cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դիակ
Մումիֆիկացում
Դիակների պահպանումը չորացման միջոցով հայտնի է եղել Պերուի, Մեքսիկայի, Կանարյան կղզիների հին բնակիչներին։ Մումիաները քայքայումից արհեստականորեն պահպանած դիակներն են։ Այս երևույթը շատ ժողովուրդների մոտ կապված է եղել հանդերձյալ կյանքի և հոգու անմահության վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Մարդկանց և սուրբ կենդանիների դիակների զմռսումը լայնորեն կիրառվել է Հին Եգիպտոսում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մահ
Դիոնիս Բուբանի
Դիոնիս Բուբանի (Dionis Bubani, ), ալբանացի գրող, բանաստեղծ, լրագրող, թարգմանիչ, խմբագիր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ալբանիայում ամենահայտնի դրամատուրգներից մեկն էր ։
Կենսագրություն և կարիերա
Դիոնիս Բուբանին ծնվել է 1926 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում։ Հայրը թարգմանիչ և լրագրող Ջերջի Բուբանին էր, ով երիտասարդ տարիքում արտագաղթել էր Ռումինիայից դեպի Ալբանիա։ Բուխարեստում միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Դիոնիսը 1932 թվականից 1933 թվականներին տպագրվում է «Kosova» (Կոնստանցա քաղաքում լույս ընծայվող) թերթում։ 1939 թվականին նա տեղափոխվում է ընտանիքի հետ միասին Ալբանիա։
1944 թվականին Ալբանիայի իշխանություններն անցնում են կոմունիստներին։ Դրանից հետո հայրը ձերբակալվում է։ Դիոնիսը, ընտանիքի հոգսերով մտահոգ, սկսեց աշխատել հեծանիվներ արտադրող գործարանում, հետո սկսեց սիգարեթներ վաճառել Տիրանայի փողոցներում, իսկ ավելի ուշ նաև գրաշար Արտաքին գործերի նախարարությունում ։
Տիրանայի համալսարանում Դիոնիս Բուբանին ուսումնասիրելի է ալբաներեն և ալբանական գրականություն։ 1946 թվականին զբաղվել է լրագրությամբ՝ համագործակցելով «Letrari i ri» («Նոր գրականություն»), «Rinia» («Երիտասարդություն») թերթերի հետ ։ Այդ ժամանակ տպագրվել է նաև «Hosteni» երգիծական ամսագրում, որի խմբագիրը դարձավ ավելի ուշ։
Հեղինակ է զանազան հոդվածների, ակնարկների, մանկական գրականության, երիգիծական հումորային ստեղծագործությունների, պամֆլետների, երգերի տեքստերի։ Ռումիներեն է թարգմանել ալբանացի բանաստեղծների ստեղծագործությունները և հակառակը։
Դիոնիս Բուբանին իր մահկանացուն կնքել է 2006 թվականի փետրվարի 10-ին մայրաքաղաք Տիրանայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալբանացի գրողներ Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ Կատեգորիա:Ալբանացի լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Տիրանայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ալբանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ալբանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ալբանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Մանկություն և պատանեկություն
Վելինգթոնը հաճախել է Թրիմի թեմին առընթեր դպրոցը, այնուհետև ուսանել է Դուբլինի Ուայթի ակադեմիայում և, ի վերջո, տեղափովել է Լոնդոն` Չելսիում գտնվող Բրաունի դպրոց։ 1781 թվականից մինչև 1784 թվականը Վելինգթոնն սովորել է Իթըն քոլեջում։ Նա ատում էր քոլեջը, քանի որ այնտեղ նա իրեն խիստ միայնակ էր զգում, և, հետևաբար, քիչ հավանական է, որ հետագայում կարողանար ասել հետևյալ իրեն վերագրվող խոսքերը. «Վաթերլոոյի ճակատամարտի հաղթանակը եղավ Իտոնի խաղադաշտերում»։ Բացի այդ, այն ժամանակ Իտոնը չուներ խաղերի համար դաշտեր։ 1785 թվականին Իտոնում ձեռքբերումների բացակայությունը և հոր մահից հետո ընտանիքի ֆինանսական դժվարությունները երիտասարդ Ուելսլիին ստիպեցին մոր հետ միասին տեղափոխվել Բրյուսել ։ Կյանքի առաջին քսան տարիներին Ուելսլին որևէ ընդունակությամբ աչքի չի ընկել։ Նրա մայրը չափազանց մտահոգված է եղել Արթուրի այս կամ այն նպատակների ու հետաքրքրությունների բացակայությամբ. նա նույնիսկ ասել է. «Ես չգիտեմ անգամ, թե ինչ կարող եմ անել իմ անընդունակ Արթուրի հետ» ։
Մեկ տարի անց Ուելսլին ընդունվել է Ձիավարության Թագավորական ակադեմիա է Անժեում (Ֆրանսիա)։ Այստեղ նա զգալի հաջողություններ է ունեցել, սովորել է շատ լավ ձիավարել և ֆրանսերեն, որն ապագայում նրան շատ է պետք եկել ։ 1786 թվականի վերջում Անգլիա վերադառնալով, նա հիացրել է մորը իր ձեռքբերումներով ։
Ծառայության սկիզբ
Արթուրի ընտանիքը ֆինանսական կարիքի մեջ էր։ Արթուրը ցանկանում էր աշխատանք գտնել, սակայն այդպես էլ չէր կարողանում իրեն հանգրվան գտնել։ Մոր խորհրդով նրա եղբայր Ռիչարդն իր ընկերոջը՝ Ռատլենդի դուքս Չարլզ Մեններսին (այն ժամանակ Իռլանդիայի լորդ-լեյտենանտ) խնդրել էր, որ Արթուրին զինվորական ծառայության վերցնեն ։ Շուտով, 1787 թվականի մարտի 7-ին թերթում հայտնվել է հաղորդագրություն այն մասին, որ Արթուրը 73-րդ հետևակային գնդի էկսինի աշխատանք է ստացել ։ Նա եղբոր աջակցությամբ հոկտեմբերին նշանակվեց Իռլանդիայի նորանշանակ լորդ-լեյտենանտ մարքիզ Բենկինգհեմի ադյուտանտ (aide-de-camp)։ Այդ նոր ծառայության ժամանակ նա սկսեց օրական 10 շիլինգ վաստակել, որը երկու անգամ ավելին էր, քան որպես էնսին ծառայության ժամանակ։ Դրանից հետո նրան փոխադրեցին նոր` 76-րդ հետևակային գունդ, որը ձևավորման փուլում էր գտնվում Իռլանդիայում, իսկ 1787 թվականի սուրբ Ծննդյան օրը նա ստացավ լեյտենանտի կոչում։ Նա Դուբլինում էր բնակվում և հիմնականում հասարակական պարտականություններ էր կատարում. պարահանդեսների այցելություն, հյուրերին զբաղեցնել և Բեկինգհեմին խորհուրդներ տալ։ Իռլանդիայում նա կուտակեց խաղաքարտերի պարտքեր, բայց ինքն իրեն պաշտպանելով Վելինգթոնը հետագայում ասել է. «Բոլորը գիտեին, որ ես հաճախ էի գումարի կարիք ունենում, բայց ես ոչ մի անգամ անհուսորեն չեմ խրվել դրանց մեջ» ։
1788 թվականի հունվարի 23-ին նա տեղափոխվեց 41-րդ հետևակային գունդ, իսկ 1789 թվականի հունիսի 25-ին՝ թեթև դրագունների 12-րդ գունդ (Ուելսի արքայազնի), ինչպես նաև իր ուժերը փորձեց քաղաքականության մեջ։ Մինչ 1789 թվականի համընդհանուր ընտրությունները նա մեկնել էր Թրիմ՝ մի «փտած տեղ» (Rotten boroughs), որ հանդես գա Իռլանդական հայրենասիրական կուսակցության խորհրդարանական առաջնորդ Հենրի Գրաթանին «Դուբլին քաղաքի պատվավոր քաղաքացի» տրամադրելու դեմ ։ Հասնելով հաջողության, նա առաջադրվեց և ընտրվեց Իռլանդիայի համայնքների պալատի պատգամավոր Թրիմից ։ Այդ ժամանակներում խորհրդարանում պատգամավորների առնվազն երկու երրորդը իրենց ընտրության համար պարտական էին շուրջ հարյուրավոր «փտած տեղերի» հողատերերին։ Հաջորդ երկու տարիներին Ուելսլին շարունակել է ծառայել Իռլանդիայի լորդ-լեյտենանտին, միաժամանակ իռլանդիայի խորհրդարանում քվեարկությամբ աջակցելով կառավարությանը։ 1791 թվականի հունվարի 30-ին նա դարձել է կապիտան և տեղափոխվել է 58-րդ հետևակային գունդ ։
Մանդելո Վիտա
Մանդելո Վիտա (Mandello Vitta), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում ։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Ծառայության սկիզբ
