cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ծովային խոզեր
Կյանքի պատկեր
Նրանք հիմնականում բնակվում են Հյուսիսային կիսագնդի օվկիանոսների և ծովերի, ինչպես նաև Հարավային Ամերիկայի և հարավարևելյան Ասիայի ափերում։ Phocoena և Neophocaena սեռերի տեսակները նախընտրում են պահել ծոցերում, խորշերում, ֆյորդերում, գետաբերաններում։ Նրանք համեմատաբար դանդաղաշարժ են։ ճանապարհորդում են մինչև 6 անձով ստեղծված փոքր խմբերում (հազվադեպ՝ մինչև 20)։ Սպիտակ-թևավոր ծովային խոզերը հայտնաբերել են բաց ծովերում, հանդիպում են մի քանի հարյուր հազար մարդու գլուխներով. սրանք արագ և շարժական լողորդներ են ՝ զարգացնելով մինչև 55 կմ/ժամ արագություն (15մ/վ)։ Ունակ են էխոլոկացիայի. կապի համար օգտագործում են մի շարք կտտոցներ և սուլիչներ։ Ջրից ցատկելը շատ հազվադեպ է։ Սննդակարգը բաղկացած է հիմնականում ձկներից, ինչպես նաև գլխոտանիներից, երկփեղկանի խեցեմորթներից և խեցգետնանմաններից։ Սննդի որոնման ժամանակ նրանք սուզվում են 50–75 մ խորության վրա և ոչ ավելի, քան 6 րոպե։ Նրանք սովորաբար ծննդաբերում են մեկ, հազվադեպ երկու ձագ, սովորաբար ամռան ամիսներին։ Դժվար են ընտելանում. օվկիանոսներում հազվադեպ են հանդիպում։ Շատ երկրներում որսում են մսի համար, որն օգտագործվում է որպես սնունդ, ինչպես նաև, որպես խայծ ձկնորսության համար։
Տեսակների ցանկը
Ընտանիքը ներառում է 6 տեսակ, պատկանող 3 ցեղի ։
Ռուսաստանի ջրերում կա ծովային խոզերի 3 տեսակ`սովորական ծովային խոզ (երեք ենթատեսակով), անփետուր և սպիտակաթև ծովային խոզ։
Հետազոտությունների պատմություն
Դելֆիններին համեմատած, ծովային խոզերը վաղ ժամանակներում հասանելի են դարձել ափամերձ մարզերի բնակիչների համար։ Նրա տարածվածության մասին վկայում են քարանձավային նկարները, որոնք գտնվել են նորվեգական բնակավայրերում Քարե դարում՝ Ռոդում (Roddoy) և Ռեպպայում (Reppa):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծովային կենդանիներ
1683
Մահեր
Կատեգորիա:1683 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ադամ Ստոկհաուզեն
Ադամ Ստոկհաուզենը ամերիկյան արտադրության դիզայներ է։ Ստոկհաուզենը, ինչպես նաև զարդարող դեկորացի Աննա Պինոկը, արժանացան « Ակադեմիա » մրցանակին՝ «Լավագույն արտադրություն դիզայնի համար»՝ « Գրանդ Բուդապեշտ հյուրանոցի » 2014 թվականի ֆիլմի համար ։ Նախկինում նա առաջադրվել էր «Ակադեմիա» մրցանակին՝ «Լավագույն արտադրության դիզայն» անվանակարգում, « 12 տարվա ստրկություն » կինոնկարի համար, ինչպես նաև պատրաստված դեկորատոր Ալիս Բեյքեր։ Նա առաջադրվել էր նաև «Ակադեմիայի մրցանակ» անվանակարգում լավագույն արտադրության դիզայնի համար 2015 թվականի « Լրտեսների կամուրջ » կինոնկարի համար, ինչպես նաև հավաքված դեկորատորներ Բերնհարդ Հենրիխ և Ռենա ԴեԱնգելո ։
Գուդեմնիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Գուդեմնիս գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 9 հուշարձան (9 միավոր)։
Ադամ Ստոկհաուզեն
Ստոկհաուզենը մեծացել է Վիսկոնսոն քաղաքում և 1995 թ. Ավարտել է Թատերական արվեստի աստիճանը, 1995 թվականին Մարկետի համալսարանի Դիդրիչխի Կապի Քոլեջը, իսկ Գեղարվեստի մագիստրոս եղել է Յեյլի դրամայի դպրոցում, 1999-ին ։
Գուդեմնիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ադամ Ստոկհաուզեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Օսկար Կատեգորիա:Արվեստ Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի ակադեմիա Կատեգորիա:Մարկետի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մարդիկ Բրուքֆիլդից, Վիսկոնսին Կատեգորիա:Յեյլի դպրոցի դրամայի շրջանավարտներ
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Գեորգի Գապոնի սպանությունը, չբացահայտված քաղաքական սպանություններից մեկը Ռուսաստանում։ Սպանության զոհը 36-ամյա քաղաքական և հասարակական գործիչ, Սանկտ Պետերբուրգի ռուս ֆաբրիկա-գործարանային բանվորների ժողովի ղեկավար, նախկին հոգևորական Գեորգի Ապոլոնովիչ Գապոնն էր։ Սպանությունը տեղի է ունեցել 1906 թվականի մարտի 28-ին Սանկտ Պետերբուրգի արվարձանում՝ Օզերկի ամառանոցում։ Մարդասպաններից ոչ մեկը չի ձերբակալվել և չի կանգնել դատարանի առաջ։ Հարուցված հետաքննությունը ոչ մի արդյունքի չի հանգեցրել և մի քանի տարի անց փակվել է։ Հետաքննության նյութերը մնացել են չհրապարակված։ Հայտնի է, որ հետաքննչական գործում գլխավոր կասկածյալ է դիտարկվել Էսէռների կուսակցության անդամ, ինժեներ Պյոտր Մոիսեևիչ Ռուտենբերգը ։ Սպանությունից մի քանի տարի անց՝ 1909 թվականին, Ռուտենբերգը հայտարարություն հրապարակեց, որում խոստովանում էր, որ Գապոնի սպանությունը կատարել է Էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի (ԿԿ) հանձնարարությամբ ։ Ռուտենբերգի պնդմամբ՝ սպանության նախաձեռնողն ու գլխավոր կազմակերպիչը Էսէռների մարտական կազմակերպության ղեկավար, Ոստիկանության դեպարտամենտի գաղտնի աշխատակից, ինժեներ Եվգենի Ֆիլիպովիչ Ազեֆն էր ։ Ռուտենբերգի հայտարարությունը պաշտոնապես հաստատվել է Էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի և Ազեֆի գործով Էսէռների կուսակցության դատաքննչական հանձնաժողովի կողմից ։ Հետագայում խորհրդային պատմագրության մեջ երկու հակառակ վարկած կար՝ որ Գապոնը «սպանվել է էսէռների կողմից» և միֆ, թե Գապոնի հետ «դատաստան են տեսել մի խումբ աշխատավորներ» ։ Այդ միֆը, որը հիմնավորվել էր սպանությունից քիչ անց հրապարակված նամակում, հակասում է ինչպես Ռուտենբերգի և Էսէռների կուսակցության կենտկոմի հայտարարություններին, այնպես էլ հենց սպանություն կատարողների հիշողություններին, ովքեր հաստատում էին, որ, սպանելով Գապոնին, նրանք կատարել են ԿԿ-ի որոշումը ։
Գապոնի անհետացումը
1906 թվականի մարտի 28-ին նախկին հոգևորական Գեորգի Գապոնը Սանկտ Պետերբուրգից մեկնել է Ֆինլանդիայի երկաթուղով և հետ չի վերադարձել։ Դուրս գալով՝ Գապոնն իր հետ ո՛չ իրեր, ո՛չ զենք չի վերցրել և խոստացել է երեկոյան վերադառնալ։ Գապոնին մտերիմ աշխատողները անհանգստացել են, թե արդյո՞ք նրա հետ որևէ դեպք տեղի չի ունեցել ։
Աշխատավորների խոսքով՝ վերջին շրջանում բանվորական «ժողովում» գործերը սկսել էին կարգավորվել։  Չնայած մի շարք աղմկահարույց սկանդալների, որոնք կապված էին փողերի առևանգման և թերթի քարոզարշավի հետ, կազմակերպությունը չէր փլուզվել, այլ միայն մաքրվել էր ավելորդ տարրերից։ Վարչությունները առաջվա նման դեռ փակ էին, սակայն Կենտրոնական կազմկոմիտեն շարունակում էր աշխատել և մշակել հետագա ռազմավարությունը։ Գապոնը ոչ մի րոպե չի դադարել հոգալ կազմակերպության մասին, և ամեն օր շրջել է քաղաքով ՝ գործնական հանդիպումներ կազմակերպելով։ «Մինչև վերջին օրը նա չի դադարել հոգ տանել մեր կազմակերպության մասին, նա դրանով էր միայն շնչում»,- հիշել է բանվորներից մեկը ։ Սպանությունից քիչ առաջ բանվորները սկսել են պատրաստվել իրենց աշխատանքային ամսագրի հրատարակմանը ։ Այդ մասին արդեն պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել, գումար էր հայթայթվել և հարմար տարածք րէ վարձակալվել։ Որպես ամսագրի խմբագիր հրավիրվել է հայտնի գրականագետ Սերգեյ Ստեչկինը, ով գրում էր Ն. Ստրոև կեղծանվան ներքո ։
