cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իսպանական ժառանգության համար պատերազմ
Պատերազմի սկիզբ
Երբ ֆրանսիական տանը հասցրեցին Կառլ II-ի կտակի մասին լուրը, Լյուդովիկ XIV-ի խորհրդականները նրան հավաստիացնում էին, որ ապահով կլինի ընդունել 1700 թվականին կնքված Լոնդոնյան համաձայնագրի պայմանները և ամբողջ իսպանական ժառանգության համար չմտնել պատերազմի մեջ։ Սակայն Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարը թագավորին ներկայացրեց, որ այն դեպքում, երբ Ֆրանսիան ոտնձգության դիմի իսպանական ամբողջ կայսրության կամ դրա մի մասի նկատմամբ, ապա Ավստրիայի հետ պատերազմը անխուսափելի կլինի։ Վերջինը չի համաձայնվել Լոնդոնյան համաձայնագրով նախատեսված իսպանական տարածքների բաժանման պայմանի հետ։ Բացի այդ, Կառլի կտակի համաձայն դուքս Անժուրացին պետք է ստանար կա՛մ ամբողջ Իսպանական կայսրությունը, կա՛մ չստանար ոչինչ, իսկ նրա հրաժարվելու դեպքում ամբողջ կայսրության ժառանգման իրավունքը փոխանցվում էր Ֆիլիպի փոքր եղբորը՝ Կառլ դուքս դե Բերիին։ Վերջինի հրաժարվելու դեպքում ժառանգությունը փոխանցվում էր էրցհերցոգ Կառլին։ Իմանալով, որ ծովային գերտերություններ համարվող Անգլիան և Հոլանդիայի հանրապետությունը իսպանական ժատիրույթների բաժանման հարցով Ավստրիայի և Իսպանիայի հետ պատերազմի դեպքում չեն սատարի իրեն, Լյուդովիկը որոշեց ընդունել ընդունել իսպանական թագավորի կամքը և թույլատրել իր թոռանը ժառանգել ամբողջ իսպանական տիրույթները։ Տեղեկանալով, որ Լյուդվիգը և Ֆիլիպ Անժուրացին ընդունել են կտակը, իսպանական դեսպանը բղավեց. - «չկան այլևս Պիրենեյները» ։
1700 թվականի նոյեմբերի 1-ին մահացավ Կառլ II-ը, իսկ նոյեմբերի 24-ին Լյուդովիկ XIV-ը Ֆիլիպ Անժուրացուն հռչակեց Իսպանիայի թագավոր։ Ֆիլիպ V-ը անվանվեց ամբողջ Իսպանական կայսրության թագավոր՝ չնայած այն հանգամանքին, որ նախկինում անգլիացիների հետ կնքվել էր Լոնդոնյան համաձայնագիրը։ Սակայն Վիլհելմ III Օրանացին պատերազմ չհայտարարեց Ֆիլիպին, քանի որ չուներ ո՛չ Անգլիայի, ո՛չ Հոլանդիայի վերնախավի աջակցությունը ։
Լյուդվիկը բավականին ագրեսիվ ճանապարհ էր ընտրել Եվրոպայում Ֆրանսիայի գերիշխանությունը պահպանելու համար։ Նա Անգլիային ու Նիդերլանդներին կտրեց Իսպանիայի հետ ունեցած առևտրային հարաբերություններից, ինչը լրջագույն կերպով վտանգ էր հանդիսանում այդ երկու երկրների առևտրային հետաքրքրություններին։ 1701 թվականի սեպտեմբերին Վիլհելմ III-ը Հոլանդական հանրապետության և Ավստրիայի հետ կնքեց Հաագայի համաձայնագիրը, որով Ֆիլիպ V-ը դեռևս ճանաչվում էր Իսպանիայի թագավոր, բայց Ավստրիան ցանկություն ուներ ստանալ Իտալիայում գտնվող իսպանական տիրույթները։ Ավստրիացիները նաև պետք է իրենց վերահսկողության ներքո վերցնեին Իսպանական Նիդերլանդները այդպիսով դառնալով տարածաշրջանի պաշտպանը Ֆրանսիայի վերահսկողությունից։ Ավստրիան և Հոլանդիան կրկին ստացան իրենց կոմերցիոն իրավունքները Իսպանիայի նկատմամբ ։
