cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հնդկաստանի տնտեսական զարգացում
Շրջակա միջավայրի դեգրադացիա
Զարգացող երկրներում մոտ 1,2 միլիարդ մարդ չունի մաքուր, անվտանգ ջուր, քանի որ կենցաղային և արդյունաբերական թափոնների մեծ մասը թափվում է անմիջապես գետեր և լճեր՝ առանց մաքրման։ Սա նպաստում է մարդկանց ջրային հիվանդությունների արագ աճին ։ Հնդկաստանի 3119 քաղաքներից և քաղաքներից ընդամենը 209-ն ունի մասնակի մաքրման կայաններ, և միայն 8-ն ունեն կեղտաջրերի ամբողջական մաքրման կայաններ (ԱՀԿ 1992) ։ 114 քաղաքներ չմաքրված կոյուղաջրերը և մասնակի դիակիզված մարմինները լցնում են անմիջապես Գանգես գետը ։ Ներքևում չմշակված ջուրն օգտագործվում է խմելու, լողանալու և լվանալու համար։ Այս իրավիճակը բնորոշ է Հնդկաստանի, ինչպես նաև զարգացող այլ երկրների շատ գետերի։ Համաշխարհային մասշտաբով, բայց հատկապես զարգացող երկրներում, ինչպիսին է Հնդկաստանը, որտեղ մարդիկ վառելիքի փայտով և ածուխով պատրաստում են բաց կրակի վրա, մոտ 4 միլիարդ մարդ անընդհատ ենթարկվում է ծխի։ Հաղորդվում է, որ Հնդկաստանում մասնիկների կոնցենտրացիաները տներում տատանվում են 8300-ից մինչև 15000 μg/m3, ինչը զգալիորեն գերազանցում է ԱՄՆ-ում ներսի մասնիկների համար նախատեսված 75 μg/m3 առավելագույն ստանդարտը ։ Էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության փոփոխությունները, մակաբույծների էվոլյուցիան և էկզոտիկ տեսակների ներխուժումը հաճախ հանգեցնում են այնպիսի հիվանդությունների բռնկման, ինչպիսին է խոլերան, որն առաջացել է 1992 թվականին Հնդկաստանում։ ՁԻԱՀ/ՄԻԱՎ-ի հաճախականությունն աճում է. 1996 թվականին մոտ 46000 հնդկացիներից 2,8 միլիոնից (բնակչության 1,6%-ը) թեստավորվել է ՄԻԱՎ-ով վարակված ։
Ազդեցություն կանանց վրա
Հնդկաստանի տնտեսական զարգացումը տարբեր ազդեցություն է ունեցել կանանց վրա՝ կախված նրանց տարիքից, կրթությունից և գտնվելու վայրից։ Ավանդաբար Հնդկաստանում կանանց դերը տնային տնտեսությունում է։ Որպես աղջիկներ նրանք մեծանում են աշխատելու և բարելավելու իրենց ընտանիքը։ Նրանց աշխատանքը, հետևաբար, հիմնականում բաղկացած է կենցաղային պարտականություններից և ֆորմալ տնտեսության մաս չի կազմում։ Այս պատճառով Հնդկաստանը հետևողականորեն վատ է համեմատվում այլ երկրների հետ՝ կանանց զբաղվածության մակարդակով։ Ներկայումս Հնդկաստանը զբաղեցնում է 11-րդ տեղը կանանց աշխատանքի մասնակցությամբ 131 երկրներից՝ առկա տվյալներով։ Բացի այդ, աշխատանքով զբաղվող կանայք խտրականության են ենթարկվում. միջինում նրանք կազմում են նույն պաշտոնի համար իրենց արական սեռի գործընկերների վաստակածի 62%-ը ։
1990-ականներից ի վեր Հնդկաստանում գրանցվել է զգալի տնտեսական աճ և ընդլայնում, ինչը ազդել է այն բանի վրա, թե ինչպես են կանայք աշխատում այնտեղ աշխատուժում։ Կանանց աշխատուժի մասնակցությունը 2004-2005 թվականներին 37%-ից նվազել է մինչև 27% 2009-2019 թվականներին ։ Այսպիսով, Հնդկաստանում վերջին տնտեսական աճի և զարգացման հետ մեկտեղ երկիրը չի տեսել կանանց աշխատատեղերի հավասար ընդհանուր աճ։ Այնուամենայնիվ, սա կարելի է ավելի մանրամասն բաժանել, քանի որ Հնդկաստանում կանանց ժողովրդագրության որոշ ցուցանիշներ նկատում են աշխատատեղերի անկում, մինչդեռ ոմանք նկատում են դրանց աճը։ Ոչ ֆորմալ աշխատանքը, որը ներառված չէ աշխատատեղերի տոկոսների մեջ, աճել է աղքատ, գյուղաբնակ, անկիրթ կանանց համար, մինչդեռ նրանց պաշտոնական աշխատանքի մակարդակը նվազել է. Միկրովարկավորման և սոցիալական օգնության խմբերն օգնել են աղքատ կանանց կապվել և միասին աշխատել ոչ ֆորմալ աշխատանքի ոլորտում ։ Բարձրագույն կրթությամբ կանայք, ովքեր հիմնականում ապրում են քաղաքային բնակավայրերում, նկատվել են աշխատատեղերի աճ ։
Հնդկաստանում կրթված կանանց համար զարգացող արդյունաբերության օրինակ են զանգերի կենտրոնները ։ Շատ արևմտյան երկրներ իրենց զանգերի կենտրոնի աշխատատեղերը արտասահմանում են Հնդկաստանին, և այդ զանգերի կենտրոնները պարզել են, որ կանայք հաճախ ավելի շատ հաջողություններ են ունենում այս պաշտոններում, քան իրենց արական սեռի գործընկերները։ Այս պաշտոնները Հնդկաստանում երիտասարդ կանանց հնարավորություն են տալիս անկախանալ իրենց ընտանիքից և ավանդական դերից, որը կանայք խաղում են։ Հնդկաստանում կան կազմակերպություններ, որոնք ստեղծվել են կանանց կրթությանը և աշխատուժում կանանց աջակցելու համար։ 1985 թվականին ստեղծվեց Մարդկային ռեսուրսների զարգացման նախարարությունը՝ բարելավելու կանանց գրագիտության մակարդակը և աջակցելու կանանց, ովքեր ցանկանում են միանալ աշխատուժին։ Նմանապես, 1972 թվականին SEWA-ն՝ Ինքնաշխատող կանանց ասոցիացիան, ձևավորվեց ինքնազբաղված և ցածր վարձատրվող կին աշխատողների կողմից՝ միմյանց աջակցելու և իրենց իրավունքների պաշտպանության համար կազմակերպելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի տնտեսություն
Թայիր Մամեդով
Թայիր Նամիկովիչ Մամեդով, հայ-ադրբեջանական ծագումով հայտնի ռուսաստանյան շոումեն։
Հղում
Կատեգորիա:Ադրբեջանահայ դերասաններ Կատեգորիա:Ռուսահայ դերասաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ Կատեգորիա:Աթեիստներ
Իսպանական գոթիկա
Իսպանական գոթիկա, այլ երկրների գոթիկայից տարբերվող ժամանակաշրջան և ոճ Իսպանիայի ճարտարապետությունում։
