cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
«Խաղաղության աղբյուր» ռազմագործողություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմում Թուրքիայի ռազմական գործողություններ Կատեգորիա:2019 հակամարտություններ Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ Կատեգորիա:2019 Թուրքիայում Կատեգորիա:Թուրքիայի ճակատամարտեր
Սեն Բոնե դը Սալեր
Սեն Բոնե դը Սալեր (Saint-Bonnet-de-Salers), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 324 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 32.67 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 85 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 27 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 181 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 141-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,9 %։ 141 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 135 անձ (69 տղամարդ և 66 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 40 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մեցանե դի Սոտո
Մեցանե դի Սոտո (Mezzane di Sotto), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Վերոնա գավառում ։ Սահմանակից է Իլազի, Լավանիո, Սան Մարտինո Բուոն Ալբերգո, Տրենիագո, Վերոնա համայնքներին ։ Բնակչությունը՝ 2.525 մարդ (2014 թվականի տվյալներով) ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 99 մարդ/կմ²։ Տարածքը` 19,57 կմ²։ Փոստային ինդեքս` 37030։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։
Վիգեն Գևորգյան
Վիգեն Տիգրանի Գևորգյան, ՀՀ ԶՈՒ ծառայող, 44-օրյա պատերազմի մասնակից , «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանակիր։
Մեցանե դի Սոտո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիգեն Գևորգյան
Կյանք
Վիգեն Գևորգյանը ծնվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Արագածոտնի մարզի Ակունք գյուղում։ 2006 թվականին հաճախել է Թալինի թիվ 1 հիմնական, ապա՝ 2015 թվականին՝ ավագ դպրոց, որտեղ էլ ավարտել է ուսումը 2018 թվականին։ Նույն տարում ընդունվել և մեկ տարի սովորել է Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի Կառավարման և տեխնոլոգիայի ֆակուլտետում, ապագա տնտեսագետ էր ։
Զինվորական ծառայություն
Վիգեն Գևորգյանը պարտադիր զինվորական ծառայության է մեկնել 2019 թվականի հուլիսի 24-ին՝ ծառայության անցնելով ԼՂՀ «Մարտունի 3» զորամասում որպես 1-ին հրաձգային գումարտակի նռնականետային դասակի ՀԱՆ-17 նռնականետի 4-րդ հաշվարկի հրամանատար ։
44-օրյա պատերազմ
Վիգեն Գևորգյանը գտնվում էր հոսպիտալում, երբ սկսվեց պատերազմը։ Չսպասելով դուրսգրման՝ սեպտեմբերի 29-ին, շտապում է առաջնագիծ ։ Նա իրենց ստորաբաժանման կազմով անմիջապես պաշտպանության է անցել զորամասի պաշտպանության հատվածում, կատարել իրենց առաջադրված խնդիրները։
Հոկտեմբերի 5-ին գումարտակի կազմով մեկնել են Ջրականի շրջան, անցնելով պաշտպանության Դաշքեսանի ուղղությամբ, փայլուն կատարել է իր առջև դրված մարտական խնդիրները։ Հոկտեմբերի 9-ին մասնակցել է Դուլդուլ բարձունքում մղվող ծանր մարտերին, որպես նռնականետի հրամանատար՝ կատարել է իր խնդիրը։
Հոկտեմբերի 10-ին ստորաբաժանման կազմում մասնակցել է «9-րդ կիլոմետր» կոչվող տեղամասում մղվող պաշտպանական մարտերին։
Նոյեմբերի 1-ից ստորաբաժանման հետ պաշտպանական մարտեր է մղել Մարտունու մատույցներում, մասնակցելով Կոհակ բարձունքի ուղղությամբ մղվող մարտերին։ Օրեր շարունակ դիմագրավել են հակառակորդի մեծածավալ ուժերի հարձակումներին, կանխել նրանց ներխուժումը Մարտունի քաղաք։
Նոյեմբերի 7-ին Կոհակ կոչվող տեղամասում ստորաբաժանման կազմով մարտ են մղել, Վիգեն Գևորգյանը վերջին ճիգերն է գործադրել իր առջև դրված խնդիրը կատարելու ուղղությամբ, սակայն հակառակորդի արձակած հրետանային կրակի արկից ստացել է մահացու բեկորային վիրավորում։
Հիշատակ
Ընտանիքի և ընկերների նախաձեռնությամբ տպագրվել է «Հոգիս՝ ձեզ վահան» գիրքը, որտեղ հավաքված են նրա ընկերների, մտերիմների հուշերը։ Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 27-ին իր ծննդյան օրը Թալինի երաժշտական դպրոցում ։
Հուղարկավորվել է Թալինի պանթեոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ակունք (Արագածոտնի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Ռոգ (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Ռոգ (Ріг), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոգ գյուղում բնակվում էր 236 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հոկտեմբերի 9
Հոկտեմբերի 9, տարվա 282-րդ (նահանջ տարիներին՝ 283-րդ) օրն է։
Ծնունդներ
2009-Անտիկյան Արաքսի
Քամելեոն
Ընդհանուր նկարագիր
Այս տեսակի մեծամասնության մարմնի երկարությունը հասնում է 30 սմ-ի, ավելի խոշորները 50-60 սմ են, իսկ ամենափոքրերը՝ 3-5 սմ։ Նրա գլուխը ունի սաղավարտի տեսք և երբեմն զարդարված է լինում փոքրիկ պոզերով։ Նրա ոտքերը երկար են և հարմարված են մագլցելու համար։ Թաթերն ունեն ճանկերի տեսք, որոնք կարող են ամուր բռնել ծառի ճյուղերից։ Պոչը հաստ է հիմքի մոտ և աստիճանաբար նեղանում է։ Այն կարող է ոլորվել դեպի ներքև և կարող է կախվել ճյուղերից։ Քամելեոնները ունեն անսովոր տեսողական օրգաններ։ Նրա աչքերը դուրս եկած են և ունեն տեսողական անցք։ Քամելեոնը կարող է միևնույն ժամանակ նայել տարբեր ուղղություններով, ինչը շատ օգտակար է որսի համար։
Որսի ժամանակ քամելեոնները երկար նստում են ծառի ճյուղին։ Այդ ընթացքում նրա մարմինը մնում է անշարժ, իսկ աչքերը անընդհատ շարրժման մեջ են։ Միջատներին նա բռնում է լեզվով, որն ունի կպչուն նյութ իր ծայրին։ Քամելեոնը կարող է ճանաչել և բռնել չորս միջատ երեք վայրկյանում։ Երբ լեզուն «չի աշխատում» այն պահվում է ստորին ծնոտում գտնվող ոսկորի շնորհիվ։ Եթե զոհը լինում է շատ ծանր լեզվով բռնելու համար, նա այն միանգամից բռնում է բերանով։
Գույնի փոփոխություն
Շատ հայտնի է քամելեոնների գույնը փոխելու հատկությունը, որը հատւկ է բոլոր տեսակներին։ Գույնի փոփոխությունը կախված է նրանց մաշկի յուրահատուկ կառուցվածքից։ Նրանց մաշկի ներքին շերտում կան հատուկ բջիջներ՝ քրոմատոֆորներ, որոնք իրենց մեջ պարունակում են տարբեր գույնի պիգմենտներ։ Հենց դրանց շնորհիվ էլ քամելեոնը կարողանում է փոխել իր մաշկի գույնը։ Նա կարողանում է փոխել ինչպես իր ամբողջ մարմնի գույնը, այնպես էլ մարմնի մի մասը, որը կարող է ուղեկցվել տարբեր զոլերով կամ պուտերով։ Գույնի փոփոխությունը կարող է լինել ջերմաստիճանի, լույսի, խոնավության փոփոխության արդյունք, կամ սովի, ծարավի, վախի արդյունք։ Այս ֆունկցիայի առավելությունը այն է, որ նրանք կարող են ստանալ միջավայրի գույնը և պատսպարվել։
