cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարտիրոս (լիճ) (Վերին (լիճ)
Մարտիրոս (Վերին), ջրաերկրաբանական (հուշարձանի տեսակը, տես ցանկի վերին մասում) բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում, որը լիճ է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Մարտիրոս գյուղից 1,5 կմ արևելք, ծովի մակարդակից 2145 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Վայոց ձորի մարզում
Դրանիցա
Դրանիցա (Драниця), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Նովոսելիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դրանիցա գյուղում բնակվում էր 1 761 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Նովոսելիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Փերմա (Կասպի շրջան)
Փերմա (ფერმა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 580 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 22 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1058 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Քաղաքական բարիքի շուկա
Գոյություն ունի ոչ միայն նյութական և հոգևոր բարիքների ծառայություններ, այլև քաղաքական բարիքի շուկա։ Քաղաքական գործընթացի միջոցով առաջարկվող հասարակական և մասնավոր բարիքները կոչվում են քաղաքական ։ Քաղաքական բարիքի նկատմամբ պահանջարկը ներկայացնում են հասարակության անդամները կամ ընտրողները, իսկ առաջարկը՝ քաղաքական ուժերը, որոնք կամ ցանկանում են պահպանել իրենց քաղաքական իշխանությունը կամ գալ իշխանության։ Մի շարք այլընտրանքներից քաղաքացին ընտրում է այն անհատին կամ քաղաքական ուժը, որից ակնկալում է ստանալ համապատասխան օգուտ, որը, պարտադիր չէ, որ ունենա նյութաիրական բովանդակություն, և նրան, ումից սպասելիքներ ունի։
Պետական հատվածի առաջարկը
Քաղաքական բարիքի առաջարկը ներկայացվում է քաղաքական ուժերի կողմից, որոնք ունեն իրենց ծրագրերը՝ կապված տարաբնույթ խնդիրների (տնտեսական, առողջապահական, կրթական, սոցիալական և այլն) լուծման հետ։ Այդ ուժերը իրենց լծակներն ունեն պետական օրենսդիր, գործադիր և դատական կառույցներում և տնօրինում են հսկայական ֆինանսական միջոցներ։ Նրանց շուրջը համախմբվում են նաև տարբեր հզոր ֆինանսական միավորումներ՝ բանկեր, խոշոր կորպորացիաներ և այլն, որոնք սկսում են հասարակության անդամներից քվե հավաքելու գործընթացը՝ ընտրություններում հաղթելու համար։ Առաջարկում են իրենց հասարակական բարիքը, որը ծրագրերի, խոստումների, միջոցառումների մի ամբողջ համալիր է։ Ընտրապայքարում օգտագործվում են զգալի ֆինանսական, կազմակերպչական և լոբբիստական ռեսուրսներ։ Պետական հատվածի առաջարկի նպատակը ընտրություններում հաղթելը և ռենտա ստանալն է, որը դրսևորվում է տարբեր արտոնությունների, նպատակների, օրենսդրի կողմից «հարմարավետ» օրենքների ընդունման և այլ նմանատիպ փոխշահավետ գործունեության միջոցով։ Օրինակ՝ ռազմարդյունաբերական համալիրը կարող է ընտրութուններում օժանդակել այն քաղաքական ուժին, որը հետագայում՝ ընտրություններում հաղթելուց հետո, պետք է կողմ քվեարկի ռազմական ծախսերի (պատվերների) մեծացման ծրագրերին։
Պետական հատվածի պահանջարկը
Հասարակության անդամների պահանջարկը պետական հատվածի գործունեության նկատմամբ ի հայտ է գալիս օրենքի գերակայության և կարգուկանոն հաստատելու, մենաշնորհների (մոնոպոլիաների) դեմ պայքարելու, արտաքին բացասական էֆեկտները վերացնելու, եկամուտները արդար բաշխելու միջոցով։ Վերոնշյալ խնդիրները քաղաքական ուժերի ծրագրերի հիմնական մասն են կազմում։ Սակայն հասարակության նախապատմությունները նշված հիմնահարցերի վերաբերյալ տարբեր են։ Երբեմն հասարակության անդամները քվեարկում են այնպիսի ծրագրերի օգտին, որոնց իրագործումը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ տնտեսական համակարգի բնականոն կենսագործունեության վրա։ Քաղաքական որևէ ուժ, հաղթելով ընտրություններում, փորձում է կատարել իր նախընտրական խոստումները և, օրինակ՝ բարձրացնել նպաստները։ Սակայն պետական բյուջեի եկամուտները չեն բավարարում, և նա ստիպված բարձրացնում է հարկերը, որը բացասաբար է անդրադառնում գործարար ակտիվության վրա և տեղի է ունենում տնտեսական անկում։ «Քաղաքական գործիչները ձգտելով վերընտրվել, կարևոր շարժառիթ ունեն՝ պաշտպանելու այն քաղաքականությունը, որն ապահովում է ընթացիկ եկամուտներ՝ ապագա ծախսերի դիմաց, հատկապես, երբ ապագայի ծախսերի ժամկետը չի համընկնում ընտրության օրվա հետ։ Պետության գործունեությունն աղավաղվում է այն օրենսդրությամբ, որը հաստատում է անմիջական ընթացիկ եկամուտներ՝ ապագա ծախսերի դիմաց։ Միաժամանակ դեմ է այն օրենսդրությանը, որը հաստատում է անմիջական և հեշտ գնահատվող ծախսեր և ապահովում է ապագա եկամուտներ, որոնք բարդ և դժվար է գնահատել։ Հասարակական որոշումների ընդունման այս բնորոշ գործընթացը տնտեսագետները համարում ն անհեռատեսության հետևանք» ։ Պետական հատվածի գործունեության մեջ առաջանում են նմանատիպ բազմաթիվ հակասություններ, որոնց հիմնական պատճառներն են․
Պետական հատվածը հետապնդում է իր շահը, որը տնտեսագիտական գրականության մեջ ներկայացվում է որպես ռենտայի կամ օգուտի հետապնդում։ Ռենտայի հետապնդում նշանակում է «անհատների և շահագրգռված խմբերի գործողությունները, որոնք նախատեսում են պետական քաղաքականությունը վերակառուցել այն ձևով, որը ուղղակիորեն և անուղղակիորեն իրենց կվերաբաշխի ավելի շատ եկամուտ» ։ Այսպիսի իրավիճակում հայնտվում են գրեթե բոլոր երկրները, երբ ռացիոնալ անտեղյակության հետևանքով ընտրություններին մասնակցում է 50 տոկոսից քիչ ավելին կամ պակասը, այսինքն՝ հասարակության անդամների մի զգալի մասն անտարբեր է պետական զանգվածի գործունեության նկատմամբ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Բազիս և վերնաշենք
