cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էլբերտ շրջան (Ջորջիա)
Էլբերտ շրջան (Elbert County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 956 կմ² է, բնակչությունը՝ 20.511 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Էլբերտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1790 թ.։
Կատեգորիա:Ջորջիայի շրջաններ
Անձ և ոչ անձ ցույց տվող գոյականներ
Անձ և ոչ անձ ցույց տվող գոյականներ, գոյականի իմաստային–քերականական խումբ։ Անձ ցույց տվող գոյականները անձերի հատուկ և հասարակ անուններն են՝ մարդ, ուսանող, Վահե, Գոհար։ Ոչ անձ (իր) ցույց տվող են մյուս բոլոր գոյականները՝ ձի, թուղթ, ազնվություն։
Այս խմբերը տարբերվում են նաև քերականորեն.
Գլազովո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Գլազովո (Глазово), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Անձ և ոչ անձ ցույց տվող գոյականներ
Կատեգորիա:Գոյական
Գլազովո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մինի (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Մինի (Мины), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 997 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Պերեկոպսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Պերեկոպսկի գյուղական խորհուրդ  (Перекіпська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պերեկոպսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 629 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39.93 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15.75 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ղադա
Ղադա (աբխազ.` Када, ყადა) գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Գուլրիփշից 35 կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 400 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
Բնակիչները` հայեր և վրացիներ։ 1959 թվականի տվյալներով, Ղադա գյուղում ապրում էր 249 մարդ, հիմնականում վրացիներ ։ 1989 թվականին գյուղում ապրում էր 4 մարդ, հիմանականում վրացիներ ։
Բնակիչները զբաղվում են ծխախոտի և եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, մեղվաբուծությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ տարրական դպրոց։
Հայերը եկել էին Տրապիզոնից, 1897 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Աղտոր դաբաղային
Աղտոր դաբաղային (լատիներեն՝ Rhus coriaria), աղտորազգիներին պատկանող 3-6 մետր բարձրությամբ թուփ է։ Երբեմն ծառանման տեսք է ունենում։
Նկարագիր
Առատ արմատային մացառներ է տալիս։ Այս հատկության շնորհիվ լայնորեն օգտագործվում է հակաէրոզիոն հողապաշտպան տնկարկներ ստեղծելուն։ Հին ճյուղերի և առանցքների կեղևը դարչնագույն է, ընձյուղները մոխրավուն կամ դեղնադարչնագույն են, ծածկված խիտ մազմզուկներով։ Տերևները բարդ են, 15-20 սանտիմետր երկարությամբ, կազմված 9-17 տերևիկներից։ Կոթունը ծածկված է թավշանման աղվամազով։ Ծաղիկները մանր են, կանաչասպիտակավուն, հավաքված խոշոր հուրաններում։ Կորիզապտուղները մանր են, գնդաձև կամ երիկամաձև, գորշակարմրավուն, ծածկված խիտ աղվամազով։ Ծաղկում է հունիս - հուլիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր - հոկտեմբերին։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, Միջին Ասիայում, Իրանում, Միջերկրական ծովի ափերին, Փոքր Ասիայում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է հյուսիսային շրջաններում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, Վայքում, չոր լանջերում, ավազոտ վայրերում, ծովի մակերևույթից մինչև 1200 մետր բարձրության վրա։
Նշանակություն
Արժեքավոր տեխնիկական կուլտուրա է. տերևները և մատղաշ ընձյուղները պարունակում են մինչև 11,5-33% տաննիդներ, որը լայնորեն օգտագործվում է կաշվի արտադրության մեջ որպես դաբաղանյութ։ Տերևները պարունակում են նաև 112 մգ/% C վիտամին։ Պտուղները օգտագործվում են որպես կծու համեմունք։ Լայնորեն օգտագործվում է նաև կանաչապատման և անտառապատման բնագավառում ։
Բժշկության մեջ օգտագործել են աղտորի տերևները և պտուղը։
Ռուսական բժշկության մեջ օգտագործել են լուծի, միզապարկի բորբոքումների, խոցերի, լնդախտի բուժման համար։
Հայկական բժշկության մեջ աղտորն օգտագործել են թքագեղձերի կենսագործունեության խանգարման, սրտխառնոցի, բերանի խոռոչում խոցերի, տեսողության վատացման, բշտիկային ցաների, սննդախանգար (տրոֆիկ) խոցերի, բորոտության, քոսի, չարորակ ուռուցքների, աղեստամոքսային խոցերի, միզասեռական օրգանների բորբոքային հիվանդությունների բուժման նպատակով ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թփեր Կատեգորիա:Աղտորազգիներ Կատեգորիա:Հայաստանի թփատեսակներ Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Մակեդա (քաղաք)
Մակեդա (Maqueda), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տոլեդո նահանգի, ինչպես նաև Կաստիլա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տորիխոս շրջանում։ Տարածքը՝ 78 կմ² ։ Բնակաչությունը 541 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 45 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Քսխա
Քսխա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում ։ Գտնվում էր Օլթիի գետի Սիվրի վտակի աջակողմյան Քցխա օժանդակի ափին։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 800 տուն հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թորթումի շրջանի համայնքներ
Արթինգտոն
Արթինգտոն (անգլերեն՝ Arthington, Liberia), փոքր քաղաք Լիբերիայի արևմուտքում։ Քաղաքը գտնվում է Մոնտսերադո երկրամասի Գրեյթր Մոնրովիա շրջանում։ Լիբերիայի 22-րդ նախագահ Չարլզ Թայլորը ծնվել է հենց այս քաղաքում։ Բնակչությունը կազմում է 650 մարդ՝ 2000 թ.-ի տվյալներով։
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լիբերիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Մոնտսերադո երկրամաս
Տավզիկ (Մեծկերտից հարավ-արևելք)
Տավզիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մեծկերտի գավառակում ։ Գտնվում էր Մեծկերտ գյուղաքաղաքից 7 կմ հարավ-արևելք, մյուս Տավզիկ գյուղից հարավ-արևելք, Խարբերդ-Մեծկերտ ճանապարհի աջ կողմում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չկալովի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Չկալովի փողոց (Улица Чкалова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Գոռնյացկի և Հոկտեմբերի 50-ամյակի անվան միկրոշրջաններում։ Անվանվել է խորհրդային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (24․7․1936), բրիգադի հրամանատար Վալերի Չկալովի (1904-1938) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ավտոմոբիլիստների փողոցից և ավարտվում Սմոլենսկի ու Մատրոսովի փողոցների հանգույցում։ Երկարությունը 2000 մետր է։
Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Չկալովի փողոցը գտնվում է Գոռնյացկի և Հոկտեմբերի 50-ամյակի անվան միկրոշրջաններում։ Այն սկսվում է Ավտոմոբիլիստների փողոցից, հատում է Սեդովի, Սերաֆիմովիչի, Գլինկայի, Տոլստոյի, Պավլովի, Ռիլեևի, Ֆուրմանովի փողոցները, երկու անգամ՝ Չայկովսկու անցուղին, Սվետլայա փողոցը, Սոսնովի նրբանցքը, Մոկրոուսովի փողոցը, Օսինովի և Տիեզերագնացների նրբանցքները և ավարտվում Սմոլենսկի ու Մատրոսովի փողոցների հանգույցում։ Փողոցի երկարությունը 2000 մետր է։
Փողոցն անվանվել է խորհրդային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (24․7․1936), բրիգադի հրամանատար Վալերի Չկալովի (1904-1938) պատվին։ 1936 թվականի հուլիսի 20–22-ին Վալերի Չկալովը օդաչուներ Գ․ Բայդուկովի և Ա․ Բելյակովի հետ անվայրէջք թռիչք է կատարել Մոսկվայից Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ և ապա՝ Ուդ կղզի (9374 կմ՝ 56 ժամ 20 րոպեում), իսկ 1937 թվականի հունիսի 18–20-ին՝ նույն անձնակազմով Մոսկվայից Վանկուվեր (Վաշինգտոն նահանգ, ԱՄՆ) Հյուսիսային բևեռի վրայով (8504 կմ՝ 63 ժամ 16 րոպեում)։ Զոհվել է նոր կործանիչի փորձարկման ժամանակ։ Թաղված է Մոսկվայում, Կրեմլի պատի տակ ։
Նշանակալի օբյեկտներ
Չկալովի և Ֆուրմանովի փողոցներով պարփակված հատվածում տեղակայված է Կրասնի Սուլինի և Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցը (հասցեն՝ Ֆուրմանովի փողոց, 32) ։
Չկալովի, 13 հասցեով գործում է Կրասնի Սուլինի արդյունաբերական տեխնոլոգիաների քոլեջը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Էմանուել շրջան (Ջորջիա)
Էմանուել շրջան (Emanuel County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.777 կմ² է, բնակչությունը՝ 21.837 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սուեյնսբորո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1812 թ.։
Կատեգորիա:Ջորջիայի շրջաններ
Արմեն Սարգսյան (ռեժիսոր, դերասան)
Արմեն Սարգսյան, հայ դերասան, ռեժիսոր։
Կենսագրություն
Արմեն Սարգսյանը ծնվել է 1986 թ.-ի մայիսի 8-ին Երևան քաղաքում։ 2003 թ.-ին դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դրամատիկական թատրոնի ռեժիսուրա բաժին։ Ուսմանը զուգահեռ` 2006 թ.-ից մինչև 2011 թվականը եղել է Դրամատիկական թատրոնի դերասան ։
2006 թ.-ին առաջարկ է ստացել նկարահանվել Ալբերտ Մկրտչյանի «Տխուր փողոցի լուսաբացը» գեղարվեստական ֆիլմում՝ Արմենի դերում։ 2008 թ.-ին համագործակցում է Տաթևիկ Ղափլանյանի հետ և վերջինիս բեմադրած «Իմ անուշ տղա» ներկայացման մեջ մարմնավորում Ճուտոյի դերը։ 2011-2013 թթ.-ին դասավանդում է «Բում-բումիկ» մանկապատանեկան ստուդիայում։ Ստուդիայում աշխատած տարիներին բեմադրում է «Ամանորյա ժպիտ», «Լինում է չի լինում» և «Ձյունանուշի առևանգումը»։ 2011 թ.-ին մեկնում է Նորվեգիա և այնտեղ մասնակցում տեղի «Ստելլա Պոլարիս» թատրոնի «Երբ մահացածները կենդանանում են» ներկայացմանը, այս թատրոնի հետ կրկին համագործակցում է 2015 թ.-ին։ 2012 թ.-ին Արմենը իր ընկերների հետ միասին հիմնադրում է ԷՊՍԻԴՈՆ թատերախումբը՝ դառնալով թատերախմբի գեղարվեստական ղեկավարը ։
2017 թ.-ից հանդիսանում է քաղաք Աբովյանի դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Գլասկովո
Գլասկովո (Гласково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կապիտանովկա (գյուղ, Կոնոտոպի շրջան)
Կապիտանովկա (Капітанівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կապիտանովկա գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մինինո (գյուղ, Բորսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բորսկի շրջանի բնակավայրեր
Շյուցկոր
Շյուցկոր (Suojeluskunta, Skyddskår), կամավորականների աշխարհազոր, որը 1918 թվականի Ֆինլանդիայի քաղաքացիական պատերազմում, հանդես գալով սպիտակգվարդիականների կողքին, հաղթանակ տարավ սոցիալիստական Կարմիր գվարդիայի նկատմամբ։
Պաշտոնապես ստեղծվել է 1921 թվականին։ 1939 թվականի դրությամբ ունեցել է 100 հազար անդամ։ Ունեցել է կանանց և պատանեկան ջոկատներ։
Ցրվել է 1944 թվականի նոյեմբերի 3-ին, խորհրդա-ֆինլանդական զինադադարի պայմանագրով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի պատմություն Կատեգորիա:Ֆինն հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ
Փաշայություն
Փաշայություն, նահանգ կամ մարզ (էյալեթ, վիլայեթ) Օսմանյան կայսրությունում՝ փաշայի կառավարության ներքո։
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ
Սան Վիտո Լո Կապո
Սան Վիտո Լո Կապո  (San Vito Lo Capo), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիայի մարզում՝ Տրապանի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4180 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 70 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 60 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 91010 ։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0923։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Վիտուսը։ Տոնը նշվում է հունիսի 15-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1859 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անդրեյ Կիրիլենկո (քաղաքական գործիչ)
Անդրեյ Պավլովիչ Կիրիլենկո, խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս (1966, 1976)։
Գ ործունեություն
1931 թվականից՝ ԽՄԿԿ անդամ, 1936 թվականին՝ Ռիբինսկի ավիացիոն ինստիտուտը ավարտելուց հետո, որպես ինժեներ֊կոնստրուկտոր, աշխատել է ավիացիոն գործարանում։
