cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(2493) Էլմեր
(2493) Էլմեր (Elmer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,786936 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3054 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2684 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1699,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211843 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,74° անկյուն։
Էլմեր աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բեռլին-Բաղդադ երկաթգիծ
Բաղդադի երկաթգիծ, նաև հայտնի որպես Բեռլին-Բաղդադ երկաթգիծ (Bağdat Demiryolu, Bagdadbahn, سكة حديد بغداد, Chemin de Fer Impérial Ottoman de Bagdad), կառուցվել է 1903 թվականից մինչև 1940 թվականը, որպեսզի կապվի Բեռլինը (այդ ժամանակ) Օսմանյան կայսրության Բաղդադ քաղաքի հետ, որտեղից Գերմանացիները ցանկանում էին հիմնադրել նավահանգիստ Պարսից ծոցում։ Այն ունի 1600 կմ երկարություն և անցնում է ժամանակակից Թուրքիայի, Սիրիայի և Իրաքի տարածքով և անցնում Եվրոպա Բոսֆորի կամուրջով։
Նախագծի համար պահանջվեց մի քանի տասնամյակ և Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման ժամանակ կառուցվել էր միայն 960 կմ հատվածը։ Վերջին հատվածը Բաղդադում կառուցվեց 1930-ական թվականների վերջին և առաջին գնացքը Ստամբուլից հասավ Բաղդադ 1940 թվականին։
Կառուցման և նախագծման աշխատանքները հիմնականում ֆինանսավորում էին Գերմանական կայսրության Deutsche Bank-ը և Philipp Holzmann ընկերությունը, որը 1890-ականներին կառուցել էր Անատոլիայի երկաթգիծը (Anatolische Eisenbahn), որը կապում էր Կոստանդնուպոլիսը, Անկարան և Կոնիան։ Օսմանյան կայսրությունը ցանկանում էր մեծացնել իր վերահսկողությունը Արաբական թերակղզում և ընդարձակեր ազդեցությունը Կարմիր ծովի երկայնքով մինչև ձևականորեն օսմանյան տարածք հանդիսացող (մինչև 1914 թվականը) Եգիպտոսի խուդիվատ, որն անցել էր Բրիտանիայի ռազմական վերահսկողության ներքո 1882 թվականի Ուրաբիի ապստամբությունից հետո։ Եթե երկաթգծի շինարարությունը ավարտվեր, գերմանացիները ուղղակի մուտք կունենային Միջագետքի նավթահորեր, ինչպես նաև Պարսկական ծոցի վրա տեղակայված Բասրա նավահանգիստ։ Վերջինս նրանց ուղղակի ճանապարհ կբացեր դեպի Գերմանական գաղութատիրական կայսրության արևելյան հատվածներ` շրջանցելով Սուեզի ջրանցքը, որը վերահսկում էին բրիտանա-ֆրանսիական ուժերը։
Երկաթգիծը դարձավ միջազգային քննարկումների առարկա Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ։ Չնայած դրա աշխատանքները դադարեցվեցին 1914 թվականին պատերազմի սկբից առաջ, այն նաև համարվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառներից մեկը ։ Տավրոսյան լեռնահամակարգում տեխնիկական դժվարությունները և դիվանագիտական ճնշումները նշանակում էին, որ 1915 թվականի դրությամբ ավարտին մնում էր 480 կմ հատված, բացի այդ Բաղդադը նվաճեցին բրիտանացիները։ Շինարարությունը վերսկսվեց 1930-ականներին և ավարտվեց 1940 թվականին։
Ընդհանուր պատկեր
Եթե այն ավարտվեր ավելի շուտ, Բեռլին-Բաղդադ երկաթուղին թույլ կտար Գերմանիային առևտուրն իրականացնել Պարսից ծոցի նավահանգստով, որտեղի ապրանքները և մատակարարումները կհասնեին ամենահեռավոր Գերմանական գաղութներ։ Բացի այդ ճանապարհը ուղղակի մուտք կապահովեր այլնտրանքային նավթի շուկա։ Գերմանիան կունենար հումքային ապրանքների մատակարարման այլընտրանքային ծովային ճանապարհ և կմրցեր Բրիտանիայի հետ գաղութատիրական առևտրում։
Երկաթգիծը նաև վնասում էր Ռուսաստանին, քանի որ Ռուսաստանը տնտեսապես վնասներ կկրեր` կորցնելով իր գերիշխող դիրքը Կովկասում և Հյուսիսային Իրանում։
19-րդ դարի վերջին Օսմանյան կայսրությունը թուլացած էր և Եվրոպայից տրամադրված էժան միջոցները Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)-ի ժամանակ կախվածության մեջ գցեց Մեծ Տերություններից։ Եվրոպացիները մեծ պոտենցիալ էին տեսնում թուլացող կայսրության ռեսուրսների բաժանման մեջ։
1871 թվականին եվրոպացի մասնագետները Տիգրիսի և Եփրատի ավազանում գտան բարձր որակի նավթ, սակայն թույլ տրանսպորտիզացիայի պատճառով դրանք չէին կարող տեղափոխվել։ 1901 թվականի գերմանական զեկույցում տարածաշրջանը անվանվեց բենզինի լիճ և անվերջանալի ռեսուրսներով շրջան։
1872 թվականի գերմանացի երկաթգծային ճարտարագետ Վիլհելմ ֆոն Պրեսելը առաջարկ ստացավ Օսմանյան կառավարությունից զարգացնել երկաթգիծը Թուրքիայում։ Այնուամենայնիվ միայն սուբսիդիաներով հնարավոր չէր կառուցել երկաթգիծը, այսպիսով Օսմանյան կայսրությունը վարկ վերցրեց Եվրոպական տերություններից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառներ Կատեգորիա:Սիրիայի երկաթուղային տրանսպորտ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
(2494) Ինգե
(2494) Ինգե (Inge), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի հունիսի 4-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,156727 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9401 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3733 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2048,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175731 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,54° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բայրակ (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Բայրակ (Байрак, Байраҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի բնակավայրեր
AnnenMayKantereit
AnnenMayKantereit, գերմանական ռոք խումբ։ Հիմնադրվել է 2011 թվականին։ Նրանք երգում են և՛ գերմաներենով, և՛ անգլերենով։ Նկատելի առավելությունը երգիչ Հեննինգ Մայի առանձնահատուկ կոպիտ ձայնն է։
Պատմություն
Երեք հիմնադիր անդամները (Քրիստոֆեր Աննեն, Հեննինգ Մայ, Զեվերին Կանտերայթ), որոնց ազգանուններով էլ կոչվում է խմբի անունը, խումբը ստեղծել են դեռևս Շիլլերի գիմնազիումում սովորելու տարիներին ։
