cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Far East Movement
2003-2007
Far East Movement-ի սկզբնական մասնակիցները՝ Քևին Նիշիմուրան, Ջեյմս Ռոն և Չժե Չոնը, մեծացել են Լոս Անջելեսի կորեական շրջանում։ Նրանք դպրոցում եղել են մտերիմ ընկերներ և որոշել են միասին զբաղվել երաժշտությամբ։ Նրանք սկսել են այն առաջ մղել համացանցում և ելույթ ունենալով տեղական ակումբներում` 2001 թվականին իրենց համար ընտրել են «Emcee’s Anonymous» անվանումը։ Ավելի ուշ խումբն անվանափոխվել է Far East Movement-ի կամ FM-ի, որը հայտնվել էր համանուն երգից, որի պրոդյուսերներն իրենք էին։ 2003 թվականին կազմակերպվել է «Movementality» միջոցառումը, որի անցկացման վայրն ընտրվել է FM մասնակիցների հայրենի շրջանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2003 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Ամերիկյան հիփ հոփ խմբեր Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ամերիկյան փոփ խմբեր Կատեգորիա:Քառյակներ
Կրեսպեն (Ավերոնի գավառ)
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 268 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.35 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 530 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 95 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 32 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 154 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 113-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 41։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,4 %։ 113 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 107 անձ (62 տղամարդ և 45 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (0 տղամարդ և 6 կին)։ 41 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բրաուզերային խաղ
Բրաուզերային խաղը իրենից ներկայացնում է համակարգչային խաղ, որը խաղում են ինտերնետով վեբ-բրաուզերի միջոցով։ Բրաուզերային խաղերը կարող են ստեղծվել և աշխատել ստանդարտ վեբ տեխնոլոգիաների օգնությամբ կամ բրաուզերին միացված մոդուլներով։ Բրաուզերային խաղերն իրենց մեջ ընդգրկում են բոլոր ժանրի վիդեո-խաղերը և կարող են լինել միայնակ ու խմբակային։ Բրաուզերային խաղերը նաև հանդիսանում են շարժական և կարող են խաղացվել մի քանի տարբեր սարքերի և վեբ-բրաուզերների միջոցով։
Պատմություն
Երբ ինտերնետն առաջին անգամ լայնորեն հասանելի դարձավ, և HTML-ի հիմնական աջակցությամբ նախնական վեբ բրաուզերները թողարկվեցին, զննարկիչի ամենավաղ խաղերը նման էին տեքստի վրա հիմնված Multi-User Dungeons-ին (MUDs)՝ նվազագույնի հասցնելով փոխազդեցությունները այն ամենի հետ, ինչ իրականացվում էր պարզ զննարկիչի կառավարումներով, բայց աջակցում էր առցանց փոխազդեցություններին։ այլ խաղացողներ հիմնական հաճախորդ-սերվեր մոդելի միջոցով ։ Բրաուզերի խաղի առաջին հայտնի օրինակներից մեկը Earth 2025-ն էր, որն առաջին անգամ թողարկվեց 1995 թվականին։ Այն պարունակում էր միայն տեքստ, բայց թույլ էր տալիս խաղացողներին փոխազդել և դաշինքներ կազմել խաղի այլ խաղացողների հետ ։
Բրաուզերի տեխնոլոգիան արագ սկսեց հասունանալ 1990-ականների կեսերին՝ բրաուզերի պլագինների աջակցությամբ և JavaScript-ի ներդրմամբ։ Հնարավոր էին ավելի առաջադեմ բրաուզերի փոխազդեցություններ՝ չսահմանափակված HTML-ի սահմանափակումներով և օգտագործվող հաճախորդի կողմից մշակման միջոցով։ Ի թիվս այլ բրաուզերի ընդլայնումների, այս նոր միացնիչները թույլ տվեցին օգտագործել Java լեզվով ստեղծված հավելվածներ և Macromedia Flash-ում ստեղծված ինտերակտիվ անիմացիաներ գործարկելու համար։ Այս տեխնոլոգիաներն ի սկզբանե նախատեսված էին վեբ էջերի մշակողներին տրամադրել գործիքներ՝ ստեղծելու լիովին ընկղմվող, ինտերակտիվ վեբկայքեր, թեև այս օգտագործումը անհաջողության մատնվեց, քանի որ այն համարվում էր էլիտար և խախտում էր զննարկման սպասվող վարքագիծը։ Փոխարենը, այս տեխնոլոգիաները գտել են ծրագրավորողների կողմից փոքր բրաուզերի խաղեր ստեղծելու համար՝ ի թիվս այլ անսպասելի օգտագործման, ինչպիսիք են ընդհանուր անիմացիոն գործիքները ։
Բնութագիր
Բրաուզերայի խաղերը հիմնականում անվճար խաղեր են և չեն պահանջում հաճախորդների կողմից որևէ ծրագրային տեղադրում բացի վեբ բրաուզերից։ Շնորհիվ բրաուզերային խաղերի մատչելիության նրանց հաճախ են խաղում՝ ավելի հաճախակի կարճ նիստերով համեմատ ավանդական համակարգչային խաղերի։
Քանի որ բրաուզերային խաղերը մնացած սարքավորումներից մեկուսի են աշխատում, կարող են աշխատել տարբեր օպերացիոն համակարգերում։
2010-ից հետո հանրաճանաչ են մնում զննարկչի խաղերը, որոնք գրված են Flash-ից բացի այլ ձևաչափերով, ինչպիսիք են HTML5, WebGL և WebAssemble: Ամենաճանաչված խաղերն են Slither.io և Agar.io.