1938 թվականին՝ Ուկրաինայի Կ(բ) կ Զապորոժիե քաղաքի Վորոշիլովյան շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1939-1941 թվականներին՝ Զապորոժիեի մարզկոմի երկրորդ քարտուղար 1941-1942 թվականներին՝ Հարավային ռազմաճակատի 18-րդ բանակի ռազմական, խորհրդի անդամ, 1942-1944 թվականներին՝ Պաշտպանության պետական կոմիտեի լիազոր ավիացիոն գործարանում, 1944-1962 թվականներին՝ կուսակցական ղեկավարի աշխատանք է կատարել կուսակցության Զապորոժիեի, Նիկոլաևի, Դնեպրո-պետրովսկի, ապա Սվերդլովսկի մարզ-Ա.Պ. Կիրիլենկո կոմներում։ 1962 թվականի մայիսից մինչև 1966 թվականը ապրիլը՝ ՌՍՖՍՀ գծով ԽՄԿԿ ԿԿ բյուրոյի նախագահի առաջին տեղակալ, 1966 թվականի ապրիլից՝ ԽՄԿԿ ԿԿ քարտուղար։ ՀամԿ (բ) կ 18-րդ կոնֆերանսի (1941 թ. փետրվար), ՄՄԿԿ 19-25-րդ համագումարների պատգամավոր 20-22-րդ, 24-25-րդ համագումարներում ընտրվել է ԽՄԿԿ ԿԿ անդամ, 1957-1961 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ ԿԿ Նախագահության անդամության թեկնածու, 1962 թվականի ապրիլից մինչև 1966 թվականի ապրիլ՝ անդամ, 1966 թվականից՝ ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ։
Եղել է ԽՍՀՄ 3-10-րդ գումարումների Գերագույն սովետի պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Լենինի 6 շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Զատիշնոե (գյուղ, Կուպյանսկի շրջան)
Զատիշնոե (Затишне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զատիշնոե գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,139 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 273,38 մարդ/կմ²։
Սիդորենկովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Սիդորենկովսկի գյուղական խորհուրդ  (Сидоренківська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Սիդորենկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1207 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 66.65 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 18.11 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մաքս Փարքեր
Մաքս Փարքեր (Max Parker, ), բրիտանացի դերասան և մոդել։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1992 թվականի փետրվարի 8-ին Մանչեստր քաղաքում։ Դերասանական կրթություն ստացել է Լոնդոնի գեղարվեստի դպրոցներում։
Կարիերա
2016 թվականի կատարել է իր առաջնաելույթը «Իմ լավագույն ընկերուհին» հեռուստաֆիլմում ։ Մինչ հայտնությունը ստանալը խաղացել է թատրոնում։ Անվանակարգվել է 2018 թվականին թատերական մրցանակաբաշխությանը Շեֆիլդում բեմադրված «Օզ երկրի հրաշագործը» մյուզիքլում Երկաթե անտառահատի դերակատարման համար ։ Նույն թվականին սկսել է կրկնվող դեր կատարել բրիտանական «Անհաջող դեպքեր» հեռուստասերիալում։
2019 թվականին էպիզոդիկ դերակատարում է ունեցել «Աշխարհն այրվում է» ռազմական հեռուստասերիալում։ Նույն թվականին կրկնվող դերակատարում է ունեցել բրիտանկան «Էմերդեյլ» հեռուստասերիալում։ Նկարահանվել է 72 էպիզոդում՝ մինչև 2021 թվականը ։
2020 թվականին դերակատարում է ունեցել բրիտանկան «Քաղցր ցանկություններ» հեռուստասերիալում, նրա կողմից ներկայացված հրուշակագործական բառերը ստեղծել է իսրայելցի շեֆ խոհարար Յոթամ Օթոլենգին ։
Անձնական կյանք
Քամինգ աութ կատարել է 2020 թվականին, ինստագրամյան կայքէջում հրապարակելով իր զուգընկերոջ՝ Քրիս Մոքերիի հետ լուսանկար ։
Էվանս շրջան (Ջորջիա)
Էվանս շրջան (Evans County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 479 կմ² է, բնակչությունը՝ 10.495 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քլաքստոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1914 թ.։
Քուֆրա (Բասենի գավառ)
Քուֆրա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնվում էր Խորասան քաղաքից 36 կմ հարավ, Տվարածատափի դաշտի կողմում ընկած սարահարթի վրա, Բայազետի գավառի սահմանի մոտ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջիվան Գասպարյան
Ջիվան Արամայիսի Գասպարյան, նշանավոր հայ դուդուկահար և կոմպոզիտոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978 թ.): Հայաստանի և Կանադայի երաժշտական ակադեմիաների անդամ։
Կենսագրություն
Ջիվան Գասպարյանը ծնվել է Կոտայքի մարզի Սոլագ գյուղում 1928 թվականին։ Դժվար մանկություն է ունեցել քանի որ մայրը վաղ էր մահացել և հայրը Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմում զինվոր է եղել։ Այդ պատճառով էլ մեծացել է որբանոցում։
Դուդուկ սկսել է նվագել վեց տարեկանից՝ առանց դասավանդումի։ 1947 թվականին մեկնում է Մոսկվա ազգային սիրողական համույթի հետ, որտեղ համերգից հետո Ստալինից ստանում է Պոբեդա ժամացույց։ 1949 թվականին միանում է Թաթուլ Ալթունյանի անվան Հայկական ժողովրդական երգի-պարի պետական անսամբլի Ազգային երգ ու պարի համույթին, և իր առաջին մասնագիտական ելույթը որպես մենակատար լինում է Երևանյան երաժշտասիրական նվագախմբի հետ, քանի դեռ նոտաները կարդալ չգիտեր։
1956 թվականին ստանում է առաջին մրցանակը, 1959 թվականին՝ առաջին ոսկե մեդալը Չորրորդ Միջազգային փառատոնում՝ ՄԱԿԳՄի (UNESCO) հովանավորության տակ։ Նույն մրցույթին մասնակցելով, 1962 թվականին ստացել է արծաթե մեդալ, 1973 թվականին՝ բրոնզե, 1973 թվականին արժանացել է ՀՀ Ազգային արվեստագետ պատվավոր կոչմանը։
Միջազգային գործունեություն
1988 թվականից սկսել է միջազգային երաժշտական գործունեությունը։ Նույն թվականին Բրայան Ինոն, պատահաբար լսելով երաժշտի ներկայացումը Մոսկվայում, որոշում է նրան Լոնդոն հրավիրել։ Պիտեր Գաբրիելը նրա նվագը օգտագործել է Մարտին Սկորսեզեի ֆիլմում՝ «Քրիստոսի վերջին գայթակղությունը»։ Համագործակցել է Կրոնոս կվարտետի և Լոս Անջելեսի Երաժշտասիրական Օրկեստրայի հետ։
Ջիվան Գասպարյանը մասնակցել է համաշխարհային ճանաչում վայելած ֆիլմերի երաժշտությունների ստեղծմանը` «Քրիստոսի վերջին գայթակղությունը» (1988 թ., ԱՄՆ), «Ռոնին» (1998 թ., ԱՄՆ), «Օնեգին» (1999 թ., ԱՄՆ), «Գլադիատոր» (2000 թ., ԱՄՆ), «Սիրանա» (2005 թ., ԱՄՆ), «Արյունոտ ադամանդ» (2006 թ., ԱՄՆ), «Ձյուն և մոխիր» (2015 թ., Ռուսաստան) և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դուդուկահարներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
(3494) Պարփլ Մաունթին
(3494) Պարփլ Մաունթին (Purple Mountain), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Պարփլ Մաունթին աստերոիդը պատկանում է Վեստայի աստերոիդների ընտանիքը, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 6051 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,26 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,48 ա. մ.-ի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս V Կատեգորիա:Վեստայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օտերո (քաղաք)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մինինո (գյուղ, Վետլուժսկի շրջան)
Մինինո (Минино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի բնակավայրեր
Սոֆոկլես
Սոֆոկլես (/ˈsɒfəkliːz/, Σοφοκλῆς, Sophoklēs, ), հին հույն երեք ողբերգակներից մեկը, ում գործերը պահպանվել են։  Նրա առաջին թատերախաղերը գրվել են ավելի ուշ, քան Էսքիլոսինը, բայց Եվրիպիդեսի գործերից ավելի վաղ կամ գրեթե նույն ժամանակ։ Սոֆոկլեսը գրել է շուրջ 123 պիես , սակայն դրանցից ամբողջությամբ պահպանվել են միայն հետևյալ յոթը՝ «Այաս», «Անտիգոնե», «Տրաքինուհիներ», «Էդիպուս արքա», «Էլեկտրա», «Ֆիլոկտետես» և «Էդիպուսը Կոլոնոսում» ։  Շուրջ 50 տարի Սոֆոկլեսը  ամենահայտնի թատերագիրն է ճանաչվել Աթենք քաղաք-պետությունում, բազմիցս հաղթել այստեղ անցկացվող մրցույթներում, որոնք տեղի էին ունենում Լենեայի և Դիոնիսոսի կրոնական փառատոների ժամանակ։ Նա մասնակցել է ավելի քան 30 մրցույթի, հաղթել է մոտ 24 անգամ և երբեք երկրորդ հորիզոնականից ցածր տեղ չի զբաղեցրել։ Էսքիլոսը հաղթել է 13 մրցույթում և երբեմն պարտվել է Սոֆոկլեսին, մինչդեռ Եվրիպիդեսը հաղթել է չորս մրցույթում ։
Սոֆոկլեսի ամենահայտնի ողբերգություններն են «Էդիպուսը» և «Անտիոգենեն»։ Դրանց սովորաբար անվանում են «Թեբեական» ողբերգություններ, ընդ որում՝ այդ երկուսից յուրաքանչյուրը մաս է կազմել մի-մի առանձին քառերգության, որոնց մնացած երեքական մասերը կորել են։ Սոֆոկլեսը ներգործել է թատերգության զարգացման վրա, հատկապես նրանով, որ ավելացրել է երրորդ դերասանին՝ դրանով իսկ կրճատելով երգչախմբի դերը դիպաշարը (սյուժեն) ներկայացնելու գործում և ավելի մեծ դինամիզմ (շարժունություն) հաղորդելով թատերախաղին։ Բացի այդ, նրա ստեղծած կերպարներն առավել ամբողջական են, քան նախորդ թատերագիրներինը, ինչպես օրինակ, Էսքիլոսի կերպարները ։
Կյանք
Սոֆոկլեսի հայրը՝ Սոֆիլլոսը, հարուստ էր և անդամակցում էր Ատտիկայի Կոլոնոս փոքրիկ համայնքին, որը դարձել է իր պիեսներից մեկի գեղարվեստական միջավայրը։ Հավանաբար նա ծնվել է այստեղ ։ Սոֆոկլեսը ծնվել է Մարաթոնյան ճակատամարտից մի քանի տարի առաջ` մ.թ.ա. 490 թ․ (ստույգ թվականը անհայտ է, հավանաբար մ.թ.ա. 497/6 թ․) : Սոֆոկլեսը ծնվել է հարուստ ընտանիքում (որոշ աղբյուրների համաձայն` հայրը հյուսն, պղնձագործ կամ դաշույնագործ էր, իսկ «Վարք Սոֆոկլեսի» կենսագրականի անանուն հեղինակն ասում է, որ ոչ թե Սոֆիլլոսը արհեստավոր էր, այլ ատաղձագործ ու պղնձագործ ստրուկների տեր էր ): Սոֆոկլեսը լավ կրթություն է ստացել. սովորել է երգել, պարել ու կիթառ նվագել, մարմնամարզությամբ է զբաղվել։ Ենթադրվում է, որ գեղեցիկ արտաքին է ունեցել։ Նրա առաջին գրական նվաճումը եղել է մ.թ.ա. 468 թվականին, երբ նա Դիոնիսիոսի թատրոնի մրցույթում արժանացավ առաջին մրցանակի ՝ այդպիսով առավելության հասնելով այդ ժամանակների աթենյան թատերգության վարպետի՝ Էսքիլոսի հանդեպ։ Պլուտարքոսն իր «Զուգահեռ կենսագրություններ»-ում պատմում է, որ երբ երիտասարդ Սոֆոկլեսը բեմադրում էր իր առաջին պիեսը (մ.թ.ա. 469/8 թ.), նրա և Էսքիլոսի միջև խիստ մրցակցություն ծագեց։ Հանդիսականների շրջանում նկատելով բուռն տարաձայնությունններ և վեճեր` արքոն Ապսեփիոնը որոշեց սովորական վիճակահանությամբ դատավորներ չընտրել, այլ թատրոն եկած տասը ստրատեգոսներին, ներառյալ Կիմոնին, հանձնարարեց որոշում կայացնել։ Այս պարագայում մրցակցությունն  էլ ավելի անզիջում դարձավ։ Հաղթող ճանաչվեց Սոֆոկլեսը, իսկ հուսահատված Էսքիլոսը, կարճ ժամանակ մնալով Աթենքում, զայրացած հեռացավ Սիկիլիա, որտեղ և կնքեց իր մահկանացուն։ Սակայն այս պատմությունն այնքան էլ արժանահավատ չի թվում ։ Թեև Պլուտարքոսը հաստատում է, որ սա Սոֆոկլեսի առաջին գործն էր, սակայն այժմ կարծում են, որ նրա առաջին գործը հավանաբար գրվել է մ.թ.ա. 470 թվականին ։ Տրիպտոլեմուսը հավանաբար այն գործերից մեկն էր, որը նա ներկայացրել էր այդ փառատոնին ։
Մ.թ.ա. 480 թվականին Սալամիսի ճակատամարտում հույների հաղթանակը պարսիկների դեմ փառաբանող պարերգակների խմբի ղեկավար է ընտրվում Սոֆոկլեսը ։ Նրա գործունեության վաղ շրջանում Կիմոնը եղել է նրա հովանավորը ։ Մ.թ.ա. 443/2 թ. նա ընդգրկվել է Դելոսյան Միության գանձապահների խմբում՝ օգնելով կառավարել քաղաքի ֆինանսները Պերիկլեսի քաղաքական իշխանության ժամանակ ։ Սոֆոկլեսի կենսագրության համաձայն` մ.թ.ա. 441 թ. նա դարձել է տասը ստրատեգոսներից (գործադիր պաշտոն Աթենքում) մեկը` այդպիսով լինելով Պերսիկլեսի կրտսեր գործընկերը։ Նա նաև միացավ Սամոսի դեմ աթենյան արշավին ։
Մ.թ.ա. 420 թ. նա ընդունեց և իր տան զոհասեղանին դրեց Ասկլեպիոսի պատկերը, երբ այդ աստվածությունը ներկայացվեց աթենացիներին։ Դրա համար աթենացիների կողմից նա հետմահու բնութագրվեց որպես Դեքսիոն (ընդունող) ։ Մ.թ.ա. 413 թվականին նա դարձավ միջնորդ (probouloi), ով հակազդեց աթենացիների ավերածություններին Սիկիլիայում Պելոպոնեսյան պատերազմի ժամանակ ։
Սոֆոկլեսը մահացել է մոտ մ.թ.ա. 406/5 թվականին` ձմռանը, 90 կամ 91 տարեկանում՝ հասցնելով իր կյանքի ընթացքում տեսնել հույն-պարսկական պատերազմում հույների հաղթանակը, ինչպես նաև Պելոպոնեսյան պատերազմի արյունահեղությունը ։ Ինչպես անտիկ շրջանի շատ հայտնի մարդկանց, այնպես էլ Սոֆոկլեսի մահվան շուրջ հյուսվել են շատ անստույգ պատմություններ։ Նրա մահվան մասին ամենահայտնի վարկածն այն է, որ նա առանց շունչ քաշելու, մեծ լարումով փորձել է արտասանել երկար նախադասություն իր Անտիգոնեից։ Ըստ մեկ այլ վարկածի` նա շնչահեղձ է եղել Աթենքի չորս փառատոներից մեկի (/ˌænθɪˈstɪəriə/ հուն.` Ἀνθεστήρια Anthestḗria) ժամանակ խաղող ուտելիս։ Երրորդ վարկածի համաձայն` նա մահացել Դիոնիսիա քաղաքում իր գլխավոր հաղթանակի պարգևած երջանկությունից ։ Մի քանի ամիս հետո մի երգիծաբան պոետ իր գործում, որը վերնագրված էր «Մուսաները», գրեց մի ներբող. «Օրհնյալ է Սոֆոկլեսը, ով ունեցավ երկար կյանք, միաժամանակ երջանիկ և տաղանդավոր մարդ էր և գրել էր բազմաթիվ լավ ողբերգություններ։ Նա մահացավ առանց տառապելու որևէ դժբախտությունից» ։ Համաձայն մեկ այլ վարկածի` նրա հարազատ որդիները փորձել են Սոֆոկլեսին կյանքի վերջին շրջանում անիրավունակ հայտարարել. ասում են, որ նա դատարանում հերքել է նրանց մեղադրանքները` կարդալով հատված իր` այն ժամանակ դեռևս չհրապարակված «Էդիպուսը Կոլոնոսում» գործից։ Նրա որդիներից մեկը և թոռը, ում անունը ևս Սոֆոկլես էր, նույնպես եղել են թատերագիրներ ։
Գործերը և գրական ժառանգությունը
Դրանից հետո Սոֆոկլեսը հաղթեց թատերական շատ մրցույթներում՝ 18 անգամ Դիոնիսոսի և 6 անգամ Լենեայի փառատոներում ։ Ի հավելումն թատերական երկերում կառուցվածքային նորամուծության` Սոֆոկլեսի երկերում կերպարներն առավել զարգացած են՝ ի տարբերություն վաղ թատերագիրների գործերի։ Սոֆոկլեսի համբավն այնքան մեծ էր, որ օտար տիրակալները հրավիրում էին նրան իրենց արքունիք, և, ի հակադրություն Էսքիլեսի, ով իր մահկանացուն կնքեց Սիցիլիայում, և կամ Եվրիպիդեսի, ով մի որոշ շրջան ապրեց Մակեդոնիայում, Սոֆոկլեսը երբեք չընդունեց այդ հրավերներից և ոչ մեկը ։ Արիստոտելն իր «Պոետիկայում» (մոտ մ.թ.ա. 335 թ.) ներկայացնում է Սոֆոկլեսի «Էդիպուս արքան» որպես ողբերգության ժանրի բարձրագույն նվաճում, որը կարևոր գնահատական է և խորը հարգանքի նշան ։
Յոթ գործերից միայն երկուսը կարելի է հստակ թվագրել՝ «Ֆիլոկտետեսը» (մ.թ.ա. 409 թ.) և «Էդիպուսը Կոլոնոսում» (մ.թ.ա. 401 թ., բեմադրվել է Սոֆոկլեսի մահից հետո թոռան կողմից) ։ Մյուսներից «Էլեկտրան» ունի ոճական նմանություն այս երկու գործերի հետ, որը թույլ է տալիս ենթադրել, որ հավանաբար գրվել է նրա գործունեության վերջին շրջանում։ Կրկին հիմք ընդունելով ոճական տարրերը` ենթադրվում է, որ «Այաքսը», «Անտոգինեն» և «Տրաքինուհիները» վաղ շրջանի երկեր են, իսկ «Էդիպուս արքան» կապվում է Սոֆոկլեսի ստեղծագործական կյանքի միջին շրջանի հետ։ Սոֆոկլեսի գործերի մեծ մասը պարունակում են վաղ ճակատագրապաշտության և սոկրատյան տրամաբանության նախնական տարրեր, որպես հունական ողբերգության ավանդույթների հիմք ։
«Թեբեական» ողբերգություններ
Թեբեական ողբերգությունների մեջ մտնում են երեք գործեր` «Էդիպուս արքա», «Էդիպուսը Կոլոնոսում» և «Անտիգոնե»։ Այս երեք ողբերգությունները պատկերում են Թեբեում տիրող վիճակը Էդիպ արքայի թագավորության ընթացքում և նրա մահվանից հետո ։ Դրանք հաճախ հրատարակվել են մեկ ընդհանուր գրքով ։ Սոֆոկլեսը, սակայն, գրել է այդ գործերը տարբեր ժամանակներում տարբեր փառատոների մրցույթների համար։ «Թեբեական» ողբերգությունները ոչ միայն եռերգություն չեն (երեք երկ, որ ունեն շարունակական պատում), այլև անգամ նախապես մտածված շարք չեն, և կան անհամատեղություններ նրանց միջև ։ Նա գրել է նաև այլ պիեսներ Թեբեի մասին, ինչպես օրինակ, «Էպիգոնին» (Հին հուն.` Ἐπίγονοι), որից միայն հատվածներ են պահպանվել ։ Ողբերգություններից յուրաքանչյուրը առնչվում է Էդիպուսի մասին առասպելին, ըստ որի` նա սպանեց հորը և ամուսնացավ մոր հետ` առանց իմանալու, որ նրանք իր ծնողներն են։ Նրա ընտանիքը դատապարտված էր երեք սերունդ։
Թեմա
«Էդիպուս արքայում» գլխավոր հերոսը Էդիպուսն է։ Էդիպուսի սպանությունը ծրագրված է եղել նրա ծնողների` Լայոսի և Իոկաստեի կողմից` կասեցնելու գուշակության իրականանալը։ Հովիվը, որին հրամայվել էր մանկանը թողնել Կիթերոն լեռան վրա, խղճում է նրան և հանձնում Կորնթոսի արքա Պոլիբոսի հովվին, որն էլ Էդիպուսին տանում է Պոլիբոսի ու նրա կնոջ` Մերոպեի պալատ։
Այստեղ էլ նա մեծանում է։ Էդիպուսը մի օր իմանում է Դելֆյան պատգամախոսի գուշակությունն իր մասին, որ ինքը սպանելու է հորը և ամուսնանա մոր հետ։ Դրանից խուսափելու, իր ծնողներին չվնասելու համար նա հեռանում է Կորնթոսից (այդ պահին նա դեռ չգիտեր, որ որդեգրված էր)։ Ճանապարհին` խաչմերուկի մոտ, նա հանդիպում է մի մարդու` ծառաների ուղեկցությամբ ընթացող։ Էդիպուսը և այդ մարդը կռվում են, և Էդիպուսը սպանում է այդ մարդուն (նա իր հայրն էր` Լայոսը, թեպետ այդ ժամանակ ոչ ոք չգիտեր դրա մասին)։ Թեբեացիներին Սֆինքս հրեշից  ազատելուց հետո նա դառնում է Թեբեի գահակալը և ամուսնանում այրիացած թագուհու` Իոկաստեի հետ, ով իր մայրն էր։ Այսպիսով սկսվում է սարսափելին։ Երբ բացահայտվում է ճշմարտությունը մեկ այլ ճշմարտության հետևից, սակայն խճճելով դելֆյան գուշակությունը, Իոկաստան ինքնասպանություն է գործում, իսկ Էդիպուսը կուրացնում է իրեն և հեռանում Թեբեից։ Գուշակությունը կատարվում է։ Կրեոնը` Իոկաստեի եղբայրը, դառնում է թագավոր, իսկ Էդիպուսը, մինչ հեռանալը, խնդրում է Կրեոնին հոգ տանել իր երեխաներին։ Էդիպուսի զավակները միշտ կրելու են ամոթի և նվաստացման դրոշմը իրենց հոր արարքի պատճառով ։
«Էդիպուսը Կոլոնոսում» ողբերգության մեջ արտաքսված Էդիպուսը և նրա դուստր Անտիգոնեն գալիս են Կոլոնոս, որտեղ հանդիպում են Աթենքի արքային` Թեսևսին։ Էդիպուսը մահանում է, և կոնֆլիկտը ծավալվում է նրա որդիների` Պոլինիկեսի և Էտեոկլեսի միջև։
«Անտիգոնե» ողբերգության գլխավոր հերոսը Էդիպուսի դուստրն է` Անտիգոնեն։ Նա կանգնած է բարդ ընտրության առաջ` թողնել իր եղբոր` Պոլինիկեսի դին` գիշատիչների բաժին դառնա, կամ ինքնազոհության ճանապարհով հուղարկավորել նրան։  Երկրի թագավորը` Կրեոնը, արգելել է Պոլինիկեսի մարմինը հողին հանձնել, քանի որ նա հայրենիքի դավաճան էր։ Անտիգոնեն որոշում է ինքնազոհության գնալ. հողին է հանձնում նրա մարմինը։ Կրեոնը մահվան է դատապարտում նրան։ Վերջիվերջո Կրեոնը փորձում է ազատել Անտիգոնեին իր պատժից, բայց նրա որոշումը վրա է հասնում չափազանց ուշ. Անտիգոնեն ինքնասպանություն է գործում։ Նրա ինքնասպանությունը պատճառ է դառնում Կրեոն արքայի երկու հարազատ մարդկանց ինքնասպանության` նրա որդի Հեմոնի, ով պիտի ամուսնանար Անտիգոնեի հետ, և կնոջ` Եվրիդիկեի, որը միակ որդու մահից հետո կյանքին վերջ է տալիս։
Կառուցվածքը և անհամապատասխանությունները
Սոֆոկլեսի երկերը գրվել են 36 տարիների ընթացքում և չեն կազմվել ժամանակագրական կարգով, սակայն գրվել են հաջորդաբար` «Անտիգոնե», «Էդիպուս արքա» և «Էդիպուսը Կոլոնոսում»։ Այս ողբերգությունները չեն գրվել իբրև եռերգություն, այսինքն` երկերի խումբ, որ միասին է ներկայացվում, այլ երեք տարբեր երկերի առանձին մասեր են։ Արդյունքում կան մի շարք անհամապատասխանություններ։ Այսպես` արքա Կրեոնը Ապոլլոնի խորհրդով որոշում է էդիպուսին վտարել Թեբեից։ «Էդիպուս արքայի» վերջում Կրեոնին ասվում է նաև, որ հոգ տանի Էդիպուսի դուստրերին` Անտիգոնեին և Իսմենեին։ Ի հակադրություն այս ամենի` մյուս ողբերգություններում պայքար կա Էդիպուսի երկու որդիների` Էտեոկլեսի և Պոլինիկեսի միջև իրավահաջորդության համար։ «Էդիպուսը Կոլոնոսում» ողբերգության մեջ Սոֆոկլեսը փորձում է այս անհամապատասխանությունները հարթել կապակցված մեկ ամբողջության մեջ. Իսմենեն բացատրում է, որ իր եղբայրները սկզբում կամենում էին գահը զիջել Կրեոնին։ Այնուամենայնիվ, նրանք հանկարծակի որոշում են հսկել թագավորության գործերը` վիճելով այն հարցի շուրջ, թե ով է իրավասու դա անել։ «Էդիպուսը Կոլոնոսում» երկում առավել հստակ է ամեն ինչ. Էտեոկլեսը և Պոլինիկեսը նույնպես մեղավոր են, նրանք համաձայն են, որ իրենց հայրը արտաքսվի, որն էլ նրանց դեմ ամենամեծ մեղադրանքն է ։
