cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
GECAD (ընկերություն)
GECAD, ռումինական ծրագրային ապահովման արտադրությամբ զբաղվող տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ, IT) ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին Ռադու Գեորգեսկուի կողմից ։ Ընկերությունն իր մեջ ընդգրկում է մի քանի ձեռնարկություններ. Gecad Technologies/Axigen (e-mail), Gecad Net (համակարգչային անվտանգության ծառայություններ), Gecad ePayment և Avangate (էլեկտրոնային կոմերցիա) և Gecad Software (ծրագրեր բիզնեսի համար)
Համառոտ պատմություն
Ընկերության անունը բաղկացած է հիմնադրի անվան առաջին երկու` GE տառերից և CAD հապավումից, որը Computer Aided Design-ի սկզբնատառերն է (անգլ.` «Նախագծում համակարգչի օգնությամբ»), քանի որ GECAD-ն առաջին տարիներին հենց այդպիսի համակարգեր է մշակել։ Ժամանակի ընթացքում ընկերության գործունեության ոլորտը տեղափոխվեց համակարգչային անվտանգություն, օրինակ, 1994 թվականին ընկերությունը մշակեց RAV (Վստահելի հակավիրուսային) հակավիրուսը ։ 2003 թվականի հունիսի 10-ին Microsoft-ը ձեռք բերեց տեխնոլոգիան այն բանից հետո, երբ ամբողջ աշխարհում RAV-ից օգտվողների թիվը գերազանցեց 10 միլիոնը ։
Նախկինում GECAD Software կոչվող ընկերությունը 2004 թվականին, վերաբրենդավորումից հետո, ստացավ GECAD Group անվանումը, իսկ նախկին անունը մնացել է դուստր ձեռնարկությունում։ Ներկայումս GECAD Group-ը զբաղվում է հիմնականում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընկերություններում ներդրումներով, որոնք ունեն մեծ ներուժ և ծրագրային շուկաներում նոր գաղափարներ ապահովելու հնարավորություններ (անվտանգության ծրագրային ապահովում, ամպային տեխնոլոգիաներ, էլեկտրոնային առևտուր, կրիպտոարժույթ և վճարային համակարգեր)։ Այսպիսով, 2005 թվականին ընկերությունը միջոցներ է ներդրել Avangate վճարային համակարգի զարգացման համար ։
Ընկերության շրջանառությունը 2008 թվականին կազմել է 7,2 մլն եվրո, կորուստները` 1,8 մլն եվրո ։
Մեհմեդ I
Մուհամմեդ I (, Birinci Mehmet, Çelebi Mehmet, ), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1413 - 1421 թթ.։
Բայազիդ I-ի որդին է։
Վաղ կյանք
Մուհամմեդը ծնվել է 1386 կամ 1387 թվականին։ Նա սուլթան Բայազիդ I-ի և նրա կանացնից մեկի`Դեվլեթփ Խաթունի չորրորդ որդին է։ Երբ Մուհամմեդը դարձավ պատանի, 1399 թվականին, նրան ուղարկեցին փորձառություն ձեռք բերել որպես նահանգապետ Ռամ Եալեթում (կենտրոնական Անատոլիայի հյուսիսային մասում), որը վերջերս նվաճվել էր Էրետնացիներից։
1402 թվականին նրա հայր Բայազիդը պարտություն կրեց Անկարայի ճակատամարտում թուրք մոնղոլական նվաճող Լենկթեմուրի կողմից։ Նրա եղբայրները (բացառությամբ Մուստաֆայի, ով շրջապատվեց և գերի ընկավ Բայազիդի հետ և քշվեցին Սամարղանդ) փրկվեցին մարտի դաշտից։ Մուհամմեդը նույնպես փրկվեց Բայազիդ փաշայի կողմից, ով իր հետ տարավ նրան հայրենի Ամասիա քաղաք։ Մուհամմեդը ավելի ուշ Բայազիդ փաշային դարձրեց իր գլխավոր վեզիրը (1413–1421):
Օսմանյան կայրությունը վաղ շրջանում չուներ ժառանգության կանոն և համաձայն թուրքական ավանդույթի Բայազիդի յուրաքանչյուր որդի կարող էր դառնալ սուլթան։ Մուհամմեդի ավագ եղբայրներից Էրտագրյուլը մահացել էր 1400 թվականին, մյուս որդուն` Մուստաֆային գերևարել էր Լենկթեմուրը։ Չհաշված մյուս անչափահաս երեխաներին մնացել էին չորս այսպես կոչված Չելեբի, ինչպես կոչվում էին արքայազները Օսմանյան կայսրությունում` Մուհամմեդը, Սուլեյմանը, Իզան և Մուսան, որոնցից մեկը պետք է տիրանար գահին։
Կառավարում
Հաղթելով Միջթագավորությունում, Մուհամմեդը իրեն հռչակեց սուլթան Թրակիայի Ադրիանապոլիս քաղաքում, որը տեղակայված էր կայրության եվրոպական հատվածում (տարածք, որը միավորում էր կայրության անատոլիական և եվրոկան մասերը։ Կոստանդնուպոլիսը և նրան հարող տարածքը դեռ մնում էր Բյուզանդական կայսրության տիրապետության տակ։ Նա ամրապնդեց իր իշխանությունը` դարձնելով Ադրիանապոլիսը ամենակարևոր քաղաքը երկու մայրաքաղաքների մեջ, նա նվաճեց Ալբանիայի մի մասը, Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը Մամլուքներից։ Իր ձեռքբերումների շնորհիվ Մուհամմեդին կոչեցին Օսմանյան կայսրության «երկրորդ հիմնադիր»։
Մուհամմեդի գահակալության սկզբից քիչ անց, նրա եղբայր Մուստաֆա Չելեբին, ով գերի էր Սամարղանդում իր հոր հետ, վերադառնալով, անատոլիա խնդրեց Մուհամմեդին կիսել կայսրությունը իր հետ։ Մուհամմեդը մերժեց նրան և հանդիպեց Մուստաֆայի զորքի դեմ և հեշտությամբ հաղթեց նրանց։ Մուստաֆան դիմեց բյուզանդական Սալոնիկ քաղաքի օգությանը, սակայն Մուհամմեդի հետ պայմանագիր կնքելով Բյուզանդիայի կայսր Մանուել II-ը աքսորեց Մուսաֆային Լեմնոս կղզի։
Սակայն Մեհմեդը դեռևս ուներ ուներ մի քանի խնդիր, առաջինը իր զարմիկ Օրհանի խնդիրն էր, ով իրեն համարում էր գահի ժառանգորդ ինչպես իր եղբայրները։ Նրան կարողացել էր իր կողմը քաշել Մանուել II-ը, ով ցանկանում էր Օրհանին օգտագործել Մեհմեդի դեմ, սակայն սուլթանը իմացավ Օրհանի դավադրության մասին և հրամայեց նրան կուրացնել, ինչը ընդունված էր բյուզանդացիների մոտ։
Անկարայի ճակատամարտի և այլ քաղաքացիական պատերազմների պատճառով կայսրության բնակչությունը դարձավ անկայուն և հուսալքված։ Հզոր հասարակական և կրոնական շարժումներ առաջացան կայսրության տարածքներում և վտանգավոր դարձան։ Շարժումը ստեղծվեց Շեյխ Բեդրեդինի (1359–1420) կողմից, ով հայտնի մուսուլման աստվածաբան էր։ Նա Ուլեմայից էր, մայրը հույն էր, իսկ հայրը մուսուլման։ Մեհմեդի եղբայր Մուսան Բեդրեդինին դարձրել էր իր բանակ «քադի» կամ գլխավոր դատավոր։ Բեդերդինը հիմնեց ժողովրդական կրոնական շարժում օսմանյան սուլթանությունում ։ Հաջողությամբ զարգացերց ժողովրդական սոցիալական հեղափոխության և սինկրետիզմ կայսրության տարբեր կրոնական հատվածներում։ Բեդրեդինի շարժումը սկսվեց կայսրության եվրոպական հատվածից և սփռվեց դեպի արևմտյան Անատոլիա։
1416 թվականին Շեյխ Բեդրեդինը սկսեց գահի դեմ իր ապստամբությունը։ Չորս տարի պատերազմելուց հետո պարտություն կրեց Մեհմեդի գլխավոր վեզիր Բայազիդ փաշայի կողմից և կախաղան բարձրացվեց Սերեսում 1920 թվականին ։
Մահ
Մեհմեդ I-ի գահակալությունը ավարտվեց նրա մահվանով։ Նա գահակալեց ընդամենը ութ տարի, սակայն նա իր եղբայներից ամենահզորը գտնվեց, ով կայսրության այս ծանր ժամանակներում կարողացավ վերամիավորել կայսրությունը։
