cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բնակչության աշխարհագրություն
Բնակչության աշխարհագրություն, տնտեսական աշխարհագրության ճյուղ, որն ուսումնասիրում է բնակչության և բնակավայրերի կազմն ու տեղաբաշխումը։ Հետազոտում է տարբեր տարածքներում բնակչության ձևավորումը, կառուցվածքը, խտությունն ու կոնկրետ կուտակումները (քաղաքներ ու գյուղական բնակավայրեր), տարաբնակեցման տվյալ ձևերը որոշող պայմանները, ինչպես նաև բնակավայրերի աշխարհագրական առանձնահատկությունները։ Մարդիկ ոչ միայն արտադրության մասնակիցներ են, նյութական բարիքների ստեղծողներ, այլև՝ դրանց սպառողներ։ Բնակչության ուրույն տեղը տնտեսական աշխարհագրության համակարգում որոշվում է նրանով, որ բնակչությունը և՝ որպես արտադրողական ուժ, և՝ որպես սպառողների միագումար կապված է տնտեսության բոլոր ճյուղերի հետ, մասնակցում է տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրած բոլոր երևույթներին ու պրոցեսներին, և նրա ուսումնասիրությունը որոշ չափով սինթետիկ՝ համատնտեսաաշխարհագրական նշանակություն ունի։ Բնակչության հետաքրքրությունների շրջանակի մեջ մտնում են նաև բնակչության վերարտադրության և տեղաշարժերի որոշ հարցերը, որոնք ամբողջությամբ վերցրած հետազոտվում են ժողովրդագրության կողմից։ Բնակչության աշխարհագրւթյունը ելնում է հասարակության զարգացման ընդհանուր օրենքներից՝ իր հերթին սահմանելով յուրահատուկ օրինաչափություններ, որոնք որոշում են բնակչության և նրա տարածքային տեղաբաշխման առանձնահատկությունները, հենվում է վիճակագրության տվյալների վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնակավայրերի դասակարգմանն ու տիպիզացիային։ Պլանային սոցիալիստական տնտեսության մեջ Բնակչության գործնական խնդիրներից են աշխատանքային ռեսուրսների քանակական ու որակական գնահատումը և տարաբնակեցման առավել ռացիոնալ ձևերի որոնումը։ Բնակչության աշխարհագրությանը սերտորեն հարում և հաճախ նրա հետ միահյուսվում են ազգագրության, աշխատանքի էկոնոմիկայի, շրջանային հատակագծման գծով կատարվող հետազոտությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի բնակչության քարտեզներ կազմելու մեթոդների մշակումը։ Բուրժուական գրականության մեջ բնակչության հարցերի լուսաբանումը մեծ մասամբ կրում է աշխարհագրական դետերմինիզմի կամ բիոլոգիզմի կոնցեպցիաների ազդեցությունը։
Կատեգորիա:Հասարակական աշխարհագրություն
(714) Ուլուլա
(714) Ուլուլա (Ulula), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1911 թվականի մայիսի 18-ին Ջոզեֆ Հելֆրիչի կողմից Հայդելբերգում ։
Ուլուլա աստերոիդը դասվում է Մարիայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 81 անդամներ։ Նրանց առանձնահատկությունն է համեմատաբար մեծ ուղեծրի թեքումը 15° - 17° ։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,5 - 2,625 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 3:1 ուղեծրային ռեզոնանսին։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Մարիայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1911 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոզեֆ Հելֆրիչի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արփագետիկ (լեռ)
Արփագետիկ (Արփադաղ), լեռ Սյունիքի բարձրավանդակում։ Գտնվում է Հագարու գետի վերնագավում, գետի ձախ կողմում։ Բարձր՝ մոտ 1975 մետր։ Հիշատակում է Ղևոնդ Ալիշանը ։
Ավանդություն
Շահ Աբասի խաներից մեկը մեծ զորքով գալիս է Զանգեզուր՝ շահի զորքի ձիերի տարեկան կերը տանելու, այն հաշվով, որ մեծ գարու սար՝ արփա դաղ գոյանա։ Մելիքները բացատրում են խանին, որ իրենք չեն կարող այդ անել, քանի որ տարին շատ պակաս է և ժողովուրդը ուտելու հաց անգամ չունի։ Խանը սպառնում է հայերի դիակներից սար շինել, եթե չկատարվի հրամանը։ Մելիքները հավաքվում են Անգեղակոթ գյուղում, խորհուրդ են անում և որոշում են զենքի դիմել։
Գիշերով հարձակվում են խանի զինվորների վրա, կոտորում բոլորին, դիակներից մի մեծ բլուր շինում և վրան հող ածելով՝ անունը դնում են Արփա դաղ՝ Գարու Սար   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի լեռներ Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջան
Էջե Թեմելքուրան
Էջե Թեմելքուրան (Ece Temelkuran, ), թուրք լրագրող և գրող։ 2000-2009 թվականներին եղել է «Milliyet», իսկ 2009-2012 թվականների հունվար ամսին՝ «Habertürk» թերթերի սյունակագիր։ 2010-2011 թվականներին աշխատել է Habertürk TV-ում որպես հաղորդավար ։ Հեռացվել է «Habertürk-ից», 2011 թվականի դեկտեմբերին Ուլուդերեի ջարդերից հետո, կառավարությանն ուղղված քննադատական հոդվածներից հետո    ։ Երկու անգամ հռչակվել է «Թուրքիայի ամենաշատ կարդացվող քաղաքական սյունակագիր»։ Նրա սյունակները հրապարակվել հանրահայտ այնպիսի լրատվամիջոցներում, ինչպիսիք են The Guardian-ը և Le Monde Diplomatique-ը ։
Ավարտելով Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը՝ Թեմելքուրանը դարձել է շուրջ 12 գրքերի հեղինակ, ներառյալ անգլերենով հրապարակված երկու աշխատություններ (Deep Mountain, Across the Turkish-Armenian Divide, Verso 2010, և Book of the Edge, BOA Editions 2010) ։ 2008 թվականին եղել է «Reuters» գործակալության ժուռնալիստիկայի ուսումնասիրության ինստիտուտի հրավիրովի դասախոս, որի ընթացքում նա գրել է «Խորը լեռներ․ հայ-թուրքական սահմանաբաժանը» աշխատությունը ։ Նրա մի քանի գրքեր, ներառյալ «Ինչ եմ պատրաստվում քեզ ասել» աշխատությունը պատմում է թուրք քաղբանտարկյալների հացադուլների մասին ։ 2008 թվականին պարգևատրվել է Թուրքիայի մարդու իրավունքների ասոցիացիայի «Այշե Զարաքոլուի մտքի ազատություն» մրցանակով ։
Իր առաջին՝ «Հնչում է ինչպես բանանը» աշխատությունը տպագրվել է 2010 թվականին և թարգմանվել արաբերեն ու լեհերեն ։
2018 թվականին Թեմելքուրանի «Դարձ» վեպը թարգմանվել և տպագրվել է հայերեն։ Այն պատմում է 1980 թվականի հեղաշրջմանը նախորդող իրադարձությունների մասին Անկարայում ապրող երեխաների՝ Ալիի ու Այշեի աչքերով ։
2019 թվականին նա տպագրել է «Ինչպես կորցնել երկիրը․ 7 քայլ ժողովրդավարությունից դեպի բռնապետություն» աշխատությունը, որը պատմում է աջաթևյան պոպուլիզմի աճի և դրա ընդհանուր ազդեցության վերաբերյալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ Կատեգորիա:Թուրք սյունակագիրներ Կատեգորիա:Թուրք գրողներ Կատեգորիա:Milliyet թերթում աշխատած անձինք Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական ժանրի թուրք գրողներ Կատեգորիա:Թուրք վիպասաններ Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Յոսիակի Բաննո