Միջավայրը, որտեղ զարգանում էր իսպանական արվեստը միջնադարում, բարդ էր։ Ի սկզբանե Պիրենեյան թերակղզում կառավարում էին վեստգոթերը, ովքեր ավելի մեծ ժողովրդի՝ գոթերի ճյուղերից էին։ Այս ճարտարապետական ​​ոճը նրանց անունն է ստացել ամբողջ Եվրոպայում։ Իսպանական գոթիկան տարբերվող գծեր ունի։ 12-13 դարերի ժամանակահատվածում տեղի էր ունենում կառավարությունը վերադարձնելու պայքար մավրերի հետ (Реконкиста)։ Մինչ այդ, 11-րդ դարում Իսպանիայում իշխում էր հռոմեական ոճը, իսկ նրան նախորդել էր աստուրիական (նախահռոմեական) ոճը։ Իսպանիայում գոթիկան տարածվել է անհավասարաչափ։ Կաստիլիայում գոթիկական ստեղծագործությունները հայտնվել են արդեն13-րդ դարում, Կատալոնիայում՝ 14-15-րդ դարերում, իսկ Անդալուզիա մտել է միայն 15-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Այդ ժամանակահատվածում Իսպանիայում աշխատում էին շատ մավրիտանացի վարպետներ (մուդեխարներ), նրանց անունով անվանվել է նաև ոճը՝ մուդեխար։
Իհարկե, նրանք շենքերը զարդարելու համար օգտագործում էին մավրիտական մոտիվներ։ Գոթական ոճը Իսպանիայում արտահայտվում էր հիմնականում տաճարների կառուցման ժամանակ և շատ քիչ ամրոցների և հասարակական շենքերի ճարտարապետության մեջ։ Ի տարբերություն ֆրանսիական գոթիկայի՝ իսպանականն ունի ևս մեկ առանձնահատկություն։ Դա շենքերի կառուցողական տրամաբանության խախտումն էր, որոնք հաճախ մտածված էին ֆրանսիական օրինակների նմանությամբ, մնում էին անավարտ։ Հետագայում դրանք վերակառուցվում և ավարտվում էին առանց հատուկ նախագծի և  սերտաճում  բոլոր տեսակի մատուռներով և սրբապատկերներով։ Շենքերը կորցնում էին իրենց ուղղահայաց ուղղվածությունը։
Տաճարի ներքին հարդարանքը նույնպես տարբերվում էր ֆրանսիականից։ Տաք կլիմայի պայմաններում նեղ պատուհաններ էին պատրաստվում և ներսում թագավորում էր կիսախավարը։ Այնտեղ, որտեղ սովորաբար տաճարներում երգչախումբն էր, այստեղ տեղադրված էր պարսպապատ մատուռ։ Հետևում տեղադրված էր  զոհասեղան և ռետաբլո (խորանի պատկեր)։ Կատալոնիայում ձևավորվել էր գոթիկայի սեփական տարբերակ։
Կատալոնիայի կառույցները առանձնանում են ավելի մեծ տարածական ազատությամբ, ծրագրերի մեծությամբ՝ հանգիստ հորիզոնական գծերի գերակշռությամբ։ Սուր գոթական տանիքների փոխարեն՝ հարթ մակերևույթով։ Արկբուտաններն ու կոնտրֆորսները դուրս չեն գալիս, հաճախ թաքնված են ներսում։
Իսպանական գոթական ոճերի հաջորդականություն
Իսպանական գոթական ճարտարապետության ոճերի սահմանումները հետևյալն են՝ ըստ մոտավոր ժամանակագրության.
Պաշկովո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Պաշկովո (Пашково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կաստիլբլանկո դե լոս Առոյոս
Կաստիլբլանկո դե լոս Առոյոս (Castilblanco de los Arroyos) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 325 կմ2։ Բնակչությունը՝ 5156 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 34 կմ հեռավորության վրա։
Զամիցկոե
Զամիցկոե (Замыцкое), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Կաստիլբլանկո դե լոս Առոյոս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Զամիցկոե
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 277 մարդ։
Չեզոքացում
Չեզոքացումը միջազգային համաձայնագրերով սահմանված հատուկ ռեժիմ է, որով բացառվում է այս կամ այն պետության տերիտորիայի որոշակի հատվածի օգտագործումը ռազմական նպատակներով։ Չեզոքացված տերիտորիայում արգելվում է տեղադրել օտարերկրյա ռազմական բազաներ, պահել զինված ուժեր կամ ստեղծել ամրություններ։ Ի տարբերություն մշտական չեզոքության, չեզոքացման դեպքում ռազմական բախումներին մասնակցելու, խմբավորումներին հարելու պետության իրավունքն ամբողջովին չի բացառվում։ Հաճախ զուգորդվում է տերիտորիայի ապառազմականացմամբ։ Չեզոքացումը և ապառազմականացումը կիրառվել են նաև պատմական Հայաստանում։ Այսպես Մարաստանի հետ կնքած պայմանագրով Երվանդ Ա թագավորը պարտավորվել է վերացնել իր ամրոցները։
Կատեգորիա:Ռազմագիտություն
Օվադնոե
Օվադնոե (Овадне), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օվադնոե գյուղում բնակվում էր 1 256 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռոժնի (գյուղ, Լետիչևի շրջան)
Ռոժնի (Рожни), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոժնի գյուղում բնակվում էր 300 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1171 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 256,19 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բիրմինգհեմի համալսարան
Բիրմինգհեմի համալսարան (University of Birmingham), բրիտանական պետական գիտահետազոտական համալսարան։ Համարվում է Մեծ Բրիտանիայի և աշխարհի ամենամեծ և հեղինակավոր համալսարաններից մեկը։ Գտնվում է Բիրմինգհեմ քաղաքի կենտրոնական մասում։ Մտնում է համալսարանների հեղինակավոր «Ռասել» միավորման մեջ, «կարմիր աղյուսից համալսարանների» խմբի ամենահին համալսարանն է։ Համալսարանում սովորող ուսանողների թիվը գերազանցում է 30 հազարը։ Բիրմինգհեմի համալսարանը կենտրոնական Անգլիայի ուսումնական ամենամեծ հաստատությունն է. գլխավոր մասնաշենքի մակերեսը 330 հա է։
2007 թվականի տվյալներով համալսարանը Մեծ Բրիտանիայի համալսարանների ցանկում չորրորդ տեղն է զբաղեցրել դիմորդների քանակով` մեկ տեղի համար ստանալով ինը դիմում այն դեպքում, երբ անվճար տեղեր ընդհանրապես չկան, ինչպես Բրիտանիայի մնացած բոլոր ուսումնական հաստատություններում ։ Համալսարանն ընդգրկված է Մեծ Բրիտանիայի լավագույն 10 և աշխարհի լավագույն 60 համալսարանների ցուցակում ։
Նշանավոր շրջանավարտներ ու դասախոսներ
Համալսարանների շրջանավարտներից ութը Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ են.