Բազիս և վերնաշենք, պատմական մատերիալիզմի կատեգորիաներ, որոնք բացահայտում են հասարակական հարաբերությունների ամբողջական համակարգում արտադրական և քաղաքական, իրավական ու գաղափարական հարաբերությունների փոխադարձ կապը։ Արտադրական, տնտեսական հարաբերությունների ամբողջությունը համարվում է հասարակության բազիսը, նրա հիմքը, քաղաքական, իրավական և գաղափարական հարաբերությունների և դրանց համապատասխան հաստատությունների ամբողջությունը՝ վերնաշենքը։ Բազիս և վերնաշենքի դասական սահմանումը տվել է Մարքսը. «Իրենց կյանքի հասարակական արտադրության ժամանակ մարդիկ մտնում են որոշակի, անհրաժեշտ, իրենց կամքից անկախ հարաբերությունների՝ արտադրական հարաբերությունների մեջ, որոնք համապատասխանում են իրենց նյութական արտադրողական ուժերի զարգացման որոշակի աստիճանին։ Այդ արտադրական հարաբերությունների ամբողջությունը կազմում է հասարակության տնտեսական կառուցվածք, այն իրական բազիսը, որի վրա բարձրանում է իրավական և քաղաքական վերնաշենքը և որին համապատասխանում են հասարակական գիտակցության որոշ ձևերը» ։ Բազիսը հասարակության տնտեսական կարգն է՝ արտադրության միջոցների սեփականության, դասակարգերի ու սոցիալական խմբերի տնտեսական հարաբերությունների ամբողջությունը։ Սակայն, տնտեսությունն ինքնին քաղաքական, իրավական, կրոնական, բարոյական և այլ գաղափարներ ու դրանց համապատասխանող հաստատություններ չի ստեղծում։ Դրանք ստեղծում են մարդիկ, բայց ոչ կամայական ձևով, այլ գոյություն ունեցող հասարակական, տնտեսական հարաբերություններին համապատասխան։ Հասարակության տնտեսական բազիսն ունի պատմականորեն փոփոխվող բնույթ։ Արտադրողական ուժերի և արտադրահարաբերությունների միջև հակասությունը հանգեցնում է նոր արտադրահարաբերությունների առաջացմանը, որոնք պայմաններ են ստեղծում արտադրողական ուժերի ավելի արագ զարգացման համար։ Տնտեսական հիմքի փոփոխվելու հետ միասին շատ կամ քիչ արագ հեղաշրջում է տեղի ունենում ամբողջ վիթխարի վերնաշենքում (նույն տեղում, էջ 689–690)։ Դասակարգային հասարակության արտադրական հարաբերությունների հակամարտ բնույթը արտահայտվում է վերնաշենքային հարաբերությունների՝ քաղաքական և գաղափարական հայացքների պայքարում։ Բազիս և վերնաշենքի կապը ունի դիալեկտիկական բնույթ։ Վերնաշենքը, ձևավորվելով և զարգանալով տվյալ բազիսի վրա, ձեռք է բերում հարաբերական ինքնուրույնություն և էապես ազդում է բազիսի վրա՝ խթանելով նրա զարգացմանը, եթե այն առաջադիմական է, կամ արգելակելով զարգացումը, եթե այն հետադիմական է։ Սակայն, վերնաշենքի ոչ բոլոր տարրերն են միատեսակ ազդում բազիսի վրա։ Այդ ազդեցությունը լինում է կամ ուղղակի (օրինակ քաղաքական և իրավական հարաբերություններ), կամ միջնորդավորված (օրինակ 4 փիլիսոփայություն)։ Սոցիալական հեղաշրջումների ընթացքում նախկին տնտեսակարգի հետ միասին վերացվում են նաև նրա վերնաշենքային հարաբերությունները։ Միաժամանակ պահպանվում է հոգևոր մշակույթի և բարոյականության ասպարեզում եղած ողջ առաջադիմականը, հասարակության զարգացմանը նպաստող համամարդկայինը։ Նոր հասարակարգին են փոխանցվում նաև հին վերնաշենքային հարաբերությունների որոշ հետադիմական մնացուկներ, որոնք, սակայն, աստիճանաբար հաղթահարվում և վերացվում են։ Բազիս և վերնաշենք հասկացությունները, այս կամ այն հասարակության ուսումնասիրության համար, ունեն մեթոդաբանական նշանակություն, դրանք որոշակիացնում են հասարակության մատերիալիստական ըմբռնումը, ցույց տալիս հասարակության նյութական և գաղափարական բաղադրամասերի փոխկապվածությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարքսիզմ Կատեգորիա:Պատմության տեսություններ Կատեգորիա:Սոցիոլոգիայի տերմինաբանություն
Խլածաղիկ Թախտաջյանի
Նկարագրություն
8-20 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Ցողունները լինում են 1-5 հատ, սովորաբար պարզ և մուգ մանուշակագույն։ 2-3 զույգերով տերևները հակադիր են, կոթունները՝ մուգ մանուշակագույն։ 7-15 ծաղիկներով ծաղկաբույլը ողկույզանման է։ Պսակը վառ կանաչ է և մուգ ծիրանագույն վերին շուրթերով ։
Տարածում
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում՝ Արծվաբերդ գյուղի շրջակայքում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2300-2700 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ փոքր պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճելավայրերի փոփոխության հետևանքով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկած չէ ։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ազադ բեկ Վազիրով
Ազադ բեկ Վազիրով (Azad bəy Vəzirov, ), Ռուսական կայսրության և Ադրբեջանի ռազմական առաջնորդ, գնդապետ, Խորհրդային պետական ​​գործիչ, նավթարդյունաբերության կազմակերպիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Սուլեյման Վազիրովի հայր։
Կենսագրություն
Կոռնետի կոչում ստացել է 1897 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, պորուչիկի կոչումը՝ 1901 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։ 1902 թվականին Դաղստանից փոխվել է Բաքվի նահանգապետության։ 1905 թվականի հոկտեմբերի 27-ին նրան շնորհվել է շտաբս-ռոթմսթրի կոչում, իսկ 1909 թվականի հոկտեմբերի 27-ին նրան շնորհվել է ռոթմսթրի կոչում։ Աշխատել է որպես Բաքվի նահանգապետի օգնական՝ որպես ավագ սպա։ Այստեղ ծառայության ընթացքում ստացել է գնդապետի կոչում ։ 1920 թվականին Ազադ բեկը մտել է XI Կարմիր բանակի շարքերն։ Բանակում գնացել է Իրան՝ կռվելու անգլիացիների հետ ։
Մահացել է 1921 թվականին Ղազվին քաղաքում։
Ընտանիք
Ազադ բեկն ամուսնացել է Քարիմ բեկ Մեհմանդարովի դստեր՝ Զահրա խանումի հետ։ Նրանք ունեին որդիներ՝ Իսա բեկ, Մուսա բեկ, Սուլեյման բեկ, Իսա բեկ և դուստրեր՝ Խեյրանսա խանում, Գոնչա խանում և Գուլռուխ խանում անուններով։
Ջոն Սլոուն
Ջոն Սլոուն, (John French Sloan, ), ամերիկացի նկարիչ-իմպրեսիոնիստ։
Կյանք և ստեղծագործություն
Ջոն Սլոունն իր ստեղծագործական գործունեության վաղ շրջանում ներկայացել է որպես գրաֆիկ` աշխատելով որպես պատկերազարդող և ծաղրանկարիչ Փենսիլվանիայի ամսագրերից մեկում։ Զուգահեռաբար երեկոյան ժամերին սովորել է նաև Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիայի գեղեցիկ արվեստների դպրոցում։ Իր ուսուցչի` Ռոբերտ Հենրիի ստեղծագործական ազդեցության տակ նկարիչն անցում է կատարել յուղաներկերով գեղանկարչությանը։ Նրա համար օրինակ է դարձել Էդուարդ Մանեի, իսկ հետո նաև` Վան Գոգի, Պաբլո Պիկասոյի և Անրի Մատիսի գեղանկարչությունը։ 1904 թվականին նկարիչը մեկնել է Նյու Յորք, բնակություն հաստատել Մանհեթենում, իսկ մի քանի տարի անց հաստատվել է Գրինվիչ Վիլիջի նկարիչների շրջանակում։ 1906 թվականին նա սկսել է դասավանդել Նյու Յորքի արվեստի դպրոցում։ Նրա աշակերտներից են եղել Ջորջ Վեսլի Բելոուսը, Էդվարդ Հոփերը, Շոլոմ-Ալեյխեմի կրտսեր որդին` նկարիչ Նորման Ռայբենը։