Համաձայնագրի կնքումից մի քանի օր անց Ֆրանսիայում մահացավ Անգլիայի նախկին թագավոր Ջեյմս II-ը, ով 1688 թվականին Վիլհելմի կողմից գահընկեց էր արվել։ Չնայած Լյուդովիկը նախկինում Ռեյսվեյկյան համաձայնագրի կնքումով Վիլհելմ III-ին ճանաչել էր Անգլիայի թագավոր, ապա այժմ նա հայտարարեց, որ Վիլհելմ III Օրանացու միակ օրինական ժառանգորդը կարող է լինել միայն վտարված Ջեյմս II-ի որդին՝ Ջեյմս Ֆրենսիս Էդուարդ Ստյուարտը (նախկին հավակնորդը) : Վրդովված Անգլիան և Հոլանդիայի հանրապետությունը (որին Լյուդովիկը զայացրել էր Իսպանական Նիդերլանդներ ֆրանսիական զորքեր մտցնելով), ի պտասխան այդ քայլի, հավաքեցին իրենց բանակները և 1702 թվականի մայիսի 14-ին պատերզմ հայտարարեցին Ֆրանսիային ու Իսպանիային։ Մայիսի 15-ին Անգլիային ու Հոլանդիային միացավ նաև Ավստրիան :
Զինված հակամարտությունը սկսվեց Եվգենի Սավոյացու հրամանատարությամբ Իտալիայում իսպանական տիրույթ հանդիսացող Միլանի դքսություն ավստրիական զորքեր մտցնելով։ Անգլիան, Հոլանդիան և գերմանական պետությունների մեծ մասը (ներառյալ Պրուսիան և Հանովերը) անցան ավստրիացիների կողմը, իսկ Բավարիան Քյոլնը, Պորտուգալիան և  Սավոյան աջակցեցին Ֆրանսիային ու Իսպանիային։ Իսպանիայի ներսում Արագոնի, Վալենսիայի և Կատալոնիայի (Արագոնի թագավորության նախկին տարածքներ) կորտեսները հայտարարեցին ավստրիացի էնցհերցոգին իրենց աջակցության մասին։ Նույնիսկ 1702 թվականին Վիլհելմ III-ի մահից հետո ժառանգորդ թագուհի Աննայի օրոք նախարարներ Գոդոլֆինի և Մալբորոյի ղեկավարությամբ Անգլիան շարունակեց ակտիվորեն պատերազմ վարել   ։
Չնայած գերտերությունների ճնշումների՝ Վենեցիան հայտարարեց իր չեզոքության մասին, բայց չկարողացավ խոչընդոտել ուրիշ բանակներին, որպեսզի չխախտեն իր ինքնիշխանությունը։ Հռոմի պապ Իննովկենտիոս XII-ը սկզբում սատարում էր Ավստրիային, բայց Լյուդովիկոս XIV-ի կողմից որոշակի զիջումներից հետո անցավ Ֆրանսիայի կողմը ։
Առաջին ճակատամարտ (1701-1703)
Եվրոպայում ռազմական գործողությունների հիմնական թատերաբեմը դարձավ Նիդերլանդները, Հարավային Գերմանիան, Հյուսիսային Իտալիան և բուն Իտալիան։ Ծովում հիմնական իրադարձությունները տեղի ունեցան Միջերկրածովյան ավազանում ։
