cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆանի Կապլան
Կենսագրություն
Դեռևս 1917 թվականը, ուղղիչ աշխատանքային գաղութում, Կապլանը ծանոթացավ հայտնի հեղափոխական շարժման գործիչ Մարիա Սպիրիդոնովայի հետ, վերջինիս ազդեցության ներքո նրա անարխիստական հայացքները փոխվեցին էսէռականի ։ Կապլանը ներման որևէ խնդրագիր չի գրել։ Հիվանդացավ, մի քանի անգամ պառկեց հիվանդանոցում։ Կուրացավ հիստերիայի արդյունքում (այդպես է գրված բժշկական եզրակացության մեջ)։ կարդում էր խոշորացույցի օգնությամբ։ Բանտակիցներից մեկը հիշում է․ Բանտախցում մեր հետ անժամկետ դատապարտված Կապլանն էր՝ կույր։ Նա իր տեսողությունը կորցրել էր դեռևս Մալցևսկոյում։ Կիևում նրա ձերբակալության ժամանակ պայթեց ռումբերով լի արկղը, որը նա պահել էր։ Պայթյունի ալիքի շպրտելուց հետո, նա ընկավ գետնին, վիրավորվեց, բայց ողջ մնաց։ Մենք մտածեցինք, որ գլխի վնասվածքի պատճառով է նրա մոտ առաջացել կուրություն։ Ի սկզբանե նա երեք օրով կորցրել էր տեսողությունը, հետո այն վերականգնվեց, իսկ գլխացավերի երկրորդ նոպայի ժամանակ նա վերջնականապես կուրացավ։ Ակնաբույժ-բժիշկներ չկային գաղութում․ թե ի՞նչ է կատարվում նրա հետ, կվերականգնվի՞ նրա տեսողությունը, թե սա վերջն է՞, ոչ ոք չգիտեր։ Մի անգամ շրջանային տեղամասի բժիշկը անցնում էր Ներչինսկիյ գաղութի կողքով, մենք խնդրեցինք նրան նայել Ֆաննիի աչքերը։ Նա մեզ շատ ուրախացրեց իր տեղեկությամբ, որ բիբերը արձագանքում են լույսին, և ասաց, որ մենք խնդրենք նրան տեղափոխել Չիտա, որտեղ նրան կարող էին բուժել էլեկտրականության միջոցով։ Մենք որոշեցինք՝ ինչ լինելու էր կլինի, իսկ պետք էր որ Կիյաշկոյին խնդրեինք Ֆաննիին Չիտայի գաղութ տեղափոխելու և բուժելու համար։ Արդյո՞ք նրան հուզեց տեսողությունը կորցրած երիտասարդ աղջիկը, չեմ կարծում, բայց մենք անմիջապես հասկացանք որ մեզ հաջողվեց նրա տեղափոխությունը իրականացնենք։ Ստանալով լիազորի համաձայնությունը, նա խոստացավ Ֆաննիին անմիջապես տեղափոխել Չիտա բուժզննության։
1918 թվականի մայիսին էսէռական Ալյասովը Ֆանի Կապլանին ներկայացրեց սոցիալիստ-հեղափոխականների VIII համագումարի նիստում։ Հենց այս խորհրդում Կապլանը Ալյասովի միջոցով ծանոթացավ Սահմանդիր ժողովի նախկին պատգամավոր Վլադիմիր Վոլսկիի և Ռազմական կազմակերպության այլ էսեռների հետ։ Թեև բրաունինգը նրան տվեց Ռազմական կազմակերպության առաջնորդ Սեմյոնովը, մահափորձը նա կազմակերպեց ինքնակամ, և որպեսզի մյուս էսէռների վրա ստվեր չնետի, համագումարի սկսելուց առաջ նա հեռացավ նրանց շարքերից ։
Մահափորձ Լենինի նկատմամբ
1918 թվականի օգոստոսի 30-ին Մոսկվայի Զամոսկվորեցկայա շրջանում, Միխելսոնի գործարանում տեղի ունեցավ աշխատավորների միտինգ։ Այդտեղ հանդես է գալիս Վլադիմիր Լենինը։ Միտինգից հետո, գործարանի բակում նրա վրա կրակահերթ արձակվեց և Լենինը վիրավորվեց։ Ըստ Լենինի վարորդի տեղեկության՝ առաջին հերթին, ուշքի գալով նա հարցրել է․ «բռնեցի՞ք այդ տղամարդուն» (ինչը բացատրվում է նրանով, որ անձամբ Լենինի կարծիքով, իր վրա կրակողը տղամարդ էր) ։ Կապլանը անմիջապես ձերբակալվեց։ Իրեն ձերբակալած Իվանովին նա հայտնեց, որ հենց ինքն է կրակել Լենինի վրա։ Իվանովի խոսքով, այն հարցին, թե ու՞մ հրամանով է դա արվել, Կապլանը պատասխանել է․ «Սոցիալիստ-հեղափոխականների առաջարկով։ Ես իմ պարտքը կատարեցի խիզախորեն, և խիզախորեն էլ կմահանամ» ։ Կապլանին խուզարկելու ժամանակ նրա մոտ հայտնաբերեցին բրաունինգ № 150489, երկաթուղային տոմս, փողեր և անձնական իրեր։
Հարցաքննության ժամանակ նա հայտնեց, որ ծայրահեղ ժխտողաբար էր վերաբերվում Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը, եղել է և կմնա Սահմանադիր ժողովի համագումարի կողմնակից։ Լենինի նկատմամբ մահափորձի որոշումը նա կայացրել է 1918 թվականի փետրվարին, Սիմֆերոպոլում (Սահմանադիր ժողովի լուծարումից հետո)․ նա Լենինին համարում էր հեղափոխության դավաճան և վստահ էր, որ իր գործողությունը «կջնջի սոցիալիզմի գաղափարը մի քանի տասնամյակ»․ մահափորձը իրագործել է «անձամբ ինքը», և ոչ թե ինչ-որ կուսակցության հանձնարարությամբ։
Մահափորձից անմիջապես հետո Յակով Սվերդլովի ստորագրությամբ հրապարակվել է Համառուսական կենտրոնական գործադիր կոմիտեի հայտարարությունը։ Մի քանի ժամ առաջ դաժան մահափորձ է կատարվել ընկ․ Լենինի նկատմամբ։ Միտինգից հետո ընկ․ Լենինը վիրավորվել է։ Երկու կրակողներ ձերբակալվել են։ Նրանց ինքնությունը պարզվում է։ Մենք ունենք հիմնավոր կասկածներ, որ այստեղ ևս կգտնվեն աջ էսէռականների, ինչպես նաև անգլիական և ֆրանսիական վարձկանների հետքեր։ Նույն օրը Պետրոգրադում էսեռ-ահաբեկիչ Լեոնիդ Կանեգիսերը սպանեց պետրոգրադյան Արտակարգ հանձնաժողովի նախագահ Մոիսեյ Ուրիցկին։ Լենինի նկատմամբ մահափորձը սեպտեմբերի 5-ին մեկնարկած Կարմիր ահաբեկչության և բոլշևիկների կողմից պատանդառության և վերջինիս գնդակահարության ազդակը դարձավ։
Պետերբուրգն ու Մոսկվան միակը չէին, որոնք Լենինի մահապտժի համար պատասխանեցին հարյուրավոր սպանություններով։ Այս ալիքը անցավ ողջ Սովետական Ռուսաստանով։ Այս սպանությունների մասին հազվադեպ էին տեղեկություններ հաղորդվում բոլշևիկյան մամուլում, բայց, այնուամենայնիվ, «Շաբաթաթերթում» մենք հանդիպում ենք հիշատակումներ նահանգային գնդակահարությունների մասին, երբեմն՝ հատուկ ուղղորդմամբ․ գնդակահարվել է Լենինի նկատմամբ մահափորձ կատարելու պատճառով։
Հետևանքներ և մահապատիժ
Հետաքննություն, որպես այդպիսին, չի եղել, չնայած կազմակերպվել է առերեսում Կապլանի և մինչ այդ լրտեսության մեղադրանքով ձերբակալված բրիտանացի դեսպան Լոքարթի հետ ։
Ֆանի Կապլանը գնդակահարվել է առանց դատավարության՝ մահափորձից չորս օր անց՝ ժամը 16․00-ին, Համառուսական կենտրոնական գործադիր կոմիտեի անվան 1-ին ավտոռազմական ջոկատի բակում (Կրեմլի № 9 մասնաշենքի կամարի տակ)՝ Համառուսական կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահ Յակով Սվերդլովի բանավոր ցուցումով ։ Գործարկված մեքենաների աղմուկի տակ կրակահերթ արձակեց Կրեմլի պարետ նախկին բալթիական նավաստի Պավել Մալկովը՝ հայտնի պրոլետար գրող Դեմյան Բեդնիի ներկայությամբ։ Մարմինը գցեցին ձյութի տակառի մեջ, բենզին լցրեցին վրան և վառեցին Կրեմլի պատերի մոտ։
Սկզբնական շրջանում Կապլանի գործով հետաքննությանը միացավ Յակով Յուրովսկին՝ նախորդ օրը Ուրալից Մոսկվա ժամանելով, որտեղ նա կազմակերպել էր ցարական ընտանիքի մահապատիժը։
Հիշատակ
Ֆանի Կապլանին են նվիրված Վենեդիկտ Երոֆեևшյի և Ելենա Իսաևայի պիեսները։