Համալսարանի նշանավոր այլ շրջանավարտներ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի համալսարաններ
Լյուդմիլա Գրիգորյան
Լյուդմիլա Սանի Գրիգորյան, թերապևտ։ Բժշկական ծառայության պահեստի լեյտենանտ (1977 թվական)։ ԼՂ Ազգային խորհրդի ղեկավար մարմնի (1989 թվական), Ժողովրդական Արցախ միության (ԺԱՄ) հասարակական-քաղաքական կազմակերպության կենտրոնական խորհրդի անդամ (2001 թվական), Արցախի մտավորականների միության առաջին նախագահ (1990), ԼՂՀ Հելսինկյան կոմիտեի հիմնադիր (1992 թվական)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1976 թվական)։ 1978-2000 թվականներին աշխատել է Լենինականի 3-րդ բուժմիավորումում, Ստեփանակերտի քաղաքային պոլիկլինիկայում, շտապ օգնության հիվանդանոցում, Շուշիի ՊՇ-ում, Ստեփանակերտի կենտրոնական զինվորական կլինիկական հոսպիտալում։ 2000 թվականից՝ ԼՂՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր թերապևտ, հանրապետական հիվանդանոցի ներքին հիվանդությունների բաժանմունքի վարիչ։
1991-1994 թվականներին մասնակցել է ԼՂՀ Մարտակերտի, Շուշիի, Ասկերանի, Լաչինի և այլ շրջանների ազատագրական մարտերին։ Կենտրոնական և ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել հարյուրավոր հիվանդ, վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։ 1992 թվականին Ստեփանակերտի հրթիռահրետակոծությունների ժամանակ ծանր վիրավորվել է։ Գրիգորյանը 1992 թվականին Մակեդոնիայի («Խաղաղություն Բալկաններում»), 1994 թվականին Ղրիմի («Հոգևոր մոտիկ ժողովուրդներ») միջազգային խորհրդաժողովներում, 1993 թվականին ՌԴ գիտությունների ակադեմիայում հրավիրված և Գորբաչովյան ֆոնդի կողմից անցկացված խուհրդակցություններում ներկայացրել է Ղարաբաղյան հիմնախնդիրը, Արցախի ժողովրդի արդարացի պահանջը։ Զբաղվել է նաև բարեգործությամբ։
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով։
Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից Կատեգորիա:1953 ծնունդներ
Ար Ջեյ Միթ
Ռոյ Ֆրենք «Ար Ջեյ» Միթ III (Roy Frank “RJ” Mitte III, ), կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկացի դերասան, որն առավոլ հայտնի է «Ամբողջ ծանրությամբ» հեռուստասերիալում խաղացած Ուոլթեր Ուայթ կրտսերի դերով ։ «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի իր դերի նման Միթը տառապում է մանկական ուղեղային կաթվածով ։ Մանկական ուղեղային կաթվածի պատճառով ազդանշանները դանդաղ են հասնում ուղեղին, քանի որ ի ծնե նրա ուղեղը վնասված է թթվածնային անբավարարության պատճառով։ Արդյունքում նրա հենաշարժական ապարատը և մկանները վերահսկելու ունակությունը խանգարվել են։ Օրինակ, ձեռքը անվերահսկելիորեն ցնցվում է ։
Կենսագրություն
Ռոյ Ֆրենք Միթը ծնվել է 1992 թվականին Լուիզիանա նահանգի Լաֆայեթ քաղաքում, իսկ 2006 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ նրա կրտսեր քույրը՝ Լասիան Քարիերը, ֆիլմում ստացել է դեր խաղալու առաջարկ  ։ Մի քանի ոչ մեծ էպիզոդիկ դերեր (այդ թվում՝ «Հանա Մոնտանա» դիսնեյան սերիալում ունեցած դերը) ստանալուց հետո նա հտաքրքրվել է կինոյով և որոշել է դերսանական վարպետության դասեր վերցնել։ Շուտով նրան առաջարկել են նկարահանվել AMC-ի «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի Ուոլթեր Ուայթ կրտսերի դերում, որը նույնպես ունի ուղեղային կաթված ։
Չնայած նրան, որ նա պետք է սովորեր օգտագործել հենակներ և արտաբերել անհոդաբաշխ տեքստ սերիալի դերի համար։ Իրականում նա ամեն օր զբաղվում է ֆիզիկական և աշխատանքային թերապիայով, որպեսզի հաղթահարի ուղեղային կաթվածի հետևանքները։ 2011 թվականին նա խաղացել է «Դրոշմ» կարճամետրաժ սարսափ ֆիլմում ։ Նույն թվականին նա ելույթ է ունեցել որպես «Անհետացում։ Թարա Կալիկոյի պատմությունը» վավերագրական ֆիլմի գործադիր պրոդյուսեր։ Ֆիլմը կապված է ամերիկուհի Թարա Կալիկոյի անհետացման հետ, որը 1988 թվականին անհետ կորել է Նյու Մեքսիկոյում ։
Միթը «Սահմանափակ կարողությունների տեր մարդկանց արվեստի և ԶԼՄ-ների մեջ ներգրավող» ընկերության անդամ է(Inclusion in the Arts and Media of People With Disabilities (I AM PWD), որտեղ աշխատանքի են տեղավորում հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց ։
2013 թվականին Միթը նկարահանվել է «Մոռացված իրերի տուն» թրիլլերում։ Նույն թվականին Միթը հայտնվել է Hollywood Undead ամերիկյան ռեփ ռոք խմբի «Dead bite», Steel Panther գլեմ մետալ խմբի «Party Like Tomorrow Is The End Of The World» և Nothing But Thieves խմբի «If I Get High» երգի տեսահոլովակներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Հայերը Հնդկաստանում
Հայերը Հնդկաստանում, Հնդկաստանում բնակվող հայերն են։ Դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև հաստատվել են 1992-ին։ Ներկայիս Հնդկաստանում բնակվում է մոտ 400-500 հայ՝ կենտրոնացած Կալկաթայում (այստեղ գործում է հայկական ծերանոց) և Բոմբեյում։ Հնդկաստանում գործում է 6 եկեղեցի և 2 մատուռ։
Պատմություն
Հայ-հնդկական առնչությունների մասին տեղեկություններ կան Քսենոփոնի (մ.թ.ա. V-IV դդ.), Զենոբ Գլակի (մ.թ. IV դ.), Մովսես Խորենացու (V դ.), Պրոկոպիոս Կեսարացու (VI դ.) երկերում։ Հնդկաստանում առաջին հայ համայնքները կազմավորվել են XVI դարում, բնակիչները հիմնականում վաճառականներ էին, պետական և զինվորական ծառայողներ։ Համայնքները ստվարացել են XVII-XVIII դդ. (շուրջ 20-25 հզ. մարդ), երբ բազմաթիվ պարսկահայեր բնակություն են հաստատել Հնդկաստանի շուրջ 20 քաղաքներում և առևտրակայաններում (Ագրա, Կալկաթա, Չինսուրահ, Սեիդաբադ, Սուրաթ, Բոմբեյ, Մադրաս, Մալաբար, Հայդարաբադ, Գվալիոր, Դաքա, Լահոր, Կոչին ևն)։ XIII դարի սկզբի կեսին Մադրասի ամենահայտնի հայ վաճառականներից էր խոջա Պետրոս Ոսկան Վելիջանյանը, ով  1725-26 թվականին  իր սեփական ծախսերով կառուցել է Սարիար (Ադյար) գետի բազմակամար կամուրջը, որը միացնում էր Մադրասի Սբ Թոմեի (Թոմաս) բլուրները և Մադրասի հարավային ծայրամասում գտնվող Մամիլան գյուղը  ։ Մադրասի Հայկական կամրջի պատմությունը լատիներեն, պարսկերեն և հայերեն արձանագրված է հուշաքարի վրա ։ Նա հայրենասեր էր, հայրենակիցներին փորձել է օգնել և աջակցել։ Փոքրաթիվ, բայց ազդեցիկ համայնքներ են ունեցել Դելի, Հուգլի, Նորովար, Քաշմիր քաղաքները։ Համայնքները կազմակերպչորեն ազգային-եկեղեցական էին և ենթարկվում էին Ամենայն հայոց կաթողիկոսությանը։ Առաջինը մադրասահայերն են կազմել համայնքային կանոնադրություն՝ «Տետրակ, որ կոչի նշավակ...» (1783), ըստ որի համայնքի բարձրագույն մարմինը Ընդհանուր ժողովն էր (գումարվում էր ամեն տարի), գործադիր մարմինը՝ 3 կառավարիչները։ Հնդկահայերը հիմնականում վաճառականներ, արհեստավորներ (ոսկերիչներ, դերձակներ, ասեղնագործներ, դարբիններ, զինագործներ), մանր գործավորներ էին. կային նաև պետական պաշտոնյաներ, մտավորականներ։ Հնդկաստանի կյանքում առավել նշանակալի դեր են ունեցել խոշոր վաճառականները, որոնք իրականացրել են առևտուրը Իրանի, Թուրքիայի, Ռուսաստանի, Վենետիկի հետ։ Հնդկաստան թափանցած հոլանդական, անգլիական, ֆրանսիական առևտրևային ընկերությունները առավելագույնս օգտվել են հայ վաճառականների ծառայություններից. 