Իր անհետացումից երկու օր առաջ՝ մարտի 26-ին, Գապոնը աշխատողներին ներկայացրել է կազմակերպության նոր ծրագրի՝ իր կազմած նախագիծը։ Նախագիծն ուներ «Ռուսական սինդիկալիզմի ծրագիր» հնչեղ անվանումը ։ Նա նախատեսում էր միասնական աշխատավորական միության ստեղծում՝ անկախ կառավարությունից և քաղաքական կուսակցություններից։ Միությունը պետք է միավորեր տարբեր մասնագիտությունների աշխատողներին և վերածվեր պետության մեջ յուրատեսակ պետության։ «Ծրագրում», մասնավորապես, ասվում էր՝
"«Աշխատավորները պետք է իրենք իրենց հայտարարեն պետություն բուրժուական պետությունում, կառավարվեն սեփական ընտրովի կառավարության կողմից, հրատարակեն սեփական օրենքները, համալրվեն սեփական միջոցներով և՛ նյութական, և՛ հոգևոր։ Մենք չենք անցնի կուսակցությունների ղեկավարության տակ, մենք պետք է ինքնակառավարվենք, մենք չենք կարող ակնկալել օտար, միշտ նենգ դրամական աջակցություն, մենք կձևավորենք մեր սեփական պրոլետարական հիմնադրամը։ Մենք մեր երեխաներին չենք տա բուրժուական դպրոցներ։ Մենք մեր դպրոցները կստեղծենք ազատ բանականությամբ։ Մենք լինելու ենք բանվորների միասնական միություն, որը և նյութական, և հոգևոր զորություն ունի։  Եվ միայն այդ ժամանակ մենք ուժեղ կլինենք…»"
Անհետացման նախօրյակին՝ մարտի 27-ին, Գապոնն այցելել է Պետերբուրգի շրջանային դատարանի նախագահին և շուրջ մեկ ժամ տևած տեսակցության ընթացքում համառորեն պահանջել է իրեն ներգրավել դատարանի գործերում՝ քաղաքացիական իրավունքների վերականգնման համար ։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո Գապոնը չի համաներվել, ինչպես 1905 թվականի հունվարի 9-ի իրադարձությունների մյուս մասնակիցները, և, չարժանանալով համաներման, առաջարկել է դատի տալ ինքն իրեն։ Դրանից քիչ առաջ նույն պահանջով նամակ նա ուղարկել էր Սանկտ Պետերբուրգի դատական պալատի դատախազի անունով։ Նամակում նա մասնավորապես գրել էր՝ «Եթե իմ նախորդ գործողություններում կառավարությունն արդեն հանցագործություն չի տեսնում, ապա պետք է համաներում տան ինձ՝ ինչպես հունվարի 9-ի շարժմանը մասնակից մնացած բոլոր մարդկանց։ Եթե, ընդհակառակը, իմ նախորդ գործողություններում կառավարությունը տեսնում է հանցագործություններ, որոնք դեռ չեն ստացել իրենց պատիժը, ապա դատեք ինձ՝ որպես փախած հանցագործի՝ մյուսների հետ հավասար։ Ես ոչ մի պարգև չեմ ուզում կառավարությունից, քանի որ այդ պարգևների հետևում դանայցիներ են թաքնվում, և խնդրում եմ օրինականացնել իմ՝ Պետերբուրգում ապրելու իրավունքը, կամ ինձ պատասխանատվության ենթարկել դատարանում։ Տվե՛ք ինձ հնարավորություն բաց և ազատ պաշտպանելու իմ պատիվը» ։
Անհետացման օրը՝ մարտի 28-ին, Գապոնն այցելել է լրագրող Ն. Վ. Նասակին-Սիմբիրսկուն և նրա հետ քննարկել է վերջինիս նկատմամբ Վ. Մ. Գրիբովսկու նախագահությամբ հանրային դատարանի գործունեության վերսկսման հարցը ։ Հանրային դատարանի գաղափորը Գապոնինն էր՝ որպես քաղաքական հակառակորդների կողմից առաջադրված մեղադրանքներից արդարանալու միջոց ։ Օրվա ժամը 2-ին նա այցելել է Պետերբուրգյան կողմի աշխատավորների «Ժողովի» բաժիններից մեկը և զրուցել բանվորներ Ն. Մ. Վարնաշևի և Վ. Սմիրնովի հետ, որոնց հետ քննարկել է ընթացիկ գործեր ։ Նույն օրը նա հանդիպել է բանվոր Դ. Վ. Կուզինի հետ, ում խնդրել է մի քանի գործնական հանդիպումներ կազմակերպել ։ Բանվորներին հրաժեշտ տալով՝ Գապոնն ասել է, որ քաղաք է մեկնում Էսէռների կուսակցության ներկայացուցչի հետ հանդիպման։ Բանվորներից մեկը հիշել է, որ այն մարդուն, ում հետ նա պատրաստվում էր գնալ, Մարտին էին կոչում ։ Բանվորների տեղեկություններով՝ այդ հանդիպումը պետք է կայանար Օզերկիում, քանի որ Գապոնը հարցրել է, թե քանի րոպե է մնացել ինչև Օզերկի և կարելի՞ է արդյոք այնտեղ հասնել կառքով։ Երեկոյան նա խոստացել է վերադառնալ Պետերբուրգ։ Մեկնելով Օզերկի՝ Գապոնը մոռացել է իր հետ վերցնել այն ատրճանակը, որով վերջին ժամանակներս չէր բաժանվում ։ Ըստ որոշ տվյալների՝ նա դիտավորյալ չի վերցրել այն՝ հայտարարելով, որ այս անգամ դա իրեն պետք չէ ։
Բանվորներից մեկի խոսքով՝ մեկնելուց առաջ Գապոնը, ինչպես միշտ, ուրախ և առույգ էր, քաջալերում էր իր հուսալքված ընկերոջը՝ « Մի տխրիր, եղբա՛յր, ամեն ինչ շա՜տ լավ է... Եվ բաժիններ կբացենք... Եվ շատ բան ենք անելու բանվորների համար։...Ցտեսություն» ։ Այս խոսքերով, նա թափահարել է իր ձեռքը և գնացել է կայարան։ Օրվա ժամը 4-ի սահմաններում Գապոնը ժամանել է ֆինլանդական կայարան, գնացք նստել և շարժվել Շուվալովո կայարանի ուղղությամբ։ Երեկոյան նա չի վերադարձել Պետերբուրգ, և նրան այլևս ոչ ոք չի տեսել։
Կորած Գապոնի որոնումները
Գապոնի անհետացումը տագնապ է առաջացրել իրեն մտերիմ աշխատավորների շրջանում։ Արդեն վաղուց լուրեր էին շրջանառվում, որ Գապոնի դեմ մահափորձ է նախապատրաստվում։ Դրանից քիչ առաջ հաղորդագրություն էր ստացվել, որ Գապոնի սպանության մասին որոշումը կայացվել է սևհարյուրակային մի խմբակում, և ինչ-որ մարդ նույնիսկ հանձն է առել այն իրականացնել ։ Բանվորները Գապոնին զգուշացրել են վտանգի մասին՝ վստահեցնելով, որ սևհարյուրակայինները կարող են սպանել նրան։ Գապոնը համաձայնել է, թե «կարող են», բայց չի վախեցել ։ Այլ աղբյուրներից հաղորդագրություններ էին ստացվում, որ հեղափոխական կուսակցությունները դժգոհ են Գապոնից։  Հեղափոխականները չէին կարողանում Գապոնին ներել Կոմս Վիտտեի հետ միությունը և վախենում էին, որ կառավարական պաշտոնյաների հետ շփվելիս նա կհրապարակի իրենց գաղտնիքները։ Ինքը՝ Գապոնը, նրանց կողմից վտանգ չէր սպասում՝ ասելով, որ հեղափոխականները կարող են իրեն վարկաբեկել հասարակության աչքում, բայց սպանելու պատճառ չունեն ։ Իսկ փաստաբան Ս. Պ. Մարգոլինի հետ զրույցում նա ուղղակիորեն հայտարարել է, որ չի վախենում ո՛չ բանվորներից, ո՛չ հեղափոխականներից, բայց միայն՝ անվտանգության պահպանության բաժանմունքից ։
