cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ԱՄՆ-ի հայկական տպագրություն
Գրքեր
ԱՄՆ-ում հայերեն առաջին տպագիր գիրքը՝ «Ապաշխարացոյցը», լույս է տեսել 1857 թվականին Նյու Յորքում՝ Աստվածաշնչային ընկերության տպարանում, որտեղ տպագրվել են նաև «Աստուածաշունչ գիրք Հին և Նոր կտակարանց» (1859), «Սաղմոս» (1864), «Աւետարան ըստ Մարկոսի» (1869, աշխարհաբար) գրքերը։ Նյու Յորքում 19-րդ դարի 2-րդ կեսին հայերեն գրքեր են տպագրվել նան «Ամերիկայի տետրակի ընկերության» («Հաւաքումն վկայութեանց Սբ Գրոց», 1860, Հովհաննես Պնյանի «Քրիստիանոսին եւ Քրիստինէին ճամբորդութիւնը», 1861, «Առաջին դասագիրք մանկանց», 1869, և այլն), Սմբատ Գաբրիելյանի («Արուեստ ատենախօսութեան, 1891), Հայկակ Էկինյանի, Էլիաս Խալավի, «Արարատյան», «Տիգրիս» և այլ տպարաններում (68 անուն գիրք), Բոստոնում 1900-1920 թվականներին՝ «Հայրենիք», «Երան», «Կիլիկիա», «Ձայն հայրենյաց» և այլ տպարաններում` շուրջ 180 անուն գիրք (Հակոբ Պողոսյանի «Ռամկավարութեան ոգին...», 1920, «Ազգի» տպարան, և այլն), Ֆրեզնոյում («Քնար ժողովրդական» և այլն) 1899 թվականից՝ 17 անուն, Չիկագոյում 1917-1919 թվականներին՝ 14 անուն (Ք. Կարմիրյանի «Ազգայնական շարժումներ», 1919, «Պահակի» տպարան, և այլն), Փրովիդենսում 1913-1916 թվականներին՝ 11 անուն, ինչպես նաև Ուստրում (1911, 1913), Դետրոյտում (1918) և այլն ։
20-րդ դարի 2-րդ քառորդից հրատարակչական բեղուն գործունեությամբ աչքի են ընկել նաև Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմի ազգային առաջնորդարանի, «Երիտասարդ Հայաստան», «Կոչնակ», «Հայկ» (բոլորը՝ Նյու Յորք), «Պայքար», «Պահակ», «Ատլանտյան», «Ազգ» (բոլորը՝ Բոստոն), Հյուսիսային Ամերիկայի արևմտյան թեմի ազգային առաջնորդարանի, «Արաքս», «Ապրիլ», «Թերճանյան», «Երևան», «Նոր կյանք», «Մշակ», «Դրազարկ», «Անի», «Վան», «Նոր Հայաստան», «Դիջիթլ Գրաֆիքս», «Ֆաունթեյն», «Քալըր Տիփո», «Նավասարդ», «Նոր դար», «Ոսկետառ» (բոլորը՝ Լոս Անջելես), «Արոր», «Ասպարեզ» (Ֆրեզնո) և այլ հրատարակչատներ ու տպարաններ, որոնք լույս են ընծայում հայերեն և այլ լեզուներով բազմաթիվ և բազմաբնույթ գրքեր, որոնք մեծապես նպաստում են հայոց պատմությունը, հայ մշակույթն ու արվեստը, հայ գրականությունը ամերիկահայությանը և օտար ընթեցողին ներկայացնելու գործում ։
Մամուլ
ԱՄՆ-ում առաջին հայերեն պարբերականը՝ «Արեգակը», լույս է տեսել 1888 թվականին Ջերսի Սիթիում, որին հաջորդել են «Սուրհանդակ» (1889–1891), «Ազատութիւն» (1890-1892), «Արարատ» (1891-1892, 1912), «Հայք» (1891-1898), «Տիգրիս» (1897-1898, բոլորը՝ Նյու Յորք), «Եփրատ» (1897, Ուստր) պարբերականները ։
Կուսակցություններից, մշակութային և բարեգործական խոշոր կազմակերպություններից բացի՝ պարբերականներ հրատարակում են նաև եկեղեցական կառույցները, զանազան միություններ, առանձին անհատներ։ Մինչ այսօր լույս է տեսել ավելի քան 300 անուն պարբերական, մեծ մասը՝ Բոստոնում՝ «Ազգ», «Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր», «Արմինիըն Ռիվյու», «Արմինիըն Ուիքլի», «Ծիրանի գոտի», «Հայ սիրտ», «Հայաստանի կոչնակ», «Հայրենիք», «Նոր Խարբերդ», «Պայքար» և այլն, Նյու Յորքում՝ «Ալիս», «Արմինիըն Դայջեսթ» (1971-1974), «Արմինիըն Ռիփորթր», «Երիտասարդ Հայաստան», «ԷյՋիԲիՅու Նյուզ», «Յուշարար-Միութիւն», «Նոր աշխարհ», «Նոր Արաբկիր», «Նոր գիր», «Նոր Կեսարիա», «Նոր Սեբատիա» և այլն, Լոս Անջելեսում՝ «Ապրիլ», «Ասպարէզ», «Արմինիըն Օբզըրվըր», «Գրամարտիկ» (1954-1960), «Լրաբեր», «Լոյս», «Համայնապատկեր», «Նոր Հայաստան», «Նոր սերունդ», «Փարոս», «Քաջ Նազար» և այլն, Գլենդելում՝ «Այգ», «Աւետաբեր», «Վերելք», «Արմինիըն Ամերիքըն Ալմանախ», «Արմինիըն Ինթերնեշընըլ Մեգըզին», «Հայ բոյժ», «Հայ կեանք», «Հայկական հեռացանկ», «Նաւասարդ», «Նոր կեանք», «Վարագ» և այլն, Ֆրեզնոյում` «Արծուի Վասպուրական», «Կալիֆոռնիա Կուրիեր», «Հայ շարժում», «Մշակ», «Նոր օր» և այլն, ինչպես նաև 1 կամ 2 պարբերականներ՝ այլ քաղաքներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն Կատեգորիա:Հայերն ԱՄՆ-ում
Օնեյդա շրջան (Այդահո)
Կատեգորիա:Այդահոյի շրջաններ
Գևորգ Չուբար
Գևորգ Հովհաննեսի Չուբար (Չուբարյան, ), հայ դերասան, թարգմանիչ, գրող։ Դոնի Ռոստովի Ադամյանի անվան թատրոնի հիմնադիրներից (1922)։
Կենսագրություն
Գևորգ Չուբարը ծնվել է Նոր Նախիջևանում։ 1872 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան, ավարտել Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական բաժինը։ 1882 թվականից ակտիվ մասնակցել է Նոր Նախիջևանի մշակութային կյանքին, եղել Դրամատիկական արվեստը սիրողների ընկերության երկարամյա նախագահը ։
Դերեր
Աչքի է ընկել բնութագրական դերերով։
Ստեղծագործություններ
Պիեսներ
Օպերետներ Արձակ գործեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Գորնոե (գյուղ, Կարաիդելսկի շրջան)
Գորնոե (Горное, Горный), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 44 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
Սիտնիկի (գյուղ, Կրասնոկուտի շրջան)
Սիտնիկի (Ситники), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սիտնիկի գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1016 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,4 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ցեպերով (գյուղ, Լուցկի շրջան)
Ցեպերով (Цеперів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ցեպերով գյուղում բնակվում էր 185 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,262 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 706,11 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1570 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վանք (Երզնկայի գավառ)
Վանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում ։ Գտնվում էր Եփրատի աջ կողմի վտակներից մեկի ձախ ափին, լեռնալանջի վրա, Երզնկա քաղաքից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Պատմամշակութային կառույցներ
Վանքն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օուայհի շրջան (Այդահո)
Օուայհի շրջան (Owyhee County), ԱՄՆ Այդահո նահանգի 44 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 19.886 կմ² է, բնակչությունը՝ 10.644 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մերֆի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1863 թ.։
Լետիսիա Բիրքհոյեր
