cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վարդգես Օվյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 թվականի նոյեմբերի 4-ին՝ Ստեփանակերտում։ Ավարտել է տեղի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1988 թ.-ից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ Աշխատել է հանրապետական «Խորհրդային Ղարաբաղ» («Արցախ», «ԼՂ Հանրապետություն») պաշտոնաթերթում՝ որպես թղթակից, բաժնի վարիչ, ապա՝ գլխավոր խմբագրի տեղակալ։
1992—1993 թթ. միաժամանակ եղել է Ասկերանի շրջանի «Խաչեն» շրջանային թերթի խմբագիրը։
1997—1998 թթ. որպես հրատարակչական կենտրոնի ղեկավար աշխատել է Ստեփանակերտի պետական պոլիգրաֆ ձեռնարկությունում, 1999 թվականից՝ «10-րդ նահանգ», 2004—2006 թթ.՝ «Դեմո» հանրային թերթում՝ որպես պատասխանատու խմբագիր։
2009 թվականից «Նոր էջ» թերթի խմբագիրն է։
Տպագրվում է 1984 թվականից։ Հարյուրավոր պատմվածքների ու նովելների, դրամատիկական ստեղծագործությունների, բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է։ Տպագրվում է հայաստանյան և ղարաբաղյան թերթերում  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ռասվոժ (Պոստի վտակ)
Ռասվոժ (Расвож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պոստ գետի աջ ափին՝ 57 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Այուաբա էկոլոգիական կայան
Այուաբա էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica de Aiuaba), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Սեարա նահանգում։ Այն պահպանում է Կաատինգա չոր անտառային բիոմի տարածքը։ Ծառահատումից և որսորդությունից վտանգված է պահպանման միավորումը, որն իրականացվում է տեղի բնակչության կողմից։
Տեղագրություն
Այուաբա էկոլոգիական կայանը գտնվում է Կաատինգա բիոմում։ Ընդգրկում է 11747 հա տարածք։ Ստեղծվել է 2001 թվականի փետրվարի 6-ի հրամանագրով և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Պահպանման միավորումը Սեարա նահանգի Այուաբա մունիցիպալիտետում է ։ Այն գտնվում է Սեռա դե Իպիաբայի միջհյուսիսային նստվածքային ավազանում ։ Որոշ տարածքներում տարածքը լեռնային է, իսկ որոշներում՝ ավելի հարթ։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 400-700 մետր բարձրության վրա ։
Պահպանություն
Էկոլոգիական կայանը «խիստ բնական արգելոց է», որը գտնվում է Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիայի ներքո։ Նպատակն է՝ պահպանել բնությունը և աջակցել գիտական հետազոտություններին ։ Ականջավոր աղավնին (Zenaida auriculata), որը վտանգված է արհեստավարժ որսորդների կողմից, բուծման շրջանում ապաստան է որոնում միավորումում ։ Միավորումը՝ որպես Կաատինգա բիոմի պահպանության ամենամեծ տարածք, ունի մեծ էկոլոգիական նշանակություն, քանի որ ամբողջությամբ ծածկված է Կաատինգայի ծառերով, և կարևոր դեր է խաղում կենսաբանական բազմազանության պահպանման գործում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Գամմա գլոբուլիններ
Գամմա գլոբուլիններ, գլոբուլինից կազմված սպիտակուցներ, որոնք գտնվում են արյան պլազմայում։ Բուժման ժամանակ պրոֆիլակտիկ և թերապևտիկ նպատակներով օգտագործվում են որպես անտիբակտերյալ և հակավիրուսային հակամարմիններ։ Գամմա գլոբուլինները հանդիսանում են իմունոգլոբուլիններ, որոնք կարևոր սպիտակուցներ են հումորալ իմունիտետի համար։
Կիրառում
Հիմնականում կիրառվում են վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման համար։ Պարունակում են պաշտպանական հակամարմիններ, որոնք ընդունակ են չեզոքացնել տարբեր միկրոօրգանիզմների ախտածին ազդեցությունը։ Գամմա գլոբուլինների պատրաստուկները կոչվում են նաև իմունոգլոբուլիններ։ Գամմա գլոբուլինները ոչնչացնող ազդեցություն են ունենում վիրուսների, բակտերիաների, սպիրոխետների, նախակենդանիների վրա, որով էլ որոշվում է դրանց կարևոր նշանակությունը մի շարք վարակիչ հիվանդությունների (հատկապես մանկական) կանխարգելման և բուժման համար։
Գամմա գլոբուլիններն օրգանիզմ ներարկելիս արհեստականորեն ստեղծվում է, այսպես կոչված, պասիվ իմունիտետ։
Ստացում
Սովորաբար գամմա գլոբուլինները ստացվում են որոշակի հիվանդությունով հիվանդացած մարդու կամ կենդանիների (առավել հաճախ՝ ձիերի) արյունից, որոնց հատուկ նպատակով ներարկում են համապատասխան վակցինաներ։ Գամմա գլոբուլիններն առաջանում են իմունացումից կամ հիվանդությունն սկսվելուց 2 շաբաթ անց։
Կիրառում
Կանխարգելման նպատակով գամմա գլոբուլինները Ներարկում են (միջմկանային) հիվանդների հետ շփում ունեցած անձանց։ Որպես կանոն՝ դրանք կրճատում են տենդային շրջանի տևողությունը, թեթևացնում հիվանդության ընթացքը, նվազեցնում բարդությունները։
Ներկայումս գամմա գլոբուլիններն օգտագործվում են կատաղության, գրիպի, կարմրախտի, խոզուկի, գլխուղեղի բորբոքման (տզային), վիրուսային լյարդաբորբի, կարմրուկի, քութեշի, սիբիրյան խոցի, ստաֆիլոկոկային վարակների բուժման նպատակով, ինչպես նաև նորածինների արյունատարրալուծական հիվանդության կանխարգելման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արյան սպիտակուցներ
Բերեժնոե (այլ կիրառումներ)
Բերեժնոե, կարող է վերաբերել՝
(4850) Պալեստրինա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,878459 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6658 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0911 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1783,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,20182 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,88° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Միխայլովկա (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Միխայլովկա գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,21 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 76,19 մարդ/կմ²։
Խորխե Ռոլդան
Խորխե Ռոլդան Պոպոլ (Jorge Roldán Popol, ), գվատեմալացի ֆուտբոլային մարզիչ և նախկին կիսապաշտպան։ Գրեթե ամբողջ կյանքն անց է կացրել գվատեմալական «Ավրորա» ակումբում՝ դառնալով նրա խորհրդանիշը, թիմի ավագը, այնուհետև գլխավոր մարզիչը։ յի հավաքականի կազմում նույնպես կրել է թիմի ավագի թևկապը։ Մարզել է Գվատեմալայի ազգային և օլիմպիական հավաքականները։ 2004 թ.-ից զբաղեցնում է գվատեմալական ազգային թիմերի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Գվատեմալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գվատեմալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կնքահայրը (վեպ)