Նա թաղված է Բուրսայում իր կողմից կառուցված դամբարանում, քիչ հեռո նույն իր կողմից կառուցված մզկիթից։ Մեհմեդը նաև ավարտին հասցերց մեկ այլ մզկիթ Բուրսայում, որը սկսել էր իր պապ Մուրադ I-ը, սակայն աշխատանքները դադարեցրել էր Բայազիդ I-ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան արքայատոհմ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Անձինք Էդիրնեից Կատեգորիա:Թյուրք կառավարիչներ Կատեգորիա:Անձինք Բուրսայից
Թթվածնի բար
Թթվածնի բար (Oxygen bar), հաստատություն կամ որևէ այլ հաստատության մաս, որը թթվածին է վաճառում վերականգնողական օգտագործման նպատակով։ Ազդեցությունն ուժեղացնելու նպատակով երբեմն կարող են օգտագործվել առանձին բույրեր։ Թթվածնի բարում բուրմունքն արձակվում է պղպջակվող թթվածնից` նախօրոք տարբեր բույրերով մշակված շշերի միջոցով։ Բարերը մեծ մասամբ օգտագործում են սննդային նյութեր` բուրմունք ստանալու համար, բայց որոշ բարեր օգտագործում են նաև անուշաբույր յուղեր ։
Պատմություն
1776 թվականին Թագավորական ընկերության անդամ, դեղագործ Թոմաս Հենրին սարկազմով ենթադրել է, թե Ջոզեֆ Պրիստլիի հայտնաբերած թթվածինը կարող է «նույնքան նորաձև դառնալ, որքան ֆրանսիական գինիները նորաձև են պանդոկներում»։ Նա այնուամենայնիվ չէր սպասում, որ պանդոկատերերը մի օր «կհրավիրեն մի շիշ թարմ օդի` Բորդոյի գինիների փոխարեն» ։
Թթվածնի վերականգնողական օգտագործման մասին մեկ այլ վաղ վկայություն կա Ժյուլ Վեռնի` 1870 թվականին գրված «Լուսնի շուրջը» վեպում։ Այս ստեղծագործության մեջ Վեռնն ընդգծում է. «Դուք գիտե՞ք, իմ ընկերներ, որ թթվածնով սենյակներում կարելի է հետաքրքիր վայր ստեղծել, որտեղ ուժասպառ մարդիկ կարող են գալ և մի քանի ժամ ապրել ավելի ակտիվ կյանքով։ Երևակայեք այն խնջույքները, որոնց ժամանակ սենյակը լցված է այդ հերոսական գազով, թատրոնները, որտեղ այն պետք է պահվի բարձր ճնշման տակ. ի՜նչ կիրք կարող է այն արթնացնել դերասանների ու հանդիսատեսի հոգիներում, ի՜նչ կրակ, ի՜նչ ոգեշնչում։ Եվ եթե ամբողջ մարդկությունը կարողանար հագենալ թթվածնից, որքան ակտիվություն կլիներ նրանց գործողություններում, կյանքում ինչպիսի բարելավումների այն կհանգեցներ։ Ուժասպառված ազգից նրանք կարող էին դառնալ ուժեղ և հզոր, և ես հին Եվրոպայում մեկից ավելի պետություն գիտեմ, որ պետք է անցնի թթվածնային ռեժիմի` հանուն իր առողջության»։
Նախագժվելով Տոկիո և Պեկին քաղաքների աղտոտված կենտրոնների «օդի կայանների» նմանությամբ` թթվածնի առաջին պաշտոնական բարը բացվել է Տորոնտոյում, Կանադայում, 1996 թվականին։ Միտումը շարունակվել է Հյուսիսիային Ամերիկայում, և 1990-ականների վերջերին դրանք տարածված էին Նյու Յորքում, Կալիֆորնիայում, Ֆլորիդայում, Ժայռոտ լեռներում։ Այս բարերի այցելուները թթվածին են շնչում իրենց ռունգերում տեղադրված պլաստիկ փողրակներով ։ Ներկայումս թթվածնի բարեր կարող են հանդիպել գիշերային ակումբների, սրահների, սպա կենտրոնների, առողջության կենտրոնների, առողջարանների, ռեստորանների, սրճարանների, բարերի, օդանավականների, յոգա կենտրոնների տարածքում։ Դրանք կարող են հանդիպել նաև որոշ կորպորատիվ հանդիպումների, փակ երեկույթների, պրոմո միջոցառումների անցկացման վայրերում։
Թթվածնի մթերում
Թթվածնի բարի հաճախորդները վճարում են մեկ րոպեի համար մոտավորապես 1 ԱՄՆ դոլար` ներս շնչելու համար 20.9%-ով ավելի թթվածին, քան առկա է մթնոլորտի նորմալ բաղադրության մեջ։ Այս թթվածինն արտադրվում է շրջապատող օդից` թթվածնի արտադրական (ոչ բժշկական) կոնդենսատորի կողմից և ներշնվում է ռունգերի փողրակի միջոցով` մոտավորապես 20 րոպե։ Բարերում օգտագործվող սարքերը տարբերվում են բժշկական բնորոշ սարքերից, չնայած հաճախորդներն օգտագործում են ռետինե խողովակ, որը տեղադրվւմ է ականջների շուրջն ու մտնում է քթանցքների մեջ, որի միջոցով նրանք ներս են շնչում թթվածինը։ Հաճախորդները կարող են ուժեղացնելը ազդեցությունը` օգտագործելով թթվածնին ավելացվող բույրեր, օրինակ, լավանդ կամ անանուխ ։
Կարգավորումներ
ԱՄՆ-ում Սննդի, դեղորայքի և կոսմետիկայի դաշնային ակտը շնչելու համար նախատեսված և այլ մարդու կողմից մատուցվող ցանկացած նյութ սահմանում է որպես դեղատոմոսով դեղամիջոց։
Սննդի և դեղորայքի վերահսկողության վարչության անվտանգության աշխատակից Մելվին Սզիմանսկին բացատրում է, որ փողրակի մի ծայրը թթվածի աղբյուրն է, հետևաբար փողրակը տրամադրող անձը դառնում է դեղորայքի մատակարարը ։ Նա մեկնաբանել է, նշելով, որ «չնայած թթվածնի բարերը առանց դեղատոմսի թթվածին տրամադրելով խախտում են Սննդի և դեղորայքի վերահսկողության վարչության կարգավորումները, վարչությունը շրջահայացություն է դրսևորում` թույլ տալով առանձին նահանգային խորհուրդների արտոնագրել` ստիպելու թթվածին արտադրող և բաժանողներին` պահպանելու որոշակի պահանջներ» ։
Շնչառական թրապևտների կանադական ասոցիացիան նշում է. «Որպես առողջության մասնագետներ, մենք չենք կարող էթիկապես կամ բարոյապես աջակցել թթվածային բուժումը նրանց համար, ովքեր իրապես չունեն դրա կարիքը» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գազեր Կատեգորիա:Թթվածին
Կուլեշովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
Կուլեշովսկի գյուղական խորհուրդ  (Кулішівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կուլեշովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 623 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Բարումինի
Բարումինի  (Barumini), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Մեդիո Կամպիդանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1413 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 53 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 27 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9021։ Հեռախոսային կոդը՝ 070։
Բնակավայրի հովանավորը համարվում է սուրբ Սեբաստյանը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ֆեոդոսի Շչեդրին
Ֆեոդոսի Ֆեոդորովիչ Շչեդրին (Феодо́сий Федорович Щедри́н, ), ռուս քանդակագործ։
Կենսագրություն
1764-1773 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1794 թվականից՝ ակադեմիկոս, դասախոս, 1818 թվականից՝ ռեկտոր)։
