cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Red (ալբոմ, Թեյլոր Սվիֆթ)
Ալբոմի մասին
Երկրորդ սինգլը «Begin Again», որը թողարկվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։ Միայն ITunes թողարկումից մի քանի ժամ անց, այն դարձավ առաջինը։ Այս երգն առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառվել է ավելի քան 299 000 թվային օրինակով և Billboard Hot 100 չարթում եղել է յոթերորդ տեղում։
«I Knew You Were Trouble» երգը թողարկվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 27-ին, դառնալով ալբոմի երրորդ երգը։ Թեյլոր Սվիֆթը դարձավ պատմության առաջին թվային կատարողը, ով ալբոմում ունի երկու երգ, վաճառված ավելի քան 400 000 օրինակով։ Ալբոմը Billboard Hot 100 չարթում երրորդն էր, վաճառվելով ավելի քան 416000 օրինակով։ «I Knew You Were Trouble» սինգլը դարձավ ամենահաջողվածը, ԱՄՆ-ում վաճառվելով 3 միլիոն օրինակով։
Ալբոմի չորրորդ սինգլը դարձավ՝ «22»: Հինգերորդ սինգլը «Red»-ն է։ Ալբոմի ալբոմի վեցերորդ սինգլ դարձավ Էդ Շիրանի մասնակցությամբ «Everything Has Changed» երգը։ Յոթերորդ սինգլ՝ «The Last Time», որտեղ Թեյլորը երգում է Գեր Լայթբոթի հետ, որը թողարկվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 19-ին։
Արխաիկ Հունաստան
Հունաստանն Արխաիկ դարաշրջանում կամ Արխաիկ Հունաստան (Αρχαϊκή εποχή, մ.թ.ա.750-480), պատմաբանների կողմից ընդունված եզր, որով անվանվում է Հին Հունաստանի պատմության՝ մ.թ.ա. 8-րդ դարից մինչև մ.թ.ա. 5-րդ դարասկիզբն ընկած ժամանակահատվածը։
Red (ալբոմ, Թեյլոր Սվիֆթ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:Թեյլոր Սվիֆթի ալբոմներ Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Արխաիկ Հունաստան
Եզրն առաջացել է այդ դարաշրջանի հունական արվեստի ուսումնասիրությունների արդյունքում։ Այն համարվում է միջանկյալ ժամանակաշրջան Հին Հունաստանի արվեստի երկրաչափական և դասական դարաշրջանների միջև։
Ավելի ուշ «Արխաիկ ժամանակաշրջան» եզրն սկսեց վերաբերել ոչ միայն մ.թ.ա. 8-րդ դարի հին հունական արվեստին, այլ նաև Հունաստանի ներքին քաղաքական կյանքին։ Պատճառն այն էր, որ Արխաիկ ժամանակաշրջանը հաջորդեց «մութ տարիներին» և նշանավորվեց դեմոկրատիայի ծաղկումով, ինչպես նաև իմաստասիրության, թատրոնի, պոեզիայի և այլ բնագավառների առաջընթացով, գրավոր լեզվի վերածննդով (ստեղծվում է հունական այբուբենը մութ տարիներին մոռացված գծային գիր Բ-ի փոխարեն)։
Հասարակաքաղաքական կյանք
Միկենյան Հունաստանի անկումից հետո նրա տարածքը բաժանվեց առանձին քաղաք-պետությունների ։ Հին Հունաստանի տնտեսության զարգացմանը զուգընթաց առանձնացան մարդկային այնպիսի խմբեր, որոնք մասնագիտանում էին գործիքների պատրաստելու մեջ։
Այդ խմբերի ներկայացուցիչները արհեստավորների պատրաստած գործիքները տանում էին Հունաստանի հեռու շրջաններ, գաղութներ, Կիպրոս, Հին Եգիպտոս, Կրետե և փոխանակում մթերքների հետ ։ Հունաստանում Արխաիկ դարաշրջանի սկզբին առանձնացան հասարակական երկու խավեր՝ արհեստավորներ և առևտրականներ ։
Արիստոկրատիայի և դեմոսի պայքարի ընթացքում տոհմական համայնքները միավորվեցին մեկ կենտրոնը շուրջ՝ ձևավորելով նոր քաղաքական միավորներ՝ պոլիսներ։ Հունաստանի տարբեր մարզերում կազմավորվեցին պոլիսներ։
Աթենական պոլիսը Արխաիկ դարաշրջանում
Արխաիկայի դարաշրջանի կարևոր նվաճումներից մեկը դարձավ պոլիսների կազմավորումը։ Մ.թ.ա. 8-6-րդ դարերում Հունաստանի կենտրոնական պոլիսը համարվում էր Աթենական պոլիսը, որը թե՛ իր տնտեսական հզորությամբ և թե՛ ռազմականորեն գերազանցում էր մյուս քաղաք-պետություններին։
Թեսևսը Ատտիկայի մարզի կենտրոնը դարձրեց Աթենքը, որի կենտրոնով վեր էր խոյանում պատմական Ակրոպոլիսը։ Մինչ մ.թ.ա. 6-րդ դարը՝ Արխաիկայի ծաղկումը, Աթենքը կառավարվում էր արիստոկրատիայի կողմից։ Արիստոկրատները ընտրում էին կառավարիչներ, որոնք Արխաիկայի դարաշրջանում կոչվում էին արքոնտներ ։
Համաձայն Աթենքի կառավարության տոհմական կարգերի՝ դեմոսը չէր մասնակցում երկրի կառավարմանը և համարվում էր հարկատու։ Եթե գյուղացին հարկերը ժամանակին չէր մուծում, ապա պարտքի դիմաց տալիս էր հողը, իսկ անհող գյուղացին պարքերը չմարելու դեպքում դառնում էր արիստոկրատների ստրուկը։
Աթենքի դեմոսը գոհ չէր սահմանված օրենքներից և այդ իսկ պատճառով հաճախ խռովություններ էր բարձրացնում։
Դրակոնի օրենքներ և Սոլոնի բարեփոխումներ
Վախենալով հերթական խռովություններից՝ ավագանին ստիպված էր համաձայնվել գրավոր օրենքների ստեղծման հետ, որն էլ պահանջում էին գյուղացիները։
Դրակոնի օրենքները պաշտպանում էին մասնավոր սեփականությունը և գրված էին շատ դաժան կերպով։ Դրանք սահմանեցին ծանր պատիժներ մարդասպանների համար։ Դա է պատճառը, որ ժողովուրդը ասաց, որ Դրակոնի օրենքները գրվել են արյունով։
Դեմոսի պահանջով Աթենքի արքոնտ ընտրվեց հայտնի բարերար և Հին Հունաստանի իմաստուն Սոլոնը ։ Սոլոնը համարվում է Արխաիկայի դարաշրջանը կարևորագույն գործիչներից մեկը ։ Արքոնտ ընտրվելիս նա հրաժարվեց արքոնտների ավանդական երդումից, որով պետք է պահպանվեին տիրող օրենքները։
Սոլոնը չեղյալ հայտարարեց դեկոսի պարտքերը և արգելեց պարտքի դիմաց աթենացուն ստրկացնելը։ Պետբյուջեից փրկագնվեցին ստրուկները։ Հողային բարեփոխումներից հետո Սողոնն անցկացրեց տնտեսական համալիր քաղաքականություն, որով նա աջակցություն էր ցուցաբերում արհեստավորների արտադրությանը։ Այլ քաղաքներից Աթենք եկած արհեստավորներին իրավունք էր տրվում այնտեղ բնակվել։ Այս բարեփոխումները կրեցին սիսախֆիա անունը։
Մի այլ օրենքով, իրենց որդուն արհեստ չսովորեցրած ծնողներն իրավունք չունեին ծերության օրոք նրանից օգնություն պահանջելու։ Սոլոնն արգելեց ցորենը Աթենքից դուրս տանելը և խրախուսեց ձիթապտղի մշակումը, որը դարձավ գյուղատնտեսության բարգավաճող ճյուղ ։
Սոլոնի կառավարման տարիները նշանավորվեց արիստոկրատիայի թուլացումով։
Պիսիստրատոսի տիրանիա և Կլիսթենեսյան բարեփոխումներ
Ստանալով դեմոսի և արիստոկրատիայի օժանդակությունը, մ.թ.ա. 560 թվականին Պիսիստրատոսը տապալեց Սոլոնի իշխանությունը և իրեն հռչակեց Աթենքի տիրանոս ։
Ստեղծվել է 10 ստրատեգոսից կազմված կոլեգիա, որը գլխավորել է աթենական զորքը։ Դեմոկրատիայի հակառակորդների և բռնապետություն հաստատելու փորձերի դեմ պայքարելու համար մտցրել է օստրակիսմոս։ Կլիսթենեսի բարեփոխումներն ամրապնդել են աթենական դեմոսի հաղթանակը տոհմական արիստոկրատիայի նկատմամբ։
Հույն-պարսկական պատերազմներ