Լետիսիա Բիրքհոյեր (Letícia Birkheuer, ), գերմանական ծագումով բրազիլացի մոդել և դերասանուհի ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բրազիլիայի Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի Պասու Ֆունդու քաղաքում։ Քույրը՝ Միշել Բիրքհոյրը, նույնպես մոդել ու դերասանուհի է։
Լետիսիային՝ որպես մոդելի տվյալներ ունեցողի, բացահայտել են, երբ նա Պորտու Ալեգրիում մասնակցելիս է եղել վոլեյբոլի մրցումների ։ Իսկ արդեն 2006 թվականին նա 7-րդ տեղն է գրավել առավել բարձր վարձատրվող բրազիլացի մոդելների ցանկում ։ Բիրքհոյերը բրազիլական Sport Club Internacional ֆուտբոլային թիմի երկրպագու և աջակցող է ։ 2010 թվականի դեկտեմբերին նրա լուսանկարները հայտնվել են Playboy ամսագրի բրազիլական հրատարակության շապիկին ու էջերին ։ Մի քանի տարի ապրել է Նյու Յորքում։ Բրազիլիա վերադարձել է Belíssima և այլ հեռուստասերիալներում որպես դերասանուհի նկարահանվելու համար։ 2016 թվականից վերադարձել է մոդելի կարիերային, բնակություն հաստատել Փարիզում, համագործակցել Gucci, Dior, Chanel, Armani և նորաձևության այլ տների հետ։
Անձնական կյանք
Լետիսիան 2007-2008 թվականներին նշանված է եղել կոշկեղենի բրազիլացի դիզայներ Ալեքսանդր Բիրմանի հետ։ Հետագայում ամուսնացել է գործարար Ալեքսանդր Ֆումանովիչի հետ, ումից 2011 թվականի հոկտեմբերի 8-ին մի տղա է ունեցել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոդելներ Կատեգորիա:Բրազիլացի մոդելներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կարպիլովսկի գյուղական խորհուրդ (ախտիրսկի շրջան)
Կարպիլովսկի գյուղական խորհուրդ  (Карпилівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կարպիլովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 437 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Մոստովիկ (գյուղ, Սերգիևո-Պոսադսկի շրջան)
Մոստովիկ (Мостовик), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սերգիևո-Պոսադսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սերգիևո-Պոսադսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1940 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հարավային Ալպեր
Հարավային Ալպեր, Նոր Զելանդիայի Հարավային կղզու արևմտյան առափնյա մասով ձգվող լեռնաշղթայի ընդհանուր անվանումը։ Այդ լեռնազանգվածի 17 գագաթների բարձրությունն անցնում է 3000 մետրից։ Դրանցից ամենաբարձրը հանդիսանում է Կուկա լեռը (Mount Cook), որը երկրի տեղաբնիկների լեզվով հայտնի է նաև որպես Աորակի (մաորի՝ Aoraki)։ Նրա բարձրությունը կազմում է 3724 մ.
Լեռնագագաթներն իրարից բաժանված են սառցադաշտերով, դրանցից շատերը արևելյան մասում ծածկված են լճերով, դրանց թվում են Կոլրիջ լիճը հյուսիսում և Վակատիպու լիճը հարավում։ 1970-ական թվականների վերջին իրականացված տեղագրման համաձայն Հարավային Ալպերում հաշվվում էր մոտավորապես 3000 սառցադաշտ, որոնցից յուրաքանչյուրի  մակերեսը մեկ հեկտարից ավել է, դրանցից ամենաերկարը Թասման սառցադաշտն է՝ ունի  23,5 կիլոմետր երկարություն, որը զիջում է 1960–ական թվականներին գրանցված  առավելագույն՝ 29 կիլոմետրին։
Բնակավայրերը ներառում են Մաուրի Սպրինգսը, Լյուիս լեռնանցքում գտնվող սպա–կենտրոնը, Արթուր լեռնանցքի քաղաքը և Մաունտ Կուկ գյուղը։
Նոր Զելանդիայի Ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցը Հարավային Ալպերը հատում են Լյուիսի լեռնանցքը (SH7), Արթուրի լեռնանցքը (SH73), Խաաստի լեռնանցքը (SH6) և դեպի դեպի Մալֆորդ տանող ճանապարհը (SH94)։
Հարավային Ալպեր անվանումը լեռնաշղթային տրվել է կապիտան Կուկի կողմից 23 марта 1770 թվականի մարտի 23–ին, որը նկարագրում էր նրանց «անհասանելի բարձրությունը»։ Ավելի վաղ դրանք հիշատակվում էին Աբել Թասմանի կողմից 1642 թվականին, որի նկարագրության մեջ Հարավային կղզու արևմտյան մասը հաճախ ներկայացվում է որպես «բարձունք»։ 1998 թվականին, երբ ընդունվեց օրենք Նուգայ Տախուի պահանջների կարգավորման մասին, տարածքի անվանումը պաշտոնական փոփոխվեց Հարավային Ալպերի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի աշխարհագրություն
Ռուբեն Հայրապետյան
Ռուբեն Ռաֆիկի Հայրապետյան, հայտնի նաև Նեմեց Ռուբո մականվամբ, հայ գործարար, Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահը 2002-2018 թվականներին։
Կենսագրական տվյալներ
Ծնվել է 1963 թ. մարտի 9-ին, Երևանում, 1988 ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը տնտեսագետի մասնագիտությամբ։ 1983-1985 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում, աշխատել է տարբեր ընկերություններում։
2003, 2007 և 2012 թվականներին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր թիվ 1 ընտրատարածքից։ 2012 թ. հուլիսի 3-ին իր «Հարսնաքար» ռեստորանում տեղի ունեցած հայոց բանակի սպա Վահե Ավետյանի մահվան դեպքից հետո վայր է դրել պատգամավորական մանդատը։ Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման ընթացքում լիազորությունները դադարեցրած պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1997–1998
Չեմպիոնների Լիգա 1997–98 Եվրոպական գավաթի 43-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Մադրիդի Ռեալը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Յուվենտուսին 1–0 հաշվով ։ Ռեալի նախորդ հաղթանակից հետո այս մրցաշարում անցել էր 32 տարի։
Եզրափակիչը կայացավ Ամստերդամի Ամստերդամ Արենա մարզադաշտում 1998 թվականի մայիսի 28-ին, խաղը դիտում էին 48 500 հանդիսական։
Գործող չեմպիոն Բորուսիա Դորտմունդը դուրս մնաց մրցաշարից կիսաեզրափակիչում, պարտվելով մրցաշարի հաղթող Ռեալին։
Լյուքսեմբուրգ (նահանգ)
Լյուքսեմբուրգ (Luxembourg, Lussimbork, Lëtzebuerg, Luxemburg), Բելգիայի թագավորության տասը նահանգներից և Վալոնիայի հինգ նահանգներից մեկը։ Սահմանակցում է Նամյուր, Լիեժ նահանգներին, Լյուքսեմբուրգ թագավորությանը, ինչպես նաև Ֆրանսիային։
Վարչական կենտրոնը Արլոն քաղաքն է։
Տարածքով Լյուքսեմբուրգը Բելգիայի ամենախոշոր նահանգն է, սակայն միևնույն ժամանակ խիտ բնակեցվածություն ունեցող երկրի ամենաքիչ բնակեցված շրջանն է։ Բաղկացած է 44 համայնքներից։
Մինչ 1839 թվականը տարածքը պատկանել է Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսությանը։ Նահանգի բնակիչները հիմնականում ֆրանկոֆոններ են, ինչպես նաև Լյուքսեմբուրգին սահմանակից վայրերից եկած բնակիչներ, ովքեր խոսում են լյուքսեմբուրգերեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելգիայի նահանգներ Կատեգորիա:1839 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Ավգուստ Լաներ