1686-ին Արևելա-հնդկական ընկերության հետ կնքած պայմանագրով հայ վաճառականներն անգլիական ազդեցության ոլորտում գտնվող բոլոր երկրներում ստացել են ազատ առևտուր անելու, սեփականություն ձեռք բերելու, պաշտոններ վարելու, ֆակտորիաներում բնակվելու իրավունք։ Այդ պայմանագրով միաժամանակ ամրապնդվել է հայ վաճառականների դիրքը, սակայն հետագայում նրանք աստիճանաբար կորցրել են իրենց ինքնուրույնությունը և դուրս մղվել անգլիացի մրցակիցների կողմից։
Հայերի մասնակցությունը ազատագրական պայքարներին
Հնդկահայերը մասնակցել են Հնդկաստանի ազատագրական պայքարին։ Հնդկական իշխանությունների հովանավորած և արտոնած հայ վաճառականները հնդիկներին օգնել են ֆինանսական միջոցներ տրամադրելով, զինագործները զենք պատրաստելով, զինվորականները մտել են հնդկական բանակ և կռվել գաղութարարների դեմ։ 1662-ին Մալաբարի հայերը հնդիկների կողքին կռվել են պորտուգալացի նվաճողների դեմ։ Հաղթանակից հետո հնդկական իշխանությունները Մալաբարի կառավարիչ են նշանակել հայազգի Մարկոսին։ 1760-64-ին Բենգալիայում անգլիացիների դեմ կռվող հնդկական զորքի հրամանատարն էր Գորգին խանը (Հարությունյան Գրիգոր)։ Կռիվներում քաջությամբ աչքի են ընկել հայ սպաներ Մարգար Քալանթարը, Հարություն Մարգարը, Գրիգոր Այվազյանը, Պետրոս Աստվածատուրը, Ղազար Հակոբը, Սուքիաս Ավետիքը և ուրիշներ։ Հայերը մասնակցել են նաև XIX դարի 1-ին կեսին ծագած հակաբրիտանական գրեթե բոլոր ապստամբություններին։ Հնդկական տարեգրություններում դրվատանքով են հիշվում սպաներ Հակոբ Պետրոսյանը, Հովհաննես Մկրտիչը, որոնք գլխավորել են հայ-հնդկական զինված ջոկատներ։ Հնդկահայերին զբաղեցրել է նաև հայրենիքի՝ Հայաստանի ազատագրության խնդիրը։ Այդ նպատակով էլ 1770-ական թթ. Մադրասում հիմնվել է Մադրասի խմբակը։ Խմբակի ակնառու դեմքեր Հովսեփ Էմինը, Մովսես Բաղրամյանը, Շահամիր Շահամիրյանը, Հարություն Շմավոնյանը մեծ դեր են կատարել հայ ժողովրդի ազատագրական գաղափարախոսության ձևավորման գործում։ 1772-ին Մադրասի հայկական տպարանում լույս է տեսել Մովսես Բաղրամյանի «Նոր տետրակ որ կոչի յորդորակ» գիրքը, 1773-ին՝ «Որոգայթ փառացը», որն ապագա հանրապետական Հայաստանի պետական կազմակերպության ծրագիր էր։ 1806-ին Մադրասի Ազգային ժողովը հարց է հարուցել Հայաստանի ազատագրության համար դիմել Ռուսաստանի օգնությանը։
Հայկական հաստատություններ
Հնդկահայերն ազգայինը պահելու համար հիմնել են եկեղեցիներ, ընկերություններ, հայ ազատագրական պայքարի հաջողության նախադրյալ են համարել ազգային մշակույթի զարգացումը։ Ցայսօր գործում են հայկական եկեղեցիներ Կալկաթայում (Սուրբ Նազարեթ, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Սուրբ Երրորդության մատուռ), Բոմբեյում (Սուրբ Պետրոս առաքյալ), Մադրասում (Սուրբ Աստվածածին)։ 1771-ին Խոջա Չաքիկենցի ծախքով Էջմիածնում հիմնվել է Հայաստանի առաջին տպարանը, Էդվարդ Ռափայելի և Սամվել Մուրատի միջոցներով Եվրոպայում՝ Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանը, Խոջա Յոհանջյան-Գերաքյանի միջոցներով Նոր Նախիջևանում հիմնադրվել է դպրոց, որին իր ունեցվածքից տոկոսներ է կտակել Մասեհ Բաբաջանը։ XVIII դարի վերջին - XIX դարում դպրոցներ կային հնդկահայ գրեթե բոլոր համայնքներում։ 1821-ին հայերի նվիրատվությամբ հավաքված դրամով բացվել է Կալկաթայի Հայոց մարդասիրական ճեմարանը (1999-ին ճեմարանը հանձնվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տնօրինությանը), 1846-ին՝ Ս. Սանդխտյան դպրոցը, որին զուգահեռ գործել է հայ աղջիկների տնային դպրոցը, 1922-ին՝ Դավթյան օրիորդաց վարժարանը (1949-ին միավորվել է Հայոց մարդասիրական ճեմարանին)։ 1843-60-ին հայկական դպրոց է գործել Մադրասում։ 1828-ին Հովհաննես Ավդալի ջանքերով Հայոց մարդասիրական ճեմարանին կից բացվել է Արարատյան գրադարանը։ Գործել են մշակութային ընկերություններ՝ Օճանասփյուռ ժողովը (1815), Իմաստախնդրական միաբանությունը (1821), Արարատյան ընկերությունը (1945), ՀԲԸՄ Հնդկաստանի մասնաճյուղը (գործում է 1916-ից), Հայկական գեղարվեստասիրաց միությունը (1930), Մարզական միության ակումբը։
Հիմնվել են տպարաններ (Մադրասում, Կալկաթայում)։ 1794-ին Մադրասում լույս է տեսել հայ մամուլի առաջնեկը՝ «Ազդարարը» (խմբագիր՝ Հարություն Շմավոնյան), և այնուհետև՝ շուրջ 19 պարբերականներ (հայերեն և անգլերեն, Կալկաթայում)։ Վերջին պարբերաթերթը՝ «Նոր ազդարարը», լույս է տեսել Կալկաթայում, 1950-80-ին (խմբագիր՝ Զ. Հանանյան)։
Հնդկաստանի հայկական գաղթօջախներ
հայ ժողովուրդը դարեր շարունակ թափառել է ամբողջ աշխարհով։ Տարբեր վայրերում նրանք ստեղծել են իրենց համայնքները և զբաղվել ազգապահպան գործունեությամբ։ Ինչպես այլ երկրներում այնպես էլ Հնդկաստանում են ստեղծվել բազմաթիվ հայկական գաղթօջախներ։ Հայերը Հնդկաստանում ապրել են 16-17դդ․ սկսած։ Սակայն հայ-հնդկական բարեկամական կապի մասին մեզ տեղեկություններ են տալիս՝ Քսենոփոնը (մ.թ.ա. V-IV դդ.), Զենոբ Գլակը (մ.թ. IV դ.), Մովսես Խորենացին (V դ.), Պրոկոպիոս Կեսարացին (VI դ.), այսինքն՝ հայերը ապրել են այստեղ ավելի վաղ ժամանակներից սկսած։ Առաջին հայկական գաղթօջախը Հնդկաստանում ստեղծվել է Ագրայում։ Ներսես Աշտարակեցին 1851 թ․ դեկտեմբերի 31-ի մի գրության մեջ հայտնում է մեզ մի շարք հայկական գաղթօջախների անուններ՝ Կալկաթա, Չիչրա, Սեյդաբադ, Սուրաթ, Դաքքա, Ագրա, Գուլավեր, Կամփուր, Լահոռ, Մադրաս և Բոմբեյ, ցուցակից դուրս են մնացել Փաթանան, Գոան, Հայքարաբադը, Հանգալորը, Մայսորը և մի շարք այլ քաղաքներ, ուր հայկական համայնքներ են եղել։ Ըստ աշխարհագրական տեսանկյունի հնդկահայ գաղութները կարելի է բաժանել չորս խմբի։ Դրանք են՝ հյուսիսային, արևմտյան, արևելյան, հարավային։ Ագրան և Լաքանաուն՝ հյուսիսում, Սուրաթը և Բոմբեյը՝ արևմուտքում, Սաիդաբադը, Չիչրան և Կալկաթան՝ արևելքում, Մադրասը՝ հարավում։