Սկզբում նրանք հանդես էին գալիս որպես փողոցային երաժիշտներ Քյոլնի փողոցներում։ Հետագայում նրանց է միանում կրկնակի բաս երաժիշտ Լարս Լյոթգերինգը ։
2013 թվականին նրանք թողարկում են իրենց առաջին սոլո ալբոմը։ Ալբոմը, որը մասամբ ձայնագրվել է փողոցում, այժմ հասանելի չէ ։
Նրանք ունեն իրենց սեփական Յություբյան ալիքը, որտեղով էլ հրապարակում են իրենց երգերը ։ 2014 թվականի օգոստոս ամսից խմբին է միանում բասիստ Մալթե Հաքը ։
«Wohin du gehst» երգի տեսահոլովակի թողարկումից հետո, խումբը սկսում է իր շրջագայությունը Գերմանիայով։ 2014 թվականի ամռանը նրանք նվագում են մի քանի խոշոր փառատոններում, ինչպիսիք են՝ Appletree Garden Festival, the Open Flair և the Reeperbahn Festival: Աշնանը նրանք նվագում են մի քանի համերգներում՝ որպես աջակցություն Beatsteaks -ին և նվագակցում են Clueso-ին Stadtrandlichter Tour -ի ընթացքում ։
Նրանք «ARD-Jugendprogramme»-ի երաժշտական մրցանակաբաշխության ֆինալիստներ էին ։
2014 թվականի դեկտեմբերին AnnenMayKantereit-ը ցուցադրվել է «Circus HalliGalli» հեռուստածրագրի շրջանակներում ։
2015 թվականի սկզբին նրանք կրկին սկսում են շրջագայությունները։ 2015 թվականի ամռանը նրանք ավելի շատ փառատոնների են մասնակցում, ներառյալ՝ the Haldern Pop Festival և Rock am Ring: K.I.Z. հիփ-հոփ խումբը Հեննինգ Մային ներառում է իրենց երգի՝ «Hurra die Welt geht unter»- ի մեջ։
2015 թվականի ամռանը նրանք պայմանագիր են կնքում Universal - ի հետ։ Մոսես Շնեիդերի հետ նրանք ձայնագրում են EP «Wird schon irgendwie gehen»-ը Բեռլինի Հանսա ստուդիայում։ Այն թողարկվում է 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ Vertigo Berlin անվան տակ ։
Ավելի ուշ նրանք նոր շրջագայություն են սկսում և նվաճում բազմաթիվ բեմեր։
2016 թվականի փետրվարին նրանք թողարկում են "Pocahontas" սինգլը իրենց առաջիկա "Alles Nix Konkretes" ալբոմից։ Ամբողջական ալբոմը թողարկվում է 2016 թվականի մարտին և գրավում առաջին հորիզոնականը գերմանական ալբոմների աղյուսակում ։
2018 թվականի դեկտեմբերի 7-ին խումբը թողարկում է իրենց նոր ալբոմ "Schlagschatten"-ը, որը ստեղծվել էր Մարկուս Գանթերի կողմից և ձայնագրվել Իսպանիայի փոքր գյուղերից մեկում ։
2019 թվականի հունվարի 8-ին BMG Rights Management-ը հայտարարում է, որ իրենք որոշել են համաշխարհային հրատարակչական պայմանագիր կնքել խմբի հետ ։
2019 թվականի հունվարի վերջերին խումբը ունեցավ ակումբային շրջագայություն Մանհեիմում ։
2019 թվականի մարտին նրանք պլանավորում են սկսել խոշոր համերգային շրջագայություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Գերմանական ռոք խմբեր Կատեգորիա:2011 երաժշտությունում Կատեգորիա:2011 Գերմանիայում
Ցոլակ Սիմոնյան
Ցոլակ Ռուբենի Սիմոնյան, հայ մանկավարժ։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
1941 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ավարտել ռազմական ուսումնարանը։ 1942 թվականի հոկտեմբերից Սիմոնյանը 34-րդ առանձին բրիգադի կազմում, Հյուսիսային Կովկասում, մասնակցել է ֆաշիստական զավթիչների դեմ մղված մարտերին։ Ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո զորացրվել է բանակից ։
1945 թվականին Սիմոնյանը ավարտել է Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։ 1946-1953 թվականներին դասավանդել է մայրաքաղաքի մի շարք դպրոցներում։ 1953-1973 թվականներին դասավանդել է Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտում։ 1964 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա։ 1973 թվականից աշխատել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտում, որպես ընդհանուր մանկավարժության ամբիոնի դոցենտ։ Հեղինակ է մի շարք գրքերի ու հոդվածների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
36
Մահեր
Կատեգորիա:36 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հրաչիկ Թավադյան
Հրաչիկ Գրիգորի Թավադյան, ՀՀ մարզական գործիչ, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի կենտրոնական տան տնօրեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի Հայաստանի չեմպիոններ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» լրիվ մեդալակիրներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Թատրոն կամ Թշվառներ
Թատրոն կամ Թշվառներ, Պետրոս Դուրյանի վերջին դրաման է, գրվել է 1871 թվականին, բաղկացած է «Հառաջաբան»-ից և հինգ արարվածից կամ գործողությունից։  «Հառաջաբան»-ը ուշագրավ վավերաթուղթ է, որտեղ նշում է, որ թատերախաղերը պետք է ընտանեկան արդի հարցերը պարունակեն իրենց մեջ։ Թատերախաղը առավելապես հոգեբանական դրամա է։ Դուրյանագետները փաստում են, որ Դուրյանի նպատակն էր անցնել դեպի «ժամանակակից թատերախաղ» և  դրա միջոցով էլ զարգացնել  բեմական արևմտահայերենը ։
Բովանդակություն
Թատերախաղը բաղկացած է 5 արարվածից կամ գործողությունից։ Կատակերգության սյուժեն հետևյալն է. առաջին արարվածում Էդուարդը ինչ-որ թատերախաղ է գրում։ Նրան է մոտենում Վարդուհին և Էդվարդը ասում է, որ Վարդուհին անչափ գեղեցիկ է։ Հետո խնդրում է, որ իրեն եղբայր չկոչի, քանի որ ինքը սիրում է Վարդուհուն։ Նրանք ծանր վիճակում էին ապրում, նրանց հայրը մուրացկանություն էր անում։ Չէին կարողանում տան վարձը վճարել, իսկ տանտերը՝ Սալոմեն, նրանց անընդհատ սպառնում էր, թե ոստիկանություն կկանչի՝ մինչև մի օր Սալոմեի և Թավմայի զրույցին ականատես է լինում Մակարը՝ Նահապետոֆի օգնականը։ Մակարը Սալոմեին հայտնում է իր ով լինելը և ասում է, որ մի քիչ սպասի. Թովման կվճարի այդ տան վարձը։ Սալոմեն համաձայնում է և լքում է տունը։ Պարզվում է, որ Նահապետոֆը տեսել է Վարդուհուն և սիրահարվել է, իսկ հիմա ուզում է ամուսնանալ նրա հետ, բայց քանի որ Նահապետոֆը ազնվական է, իսկ աղջիկը՝ թշվառ, պետք էր դա գաղտնի անել։  Թովման տալիս է իր համաձայնությունը, իսկ դրա փոխարեն Մակարը նրան  խոսք է տալիս  50 հրաշագործ ոսկի։  Արարվածի վերջում տեղի է ունենում Թովմայի զրույցը Էդվարդի և Վարդուհու հետ։ Էդվարդին հանում է տնից՝ ասելով, որ վերադառնա