Ավգուստ Լաներ (August Lanner, ), ավստրիացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր, կոմպոզիտոր, դիրիժոր և ջութակահար Ջոզեֆ Լաների որդին] ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Սուրբ Աննայի դպրոցը, սակայն երաժշտական ​​կրթությունը ստացել է դրանից դուրս։ Ավգուստ Լաներին երաժշտություն է սովորեցնել նաև նրա հորեղբայրը՝ թագավորական-կայսերական պալատի դիրիժոր Յոզեֆ Ստրեբինգերը, որից հետո նա սկսել է դասեր քաղել վիեննացի կոմպոզիտորներից՝ Յոզեֆ Հելմեսբերգերից և պրոֆեսոր Յոզեֆ Մայզեդերից։ Քույրը՝ Կատարինան, եղել է բալետի պարուհի և պարուսույց։ 1843 թվականին, 8 տարեկան հասակում նա կորցրել է հորը, որից հետո ղեկավարել է հոր նվագախումբը «Bräuhausgarten in Fünfhaus»֊ում կայացած համերգում։ Համերգին ներկա է եղել մոտ երկու հազար հանդիսատես։
1853 թվականից Ավգուստ Լաները սկսել է գրել երաժշտություն, սակայն երկու տարի անց՝ քսան տարեկանում, նա մահացավ թոքերի հիվանդությունից։ Այս կարճ ժամանակահատվածում նա հասցրեց հորինել մոտ երեսուն պար ։
Նույն թվականին մահացել է նաև Ֆրանցիսկան՝ Ավգուստ Լաների մայրը։
Հարազատներին հուղարկավորելուց հետո Կատարինան հեռացել է քաղաքից և մեկնել Գերմանիա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դասական երաժիշտներ
Օդերադի (գյուղ, Լուցկի շրջան)
Օդերադի (Одеради), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1583 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օդերադի գյուղում բնակվում էր 339 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,231 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1467,53 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1583 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սուրբ Աստվածածին (Սառնա)
Սուրբ Աստվածածին, կիսավեր Հայ Առաքելական քարե եկեղեցի Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի Սառնա գյուղում։ Եկեղեցին կառուցվել է 1625 թվականին՝ 6,5 մետր բարձրությամբ վեց սյուներով ։ Այն զբաղեցնում է 15x10 մետր տարածք։ Շինանյութը «դեղին քարերն» ու բազալտն էին։ Եկեղեցին վերանորոգվել է 19-րդ դարում։ Եկեղեցու շուրջը կան մի քանի տապանաքարեր, որոնք, հնարավոր է, պատկանում են հարուստ ընտանիքի անդամներին, ովքեր ֆինանսավորել են դրա վերակառուցումը ։
Եկեղեցին վնասվել է 1930 թվականին Սալմաստի երկրաշարժի ժամանակ. փլուզվել են նրա արևմտյան պատը, փայտե տանիքը և չորս կենտրոնական սյուներից երեքը ։ 2013 թվականի դրությամբ կանգուն է մնացել միայն հյուսիսային պատը։ Եկեղեցու հարավային պատն ամբողջությամբ փլուզվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:1625 հիմնադրումներ Իրանում
Փայեթ շրջան (Այդահո)
Փայեթ շրջան (Payette County), ԱՄՆ Այդահո նահանգի 44 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.057 կմ² է, բնակչությունը՝ 20.578 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Փայեթ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1917 թ.։
Հանդուրժողականության պարադոքս
Հանդուրժողականության պարադոքս, տրամաբանական պարադոքս որոշումների կայացման տեսության մեջ, որը պնդում է, որ եթե հասարակությունը հանդուրժող է առանց սահմանափակումների, ապա հանդուրժող լինելու նրա ունակությունը, ի վերջո, զավթվում կամ ոչնչացվում է անհանդուրժողի կողմից։ Այլ բառերով՝ անսահմանափակ հանդուրժողականությունը հանգեցնում է հանդուրժողականության անհետացման, քանի որ անհանդուրժողականության հանդեպ հանդուրժողականությունը հանգեցնում է վերջինիս համատարած տարածմանը։ Հետևաբար, հանդուրժողականության պահպանումը անհանդուրժողական վերաբերմունք է պահանջում անհանդուրժողականների նկատմամբ, ինչն իր հերթին լղոզում է անհանդուրժողականի սահմանման սահմանները ։
Կարլ Փոփերը բնութագրել է այն որպես պարադոքսալ թվացող գաղափար այն մասին, որ «հանդուրժող հասարակության պահպանման համար հասարակությունը պետք է անհանդուրժող լինի անհանդուրժողականության հանդեպ»։ Նա զարգացնում է այդ կարծիքն՝ ասելով․ «Ես նկատի չունեմ, օրինակ, որ մենք միշտ պետք է ճնշենք անհանդուրժող փիլիսոփայությունների արտահայտությունները։ Սակայն քանի դեռ մենք կարող ենք դիմակայել դրանց ռացիոնալ փաստարկներով և զսպել դրանց հասարակական կարծիքով, ճնշումն, անշուշտ, կլինի ամենաանմիտ որոշումը։ Բայց մենք պետք է պահանջենք դրանք ճնշելու իրավունքը, եթե դա անհրաժեշտ է, նույնիսկ ուժով․․․»։
Նման պարադոքս գոյություն ունի նաև բռնության անթույլատրելիության մասին, որը պնդում է, որ բռնության բացարձակ արգելքը հանգեցնում է բռնության զսպման անհնարինության։
Քննարկումներ
1945 թվականին փիլիսոփա Կարլ Փոփերն այդ պարադոքսը վերագրել է Պլատոնի կողմից «բարյացակամ բռնապետության» պաշտպանությանը և բնորոշել է այն «Բաց հասարակությունը և դրա թշնամիները» աշխատության մեջ ։"Ավելի քիչ հայտնի է [քան Փոփերի կողմից քննարկվող այլ պարադոքսերը] հանդուրժողականության պարադոքսը․ անսահմանափակ հանդուրժողականությունը պետք է հանգեցնի հանդուրժողականության անհետացման։ Եթե մենք անսահման հանդուրժողականություն տարածենք նույնիսկ նրանց վրա, ովքեր անհանդուրժող են, եթե մենք պատրաստ չլինենք հանդուրժող հասարակությանը պաշտպանել անհանդուրժողականությունից, ապա հանդուրժողները կոչնչացվեն, իսկ նրանց հետ միասին՝ նաև հանդուրժողականությունը։ Ես նկատի չունեմ, օրինակ, որ մենք միշտ պետք է ճնշենք անհանդուրժող փիլիսոփայությունների արտահայտությունները։ Սակայն քանի դեռ մենք կարող ենք դիմակայել դրանց ռացիոնալ փաստարկներով և զսպել դրանց հասարակական կարծիքով, ճնշումն, անշուշտ, կլինի ամենաանմիտ որոշումը։ Բայց մենք պետք է հավակնենք դրանց ճնշելու իրավունքին անհրաժեշտության դեպքում՝ նույնիսկ ուժով։ Բայց մենք պետք է պահանջենք դրանք ճնշելու իրավունքը, եթե դա անհրաժեշտ է, նույնիսկ ուժով։ Քանի որ հեշտությամբ կարող է ապացուցվել, որ դրանք պատրաստ չեն հանդիպել մեզ հետ ռացիոնալ փաստարկման մակարդակով, այլ սկսում են ցանկացած փաստարկման դատապարտմամբ։ Նրանք կարող են արգելել իրենց հետևորդներին ռացիոնալ փաստարկ լսել, քանի որ այն խաբուսիկ է, և սովորեցնել նրանց պատասխանել փաստարկներին բռունցքներով կամ ատրճանակներով։ Ուստի հանուն հանդուրժողականության մենք պետք է հայտարարենք անհանդուրժողներին չհանդուրժելու մեր իրավունքի մասին։"
