cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գարի Քյոսայան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ ջազմեններ Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Բայրամ Աբդուլաև
Բայրամ Աբդուլաև (Байрам Мурадович Абдуллаев, ), թուրքմեն և խորհրդային կինոգետ, լրագրող, կինոռեժիսոր և սցենարիստ, ուսուցիչ, ինստիտուտի դասավանդող։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։
1958 թվականին ավարտել է Թուրքմենական համալսարանը։ Գրականություն է ուսումնասիրել է Թուրքմենիայում և Մոսկվայում, 1967 թվականին ստացել է արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ 1961 թվականից Աբդուլլաևը սկսել է տպագրվել, գրել է կինոյի մասին հոդվածներ և վավերագրական ֆիլմերի սցենարներ։
1969 թվականին դարձել է ԽՄԿԿ անդամ։ Շատ տարիներ դասավանդել է Մշակույթի ինստիտուտում։
1980-ականներին Աբդուլլաևն սկսել է աշխատել խաղարկային կինոյում։ Նա գրել է չորս ֆիլմերի` «Ջիգիթը միշտ ջիգիթ է» (1985 թվական), «Որոշելու իրավունքը» (1986 թվական), «Կեմինե» (1992 թվական) և «Հոգին այրվել» (1995 թվական, մեկ այլ անուն` «Յանդիմ») սցենարներ։ Վերջին ֆիլմում նա հանդես է եկել նաև որպես ռեժիսոր։ Ֆիլմը ցուցադրվել է Գերմանիայում, Իտալիայում և այլ երկրներում անցկացվող միջազգային փառատոներում։ Աբդուլաևին շնորհվել է Թուրքմենստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում։
Մահացել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, կյանքի 78-րդ տարում, ծանր հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Աշխաբադում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Պետրոս (այլ կիրառումներ)
Պետրոս, կարող է վերաբերել՝
Մարկ Մարտել
Մարկ Մարտել (Marc Martel; ), կանադացի քրիստոնեական ռոք երաժիշտ։ Մարտելը ծնվել է Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Մոնրեալ քաղաքում՝ Մայքլ Մարտելի և Բարբարա Բերեսֆորդ Մարտելի ընտանիքում։ Նա հաճախել է Բրիրքրեսթի քոլեջ և ճեմարանը Սասկաչևանում, որտեղ 1999 թվականին ձևավորել է Downhere խումբն իր սենյակակից Ջեյսոն Ջերմենի հետ։
Downhere (1993-2012)
Downhere խումբը մշակում էր իր հնչողությունը շրջագայելով Բրիրքրեսթի քոլեջի անունից։ Չորս տարի անց, խումբը վերահաստատվել է Նեշվիլում, որտեղ պայմանագիր է կնքել Word Records-ի հետ։ Downhere-ը որոշ մրցանակներ են հաղթել, ներառյալ Juno Awards-ը, Covenant Awards-ը և Dove Award-ը։ Նրանք 10 ալբոմ են թողարկել, ներառյալ «On the Altar of Love»-ը, մինչև արձակուրդի գնալը 2013 թվականի հունվարի 1-ին ։
Սոլո կարիերա (2013-այժմ)
2011 թվականի սեպտեմբերին Մարտելը մասնակցել է Ռոջեր Թեյլորի Քուինի հարգանքի տուրքի (Queen tribute) պաշտոնական նախագծին՝ Queen Extravaganza-յին, տեսահոլովակով, որտեղ Մարտելը երգում է Քուինի հայտնի «Somebody to Love» երգը։ Այն հավաքել է ավելի քան մեկ միլիոն դիտում ՅուԹյուբում մի քանի օրվա ընթացքում և 2020 թվականի մայիսի դրությամբ ունի ավելի քան 21 միլիոն դիտում։ Սրա շնորհիվ տեսահոլովակի թողարկման հաջորդ շաբաթ նա հայտնվել է Էլեն ԴեՋեներեսի շոուում։ Մարտելը դարձել է մրցույթի հաղթողներից մեկը  , որը 2012 թվականին վեցշաբաթյա շրջագայության է հանգեցրել The Queen Extravaganza-յի հետ ։ The Queen Extravaganza-ն շարունակել է Մարտելի հետ շրջագայությունը մինչև 2016 թվականի վերջը։
2013 թվականի փետրվարի 1-ին Մարտելը թողարկել է «Prelude» մինի ալբոմը ։ Այն ձայնագրվել է Նեշվիլում և Լոս Անջելեսում պրոդյուսեր Ջոն Ֆիլդսի հետ։ Նրա առաջին ստուդիական ալբոմը՝ «Impersonator»-ը թողարկվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ։2016 թվականին նա մասնակցել է «Last Christmas»-ում, որն ընդգրկվել է Just Dance 2017 տեսախաղում ։ 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին թողարկվել է «The Silent Night» մինի ալբոմը՝ սուրբծննդյան երգերի հավաքածուն ։
2017 թվականին Մարտելը լքել է Queen Extravaganza-ն և միացել Ultimate Queen Celebration-ին ։
2019 թվականին նա ձայնագրել է «Silver Bells»-ի նոր տարբերակը Էմի Գրանտի և Մայքլ Սմիթի հետ միասին, որը զբաղեցրել է Billboard Christian AC Monitor և Mediabase Christian AC չարթերի առաջին հորիզոնականը։ Այն դարձել է Մարտելի կարիերայում առաջին համար մեկ երգը ։ Նա նվագակցել է Գրանտին և Սմիթին իրենց ամենամյա Սուրբծննդյան շրջագայությանը (Christmas Tour)։
Մարտելի վոկալն օգտագործվել է Քուինի մասին կենսագրական ֆիլմում՝ «Բոհեմական ռապսոդիա»-յում (2018) ։ Ֆիլմի պրոդյուեր Գրեմ Քինգը հաստատել է ֆիլմի համար Մարկ Մարտելի կողմից ձայնագրված վոկալը Rolling Stone-ի հոդվածում․ "Ֆիլմում երգեցողությամբ տեսարանների մեծ մասը հենվում է կամ Քուինի մասթեր ձայնագրությունների, կամ Մարկ Մարտելի նոր ձայնագրությունների վրա՝ կանադացի քրիստոնեական ռոք երգչի, որի ձայնը գրեթե նույնական է հանգուցյալ ֆրոնտմենի ձայնին։ «Դուք բառացիորեն կարող եք փակել ձեր աչքերը, և դա Ֆրեդին է», ասում է Քինգը։ «Եվ դա շատ դժվար է անել» ։"FilmJournal International-ի հետ հարցազրույցի ժամանակ նա ավելի շատ մանրամասնություններ է բացահայտել ֆիլմի ստեղծման մեջ Մարտելի ներդրման մասին․"Ռամին մի քիչ երգում է ֆիլմում, և ակնհայտորեն այստեղ շատ Ֆրեդի Մերկուրի կա, և շատ Մարկ Մարտել։ Նա տեսահոլովակ է ուղարկել Բրայան Մեյի և Ռոջեր Թեյլորին, և նա հնչում է ճիշտ որպես Ֆրեդի Մերկուրին։ Մենք գիտեինք, որ մեզ անհրաժեշտ է մեկը, որին մենք կարող էինք օգտագործել այն մասերի համար, որոնք Ռամին չէր կարող կատարել, իսկ Ֆրեդին արդեն չի կատարել։ Այսպիսով, Էբբի Ռեուդ ձայնագրման ստուդիայում մենք անցկացրել ենք մոտ երկուսուկես ամիս Մարկի և Ռամիի հետ, ձայնագրելով հատվածներ, որոնք, ինչպես մենք գիտեինք, մեզ անհրաժեշտ էին։ Դժվար է գտնել մեկին, ով կարող է երգել Ֆրեդի Մերկուրիի նման, և ես վստահ չեմ, որ ֆիլմը կկայանար, եթե մենք չունենայինք Մարկին ։"Մարտելը ապրում է Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաքում, իր կնոջ՝ Քրիսթալի հետ ։
Նա նաև ձայնային աշխատանք է կատարել 2016 թվականի Five Nights at Freddy's World տեսախաղում որպես Ուիթերդ Ֆոքսի ։
Սկավառակագրություն
Downhere-ի հետ
Սոլո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քուին Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Կանադացի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Կանադացի դաշնակահարներ
Պետրոսիե (այլ կիրառումներ)
Պետրոսիե, կարող է վերաբերել՝
Պետրովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Պետրովսկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Ադամա Տրաորե (ֆուտբոլիստ, ծնված 1996)
Ակումբային կարիերա
Ադաման կարիերան սկսել է «Օսպիտալետ» ակումբի մանկապատանեկան թիմում, որից հետո 2004 թվականին տեղափոխվել է «Բարսելոնա»։ 2013 թվականից սկսած՝ նա խաղացել է «Բարսելոնա» ակումբի երկրորդ թիմում, որտեղ իր դերբյուտային խաղը անցկացրել է հոկտեմբերի 6-ին «Պոնֆերադինա» ակումբի դեմ ։ Նոյեմբերի 23-ին Ադաման իր նորամուտը նշեց «Բարսելոնայի» առաջին թիմում՝ մրցելով «Գրանադայի» դեմ։ Հանդիպման 83-րդ րոպեին նա խաղադաշտ դուրս եկավ Նեյմարի փոխարեն ։ Այդ խաղում նա մի քանի վտանգավոր հարված կատարեց, սակայն այդպես էլ աչքի ընկնել չհաջողվեց։
