cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կանադայի մանկական թանգարան
Անդամ-թանգարաններ
Թանգարանը գործում է Կանադայի թանգարանների ասոցիացիայի (CMA), Կանադայի ժառանգության տեղեկատվական ցանցի (CHIN) և Կանադայի վիրտուալ թանգարանի հետ համատեղ, hանդիսանում է Մանկական թանգարանների միջազգային ասոցիացիայի անդամ, և միակ Երիտասարդական թանգարանների ցուցահանդեսային համագործակցության միակ կանադական անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի ազգային թանգարաններ Կատեգորիա:1989 հիմնադրումներ Կանադայում Կատեգորիա:Կանադայի թանգարաններ Կատեգորիա:Մանկական թանգարաններ Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Մայքլ Փեյլին
Սըր Մայքլ Էդվարդ Փեյլին (Michael Edward Palin; ), բրիտանացի դերասան, գրող, հեռուստահաղորդավար, «Մոնտի Փայթոն» խմբի անդամներից մեկը։ Բրիտանական կայսրության շքանշանի հրամանատար։ 2009 թվականիի հուլիսից 2012 թվականը Մայքլ Փեյլինը եղել է Թագավորական աշխարհագրական ընկերության նախագահ ։
Կենսագրություն
Մայքլ Էդվարդ Փեյլինը ծնվել է 1943 թվականի մայիսի 5-ին, Յորքշիր կոմսության Շեֆիլդ քաղաքում (Մեծ Բրիտանիա)՝ ինժեներների ընտանիքում։ Ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանը պատմության գիտական աստիճանով։ Օքսֆորդում ծանոթացել է Թերի Ջոնսի հետ, և այդ հանդիպումից հետո Փեյլինը և Ջոնսը սկսել են սեփական կատակերգական շոուն վարել BBC-ի ալիքում ։
Փեյլինը սիրում է ճանապարհորդել, հաշվետվությունները տեղադրում է իր «Palin’s Travels» կայքում և DVD-ներում։
Ամուսանցած է, ունի երեք երեխա։
Վավերագրական ֆիլմեր
Բացի գեղարվեստական ֆիլմերում նկարահանումներից, Մայքլ Փելինը հանդես է գալիս նաև ճանապարհորդությունների մասին վավերագրական ֆիլմերի հաղորդավարի դերում։
Արտաքին հղոումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Հասանդալի
Հասանդոլի, ավերակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Արճեշ քաղաքից 26-27 կմ հյուսիս֊արևելք ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դամիրբուլաղ (լեռ)
Դամիրբուլաղ, Դամյուրբուլաղ, Դամրբուլաղ, Երկաթաղբյուր, լեռ Ղարաբաղի բարձրավանդակում՝ նրա հյուսիսային մասում։ Բարձրությունը 2227 կիլոմետր է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Դախամոբի
Դախամոբի, ձմեռանոց Բաթումի մարզի Արդվինի օկրուգում, Իմերխևի գետի համանուն Դախամոբի վտակի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Սոնատ
Սոնատ (անվանումը ծագել է sonare բառից, որը նշանակում է «հնչել»), երաժշտական բարդ ժանր։ Սոնատի ժանրը սկսել է զարգանալ XVII դարում։ Սոնատը որպես կանոն ստեղծագործություն է մեկ կամ երկու երաժշտական գործիքի համար։ Սոնատներ են գրել Կորելլին, Անտոնիո Վիվալդին, Դոմենիկո Սկարլատին, Յոզեֆ Հայդնը, Մոցարտը, Բեթհովենը, նաև հայ կոմպոզիտորներ։ Սոնատը հիմնականում ունենում է երեք կամ չորս մաս։ Կան նաև մեկ կամ երկմաս սոնատներ։ Եռամաս սոնատի առաջին և երրորդ մասերը սովորաբար արագ տեմպ են ունենում։ Դրանց հակադրվում է դանդաղ, քնարական միջին մասը։ Սա սոնատի ավանդական ժանրային հատկանիշն է։
Գոյություն ունի նաև երաժշտական ձև, որը կոչվում է սոնատային։
Տես նաև
Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Դաշյաթաղ
Դաշյաթաղ, ձմեռանոց Հայաստանի Հանրապետության նախկին Թումանյան շրջանում։ 1926 թ.-ին ուներ 7 բնակիչ։ Հետագայում լքվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն
Մարգարյան
Մարգարյան` հայկական ազգանուն. կազմվել է Մարգար անունով։ Կա նաև Մարգարով ձևը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Ռոջեր Փենռոուզ
Սըր Ռոջեր Փենռոուզ (Roger Penrose, ), անգլիացի գիտնական, ով ակտիվ գործունեություն է ծավալում մաթեմատիկայի տարբեր բաժինների, հարաբերականության ընդհանուր տեսության ու քվանտային տեսության բնագավառներում, թվիսթորների տեսության հիմնադիրը։
Ռոջեր Փենռոուզը ղեկավարում է Օքսֆորդի համալսարանի մաթեմատիկայի ամբիոնը։ Բազմաթիվ օտարերկրյա համալսարանների պատվավոր պրոֆեսոր է։ Լոմդոնի թագավորական հասարակության անդամ է։ Արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ Վոլֆի մրցանակ (1988, Սթիվեն Հոքինգի հետ համատեղ ), Կոպլիի շքանշան (2008), Ալբերտ Այնշտայնի ու Թագավորական հասարակության շքանշաններ։ 1994 թվականին գիտության բնագավառում արժեքավոր ձեռքբերումների համար թագավորական Անգլիայում ստացել է ասպետի կոչում։
Ծագում
Ռոջեր Փենռոուզի ծնողները՝ Լայոնել Շարփլզ Փենռոուզը և Մարգարետ Լիզիսը, բժշկական կրթություն ունեին։ Մարգարետը բժշկուհի էր, իսկ Լայոնելը բժիշկ-գենետիկ, Թագավորական հասարակության անդամ։ Ռոջերը ծնվել է նրանց՝ Քոլչեսթերում բնակվելու ժամանակ, որտեղ նրա հայրը մասնակցում է հետազոտական նախագծօ։ Ռոջերը երկու եղբայր ունի՝ Օլիվեր Պենրոուզ՝ նույնպես մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս, և Ջոնաթան Պենրոուզ՝ հայտնի շախմատիստ, մասնագիտությամբ՝ հոգեբան։
Կրթություն
1939 թվականին Փենռոուզ ընտանիքը տեղափոխվում է ԱՄՆ, իսկ ավելի ուշ՝ Կանադա՝ Օնտարիո պրովինցիայի Լոնդոն քաղաք, որտեղ Ռոջերը դպրոց էր հաճախում։ Հռնց այդ ժամանակվանից նրա մոտ հետաքրքրություն սկսվեց մաթեմատիկայի նկատմամբ։ Դրան նպաստում էր նաև հոր ու մոր հետաքրքրությունն առաևկայի՝ հատկապես երկրաչափության նկատմամբ ։ Մաթեմատիկայով հետաքրքրվում էր նաև Օլիվերը, ով դպրոցում միշտ գերազանցում էր իր հասակակիցներին։
Պատերազմի ավարտից հետո 1945 թվականին Փենռոուզների ընտանիքը վերադառնում է Անգլիա ու բնակություն հաստատում Լոնդոնում։ Ռոջերը հաճախում էր Լոնդոնի համալասարանական քոլեջ, որտեղ նրա հայրը գենետիկայի պրոֆեսոր էր։ Ապագա գիտնականի սերը մաթեմատիկօայի նկատմամբ գնալով ուժգնանում էր և դպրոցն ավարտելիս նա կանգնած էր ընտրության առաջ. քիմիա ու կենսաբանությու՞ն (որպեսզի շարունակելով ծնողների ճանապարհը դառնա բժիշկ), թե՞ ֆիզիկա և մաթեմատիկա ։ Ի վերջո Պենրոուզն ընտրում է վերջինը, ինչը չի գոհացնում ծնողներին։
Ահա թե ինչպես է Ռոջեր Փենռոուզը ներկայացնում որոշ կուրսեր, որոնք իր վրա մեծ ազդեցություն են թողել.