Ջոն Սլոունի կտավների թեման նվիրված է եղել նյույորքյան մեգապոլիսի առօրյա կյանքին. նրա ստեղծագործության օրինակներից մեկն է «Առավոտյան ժամը երեքը» նկարը։ Ստեղծել է գրեթե բացառապես կերպարային գեղանկարներ։
Ջոն Սլոունի երկրորդ կինը եղել է ամերիկացի մեկենաս, ուսուցիչ և նկարիչ Հելեն Ֆար Սլոունը (Helen Farr Sloan): Նա իր ամուսնու` Ջոն Սլոունի շատ աշխատանքներ հանձնել է Դելավերի գեղարվեստի թանգարանին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Ֆրանչեսկո Աչերբի
Ֆրանչեսկո Աչերբի (Francesco Acerbi, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, «Սասուոլո» ակումբի և Իտալիայի հավաքականի կենտրոնական պաշտպան։
«Պավիա»
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր նորամուտը կատարել է 18 տարեկանում՝ 2006 թվականի ապրիլի 23-ին մասնակցելով Սերիա C1-ի՝ «Սան Մարինոյի» դեմ խաղին։
2007 թվականի հունվարի 11-ին Աչերբին վարձավճարով տեղափոխվել Սերիա D-ի «Ռենատե» ակումբ և նույն օրը մասնակցել ընկերական հանդիպման։ «Ռենատեի» կազմում իր միակ պաշտոնական խաղն Աչերբին անցկացրել է ընդդեմ «Պալացոլո» ակումբի հունվարի 28-ին։ Երկու օր անց նա վերադարձել է «Պավիա» ։
Միջմրցաշրջանում վարձավճարով ուղարկվել է «Տրիեստինա» օգոստոսի երկուսին, որտեղից շուտով վերադարձել է, իսկ օգոստոսի 16-ին ուղարկվել է «Սպեցիա», որի կազմում անցկացրել է 2007/08 մրցաշրջանը՝ հանդես գալով երիտասարդական կազմում ։
2008 թվականի հունիսի 1-ին վերադարձել է «Պավիա», որտեղ երկու մրցաշրջան խաղացել է հիմնական կազմում։ Մասնակցել է 2009/10 մրցաշրջանի Սերիա C2-ի փլեյ-օֆֆի խաղերին, որտեղ «Պավիան» զիջել է «Սպեցիային», սակայն չնայած դրան հայտնվել է բարձրագույն դիվիզիոնում մի քանի ակումբների սնանկացման պատճառով ։
«Կիևո»
2011 թվականի հունիսին «Ջենոան» ամբողջովին գնել է Աչերբիի պայմանագիրը՝ «Ռեջինա» ուղարկելով Անտոնինո Ռագուզուին։ Հուլիսի մեկին Աչերբին 4 միլիոն եվրոյով տեղափոխվել է Վերոնայի «Կիևո» ակումբ. նրա պայմանագրի կեսը դարձել է Կևին Կոնստանի՝ «Ջենոա» տեղափոխվելու գործարքի մաս։ Բարձրագույն լիգայում Աչերբին իր նորամուտը կատարել է 2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ մասնակցելով 12-րդ տուրի «Կատանիայի» դեմ արտագնա խաղին, որն ավարտվել է 2:1 հաշվով հօգուտ «Կիևոյի»։ 2012 թվականի մարտի 25-ին Աչերբին խփել է իր առաջին գոլը Սերիա А-ում՝ բացելով «Սիենա» ակումբի դեմ խաղի հաշիվը (1:1)։ 2011/12 մրցաշրջանում Աչեբին 17 անգամ դաշտ է դուրս եկել առաջնությունում, 3 անգամ՝ Իտալիայի գավաթի խաղարկությունում   ։
«Միլան»
2012 թվականի հունիսի 20-ին «Ջենոան» կրկին գնել է Աչերբիի պայմանագրի մի մասը, որը պատկանում էր «Կիևոյին», որից անմիջապես հետո խաղացողի պայմանագրի կեսը վաճառվել է «Միլանին» (այդ ժամանակ «Ջենոայից» վարձավճարով «Միլան» է տեղափոխվել Կևին Կոնստանը։ Նոր ակումբում Աչերբին վերցրել է 13-րդ համարը, որի ներքո հանդես էր եկել այդ միջմրցաշրջանում «Միլանից» հեռացած Ալեսսանդրո Նեստան։ Պաշտոնական խաղում առաջին անգամ հանդես է եկել 2012 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ մասնակցելով Բոլոնյայի դեմ հանդիպմանը (3:1) ։
«Սասուոլո»
2013 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Սասուոլո», որն առաջին անգամ դուրս էր եկել Սերիա А: Միջմրցաշրջանում խաղացողի մոտ հայտնաբերվել է բարորակ քաղցկեղային ուռուցք զարգացման վաղ փուլում և վիրահատությունից հետո նա վերադարձել է խաղադաշտ։ Սակայն ձմռանը նա ստիպված է եղել անցնել քիմիոթերապիա և մարզումներին վերադառնալ կարողացել է միայն 2014 թվականի ամռանը, իսկ խաղերին մասնակցել՝ 10 ամիս անց։ «Սասուոլոյի» «Ինտերնի» դեմ խաղում պարտվելոց հետո (0:7) մարզիչ Դի Ֆրանչեսկոն Աչերբիին դարձրել է պաշտպանության հիմնական խաղացող, ինչից հետո ակումբն անցկացրել է 7 խաղ առանց պարտության։
Իտալիայի հավաքական
Աչերբին հրավիրվել է Իտալիայի հավաքական՝ մասնակցելու 2014 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղերին, սակայն խաղադաշտ դուրս չի եկել։
2015 թվականի նոյեմբերին Աչերբին հրավիրվել է Իտալիայի հավաքական և առաջին անգամ հանդես եկել նրա կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով Ալբանիայի դեմ ընկերական խաղում (1:0)։ Հավաքականի մեկնարկային կազմում առաջին անգամ դաշտ է դուրս եկել 2016 թվականի մարտին՝ մասնակցելով Գերմանիայի դեմ խաղին (1:4)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կիևոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սասուոլոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կոբրեզիա պարսկական
Կոբրեզիա պարսկական, բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
3-10 սմ բարձրությամբ խիտ ճիմ առաջացնող բույս է։ Տերևները գծային են, 0,5 սմ երկարությամբ և դեղնավուն տերևապատյաններով։ Թիթեղների լայնությունը 1-2 մմ է։ Ծաղկաբույլը կազմված է սակավածաղիկ հասկիկներից։ Ծածկող թեփերը շագանակագույն են, առանց սպիտակ-թաղանթային եզրերի։ Պտուղը էլիպսաձև է և 2-2,5 մմ երկարությամբ ։
Տարածում
Հանդիպում է Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Նախասկովկասը, Դաղստանը, Հարավային Անդրկովկասը, Ղարաբաղը, Թալիշը, Միջին Ասիան և Իրանը ։
Էկոլոգիա
Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 3000 և ավելի մետր բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին ։
Պահպանություն
Պահպանություն չի իրականացվում ։
Սոկոլովո (այլ կիրառումներ)
Սոկոլովո, կարող է վերաբերել՝
Սուրիկ Ասմարյան
Սուրիկ Հայկազի Ասմարյան, հայ մանկավարժ , քաղաքական գործիչ, ՀԽՍՀ և Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1990-1995) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1943 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Հոկտեմբերյանի շրջանի Արմավիր գյուղում ։ Սովորել և ավարտել է` Արմավիրի միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1969 թվականին՝ Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտը՝ պատմություն և հասարակագիտություն առարկանների ուսուցչի մասնագիտությամբ ։ 30 տարի աշխատել է ուսմասվար՝ Հոկտեմբերյանի թիվ 84 միջնակարգ պրոֆտեխնիկական ուսումնարանում ։ Եղել է «Արմավիր» թերթի խմբագիրը ։
Քաղաքական գործունեություն