Ազգային կարիերա
Ադաման խաղացել է Իսպանիայի Մ19 ազգային հավաքականի կազմում, որի հետ մասնակցել է Եվրոպայի Մ19 տարիքային հավաքականների առաջնությանը և նվաճել բրոնզե մեդալ։ 2014 թվականի փետրվարի 17-ին Ադաման և նրա մեծ եղբայրը համաձայնվել են հանդես գալ Մալիի ազգային հավաքականի կազմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունվարի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:1996 ծնունդներ Կատեգորիա:Մալիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Գուստավ Նոսալ
Գուստավ Նոսալ (Gustav «Gus» Victor Joseph Nossal,), ավստրիացի նշանավոր բժիշկ-գիտնական, կենսաբան, իմունոլոգ, համաշխարհային ճանաչում ունեցող մեկնաբան ։ 1994-1998 թվականներին եղել է Ավստրալիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահ, անդամ` 1967 թվականից։ 2000 թվականին հռչակվել է տարվա ավստրալիացի (Australian of the Year): 1977 թվականից ասպետ է։ 1965-1996 թվականներին Ուոլթեր և Էլիզ Հոլլլերի բժշկական հետազոտական ինստիտուտի տնօրենն է, Մելբուրնի համալսարանի պրոֆեսոր, Բիլ և Մելինդա Գեյթսերի ֆոնդի խորհրդական։ Գուստավ Նոսալը ղեկավարել է այդ ֆոնդի գլոբալ իմունիզացման ծրագիրը, որ մեկնարկել է 2000 թվականին, և որը 2015 թվականին համարվել է «ֆոնդի ամենահաջող ծրագիրը», որ «բազմաթիվ մարդկանց պատվաստանյութ է տվել և պահպանել շատ կյանքեր» և «ամենահաջող գործը, որ ձեռնարկել է»։ 1997 թվականից Australian Living Treasures-ի մեջ է։
Կենսագրություն
1939 թվականին Գուստավի ընտանիքը տեղափոխվել է Ավստրալիա։ Նրանք Վիեննայից փախել են Հոլոքոստից։
Երկու աստիճանով առաջնակարգ գերազանցությամբ ավարտել է Սիդնեյի համալսարանը (բժշկության բակալավր` բակտերոլոգիայի մասնագիտացմամբ, 1952, MBBS բժշկության և վիրաբուժության բակալավր, 1954), որի բժշկական դպրոցում սովորել է 1948 թվականից ։ 1960 թվականին Մելբուրնի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Երկու տարի` մինչև 1956 թվականը, աշխատել է Սիդնեյի Արքայազն Ալֆրեդի թագավորական հիվանդանոցում (Royal Prince Alfred Hospital):
1957-1959 թվականներին եղել է Ուոլթեր և Էլիզ Հոլլերի բշկական հետազոտությունների ինստիտուտի (Walter and Eliza Hall Institute of Medical Research) հետազոտող, 1961-1965 թվականներին` իմունոլոգիայի փոխտնօրեն, իսկ 1965-1996 թվականներին` տնօրեն։
Գուսավ Նոսալը վարակաբանություն ուսումնասիրելու նպատակով եկել էր այս ինստիտուտ, որը ղեկավարում էր Ֆրենկ Բյորնետը, ով դեռևս իր ուսանողական տարիներին դասավանդել էր Գուստավին, բայց դա հենց այն ժամանակաշրջանն էր, երբ Բյորնետը որոշել էր հաստատությունն ամբողջությամբ ուղղել իմունոլոգիային ։ Գուստավ Նոսալը փոխարինում է Բյորնետին ղեկավարի դերում հետագա 31 տարիների ընթացքում։ Նրան հաջողվում է լուծել ֆինանսավորման հարցերը, հաստատության համար կառուցել նոր մասնաշենք, ընդարձակել հետազոտական ինստիտուտի ոլորտները (մոլեկուլյար կենսաբանություն և կլոնավորում), ինչպես նաև այնտեղ գրավել առաջավոր մասնագետների, որոնց թվում են` Դոն Մետկալֆ, Ժակ Միլեր, Սյուզան Կորի և այլք ։
1959-1961 թվականներին Նոսալը եղել է Սթենֆորդի բժշկության դպրոցի գենետիկայի բաժանմունքի ասիստենտ-պրոֆեսոր։ «Ձեր curriculum vitae-ի համար ավելի լավ կլինի զբաղեցնել այդ պաշտոնը»,— ինչպես հետագայում հիշում է Նոսալը, նրան ասել է ամերիկացի հայտնի բիոքիմիկոս Ջոշուա Լեդերբերգը, ում ղեկավարությամբ Գուստավն աշխատել է այնտեղ և որտեղ ժամանել է պոստդոկից հետո։
1965-1996 թվականներին նա նաև Մելբուրնի համալսարանի բժշկական կենսաբանության պրոֆեսոր էր։ Ներկայումս պաթոլոգիայի ամբիոնի էմերիտ-պրոֆեսոր ։
1968 թվականին աշխատել է Փարիզի Պաստերի ինստիտուտում։ 1983 թվականից եղել է Իմունոլոգիական ընկերությունների միջազգային միավորման (International Union of Immunological Societies) փոխնախագահ, իսկ 1986-1989 թվականներին` նախագահ։ 1987-1996 թվականներին Victorian Health Promotion Foundation-ի քարտուղար է եղել։
1989-1998 թվականներին կառավարությանն առընթեր գիտության, տեխնիկայի և ինովացիայի խորհրդի անդամ է եղել, 1993-2002 թվականներին` ВОЗ-ի պատվաստումների ու իմունիզացիայի գլոբալ ծրագրի ղեկավար ։ 1998-2000 թվականներին Աբորիգենների հետ հաշտության խորհրդի (Council for Aboriginal Reconciliation) փոխքարտուղարն էր։
Foursight Associates Pty Ltd-ի ղեկավարն է, ինչպես նաև մի շարք այլ պաշտոնների պաշտոնակատար ։
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ է, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Հնդկաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ ։ Ավստրալիայի տեխնոլոգիական գիտությունների և ինժեներիայի ակադեմիայի անդամ է (1981), Էդինբուրգի թագավորական ընկերության պատվավոր անդամ (1983) , Վիկտորիայի արքայական ընկերության անդամ (Royal Society of Victoria, 1996) , Կորեայի գիտությունների ու տեխնիկայի ակադեմիայի (Korean Academy of Science and Technology) արտասահմանյան անդամ ։
Սկանդինավյան իմունոլոգիայի ընկերության (Scandinavian Society of Immunology) պատվավոր անդամ է (1969), Բժիշկների արքայական միավորման (FRACP), Մեծ Բրիտանիայի բժիշկների արքայական միավորման (FRCP) և այլ ընկերությունների (FRSPCa, Hon FRACOG, FRACGP) անդամ ։
Պատվավոր դոկտորի աստիճան ունի հետևյալ հաստատություններում` Քվինսլենդի համալսարան (Hon DSc), Սիդնեյի համալսարան (Hon DSc), Մոնաշի համալսարան (Hon LLD), Լիդսի համալսարան (Անգլիա, Hon MD), Նյուքասլի համալսարան (Hon MD), Մելբուրնի համալսարան (Hon LLD), Մայնցի համալսարան (Գերմանիա, Hon MD), Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարան (Hon MD), Ավստրալիայի ազգային համալսարան (Hon DSc), Նոր Հարավային Ուելսի համալսարան (Hon DSc), Մակմաստերի համալսարան (Կանադա, Hon DSc), Օքսֆորդի համալսարան (Hon DSc) :
Գուստավ Նոսալը հաճախ է հանդես եկել հրապարակայնորեն, մասնավորապես երբ եղել է ԳԱ նախագահ, ինչը նպաստել է գիտության հանրահռչակմանը ։
Մոտ 100 դասախոսություն է կարդացել աշխարհի ավելի քան տասը երկրներում ։
2007 թվականին նրա պատվին է անվանվել Մելբուրնի համալսարանի Գլոբալ առողջության ինստիտուտը, նրա անունն է կրում նաև Նոսալի բարձրագույն դպրոցը (Nossal High School):
Գուստավ Նոսալի հետազոտություններն օգնել են ժամանակակից իմունոլոգիայի հիմքերը հաստատելու ։ Նրա շնորհիվ էապես լավացել է այն հասկացողությունը, թե ինչպես է մեր իմունային համակարգը հակամարմին արտադրում` որպես իմունային պատասխան, ինչպես է մեր իմունային համակարգը տարբերում օտար տարրերի մակրոօրգանիզմները և թե ինչպես դրա քայքայումը կարող է հանգեցնել աուտոիմունային հիվանդությունների, ինչպիսիք են մաշկի տուբերկուլյոզը, ռևմատոիդ արտրիդը ։