Այլ երկեր
«Թեբեական» ողբերգություններից բացի, պահպանվել են նաև Սոֆոկլեսի հինգ այլ ստեղծագործություններ` «Այաս», «Տրաքինուհիներ», «Էլեկտրա» և «Ֆիլոկտետես», վերջինը մ.թ.ա. 409 թվականին հաղթանակ է բերել Սոֆոկլեսին մրցույթներից մեկում։
«Այասում» կենտրոնական կերպարը Տրոյական պատերազմի հերոս Այասն է` Թելամոնի որդին, որին դավաճանում են, և նա ինքնասպանություն է գործում։ Այասը խիստ վիրավորվում է, երբ Աքիլլեսի զենք ու զրահը, փոխանակ իրեն հանձնելու, տալիս են Ոդիսևսին։ Չնայած նրա հանդեպ իր թշնամությանը, Ոդիսևսը համոզում է Մենելայոսին և Ագամեմնոնին, որ Այասին ըստ կարգի հուղարկավորեն։
«Տրաքինուհիները» նկարագրում է Դեյանիրայի կողմից Հերակլեսի պատահաբար իրականացված սպանությունը (նրա հայտնի 12 սխրագործություններից հետո)։ Դեյանիրան,  իբրև գայթակղության հնարք, թույն է լցնում նրա հանդերձանքի մեջ, որը և պատճառ է դառնում Հերակլեսի տանջալից մահվան։ Ճշմարտությունն իմանալուն պես Դեյանիրան ինքնասպանություն է գործում։
«Էլեկտրայի» սյուժեն համընկնում է Էսքիլոսի «Օրեստիա» եռերգության սյուժեի հետ։ Այստեղ նկարագրվում է, թե ինչպես Էլեկտրան և Օրեսթեսը վրեժխնդիր են լինում Կլիտեմնեստրայից և Էգիսթոսից իրենց հոր` Ագամեմնոնի սպանության համար։
«Ֆիլոկտետեսում» վերապատմվում է առասպելական Ֆիլոկտետեսի պատմությունը` մի աղեղնաձիգ, որը հունական նավատորմի մի մասի կողմից թողնվել էր Լեմնոս կղզում` Տրոյայի ճանապարհին։ Հասկանալով, որ իրենք չեն կարող հաղթել Տրոյական պատերազմն առանց Ֆիլոկտետեսի աղեղի` հույներն ուղարկում են Ոդիսևսին և Նեոպտելեմոսին նրան հետ բերելու։ Սակայն Ֆիլոկտետեսը հրաժարվում է միանալ զորքին։ Եվ միայն Հերակլեսի հայտնությամբ է, որ հաջողվում է համոզել Ֆիլոկտետեսին գնալ Տրոյա։
Հատվածաբար պահպանված երկեր
«Ichneutae» երկից հատվածներ են հայտնաբերվել Եգիպտոսում 1907 թվականին։ «Էպիգոնի» գործից հատվածներ հայտնաբերվել են 2005 թվականի ապրիլին Օքսֆորդի համալսարանի կլասիցիստների կողմից ինֆրակարմիր տեխնոլոգիայի կիրառմամբ, որը մինչ այդ կիրառվել էր արբանյակի պատկերման համար։ Ողբերգությունը ներկայացնում է Թեբեի երկրորդ պաշարման պատմությունը։ Ահա Սոֆոկլեսի հատվածաբար պահպանված գործերի ցանկը.
Սոֆոկլեսն իր երկերի մասին
Պլուտարքոսի տրակտատի մի պարբերության մեջ (De Profectibus in Virtute 7) Սոֆոկլեսը քննարկում է իր իսկ աճն իբրև գրող։ Պլուտարքոսի այս տրակտատի աղբյուրն ամենայն հավանականությամբ «Epidemiae of Ion of Chios» գիրքն է, որում պահպանվել են Սոֆոկլեսի շատ զրույցներ։ Ենթադրվում է, որ հենց այս գիրքն է պարունակում Սոֆոկլեսի կարծիքն իր զարգացման մասին, քանի որ Իոնը Սոֆոկլեսի ընկերն էր, իսկ Պլուտարքոսն էլ կիրառել է այդ գիրքը ։ Չնայած Պլուտարքոսի որոշ մեկնաբաններ կարծում են, որ Սոֆոկլեսն ասում է, թե ինքն ընդօրինակել է Էսքիլեսին, թարգմանությունը նույնը չի ասում, այլ այն, որ նա ծաղրել է Էսքիլեսի գրվածքները։ Ս․ Մ․ Բոուրան վիճարկում է թարգմանության հետևյալ տողը․ «Լիովին ուսումնասիրելով Էսքիլեսի մեծությունը, հետո իմ սեփական հայտնագործության ցավալի հնարամտությունը` այժմ երրորդ ելույթով փոխվում է մտքերի արտահայտման իմ ոճը՝ դառնալով առավել հղկված և արտահայտիչ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ողբերգակներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հույներ Կատեգորիա:Հույն դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հին հույն բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հին հույն գրողներ Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի գրողներ
Ալեքսանդր Շիրմախեր
Ալեքսանդր Հենրիխովիչ Շիրմախեր, խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1949), Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի (1918–1922) ակտիվ մասնակից։
Եղել է բրիգադի հրամանատար Վասիլի Չապաևի 25-րդ դիվիզիայում։ Մասնակցել է Ադրբեջանում մուսավաթականների դեմ պայքարին (1920), Հայաստանում փետրվարյան ապստամբության (1921) ճնշմանը։ Նշանակվել է Բաքվի շրջանում տեղավորված 32-րդ, ապա՝ 18-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, միաժամանակ՝ Բաքվի կայազորի պետ (1920)։ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիային առընթեր բարձրագույն դասընթացներն ավարտելուց հետո եղել է 3-րդ Կովկասյան հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար (1925–1930)։ Հետագայում դասախոսել է Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում։ Պարգևատրվել է Ադրբեջանի ԽՍՀ Կարմիր դրոշի շքանշանով (1920)։
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Գեներալներ
Բարկլայվիլլ
Բարկլայվիլլ (անգլերեն՝ Barclayville), փոքր քաղաք Լիբերիայի հարավում։ Բնակչությունը կազմում է 2,733 մարդ՝ 2008 թվականի տվյալներով։
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լիբերիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լիբերիայի վարչկենտրոններ Կատեգորիա:Գրանդ Կրու երկրամաս
Ճապոնիայի տնտեսական պատմություն
Ճապոնիայի տնտեսական պատմությունը ամենաշատն ուսումնասիրված է 1800-ական թվականներին Մեյձիի հեղափոխությունից հետո տպավորիչ սոցիալական և տնտեսական աճի զարգացման համար։ Այն դարձավ առաջին ոչ արևմտյան մեծ տերությունը և անշեղորեն ընդլայնվեց մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում իր պարտությունը։ Երբ Ճապոնիան վերականգնվեց ավերածություններից, այն դարձավ աշխարհի երկրորդ խոշորագույն տնտեսությունը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից հետո, իսկ 2010 թվականից՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից հետո։ Գիտնականները գնահատել են երկրի եզակի տնտեսական դիրքը Սառը պատերազմի ժամանակ, արտահանումներն ուղղվել են ինչպես Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, այնպես էլ Խորհրդային Միության երկրներին, և մեծ հետաքրքրություն են ցուցաբերել հետսառը պատերազմից հետո ճապոնական «կորցրած տասնամյակների» իրավիճակով։