Քայքայված և աղքատության մեջ հայտնված Իսպանիայի համար սկսված պատերազմը դարձավ իրական աղետ։ Պետական գանձարանը դատարկ էր։ Կառավարությունը չուներ ո՛չ նավեր, ո՛չ բանակ։ 1702 թվականին դժվարությամբ հնարավոր եղավ Իտալիայի արշավանքի համար հավաքել 2000 զինվոր։ Կիսաքանդ ամրոցներում կանգնած էին չափազանց քիչ կայազորեր, ինչը և 1704 թվականին դարձավ Ջիբրալթարի կորստի պատճառ։ Զինվորները, որոնք չունեին ո՛չ գումար, ո՛չ զենք և ո՛չ էլ հագուստ, առանց խղճի խայթի հեռացան, և Ֆրանսիան ստիպված էր օգտագործել իր նավատորմն ու բանակը, որպեսզի պաշտպանի ընդարձակ իսպանական տիրույթները ։
Գործողություններն Իտալիայում
1701 թվականին Իտալիայում Լյուդովիկ XIV-ը որոշեց սահմանափակվել պաշտպանողական գործողություններով։ Օգտվելով դուքս Մանտունացու հետ միությունից, որը ֆրանսիացիների համար ճանապարհ էր բացել դեպի Իտալիա, Լյուդովիկ XIV-ը հասցրեց այնտեղ տեղափոխել մարշալ Կատինի բանակը։ Վերջինը, հաշվի առնելով, որ ավստրիացիների նահանջի հնարավոր երթուղին անցնում է Ադիջա գետի աջ ափով, մայիսին իր բանակը (հետևակի 51 գումարտակ և հեծելազորի 71 էսկադրոն, ընդհանուր 33 հազար մարդ և շուրջ 11 հազար Կրեմոնի, Միրանդոլի, Պիչիգետոնի, Լոդի և Լեկոյի կայազորերում) կենտրոնացրեց Գարդա լճի և Ադիջա գետի միջև գտնվող Ռիվոլիի մոտ։ Մարտավարական տեսակետից նրա զբաղեցրած դիրքերը ուժեղ ու հարմար էին և հնարավորություն էին տալիս փակել Տիրոլից դեպի Իտալիա գնացող ճանապարհը։ Մարշալի պլանը հետևյալն էր՝ պահելով Ռիվոլիի մոտի դիրքերը, զորքերը տեղաշարժել դեպի արևմուքից մինչև Կոմո լճի տարածքում գտնվող բոլոր անցուղիները և, վենեցիական չեզոքության նկատմամբ հարգանքից չանցնելով Ադիջա գետը, սահմանափակվել պաշտպանողական գործողություններով ։
Ռազմական գործողությունները սկսվել էին դեռևս 1701 թվականի գարնանը։ Դուքս սավոյացի Վիկտոր Ամադեուս IIը պեմոնտյան զորքերի ուղեկցությամբ շարժվեց դեպի Միլան և առանց որևէ դժվարության մտավ քաղաք ։
Միևնույն ժամանակ, ավստրիական բանակը արքայազն Եվգենի Սավոյացու հրամանատարությամբ մայիսի վերջին հավաքվեց Բրեոնիոյի մոտ, ոորտեղի հունիսի 4-ին Ադիջա գետի ձախ ափով սկսեց առաջխաղացումը։ Հունիսի 6-իներկու բանակները տեղակայվել էին հետևյալ կերպ ՝
Այսպիսով, Կատինան, փոխանակ զբաղեցնի կենտրոնական դիրքերը, որտեղից բարենպաստ պահին կարող էր հարձակում ձեռնարկել ընդդեմ գետն անցնող հակառակորդի նկատմամբ, պատնեշի պես ձգվել էր Ադիջայի եերկայնքով։ Դրա հետևանքն այն եղավ, որ, ստանալով Կարպիի մոտ գետանցում կատարելու մասին տեղեկություններ, նա չհասցրեց բավարար քանակությամբ ուժեր կենտրոնացնել սպառնողացող թիրախի մոտ։ Կատինան, հուլիսի 9-ին Կարպի ճակատամարտում պարտություն կրելով և հուլիսի 10-ին Նոգրեի ուղղությամբ տեղափոխելով մինչև 20 հազար զինվոր, հեռացավ դեպի Մինչո գետ ։