այն ժամանակ, երբ հաց ու մոմ վաստած կլինի։ Երկրորդ արարվածը սկսվում է դերասանների զրույցով։ Էդվարդը գալիս է թատրոն, հանդիպում է տնօրենի՝ Պողյանցի հետ։ Պայմանավորվում են, որ նա դերասան կաշխատի՝ ամսական վաստակելով ընդամենը 40 ֆրանք։ Դրանից հետո Էդվարդը 5 ֆրանքով թատրոնի տնօրենին է վաճառում իր գրած թատերախաղը։ Նահապետոֆը իր մատակարարի՝ Մակարի հետ գալիս է, Թովմային տալիս է կեղծ ոսկիների, աղջկան տանում են։ Երրորդ արարվածում պարզվում է, որ ոսկիները կեղծ էին։ Բոլորը տխրում են, Թովման բանտ է ընկնում։ Իսկ աղջիկը գլուխը պահելու համար  անցնում է դերասանուհու աշխատանքի, այն թատրոնում, որտեղ  խաղում էր Էդվարդը։  Նրանք երկուսով ներկայացման ժամանակ թույն են խմում և երկուսն էլ մահանում են՝ ըստ իրենց պայմանավորվածության։ Վերջին՝ 5-րդ արարվածում, Թովման գալիս է Նահապետոֆի մոտ նրան մեղադրելու համար։ Նահապետոֆի մոտ տեսնում է այն մատանին, որը  պատկանում էր իր կնոջը, այստեղից պարզ է դառնում, որ Նահապետոֆը Թովմայի որդին է ։
Երկրի մթնոլորտ
Մթնոլորտային օդը մի շարք գազերի խառնուրդ է։ Նրա բաղադրության մեջ գերակշռում են ազոտը (N2) և թթվածինը (O2)։ Օդում պարունակվում են նաև չնչին քանակությամբ արգոն, ածխաթթու գազ, ջրածին, օզոն և այլ գազեր։ Առկա են նաև ջրային գոլորշիներ, սառույցի բյուրեղներ, ծխի և փոշու մասնիկներ, մանրէներ և այլն։
Տարբեր բարձրությունների վրա օդի խտությունը, ջերմաստիճանը, ճնշումը, խոնավությունը և այլ մեծություններ ունեն տարբեր արժեքներ։ Դրանցով պայմանավորված՝ մթնոլորտում առանձնացվում է մի քանի շերտեր։
Պատմություն
Օդի` գազային խառնուրդ լինելու հանգամանքն առաջինը պարզել է ֆրանսիացի քիմիկոս Անտուան Լավուազիեն 1774 թվականին. փակ անոթում զետեղված մետաղի փոշին շիկացնելիս՝ նկատել է, որ մետաղի հետ միանում է օդի միայն մի մասը՝ մի բաղադրիչը։ 1777 թվականին նա պարզել է նաև, որ օդի այդ բաղադրիչը պիտանի է շնչառության համար, ուստի այն անվանել է «շնչառությանը պիտանի օդ»՝ թթվածին, մյուսը՝ ոչ պիտանին՝ ազոտ, որը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «անկենդան»։
19-րդ դարում օդում հայտնաբերեցին նաև ածխածնի երկօքսիդ, իներտ գազեր, մեթանի, ծծմբային գազի, ածխածնի մոնօքսիդի, օզոնի, ջրածնի, ամոնիակի և ազոտի այլ միացությունների հետքեր։
Թթվածին
Թթվածնի պարունակությունն օդում առաջինը որոշել են ֆրանսիացի քիմիկոսներ Ժան Բատիստ Անդրե Դյուման և Ժան Բատիստ Բոսենկոն 1841 թ-ին։ Ավելի ուշ օդը հեղուկացվեց և բաժանվեց իր երկու հիմնական բաղադրիչների՝ ազոտի և թթվածնի։ 1896–97 թթ-ին անգլիացի քիմիկոս Վիլյամ Ռամզայը հեղուկ օդի կոտորակային թորմամբ ստացավ նաև 4 նոր իներտ գազեր։
Ներքնոլորտ
Երկրի մակերևույթին ամենամոտ շերտը ներքնոլորտն է։ Բևեռային շրջաններում ներքնոլորտը տարածվում է մինչև 8-10 կմ, իսկ հասարակածային շրջաններում՝ մինչև 18 կմ բարձրությունը։ Ներքնոլորտը մարդու համար կենսականորեն ամենակարևոր շերտն է։ Օդում եղած ջրային գոլորշին, սառույցի բյուրեղները, փոշու և ծխի մասնիկների մեծ մասամբ կուտակված են ներքնոլորտում։ Այս շերտում են առաջանում ամպերը, անձրևը, ձյունը, կարկուտը, քամին։ Այստեղ են դիտվում ծիածանը և կայծակը։
Վերնոլորտ
Հասնում է 50-55 կմ բարձրության։ Նրանում ջրային գոլորշու պարունակությունը աննշան է, և գրեթե չկան ամպեր։ Ներքնոլորտի և վերնոլորտի միջև օդային զանգվածների փոխանակության շնորհիվ վերնոլորտը նույնպես մասնակցում է եղանակի ձևավորմանը։
Օզոնային շերտ
Գտնվում է վերնոլորտից 25-30 կմ բարձրության վրա։ Մեր մոլորակի համար օզոնային շերտն ունի բացառիկ նշանակություն։ Օզոնը կլանում է Արեգակից եկող անդրամանուշակագույն (ուլտրամանուշակագույն) ճառագայթների մեծ մասը, որոնք վտանգավոր են կյանքի համար։
Արտաքին ոլորտ
Վերնոլորտից վեր տարածվում է մթնոլորտի մի այլ շերտ, որն անվանում են արտաքին ոլորտ։ Այստեղ օդը շատ նոսր է և չի պարունակում ջրային գոլորշիներ։ Արտաքին ոլորտում՝ մեծ բարձրությունների վրա, օդի բաղադրությունը փոխվում է։ Երկրի մակերևույթից 1000-1300 կմ բարձր շերտերում մթնոլորտը սկսում է մասամբ ցրվել։
Նշանակություն
Առանց մթնոլորտի կյանքը Երկրի վրա անհնար կլիներ։ Բոլոր կենդանի օրգանիզմներին օդն անհրաժեշտ է շնչելու համար։ Մեկ մարդուն օրական անհրաժեշտ է մոտավորապես 11 հազար լիտր օդ։ Մթնոլորտի շնորհիվ Երկրի վրա պահպանվում են ջերմային պայմանները, որոնց հարմարվել են մարդը և մյուս կենդանի օրգանիզմները։ Մթնոլորտը ցրում է Արեգակի կիզիչ ճառագայթները, և դրանք ցերեկվա ընթացքում այնքան էլ ուժեղ չեն տաքացնում Երկրի մակերևույթը։ Իսկ գիշերվա ընթացքում մթնոլորտը վերմակի նման պահում է տաքությունը՝ թույլ չտալով, որ Երկրի մակերևույթն արագ սառչի։
Օդի աղտոտվածությունը ժամանակակից բնապահպանական հիմնախնդրիներից է։
Կազմ
Ենթադրվում է, որ Երկրի նախնական մթնոլորտը կազմված է եղել ամոնիակ-ջրածնային խառնուրդից. նրանում թթվածինն սկզբում հայտնվել է ջրի դիսոցման ճանապարհով, այնուհետև՝ բույսերի, կենդանիների և միկրոօրգանիզմների գործունեությամբ՝ լուսասինթեզով։
Մթնոլորտում իներտ գազերը հայտնվել են Երկրի հրաբխային գործունեության հետևանքով, իսկ CO2-ը՝ օրգանական վառելիքի այրման և լուսասինթեզի միջոցով։ Վերջին հարյուրամյակում CO2-ի և մյուս ջերմոցային գազերի բաղադրությունն օդում աննախադեպ աճել է և դարձել մեծամասշտաբ կլիմայական փոփոխությունների պատճառ։ Իսկ էներգետիկայի և ծանր արդյունաբերության հսկայածավալ աճի հետևանքով փոխվում է ոչ միայն օդի բաղադրությունը, այլև մթնոլորտում կուտակվում են նաև պինդ գոյացություններ՝ փոշի, մուր և այլն, որոնք դառնում են ծխամշուշների (սմոգ) և նման այլ երևույթների առաջացման պատճառ։
Օդի վրա վնասակար ազդեցություն են թողնում նաև տրանսպորտային միջոցների արտանետումները։ Օդում կարող են հայտնվել նաև տարբեր միկրոօրգանիզմներ ևս, այդ թվում՝ ախտածին, և վարակի պատճառ դառնալ։