Պատրաստման պրոցեսը
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Ըստ 2009 թվականին կատարված հետազոտությունների ՝ բրաուզերային խաղերի ստեղծողների 97% -ը կազմում են տղամարդիկ։ Դրանցից 60%-ը աշխատում են միայնակ, 29%-ը անկախ թմերով, իսկ 8%-ը տարբեր ստուդիաներում և ընկերություններում։
Ռուբեն Շեկ-Հովսեփյանց
Ռուբեն Աշոտի Շեկ-Հովսեփյանց, ավիացիայի հաշվողական համակարգերի բնագավառի գիտնական, ավիաշինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1993): ԽՍՀՄ պատվավոր ավիաշինարար (1990):
Կենսագրություն
Ռուբեն Շեկ-Հովսեփյանցը ծնվել է 1930 թվականին Լենինգրադում։ 1954 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1954-1960 թվականներին աշխատել է Ավիացիայի ինքնաշխատ սարքավորումների հատուկ կոնստրուկտորական բյուրոյում, 1960-1975 թվականներին՝ դրա հիմքի վրա ստեղծված «Էլեկտրաավտոմատիկա» հատուկ կոնստրուկտորական բյուրոյում որպես կոնստրուկտորի տեղակալ, 1975 թվականից եղել է Սանկտ Պետերբուրգի համանուն գիտաարտադրական միավորման գլխավոր կոնստրուկտորը :
Շեկ-Հովսեփյանցի ղեկավարությամբ և անմիջական մասնակցությամբ մշակվել ու ստեղծվել է ավիացիայի թվային հաշվողական մեքենաների 4 սերունդ՝ դիսկրետ ռադիոտարրերով, հիբրիդ տեխնոլոգիայով, ինտեգրման ցածր և միջին աստիճաններով ինտեգրալ միկրոսխեմաներով, մեծ և գերմեծ ինտեգրալ սխեմաներով, որոնցով հագեցած են ՄիԳ-29-ը, Սու-27-ը և դրանց վերափոխված տարբերակները ։
Ավելի քան 60 գյուտերի և 100 գիտական աշխատանքների, այդ թվում 20 գյուտերի հեղինակային վկայագրերի հեղինակ է ։
Մահացել է 2012 թվականին։ Թաղված է Բոգոսլավսկի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատվավոր ավիաշինարարներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Սիրանոսյան
Ալեքսանդր Սարգսի Սիրանոսյան, հայ դաշնակահար, դիրիժոր։
Կենսագրություն
Թավջութակահար Ա. Պուլեի հետ համերգներով շրջագայել է Եվրոպայում և Վենեսուելայում։ Հայտնաբերել է և տարածել Պ. Բյուսոյի, Գ. Ժունիոնի, Ս. Էլմասի, Տ. Մանսուրյանի, Դավիթ Հալաջյանի, Կ. Միկուլիի, Ա. Մեսումենցի և ուրիշների ստեղծագործության քիչ հայտնի և անհայտ երկերը։ 2005 թվականին Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ ներկայացրել է Վ. դ՚Էնդիի «Իտալական սիմֆոնիայի» (1972) համաշխարհային պրեմիերան։
Կատարողական գործունեությանը զուգահեռ զբաղվել է նաև հետազոտական աշխատանքներով։ Հեղինակել է մի շարք հոդվածներ և ցուցահանդեսի կատալոգներ։ Թողարկել է Ս. Էլմասի դաշնամուրի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կոնցերտների (Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ, մենակատար՝ Արմեն Բաբախանյան), Ասլամազյան-Կոմիտասի «Հայկական մանրանկարների», Խ. Ռոդրիգոյի «Արանխուես» կոնցերտի (վերջին երկուսը՝ «Սերենադ» նվագախումբ, Հայաստան), Դ. Միյոյի «Րոպե» օպերայի («Արս-Նովա» նվագախումբ, Փարիզ) խտասալիկները։
Թոնի Ռամոս
Թոնի Ռամոս (Toni Ramos, իրական անունը՝ Անտոնիո դե Կարվալյո Բարբոզա Antônio de Carvalho Barbosa, ), բրազիլացի հեռուստասերիալների, կինոյի և թատրոնի դերասան, ռեժիսոր, սցենարի հեղինակ ։ Ծնվել է 1948 թ. օգոստոսի 25-ին Սան Պաուլոին մոտ գտնվող Արապոնգաս քաղաքում։ Առաջին դերը հեռուստասերիալում ստացել է 14 տարեկան հասակում։
Հայաստանում դերասանը հայտնի է «Նոր զոհը», «Կլոն», «Բրազիլիայի պողոտա», «Հնդկաստանի ճանապարհներ», Բաբելոնի աշտարակը (սերիալ), 2015 թվականին Խաղի օրենքները և այլ բրազիլական հեռուստասերիալներից։
Ընտանիք
Թոնի Ռամոսը ամուսնացել է Լիդիանե Բարբոզայի հետ 1969 թվականին ։ Ունի որդի՝ Ռոդրիգո (մասնագիտությամբ բժիշկ) և դուստր Անդրեա (իրավաբան) ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրազիլացի սցենարիստներ
Դիբաքլու
Դիբաքլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչություն
Սկզբում հայաբնակ էր, իսկ XX դարի սկզբին ուներ 34 քուրդ բնակիչ։ XIX դարի վերջերին այստեղ կային մի քանի տուն հայեր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ հայկական եկեղեցի, որն ավերվել էր 1870-ական թվականներին ։
Այտենսհայմ
Այտենսհայմ (Eitensheim), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխշտետ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2757 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) Տարածքը կազմում է 15,72 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 76 124։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կույս (համաստեղություն)
Կույս, կենդանակերպի համաստեղություն։ Իր սիմվոլը (Յունիկոդ՝ ♍) է։ Կույսը գտնվում է Առյուծ համաստեղության արևելքում և Կշեռք համաստեղության արևմուտքում, և երկնքի երկրորդ ամենամեծ համաստեղությունն է։ Գտնվում է Ագռավ, Թաս, Առյուծ, Վերոնիկայի վարսեր, Եզնարած, Օձ, Կշեռք, Հիդրա համաստեղությունների միջև։ Կարելի է նրան հեշտությամբ գտնել, իր ամենապայծառ աստղ՝ Սպիկայի օգնությամբ (հայկական անվանումը՝ Հասկ)։ Կույսում է գտնվում աշնանային գիշերահավասարի կետը։
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Մունդուկսա
Մունդուկսա (Мундукса), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Պրիօնեժսկի շրջանում։ Թափվում է Մուրոմլյա գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը 20 կմ է, ավազանի տարածքը 96,2 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սվիր, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սյոմակի (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
Սյոմակի (Сьомаки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1710 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սյոմակի գյուղում բնակվում էր 632 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 332,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1710 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զեմո Աբաշա
Զեմո Աբաշա (ზემო აბაშა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սամտրեդիայի շրջան‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 250 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սամտրեդիայից հեռու է 20 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 154 մարդ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սամտրեդիայի շրջան‎
You're Beautiful (երգ, Ջեյմս Բլանտ)
