cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իրավակարգ
Կատեգորիա:Պետության և իրավունքի տեսություն
Սորանա Գուրյան
Կենսագրություն
Սորանան ծնվել է Կոմրատ քաղաքում (այժմ՝ Մոլդովայի հարավում գտնվող Գագաուզիայի ինքնավար մարզում) բժիշկ Իսահակ (Իցիկա) և Գիտլ Գուրֆինկելների ընտանիքում։ Վաղ հասակում զրկվել է մորից, կրթություն ստացել է տանը՝ Կոմրատում, 1927 թվականից՝ աղջիկների «Արքայադուստր Իլյանայի» անվան գիմնազիայում (Liceul de Fete «Principesa Ileana»), որտեղ 1931 թվականին հանձնել է բակալավրիատի քննություններ։ Հոր մահից հետո խնամել է քույրերին՝ Լիային և Իզաբելային ։
1931-1934 թվականներին սովորել է Յասիի Կուզայի անվան համալսարանում։ Տպագրվել սկսել է «Lumea» («Աշխարհ») թերթի 1937 թվականի հուլիսի 6-ի համարում, Բուխարեստի գլխավոր «Adevărul» (1937 թվականի դեկտեմբերի 16-ի համարում) թերթում տպագրել է սատիրաներ, 1938 թվականի հունվարի 9-ին Ե. Լովինեսկու խորհրդով «Lumea»-ում տպագրվել են Սորանայի երեք վեպերը։ Նույն թվականին մեկնել է Փարիզ, որտեղից պարբերաբար Ռումինիայի հրատարակչություններին է ուղարկել իր վեպերը։ 1940 թվականին ռումիներեն է թարգմանել Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն»-ը։ 1940 թվականին վերադարձել է Բուխարեստ, որտեղ միացել է հականացիստական ընդհատակյա կազմակերպությանը։ Հետպատերազմյան շրջանում դարձել է պրոֆեսիոնալ լրագրող ։
Հիշատակ
Սորանա Գուրյանի անունով է կոչվում Սան Պաուլոյի փողոցներից մեկը (Rua Sorana Gurian):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռումինացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ռումինացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ռումինացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Մոլդովացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Միխալովո (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)
Միխալովո (Михалово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Սունչանա Շկրինյարիչ
Սունչանա Շկրինյարիչ (խորվաթերեն՝ Sunčana Škrinjarić, ), խորվաթ բանաստեղծուհի, արձակագիր, ժուռնալիստ ։ Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես մանուկների համար լույս ընծայած գրքերով; Ընթերցողների ու գրաքննադատների կողմից առանձնակի ջերմությամբ են ընդունվել և բարձր գնահատականի արժանացել նրա հեղինակած  “Kaktus bajke”, “Pisac i vrijeme”, “Slikar u šumi”, “Pisac i princeza”, “Ulica predaka” և “Kazališna kavana" գրքերը։ Նա նաև խորվաթական առաջին լիամետրաժ մուլտֆիլմի՝ «Հրաշալի անտառ»-ի սցենարի հեղինակն է ։
Շկրինյարիչն իր լավագույն գրական ստեղծագործությունների համար արժանացել է հեղինակավոր պարգևների։ Մասնավորապես՝ նա Գրիգոր Վիտեզի անվան գրական մրցանակի եռակի դափնեկիր է (1970, 1978 և 1983 թվականներին է ստացել), նաև՝ Իվանա Բռլիչ-Մաժուրանիչի անվան մրցանակի դափնեկիր (1981 թ.): Բացի այդ, նա 1999 թվականին առաջադրվել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան միջազգային հեղինակավոր մրցանակի ։ Ռեժիսոր Միլան Բլաժեկովիչը Սունչանա Շկրինյարիչի ստեղծագործություններից երկուսի հիման վրա նկարահանել է անիմացիոն գեղարվեստական երկու ֆիլմ՝ «Էլմերի կախարդած անտառը» (1986) և «Հրաշագործի գլխարկը» (1990) ։
Խորվաթ անվանի մանկագիրը մահացել է 2004 թվականին՝ 73 տարեկան հասակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Մանկագիրներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Խորվաթ կին գրողներ
Կարմիր դրոշի միջադեպ
Կարմիր դրոշի միջադեպ (赤旗事件, あかはたじけん, «ակախատա դզիկեն», հունիսի 22, 1908), Ճապոնական կայսրությունում սոցիալիստների և անարխիստների ճնշման պատահար Մեիջիի ժամանակաշրջանի վերջում։
Պատմություն
1908 թվականի հունիսի 22-ին ճապոնացի սոցիալիստները Տոկիոյի Կանդա շրջանի Կինկիկան կինոթատրոնում խնջույք էին կազմակերպել իրենց գործընկերոջ՝ Յամագուտի Կոկենի բանտից դուրս գալու կապակցությամբ։ Ոստիկանությունը դադարեցրել է այս տոնակատարությունը, բայց մասնակիցները տեղափոխվել են փողոց։ Սոցիալիստները խորհրդարանականներին ցուցադրել են կարմիր դրոշը՝ «Անարխո-կոմունիզմ» սպիտակ գրությամբ, և սկսել են երգել «Ինտերնացիոնալ» երգը։ Ի պատասխան ոստիկանության կողմից ցույցը դադարեցնելու բազմաթիվ խնդրանքներին՝ մասնակիցները հերթով փաթաթում էին դրոշը, այնուհետև, երբ ոստիկանները նահանջում էին, նորից բարձրացնում էին այն։ Նախազգուշացումներն անտեսելու արդյունքում ձերբակալվել է 15 մարդ։
Ոստիկանությունում այդ դեպքը ներկայացրել են որպես զանգվածային հակակառավարական հանրահավաք, որի համար անարխո-սոցիալիստ Սակաե Օսուգին դատապարտվել է 2,5 տարվա ազատազրկման, Տոսիհիկո Սակաին և Յամակավա Հիտոսին՝ 2 տարվա, իսկ Արախատա Կանսոնը՝ 1,5 տարվա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1908 Կատեգորիա:Հունիսի 22
Պրոչենո
Պրոչենո ( Proceno), Իտալիայի կոմունա, գտնվում է Լացիո մարզի Վիտերբո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 612 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում 15 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 42 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 1020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0763։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը հանդիսանում է Սուրբ Ագնեսեն (Sant’Agnese)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հակոբ Մծբնացի
Հակոբ Մծբնացի (Մծբինի սուրբ Հակոբ հայրապետ, ), 4-րդ դարի եկեղեցական գործիչ (մահացել է 350), համարվում է Մեծ Հայքում քրիստոնեությունը քարոզողներից մեկը։ Պատմությանը հայտնի առաջին անձնավորությունն է, որը փորձել է բարձրանալ Արարատ լեռը։ 338-ին կազմակերպել է հայրենի Մծբին քաղաքի 70-օրյա պաշտպանությունն ընդդեմ պարսկական զորքի։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու կողմից դասվել է սրբերի շարքը, Մծբինի սուրբ Հակոբ հայրապետի հիշատակը տոնվում է Դ Հիսնակաց կիրակիին նախորդող շաբաթ օրը։ Նրա վարքը, որ գրել է Մար Ավգինը գրաբար են թարգմանել և 1814 թ. հրատարակել Վենետիկի Մխիթարյանները (Լիակատար վարք և վկայաբանութիւն սրբոց, հատ 10, Վենետիկ, 1814)։
Հայաստանի տարածքում ստեղծվել են, գործել և գործում են Սուրբ Հակոբ անունով մի շարք եկեղեցիներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ասորիներ Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցու սրբեր Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ Կատեգորիա:3-րդ դարի հայեր Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Վեցի Պորտիո
Վեցի Պորտիո  (Vezzi Portio), կոմունա Իտալիայում, Լիգուրիա մարզում՝ Սավոնա գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 809 մարդ, խտությունը՝ 83 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 17028։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 019։
Բնակավայրի հովանավորն Սուրբ Սանտիսիմո Սալվատորեն էː
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
Ստորև ներկայացվում է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկը ըստ բնակավայրերի      ։
{| class=wikitable style="-moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;" ! rowspan=1 |
Երևան
Աջափնյակ • Ավան • Արաբկիր • Դավթաշեն • Էրեբունի • Կենտրոն • Մալաթիա-Սեբաստիա • Նոր-Նորք • Նորք-Մարաշ • Նուբարաշեն • Շենգավիթ • Քանաքեռ-Զեյթուն !