Թոմաս Ջեֆերսոնն արդեն դիմել էր հանդուրժող հասարակության հասկացությանն իր առաջին երդմնակալության ելույթում՝ խոսելով նրանց մասին, ովքեր կարող են ապակայունացնել Միացյալ Նահանգները և դրա միասնությունը՝ ասելով. «թող նրանք անխռով կանգնած լինեն՝ որպես անվտանգության հուշարձաններ, որոնց դեպքում կարելի է համակերպվել սխալ կարծիքի հետ, որտեղ միտքը ազատ է պայքարել դրա դեմ» ։
1971 թվականին փիլիսոփա Ջոն Ռոլզն իր «Արդարության տեսություն» աշխատության մեջ հանգել է այն եզրակացության, որ արդար հասարակությունը պետք է հանդուրժի անհանդուրժողներին, քանի որ հակառակ դեպքում հասարակությունն ինքը կդառնա անհանդուրժող և, հետևաբար, անարդար։ Սակայն Ռոլզն որակումավորում է դա այն պնդմամբ, որ արտակարգ իրավիճակներում, երբ սահմանադրական երաշխիքները բավարար չեն հանդուրժողների և ազատության ինստիտուտների անվտանգությունն ապահովելու համար, հանդուրժող հասարակությունն ինքնապահպանման ողջամիտ իրավունք ունի անհանդուրժողականության դեմ, որն արդար սահմանադրությանը համապատասխան կսահմանափակեր այլոց ազատությունը։ Դա պետք է արվի, սակայն, միայն հավասար ազատությունը պահպանելու համար, այսինքն՝ անհանդուրժողների ազատությունները պետք է սահմանափակվեն միայն այնքանով, որքանով նրանք ակնհայտորեն սահմանափակում են այլոց ազատությունները․ «Թեև անհանդուրժող աղանդն ինքնին իրավունք չունի բողոքել անհանդուրժողությունից, դրա ազատությունը պետք է սահմանափակվի միայն այն ժամանակ, երբ հանդուրժողներն անկեղծորեն և ողջամտորեն մտածում են, որ իրենց սեփական անվտանգությունն ու ազատության ինստիտուտների անվտանգությունը վտանգված են» ։
Իր «Հանդուրժողականության մասին» աշխատության մեջ Մայքլ Ուոլցերը հարցրել է․ «Արդյո՞ք մենք պետք է հանդուրժենք անհանդուրժողին»։ Նա պնդում է, որ կրոնական փոքրամասնությունների մեծամասնությունը, որոնք հանդուրժողականության շահառուներ են, անհանդուրժող են, առնվազն որոշ առումներով։ Հանդուրժողական ռեժիմով նման (անհանդուրժող) մարդիկ կարող են սովորել հանդուրժել կամ գոնե իրենց պահել «այնպես, ինչպես կպահեին, եթե ունենային այդ առաքինությունը» ։
Հանդուրժողականություն և խոսքի ազատություն
Հանդուրժողականության պարադոքսը կարևոր է քննարկելիս այն, թե ինչ սահմաններ պետք է լինեն խոսքի ազատության համար։ Ռաֆաել Քոհեն-Ալմագորը «Ազատության և հանդուրժողականության սահմանները։ Պայքարն ըննդեմ կահանիզմի Իսրայելում» (1994) աշխատության «Փոփերի հանդուրժողականության պարադոքսը և դրա մոդիֆիկացիան» գլխում հեռանում է ֆիզիկական վնասի անխուսափելի սպառնալիքի մասին Փոփերի սահմանափակումից, որպեսզի փաստարկը տարածի հոգեբանական վնասի գրաքննության օգտին և պնդում է, որ խոսքի ազատություն տրամադրելը նրանց, որոնք օգտագործում են այն, որպեսզի վերացնեն այն սկզբունքը, որի վրա հիմնված է այդ ազատությունը, պարադոքսալ է ։
Միշել Ռոզենֆելդն իր «Հարվարդի իրավաբանական ակնարկ» պնդել է․ «հակասական է թվում խոսքի ազատությունը տարածել այլ ծայրահեղականների վրա, որոնք... հաջողության դեպքում անխնա ճնշում են նրանց խոսքը, ում հետ նրանք համաձայն չեն»։ Ռոզենֆելդը նշում է, որ արևմտաեվրոպական ժողովրդավարությունները և Միացյալ Նահանգները հակադիր մոտեցումներ ունեն ատելության խոսքի հանդեպ հանդուրժողականության հարցում, քանի որ արևմտաեվրոպական երկրների մեծ մասը իրավական պատժամիջոցներ է սահմանում ծայրահեղ անհանդուրժող կամ մարգինալ քաղաքական նյութերի տարածման համար (օրինակ, Հոլոքոստի ժխտումը)՝ համարելով դրանք իրենց էությամբ սոցիալապես ապակառուցողական կամ բռնության հրահրող, իսկ ԱՄՆ-ն որոշել է, որ նման նյութերն ինքնին պաշտպանված են խոսքի ազատության սկզբունքով և, հետևաբար, ենթակա չեն սահմանափակումների, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ բռնության կամ այլ անօրինական գործունեության կոչերն արվում են ակնհայտորեն և անմիջականորեն ։
Անհանդուրժողականության խոսքի վերաբերյալ բռնի անհանդուրժողականության քննադատությունը բնորոշ է Յուրգեն Հաբերմասի և Կարլ-Օտտո Ափելի կողմից մշակված «դիսկուրսային էթիկային» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարադոքսներ Կատեգորիա:Հակաֆաշիզմ
Ֆրեդ Կլաուս (ֆիլմ)
Ֆրեդ Կլաուս (Fred Claus), ռեժիսոր Դևիդ Դոբկինի ամերիկյան ամանորյա կինոկատակերգությունը, որն էկրան է բարձրացել 2007 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ։ Գլխավոր դերերում հանդես են եկել Վինս Վոնը, Փոլ Ջիամատին, Քևին Սպեյսին, Ռեյչել Ուայզը, Քեթի Բեյթսը և Միրանդա Ռիչարդսոնը։
Սյուժե
Ֆիլմը հիմնված է Դոնալդ Հենկելի հայտնի «Սանտայի առասպելը և նրա եղբայր Ֆրեդը» պոեմի հիման վրա։ Ֆիլմը սկսվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում մի կնոջ ծննդաբերությամբ։ Ծննդաբերությունից մի քանի րոպե հետո նորածին երեխան արտաբերում է իր առաջին բառերը՝ հո՜, հո՜, հո՜։ Մայր Կլաուսը կանչում է իր որդուն՝ Ֆրեդերիկին, որ գա ծանոթանալու իր եղբոր հետ, ում որոշում է անվանել Նիկոլաս։
Շուտով գալիս է Սուրբ Ծնունդը։ Տեսնելով ամանորյա տոնածառի տակ նվերներ՝ Նիկը սկսում է բացել իր և եղբոր նվերները և որոշում է դրանք բոլորը տալ որբերին։ Սա զայրացնում է Ֆրեդերիկին։ Կլաուս մայրիկը խորհուրդ է տալիս Ֆրեդին լինել ավելի բարյացակամ ինչպես իր եղբայրն է, ինչն էլ իր հերթին ավելի է վրդովվեցնում Ֆրեդին։
Իրեն մեկուսացած զգալով՝ Ֆրեդը հաճախ էր մագլցում մի ծառ և խնդիրները պատմում մի թռչնի։ Մի անգամ Նիկը կտրում է այդ ծառը՝ ասելով, որ Ֆրեդն այժմ կարող է այն տուն բերել, քանի որ այնքան շատ է սիրում այդ ծառը։ Թռչնի բունն այժմ ավերված էր, և թռչունը ստիպված հեռանում է։ Սա ևս մեկ անջրպետ էր եղբայրների հարաբերություններում։
Տարիներ անց Նիկը դառնում է Սանտա Կլաուս՝ ի շնորհիվ նրա կատարած բարի գործերի և դրանից հետո նրա ընտանիքի՝ մոր և եղբոր է առնում և նրանք չեն ծերանում։ Այսպիսով, Նիկը դառնում է մերօրյա Սանտա Կլաուսը, ով նվերներ է բաժանում մարդկանց, իսկ նրա եղբայրը՝ Ֆրեդը, Չիկագոյում աշխատում է որպես գործակալ, ով այդ նվերները հասցնում էր հասցեատերերին։