Բնակչության թվաքանակ
Հայ բնակչությունը ժամանակի ընթացքում պակասել է։ Հնդկահայ գաղթօջախների վիճակը 19-րդ դ․ 60-ական թ․ մանրամասն պատկերել է Կալկաթայի բնակիչ Հովհաննես Խաչիկյանը, իր «Հայելի փոքրիկ » աշխատության մեջ։ Նա վշտով նշում է, որ նախկին ծաղկուն հնդկահայ գաղթօջախներից շատերը խամրել են և գոյություն չունեն։ Մարել է Սեյդաբադի հայկական գաղթօջախը և այնտեղ այլևս հայկական ոչ մի տուն չկա։ Դաքքայի հայկական գաղթօջախի հետքն անգամ չկա։ Մադրասում նույնպես բնակչության թվի անկում տեղի ունեցել։ 1860-ական թ, ըստ «Մասյաց աղավնու» մեջ տպագրված մի թղթակցության, Մադրասում փոքրաթիվ հայեր են մնացել, և թղթակիցը գանգատվում է, թե՝ «Եկեղեցական գանձանակին ապրող աղքատները շատ են»։ 19-րդ դ-ի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին հայերի թիվը [Մադրաս]ում չի անցել 25-30 ընտանիքից։ [1917] թ․ Մադրաս այցելած Գուշակյանն իր ճանապարհորդական նոթերում նշում է, որ Մադրասում «Մեկ-երկու զանազան ծառայությունների մեջ գտնվող մարդկանցից բացի,մնացածները անկար ծերունիներ են և նպաստընկալներ»։ Թորգոմ Գուշակյանի տվյալներով Մադրասում՝ [1915] թ. կար 5 ընտանիք, որը հաշվվում էր 36 անձ։ 1961 թ. դրությամբ Մադրասում մնացել է հինգ հայ։ Եկեղեցուն սպասարկում է միայն մի քահանա և ժամկոչ, որպեսզի չզրկվեն եկեղեցուն պատկանող ունեցվածքի եկամուտից։ Մադրասում, բացի կալվածներից, եկեղեցին ունի ավելի քան 300000 հնդկական ռուպի դրամ։ Հնդկական օրենքով եկեղեցուն պատկանող կալվածքը և ունեցվածքը պահպանվում է այն դեպքում, եթե նա գործում է։ Իսկ մեկ քահանայի և ժամկոչի գոյությունը հիմք է ծառայում ասելու, որ Մադրասի հայկական եկեղեցին գործում է։ Բոմբեյում նույնպես անկում է ապրել բնակչության թվաքանակը։ Բոմբեյում, որը անցյալում համարվել է «Հայոց որդոց համար համալսարան», ըստ 1813 թ․ մարդահամարի, ապրելիս են եղել ընդամենը 107 հոգի հայեր։ 1889 թ․ Բոմբեյ այցելած Մ․ Սեթյանը հայերի թիվը համարում է 30 հոգի։ 20-րդ դարի մարդահամարի տվյալներով, Բոմբեյում ապրում էր ընդամենը 25 տուն։ 18-րդ դարում մի քանի հարյուր տուն հայ բնակչություն ունեցող Սուրաթը, 19-րդ դարի սկզբում գրեթե ամայացել էր։ 1850 թ․ Սուրաթում ապրում էր մի քանի տուն«շատ աղքատ հայեր»։ Այս ամբողջ վայրերից միայն Կալկաթայի հայերն էին, որ կարողացան ապրել։ 19-րդ դ․ վերջին այստեղ բնակչության թիվը հաշվում էր 800-1000 մարդ։ Մ․ Սեթը նրանց բաժանում է երեք խմբի․
20-րդ դարի սկզբներին հնդկահայ համայնքը աշխուժացավ շնորհիվ նոր եկող գաղթականների։ Կալկաթայում հայերի թիվը հասավ երկու հազարի։
Համայնքների կառավարում
Կալկաթահայ համայնքի ղեկավար մարմինը հանդիսցել է եկեղեցական վարչությունը։ Այն մշակել է իր ներքին կանոնադրությունը, որը համակերպված է տեղի պայմաններին և ենթակա կառավարության հսկողությանը։ Եկեղեցական ժողովը չորս տարին մեկ անգամ ընտրվում էր ժողովրդի կողմից։ Այդ ժողովում գտնվող ներկայացուցիչները կոչվում էին «կոմիսարներ», նրանցից բացի, կային «ավանդապահներ» և մեկ «եկեղեցապան»։ Ընտրությունների ժամանակ ինչպես նշվեց եղել են անհամաձայնություններ և բախումներ հասարակ ժողովրդի և վերնախավի անդամների միջև, «կոմիսարներ» են ընտրվել վերնախավի ներկայացուցիչները։ 1830 թ․անգլիական գաղութարարները փորձում էին Հնդկաստանի համար սահմանադրություն մշակել, իսկ հայերը աշխատեցին իրենց իրավունքները սահմանադրորեն ճանաչել տալ։ Հենց այդ նպատակով ստեղծվեց կալկաթահայերից կազմված մի հանձնաժողով, որը մեկ տարի փութաջան աշխատելուց հետո, փոխարքային ներկայացրեց հնդկահայերի համախոսականը։ Նրանք մանրամսնորեն հիշեցրել էին իրենց ներդրումները 16-րդ դարից սկսած և ցանկություն հայտնեցին պաշտոնական ճանաչում ստանալ նոր սահմանադրությամբ։
Հայ խավերի դասակարգային խմբավորում
Հնդկահայ գաղթօջախների սոցիալական տարբեր խավերի մեջ տեղի է ունեցել դասկարգային խմբավորում և ներքին սուր պայքար։ Ըստ տեղեկությունների, Կալկաթայում երկու խմբավորում է ձևավորվել՝ մեծահարուստների, որը ղեկավարել է Մարտիրոս Մկրտչյանը, և «ռամիկ»-ների, որը ղեկավարել է Հովսեփ Ստեփանյանը։ Այս խմբավորումները պայքար են ծավալել համայնքի վարչության ընտրության հարցում։ Ունևորները դիմել են ամեն տեսակ խարդավանքի՝ ընտրվելու համար, իսկ աշխատավորները ընդդիմացել։ «Շտեմարան»-ոմ կան նյութեր, որոնք փաստում են, որ Կալկաթահայ համայնքում եղել են վերնախավից դժգոհ մարդիկ։ Մեծահարուստների մի խումբ քննադատում են գաղթը և հրաժարվում են գաղթականներին օգնություն տրամադրել«ջուղայեցի եղբայրներին»։ Չնայած նրանց դիմադրությանը հնդկահայ համայնքները իրենց գաղթած հայրենակիցներին չթողեցին բախտի քմահաճույքին։ Համայնքի նվիրաբերած գումարներով և կալկաթաբնակ Հարություն Պետրոսի տված գումարով 1820 թ․ հիմնվեց աղքատանոց։ Աղքատանոցում կար հյուրանոց, որտեղ հայերը երեք ամիս ապրում էին անվճար։ Հայերը փորձեր են արել ստեղծել նաև «Ազգային դեղատուն»։
Սոցիալական վիճակ
19-րդ դարում հնդկահայ գաղթավայրերի բնակչության սոցիալական վիճակը խստորեն տարբերվում էր նախորդից․եթե անցյալում բնակչության մեծ մասը կազմում էին առևտրականներ, ապա այժմ հանդիսանում են արհեստավորներ, նավահանգստում աշխատող գործավորներ, հիմնարկություններում աշխատող ծառայողներ, մանր առևտրականներ, իրավաբաններ, ճարտարապետներ, բժիշկներ (հայ բժիշկների նախասիրած ճյուղն եղել է վիրաբուժությունը) և այլն։
Արդյունաբերական կյանք
Հայ առևտրականների մի մասը սնանկացան եվրոպական կապիտալի մրցակցության հետևանքով։ Քչերն էին, որոնք աշխատեցին իրենց կապիտալը ներդնել արդյունաբերության մեջ, հիմնել գործարաններ և ֆաբրիկաներ։ Եվրոպացիների օրինակով սկսեցին նաև հայերը համախմբվել և միավորելով իրենց կապիտալները ստեղծել միություններ։ Թաղիադյանը «Ազգասեր»-ում բերել է հայկական նման ընկերությունների բավականին ընդարձակ ցուցակ, որից երևում է, որ հնդկահայերը արդեն զգալի տեղ ունեին երկրի նոր զարգացող արդյունաբերության մեջ։ Թաղիադյանը հայ գործարանատերներից հիշում է «Արևելյան Ապահովչյաց ընկերություն»-ը, որը հաստատվել է 1839 թ․, «Ծովայինապահովագրության գործարան»-ը, որն իր բաժանմունքներն ուներ Լոնդոնում, Սինգապուրում, Մադրասում, Բոմբեյում, Չինաստանում, «Միացյալ շոգենավաձիգ ընկերություն»-ը և այլն։ Չնայած այդ ընկերությունները երբեմն մեծ դրամագլուխներ ունեին և գործողության լայն շրջանակներ, սակայն նրանց մեծ մասը գործակցում էին եվրոպացիների հետ, գնում էին նրանց հետևից և ինքնուրույն չէին։ Հայ առևտրականնեի մեջ գտնվել են մեծ թվով այնպիսիները, որոնք չեն վերակառուցվել և կանգնել են անխուսափելի կրախի առաջ։ Այս երևույթը չի վրիպել Թաղիադյանի ուշդրությունից, որն իր «Ազգասեր»-ում բազմաթիվ հոդվածներ է տպագրել և կոչ է արել նրանց վերակառուցվել՝ առևտրով զբաղվելու փոխարեն դառնալ «արդյունաբերական կառուցողներ»։ Հայերը աշխատել են իրենց զավակներին կրթության տալ Եվրոպայի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։