1770-ական թվականների վերջին Շչեդրինը ռուսական կլասիցիզմի քանդակագործության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից էր։ Նրա հաստոցային ստեղծագործություններին բնորոշ է կերպարների դասական պարզությունը, կերպավորման նրբագեղությունը («Վեներա», մարմար, 1792 թ., Ռուսական թանգարան, Լենինգրադ)։ Մոնումենտալ-դեկորատիվ քանդակագործության մեջ ձգտել է դեկորատիվ և կերպարային պատկերման սկզբունքների օրգանական միասնության, որի ամենավառ օրինակը քաղաքացիական պաթոսով առլեցուն Պետերբուրգի Ծովակալության շենքի քանդակային հարդարանքն է (կրաքար, 1812-1813 թթ.)։
Ստեղծել է նաև մի շարք դիմաքանդակներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Մոհամմադ Ալի Մոջթահեդի
Դոկտոր Մոհամմադ Ալի Մոջթահեդի Գիլանին իրանցի համալսարանի պրոֆեսոր և Թեհրանի Ալբորզ հեղինակավոր միջնակարգ դպրոցի տնօրենն է եղել։
Նա հիմնադրել է Շարիֆ համալսարանը (ի սկզբանե՝ Արիամեհր տեխնոլոգիական համալսարան) և Թեհրանի պոլիտեխնիկական համալսարանի (այժմ՝ Ամիր-Քաբիր տեխնոլոգիական համալսարանի) դեկանն է եղել։
Կենսագրություն
Այս տարիներին, Իրանի քաղաքներից քչերն միջնակարգ դպրոց ունեին, և երբ Մոջթահեդին տարրական դպրոցը վերջացրեց, իր կրթությունն ավարտված էր թվում։ Տարիներ տևեց մինչ հորը համոզեց, որ տասնյոթ տարեկանում իրեն թույլ տա Թեհրան գնա, որպեսզի 1931-ի մայիսին, քսաներկու տարեկանում, կարողանա ավարտի միջնակարգ դպրոցը։
1930 թվականների Իրանը սակավաթիվ առիթներ էր առաջարկում կրթությունը շարունակելու համար։ Իրանի խորհրդարանն այդ ժամանակ օրենք էր անցկացրել, ըստ որի երկրի 100 ամենատաղանդավոր միջնակարգն ավարտած ուսանողներին տրամադրվում էր կրթաթոշակ և նրանք ուղարկվում էին արտասահման՝ կրթություն ստանալու։ Ըստ օրենքի, այդ առիթն ընծայվում էր միայն բժշկություն, ճարտարագիտություն, գիտություն, և կրթություն սովորելու համար։ Ընտրվելու քննությունները խիստ մրցակցային էին, սակայն Մոջթահեդին հաջողում է քննություն տալ 1931 թվականին և ընդունվել։ Ապա նա ճամբորդում է Ֆրանսիա, որպեսզի ուսումը շարունակի Լիլի համալսարանում։ Բակալավրիատն ավարտում է 1935 թվականին, ապա մեկնում Փարիզ՝ Սորբոնում ասպիրանտուրա ստանալու համար, որն ավարտում է 1938 թվականին, և Իրան վերադառնում նորապսակ կնոջ հետ։
Գործունեություն
Պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո, միանում է Թեհրանի համալսարանի տեխնիկական անձնակազմին, և այնտեղ մաթեմատիկա դասավանդում։ 1944 թվականին Ալբորզ դպրոցի տնօրեն է նշանակվում։ Նշանակումից անմիջապես հետո սկսում է դպրոցը վերակառուցել՝ քայլ առ քայլ ստեղծելով հեղինակավոր մի ինստիտուտ, որն իր տեսակի ամենալավերին էր հավասար։
Նախ վերանայում է ընդունելության կարգը, որպեսզի միայն ամենալավ և ամենատաղանդավորը կարողանան մուտք գործել՝ անկախ ընտանեկան կապերից և եկամտից։ Ապա անձամբ ընտրում է ամենապայծառ ուսուցիչներին, որոնցից շատերը համալսարանի դասախոսներ էին բարձրագույն կրթությամբ, և երկրում ստեղծում ամենալավ ուսումնական անձնակազմերից մեկը։ Նախքան իր պաշտոնավարումը, ուսուցիչներից ու աշակերտներից շատերը լաբորատորիայի հասանելիություն չունեին, և գիտության դասավանդումը սահմանափակված էր տեսությամբ՝ տեքստից։ Իր նշանակալի ձեռքբերումներից մեկն այն էր, որ դպրոցը հագեցրեց լաբորատորիաներով, և լաբորատորիայի պահանջը գիտության ուսումնական ծրագրի մաս դարձրեց։ Եվ վերջում, դպրոցի շենքը վերակառուցեց՝ ավելացրեց նոր գրադարան և նահանգներից եկող աշակերտների համար նոր հանրակացարան։
Ալբորզի համբավը տարածելու հետ մեկտեղ աճեց Մոջթահեդիի անունը որպես մանկավարժ։ 1961 թվականին նշանակվել է Շիրազի համալսարանի (հայտնի է նաև որպես Փահլավի համալսարան) նախագահության պաշտոնում։ Այս պաշտոնում, և որպես համալսարանի նախագահի իր հետագա պաշտոններում նա մնաց Ալբորզի տնօրենը։
Շիրազի համալսարանում նրա պաշտոնավարումը կարճ էր։ Մեկ տարի անց նա հրաժարական տվեց, երբ այն ժամանակվա վարչապետ Ալի Ամինին չեղյալ հայտարարեց համալսարանական հիվանդանոցում բրիտանացի բժշկին չարաշահումների պատճառով աշխատանքից հեռացնելու որոշումը։ Չնայած համառորեն անկախ մտածող մարդու իր աճող համբավին, կարճ ժամանակ անց նա նշանակվեց խնդիրների մեջ հայտնված Թեհրանի պոլիտեխնիկական քոլեջի նախագահ։ Թեև նա բարձր արդյունավետություն ունեցավ ուսումնական պլանի բարելավման գործում, նրա պաշտոնավարումը կրկին կարճ էր։ Երեք տարի հետո նա հրաժարական տվեց, երբ հոգաբարձուները, իր առարկություններին դեմ, որոշեցին Պոլիտեխնիկը ճարտարագիտական ​​քոլեջից վերածել տեխնիկների դպրոցի։ Սակայն ծրագիրը երբեք չիրականացավ՝ մինչ քոլեջը լքելը Մոջթահեդիի ջանքերի շնորհիվ։
Շուտով Մոջթահեդին կրկին կանչվեց ծառայության, այս անգամ Շահի կողմից՝ դառնալու նոր Արիամեհրի համալսարանի (այժմ՝ Շարիֆ համալսարան) ռեկտոր. հաստատություն, որը նա պետք է զրոյից կառուցեր և որի համար աշխատակազմ ձևավորեր։ Այն պետք է գործունեությունն սկսեր մեկ տարուց պակաս ժամկետում։ Նա կապ հաստատեց մեծ թվով արտասահմանում սովորող և ուսանած և հաջողություններ ձեռք բերած ուսանողների հետ, որպեսզի Իրան վերադառնան և դասավանդեն համալսարանում։ Թեև համալսարանը ժամանակին կառուցվեց, և նրան հաջողվեց հավաքագրել մեծ թվով դասախոսներ, որոնցից շատերը նախկին Ալբորզի ուսանողներ էին, ովքեր իրենց ոլորտներում հաջողության էին հասել Միացյալ Նահանգներում և Եվրոպայում, կարճ ժամանակ անց նրան փոխարինեց մեկը, ում նա առանց բացատրության համարում էր ավելի քիչ որակավորված քան ինքը։ Հավանական է այս որոշման հետ կապ է ունեցել Շահի կյանքի դեմ մահափորձը։ Նա հեռացավ Արիամեհրից՝ դառը հիասթափված և ապշած իր պաշտոնանկության պատճառներից։ Իր հուշերում իր աշխատանքը Արյամեհրում նշում է որպես իր ամենամեծ ձեռքբերումը և ամենամեծ հիասթափությունը։
Նրա ուսանողները հիշում են իր անսասան նվիրվածությամբ գերազանցության հանդեպ, որը նա պահանջում էր իրենից և նրանցից, և հանդեպ նրանց բարօրության, որը նա պահպանում էր նույնիսկ իրեն ռիսկի ենթարկելով։
1979 թվականի փետրվարյան իսլամական հեղափոխությունից հետո դոկտոր Մոջթահեդին իր նոր հանգամանքներն անպաշտպաներլի համարեց և խնդրեց իր ընկերոջն ու նախկին գործընկերոջը՝ վարչապետ Մեհդի Բազարգանին, որպեսզի թույլ տան իրեն թողնել իր տնօրինության պաշտոնը Ալբորզում։
Անձնական