1982-1989 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ անդամ, 1989-1995 թվականներին՝ ՀՀՇ խմբակցության անդամ։ 1990 թվականին ընտրվել է ՀԽՍՀ, ապա 1991-ին Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Եղել է ՀՀ ԳԽ առողջապահության և սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ ։ 1995-1996 թվականներին եղել է՝ «Հայաստանի գյուղացիական միություն» հասարակական կազմակերպության վարչության նախագահ, 1996-1999 թվականներին՝ «Ագրարագյուղացիական միություն» հասարակական կազմակերպության փոխնախագահ, միառժամանակ՝ Արմավիրի մարզպետարանի սոցապ բաժնի վարիչ։ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարի օգնական։ Հայ-ամերիկյան «Ագրոգիտասփյուռ»-ի Արմավիրի մասնաճյուղի փոխնախագահ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Վանաձորի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Անդրանիկ Մարգարյան (քաղաքական գործիչ)
Անդրանիկ Նահապետի Մարգարյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հայաստանի վարչապետ (2000-2007), ՀՀԿ նախագահ։
Կրթություն
1967-1972 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետում, ստացել հաշվիչ մեքենաների ինժեների որակավորում։
Աշխատանքային գործունեությունը
1972-1974 թվականներին աշխատել է Գազի արդյունաբերության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղում որպես գիտաշխատող, ավագ ինժեներ, 1977-1978 թվականներին՝ Հայաստանի էներգետիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես գլխավոր ճարտարագետ, 1978-1979 թվականներին՝ Էլեկտրատեխնիկական գործարանի էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների բաժնի պետ, 1979-1990 թվականներին՝ Առևտրի նախարարության հանրապետական ինֆորմացիոն հաշվողական կենտրոնի էլեկտրոնիկայի բաժնի վարիչ, 1990-1994 թվականներին՝ Հատուկ ծրագրերի պետական վարչության ինֆորմացիոն բաժնի ղեկավար, 1994-1995 թվականներին՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի կրտսեր գիտաշխատող, 1995-1999 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ առաջին գումարման պատգամավոր, 1999 թվականին դարձյալ ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր, եղել է մեծամասնություն կազմած «Միասնություն» խմբակցության ղեկավարը, 2000-2007 թվականներին՝ Հայաստանի վարչապետ։
2003 թվականին ԱԺ ընտրություններից հետո վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը շարունակել է պաշտոնավարել՝ ղեկավարելով ընտրությունների արդյունքում ձևավորած կոալիցիոն կառավարությունը։
Կուսակցական գործունեություն
Հայկական քաղաքական կյանքի մեջ է ընդգրկվել դեռ 1965 թվականից։ 1968 թվականից եղել է խորհրդային տարիներին ընդհատակյա գործող Ազգային միացյալ կուսակցության անդամ, 1973 թվականից՝ ԱՄԿ խորհրդի անդամ։ 1974 թվականին ձերբակալվել է և դատապարտվել երկամյա բանտարկության՝ խորհրդային վարչակարգի դեմ պայքարելու մեղադրանքով։ 1992 թ. անկախ Հայաստանում դառնում է երկրի առաջին գրանցված կուսակցության անդամ, որի խորհրդի նախագահն է 1993 թվականից մինչև իր մահը։ 1993-1997 և 1998-2005 թթ.՝ ՀՀԿ խորհրդի նախագահ։ 1997-1998 թվականներին եղել է ՀՀԿ նախագահ, 2005 թվականին դարձյալ ընտրվել է ՀՀԿ նախագահ, 1998 թվականից Երկրապահ կամավորական միության անդամ էր, այնուհետև՝ ԵԿՄ վարչության անդամ։
Ընտանիք
Ամուսնացած էր, ուներ երկու դուստր, մեկ որդի և հինգ թոռ։
Մահ և հուղարկավորություն
Անդրանիկ Մարգարյանը մահացել է 2007 թվականի մարտի 25-ին Երևանում սրտի կաթվածից։ Հուղարկավորված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:2007 մահեր Կատեգորիա:Մարտի 25 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կոմիտասի անվան պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ այլախոհներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Նովոագանսկ
Նովոագանսկ (Новоаганск), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Նիժնևարտովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10315 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1966 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Նիժնևարտովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սոմովո (այլ կիրառումներ)
Սոմովո, կարող է վերաբերել՝
Ռաիսա Ավանեսյան
Ռաիսա Ավանեսյան, «Հայ Սուպերսթար» 4-ի ֆինալիստ և «Հայաստանի ձայնը 3»-ի հաղթող։
Կենսագրություն
Ռաիսա Ավանեսյանը ծնվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 12-ին Թեհրանում։ 2004 թվականի ավարտել է Թեհրանի երաժշտական դպրոցը։ 2004-2005 թթ. սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կլառնետի բաժնում։ 2005-2007 թթ. ավարտել է Երգի պետական թատրոնը ։2010-ին համերգներ է ունեցել Արաբական Միացյալ Էմիրություններում։ 2011-ին ելույթ է ունեցել «Ռոքն ընդդեմ ՁԻԱՀ-ի» խորագրով համերգին։ Պատրաստվում է թողարկել իր պարսկերեն ալբոմը, որի մեջ ընդգրկված են բլյուզ, ջազ, ռոք և էլեկտրոնային երաժշտությունների համադրություններ։ Ցանկանում է երգերը թարգմանել հայերեն և ներկայացնել հայի դատին։
Հայ սուպերսթար 4
2010 թվականի մայիսին Ռաիսան մասնակցում է Հայ սուպերսթար 4 նախագծին։ Այս նախագծում 12 շաբաթ պայքարելով, վերջապես հասնում է եզրափակիչ փուլ Րաֆֆի Օհանյանի հետ։ Սակայն նրան սեպտեմբերի 15-ին կայացաց եզրափակչում չի հաջողվում ստանալ հաղթողի դափնին և նա բավարարվում է երկրորդ տեղով։
Հայաստանի ձայնը 3
2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Հայաստանի ձայնը նախագծի 3-րդ եթերաշրջանի կույր լսումներ փուլում ելույթ ունեցավ նաև Ռաիսա Ավանեսյանը, Գլորիա Գեյների «I Will Survive» երգով։ Նրա կատարման ժամանակ շրջվեցին բոլոր մարզիչները, և Ռաիսան առանց մտորելու ընտրեց Սոնային ։ Նոյեմբերի 15-ին մենամարտեր փուլում Ռաիսան մրցեց Արթուր Մուսայելյանի հետ «Cose della vita» eրգով։ Այս փուլում Սոնայի ընտրությունը կանգնեց Ռաիսայի վրա։ Հաջորդ փուլը նոկաուտի փուլն էր, որը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 29-ին։ Այս անգամ Ռաիսայի հետ պայքարի դուրս եկավ Աննա Բարսեղյանը «Feeling Good» երգով, սակայն Սոնային կրկին համոզեց Ռաիսան, կատարելով «Trouble with My Baby» երգը։ Այսպիսով, Ռաիսա Ավանեսյանը՝ հաղթահարելով այս փուլերը, հասավ գալա համերգների փուլ։ Այս փուլում Սոնայի թիմում 3 մասնակից էին ` Ռաիսան,Էլինա Մարգարյանը և Արամ Ավետիսյանը:Առաջին գալայից հետո Ռաիսան և Էլինան անցան կիսաեզրափակիչ։ Կիսաեզրափակչում հեռուստադիտողի քվեարկության 84 և Սոնայի քվեարկության 60 տոկոսով Ռաիսան հայտնվեց եզրափակչում։ Եզրափակչում նրա մրցակիցները երեքն էին` Մելինա Գալոյան(Հայկոյի թիմ), Էռնա Միրզոյան(Արմենի թիմ) և Վահե Ալեքսանյան(Եվայի թիմ)։ Եզրափակչում հեռուստադիտողի քվեարկության 39 տոկոսով հաղթող ճանաչվեց Ռաիսան։ Ռաիսային հանձնվեցին մրցանակներ նախագծի հովանավորների և Արմենիա Թի-Վիի կողմից։ Նա հնարավորություն ստացավ մասնակցել Բիյոնսեի 2015 թվականին կայանալիք համերգին, ձայնագրել 2 երգ, նկարահանել 2 տեսահոլովակ և մեկ տարի շարունակ անընդմեջ լինել հեռուստադիտողի եկրանին։