Ապրիլի 5-ին Գապոնի փաստացի կինը՝ Ա.Կ. Ուզդալևան, այցելել է Նահանգային ժանդարմական վարչություն՝ տեղեկություն ստանալու, թե արդյո՞ք իր ամուսինը ձերբակալված է։ Վարչությունում պատասխանել են, որ Գապոնի վերաբերյալ որևէ հրահանգ չի ստացվել։ Աշխատավորների շրջանում տագնապը մեծացել է։  Սանկտ Պետերբուրգից հեռանալուց հետո Գապոնը ընտանիքին գումար չէր թողել, և նրա կինը՝ երեխան ձեռքին, մնացել էր մոտ 8 ռուբլու հույսին ։ Կասկած առաջացավ, որ Գապոնը սպանվել է։  Ապրիլի 6-ին թերթերում հաղորդագրություններ հայտնվեցին, որ Գապոնն անհետ կորել է։ Թերթերը նրա անհետացման մասին տարբեր վարկածներ էին առաջ քաշում և հայտնում նրա գտնվելու վայրի մասին բոլոր հնարավոր լուրերը ։ Ինչ-որ մեկը միտք է հայտնել, որ Գապոնը կարող էր ինքնասպան լինել, սակայն այդ վարկածը միաձայն մերժվել է նրա ծանոթների կողմից. «Պետք է Գապոնին չճանաչել՝ այդպես մտածելու համար, - գրել է լրագրող Պյոտր Պիլսկին։- Ո՛չ, Գապոնը չէր կարող ինքնասպան լինել։ Նրան կարող էին սպանել, և շատե՛րը կարող էին սպանել» ։ Փաստաբան Մարգոլինը վստահություն է հայտնել, որ Գապոնը սպանվել է և ենթադրել սպանության քաղաքական բնույթի մասին՝ «Տրամաբանորեն դատելով՝ այս մասին երկու կարծիք լինել չի կարող. Գապոնը սպանվել է։ Այլ հարց է, թե ու՞մ կողմից է նա սպանվել, ի՞նչ հանգամանքներում է սպանվել, և աշխատավորական և հասարակական շարժման մեջ պայքարող երկու կողմերից ո՞ր մեկին էր ավելի անհրաժեշտ նրա մահը։ Այստեղ դժվար է նույնիսկ գուշակություններ անել, և, անկասկած, յուրաքանչյուր կողմ կփորձի ապացուցել իր ալիբին» ։
Ապրիլի կեսերին մամուլում հստակ հաղորդագրություններ հայտնվեցին, որ Գապոնը սպանվել է։  Ապրիլի 16-ին «Նովոյե վրեմյա» թերթում «Մասկա» կեղծանվան ներքո տպագրվեց «Դեպի Գապոնի սպանությունը» հոդվածը ։ Հոդվածը հայտնում էր, որ Գապոնը սպանվել է Պետերբուրգի մոտ Էսէռների մարտական կազմակերպության անդամ, ինժեներ Պյոտր Ռուտենբերգի կողմից՝ Մարտին մականունով։ Հեղինակի պնդմամբ՝ վերջին ժամանակներում Գապոնը մի քանի հանդիպում է ունեցել ինժեներ Ռուտենբերգի հետ, ով ցանկություն է հայտնել անցնել կառավարության կողմը և նրան տեղեկություններ հաղորդել մարտական կազմակերպության գործունեության մասին ։ Գապոնը խոստացել է այդ մասին խոսել Ոստիկանության դեպարտամենտի պաշտոնյաներից մեկի հետ։ Մարտի կեսերին Գապոնը ներկայացել էր այդ անձին և հայտնել, որ Ռուտենբերգը համաձայնվում է ոստիկանության գործակալ դառնալ, սակայն կուսակցությանը «դավաճանելու» համար 100 հազար ռուբլի է պահանջում։ Այդ գումարը չափազանց մեծ է դիտարկվել, և Գապոնը լիազորվել է Ռուտենբերգին 25 հազար առաջարկել։ Վճռորոշ հանդիպումը պետք է տեղի ունենար մոտ օրերը, Պետերբուրգի մերձակայքում, և այստեղ Մարտինը որոշել է վերջ տալ Գապոնին՝ որպես իրեն «գայթակղող դևի» ։ Հոդվածում նաև ենթադրություն էր հայտնվում, որ սպանությունը տեղի է ունեցել Օզերկիում։ Հետագայում հայտնի է դարձել, որ «Մասկա» կեղծանունով հոդվածի հեղինակը Ոստիկանության դեպարտամենտին կից հատուկ հանձնակատար-պաշտոնյա Ի. Ֆ. Մանասևիչ-Մանույլովն է եղել ։
«Մասկա»-ի հաղորդագրությունները հասարակության մեջ թերահավատ վերաբերմունք են առաջացրել։ Թերթի մի շարք հրապարակումներում նշվել է, որ կուսակցությունները միշտ իրենց վրա են վերցնում քաղաքական սպանությունների պատասխանատվությունը և, ըստ էության, չեն ընդունում գաղտնի սպանություններ։ Եթե Գապոնը սպանվեր ինչ-որ կուսակցության դատավճռով, վերջինս չէր հապաղի այդ մասին հրապարակային հայտարարություն անել ։ Մինչդեռ Էսէռների կուսակցությունից ոչ մի հայտարարություն չստացվեց, իսկ նրա տպագիր մարմինները լիակատար լռություն պահպանեցին։  Ապրիլի 18-ին Ռուտենբերգի կինը՝ Օլգա Խոմենկոն, բաց նամակով «Մասկա»-ին մեղադրեց զրպարտության մեջ և նրանից պահանջեց ապացուցել գրվածը՝ խոստանալով հակառակ դեպքում «հրապարակայնորեն զրպարտիչներ անվանել թե՛ սադրիչներին, թե՛ հեղինակին, թե՛ «Նովայա Վրեմյա»-ի խմբագրությանը, որն այդքան պատրաստակամորեն այդ նողկանքի համար տրամադրել է իր սյունակները։» ։ Ապրիլի 26-ին թերթերում վերջապես հայտնվեց Էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի պաշտոնական հայտարարությունը, որը հայտնում էր այդ գործում իր լիակատար անմեղության մասին։ Հայտարարության մեջ, մասնավորապես, ասվում էր՝
"««Նովայա Վրեմյա»-ում «Մասկա» և այլ կեղծանուններով ի հայտ են եկել տարատեսակ ծագմամբ «հաղորդագրություններ» և «բացահայտումներ» Գապոնի հետ կապված պատմության և դրանում ինժեներ Ռուտենբերգի դերակատարության մասին, ով իբր Էսէռների կուսակցության մարտական կազմակերպության անդամ է հանդիսանում։ Այս բոլոր հաղորդագրությունները, որոնք դուրս են գալիս պահնորդական բաժանմունքից, ակնհայտ նպատակ ունեն աղտոտել կուսակցության անունը և, որպես այդպիսին, իհարկե արժանի չեն մանրամասն հերքման։ Նկատի ունենալով, սակայն, որոշ թերթերի կողմից առանց պատշաճ մեկնաբանության վերատպումները՝ Էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի նախագահը հարկ է համարում հայտարարել, որ «Նովայա Վրեմյա»-ի հաղորդումները նողկալի զրպարտություն են, ինժեներ Ռուտենբերգը երբեք չի եղել Էսէռների կուսակցության մարտական կազմակերպության անդամ, իսկ ինչ վերաբերում է Գապոնին, ապա բացառությամբ մի քանի դեպքերի, 1905թ. հունվարի 9-ից անմիջապես հետո, նա կուսակցական կազմակերպություններից ոչ մեկի հետ որևէ առնչություն չի ունեցել» ։"
Այսուհանդերձ, ըստ Ոստիկանության դեպարտամենտի արտասահմանյան գործակալության վարիչի՝ Գապոնի սպանության գործով թերթերի հոդվածները մեծ քննարկումներ են առաջացրել փարիզյան էսէռների պարագլուխների շրջանում, և նրանցից մեկը՝ Օսիպ Մինորը, էմիգրանտ Ռոմանովի հետ զրույցում «յոթ գործով մանրամասն տեղեկություններ է ներկայացրել, որոնք պարզ ապացուցում են, որ զրուցակիցները հանգամանորեն տեղյակ են եղել այդ գործի մասին դեռևս մինչև թերթիում այդ լուրերի հայտնվելը» ։
«Աշխատավորների դատարանի դատավճիռ»
Դատավճիռը ոչ մի ցուցում չէր պարունակում ո՛չ սպանություն կատարած անձանց, ո՛չ էլ այն կազմակերպության վրա, որի անունից նրանք գործել են։ Այն նաև ոչ մի բառով չէր հիշատակում Էսէռների կուսակցության մասին։ Մեկնաբանների մեծ մասը, ծանոթանալով տեքստին, այն կեղծիք են համարել։ «Նովոյե Վրեմյա»-ի մեկնաբանը գրել է. «Այդ դատավճիռը ակնհայտ կեղծիք է։ Դրանում չկա ոչ մի փաստ, որի մասին ինքը՝ Գապոնը, չի խոսել կամ չեն խոսել ուրիշները «նախնական» հաղորդագրություններում և ենթադրություններում։ Հեղափոխական դատավճռի համար դա երկար ու բավականին հիմար է» ։ Գապոնին համախոհ բանվորներից մեկը նույն թերթին տված հարցազրույցում ասել է՝ «Իմ մոտ կասկած չկա, որ աշխատավորների դատարանը, որի մասին ասվում է դատավճռի մեջ, խաբեություն է։ Նրան մե՛կ մարդ է սպանել՝ միայն իրեն հայտնի ինչ-ինչ նկատառումներից ելնելով։ Եթե նշված նկատառումները բխեին ինչ-որ հայտնի կուսակցություններից, ապա վերջիններս նախ և առաջ այդ մասին հրապարակումներ կանեին իրենց ոչ-լեգալ օրգաններում, մինչդեռ այդպիսիք չկան» ։ Դատավճռին նմանատիպ գնահատակններ տվել են նաև այլ թերթեր ։ Հետագայում ինժեներ Պյոտր Ռուտենբերգը խոստովանել է, որ «աշխատավորների դատարանի դատավճիռը» կազմվել է իր կողմից և խմբագրվել է Էսէռների կուսակցության առաջնորդներից մեկի՝ Մ. Ռ. Գոցի կողմից, իսկ հետո Ռուսաստան է ներմուծվել Բեռլինից ։