Յայոյի շրջանը
Յայոյի ժամանակաշրջանը ընդհանուր առմամբ ընդունված է մ.թ.ա. 300-ից մինչև մ.թ. 300 թվականը ։ Այնուամենայնիվ, ռադիոածխածնային ապացույցները վկայում են այն մասին, որ ամսաթիվը եղել է մինչև 500 տարի առաջ՝ մ.թ.ա. 1000-ից մինչև 800 թվականը  ։ Այս ժամանակահատվածում Ճապոնիան անցում կատարեց հաստատուն գյուղատնտեսական հասարակության  ։ Քանի որ Յայոյի բնակչությունը մեծանում էր, հասարակությունը դառնում էր ավելի շերտավորված և բարդ։ Նրանք գործվածքներ էին հյուսում, ապրում էին մշտական գյուղատնտեսական գյուղերում և փայտից ու քարից շինություններ էին շինում։ Նրանք հարստություն են կուտակել նաև հողի սեփականության և հացահատիկի պահեստավորման միջոցով։ Նման գործոնները նպաստեցին տարբեր սոցիալական դասերի զարգացմանը։ Յայոյի ղեկավարները, Կյուսյուի որոշ շրջաններում, կարծես թե հովանավորել և քաղաքականապես շահարկել են բրոնզի և այլ հեղինակության առարկաների առևտուրը ։ Դա հնարավոր դարձավ Հարավային Չինաստանի Յանցզի գետաբերանից ոռոգվող, խոնավ բրնձի գյուղատնտեսության ներդրմամբ Ռյուկյու կղզիների կամ Կորեական թերակղզու միջոցով ։
Կոֆունի շրջան (250–538)
Կոֆունի ժամանակաշրջանը գրանցեց Ճապոնիայի ամենավաղ քաղաքական կենտրոնացումը, երբ Յամատո կլանը իշխանության եկավ հարավ-արևմտյան Ճապոնիայում, հիմնեց Կայսերական տունը և օգնեց վերահսկել առևտրային ուղիները ողջ տարածաշրջանում ։ Կոֆունի ժամանակաշրջանի նյութական մշակույթի մեծ մասը ցույց է տալիս, որ Ճապոնիան սերտ քաղաքական և տնտեսական կապի մեջ է եղել մայրցամաքային Ասիայի հետ (հատկապես Չինաստանի հարավային դինաստիաների հետ) Կորեական թերակղզու միջոցով; Ցուշիմայի նեղուցի երկու կողմերում հայտնաբերվել են նույն կաղապարից ձուլված բրոնզե հայելիներ։ Ոռոգումը, շերամագործությունը և մանածագործություն Ճապոնիա են բերել չինացի ներգաղթյալները, որոնք հիշատակվում են հին ճապոնական պատմություններում։ Չինական Հատա կլանը ներմուծեց շերամաբուծությունը և գործվածքների որոշ տեսակներ ։
Ասուկայի ժամանակաշրջան (538–710)
Յամատո քաղաքականությունը մեծապես զարգացավ Ասուկայի ժամանակաշրջանում, որը կենտրոնացած էր Ասուկայի շրջանում և իշխանություն էր իրականացնում Կյուսու և Հոնսյու կլանների վրա՝ շնորհելով տիտղոսներ, որոշ ժառանգական տիտղոսներ կլանների պարագլուխներին։ Յամատո անունը դարձավ ամբողջ Ճապոնիայի հոմանիշը, քանի որ Յամատո կառավարիչները ճնշեցին այլ կլաններ և ձեռք բերեցին գյուղատնտեսական հողեր։ Հիմնվելով չինական մոդելների վրա (ներառյալ չինական գրավոր լեզվի ընդունումը), նրանք մշակեցին առևտրային ճանապարհների համակարգ և կենտրոնական վարչակազմ։ Յոթերորդ դարի կեսերին գյուղատնտեսական հողերը դարձել էին զգալի հանրային սեփականություն՝ ենթարկվելով կենտրոնական քաղաքականությանը։  համակարգի հիմնական վարչական միավորը կոմսությունն էր, և հասարակությունը կազմակերպված էր օկուպացիոն խմբերի։ Մարդկանց մեծ մասը ֆերմերներ էին. մյուսները եղել են ձկնորսներ, ջուլհակներ, բրուտագործներ, արհեստավորներ, զրահագործներ և ծիսակարգի մասնագետներ ։
Նառայի ժամանակաշրջան (710–794)
Մինչ Թայխո օրենսգրքի հաստատումը, մայրաքաղաքը սովորաբար տեղափոխվում էր կայսրի մահից հետո՝ հնագույն հավատքի պատճառով, որ մահվան վայրը աղտոտված է։ Բարեփոխումները և կառավարության բյուրոկրատացումը հանգեցրին մշտական կայսերական մայրաքաղաքի ստեղծմանը Հեյջոկյո կամ Նարա մ.թ. 710 թվականին։ Մայրաքաղաքը կարճ ժամանակում (այս բաժնում նկարագրված պատճառներով) տեղափոխվել է Կունի-կյո (ներկայիս Կիզուգավա) 740–744-ին, Նանիվա-կյո (ներկայիս Օսակա) 744–745-ին, Սիգարակինոմիյա (紫香楽宮) ներկայիս Սիգարակի) 745 թվականին, իսկ 745 թվականին վերադարձել է Նարա։ Նառան Ճապոնիայի առաջին իսկական քաղաքային կենտրոնն էր։ Շուտով այն ունեցավ 200000 բնակչություն (որը ներկայացնում է երկրի բնակչության գրեթե 7%-ը) և մոտ 10000 մարդ աշխատում էր պետական աշխատատեղերում։
Տնտեսական և վարչական գործունեությունը Նառայի ժամանակաշրջանում աճել է։ Ճանապարհները Նարան կապում էին գավառների մայրաքաղաքների հետ, և հարկերը հավաքվում էին ավելի արդյունավետ և կանոնավոր։ Մետաղադրամներ են հատվել, եթե ոչ լայն կիրառություն։ Նառայի տարածքից դուրս, սակայն, քիչ առևտրային գործունեություն կար, և գավառներում Շոտոկուի հողային բարեփոխումների հին համակարգերը անկում ապրեցին։ Ութերորդ դարի կեսերին shōen (հողատարածքներ), որը նախապատմական Ճապոնիայի ամենակարևոր տնտեսական հաստատություններից մեկն էր, սկսեց վերելք ապրել՝ որպես հողի սեփականության ավելի կառավարելի ձևի որոնումների արդյունքում։ Տեղական կառավարումն աստիճանաբար դարձավ ավելի ինքնաբավ, մինչդեռ հողի բաշխման հին համակարգի քայքայումը և հարկերի բարձրացումը հանգեցրին բազմաթիվ մարդկանց հողերի կորստի կամ լքման, որոնք դարձան «ալիք ժողովուրդ» (ֆուրոշա)։ Նախկինում այդ «հանրային մարդկանց» մի մասը մասնավոր զբաղված էր խոշոր հողատերերի կողմից, և «հանրային հողերը» գնալով վերադառնում էին շոենին։
Հեյանի ժամանակաշրջան (794–1185)
Թեև, մի կողմից, Հեյանի շրջանը անսովոր երկար բարգավաճման շրջան էր, կարելի է նաև պնդել, որ այդ ժամանակաշրջանը տնտեսապես թուլացրեց Ճապոնիան և հանգեցրեց աղքատության բոլոր բնակիչների համար, բացառությամբ մի փոքր մասի։ Բրնձի դաշտերի վերահսկումը եկամտի հիմնական աղբյուր էր այնպիսի ընտանիքների համար, ինչպիսին Ֆուջիվարան էր և նրանց հզորության հիմնարար հիմքն էր ։ Հեյանի մշակույթի արիստոկրատ շահառուները՝ Ryōmin-ը (良民 «Լավ մարդիկ») կազմում էին մոտ հինգ հազար՝ հավանաբար հինգ միլիոնանոց երկրում։ Սամուրայների իշխանությունը վերցնելու պատճառներից մեկն այն էր, որ իշխող ազնվականությունը ապաշնորհ էր Ճապոնիան և նրա նահանգները կառավարելու հարցում։ 1000 թվականին կառավարությունն այլևս չգիտեր արժույթ թողարկել, և փողը աստիճանաբար վերանում էր։ Դրամական շրջանառության լիովին իրականացված համակարգի փոխարեն բրինձը փոխանակման հիմնական միավորն էր ։