Միևնույն ժամանակ, արքայազն Եվգենի հուլիսի 9-ին Կարպիի մոտ անցավ Ադիջա գետը, իսկ հուլիսի 15-ին հասավ Վիլաֆրանկ, որտեղ նույն օրը միացավ Գութենշտայնի հետ, ով ժամանել էր Բուսոլենգոյով։ Հուլիսի 16-ին Եվգենիի տրամադրության ներքո գտնվում էր 33 հազար զինվոր և 70 հրանոթ ընդդեմ Կատինայի 38 հազար զինվորի։ Կատինայի բանակը տեղակայվել էր Մարմիրոլոյի ռազմաճակատում։ Հուլիսի 25-ին ֆրանսիական բանակ է գալիս դուքս Վիկտոր Ամադեյ Սավոյացին, ով կրում էր գլխավոր հրամանատարի կոչում ։
Հուլիսի 26-ին ավստրիացիները սկսեցին շարժվել դեպի Մինչիո, իսկ զորքի ապահովության համար գեներալ Յանոշ Պալֆին 1200 զինվորի հետ պետք է շարժվեր դեպի Գոիտո։ Գիշերը ամբողջ զորքը կատարեց գետանցում և տեղակայվեց Խեսկիերի մոտակայքում ։
Այդ ընթացքում Կատինան փոխանակ օգտվեր թվային առավելությունից և կայսերական բանակի նկատմամբ հարձակում ձեռնարկեր ու շպրտեր Ադիջայի հակառակ ափ, թույլատրեց իրականացնել եզրային երթ և վերականգնել Տիրոլի հետ հաղորդակցությունը։ Մինչիոյի վրայով գետանցում կատարելիս արքայազն Եվգենին որոշեց օգտվել դիրքային իրավիճակից և ֆրանսիական բանակի ձախ թթևը շրջանցելոով ստիպել առանց մարտի լքել Մինչոյի, Կիզեյի և այդ գծի վրա զբաղեցրած իրենց դիրքերը։ Հուլիսի 31-ին ավստրիացիները մտան Լոնտո և Կամինելո, որտեղ ճամբար կառուցեցին։ Նշված շարժի շնորհիվ Կիեսայի հովտում Եվգենին նվաճեց հաղորդակցության նոր գիծ դեպի Տիրոլ և զբաղեցրեց այնպիսի դիրք, որ Կատինանսկսի անհանգստանալ Օլիոյի համար ։
Ֆրանսիական մարշալը, չճշտելով ստեղծված իրադրության մանրուքները, վստահ էր, որ ավստրիացիները գրոհելու են Մանտունով և Պո գետով։ Այդ իսկ պատճառով, գետանցում կատարելով Օլիո գետով, նա դիրքեր զբաղեցրեց Կանետոյի մոտ։ Իմանալով ֆրանսիացիների՝ դեպի Օլիո նահանջի  մասին, ավստրիական գլխավոր հրամանատարը օգոստոսի 8-ին տեղաշարժեց իր զորքերը դեպի Վիգիզոլո և Պալֆիի հեծելազորային ջոկատը հետախուզության նպատակով ուղարկեց դեպի Կիարի ու Պալացոլո։ Այդ մասին լուրը Կատինային ստիպեց իր բանակը տանել Սոնցինո, ոորտեղ հասավ օգոստոսի 15-ին ևՌոմանենգոյի մոտ դիրքեր զբաղեցրեց ։
Այդ ժամանակահատվածում հակամարտող կողմերի ուժերը հետևյալն էին ՝
Օգոստոսի 22-ին Կատինային փոխարինելու նպատակով ժամանեց նոր գլխավոր հրամանատար, ով որոշեց անցնել հարձակման ։