Հոկտեմբերի 31-ին նա տեղափոխվել է 18-րդ թեթև դրագունների գունդ։ Նույն այդ ժամանակ, նա լրջորեն սիրահարվել էր Քիթի Պեկինհեմին, որը Լոնգֆորդի բարոն Էդուարդ Պեկինհեմի դուստրն էր։ Արթուրի խոսքերով. «նա լի է զվարճանքով ու հմայքով» ։ 1793 թվականին Ուելսլին խնդրեց Քիթիի ձեռքը, բայց նրա եղբայր Լոնֆորդի կոմս Թոմասը մերժեց Վելինգթոնին, քանի որ Ուելսլիին համարում էր պարտքերի մեջ խրված երիտասարդ` անչափ անմխիթար ապագայով ։ Մերժումից հիմնովին պարտված սիրողական-երաժիշտ կրքոտ Ուելսլին զայրացած վիճակում այրելով իր ջութակները` լրջորեն որոշում է զբաղվել ռազմական կարիերայով ։ Ծառայողական աստիճաններով վեր բարձրանալով (հիմնականում զինվորական աստիճան գնելով, որը սովորական երևույթ էր այն ժամանակվա բրիտանական բանակում), 1793 թվականին նա դառնում է 33-րդ հետևակային գնդի մայոր ։ Մի քանի ամիս անց, սեպտեմբերին, եղբայրը Ուելսլիին ավելի շատ գումար է տալիս, և այդ գումարով նա գնում է նույն` 33-րդ գնդի փոխգնդապետի աստիճանը ։
Մանդելո Վիտա
Բնակչությունը կազմում է 261 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 52 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0321։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Արշավանք Նիդերլանդներ
1793 թվականին Յորքի և Ալբայի դուքս Ֆրեդերիկն ուղարկվում է Ֆլանդրիա` ղեկավարելու դաշնակից բանակի բրիտանական զորքերը, որը պատրաստվում էր ներխուժել հեղափոխական Ֆրանսիա։ 1794 թվականին 33-րդ գունդը ուղարկվում է այնտեղ` որպես օգնական ուժ։ Ուելսլին, որը այդ ժամանակ նոր էր գնել մայորի աստիճանը (1793 թվականի ապրիլի 30-ին), հունիսին Կորկում նստեց դեպի Ֆլանդրիա մեկնող նավը, ուղևորվելով դեպի իր առաջին իսկական ռազմի դաշտ։ Երեք ամիս անց, 1793 թվականի սեպտեմբերի 30-ին նա գնեց փոխգնդապետի կոչում ։ Արշավանքի ժամանակ նա դարձավ բրիգադի հրամանատար, սեպտեմբերին` մինչև Բոքստելի ճակատամարտը (Battle of Boxtel) նրա բրիգադը Բրեդայի արևելյան մասում կրակի տակ հայտնվեց ։ Ձմռանը` արշավանքի վերջում, երբ նրա գունդը պաշտպանում էր Վաալ գետի ուղղությունը, Ուելսլին կարճատև հիվանդացավ խոնավ եղանակի հետևանքով ։ Չնայած, ընդհանուր առմամբ, արշավանքը հաջողությամբ չպսակվեց և Յորքի դքսի բանակը տուն վերադարձավ 1795 թվականին, բայց Ուելսլին մի շարք արժեքավոր դասեր քաղեց արշավանքից, ներառյալ` թշնամու շարասյուների առաջխաղացման դեմ շարունակական կրակ վարելը և նավատորմի աջակցության կիրառելը։ Նա եզրակացությունն այն էր, որ արշավանքի բացթողումներից շատերը կատարվել էին հրամանատարության սխալների և շտաբ-գրասենյակներում կազմակերպչական վատ աշխատանքների մեղքով ։ Հետագայում նա նկատել է, որ Նիդերլանդների գործողությունները, «համենայնդեպս, ինձ սովորեցրին, թե ինչ պետք չէ անել և այդ արժեքավոր դասերը հիշվեցին ընդմիշտ» ։
Մանդելո Վիտա
Նահատակ Լոուրենսը հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։ Տոնակատարությունը օգոստոսի 10-ին է։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Արշավանք Նիդերլանդներ
1795 թվականի մարտին Անգլիա վերադառնալով Ուելսլին երկրորդ ժամկետով խորհրդարանի պատգամավոր վերընտրվեց Թրիմի ընտրատարածքից ։ Նա հույս ուներ, որ իռլանդական նոր կառավարությունում կստանա զինվորական քարտուղարի պաշտոնը, սակայն նոր լեյտենանտ լորդ Քեմդենը նրան առաջարկեց ընդամենը Սպառազինությունների պալատի (Board of Ordnance) գլխավոր տեսուչի պաշտոնը։ Հրաժարվելով նման նշանակումից, նա վերադարձավ իր գունդ, որը Սաութհեմփթոնում պատրաստվում էր Արևմտյան Հնդկաստան լողալ։ Յոթ շաբաթ ծովում անցկացնելուց հետո փոթորիկի հետևանքով նավատորմը ստիպված էր վերադառնալ Պուլ (հարավային Անգլիա)։ Գունդը կարգի գալու համար ժամանակ ունեցավ և մի քանի ամիս անց Ուայթհոլում որոշվեց, որ գունդը պետք է մեկնի Հնդկաստան։ 1796 թվականի մայիսի 3-ին Ուելսլին գնդապետի կոչում ստացավ  և մի քանի շաբաթ անց գնդի հետ միասին ուղարկվեց Կալկաթա ։
Մանդելո Վիտա
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Հնդկաստան
1797 թվականի փետրվարին Կալկաթա ժամանելով նա ստիպված էր այստեղ անցկացնել մի քանի ամիս մինչև Ֆիլիպիններ կարճատև արշավանքի մեկնելը, որտեղ նա հիգիենայի միջոցառումների նոր ցանկ հաստատեց իր զինծառայողների համար` հաշվի առնելով անծանոթ կլիման։ Նոյեմբերին վերադառնալով Հնդկաստան նա իմացավ, որ իր ավագ եղբայրը ՝ Ռիչարդ Ուելսլին դարձել է Մորնինգթոնի լորդ և նշանակվել է Հնդկաստանի գեներալ-նահանգապետ։
Մանդելո Վիտա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Հնդկաստան
1798 թվականին նա փոխեց իր անվան գրելաձևը «Wellesley», մինչև այդ նա հայտնի էր նաև որպես «Wesley», քանի որ նրա եղբայրը նման տարբերակը համարում էր ավելի հին և ճիշտ։
Չորրորդ անգլո-մայսուրական պատերազմ
1798 սկսվեց չորրորդ անգլո-մայսուրական պատերազմը ընդդեմ Մայսուրի և նրա տիրակալ Տիպու Սուլթանի, որը դարձել էր Օստ-արևելյան Հնդկաստանի ազդեցության գոտին ընդլայնելու ընդհանուր քաղաքականության մի մասը ։ Արթուրի եղբայր Ռիչարդը զինված ուժերին հրամայել էր գրավել Սերինգապատամը և պարտության մատնել Տիպուին։ Գեներալ Ջորջ Հարրիսի հրամանատարությամբ 24 հազար զինվոր Մադրաս մեկնեց։ Այնտեղ նրանք պետք է միանային տարբեր թվաքանակով ուժերի հետ, որոնց ուղարկել էին Բոմբեյից արևմուտք ։ Արթուրը և 33-րդ գունդը օգոստոսին ուղևորվեցին նրանց հետ միանալու ։
Տեղափոխությունների ծավալուն և մանրակրկիտ պատրաստություններից հետո (որը դարձել է Վելինգթոնի ղեկավարության տարբերակիչ գծերից մեկը) 33-րդ գունդը հանդես եկավ Մադրասի հիմնական ուժերի հետ` Մայսուրի ջունգլիների միջով անցելով 250 մղոն (402 կմ)։ Ինչպես նշել է նրա եղբայրը, արշավանքի ժամանակ Ուելսլիին տրվել էին լրացուցիչ լիազորություններ, մասնավորապես, նա նշանակվեց Հայդարաբադի բանակի (բրիտանական բանակի հետ ուղևորված) նիզամի գլխավոր խորհրդական։ Այս պաշտոնը ավագ սպաներից շատերի հետ Վելինգթոնի լարվածության պատճառ հանդիսացավ (ոմանք Ուելսլիից ըստ աստիճանի ավելի բարձր էին) ։ Այդ հակասություններից շատերը հանդարտվեցին Մալլավելիի ճակատամարտից հետո, որը տեղի ունեցավ Սերինգապատից 32 կմ հեռավորության վրա, որի ժամանակ Հարրիսի բանակը գրոհել էր սուլթանական բանակի մեծ մասը։ Հարձակման ժամանակ Ուելսլին առաջնորդեց զինվորների երկու տողան (шеренги), գտնվելով ճակատի զառիվայր ծայրին` նա հրամայեց կրակ բացել ։ Բազմակի համազարկերից հետո 33-րդ գունդը Հարրիսի մնացած ուժերի հետ միասին սվիններով հարձակվելով ստիպեց, որ Տիպուի զինվորները նահանջեն։
Սերինգապատամ
Սերինգապատամ ժամանումից անմիջապես հետո` 1799 թվականի ապրիլի 5-ին սկսվեց քաղաքի պաշարումը։ Ուելսլիին հրամայված էր գլխավորել Սուլթանպետտա գյուղի մոտակա ամրոցների գիշերային հարձակումը` հրետանու ճանապարհը մաքրելու համար ։ Սակայն թշնամին լավ պատրաստված էր պաշտպանությանը և մթության մեջ իրարանցում առաջացավ, այդ պատճառով հարձակումը ձախողվեց, 25 մարդ զոհվեցին։ Ուելսլին ծնկի թեթև վնասվածք ստացավ մուշկետի փամփուշտի անկման ժամանակ ։ Թեև նրանք հաջորդ օրը կարող էին հաջողությամբ կրկին հարձակման անցնել, սակայն թշնամու դիրքերի հետախուզությունից հետո Ուելսլին հրաժարվեց այդ մտադրությունից։ Նա որոշեց «այլևս չհարձակվել թշնամու վրա, քանի որ թշնամին պատրաստ էր պաշտպանության և հարմար դիրք էր զբաղեցնում, և թշնամու դիրքավորումը տեղադիտման (рекогносцировка) չէր ենթարկվել օրը ցերեկով» ։
Մայսուրի գերագույն հանձնակատար Բոուրինգը 1862-1870 թվականներին ճակատամարտն այլ կերպ է նկարագրել.