Արխաիկայի դարաշրջանում գնալով հզորանում էր Հունաստանի արևելյան հակառակորդը՝ Աքեմենյան Պարսկաստանը։ Երկու պետությունների միջև հարաբերությունները առավել վատթարացան, երբ Պարսկական գահին բազմեց Քսերքսես I-ը ։
Մինչ այդ՝ մ.թ.ա. 490 թվականին, Դարեհ I-ի զորքերը նավերով անցան Եգեյան ծովը և առաջին անգամ ներխուժեցին Հունաստանի տարածք՝ Բալկանյան թերակղզի։ Պարսկական զորքերը ափ իջան Մարաթոնի դաշտում։ Միլթիադեսի գլխավորությամբ աթենական 10 հազարանոց բանակը հակահարված տվեց պարսկական զավթիչներին։
Ռազմական շրջափակման միջոցով Աթենքի զինվորները հաղթեցին Դարեհի բանակին։
Դարեհի կազմակերպած արշավանքից հետո պարսկական սպասվող ներխուժումը կանխելու նպատակով Աթենքի ժողովրդական ժողովը որոշում կայացրեց երկրի անառիկությունը պահել նավատորմի ընդլայնման միջոցով։
Մ.թ.ա. 480 թվականին Դարեհին հաջորդած Քսերքսեսը պարսկական զորքերի գլուխն անցած Փոքր Ասիայից երկրորդ անգամ ներխուժեց Հունաստան։ Սպարտացիները ամրացան Թերմոպիլեի կիրճում և փակեցին պարսիկների մուտքը դեպի Միջին Հունաստան։ Սպարտային ծովից պաշտպանում էին Աթենքի ռազմանավերը, որոն հրետակոծում էին պարսկական հեծելազորին։ Երկրորդ ներխուժման ընթացքում պարսիկները գրավում և հրկիզում են Աթենքը և ավերում Ակրոպոլիսի սրբավայրերը։
Քսերքսեսը պարսից նավատորմին ուղղորդեց դեպի Սալամին կղզի, որտեղ տեղափոխվել էին հույն բնակչությունը։ Աթենական նավատորմը ջախջախեց Պարսից նավատորմին և Քսերքսեսը ստիպված լքեց Հունաստանը։ մ.թ.ա. 449 թվականին հույն-պարսկական պատերազմները ավարտվեցին։
Հասարակական կառույցներ
Արխաիկ դարաշրջանը Հին Հունաստանում (մ.թ.ա. 8-6-րդ դարեր) բնորոշվում է պոլիսների կազմավորմամբ և քաղաքների ստեղծումով։ Քաղաքաշինական կառուցվածքի հիմնական տարրերն էին սրբավայրը և առևտրա-հասարակական կենտրոնները, որոնց շուրջը տեղավորվում էին բնակելի թաղամասերը։
Քաղաքների և սրբավայրերի կառուցապատման մեջ առաջնակարգ տեղ էին գրավում տաճարները («աստվածների բնակարանը»՝ ներսում կանգնեցված արձանով), որոնք սկզբում կառուցվել են փայտից, սկսած մ.թ.ա. 6-րդ դարից՝ կրաքարից, իսկ նույն դարի կեսից՝ ավելի հաճախ՝ մարմարից։
Կառուցվող տաճարների տիպերից գերակշռողը՝ պերիպտերոսը, երկարատև զարգացման շնորհիվ առաջացել է մեգարոն հնագույն բնակարանի ձևից՝ սկզբում որպեսի «որմնաելուստավոր» տաճարի տիպ, այնուհետև վերածվել պրոստիլոսի և ամֆիպրոստիլոսի։
Քարի կիրառմանը անցնելու հետ օրդերների հիմնական տիպերի կազմավորումը նպաստեց հստակ ճարտարապետական կերպարի և մարդու համամասնություններին ներդաշնակ ճարտարապետական մասշտաբների ստեղծմանը։
Դորիական օրդերով են կառուցված Հերա աստվածուհու (Օլիմպոս, մ.թ.ա. 8-րդ դարի վերջին տարիներ կամ 6-րդ դարի սկիզբ), Ապոլլոնի (Կորնթոս, մ.թ.ա. մոտ 550 թվական), Արտեմիսի (Կերկիրա կղզի, մ.թ.ա. 6-րդ դարի սկիզբ), Հերա I-ի (այսպես կոչված «Բազիլիկե», Պոսեյդոնիա, մ.թ.ա. 6-րդ դարի կես), «Դեմետրայի» (Պոսեյդոնիա, մ.թ.ա., 6-րդ դարի 2-րդ կես)։ Արխաիկ ժամանակաշրջանի դորիական տաճարների խստաշունչ կերպարները համահնչուն են հունական պոլիսների ներքին, հասարակական լարված պայքարով բնորոշվող ժամանակաշրջանին։
Հոնիական օրդերը, որին մոտ է Իլիականը, մ.թ.ա. 6-րդ դարում ստեղծվել է Փոքր Ասիայի հունական քաղաքներում։ Հոնիական օրդերը իր նրբաճաշակ խոյակով, սլացիկ համամասնություններով տարբերվում է դորիականից։ Այն կիրառվել է հսկայական և բազմասյուն դիպտերոսներում (Արտեմիսի և Հերայի տաճարները, երկուսն էլ՝ մ.թ.ա. 6-րդ դարի կես) և որոշ փոփոխություններով։
Սափորանկարչություն
Քարարձանները մարմնավորել են մարտնչող աստվածներին և հերոսներին (Թեսևս, Հերակլես, Պերսևս)։ Պերսևսի և Հերակլեսի կերպարները ներդաշնակորեն համադրվել են արխաիկ տաճարների ճարտարապետական ձևերին։ Հոնիական տաճարների ֆրիզների չընդհատվող քանդակաշարերն առանձնանում են դինամիկայով և բարդ կոմպոզիցիաներով։ Վաղ շրջանի ֆրիզների միմյանց սակավ կապված քանդակապատկերները հետագայում փոխարինվել են ներդաշնակ կոմպոզիցիաներով։ Սկզբնական շրջանում արխաիկայի քանդակագործության մեջ ստեղծվել են «Թեբեի Ապոլլոնը» տիպի բրոնզյա ոչ մեծ արձանիկներ, իսկ հետագայում մերկ աղաների և երկարազգեստ աղջիկների (կորա) տիպի կերտվածքներ, որոնց մեջ առավել կատարյալները հասուն և ուշ արխաիկայի ատտիկյան ստեղծագործություններ են։
Կուրոսներում պարզամտորեն և ամբողջական կերպով արտացոլել են մարդու ֆիզիկական կատարելության մասին արխաիկայի գեղագիտական պատկերացումները, քաղաք-պետության պաշտպանի քաջարի կերպարը, ինչպես նաև հույների սիրելի Ապոլլոն աստծո կատարելությունն ու հզորությունը։ Անշարժ մարմնաձևերին («Դելոսյան Արտեմիս», մ.թ.ա. 7-րդ դարի կես) հաղորդվել են շարժման պայմանական նախանշաններ («Դելոսյան Նիկե», մ.թ.ա. 6-րդ դարի վրա գրվում է Արքերմոսին)։ Չնայած քանդակագործները դիմախաղը (այսպես կոչված արխաիկ ժպիտ) որպես արտահայտչամիջոց սակավ են կիրառել, այնուամենայնիվ ծավալաձևերի կերպավորման, զգեստների հյութեղ մոդելավորման շնորհիվ հասել են կերպարի հուզական արտահայտչականության։ Արխաիկ քանդակագործության մեջ ի հայտ են եկել տեղական տարբերակներ, հոնիական արձանները քնարական են, հայեցողական, դորիականը՝ խստաշունչ։
Այս շրջանում վերջնականապես ձևավորվել են հին հունական սափորների տարատեսակները (ամֆորա, կրատեր, կիլիկ, հիդրիա և այլն)։ Մ.թ.ա. 7-րդ դարի սափորանկարիչները ստեղծել են այսպես կոչված գորգային կոմպոզիցիաներ, ուր երկրաչափական ոճի գծերը և պայմանական զարդաձևերը փոխարկվել են ճկուն ուրվագծերով և ճոխ բուսամոտիվներով։ Մ.թ.ա. 7-րդ դարի վերջին նախ Կորնթոսի, ապա և Աթենքի սափորանկարչությունում արմատավորվում է սևափայլ ոճը, որի առաջատար վարպետներն էին Քքսեկիասը և Ամասիսը։ Սևափայլ սափորանկարչությունից կարմրափայլին անցնելը (մոտ 530 թվական) կապված է Անդոքիդեսի անվան հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արխաիկ Հունաստան Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:Հին Հունաստան
Տիպ (այլ կիրառումներ)
Կատեգորիա:Բազմիմաստ բառեր
Սևաբերդ (Կոտայքի մարզ)
Սևաբերդ, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 53 կմ հարավ-արևելք, Գեղամա լեռների լանջին։
Տեղադրություն