Կնքահայրը (The Godfather), ամերիկացի գրող Մարիո Պյուզոյի 1969 թվականին հրատարակված վեպը, որը հեղինակին բերեց մեծ հարստություն և համաշխարհային ճանաչում։ Այս վեպի հիման վրա Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան նկարահանել է համանուն ֆիլմաշարը` բաղկացած երեք ֆիլմերից։ Վեպը անգլերենից հայերեն է թարգմանել Ռուզան Ղազարյանը։ Այն հրատարակվել է 1994 թվականին Երևանում 10.000 օրինակ տպաքանակով։ Ցավոք, վեպի հայերեն թարգմանությունը ամբողջական չէ։
Վեպի սյուժեն
Պատմությունը տեղի է ունենում Նյու Յորքում (ԱՄՆ) 1945-1955 թվականներին։ Այդ ժամանակ քաղաքին տիրում էին 5 տարբեր Սիցիլիական մաֆիոզ ընտանիքներ՝ Տատալիա, Բարզինի, Ստրաչի,Կունեո և Կոռլեոնե։ Գրքի հերոսը Դոն Վիտո Կոռլեոնեն է` Կոռլեոնե ընտանիքի կնքահայրը։ Նա հիմնադրում է Նյու Յորքի ամենահզոր ընտանիքը, որը հարստացել է ձիթապտղի յուղի բիզնեսով։ Դոնը ունի 3 տղա՝ Մայքլը, Ֆրեդոն և Սոնին։ Սոնին ու Ֆռեդոն օգնում են իրենց հորը իր գործերում, բայց Մայքլը ավելի հեռու է ընտանեկան բիզնեսից։ Այսպես կյանքը առաջ է գնում մինչ այն օրը, երբ Սոլոցոն գալիս է Դոնից իր օգնությունը խնդրելու թմրանյութերի առք ու վաճառքի համար։ Դոնը մերժում է, բայց Սոնին ցույց է տալիս, որ հետաքրքրված է այդ բիզնեսով։ Այդ իսկ պատճառով Սոլոցոն մահափորձ է կազմակերպում Վիտո Կոռլեոնեի դեմ, որ կարողանա բանակցել նրա որդու հետ։ Նրա ծրագրերը ձախողվում են, քանի որ Դոնը վիրավորվում է, բայց չի մահանում։ Այս մահափորձը ընդունելով որպես խիստ վիրավորանք` Մայքլը որոշում է վերադառնալ ընտանիք և վրեժխնդիր լինել։ Նա կազմակերպում է Սոլոցոյի սպանությունը. ինքն անձամբ կրակում է նրա վրա և այնուհետև փախչում է Սիցիլիա։ Քանի որ Նյու Յորքի մյուս գանգստերական ընտանիքներին ձեռնտու էր թմրանյութերի բիզնեսը, նրանք պատերազմ են սկսում Կոռլեոների դեմ։ Սկզբում Կոռլեոնեները ջախջախում են մյուս ընտանիքներին, բայց այն բանից հետո, երբ Սոնին սպանվում է, Դոնը խաղաղություն է հայտարարում և համաձայնվում է, որ թմրանյութ բերի։ Մի քանի տարի անց Մայքլը վերադառնում է Նյու Յորք և, փոխարինելով հորը, պատվիրում է Նյու Յորքի մյուս 4 գանստերական ընտանիքների կնքահայրերի սպանությունը։ Այսպես նա վերադարձնում է Կոռլեոնե ընտանիքի հզորությունը, իսկ ինքը դառնում է այդ ընտանիքի կնքահայրը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարիո Պյուզոյի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Բերեստկի (այլ կիրառումներ)
Բերեստկի, կարող է վերաբերել՝
Սեմ Լեյք
Սամի Անտերո Յարվի (ֆին. Sami Antero Järvi; ծնվել է 1970 թ. մարտի 28), առավել հայտնի Սեմ Լեյք կեղծանունով, ֆին գրող է, որը հայտնի է որպես Max Payne տեսախաղի սցենարիստ։ Սեմ Լեյքի ընկերը՝ Պետրի Ջարվիլեթոն՝ Remedy Entertainment-ի հիմնադիրը, խնդրել է նրան աշխատել Death Rally-ի սցենարի վրա։ Դրանից հետո Սեմ Լեյքը գրել է Remedy - Max Payne խաղի սցենարը, իսկ ավելի ուշ՝ Max Payne 2. The Fall of Max Payne, Alan Wake, Quantum Break and Control խաղերի համար։ Նա Remedy Entertainment-ի բաժնետեր է՝ տնօրինելով բաժնետոմսերի 5,1%-ը։
Աշխատանք Max Payne շարքի վրա
Լեյքը ոչ միայն գրել է Մաքս Փեյնի սցենարը, այլև օգնել է մակարդակների ձևավորմանը և տեսքը տվել խաղի գլխավոր հերոսին։ Սեմ Լեյքը նաև գրաֆիկական նովելներում մարմնավորել է Մաքսին, քանի որ բյուջեն թույլ չի տվել պրոֆեսիոնալ դերասաններ վարձել։ Արդյունքում, Լեյքը և Remedy-ի անձնակազմն իրենք խաղացին խաղի բոլոր հերոսներին։
Սեմ Լեյքը նույնպես գրել է շարունակության սցենարը, սակայն մերժել է Մաքսի դերը, իսկ «Remedy»-ը մեծ ցուցադրության ժամանակ ընտրվել է դերասան Թիմոթի Գիբսի կողմից։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Սեմ Լեյքն այս անգամ չի խաղացել Մաքսի դերը, նրա դեմքը կարելի է գտնել խաղի այս հատվածում։ Ջոն Միրան՝ «Անհայտ հասցե» հեռուստաշոուի կերպարը, ամբողջությամբ հիմնված է առաջին Փեյնի վրա։ Սեմ Լեյքի դեմքի մոտիկ պլանը տեղադրված է Սարսափի տաղավարի մուտքի վերևում։ Սեմ Լեյքը կարելի է տեսնել նաև որպես Լորդ Վալենտին, նրա մայրը (Մամա) Լորդեր և տիկնայք և Դիկ Ջասթիս Դիկ Ջաստիսում։ Կա սիրողական փոփոխություն, որը վերադարձնում է նրա դեմքը Մաքս Փեյնին ։
The Fall of Max Payne-ը պարունակում է մեկ լիցենզավորված երգ «Late Goodbye» ֆիննական Poets of the Fall ռոք խմբի կողմից։ Այն ստեղծվել է խմբի մենակատար Մարկո Սաարեստոյի կողմից, ում Սեմ Լեյքը մի անգամ ուղարկել է իր բանաստեղծությունը, որը գրվել է վերջերս, և ասել, որ օգտագործի իր ոգեշնչած պատկերները երգի բառերը գրելու համար։
Alan Wake
Լեյքը 2010 թվականի «Ալան Ուեյք» հոգեբանական գործողությունների ֆիլմի գլխավոր սցենարիստն էր, որն արժանացավ բազմաթիվ մրցանակների և քննադատների գնահատանքի իր հերոսների և պատմության համար։
Լեյքը խաղում է էպիզոդիկ դեր, որտեղ նա հայտնվում է խաղային գեղարվեստական հարցազրույցի ժամանակ որպես հյուր՝ թոք-շոուի ժամանակ։ Երբ հարցազրույցն ավարտվում է, թոք-շոուի հաղորդավարը խնդրում է Լեյքին «դեմք հանել», և ի պատասխան՝ Լեյքը նմանակում է Max Payne-ի տխրահռչակ տեսքը օրիգինալ Max Payne տեսախաղից։
Quantum Break и Control
Այնուհետև Սեմ Լեյքը մասնակցել է որպես սցենարիստ և հետագա Remedy նախագծերին՝ Quantum Break and Control։
Պոկրով (գյուղ, Նավաշինսկի շրջան)
Պոկրով (Покров), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նավաշինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նավաշինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ինդերկա
Ինդերկա (Индерка, Усман), գյուղ Ռուսաստանի, Պենզայի մարզի Սոսնովոբորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4014 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պենզայի մարզի Սոսնովոբորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1720 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Առուաիա
Առուաիա (Aruaia), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեկսա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեկսա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իմ ամենալավ սիրեկանը
Իմ ամենալավ սիրեկանը (Prime), ամերիկյան ռոմանտիկական դրամատիկական կատակերգություն։ Գլխավոր դերերում են Ումա Թուրմանը և Մերիլ Սթրիփը։
Սյուժե
Կատակերգության գործողությունները ծավալվում են Նյու Յորքում։ Երեսունյոթամյա Ռաֆին վերջերս ամուսնալուծվել է, աշխատում է, ապրում է Մանհեթենում։ Դևիդը 23-ամյա տաղանդավոր նկարիչ է Վերին Վեստ Սայդում։ Պատահական հանդիպումից հետո նրանց մեջ բուռն սեր է ծագում։