Տարածում
Քամելեոնները հիմնականում տարածված են Աֆրիկայում, հարավային Սահարայում և Մադագասկար կղզում, բայց որոշ տեսակներ հանդիպում են հյուսիսային Աֆրիկայում, հարավային Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում, հարավային Հնդկաստանում և Շրի Լանկա կղզում։ Կան նաև ներկայացուցիչներ Հավայան կղզիներում, Կալիֆորնիայում և Ֆլորիդայում։ Քամելեոնը բնակվում է բոլոր տեսակի տրոպիկական անտառներում, սավաննաներում և երբեմն անապատներում։
Կորինա Կիրիակ
Կորինա Կիրիակ (Corina Chiriac, ), ծագումով հայ ռումինացի երգչուհի, կոմպոզիտոր, քնարերգու, հեռուստատեսային ռեժիսոր և դերասանուհի։ Նա 1970-1980-ականների ռումինացի ամենահաջողակ երգչուհիներից մեկը։
Քամելեոն
Էվոլյուցիա
Կատեգորիա:Մողեսներ Կատեգորիա:Քամելեոններ
Կորինա Կիրիակ
Ձայնագրել է ավելի քան 500 երգ, 21 ձայնասկավառակ, հանդես է եկել ռումինական հեռուստատեսային բազմազան շոուներում, մյուզիքլներում, վարիետեներում։ Ռումինացի առաջին կատարողն է, ում թույլ են տվել հանդես գալ արևմտյան երկրներում։ Համերգներով հանդես է եկել Մեծ Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Պորտուգալիայում, Իսրայելում, Բրազիլիայում, Արգենտինայում, Պուերտո Ռիկոյում։ 70-ականների և 80-ականների սկզբին շրջագայել է Արևելյան Եվրոպայում (նախկին Արևելյան Գերմանիա, Ռուսաստան, Բուլղարիա, Լեհաստան, նախկին Չեխոսլովակիա և այլն)։
Կենսագրություն
Կորինա Կիրիակը ծնվել է դաշնակահարուհի Արշալույս Քալաջյանի և ռումինացի կոմպոզիտոր Միրչա Կիրիակի (1919-1994) ընտանիքում ։ Տատը Փարիզ Քալաջյանը, 1915 թվականին վերապրել է Հայոց ցեղասպանությունը, հաստատվել Բուխարեստում։
Կորինա Կիրիակի դեբյուտը բեմում կայացել է 1970 թվականին՝ «Աստղ առանց անվան» հեռուստատեսային վոկալ մրցույթի ժամանակ։ 1972 թվականին ավարտել է Ազգային թատերական ինստիտուտը։ Հանդես է եկել Կառել Գոտի, Ալլա Պուգաչովայի, Սոֆյա Ռոտարուի, Լիլի Իվանովայի, Բոնի Էմ խմբի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռումինահայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռումինահայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռումինահայ դերասաններ Կատեգորիա:Ռումինահայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռումինահայ ռեժիսորներ
Հայ գրականություն
Հայոց գրերի ստեղծում
IV դարի վերջերին, կապված Հայոց թագավորության անկման և քրիստոնեական դավանանքի դիրքերի թուլացման հետ, Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությանը խնդիրը դառնում է հրատապ անհրաժեշտություն։ Այս պատմական առաքելությունը հանձն է առնում 390-ականների սկզբներից շրջիկ քարոզչությամբ զբաղվող Մեսրոպ Մաշտոցը` ծագումով Տարոնի Հացիկ գյուղից և մի քանի տարի հայոց արքունիքում աշխատած իբրև դիվանապետ։ Շուրջ 404 թ. նրա անմիջական նախաձեռնությամբ և կաթողիկոս Սահակ Պարթևի աջակցությամբ Վաղարշապատում գումարվում է հատուկ եկեղեցական ժողով` նպատակ ունենալով ելքեր որոնել ազգային գրավոր մշակույթի ստեղծման և դավանաբանական գրականության թարգմանության համար։ Այդ նպատակով հայոց թագավոր Վռամշապուհի աջակցությամբ և ցուցումով հյուսիսային Միջագետքից Հայաստան են բերվում գրեր՝ այսպես կոչված «Դանիելյան նշանագրերը»։ Մոտ երկու տարի անց «Դանիելյան գրերը» հանվեցին գործածությունից՝ հայերենի հնչյունական համակարգը լիարժեք արտահայտել չկարողանալու պատճառով։ Վռամշապուհի և կաթողիկոսի անմիջական աջակցությամբ Մաշտոցը մի խումբ աշակերտների հետ միասին մեկնում է հյուսիսային Միջագետք։ Շուրջ 405-406 թվականներին Եդեսիայում (հավանաբար Եդեսիայի դիվանում), ուսումնասիրելով տարբեր գրային համակարգեր, Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծում է հայոց գրերը։ Այստեղից մեկնում է հյուսիս՝ Սամոսատ, ուր հույն գրագիր Հռոփանոսի հետ վերջնականապես շտկում է այբուբենի գծագրական ձևը։ Մոտ մեկ տարի։ Ըստ Կորյունի Մաշտոցը Միջագետք է մեկնել Վռամշապուհի գահակալության հինգերորդ տարում, վերադարձել՝ վեցերորդ տարում տևած շրջագայությունից հետո աշակերտների հետ վերադանում է հայրենիք՝ Վաղարշապատում բացելով առաջին ազգային դպրոց
V—X դարեր։ Հայ վաղմիջնադարյան գրականություն
Ազգային այբուբենի ստեղծմամբ հայ գրավոր մշակույթը հիմք է առնում V դարի սկզբին։ Մոտ 440-ականներին է գրվել ազգային գրականության առաջին կոթողը՝ Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» երկը՝ նվիրված Մեսրոպ Մաշտոցի կյանքի և գործունեության նկարագրությանը։ Այդ դարաշրջանի հայ գրականության հիմնական ուղղությունը պատմագրությունն է, ապա՝ աստվածաբանությունը և հոգևոր շարականագրությունը։ V դարը գիտության մեջ ընդունված է անվանել Հայոց Ոսկեդար։ Կարևոր պատմական երկ է Փավստոս Բուզանդի «Հայոց Պատմությունը», որն ընդգրկում է IV դարի կեսերից մինչև 387-թ. ընկած դեպքերի շարադրումը։ Ոչ միայն ստույգ պատմագրական այլև գեղարվեստական մեծ արժեք է ներկայացնում Վարդանաց պատերազմին նվիրված Եղիշե պատմիչի «Վարդանի և Հայոց Պատերազմի մասին» մատյանը՝ գրված մոտ 464-465-ին ։ Մոտ 480-490-ական թվականներին է գրվել V դարի հայ գրականության ամենաընդգրկուն պատմագրական երկը՝ պատմահայր Մովսես Խորենացու «Հայոց Պատմությունը», ուր հեղինակը առաջին անգամ փորձ է արել գրել հայոց ամբողջական պատմությունը՝ սկսած առասպելական Հայկ նահապետից մինչև 428 թվականը։ Խորենացին գրի է առել նաև հայ հեթանոսական բանավոր գրականության բացառիկ արժեք ներկայացնող մի շարք պատառիկներ։ V դարի հայ վերջին պատմիչը Ղազար Փարպեցին է։ Առ այսօր հայագիտության մեջ լուծված չէ Ագաթանգեղոսի պատմական դարաշրջանի խնդիրը։ Վերջինս համարվում է կամ IV դարի պատմիչ, որ գրել է հունարեն և թարգմանվել V դարում, կամ V դարի հեղինակ, որ գրել է Ագաթանգեղոս կեղծանվան տակ։