Սևաբերդ գյուղը գտնվում է Աբովյան քաղաքից 14,6 կմ արևելք՝ Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան ստորոտին։ Ծովի մակերևույթից բարձր է 2035-2080 մ։ Սևաբերդը սամանակից է Զովաշեն, Զառ, Գեղաշեն համայնքներին, իսկ արևելքից սահմանակից է Գեղամա լեռների ալպիական մարգագետիններին։ Սևաբերդը որոշ ժամանակով միացած է եղել Զառ համայնքին։ Համաձայն ՀՀ վարչապետի 20.10. 1997 թ․ թիվ 493 որոշման՝ Սևաբերդը ներառվել է ՀՀ բարձր լեռնային բնակավայրերի շարքում ։ 2017 թ․ համայնքների խոշորացման ծրագրով գյուղը մտել է Ակունք համայնքի մեջ։ Գյուղից ոչ հեռու` 1,5 կմ հարավ, գտնվել է եզդիական բնակավայր՝ Մուսաքենդ, որը այսօր անմարդաբնակ է։ Գյուղի մակերեսը կազմում է 15.92 կմ2։
Բնակչություն
Գյուղը զուտ հայաբնակ է եղել մինչև 1604 թվականը։ Որոշ ժամանակ անց խանական իշխանությունների հովանավորությամբ հայաթափ գյուղատեղիում հաստատվել են թյուրքական ծագմամբ իսլամադավան խաշնարած ցեղեր։ Նախնիների մի մասը 1915-1918 թթ.-ին և 1922-1925 թթ.-ին գաղթել են Մուշի, Վանի, Բասենի գավառների գյուղերից։ 1949 թ․ 29 ադրբեջանցի ընտանիք հեռացել են գյուղից։ Գյուղի բնակչությունը կազմված է հայերից և եզդիներից։ 1952 թվականին գյուղից 35 հայ ընտանիք տեղափոխվել է գյուղ Հաղթանակ, իսկ 11 ընտանիք տեղափոխվել է Սիլիկյան թաղամաս։ 2020 թ․ տվյալներով բնակչության թիվը կազմում է 220 մարդ։
Սևաբերդի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Գյուղի հայկական անվանում
1604 թ․ տեղի ունեցած բնիկների անվերադարձ բռնագաղթի հետևանքով ցավոք մոռացության է մատնվել գյուղի հնագույն անվանումը, որը և չի փոխանցվել նաև եկվոր այլազգիներին։ Նրանք, տպավորված գյուղամերձ ամրոցի՝ հատկապես գյուղահայաց հյուսիսային որմի մռայլ գույներից (բերդի այս որմը տարվա ընթացքում ամենաքիչն է լուսավորվում), գյուղը կոչել են Ղարաղալա (թրգմ.՝ սև բերդ), որն էլ 1948 թ. պաշտոնապես վերանվանվել է Սևաբերդ ։
Պատմություն
Գյուղում գտնվող պատմական հուշարձանները փաստում են, որ բնակավայրը գոյություն է ունեցել ոչ թե դարեր, այլ նույնիսկ հազարամյակներ առաջ։ Գյուղին հարավ-արևմուտքից կից պաշտպանական հզոր համակարգը նախաուրարտական ժամանակաշրջանից ավանդված եզակի հուշարձան է, իսկ եկեղեցու և գերեզմանոցի մնացորդներն էլ վկայում են միջնադարում զարգացած գյուղի ծաղկուն վիճակի մասին։ Գյուղի տարածքում պահպանվել են 3 դամբարանադաշտ՝ Ք. ա. 3-1 հազարամյակների։ Սևաբերդը առաջին անգամ գրականության մեջ հիշատակվել է 1862 թ․ Մեսրոպ Սմբատյանցի «Տեղեկագիր Գեղարքունի Ծովազարդ գավառի, որ այժմ Նոր-Նայազետ գավառ ասի» գրքում։ Մեսրոպ Սմբատյանցը եղել է Էջմիածնի միաբան-արքեպիսկոպոս, իսկ գիրքը լույս է տեսել 1895 թ․։ Գրքում նկարագրված է գյուղի դիրքը։ Այդ ժամանակ գյուղում հայեր չեն բնակվել, բայց արքեպիսկոպոսը տեսել է մի մատուռ, խաչքարեր, որոնք ունեցել են հետևյալ արձանագրությունները․ «ԹՎՉԾ (1301թ.) կամաւքն Աստոայծ մենք Ճայճնայս (անունը է, որը գուցե Սմբատյանցը սխալ է կարդացել), և Սարգիսը կանգնեցանք զխաչս ի Քրիստոս, ամեն» (Մենք՝ Ճայճնայս և Սարգիսը, այս Խաչը կանգնեցրինք Քրիստոսի համար։ Թող այսպես լինի)։ Մյուս խաչի վրա գրված է Թ․+ՉԼԷ (1286թ.) «Ես Մամքոս զխզչս, յիշեցեք»։ Ըստ արքեպիսկոպոս Սմբատյանցի` զառեցիները այդ խաչքարերը տարել են իրենց գերեզմանոց։
Եկեղեցաշինություն
Եկեղեցին գտնվելիս է եղել գյուղի հյուսիս-արևելյան կողմի բլրի վրա՝ շրջապատված միջնադարյան գերեզմանոցով։ Արդեն կիսավեր եկեղեցին հիմնահատակ քանդում են 1920-1930-ական թթ., իսկ քարերի հիմնական մասը յուրացնում որպես շինանյութ։ Եկեղեցին կառուցված է եղել համակ սրբատաշ քարով, կրաշաղախով։ Երեսապատի քարերին ունեցել է նվիրատվական բնույթի բազմաթիվ խաչաքանդակներ։ Բոլոր խաչաքանդակները կրում են XIII դարին բնորոշ ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկություններ։ Գյուղի տարածքում հայտնաբերվել են 17 խաչքարեր՝ XI-XVII դարերի, 2 խաչքանդակներ՝ V-VII դարերի։ Գյուղի տարածքում պահպանվել են VII դարի 2 եկեղեցիների և XIV-XV դարերի մատուռի ավերակներ։
Գերեզմանոց
Այն տարածված է նույն բլրի բարձրության վրա, որտեղ գտնվում են անհետացված եկեղեցու մի քանի բեկորներ՝ վկայելով ավելի քան 150 թաղումների մասին։ Պահպանված գերեզմանական հուշարձանների թվում առկա են ինչպես մի քանի տասնյակ անմշակ սալատապաններ, այնպես էլ շուրջ երկու տասնյակ մեծ մասամբ գեղաքանդակ, սակայն անարձանագիր ու նաև անխտիր և միտումնավոր տեղահան արված, XIII-XVI դարերին բնորոշ ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկություններով խաչքարեր։
Տնտեսություն
Գյուղը շրջապատված է հյութալի արոտավայրերով, որը նպաստում է անասնապահության զարգացմանը։ Հողի տիպը` լեռնաշագանակագույն։ Գյուղի միջով անցնող փոքր գետակը թափվում է արհեստական ջրամբարը։ Գետակը ամռան վերջին և աշնանը ցամաքում է։ 2010 մ բարձրության վրա է գտնվում Սևաբերդի ջրամբարը, որի մակերեսը կազմում է 50 հա, խորությունը` 37 մ, տարողությունը՝ 6 մլն3։ 1960 թվականից խմելու սառնորակ ջուրը 8 կմ հեռավորությունից գյուղ է հասնում Բարձրադիրից (Բեզաքլու)։ Սևաբերդ էլեկտրաէներգիան հասել է 1952 թ․։ 2019 թ․ գյուղի համար անցկացվել է նոր վերգետնյա գազատար։
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ։ Պահում են  խոշոր (կով, ձի) և մանր  (ոչխար, այծ) եղջերավոր կենդանիներ, իսկ թռչուններից՝ հավ։
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Ցանքատարածքներում աճում է ցորեն, գարի, հաճար։
ՏՈՒՐԻԶՄ
Սևաբերդ գյուղն ունի զբոսաշրջային մեծ ներուժ։ «Black Castle» հյուրատունը տեղակայված է Գեղամա լեռների արևմտյան փեշերին, Կոտայքի մարզի Սևաբերդ գյուղում` Երևանից 35 կմ հեռավորության, իսկ ծովի մակարդակից 2050մ բարձրության վրա։ Հյուրատունը հիմնադրվել է 2020թ.-ին։ Այն բաղկացած է 2 հարկից։ 1-ին հարկում գործում է «Red Valley» արկածային տուրիզմի այցելուների կենտրոնը և «Black Castle» ռեստորանը։ Ռեստորանն առաջարկում է ինչպես հայկական ավանդական խոհանոց, այնպես էլ` եվրոպական և ռուսական մենյու։ Տրամադրում ենք նաև ճամփորդական լանչ բոքսեր՝ քայլարշավային խմբերի, անհատ զբոսաշրջիկների և բնության գրկում ակտիվ հանգիստ նախընտրող ընտանիքների համար։ 2-րդ հարկում՝ ձեղնահարկում է տեղակայված հյուրատունը, որտեղ առկա է 8 ննջասենյակ. 