Մթնոլորտային օդում մշտապես կան ջրային գոլորշիներ, որոնց միջին պարունակությունը կոչվում է օդի խոնավություն։ Բարձր խոնավության դեպքում դժվար տանելի են ինչպես շոգը, այնպես էլ ցուրտը։ Մարդու բնականոն ջերմընկալման համար կարևոր է նաև օդի շարժումը։ Շարժման առավել բարենպաստ արագությունը ձմռանը 0,15 մ/վ է, ամռանը՝ 0,2-0,3 մ/վ։
Փակ տարածությունների օդը կարող է որոշ վարակիչ հիվանդությունների, հատկապես՝ օդակաթիլային վարակների (գրիպ, դիֆթերիա, կարմրուկ, քութեշ, կապույտ հազ և այլն) տարածման պատճառ դառնալ։ Ուստի դրանք անհրաժեշտ է մշտապես օդափոխել։ 100 կմ բարձրություններում օդի բաղադրությունը գրեթե չի փոխվում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երկրի կառուցվածք
Վեսնյանոե (գյուղ, Չեռնևցիի շրջան)
Վեսնյանոե (Весняне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1962 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վեսնյանոե գյուղում բնակվում էր 215 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,603 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 356,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1962 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բարձր Էծեր
Բարձր Էծեր (მაღალი ეწერი` մաղալի էծերի), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 200 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 129 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Գալինա Ստարովոյտովա
Ուսում և աշխատանք
Գալինա Ստարովոյտովան ծնվել 1946 թվականի մայիսի 17-ին՝ Չելյաբինսկում։ Դպրոցը և բուհը ավարտել է Լենինգրադում։ Մասնագիտացել է էթնոհոգեբանության բնագավառում։ 80-ական թվականների կեսերից տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Միկլուխո-Մակլայի անվան ազգագրության ինստիտուտում։ Հաճախ մեկնել է գիտարշավների, այդ թվում նաև Աբխազիա և Լեռնային Ղարաբաղ։ 1980 թվականին ստացել է պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ Դիսերտացիայի թեման կապված էր էթնիկական փոքրամասնությունների՝ հայերի, թաթարների, էստոնացիների ուսումնասիրության հետ։ Լինելով ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի զինակիցներից, նա միշտ սկզբունքայնություն էր դրսևորում, պաշտպանում էր մարդու իրավունքներն ու ժողովրդավարական սկզբունքները ։
Քաղաքականության մեջ
1990-1993 թվականներին նա եղել է ՌԴ Պետդումայի պատգամավոր, նաև՝ Բորիս Ելցինի խորհրդականը ազգամիջյան հարցերի գծով։ Գալինա Ստարովոյտովան նաև «Ժողովրդավարական Ռուսաստան» դաշնային կուսակցության համահիմնադիրն ու առաջնորդն էր։ 1995 թվականին նա երկրորդ անգամ դարձավ Ռուսաստանի Պետական դումայի պատգամավոր։
Ստարովոյտովան և Հայաստանը
Գալինա Ստորովոյտովան 1988 թվականին մի նամակում արտահայտվել էր հօգուտ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման, սրանով նա ճանաչվել է առաջին ռուսը, ով փորձում էր հասկանալ Հայաստանի դիրքորոշումը ։ Հայաստանի հետ վերջին 15 տարիներին կապված էր թե´ որպես գիտնական և թե´ որպես ազգամիջյան հարաբերություններով զբաղվող քաղաքական գործիչ։ Նա հետևողականորեն պաշտպանում էր Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքը, ընդհուպ մինչև սեփական անկախ պետական կազմավորման ստեղծումը ։ 1989 թվականի մայիսին ընտրվել է և մինչև 1991 թվականը եղել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր Հայկական ԽՍՀ-ից։
Երևանի համար 177 հիմնական դպրոցը կրում է Գալինա Ստարովոյտովայի անունը։ Անվանակոչվել է 2000 թվականին ։
Սպանությունը
1998 թվականի նոյեմբերի 20-ին Ստարովոյտովային իր տուն մտնելիս գնդակահարել են երկու մարդասպան։ Պարզվեց, որ սպանությունը կազմակերպել էր վարձու մարդասպան Յուրի Կոլչինը, որը նախկինում Ռուսաստանի ռազմական հետախուզության գործակալ էր աշխատել 2014 թվականին Ռուսաստանի Պետդումայի նախկին պատգամավոր Միխայիլ Գլուշչենկոն խոստովանել է մասնակցությունը Ստարովոյտովայի սպանության կազմակերպման գործում ։ Հետաքննության տվյալներով, սպանությունը քաղաքական դրդապատճառներով է իրականացվել ։
38
Մահեր
Կատեգորիա:38 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Իֆտար
Իֆտար (إفطار), իսլամի հետևորդների կողմից երեկոյան սննդի ընդունում ռամադան ամսին։ Արարողությունը տեղի է ունենում տեղական ժամանակով երեկոյան աղոթքից հետո։
Կատարման կարգ
Իֆտարը սկսվում է արևամուտից անմիջապես հետո։ Ցանկալի չէ հետաձգել այն ավելի ուշ ժամի։ Իֆտարի արարողությունը սկսելու համար պետք է թաթախվել (պասը բաց անել) փյունիկյան արմավենու պտուղներով կամ ջրով։ Սովորաբար ուտում են երեք արմավ, ինչպես, ըստ ավանդության, անում էր Մուհամմադ մարգարեն, որն ասել է՝ «Երբ Ձեզնից որևէ մեկն ուզում է թաթախվել, թող թաթախվի արմավով, իսկ եթե չգտնի, թող պասը բացի ջրով, քանի որ այն իրավամբ մաքրագործում է»։
Իֆտարի արարողությունից հետո ընթերցում են դուա աղոթքներից որևէ մեկը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռամադան Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ Կատեգորիա:Սնունդը կրոնում Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ
Առինջա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդր Միքայելյանց Արղության - Երկայնաբազուկ
Ալեքսանդր Միքայելյանը նախնական կրթությունը ստացել է նախ Թիֆլիսի ռեալական ուսումնարանում, ապա ՝ շարունակել Մոսկվայում։ Մասնագիտացել է հատկապես գյուղատնտեսության ոլորտում ։
Ուսումը ավարտելուց հետո կատարել է տարբեր տեսակի պետական հանձնարարականներ։ Մասնավորապես, նրան է հանձնարարվել Հարավային Կովկասի գյուղական կյանքի տնտեսական հետազոտություններ կատարելը։ Հարավային Կովկասի երկաթուղիների վարչության հանձնարարությամբ ուսումնասիրել և կազմել է Բորչալուի գավառի 25-ամյա գործունեության տեղեկագիրը ։
Թղթակցել է տարբեր ռուսալեզու թերթերի ։ Առանձին աշխատությամբ հրատարակել է Բորչալու գավառի տնտեսական խնդիրների վերլուծությանը նվիրված ուսումնասիրություն ։ Մամուլում հանդես է եկել ուշագրավ հրապարակումներով ։