Հայոց Ոսկեդարի խոշորագույն կոթողներից է Մաշտոցի աշակերտ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» աստվածաբանական երկը, ուր հեղինակը քրիստոնեության դիրքերից դիտարկում է կրոնա-փիլիսոփայական բազմաթիվ խնդիրներ։ Երկը գրված է մոտավորապես 441-449-ի միջև ։ Մաշտոցին, Սահակ Պարթևին, Ստեփանոս Սյունեցուն (առաջին), Հովհան Մանդակունուն են վերագրվում տասնյակ հոգևոր շարականներ ։ Վերջինս համարվում է նաև մի շարք կրոնա-եկեղեցական ճառերի հեղինակ, որոնցում արժեքավոր տեղեկություներ են պարունակվում V դարի հայոց սոցիալ-հասարական կյանքի վերաբերյալ ։ Մաշտոցին է վերագրվում «Հաճախապատում ճառք» աստվածաբանակ երկը։
VI դարի հեղինակ է Աթանաս Տարոնացին, որից պահպանվել է մեկ փոքր ժամանակագրություն։ Այն ունի կարևոր աղբյուրագիտական արժեք, քանզի հեղինակը հենվել է նախորդ դարի հայ պատմիչների երկերի վրա։
VII դարը հայ վաղմիջնադարյան գրավոր մշակույթի վերելքի շրջան է։ VII դարի նշանավոր պատմիչ է Սեբեոսը, որի երկի շարադրումը հասցված է մինչև 661 թվականը, և գրված է իր ժամանակի համաշխարհային պատմական իրադարձություների ոլորտում։ Նույն դարի պատմիչ է Հովհան Մամիկոնյանը, որը հեղինակել է «Պատմություն Տարօնոյ» երկասիրությունը։ Նրանում պատմվում է VI դարի վերջին և VII դարի առաջին կեսին Տարոն գավառում տեղի ունեցած դեպքերի նկարագրությունը։ «Պատմություն Տարօնոյ» երկը գրվել է VII դարի կեսին , իսկ նրա առաջին մասը վերագրվում է Զենոբ Գլակին։ Նույն դարի վերջին է գրվել Աղվանից կամ Արևելից կողմանց իշխան Ջվանշիրի մահվան կապակցությամբ Դավթակ Քերթողի ներբովը, որ համարվում է նաև հայ աշխարհիկ բանաստեղծության հնագույն նմուշը։
VIII դարի խոշոր պատմիչ է Ղևոնդը։ Վերջինս շարունակել է Սեբեոսին՝ սկսելով VII դարի կեսերից՝ հասցնելով մինչև VIII դարի սկզբին Հայաստանի նվաճման պատմությունը։ Երկն ավարտել է մոտ 790-ին ։ IX դարի վերջին, X դարի սկզբին է ապրել Արծրունյաց պատմիչ Թովմա Արծրունին։ Նրա «Պատմություն տանն Արծրունյաց» աշխատության մի մասի հեղինակ է համարվում նույն շրջանում ապրած մեկ այլ անհայտ պատմիչ, որին հայագիտության մեջ պայմանականորեն անվանում են Անանուն Արծրունի։ X դարի խոշորագույն պատմիչներից է կաթողիկոս Հովհաննես Դրասխանակերտցին, որի «Հայոց Պատմությունը» հասցված է մինչև 924 թվականը, և կարևորագույն տեղեկություններ է պարունակում ոչ միայն տվյալ դարաշրջանի Բագրատունյաց Հայաստանի այլև Վիրքի, Աղվանքի և Իրանի մասին։ Մոտ 982-ին «Հայոց Պատմություն» է հեղինակում Ուխտանեսը։ Մովսես Կաղանկատվացու «Աղվանից աշխարհի պատմությունը» հիմնականում վերաբերում է երկու հայաբնակ նահանգների՝ Արցախի և Ուտիքի պատմական անցքերի նկարագրությանը ։ Վարքագրական գրականության մեջ ուշագրավ է Մեսրոպ Վայոցձորցու «Սուրբ Ներսեսի Վարքը»` ավարտված մոտ 967-ին։ Ստեղծվում են նաև կրոնա-եկեղեցական բնույթի տրակտատներ (Անանիա Նարեկացի և այլք )
XI—XII դարեր
X-XI դարերի սահմանագծին, Բագրատունյաց Հայաստանի հզորացման շրջանում, հայ պատմագրության մեջ նկատվում են հայոց ընդհանրական պատմություն գրելու նոր փորձեր։ Մոտ 1004-ին Ստեփանոց Տարոնացի Ասողիկը ավարտում է իր «Պատմություն Տիեզերականը»։ Այդ շրջանի նշանակալից պատմագրական կոթող է Արիստակես Լաստիվերտցու «Պատմությունը»` գրված մոտ 1072-1079-ին։ Երկում շարադրված են XI դարասկզբին Հայաստանում տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձությունները` Բյուզանդիայի զավթումները, սելջուկ-թուրքական քոչվորների արշավանքները։ Գրիգոր Մագիստրոսը հայ գրականություն է ներմուծում էպիստոլյար ժանրը։
Պոեզիայի վերելքը նախ և առաջ կապված է Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործության հետ։ Վերջինիս ստեղծագործությամբ սկսվում է սիրո և բնության գովքը հայ բանաստեղծության մեջ։ 1002-ին Նարեկացին ավարտում է իր «Մատյան Ողբերգությանը»` որը հիրավի համարվում է հայ միջնադարյան գրականության գլուխգործոցներից մեկը։ Պոեզիան զարգանում է նաև Գրիգոր Պահլավունու, Վարդան Անեցու գործերում։ Վարդան Հայկազնի ստեղծագործությամբ սկիզբ է առնում կենսագրական պոեմի ժանրը։ XI-XII դարերի սահմանագլխին է ապրել նշանավոր բանաստեղծ և փիլիսոփա Հովհաննես Իմաստասերը։
XII դարից սկսած գրաբարին փոխարինելու է գալիս միջին գրական հայերենը։
Դարաշրջանի կարևոր պատմագրական երկերից է Մաթէոս Ուրհայեցու «Ժամանակագրությունը», որ նշանակալից տեղեկություններ է պարունակում նաև առաջին խաչակրած արշավանքների մասին ։ XII դարի վերջին է գրվում Սամուել Անեցու «Ժամանակագրությունը»։ Վերջինս առանձնակի կարևոր տեղեկություններ է պարունակում նույն դարաշրջանի Հայաստանի, Կիլիկյան Հայկական Թագավորության և հարակից երկրների մասին։ Պատմագրությունը զարգանում է նաև Մխիթար Անեցու և ուրիշների գրվածքներում։ Ե՜ւ բովանդակային, ե՜ւ կառուցվածքային առումով նոր խոսք էր հայ գրականության մեջ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունը։ 1145-ին Շնորհալին ավարտում է «Ողբ Եդեսիոյ» պոեմը՝ հայ գրականության մեջ քաղաքական պոեզիայի առաջին կոթողներից մեկը։ Վերջինս համարվում է նաև էպիկական պոեմի սկզբնավորողը։ Ժամանակի հայ գրականության և գրավոր մշակույթի մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում Մխիթար Գոշը։ Գոշը համարվում է հայ արձակի հիմնադիրներից մեկը, ումից պահպանվել են շուրջ 190 առակներ։ Նրան է պատկանում նաև հայ իրավունի հիմնարար կոթող «Դատաստանագիրքը»։ Գրիգոր Տղայի 1189-ին գրված «Ողբ վասն առմանն Երուսաղեմի» պոեմում (մոտ երեք հազար տող) իրենց արտահայտությունն են գտել ժամանակին Կիլիկյան Հայաստանում տեղի ունեցած անցքերը։ Ներսես Լամբրոնացին ստեղծում է եկեղեցական բանաստեղծություններ և ճառեր։
XIII—XVI դարեր
XIII դարի հայ պատմագրության մեջ բացառիկ տեղ է գրավում Կիրակոս Գանձակեցու «Հայոց Պատմությունը»` գրված 1241-1266-ի միջև։ Երկը ներառում է հայ ժողովրդի պատմության հազարամյա շրջան։ Նույն հարյուրամյակի վերջին է գրվել Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմություն նահանգին Սիսականը», որ ներառում է խիստ արժեքավոր տեղեկություններ հայոց կարևորագույն նահանգներից մեկի՝ Սյունիքի պատմության վերաբերյալ։ 1270-ականներին իր «Պատմությունն» է ավարտում Սմբատ Սպարապետը, ուր շարադրված է Հայաստանի և Կիլիկիայի պատմությունը սկսած X դարից։ Դարավերջին պատմություն է գրում Մխիթար Այրիվանեցին։ Պատմագրության մեջ կարևորագույն տեղ է զբաղեցնում Վարդան Արևելցին։ Նույն դարի պատմիչ է Ստեփանոս Եպիսկոպոսը։