Օգոստոսի 29-ին զորքերը անցան Օլիո գետը և օգոստոսի 31-ին տեղակայվեցին Կիարիից հարավ։ Ստանալով Օլիո գետով ֆրանսիացիների գետանցման մասին լուրը՝ ավստրիական զորահրամանատարը հարավից ճակատով տեղակայվեց Կիարի դիրքերի մոտ։ Իրենց շարքերում ավստրիացիներն ունեին 13 հազար հետևակ, 9 հազար հեծելազոր, իսկ ֆրանսիացիները՝ 30 հազար հետևակ, 8 հազար հեծելազոր։ Սեպտեմբերի 1-ին ֆրանսիացիները առանց հրետանային պատրաստության գրոհեցին Կիարիի մոտ տեղակայված դիրքերը, սակայն հետ շպրտվեցին՝ ունենալով 3600 սպանված և վիրավոր։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ ավստրիացիների կորուստները չգերազանցեց 200-ը ։
Կիարիի ճակատամարտից հետո ֆրանսիական բանակը տեղակայվեց Ուրագո - Կաստրեցատո գծում, որտեղ առանց որևէ ռազմական գործողություն կատարելու մնացին շուրջ 2 ամիս։ Սննդամթերքի անբավարարությունը ստիպեց Վիլերուային նոյեմբերի 13-ի գիշերը ծածուկ կերպով անցնել Օլիո գետը, գտանլ դեպի Կրեմոնե և նախապատրաստվել ձմեռելուն։ Չկարողանալով խանգարել ֆրանսիացիների նահանջին՝ Եվգենին շարժվեց Օլիո գետի հոսանքով ներքև և, տեղակայվելով Վիլերուայի ու Մանտույի բանակների միջև՝ նվաճեց այդ ամրոցը։ Դրանից հետո Եվգենին նվաճեց Բորգոֆորտը, Օստիլիեն, Պոնտեմոլինան, Գվաստալն ու Միրանդոլան։ Ապահովելով իրեն Մինչո և Պո գետերով և ունենալով առաջապահ դիրքեր Օլիոյում՝ նա պատրաստվեց ձմեռելուն ։
Գործողությունները Նիդերլանդներում
Իտալիայում տեղի ունեցող ռազմական գործողություններին զուգահեռ Նիդերլանդներում կատարվում էին պատերազմի նախապատրաստական ընդարձակ գործողություններ։ Բրեդայի մոտ հավաքվում էին անգլո-հոլանդական զորքերը, որոնց հրամանատարությունը պետք է ստանձներգեներալ Մալբորոն։ Հաշվի առնելով Նիդերլանդներում պատերազմի հաջողության կարևորությունը՝ ֆրանսիական գլխավոր հրամանատար է նշանակվում մարշալներից ամենափորձառուն՝ Բուֆլերը, ով ուներ 123 գումարտակ և 129 էսկադրոն (ընդհանուր 75 հազար մարդ)։ Բացի այդ, Մոզելի մոտ տեղակայված էր Տյալյարոյի 15-հազարանոց կորպուսը և նույնքան զորք գտնվում էր Իսպանական Նիդերլանդների կարևորագույն քաղաքներում (Նյուպորտ, Ուդենարդ, Շարլերուա, Նամյուր և այլն)։ Սակայն, այդ տարում այստեղ ռազմական գործողություններ տեղի չունեցան ։
Գործողությունները Ռեյնեում
Չհաշված Իտալիա և Հունգարիա ուղարկված զորքերին՝ պատերազմի առաջին տարում Գերմանիայում գտնվում էին մոտավորապես 50-ից 60 հազար զինվոր, որոնցից՝ Ռեյնեում մակգրաֆ Լյուդվիգ Վիլհելմի հրամանատարությամբ շուրջ 15 հազար հետևակ և 6,5 հազար հեծելազոր, իսկ ավստրիական ժառանգական տիրույթներում՝ մինչև 11 հազար հետևակ և 7 հազար հեծելազոր ։