«Աշխատավորների դատարանի դատավճռի» հետ միաժամանակ Բեռլինից փաստաբան Ս. Պ. Մարգոլինի անունով ծանրոց է ուղարկվել, որը պարունակում էր Գապոնի անձնական իրերը՝ նրա դրամապանակը և «Լիոնի Կրեդիտ» բանկի N 414 չհրկիզվող արկղի բանալին։ Իրերը, անկասկած, Գապոնինն էին։ Դրամապանակում Գապոնի ձեռքով գրված երկտողեր, տարբեր փաստաթղթեր և սևագրեր են գտնվել, որոնք սկսվում էին՝ «Ընկերներ, սերտորեն կապված արյունով» ։ «Լիոնի Կրեդիտ» բանկի N 414 արկղը բացելուց հետո դրանում հայտնաբերվել են փողի երկու ծրարներ. դրանցից մեկում եղել է 14 հազար ֆրանսիական ֆրանկ, իսկ մյուսում՝ 14 հազար ռուբլի ։ Փաստաբան Մարգոլինի պարզաբանմամբ՝ 14 հազար ֆրանկը Գապոնի անձնական փողերն են եղել, որոնք նա վաստակել էր արտասահմանում իր գրական աշխատությունների շնորհիվ, իսկ 14 հազար ռուբլին Գապոնի «Ժողովին» պատկանող փողերն էին։ Այդ գումարը Գապոնի հաշվին փոխանցվել էր 1906 թվականի մարտի 6-ին «ժողովի» ղեկավարության հավանությամբ՝ բանվոր Դ.Վ. Կուզինի ներկայությամբ. դրանք Սարատով փախած Ա. Ի. Մատյուշենսկուց խլված գումարի մնացորդներն էին ։
Բեռլինից Գապոնի անձնական իրերը ստանալուց հետո փարատվեցին նրա մահվան շուրջ վերջին կասկածները։ Չնայած դրան, դատախազությունը հրաժարվում էր քրեական գործ հարուցել և նրա անհետացման փաստով որևէ հետաքննություն իրականացնել։ Մատնանշմանը, թե Գապոնի սպանության մասինամենայն մանրամնությամբ անդրադարձել է մամուլը, իշխանության ներկայացուցիչները պատասխանում էին, որ թերթերի հոդվածները օրենքի հոդվածներ չեն և ո՛չ էլ հրամաններ ։ Մեկնաբանելով այս իրավիճակը՝ փաստաբան Մարգոլինն ասել է՝ «Բայց որն ամենից զարմանալին է, դա իշխանությունների լիակատար անտարբերությունն է թե՛ այդ մահվան, թե՛ այդ խորհրդավոր անհետացման նկատմամբ։ Ի վերջո, եթե ոմն Իվան Իվանովիչի մտերիմները հայտարարեին վարչակազմին նրա անհետացման մասին, վերջինս անպայման և անհապաղ քննություն կսկսեր, իսկ այս դեպքում ոչ մի քայլ չի ձեռնարկվում...Այսօր ինձ մոտ էին արտասահմանյան շատ թերթերի թղթակիցներ, ովքեր իրենց խմբագրություններից գործը քննելու հեռագրական հրահանգներ էին ստացել, իսկ նրանք, ովքեր պարտավոր են հետաքրքրվել, չեն հետաքրքրվում ... Կամ գուցե նրանց ամեն ինչ հայտնի է» ։
"«Գ. Մանույլովի այս հայտարարությունը ամբողջությամբ համոզում է, որ ոստիկանությանը շատ լավ հայտնի է եղել, որ եթե Գապոնը սպանված է, ապա նրա դիակը պետք է փնտրել Օզերկիում, որտեղ էլ այն հայտնաբերվել է։ Այդուամենայնիվ, ոստիկանությունը Օզերկիում որևէ որոնում չի իրականացրել... Սա, սակայն, ինչպես երևում է, բոլորովին չէր փնտրել, բայց միևնույն ժամանակ նրա պաշտոնյան՝ Գ. Մանույլովը, գնում է իրեն մոտ կանգնած թերթի խմբագրություն և ամբողջ աշխարհին պատմում Գապոնի և իր՝ Գ. Մանույլովի, ղեկավարության գաղտնի հարաբերությունների մասին՝ չխնայելով այս վերջինին, միայն թե Գապոնին ներկայացնի մի մարդու, ով արժանի էր իր մահապատժին։ Ի՜նչ զարմանալի ձգտում՝ չխնայելով իրեն ու յուրայիններին, հասարակությանը ի ցույց դնել «աշխատավորների դատարանի' արդարացիությունը... Հաստատ այդ աշխատավորներն ու Գ.Մանույլովը մի կուսակցությունից են և աշխատում են միասին։  Բայց չէ՞ որ դատարան չի եղել։ Այսպիսով, ինչպե՞ս բացատրել այս ամենը։ Չէ՞ որ «աշխատավորների դատարանը» մինչ օրս չի արձագանքել՝ չնայած մամուլի հրավերին։ Եվ դա, ակնհայտորեն, պարզապես հորինվել է ինչ-որ մեկի կողմից։ Ու՞մ կողմից» ։"
Գապոնի դիակի հայտնաբերումը
Սենյակը, որտեղ տեղի էր ունեցել սպանությունը, չափազանց հաջող էր ընտրվել։ Այն փոքր էր՝ 4 արշին լայնությամբ և 5 արշին երկարությամբ, լճի ուղղությամբ բացվող միակ պատուհանով, գտնվում էր ամառանոցի վերին հարկում, դեպի որը առաջին հարկից տանում էր մի նեղ սանդուղք։ Ինքը՝ ամառանոցը, գտնվում էր այլ շինություններից հեռու, այդ պատճառով օգնության ճիչեր հազիվ լսված լինեին։ Գապոնի դիակը կախված է եղել մուտքից աջ, պարանը կապված է եղել կախիչի երկաթյա կեռին և բազմակի փաթաթված է եղել նրա շուրջը։ Դիակը կիսանստած վիճակում է եղել, սպանվածի ոտքերը ազատ տարածված են եղել հատակին, ձեռքերը հետև տարված և պարանի, որով կապկպված են եղել, հետքերը վրան պահպանված ։ Հանգուցյալի տեսքը ծանր տպավորություն է թողել։ Դեմքը մգացած, շագանակագույն դարձած է եղել՝ նման մոմե ֆիգուրի։ Նրա դեմքի վրա դաժան պայքարի հետքեր են եղել. սպանվածի ձախ աչքը դուրս եկած է եղել, քիթը՝ կոտրված և դեֆորմացված ։ Դեմքի վրա պահպանված են եղել հարվածներից առաջացած քերծվածքներ, իսկ ձեռքի վրա՝ կծվածքի հետք ։ Հատակին կոտրված բաժակ է եղել։ Հանգուցյալի հագին մուգ կապույտ կոստյում է եղել, որի տակից երևացել է ժիլետը, ուկրաինական վերնաշապիկը և շագանակագույն ֆուֆայկան. ոտքերի մոտ նետված է եղել մուշտակը ։
Մայիսի 1-ի առավոտյան Օզերկիի ամառանոց ժամանեցին դատական իշխանությունները և ձեռնամուխ եղան վկաների հարցաքննությանը։ Փաստաբան Ս. Պ. Մարգոլինը, բանվորները, գապոնական «Ժողովի» ղեկավարները և մի քանի լրագրողներ հաստատեցին, որ սպանվածը Գեորգի Գապոնն է ։ Հանգուցյալի գրպաններում հայտնաբերվեց նրա ժամացույցը և Սանկտ Պետերբուրգից Շուվալովո և այստեղից՝ հետ երկաթուղային տոմսը՝ մարտի 28-ի համար, սեղանին դրված էր « Դվադցատիյ վեկ » թերթի մարտի 27-ի համարը ։
Դիակի ճանաչումից հետո քննիչները ձեռնամուխ եղան պահակների՝ Նիկոլայ Կոնսկիի և Վասիլի Մատվեևի հարցաքննությանը ։ Ըստ պահակների պատմածի՝ մարտի 24-ին ամառանոց են ժամանել երկու տղամարդ՝ մեկը թխահեր, ով իրեն կոչել էր Իվան Իվանովիչ Պուտիլին, մյուսը շիկահեր էր, իրեն անվանել էր նախորդի «գործակատարը»։  Պուտիլինը հայտարարել է, որ ցանկանում է վարձել առանձնատունը, և երկար սակարկել է, մինչև գնի մեջ համաձայնության գալը։ Հեռանալով՝ նա պատվիրել է ամառանոցում նոր պաստառներ փակցնել և պահանջել է, որ դա արվի հնարավորինս շուտ՝ հայտարարելով, որ «չի սիրում, երբ իր ոտքերի տակ ընկնում են» ։ Երկու օր անց նա «գործակատարին» ուղարկել է՝ հաստատելու իր տված հանձնարարությունը և վճարելու նախավճարը։ Մարտի 28-ին, Գապոնի անհետացման օրը, երկու վարձակալները կրկին եկել են և պահակ Վասիլիին ուղարկել են գարեջրի. երբ սա վերադարձել է, նրան մեկ շիշ գարեջուր են տվել և թույլատրել են հեռանալ։ Թե ի՞նչ է տեղի ունեցել հաջորդիվ, պահակը չգիտի։ Հաջորդ առավոտյան նա հայտնաբերել է, որ առանձնատան դռները կողպված են, և մինչ այժմ վարձակալները չեն հայտնվել ։