XIII հարյուրամյակը աչքի է ընկնում նաև զուտ գեղարվեստական գրականության բուռն ծաղկումով։ Դարի նշանավոր պոետ է Ֆրիկը, որից պահպանված 50 տաղերում արտացոլված են սոցիալական անհավասարության խնդիրը, մոնղոլական ծանր լծի տառապանքները։ Այս շրջանի պոեզիայում հատուկ տեղ է զբաղեցնում նաև Կոստանդին Երզնկացին, ով հայ գրականության մեջ սիրային պոեզիայի սկզբնավորաղներից մեկն է։ Երզնկացու ստեղծագործության մեջ փառաբանվում է սերը, բնությունը և մարդը։ Խաչատուր Կեչառեցու մոտ կարևոր տեղ է գրավում միջնադարյան մարդու հոգեբանական նկարագիրը։ Ժամանակի նշանավոր բանաստեղծ է Հովհաննես Երզնկացի Պլուզը։ Արձակ գրականությունը նոր բարձունքների է հասնում Վարդան Այգեկցու ստեղծագործություններում, մասնավորապես առակներում, որ ամփոփված են «Աղվեսագիրք» ժողովածուում։ XIII դարի հայ գրավոր մշակույթի կարևոր դեմքերից է Հովհաննես Տավուշեցին (Վանական Վարդապետ), ումից պահպանվել է «Հարցմունք և պատասխանիք» երկը՝ դարաշրջանի հայ մշակույթը լուսաբանող հանրագիտական բնությի գործը ։
Միջնադարյան հայ պոեզիայի գագաթներից է հայրեննեի արվեստը։ Դրանց թիվը հասնում է մոտ հինգ հարյուրի, որոնք մեծ մասամբ պատկանում են անանուն հեղինակների։ Հայրենները բնույթով սիրային բանաստեղծություններ են՝ գրված հիմնականում XIII-XVI դարերում։
XVII—XVIII դարեր
17-18-րդ դարերում գրական գերակշռող սեռը քնարերգությունն է, որ զարգացել է 3 հիմնական ուղղություններով՝ կրոնահայրենասիրական բանաստեղծություն, աշխարհիկ տաղերգություն և ժողովրդագուսանական երգ։ Այս ուղղությունները, իրենց բնորոշ գծերով հանդերձ, միմյանցից խստորեն տարանջատված չեն։ Բնորոշ է Մարտիրոս Ղրիմեցու գրական ժառանգությունը, որտեղ համատեղվել են հոգևոր երգը, աշխարհիկ տաղը, աշուղը, ոտանավորը։ Այսուհանդերձ, բանաստեղծական հիշյալ 3 ուղղություններն առանձնանում են որոշակի ժառանգականությամբ և դրանից բխող լեզվաոճական, պոետիկական հատկանիշներով, թեմատիկայով և նպատակաուղղվածությամբ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Աստերոիդների ցանկ (87201-87300)
Աստերոիդների ցանկ (87101-87200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (87301-87400)
Սելյուգա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո-Պեչորսկ ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վագա գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Հյուսիսային Դվինա գետն է։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(8881) Պրիալնիկ
(8881) Պրիալնիկ (Prialnik), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 19-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,727848 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6436 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8121 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1645,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,218763 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,95° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Black and Yellow
«Black and Yellow» («Սև ու դեղին»), ամերիկացի հիփ-հոփ արտիստ Վիզ Խալիֆայի երգը, որը թողարկվել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 14-ին որպես «Rolling Papers» ալբոմի գլխավոր սինգլ։ Երգը գրել է Վիզ Խալիֆան Stargate պրոդյուսերական թիմի հետ համատեղ, պրոդյուսեր է դարձել Stargate-ը։ «Black and Yellow»-ը հասել է Billboard Hot 100-ի առաջին հորիզոնականին՝ դառնալով ԱՄՆ-ում Խալիֆայի առաջին №  1 սինգլը ։ Այն հայտնվել է նաև «Լեգո Ֆիլմ։ Բեթմեն» մուլտֆիլմի թրեյլերում։
Անվանում
Սինգլի վերնագիրը հղում է Փիթսբուրգի դրոշի գույներին և նրա «Փիթսբուրգ Ստիլերզ» տեղական ֆուտբոլային թիմի գույներին ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ավանդաբար Պիտսբուրգի դրոշի գույները համարվում էին սևը և ոսկեգույնը, դրոշի վրա ոսկեգույնը դեղինի նման է։ «Համարվում է, որ դրոշի գույները սևն ու ոսկեգույնն են, բայց դա գեղեցիկ չէր հնչի երգում»,— ասել է Խալիֆան «The Morning Call» թերթին տված հարցազրույցում ։
Երգացանկ և պաշտոնական ռեմիքսներ
«Black & Yellow (G-Mix)» պաշտոնական ռեմիքսը, որը կատարվել է ռեփերներ Snoop Dogg-ի, Juicy J-ի (Three 6 Mafia խմբից) և T-Pain-ի հետ, թողարկվել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, սակայն համացանցում հայտնվել է դեկտեմբերի 12-ին։ Ռեմիքսի տեսահոլովակը թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի 8-ին ։
Ռեմեյքներ և ֆրիսթայլներ
Երգի հիման վրա ստեղծվել են մեծ թվով ռեմիքսներ, պարոդիաներ և ռեմեյքներ, որոնց մեծ մասը նվիրված է մարզական թիմերին (առավելապես ամերիկյան)  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիզ Խալիֆայի երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Հիփ հոփ երգեր Կատեգորիա:2011 սինգլներ
Երվանդ Քասունի
Երվանդ Հմայակի Քասունի, հայ պատմաբան, լեզվաբան, մանկավարժ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1974):
Կենսագրություն
Երվանդ Քասունին ծնվել է 1937 թվականի փետրվարի 2-ին, Հալեպում։ Ավարտել է Բեյրութի Հայկազյան համալսարանը, միաժամանակ հետևել Սեն ժոզեֆ համալսարանի հայագիտական ամբիոնի դասընթացներին։ Հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Բեյրութի և Հալեպի ուսումնական հաստատություններում, 1970-1988 թվականներին՝ հայ ժողովրդի պատմություն՝ Հայկազյան քոլեջում։ 1978-1994 թվականներին եղել է Հայկազյան քոլեջի հայագիտական ուսման կենտրոնի տնօրեն, 1994-1995 թվականներին՝ ՀԲԸՄ «Երվանդ Հյուսիսյան» հայագիտական ամբիոնի վարիչ։ 1970 թվականին հիմնադրել է «Հայկազյան հայագիտական հանդեսը» ։ 1991 թվականից եղել է «Պատանեկան արձագանք» և «Ջանասեր» ամսաթերթերի պատասխանատու խմբագիր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Ֆրանկենվինի (ֆիլմ)
«Ֆրակենվինի» (Frankenweenie), ռեժիսոր Թիմ Բարթոնի թվով երկրորդ կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանվել է Դիսնեյ ստուդիայում։ Այն «Ֆրանկենշտեյն» (1931թ․) ֆիլմի ծաղրերգությունն է, որը հիմնված է Մերի Շելլիի համանուն վեպի վրա։ 28 տարի անց՝ 2012 թվականին, Բարթոնը նկարահանեց ֆիլմի տիկնիկային-անիմացիոն տարբերակը ։
Սյուժե
Վիկտոր Ֆրանկենշտեյն անունով փոքրիկ տղան, ով ունի մեծ հակում դեպի կինեմատոգրաֆիան և բնական գիտությունները, ունի մի շուն՝ Սփարքի (Փայլիկ) անունով։ Նա անհավանականորեն կապված է շան հետ և ամբողջ սրտով սիրում է նրան։ Բայց մի անգամ, ընկնելով թենիսի գնդակի հետևից Սփարքին ընկնում է մեքենայի տակ և կտոր-կտոր լինում։
