cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խիվայի արշավանքի մեդալ
Մեդալի նկարագրություն
Մեդալը պատրաստում էին արծաթից՝ 28 մմ տրամագծով։ Դիմերեսի կողմում պատկերված է Ալեքսանդր II-ի միացագիրը, իսկ միացագրի վերևում՝ կայսերական թագը։ Դարձերեսի կողմում պատկերված է արշավանքի թվականը՝ ինչպես նաև մեդալի եզրով մակագրված է․ մեդալի ներքևում, պատկերված է դափնու տերև ։
Կրելու կարգ
Մեդալը ուներ կանթ շերտաձողիկին կամ ժապավենին ամրացնելու համար։ Մեդալը պետք է կրել կրծքին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջին Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Ալեքսանդր II կայսեր ժամանակաշրջանի պարգևներ
Նորագյուղ (Երևանի թաղամաս)
Նորագյուղ, պատմական թաղամաս Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում։ Հրազդան գետի աջ ափին։ Հաղթանակի կամուրջից հարավ։
Պատմություն
Նորագյուղը բնակեցված է եղել դեռևս հին ժամանակներից. այնտեղ հայտնաբերվել են 6 քարայր-կացարաններ, որոնցից երեքը ստեղծվել է Քարի դարի ընթացքում ։ 1800 թվականներից այստեղ սկսել են կառուցել սեփական տներ և մինչև 20-րդ դարի կեսերը տարածքը խիտ բնակեցվել է:
1947 թվականին այստեղ հիմնադրվել է Հիդրոպոնիկայի հիմնախնդիրների ինստիտուտը 2010 թվականին առաջարկ է ներկայացվել Նորագյուղը դարձնել բիզնես կենտրոն, սակայն այն չեղարկվեց։
Աշխարհագրություն
Նորագյուղում է գտնվում Պասկևիչյան բլուրը, որը կոչվում է նաև Նորագյուղի բլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենտրոն վարչական շրջանի թաղամասեր
Էսպերանտոլոգիա
Էսպերանտոլոգիա (esperantologio), մասնավոր ինտերլինգվիստիկայի ենթաբաժին, էսպերանտո լեզվի տեսություն ։ Շատ հետազոտողների կարծիքով, անհանդուրժողականությունն ուսումնասիրում է ոչ միայն էսպերանտոյի զարգացումը և գործունեությունը, այլև դրա կիրառման տարբեր ոլորտները և (այլ հասարակական առարկաների հետ կապված, ինչպիսիք են հոգեբանությունը, հասարակագիտությունը և այլն:) էսպերանտո համայնքը՝ նրա պատմությունը և կառուցվածքը, քանի որ այս բոլոր երևույթները շատ դժվար են առանձնացվում ։
Էսպերանտոլոգիան հատուկ դիրք է զբաղեցնում ինտերլինգվիստիկայի շրջանակներում, քանի որ հենց էսպերանտոն է համարվում առավել զարգացած և հաճախ օգտագործվող պլանային լեզուն (և, համապատասխանաբար, ապահովում է զգալիորեն ավելի շատ նյութ ինտերլինգվիստիկ հետազոտությունների համար, քան այլ պլանային լեզուները)։ Բացի այդ, զգալի մասը (որոշ գնահատականներով՝ առնվազն կեսը կամ նույնիսկ մոտ 90 տոկոսը ) ինտերլինգվիստիկայի ողջ մասնագիտացված գրականությունը հրատարակվել է և շարունակում է հրատարակվել հենց էսպերանտո լեզվով։
Տերմինի պատմություն
Որպես առանձին գիտական կարգապահություն էսպանդոլոգիայի հիմնադիր է համարվում ֆրանսիացի մաթեմատիկոս գիտնական Ռենե դե Սոսյուրը , որը, այսպես կոչված, իդո-ճգնաժամի գագաթնակետին (1908 տարի) հանդես է եկել ի պաշտպանություն էսպերանտո բառի ձևավորման սկզբունքների, ցույց տալով դրա մեջ որոշակի լեզվական օրինաչափությունների առկայությունը, որոնք ի սկզբանե չեն դրվել դրա մեջ (կամ, առնվազն, նրա նախաձեռնողի կողմից հստակ ձևւակերպված չեն եղել)։
Էսպանդոլոգիա տերմինի առաջին հիշատակումը վերաբերում է 1911 թվականին՝ հենց նման անվանմամբ էսպերանտո-ամսագրում՝ «Orienta Stelo» հրապարակվել Է ճապոնացի էսպերանտիստ Օսակ Քենձի հոդվածը ։ Այնուամենայնիվ, տերմինը լայն շրջանառության մեջ է մտել մի փոքր ավելի ուշ գերմանացի էսպերանտիստ և տերմինաբան Օյգեն Վյուստերի ջանքերի շնորհիվ, որը այդ անունը կրկին առաջարկել է 1921 թվականին «Esperanto Triumfonta» պարբերականում հրապարակված իր հոդվածներից մեկում, որն ավելի ուշ վերանվանվել է Heroldo de Esperanto, ինչի կապակցությամբ հաճախ Վյուստերը հիշատակվում է որպես այդ տերմինի ստեղծող ։ Ավելի ուշ՝ 1955 թվականին, Վյուստերը պատմել է այս տերմինի պատմության մասին (ինչպես նաև ինտերլինգվիստիկա տերմինի պատմության մասին) «La terminoj „esperantologio“ kaj „interlingvistiko“» (Էսպերանտոլոգիա և ինտերլինգվիստիկա տերմինները) ։ Հարկ է, սակայն, նկատել, որ ինքը՝ Վյուստերը, էսպպերանտոլոգիան հասկանում էր մի փոքր այլ կերպ, քան ժամանակակից հետազոտողները, այն է՝ որպես արդեն լայնորեն օգտագործվող էսպերանտո համակարգի նկատմամբ կիրառվող արհեստական լեզվաբանության մաս (ընդ որում՝ արհեստական լեզվաբանության ներքո հա հասկանում էր լեզվաբանության այն ժամանակ համեմատաբար նոր տեսակը, որը ոչ միայն արձանագրում է, այլև գիտակցաբար ուղղորդում է լեզվի զարգացումը, այն, ինչ հիմա կանվաներ լեզվական պլանավորում)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էսպերանտո Կատեգորիա:Ինտերլինգվիստիկա
Ավանգարդիստներ (ֆաշիզմ)
Նպատակներ և խնդիրներ
ONB-ի ծրագրային ուղղվածության համաձայն՝ կազմակերպության հիմնական նպատակներն էին.
Համազգեստ
Ավանգարդիստների համազգեստը ներառում էր.
Բերետի վրա ամրացված էր արծվի տեսքով նշան, իսկ կրծքավանդակին կապված էր 39 մմ լայնությամբ կապույտ գույնի ժապավեն ։
Միջոցառումներ
Ավանգարդիստների սպորտային միջոցառումների շարքում մեծ տարածում ունեին ֆուտբոլի և բասկետբոլի գավառական և տարածաշրջանային մրցաշարերը, որոնք հաճախ անցկացվում էին Իտալիայի ազգային ֆաշիստական կուսակցության քարտուղարի ներկայությամբ։
Ամենահայտնի ֆուտբոլային թիմերն էին.