Ի նշան իր արժանիքների՝ աստերոիդներից մեկին տրվել է նրա անունը՝ (3394) Բաննո (3394 Banno)  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Նադիր Աբդուռահմանով
Նադիր Գամբար օղլի Աբդուռահմանով (Nadir Qəmbər oğlu Əbdürrəhmanov, ), ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր ։
Կենսագրություն
Նադիր Աբդուռահմանովը ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լաչինում։ 1933 թվականին Ն. Աբդուռախանովի ընտանիքը տեղափոխվել է Բաքու։ Սկզբում Նադիրը նկարչական կրթություն է ստացել Բաքվի երեխաների արվեստի կրթության տանը։ Իսկ 1940-1941 թվականներին նրան ուղարկել են սովորելու Մոսկվայում՛ շնորհալի երեխաների հատուկ արվեստի դպրոց։ Երբ պատերազմը սկսվեց, նա վերադարձել է Բաքու և անմիջապես ընդունվել Ա.Ազիմզադեի անվան գեղարվեստի դպրոցի երկրորդ կուրս ։
Ն. Աբդուռախանովը ընդունվել է Ադրբեջանի Բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետ։ Բայց նա շատ էր սիրում նկարել։ Նադիրը տեղափոխվել է բժշկական ինստիտուտի երեկոյան բաժանմունք և նորից վերադարձել արվեստի դպրոց։ 1944 թվականին հանրապետական ցուցահանդեսում նա առաջին անգամ ցուցադրել է իր «Փախստականները» նկարը։
1960 թվականին նկարիչը ստացել է արվեստի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում, իսկ 1964 թվականին՝ Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Շնուրկի
Շնուրկի (Шнурки), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Շնուրկի ավանում բնակվում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Թերրի Օ'Քուին
Թերրի О’Քուին(Terry O’Quinn, ), ամերիկացի դերասան, ավելի շատ հայտնի է դարձել Ջոն Լոկի դերով՝ «Կորուսյալները» հեռուստասերիալում, ինչպես նաև Պիտեր Ուոտսի դերով՝ «Հազարամյակ» հեռուստասերիալում։ «Կորուսյալները» հեռուստասերիալում դերակատարը արժանացել է ամերիկական հեռուստատեսային «Էմմի» նոմինացիոն մրցանակի՝ «Լավագույն դերասան երկրորդ պլանի համար» (2007), այնուհետև «Screen Actors Guild Awards» նոմինացիոն մրցանակի՝ «Լավագույն դերասանական անսամբլ» (2006) և «Սատուրն» խրախուսական մրցանակի՝ որպես «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» (2005)։
Կենսագրություն
Թերրի О’Քուինը ծնվել է Միչիգան նահանգի Սու-Սենտ-Մարի քաղաքումում։ Սովորել է Միչիգանի Կենտրոնական համալսարանում, իսկ դրանից հետո՝ Այովա նահանգի համալսարանում։ Քսան տարեկանից սկսել է ճաղատանալ ։
Մանկուց հետաքրքրվել է երաժշտությամբ։ Դպրոցում նա նվագել է տարբեր նվագախմբերի հարվածային գործիքների վրա, սակայն միշտ երազել է սովորել կիթառ նվագել։ Իններորդ դասարանում վեց ամիս աշխատել է ախոռում, գումար հավաքել և գնել լավ գործիք։ Փոստով Կիթառի ինքնուսույց դուրս գրեց և այդ ճանապարհով հասավ արդյունքի։ Ուսանողական տարիներին կարելի էր О’Քուինին հանդիպես Այովա Սիթիի ռեսորաններում և ակումբներում՝ որպես երգիչ և կիթառահար։ Լեգենդի համաձայն՝ Այովայում «համերգներից» մեկի ժամանակ՝ ելույթից հետո, Թերրին հանդիպել է «Բլեք Սաբաթ» խմբից Օզզի Օսբորնի հետ։ Այդ ժամանակ նա ավարտել էր թիմում աշխատանքը և պլանավորում էր սկսել մենակատարի կարիերան։ О’Քուինի իմպրովիզներով և կիթառային օրիգինալ տեխնիկայով տպավորված՝ Օսբորնը նրան առաջարկեց համագործակցել իր հետ, բայց երիտասարն Օզզիին ապշեցրեց իր մերժումով։
О’Քուինի նկարահանումները ֆիլմում սկսվել են 1970 թվականից։ Նա նկարահանվեց քիչ բյուջե ունեցող երկու ֆիլմում։ 1978 թվականին քսանվեցամյա Թերրին տեղափոխվում է Լոս Անջելես և լիովին նվիրվում դերասանական արվեստին։ Հենց այդ ժամանակ նա որոշեց իր ազգանվանը ավելացնել «О’», որպեսզի նրան չշփոթեն այդ ժամանակվա դերասան Թերրի Քուինի հետ (Terry Quinn).
1979 թվականին О’Քուինին «Դրախտի դարպասներ» ֆիլմում տվեցին ոչ մեծ դեր։ Ըստ սցենարի նրա մարմնավորած կերպարին վիճակված էր բազմիցս երթևեկել ձիով, և Թերին խորհուրդներ էր ստանում Լորիից՝ ում ծնողները ձիաբուծարանի սեփականատերեր էին։ Նրանց մեջ առաջացավ բուռն սիրավեպ և նրանք 1979 թվականի նոյեմբերին ամուսնացան։ Ունեցան երկու որդի՝ Օլիվերը և Հանթերը։
Թերրին О’Քուինը հայտնի դարձավ «Խորթ հայր» ֆիլմից հետո, որտեղ նա կատարում էր սերիական մարդասպանի հոգեբանական դժվար դերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Այովայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
ԱՄՆ-ի պատմություն (1980-1991)
Միացյալ Նահանգների պատմություն (1980-1991), երկրի պատմության մի ժամանակաշրջան, որը սկսվում է Ռոնալդ Ռեյգանի հաղթանակով 1980 թվականի նախագահական ընտրություններում և շարունակվում է մինչև սառը պատերազմի ավարտը և ԽՍՀՄ փլուզումը, որը ԱՄՆ-ի գլխավոր աշխարհաքաղաքական հակառակորդն էր 20-րդ դարի երկրորդ կեսին: 1980 թվականին Դեմոկրատական նախագահ Քարթերը ջախջախիչ պարտություն կրեց, և Հանրապետական կուսակցությունից նոր նախագահ Ռեյգանը՝ երկրի քաղաքականության երեցը (երդմնակալության պահին նրա կյանքի 70-րդ տարին էր), լրջորեն փոխեց ԱՄՆ-ի ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության ուղղությունը: Նրա տնտեսական բարեփոխումների ծրագիրը ներառում էր արտադրության խթանում, հարկերի կրճատում և տնտեսության պետական կարգավորում: Ռեյգանը 1985 թվականի նոյեմբերից մինչև 1989 թվականի դեկտեմբեր չորս անգամ հանդիպել է Սովետական ղեկավար Միխայիլ Գորբաչովի հետ և 1987 թվականի դեկտեմբերին ստորագրել պայմանագիր միջին և փոքր հեռահարության հրթիռների ոչնչացման մասին (ՄՓՀՀ): Նրանց գործընկերությունն արագացրեց սառը պատերազմի ավարտը և Բեռլինի պատի անկումը: Այս դարաշրջանի խոշոր տնտեսական և քաղաքական իրադարձությունների շարքում 1987 թվականի ֆոնդային բորսայի փլուզումը, որը նախորդեց 1990-ական թվականների սկզբի տնտեսական ճգնաժամին, և Իրան-կոնտրաս սկանդալը, որը բացահայտեց ԿՀՎ-ի անօրինական գործողությունները, որոնք իրականացվել են Ռեյգանի վարչակազմի գիտությամբ՝ շրջանցելով ԱՄՆ Կոնգրեսը:
Ժողովրդագրական փոփոխություններ և Հարավային բնակչության աճ