Արագածոտնի մարզ
Ագարակ • Ագարակ • Ակունք • Աղձք • Անտառուտ • Աշնակ • Աշտարակ • Ապարան • Ավան • Ավթոնա • Արագած • Արագածոտն • Արա • Արեգ • Արուճ • Արտաշավան • Արտենի • Ափնագյուղ • Բազմաղբյուր • Բայզս • Բարոժ • Բերքառատ • Բյուրական • Գառնահովիտ • Գեղադիր • Գեղաձոր • Գեղարոտ • Դաշտադեմ • Դավթաշեն • Դերեկ • Դիան • Եղիպատրուշ • Եղնիկ • Երնջատափ • Զարինջա • Զովասար • Թալին • Թթուջուր • Իրինդ • Լեռնապար • Լեռնարոտ • Լուսագյուղ • Լուսաղբյուր • Ծաղկահովիտ • Ծաղկաշեն • Ծաղկասար • Ծիլքար • Կաթնաղբյուր • Կարբի • Կարմրաշեն • Կաքավաձոր • Կոշ • Հակկո • Հարթավան • Հացաշեն • Հնաբերդ • Ձորագլուխ • Ձորագյուղ • Ղազարավան • Մաստարա • Մելիքգյուղ • Միրաք • Մուլքի • Մուղնի • Ներքին Բազմաբերդ • Ներքին Սասունաշեն • Նիգավան • Նիգատուն • Նոր Արթիկ • Նորաշեն (Ապարանի տարածաշրջան) • Նորաշեն (Արագածի տարածաշրջան) • Շամիրամ • Շենավան • Շղարշիկ • Ոսկեթաս • Ոսկեհատ • Ոսկեվազ • Ուշի • Ուջան • Չքնաղ • Պարտիզակ • Ջրամբար • Ռյաթազա • Սաղմոսավան • Սասունիկ • Սարալանջ • Սուսեր • Վարդաբլուր • Վարդենիս • Վարդենուտ • Վերին Բազմաբերդ • Վերին Սասունաշեն • Վերին Սասունիկ • Տեղեր • Ցամաքասար • Փարպի • Քուչակ • Օհանավան • Օշական • Օրգով • Օրթաճայա !
Արարատի մարզ
Աբովյան • Ազատավան • Ալիմարդան • Աղասիբեկլու • Աղջոց • Աղքիլիսա • Այգավան • Այգեզարդ • Այգեստան • Այնթափ • Ավանիկ • Ավշար • Արալեզ • Արարատ քաղաք • Արարատ • Արբաթ • Արգավանդ • Արմաշ • Արջանոց • Արտաշատ • Արևշատ • Բաղրամյան • Բայբուրդ • Բարձրաշեն • Բերդատակ • Բերքանուշ • Բյուրավան • Բուրաստան • Գեղանիստ • Գետազատ • Գլան Գյոլասոր • Գյոլասոր • Գոռավան • Դալար • Դաշտավան • Դարակերտ • Դիմիտրով • Դվին • Ելիջա • Եղեգնավան • Երասխ • Զանգակատուն • Զորակ • Իմիրզեկ • Լանջանիստ • Լանջառ • Լուսաշող • Լուսառատ • Խաչփառ • Խոսրով • Խուց • Կանաչուտ • Հայանիստ • Հավուց թառ • Հնաբերդ • Հովտաշատ • Ղուկասավան • Մանկուք • Մասիս քաղաք • Մխչյան • Մրգանուշ • Մրգավան • Մրգավետ • Նիզամի • Նշավան • Նոր Խարբերդ • Նորաբաց • Նորաշեն • Շահումյան • Շաղափ • Ոսկետափ • Ոստան • Ուրցալանջ • Ուրցաձոր • Ջիմի • Ջրահովիտ • Սայաթ-Նովա • Սուրենավան • Վանաշեն • Վանք • Վարդաշատ • Վեդի քաղաք • Վերին Արտաշատ • Վերին Դվին • Տափերական • Փոքր Վեդի !
Գեղարքունիքի մարզ
Գավառ •  Ճամբարակ  •  Մարտունի  •  Սևան  •  Վարդենիս  •  Ազատ  •  Ախպրաձոր  •  Ակունք  •  Աղբերք  •  Այգուտ  •  Այրք  •  Աստղաձոր  •  Ավազան  •  Արեգունի  •  Արծվանիստ  •  Արծվաշեն  •  Արտանիշ  •  Արփունք  •  Բերդկունք  •  Գանձակ  •  Գեղամաբակ  •  Գեղամասար  •  Գեղամավան  •  Գեղարքունիք  •  Գեղաքար  •  Գեղհովիտ  •  Լեռնահովիտ  •  Գետիկ  •  Դարանակ  •  Դդմաշեն  •  Դպրաբակ  •  Դրախտիկ  •  Երանոս  •  Զոլաքար  •  Զովաբեր  •  Թազագյուղ  •  Թթուջուր  •  Լանջաղբյուր  •  Լիճք  •  Լճաշեն  •  Լճավան  •  Լճափ  •  Լուսակունք  •  Խաչաղբյուր  •  Ծակքար  •  Ծաղկաշեն  •  Ծաղկունք  •  Ծափաթաղ  •  Ծովագյուղ  •  Ծովազարդ  •  Ծովակ  •  Ծովինար  •  Կալավան  •  Բարեպատ  •  Կախակն  •  Կարճաղբյուր  •  Կարմիրգյուղ  •  Կութ  •  Կուտական  •  Հայրավանք  •  Ձորագյուղ  •  Ձորավանք  •  Մադինա  •  Մարտունի  •  Մաքենիս  •  Մեծ Մասրիկ  •  Ներքին Գետաշեն  •  Ներքին Շորժա  •  Նորաբակ  •  Նորաշեն  •  Նորատուս  •  Շատջրեք  •  Շատվան  •  Շորժա  •  Չկալովկա  •  Ջաղացաձոր  •  Ջիլ  •  Սարուխան  •  Սոթք  •  Վահան  •  Վաղաշեն  •  Վանևան  •  Վարդաձոր  •  Վարդենիկ  •  Վարսեր  •  Վերին Գետաշեն  •  Վերին Շորժա  •  Տորֆավան  •  Տրետուք  •  Փամբակ  •  Փոքր Մասրիկ !
Լոռու մարզ
Վանաձոր •  Ալավերդի  •  Ակներ  •  Ախթալա (քաղաք)  •  Թումանյան  •  Քոբեր կայարանի գյուղ  •  Շամլուղ  •  Ախթալա (գյուղ)  •  Բենդիկ  •  Սպիտակ  •  Ստեփանավան  •  Արմանիս  •  Տաշիր  •  Ագարակ  •  Աթան  •  Ահնիձոր  •  Ամրակից  •  Այգեհատ  •  Անտառամուտ  •  Արդվի  •  Արծնի  •  Արևածագ  •  Արևաշող  •  Աքորի  •  Բազում  •  Բլագոդարնոյե  •  Բովաձոր  •  Գարգառ  •  Գեղասար  •  Գյուլագարակ  •  Գոգարան  •  Գուգարք  •  Դարպաս  •  Դեբեդ  •  Դսեղ  •  Եղեգնուտ  •  Թեղուտ  •  Լեջան  •  Լեռնահովիտ  •  Լեռնանցք  •  Լեռնապատ  •  Լեռնավան  •  Լոռի Բերդ  •  Լորուտ  •  Լուսաղբյուր  •  Խնկոյան  •  Ծաթեր  •  Ծաղկաբեր  •  Ծաղկաշատ  •  Կաթնաջուր  •  Կաճաճկուտ  •  Կարմիր Աղեկ  •  Կողես  •  Կուրթան  •  Հագվի  •  Հայդարլի  •  Ժամատուն  •  Հաղպատ  •  Հարթագյուղ  •  Հոբարձ  •  Հովնանաձոր  •  Ձյունաշող  •  Ձորագետ  •  Ձորագյուղ  •  Գոգավան  •  Ղուրսալ  •  Ճոճկան  •  Մարգահովիտ  •  Մարց  •  Մեդովկա  •  Կրուգլայա Շիշկա  •  Մեծավան  •  Մեծ Պառնի  •  Մղարթ  •  Յաղդան  •  Նեղոց  •  Նովոսելցովո  •  Նորաշեն  •  Նոր Խաչակապ  •  Շամուտ  •  Շենավան  •  Շիրակամուտ  •  Շնող  •  Չկալով  •  Պետրովկա  •  Պրիվոլնոյե  •  Պաղաղբյուր  •  Պուշկինո  •  Ջիլիզա  •  Ջրաշեն  •  Սարալանջ  •  Սարահարթ  •  Սարամեջ  •  Գետավան  •  Սարչապետ  •  Սվերդլով  •  Վահագնաձոր  •  Վահագնի  •  Վարդաբլուր  •  Ուռուտ  •  Ուրասար  •  Փամբակ  •  Փամբակ կայարանին կից գյուղ  •  Քարաբերդ  •  Քարաձոր  •  Քարինջ  •  Օձուն  •  Ամոջ  •  Ֆիոլետովո !
Կոտայքի մարզ
Աբովյան •  Ալափարս  •  Ակունք  •  Աղավնաձոր  •  Առինջ  •  Արագյուղ  •  Արամուս  •  Արգել  •  Արզական  •  Արզնի  •  Արտավազ  •  Բուժական  •  Բջնի  •  Բալահովիտ  •  Բյուրեղավան  •  Գառնի  •  Գեղադիր  •  Գեղաշեն  •  Գեղարդ  •  Գետամեջ  •  Գողթ  •  Եղվարդ  •  Զառ  •  Զովաշեն  •  Զովունի  •  Զովք  •  Զորավան  •  Թեղենիք  •  Լեռնանիստ  •  Ծաղկաձոր  •  Կաթնաղբյուր  •  Կամարիս  •  Կապուտան  •  Կարենիս  •  Կոտայք  •  Կորչլու  •  Հանքավան  •  Հատիս  •  Հացավան  •  Հրազդան  •  Ձորաղբյուր  •  Մայակովսկի  •  Մարմարիկ  •  Մեղրաձոր  •  Մրգաշեն  •  Նոր Գեղի  •  Նոր Գյուղ  •  Նոր Երզնկա  •  Նոր Հաճըն  •  Նուռնուս  •  Ողջաբերդ  •  Չարենցավան  •  Պտղնի  •  Ջրաբեր  •  Ջրառատ  •  Ջրվեժ  •  Սարալանջ  •  Սոլակ  •  Սևաբերդ  •  Փյունիկ  •  Քաղսի  •  Քանաքեռավան  •  Քարաշամբ  •  Ֆանտան !
Շիրակի մարզ
Գյումրի •  Արթիկ  •  Մարալիկ  •  Ազատան  •  Ալվար  •  Արավետ  •  Ախուրիկ  •  Ախուրյան  •  Աղին  •  Աղվորիկ  •  Ամասիա  •  Այգաբաց  •  Անիպեմզա  •  Անուշավան  •  Աշոցք  •  Առափի  •  Արդենիս  •  Արեգնադեմ  •  Արփենի  •  Արևիկ  •  Արևշատ  •  Բագրավան  •  Խարկով  •  Բայանդուր  •  Բանդիվան  •  Բաշգյուղ  •  Բավրա  •  Բենիամին  •  Բերդաշեն  •  Գառնառիճ  •  Եղնաջուր  •  Գեղանիստ  •  Գետափ  •  Գետք  •  Բյուրակն  •  Գոգհովիտ  •  Կամխուտ  •  Գուսանգյուղ  •  Երազգավորս  •  Զորակերտ  •  Դարիկ  •  Զույգաղբյուր  •  Թորոսգյուղ  •  Իսահակյան  •  Բարձրաշեն  •  Լանջիկ  •  Լեռնագյուղ  •  Լեռնակերտ  •  Լեռնուտ  •  Լուսակերտ  •  Լուսաղբյուր  •  Ծաղկուտ  •  Կամո  •  Կապս  •  Կառնուտ  •  Կարմրավան  •  Կարմրաքար  •  Կաքավասար  •  Կրաշեն  •  Կրասար  •  Հայկաձոր  •  Հայկասար  •  Հայկավան  •  Հայրենյաց  •  Հառիճ  •  Հարթաշեն  •  Հացիկ  •  Հողմիկ  •  Հոռոմ  •  Հովիտ  •  Հովտաշեն  •  Հովտուն  •  Հովունի  •  Ձիթհանքով  •  Ձորակապ  •  Ձորաշեն  •  Ղազանչի  •  Ղարիբջանյան  •  Մայիսյան  •  Մարմաշեն  •  Մեծ Մանթաշ  •  Մեծ Սարիար  •  Մեծ Սեպասար  •  Մեղրաշեն  •  Մուսայելյան (Ախուրյան)  •  Մուսայելյան (Աշոցք)  •  Նահապետավան  •  Նոր Կյանք  •  Շաղիկ  •  Շիրակ  •  Շիրակավան  •  Ոսկեհասկ  •  Պեմզաշեն  •  Ջաջուռ  •  Ջրաձոր  •  Ջրառատ  •  Ջրափի  •  Սալուտ  •  Սառնաղբյուր  •  Սարագյուղ  •  Սարալանջ  •  Սարակապ  •  Սարապատ  •  Սարատակ  •  Սիզավետ  •  Սպանդարյան  •  Վահրամաբերդ  •  Վարդաղբյուր  •  Վարդաքար  •  Տուֆաշեն  •  Ցողամարգ  •  Փանիկ  •  Փոքրաշեն  •  Փոքր Մանթաշ  •  Փոքր Սարիար  •  Փոքր Սեպասար  •  Քարաբերդ  •  Քեթի !
Սյունիքի մարզ
Կապան •  Ագարակ  •  Գորիս  •  Դաստակերտ  •  Մեղրի  •  Սիսիան  •  Քաջարան (քաղաք)  •  Ագարակ  •  Ալդարա  •  Ախլաթյան  •  Աղիտու  •  Աղվանի  •  Անգեղակոթ  •  Անդոկավան  •  Անտառաշատ  •  Աշոտավան  •  Առաջաձոր  •  Արավուս  •  Արծվանիկ  •  Արևիս  •  Բալաք  •  Բարձրավան  •  Բնունիս  •  Բռնակոթ  •  Բռուն  •  Գեղանուշ  •  Գեղի  •  Կարդ  •  Գետաթաղ  •  Գորայք  •  Գուդեմնիս  •  Դավիթ Բեկ  •  Դարբաս  •  Շամբ  •  Եղեգ  •  Եղվարդ  •  Թասիկ  •  Լեհվազ  •  Լեռնաձոր  •  Մուսալլամ  •  Լիճք  •  Լծեն  •  Լոր  •  Խդրանց  •  Խնածախ  •  Խնձորեսկ  •  Խոզնավար  •  Խոտ  •  Ծավ  •  Շիշկերտ  •  Ծղուկ  •  Կաղնուտ  •  Կարճևան  •  Կոռնիձոր  •  Կուրիս  •  Հալիձոր  •  Հարթաշեն  •  Հարժիս  •  Հացավան  •  Ձորաստան  •  Վանեք  •  Իշխանասար  •  Ճակատեն  •  Մուցք  •  Ներքին Խոտանան  •  Ներքին Հանդ  •  Նորեշիկ  •  Նորավան  •  Շաղատ  •  Շաքի  •  Շենաթաղ  •  Շիկահող  •  Շինուհայր  •  Շվանիձոր  •  Շրվենանց  •  Աղբուլլազ  •  Ղուրդղուլլաղ  •  Որոտան (Սիսիան)  •  Չափնի  •  Սառնակունք  •  Սյունիք  •  Նժդեհ  •  Ցղունի  •  Սպանդարյան  •  Սվարանց  •  Սրաշեն  •  Սևաքար  •  Վահրավար  •  Վաղատին  •  Վաղատուր  •  Վարդանիձոր  •  Վարդավանք  •  Վերին Խոտավան  •  Վերիշեն  •  Տաթև  •  Տանձավեր  •  Տանձատափ  •  Տաշտուն  •  Տեղ  •  Տոլորս  •  Տորունիք  •  Ուժանիս  •  Ույծ  •  Նոր Աստղաբերդ  •  Աջաբաջ  •  Հաջաթին  •  Քաջարան (գյուղ)  •  Քարահունջ  •  Քարաշեն  •  Քարուտ  •  Քիրս  •  Օխտար !
Վայոց ձորի մարզ
Եղեգնաձոր •  Ջերմուկ  •  Վայք  •  Ագարակաձոր  •  Ազատեկ  •  Աղավնաձոր  •  Աղնջաձոր  •  Արատես  •  Արենի  •  Ամաղու  •  Արին  •  Արտաբույնք  •  Արտավան  •  Արփի  •  Բարձրունի  •  Գետափ  •  Գետիկվանք  •  Գլաձոր  •  Գնդեվազ  •  Գնիշիկ  •  Գոմք  •  Կապույտ  •  Ելփին  •  Եղեգիս  •  Զառիթափ  •  Հորադիս  •  Թառաթումբ  •  Խաչիկ  •  Խնձորուտ  •  Կարմրաշեն  •  Կեչուտ  •  Հերհեր  •  Հորբատեղ  •  Հորս  •  Մալիշկա  •  Մարտիրոս  •  Շատին  •  Չիվա  •  Ռինդ  •  Սալլի  •  Սարավան  •  Ուղեձոր  •  Սերս  •  Վարդահովիտ  •  Վերնաշեն  •  Փոռ  •  Քարագլուխ !
Տավուշի
Իջևան •  Բերդ  •  Դիլիջան  •  Նոյեմբերյան  •  Ակնաղբյուր  •  Աղավնավանք  •  Աճարկուտ  •  Այգեհովիտ  •  Այգեձոր  •  Այգեպար  •  Աչաջուր  •  Արծվաբերդ  •  Արճիս  •  Բագրատաշեն  •  Բաղանիս  •  Բարեկամավան  •  Բերդավան  •  Բերքաբեր  •  Գանձաքար  •  Գետահովիտ  •  Գոշ  •  Դիտավան  •  Դովեղ  •  Ենոքավան  •  Թեղուտ  •  Թովուզ  •  Իծաքար  •  Լճկաձոր  •  Լուսահովիտ  •  Լուսաձոր  •  Խաշթառակ  •  Խաչարձան  •  Ճերմակավան  •  Ներքին Ծաղկավան  •  Վերին Ծաղկավան  •  Կիրանց  •  Կոթի  •  Կողբ  •  Հաղարծին  •  Հաղթանակ  •  Հովք  •  Մովսեսգյուղ  •  Նավուր  •  Ներքին Կարմիր Աղբյուր  •  Նորաշեն  •  Ոսկեպար  •  Ոսկեվան  •  Չինարի  •  Չինչին  •  Չորաթան  •  Պառավաքար  •  Պտղավան  •  Ջուջևան  •  Սարիգյուղ  •  Սևքար  •  Վազաշեն  •  Վարագավան  •  Վերին Կարմիր Աղբյուր
Ծանոթագրություններ
Հայաստանի հուշարձանների ցանկեր
Կոմմունարկա (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)
Կոմմունարկա (Комунарка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1933 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոմմունարկա գյուղում բնակվում էր 216 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,24 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 96,43 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1933 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ամուդարյա (գետ)
Ամուդարյա, գետ Տաջիկստանում, Թուրքմենստանում, Ուզբեկստանում, Աֆղանստանում։
Անվանումը
Անվանումն առաջացել է մի ժամանակ գետի ափին գտնվող Ամուլ քաղաքի անունից և պարսկերեն դարյա «գետ» բառից, այսինքն՝ «Ամուլի գետ»։ Անտիկ շրջանի աշխարհագրագետներին հայտնի էր Օքսուս (լատիներեն՝ Oxus), իսկ արաբներին՝ Ջեյհուն անունով ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի գետեր Կատեգորիա:Տաջիկստանի գետեր Կատեգորիա:Թուրքմենստանի գետեր Կատեգորիա:Աֆղանստանի գետեր Կատեգորիա:Արալյան ծովի ավազանի գետեր Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Դոնի Ռոստով)
Պատմություն
Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2015 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի միջոցառումների ծրագրի շրջանակում ։ Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցել են Հայ առաքելական եկեղեցու, հայկական, հունական, հրեական համայնքների ներկայացուցիչներ, հուշարձանի քանդակագործը՝ Մկրտիչ Մազմանյանը։ Հուշարձանը բացել են Ռոստովի մարզի նահանգապետ Վասիլի Յուրևիչ Գոլուբևը և Ռոստովի հայ համայնքի ղեկավար Հարություն Արմենակի Սուրմալյանը։
Չթընոս
Չթընոս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։ Գտնվում էր Ճորոխի վերին հոսանքի ձախ կողմում ։
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Դոնի Ռոստով)
Տվյալներ
Հուշարձանի պատվանդանից վեր են հառնում ցեղասպանվածների ձեռքերը՝ տեսնելով ողջերի լռությունը և պաշտպան են կանգնում հայրենիքին։
Չթընոս
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Դոնի Ռոստով)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Չթընոս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Իվանովսկի Վտորոյ գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Իվանովսկի Վտորոյգյուղական խորհուրդ  (Іванівська Друга сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովսկի Վտորոյգյուղական խորհրդում բնակվում էր 2064 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 160.65 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 12.85 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1977 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆլեգլեր շրջան (Ֆլորիդա)
Ֆլեգլեր շրջան (Flagler County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.256 կմ² է, բնակչությունը՝ 95.696 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բանել բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1917 թ.։
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Կյուրոս Բ Մեծ
Կյուրոս II Մեծ ( Հին պարսկերեն ՝ Kūruš, ակկադերեն՝ Kuraš, էլամերեն՝ Kuraš,, Κῦρος, Cyrus, ), պարսից արքա (իշխանության տարիները՝ մ.թ.ա. 559 - 530 թվականներ) Աքեմենյանների հարստությունից, Պարսկական մեծ տերության (Աքեմենյան տերություն) հիմնադիր։ Կամբյուսես I-ի որդին է։ Մայրը, հավանաբար, Մարաստանի արքա Աստիագեսի (հայկական աղբյուրներում՝ Աժդահակ) դուստր Մանդանան էր։
Վարել է զավթողական քաղաքականություն՝ ջախջախելով և իր տերությանը միացնելով Մարաստանը, Բաբելոնական պետությունը, Լիդիան և Փոքր Ասիայի հունական քաղաքները և Էգեյան ծովի մի շարք կղզիներ, այդ թվում` Սամոսը։
Իր կյանքի վերջին տարիներում պատերազմներ է վարել Միջին Ասիայում և Հնդկաստանին հարող տարածքներում՝ նվաճելով բուն Պարթևաստանը, Դարգիանան, Արիան, Հորասմիան, Բակտրիան, Սոգդիանեն, Հայդարանը, Սակաստանը, Սատտագիդան, Արախոսիան և Մակը։
Մ.թ.ա. 530 թվականին զոհվում է Միջին Ասիայում մասքութների դեմ տարած արշավանքներից մեկի ընթացքում։ Ըստ Հերոդոտոսի տվյալների՝ մասքութների «թագուհի»-առաջնորդ Թոմիրիսը հրամայել է գտնել Կյուրոսի դին, կտրել է նրա գլուխը և թաթախել է այն արյունով լի մի պարկի մեջ՝ հեգնանքով առաջարկելով նրան այդ կերպ հագեցնել արյունի իր անհագ ծարավը։ Սակայն քանի որ հայտնի է, որ Կյուրոսի դին թաղվել է Պասարգադե քաղաքում (այնտեղ նրա աճյունը տեսել է դեռևս Ալեքսանդր Մակեդոնացին), այդ դրվագը ոչ հավաստի է համարվում։
Աղբյուրներ
Կյուրոսի մասին կենսագրական տեղեկություններ հիմնականում ստանում ենք Հերոդոտոսի պատմությունից։ Մի քանի կարևոր տեղեկությունների էլ հանդիպում ենք հույն պատմիչ Կտեսիաս Կնիդացու մոտ, ով ապրել է մ.թ.ա. V դարում, ինչպես նաև Հին կտակարանում։ Կյուրոսի մասին տեղեկությունների հարուստ սկզբնաղբյուր է այսպես կոչված «Կյուրոսի գլանի» արձանագրությունը, որտեղ փորագրված են Կյուրոսի տարած հաղթանակները։ Պահպանվել են նաև մի քանի բաբելոնական արձանագրություններ, որոնք օգնում են ճշտելու Կյուրոսի կառավարման ժամանակագրությանը վերաբերող հարցերում։
Անվան ստուգաբանություն
Կյուրոս անունը հին պարսկերեն Kūruš անունի հունարեն տարբերակի լատիներեն ձևն է։ Անունն ինքնին և դրա բացատրությունը պահպանվել են դեռևս հին ձեռագրերում, ընդ որում՝ տարբեր լեզուներով։ Հին հույն պատմագետներ Կտեսիասն ու Պլուտարքոսը նկատել և գրառել էին այն փաստը, որ մեծն թագավորի անունը եկել է Kuros անունից, որը նշանակել է Արև, հասկացություն, որը թարգմանվել է Արևի նման նշանակությամբ՝ Khurvash՝ հաշվի առնելով այն, որ պարսկերենում արև գոյականը թարգմանվել է որպես khor, իսկ -vash վերջածանցը պարսկերենում օգտագործվել է նման իմաստով ։ Սա մատնանշում է նաև Պարսկաստանի առասպելական թագավոր Ջամշիդի (Jamshid) և Կյուրոսի անվան միջև կապը, քանզի Jamshid անվան արմատը shid-ն է, որը նույնպես նշանակում է Արև։
Կարլ Հոֆմանն առաջարկել է մի վարկած, որը հիմնված է հնդեվրոպական լեզուներում հանդիպող արմատի նշանակության վրա։ Ըստ դրա՝ Cyrus, որը հենց նույն Կյուրոսն է, նշանակում է «մրցակցությունում թշնամուն նվաստացնող»։ Պարսկերենում «Կյուրոս» գրվում է հետևյալ կերպ «کوروش بزرگ» կամ «Kūrošé Bozorg», որը թարգմանվում է որպես Կյուրոս Մեծ։ Աստվածաշնչում Կյուրոս անունը հանդիպում է Կուրաշ ձևով (כורש‎)։
Դինաստիական պատմություն
Իրանական բարձրավանդակում Պարսկական տիրապետությունն ու թագավորությունը սկզբնավորվում է Աքեմենյան հարստության օրոք։ Նրանց նախկին սահմանները հավանաբար ընդլայնվում են Ք․ա․ 9-րդ դարից։ Այս հարստության համանուն հիմնադիրը եղել է Աքեմենեսը (հին պարսկերենից Հաքսամենիս)։ Աքեմենյանները Աքեմենեսի հետնորդներն են, օրինակ, Դարեհ Մեծը, որը հարստության 9-րդ թագավորն է, իրեն համարում է Աքեմենյաննեի տոհմի ժառանգորդ և իրեն հռչակում է Աքեմենյան։ Աքեմենեսը ստեղծել է Պարսումաշ պետությունը Իրանի հարավարևմտյան մասում։ Այն հզորացվել է Թեյսպի կողմից, որը կրել է Անշանի թագավոր տիտղոսը։ Անշան քաղաքի տարածքը գրավելուց հետո Թեյսպը ընդարձակել է թագավորությունը ներառյալ Ֆարս նահանգը։ Հնագույն փաստաթղթերը վկայում են, որ Թեյսպն ունեցել է որդի՝ Կյուրոս անունով, որը նույնպես հաջորդել է հորը որպես Անշանի թագավոր։ Կյուրոս I-ը ունեցել է եղբայր, որի անունը վկայված է որպես Արիարամնես։ Մ․թ․ա․600 թվականին Կյուրոս I-ը հաջորդել է հորը՝ Կամբյուսես I-ին, ով գահակալել է մինչև Մ․թ․ա․ 559 թվականը։ Կյուրոս Մեծը Կամբյուսես I-ի որդին է և հաջորդը ։ Կան մի քանի արձանագրություններ՝ Կյուրոսի Մեծից և ավելի ուշ ժամանակի թագավորներից մնացած, որոնք վերաբերում են Կամբիզին։ Այնտեղ Կամբիզը համարվում է Մեծ թագավոր և Անշանի թագավոր։ Արձանագրություններում Կյուրոսն իրեն անվանում է Մեծ թագավորի, Անշանի թագավորի՝ Կամբյուսեսի որդի։ Ուրիշ արձանագրություններում Կամբյուսես I-ը նշվում է որպես հզոր արքա և Աքեմենյան, որը, ըստ գիտնականների կարծիքի, արձանագրված է եղել Դարեհի կողմից։ Այն համարվում է հետագայում Դարեհի կողմից արված կեղծ արձանագրություն։ Վաղ Աքեմենյան Իրանի վեաբերյալ ներկայացված նյութերը առեղծվածային են և ահասկանալի ։ Սակայն Կամբյուսես II-ի մայրական տատը՝ Փարնասպեսը, Հերոդոտոսի կողմից նույնպես Աքեմենյան է համարվում. : Քսենոփոնը Կյուրոպեդիա Կամբյուսեսի կնոջը հիշատակում է Մանդանա անունով, իսկ Կամբիզին հիշատակում է որպես Իրանի թագավորի։ Պատմաբանները համաձայն են Կյուրոսի արած արձանագրություների հետ, քանի որ Անշանը և Պարսուան միևնույն երկրում եղել են տարբեր անուններով։ Նրանք նույնիսկ համաձայն են ոչիրանական այլ վարկածների հետ, բացառությամբ Հերոդոտոսի հաղորդածի, որ Կամբիզը եղել է ոչ թե թագավոր, այլ պարսկական լավ ընտանիքից ։ Սակայն, Հերոդոտոսի կարծիքով, մի քանի ուրիշ գրություններ Չիշպիշի որդու անվան վերաբերյալ նույնպես սխալ են, որին նա նշում է որպես Կամբյուսես, բայց, համաձայն ժամանակակից պատմաբանների, կարող է լինել Կյուրոս ։
Ավանդական տեսակետները հիմնվում են հնագիտական հետազոտությունների, Բեհիսթունյան արձանագրությունում նշված տոհմաբանության, նաև Հերոդոտոսի ուսումնասիրության վրա՝ կառչելով նրանից, որ Կյուրոսը Աքեմենյան է։ Սակայն Մ. Վաթերսի կողմից արվել է այն ենթադրությունը, որ Կյուրոսը կապ չունի Աքեմենյանների կամ Դարեհ Մեծի հետ, և որ նրա ընտանիքը Թեյսպյաններից և Անշանյաններից է և ոչ թե Աքեմենյաններից ։
Վաղ կյանք
Կյուրոսը Անշանի թագավոր Կամբիզ I-ի և Մանդանայի որդին է։ Մանդանան Աստիագեսի (600–550) դուստրն է։
Կյուրոսին որպես թագավոր է ներկայացրել նրա հայրը՝ Կամբիզ I-ը՝ Կյուրոս I-ի պապը. ։ Կյուրոսն ամուսնացել է Կասանդանի հետ, որն եղել է Փարնանսեսի դուստրը և Աքեմենյան։ Կասանդանը նրա համար ծնել է երկու որդի՝ Կամբիզ II-ին և Բարդիային, նաև երեք դուստր (Արոսա, Արթիսթոն և Ռոխա)։ Կասանդանը և Կյուրոսը շատ են սիրել միմյանց։ Կասանդանը ասել է, որ Կյուրոսի կյանքն իր համար առավել թանկ է, քան իրենը ։
Կասանդանի մահից հետո Կյուրոսն ամբողջ թագավորությունում սուգ է հայտարարել։ Նաբոնիդի ժամանակագրությունում նշվում է, որ Բաբելոնը Կասանդանի մահը սգացել է վեց օր շարունակ (արձանագրված Ք․ա․ 538 թվականի մարտի 21-26-ը)։ Հոր մահից հետո Կյուրոսը ժառանգել է պարսկական գահը Պասարգադում։ Ստրաբոնը նշում է, որ Կյուրոսը սկզբում Ագրադատներին համարել է իր ծնողները՝ հավանաբար նրանց վերամիավորելով իր նախնական ընտանիքի հետ։
Դիցաբանություն
Հերոդոտոսը ներկայացնում է Կյուրոսի վաղ կյանքի առասպելական պատմությունը։ Այդ պատմության մեջ Աստիագեսը տեսնում է երկու մարգարեական երազ, որտեղ իր դուստր Մանդանայից ջրհեղեղ է առաջանում, իսկ հետո նաև մրգատու ծառեր, և դրանցով ծածկվում է ամբողջ թագավորությունը։ Երազները մեկնաբանվում են նրա խորհրդականների կողմից որպես կանխագուշակություն, ըստ որի՝ Աստիագեսի թոռը, օրերից մի օր ապստամբելով, նրան զրկելու է գահից։
Աստիագեսի դուստրը այդ ժամանակ հղի էր Կյուրոսով։ Հայրը նրան կանչում է Էկբատան, որպեսզի սպանել տա երեխային։ Հարփագուսը Աստիագեսի հովիվներից մեկին` Միթրադատեսին, հանձնարարում է սպանել մանկանը, բայց Միթրադատեսը վերցնում է երեխային իր մոտ, իսկ իր մահացած ծնված երեխային` որպես մանուկ Կյուրոսի հանձնում է Հարփագուսին ։ Կյուրոսը թաքուն ապրում է հովվի տանը մինչև տասը տարեկան հասակը։ Մի օր մանկական խաղի ժամանակ նա ծեծում է ազնվականի որդուն այն բանի համար, որ վերջինս հրաժարվել էր կատարել իր հրամանը։ Քանի որ տարօրինակ էր հովվի որդու այդպիսի պահվածքը, Աստիագեսը նրան տանում է իր պալատ և հարցաքննում, ապա լսում է հովվի խոստովանությունը և տղային ետ է ուղարկում Պարսկաստան՝ ապրելու իր կենսաբանական ծնողների հետ ։
Այնուհետև Աստիագեսը կանչում է Հարփագուսի տղային և որպես հատուցում նրան կտորների է բաժանում, մի մասը տապակում է, մյուսը եփում և խաբեությամբ տալիս իր խորհրդականին, որպեսզի ուտի իր երեխային մեծ խնջույքի ժամանակ։ Ճաշից հետո Աստիագեսի ծառաները սկուտեղի վրա Հարփագուսին են մատուցում իր երեխայի գլուխը, ձեռքերը և և ոտքերը, որպեսզի նա գիտակցի, որ ինքը ակամայից մարդակեր է դարձել ։
Այլ տարբերակում Կյուրոսը ներկայացվում է որպես աղքատ ընտանիքի զավակ, որն աշխատում է մարական պալատում։
Մարական կայսրություն
Թեև նրա հայրը մահացել էր Ք․ա․ 551 թվականին, Կյուրոս Մեծը գահ է բարձրանում Ք․ա․ 559-ական թվականներին։ Կյուրոսը, ակայն դեռևս անկախ կառվարող չէր. ինչպես իր նախորդները, նա նույնպես ճանաչել է մարական գերիշխանությունը։ Աստիագեսը, որ Մարական թագավորության վերջին թագավորն էր և Կյուրոսի պապը, հավանաբար կառավարել է Հին Մերձավոր Արևելքի մեծ մասում, Արևմուտքում լիդիական սահմանից մինչև արևելք՝ Պարթևստան և Պարսկաստան։
Ըստ Նաբոնիդի ժամանակագրության՝ Աստիագեսն արշավում է Կյուրոսի՝ Անշանի թագավորի դեմ։ Պատմաբան Հերոդոդոսի վկայությամբ, հայտնի է, որ Աստիագեսը Հարփագուսին դնում է մարական բանակի հրամանատարության տակ Կյուրոսին հաղթելու համար։
Սակայն Հարփագուսը կապվում է Կյուրոսի հետ և քաջալերում է նրան, որ ապստամբություն բարձրացնի ընդդեմ Մեդիայի։ Բաբելոնյան տեքստերը հավելում են, որ ռազմական գործողությունները շարունակվում են երեք տարի (553–550), և վերջին ճակատամարտի արդյունքում գրավվում է Էկբատանը ։ Ըստ պատմագիրներ Հերոդոտոսի և Կտեսիազի Կյուրոսը փրկում է Աստիագեսի կյանքը և ամուսնանում նրա դստեր՝ Ամիտիսի հետ։ Այդ ամուսնությունը խաղաղեցնում է որոշ վասալների, ներառյալ Բակտրիա, Պարթևստան և սակեր  ։
Աստիագեսի իշխանությունը թուլանալուց հետո նրա վասալները (ներառյալ Կյուրոսի շատ հարազատներ) այժմ նրա հրամանատարության ներքո էին։ Նրա քեռին` Արսանեսը, որը եղել էր Պարսա քաղաք-պետության թագավոր` Մեդիայի գերիշխանության ներքո, պետք է հրաժարվեր իր գահից, միայն թե իշխանության փոխանցումը ընտանիքի ներսում, ինչպես երևում է, եղել է անցնցում, և շատ հնարավոր է, որ Արսանեսը դեռ մնացել է անվանական իշխող Պարսում` Կյուրոսի իշխանության ներքո, առավելապես որպես արքայազն կամ մեծ իշխան, քան թագավոր ։ Նրա որդին`Հիստասպեսը, որը Կյուրոսի երկրորդ հորեբորորդին էր, հետո սատրապ է դառնում Պարթևստանում և Փռյուգիայում։ Այսպիսով, Կյուրոս Մեծը միավորում է երկուսը (Պարսուայի Աքեմենյան թագավորությունը և Անշանը) Պարսկաստանի տիրապետությունում։ Արսամեսը ապրում էր` տեսնելու համար իր թոռանը, որ դառնալու էր Դարեհ Մեծ` Պարսկաստանի Շահնշահ Կյուրոսի որդիների մահից հետո ։
Կյուրոսի կողմից Մարաստանի գրավումը դեռ նրա վարած պատերազմների սկիզբն էր ։
Լիդիական կայսրությունը և Փոքր Ասիան
Լիդիայի նվաճման ստույգ թվականը անհայտ է, բայց այն պետք է տեղի ունեցած լինի Մարական թագավորության դեմ Կյուրոսի ապստամբությամբ (Մ.թ.ա.550−ական թվականներ) և նրա կողմից Բաբելոնի նվաճմամբ (Մ.թ.ա. 539 ական թվականներ)։ Անցյալ ժամանակում ընդունված էր նվաճման ժամանակը համարել Մ.թ.ա. 547 թվականը (ինչպես Նաբոնիդի ժամանակագրության մեջ էր նշված), բայց այդ տեսակետը ներկայումս շատ չի ընդունվում ։
Լիդիացիները սկզբում արշավում են դեպի Աքեմենյան կայսրության քաղաք Պտերիայի վրա, որը գտնվում էր Կապադովկիայում։ Կրեսոսը գրավում և ավերում է քաղաքը։ Այդ ժամանակ պարսիկները կոչ են անում Հոնիայի բնակիչներին դուրս գալու իրենց կառավարողների դեմ (Հոնիան Լիդիայի թագավորության մասն էր կազմում)։ Առաջարկությունը մերժվում է, և Կյուրոսը բանակով շարժվում է լիդիացիների դեմ։ Նրա բանակը համալրվում է ճանապարհին բանակին միացող մարդկանցով։ Պտերիայի ճակատամարտը փակուղային, անելանելի վիճակում էր դրել կողմերին։ Երկուստեք ծանր կորուստներ էին կրել և հայտնվել մղձավանջայի ծանր իրավիճակում։ Կրեսոսը հաջորդ օրը վերադառնում է Սարդիս ։
Նա խնդրանքներ է ուղարկում իր դաշնակիցներին Լիդիային օգնություն ուղարկելու համար։ Սակայն ձմեռվա ավարտին մոտ` մինչ դաշնակիցները կհամախմբվեին, Կյուրոս Մեծը պատերազմը տեղափոխում է Լիդիայի տարածք և փակում Կրեսոսին իր մայրաքաղաք Սարդիսում։ Երկու թագավորների միջև Տիմբրի մոտ տեղի ունեցող ճակատամարտի ավարտից փոքր−ինչ առաջ Հարփագուսը Կյուրոսին խորհուրդ է տալիս իր դրոմեդարներին տեղավորել կռվող զինվորներից առաջ։ Լիդիական ձիերը, սովոր չլինելով դրոմեդարների հոտին, շատ են վախենում։ Ռազմավարությունը գործում է։ Կրեսոսի այրուձին ոչնչանում է։ Կյուրոսը հաղթում է և գերում Կրեսոսին։ Կյուրոսը գրավում է Սարդիսը։ Մ.թ.ա. 546 թվականին նա նվաճում է Լիդիայի թագավորությունը ։ Ըստ Հերոդոտոսի`Կյուրոսը խնայում է Կրեսոսի կյանքը և պահում նրան որպես խորհրդական։ Բայց սա հակասում է Նաբոնիդի ժամանակագրության ժամանակակից թարգմանություններին, որոնցում նշվում է, որ Լիդիայի թագավորը մահանում է ։
Մայրաքաղաք վերադառնալուց առաջ Պակտիաս անունով լիդիացուն Կյուրոսը Մեծը հանձնարարում է գանձերը ուղարկել Պարսկաստան։ Սակայն Կյորոսի հեռանալուց հետո Պակտիասը վարձում է վարձկաններ և Սարդիսում ապստամբություն բարձրացնում Լիդիայի պարսկական սատրապի` Թաբալուսի դեմ։ Թաբալուսը Կրեսոսի խորհրդով պետք է լիդիացիների միտքը շեղեր դեպի հարստություն։ Կյուրոսն ուղարկում է Մազարեսին` իր հրամանատարներից մեկին, որպեսզի հնազանդեցնի ապստամբներին, բայց Պակտիասը պետք է ողջ մնար։ Մազարեսի ժամանելուն պես Պակտիասը փախչում է Հոնիա, որտեղ նա ավելի շատ վարձկաններ է ձեռք բերում։ Մազարես իր զորքը ուղարկում է Հունաստան և հնազանդեցնում Մագնեսիան և Պրիենեն։ Պակտիասի վերջն անհայտ է, բայց նրան բռնելուց հետո նա հավանաբար խոշտանգել են և սպանել ։
Մազարեսը շարունակում է Փոքր Ասիայի նվաճումը, բայց անհայտ պատճառով մահանում է դեպի Հոնիա իր արշավանքի ընթացքում։ Կյուրոսն ուղարկում է Հարփագուսին Փոքր Ասիայի նվաճումն ավարտին հասցնելու համար։ Հարփագուսը գրավում է Լիկիան, Կիլիկիան և Փյունիկիան` օգտագործելով հողաշինական աշխատանքները պաշարված քաղաքի պատերը քանդելու համար հույներին անհայտ եղանակով։ Նա ավարտում է այդ տարածաշրջանի նվաճումը Մ.թ.ա. 542 թվականին և վերադառնում Պարսկաստան։
Նոր Բաբելոնյան կայսրություն
Մ.թ.ա. 540 թվականին Կյուրոսը գրավեց Էլամը (Սուսիանա) և նրա մայրաքաղաք Սուսան ։
Նաբոնիդի ժամանակագրությունը հայտնում է, որ ճակատամարտից առաջ բաբելոնյան քաղաքներից մայրաքաղաք են բերվել կրոնական պաշտամունքի արձաններ։ Նա ավելացնում է, որ հակասությունը հավանաբար առաջացել է դեռևս Մ.թ.ա. 540 թվականին ։ Մոտավորապես Մ.թ.ա. 539 թվականի հոկտեմբերին Կյուրոսը մարտնչում է Օփիսի ճակատամարտում (ստրատեգիական նշանակություն ունեցող մերձափնյա քաղաք Տիգրիսի ափին, Բաբելոնից դեպի հյուսիս։ Բաբելոնյան բանակը գրոհի է ենթարկվում, հոկտեմբեր ամսին Սիպարը գրավվում է առանց կռվի, բնակչությունը նույնիսկ փոքր−ինչ չի ընդդիմանում ։
Հավանաբար Կյուրոսը մասնակցել է բաբելոնյան գեներալների կողմից կազմակերպված հեղաշրջմանը, որպեսզի նրանց հետ համաձայնության գա և, հետևաբար խուսափի բանակի հետ զինված ընդհարումից ։
Երկու օր անց` հոկտեմբերի 12-ին (գրիգորյան օրացույց), Գուբարիի զորքը մտնում է Բաբելոն՝ նորից առանց բաբելոնյան բանակի կողմից դիմադրության հանդիպելու ։ ։ Հոկտեմբերի 29−ին Կյուրոսն ինքն է մտնում Բաբելոն և ձերբակալում Նաբոնիդին ։
Մինչև Կյուրոսի կողմից Բաբելոնի նվաճումը Նոր բաբելոնյան կայսրությունը նվաճել էր շատ թագավորություններ։ Կայսրության կազմում ներառվում են տարբեր մշակութային համակարգեր ունեցող երկրներ`Սիրիան, Հուդան, Թայմանը, չնայած այդ իրողության մասին ապացույցներ չկան ։
Բաբելոնի գրավումից հետո Կյուրոս Մեծն իրեն հռչակում է Բաբելոնի, Շումերի և Աքքադի թագավոր, «աշխարհի չորս կողմերի թագավոր»։ Նշանավոր Կյուրոսի Գլանի վրա պահպանվող արձանագրությունը Էսագլի տաճարի հիմքում է։ Տաճարը նվիրված էր Բաբելոնի գլխավոր աստված Մարդուկին։ Գլանի արձանագրությունը ներկայացնում է Նաբոնիդին որպես անօրենի, իսկ Կյուրոս Մեծին` որպես հաղթական թագավորի։ Այն նկարագրում է, թե ինչպես է Կյուրոսը բարելավում Բաբելոն քաղաքի բնակիչների կյանքը, կատարում է տարագրվածների հայրենադարձություն, վերականգնում տաճարները և պաշտամունքային շինությունները։ Թեև մի քանիսը պնդում են, որ Կյուրոսի Գլանը մարդու իրավունքի մասին հին փաստաթուղթ է, սակայն պատմաբանները այն հիմնականում լուսաբանում են որպես նոր կառավարողների մերձավորարևելյան ավանդույթներ, քանի որ թագավորներն իրենց կառավարումն սկսել են բարեփոխումներով
Կյուրոս Մեծը ստեղծում է աշխարհում երբևէ չտեսնված խոշորագույն կայսրություն։ Կյուրոս Մեծի կառավարման ավարտին Աքեմենյան կայսրությունը ձգվում էր Արևմուտքում Փոքր Ասիայից մինչև Արևելքում Ինդոս գետը ։
Մահ
Կյուրոսի մահվան մանրամասները տարբեր են` կախված եղած գրառումներից։ Հերոդոտոսի պատմությունը տալիս է երկրորդ երկար մանրամասը, որտեղ Կյուրոսը հանդիպում է իր ճակատագրին մասագետների հետ դաժան ճակատամարտում։ Մասագետները ցեղեր էին, որոնք ապրում էին Խորեզմի և Կզլկումի տափաստաններում, այժմյան Ղազախստանի և Ուզբեկստանի ամենահարավային շրջաններում։ Կրեսոսի խորհրդով Կյուրոսը հարձակվում է նրանց վրա սեփական տարածքում ։
Մասագետները սկյութներին նման էին իրենց տարազով և կենցաղով։ Նրանք կռվում էին և՛ ձիերով, և՛ հետիոտն։
Որպեսզի թագավորությունը ձեռք բերի Կյուրոսն ամուսնության առաջարկություն է անում կայսրուհի Թոմիրիսին, բայց մերժվում է։ Հետո նա փորձում է մասագետների տարածքը ձեռք բերել ուժով (Մ.թ.ա. 529) ` կառուցելով կամուրջներ գետի երկայնքով (Ձախարտես կամ Սիրդարյա), որով բաժանվում էին նրանք սկյութներից։ Թոմիրասը նրան նախազգուշացնելով, որ դադարեցնի ոտնձգությունները (նախազգուշացում, որը նա գիտեր, որ պետք է անտեսվի) նրան կոչ է անում իրենց ուժերը փորձել արժանապատիվ կռվի մեջ` հանդիպելով իր երկրում, որտեղ իրենց բանակները կարող են ձևականորեն համագործակցել միմյանց հետ։
Կյուրոսն ընդունում է նրա առաջարկը, և իմանալով, որ մասագետները անծանոթ են գինուն և նրա թունավորող և ազդեցությանը, հիմնում է ճամբարը, այնուհետև հեռանում այնտեղից` իր հետ վերցնելով լավագույն զինվորների և այնտեղ թողնելով զինվորների մի մասին։
Թոմիրիսի բանակի գեներալը նրա որդին էր` Սպարգապիսեսը։ Կյուրոսի հեռանալուց հետո մասագետները սպանում են Կյուրոսի թողած զինվորներին, ապա տեսնում են, որ ճամբարը լավ ապահովված է սննդով և գինով։ Նրանք խմում են գինին։ Կյուրոսն անսպասելի հարձակում է գործում։ Հարբած զինվորները չեն կարողանում պաշտպանվել։ Կյուրոսի բանակը հաջողությամբ հաղթում է։ Սպարգապիսեսը թեև գերի էր ընկել, բայց, վերականգնելով զգաստությունը, կյանքին վերջ է տալիս ինքնասպանությամբ։ Իմանալով կատարվածի մասին`Թոմիրիսը դատապարտում է Կյուրոսի տակտիկան և նրան համարում դավաճան։ Նա որոշում է վրեժխնդիր լինել` առաջնորդելով զորքի երկրորդ ալիքը դեպի կռիվ։ Կյուրոս Մեծը սպանվում է, և զորքը մեծ կորուստներ է կրում։ Այդ պատճառով էլ Հերոդոտոսը կռիվը համարում ամենադաժանը Կյուրոսի ողջ կարիերայում և հին աշխարհում։ Երբ կռիվը վերջանում է, Թոմիրիսը գլխատում է Կյուրոսին, նրա գլուխը թաթախում արյան մեջ` որպես իր որդու մահվան համար հատուցման խորհրդանշան ։
Սակայն որոշ գիտնականներ կասկածի տակ են դնում այս տարբերակը, որովհետև Հերոդոտոսը խոստովանում է, որ այս իրադարձությունը մեկն է Կյուրոսի մահվան տարբերակներից, որ իմացել է տարբեր աղբյուրներից, որտեղ նշվում է, թե ոչ ոք չի եղել այնտեղ, որ տեսնի, թե ինչ է եղել հետագայում ։ Հերոդոտոսը պատմում է, որ Կյուրոսը երազում տեսել է ամենամեծ որդուն` Հիստասպեսին (Դարեհ I), ուսերին թևեր, որոնք խորհրդանշել են Ասիան և Եվրոպան) ։ Հնէաբան Մաքս Մալովան մեկնաբանում է Հերոդոտոսի այդ հայտարարությունը և նրա կապը Կյուրոսի չորսթևանի կերպարի հետ ։
Մուհամադ Դանդամաևը ասում է, որ հնարավոր է` պարսիկները մասագետների մոտից ետ են տարել Կյուրոսի մարմինը (ի տարբերություն Հերոդոտոսի պատմածի) ։
Համաձայն Միքայել Սիրիացու ժամանակագրության (1166–1199)` Կյուրոսը սպանվել է իր կնոջ` մասագետների թագուհի Թոմիրիսի կողմից ։
Դամբարան
Կյուրոսի նշխարները տեղափոխվել են իր մայրաքաղաք և ամփոփվել Պասարգադում, որտեղ նրա կրաքարային դամբարանը գոյություն ունի մինչև այսօր (կառուցվել է Մ.թ.ա. 540–530)։ Շատերն են դամբարանը համարում նրանը։ Ստրաբոն և Արիանոսը նույն ձևով են նկարագրել դամբարանը, որը հիմնված է Արիստոբուլոս Կասանդրացու` նկարագրության վրա։ Վերջինս Ալեքսանդր Մակեդոնացու խնդրանքով երկու անգամ այցելել է դամբարան ։ Թեև քաղաքն այժմ ավերակ է, Կյուրոսի դամբարանը մնացել է զգալիորեն անխաթար և մասամբ վերականգնվել է, որպեսզի նրան տրվի դարեր առաջ ունեցած բնական տեսքը։ Նրա տապանագրին գրված է.
Բաբելոնյան արձանագրությունները վկայում են, որ Կյուրոսը մահացել է մոտ Մ. թ. ա. 570 թվականին և որ նրա որդին` Կամբիզ II–ը, դարձել է թագավոր։ Կամբիզը, շարունակել է իր հոր նվաճողական քաղաքականությունը և գրավել է Եգիպտոսը, բայց յոթ տարվա կառավարումից հետո մահացել է։ Նրան հաջորդել է մյուս որդին` Բարդիան, որը դարձել է Պարսկաստանի միակ կառավարողը իր կառավարման յոթ ամսվա ընթացքում, մինչև սպանվել է Դարեհ Մեծի կողմից։
Հին հռոմեական և հունական թարգմանությունները տալիս են դամբարանի երկրաչափական և գեղագիտական վառ նկարագիրը։ Երկրաչափական նկարագիրը տարիների ընթացքում քիչ է փոխվել։ Պահպանվել է հիմքում դրված քառանկյունաձև քարը, որի վրա բարձրանում է բուրգը` կազմված ավելի մանր ուղղանկյուն քարերից ։ Այս կառույցում է գտնվում ոսկյա դագաղը, և այն հանգչում է ոսկյա պատվանդանի վրա, որի մեջ ամփոփված է Կյուրոսի մարմինը։ Նրա հանգստարանը ծածկված է գորգով, պատրաստված բաբելոնյան թանկարժեք նյութերով և մարական հիանալի վարպետությամբ։ Մահճից ներքև հաստ կարմիր գորգ է, որը ծածկում է Կյուրոսի գերեզմանի նեղ, ուղղանկյուն տարածքը ։ Հունական թարգմանությունների նկարագրերում նշվում է, որ դամբարանը գտնվել է Պասարգադում, որը շրջապատված էր պտղատու այգիներով և դեկորատիվ թփերով, նաև աքեմենյան պահապաններով, որոնք պահպանում էին շենքը ավարառությունից և վնասվելուց ։
Ալեքսանդր Մեծը Արիստոբլին հրամայում է վերականգնել դամբարանի արտաքին տեսքը և ներսույթը ։ Թեև Կյուրոս Մեծի հանդեպ Ալեքսանդրը հիացմունք էր ցուցաբերում և դամբարանը վերականգնելու ցանկություն, բայց վեց տարի առաջ (Մ.թ.ա. 330) նա թալանել էր Պերսեպոլիսը` հարուստ քաղաքը ։
Շինությունը ժամանակ առ ժամանակ փորձությունների էր ենթարկվել նվաճումների, կայսրությունների տարաձայնությունների, ռեժիմների փոփոխությունների և հեղափոխությունների պատճառով։ Աչքի ընկնող պարսկական վերջին գործիչը, որն ուշադրություն էր դարձրել գերեզմանին, եղել է Մոհամմադ Ռեզա Փահլավին (Իրանի շահ)։ Ինչպես Ալեքսանդր Մակեդոնացին նրանից առաջ, Իրանի շահը նույնպես ցանկացել էր ուշադրության արժանացնել նրա ժառանգությունը, որպեսզի օրինականացնի նրա կառավարումը ։ Միավորված ազգերի կառավարությունը դամբարանը և Պասարգադը ճանաչել է որպես Համաշխարհային ժառանգություն (UNESCO) ։
Ժառանգություն
Բրիտանացի պատմաբան Չարլզ Ֆրիմանը ավելացնում է, որ իր առաջընթացի մասշտաբներով Կյուրոսն առաջ է անցել Մակեդոնիայի թագավորից, որը կարողացավ վերացնել Աքեմենյանների թագավորությունը 320-ական թվականներին, բայց չկարողացավ ապահովել որևէ կայուն այլընտրանք ։
Կյուրոսն հերոս է եղել շատ մարդկանց համար, ներառյալ Թոմաս Ջեֆերսոնը, Մոհամմադ Ռեզա Փահլավին և Դավիդ բեն Գուրիոնը ։
Կյուրոս Մեծի վեհությունը այժմ պայմանավորված է նրանով, թե ինչպես են մարդիկ այսօր հիշում նրան։
Նրա սեփական ժողովուրդը` իրանցիները, նրան համարում են Հայր։ Սա այն նույն կոչումն է, որով ժամանակի ընթացքում, համաձայն Քսենոփոնի, կոչել են Կյուրոսին ։
Բաբելոնացիները նրան համարում են «Ազատարար» ։
Էզրայի գրքում պատմվում է տարագրվածների վերադարձի մասին։ Նա գրքում պարծենկոտ հայտարարում է. «Երկրի բոլոր թագավորությունները Աստված` Երկրի տերը, ինձ է տվել և հանձնարարել, որ կառուցեմ իր տունը Երուսաղեմում», որը գտնվում է Հուդայում։
Կյուրոսը հավասարաչափ տարբերվում էր որպես քաղաղաքական գործիչ և զինվոր։ Մասամբ էլ նրա ստեղծած քաղաքական ենթակառուցվածքների շնորհիվ էր, որ Աքեմենյան կայսրությունը նրա մահից հետո շատ տարիներ անց դեռևս հարատևում էր։ Պարսկաստանի վերելքը Կյուրոսի կառավարման ներքո խոր հետք է թողել համաշխարհային պատմության ընթացքի վրա։
Իսլամական փիլիսոփայություն|Իրանական փիլիսոփայություն]]ը, Պարսկական գրականությունը և Իրանական կրոնները հաջորդ հազարամյակում իշխող դեր են խաղացել։ Չնայած Արաբական խալիֆայության կողմից 7-րդ դարում Պարսկաստանի նվաճմանը, Պարսկաստանը շարունակում էր մեծ ուշադրություն բևեռել դեպի Մերձավոր Արևելքը։ Իսլամական ոսկեդարի ընթացքում այն հատկապես օգտակար է եղել Իսլամի աճի և տարածման գործում։
Աքեմենյանների կայսրություններում իրար հաջորդող արքայատոհմերը և նրանց թագավորները իրենց համարում էին Կյուրոս Մեծի հաջորդներ և կարծում էին, որ կոչված էին շարունակելու այն ուղին, որն սկսվել էր նրանով ։ Սակայն գիտնականների շրջանում կային տարբեր կարծիքներ, թե արդյոք այն հանդիսանում է Սասանյան հարստության հիմքը ։
Ալեքսանդր Մեծը մեծարել է նրան, հիացել նրանով` վաղ տարիքում կարդալով Քսենոփոնի Կյուրոպեդիան, որտեղ նկարագրվում է Կյուրոսի հերոսությունը ճակատամարտերում և նրա ընդունակությունները որպես կառավարողի, օրենսդրի և թագավորի ։ Պասարգադ այցելելու ժամանակ նա կարգադրում է Արիստոբուլուսին զարդարել Կյուրոսի դամբարանի գերեզմանի խցի ներսույթը ։
Կյուրոսի ժառանգությունը հասել է նույնիսկ հեռավոր Իսլանդիա և գաղութային Ամերիկա, մինչև Վերածնունդ և Լուսավորության դարաշրջան ։ Միացյալ Նահանգների նախահայրերը ոգեշնչվել են Կյուրոսով այնպիսի աշխատության շնորհիվ, ինչպիսին է Կյուրոպեդիան։ Օրինակ, Թոմաս Ջեֆերսոնը ունեցել է Կյուրոպեդիայի երկու օրինակ` զուգահեռաբար հունարեն և լատիներեն լեզուներով թարգմանություններով։ Դրսի էջերին երևում են Ջեֆերսոնի նշումները, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչ նշանակություն է ունեցել Քսենոփոնի գիրքը ԱՄՆ−ի Անկախության հռչակագիրը ստեղծելիս  ։
Պրոֆեսոր Ռիչարդ Նելսոն Ֆրայի խոսքով, Կյուրոսը, որի առանձնահատկությունն է լինել նվաճող և վարչարար, վկայում է Աքեմենյանների երկարակեցության և ուժի մասին։ Պարսիկ ժողովրդի մեջ նա ունեցել է այնպիսի առասպելական դեր, ինչպիսին Հռոմուլոսը Հռոմում հռոմեացիների և Մովսեսը իսրայելցիների համար։ Պատմություններում կան շատ մանրամասներ հին աշխարհի հերոսների և նվաճողների մասին ։ Ֆրայը գրում է. «Նա դարձավ անտիկ աշխարհի բարձր որակի կառավարողի մարմնացումը։ Որպես հաղթող նա ուներ հերոսական գծեր. համբերատար էր, մեծահոգի, նաև խիզախ և համարձակ»։
Նրա անհատականությունը, ինչպես նկատել են հույները, ազդեցություն է թողել իրենց և Ալեքսանդրի վրա։ Եվ ինչպես հռոմեացիներն են փոխանցել այդ ավանդույթը, կարելի է ասել, որ այն ազդում է մեր մտքերի վրա նույնիսկ այժմ ։
Այլ գրառման մեջ պրոֆեսոր Պատրիկ Հունթը հայտարարում է․ «Եթե դուք նայեք աշխարհում ի հայտ եկած մեծագույն մարդկանց, Կյուրոս Մեծը քչերից է, որ վաստակել է Մեծ անունը։ Կայսրությունը, որ կառավարել է Կյուրոս Մեծը, եղել է հին աշխարհում գոյություն ունեցածներից ամենախոշորը և, հնարավոր է, մինչև օրս երբևէ գոյություն ունեցածներից ամենամեծը» ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն (УкрТОП - Українське товариство охорони природи), հասարակական բնապահպանական կազմակերպություն Ուկրաինայում, որի ճնշման տակ 1967 թվականին Ուկրաինայի ԽՍՀ կառավարությունը ստեղծեց Բնապահպանության պետական կոմիտե՝ որպես իշխանության կենտրոնական մարմին։ Դա տեղի է ունեցել երեք տարի շուտ, քան ստեղծվել է Միացյալ Նահանգների շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալությունը (EPA) և ԽՍՀՄ բնապահպանության պետական կոմիտեի և ՌՍՖՍՀ բնապահպանության պետական կոմիտեի ստեղծումից 21 տարի առաջ։ Ուկրաինայի բնության պաշտպանության պետական կոմիտեն նախարարության կարգավիճակ ունի 1991 թվականից։
Կյուրոս Բ Մեծ
Կրոն և փիլիսոփայություն
Թեև ընդհանուր առմամբ հավատալ կարելի է, որ Զառափոշտայի ուսմունքները Կյուրոսի գործողությունների, քաղաքականության վրա ազդեցություն են թողել, բայց ոչ մի հստակ ապացույց չի հայտնաբերվել, որ Կյուրոսը կիրառել է նշված կրոնը։ Պիեր Բրիանս գրել է, որ հաշվի առնելով այն աղքատ տեղեկատվությունը, որ մենք ունենք, «կարծես անխոհեմ է փորձել վերականգնել այն, ինչ Կյուրոսի կրոնը կարող էր լինել» ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Ուկրաինայի մարզերում, Կիևում և Սևաստոպոլում, ինչպես նաև շրջանային կենտրոններում ունենալով ներկայացուցչությունների ցանց, միությունը խթանում է թափոնների վերամշակման (recycling) հանրային իրազեկվածությունը, տարածում բնապահպանական կրթությունն ու սերը բնության նկատմամբ դպրոցներում, տեղական համայնքներում և տեղական իշխանությունների շրջանում։
Կյուրոս Բ Մեծ
Կրոն և փիլիսոփայություն
Կյուրոսի քաղաքականությունը կրոնական փոքրամասնությունների վերաբերյալ լավ է պահպանված բաբելոնյան տեքստերում, նաև հրեական աղբյուրներում և պատմաբանների գրառումներում։ Կյուրոսն ուներ հանդուրժողական քաղաքականություն ամբողջ լայնածավալ կայսրությունում։ Եղել է արդյոք դա նոր քաղաքականություն, թե՞ շարունակությունն է այն քաղաքականությանը, որ ունեցել են ասորեստանցիները և բաբելոնացիները (ինչպես հաստատում է Լեստեր Գրաբեն) կասկածի տակ է առնվում։ Նա խաղաղություն է բերում բաբելոնացիներին և, ինչպես ասում են, իր բանակը հեռու է պահում տաճարներից և վերականգնում է բաբելոնյան տաճարները և սրբարանները։ Նրա վերաբերմունքը հրեաների նկատմամբ նրանց՝ Բաբելոն արտաքսման ժամանակ այն բանից հետո, երբ Նաբուգոդոնոսոր II-ը քարուքանդ է անում Երուսաղեմը, կա Աստվածաշնչում։ Հրեական Աստվածաշնչում Կյուրոսի հրամանով Կտուվիտը ավարտվում է երկրորդ տարեգրությամբ, որը վերադարձնում է տարագիրներին Բաբելոնից վերադարձնում է Ավետյաց երկիր։