Հայաստանի ձայնը նախագծում Ռաիսայի կատարած երգերը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թեհրան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Փառնես
10-րդ դարում Փառնեսը եղել է Փառիսոսի թագավորության կենտրոնը։
Կատեգորիա:Արցախ նահանգ
Լևոն Տեր-Պետրոսյան
Լևոն Հակոբի Տեր-Պետրոսյան, Հայաստանի Հանրապետության առաջին նախագահ (1991-1998)։ Մասնագիտությամբ բանասիրական գիտությունների դոկտոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սիրիայի Հալեպ քաղաքում։ 1946 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ Կրթությունն ստացել է Երևանի պետական համալսարանում (բանասիրական ֆակուլտետի արևելագիտության բաժին, 1963-68), ուսումը շարունակել ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայում (Արևելագիտության ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունք, 1969-1972)։ Ավարտելով Երևանի պետական համալսարանի ռազմագիտական ամբիոնի քառամյա դասընթացները՝ ստացել է ռազմական թարգմանչի մասնագիտացում։
Քաղաքական ակտիվությունն սկսել է 1960-ական թվականներին ծագած ուսանողական խմորումների ժամանակ։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Արցախյան շարժմանը, Արցախյան ազատամարտին, ղեկավարել Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը, ապա ընտրվել Հայաստանի նորաստեղծ Հանրապետության նախագահ։ Նախագահի պաշտոնից հրաժարվել է 1998 թվականի փետրվարի 3-ին։
Կրթության և գիտական աշխատանքի շրջան
Լևոն Տեր-Պետրոսյանը անդամ է ԽՍՀՄ արևելագետների ընկերակցության (1985), Հայաստանի գրողների միության (1988), Ֆրանսիական Ասիական ընկերության (1989), Վենետիկի Մխիթարյան ակադեմիայի (1991), պատվավոր դոկտոր (doctor honoris causa) Լա Վեռնի (1990), Ստրասբուրգի (1992), Սոֆիայի (1994) և Սորբոնի (1996) համալսարանների։
Հեղինակ է 30-ից ավելի գրքերի, շուրջ 80 գիտական հոդվածների և բազմալեզու մամուլում սփռված քաղաքական բնույթի հազարավոր հրապարակումների (ճառեր, ելույթներ, հոդվածներ, հարցազրույցներ, մամլո ասուլիսներ և այլն)։
Գիտության բնագավառում իր ուսուցիչներն է համարում Ն. Վ. Պիգուլևսկայային, Ի. Մ. Դյակոնովին, Ա. Գ. Լունդինին, Ա. Վ. Պայկովային, Լևոն Խաչիկյանին, Գագիկ Սարգսյանին, Էդվարդ Աթայանին, Հակոբ Անասյանին, Ռաֆայել Իշխանյանին, Կարեն Յուզբաշյանին և Պողոս Խաչատրյանին։
Այլախոհական գործունեությունը ԽՍՀՄ-ում
Այլախոհական ակտիվությունն սկսել է 1960-ական թվականներին ծագած ուսանողական խմորումների ժամանակ։
ՀՀ ռազմաքաղաքական ոլորտ 1991-1996
Լ. Տեր-Պետրոսյանը 1991 թվականի հոկտեմբերի 16-ին տեղի ունեցած ՀՀ նախագահի առաջին ընտրություններում ձայների գերակշիռ մեծամասնությամբ (83,4%) ընտրվել է ՀՀ նախագահ։ Ընտրություններից առաջ նա գրեթե հրաժարվել է նախընտրական քարոզչություն վարել՝ իրականացնելով միայն մեկ մեկ ու կես ժամանով հեռուստահարցազրույց ընտրությունների նախօրեին ։
1991–1995 թթ., Բաբկեն Արարքցյանի հետ, գլխավորել է Գերագույն խորհրդի Սահմանադրական հանձնաժողովը, որի մշակած Սահմանադրության նախագիծը, Գերագույն խորհրդի հավանությանն արժանանալուց հետո, 1995թ. հուլիսի 5-ին ընդունվել է համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով։
1992 թ. հունվարի 28-ին ստորագրել է ՀՀ Զինված ուժերի ստեղծման մասին հրամանագիրը։
1992 թ. Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախաձեռնությամբ և ՌԴ նախագահ Բորիս Ելցինի հետ կայացած համաձայնությամբ՝ Հայաստան են հրավիրվել սովետական բանակի 600 միջին և բարձր դասի սպայակազմի հայազգի ներկայացուցիչներ։
1992 թ. մարտի 3-ին որոշում է կայացրել ստեղծել Հայաստան համահայկական հիմնադրամը։
1993 թ. նոյեմբերի 22-ին Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հրամանագրով շրջանառության մեջ է դրվել ՀՀ ազգային դրամը։
1991-94 թթ. հաստատել է ՀՀ տնտեսական բարեփոխումների քաղաքականությունը, որը ներառում էր հողի, պետական սեփականություն հանդիսացող օբյեկտների սեփականաշնորհումը, ֆինանսական, էներգետիկ համակարգի բարեփոխումները։
1994 թ. Լևոն-Տեր Պետրոսյանի դիվանագիտության ջանքերով ԵԱՀԿ Բուդապեշտի գագաթնաժողովում Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչվել է հակամարտության լիիրավ կողմ։
1994 թ. ստորագրել է Հայաստանում ռուսական ռազմաբազայի տեղակայման մասին հայ-ռուսական պայմանագիրը։
1995 թ. նախաձեռնել է Ցեղասպանության 80-րդ տարելիցին նվիրված միջազգային գիտաժողովը և Ցեղասպանության թանգարանի կառուցումը։
Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
1996 թ. դեկտեմբերի 3-ին, Լիսաբոնում գումարված ԵԱՀԿ գագաթնաժողովի ընթացքում, վետո է դրել Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը կանխորոշող բանաձևի վրա։
1997 թ. ստորագրել է հայ-ռուսական Բարեկամության և համագործակցության մեծ պայմանագիրը։
Մարտի 1-ի զանգվածային անկարգություններ
2008 թվականի մարտի 1-ի լույս 2-ի գիշերը իշխանության բռնի զավթման նպատակով Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմնակիցների և ընդդիմության այլ առաջնորդների, այդ թվում՝ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից կազմակերպվել էին հակակառավարական անկարգություններ։ Անկարգությունները տեղի ունեցան երկրի մայրաքաղաք Երևանում։ Իրադարձությունների հետևանքով զոհվեց 10 (2 ոստիկան, 8 քաղաքացիական անձ) և վիրավորվեցին հարյուրավոր ոստիկաններ, զինծառայողներ և քաղաքացիական անձինք ։ Անկարգությունները կանխելու նպատակով 1 ամիս ժամկետով Երևան քաղաքում հաստատվեց արտակարգ դրություն ։
Այլ զբաղմունքներ
Պատանեկության տարիներին խաղացել է Հայաստանի ժողովրդական դերասաններ Պերճ Գևորգյանի, Արշավիր Ղազարյանի և վաստակավոր դերասան Պարզանուշ Պարոնյանի ղեկավարած սիրողական թատրոններում։ Ուսանողական շրջանում զբաղվել է սուսերամարտով և շախմատով։ Երկու սպորտաձևից էլ լրացրել է առաջին կարգայինի նորման։ Ընդգրկվել է Երևանի պետական համալսարանի սուսերամարտի հավաքականի կազմում։