«You're Beautiful», բրիտանացի երաժիշտ Ջեյմս Բլանտի (համագործակցել է Սաշա Սկարբեկի և Ամանդա Գոստի հետ ) Back To Bedlam (2004) ալբոմի սինգլ։ Այն թողարկվել է, որպես ալբոմի 3-րդ սինգլ 2005 թվականին։ Մեծ Բրիտանիայում և Ավստրալիայում երգը զբաղեցրեց առաջին և երկրորդ հորիզոնականները՝ վարկանշային աղյուսակներում։ Կանադայում և ԱՄՆ-ում Back To Bedlam ալբոմի թողարկումից հետո այն երկու տեղերում էլ զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը և մեծ տարածում գտավ։ 2006 թվականին Ivor Novello Award -ում երգը գրավեց առաջին հորիզոնականը ։ Մեծ Բրիտանիայում վաճառվեց երգի 625000 օրինակ, իսկ ԱՄՆ-ում 2012 թվականի հոկտեմբերին 3 միլիոնից ավել ։ ԱՄՆ-ում մինչ օրս էլ երգը լսում են շատ շատերը։ 2012 թվականի մարտի 28-ին թողարկվեց երգի նոր տարբերակը (Ճապոնիայում) ։
Մրցանակներ
Երգը Գրեմմի 2007 մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացավ երեք նոմինացիայի.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2005 սինգլներ Կատեգորիա:Ջեյմս Բլանտի երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր (Կրասնի Սուլին)
Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր (Мемориал памяти погибших подпольщиков), հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Վերբենկա ավանում (քաղաքի Վերբենսկի միկրոշրջան)։ Տեղադրվել է 1995 թվականին ։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին քաղաքի ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ Կրասնի Սուլինի բնակիչները ստեղծեցին ընդհատակյա խումբ։ Ընդհատակյա գործիչները սկսեցին իրենց գործողությունները քաղաքը գրավելուց անմիջապես հետո։ Իվան Բատիշչևը, Կոնստանտին Տկաչը, Անաստասիա Պոչտովենկոն պայթեցրին Կունդրյուչյա գետի կամուրջը, որը Վերբենկան կապում է էլեկտրակայանի հետ։ Ընդհատակյա գործիչների մեկ այլ խումբ ոչնչացրեց նացիստների ստորաբաժանումը Օսինովայա բալկայում։ Հետագայում նախատեսվում էր նացիստական ​​հրամանատարական կետի ոչնչացումը։ Ֆաշիստները շուրջկալներ կազմակերպեցին՝ բռնելով բոլոր նրանց, ովքեր գոնե փոքր-ինչ կասկածելի էր թվում։ Ընդհատակյա գործիչների մի մասն ընկավ Գեստապոյի ձեռքը ։
Cup of China 2012
«Cup of China 2012», 2012-2013 թվականներին կայացած գեղասահքի առաջնություն (Գրան պրի)։ Անցկացվել է Չինաստանի Շանհայ քաղաքում, 2012 թվականի նոյեմբերի 4-ին։ Առաջնության կազմակերպիչները եղել են Չինաստանի գեղասահքի ասոցիացիայի անդամները։
Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր (Կրասնի Սուլին)
Պատմություն
1942 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նրանք գնդակահարվեցին Վերբենկայի հետնամասում գտնվող հակատանկային խրամատում։ Գնդակահարված պարտիզանների աճյունները 1943 թվականի մարտի 14-ին վերաթաղվեցին մետաղագործների զբոսայգում՝ եղբայրական գերեզմանում։ Ներկայում զոհված հերոսների աճյունները հանգչում են Սուլինի մետալուրգիական գործարանի բանվորների հուշահամալիրի տարածքում ։
Cup of China 2012
Առաջնությունը կայացել է մի քանի կատեգորիաներով՝ տղամարդկանց, կանանց, զույգերով և պար սառույցի վրա։
Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր (Կրասնի Սուլին)
Պատմություն
53 տարի անց Սուլինի կազակները ստանձնեցին գնդակահարության վայրում հուշարձանի ստեղծման և տեղադրման գործը։ Նրանք սեփական ձեռքերով մաքրեցին տարածքը, պատրաստեցին բետոնի լուծույթը, շարեցին սալիկները։ Հուշահամալիրի ստեղծմանը մեծ օգնություն են ցուցաբերել նաև բազմաթիվ քաղաքային կազմակերպություններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի տեսարժանություններ Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Cup of China 2012
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Cup of China ըստ տարվա
(1847) Շտոբե
(1847) Շտոբե (Stobbe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1916 թվականի փետրվարի 1-ին Հոլգեր Թիլեի կողմից Բերգդորֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,610527 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5581 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6629 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1540,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233675 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1916 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հոլգեր Թիլեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կիչիգինո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Կիչիգինո (Кичигино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 60 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տամևալդմա
Տամևալդմա (Tammevaldma), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեկսա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեկսա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վեներայի գիշերային տոնը
Վեներայի գիշերային տոնը (Pervigilium Veneris) - լատիներեն պոեմ, որի հեղինակը և շարադրման ճիշտ ժամանակը հայտնի չէ։ Համարվում է 2-3 դարի ստեղծագործություն ։
«Վեներայի գիշերային տոնը» 93 տողից բաղկացած քնարական մի պոեմ է, որի մեջ դժբախտ սիրահարն արտահայտում է իր զեղումները Վեներայի տոնակատարության նախօրեին։ Սա հռոմեական գրականության մեջ առաջին դեպքն է, երբ բնությունը, գարունը, սոխակը դառնում են քնարերգության առարկա, գովերգության թեմա։ Քնարական հերոսը միայնակ է, իր մենության մեջ դիտում է բնությունը, բացված գարունը.
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պոեմներ Կատեգորիա:2֊րդ դարի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Լատիներեն պոեմներ
Միջուկների քիմիական բևեռացում
Միջուկների քիմիական բևեռացում, հաստատուն մագնիսական դաշտում ռադիկալային քիմիական ռեակցիաների վերջնանյութերի մոլեկուլներում միջուկային զեեմանյան մակարդակների անհավասարակշռված բնակեցվածության երևույթ (տես Զեեմանի երևույթ)։ Միջուկների քիմիական բևեռացումը դիտվում է միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի մեթոդով՝ սպեկտրներում արտահայտվում է որպես անոմալ մեծ կլանում (դրական միջուկների քիմիական բևեռացում) կամ ռադիոճառագայթում (բացասական միջուկների քիմիական բևեռացում)։ Միջուկների քիմիական բևեռացումը առաջանում է ռադիկալային զույգերում, որոնցից ստացվող վերջնանյութերի գոյացման հավանականությունը կախված է ռադիկալների միջուկների սպինների փոխադարձ դիրքորոշումից։ Միջուկների քիմիական բևեռացումը օգտագործվում է քիմիական ռեակցիաների փուլերը որոշելու համար։ Միջուկների քիմիական բևեռացման հիման վրա զարգանում են մագնիսական իզոտոպների հարստացման և ռադիկալային ռեակցիաների վրա մագնիսական դաշտի ազդեցության ուսումնասիրման ուղղությունները։
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
(9737) Դուդարովա
(9737) Դուդարովա (Dudarova), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լաուրա Բրետան
Լաուրա Բրետան (Laura Bretan, ), ծագումով ռումինացի ամերիկացի օպերային երգչուհի Չիկագոյից՝ Իլինոյս նահանգից։ Առավել հայտնի է 2016 թվականի «Ամերիկայում կան տաղանդներ» շոուի 11-րդ եթերաշրջանին մասնակցությամբ, որտեղ զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։ Սկսել է երգել 6 տարեկանից։
America’s Got Talent
Լաուրայի լսումները տեղի են ունեցել տաղանդների շոուի 1101 թողարկումում, որտեղ նա կատարել է «Nessun dorma» երգը՝ Ջակոմո Պուչինիի «Տարանդոտ» օպերայից ։ Նրա ելույթը արժանացել է Սայմոն Քաուելի, Հայդի Քլումի, Մել Բ-ի և Հոուի Մանդելի բուռն ծափահարություններին և գովասանքին, լավ ելույթից հուզված Մել Բ-ն սեղմել է ոսկե կոճակը և Լաուրան անցել է քառորդ եզրափակիչ։
2016 թվականի հուլիսի 26-ին Բրետանն անցկացրել է իր առաջին կենդանի ելույթը և հանդիսատեսի քվեարկության միջոցով անցել կիսաեզրափակիչ։ Ավելի ուշ նա ևս մեկ հաջող ելույթ է ունեցել, բայց բաց է թողել հանդիսատեսի քվեարկությունը և չի կարողացել անցնել «Dunkin Save»- ի շրջանակներում։ Սակայն Բրետանը հաղթել է մրցավարների քվեարկության ժամանակ և կարողացել է հասնել եզրափակիչ, որտեղ նա կատարել է «O mio babbino caro»-ը և ընդհանուր առմամբ զբաղեցրել է 6-րդ տեղը ։
Romania’s Got Talent
2016 թվականին Լաուրան հաղթանակ է տարել Romania's Got Talent շոուում ։
Ֆրիդրիխ Պաուլյուս
Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Էռնստ Պաուլյուս  (Friedrich Wilhelm Ernst Paulus, ), գերմանացի գեներալ-ֆելդմարշալ (1943)։
Բանակում ծառայել է 1910 թվականից։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918), ապա աշխատել ռայխսվերում (զինված ուժերում)։
1935-1939 թվականներին եղել է տանկային զորքերի շտաբի պետ, երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) սկզբին, Լեհաստանի դեմ ագրեսիայի ժամանակ, եղել է 4-րդ բանակի, 1940 թվականին Ֆրանսիայի դեմ գործողություններում՝ 6-րդ բանակի շտաբի պետ։
Եղել է Բարբարոսա պլանի գլխավոր կազմողներից։ 1942 թվականին հունվարից 6-րդ բանակի հրամանատարն էր Արևելյան ռազմաճակատում (խորհրդային պատմագիտությունում՝ «Հայրենական մեծ պատերազմ») և գլխավորում էր Ստալինգրադի վրա ընդհանուր հարձակումը։
Ատալինգրադի մոտ խորհրդային զորքերի կողմից բանակը շրջապատման մեջ ընկնելով՝ առաջարկել է շրջապատումից դուրս գալու պլան, որը Հիտլերը մերժել է։ 1943 թվականին հունվարի 31-ին իր բանակի մի մասով գերի է հանձնվել։ Խորհրդային գերության մեջ 1944 թվականին մտել է գերմանացի սպաների հակաֆաշիստական միության, ապա՝ Ազատ Գերմանիայի ազգային կոմիտեի մեջ։ Պատերազմի գլխավոր հանցագործների դեմ Նյուրնբերգյան դատավարության ժամանակ հանդես է եկել որպես մեղադրող կողմի վկա։ 1953 թվականից ապրել է Արևելյան Գերմանիայում (ԳԴՀ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի ֆելդմարշալներ Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի մասնակիցներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
73-րդ հյուսիսային զուգահեռական
73-րդ հյուսիսային զուգահեռականը Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 73°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։
Նիդերայխբախ
Նիդերայխբախ (Niederaichbach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։
Զեմո Նողա
Զեմո Նողա (ზემო ნოღა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սամտրեդիայի շրջան‎ում ։
73-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
Նիդերայխբախ
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 3655 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով), տարածքը՝ 34,06 կմ²։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 2 74 156։
73-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Ցերեկվա տևողությունը
Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։
Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։
Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1858 կմ է։
Երկարությունը 11753 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 29․3%-ը։
Զեմո Նողա
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 293 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սամտրեդիայի շրջան‎
73-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Նիդերայխբախ
Համայնքը բաժանված է 4 գյուղական թաղամասերի։
Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Դիզդար
Դիզդար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում ։ Գտնվում էր Արճեշ քաղաքից 25-26 կմ հարավ-արևմուտք, Վանա լճի հյուսիսային ափին, սարավանդի վրա, այգեվետ վայրում։
Պատմամշակութային կառույցներ
Մինչև XX դարի սկզբները պահպանվել էր գյուղի հայկական եկեղեցին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալտու Օրիզոնտի
Ալտու Օրիզոնտի (Alto Horizonte), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիսային նահանգի Գոյաս մարզում։ Մտնում է Պաուլու Աֆունսու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2872 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 503,762 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 5,7 մարդ/կմ2։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Մերի Սեդրակյան
Մերի Ռոբերտի Սեդրակյան (Mary Setrakian, ), հայ երգչուհի, դերասանուհի, երգուսույց։
Կենսագրություն
Մերի Սեդրակյանը ծնվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 19-ին Սան Ֆրանցիսկոյում։ Երգեցողություն սովորել է Սթենֆորդի համալսարանի երաժշտության բաժնում, ապա կատարելագործվել Բոստոնի կոնսերվատորիայում, մասնավոր դասեր է առել մանկավարժներ Ֆ. Կյորտեյնից և Ջ. Հելլերից։ Ապրում և ստեղծագործում է Նյու Յորքում (վերջին 20 տարիների ամերիկյան մյուզիքլի աստղ)։ Բրոդվեյի և Մանհեթենի թատրոններում խաղացել է 20-ից ավելի ներկայացումներում («Ողջույն, սիրունիկ», «Օպերայի ուրվականը», «Դորիան Գրեյ», «Էվիտա», «Իոլանտա» և այլն)։ Առավել ճանաչվել է «Նյույորքյան սիրավեպ» և «Հելլո, Դոլի» մյուզիքլներում (1997) ։
Հյուրախաղերով շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Լատինական Ամերիկայի, Եվրոպայի երկրներում, Ավստրալիայում, Ճապոնիայում։ Երգեցողություն է դասավանդել Ս. Բեթսոնի դերասանական ստուդիայում. նրա սաներից են դերասաններ Նիկոլ Քիդմանը, Ժուլիետ Բինոշը, Դեմի Մուրը, Միլա Յովովիչը, Մենդի Մուրը և ուրիշներ ։ Երգեցողության դասընթացներ է բացել Հռոմում և Միլանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Յաբլոնովկա (գյուղ, Մալինի շրջան)
Յաբլոնովկա (Яблунівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1917 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յաբլոնովկա գյուղում բնակվում էր 77 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,469 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 164,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1917 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալեգազովո
Ալեգազովո (Алегазово, Әләгәҙ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
Բնակչությունը 2009 թվականին կազմել է 1269 մարդ, 2010 թվականին գրանցված տվյալներով՝ 1341 մարդ։
Ազգային կազմ
2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով գերակշռող ազգություններն են թաթարները (44%), բաշկիրները (34%)։
Աշխարհագրական դիրք
Ալեգազովոն գտնվում է Այ գետի ձախ ափին։
Հեռավորությունը մինչև ՝
Հայտնի մարդիկ
Նատալյա Վենեդիկտովնա Լիսովսկայա (ծնվել է 1962 թվականի հուլիսի 16-ին) - խորհրդային և ռուս հրաձիգ, օլիմպիական չեմպիոն և աշխարհի եռակի չեմպիոն, աշխարհի ներկայիս ռեկորդակիր 1987 թվականից (22,63 մ), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1984):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Օր
Օր, ժամանակի չափման միավոր, մոտավորապես հավասար է այն ժամանակին, որի ընթացքում Երկիր մոլորակը պտտվում է իր առանցքի շուրջ ։ Սովորաբար «օր» ասելով նկատի է առնվում արևային օր աստղագիտական հասկացությունը, որով կոչվում է այն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում Արևը երկու անգամ հասնում է երկնքում իր ամենաբարձր կետին ։
1960 թվականին օրը վերասահմանվել է Երկրի ուղեծրային շարժման հիման վրա և ներառվել Միջազգային համակարգի հիմնական միավորների շարքում։ Օր չափման միավորը վերասահմանվել է որպես 86,400 ՄՀ վայրկյան և նշանակվել d։ Քաղաքացիական օրը սովորաբար կազմված է 86 400 վայրկյանից՝ գումարած կամ հանած կոորդինացիոն վայրկյանը Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակում (UTC), իսկ երբեմն էլ ավելացրած կամ հանած այն մեկ ժամ այն վայրերում, որոնք անցնում են ամառային ժամանակի  ։ Օրն ունի 24 ժամի (1440 րոպե, կամ 86400 վայրկյան) և պայմանականորեն բաժանվում է չորս մասի՝ առավոտ, կեսօր, երեկո և գիշեր։ Օրացուցային օրերը կազմում են շաբաթներ, ամիսներ, տարիներ։
Որպես օր սովորաբար առանձնացվում է այն 24 ժամը, որ ընկած է մեկ կեսգիշերից մինչև հաջորդը և համապատասխանում է իր առանցքի շուրջը Երկրի մեկ պտույտի ժամանակին ։ Սակայն այն կարող է նշանակել տարբեր ժամանակահատվածներ՝ կախված համատեքստից, օրինակ՝ եթե ասվում է «օր ու գիշեր», որպես օր նկատի է առնվում երկու գիշերների միջև ընկած ժամանակահատվածը, այսինքն՝ արևածագից մինչև մայրամուտ, ցերեկը, որ ընկած է մի գիշերվանից մինչև մյուսը ։  Օր բառը կարող է վերաբերել նաև շաբաթվա օրվան կամ օրացուցային օրվան, օրինակ՝ երբ հարցնում են. «Ո՞ր օրը»։ Մարդու և բազմաթիվ կենդանիների կենսաբանական ռիթմերը կախված են Երկրի արևային օրվանից և գիշեր-ցերեկ հերթագայությունից։
Օրն աստղագիտության մեջ
Մոլորակի վրա օրվա տևողությունը կախված է նրա պտտման անկյունային արագությունից։ Աստղագիտության մեջ տարբերում են օրերի մի քանի տիպեր՝ կախված հաշվարկման համակարգից։ Եթե որպես պտույտի հաշվարկման կետ վերցվում է հեռավոր աստղ, ապա ի տարբերություն մոլորակային համակարգի կենտրոնական լուսատուի, այդպիսի օրերը ունեն այլ տևողություն։ Օրինակ՝ Երկրի վրա տարբերակվում են միջին արևային օրեր (24 ժամ) և աստղային օրեր (մոտավորապես 23 ժամ 56 րոպե 4 վայրկյան )։ Նրանք հավասար չեն միմյանց, որովհետև Արևի շուրջը Երկրի ուղեծրային շարժման պատճառով Երկրի մակերևույթին գտնվող դիտողի համար Արևը պտտվում է հեռավոր աստղերի ֆոնին։
Միջին արևային օրերը կապված են կեղծ «միջին Արևի»՝ երկնային հասարակածող հավասարաչափ շարժվող կետի հետ, որը կատարում է մեկ պտույտ մեկ տարվա ընթացքում։ Միջին օրն ստացվում է արևադարձային տարվա տևողությունը (366,2422 աստղային օր) 365,2422 հավասար մասերի բաժանելիս։ Նրանք էլ իրենց հերթին բաժանվում են 24 ժամի, ժամը՝ 60 րոպեի, իսկ րոպեն՝ 60 վայրկյանի ։
Իսկական արևային օր կոչվում է երկու վերին կուլմինացիաների (Արևի կենտրոնի՝ միջօրեականի հարավային մասով (հյուսիսային կիսագնդի համար) երկու հաջորդական անցումների միջև ընկած ժամանակահատվածը, այլ կերպ ասած՝ երկու իսկական կեսօրների միջև ընկած ժամանակահատվածը)։ Որպես այդ օրվա սկիզբ ընդունվում է Արևի կենտրոնի՝ միջօրեականի հարավային մասով անցնելու պահը, Արևի կենտրոնի ժամային անկյունը կոչվում է իսկական ժամանակ։ Իսկական արևային օրը երկար է աստղային օրվանից և նրանց տևողությունը չափվում է տարվա ընթացքում, ինչը կախված է հասարակածի հարթության նկատմամբ խավարածիրի թեքությունից և Արևի շուրջը Երկրի ոչ հավասարաչափ շարժումից ։<!-- === Գարնանային գիշերահավասարի օր ===
Աշնանային գիշերահավասարի օր
Գարնանային գիշերահավասարի կետին տրամագծորեն հակառակ կետը կոչվում է աշնանային գիշերահավասարի կետ։ Աշնանային գիշերահավասարի կետում Արեգակը լինում է սեպտեմբերի 23-ին։ Այս օրը գիշերն ու ցերեկը հավասար են և այս օրը անվանեցին աշնանային գիշերահավասարի օր ։
Ամառային արևադարձի օր
Էկլիպտիկայի վրա երկու կետերը՝ արևադարձի կետերը, հավասարահեռ են գարնանային և գիշերային գիշերահավասարի կետերից։ Ամառային արևադարձի կետում Արեգակը լինում է հունիսի 22-ին և գրավում է ամենաբարձր դիրքը։ Այդ օրը (ամենաերկար օրը) անվանում են ամառային արևադարձի օր ։
Ձմեռային արևադարձի օր
Ամառային արևադարձի յուրաքանչյուր հաջորդ օր Արեգակը կուլմինացիա է կատարում և ամենացածր դիրքում նրա վերին կուլմինացիան տեղի է ունենում դեկտեմբերի 22-ին։ Այդ օրը ձմեռային արևադարձի օրն է և ցերեկը լինում է ամենակարճը ։
Աստղային օր
Երկրի իր առանցքի շուրջն ունեցած մեկ լրիվ պտույտի ժամանակամիջոցը կոչվում է աստղային օր։ Այն հազարամյակների ընթացքում գրեթե մնում է անփոփոխ։ Աստղագետներն այդ ժամանակամիջոցը բաժանում են 24 մասի՝աստղային ժամերի, ժամն էլ իր հերթին 60 րոպեի, րոպեն էլ՝60 վայրկյանի։ Այդ ժամանակի բաժանումը ունի առավելություն, յուրաքանչյուր աստղ ունի իր ծագման և մայր մտնելու որոշակի և հաստատուն ժամանակը, հետևապես հեշտությամբ որոշվում է աստղերի դիրքը երկնքում ։
Արեգակնային օր
Արեգակի տեսանելի օրապտույտի ժամանակամիջոցը 4 րոպեով երկար է աստղերի տեսանելի պտտման ժամանակամիջոցից։ Աստղագիտական դիտարկումների համար հարմար է աստղային ժամանակը, բայց այն նպատակահարմար չէ առօրյա կյանքում։ Ամեն օր առաջ ընկնելով՝ տարվա մեջ տվյալ աստղագիտական ժամը կարող է լինել գիշերվա և ցերեկվա ցանկացած պահին։ Մարդկային հասարակության կյանքը հարմարեցված է գիշերվա և ցերեկվա փոփոխությունների հետ, նշանակում է անհրաժեշտ է գործ ունենալ ոչ թե աստղային այլ արեգակնային օրվա հետ։ Կեսօրին Արեգակի սկավառակի կենտրոնը գտնվում է միջօրեկանի վրա (հարավային մասում), այդ պահն անվանում են իրական կեսօր։ Երկու իրար հաջորդող իրական կեսօրների միջև ընկած ժամանակամիջոցը կոչվում է իրական արեգակնային օր ։
Միջին արեգակնային օր
Տարվա մեջ եղած իրական արեգակնային բոլոր օրերի տևողությունների միջին թվաբանականը կոչվում է միջին արեգակնային օր։ -->
Միավորների միջազգային համակարգ (ՄՀ)
Ժամանակի օր չափման միավորը (միջազգային՝ d) պատկանում է չափման ոչ համակարգային միավորների թվին և ՄՀ-ի կազմում չի ընդգրկվում։
Մեկ օրը հավասար է 86400 վայրկյանի ։ ՄՀ-ում վայրկյանը սահմանվում է որպես կայուն վիճակում գտնվող 133Ցեզիումի ատոմի երկու գերբարակ մակարդակների միջև անցմանը համապատասխանող ճառագայթման 9 192 631 770 պարբերություններին հավասար ժամանակահատված ։ Համապատասխանաբար, օրը հավասար է 794243384928000 այդպիսի պարբերությունների։
Աստղագիտության մեջ օրը, որ սահմանվում է ՄՀ վայրկյանների միջոցով, կոչվում է հուլյան օր։
Միջին արևային օրերը պարունակում են ոչ ամբողջ թվով վայրկյաններ (օրինակ՝ նրանց տևողությունը 2000,0 դարաշրջանում հավասար է եղել 86400,002 վայրկյանի), ընդ որում՝ միջին արևային օրվա տևողությունը նույնպես անկայուն է Երկրի պտույթի անկյունային արագության փոփոխությունից, որին ենթարկվում է դարի ընթացքում։
Օրվա մշակութային սահմաններ
Ցերեկային կենդանիների մեծ մասի համար օրն սկսվում է արևածագից և ավարտվում մայրամուտին։ Մարդը, ունենալով իր մշակութային ավանդույթներն ու գիտելիքները, ձևավորել է սեփական պատկերացումներն օրվա սկզբի և օրը մասերի բաժանելու մասին։
Հնում մարդն ժամանակի բաժանումը կատարել է ցերեկվա ու գիշերվա առանձնացմամբ։ Ցերեկն ու գիշերը մեկ օր համարելու մասին ամենավաղ հիշատակումը հանդիպում է Հոմերոի մոտ, ընդ որում՝ օրը նրա ստեղծագործություններում սկսվում է արևածագից։
Հրեական օրն սկսվում է կամ արևի մայր մտնելու հետ, կամ էլ մթնաղին (երբ հայտնվում են երրորդական մեծության աստղերը)։ Քրիստոնեական եկեղեցին ու միջնադարյան Եվրոպան հետևել է այդ ավանդույթին, որն Արևմուտքում հայտնի է որպես «ֆլորենտական հաշվարկ»։ Ըստ այդ համակարգի՝ «ժամը երկուսին» արտահայտությունը նշանակել է «մայրամուտից երկու ժամ անց»։ Այնպիսի հատուկ ամսաթվեր, ինչպիսիք են Ճրագալույցը, Հելոուինը, որոնք նշվում են երեկոն սկսվելու հետ, հին ավանդույթների մնացորդներն են, երբ կրոնական տոներն սկսել են նշել նախորդ օրվա երեկոյան։
Իսլամում օրը հաշվում են արևի մայր մտնելուց մինչև հաջորդ մայրամուտ, այսինքն՝ հորիզոնում արևի լիովին անհետանալը նշանակում է նոր օրվա սկիզբը ։
Հին Եգիպտոսում մեկ օր համարվել է արևածագից մինչև հաջորդ արևածագ ընկած ժամանակահատվածը։
Առօրյա կյանքում գիշերը համարվում է նախորդ օրվա շարունակությունը։ Օրինակ՝ «ուրբաթ գիշերը» և «լույս ուրբաթի գիշերը» արտահայտություններն ունեն տարբեր իմաստ։ Սովորաբար գիշերային հաղորդումները ներառվում են նախորդ օրվա ծրագրում։ Գիշերը «այսօր», «երեկ» և «վաղը» արտահայտությունները դառնում են ոչ միանշանակ։
Միջազգային համաձայնություն օրվա սկզբի վերաբերյալ
Գոյություն ունի ժամանակակից համաձայնություն քաղաքացիական օրվա վերաբերյալ, ըստ որի՝ օրն սկսվում է կեսգիշերին՝ ժամը 00:00 (ներառյալ) և ավարտվում ուղիղ 24 ժամ անց՝ ժամը 24:00 (չհաշված)։ Մինչև 1925 թվականը քաղաքացիական օրվանից բացի գոյություն է ունեցել նաև աստղագտական օր, որն սկսվել է կեսօրին։ Ծովագնացության մեջ ընդհուպ մինչև 19-րդ դարը օգտագործվել է նավիգացիոն կամ ծովային (nautical) օր, որը նույնպես սկսվել է կեսօրին, ինչպես աստղագիտական օրը, սակայն մեկ օրվա տարբերությամբ ։ Աստղագիտության մեջ օրվա սկիզբը կեսօրը հաշվելու մասին պայմանավորվածությունը մինչ օրս էլ գործում է հուլյան ամսաթվերով առաջնորդվելու դեպքում։
Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպությունն օգտագործում է օդերևութաբանական օր հասկացությունը։ Ազգային օդերևութաբանական ծառայությունների գործունեությունը համակարգելու նպատակով օդերևութաբանական օրվա սկիզբը տարբեր ժամային գոտիների համար սահմանվել է ըստ UTC-ի. Այսպիսով, օրինակ, Եվրոպայի երկրներում օդերևութաբանական օրն սկսվում է 18:00 (UTC). այդ ժամանակ ամփոփվում են օրվա արդյունքները, հաշվվում օդի ջերմաստիճանի միջին և էքստրեմալ ցուցանիշները և այլն ։ Եթե նշված ցանկում առաջին ժամային գոտին UTC+1 գոտին է, ապա ստացվում է, որ օդերևութաբանական օրը որոշակի տեղամասում կարող է սկսվել 19:00 մինչև 24:00 միջակայքում՝ ըստ պաշտոնական ժամանակի։
Օրվա հետ կապված հատուկ պայմանավորվածություններ
Ժամանակավոր անցագրերի և այլնի վավերականության ժամկետը կարող է ավարտվել կեսգիշերին։ Սակայն եթե ծառայություններ մատոցողի (օրինակ՝ հասարակական տրանսպորտ) փոփոխվող ժամանակացույցն ընդգրկում է, օրինակ, առավոտյան 6:00 մինչև հաջորդ գիշերվա 1:00 (որը կարող է նշվել նաև որպես 25:00), ապա վերջին ժամը կարող է օրինական կերպով դիտարկվել որպես նախորդ օրվա մաս։ Օրինակ՝ քաղաքային ավտոբուսով կամ տրոլեյբուով մեկ ամիս երթևեկելու թույլտվության վավերականության ժամկետն ավարտվում է հաջորդ ամսվա 1-ին միայն հասարակական տրանսպորտի անձնակազմի տվյալ հերթափոխն ավարտվելուց հետո։ «Nederlandse Spoorwegen» հոլանդական երկաթուղու օրական տոմսը վավերական է 28 ժամ՝ 0:00 մինչև 28:00 (այսինքն՝ հաջորդ օրվա 4:00)։ «London Regional Transport» (Լոնդոնի հասարակական տրանսպորտի) տոմսի վավերականության ժամկետն ավարտում է դրանց ակտիվացման հաջորդ օրվա 4:30։
Օրերի բաժանում մասերի
Մասերի քանակը, որոնց բաժանվել է օրմ կամ ցերեկն ու գիշերն առանձին-առանձին, կախված է եղել տվյալ ժողովրդի զարգացման աստիճանից և մեծացել է մարդկության զարգացմանը զուգընթաց։ Նոր աշխարհի ժողովուրդների մեծ մասը օրը բաժանել է չորս մասի, որ համապատասխանել են արևի ծագելուն, ցերեկը նրա անցած ուղու ամենաբարձր կետին, արևի մայր մտնելուն և գիշերվա կեսին։ Ըստ ճանապարհորդ Գորրեբոուի վկայության, որը նկարագրել է Իսլանդիան 18-րդ դարի կեսերին, իսլանդացիները օրը բաժանել են 10 մասի։ Արաբները տարբերակել են միայն արևի ծագումը, նրա բարձրանալը և իջնելը, արևի մայր մտնելը, մթնշաղը, գիշերը, աքաղաղի առաջին կանչն ու լուսաբացը։ Սակայն նախկինում ոչ քաղաքակիրթ որոշ ժողովուրդների մոտ կարելի է գտնել օրվա համեմատաբար ճշգրիտ բաժանում, օրինակ՝ Ընկերության կղզիների բնիկները Ջեյմս Կուկի ժամանակներում օրը բաժանել են 18 մասի, որոնց տևողությունը եղել է ոչ միահավասար. առավել կարճ ժամանակահատվածները համապատասխանել են առավոտին ու երեկոյին, ամենաերկարները՝ կեսգիշերին ու կեսօրին ։
Օրվա բաժանում 24 հիմնական մասի
Ժամանակի հաշվարկման ժամանակակից համակարգերում ընդունված է օրվա բաժանումը հավասար տևողություն ունեցող 24 մասերի։
Բաբելոնում նույնպես ցերեկն ու գիշերը բաժանվել են 12-ական ժամերի։ Համաձայն Հերոդոտոսի «Պատմության» (II, 109)՝ բաբելացիներից այդ համակարգը փոխառել են հույները, ավելի ուշ՝ հավանաբար եգիպտացիներից կամ հույներից այն վերցրել են հռոմեացիները։ Օրինակ՝ Հռոմում ձմեռը «ցերեկային ժամի» տևողությունը կազմել է շուրջ 45 րոպե։
Հին Հռոմում ցերեկային ժամերը միավորվել են չորս հավասար ժամանակամիջոցների, իսկ գիշերվա ժամերը միավորվել են «պահակության» (հսկողության ժամանակահատվածը) չորս ժամանակահատվածների (երկուսի մինչև կեսգիշեր, երկուսը՝ կեսգիշերից հետո), որոնցից յուրաքանչյուրը ներառել է երեք ժամ ։
Միջնադարյան Եվրոպայում օրը մասերի բաժանվել է ըստ եկեղեցական ժամերգությունների, որոնց սկիզբն ու տևողությունը որոշվել է ըստ հին հռոմեական օրացույցի ։
Բաժանում 30 հիմնական մասի
Հնդկաստանում օրը մասերի բաժանելու հնագույն ավանդույթն իր արտացոլումն է գտել «Ատխարվա վեդայում»։ Համաձայն դրա՝ օրվա լուսավոր մասը (ցերեկ) բաժանվել է հինգ ժամանակաշրջանների՝ «ուդյան Սուրյա» (արևի ծագում), «սամհավա» (կովերի հավաքում), «մադհյամ դինա» (կեսօր), «ապարահնա» (կեսօրից հետո ընկած ժամանակահատված), «աստամ յան» (մայրամուտ)։ Վեդայական գրականության մեջ օրը բաժանվել է հավասար մասերի, բայց ոչ թե 24 մասի, այլ 30 «մուհուրտաների» (1 մուհուրտա = 48 րոպե)։ Մեկ «մուհուրտան» ներառել է 15 «կշիպրա» (1 կշիպրա = 3 րոպե 12 վայրկյան), մեկ «կշիպրան» կազմված է եղել 15 «էտարհիներից» (1 էտարհի = 12,8 վայրկյան), մեկ «էտարհին» ներառել է 15 «իդանի» (1 իդանի = 0,85 վայրկյան) ։
Բաժանում 12 հիմնական մասի
Չինաստանում Հան դինաստիայի տիրապետության տարիներից (206 մ.թ.ա. – 220 մ. թ.) սկիզբ է առել օրը տասներկու հավասար մասերի բաժանելու ավանդույթը՝ ըստ աստղագուշակի տասներկու կենդանիների թվի։ Այդ ավանդույթը հետագայում տարածվել է նաև Ճապոնիայում, Կորեայում և Վիետնամում։ Աստղագուշակի յուրաքանչյուր կենդանու հատկացվել է ժամանակ, որը պայմանականորեն կոչվել է «ժամ», օրինակ՝  «Առնետի ժամ» (կեսգիշեր) կամ «Ձիու ժամ» (կեսօր) ։
Բաժանում 22 հիմնական մասի
Մայաների հնագույն քաղաքակրթության օրացույցը ներառել է օրիգինալ համակարգ օրվա ժամանակի բաժանման համար։ Հին եգիպտացիների նման մայաներն օրը բաժանել են ցերեկային ու գիշերային հատվածների, որ ունեցել են տարբեր տևողություններ (ընդհանուր առմամբ՝ 22 մաս), բայց ի տարբերություն եգիպտական համակարգի՝ ցերեկը մայաների մոտ բաղկացած է եղել ոչ թե 12, այլ 13 ժամից, իսկ գիշերը՝ ինը ։
Բաժանում 10 հիմնական մասի
Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ՝ 1793 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, ներմուծվել է «տասնորդական ժամանակը»։ Կեսգիշերից մինչև հաջորդ կեսգիշերն ընկած ժամանակահատվածը բաժանվել է 10 տասնորդական ժամերի, ժամը՝ 100 տասնորդական րոպեի, իսկ րոպեն՝ 100 տասնորդական վայրկյանի։ Այդպիսով՝ կեսգիշերը եղել է ժամը 0:00:00, կեսօրը՝ 5:00:00 և այլն։ Ի տարբերություն հանրապետական օրացույցի՝ ժամանակի չափման այդ համակարգը բավական տարածում չի գտել և պաշտոնապես չեղյալ է հայտարարվել 1795 թվականին։ Այնուամենայնիվ, այն շարունակում է օգտագործվել նաև ներկայում՝ որոշ հատուկ դեպքերում, երբ դա հարմար է, ինչպես նաև հետևորդ-օրիգինալների կողմից։
Օրվա տևողություն փոփոխություններ
Կապված Լուսնի ձգողականության հետ, որի տեսանելի արտահայտությունն են մակընթացությունները, Երկրի պտտման արագությունը գնալով նվազում է։ Հարյուրամյակի ընթացքում երկրային օրվա տևողությունն ավելանում է մոտավորապես 2 միլիվայրկյանով։
Օրվա տևողություն փոփոխությունը երկրաբանական ժամանակիչ ընթացքում ստուգվել է փորձնական ճանապարհով՝ հանածո մարջաններում օղակային գծերի հաշվարկման շնորհիվ։ Մարջանների արտաքին պատյանի վրա օղակների ձևով մնում է կալցիումի կարբոնատ. օղակների ձևավորման փուլայնությունը կապված է ինչպես ցերեկային լուսավորության, այնպես էլ պարբերական սեզոնային փոփոխությունների հետ. 1963 թվականին ամերիկացի հնէաբան Ջոն Ուեսթ Ուելսը (1907-1994) հայտնաբերել է, որ մարջանների արտաքին պատյանի վրա եղած օղակային գոյացությունների օգնությամբ կարելի է հաշվել այդ մարջանների կենսագործունեության ժամանակաշրջանում տարվա օրերի քանակը։ Հաշվի առնելով տարվա տևողությունը և Լուսնի ազդեցության պատճառով Երկրի պտույտի արագության փոփոխությունը՝ կարել է որոշել օրվա տևողությունն այս կամ այն երկրաբանական ժամանակաշրջանում ։ Մարջանների ձևավորման ժամանակաշրջանից առաջ օրվա տևողությունն իմանալու համար գիտնականներն ստիպված են եղել դիմել կապտականաչ ջրիմուռների օգնությանը։ 1998 թվականին Տյանցզինի երկրաբանության և հանքային ռեսուրսների ինստիտուտի չինացի հետազոտողներ Չժու Շիսինը, Խուան Սյուեգուանն ու Սին Խոուտյանը վերլուծել են 1,3 մլրդ տարեկան ավելի քան 500 հանածո ստրոմատոլիտներ, որոնք աճել են հասարակածի շրջանում և թաղված են եղել Յանշան լեռներում։ Կապտականաչ ջրիմուռները օրվա լուսավոր ու մութ շրջանների փոփոխությանն արձագանքում են իրենց աճման ուղղության փոփոխությամբ և գույնով. ցերեկը նրանք բաց գույնի են և աճում են ուղղահայաց, գիշերն ունեն մուգ գույն և աճում են հորիզոնական։ Տվյալ օրգանիզմների արտաքին տեսքով, հաշվի առնելով նրանց աճման արագությունը և երկրաբանության ու կլիմայագիտության վերաբերյալ եղած գիտելիքները՝ հնարավոր է դարձել որոշել կապտականաչ ջրիմուռների տարեկան, ամսական ու օրական աճի ռիթմերը։ Ըստ ստացված արդյունքների՝ գիտնականները եզրակացրել են, որ 1,3 մլրդ տարի առաջ (Մինչքեմբրիի ժամանակաշրջան) երկրային օրը տևել է 14,91—16,05 ժամ, իսկ տարին կազմված է եղել 546-588 օրվանից ։