Համալսարանում սովորելիս, հանդիպում և ամուսնանում է ֆրանսիացի Սուզան Վան Դեն Օսթանդի հետ։ Նրանք Իրան են գալիս 1938-ի սեպտեմբերին։ Տարիներ հետո, իր երիտասարդ ավարտողներին, որոնք արտասահման էին մեկնում ուսանելու, իր բաժանման խորհուրդը հետևյալն էր. «Առաջինը՝ օտար կնոջ հետ չամուսնանաք, քանի որ քեզ և իրեն թշվառացնելու եք։» Այս քանի բառը ցույց էին տալիս այն դժվարություններնը, որոնց հետ Մոջթահեդին և իրոք շատ երիտասարդ իրանցիներ որոնք դրսում ոչ-իրանցիների հետ էին ամուսնացել, առերեսվեցին Իրան վերադառնալուց հետո։ Ամուսնական կյանքի սովորական սթրեսները միանգամայն խոշորացվում էին լեզվական և մշակութային խոչընդոտների ներքո։ Քանի դեռ այս ամուսնություններից շատերն ապահարզանով ավարտվեցին, Մոջթահեդու ամուսնությունը գոյատևեց, սակայն իր կյանքը որպես դաստիարակ մնաց իր հիմնական սերը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իրանցի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Կրթությունն Իրանում
Պերվոմայսկի (քաղաք, Ուկրաինա)
Պերվոմայսկի (Первомайський), քաղաք Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Լիխաչևո։ Հիմնադրվել է 1869 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերվոմայսկի քաղաքում բնակվում էր 32 826 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3650 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1869 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հարո մզրե
Հարո մզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեծ Մադմաս
Մեծ Մադմաս (Большая Мадмас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Զիրյանսկի Եժուկա գետի աջ ափին՝ 36 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 28 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վիտաս
Վիտաս (իսկական անունը՝ Վիտալի Գրաչյով, Виталий Владасович Грачёв, ծնվ․ ), փոփ-երգիչ, կոմպոզիտոր և դերասան։
Հայտնի է դարձել՝ ֆալցետ ձայնային ռեգիստրով երաժշտական ստեղծագործություններ կատարելու շնորհիվ։ Նկարահանվել է «Մուլան» կինոնկարում Չինաստանում, որտեղ նրա երկրպագուների ակումբն ընդգրկում է 1 միլիոնից ավելի մարդ, իսկ Շանհայում նրա պատվին արձան է կանգնեցված։ Վիտասն Ուկրաինայի քաղաքացի է, գրանցված է Օդեսա քաղաքում։
Կենսագրություն
9-րդ դասարանն ավարտելուց հետո մեկնում է Մոսկվա։ Թողարկում է «Օպերա № 2» տեսահոլովակը, աշխատում ТВ6-ում։ Օդեսայում ծանոթանում է Սերգեյ Պուդովկինի հետ, որը հետագայում դառնում է նրա պրոդյուսերը։ Վիտասը մենակատարի երաժշտական կարիերան սկսել է 2000 թվականի դեկտեմբերին, ֆալցետ ձայնային ռեգիստրով երաժշտական ստեղծագործություններ կատարելու անսովոր ձևն առաջացրեց հասարակության հետաքրքրությունն ու բերեց հանրաճանաչություն։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:1979 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Բրուխովիչի
Բրուխովիչի (Бруховичі), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1544 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բրուխովիչի գյուղում բնակվում էր 392 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,09 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4355,56 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1544 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իդլիբի Ճակատամարտ (2015)
2015 թվականի մարտին Իդլիբ քաղաքում, որը գտնվում է Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքում Հալեպի մարզի և Լաթաքիայի միջև սկսվեցին ռազմական գործողություններ Բաշշար Ասադի կառավարական բանակի՝ և տարբեր իսլամական ահաբեկչական խմբերի միջև, միավորված այսպես կոչված «Գրավման բանակի մեջ»   ։ Քաղաքը համարվում է Իդլիբի մարզի ադմինիստրատիվ կենտրոնը և ունի ռազմավարական նշանակություն, քանի որ տեղակայված է Թուրքիայի սահմանի մոտ, որտեղից սիրիական բանակի ներկայացուցիչների խոսքով, զինյալները ստանում էին օգնություն և զենք։ Հնգօրյա դաժան մարտերից հետո սիրիական բանակի ղեկավարությունը որոշում կայացրեց նահանջել քաղաքից։ Այսպիով Իդլիբը 100 հազ․ բնակչությամբ դարձավ երկրորդ քաղաքը, Ռակկայից հետո, որը ամբողջովին անցավ զինյալների վերահսկողության տակ ։
Բախումները
Հաջորդ օրը զինյալներին հաջողվեց հետ մղել չորս գրոհ հսկիչ անցագրային կետի մոտ, որը կառավարական զորքերը կորցրեցին նախօրեին։ Ութ օր կռիվներն ընթանում էին քաղաքի արևմտյան մուտքի մոտ։ Երեկոյան իշխանության հաղորդմամբ Իդլիբ ժամանեց 11-րդ զրահատանկային դիվիզիան և անցկացրեց հակահարձակում քաղաքի արդյունաբերական թաղամասերում։ Սիրիական բանակի պահակակետի վրա հարձակման ժամանակ լիկվիդացվեց «Ահրար աշ-Շարամ» խմբի պարագլուխներից մեկը՝ Աբու Ջամիլ Յուսուֆ Քուտուբը։ Հենց այդ օրը զոհվեց «Հեզբոլլահ» տեղական ստորաբաժանման դաշտային հրամանատար՝ Ալ Հաջ Վալահը ։
Ընդդիմության հաղորդմամբ կառավարական բանակի 36 զինվորներ մահապատժի ենթարկվեցին ապստամբների հետախուզությանը հարձակման մասին տվյալներ տալու համար։ Մարտերի երկրորդ օրվա վերջում զինյալներին հաջողվեց գրավել 17 հսկիչ-անցագրային կետեր և բանակային պահակակետեր ։
Կառավարական զորքերի նահանջի ժամանակ սպանվեցին 15 բանտարյալներ, ովքեր գտնվում էին տեղական հետախուզական բաժանմունքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Գեյնս շրջան (Տեխաս)
Գեյնս շրջան (Gaines County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2008 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 15 081 մարդ ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 17 526 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Սեմինոլ (Seminole) բնակավայրը ։
Գեյնս շրջանը մտնում է Տեխասի 46 շրջանների թվի մեջ, որտեղ գործում է «չոր օրենք»-ը կամ սահմանափակ է ալկոհոլային խմիչքների վաճառքը։
Պատմություն