1896 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ա.Միքայելյանը ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքային վարչության անդամ ։ 1899 թվականի մարտի 22-ին տեղի ունեցած Թիֆլիսի փոխքաղաքագլխի ընտրություններում իր թեկնածությունն է առաջադրել՝ մրցակցելով Մ.Ս.Շեստակովի, Ե.Ե.Խոսրովյանի և Վ.Մ.Չերքեզովի հետ։ Փոխքաղաքագլուխ է ընտրվել Մ.Ս.Շեստակովը ։ 1901 թվականի հունվարի 8-ին կրկին ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքային վարչության անդամ, սակայն նահանգապետի կողմից չհաստատվելու պատճառով 1901 թվականի փետրվարի 24-ին դուրս է մնացել ոչ միայն անդամությունից, այլև փոխքաղաքագլխի պաշտոնից, որը ստանձնել էր 1900 թվականի փետրվարի 21-ից ։ Քաղաքային վարչության և խորհրդի անդամության ժամանակ նրա վերահսկողության ներքո են եղել քաղաքի կրթության, առողջապահության և բարեգործության ոլորտները ։
1902 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Ալեքսանդր Արղության-Երկայնաբազուկը ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքագլուխ, սակայն նահանգային իշխանության կողմից չհաստատվելու պատճառով չի պաշտոնավարել ։ Նրա ընտրության չհաստատվելը բացասական է ընդունվում քաղաքի հասարակության կողմի, քանի որ ժողովուրդը տեսել էր քաղաքի համար նրա կատարած աշխատանքը ։
1907 թվականի դեկտեմբերի 3-ին կրկին ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքային վարչության անդամ ։ 1910 թվականին քաղաքագլուխ Ալեքսանդր Խատիսյանի բացակայության ժամանակ Արղության-Երկայնաբազուկը ստանձնել է վարչության շինարարական բաժնի ղեկավարությունը ։
Արղության-Երկայնաբազուկը երկրորդ անգամ փոխքաղաքագլուխ է ընտրվել 1911 թվականի փետրվարի 28-ին ։ 1916 թվականին Թիֆլիսի խորհրդի մայիսի 31-ի նիստի ժամանակ հերթական անգամ ընտրվել է քաղաքային վարչության անդամ 4 տարի ժամկետով ։
Ալեքսանդր Միքայելյան Արղության-Երկայնաբազուկը Թիֆլիսում բնակվում էր Ալեքսանդրովյան փողոցի N32 տանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1860 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակագիրներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ Կատեգորիա:Արղության-Երկայնաբազուկներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Վիլիվալլա (գյուղ, Պյուհալեպա շրջան)
Վիլիվալլա (Vilivalla), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Պյուհալեպա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Պյուհալեպա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կիրդանի (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Կիրդանի (Кирдани), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կիրդանի գյուղում բնակվում էր 1 123 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 98637 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (302501-302600)
Աստերոիդների ցանկ (302401-302500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (302601-302700)
39
Մահեր
Կատեգորիա:39 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Զինաիդա Սամսոնովա
Զինաիդա Ալեքսանդրովնա Սամսոնովա (Зинаида Александровна Самсонова, ), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (1944), բժշկական ծառայության ավագ սերժանտ։
Կենսագրություն
Զինաիդա Սամսոնովան 1942 թվականի հոկտեմբերին Եգորևսկի շրջշրջզինկոմատի կողմից զորակոչվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շարքերը։ Կռվել է Ստալինգրադի և Վորոնեժի ռազմաճակատներում, մասնակցել Ստալինգրադի և Կուրսկի ճակատամարտերին։ Հատկապես աչքի է ընկել Դնեպրի ճակատամարտում՝ Բուկրինսկի ռազմահենադաշտում։ 1943 թվականի սեպտեմբերին Վորոնեժի ռազմաճակատի 47-րդ բանակի առաջապահ ստորաբաժանումները հասել են Դնեպր գետին Ուկրաինական ԽՍՀ Չերկասիի մարզի Կանև քաղաքի շրջանում։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 24-ին առաջին դեսանտային ջոկատի հետ 218-րդ հրաձգային դիվիզիայի 667-րդ հրաձգային գնդի սանհրահանգիչ ավագ սերժանտ Զինաիդա Սամսոնովան անցել է գետը Պեկարի գյուղի հարավային կողմից (Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Կանևի շրջան)։ Ռազմահենադաշտի գրավման ժամանակ Սամսոնովան ոչնչացրել է երեք գերմանացի զինվորների։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 26-27-ը, գտնվելով պաշտպանության առաջին գծում հակառակորդի բազմաթիվ հակագրոհների ժամանակ, հակառակորդի կրակի տակ սանհրահանգիչ Սամսոնովան մարտի դաշտից դուրս է բերել 30 վիրավոր և տարհանել նրանց գետի ձախ ափ։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 27-ի երեկոյան Պեկարի գյուղի համար մղվող մարտում մասնակցել է թշնամու հակագրոհի հետմղմանը՝ հմտորեն կռվելով ինքնաձիգով և ռազմավարային նռնակներով։
Հետագայում ավագ սերժանտ Զինաիդա Սամսոնովան մասնակցել է Կիևի հարձակողական, Կիևի պաշտպանական և Ժիտոմիր-Բերդիչևյան գործողություններին, Ժիտոմիր քաղաքի ազատագրմանը։ 1943 թվականի նոյեմբերի վերջին դիվիզիան, որում ծառայում էր սանհրահանգիչ Սամսոնովան, տեղափոխվել է Բելառուսական ճակատ։ 1944 թվականի հունվարի 27-ին Կալինկովիչ-Մոզիր հարձակողական գործողության ընթացքում բելառուսական Հոլմա գյուղի (Գոմելի մարզ) համար մղվող մարտում ավագ սերժանտ Զինաիդա Սամսոնովան զոհվել է գերմանացի դիպուկահարի գնդակից, երբ փորձում էր վիրավոր զինվորին դուրս բերել չեզոք գոտուց։ Թաղված է Բելառուսի Հանրապետության Գոմելի մարզի Կալինկովիչսկի շրջանի Օզարիչի գյուղում գտնվող եղբայրական գերեզմանում։
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1944 թվականի հունիսի 3-ի հրամանագրով ավագ սերժանտ Զինաիդա Սամսոնովային շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։
Խորհրդային Միության հերոս Զինաիդա Սամսոնովային է նվիրված իր զինակից, բանաստեղծուհի Յուլյա Դրունինայի «Զինկա» բանաստեղծությունը. Зинка нас повела в атаку, Мы пробились по черной ржи, По воронкам и буеракам, Через смертные рубежи. Мы не ждали посмертной славы, Мы хотели со славой жить. …Почему же в бинтах кровавых Светлокосый солдат лежит?
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ժոզի Բարտել
Ժոզի Բարտելը (Josy Barthel, ), թեթևատլետ, Լյուքսեմբուրգի միակ Օլիմպիական ոսկե մեդալակիր։
Ժոզի Բարտելը ծնվել է Մամար քաղաքում։ 1947 թվականին և 1948 թվականին նա մասնակցել է աշխարհի չեմպիոնների լիգային զինվորականների միջև և միջին արագության վազքի մրցույթում ստացել է երեք ոսկե մեդալ։ 1948 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի ընթացքում ընդգրկվել է հաղթող տասնյակի մեջ։ 1952 թվականին Հելսինկիում օլիմպիական ռեկորդ է սահմանել և գրավել առաջին տեղը 1500մ վազքում, այսպիսով դարձել է երկրորդ մարզիկը պատմության մեջ, ով Լյուքսեմբուրգին բերում է Օլիմպիական շքանշան և դեռ մնում է Լյուքսեմբուրգի միակ Օլիմպիական չեմպիոնը։ Նաև նա մասնակցել է 1956 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին, սակայն ոչ մի տեղ չգրավելով, վերջ է դնում իր ելույթներին ։
1962-1972 թվականներին Բարտելը ղեկավարում է Լյուքսեմբուրգի աթլետիկայի ֆեդերացիան, իսկ 1973-1977 թվականներին Լյուքսեմբուրգի Օլիմպիական կոմիտեն։
Մայրաքաղաքում Ժոզի Բարտելի անունով մարզադաշտ է բացվում, որտեղ Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը անցկացնում է իր ընկերական խաղերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կուլեշովկա (Կրասնոդարի երկրամաս)
Կուլեշովկա (Кулешовка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Բելայա Գլինայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1831 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Բելայա Գլինայի շրջանի բնակավայրեր
Բայրակ (գյուղ, Ստերլիտամակսկի շրջան)
Բայրակ (Байрак, Байраҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 212 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Երկրաբանական ֆորմացիա
Երկրաբանական ֆորմացիա (formatio - կրթություն), նստվածքային, հրային կամ մետամորֆային ապարների բնական համալիրներ։ Երկրաբանական ֆորմացիայի բաղկացուցիչ մասերը (շերտեր, շերտախմբեր, ապարատեսակներ) պարագենետիկորեն միմյանց հետ կապված են ինչպես հորիզոնական, այնպես և ուղղաձիգ ուղղություններով, այսինքն՝ ժամանակի և տարածության մեջ հանդես են գալիս համատեղ կամ որոշակի հաջորդականությամբ։
Երկրակեղևի գեոտեկտոնական տարրեր
Երկրակեղևի գեոտեկտոնական տարրերի (պլատֆորմ, գեոսինկլինալ, ռիֆտային զոնա) զարգացման տարբեր փուլերում ձևավորվում են որոշակի երկրաբանական ֆորմացիաներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրակեղևի տվյալ տեղամասի տեկտոնական զարգացման պատմությունը վերականգնելու ն օգտակար հանածոների հանքավայրերի տեղաբաշխման օրինաչափությունները բացահայտելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Շախմատի միջազգային օր
Շախմատի միջազգային օր (International Chess Day), շախմատին նվիրված ամենամյա միջազգային տոն։ Այն նշվում է հուլիսի 20-ին՝ ՖԻԴԵ-ի հիմնադրման օրը ։
Պատմություն և տոնում
Շախմատի միջազգային օրը տոնվում է 1966 թվականից։ Տոնի ստեղծման գաղափարն առաջացել է Շախմատի միջազգային ֆեդերացիայի (ՖԻԴԵ) մոտ, որը հիմնադրվել է 1924 թվականի հուլիսի 20-ին Փարիզում ։ Ըստ ՖԻԴԵ-ի տվյալների՝ 2012 թվականին աշխարհում հաշվառվել է մշտապես շախմատ խաղացող 605 միլիոն մեծահասակ ։
Տոնը նշվում է 178 երկրներում։ Այս օրը անցկացվում են տարբեր թեմատիկ մրցություններ ։ Միաժամանակյա խաղեր են անցկացվում նույնիսկ բանտերում ։
2004 թվականի հուլիսի 20-ին Կրեմլում աշխարհի չեմպիոն Անատոլի Կարպովը միաժամանակյա խաղեր է անցկացրել։ Նա ոչ-ոքի է խաղացել պատգամավոր Վլադիմիր Ժիրինովսկիի հետ։ Նրանք խաղացել էին 150,000 ամերիկյան դոլար արժողությամբ խաղաքարերով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր Կատեգորիա:Շախմատ Կատեգորիա:Մասնագիտական տոներ
42
Մահեր
Կատեգորիա:42 Կատեգորիա:Տարեթվեր
WinRAR
WinRAR, վճարովի ծրագիր՝ որոշակի ժամանակահատված անվճար օգտագործելու թույլտվությամբ արխիվացնող ծրագիր Windows օպերացիոն համակարգի համար։
Ծրագիրը կարող է ստեղծել RAR և ZIP ֆայլային ֆորմատներ և ապափաթեթավորել արխիվային մի շարք ֆայլային ֆորմատներ։ Գոյություն ունի Android օպերացիոն համակարգի համար նախատեսված ծրագիր, որը անվանված է «RAR for Android», և հրամանի տողով աշխատող տարբերակ՝ «RAR» և «UNRAR» , որոնք հասանելի են Windows օպերացիոն համակարգի կոնսոլային տարբերակի, Mac OS X, Linux, FreeBSD և MS-DOS օպերացիոն համակարգերի համար։
Բնութագիր
WinRAR և RAR ֆայլային ֆորմատը ժամանակի ընթացքում զարգացում է ապրել։ Սկսած WinRAR 5 տարբերակից, ստեղծվել է նոր արխիվային RAR5 ֆորմատ, որը համատեղելի չէ նախորդ տարբերակների հետ, բայց օգտագործում է նույն ֆայլային ընդլայնումը ։ RAR5 տարբերակի ներկայացումից ի վեր հին RAR ֆայլային ֆորմատի տարբերակը այժմ հիշատակվում է որպես RAR4։ WinRAR 5 տարբերակը կարող է կարդալ և գրել RAR4 կամ RAR5 արխիվներ, բայց հին տարբերակի WinRAR ծրագրերը չեն աջակցում RAR5 արխիվների գործունեությունը ։
Նոր RAR5 ֆայլային ֆորմատը ավելացրել է մի շարք հատկանիշներ, բայց իր հերթին նաև հեռացրել է յուրաքանչյուր ֆայլի մեկնաբանությունների հնարավորությունը (այնուամենայնիվ արխիվի մենաբանությունները դեռևս շարունակում են գործածվել), նույնականացման ստուգում, որոշակի տեքստերի և մուլտիմեդիայի համար սեղմման ալգորիթմներ։ RAR5 տարբերակում կիսվող ֆայլերի հատորների անվանումները «archivename.rNN»-ից նաև փոխել են "archivename.partNN.rar"-ի ։
RAR5 ֆայլային ֆորմատը արխիվի առավելագույն չափսը հասցրել է 1 ԳԲ, այսպիսով թույլատրելով WinRAR օգտագործողին ընտրելու 11 տարբեր սեղմման ձևերի միջև. սկսած 1 մեգաբայթից մինչև 1 գիգաբայթ։ WinRAR 5 տարբերակի արխիվի լռելյայն չափսը 4 մեգաբայթից ավելացվել է՝ դառնալով 32 մեգաբայթի, ինչը հանգեցնում է ավելի բարձր սեղմման մակարդակի։ Օգտագործողին հնարավորություն է տրվում նաև փոխելու լռելյայն կարգավորումները և վերադարձնել նախկին 4 մեգաբայթ պարամետրը ։
RAR5 տարբերակը նաև բարելավել կամ ավելացրել է կամայական պարապմետրեր. AES կոդավորումը 128 բիթից 256 բիթի։ 256 բիթանոց BLAKE2 ֆայլերի հեշավորման ալգորիթմ (լռելյայն 32-bit CRC32-ի փոխարեն), ընտրովի կերպով կրկնվող ֆայլերի հայտնաբերում, ընտրով NTFS հղումներ, մեծ արխիվները ավելի արագ բացելու հնարավորություն, ֆայլի երկարության առավելագույն քանակը RAR և ZIP արխիվներում ավելացվել է մինչև 2048 նիշ ։
Առանձնահատկությունները
RAR արխիվային ֆայլ ստեղծելիս՝
Լիցենզիա
Չնայած, որ արխիվացումը RAR ֆորմատով սեփականատիրական է, Rarlabs ընկերությունը տրամադրում է UnRAR unpacker ծրագրային կոդը որպես հեղինակային իրավունքներով գրանցված, բայց անվճար մաս, ինչի դեպքում լիցենզիան թույլ է տալիս օգտագործել կոդը ցանկացած ծրագրում, այսպիսով հնարավորություն տալով ուրիշներին ստեղծելու ծրագրեր, որոնք ունակ կլինեն քանդելու RAR արխիվները, բայց չեն կարող ստեղծել նորերը ։
Լեզուներ
2014 թվականի հուլիսի թվյալներով WinRAR ծրագիրը հասանելի է 44 լեզուներով ։ Այդ լեզուներն են՝ հայերեն, արաբերեն, բելառուսերեն, բուլղարերեն, պարզեցված չինարեն, ավանդական չինարեն, խորվաթերեն, չեխերեն, դանիերեն, անգլերեն, էստոներեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն, գալլերեն, վրացերեն, գերմաներեն, հունարեն, եբրայերեն, հունգարերեն, ինդոնեզերեն, իտալերեն, ճապոներեն, կորեերեն, նորվեգերեն, պարսկերեն, հոլանդերեն, պորտուգալերեն, բրազիլական պորտուգալերեն, ռոմաներեն, ռուսերեն, սերբերեն, սլովակերեն, սլովեներեն, իսպաներեն, շվեդերեն, թուրքերեն, ուկրաիներեն, վիետնամերեն թուրքմեներեն, թայիերեն և այլն։
Օպերացիոն համակարգերի աջակցություն
Ինչպես բոլոր նոր ծրագրերի դեպքում, WinRAR ծրագիրը նույնպես չի գործում հին օպերացիոն համակարգերի վրա։ Ստորև ներկայացված է տարբերակների պատմությունը, որը օգտական կլինի իմնանալու համար, թե ծրագրի որ տարբերակներն են աջակցում Windows (ներառյալ Wine և Linux) և MS-DOS (ներառյալ FreeDOS) օպերացիոն համակարգերի հին տարբերակների աշխատանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆայլային արխիվատորներ Կատեգորիա:1995 թվականին ստեղծված համակարգչային ծրագրեր Կատեգորիա:Համակարգչային պայմանական վճարով ծրագրեր
Ասետ
Ասետ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում է Սղերդ քաղաքից հարավ-արևելք՝ Տիգրիսի և Արևելյան Տիգրիսի գետնախառնուրդի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ինդիարա
Ինդիարա (Indiara), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Սերիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 15 974 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 956,473 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 16,3 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Դավթաշեն (վարչական շրջան)
Դավթաշեն, վարչական շրջան Երևանում։
Դավթաշեն վարչական շրջան (Դավիթաշեն), Երևան քաղաքի 12 վարչական շրջաններից մեկն է։ Այն սահմանակից է Աջափնյակ և Արաբկիր վարչական շրջաններին։ Գտնվում է Հրազդան գետի աջ ափին, իսկ արտաքին սահմանագծով հարում է Կոտայքի մարզին։ Տարածքը՝ 654 հեկտար, որը կազմում է Երևան քաղաքի ընդհանուր տարածքի 2.9%-ը։ Բնակչությունը կազմում է 42.5 հազար մարդ։
Երկու տարի անընդմեջ դարձել է լավագույն վարչական շրջան՝ Երևան քաղաքի վարչական շրջանների 2012 թ., 2013 թ. ընթացքում կատարած աշխատանքների գնահատման և վերլուծության արդյունքներով։
Վարչական շրջանում գործում է 5 նախադպրոցական հաստատություն, 6 հանրակրթական դպրոց, Ավետ Տերտերյանի անվան արվեստի դպրոց, 1 գրադարան, 1 շախմատի դպրոց, 1 լողավազան, Արդարադատության ակադեմիա։ Ինչպես նաև գործում են առևտրի, հանրային սննդի և սպասարկումների 298 փոքր և միջին օբյեկտներ։
Պատմական ակնարկ
Դավթաշենը հայտնի է եղել Առաջին գյուղ անվանումով։ Ընդգրկված է եղել Երևանի Շահումյանի շրջանի կազմում և գտնվում է Հրազդան գետի աջ ափին։ 1939 թ.-ին Հայաստանում «Սասունցի Դավիթ» էպոսի 1000-ամյակը տոնելու օրը գյուղը վերանվանվել է Դավթաշեն։ Տարածքը մինչ օրս կրում է այդ անունը։
Խորհրդային տարիներին Երևան քաղաքը շարունակեց աճել, զարգանալ, իր տարածքն ընդլայնել՝ շրջապատի արվարձանները իր մեջ ընդգրկելով։ Այդ ընդարձակման ընթացքում Հրազդան գետի վրա կառուցվեցին մի քանի կամուրջներ, որոնք Շահումյանի շրջանը սերտորեն կապեցին քաղաքի հետ։ 1970-ական թվականներին Դավթաշեն գյուղը Երևանի մաս դարձավ։ Արդեն 1984 թ.-ին Հայկական ՍՍՀ Երքաղսովետի գործկոմի որոշմամբ՝ հատկացվում է 223,0 հա հողամաս՝ Դավթաշեն բնակելի թաղամասի շինարարության համար։
Խորհրդային ժամանակաշրջանում, երբ 80-ական թվականներին Երևանը բաժանված էր 8 վարչական շրջանների, այժմյան Աջափնյակն ու Դավիթաշենը Մաշտոցի շրջանի կազմում էին։
Երբ կազմավորվել է Դավթաշեն համայնքը՝ 1996-1999 թթ., ղեկավարել է Ռուբեն Գևորգյանը, 1999-2008 թթ.՝ Սուրիկ Ղուկասյանը, 2008-2012 թթ.՝ Արթուր Գևորգյանը, 2012-2018 թթ.՝ Ռուսլան Բաղդասարյանը, իսկ 2018֊2021 թթ՝ Միքայել Թումասյանը։
Քույր և գործընկեր քաղաքներ
Դավթաշեն վարչական շրջանը գործընկեր է Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքի և Արցախի Հանրապետության Մարտակերտ քաղաքի հետ։
Դավթաշեն վարչական շրջանն ունի քույր քաղաք՝ Ֆրանսիայի Անտոնի քաղաքը, որի հետ քույրացման արձանագրություն է ստորագրվել։
Տես նաև
Կատեգորիա:Դավթաշեն վարչական շրջան
Վրաստանի վիզային քաղաքականություն
Վրաստան այցելողները պետք է վիզա ստանան Վրաստանի դիվանագիտական առաքելություններից մեկում, եթե նրանք չեն ժամանում վիզաներից ազատված երկրներից մեկից, ժամանման պահին վիզա ստանալու իրավունք ունեցող երկրներից կամ էլեկտրոնային վիզա ստանալու իրավունք ունեցող երկրներից։ Այցելուները պետք է ունենան ենթադրյալ կացության ժամկետում վավեր անձնագիր (կամ անձը հաստատող փաստաթուղթ, եթե Թուրքիայի, Ուկրաինայի կամ ԵՄ-ի քաղաքացի են), մինչդեռ Վրաստանի քաղաքացիները կարող են մուտք գործել վավեր կամ ժամկետանց անձնագրով կամ անձը հաստատող փաստաթղթով ։
Վիզային քաղաքականություն
Վրաստանը օտարերկրացիների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց իրավական կարգավիճակի մասին նոր օրենք է ընդունել, որն ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։ Այն փոփոխվել է 2015 թվականի հունիսի 9-ին, երբ կացության առավելագույն ժամկետը երկարաձգվեց մինչև մեկ տարի ։ Այն երկրների ցանկը, որոնց քաղաքացիներն իրավունք ունեն առանց վիզայի մուտք գործել Վրաստան, սահմանված է ոչ թե նոր օրենքով, այլ Վրաստանի կառավարության առանձին ենթաօրենսդրական ակտով ։ Առանց վիզայի երկրների ցանկը նույնպես հաստատվել է 2015 թվականի հունիս 9-ին։ 2014 թվականի սեպտեմբերին ազատ վիզայի երկրների ցանկից հեռացվել են Բոլիվիան, Կուբան, Դոմինիկան, Գվատեմալան, Իրաքը, Պարագվայը, Պերուն, Սենթ Քիթս և Նևիսը, Սենթ Լյուսիան, Սուրինամը և Տրինիդատ և Տոբագոն ։
Հետևյալ երկրների և տարածքների քաղաքացիները կարող են այցելել և 1 տարի մնալ Վրաստանում (եթե այլ նշումներ չկան).