1970-ականների ԱՄՆ-ի ժողովրդագրության մեջ ամենաուշագրավ երևույթը «արևային գոտու», ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտքի և հարավ-արևելքի բնակչության աճն է, հատկապես Ֆլորիդա և Կալիֆոռնիա նահանգներում: Մինչև 1980 թվականը այս տարածաշրջանը բնակչության առումով շրջանցեց հյուսիս-արևելքի և միջին Արևմուտքի արդյունաբերական տարածքները, որտեղ 1970-ականների ճգնաժամից հետո նկատվում էր բնակչության խտության նվազում:
Խոշոր քաղաքներից արդյունաբերական ձեռնարկությունների փակմամբ և դուրսբերմամբ դրանցում գործազրկությունն աճում էր, իսկ քաղաքապետարանների եկամուտները նվազում էին։ Հարկային բազայի կրճատումը քաղաքացիների սոցիալական պաշտպանության կարիքների աճի ֆոնին Նյու Յորքը և մյուս խոշոր քաղաքները հասցրել է սնանկացման մակարդակի : Պահպանողականները դրանում տեսնում էին դեմոկրատների կողմից իրականացվող լիբերալ բարեփոխումների ձախողումը։ Արդյունքում 1960-ականներին առաջ քաշված լիբերալ առաջնորդները 1980-ականներին ավելի ու ավելի էին զիջում իրենց տեղը պահպանողականներին :
Լիցքաթափման ավարտ
Վիետնամի պատերազմը և Ուոթերգեյթի սկանդալը լրջորեն ցնցեցին ամերիկացիների վստահությունը իրենց քաղաքական էլիտայի նկատմամբ: 1975 թվականին Հարավային Վիետնամի անկումը, 1979 թվականին Իրանում ամերիկյան պատանդների գրավումը, խորհրդային զորքերի ներխուժումը Աֆղանստան և սպառազինությունների մրցավազքի նոր փուլի սկիզբը, որոնք ուժեղացրին կասկածները ամերիկյան կառավարության՝ միջազգային իրավիճակը վերահսկելու ունակության վերաբերյալ: Էներգետիկ ճգնաժամը, զանգվածային գործազրկությունը և գնաճի բարձր մակարդակը 1970-ականներին հանգեցրին նրան, որ ամերիկացիները կորցրեցին վստահությունը սեփական նյութական բարեկեցության նկատմամբ :
ԽՍՀՄ-ում Բրեժնևի օրոք սկսեց լճացման դարաշրջանը: Այդ տարիներին տնտեսական աճն ապահովվել է բացառապես նավթի արտահանման հաշվին: Լիցքաթափման տարիներին կոմունիստները գրավեցին Հարավային Վիետնամը, և մեկ միլիոն ամերիկամետ վիետնամցիներ փախան Միացյալ Նահանգներ: Երրորդ աշխարհի երկրներում, Մոսկվայի կամ Պեկինի աջակցությամբ, կոմունիստական կուսակցությունները և շարժումները շարունակում էին տարածվել: 1979-ին Բրեժնևի դոկտրինի համաձայն, սովետական զորքերը մտան Աֆղանստան, ինչը և արևմուտքում, և մահմեդական երկրներում նոր վախեր առաջացրեց ամբողջ աշխարհում կոմունիստների ագրեսիվ ծրագրերի վերաբերյալ: ԱՄՆ-ում դա առաջացրեց նեոկոնսերվատորների ուժեղացում, այդ թվում՝ դեմոկրատական կուսակցության շարքերում, որոնք դեմ էին կոմունիզմը լիցքաթափելու և զսպելու քաղաքականությանը, ինչը հանգեցրեց Ամերիկայի աշխարհաքաղաքական դիրքերի թուլացմանը: Նրանց առաջնորդը Ռոնալդ Ռեյգանն էր, որը Կրեմլի հետ առճակատման կոչ էր անում։ Ներքին քաղաքականության մեջ նեոկոնսերվատորները հակադրվում էին մեծ հասարակության սոցիալական ծրագրերին, բայց գլխավորը, որ նրանց միավորում էր, հակակոմունիզմն էր, ամբողջ աշխարհում կոմունիստների հարձակումը հետ մղելու ցանկությունը և կոմունիստական սպառնալիքին, անօգուտ բանակցություններին և զենքի վերահսկմանը վերջ տալը :
Նորման Պոդգորեցը և այլ նեոկոնսերվատորներ սառը պատերազմում լիբերալների ընթացքը անվանում էին հանդարտեցման քաղաքականություն և այն համեմատում էին Հիտլերի նկատմամբ Չեմբերլենի ընթացքի հետ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին, ԽՍՀՄ-ը կոչվում էր «չարի կայսրություն», դեմ էր Խորհրդային Միությանը առևտրի մեջ առավել բարենպաստ ռեժիմի տրամադրմանը և կոչ էր անում ԱՄՆ-ի միակողմանի ռազմական գործողություններ երրորդ աշխարհում: Ջին Քիրքպատրիկը, որը Ռեյգանի օրոք զբաղեցնում էր ՄԱԿ-ում ԱՄՆ ներկայացուցչի պաշտոնը, միացել էր դեմոկրատական կուսակցության շարքերում գտնվող նեոկոնսերվատորներին: Արտաքին քաղաքականության մեջ նա տեսավ հիմնարար տարբերություն երրորդ աշխարհի երկրների ոչ կոմունիստական դիկտատորների միջև, որոնք նա կարծում էր, որ ունակ են ընդունել ժողովրդավարությունը և կոմունիստական տոտալիտար ռեժիմները :
Ռեյգանի վարչակազմ
1980 թվականի ընտրություններին նախապատրաստվելիս Ռեյգանը, որն այն ժամանակ Կալիֆոռնիայի նահանգապետն էր, չկարողացավ համաձայնության գալ նախկին նախագահ Ֆորդի հետ, ով ցանկանում էր դառնալ անսովոր լայն լիազորություններով փոխնախագահ, իսկ ընտրություններում նրա գործընկերը նախկին մրցակից Ջորջ Բուշն էր: Միջազգային քաղաքականության գծով Ռեյգանի խորհրդական Է դարձել Ջին Քիրքպատրիկը :
Ռեյգանը ընտրողներին խոստացավ վերջ տալ «Վիետնամական սինդրոմին» և վերականգնել ԱՄՆ ռազմական հզորությունը, կրճատել կառավարության ծախսերը և վերականգնել տնտեսությունը՝ հիմնվելով առաջարկի նոր տնտեսական տեսության վրա: Ռեյգանի տեսաբաններն առաջարկում էին հրաժարվել Մեծ հասարակության դարաշրջանում կառուցված սոցիալական պետության մոդելից՝ այն համարելով տնտեսապես անհիմն թանկ: Սոցիալական ծրագրերի ծախսերը պահանջում էին բարձր հարկեր, ինչը արտադրությունը դարձնում էր անշահավետ և հանգեցնում Ամերիկայի ապաինդուստրիալացմանը: Նրանց կարծիքով՝ հարկերի կրճատումը պետք է խթաներ տնտեսությունը և նոր աշխատատեղեր ստեղծեր։ Նրանց աջակցում էր միջին խավը, հատկապես «արևային գոտուց», որի ձայներն էլ Ռեյգանին հաղթանակ ապահովեցին 1980 թվականի ընտրություններում: Քննադատները հայտարարում էին, որ Ռեյգանը անտեսում է աղքատների կարիքները, իսկ տնտեսական ճգնաժամի հաղթահարումը դուրս է գալիս ցանկացած նախագահի հնարավորությունների սահմաններից : Այնուամենայնիվ, 1980 թվականի նախագահական ընտրությունները շրջադարձային էին ԱՄՆ պատմության մեջ և ցույց տվեցին, որ արևային գոտու և արվարձանների բնակչությունը մուտք է գործում քաղաքական ասպարեզ, որոնք հետաքրքրված չէին սոցիալական ծրագրերով:
Արտաքին քաղաքականության մեջ նախագահ Քարթերը, ով ի վիճակի չէր հաղթահարել Իրանի հետ հարաբերությունների ճգնաժամը և համարժեք պատասխանել խորհրդային սպառնալիքին, իր նախագահական ժամկետի ավարտին ավելի կոշտ ընթացք ստացավ, բայց Ռեյգանը հայտարարեց, որ շատ քիչ բան է արել և շատ ուշ :
Շատ պատմաբաններ կարծում են, որ Ռեյգանը, ամերիկյան քաղաքականությունը աջակողմյան ուղղելով դեպի «պրագմատիկ պահպանողականություն», վերակենդանացրեց ամերիկացիների հավատը իրենց քաղաքական էլիտայի և նրանց ինքնավստահության և իրենց երկրի նկատմամբ, ինչպես նաև մեծապես նպաստեց սառը պատերազմի ավարտին : ԱՄՆ նախագահի շատ լիազորություններ նա փոխանցել է իր ենթականերին, օրինակ՝ վարչակազմի ղեկավար Ջեյմս Բեյքերին : 1986 թվականին նա Գերագույն դատարանի նախագահի պաշտոնում առաջադրեց Ուիլյամ Ռենկվիստին, որի դատավորի տեղը զբաղեցրեց հայտնի պահպանողական Անտոնին Սկալիան։ Բացի այդ, Ռեյգանը դատավորի պաշտոնում առաջադրել է Էնթոնի Քենեդիի թեկնածությունը :