Անվտանգության բաժանմունքի պաշտոնյան սկսել է պահակներին լուսանկարչական քարտեր ցույց տալ։ Երբ նա հանել է դրանցից մեկը, պահակը բացականչել է՝ «Ահա՛ նա». դա թխահերի լուսանկարն էր, ով վարձել էր ամառանոցը և իրեն Պուտիլին կոչել ։ Քարտին պատկերվածը Պյոտր Ռուտենբերգն էր։ Երկրորդի անձը բացահայտել չի հաջողվել։ Ենթադրությունը, թե նա հայտնի ահաբեկիչ Բորիս Սավինկովն է եղել, չի հաստատվել ։ Դեպքի վայրի զննությունից հետո դիակը դուրս է բերվել խցից և տեղափոխվել առաջին հարկ՝ դիահերձման։ Դիահերձումը կատարել են պրոֆեսոր Դ. Պ. Կոսորոտովը և բժիշկ Ա. Ի. Միշչենկոն։  Դիահերձմանը ներկա են եղել հատկապես կարևոր գործերի քննիչ Ն. Վ. Զայցևը, դատախազ Ս. Ն. Տրեգուբովը, Սանկտ Պետերբուրգի գավառի (ուեզդ) ուղղիչ սպա Վ. Ի. Կոլոբնևը, երդվյալ հավատարմատար Ս. Պ. Մարգոլինը, աշխատավորական կազմակերպությունների և մամուլի ներկայացուցիչներ։ Պրոֆեսոր Կոսորոտովի խոսքով՝ մարմինը զարմանալիորեն լավ էր պահպանվել, չնայած այն բանին, որ մեկ ամսից ավելի է մնացել ամառանոցում ։ Դիահերձումը հաստատել է, որ մահը վրա է հասել խեղդամահ անելու արդյունքում, բայց մնացել է անհասկանալի, արդյո՞ք հանգուցյալը խեղդվել է, թե՞ կախաղան է հանվել։ Խեղդվելու օգտին վկայում է այն, որ հանգուցյալը գտնվել էր կիսանստած վիճակում, իսկ մարդուն նման դիրքով կախել հնարավոր չէ, հետևաբար՝ նրան արդեն անգիտակից վիճակում կախել են։ Կախաղանի օգտին վկայում է այն, որ հանգուցյալի մոտ կոտրված են եղել պարանոցային աճառներ, իսկ ոտքերի վրա պահպանվել էին հարվածների հետքերը. ենթադրվել է, որ հանգուցյալի ոտքերին խփել են, որպեսզի նա չկարողանա բարձրանալ։  Դիահերձումը նաև հաստատել է, որ սպանությունն ուղեկցվել է շարունակական պայքարով։  Հանգուցյալի գլխի մազերը իրար և տեղ-տեղ՝ նաև գանգին, կպած են են եղել, ինչպես լինում է քրտինքի առատ արտազատում առաջացնող ջանքերից հետո ։ Հանգուցյալը աթլետիկ կառուցված և զարգացած մկաններ է ունեցել։ Սպանությունը ընդհանուր առմամբ պատկերվել է հետևյալ կերպ. մենավոր ամառանոցում կազմակերպվել է Գապոնի տեսակցությունն անհայտ տղամարդկանց հետ։ Գապոնը ամառանոց է եկել նրանցից մեկի հրավերով՝ գործնական բանակցությունների համար ։ Հրավերը ստացվել էր Գապոնին լավ ծանոթ մի մարդու կողմից, որից նա ոչ մի վտանգ չի սպասել. երբ գնացել է հանդիպման, նա իր հետ զենք չի վերցրել ։ Նեղ աստիճաններով բարձրանալով դեպի վերին փոքրիկ սենյակը՝ Գապոնը հանդիպել է անհայտ անձանց և նրանց հետ զրույցի բռնվել։ Զրույցի ընթացքում զրուցակիցները հանկարծակի հարձակվել են Գապոնի վրա, տապալել նրան հատակին և սկսել կապկպել ։ Գապոնը հարձակվողներին դիմադրություն է ցույց տվել և փորձել է իր վրայից նետել մուշտակը, սակայն նրա մի ձեռքը մնացել է թևքի մեջ։ Հանցագործները կապել են նրա ձեռքերը, ընդ որում՝ մի ձեռքը կապվել է մուշտակի թևքի հետ միասին ։ Դրանից հետո հանգուցյալի վզին պարան են կապել և սկսել են խեղդել նրան, իսկ հետո նետել են հատակին ու կախել կախիչի վրա։ Պարանը փաթաթելով կեռիկի շուրջը՝ հանցագործները սկսել են հարվածել նրա ոտքերին, իսկ հետո նստել են նրա ոտքերի վրա և ճնշում գործադրել ուսերին՝ մինչև նա խեղդվել է։ Համոզվելով, որ Գապոնը մահացած է, մարդասպանները խուզարկել են նրա գրպանները և վառարանում ինչ-որ թուղթ են այրել, իսկ հետո լքել են ամառանոցը՝ կողպելով սենյակը և ներքևի դուռը ։
Բոլոր հատկանիշներով սպանությանը մասնակցել է ավելի քան երկու մարդ ։ Դատելով ծխախոտի մնացորդներից, ինչպես հաշվարկել է փաստաբան Մարգոլինը, հանցագործները երեքից չորսն են եղել ։ Նրանցից մեկը, հավանաբար, եղել է ինժեներ Ռուտենբերգը, ով ճանաչվել էր պահակի կողմից, մյուսը՝ նրա «գործակատարը», ով մնացել է անհայտ։ Ինչ վերաբերում է սպանության մյուս մասնակիցներին, ապա նրանք կարող էին ամառանոց մտած լինեին մոտակա անտառակից կամ հարևան ամառանոցից, որը գաղտնուղիով միացված էր Զվերժինսկայայի ամառանոցին ։ Ամբողջ իրավիճակը վկայում էր այն մասին, որ այստեղ աշխատել էին պրոֆեսիոնալներ, ովքեր լավ են իմացել իրենց գործը և մանրակրկիտ նախապատրաստել են հանցագործությունը։ Բժիշկները նշել են սպանության առանձնակի դաժանությունը՝
"«Բուն սպանությունը, բժիշկ-փորձագետների բնորոշմամբ, կատարվել է ցինիզմին հասնող բացառիկ դաժանությամբ։ Մահը դանդաղ է վրա հասել և, հավանաբար, չափազանց ցավոտ։ Եթե Գապոնը չի զգացել խեղդվելու տառապանքը, ապա միայն այն պատճառով, որ նա դրանից առաջ գլխին խուլ հարված ստանալով՝ ուշագնաց է եղել։ Դիակի վրա դաժան պայքարի հետքեր են հայտնաբերվել։ Սպանությունը, բժիշկների կարծիքով, տեղի է ունեցել տեղում, այսինքն Օզերկիի ամառանոցի վերին հարկում, մարդասպանները ցուցաբերել են զուտ մասնագիտական վայրագություն, նրանք խմել ու կերել են սպանությունից առաջ, գուցե՝ դրանից հետո։ Ամբողջ իրավիճակն ավելի շուտ վկայում է վարձու մարդասպանների, քան հեղափոխական մահապատժի գաղափարով առաջնորդվող մարդկանց մասին» ։"
Առանձնատունը, որտեղ տեղի էր ունեցել սպանությունը, քանդվել է 1909 թվականին։ Ինչպես հաղորդել են ժամանակակիցները, քանդումը տեղի է ունեցել այն պատճառով, որ ոչ ոք չէր ցանկանում վարձակալել ողբերգության վայր դարձած ամառանոցը ։
Գեորգի Գապոնի հուղարկավորությունը
Գապոնի հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել մայիսի 3-ին Շուվալովոյի և Պարգոլովոյի միջև գտնվող մերձքաղաքային Ուսպենսկյան գերեզմանատանը։ Հանգուցյալի մարմինը դրվել է դագաղի մեջ և տեղափոխվել Ուսպենսկյան եկեղեցու գերեզմանատան մատուռ ։ Աշխատավորները դիմել էին խնդրանքով, որ հուղարկավորությունը տեղի ունենա Միտրոֆանևյան գերեզմանատանը, բայց չէին ստացել նահանգապետի թույլտվությունը, ով վախեցել էր հնարավոր ցույցերից ։ Նախօրեին հանգուցյալի այրին «Սլովո» թերթում հայտարարություն էր տեղադրել՝ «Ալեքսանդրա Կոնստանտինովնա Ուզդալևան և ընկերներ-աշխատավորները խորը վշտով տեղեկացնում են հարազատներին, ծանոթներին և աշխատավոր-ընկերներին, որ մայիսի 3-ին, չորեքշաբթի, տեղի կունենա Գեորգի Ապոլոնովիչ Գապոնի հուղարկավորությունը Ֆինլանդական կայարանին կից գտնվող Ուսպենսկյան գերեզմանատանը։ Հոգեհանգստյան պատարագը կսկսվի առավոտյան ժամը 10:30-ին, այնուհետև նույն գերեզմանատան տեղի կունենա թաղումը» ։ Հնարավոր անկարգությունների դեպքում գերեզմանոցում ոստիկանական ուժեղացված կարգախումբ էին տեղակայել։ Այստեղ էին իսպրավնիկը, գավառամասի պրիստավը, մի քանի ուրյադնիկներ և ժանդարմներ, իսկ մոտակայքում՝ որսորդական տանը, թաքցվել էին հրացաններով զինված պահակներ և քաղաքապահ ոստիկանների (գորոդովոյ) հեծյալ ջոկատ ։