«Լենինը 1918 թվականին» ֆիլմում Կապլանի դերը կատարել է Նատալյա Եֆրոնը։ 1934 թվականի հոլիվուդյան «Բրիտանական ագենտ» ֆիլմում Կապլանի դերը կատարել են Քորին Ուիլյամսը և Զոզյա Տանինան։ Գերմանական «Bürgerkrieg in Rußland» (1967) սերիալում Ֆանի Կապլանին կերպավորել է Պեգգի Պառնասը։ Ֆանի Կապլանի մասին ֆիլմեր են նկարահանվել նաև Բրիտանաիայում և Ամերիկայում։. В британском сериале «Рейли, ас шпионажа» (1983) в роли — Сара Кли. В американском любительском фильме «Fanya Kaplan» (2007) в главной роли Бекки Такер / Becky Tucker.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ Կատեգորիա:Վլադիմիր Լենին Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ Կատեգորիա:1918 Ռուսաստանում
Ճանճաթ
Ճանճաթ (ჭანჭათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Լանչխութի շրջանում։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 499 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Լանչխութի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լանչխութի շրջան
Շորիկ
Շորիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միսս Երկիր
«Միսս Երկիր» (Miss Earth), բնապահպանական թեմատիկայով ամենամյա գեղեցկության միջազգային մրցույթ, որի միջոցով քարոզվում է էկոլոգիական իրազեկում, բնության պահպանություն և սոցիալական պատասխանատվություն, կապված է և աջակցվում է Միավորված ազգերի կազմակերպության շրջակա միջավայրի ծրագրի կողմից ։ Մրցույթը աշխարհի երրորդ խոշորագույն գեղեցկության մրցույթն է ազգային մրցույթների թվով, որոնք անցկացվում են համաշխարհային եզրափակչին մասնակցելու համար   : «Միսս Տիեզերք», «Միսս Աշխարհ» և «Միսս Ինթերնեյշնլ» մրցույթների հետ միասին մտնում է գեղեցկության միջազգային մրցույթների մեծ քառյակի մեջ, որոնք գեղեցկության ամենացանկալի տիտղոսներն են գեղեցկության բոլոր միջազգային մրցույթների շարքում ։
Տիտղոսակիրն իր ընթացիկ տարին նվիրում ք կոնկրետ ծրագրերի առաջխաղացմանը և հաճախ լուծում ք շրջակա միջավայրին սւ այլ գլոբալ խնդիրներին վերաբերող հարցեր։ դպրոցական էքսկուրսիաների, ծառատունկի միջոցառումներ, փողոցային արշավների, ափամերձ տարածքների մաքրման, ելույթների, առևտրային կենտրոններ կատարված էքսկուրսիաների, բնապահպանական տոնավաճառների, երեխաների համար պատմությունների ներկայացման ծրագրեր, էկո-նորաձևության ցուցադրությունների և այլ բնապահպանական միջոցառումների միջոցով։ ։
«Միսս Երկիր» մրցույթի հաղթողը «Միսս Երկիր» հիմնադրամի, ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի և բնապահպանական այլ կազմակերպությունների ներկայացուցիչն է ։ «Միսս Երկիր» հիմնադրամը համագործակցում է նաև մասնակից երկրների բնապահպանական գերատեսչությունների և նախարարությունների, տարբեր մասնավոր հատվածների և կորպորացիաների, ինչպես նաև Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հետ   ։
Պատմություն
XXI դարում, շարունակելով բնափիլիսոփայության հին ավանդույթները, մի շարք միջազգային էկոլոգիական կազմակերպություններ որոշել են կազմակերպել մրցույթ, որի արդյունքում հաղթող ճանաչվի ոչ միայն արտաքին գրավչություն, այլ նաև շրջակա միջավայրի գլոբալ խնդիրներից հստակ գաղափար ունեցող Գեղեցկության թագուհիներ։ Մրցույթի անցկացման վայր ընտրվել է Ֆիլիպինյան կղզիները, որի տաք կլիման և տրոպիկական բուսականությունը ներկայացումը դարձնում են հատկապես հիշարժան։ Բազմաթիվ հյուրերի համար այդ կղզիները թվում էին որպես իսկական դրախտ Երկրի վրա։ Բացի դրանից, հենց այստեղ է ծնվում հզոր կլիմայական անոմալիան, որը հայտնի է Էլ-Նինո անվամբ։ Համաշխարհային օվկիանոսի ջրերի տաքացումը ավելի ակնառու է դառնում դեկտեմբերին՝ կաթոլիկ Սուրբ Ծննդյան նախօրեին (այստեղից էլ իսպանական բառը, որը նշանակում է նորածին)։ Այս ազդեցությունը 1997-1998 թվականների ձմռանը շատ վառ կերպով ազդել է համաշխարհային տնտեսության վրա, երբ երաշտն ու փոթորիկները անցան ոչ միայն Լատինական Ամերիկայի երկրներով, այլ նաև ներգործություն ունեցան Եվրոպայի և նույնիսկ Աֆրիկայի եղանակների վրա։ Հակադարձ երևույթը՝ ամառային ցրտահարությունները և առատ մուսսոնային անձրևները կոչում են Լա-Նինոյի («փոքրիկ») տերմինով։ Օդի մթնոլորտային այս երկու շրջապտույտների փոփոխությունը ամբողջ մոլորակի մասշտաբներով տեղի է ունենում 18 ամիսը մեկ։ Հենց այդ պատճառով էլ 2001 թվականի ապրիլի 3-ին, սառն անձրևների հերթական սեզոնի նախաշեմին, մեկնարկել է առաջին «Միսս Երկիր» անվամբ մրցույթը։ Առաջին մրցույթի եզրափակիչը տեղի է ունեցել 2001 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Քեսոն-Սիթիում՝ Ֆիլիպինների պետական համալսարանի թատրոնի բեմում։ Մրցույթին մասնակցել են 42 աղջիկներ, որոնք հետաքրքրված էին կենդանի բնության կուսական գեղեցկության պահպանությամբ։ Գլխավոր՝ Տարերքների Տիրուհու կոչմանն արժանացել է Կոպենհագենի իրավաբանական ֆակուլտետի 19-ամյա ուսանողուհի Կատարինա Սվենսոնը։
Մրցույթի յուրահատկությունը
Այսօր Միսս Երկիրն ամենահայտնի համաշխարհային գեղեցկության մրցույթներից մեկն է, որն ամեն տարի անցկացվում է Ֆիլիպիններում Միավորված Ազգերի Կազմակերպության հովանու ներքո։ Մրցույթի գաղափարն է՝ այժմեական հումանիտար խնդիրների վրա ուշադրության գրավումը, շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը, կենդանի բնության պահպանումը։ Այսպիսով՝ բոլոր մասնակիցները ներկայացնում են էկոլոգիական միջավայրի բարելավման սեփական միջազգային նախագծերը՝ ինչպես գլոբալ, այնպես էլ տարածաշրջանային մակարդակներով։ Հաղթողը նաև դառնում է մոլորակում մարդու բնակելի միջավայրի պահպանության զարգացման ծրագրերի (ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիր) հարցերով ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության միջազգային մրցույթներ Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթներ Կատեգորիա:2001 հիմնադրված կանոնավոր միջոցառումներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Վեսյոլայա (գյուղ, Կալինովկայի շրջան)
Վեսյոլայա (Весела), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1772 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլայա գյուղում բնակվում էր 221 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,278 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 794,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1772 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(9844) Օտանի