Ռեյգանոմիկա
Ռեյգանի տնտեսական ծրագիրը հիմնված էր առաջարկի տնտեսական տեսության կողմնակիցների հաշվարկների վրա, որոնք պնդում էին, որ հարկերի կրճատումը կհանգեցնի տնտեսության աճին և, ի վերջո, կհանգեցնի երկրի բոլոր քաղաքացիների եկամուտների աճին: Քննադատները պնդում էին, որ հարկային եկամուտների կրճատումը կբարձրացնի դաշնային դեֆիցիտը՝ հարվածելով տնտեսությանը, սակայն Ռեյգանի տեսաբանների կանխատեսումներն այն էին, որ տնտեսական աճը կհանգեցնի հարկային եկամուտների ավելացմանը, որոնք կփոխհատուցեն բյուջեի կորուստները հարկային դրույքաչափի կրճատումից:
Իրականում Ռեյգանի վարչակազմի 1981 թվականի տնտեսական քաղաքականությունը անցումային բնույթ էր կրում և փոխզիջում էր պահպանողականների տարբեր խմբերի միջև։ Մոնետարիստները պնդում էին փողի զանգվածի կրճատումը, նեոկոնսերվատորները փորձում էին ավելացնել ռազմական բյուջեն, հարուստ հարկատուների շահերի լոբբիստները ձգտում էին կրճատել հարկերը, իսկ միջին խավի ներկայացուցիչները՝ պահպանել իրենց կենսաթոշակները և սոցիալական այլ ծրագրերը ։ Ռեյգանը կրճատեց կենսաթոշակային պահումները, որոնք կազմում էին դաշնային բյուջեի ծախսերի մոտավորապես կեսը, սակայն հարկային բարեփոխումները և զենքի ծախսերի աճը սկզբում ձախողվեցին:
1982 թվականի անկում
Միևնույն ժամանակ, 1982 թվականի սկզբին տնտեսական դժվարությունները սրվեցին: Ինչպես կանխատեսում էին Ռեյգանի հակառակորդները, բյուջեի դեֆիցիտը կտրուկ աճեց, վարկերի տոկոսադրույքները բարձրացան, արտադրությունն էլ ավելի կրճատվեց, իսկ գործազրկությունն աճեց մինչև 10 %: Ժանգոտ գոտին (ԱՄՆ Հյուսիսային արդյունաբերական շրջաններ) ընկճվածություն էր ապրում: Բարձր տոկոսադրույքները հարվածեցին նաև միջին Արևմուտքի ֆերմերներին, որոնք սնանկություն էին հայտարարում և իրենց հողերը վաճառում խոշոր ընկերություններին: Գնաճը հաղթահարելու համար Ռեյգանը Դաշնային պահուստային համակարգին թույլ տվեց կրճատել փողի մատակարարումը, բայց այդ միջոցը կարճաժամկետ հեռանկարում նույնիսկ վատթարացրեց ԱՄՆ-ի տնտեսական վիճակը:
Բայց 1983-1984 թվականներին տնտեսությունը սկսեց վերականգնվել։ Ռեյգանին օգնության հասավ անսպասելի գործոնը՝ նավթի գների անկումը, որը թուլացրեց գնաճային ճնշումը։ Տոկոսադրույքները սողացին ներքև, իսկ փողի զանգվածը նորից ավելացավ։ Արդյունքում, տնտեսությունը սկսեց թափ հավաքել և գործազրկության մակարդակը 1982 թվականի 11 %-ից իջավ մինչև 8,2 % 1983 թվականին: Համախառն ներքին արդյունքն աճեց 3,3 %-ով՝ գերազանցելով 1970-ականների երկրորդ կեսի ռեկորդը, մինչդեռ գնաճն այժմ չէր գերազանցում տարեկան 5 %-ը: Ռեյգանը հայտարարեց այս ամենը որպես իր տնտեսական քաղաքականության հաղթանակ, ինչը նրան թույլ տվեց շրջանցել Ուոլթեր Մոնդեյլին 1984 թվականի նախագահական ընտրություններում և մնալ նախագահ երկրորդ ժամկետով:
Բյուջեի դեֆիցիտի աճը և դրա հետևանքները
Ռեյգանի կառավարման առաջին հինգ տարիների ընթացքում ԱՄՆ ռազմական բյուջեն աճել է մինչև 1,6 տրիլիոն դոլար՝ գերազանցելով սոցիալական ծրագրերի ծախսերը, մինչդեռ վերջիններս խիստ կրճատվել են: Միևնույն ժամանակ, դաշնային բյուջեի դեֆիցիտը 1980 թվականի 60 միլիարդ դոլարից հասավ 220 միլիարդի 1986 թվականին (համախառն ներքին արդյունքի ավելի քան 5 %-ը), իսկ ԱՄՆ պետական պարտքը կրկնապատկվեց՝ 749 միլիարդ դոլարից հասնելով 1746 միլիարդ դոլարի: Հիմնականում վարկեր են տրվել արտերկրում, ինչը ԱՄՆ-ին ամենամեծ վարկատուից վերածել է աշխարհի ամենամեծ պարտապանի: Ամերիկայում ապրանքների արտադրությունը նույնպես դուրս է եկել նորաձևությունից։ 1987 թվականի «Ուոլ սթրիթ» կինոնկարը արտացոլում է այս դարաշրջանի ոգին, երբ երիտասարդները ձգտում էին դառնալ բրոքերներ, ներդրողներ կամ բանկիրներ: 1987 թվականի հոկտեմբերին ֆոնդային բորսայում հանկարծակի բռնկվեց ԱՄՆ պատմության մեջ ամենամեծ ճգնաժամերից մեկը, և միայն Դաշնային պահուստային համակարգի գործառնական գործողությունները, որոնք ավելացրեցին փողի մատակարարումը, կանխեցին նոր Մեծ դեպրեսիայի սկիզբը:
Դոլարի քանակի ավելացումից հետո ԱՄՆ ազգային արժույթի փոխարժեքը խիստ ուռճացվեց, իսկ ամերիկյան արտահանումը դարձավ անմրցունակ՝ զգալիորեն զիջելով ճապոնականին։ Ամերիկացիները սկսեցին ավելի պատրաստակամորեն գնել ներմուծվող ապրանքներ, մինչդեռ արտաքին շուկայում ամերիկյան ապրանքները կորցնում էին իրենց ուռճացված գնի պատճառով: Ամերիկյան ծանր արդյունաբերության լճացումը, զուգորդված արհմիությունների կողմից աջակցվող ամերիկացի աշխատողների բարձր աշխատավարձի հետ, կանխորոշեց Ճապոնական ներմուծման հետ մրցակցելու նրա անկարողությունը: Նույնիսկ ամերիկյան էլեկտրոնիկան չէր դիմանում ճապոնական մրցակցությանը, մասամբ այն պատճառով, որ ամերիկացի գիտնականների և ինժեներների զգալի մասն աշխատում էր զինվորականների համար, այլ ոչ թե սպառողական շուկայում: Եթե չլիներ անհատական համակարգիչների դարաշրջանի սկիզբը, 1980-ականների վերջին ամերիկյան էլեկտրոնիկան կդադարեր գոյություն ունենալ:
Երրորդ աշխարհ
Քանի որ Վիետնամի պատերազմից հետո ամերիկացիները չափազանց թերահավատորեն էին վերաբերվում իրենց բանակի մասնակցությանը արտերկրում զինված հակամարտություններին, Ռեյգանը աջակցում էր երրորդ աշխարհի այն ռեժիմներին և շարժումներին, որոնք ձգտում էին դեպի հակակոմունիզմ:
Այն ժամանակվա մոլորակի թեժ կետերից մեկը Մերձավոր Արևելքն էր, որտեղ էլ սկսվեց արաբա-իսրայելական հակամարտությունը: 1982 թվականին Իսրայելը, փորձելով ճնշել Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության բազաները Լիբանանում, այդ երկիր մտցրեց իր զինված ուժերը։ Աջակցելով Իսրայելին և ցանկանալով նրան և ամերիկյան զորքերին հակադրել Սիրիայի խորհրդային ռեժիմին՝ Ռեյգանի վարչակազմը իր սեփական զորակազմը ուղարկեց Բեյրութ՝ բազմազգ ուժերի կազմում։ Սակայն բռնկված քաղաքացիական պատերազմում ամերիկացիները մեծ կորուստներ կրեցին՝ Բեյրութում խաղաղապահների զորանոցների պայթյունների հետևանքով զոհվեց 241 ամերիկացի զինվոր։ 1983 թվականին ԱՄՆ-ն ստիպված էր դուրս բերել իր զորքերը Լիբանանից :