Չիկագոյում նա սիրահարվում է Վանդա անունով մի աղջկա։ Աղջիկը բարկանում է Ֆրեդի վրա այն բանի համար, որ վերջինս մոռանում է, որ հաջորդ օրը աղջկա ծննդյան օրն է։ Վանդան հիշում է իր նախորդ ծննդյան օրը, երբ Ֆրեդը խոստացել էր նրան տանել Ֆրանսիա։ Երբ Ֆրեդը վերադառնում է իր բնակարան և սկսում հավաքել իրերը՝ մեկնելու համար, Սեմուել Գիբոնս անունով մի որբ երեխա է ներս մտնում։ Որբուկն ասում է, որ Սուրբ ծննդին ցանկանում է Մակարոնի անունով շան ձագուկի։ Ֆրեդը կոպտում է տղային և վռնդում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր Կատեգորիա:Դևիդ Դոբկինի ֆիլմեր Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:2007 թվականի ԱՄՆ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Սուրբծննդյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Չիկագոյում Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Չիկագոյում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ
Գորնոե Շյոլտոզերո
Գորնոե Շյոլտոզերո (Горное Шёлтозеро, Mägikülä), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրիօնեժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրիօնեժսկի շրջանի բնակավայրեր
Դեչեն Փեմ
Դեչեն Փեմ (Dechen Pem), բութանցի երգչուհի և դերասանուհի։
Կենսագրություն
Դեչեն Փեմը երգչուհու կարիերան սկսել է 1994 թվականին, նույն թվականին «Նորլինգ Դրայանգ» ձայնագրման ստուդիայում թողարկվել է իր դեբյուտային ալբոմը ։
1993 թվականին Դեչեն Փեմը ընդունվել է Պարոյի մանկավարժական ինստիտուտ, որի ավարտից հետո սկսել է աշխատել որպես դասախոս ': Սակայն 2005 թվականին նա վերադարձել է երաժշտության և կինոյի ասպարեզ ։
Անձնական կյանք
Դեչեն Փեմն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա ։
Երաժշտագրություն
Final Cry (ֆիլմ)
Սերյոժա Հովակիմյան
Սերյոժա Շամիրի Հովակիմյան, հայ գրող, զինվորական։
Դեչեն Փեմ
Երաժշտագրություն
Perfect Girl (ֆիլմ)
Սերյոժա Հովակիմյան
Կենսագրություն
Սերյոժա Հովակիմյանը ծնվել է 1920 թվականին Տավուշ (Թովուզ) գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, այնուհետև Բերդի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1940 թվականին։
Դեչեն Փեմ
Երաժշտագրություն
Norbu My Beloved Yak (ֆիլմ)
Սերյոժա Հովակիմյան
Կենսագրություն
«Տգիտության վախճանը» անավարտ վեպը 1939 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ գրողների միության խրախուսանքին ։
Դեչեն Փեմ
Երաժշտագրություն
Golden Cup (ֆիլմ)
Սերյոժա Հովակիմյան
Ռազմական գործունեություն
1940 թվականի նոյեմբերի 5-ին զորակոչվել է բանակ և ծառայել սկզբում Մոսկվայում, այնուհետև Լենինգրադի մարզի Օպուչկա քաղաքում ՝ տանկային դիվիզիայում։ Լենինգրադի ռազմաճակատում 20 օր կռվելուց հետո՝ 1941 թվականի հուլիսի 12-ին ծանր վիրավորվում է, գերեվարվում ու ուղարկվում Գերմանիա՝ Վիստրաուրի, որտեղից էլ՝ Շտուտգարտի, այնուհետև Հիրշբերգի համակենտրոնացման ճամբար։ 1942 թվականի հուլիսից անդամագրվել է ռազմագերի գեներալ Միխայիլ Լուկինի կազմավորած «Սովետական հայրենասերներ» ընդհատակյա կազմակերպությանը, դարձել դիվերսիոն բաժնի ղեկավարը, այնուհետև Հիրշբերգի համակենտրոնացման ճամբարի ընդհատակյա կազմակերպության ղեկավարը։ Տիրապետել է գերմաներենին ։
Դեչեն Փեմ
Երաժշտագրություն
Arunachal Pradesh to Thimphu (ֆիլմ)
Սերյոժա Հովակիմյան
Ռազմական գործունեություն
1945 թվականի փետրվարին ֆաշիստները մատնությամբ հայտնաբերում են Հովակիմյանի ընդհատակյա հակաֆաշիստական խումբը։ 1945 թվականի մայիսի 8-ին՝ հաղթանակից մեկ օր առաջ, Հովակիմյանը տաս ընդհատակայինների հետ գնդակահարվում է ։
Դեչեն Փեմ
Մրցանակներ
Դեչեն Փեմը ֆիլմերում լավագույն հնչյունավորման համար արժանացել է ութ մրցանակի ։ Նա նաև «Sem Gi Damtse»-ի համար լավագույն կանացի կատարող է։
Սերյոժա Հովակիմյան
Հիշատակումներ
Սերյոժա Հովակիմյանի սխրանքների մասին գրվել է «Պրավդա»-ում, «Ուկրաինսկայա պրավդա»-ում, «Կրասնոյե զնամյա» Անդրկովկասյան զինվորական շրջանի թերթում, «Սովետական Հայաստան»-ում, «Կոմունիստ»-ում, «Ավանգարդ»-ում, «Սովետական Ղարաբաղ»-ում, «Գրական թերթ»-ում, «Պիոներ կանչ»-ում, «Սովետական գրականություն» ամսագրում, «Հայ ժողովրդի պատմության» 8-րդ հատորում ։
Դեչեն Փեմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Բութանցի երգիչներ
Հովսեփ Դանիելյան
Հովսեփ Ավետիքի Դանիելյան, հայ մանկական վնասվածքաբան-օրթոպեդ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (1997):
Կենսագրություն
Հովսեփ Դանիելյանը ծնվել է ՀՀ Արմավիր քաղաքում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկաբուժական ֆակուլտետը։ 1981-1985 թվականներին եղել է Արարատի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցի գլխավոր բժշկի տեղակալ (մանկության և ծննդօգնության գծով), 1985-1988 թվականներին` Հանրապետական մանկական օրթոպեդիայի հիվանդանոցում որպես օրթոպեդ, 1991-1993 թվականներին` Հանրապետական մանկական օրթոպեդիայի ինստիտուտի փոխտնօրեն։ 1988-1991 թվականներին սովորել է Սանկտ-Պետերբուրգի բժիշկների վերապատրաստման ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1997 թվականից Վնասվածքաբանության օրթոպեդիայի և վերականգնողական կենտրոնի բաժանմունքի վարիչ, 2001 թվականին՝ համանուն կլինիկայի գիտական ղեկավար, 2001 թվականից, միաժամանակ՝ Շտապ օգնության մանկական կլինիկայի հիվանդանոցի փոխտնօրեն, 1999 թվականից՝ «Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոնի խորհրդատու, 2002 թվականից՝ Երևանի գլխավոր մանկական վնասվածքաբան-օրթոպեդ։
Աշխատանքները վերաբերում են երեխաների և դեռահասների կոնքազդրային հոդերի հիվանդությունների հարցերին։ Արյունածին ոսկրածուծաբորբի հետևանքով ստորին վերջույթների հոդերի ձևախախտման ու վերջույթների բնածին և ձեռքբերովի ոսկրային արատների, պատվաստանյութերի կիրառմամբ ձևախախտումների և ոսկրային պակասի բուժման, վերջույթների երկարացման հարցերին  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ վնասվածքաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Հոլգեր Բադշտուբեր
Հոլգեր Բադշտուբեր(Holger Badstuber, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, Մյունխենի Բավարիայի պաշտպան։ 2010 թվականի ԱԱ-ն բրոնզե մեդալակիր։
Ակումբային
Եղել է Ռոտ-ան-դեն-Ռոտ թիմի սան։ Խաղացել է Շտուտգարտ և Բավարիա թիմերի երիտասարդական կազմում։ 18 տարեկան հասակում սկսել է խաղալ սիրողական առաջնության Յուգ թիմում։ Որտեղ 23 խաղերում հեղինակել է 4 գնդակ։
Պռոֆեսիոնա կարիերայում դեբյուտը նշել է 2007 թվականի հուլիսի 27-ին տնային խաղում մրցելով Բեռլինի Ունիոն թիմի հետ Խաղն ավարտվեց 1-2 հաշվով։ Այնտեղ նա անցկացրեց 32 խաղ և խփեց 3 գնդակ։ Դրաից հետո 2008/09 թվականի մրցաշրջանում տեղափոխվեց Բավարիա, որտեղ փետրվարի 1-ին կնքեց պայմանագիր, մինչև 2011 թվական։ Բունդեսիգայում առաջին խաղն անցկացրեց օգոստոսի 8-ին Հոֆենհայմի դեմ խաղում(1-1)։