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1876 թվականին Բեխար շրջանի որոշ հատվածից և ավելի ուշ վերակազմավորվել 1905 թվականին ։ Իր անվանումը ստացել է Տեխասի անկախության հռչակագրի տակ ստորագրած անձանցից մեկի՝ Ջեյմս Գեյնսի պատվին ։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Գեյնս շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 3890 կմ², որից 3890 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 1,3 կմ²-ն կամ 0,03 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 14 467 մարդ։ Առկա էր 4681 տնային տնտեսություն և 3754 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 5410 բնակելի շինություն՝ 1 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 80,28 %, աֆրոամերիկացիներ - 2,28 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) - 0,76 %, ասիացիներ - 0,15 %, խաղաղօվկիանոսյան կղզիների բնակիչներ - 0,01 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 14,17 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 2,35 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 35,77 %-ը (անկախ ռասայից)։ Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 35,00 % - մինչև 18 տարեկան, 9,50 % - 18-24 տարեկան, 26,80 % - 25-44 տարեկան, 18,40 % - 45-64 տարեկան և 10,30 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 30 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 97,00 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 94,00 տղամարդ։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Վիլլամար
Վիլլամար  (Villamar), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Մեդիո Կամպիդանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2960 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 76.61 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38,64 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9020։ Հեռախոսային կոդը՝ 070։
Կուրմանովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
Կուրմանովսկի գյուղական խորհուրդ  (Курманівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում ։
Կարա-Կոյունլուների պետություն
Կարա-Կոյունլուների պետություն, թուրքմենական ցեղապետություն, պետական կազմավորում Մերձավոր Արևելքում (1375-1468)։ Իշխանությունը հաստատվում էր գլխավորապես Հայկական լեռնաշխարհում, Միջագետքում ու Իրանի հյուսիսում։ Պետության կազմում էին նաև Կովկասյան որոշ շրջաններ։ Թարգմանաբար նշանակում է սև ոչխար արածեցնողներ։
Կուրմանովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կուրմանովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1059 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Կարա-Կոյունլուների պետություն
Կարա-Կոյունլուների ցեղապետության առաջացում
1402 թվականին Լենկթեմուրի զորքերը ծանր պարտության մատնեցին օսմանյան սուլթան Բայազիդ I-ին (1389-1402) Անգորայի (այժմ՝ Անկարա, Թուրքիայի մայրաքաղաք) ճակատամարտում։ Զորավարը 1405 թվականին մահացավ, նրա աշխարհածավալ պետությունը սկսեց քայքայվել ։
Կուրմանովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Կարա-Կոյունլուների պետություն
Կարա-Կոյունլուների ցեղապետության առաջացում
Լենկթեմուրի հետ Առաջավոր Ասիա էին տեղափոխվել նորանոր միջինասիական, գլխավորապես՝ թուրքմենական ցեղեր։ Միջինասիական ցեղերի ներգաղթը սկսվել էր դեռ սելջուկ-թուրքական արշավանքների ժամանակ՝ 11–րդ դարում։ Զորավարի ժառանգների միջև ծայր առան գահակալական արյունալի կռիվներ, որոնցից օգտվեցին կարա-Կոյունլու և ակ-Կոյունլու թուրքմենական ցեղերի առաջնորդները, որոնց մի մասը դեռ 13-րդ դարի վերջին Միջին Ասիայից ներգաղթել էր Փոքր Ասիա և Հայաստան։ Դրոշների վրա պատկերված էին սպիտակ (ակ) և սև (կարա) ոչխարներից և ծագել են այդ ցեղերի անունները։ Նրանց իշխանությունները ուժեղացան 15-րդ դարի սկզբին՝ Լենկթեմուրի մահից հետո։ Նրանց միջև մրցակցություն սկսվեց Հայաստանին և նրա հարևան երկրներին տիրելու համար։ Լենկթեմուրի հետնորդների և ակ-Կոյունլուների դեմ պայքարում հաղթանակեց կարա-Կոյունլու ցեղի առաջնորդ Կարա Յուսուֆը, որի օրոք նրա իշխանությունը վերածվեց ուժեղ տերության (1410-1468)։ Վերջինիս մայրաքաղաքն էր Թավրիզը։ Տերության մեջ էին մտնում Հայաստանը, Ատրպատականը, Իրանի արևմուտքը և Վրաստանը։
Պետության հիմնում
Կարա-Կոյունլու ցեղապետ Կարա Յուսուֆը հարազատ մնաց իր քոչվորական կենցաղին։ Նա գահն անվանապես հանձնեց որդուն, իսկ ինքը Թավրիզից տեղափոխվեց Բագրևանդ գավառի Վաղարշակերտ (Ալաշկերտ) ամրոցն ու այն դարձրեց իր նստավայրը։ Նրա իշխանության տարիները՝ համեմատած Լենկթեմուրի և նրա հաջորդների հաճախակի կրկնվող արշավանքների ժամանակաշրջանի հետ, հայերին թվում էին խաղաղ։ Թովմա Մեծոփեցի պատմիչի խոսքերով այդ տարիներին Հայաստան աշխարհում խաղաղություն և շենություն էր տիրում։
Հարաբերական խաղաղության այս կարճ շրջանում հայ ժողովուրդը հնարավորություն ստացավ վերականգնելու քայքայված տնտեսությունը։ Ծավալվեցին շինարարական և վերականգնողական աշխատանքներ։ Վերաշինվեց Կարս քաղաքը։ Կարա Յուսուֆի մահից հետո (1420) վերսկսվեցին կռիվներն ակ-Կոյունլուների և Լենկթեմուրի հաջորդների դեմ ։
Կարա-Կոյունլուները Հայաստանում
15-րդ դարի սկզբին, հայ բնակչության նվազմանը զուգահեռ, քրդական ու թյուրքական մի շարք ցեղեր հաստատվեցին Հայաստանի արոտավայրերով հարուստ լեռնային գավառներում։ Այդուհանդերձ, Կարա-Կոյունլու գահակալները երբեմն հենվում էին հայերի վրա և անգամ իրենց կոչում էին Հայաստանի թագավորներ («շահ-ի Արման»)։ Նրանք հաճախ պետական բարձր պաշտոնների էին նշանակում հայ իշխանների, իսկ բանակում ներգրավում հայ զինվորականների։ Ջհանշահին (1437-1467) հաջողվում է ճնշել ըմբոստ ցեղապետերին ու ամրապնդել իր իշխանությունը տերության ամբողջ տարածքում։ Նա իր պետության կենտրոն դարձրեց Ատրպատականի խոշորագույն քաղաք Թավրիզը։ Նրա իշխանության տարիներին երկիրը խաղաղվեց, և ժողովուրդը շունչ քաշեց անընդմեջ կռիվներից ու ասպատակություններից։ Ջհանշահի օրոք առևտրական կապեր հաստատվեցին միջինասիական երկրների և Արևմուտքի հետ։ Փորձ արվեց նպաստավոր պայմաններ ստեղծել տնտեսության աշխուժացման համար։
Հայ ազնվականություն
Կարա-Կոյունլուները հայության համակրանքը շահելու նպատակով բարենպաստ քաղաքականություն որդեգրեցին Հայոց եկեղեցու նկատմամբ։ Նրանք ոչ միայն նպաստում էին եկեղեցիների կառուցմանը, այլև պայմաններ ստեղծում այլ շինարարական աշխատանքների համար։ Նշանակալից դեր սկսեցին խաղալ Աղթամարի Զաքարիա և Ստեփանոս կաթողիկոսները՝ ներկայանալով որպես Գագիկ Արծրունու սերունդ։ Նրանք ունեին իրենց զինական ուժերը, որոնցով հաջողությամբ պաշտպանում էին Աղթամարի վանքի տիրույթները։ Զաքարիա կաթողիկոսը պարտության մատնեց քրդական ռոժոկ ցեղին՝ գրավելով նրանց լաստանավերն ու ազատելով Աղթամարը կողոպուտի ենթարկվելուց։ Զաքարիա կաթողիկոսը վայելում էր Ջհանշահի ու նրա տիկնոջ հովանավորությունը, երբեմն էլ հանդես գալիս միմյանց դեմ կռվող իսլամադավան իշխողներին հաշտեցնողի դերում։ Հայկական իշխանությունների վիճակն ավելի ծանր էր Արևմտյան Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, շարունակում էին գոյատևել Համշենի, Սասունի, Խութի, Տարոնի, Մոկսի, Շատախի և մի քանի այլ հայկական իշխանություններ ։