Գրենադա ներխուժման ժամանակ ԱՄՆ-ը Վիետնամի պատերազմից հետո առաջին անգամ միջամտեց՝ տապալելու այն ռեժիմը, որն այնտեղ համարվում էր կոմունիստական։ Պետական հեղաշրջման արդյունքում այնտեղ իշխանության եկավ ձախ կառավարությունը։ Արևելյան կարիբյան պետությունների կազմակերպությունը, որն այն ժամանակ ղեկավարում էր Դոմինիկայի վարչապետ Յուջինիա Չարլզը, միջամտության խնդրանքով դիմել է ԱՄՆ-ին: Ներխուժումը հաջող էր, տևեց երեք օր, իսկ մարդկային կորուստները փոքր էին : ԱՄՆ-ում և Գրենադայում բնակչության մեծամասնությունը դրականորեն արձագանքեց այս «փոքրիկ հաղթական պատերազմին», չնայած միջազգային հասարակական կարծիքը վրդովված էր Ռեյգանի վարչակազմի գործողություններից:
Կենտրոնական Ամերիկայում ԱՄՆ-ը ֆինանսներով և զենքով աջակցում էր Սալվադորի, Հոնդուրասի և Գվատեմալայի կառավարություններին, որոնք ղեկավարվում էին բռնապետ Էֆրաին Ռիոս Մոնտի կողմից: Ռեյգանը, ի տարբերություն իր նախորդի՝ Քարթերի, աջակցում էր նաև Արգենտինայի ռազմական խունտային, որը մեղադրվում էր Մարդու իրավունքների խախտման մեջ, և նույնիսկ ԿՀՎ-ին թույլ տվեց համագործակցել Արգենտինայի հետախուզության հետ Նիկարագուայի կոնտրասների գործողությունները ֆինանսավորելու համար: Նիկարագուայում Ազգային ազատագրման Սանդինիստական ձախ ճակատը տապալել Է ԱՄՆ-ի կողմից աջակցվող ռազմական ռեժիմը՝ Անաստասիո Սոմոզա Դեբայլեն: Այս երկրում ավանդաբար գերակշռում էին խոշոր հողատերերը և բազմազգ կորպորացիաները, մինչդեռ բնակչության մեծ մասը աղքատ էր, իսկ ձախերն այստեղ վայելում էին լայն աջակցություն: 1982 թվականին ԿՀՎ-ն, Արգենտինայի հետախուզության աջակցությամբ, կազմակերպեց Նիկարագուայում աջ ծայրահեղական զինված խմբավորումների ֆինանսավորումը, որոնք հայտնի էին որպես կոնտրաս: Ավելի ուշ Կոնգրեսում անցկացված հետաքննությունը ցույց է տվել, որ 1985 թվականին Ռեյգանը թույլատրել է զենքի վաճառքը Իրանին, որն արգելված էր ԱՄՆ օրենքներով՝ փորձելով ազատ արձակել այն ժամանակ Լիբանանում գրավված ամերիկացի պատանդներին: Դրանից հետո նրա վարչակազմը շարունակել է գաղտնի գործարքներ իրականացնել Իրանի հետ, իսկ զենքի վաճառքից ստացված միջոցներն ուղղվել են Նիկարագուա։ Մամուլում այս խաբեությունը կոչվում էր Իրան-կոնտրաս կամ Իրանգեյթ՝ Ուոթերգեյթի հետ ասոցացմամբ, բայց, ի տարբերություն վերջինիս, չհանգեցրեց Ամերիկայի նախագահի իմպիչմենթին, չնայած այն ցնցեց Ռեյգանի անձնական հեղինակությունը, ինչպես նաև հանգեցրեց 1986 թվականին դեմոկրատների հաղթանակին Կոնգրեսի ընտրություններում:
Աֆրիկայում Ռեյգանի վարչակազմը աջակցում էր ապարտեիդի ռեժիմին և սովետական ռեժիմների հակառակորդներին՝ Մոզամբիկի ազգային դիմադրության կուսակցությանը և Անգոլայի լիակատար անկախության ազգային միությանը՝ նրանց տրամադրելով ռազմական և մարդասիրական օգնություն:
Սառը պատերազմի վերջին շրջան
Սովետական զորքերի Աֆղանստան մտցնելուց հետո ԱՄՆ-ը նախագահ Քարթերի օրոք հրաժարվեց լիցքաթափման քաղաքականությունից: Ռեյգանն արդեն ԽՍՀՄ-ն անվանում էր չարիքի կայսրություն, և երկու երկրների հարաբերությունները դարձել էին ոչ պակաս սառը, քան Կարիբյան ճգնաժամի ժամանակ: Ռեյգանի վարչակազմը նախաձեռնել էր Ամերիկայի վերազինման ծրագիր, որը հայտնի է որպես ռազմավարական պաշտպանական նախաձեռնություն կամ «Աստղային պատերազմներ» ծրագիր: Դա հակահրթիռային պաշտպանական համակարգի ստեղծման չափազանց ծախսատար ծրագիր էր, որի իրականացումը նպատակ ուներ ԱՄՆ-ին պաշտպանել պատասխան միջուկային հարվածից:
Սակայն ԽՍՀՄ-ը 1980-ական թվականներին զգալիորեն թուլացավ: Սովետական տնտեսությունը տառապում էր կառուցվածքային խնդիրներից, դրա զարգացումը 1964-1982 թվականներին բացառապես ընդարձակ բնույթ էր կրում, և լայն սպառման ապրանքների պակասուրդը քրոնիկ մնաց Խորհրդային իշխանության գոյության բոլոր տարիներին, բացառությամբ ՆԷՊ-ի տարիների: 1982 թվականին Սովետական հանրապետության տնտեսական զարգացման մեջ զգալի փոփոխություններ են տեղի ունեցել: 1985 թվականին Միխայիլ  Գորբաչովի իշխանության գալուց հետո Խորհրդային Միության հարաբերությունները Արևմուտքի հետ արագ բարելավվեցին։ Կոմունիստական առաջնորդների ավագ սերունդը իր տեղը զիջեց ղեկավարների նոր սերնդին, ովքեր ձգտում էին ազատականացնել քաղաքական ռեժիմը, տնտեսական կառավարումը և արտաքին առևտուրը: Սովետական տնտեսության վերակառուցման Գորբաչովի ծրագիրը նախատեսում էր ընդլայնել քաղաքացիական ապրանքների արտադրությունը, և ԽՍՀՄ-ի հետագա մասնակցությունը ԱՄՆ-ի հետ սպառազինությունների մրցավազքին և ամբողջ աշխարհում սովետական  և ձախ ռեժիմների աջակցությունը այդ խոչընդոտն էին: Հետևաբար, ԽՍՀՄ-ը, ամերիկյան նման հակահրթիռային պաշտպանության համակարգ ստեղծելու փոխարեն, դիմեց «ասիմետրիկ պատասխանի», այսինքն՝ ջերմամիջուկային մարտական մասերով հրթիռների զանգվածային արտադրության, որոնք պետք է ճեղքեին Ամերիկայի ուժեղացված հակահրթիռային վահանը: Մյուս կողմից, Գորբաչովն իր գլասնոստի քաղաքականության մեջ ազատականացումից անցավ խորհրդային ռեժիմի ժողովրդավարացմանը և սկսեց լայնածավալ քաղաքական բարեփոխումներ: Ռեյգանի կողմնակիցները կարծում էին, որ դա զիջում է ամերիկացիներին, որը կատարվել է նրանց ռազմական սպառնալիքի ճնշման տակ:
Ջորջ Բուշ ավագի վարչակազմ
1988 թվականի նախագահական ընտրություններում Ռեյգանի փոխնախագահ Ջորջ Բուշ ավագը հաղթեց դեմոկրատների թեկնածու Մայքլ Դուկակիսին։ Այդ պահին Վարշավայի պայմանագրի երկրներում սոցիալիստական ռեժիմները սկսեցին փլուզվել: 1989 թվականին Բեռլինի պատի անկումը դարձավ սառը պատերազմի ավարտի և Եվրոպայի միավորման խորհրդանիշ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր պառակտված երկու հակադիր ռազմական դաշինքների միջև: Միջազգային հարաբերությունների ջերմացումը հիմնականում որոշվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 8-ին նոր 3-րդի ստորագրմամբ՝ 1972 թվականի մայիսից և 1979 թվականի հունիսից հետո։ ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև միջին և փոքր հեռահարության հրթիռների ոչնչացման, Աֆղանստանից սովետական զորքերի դուրսբերման և Անգոլայից կուբայական զորքերի դուրսբերման մասին պայմանագրեր:
Միջազգային հարաբերությունների ջերմացումը թույլ է տվել ԱՄՆ-ին հրաժարվել Չիլիում, Հարավային Կորեայում և մի շարք այլ երկրներում ռեպրեսիվ ռեժիմներին աջակցելուց, փոխարենը աջակցելով նոր ժողովրդավարություններին Արևելյան Եվրոպայում: Բացի այդ, «Աստղային պատերազմներ» ծրագիրը դարձել է ավելորդ, և նախագահ Բուշը կարող էր կրճատել դաշնային բյուջեի ծախսերը զենքի վրա: Այնուամենայնիվ, Պարսից ծոցի պատերազմի նախօրեին նա նախընտրեց վերակողմնորոշել Ամերիկայի զինված ուժերն ու ռազմական պատրաստությունները նոր նպատակների՝ ահաբեկչության դեմ պայքար և երրորդ աշխարհում ԱՄՆ հեգեմոնիայի ապահովում: 1989 թուական Բուշը ամերիկյան զորքեր ուղարկեց Պանամա, որի նախագահ Մանուել Նորիեգան ահաբեկչության և թմրանյութերի վաճառքի խթանման համար դատապարտվեց ամերիկյան դատարանի կողմից երկարատև ազատազրկման և պատիժը կրեց մինչև 2010 թվականը ԱՄՆ-ում, այնուհետև արտահանձնվեց Ֆրանսիա, որտեղ նա նույնպես դատապարտվեց ֆրանսիական դատարանի կողմից նմանատիպ հանցագործությունների համար:
Մինչև 1991 թվականը Խորհրդային Միությունը կազմող տասնհինգ հանրապետություններ հայտարարեցին իրենց անկախությունը: ԽՍՀՄ-ը փաստորեն փլուզվեց և մինչև տարեվերջ պաշտոնապես վերացվեց։ Նրա փլուզումից առաջացած իշխանության վակուումը արտահայտվեց կառավարությունների փլուզման մեջ և մի շարք այլ երկրներում, ինչպիսիք են Հարավսլավիան և Սոմալին, որոնք տասնամյակներ շարունակ պահում էին ավտորիտար կենտրոնական իշխանությունը: Արևմտյան կառավարությունների և հասարակական կարծիքի համար այնտեղ ծագած լոկալ հակամարտություններին մասնակցելը հիմք դարձավ նախկին կոմունիստական սպառնալիքի բացակայության պայմաններում իրենց արտաքին քաղաքականությունը վերանայելու համար։ Ինչպես ավելի ուշ հայտարարել Է նախագահ Քլինթոնը, նոր աշխարհակարգը դարձել է ավելի ազատ, բայց պակաս կայուն, և այդ անկայունությունը նոր մարտահրավեր է դարձել արևմտյան պետությունների համար:
Համաշխարհային տնտեսության մեջ ԱՄՆ-ը ձգտում էր իրականացնել գլոբալ բարեփոխումներ՝ հենվելով սառը պատերազմի տարիներին ստեղծված ինստիտուտների վրա՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամ և Համաշխարհային բանկ։ Հետևելով նեոլիբերալիզմի ավանդույթին՝ Հյուսիսային Ամերիկայում ԱՄՆ-ը ստեղծեց ազատ առևտրի գոտի, իսկ 20-րդ դարի վերջին ձևակերպված Վաշինգտոնյան կոնսենսուսի սկզբունքները խորհուրդ տվեցին առևտրի ազատականացում ամբողջ աշխարհում: ՆԱՏՕ-ն սառը պատերազմի ավարտից հետո նույնպես չդադարեց գոյություն ունենալ, այլ ընդհակառակը, ընդլայնվեց դեպի արևելք՝ իր ուղեծրում ներառելով Հունգարիան, Չեխիան, Լեհաստանը և պլանավորելով հետագա ընդլայնում այս աշխարհաքաղաքական ուղղությամբ։ ԱՄՆ-ի տնտեսական պատժամիջոցներն այժմ հիմնականում կիրառվել են երրորդ աշխարհի երկրների դեմ, որոնք մեղադրվում են միջազգային ահաբեկչությանն աջակցելու, զանգվածային ոչնչացման զենք ստեղծելու փորձերի կամ մարդու իրավունքների խախտման մեջ: Երբեմն արևմտյան այլ երկրներ նույնպես միանում էին այդ պատժամիջոցներին, ինչպես դա եղավ, օրինակ, 1989 թվականի Տյանանմեն հրապարակի հայտնի իրադարձություններից հետո ՉԺՀ-ին զենքի մատակարարման էմբարգո հայտարարելիս կամ 1991 թվականի հունվարին Քուվեյթ ներխուժելուց հետո Իրաքը: Կուբայի և Իրանի դեմ պատժամիջոցները վայելում էին ավելի քիչ միջազգային աջակցություն, որի արդյունքում Կոնգրեսը միջոցներ ձեռնարկեց անդրազգային կորպորացիաների դեմ, որոնք խախտում էին ամերիկյան էմբարգոն:
1980-ական թվականների վերջին ԱՄՆ տնտեսության մեջ տեղի ունեցավ ճգնաժամ, որն ազդում էր հիմնականում հյուսիս-արևելքի և Կալիֆոռնիայի վրա:
Խուան Գրիս
Խուան Գրիս (Juan Gris, իսկական անունը՝ José Victoriano González-Pérez, ), իսպանացի նկարիչ և քանդակագործ, կուբիզմի հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Սովորել է Մադրիդի արվեստի և գիտության դպրոցում, համագործակցել է հումորային ամսագրերի հետ։ Վաղ աշխատանքներում զգալիորեն նկատելի է մոդեռնի ազդեցությունը։ 1906 թվականին, Մադրիդի դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ ապրել է Մոնմարտրում՝ Բատու-Լավուարում։ Այստեղ ծանոթացել է այնպիսի նկարիչների հետ, ինչպիսիք են Ամեդեո Մոդիլիանին, Անրի Մատիսը, Պաբլո Պիկասո ն, Ժորժ Բրաքը, Ֆեռնան Լեժեն, ինչպես նաև բանաստեղծ Մաքս Ժակոբի հետ։
Նրա նկարների հիմնական ժանրը նատյուրմորտն է։ Գրիսի առաջին և ամենահաջող գեղանկարը «Օմմաժ Պիկասո» գեղանկարն է, որը ցուցադրվել է 1912 թվականին Բարսելոնայում։
Մահ
1925 թվականի հոկտեմբերից հետո, Գրիսը հաճախ է հիվանդացել ուրեմիայի ընդհարումներով և ունեցել է սրտի խնդիրներ։ Մահացել է երիկամային անբավարարությունից 1927 թվականի մայիսի 11-ին Բուլոն-Բիանկուրում (Փարիզ), 40 տարեկան հասակում՝ միայնակ թողնելով կնոջը՝ Ջոզեթին, և որդուն՝ Ժորժին։
Վաճառք
Գրիսի աշխատանքների ամենամեծ աճուրդը հասել է 57.1 մլն ամերիկյան դոլարի (£34.8 միլիոն)։ Այդքան գումարով վաճառվել է նրա 1915 թվականին նկարած «Nature morte à la nappe à carreaux» գեղանկարը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Կուբիզմ Կատեգորիա:Իսպանացի փորագրիչներ
Ալիդաղ (լեռ)
Ալիդաղ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Արղանասու գետի վերին հոսանքի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
(715) Տրանսվաալիա
(715) Տրանսվաալիա (Transvaalia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1911 թվականի ապրիլի 22-ին Հարրի Վուդի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,76859 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5361 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0011 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1682,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,213952 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1911 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարրի Վուդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆոտոֆոր
Ֆոտոֆոր, լուսարձակող օրգան , որը նկատվում է որոշ ծովային կենդանատեսակների՝ առավելապես ձկների և գլխոտանիների մոտ: Այն բաղկացած է երեք շերտավոր բջիջներից: Ցիտոպլազմայի բջիջների ստորին շերտը պարունակում են միկրոսկոպիկ միզաթթվից կազմված բյուրեղներից, որոնք ջրում լույս են արտացոլում: Այս շերտը կենդանատեսակի մոտ օգտագործվում է, որպես ռեֆլեկտոր:
Միջին շերտը կազմված է լուսարձակող երկայնածու ֆոտոբջիջներից: Ամենավերին շերտը լույսի նկատմամբ թափանցիկ է և անցքավոր: Ձկների մոտ այս շերտն իրենից ներկայացնում է թափանցիկ հատված մաշկածածկույթի վրա:
Լագոա դա Կոնֆուզան
Լագոա դա Կոնֆուզան (Lagoa da Confusão), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ռիու Ֆորմոզուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9012 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 10 564,512 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 0,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Լինդսի Ֆոնսեկա
Լինդսի Մարի Ֆոնսեկա (Lyndsy Marie Fonseca, ), ամերիկյան դերասանուհի։
Կենսագրություն
Լինդսի Մարի Ֆոնսեկան ծնվել է 1987 թվականի հունվարի 7-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Օքլենդ քաղաքում։ Ունի պորտուգալական արմատներ ։ Մեծացել է Կալիֆոռնիա նահանգի Ալամեդա, ապա Մորագա շրջանում։ Մասնակցել է International Modeling & Talent Association-ին (IMTA)-ում, որտեղ որպես «տարվա լավագույն երիտասարդ պարուհի» գրավել է երկրորդ հորիզոնականը։ Նրան այստեղ նկատել է դերասանական գործակալը, և նա անմիջապես տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ Նրա առաջին հայտնի դերը եղել է «Երիտասարդներ և համարձակներ» սերիալում շուրջ երեք տարի խաղացած Քոլին Կարլտոն դերը։ «Երիտասարդներ և համարձակներ» սերիալից հետո հաճախ նկարահանվել է հեռուստատեսությունում և ֆիլմերում։ Հուսահատ տնտեսուհիները հեռուստասերիալում խաղացել է Դիլան Մեյֆեիրի դերում։ Նրան մեծ ճանաչում է բերել« Հարված հետույքին» ֆիլմում խաղացած դերը։ The CW հեռուստաալիքի «Նիկիտա» սերիալում խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։ 2010 թվականին ըստ «Maxim» ամսագրի՝ ճանաչվել է մոլորակի 100 հայտնի կանանցից 62-րդը ։
Լենդսին շատ լավ պարում է և ազատ ժամանակ, երբ չի նկարահանվում հեռուստատեսությունում և ֆիլմերում, հաճախում է պարի դասերի։ Լենդսին հետաքրքրվում է նաև երաժշտությամբ, ֆուտբոլով և դահուկավազքով։
Անձնական կյանք
2009-2013 թվականներին Լենդսին ամուսնացած է եղել պրոդյուսեր Մեթյու Սմայլի հետ ։
2016 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Լենդսին երկրորդ անգամ ամուսնացել է դերասան Նոա Բինոմի հետ, ում հետ հանդիպել է նրանց հարսանիքից 4 տարի առաջ  ։ 2018 թվականի փետրվարի 2-ին ծնվել է զույգի առաջնեկը՝ դուստրը` Գրետա Լիլիա Բինը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունվարի 7 ծնունդներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Ուսոխա
Ուսոխա (Усоха), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ստորին Վոչես գետի ձախ ափին՝5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ելենա Նիկոլաևսկայա
Ելենա Մատվեևնա Նիկոլաևսկայա (Елена Матвеевна Николаевская, ), ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանիչ։ Ռուսերեն է թարգմանել հայ, վրացի և բաշկիր գրողների ստեղծագործություններ։ Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ։
Կենսագրություն
Ելենա Նիկոլաևսկայան ծնվել է 1923 թվականին Մոսկվայում, կոմպոզիտոր Մատվեյ Նիկոլաևսկու (1882-1942) և երաժշտության մանկավարժ, դաշնակահարուհի Ռոզալիա Պրիվենի (1880-1962) ընտանիքում։ Ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։ Դեռ ուսանողական տարիներին թարգմանել է Ռասուլ Համզաթովի և բաշկիր բանաստեղծ Մուստայ Կարիմի գրքերը ։
Երկար տարիներ գլխավորել է ԽՍՀՄ գրողների միության թարգմանչական բաժինը։ Թարգմանել է հայ գրողներ Սիլվա Կապուտիկյանի, Գևորգ Էմինի, Վահագն Դավթյանի, Մարո Մարգարյանի, Հրաչյա Հովհաննիսյանի, Սաղաթել Հարությունյանի, Գուրգեն Բորյանի, Հովհաննես Շիրազի, Նաիրի Զարյանի, Գեղամ Սարյանի, Պարույր Սևակի, Ռազմիկ Դավոյանի բանաստեղծություններից, ինչպես նաև հայ դասական պոեզիայի նմուշներից, այդ թվում՝ Սայաթ-Նովայի, Եղիշե Չարենի, Վահան Տերյանի ստեղագործություններից և այլն ։
Իր բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Գույներ» («Краски») հրատարակել է 1961 թվականին։ 1983 թվականին «Ձայներ» («Голоса») առանձին գրքով «Советская Россия» հրատարակչության կողմից տպագրվել են Ելենա Նիկոլաևսկայայի ընտրյալ թարգմանությունները ։
Ելենա Նիկոլաևսկայան մահացել է 2006 թվականի հունվարի 26-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Զագրեբի երաժշտական ակադեմիա
Զագրեբի երաժշտական ակադեմիա (Muzička akademija կամ MUZA), Զագրեբում տեղակայված Խորվաթիայի երաժշտական դպրոց։ Զագրեբի համալսարանին կից երեք արվեստի ակադեմիաներից մեկն է՝ Դրամատիկական արվեստի ակադեմիայի և Զագրեբի գեղարվեստի ակադեմիայի հետ միասին։
Համարվում է երկրի ամենահին և խոշորագույն երաժշտական դպրոցը, որը կազմավորվել է 1829 թվականին, երբ ստեղծվել է Զագրեբի երաժշտական միության դպրոցը (Tonschule des Agramer Musikvereines), այն ժամանակ, երբ Խորվաթիան Ավստրիական կայսրության մաս էր կազմում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ակադեմիան պաշտոնապես ճանաչվեց որպես բարձրագույն կրթության հաստատություն, իսկ 1979 թվականին դարձավ Զագրեբի համալսարանի մի մասը։ Ակադեմիան ունի շուրջ 500 ուսանող և 150 հոգանոց դասախոսական կազմ ։
Ակադեմիան ամեն տարի ավանդաբար կազմակերպում է երկու մեծ համերգ, որոնք անցկացվում են Վատրոսլավ Լիսինսկու անվան համերգասրահում, ինչպես նաև տարվա ընթացքում շուրջ 300 տարբեր փոքր համերգներ, որոնք անցկացվում են Զագրեբի տարբեր վայրերում ։
Պատմություն
Ակադեմիայի ձևավորման հիմքում ընկած է 1829 թվականի փետրվարին հաստատված տնային երաժշտական դպրոցը՝ (Agramer Musikverein) Զագրեբ երաժշտական ընկերություն)՝ ստեղծված Վիեննայի Մուզիկֆերայնի օրինակով, որը հետագայում ներառվեց ներկայիս Խորվաթիայի երաժշտական ինստիտուտի կազմում ։ Ի սկզբանե դպրոցն առաջարկում էր երգեցողության և փողային երաժշտական գործիքներ եռամյա դասընթացներ։
1916 թվականին դպրոցը դարձավ ինստիտուտի երաժշտական դպրոց։ 18-րդ և 19-րդ դարերի վերջին դպրոցը շարունակեց աճել և մի քանի անգամ վերանվանվել է։ 1918 թվականին Ավստրո-Հունգարական կայսրության փլուզումից և Հարավսլավիայի թագավորության ստեղծումից հետո՝ 1921 թվականին, այն դարձավ «Թագավորական կոնսերվատորիա» (Kraljevski konzervatorij), այնուհետև՝ 1922 թվականին, «Երաժշտության թագավորական ակադեմիա» (Kraljevska muzička akademija) : Այդ ժամանակ դպրոցը բաղկացած էր երաժշտական կրթության առաջնային, երկրորդային և երրորդային մակարդակներից։ 1923 թվականին ակադեմիայի ուսուցիչներն առաջին անգամ ստացան պրոֆեսորի կոչում և ակադեմիան վերակազմավորվեց՝ ունենալով հինգ հիմնական բաժիններ։ 1940 թվականին ակադեմիան պաշտոնապես ճանաչվեց որպես համալսարանական մակարդակի ֆակուլտետ։
1951 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, դպրոցը բաժանվեց առաջնային և միջնակարգ երաժշտական դպրոցների (այժմ՝ «Վատրոսլավ Լիսինսկու» երաժշտական դպրոց) և համալսարանական մակարդակի ակադեմիա, որը կոչվեց Զագրեբի երաժշտական ակադեմիա (Muzička akademija u Zagrebu), որն ի սկզբանե ուներ յոթ բաժին։ 1967 թվականին Ակադեմիան հիմնել է իր երաժշտագիտության ինստիտուտը, որը 1974 թվականին դարձավ լրացուցիչ բաժին, իսկ հինգ տարի անց՝ 1979 թվականին ներառվեց Զագրեբի համալսարանի կազմում։ Ակադեմիան Կոնսերվատորիայի եվրոպական ասոցիացիայի (AEC) շարքում Խորվաթիայից միակ անդամն է ։
Տեղանք
Ակադեմիան ներկայումս զբաղեցնում է Խորվաթիայի Հանրապետության հրապարակում վերակառուցված Ֆերմիմպորտ շենքը, որի կառուցումն ավարտվել է 2014 թվականի սեպտեմբերին՝ երեք տարի հետաձգվելուց հետո։ 2009 թվականին Զագրեբի քաղաքապետարանի հետ ակադեմիան ստորագրել է 100 տարվա վարձակալության պայմանագիր (27,5 միլիոն եվրո) ֆինանսավորմամբ, որը ծախսվել է շենքի վերականգնման համար (գումարի մնացած մասը տրամադրել է Զագրեբի համալսարանը և Խորվաթիայի գիտության, կրթության և սպորտի նախարարությունը) ։ Վերականգնված շենքը զբաղեցնում է մոտ 12000 քառակուսի մետր տարածություն երեք ստորգետնյա և ութ վերգետնյա մակարդակներով, որտեղ տեղակայված են ակադեմիայի 7 բաժիններ, 150 աշխատողներ, մի քանի տասնյակ կապալառուներ և 550 ուսանողներ։ Ակադեմիան ունի նաև տարածաշրջանային բաժին Ռիեկայում, որն առաջարկում է երգեցողության և դաշնամուրի դասեր։
Բաժիններ
2010 թվականի դրությամբ ակադեմիան ունի ութ բաժին ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1829 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Գալապագոսյան պինգվին
Գալապագոսյան պինգվին, աչքավոր պինգվիններ։
Գալապասոսյան պինգվինը յուրահատուկ է պինգվինների մեջ նրանով, որ նրա բնակության վայրը ոչ թե Անտարկտիկայում և ենթաանտարկտիկային շրջաններում է, այլ տեղակայված է Գալապագոսյան կղզիների հասարակածից ընդամենը մի քանի տասնյակ կիլոմետր հեռու։ Բնակատեղիում օդի ջերմաստիճանը տատանվում է +18-28°С, ջրինը՝ +22-24°С : Պինգվինների շուրջ 90 %-ը բնակվում է Ֆերնանդինա (Նարբորո) և Իզաբելա կղզիներում ։
Մեծահասակները հասնում են մոտ 50 սմ բարձրության և կշռում են մոտ 2.5 կգ։ Հիմնականում սնվում են մանր ձկներով և խեցգետնանմաններով։
Գալապագոսյան պինգվինների գլուխը և մեջքը սև են, կա սպիտակ գույնի գիծ, որ սկսվում է կոկորդից վերև և հասնում աչքերին, առջևից պինգվինները սպիտակ են։ Կտուցը և դրանց վերին հատվածը սև են, կտուցի ներքևի հատվածը և աչքերի շրջանի մաշկը՝ վարդագույն և դեղին։
Թռչունները ձվադրում են հիմնականում 38-ից 40 օր, արուն և էգը հերթականությամբ հետևում են ձվերին։
60-ից 65 օրական հասակում ձագերը դուրս են գալիս ծով հասուն թռչունների հետ։ Գալապագոսյան պինգվինները բույն են դնում ջրի մոտ։
Նրանց թիվը գնահատվում է 1500-ից 2000 հասուն թռչուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ
Ռոժենի աստղադիտարան
Ռոժենի աստղադիտարան (Национална астрономическа обсерватория - Рожен, НАО-Рожен; National Astronomical Observatory - Rozhen, NAO-Rozhen),հայտնի նաև որպես Բուլղարիայի ազգային աստղագիտական դիտարան, աստղագիտական դիտարան, որը գտնվում է Սմոլյան նահանգում, Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքից 90 կմ հեռավորության վրա։ Մոտակա քաղաքը` Չեպելարեն, գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։ Աստղադիտարանը պատկանում և գործում է Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի (ԲԳԱ) Աստղագիտության ինստիտուտի ենթակայությամբ։ Այն պաշտոնապես բացվել է 1981 թվականի մարտի 13-ին, գրեթե 20 տարի հետո Բոգոմիլ Կովաչևի անվան, որը ԲԳԱ-ի աստղագիտության պրոֆեսոր էր, հայտնի որպես հիմնադիր, սկսել է աշխատել այդ նպատակին։ Դիտահանդեսը ամենամեծն է Հարավ-արևելյան Եվրոպայում և ունի շուրջ 50 աստղագետներով ակտիվ թիմ։ Աստղադիտարանի անունը կրող 6267 Ռոժեն մոլորակը բացահայտվել է աստղադիտարանի կողմից։
WASP-3c & TTV
Փոխադրման ժամանակային փոփոխություն (TTV), փոփոխություն տրանզիտային մեթոդով, օգտագործվել է Ռոժենի աստղադիտարանի, Ենայի աստղադիտարանի և Թորունի աստղագիտական կենտրոնի կողմից WASP-3c Էկզոմոլորակի հայտնագործման համար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ըստ երկրի
Լի Ին Ջու
Լի Ին Ջու (, հանգըլ՝ 이은주), հարավկորեացի դերասանուհի։
Կարիերա և մահ
2004 թվականին, այն բանից հետո, երբ Ին Ջուն նկարահանվել է «Ալ կարմիր տառ» դետեկտիվ ֆիլմում, նրա հարաբերությունները բարեկամների հետ վատացել է։ Նրանք բարկացել և դատապարտել են դերասանուհուն, բաց անկողնային տեսարաններում նկարահանվելու համար։
Ինքնասպանություն
Ընտանեկան հարաբերությունների հետ կապված խնդիրները Լիին դեպրեսիայի են ենթարկել, որը ունեցել է տխուր ավարտ։ Դանկուկի համալսարանն ավարտելուց ընդամենը մի քանի օր անց, 2005 թվականի փետրվարի 21-ի` լույս 22-ի գիշերը, 24-ամյա դերասանուհին ինքնասպան է եղել` կտրել է դաստակները և այնուհետև կախվել է Պունդանի իր բնակարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ինքնասպան դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դանկուկի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Սերգեյ Գարմաշ
Սերգեյ Լեոնիդովիչ Գարմաշ (Сергей Леонидович Гармаш, ), թատրոնի, կինոյի և կրկնօրինակման ռուս դերասան, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2006) ։
Կենսագրություն
Սերգեյ Գարմաշը ծնվել է 1958 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Խերսոն քաղաքում, աշխատավորական ընտանքիում։ Հայրը՝ Լեոնիդ Տրոֆիմովիչ Գարմաշը (ծնվ.՝ 1933 ), սկզբում եղել է վարորդ, հետո ավարտել է ինստիտուտն ու սկսել է աշխատել ղեկավար պաշտոններում։ Մայրը՝ Լյուդմիլա Իպոլիտովնա Գարմաշը (ծնվ.՝ 1935 ), ծնունդով եղել է Արևմտյան Ուկրաինայի ոչ մեծ գյուղից, ավարտել է յոթերորդ դասարաննում ու ամբողջ կյանքում աշխատել որպես ենթակարգավար ավտոբուսային կանգառում (մորական պապը եղել է լեհ )։