Հեյանի ողջ ժամանակաշրջանում կայսերական արքունիքի իշխանությունը անկում ապրեց։ Դատարանը այնքան ինքնամփոփ դարձավ իշխանության կռիվներով և պալատական ազնվականների գեղարվեստական հետապնդումներով, որ անտեսեց մայրաքաղաքից դուրս կառավարության կառավարումը ։ Հողերի ազգայնացումը, որը ձեռնարկվել էր որպես ritsuryō պետության մաս, քայքայվեց, քանի որ տարբեր ազնվական ընտանիքների և կրոնական կարգերի հաջողվեց ապահովել հարկերից ազատված կարգավիճակ իրենց մասնավոր շոեն կալվածքների համար ։ Մինչև տասնմեկերորդ դարը Ճապոնիայում ավելի շատ հողեր վերահսկվում էին շոենի սեփականատերերի կողմից, քան կենտրոնական իշխանությունը։ Այդպիսով կայսերական արքունիքը զրկվեց իր ազգային բանակի համար վճարելու հարկային եկամուտներից։ Ի պատասխան՝ շոենի տերերը ստեղծեցին սամուրայ մարտիկների իրենց բանակները ։ Երկու հզոր ազնվական ընտանիքներ, որոնք սերում էին կայսերական ընտանիքի ճյուղերից, Տաիրա և Մինամոտո տոհմերը, ձեռք բերեցին մեծ բանակներ և բազմաթիվ շոեններ մայրաքաղաքից դուրս։ Կենտրոնական կառավարությունը սկսեց օգտագործել այս երկու ռազմիկ կլանները ապստամբությունները և ծովահենությունը ճնշելու համար ։ Ճապոնիայի բնակչությունը կայունացել է ուշ-Հեյանի ժամանակաշրջանում՝ հարյուրավոր տարիների անկումից հետո ։
Կամակուրայի ժամանակաշրջան (1185–1333)
Ամբողջ ազգի սամուրայական բանակները մոբիլիզացվել են 1274 և 1281 թվականներին՝ դիմակայելու Մոնղոլական կայսրության Կուբլայ խանի կողմից ձեռնարկված երկու լայնածավալ արշավանքներին ։ Չնայած գերակա զինատեսակներով հագեցած թշնամուն, ճապոնացիները երկու անգամ էլ Կյուսյուում կռվեցին մոնղոլների դեմ, մինչև որ մոնղոլական նավատորմը կործանվեց կամիկաձե կոչվող թայֆունների կողմից, որը նշանակում է «աստվածային քամի»։ Չնայած Կամակուրայի շոգունատի հաղթանակին, պաշտպանությունն այնքան սպառեց իր ֆինանսները, որ չկարողացավ փոխհատուցում տալ իր վասալներին հաղթանակում նրանց դերի համար։ Սա մշտական բացասական հետևանքներ ունեցավ սամուրայ դասակարգի հետ շոգունատի հարաբերությունների վրա ։ Ճապոնիան, այնուամենայնիվ, թեւակոխեց բարգավաճման և բնակչության աճի շրջան՝ սկսած մոտ 1250 թվականին Գյուղական վայրերում երկաթե գործիքների և պարարտանյութերի ավելի մեծ օգտագործումը, ոռոգման բարելավված տեխնիկան և կրկնակի մշակումը բարձրացրեց արտադրողականությունը, և գյուղական գյուղերը աճեցին ։  Ավելի քիչ սով և համաճարակներ թույլ տվեցին քաղաքներին աճել, իսկ առևտուրը զարգանալ ։
Մուրոմաչիի ժամանակաշրջան (1333–1568)
Չնայած պատերազմին, Ճապոնիայի հարաբերական տնտեսական բարգավաճումը, որը սկսվել էր Կամակուրայի ժամանակաշրջանում, շարունակվեց մինչև Մուրոմաչիի ժամանակաշրջանը։ 1450 թվականին Ճապոնիայի բնակչությունը կազմում էր տասը միլիոն՝ տասներեքերորդ դարի վերջի վեց միլիոնի համեմատ ։ Ծաղկեց առևտուրը, ներառյալ զգալի առևտուրը Չինաստանի և Կորեայի հետ ։  Քանի որ daimyōs-ը և Ճապոնիայի մյուս խմբերը հատում էին իրենց մետաղադրամները, Ճապոնիան սկսեց անցում կատարել փոխանակման տնտեսությունից դեպի արժույթի վրա հիմնված տնտեսություն ։ Այդ ժամանակաշրջանում զարգացան Ճապոնիայի ամենաներկայացուցիչ արվեստի ձևերը, այդ թվում՝ թանաքով լվացվող նկարչությունը, իկեբանայի ծաղիկների ձևավորումը, թեյի արարողությունը, ճապոնական այգեգործությունը, բոնսայը և Նո թատրոնը ։ Թեև ութերորդ Աշիկագա շոգունը՝ Յոսիմասան, անարդյունավետ քաղաքական և ռազմական առաջնորդ էր, նա կարևոր դեր խաղաց այս մշակութային զարգացումները խթանելու գործում ։
Ճապոնական կապը Մին դինաստիայի հետ (1368–1644) սկսվեց, երբ Չինաստանը վերականգնվեց Մուրոմաչիի ժամանակաշրջանում այն բանից հետո, երբ չինացիները աջակցություն խնդրեցին Չինաստանի ափամերձ տարածքներում ճապոնացի ծովահեններին ճնշելու համար։ Այս դարաշրջանի և տարածաշրջանի ճապոնացի ծովահեններին չինացիները անվանում էին վոկու (ճապոնական wakō ): Ցանկանալով բարելավել հարաբերությունները Չինաստանի հետ և ազատել Ճապոնիան վոկու սպառնալիքից՝ Աշիկագա Յոշիմիցուն ընդունեց հարաբերությունները չինացիների հետ, որոնք պետք է տևեին կես դար։ 1401 թվականին նա վերագործարկեց տուրքերի համակարգը՝ իրեն Չինական կայսրին ուղղված նամակում նկարագրելով որպես «Ձեր հպատակը՝ Ճապոնիայի թագավոր»։ Ճապոնական փայտը, ծծումբը, պղնձի հանքաքարը, թրերը և ծալովի հովհարները փոխանակվում էին չինական մետաքսի, ճենապակի, գրքերի և մետաղադրամների հետ, ինչը չինացիները համարում էին տուրք, իսկ ճապոնացիները՝ շահավետ առևտուր ։
Առաջին շփումները Եվրոպայի հետ (16-րդ դար)
Եվրոպացի այցելուները զարմացած էին ճապոնական արհեստագործության և մետաղագործության որակով։ Սա բխում է նրանից, որ Ճապոնիան ինքը բավականին աղքատ է Եվրոպայում սովորաբար հանդիպող բնական պաշարներով, հատկապես՝ երկաթով։ Այսպիսով, ճապոնացիները հայտնի տնտեսող էին իրենց սպառվող ռեսուրսներով. ինչ քիչ ունեին նրանք փորձագիտական հմտությամբ օգտագործեցին։
Առևտուր Եվրոպայի հետ
Ճապոնիա ժամանած առաջին պորտուգալական նավերի (սովորաբար ամեն տարի մոտ չորս փոքր նավերի) բեռները գրեթե ամբողջությամբ բաղկացած էին չինական ապրանքներից (մետաքս, ճենապակյա)։ Ճապոնացիները շատ անհամբեր սպասում էին նման ապրանքների ձեռքբերմանը, սակայն նրանց արգելվել էր որևէ շփում ունենալ Չինաստանի կայսրի հետ՝ որպես պատիժ Վակոյի ծովահենների արշավանքների համար։ Պորտուգալացիները (որոնք կոչվում էին Նանբան, լույս. Հարավային բարբարոսները), հետևաբար, հնարավորություն գտան հանդես գալ որպես միջնորդ ասիական առևտրում։ 1557 թվականին Մակաոյի ձեռքբերման և չինացիների կողմից որպես առևտրային գործընկերներ նրանց պաշտոնական ճանաչումից ի վեր, պորտուգալացիները սկսեցին կարգավորել առևտուրը Ճապոնիայի հետ՝ ամենաբարձր գնորդին վաճառելով ամենամյա «Կապիտանությունը» Ճապոնիային՝ փաստորեն շնորհելով բացառիկ առևտուր։ յուրաքանչյուր տարի Ճապոնիա մեկնող մեկ վագոնի իրավունք։ Վագոնները շատ մեծ նավեր էին, սովորաբար 1000-ից 1500 տոննա, մոտավորապես կրկնակի կամ եռակի մեծ, քան մեծ գալեոնը կամ աղբը։
Այդ առևտուրը շարունակվեց մի քանի ընդհատումներով մինչև 1638 թվականը, երբ արգելվեց այն հիմքով, որ նավերը մաքսանենգ ճանապարհով քահանաներ էին տեղափոխում Ճապոնիա։
Պորտուգալական առևտուրն աստիճանաբար ավելի ու ավելի էր վիճարկվում անպետք իրերի վրա չինացի մաքսանենգների կողմից, ճապոնական կարմիր կնիքի նավերը մոտ 1592 թվականից (տարեկան մոտ տասը նավ), իսպանական նավերը Մանիլայից մոտ 1600 թվականից (տարեկան մոտ մեկ նավ), հոլանդացիները 1609, իսկ անգլիացիները 1613-ից (տարեկան մոտ մեկ նավ)։