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆաշիզմ
Երևանի կինոփառատոն (2005)
Երևանյան 2-րդ «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը անցկացվել է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում, 2005 թվականին։
Պատմություն
Կինոփառատոնը տեղի է ունեցել հուլիսի 12-ից-17-ը Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում՝ «Մշակույթների և քաղաքակրթությունների խաչմերուկ» կարգախոսով։ «Ոսկե ծիրան» 2-րդ Միջազգային կինոփառատոնում իրենց աշխատանքները ներկայացրեցին աշխարհի 45 երկրների ներկայացուցիչներ ։ Ֆիլմերին մասնակցելու համար 300 ներկայացված հայտերից ընտրվեցին 144-ը, որոնք ներկայացնում էին 37 երկիր։
Տեղի ունեցավ 3 մրցանակաբաշխություն. Խաղարկային կինոների, վավերագրական ֆիլմերի, ինչպես նաև «Հայկական համայնապատկեր» մրցանակաբաշխությունները, որի շրջանակներում Հայաստանի և սփյուռքի կինեմատոգրաֆիստները ներկայացնում էին իրենց խաղարկային, վավերագրական և անիմացիոն ֆիլմերը։ «Հայկական համայնապատկեր» բաժնում մրցանակներ էին առանձնացվել լավագույն կարճամետրաժ, վավերագրական և անիմացիոն ֆիլմերի համար։ «Անին և Ժողովուրդը» հիմնադրամը Լոս Անջելեսից տրամադրել է «Մարկ-Սարգիս» անվանական մրցանակը՝ լավագույն ֆիլմի համար ։
Մրցանակաբաշխությանը կազմակերպվում էին ամենօրյա վարպետական դասեր, ջազային համերգներ։ «Ոսկե ծիրան 2005» փառատոնի փակման արարողությունը տեղի է ունեցել հուլիսի 17-ին «Արմենիա Մարիոթ» հյուրանոցում։
Լավագույն ֆիլմ
Գրան պրի- Ոսկե ծիրան
ժյուրիի հատուկ մրցանակ - արծաթե ծիրան
Ժյուրիի հատուկ դիպլոմ
Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ
Գրան պրի- Ոսկե ծիրան
ժյուրիի հատուկ մրցանակ-արծաթե ծիրան
Լավագույն վավերագրական ֆիլմ
Ժյուրիի հատուկ դիպլոմ
Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ
Գրան պրի- Ոսկե ծիրան
Ժյուրիի հատուկ դիպլոմ
Այլ մրցանակներ
«Մարկ- Սարկիս» հատուկ անվանակարգով մրցանակ՝«Հայկական համայնապատկեր» լավագույն ֆիլմ
Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության մրցանակ լավագույն ռեժիսորի համար
Կինոգետների և կինոլրագրողների հայկական ասոցիացիայի կողմից մրցանակ
Հրանտ Մաթևոսյանի անվան մրցանակ»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ Կատեգորիա:Կինոփառատոներ Հայաստանում Կատեգորիա:Միջազգային կինոփառատոներ Կատեգորիա:Ամենամյա իրադարձություններ Հայաստանում
1391 թվականի արյունահեղություն (Սևիլյա)
1391 թվականի արյունահեղություն (նաև Սևիլյան արյունահեղություն, Մեծ ջարդ, גזירות קנ"א‏, Гзерот Кана  ), հոգևորականների հրահրած խռովություն ` ուղղված ընդդեմ հրեաների։ Իրադարձությունն սկսել է հունիսի 6-ին Սևիլյա քաղաքում։ Տեղի են ունեցել դիակապտություններ, հրդեհներ, սպանություններ, Պիրենյան թերակղզու քրիստոնեական քաղաքների հրեական թաղամասերում` Կաստիլիում, Արագոնյան թագում և Նավառայի թագավորությունում, բռնություններ են կատարվել հրեաների նկատմամբ։ Ավելի լուրջ անկարգություններ սկսվել են Սևիլյայում և տարածվել Կորդովայում, Տոլեդոյում և այլ իսպանական քաղաքներում։
Ջարդերի արդյունքում սպանվել են հազարավոր հրեաներ՝ (ըստ որոշ հաշվարկների` Իսպանիայի հրեաների մեկ երրորդը ), հազարավորները բռնի կերպով կաթոլիկ են դարձել, կամ փախել են երկրից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1391 Կատեգորիա:Հակասեմականությունն Իսպանիայում
Էլեկտրական աղեղ
Էլեկտրական աղեղ, վոլտյան աղեղ, էլեկտրական պարպման տեսակ. ունի մի էլեկտրոդից (ածխե կամ մետաղե) մյուսը ձգվող աղեղատիպ պայծառ թելիկի տեսք։ Կարող է առաջանալ ցանկացած գազում։ Ջերմաստիճանը թելիկում հասնում է մի քանի հազար աստիճանի, պարպման հոսանքը՝ տասնյակ հազար ամպերի։ էլեկտրական աղեղի թելիկը կաթոդի ու անոթի մոտ նեղանում է և դրանց մակերևույթին առաջացնում վառ բծեր։ էլեկտրոնների ռմբակոծումից անոթը տաքանում է մինչև գոլորշիացման ջերմաստիճանը (ածխե անոթը՝ մինչև 42000K 1 մթնոլորտային ճնշման դեպքում)։
Կատեգորիա:Էլեկտրականություն Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա Կատեգորիա:Անվտանգության տեխնիկա
Սիերվո
Սիերվո (Isla del Ciervo), կղզի Միջերկրական ծովում։ Տեղակայված է Լա Մանգա դել Մար Մենոր ծովային ռելիեֆի մեջ և պատկանում է Կարտահենա (Cartagena) մունիցիպալիտետին։ Սիերվո կղզին Մար Մենոր կղզեխմբի ամենահարավային կղզին է։ Ծովափին մոտ գտնվելու հետ կապված, այստեղ կարելի է հեշտությամբ հասնել ոտքով։
Աշխարհագրություն
Մինչև վերջերս կղզին միավորված էր մայրցամաքին արհեստական նեղուցով։ Կղզու խոցելի էկոհամակարգը չվնասելու համար, այս ճանապարհը վաղուց փակ է։
Ծովի մակերևույթից բարձր է 25 մետրով։ Մակերեսը կազմում է 0,65 կմ²։ Բնակչությունը ըստ 2012 թվականի տվյալների՝ անմարդաբնակ է։ Ինչպես Մար Մենոր կղզեխմբի մյուս կղզիները, Սիերվոն նույնպես ունի հրաբխային ծագում։ Կղզին հայտնվել է մետ 7 միլիոն տարի առաջ՝ Վերին միոցենի ժամանակաշրջանում։
Համարվում է ազգային պարկ և թռչունների համար պահպանման վայ՝ պաշտպանվում է պետության կողմից։ Այստեղի բուսատեսակները արժանի են հատուկ հիշատակության՝ Chamaerops humilis, Withania frutescens, Periploca angustifolia և Caralluma europaea։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կղզիներ Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Իսպանիայի հրաբուխներ
Լյուդմիլա Մոտալովա
Կենսագրություն
Ծնվել է 1935 թվականին, բժշկի ընտանիքում։ 1954—1959 թվականներին սովորել է Պրագայի Կարլովի համալսարանի փիլիսոփայական ֆակուլտետում։ Հայերենն ուսանելն է նույն համալսարանի արևելագիտության բաժնում։ Հետագայում ինքնուրույն կատարելագործվել է գրաբարում, միջին հայերենում և աշխարհաբարի զույգ ճյուղերում։
Հայերենից բացի, իմացել է ռուսերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, վրացերեն, հին սլավոներեն, հին հունարեն, լատիներեն, թուրքերեն։ 1959 թվականից մինչև կյանքի վերջը աշխատել է ՉՍՍՀ ԳԱ արևելագիտության ինստիտուտում։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը եղել է Ավետիք Իսահակյանի «Լիլիթ» պատմվածքի թարգմանությունը։ 1958 թվականին չեխերեն լույս է ընծայել Ավետիք Իսահակյանի արձակ գործերի հատընտիրը՝ Լ. Մոտալովա «Ինչումն է սփոփանքը»։ Այնուհետև նրա թարգմանությամբ տպագրվել են հայ ժողովրդական հեքիաթների երկու գիրք, Ավետիք Իսահակյանի պատմվածքները, «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմը, Հովհաննես Թումանյանի «Ախթամար» պոեմը, Ե. Չարենցի ու Պ. Սևակի բանաստեղծությունների ժողովածուները, ինչպես նաև Ա. Բակունցի, Մ. Արմենի, Հ. Մաթևոսյանի, Վ. Պետրոսյանի, Հ. Շիրազի, Գ. Էմինի և ժամանակակից ուրիշ գրողների արձակ ու չափածո գործեր։ Հրատարակել է «Սովետական Հայաստան» (1966 թվական) գրքույկը։