Նոսալը 7 գրքերի և ավելի քան 500 հոդվածների հեղինակ է,որոնք թարգմանվել են այլ լեզուներով։
Ամուսնացած է 1955 թվականից, ունի երեխաներ, թոռներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սիդնեյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ավստրիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ավստրիացի ճարտարագետներ
Ազատության հրապարակ (Հուսիկ Արա)
«Ազատության հրապարակ», 2013 թվականին «Անատրես» հրատարակչության հրատարակած Հուսիկ Արայի ժողովածուն, որն ընդգրկում է բանաստեղծություններ, պոեմներ, էսսե։ Գիրքը նվիրված է Արցախյան շարժման 25-ամյակին։ Խմբագիր՝ Արքմենիկ Նիկողոսյան, կազմի ձևավորումը՝ Լուսինե Դաշտոյանի, լուսանկարը՝ Մառամ Ավայի։ 104 էջ։
Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2013 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ։
Գրքի հանձնարարականը
Անկախության պարգևած ոգևորությունն ու Արցախյան պատերազմում տարած հաղթանակի բերկրանքը, բայց և՝ հիասթափություններն ու ցավը Հուսիկ Արայի նոր ժողովածուում թեպետ պարբերաբար հերթագայվում են, այնուամենայնիվ, գերական մեր երազի Հայաստանի տեսլականն է, նրա համար ապրելու, արարելու և պայքարելու հավատամքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2013 գրքեր
Սանտա Մարիա դե Մարտորելյաս դե Առիբա
Սանտա Մարիա դե Մարտորելյաս դե Առիբա (իսպ.՝ Santa Maria de Martorelles), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալես-Օրենտալ շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 4.49 կմ²։ Բնակչությունը՝ 839 մարդ ( 2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 25 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սումբար
Սումբար, սակավաջուր գետ Թուրքմենստանում և Իրանում, վերին հոսանքում ձևավորում է այս երկրների սահմանային հատվածամասը, Աթրեկ գետի աջ և ամենախոշոր վտակը։ Սումբարի երկարությունը 245 կմ է, ավազանը՝ մոտ 8300 կմ² ։
Ջրագրություն
Գետի ակունքը գտնվում է Կոպետդաղի լեռներում, Դայնեսու և Կուլունսու գետերի միախառնման տեղում, երկրների սահմանագծին։ Ստորին հոսանքում տարեկան 2-5 ամիս գետը պարբերաբար ցամաքում է։ Սնուցումը առավելապես անձրևային և գրունտային է։ Խոշորագույն վտակը Չանդիր գետն է։ Սումբարի ջրերը 19-րդ դարի վերջերից օգտագործում են մերձակա հողատարածքները ոռոգելու համար, որի արդյունքում այն մինչև Աթրեկ չի հասնում։ Սրա հետ կապված Աթրեկն ինքը հազվադեպ է հասնում Կասպից ծով։ Սումբարի հովիտը հին ժամանակներից ի վեր հայտնի է որպես մերձարևադարձային այգեգործության օազիս, այն ամենատաք տարածքն է ոչ միայն Թուրքմենստանում, այլ նաև նախկին խորհրդային Միջին Ասիայում՝ ընդհանրապես։ Սումբարի ավազանին բնորոշ է իրանական մերձարևադարձային տիպի շատ մեղմ ձմեռը։ Այստեղ կլիման մեղմում են Կասպից ծովի հարավային, ավելի տաք և ավելի խորը հատվածները, ինչպես նաև օազիսը հյուսիսային սառը քամիներից պաշտպանող Կոպետ Դաղ լեռնաշղթան։ Որպես հետևանք, Կարա կալայում (Մահտումկուլի) միջին ջերմաստիճանը հունվարին հասնում է Միջին Ասիայի համար ռեկորդային բարձր նիշի՝ + 4,2°, ինչը մոտավորապես համապատասխանում է Միսխորի միջին հունվարյան ջերմաստիճանին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի գետեր Կատեգորիա:Թուրքմենստանի գետեր Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Ալֆոնսո X
Ալֆոնս X Կաստիլացի (Alfonso X de Castilla) կամ Ալֆոնս X Իմաստուն ու Ալֆոնս Իմաստուն (Alfonso X el Sabio), Կաստիլիայի ու Լեոնիայի թագավոր 1252-ից մինչև 1284 թվականները։
Ավագ որդին է՝ Ֆերդինանդ III Կաստիլացու և Ելիզավետա Հոհենշտաուֆենի։ Թագավորին նաև անվանում էին՝ Ալֆոնս Կրթված  կամ  Ալֆոնս Աստղագետ։
Կենսագրություն
Ալֆոնսոն, որն 1252 թվականին դարձավ Կաստիլիայի և Լեոնի թագավոր, չհաջողվեց վերջացնել խաչակրաց արշավանքը, որն սկսել էր նրա հայրը՝ Ֆերդինանդ III Կաստիլացին ընդդեմ Հարավային Իսպանիայի մավրերի։
1257 թվականի ապրիլի 1-ին Ալֆոնս Իմաստունը դարձավ Գերմանիայի թագավոր, բայց երբեք չէր եղել իր նոր թագավորությունում։ Նա ծախսեց գրեթե 20 տարի, որպեսզի դառնա Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր, հակազդելով անգլիացի հավակնորդին՝ Ռիչարդին, մինչև նա չմահացավ 1272 թվականին և Գրիգորիոս X-ն համոզեց Ալֆոնսին թողնել իր հավակնությունները գերմանական գահի նկատմամբ։
1270 թվականին Ալֆոնս X-րդն սահմանեց ասպետական Իսպանիայի Մարիամ Աստվածածնի շքանշանը, որով նպատակ ուներ ամրապնդել Կաստիլիայի և Լեոնի ծովային սահմանների պաշտպանությունը։
1275 թվականին մահացավ թագավորի ավագ որդին՝ ինֆանտ Ֆերնանդոն։ Համաձայն նոր կոդեքսի գահի ժառանգ պետք է ճանաչվեր Ալֆոնսի ավագ թոռը, մինչդեռ հին կաստիլական ավանդույթների համաձայն ժառանգորդ պետք է ճանաչվեր նրա երկորդ որդին՝ Սանչո IV Կաստիլացին։ Զիջելով ազնվականների պահանջներին Ալֆոնսոն որպես իր ժառանգ ճանաչեց որդուն, բայց սրա հետ համաձայն չէր Ֆերնանդոյի այրին՝ Բլանկան։ Նա օգնության համար դիմեց իր եղբորը Ֆրանսիայի թագավոր՝ Ֆիլիպ III-ին և նա ուղարկեց իր զորքերը դեպի Իսպանիա, որն մի քանի տարի ավերում էր Կաստիլիային պատկանող Նավարրա մարզի սահմանամերձ բնակավայրերը։ Ալֆոնսը ստիպված էր զիջումների գնալ և առանձնացնել թոռան համար առանձին թագավորություն՝ Խաեն, որն գտնվում էր վասսալական ենթակայության տակ Կաստիլիայից։ Սակայն այսպիսի տարանջատման դեմ դուրս եկավ Սանչոն։ Նա վիճեց հոր հետ և 1281 թվականին նրանց միջև սկսվեց բացահայտ պատերազմ։ Ազնվականության մեծամասնությունը կանգնեց թագաժառանգի կողքին։
Ալֆոնս X-րդի օրոք հրատարակվեց օրենքների մի հավաքածու ու աստղագիտական աղյուսակներ, որոնք ստացան «Ալֆոնսյան» անվանումը։
Նա պատմության մեջ մտավ նաև որպես պոետ, պորտուգալացի գրականագետները անվանում են նրան «միջնադարյան գուսան», նրա թոռը՝ Պորտուգալիայի թագավոր Դինիշ I-ը հայտնի դարձավ որպես՝ «գուսան թագավոր»։ Ալֆոնսի կառավարման ընթացքում կազմվեցին ժողովածուներ՝ : Ջոզեֆ օ'Քալլագանը (Joseph F. O'Callaghan) մեջբերել է Ալֆոնս X-ի նախերգանքը, որում թագավորն իրեն անվանում էր Մայր Աստվածածնի տրուբադուր՝ «quero seer oy mais seu trobador» (Prólogo): Այս կոդեքսների նկատմամբ հեղինակային իրավունքը դեռևս քննարկվում է մասնագետների շրջանակներում։ Ժամանակակից հետազոտողները ենթադրում են, որ թագավորն ինքն է հորինել այս անթոլոգիայի ութից մինչև տաս կանտինգները։
Հիշատակ
Ալֆոնսի պատվին են անվանվել՝
Ամուսնություններ և երեխաներ
Կին՝ 1249 թվականի հունվարի 19-ից Վիոլետա Արագոնացի։ Նրանք լույս աշխարհ են բերել 12 երեխաների։
Բացի այդ՝ Ալֆոնս X-ն ուներ մի քանի անօրինական երեխաներ։
Մարիա Ալֆոնսո դե Լեոն-ի հետ կապի արդյունքում՝
Էլվիրա Ռոդրիգես դե Վիլյադ-ի հետ կապի արդյունքում՝
Անհայտ սիրուհիներից՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի թագավորներ Կատեգորիա:Լեոնի արքաներ Կատեգորիա:Տրուբադուրներ Կատեգորիա:Կաստիլիայի միապետներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Իսպանացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի աստղագետներ Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իսպանացի պատմաբաններ