Փիլիսոփայության դոկտորի կոչումը հանրահաշվի ու երկրաչափության բնագավառում ծավալած աշխատանքների համար Պենրոուզը ստացավ 1957 թվականին։ Այդ ժամանակ նրան սկսել էր հետաքրքրել ֆիզիկան։ Այդ հարցում նրա վրա որոշակի ազդեցություն էր թողել լեգենդար ֆիզիկոս ու իր եղբոր մոտ ընկեր Դենիս Սիաման։
1956-1957 ակադեմիական տարում Փենռոուզը մաթեմատիկայի վերաբերյալ դասախոսություններ էր կարդում Լոնդոնում գտնվող Բեդֆորդի քոլեջում։ Այնուհետև Քեմբրիջի մի քոլեջում հետազոտողի աշխատանք է ստանում և մետ երեք տարի մնում է այդտեղ։ Հենց այդ ընթացքում՝ 1959 թվականին նա ամուսնանում է Ջոան Իզաբել Վեդջի հետ (Joan Isabel Wedge)։
Դեռևս կրթությունը չավարտած գիտնականը ՆԱՏՈ-ի գրանտ է ստանում և 1959-1961 թվականներին մեկնում ԱՄՆ ու աշխատում Փրինսթոնի ու Սիրակուզայի համալսարաններում։ 1961-1963 թվականներին Լոնդոնի Թագավորական քոլեջում զբաղացնում էր գիտաշխատողի պաշտոն։ 1963-1964 թվականներին աշխատում էր Օսթինի Տեխասյան համալսարանում, որպես պրոֆեսորի ադյուտանտ։
Աշխատանք
1964 թվականին Փենռոուզը նշանակվում է Լոնդոնի Բիրբեքյան քոլեջի դասախոս, իսկ երկու տարի անց՝ նույն քոլեջի կիրառական մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։
1973 թվականից Պենրոուզն աշխատանքի է անցնում Օքսֆորդի համալսարանում զբաղեցնելով Ռոուզբոլյան մաթեմատիկայի պրոֆեսորի աթոռը։ Նա այժմ էլ աշխատում է Օքսֆորդում։ 1998 թվականից աշխատում էր նաև Լոնդոնի Գրեշեմ քոլեջում (մինչև 2001 թվական)։
Գիտական ձեռքբերումներ
1955 թվականին լինելով դեռևս ուսանող Պենրոուզը հայտնաբերում է պսևդոշրջապտույտը (ինչը հայտնի է նաև որպես Մուր-Պենրոուզի շրջապտույտ անունով)։
1957 թվականին Պենրոուզը Քեմբրիջում ստանում է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան, որի դիսսերտացիան պաշտպանում է հանրահաշվական երկրաչափության հիմնական մեթոդների թեմայով։ 1965 թվականին նորից Քեմբրիջում Պենրոուզը ցույց է տալիս, որ սև անցքերում գոյություն ունեցող սինգուլյարությունների նման սինգուլյարույթւոնները կարող են ձևավորվել մեռնող մեծ աստղերի գրավիտացիոն բախումների արդյունքում։
1967 թվականին Պենրոուզը մշակում է թվիսթորների տեսությունը, որը պատկերում է Մինկովսկու տարածության երկրաչափական պատկերները թվիսթորների քառաչափ կոմպլեքս վեկտորական տարածության վրա։ 1969 թվականին նա զարգացնում է «տիեզերական ցենզուրայի» հիպոթեզը (cosmic censorship)։ Դրա էությունն այն է, որ Տիեզերքի հատկությունները թույլ չեն տալիս, որ տեղի ունենան սինգուլյարություններին հատուկ անկանախատեսելի միջադեպեր (օրինակ սև անցքերում) այդ սինգուլյարությունները ծածկելով իրադարձությունների հորիզոնով։ Այս ձևը այժմ հայտնի է թույլ ցենզուրայի հիպոթեզ (weak censorship hypothesis) անվանմամբ։ 1979 թվականին Պեննրոուզը թողարկում է ուժեղ ցենզուրայի հիպոթեզը (strong censorship hypothesis).
1974 թվականին Ռոջեր Պենրոուզը մեծ հռչակ է ձեռք բերում Պենրոուզի խճանկարի հայտնագործման համար։ Այդ խճանկարը հնարավորություն է տալիս ընդամենը երկու տեսակի պարզ ձևի սալիկների օգնությամբ ծածկել անվերջ մակերես երբեք չկրկնվող նախշերով։ 1984 թվականին նմանատիպ կառույցներ հայտնաբերվեցին ատոմների քվազիբյուրեղներում։
Պենրոուզի թերևս ամենաարժեքավոր հայտնագործություն սպինային ցանցերն են (1971 թվական), որոնք հետագայում ակտիվորեն կիրառվել են օղակային քվանտային գրավիտացիայում տարածություն-ժամանակի երկրաչափական նկարագրության համար։
Հրապարակած գրականություն
1989 թվականին լույս է տեսնում նրա «Թագավորի նոր խելքը» (The Emperor's New Mind) գիրքը, որում հեղինակը ձևակերպում է քվանտային բանականության մասին իր մտքերը և այսպես կոչված ուժեղ արհեստական ինտելեկտի տեսությունը, որտեղ ներկայացնում է նման արհեստական ինտելեկտի ստեղծման անհնարինությունը։
1990-ական թվականներին Ստյուարտ Հեմերոֆի հետ համատեղ մշակում է Հեմերոֆ-Պենրոուզի քվանտային նեյրոքամփյութինգի տեսությունը գիտակցության «Orch OR» մոդելի հիման վրա։ Այդ տեսության համաձայն ուղեղի ակտիվությունը բացառապես քվանտային պրոցես է։ Ընդ որում քվանտային գրավիտացիայի էֆեկտների հաշվին տեղի է ունենում ուղեղի մասերի ալիքային ֆունցիայի «օբյեկտիվ ռեդուկցիայի» (objective reduction — OR) անընդհատ պրոցես, ինչը տարածություն-ժամանակ մոդելի քվանտային վիճակը հասցնում է սահմանի, որից հետո այն ռեդուկցիայի է ենթարկվում։ Ռեդուկցիայի պրոցեսը նկարագրվում է որպես համապատասխան վիճակի «օրկեստրացված» (orchestrated — Orc) ընտրություն (հեղինակները կիրառում են «օրկեստրացված» եզրույթը, քանի որ նրանք կարծում են, որ միկրոխողովակներում բջջային օրգանոիդների մակրոսկոպիկ քաոսային բախումը ինչ-որ չափով ղեկավարվում՝ օրկեստրացվում է, մեմբրանային սպիտակուցներով) ։
2004 թվականին Պենրոուզը թողարկում է «Ճանապարհ դեպի իրականություն» (The Road to Reality) գիրքը, որտեղ շարադում է Տիեզերքի օրենքների մասին իր մտքերն ու կարծիքները։ Գիրքը բաղկացած է 1099 էջից, որոնցում կան ծավալուն մեկնաբանություններ ֆիզիկայի օրենքների մասին։
Discover ամսագրի 2005 թվականի հունիսի համարում Պենրոուզը ներկայացնում է քվանտային մեխանիկայի իր ինտերպրետացիան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անգլիացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի հումանիստներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Դաշօլուգ
Դաշօլուգ, լեռնագագաթ Լեռնային Կիլիկիայում՝ Կիլիկյան Տավրոսյան լեռնահամակարգում, Բուլղար լեռներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռներ
Կատերինա վան Հեմեսսեն
Կատերինա վան Հեմեսսեն (Caterina van Hemessen, ), ֆլամանդացի Վերածննդի դարաշրջանի նկարիչ։ Հայտնի է 1540-ական և 1550-ական թվականներին ստեղծած մի շարք փոքրամասշտաբ կանացի դիմանկարներով և մի քանի կրոնական կոմպոզիցիաներով ։ Կատերինա վան Հեմեսսենն առաջինն էր, որ ստեղծեց նկարչի ինքնադիմանկարը պատկերակալի մոտ։ 1548 թվականին ստեղծված այս դիմանկարը ընդգրկված է Բազելի գեղարվեստի թանգարանի հավաքածուում ։ Կատերինա վան Հեմեսսենի ստեղծագործություններից գտնվում են Ամստերդամի պետական թանգարանում, Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում։
Կենսագրություն