Ռաֆին կիսվում է իր բոլոր գաղտնիքներով իր հոգեբան Լիզայի հետ և բնավ չի կասկածում, որ Լիզան Դևիդի մայրն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Relativity Media ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Դարիա Կամսարական
Դարիա (Դարուհի) Գրիգորի Կամսարական, հայ, ֆրանսագիր վիպասանուհի, քանդակագործ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ Տիգրան Կամսարականի եղբոր աղջիկն է։
Կրթությունն ստացել է ֆրանսիական դպրոցում։ Հայերեն սովորել է հայտնի մանկավարժ Էլպիս Կեսարացյանից։ Երիտասարդ հասակից հետևել է գրականության։ Ականատես լինելով Մուսա լեռան խիզախ մարտիկների կյանքին Պորտ Սաիդում, գրել է «Արյան ճակատագրականությանը» ֆրանսերեն վիպակը, որը լույս է տեսել նաև հայերեն, Կահիրեի «Արև» օրաթերթում, Միքայել Կյուրճյանի թարգմանությամբ։
1920-ական թվականների կեսերին մեկնել է Փարիզ, սովորել Փարիզի Գրան Շոմիեր ակադեմիայում, աշակերտելով Անտուան Բուրդելին։ 1935 թվականին Փարիզում կազմակերպվել է նրա անհատական առաջին ցուցահանդեսը, որն իր վրա է հրավիրել ֆրանսիական մամուլի ուշադրությունը։ Հետագայում ցուցահանդեսներ է կազմակերպել տարբեր պատկերասրահներում։ Նրա քանդակներից մի քանիսը արժանի տեղ են գրավում Փարիզի արդիական արվեստի թանգարանում, ինչպես և Եգիպտոսի թանգարաններում։ Մեծ հետաքրքրություն են առաջացրել մասնավորապես նրա 1952 և 1958 թվականների ցուցահանդեսները։
Աչքի ընկնող քանդակներից են Սաշա Պիտոևի, Շառլ Էթիենի, Ռոժե Վայանի, Ժան Ֆոլզենի և այլոց կիսանդրիները, «Ողջույն խախաղության» քանդակը և այլն։ Հեղինակ է «Ճամփորդություն արվեստի հետ» (1957, ֆրանսերեն) վեպի։ 1965 թվականին Փարիզում լույս է տեսել նրա «Հրեղեն օղակ» ֆրանսերեն վեպը։ Գրական անունն է «Անն Սարակ»։ Դարիա Կամսարականը Ֆրանսիայի Դիմադրության շարժման մասնակից է։
Եղել է նաև Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ ֆրանսագիր գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Կամսարականներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Գլխուղեղային նյարդեր
Գլխուղեղային նյարդեր, ողնաշարավորների ուղեղաբնից տարածվող նյարդեր։ Կաթնասուններն ունեն 12 զույգ գլխուղեղային նյարդեր, որոնք նշանակված են հռոմեական թվերով՝ ըստ իրենց գտնվելու վայրի և նրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր անունը։
Դրանք են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգ
Գերմանիայի պատմություն
Գերմանիա տերմինը որպես Կենտրոնական Եվրոպայում տարածաշրջան հռոմեացի զորավար Հուլիոս Կեսարի կողմից, ով Հռենոսից արևելք չնվաճված տարածքը անվանել է Գերմանիա, այսպիսով տարբերելով Գալիայից, որը նա նվաճել էր։ Գերմանական ցեղերի կողմից մեր թվարկության 9 թվականի Տևտոբուրգյան անտառի ճակատամարտում սկսվեց Հռոմեական կայսրության լծից ազատման գործընթացը։ Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումից հետո ֆրանկները նվաճեցին մյուս ամրևմտյան գերմանական ցեղերին։ Երբ Ֆրանկների կայսրությունը բաժանվեց Կառլոս Մեծի ժառանգների միջև 843 թվականին, արևելյան հատվածը դարձավ Արևելյան Ֆրանկիա։ 962 թվականին Օտտոն I-ը դարձավ միջնադարյան գերմանական պետություն Սրբազան Հռոմեական կայսրության առաջին կայսրը։
Ուշ միջնադարում տարածքային իշխանները, դքսերը և արքեպիսկոպոսները ավելի մեծ իշանություն ձեռք բերեցին կայսրերի հովանու ներքո։ Մարտին Լյութերը կազմակերպեց բողոքականների հեղափոխությունը ընդդեմ Կաթոլիկ եկեղեցու և 1517 թվականից հյուսիսային պետությունները դարձան բողոքական, իկ հարավայինները` մնացին կաթոլիկ։ Սրբազան Հռոմեական կայսրության երկու հատվածը ներքաշվեց Երեսնամյա պատերազմի մեջ (1618–1648), ինչը աղետալի էր երկու կողմերում ապրող մոտ քսան միլիոն բնակչության համար։ Երեսնամյա պատերազմի արդյունքում Գերմանիայի բնակչության 1/4 մասը և տղամարդկանց 1/2 մասը սպանվեց։ 1648 թվականից սկսվեց Սրբազան Հռոմեական կայսրության փլուզումը և սկսվեց ժամանակակից ազգային պետությունների ստեղծման գործընթացը։ Գերմանիայում ստեղծվեցին մեծ թվով անկախ պետություններ, ինչպիսիք են Պրուսիան, Բավարիան, Սաքսոնիան, Ավստրիան և շատ այլ պետություններ։
1900 թվականի դրությամբ Գերմանիան Եվրոպայի մեծ տերություններից մեկն էր և արագ զարգացող արդյունաբերությամբ առաջ անցավ Բրիտանիայից և նավատորմով մրցավազքի մեջ մտավ վերջինիս հետ։ Գերմանիան գլխավորեց Կենտրոնական տերությունները Առաջին համաշխարհային պատերազմում (1914–1918) ընդդեմ Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ռուսաստանի և 1917 թվականից ԱՄՆ-ի։ Պարտվելով և մասնակի օկուպացվելով, Գերմանիան ստիպված էր վճարել ռազմատուգանք և ըստ Վերսալյան պայմանագրի հրաժարվեց իր գաղութներից, ինչպես նաև սեփական տարածքից որոշ հատված կցվեց Չեխոսլովակիային, Բելգիային, Ֆրանսիային և Լեհաստանին։ 1918-19 թվականների Գերմանական հեղափոխությամբ ավարտվեց դաշնային սահմանադրական միապետությունը և հիմնադրվեց Վայմարյան հանրապետությունը, որը ոչ կայուն խորհրդարանական ժողովրդավարություն էր։
1930-ական թվականների համաշխարհային Մեծ ճգնաժամը ծանր հարված հասցեց Գերմանիային, քանի որ գործազրկության աճի հետևանքով կառավարությունը կորցրեց իր վստահությունը։ 1933 թվականի հունվարին Ադոլֆ Հիտլերը նշանակվեց Գերմանիայի կանցլեր։ Նրա Նացիստական կուսակցությունը արագ հիմնեց տոտալիտար ռեժիմ երկրում և Նացիստական Գերմանիան ագրեսիվ տարածքային պահանջներով ներկայացավ` սպառնալով պատերազմով, եթե դրանք չէին ընդունվում։ Ռեյնի մարզի ռեմիլիտիզացիան տեղի ունեցավ 1936 թվականին, դրանից հետո Ավստրիայի անէսքացիան Անշլյուսով, դրանից հետո Չեխոսլովակիայի մի մասը1938 թվականի Մյունխենի համաձայնագրով ու Չեխոսլովակիայի մնացած տարածքի օկուպացիան 1939 թվականին։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիան սկսեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Եվրոպայում` ներխուժելով Լեհաստան։ ԽՍՀՄ-ի հետ պայմանագրի կնքումից հետո 1939 թվականից Հիտլերը և Ստալինը բաժանեցին Արևելյան Եվրոպան միմյանց միջև։ «Տարօրինակ պատերազմ»-ից հետո 1940 թվականին գարնանը Գերմանիան նվաճեց Դանիան, Նորվեգին Բենիլյուքսի երկրները և Ֆրանսիան` վերահսկողություն ձեռք բերելով գրեթե ամբողջ Արևմտյան Եվրոպայում։ 1941 թվականի հունիսին Գերմանիան ներխուժեց ԽՍՀՄ։