32 մահճակալ և 2 սանհանգույց։ 2-րդ հարկից հրաշալի տեսարան է բացվում. մի կողմից դեպի՝ Արագած և Հատիս լեռնազանգվածներ, իսկ մյուս կողմից՝ Գեղամա լեռների ալպիական գոտիներ։ Հյուրատունն ունի հողամաս, որի տարածքում է գտնվում 20-րդ դարասկզբին կառուցված և իրենից գյուղական մշակութային ժառանգության մաս ներկայացնող երդիկով օդա`հողե ծածկով և հսկա գերաններով։ Առաջարկում ենք մինչև 32 հոգու համար գիշերակաց նոր վերանորոգված հարմարավետ 8 ննջասենյակներում, էկոլոգիապես մաքուր գյուղական մթերքներից պատրաստված նախաճաշ։ Ճաշն ու ընթրիքը` ըստ ռեստորանի մենյուի կամ տուրիստական փաթեթների։ Դուք կարող եք ներկա գտնվել մեր մոտ ավանդական թոնրի լավաշի, կաթնահունցի և գաթայի թխման արարողությանը,  այցելեք  մեղվանոց և մասնակցեք  մեղրաքամի  պրոցեսին, ներգրավվեք  գյուղական ֆերմերային կյանքի  ընթացիկ աշխատանքներին։ Առաջարկում ենք  նաև հյուրերի համար  ակտիվ  հանգիստ`քայլարշավներ, հեծանվաարշավներ, դահուկարշավներ Կոտայքի մարզում, ինչպես  նաև  այցելություններ  մոտակա տեսարժան  վայրեր`«Սևաբերդ» կիկլոպյան ամրոց, Ակնալիճ (3030մ), Պողոս-Պետրոս մատուռ, յոթաղբյուր, Կապույտ Խաչ, «Մեղուների» թանգարան, ինչպես նաև լեռնագնացություն  դեպի  Գեղամա  լեռների  ամենաբարձր  գագաթ` Աժդահակ  լեռ (3597մ), Սեղանասար (3219մ), Ակնասար,  Հատիս լեռ (2529մ)։
Արի՛ Կոտայք, արի՛ Սևաբերդ
Նորահայտ խաչքար
2013 թ. գյուղի հյուսիսարևմտյան եզրին սևաբերդցի Դավիթ Աբրահամյանը հայտնաբերել է մի խաչքար, որը, ըստ ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների, վերաբերում է XIV-XV դարերին։
Սևաբերդ (Ղարաղալա) ամրոց
Ամրոցը գտնվում է գյուղի հարավարևմտյան եզրին։ Հատակագծում բերդն անկանոն քառանկյուն է, թվագրվում է մ.թ.ա․ 3-2 հազարամյակից մինչև վաղ միջնադարի։ Ունի 4 մ լայնություն, առանց շաղախի և անմշակ քարով հզոր շրջապարիսպ, որի կենտրոնում տեղադրված է միջնաբերդը։ Բերդը կրկնապարիսպ է։ Ինչպես գլխավոր շրջապարսպի, այնպես էլ միջնաբերդի դարպասները բացված են արևելյան որմերից։ Ներքին պարիսպը շինված է խոշոր քարերով։ Ունի երեք մուտք, խիստ հաջող դիրք։ 10-րդ դարի պատմիչ Հովհաննես Դրասխանակերտցին մի բերդ է հիշատակում, որ կոչվում է Գեղայոյ բերդ։ Ենթադրվում է, որ Սևաբերդը հենց այդ Գեղայոյ բերդն է։ Բերդն Աշոտ Երկաթի անվան հետ այնքան կապ ունի, որ 921 թ․, երբ արաբական զորավար Բեշիրը հալածում էր Աշոտ Երկաթին, թագավորը ամրանում է Գեղայոյ բերդում, որը շատ հավանական է՝ հենց Սևաբերդն է։
Դպրոց
Սևաբերդի միջնակարգ դպրոցի նոր շենքը կառուցվել է 1956 թ․։ Դպրոցի տնօրեններ են եղել Վլադիկ Զաքարյանը, Արտավազդ Մեսրոպյանը, Կարապետ Աբրահամյանը, Սուրեն Ղազարյանը, Պետրոս Հայրապետյանը, Յակուբով Շալիկոն (վրացի), Անդրանիկ Ջանգոյանը, Վահան Մուրադյանը։ Դպրոցի աշակերտների թիվ անցել է 150-ից, սակայն գնալով նվազել է։ 2019-2020 ուստարում դպրոցում սովորում է 19 աշակերտ։ Տարբեր տարիների դպրոցի շուրջ 30 շրջանավարտներ ստացել են բարձրագույն կրթություն։
Հուշարձան
1985 թ․ մայիսի 4-ին գյուղի հարավ-արևմտյան եզրին կառուցվել է Հայրենական Մեծ պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձան։ Հուշարձանի քանդակագործն է Օնիկ Հովհաննիսյանը, իսկ մակետի հեղինակը սևաբերդցի Գոռիշխան Ղազարյանը։ Շինարարությանը մասնակցել է գրեթե ողջ համայնքը։ Հուշարձանը ներկայացնում է զենքը ձեռքին մարտի գնացող զինվորին։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է մոտ 300 սևաբերդցի, որից 45 մարտիկ զոհվել է մարտի դաշտում կամ համարվում է անհետ կորածներ։
Արցախյան գոյամարտ
Աևաբերդցիները անմասն չեն մնացել Արցախյան պատերազմին։ Արցախյան ազատամարտին մասնակցել է 5 սևաբերդցի։ Ազատամարտին մասնակից սևաբերդցի Աբգար Սիմոնյանը զոհվել է 1994 թ․ մայիսի 8-ին Մատաղիսի պաշտպանության ժամանակ՝ զինադադարից մի քանի օր առաջ։ Սևաբերդի դպրոցի ռազմագիտության դասասենյակը անվանակոչվել է Աբգար Սիմոնյանի անունով։ Ապրիլյան պատերազմին մասնակցել է ժամկետային զինծառայող Գևորգ Հակոբյանը և նախկին ազատամարտիկ Հակոբ Մարտիրոսյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Նոր թատրոն (Մոսկվա, 1932)
Նոր Թատրոն (Новый театр), դրամատիկական թատրոն Մոսկվայում, գործել է 1930-1940 թվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Խոսելու
Խոսե Լուիս Սանմարտին Մատո (José Luís Sanmartín Mato, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ալավես» ակումբի հարձակվող։
Ակումբային կարիերա
Հանդես գալով «Սելտայի» գրեթե բոլոր երիտասարդական թիմերում՝ Խոսելուն 2008/09 մրցաշրջանում անցկացրել է մեկ խաղ առաջին թիմի կազմում։ 2009 թվականի ամռանը խաղացողը տեղափոխվել է «Ռեալ Մադրիդ», բայց հաջորդ մրցաշրջանը նա վարձավճարով անցկացրել է իր նախկին թիմում ։ 2010/11 մրցաշրջանում Խոսելուն եղել է «Կաստիլիայի» լավագույն ռմբարկուն, իսկ 2011 թվականի մայիսի 21-ին կատարել է նորամուտը «Ռեալի» կազմում՝ մասնակցելով «Ալմերիայի» դեմ խաղին և դառնալով գոլի հեղինակ։ Այդ խաղում «Ալմերիան» կրել է խայտառակ պարտություն 8:1 հաշվով ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 20-ին Խոսելուն դուրս է եկել փոխարինման գավաթի խաղարկության՝ «Պոնֆերադինայի» դեմ խաղում և խփել մեկ գոլ ։
2014 հունիսի 9-ին Խոսելուն տեղափոխվել է «Հաննովեր 96» ակումբ՝ ստորագրելով պայմանագիր մինչև 2018 թվականը ։
2015 թվականի հունիսի 16-ին վարձավճարով տեղափոխվել է «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»։
Կարիերան հավաքականում
Խոսելուն խաղացել է Իսպանիայի հավաքականի մինչև 19, մինչև 20 և մինչև 21 տարեկանների կեզմերում, սակայն առանձնահատուկ ձեռքբերումներ չի ունեցել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Սելտա Վիգոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հոֆենհայմի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հաննովեր 96-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Ալավեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Դերբի Քաունթի
Դերբի Քաունթի (Derby County FC), անգլիական ֆուտբոլային ակումբ Դերբի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1884 թվականի փետրվարի 5-ին։ Անգլիայի երկակի չեմպիոն է(1971/72, 1974/75) : 1946 թվականին դարձել է Անգլիայի գավաթակիր, իսկ 1975 թվականին՝ Անգլիայի սուպերգավաթակիր ։ Անգլիայի առաջնության առաջին մասնակից է։
Ներկա պահին թիմը հանդես է գալիս Անգլիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոնում։ Իր տնային հանդիպումները թիմն անցկացնում է «Պրայդ Պարկ» մարզադաշտում, որն տեղավորում է 33500 հանդիսականի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթակիրներ Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ակումբներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլային ակումբներ