Բադշտուբերը կենտրոնական կիսապաշտպան է, որը խաղում է նաև հենակետային կիսապաշտպանի և ձախ եզրային պաշտպանի դիքում։
Առաջին և միակ գնդակը Բունդեսլիգայում հեղինակել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, 15-րդ տուրի շրջանակներում, տնային խաղում մրցելով Մյունխենգլադբախի Բորուսիայի դեմ խաղում։ Խաղն ավարտվեց Բավարիայի հաղթանակով, 2-1 հաշվով։
2010 թվականին երկարաձգեց պայմանագիրը մինչև 2014 թվական։
2012 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Դորտմունդի Բորուսիայի դեմ խաղում ծանր վնասվածք ստացավ և բաց թողեց մի շարք հանդիպումներ։ Բաստիան Շվայնշտայգերի խոսքերով, նրա կորուստը լուրջ հարված էր թիմի սխեմայի վրա։
2013 թվականին նրա բժիշկը հայտարարեց, որ Հոլգերը ստացել է մկանի կտրվածք և բաց կթողնի մի քանի ամիս։
2013 թվականի հոկտեմբերի 1-ին լուրեր տարածվեցին, որ նա ստացել է նոր վնասվածք։
Ազգային հավաքական
2007 թվականի նոյեմբերի 14-ին դեբյուտը նշեց Գերմանիայի մինչև 19 տարեկանների թիմում Անգլիայի դեմ խաղում որտեղ թիմը հաղթեց 1-0 հաշվով։ Իր երկրորդ և վերջին խաղն անցկացրեց 2008 թվականի մայիսի 28-ին, որտեղ Գերմանիան հաղթեց Սլովակիային 5-2 հաշվով
2009 թվականի օգոստոսի 11-ին մինչև 21 տարեկանների թիմում առաջին խաղն անցկացրեց, որտեղ թիմը հաղթեց Թուրքիային 3-1 հաշվով, որտեղ նա փոխարինման մտավ 59-րդ րոպեին փոխարինելով Մաթս Հյումելսին։
Ակումբային
Բավարիա
Գերմանիայի հավաքական
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Սլոբոդկա (գյուղ, Կրասնոկուտի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սլոբոդկա գյուղում բնակվում էր 493 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3242 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 152,07 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շղթայական ռեակցիաներ
Շղթայական ռեակցիաներ, քիմիական և միջուկային երևույթներ, որոնց ընթացքում վերջանյութերի առաջացումն իրագործվում է միջանկյալ ակտիվ մասնիկների՝ ակտիվ կենտրոնների մասնակցությամբ ընթացող և այդ մասնիկները վերարտադրող տարրական փոխարկումների անընդհատ կրկնությամբ։
Շղթայական ռեակցիաների հայտնագործումը
Շղթայական ռեակցիաների հայտնագործումը հեաևանք էր գերմանացի գիտնական Մ․ Բոդենշտեյնի (1871-1942) աշխատանքների․ 1913 թվականին նա հայտնաբերեց, որ մի շարք լուսաքիմիական ռեակցիաներում միայն մեկ մոլեկուլ ակտիվացնելու ունակ լույսի քվանտն առաջ է բերում բազմաթիվ մոլեկուլների փոխարկումներ։ Այդպես ընթացող ջրածնի և քլորի ռեակցիայի մեխանիզմի բացատրությունը տվեց Վ. Ներնստը (1916)։ Շղթայական ռեակցիաների ժամանակակից տեսությունը ստեղծել և զարգացրել են Ն․ Սեմյոնովը և նրա գիտական դպրոցի ներկայացուցիչները ԽՍՀՄ-ում և Բոդենշտեյնի հետևորդները արտասահմանում։ Սեմյոնովը և նրա աշխատակիցները (Վ․ Կոնդրատև, Ն․ էմանուել, Վ․ Վոեոդսկի, Բ․ Նաւբւսնդյանյ Ն․ Ս․ Ենիկոչուցյա, Ա․ Ե. Շիլով, Վ․ Վ․ Ագատյան և ուրիշներ) բացատրեցին ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաները և ստեղծեցին նրանց քանակական տեսությունը։ Այդ ուղղությամբ կարևոր հետազոտություններ են կատարել նաև Ս․ Հինշեչվուդը և աշխատակիցները։ Սեմյոնովը և Տինշելվուդը այդ աշխատանքների համար արժանացել են նոբելյան մրցանակի (1956)։
Շղթայական ռեակցիաների ակտիվ կենտրոն
Ակտիվ կենտրոնը հեշտությամբ փոխազդում է ելանյութի մոլեկուլի (միջուկային ռեակցիաների ժամանակ՝ միջուկի) հետ առաջացնելով վերջանյութի մոլեկուլը (միջուկը) և նոր ակտիվ կենտրոն, որն իր հերթին շարունակում է ռեակցիան։ Միջուկային շղթայական ռեակցիաներում ակտիվ կենտրոններ են նեյտրոնները, քիմիական շղթայական ռեակցիաներում՝ ազատա ատոմներն ու ռադիկալները, երբեմն նաև գրգռված մոլեկուլները։ Ելանյութերի մուեկուլներ պարունակող ծավալի որևէ կետում սկսված շղթայական ռեակցիաներն արագորեն տարածվում են ողջ ծավալով մեկ։ Ելանյութի մոլեկուլի և ակտիվ կենտրոնի փոխազդեցությունը փոքր ակտիվացման էներգիայով ընթացող պրոցես է։ Տվյալ ռեակցիայի ընթացքում առաջացող ակտիվ կենտրոնները սովորաբար բազմատեսակ չեն։ Հաճախ միմյանց հաջորդող տարրական փոխարկումների հետևանքով առաջանում են միատեսակ ակտիվ կենտրոններ և տարրական ռեակցիաները կրկնվում են, կազմելով շղթա՝
R1 —> R2 —> R3 —> R2
Շղթայի ծագումը
Շղթայի ծագումը՝ առաջին ակտիվ կենտրոնների ստացումը (R1>R2) հետևանք է ելանյութերի մոլեկուլներից մեկի կամ մի քանիսի ինքնաբերաբար քայքայման կամ փոխազդեցության (հաճախ արտաքին ազդակների՝ լույսի, ջերմության ներգործությամբ)։ Առաջացած մեկ ակտիվ կենտրոնի առաջացրած շղթան կարող է բաղկացած լինել միլիոնավոր տարրական ռեակցիաներից։ Շղթայի խզումը հետևանք է ակտիվ կենտրոնների անվերադարձ ոչնչացման, որը կարող է տեղի ունենալ պինդ մարմնի մակերևույթի (անոթի պատեր և այլն) վրա ակտիվ կենտրոնների քեմաբսորբվելոլ և իրար կամ խառնուրդային մոլեկուլների հետ միանալու հետևանքով (տարասեռ կամ համասեռ ռեկոմբինացիա)։ Եթե տարրական ռեակցիայի հետևանքով առաջանում են մեկից ավելի ակտիվ կենտրոններ, ապա շղթայական ռեակցիաները ճյուղավորված են։
Չճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներ
Չճյուղավորված շղթայական ռեակցիաների յուրաքանչյուր օղակում մեկ ակտիվ կենտրոնի ոչնչացումը բերում է մեկ նոր ակտիվի առաջացման։ Այդպիսի ռեակցիաների օրինակ է ջրածնի և քլորի միացումը։ Շղթայի սկզբնապատճառ կարող է լինել լույսի քվանտը (hv)․
M-ը որևէ մասնիկ է (ատոմ, մոլեկուլ), որը կլանում է Cl2 և НО2 մոլեկուլների առաջացման էներգիայի մի մասը և դրանով արգելակում այդ մոլեկուլների քայքայումը։ Չճյուղավորված շղթայական ռեակցիաների արագությունը (W) շղթաների ծնման արագության (ω0) և շղթաների երկարության (n) արտադրյալն է՝