Սերինգապատամ ամրոցի հուժկու ռմբակոծությունից մի քանի շաբաթ հետո ամրոցի հիմնական պատերի տակ ճեղքվածք էր բացվել։ Հարձակվողները, որոնց գլխավորում էր գեներալ-մայոր Բերդը, գրավեց ամրոցը։ Ուելսլին ապահովում էր հարձակվողների թիկունքը` պաշտպաններին դասավորելով ճեղքվածքի մոտ, իսկ ապա իր գունդը դասավորելով գլխավոր պալատում ։ Լսելով, որ Տիպու սուլթանը սպանվել է, Ուելսլին նրա մարմնի մոտ հայտնվեց և զարկերակը ստուգելով առաջինը վկայեց նրա մահվան մասին ։ Հաջորդ օրը Ուելսլին կենտրոնացավ իր զինվորների շրջանում կարգապահության անկման խնդրի վրա, որոնք հարբել և թալանում էին ամրոցը և քաղաքը։ Կարգ ու կանոնը վերականգնելու համար, մի քանի զինվորի գանակոծման ենթարկեց, իսկ չորսին կախաղան բարձրացրեց ։
Ճակատամարտից հետո, որով ավարտվեց պատերազմը, գեներալ Ջ. Հարրիսի հրամանատարության ներքո գտնվող գլխավոր ուժերը հեռացան Սերինգապատամից և Ուելսլին 30 տարեկանում դարձավ տարածքի հրամանատար` որպես Սերինգապատամի և Մայսուրի նոր մարզպետ։ 1801 թվականի հուլիսի 17-ին նա ստացավ բրիգադի գեներալ կոչումը։ Սուլթանի ամառային պալատը դարձավ նրա նստավայրը։ Նորանշանակ մարզպետը փոփոխության ենթարկեց նոր նահանգի հարկային և դատական համակարգը կարգապահությունը պահպանելու և կաշառակերությունը կանխելու նպատակով ։ Նա նաև գտավ ավազակների պարագլուխ «Թագավորի»` Դհունդիահ Վոգի (Dhoondiah Waugh) հետքը, որը ճակատամարտի ժամանակ փախել էր Սերնգապատամի բանտից ։ Ուելսլիի հրամանատարությամբ չորս գնդերը հաղթեցին իրենց գերազանցող ավազակների ուժերը, իսկ ինքը` Դհունդիահը սպանվեց ճակատամարտում։ Ուելսլին հոգացել է Դհունդիահի որբացած որդու խնամքի ծախսերը ։
Հնդկաստանում Ուելսլին բավականին երկար ժամանակ հիվանդ է եղել. նախ ուժեղ լուծ էր վատ ջրի պատճառով, իսկ հետո դողերոցք սկսվեց, որն ուղեկցվում էր լուրջ մաշկային վարակով, որն առաջացել էր տրիխոֆիտոն սնկից ։ Սեպտեմբերին նա իմացավ, որ գեներալ-մայորի նոր կոչում է ստացել։ Թերթերում այս լուրը հրապարակվել է 1802 թվականի ապրիլի 29-ին, բայց լուրերը ծովից այն կողմ հասնում էին միայն մի քանի ամիս անց։ Նա Մայսուրում մնաց մինչև նոյեմբեր, մինչև նրան ուղարկեցին անգլո-մարաթհական պատերազմում անգլիական զորքը գլխավորելու։
Երկրորդ անգլո-մարաթհական պատերազմ
Ուելսլին որոշել էր, որ ավելի համարձակ է պետք գործել` թվաքանակով իրենց գերազանցող մարաթհական ուժերը ջախջախելու համար, քանի որ երկարատև պաշտպանական պատերազմը կկործաներ իր բանակը։ Երբ նրա բանակը հավաքվեց (24 հազար զինվոր), նա 1803 թվականի օգոստոսի 8-ին հրամայեց քանդել ճամբարը և հարձակվել մարաթհաների մոտակա ամրոցի վրա ։ Մարաթհաները հանձնվեց օգոստոսի 12-ին, այն բանից հետո, երբ հրետանու հարվածից պատի մեջ առաջացած խոռոչով հետևակային ուժերը ամրոց ներխուժեցին։ Այժմ, երբ ամրոցը հայտնվել էր անգլիացիների ղեկավարության ներքո, Ուելսլին կարող էր իր վերահսկողությունը տարածել Գոդավարի գետից հարավ ընկած տարածքների վրա ։
Ասայեի ճակատամարտ
Ուելսլին իր բանակը բաժանել է երկու մասի (երկրորդ, զգալիորեն ավելի թույլ ջոկատը ղեկավարում էր գնդապետ Սթիվենսոնը), որպեսզի մարաթհաների բանակին կրնկակոխ հետևի և հայտնաբերի բանակի գտնվելու վայրը։ Նախատեսված էր, որ ջոկատները սեպտեմբերի 24-ին միանալու են։ Ուելսլիի հետախուզությունը հայտնեց, որ մարաթհաների գլխավոր ուժերը գտնվում են Ասայեից (Assaye) ոչ հեռու երկու գետերի միջև` Հայդարաբադի սահմանի մոտ ։ Եթե նա սպասեր երկրորդ ջոկատի հետ վերամիավորմանը, մարաթհաները կարող էին և նահանջել, ուստի Ուելսլին որոշեց անմիջապես հարձակվել նրանց վրա։
1803 թվականի սեպտեմբերի 23-ին անգլիացիներն անցան Կայտնա գետի ծանծաղուտը ու սկսեցին ճակատամարտը ։ Գետն անցնելուց հետո հետևակը դասավորվեց մի քանի շարքով և սկսեց հարձակումն ընդդեմ մարաթհական ռազմիկների։ Ուելսլին իր հեծելազորին հրամայեց հարվածել մարաթհական բանակի այն թևին, որը գտնվում էր գյուղի հարևանությամբ։ Կռվի ժամանակ ինքը` Ուելսլին կրակահերթի տակ հայտնվեց. նրա երկու ձին սպանվեց և նա թռավ երրորդի վրա ։ Օրհասական պահին Ուելսլին վերախմբավորեց իր ուժերը և գնդապետ Մաքսվելլին հրամայեց գրոհել (որն սպանվեց գրոհի ժամանակ) մարաթհաների արևելյան ճակատը, մինչև այդ ընթացքում ինքը ՝ հրամանատարն իր վերադասավորված հետևակի հետ կհարվածի կենտրոնին։
Հարձակման մասնակից սպաներից մեկը հետագայում գրել է Ուելսլիի անձնական ղեկավարության կարևորության մասին։ «Գեներալն ամբողջ ժամանակ իրադարձությունների կենտրոնում էր... Ես երբեք չեմ տեսել այդքան սառնասիրտ և հավաքված մարդու, ինչպիսին նա է... չնայած կարող եմ Ձեզ հավաստիացնել, որ մինչև մեր զորքը չշարվեց հարձակման համար, օրվա ելքը դեռևս անհասկանալի էր թվում...» ։ 6000 մարաթհա սպանվեց և վիրավորվեց, թշնամին նահանջեց, բայց անգլիացիները ուժ չունեին նրանց հետապնդելու։ Բրիտանացիների կորուստները նույնպես ծանր էին. սպանվեց 409 զինվոր, որոնցից 164-ը եվրոպացիները էին, իսկ մնացած 245-ը հինդուներ, վիրավորվեցին 1622 զինվոր և 26-ն անհետ կորան (թվերը բերված են ըստ Վելինգթոնի սեփական զեկույցի) ։ Ուելսլին մտահոգված էր մարդկային կորուստներով և նշել է, որ «ես չէի ցանկանա կրկին տեսնել այդքան մեծ կորուստներ, որ ես ունեցա սեպտեմբերի 23-ին, անգամ նման հաջողությունների գնով»։ Սակայն տարիներ անց նա ասել է, որ Ասայեի ճակատամարտը, իր մասնակցած ճակատամարտերից լավագույնն է եղել ։
Արգաոն և Գալիգարհ
Չնայած մարաթհաների կրած կորուստներին, այդ ճակատամարտով չավարտվեց պատերազմը։ Ուելսլին նոյեմբերին գրոհեց Արգաոնից ոչ հեռու տեղակայված ավելի խոշոր ուժերի վրա և շշմեցնող հաղթանակ տարավ. հակառակորդն ունեցավ 5000 զոհ, այն դեպքում, երբ անգլիացիները կորցրեցին միայն 361 զինվոր ։ Դրանից հետո նա գրավեց Գալիլգարհ ամրոցը, իսկ գեներալ Ջերարդ Լեյքը հաղթանակ տարել հինդուների նկատմամբ Դելիի մոտ, և մարաթհաները ստիպված էին 1803 թվականի դեկտեմբերի 30-ին կնքել Բրիտանիայի համար շահավետ հաշտության պայմանագիր Սուրջի Անջանհաոնում ։ Ռազմական պատմաբան Ռիչարդ Հոլմսը նշում է, որ Հնդկաստանում ստացած փորձը ազդել է Վելինգթոնի ապագա դքսի ինչպես անձի, այնպես էլ ռազմական մարտավարության վրա։ Այս փորձն ավելի ուշ, Պիրենեյան պատերազմների ժամանակ կենսական կարևորություն է ունեցել ։ Պարզվեց, որ կարևոր էխստավարժանքների և հրամանների միջոցով խիստ կարգապահություն պահպանելը, դիվանագիտական ճանապարհով դաշնակիցներ ձեռք բերելը, և մատակարարման գծերի պաշտպանությունը։ Ուելսլին կարևորում էր նաև լրտեսներից հակառակորդների մասին տվյալներ ձեռք բերելու հարցը։ Փոխվել էին նաև նրա անձնական նախասիրությունները, նա նախընտրում էր հագնել սպիտակ տաբատ, մութ համազգեստս, հեծյալի երկարաճիտ կոշիկներ և կրել սև երկեղջյուր գլխարկ (bicorne, bicorne) (ինչով էլ ասոցիացվել է նրա ոճը) ։