(9844) Օտանի (Otani), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 23-ին Յոշիո Կուշիդայի և Օսամու Մուրամացուի կողմից Յացուգատակեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,697844 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1056 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,29 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1618,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222423 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոշիո Կուշիդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Օսամու Մուրամացուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կղումուրի (Վանի շրջան)
Կղումուրի (ყუმური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Վանի շրջան‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 210 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Վանից հեռու է 14 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 445 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Վանի շրջան‎‎
Կլյուչևկա (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Կլյուչևկա (Ключевка, Ключевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժորժ Սիմենոն
Ժորժ Սիմենոն (Georges Joseph Christian Simenon, ), բելգիացի գրող, դետեկտիվ-հոգեբանական ժանրի աշխարհահռչակ ներկայացուցիչներից է, ֆրանսիական լեզվի և գրականության թագավորական ակադեմիայի անդամ։ Միևնույն ժամանակ 20-րդ դարի ամենաշատ ընթերցվող հեղինակներից մեկը։
= Կենսագրություն = Ծնվել է 1903 թ. փետրվարի 12-ին Բելգիայի Լիեժ քաղաքում, ապահովագրական ընկերության հաշվապահի ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո դառնում է գրախանութի վաճառող, ապա սկսում թղթակցել տեղական թերթին։ Գրականությանը նվիրվելու ձգտումը նրան հանգիստ չի տալիս, և 1992 թ. Սիմենոնը գնում է «նվաճելու» Փարիզը։ Այստեղ նա ներդնելով իր երիտասարդական ողջ եռանդը, իրար ետևից կատարում է հրատարակիչների պատվերները։ Մոտ տասը տարում գրում է երկուհարյուրի հասնող կարճ վեպեր ու պատմվածքներ՝ բոլորն էլ արկածային ու դետեկտիվ սյուժեներով։ Այնուամենայնիվ, նրա գրիչն ավելի բեղուն դարձրեց կոմիսար Մեգրեի կերպարի հայտնությունը։ Այն նոր բնույթ հաղորդեց դետեկտիվ վեպի ժանրին։ Այդ կերպարի միջոցով Ժորժ Սիմենոնը վեր հանեց բուրժուական աշխարհի հակասությունները։
= Ստեղծագործական աշխատանք = Կոմիսար Մեգրեն Սիմենոնի գրքերում ձեռք է մեկնում հասարակ աշխատավորին և այն էլ, ամենաողբերգական պահերին։ Նա պատժում է վատերին, պաշտպանում ազնիվներին։
Կոմիսար Մեգրեյի ժողովրդականության վկան է 1966 թվականին Հոլանդիայում կանգնեցված նրա հուշարձանը։
Սիմենոնը մեկն էր այն լավագույն գրողներից, ովքեր իրենց ստեղծագործություններով մեկ անգամ ևս համոզում են, որ այն հասարակության մեջ, որտեղ տիրում է փողի պաշտամունքն ու հարստության ծարավը, այնտեղ անխուսափելի են ոճրագործությունները։ Երկար տարիներ ուսումնասիրելով տարբեր դատական գործեր, լինելով հետաքննությունների վկա ու մասնակից, Ժ. Սիմենոնը նոր ձևով բացահայտեց մարդու հանցանքի և պատասխանատվության հասկացողությունը։ Այս առումով գրողը բարձր էր դասում Դոստոևսկու ընկալումները և նշում համաշխարհային գրականության մեջ ունեցած վերջինիս ներդրումները։
1989 թ. սեպտեմբերի 4-ին մահացավ ամենաբարի ու հանելուկային մարդու կերպարն ստեղծող ֆրանսիացի գրողը՝ Ժորժ Սիմենոնը։
Վիպասան Սիմենոնը 43 տարում հրատարակել է 214 վեպ, որոնցից 80-ը ոստիկանության կոմիսար Մեգրեի մասին է։ Թարգմանությունների քանակով Սիմենոնը աշխարհում գրավում է 5-րդ տեղը։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են 55 լեզուներով և հրատարակվել 39 երկրներում։ Նրա հայերեն թարգմանությունները ընթերցողի սեղանին են դրվել 1968, 1975 և 1984 թվերին։
= Երկեր =
Ծանոթագրություններ
= Արտաքին հղումներ =
Կատեգորիա:Բելգիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ Կատեգորիա:Լիեժ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Դետեկտիվ ժանրի գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի բելգիացի վիպասաններ
Ալտունինո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Ալտունինո (Алтунино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Տոոցի (գյուղ, Վիռու շրջան)
Տոոցի (Tootsi), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ձկնավաճառի ճակատամարտ
Ձկնավաճառի ճակատամարտ, ռազմական բախում Անիի Բագրատունյաց թագավորության և Ատրպատականի ամիրայության միջև։ Տեղի է ունեցել 910 թվականին Նիգ գավառի Ձկնավաճառ կոչվող վայրում ։
Ատրպատականի ամիրա Յուսուֆն ուներ Արաբական խալիֆի հովանավորությունը և Բագրատունիների ժամանակաշրջանում առաջացած ամենաուժեղ ենթակա թագավորության՝ Վասպուրականի Արծրունյաց թագավորության օգնությունը ։
Նախապատմություն
Վասպուրականի անջատումից առաջ Յուսուֆը խալիֆից հարկերը հավաքելու իրավունք էր ձեռք բերել, որը Հայաստանի ներքին գործերին միջամտելու առիթ էր։ Յուսուֆն այդ իրավունքն ստանալուց հետո գալիս է Հայաստան և սպառնում հայոց Սմբատ Ա թագավորին պատերազմով, եթե նա չտա խալիֆին տրվող հարկերը։ Սմբատը, որը պատրաստ չէր պատերազմ սկսել Արաբական խալիֆայության դեմ, համաձայնվում է Յուսուֆի հետ և կաթողիկոս Հովհաննես Դրասխանակերտցուն ուղարկում Յուսուֆի մոտ՝ բանակցություններ վարելու նպատակով։ Սակայն կաթողիկոսի միջնորդությունը հայերի համար անօգուտ է լինում, և Յուսուֆը նրան շղթայակապ բանտ է գցում։
910 թվականի գարնանը Յուսուֆը վերսկսում է ռազմական գործողությունները, և այս անգամ նրան օժանդակում էին Վասպուրականի Արծրունյաց թագավորության թագավոր Գագիկ Արծրունին, նրա եղբայր Գուրգենը և Արծրունի այլ նախարարներ։ Հայոց արքա Սմբատն այդ ընթացքում կարողացել էր խոշոր բանակ կազմել ։
Ճակատամարտ
Հայոց արքա Սմբատը բանակի հրամանատարությունը հանձնում է իր որդիներ Աշոտին և Մուշեղին։ Մի կողմից Գագիկ-Խաչիկի և Արծրունի այլ նախարարների, իսկ մյուս կողմից Աշոտի և Մուշեղի զորքերը հանդիպում են Նիգ գավառի Ձկնավաճառ կոչվող վայրում։ Հայերը նախահարձակ են լինում, սակայն կռվի ժամանակ Սևորդի կոչված Ուտիացիների գունդը դավաճանում է հայերին և փախչում պատերազմի դաշտից։
Այս դավաճանությունից հետո Սմբատի բանակը լիակատար պարտություն է կրում, գերի է վերցվում թագաժառանգ Մուշեղը։
Ձկնավաճառում հայերի պարտությունն անպաշտպան էր թողնում Հայաստանը, և Յուսուֆը ցանկանում էր օգտվել այդ դրությունից։ Յուսուֆի զորքերը տարածվում են Հայաստանում, և սպանվում են Գրիգոր Սուփան Սյունին, արքայորդի Մուշեղը, արքաեղբայր Սահակի որդի Սմբատը և ուրիշ իշխաններ։
Ահաբեկումն այդ ժամանակ տարածվել էր ամենուր, նաև Յուսուֆի բանակում։ Ազգաբնակչությունը թաքնվում էր լեռների անբնակ վայրերում։
Հովհաննես կաթողիկոսը, լինելով այդ իրադարձությունների ականատես, գրել է. «Եվ սուգ զգեցան սապատք զարդուց նոցա, և խանգարեցան սպասք երախանաց նոցա, և ծխոտեցան իսկ միանգամայն սրահակք և սրսկապանք նոցա, և այսպէս ապա զօրացեալ մահու, և կլեալ զբազումս՝ արտօսր հոսեալ կալաւ զամենայն երեսս երկրի» ։
Այս ռազմական գործողությունների ընթացքում հայոց թագավոր Սմբատը փակված էր Կապույտ բերդում, սակայն Յուսուֆը, գրավելով հայկական մի շարք ամրոցներ, պաշարում է նաև Կապույտ բերդը։ Երկար դիմադրությունից և ծանր կորուստներից հետո Սմբատը ցանկանում է հաշտություն կնքել Յուսուֆի հետ, սակայն 913 թվականին արաբները նրան շղթայակապ տանում են Դվին և 914 թվականին գլխատում, ապա խաչում Դվինի դարպասներին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:910 Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորության ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Հայաստանում Կատեգորիա:Արաբական խալիֆայության ճակատամարտեր
Մագնիսաջերմային երևույթներ
Մագնիսաջերմային երևույթներ, մարմնի ջերմային վիճակի փոփոխությունները՝ կախված մագնիսական վիճակի փոփոխությունից։ Մագնիսաջերմային երևույթների առաջացումը բացատրվում է մագնիսացման կամ ապամագնիսացման ժամանակ մարմնի ներքին էներգիայի փոփոխմամբ։ Եթե մագնիսական վիճակի փոփոխությունը տեղի է ունենում ադիաբատ պայմաններում, ապա մագնիսաջերմային երևույթները դրսևորվում են մարմնի ջերմաստիճանի փոփոխությամբ (մագնիսակալորիական էֆեկտ), իսկ եթե տեղի է ունենում իզոթերմ ձևով, ապա նկատվում է ջերմության անջատման կամ կլանման երևույթ։ Մագնիսաջերմային երևույթները առավել զգալի են ֆեռո-, հակաֆեռո- և ֆեռիմագնիսական նյութերում։ Ֆեռիմագնիսական նյութերին բնորոշ մագնիսաջերմային երևույթները լավ են ուսումնասիրված այն դեպքում, երբ մագնիսական վիճակը փոփոխվում է մագնիսացման վեկտորի բացարձակ արժեքի փոփոխման պատճառով (պարապրոցես) և թույլ են ուսումնասիրված դոմենային սահմանների տեղաշարժմամբ կամ մագնիսացման վեկտորի պտույտով (տեխնիկական մագնիսացում) պայմանավոըված փոփոխությունների դեպքում։ Հատկապես լավ են հետազոտված պարամագնիսական որոշ աղերում դիտվող մագնիսաջերմային երևույթները։ Պարզվել է, որ եթե ցածր ջերմաստիճանում գտնվող այդ աղերը ադիաբատ պայմաններում ապամագնիսացվեն ուժեղ մագնիսական դաշտերով, ապա կնկատվի այդ աղերի ջերմաստիճանի հետագա նվազում։ Նշված եղանակով հնարավոր է ստանալ բացարձակ զրոյին բավական մոտ ջերմաստիճաններ (մագնիսական սառեցում)։
Կատեգորիա:Մագնիսականություն Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Բոլյարկա (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)
Բոլյարկա (Болярка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոլյարկա գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,342 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 122,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հակոբ Խանլարյան
Հակոբ Խանլարյան, հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ 1906 թ.-ին ավարտել է Շուշիի թեմական դպրոցը, այնուհետև, շուրջ 55 տարի, զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով, ուսուցչություն է արել Շուշիում, Բաքվում, Գորիսում, Թբիլիսիում։ Աշխատակցել է Թիֆլիսի «Լումա», «Աղբյուր», «Տարազ», «Լուսաբաց», «Գեղարվեստ», «Դարբնոց», «Կարմիր աստղ», «Մարտակոչ», «Պրոլետար» պարբերականներում։ Մտերմական կապեր է ունեցել Հովհաննես Թումանյանի, Վրթանես Փափազյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հակոբ Հակոբյանի հետ։
Նրա մի շարք բանաստեղծությունների տեքստերով երգեր են ստեղծել կոմպոզիտորներ Ազատ Մանուկյանը, Դանիել Ղազարյանը, Եղիշե Բաղդասարյանը, Արշակ Առստամյանը, Արշալույս Այվազյանը։
Մագնիսաստրիկցիոն փոխակերպիչ
Մագնիսաստրիկցիոն փոխակերպիչ, էլեկտրամեխանիկական կամ էլեկտրաձայնական փոխակերպիչ, որում մագնիսական դաշտի էներգիան, դարձելի մագնիսաստրիկցիայի շնորհիվ, փոխակերպվում է մեխանիկական տատանումների էներգիայի և հակառակը։ Կիրառվում է իբրև ուլտրաձայնի ճառագայթիչ և ընդունիչ, տարբեր կոնստրուկցիաների ու կառույցների թրթռումները չափելիս, ինչպես նաև էլեկտրա- և ռադիոտեխնիկական սարքերի զտիչներում ու կայունարարներում։
Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Հակոբ Խանլարյան
Պարգևներ
Մանկավարժական երկարամյա աշխատանքի համար պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։
Մահ
Մահացել է 1966 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:1885 ծնունդներ Կատեգորիա:1966 մահեր Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոցի աշակերտներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ճինաթ
Ճինաթ (ჭინათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Լանչխութի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լանչխութից հեռու է 3 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 285 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լանչխութի շրջան
Մայք Մենյան
Մայք Մենյան (Mike Maignan, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Լիլի և Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է դարպասապահի դիրքում ։
Լիլ
Մենյանը Պարի Սեն-Ժերմենի ակադեմիայի սան է ։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքեց 2013 թվականի հունիսին ։ 2015 թվականի օգոստոսին Մենյանը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Լիլի հետ ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 18-ին՝ փոխարինելով Յասին Բենզիային Ռենի դեմ խաղում և իր առաջին հպումով ետ մղելով 11-մետրանոց հարված ։ 2017 թվականի օգոստոսի 13-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից Ստրասբուրգի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 63-րդ րոպեին ։ 2017-18 մրցաշրջանում Մենյանը դարձավ Լիլի հիմնական դարպասապահը՝ անցկացնելով 36 հանդիպում և բաց թողելով 57 գնդակ ։