Հայ գրականությունն է ներկայացրել «Ասիայի և Աֆրիկայի գրականությունների պատմության» (1963 թվական) 3-րդ հատորում և «ՍՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունների պատմության համառոտ ուրվագծի» (1972 թվական) 8-րդ հատորում։ 1958-1977 թվականներին հրատարակվել է Մոտալովայի 106 անուն հայագիտական ուսումնասիրություն ու թարգմանություն։ Բացի այդ, նա կազմել է 63 հայկական բառ-հոդված ՍՍՀՄ ժողովուրդների գրողների (1966 թվական), 47՝ Ասիայի ու Աֆրիկայի գրողների (հատոր 1—2, 1967 թվական) և 55՝ Արևելյան գրականությունների (հատոր 1—3, 1974 թվական) անգլերեն բառարանների համար։
Մոտալովան գիտական տարբեր հրատարակությունների ու ժողովածուների համար գրել է բազմաթիվ ուսումնասիրություններ, հոդվածներ ու հաղորդումներ հայկական մշակույթի զանազան հարցերի շուրջ։ Հայ գրողներին նվիրված քառասունյոթ հոդված է նա գրել Ասիայի ու Աֆրիկայի գրողների երկհատորանոց  բառարանի (1967 թ.) համար, հիսունից ավելի հոդված «Արևելյան  գրականությունների  բառարանի» համար, որ լույս է 1974 թվականին Լոնդոնում, անգլերեն։
Չեխ և հայ ժողովուրդների մշակույթների փոխմերձեցմանը նպաստել է նաև բազմաթիվ հրապարակային ելույթներով, մշակութային այլևայլ միջոցառումների կազմակերպումով։ 1958 թվականից բազմիցս եղել է Հայաստանում։ Մոտալովայի անունով գրադարան կա Երևանում։
Կատեգորիա:Չեխ հայագետներ Կատեգորիա:Չեխ թարգմանիչներ
Smash Hit
Smash Hit, համակարգչային խաղ՝ թողարկված 2014 թվականին։ Մշակվել է Mediocre AB ընկերության կողմից։
Խաղային գործընթաց
Smash Hit խաղը ստեղծված է ճարտարապետական մտածողության հիման վրա։ Խաղի գլխավոր նյութերը ապակին և մետաղն են։
Խաղի նշանաբանը՝ «aim to hit», «smash everything» անգլերենից թարգմանաբար՝ «նշան բռնիր, որ չվրիպես», «կոտրիր ամեն ինչ»։
Smash Hit-ն իր մեջ ներառում է անշեղորեն շարժվող տեսախցիկ, որն անցում է դեկորատիվ, գունավոր անցումներով։ Խաղի սկզբում խաղացողի մոտ կան 25 երկաթյա գնդեր։ Գնդի նետման համար պետք է դիպչել էկրանին։ Արգելքների բախման դեպքում խաղացողը կորցնում է 10 գունդ։ Արգելքների մեծ մասը ապակուց են և կարող են կոտրվել (այստեղից էլ եկել է անվանումը՝ Smash Hit)։
Խաղում կան փոքր կապույտ բազմանիստեր՝ ցրված ամբողջ քարտեզով։ Գնդով հարվածելով բուրգին՝ խաղացողը ստանում է 3 գունդ, հարվածելով ութանիստին՝ 5 գունդ, իսկ եռաչափ աստղին` 10 գունդ։ Եթե Խաղացողը 10 անգամ դիպչում է կաղապարներին, որոնք տալիս են գնդեր՝ խաղացողը կրկնապատկում է գնդերը, բայց նետման ժամանակ հաշվից պակասելու է միայն մեկ գունդ (10-ը կրկնապատկում է, 20-ը եռապատկում է, 30-ը քառապատկում է, 40-ը հնգապատկում է)։ Խաղում չկա «հաղթանակ», խաղացողը կարող է միայն «պարտվել»՝ մնալ առանց գնդերի։ Խաղի իմաստը այն է, թե խաղացողը որքան ժամանակում կպարտվի, այլ ոչ թե կհաղթի։
Ռեժիմներ
Խաղում կա 4 ռեժիմ միայնակ խաղի համար, 2 ռեժիմ՝ լոկալ-բազմանդամանոց խաղի և մեկ ռեժիմ՝ մակարդակների թեստավորման, որոնց մի մասը խաղացողներին հասանելի են խաղի «պրեմիում տեսակը» գնելու դեպքում (դասական տեսակը հասանելի է միանգամից)։ Ռեժիմն ընտրելուն պես փոխվում է մենյուի երաժշտությունը։
Զատկի ձվեր
*Բացակայում է Զատկի տոներից հետո
Քննադատություն
Smash Hit-ը ստացավ հիմնականում դրական արձագանքներ։ Apple'N'Apps-ը 5 միավորից տվել է 4.5-ը, գովաբանելով որպես «iOS»-ի լավագույն խաղերից մեկը, որն ունի «ծայրահեղ իրատեսական ֆիզիկա» և «հուզիչ անսահման գեյմփլեյ» ։ «Шпиль!» ամսագիրը Smash-ն անվանեց տպավորիչ և հրաշալի տիր՝ այն գնահատելով 9,5 միավոր ։
Կոնոպլյանկա (այլ կիրառումներ)
Կոնոպլյանկա, կարող է վերաբերել՝
Խիպիլիկ
Խիպիլիկ (նաև՝ խպլիկ, խիպի լակ), հայ դիցաբանության մեջ աներևույթ չար ոգի, որը քնած մարդուն ճնշում է, վնասում կամ քունը խանգարում։ Խիպիլիկը մարդկանց շնչահեղձ էր անում, չոքում կրծքին, ճնշում, նեղում, չարչարում ։
Ն.Ա. Մկրտչյանը, «Խիպիլիկ» անունը կապում է սեմական լեզուներում առկա hbl արմատի հետ, որից կազմված habalu պարզ բայը նշանակում է «վնասել, ավեել, պղծել, բռնանալ, կաշկանդել, ոչնչացնել» ։
ՆՀԲ տալիս է այդ ոգու հետևյալ բացատրությունը. «Ցնորք գիշերոյ մտացածին կամ աո այս տեսլեամբ», ապա բերում է հետևյալ աղոթքը, ուր խիպիլիկք հանդես է գալիս սատանային նույնարժեք ոգու նշանակությամբ. «Պահպանեա զիս ի կարծեաց ցնորից, ի սաստից սատանայի, ի ծաւււյ՚ութենէ խիպիլկաց» ։ Սահակ Ամատունու ՀԲԲ-ը տալիս է «չար ոգի» , իսկ Հրաչյա Աճառյանի ԳԲ-ը՝ «մղձավանջ, աներևույթ ոգի» բացատրությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական դիցաբանություն Կատեգորիա:Ոգիներ
Ռոդսի հուշահամալիր
Ռոդսի հուշահամալիր (Rhodes Memorial, Rhodes-gedenkteken), Անգլիայում ծնված հարավաֆրիկացի քաղաքական գործիչ Սեսիլ Ջոն Ռոդսին նվիրված հուշահամալիր Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Քեյփթաուն քաղաքի Դևիլզ Փիք գագաթում։ Հուշահամալիրը նախագծել է ճարտարապետ Հերբերտ Բեյքերը։ Հուշահամալիրը Սեղանաձև լեռան ազգային պարկի մի մասն է կազմում։
Տեղայնք
Հուշահամալիրը գտնվում է Ռոդսի սիրելի վայրում՝ Դևիլզ Փիք գագաթի ստորին լանջերին։ Ռոդսի անձնական փայտե նստարանը դեռևս գտնվում է հուշահամալիրի ներքևում։ Հյուսիս-արևելքից բացվող հոյակապ տեսարանը նկատելի է Քեյփ-Կահիրե երկաթուղու ճանապարհի սկզբից, Բրիտանական գաղութային Աֆրիկայում Ռոդսի իմպերիալիստական երազանքը։
Ռոդսին էին պատկանում Սեղանաձև լեռան ստորին լանջերը, որոնց մեծ մասը նա տվել է ժողովրդին իր մահից հետո։ Նրա կալվածքի մի մասն օգտագործվել է Քեյփթաունի համալսարանի վերին կամպուսի համար, մի մասն էլ այժմ Կիրստենբոշ ազգային բուսաբանական այգու տարածքում է ։
Ճարտարապետություն
Ճարտարապետ սըր Հերբերտ Բեյքերը ենթադրաբար է մոդելավորել հուշարձանը Սեգեստայում գտնվող հունական տաճարի օրինակով, թեև այն իրականում ավելի մոտ է Պերգամոնի տաճարին։ Այն բաղկացած է 49 հսկայական աստիճաններից (Ռոդսի կյանքի յուրաքանչյուր տարին), որը սկսվում է կիսաշրջանաձև տեռասից և հասնում մինչև սյուներից բաղկացած ուղղանկյուն U-աձև հուշարձան ։ Հուշահամալիրը կառուցվել է Սեղանաձև լեռան քեյփյան գրանիտից ։
Աստիճանների ներքևի մասում ձիավորի բրոնզե արձանն է՝ Ջորջ Ֆրեդերիկ Ուոթսի կերտած Ֆիզիկական էներգիա արձանը։ Ջոն Մաքալլան Սվոնի կերտած ութ բրոնզե առյուծները նստած են հուշահամալիրի՝ դեպի Ռոդսի կիսանդրին բարձրացող աստիճանների եզրերին (կիսանդրու հեղինակը նույնպես Ջոն Մաքալլան Սվոնն է) ։ Հուշարձանի վրա կա մակագրություն. «Ի հիշատակ Սեսիլ Ջոն Ռոդսի հոգու և գործունեության, որը սիրեց և ծառայեց Հարավային Աֆրիկային»։ Ռոդսի կիսանդրու ներքևում փորագրված է Ռեդյարդ Քիփլինգի 1902 թվականի Ռոդսին նվիրված «Հուղարկավորություն» բանաստեղծության վերջին 4 տողերը.