Վիլհելմ Օստվալդ
Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Օստվալդ (Vilhelms Ostvalds, ), գերմանացի ֆիզիկաքիմիկոս, իդեալիստ փիլիսոփա։ Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1896)։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ (1901-2000), (քիմիայի գծով, 1909)։
Կենսագրություն
1875 թվականին ավարտել է Դորպատի (Տարտու) համալսարանը։ 1882-1887 թվականներին եղել է Ռիգայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի, 1887-1906 թվականներին՝ Լայպցիգի համալսարանի պրոֆեսոր։ Օստվալդի հիմնական գիտական աշխատանքները վերաբերում են Էլեկտրոլիտային դիսոցման տեսության զարգացմանը։ 1884 թվականին հայտնաբերել է թթուների լուծույթների էլեկտրահաղորդականության կապը նրանց էլեկտրոլիտային դիսոցման աստիճանի հետ, սահմանել այժմ իր անվամբ հայտնի նոսրացումների օրենքը (1888), առաջարկել է վերլուծական քիմիայի ռեակցիաները դիտել որպես իոնների միջև փոխազդեցություն (1894)։
Ուսումնասիրել է նաև քիմիական կինետիկայի և կատալիզի հարցերը, մշակել ամոնիակի կատալիտիկ օքսիդացման հիմունքները։
1887 թվականին Ցա․ Վանտ Հոֆֆի հետ միասին հիմնել է «Ցայտշրիֆտ ֆյուր ֆիզիկոլիշե Խեմի» («Zeitschrift fiir physikolische Chemie») ամսագիրը, 1889 թվականին իրականացրել է «ճշգրիտ գիտությունների դասականները» հրատարակությունը։
Օստվալդը «ֆիզիկական» իդեալիզմի տարատեսակներից մեկի՝ էներգետիզմի տեսության հեղինակն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ռիգա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ռուս նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի ուսուցիչներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Էնվեր Աբլյակիմով
Էնվեր Աբլյակիմով (Энвер Азизович Аблякимов, ), չուվաշ քաղաքական գործիչ, Չուվաշիայի նախարարների կաբինետի նախագահ (1994-2001 թվական), Չուվաշիայի փոխնախագահ (1994-1998 թվական), Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր շինարար ։
Կենսագրություն
1972-1983 թվականներին աշխատել է շինարար (վարիչ, վարպետ, գլխավոր ինժեներ, շինարարության բաժնի վարիչ) Չավուշիայի տարածքային շինարարության բաժնի թիվ 5 շինարարությունում։
1983-1985 թվականներին աշխատել է Չեբոքսարիի Կալինինի շրջանի գործկոմի նախագահ, աշխատել է որպես ԽՄԿԿ Չավուշիայի շրջկոմի շինարարության բաժնի վարիչ։
1985-1993 թվականներին աշխատել է որպես «Չուվաշելստրոյ» տրեստի կառավարիչ, նաև աշխատել է որպես «Չուվաշգրոպրոմստրոյ» ԲԲ-ի նախագահ։
1993-1994 թվականներին եղել է Չուվաշիայի փոխնախագահ (1993 թվականի դեկտեմբեր - 1994 թվականի հունվար)։
1994-1998 թվականներին եղել է Չուվաշիայի Հանրապետության նախարարների կաբինետի փոխնախագահ։
1998 թվականի հունվար-օգոստոսին եղել է Չուվաշիայի հանրապետության նախարարների կաբինետի նախագահի տեղակալ։
1998-2001 թվականներին աշխատել է Չուվաշիայի Հանրապետության նախարարների կաբինետի նախագահ (Չուվաշիայի Հանրապետության նախագահի 1998 թվականի դեկտեմբերի 21-ի հրամանագրով) ։
2002-2005 թվականներին եղել է «Նեչերնոզեմագրոպրոմստրոյ» ԲԲԸ կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն (Մոսկվա)։
2005-2007 թվականներին եղել է Չուվաշիայի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի ղեկավար, Չուվաշիայի Հանրապետության նախագահի լիազոր ներկայացուցիչ Չուվաշիայի Հանրապետության պետական խորհրդում (2005 թվականի սեպտեմբեր - 2007 թվականի դեկտեմբեր) ։
Բոբ Ավագյան
Բոբ (Ռոբերտ) Սպերջենի Ավագյան (Bob Avakian, )՝ ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, մաոիստական գաղափարախոսության հետևորդ, ԱՄՆ հեղափոխական կոմունիստական կուսակցության (ՀԿԿ) նախագահ, սոցիալիստ։
Կենսագրություն
Ռոբերտ (Բրյուս) Ավագյանը ծնվել է 1943 թվականին Վաշինգտոնում, մեծացել է Բերքլիում։ Նրա հայրը եղել է փաստաբան, իրավապաշտպան և դատավոր Ալամեդա շրջանում ։ Բոբի տատն ու պապը Արևմտյան Հայաստանից Հայոց ցեղասպանության ժամանակ գաղթվել են Ֆրեզնո քաղաք ։
Քաղաքական կարիերա
1961 թվականին Ավագյանն ընդունվել է Բերլկիի համալսարան։ Ուսման ընթացքում անդրադարձել է ԱՄՆ-ում տիրող անհանդուրժողականությանը, դարձել է ազատ խոսքի և ուսանողական շարժումների ակտիվիստ։ Ավագյանը պաշտպանում էր սևամորթների ու կանանց ազատության գաղափարը։ Եղել է «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» կազմակերպության և «Սև Հովազներ» կուսակցության անդամ ։ 1967 թվականին Ավագյանը տեղափոխվում է աղքատության մեջ գտնվող Ռիչմոնդ քաղաքը, հավաքագրում և ստեղծում բանվորական կոլեկտիվ ։ Ավագյանը իր գաղափարակիցների հետ ուսումնասիրում է մարքսիզմի տեսություն, մաոիզմի հիմնադիր Մաո Ցզե-Դունի աշխատությունները և ԱՄՆ-ում հեղափոխություն իրականացնելու հարցը։ Ավագյանը ցանկանում էր ստեղծել այնպիսի հասարակարգ որտեղ վերանան բոլոր տեսակի անհավասարություններն ու ճնշումները։ 1968 թվականից Ավագյանը Բերկլիում մասնակցում է «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» կազմակերպության և «Սև հովազներ» կուսակցության գործունեությանը ։ 1969 թվականին մասնակցել է Օքլենդում տեղի ունեցած «Սև հովազներ» կուսակցության համաժողովին ։ Նույն թվականին «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» կազմակերպությունը բաժանվում է երեք խմբակցություն, և Ավագյանը դառնում է դրանցից մեկի՝ «Հեղափոխական երիտասարդական շարժում» խմբակցության ազգային քարտուղարի թեկնածուներից և գլխավոր անդամներից մեկը։ Հետագայում քարտուղարի ընտրությունների ժամանակ Ավագյանը զիջում է իր տեղը Մարկ Ռադիին, իսկ ինքը ընտրվում է Ազգային ժամանակավոր կոմիտեում ։ 1970-ականների սկզբին Ավագյանին ձերբակալում են ցույցերի ժամանակ ամերիկյան դրոշը սրբապղծություն համար։ 1979 թվականի հունվարին նրան մեղադրում են բողոքի ցույց է կազմակերպելու ընդդեմ Ջիմի Քարթերի և Դեն Սյաոպինի հանդիպման և ոստիկանության աշխատակցի վրա հարձակում գործելու մեջ ։ Ձերբակալման հրամանագիրը տրվելուց հետո Ավագյանը փախչում է Ֆրանսիա։ Մի քանի տարի անց հանվում է նրա դեմ հարուցված մեղադրանքը։ 1980 թվականին նա ելույթ է ունեցել Օքլենդի կենտրոնում հավաքված մոտ 200 ցուցարարների առջև ։ 2000 թվականին նա ելույթներով շրջագայում է ԱՄՆ-ում, և նույն թվականին լույս է տեսնում նրա ինքնակենսագրությունը ։
1979 թվականին Բոբ Ավագյանը ընտրվել է ԱՄՆ-ի Հեղափոխական կոմունիստական կուսակցության գլխավոր կոմիտեի նախագահ ։