Ռեյնեում ֆրանսիական բանակը, որը կազմված էր 62 գումարտակից և 100 էսկադրոնից (ընդհանուր 41 հազար զինվոր), սկզբնապես գտնվում էր մարշալ Վիերուայի հրամանատարության ներքո։ Մինչև 16 գումարտակ (8 հազար զինվոր) ցրված էին Էլզասի տարածքում։ Նպատակադրվելով իր նպատակներին հասնել դիվանագիտական հարթությունում բանակցությունների միջոցով և հրամայելով բոլոր ռազմաճակատներում խստորեն սահմանափակվել պաշտպանական գործողություններով՝ Լյուդովիկ XIV-ը իրեն զրկեց նախաձեռնողականության բոլոր առավելություններից ։
Գործողությունները ծովում
Եվրոպական ռազմական թատերաբեմում ծովային գործողությունները կենտրոնացված էին Իսպանիայի ու Իտալիայի ափերի մոտ, ընդ որում, դրանք սերտորեն կապված էին ցամաքում կատարվող ռազմական գործողությունների հետ։ Նավերի նախապատրաստումն ու տեղաշարժերը (մոբիլիզացիա և ռազմավարական տեղակայում) սկսվել էին դեռևս 1701 թվականին։ Հոլանդիան տրամադրել էր 24 գծանավ, բայց դրանց մի մասը, ինչպես նաև մեծ թվով ֆրեգատներ տեղակայել էր իր ափերի մոոտ, որպեսզի պաշտպանի անցուղիները, քանի որ մտավախություն ուներ, որ ֆրանսիացիները կներխուժեն Նիդերլանդներ։ Դրանցում գտնվում էին գեներալ Մալբորոյի հրամանատարությամբ գործող շուրջ 10 հազարանոց անգլիական զորքեր։ Գծանավերի մեծ մասը ադմիրալ Ալմոնդի հրամանատարությամբ միացան անգլիական նավատորմին, որը դեռևս ապրիլին արդեն սկսել էր հավաքվել Պորտսմուտեյում ադմիրալ Ռուկի հրամանատարությամբ։ Միասնական նավատորմի ստեղծումով ճնշում գործադրվեց Իսպանիայի նկատմամբ՝ վերջինի ափերին նվաճելով ապահով ռազմաբազաներ։ Այդ քայլի նպատակն այն էր, որ թույլ չտրվեր ֆրանսիական ծովային ուժերին միավորվել Տուլոնում և Բրեստում, ինչպես նաև ռազմաբազաներ ստեղծել իսպանական նավահանգիստներում։ Լյուդովիկը պահանջեց իսպանական կառավարությունից ամրացնել և սնուցել Կադիսը, Ջիբրալթարը և Պորտ Մագոնը ։
Միևնույն ժամանակ, օգոստոսին ֆրանսիացիները ադմիրալներ Կետլոնգոնի ու Շատո Ռենոյի հրամանատարությամբ Բրեստից երկու ջոկատ ուղարկեցին Վեստ Ինդիա, որպեսզի զորքերով համալրեն գաղութն և այնտեղից տեղափոխեն «արծաթյա նավատորմ», որի՝ Հարավային Ամերիկայից ժամանումից կախված էր Իսպանիայի՝ պատերազմ վարելու նյութական միջոցների բերելը։ Անգլիացիները, իրենց հերթին, որոշել էին շրջափակեն այդ նավատորմը։ Կետլոգոնայից դուրս գալու մասին լուր ստանալուց անմիջապես հետո ադմիրալ Ռուկին հրամայվեց հետևել