Վիկտորն ընկնում է դեպրեսիայի մեջ և երազում է Սփարքիին վերադարձնել կյանք։ Գիտափորձերից մեկը, որը նա ցույց էր տվել ֆիզիկայի ուսուցչին, հուշում է իրեն կենդանացնել Սփարքիին։ Նա իր փոքր լաբորատորիայում հավաքում է պետքական ամեն ինչ, հանում է Սփարքի դիակը, կարում է նրա կտորները, ավելացնում է անհրաժեշտ մեխանիկական դետալներ և հոսանքահարում է։ Սփարքին կենդանանում է։ Սկզբում Վիկտորը նրան բոլորից պահում է, սակայն Սփարքին մի անգամ դուրս է գալիս փողոց՝ վախեցնելով իրենց մեծահասակ հարևանուհուն։ Նա մեղադրում է շանը նրանում, որ այն ուզում էր ուտել իր շանը՝ Ռեյմոնդին։
Որոշ ժամանակ անց Սփարքիի մասին իմանում են Վիկտորի ծնողները՝ Բեն և Սյուզան Ֆրանկենշտեյնները։ Սկզբում նրանք նույնպես վախենում են Սփարքիից, սակայն տեսենլով նրա ընկերասիրությունը, որոշում են պահել տանը։ երեկոյան Վիկտորը ցանկանում է ցույց տալ իր վերակենդանացած շանը հարևաններին, որոնք միանգամից խուճապի են մատնվում են և փորձում սպանել շանը։ Սփարքին փախնում է, Վիկտորն էլ նրա հետեևից։ Շունը գնում է գոլֆի փակ դաշտ և թաքնվում ալրաղացում։ Հարևանները գնում են նրա հետևից, որպեսզի սպանեն նրան։ Նրանք միամիտ կրակի են տալիս ալրաղացը և այն միանգամից սկսում է այրվել։ Վիկտորը երկրորդ հարկից ընկնելուց կորցնում է գիտակցությունը։ Սփարքին նրան դուրս է հանում, սակայն մնալով փլատակների տակ՝ կրկին մահանում է։
Հարևանները հասկանալով շան անվնաս լինելը, համաձայնվում են օգնել Ֆրանկենշտեյններին կրկին կենդանացնել Սփարքիին և նրան են միացնում իրենց մեքենաները։ Ի ուրախություն բոլորի Սփարքին կրկին վերակենդանանում է և միանգամից սիրահարվում գեղեցիկ պուդելի։
Ստեղծում
Ֆիլմը Ջեյմ Ուեյլի «Ֆրանկենշտեյն» ֆիլմի մանկական տարբերակն է։ Ստուդիայի ղեկավարների փորձնական դիտումից հետո որոշեցին, որ ֆիլմը երեխաների վրա կթողնի շատ սարսափելի ազդեցություն և անժամկետ հետաձգեցին ֆիլմի պրեմիերան։ Այն հարցին, թե կոնկրետ ինչն է պետք ջնջել ֆիլմից, որպեսզի այն լույս տեսնի, հեղինակները պատասխանեցին, որ «ֆիլմի ողջ տրամադրությունն է վախենալու» և մոնտաժը չի փրկի։
Եվ միայն ութ տարի անց (1992) ֆիլմը վերանկարահանված տարբերակով դուրս եկավ մեծ էկրաններին, համարյա Բարթոնի մյուս ֆիլմից առաջ (Մղձավանջ Ամանորից առաջ), որը նույնպես նկարահանվել էր Դիսնեյի համար ։
2007 թվականի վերջին կատարվեց հայտարարություն, ըստ որի դուրս է գալու ֆիլմի երկրորդ տարբերակը, որը լույս տեսավ 2012 թվականի աշնանը։
Երկրորդ տարբերակ
Դիսնեյը և Թիմ Բարթոնը համատեղ ստեղծեցին ֆիլմի տիկնիկային-անիմացիոն տարբերակը, որը լույս տեսավ 2012 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ Disney Digital 3D և IMAX 3D ձևաչափերով ։ Blu-ray սկավառակում այն ներառում է ողջ ֆիլմը՝ որպես բոնուս հավելում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Թիմ Բարթոնի ֆիլմեր Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր շների մասին Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
(442) Էյքսֆիլդիա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,345194 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1779 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5125 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1311,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,274433 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,06° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Օգոստոսի 1
Օգոստոսի 1, տարվա 213-րդ (նահանջ տարիներին՝ 214-րդ) օրն է։
Շամպինյոն
Շամպինյոն (լատ. Agaricus), շամպինյոնազգիների (ագարիկազգիների) ընտանիքի շերտավոր սնկերի ցեղ (լատ. ՝ Agaricaceae). «շամպինյոն» ռուսերեն անունը գալիս է ֆր. champignon, որը նշանակում է պարզապես «սունկ»։ Ցեղը ներառում է ինչպես ուտելի, այնպես էլ ոչ ուտելի սնկեր։ Համարվում է մշակովի կուլտուրա։
Տարածումն ու էկոլոգիան
Բոլոր շամպինիոնները սապրոտրոֆներ են և աճում են հիմնականում չմշակված հողերում, օրգանական նյութերով հարուստ անտառային և մարգագետնային հումուսի վրա, հանդիպում են մեռած ծառերի կեղևի և մրջյունների վրա։ Ըստ սուբստրատի որոշակի տեսակների սահմանափակման, agaricus սեռի ներկայացուցիչները բաժանվում են 5 խմբի.
Տնտեսական նշանակությունը
Agaricus ցեղը տնտեսական մեծ նշանակություն ունի։ Քիչ թվով ներկայացուցիչներ են հանդիսանում թունավոր կամ անմարսելի, ինչպիսիք են դեղնամաշկ շամպինիոնը (Agaricus xanthodermus) կամ խայտաբղետ շամպինիոնը (Agaricus meleagris): Բոլոր մյուս տեսակները օգտագործվում են որպես սնունդ, իսկ երկսպորավոր շամպինիոնը (Agaricus bisporus) ունի արդյունաբերական նշանակությոն, շատ ավելի հազվադեպ է աճեցվում երկօղակ շամպինիոնը (Agaricus bitorquis):
Շամպինիոնները պարունակում են 20 ամինաթթուներ, այդ թվում մարդու համար բոլոր անհրաժեշտները՝ մեթիոնին, ցիստեին, ցիստին, տրիպտոֆան, թրեոնին, վալին, լիզին, ֆենիլալանին։ Որոշ շամպինյոնների պտղամարմնից ստանում են հակաբիոտիկներ։
Տեսակները
Հայտնի են մոտ 200 տեսակ շամպինյոն ամբողջական ցուցակը․
Սննդային արժեք
Որոշ տեսակներ, այդ թվում ուտելի, պարունակում են ագարիտին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շամպինյոն Կատեգորիա:Շամպինյոնայիններ Կատեգորիա:Սնկեր Կատեգորիա:Ուտելի սնկեր Կատեգորիա:Ագարիկայիններ Կատեգորիա:Բազիդիավոր սնկեր Կատեգորիա:Սննդամթերք Կատեգորիա:Սնկաբանություն Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան
ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան, հիմնադրվել է 1935 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ Հայաստանի մասնաճյուղին /ԱրմՖԱՆ/ կից` իբրև ԱրմՖԱՆ-ի կենտրոնական գրադարան ։
Պատմություն
1943թ. Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի հիմնադրման օրվանից ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանը(ՀԳԳ) գործում է որպես ՀՀ ԳԱԱ Նախագահության ենթակայության տակ գտնվող առանձին ակադեմիական հաստատություն։ ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանը բազմապրոֆիլային գրադարան է, որի գործունեության կարևորագույն խնդիրներից են գրադարանագիտության, մատենագիտության, տեղեկատվական գիտության և գրքի պատմության բնագավառներում գիտահետազոտական աշխատանքը, հանրապետական և արտասահմանյան գրադարանների և զանազան հիմնարկների ու տեղեկատվական կենտրոնների հետ գիտական, մշակութային և տեղեկատվական կապերի իրականացումը, թվանշային գրադարանի մոդուլների նախագծումը և ներդրումը, գիտատեղեկատվական ոլորտի կադրերի պատրաuտումը։ Հիմնարար գիտական գրադարանը իրականցնում է նաև ԳԱԱ համակարգի գիտական հիմնարկների մասնագիտացված-ճյուղային գրադարանների մեթոդական ղեկավարությունը և նրանց գործունեության համակարգումը։ Ճյուղային գրադարանների արդիականացման և նորովի գործելու նպատակով ապահովվել է գրադարանավարների մասնագիտական վերապատրաստումը և ինստիտուտների գրադարանների ներգրավումը թվայնացման և ավտոմատացման աշխատանքներում, և արդեն իսկ 21 գրադարան ակտիվորեն ներգրավված է էլեկտրոնային համահավաք քարտարանի ձևավորման աշխատանքներում։ ՀԳԳ-ը հանրապետության մյուս խոշոր գրադարանների հետ մասնակցում է «Հայկական միացյալ գրադարանային ավտոմատացված ցանցի» համալիր ծրագրի իրականացմանը, որի շնորհիվ իրականացնում է գրադարանի գրքային հավաքածուի էլեկտրոնային քարտարանի ստեղծումը։
ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանի կայք էջից հասանելի է գրադարանի մասնագետների կողմից թարգմանված «Համընդհանուր տասնորդական դասակարգման» հայալեզու համառոտ տարբերակը, որը հնարավորություն է ընձեռում հայկական գրադարաններում դասակարգման և գրացուցակավորման աշխատանքները իրականացնել ՀՏԴ-ի հայկական տարբերակով։ Որպես հեռանկարային ուղղություն` գրադարանը խիստ կարևորում է անցումը թղթային կրիչներից էլեկտրոնայինի։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ՀՀ ԳԱԱ գիտական ժառանգության՝ մենագրությունների, ամսագրերի, մատենաշարային և շարունակական հրատարակությունների, ինչպես նաև հայագիտական բացառիկ արժեք ներկայացնող հրատարակությունների թվային շտեմարանների ձևավորմանը՝ համացանցում տեղադրման և ազատ դիտման կարգավիճակով հանրությանը տրամադրելու նպատակով ։ Գրադարանը, Եվրամիության «Արևելյան գործընկերություն» նախագծի շրջանակում, ԳԱԱ «Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների» ԳՀԻ և Պոզնանի գերհամակարգչային կենտրոնի հետ համատեղ իրականացրել է «Հայաստանի գիտատեղեկատվական հանգույցի» ձևավորման աշխատանքները։ Նպատակն է՝ մեկ ընդհանուր հարթակում հավաքել գիտական ուղղվածության հրատարակությունների թվայնացված պատճենները, որով մեծապես կբարձրանա նյութերի փնտրման արդյունավետությունը և կստեղծվեն գիտաչափական տվյալների հավաքագման նախադրյալներ։ Ներկայումս ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանը գիտական հրապարակումների թվային տարբերակների առաջատար ստեղծողներից է, ինչը հնարավորություն է ընձեռում գիտական գրականության հարուստ և բազմազան հավաքածուները պատշաճ մակարդակով ի սպաս դնելու հանրությանը։
Ընդհանուր հավաքածու
Հարուստ և բազմազան է ՀՀ ԳԱԱ ՀԳԳ-ի հավաքածուն, որը բաղկացած է շուրջ 3 մլն բնական, ֆիզիկամաթեմատիկական, տեխնիկական և հասարակական գիտությունների վերաբերյալ հրատարակություններից և սպասարկում է ավելի քան 17 հազար ընթերցողների։ Ի թիվս այլ կարևոր խնդիրների` ՀՀ ԳԱԱ ՀԳԳ-ը հատուկ ուշադրություն է դարձնում իր հավաքածուն հայատառ հրատարակություններով և բոլոր լեզուներով հայագիտական գրականությամբ համալրելու գործին։
Քարտեզներ
Հավաքածուն բաղկացած է 159 միավոր քարտեզներից։ Հատուկ ուշադրության է արժանի Զատիկ Խանզադյանի անհատական ֆոնդում պահվող քարտեզները, որոնք արտացոլում են  Փոքր Ասիան և Արևմտյան Հայաստանը 19-րդ դարում։
Անհատական հավաքածուներ
ՀՀ ԳԱԱ ՀԳԳ-ում պահվում են Հայաստանի և Սփյուռքի հայ նշանավոր գիտնականների, արվեստի և հասարակական գործիչների նվիրատվության կարգով ստացված 28 գրքային հավաքածուները։ Այժմ գրադարանում պահպանվում են գիտության և մշակույթի երախտավորների՝ նվիրաբերած անձնական հավաքածուները, որոնք հարուստ են հատկապես մասնագիտական գրականությամբ։
Սպասարկում
Գրադարանի գրքային ողջ հարստությունը լայնորեն ի սպաս է դրված գրադարանի օգտվողներին բաժնույթի ծառայության և ընթերցասրահի միջոցով։ Օգտվողների սպասարկումն արդիականացված է էլեկտրոնային քարտարանի առկայությամբ, որի օգնությամբ հնարավոր է իրականացնել գրականության առցանց պատվերներ։
Համագործակցություն
ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարարար գիտական գրադարանը զգալի աշխատանք է կատարում արտասահմանյան գրադարանների և զանազան հաստատությունների հետ գիտական ու մշակութային Համագործակցություն միջազգային կապերի իրականացման ուղղությամբ։ Այս բնագավառում ՀՀ ԳԱԱ ՀԳԳ-ը միջազգային գրքափոխանակության կապեր ունի արտասահմանյան երկրների մի շարք հաստատությունների /գրադարաններ, թանգարաններ, հրատարակչություններ, գիտական հիմնարկներ և այլն/ հետ։ Գրադարանի արտասահմանյան գործընկերներից հիշատակության են արժանի ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանը, Բրիտանական գրադարանը, Ֆրանսիայի արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիան, Բոլոնիայի համալսարանը, Իտալիայի Արևելագիտության ինստիտուտի գրադարանը, Կիոտոյի համալսարանին կից մաթեմատիկական գիտությունների հետազոտական ինստիտուտը, Ռուսաստանի Ազգային և Բնական գիտությունների գրադարանները։ Գրադարանի գործունեության արմատական արդիականացման, գրադարանամատենագիտական սպասարկման մեջ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում արդի նվաճումների և նորույթների ներդրման, ինչպես և թվայնացման համար անհրաժեշտ նորագույն սարքավորումների ձեռքբերման նպատակով ՀԳԳ-ն ակտիվորեն համագործակցել է զանազան միջազգային հաստատությունների հետ և ներգրավված է եղել այդ հաստատությունների կողմից հովանավորվող ծրագրերում։ Այսպես, Բրիտանական գրադարանի «Վտանգված արխիվներ» ծրագիրը ՀԳԳ-ին շնորհել է դրամաշնորհ թվայնացման ճանապարհով գրադարանի հնատիպ գրքերի և պարբերական մամուլի երկարաժամկետ պահպանության նպատակով։ Նկատի ունենալով թվայնացման ենթակա նյութերի ծավալների անընդհատ աճը, գրադարանը ՆԱՏՕ-ի «Գիտությունը հանուն խաղաղության» դրամաշնորհային ծրագրի շրջանակում ձեռք է բերել ավտոմատ նկարահանող Qidenus սարք՝ նախատեսված հիմնականում ամսագրերի և նոր շրջանի հրատարակությունների համար, որն է´լ ավելի խթանեց թվայնացման գործընթացը։
Հրատարակչական գործունեություն
ՀՀ ԳԱԱ ՀԳԳ-ն իրականացրել է նաև հրատարակչական ծավալուն գործունեություն ընթացիկ ու թեմատիկ մատենագիտությունների և կենսամատենագիտությունների պատրաստման և տպագրության գծով, իսկ այժմ նաև առցանց։ Գրադարանը 15 հատորով լույս է ընծայել ՀՀ ԳԱԱ 1936-1986թթ. հրատարակությունների մատենագիտությունները, թեմատիկ մատենագիտությունների 23 պրակ և գրքագիտության հարցերին առնչվող 2 մենագրություն։