Հանքավայրի նմուշարկում
Հանքավայրի նմուշարկում,  հանքավայրի փորձանյութարկում, գործողությունների համակարգ, որն ապահովում է օգտակար հանածոյի որակի հետազոտումը, քիմ., միներալային, պետրոգրաֆիական բաղադրության, ֆիզիկա-տեխնիկական, տեխնոլոգիական հատկությունների որոշումը ևն։ Հանքավայրի նմուշարկման ընթացքում որոշում են օգտակար հանածոների ծավալային կշիռը։ Հանքավայրի նմուշարկումհիմք են ծառայում օգտակար հանածոների պաշարների հաշվման և հանքավայրերի տնտ. գնահատման համար։ Հանքավայրի նմուշարկումն իրականացվում է տարբեր եղանակներով՝ ակոսային, համախառն (ծավալային, քերծման, հորատանցքերի հանուկի, ռադիոչափական), միներալային, տեխնոլոգիական։
Կատեգորիա:Հանքավայրեր
Հաշիշ
Հաշիշ (حشيش), հայտնի նաև հաշ անվամբ, կանեփային արտադրատեսակի ընդհանուր անվանում, ստացվում է հնդկական կանեփի իգական ծաղիկներից։
Խեժանման նյութ է, ունի գորշ կանաչ գույն, ծանր, թմրեցնող հոտ։ Օգտագործումն ուղեկցվում է զգայախաբությամբ և հոգեկան գործունեության այլ փոփոխություններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թմրամիջոցներ Կատեգորիա:Ծխելու սովորույթ Կատեգորիա:Կանեփի ծխում Կատեգորիա:Մարիխուանա
Խերխան
Խերխան, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում՝ շրջկենտրոնից 33 կմ հարավ-արևմուտք՝ 1000 մ բարձրության վրա։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում, մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 46 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքը՝ 915,64 հա։
Համայնքն ապահովված է էլեկտրաէներգիայով։ Հասանելի են ռադիոն, հեռուստատեսությունը և ինտերնետ ծառայությունը։ Այստեղ գործում է 2․5G բջջային կապի համակարգ, առկա է անլար հեռախոսակապ։
Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 915,64 հա տարածք, որից 746,35 հա գյուղատնտեսական նշանակության, իսկ 138,б8 հա անտառային հողեր։ Սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։ Ջրամատակարարումն իրականցվում է համայնքի կողմից։ Համայնքի տարածքում առկա են 4 աղբյուրներ՝ «Թլեն», «Գյուղամեջի», «Դերին» և «Մելուն»։
Մասնակցությունը Արցախյան ազատամարտին
Խերխանի ազատամարտիկները ներառվել են Մաճկալաշենի գումարտակի կազմում։ Խերխանից զոհվել է 1 ազատամարտիկ։
Բնակչություն
2015 թվականին Խերխան համայնքի բնակչությունը կազմում է 140 մարդ ։ Համայնքում գործող հիմնական դպրոցում սովորում են 15 աշակերտներ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ, պտղաբուծությամբ, հացահատիկային բույսերի մշակությամբ։
Տրանսպորտ
Համայնքային ենթակայության ճանապարհները բնահողային են։ Տրանսպորտային կապը կարգավորված է, կատարվում են կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ։
Պատմամշակույթային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ Սբ․ Գևորգ եկեղեցի (XlX դ․), գերեզմանոց «Խաչեր» (Xl-XlV դդ․), աղբյուր (XlX դ․), հաշվառված 3 հուշարձան։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, հիմնական դպրոց, մշակույթի տուն, բուժկետ։ Համայնքում գործում է8 առևտրի 1 օբյեկտ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի բնակավայրեր
Ավետիս Գիտանյան
Ավետիս Գիտանյան (արևմտ․՝ Աւետիս Կիտանեան, أواديس كيدانيان, ), Լիբանանի զբոսաշրջության նախարարության ներկայիս նախարարը ։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ է։
Ռախիտ
Ռախիտ (ῥάχις՝ ողնաշար) հիվանդություն, որը բնութագրվում է երեխաների ոսկրերի փափկեցմամբ և թուլացմամբ ։ Ախտանիշները ներառում են ծռված ոտքերը, աճի կանգը, ոսկրային ցավը, մեծ ճակատը և քնկոտությունը ։ Բարդությունները կարող են ներառել՝ ոսկրերի կոտրվածքներ, մկանային սպազմներ, աննորմալ ծռված ողնաշար կամ մտավոր հետամնացություն
Ավետիս Գիտանյան
Վաղ կյանք
Ավետիս Գիտանյանը ծնվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Մեսրոպյան Հայկական կաթոլիկ ավագ դպրոցում։ Լիբանանի համալսարանում ստացել է դիպլոմ ֆիզիկայի բնագավառում ։
Ռախիտ
Ռախիտի ամենատարածված պատճառը վիտամին D-ի անբավարարությունն է ։ Դրան կարող է հանգեցնել առանց բավարար վիտամին D-ի սննդակարգը, մուգ մաշկը, չափազանց քիչ արևի ճառագայթները, կրծքով կերակրելն՝ առանց վիտամին D-ի հավելման, ցելիակիան և որոշ գենետիկական հիվանդությունները Այլ գործոններ կարող են լինել կալցիումի կամ ֆոսֆորի ոչ բավարար քանակը  Հիմնական մեխանիզմը ներառում է աճի թիթեղիկի անբավարար կալցիֆիկացումը Ախտորոշումը կատարվում է ռենտգեն հետազոտությամբ և արյան թեստերի հիման վրա, որը բացահայտում է ցածր կալցիումի և ֆոսֆորի մակարդակ, բարձր հիմնային ֆոսֆատազայի ակտիվություն
Ավետիս Գիտանյան
Կյանքը որպես ՀՅԴ անդամ
Նա Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության անդամ է և տարբեր դերեր ունի կուսակցության աշխատանքներում։ Նա ընտրվել է որպես ՀՅԴ Զավարյան ուսանողական ասոցիացիայի նախագահ և ներկայացրել է ՀՅԴ կուսակցությունը լիբանանյան կուսակցություններում, ինչպես նաև այլ համաժողովներին։ Նա մասնակցել է կուսակցությունների միջազգային համաժողովներին, որոնք անցկացվել են Ղազախստանում և Կամբոջայում ։
1998 թվականին Ավետիս Գիտանյանն առաջին անգամ ընտրվել է Լիբանանի ՀՅԴ Կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ 2001 թվականից 2005 թվականը եղել է Լիբանանի ՀՅԴ Կենտրոնական կոմիտեի վերակացուն։ 2009 թվականից եղել է Վանա ձայնի տնօրենը։ 2015 թվականին եղել է Լիբանանի ՀՅԴ Կենտրոնական կոմիտեի փոխներկայացուցիչը ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ ։
Ծանոթագրություներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Ռախիտ
Ռախիտը համեմատաբար տարածված է Մերձավոր Արևելքում, Աֆրիկայում և Ասիայում ։ Հ ազվադեպ է հանդիպում ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում ։ Այն սկսվում է մանկական հասակում, սովորաբար 3-ից 18-ամսականում  ։ Հիվանդության տարածվածությունը տղամարդկանց և կանանց մ ոտ հավասար է  Ռախիտի դեպքեր նկարագրվել են դեռ 1-ին դարից, հիվանդությունը լայնորեն տարածված էր Հռոմեական կայսրությունում Ռախիտն տարածված հիվանդություն էր 20-րդ դարում Սկզբնական բուժումը ներառում էր ձողաձկան լյարդի յուղի օգտագործումը ։
Պատմություն