Առավոտից գերեզմանատուն սկսեցին ժամանել բանվորների խմբեր, արդեն կեսօրին հավաքվել էին 150-200 մարդ։  Հուղարկավորությունը կատարվեց աշխատավորական կազմակերպությունների միջոցներով։ Գերեզմանատեղը ընտրվել էր եկեղեցուց 150 սաժեն (2.134 մետր) հեռու վայր, որտեղ թաղված էին 1905 թվականի հունվարի 9-ին սպանված բանվորներ Ստեպանովը, Կիրիլովը և Օբուխովը ։ Հոգեհանգստյան կարգից հետո սկսվեց հանգուցյալի հրաժեշտի արարողությունը։ Բանվորները մեկ առ մեկ մոտենում էին դագաղին և ի դեմս հանգուցյալի՝ ճանաչում Գեորգի Գապոնին։ Մի քանի կանայք լաց էին լինում, ողբում էր տիկին Ուզդալևան։ Հրաժեշտի արարողությունից հետո հանգուցյալի մարմինը հանձնվեց հողին, իսկ հետո տեղի ունեցավ աշխատավորական հանրահավաք։ Տեղի ունեցած հանրահավաքում երգվեց «Դուք զոհն եք ճակատագրական պայքարի» օրհներգը, ապա հնչեցին ելույթներ ։ Ելույթներով հանդես եկան բանվորներ Վ. Մ. Կարելինան, Վ. Ա. Կնյազևը, Ս. Վ. Կլադովիկովը, Դ. Վ. Կուզինը, Գ. Ս. Ուսանովը, Վ. Սմիրնովը, Կ. Լևինը և ուրիշներ ։ Բանվորները խոսում էին այն մասին, որ Գապոնը ընկել է չարագործի ձեռքով, որ նրա մասին ասվածները սուտ են, և պահանջում էին վրեժ լուծել մարդասպաններից։ Ներկաներից լսվում էին «Վրեժխնդրությու՜ն, վրեժխնդրությո՛ւն։ Սու՜տ է, սու՜տ է» կոչերը ։ Կուզինը իր ելույթի ժամանակ հեկեկում էր ։ Հանրահավաքին ներկա «Նովայա վրեմյա»-ի մեկնաբանը գրել է՝
"«Բանախոսներից ավելի լավ ելույթ ունեցան Սմիրնովը, Կուզինը, Կլադովնիկովը և տիկին Կարելինան։ Նրանց ելույթները հանգում էին այն բանին, որ Գապոնը սպանվել է չարագործի կողմից, և որ այժմ նրա հիշատակի շուրջ միավորված կազմակերպությունը ավելի սերտ ու ամուր է դառնալու։ Լավագույն ելույթը բանվոր Սմիրնովինն էր. նա ընդգծեց Գապոնի սպանության դաժանության փաստը։ Նրա դիակը մի ամբողջ ամիս մնացել է չթաղված։ Ինչու՞ նրան դաշույնով չեն խոցել, չեն սպանել բրաունինգով,այլ մեռցրել են դաժանաբար, դանդաղ ու նենգ։ Խոսնակն ասեց, որ ինքը դեռ չի կարող մարդասպանների անուններ տալ, բայց ովքեր էլ որ նրանք լինեն՝ նրանց սպասում է Գապոնի ընկերների վրեժխնդրությունը։ Լսվեցին «Վրեժխնդրությու՜ն, վրեժխնդրությո՛ւն» կոչերը, որոնց ներքո 150 մարդ, ձեռքերը բարձրացրած, գերեզմանի առաջ երդվեցին։ Տեսարանը մի քիչ թատերական էր՝ «Սատանա» օպերայից «վրիժառուների երգչախումբը» հիշեցնող, բայց և այնպես՝ միտքը, որ դրանք սին ճիչեր չէին, սարսափելի էր» ։" Որոշ բանախոսներ ընդգծեցին, որ Գապոնը բանվորների շրջանում մասսայականացրել է սոցիալիզմի գաղափարները, որ նա առաջի՛նն է ցույց տվել դեպի թագավորը և Պետական Դումա տանող ճանապարհը ։ Խոսեցին Գապոնի հասցեին հնչող մեղադրանքների մասին։ Որքան էլ նրան պատվազրկեին, նա աշխատավորների համար մնալու է Հունվարի 9-ի հերոս։ Նույնիսկ վրեժխնդրության մասին խոսելիս՝ Գապոնի կողմնակիցները իրենց հակառակորդներին աղաղակելով կոչ էին անում ազնվության՝ նրանցից պահանջելով ապացույցներ իրենց մեղադրանքների և Գապոնին դատելու իրենց իրավունքի մասին ։ Ելույթ ունեցողներից ոմանք միտք հնչեցրեցին, որ սպանությունը կառավարության ձեռքի գործն է և հիշեցին ինչ-որ մեկի կողմից արված «Գապոնը Վիտտեին կփրկի, իսկ Վիտտեն կկործանի նրան» արտահայտությունը ։ Հանրահավաքն ավարտվեց «Ընկերնե՛ր, համարձակորեն համաքայլ» բառերով սկսվող «Ազատություն» օրհներգի կատարմամբ ։ Հանգուցյալի շիրիմի վրա «Գեորգի Գապոն։ 1905 թվականի հունվարի 9-ի հերոս» մակագրությամբ փայտե խաչ տեղադրվեց։ Այնուհետև գերեզմանին «Սանկտ Պետերբուրգի ֆաբրիկա-գործարանային ռուս աշխատավորների ժողով»-ի 11 բաժիններից ծաղկեպսակներ դրվեցին՝ Գապոնի դիմանկարներով և «Հունվարի 9-ի առաջնորդին՝ բանվորներից», «Հունվարի 9-ի Գեորգի Գապոնին՝ ընկերներ-աշխատավորների 5-րդ բաժնի անդամներից», «Մեծարգո Գեորգի Գապոնին՝ Վասիլեօստրովսկյան բաժնի ընկերներից», «Թանկագին ուսուցչին՝ Նարվսկի շրջանից 2 բաժանմունքից» և այլ գրառումներով։ Կոլոմենսկյան բաժնի աշխատավորների կողմից կարմիր ժապավենով մրտեպսակ կար՝ «Համառուսական հեղափոխության իսկական առաջնորդ, Հունվարի 9-ի հերոս Գեորգի Գապոնին» գառմամբ ։
Հանրահավաքից հետո բանվորները կամաց-կամաց ցրվեցին գերեզմանոցից, բայց հետդարձի ճանապարհին ևս մի քանի հանրահավաքներ կազմակերպվեցին։  Նրանցից մեկը պետք է տեղի ունենար Օզերկիում՝ Զվերժինսկայայի ամառանոցում, ուր սպանվել էր Գապոնը։ Օզերկիի կայարանում մինչև 50 հոգի հավաքվել էին ։ Ընդհանուր առմամբ, հանրահավաքները խաղաղ բնույթ կրեցին, ոստիկանությունը չմիջամտեց ելույթներին և հուղարկավորության արարողությանը. ելույթները պարզ և կրակոտ էին, ամբոխ չկար։ Օրը աշխատանքային էր, և աշխատավորական կազմակերպությունների բոլոր ներկայացուցիչները չէին կարողացել գերեզման գալ։ Գապոնին ճանապարհողների թվում էին հունվարի 9-ին վիրավորվածները, նրանցից մեկը՝ հենակներով ։
Գապոնական-բանվորներից ոչ մեկը չհավատաց նրա դավաճանությանը։ Բանվորների շրջանում իշխում էր այն համոզմունքը, որ Գապոնի սպանության հետևում կանգնած է թագավորական պահակախումը։ Գապոնի սպանության տարելիցի օրը բանվորները նրա շիրիմին հերթական հոգեհանգիստը կատարեցին։ Արարողությունից հետո մնացած շուրջ 100 մարդ երդվեցին վրեժ լուծել ինժեներ Ռուտենբերգից «Բարեպաշտի» մահվան համար ։ Գապոնի գերեզմանին աշխատավորների ուխտագնացությունները շարունակվեցին դեռ երկար տարիներ։ Հետագայում բանվորները գերեզմանի վրա տեղադրեցին մետաղյա սպիտակ խաչով հուշարձան։ Հուշարձանի վրա գրված էր՝ «Տարիներ կանցնեն, քեզ ժողովուրդը կհասկանա, կգնահատի, և քո փառքը հավերժ կլինի» ։
Գերեզմանը չի պահպանվել մինչև մեր օրերը։ Դեռևս մինչև 1924 թվականը այստեղ ծաղկեպսակներ և սգո ժապավեններ կային, բայց 1920-1940-ական թվականներին այն, ինչպես գերեզմանոցի մյուս գերեզմանները, տնտեսական կարիքների համար ապամոնտաժվեց ։
Սպանության հետաքննություն
Գապոնի մարմինը հայտնաբերելուց հետո դատախազությունը նրա սպանության փաստով քրեական գործ հարուցեց։ Քննության ղեկավարությունը դրվեց հատկապես կարևոր գործերով քննիչ Ն. Վ. Զայցևի վրա ։ Մայիս ամսվա ընթացքում քննության շրջանակներում հարցաքննվեցին մեծ թվով անձինք, ովքեր կապ են ունեցել Գապոնի և գապոնական «Ժողովի» հետ։ Քննիչ Զայցևը չսահմանափակվեց փաստացի տվյալների պարզ հաստատմամբ, նա մանրամասն տեղեկություններ հավաքեց Գապոնի անձի, նրա անցյալի, նրա գործունեության բնույթի և նրա կազմակերպության մասին։ Հարցաքննվեցին գապոնական «Ժողովի» և նրա բաժինների բոլոր ղեկավարները, Գապոնի այրի Ա.Կ. Ուզդալևան, մի շարք լրագրողներ և գրականագետներ։ Հարցաքննվեցին նաև վերջին օրերին Գապոնի հետ հանդիպումներ ունեցած մի շարք իշխանական պաշտոնյաներ ։ Կարճ ժամանակում հետաքննությունը հսկայական նյութ հավաքեց։ Հատկապես մանրամասն ցուցմունք տվեց լրագրող Ն. Վ. Նասակին-Սիմբիրսկին ՝ քննությանը հանձնելով մի շարք փաստաթղթեր, որոնք նրան ի պահ էր հանձնել Գապոնը։ Միևնույն ժամանակ Պետերբուրգի՝ Գապոնի բնակարանում պահվող փաստաթղթերը անհետացան ։
Սկզբնական շրջանում թերթերը ամպագոռգոռ հայտարարություններ տպագրեցին, թե Գապոնի գործը մոտ է բացահայտման, որ քննությունն արդեն ընկել է մարդասպաններին հետքի վրա և շուտով տեղի կունենա աղմկահարույց գործընթացը։ Քննությանը հաջողվեց «միանգամայն ճշգրիտ կերպով» պարզել, որ սպանությունը կատարվել է երեք անձանց կողմից, որոնց գլուխ կանգնած է եղել ինժեներ Ռուտենբերգը ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում քննության ընթացքը սկսեց ձգձգվել, իսկ գործընթացը հետաձգվեց անորոշ ապագայով։ Ոստիկանությանը չհաջողվեց ձերբակալել այս գործին մասնակից ոչ մի մարդու։ Ոստիկանության դեպարտամենտի տվյալներով՝ ինժեներ Ռուտենբերգը սպանությունից անմիջապես հետո մեկնել է Ֆինլանդիա և փախել արտասահման ։ Քանի որ Ռուտենբերգը թաքնվել էր Շվեյցարիայում, նրան արտահանձնելու պահանջ ներկայացվեց այդ երկրին, ընդ որում՝ Ռուտենբերգը դիտարկվում էր որպես սովորական քրեական հանցագործ ։ Սակայն Ռուտենբերգը չարտահանձնվեց։ Սպանության մյուս մասնակիցների մասին Պետերբուրգյան անվտանգության բաժինը առանձին հաղորդագրություն տարածքեց, որ «անհրաժեշտ միջոցներ են ձեռնարվում» նրանց բացահայտելու ուղղությամբ, սակայն այդ միջոցների արդյունքները մնացին անհայտ։ Ինչպես հետևում է Ռուտենբերգի գրագրությունից, սպանության շարքային մասնակիցները մնացել են Ռուսաստանում և ապրել են ձերբակալման մշտական սպասումներով, սակայն նրանցից ոչ մեկը չի ձերբակալվել ։
Այն ժամանակվա թերթերում ընդգծվում էր, որ գործի՝ ոչ ժամանակին բացահայտման պատճառը Ոստիկանության դեպարտամենտի անգործությունն է, որը մեկ ամսվա ընթացքում անհետացած Գապոնին որոնելու ոչ մի քայլ չէր ձեռնարկել։ Եթե ոստիկանությունը ժամանակին ուշադրություն դարձրած լիներ թերթերի հոդվածներին, որոնք հաղորդում էին Օզերկիում Գապոնի սպանության մասին, գործի բացահայտումը շատ ավելի հեշտ կլիներ ։ Զվերժինսկայայի ամառանոցը, որտեղ նա սպանվել էր, հայտնի էր ոստիկանությանը, նախկինում այստեղ ընդհատակյա տպարան էր գործել, որի մասնակիցները հետագայում հաջողությամբ ձերբակալվել էին ։ Այդ պատճառով էլ այն միջոցների առկայությամբ, որոնց տիրապետում էր խուզարկության և գաղտնի ոստիկանությունը, սպանված Գապոնի մարմինը պետք է, որ դժվար չլիներ հայտնաբերելը ։ Գապոնի գործում ոստիկանության անպատասխանատու վարքագծի մասին զեկուցվեց ներքին գործերի նոր նախարար Պ. Ա. Ստոլիպինին։ Վերջինս պետերբուրգյան գեներալ-նահանգապետ Ա. Դ. Զինովևին ուղղված նամակում 1906 թվականի մայիսի 12-ին գրում է՝
"«Անցյալ ապրիլի ընթացքում առավել տարածված թերթերում հրապարակված մի շարք հաղորդագրություններում եղել են ամենահամարձակ և մանրամասն ցուցումներ՝ վկայակոչելով տեղական և արտասահմանյան աղբյուրները և ականատեսների վկայությունները՝ Գապոնի սպանության վերաբերյալ, հենց այդպիսի՝ տեղի և ժամանակի պայմաններում, որոնք հետագայում ճշգրտորեն հաստատվել են հայտնաբերված փաստերով։ Սակայն ոստիկանությունը միանգամայն անտարբեր է վերաբերվել այդ տվյալներին՝ չնայած սույն գործի առանձնահատուկ նշանակությանը և կարծես թե տեղյակ չի եղել այնպիսի հանգամանքներից, որոնք լայն տարածում էին ստացել և դարձել էին, կարելի է ասել, հանրահայտ։ Կասկածից վեր է, որ ավելի մեծ հոգատարության դեպքում բավական կլիներ ժամանակին արագորեն ստուգել Օզերկովյան ամառանոցները, և հանցագործությունը կբացահայտվեր, այլ ոչ թե մեկ ամիս շարունակ մնար անարձագանք» ։"
Նահանգապետի արձագանքը չուշացավ. մեղավորի դերը վերագրվեց գավառամասի պրիստավ Ս. Ն. Նեդելսկուն, ով իր պաշտոնից ազատվեց «սեփական դիմումի համաձայն» ։
Այս ընթացքում հասարակությունում սկսեցին լուրեր շրջանառվել, որ Գապոնի սպանության հետ կապ ունի անվտանգության բաժանմունքը ։ Թերթերի մի շարք հոդվածներում հաղորդվեց, որ մահից քիչ առաջ Գապոնը սպառնացել էր աղմկահարույց բացահայտումներ անել կառավարական բարձր պաշտոններ զբաղեցնող անձանց մասին։ Ինչպես նշել է «Ճանապարհ» («Путь») թերթը՝ Գապոնի անհետացումը հաջորդել է այն իրադրությանը, երբ բացահայտվեց և լայն արձագանք ստացավ նրա՝ կառավարության հետ ունեցած դրամական և անձնական հարաբերությունները, բանակցությունները և համաձայնությունները։ Այդ հարաբերությունների բնույթը ենթակա էր հանրային դատարանի քննությանը։ «Կային բացահայտումներ, որոնք պետք է վարկաբեկեին Գապոնին ու նրա կոնտրագենտներին։ Կարելի էր սպասել, որ Գապոնը կօգտագործեր իր բոլոր ջանքերը՝ իր համբավը վերականգնելու համար։ Այդ նպատակով նա կարող էր դիմել ծայրահեղ միջոցների։ Մարդը, ում հետապնդում են, և ով փրկում է իրեն, վտանգավոր է։ ...Եվ ահա, նա առեղծվածային սպանվեց» ։ Իսկ «Բորսային լուրեր»-ի մեկնաբանը գրել է՝ «Պարզ զգացվում է, որ Գապոնի մահով անհետացել է հնարավոր բացահայտումների աղբյուրը, որից ինչ-որ մեկը վախենում էր։ Բայց ո՞վ» Վ. Մ. Գրիբովսկու վկայությամբ՝ առաջիկա հանրային դատարանում Գապոնը խոստացել էր հրապարակել պետության բարձրաստիճան պաշտոնյաներին բացահայտող փաստաթղթեր։ «Ես կապացուցեմ, որ ես դավաճան չեմ, և կբացահայտեմ այնպիսի նկարներ, որից բոլորը ախ կանեն,-ասել է նա Գրիբովսկուն։- Ես շատ բան գիտեմ, ունեմ փաստաթղթեր, որոնց համար ոմն մեկը հսկայական գումար կտար» ։ Ավելի ուշ Գրիբովսկին հիշում է, որ խոսելով այդ փաստաթղթերի մասին՝ Գապոնը մի հնչեղ անուն է տվել, ով սերտորեն կապված էր հոկտեմբերի 17-ի Մանիֆեստի պատմության հետ ։ Իսկ Գապոնի այրի Ա. Կ. Ուզդալևայի վկայությամբ՝ ամուսինը բազմիցս ասել է, որ իր ձեռքում ուժեղ միջոց կա մի մարդու դեմ, ով իրեն կործանել է, և հասկացրել է, որ այդ մարդը Կոմս Վիտտեն է ։ Փաստաթղթերի մի մասը Գապոնն ի պահ էր հանձնել փաստաբան Ս.Պ. Մարգոլինին, ում հանձնարարել էր դատարանում պաշտպանել իր շահերը։ Փաստաթղթերի մյուս մասը նա պահում էր իր մոտ։ Գրիբովսկու և Մարգոլինի հետ մասնավոր զրույցներում Գապոնը մտավախություն է հայտնել որ իշխանությունները կարող են «միջոցներ ձեռնարկել», որպեսզի դատը չկայանա և փաստաթղթերը չհրապարակվեն ։ Գապոնը ենթադրում էր, որ իրեն կարող են սպանել, և պնդում էր, որ փաստաթղթերը հրապարակվեն նույնիսկ իր մահվան դեպքում։ «Չզարմանաք,-ասում էր նա,-եթե ես հանկարծ անհետանամ։ Նրանց կողմից, ում տհաճ են մերկացումները, իմ դեմ կարող են «միջոցների» կիառել, որպեսզի ես անձամբ ի վիճակի չլինեմ կանգնել դատարանի առաջ» ։ Իսկ հարցին, թե հատկապես ու՞մից է նա վախենում, Գապոնը պատասխանել է, որ վախենում է միայն անվտանգության բաժանմունքից, որը հիմքեր ունի իր անհետացումը ցանկանալու ։