Կատերինա վան Հեմեսսենին են անդրադարձել իտալացի երկու արվեստագետ-կենսագիրներ՝ Լոդովիկո Գուչիարդինին իր «Description of the Low Countries», 1567 և Ջորջո Վազարին իր «Բարձորակ նկարիչների, քանդակագործների և ճարտարապետների կյանքը» աշխատությունում, 1568 ։
Մահացել է 1587 թվականին։
Ստեղծագործություններ
Հիմնականում ստեղծել է դիմանկարներ, ունի նաև կրոնական թեմայով երկու կտավներ։ Կատերինա վան Հեմեսսենի ստորագրությամբ պահպանվել են ութ փոքր դիմանկարներ և երկու կրոնական թեմայով կտավներ, որոնք ստեղծվել են 1548-1552 ժամանակահատվածում ։ Նա մուգ ֆոնի վրա պատկերել է հարուստ տղամարդկանց ու կանանց։ Նրա ստեղծած կերպարները վայելչակազմ են, նորաձև հագուստներով ու զարդարանքներով ։ Նրա լավագույն հայտնի աշխատանքը՝ իր ինքնադիմանկարը, գտնվում է Բազելի գեղարվեստի թանգարանում։ Նկարի վրա ստորագրված է 1548 թվական, երբ նա 20 տարեկան էր։ Միևնույն ժամանակ նկարել է նաև դաշնամուրի մոտ նստած կնոջ դիմանկար, որը հավանաբար նրա քույրն է։
Պարոդիա
Պարոդիա, ծաղրանմանակում, երգիծաբանության ձև, որը կրկնօրինակում է որևէ ստեղծագործության կամ հաստատության միջավայրը, անձանց և գործառույթները, վերջիններին ծաղրելու նպատակով։ Նեղ իմաստով պարոդիան չափածո կամ արձակ գրված երգիծական բնույթի երկ է։ Պարոդիայի հեղինակը ծիծաղելի ծայրահեղություն կամ այլ միջոցներով արտահայտում է բոլորովին հակադիր մտքեր ու գաղափարներ` օգտագործելով մի այլ գրողի կամ ուղղության համար բնորոշ լեզվի, ոճի, կառուցվածքի բնորոշ գծերը։ Պարոդիայի օրինակ է Միքայել Նալբանդյանի «Հիմի է՞լ խոսենք» բանաստեղծությունը, որը նա գրել է Ռաֆայել Պատկանյանի «Հիմի է՞լ լռենք» բանաստեղծության դեմ։ Կամ նույնը կարելի է ասել Հովհաննես Հովհաննիսյանի «Իմ հայրենիքը տեսե՞լ ես, ասա'...» բանաստեղծության կապակցությամբ։ Եթե Հովհաննիսյանը նկարագրել է հայրենիքի իրական վիճակը հովվերգական պատկերներով, ապա Հովհաննես Թումանյանը, օգտագործելով նրա բանաստեղծության որոշ պատկերներ ու տողեր, ցուցադրում է այն ժամանակվա հայկական գյուղում իշխող սոցիալական անարդարությունների իրական պատկերը։
Հովհաննես Հովհաննիսյան
Դալիսախանա
Դալիսախանա, լեռնագագաթ և հնավայր Պոնտական լեռների արևելյան հատվածում, Արդվին քաղաքից մոտ 8-9 կմ արևելք, Ճորոխ գետի աջ կողմում։ Լանջերն անտառապատ են։ Նշմարվում են կառույցների հիմքեր և գերեզմանաքարեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արդվինի մարզ
Պարոդիա
։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժանրեր
Սպարտակ (գյուղ, Յասինովատսկի շրջան)
Սպարտակ (Спартак), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Յասինովատսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սպարտակ գյուղում բնակվում էր 1 956 մարդ։
Դաշտոկի ջուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Վլադիմիր Պուտինի ելույթը Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին
Վլադիմիր Պուտինի ելույթը Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հեռուստատեսային ուղերձը Ռուսաստանի քաղաքացիներին և Ուկրաինայի Զինված ուժերի զինծառայողներին 2022 թվականի փետրվարի 24-ին, որը նախորդեց Ռուսաստանի ներխուժմանը Ուկրաինա։ Դիմումի հիմնական նպատակն էր պատրաստել հասարակական կարծիք և բացատրել Ռուսաստանի ղեկավարության կողմից ընդունված որոշման պատճառներն ու դրդապատճառները։ Նախագահի ուղերձի փաստացի ճշգրտությունն ու գաղափարական ուղղվածությունը ենթարկվել են զանգվածային քննադատության։ Որպես ներխուժման արդարացնող պատրվակներից մեկը՝ Վլադիմիր Պուտինն օգտագործել է Ուկրաինայի՝ որպես ցեղասպանություն վարող նեոնացիստական պետության ներկայացումը։
Անդրադարձ
2022 թվականի փետրվարի 24-ին Մոսկվայի ժամանակով ժամը 05:30-ին ռուսական պետական հեռուստաալիքները սկսել են հեռարձակել Վլադիմիր Պուտինի ուղերձը ։ Պուտինի ուղերձը եթեր է հեռարձակվել փետրվարի 23-ի երեկոյան Վաշինգտոնի ժամանակով մեկնարկած Ուկրաինայի իրադրությանը նվիրված ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստի ժամանակ ։
Դրանից հետո 2022 թվականի փետրվարի 24-ին՝ Կիևի ժամանակով առավոտյան ժամը 5-ին, ռուսական օդատիեզերական ուժերը հրթիռա-ռումբի հարվածներ են հասցրել Ուկրաինայի ռազմական օբյեկտներին, իսկ ցամաքային զորքերը Ուկրաինայի տարածք են մտել մի քանի ուղղություններից, այդ թվում՝ Ղրիմից և Բելառուսի տարածքից։ Սկսվել է Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա ։
Բողոքարկման բովանդակություն
Իր ելույթում Պուտինը հայտարարել է Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին, որը նա անվանում է «հատուկ ռազմական գործողություն»։ Նա հայտարարել է, որ ՆԱՏՕ-ն մոտենում է Ռուսաստանի սահմաններին, և որ Ռուսաստանը գործում է ՄԱԿ-ի կանոնադրության 7-րդ մասի 51-րդ հոդվածի համաձայն՝ հավելելով, որ «Ռուսաստանը պաշտպանելու ոչ մի այլ հնարավորություն չի մնացել»։ Ուկրաինա ներխուժման նպատակը Պուտինն անվանել է «այն մարդկանց պաշտպանությունը, որոնք ութ տարի շարունակ Կիևի ռեժիմի կողմից ենթարկվում են ծաղրի, ցեղասպանության», իսկ իբր տեղի ունեցող ծաղրի և Ցեղասպանության կանխարգելման համար Ռուսաստանին անհրաժեշտ է «ապառազմականացնել և ապազգայնացնել Ուկրաինան» ։
ՆԱՏՕ-ի ընդլայնում
DW-ն դիտարկել է ՆԱՏՕ-ի ընդլայնման վերաբերյալ Ռուսաստանի նախագահի թեզը և այն համարել մոլորեցնող։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ՆԱՏՕ-ում ընդունվեց 14 նոր երկիր, որոնցից չորսը ընդհանուր սահման ունեն Ռուսաստանի հետ։ Ուկրաինային 2008 թվականին ներկայացվել է ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հեռանկարը, սակայն այդ ժամանակից ի վեր գործընթացը սառեցվել է, և Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը 2022 թվականի փետրվարի կեսերին Ռուսաստան կատարած այցի ժամանակ տեսանելի ապագայում հաստատել է այդ կարգավիճակը։ Լոգիստիկ ենթակառուցվածքները և օդանավակայանները, որոնք հարմար են զորքերի ուժեղացման համար, ստեղծվել են Ղրիմի Ռուսաստանին միանալուց հետո և արձագանք էին Մոսկվայի այս գործողություններին։ Ռուսաստանին հատուկ մտահոգություն է առաջացրել Լեհաստանում հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի տեղակայումը և հետագա ծրագրերը։ ՀՀՊ համակարգը թույլ է տալիս որսալ փոքր և միջին հեռահարության բալիստիկ հրթիռներ, սակայն Ռուսաստանը հրաժարվել է այդ սպառազինությունների վերահսկման շուրջ երկխոսությունից ։