Նախնիները
Տեր-Պետրոսյան ընտանիքը սերում է Կիլիկիո կաթողիկոս Հովհաննես Հաճընցու (1705–1721 թթ.) կոնդակով 1720 թվականին Սիսից Մուսա լեռ ուղարկված Պետրոս քահանայից։ Վերջինիս հետնորդները, ժամանակի ընթացքում բազմանալով, ճյուղավորվել են Մուսա լեռում հայտնի երեք մեծ գերդաստանի՝ բուն Տեր-Պետրոսյաններ, Աբաջյաններ և Բոյաջյաններ։ Հորից որդի փոխանցվող քահանաների շարքը Տեր-Պետրոսյան գերդաստանում ընդհատվել է 1850-ական թվականներին։ Նրանցից մեկը Կիլիկիո տարածաշրջանում հռչակվել է Անթաքալը (Անտիոքացի) Տեր-Պետրոս մականվամբ ։
Հորական պապը՝ Պետրոս Տեր-Պետրոսյան (1870-1937 թթ.), իր հաղթանդամ կազմվածքի պատճառով «Բարաքաթ (օրհնյալ)» անվանված, 1895 թվականին, հայտնի հեղափոխական Աղասի Թուրսարգիսյանի ազդեցությամբ, անդամագրվել է Հնչակյան կուսակցությանը, մասնակցել է Զեյթունի 1896 թ. ապստամբության շրջանում Կիլիկիայի տարբեր վայրերում (Հաճըն, Մարաշ, Մուսա լեռ և այլն) ծագած ազատագրական շարժումներին, ինչից հետո վեց ամիս արգելափակվել է թուրքական բանտերում։
Մորական պապը՝ Պետրոս Ղարիբյան (մահ. 1951 թ. Իջևանի շրջանի Խաշթառակ գյուղում), Դաշնակցական կուսակցության համակիր։
Հորեղբայրը՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյան, ուսուցիչ։
Կինը և երեխաները
Հայրը՝ Հակոբ Տեր-Պետրոսյան (1909-1994 թթ.), Մուսա լեռան հերոսամարտի ժամանակ, 7-ամյա հասակում, 11-ամյա եղբոր՝ Կարապետի հետ, ուտելիք և ջուր է կրել դիրքեր։ Պատանեկության տարիներին եղել է Հնչակյան կուսակցության անդամ, իսկ հետագայում դարձել Սիրիա-լիբանանյան կոմունիստական կուսակցության հիմնադիրներից և քաղբյուրոյի մշտական անդամներից մեկը։ Ծառայած լինելով ֆրանսիական բանակի՝ Սիրիայում տեղակայված ստորաբաժանումներում՝ կուսակցական շրջանակներում հայտնի է եղել ֆրանսերեն Սոլդա (զինվոր) մականվամբ։ Բազմիցս դատվել, բանտարկվել և աքսորվել է ֆրանսիական գաղութային իշխանությունների կողմից։ 1936 թվականին կամավորագրվել է Իսպանիայում մարտնչող ինտերնացիոնալ բանակին, բայց Բեյրութում ձերբակալվել է ֆրանսիական ժանդարմերիայի կողմից և աքսորվել իր ծննդավայր՝ Իսկենդերունի սանջակ։ Նույն թվականին, իր կուսակցական ընկերոջ՝ Ջորջ Կարապետյանի հետ, Իսկենդերունի բանտից փախցրել և Պաղեստին է անցկացրել Մերձավոր Արևելքում Կոմինտերնի հայտնի ներկայացուցիչ Նախման Լիտվինսկուն և նրա կնոջը։ 1939-ին գլխավորել է Ալեքսանդրեթի գավառը Թուրքիային հանձնելու ծրագրի դեմ ուղղված հայկական շարժումը։ 1940-1941 թթ., Սիրիա-լիբանանում հաստատված Վիշիստական ռեժիմի օրոք, ղեկավարել է Հալեպ քաղաքի ընդհատակյա դիմադրական շարժումը։ Հայաստան փոխադրվելուց հետո երկար տարիներ աշխատել է Երևանի Մյասնիկյանի անվան կահույքի գործարանում՝ սկզբում որպես վարպետ-կահույքագործ, այնուհետև՝ Արհկոմի նախագահ և Կուսկոմիտեի քարտուղար։ 1965 թվականից անցել է հանգստյան՝ ստանալով հանրապետական կարգի անհատական թոշակ։
Մայրը՝ Ազատուհի Տեր-Պետրոսյան, օրիորդական ազգանունը՝ Ղարիբյան (1914-2002 թթ.), տնային տնտեսուհի, ծնվել է Մուսա լեռան հերոսամարտի օրերին, թուրքական բանակի գնդակոծությունների տակ, լեռան քարանձավներից մեկում։
Եղբայրը՝ Պետրոս Տեր-Պետրոսյան (1938-2013 թթ.), տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Երևանի ճարտարապետաշինարարական համալսարանի ամբիոնի վարիչ։
Եղբայրը՝ Կամո Տեր-Պետրոսյան (1948-2023 թթ.), բժիշկ, սրտաբան, «Կարագյոզյան բարեգործական հիմնադրամի» ծրագրով Հայաստանում և Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված մանկական առողջապահական համակարգի կազմակերպիչ։
Քույրը՝ Իսկուհի Տեր-Պետրոսյան – Սեմիրջյան (ծնվ. 1953 թ. - 2015 թ․), թուրքագետ, մանկավարժ, տարրական դասարանների երկարամյա ուսուցիչ։
Կինը՝ Լյուդմիլա Տեր-Պետրոսյան, օրիորդական ազգանունը Պլեսկովսկայա (ծնվ. 1947 թ.), գերմանագետ, հեռուստալրագրող, Լենինգրադի Գերցենի անվան մանկավարժական ինստիտուտի շրջանավարտ։ Կնոջ հայրը՝ Ֆրաիմ Աբրամովիչ Պլեսկովսկի (1914–1978), Սովետական բանակի կադրային սպա, Ֆիննական և Հայրենական մեծ պատերազմների մասնակից։ Կնոջ մայրը՝ Բրախա Լեյբովնա Կուրտաչ (1912–1994), բժիշկ, վերապրել է Լենինգրադի բլոկադան։ Կնոջ եղբայրը՝ Ալեքսանդր (ծնվ. 1941 թ.), մահացել է բլոկադայի ժամանակ։
Թոռները՝ Լևոն (ծնվ. 1997 թ.), Հակոբ (ծնվ. 2003 թ.), Լուսիա (ծնվ. 2004 թ.) և Արեգ (ծնվ․ 2018 թ․) Տեր-Պետրոսյաններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նախագահներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներ Կատեգորիա:ՀՀՇ անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԱԿ անդամներ Կատեգորիա:Սիրիայից Հայաստան արտագաղթածներ Կատեգորիա:Լևոն Տեր-Պետրոսյան Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Ռամզես VIII
Ռամզես VIII, Հին Եգիպտոսի XX արքայատոհմի փարավոն (Ռամեսիդա)։ Նա կառավարել է մ.թ.ա. 1127 թվականից։
Կենսագրություն
Մեկ այլ տեսություն պնդում է, որ այս փարավոնը հզոր Ռամսես III-ի որդին էր և գահի նկատմամբ նրա պահանջները օրինական էին և արդարացված։
Մատենադ-Աբու տաճարի արձանագրություններում թագավորի հիշատակումները կան, նրա շիրմաքարը չի հայտնաբերվել, ճակատագիրը և նրա մումիաները անհայտ են։ Ռամսեսի VIII-ի անունը պահպանվել է անհայտ ծագման կահույքի և մի քանի սալիկների վրա։
Եգիպտացի տարբեր գիտնականների համաձայն տրվում է նրա թագավորության որոշ ժամանակներ (ամսաթվերը տրված են մ.թ.ա.).
Գերեզման
Ռամզես VIII-ի գերեզմանը Թագավորական հովտում չի հայտնաբերվել։ Կա ենթադրություն, որ Թագավորական հովտի 19 (KV19) Մենտուհերփեշեֆայի համար, Ռամզես IX-ի որդին է նախապես կառուցել Ռամզես VIII-ի համար, մինչև նրա գահ բարձրանալը։ 2007 թվականին եգիպտական արշավախումբը, որը ղեկավարում էր Աֆիֆ Ռոեմենը և Եգիպտոսի Հնագույն Եկեղեցու Գերագույն խորհրդի ղեկավար Զահի Հավասը, փորձել են գտնել փարավոնի գերեզմանը ։
Հովհաննես Զարդարյան
Հովհաննես Մկրտչի Զարդարյան, հայ գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1963), ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս (1988), պրոֆեսոր։
Նկարչուհի Անահիտ Զարդարյանի հայրն է։
Կենսագրություն