Հուշարձանի կառուցումն ավարտվել և հանրությանը բացվել է 1912 թվականին։ Գաղութային քարտուղար Ալբերտ Գրեյի կողմից առաջարկված հուշարձանը երբեք չի իրագործվել, որը «Ռոդսի» վիթխարի արձան էր, որը կնայեր Քեյփթաուն քաղաքին Լայնս հեդ լեռան գագաթից և նման կլիներ Ռիո դե Ժանեյրոյին նայող Քրիստոսի արձանին ։
Հուշահամալիրի շրջակա տարածք
Հուշահամալիրից ոչ հեռու են գտնվում Քեյփթաունի համալսարանը, Groote Schuur հիվանդանոցը և Mostert's Mill-ը։ Հուշահամալիրի վերևում Քինգս թաղամասն է և Groote Schuur կենդանաբանական այգին, որը նախկինում ստեղծվել է որպես Ռոդսի մասնավոր կենդանաբանական այգի։ Կենդանաբանական այգին փակվել է 1970-ական թվականների վերջին, և այժմ միայն առյուծի քարայրն է մնացել։ Ռոդսի Groote Schuur կալվածքի հարևանությամբ այժմ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահի նստավայրն է։
Ռոդսի արձանը գտնվում է Քեյփթաունի համալսարանի կամպուսում։ Արձանը 2015 թվականի մարտին բողոքի ակցիաների ժամանակ ուշադրության կենտրոնում է եղել և կոչ են արել այն հեռացնել։ Այն այժմ ժամանակավորապես հեռացվել է  ։
Վանդալիզմ
2015 թվականի սեպտեմբերի 18-ին հուշահամալիրում գտնվող Ռոդոսի բրոնզե կիսանդրին վանդալիզմի է ենթարկվել. կտրել են կիսանդրու քիթը և գրաֆիտով գրել են. «Ռոդսը ռասիստ է, գող և մարդասպան» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի հուշարձաններ Կատեգորիա:Բրիտանական կայսրություն
Խոբոտնի Նարչուգ
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պորտո Տորես
Պորտո Տորես (Porto Torres), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 21 064 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 205,26 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 102,62 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7040, հեռախոսային կոդ՝ 079:
Պորտո Տորեսի հովանավոր սրբերն են նահատակներ Գավինիուսը, Պրոտոնը և Յանուարիուսը, տոնը նշվում է Սուրբ Երրորդությունից հետո երկուշաբթի օրը։ Նրանց է նվիրված քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրը՝ Սուրբ Գավինի, Պրոտոնի և Յանուարիուսի բազիլիկան (XI դար)։ Ամենահին արտեֆակտները (3-րդ դար) գտնվում են եկեղեցու դամբարանում՝ սուրբ Գավինիա, սուրբ Յանուարիան և հռոմեական սարկոֆագը (այսպես կոչված «Օրփեոսի սարկոֆագը»)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1842 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոնովկա (այլ կիրառումներ)
Կոնովկա, կարող է վերաբերել՝
Գեորգի Տեր-Եղիազարով
Գեորգի Մոիսեյի Տեր-Եղիազարով, հայ մանկաբույժ, մանկական վնասվածքաբան-օրթոպեդ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970): ՌԴ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1982): Մոսկվայի գլխավոր մանկական վնասվածքաբան-օրթոպեդ (1977-1987):
Կենսագրություն
Գեորգի Տեր-Եղիազարովը ծնվել է 1923 թվականի ապրիլի 1-ին, Կիսլովոդսկ քաղաքում։ 1949 թվականին ավարտել է Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտը։ 1963-1987 թվականներին՝ Ն. Պրիորովի անվան վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի կենտրոնական ինստիտուտի մանկական վնասվածքաբանության բաժանմունքի վարիչ, 1987-1994 թվականներին՝ կլինիկական հենակետի՝ Շույսկու անվան օրթոպեդանյարդաբան, հիվանդանոցի ղեկավար ։
Աշխատանքները վերաբերում են ազդրի բնածին հոդախախտման և մանկական վնասվածքաբանության հարցերին։ Առաջարկել է ազդրաոսկրի ոսկրահատման նոր՝ իր ստեղծած հարթակի կիրառմամբ եղանակ։ Զբաղվել է ներհոդային և խողովակավոր ոսկրերի միջին մասի կոտրվածքների ու դրանց բարդությունների բուժման հարցերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկաբույժ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կոնսեպսիոն (այլ կիրառումներ)
Կոնսեպսիոն, կարող է վերաբերել՝
Թոմաս Վերմալեն
Թոմաս Վերմալեն (Thomas Vermaelen, ), բելգիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Արսենալ»-ի և Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտպան։
Այաքս
2003 թվականի հուլիսի 1-ին Վերմալենը հնգամյա պայմանագիր կնքեց Նիդեռլանդական Այաքսի հետ։ Վերմալենի դեբյուտը կայացավ Նիդեռլանդների առաջնությունում 2004 թվականի փետրվարի 15-ին Վոլենդամի հետ խաղում, որտեղ Այաքսը հաղթեց 0։2 հաշվով։ Դա Վերմալենի միակ հանդիպումն Այաքսի կազմում 2003/04 մրցաշրջանում, որում Այաքսը դարձավ Նիդեռլանդների չեմպիոն։
Արսենալ
2009 թվականի հունիսի սկզբներին Վերմալենով հետաքրքրվում էր Լոնդոնի Արսենալը, որին պետք էր պաշտպանության ամրապնդում։ Հետո Արսենալը կատարեց պաշտոնական առաջարկ 10-12 միլիոն ֆունտ-ստերլինգի դիմաց գնելով 23-ամյա Վերմալենի տրանսֆերային իրավունքը։
Թիմից Վան-Պերսիի հեռանալուց հետո Վերմալենը դարձավ թիմի ավագ։
Կլաուդիա Պարսոնս
Կլաուդիա Պարսոնս, բրիտանացի ճարտարագետ, գրող և ճանապարհորդ։ Անգլիացի առաջին երեք կանանցից մեկը, որոնք ստացել են ճարտարագետի որակավորում , նա նաև մի քանի գիրք է գրել, և առաջին կինն էր, որն աշխարհով շրջել է մեքենայով ։
Վաղ կյանք և կրթություն
Պարսոնսը ծնվել է 1900 թվականին Բրիտանական Հնդկաստանի Շիմլայի բլրի կայարանում ։ Նա հաճախել է Տորմիդի դպրոցը, որը Սուրեյում աղջիկների անկախ դպրոց էր։ Նա հաճախել է Գիլֆորդի տեխնիկական համայնքային քոլեջ, որտեղ նա ավարտել է ավտոցիկլի շարժիչի դասընթացը։ Նա կարդացել էր կանանց ճարտարագիտական ընկերության ձևավորման մասին և մոր հետ գնացել է հանդիպելու Քերոլայն Հասլետին, որը նրանց տեղեկացրեց Լաֆբորոյի համալսարանում տեխնիկական դասընթացի մասին ։ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Լաֆբորոն ծառայել է որպես ուսումնական ստորաբաժանում Ռազմամթերքի նախարարության համար ։ 1919 թվականին նա ընդունվել է Լաֆբորոյի համալսարանի մեքենաշինության բաժինը ։ Նա չորս կանանցից՝ «տիկին ճարտարագետներից» մեկն էր, որոնք երեք հարյուր ուսանողների հետ ճարտարագիտություն էին սովորում և ավարտել են 1922 թվականին ։ Նրա համակուրսեցիներն էին Դորոթեա Թրավերսը (առաջին կանանցից մեկը, որն ընտրվել է ավտոմոբիլաշինական ընկերության կողմից), Փաթիենս Էրսկինը և մեքենաշինության ճարտարագետ Վերենա Հոլմսը ։ Ավարտելուց հետո Պարսոնսը համարվել է որպես ավտոմոբիլային ճարտարագետների ընկերության փորձաշրջանային շրջանավարտ ։
Կարիերա
Պարսոնսը Կանանց ինժեներական ընկերության անդամ էր և մի շարք հոդվածներ է ներկայացրել The Woman Engineer ամսագրին, այդ թվում՝ «Ինչ չպետք է անել արտասահմանում մեքենա վարելու ժամանակ» ։
Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին Փարսոնսը Վերենա Հոլմսի հետ սովորել է զինագործ դառնալու համար, և, ի վերջո, աշխատել է որպես մեքենավար և զինամթերքի գործարանի տեսուչ ։ Ֆրեյմենի գործարանից ազատվելուց հետո Փարսոնսը աշխատել է Աշխատանքի նախարարությունում մինչև 1949 թվականը, որի ընթացքում նա գրել է ճարտարագիտական ​​առևտրի վերլուծություն՝ որպես ճարտարագետների վերապատրաստման դասընթաց ։
Նա գրել է կիսաինքնակենսագրական վեպ՝ «Պայծառ գերություն» (1935) և ինքնակենսագրական «Թափառաշրջիկություն» (1941), այնուհետև՝ Չինական բուժում և վերականգնում (1963), որը հիմնված է Չինաստանի վերականգնման իր հետագա կարիերայի վրա։ Նրա վերջին ինքնակենսագրությունը՝ «Դարի պատմություն», լույս է տեսել 1995 թվականին ։ Ներածությունը գրել է նրա զարմիկը, դիվանագետ սըր Էնթոնի Փարսոնը ։
Պարսոնսը երբեք չի ամուսնացել, և երբ նրան հարցնում էին, թե ինչու, նա պատասխանում էր, որ տղամարդիկ «շատ հաճախ սպառնում էին ինձ արգելելու այն, ինչ ուզում էի անել» ։
Կլաուդիա Պերսոնսի դասախոսություն
Լաֆբորոյի համալսարանը Պարսոնսի պատվին դասախոսություն է անցկացնում սկսած 2014 թվականից ։
2014 - Մեգի Ադերին Պոկոկ
2015 - Քեյթ Բելինգհեմ
2017 - Էմիլի Գրոսման
2018 - Ջես Ուեյդ
2019 - դոկտոր Սյուզան Իմբեր
Նիստերի դահլիճ
Լաֆբորոյի համալսարանը անվանակոչել է նիստերի նոր դահլիճը Կլաուդիա Պարսոնսի անվամբ՝ ուսանողների առաջին ընդունելությամբ 2019 թվականի սեպտեմբերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կին ճարտարագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Խոջա Միրաք
Խոջա Միրաք, հայ վաճառական։ Հայտնի է որպես Ակ-Կոյունլուների պետության ղեկավար Ուզուն Հասանի դիվանագետ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Նախիջևանի շրջանում։
Ակ-Կոյունլուների պետության ղեկավար Ուզուն Հասանի գահակալության ժամանակահատվածում (1453-1478) ծավալվող Օսմանյան կայսրության սուլթան Մեհմեդ II-ը 1453 թվականին գրավում է Կոստանդնուպոլիսը, որից հետո զորքերը ուղարկում է Հայաստանի և հարակից երկրների ուղղությամբ, որոնց տարածքը այդ ժամանակ զբաղեցնում է Ակ-Կոյունլուների պետությունը։ Ուղարկելով Եվրոպան զանազան դիվանագետների, հիմնականում օգտագործելով այդ նպատակի համար հայերի՝ որպես քրիստոնյաների, Ակ-Կոյունլուների պետության ղեկավար Ուզուն Հասանը ուղարկում է նաև Խոջա Միրաքին։ Հայտնի է, որ 1470 նախիջևանցի խոջա Միրաքը Ուզուն Հասանի ուղարկած դիվանագիտական առաքելությամբ հասել է Վենետիկ։ Արդյունքում 1473 թվականի Տերջանի ճակատամարտում Օսմանյան կայսրության զորքերը ջախջախում Ակ-Կոյունլուների պետության բանակին, ավարտելով վերջինիս պատմությունը և գրավելով հյուսիս-արևմտյան Հայաստանը ։
80 տարեկան հասակում՝ 1486 թվականի մարտի 24-ին սպանվել է Թավրիզում ոմն տաճիկ Մեհտիի ձեռքով քրիստոնյա լինելու պատճառով։ Ի պատիժ գահակալ Յաղուբը մահապատժի ենթարկեց տաճիկին և բռնագրավեց նրա ունեցվածքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախճավան
Էդգար Դուգլաս Էդրիան
Աշխատանքները նվիրված են նյարդային համակարգի էլեկտրաֆիզիոլոգիական ուսումնասիրությանը։ էդրիանի անվան հետ է կապված նյարդային թելիկի վերաբերյալ կիրառվող «Ամեն ինչ կամ ոչինչ» օրենքը։ Բացահայտել է նյարդային իմպուլսի հաղորդման արագության, ռիթմի, տարածման բնույթի օրինաչափությունները։ Արժանացել է նոբելյան մրցանակի 1932 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի բժիշկներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Մոնտելեոնե Ռոկա Դորիա
Մոնտելեոնե Ռոկա Դորիա (Monteleone Rocca Doria) կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 134 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 10 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7010, հեռախոսային կոդ՝ 079:
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն դինամիկան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Սարդինիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սալվադորցիներ
Սալվադորցիներ, Սալվադորի հիմնական բնակչությունը։ Թիվը՝ 6,5 միլիոն (2020)։ Խոսում են իսպաներեն։ Հավատացյալներն առավելապես կաթոլիկներ են։ Մեծ մասամբ մետիսներ են՝ իսպանացի գաղութարարների (XVI-XVIII դդ․, հնդկացի բնիկների, որոշ չափով՝ սևամորթների խառնուրդ։ Իրենց էթնիկական ինքնությունն ու լեզուները պահպանած սակավաթիվ հնդկացիները բնակվում են երկրի հյուսիս - արևելյան, արևմտյան և կենտրոնական, շրջաններում։ Սալվադորցիների մեծ մասն աշխատում է գյուղատնտեսության մեջ։
Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր Կատեգորիա:Լատինոամերիկյան ազգեր Կատեգորիա:Ռոմանական ազգեր
Կոնստանտինա (այլ կիրառումներ)
Կոնստանտինա, կարող է վերաբերել՝
Մոնպառնասի գերեզմանատուն
Մոնպառնասի գերեզմանատուն կամ գերեզմանոց (Cimetière du Montparnasse), Փարիզի ամենահայտնի գերեզմանատներից մեկը։ Տեղակայված է քաղաքի հարավային մասում՝ Մոնպառնաս թաղամասում (քաղաքային 14-րդ շրջան)։ Հիմնվել է 1824 թվականին նախկին ֆերմայի տեղում, սկզբում անվանվել է «Հարավային գերեզմանատուն»։ Գերեզմանատունն զբաղեցնում է 47 ակր և մեծությամբ երկրորդն է Փարիզում ։ Գերեզմանատանը կա ավելի քան 35 000 գերեզման և տարեկան մոտավորապես հազար մարդ է թաղվել այստեղ ։
Գերեզմանատունը բազմաթիվ հայտնի անհատների՝ քաղաքական դեմքերի, փիլիսոփաների, դերասանների, նկարիչների և գրողների վերջին հանգստարանն է։ Բացի այդ` գերեզմանատանը կարելի է գտնել նաև Ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ զոհվածների գերեզմաններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի գերեզմանատներ Կատեգորիա:1824 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Փարիզի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Փարիզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Մոնպառնասի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կոնվեկցիա (այլ կիրառումներ)
