cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆաբերժե (ընկերություն)
Ընտանիքի պատմություն
1814 թվականին ծնվել է Գուստավ Ֆաբերժեն։ 1830-ականներին նա եկել էր Սանկտ Պետերբուրգ՝ ուսումնասիրելու Անդրեաս Ֆերդինանդ Շպիգելի ոսկերչական գործը, որը մասնագիտացել էր ոսկյա զարդատուփերի պատրաստման գործում։ 1841 թվականին նա ստացել է ոսկերչական գործի վարպետի կոչում։
Սկիզբ
1842 թվականին Գուստավ Ֆաբերժեն բացեց իր առաջին ոսկերչական խանութը Մեծ ծովային փողոցում։ Նոր խանութը միանգամից հաջողություն ունեցավ երկու պատճառով՝ նախ, այն գտնվում էր Սանկտ Պետերբուրգի գեղեցիկ կենտրոնում, և երկրորդ, Ռուսաստանը այդ ժամանակ տարված էր ֆրանսամոլությամբ։
1846 թվականին Գուստավ Ֆաբերժեի և Շառլոտա Յունգշտեդտի մոտ ծնվել է Պետեր Կառլ Ֆաբերժեի որդին, որն ավելի հայտնի է որպես Կառլ Ֆաբերժե։
Կառլ Ֆաբերժեն նախնական կրթություն է ստացել Սուրբ Աննա վարժարանում։ Դա ազնվականության ցածր դասի երեխաների համար հայտնի վարժարան էր։ 1860 թվականին Գուստավ Ֆաբերժեն իր գործը թողեց կառավարիչների ձեռքում և ընտանիքի հետ մեկնեց Դրեզդեն, որտեղ երիտասարդ Կառլը ուսումը շարունակեց Հանդելշուլում։ 18 տարեկանում նա մեկնել է շրջագայության և տեսել Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Անգլիայի բազմաթիվ հայտնի ոսկերիչներին, այցելել է պատկերասրահներ և Եվրոպայի լավագույն թանգարաններ։ 1872 թվականին՝ 26 տարեկան հասակում, Կառլը վերադարձել է Պետերբուրգ։ 10 տարվա ընթացքում «Ֆաբերժե» ընկերության կառավարիչը եղել է նրա վարպետը և ուսուցիչը, սակայն 1882 թվականին նա մահացել է, և Կառլը ստանձնել է ընկերության կառավարումը։ Այդ նույն տարում տեղի է ունեցել երկու կարևոր իրադարձություն․ նա արժանացել է ոսկե գործերի վարպետի կոչմանը, Ագաֆոն Ֆաբերժեն՝ եղբայրներից կրտսերը, միացել է ընտանեկան գործին։
Հանրաճանաչություն
Այն ժամանակ, երբ Կառլը զբաղվում էր էր Էրմիտաժի ցուցանմուշների վերականգնմամբ, «Ֆաբերժե» ընկերությունը հրավիրվել էր Մոսկվայի հիմնական ռուսական ցուցահանդեսներից մեկին։ Ցուցահանդեսում ներկայացված ցուցանմուշներից մեկը դարձել է մ.թ.ա. 4-րդ դարի ապարանջանը։ Ալեքսանդր III-ն ասել է, որ չի կարող պատճենը տարբերել բնօրինակից, և Ֆաբերժեի աշխատանքը պետք է լինի Էրմիտաժում՝ որպես ռուս ոսկերիչների վարպետության օրինակ։ 1885 թվականին ընկերությունը դարձել է կայսերական տան համար ոսկերչական զարդերի պաշտոնական արտադրողը։
Հեղափոխությունից հետո
1918 թվականին Ֆաբերժե ընկերությունը ազգայնացվել է բոլշևիկների կողմից։ Հոկտեմբերի սկզբին Կառլ Ֆաբերժեն լքել է Պետերբուրգը և մեկնել Ռիգա։ Սակայն ամսվա կեսին հեղափոխությունը հասավ նաև Լատվիային, Կառլը ստիպված էր կրկին վերադառնալ Գերմանիա։ Մինչդեռ բոլշևիկները ձերբակալել են նրա որդիներին՝ Ագաֆոնին և Ալեքսանդրային, բայց Մադամ Ֆաբերժեին կրտսեր որդու՝ Եվգենի հետ հաջողվել է փախչել Ֆինլանդիա։
Գերմանիայում Կառլ Ֆաբերժեն լուրջ հիվանդացել է։ 1920 թվականի հունիսին Եվգենը նրան տարավ Շվեյցարիա, որտեղ արդեն ընտանիքի մյուս անդամներն էին։ Սեպտեմբերի 24-ին Կառլը մահացել է Լոզանում։ Մոտ 5 տարի անց մահացել է նաև նրա կինը։ Միևնույն ժամանակ Ալեքսանդրին հաջողվել է հեռանալ ԽՍՀՄ-ի սահմաններից, սակայն Ագաֆոնը երկրում մնացել է մինչև 1927 թվականը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո
Հեղափոխությունից հետո Ֆաբերժեի ընտանիքը կորցրել է կապը։ Եվգենին և Ալեքսանդրը բնակություն են հաստատել Փարիզում և հիմնել Fabergé & Cie ընկերությունը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նրանք իմացել են, որ Սեմ Ռաբինը 1937 թվականին ԱՄՆ-ում հիմնադրել է Fabergé Inc ընկերությունը և արտադրում է պարֆյումերիա «Ֆաբերժե» ապրանքանիշի ներքո, ինչպես նաև գրանցել է Fabergé ապրանքային նշանը՝ զարդերի արտադրության համար։ Երկար դատավարությունները ձեռնտու չէին ընտանիքին, այդ պատճառով կնքվել է պայմանագիր, որով Fabergé առևտրային նշանը կարող է օգտագործվել միայն օծանելիքի արտադրության համար։ 1964 թվականին Սեմ Ռաբինն իր ընկերությունը վաճառել է 26 մլն դոլարով։ Ընկերությունն այդպես էլ ձեռքից ձեռք է անցել, մինչև 1989 թվականին Unilever-ը այն գնել է 1,55 մլն դոլարով։ Նույն թվականին որպես գլխավոր ոսկերիչ ընդունվել է Վիկտոր Մայերը։ 2007 թվականին հարավաֆրիկացի գործարար Բրայան Գիլբերթսոնը («ՍՈՒԱԼ Հոլդինգ» և «BHP Billiton» ընկերությունների նախկին նախագահ) Unilever ընկերությունից 38 մլն դոլարով ձեռք է բերել Faberge ապրանքանիշի բոլոր իրավունքները։
«Ֆաբերժե» ոսկերչական իրերը մեր օրերում
2007 թվականի նոյեմբերի 27-ին Ֆաբերժե ձվերից մեկը Christis աճուրդում վաճառվել է 9 մլն ֆունտ ստերլինգով՝ այդպիսով դառնալով ամենաթանկարժեք ռուսական ոսկերչական իրը։ Այսօր Ռոթշիլդյան Զատկի ձուն կարելի է տեսնել Բադեն Բադենի Ֆաբերժեի թանգարանի մշտական ցուցադրությունում, որտեղ բացի դրանից՝ ներկայացված են «Ֆաբերժե» ֆիրմայի ևս 700 պատմական ցուցանմուշ։
2011 թվականին ընկերությունը վերսկսել է աշխատանքը։ Պատրաստված է ինքնատիպ հավաքածու 12 կախազարդերից, որոնք խորհրդանշում են տարվա ամիսները ։
Գուստավ Ֆաբերժի հուշարձանը
Գուստավ Ֆաբերժեի հուշարձանը Փյարնայում տեղադրվել է 2015 թվականի հունվարի 3-ին՝ նրա ծննդյան 200-ամյակի առթիվ։ Բրոնզե քանդակը քաղաքին նվիրել է Tenzo ոսկերչական տան հիմնադիր Ալեքսանդր Տենզոն։ Կոմպոզիցիայի հեղինակները Ալեքսանդր Տենզոն և Վլադիսլավ Յակովսկին են։ Քանդակագործը Եվգենի Բուրկովն է։
Հուշարձանի տեղադրումը տեղի է ունեցել Փառնուսի Ֆաբերժեի ընկերության աջակցությամբ՝ ի դեմս Թինա Օյասթի և Թոմաս Կուտերի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոսկերչական ընկերություններ Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Ստորագրություն
Ստորագրություն, որևէ անձի անվան, մականվան, նշանների ձեռագիր պատկերումն է, որի միջոցով տվյալ անձը հաստատում է ինքնությունը։ Ստորագրությունները բազմազան են և յուրահատուկ։ Լավ ստորագրությունը դժվար կեղծվող է, հեղինակի կողմից կրկնապատկման ենթակա, ճանաչելի և արագ գրվող։
Տարբեր երկրներում ստորագրության իրավական բնորոշումն ու հեղինակային իրավունքով պաշտպանվածության աստիճանները տարբերվում են։ Օրինակ Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ֊ում ստորագրության տեսքը կարող է պաշտպանված լինել հեղինակային իրավունքով, բայց ոչ ստորագրությունը կազմող բաղադրիչները  ։ Համացանցի ի հայտ գալով, ստորագրություն հասկացությունը մտավ նաև թվային դաշտ։ Օրինակ առցանց հանրագիտարան Վիքիպեդիայում գրանցված մասնակիցները քննարկման էջերում ստորագրում են իրենց կեղծանուններով։ Հայտնի անձանց ստորագրությունները (ինքնագիր) արժեքավոր են և կազմում են հավաքածուներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փաստարկման միջոցներ Կատեգորիա:Գիր Կատեգորիա:Նույնականացման փաստաթղթեր Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կովկասյան թանգարանի հայկական հավաքածուն (գիրք)
«Կովկասյան թանգարանի հայկական հավաքածուն» (The Armenian collection of the Caucasian museum, Армянская коллекция Кавказского музея), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 2004 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 7-րդ գիրքը (Գիրք Է)։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է 1852 թվականին Թիֆլիսում հիմնադրված և 1919 թվականից վրացական իշխանությունների կողմից ազգայնացված, ներկայում Վրաստանում գործող Կովկասյան առաջին թանգարանի պատմությունը և այնտեղ պահվող հայկական հավաքածուն, որն, ըստ հեղինակի, բռնազավթվել է և մինչ օրս չի վերադարձվել Հայաստանին։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող պատմական և ժամանակակից արժեքավոր լուսանկարներ ։
Գրքի ստեղծման գաղափարը, ըստ Սամվել Կարապետյանի, առաջացել է այն ժամանակ, երբ նա Վրաստանի «Արմազի» թանգարանում տեսնել է հանրահայտ Կովկասյան թանգարանից այնտեղ փոխադրված և անմխիթար վիճակում գտնվող հայկական հուշակոթողները։ Հայտնի է, որ հայկական հուշակոթողները այնտեղ են հայտնվել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, սակայն պատերազմի ավարտից հետո՝ 1919 թվականին Վրաստանի կառավարությունը ազգայնացրել է հավաքածուն։ Ներկայում թանգարանի հայկական նյութերի սրահում ներկայացված ցուցանմուշները չունեն բացատրագրեր։ 1993-1994 թվականներին ցուցանմուշների վրա փլուզվել է թանգարանի բետոնածածկ տանիքը, ինչի հետևանքով կոտրատվել են մի շարք արձանագրություններ և խաչքարեր։ 2004 թվականին կիսավեր թանգարանի ներսում եւ բակում թափված կոթողների զգալի մասն անհետացած էր, իսկ մյուսները փլվածքների և աղբի մեջ էին ։
Քնածները (ֆիլմ)
«Քնածները» (Sleepers), քրեական դրամա, ռեժիսոր՝ Բարի Լևինսոն, թողարկվել է 1996 թվականին Լորենցո Կարկատերայի համանուն վեպի հիման վրա։
Սյուժե
Դժոխային խոհանոցից (շրջան Մանհեթենում) Նյու Յորք եկած չորս ընկերների պատմություն, որոնք ողբերգական վթարից հետո հայտնվում են ուղղիչ դպրոցում, որտեղ դառնում են սադիստ պահակների սեռական բռնության զոհ։
Շատ տարիներ անց չորս ընկերներից երկուսը բարում պատահաբար հանդիպում են պահակ Շոն Նոքսին (Քևին Բեյքոն), որը գաղութում ծաղրում էր նրանց, և առանց մտածելու բարի այցելուների աչքի առաջ նրանք սպանում են պահակին։ Սա ոտնահարված մանկության և կործանված կյանքի համար վրեժ լուծելու ընկերների առաջին քայլն էր։ Նրանց դեմ դատավարության ընթացքում այս չորս ընկերներից մեկը՝ Մայքլ Սալիվանը (Բրեդ Փիթ), հանդես է գալիս դատախազի դերում, որի նպատակը գործը փակելը և այդպիսով ընկերներին արդարացնելն էր։ Դատավարության վկաներից մեկը՝ կաթոլիկ քահանա հայր Բոբին (Ռոբերտ դե Նիրո), նրանց մանկության ընկերն ու հոգևոր դաստիարակն էր։ Այն բանից հետո, երբ քահանան իմանում է, թե ինչ են ստիպված եղել կրել իր ընկերները ուղղիչ դպրոցում, եկեղեցու սպասավորը կանգնում է դժվար ընտրության առաջ, բայց վերջում նա միտումնավոր գնում է կեղծիքի, որպեսզի փրկի նախկինում չփրկած ընկերներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բարրի Լևինսոնի ֆիլմեր Կատեգորիա:1996 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար Կատեգորիա:Ամերիկյան դետեկտիվ ֆիլմեր
Պակ (արբանյակ)
Պակը Ուրանի ներքին, փոքր արբանյակներից ամենամեծն է։ Նրա չափերը գտնվում են Պորցիայի (մեծությամբ երկրորդ ներքին արբանյակը) և Միրանդայի (Ուրանի հինգ մեծ արբանյակներից ամենափոքրը)։ Պակի ուղեծիրը ընկնում է Ուրանի օղակների և Ուրանի խոշոր արբանյակներից առաջինի, Միրանդայի միջև։ Պակը մոտավորապես գնդաձև է և ունի մոտ 162 կմ տրամագիծ ։ Բացի նրա ուղեծրից, 81 կմ շառավղից , և 0,11 մեծությամբ երկրաչափական ալբեդոյից այս արբանյակի մասին այլևս ոչինչ հայտնի չէ։
Բոլոր Վոյաջեր-2 կայանի միջոցով հայտնաբերված արբանյակներից, Պակը միակ արբանյակն էր, որը հայտնաբերվեց այնքան վաղ, որպեսզի հնարավոր լիներ վերածրագրավորել կայանը, արբանյակի ավելի մանրամասն լուսանկարներ կատարելու համար ։ Լուսանկարները ցույց են տալիս, որ Պակը ունի մի փոքր ձգված սֆերոիդի ձև (առանցքների միջև հարաբերությունը կազմում է 0,97 ± 0,04) : Այն ունի մուգ, խառնարաններով ծածկված մակերևույթ, գորշ է , և նրա սպեկտրի մեջ նկատվել են ջրային սառույցի նշաններ ։ Արբանյակի վրա կան երեք մեծ անվանված խառնարաններ, որոնցից ամենամեծը ունի 45 կմ տրամագիծ ։
Պակի ներքին կառուցվածքի մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Այն հավանաբար կազմված է ջրային սառույցից և մուգ նյութից, որը գտնվել է օղակներում ։ Այս մուգ նյութը հավանաբար քարեր են, կամ ռադիացիայի ենթարկված օրգանական միացություններ։ Պակի վրա գտնվող խառնարանների վրա բաց գույնի ճառագայթների բացակայությունը խոսում է այն մասին, որ արբանյակի կազմող նյութերը իրարից բաժանված չեն, և այն չունի միջուկ և մանտիա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրանի արբանյակներ
Լետիսիա Դոլերա
Լետիսիա Դոլերա (ծնվել է 1981 թվականի հոկտեմբերի 23–ին), իսպանացի դերասանուհի։ Ծնվել է Բարսելոնա յում, Կատալոնիա յում, Իսպանիա յում։ Նա առավել հայտնի է իր իսպանական REC 3: Genesis սարսափ ֆիլմում Կլարայի դերերով, Թերեզա 2003 թվականին «Պատկերացնելով Արգենտինան» ֆիլմում, և որպես Կարմեն՝ «Խենթ շներ» բրիտանական հեռուստասերիալում։
Կարիերա
Նրա կարիերան սկսվել է «Դասի ավարտից հետո» (Al salir de clase) սերիալով, որում նա խաղացել է Անժելայի դերը 2000–ից 2002 թվականներին։
Այդտեղից, սկսել է հաջող կինոյի կարիերան այնպիսի վերնագրերով, ինչպիսիք են «Մահճակալի մյուս կողմը» (El otro lado de la cama), «Պատկերացնելով Արգենտինան», «Սեմեն, մի սիրո պատմություն» Imagining Argentina, (Semen, una historia de amor) , և «Սրճարան ցանկացած անկյունում» (Un café en cualquier esquina), ֆիլմ, որը երեք անվանկարգեր է ստացել «Independent Spirit Awards» մրցանակաբաշխության ժամանակ։
2012 թվականին, նկարահանվել է REC սերիալի երկրորդ մասում՝ քննադատական գնահատանքի արժանանալով իր դերակատարման համար։
Մեծ Բրիտանիայում նա առավել հայտնի է Կարմենի կերպարը մարմնավորելով Sky հեռուստասերիալում, «Խենթ շներ» ֆիլմում (2012–ից 2014 թվականներին)։
2015 թվականին գրել և նկարահանել է «Նորմալ մարդ լինելու պահանջները» ֆիլմը ։
2018 թվականի փետրվարին հրատարակել է ֆեմինshe published the book about feminism ''Morder la manzana. La revolución será feminista o no será''.
2018-ի փետրվարին նա հրատարակեց ֆեմինիզմ ի մասին «Morder la manzana․ La revolución será feminista o no será» գիրքը։
Վիճաբանություն
2018 թվականի նոյեմբերին, դերասանուհի Այնա Քլոթետը թվիթերում պարսավել է այն մասին, որ Դոլերան որոշել է իրեն չվարձել այն սերիալների համար, որոնք նա է նկարահանել, որովհետև Քլոթետը հղի էր։ Սա հակասական էր, քանի որ Դոլերան հայտնի ֆեմինիստ և ակտիվիստ է ։
2019 թվականի հոկտեմբերին «Movistar+ »–ում տեղի է ունեցել «Կատարյալ կյանք» (Vida perfecta) հեռուստասերիալի պրեմիերան՝ նկարահանված և բեմադրված իր կողմից, որը դրական արձագանք է ստացել քննադատներից ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացել է իսպանացի ռեժիսոր Պլայո Պլասայի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Անատոլի Դիմարով
Անատոլի Դիմարով (Дімаров Анатолій Андрійович, ), ուկրաինացի գրող։ Ուկրաինայի գրողների միության անդամ (1949)։ Ուկրաինայի դեմոկրատական կուսակցության անդամ (1990)։
Կենսագրություն
Անատոլի Դիմարովը ծնվել է Պոլտավայի մարզի Միրգորոդ քաղաքում, ուսուցչի ընտանիքում։ 1940 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և զորակոչվել բանակ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կռվել է արևմտյան ճակատում, եղել է 371-րդ հրաձգային գնդի հրաձիգ։ 1941 թվականի հուլիսին լրջորեն վիրավորվել է, զորացրվել է 1943 թվականին, այնուհետև կռվել է պարտիզանական ջոկատում։ Աշխատել է գյուղսովետի քարտուղար, այնուհետև՝ «Սովետսկայա Ուկրաինա» թերթում, եղել է «Ռադյանսկի պիսմենիկ» հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը։ 1950-1951 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում, 1951-1953 թվականներին՝ Լվովի մանկավարժական ինստիտուտում ։
Ստեղծագործություններ
Պատմվածքների առաջին գիրքը՝ «Հյուրեր Վոլինից», լույս է տեսել 1948 թվականին։ Այնուհետև տպագրվել են մի շարք գրքեր՝ վեպեր, վիպակներ, նովելներ, պատմվածքների ժողովածուներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Նիոբիում
Նիոբիում, քիմիական տարր, որի նշանն է Nb, տարրերի պարբերական համակարգի 5-րդ պարբերության 5 խմբի տարր, կարգահամարը՝ 41, ատոմական զանգվածը՝ 92,9064։ d տարր է, ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 4s24p64d45s1։ К, L, М թաղանթները լրացված են։ Բնական նիոբիումը բաղկացած է միայն 93Nb կայուն իզոտոպից։ Նիոբիումը բաց մոխրագույն արծաթափայլ մետաղ է։ Այն հայտնաբերվել է նաև միջուկային պայթյունից հետո առաջացող ռադիոակտիվ նստվածքներում։
Պատմություն
Նիոբիումը հայտնաբերել է (1801) անգլիացի գիտնական Չառլզ Հատչետը (1765-1847) Կոլումբիայում գտնված միներալում և անվանել «կոլումբիում»։
1844 թվականին գերմանացի քիմիկոս Հ․ Ռոզեն (1795-1864) հայտնաբերեց «Նոր» տարր, որին, տանտալին նման լինելու պատճառով, անվանեց նիոբիում (հին հունունական դիցաբանական Տանտալոսի դուստր Նիոբեի անունով)։ Հետագայում պարզվեց, որ այն և կոլումբիումը միևնույն տարրն են։ Մետաղական նիոբիում ստացվել է 1866 թվականին։
Բնության մեջ
Նիոբիումի պարունակությունը երկրակեղևում 2•10−3 զանգված % է (հատկապես մեծ է նեֆելինային սիենիտներում և հրաբխային այլ հիմնային ապարներում), ծովաջրում՝ 1•10−9 % ։
Հանդիպում է տանտալի, հազվագյուտ հողային և այլ տարրերի հետ։ Կարևոր միներալներն են կոչում՝
Նիոբիումի վարքը կենսոլորտում վատ է ուսումնասիրված։
Ստացում
Մետաղական նիոբիում ստացվել է 1866 թվականին։ Ստացված փոշի կամ սպունգաձև նիոբիումը ենթարկում են բարձրջերմաստիճանային մամլման, հալում էլեկտրական աղեղի կամ էյեկտրոնային ճառագայթի միջոցով՝ վակուումում։
Բարձր մաքրության նիոբիումը ստանում են զոնային հալման եղանակով։ Մետաղական նիոբիում վերամշակում են մամլման միջոցով, ենթարկելով միջանկյալ ջերմամշակման վակուումում կամ իներտ գազի միջավայրում։
Հանքավայրեր
Նիոբիումի հանքավայրերը գտնվում են ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում, Բրազիլիայում, Կանադայում.
Ֆիզիկական հատկություններ
Նիոբիումը բաց մոխրագույն արծաթափայլ մետաղ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 2468 °C, եռմանը՝ 5127 °C, խտությունը՝ 8570 կգ/մ3 (20 °C)։ 9,22 °C-ից ցածր՝ գերհաղորդիչ է, ունի ջերմային նեյտրոնների զավթման փոքր կտրվածք (1,15•10−24 մ2)։ Կռելի է, դյուրասահ՝ հեշտ մամլվում է։
Մեխանիկական հատկությունները կախված են մաքրության աստիճանից։ Խառնուրդները, հատկապես ջրածինը, ազոտը, ածխածինը և թթվածինը, խիստ մեծացնում են նրա կարծրությունը։
Նիոբիումի իզոտոպներ
Բնական նիոբիումը բաղկացած է միայն 93Nb կայուն իզոտոպից։ Արհեստականորեն ստացվել են 88-101 զանգվածային թվերով ռադիոակտիվ իզոտոպները, որոնցից կարևոր է 95Nb (T1/2= -35 օր, β-, γ)։ Այն հայտնաբերվել է նաև միջուկային պայթյունից հետո առաջացող ռադիոակտիվ նստվածքներում։
Քիմիական հատկություններ
Սովորական պայմաններում քիմիապես խիստ կայուն է, չի լուծվում ջրում, թթուներում, արքայաջրում, ամոնիակի և աղերի լուծույթներում։ Լուծվում է ֆտորաջրածնական թթվում, սրա և ազոտական թթվի խառնուրդում, հալած ալկալիներում։
Կայուն է ալկալիական մետաղների, բիսմութի և ուրանի հալույթների նկատմամբ։ Օքսիդացնող թթուները նրան պասիվացնում են։
Ջրածինը լուծվում է նիոբիումում (20°С-ում՝ 104 սմ3/գ) առաջացնելով ներդրման պինդ լուծույթներ (մինչև 10 ատ․ % Н)։ Թթվածնի հետ սկսում է միանալ 300 °С (փոշին ավելի ցածր) տաքացնելիս առաջանում են Nb2O5, NbO2, NbO, ոչ ստեքիոմետրային Nb2,47, NbO2,42 օքսիդներ և պինդ լուծույթներ։
Նիոբիումի ամենատարածված միացությունը՝ Nb2O5-ը, սպիտակ փոշի է, հալվում է 1512 °C-ում։ Թթվային օքսիդ է, որին համապատասխանող նիոբիումական թթուները մաքուր վիճակում չեն ստացվել։ Հայտնի են այդ թթուների աղերը՝ նիոբատները․ մետանիոբատները՝ MNbO3, օրթոնիոբատները՝ M3NbO4 երկնիոբատները՝ M4Nb2O7 և բազմանիոբատները՝ M2nNbmO2,5m+n (M-ը միարժեք մետաղ է), որոնք մեծ մասամբ ջրում անլուծելի, քիմիական և ջերմային ազդակների նկատմամբ կայուն միացություններ են։
1,2 և 3 արժեք մետաղների նիոբատներից շատերը սեգնետաէլեկտրիկներ են (ունեն բարձր Կյուրիի կետ), մի քանիսը նաև պիեզոէլեկտրիկներ և պիրաէլեկտրիկներ են։
Հալոգենիդները հեշտ ցնդող միացություններ են։ Հայտնի են նաև օքսիհալոգենիդները (NbOF3, NbՕ2Cl և այլն) և կոմպլեքսային աղերը (K2NbOF5 և այլն)։
Նիոբիումը միանում է ծծմբի, սելենի, տելուրի և ֆոսֆորի հետ (500-600 °C)՝ առաջացնելով փոփոխական բաղադրության սուլֆիդներ, սելենիդներ, տելուրիդներ և ֆոսֆիդներ։
Ազոտի հետ առաջացնում է ներդրման պինդ լուծույթներ։ Տաքացնելիս ազոտի լուծելիությունը նիոբիումում մեծանում է։
Նիոբիումի բարձրագույն նիտրիդը՝ NbN, բաց մոխրագույն, դեղնավուն երանգով նյութ է, որը 15,6 K-ից ցածր ջերմաստիճաններում գերհաղորդիչ է։
Ածխածնի հետ նիոբիումը միանում է 1800-2000 °C-ում՝ առաջացնելով մինչև 2 ատ․ % պարունակող պինդ լուծույթներ և Nb2C, NbC կարբիդները։ Բազմաթիվ տարրերի հետ առաջացնում է անընդհատ պինդ լուծույթներ։
Նիոբիումի համաձուլվածքները դժվարահալ են (Zn, Տո և Ti հետ՝ նաև գերհաղորդիչներ) և տաքացնելիս (1000°-ից բարձր) պահպանում են իրենց մեխանիկական կայունությունը։ Նիոբիումը և նրա համաձուլվածքները զոդվում են տիտանի, պղնձի, ցիրկոնիումի և այլ մետաղների հետ։
Նիոբիումի հարստացված հանքանյութերից միացությունները կորզում են ալկալիների կամ կարբոնատների հետ միահալելով, ծծմբական կամ ֆտորաջրածնական թթվում լուծելով, քլորելով։
Ստացված նիոբիումի օքսիդները, կոմպլեքսային ֆտորիդները և քլորիդները պարունակում են տանտալի համապատասխան միացությունները, որոնցից անջատում են օրգանական լուծիչներում ընտրողաբար լուծելով, կոտորակային բյուրեղացմամբ (կոմպլեքսային ֆտորիդները) կամ կոտորակային թորումով (քլորիդները)։
Կիրառություն
Նիոբիում կիրառությունը արագ աճում է հրթիռաշինության, ինքնաթիռաշինության մեջ, տիեզերական տեխնիկայում, ռադիոտեխնիկայում, էլեկտրոնիկայում, ատոմային էներգետիկայում, քիմիական սարքաշինության մեջ։ Նիոբիումը և նրա համաձուլվածքներն օգտագործվում են թռչող սարքերի մասեր, ուրանային և պլուտոնիումային ջերմատվիչ բջիջների պատյաններ, հեղուկ մետաղների համար խողովակներ և անոթներ, էլեկտրական կոնդենսատորներ, հզոր գեներատորային լամպեր, ռադարային էլեկտրոնային սարքավորումներ, հաշվիչ մեքենաների գերհաղորդիչ բջիջներ են պատրաստելու համար։
Ավստրիայում թողարկվում է արծաթի և նիոբիումի բիմետաղական մետաղադրամների հավաքածու՝ արժեքը 25 եվրո ։
Նիոբիումը և Zr, Ti-ի համաձուլվածքներից և Nb3Տո-ից պատրաստում են հզոր գերհաղորդիչ պարույրներ։ Հաճախ նիոբիում և նրա համաձուլվածքը Та-ի հետ փոխարինում է ավելի թանկ և ծանր տանտալին։ Նիոբիում մտնում է չժանգոտվող պողպատների բաղադրության մեջ։ Nb3Sn-ը կատալիզատոր է, մտնում է ջերմակայուն խառնուրդների բաղադրության մեջ։
Նիոբատներն օգտագործվում են պիեզոէլեկտրական փոխարկիչներ և էլեկտրական կոնդենսատորներ պատրաստելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Նիոբիում
Ադա Նիլսոն
Ադա Նիլսոն (շվեդ.՝ Ada Nilsson,սեպտեմբերի 21, 1872, Södra Säm, Ulricehamn Municipality, Älvsborg County, Շվեդիա, Շվեդ-նորվեգական միություն - մայիսի 23, 1964, Julita, Շվեդիա լրիվ անվանումը ՝ Ադա Կոնստանտիա Նիլսոն), շվեդ բժիշկ և հասարակական գործիչ, Ֆոգելստադ խմբի հիմնադիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1872 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Էլվսբորգում։ Նա Հանս Պետեր Նիլսոնի և նրա կին`Ալբերտինա Ջուլիանա Հուլանդերի երեք դուստրերից մեկն էր։
Դեռահաս տարիքում Ադան որբացել է, բայց նրա խնամակալները հոգ տարան նրա լավ կրթության մասին և նրան ուղղարկեցին Ստոկհոլմում գտնվող աղջիկների դպրոց։ Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1891 թվականից, վերապատրաստվել է Քերոլայնի համալսարանում որպես բժիշկ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո դարձել է Serafimerlasarettet հիվանդանոցի գինեկոլոգիական բաժանմունքի օգնական։ Այնուհետև նա մի քանի տարի աշխատել է Ստոկհոլմի հիվանդանոցում`Էրսթա սյուխուսում, որը պատկանում էր մանկատանը։
1907 թվականին Ադա Նիլսոնը մասնակցել է կանանց բանավեճային ակումբի ստեղծմանը, իսկ 1914 թվականին նա և Ջուլիա Կինբերգը նախաձեռնել են Svenska Kvinnors Vänsterförbund կուսակցության ստեղծումը։ Այնուհետև նա մասնավոր պրակտիկա է անցել Սոդերմալմում (Ստոկհոլմում) և մեծ ուշադրություն է դարձրել մարմնավաճառների բուժմանը։ Դա էլ հետագայում հանգեցնում է Նիլսոնի հետաքրքրությանը սոցիալական հարցերում և սեռական դաստիարակության անհրաժեշտությանը։ 1910 ականներից սկսած նա սկսեց դասախոսել այս թեմայով։
Ադա Նիլսոնը բնակվել է Triewaldsgrä 2-ում՝ Apoteket Ängeln դեղատանը։ Տանը նա ընդունել է հիվանդների։ Նրա հյուրերի թվում էին Սելմա Լագերլիֆը և սովետական դեսպան Ալեքսանդրա Կոլոնտայը ։
Կյանքի վերջին տարիներին նա համեստորեն ապրել է Ֆոգելստադեում` ուսուցիչ Հոնորինա Հերմելինի հետ միասին :
Նա մահացել է 1964 թվականի մայիսի 23-ին, նույն շրջանի Ջուլիտա ծխական քաղաքում։
Ստոկհոլմում կա Ադա Նիլսոնի անունով փողոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ բժշկուհիներ Կատեգորիա:1964 մահեր Կատեգորիա:Մայիսի 23 մահեր Կատեգորիա:Շվեդիայում ծնվածներ Կատեգորիա:1872 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 21 ծնունդներ
Պինչո (բլուր)
Պինչո բլուր (, Pincio), բլուր պատմական Հռոմի հյուսիսարևելյան հատվածում։ Տեղակայված է Կվիրինալ բլրի հյուսիսում, և այնտեղից տեսանելի էր Մարսի դաշտը։ Չնայած նրան, որ այն Հին Հռոմի սահմաններից դուրս էր, և չի համարվում Հռոմի յոթ բլուրներից, սակայն գտնվում է Ավրելիանոսի պատի ներսում։ IV դարում բլուրը պատկանում էր Պինչո ընտանիքին, և ըստ այդմ ստացել է իր ներկայիս անունը։
Վիլլաներ և պարտեզներ
Հին Հռոմի մի քանի կարևոր ընտանիքներ ունեցել են վիլլաներ և այգիներ (horti) բլրի հարավային լանջերին, որոնցից են Լուկուլլոսի, Սալյուստիուսի, Գնեոս Պոմպեոսի և Անիցիայի այգիները։ Հռոմեական ժամանակաշրջանում բլուրը հայտնի էր որպես Collis Hortulorum՝ «Պարտեզների այգի»։ Լյուդովիզի վիլլան կառուցվել է այստեղ 20-րդ դարում։ Մի քանի վիլլաներ և այգիներ դեռևս զբաղեցնում են բլուրը։ Դրանցից մեկը Վիլլա Բորգեզեն է, որը Պինչիո բլրին կապված է հետիոտնային կամրջով։
Ժամանակակից Հռոմ
Վերածննդյան ժամանակաշրջանում բլրի վրա կառուցվել է Վիլլա Մեդիչիին, որը հանդիսանում է Ֆրանսիայի հանրապետության սեփականությունը՝ այնտեղ գործում է Ֆրանսիական ակադեմիան։ Վերջինս Հռոմ տեղափոխվել է 1802 թվականին։ Այդուհանդերձ Պինչոյի այգիներում բացվում են լայն ճեմուղիներ։ Դրանցից մեկում 1822 թվականին տեղադրվել էր Վիլլա Մեդիչի կոթողը, որը եգիպտական չէ։ Այն կերտվել է Հադրիանոս կայսեր պատվերով և կանգեցվել նրա սիրելիի՝ Անտինոսի գերեզմանի համար։ Կոթողը հայտնաբերվել է 16-րդ դարում Պորտա Մաջորե դարբասի մոտ ։ Տեղափոխվել է Բարբերինի պալատ, ապա Կղեմես XIV Պապը տարել է Վատիկան, և վերջնականապես, 1822 թվականին Պիոս VII Պապը կանգնեցնում է Պինչո բլրի վրա։ Այն տեսքը, որ ներկայումս ունի Պինչո բլուրը նախագծել է (1809-1814 թթ) ճարտարապետ Ջուզեպպե Վալադիեն ։
Բլրից բացվում է հիանալի տեսարան դեպի Մարսի դաշտ։ Բլրից ներքև կառուցված են երկու մոնումենտալ աստիճաններ, որոնցից մեկը տանում է դեպի Նապոլեոնի հրապարակ, մյուսը՝ դեպի Պիացցա դել Պոպոլո։ Այստեղից էլ Իսպանական աստիճանները ուղղվում են դեպի Տրինիտա դեյ Մոնտի եկեղեցի և վար՝ դեպի Իսպանիայի հրապարակ։ 1867 թվականին գյուտարար և պրոֆեսոր Ջան Բատիստա Էմբրիաչոն նախագծում է ջրային ժամացույց, որը 1873 թվականին տեղադրվում է Պինչո բլրի վրա։ Մեկ այլ տարբերակ էլ դրված է Բորգեզե պարտեզներում։ Էմբիաչոն իր երկու հայտնագործությունները ներկայացրել է Փարիզում, որտեղ նրանք արժանացել են պարգևի և մեծ համբավի ։
Պինցիուսի այգիներում իտալացի քաղաքական գործիչ Ջուզեպպե Մացցինիի հորդորով տեղադրված են նշանավոր իտալացիների կիսանդրիներ։
Սալչեդո
Սալչեդո  (Salcedo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1024 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 171 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ղոլամռեզա Սոլեյմանի
Ղոլամռեզա Սոլեյմանի, իրանցի ռազմական գործիչ, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ավագ սպա, ով ղեկավարում է Բասիժ ուժերը  ։
Կենսագրություն
Սովորել է Սպահանի համալսարանում՝ ստանալով պատմության բակալավրի աստիճան ։
Կինտանա դել Պուենտե
Կինտանա դել Պուենտե (Quintana del Puente), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Պալենսիա պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Էլ Սեռատո Պալենտինո շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 11,52կմ2։ Բնակչությունը 248 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ավչյան
Ավչյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Բոկուր սյուր լ'Ալյու
Բոկուր սյուր լ'Ալյու (Beaucourt-sur-l'Hallue), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 235 մարդ, բնակչության խտությունը` 42.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.47 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 130 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 159 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 129-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 30։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 81,1 %։ 129 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 122 անձ (66 տղամարդ և 56 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (2 տղամարդ և 5 կին)։ 30 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սան Վիտո դի Լեգուցանո
Սան Վիտո դի Լեգուցանո (San Vito di Leguzzano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Կոմունայի հովանավոր սրբերն են Սուրբ Վիտուսը, ինչպես նաև Մոդեստը և Կրիսկենտիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռադդեի ժայռային մողես
Ռադդեի ժայռային մողես, ադրբեջանական ժայռային մողես, նաիրյան ժայռային մողես, Ռադդեի դարևսկիա, Ադրբեջանական դարևսկիա, Նաիրյան դարևսկիա, իսկական մողեսների ընտանիքի Դարևսկիա ցեղի մողես։ Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Տավուշի և Լոռու մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Բնակվում է ժայռային և խիստ քարքարոտ վայրերում, նաև շինությունների պատերի ճեղքերում, թփուտային, նոսրանտառային, անտառային, տափաստանային, լեռն, նոսրանտառային բուսականությամբ, նաև ցածրադիր ու բարձրլեռնական վայրերում։ Բարեկազմ, տափակ մարմնով փոքր մողես է, երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (2,1-7,6 սմ), պոչը կրկնակի երկար է, ինքնահատվող։ Գլուխը տափակ է՝ ծածկված խոշոր վահանիկներով։ Մեջքային մակերեսը ծածկված է միանման, մանր, ոսպանման թեփուկներով, կողմնային մակերեսի թեփուկներն ավելի խոշոր են։ Մեջքի գունավորումը խայտաբղետ է. գերիշխում են գորշ, մոխրագույն, ձիթապտղագույն և շագանակագույն երանգները։ Մեջքի երկայնքով ձգվում է մուգ, տձև, լայնակի ձգված բծերից բաղկացած, գրեթե ողջ մեջքով տարածված լայն, ցանցանման նախշ կամ այս կամ այն չափով արտահայտված լայն կամ նեղ երկայնակի զոլ։ Կողմնային մուգ զոլերը կազմված են գրեթե միաձուլված օղանման խալերի 3-4 երկայնակի շարքերից, ունենում են սպիտակավուն կենտրոնական խալ և մուգ եզրագիծ։ Կողմնային գծի կրծքային հատվածում կան կապույտ խալեր։ Որովայնային մակերեսը ծածկված է 6 երկայնակի շարքեր ձևավորող խոշոր ու լայն վահանիկներով։ Զուգավորման շրջանում արուների մոտ այն սպիտակավուն է, դեղնավուն, վառ դեղին կամ կանաչավուն, իսկ եզրային վահանիկները կրում են վառ կապույտ խալեր։ Ներկայումս Հայաստանում տարբերակվում է այս խմբի 2 ենթատեսակ՝ Ռադդեի դարևսկիա և նաիրյան դարևսկիա։ Կարող է հանդիպել համատեղ հայկական, Դալի, Ռոստոմբեկովի, միասեռ Պորչինսկու և Վալենտինի ժայռային մողեսների հետ, որոնցից տարբերվում է գունավորմամբ և թեփուկավորման առանձնահատկություններով։ Սնվում է մանր հոդվածոտանիներով, փափկամարմիններով, մողեսներով։ Առանձնասեռ է, զուգավորումը տեղի է ունենում մայիս-հունիսին։ Հունիսի վերջից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է 3-4 ձու (12x6 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի կեսերից սեպտեմբերի սկիզբը։
Զավեն Պիպեռյան
Զավեն Պիպեռյան, հայ արձակագիր, հրապարակախոս, խմբագիր։
Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է Արամյան-Ունճյան թաղային և Տիպար կրթարան (Սուլթանյան) վարժարաններում, ապա Ստամբուլի Սեն-Ժոզեֆ ֆրանսիական լիցեյում և Առևտրական դպրոցում։ Նրա առաջին պատմվածքը լույս է տեսել 1945 թ.-ին «Ժամանակ» օրաթերթում։ Աշխատակցել է պոլսահայ բոլոր թերթերին, հանդեսներին, տարեգրքին, այդ թվում «Երջանիկի տարեգրքին», գրելով գերազանցապես պատմվածքներ և հրապարակախոսական հոդվածներ։ Եղել է ետպատերազմյան տարիներին լույս տեսած «Նոր օր», «Ճառագայթ» և այլ առաջադիմական թերթերի խմբագրական կազմում։ 1949 թ.-ին փոխադրվել է Բեյրութ, երկար տարիներ աշխատել է «Զարթոնք» օրաթերթի խմբագրական կազմում։ 1960 թ.-ին վերարձել է Ստամբուլ։ Առանձին գրքերով լույս է ընծայած երկերն են՝ «Լկրտածը» (վեպ, 1959), «Ծովը» (պատմվածքներ, 1961), «Անկուտի սիրահարները» (վեպ, 1962), «Մեղապարտ ոսկին կամ աբեղայի մը գողգաթան» (ա. թ.): Հետմահու՝ 1984 թ.-ին լույս է տեսել նրա «Մրջյուններու վերջալույսը» ծավալուն վեպը։ Ֆրանսերենից կատարել է թարգմանություններ։ Օգտագործել է Նեմեսիս, Անի Ազատ, Սևանի մակուկավարը, Շիրակ և այլ ծածկանուններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված գրողներ Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ Կատեգորիա:Թուրքահայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կառլ VII (այլ կիրառումներ)
Կառլ VII անունով անձինք անունով Եվրոպայում թագավորել են՝
Գյոլայսոր
Գյոլայսոր (նաև՝ Գյոլ Այսոր, Գյոլասոր, Այսորի, Գելայսոր, Կելասուր, Կելասուրի, Քեղ, Քեղա, Քեղ Այսորի), նախկինում գյուղ Երևանի նահանգի Երևանի գավառում, իսկ սովետական տարիներին Արտաշատի շրջանում, Խոսրովի անտառում՝ Ազատ գետի վերին հոսանքում ։ Գյուղը կազմավորվել է 1833 թվականին՝ Օսմանյան Կայսրության Մամդսան բնակավայրից տեղափոխված ասորի ընտանիքներով ։ 1805 թվականից 20 ասորի ընտանիք Օսմանյան Կայսրության Մամդսան բնակավայրից տեղափոխվել են Հայաստան և բնակություն հաստատել Արտաշատի շրջանի Գյոլայսօր բնակավայրում ։ Գյուղը քանդվել է 1949 թվականի մայիսի 3-ին ։ 1960 թվականների վերջերից գյուղը պաշտոնապես լուծարված է ։ Բնակիչների մեծ մասը հաստատվել է Վերին Դվինում․ Համաձայն Ղափանցյանի, գյուղի անունը ծագել է հին Կելասուրի ձևից ։ Բնակչությունը
1831 թվականին գյուղում բնակվում էր 62 հոգի՝ բոլորը մուսուլման ։ 1959 թվականին գյուղի բնակչությունը 148 էր, կազմված՝ հայ, ասորի և ադրբեջանցի բնակիչներից։ 1967 թվականին գյուղում կար 15 տուն՝ 80 հայ բնակիչներով ։ 2014 թվականին տարածքում գոյություն ուներ 10 տնտեսություն, մոտ 50 բնակչով ։
Աղբյուրներ
Տես նաև՝ Գյոլասորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ասորական սփյուռք Կատեգորիա:Ասորական բնակավայրեր Կատեգորիա:Ասորիները Հայաստանում
Դանի Շմուլևիչ-Ռոմ
Դանիել (Դանի) Շմուլևիչ-Ռոմ (דני (רום) שמולביץ ), իսրայելցի ֆուտբոլիստ, «Մաքքաբի» ակումբի և Իսրայելի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հարձակվող։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականին։ Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում նորամուտը նշել է 1957 թվականին՝ «Մաքքաբի» ակումբում, որտեղ խաղացել է 17 տարի։ Եղել է տոտալ ֆուտբոլիստ, հանդես է եկել որպես պաշտպան, կիսապաշտպան և հարձակվող։ «Մաքքաբիի» հանդիպումների մեկի ժամանակ դարպասապահի վնասվածքից հետո դարպասը զբաղեցրել է Դանին ։
1969-1970 թվականների մրցաշրջանը վերջինն է եղել Դանի կարիերայում, սակայն 1972-1973 թվականների մրցաշրջանին նա հրավեր է ստացել ակումբից՝  օգնելու «Մաքքաբիին» փրկել դուրս չմնալուց։ Այդպես նա անց է կացրել ևս ութ հանդիպում։
1960 թվականին նա իր նորամուտը նշել է Իսրայելի ազգային հավաքականի պաշտոնական խաղերում։ Ազգային հավաքականում իր 11-ամյա կարիերայի ընթացքում նա անցկացրել է 25 հանդիպում։
Ազգային հավաքականի կազմում նա մասնակցել է 1970 թվականին Մեքսիկայում կայացած աշխարհի առաջնությանը, որը եղել է Իսրայելի միակ աշխարհի առաջնությանը։
Հաց վաստակելու համար նա գիշերն աշխատել է որպես դիջեյ։ Ֆուտբոլից բացի նա նաև խաղացել է Թենիսի ազգային լիգայում Հայֆայի  «Կարմել» ակումբում ։
Դանին մահացել է 2021 թվականի հունվարի 18-ին, 80 տարեկան հասակում, քաղցկեղի դեմ երկարատև պայքարից հետո ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իսրայելի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Մաբ (արբանյակ)
Մաբ (Mab), Ուրան մոլորակի արբանյակն է, հայտնաբերվել է Մարկ Շոուոլտերի և Ջեք Լիսաուերի կողմից 2003 թվականի օգոստոսի 25-ին օգտագործելով Հաբլ տիեզերական աստղադիտակը ։ Այն սկզբում ստացել է S/2003 U 1 ժամանակավոր անվանում ։ Հետագայում այն անվանվել է Մաբ թագուհու անունով, փերիների թագուհի, ով հիշատակվում է Շեքսպիրի Ռոմեո և Ջուլիետ պիեսում ։ Այն նույնպես անվանվում է Ուրան XXVI :
Քանի որ արբանյակը փոքր է և ունի մուգ մակերևույթ, այն չի նկատվել Վոյաջեր-2 կայանի կատարած լուսանկարներում 1986 թվականի Ուրանի մոտով անցման ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, այն ավելի պայծառ է քան Պերդիտան, որը նկատվել էր Վոյաջերի կատարած լուսանկարների վրա 1997 թվականին։ Սա ստիպեց գիտնականներին կրկին վերազննել լուսանկարները, որի արդյունքւոմ էլ հայտնաբերվեց արբանյակը ։
Մաբի ճշգրիտ չափերը հայտնի չեն, և եթե այն ունի նույն մակերևույթի գույն, ինչպես Պակը, նրա տրամագիծը կարող է լինել 24 կմ։ Մյուս կողմից եթե այն նման է մյուս հարևան արբանյակին՝ Միրանդային, ապա այն կարող է լինել նույնիսկ ավելի փոքր քան Կուպիդոնը և կարող է համեմատվել ամենափոքր արտաքին արբանյակների հետ ։
Մաբը ենթարկվում է հղոր գրավիտացիոն հուզումների, այս հուզումների իրական աղբյուրը դեռևս պարզ չէ, սակայն ենթադրվում է որ դա հարևան արբանյակներից մեկն է ։
Մաբը պտտվում է Ուրանի շուրջ նույն հեռավորության վրա, ինչպես և μ օղակը (նախկին անվանումը R/2003 U 1)։ Արբանյակը շատ մոտ է օղակի ձևավորման չափերին, քանի-որ մեծ արբանյակները ձգում են իրենց օղակի մասնիկներին, իսկ փոքրերը չունեն բավարար գրավիտացիոն ուժ դա անելու համար, և հակառակը տարբեր մանր մարմինների հետ բախվելու արդյունքում արտանետում են մասնիկներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրանի արբանյակներ
Ատրյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Էլվիրա Ավագյան
Էլվիրա (Էլլա) Վիկտորովնա Ավագյան (Эльви́ра (Э́лла) Ви́кторовна Авакя́н, ), խորհրդային նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, բեմադրող նկարիչ, մուլտֆիլմերի սցենարիստ և ռեժիսոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Բոֆորտ ան Սանտեր
Բոֆորտ ան Սանտեր (Beaufort-en-Santerre), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 188 մարդ, բնակչության խտությունը` 40.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.59 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 117 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 85-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 32։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,6 %։ 85 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 77 անձ (49 տղամարդ և 28 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 32 անաշխատունակներից 3 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դիլան Բրյուս
Դիլան Բրյուս (Dylan Bruce, ), կանադացի հեռուստատեսային դերասան և մոդել։
Կյանք և կարիերա
Բրյուսը ծնվել է Վանկուվերում՝ Բրիտանական Կոլումբիայում։ Սովորել է Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլի Վաշինգտոնի համալսարանում, որտեղ և սկսվել է Դիլանի ֆոտոմոդելի կարիերան ։ Տեղափոխվելով Լոս Անջելես՝ սկսել է իր դերասանի կարիերան՝ ստանալով դեր «Կրքեր» սերիալում։ 2007 թվականին ստանում է առաջին մշտական դերը հեռուստատեսությունում՝ «Ինչպես է պտտվում աշխարհը» սերիալում։
2013 թվականին սկսել է խաղալ «Մութ երեխա» սերիալում, որում խաղում էր նաև Տատյանա Մասլանին։ 2013-2014 թվականներին խաղացել է «Նետ» սերիալում ։ 2014 թվականին Բրյուսը նկարահանվել է «Ձեղնահարկի ծաղիկները» ֆիլմում Lifetime հեռուստաալիքի համար, այնուհետև նկարահանվել է «Ծաղկաթերթերը քամու մեջ» սերիալում։ 2015 թվականին նկարահանվել է «Հերոսները» սերիալում   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի մոդելներ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
Սան Ջերմանո դեյ Բերիչի
Սան Ջերմանո դեյ Բերիչ (San Germano dei Berici), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1167 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 78 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Հերմանը՝ Կապուայի եպիսկոպոսը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նարդես
Նարդես, նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 130 տեսակ;
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը վերին մասում ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 50-100 (150) սմ։ Տերևները հիմնականում արմատամերձ են, եռաբաժան։ Ծաղկաբույլը հովանոց է, ծաղիկները՝ բաց դեղնավուն։ Ծաղկում է վաղ գարնանը։ Պտուղն էլիպսաձև է կամ ձվաձև։
Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 4 տեսակ՝
Տարածում
Տարածված է Արագածոտնի, Կոտայքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերին։
Քիմիական կազմ
Պարունակում է եթերայուղ, խեժեր։
Նշանակություն
Նարդեսը մեծ կիրառություն ունի բժշկության մեջ։
Տեսակներ
Ըստ The Plant List կայքի տվյալների հաշվում են նարդեսի մոտ 200 տեսակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Եղևնի փշոտ
Եղևնի փշոտ, սոճազգիների ընտանիքի, եղևնի ցեղի բույս է։
Նկարագրություն
Գեղեցիկ, մշտադալար ծառեր են՝ 20-45 մ բարձրությամբ և 70-120 սմ բնի տրամագծով, սիմետրիկ, բրգաձև սաղարթով, որը կազմված է հորիզոնական, օղակաձև դասավորված ճյուղերից։ Փշատերևներն ունեն 20-30 մմ երկարություն, չորսկողմանի, ամուր, ծակող, 3-6 հերձանցքային գծերով, գեղեցիկ արծաթասպիտակ գույնի։ Կոների երկարությունը կազմում է 5-10, լայնությունը՝ 2-3 սմ։ Գլանաձև են, հասունանում են օգոստոս-սեպտեմթեր ամիսներին։ Ապրում է 400-600 տարի։ Հայրենիքը Հյուսիսային Ամերիկայի ժայռոտ լեռների անտառային գոտին է, որտեղ աճում է 2000-3300 մ բարձրության վրա։ Որպես բարձր-դեկորատիվ ծառատեսակ Եվրոպա է ներմուծվել 19-րդ դարի կեսերին և տարածվել ամենուրեք։ Հայաստանում մշակվել է 1938-1939 թվականներից։ Չափազանց լավ է հարմարվել ոչ միայն Արարատյան դաշտի խիստ ցամաքային պայմաններին, որտեղ լավ է աճում առատ ոռոգման պայմաններում, այլև Հայաստանի համարյա բոլոր կլիմայական գոտիներում, այդ թվում նաև բարձրլեռնային շրջաններում, ծովի մակերևույթից մինչև 2000-2200 մ բացարձակ բարձրության վրա։ Այս ծառատեսակը ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր, որոնցից ամենալայն տարածում է գտել արծաթափայլ ձևը։ Արծաթափայլ եղևնին ներկայումս ամենամեծ պահանջարկ վայելող դեկորատիվ ծառատեսակն է։ Այն տարածված է ամենուրեք՝ Սանկտ Պետերբուրգից մինչև Աշխաբադ։ Հայաստանում հաջողությամբ է աճում ինչպես Ղուկասյանում, Ամասիայում և մյուս բարձրլեռնային բնակավայրերում, այնպես էլ Արարատյան դաշտում, Մեղրիում և հատկապես անտառապատ շրջաններում։
Տարածվածություն
Ամենախոշոր ծառերը աճում են Երևանում։ Դրանք տնկվել են 1950 թվականին և ներկայումս 40-42 տարեկան են։ Չնայած դանդաղ են աճում, այնուամենայնիվ ներկայումս հասնում են 14-15 մ բարձրության ունեն 35-37 սմ բնի տրամագիծ։ Տարեկան միջին աճը կազմում է 37-40 սմ։ Ամենուրեք աչքի է ընկնում ցրտադիմացկունությամբ, շոգադիմացկունությամբ, երաշտադիմացկունությամբ։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Լավ է աճում նույնիսկ սննդանյութերով աղքատ, ոչ հզոր, քարքարոտ կավավազային հողերում։ Լավ է դիմանում քաղաքի յուրահատուկ պայմաններին' հողի տրորմանը, գազերին, ծխին, փոշուն։ Հաջողությամբ է աճում նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների բակերում։ Որպես լուսասեր ծառատեսակ պահանջում է բաց, արևոտ վայրեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եղևնի
Էխեա դե լոս Կաբալյերոս
Էխեա դե լոս Կաբալյերոս (Ejea de los Caballeros), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Սարագոս պրովինցիայում (Արագոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Սինկո Վիլյաս շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 609,9կմ2։ Բնակչությունը 17344 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 72 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Լը Վիգա
Լը Վիգա (Le Vigan․ ; Lo Vigan), ոչ մեծ քաղաք Ֆրանսիայի հարավում՝ Օքսիտանիա երկրամասի Լանգեդոկ — Ռուսիյոն տարածաշրջանի Գար դեպարտամենտում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Կենտրոնական լեռնազանգվածի Սևեններ լեռնաշղթայի հարավային կողմում, Էգուալ սարի մոտ, Առե գետի հովտում, «Սևեններ» ազգային պարկի ծայր հարավային մասում և այդ պարկի տարածքում գտնվող բնակավայրերից ամենամարդաշատն է ։ Ունի պատմա-մշակութային հուշարձաններ և դրա, ինչպես նաև բնակլիմայական գրավիչ պայմանների շնորհիվ դարձել է զբոսաշրջային կենտրոն․ ամռանը քաղաքի եկամուտների գլխավոր աղբյուրը զբոսաշրջությունն է։ Զբաղեցնում է 17,24 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2009 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 3 959։
Տնտեսություն
Սևեններ տարածաշրջանի շատ քաղաքների պես Լը Վիգայում ևս անցյալում բազմաթիվ տեքստիլ ձեռնարկություններ են գործել։ Նախկինում կարևոր դեր են խաղացել նաև քաղաքի հարավում ընկած մի քանի քարհանքերը, որոնք լիտոգրաֆիկ կրաքար են մատակարարել։ Դրանց հանքաքարը բարձր գնահատականի է արժանացել 1851 թվականի Մեծ ցուցահանդեսում ։
Կլիմա
Լը Վիգային բնորոշ է շոգ ամառներով Միջերկրածովյան կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ Csa)։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 13.7 C է, տեղումների (անձրևների) տարեկան միջին քանակությունը՝ 1494,8 մմ։ Ամենախոնավ ամիսը հոկտեմբերն է, ամենաշոգը՝ հուլիսը՝ 22,6 C միջին ջերմաստիճանով, ամենազովը՝ հունվարը՝ 6,2 C միջին ջերմաստիճանով։ Ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվել է 2019 թվականի հունիսի 28-ին՝ 44.0 C, ամենացածրը՝ 1985 թվականի հունվարի 16-ին՝ -13,7 C։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պատմական քաղաքներ
Նվիկ
Նվիկ, նվիկազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 25 տեսակ։
Կենսաբանական նկարագիր
Արմատը պալարանման է կամ հորիզոնական գլանաձև։ Տերևները ծոցավոր են և կոթունավոր, նետաձև կամ աղեղնաձև։ Ծաղկակիր ցողունը մերկ է։ Ծաղկաբույլը պատյանով ծածկված կողր է, ծաղիկները՝ միասեռ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը հյութալի, կարմիր հատապտուղներով խիտ դասավորված պտղաբույլ է։
Քիմիական կազմ
Կոճղարմատում հայտնաբերված են անկայուն գրգռիչ նյութեր, սապոնիններ, ցիանածին գլիկոզիդներ, այդ թվում՝ արոնին, մինչև 70% օսլա, խեժ, յուղ, ալկալոիդներ և պիգմենտ։
Բուժական նշանակությունը
Դեղաբույսը գիտական բժշկության մեջ չի կիրառվում։ Ժողովրդական բժշկության մեջ և հոմեոպաթիայում օգտագործում են բույսի կոճղարմատը, իսկ որոշ դեպքերում՝ նաև տերևները և պտուղները։ Կոճղարմատը և տերևները հավաքում են գարնանը, հատկապես մայիս ամսին։ Տերևները հյուսելով ավելուկի նման, կախում են չորացնելու հով տեղում՝ միջանցուկ քամու տակ, իսկ կոճղարմատը մաքրելով հողից և կեղևներից, լվանում են ջրով, կտրատում, շարում թելին ու չորացնում արևի տակ։ Թարմ վիճակում ամբողջ բույսը թունավոր է։ Նվիկը ժողովրդական բժշկության մեջ ունի կիրառման հին պատմուրյուն։ Այսպես, Չինաստանում դեղաբույսն օգտագործում են ընկնավորության, կատվածահարության և ուղեղի մի շարք այլ հիվանդությունների ժամանակ։ Իտալիայում կոճղարմատը օգտագործում են պոդագրայի ռեմատիզմի, Չեխոսլովակիայում՝ ստամոքսաաղիքային տրակտի խանգարումների և որպես խուխամուղ՝ շնչուղիների սուր և խրոնիկական մի շարք հիվանդությունների ժամանակ։ Բուլղարիայում, ժողովրդական բժշկության մեջ դեղաբույսը օգտագործում են ձայնալարերի բորբոքման և ձայնի խռպոտման, խրոնիկական բրոնխիտների և հազի, բարձր թթվությամբ ընթացող խրոնիկական գաստիրիտների, ստամոքսաաղիքային խիթերի, երիկամաքարային հիվանդության, թութքի ախտահարումների ժամանակ։ Ավիցեննան բուսահյութը օգտագործել է կաթիլների փևով ականջի հիվանդությունների ժամանակ։ Ղևոնդ Ալիշանի մեջբերումով, Հին բժշկարանի տվյալներով, եթե նվիկը եփվի կծվությունը անցնի, օգտակար է կրծքացավին, լուծին, հազին, սալջարդին, իսկ եթե մեղրի հետ խառնվի, քսման ձևով օգտակար է քոսին և պեպեններին։ Ասար սարկավագի ասելով դեղաբույսը օգուտ է հազին և ջրգողությանը, մեղրի հետ շաղախված՝ բուժում է մաշկի խոցը։ Մենք նվիկի չորացած տերևները օգտագործել ենք խրոնիկական ընտելացված փորկապությունների ժամանակ։ Բուժման ընթացքում պարզվել է տապակած տերևների և դրանց հատկությունները։ Այդ պատճառով նվիկը մենք առաջարկել ենք լեղապարկի դիսկինեզիաների և թերսեկրետոր բնույթի խրոնիկական գաստրիտների ժամանակ։ Մեր տվյալներով, ակտիվացնելով աղիների գալարակծկումները, դեղաբույսն ունի նաև արտահայտված փքահան հատկություն։
Տարածում
Տարածված է Եվրոպայից մինչև Արևմտյան Չինաստան. Դանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում, Շվեդիայում, Ավստրիայում, Բելգիայում, Նիդերլանդներում, Չեխիայում, Գերմանիայում, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Շվեյցարիայում, Կորսիկայում, Ֆրանսիայում, Պորտուգալիայում, Իսպանիայում, Ալբանիայում, Բուլղարիայում, Հունաստանում, Իտալիայում, Ռումինիայում, Սիցիլիայում, Թուրքիայում, Հարավսլավիայում, Ռուսաստանում, Կովկասում, Ուկրաինայում, Ալժիրում, Լիբիայում, Մարոկկոյում, Թունիսում, Կանարյան կղզիներում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Թուրքմենստանում, Տաջիկստանում, Ուզբեկստանում, Աֆղանստանում, Կիպրոսում, Իրանում, Իրաքում, Պաղեստինում, Իսրայելում, Չինաստանում, Նեպալում, Պակիստանում ։ Տարածված է նաև Արագածոտնի, Տավուշի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերի ստորին լեռն, գոտուց մինչև վերինը (700-2000 մ բարձրություններ)։ Աճում է ժայռոտ, քարքարոտ վայրերում, ջրերի մոտ, նոսր անտառներում։
Արևմտյան Եվրոպայում ամենատարածված տեսակներից են՝ Նվիկ իտալական և Նվիկ բծավոր։ Ղրիմում աճում է՝ Նվիկ արևելյան (A. orientale) և Նվիկ ժայռային (A. rupicola) :
Չնայած նրան, որ նվիկը թունավար է, սիրելի կեր է համարվում վայրի խոզերի համար, այդ պատճառով այն երբեմն կոչվում է «խոզի շուշան» ։