Հույն բժիշկ Սորանուս Եփեսացին՝ Մեթոդական դպրոցի գլխավոր ներկայացուցիչներից մեկը, որը սովորել է Ալեքսանդրիայում և հետագայում Հռոմում, դեռևս առաջին ու երկրորդ դարերում նկարագրել է նորածինների ոսկրային դեֆորմացիաների դեպքեր։ Ռախիտը որպես բժշկական պաթոլոգիա չի սահմանվել մինչև 1645 թվականը։ Այդ թվականին միայն անգլիացի բժիշկ Դանիել Ուիստլերը տվեց մեզ հայտնի առաջին նկարագրությունը։ 1650 թվականին Ֆրենսիս Գլիբսոնը հրապարակեց ռախիտի մասին գիտական աշխատություն (բժիշկ Քեյուս քոլեջ, Քեմբրիջ) ։ Նա նշեց, որ հիվանդությունն առաջին անգամ հայտնվել է դեռ 30 տարի առաջ Դորսեթի և Սոմերեսթի շրջաններում ։ 1857 թվականին Ջոն Սնոուն կարծում էր, որ այդ ժամանակ Բրիտանիայում տարածված ռախիտը, առաջանում է հացթուխների պատճառով, որոնք խարդախություն են անում և հացի հետ շիբ են խառնում ։ Գերմանացի մանկաբույժ Կուրտ Հուլդշինսկին 1918-1919 թվականների ձմռանը հաջողությամբ ապացուցեց, որ ռախիտը կարելի է բուժել ուլտրամանուշակագույն լամպերով։ Սննդակարգի դերը ռախիտի առաջացման գործում հաստատել է Էդուարդ Մելանբը  1918-1920 թվականներին ։ 1923 թվականին, ամերիկացի բժիշկ Հարրի Սթենբուքը ապացուցեց, որ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումն ավելացնում է սննդում և այլ օրգանական նյութերում վիտամին D-ի պարունակությունը։ Սթենբուքի ճառագայթման տեխնիկան օգտագործվել է սննդամթերքի, ավելի շատ կաթի համար։ 1945 թվականին արդեն ռախիտն արդեն վերացվել էր Միացյալ Նահանգներում։
Ծագումնաբանություն
Ռախիտը ծագել է հունարեն «rachitis» բառ ից (ῥαχίτης, նշանակում է «ողնաշարի մեջ»)։
Նշաններ և ախտանիշներ
Ռախիտի նշաններն ու ախտանիշները կարող են ներառել ոսկրերի փափկեցումն ու ոսկրային կոտրվածքների հանդեպ զգայունությունը։ Հատկապես հաճախ են հանդիպում «կանաչ ճյուղի» տիպի կոտրվածքները Նորածինների մոտ կարող են առաջանալ այնպիսի դեֆորմացիաներ, ինչպիսիք են փափուկ, բարակած գանգի ոսկորները՝ վիճակ, որը հայտնի է կրանիոտաբես անվամբ. այն ռախիտի առաջին նշանն է։
Երեխաները կարող են ունենալ ծռված ոտքեր, հաստացած ոտնաթաթեր ու դաստակներ ։ Ավելի մեծ տարիքի երեխաները կարող են ունենալ ծռված ծնկներ ։ Կարող են հանդիպել ողնաշարի ծռումներ կիֆոսկոլիոզի կամ լորդոզի տեսքով։ Կ արող է հանդիպել նաև կոնքի ոսկրերի դեֆորմացիա։ Վիճակը, որը հայտնի է ռախիտի վարդեր անվամբ կարող է բերել ոսկրաաճառային հոդերի հաստացման, ինչը պայմանավորված է ոսկրաաճառային հոդերում հանգույցների առաջացմամբ։ Սա երևում է որպես տեսանելի ուռածություն յուրաքանչյուր կողոսկրի մեջտեղում, մի գծի վրա՝ մարմնի յուրաքանչյուր կողմում։ Այն փոքր-ինչ նման է վարդերի ծաղկանոցի, որից էլ ստացել է իր անունը։ Հարիսոնի ակոսի առկայության դեպքում կարող է հանդիպել աղավնու կուրծք դեֆորմացիան ։
Հիպոկալցիեմիան՝ արյան մեջ կալցիումի ցածր մակարդակը, կարող է հանգեցնել տետանիայի (անկառավարելի մկանային սպազմի)։ Ատամնաբուժական խնդիրներ նույնպես կարող են զարգանալ ։
Ռախիտով տառապողի ռենտգենը կամ ռադիոգրաֆիան ունի դասական պատկեր` խոնարհված ոտքեր (ոտքերի երկար ոսկրերի արտաքին կորություն) և դեֆորմացված կրծքավանդակ։ Բ նորոշ է նաև քառակուսաձև գ անգը, որը հայտնի է որպես «caput quadratum» ։ Չբուժելու դեպքում ա յս դեֆորմացիաները պահպանվում են։ Երկարատև չբուժելը կարող է առաջավնել երկար ոսկրերի թեքումներ ու ձևախախտումներ, ծռված ողնաշար ։
Պատճառներ
Բացառապես կրծքով կերակրվող նորածինների մոտ ռախիտի կանխարգելման համար կարող են կիրառվել վիտամին D-ի հավելումներ կամ արևի ճառագայթներ ։
Արևոտ երկրներում, ինչպիսիք են Նիգերիան, Հարավային Աֆրիկան և Բանգլադեշը, արևի ազդեցությամբ պայմանավորված կա բավարար էնդոգեն վիտամին D։ Այնուամենայնիվ, այս երեխաների շրջանում հիվանդությունը նույնպես հանդիպում է, որը պայմանավորված է սննդով ավելի քիչ կալցիումի ընդունմամբ` հիմնականում հացահատիկի վրա հիմնված սննդակարգի պատճառով ։
Պետրովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)
Պետրովսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Ռախիտ
Պատճառներ
Ռախիտի զարգացման համար բարձր ռիսկի խումբը ներառում է.
Հիվանդությունները որոնք հանգեցնում են նորածինների ոսկրերի փափկեցման, ինչպիսիք են հիպոֆոսֆատազիան կամ հիպոֆոսֆատեմիան՝ նույնպես կարող են ռախիտի պատճառ դառնալ ։
Ստրոնցիումը կալցիումի նման անցնում է ոսկրերի մեջ։ Չափազանց շատ քանակներով ստրոնցիումն ունի ռախիտոգեն (ռախիտ առաջացնող) ազդեցություն ։
Արևի ազդեցությունը
Արևի լույսը, հատկապես ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները, մաշկի բջիջներին թույլ են տալիս փոխակերպել ոչ ակտիվ վիտամին D-ն ակտիվ վիտամին D-ի։ Վիտամին D-ի բացակայության դեպքում, սննդի կալցիումը չի ներծծվում ինչպես հարկն է, հանգեցնելով հիպոկալցեմիայի, որն էլ առաջացնում է կմախքային և ատամնային դեֆորմացիաներ ու նյարդամկանային ախտանշաններ, օրինակ ` գերգրգռականություն։ Վիտամին D պարունակող սննդամթերքներն են կարագը, ձուն, ձկան լյարդի յուղը, մարգարինը, կաթը, շամպինյոնը և շիիտակ սնկերը և այնպիսի յուղոտ ձկներ, ինչպիսիք են թունան, ծովատառեխը և սաղմոնը։ Հանդիպում է նաև հազվագյուտ X-շղթայակցված դոմինանտ ռախիտ, որը կոչվում է վիտամին D-ռեզիստենտ ռախիտ կամ X-շղթայակցված հիպոֆոսֆատեմիա։
Վերջին տարիներին Բրիտանիայում տարբեր սոցիալական ծագմամբ երեխաների մոտ արձանագրվել են ռախիտի դեպքեր մարմնում վիտամին D-ի անբավարարության պատճառով, քանի որ արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները չեն հասնում մաշկին արևից պաշտպանող կրեմների օգտագործման, չափից շատ արևից պաշտպանման կամ արևի տակ դուրս չգալու պատճառով։ Այլ դեպքեր են արձանագրվել այնպիսի էթնիկ խմբերի երեխաների շրջանում, որոնց մայրերը խուսափում են արևի ազդեցությունից կրոնական և մշակութային պատճառներով, ինչը հանգեցնում է մայրական վիտամին D-ի անբավարարության ։ Հարկ է նշել, որ մուգ մաշկ ունեցող մարդիկ վիտամին D-ի քանակը պահպանելու համար ավելի շատ արևի ճառագայթների կարիք ունեն։ Ռախիտը Լոնդոնում պատմականորեն խնդիր էր դարձել, հատկապես ա րդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ։ Կայուն խիտ մառախուղը և ծանր արդյունաբերական ծուխը, որը ծածկում էր քաղաքը, արգելափակում էր արևի ճառագայթներն այն աստիճան, որ երեխաների 80 տոկոսը միաժամանակ ունեին տարբեր աստիճանի բարդության ռախիտ։ Գերմանիայում ռախիտը հայտնի է որպես «անգլիական հիվանդություն» (Die englische Krankheit)։
Էվոլյուցիոն նկատառումներ
Վիտամին D-ի բնական ընտրության վարկածները․ Ռախիտը հաճախ վիտամին D3-ի անբավարարության արդյունք է։ Մարդու մաշկի գույնի և աշխարհագրական լայնության կորելացիան համարվում է դրական բնական ընտրության արդյունք։ Հյուսիսային լայնություններում բնական ընտրությունն ավելի բաց մաշկի համար է, որը թույլ է տալիս ՈՒՄ ճառագայթներին արտադրել վիտամին D՝ 7-դեհիդրոխոլեստերոլից։ Հասարակածին մոտ լայնություններն ունեն մուգ մաշկի բնական ընտրություն, որը կարող է արգելափակել ՈւՄ ճառագայթների մեծամասնությունը` պաշտպանելով մաշկը վիտամին D-ի թունավոր քանակից, ինչպես նաև մաշկի քաղցկեղի առաջացումից ։
Այս վարկածի օգտին բերում են մի օրինակ, ըստ որի Արկտիկայի բնակիչները, որոնց մաշկն համեմատաբար ավելի մուգ է լայնության համար, օրինակ՝ ինուիտները, ունեն սննդակարգ, որը պատմականորեն հարուստ է վիտամին D-ով։ Քանի որ այս մարդանց սննդակարգը հարուստ է վիտամին D-ով, չկա արևի ճառագայթներից վիտամին D սինթեզելու բնական ընտրության դրական ուժ ։
Շրջակա միջավայրի անհամապատասխանություն. Ի վերջո, վիտամին D-ի դեֆիցիտը առաջանում է բնակչության նախորդ էվոլյուցիոն միջավայրի և անհատի ներկա միջավայրի միջև անհամապատասխանությունից։ Անհ ամապատասխանության այս ռիսկը մեծանում է փոխադրամիջոցների առաջընթացով և բարձր լայնություններում քաղաքային բնակչության քանակի աճով։
Շրջակա միջավայրի անհամապատասխանության նման, երբ մուգ մաշկով մարդիկ ապրում են բարձր լայնություններում, ռախիտը կարող է հայտնվել նաև այնպիսի կրոնական համայնքներում, որոնք պահանջում են գլխարկներով և քողերով երկար հագուստ ։ Այս երկար հագուստները ծառայում են արևի ճառագայթների խոչընդոտներ և թույլ չեն տալիս անհատներին արևից ճառագայթներից սինթեզել վիտամին D։
Միթալի և ուրիշների կատարած ուսումնասիրության մեջ, վիտամին D-ի անբավարարությունը տարբեր երկրներում չափվել է ցածր 25-հիդրօքսիվիդամին D-ով։ 25 (OH) D-ն վիտամին D-ի անբավարարության ցուցանիշ է, որը կարելի է հեշտությամբ չափել։ Այս տոկոսները պետք է դիտարկել, որպես հարաբերական վիտամին D մակարդակ, և ոչ թե որպես ռախիտի կանխատեսելի զարգացման ապացույց։
Եվրոպայում ապրող ասիացի ներգաղթյալների համար վիտամին D անբավարարության առաջացման ռիսկն ավելի բարձր է։ Վիտամին D-ի անբավարարություն հայտնաբերվել է Նիդերլանդներում ապրող ոչ արևմտյան ներգաղթյալների 40%-ի շրջանում, թուրք ու մարոկկացի ներգաղթյալների ավելի քան 80%-ի շրջանում։
Մերձավոր Արևելքը, չնայած արևի ճառագայթման բարձր ազդեցությանը, ամբողջ աշխարհում ռախիտի ամենաբարձր ցուցանիշներն ունի ։ Սա կարելի է բացատրել մշակութային նկատառումներով ավելի քիչ արևի տակ գտնվելով և կերակրող մայրերի համար վիտամին D հավելումների բացակայությամբ։ Իրանում և Սաուդյան Արաբիայում դեռահաս աղջիկների համապատասխանաբար 70% և 80%-ն ունեն վիտամին D-ի անբավարարություն։ Կարևոր են նաև սոցիալ-տնտեսական գործոնները, որոնք սահմանափակում են վիտամին D-ով հարուստ սննդի օգտագործումը։ ԱՄՆ-ում վիտամին D-ի անբավարարությունը զգալիորեն տարբերվում է տարբեր էթնիկ խմբերի մոտ։ 70 և ավելի բարձր տարիքի տղամարդկանց շրջանում, շիճուկում ցածր 25 (OH) D-ի տարածվածությունը կազմում է 23%՝ ոչ իսպանախոս սպիտակամորթների, 45% մեքսիկացի ամերիկացիների, և 58%` ոչ իսպանախոս սևամորթ ներկայացուցիչների համար։ Կանանց շրջանում տարածվածությունը կազմել է համապատասխանաբար 28.5%, 55% և 68%։
Կոքրանի գրադարանում հրապարակված համակարգային ուսումնասիրությունը հետազոտել է Թուրքիայի և Չինաստանի մինչև երեք տարեկան երեխաներին ու գտել, որ կա կապ վիտամին D-ի և ռախիտի միջև։ Թուրքիայում այն երեխաների մոտ, ովքեր ստանում են վիտամին D՝ միայն 4% ռախիտի առաջացման հավանականություն կա, համեմատած այն երեխաների, ովքեր բժշկական միջամտություն չեն ստացել։ Չինաստանում վիտամին D-ի, կալցիումի և սննդի համադրությունը նվազեցրել է ռախիտի ռիսկը ։
Էվոլյուցիոն տեսանկյունից ելնելով՝ ծնողները կարող են ավելացնել վիտամին D-ի սննդային ընդունումը, եթե զգում են, որ երեխայի մոտ կա վիտամին D անբավարարության զարգացման բարձր ռիսկ ։
Ախտորոշում
Ռախիտը կարող է ախտորոշվել `
Տեսակները
Դիֆերենցիալ ախտորոշում
Ռախիտով նորածինները հաճախ ունենում են ոսկրերի կոտրվածքներ, ինչը երբեմն հանդիսանում է երեխաների նկատմամբ բռնության կասկածի պատճառ։ Այս խնդիրը կարծես ավելի տարածված է ձմռանը բարեխառն կլիմայական պայմաններում ապրող սևամորթ նորածինների շրջանում, որոնք բացառապես սնվում են մոր կաթով, աղքատ սննդով և վիտամին D-ի հավելումներով ։ Սա բացատրվում է նրանով, որ մ ուգ մաշկ ունեցող մարդիկ ավելի քիչ վիտամին D են սինթեզում, քան բաց մաշկ ունեցողները, նույնիսկ արևի ճառագայթների ներքո ։
Սննդակարգ և արևային ճառագայթում
Բուժումը ներառում է կալցիումի, ֆոսֆատների և վիտամին D-ի ընդունում։ Ուլտրամանուշակագույն B ճառագայթները (առավել ինտենսիվ են, երբ արևը երկնքի ամենաբարձր կետում է), լյարդի յուղը, հալիբութ ձկան լյարդի յուղը և վիստերոլը համարվում են վիտամին D-ի աղբյուր։
Ամեն օր բավականաչափ արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ներքո գտնվելը և սննդակարգում բավարար կալցիումի և ֆոսֆորի քանակները կարող են կանխել ռախիտը։ Մուգ մաշկ ունեցող մարդիկ պետք է ավելի երկար ենթարկվեն արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությանը։ Հաստատվել է, որ վ իտամին D փոխարինող թերապիան ուլտրամանուշակագույն ճառագայթային թերապիայով ու դեղամիջոցներով նույնպես արդյունավետ է ռախիտի դեպքում ։
Խորհուրդ է տրվում օրական վիտամին D-ի 400 միջազգային միավոր (IU) նորածինների և երեխաների համար։ Երեխաները, որնք չեն ստանում բավարար քանակով վիտամին D, գտնվում են ռախիտի բարձր ռիսկի խմբում։ Վիտամին D-ն նպաստում է կալցիումի անցմանը դեպի ոսկրեր և ոսկրերի կալցիֆիկացմանը։
Հավելումներ
Վիտամին D-ի անբավարարությունը կարելի է նաև լրացնել դիետիկ հավելումների և/կամ արևի ճառագայթների ազդեցության միջոցով։ Վիտամին D3-ը (խոլեկալցիֆերոլ) ավելի նախընտրելի տարբերակ է, քան վիտամին D2-ը, որովհետև այն ավելի հեշտ է ներծծվում։ Շատ դերմատոլոգներ խորհուրդ են տալիս վիտամին D-ի հավելումները որպես ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների այլընտրանքային տարբերակ՝ մաշկի քաղցկեղի բարձր ռիսկի խմբում գտնվող անձանց։ Արևի ճառագայթմամբ մարմնում վիտամին D-ի օրական սինթեզը կազմում է մոտ 250 μg (10,000 IU) ։
Ամերիկյան մանկաբուժական ակադեմիայի (AAP) կարծիքով, բոլոր նորածինները, այդ թվում`միայն կրծքով կերակրվողները, պետք է ստանան վիտամին D հավելումներ, մինչև օրական սկսեն առնվազն 17 US (500ml) վիտամին D-ով հարուստ կաթ խմել ։
Համաճարակաբանություն
Զարգացած երկրներում ռախիտը հազվադեպ հանդիպող հիվանդություն է (1-ը 200,000-ից պակաս)։ Վերջերս ռախիտի դեպքեր հայտնաբերվել են այն երեխաների շրջանում, որոնց սննդակարգը չի ներառում բավականաչափ վիտամին D ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոսկրային խանգարումներ Կատեգորիա:Վիտամին D Կատեգորիա:Վիտամինային անբավարարություն
Սելաֆիել հրեշտակապետ
Սելաֆիել հրեշտակապետ, (שאלתיאל), հրեշտակապետերից  մեկն  էր,  ով  անընդհատ  աղոթում  էր  Աստծուն  մարդկանց  փրկության  և  առողջության  համար,  ինչպես  նաև  դրդում  էր մարդկանց  աղոթելու։  Սելաֆիել  անունը  եբրայերեն  թարգմանած  նշանակում  է  «Աղոթք  Աստծուն»,  «Աղոթագիրք Աստծո»,  «Աղոթքի   դրդող»։  Աստվածաշնչում  (այդ  թվում`  Ավետարանում)  այս  հրեշտակապետը  չի  հանդիպում։  Սելաֆիել  հրեշտակապետի  մասին  տեղեկացվում  է  Եզդրի (Եզրասի)  ոչ  կանոնական  երրորդ  գրքում։
Կաթոլիկ վանական  Ամադեուս  Պորտուգալացու  «Հայտնությունից»  տեղեկանում  ենք,  որ  XV  դարում  Սելաֆիելի  պաշտամունքը  լայն  տարածում  է  ստացել,  իսկ  745  թվականին  Հռոմի մայր տաճարի  որոշման  հիման  վրա  ընդհանրապես  դադարեցվել  է։  Ենթադրվում  է,  որ  Սելաֆիել   հրեշտակապետը  հայտնվել  է  Հագարին  անապատում,  երբ  նա  խոր  վշտի  մեջ  աղոթելիս  է  եղել։  Հրեշտակապետը  ասել  է  նրան.
Բամբիռ (նվագարան)
Բամբիռ, հայկական ազգային լարային կսմիթավոր նվագարան, եղել է վիպասանների գործիքը։ Իր նախնական տեսքով չի պահպանվել, վերականգնված է միայն ըստ աղբյուրներում պահպանված նկարագրությունների ու տեղեկությունների, սակայն ներկայում բամբիռ կոչվող նվագարանները ոչ թե կսմիթային են, այլ աղեղնավոր։
Հնագույն հիշատակություններ բամբիռի մասին
Հայ միջնադարյան մանրանկարները մեզ պատկերացում են տալիս, թե ինչպիսի նվագարաններ են գործածվել Հայաստանում հնագույն ժամանակներից ի վեր։ Իսկ դրանք փաստում են, որ Հայաստանում գործածվել են բոլոր տեսակի նվագարանները. հարկանային կամ հարվածային, փողային, լարային, կսմիթային և աղեղնային՝ իրենց տարատեսակներով։ Բայց դրանցից ոչ մեկում՝ թե՛ գտածոների, թե՛ մանրանկարչության մեջ, պատմության խորքերից եկող բամբիռի ոչ մի պատկեր չի հանդիպում։ Նվագարանի մասին առաջին տեղեկություններն ի հայտ են գալիս միայն 9-րդ դարի աղբյուրներում։ Այս նվագարանի մասին փաստագրական տեղեկությունները շատ քիչ են։ Մինչև այժմ ստույգ կերպով բնութագրված չեն ավանդական բամբիռի արտաքին տեսքը և կիրառման եղանակը։ Հստակորեն հայտնի չէ լարերի քանակը, տեղեկություններ չունենք լարվածքի, հնչողության և ընդգրկած ձայնածավալի մասին։ Հնագույն այս նվագարանի մասին մոտավոր պատկերացումներ են տալիս հայ պատմիչների ու վիպասանների կցկտուր տեղեկությունները և վերջին ժամանակներում մասնագետների կատարած ուսումնասիրությունները։ Ըստ երաժշտագետ Նիկողոս Թահմիզեանի՝ այդ «լարավոր-կսմիթահար նվագարանը տարածված նվագարան է եղել հին և միջնադարյան Հայաստանում»։
Բամբիռի գործածությունը հին և վաղմիջնադարյան Հայաստանում
Վիպասաններն ու գուսանները հին Հայաստանում շրջել են գավառե գավառ և կատարել վիպական երաժշտական ստեղծագործություններ, և քանի որ նրանց արվեստում կարևոր դեր է ունեցել երգը և խոսքը, ուստի նրանց հարկավոր էին այնպիսի նվագարաններ, որոնցով միաժամանակ կկարողանային նվագակցել իրենց երգին ու արտասանությանը։ Պարզ է, որ փողային նվագարանները բացառվում էին, քանի որ դրանք թույլ չէին տալիս երգել և նվագել միաժամանակ։ Այս պատճառով նրանք նախընտրում են լարային աղեղնավոր ու կսմիթային նվագարանները։ Դրանցից մեկն էլ հենց բամբիռն էր։ Պատմահայր Մովսես Խորենացին իր Հայոց պատմության մեջ հաղորդում է, որ Վահագնի ծննդի, Արտաշեսի ու Սաթենիկի, Արտավազդի մասին երգերն ինքը լսել է Գողթան երգիչներից, որոնք իրենց երգին նվագակցում էին բամբիռներով։ Պատմական աղբյուրներում, թեկուզև կցկտուր, բայց բազմաթիվ հիշատակությունները բամբիռի և փանդիռի մասին վկայում են, որ միևնույն ընտանիքի այս նվագարանները լայնորեն տարածված են եղել Հայաստանում և կարևոր դեր են խաղացել երկրի մշակութային կյանքում։ Օրինակ Փավստոս Բուզանդը հաղորդում է, որ սգո արարողությունների ժամանակ հանգուցյալի հարազատները և ներկա ողբասացները ողբերգեր էին երգում, իսկ նրանց նվագակցում էին փողերով (փողային նվագարաններով), փանդիռներով և վիներով։ Իսկ Գրիգոր Մագիստրոսը գրում է, որ տոնակատարությունների ժամանակ մարզական խաղերի ընթացքում հայ երիտասարդները ցուցադրում էին իրենց բազկի ուժը, մտքի ու հոգու կարողությունները, բանաստեղծները մրցում էին՝ արտասանելով իրենց հորինած ստեղծագործությունները, իսկ երաժիշտները բամբիռ էին նվագում։ 10-12-րդ դարերում բամբիռ տեսել և նրա նվագը լսել են Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոսը և Գրիգոր Մագիստրոսը։ Այս մասին տեղեկացնում է աշուղագետ Գարեգին Լևոնյանը՝ իր «Հայ աշուղներ» գրքում։ Ցավոք, գիտնականը չի նշում այն աղբյուրները, որոնցից նվագարանագիտական արժեքավոր նյութեր է քաղել։ Հովհաննես Դրասխանակերտցին նշում է, որ բամբիռը աղեբախ գործիք է։ Հետևաբար կարելի է կարծել, որ այն հավանաբար եղել է պարանոցից կախ գցելու պարզ նվագարան, որի լարերին հարել է գողթան երգիչը։ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվում է 14-րդ դարի մի ձեռագիր մատյան, որի էջերում կա այսպիսի նկարագիր. «Եթե փանդիռի լարերը ձգված չեն՝ ձայն չի հանի։ Իսկ եթե ձգում են և բախում, այն հնչում է»։ Ըստ այս նկարագրության՝ ակներև է, որ խոսքը լարային-կսմիթային նվագարանի մասին է։ «Բախել» բառը ենթադրել է տալիս, որ գուցե սանթուրի հետ է որոշ ընդհանրություններ ունեցել։
Բամբիռի կառուցվածքը և հնչողությունը
Երկար ժամանակ ազգագրագետների ու երաժշտագետների շրջանում տիրապետում էր այն կարծիքը, թե բամբիռը ծնծղա կամ ցնցղա է, այսինքն՝ միմյանց խփելու ափսեաձև գործիք։ Սակայն հայագետ Մկրտիչ Էմինն իր «Վէպք հնոյն Հայաստանի» գրքում պարզաբանում է, որ «թեև ճշգրիտ ցուցադրել այս նվագարանը դյուրին չէ, կարող ենք համարձակ միայն ասել, որ բամբիռը ծնծղա չէ, այլ աղելար նվագարան»։ Ծնծղայի և բամբիռի` տարբեր նվագարաններ լինելու օգտին է խոսում նաև Ղևոնդ Ալիշանի մոտ հանդիպող այն տողը, որտեղ այս երկուսը հիշատակվում են կողք-կողքի՝ որպես տարբեր նվագարաններ։ Անհիմն է նաև այն տեսակետը, թե բամբիռը ջութակների ընտանիքին պատկանող գործիք է, քանզի գիտականորեն ապացուցված է, որ այդ դասակարգի նվագարաններից ամենահինը 9-րդ դարի ծնունդ է։ Բամբիռի կառուցվածքի մասին պահպանվել են խիստ կցկտուր տեղեկություններ։ Հայտնի է, որ այն լարային նվագարան է, որի լարերը պատրաստվել են որևէ կենդանու աղիքից։ Այդ է փաստում միջնադարյան ձեռագրերում պահպանված այն տեղեկությունը, որ բամբիռը աղելարային նվագարան է։ Երաժիշտ-նվագարանագործ Մարտին Երիցյանի կարծիքով բամբիռը եղել է եվրոպական թավջութակի նախատիպը, քանի որ անունն էլ այդ տեսակետի օգտին է խոսում. այդ երկու նվագարաններն էլ ունեն թավ, բամբ հնչողություն։ Բայց, ի տարբերություն թավջութակի, բամբիռը նվագել են առանց աղեղի։