որտեղ WՇ և WԽ համապատասխանաբար շղթաների շարունակման և խզման արագություններն են։ Չճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներ են նաև օրգանական միացությունների քլորացումը, նրանց հեղուկաֆազ օքսիդացման մի շարք ռեակցիաներ, պոլիմերումը, կրեկինգը և այլն։ ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներում մեկ ակտիվ կենտրոնի փոխարեն մի քանիսի առաջացման հետևանքով շղթան ճյուղավորվում է։ Այդպիսի ռեակցիաների օրինակ է ջրածնից և թթվածնից ջրի առաջացման ռեակցիան. կամ գումարային ձևով. Շղթայի օղակում ջրածնի մեկ ատոմի փոխարեն առաջանում են երեքը, որոնցից յուրաքանչյուրը հաջորդ օղակոնմ առաջացնում է դարձյալ երեք նոր ակտիվ կենտրոն (Н) և այդպես շարունակ։ Երկրաչափական պրոգրեսիայով աճող ակտիվ կենտրոնների կոնցենտրացիան կարող է դառնալ ելանյութի կոնցենտրացիայի հետ համեմատելի մեծություն։ Օրինակ, NCl3-ի քայքայման բոցում ակտիվ կենտրոնի (Сl) կոնցենտրացիան հասնում է ելանյութի կոնցենտրացիայի 50%-ին։ Որոշ շղթայական ռեակցիաներ ճյուղավորվում են անջատված էներգիայի հաշվին գրգռված մասնիկների (նշված են աստղանիշով) միջոցով՝
Ճուղավորված շղթայական ռեակցիաներ
Ճուղավորված շղթայական ռեակցիաների արագությունը (W) ժամանակի (t) ընթացքում փոխվում է։ Ակտիվ կենտրոնների կոնցենտրացիան և ռեակցիայի արագությունը f < g-ի դեպքում մնում են շատ փոքր, իսկ f > g-ի դեպքում աճում են մեծացող արագացումով։ Վերջին դեպքում ռեակցիան հաճախ ավարտվում է վայրկյանի մասերի ընթացքում և ուղեկցվում լուսարձակմամբ (բոցավառում), որը հետևանք է ոչ թե ինքնատաքացման, այլ ակտիվ կենտրոնների հարաճուն բազմացման։ Ակտիվ կենտրոնների կոնցենտրացիան բոցում մի քանի կարգով գերազանցում է նրանց թերմոդինամիկական հավասարակշռային կոնցենտրացիային։ Ինքնատաքացումը նշանակալի է դառնում միայն այրման որոշակի փուլում։ Ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներին հատուկ են կրիտիկական երևույթներ՝ ինքնաբոցավառման կրիտիկական ջերմաստիճանից ցածր և կրիտիկական ճնշումից բարձր բոցավառում տեղի չի ունենում։ Բոցավառում տեղի չի ունենում նաև, եթե անոթի տրամագիծը փոքր է կրիտիկական տրամագծից, կամ խառնուրդների պարունակությունը մեծ է կրիտիկական կոնցենտրացիայից։ Այրման ընթացքում պինդ մակերևույթի վրա տեղի են ունենում ոչ միայն շղթաների խզումներ, նաև պրոցեսի համար կարևոր նշանակություն ունեցող ճյուղավորումներ։ Ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներ են օրգանական և անօրգանական բազմաթիվ նյութերի այրման ռեակցիաները։ Այդ մեխանիզմով են ընթանում ոչ միայն քիմիական և միջուկային ռեակցիաներ, այլև բազմաթիվ այլ պրոցեսներ։ Որոշ չճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներում առաջանում են միջանկյալ նյութեր, որոնք դանդաղ քայքայվում են՝ առաջացնելով լրացուցիչ ակտիվ կենտրոններներ, և բերում են շղթաների ճյուղավորման։ Այդ ռեակցիաները ենթարկվում են ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաների օրինաչափություններին և կոչվում են այլասեռումով ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաներ։ Այսպիսիք են ածխաջրածինների և օրգանական բազմաթիվ այլ նյութերի օքսիդացման, նաև պինդ մարմիններում ընթացող մի շարք ռեակցիաներ։ Օրգանական նյութերի օքսիդացման միջանկյալ արգասիքների՝ պերօքսիդային միացությունների հետերոգեն ռադիկալային քայքայման արդյունքում տեղի ունեցող շղթայի այլասեռված ճյուղավորումն առաջինը փորձով հաստատվել է 1973 թվականին, Հայկական ՀՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Քիմիական ֆիզիկայի համալսարանում։ ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաների հայտնադործումը բացառիկ նշանակություն ունեցավ այրման երևույթների տեսության ստեղծման համար և այրումը ղեկավարվող դարձնելու գործում։
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Սակինա Կարշաուի
Սակինա Կարշաուի (Sakina Karchaoui, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, որը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնությունում խաղացել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում և Մոնպելյե կանանց ֆուտբոլային ակումբում։
Վաղ կյանք
Սակինա Կարշաուին ծնվել է Սալոն դե Պրովանսում, Ֆրանսիայի շրջան, իր մարոկացի ծնողների հետ տեղափոխվել է մոտակա Միրամաս համայնքի քաղաք ։ Սկսել է ֆուտբոլ խաղալ իրենց թաղամասում՝ տղաների հետ ։ Երկու տարի անց տեղական Միրամաս (US Miramas) ակումբից տեղափոխվել է Մոնպելյե կանանց ֆուտբոլային ակումբ ։
Մոնպելյե
Կարշաուին իր առաջին գավաթն ստացել է Մոնպելյե կանանց ֆուտբոլային ակումբում 2012 թվականի նոյեմբերին՝ 6–0 հաշվով Վենդենայմի թիմին հաղթելու ժամանակ ։ Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնության 2013-2014 մրցաշրջանի ընթացքում Կարշաուին ակումբի համար հանդես է եկել վեց անգամ, ընդհանուր առմամբ խաղադաշտում անցկացնելով 475 րոպե ։ Մոնպելյեն ավարտել է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնության 2013-2014 մրցաշրջանը չորրորդ տեղում 15–6–1 (15 հաղթանակ, 6 պարտություն, 1 որ-ոքի) ռեկորդով ։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա հանդես է եկել 12 անգամ 9 մեկնարկով։ Ակումբն ավարտել է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնության 2014-2015 մրցաշրջանը չորրորդ տեղում 13–4–5 ռեկորդով ։ Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնության 2013-2014 մրցաշրջանի ընթացքում Կարշաուին մեկնարկել է 20 խաղից 19-ում։ 2015 թվականի նոյեմբերին նա խփել է իր առաջին գոլը Ռոդեզի հետ խաղում ։ Մոնպելյեն ավարտել է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնության հերթական մրցաշրջանը երրորդ տեղում 15–3–5 ռեկորդով ։
Միջազգային կարիերա
Կարշաուին իր առաջին գավաթը նվաճել է 2016 թվականի ապրիլին Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականի կազմում  ։ Նա ավելի ուշ ընտրվել է Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվող 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի կանանց հավաքականում ։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մեկնարկել է հավաքականի կազմում Նոր Զելանդիայի հավաքականի հետ խաղում, որտեղ հաղթեցին 3–0 արդյունքով, և քառորդ եզրափակչում՝ Կանադայի կանանց հավաքականի հետ խաղում, որտեղ Ֆրանսիայի հավաքականը պարտություն է կրել 1–0 հաշվով  ։
2017 թվականի մարտին Սակինայի օգնությամբ Ֆրանսիայի հավաքականը պարտության է մատնել Միացյլ Նահանգների կանանց հավաքականին 3–0 հաշվով՝ առաջին անգամ նվաճելով 2017 SheBelieves Cup գավաթը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Աստրալի հարթություն