Արհեստագործություն
Հնդկաստանի հայ գաղթօջախներում, մասնավորապես Կալկաթայում, բնակչության մեծ մասը հանդիսանում էին արհեստավորները։ Հնդկահայ արհեստավորության մեջ ամենից մեծ թիվ ունեին ոսկերիչները, որոնք բաց էին անում իրենց արհեստանոցները առանձին-առանձին կամ մեկ-երկու հոգի միանում և ստեղծևմ փոքրիկ համքարություն։ Հայ ոսկերիչների համբավը մեծ էր և նրանք պատվերներ էին ստանում Եվրոպայի և Ասիայի զանազան երկրներից։ Հայտնի է, որ երբ Անգլիա տանելու համար հարկավոր էր պատրաստել հնդկական Բուդդա-Գոյա տաճարի մակետը, անգլիական Ստեֆե ոսկերչական ֆիրման հայ արհեստագործներին, հանձնարարեց այն պատրաստել՝ որպես բարձրորակ վարպետների։ Հայ արհեստավորներից մեծ հռչալ են ունեցել նաև ներկեր պատրաստող վարպետները, որոնց պատրաստած ներկերը մրցում էին մի ժամանակ մեծ հռչակ ունեցուղ «մարտին» կոչվող ներկերի հետ։
Իրավաբաններ և զինվորականներ
Հնդկահայ համայնքներում, մասնավորապես Կալկաթայում աշխատող հայ մասնագետների մեջ, մեծ թիվ էին կազմում իրավաբանները։ Կալկաթահայ իրավաբաններից մեծ հեղինակություն է ունեցել Քեմբրիջի համալսարանն ավարտած Գրիգոր Պոլլը, որը բարձր պաշտոններ է վարել Հնդկաստանի բարձրագույն դատարանում։ Նա է, որ պաշտպանել է Միքայել Նալբանդյանի՝ Մասեհ Բարաջանյանի կտակի կապակցությամբ Կալկաթայի դատարանում հարուցած հայցը և շահել այն։ Ճանաչված իրավաբաններ էին նաև Հ․ Առաքելը, Ս․ Սարգիսը և ուրիշներ։
Հայերը իրենց քաջությամբ պահպանել են ոչ միայն իրենց հայրենիքը, այլ նաև այն վայրերը որտեղ նրանք իրենց գործունեությունն են ծավալել։ 19-րդ դար ում հնդկահայ գաղթօջախները տվեցին հայտնի զինվորականներ, որոնցից ամենանշանավորը Հակոբ Պետրոսյանն է, որը տարիներ շարունակ հավատարմությամբ ծառայել է Գլավիորի ռաջաներին։ 1780 թ․ նա արժանացել է գնդապետի աստիճանի Տաուեդ Ռադոյի կողմից։ Նրա հրամանատարության տակ են եղել 12 հետևակային և 4 հեծելազորային գունդ՝ 150 հրետանիով։ 78-ամյա զորավարը փայլեց 1843 թ․ դեպքերից հետո, երբ հնդիկներ կռվում էին անգլիական գաղութարարների դեմ։ Նրա բանակում կար հայկական փոքրիկ ջոկատ։ Հնդկաստանից ուղարկված մի թղթակցության մեջ, ուր խոսվում է Հակոբ Պետրոսյանի մասին, ասված է․«Զինւոր էին ընդ նովաւ այլ բազումք ի հայոց ի նշանաւոր կարգս զօրականին»։ Նրա որդիները նույնպես հետևել են իր օրինակին։ Իր որդին՝ Հավհաննես Հակոբը ստացավ գնդապետի աստիճան և 1850 թ․ դավադրության զոհ Հայտնի է նաև Հայդարաբադի զորքերի գնդապետ Մովսես Մանուկը, որը 1837-1851 թթ․ եղել է Հայդարաբադի նիզամի ամենից աչքի ընկնող զինվորականներից մեկը։ Նա թաղված է Գվալիայի գերեզմանատանը։ Նվիրական անուն է Գորգին Խանը (Գրիգոր Հարությունյան), ով բենգալական բանակի հրամանատար էր նշանակվել Բենգալիայի Միր Կասիմ իշխանի կողմից և մասնակցություն ունեցել 1762-1763 թթ. հնդիկ-անգլիական կռիվներին։ Նրա առաջնորդությամբ հնդկական բանակը բազում հաղթանակներ է տարել անգլիացիների դեմ։ Վերջիններս անգամ փորձել են կաշառել Գորգին Խանին, բայց հայ զորավարն անպատվաբեր է համարել ուխտադրուժ լինելը և մերժել առաջարկը։
Մշակութային կյանք
Գտնվելով օտար հողում հայերը աշխատում էին պահպանել իրենց մշակույթը։ Մշակութային կենտրոնը Հնդկաստանում եղել է Մադրասը, սակայն ժամանակի ընթացքում բնակչության թվի անկման հետևանքով մշակութային կյանքը աստիճանաբար տեղափոխվում է Կալկաթա։ 1920-ականների սկզբներին Կալկաթայում հիմնադրվել է «Հայկազյան մշակութային միությունը»։ Սրան կից գործել են մի շարք ինքնագործ խմբակներ։ Կազմակերպվել թատերական ներկայացումներ, օպերային ներկայացումներ հայկական բովանդակությամբ։ Մեսրովբ Սեթի ջանքերով 1909 թ․ հիմնված «Մարդասիրական ճեմարանի շրջանավարտների միությունը» և «Կանանց բարեգործական միությունը»։ 20-րդ դարասկզբին հիմնվել է հայկական «Մարզական ակումբը», որն ուներ ֆուտբոլի, հոկեյի, ռեգբիի, բասկետբոլի և այլ խմբեր։ Ճանաչվել է որպես երկրի լավագույն մարզական ակումբներից մեկը։
Կրթություն
Հնդկահայ գաղթօջախների մտավորականության մտահուգում էր մի շատ կարևոր հարց։ Հնդկահայերը հեռու էին հայրենի երկրից և դատապարտված էին «սուզվելու ազգերի օվկիանոսում» և ձուլվելու։ Եվ հայության պահպանման միակ ելքը ազգային գրի, լեզվի և մշակույթի պահպանում է։
Հայկական մարդասիրական ճեմարանի հիմնումը մեծ ձեռքբերում է հնդկահայերի մշակութային կյանքում։ Ճեմարան հիմնելու գաղափարը առաջին անգամ տվել է Աստվածատուր Մուրադխանյանը 1797 թ․: 1816 թ․ Սեյդաբադից մի ջուղայեցի հայ նույնպես վեր է հանում ճեմարանը բացելու խնդիրը։ 1821 թ․ «Հայկական մարդասիրական ճեմարան»-ի բացումն է տեղի ունենում։ Մինչև 1842 թ․ դպրոցը եղել է երկսեռ, եղել է աղջիկների առանձին բաժին և տղաների առանձին բաժին, սակայն աղջիկների բաժինը փակվել է։ Դպրոցը ունեցել է երթևեկ և գիշերօթիկ բաժիններ։ Ուսման վարձից ազատված էին աղքատ երեխաները։ Աշակերտները սովորել են՝ գրաբար, անգլերեն, ֆրանսերեն, լատիներեն, հունարեն, պարսկերեն, բնագիտություն, աշխարհագրություն, աստղաբաշխություն և մաթեմատիկա։ Չորս հոգուց բաղկացած հոգաբարձությունը, ուրն ընտրվում էր համայնքի կողմից ղեկավարում էր ճեմարանը։ Առաջին դեմքը «գլխավոր վարժապետն» էր։ Առաջին ուսուցիչներն են եղել մշակույթի ականավոր դեմքերը՝ Մարտիրոս Դավթյանցը, Մեսրովբ Թաղիադյանը, Հովհաննես Ավդալյանցը և այլք։ 150 տարվա գործունեության ընթացքում ճեմարանը տվել է բազմաթիվ ճանաչված դեմքեր։ Հայ երեխաների հետ մեկտեղ սովորել են նաև հնդիկ երեխաներ։