1 — Սաուդյան Արաբիայի օտարերկրյա ռեզիդենտները պետք է ավիաընկերության գրանցման ժամանակ ներկայացնեն Սաուդիան Արաբիայի իրենց ռեզիդենտության վկայականի վավերացված անգլերեն թարգմանությունը, այլապես գրանցումը կարող է մերժվել։
2 — կարող են մուտք գործել ID քարտով 3 — կարող են մուտք գործել ID քարտով, եթե ժամանել են անմիջապես Ուկրաինայից 4 — վիզան տրվում է Բերմուդայի, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիների, Կայմանյան կղզիներ, Ֆոլքլենդյան կղզիների, Ջիբրալթարի ու Թերքս և Քայքոս կղզիների քաղաքացիներին։
Վիզան տարածվում է նաև հետևյալ խմբերի վրա.
Թայվանի քաղաքացիներին արգելված է մուտք գործել մնալու կամ տարանցիկ նպատակներով ։
Էլեկտրոնային վիզա
Հետևյալ 66 երկրների և տարածքների անձնագրերի սեփականատերերը կարող ժամանումից առաջ առցանց առանձին վճարով ստանալ բազմակի էլեկտրոնային վիզաներ.
{|style=" ; background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px;"
Այցելությունների վիճակագրություն
Վրաստան ժամանող զբոսաշրջիկների մեծ մասը հետևյալ երկրների քաղաքացներն են.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի արտաքին քաղաքականություն Կատեգորիա:Վիզային քաղաքականություն ըստ երկրի
Սազոնովկա (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)
Սազոնովկա (Сазонівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սազոնովկա գյուղում բնակվում էր 1 019 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4943 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 206,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
43
Մահեր
Կատեգորիա:43 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ալմաթիի տեխնոլոգիական համալսարան
Ալմաթիի տեխնոլոգիական համալսարան (Алматы технологиялық университеті (АТУ), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը գտնվում է Ալմաթիում։
Պատմություն
1957 թվականի մայիսին ղեկավար և ինժեներատեխնիկական աշխատողների կատարելագործման ինստիտուտի Ալմաթի մասնաճյուղը հանձնվեց ԽՍՀՄ բարձրագույն կրթության նախարարության կառավարմանը և վերակազմավորվեց սննդի արդյունաբերության համամիութենական հեռակա ինստիտուտի Ալմաթի մասնաճյուղը ։
1966 թվականին հունիսին սննդի արդյունաբերության համամիութենական հեռակա ինստիտուտի Ալմաթի մասնաճյուղը հանձնվեց Ջամբուլի թեթև և սննդարդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտին, իսկ 1966 թվականի օգոստոսի 11-ին վերանվանվեց Ջամբուլի թեթև և սննդարդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտի Ալմա Աթայի մասնաճյուղ ։
1996 թվականի մայիսի 7-ին, Ղազախսատնի Հանրապետության կառավարության թիվ 573-ի որոշմամբ՝ Ժամբիլի թեթև և սննդի արդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտի Ալմաթի մասնաճյուղը վերակազմավորվել է «Ալմաթի տեխնոլոգիական ինստիտուտ»-ի ։
1999 թվականի օգոստոսի 18-ին, Ղազախստանի Հանրապետության կառավարության թիվ 1192-ի որոշմամբ՝ Ալմաթիի տեխնոլոգիական ինտիտուտը վերակազմավորվեց «Հեռակա ուսուցման Ալմաթիի տեխնոլոգիական համալսարան»-ի, 2003 թվականի դեկտեմբերի 15-ին՝ «Առկա ուսուցման Ալմաթիի տեխնոլոգիական համալսարան»-ի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1957 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Ղազախստանի համալսարաններ Կատեգորիա:Համալսարաններ ըստ երկրի
Նիկոլա Ավրամով
Նիկոլա Ավրամով (Никола Аврамов, ), բուլղարացի նկարիչ, նատյուրմորտի վարպետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1897 թվականի մայիսի 21-ին Յամբոլում։ Հայրը` Վասիլ Ավրամովը, իրավաբան էր Կալոֆեր քաղաքից, շրջանային դատարանի նախագահ, մայրը Ցվետանա Կինչևան էր Գաբրովո քաղաքից։ 1921 թվականին ավարտել է Սոֆիայի գեղարվեստական արդյունաբերական ուսումնարանի գեղանկարչության դասարանը, սովորել է պրոֆեսոր Իվան Միրկվիչկի մոտ։
1920 թվականին բուլղարացի այլ նկարիչների հետ հիմնել է «Անկախ նկարիչներ» խումբը (Независими художници): Խմբի անդամները հիմնական սկզբունքներն էին ստեղծագործական ազատությունը, սահմանների և համաձայնության բացակայությունը։ Ոճի կատարելագործման միջոցներ պետք է դառնային նկարչի անձնական պատասխանատվությունը և ինքնաքննադատությունը։ Այդ մոտեցումն անփոփոխ էր մնում նաև ցուցահանդեսների ժամանակ, որտեղ չկար ընտրական հանձնաժողով, իսկ դահլիճում տեղերը որոշվում էին վիճակահանությամբ ։
1924-1934 թվականներին աշխատել է Ազգային թանգարանում որպես նկարիչ-պատճենահանող, այնուհետև հեռացվել է աշխատանքից` պաշտոնի կրճատման պատճառով։ 1944 թվականին միացել է Կառլ Յորդանովի խմբին, որն զբաղվում էր Բոյանայի եկեղեցու ռեստավրացիայով։ Կարմիր Բանակի` 1944 թվականի սեպտեմբերին Բուլղարիա մտնելուց հետո նկարչի տանը խուզարկություն է անցկացվել, նկարները բռնագրավվել են ։ Ավրամովը մահացել է 1945 թվականի հունիսի 15-ին, Սոֆիայում ։
Ստեղծագործություններ
Մասնագիտացվել է նատյուրմորտներ նկարելու գործում, նկարել է հիմնականում մրգեր։ Նրա որոշ աշխատանքներում զգացվել են նատուրալիստական ազդեցություններ ։
1924 թվականին մասնակցել է Բուլղարիայի նկարիչների միության կողմից կազմակերպված նկարչական ցուցահանդեսներին, ինչպես նաև Սոֆիայում ունեցել է երկու անհատական ցուցահանդես, վերջինը` 1937 թվականին, որտեղ ներկայացված էին նրա նատյուրմորտները և բնապատկերները ։
1930 թվականին նմանակել է իր ուսուցիչ Իվան Միրկվիչկի «Ռուչենիցա» (Ръченица) կտավը։ Ավրամովի աշխատանքն օրիգինալի առավել ճշգրիտ պատճենն է` այլ կրկնօրինակների հետ համեմատած ։
Ավրամովի աշխատանքները ցուցադրվում են Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային պատկերասրահում, Սոֆիայի քաղաքային պատկերասրահում, Վառնայի և Սամոկովայի գեղարվեստական պատկերասրահներում։ Նկարչի աշխատանքների մեծ մասը գտնվում է արտասահմանյան և մասնավոր հավաքածուներում։
Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել Կոնստանտին Շտիրկելովի զարմուհու` Մարի Շտիրկելովայի հետ։ Ունեցել են երեք երեխա.
Նկարչի քույրը բուլղարացի բանաստեղծուհի Դորա Մետեևան (Ավրամովա) է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի նկարիչներ