Աստրալի հարթություն (հունարեն՝ αστέρι, աստերի՝ աստղ), ինչպես նաև՝ աստրալի իրականություն, աստրալի աշխարհ` դասական, բժշկական, օրիենտալ և էզոթերիկ փիլիսոփայությունների ու միստիկ կրոնների կողմից ենթադրվող գոյության հարթություն։ Երկնային հասարակական շրջանների աշխարհ է, որը ծննդյան ճանապարհին և մահից հետո խաչվում է աստրալ մարմնում հոգու հետ և ըստ էության կարծում են՝ այն բնակեցված է հրեշտակներով, հոգիներով կամ այլ անմարմին էակներով։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարասկզբին այս տերմինը հաճախ օգտագործվում էր թեոսոֆիստների և նեո-ռոզեկրուկյանների կողմից։
Տերմինի ծագում և պատմություն
Պլատոնն ու Արիստոտելը ուսուցաանել են, որ աստղերն այն տեսակ նյութից են կազմված, որը տարբերվում է չորս բնական տարրերից՝ ստեղծելով հինգերորդ՝ եթերային տարրը կամ կվինտէսենցիան։ Դասական աշխարհի «աստրալ միստիցիզմում» մարդկային հոգեբանությունը կազմված էր նույն տարրից՝ այդպիսով և հաշվարկելով աստղերի ազդեցությունը մարդկային վարքագծի վրա։ Պրոկլն իր՝ Պլատոնի «Թիմեյսի» մասին մեկնաբանություններում գրել է․ "Մարդը փոքր աշխարհ է (միկրոտիեզերք)։ Ինչպես Ամբողջը, նա էլ ունի և՛ միտք, և՛ բանականություն, ինչպես աստվածային, այնպես և հասարակ մահկանացուին հատուկ էություն։ Նրա բաժանումն իրակականում է ըստ տիեզերքի։Հենց այս պատճառով էլ գիտես, որ որոշները սովորել են կրկնել, թե նրա գիտակցությունը ուղիղ համեմատական է կայուն աստղերի բնությանը, իր բանականությունը՝ Սատուրնի հետ հայեցողական, իսկ Յուպիտերի հետ սոցիալական ասպեկտին, (և) ինչ վերաբերում է վերջինիս անտրամաբանական մասին, այն է՝ Մարսի հետ բռնկվող բնությանը, պերճախոսությունը Մերկուրիի հետ, մարմանական ցանկությունները Վեներայի հետ, դյուրազգացությունը արևի և վեգետատիվ բնույթը՝ լուսնի հետ։"Հռոմեական կայսրության ողջ տարածքով մեկ տարածված էին նման վարդապետությունները միստիկ դպրոցներում և մոմիֆիզմի ու գնոստիկ աղանդներում, որոնք իրենց ազղդեցությունն են թողել վաղ շրջանի քրիստոնեական եկեղեցու վրա։ Կորթնացիներին ուղղված Պողոսի երկրորդ գրում անձրադարձ է կատարվում աստրալ հարթությանը կամ աստրալ պրոյեկցիային, նշելով՝ «Ես ծանոթ եմ Քրիստոսի մարդկային էությանը, որը տասնչորս տարի մասնակից էր Երրորդ Երկնքի ստեղծմանը։ Ես չգիտեմ, Աստված գիտի՝ մարմնում էր, թե մարմնից դուրս»։
Մահմեդականանների շրջանում «աստրալ» աշխարհայացքը շուտով ուղղափառ դարձավ՝ յոթ երկինքների միջոցով Ղուրանից Մարգարեի վերելքին առնչվող հղումներ կատարելով ։ Գիտնականները հանձն առան ուսումնասիրել հույն նեոպոլիստների արձանագրությունները, ինչպես նաև հինդուական և զրահապաշտական տեքստերում համանման նյութերը։ Ավիցեննայի, Մաքրության եղբայրության և այլոց մեկնաբանությունները, երբ նորմանդական դարաշրջանում թարգամանվում էին լատիներեն, պետք է խորը ազդեցություն ունենային եվրոպական միջնադարյան ալքիմիայի և աստղագիտության վրա։ 14-րդ դարում Դանթեն նկարագրում էր իր սեփական մտացածին ճանապարհորդությունը դրախտի աստրալ ոլորտներով։
Վերածննդի դարաշրջանում փիլիսոփաները, պարացելսյանները, ռոզեկրուկյանները և ալքիմիկները շարունակում էին քննարկել Երկրի և Երկնքի միջև ընկած աստրալ աշխարհի բնությունը։ Երբ աստղադիտակը պարզեց, որ արեգակնային համակարգում ոչ մի հոգևոր երկինք տեսանելի չէ․ սույն միտքն իր տեղը գտավ գիտության հիմնական դրույթների մեջ։
Աստրալի հարթություն և Աստրալի գիտազննում
Աստրալի հարթությունը կարող է հակադրվել ֆիզիկական հարթությանը՝ որպես բարձրագույն իրականություն կամ մատերիալ աշխարհի հետ միասին լինել հարթությունների հիերարխիայի տարրերից մեկը և պատկանելով մի քանի բարձրագույն հարթություններից միայն մեկին։ Այսպիսով՝ ագնի-յոգայում աստրալ աշխարհը միջանկյալ և իր հերթին, կարող է ունենալ ներքին հիերարխիա, այսինքն՝ շերտերի բաժանում ։
Ըստ օկուլտականության ուսմունքների, աստրալի հարթություն գիտակցաբար կարելի է այցելել աստրալ մարմնի՝ մեդիտացիայի, մանտրաների կամ վարժությունների ու զարգացման այլ ձևերի միջոցով։
Ըստ Ռոզեկրուկյանների մասին Մաքս Հենդելի գրությունների՝ ցանկությունների աշխարհում (աստրալում), հակառակ ֆիզիկական աշխարհին, ուժն ու նյութը գրեթե չեն տարբերվում միմյանցից։ «Ցանկության նյութը» կարելի է բնութագրել որպես նյութի ուժի տեսակ, որն իր անդադար շարժման պատճառով պատասխանատու է այս աշխարհը բնակեցնող հսկայական քանակով արարածների փոքրագույն զգացմունքների համար։ Այն ցույց է տալիս, որ որոշ մարդիկ կամ իրեր կարող են միաժամանակ գոյություն ունենալ նույն տեղում կամ մասնակցել բոլորովին տարբեր գործողությունների, անկախ նրանից՝ ինչ են անում մյուսները։ Նշվում է նաև, որ ցանկությունների աշխարհը մահացածների աստրալ մարմինների բնակավայրն է, նրանց մահից հետո որոշակի ժամանակահատվածում, հատկապես երբ այս հարթությունը հատվում է ֆիզիկական աշխարհի հետ, տվյալ անձինք՝ «մահացածները», շատ հաճախ առավել երկար են մնում իրենց ողջ ընկերների մոտ։ Բացի շատ այլ տարբեր դասերին պատկանող արածներից՝ այն տունն է նաև հրեշտակապետերի, որոնք այս բնագավառի «բնիկ» բնակիչներն են։
Մի կողմից աստրալի հարթության գաղափարը կարելի է դիտարկել որպես Դեկարտի դուալիզմի ընդլայնում, որտեղ ֆիզիկական աշխարհը լիովին տարանջատված է մտավոր և գիտակցութական աշխարհից։ Դուալիստական ​​ուղղությունից վաղուց հրաժարվել են նյարդաբանները և գիտակցությունը ուսումնասիրող փիլիսոփաների մեծ մասը։
Հանրաճանաչ մշակույթում
«Աստրալ» հասկացությունը արդեն հայտնվել է ռուսական նախահեղափոխական գրականության մեջ, որտեղ այն ընկալում է հոգին՝ որպես նյութական մարմնի հակադրություն ։
Այս տերմինը լայնորեն օգտագործվում է ֆանտեզի ժանրի վեպերում և դերախաղերում։ Օրինակ՝ «Dungeons & Dragons»-ում աստրալի հարթությունը համարվում է խաղի իրականության մուլտիտիեզերքի հարթություններից մեկը։
Այս հարթությունում ապրում են հատուկ արարածներ և կան կախարդական խոսքեր, որոնցո օգտագործում են վերջինիս էներգիան և այլն։ Աստրալը իրադարձությունների զարգացման գլխավոր վայրն է «Աստրալ» ֆիլմերի շարքում» (Անգլ․՝ Insidious - նենգ, թաքնված)։
Ինչպես նաև երիտասարդական ենթամշակույթում `«աստրալը» ժարգոնային տերմին է։ Հեգնական՝ «գնում եմ աստրալ, շուտ չեմ վերադառնա», տեղեկացնում է ունկնդիրին խոսողի՝ առկա իրավիճակից հեռավորություն պահելու ցանկության կամ պարզապես հոգնածության մասին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Օկուլտականություն Կատեգորիա:Էզոթերիկա
Արաքս Մաթևոսյան
Արաքս Սուրենի Մաթևոսյան, կոմպոզիտոր, դաշնակահարուհի, մանկավարժ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ռոստովի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր ։