cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պոլնովատ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1714 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Բելոյարսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոստոկ (լիճ)
Վերջնական փուլ (2006-2013)
2012 թվականի փետրվարի 5-ին գիտնականներն ավարտել են հորատումը 3769,3 մոտրի վրա՝ հասնելով անդրսառցադաշտային լճի մակերևույթին.
2013 թվականի հունվարի 10-ին առաջին անգամ ստացվել է 2 մետրանոց լճային թափանցիկ սառցային կեռնը ։
Հետագա հետազոտություններ
Հորատման սարքին կպած սառցանմուշը ուսումնասիրվել է Պետերբուրգի միջուկային ֆիզիկայի ինստիտուտի գենետիկայի լաբորատորիայում, որի պատասխանատու Սերգեյ Բուլատը հայտարարել է, որ հայտնաբերված 4 տեսակի բակտերիաներն էլ պատկանում են կոնտամինատներին (աղտոտող տեսակներին), որոնք հայտնաբերվել են հորատման հեղուկի մեջ, որով պատված է եղել հորատող սարքը և սառցանմուշը։ Բակտերիաներից երկուսն էլ հայնտաբերել են մարդու վրա։ Մի խոսքով ոչ մի հետաքրքիր բան։ Վերջնական եզրահանգումն այն էր, որ վերին ձյան շերտում բջիջներ չկան, լճային սառույցը նույնպես անկենդան է։ Միայն լճի ջրում կարող է կյանք լինել ։
Հաջորդ անտարկտիկական սեզոնում (2012 դեկտեմբեր-2013 հունվար)՝ մայիս ամսվա կեսերին, սառցային նոր փորձանմուշ կեռնը հասցրել են Ռուսաստան, որի ուսումնասիրությունից հետո հայտարարվել է, որ հայտնաբերել է գիտությանն անհայտ բակտերիայի տեսակ, որը միլիոնավոր տարիներ շարունակ մեկուսացված է եղել արտաքին աշխարհից 4 կմ հաստության սառցաշերտով։
Անտարկտիկական Վոստոկ լճի միկրոբները պետք է յուրօրինակ լինեն, ինչպես նաև լիճը՝ միլիոնավոր տարիներ կտրված աշխարհից հաստ սառցաշերտով։ Իր չափսերի շնորհիվ այն մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում աստղակենսաբանների շրջանում, քանի որ այն որպես օրինակ կարող է ծառայել Յուպիտերի և Սատուրնի արբանյակներ Եվրոպայի ու Էնցելադի անդրսառցադաշտային պոտենցիալ բնակեցված ջրամբարների համար։ Պատահաբար Վոստոկ լճին ամենամոտը Վոստոկ գիտահետազոտական կայանն է, դրա համար էլ լճի ուսումնասիրմամբ 2015 թվականից հիմնականում զբաղվել են ռուս գիտնականները, և սառցանմուշները պահպանվում են Ռուսաստանում։ Սակայն հետազոտությունների իրականացումն աստիճանաբար բարդանում է, քանի որ Ռուսաստանի կառավարությունը կրճատում է Անտարկտիկայի հետազոտության համար ֆինանսավորումը և չի աջակցում գիտության ոլորտում միջազգային համագործակցությանը։
Անտարկտիդայում հայտնաբերվել է ավելի քան 400 անդրսառցադաշտային լիճ, որոնք բոլորն իրար նման են․ բոլորի հաստ ծածկասառույցի տակ հեղուկ ջուր է։ Բայց Վոստոկը ամենամեծն է, մակերեսը մոտ 15800 կմ² է և իր չափերով մեծ է Օնեգա լճից։ 1994 թվականին հայտնաբերել են, իսկ 2012 թվականին ստացել առաջին նմուշները։ Առաջին նմուշների անալիզներից հետո միկրոկենսաբաններին դժվար էր փորման համար անհրաժեշտ հեղուկից ստացվող աղտոտող բակտերիաներից առանձնացնել լճայինը։ Դա նրանց հաջողվել է 2015 թվականին, երբ նոր բերված սառցանմուշի մեջ հայտնաբերերվել է երկու բակտերիաների ԴՆԹ, որոնց դեպքում գիտնականները վստահ էին, որ դրանք Վոստոկ լճից են։ Առաջինն ընդհանրապես անծանոթ էր գիտնականներին և դրա մասին էր Սերգեյ Բուլատն ասել, որ լիովին կարելի է այլմոլորակային բակտերիայի տեղ դնել։ Երկրորդը ունեցել է ընդհանուր նմանություններ Herminiimonas glaciei տեսակի հետ, որոնց նախկինում հայտնաբերել են Գրենլանդիայի սառցադաշտերում։ 2015 թվականին սպասում էին նոր սառցանմուշների ստացմանը, որոնց ուսումնասիրմամբ կստանային նոր տվյալներ և կհաստատեին արդյունքները, բայց այդպես էլ չեն ստացվել դրանք։
2015-2016 թվականների ձմռանը ռուս անտարկտիկական էքսպեդիցիայի համար խնդիրներ են ծագել։ Կառավարությունը, որը նախկինում ծրագրել էր անտարկտիկական հետազոտություններ ընդհուպ մինչև 2020 թվականը, դադարեց միջոցներ հատկացնել։ Այդ որոշումը կապվում է «շրջադարձ դեպի հյուսիս» ծրագրի հետ՝ կապված ռուսական կառավարության ունեցած հետաքրքրվածության մեծացման հետ, ինչը վնասել է մյուս ուղղությունների ուսումնասիրություններին։ Արդյունքում Սերգեյ Բուլատը նորագույն մեթոդներով նորից է ուսումնասիրել հին նմուշները։ 2018 թվականին հայտնաբերվել է Վոստոկի երրորդ հնարավոր բնակիչ բակտերիան՝ յին marini Lactobacillus sp-ը։ Սակայն դրա հայտնաբերումից հետո ի հայտ եկան մի շարք նոր հարցեր, քանի որ այդ բացիլները սնվում են օրգանական աշխարհով, ինչը գրեթե բացակայում է Վոստոկ լճում ։ Առաջընթաց այդ բնագավառում առայժմ չի դիտվում, սակայն 2016-2018 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում գտնվեցին միջոցներ Վոստոկ գիտահետազոտական կայանի բնակելի կացարանային պայմանների բարելավման համար։ Մայցամաքի խորքերն ուսումնասիրելու համար ձեռք են բերել աէրոսահնակներ։ Այս ամենը նախատեսում է բևեռախույզների կյանքի պայմանների բարելավում, բայց ոչ լճի հետազոտական աշխատանքների վերսկսում։ 1989-2012 թվականների փորված հորատանցքն արդեն հնացել է, անհրաժեշտ է նորը փորել, որպեսզի ստանան ավելի ստերիլ նմուշներ։ Սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով աշխատանքները դադարեցվել են, ինչից և կարելի է եզրակացնել, որ Վոստոկ լճի բնակիչները մոտակա ժամանակներս կմնան անձեռնմխելի։ Լճի հորատման աշխատանքների վերսկսման հետ գիտնականները պատրաստ կլինեն փնտրել և ուսումնասիրել անդրսառցադաշտային ամենամեծ լճի նոր բնակիչների։
Ռելիեֆը լճի շրջանում
Վոստոկ լճի շրջակայքի սառցադաշտն ավելի փոքր թեքություն ունի, քան հարակից շրջաններում։ Արևմտյան մասում սարահարթը կտրուկ բարձրանում է, իսկ արևելյան մասում՝ կտրուկ իջնում։ Այդպիսի կառուցվածք բնորոշ է շելֆային (ծանծաղուտային) սառցադաշտերի մոտ։ Սա նույնպես հիմք է ծառայել լճի գոյության մասին վարկածի առաջ քաշման հարցում։
2008 թվականին ավարտվել են 1995 թվականից սկսված երկրաֆիզիկական աշխատանքները։ Բոլոր տվյալների, այդ թվում՝ նաև արտասահմանյան հետազոտությունների վերլուծության ու մեկնաբանության արդյունքում կազմվել է լճի ափագծի մանրամասն քարտեզ, որոշվել են լիճը պատող սառցադաշտի ու մահճի մորֆոմետրիկ բնութագրերը։
Սառցադաշտի հաստությունը տարբեր մասերում տարբեր է․ հյուսիսում՝ 3800 մ, հարավում՝ 4250 մ։ Անդրսառցադաշտային Վոստոկ լճի մակերեսը կազմում է 15790 կմ² է։ Իր ավազանի տարածքում այն ունի 11 կղզի՝ 365 կմ² ընդհանուր մակերեսով։ Նրանցից ամենամեծի մակերեսը կազմում է 175 կմ²։ Վոստոկ լճի շրջակայքում հայտնաբերվել է ևս 56 անդրսառցադաշտային լիճ, որոնցից ամենամեծն ունի 129 կմ² մակերես ։
Ստորջրյա լեռնաշղթայով լիճը բաժանված է երկու մասի։ Հյուսիսային մասի խորությունը մոտ 400 մ է, հարավայինը՝ մոտ 800 մ, ստորջրյա լեռնաշղթայի վերևում գտնվող խորությունը մոտ 200 մ է։
Վերջին կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մակընթացային ուժերի գործողության արդյունքում ջուր-սառույց մակերևույթի մակերեսը տատանվում է 1-2 սմ լայնույթով։ Այս երևույթը հանգեցնում է ջրի խառնման, ինչը կարող է էական լինել միկրոօրգանիզմների գոյատևման համար։
Մանրեաբանական նմուշներ
Վոստոկ լճի յուրահատկություններից է նաև այն, որ վերջինս սառչում է վերևից, իսկ ծածկող սառցադաշտի ներքևի սառույցը առաջանում է լճի մակերևութային ջրերի սառչելու արդյունքում։ Հենց այդ սառույցն էլ դառնում է հետազոտման օբյեկտ լճի միկրոֆլորան պարզելու համար։ Ուսումնասիրությունների արդյունքները շատ հակասական են, որոշ սառույցներում դիտարկվում է մանրեների բջիջների խտացում 10²-104 բակտերիաներ մեկ սմ³-ում, իսկ որոշներում էլ դիտվում է ավելի մեծ խտացում։
ԴՆԹ-ի պրոֆիլների վերաբերյալ հետազոտությունները նույնպես հակասական են։ Որոշ նմուշներում դրանք նման են ծածկող սառույցի ԴՆԹ-ի պրոֆիլներին, սակայն որոշ հետազոտողներ էլ ցույց են տվել ԴՆԹ հաջորդականությունների առկայություն մոտիկ թերմոֆիլ և քեմոտրոֆ բակտերիաների ԴՆԹ-ին, ինչը կարող է մատնանշել երկրաջերմային ակտիվ օջախների առկայությունը լճում։
Լճի ջրի առաջին նմուշների վերլուծությունը տևել է մոտ մեկ տարի և միայն 2013 թվականի մարտին է հայտարարվել նոր դասի ցրտադիմացկուն մանրէների հայտնաբերման մասին ։
Հնարավոր նմանօրինակ լճային էկոհամակարգ
Նմանօրինակ լճերի պայմանները կարող են նման լինել վաղ պրոտերոզոյի ժամանակաշրջանի պայմաններին (750-543 միլիոն տարի առաջ), երբ Երկրագնդի վրա տեղի է ունեցել մի քանի գլոբալ սառցապատում, որոնք շարունակվել են մինչև 10 միլիոն տարի (Երկիր-ձնագունդ)։
Նմանատիպ լճերի ուսումնասիրության փորձն օգտակար կլինի Յուպիտեր մոլորակի Եվրոպա և Կալիստո արբանյակների, ինչպես նաև Սատուրն մոլորակի Էնցելադա արբանյակների վրա գտնվող, կարծեցյալ նմանօրինակ լճերի փորձանմուշների ապագա ուսումնասիրման ժամանակ, որոնց ուսումնասիրումն արդեն իսկ պլանավորվում է։ Արդեն պլանավորված առաքելություններ են ուսումնասիրել Երկրագնդից դուրս գտնվող ստորջրյա օվկիանոսները, ինչպիսիք են JIME (Jupiter Icy Moon Explorer), EJSM (Europa Jupiter System Mission), Laplace - Europe P : Սա կարող է լինել ոչ երկրային կյանքի որոնման ամենահեռանկարային նախագծերից մեկը ։
Գրականության մեջ
Վասիլի Գոլովաչիովի «Ատլանտարկտիդա» ֆանտաստիկ վեպում Վոստոկ լիճն ունի կենտրոնական դեր, քանի որ այնտեղ հայտնաբերվել էր հնագույն աշխատունակ անտարկ-ատլանտներ, որոնք կարող են գլոբալ ազդեցություն գործել Երկրի ֆիզիկական իրականության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լճերի ցանկեր Կատեգորիա:Լճեր ըստ տեսակի Կատեգորիա:Անտարկտիդայի աշխարհագրություն
Մելիք Դադաշով
Մելիք Յուսիֆ օկլի Դադաշով (Məlik Yusif oğlu Dadaşov, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1974) ;
Կենսագրություն
Մելիք Դադաշովը ծնվել է 1924 թվականի հունիսի 7-ին Բաքվում։ 1950 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի թատերական ինստիտուտը (ներկա Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան)։ Ինստիտուտի ավարտելուց հետո աշխատել է Մ. Ազիզբեկովի անվան ակադեմիական թատրոնում (ներկա Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն), որտեղ կատարել է բազմաթիվ դերեր։ Թատրոնում ստեղծած լավագույն դերերից են՝ Շեյխ Նասռուլլախ, Մոլլա Սադըկ (Ջալիլ Մամեդկուլիզադե)։
Մելիք Դադաշովը հատուկ ծառայություններն ունի Ադրբեջանի դերեսանական դպրոցի ձևավորման գործում։ Դերասանը իր կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է Սամեդ Վուրղունի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում։ 1980-ական թվականներից նա նաև դասավանդել է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում ։
Մելիք Դադաշովը մահացավ 1996 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Լենուղի
Լենուղի, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Արմավիրի տարածաշրջանում։ Բնակավայրը գտնվում է մարզկենտրոնից 7 կմ հարավ-արևմուտք, ծովի մակերևույթից 890 մ բարձրության վրա։
Բնակչություն
Այստեղ վերաբնակվել են Եգիպտոսից, Իրանից և այլ երկրներից ներգաղթած տասնյակ ընտանիքներ։ Լենուղու ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, պտղաբուծությամբ և անասնապահությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Ուկրաինայի հայերի միության գավաթ 2012
Ուկրաինայի հայերի միության գավաթ 2012, 2012 թվականի սեպտեմբերի 29-30-ը Կիևում անցկացված Ուկրաինայի հայերի միության գավաթի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջին միջազգային մրցաշարը։
Պատմություն
Ազատ ոճի ըմբշամարտի «Ուկրաինայի հայերի միության գավաթի» առաջին միջազգային մրցաշարն անցկացվել է 2012 թվականին Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևում։ Միջոցառումն անցկացվել է սեպտեմբերի 29-ից 30-ը Սպորտի պալատում։ Մրցաշարի մեկնարկից և բացման արարողությունից առաջ քաղաքական գործիչ և Ուկրաինայի ըմբշամարտի ասոցիացիայի նախագահ Էլբրուս Թեդեևը շնորհակալություն է հայտնել կազմակերպիչներին և հույս հայտնել, որ Ուկրաինայի ըմբշամարտի ասոցիացիայի և Ուկրաինայի հայերի միության միջև համագործակցությունը երկարատև և բեղմնավոր կլինի ։ Մրցաշարի հանդիսավոր բացմանը ներկա են գտնվել բազմաթիվ բարձրաստիճան հյուրեր, այդ թվում՝ Ուկրաինայում ՀՀ դեսպան Անդրանիկ Մանուկյանը, ռեժիսոր Ռոման Բալայանը, պատգամավոր Վիկտոր Յանուկովիչը և շատ ուրիշներ ։
Առաջին մրցաշարին մասնակցել են հարյուրից ավելի ըմբիշներ աշխարհի տասներկու երկրներից։ Մրցումներն անցկացվել են յոթ քաշային կարգերում՝ 55, 60, 66, 74, 84, 96 և 120 կգ։ Ուկրաինացի ըմբիշները յոթից չորս ոսկե մեդալ են նվաճել, երկու ոսկե մեդալ նվաճել են Ռուսաստանի ըմբիշները, մեկ ոսկե մեդալ նվաճել է վրաստանցի մարզիկ։ Թիմային հաշվարկով Ուկրաինայի ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականը դարձավ «Ուկրաինայի հայերի միության գավաթի» գավաթակիր։
Ուկրաինայի հայերի միության նախագահ Վիլեն Շատվորյանը նշել է, որ առաջին մրցաշարըի հաջողություն է գրանցել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի մրցաշարեր Ուկրաինայում Կատեգորիա:Սպորտային մրցումներ Կիևում Կատեգորիա:Ուկրաինայի հայերի միության կողմից անցկացվող մրցաշարեր
Լեհերեն Վիքիպեդիա
Լեհերեն Վիքիպեդիա (Wikipedia polskojęzyczna), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի լեհերեն տարբերակն է։ Բացվել է 2001 թ.-ի սեպտեմբերի 26-ին։ Հոդվածքների քանակով (947 369) 2012 թվականի դեկտեմբեր ամսվա դրությամբ բոլոր լեզուների բաժինների մեջ զբաղեցնում է 7-րդ հորիզոնականը և 2-րդը՝ սլովոնական լեզուների բաժիններում՝ զիջելով միայն Ռուսերեն Վիքիպեդիային ։ Ինչպես մնացած բոլոր Վիքիմեդիա-նախագծերը, Լեհերեն Վիքիպեդիայի բովանդակությունը գտնվում է ազատ արտոնագրի ներքո և յուրաքանչյուր ոք կարող է փոփոխել, հարստացնել, օգտագործել և տարածել այդ բովանդակությունը, քանի դեռ հետագա տարբերակները տարածվում են նույն սկբզունքներով և նշվում են հեղինակիները։
Պատմություն
Լեհերեն Վիքիպեդիան սկզբնական շրջանում ի հայտ է եկել որպես ինքնուրույն նախագիծ wiki.rozeta.com.pl դոմեյնի շրջանակներում։ 2002 թ.-ի հունվարի 12-ին Անգլերեն Վիքիպեդիայի հիմնադիրների առաջարկությամբ կայքը http://pl.wikipedia.com, իսկ հոկտեմբերի 22-ին http://pl.wikipedia.org դոմեյնով ընդգրկվել է միջազգային ծրագրի տիրույթում։ Կիբերհանցագործությունները կանխելու նպատակով Լեհերեն Վիքիպեդիային է պատկանում նաև www.wikipedia.pl դոմեյնը, որտեղից էլ եկել է pl.wikipedia.org վիքիհղումը։
Լեհերեն Վիքիպեդիայում բազմաթիվ հոդվածներ ստեղծվել են բոտերի կողմից։ 2005 թ.-ի հուլիսի 5-ին tsca.bot բոտը ծրագրավորվել էր ներբեռնել պաշտոնական վիճակագրություն ֆրանսիական, լեհական և իտալական մունիցիպալիտետների և պաշտոնական էջերի մասին։ Մի քանի մասվա ընթացքում բոտը ներբեռնեց ավելի քան 40 000 հոդված։
Լեհերեն Վիքիպեդիայի ամբողջ պարունակությունը 2005 թվականին առաջին անգամ ձայնագրվել է DVD-ի վրա։ Սակայն ձայնագրողը Վիքիպեդիայի տնօրինության հետ պայմանագիր չուներ, այդ իսկ պատճառով DVD-ն ճանաչվեց անօրինական։ Վերաձայնագրումը կատարվեց 2006 թվականի հունիսին, այնուհետև՝ 2007 թ.-ի հուլիսին ։
2008 թվականին բանաստեղծ Յարոսլավ Լիպշիցը ներկայացրեց «Mnemotechniki» ժողովածուն, որը պարունակում էր արձակ բանաստեղծություններ Լեհերեն Վիքիպեդիայից ։
2010 թ-ի սեպտեմբերի 28-ին Իտալերեն Վիքիպեդիան հոդվածների քանակով առաջ անցավ լեհերեն Վիքիպեդիայից, սակայն վերջինս մի քանի ժամվա ընթացքում վերադարձրեց իր նախկին հորիզոնականը։ Այնուհետև ստեղծված հոդվածների ընդլայնումների հաշվին Իտալերեն Վիքիպեդիան նորից դարձավ չորրորդը։ Հետագայում վերջիններս մի քանի անգամ փոփոխվել են հորիզոնականներով։
2010 թ.-ի հոկտեմբերի 24-ից մինչև 2011 թ.-ի մայիսի 12-ը Լեհերեն Վիքիպեդիան դեռևս զբաղեցնում էր չորրորդ հորիզոնականը հոդվածների քանակով։ 2011 թ.-ի հոկտեմբերի 27-ին նա իջավ վեցերորդ հորիզոնական՝ հինգերորդ հորիզոնականը զիջելով Իսպաներեն Վիքիպեդիային. նոյեմբերի 12-ից սկսած մինչև նոյեմբերի 20-ը Լեհերեն Վիքիպեդիան մեկ վեցերորդ, մեկ յոթերորդ հորիզոնականում էր։ Ի վերջո Իսպաներեն Վիքիպեդիայից կարողացավ առաջ անցնել վերջինից 5 հազար հոդվածով։ Բայցի վերջո զիջեց վեցերորդ հորիզոնականը Իսպաներեն Վիքիպեդիային։
Վիճակագրություն
Այսօր՝ 1 2023-ին Վիքիպեդիայի լեհերեն բաժինը ունի  NaN հոդվածs։ Գրանցված են  NaN մասնակիցs, նրանցից  կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ  NaN մասնակիցs ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։
Թեմատիկ կազմը
2009 թվականի սեպտեմբերի սկզբի դրությամբ Լեհերեն Վիքիպեդիան ուներ շուրջ 630 000 հոդված, որոնցից…
Ծանոթագրություններ
Լեհերեն Կատեգորիա:Լեհերեն հանրագիտարաններ
Դեդովա Գորա
Դեդովա Գորա (Дідова Гора), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դեդովա Գորա գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,49 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 163,27 մարդ/կմ²։
Աստղերի սեփական շարժումներ
Աստղերի սեփական շարժումներ, աստղերի տարեկան անկյունային տեղաշարժը երկնքում։ (Անկյուն, որի տակ դիտվում է աստղի տարածական արագության պրոյեկցիան տեսագծին ուղղահայաց հարթության վրա)։
Էդմունդ Հալլեյը նկատեց (1718), որ Սիրիուսի, Պրոցիոնի և Արկտուրի կոորդինատները չեն համընկնում հին հույների տված կոորդինատների հետ։ Անցել էր շուրջ 2000 տարի, և տեղաշարժերը հասել էին զգալի չափերի։ Այնպես որ, դրանք միայն դիտողական սխալներ համարելը ճիշտ չէր լինի։ Հետևաբար, ենթադրվեց, որ աստղերն ունեն սեփական շարժումներ։
Աստղերի շարժումները
Աստղերի սեփական շարժումներն աննշան են (տարեկան միջինը` 0",01)։ Աստղերի միայն 10%-ն ունի զգալի (0",5-ից մեծ) սեփական շարժում։ Երկնքի ամենաարագաշարժ աստղը Բարնարդի թռչող աստղն է (տարեկան տեղափոխությունը 10",27)։ Աստղերի սեփական շարժումները մեկ կամ երկու տարում նկատելն անհնար է. պետք է կատարել մեծ ընդհատումներով դիտումներ և համեմատել արդյունքները (բացարձակ տեղաշարժ)։ Հարաբերական տեղաշարժը ստանալու համար հետազոտվող տիրույթը նկարահանվում է երկու անգամ (մոտ 50 տարի ընդմիջումով) և արդյունքները համեմատվում բլինկ-կոմպարատոր գործիքի օգնությամբ։ Արդի չափողական ու դիտողական մեթոդները թույլ են տալիս աստղերի սեփական շարժումները չափել 0",001 ճշտությամբ։ Վիլյամ Հերշելն ապացուցեց (1783), որ Արեգակը շարժվում է տիեզերքում և, օգտվելով աստղերի սեփական շարժումներից, որոշեց նրա շարժման ուղղությունը։ Աստղերի սեփական շարժումների օգնությամբ ուսումնասիրվում է Գալակտիկայի կառուցվածքը և դինամիկան։ Այն հնարավորություն տվեց հայտնաբերել շարժվող աստղակույտեր՝ Մեծ Արջ, Ցուլ և այլ համաստեղություններում։ Հոլանդացի աստղագետ Ա. Բլաուն Պերսեոս II աստղասփյուռի աստղերի սեփական շարժումների ուսումնասիրությամբ հաստատեց (1952) Վիկտոր Համբարձումյանի այն վարկածը, ըստ որի, աստղասփյուռները երբեմն ընդարձակվում են 10 կմ/վրկ արագությամբ։
Կատեգորիա:Աստղաբաշխություն
Ընկուզենու շիվը
Ընկուզենու շիվը (Ореховый прутик), մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1955 թվականին ռեժիսոր Իվան Ակսենչուկի կողմից՝ ըստ ռումինացի հեքիաթագիր Կելին Գրույայի հեքիաթների մոտիվների։
1982 թվականին մուլտֆիլմը ներառվել է «Կախարդական գլոբուսի արկածները, կամ Վհուկի արարքները» ժողովածուում։
Սյուժե
Աղջիկ Մարիուկան և իր եղբայր Գրիգորաշը գնում են անտառ սունկ հավաքելու։ Տղան հեռանում է իր քույրիկից և ընկնում թակարդը։ Չար վհուկ Կլոանցան բռնում է նրան, նստում ցախավելին և թռչում դեպի իր քարանձավը։ Աղջիկը գնում է փնտրելու եղբորը։ Ճանապարհին նա խղճաց ընկուզենու թփին և սպանում որդին, որը կրծում էր նրա արմատները։ Ընկուզենու թուփը նրան տվեց կախարդական ընկուզենու շիվ։ «Ինչին շիվը կդիպչի, կդառնա քառասուն անգամ փոքր, իսկ եթե ծայրով ես դիպչում մեծանում է»։
Ընկուզենու թուփը ուղարկում է Մարիուկին իմաստուն ագռավի մոտ, իսկ ագռավը՝ Ֆաուրար բարի հսկայի մոտ։ Վերջինն օգնում է աղջկան հասնել վհուկի քարանձավը։ Մկներն օգնեցին նրանց ներս մտնել, որոնց ազատել էր Գրիգորաշը։ Ընկուզենու շիվի օգնությամբ Ֆաուրարը և Մարիուկան փոքրացան, ներս մտան մկան անցքով և օգնեցին Գրիգորաշին, իսկ երբ այնտեղից դուրս եկան, դարձան նորմալ հասակի։ Ֆաուրարը վհուկի դեմ մենամարտում հաղթում է և քրոջն ու եղբորը օգնում վերադառնալ տուն։
Պարգևներ
1955 թվականին արժանացել է Վենետիկի երեխաների և երիտասարդների 7-րդ միջազգային փառատոնի պատվավոր դիպլոմի։
Թողարկում
Մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD ձևաչափով՝ «Կախարդական հեքիաթներ» (թողարկում 1) մուլտֆիլմի ժողովածուում։ (Խոշոր պլան ընկերություն) Կազմ՝ «Ալվան ծաղիկը (մուլտֆիլմ)» (1952), «Ընկուզենու շիվը» (1955), «Վերլիոկա» (1957), «Կախարդական թռչուն» (1953) ։
Կաուտյալա դաստակերտ
Կաուտյալա դաստակերտ Kautjala mõis, Kautel), քաղաքային նախկին դաստակերտ Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Ռաե շրջանում։
Ընկուզենու շիվը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Իվան Ակսենչուկի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1955 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Վհուների մասին մուտլֆիլմեր
Կաուտյալա դաստակերտ
Պատմություն
Կաուտյալա դաստակերտը հիմնադրվել է XVII դարի վերջին, երբ այն առանձնացվել է Ռաե դաստակերտից։ Հիմնադրումից մինչև 1919 թ. ազգայնականացումը դաստակերտը պատկանել է Տալլին քաղաքին ։
Դաստակերտի գլխավոր շինությունը միհարկանի քարե շենք է, որ կառուցվել է 1850 թվականին ։ Տարտուի խճուղուց դեպի Կաուտյալա դաստակերտն էր ձգվում 1.8 կմ երկարությամբ ճանապարհ։
Դաստակերտի օժանդակ կառույցները հիմնականում գտնվել են գլխավոր մասնաշենքի կողքերին։ Վերջինիս շուրջը տարածվում էր ոչ մեծ այգի։
Ներկայումս Կաուտյալա դաստակերտը քիչ թե շատ պահպանել է իր սկզբնական տեսքը, իսկ օժանդակ շինությունները հիմնականում վերակառուցվել են։ Դաստակերտից արևելք գտնվող կառույցների մեծ մասը ներկայումս օգտագործվում է որպես ֆերմա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի դաստակերտներ
(4832) Պալինուրուս
(4832) Պալինուրուս (Palinurus), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,257234 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,5097 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 6,0048 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4402,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,081765 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,07° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Շաքի (Սյունիքի մարզ)
Շաքի, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում։ Գտնվում է Սիսիան քաղաքից մոտ 5 կմ հյուսիս-արևմուտք, Երևան-Գորիս ավտոմայրուղու աջ կողմում։ Գյուղը գտնվում է Կապանից 103 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակերևույթից 1710 մ բարձրության վրա։ Գյուղի միջով է հոսում համանուն գետը, որի վրա էլ գտնվում են Շաքիի ջրվեժը (գյուղից մոտ 1 կմ հեռավորության վրա) և Շաքիի ՀԷԿը։
Ցարական Ռուսաստանի ժամանակներում գյուղը Շեկի անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Սիսիանի շրջանի։ 1995 թվից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։
Բնակչություն
2011թ. ՀՀ մարդահամարի տվյալներով Շաքիի մշտական բնակչությունը կազմում էր 1197, առկա բնակչությունը` 1061 մարդ ։
Գյուղում մինչև 1989 թ. ապրել են հայեր և ադրբեջանցիներ։ 1988-89 թթ. սկսված հայ-ադրբեջանական բախումներից հետո գյուղի ադրբեջանցի բնակիչները հեռացել են Ադրբեջան, իսկ Ադրբեջանի տարբեր բնակավայրերից գյուղ են տեղափոխվել 138 տուն` 587 հայեր ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ և պտղաբուծությամբ։ Գյուղում բխում են հորդառատ ու սառնորակ աղբյուրներ, որոնք կազմում են Շաքի գետակը, որի գետաբերանի մոտ գտնվում է Շաքիի ջրվեժը։ Ունի ընտիր բազալտի հանքեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Հաղթանակի տիեզերանավը
«Հաղթանակի տիեզերանավը» (승리호) ֆիլմը 2021 թվականին Նեթֆլիքսում թողարկված Հարավային Կորեայի առաջին ֆիլմն է տիեզերքի մասին։
Սյուժե
2092 թվականին Երկիր մոլորակը աղտոտվեց և հիվանդությունների պատճառով այն դարձավ դժվար բնակելի։ Համալսարանական տեխնոլոգիական ծառայությունները (UTS) մարդկության համար նոր տուն է կառուցում Երկրի արբանյակային ուղեծրում, բայց միայն քչերն են կարող այնտեղ ապրել։ «Հաղթանակի տիեզերանավը» տիեզերական աղբահանության նավի անձնակազմը, յուրաքանչյուրը իր կյանքի պատմությամբ, ապրում է ուղեծրում՝ մաքրելով աղբը։ Սակայն, երբ նրանք հայտնաբերում են Դորոթի անունով ռոբոտին (իրական անունը Կանգ Կոտնիմ), որը հայտնի է որպես զանգվածային ոչնչացման զենք, նրանց կյանքում հանկարծակի շրջադարձային պահ է գալիս։
Զարգացման փուլ
Ֆիլմի սկզբնական անվանումը «Բոնգեհո» էր :2019 թվականի մայիսին չինական Huai Brothers ազգային ընկերությունը ֆիլմում ներդրել է 4,2 միլիոն դոլար ։ «Աստծո հետ միասին.Մեղք և պատիժ» և «Բեկդուսան» մարտաֆիլմերի ստեղծման հիմքում ընկած Dexter Studios տեսողական էֆեկտների ընկերությունը վարձվեց «Հաղթանակի տիեզերանավը» ֆիլմի համար ։
Նկարահանում
Հիմնական նկարահանումները սկսվել են 2019 թվականի հուլիսի 3-ին, իսկ նկարահանումներն ավարտվել են նոյեմբերի 2-ին ։
Թողարկում
Ֆիլմի առաջին թրեյլերում, որը թողարկվել է 2020 թվականի մայիսի 6-ին, հայտարարվեց, որ «Հաղթանակի նավը» կինոթատրոնում կցուցադրվի ամռանը ։ 2020-ի հունիսի 12-ին հայտարարվեց, որ ֆիլմի թողարկումը, որը նախատեսվում էր անցկացնել Չուսոկի ժամանակ, հետաձգվում է COVID-19 համավարակի պատճառով  ։ 2020 թվականի օգոստոսի 3-ին թողարկվեց երկրորդ թրեյլերը ֆիլմի թողարկման ամսաթվի հետ միասին, որը սեպտեմբերի 23-ն էր  ։ 2021 թվականի փետրվարի 5-ին այն թողարկվեց Նեթֆլիքսում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի կինեմատոգրաֆիա Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Air Tractor AT-802
Air Tractor AT-802 գյուղատնտեսական ավիացիա արտադրվում է ամերիկյան Air Tractor ընկերությունում։ Զարգացմումը սկսվել է 1989 թ. հուլիսից։ Առաջին թռիչքը իրականացվեց հոկտեմբերի 30-ին, 1990 թ.։
Ինքնաթիռը ցածր թևեր ունի, և երեք բալանոց գազ։ Ունի հինգ երկկողմանի մետաղական HARTZELL, որը անընդհատ արագություն է ձեռք բերում։ Հագեցած է պրոֆիլակտիկ սարքով և տեղափոխում է պարարտանյութեր և թունաքիմիկատներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնաթիռներ
Ալեքսանդրովկա (այլ կիրառումներ)
Ալեքսանդրովկա, կարող է վերաբերել՝
Ապանդիկու
Ապանդիկու (Apandiku), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մյաետագուսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։
Իխրեկ
Իխրեկ (Ихрек, Йирек), գյուղ Ռուսաստանի, Դաղստան հանրապետության Ռուտուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2312 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Ռուտուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Հարիսոն Ֆորդ
Հարիսոն Ֆորդ (Harrison Ford, ), ամերիկացի դերասան։
Խաղացել է 60-ից ավելի ֆիլմերում, որոնցից առավել նշանավոր են՝ «Աստղային պատերազմներ» ֆիլմաշարը, Ինդիանա Ջոնսի մասին Սթիվեն Սփիլբերգի ֆիլմերը, «Խոսակցություն», «Սայրի վազորդ», «Հայրենասերների խաղերը», «Փախստականը», «Նախագահի ինքնաթիռը», «K-19», «Ապոկալիպսիսը հիմա»։
22 տարբեր կինոմրցանակների դափնեկիր է, ներկայացված է եղել ևս 19-ի, այդ թվում մեկ անգամ ներկայացվել է «Օսկարի», 5 անգամ «Ոսկե Գլոբուսի»՝ ստացել է 1-ը, ստացել է 1 Սեզար, ներկայացված է եղել BAFTA-ի։
Վաղ կյանքը
Ֆորդի հորական պապը՝ Ջոն Ֆիցժերալդ Ֆորդը իռլանդացի կաթոլիկ էր, իսկ տատը՝ Ֆլորենս Վերոնիկա Նիեհաուսը, ծագումով գերմանացի էր Ֆորդի մորական պապն ու տատը՝ Հարրի Նիդելմանը և Աննա Լիֆշչուցը ռուսաստանյան հրեա էմիգրանտներ էին Բելառուսից՝ Մինսկ քաղաքից (այն ժամանակ դա Ռուսական կայսրության մաս էր կազմում) ։ Երբ Հարիսոն Ֆորդին հարցնում են, թե ինչ կրոնի ազդեցության տակ են ինքն ու իր եղբայրը դաստիարակավել, Հարիսոնը կատակով պատասխանում է. «Դեմոկրատ, որի համաձայն պետք է լիբերալ լինել ամեն տեսանկյունից» ։ Երբ 2000 թվականի հեռուստաշուի ժամանակ Հարիսոն Ֆորդին հարցրեցին թե նա իրեն Իռլանդական կաթոլիկ է համարում թե ռուսական հրեա, դերասանը կատակով պատասխանեց. «Որպես մարդ ես ինձ իռլանդացի կաթոլիկ եմ զգում, բայց որպես դերասան ես հրեա եմ» ։
Ֆորդն ակտիվ էր Ամերիկայի բոյսկաուտներում և իր սկաուտական կյանքի ամենամեծ ձեռք բերումը եղել է մրցություններից մեկում երկրորդ տեղ զբաղեցնելը։ Ֆորդը որպես խորհրդատու աշխատել է Նապովանի արկածային բազայում և իր աշխատանքի համար պարգևատրվել է Սողուն տարբերանշանով։ Դրա համար էլ Ֆորդը և ռեժիսոր Սթիվեն Սփիլբերգն ավելի ուշ որոշում են «Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը» ֆիլմում երիտասարդ հնէաբանին ներկայացնել որպես սկաուտ։ Բացի այդ նրանք, ի հակառակումն Ֆորդի երիտասարդ տարիներին ձեռք բերված Սողուն տարբերանշանի, ֆիլմում Ինդիանային ներկայացնում են որպես օձերից վախ ունեցող մարդ։
1960 թվականին Ֆորդն ավարտեց Իլինոյսի Ռիջ Այգու Արևելյան բարձրագույն դպրոցը։ Նրա ձայնով առաջին անգամ հնչել է բարձրագույն դպրոցի նոր ռադիոկայանը՝ WMTH-ն Բացի այդ սպորտի ասպարեզում նա առաջինն էր իր դպրոցական ավագ տարիներին (1959–1960)։ Հարիսոնն իր կրթությունը շարունակել է Վիսկոնսինի Ռիփոն քոլեջում, որտեղ եղել է Սիգմա Նու եղբայրության անդամ։ Հարիսոնը դերասանական դասեր է առել քոլեջի ավարտական վերջին քառորդում՝ միտում ունենալով վերջ տալ իր ամաչկոտությանը ։
Վաղ դերերը
1964 թվականին ռադիոհաղորդավարի գործի փնտրտուքով Ֆորդն ուղևորվեց դեպի Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա։ Նա իր ուզածին չհասավ, բայց մնաց Կալիֆորնիայում և քիչ անց Columbia Pictures ընկերության «Նոր տաղանդ» ծրագրի հետ պայմանագիր ստորագրեց, որի դիմաց նա պետք է փոքրիկ դերերով հանդես գար մի քանի ֆիլմերում, իսկ վարձատրությունը շաբաթական կազմելու էր 150 դոլար։ Նրա առաջին նշանակալից դերը եղել է «Սպանիչ տոթ Մերի-Գո-Ռոունդում» (1966) ֆիլմում։ Նրա անխոս, կամ այսպես ասած այլ դերերի մասին քիչ հիշատակումներ կան։ Ֆորդի անունը միշտ տիտրերի վերջում էր հիշատակվում։ Եվ սուրհանդակի կատարած դերից հետո նա վիճեց պրոդյուսեր Ջերրի Տոկովսկիի հետ, ասելով, որ ինքը սուրհանդակի դերը բավականին լավ է խաղացել և ավելի լավ գնահատականի է արժանի ։ Դրանից հետո Ֆորդը այլ դերեր ստացավ, իսկ «Սպանելու ժամանակն է» ֆիլմում հանդես եկավ այնպիսի դերասանների հետ, որպիսիք են Գլեն Ֆորդը, Ջորջ Համիլտոնը և Ինգեր Սթիվենսը։
Առաջին ֆիլմը, որտեղ Հարիսոնը խոսում էր, դա «Լուվ» (1967) ֆիլմն էր, բայց այստեղ էլ Հարիսոնի անունը տիտրերում չէր հիշատակվում։ 1967 թվականին վերջապես Հարիսոնի անունը «Հարիսոն Ջ. Ֆորդ» տեսքով հայտնվեց «Սպանելու ժամանակն է» ֆիլմում, բայց «Ջ» տառը ոչ մի բան էլ չէր նշանակում, քանի որ նա անվանման երրորդ բաղադրիչ չուներ։ Հարիսոն Ֆորդը այդ տառը դիտավորյալ է ավելացրել, որպեսզի իր անունը հանկարծ չշփոթեն համր կինոյի դերասան Հարիսոն Ֆորդի անվան հետ, որը 1915 թվականից մինչև 1932 թ.-ը նկարահանվել է ավելի քան 80 ֆիլմերում և մահացել է 1957 թվականին։ Հարիսոնն ասել է, որ ինքը չգիտեր իր անունով դերասանի գոյության մասին, մինչ մի անգամ Հոլիվուդյան փառքի ծառուղիով զբոսնելիս պատահաբար տեսել է այդ աստղը։ Բայց Ֆորդը շուտով հրաժարվում է «Ջ» տառից և 1960-1970 թ թվականին Universal Studios ընկերությունում աշխատելով բազմաթիվ փոքր դերերով հանդես է գալիս տարբեր հեռուստատեսային սերիալներում, որոնցից հատկանշական են «Փողի ծուխը», «Երկաթե կողմ», «Վիրջինիացին», «ԿՀՎ», «Սեր ամերիկյան ձևով» և «Քունգ Ֆու» սերիալները։ 1968 թվականին նա նկարահանվեց «Ճանապարհորդություն դեպի Շիլոհ» ֆիլմում, իսկ այնուհետև 1970 թվականին անխոս դերով հանդես եկավ Միքելանջելո Անտոնինիի «Զաբրիսկի Փոյնթ» ֆիլմում՝ որտեղ մարմնավորում էր ձերբակալված ուսանող ցուցարարի։
Իր դերերից խիստ դժգոհ մնալով Ֆորդը դարձով ինքնուս պրոֆեսիոնալ ատաղձագործ, որպեսզի կարողանա հոգ տանի իր կնոջ և երկու երեխաների մասին։ Ատաղձագործ աշխատելու ժամանակ Ֆորդը դարձավ հանրաճանաչ The Doors ռոք խմբի բեմի աշխատողը։ Նա բեմ է պատրաստել նաև դերասանուհի Սելի Կալերմանի և Բրազիլիական ձայնագրման ստուդիայի առաջատար Սերջիո Մենդեսի համար։
Դրանից հետո ռեժիսոր Ջորջ Լուկասը Հարիսոն Ֆորդին պատվիրել էր իր տան պահարանները սարքել։ Հարիսոնի հետ մի քիչ ծանոթանալուց հետո Լուկասը նրան հանգույցային դեր էր առաջարկել իր «Ամերիկյան գրաֆիթի» (1973) ֆիլմում ։ Ֆորդի և Լուկասի ընկերական հարաբերությունները մեծ ազդեցություն ունեցան դերասանի հետագա կարերիայի վրա։ Այնուհետև, երբ Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպոլլայի «Կնքահայրը» ֆիլմը հաջողություն ունեցավ, ռեժիսորն որոշեց ընդլայնել իր աշխատասենյակը և այդ գործի համար դիմեց Հարիսոն Ֆորդին։ Արդյունքում Ֆորդը նկարահանվեց «Խոսակցություն» (1974) և «Ապոկալիպսիսը հիմա» (1979) ֆիլմերում։ Վերջին ֆիլմում Ֆորդը հերոսը «Ջ. Լուկաս» անունով սպա էր։
Աստղային պատերազմներ
1975 թվականին Ջորջ Լուկասը Հարիսոնին «Աստղային պատերազմներ» (1977) ֆիլմի համար աշխատանքի վերցրեց, որտեղ Ֆորդը պետք է ընդամենը տեքստեր կարդար։ 1976 թվականին «20-th century Fox»-ը, չնայած տարակուսանքին, որ ոչ ճանաչված դերասան պետք է խաղար ֆիլմում, այնուամենայնիվ հաստատեց, որ Հարիսոն Ֆորդը ընտրվի՝ մարմնավորելու համար Հան Սոլոյին։ 650000 ԱՄՆ դոլար հոնորարով այս ֆիլմը վերջապես թույլ տվեց Հարիսոն Ֆորդին հրաժարվել իր ատաղձագործի մասնագիտությունից և ամբողջությամբ կենտրոնանալ իր դերասանական կարիերայի վրա։ Չնայած Fox-ի նախապես հայտարարած ձախողմանը՝ Աստղային պատերազմները մեծ հաջողություն ունեցավ և դերասանին դարձրեց հասարակական նոր սիրված դեմք ։ Արդյունքում ամբողջ աշխարհի համար «Աստղային պատերազմները» դարձավ ամենահաջողված ֆիլմերից մեկը, և Ֆորդը միանգամից գերաստղ դարձավ ։
Ֆիլմը ներկայացնում է երկու մաս, որոնցում Հարիսոն Ֆորդը հանդես է գալիս դերով։ Նա շարունակեց նկարահանվել ֆիլմերի հաջորդ՝ «Աստղային պատերազմներ. Էպիզոդ V. Կայսրությունը հասցնում է պատասխան հարված» (1980) և «Աստղային պատերազմներ. Էպիզոդ VI. Ջեդայի վերադարձը» (1983) մասերում, որոնք նույնպես մեծ հաջողություն ունեցան։ Բացի այդ Հարիսոնը 1978 թվականին հանդես է եկել «Աստղային պատերազմներ. Տոնական հատուկ թողարկումում»։ Ֆորդը Լուկասին առաջարկել էր Հան Սոլոյին սպանել ֆիլմի վերջին էպիզոդում, պատճառաբանելով, որ դա ֆիլմը գլխիվար շուռ կտա։ Բայց Լուկասն այդ գաղափարից կտրականապես հրաժարվել է ։
Իմպերիայի հարձակման դեմ պայքարում նրա կոմիկի խաղը ձեռք է բերում նոր ձևաչափ՝ Հան Սոլոյի դերի դրամատիկ էվոլյուցիայով, որը երբեմն մեկնաբանվում է նրա զվարճալի հարաբերություններով Լեայի հետ և նրա անհարմար դիրքորոշմամբ ընկերոջ (Լանդո Կալրիսիան) դավաճանության նկատմամբ։ Տեսարանում, երբ նա պետք է սառեցվի կարբոնիտում, արքայադուստրը հայտնում է նրան իր սիրո մասին և, նա պետք է պատասխանի «Ես նույնպես․․․»։ Ֆիլմի ռեժիսորը՝ Իրվին Կեշները, տեսնելով ոչ համոզիչ արդյունքը, խնդրում է Հարիսոնին իմպրովիզացիա անել։ Հարիսոնը փոխում է պատասխանը՝ ասելով «Ես գիտեմ», որը մնում է անբաժանելի իր կերպարից ։ Այն, որ Սոլոն կսառեցվի կարբոնատում այլընտրանքային տարբերակ էր սցենարիստի համար, եթե Հարիսոն Ֆորդը հրաժարվեր խաղալ առասպելի երրորդ մասում։ Իրականում, Ջորջ Լուկասը վստահ չէր, որ իր աստղը կհամաձայնվի խաղալ երրորդ մասում՝ ելնելով նրա հաջողություններից Ինդիանա Ջոնս ֆիլմաշարում։
Ինդիանա Ջոնս
Արկածախնդրի դերը մարմնավորելու համար Հարիսոն Ֆորդը պետք է սովորեր տիրապետել սանձի օգտագործման ձևերին և ֆիզիկապես պատրաստվեր նկարահանումներին։ Ինդիի դերի համար նա պատկերելու էր արկածախնդրի տեսք, ով ուներ երեք օրվա մորուք, կրում էր հին կաշվե բաճկոն և, իհարկե, չենք մոռանում նրա տարբերակող նշանները՝ օգտագործվող Բորսալինոն (գլխարկը) և սանձը։ Նա ներկայացնում էր բազմատիպ բնութագիր ունեցող դեր՝ սկզբից քաջ, հետո ռոմանտիկ, ծիծաղելի․․․։
«Ինդիանա Ջոնսը և ճակատագրի տաճարը» ֆիլմի նկարահանումները դժվարին խնդիր դարձան ողջ խմբի համար, հատկապես Հարիսոն Ֆորդի համար։ Նացիստ մեխանիկի դեմ պայքարի ընթացքում ինքնաթիռը բախվում է Հարիսոն Ֆորդի ոտքին և կտրում ջիլը։ Սակայն բժշկական օգնության դիմելու փոխարեն, կապում է ոտքը, որպեսզի շարունակի նկարահանումները։ Ավելի ուշ նա մեկ անգամ ևս լուրջ վնասվածք է ստանում՝ ցանկանալով կասկադ ստեղծել իր համար, որտեղից Ինդիանան դուրս է բերվում բեռնատարով։
1984 թվականին դուրս եկավ «Ինդիանա Ջոնսը և ճակատագրի տաճարը»։ Մահարադջայի պալատի տեսարանների նկարահանման ընթացքում, փղով շարժվելու ժամանակ ուժ գործադրելիս, Հարիսոն Ֆորդը ձեռք բերեց ողնաշարի ճողվածք և Ինդիի սենյակում ավազակի հետ պայքարի տեսարանը նկարահանելու ժամանակ դերասանի ողնաշարը անշարժացավ։ Տեղում ցուցաբերված ոչ մի օգնություն արդյունք չտվեց, և նա շտապ տեղափոխվեց Միացյալ Նահանգներ վիրահատության համար ։ Ապաքինման ընթացքում նա ստանում է պապայայի ֆերմենտի հիման վրա բուժում։ Դեղամիջոցը արդյունավետ է լինում, և դերասանը երեք շաբաթ անց շարունակում է նկարահանումները Շրի Լանկայում։ Դրանից հետո նկարահանումներն ընթանում են բնականոն հունով։ Ֆիլմի էկրան բարձրանալուց հետո քննադատներն այն համարեցին շատ մռայլ, սակայն այս ֆիլմը նույնպես հաջողություն ունեցավ։
1988 թվականի մայիսի 16-ին սկսվեցին «Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը» ֆիլմի նկարահանումները։ Այս ֆիլմը ներկայացնում է Ինդիանա Ջոնսի և նրա հոր հանդիպումը Սուրբ Գրաալի որոնումների ժամանակ։ Ըստ սցենարի՝ Իդիանա Ջոնսը ուղևորվում է փնտրելու հորը՝ պրոֆեսոր Հենրի Ջոնսին, ով առևանգվել էր նացիստների կողմից, ովքեր ցանկանում էին ստանալ Սուրբ Գրաալը։ Ինդիանայի հոր դերը մարմնավորել է Շոն Քոններին՝ չնայած, որ նա մեծ էր Ֆորդից ընդամենը 12 տարի։ Հայր և որդի համեմատությունը թույլ տվեց Հարիսոն Ֆորդին բացահայտել և արտահայտել իր հերոսի այլ անձնական կողմեր։ Այս ֆիլմում կինոդիտողին ներկայացվում է նաև պատանի Ինդին, որի դերակատարին առաջարկում է Հարիսոն Ֆորդը։ Ֆորդն առաջարկում է Սթիվեն Սփիլբերգին և Ջորջ Լուկասին մի երիտասարդ դերասանի, ով պետք է խաղար որդու դերը։ Իր ընտրությունն արդարացնելու համար նա ասում է «Ռիվերը նա է, ով ինձ առավել նման է այս տարիքում»։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել Իսպանիայում, Իտալիայում, Անգլիայում, Թուրքիայում և Հորդանանում։ Ֆիլմն էկրան է բարձրացվում 1989 թվականին և ինչպես նախորդները ունենում մեծ ֆինանսական հաջողություն։
Ֆիլմի չորրորդ մասի գաղափարը հասունանում է 1994 թվականին, սակայն Ֆորդի աշխատանքային ժամանակացույցի զբաղվածության պատճառով, Լուկասը և Սփիլբերգը անընդհատ հետաձգում էին ֆիլմի ստեղծումը։ Երկարատև վարանումներից հետո Հարիսոն Ֆորդն առաջարկում է Սթիվեն Սփիլբերգին ստեղծել չորրորդ ֆիլմը․ «Ինչո՞ւ չստեղծել ևս մեկ ֆիլմ, չէ՞ որ հասարակությունն է պահանջում»։ Նա համոզում է Լուկասին և դրվում է ֆիլմի սկիզբը։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հայտնի է դառնում ֆիլմի անվանումը՝ «Ինդիանա Ջոնսը և բյուրեղապակյա գանգերի թագավորությունը»։ Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են սառը պատերազմի տարիներին՝ ծերացող Ինդիանա Ջոնսի շուրջ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունենում 2008 թվականի մայիսի 18-ին Կաննի կինոփառատոնին՝ 19 տարի անց առաջին ֆիլմից։ Այս ֆիլմն ունեցավ ամենամեծ հաջողությունը՝ հավաքեց ավելի քան 800 միլիոն դոլար հոնորար ամբողջ աշխարհում ։
Սթիվեն Սփիլբերգը մոտ ապագայում պլանավորում է նկարահանել ֆիլմի հինգերորդ մասը, որի գլխավոր դերը նույնպես կմարմնավորի Հարիսոնը Ֆորդը ։
Աշխատանքներ այլ ֆիլմերում
1990-ականներին Ֆորդը մարմնավորեց Ջեք Ռիյանին Թոմ Կլանսիի «Հայրենասերների խաղերը» (1992) և «Ուղիղ և բացահայտ սպառնալիք» (1994) ֆիլմերում։ Բացի այդ նա գլխավոր դերերով հանդես է եկել Ալան Պակուլայի «Անմեղության կանխավարկած» (1990) և «Սատանայի սեփականությունը» (1997), Էնդրյու Դևիսի «Փախստականը» (1993), Սիդնեյ Պոլակի «Սաբրինա» (1990) և Վոլֆգանգ Փեթերսոնի «Նախագահի ինքնաթիռը» (1997) ֆիլմերում։ Ֆորդը նաև դրամատիկ ֆիլմերում է մասնակցել՝ կնոջը դավաճանող ամուսնու կերպարներով հանդես գալով «Անմեղության կանխավարկած» (1990) և «Ինչ է թաքցնում սուտը» (2000) ֆիլմերում և ամնեզիայով տառապող հերոսի Մայք Նիքոլսի «Ինչ-որ մի բան Հենրիի մասին» ֆիլմում ։
Հարիսոն Ֆորդի շատ հայտնի դերեր նրան պատահմամբ են առաջարկվել։ Այսպես օրինակ Հան Սոլոյի դերը նրան են առաջարկել, երբ նա ուրիշ դերասանների մասին էր կարդում, Ինդիանա Ջոնսի դերը նրան են տվել, քանի որ դերասան Թոմ Սելեքն անհասանելի է եղել և Ջեք Ռայանի դերն է ստանձնել, քանի որ Ալեք Բոլդուինը շատ գումար էր պահանջում իր դերի համար։ Բայց վերջին փաստը Բոլդուինը հերքում է։
Վերջին դերերը
Ուշ 1990-ականներից սկսած Հարիսոն Ֆորդն հանդես եկավ կոմերցիալ տեսանկյունից ոչ եկամտաբեր մի շարք ֆիլմերում, որոնցից են՝ «Վեց օր, յոթ գիշեր» (1998), «Ստի սարդոստայն» (1999), «Կ-19» (2002), «Հոլիվուդյան ոստիկանները» (2003), «Հրե պատ» (2006) և «Ծայրահեղ միջոցներ» (2010) ֆիլմերը։ Միակ բացառությունը 2000 թվականի «Ինչ է թաքցնում սուտը» ֆիլմն էր, որն ԱՄՆ-ում վաստակեց 155 միլիոն դոլար, իսկ ողջ աշխարհում 291 միլիոն դոլար ։
2004 թվականին Հարիսոն Ֆորդը հրաժարվեց «Սիրիանա» ֆիլմում նկարահանվելուց և ավելի ուշ դրա համար մեկնաբանեց. «Ես ինձ բավարար ուժեղ չէի զգում ճշմարտության մատերիալիստականի մասին և ես կարծում եմ, որ սխալվել եմ» ։ Արդյունքում դերը հասավ Ջորջ Քլունիին, որն իր աշխատանքի համար արժանացավ Օսկարի և Ոսկե Գլոբուսի։ Բացի այդ նա բաց թողեց Ստեֆան Գագհանի կողմից գրված ևս մի այլ դեր։ Արդյունքում Ռոբերտ Ուակեֆիլդին «Տրաֆիկ» ֆիլմում մարմնավորեց Մայքլ Դուգլասը։
2008 թվականին Ֆորդը մեծ հաջողություն ունեցավ, քանի որ կրկին համագործակցեց Ջորջ Լուկասի և Սթիվեն Սփիլբերգի հետ ու նկարահանվեց «Ինդիանա Ջոնսը և բյուրեղապակյա գանգերի թագավորությունը» ֆիլմում։ Ֆիլմի մասին արձագանքները գլխավորապես դրական էին և 2008 թվականին ֆիլմն իր շահույթով երկրորդ տեղում էր ։ Նա հետագայում ասել է, որ ցանկություն ունի ևս մի շարունակությունում նկարահանվել, եթե այն 20 տարուց ուշ չի նկարահանվելու ։
2008 թվականի այլ դերերից է ռեժիսոր Ուայն Կրամերի «Փոխադրում» ֆիլմը։ Ֆիլմում նա մարմնավորում է էմիգրացիոն սպայի։ Ֆիլմի խաղընկերներից էին Էշլի Ջադը և Ռեյ Լիոտան։ Բացի այդ Հարիսոնը «Դալայ Լամայի վերածնունդը» փաստավավերագրական ֆիլմում պատմում է Դալայ Լամայի մասին ։
Ֆորդը նկարահանվել է նաև «Ծայրահեղ միջոցներ» բժշկական դրամայում ։ Ֆիլմը նկարահանվել է 2009 թվականին Պորտլենդում։ Ֆիլմում նկարահանվել են նաև Բրենդեն Ֆրեյզերը և Ալան Ռաքը։ Նկարահանումներն ավարտվել են 2010 թվականին։ Բացի այդ 2010 թվականին Հարիսոնը Պատրիկ Ուիլսոնի, Ռեյչել ՄակԱդամսի և Դայան Քիթոնի հետ նկարահանվել է «Բարի լույս» ֆիլմում ։
2011 թվականին Ֆորդը PlayStation 3-ի համար նկարահանվել է «Uncharted 3: Drake's Deception» ճապոնական համակարգչային խաղի գովազդային տեսահոլովակում։ Նա անգամ երևում է խաղում, տեսարաններից մեկում երբ հայտնվում են մարդիկ ու ծափահարում են ։ 2013 թվականին Ֆորդը Լիամ Հեմսվորտի և Գարի Օլդմենի հետ միասին նկարահանվեց ռեժիսոր Ռոբերտ Լուկետիչի «Պարանոյա» լրտեսական թրիլերում ։, նույն թվականին էկրան բարձրացավ նրա մասնակցությամբ ևս մեկ ֆիլմ՝ «Էնդերի խաղը», իսկ ինքը Հարիսոն Ֆորդը Մոսկվայում ներկա եղավ ֆիլմի պրեմիերային ։
Հարիսոն Ֆորդն հաստատել է, որ ինքը Հան Սոլոյի դերով հանդես կգա գալիք «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ VII: Ուժի արթնացում» ֆիլմում ։, իսկ 2015 թվականին պատրաստվում է էկրան բարձրանալ նրա մասնակցությամբ ևս մեկ ֆիլմ՝ «Ադելայնի տարիքը» (The Age Of Adaline) ։
Ամուսնությունները և ընտանիքը
Ֆորդը Հոլիվուդի ամենահայտնի դերասաններից է, որ աշխատում է պահպանել իր անձնական կյանքը լրագրողներից ։ Հարիսոնն իր առաջին կնոջից՝ Մարի Մարգուարդից երկու որդի ունի՝ Բենջամինը և Ուիլարդը, ինչպես նաև երկու երեխաներ էլ երկրորդ կնոջից՝ սցենարիստ Մելիսա Մատիսոնից՝ Մալկոլմը և Ջորջիան։
Ֆորդը դերասանուհի Քալիստա Ֆլոքհարթի հետ սկսեց հանդիպել Ոսկե Գլոբուս 2002 մրցանակաբաշխությունից հետո։ Նրանք միասին հանդիսանում են որդեգրած Լիամի ծնողները։ Հարիսոնը Ֆլոքհարթին ամուսնանալու առաջարկություն է արել 2009 թվականին՝ Սուրբ Վալենտինի օրը ։ Նրանք ամուսնացել են 2010 թվականի հունիսի 15-ին՝ Նյու Մեքսիկայի Սանտա Ֆեում, որտեղ Ֆորդը նկարահանվում էր «Կովբոյներն ընդդեմ այլմոլորակայինների» ֆիլմում ։
Հարիսոնն երեք թոռ ունի՝ Էլիել (ծնված 1993), Ջիուլիանա (ծնված 1997) և Էթան (ծնված 2000) ։ Հարիսոնի որդին՝ Բենջամինը Ֆորդի լցակայանների սեփականատերն է։ Նրան է պատկանում նաև Կալիֆորնիայի Քալվեր քաղաքում գտնվող գաստրոպաբը   ։ Որդի Ուիլարդը հանդիսանում է «Ford & Ching» ցուցասրահի համասեփականատեր։ Ցուցասրահը հայտնի է նաև որպես «Ludwig Clothing» ընկերություն ։
Մարմնական վնասվածքները
Ֆորդն իր կզակը վնասել է 22 տարեկան հասակում, երբ իր Վոլվո 544 մեքենայով Կալիֆորնիայի Լագունա ծովափում բախվել է հեռագրասյանը։ Սպին պարզ երևում է ֆիլմերում։ Այս մասին խոսվում է Ինդիանա Ջոնս ֆիլմերի նկարահանման մասին պատմող տեսահոլովակում։ Ֆիլմի հեղինակները նույնիսկ այդ սպին օգտագործել են ֆիլմի սցենարում։ «Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը» ֆիլմում երիտասարդ Ինդիանան փորձում է սանձով վախեցնել առյուծին և ինքն իրեն հարված է տալիս։ Իսկ «Գործարար կինը» ֆիլմում դա այլ կերպ են բացատրում։ Ըստ ֆիլմի վարկածի Հարիսոն Ֆորդը այդ վերքը ստացել է զուգարանում ուշաթափվելիս, երբ իր ընկերուհու ականջների պիրսինգն է տեսել։
1983 թվականին, 40 տարեկան հասակում, Լոնդոնում «Ինդիանա Ջոնսը և ճակատագրի տաճարը» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ Հարիսոն Ֆորդը ստիպված էր թռչել Լոս Անջելես մեջքի ճողվածքը վիրահատելու համար։ «Նկարահանվում էր հնդիկի հետ կռվի տեսարանը, երբ Հարիսոնի ցավերը սաստկացան». ասում է Սթիվեն Սփիլբերգը։ Արդյունքում դերասանը նկարահանման հարթակ կարողացավ վերադառնալ միայն 6 շաբաթ հետո ։
Ավիացիան
Ֆորդը երկու ինքնաթիռի և մի ուղղաթիռի օդաչու է Ուայոմինգի Ջեքսոն քաղաքում նա 800 ակր (3.2 կմ2) տարածքով ռանչո ունի, որի մոտավոր կեսը վերածել է արգելոցի։ Որոշ դեպքերում Հարիսոնն անձամբ է ծայրահեղ իրավիճակներում իր ուղղաթիռով ծառայություններ մատուցում՝ օրինակ ջրազրկումով տառապող տուրիստներին փրկելու համար ։
Ֆորդն օդաչուի դասեր սկսել է առնել 1960-ական թթ.՝ Վիսնկոնսինի Ուայլ Ռոսում գտնվող «Ուայլդ Ռոս Իդլեվիդ» օդանավակայարանում՝ «Piper PA-22 Tri-Pacer» մակնիշի ինքնաթիռով։ Բայց նա երկար չկարողացավ կուրսերը շարունակել, քանի որ մի ժամվա ուսուցումը դոլար արժեր ։ 1990-ականների կեսերին Հարիսոնը օգտագործված Gulfstream II ինքնաթիռը և իր օդաչուներից մեկին՝ Տերի Բենդերին, խնդրեց, որ իրեն օդաչուական դասեր տա։ Նրանք Ջեքսոնում թռիչքներ սկսեցին կատարել Cessna 182 ինքնաթիռով, իսկ ավելի ուշ Նյու Ջերսիի Տետերբորոյում թռիչքներ էին կատարում Cessna 206 ինքնաթիռով ։
Ֆորդն իր ինքնաթիռները պահում է Սանտա Մոնիկա օդանավակայարանում ։ Բայց Bell 407-ը հաճախ է լինում Ուայոմինգի Ջեքսոն քաղաքում և դերասանի կողմից օգտագործվել է երկու լեռնային փրկարարական աշխատանքների ժամանակ, որոնք իրականացվել են Տիտոն քաղաքում։ Փրկարարական աշխատանքներից մեկի ժամանակ Հարսիսոն Ֆորդը մի մոլորված տուրիստուհու է փրկել։ Աղջիկը Ֆորդի Bell 407 ուղղաթիռում սիրտը թափել է։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ աղջիկը խոստովանել է, որ ինքը չի իմացել, որ փրկարարը եղել է Հարիսոն Ֆորդը և որ ուղղաթիռը դերասանին է պատկանել ։
2004 թվականի մարտին Ֆորդը դառնում է Փորձանական օդաչուական ասոցիացիայի (EAA) Երիտասարդ արծիվ ծրագրի անդամ։ Ֆորդին առաջարկվել էր սենյոր փոխնախագահի պաշտոն EAA-ում, որն այն ժամանակ զբաղեցնում էր Գրեգ Անդերսոնը։ Անդերսոնը պետք է զբաղեցներ ավելի բարձր պաշտոն՝ գեներալ Չարլզ Յիգերի պաշտոնը, որը երկար տարիներ պաշտոնը զբաղեցնելուց հետո թոշակի էր գնում։ Ֆորդը տատանվում էր, բայց քիչ ուշ որոշեց 2 տարի Օշկոշում զբաղվել «Երիտասարդ արծիվների» հավաքով։ 2005 թվականին Հարիսոն Ֆորդը համաձայնվեց ևս երկու տարի լինել այդ պաշտոնում։ Հարիսոնը Երիտասարդ արծիվ ծրագրի շրջանակներում ինքնաթիռով տեղափոխել է ավելի քան 280 երեխա։ Նա սովորաբար օգտագործում էր «DHC-2 Beaver» ինքնաթիռը, որտեղ իր հետ միասին կարող էր հինգ երեխա տեղավորվել։ Ֆորդը Դրիգսում EAA-ի մասնաճյուղի ղեկավարն է։
2009 թվականի դրությամբ Ֆորդը հանդես է գալիս ԱՄՆ-ի Գլխավոր Ավիացիոն ծառայության գովազդում, որը պրոպագնդում էր ՕՍՕԱ (Օդանավերի սեկանատերեր և օդաչուների ասոցիացիա) խմբին ։
Ֆորդը քաղաքացիական բարեգործական «Հույսի թևեր» կազմակերպության պատվավոր անդամ է ։ Բացի այդ նա որպես VIP հրավիրվել է Կապույտ հրեշտակներ ինքնաթիռային թռիչքին մասնակցելու ։
Էկոլոգիական հարցեր
Ֆորդը Բնության պահպանման միջազգային ընկերության փոխնախագահն է ։ 2006 թվականին էկոլոգիական հարցերում իր կատարած աշխատանքի դիմաց Ֆորդը պարգևատրվում է Ժյուլ Վեռնի անվան մրցանակով ։
2013 թվականի սեպտեմբերին Ֆորդը փաստագրական ֆիլմ նկարեց Ինդոնեզիայի էկալոգիայի մասին և հարցազրույց վերցրեց Ինդոնեզիայի անտառապահպանության նախագահ միստր Զուլֆիկի Հասանից։ Հարցազրույցից հետո նախագահի օգնական միսթր Էնդի Արիեֆը Ֆորդին իր ջոկատի հետ մեղադրեց «պետական հաստատությունների քայքայման» մեջ և հրապարակավ սպառնացավ աքսորել երկրից։ Հարցերը վերաբերվում էին Սումատրայի Տեսո Նիլոյի ազգային այգուն։ Անտառապահպանության նախագահը չի կարողացել բացատրել անտառից ծառահատումներ կատարելու հանգամանքը և այն, թե ինչ միջոցներ են ձեռք առնվելու ծառահատ հանցագործներին գտնելու և պատժելու համար   ։ Հարիսոն Ֆորդին հնարավորություն տրվեց զրույց ունենալ Ինդոնեզիայի նախագահ Սուսիլո Բամբանգ Յուդոյոնոյի հետ, որի ընթացքում դերասանը իր մտահոգությունն արտահայտեց Ինդոնեզիայի շրջակա միջավայրի վատացման, ինչպես նաև առաջարկեց, որ կառավարությունը զբաղվի կլիմայի փոփոխության հետ կապված խնդիրներին լուծում տալու համար։ Հարիսոնին ի պատասխան, նախագահն ասաց, որ իրենք ամեն կերպ ջանում է պահել և պահպանել Ինդոնեզիայի անտառները  ։
Ի երախտագիտություն էկոլոգիայի պահպանման գործում Ֆորդի կատարած ներդրման, արախնոլոգ Նորման Պլանտիկը 1993 թվականին սարդերի նոր տեսակին անվանել է Calponia harrisonfordi, իսկ էթնոմոլոգ Էդուարդ Օ Ուիլսոնը 2002 թվականին Ֆորդին մժեղների նոր տեսակին անվանել է Pheidole harrisonfordi ։
Հարիսոնը խոսնակ է եղել «Հեթչ Հեթչի վերականգնում» շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունում, որի խնդիրն է վերականգնել Հեթչի հովտում գտնվող Յոսեմետի ազգային արգելոցը ։
Քաղաքական հայացքներ
Իր ծնողների պես Հարսիոն Ֆորդն էլ է դեմոկրատ և ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Բիլ Քլինթոնի ընկերն է ։
1995 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Ֆորդը ԱՄՆ-ի սենատում սատարեց Դալայ Լամային և Տիբեթի անկախությանը ։ 2008 թվականին Հարիսոն Ֆորդը հնչյունավորել է «Դալայ Լամայի վերածնունդը» փաստագրական ֆիլմը։
2003 թվականին Հարիսոնը հրապարակավ քննադատել է Իրաքյան պատերազմի համար և կոչ է արել փոխել ԱՄՆ-ի նախագահական ռեժիմը։ Բացի այդ նա քննադատել է Հոլիվուդին դաժան ֆիլմերի համար և ԱՄՆ-ին կոչ է արել ուժեղացնել վերահսկողությունը հրազենի նկատմամբ ։ Հարիսոնը Կալիֆորնիայի նախկին նահանգապետ Գրեյ Դևիսի կողմնակիցն էր և հայտարարել էր, որ նրան Առնոլդ Շվարցենեգերով փոխարինելը սխալ կլինի ։
Հնէաբանություն
Հնէաբան Ինդիանա Ջոնսին հաջողությամբ մարմնավորելու հետո Հարիսոնը որոշակի դեր ուներ պրոֆեսիոնալ հնէաբանների աշխատանքին աջակցություն տալու գործում։ ԱՄՆ-ի Հնէաբանության Ինստիտուտում Ֆորդը հանդես է գալիս որպես գլխավոր վստահելի անձ ։ Հնէաբանության Ինստիտուտը Հյուսիսային Ամերիկայում հնէաբանությանը նվիրված ամենահին և ամենախոշոր կազմակերպությունն է։ Ֆորդը օգնում է նրանց առաքելությանը՝ չթողնելով որ հնէաբանական իրերը որսագողերը թալանեն կամ էլ վաճառեն շուկաներում։