Ռասիզմը, հատկապես հակասեմականությունը Նացիստական ռեժիմի գլխավոր շարժիչ ուժերից էին։ Գերմանիայում և հատկապես օկուպացված տարածքներում տեղի ունեցավ համակարգային ցեղասպանություն, որը հայտնի է Հոլոքոստ անվամբ, որի արդյունքում սպանվեց 11 միլիոն մարդ, ներառյալ հրեաները, գերմանացի դասալիքներ, լեհեր, ռումինացիներ, ԽՍՀՄ-ի բնակիչներ։ 1942 թվականին Գերմանիայի առաջխաղացում ԽՍՀՄ-ում կանգ առավ, պետերազմին միացավ ԱՄՆ-ն, Բրիտանիայից սկսվեցին գերմանական քաղաքների զանգվածային անգլո-ամերիկյան ռմբակոծությունները։ 1944 թվականից գերմանական բանակը սկսեց պարտություն կրել բոլոր ճակատներում և վերջնականորեն կապիտուլացիայի ենթարկվեց 1945 թվականի մայիսին։
Դաշնակիցների կողմից օկուպացված Գերմանիայի տարածքը մասնատվեց, Ավստրիան նորից դարձավ առանձին պետություն, տեղի ունեցավ ապանացիստականացում և Գերմանիան բաժանվեց Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետության ու կոմունիստական Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետության, որոնք բաժանվեցին Օդեր-Նեյսի սահմանագծով։ Միլիոնավոր գերմանացիներ արտաքսվեցին նախապատերազմյան արևելյան Գերմանիայից Սուդետենլանդից և ամբողջ արևելյան Եվրոպայից դեպի Արևմտյան Գերմանիա, որն ունեցավ արագ տնտեսական աճ և առաջատար դիքր գրավեց Արևմտյան Եվրոպայում։ Արևմտյան Գերմանիան վերազինվեց 1950-ական թվականներին ՆԱՏՕ-ի նախաձեռնությամբ, սակայն առանց միջուկային զենք ունենալու իրավունքի։ Ֆրանս-գերմանական բարեկամությունը հիմք հանդիսացավ քաղաքական ինտեգրացիայի Երևմտյան Եվրոպայում և Եվրոպական միության ստեղծման։ 1989 թվականին ապամոնտաժվեց Բեռլինի պատը, ԽՍՀՄ-ը փլուզվեց և Արևլյան Գերմանիան վերամիավորվեց Արևմտյան Գերմանիայի հետ 1990 թվականին։ 1998-1999 թվականներին գերմանիան դարձավ եվրոգոտու հիմնադիր պետություններից մեկը։ Գերմանիան մնում է Եվրոպայի տնտեսապես ամենահզոր երկրներից մեկը և նրան բաժին է ընկնում եվրոգոտու ՀՆԱ-ի քառորդ մասը։ 2010—ականների սկբին Գերմանիան ամենամեծ դերակատարումն ունեցավ եվրոյի ճգնաժամի հաղթահարման հարցում, հատկապես օգնություն տրամադրելով Հունաստանին և հարավային Եվրոպայի այլ երկներին։ Տասնամյակի կեսերին երկիրը բախվեց Եվրոպայի միգրացիոն ճգնաժամին, քանի որ ապաստան էին հայցում Սիրիայի և այլ պատերազմական դրության մեջ գտնվող երկրների քաղաքացիներ։
Նախապատմություն
1907 թվականին Գերմանիայում հայտնաբերված հոմոսապիենսի ծնոտը ապացուցում է, որ մարդը Գերմանիայի տարածքում ներկա է եղել նվազագույնը 600.000 տարի առաջ։ Հնագույն որսորդական գործիքը երևբևէ գտնվածներից հայտնաբերվել է Ստորին Սաքսոնիայի Շյոնինգեն հանքավայրում։ 1994-ից 1998 թվականներին նույն վայրում գտնվել են ութ 380.000 տարեկան աշտեներ ։
1856 թվականին Դյուսելդորֆի մոտ գտնվող Նինդեր հարթավայրում հայտնաբերվել են մարդու կողմից ստեղծված քարացած համեմունքներ, որոնց տարիքը թվագրվում է մոտ 40.000 տարեկան և համարվում են հնագույն համեմունքները ըստ Հերման Շաաֆհաուզենի կողմից ։
Գերմանիայի միավորման վերջին փուլ
Գերմանիայի միավորման վերջին փուլը հանդիսացավ պատերազմը Ֆրանսիայի դեմ։ 1871 թվականի հունվարի 18-ին Վերսալում Գերմանիան հռչակվեց կայսրություն՝ Վիլհելմ I-ի գլխավորությամբ։ Ֆրանսիայից Պրուսիային անցան Էլզասը և Արևելյան Լոթարիևգիան։ Պրուսիան ստացավ 5 միլիարդ ֆրանկ ռազմատուգանք (տես Ֆրանկֆուրտյան հաշտություն 1871)։ Այս բոլորը նպաստեցին Գերմանիայի արագ զարգացմանը։ 19-րդ դարի 70-ական թվականներին Գերմանիայի բանվոր դասակարգը հասավ զգալի հաջողությունների։ 1875 թվականին Գերմանիայի բանվորական կուսակցության (Այզենախականներ, հիմնադրվել է 1869 թվականին Ա․ Բեբելի ու Վ․ Վ․ Լիբկնեխտի գլխավորությամբ) և լասալյան Համընդհանուր գերմանական բանվորական միության (հիմնադրվել է 1863 թվականին) միավորման հետևանքով ստեղծվեց
Գերմանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցություն
Գերմանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցությունը (1890 թվականից՝ Գերմանիայի․սոցիալդեմոկրատական կուսակցություն)։ Բանվորական շարժման դեմ պայքարն ուժեղացնելու նպատակով ռայխսթագը 1878 թվականին բացառիկ օրենք ընդունեց սոցիալիստների դեմ։ Սակայն կանգնեցնել կուսակցության ազդեցության աճն այլևս չէր կարելի։ 1890 թվականին օրենքը վերացվեց։ Բիսմարկի քաղաքականությունն ուղղված Էր միլիտարիստական պետության ամրապնդմանը։ 1879 թվականին Գերմանիայի դաշինք կնքեց Ավստրո Հունգարիայի հետ ընդդեմ Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի։ Երբ 1882 թվականին նրանց միացավ Իտալիան, կազմվեց Եռյակ միությունը, ի հակակշիռ որի հետագայում կազմվեց Անտանտը։ 80 թվականներին Գերմանիայի պրոտեկտորատը հաստատեց Աֆրիկայի զգալի տերիտորիաների (Տոգո, Կամերուն, Արևելյան Աֆրիկա ) վրա, 90֊ ական թվականներին ազատվեց խաղաղօվկիանոսյան մի շարք կղզիներ։
Գերմանիական իմպերիալիզմի փուլ
19 -րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին Գերմանիան թևակոխեց իմպերիալիզմի փուլը։ տնտեսական զարգացմամբ առաջ անցնելով Անգլիայից, պայքար ծավալեց աշխարհի վերաբաժանման համար։ Գերագնահատելով իր ռազմ, հզորությունը և ենթադրելով, որ Մեծ Բրիտանիան չի աջակցի Ռուսաստանին, Գերմանիան սկսեց առաջին համաշխարհային պատերազմը։
Գերմանական պատերազմ
1914 թվականի օգոստոսի 1ին Գերմանիան պատերազմ հայտարարեց Ռուսաստանին, օգոստոսի 3-ին՝ Ֆրանսիային, օգոստոսի 4-ին Անգլիան պատերազմ հայտարարեց Գերմանիային։ Պատերազմի հենց սկզբից Գերմանիայի աջ դեմոկրատները սոցիալ շովինիստական դիրք գրավեցին, ըստ Էության նրանց հարեց նաև ցենտրիստական խմբավորումը Կ․ Կաուցկու գլխավորությամբ։ Միայն ձախ դեմոկրատները (Ռ․ Լյուքսեմբուրգ, Կ․ Լիբկնեխտ, Կ․ Ցետկին, Ֆ․ Մերինգ և ուրիշներ) հավատարիմ մնացին պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմին։ 1915 թվականինի գարնանը նրանք ստեղծեցին «Ինտերնացիոնալ» խումբը, որը 1916 թվականին վերաևվանվեց «Սպարտակ», իսկ ավելի ուշ վերածվեց «Սպարտակ միության»։ 1918 թվականին Գերմանիայում ստեղծվեց հեղափոխական իրադրություն։ Հեղափոխության սկիզբ ծառայեց գերմանական ծովայինների ապստամբությունը Քիլում։ Շատ քաղաքներում ստեղծվեցին «Խորհուրդ»-ներ։ Նոյեմբերի 9֊ին ապստամբություն բռնկվեց Բեռլինում։ Միապետական կարգը վերացվեց։ Սովետական Միության հետ համերաշխության ցույց (Բեռլին, Լյուսագարաեն, 1920 թվականի մայիսի 11) Սովետական և գերմանական պատվիրակությունների անդամները Ռապալլոյի պայմանագրի ստորագրումից հետո (1922 թվականի ապրիլի 16-ին)։ Նկարում՝ ձախից աջ, երկրորդից սկսած ռայխսկանցլեր Վիրտ, Կրասին, Չիչերին, Իոֆֆե Սակայն իշխանությունն անցավ աջ դեմոկրատների