Հայ հոգևորականություն
Հայկական վերջին պետությունը՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը (1198-1375), գրավվել էր Եգիպտոսի մամլուքների կողմից։ 1426 թվականին Կիլիկիայի Կոստանդին իշխանն իր հազարավոր հպատակներով Կիլիկիայից տեղափոխվեց Կիպրոս։ Բուն Հայաստանում պահպանվում էին Զաքարյան իշխանապետության ժամանակաշրջանում վերականգնված հայկական իշխանությունների մի մասը։ Սիս քաղաքում գտնվող Հայոց կաթողիկոսությունը ոչ միայն հայտնվել էր անպաշտպան վիճակում, այլև Հայաստանի տարածքում գտնվող իշխանությունները ու բնակչությունը համախմբված չէր։ Կիլիկիայի հոգևոր գործիչների մեծ մասը տրամադիր էր միաբանվելու Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետ՝ ակնկալելով նրա օժանդակությունը։ Ստեղծված պայմաններում հայ բնակչության և հոգևորականության մեծ մասի մոտ առաջացավ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսությունը կրկին Սուրբ Էջմիածին տեղափոխելու խնդիրը։ Երևանը դարձել էր Արևելյան Հայաստանի քաղաքական ու վարչական կենտրոնը, դրանով իսկ անհրաժեշտ դարձնելով կաթողիկոսության վերահաստատումն Էջմիածնում։ Էջմիածնում «թագավորական աթոռն ու կաթողիկոսական գավազանը» վերականգնելու խնդիրը բարձրացվել էր Սյունյաց մետրոպոլիտ և պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի կողմից։ Նման ծրագիր են ունեցել Հովհան Որոտնեցին և Գրիգոր Տաթևացին։
Հայաստանի հոգևորականությունը հանդես եկավ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսությունը Սիսից Էջմիածին տեղափոխելու պահանջով։ Կաթողիկոսության տեղափոխման գործը ղեկավարեցին Թովմա Մեծոփեցին և Հովհաննես Հերմոնեցին։ Նրանք ստացան հայ աշխարհիկ և հոգևոր գործիչների, այդ թվում նաև Աղթամարի կաթողիկոսի, ինչպես նաև Կիլիկիայի կրոնավորների մի մասի համաձայնությունը։ 1440 թվականին նրանք Գրիգոր կաթողիկոսից պահանջեցին Սիսից տեղափոխվել Էջմիածին։ Մերժում ստանալով՝ Թովմա Մեծոփեցին և Հովհաննես Հերմոնեցին 1441 թվականին հայ բարձրաստիճան հոգևորականների և աշխարհիկ իշխանների մասնակցությամբ՝ թվով շուրջ 300 մարդ, ժողով հրավիրեցին նախ Երևանում, ապա Էջմիածնում կաթողիկոսության հարցը վճռելու համար։
Կաթողիկոսական աթոռի տեղափոխումը ուներ ոչ միայն քաղաքական կարևոր նշանակություն, այլև պապականության և եվրոպական քաղաքական ազդեցությունից հայերին հեռու պահելն էր։ Հայաստանին տիրող իսլամադավան տիրակալներն անհանգստություն չէին ունենա հայերի արևմտամետությունից։ Ուստի Էջմիածնի ժողովի մասնակիցները ստանում են Այրարատյան նահանգի կուսակալի համաձայնությունը։ Ժողովը որոշեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոս ընտրել Կիրակոս Վիրապեցուն։ Շուրջ մեկ հազարամյակի ընդմիջումից հետո սուրբ Էջմիածնում վերահաստատվեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոսությունը ։
Պետության կործանում
Ջհանշահի իշխանության տարիների հարաբերական խաղաղ շրջանը երկար չտևեց։ Ակ-Կոյունլուները, որ հաստատվել էին Աղձնիքում, Ծոփքում ու Տուրուբերանում, Ջհանշահի ժամանակ հարկատու դարձան կարա-Կոյունլուներին։ Սակայն Ջհանշահի մահից հետո ակ-Կոյունլու Ուզուն-Հասան սուլթանը պատերազմ սկսեց կարա-Կոյունլուների դեմ և հաղթելով տիրացավ նրանց տերությանը։ Հիմք դրվեց ակ-Կոյունլուների տերությանը (1468-1502), որի մեջ մտավ նաև Հայաստանը ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Թուրքմենական տիրապետությունը Հայաստանում Կատեգորիա:Պատմական թյուրքական պետություններ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Դանինո (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Դանինո (Данино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 131 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Յակտի-Կուլ (գյուղ, Մելեուզովսկի շրջան)
Յակտի-Կուլ (Якты-Куль, Яҡты Күл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 99 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուդոլֆ II (Սրբազան Հռոմի կայսր)
Ռուդոլֆ II, եղել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր 1576 թվականից մինչև նրա մահը 1612 թվականը, նա հաջորդեց իր հորը Մաքիսիմիլիան II-ին։ Նա սերում էր Եվրոպայում իշխող Հաբսբուրգների տոհմից։ Համարվում է, որ նրա թույլ տված սխալներից է բռնկվել Երեսնամյա պատերազմը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրեր Կատեգորիա:16-րդ դարի Եվրոպայի միապետներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Առանց մատների ձեռնոց
Առանց մատների ձեռնոց (митенка (եզակի թիվ), mitaines), թաթման, առանց մատների ձեռնոց, որոնք հագցնում են ձեռքերին։ Պատրաստված են պլաստիկ նյութից։ Առանց մատների ձեռնոցները կրում են այնպիսի սպորտաձևերում, որոնցում կարևոր է ձեռքերի և սպորտային պարագաների մեջ շփման նվազեցումը (օրինակ՝ հեծանվավազքի դեպքում)։
Պատմություն
Սկզբում ձեռնոցներն օգտագործվում էր ցրտի դեմ պաշտպանվելու ժամանակ, երբ մատները շարժունակություն էին պահանջում։ Սակայն, 18-րդ դարից սկսած, ձեռնոցներն սկսել են օգտագործվել որպես նորաձև կանանց հագուստի բաղկացուցիչ մաս, համապատասխանաբար ձեռնոցը կատարում էր ավելի գեղագիտական, քան գործնական գործառույթ։ Այս նորաձևությունը տևել է մինչև 19-րդ դարը։ Օգտագործվում էին ինչպես պարզ՝ տրիկոտաժե, այնպես էլ ժանյակավոր ձեռնոցներ, ավելին՝ նրանք կարող էին հասնել ինչպես թևի միջին, այնպես էլ նախաբազկի երկարությանը։
Ձեռնոցների տեսակներ
Որոշ մոդելներում նյութը կարող է փոքր-ինչ ծածկել մատները, իսկ մյուս մոդելներում նյութը ծածկում է միայն ափը և ձեռքի հետևը։ Ձեռնոցը կարող է նաև ծածկել ոչ միայն ափը, այլև ձեռքի մի մասը` քիչ թե շատ բարձրանալով։ Կան տարբեր տեսակի ձեռնոցներ․
Գրականություն
Կատեգորիա:Սպորտային հագուստ
Ժողովածու (3965)