Բամբիռը՝ 20-րդ դարում
Վարպետների տարբեր սերունդներ փորձել են վերականգնել բամբիռ նվագարանը։ Արևելյան երաժշտության տեսաբան, երաժիշտ Վարդան Բունին նույնիսկ ստեղծել է ժամանակակից աղեղնավոր մի նվագարան, որը նույնությամբ չի պահպանվել մինչև մեր օրերը։ 1950-ական թվականների կեսերին նա առաջարկում է քամանչահար, մանկավարժ Մարտին Խաչատրյանին ստեղծել քառյակ՝ ազգային նվագարաններով, որոնց կազմում պետք է լինեին նաև իր պատրաստած նվագարանները։ Դրանք իրենց արտաքին տեսքով նման էին քամանչային, բայց ունեին ավելի թավ ձայնային տեմբր։ Այդ նվագարաններն իրենց հնչողությամբ բավարարում էին քառյակի համար անհրաժեշտ պահանջները։ Ստեղծվում է այդ քառյակը, որը, սակայն, գործում է միայն երկու-երեք տարի և տալիս մի քանի համերգներ։ Վարդան Բունիի ստեղծած նվագարանները դեռևս չէին կոչվում բամբիռ, և Խաչատուր Ավետիսյանի ցանկությամբ ու Մարտին Խաչատրյանի հավանությամբ, վերցնելով Խորենացու հիշատակած «բամբիռներ և փանդիռներ» անունները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այս նվագարանների թավ հնչողությունը, դրանք անվանում են բամբիռ՝ իբրև նվագարանի ազգային անվանում։ «Բամբ» բառը հայերենում նշանակում է բաս, թավ հնչողություն։ Դրանից հետո շուտով նորօրյա բամբիռներն ընդգրկվեցին պետական նվագախմբերի կազմ և մինչև այսօր գործածվում են որպես նվագախմբային ու մենանվագային գործիք։
Կոշտ վայրէջք
Կոշտ վայրէջք տեղի է ունենում, երբ ինքնաթիռը կամ տիեզերանավը բախվում է մակերույթին բավականին մեծ ուղղահայաց արագությամբ և ուժով, ավելին քան փափուկ վայրէջքի ժամանակ։
Վայրէջքը թռիչքի վերջին գործողությունն է, որի ընթացքում ինքնաթիռը կամ տիեզերանավը հպվում է մակերևույթին և կանք է առնում։ Ինքնաթիռների պարագայում վայրէջքի ուղղահայաց արագության 2 մ/վ արժեքը համարվում է սահմանային, և դրանից բարձր արժեքի դեպքում վայրէջքը համարվում է «կոշտ»։ Կոշտ վայրէջքի գնահատականը տալիս հիմնվում են ինքնաթիռի անձնակազմի գնահատականի վրա, քանի որ զգայական գնահատականը չափելի չէ, մասնակիորեն նաև պայմանավորված իրական ուղղահայաց արագացման գրանցման բացակայությունով ։
Ինքնաթիռների կոշտ վայրեջքը կարող է տեղի ունենալ եղանակային պայմանների, մեխանիկական խնդիրների, ինքնաթիռի ավելացված քաշի, օդաչուների սխալների պատճառով։ Կոշտ վայրէջք սահմանումը վերաբերվում է այն վայրէջքին, երբ օդաչուն դեռևս պահպանում է ինքնաթիռի ամբողջական կամ մասնակի կառավարումը, հակառակ դեպքում անկառավարելի վայրէջքի դեպքում տեղի է ունենում աղետ։ Կոշտ վայրէջքների դեպում հետևանքները կարող են տարբեր լինել, փոքր ուղևորների անհարմարությունից մինչև ինքնաթիռի վնասում, կամ նույնիսկ ուղևորների մահը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վայրէջք
Պետրուշինո (այլ կիրառումներ)
Պետրուշինո, կարող է վերաբերել՝
Պերգոլա (այլ կիրառումներ)
Պերգոլա, կարող է վերաբերել՝
Գաբրիել Պալետտա
Գաբրիել Պալետտա (Gabriel Paletta, ), Արգենտինայում ծնված իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Միլանի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում ։
Ակումբային կարիերա
Պալետտան արգենտինական Բանֆիլդի ակադեմիայի սան է։ Բանֆիլդի առաջին թիմում սկսել է հանդես գալ 2005 թվականին։
Լիվերպուլ
2006 թվականի հուլիսի 4-ին Պալետտան 4 տարվա պայմանագիր կնքեց անգլիական Լիվերպուլի հետ ՝ դառնալով երկրորդ արգենտինացի ֆուտբոլիստը, ով խաղացել է մերսիսայդական ակումբի կազմում ։ Իր դեբյուտը նշել է Ռեքսհեմի դեմ մինչմրցաշրջանային ընկերական խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ 2006-2007 մրցաշրջանի Ֆուտբոլային Լիգայի գավաթի երրորդ ռաունդի Ռեդինգի դեմ խաղում ։ Պրեմիեր Լիգայում դեբյուտը նշեց դեկտեմբերի 2-ին՝ Ուիգան Ատլետիկի դեմ խաղում ։ Բացի այս խաղից Պալետտան անցկացրեց ևս 2 խաղ Պրեմիեր Լիգայում Լիվերպուլի կազմում։
Բոկա Խունիորս
2007 թվականի օգոստոսի 26-ին տեղափոխվեց Բոկա Խունիորս ։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 29-ին` Ինդեպենդիենտեի դեմ խաղում ։ Սեպտեմբերի 23-ին՝ Խիմնասիա Խուխույի եմ խաղում Պալետտան խփեց իր առաջին գոլը Բոկա Խունիորսի կազմում ։ Հոկտեմբերի 7-ին նա մասնակցեց իր առաջին Սուպերկլասիկոյին, որն ավարտվեց Ռիվեր Փլեյթի հաղթանակով 2-0 հաշվով ։ Պալետտան նաև մասնակցեց 2007 թվականի Աշխարհի ակումբային առաջնությանը, որի եզրափակչում Բոկա Խունիորսը 4-2 հաշվով պարտվեց Միլանին  ։ Իր առաջին խաղը Լիբերտադորեսի գավաթում անցկացրեց փետրվարի 20-ին՝ Մարակայբոյի դեմ խաղում ։
2009 թվականին հայտնի դարձավ, որ Պալետտայի տրանսֆերով հետաքրքրվում են իտալական Պալերմոն և հունական Պանատինաիկոսը ։ Իր վերջին հանդիպումը Բոկա Խունիորսի կազմում անցկացրեց 2010 թվականի մայիսի 14-ին՝ իր նախկին ակումբ Բանֆիլդի դեմ խաղում։ Այս խաղում նա դարձավ ինքնագոլի հեղինակ ։
Պարմա
2010 թվականի հուլիսի 6-ին Պալետտան տեղափոխվեց Սերիա A-ում հանդես եկող Պարմա ։ 2012 թվականի օգոստոսին արգենտինացին 3 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2017 թվականը։ Պարմայի կազմում անցկացրեց 5 մրցաշրջան՝ մասնակցելով 131 խաղի և դառնալով 6 գոլի հեղինակ։
Միլան
2015 թվականի փետրվարի 2-ին Պալետտան միացավ Միլանին 3.5 միլիոն եվրոյի դիմաց ։ Նա կնքեց 3.5 տարվա պայմանագիր ։