Կոնվեկցիա, կարող է վերաբերել՝
Մարզուկ (շրջան)
Մարզուկ (شعبية طرابلس), առաջին մակարդակի վարչատարածքային միավոր՝ շրջան Լիբիայի հարավ-արևմուտքում։
Վարչական կենտրոնը Մարզուկ քաղաքն է, որը նաև Լիբիայի խոշոր քաղաքներից է։ Շրջանը զբաղեցնում է 835 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Բենգազի շրջանը գտնվում է Լիբիա պետության հյուսիսային հատվածում։ Ափերը ողողում են Միջերկրական ծովի ջրերը։ Միաժամանակ սահմանակցում է Լիբիայի հարևան երեք պետությունների՝ Չադին, Ալժիրին և Նիգերին։
Սահման ունի միայն ալ-Մարգաբի, ալ-Ջաբալ ալ-Գարբիի և ալ-Ջիֆարայի շրջանների հետ։ Խոշորագույն քաղաքը Տրիպոլին է։
Բնակչություն
Հիմնական բնակիչները իսլամադավան արաբներն են, որոնք օգտագործում են արաբական այբուբենը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբիայի շրջաններ
Ուիլյամ Քյուրթոն
Ուիլյամ Քյուրթոն (Cureton, ), անգլիացի արևելագետ, Սանկտ-Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրյա թղթակից անդամ (1862) ։
Կենսագրություն
Սովորել է Օքսֆորդում, ստացել է հոգևոր կոչում, հրատարակել է (1846 թվականին) Արաբական ձեռագրերի առաջին հատորը, որը գտնվում է Բրիտանական թանգարանում։
Նրա առաջին և հայտնի հրատարակություններից են Իգնատիայի նամակները Պոլիկարպուին, տարբեր, լուրջ գրական վեճեր (Լոնդոն, 1845)։ Քյուրթոնը ակտիվորեն պաշտպանում էր այն դիրքորոշումը, որ իր կողմից բացված սիրիական հրատարակությունները նամակների բնօրինակն է. որպես ապացույց նա ներկայացնում էր "Vinditiae Ignatianae" (1846) և "Corpus Ignatianum" (1849) աշխատանքները։
Քյուրթոնը հրատարակել է նաև "Սուրբ Աֆանասիայի ուղերձների" (1848) սիրիական թարգմանությունը, Հովհաննես Էֆեսսկու եկեղեցական պատմության երրորդ մասը (Օքսֆորդ, 1853), "Specilegium syriacum" (1855), սիրիական Ավետարանների տեքստի տարընթերցումները (1850), "պաղեստինցիների նահատակների պատմությունը", Եվսեվիա (1861)։ Նրա Արաբական հրատարակություններից գլխավորներն են ՝ Շահրաստանի "կրոնական և փիլիսոփայական աղանդների գիրքը" (1842-1846), Ռաբբի Թանխումի "Երեմիայի ողբալի երգերի մեկնաբանությունը" (1843) և էն Նասաֆիի "սուննիների հավատքի սյունը" (1843)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1808 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 17 մահեր Կատեգորիա:1864 մահեր Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի արևելագետներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
The Coasters
The Coasters, ամերիկյան նշանավոր վոկալ կոլեկտիվ Լոս Անջելեսից, որին դու-ոփ երաժշտական ոճով կատարումները մեծ համբավ են բերել հատկապես 1950-ական թվականների երկրորդ կեսին։ Մրցակից The Platters, The Drifters և այլ երաժշտախմբերից գլխավորապես զանազանվել է երգերի տեքստերին ու իր ելույթներին հումորով վերաբերվելու շնորհիվ։ 1987 թվականին ներառվել է ռոքնռոլի փառքի սրահում՝ դառնալով այդ բարձր պատվին արժանացած առաջին վոկալ կոլեկտիվը։
The Coasters-ը կազմավորվել է 1955 թվականին, The Robins երաժշտախմբի անդամներից, որը հիմնադրվել էր 1949-ին։ Առաջին սինգլը Down in Mexico—ն էր, կատաակային բովանդակությամբ մի երգ, որի նմանությամբ ու ոգով հետագայում բազմաթիվ երգեր ստեղծվեցին և որն ընդգրկվեց Քվենտին Տարանտինոյի «Մահվան վկայություն» ֆիլմի սաունդթրեքում։
Ստեղծագործական ամենամեծ նվաճումներին The Coasters-ը հասել է խմբի կազմը նորացնելուց և 1957 թվականին Նյու Յորք տեղափոխվելուց հետո։ Բանաստեղծ Ջերրի Լեյբերի և կոմպոզիտոր Մայք Սթոլլերի հեղինակած «Yakety Yak» երգի նրանց կատարումը զբաղեցրել է Billboard Hot 100-ի առաջին տեղը, իսկ ռիսկային տեքստ ունեցող «Poison Ivy» շլյագերը ծնունդ է տվել բազում քավըր տարբերակների (այդ երգն առաջնների թվում ձայնագրել է)։
Հիթային սինգլներ
The Coasters-ի ձայնագրած բազմաթիվ երգեր բարձր տեղեր են գրավել այնպիսի հեղինակավոր չարթերում, ինչպես՝ Billboard ամսագրի Hot 100-ը, Hot R&B-ն, Մեծ Բրիտանիայի UK Singles Chart-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոք երաժշտական խմբեր Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ռոքնռոլ
Rodeo (երգ)
Նախապատմություն
Լիլ Նաս Էքսը երգի անվանումը ցույց է տվել իր 7 (2019) նորամուտային մինի ալբոմի երգացանկում։ Քարդի Բիի մասնակցության մասին չի հայտարարվել մինչև մինի ալբոմի թողարկումը 2019 թվականի հունիսի 21-ին ։
Լիլ Նաս Էքսի և Նասի ռեմիքս
Ամերիկացի ռեփեր Նասի հետ ռեմիքսը թողարկվել է 2020 թվականի հունվարի 27-ին լիրիկական տեսահոլովակի հետ և հրապարակվել YouTube-ում։ Լիլ Նաս Էքսը ռեմիքսը կատարել է Նասի հետ «Գրեմմիի» 62-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ ։
Նշումներ
<references group="Ն"/>
Նավակը (մուլտֆիլմ)
Նավակը, խորհրդային մուլտիպլիկացոն ֆիլմ` երեխաների համար, նկարահանվել է 1956 թվականին, ըստ Վլադիմիր Սուտեևի համանուն հեքիաթի ։
Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է չորս ընկերների` Մրջյունի, Ճուտիկի, Մկնիկի և Որդի մասին։ Նրանք գնում են զբոսանքի և լճակի ափին հանդիպում են գորտին, որը նրանց կանչում է լողալու։ Ընկերները չէին կարողանում լողալ, և գորտն սկսում է ծիծաղել նրանց վրա։ Ընկերները որոշում են նավարկության գնալ և միասին նավակ են պատրաստում արմատի կտորից, իսկ առագաստի փոխարեն օգտագործում են մեծ տերև։
Ընկերները ուրախ լողում էին նավակով, բայց հանկարծ ամպերը փակում են արևը, քամին սաստկանում է և փոթորիկ է սկսվում։ Ալիքը քշում է Ճուտիկին, բայց գորտը փրկում է նրան։ Իսկ մյուսները նավակայմից բռնած հասնում են կղզի։ Գորտն այնտեղ է բերում Ճուտիկին և լողալով հեռանում։ Իսկ ընկերները նորից են լողում և նույնիսկ կարողանում են փրկել գորտին չար գայլաձուկից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1956 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լեոնիդ Ամալրիկի մուլտֆիլմեր
Մայքլ Ջեքսոն