ղեկավարների (Ֆ․ Էբերտ, Ֆ․ Շայդեման, Օ․ Լանդսբերգ) և «Անկախ կուսակցության» ղեկավարների ձեռքը, որոնք կապ հաստատեցին բանակի գերագույն հրամանատարության հետ և կնքեցին հեղափոխությունը ճնշելու գաղտնի համաձայնագիր։ 1918 թվականի նոյեմբերի 11-ին Կոմպիենում Գերմանիան զինադադար կնքեց Անտանտի հետ։ 1919 թվականի հունիսի 28-ին Վերսալում ստորագրվեց հաշտության պայմանագիր՝ հաղթող տերությունների թելադրած պայմաններով։ 1918-ի դեկտ․ 30-ից մինչև 1919-ի հունվարի 1-ը Բեռլինում տեղի ունեցավ Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԳԿԿ) հիմնադիր համագումարը։ 1919 թվականի հունվարին կառավարությունը դաժանորեն ճնշեց Բեռլինի բանվորների ելույթը, գազանաբար սպանվեցին Կ․ Լիբկնեխտը և Ռ․ Լյուքսեմբուրգը։ 1919 թվականի հուլիսի 13-ի Վայմարյան սահմանադրությամբ Գերմանիան դարձավ բուրժպառլամենտական հանրապետություն (15 երկրներ/հողեր կամ հանրապետություններ և 3 «ազատ քաղաքներ»)։ Ձգտելով դուրս գալ միջազգային մեկուսացումից, Գերմանիան 1922 թվականին ապրիլի 16-ին պայմանագիր կնքեց Սովետական Ռուսաստանի հետ, դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին երկու երկրների միջև։
Ռուրի ճգնաժամ (Գերմանիա)
1923-ի հունվարին սկսվեց, այսպես կոչված, Ռուրի ճգնաժամը (ռազմատուգանքի դիմաց Ֆրանսիան և Բելգիան գրավել էին Ռուրը)։ Սրվեցին դասակարգային հակասությունները, Գերմանիան հեղափոխական վերելք ապրեց։ Հոկտեմբերին Համբուրգի աշխատավորները Է․ Թելմանի գլխավորությամբ զինված ապստամբություն բարձրացրին։ 1923 թվականի նոյեմբերին նացիոնալ-սոցիալիստների մի խումբ Ա․ Տիտլերի և գեներալ Է.Լուդենդորֆի գլխավորությամբ Մյունխենում պետական հեղաշրջման անհաջող փորձ կատարեց։ Գերմանիայի մոնոպոլիստները ԱՄՆ-ի, Անգլիայի և Ֆրանսիայի մոնոպոլիաների աջակցությամբ, որոնք հույս ունեին Գերմանիան օգտագործել որպես ԽՍՀՄ դեմ հարավային ուժ, սկսեցին վերականգնել նրա ռազմաարդար պոտենցիալը։ 1926 թվականին Գերմանիան ընդունվեց Ազգերի լիգա։ Արդեն ծնունդ էր առել և ուժեղանում էր ֆաշիստական վտանգը։ Տեղափոխական պրոլետարիատի ուժերի համախմբումը տեղի էր ունենում ավելի դանդաղ, քան հետադիմական ուժերի կենտրոնացումը։ Դրա պատճառը աջ ղեկավարների օպորտունիստական քաղաքականությունն էր, որը պառակտում էր բանվոր դասակարգի շարքերը։ Նրանք մերժեցին ԳԿԿ-ի առաջարկությունը՝ ստեղծելու միացյալ բանվորական ճակատ ֆաշիզմի և պատերազմի դեմ։ 1933 թվականի հունվարի 30-ին նախագահ Տինդենբուրգը Հիտլերին նշանակեց ռայխսկանցլեր։
Գերամանիայում ֆաշիստական բռնապետության (դիկտատուրա) հաստատումը
Գերմանիայում հաստատվեց ֆաշիստական դիկտատուրա Տինդենբուրգի մահից (1934 թվական) հետո Հիտլերն իրեն հայտարարեց պետության ղեկավար։ 1933 թվականի փետրվարի 27-ին ֆաշիստները հրդեհեցին Ռայխսթագը՝ մեղադրանքը բարդելով կոմունիստների վրա։ Սկսվեցին հակաֆաշիստների մասսայական ձերբակալությունները։ 1933 թվականի մարտի 3-ին ձերբակալվեց Է․ Թելմանը։
Զավթողական պատերազմ
Մարտի 14-ին պաշտոնապես արգելվեց կոմկուսակցությունը, իսկ ապա և մնացած բոլոր կուսակցությունները և արհմիությունները։ Օգտագործելով ԱՄՆ-ի և Անգլիայի ֆինանսական օգնությունը, հիտլերյան Գերմանիան կյանքի կոչեց սպառազինման վիթխարի ծրագիր, սկսեց նախապատրաստվել 1933 թվականի զավթողական պատերազմին Գերմանիան դուրս եկավ Ազգերի լիգայից։ 1935 թվականին վերականգնվեց ընդհանուր զինապարտության օրենքը։ 1936-1939 թթ Գերմանիան, Իտալիայի հետ միասին, զինված ներխուժում կազմակերպեց Իսպանիայում։ 1936-1937 թթ ձևավորվեց Գերմանիայի, Իտալիայի և ճապոնիայի ագրեսիվ բլոկը։ 1938 թվականի մարտին ֆաշիստական Գերմանիան զավթեց Ավստրիան («անշլյուս»), 1939 թվականին՝ Չեխոսլովակիան։ 1939 թվականի օգոստոսին Գերմանիան դիմեց ԽՍՀՄ-ին չհարձակման պայմանագիր կնքելու առաջարկությամբ։ Սովետական Միությունը, ձգտելով կանխել հակասովետական միացյալ ճակատի ստեղծումը և նկատի ունենալով, որ կոլեկտիվ անվտանգության սիստեմ ստեղծելու իր ջանքերը ձախողվել էին Անգլիայի և Ֆրանսիայի կողմից, ստիպված ըևդունեց Գերմանաիայի առաջարկությունը։
Պատերազմ Եվրոպայում ( երկրորդ համաշխարհային պատերազմ)
Սովետական Միությունը, ձգտելով կանխել հակասովետական միացյալ ճակատի ստեղծումը և նկատի ունենալով, որ կոլեկտիվ անվտանգության սիստեմ ստեղծելու իր ջանքերը ձախողվել էին Անգլիայի և Ֆրանսիայի կողմից, ստիպված ընդունեց Գերմանաիայի առաջարկությունը։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիան հարձակվեց Լեհաստանի վրա՝ սկսելով պատերազմ Եվրոպայում սեպտեմբերին Անգլիան և Ֆրանսիան պատերազմ հայտարարեցին, սակայն ակտիվ մարտական գործողություններ չձեռնարկեցին։ 1940 թվականի մարտին հիտլերականները գրավեցին Բելգիան, Նիդերլանդները, Լյուքսեմբուրգը, իսկ ապրիլին ներխուժեցին Դանիա և Նորվեգիա։ Հունիսին հանձնվեց Ֆրանսիան։ 1940 թվականի սեպտեմբերին Բեռլինում Գերմանիայի, Իտալիայի և ճապոնիայի միջև կնքվեց ռազմական դաշինք։ Գերմանիան անմիջապես սկսեց ԽՍՀՄ-ի վրա հարձակվելու նախապատրաստությունները։ 1941 թվականի ապրիլին Գերմանիան գրավեց Հարավսլավիան և Հունաստանի մեծ մասը։ 1941 թվականի հունիսի 22-ին, խախտելով սովետագերմանական չհարձակման պայմանագիրը Գերմանիան հարձակվեց ԽՍՀՄ-ի վրա։ Ծանր պաշտպանողական մարտերում սովետական զորքերը կանգնեցրին գերմանական բանակը, իսկ Մոսկվայի մոտ նրա ջախջախումը վերջնականապես խափանեց ԽՍՀՄ-ի դեմ «կայծակնային պատերազմի» հիտլերյան պլանը։ Կազմվեց հակահիտլերյան կոալիցիա՝ ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի գլխավորությամբ, որտեղ վճռական դերը պատկանում էր ԽՍՀՄ-ին։ Ստալինգրադի մոտ գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախումով բեկում առաջացավ ինչպես Հայրենական մեծ պատերազմի, այնպես էլ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մեջ։ 1943 թվականին սկսեց քայքայվել ագրեսորների դաշինքը՝ նրանից դուրս եկավ Իտալիան։ Լայն թափ ընդունեց դիմադրության շարժումը գրավված երկրներում։ Ակտիվացան հակաֆաշիստական անլեգալ կազմակերպությունները։ 1944 թվականի հունիսին, երբ Գերմանիայում ռազմական և քաղաքական պարտությունն ակնհայտ էր, դաշնակիցները բացեցին երկրորդ ճակատը։ 1945 թվականի հունվար փետրվար ամիսներին սովետական բանակը մտավ Գերմանիա, ապրիլի 30-ին հաղթանակի դրոշ կանգնեցվեց Ռայխսթագի վրա։ Մայիսի 8-ին Բեռլինում ստորագրվեց ֆաշիստական Գերմանայիի անվերապահ կապիտուլյացիայի ակտը։ Գերմանիան բաժանվեց չորս օկուպացիոն գոտիների՝