Բրեստին, բայց նա մոտեցավ միայն այն ժամանակ, երբ Շատո Ռենոն արդեն նավարկել էր։ Այդ ժամանակ Ռուկը իսպանական ափերի մոտ փոխադմիրալ Բենբոյի հրամանատարությամբ առանձնացրեց էսկադրա (25 անգլիական և 10 հոլանդական նավեր), որպեսզի ճանապարհին գրավի «արծաթյա նավատորմը»։ Դրանից հետո Բենբոյը անգլիական 10 նավերով պետք է նավարկեդեպի Վեստ Ինդիա, որպեսզի աջակցի գաղութարարների գործողությանը, իսկ մնացած նավերը ուղարկել Պորտսմուտ, որտեղ Ռուկը ուղևորվելու էր ։
Հոկտեմբերի 10-ին Բենբոյը ժամանեց Ազորյան կղզիներ, որտեղ նրան հայտնեցին, որ «արծաթյա նավատորմն» արդեն հասել էր Կադիս։ Այդ էր պատճառը, որ նա իր նավատորմն ուղարկեց Անգլիա, իսկ ինքքը 10 նավերի ուղեկցությամբ նոյեմբերի 13-ին ժամանեց Բարբադոս կղզի։ Որոշ ժամանակ անց պարզվեց, որ լուրը կեղծ էր։ «Արծաթյա նավատորմը» նույնիսկ ծով դուրս չէր եկել, քանի որ գալեոնները դեռևս պատրաստ չէին, իսկ իսպանացիները Կետլոգանի ջոկատը համարեցին չափազանց թույլ, որպեսզի պաշտպանի «արծաթյա նավատորմը», ինչի պատճառով 1702 թվականի փետրվարին Կետլոգանը վերադարձավ Բրեստ ։
Շատո Ռենոյի ջոկատը, որը կազմված էր 10 նավերից, Բրեստից սկզբում մեկնեց Լիսաբոն, որպեսզիճնշում գործադրի Պորտուգալիայի նկատմամբ, ում հավատարմությունը Իսպանիայի հետ միությանը արդեն այդ ժամանակ կասկածելի էր թվում։ Հոկտեմբերի վերջին այնտեղից նա գնաց Կադիս։ Այստեղ Շատո Ռենոյի ջոկատը հանդիպեց կոմս Դը Էստրեի հրամանատարությամբ գործող 20 գծային նավերից կազմված ֆրանսիական էսկադրոնին։ Այն դեռևս մայիսին այստեղ էր ժամանել Տուլոնից։ Բենբոյի էսկադրիայի ժամանման մասին լուր ստանալուց հետո Շատո Ռենոյը 14 նավերով ուղևորվեց «արծաթյա նավատորմի» հետևից, իսկ  Դը Էստրեն չափազանց թույլ էր, որպեսզի Բենբոյի դեմ ուղղված գործողություններ իրականացնի։ Նա լքեց Կադիսը՝ վերցնելով իսպանական զորքեր, որոնց պետք է տեղափոխեր Նեապոլ և Սիցիլիա։ Առաջադրանքը կատարելուց հետո վերադարձավ Տուլոն։ Շատո Ռենոյը ժամանեց Սանտա Կրուզ և 1702 թվականի մարտին  «արծաթյա նավատորմի» հետ միասին Հավանայով շարժվեց դեպի Եվրոպա ։
1702 թվականի արշավ
1702 թվականի գարնանը Անգլիան Պորտուգալիա ուղարկեց էսկադրա և Պեդրո II թագավորին ստիպեց չեղյալ համարել ֆրանսիացիների հետ պայմանագիրը։ 1702 թվականի հոկտեմբերի 22-ին անգլիական 30 և հոլանդական 20 նավերով հրամանատար ադմիրալ Ջորջ Ռուկը քանդեցին գերաններից պատրաստված պատնեշը, ներխուժեցին Վիգոյի ծովախորշ և ափ իջեցրեցին 4 հազար զինվորից բաղկացած դեսնտ։ Վիգոյի ծոցի ճակատամարտում անգլո-հոլանդականուժերը խորտակեցին «արծաթյա նավատորմի» մի մասը, որը Ամերիկայի իսպանական տիրույթներից արծաթ էր տեղափոխում։ Արծաթի մի մասը բռնագրավվում է, իսկ մյուս մասը նավերի հետ միասին խորտակվում ։