Մայքլ Ջոզեֆ Ջեքսոն (Michael Joseph Jackson, ), ամերիկացի երգիչ, պարող, պրոդյուսեր և գործարար։ Նրան համարում են փոփ երաժշտության արքա, արժանացել է «Սերնդի», «Տասնամյակի», «Դարի լավագույն երգիչ», «Հազարամյակի արտիստ» կոչումներին։ Ջեքսոնը բոլոր ժամանակների ամենաշատ սկավառակ վաճառած արտիստն է (780 միլիոն սկավառակ) , նրան են պատկանում աշխարհի ամենավաճառվող ստուդիական ալբոմը (Thriller, վերջին տեղեկություններով 175 միլիոն օրինակ), ամենավաճառվող ռեմիքս ալբոմը (Blood on the Dance Floor։ HIStory in the Mix, 11 միլիոն օրինակ), ամենաշատ վաճառված երկսկավառականի ալբոմը (HIStory, 20 միլիոն ալբոմ, 40 միլիոն սկավառակ) և ամենաթանկարժեք տեսահոլովակը (Scream, (հայ.՝ ճիչ), Ջանեթ Ջեքսոնի հետ, 7 միլիոն դոլար )։ Ջեքսոնը 13 անգամ գրանցվել է «Գինեսի ռեկորդների գրքում» և համարվում է բոլոր ժամանակների ամենանշանավոր և ազդեցիկ արտիստներից մեկը  ։ Երաժշտության, պարի և նորաձևության մեջ ունեցած իր ներդրումը Մայքլին մոտ չորս տասնամյակ դարձրեց փոփ երաժշտության կենտրոնական դեմքը։ Ջեքսոնն այն եզակի երգիչներից է, ում անունը 2 անգամ գրանցվել է ռոք-ն-ռոլլի փառքի սրահում։ Ջեքսոնը 15 անգամ արժանացել է Գրեմմի մրցանակի (այդ թվում Կենդանի Լեգենդ), ունեցել է 13 հիթ և վաճառել է ավելի քան 780 միլիոն սկավառակ , արժանացել է 26 American Music Awards-ի (այդ թվում Դարի Արտիստ)։ Մայքլ Ջեքսոնը նաև մեծ մարդասեր էր և ուներ 39 բարեգործական ընկերություն։ 2009 թվականի հունիսի 23-ին «Ի բարօրություն մարդկության» մրցանակի հանձնման բարձրագույն խորհրդի որոշմամբ Մայքլ Ջեքսոնը պարգևատրվեց «Համաշխարհային մշակույթում ունեցած կարկառուն ավանդի համար» մրցանակով ։
Մայքլը երգել սկսել է մանուկ հասակից։ Ժամանակի ընթացքում նրա վոկալային ոճը և ձայնը շատ են փոխվել։ 1971 թվականից Մայքլի ձայնը երիտասարդ սոպրանոյից վերափոխվում է տենորի։ Լինելով թվով 8-րդ երեխան Ջեքսոնների ընտանիքում, նա սկսում է բեմում հանդես գալ 1964 թվականից՝ The Jackson 5 խմբի կազմում։ 1971 թվականին նա սկսում է իր սոլո կարիերան ու մի քանի տարվա մեջ հասնում այնպիսի հաջողությունների, որ նրան վերագրվում է «Փոփ-Արքա» կոչումը։ 1982 թվականին թողարկված նրա Thriller ալբոմը մինչև այսօր մնում է աշխարհում ամենաշատ վաճառված ալբոմը։ Ջեքսոնի սոլո ստուդիական 5 ալբոմները մտնում են աշխարհի ամենալավ վաճառվող ալբոմների ցանկի մեջ (Off the Wall (1979), Thriller (1982), Bad (1987), Dangerous, (1991), HIStory (1995))։ Մայքլը մասսայականացրեց այնպիսի պարային ոճեր, ինչպիսիք են «ռոբոտ»-ը և «լուսնային քայլվածք»-ը։ Նրան հաճախ անվանում են «տեսահոլովակը գովազդային արտադրանքից արվեստի վերածող»՝ նկատի ունենալով «Thriller», «Beat It», «Billie Jean», «Black or White», «Scream» տեսահոլովակները։ «Thriller», «Beat It», «Billie Jean» տեսահոլովակների շնորհիվ նա դարձավ աֆրոամերիկյան առաջին երգիչը, ում ցուցադրեցին MTV ալիքով ։
Մայքլ Ջեքսոնը մահացել է 2009 թվականի հունիսի 25-ին՝ 50 տարեկան հասակում։ Ըստ հետաքննության նա մահացել է անզգուշության հետևանքով գործած սպանության պատճառով ։ Հրաժեշտի արարողությունն ուղիղ հեռարձակմամբ ամբողջ աշխարհում դիտել են միլիոնավոր մարդիկ։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 26-ին հրապարակվում է փոփ արքայի վերջին ձայնագրությունը՝ «This is it» («Ահա և Վերջ»)։ Երգի մաստեր ձայնագրությունը ուժեղ հսկողության տակ հասցվել է Sony ընկերության բրիտանական բաժանմունք և մի քանի ռադիոկայաններ։ Համանուն ալբոմը վաճառքում է հայտնվել հոկտեմբերի 26-ին։ ԱՄՆ-ում երգը հայտնվել էր Մայքլ Ջեքսոնի պաշտոնական կայքում նոյեմբերի 27-ին՝ ժամը 24։00 ին (Երևանում առավոտյան ժամը 9։00 էր) ։ 2009 թվականի նոյեմբերի 23-ին Լոս Անջելեսում տեղի ունեցած American Music Awards մրցանակաբաշխությանը Մայքլ Ջեքսոնը ետմահու արժանացել է 4 մրցանակի հետևյալ անվանակարգերում՝ «Լավագույն փոփ/ռոք կատարող», «Լավագույն երգիչ սոուլ և առ-ն-բի ոճերում», Number Ones ալբոմը արժանացել է «Տարվա ալբոմ» անվանակարգին փոփ/ռոք, սոուլ/առ-ն-բի ոճերում ։ 2010 թվականի հունվարի 31-ին Մայքլ Ջեքսոնը ետմահու արժանացել է Գրեմմի մրցանակի՝ երաժշտության մեջ ունեցած իր ավանդի համար, սա Ջեքսոնի 14-րդ Գրեմմին է, մրցանակը ստացել են նրա երեխաները ։ 2010 թվականի մարտի 16-ին Sony Music Entertainment-ը ստորագրեց ռեկորդային պայմանագիր, որն արժեցավ 250 միլիոն դոլար, ըստ այդ պայմանագրի Sony-ն իրավունք է ստանում Մայքլի անշարժ գույքի նկատմամբ, ինչպես նաև մինչ 2017 թվականը նրան են անցնում Մայքլի ձայնագրությունների հեղինակային իրավունքները, և վերջապես Sony-ն իրավունք է ստանում թողարկել Մայքլի ետմահու 7 ստուդիական ալբոմ ։
1958-1970, մանկություն և The Jackson 5
Մայքլը ծնվել է 1958 թվականի օգոստոսի 29-ին ԱՄՆ-ի Ինդիանա նահանգի Գերի քաղաքում, Ջոզեֆ և Քետրին Ջեքսոնների ընտանիքում։ Նա եղել է ընտանիքի տասը երեխաներից ութերորդը։ Ջեքսոնը հաստատում էր, որ հայրը բազմիցս ստորացնում էր նրան ֆիզիկապես և բարոյապես։ Սակայն նա հարգում էր հոր խիստ կարգաբանությունը, որը շատ մեծ դեր խաղաց Ջեկսոնի հաջողության մեջ։ Հոր հետ մի կոնֆլիկտի ժամանակ, նկարագրված Մայքլի ավագ եղբայր Մարլոնի կողմից, հայրը, բռնելով նրան գլխիվայր, հարվածներ է հասցրել մեջքին և նստատեղին։ Մի անգամ գիշերը, երբ Մայքլը քնած էր, հայրը պատուհանով մտավ իր սենյակ։ Նա վախենալու դիմակով էր, բղավում ու ոռնում էր։ Ջոզեֆը բացատրում էր իր արարքը նրանով, որ ուզում էր սովորեցնել իր երեխաներին փակել պատուհանը նախքան քնելը։ Չորսը տարի անց Մայքլը խոստովանեց, որ տառապում էր գիշերային մղձավանջներից, որոնցում նրան առևանգում էին ննջասենյակից։ 2003 թվականին Ջոզեֆը խոստովանել է «Բիբիսի»-ին, որ ծեծել է Մայքլին, երբ նա երեխա էր։
Արդեն 1 տարեկան հասակում Մայքլն սկսեց հետաքրքրություն ցուցաբերել երաժշտության նկատմամբ, երբ ողջ ընտանիքը երգում էր «You Are My Sunshine», «Cotton Fields», «She'll Be Coming Round The Mountain» և նմանատիպ այլ երգեր։ Այդ երևույթն իրենց ընտանիքում ավանդույթ դարձավ 1955 թվականին, երբ փչացավ նրանց հեռուստացույցը։ 1960 թվականին Ջոզեֆն սկսեց ազատ ժամանակ երգեցողություն դասավանդել Ջերեմայնին, Տիտոյին և Ջեկիին։ Շուտով նրանց միացան Մարլոնը և Մայքլը։ Ավելի ուշ խմբին միացավ թմբկահար Ջոննի Ջեքսոնը։ 5 տարեկան հասակում Մայքլը ելույթ ունեցավ Գարտետտի նախնական դպրոցում՝ կատարելով «Երաժշտության ձայները» ֆիլմից «Climb Every Mountain» երգի ակապելլա տարբերակը։ Մայքլն այնքան էմոցիոնալ էր երգում, որ նրա մայրն ու ուսուցչուհին հուզվեցին։ Դա Մայքլի առաջին ելույթն էր։ Շուտով նա փոխարինեց Ջերեմայնին որպես խմբի գլխավոր վոկալիստ։ 1965 թվականին Ջեքսոն եղբայրները ելույթ ունեցան Գելն այգում տեղի ունեցած նորաձևության ցուցադրման ժամանակ, հենց այստեղ էլ ծագեց խմբի The Jackson 5 անվանումը (մինչ այդ նրանք կոչվում էին Jackson Family և Jackson Brothers)։ Նրանք կատարեցին 3 երգ, այդ թվում Larks խմբի հիթ դարձած «Doin The Jerk» երգը ։ Բոբբի Ջեքսոնի՝ Ջոի եղբոր կնոջ, առաջարկով խումբը ելույթ ունեցավ Ռուզվելտի անվան դպրոցի տաղանդների մրցույթում, հենց այդտեղ նրանք ունեցան իրենց առաջին հաղթանակը։ Նրանց հաջողություն բերեց Temptations խմբի «My Girl» երգը։ Մայքլը և Ջերեմայնը կատարում էին քառյակները հերթով, ադպիսով խմբի յուրաքանչյուր անդամ հնավորություն ունեցավ ցուցադրել իր տաղանդը։ Մայքլը այդ ժամանակ ցույց տվեց նաև իր պարային շարժումները, 2 ամիս անց խումբը հաղթեց տաղանդների ամենամյա մրցույթում, որը անց է կացվում «Գիլրոյ» մարզադաշտում։ Մայքլը բոլորին ապշեցրեց կատարելով Ռոբերտ Փարկերի «Barefootin» հիթը։ «Gary Post Tribune» թերթը հոդված տպագրեց խմբի մասին. սա խմբի մասին առաջին հիշեցումն է մամուլում ։
1968 թվականի հունվարին խումբը և «Steeltown Records» ստուդիան թողարկում են «Big Boy» սինգլը Գերի քաղաքում։ Դա տեղի ունեցավ Ջոի ընկեր Կեյտի շնորհիվ։ Սինգլը հայտնվեց «WWCA» ռադիոյի երգացանկում, բայց շատ քիչ ռոտացիայի պատճառով այն հաջողություն չունեցավ։ Հարկ է նկատել, որ հիմա այդ սինգլը բավականին մեծ պահանջարկ ունի կոլեկցիոներների մոտ և նրա արժեքը կարող է կազմել նույնիսկ 1000 դոլար։ «Steeltown Records»-ը հետագայում կշարունակի իր համագործակցությունը Ջեքսոնների և նրանց ձայնագրությունների հետ, որոնք արվում էին Ջեքսոնների տնային ստուդիայում՝ «Jackson Records»։ Գարնանը Ջեքսոնները «Steeltown»-ում ձայնագրում են իրենց երկրորդ սինգլը, այն ներառում էր «You Don't Have To Be Over 21 (To Fall In Love)» և «Jam Session» երգերը, սակայն սինգլը թողարկվեց միայն 1971 թվականին։ Ապրիլին խումբը հանդես է գալիս Ռիչարդ Հատչերի նախընտրական մամլո ասուլիսի ժամանակ և համերգին, որին նաև մասնակցում էին Բոբբի Թեյլորը և Դայանա Ռոսը Supremes-ի հետ միասին։ Այդ ելույթի պատճառով հետագայում թյուր կարծիք է ձևավորվում, թե իբր Ռոսն է «բացահայտել» խումբը ։ Հուլիսի 12-ին Բոբբի Թեյլորը և Vancouvers-ը Ջեքսոնների հետ միասին Թագավորական թատրոնում ելույթ են ունենում։ Vancouver խմբի անդամ Թոմաս Չոնգը ավելի ուշ կհայտարարի, որ այդ ելույթի ժամանակ հենց իրենք են «բացահայտել» Ջեքսոններին։ Օգոստոսին խումբը ստանում է Դեյվիդ Ֆրոսթի շոուի հրավեր, որը տեղի էր ունենում Նյու Յորքում ։
Ձմռանը Jackson 5-ի հեռուստադեբյուտի օրը տեղափոխվում է, դա արվում է այն նպատակով, որ նրանց տեսնի «Motown Records»-ի հիմնադիր Բերրի Գորդին։ Սակայն նա չկարողացավ ներկա գտնվել Ջեքսոնների «Who’s Loving You» երգի կատարմանը, հատուկ Գորդիի համար նրանց ելույթը ձայնագրվեց տեսասկավառակի վրա։ Դրանից հետո «Motown Records»-ը կնքեց նրանց հետ պայմանագիր։ Տղաներին միանգամից տեղափոխում են Լոս Անջելես, որպեսզի նրանց նախապատրաստեն իրենց առաջին ձայնագրմանը «Motown»-ում։ Ջոզեֆ Ջեքսոնը, նրա երեխաները և օգնական Ջեկ Ռիչարդսոնը ժամանակավոր բնակություն են հաստատում Հոլիվուդյան բլուրների վրա գտնվող Բերիի Գորդիի և Դայանա Ռոսիի տանը։ Խումբը ելույթ ունեցավ Գորդիի տանը կազմակերպված խնջույքին, բացի դրանից նրանք ելույթ ունեցան «Motown»-ի այլ ճանաչված աստղերի համար, նրանց թվին էին պատկանում Four Tops, Սթիվի Ուանդերը, Դայանա Ռոսը և Սմոկի Ռոբինսոնը։ 1969 թվականի օգոստոսի 11-ին Դայանա Ռոսը հրավիրում է հոլիվուդյան ԶԼՄ-ներին գնահատելու «Motown»-ի նոր աստղերին։ Շուտով Ջեքսոնների համերգ է տեղի ունենում «Dasy's Disco» բեմում, այն գտնվում էր Բեվերլի Հիլլզում (Ռոդեո դրայվ, 326)։ Համերգը տևեց 18։ 30-ից մինչ 21։ 30-ը, ելույթից հետո Բերրի Գորդին մամուլի համար հայտարարություն արեց ասելով, որ Jackson 5-ի առաջին երեք սինգլները կզբաղեցնեն առաջնակարգ տեղեր հիթ շքերթներում և խումբը կդառնա տասնամյակի ամենահաջողված թիմերից մեկը ։ Հարավային Կալիֆորնիայում անցկացրած առաջին ամիսները խմբի անդամները անցկացրեցին «Hitswille» ստուդիայում Բոբի Թեյլորի (համարվում է, որ հենց նա է բերել Ջեքսոններին «Motown»), Ֆրեդդի Փարրաների, Դեկ Ռիչարդսի և Ֆոնս Միզզելի («Corporation») հետ։ 1969 թվականին տեղի ունեցած «Միսս Սև Ամերիկա» մրցույթին տեղի ունեցավ խմբի հեռուստադեբյուտը, նրանք կատարում էին «It's Your Thing» երգը ։ «Motown»-ի ադմինիստրատոր Սյուզան Դի Պասսեն իր ձեռքը վերցրեց Jackson 5-ի իմիջի ձևավորման աշխատանքը, նա սովորեցրեց տղաներին ճիշտ պատասխանել հարցերին, փոխեց նրանց սանրվածքը, օգնեց նրանց խորեոգրաֆիայի, երգերի և հագուստի ընտրության հարցերում։ Հոկտեմբերին թողարկված «Motown»-ի կազմում նրանց առաջին սինգլը, որը ներառում էր «I Want You Back» և «Who's Loving You» երգերը, վաճառվեց 2 միլիոն օրինակով 6 շաբաթվա ընթացքում։ Դա խմբի առաջին «Ոսկե» ձայնագրությունն էր, բայց քանի որ «Motown»-ը չէր հանդիսանում «Ամերիկյան ձայանագրման ասոցիացիա»-յի անդամ, սինգլը չստացավ սերտիֆիկատը։ Հոկտեմբերի 18-ին Դայանա Ռոսը և Supremes-ը ներկայացրին Jackson 5-ին «Hollywood Palace Special» ծրագրում, որը հեռարձակում էր ABC հեռուստաալիքը, խումբը կատարում էր «I Want You Back» և «Can You Remember?» երգերը ։ Նոյեմբերի 15-ին «I Want You Back» երգը հայտնվեց փոփ սինգլների հիթ շքերթի 90-րդ հորիզոնականում։ Նոյեմբերի 22-ին «I Want You Back» երգը սևամորթ կատարողների հիթ շքերթում հասավ առաջին հորիզոնականին, այդ հորիզոնականում երգը մնաց 4 շաբաթ, հիթ շքերթում այն անցկացրեց 18 շաբաթ։ Դեկտեմբերի 14-ին Jackson 5-ը ելույթ ունեցավ «Էդ Սալլիվանի շոու»-ում, որտեղ նրանք կատարեցին «I Want You Back» և «Who's Loving You» երգերը, ավելի ուշ նրանք ելույթ ունեցան «Ջոննի Կարսոնի շոու»-ում և «Soul Train» ծրագրում ։