Հետագայում Գապոնի գործի քննությունը գնալով ավելի դանդաղեց, չնայած թերթերում երբեմն հաղորդագրություններ Էին հայտնվում հավաքված «աղմկահարույց նյութի» մասին։ Արդյունքում՝ հետաքննության մի քանի տարի անց գործը փակվեց, իսկ նրա նյութերն այդպես էլ չհրապարակվեցին։ Դրանք մինչ օրս չեն հրապարակվել։
Լրագրային հրապարակումներ
Միևնույն ժամանակ, անկախ քննությունից, մամուլում սկսեցին հայտնվել այս սպանության հանգամանքների վրա լույս սփռող նյութեր։
«Ռուս» թերթի հրապարակումը պատասխան արձագանք առաջացրեց բանվոր-գապոնականների կողմից։ 1905 թվականի հունվարի 9-ի իրադարձությունների հերթական տարելիցին մի խումբ բանվորներ «Նովայա Ռուս» թերթում զետեղեցին «Ի պաշտպանություն Գապոնի» հավաքական հայտարարությունը ։ Իրենց հայտարարության մեջ բանվորները գրում էին՝
"«Այսօր մեր թանկագին ընկերոջ և եղբոր՝ Գեորգի Ապոլոնովիչ Գապոնի, որի ազնիվ անունն իր բազմաթիվ թշնամիների կողմից մինչ օրս շարունակվում է տարածվել, անվան հետ կապված իրադարձության 4-րդ տարելիցի օրը, մենք՝ ներքոստորագրյալներս, նրան լավ ճանաչող բանվորները, որոշեցինք բարձրաձայնել, որ Գապոնի թշնամիների կողմից տարածվող այն կարծիքը, թե նա իր կյանքի վերջին օրերին դավաճանել է ռուս ժողովրդի ազատագրական շարժումը, և որ, իբր, զբաղվել է հետախուզությամբ և դավաճանությամբ, աղաղակող բամբասանք է... Իսկ այս թերթին ու բոլոր այն տպագիր օրգաններին, որոնք իրենց մոտ տեղադրել էին վերը նշված նամակագրությունը և դրա նման այլ թղթակցություններ, մենք խնդրում ենք տպագրել նաև մեր այս հայտարարությունը ու դրանով օգնել մեզ վերականգնելու այն մարդու պատիվը, ով շատ բան է արել ռուս աշխատավոր ժողովրդի համար և ով ներկայումս զրկված է իր պատվի համար պայքարելու հնարավորությունից» ։"
Հայտարարության մեջ նաև ներկայացվում էին փաստաթղթեր, որոնք վկայում էին, որ Գապոնը մինչև վերջին օրը չի դավաճանել ազատագրական շարժմանը և մնացել է աշխատանքային գործի մարտիկ։ Գապոնին վերագրված մեղադրանքները հերքելու համար բանվորները Ռուտենբերգին և նրա հանցակիցներին առաջարկել են ներկայանալ միջնորդական դատարան և իրենց մեղադրանքները կրկնել բանվորների ներկայությամբ։ Այս միջնորդական դատարանի նախագահ բանվորները նշանակել էին գրող Մաքսիմ Գորկուն ։ Սակայն այս հայտարարությանը ո՛չ Ռուտենբերգը, ո՛չ Գորկին չարձագանքեցին։
Ազեֆի բացահայտումը
1908 թվականի վերջին տեղի ունեցավ կարևոր իրադարձություն, որը լույս սփռեց Գապոնի սպանության հանգամանքների վրա։  Վ. Լ. Բուրցևի և նրա օգնականների ջանքերով բացահայտվեց հեղափոխական շարժման մեջ ոստիկանական խոշորագույն գործակալը՝ էսէռների կուսակցության մարտական կազմակերպության ղեկավար Եվգենի Ազեֆը։ Այս կապակցությամբ էսէռների կուսակցության կողմից իրականացված հետաքննությունը պարզեց Ազեֆի մասնակցությունը խոշորագույն ահաբեկչական գործողություններին՝ Վ. Կ. Պլևեի, Մեծն իշխան Սերգեյ Ալեքսանդրովիչի և այլոց սպանություններին։ Նույն հետաքննությունը պարզեց նաև Ազեֆի մասնակցությունը Գեորգի Գապոնի սպանությանը ։ 1909 թվականի սկզբին կուսակցության ԿԿ-ն պաշտոնական հայտարարություն տարածեց, որում Ազեֆին հայտարարում էր «սադրիչ գործակալ» և հայտնում ահաբեկչական գործունեությանը նրա մասնակցության մասին։ Այդ հայտարարությունը տեղադրած թերթերում հաղորդվում էր, որ Ազեֆն «իր համախոհներին հաճախ է մեղադրել դավաճանության մեջ և տարբեր հեղափոխական դատարաններով հասնել նրանց մահապատժի դատապարտմանը։ Նման հեղափոխական հաշվեհարդարներից ամենահնչեղը Գապոնի սպանությունն էր, ում Ազեֆը մեղադրում էր կոմս Վիտտեին վաճառվելու մեջ» ։
Ազեֆի բացահայտումը հանրության ուշադրությունը բևեռեց Գապոնի գործի վրա։ Լրագրողները հույս հայտնեցին, որ այդ իրադարձությունը կօգնի բացահայտել Գապոնի սպանության իրական պատճառները։ Փիլիսոփա և հրապարակախոս Ա. Ս. Իզգոևը հայտարարեց, որ Ազեֆի բացահայտումը փաստ է, որը պետք է խթան հանդիսանա Գապոնի գործի վերանայման համար ։ 1905 թվականի հունվարի 9-ի իրադարձությունների պատմաբան Լյուբով Գուրևիչը գրել է՝ «Ազեֆի գործով թերթերի բացահայտումները գաղտնի հանքերից և պատմության դամբարաններից, ի թիվս շատ այլ բաների, հանեցին նաև Գապոնի մահվան իրական պատճառների վերաբերյալ դեռևս չձևակերպված ցուցումներ։ Հայտնի չէ, թե հետագայում կձևակերպվե՞ն այդ ցուցումները, դրանք կբավականացնե՞ն արդյոք ներկայումս ապրող որևէ մեկի հետաքրքրությունը, որպեսզի կողմնակի հանգամանքներից նետվող ակնարկից կառչելով՝ գոնե քայլ կատարի իր մանրամասնություններով նենգ ու նողկալի սպանության հետաքննության հարցում, որի պաշտոնական գործընթացը ժամանակին ինչ-որ անհասկանալի կերպով կասեցվել է» ։ Մամուլում սկսեցին հայտնվել նոր փաստեր ու բացահայտումներ։
1909 թվականի փետրվարին ինժեներ Ռուտենբերգը հայտարարություն հրապարակեց, որում խոստովանում էր, որ Գապոնի սպանությունը կատարել է Ազեֆի հանձնարարությամբ ։ Իր հայտարարության մեջ Ռուտենբերգը պնդում էր, որ Գապոնի սպանության մասին որոշումն ընդունվել է էսէռների կուսակցության Կենտկոմի կողմից այն փաստերի հիման վրա, որոնք վկայում էին ոստիկանության դեպարտամենտի փոխնախագահ Պ. Ի. Ռաչկովսկու հետ Գապոնի հարաբերությունների մասին։ Ընդ որում՝ Կենտկոմը անհնար էր համարել միայն Գապոնի սպանությունը, և Ռուտենբերգին հանձնարարել էին Ռաչկովսկու հետ հանդիպման ժամանակ նրանց երկուսին միասին սպանել։ Սակայն Կենտկոմի անդամը Ազեֆը, ստանձնելով Ռուտենբերգի հրահանգչի դերը, Կենտկոմի անունից նրան հանձնարարել է սպանել միայն Գապոնին այն դեպքում, եթե պարզվեր, որ երկուսին սպանելն անհնար է ։ Համոզվելով, որ Ռաչկովսկին դադարել է հանդիպել Գապոնի հետ՝ Ռուտենբերգը, կատարելով Ազեֆի հանձնարարությունը, կազմակերպել է միայն Գապոնի սպանությունը։ Սպանությունը կատարելու համար նա հրավիրել է մի խումբ աշխատավորների, կուսակցության անդամների, որոնց բացատրել է, որ իրենք կատարում են Կենտկոմի դատավճիռը։ Հետագայում պարզվել է, որ հանձնարարությունը չի համապատասխանել ԿԿ-ի որոշմանը, և կուսակցությունը հրաժարվել է ստանձնել սպանության պատասխանատվությունը։ Միաժամանակ, Ռուտենբերգը պնդում էր, որ սպանությունն իրականացնողներին հնարավորություն է տվել համոզվելու Գապոնի դավաճանության մեջ ։