Ժողովածու (3965), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3965 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1624, 1684-1702 թվականներին Ներսես դպրապետ, Եփրեմ պատրիարք Կ. Պոլսոյ գրիչների կողմից Կամենեցում, Կ. Պոլսում։ Ստացողը եղել է Եփրեմ պատրիարք Կ. Պոլսոյ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19X16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 116 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` լաթապատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 63բ (1624 թ.), 10ա, 12բ (1684 թ.), 82տ (1702 թ.), հետագայի՝ 87բ (1860 թ.), կնիք՝ 87բ (1784 թ., Թունան) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բելգիացիներ
Բելգիացիներ (Belgen, Belges, Belgier), Բելգիայի Թագավորության բնակիչ։ Հիմնական լեզուներն են հոլանդերենը՝ երկրի հյուսիս֊արևելյան շրջաններում և ֆրանսերենը՝ Վալոնիա երկրամասում։ Ընդհանուր թիվը մոտ 11 միլիոն է։
Որպես առանձին ժողովուրդ բելգիացիները համեմատաբար երիտասարդ են, քանի որ Բելգիան որպես անկախ պետություն գոյություն ունի 1830 թվականից։
Երկրի անվանումը վերցված է Հռոմեական կայսրության հյուսիսային պրովինցիա Gallia Belgica֊ի անունից, որի բնիկները՝ բելգերը կելտական և գերմանական ժողովուրդների խառնուրդ էին։
Վլադիմիր Փիրումով
Վլադիմիր Սեմյոնի Փիրումով, ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի դերծովակալ (25․4․1975 թվական), ռազմական գիտությունների դոկտոր (1978), պրոֆեսոր (1990): ԽՄԿԿ անդամ 1948 թվականից։ ՀՃԱ ակադեմիկոս (1997): ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (1991)
Կենսագրություն
Աշխատանքները վերաբերում են կիբեռնետիկայի կիրառման հիմնահարցերին, համակարգային տեխնիկային, լուծումների և օգտակարության տեսությանը, գործողությունների հետազոտություններին։ Զբաղվել է երկրաքաղաքականության և անվտանգության հարցերով։
Թյունգեն (Բավարիա)
Թյունգեն (Thüngen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Մայն Շպեսարտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1340 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով )։ Տարածքը 13, 61 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 6 77 189։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հինենց
Հինենց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գամբիա (այլ կիրառումներ)
Գամբիա կարող է վերաբերել՝
Աարե (գետ)
Աարե (Aare, Aar), գետ Շվեյցարիայում, Հռենոսի ձախ վտակը, երկարությունը՝ 295 կմ, ավազանը՝ 17, 8 հազար կմ քառակուսի։
Անվան ստուգաբանություն
Անվանումը՝ «Աարե» (արտասանվում է նաև Արե) ունի հնդեվրոպական ծագում, նրա հիմքում ընկած է «ar» «հոսել, շարժվել» արմատը ։
Ընթացք
Գետն սկիզբ է առնում Բեռնյան Ալպերի սառցադաշտերից։ Վերին հոսանքում, գահավիժելով 46 մ բարձրությունից, առաջացնում է Հանդեկ ջրվեժը։ Անցնում է Բրիենց և Թուն լճերով։ Թուն քաղաքից սկսած՝ նավարկելի է։ Աարեի ափին է Բեռն քաղաքը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի գետեր Կատեգորիա:Հռենոս գետի վտակներ
Ստեպանովկա (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Ստեպանովկա (Степанівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպանովկա գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պոբեդա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Պոբեդա (Побєда), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1899 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոբեդա գյուղում բնակվում էր 225 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,515 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 436,89 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1899 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆենոմենոլոգիա
Ֆենոմենոլոգիա (ֆենոմեն և լոգիա բառերից), սկզբում՝ փիլիսոփայական գիտակարգ, հետագայում՝ իդեալիստական փիլիսոփայության ուղղություն, որը ձգտում է փիլիսոփայական գիտակցությունը ազատագրել նատուրալիստական դիրքորոշումներից (որոնք խստորեն բաժանում են օբյեկտն ու սուբյեկտը), հասնել գիտակցության ռեֆլեքսիայի, բացահայտել ճանաչողության, մարդկային գոյության և մշակույթի սահմանային բնութագրերն ու նախասկզբնային հիմքերը։
Սկզբում ֆենոմենոլոգիայի նպատակը հանգեցվում Էր հիմնականում զգայական փորձի առարկաների քննադատական նեգատիվ վերլուծությանը (Յոհան Հենրիխ Լամբերտ, Իմանուիլ Կանտ)։ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելը «Ոգու ֆենոմենոլոգիա»-ում ֆենոմենոլոգիան դիտարկել է որպես փիլիսոփայության գիտակարգ գիտակցության կազմավորման պատմական ձևերի և փիլիսոփայության գիտելիքի ձևավորման մասին։ XIX դ․ ֆենոմենոլոգիան մեկնաբանվել է որպես հոգեբանության ճյուղ (Մ․ Լացառուս, Ֆրանց Բրենտանո, Կառլ Շտումպֆ, Ա․ ֆոն Մայնոնգ)։
Ֆենոմենոլոգիայի այսպիսի ընկալումից էր ելնում իր վաղ շրջանում նաև Էդմունդ Հուսերլը, որը հետագայում զարգացրել է ֆենոմենոլոգիայի մի ամբողջ համակարգ՝ յուրահատուկ իդեալիստական փիլիսոփայական ուղղություն, որը XX դ․ բուրժական փիլիսոփայության հիմնական ուղղություններից է։
Ֆենոմենոլոգիան էական ազդեցություն է գործել արդի փիլիսոփայության վրա, մասնավորապես ֆենոմենոլոգիայի գաղափարները կազմում են էկզիստենցիալիզմի փիլիսոփայական հիմքը։ Բացահայտելով ֆենոմենոլոգիայի հիմնական սկզբունքների և դրույթների սնանկությունը՝ նրա սուբյեկտիվիզմը, բնական գիտությունների մեթոդաբանությունից կտրվածությունը, սխոլաստիկականությունը, մարքսիստները նշում են նաև ֆենոմենոլոգիայի որոշ ռացիոնալ կողմերը՝ սցիենտիզմի և պոզիտիվիզմի քննադատությունը, արևմտաեվրոպական մշակույթի ճգնաժամի գիտակցումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆենոմենոլոգիա Կատեգորիա:Փիլիսոփայական եզրեր Կատեգորիա:Փիլիսոփայական շարժումներ Կատեգորիա:Մայրցամաքային փիլիսոփայություն Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփայություն
(3797) Չինգ-Սունգ Յու
(3797) Չինգ-Սունգ Յու (Ching-Sung Yu), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Օաք Ռիջ աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,220032 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7632 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6769 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2110,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,170574 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,84° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օաք Ռիջ աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Նորայր Սիսակյանի հուշարձան (Աշտարակ)