Սանդխտյան աղջկյաց դպրոցը հիմնադրվել է 1846 թ․ փետրվարին Կալկաթայում։ Գլխավոր ուսուցչուհին Թաղիադյանի կինն էր՝ Շուշան Թաղիադյանը։ Դպրոցում սովորեցնում էին լեզուներ, նկարչություն, տնարարություն և այլն։ Դպրոցը բավականին մեծ համբավ է ստանում և շուտով բացվում է տղաների բաժինը։ Սակայն «Արարատյան ընկերության» փակվելուց հետո, Թաղիադյանը չէր հասցնում տպարանի, դպրոցի, պարբերականի գործերը։ Նա դպրոցը տեղափոխում է Չիչրա, սակայն դա պատճառ է հանդիսանում աշակերտների թվի նվազման։ 1855 թ․ մահանում է Շուշան Թաղիադյանը, նրա մահից հետո դպրոցը փակվում է։ Այս դպրոցի փակվելուց հետո հայ աղջիկները զրկվում են ազգային լեզվով կրթություն ստանալու հնարավորությունից։
1922 թ․ Դավիթ Դավթյանի նվիրատվությամբ Կալկաթայում բացվում է «Դավթյաց օրիորդաց վարժարան»-ը։ Այն առաջնորդվում է «Ճեմարանի» ուսումնական ծրագրով։ 1949 թ․ այն միացվում է ճեմարանին։
1828 թ․ «Մարդասիրական ճեմարանին» կից, Հովհաննես Ավդալի ջանքերով բացվում է « Արարատյան գրադարանը»; Գրադարանը հիմնականում հավաքում էր հայագիտական գրքեր։ Գրադարանում հավաքված գրականության թիվը անցնում էր մի քանի հազարը։ Այստեղ հավաքել են անգլերեն, ֆրանսերեն, հոլանդերեն, հունարեն, չինարեն, պարսկերեն և այլ լեզուներով ձեռագրեր ու գրքեր։ 19-րդ դարի վերջերին Ճեմարանի ղեկավարությունը անցնում է Կարապետ Պետրոս Մուրադին գրադարանը անուշադրության է մատնվում և կողոպտվում։
Պարբերականներ
Հայապահպան գործում մեծ դեր է խաղում մամուլը։ 1822 թ․ Կալկաթայում տպագրվում է «Շտեմարան» պարբերականը, որի խմբագիր-հրատարակիչն էր՝ Մարտիրոս Շիրազեցի Մկրտչյանը։ Այն գործել է մեկ տարի։ Առանձնահատուկ տեղ են գրավում «Ազգասեր» և «Ազգասեր Արարատյան» պարբերականները, որոնց խմբագիր-հրատարակիչն է հանդիսացել հայ մանկավարժ, գրող Մեսրովբ Թաղիադյանը։ Այստեղ հրատարակված են եղել բազմազան նյութեր․տեղեկատու լուրեր, պատմա-բանասիրական ուսումնասիրություններ, հրապարակախոսություններ, հայրենասիրական, բարոյական, խրատական բանաստեղծություններ և այլն։ Պարբերականը տպագրվել է ջուղահայ բարբառի և աշխարհաբարի խառնուրդով։ 1862-1863 թթ․ ընթացքում Կալկաթայում Եղիազար Տեր-Հարությունյանի խմբագրությամբ, լույս է տեսնում «Եղբայրասեր» թերթը։ Որի նպատակն է եղել հայ ազգի ձուլման դեմ պայքարը, մշակույթի պահպանման և զարգացման գործընթացը։
Հնդկաստանում լույս տեսած հայկական պարբերականների ցանկ
Տպագրություն
19-րդ դարի առաջին կեսը հնդկահայ գաղթավայրերի մտավոր և մշակութային վերելքի ժամանակահատվածն է։ Հնդկահայերն այդ ժամանակ բավականին փորձառու էին տպագրության ասպարեզում։ Դարասկզբին իրար են հաջորդում Մադրասում 1809 թ․ Շիրազեցու, 1818 թ․ Սարգիս Ծատուր Աղավելյանցի, Ջնթլում Ավետումյանի տպարանները։ Հայկական տպագրության բաժիններ են ունեցել կաթոլիկ և բապտիստական քարոզչական տպարանները Սրնբուրում, ապա՝ Կալկաթայում։ Այստեղ տպված բոլոր գրքերը կրոնական բնույթի էին։ «Մարդասիրական ճեմարան»-ի հիմնադրումից հետո Հովհաննես Ավդալյանի ջանքերով հիմնվում է «Մարդասիրական տպարանը», որն ունենում է կես դարյա կյանք։ Հայ տպագրությունը իր զարգացման գագաթնակետին հասավ, երբ 1845 թ․ հուլիսի 17-ին Մանուկ Զորաբյանի ղեկավարությամբ, Պետրոս Սարգսյանի, Թադոս Ավետումյանցի, Ավետիք Գալստյանի և Մեսրովբ Թաղիադյանի ջանքերով Կալկաթայում ստեղծվեց «Արարատյան ընկերությունը», որի հիմնական նպատակներից մեկն էր հայկական գրքեր և լրագրեր հրատարակելը։ Այստեղ են հրատարակվել «Ազգասեր» և «Ազգասեր Արարատյան» պարբերականները, բազմաթիվ դասագրքեր և այլն։ Պողոս Վիչենյանի կողմից ստեղծված «Արծիվ» տպարանը կարողացավ ընդամենը մի քանի գիրք հրատարակել 1846 թ․: Հովհաննես Խաչկյանի հիմնած տպարանը ավելի երկար կյանք ունեցավ։ 1869 թ․ սկսած այն բազմաբովանդակ հրատարակություններ ունեցավ։ Բոմբեյում 1915 թ․ հիմնվում է «Օճանասփյուռյան ընկերությունը», որի նպատակն էր հավաքել և հրատարակել հայերեն ձեռագրերը, օտար լեզուներից թարգմանել հայերեն, նպաստել հայկական մշակույթի և լուսավորության տարածմանը։ Բոմբեյաբնակ Պողոս Հորդանյանը «Օճասփյուռ»-ին է նվիրում տպարան։ Կալկաթայում հիմնվում է «Իմաստաքննադատության միացությունը» 1818 թ․: Կարճ ժամանակ անց այս երկու ընկերությունները սկսում են միասին հադես գալ։ Նրանք միացյալ ուժերով տպագրել են «Հայելի կալկաթյան», «Շտեմարան» պարբերականները և մի շարք արժեքավոր գրքեր։
Հայերի անվամբ անվանակոչված վայրերը Հնդկաստանում
Կալկաթայում հայերի խաղացած դերի մասին փաստում է քաղաքի կենտրոնում գտնվող, «Հայկական» կոչվող փողոցներից մեկը։ «Հայկական» է կոչվում նաև Կալկաթայից ոչ հեռու գտնվող լեռնաշղթաներից մեկը։ Կալկաթայի մի այլ փողոց կոչվում է նշանավոր դեմքերից մեկի՝ Սարգսի անունով։ Ավետիս Ծաղիկյան Կարբեցու «Ուղեգրությունից» երևում է, որ Կալկաթայի խոշոր նավահանգիստներից մեկը կոչվել է «Հայկական»։
Հնդկահայերի օգնությունը եղեռնից տուժածներին
1915 թ․ բացվում է հայ ժողովրդի համար ողբերգական մի էջ։ Եղեռնից հետո հազարավոր հայեր ցրվում են աշխարհով մեկ։ Հնդկաստանի բոլոր հայաշատ վայրերում կազմվեցին մի շարք օգնության խմբեր և սկսեցին գումար հավաքել։ 1918 թ․ Թ․ արքեպիսկոպոս Գուշակյանը եղեռնից փրկվածներին օգնելու համար դրամահավաք է կազմակերպում Հնդկաստանում, և նյութակարոտ շրջանները անգամ օգնության ձեռք են մեկնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկահայ հասարակություն Կատեգորիա:Ժողովուրդների միգրացիա
Ադաթլը
Ադաթլը, գյուղ, Երևանի նահանգի Երևանի գավառի Գառնաբիսարի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ
Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի գիտահետազոտական հաստատություն Երևանում։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1959 թվականին՝ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի հնագիտական բաժնի և ազգագրական խմբի հիման վրա։ 1961 թվականին գրականության ինստիտուտից հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ է փոխադրվել բանահյուսության բաժինը, 1973 թվականին ստեղծվել է մարդաբանական լաբորատորիա։ Ինստիտուտում այժմ ԳՀ աշխատանքներ են կատարվում Հայաստանի հնագիտության, հայ ազգագրության, հայ ժողողվրդական բանահյուսության, մարդաբանության և էթնոսոցիոլոգիայի բնագավառներում։ Ինստիտուտի գործունեության մեջ կարևոր տեղ են գրավում հնագիտական պեղումները, արշավախմբերի միջոցով ազգագրական, բանահյուսական և այլ նյութերի հավաքման աշխատանքները Հայաստանում, ինչպես նաև հարևան հանրապետություններում։ Ուսումնասիրությունները հրատարակվում են գիտական հաշվետվությունների, մենագրությունների և հոդվածների ձևով։ Գիտական մեծ արժեք ունեն ինստիտուտի կողմից հրատարակվող «Հնագիտական պեղումները Հայաստանում» (1950 թվականից, հրտ. 18 հ.), «Հայ ժողովրդական հեքիաթներ» (1959 թվականից, հրտ. 13 գիրք), «Դիվան հայ վիմագրության» (1960 թվականից, հրտ. 6 հ.), «Հայաստանի հնագիտական հուշարձանները» (1968 թվականից, հրտ. 14 հ.), «Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն» (1970 թվականից, հրտ. 16 հ.) մատենաշարերը։ Տնօրեններ են եղել Բ. Առաքելյանը, Գ. Տիրացյանը, Ա. Քալանթարյանը (1993 թվականից)։ 2007 թվականից ինստիտուտի տնօրենն է Պավել Ավետիսյանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ ու կազմակերպություններ