Գոյություն ունեն այդ գնահատականի հակառակորդներ, որոնք նշում են, որ հնագույն մակընթացական նստվածքների, տայդալիտների ուսումնասիրությունների արդյունքները հակասում են դրան ։
Երկար ժամանակահատվածում Երկրի պտտման արագության փոփոխությունից (և դրանից բխող օրվա տևողության փոփոխությունից) բացի օր առ օր չնչին չափով փոխվում է նաև մոլորակի պտտման արագությունը՝ կախված զանգվածի բաշխումից, օրինակ՝ միջին ջերմաստիճանի տատանման հետևանքով համաշխարհային օվկիանոսի կամ մթնոլորտի ծավալի նվազման պատճառով։ Համաշխարհային օվկիանոսի կամ մթնոլորտի սառեցման դեպքում Երկիրն ավելի արագ է պտտվում (և հակառակը), որովհետև գործում է իմպուլսի պահպանման օրենքը։ Օրվա միջին տևողություն փոփոխություն կարող են առաջացնել երկրաբանական իրադարձությունները, օրինակ՝ ուժեղ երկրաշարժները։ Այսպես, 2004 թվականին Հնդկական օվկիանոսում տեղի ունեցած երկրաշարժի պատճառով օրվա տևողությունը նվազել է մոտավորապես 2,68 միլիվայրկյանով ։ Այդպիսի փոփոխությունները գրանցվում են և կարող են չափվել ժամանակակից մեթոդներով։
Օրվա մասեր
Օրվա մասերի հայկական անունների հիմքում ընկած է օրվա այդ պահի լուսավորվածությունը կամ ջերմության աստիճանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժամանակի չափման միավորներ Կատեգորիա:Միավորների միջազգային համակարգ
Վալենտինա Տերեշկովա
Վալենտինա Տերեշկովա (Валентина Терешкова, ), սովետական տիեզերագնաց, աշխարհի առաջին կին տիեզերագնացը։
Իր առաջին թռիչքը կատարել է 1963 թ. հունիսի 16-ին Վոստոկ-6 տիեզերանավով՝ տիեզերքում մնալով մոտ 3 օր։
Մանկություն և պատանեկություն
Վալենտինա Տերեշկովան ծնվել է այժմ գոյություն չունեցող Բոլշոյե Մասլենիկովո գյուղում, Յարոսլավլի մարզի Տուտաև քաղաքի մոտակայքում Բելառուսից եկվորի ընտանիքում։ Հայրը՝ Վլադիմիր Տերեշկովը (1912-1940), ծագումով Բելինիչսկի համայնքի Վիյլովո գյուղից, տրակտորավար էր։ 1939 թ. զորակոչվել է Կարմիր բանակ, զոհվել է ռուս-ֆիննական պատերազմում։ Մայրը՝ Յելենա Տերեշկովան (Կռուգլովա) (1913-1987), Դուբրովսկի համայնքի Յերեմեշևինա գյուղից էր, տեքստիլ գործարանի աշխատող էր։ Ընտանիքի անդամներ էին նաև մեծ քույր՝ Լյուդմիլան և փոքր եղբայր՝ Վլադիմիրը ։ Հենց Տերեշկովայի պատմածներով՝ փոքր տարիքում խոսում էր բելառուսերեն ։
1945 թ. աղջիկը ընդունվում է Յարոսլավլի այժմ իր անունը կրող թիվ 32 դպրոց։ Ունենալով երաժշտական լավ լսողություն՝ ազատ ժամանակ սովորում էր դոմրա նվագել։ 1953 թ. ավարտել է յոթերորդ դասարանը։ Ընտանիքին օգնելու համար 1954 թ. Վալենտինան աշխատանքի է ընդունվել Յարոսլավլի կարեգործական գործարանում վուլկանիզացման-հավաքման ցեխում նախապատրաստական աշխատանք կատարելու համար, որտեղ կառավարել է անկյունագծային-կտրող մեքենան։ Միաժամանակ սովորել է երիտասարդ բանվորության դպրոցի երեկոյան դասընթացներում։ 1955 թ. ապրիլ ամսից աշխատել է «Կրասնի Պերեկոպ» տեխնիկական կտորեղենի կոմբինատում որպես դերձակ, որտեղ աշխատել են նաև իր մայրն ու մեծ քույրը ։ 1959 թ.-ից զբաղվել է պարաշյուտային սպորտով Յարոսլավի աերոակումբում (կատարել է 90 ցատկ)։ Շարունակել է աշխատանքը «Կրասնի Պերեկոպ» տեքստիլ կոմբինատում, 1955-1960 թթ. անցել է հեռակա ուսուցում թեթև արդյունաբերության տեխնիկական ուսումնարանում։ 1960 թ.-ի օգոստոսի 11-ից՝ «Կրասնի Պերեկոպ» կոմբինատի՝ Համամիութենական Լենինյան Կոմունիստական Երիտասարդական Միության կոմիտեի ազատ քարտուղար։
Սոցիալական գործունեություն
2011 թվականին նա ընտրվել է Ռուսաստանի Պետդումայի պատգամավոր «Եդինայա Ռոսիա» կուսակցությունից Յարոսլավլի տարածաշրջանային ցուցակով։ Տերեշկովան Ելենա Միզուլինայի, Իրինա Յարովայայի և Անդրեյ Սկոչի հետ միասին  քրիստոնեական արժեքների պաշտպանության միջխմբակային պատգամավորական խմբի անդամ է. Այս պաշտոնում նա աջակցել է Ռուսաստանի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մտցնելուն, ըստ որոնց՝ «ուղղափառությունը Ռուսաստանի ազգային և մշակութային ինքնության հիմքն է»։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 21-ից Պետդումայի դաշնային կառուցվածքի և տեղական ինքնակառավարման կոմիտեի նախագահի տեղակալ։
Տիեզերագնացների շարքում
Առաջին մի քանի խորհրդային տիեզերագնացների հաջող թռիչքներից հետո Սերգեյ Կոռոլյովի մոտ միտք առաջացավ տիեզերք ուղարկել կին տիեզերագնացի ։ 1962 թ.-ի սկզբին սկսվեց հետևյալ չափանիշներն ունեցող հավակնորդների որոնումը՝ պարաշյուտիստ, մինչև 30 տարեկան, հասակը մինչև 170 սմ և քաշը մինչև 70կգ։ Հարյուրավոր թեկնածուներից հինգն ընտրվեցին՝ Ժաննա Յորկինա, Տատյանա Կուզնեցովա, Վալենտինա Պոնոմարյովա, Իրինա Սոլովյովա և Վալենտինա Տերեշկովա։
Տիեզերագնացների ջոկատ ընդունվելուց անմիջապես հետո Տերեշկովային մյուս աղջիկների հետ շարքայինի կոչումով կանչեցին զինվորական ծառայության։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ռուս տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ Կատեգորիա:Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական դումայի անդամներ Կատեգորիա:Կին օդաչուներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Ստրասբուրգի համալսարանական պալատ
Ստրասբուրգի համալսարանական պալատը (առօրյա խոսակցականում « palais u » անվանմամբ)  հանդիսանում է նեո-ռենեսանսի ոճով 1879 թվականից 1884 թվականներին Օտորո Վարթ ճարտարապետի ղեկավարությամբ կառուցված շենք, որի բացման հանդիսավոր արարողությունը կազմակերպվել է Պրուսիայի կայսր Վիլհեմ Հոհենցոլեռն առաջինի կողմից 1884 թվականին։
1871 թվականին Գերմանական  կայսրության  կողմից Էլզաս-Լոթարինգիայի բռնազավթման ժամանակ այս շենքը հանդիսանում էր Ստրասբուրգի նոր համալսարանի հիմնական կենտրոնը։