Համապատասխանաբար չորս հատվածի։ Գերմանիայում Գերագույն իշխանությունը իրենց վրա վերցրեցին ԽՍՀՄ-ի, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի կառավարությունները։ Բեռլինի կոնֆերանսում ԽՍՀՄ, ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիան պարտավորվեցին Գերմանիայումում արմատախիլ անել
Որոշվեց հաստատել լեհգերմանական նոր սահման։ Փոցդամի որոշումները հետևողականորեն իրագործվեցին միայն սովետական զորքերի զբաղեցրած գոտում։ Ստեղծվեց նոր, դեմոկրատական պետական ապարատ։ 1945 - 1946 թթ վերացվեց խոշոր կալվածատիրական հողատիրությունը։ Հողն անցավ աշխատավոր գյուղացու ձեռքը։ 1948 թվականին ԱՄՆ, Անգլիան և Ֆրանսիան արևմտյան գոտիներում անցկացրին անջատ դրամական ռեֆորմ։ Գերմանիայի պառակտման այս միջոցառումներն ավարտվեցին 1949 թվականի սեպտեմբերին Արևմտագերմանական պետության՝ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության (ԳՖՀ) ստեղծումով։ 1949 թվականի հոկտեմբերի 7֊-ին ժողովրդական խորհուրդը, որն ընտրվել էր գերմանական ժողովի կոնգրեսի կողմից, հռչակեց Գերմանական Դեմոկրատական Հանրապետության (ԳԴՀ) ստեղծումը։ Գործողության մեջ մտավ նաև դեմոկրատական սահմանադրությունը։ ԳԴՀ-ի նախագահ ընտրվեց Վ․ Պիկը, վարչապեք դարձավ Գրոտևոլը։ Սովետական կառավարությունը ԳԴՀ-ի կառավարությանը հանձնեց սովետական զինվորական վարչության ֆունկցիաները։
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Հիպերռեալիզմ
Հիպերռեալիզմը նկարչության և քանդակագործության մի ժանր է, որը հիշեցնում է խիստ խոշորացված լուսանկարներ։ Հիպերռեալիզմը համարվում է ֆոտոռեալիզմի կատարելագործված տարբերակը, կիրառելով այնպիսի մեթոդներ, որոնք կստեղծեն հավասարազոր կտավներ և քանդակներ։ Այս տերմինը ի սկզբանե ծագել է անկախ արվեստի շարժամ և արվեստի ոճի ծագման ընթացքում Միացյալ Նահանգներում և Եվրոպայում՝ զարգացում ապրելով 2000 թվականից սկսած ։
Պատմություն
Բելգիացի արվեստի դիլեր Այզի Բրեշոտը վերցրել էր ֆրանսերեն Hyperréalisme բառը, որը նշանակում է հիպերռեալիզմ՝ որպես իր գործերի ցուցահանդեսի վերնագիր, որը տեղի էր ունեցել Բրյուսելում 1973 թվականին։ Ցուցահանդեսը ուղեկցվում էր այնպիսի նշանավոր հիպեռլուսանկարիչների կողմից, ինչպիսիք են Ռալֆ Գուոինգսը, Չակ Քլոսը, Դոն Էդդին, Ռոբերտ Բեչթլը և Ռիչարդ Մըքլինը, բայց իր բովանդակությանը հասավ այնպիսի ազդեցիկ եվրոպացի արվեստագետների կողմից, ինչպիսիք՝ Գնոլին, Ռիչթելը, Կլափեքը և Դելքոլը։ Մինչ այդ հիպերռեալիզմը օգտագործվում էր եվրոպացի արվեստագետների ու դիլերների կողմից, ովքեր դիմում էին նկարիչներին Ֆոտոռեալիստներից ոգեշնչվելուց հետո։
Վաղ XXI դարի հիպերռեալիզմը հիմնվել է ֆոտոռեալիզմի էսթետիկ սկզբունքների հիման վրա։ Ամերիկացի նկարիչ Դենիս Պետերսոնը, ում պիոներական գործերը դիտվում էին որպես ֆոտոռեալիզմի համըդհանուր ճյուղավորում, առաջին անգամ օգտագործել է «Հիպերռեալիզմ» տերմինը և մուտք գործեց նոր շարժման մեջ՝ արվեստագետների սակավ խմբով հանդերձ ։ Գրահամ Թոմսոնը գրեց «Լուսանկարի մեկ ցուցադրում, թե ինչպես այն միաձուլվելով արվեստի աշխարհի հետ դառնում է ֆոտոռեալիստական կտավի հաջող արդյունք» 1960-ականների վերջին և 1970-ականների սկզբին։ Սա կոչվում է նաև սուպերռեալիզմ կամ հիպերռեալիզմ և Ռիչարդ Եսթեսի, Դենիս Պետերսոնի, Օդրի Ֆլեքի կամ Չակ Քլոսի պես նկարիչները հաճախ օգտվում էին լուսանկարչական ոճերից՝ ստեղծելու այդ ուղղությանը մոտ կտավներ, որոնք ասես լուսանկարներ լինեն։ Այնուամենայնիվ, հիպերռեալիզմը հակադրվում է XX դարի ավանդական ֆոտոռեալիստական մոտեցումներից ։ Հիպերռեալիստ նկարիչներն ու քանդակագործները օգտագործում են լուսանկարչական պատկերները՝ որպես տեղեկության աղբյուր, որտեղ ստեղծում են առավել հաստատուն ու մանրակրկիտ մեկնաբանություն, որը ի տարբերություն ֆոտոռեալիզմի, պատմողական և հուզական է պատկերվում։ Խիստ ֆոտոռեալիստական նկարիչները հակված էին նմանակել լուսանկարչական պատկերներ անտեսելով կամ աբստրակտիայի ենթարկելով որոշ մանրուքներ՝ պահպանելու ընդհանուր համատեղելի պատկերավոր գունանկարչական դիզայնը ։ Նրանք հաճախ էին բաց թողնում մարդկային զգացմունքը, քաղաքական արժեքները կամ պատմական տարրերը։ Քանի որ այն զարգացել է փոփ արվեստից, կտավների ֆոտոռեալիստական ոճը եզակիորեն ամուր էր, ճշգրիտ, զուտ մեխանիկական, որտեղ հիմնական շեշտը դրված էր աշխարհիկի, առօրյա պատկերների վրա ։
Չնայած հիպերռեալիզմը ըստ էության ֆոտոռեալիզմ էր, այն առավել փափուկ է դիտվում, շատ ավելի ընդհանրական է և շեշտը դնում էր պատկերի առարկայի վրա, որը ներկայացված էր ավելի կենդանի, շոշափելի առարկայի տեսքով։Այս առարկաներն ու տեսարանները հիպերռեալիստակ պատկերների ու քանդակների մեջ իրականության պատրանք են ստեղծում, որը հենց օրիգինալ լուսանկարում այնքան էլ նկատելի չէ։դրանք Չի կարելի ասել, թե դրանք սյուրռեալիստական են, քանի որ պատրանքը իրականության հավաստի նկարագրությունն է։ Կառուցվածքները, մակերեսները, լուսային էֆեկտներն ու ստվերները ավելի հստակ ու մաքուր են երևում, քան լուսանկարը կամ անգամ հենց ինքը առարկան ։ Հիպերռեալիզմն ունի իր արմատները Ժան Բոդրիլարդի փիլիսոփայությունում՝ «Ինչ-որ բանի նմանակումը, որը երբևէ գոյություն չի ունեցել»” : Որպես այդպիսին, հիպերռեալիստները ստեղծում են կեղծ իրականություն, համոզիչ մի պատրանք, որը հիմնված է իրականության կրկնօրինակման վրա, այսպես ասած թվային լուսանկար։ Հիպերիրական նկարիչները և քանդակները ստանում են այդ արդյունքը հիանալի լուծումներով պատկերների միջոցով` արված լուսանկարչական խցիկներով և ցուցադրված համակարգիչներով։ Քանզի ֆոտոռեալիզմը ընդօրինակում է անալոգային լուսանկարը, հիպերռեալիզմը օգտագործում է թվային պատկերներ և ծավալում է դրանք՝ ստեղծելով իրականության նոր տեսարան ։ Հիպերռեալիստական նկարները և քանդակները առերսում են դիտորդին հիանալի լուծումներ տված կեղծ պատկերների պատրանքի հետ, որոնք չափազանց մանրախնդրորեն են արված ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստ Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի արվեստ
Տիպ 67
Տիպ 62 (Type 62), չինական Norinco ընկերության կողմից արտադրվող միակ գնդացիրը։
Պատմություն
Գնդացիրն ստեղծվել է Չինաստանի ժողովրդա-ազատագրական բանակի համար՝ որպես ավելի թեթև փոխարինում Տիպ 53-ի (ՍԳ-43) և Տիպ 57-ի (ՍԳՄ) համար, որոնք խորհրդային արտոնագրով թողարկվել էին ՉԺՀ-ում։
Շահագործող երկրներ
Տիպ 67 գնդացիրն արտահանվել է նաև Կոնգո, Զամբիա և այլ երկրներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1959 հիմնադրումներ Կատեգորիա:ՉԺՀ գնդացիրներ