Անդրոսկոգին շրջան (Մեն)
Անդրոսկոգին շրջան (Androscoggin County), ԱՄՆ Մեն նահանգի 16 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1287 կմ² է, բնակչությունը՝ 107.702 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Օբորն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1854 թ.։
Զամյատլինո (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Զամյատլինո (Замятлино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Ղաթրանլու
Ղաթրանլու, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Չարշամբայի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Մեծ Սևկ
Մեծ Սևկ  (Большая Севк), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեզեն գետի ձախ ափին՝ 708 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 37 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Մեզեն գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Մեզեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պարոն ոչ ոք (ֆիլմ)
Պարոն ոչ ոք (Mr. Nobody), ռեժիսոր Ժակո Վան Դորմալի նկարահանած ֆիլմն է։ Նկարահանվել է 2009 թվականին։ Պատմում է ֆիլմի գլխավոր հերոս՝ Նեմո Ոչ ոքի ճակատագրի և դրա հնարավոր տարբերակների մասին։
Նեմոն արթնանում է հեռավոր ապագայում՝ 118 տարեկան հասակում և փորձում է հիշել իր կենսագրության փաստերը։ Լինելով բոլոր տեսակի գաղափարների հավաքածու ՝ այս ֆիլմը, ռեժիսորի խոսքով, հարցեր է տալիս, բայց ոչ պատասխաններ, որն էլ հանդիսանում է ֆիլմի հիմքը։ Հիմնական խնդիրն այն է, որ յուրաքանչյուր մարդ ստիպված է կատարել ընտրություն, և դա չի լինում ճիշտ կամ սխալ։ Նույնիսկ թվացյալ ամենադժբախտ որոշումը կարող է հանգեցնել շատ երջանիկ հետևանքների, և հակառակը։
Կարգախոս՝ Ամեն ինչ հնարավոր է, քանի դեռ չի կատարվել ընտրություն:
Սյուժե
2092 թվական։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսը՝ Նեմո Ոչ ոքը (Mr. Nobody), 118 տարեկան մարդ է, երկրի վերջին մահկանացուն։ Նրա կյանքը վերածվել է ռեալիթի շոուի և հեռարձակվում է մոլորակի անմահ բնակչության համար։ Նրա շուրջ մարդիկ են, որոնց բջիջները արհեստականորեն թարմացվում են, դրանով իսկ կանխելով նրանց ծերացումը։ Նրանք անմահ են։
Ինքը՝ Նեմոն, պնդում է, որ իր անցյալի վերաբերյալ ոչինչ չի հիշում, բայց հոգեբույժը և պարոն Ոչ ոքի հիվանդասենյակ գաղտնի ներխուժած լրագրողը, իր կյանքի մանրամասներն են կորզում իրենից՝ ավելի ու ավելի շփոթեցնելով իրեն և հեռուստադիտողին։ Ամբողջ ֆիլմը իրենից ներկայացնում է պարոն Ոչ ոքի հուշերի քաոսային հատված, որոնք կազմում են նրա կյանքի մի քանի փոխադարձ բացառող պատմություններ։ Պարզ չէ, թե հիշողություններից ո՞րն է իրական, և որը սոսկ Նեմոյի կյանքի հնարավոր զարգացման տարբերակներից մեկը, ինչը երբեք տեղի չի ունեցել։
Ֆիլմի սյուժեն ունի ծառանման կառուցվածք, այսինքն`գլխավոր հերոսի ծննդյան պահից սկսած, հեռուստադիտողին ցուցադրվում են նրա կյանքի զարգացման հնարավոր տարբերակներից շատերը, որոնք ընդհանուր առմամբ կազմում են մի քանի «մասնաճյուղեր»։
Դերասանական կազմ
Նկարահանման ժամանակ ներկա են եղել հետևյալ դերակատարները ։
Մրցանակներ
Ֆիլմը ստացել է 4 մրցանակ և նոմինացվել ևս 3ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Շալիմովկա (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Շալիմովկա (Шалимівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շալիմովկա գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զելբ
Զելբ (Selb), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Վունզիդել Ֆիխտելի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 15894 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 62.34 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 79 152։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Աստերոիդների ցանկ (171401-171500)
Աստերոիդների ցանկ (171301-171400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (171501-171600)
|}
Արուստուկ շրջան (Մեն)
Արուստուկ շրջան (Aroostook County), ԱՄՆ Մեն նահանգի 16 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 17.687 կմ² է, բնակչությունը՝ 71.870 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հոլտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1839 թ.։
Կատեգորիա:Մենի շրջաններ
Պաշնիկովո (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Պաշնիկովո (Пашниково), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Ծաղկավոր բույսերի ցեղեր (S)
Այստեղ ներկայացված են The Plant List տվյալների բազայում 2010 թ. դեկտեմբերի դրությամբ ներառված 904 649 անվանում ծաղկավոր բույսերի 14 038 ցեղերից S տառով սկսվող 2419-ը։
Աղյուսակի առաջին սյունակում տեղակայված են 2419 ցեղերի լատիներեն անվանումները (The Plant List տվյալների բազայի վիճակագրության մեջ ասվում է 14 038 ցեղերի մասին) ։
Երկրորդ սյունակում նշված է ընտանիքը, որտեղ ներառված է տվյալ ցեղը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
Կազանի որբը
«Կազանի որբը» («Сирота казанская»), ամանորյա կատակերգություն, որը նկարահանվել է 1997 թվականին ։ Դերասան Վլադիմիր Մաշկովի առաջին ռեժիսորական աշխատանքն է   ։ Արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության Պետական մրցանակի (1998)։
Ֆիլմի սկզբի լուսագիրը՝ «Նվիրվում է բոլոր հայրերին ու մայրերին» («Всем папам и мамам посвящается»)։
Սյուժե
Գյուղի դպրոցում աշխատող ուսուցչուհի Նաստյան որոշել է գտնել իր հորը, որին երբեք չի տեսել։ Նաստյան գիտի միայն հոր անունը (Պավել) և այն, որ իր ծնողները ծանոթացել էին հանգստավայրում՝ «Солнечный» հանգստյան տանը, որից հետո բաժանվել են և այլևս երբեք չեն հանդիպել։ Նրա մայրը՝ Գալինան, մահացել է, ինչպես աղջկա մյուս հարազատները, և Նաստյան այլևս չի կարող իմանալ մանրամասներ իր հոր մասին։