Գործունեությունը մեծ Բրիտանիայում
Ուելսլին մասնակցել է հյուսիսային Գերմանիայում հաջողություն չունեցած հակաֆրանսիական կոալիցիայի անգլո-ռուսական արշավանքին, իր բրիգադով հասնելով մինչև Էլբա ։ Վերադառնալով Ուելսլիին լավ նորություններ էին սպասվում. իր նոր կոչման և կարգավիճակի շնորհիվ Քիթի Պեկինհեմի ընտանիքից ամուսնանալու թույլտվություն ստացավ։ Արթուրը և Քիթին 1806 թվականի ապրիլի 10-ին Դուբլինում ամուսնացան ։ Հետագայում պարզ դարձավ, որ ամուսնությունն անհաջող էր, և երկուսն էլ երկար տարիներ առանձին էին ապրում, քանի դեռ Ուելսլին մասնակցում էր պատերազմներին ։ 1806 թվականի հունվարին Ուելսլին Ռայ քաղաքից (Արևելյան Սասիքս) ընտրվեց Խորհրդարանի ստորին պալատում` որպես թորի թեկնածու և երկար ժամանակով հեռացավ բանակից ։ 1807 թվականին ընտրվեց Թրելի, Միտչել քաղաքներից, և, վերջապես, Անգլիայի հարավում գտնվող Ուայթ կղզիներից Նյուպորտից, որի պատգամավորն է եղել 1807-1809 թվականներին։ Ապա նույն` 1807 թվականին նշանակվել է Իռլանդիայի գործերով պետ-քարտուղար և միաժամանակ դարձել է Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի անդամ։ Իռլանդիայում եղած ժամանակ նա բանավոր խոստում է տվել, որ կաթոլիկների դեմ ուղղված առկա պատժիչ օրենքները  շատ զուսպ կկիրառվեն։ Հնարավոր է, դա վկայում է հետագայում կաթոլիկների էմանսիպացիայի օրինագծին  աջակցելու նրա մտադրության մասին ։
Պատերազմը Դանիայում
Իռլանդիայում եղած ժամանակ` 1807 թվականի մայիսին Ուելսլին տեղեկանալով, որ բրիտանական արշավանք է պատրաստվում դեպի Դանիա, որոշեց թողնել իր բոլոր քաղաքական պաշտոնները և մեկնել։ 1807 թվականի օգոստոսին Կոպենհագենի ճակատամարտի ժամանակ նա ղեկավարեց հետևակային բրիգադը։ Ուելսլին մասնակցեց նաև Կյոգեի ճակատամարտին, որտեղ նրա զինվորները գերի վերցրեցին մոտ 1100 մարդ և անձամբ ներկա է եղել նրանց հանձնելիս։
Սեպտեմբերի 30-ին նա վերադարձավ Անգլիա, իսկ 1808 թվականի ապրիլի 25-ին գեներալ-լեյտենանտի կոչում ստացավ։ 1808 թվականի հունիսին Ուելսլին ընդունեց 9000 մարդուց կազմված արշավախմբի հրամանատարությունը, որը ենթադրվում էր ուղարկել Հարավային Ամերիկայում իսպանական գաղութ որպես օգնություն լատինամերիկյան հեղափոխական Ֆրանսիսկո Միրանդային։ Սակայն դրա փոխարեն նրա կորպուսն ուղարկեց Պորտուգալիա, որտեղ այն պետք է միավորվեր 5000 զինվորների հետ, որոնք ուղարկվել էին Ջիբրալթար ։
Պիրենեյան պատերազմներ
Ավարտելով բոլոր նախապատրաստությունները, բանակը 1808 թվականի հուլիսի 12-ին մեկնեց Կորկա, Պիրենեյան թերակղզում ֆրանսիացիների դեմ պայքարելու։ Պատմաբան Ռոբին Նեյլանդսի (Նիլլանս) կարծիքով` «Ուելսլին այդ ժամանակ արդեն ձեռք էր բերել այն փորձը, որի վրա հիմնվեցին նրա հետագա հաղթանակները։ Նա գիտեր զորքերն ամենաներքևից մինչև վերև կառավարելու, թիկունքի և մատակարարման կարևորության, թշնամական շրջապատման մեջ ռազմական գործողությունները վարելու մասին։ Նա քաղաքական կշիռ ուներ և գիտակցում էր մետրոպոլիաների աջակցության կարևորությունը։ Ամենակարևորն այն էր, որ նա հասկացել էր, թե ինչպես է պետք հասանելի նպատակներ դնելով ու հենվելով իր ուժերի և միջոցների վրա վարել և հաղթել ռազմական արշավանքը»։
1808
Ուելսլին 1808 թվականին Ռոլիսի և Վիմեյրուի ճակատամարտերում (Լիսաբոն) ջախջախեց ֆրանսիացիներին, բայց Վիմեյրուից անմիջապես հետո հեռացվեց հրամանատարությունից։ Բանը նրանում էր, որ գեներալ Հյու Դալրիմփլին (Hew Dalrymple) Սինտրայում տարօրինակ կոնվենցիա էր ստորագրել, ըստ որի, բրիտանական Արքայական նավատորմը պարտավորվել էր ֆրանսիական բանակը հանել Լիսաբոնից իր ամբողջ ավարի հետ միասին տեղափոխելով Ֆրանսիա (Պորտուգալիայից հեռանալու դիմաց), և պնդել էր, որ Ուելսլին` կառավարության միակ անդամը, նույնպես անդամակցի Կոնվենցիային ։ Ուելսլին այդ ժամանակ պահպանում էր Իռլանդիայի գործերով պետ-քարտուղարի իր պաշտոնը, որը հավասարազոր էր նախարարի պաշտոնին ։ Մեծ Բրիտանիայում այդ Կոնվենցիան համարեցին խայտառակություն։ Դալրիմփլիին և Ուելսլիին հետ կանչեցին Անգլիա, որպեսզի քննչական հանձնաժողովի առաջ կանգնեն։ Ուելսլին համաձայնվել էր ստորագրել նախնական զինադադարը, բայց կոնվենցիան չէր ստորագրել և, ի վերջո, արդարացվեց ։
Այդ ժամանակ Նապոլեոնը ներխուժեց Իսպանիա իր վետերանների հետ միասին, որպեսզի ճնշի ապստամբությունը։ Իբերիայի անգլիական զորքերի նոր հրամանատար Ջոն Մուրը 1809 թվականի հունվարին մահացավ Լա Կորունյեի ճակատամարտում ։
Թեև ընդհանուր առմամբ ֆրանսիացիների հետ պատերազմը հօգուտ անգլիացիների չէր ստացվում մայրցամաքում, բայց ռազմական գործողությունների պիրենեյան թատերաբեմը դարձավ միակ տեղը, որտեղ անգլիացիները պորտուգալացիների հետ միասին լուրջ դիմադրություն ցուցաբերեցին ֆրանսիացիների և նրանց դաշնակիցների դեմ։ Դեպի Հոլանդիա նոր արշավանքը (1809) տապալվեց այն կազմակերպչական սխալ հաշվարկների պատճառով, որը բնորոշ էր այդ ժամանակի Բրիտանիայի համար։ Ուելսլին Պորտուգալիայի պաշտպանության վերաբերյալ հուշագիր ուղարկել ռազմական նախարար լորդ Կասլրիին։ Հուշագրում նա կարևորում էր Պորտուգալիայի լեռնային սահմանները և հիմնավորում Լիսաբոնի ընտրությունը որպես զորքերի գլխավոր բազա, քանի որ անգլիական նավատորմը կարող էր օգնել այն պաշտպանելու գործում։ Կասլրին և նախարարների կաբինետը փաստաթղթին հավանություն տվեցին և Ուելսլիին նշանակեցին Պորտուգալիայի բոլոր բրիտանական արշավանքային ուժերի հրամանատար ։
1809
Ուելսլին Լիսաբոն ժամանեց 1809 թվականի ապրիլի 22-ին «Սյուրվեյյանտ» ֆրանսիական նախկին ֆրեգատով, հազիվ խուսափելով նավաբեկությունից ։ Օգնական ուժեր ստանալով, նա անցավ հարձակման։ Պորտուի երկրորդ ճակատամարտում նա, օգտագործելով հանկարծակիություն և արագություն, մայիսի 12-ի կեսօրին հատեց Դուերո գետը և մարշալ Սուլտի զորքերին դուրս քշեց Պորտու քաղաքից ։
Ապահովելով Պորտուգալիայի անվտանգությունը, Ուելսլին ներխուժեց Իսպանիա` գեներալ Գրեգորիո դե լա Կուեստայի ուժերի հետ միավորվելու համար։ Միավորված ուժերը նախապատրաստվում էին 1809 թվականի հուլիսի 23-ին հարձակվել Տալավերի մոտ տեղակայված մարշալ Վիկտորի առաջին կորպուսի վրա։ Բայց Կուեստան հարձակմանը դժկամությամբ համաձայնվեց և համոզեց մեկ օրով հետաձգել հարձակումը ։ Հետաձգումը հեռանալու հնարավորություն ստեղծեց ֆրանսիացիների համար։ Կուստան աճապարեց իր բանակն ուղարկել Վիկտորի զորքի հետևից ու Նոր Կաստիլիայում դեմ առ դեմ հայտնվեց գրեթե ողջ ֆրանսիական բանակի առաջ. Վիկտորն իր զորքերի հետ էր միավորել Տոլեդոյի և Մադրիդի կայազորները։ Իսպանացիներն արագորեն նահանջեցին, բրիտանական երկու դիվիզիաները հարձակվեցին, որպեսզի պաշտպանեն նրանց նահանջը ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Արթուր Զայս-Ինկվարտ (Arthur Seyß-Inquart, ), ավստրիացի և գերմանացի քաղաքական գործիչ, իրավաբան։ 1938 թվականից Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության անդամ է, 1941 թվականի ապրիլի 20-ից` օբերգրուպենֆյուրեր։ Ավստրիայում զբաղեցրել է ներքին գործերի նախարարի (1938, մարտ), ֆեդերալ կանցլերի և պաշտպանության նախարարի (1938, մարտի 11-13), ինչպես նաև ֆեդերալ նախագահի պաշտոններ (1938, մարտի 13)։ Անշլյուսից հետո պետական ծառայության է անցել Երրորդ Ռայխում, որտեղ Օստմարկ ռայխսգաուում զբաղեցրել է ռայխսշտատհալտերի պաշտոն (1938-1939), Հիտլերի կառավարությունում եղել է առանց պորտֆելի նախարար (նախարարության անդամ, որ չի ղեկավարում որևէ նախարարություն կամ նրա կենտրոնական մարմինը) (1939-1945) և Նիդերլանդների ռայխսկոմիսար (1940-1945)։ 1945 թվականին մեկ օրով եղել է արտաքին գործերի նախարար Կարլ Դյոնիցի կառավարությունում։ Նյուրնբերգի դատավարության արդյունքում ճանաչվել է ռազմական հանցագործ և գլխատվել մարդկության դեմ ուղղված հանցանքների համար։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1809
Հաջորդ օրը, հուլիսի 27-ին, Տալավերի ճակատամարտում ֆրանսիացիները հարձակման դիմեցին երեք շարասյուներով։ Ուելսլին հետ մղեց այդ և հաջորդ օրերի բոլոր հարձակումները, սակայն իր բանակի համար ծանր կորուստներով։ Շուտով պարզվեց, որ ճակատամարտից հետո Սուլտը տեղափոխվել է հարավ, որը անգլիացիներին սպառնաում էր կտրել Պորտուգալիայից։ Օգոստոսի 3-ին Ուելսլին շարժվեց դեպի արևելք` Սուլտին կանգնեցնելու, 1500 վիրավորներին թողնելով իսպանացիների խնամքի ներքո ։ Սակայն պարզվեց, որ ֆրանսիացիների ուժերը կազմում են 30 հազար մարդ, և Ուելսլին թեթև հեծելազորային բրիգադին հրամայեց ամբողջ ուժով սլանալ ու մինչև ֆրանսիացիների մոտենալը գրավել Ալմարասի Տախո գետի վրայի կամուրջը։ Ապահով համարելով Լիսաբոնի հետ հաղորդակցությունը և մատակարարումը, Ուելսլին որոշեց կրկին միանալ Կուեստոյի հետ։ Սակայն պարզվել էր, որ իսպանացիները անգլիացի վիրավորներին թողել էին ֆրանսիացիներին և այդպիսով դրսևորել էին իրենց բոլորովին անվստահելի լինելը, քանի որ խոստացել, և ապա հրաժարվել էին ապահովել բրիտանական զորքերին, որով բորբոքեցին Ուելսլիին և անգլիական և իսպանական դաշնակիցների միջև դժգոհություն սերմանեցին։ Մատակարարման անբավարարությունը և գարնանը նոր ֆրանսիական զորքերի ժամանման սպառնալիքը (ներառյալ հենց Նապոլեոնի հայտնվելու հնարավորությունը) անգլիացիներին ստիպեցին Պորտուգալիա նահանջել ։
1809 թվականին Արթուր Ուելսլին ստանավ Վելինգթոնի վիկոնտ տիտղսոը։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Կարիերայի սկիզբ
1914 թվականի օգոստոսին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Տիրոլի եգերական գնդերի կազմում ծառայել է ռուսական, ռումինական և իտալական ճակատներում Կուրտ Շուշնիգի հետ նույն զորամասում, բազմիցս պարգևատրվել է։ Ծանր վիրավորվել է, համալսարանական կուրսն ավարտել է հոսպիտալում, որտեղ գտնվում էր վիրավորվելուց հետո։ 1921 թվականից զբաղվել է փաստաբանական գործունեությամբ, համագործակցել է աջ կազմակերպությունների հետ (հետագայում` Հայրենական ճակատ), սակայն հեռու է եղել գերմանամետ նացիոնալ-սոցիալիստներից։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1810
1810 թվականին նոր մեծ ֆրանսիական բանակը մարշալ Անդրե Մասենայի հրամանատարության ներքո Պորտուգալիա ներխուժեց։ Ինչպես Անգլիայում, այնպես էլ անգլիական բանակում տրամադրությունները հոռետեսական էին. բոլորը կարծում էին, որ ստիպված կլինեն զորքերը տարհանել Պորտուգալիայից։ Այդպես մտածելու փոխարեն Վելինգթոնը ֆրանսիացիների առաջխաղացումը Բուսսակոյի ճակատամարտով կանգնեցրեց ։ Այնուհետև զանգվածային հողային ամրություններ կառուցելով, այսպես կոչված Տորիշ Վեդրաշ գծեր (ըստ համանուն քաղաքի անվան), նա ամրապնդեց թերակղզու այն մասը, որտեղ Լիսաբոնն էր։ Դրանք կառուցվեցին խիստ գաղտնի, իսկ նրանց թևերը պաշտպանում էր Թագավորական նավատորմը ։ Հարձակման անցած ֆրանսիական բանակն անցավ խորը պաշտպանության, զորքերում սով սկսվեց, և վեց ամիս անց նրանք ստիպված էին նահանջել։ Անգլիացիների իրականացրած հետապնդումն այդ ընթացքում մի քանի անգամ խափանվել էր մարշալ Նեյ Միշելի հրամանատարությամբ կազմակերպած ֆրանսիական արիերգարդի հակահարվածներով ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
1933 թվականի հեղաշրջումից մինչև անշլյուս
1933 թվականին Էնգելբերտ Դոլֆուսի հրավերով մտել է ավստրոֆաշիստական կառավարության մեջ։ Ավստրիական ՍՍ-ի կողմից 1934 թվականի հուլիսին Դոլֆուսի սպանությունից հետո կանցլեր Կուրտ Շուշնիգի օրոք դարձել է պետական խորհրդական։ Աստիճանաբար, հասկանալով Ավստրիայի և Գերմանիայի միավորման անխուսափելիությունը, մտել է նացիոնալ-սոցիալիստների շրջանակի մեջ։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1811
1811 թվականին մարշալ Մասսենան կրկին Պորտուգալիա մեկնեց Ալմեյդան ազատագրելու. մայիսի 3-6-ին Ֆուենտես դե Օնորոյի ճակատամարտում Վելինգթոնը հազիվ կարողացավ ֆրանսիացիներին կանգնեցնել ։ Մայիսի 16-ին նրա ենթակայության ներքո գտնվող վիկոնտ Բերեսֆորդը ճակատամարտ տվեց Սուլտի հրամանատարության ներքո կռվող «Ֆրանսիայի Հարավին բանակի» հետ։ Ալբուերի ճակատամարտը, երկու կողմերի համար էլ արյունալի էր, սակայն, կողմերից ոչ մեկին էլ վճռական հաղթանակ չբերեց ։ Վելինգսթոնը հուլիսի 31-ին իր ծառայությունների համար ստացավ ամբողջական գեներալի կոչում։ Ֆրանսիացիները Ալմեյդան հանեցին պաշարումից և դուրս պրծան անգլիական զորքերի հետապնդումից, նրանց ձեռքում մնաց Սյուդադ-Ռոդրիգո և Բադախոս իսպանական ամրոցները` լեռնանցքների միջով դեպի Պորտուգալիա տանող  «բանալիները» ։ Պորտուգալիայում մարտական ձեռքբերումների համար Ուելսլին դասվեց պորտուգալական ազնվականության շարքին. նրան շնորհվեց Վիմեյրոյի կոմս տիտղոսը։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
1933 թվականի հեղաշրջումից մինչև անշլյուս
1938 թվականի փետրվարին գերմանական ներխուժման վտանգի ազդեցությամբ Շուշնիգը Զեյս-Ինկվարտին նշանակել է ներքին գործերի նախարար։ 1938 թվականի մարտի 11-ին Շուշնիգը հրաժարական է տվել, իսկ Զեյս-Ինկվարտը գերմանական իշխանություններին օգնության կոչով է դիմել, ինչի պատրվակով Գերմանիայի զինված ուժերն անցել են ավստրիական սահմանը։
Երկու օր Զեյս-Ինկվարտը եղել է Առաջին հանրապետության վերջին կանցլերը։ 1938 թվականի մարտի 13-ին նա մտել է Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության շարքերը և Վիլհելմ Միկլասի հրաժարականից հետո ստանձնել նախագահի պարտականությունները։ Ստորագրել է օրենք Ավստրիայի` Երրորդ Ռայխի կազմի մեջ մտնելու մասին։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը նա եղել է Ավստրիայի կայսերական տեղապահ (Reichsstatthalter) որպես ՍՍ-ի գրուպենֆյուրեր։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1812
1812 թվականի հունվարին Վելինգթոնը գրավեց Սյուդադ Ռոդրիգոն, օգտվելով այն հանգամանքից, որ ֆրանսիացիների հիմնական ուժերը գնացել էին ձմեռային բնակատեղիներ։ Անգլո-պորտուգալական բանակը բերդը գրոհեց բավական կարճ ժամանակում, որպեսզի բերդի կայազորը չհասցներ օգնություն ստանալ։ Այնուհետև զորքերը տեղաշարժվեցին ավելի հարավ, մարտի 16-ին պաշարեցին Բադախոսը և դրանից հետո գրեթե մեկ ամիս տևած մարտերից հետո գիշերային գրոհով և մեծ կորուստների գնով գրավեցին այդ ամրոցը։ Տեսնելով ամրոցի մոտ կատարված արյունալի կոտորածի արդյունքները, Վելինգթոնը կորցրել էր իրեն բնորոշ սառնասրտությունը և լալիս էր ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Լեհաստան և Նիդերլանդներ
1939 թվականի մայիսից Զայս-Ինկվարտը Գերմանիայի կառավարությունում եղել է նախարար առանց պորտֆելի։ Լեհաստանի բռնազավթումից և նրա տարածքում գեներալ-գուբերնատորություն ստեղծելուց հետո եղել է գեներալ-նահանգապետ Հանս Ֆրանկի տեղակալը` պատասխանատու լինելով Լեհաստանի հարավային շրջանների համար։ Զեյս-Ինկվարտը ներգրավվում է հրեական գետտոների ստեղծմանը` «արտակարգ միջոցներ» գործադրելով լեհական դիմադրության դեմ։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1812
1812 թվականին նրա բանակը կազմված էր բրիտանացի զինվոր վետերաններից, ջանադիր վերապատրաստում անցած պորտուգալական բանակի ստորաբաժանումներից։ Իսպանիա ուղևորվելով, նա Սալամանկայում ջախջախեց ֆրանսիացիներին` օգտվելով վերջիններիս զորաշարժերի վրիպումներից ։ Ճակատամարտը թույլ տվեց ազատագրել Մադրիդը։ Որպես պարգև նրան արժանացրին Վելինգթոնի կոմս և ապա մարքիզ տիտղոսներին և նշանակեցին բոլոր դաշնակից ուժերի հրամանատար Իսպանիայում ։ Վելինգթոնը փորձեց գրավել չափազանց կարևոր Բուրգոս ամրոցը, որը Մադրիդը կապում էր Ֆրանսիայի հետ։ Սակայն անհաջողությունը, որը նախ և առաջ առաջացրել էր պաշարման համար անբավարար թնդանոթների հետևանքով, նրան ստիպեց սրընթաց նահանջել` տալով ավելի քան 2000 մարդ զոհ ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Լեհաստան և Նիդերլանդներ
1940 թվականի մայիսից նշանակվել է օկուպացված Նիդերլանդների ռայխսկոմիսար։ Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել են տեղի նացիոնալ-սոցիալիստների ռազմական կազմավորումներ (լանդվախտ), իսկ 1941 թվականին մնացած բոլոր քաղաքական շարժումներն արգելվել են։ Զեյս-Ինկվարտն անձամբ է պատասխանել տեղի դիմադրության ճնշման համար, այդ թվում` 1941 թվականին Ամստերդամում և Արնհեմում կազմակերպված ցույցերի համար։ Իր կառավարման ողջ ընթացքում նա կայացրել է մոտ 800.000 մարդու մահվան վճիռ։ Որոշ աղբյուրներ վկայում են 1.500 թիվը` ներառյալ ճամբարներում մահացածները, Պյուտտենի արտագաղթի զոհերը (1944, հոկտեմբեր) և 117 սպանվածներ` որպես պատիժ Նիդերլանդներում ՍՍ-ի ղեկավար Հանս Ռաուտերի սպաման համար (1945, մարտ)։ Հարկ է նշել, որ դաշնակիցների` Նորմանդիա մտնելուց հետո Նիդերլանդների իրական իշխանությունն անցել է ռազմական իշխանություններին և գեստապոյին։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1812
Ֆրանսիացիները հեռացան Անդալուզիայից, իսկ Սուլտ և Մարմոն մարշալները միավորեցին իրենց զորքերը։ Միավորվելով, ֆրանսիացիները թվով գերազանցում էին անգլիացիներին` վերջիններիս դնելով վտանգավոր իրավիճակում։ Վելինգթոնը հեռացրեց իր բանակը, միացավ թվով փոքր կորպուսի հետ, որը գտնվում էր Ռոլանդ Հիլլի հրամանատարության ներքո ու սկսեց նահանջել Պորտուգալիա։ Մարշալ Սուլտը խուսափեց հարձակումից ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Լեհաստան և Նիդերլանդներ
Նիդերլանդներ հասնելուց անմիջապես հետո Զեյս-Ինկվարտը հրեաներին ազատեց պետական ծառայություններից, թերթերի ու արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարումից։ Սկսած 1941 թվականից` անցկացվել են հրեաների զանգվածային հաշվառումներ, Ամստերդամում ոչնչացվել է գետոն, իսկ Վեստերբորկում` տրանզիտ ճամբարը։ Հրեաներին Բուխենվալդ և Մաուտհաուզեն տեղափոխելը սկսվել է 1941 թվականի փետրվարին։ 1944 թվականի սեպտեմբերին, դաշնակիցերի զորքերի մոտեցման հետ Վեստերբորկի բոլոր բանտարկյալները տեղափոխվել են Թերեզիենշտադ։ Հոլանդական 140.000 հրեաներից մնացել են ընդամենը 27.000-ը ։ Բացի հրեաներից` Գերմանիայում աշխատանքի մեջ են ընդգրկվել 530.000 հոլանդացի, որից 250.000-ը տեղափոխվել են Գերմանիա։ Զեյս-Ինկվաչտը ընդդիմացել է աշխատուժին արևելք տանելու որոշմանը, իսկ 1944 թվականին ընդամենը 12.000 մարդ է ուղարկում նախատեսված 250.000-ի փոխարեն։ Հոլանդիայից նահանջելու ժամանակ Զեյս-Ինկվարտը, իր գործողությունները համաձայնեցնելով Ալբերտ Շպեերի հետ, սաբոտացիայի է ենթարկել Բեռլինի հրամանները «վերապրած հողի մասին»։ 1944 թվականի վերջին նա էմբարգո է դրել դաշնակիցների կողմից Հոլանդիայի օկուպացված շրջաններին մթերք հասցնելու որոշմանը, բայց դրան հաջորդած Սոված ձմռանը` պատերազմի վերջին օրերին, համաձայնել է չխոչընդոտել դաշնակիցների` աղետյլ շրջաններին մթերք հասցնելու հումանիտար գործողությանը։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1812
1812 թվականին Պորտուգալիայի Մարիա թագուհու անունից արձակած դեկրետներով Ուելսլիին շնորհվեցին Տորրիշ Վեդրաշի մարքիզ և Դա Վիկտորիայի դուքս («Հաղթանակի դուքս») պորտուգալական տիտղոսները` Պորտուգալիայի ժողովրդին մատուցած ծառայությունների համար։ Դա եզակի դեպք է, երբ օտարերկրացին պորտուգալական դուքստ ժառանգական տիտղոս է ստացել։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Լեհաստան և Նիդերլանդներ
Իր ինքնասպանությունից առաջ` 1945 թվականի ապրիլին, Հիտլերը իր Քաղաքական կտակում իր գաղափարական հետնորդ Կարլ Դյոնիցի կառավարությունում Զեյս-Ինկվարտին նշանակել է արտաքին գործերի նախարար ։ Հիտլերի ինքնասպանությունից հետո` Կ. Դենիցի Դենիցի գլխավորությամբ նոր կառավարության ձևավորման ժամանակ` 1945 թվականի մայիսին, Զեյս-Ինկվարտը տորպեդոյով մոտորանավակով Հոլանդիայից մեկնել է Ֆլենսբուրգ և Կ. Դենիցի և Ա. Շպեերի հետ հանդիպման ժամանակ վճռականորեն հրաժարվել է որևէ պաժտոն զբաղեցնելուց` ասելով, որ իր տեղը Հոլանդիայում է ։ 1945 թվականի մայիսի 4-ին գերմանական զորքերը Նիդերլանդներում կապիտուլյացիայի են ենթարկվել, իսկ Զեյս-Ինկվարտը գերվել է կանադական զորքերի կողմից ։
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1813
1813 թվականին Վելինգթոնը նոր հարձակում ձեռնարկեց, այս անգամ ընդդեմ ֆրանսիացիների հաղորդակցության ուղիների։ Նա անցավ բարձրադիր տեղանքի միջով, Տրազ ուժ Մոնտիշ տարածաշրջան Բուրգոսից հյուսիս և իր մատակարարման գիծը Պորտուգալիայից տեղափոխեց Սանտանդեր իսպանական հյուսիսային նավահանգիստ։ Դա ֆրանսիացիներին ստիպեց, որ թողնեն և՛ Մադրիդը, և՛ Բուրգոսը։ Շարունակելով ընթանալ ֆրանսիական թևերի ուղղությամբ, Վելինգթոնը հասավ և ջախջախեց Ժոզեֆ Բոնապարտ թագավորի բանակը Վիտորիայի ճակատամարտում։ Այդ հաղթանակի շնորհիվ նա ստացավ անգլիական ֆելդմարշալի կչում ։ Նա անձամբ առաջնորդեց դեպի ֆրանսիացիների կենտրոն շարժվող շարասյունը, իսկ մյուս շարասյունները, որոնք գլխավորում էին Թոմաս Գրեմը, Ռոլանդ Հիլլը և Դալհուզիի կոմս Ջորջ Ռամսեյը, շրջանցեցին ֆրանսիացիներին աջից ու ձախից։ Այս ճակատամարտը ոգեշնչել էԲեթհովենին ստեղծել «Վելինգթոնի հաղթանակը» opus 91 ստեղծագործությունը։ Բրիտանական զորքերը թողեցին շարքերը, որպեսզի կողոպտեն ֆրանսիացիների լքված սայլերը` ջախջախված թշնամուն հետապնդելու փոխարեն։ Նկատի ունենալով նման բացահայտ կարգապահական խախտումը բարկացած Վելինգսթոնը պաշտպանության և գաղութների նախարար կոմս Հենրի Բատերստին գրել է իր հայտնի զեկույցը. «Մենք ունենք Երկրի թափոններ հասարակ զինվորների փոխարեն» ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Դատավարություն Նյուրնբերգում
1945 թվականի նոյեմբերի 20-ին գլխավոր ռազմական հանցագործների հետ Նյուրնբերգում Միջազգային ռազմական դատարանի առաջ է կանգնել նաև Զեյմս-Ինկվարտը։ Նա մեղավոր է ճանաչվել խաղաղության դեմ հանցագործություն կատարելու, ագրեսիվ պատերազմի սանձզերծման, ռազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործության համար։ Մեղադրվել է Նիդերլանդների բնակչության արտագաղթի կազմակերպման և գերյալների գնդակահարության մեջ։ Զեյս-Ինկվարտն իրեն մասամբ մեղավոր է համարել սարսափելի հանցագործությունների մեջ։ Նա մեղավոր է ճանաչվել բոլոր հոդվածներով` բացառությամբ հանցագործ համաձայնության, և մահապատժի է դատապարտվել կախաղանի եղանակով ։ Էշաֆոտին կանգնած ժամանակ նա ասել է.
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
1813
Սակայն ավելի ուշ, երբ նրա զայրույթը հանդարտվել էր, նա լրացնելով այդ մեկնաբանությունը իր զինվորներին դրվատել է, ասելով, որ թեև շատ մարդիկ «երկրային թափոններ էին, բայց դա իսկապես զարմանալի է, որ մենք նրանցից այնպիսի հրաշալի տղաներ ենք ստանում, ինչպիսին նրանք դառնում են» ։
Արթուր Զայս-Ինկվարտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի նախագահներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անձինք Կատեգորիա:Ֆաշիստ առաջնորդներ Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի նախարարներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ավստրիացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ավստրիայի կանցլերներ Կատեգորիա:Ավստրիայի նախարարներ
Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն
Պատերազմի արդյունքներ
Վելինգթոնը շռայլորեն պարգևատրվել է իր հերսությունների համար անգլիական կառավարության կողմից. Ռեգենտ արքայազն Գեորգը նրան շնորհել է դուքսի տիտղոս (նրա ժառանգները կրում են այդ տիտղոսը մինչ օրս), իսկ խորհրդարանը նշանակել է 300 հազար ֆունտ ստերլինգ կալվածք գնելու համար։ Քանի որ նորաթուխ դուքսը, իսկ մինչ այդ վիկոնտ, կոմս և մարքիզ Վելինգթոնը, Անգլիայում չէր մինչև Պիրենեյան պատերազմի ավարտը, նա այս բոլոր տիտղոսների արտոնագրերով պարգևատրվել է մեկ` եզակի, ամբողջ օրը տևած արարողությամբ ։ Թեև Ուելսլին գրեթե վեց տարի կռվել է ֆրանսիացիներից Իսպանիան մաքրելու և Ժոզեֆ Բոնապարտին տապալելու համար, նրա վաստակը բավարար չի գնահատվել այդ երկրում. իսպանական դպրոցներում դասավանդվող պատմության մեջ, Վելինգթոնի և նրա անգլիացի և պորտուգալացի զինվորների ներդրման մասին նվազագույնս է հիշատակվում։ Նա ստացել է Սյուդադ Ռոդրիգոյի դուքս իսպանական տիտղոսը, իսկ Ֆերդինանդ VII-ը թագավորական հավաքածուի արվեստի առարկաների մի մասը, որոնք նա խլել էր ֆրանսիացիներից, նրան թույլ է տվել իրեն վերցնել։ Վիտորիայի ճակատամարտի հաղթանակին նվիրված կոթողում առկա է Վելինգթոնը ձիու վրա նստած մեծ ֆիգուրը ։
Մեծ Բրիտանիայում նա հայտնի է շնորհիվ ոչ միայն իր ռազմական հաղթանակներին, այլև իր կերպարով և արտաքինով։ Նրա հաղթանակները համընկել են Ռոմանտիզմի զարթոնքի հետ, երբ բնորոշ էր անձի անհատականության նկատմամբ ուշադրությունը։ Դուքսի հագուստի ոճը ազդել է Բրիտանիայի նորաձևության վրա. բարձր բարեկազմ տղամարդու ուրվագիծը, սև գլխարկը պլյումաժի հետ, շքեղ և միաժամանակ խիստ համազգեստսը և սպիտակ տաբատը սկսել են մեծ ճանաչում վայելել ։
Նրան նշանակել են դեսպան Ֆրանսիայում ։ Այնուհետև նա լորդ Կասլերին է փոխարինել Վիեննայի կոնգրեսում՝ որպես Մեծ Բրիտանիայի լիազոր ներկայացուցիչ, որտեղ նա հաստատակամորեն պաշտպանել է Ֆրանսիայի դիրքերը Եվրոպայում հետպատերազմյան ուժերի հավասարակշռության հարցում։ 1815 թվականի հունվարի 2-ին Բաղնիքի շքանշանի բարեփոխման ժամանակ Վելինգթոնը շարքային ասպետի շքանշանի փոխարեն ստացել է Մեծ խաչի ասպետի աստիճան ։
Բելգիական արշավանք
1815 թվականի փետրվարի 26-ին Նապոլեոնը փախավ Էլբայից և վերադարձավ Ֆրանսիա ։ Մայիսին նա երկրի վերահսկողությունը կրկին իր ձեռքը վերցրեց, և բախվեց իր դեմ նոր` յոթերորդ կոալիցիայի հետ։ Վելինգթոնը Վիեննայից մեկնեց Բելգիա, որ ստանձնի անգլո-գերմանական բանակի և հոլանդա-բելգիական դաշնակիցների հրամանատարությունը։ Ոչ հեռու տեղակայված էր նաև Բլյուխերի պրուսական բանակը ։
Նապոլեոնի ծրագիրը կայանում էր նրանում, որ դաշնակիցների բանակը պրուսական բանակից կտրի և առանձին-առանձին ջախջախի նրանց մինչև ավստրիական և ռուսական զորքերի ժամանելը։ Ֆրանսիացիները կոալիցիոն զորքերի թվով ճնշող առավելությունը հաղթելու միայն այդ հնարավորությունն ունեին։ Հաղթանակից հետո Նապոլեոնը Ավստրիայի և Ռուսաստանի հետ խաղաղություն կնքելու ուղիներ կգտներ ։