Բելայա Կեդվա
Բելայա Կեդվա (Белая Кедва), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կեդվա գետի աջ ափին՝ 47 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 153 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 1690 կմ²։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Զայատուլյակ և Խիուխիլու
«Զայատուլյակ և Խիուխիլու» (Заятүләк менән Һыуhылыу), բաշկիրական էպոս (կուբաիր)։ Բաշկիր ժողովրդի էպիկական ստեղծագործությունների վաղ հուշարձաններից մեկը։
Նկարագրություն
Մինչ օրս բանավոր շրջանառվող սյուժեն ներկայացված է բազմաթիվ տարբերակներով և հանդիսանում է բաշկիրական բանահյուսության սեփականություն։
1843 թվականին առաջին անգամ ռուսերենով հրատարակվել է «Մոսկվիտյանին» ամսագրում Վլադիմիր Դալի կողմից «Բաշկիրական ջրահարս» անվամբ։ Վ. Դալի ներկայացմամբ, իր գեղարվեստական ձևով այն փոքր-ինչ տարբերվում է բաշկիրական տարբերակներից։ Պատմությունը շարադրվում է արձակ, այն դեպքում, երբ բաշկիրական տարբերակների որոշ մասը փոխանցվում է բանաստեղծական երգասացության ձևով (һамаҡ)։
Պոտանինն իր «Ծովի դուստրը տափաստանային էպոսում» աշխատության մեջ դիմում է Լ. Սուխոդոլսկիի տարբերակին։ «Զայա-Տուլյակ և Խիուխիլու» սյուժեն նա դիտարկում է ոչ այնքան որպես բաշկիր ժողովրդի բանավոր պոեզիայի բնօրինակի ստեղծում, որը առաջացել է կոնկրետ պատմական հիմքի վրա, որքան ՝ որպես թուրքական այլ էպիկական ստեղծագործությունների հետ համեմատության համար նյութ։
1875 թվականին ազգագրագետ Իգնատևը հրապարակել է էպոսի մի տարբերակ, որը կոչվում է «Հեքիաթ Աբդրախման Խարա Սախիպի որդու մասին»։
1894 թվականին Ռիբակովը կատարել է էպոսի նոտագրում։
1901 թվականին հունգարացի թյուրքագետ Պրյոլեն ձայնագրել է «Զայատուլյակ և Խիուխիլու» էպոսի հետաքրքիր տարբերակ։ Մի փոքր մասն է այն նյութերի հրապարակվել է Բուդապեշտում «Բաշկիրական հայտնի հեքիաթի տարբերակ» վերնագրով գերմաներեն և հունգարերեն լեզուներով։ Էպոսի տարբերակը, որը հրապարակվել է Խ. Ս. Սուլտանովի կողմից  1902 թվականին «Զայա-Տուլյակ և Սու-Սուլու» անվամբ, բավականաչափ տարբերվում է մյուսներից։ Օրինակ, գլխավոր հերոսի հոր անունը Սամար չէ, այլ Խարիմիրկիսա է։ Ստեղծագործությունը չի ավարտվում նաև Զայատուլյակի և Խիուխիլուի մահվամբ, այլ պատմվում է այն մասին, թե ինչպես հերոսները երկար ու երջանիկ  ապրել են Բալկանտաուում։
Մ. Ղաֆուրին, Զայատուլյակ և Խիուխիլու» էպոսը ձայնագրել և գրառել է 1909 թվականին, այն բանից հետո, երբ այցելել է բաշկիրներին, ովքեր ապրում էին Ասիլիկուլ լճի մոտակայքում։ Նրա գրառած էպոսի տարբերակում հերոսները պատկերված են վսեմ-ռոմանտիկ կերպ։ Տվյալ տարբերակի առանձնահատկությունը մեծ արխայիկությունն է, որը պայմանավորված է օղուզերեն տարրերի առկայությամբ։
Հայտնի են նաև անվանումների այլ տարբերակներ` «Զայատուլյակ», «Տուլյակ», «Բալկանտաու» և այլն, որոնք գրառել են Մերգենը, Նադրշինան, Սագիտովը, Շունկարովը և այլք։
Մինչև 1917 թվականը «Զայատուլյակ և Խիուխիլու» էպոսը տարածվել է նաև դեռևս ձեռագիր վիճակում։ Սա հաստատվել ժամանակ հնագիտական արշավախմբի աշխատանքների արդյունքում։ Վերջին տարիներին բանահավաք-գիտնականները արձանագրել են տվյալ էպոսի մի շարք տարբերակներ Բաշկորտոստանում և Օրենբուրգում։
Կազմվել է Բաշկիրական բանահավաքչության մեջ մեծ աշխատանք է կատարված տվյալ էպոսի ուսումնասիրության համար։ Օրինակ, Կիրեյ Մերգենի «Բաշկիր ժողովրդի էպիկական ժառանգությունը» գրքում դրա մասին առանձին գլխով է խոսվում։ Այդտեղ գիտնականը ընդգծում է «Զայատուլյակ և Խիուխիլու» էպոսի որոշ մոտիվների նմանությունը «Ուրալ Բատիր» էպոսի հետ։
Սյուժե
«Զայատուլյակ և Խիուխիլու» էպոսում պատմվում է լեգենդար բագատուր Զայատուլյակի և դստեր տիրոջ Ասիլիկուլ և Կանդրիկուլ լճերի տիրակալ Խիուխիլուի դստեր սիրո մասին։ Ինչպես «Ուրալ Բատիր» և «Ակուբզատ» հնագույն էպոսներում, գործողությունը ծավալվում է ոչ միայն երկրի մակերևույթի վրա, այլ մի ֆանտաստիկ ստորջրյա աշխարհում։ Լեգենդի իրադարձությունները զարգանում են էպիկահեքիաթային իմաստով։
Ստորջրյա արքայադուստր Խիուխիլուի գեղեցկությամբ հմայված, Զայատուլյակը իջնում է լճի հատակը և ամուսնանում է նրա հետ։ Բայց շուտով նա սկսում է կարոտել երկրային կյանքը։ Խիուխիլուն փորձում է շեղել նրան այդ տխուր մտորումներից, ցույց է տալիս նրան իր հոր պալատը, ստորջրյա աշխարհի տարբեր գանձերը։ Բայց այս ամենին Զայատուլյակը պատասխանում է հայրենի երկրի ու հարազատ Բալկանտաու լեռան գովեստներով։ Փեսայի տառապանքի մասին իմանում է ստորջրյա աշխարհի թագավորը և ուղարկում իր դևերին, որպեսզի նրանք Բալկանտաուն քաշեն-բերեն ստորջրյա թագավորություն։ Նրանք չեն կարողանում Բալկան լեռը գտնել և վերադառնում են պալատ մի այլ լեռան հետ։ Զայատուլյակն անմիջապես նկատում է կեղծիքը և նրանց պատասխանում է երգով, որում փառաբանում է Բալկանտաուն։
Վերջապես, թագավորը ստիպված է լինում բաց թողնել Զայատուլյակին իր դստեր հետ միասին, որ վերադառնա հայրենի երկիր։  Եվ որպես օժիտ նվիրում է ձիերի երամակ Տուլպարի հետ միասին։ Սակայն շուտով մահանում է Զայատուլյակի հայրը` լեգենդար Սամար-խանը, և նրա վեց որդիները սկսում են պայքարել խանի գահի համար։ Ժողովուրդը կանչում է Զայատուլյակին, որ նա խաղաղություն և կարգ հաստատի երկրում։ Հեռանալուց առաջ Խիուխիլուն զգուշացրել է ամուսնուն. «ես կսպասեմ քեզ, բայց ես չեմ ապրի քառասուն օրվանից ավելի առանց Ասիլիկուլ լճի և առանց քեզ»։
Զայատուլյակը երկրում խաղաղություն է հաստատում։ Պետական գործերով զբաղված լինելով նա չէր էլ նկատել, թե ինչպես էր հասել նշանակված ժամը։ Տուլպարի վրա հեծնում է դեպի Բալկանտաու, բայց արդեն ուշ էր. ջրահարսը մահանում էր սիրեցյալին սպասելու կարոտից, ով ուշացել էր ընդամենը մեկ օր։ Չկարողանալով տանել այս դժբախտությունը, Զայատուլյակը Խիուխիլուի գերեզմանի մոտ խոցում է իրեն բուլատե նիզակով։
Օգտագործում
Ըստ էպոսի մոտիվների 2015 թվականին Բաշկիրական օպերայի և բալետի թատրոնում բեմադրվել է «Ջրային գեղեցկուհին» երիտասարդական ազգային բալետը։
Էպոսի աշխարհագրական տեղանուններ
Էպոսում հիշատակվում են Բաշկիրիայի Դաոլեկանովսկի շրջանի աշխարհագրական տեղանուններ և ջրային անուններ.
Հղումներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բաշկիրական էպոսներ Կատեգորիա:Բանահյուսություն Կատեգորիա:Էպոս
Ռովնոե (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Ռովնոե (Рівне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Ռովնոե գյուղում բնակվում էր 667 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սեղանի թենիսը 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում
2016թ. Ամառային օլիմպիական խաղերում սեղանի թենիսի մրցումները անցկացվել են օգոստոսի 6-ից 17-ը։ 172 մարզիկներ խաղարկել են մեդալների 4 հավաքածու։
Անգլո-իռլանդական պայմանագիր
Անգլո-իռլանդական պայմանագիր կամ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միջև կնքված պայմանագրի հոդվածներ (Articles of Agreement for a Treaty Between Great Britain and Ireland), Մեծ Բրիտանիայի և ինքնահռչակած Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության ներկայացուցիչների միջև Իռլանդիայի անկախության պատերազմի ավարտի մասին պայմանագիր։ Պայմանագիրը ստեղծել է ինքնավար դոմինիոն՝ Իռլանդական ազատ պետություն Բրիտանական կայսրության կազմում, պայմանով, որ Հյուսիսային Իռլանդիան, որը ստեղծվել էր 1920 թվականի Հոմրուլի մասին չորրորդ հոդվածի, ցանկության դեպքում կարող է դուրս գալ կազմից։
Պայմանագիրը ստորագրվել է Լոնդոնում, 1921 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, Բրիտանական կառավարության ներկայացուցիչների կողմից` Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջի գլխավորությամբ, և Իռլանդիայի Հանրապետության դեսպանների կողմից՝ Արտաքին գործերի նախարար Արթուր Գրիֆիթի ղեկավարությամբ։ Պայմանագրի համաձայն, դրանից հետո այն պետք է վավերացվեր Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի և Հարավային Իռլանդիայի համայնքների պալատի կողմից, որի քվեարկությանը մասնակցել է նաև Իռլանդիայի Հանրապետության պառլամենտը՝ Դոյլ Էրենը (Dáil anireann): Չնայած պայմանագիրը աջակցություն է ստացել բոլոր երեք խորհրդարաններում, վայց Շինն Ֆեյնը պառակտություն է մտցրել քվեարկության ժամանակ, ինչը հանգեցրել է քաղաքացիական պատերազմի, որն ավարտվել է պայմանագրի կողմնակիցների հաղթանակով։ 1922 թվականի դեկտեմբերի 6-ին հռչակվել է Իռլանդիայի ազատ պետության ստեղծումը։
Բովանդակություն
Համաձայնագրի հիմնական դրույթները.
Բանակցողներ
Մեծ Բրիտանիա՝
Իռլանդիա՝
Իռլանդիայի ներկայացուցչի կարգավիճակ
Իմոն դե Վալերան իռլանդացի դիվանագետներին Լոնդոն է ուղարկել 1921 թվականին` իր կաբինետի մի շարք պայմանագրի նախագծի և գաղտնի ցուցումների հետ միասին։ Հաշտությունը ամրագրվել է օգոստոսին, բայց Վալերան չի շտապել բանակցողներ ուղարկել նրանց անորոշ իրավական կարգավիճակի պատճառով։ Իռլանդացիները պնդել են իրենց ներկայացուցիչների լիազոր ներկայացուցչություն ունելաու վրա, բայց բրիտանացիները հրաժարվել են նրանց ճանաչել որպես ինքնիշխան պետության դիվանագետներ՝ նրանց անվանելով պատգամավորներ։ Օգոստոսի 26-ին դե Վալերան ընտրվել է Իռլանդիայի Հանրապետության Նախագահ՝ հիմնականում անկախ դիվանագետներին անկախ պաետություններին հատուկ բոլոր իրավասություններով ապահովելու նպատակով։ Երեք ամիս է ծախսվել կողմերի միջև բանավեճերի վրա, մինչև հոկտեմբերի 11-ին Լլոյդ Ջորջը համաձայնվել է դեսպաններին ընդհանուր առմամբ որպես այդպիսին ճանաչել։ Այնուամենայնիվ, նա փորձել է դա ներկայացնել բանակցություններում Բրիտանիայի համար անհրաժեշտ լույսի ներքո՝ որպես ապագա պետությանը տրվող զիջումներից մեկը։ Նաև, բանակցությունների մեկնարկի ձգձգումից ենթադրվել է, որ զորքերը շունչ քաշելու հնարավորություն կունենային՝ կոնֆերանսի անհաջող արդյունքների դեպքում պատերազմը շարունակելու համար։
Ապագայում ներկայացուցիչների կարգավիճակը վիճակել են պայմանագրի իռլանդացի հակառակորդները։ Նրանք պնդել են, որ համաձայնագրի ստորագրումը բանագնացների իրավասությունից դուրս է։ Համաժողովի մասնակիցները հայտարարել են, որ իրենց իրավունքները բավարար են, որպեսզի յուրաքանչյուր կետում չստուգեն Դուբլինի հետ։ Միգուցե բանակցություններում դե Վալերայի պայմանագրի հակառակորդի առկայությունը փոխեր դրանց արդյունքը, չնայած պատվիրակները նրա հետ քննարկել են հիմնական կետերը դրանց ստորագրումից մի քանի օր առաջ։
Բանակցություն
Իռլանդացի պատվիրակների վերադարձից հետո հարցերը լուծվել են երդման ձևակերպմանբ, ռազմական ներկայացուցչության, միջազգային առևտրի և Հյուսիսային Իռլանդիայի սահմանային հանձնաժողովի վերաբերյալ։ Ըստ իռլանդացիների, բանակցությունների վերջին օրերն անցել են բրիտանացիների ճնշման ներքո, ուստի բերել են արդյունքների, որոնք հանրապետության համար այնքան էլ ընդունելի չէին։ Լլոյդ Ջորջը Քոլինզին սպառնացել Է անմիջապես վերսկսել ռազմական գործողությունները, եթե գոնե մեկ իռլանդացի պատվիրակ չստորագրի պայմանագիրը։ Քոլինզը քաջատեղյակ էր Իռլանդական հանրապետական բանակում զենքի և զինամթերքի աննշան քանակի մասին, և նա և Գրիֆիթը պատվիրակության ավելի երիտասարդ անդամներին հորդորել է համաձայնվել պայմանագրին, որը ստորագրվել է դեկտեմբերի 6-ի առավոտյան 02:20-ին:
Վավերացում
Պայմանագրի պայմանների համաձայն, երեք տարբեր խորհրդարաններ պետք է քվեարկեին՝ այն հաստատելու համար։
Դոյլի բանավեճ
Դոյլ Էրենի շուրջ բանավեճը տևել է շատ ավելի երկար, քան Մեծ Բրիտանիայում։ Բացելով բանավեճը՝ Դե Վալերան ասել է.
Սակայն նույնիսկ հունվարի 7-ին համաձայնագիրը հաստատելուց հետո դե Վալերան հրաժարվեԼ Է համաձայնվել քվեարկության հետ։ Դռնփակ նիստերն ԵՆ անցկացվեԼ դեկտեմբերի 14-17-ին և հունվարի 6-ի կեսօրին` մամուլին և հասարակությանը մթության մեջ պահելով. : Դրանցից առաջինի ընթացքում դե Վալերան առաջարկել Է պայմանագրի նոր ձևակերպում, որը փոքր-ինչ տարբերվել է պայմանագրից, բայց ակնհայտորեն անգլիացիները այն չէին ընդունի։
Դեկտեմբերի 15-ին Քեվին Օ'Հիգինսը հարցրել է Ռոբերտ Բարտոնին Լլոյդ Ջորջի հետ զրույցի մասին, և Բարտոնը մեջբերել է Լլոյդ Ջորջի խոսքերը.
Այս ելույթը պայմանագրի հակառակորդները վերցրել են որպես բանակցությունների վերջին րոպեներին պատգամավորների հարկադրանքի ապացույց, հետագա քննարկումներում «սարսափելի և անմիջական պատերազմը» դարձել է սովորական արտահայտություն ։