Բերեստովկա (այլ կիրառումներ)
Բերեստովկա, կարող է վերաբերել՝
Սուրեն Գևորգյան
Սուրեն Խաչատուրի Գևորգյան, հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):
Կենսագրություն
Սուրեն Գևորգյանը ծնվել է Ղափանի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ Ավարտել է Ղափանի 7-ամյա դպրոցը, Ֆաբգործուսը և, որպես փականագործ, աշխատանքի անցել պղնձահանքային կոմբինատում։ 1940 թվականին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանական-աշխարհագրական ֆակուլտետը, այնուհետև աշխարհագրություն դասավանդել Ղափանի Շրվենանց գյուղի դպրոցում ։
1941 թվականին եղել է հրանոթի հաշվարկի կազմում, 1942 թվականին՝ հրետգնդի դպրոցի սան, 1943 թվականին՝ հրետանային մարտկոցի կրակային դասակի հրամանատար, իսկ 1944 թվականից՝ հրետանային դիվիզիոնի շտաբի պետ։ Գևորգյանը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Օրշա-Վիտեբսի և Քյոնիգսբերգի ուղղությամբ ծավալված ռազմական գործողություններին։ 1944 թվականին ռազմաճակատում ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը ։
1945 թվականին Գևորգյանն անցնել է մանկավարժական աշխատանքի. նշանակվել Ղափանի շրջժողկրթբաժնի տեսուչ, բաժնի վարիչ, հետագայում՝ № 1, 25 միջնակարգ դպրոցների տնօրեն։ Զբաղվել է նաև գիտահետազոտական աշխատանքով։ Գրել է մի շարք հոդվածներ, նաև՝ «Որոտանի գեոմորֆոլոգիա» աշխատությունը։
Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար Գևորգյանն արժանացել է կառավարական բարձր պարգևների՝ Ալեքսանդր Նևսկու և «Կարմիր աստղի» շքանշանների, մեդալների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ալեքսանդր Նևսկու շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սումգայիթի պատմության թանգարան
Սումգայիթի պատմության թանգարան (Sumqayıtın Tarixi Muzeyi), ադրբեջանական պատմության թանգարան։ Հիմնադրվել է 1967 թվականին և այժմ գտնվում է Սումգայիթում ։
Պատմություն
Սումգայիթի պատմության թանգարանը սկսեց իր գործունեությունը միաժամանակ Սումգայիթի պետական արվեստի պատկերասրահի հետ 1967 թվականին։ Սումգայիթի պատմության թանգարանը ստեղծվել է Ադրբեջանի ԽՍՀ նախարարների խորհրդի 1967 թվականի մարտի 13-ի N 13-Ն հրամանագրով։ Թանգարանը բացվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 2-ին։ Թանգարանը առաջինը տեղակայված է Սամեդ Վորգուն փողոցի վրա գտնվող բնակելի շենքի առաջին հարկում։ Սումգայիթի պատմության թանգարանը զբաղեցնում է 360 քմ տարածք։ Թանգարանը արտացոլում է քաղաքի արդյունաբերությունը, կրթությունը, առողջությունը, մշակույթը և բարեկամությունը։ 1988 թվականից թանգարանի համար կառուցվել է հատուկ երկհարկանի շենք։ Թանգարանի սենյակների տարածքը կազմում է 2600 քմ։ Թանգարանի հիմնադրամում պահպանվում են շուրջ 15.000 ցուցանմուշներ։ Թանգարանի ցուցադրությունը արտացոլվում է խոշոր և փոքր սրահներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմության թանգարաններ
Կեռն
Կեռն (Kern - միջուկ), ապարի գլանաձև սյունակ։ Ստացվում է սյունակային հորատման միջոցով։
Կարևոր երկրաբանական փաստաթուղթ է հատկապես այն դեպքում, երբ նստվածքները կամ օգտակար հանածոները չեն մերկանում Երկրի մակերևույթի վրա։
Կեռնի ճիշտ և մանրազնին ընտրությունն ու պահպանումը խիստ կարևոր են տվյալ շրջանի երկրաբանական կառուցվածքի և օգտակար հանածոյի հանքավայրի ճշգրիտ գնահատման համար։
Վերածնունդ (հուշարձան)
«Վերածնունդ» հուշարձան (Памятник «Возрождение»), Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայի տեսարժան վայրերից մեկը, որը 2000 թվականին տեղադրվել է Կորպորատիվ բարեփոխումների ազգային ինստիտուտի (արդյունաբերող և բարերար Մորոզովների քաղաքային նախկին կալվածք) մասնավոր տարածքում։ Հասցեն՝ Բոլշայա Օրդինկա, 41, Վսպոլիեում Աստվածամոր Իբերոսյան սրբապատկերի տաճարից ոչ հեռու։
Պատմություն
Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 2000 թվականի ապրիլի 18-ին ։ Այդ ամսաթիվը, հնարավոր է, հարմարեցվել է քանդակի հեղինակ Էռնստ Նեիզվեստնիի ծննդյան 75-ամյակին ։ Այն պատճառով, որ տարածքը, որտեղ գտնվում է հուշարձանը, մասնավոր է, հանդիսականները բացման արարողությանը հետևել են ցանկապատի վանդակաճաղերի արանքով ։ Արարողությանը ներկա են եղել Ռուսաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Եգոր Ստրոևը, Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի Դաշնության խորհրդի նախագահ Վալենտինա Մատվիենկոն, Մոսկվայի պետական համալսարանի Հումանիտար ոլորտի մշակութային քաղաքականության և կառավարման բարձրագույն դպրոցի ֆակուլտետի գիտական ղեկավար, այն ժամանակ՝ մշակույթի նախարար Միխայիլ Շվիդկոյը և այլք ։ Բացմանը թույլատրվել է նաև հեռուստաօպերատորի մասնակցությունը ։
Նկարագրություն
«Վերածնունդ» հինգմետրանոց հուշարձանը նոր Ռուսաստանի՝ բարգավաճող պետության յուրօրինակ խորհրդանշական մարմնավորում է։ Հորինվածքի կենտրոնական տարրը Միքայել Հրեշտակապետի բրոնզաձույլ կերպարն է, որը հանդես է գալիս որպես Աստծո օրենքի պահապան հանդիսացող Երկնային զորքերի հրամանատար և հիշատակվում է դեռևս առաքելական ժամանակներից։ Վերածնունդը բավական բարդ փորձություն է լինում Հրեշտակապետի համար. նա պայքար է մղում չարի դեմ, որը պատկերվում է պատվանդանի մոտից սողացող Օձի տեսքով, միաժամանակ փորձելով ազատվել կապանքներից ։ Ընդ որում՝ սուրբը հանդիսատեսին մատնացույց է անում Երուսաղեմի քարից պատրաստված հինավուրց պատը ճեղքող կյանքի ծիլը ։
Քննադատություն
«Վերածնունդ» կոթողը բազմիցս ենթարկվել է քննադատության։ Ըստ որոշ դիտողների՝ Օձը, որի հետ պայքարում է Հրեշտակապետը, ավելի շատ նման է առվի, կենտրոնում գնդով կիսաշրջանաձև որմնախորշ-պատուհանը, որը, հավանաբար, խորհրդանշում է արևածագը, բավական տարօրինակ է և չի տեղավորվում հորինվածքի մեջ։ Միարժեք կարծիքն չկա նաև ծառերի պտուղների և խաղողի վազերի տեսքով հորինվածքի ավարտի մասին, ինչպես նաև հասկի, որը մարմնավորում է ծլած սերմը կամ արեգակն ու լուսինը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Ալի Խան
Արքայազն Ալի Սալման Աղա Խան (Prince Ali Salman Aga Khan; ), Սուլթան Աղա Խան 3-րդի որդին, նիզարիթ-մուսուլմանների առաջնորդը, Շիա իսլամի և Մուհամմադ մարգարեի Սեիդյան հետնորդը։ Նա աշխարհիկ անձնավորություն ձիավարժ, դերասանուհի Ռիտա Հեյուորթի նախկին ամուսինն է եղել։ Նրան ժառանգաբար Աղա Խանի կոչումը հանձնելուց հետո նա ՄԱԿ-ում Պակիստանի մշտական ներկայացուցչի պաշտոնն է զբաղեցրել 1958-1960 թվականներին՝ շուտով դառնալով գլխավոր ասամբլեայի նախագահի տեղակալ ։
Պատանեկություն
Ալի Խանը ծնվել է Իտալիայի Թուրին քաղաքում, եղել է Աղա Խան 3-րդի և Կլեոպայի Թերեզա Մալյանոյի կրտսեր որդին։ Նրա հայրը ծնվել է Պակիստանի Կարաչի քաղաքում, մայրը իտալուհի է եղել։ Նրա հայրական պապը ծնվել է Իրանում։ Նա ունեցել է նաև երկու եղբայր՝ արքայազն Ջուզեպպե Մահդի Աղա Խանը (մահացել է 1911 թվականին) և Աղա Խան Սադրուդինը։ Ալի Խանը կրթություն է ստացել Հնդկաստանում և Ֆրանսիայում մասնավոր ուսուցիչների մոտ։ Ավելի ուշ նա իրավաբանություն է սովորել Անգլիայում։
Գործունեություն
1939 թվականին արքայազն Ալին մտել է Ֆրանսիական օտարերկրյա լեգիոն և ծառայել Եգիպտոսում և Մերձավոր Արևելքում իր հեծելազորային դիվիզիայի հետ։ 1940 թվականին մտել է թագավորական Ուիլթշիրյան Յոմիսիա՝ 1944 թվականին դառնալով փոխգնդապետ։ Նույն թվականին նա մասնակցել է Ֆրանսիայի հարավում դաշնակիցների ափհանմանը՝ ԱՄՆ բանակի հետ միասին, լինելով կապի սպա, որի համար նա 1950 թվականին պարգևատրվել է սպայի Պատվավոր լեգեոնի շքանշանով ։ Նա պարգևատրվել է «Croix de Guerre» շքանշանով և «Բրոնզե աստղ» մեդալով ։ 1956 թվականի նոյեմբերի 1-ին արքայազն Ալի Խանը նշանակվել է Պակիստանի բանակի 4-րդ հեծելազորային գնդի 1-ին գնդապետ և պահպանել այդ կոչումը մինչև մահ։ 1957 թվականի նոյեմբերին Ալի Խանը հանդիպել է Պակիստանի նախագահ Իսկանդեր Միրզայի հետ և ՄԱԿ-ում այդ երկրի դեսպանի պաշտոնը զբաղեցնելու առաջարկ է ստացել։ Նշանակման մասին պաշտոնական հայտարարություն է արվել 1958 թվականի փետրվարի 6-ին ։
Որպես Պակիստանը ներկայացնող ՄԱԿ-ի քաղաքական հարցերի և անվտանգության կոմիտեի անդամ՝ Ալի Խանը զարմանքով է ընդունվել բազմաթիվ դիտորդների կողմից, որոնցից մի քանիսը նրան համարել են Այրին Դաննի Ասիա-Աֆրիկյան պատասխանը։ 1958 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ընտրվել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նախագահի տեղակալ, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի խաղաղության հաստատման դիտարկման կոմիտեի նախագահ։
Անձնական կյանք
Արքայազն Ալի Խանը հայտնի փլեյբոյ և կնամոլ է եղել։ «Ես կապված եմ եղել մի քանի կանանց հետ»,- ասել է նա։ Նրա սիրային հետաքրքրությունների ցուցակում են եղել այնպիսի հայտնի անձինք, ինչպիսիք՝ են բրիտանացի նորահայտ Մարգարեթ Ուիգեմը, դքսուհիներ Արգայլը և Թելմանը, վիկոնուհի Ֆերնեսը, ամերիկուհին, որը միաժամանակ կապված է եղել նաև Ուելսի արքայազնի հետ ։ «Ես հոգնել եմ հոգսերից։ Ջոանը ողջախոհ և հավաքված աղջիկ էր, և ես կարծում էի, որ եթե ամուսնանամ նրա հետ, նա ինձ կփրկի հոգսերից» ։
Առաջին ամուսնություն
Արժանավոր Ջոան Բարբարա Գինեսը (ծնված Յարդ-Բուլերում, 1908-1997) եղել է Ջոն Ռեջինալդ Լոպեսի՝ 3-րդ Բարոն Չերստոնի դուստրը և խմբի կապիտան Թոմաս Լոել Գինեսի կինը՝ խորհրդարանի անդամ և ընտանիքի անդամ, որը կառուցել է Գինեսի գարեջրատան հսկայական խառնաշփոթը։ Նա նաև Պատրիկ Գինեսի մայրն է եղել։ 1935 թվականին Թոմաս Լոել Գինեսն ամուսնալուծության հայց է ներկայացրել իր կնոջ դեմ՝ Ալի Խանին անվանելով «երրորդ կողմ»։ Նա պնդել է, որ 1935 թվականի մայիսի 17-20-ն իր կինն ու Ալի Խանը միասին հյուրանոցային համար են զբաղեցրել։ Գործն անվիճելի է եղել, և Ալի Խանին հրամայվել է վճարել բոլոր ծախսերը։ Ալի Խանը և Ջոան Բարբարա Գիննեսն ամուսնացել են Փարիզում 1936 թվականի մայիսի 18-ին։ Ամուսնական արարողություն ժամանակ հարսնացուն իսլամ է ընդունել փոխել իր անունը՝ Թաջ ուդ Դաուլ։ Նրանց առաջնեկը՝ աքայազն Կարիմը, ծնվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Ժնևում։ Ավելի ուշ ծնվել է նրանց երկրորդ երեխան՝ Ամին Մուհամադ Աղա Խանը։ Ալի Խանը և Ջոանը ամուսնալուծվել են 1949 թվականին Պամելա Չերչիլի հետ նրա կապի պատճառով ։ Ամուսնալուծությունից հետո Ջոանը դարձել է թերթի մագնատ Սեյմուր Բերիի կինը։
Երկրորդ ամուսնություն
Ամերիկացի դերասանուհի Ռիտա Հեյվորտն ամուսնալուծությունից մի քանի շաբաթ անց ամուսնացել է Ալի Խանի հետ։ Արարողությունը տեղի է ունեցել 1949 թվականի մայիսի 27-ին և մայիսի 28-ին Ֆրանսիայում՝ Կաննում, հանուն դրա Հեյվորտը թողել է իր կարիերան կինոյում։ Ալի Խանը և նրա ընտանիքն ակտիվորեն մասնակցել են ձիարշավներին։ Հեյվորտը հետաքրքրված չի եղել այդ մարզաձևով, բայց միևնույն է դարձել է Դել Մարի ակումբի անդամ։ Նրա ձին՝ Դաբլ Ռոուզը, շահել է մի քանի մրցավազք Ֆրանսիայում և երկրորդ տեղն Է զբաղեցրել 1949 թվականին «Prix de l'Arc de Triomphe»-ում ։ 1951 թվականին, դեռ ամուսնացած լինելով Հեյվորտի հետ, Խանը գիշերային ակումբում տեսել է դերասանուհի Ջոան Ֆոնտեյնին։ Հեյվորտը սպառնացել է իր հետ տեղափոխվել Ռինո (Նևադա նահանգ, ԱՄՆ)։ Մայիսի սկզբին Հեյվորտը տեղափոխվել է այնտեղ, որպեսզի ապահարզանի իրավունք ունենա։ Նա մնացել է Նևադա նահանգի Թահոյում, իրենց ընդհանուր դստեր հետ, ասելով, որ երեխային առևանգման վտանգ կա։ Հեյվորտը Խանի հետ ապահարզան Է ներկայացրել 1951 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, որպես պատճառ նշել է «Խանի ծայրահեղ դաժանությունը» ։ Հեյվորտը մի անգամ ասել է, որ կարող է ընդունել իսլամ, բայց նա դա չի արել։ 1949 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ծնված արքայադուստր Յասմին Աղա Խանի նկատմամբ խնամակալության համար պայքարի ժամանակ արքայազնն ասել է, որ ցանկանում է, որ նա մուսուլման մեծանա, Հեյվորտը (որը կաթոլիկուհի է դաստիարակվել) ցանկացել է, որ նա քրիստոնյա լինի ։ Ալի Խանը և Ռիտա Հեյվորտը ամուսնալուծվել են 1953 թվականին։ Հեյվորտը մերժել է 1 000 000 դոլար առաջարկը Յասմինին որպես մուսուլման դաստիարակելու և նրան թույլ տալ մեկնել Եվրոպա, ամեն տարի երկու կամ երեք ամսով հորն այցելելու համար։
Նշանդրություն
Լինելով դեռ ամուսնացած է Ռիտա Հեյվորտի հետ՝ Խանը սկսել է հարաբերությունները մեկ այլ ամերիկյան դերասանուհի Ջին Թիրնիի հետ, որի հետ նա նշանվել է 1952 թվականին, թեև Ջինը մի քանի անգամ նշել է նրանց նշանադրության մասին, նա երբեք պաշտոնապես չի հայտարարել։ Նրա հայրը, սակայն, վճռականորեն դեմ է եղել այդ միությանը։ Մեկ տարի տևած նշանադրությունից հետո Փիրնին բաժանվել է արքայազնից և վերադարձել ԱՄՆ՝ հոգեկան առողջությունը վերականգնելու նպատակով ։ 1950-ականների վերջին Ալին սկսել է հանդիպել ֆոտոմոդել Սիմոնա Միշլին Բոդինի հետ։ Արքայազն Ալի Խանը համոզել է նրան հեռանալ մոդելային կարիերայից և լրջանալ։ 1960-ական թվականներին Սիմոնին և Խանը նշանադրվել են և սպասել են մի երեխայի, որին նա կորցրել է այն բանից հետո, երբ զույգն ավտովթարի է ենթարկվել  ։