների (մեխանիկական, ջերմային, քիմիական, ճառագայթային և այլն) միամոմենտ, հանկարծակի ազդեցություն է, ինչը բերում է հյուսվածքների անատոմիական ամբողջականության, կառուցվածքի եւ դրանց կողմից իրականացվող գործառույթների խախտմանը:Վնասված հյուսվածքի բնույթից կախված տարբերում են մաշկային (սալջարդներ, վերքեր եւ այլն.), ենթամաշկային (կապանների, ջլերի պատռվածքներ, ոսկրերի կոտրվածքներ եւ այլն.) եւ խոռոչային (որովայնի խոռոչի, կրծքավանդակի, հոդերի եւ այլնի սալջարդներ, արյունազեղումներ) վնասվածքներ։ Քրոնիկ վնասվածքը առաջանում է նույն տրավմատիկ գործոնի կրկնվող և մշտական ​​ոչ ինտենսիվ ազդեցության հետևանքով (մասնագիտական ​​հիվանդությունների մեծ մասը ներառում է դրանք)։
Վնասակար ազդակի տեսակից կախված բոլոր վնասվածքները կարելի է բաժանել՝
մեխանիկական ջերմային (այրվածքներ, ցրտահարություն), քիմիական բարոտրումա (շրջակա միջավայրի ճնշման կտրուկ փոփոխության պատճառով վնաս), էլեկտրական վնասվածքներ համակցված (մեխանիկական և ոչ մեխանիկական վնասների համադրություն, օրինակ ՝ կոտրվածք և այրվածք և այլն)։
Ըստ հանգամանքների որոնցոմ սռաջացել է վնասվածքը՝
կենցաղային արտադրական սպորտային մարտական ​​և այլն։ Վնասվածքները լինում են բաց և փակ կախված մաշկի ամբողջականության խախտման առկայությունից կամ բացակայությունից։ Նաև վնասվածքները կարելի է բաժանել վնասվածքի ծավալի չափով.
մեկուսացված (մեկ օրգանի վնաս կամ մկանային-կմախքային համակարգի միևնույն հատվածում); բազմակի (մի քանի օրգանների կամ վերջույթների մի քանի հատվածների վնասվածքներ, այսինքն ՝ կան մկանային-կմախքային համակարգի երկու կամ ավելի հատվածների կամ հատվածների միաժամանակյա կոտրվածքներ); համակցված (ներքին օրգանների և մկանային-կմախքային համակարգի միաժամանակյա վնաս)։ կոմբինացված (ազդրոսկրի կոտրվածք + ոտնաթաթերի ցրտահարում)։ Վնասվածք առաջացնող մեխանիկական գործոնի ազդեցությունը արտահայտվում է ճնշման, գերձգման, պատռվածքի, պտտման կամ հակահարվածի տեսքով։ Արտաքին գործոնի ազդեցության վրա ազդում են վնասող ուժի ուղղությունը, դրա անկյունը, վնասող ազդակի կինետիկ էներգիան, ազդեցության երկարատեւությունը (ցրտահարությունների, այրվածքների, ճնշումների ժամանակ)
Աշխարհում մեխանիկական վնասվածքների ամենատարածված տեսակներն են ՝ սալջարդ,գերձքում ,ցնցում, կապանների, մկանների և ջիլերի պատռում, ինչպես նաև ոսկորների կոտրվածք։ Դրանց թվում ամենատարածվածը , անկասկած  սալջարդն է.
Սալջարդ. Տարբերակիչ հատկություններ և բուժում
Սալջարդը փափուկ հյուսվածքների փակ մեխանիկական վնասվածք  է  առանց արտաքին ծածկույթների տեսանելի խախտման, որը տեղի է ունենում այն ​​ժամանակ, երբ բութ առարկան հարվածում է համեմատաբար ցածր կինետիկ էներգիայով կամ ազդեցության զգալի մակերեսով։  Սալջարդը երբեմն ուղեկցում է այլ վնասվածքներին (կոտրվածք և այլն)։
Որպես կանոն, սալճարդը ուղեկցվում է հետագա արյունազեղմամբ փոքր անոթների քայքայմամբ, որը զարգանում է ենթամաշկային հյուսվածքի ամբողջականության խախտման արդյունքում։ Վնասվածքի կլինիկական պատկերը կախված է վնասվածքի մեխանիզմից, տրավմատիկ գործոնի  կիրառման ուժից և տեղից, տուժածի տարիքից և վիճակից։  Ամենից հաճախ հայտնաբերվում են մարմնի անպաշտպան մասերի Սալջարդ`գլխի, վերջույթների  (հատկապես երեխաների մոտ)։
Մակերեսային փափուկ հյուսվածքների Սալջարդը միշտ ուղեկցվում է ախտահարման շրջանի այտուցվածությամբ `ավշի, արյան ինֆիլտրացիայի հետևանքով՝ զարգացնելով տեղային ասեպտիկ բորբոքում։  Այտուցի արտահայտվածության աստիճանը կախված է Սալջարդի տեղում ենթամաշկային ճարպաբջջանքի ամբողջականության խախտման մեծությունից։  Գլխի ուղեղային հատվածում ենթամաշկային ճարպաբջջանքի շերտը աննշան է, ուստի այտուցը սովորաբար փոքր է, հակառակ դրան դեմքի վրա զանգվածային այտուց է զարգանում նույնիսկ համեմատաբար փոքր սալջարդի հետևանքով։
Սալջարդը սովորաբար ուղեկցվում է տարբեր ինտենսիվության ցավով։ Այսպիսով, խոշոր նյարդերի և դրանց վերջավորությունների Սալջարդի ժամանակ  ցավը միշտ սուր է, ։  Հեմատոման կարող է զարգանալ Սալջարդի  տեղում ինչպես մի քանի րոպեի ընթացքում, այնպես էլ մի քանի ժամվա ընթացքում և նույնիսկ մեկ օրում, ինչը որոշվում է վնասվածքի խորությամբ։  Հեմատոմայի գույնը կախված է վնասվածքի վաղեմությունից. Թարմը ունի կապտավուն գույն, 3-4 օր հետո այն դառնում է կապոտադեղին, իսկ 5-6-րդ օրը այն դառնում է դեղին։ Միջքաղաքային և վերջույթների Սալջարդները (ուս, ազդր) ուղեկցվում են ուժեղ հեմատոմաներով, սաստիկ ցավերով, երբեմն ` մակերեսային թմրածությամբ։  Հոդի վնասվածքի դեպքում նկատվում է արտահայպծտված այտուց, երբեմն կարող է զարգանալ հեմարթրոզ։  Հոդում արյան կամ սինովյան հեղուկի զգալի կուտակումը ցուցում է հանդիսանում  պունկցիա իրականացնելու համար։
Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Զանգեզուրի բազմակամարածալք
Կատեգորիա:Հայաստանի երկրաբանություն
Վիլիալաբոր դե Ռիոխա
Վիլիալաբոր դե Ռիոխա (Villalobar de Rioja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Սանտո-Դոմինգո-դե-լա-Կալսադա շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 10,94 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 61 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 52 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հնամյա արվեստի ազգային թանգարան
Հնամյա արվեստի ազգային թանգարան (Museu Nacional de Arte Antiga, MNAA) Լիսաբոնում, Պորտուգալիայի և Եվրոպայի ամենանշանավոր թանգարաններից մեկը։ Ազգային թանգարանի հավաքածուներն արտահայտում են պորտուգալական արվեստի զարգացումը մինչ XIX դարի սկիզբ։
Պատմություն
Թանգարանի կառուցման ո՛չ ճշգրիտ տարեթիվը, ո՛չ հաստատության ճարտարապետը հայտնի չեն։ Հայտնի է միայն այն, որ կառուցվել է 16-րդ դարում Ալբերտ Վերչելիի անունը կրող եկեղեցական հաստատության մոտակայքում։
Դա կարմելիտների առաջին վանքն էր Պորտուգալիայում։ Այն, ինչը նրանից մնացել էր՝ Ալբերտի կապելլան, այսօր թանգարանի մի մասն է։ Այն գտնվում է արևմտյան թևի ներքևում. այն շքեղ առանձնացված սրբազան հաստատություն է, որ կառուցել է բարոկկոյի ժամանակաշրջանի պորտուգալացի ճարտարապետ Մաչադո դե Կաստրոն. պատերին ամրացված են գունավոր սալիկներ, որ տարածված են ողջ երկրում։ Այդ ամենը վերակառուցում է. արևմտյան թևն առաջացել է միայն 1930 թվականին. կապելլան այդ ժամանակ վերջնական վերացման վտանգի տակ գտնվող դատարկ կառույց էր։ Արդեն 1834 թվականին վանքը դատարկվեց, ինչպես և Պորտուգալիայի շատ այլ հաստատություններ։
Հավաքածու
Այսօր թանգարանը պահպանում է XIV դարից մինչև 1820 թվականն ընկած ժամանակահատվածի գեղանկարչության 2200 ստեղծագործություն։ Բոլոր ֆոնդերը պայմանականորեն բաժանված են յոթ բաժինների. գեղանկարչություն, քանդակ, նկարչություն և գրաֆիկա, ոսկուց և արծաթից պատրաստված իրեր, խեցեղեն, տեքստիլ, կահույք։ Թվարկված հավաքածուներից զատ՝ այստեղ ներկայացված են նաև Աֆրիկայի և Հեռավոր Արևելքի արվեստի հավաքածուներ, որ վկայում են անցյալի գաղութային գերակայության մասին։
Գեղանկարչության հավաքածուներում կան մի շարք նրբաճաշակ ցուցանմուշներ. սուրբ Իերոնիմի պատկերը՝ կատարված Ալբրեխտ Դյուրերի կողմից, որը նկարիչն անձամբ է վաճառել Պորտուգալիայից եկած հետաքրքրվող անձին։
Այստեղ են Լուկաս Կրանախ Ավագի, Գոլբեյնի, Վելասկեսի աշխատանքները։ Թանգարանում գտնվում Իերոնիմ Բոսխի ամենահայտնի նկարներից մեկը՝ «Սուրբ Անտոնիոսի գայթակղությունը». այն եռամաս խորան է՝ եգիպտացի բարեպաշտ ճգնավորի մասին, որ ի պահ է հանձնվել դևերի և ագահ հրեշների ամբոխին։
Հայրենասիրական զգացումների հետ կապված՝ հանրության մեջ մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում պորտուգալական գեղանկարչության բաժինը, որ ներառում է վերջինիս զարգացման գրեթե չորս դար։ Մեծավ մասամբ, դրանք կրոնական բովանդակություն ունեցող պատկերներ են և դիմանկարներ։ Այդ բաժնի գագաթնակետը 15-րդ դարի պորտուգալական գեղանկարչության նշանակալի հուշարձաններից մեկն է՝ նկարիչ Նունու Գոնսալվիշի «Սուրբ Վինսենթի զոհասեղանը» աշխատանքը, որ բաղկացած է երկու վահանակներից։ Դրանց վրա նա նկարել է խավար սրբերի գրեթե վաթսուն պատկերներ, իսկ նրանց ներքո՝ Հենրիխ Ծովագնացին՝ բեղերով գունատ մարդու՝ սև գլխարկով, աղոթելու համար ծալած ձեռքերով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիսաբոնի թանգարաններ Կատեգորիա:1884 հիմնադրված արվեստի թանգարաններ Կատեգորիա:1884 հիմնադրումներ Պորտուգալիայում Կատեգորիա:1884 հիմնադրված թանգարաններ
Ֆլուր
Ֆլուր (Floure), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 361 մարդ, բնակչության խտությունը` 84.94 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.25 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 630 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 125 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 12 կմ արևելք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կլորինդա
Կլորինդա  (Clorinda), քաղաք Արգենտինայում։
Աշխարհագրություն
Կլորինդա քաղաքը տեղակայված է Արգենտինայիա ամենահյուսիսային մասում։ Չորս կիլոմետր հեռավորության վրա սահմանակից է Պարագվայ պետությանը։ Գլխավոր քաղաքը դա Պիլկոմայնոն է՝ Ֆորմաս նահանգով, որը գտնվում է 115 կմ հյուսիս-արևելք վարչական կենտրոնական մարզից։ Կլորինդան երկրորդ խոշորագույն քաղաքն է մարզում։ Կլորինդան ընկած է մարզի արևմտյան մասում՝ Պիլկոմայնո գետի աջ ափին։ Այս քաղաքով են անցնում Արգենտինա Պարագվայ սահմանը։ Քաղաքի աջակողմյան մասում գտնվում է Պարագվայ պետության մայրաքաղաք Ասունցիոն։ Երկու քաղաքները իրար են միացնում Իգնատիա Լոյալ կամուրջները։ Ընդհանուր քաղաքը խոնավ է, ընկած է մերձարևադարձային գոտու մեջ։
Պատմություն
Կլորինդա քաղաքը հիմնադրվել է 1900 թվականին, որպես սահմանային բերդ-ամիրություն։ Արագորեն դառնում է խոշոր քաղաք։ Կլորինդա քաղաքը մեծ դեր է ունեցել անդրսահմանյան առևտրի զարգացման մեջ։ Եվ նրա դերը ավելի մեծ է, որպես տրանսպորտային հանգույց հարևան պետությունների միջև։
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էդ Օ'Բրայեն
Էդվարդ Ջոն Օ’Բրայեն (Edward John O'Brien, )՝ բրիտանացի երաժիշտ, Radiohead խմբի կիթառահարը։ Բացի այդ, Օ’Բրայենը Radiohead խմբի մշտական բեք-վոկալիստն է, ինչպես համերգներում, այնպես էլ ստուդիայում։ Rolling Stone ամսագիրը նրան է հատկացրել բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կիթառիստների ցանկի 59-րդ հորիզոնականը ։
Դերը Ռադիոհեդի կազմում
Բացի կիթառ նվագելը Օ’Բրայենը կարևոր դեր է խաղում տարբեր էլեկտրոնային էֆֆեկտների ստացման գործում, ինչը Radiohead խմբի երգերում կարևորագույն դեր է խաղում (օրինակ, «միջամտությունները», որոնցով ավարտվում է «Karma Police» երգը)։ Օ’Բրայենը նաև հարվածայինների վրա նվագելու դասեր է ստացել, ինչը կարելի է լսել «There There» երգում (ալբոմ՝ Hail to the Thief)։ Երբ սոլո-կիթառիստ Ջոննի Գրինվուդը նվագում է որևէ այլ գործիքի վրա Օ’Բրայենը կատարում է նաև նրա ֆունկցիաները։
Այլ
1999 թվականին Օ’Բրայենը մասնակցել է հեռուստատեսային BBC Eureka Street մինի-սերիալի սաունդթրեքի ձայնագրմանը։ 2003 թվականին նա նվագել է բրիտանական ալտերնատիվ Asian Dub Foundation խմբի Enemy of the Enemy ալբոմի երեք երգերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆերդինանդ Մարկոս
Ֆերինանդ Էմանուել Էդրալին Մարկոս (Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos, ), ֆիլիպինցի քաղաքական գործիչ, փաստաբան։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ժամանակ մասնակցել է Կայսերական Ճապոնիայի դեմ մարտերին։ 1965 թվականին ազգայնականների կուսակցությունից ընտրվել է նախագահ, 1969 թվականին՝ վերընտրվել։ Մարկոսի կառավարությունն իրականացրել է արտաքին քաղաքականության մեջ ԱՄՆ-ից կախվածությունը թուլացնելու միջոցառումներ։ 1972 թվականից, օպոզիցիայի դեմ պայքարելու նպատակով, ռազմական դրություն մտցնելուց հետո, իր ձեռքն է վերցրել օրենսդիր և գործադիր (1973-ից՝ նաև վարաչապետ) իշխանությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների նախագահներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Բրոնզե աստղի մեդալակիրներ (ԱՄՆ)
MacCoffee
MacCoffee, սուրճի ապրանքանիշ, որն արտադրվում է սինգապուրյան «Food Empire Holdings Ltd» ընկերության կողմից։
Պատմություն
1994 թվականին բրենդը դուրս է եկել Ռուսաստանի և ԱՊՀ երկրների շուկա՝ սուրճ-միքս ապրանքով։ 1995 թվականին ընկերության ներկայացուցչություններ են բացվել Մոսկվայում և Ղազախստանում։ 2006 թվականին Յախրոմա (Մոսկվայի մարզ) քաղաքում բացվել է MacCoffee սուրճի արտադրման գործարան, որը թույլ է տալիս ամսական արտադրել լուծվող սուրճի մինչև 100 միլիոն սաշետ։ 2010 թվականին Ղազախստանում հիմնադրվել է «WellDis» դիստիբյուտորական ընկերությունը ։
2007 թվականին ընկերությունը ռեբրենդինգ է արել, որի արդյունքում փաթեթավորման նոր դիզայնը ունեցավ բրենդի բոլոր ապրանքների համար միևնույն, ընդհանուր հայեցակարգ, իսկ պատկերանիշում ներառվեց «cC» տառերի յուրահատուկ համադրությունը՝ մի բաժակ գոլորշիացող սուրճի տեսքով։ Բացի դրանից, փաթեթավորման վրայից անհետացան արծվի ու ամերիկյան դրոշի պատկերները ։
Գործունեություն
MacCoffee բրենդը ներկայացված է աշխարհի ավելի քան 50 երկրում, ունի 24 ներկայացուցչություն և 9 գործարան ։ 2016 թվականին MacCoffee-ն ճանաչվել է լուծվող սուրճի առաջատար բրենդ Food Empire-ի հիմնական շուկաներում (Ռուսաստան, Ուկրաինա и Ղազախստան)։ Ընկերությունը զբաղեցնում է շուկայի 50 %-ը լուծվող սուրճի շրջանում։ TNS Central Asia հետազոտական ընկերության տվյալներով՝ 2008 թվականին MacCoffee-ն ներառվել է Ղազախստանում լուծվող սուրճի առավել հայտնի ապրանքանիշերի հնգյակում։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ տվյալ ապրանքանիշի սուրճը հայտնի է բնակչության 75 %-ին, իսկ ավելի քան 55 %-ն այն օգտագործում է ։
Վիետնամում MacCoffee բրենդը զբաղեցնում է լուծվող սուրճի ամբողջ շուկայի 7,7 %-ը ։ Աֆրիկայի տարածքում MacCoffee-ն վաճառվում է մի շարք երկրներում՝ Նիգերիա, Քենիա, Կամերուն և այլն։ Սկզբնապես այստեղ առաջարկվում էր միայն երեքը մեկում սուրճը, բայց հիմա շուկայում առկա է նաև լուծվող սուրճ «MacCoffee Classic» 1,6 և 2 գրամ սաշետների տեսքով, ինչպես նաև 50, 100 և 200 գրամ բանկաներով։ 2014 թվականի առաջին տարեկեսում, այսպես կոչված «այլ շուկաներում», ընկերության եկամուտը, ներառյալ նաև Հարավարևելյան Ասիան և Մերձավոր Արևելքը, աճել է՝ 32,5 %-ից դառնալով 15,1 միլիոն ԱՄՆ դոլար ։
2016 թվականի վերջին Food Empire-ի մաքուր շահույթը եղել է 13,8 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ ընկերության եկամուտը կազմել է 242,2 մլն ԱՄՆ դոլար ։
MacCoffee բրենդն արժանացել է մի շարք միջազգային մրցանակների, այդ թվում՝ Singapore Brand Award, Ռուսաստանում № 1 ապրանքանիշ, Տարվա ընտրություն (Ուկրաինա), Տարվա բրենդ/EFFIE և այլն, իսկ հենց Food Empire ընկերությունը ճանաչվել է Սինգապուրի հինգ մանր և միջին ընկերություններից ամենահաջողակը «Վաճառքներ/շրջանառություն» կատեգորիայում։ 2012 թվականին «Վերջնական գնումներ» (Контрольная закупка) հաղորդման մեջ MacCoffee-ն առաջատար է եղել կույր համտեսման արդյունքներով ։
Տարբեր տարիներին MacCoffee-ն հանդիսացել է ՈՒԵՖԱ գավաթի, ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների, գեղասահքի Եվրոպայի առաջնությունների, հոկեյի աշխահի գավաթի պաշտոնական հովանավորը ։
Ապրանքանիշի պաշտպանություն
2002 թվականին Լատվիայում McDonald’s-ը փորձում էր վիճարկել «Food Empire» հոլդինգին պատկանող «Future Enterprises Singapore» (FES) ընկերության կողմից MacCoffee բրենդի օգտագործման իրավունքները։ Բայց Լատվիայի արտոնագրային գերատեսչությունն ու առաջին ատյանի դատարանը ամերիկյան ընկերության պահանջներն անհիմն ճանաչեցին։ Ավելի ուշ McDonald’s-ը պարադյուն փորձեր կատարեց չեղարկել ընկերության այլ ապրանքանիշների գրանցումը Սինգապուրում և Ուկրաինայում ։
2003 թվականի ամռանը «FES»-ը շահեց Կրասնոյարսկի «Ունիպակ-Սերվիս» (Унипак-Сервис) ընկերության դեմ ուղղված դատը։ Վերջինս թողարկում էր «ՄակսԿոֆե» («МаксКофе») համանման արտադրանք։ Մոսկվայի արբիտրաժային դատարանը ճանաչեց, որ «МаксКофе» բրենդը MacCoffee-ի կրկնօրինակն է և արգելեց ընկերությանը վաճառել այդ արտադրանքը։ «Future Enterprises Singapore»-ի տվյալներով՝ դա Ռուսաստանում առաջին հաղթած դատական գործն էր՝ ուղղված նմանակումներից բրենդի իրավունքների պաշտպանությանը ։
Նույն թվականին «Future Enterprises Singapore» ընկերությունը Ռոսպատենտին դիմում է ուղղել, որով առարկում էր McDonald’s ընկերությունում «МакКафе» ապրանքանիշի գրանցումը՝ պատճառաբանելով, որ սինգապուրյան բրենդը Ռուսաստանում գրանցված է 1998 թվականից ։ 2004 թվականին Ռոսպատենտը մերժեց McDonald’s ընկերությանը՝ գրանցել ապրանքային նշանի անունը ««Мак Кафе»» սրճարանների ցանցի համար, բայց McDonald’s-ը վիճարկեց այդ որոշումը դատարանում և 2006 թվականին հաղթանակ տարավ ։
2016 թվականին McDonald’s-ը փորձեց լիկվիդացնել MacCoffee ապրանքանիշը Լիտվայի շուկայից՝ McCafe-ի հետ անվանական նմանության պատճառով։ Գործն ավարտվեց սինգապուրյան ընկերության օգտին, և MacCoffee-ի գրանցումը Լիտվայում չչեղարկվեց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1982 հիմնադրումներ
Ժակ Մարիտեն
Ժակ Մարիտեն (Jacques Maritain, ), ֆրանսիացի իդեալիստ փիլիսոփա, նեոթոմիզմի ներկայացուցիչ։ Եղել է Ա. Բերգսոնի աշակերտը։ 1906 թվականին ընդունել է կաթոլիկություն։ 1914 թվականից՝ մի շարք երկրների ինստիտուտների և համալսարանների պրոֆեսոր։ Միջնադարյան աշխարհըմբռնմանը վերադառնալը Մարիտենը համարում էր հավատի (Մ. նյութեր), մտքի (Ռ. Գեկարտ) և զգացմունքի (Ժ. Ժ. Ռուսո) ոլորտում իր կարծիքով նոր ժամանակի սուբյեկտիվիզմի առաջացրած բարոյական ու սոցիալական քաոսը հաղթահարելու ուղի։ Մարիտենը «քրիստոնեական դեմոկրատիայի» և «հումանիզմի» դիրքերից քննադատել է արդի կապիտալիզմը և բուրժուական դեմոկրատիան, ժխտել է հասարակության սոցիալական վերափոխումը։ Հայտնի է նաև արվեստի և մանկավարժության վերաբերյալ աշխատություններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Յուրի Ռատաս
Յուրի Ռատաս (Jüri Ratas, ), էստոնացի պետական և քաղաքական գործիչ, Էստոնիայի Հանրապետության կենտրոնական կուսակցության ներկայացուցիչ, 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ին զբաղեցրել է Էստոնիայի վարչապետի պաշտոնը։
2007 թվականին դարձել է Էստոնիայի խորհրդարանի՝ Ռիյգիկոգուի, փոխխոսնակը։ Նախքան այդ, 2005-2007 թվականներին նա եղել է Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինի քաղաքապետը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1978 թվականի հուլիսի 2-ին Տալլինում։ 2002 թվականին ավարտել է Տալլինի տեխնիկական համալսարանը՝ ստանալով տնտեսագիտության մագիստրոսի աստիճան։ 2005 թվականին ավարտում է Տարտուի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։
2005 թվականի նոյեմբերին ստանձնում է Տալլինի քաղաքապետի պաշտոնը, որը թողնում է 2007 թվականին ։ Մինչ այդ 2003-2004 թվականներին, ինչպես նաև 2005 թվականի մարտից մինչև նոյեմբեր ամիսներին եղել է Էստոնիայի մայրաքաղաքի փոխքաղաքապետը։
2016 թվականի նոյեմբերի 5-ին անդամակցում է Էստոնիայի կենտրոնական կուսակցությանը ։ Երկրում բռնկված կառավարչական խռովություններից հետո 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ին դառնում է Էստոնիայի օրենսդիր օշխանության՝ Ռիյգիկոգուի նախագահ   ։
2016 թվականի նոյեմբերի 23-ին սկսում է հանդես գալ, որպես Էստոնիայի Հանրապետության վարչապետ։
Անձնական կյանք
Մայրենի լեզվից՝ էստոներենից բացի, Յուրի Ռատասը միջին մակարդակի տիրապետում է նաև անգլերեն, ռուսերեն և շվեդերեն լեզուներին։
Ազատ ժամանակը սիրում է անցկացնել պորտուգալերեն սովորելով։ Նրա հոբբիներն են շախմատ խաղալը, ընթերցանությունն ու ձիավարությունը ։
Ամուսնացած է։ Կնոջ անունն է Կարին Ռատաս։ Նրանք իրենց համատեղ կյանքի ընթացքում ունեցել են երկու որդի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Էստոնիայի քաղաքական գործիչներ
Վերմակիս ծալքը
Վերմակիս ծալքը, 2013 թվականին ռեժիսոր Զազա Ռուսաձեի կողմից նկարահանված ֆիլմ ։
2013 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Ֆիլմեր առանց սահմանների» ծրագրում ։
Սյուժե
Դմիտրին արտասահմանում սովորելուց հետո վերադառնում է հայրենի գավառական քաղաք։ Նրա կյանքը բաժանված է տեղի դատարանում ձանձրալի աշխատանքի և իր հոբբիի՝ լեռնագնացության միջև։ Դմիտրիի առօրյան ընդհատվում է, երբ նա սկսում է իր ցնորքների աշխարհը փախչել և հանդիպում է նոր ընկերոջը՝ Անդրեյին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Արթուր Սողոմոնյան (գործարար)
Արթուր Արշամի Սողոմոնյան, գործարար, «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբի սեփականատեր, Foam Line ընկերության սեփականատեր, Golds Gym Armenia ընկերության սեփականատեր։
Կենսագրություն
Արթուր Արշամի Սողոմոնյանը ծնվել է 1967 թ. հունիսի 15-ին Երևանում (Հայաստան), զինվորականի ընտանիքում։ Սողոմոնյանների ընտանիքն արմատներով Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս գյուղից է։ Արթուր Սողոմոնյանի հայրը՝ Արշամ Սողոմոնյանը ծնվել է հենց Նորատուսում։ Մասնագիտությամբ՝ ռազմական օդաչու։ Արշամ Սողոմոնյանի պատվին է անվանակոչված Նորատուսի դպրոցը ։ Արթուրի ծնվելուց 2 տարի անց Սողոմոնյանների ընտանիքը Հայաստանից մեկնել է Լենինգրադ (ներկայիս Սանկտ Պետերբուրգ), այնուհետև Մոսկվա։ 1984 թ. Արթուր Սողոմոնյանն ավարտել է Միտիշչիի միջնակարգ դպրոցը։ Մանկության տարիներից, Արթուրը զբաղվել է ֆուտբոլով։ 1984 թ. հայտավորվել է «Լոկոմոտիվի» երկրորդ թիմում և անցկացրել է մի քանի հանդիպում։ Սակայն ֆուտբոլի և կրթության միջև Սողոմոնյանն ընտրում է կրթությունը և նույն թվականին՝ 1984, ընդունվում է Մոսկվայի էլեկտրոնիկայի մեքենաշինության ինստիտուտի՝ կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, որն ավարտում է 1992 թ.: 1985-1987 թթ. ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1999 թ. Արթուր Սողոմոնյանն ավարտել է Ազգային տնտեսության ակադեմիան (ֆինանսներ և էկոնոմիկա)։ 2003 թ. ստացել է տնտեսական գիտությունների թեկնածուի կրթական աստիճան։
Բիզնես գործունեություն
2017 թ. վերջին Արթուր Սողոմոնյանը գնում է Երևանի «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբը։ Արթուր Սողոմոնյանը հանդիսանում է նաև «Գործնական Ռուսաստան» կազմակերպության գերագույն խորհրդի անդամ։ 2018 թ.-ին նշանակվել է այդ կազմակերպության դեսպանը Հայաստանում։
Արթուր Սողոմոնյանն ակտիվորեն զբաղվում է նաև բարեգործությամբ։ Նիկիտա Սիմոնյանի հետ համատեղ ստեղծել է Խորհրդային Միության Սպորտի վետերանների աջակցության ֆոնդը։ 1995 թ.-ից հանդիսանում է Արմեն Ջիգարխանյանի թատրոնի հովանավորը։
Ֆուտբոլային գործունեությունը
Արթուր Սողոմոնյանը 2001թ․ Երևանում կազմակերպում է ֆուտբոլային միջոցառում նվիրված Նիկիտա Սիմոնյանի 75 ամյակին։ 2003թ․ Սողոմոնյանի հովանավորությամբ միջոցառում է կազմակերպվում նաև «Արարատ-73»-ի հաղթանակի 30-ամյակի առթիվ։ 2015թ․ Արթուր Սողոմոնյանը ԽՍՀՄ հավաքականի և Արարատ-73-ի լեգենդար ֆուտբոլիստ Խորեն Հովհաննիսյանի 60-ամյակի առթիվ ֆուտբոլային լեգենդների խաղ է կազմակերպել Երևանում, որին մասնակցել են Իվան Սամորանոն, Վենսան Կանդելան, Ջենարո Գատուզոն, Խրիստո Ստոիչկովը, Պաուլո Ֆերրերիան, Ալդաիրը և շատ այլ լեգենդներ։ Եվս 1 Լեգենդների հանդիպում Սողոմոնյանը Երևանում կազմակերպեց 2018թ․, Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի առթիվ։ Երևան էին ժամանաել Կաֆուն, Ռոնալդոն, Ռիվալդոն, Ռայան Գիգզը, Էռնան Կրեսպոն, Պաոլո Մալդինին, Դիդան և շատ այլ լեգենդներ։
«Փյունիկ» ՖԱ-ի սեփականատեր
2017 թվականին Արթուր Սողոմոնյանը գնեց «Փյունիկը» ։ 2017/18 մրցաշրջանի արդյունքներով ակումբը Եվրոպա լիգայի ուղեգիր նվաճեց, որտեղ պատմական արդյունք գրանցեց։ Եվրագավաթային խաղերից առաջ թիմը գլխավորեց ռուս հայտնի մարզիչ Անդրեյ Տալալաևը։ «Փյունիկին» միացան նաև մի շարք հայ և արտասահմանցի ֆուտբոլիստներ՝ (Ռումյան Հովսեփյան, Մաքսիմ Տրուսևիչ, Մոհամեդ Կոնատե, Վիտալի Ստեժկո, Վյաչեսլավ Դմիտրիև, Մաքսիմ Ժեստոկով, Եվգենի Կոբոոզև, Անդրիա Դրագոևիչ, Դենիս Վոյնով։ Մինչ 2018/19 մրցաշրջանը, հայկական ոչ մի ակումբի չէր հաջողվել եվրագավաթներում հասնել երրորդ փուլ։ «Փյունիկը» դարձավ նման արդյունք գրանցած առաջին հայկական ակումբը։ Թիմը հաղթահարեց Սկոպյեի «Վարդարի» և Կոստանայի «Տոբոլի» արգելքները։ Թել-Ավիվի «Մաքքաբիի» արգելքը հաղթահարել չհաջողվեց ։ Արթուր Սողոմոնյանը նախատեսում է կառուցել առանձին մարզադաշտ, ֆուտբոլային ակադեմիա և ինտերնատ, որն իր տեսակով առաջինը կլինի Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուներ
Վիլիալբա դե Ռիոխա
Վիլիալբա դե Ռիոխա (Villalba de Rioja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 8,96 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 154 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 44 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
ՀՀ Սահմանադրության հոդված 1
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության առաջին հոդված, սահմանադրական հոդված, որը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարման առանձնահատկությունները, բովանդակությունը, բնույթը և նպատակները։ Որպես արժեքաբանական-գաղափարական փաստաթուղթ, սահմանում է պետական իրավազորությունը, որի հիմքում էլ ընկած է հասարակության կազմակերպման հիմնարար սկզբունքները։
Հայաստանի Սահմանադրության առաջին հոդվածը ժամանակ առ ժամանակ գրել է փոփոխությունները։ Անկախության կորստի պայմաններում շարադրված սահմանադրական նախագծում այն ուներ բավականին տարբեր բովանդակություն և ձևակերպում էր հայ ժողովրդի ազատատենչ նախնինների սուրբ պատգամները, որոնք պետականամետ գործողությունների դեպքում կարող էին երկիրը հասցնել անկախության։ Հայոց պատմության մեջ Սահմանադրության նախագծման ամենահամարձակ փորձերից է եղել 18-րդ դարում Հայաստանի ազատագրության Մադրասի խմբակի, մասնավորապես՝ Շահամիր Շահամիրյանի կողմից շարադրված «Որոգայթ փառացը», որը միաժամանակ և՛ Հայաստանի ազատագրության ծրագիր էր, և՛ ապագա անկախ Հայաստանի սահմանադրության նախագիծը ։ «Որոգայթ փառացը» ամբողջությամբ հիմնված էր ժամանակի արևմտաեվրոպական լուսավորական գաղափարների վրա։ ՀՀ ժամանակակից սահմանադրության առաջին հոդվածը վերջին անգամ փոփոխվել է 1991 թվականին՝ Հայաստանի անկախության դարակազմիկ իրադարձությանը զուգընթաց։ Այդ տարուց ի վեր այն գրեթե անփոփոխ կերպով արտացոլում է այս բովանդակությունը ։
Կառուցվածքային առանձնահատկություններ
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության առաջին հոդվածը տեսականորեն համարվում է մայր օրենքի բովանդակության սկզբնամասը։ Կառուցվածքային առումով այն ներառված է «Սահմանադրական կարգի հիմունքները» գլխում։ Գլխի հոդվածները՝ մինչև հոդված 13, սահմանում են Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական կարգը, պետական կառավարումը, օրենսդիր, գործադիր և դատական մարմինների տարանջատումը, մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների երաշխիքները, արտաքին և ներքին քաղաքականության իրակացման կարգը, ազգային խորհրդանիշներն ու ազգային նշանակության հարցեր։
Հաջորդ գլուխներն իրենց հերթին վերահաստատում են հոդված 1-ի բովանդակությունը՝ վերծանելով Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության, ժողովրդավարականության, սոցիալականության և իրավականության երաշխիքները։
Ինքնիշխանություն և ժողովրդավարականություն
Հայաստանի Հանրապետությունն ունի հստակ սահմանված տարածք, որի վրա իրականացնում է ներքին և արտաքին ինքնիշխանություն, ունի մշտական բնակչություն, կառավարություն, կախվածություն չունի այլ երկրներից, ընդունակ է և լիազորված մտնել միջազգային հարաբերությունների մեջ մյուս ինքնիշխան պետությունների հետ։ Տվյալ չափորոշիչների համապատասխանությունը երաշխավորում է Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան պետություն լինելու անառարկելի հանգամանքը։ Սահմանադրության ներածությունը ևս որոշ չափով անդրադառնում է Հայաստան պետության ինքնիշխանության ձևաչափին։ Մայր օրենքում բովանդակված է հետևյալ կերպ․ Հայաստանի Հանրապետության օրենքներն ու հռչակագրերը խստորեն դատապարտում են երկրի ինքնիշխանության անքակտելի և անկասելի սկզբունքի դեմ ուղղված ցանկացած օրինազանց քայլ։ Ինքնիշխանություն, նշանակում է պետական իշխանության գերակայություն ու անկախություն և դրան համապատասխան պետական իշխանություն։ Մեկ այլ ձևակերպմամբ ինքնիշխան պետություն նշանակում է տվյալ պետության պետական իշխանության գերակայությունը երկրի ներսում և նրա անկախությունն արտաքին հարաբերությունների ոլորտում։ Այսինքն` պետության ողջ տարածքում պետական իշխանության լիիշխանություն, որը բացառում է ամեն մի օտարերկրյա իշխանություն, ինչպես և միջազգային հարաբերությունների ոլորտում՝ պետության չենթարկվելն օտարերկրյա պետությունների իշխանություններին։ Պետության ինքնիշխանությունը միշտ ամբողջական է և բացառիկ, այնքանով, որ եթե պետությունը չունի ինքնիշխանություն, ապա այդ պետությունը դադարում է որպես պետություն գոյություն ունենալուց։ Ինքնիշխանությունը պետական իշխանության կարևորագույն հատկությունն է և պետության որակական հատկանիշը, որը բնութագրում է պետության իրավաքաղաքական էությունը։
Ժողովրդավարական լինելու հանգամանքը պարզաբանված է «Սահմանադրական կարգի հիմունքները» գլխի երկրորդ հոդվածում, որը սահմանում է․ «Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին։ Ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրությունների, հանրաքվեների, ինչպես նաև Սահմանադրությամբ նախատեսված պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց միջոցով»։ Հանրապետական կառավարման համակարգն ինքնին նախատեսում է ժողովրդավարություն։ ՀՀ Սահմանադրությունը երաշխավորում է ժողովրդի կամքին բռնացող և բացարձակապետական քաղաքականություն վարող կառավարության պատժելիությունը։ ՀՀ մայր օրենք «Սահմանադրություն»-ը, օրենքներն ու իրավական ակտերը, կառավարական որոշումներն ու հռչակագրերը հիմնված են միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների վրա։ Սա ինքնին ժողովրդավարական և մարդասիրական պետության բնորոշում է։
Սոցիալականություն և իրավականություն
Հայաստանի Հանրապետության սոցիալական պետություն լինելու գլխավոր երաշխիքը բնակչության խավերի տարանջատելիությունն է, իսկ կարևորագույն նպատակը՝ հաստատել սոցիալական արդարությունը քաղաքացիների միջև և ապահովել սոցիալական պաշտպանվածությունը ։ Բնակչության ցանկացած խավի նկատմամբ պետությունը վարում է բացառիկ կենտրոնաձիգ քաղաքականություն, որն ուղղված է վերջիններիս բարեկեցությանը, իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությանը։ Սոցիալական քաղաքականությունը չափազանց լայնածավալ և բազմաբովանդակ հասկացություն է։ Այն, մի կողմից՝ ընդգրկում է բազմաթիվ տնտեսական ցուցանիշներ, որոնք բնութագրում են երկրի սոցիալական վիճակը և օգտագործվում պետական շինարարության պրակտիկ գործունեության ընթացքում ու կիրառվում պաշտոնական փաստաթղթերում։ ՀՀ Սահմանադրության «մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները» գլխի 15-րդ հոդվածը մասամբ հանդես է գալիս որպես առաջին հոդվածի երաշխավոր։ Հայաստանի Հանրապետությունում երաշխավորվում է օրենքի գերակայությունը (սահմանված՝ հոդված 6)։ Օրենքները կոչված են երաշխավորելու մարդու և քաղաքացու անվտանգությունը, վերջիններիս զերծ պահելու ներքին և արտաքին սպառնալինքներից և ընդհանրական իմաստով՝ ապահովելու հասարակության կազմակերպման հիմնարար սկզբունքները։ ՀՀ իրավապահ մարմիններն են ոստիկանությունն ու դատական իշխանությունը։ Դատական մարմնի որոշումը առարկելի է միայն օրենսդրական հիմքերի դեպքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի սահմանադրություն