Նորայր Սիսակյանի հուշարձան, գտնվում է Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքի Նորայր Սիսակյանի անվան փողոցում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1987 թվականին ։ Ընդգրկված է Աշտարակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Աշտարակի շենքեր և կառույցներ
Փիթեր Ֆորս
Փիթեր Ֆորս, ամերիկյան քաղաքական գործիչ, պատմաբան, արխիվագետ, խմբագիր։
Կենսագրություն
Փիթեր Ֆորսը ծնվել է ֆրանսիացի հուգենոտների ընտանիքում, որը գաղթել էր Ամերիկա դեռևս XVII դարում։ Ծնվել է փասաիկ-Ֆոլլսում, մի քանի տարի ապրել է Նյու-Պալցում, այնուհետև տեղափոխվել Նյու-Յորք, որտեղ սկսել է սովորել տպարանում։ Մասնակցել է 1812-1814 թվականների Անգլո-ամերիկյան պատերազմին և ստացել լեյտենանտի կոչում։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել է Նյու-Յորք և շարունակել աշխատել տպարանում։ 1823-1841 թվականները եղել է «Ազգային հանդեսի» (National Journal) խմբագիրը, որը դարձել է նախագահի պաշտոնական «ձայնը»։ 1820-ական թվականներին եղել է Կոլումբիայի հասարակության անդամ՝ նպաստելով գիտության և արվեստի առաջընթացին։ Ակտիվորեն աջակցել է ապագա նախագահ Ջոն Քվինսի Ադամսին` 1824 թվականի նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ, որի արդյունքում դարձել է տեղական խորհրդի անդամ։ Ընտրվել է Վաշինգտոնի քաղաքապետ 1836 և 1838 թվականներին, բայց կրել է անհաջողություն 1848 թվականին։
Ֆորսն առավել հայտնի է որպես Ամերիկյան հեղափոխության հետ կապված տարբեր պատմական փաստաթղթերի հավաքող և խմբագրող։ 1833 թվականին համաձայնության է եկել ԱՄՆ կառավարության հետ, հրապարակել ամերիկյան գաղութներին վերաբերող պատմական փաստաթղթերի ժողովածու՝ «Ամերիկյան արխիվներ» վերնագրով։ Այս աշխատության վրա Ֆորսն աշխատել է շուրջ 30 տարի և հրատարակել 9 հատոր (նախատեսված էր 20-ը)։ Այս աշխատանքն իրականացնելու համար հավաքել է Ամերիկայի պատմությանը վերաբերող մեծ քանակությամբ գրքեր, քարտեզներ, ձեռագրեր և փաստաթղթեր։ Բացի այդ, Ֆորսն ունի մի շարք աշխատություններ, որոնք վերաբերում են ամերիկյան նահանգների պատմությանը։
Փիթեր Ֆորսը մահացել է 1868 թվականի հունվարի 23-ին, Վաշինգտոն քաղաքում։
Հղում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ Կատեգորիա:Գրադարանավարներ
Թվաբանական պրոգրեսիա
Թվաբանական պրոգրեսիան թվային հաջորդականություն է, որն ունի հետևյալ տեսքը՝ այսինքն այնպիսի հաջորդականություն է, որի յուրաքանչյուր անդամը (բացի առաջինից) ստացվում է նախորդ անդամին միևնույն d թիվը գումարելով՝ Ցանկացած (n-րդ) անդամը որոշվում է ընդհանուր անդամի բանաձևով՝ Թվաբանական պրոգրեսիան մոնոտոն է, այսինքն աճում է d>0 դեպքում և նվազում d<0 դեպքում։
Թվաբանական պրոգրեսիայի n-րդ անդամի բանաձևը՝
Առաջին n անդամների գումարը
Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին n անդամների գումարը կարելի է որոշել հետևյալ բանաձևով՝
Ապացույց.
Գրառենք տվյալ գումարը երկու եղանակով։
- նույն գումարը հակառակ կարգով.
Այժմ գումարենք երկու հավասարություններն իրար (աջ մասում նույն ուղղահայացի տակ գտնվող գումարելիները հաջորդաբար իրար գումարելով)՝
Ստացված բոլոր գումարելիներն իրար հավասար են՝
Օգտվելով ընդհանուր անդամի բանաձևից կստանանք՝
որտեղ յուրաքանչյուր անդամ անկախ հերթականությունից հավասար է 2a_1+(n-1)d։ Մասնավորապես, ։
Քանի որ ընդհանուր անդամների քանակն է n, ուրեմն
Հղումներ
Կատեգորիա:Հաջորդականություններ և շարքեր Կատեգորիա:Թվաբանական շարքեր
Մարշալովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
Մարշալովսկի գյուղական խորհուրդ  (Маршалівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում ։
Sidewalks (երգ)
«Sidewalks»-ը կանադացի երգիչ The Weeknd-ի և ամերիկացի ռեպեր Քենդրիկ Լամարի երրորդ Starboy ալբոմի երգն է։ Այն գրվել է. Դոկ Մակքինիի, Դանիել Ուիլսոնի, Ռոբերտ Ջոն Ռիչարդսոնի և Ալի Շահիդ Մուհամեդի կողմից։ Երգը The Weeknd-ի և Լամարի առաջին համագործակցությունն է ։ Երգի տեսահոլովակը կարելի է դիտել «Mania» կարճամետրաժ ֆիլմում ։
Մարշալովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մարշալովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 447 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Sidewalks (երգ)
Նվաճումներ
Ինչպես մնացած Starboy-ի երգերը, «Sidewalks»-ը հայտնվել է Billboard Hot 100-ում, լինելով 27-րդ հորիզոնականում։ Այն ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում R&B-ի երգերի շարանում և լավագույն քսանյակում Hot R&B/Hip-Hop երգերի շարանում։ Երգը նայպես զաբղեցրել է 14-րդ հորիզոնակնը կանադական Hot 100-ում ։
Բուշեհր
Բուշեհր (‎ [buːˈʃehr]) ՝ քաղաք-նավահանգիստ Իրանի հարավում, Բուշեհրի նահանգի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Իրանի հարավ- արևմուտքում, Պարսից ծոցի ափին։ Բնակչության թիվը՝ 161 674 մարդ (2006) ։
Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է արաբերեն աբու-շահր՝ «քաղաքների հայր» արտահայտությունից ։
Պատմություն
Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 1915 թվականին քաղաքը երկրորդ անգամ գրավվեց անգլիացիների կողմից՝ խոչնդոտելով գերմանացիների տիրապետությանը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բուշեհրը մի քանի այլ քաղաքների հետ հանդիսանում էր հիմնական նավահանգիստ, որով ԽՍՀՄ էին տեղապոխվում ապրանքներ։
Բնակչություն
Բնակչության մեծ մասը կազմում են Շիա իսլամացիները։ Քաղաքում բնակվում են նաև արաբների և աֆրիկացիների փոքրամասնություններ։
Տնտեսություն
Բուշեհրի մոտ կառուցվում է ատոմային էլեկտրակայան։ Շինարարությունը սկսել է գերմանացի կոնցեռնը (Kraftwerk Union) և դադարեցվել է 1980 թվականին։ 1992 թվականին Ռուսաստանի և Իրանի միջև կնքվում է միջկառավարական համաձայնագիր։ 1998 թվականին ՀՖԲ վերսկսեց շինարարությունը, սակայն Իրանի առաջադրած պայմանների պատճառով շինարարությունը ձգձքվեց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ Կատեգորիա:Պարսից ծոցի նավահանգիստներ Կատեգորիա:1736 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Իրանի նավահանգիստներ
Սիլվեստր Շչեդրին
Սիլվեստր Ֆեոդոսիևիչ Շչեդրին, ռուս նկարիչ։ Ռուսական ռեալիստական բնանկարչության հիմնադիրներից։
Քանդակագործ Ֆ․ Ֆ․ Շչեդրինի որդին։