cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ակիս Ցոխաձոպուլոս
Սկանդալներ և քրեական գործեր
2011 թվականի մարտի 18-ին գերմանական «Der Spiegel» ամսագիրը Ցոխաձոպուլոս անունով նույնպես մասնակցում էր Ferrostaal-ի գործարքին 2010 թվականի փետրվարին։ Այս հրապարակման համար Ակիս Ցոխաձոպուլոսը դատական ​​հայց է ներկայացրել ընդդեմ հրապարակման։
2011 թվականի ապրիլի սկզբին հրապարակվել են տվյալներ Ակիս Ցոխաձոպուլոսին Ferrolstaal ընկերության ներկայացուցիչների կողմից սուզանավերի վաճառքի նախօրեին կաշառքի փոխանցման մասին ։ Ապրիլի 11-ին այս սկանդալի ծավալումից հետո Ցոխաձոպուլոսը վտարվել է «Համահունական սոցիալիստական ​​շարժում» կուսակցությունից ։ 2011 թվականի ապրիլի 28-ին Հունաստանի խորհրդարանի 226 անդամներ քվեարկել են հետաքննության համար հատուկ կոմիտեի ստեղծման և գերմանական սուզանավերի մատակարարման դեպքում Ցոխաձոպուլոսին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու օգտին ։
2013 թվականի հոկտեմբերի 7-ին նա մեղավոր է ճանաչվել բոլոր կետերով, իսկ հաջորդ օրը դատապարտվել է առավելագույն 20 տարվա ազատազրկման։
Գյումրու սելեկցիոն կայան
<<Գյումրիի սելեկցիոն կայան>> ՓԲԸ-ն կազմավորվել է 1924 թվականի աշնանը ռուս մեծ գիտնական, բնախույզ և կենսաբան Ս. Ի. Վավիլովի ցուցումներով ու լայնամասշտաբ գործունեության շնորհիվ։ 1924 թվականի աշնանը բուսաբուծության Համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի (ВИР) կողմից Հայաստան են ուղարկվել մի քանի տասնյակ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի հավաքածուների սերմեր  ՀՍՍՀ-ի նախալեռնային և լեռնային գոտիներում փորձարկելու համար։ Սելեկցիոն կայանը որպես գիտական հիմնարկ սկսել է գործել 1925 թվականից։ Այդ նպատակի համար ՍՍՀՄ, Համամիութենական բուսաբուծության գիտահետազոտական ինստիտուտի և ՍՍՀՄ Հողժողկոմի հրամանով Գյումրիի (Լենինականի) գյուղատնտեսական մշակաբույսերի տեսակափորձարկման հենակետին լրացուցիչ հատկացվում է պետական հատուկ նշանակության հողերից 12 հա, որի մի մասը Ամերիկոմինն էր, մի մասն էլ Կոմինխոզինը։
Ակիս Ցոխաձոպուլոս
Նախարարական պաշտոններ
Ցոխաձոպուլոսը իր գործոնեության ընթացքում զբաղեցրել է նախարարական հետևյալ պաշտոնները.
Գյումրու սելեկցիոն կայան
1929 թվականին ՍՍՀՄ Հողժողկոմատի գծով փորձակայանի դաշտում կազմակերպվում է սերմ-տնկարան, որին հատկացվում է ճակնդեղացան սովխոզին պատկանող հողերը։ 1931 թվականին փորձադաշտի բազայի վրա կազմակերպվում է Սելեկցիոն բաժին, որը վերանվանվում է Սելեկցիոն-փորձակայան։
Ակիս Ցոխաձոպուլոս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նախարարներ Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սալոնիկ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հույներ
Գյումրու սելեկցիոն կայան
1932թ-ին Սելեկցիոն կայանը կազմված էր  6  գիտական բաժիններից.
1.     Սելեկցիոն,
2.    Ճակնդեղագործական,
3.    Բանջարաբուծության,
4.    Կերարտադրության,
5.    Ագրոտեխնիկայի,
6.   Արտադրության։
Այդ տարիներին կայանը գործել է ՍՍՀՄ գյուղատնտեսական ակադեմիայի ենթակայությամբ։
1932-1933 թվականներին կայանի ենթայայությամբ Երևանում 2 հա հողատարածության վրա կազմավորվում է բանջարաբուծական բաժինը` ՍՍՀՄ աշխատանքային հերոս Անահիտ Անանյանի  ղեկավարությամբ։ Սելեկցիոն կայանի գործունեության վերակազմավորման և ամրապնդման գործում կարևոր ազդակ է հանդիսանում ՍՍՀՄ Հողժողկոմի 1937 թվականի որոշումը` «Հացահատիկային  կուլտուրաների սերմերի բարելավման միջոցառումների մասին»,  որին անմիջապես հաջորդում է ՀՍՍՀ Հողժողկոմատի հանձնարարությունը` Լենինականի փորձասելեկցիոն կայանը վերանվանել «Լենինականի պետական սելեկցիոն կայան»-ի։
Նախքան երկրորդ Համաշխարհային պատերազմը և պատերազմի տարիներին Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիայից և այլ Միութենական խոշորագույն գիտական կենտրոններից երիտասարդ մասնագետներ են գործուղվում, որոնք լայնամասշտաբ գիտական գործունեություն են ծավալում Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի շրջանավարտների  (Ա. Գալստյան, Կ. Ստամբոլցյան,Ա.Գուլանյան, Ա. Մաթևոսյան, Գ. Աղաջանյան, Ա. Պետրոսյան, Օ. Ալեքսանյան, Ա. Ամյանևշատուրիշներ) հետ դաշտային մշակաբույսերի` աշնանացան, գարնանացան ցորենի, գարիների, խոտաբույսերի, շաքարի ճակնդեղի, հատիկաընդեղենի, յուղատու կտավատի, բանջարանոցային մշակաբույսերի շրջանացման, ագրոտեխնիկայի կատարելագործման ուղղությամբ։
Տիմիրյազևի անվան ակադեմիայից և Միության այլ գյուղատնտեսական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից Լենինականի Սելեկցիոն կայանում աշխատելու համար գործուղվել են Գ. Դավիդովսկին, Ա. Վերնիգորը, Ն. Դարբինյանը, Օ. Թումանովան, Ա. Դավիդովսկայան, Ն. Աբեդենենան, Ա. Խոչելևը և  ուրիշներ։
Մինչև Սպիտակի երկրաշարժը կայանի աշխատակիցների ջանքերով ստեղծվել և արտադրության մեջ էին  ներդրվել ավելի քան 40 սորտեր։
1930 թվականի հունիսին Երևանի Պետական Համալսարանի մասնատումից հետո կազմավորվեցին առանձին ինքնուրույն շինարարական, բժշկական և գյուղատնտեսական ինստիտուտները։
Աշխարհագրական դիրքը և հողային կազմը
Ախուրյանի շրջանը զբաղեցնում է Շիրակի (Գյումրի) սարահարթի կենտրոնական մասը։ Այն գտնվում է 40045/ - 40055/ հյուսիսային լայնության և 43043/ - 44020/ արևելյան երկարության միջև։
Բարձրավանդակն (սարահարթը) արևմտյան կողմից սահմանակից է Ախուրյան գետին և նրան ընդհուպ մոտեցող Ղարսի սարահարթին, հարավ- արևելքից՝ Արագածի լեռնային զանգվածին, իսկ հյուսիս- արևելքից Յասաղուլի լեռներին։
Դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Ախուրյան գետի երկայնքով սարահարթն անցնում է Էլլի-Դարա-ի հարթությամբ (1800մ), որը գետի բարձրադիր մասերում փոխարկվում է Ղուկասյանի (Աղբաբայի) հարթությանը (2012մ.):
Ախուրյանի շրջանն ընկած է Արագած լեռան հյուսիս-արևմտյան լանջին, ծովի մակերևույթից 1470-1600մ բարձրության վրա։ Հյուսիսից  և հյուսիս-արևմուտքից Ախուրյանը սահմանակից է Ղուկասյանի և Ամասիայի շրջաններին, հարավ-արևելքից՝ Արթիկի, հարավից Անիի շրջաններին, իսկ արևմուտքից  եզրափակվում է ՀՀ պետական սահմանը Թուրքիայի հետ։ Շիրակի մարզի ընդհանուր գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են մոտ 204 հազ. հա, որից վարելահողեր՝ 78,7 հազար հա, այդ թվում ջրովի՝ 158 հազար հա։
Հայաստանը լեռնոտ և մակերևույթային կտրտվածությամբ օժտված երկիր է։ Բայց Արագածի հյուսիս-արևմտյան լանջը, որի  վրա փռված է Ախուրյանի շրջանը օրոգրաֆիկական1 տեսակետից աչքի է ընկնում հարթ ու խաղաղ մակերևույթով /ռելիեֆ/:  Շիրակի մարզի ախուրյանի շրջանի հողային մակերևույթի  ձևավորումը հիմնականում պայմանավորված է Արագածի հրաբխային գործունեությամբ և դրան զուգակցված լեռնակազմող պրոցեսների բնույթով։ Ըստ Գ. Աբիխի Կովկասում ոչ մի տեղ հրաբխային գործունեությունն իբրև  ռելիեֆ ստեղծող գործոն, այն աստիճան չի արտահայտվել, ինչպես Արագած- Արարատի սահմաններում։
Հայկական ռելիեֆն ըստ կառուցվածքի  բաղկացած է ծալքավոր լեռներից, հրաբխային լեռներից և հրաբխային ապարներից։ Դրանցից  Ախուրյանի շրջանի  ռելիեֆի ձևավորման վրա վճռական ազդեցություն է թողել  Արագածի լեռնային  համակարգը  /հրաբխային լեռներ/: Այն ներկայացնում է մի հսկայական զանգված, պսակված չորս գագաթներով, որոնցից  ամենամեծը ծովի մակերևույթից ունի 4096մ բարձրություն։ Զանգվածն իր հովհարաձև փռված լանջերի հետ միասին գրավում է շուրջ 4000 քառ. կմ տարածություն։ Լեռնագագաթները հնագույն խառնարանի պատերն են։ Խառնարանն ունի  300մ խորություն, որի մեջ հավաքված ջրերը սկիզբ են տալիս մի շարք  գետակների ու աղբյուրների, որոնցից մի մասը հոսում են դեպի Ախուրյանի շրջանը։
Արագածի լեռնային զանգվածի ուսումնասիրությամբ  զբաղվել են Գ. Աբիխը (1889թ.), Կ. Ն. Պաֆենգոլցը (1937թ.), Պ. Ի. Լեբեդևը (1931թ.),Բ. Հ. Լիչկովը (1931թ.), Հ. Տ. Կարապետյանը(1934թ.) և շատ ուրիշներ։  Ըստ նշված հետազոտողների Արագածի լանջերն ու արոտները համատարած ձևով ծածկված են երրորդական և չորրորդական  շրջանի լավաներով։
Դրանք դուրս են ժայթքել հսկայական քանակներով և մեծ հաստությամբ  շերտերով ծածկել են մնացած բոլոր տիպի պրոդուկտները` գոյացնելով հրաբխային ծածկույթներ, որոնք բաղկացած են տարբեր տիպի ապարներից՝ տուֆերից, բազալտներից և անդեզիտներից։ Դրանցից առաջացել է կարբոնատներով հարուստ մայրատեսակը, որի վրա հետագայում ձևավորվել են շրջանի հողերը։
1.     Կարբոնատային սևահողեր տուֆային լավաների վրա
2.     Կարբոնատային սևահողեր դելուվիալ բերվածքների վրա
Կույբիշևի փողոց (այլ կիրառումներ)
Կույբիշևի փողոց հասկացությունը կարող է վերաբերել.
Գյումրու սելեկցիոն կայան
Աշխարհագրական դիրքը և հողային կազմը
3.     Թույլ կարբոնատային   սևահողեր
5.     Թույլ լվացված  սևահողեր և այլն։
Ախուրյանի շրջանի հողերի հիմնական մասը տուֆային լավաների վրա առաջացած կարբոնատային սևահողեր են։
Կլանող հիմքերի գումարը Կայանի կարբոնատային սևահողերում, ըստ Խ. Պ.  Միրիմանյանի (1933թ.) հասնում է մինչև 71.38 միլիէկվիվալենտի։ Կլանող հիմքերից գլխավորապես գերիշխում է կալցիումը՝ 51.0, ապա մագնեզիումը՝ 15.08 միլ. էկվ., իսկ 5.3 միլ. էկվիվալենտ կամ կլանող հիմքերի 7.4 տոկոս բաժին է ընկնում նատրիումին։ Նատրիումի առկայությունը մեծ ազդեցություն է գործում հողի  ֆիզիկական վիճակի վրա, դրանով է պայմանավորված շրջանի սևահողերի թույլ հիմնայնությունը, հողերի կապակցվածությունը, պնդությունը և կոշտեր գոյացնելու հատկությունը՝ չոր վիճակում մշակելիս։
Կայանի հողամասերում ազոտի (2.23-9.8մգ) և կալիումի (18.6-58.8մգ) պարունակությունը բավական բարձր է, իսկ ֆոսֆորաթթվինը համեմատաբար ցածր՝ 1.15-8.08մգ։ Հողային լուծույթի ռեակցիան տատանվում է, նայած վերցրած նմուշի խորությանը՝ PH = 6.7 – 7.3:
Կայանի հողերի մաքսիմալ հիդրոսկոպիկությունը բավական բարձր է (13.5 – 14) տոկոս, որի պատճառով էլ վեգետացիայի ընթացքում, տեղումների սակավության պատճառով, չնայած հողում ջրի ընդհանուր պաշարի բավարար առկայությանը, այնուամենայնիվ, բույսերը զգում են ջրի կարիք և մասամբ տուժում են հողային երաշտից։ Այդ է պատճառը, որ ոռոգման հարցը սուր է դրվել Ախուրյանի շրջանում, չնայած տեղումների տարեկան քանակը, բազմամյա տարիների միջինով, կազմում է 459մմ։
Սելեկցիոն կայանի հողերը տիպիկ են ինչպես Ախուրյանի, այնպես էլ Շիրակի գոտու հողերը՝ կարբոնատային են, չեզոք ռեակցիայով և իրենց  բերրիությամբ պիտանի են մի շարք գյուղատնտեսական կուլտուրաների մշակության համար, այդ թվում նաև շաքարի ճակնդեղի, որի մուտքը (1928թ.) Շիրակի հողագործության մեջ մեծ բեկում մտցրեց դաշտավարության ինտենսիվացման և երկրագործության կուլտուրայի բարձրացման բնագավառում։
«Գյումրիի սելեկցիոն կայան» գիտաարտադրական ՓԲԸ-ն, որպես տարածաշրջանի խոշորագույն ինստիտուտ
Երկու տարվա գործունեությունից հետո, 1926 թվականին Համամիութենական բուսաբուծության գիտահետազոտական ինստիտուտի միջնորդությամբ Հայաստանի հողժողկոմատը Լենինականի սերմփորձագետը վերակառուցում է տեսակափորձադաշտի, դաշտերը բաժանում են հինգդաշտյա սերմափոխահողամասերի և կազմակերպվում է սերմաշրջանառության հետևյալ սխեման՝
ա/ զբաղված ցել
բ/ աշնանացան /փորձնական ցանքեր/
գ/ գարնանացան / հավաք. գ.-ներ/
դ/ արմատապտուղներ  / շաքարի ճակնդեղ և այլն/
ե/ գարնանացան  /հավաքածու  գարիներ/
Լենինականի տեսակափորձադաշտում, չնայած համապատասխան  մասնագետների պակասին, տնտեսական ու տեխնիկական պայմանների բացակայությանը, բավականին լուրջ ու ծավալուն աշխատանք է կատարվում՝ տեղում տարածված ու ներմուծված տարբեր մշակաբույսերի ուսումնասիրման ուղղությամբ։
1924 -1926 թվականներին ուսումնասիրություններ են կատարվել։
Ցորենի 19 տեսակի վրա 3 կրկնողությամբ
Գարու 20 տեսակի վրա 2 կրկնողությամբ
Եգիպտացորենի 17 տեսակի վրա 2 կրկնողությամբ
Շաքարի ճակնդեղ 7 սորտ և այլն։
Այդ տարիներին փորձարկվել են ներմուծված տարբեր մշակաբույսերի   աշխարհագրական հավաքածուի ավելի քան 200 սորտանմուշներ։
1926-1927 թվականներին աշխատանքների նպատակն  է եղել ուսումնասիրել և Հայաստանի նախալեռնային գոտու համար ընտրել գարնանացան և աշնանացան հացաբույսերի արդյունավետ սորտեր՝ 1929 թվականին համամիութենական հողժողկոմատի և կիրառական բուսաբանության ու նոր մշակաբույսերի գիտահետազոտական ինստիտուտի միջոցով։ Լենինականի սորտափորձարկման տեղամասի բազային հատկացվում է լրացուցիչ քսան դեսյատին վարելահող և  կազմակերպվում է հատիկաընդեղեն և կերային  կուլտուրաների, ապա հետագայում նաև տեխնիկական և շարահերկ մշակաբույսերի փորձարկումներ։ 1929 թվականին հայժողկոմատի գծով փորձադաշտում կազմակերպվում է մշակաբույսերի սերմերի աճեցման տնկարաններ, որը մի տարի հետո միացվում է նորաստեղծ ճակնդեղագործական սովխոզին։ Ի դեպ հարկ է նշել, որ հանրապետությունում  շաքարի ճակնդեղի փորձարկումներն ու ագրոտեխնիկական հարցերը կազմակերպվել են 1924 թվականից։
Լենինականի փորձադաշտի պայմաններում, երեք տարվա հետազոտական աշխատանքների արդյունքներով, առաջարկություն է արվել  Հայաստանում զբաղվել ճակնդեղագործությամբ, որի արտադրական  նշանակության  առաջին ցանքերը 12 հա-ի վրա կատարվել են 1928 թվականին փորձադաշտին  կից կազմակերպված ճակնդեղագործական սովխոզում։
Հ.Ս.Ավետիսյան
1970թ ապրիլ  ամսին  տնօրեն է նշանակվում  Հ.Ս. Ավետիսյանը։ Նա ձեռնամուխ եղավ կյանքի կոչելու այդ ծրագրերը, որոնք կանխանշել էին սկսած 1957թվականից։
Կայանն ուներ 110-125 աշխատակիցներ, որոնց գերակշիռ մասը երիտասարդ կանայք էին։ Տեղում բնակելի շենքերում, հարմարեցված տնակներում բնակվում էին ավելի քան 70 ընտանիքներ, որոնք աշխատում էին կաթնապրանքային ֆերմայում, դաշտերում, մեքենատրակտորային պարկում։ Միջին հաշվով ամեն մի ընտանիքում կային 2-3 մանկահասակ երեխաներ և նրանց ծնողների համար բարդություններ էին ստեղծվում երեխաների խնամքի կազմակերպումը, նամանավանդ որ կայանն իր տարածքով  մեկուսացված էր քաղաքից և քաղաքային տրանսպորտի ծառայությունից օգտվելն անհնար էր։ Ուստի ուրոշեցինք կայանում կառուցել մանկապարտեզ 50 երեխայի համար, այն կառուցվեց ու շահագործման հանձնվեց 1971թ։
Ֆերման անցավ էլեկտրական մեքենայական կթի և այլն։ 1975թ կայանն արժանացավ ВДНХ-ի բրոնզե մեդալի։ 1975 թվականին քաղաքում կառուցված բնակելի շենքի շահագործման հետ կապված, կայանի տարածքում բնակվող ընտանիքներին տեղափոխեցինք քաղաք, տեղում թողեցինք ֆերմայում աշխատող կթվոր-նախրապաններին ու մեխանիզատորների ընտանիքներին։
Ռ. Բ. Կարախանյան
Ռ. Կարախանյանը կայանի տնօրեն նշանակվեց ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի հրամանով 2001թ-ին։ Ռ. Բ. Կարախանյանը հանրապետության գյուղատնտեսության բնագավառի առաջատար հրամանատար մասնագետ է։ Ղեկավարել է նախկին Ախուրյանի շրջանի մի շարք տնտեսություններ։ Նրա ղեկավարման օրոք Ղարիբջանյանի, Մայիսյանի խորհրդային տնտեսությունները ծաղկում ապրեցին։ 1991 թվականին ընտրվեց Ախուրյանի շրջգործկոմի նախագահի առաջին տեղակալ, ապա նշանակվեց Շիրակի մարզպետարանի բնապահպանության բաժնի վարիչ, այնուհետև գյուղատնտեսության, բնապահպանության վարչության պետ։ 2001թ-ի հոկտեմբերից Ռ. Կարախանյանը Գյումրիի սելեկցիոն կայանի տնօրենն էր։ Կայանի գործունեությանը և արտադրությանը քաջատեղյակ էր և գիտեր, որ բավական լուրջ փոփոխություններ են պետք կայանի անկում ապրած տնտեսությունը վերականգնելու համար`ապավինելով գիտական կոլեկտիվի ներուժին։ Նրա ջանքերի, կազմակերպչական, հետևողական աշխատանքի շնորհիվ քայքայված ֆինանսատնտեսական փակուղու առջև կանգնած տնտեսությունը մեկ տարում ոտքի կանգնեց։ Փակվեցին շուրջ 38 մլն-ի հասնող պարտքերը, վճարվեց հանրույթի 2 տարվա աշխատավարձը։
Ռ. Կարախանյանի առաջին քայլն էր կադրերի վերադասավորումը, ավելորդ հաստիքների կրճատումը, նյութական միջոցների վերահսկումը և խնայողության ռեժիմի ամրապնդումը։ Արտադրական կարգապահության բարձրացումը նպաստեց, որ առաջին մեկ-երկու տարիներին տնտեսությունը դառնա շահութաբեր։ Տնտեսությանը վերադարձվեց տնտեսությունից օտարված 25 գլուխ կովերը, որոնք համալրեցին ֆերմայի մայրական կազմը։ Բարձրացավ կաթի արտադրությունը և կաթնապրանքային ֆերման աշխատեց օգուտով։
Տնտեսական հարցերը կարգավորելուց հետո ձեռնամուխ եղավ սելեկցիոն-սերմնաբուծական և կայանի գիտական գործունեության բարելավմանը` կոսմետիկ վերանորոգման ենթարկվեց գիտական մասնաշենքը, ագրոքիմիական լաբորատորիան համալրվեց նորագույն սարքավորումներով, լաբորատորիան համալրվեց երիտասարդ մասնագետներով և աշխուժացվեց լաբորատորիայի գործունեությունը, կազմավորվեց գենբանկ, որտեղ պահպանվում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սելեկցիոն ելանյութի լավագույն սորտանմուշները։
ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար` Դ. Լոքյանի աջակցությամբ Ռ. Կարախանյանը 2005թ լուծեց կայանի համար կենսականորեն շատ կարևոր հարց, դա ոռոգման ջրի անխափան մատակարարման հարցն էր` փակգծով Շիրկանալի 5-րդ բաժանարարի գլխամասից, 4,5 կմ երկաթյա խողովակաշար ով կայանի դաշտերին հասցվեց 150 լ/վարկ. Ոռոգման ջուր։ Մեքենատրակտորային պարկը համալրվեց Նյու Հոլանդ 50/40 և 50/50 հացահատիկային կոմբայններով և երկու նոր Բելոռուս մակնիշի տրակտորներով։
2000 թվականի համեմատությամբ հասկավոր կուլտուրաների բերքատվությունը ավելացավ 24 ցենտներով։  Պետական փորձակայան է ներկայացվել գարու «Նովինկա», աշնանացանի «Էրիտրոսպերմում», «Լենինականի-5» և գարնանացան ցորենի «Շիրակի-3» սորտերը։  Շրջանացվեց կաղամբի պահունակ «Սասուն» սորտը, որը լուրջ նվաճում էր։ Այդ գործում զգալի ներդրում ունեն ճանաչված գյուղատնտես գիտնականներ` Հեգել Ավետիսյանը, Ջեմս Ունուպօղլյանը, Ռուդոլֆ Զատիկյանը, Լուսյա Մխոյանը, Հայկ Խուդոյանը, հանրապետության վաստակավոր գյուղատնտես, 10 սորտերի հեղինակ Ալեքսանդր Վերնիգորը,  Հասմիկ Գրիգորյանը, Ռիմա Մուրադյանը, Պարույր Նազարեթյանը և ուրիշներ։
Ջ. Մ.Ասլանյան
2018 թ. օգոստոսին Գյումրիի սելեկցիոն կայանի ՓԲԸ-ի տնօրեն նշանակվեց Ջ. Մ. Ասլանյանը, ով իր աշխատանքային գործունեությունը գյուղ. ոլորտում ծավալել է 1985թ-ից։
Դ.Վ. Մարտիրոսյան
2019 թվականի նոյեմբերի 1-ից <<Գյումրիի սելեկցիոն կայան>> գիտաարտադրական ՓԲԸ-ի տնօրեն նշանակվեց Դ. Վ. Մարտիրոսյանը։ Դ. Վ. Մարտիրոսյանը եկած օրվանից ձեռնամուխ եղավ Ընկերության կայացման և զարգացման գործում։ Նա իր արդիական գաղափարների նախաձեռնողականությամբ նոր շունչ հաղորդեց Ընկերության կայացմանը։ 2019 թվականին կառավարության կողմից ֆինանսավորվող ու ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից իրականացվող «Խելացի անասնաշենքեր» ծրագրի շրջանակում «Գյումրիի սելեկցիոն կայան»- ում կառուցվեց  նոր շենք՝ մոտ 540ք/մ ընդհանուր տարածքով,  գիտական հենքի  վրա դրվեց անասնաբուծական գործը՝ հիմնելով ԽԵԿ տոհմային անասնաբուծական տնտեսություն։
2020 թվականին կյանքի կոչվեց ևս մեկ՝ կարտոֆիլաբուծության զարգացման ծրագիր, որի նպատակն էր՝ ՀՀ-ում զարգացնել կարտոֆիլի առաջնային սերմնաբուծությունը՝ խթանելով տեղական շուկայի զարգացմանը և բարձր վերարտադրությունների (սուպերէլիտա, էլիտա) կարտոֆիլի  տնկանյութերի արտադրությանը։
ի թիվս այլ շարահերկ մշակաբույսերի ,Ընկերությունում հիմք դրվեց նաև հայրենական, նոր «Արարատ» եգիպտացորենի հեռանկարային սորտի սերմադրությանը։ Ընկերությունն ընթացիկ տարվա աշնանն արդեն վաճաքում ներկայացրել է եգիպտացորենի սերմացու, որը նախատեսված է եգիպտացորենի սիլոսի ստացման համար։
<<Գյումրիի սելեկցիոն կայան>> գիտաարտադրական ՓԲԸ-ն ունի զարգանալու և ընդլայնվելու հեռանկարներ, որոնք քայլ առ քայլ կյանքի են կոչվում ի  դեմս տնօրեն  Դ. Մարտիրոսյանի։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում
Գյումրու տրիկոտաժի ֆաբրիկա
Գյումրու տրիկոտաժի ֆաբրիկա, խորհրդային և մասնակիորեն՝ հետխորհրդային թեթև արդյունաբերության ձեռնարկություն ՀՀ Շիրակի մարզկենտրոն Գյումրիում (նախկինում՝ Լենինական)։
Հիմնադրվել է 1958 թվականին՝ առանձնացվելով գուլպա-տրիկոտաժի ֆաբրիկայից։ Այդ շրջանում ունեցել է գործող և կարող տեղամասեր։ 1965 թվականին և 1977 թվականին Գյումրու տրիկոտաժի ֆաբրիկան վերակառուցվել է։ Շարք են մտել հենքագործվածքային, ներկման-վերամշակման, գործող և կարող նոր արտադրամասեր և լաբորատորիաներ, մեքենահաշվային կայան։
1977 թվականի դրությամբ Ֆաբրիկան թողարկել է 12 միլիոն հատ տրիկոտաժե սպիտակեղեն՝ 16 միլիոն ԽՍՀՄ ռուբլի արժողությամբ։ Արտադրանքի 9 տեսակներ ունեցել են որակի պետական նշան։
1980 թվականի դրությամբ Գյումրու տրիկոտաժի ֆաբրիկայի արտադրանքի զգալի մասն իրացվում էր Խորհրդային Միության տարբեր շրջաններում, առաքվում էր Մոնղոլիա։ Ֆաբրիկայի մի քանի տասնյակ տրիկոտաժագործներ պարգևատրվել են ԽՍՀՄ շքանշաններով և մեդալներով։
Գյումրու տրիկոտաժի ֆաբրիկաի օգնությամբ ստեղծվել են Սպիտակի (1965 թվականից) և Արթիկի (1970 թվականից) տրիկոտաժի ֆաբրիկաները։
2013 թվականի դրությամբ գործարանը գործում է։
Կատեգորիա:Գյումրու գործարաններ Կատեգորիա:Հայաստանի արտադրող ընկերություններ Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Հայաստանում
Բարսովո (գյուղ, Սովետսկիի շրջան)
Բարսովո (Барсове, Bor Asan), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բորասանովկա։
2001 թվականի տվյալներով Բարսովո գյուղում բնակվում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գյումրու տպագրություն
Գյումրու տպագրություն, առաջին տպարանը հիմնել է Դ. Մանոյանը, 1876 թվականին։ 1900-ական թթ. տպարանն անցել է նրա որդուն՝ Հովհաննեսին և գոյատևել մինչև 1918 թ.-ը։ Գործել են նաև Ա. Մալխասյանի «Այգ», Կ. Ափինյանի «Շիրակ», Հ. Ղասաբյանի և այլ տպարաններ։
Գրքերի տպագրություն
1880-ական թթ. հրատարակվել են Աթաբեկ Խնկոյանի առակների, Հովհաննես Կոստանյանի բանաստեղծությունների ժողովածուները, 1898 թվականին՝ Ավետիք Իսահակյանի «Երգեր ու վերքեր» անդրանիկ ժողովածուն։ Ուշագրավ են Հ. Համբարձումյանի, Ա. Արամյանի, Մ. Տարախչյանի անտիկ, եվրոպական և ռուս գրականությունից կատարած թարգմանությունները։ 1917 թվականին լույս է տեսել թարգմանական-բանաստեղծական երեք ժողովածու՝ առաջին գիրքը վերնագրված է «Հեղափոխական երգեր» (կազմողներ և բանաստեղծությունների մի մասի թարգմանիչներ՝ Գ. Հանեսօղլյան և Կ. ՏերՄարգսյան), երկրորդում ամփոփված են Վահան Տերյանի, երրորդում՝ Ավետիք Իսահակյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի և Գ. Աֆրիկյանի բանաստեղծությունները՝ Ս. Փիրվերդյանի ռուսերեն թարգմանությամբ։
Արձակի և թատերագրության բնագավառներից հիշարժան են Ս. Տեր-Մելիքսեդեկյանի «Տիրացու Մարկոս, վեպ Շիրակա կյանքից» (1892), Հակոբ Պարոնյանի «Երգիծական հատվածներ» (1904) գրքերը, Լ. Մանվելյանի, Ատրպետի մի շարք երկերը։ Ուշագրավ են Կ. Ավփնյանի կազմած պատի և սեղանի օրացույցները (1899 - 1921), հայ կանանց հեղինակած և հրատարակած «Ոստիկ» (1904) հատորը և «Ախուրյան» (հրտ. 1902) օրացույցը, Ա. Մխիթարյանի «Փշրանք Շիրակի ամբարներից» (1901) բանահյուսական ժողովածուն, «Ասպարեզ» (1912), «Երիտասարդ», «Նոր ուղի» գրական ժողովածուները, Գրիգոր Մագիստրոսի «Թղթերը» (1910, առաջին անգամ), Գ. Լևոնյանի «Հայ աշուղներ» (1892) և «Հայոց պարբերական մամուլը» (1895) գրքերը, Ա. Տերտերյանի «Միքայել Նալբանդյան, ազգության հրապարակախոսը» (1910), Ն. Մանվելյանի «Ռուսահայ գրականության պատմություն»-ը (4 պրակ, 1909 - 1910)։
Գիտության տարբեր բնագավառներին են վերաբերում Մ. Գևորգյանի «Համառոտ տեսություն հնությանց Մեծին Շիրակա մայրաքաղաքին Անվո» (1903), Թորոս Թորամանյանի «Ո՞րն է իսկական Հոռոմոսի վանքը» (1911), Ա. Ղլտճյանի մի քանի գրքերը։
Պատերազմի և հեղափոխության խնդիրներին են նվիրված Բ. Ղարիբջանյանի «Քաղաքական այբբենարան» (1918), «Անկախ սոցիալդեմոկրատների ծրագրի քննադատությունը» (1919) գրքերը։
Թերթերի տպագրություն
Լենինականի առաջին պարբերականը՝ «Ալեքսանդրոպոլսկիյե օբյավլենիյա» («Александропольское объявления») շաբաթաթերթը, լույս է տեսել 1902 - 1907 թվականներին, խմբագիր-հրատարակիչ՝ Կ. Ափինյան։ 1907 - 1914 թվականին նրա ջանքերով հրատարակվել է «Ախուրյան» երկօրյա թերթը։ Մինչև Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումը լույս է տեսել ավելի քան երեսուն անուն պարբերական։ 1923 թվականից հրատարակվում է «Բանվոր» օրաթերթը։ 1921 թվականին պետականացվել են բոլոր տպարանները։ Նույն թվականից գործում էր Լենինականի Գ. Հանեսօղլյանի անվան տպարանը, որտեղ տպագրվում են գեղարվեստական գրականություն, «Բանվոր» օրաթերթը և այլն։
Իրենց տպարաններն ունեին Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Լենինականի մասնաճյուղը, երկրաբանության ու ինժեներային սեյսմոլոգիայի ինստիտուտըը և մի քանի արտադրական ձեռնարկություններ։ 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի պատճառով Գյումրու պոլիտեխնիկան ինստիտուտի մասնաշենքը փլվել է և տպարանն այլևս չի գործում։
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Դոնալդ Շիրլի
Դոնալդ Ուոլբրիջ Շիրլի, ամերիկացի ջազային և դասական երաժշտության դաշնակահար և երգահան։ 1950-1960-ական թվականներին «Cadence» լեյբլի համար ստեղծված փորձարարական ջազային երաժշտության ալբոմների հեղինակն է։ Հեղինակել է երգեհոնային սիմֆոնիաներ, համերգներ դաշնամուրի, թավջութակի համար, երեք լարային կվարտետ, մեկ գործողությամբ օպերա, ստեղծագործություններ երգեհոնի, դաշնամուրի և ջութակի համար, ինչպես նաև Ջեյմս Ջոյսի «Նվերներ ըստ Ֆիննեգանի» սիմֆոնիկ պոեմի և «Օրփեոսը դժոխքում» օպերետի հիման վրա ստեղծված վարիացիաների ժողովածուներ։
1960-ականներին մի քանի համերգային շրջագայության է մեկնել ԱՄՆ-ում՝ ներառյալ Խորը Հարավի նահանգները։ Որպես վարորդ և թիկնապահ վարձել է Նյու Յորքի գիշերային ակումբի դռնապան Թոնի Լիփին։ Նրանց ընկերական հարաբերությունների մասին պատմությունը ներկայացվում է 2018 թվականին նկարահանված «Կանաչ գիրք» ֆիլմում ։
Վաղ տարիներ
Դոնալդ Ուոլբրիջ Շիրլին ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 29-ին Ֆլորիդա նահանգի Պենսակոլա քաղաքում ջամայական գաղթականների՝ ուսուցչուհի Ստելլա Գերտրուդ Յանգի (1903-1936) և քահանա Էդվին Շիրլիի (1885-1982) ընտանիքում ։ Պրոմոութերները ձգտում էին հանրությանը ներկայացնել, որ նա ծնվել է Ճամայկայում՝ որպես նրա ծննդավայր նշելով Քինգսթոնը ։ Շիրլին ԽՍՀՄ-ում չի եղել, բայց նրան փոքր ժամանակ հրավիրում էին սովորելու Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում, և նա տիրապետում էր ռուսաց լեզվին ։
Կրթություն
Երկու տարեկանում Շիրլին սկսել է դաշնամուր նվագել սովորել ։ Նա սովորել է Վաշինգտոնի Ամերիկյան կաթոլիկ համալսարանում՝ Քոնրադ Բերնեի և Թադեուշ Ջոնսի մոտ։ Շիրլին ժամանակավորապես հրաժարվել է նվագել դաշնամուր և այդ շրջանում ստացել երաժշտության, հոգեբանության և լիտուրգիկայի դոկտորի կոչում ։
Գործունեություն
1944 թվականին 18-ամյա Շիրլին «Boston Pops» նվագախմբի հետ կատարել է Չայկովսկու «Կոնցերտ դաշնամուրի և նվագախմբի համար № 1» ստեղծագործությունը ։ Մեկ տարի անց Շիրլին Լոնդոնյան ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ կատարել է իր ստեղծագործություններից մեկը ։
1949 թվականին նա Հայիթիի կառավարությունից հրավեր ստացավ՝ հանդես գալու Պորտ-օ-Պրենսի երկու հարյուրամյակին նվիրված միջազգային ցուցահանդեսին, որից հետո նախագահ Էսթիմեն և արքեպիսկոպոս Լե Գոյզը նրան խնդրեցին կրկնել ելույթը մեկ շաբաթ անց ։
Շիրլին հիասթփված էր շրջապատողների խորհրդից՝ թողնել դասական երաժշտությունը (սևամորթ արվեստագետների հանդեպ թշնամանքի պատրվակով) և գործունեությունը շարունակել ջազի բնագավառում ։ Սևահեր դասական երաժիշտների համար հեռանկարների բացակայության պատճառով Շիրլին դադարեցրեց դաշնակահարի գործունեությունը։ Չիկագոյի համալսարանում հոգեբանություն ուսումնասիրելուց հետո նա Չիկագոյում աշխատեց որպես հոգեբան, սակայն շուտով վերադարձավ երաժշտական ասպարեզ։
Լևուշկա (Վյագայի վտակ)
Լևուշկա (Левушка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյագա գետի վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Դոնալդ Շիրլի
Գործունեություն
1950-1960-ական թվականներին Շիրլին ձայնագրեց մի շարք ալբոմներ Cadence լեյբլի համար, դասական երաժշտության ներքո փորձառելով ջազային երաժշտությունը՝ ստեղծեց սեփական ժանրը ։ Լեյբլի հիմնադիր Արչի Բլեյերը պնդում էր, որ Շիրլիին անվանեն Դոն։ Այդ ընտանեվարությունը մնաց նրա հետ գործունեության ողջ ընթացքում ։
1961 թվականին նրա «Water Boy» սինգլը 40-րդ դիրքը գրավեց «Billboard» ամսագրի «Hot 100» շքերթում և այնտեղ մնաց 14 շաբաթ շարունակ։ Նա հանդես է եկել Նյու Յորքի «Basin Street East» ակումբում, որտեղ ընկերացել է Դյուկ Էլինգթոնի հետ։
1954 թվականի հունիսին Շիրլին Արթուր Ֆիդլերի հրավերով «Boston Pops» նվագախմբի հետ մեկնել է Չիկագո։ Մեկ տարի անց «NBC» սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ նա հանդես է եկել Քարնեգի հոլում՝ Էլինգթոնի դաշնամուրային կոնցերտի պրեմիերային։ Նա նաև մասնակցել է «Արթուր Գոդֆրին և նրա ընկերները» հեռուստաշոուին։
1960-ականներին հույս ունենալով, որ կարող է իր ստեղծագործություններով փոխել մարդկանց նախապաշարմունքները, Շիրլին համերգներ է տվել ԱՄՆ-ում՝ ներառյալ հարավային մի շարք նահանգները։ Որպես վարորդ՝ նա վարձել է Նյու Յորքի գիշերային ակումբներից մեկի նախկին դռնապան Թոնի Լիփին։ Նրանց պատմությունը հիմք է դարձել 2018 թվականին նկարահանված «Կանաչ գիրք» ֆիլմի սյուժեի համար, որում Շիրլիի դերում հանդես է եկել Մահերշալա Ալին ։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ չնայած նրանց հայացքներում առկա տարաձայնություններին, նրանք դարձել են լավ ընկերներ։ Սակայն երաժշտի եղբայր Մորիս Շիրլին ասել է ․ Իմ եղբայրը երբեք Թոնիին իր «ընկերը» չի համարել․ նա եղել է ծառայող՝ նրա վարորդը (ում արգելում էր համազգեստ և գլխարկ կրել)։ Ահա թե ինչու են կարևոր նման նրբություննները։ Այն փաստը, որ հաջողակ սևամորթ արտիստը կարողացել է վարձել իրենից տարբեր սպասավորի, չպետք է անհետանա թարգմանության ժամանակ։
1968 թվականի աշնանը Շիրլին կատարել է Չայկովսկու կոնցերտը Դեթրոյթի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ։ Նա աշխատել է նաև Չիկագոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի և ԱՄՆ ազգային սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ, գրել է սիմֆոնիաներ Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Ֆիլադելֆիայի նվագախմբի համար, ինչպես նաև Ջորջ Գերշվինի երաժշտությանը նվիրված ծրագրով մենակատարել է Միլանի Լա Սկալա թատրոնում։
Շիրլին գրել է երգեհոնային սիմֆոնիաներ, կոնցերտներ դաշնամուրի համար, կոնցերտ թավջութակի համար, երեք լարային կվարտետ, օպերա մեկ գործողությամբ, ստեղծագործություն երգեհոնի, դաշնամուրի և ջութակի համար, սիմֆոնիկ վեպ Ջեյմս Ջոյսի «Ֆիննեգանի հոգեհանգիստը» վեպի հիման վրա և «Վարիացիաներ» «Օրփեոսը դժոխքում» օպերայի հիման վրա։
Անձնական կյանք
1952 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Շիրլին ամուսնացել է Իլինոյս նահանգի Կուկ շրջանից Ջին Կ․ Հիլլի հետ, բայց ավելի ուշ ամուսնալուծվել են ։
Դոն Շիրլին մահացել է 2013 թվականի ապրիլի 6-ին սիրտանոթային հիվանդությունից 86 տարեկան հասակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Սոլովեցի մենաստան
Սոլովեցի մենաստան, ճարտարապետական հուշարձան Սոլովեցկի կղզում (Սպիտակ ծով)։ Հիմնադրվել է 15-րդ դարում 20-30-ական թվականներին։ Սոլովեցի մենաստանի ճարտարապետական անսամբլի տարածքը շրջապատված է 7 դարպասավոր, 8 աշտարակավոր (1584-1594 թթ., վարպետ Տրիֆոն) հզոր պարսպով (բարձրությունը՝ 8-11 մ, լայնությունը՝ 4-6 մ), որը հիմնականում շարված է հսկայական (երկարությունը՝ մինչև 5 մ) գլաքարերից։ Մեկ առանցքով տեղադրված պաշտամունքային կառույցները (գլխավորները միմյանց են կապվում կամարակազմ ծածկված անցումներով) շրջապատված են տնտեսական ու բնակելի շենքերով։ Սոլովեցի մենաստանի կառույցներից են, սեղանատունը (500 մ մակերեսով միասյուն դահլիճ), Ուսպենսկի (Վերափոխման, 1552-1557 թթ.), Պրեոբրաժենսկի (Պայծառակերպության, 1556-1564 թթ.), Բլագովեշչենսկի (Ավետման, 1596-1601 թթ.) տաճարները, քարաշեն ապարանքներ (1615 թ.), ջրաղաց (17-րդ դարի սկիզբ), զանգակատուն (1777 թ.), Նիկոլայի եկեղեցին (1834 թ.)։ Սոլովեցի մենաստանն այժմ պատմաճարտարապետական արգելոց է։
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի վանքեր Կատեգորիա:1429 կառույցներ
Մեքսիկական պար
Մեքսիկական պար, Մեքսիկա պետության ազգային և ժողովրդական պարը, որը համարվում է Լատինական Ամերիկայի երկրների պարերից յուրօրինակը։
Մեքսիկական ժամանակակից ժողովրդական պարերը հարյուրավոր տարիներ առաջ Մեքսիկայի տարածքում հաստատված հնդկացիական ցեղերի պարերի միաձուլումն է մեկ պարի մեջ։ Այն համարվում է նաև աֆրիկյան և եվրոպական ժառանգություն։ Մինչև իսպանացիների Մեքսիկա ներխուժելը ազգային պարերը պահպանում էին կապերը աշխարհիկ և հոգևոր աշխարհների մեջ։ Ացտեկների պարարվեստում կային երկու մակարդակի պարեր՝ պարեր, որոնք բնորոշ են հասարակ մարդկանց և պարեր որոնք բնորոշ են վերնախավին ։
Իսպանիայի կոնկիստադորների կողմից Մեքսիկայի գրավումը վճռական դարձավ հնդկացիական մի շարք ցեղերի համար։ Այստեղ ժամանած իսպանացիները փորձեցին արմատախիլ անել տեղական պարերը, հաշվի առնելով նրանց չափազանց հեթանոս լինելը։ Հաճախ դա պայմանավորված էր նրանով որ, երբեմն որոշումներ ընդունելիս Իսպանիայի թագավորը խորհրդակցում էր Հռոմի պապի հետ, իսկ Հռոմի պապի ամենակարևոր նպատակներից մեկը հեթանոս աշխարհի քրիստոնեացում էր։ Այդպիսով տեղի հնդկացիները պարերում մտցրեցին քրիստոնեական և եվրոպական տարրեր, ստեղծելով նոր տեսակի պարեր։ Այդ է պատճառը որ շատ պարեր երբեմն նմանեցվում են իսպանական պարերի հետ։
1520 թ.-ից 1750-ական թվականները ընկած ժամանակահատվածում հիմնականում շատ բնիկ հնդկացիներ ադապտացվեցին և իրենց պարերի մեջ մտցրեցին քրիստոնեական տարրեր։ Օրինակ՝ մեծարում Մարիամ Աստվածածնի կամ այլ կաթոլիկ եկեղեցական անձնավորության։ Սրան զուգընթաց Իսպանիան ևս յուրացնում էր տեղի հնդկացիների պարերը՝ դարձնելով սեփականը։ Այդ ամենի պատճառով եվրոպական երկրներից (հիմնականում Իսպանիա և Պորտուգալիա) սկսեցին Մեքսիկա տեղափոխվել երաժշտական գործիքներ և իրեր։ Եվրոպական ազդեցությունը մեքսիկական պարերի վրա հաճախ նաև ամբողջովին փոխում է պարի նպատակը և դարձնում այն լրիվ տարբեր սովորույթներին համապատասխան։
Մեքսիկական պարերը նոր շունչ ստացան Մեքսիկայի անկախության պատերազմի սկսելու հետ զուգընթաց ։ Այս շրջանի պարերը նաև կրում էին հայրենասիրական բնույթ։ Այս շրջանում մի շարք պարեր (օրինակ՝ Յարաբե պարը) փոխեց իր բնույթը և դարձավ հայրենասիրական և ազատատենչ պար։ Հայրենասիրության քարոզումների հիման վրա ստեղծվեցին նոր պարեր։
Այսօր, ավանդական մեքսիկական պարը մեծ դեր ունի Մեքսիկայի մշակույթի մեջ։ Մեքսիակյի կառավարությունը և մշակույթի նախարարությունը խթանում է պարերի տարածումը երկրում և ստեղծում համապատասխան պայմաններ պարով հետաքրքրվածների համար։ Մեքսիկան այն եզակի երկրներից է, որտեղ մշակույթում իր ազդեցիկ դերը ունի ազգային պարը, իսկ մեքսիկական պարերը իրենց գույնզգույն երանգներով հայտնի են ողջ աշխարհին։
Մեքսիկայի Հանրապետության շատ դպրոցներում պարը նաև ունի առանձին առարկայի կարգավիճակ։ Այդ դասաժամի ընթացքում մեքսիկացի աշակերտները սովորում են մեքսիկական ազգային պարերի առանձնահատկությունները և պատմությունը, ինչպես նաև սովորում պարել։ Մեքսիկական պարերը ունեն իրենց ազդեցիկ դերը իր տարածաշրջանում։ Մեքսիկայի պարերի վրա ստեղծվել են պարեր ԱՄՆ-ում, Պերուում, Բելիզում, Էկվադորում, Կոլումբիայում և այլ երկրներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Քրոմատագրաֆիա
Քրոմատագրաֆիա (հուն χρώμα գույն և ․․․ գրաֆիա), նյութերի խառնուրդների բաժանման, քիմիական վերլուծության և ֆիզիկաքիմիական հետազոտման եղանակ։ Առաջարկել է Մ․ Ս․ Ցվետը (1903)։ Հիմնված է անշարժ ֆազի երկայնքով հոսող ֆազով՝ էլյուենտով հետազոտվող բաղադրիչների տեղաշարժման տարբեր արագությունների վրա։
Քրոմատագրաֆիաների տեսակները
Տարբերում են՝ ադսորբման քրոմատագրաֆիա, բաշխման քրոմատագրաֆիա, իոնափոխանակային քրոմատագրաֆիա, մոլեկուլային մաղի (էքսկլյուզիոն) քրոմատագրաֆիա, նստվածքագոյացման քրոմատագրաֆիա, խնամակցային (աֆինային) քրոմատագրաֆիա և այլն։ Ըստ շարժվող ֆազի ագրեգատային վիճակի տարբերում են գազային քրոմատագրաֆիա (ներառնում է գազադսորբման և գազահեղուկ քրոմատագրաֆիաները) և հեղուկային քրոմատագրաֆիա։ Գազադսորբման քրոմատագրաֆիաում անշարժ ֆազը կատալիտիկ ակտիվություն չունեցող, համասեռ, պինդ սորբենտ Է, որի մակերևույթի հատկությունները պայմանավորում են բաժանման ընտրողականությունը։ Այն մեծացնելու նպատակով սորբենտի մակերևույթը պատում են հեղուկի թաղանթով՝ ադսորբման–աբսորբման քրոմատագրաֆիա։ Գազահեղուկ քրոմատագրաֆիայում շարժվող ֆազը գազային Է, անշարժը՝ հեղուկ։ Որպես հեղուկ կլանիչներ օգտագործում են ջերմակայուն հեղուկներ և էվտեկտիկ խառնուրդներ։ Հեղուկային քրոմատագրաֆիայում շարժվող ֆազը հեղուկ է, անշարժը՝ պինդ (ադսորբման քրոմատագրաֆիա) կամ հեղուկ (բաշխման քրոմատագրաֆիա)։ Ըստ անշարժ ֆազի երկրաչափական ձևի տարբերում են աշտարակային և հարթաշերտ քրոմատագրաֆիաները, որոնցից առաջինը ներառնում է մազանոթային, երկրորդը՝ նրբաշերտ և թղթի վրա տարբերակները։ Մազանոթային քրոմատագրաֆիան գերազանցապես գազային քրոմատագրաֆիա է․ կլանումն իրականացվում է սորբենտով լցված կամ բաց մազանոթային աշտարակներում (մինչև 2 մմ տրամագծով)։ Եղանակը կիրառվում է բազմաբաղադրիչ խառնուրդները և հատկություններով միմյանցից քրոմատագրաֆիտիչ տարբերվող նյութերը բաժանելու համար, թույլ է տալիս հետազոտել մինչև 10−4-10−8 գ զանգված ունեցող նմուշներ։ Նրբաշերտ քրոմատագրաֆիայում թիթեղի վրա նստեցված սորբենտի բարակ շերտով շարժվող լուծիչի (էլյուենտ) մեջ լուծված բաղադրիչները բաժանվում են շարժման տարբեր արագություններ ունենալու պատճառով։ Եղանակը թույլ է տալիս որոշել 10−9-10−6 գ նյութի առկայությունը նմուշում։ Քրոմատագրաֆիան թղթի վրա ունի բազմաթիվ տարբերակներ, թղթի շերտը կարող է կատարել ինչպես անշարժ ակտիվ ֆազի, այնպես էլ նրա պասսիվ կրողի դերը։ Եղանակը թույլ է տալիս բաժանել 0,001-1 մկգ նյութերը։
Քրոմատագրաֆի կառուցվածքը
Քրոմատագրաֆիական բաժանումը և հետազոտությունը իրականացնում են հատուկ սարքերում՝ քրոմատագրաֆներում։ Քրոմատագրաֆը բաղկացած է աշտարակից և դետեկտորից։ Մտնող խառնուրդի բաղադրիչները շարժվող ֆազի հոսքով տեղաշարժվում են աշտարակի երկայնքով։ Տարբեր արագություններ ունենալու պատճառով նրանք աշտարակի ելքին են հասնում ոչ միաժամանակ։ Ելքի մոտ գտնվող դետեկտորը անընդհատ որոշում է բաղադրիչի պարունակությունը հոսող ֆազում։ Նրա ազդանշանը գրանցվում է ինքնագրող սարքով, ստացվում է քրոմատագրամ, որի օգնությամբ որոշում են բաղադրիչների թիվը, բնույթը և քանակությունը։
Կիրառությունը
Քրոմատագրաֆիական եղանակները լայնորեն կիրառվում են վերլուծական քիմիայում և արդյունաբերության մեջ։
Կատեգորիա:Քրոմատագրաֆիա Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Ազդարար (թերթ)
«Ազդարար», հասարակական-քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ, 1953 թվականից՝ օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1942-1955 թվականներին։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Մանուկ Ասլանյան։ Սկզբնական շրջանում թերթի տերն ու տնօրենը եղել է Հակոբ Տալյանը։ Մ. Ասլանյանի մահից (1944) հետո, խմբագիրներ են եղել Օննիկ (Հովհաննես) Թոփուզյանը, Խոսրով Թյությունճյանը և Զարեհ Զարգունը։ 1950 թվականին թերթը գնել ու շարունակել է հրատարակել О. Թոփուզյանը։
Հրապարակել է լիբանանյան, հայկական և միջազգային քաղաքական լուրեր, հայերեն և թարգմանական գրականություն, արտատպումներ կատարել հայաստանյան հեղինակների հրատարակված գործերից, ունեցել բժշկական բաժին։ Լայն տեղ է հատկացրել Թուրքիայում քաղաքական անցուդարձին։ Արտահայտված տեսակետները մոտ են եղել ՀՀԴ դիրքորոշումներին։ Աշխատակցել են Նիկոլ Աղբալյանը, Արշամ Խոնդկարյանը, Սիրան Սեզան, Նշան Պեշիկթաշլյանը, Խորեն Գաբիկյանը, Բյուզանդ Եղիայանը, էդվարդ Տարոնյանը, Վազգեն Այգունին (Գևորգ Պաղճյան), Շաքե Տեր-Մելքոնյանը և ուրիշներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
(6495) 1992 UB1
(6495) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,335037 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0215 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6486 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1303,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,276225 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարիամ Հարությունյան
Մարիամ Եվգենիի Հարությունյան, հայ մաթեմատիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (2005), պրոֆեսոր (2008): ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող, Ինֆորմացիայի տեսության և վիճակագրական մոդելների բաժնի վարիչ (2014)։
Եվգենի Հարությունյանի դուստրն է։
Կենսագրություն
Մարիամ Հարությունյանը ծնվել է 1962 թվականի նոյեմբերի 16-ին, Երևանում։ 1984 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, 1988 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։ 1984-1990 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ-ում։ 1988 թվականից դասավանդել Է Երևանի պետական համալսարանի Մաթեմատիկայի, Ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետներում։ 1990 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտում։ 2001-2011 թվականներին եղել է ինստիտուտի գիտքարտուղարը։ 2011 թվականից 2013 թվականներին աշխատել է Հայկական պետական մանկավարճական համալսարանի Ինֆորմատիկայի և դրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ։ 2014 թվականից ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի (ԻԱՊԻ) Ինֆորմացիայի տեսության և վիճակագրական մոդելների բաժնի վարիչն է, առաջատար գիտաշխատող։ 2002 թվականից դասավանդում է ՀՊՃՀ-ում։ 2004 թվականից դասավանդում Է ՀՀ ԳԱԱ Միջազգային գիտակրթական կենտրոնի «Ինֆորմատիկա և հաշվողական տեխնիկա» մասնագիտության մագիստրատուրայում։ 2018 թվականից դասավանդում է Հայ-ռուսական համալսարանում, 2020 թվականից՝ Հայաստանում Ֆրանսիական համալսարանում։
Մասնագիտական միությունների անդամակցություն
1991 թվականից Հայաստանի մաթեմատիկական միության անդամ,
2002 թվականից ՀՀ ԳԱԱ ԻԱՊԻ կից գործող 037 մասնագիտական խորհրդի անդամ,
2002 թվականից ՀՀ ԳԱԱ ԻԱՊԻ գիտական խորհրդի անդամ,
2003 թվականից - Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության անդամ,
2013 թվականից – IEEE Համակարգչային ընկերության անդամ։
Խմբագրական գործունեություն
2019 թվականից Կոմպյուտերային գիտության մաթեմտիկական խնդիրներեր պարբերականի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 2020 թվականից Նովոսիբիրսկի պետական տեխնիկական համալսարանի «Թվային տեխնոլոգիայի անվտանգություն» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Մաքսիմ Տիշչենկո
Մաքսիմ Վիկտորովիչ Տիշենկո , ռուսական և ուկրաինական ֆուտբոլիստ՝ կիսապաշտպան։ Հայտնի է Վոլգոգրադի «Ռոտոր» ֆուտբոլային ակումի ելույթներով։
Խաղացողի կարիերան
Զապորոժիեյի ֆուտբոլի սան է։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է տեղական «Վիկտոր» ֆուտբոլային ակումբում։ Այդտեղ խաղացել է երկու մրցաշրջան և դրանից հետո խաղացել է Զապորոժիեյի «Մետալլուրգ» ֆուտբոլային ակումբում, խաղացել է Ուկրաինայի բարձրագույն լիգայում։ Կարիերայի հիմնական մասը անց է կացրել Վոլգոգրադի «Ռոտոր» ֆուտբոլային ակումբում, որի հավաքականի կազմում հաղթել է և դարձել է Ռուսաստանի առաջնության արծաթե և բրոնցե մեդալակիր, և դրանից հետո խաղացել է Եվրոգավաթում։ 2008 թվականի սկզբին տեղափոխվել է Կուրսկի «Ավանգարդ» ֆուտբոլային ակումբ ,որը գլխավորում էր իր նախկին ակումբակից Վալերի Եսիպովիմը։ Նույն թվականին դարձել է թիմի ավագ։ 2010 թվականի փետրվարի սկզբին տեղեկություն է հայտնվել, որ Մաքսիմ Տիշենկո ավարտել է ֆուտբոլային կարիերան, ամբողջ միջմրցաշրջանը նա անց է կացրել Երկրորդ դիվիզիոնի «Գուբկին» ֆուտբոլային ակումբում ։ 2010 թվականի ապրիլի 14-ին ընդգրկվել է Կոստրոմայի «Դինամո» ակումբի հայտացուցակում մասնակցելու երկրորդ դիվիզիոնի արևմուտք տարածաշրջանի առաջնությանը ։
Մարզչային կարիերա
2011 թվականի սկզբին ստացել է Ց կատեգորիայի մարզչական արտոնագիր, որը նրան թույլ է տվել աշխատել որպես մարզիչ մանկապատանեկան դպրոցներում ։ 2011 թվականի աշխատել է որպես մարզչի օգնական Կոստրոմայի Դինամոյում ։ 2012 թվականի հունիսից մինչև 2013 թվականի սեպտեմբեր եղել է Կիրովոգրադի «Զվեզդայի» գլխավոր մարզչի օգնական ։
2014 թվականի հունվարի դարձել է Բանգայի (Գարգժդայի) գլխավոր մարզիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Նովոդուբովկա
Նովոդուբովկա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Տերենինո (գյուղ, Տերենինսկոե գյուղական բնակավայր)
Տերենինո (Теренино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիվա (գյուղ, Նիվա շրջան)
Նիվա (Nõva), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նիվա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 112 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նիվա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բրոնկով
Բրոնկով (Bronkow), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։
Գտնվում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Ալտ Ալտդյոբրեն կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 628 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 38,21 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 66 041։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ալեքսանդր Կուտին
Ալեքսանդր Ստանիսլավովիչ Կուտին (Александр Станиславович Кутьин, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Լուչ» ակումբի հարձակվող։
Կարիերա
Ելեցի ֆուտբոլի սան է։ Հանդես է եկել «Ելեց», Լիպեցկի «Մետալուրգ» և «Տյումեն» ակումբների կազմում։ 2011/12 և 2012/13 մրցաշրջանների արդյունքներով ճանաչվել է Երկրորդ դիվիզիոնի «Կենտրոն» տարածաշրջանի լավագույն հարձակվող։ 2012/13 մրցաշրջանում ճանաչվել է Երկրորդ դիվիզիոնի «Կենտրոն» տարածաշրջանի լավագույն խաղացող։ 2012 թվականին դարձել է Տուլայի «Արսենալ» ակումբի ֆուտբոլիստ։ 2016 թվականի հունվարի 28-ին տեղափոխվել է «Տոսնոյի» կազմ։ 2017 թվականի հունիսին տեղափոխվել է «Ենիսեյ»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արսենալ Տուլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կլագենֆուրտ
Կլագենֆուրտ (Klagenfurt am Wörthersee, Klognfuat, Celovec - Целовец, Celovec ob Vrbskem jezeru), քաղաք Ավստրիայի հարավային մասում, Կարինտիա երկրամասում։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1193 թվականին։ Ըստ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալների քաղաքի բնակչությունը կազմում է 92,4 հազար մարդ։ Քաղաքում բնակվում են մեծ թվով սլովենացիներ։
Քույր քաղաքներ
Կլագենֆրուտտի քույր քաղաքներն են՝
Հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ
Գեորգիևկա (գյուղ, Սովետսկիի շրջան)
Գեորգիևկա (Георгіївка, Georgiyevka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գայանե Ներսիսյան
Գայանե Հրանտի Ներսիսյան, հայ երգչուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2011) :
Կենսագրություն
Գայանե Ներսիսյանը ծնվել է Հրանտ Ներսիսյանի և Մարո Զարգարյանի ընտանիքում 1949 թվականին։ Սովորել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցում, Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։
Գարեգին Նժդեհի գաղափարախոսության հավատարիմ հետևորդն է, նրա մեծ ուխտի նվիրյալ մարտիկը։ 2007-2012 թվականներին հիմնադրել և տնօրինում է Գարեգին Նժդեհի թանգարանը։
Բարեգործական համերգներով հանդես է եկել հայաստանյան և արտասահմանյան տարբեր բեմերում՝