Ֆրանսիական զորքերը ներխուժեցին Բելգիա, ջախջախեցին պրուսացիներին Լիգնիում, իսկ Քուոթր Բրասում Վելինգթոնին հնարավորություն չտվեցին օգնության հասնել պրուսացիներին ։ Այս իրադարձությունները անգլիացիներին ստիպեցին դաշնակիցների հետ միասին նահանջել դեպի Մոն Սեն Ժան գյուղի բարձունքները, որը գտնվում էր Բրյուսելի ճանապարհի վրա` Վաթերլոոյից դեպի հարավ։ Հունիսի 17-ին հորդառատ անձրև սկսվեց, որը դանդաղեցրեց առաջխաղացումը ։ Հաջորդ օրը տեղի ունեցավ Վաթերլոոյի ճակատամարտը։ Վելինգթոնն առաջին անգամ էր կռվում Նապոլեոնի դեմ։ Դուքսը ղեկավարում էր անգլո-հոլանդա-իռլանդական բանակը, որը կազմված էր 73 000 մարդուց, որոնցից 26 հազարը (36 %) բրիտանացիաներ էին ։
Վաթերլոոյի ճակատամարտ
1815 թվականի հունիսի  18-ին սկսվեց Վաթերլոոյի ճակատամարտը։ Ֆրանսիական դիվիզիան հարձակվեց շատո Ուգումոնում ամրակայված անգլիացիների վրա` պլանավորելով վերջիններիս շեղել, որ զորքերը կենտրոնից այդտեղ տեղափոխեն։ Կրակային հարձակումից հետո 80 հրանոթներից առաջինը գրոհի նետվեց կոմս դը Էրլոնի I ֆրանսիական կորպուսը։ Դը Էրլոնի զինվորները հարվածեցին հակառակորդին և դաշնակից զորքերը, որոնք տեղակայված էին բարձունքի դիմաց, խառնաշփոթ ձևով նահանջեցին դեպի գլխավոր դիրքեր։ Ապա Դը Էրլոնի կորպուսը գրոհեց դաշնակիցների առավել ամուր դիրքերի` Լա Է Սենտի վրա, բայց ապարդյուն։ Դաշնակիցների դիվիզիան գեներալ-լեյտենանտ Թոմաս Պիկտոնի հրամանատարության ներքո դեմ առ դեմ հանդիպեց դը Էրլոնի կորպուսի մնացորդների հետ։ Մոտ հեռավորության վրա տեղի ունեցած փոխհրաձգության ժամանակ Պիկտոնը զոհվեց։ Այս ընդհարման ժամանակ կոմս Ակսբրիջը իր երկու հեծելազորային բրիգադները ուղղեց թշնամու վրա, գրավեց պուրակը, ֆրանսիական հետևակին անակնկալի բերելով ստիպեց նահանջել դեպի ստորոտի լանջ և ֆրանսիական կայսերական երկու արծիվներ վերցրեց։ Այնուամենայնիվ, հարձակվողները գերագնահատել էին իրենց ուժերը։ Նապոլեոնը անգլիացիների վրա նետեց թարմ հեծելազորային ստորաբաժանումներ, որոնք հսկայական վնասներ պատճառեցին նրանց և ետ մղեցին ։
Մինչև ժամը 16:00 մարշալ Նեյը նկատել էր ակնհայտ զանգվածային շեղում Վելինգթոնի դիրքերի կենտրոնում։ Նա սկսեց թիկունք տարհանել սպանվածներին և վիրավորներին մինչև նահանջելը և որոշեց օգտվել դրանից։ Ինքը՝ Նեյը, այդ ժամանակ փոքր հետևակային պահուստներ ուներ ձախ թևում, քանի որ հետևակայինների մեծ մասը կամ ուղղվել էր Ուգումոնի անիմաստ գրոհի կողմը կամ պաշտպանում էր աջ թևը։ Ուստի Նեյը որոշեց ճեղքել Վելինգթոնի զորքի կենտրոնը միայն հեծելազորային հարձակմամբ ։
Ժամը 16:30 ժամանեց առաջին` պրուսական IV կորպուսը Ֆրիդրիխ Բյուլովի հրամանատարության ներքո։ Կորպուսը ժամանել էր ֆրանսիական հեծելազորայինների հարձակման ամենաթեժ պահին։ Բյուլովը 15-րդ բրիգադն ուղարկեց Frichermont-La Haie շրջանում Վելինգթոնի ձախ թևի հետ միանալու, իսկ բրիգադի հեծյալ մարտկոցը և բրիգադին հատկացված հրետանին շրջվեց` իր ձախ ճակատին աջակցելու ։ Նապոլեոնը կոմս Լոբաուի կորպուսն ուղարկեց Պլանսենուա գյուղ ուղղություն վերցրած կոմս Բյուլովի IV կորպուսի մնացած մասին կանգնեցնելու։ 15-րդ բրիգադը Լոբաուի կորպուսին ստիպեց նահանջել Պլանսենուայի ուղղությամբ։ Ֆոն Հիլլերի 16-րդ բրիգադը նույնպես իր վեց գումարտակներով հարձակվեց Պլանշենուայի ուղղությամբ։ Նապոլեոնը Երիտասարդ գվարդիայի բոլոր ութ գումարտակներն ուղարկեց Լոբաուին օգնության, որն այդ ժամանակ հայտնվել էր խիստ նեղ իրավիճակում։ Երիտասարդ գվարդիան հակահարված տվեց և, կատաղի հրաձգությունից հետո պաշտպանեց Պլանսենուան, բայց նրանց էլ հակահարված տվեցին և դուրս մղեցին ։ Նապոլեոնը ստիպված էր Հին գվարդիայի երկու գումարտակ ուղարկել Պլանսենուա և անողոք պայքարից հետո նրանք կրկին գրավեցին գյուղը։
Ֆրանսիական հեծելազորը շատ անգամ գրոհեց բրիտանական հետևակայինների կարեն, ֆրանսիացիներն ամեն անգամ մեծ կորուստներ ունեցան։ Անգլիացիները մեծ կորուստներ չէին կրել։ Նեյին էլ չորս անգամ ցած էին նետել ձիուց ։ Ի վերջո, ակնհայտ դարձավ, նույնիսկ Նեյի համար, որ միայն հեծելազորայիններով շատ բան հնարավոր չէր անել։ Ուշացումով նա կազմակերպեց հետևակի և հեծելազորի համատեղ հարձակում, օգտագործելով Բաշել Ժիլբերի դիվիզիան և Ֆոյի դիվիզիայից Տիսսոյի գունդը (երկուսն էլ Ռեյի II կորպուսի ստորաբաժանումներն էին), և ֆրանսիական հեծելազորից մարտունակ մնացած մասը։ Այս հարձակումը իրականացվեց գրեթե նույն երթուղով, ինչով ընթացել էր ծանր հեծելազորի նախորդ հարձակումը ։
Մինչդեռ գրեթե նույն ժամանակ, երբ Նեյը միասնական ջանքերով գրոհում էր կենտրոնը և Վելինգթոնի դիրքերի աջ եզրը, Նապոլեոնը Նեյին հրամայեց ամեն գնով գրավել Լա Է Սանտը։ Նեյն այդ հրամանը կատարեց անմիջապես ժամը 18:00-ից հետո դը Էրլոնի կորպուսից մնացած զորքով։ Ապա Նեյը հեևակային հրետանին շարժեց վերև` դեպի Վելինգթոնի կենտրոնին մոտ և մոտ հեռավորության վրա կոտորակով սկսեց ոչնչացնել նրա հետևակային կարեն։ Այսպիսով պարզապես ոչնչացվեց 27-րդ (Inniskilling) գունդը, իսկ 30-րդ և 73-րդ գնդերը այնքան ծանր կորուստներ կրեցին, որ նրանց ստիպված էին միավորել, որպեսզի կարողանային կառուցել կենսունակ կարե։ Վելինգթոնի բանակի կենտրոնը կործանման եզրին էր և ֆրանսիացիների հարձակումների նկատմամբ խոցելի էր դարձել։ Ի բարեբախտություն Վելինգթոնի, փրկության հասան Փիրխ I-ի և Զիթենի պրուսական կորպուսները։ Զիթենի կոպուսը երկու թարմ` Վիվիանի և Վելինգթոնի հեծյալ բրիգադներին թույլ տվեց տեղակայվել Վելինգթոնի ձախ թևի եզրում և կանգնել մարդազուրկ դարձած կենտրոնի ետևում։ Փիրխի կորպուսը միացավ Բրյուլովին` որպես օգնական ուժ և նրանք միասին վերադարձրին Պլանշենուան, և դեպի Շառլեռուա ճանապարհը կրկին հայտնվեց պրուսական թնդանոթային ռումբերի կրակի ներքո։ Այդ օրհասական պահին ռազմի դաշտում օգնական ուժերի արժեքն անգնահատելի նշանակություն է ունեցել անգլիական բանակի համար։
Արևմտյան մասում բրիտանական պահակախմբային հետևակի 1500 զինվոր` գեներալ-մայոր Պերեգրին Մեյլենդի հրամանատարության ներքո, թաքնվել էին գետնի վրա պառկած, ձգտելով պաշտպանվել ֆրանսիական հրետանուց։ Երբ հայտնվեցին Կայսերական գվարդիայի երկրորդ խմբի շասերների երկու գումարտակները, Մեյտլենդի գվարդիականները կանգնեցին և նրանց դիմավորեցին գրեթե դիմահար համազարկերով։ Շասերները ճակատի լայնությամբ շարվեցին հակագրոհելու համար, բայց սկսեցին տատանվել։ Գվարդիականների սվինային հարձակումը նրանց հետ մղեց։ Բայց օգնության հասավ երրորդ խումբը` շասերների թարմ գումարտակը։ Բրիտանական գվարդիականները նահանջեցին` հետապնդվելով շասերների կողմից, բայց վերջիններիս կանգնեցրեց 52-րդ թեթև հետևակային գունդը, որը ֆրանսիացիների թևի մեջ մտավ ճակատի լայնությամբ, բացեց կործանարար կրակ նրանց վրա, ապա նետվեց գրոհի ։ Արագընթաց ճնշման տակ ֆրանսիացիների շարքերը ջախջախվեցին։