Հովհաննես Զարդարյանը ծնվել է Կարսում, 1918 թվականի հունվարի 8-ին, արհեստավորի ընտանիքում։ Եղեռնից մազապուրծ` Զարդարյանների ընտանիքը որոշ ժամանակ ապաստանել է Ռուսաստանում` Կրասնոդար քաղաքում, այնուհետև ապրել են Արմավիրում, իսկ հետո` հաստատվել Թիֆլիսում, որտեղ ապագա նկարիչն ավարտել է յոթնամյա դպրոցը, ապա ընդունվել տեղի Գեղարվեստի ակադեմիան։ Այնուհետև նա տեղափոխվել է Երևան և 1933 թվականին ընդունվում Երևանի Գեղարվեստի ուսումնարանը` սովորելով Սեդրակ Առաքելյանի և Վահրամ Գայֆեճյանի ուսումնական արվեստանոցներում, որից հետո էլ 1937-1941 թվականներին սովորում Համառուսաստանյան Գեղարվեստական ակադեմիայում (ավելի ուշ` Լենինգրադի Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտ)։ Նրա ստեղծագործությունները գտնվում են այնպիսի թանգարաններում, ինչպիսիք են`  Հայաստանի ազգային պատկերասրահը, Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահը, Սանկտ Պետերբուրգի ռուսական արվեստի թանգարանը, ինչպես նաև Կիևի, Վոլգոգրադի թանգարաններում, մասնավոր հավաքածուներում։ Զարդարյանը շրջագայել է ողջ Հայաստանում։ Նա կյանքի վերջին տասնամյակներում հեռացել է Երևանից, ապրել և ստեղծագործել Բյուրականում, ուր աստղադիտարանի կողքին գտնվում է իր տուն-արվեստանոցը։ Նա երկար տարիներ զբաղվել է նաև մանկավարժական գործունեությամբ, դաստիարակել գեղանկարիչների շնորհալի մի քանի սերունդներ. 1951-1959 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, այնուհետև գնացել է Բյուրական և որոշ ընդմիջումից հետո կրկին վերադարձել մանկավարժական գործունեությանը։ 1969-1982 թվականներին ղեկավարել է ՀՀ Մանկավարժական ինստիտուտի գեղանկարի և կոմպոզիցիայի ամբիոնը։ Հովհաննես Զարդարյանը մահացել է Երևանում, 1992 թվականի հուլիսի 21-ին։
Ստեղծագործական գործունեություն
Պատերազմից հետո հայկական գեղանկարչության մեջ ի հայտ եկած նոր որակները մեծ չափով կապված էին Հովհաննես Զարդարյանի անվան հետ։ Մեծ հայրենականն իր հետքը թողեց նկարչի ամբողջ արվեստի վրա։ Պատերազմի տարիների լարված աշխատանքը նպաստեց նկարչի գաղափարագեղարվեստական սկզբունքների վաղ ձևավորմանը և նրա բազմաժանր ստեղծագործության անհատական առանձնահատկությունների երևան գալուն։ Զարդարյանի կրակոտ, բայց ներքնապես միշտ էլ նպատակաուղղված արվեստը, ճիշտ է, ձևավորվել է դժվար տասնամյակներում, բայց ինչպես և ամեն մի նշանավոր արվեստագետի, այնպես էլ Հովհաննես Զարդարյանի տաղանդը կապված է եղել ազգային մշակույթի ավանդույթների հետ։ Զարդարյանն իր արվեստում չէր սահմանափակվում միայն մեկ ասպարեզով։ Նա իրեն դրսևորել է բնանկարի, դիմանկարի, նատյուրմորտի և սիմվոլիկ-այլաբանական կոմպոզիցիայի ժանրերում։ Սակայն նկարչի ստեղծագործության առանցքն իրավամբ պետք է համարել սիմվոլիկ-այլաբանական կոմպոզիցիայի ժանրը։ Այս ժանրի նրա բոլոր կտավները որոշակի գաղափարներ են հաստատում, նպատակային են ու օժտված են ազգային վառ նկարագրով ։
1940-ականների երկրորդ կեսին ստեղծված` հարազատ ժողովրդի պատմությանը և այդ օրերի կյանքին նվիրված կոմպոզիցիոն կտավները հաստատեցին նրա մուտքն իբրև թեմատիկ նկարների վարպետի, որի նշանակությունը դուրս է գալիս ազգային արվեստի շրջանակներից։ Այս ժանրում նրան մեծ ճանաչում բերեցին «Սևանգէսի շինարարների հաղթանակը» (1947 թ.) և
«Նախաշավիղ» (1948 թ.) յուղաներկ կտավները։ Այս աշխատանքներում նա դրսևորվել է որպես մի նկարիչ, ով իր առջև դրել է գաղափարական և գեղագիտական բնույթի դժվարին հարցեր։
Զարդարյանի մյուս լավագույն աշխատանքը «Նախաշավիղ» կտավն է։ Այս աշխատանքում Խաչատուր Աբովյանի կերպարն ստեղծելիս նկարիչն օգտագործել է ռոմանտիկ դիմանկարի միջոցները։ Իր ստեղծագործություններում նա Աբովյանին պատկերել է ոչ միայն որպես գրող, այլև որպես ուսուցիչ։ Եվ պատահական չէ, որ «Նախաշավիղ»-ում Աբովյանի կողքին կարծես Հայաստանի լուսավոր ապագան խորհրդանշող հայ գեղջուկ պատանուն է պատկերել` հեռվում երևացող Արարատ լեռան և քարքարոտ բնության ֆոնի վրա։
Նրա մյուս լավագույն աշխատանքը քնարական շնչով ստեղծված «Ձգտում» (1960 թ.) կտավն է։ Այն բնության ու մարդու մտերմության, սիրո և գեղեցկության խորհրդանիշ է, նրա մեջ արտահայտված է երազանքներին հասնելու անսահման ձգտում, վերսլացումի, առեղծվածայինը բացահայտելու անհագ տենչ ու կարոտ։ Այս աշխատանքը բանականության ու խոհափիլիսոփայության փայլուն մարմնավորում է։
Զարդարյանի գլուխգործոցն է համարվում «Գարուն» (1956 թ.) սիմվոլիկ-այլաբանական հայտնի կտավը, որը «ձնհալքի» խորհրդանիշն էր և որը նկարչին միութենական համբավ բերեց և դարձավ ողջ խորհրդային կերպարվեստի լավագույն նմուշներից մեկը։ Այստեղ նկարիչը չի բավարարվել զուտ բնանկարային լուծումով։ Որպես գարնան ու վերածննդի, Արագածի կենարար ուժի խորհրդանիշ, նա կտավում պատկերել է կուժը ձեռքին մի գեղջկուհու։ Ջրով լի կուժը Արագածի բարիքների խորհրդանիշն է։ Այստեղ հավատի մեծ ուժ, ապագայի հանդեպ մեծ ձգտում, նաև կյանք ու շարժում կա։
Հովհաննես Զարդարյանի` «Սևանգէսի շինարարների հաղթանակը» (1947 թ.), «Նախաշավիղ» (1948 թ.), «Գարուն» (1956 թ.), «Գաղթ» (1956-1960 թթ.), «Ձգտում» (1960 թ.), «Աղբյուր» (1965-1975 թթ.), «Պլեադներ» (1965-1975 թթ.), և այլ հայտնի կտավներն իրական ուղեցույցներ դարձան սիմվոլիկ-այլաբանական կոմպոզիցիայի ժանրի զարգացման համար։
Հովհաննես Զարդարյանն եղել է նաև դիմանկարի հրաշալի վարպետ։ Նա իր դիմանկարներում երբեմն հրաժարվում է մարդու արտաքին լիարժեք բնութագրումից, որպեսզի դիմանկարում հաղորդի միայն բնորդի էությունը։ Զարդարյանն ստեղծել է իր ժամանակակիցների դիմանկարներ, որոնց կերպարները, առհասարակ, դիպուկ են և ոչ միայն արտացոլում են մարդու ներաշխարհը, այլև ձգտում բացահայտելու դարաշրջանի ոգին։ Նա մեծ հետաքրքրությամբ ստեղծել է գիտության մարդկանց դիմանկարներ։  Դրանց  թվին են   պատկանում   աստղաֆիզիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի,  հնագետ Բաբկեն Առաքելյանի,  պատմաբան Սուրեն Երեմյանի,  բանաստեղծներ  Եղիշե Չարենցի, Գևորգ Էմինի և  ուրիշների դիմանկարները։
Նկարիչն առանձնակի սիրով ու ջերմությամբ է անդրադարձել Կոմիտասի կերպարին։ 1947-1951 թվականների ընթացքում Կոմիտասի երեք պատկեր է ստեղծել։ Խորապես ներշնչվելով Կոմիտաս մարդու, ստեղծագործողի, նահատակի կերպարով` Զարդարյանը մարմնավորել է հայ ժողովրդի ապրած մեծ ողբերգությունը, նրա պատմական ճակատագիրը։