Սառը պատերազմի ավարտից մինչև 2014 թվականին Ռուսաստանի ներխուժումը Ուկրաինա, ՆԱՏՕ-ն նվազեցրեց իր ռեսուրսներն ու ուժերը Եվրոպայում։ Միևնույն ժամանակ, Պուտինը, ընդհակառակը, զգալի ռեսուրսներ էր ներդնում Ռուսաստանի եվրոպական մասում տեղակայված ռուսական ուժերի արդիականացման և ավելացման գործում ։ Ռուսաստանի գործողությունները չեն համապատասխանել Պուտինի հայտարարած ներխուժման նպատակներին և չեն նպաստել դրանց կատարմանը։ Այսպես, Ուկրաինայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին քիչ հավանական էր Դոնբասում ընթացող մարտերի պատճառով, դաշինքին Ուկրաինայի անդամակցության կանխումը լայնամասշտաբ ներխուժում չէր պահանջում։ Իսկ Արևելյան Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի զորակազմի ավելացումը կապված է հենց Ռուսաստանի սպառնացող գործողությունների հետ, որը 2014 թվականին բռնակցեց Ղրիմը։ Ներխուժման արդյունքում դաշինքին անդամակցելու հայտ են ներկայացրել ևս երկու երկրներ՝ Շվեդիան և Ֆինլանդիան, իսկ ՆԱՏՕ-ի զինված ուժերը, հավանաբար, միայն կուժեղացվեն։ Դոնբասի հակամարտությունը խլել է 14000 մարդու կյանք, որից 3095-ը քաղաքացիական են եղել, սակայն, հակառակ Պուտինի հայտարարությունների, նրանք զոհվել են ռազմական գործողությունների, այլ ոչ թե «Ցեղասպանության» պատճառով, և զոհերի թիվը զգալիորեն նվազել է 2014-2015 թվականներին։ Հավանական է, որ Պուտինի հայտարարած նպատակները թաքցնում են ներխուժման իրական նպատակը՝ տապալել Զելենսկուն և Ուկրաինան տեղափոխել Ռուսաստանի լիակատար վերահսկողության տակ ։
ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածը և ԼԺՀ-ի և ԴԺՀ-ի հետ պայմանագրերը
Վոլոդիմիր ԶելենսկիիՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածին Վլադիմիր Պուտինի անդրադարձը մի շարք իրավաբանների կողմից գնահատվել է ոչ կոռեկտ։ Այսպես, Ամերիկյան Համալսարանի Վաշինգտոնի Իրավաբանական քոլեջի պրոֆեսոր Ռոբերտ Գոլդմանի կարծիքով, սա «աշխարհակարգի կենտրոնական սկզբունքների խախտման աղաղակող օրինակ է», իսկ Ուկրաինայի դեմ ռազմական գործողություններն արդարացնելու համար ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածի հղումը նրա կարծիքով համեմատելի է հետևյալ բանի հետ. «կարծես բռնաբարողը զոհին մեղադրի ագրեսիայի մեջ» ։
Ամերիկացի իրավաբան, միջազգային հարաբերությունների խորհրդի անդամ Ջոն Բելինգերը կարծում է, որ իբր ինքնիշխան ԼԺՀ-ի և ԴԺՀ-ի (նրանք ՄԱԿ-ի անդամ պետություններ չեն) օգնության խնդրանքներին հղում կատարելը թույլ չի տալիս Ռուսաստանին օգտագործել ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածը, քանի որ այդ հոդվածը թույլ է տալիս ՄԱԿ-ի մեկ անդամ պետությանը պաշտպանել ՄԱԿ-ի մեկ այլ անդամ պետություն ։
Միջազգային իրավունքի շվեյցարացի հետազոտող Նիկո Կրիշն ակնկալում էր օգտագործել 51-րդ հոդվածը՝ Ռուսաստանի կողմից ԼԺՀ-ի և ԴԺՀ-ի անկախության ճանաչումից հետո մեկ պետության դեմ ուժի կիրառումն արդարացնելու համար, քանի որ ինքնապաշտպանության իրավունքը միակ հնարավոր արդարացումն է և հաճախ օգտագործվող հռետորական տեխնիկան ։ Նա պնդում է, որ 51-րդ հոդվածը բացառիկ դեպքերում ինքնապաշտպանության իրավունք է, հիմնականում այն դեպքում, երբ երկրի վրա հարձակումն արդեն կատարվել է կամ պատրաստվում է սկսվել։ Այլ իրավիճակների համար կան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ և հակամարտությունների լուծման այլ մեխանիզմներ։ Լղոզված սպառնալիքը, որը, Վլադիմիր Պուտինի կարծիքով, ՆԱՏՕ-ն է, չի կարող արդարացնել ռազմական գործողությունները։ Կրիշը հիշեցրել է, որ 2000-ականների սկզբին, երբ ԱՄՆ-ն փորձում էր որպես ռազմական ուժի կիրառման հիմնավորում ներկայացնել «կանխարգելիչ ինքնապաշտպանության» հայեցակարգը, երկրների մեծ մասը դեմ էր նման մեկնաբանությանը, և Ռուսաստանը նրանց թվում էր ։
(616) Էլլի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,552838 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3999 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7057 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1489,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,24164 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,96° անկյուն։
Վլադիմիր Պուտինի ելույթը Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին
ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածը և ԼԺՀ-ի և ԴԺՀ-ի հետ պայմանագրերը
ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածի հղումը մերժել են նաև Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը և ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը ։
(616) Էլլի
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Վլադիմիր Պուտինի ելույթը Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին
Նեոնացիզմի մասին իրականությանը չհամապատասխանող հայտարարություններ
Որպես ներխուժման արդարացում՝ Վլադիմիր Պուտինն օգտագործել է Ուկրաինան որպես նեոնացիստական պետություն ներկայացնելը, որը նեոնացիզմի և Հոլոքոստի հետազոտողների կողմից լայնորեն քննադատվել է որպես կեղծ, և, ըստ պատմաբանների, ոչ կոռեկտ է օգտագործել «ցեղասպանություն» տերմինը և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հիշողությունը ։ Փետրվարի 24-ին Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին իր ուղերձում Վլադիմիր Պուտինը ներխուժման նպատակներից մեկն անվանել է Ուկրաինայի «ապազգայնացումը» և հայտարարել, որ «նեոնացիստները զավթել են իշխանությունը Ուկրաինայում», իսկ փետրվարի 25-ին Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի նիստում Ուկրաինայի իշխանություններին անվանել է «թմրամոլների և նեոնացիստների խմբավորում» ։
Սոցիոլոգ և փիլիսոփա Գրիգորի Յուդինը հայտարարել է, որ դենացիֆիկացիայի նարատիվը, որն առաջարկել է Վլադիմիր Պուտինը, վտանգավոր է թվում։ Եվ այս նարատիվը նացիստական տրամաբանության հետ ազգակցական կապի բացահայտ նշաններ ունի ։
BBC-ի ռուսական ծառայությունը նշում է, որ չնայած Ուկրաինայում կան առանձին ռազմականացված կազմավորումներ, որոնց որոշ մասնակիցներ ունեն ուլտրաաջ հայացքներով, ինչպես «Ազով» գնդը, ուլտրաաջ գաղափարախոսությունը ոչ մի լայն աջակցություն չունի ոչ կառավարությունում, ոչ բանակում, ոչ էլ ընտրություններում. այսպես, 2019 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ ուլտրաաջ ազգայնական կուսակցությունները չկարողացան ոչ մի տեղ ստանալ 450 տեղանոց Գերագույն ռադայում։ Բացի այդ, Ուկրաինայի տարածքում 2015 թվականից գործում է «Ուկրաինայում կոմունիստական և նացիոնալ-սոցիալիստական (նացիստական) տոտալիտար վարչակարգերի դատապարտման և դրանց սիմվոլիկայի քարոզչության արգելքի մասին» օրենքը (№ 317-VIII օրենք) և կան նեոնացիստներին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու օրինակներ ։ Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկիից զատ առանձին քննադատություն է առաջացրել Վլադիմիր Պուտինի՝ երկիրը «ապազգայնացնելու» մտադրությունը, քանի որ նրա հարազատները Հոլոքոստի զոհ են դարձել ։
Deutsche Welle-ին տված հարցազրույցում քաղաքագետ Անդրեաս Ումլանդը նշել է, որ «ռուսախոս հրեա» Զելենսկին մեծ տարբերությամբ հաղթել է 2019 թվականի նախագահական ընտրություններում, մինչդեռ նրա մրցակիցը ուկրաինացի էր ։ Իր հերթին, Սանկտ Գալենի համալսարանի ռուսական մշակույթի և հասարակության ուսումնասիրության ոլորտի պրոֆեսորը Պուտինի խոսքերը «Ուկրաինայի ապազգայնացման» անհրաժեշտության մասին անվանել է «ստոր զրպարտություն»՝ հավելելով, որ հենց Ռուսաստանում ուլտրաաջ խմբերը պակաս չեն, քան Ուկրաինայում ։
Օսվենցիմի Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի թանգարանը վճռական բողոք է ներկայացրել Զելենսկու նեոնացիզմի մեղադրանքների վերաբերյալ ։ Վաշինգտոնի Հոլոքոստի հուշահամալիրի թանգարանը նշել է, որ Ուկրաինայի հրեական բնակչությունը շատ է տուժել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում՝ գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացված լինելով Նացիստական Գերմանիայի կողմից, և աջակցություն է հայտնել ուկրաինացի ժողովրդին, ներառյալ Հոլոքոստը վերապրած հազարավոր մարդկանց, իսկ Ուկրաինայում իբր իրականացվող ցեղասպանության մեղադրանքներն անվանել է «անհիմն և աղաղակող» ։
Հետազոտողները նշում են, որ ապազգայնացման վրա կենտրոնացումը քարոզչության գործիք է Ռուսաստանի Դաշնության ներսում սպառման և Ուկրաինայի կառավարության ապալեգիտիմացման համար։ Ապազգայնացման հռետորաբանությունը ՌԴ ագրեսիայի շուրջ միջազգային իրավական դաշտը «պղտորելու» այնքան էլ հաջող փորձ չէ։ Պուտինը, ապազգայնացումը հռչակելով Ուկրաինա ներխուժելու նպատակ, փաստացի ներխուժման նպատակ է ճանաչել Ուկրաինայում ռեժիմի ուժային փոփոխությունը ։ Ապազգայնացման հռետորաբանությունն ի վերջո հարվածեց հենց Պուտինին. արևմտյան ԶԼՄ-ները նրան համեմատում են Հիտլերի հետ ։
Մեղադրանքներին դեմ են արտահայտվել նացիզմի և ցեղասպանության առաջատար քաղաքական գործիչներ և հեղինակավոր հետազոտողներ՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը, Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը , ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ցեղասպանության կանխարգելման հանձնաժողովի նախագահ Ալեքսանդր Հինթոնը և տարբեր երկրների ավելի քան 300 պատմաբան-գիտնականներ, որոնք այդ կապակցությամբ հատուկ հայտարարություն են ստորագրել ։ Զելենսկու հասցեին Պուտինի մեղադրանքների քննադատությամբ նեոնացիզմում և ցեղասպանության հարցում հանդես են եկել Օսվենցիմի Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի թանգարանը , Վաշինգտոնի Հոլոքոստի հիշատակի թանգարանը , Ցեղասպանագետների միջազգային ասոցիացիա ն և Ուկրաինայի Միացյալ հրեական համայնքը ։ Փաստ-ստուգումում PolitiFact-ը ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ Արևելյան Ուկրաինայի քաղաքացիական բնակչության շրջանում ռուս-ուկրաինական պատերազմի զոհերի թիվը 2014 թվականի 2084-ից կրճատվել է մինչև 18 մարդ 2021 թվականին, և քաղաքացիական անձինք մահացել են ինչպես ուկրաինական բանակի, այնպես էլ ԼԺՀ/ԴԺՀ զինվորականների արկերից, իսկ լեզվի և կրթության մասին Ուկրաինայի օրենքները, չնայած քննադատություններին, հեռու են Ցեղասպանության սահմանն անցնելուց ։
Հայտարարություններ ռուսների ցեղասպանության մասին
Դոնբասում ցեղասպանության քաղաքականություն վարելու վերաբերյալ Պուտինի մեղադրանքները ՝ որպես չհիմնավորված լայնորեն մերժվեցին համաշխարհային առաջատար քաղաքական գործիչների և մասնագետների կողմից։
Լեյդենի համալսարանի ռուսաց լեզվի և լեզվաբանության պրոֆեսոր Էգբերտ Ֆորչունը Russian Linguistics-ի համար իր հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանը Զելենսկու նացիստական կառավարության կողմից Ուկրաինայի ռուսախոս բնակչության ցեղասպանության մեղադրանքներ է առաջադրել՝ որպես Ուկրաինայի վրա հարձակման հիմնական պատճառներից մեկը։ Այս մեղադրանքները Ֆորչունն ամփոփել է «Ուկրաինայի ռուսատյաց նացիստական կառավարությունը ռուսների ցեղասպանություն է իրականացնում» քարոզչական մի ամբողջ կերպարի մեջ՝ հիմնված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին հիշողությունների վրա։ Պատկերը սկսել է ավելի ու ավելի հայտնվել ռուսական քարոզչության մեջ 2014 թվականի հեղափոխությունից հետո Ուկրաինայում։ Ռուսաստանում, գրում է սյունակագիրը, հեռուստադիտողը հաճախ հնարավորություն չունի ստուգելու մուտքային տեղեկատվությունը, և շատերը հավատում են պետական լրատվամիջոցների ներկայացրած պատկերին։ Ֆորչուլը նշել է, որ Ֆորչունը նշել է, որ Ուկրաինայում ռուսախոսների ցեղասպանության մասին ՌԴ քարոզչական պնդումների հիմնական նպատակն է աջակցել Ուկրաինայի նկատմամբ ՌԴ քաղաքականությանը, մասնավորապես՝ Ղրիմի միացմանը, ինքնահռչակ ԴԺՀ-ին և ԼԺՀ-ին աջակցելուն, իսկ 2022 թվականից՝ նաև Ուկրաինա ներխուժմանը աջակցելուն, և որ քարոզչական կերպարը «ռուսական աշխարհի» հայեցակարգի մի մասն է, որն օգտագործում է ռուսաց լեզուն և մշակույթը, ՌԴ ազդեցության ոլորտն ընդլայնելու համար։ Հետազոտողը նշում է, որ Ուկրաինայում ռուսաց լեզվի կարգավիճակը օգտագործվում է որպես զենք, այն գործոններից մեկը, որը, ի վերջո, հանգեցրեց ռուսների փաստացի պատերազմական հանցագործություններին Ուկրաինայի բնակիչների դեմ՝ ինչպես ուկրաինախոս, այնպես էլ ռուսախոս, և որ ուկրաինացիներին ապականելու քարոզչական տեխնիկան, ներառյալ «նացիստ», «ֆաշիստ» և «ցեղասպանություն» տերմինների օգտագործման միջոցով, նպաստեց այն վայրագություններին, որոնք ռուսական զորքերը կատարել և շարունակում են իրականացնել Ուկրաինայում ։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը հրաժարվել է Դոնբասի իրադարձությունները ցեղասպանություն համարել։ Նա հայտարարել է, որ «Ցեղասպանությունը հանցագործություն է, որն ունի հստակ սահմանում, և այն պետք է օգտագործել միջազգային օրենսդրությանը համապատասխան»։ Նա նաև նշել է, որ սա այդ դեպքը չէ ։ Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը ցեղասպանության մասին Պուտինի հայտարարությունը «ծիծաղելի» է անվանել ։ Դոնբասի ցեղասպանությունը մերժում է նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ցեղասպանության կանխարգելման հանձնաժողովի նախագահ Ալեքսանդր Հինթոնը ։ Այս կապակցությամբ հայտարարություն է տարածել Ցեղասպանագետների միջազգային ասոցիացիան։ Դրանում ասվում է, որ «Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն արդարացնում էր ներխուժումը՝ մեղադրելով Ուկրաինային ռուսախոս քաղաքացիների դեմ ցեղասպանություն իրականացնելու մեջ։ Պուտինը կեղծ յուրացնում և շահագործում է ցեղասպանություն եզրույթը՝ ինքնիշխան պետություն ներխուժումն արդարացնելու համար» ։
ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանում 2022 թվականի մարտի 7-ից լսումներ են անցկացվել Ռուսաստանի դեմ Ուկրաինայի հայցի վերաբերյալ։ Ուկրաինան պնդում էր, որ Ռուսաստանը ագրեսիան արդարացնելու համար օգտագործել է երկու կողմերի կողմից ստորագրված «Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին» 1948 թվականի կոնվենցիայի կեղծ մեկնաբանությունը։ Ռուսաստանի ներկայացուցիչները չեն ներկայացել դատավարությանը՝ նախապես այդ մասին տեղեկացնելով դատարանին։ Որպես պաշտոնական պատճառ նշվել է, որ տվյալ գործի քննությունը չի մտնում դատարանի իրավասության մեջ։ Որոշումը կայացվել է մարտի 16-ին, և ռուսական կողմը նույնպես չի ճանաչել այն՝ նշելով կողմերի համաձայնության բացակայությունը  ։
Միջազգային իրավունքը թույլ չի տալիս զինված ուժի միակողմանի կիրառում ցեղասպանության կանխարգելման համար ։
Միջուկային զենքի կիրառման սպառնալիք
Իր խոսքում Պուտինը հայտարարել է, որ «նրանք պետք է իմանան, որ Ռուսաստանի պատասխանը կլինի անհապաղ և կհանգեցնի այնպիսի հետևանքների, որոնց նրանք երբեք չեն հանդիպել իրենց պատմության մեջ»։ Շատ փորձագետներ Պուտինի այս խոսքերը գնահատել են որպես միջուկային զենքի կիրառման սպառնալիք ։ Այս տեսակետն ամրապնդվեց, երբ պատերազմի երրորդ օրը՝ փետրվարի 27-ին, Պուտինը ՌԴ պաշտպանության նախարարին հրամայեց ռազմավարական զսպող ուժերը (ներառյալ միջուկային ուժերը) բերել մարտական հերթապահության հատուկ ռեժիմի։ Դրա պատճառը նա նշել է նոր տնտեսական պատժամիջոցները, ինչպես նաև Արևմուտքի կողմից «ագրեսիվ արտահայտությունները» ։
Այլ հայտարարություններ
Ամերիկացի պատմաբան Թիմոթի Սնայդերը Պուտինի ելույթում պատմության խեղաթյուրում է նկատել, քանի որ վերջինս սխալ պնդում է օգտագործել Ուկրաինայում անկախ ազգային ինքնության բացակայության մասին, որը առանձնացված է Ռուսաստանից։ Պուտինը նախկին խորհրդային հանրապետությունները դիտարկում է որպես Ռուսաստանի պոկված մասեր և Ուկրաինան չի ներկայացնում որպես անկախ պետություն։ Իսկ Ուկրաինան 2013 թվականին Եվրամայդանում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերից հետո ընտրել է զարգացման արևմտամետ ուղին։ Այն իմաստը, որը Պուտինը դնում է ելույթի մեջ, Սնայդերը տեսնում է ուկրաինական կառավարության լեգիտիմության բացակայության մեջ ։
Պատմական զուգահեռներ
«ՈւՆԻԱՆ» և «Ազատություն» ռադիոկայանները համեմատություններ են անցկացրել Հիտլերի ելույթի հետ, որը հնչել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին գերմանական բանակի Լեհաստան ներխուժման ժամանակ։ Մասնավորապես, Պուտինը հայտարարել է ուկրաինական իշխանությունների կողմից ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի բնակչությանը ծաղրելու մասին, ճիշտ այնպես, ինչպես Հիտլերը խոսել է Լեհաստանի կառավարության կողմից գերմանական Դանցիգի և Լեհական միջանցքի բնակչության իբր ճնշումների մասին։ Բացի այդ, երկու քաղաքական գործիչներն էլ հայտարարել են, թե իբր փորձել են ծագած հակասությունները լուծել խաղաղ ճանապարհով։ Համահունչ էին նաև Հիտլերի խոստումները հարձակվել միայն ռազմական թիրախների վրա՝ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության նմանատիպ հայտարարություններով ։
Գետաշեն (երգ)
«Գետաշեն», Գուսան Հայկազունի կողմից 1992 թվականին գրված երգ։
Պատմություն
Գուսան Հայկազունը մասնակցել է Արցախյան պատերազմին Արտաշատի «Երկրապահ» ջոկատում Մհեր Սաղաթելյանի հրամանատարության ներքո։ Մարտական գործողությունները սկսել է Երասխ գյուղից, եղել է նաև Գետաշենում, Կապանում, Գորիսում, Բերձորում։ Ինչպես պատմում է Գուսանը, ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ 1990 թվականին 20-25 զինված տղաներից բաղկացած կամավորական ջոկատը ժամանեց Երևան՝ Գետաշեն մեկնելու և այն պաշտպանելու համար։ Հրամանատարը Լաերտ Սաղաթելյանն էր։ Եկածների մեջ Գուսան Հայկազունին տեսնելուն պես նա վերջինիս արգելեց մեկնել՝ ասելով. «Մի պատահական գնդակ քեզ որ կպնի, ի՞նչ ենք անելու։ Քեզ այնտեղ գնալ չի կարելի»։ Գուսանը հաստատակամ էր և փորձեց թաքուն ինքնաթիռ մտնել, սակայն հրամանատարը դա նկատեց և ասաց. «Դե´, հիմա իջի´ր, էս ո՞ւր ես թռչում։ Ես քեզ չասացի՞, որ չես մեկնելու։ Ավելի լավ է՝ մնաս այստեղ ու մի երգ գրես Գետաշենի մասին»։ Գուսանն այդպես էլ արեց. մնաց Երևանում և երեք օրվա ընթացքում Գետաշենի մասին երգ գրեց։ Չորրորդ օրն ուղղաթիռով, որով զենք ու սննդամթերք էին տեղափոխում, Գուսանը մեկնեց Գետաշեն ու միացավ ջոկատին։ Այնտեղ էլ կայացավ երգի առաջին կատարումը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գուսան Հայկազունի երգեր Կատեգորիա:Հայ հայրենասիրական երգեր
Նեժինի վարունգի հուշարձան
Նեժինի վարունգի հուշարձան (Пам'ятник ніжинському огірку), հուշարձան, որը նվիրված է Նեժինի վարունգին և թթու պատրաստող վարպետներին։ Գտնվում է Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Նեժին քաղաքում։
Հուշարձանի բացման ժամանակ տարածված հաղորդագրության համաձայն, այն բանջարեղենի առաջին հուշարձանն էր Ուկրաինայի տարածքում ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Նեժինի վարունգի հուշարձանը գտնվում է Նեժինի պահածոների գործարանի շենքերից ոչ հեռու գտնվող հանրային այգում (Շևչենկոյի փողոց, 160)։
Նախագծի հեղինակը տեղացի նկարիչ Լեոնիդ Վորոբյովն է։
Բնութագիր
Հուշարձանը նկուղի և Նեժինի վարունգի տակառի քանդակային պատկերն է։ Այսպիսով, քանդակագործական կոմպոզիցիան ընդօրինակում է նկուղը՝ որպես բանջարեղեն պահելու ավանդական վայր, տակառ, որում նախապես թթու էին դրել նեժինյան վարունգը։
Վարունգը պատրաստված է հազվագյուտ (Ուկրաինայի համար) կանաչ գրանիտից, կշռում է ավելի քան 50 կիլոգրամ, բերվել է Իտալիայից, իսկ իտալացիները, իմանալով հուշարձանի գաղափարի մասին, զգալիորեն նվազեցրել են գրանիտի գինը ։
Պատմություն
Նեժինի վարունգի հուշարձանը հանդիսավոր բացվել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։
Հուշարձանի ստեղծման գաղափարը պատկանում էր Նեժինի քաղաքային գործկոմին։ Այն արժանացավ տեղական պահածոների գործարանի աջակցությանը և տեղի բնակիչների ջերմ ընդունելությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ավետարան (5164)
Ավետարան (5164), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5164 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1590 թվականին Պարսամ երեց, Հովհաննես, Մխիթար երեց գրիչների կողմից Բոլենց գյուղում (Մոկս)։ Ծաղկող և կազմող՝ Ներսես Բոլենցցի։ Ստացողները եղել են Թումայը, Ռես Հակոբը, Հայրապետը և այլք։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.5x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 309 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 16, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, կոստղապատ, արծաթյա ականակուռ 7 խաչով, մակագրությամբ, աստառը՝ կարմիր, կանաչ, սպիտակ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 152ա, 240ա, 301բ, ծաղկողի՝ 130ա, հետագայի՝ 1բ, 2ա, 305բ, 306ա, 307բ (17-րդ դար), 308բ (1732 թ.), 6բ, 11բ, (1776 թ.), 12ա (1883 թ.), կնիք՝ 2ա (Տեր Գրիգոր) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արաբալի Վերին
Արաբալի, ձմեռանոց Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում Գտնվում էր Արաբալի գյուղի մոտակայքում, Խամուր-Այնթապ ճանապարհի վրա։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 12 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դաշտի Արզան
Դաշտի Արզան, լճակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արևմտյան Տիգրիսի վերին հոսանքի շրջանում, Ծովք լճակից ոչ հեռու։ Բարձրադիր է, ունի պարզկա ջուր։ Ձկնառատ է ։
Ակրոբատիկա
Ակրոբատիկա, մարմնամարզական վարժությունների տարատեսակ, ինքնուրույն մարզաձև։ Ակրոբատիկան զարգացնում է շարժումների համաձայնեցում, ճկունություն, ուժ, մշակում մարմնին տիրապետելու հմտություն, համարձակություն և վճռականություն։ Ակրոբատիկական վարժությունները նպաստում են ճիշտ կեցվածքի ձևավորմանը, անդաստակային ապարատի (հավասարակշռություն, տարածության մեջ կողմնորոշում) ֆունկցիաների կատարելագործմանը։
Օրգանիզմն ավելի լավ է հարմարվում արյան վերաբաշխմանը մարմնի տարբեր դիրքերի դեպքում։ Ակրոբատիկայի առանձին տարրեր կիրառվում են տիեզերագնացների, պարաշյուտիստների հատուկ ֆիզիկական պատրաստության, ինչպես նաև դպրոցներում երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության և որպես օժանդակ միջոց՝ մարմնամարզիկների, ջրացատկորդների, ֆուտբոլիստների, հոկեյիստների մարզումների ժամանակ։
Երեխաներն ակրոբատիկայով կարող են մարզվել սկսած 8-10 տարեկանից՝ բժշկի թույլտվությամբ։ Մարզումների և մրցումների ժամանակ պահանջվում է կանոնավոր բժշկական հսկողություն։ Կարևոր է պահպանել ապահովության և ինքնաապահովման կանոնները, իսկ բարդ վարժություններ կատարելիս կրել հատուկ ապահովիչ գոտիներ։
Կատեգորիա:Մարզաձևեր
Մի անգամ դպրոցում (ֆիլմ)
Մի անգամ դպրոցում ֆիլմի պրեմերիան տեղի է ունեցել 2021թվականի ապրիլի 29-ին Կինոպարկում։
Սյուժե
Ֆիլմը Տիգրանի մասին է, ով վատ շրջապատի ազդեցության տակ դրսևորում է իր բացասական կողմերը, հաճախակի հայտնվում է պատմությունների մեջ և չի սիրում սովորել։
Սակայն ամեն բան փոխվում է, երբ նա իմանում է, որ իրենց դպրոցը կանգնած է փակման վտանգի առաջ։ Նա հասկանում է, որ դպրոցը փրկելու միակ տարբերակը ինտելեկտուալ հեռուստամրցույթին մասնակցելն ու հաղթելն է, քանի որ դրանից հետո դպրոցը կճանաչվի լավագույն դպրոց, իսկ լավագույն դպրոցը չի կարող փակվել։ Հենց այդ ժամանակ Տիգրանին և նրա թիմակիցներին օգնության են գալիս խորհրդավոր ծերունի Վաչիկի արտասովոր գրքերը, որոնց օգնությամբ աշակերտները կարողանում են սեղմ ժամկետներում նախապատրաստվել մրցույթին՝ անկախ իհայտ եկած թաքնված չարագործից ։
Ֆիլմը դինամիկ է, հետաքրքիր, անսպասելի լուծումներով և ծիծաղաշարժ իրադարձություններով լի, իսկ ամենակարևորը՝ այն սովորեցնում է գնահատել իրական արժեքները ։
Մեջբերում
Հանդիսատեսը կարող է տեսնել ուսուցիչների, աշակերտների ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական կողմերը։ «Մենք կհանդիպենք ոչ այդքան պարտաճանաչ, սովորող աշակերտների, որոնք այս կամ այն խնդրի դեպքում կարող են համախմբվել  և լուծել այն, կտեսնենք ուսուցիչների տարբեր, երբեմն գրոտեսկային կերպարների»,-շեշտում է սցենարի հեղինակ` Նարեկ Ավագյանը
Հղումներ
Ֆիլմի թրեյլերը
Ֆիլմի ֆեյբուքյան էջը
Ֆիլմի ինստագրամյան էջը
Գողացված երազ
«Գողացված երազ», Ալեքսանդրա Մարինինայի դետեկտիվ ոստիկանության վեպ՝ Նաստա Կամենսկայի մասին։ Հրատարակվել է 1994 թվականին, թարգմանվել է մի քանի լեզուներով։
Սյուժե
Վերադառնալով ոչ հաջող արձակուրդից՝ մայոր Անաստասիա Կամեսկայան ստանում է Վիկի Երիոմինոյի սպանության գործը։ Նաստյայի գլխավորը՝ գնդապետ Վիկտոր Գորդեևը, նախազգուշացնում է նրան, որ իր բաժնում տեղի է ունենում լրատվության արտահոսք, և կասկածից դուրս է միայն ինքը՝ Կամենսկայան։ Ուստի Նաստյան պետք է կասկածանքով վերաբերվի նրանց, ում համարում է ընկերներ։ Սկսելով հետաքննությունը՝ Նաստյան շատ շուտ հասկանում է, որ ինչ-որ մեկը շատ չի ցանկանում, որ նա այդ գործը հասցնի ավարտին, և ամեն կերպ խոչընդոտում է դրան…
«Գողացված երազը» հիմնված է մի աղջկա պատմության վրա, որը ռադիոյով լսել է իր իրական, մանկությունից տանջող  իր մղձավանջը ։
Գնահատականներ և քննադատություններ
Գերասիմենկոն այս վեպի անվանումը համարում է որպես ոճաբանական միջոց, որը հեղինակին օգնում է իրականացնել ստեղծագործական հանձնարարությունը, «Տեքստի վերջը պահանջում է հեղինակին վերադառնալ գլխավորին և գիտակցել, որ նրա սկզբնական ենթադրություններից մի քանիսը ստույգ էին, և որքանով արդարացան նրա սպասումները» ։
Հարմարեցում և թարգմանություններ
Նատալյա Վոլկովան գրում է, որ Մարինինայի թարգմանությունները չեխերենով, այդ թվում «Գողացված երազը»՝ թարգմանված Յիժի Մատասի կողմից, «չեն ունեցել մեծ հաջողություններ» ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն վեպեր
Դարաբուլ
Դարաբուլ, գետակ Ալյուսի ավազանում։ Հոսում է Սեբաստիայի շրջանով։ Հովիտը անտառապատ է։ Ամռանը ցամաքում է և մայր գետին չի հասնում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Սիվաս նահանգ
Փոլ Մանաֆորթ
Փոլ Մանաֆորթ (Paul John Manafort Jr., ), ամերիկացի իրավաբան, լոբբիստ և քաղաքական խորհրդատու։ 2016 թվականի հունիս-օգոստոս ամիսներին եղել է ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Դոնալդ Թրամփի ընտրարշավի ղեկավարը։
ԱՄՆ նախագահի թեկնածուների ընտրարշավների ժամանակ նա եղել Է հանրապետականներ Ջերալդ Ֆորդի, Ռոնալդ Ռեյգանի, Ջորջ Բուշի և Բոբ Դոուլի խորհրդականը ։
Մանաֆորթը լոբբինգ էր անում վիճելի օտարերկրյա առաջնորդների շահերը, ինչպիսիք են Ուկրաինայի չորրորդ նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչը, Ֆիլիպինների նախկին բռնապետ Ֆերդինանդ Մարկոսը, Կոնգոյի նախկին դեմոկրատական հանրապետության բռնապետ Մոբուտու Սեսե Սեկոն, Անգոլայի պարտիզանների առաջնորդ Ժոնաշ Սավիմբին ։
Մանաֆորթը մի քանի դաշնային գործակալությունների կողմից քրեական հետաքննությունների մեջ է հայտնվել։ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն (ՀԴԲ) հետաքննել է մի դեպք՝ կապված Ուկրաինայի շահերի համար լոբբիստական գործունեություն ծավալելու ընթացքում կատարված բիզնես գործարքների հետ։ Նա նաև մասնակցել է ՀԴԲ հակահետախուզության հետաքննությանը՝ ամերիկյան ընտրություններին Ռուսաստանի ենթադրյալ միջամտության գործով  ։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մանաֆորթը ձերբակալվել է այդ հետաքննության շրջանակներում և մեղադրվել Միացյալ Նահանգների դեմ դավադրության և փողերի լվացման մեջ  ։
Կենսագրություն
Փոլ Մանաֆորտը ծնվել է Փոլ Ջոն Մանաֆորթ ավագի և Անտուանետա Մարիա Սիֆալյուի ընտանիքում ։ Նրա պապը եղել է իտալացի, որը ԱՄՆ է ներգաղթել 1919 թվականին և հիմնել է Manafort Brothers շինարարական ընկերությունը ։ Նրա հայրը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է ԱՄՆ բանակի ինժեներական զորքերում, երեք անգամ ընտրվել է Նյու Բրիտենի քաղաքապետ 1965-1971 թվականներին ։
Մանաֆորթը 1971 թվականին ավարտել է Ջորջթաունի համալսարանը, որտեղ ստացել է բիզնեսի կառավարման բակալավրի աստիճան։ 1974 թվականին Փոլ Մանաֆորթը դուրս է եկել Ջորջթաունի համալսարանի իրավունքի դպրոցից, որտեղ ստացել է իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան։
1976 թվականին Մանաֆորթը եղել է նախագահի թեկնածու Ջերալդ Ֆորդի շտաբի ութ նահանգների համակարգողը։
1977-1980 թվականներին Մանաֆորթը Վաշինգտոնի Vorys, Sater, Seymour and Pease ընկերությունում աշխատել է որպես իրավաբան։
1978 և 1980 թվականներին Մանաֆորթը եղել է Ռոնալդ Ռեյգանի նախագահական ընտրարշավում Հարավային տարածաշրջանի համակարգողը և հանրապետական կուսակցության ազգային կոմիտեի փոխտնօրենը։
1980 թվականի նոյեմբերին Ռեյգանի հաղթանակից հետո նա Սպիտակ տանը նշանակվել Է ԱՄՆ նախագահի գործադիր գրասենյակի տնօրենի տեղակալ և մասնավոր արտասահմանյան ներդրումների կորպորացիայի տնօրենների խորհրդի անդամ ։
1980 թվականին Փոլ Մանաֆորթը իր գործընկերների հետ Վաշինգտոնում հիմնել է լոբբիստական Black, Manafort & Stone ընկերությունը ։ 1984 թվականին նրանց է միացել Փիթեր Քելին և ընկերությունը փոխել է անվանումը՝ Black, Manafort, Stone and Kelly (BMSK)։
1985 թվականին Մանաֆորթի BMSK ընկերությունը պայմանագիր է կնքել Անգոլայից ունիտա ապստամբական խմբի առաջնորդ Ջոնաշ Սավիմբիի հետ ։ 600 հազար դոլար արժողությամբ պայմանագրի նպատակն էր բարելավել Սավիմբիի իմիջը Վաշինգտոնում և ֆինանսական օգնություն ստանալ նրա հակակոմունիստական գործունեությունում ։ Մանաֆորթի ընկերությունը Սավիմբիի համար հանդիպումներ է կազմակերպել Ձեռներեցության ամերիկյան ինստիտուտում, Heritage Foundation-ում և Freedom House կազմակերպությունում։ Աշխատանքի իրականացումից հետո ԱՄՆ Կոնգրեսը հավանություն է տվել Սավիմբիի խմբին հարյուր միլիոն դոլարի չափով օգնություն հատկացնելուն ։
Մանաֆորթը Ֆիլիպինների նախագահ Ֆերդինանդ Մարկոսի շահերի լոբբինգի համար տարեկան ստանում էր 950 000 դոլար ։ Փոլ Մանաֆորթի ընկերությունը լոբբինգ էր անում Սոմալիի նախագահ Սիադ Բարեին և Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ռազմական բռնապետ Սեսե Սեկո Մաբուտուին ։ Ամերիկյան «Կենտրոն հանուն հասարակության ամբողջականության» ոչ առևտրային կազմակերպության զեկույցում Մանաֆորթի ընկերությունը ներառվել է հինգ առաջատար լոբբիստական ընկերությունների ցանկում, որոնք գումար էին ստանում Մարդու իրավունքների խախտող ռեժիմներից ։
Մանաֆորթը 1988 թվականին եղել է Ջորջ Բուշի և 1996 թվականին՝ Բոբ Դոուլի խորհրդականը նախագահական ընտրարշավների ժամանակ։
1995 թվականին Մանաֆորթը սոցիոլոգիական հետազոտություններ է անցկացրել և ընտրարշավի ռազմավարություն է կազմել Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու Էդուար Բալլադյուրի համար ։
1996 թվականին Մանաֆորթը դուրս է եկել BSMK-ից և Ռիչարդ Դևիսի և Մեթյու Ֆրիդմանի հետ համատեղ հիմնադրել է Davis, Manafort, and Freedman ընկերությունը ։
2008 թվականին Մանաֆորթը եղել է խորհրդատու, իսկ նրա գործընկեր Ռիկ Դևիսը՝ ամերիկյան սենատոր, ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Ջոն Մաքքեյնի ընտրական շտաբի ղեկավարն էր ։ Ավելի վաղ Դևիսի և Մանաֆորթի ֆիրման կազմակերպել է Ջոն Մաքքեյնի մասնակցությունը բիզնես իվենթներին ռուս միլիարդատեր Օլեգ Դերիպասկիի համար ։