Բոբ Ավագյանը ունի բազմաթիվ աշխատություններ, որոնք թարգմանվել են տարբեր լեզուներով և հրապարակվել տարբեր հանդեսներում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կոմունիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ
Արիենցո
2011 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով Արիենցոյում ապրում էր 5.333 մարդ ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 371 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81021, հեռախոսային կոդ՝ 00823։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հառիճի ընծայարան
Հառիճի ընծայարան, վանական նշանավոր համալիր Շիրակի մարզում։ Հառիճը նաև եղել է գրչության կենտրոն։ VII դարից հայտնի է Հառիճի դպրոցը ։  Հայտնի է 1209թ. Մարգարեի ձեռքով գրնած հնագույն ձեռագիր մի Ավետարան` լրացված, ծաղկած և կազմված Հառիճավանքում, որից միայն մի թերթ է հասել մեզ` հիշատակաարանի մասից։ Մեզ հասած հաջորդ ձեռագիրը 1219թ. է, գրված Աբասի որդի Գրիգորի առաջնորդության ժամանակ, երբ գրչության արվեստը ծաղկում էր Հառիճի դպրոցում։ Հետագա դարերում Հառիճի դպրոցի գործունեության մասին հավաստի տվյալներ չկան։ XIII դարի կեսերին մոնղոլ-թաթարական արշավանքների արդյունքում վանքն ամայության է մատնվել և ընդհատվել է դպրոցի գոծունեությունը։
1850 թվականին Գյումրիում հիմնվել է Հառիճի վանական ընկերությունը։ Ընկերության հիմնադիրներն են եղել Տեր Պետրոսը, Աղաբեկ Տիգրանյանցը, Սահակ Սիմոնյանցը և այլ լուսավորյալ երիտասարդներ։ Երիտասարդներն իրենց առջև նպատակ էին դրել՝ վերաբացելու դարեր առաջ փակված դպրոցը։ 1856 թվականի  նոյեմբերի 1-ին Հառիճավանքի դպրոցն սկսել է իր կանոնավոր գործունեությունը։ Որոշ պատմաբաններ այս փաստը ընդունում են որպես «դպրոցի երկրորդ վերածնունդ»։ 1869 թվականին Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցին, հյուրընկալվելով Հառիճավանքում, առաջարկում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում բացել բարձրագույն հոգևոր ուսումնական հաստատություն։ 1874 թվականին բացվել է Գևորգյան Ճեմարանը։
Ընծայարանի վերաբացումը
2012թվականին՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանին կից Հառիճավանքում վերաբացվել է հոգևոր ընծայարան, որն անվանվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Թրբանճյան ընծայարան»։ Ընծայարանը ունի ավագ դպրոցի կարգավիճակ։ 2012 թվականից ընծայարանը ղեկավարում է Տ.Նշան աբեղա Հմայակյանը։ 2017 թվականի մարտի 1-ից Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ -ի որոշմամբ ընծայարանի տեսուչ է նշանակվել Տ. Ղևոնդ աբեղա Սաղաթելյանը։ Այսօր ընծայարանը ունի ավելի քան 35 սան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգևոր դպրոցներ
Բորիս Առաքելով
Բորիս Արշակի Առաքելով, հայկական ծագմամբ ռուս դերասան։
Կենսագրություն
Բորիս Առաքելովը ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 23-ին Լենինգրադում։ 1969 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի Ա․ Լունաչարսկու անվան թատերական արվեստի համալսարանը ։
Մահացել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Թաղված է Հարավային գերեզմանոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Ողբ (ֆիլմ, 2016)
«Ողբ» (곡성), Հարավային Կորեայի ֆիլմ-տրեյլեր, որը նկարահանել է Նա Հոն Ջինը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 18, Կանիի կինոփառատոնի ջամանակ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմու մ է Չոն Գու ոստիկանի մասին, ով հետաքննում է առեղծվածային սպանությունների շարքը, որը գտնվում է Քոքսոն անտառոտ գյուղի մոտ։
Քննադատություն
Ֆիլմը քննադատների կողմից ստացել է դրական արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում На сайте Rotten Tomatoes лента имеет рейтинг 100% по итогам 45 рецензий критиков, а ее средний балл составляет 8.1/10 ։ На Metacritic фильм получил 80 баллов из 100 на основе 16 рецензий, что считается «всеобщим одобрением» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:Կորեերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դևերի մասին Կատեգորիա:Հարավկորեական սարսափ ֆիլմեր
Լուվանոր Էնրիկե
Լուվանոր Էնրիկե (Henrique Luvannor, ամբողջական անուն՝ Սիլվա Էնրիկե դե Սոուզա Լուվանոր, Silva Henrique De Sousa Luvannor; մայիսի 19, 1990 թվական), բրազիլական ծագմամբ մոլդովացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Ալ-Շաբաբ» ֆուտբոլային ակումբի և Մոլդովայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում, որպես հարձակվող ։
Մոլդովական «Շերիֆ» ակումբի կազմում երեք անգամ դարձել է Մոլդովայի չեմպիոն և 2013 թվականին երկրի Սուպերգավաթի հաղթող։ Այդ նույն թվականին ճանաչվել է Մոլդովայի առաջնության լավագույն հարձակվող, իսկ ըստ ՈՒԵՖԱ-յի՝ 2013-2014 մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ (Մոլդովա)։ 2015 թվականին «Ալ-Շաբաբի» հետ միասին հաղթանակ է տանում Պարսից ծոցի չեմպիոնների գավաթի խաղարկությունում ։
Կենսագրություն
Էնրիկեն ծնվել է Պիաուի նահանգի Կամպու Մայոր քաղաքում, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Բենդերի (Մերձդնեստր), որտեղ ապրում էր «Շերիֆի» կազմում հանդես գալու տարիներին։ Ֆուտբոլիստը ամուսնացած է և ունի մեկ աղջիկ ։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Մոլդովայի նախագահի հրամանագրով ստանում է Մոլդովայի հանրապետության քաղաքացիություն, ինչը նոյեմբերին նրան թույլ է տալիս հրավեր ստանալ այդ երկրի ազգային հավաքականից ։
«Շերիֆ»
Ֆուտբոլիստի կարիերան Լուվանորը սկսել է բրազիլական «Մորինոս» ֆուտբոլային ակումբում, իսկ 2011 թվականին համալրել է «Շերիֆի» կազմը ։ 2011 թվականի հուլիսին Լուվանորը «Շերիֆի» կազմում նշել է իր նորամուտը Եվրոպայի լիգայի որակավորման փուլի շրջանակներում կայացած խաղում, իսկ 2012 թվականի մայիսին դարձել է Մոլդովայի չեմպիոն։ 2013 թվականի մայիսին Լուվանորը երկրորդ անգամ է դառնում երկրի չեմպիոն, իսկ հունիսի 29-ին դառնում է երկրի Սուպերգավաթի դափնեկիր։ 2013-14 մրցաշրջանում թիմի հետ միասին հաղթահարելով որակավորման փուլի արգելքը՝ վաստակում է Եվրոպայի լիգայի խմբային փուլի ուղեգիր ։ Մոլդովայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից անցկացված հարցման արդյունքներով Լուվանորը 2013 թվականին ճանաչվում է ազգային առաջնության մրցաշրջանի լավագույն հարձակվող ։ 2014 թվականի մայիսի 3-ին ֆուտբոլիստը անցկացնում է իր հարյուրերորդ հանդիպումը «Շերիֆի» կազմում ։ 2013-14 մրցաշրջանի արդյունքներով Լուվանորը իր հեղինակած 26 գոլերի շնորհիվ ճանաչվում է առաջնության լավագույն ռմբարկու , ինչպես նաև երրորդ անգամ է դառնում երկրի առաջնության չեմպիոն ։ Հուլիսին թիմի տնօրինության կողմից, անմիջապես Միրալ Սամարջիչի հեռանալուց հետո՝ նշանակվում է որպես թմավագ և որպես թիմի նոր ավագ անցկացնում է իր առաջին հանդիպումը Չեմպիոնների Լիգայի որակավորման փուլի երկրորդ տուրում կայացած «Սուտեսկայի» դեմ տնային խաղում ։ Ընդհանուր հաշվարկով «Շերիֆի» կազմում ֆուտբոլիստը մասնակցել է 110 հանդիպման, դարձել է 21 գոլային փոխանցման և 50 գոլի հեղինակ ։
«Ալ-Շաբաբ»
2014 թվականի օգոստոսի 10-ին «Շերիֆի» պաշտոնական կայքում հայտարարվում է այն մասին, որ Լուվանորը լքել է ակումբը և չորս տարի ժամկետ ունեցող պայմանագիր է կնքել Արաբական Միացյալ Էմրիությունների «Ալ-Շաբաբ» ակումբի հետ ։ ԱՄԷ-ի առաջնության երկրորդ տուրում կայացած «Ալ-Աղլի» ակումբի դեմ խաղում Լուվանորը նոր թիմի կազմում աչքի է ընկնում իր հեղինակած դուբլով ։ 2014-15 թվականների մրցաշրջանի արդյունքներով Լուվանորը առաջնությունում հեղինակած իր 11 գոլերի շնորհիվ դառնում է ակումբի տարվա լավագույն ռմբարկու ։ 2015 թվականի մայիսին Պարսից ծոցի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության եզրափակչում, օմանական «Ալ-Սիբ» ակումբի դեմ խաղում, Լուվանորը հանդիպման 83-րդ րոպեին գոլի հեղինակ է դառնում ինչի շնորհիվ խաղը ավարտվում է 1-1 հաշվով. հետխաղյա 11 մետրանոց հարվածաշարում «Ալ-Շաբաբի» ֆուտբոլիստներին հաջողվում է ավելի վստահ հանդես գալ և ակումբը հաղթանակ է տանում այդ գավաթի խաղարկությունում ։ Մոլդովացի հարձակվողը ճանաչվում է այդ խաղի լավագույն ֆուտբոլիստ ։
Միջազգային
Մոլդովայի ազգային հավաքականի կազմում Լուվանորը իր առաջին հանդիպումը անցկացրել է 2013 թվականի նոյեմբերի 18-ին Լիտվայի ազգային հավաքականի դեմ կայացած ընկերական խաղում ։ Ֆուտբոլիստը մեկնարկային կազմի հետ դուրս էր եկել խաղադաշտ 11 համարի մարզաշապիկով և հանդես էր գալիս հարձակվողական ոճի աջ կիսապաշտպանի դիրքում, իսկ խաղը ավարտվում է 1-1 հաշվով ։ Այդ խաղում Էնրիկեն հարվածելով հորիզոնական հարվածաձողին անդրադարձի օգնությամբ դառնում է գոլային փոխանցման հեղինակ։ Խաղի վերջին րոպեներին փոխարինվող Էնրիկեին մոլդովացի երկրպագուները հրաժեշտ են տալիս բուռն ծափահարություններով ։ Մոլդովայի հավաքականի կազմում իր երկրորդ հանդիպում Լուվանորը անցկացնում է ընդդեմ Նորվեգիայի ազգային հավաքականի՝ 2014 թվականի հունվարի 15-ին ։ Այդ խաղում այս անգամ նա ոչինչով չի կարողանում աչքի ընկնել, սակայն միջազգային հարթակում արդեն երրորդ՝ Շվեդիայի ազգային հավաքականի դեմ կայացած խաղում, Էնրիկեն հանդիպման 45-րդ րոպեին հեղինակում է իր առաջին միջազգային գոլը, իսկ խաղը ավարտվում է 1-2 հաշվով՝ հօգուտ շվեդների ։ Անդորրայի հավաքականի դեմ խաղը, որը կայանում է 2014 թվականի մարտի 5-ին, ֆուտբոլիստի համար դառնում է վերջինը Մոլդովայի հավաքականում։ Այդ խաղում Լուվանորը հեղինակում է Մոլդովայի հավաքականի երկրորդ գոլը, իսկ խաղը ավարտվում է 3-0 հաշվով ։
2014 թվականի ամռանը ՖԻՖԱ-ն հայտարարում է, որ Լուվանորը չի կարող Մոլդովայի հավաքականի կազմում մասնակցել 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլին։ Պատճառը այն էր, որ Լուվանորը չուներ Մոլդովայում հնգամյա բնակության փաստաթուղթ։ Սակայն Մոլդովայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան պաշտոնական նամակով դիմելով ՖԻՖԱ-յին խնդրում է բացառություն կատարել և տալ անհրաժեշտ թույլտվությունը, սակայն մինչև պատասխան չստանալը Լուվանորը չի կարող հանդես գալ հավաքականի կազմում։ Եթե պատասխանը բացասական լինի, ապա ֆուտբոլիստը հավաքականի կազմում չի կարողանա մասնակցել որևէ խաղի մինչև 2016 թվականը ։
«Մենք հենց ամենասկզբից գիտեինք սրա մասին։ Սակայն մենք իմաստ չէինք տեսնում որևէ հայտրարաություն անելու մեջ։ Սկզբում մեզ պետք էր ինֆորմացիա հավաքել։ Լուվանորը շատ լավ ֆուտբոլիստ է։ Մենք ուրախ ենք, որ ունենք այսպիսի ֆուտբոլիստ մեր ազգային հավաքականի կազմում։»
Հուլիսին ստացվում է ՖԻՖԱ-յի պաշտոնական պատասխանը կապված Մոլդովայի Ֆեդերացիայի «խնդրանքի» հետ, սակայն որոշումը բացասական և կոշտ է ստացվում։ Ըստ որոշման Լուվանորը հավաքականի կազմում չի կարող հանդես գալ մինչև 2016 թվականը ։
Ակումբային
«Շերիֆ»
«Ալ-Շաբաբ»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Մոլդովայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Սիրեկանները Այն Սախրիից
Սիրեկանները Այն Սախրիից, Բեթղեհեմի մերձակայքում գտնվող Աին Սախրի քարանձավներից մեկում հայտնաբերված քարե արձանիկ ։ Այն մոտ 11000 տարեկան է և համարվում է մարդկության մարմնական սեր պատկերած ամենահին արվեստի գործը ։
Բացահայտում
Արձանիկը հայտնաբերել է Երուսաղեմում Ֆրանսիայի գլխավոր հյուպատոսի և նախապատմական դարաշրջանը ուսումնասիրող հնագետ Ռենե Նյուվիլը 1933 թվականին, Բեթղեհեմում ֆրանսիացի կրոնավորների կողմից պատահական գտածոների ստուգման ընթացքում։ Այս արձանիկը նա հայտնաբերել է աբբա Հենրի Բրոյիլի հետ փոքր թանգարան այցելության ժամանակ ։ Նևիլը անմիջապես կարևորել է գտածոն, և այնուհետև կարողացավ հանդիպել այն բեդուինին, որը գտել էր Վադի Խարեյթունում (Wadi Khareitoun): Նա այցելել է Այն Սախրիի քարանձավները որտեղ գտել էին արձանիկը, և որից էլ ստացել էր իր անունը։ Քարանձավներում պեղումները ցույց տվեցին, որ դրանք հազարավոր տարիներ առաջ ծառայել էին որպես մարդկանց բնակավայր։ Գտածոները կապված են Նատուֆ մշակույթի հետ։ Ահա այդ պատճառով արձանիկը համարվում է կենցաղային այլ ոչ թաղման ծիսակարգի առարկա ։
Նատուֆի մշակույթը վաղ մշակույթ է, որի անդամները համարվում են առաջին մարդիկ, ովքեր սկսել են հավաքել միացողուն բույսերի սերմերը ։ Սա գյուղատնտեսության ասպարեզում կարևոր քայլ էր, քանի որ այն հնարավորություն տվեց ֆերմերներին ընտրել, թե որ սերմնացուն ուտել և որը թողնել հաջորդ սեզոնին սերմանելու համար ։ Այս մշակույթի ներկայացուցիչները որսացել են եղջերուներ և առաջինն են ընտելացրել շներին, ոչխարներին և այծերին, ինչով սկսել են անասնասնապահական ընտրությանը։ Կա ենթադրություն, որ կայուն սնունդը հնարավորություն է տվել Նատուֆ մշակույթի ներկայացուցիչներին ստեղծել 200-300 հոգանոց մեծ համայնքներ և զբաղվել արվեստով ։
Արտաքին տեսք
Արձանիկը պատրաստվել է կալցիտային գլաքարի փորագրությամբ։ Օգտագործվել է քարե սուր ծայրակալով գործիք ։ Չայած նրան, որ արձանիկը շատ մանրամասն դետալներ չունի, օրինակ՝ դեմքերը, բայց արձանիկը համարվում է բավականին հմտորեն պատրաստված քանդակ։ Նկարիչ Մարկ Քուինը նշել է, որ արձանիկը տարբեր դիրքերից նայելիս տարբեր բաներ է հիշեցնում։ Այն, տեսանկյունից կախված, կարող է նմանվել  տղամարդու կամ կնոջ սեռական օրգանի, կրծքերի ։ Կասկած չկա, որ կերպարները դեմքով իրար են նայում, բայց նրանց սեռը կարելի է ենթադրել միայն։ Ակնհայտ է, որ արձանիկը ունի ֆալլուսապաշտական բնույթ ։
Կարևորություն
Արձանիկը հիմք է հանդիսացել BBC-ի 2010 թվականի հունվարին գյուղատնտեսության ծագման վերաբերյալ «Պատմություն աշխարհը 100 օբյեկտների մեջ» (A History of the World in 100 Objects) ռադիոհաղորդման համար ։
1958 թվականին արձանիկը Ռենե Նյուվիլի գույքի վաճառքի աճուրդի ժամանակ ձեռք է բերել Բրիտանական թանգարանը ։
Նշումներ
Կատեգորիա:Նախնադարյան արվեստ Կատեգորիա:Հնագիտական նմուշներ Կատեգորիա:Բրիտանական թանգարան Կատեգորիա:Էրոտիկա Կատեգորիա:Միջին քարի դար
Տնային մուկ
Տնային մուկ, կրծողների կարգի մկնանմանների ենթակարգի կաթնասուն կենդանի։ Հայաստանում տարածված է գրեթե ամենուր։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 7-11 սմ է, պոչինը՝ 4-10 սմ. Դունչը սուր է, ականջները՝ ուղղված առաջ։ Գունավորումը բազմազան է (մոխրագույնից սպիտակ)։ Գունավորումը փոփոխական է, մոխրագույնից (հյուսիում) մինչև դեղնադարչնագույն (հարավում)։
Բազմացում և զարգացում
էգը ծնում է 5-7 ձագ (տարեկան մի քանի սերունդ)։ Ապրում է մեծ ընտանիքներով։
Սննդառություն
Ամենակեր է (վնասում է հատիկավոր բույսերը, ոչնչացնում և աղտոտում սննդամթերքը)։ Սինանթրոպ տեսակ է։ Տարածված է համարյա ամենուրեք։ Ամենակեր է։
Որոշ հիվանդությունների (ժանտախտ, տուլարեմիա) հարուցիչների փոխանցող է։ Պայքարը՝ քիմիական և մեխանիկական միջոցներով։ Փորձակենդանի է (հատկապես սպիտակը)։
Կատեգորիա:Մկներ
Քաղսի
Քաղսի, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 4 կմ հարավ-արևմուտք։
Անվան ստուգաբանությունը
«Քաղսի» անվան մեկնաբանությունները բավականաչափ հակասական են, քանի որ Քաղսին չի պատկանում այն գյուղերի շարքին, որոնք 1928 թվականից հետո նոր բնակիչների կողմից նոր անուններ են ստացել։ Ջուրը, որից օգտվել են բնակիչները, բավականաչափ սառը և հագեցնող է եղել, այն անվանել են «քաղցր», այստեղից էլ՝ գյուղի անվանումը։
Թեև մեկ այլ պնդմամբ «քաղց» բառից է առաջացել գյուղի անվանումը, սակայն սա այնքան էլ հավանական չի կարելի համարել, քանի որ տարածաշրջանում ամենից շատ անասնագլխաքանակ և շատ հողեր ունեցել է Քաղսին։ «Աշխարհացույցում» հիշատակվող «քաղս» բառաձևն առավել արժանահավատ է թվում։ Այն նշանակում է որձ այծ, քոշ, նոխազ։ «Աշխարհացույցում» հիշատակվում են՝ «այծ և քաղս» ։
Բնակչություն
Քաղսիի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ, ծխախոտագործությամբ, հացահատիկի, կերային և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Քաղսիում պահպանվել են 1855 թ.-ի եկեղեցու հիմքի վրա կառուցված Սբ.Աստվածածին եկեղեցին և “Թուխ Մանուկ” մատուռը։ Շրջակայքում կան բնակատեղի, դամբարաններ (մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ), XVII-XIX դարերի խաչքարերով գերեզմանոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Մահարդայի շրջան
Մահարդայի շրջան (ناحية محردة), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մահարդայի գավառի երեք շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն Մահարդա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 80,165 մարդ ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 225.97 քառ.կմ տարածք։
Ունի 21 գյուղ և ավան (Բնակչության թվաքանկն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Մահարդայի գավառ
Շանեն
Շանեն (Chaneins), համայնք Ֆրանսիայում, Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Սեն Տրիվյո սյուր Մուանյան համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Բուրկ ան Բրես շրջանի օկրուգը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 01083։
Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 360 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 38 կմ հյուսիս, Բուրակ ան Բրես շրջանից 32 կմ դեպի հարավ-արևմուտք ։
Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է ՝ խիստ ամառ ու ձմեռ։ Անձրևները հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 527 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 434-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 93-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 82,4%, 1999 թվականին եղել է՝ 71,7%)։ 434 աշխատունակ բնակիչներից 409-ը աշխատում էին (225 տղամարդ և 184 կին), անաշխատանք էին 25-ը (10 տղամարդ և 15 կին)։ 93 անգործունակ մարդկանցից 39-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 31-ը թոշակառու, 23-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Շենգեն
Շենգեն (,, Schengen), գյուղ Լյուքսեմբուրգի Դքսությունում։ Մտնում է Շենգեն կոմունայի մեջ, որը Ռեմիխ կանտոնի կազմում է ։ Գյուղը հայտնի է դարձել Շենգենյան համաձայնության շնորհիվ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Լյուքսեմբուրգի հարավարևելյան մասում` Մոզել գետի ձախ ափին, ուր հատվում են Լյուքսեմբուրգի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի սահմանները։ Մոզելի հակառակ ափին գտնվում է գերմանական Պեռլ կոմունան, իսկ մոտակայքում` ֆրանսիական Ապաշ կոմունան։ Բնակչությունը կազմում է 4459 մարդ (2015)։ Տնտեսության հիմնական ճյուղը խաղողագործությունն է և բենզինի` Գերմանիայում գործող գներից էժան վաճառքը (Tanktourismus) գերմանացի ավտոտերերին։
Պատմություն
Հնագիտական գտածոները, որոնք վերաբերում են բրոնզե դարին, ցույց են տալիս, որ Շենգենի տարածքը բնակեցված է եղել հնուց։ Գրավոր առաջին վկայությունը վերաբերում է 877 թվականին։
1909 թվականին Մոզելի վրա կառուցվել է կամուրջ. այն փոխարինել է լաստանավերով բեռնափոխադրմանը։ 1939 թվականին` Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի` Գերմանիային պատերազմ հայտարարելուց հետո, կամուրջը քանդվել է։ 1959 թվականին կառուցվել է նոր կամուրջ։ 2003 թվականից հյուսիսային մասում գործարկվել է ավտոմոբիլային նոր կամուրջ։