2018-19 մրցաշրջանում Մենյանը մասնակցեց Լիլի բոլոր հանդիպումներին բոլոր մրցաշարերում՝ անցկացնելով 42 հանդիպում և 17 խաղում պահելով իր դարպասը անառիկ ։ Նա ճանաչվեց Լիգա 1-ի տարվա լավագույն դարպասապահ, ընդգրկվեց մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում ՝ օգնելով իր թիմին զբաղեցնել 2-րդ հորիզոնականը առաջնությունում ։ Իր դեբյուտը եվրոպական առաջնություններում Մենյանը նշեց 2019 թվականի սեպտեմբերի 17-ին՝ Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլի Այաքսի դեմ խաղում  ։ Թիմի ավագի թևկապով նա առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ դեկտեմբերի 10-ին՝ Չեմպիոնների Լիգայի Չելսիի դեմ խաղում, սակայն վնասվածք ստացավ այս հանդիպման 72-րդ րոպեին  ։
Միջազգային կարիերա
Մենյանը ներկայացրել է Ֆրանսիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ Մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում նա 2012 թվականին մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը, սակայն Ֆրանսիան դուրս մնաց խմբային փուլից ։
Ակումբային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 20-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պարի Սեն Ժերմենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Որիզ (Վանի գավառ)
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջրի եռակի կետ
Ջրի եռակի կետ, ճնշման և ջերմաստիճանի խիստ որոշակի արժեքներ, որոնց դեպքում ջուրը կարող է գտնվել միաժամանակ երեք ագրեգատային վիճակներում՝ գազային, հեղուկ և պինդ։ Ջրի եռակի կետին համապատասխամող ջերմաստիճանը՝ 273,16 К (0,01 °C) և ճնշումը 611,657 Պա է ։
Ջերմաստիճանի միավորի որոշման հետ կապ
Ջրի եռակի կետը բնութագրվում է ջերմաստիճանի և ճնշման տվյալների որոշակի խմբով, այդ պատճառով կարող է օգտագործվել, որպես հենքային՝ օրինակ սարքավորումների տրամաչափման համար։ 1967 թվականից մինչև ՄՀ հիմնական միավորների փոփոխությունը, որը տեղի ունեցավ 2019 թվականին, ջրի եռակի կետը հիմնվում էր կելվին միավորի վրա։ Ջրի եռակի կետի ջերմաստիճանը հավասար էր ուղիղ 273,16 կելվին, 0,0001 չափման սխալի կարգով։ Սխալանքի արժեքի զգալի փոփոխություն չի ապասվում, քանի որ փորձնկան ճանապարհով որոշված ջերմաստիճաններից ամենափոքր հարաբերական սխալն ունի ջրի եռակի կետը ։
Ջրի երեք փուլերի միաժամանակյա համագոյակցություն
Ինչպես երևում է ջրի եռակի կետի պարամետրերից, նորմալ պայմաններում ջրային գոլորշու, ջրի և սառույցի հավասարակշռված համագոյակցությունը հնարավոր չէ։ Կենցաղում պատկերացնել նմամ իրավիճակ 0 °C -ում, հնարավոր չէ, քանի որ կենցաղային ջուրն իր մեջ պարունակում է օդ, որն «իր վրա է վերցրել» մթնոլորտոյին ճնշման առաջացնելը, իսկ ջրային գոլորշու պարցիալ ճնշումը, որ կա մաքուր ջրում, շատ անգամ փոքր է։ Եռակի կետի գոյությունը հնարավոր է միայն մաքուր ջրի դեպքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջուր Կատեգորիա:Ագրեգատային վիճակներ
Տարասովկա (գյուղ, Կալինովկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Տարասովկա գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 47,14 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հայնրիխ Ռիկկերտ
Հայնրիխ Ռիկկերտ (Heinrich Rickert, ), գերմանացի փիլիսոփա, Վիլհելմ Վինդելբանդի հետևորդը։
Հիմնական աշխատություններն են՝ «Ճանաչողության առարկան» (1892), «Հասկացության բնագիտական կազմավորման սահմանները» (1896), «Փիլիսոփայական մեթոդաբանության, գոյաբանության և մարդաբանական հիմնական խնդիրները» (1934)։
Ըստ Հայնրիխ Ռիկկերտի, հասարակության պատմության մեջ, որտեղ բոլոր իրողություններն անհատականացված են, գոյություն չունեն օբյեկտիվ օրենքներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Օճառի թանգարան
Օճառի թանգարան (متحف الصابون في صيدا, կոչվում է նաև Աուդի օճառի թանգարան), թանգարան է Սայդայում, որը մասնագիտացած լևանտյան օճառների ուղղությամբ։ Այն բաց է 2000 թվականից և կառավարվում է Աուդի Հիմնադրամի կողմից ։
Պատմություն
Օճառի գործարանը սկզբնապես կառուցվել է Սայդայում, Համմոնդ ընտանիքի կողմից, 17-րդ դարում։ 19-րդ դարում (մոտավորապես 1880 թվականին ) Աուդի ընտանիքը դառնում է օճառի գործարանի սեփականատերը և դարձնում այն ընտանեկան բնակավայր։ Այն լքվել է 1980-ականներին, երբ սկսվել է Լիբանանյան պատերազմը, և առաջին հարկը զբաղեցվել է փախստականների կողմից ։ 1996 թվականին Աուդի Հիմնադրամը սկսել է շենքի վերականգման աշխատանքները։ Օճառի Թանգարանը բացվել է 2000 թվականի նոյեմբերին ։
2019 թվականին թանգարանը նվերների խանութ է բացել Բեյրութում ։
Նկարագրություն
Օճառի թանգարանը ներկայացնում է տարածաշրջանում օճառի ստեղծման պատմությունը, դրա զարգացումը և մանուֆակտուրային տեխնոլոգիան ։ Այցելուները կարող են տեսնել զեյթունի ձեթի ավանդական օճառների պատրաստման ցուցադրումը և ուսումնասիրել «համմամի» (լոգանք) ավանդույթների պատմությունը։
Թանգարանի պատմական բաժինը ներկայացնում է գիտական փաստեր, որոնք գտնվել են տեղի պեղումների ընթացքում և որոնք ընդգրկում են կավե խողովակների գլխիկների մնացորդներ, խեցեգործական բեկորներ` 17-19-րդ դարերից։ Թանգարանի շինությունը մի հին օճառի գործարան է, որը կառուցվել է 17-րդ դարում, չնայած նրան, որ ունի 13-րդ դարին բնորոշ հատվածներ։
Իմ երեխաները (վեպ)
«Իմ երեխաները» (Дети мои), ռուս գրող Գուզել Յախինայի վեպը, որը լույս է տեսել 2018 թվականի մայիսին ։ «Իմ երեխաները» վեպը պատմություն է նախկինում ԽՍՀՄ-ում բնակված ռուս-գերմանացի դպրոցական ուսուցչի մասին։
Համաստեղություններ
Համաստեղություններ կամ աստեղատներ, երկնոլորտը պայմանականորեն բաժանող տիրույթներ՝ աստղային երկնքում դյուրին կողմնորոշվելու համար։ Հնում համաստեղություններ են անվանել երկնքում պայծառ աստղերով առանձնացվող բնորոշ պատկերները։
Իմ երեխաները (վեպ)
Լույս ընծայման պատմություն
Ըստ Յախինի` վեպում միավորել են նրան հարազատ թեմաներ, գերմանական մշակույթը և Վոլգան, ինքը մեծացել է պովոլժյան քաղաքում` Կազանում ։
Ֆրանսերեն
Ֆրանսերենը (français, ֆրանսերեն արտասանությունը՝ [fʀɑ̃sɛ]) Հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ռոմանական լեզվախմբի լեզուներից է։ Ինչպես բոլոր ռոմանական լեզուները, այնպես էլ ֆրանսերենը սերում է Հռոմեական կայսրության ժողովրդախոսակցական լատիներենից։ Ֆրանսերենը զարգացել է գալլոռոմանական լեզվի հիմքի վրա (խոսակցական լատիներեն Գալլիայում, հատկապես Հյուսիսային Գալլիայում)։ Ֆրանսերենի վրա ազդեցություն են ունեցել նաև Հյուսիսային Ռոմանական Գալլիայի կելտական լեզուները, ինչպիսիք էին Գալլիա Բելգիկան և հին ֆրանկերենը՝ պոստռոմանական զավթիչներ ֆրանկների լեզուն։ Ֆրանսախոս ժողովուրդները և անձինք կոչվում են ֆրանկոֆոններ։
Իմ երեխաները (վեպ)
Լույս ընծայման պատմություն
2018 թվականի փետրվարին Forbes ամսագիրն առաջիկա վեպը ընդգրկել է «2018 թվականի 20 գլխավոր գրքերի» ցուցակում ։
Համաստեղություններ
Հայկական լեռնաշխարհում
Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչների աստղային երկնքի նկատմամբ հետաքրքրության մասին են վկայում ավելի քան 3 հազարամյակի վաղեմության՝ համաստեղություններ պատկերող բազմաթիվ ժայռապատկերներ։ Աստղագոտին, որով անցնում է Արեգակի տարեկան ուղին (խավարածիր), հին ժողովուրդները բաժանել են 12 համաստեղությունների (Խոյ, Ցուլ, Երկվորյակներ, Խեցգետին, Առյուծ, Կույս, Կշեռք, Կարիճ, Աղեղնավոր, Այծեղջյուր, Ջրհոս, Ձկներ)։ Աստղագոտին անվանել են Կենդանաշրջան, իսկ դրա համաստեղությունները՝ կենդանակերպ։ Անանիա Շիրակացու աշխատություններում բերված է յուրաքանչյուր կենդանակերպում երևացող աստղերի քանակը։ Միջնադարյան մի շարք թարգմանական և հայկական բնագրային աշխատություններում հեղինակները, հետևելով Պլատոնին, տվել են կենդանակերպի ու մարդու մարմնի մասերի «համապատասխանության» նկարներ և դրանց բացատրությունները։ Հայտնի է, որ միջնադարում բախտագուշակները պետությունների և մարդկանց ճակատագրերը, պատերազմները և երկրային այլ երևույթներ կապել են համաստեղությունների և լուսատուների հետ։ Սակայն հայ տոմարագետ-աստղագետները (սկսած Անանիա Շիրակացուց, որն այդ բոլորը համարել է «բարբաջանք») հանդես են եկել աստղագուշակության դեմ։ Նրանք բացատրել են կենդանակերպի անունները՝ նկատի ունենալով, թե դրանցից յուրաքանչյուրում Արեգակի գտնվելը ինչ ազդեցություն է գործում Երկրի վրա։ Այսպես, ըստ Հակոբ Ղրիմեցու, Խոյ է կոչվում գարնան առաջին կենդանակերպը, քանի որ «խոյը ծննդական է», և Արեգակը, այդ կենդանակերպում գտնվելիս, «Երկիրը շարժում է ծննդականության»։ Առյուծ կենդանակերպում գտնվելիս Արեգակն այնպես է հզորանում, որ կարող է նույնիսկ վնաս պատճառել մարդկանց։ Արեգակի՝ Ձկներ կենդանակերպում գտնվելու ժամանակ, առատ ձնհալի հետևանքով Երկիրը ձկան նման լողում է ջրի մեջ ևն։ Երևանի Մատենադարանի ձեռագրերում պահպանվել են կենդանակերպերի նկարներ և այլ համաստեղությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Համաստեղությունների դիցաբանական անուններն ունեն իրենց հայկական համարժեքները (Օրիոն՝ Հայկ, Հերկուլես՝ Վահագն ևն)։ Համաստեղությունների փոխդասավորության, անվանումների և աստղերի աստղային մեծությունների մասին տեղեկություններ կան «Համատարած աշխարհացոյց» և «Աստղալից երկինք» քարտեզներում։ Համաստեղություններ, ժամանակակից աստղագիտության մեջ երկնակամարի տեղամասեր, որոնց բաժանված է աստղային երկինքը, նրանում հեշտորեն կողմնորոշվելու համար։։
Ֆրանսերեն
Ֆրանսիայում ֆրանսերենը պետական լեզվի կարգավիճակ է ստացել 1539 թվականին ։ Այն պետական լեզվի կարգավիճակ ունի 29 երկրներում՝ հինգ տարբեր մայրցամաքներում, որոնցից շատերը Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության (ՖՄԿ) անդամ են։ ՖՄԿ-ն 84 երկրներ միավորող կազմակերպություն է, որտեղ պաշտոնապես օգտագործում կամ ուսանում են ֆրանսերեն։ Ֆրանսերենը ՄԱԿ-ի 6 պաշտոնական լեզուներից մեկն է, ինչպես նաև աշխատանքային 2 լեզուներից մեկը (անգլերենի հետ միասին) ։ Այն նաև մի շարք միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում՝ Եվրամիության պաշտոնական կամ աշխատանքային լեզուներից է։ Հնում լինելով արքունական լեզու Ռուսաստանի ցարերի, Անգլիայի, Իսպանիայի թագավորների, Գերմանիայի արքայազների համար՝ այն այսօր էլ անգլերենի հետ միասին միջազգային դիվանագիտության կարևոր լեզուներից է։
Իր լեզվակիրների քանակով՝ ֆրանսերենն առաջին լեզուն է Ֆրանսիայում, Կանադայի Քվեբեկ, Օնտարիո և Նյու Բրանսուիկ նահանգներում, ինչպես նաև Կանադայի այլ ֆրանկոֆոն տարածաշրջաններում, Բելգիայում (Վալոնիայում և Բրյուսելում), արևմտյան Շվեյցարիայում, Մոնակոյում, ԱՄՆի որոշ հատվածներում (Լուիզիանա, Մեն, Նյու Հեմփշիր և Վերմոնտ) և աշխարհի բազմաթիվ այլ համայնքներում ։ 2015 թվականի դրությամբ ֆրանկոֆոն բնակչության մոտ 40 %-ը (ներառյալ որպես երկրորդ լեզու կիրառողները և մասամբ տիրապետողները) ապրում էր Եվրոպայում, 35 %-ը` Սահարայից հարավ ընկած երկրներում, 15 %-ը` Հյուսիսային Աֆրիկայում և Մերձավոր Արևելքում, 8 %-ը` Ամերիկայում և 1 %-ը` Օվկիանիայում ու Ասիայում ։ Ֆրանսերենը, ըստ լեզվակիրների քանակի, Եվրոպական միությունում 4-րդ մայրենի լեզուն է ։ Այլ մայրենի լեզու ունեցող եվրոպացիների մոտավորապես մեկ ութերորդը կիրառում է ֆրանսերենը՝ որպես երկրորդ լեզու ։ Ֆրանսերենը երկրորդ ամենաուսուցանվող օտար լեզուն է ԵՄ-ում ։ Ֆրանսերենն իր լեզվակիրների թվով 6-րդ լեզուն է աշխարհում, 18-րդ  լեզուն է՝ որպես մայրենի լեզու այն կիրառողների թվով և երկրորդ ամենաշատ ուսուցանվող լեզուն է (ներկայումս այն սովորում է մոտ 120 միլիոն մարդ) ։
Իմ երեխաները (վեպ)
Լույս ընծայման պատմություն
2018 թվականի ապրիլի 14-ին, մինչև հրապարակումը, «Իմ երեխաները» վեպի երեք հատված օգտագործվել են «Ընդհանուր թելադրություն» ակցիայի ընթացքում ։ Յախինան խմբագրել է հատվածները հատուկ ակցիայի համար ։ «Ընդհանուր թելադրության» մասնակիցներից մեկը Մինսկում հայտարարել է, որ հանձինս վեպի պրոտագոնիստի (գլխավոր հերոսի) ճանաչել է Բախ ազգանունով պովոլժիեի գերմանացի իր պապիկին։ Յախինան պատմել է, որ դա զուգադիպություն է, վեպի բոլոր հերոսները մտացածին են ։
Ֆրանսերեն
Ֆրանսիայի և Բելգիայի գաղութատիրական քաղաքականության արդյունքում 16-րդ դարից ֆրանսերենը լայն տարածում է գտել Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Ասիայում։ Ներկայումս որպես երկրորդ լեզու՝ ֆրանսերենը տարածված է ֆրանկոֆոն Աֆրիկայում, մասնավորապես Գաբոնում, Ալժիրում, Թունիսում, Մավրիկիոսում, Սենեգալում և Կոտ դ'Իվուար ։
Իմ երեխաները (վեպ)
Լույս ընծայման պատմություն
2019 թվականի օգոստոսին գիրքը լույս է տեսել գերմաներեն լեզվով։ Գերմաներեն տարբերակում «Իմ երեխաները» վեպի անվանումը փոխվել է, դառնալով «Վոլգայի երեխաները» (Wolgakinder ) :
Համաստեղություններ
Կարճ նկարագիր
Հինգ տարվա ընթացքում ահմաններն անընդհատ ճշտվում էին։ 1935 թվականին համաստեղությունների սահմանները վերջնականապես հաստատվեցին, իսկ աստղագետները պայամանավորվեցին այլևս չփոփոխել։
Ֆրանսերեն
Ֆրանսերենը համարվում է մայրենի լեզու 76 միլիոն մարդու համար, մոտ 235 միլիոն մարդ այն կիրառում է առօրյա կյանքում և 77-ից 110 միլիոն մարդու համար այն երկրորդ լեզու է, որոնց մեծ մասն ապրում է Աֆրիկայում ։ Համաձայն Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության՝ մոտ 300 միլիոն մարդ «կարող է խոսել ֆրանսերեն»,  սակայն այդ վիճակագրության հիմքերը պարզաբանված չեն ։ Համաձայն Լավալի համալսարանի և Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալության ժողովրդագրական նախագծի՝ ֆրանսերեն խոսողների թիվը 2025 թվականին կլինի 500 միլիոն, իսկ 2050 թվականին` 650 միլիոն ։
Դավիթ Թարմինյան
Կենսագրություն
Դավիթ Թարմինյանը ծնվել է 1923 թվականին, Թումանյանի շրջանի Օձուն գյուղում, չքավոր գյուղացու ընտանիքում։ 1941 թվականին ավարտել է Օձունի միջնակարգ դպրոցը և Թումանյանի շրջանի Յագվի գյուղի 9-ամյա դպրոցում դասավանդել ֆիզիկա և մաթեմատիկա ։
Համաստեղություններ
Կարճ նկարագիր
88 համաստեղություններից միայն 48-ն են հնադարյան, նրանց անուններն ու աստղերը (բայց ոչ պատկերումը) ընդգրկված են Կլավդիոս Պտղոմեոսի «Ալմագեստ» կատալոգում, որն ապրել է II դարում ։
Շուա Գորա
Շուա Գորա (შუა გორა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Վանի շրջան‎‎ում ։
Դավիթ Թարմինյան
Կենսագրություն
1942 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Մասնակցել է Կերչի մարտերին։ 1942 թվականի մայիսին ծանր վիրավորվել է և զրկվել ձախ ձեռքից ։
Ֆրանսերեն
Ֆրանսերենն ակադեմիական լեզու է, այն անվանում են նաև «Մոլիերի լեզու» ։ Ֆրանսերենն աշխարհում ֆրանսիական մշակույթի և մտածողության հիմնական շարժիչն է։ Ֆրանսերենը ունի գրականության և գիտական ստանդարտների միջազգային լեզվի երկար պատմություն և այն շատ միջազգային կազմակերպությունների հիմնական կամ երկրորդական լեզուն է, ներառյալ Միավորված ազգերի կազմակերպության, Եվրոպական միության, ՆԱՏՕ-ի, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության, Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի և Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի։ 2011 թվականին «Bloomberg Businessweek» ամերիկյան ամսագիրը ֆրանսերենը դասակարգեց որպես բիզնեսի համար օգտակար երրորդ լեզու՝ անգլերենից և չինարենից հետո ։ Ֆրանսերենը համացանցում ամենաշատ կիրառվող լեզուների շարքում չորրորդն է՝ իսպաներենից, չինարենից և անգլերենից հետո ։
Դավիթ Թարմինյան
Կենսագրություն
Զորացրվել է բանակից, աշխատել Օձունի միջնակարգ դպրոցում, դասավանդել ֆիզիկա և մաթեմատիկա։ Եղել է Սանահին գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը և աշխատանքի է անցել Ալավերդի քաղաքի Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցում, ուսմասվարի պաշտոնով։ 1962 թվականից եղել է Թումանյանի շրջժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչը։ 1966 թվականին Թարմինյանին շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչում։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, մեդալներով և պատվոգրերով։ Ակտիվորեն մասնակցել է հասարակական աշխատանքներին, աշակերտների ռազմահայրենասիրական դաստիարակության գործին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Համաստեղություններ
Կարճ նկարագիր
Նրանք ընդգրկում են այն տարածքները որ տեսանելի է Եվրոպայի հարավից։ Ավելի վաղ Պտղոմեոսի պատկերած համաստեղությունները կարելի է գտնել աս-Սուֆի «Անշարժ աստղերի գիրք» աշխատությունում։ Նա ապրել է 903-998 թվականները ։ Մյուս ժամանակակից համաստեղությունները մտցվել են XVII—XVIII դարերում, հարավային երկնքի ուսումնասիրման և հյուսիսային երկնքի «դատարկ տեղերի» լրացման արդյունքում։ Համաստեղությունները կարող են անվանվել իրական կամ հնարված կենդանիների  անուններով (Մեծ Արջ, Առյուծ, Վիշապ), հունական առասպելների հերոսների անուններով (Կասիոպեա, Անդրոմեդա) կամ առարկաների անուններով, որոնց հիշեցնում է աստղերի դասավորությունը (Կշեռք, Հյուսիսային Թագ) ։
Ֆրանսերեն
Ֆրանսերենի կազմավորումը
Ֆրանսերենի բառային հիմքերի մեծ մասը ծագում է լատիներենից (որպես մայր լեզու) կամ կազմված է հունական, լատինական արմատներից։ Բազմաթիվ եզրույթներ ունեն նույն ստուգաբանությամբ երկու հիմքեր, որոնցից մեկը դարերի ընթացքում ձևավորվել է ժողովրդախոսակցական լատիներենից, իսկ մյուսը ուղղակիորեն փոխառվել է դասական լատիներենից։ Օրինակ՝ métier/ministère, façon/faction, raide/rigide, froid/frigide, frêle/fragile, rançon/rédemption, raison/ration, poison/potion, chance/cadence  և այլն։ Հաճախ նույնիսկ «ամենաֆրանսերեն» թվացող բառերի հիմքը ևս փոխառություն է դասական լատիներենից։ Օրինակ՝ mère/maternel, frère/fraternel, cheveu/capillaire, foi/fidèle, œil/oculaire, sûr/sécurité, siècle/séculaire և այլն։ Ռոմանական լեզուների ստուգաբանության մեջ հարացույցի փոփոխության  արդյունքում գրավոր լատիներենի աղբյուրների վրա հիմնված ավանդական մեթոդը փոխարինվում է համեմատական մեթոդով՝ նպատակ ունենալով վերստեղծել նախառոմանական մակարդակի ստուգաբանությունը, որի ժառանգորդն է ռոմանական բառապաշարը։ Այդ կերպ ընդգծվել է այն գաղաղափարը, որ « ֆրանսերենի բառային հիմքերի մեծ մասը ծագում է լատիներենից »։
Անտեսվում է գալլերենի ազդեցությունը ֆրանսերենի վրա։ Այդ լեզվի բառային ներդրումը ֆրանսերենում սահմանափակվում է մոտ հարյուր բառով, ինչպիսիք են օրինակ՝ char/charrue, mouton, crème, որոնց մի մասն էլ փոխառություն է լատիներենից։ Այդ արտահայտությունների ստուգաբանությունը միշտ չէ որ ապացուցված է։ Ինչ վերաբերում է գալլերենի ազդեցությանը ֆրանսերենի շարադասության և արտասանության վրա, այն նույնպես հստակեցված չէ։ Հին ֆրանկերենից՝ որպես «սուպերստրատ» (լեզվաբանության և հատկապես հանրալեզվաբանության մեջ այդպես են անվանում այն լեզուն, որն ազդեցություն է թողնում մեկ այլ լեզվի վրա), ֆրանսերեն են անցել մի քանի կարևոր բառեր, օրինակ՝ gris, blanc, blond, bleu բառերը և այլն։
Հին ֆրանկերենը մեծապես ազդեցություն է թողել Գալլիայի հյուսիսում տարածում գտած այսպես կոչված օիլի լեզուների և միջնադարյան Ֆրանսիայի հյուսիսում կիրառվող հին ֆրանսերենի կամ նախաֆրանսերենի արտասանության վրա։ Այդ նախաֆրանսերենը, որը միջնադարում Իլ դը Ֆրանսում տարածված օիլի լեզուների բարբառներից էր և որից ծագել է ժամանակակից ֆրանսերենը, երբեմն անվանվել է նաև «ֆրանսիեն» (francien) եզրույթով։ Բայց վերջինս այդ բարբառն անվանելու համար առաջին անգամ 1889 թվականին կիրառել է ֆրանսիացի լեզվաբան Գաստոն Պարիսը։ Այդ բարաբառը, իրականում, շատ ավելի վաղ՝ դեռ 12-րդ դարից ի վեր, Փարիզի զարգացմանը զուգընթաց հարստացել է օիլի մյուս լեզուների՝ նորմանդական, պիկարդերեն, լոթարինգյան, բուրգունդյան բարբառների հիման վրա։ «Ֆրանսիեն» (francien) եզրույթը, սակայն, չի կիրառվել այն մարդկանց կողմից, ովքեր խոսել են այդ լեզվով, քանի որ այդ ժամանակ այն արդեն անվանվում էր «ֆրանսեի» (franceis), իսկ հետո՝ «ֆրանսուա» (françois):
Ժամանակակից ֆրանսերենի անվանումը՝ «français» ծագել է franceis եզրույթից (franceis [frãntsëé] → françoys/françois [frãswé] → français [frãsé]), որը 11-12-րդ դարերից ի վեր դանդաղորեն վերածվել է համատարածաշրջանային լեզվի։ Օիլի մյուս լեզուները աստիճանաբար անհետացել են ոչ միայն այն պատճառով, որ ֆրանսերենն ավելի ու ավելի հարգի էր դառնում, այլ նաև այն պատճառով, որ օիլի մյուս լեզուները շատ մոտ էին «ֆրանսուա» (françois) բարբառին։ Դրանով է բացատրվում այն, որ ռոմանական մյուս բարբառները՝ ոչ օիլի բարբառները և ոչ ռոմանական լեզուները երկար ժամանակ համառորեն ընդդիմանում էին կրել ֆրանսերենի ազդեցությունը՝ չնայած ռոմանական ոչ օիլի լեզուներն իրենք էլ ազդեցություն են թողել ֆրանսերենի վրա (ֆրանսերենը հավասարապես հարստացել է այլ լեզուների ներդրումների շնորհիվ, օրինակ՝ արաբերեն, իտալերեն, թուրքերեն, Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների ֆրանսիական հիմքով կրեոլական լեզուների, նախկին ֆրանսիական գաղութային կայսրության լեզուների, այսօր նաև անգլերենի, ներգաղթյալների, ինչպես նաև Ֆրանսիայի և այլ ֆրանկոֆոն երկրների միջև միջազգային կապերի շնորհիվ)։
Վերջին փոխառություններ, նորաբանություններ և ուղղագրության զարգացում
Համեմատաբար վերջին փոխառություններն այլ լեզուներից բավականին շատ են, նախևառաջ անգլերենից (նույնիսկ հին՝ nord, sud ), հետո իտալերենից և այլ ռոմանական լեզուներից, ինչպես նաև գերմանական լեզուներից, օրինակ՝ գերմաներենից և հոլանդերենից (այսպես օրինակ boulevard բառը ծագում է հոլանդերեն կամ ֆլամանդերեն bolwerk բառից)։ Արաբերենը տվել և դեռ շարունակում է տալ մի քանի բառեր՝ որպես փոխառություններ, օրինակ՝ chiffre, coton, amalgame, amiral, sucre, alcool, algèbre, toubib, bled և այլն։ Ըստ լեզվաբան Հենրիետտա Վալտերի հաշվարկների՝ 35.000 բառ պարունակող փոքրիկ բառարանի ժամանակակից ֆրանսերենի բառերի մոտ 13% (4200 բառ) օտար ծագում ունեն։ Այդ բառերից 1053 ծագում են անգլերենից, 698-ը՝ իտալերենից, 544-ը՝ նախագերմաներենից, 481-ը՝ հին գալլոռոմանական լեզուներից, 215-ը՝ արաբերենից, 164-ը՝ գերմաներենից, 160-ը՝ նախակելտական լեզվից, 159-ը՝ իսպաներենից, 153-ը՝ հոլանդերենից, 112-ը՝ պարսկերենից (հին պարսկերենից) և սանսկրիտից, 101-ը՝ ամերիկյան-հնդկացիական լեզուներից, 89-ը՝ Արևելյան Ասիայի տարբեր լեզուներից (որոնցից հատկապես չինարենից և ճապոներենից, բայց նաև մոն-քխմերի լեզուներից), 56-ը՝ սեմաքամյան լեզվաընտանիքի որոշ լեզուներից, 55-ը՝ սլավոնական կամ բալթյան լեզուներից, 144-ը՝ տարբեր այլ լեզուներից (որոնցից օրինակ՝ մալայապոլինեզյան և նիգերոկոնգոլեզյան լեզուներից) ։
Այդուհանդերձ ժամանակակից բառապաշարում փոխառությունների հարաբերականորեն թույլ այս համամասնությունը չի հաշվարկում գործարար ոլորտում ամերիկյան անգլերենից փոխառությունները, ռազմավարական ոլորտ, որտեղ ԱՄՆ ունի գերակայություն ։
Բազմաթիվ նորաբանություններ ծագել են հունարեն կամ լատիներեն բառերից։ Կարելի է հիշատակել օրինակ՝ mètre, gramme, phobie բառերը և նրանց ածանցյալ բառերը (kilomètre, milligramme և այլն ), ինչպես նաև համեմատաբար վերջին փոխառությունները, օրինակ՝ cinéma, logiciel, domotique և այլն։
Մյուս նորաբանությունները լեզվաբանական պատճենումներ են անգլերենից կամ հարմարեցումներ, օրինակ՝ baladeur բառը հորինվել է փոխարինելու անգլերեն walkman և discman համարժեքներին։ Բազմաթիվ նորաբանություններ ստեղծվել են անգլերեն համարժեքներին փոխարինելու համար, ինչպիսիք են օրինակ՝ Որոշ նորաբանություններ ծագել են Հյուսիսային Ամերիկայից, որտեղ շատ ակտիվ է գործում Ֆրանսերեն լեզվի քվեբեկյան գործակալությունը (Office québécois de la langue française): Օրինակ՝ Որոշ նորաբանություններ ավելի շատ տարածված են Կանադայի ֆրանկոֆոն նահանգներում, իսկ դրանց կիրառությունը Ֆրանսիայում և այլուր համեմատաբար ավելի փոքր է։
Իմաստաբանություն
Ֆրանսերենն ունի շատ հարուստ իմաստաբանություն։ Այն համադրում է բառախաղեր, սրամտություն, հանելուկներ, սփուներիզմ և այլն։ Այս բնութագրիչը շատ կարևոր է տվյալների բազայում տեղեկատվության մշակման տեսանկյունից։ Վիքիմեդիա հիմնադրամի Վիքիբառարաան նախագծում հաշվեգրված է 226264 ֆրանսերեն բառ 2012 թվականի հոկտեմբերի 7-ի դրությամբ։ Բայց եթե հաշվենք նաև թեքման ձևերը (խոնարհում, հոգնակի թիվ և այլն), ապա այդ նախագիծը ներառում է մոտ 1200000 մուտքագրում ֆրանսերեն լեզվի համար (ներառյալ հատուկ անունները)։
Պատմություն
Մ. թ. ա. 52 թվականին՝ Հուլիոս Կեսարի կողմից Գալլիան նվաճելու ժամանակաշրջանում, Գալլիայի մեծ մասը՝ բացառությամբ Ակվիտանիա շրջանի, որտեղ կիրառվում էր նախաբասկերենը, բնակեցված էր գալլական ցեղերով, որոնք խոսում էին կելտական լեզուներով։ Այդ ցեղերը, անշուշտ, խնամակցական հարաբերություններ ունեին իրար հետ և փոխադարձաբար ու հեշտությամբ հասկանում էին միմյանց։ Չկար մեկ գալլական լեզու, այլ բազմաթիվ այդպիսի լեզուներ, որոնք միայն շատ հազվագյուտ դեպքերում էր, որ գիր ունեին։ Իսկ հռոմեացիների լեզուն՝ լատիներենը, գիր ուներ և որպես հեղինակավոր լեզու՝ աստիճանաբար ընդունվել է բոլորի կողմից դարերի ընթացքում։
Համաստեղություններ
Կարճ նկարագիր
12 համաստեղություններ ավանդաբար անվանում են Կենդանակերպեր, որոնցով անցնում է Արեգակի կենտրոնը տարվա ընթացքում՝ արեգակնածիրը (Խավարածիր)։ Նոյեմբերի 30-ից դեկտեմբերի 17-ը (2014 ժամանակաշրջան) Արեգակը գտնվում է Օձակրի համաստեղությունում։ Այդ համաստեղությունը նույնպես Կենդանակերպ է, սակայն սնահավատությունը (թիվը-13, կենդանին-օձ) թույլ չտվեց աստղագուշակներին դասել համաստեղությունը այդ շարքում ։