Գեղանկարչությունից զատ, Հովհաննես Զարդարյանին հրապուրել են նաև այլ ժանրերը։ Նա գորգերի ու նկարազարդ առաստաղների տասնյակ էսքիզների հեղինակ է, բալետների ու ներկայացումների գեղարվեստական ձևավորող։    Նկարիչն առանձնակի սիրով է վերաբերվել ժողովրդական արվեստի ստեղծագործություններին։ Ավելին, նրա ողջ ստեղծագործությունը սնվում է ազգային արվեստի ակունքներից։ 1950-ականների առաջին կեսերին Հ. Քեշիշյանի հետ միասին աշխատել է մի գորգի ձևավորման վրա, ուր պատկերվել է Բոգդան Խմելնիցկին, և այն նվիրվել է Ուկրաինային։ 1970 թվականին Զարդարյանն իր դստեր` Ա. Զարդարյանի և Ռ. Այվազյանի հետ համատեղ ձևավորում է Արամ Խաչատրյանի «Գայանե» բալետը (որի բեմադրություններն ընթացել են Երևանի Օպերայի և բալետի պետական թատրոնում և Վորոնեժի Օպերայի և բալետի պետական թատրոնում)։
Զարդարյանի մոնումենտալ, սիմվոլիկ հնչեղությամբ ստեղծված գործերն իրենց հետ բերեցին նոր որակ. նպաստեցին կերպարվեստի և ժամամանակակից ճարտարապետության միաձուլման խնդրի լուծմանը։ Զարդարյանը Հայաստանում առաջիններից մեկն է եղել, որ ստեղծել է որմնանկարային բնապատկերներ։ Առհասարակ 1950-ականների երկրորդ կեսին է, որ ձևավորվում է խորհրդային շրջանի հայ մոնումենտալ-դեկորատիվ` ճարտարապետության հետ համադրված նկարչությունը։ Եվ այդ ասպարեզում ձեռք բերած գեղարվեստական առաջին լուրջ նվաճումները կապված են Հովհաննես Զարդարյանի և Վան Խաչատուրի ստեղծագործության հետ։ Խոսքը վերաբերում է 1958-1959 թվականներին մայրաքաղաքի «Արարատ» ռեստորանում և «Արմենիա» հյուրանոցում Զարդարյանի, ինչպես նաև մի շարք այլ նկարիչների մասնակցությամբ կատարված դեկորատիվ որմնանկարին ու առաստաղային պատկերներին։
Հովհաննես Զարդարյանի բնանկարները 1940-1950-ականներին
1940-ականներին արված «իմպրեսիոնիստական» աշխատանքների շնորհիվ Զարդարյանն ազատվում է մոխրագույն, շագանակագույն կամ, ինչպես ընդունված է ասել, «թանգարանային» գունաշարից։ Սկզբնապես դրանք եղել են բնանկարային էտյուդներ։ Այս շրջանի նրա աշխատանքները կտրուկ տարբերվում են մինչ այդ վրձնած իր բոլոր կտավներից վառ, լուսավոր կոլորիտով և ազատ, թեթև քսվածքներով։ Դրանք գրեթե էտյուդներ են, որոնք գրավում են առաջին հերթին իրենց անմիջականությամբ։
Հովհաննես Զարդարյանի վաղ շրջանի աշխատանքներից են «Փշատենի» (1944 թ.), «Գարնանային էտյուդ» (1944 թ.), «Վաղ գարուն» (1945 թ.), «Ձմեռային բնանկար» (1946 թ.), «Տեսարան   Սևանա   կղզուց»  (1947 թ.) բնանկարները, Զարդարյանի 1950-ականներին արված բնանկարներից է «Աշունը  Այղրգյոլում» (1951 թ.), «Լուսաբացը Արագածի վրա» (1953 թ.), «Արագած» (1953 թ.), «Արագածի լանջերին» (1953 թ.), «Արա լեռան ստորոտում» (1953 թ.),  «Մթնշաղը Արագածի վրա» (1954 թ.), «Արագածի լանջերին» (1953 թ.), «Գառնիի կիրճը» (1954 թ.) և այլն։
Հովհաննես Զարդարյանի  բնանկարները 1960-1980-ականներին
Այս տարիներին Զարդարյանի արվեստում բանստեղծորեն փոխակերպված, երազկոտ ու, միաժամանակ, հուզական կրքոտ տրամադրություններով լի բնապատկերները հանդես են գալիս ընդհանրացվածությամբ, գունային վառ հնչեղությամբ և կոմպոզիցիայի դինամիկ կառուցմամբ։ Ներքին մեծ էներգիայի, ուժի, հերոսության զգացումն է հատուկ 1960-1980-ական թվականներին ստեղծված բնանկարներին։ 1960-ական և հետագա տարիների աշխատանքներում նկարիչը հանդես է գալիս որպես իր սերնդի այն եզակիներից մեկը, ում կտավներն իրենց ներդաշնակ գույներով հակադրվում են ակադեմիական «մոխրագույն» արվեստին։ Այս շրջանի բնապատկերները ձեռք են բերում դեկորատիվ հնչեղություն և պայծառ լուսեղենություն։
Այս շրջանի սկիզբը նշանավորում է Զարդարյանի լավագույն աշխատանքներից մեկը` «Ձգտում» (1960 թ.) ստեղծագործությունը, նրա լավագույն աշխատանքներից են նաև «Գարնան շունչը» (1961 թ.), «Պարզ օր Բյուրականի աստղադիտարանում» (1963 թ.),  «Ուշ աշուն» (1963 թ.), «Աշունը Եղեգնաձորի լեռներում» (1966 թ.), «Արարատ» (1968 թ.),  «Աշուն» (1968 թ.), «Գարունը  Արարատի վրա» (1970 թ.), «Արծաթագույն Արարատ» (1973 թ.), «Ձմեռը Բյուրականում» (1980 թ.), «Իմ այգին ամռանը» (1982 թ.) և այլն։
Մասնակցությունը ցուցահանդեսներին
1941 թվականի Հայրենական մեծ պատերազմը ընդհատում է նրա ուսումը։ Հովհաննես Զարդարյանը շուտով վերադառնում է Երևան և այդ ժամանակվանից էլ սկսվում է նրա բուռն ստեղծագործական գործունեությունը։ Մասնակցում է հանրապետական և համամիութենական գեղանկարչական ցուցահանդեսներին, իսկ 1950-ականներից արդեն միջազգային ցուցահանդեսներին։ 1944 թվականին մասնակցում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում կազմակերպված ցուցահանդեսին։ Հետագա տարիներին մասնակցել է նաև Երիտասարդ նկարիչների  համամիութենական ցուցահանդեսին (1948 թ.), Հնդկաստանում կազմակերպված Խորհրդային արվեստի ցուցանադեսին (1951 թ.), Բրյուսելի Համաշխարհային ցուցահանդեսին (1958 թ.), ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի անդամների ցուցահանդեսներին (1961-1991 թթ.), Տոկիոյում կազմակերպված` «Խորհրդային արվեստի հիսուն տարին» ցուցահանդեսին (1967 թ.), «Հայաստանի արվեստը. Ուրարտուից մինչև մեր օրերը» ցուցահանդեսին` կազմակերպված Փարիզի Լուվրում (1971 թ.), Փարիզում բացված` «Ֆրանսիա-ԽՍՀՄ» ցուցահանդեսին (1974 թ.), ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի հայաստանյան անդամների գործերի ցուցահանդեսին (Ղուկաս Չուբարյանի և Գրիգոր Խանջյանի հետ համատեղ), որն ընթացավ ԽՍՀՄ-ի և Լեհաստանի մի շարք քաղաքներում (Մոսկվա, Ռիգա, Վիլնյուս, Պեդրոզավոդսկ, Վարշավա, Կրակով, 1976-1977 թթ.), Լիսաբոնում կազմակերպված հայ գեղանկարիչների ցուցահանդեսին (1977 թ.), Մոսկվայում և Լենինգրադում ընթացած «Հայ կերպարվեստը» ցուցահանդեսին (1984-1985 թթ.), 1987 թ.-ին մասնակցում է երկու ցուցահանդեսների. «Իտալիա. Երկիրը հայ նկարիչների աչքերով» (Վենետիկ, Իտալիա), «Կենտրոնական Ասիայի և Անդրկովկասի գեղանկարչությունը» (Քաբուլ, Աֆղանստան)։ Հովհաննես Զարդարյանի կտավները բազմիցս ցուցադրվել են նաև Նյու-Յորքի, Հռոմի, Վենետիկի, Տոկիոյի, Մոնրեալի, Բեռլինի, Փարիզի առավել ճանաչված ցուցահանդեսներում։
2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Հայաստանի ազգային պատկերասրահում «Հայոց Մեծ Ցեղասպանության 100-ամյա տարելից»-ի շրջանակներում տեղի է ունեցել Հովհաննես Զարդարյանի «Գաղթ» խորագիրը կրող ցուցահանդեսի հանդիսավոր բացման արարողությունը ։