1702 թվականին արքայազն Եվգենի Սավոյացին շարունակում էր գործել Հյուսիսային Իտալիայում, որտեղ ֆրանսիացիներին ղեկավարում էր դուքս դե Նյուվիլը, ում արքայազնը փետրվարի 1-ին տեղի ունեցած Կրեմոնայի ճակատամարտում հաղթեց և գերի վերցրեց։ Վիլրուան նկատվեց դուքս դե Վանդոմի կողմից, ով, չնայած Լուցարայի մոտ տեղի ունեցած օգոստոսյան հաջող ճակատամարտին և թվային առավելության առկայության, ցույց տվեց իր անկարողությունը Իտալիայից Եվգենի Սավոյացուն հեռացնելու գործում ։
Միևնույն ժամանակ, 1702 թվականի հունիսին դուքս Մալբորոն ափ է դուրս գալիս Ֆլանդրիայում։ Մարտեր են սկսվում Նիդերլաներներում և Ստորին Ռեյնեյում։ Մալբորոն անգլիական, հոլանդական և գերմանական միացյալ ուժերն առաջնորդեց դեպի Իսպանիայի հյուսիսային տիրույթներ և գրավեց մի քանի կարևորագույն ամրոցներ, որոնց թվում էին Լիեժը։ Հռենոսի վրա կայսերական բանակը մակգրաֆ Լյուդվիգ Վիլհելմի ղեկավարությամբ սեպտեմբերին գրավեց Լանդաուն, սակայն Էլզաս նկատմամբ վտանգը նվազեց միայն Ֆրանսիայի կողմից Բավարիայի կուրֆուրության կուրֆուր Մաքսիմիլիան II-ի՝ պատերազմի մեջ մտնելուց հետո։ Լյուդվիգը ստիպված էր նահանջել Հռենոս գետով, որտեղ հոկտեմբերին նրան ճակատամարտում ջախջախեց մարշալ դե Վիլարի իրամանատարությամբ գործող ֆրանսիական բանակը ։
Գործողություններն Իտալիայում
1702 թվականի սկզբին ավստրիական զորքերը (50 հազար զինվոր) ձմեռում էին Օլիո գետի բարձունքում, Օստիանո շրջանում, Լովելերայում, Միրանդոլայում և Կստիլոնեում ։
Ֆրանսիացիները կանգնած էին Օլիո գետից արևմուտք (գլխավոր հենակետը Կրեմոնա քաղաքն էր) և Տեսեյի 6-հազարանոց զորքը՝ Մանտույում։ Վիլերուայի ուժերը հաշվվում էին մինչև 75 հազար։ Հույսով լինելով, որ իրեն ուղարկված համալրումը կժամանի ավելի շուտ, քան արքայազն Եվգենին էր կարծում՝ մարշալը ցանկանում էր արքայազնին ստիպել հանել Մանտույի պաշարումն ու Տեսեյի ջոկատով համալրված հեռացնել Մինչիո գետի մյուս ափը։ Սակայն, Եվգենին որոշեց դեռևս հակառակորդի համալրման գալը նվաճել Կրեմոնան՝ զորքերն այնտեղ մտցնելով ամրոցի խրամատից դեպի ավստրիացիների համախոհ աբբա Կոզոլիի գինեպահեստ տանող ստորգետնյա անցուղիով ։
Փետրվարի 1-ին առավոտյան ժամը 7-ին 600 զինվոր, ովքեր հավաքվել էին աբբայի տան բակում, շարժվեցին դեպի քաղաք։ Նրանք իրենց վերահսկողության ներքո վերցրեցին դարպասները, սպանեցին դիրքապահներին, նվաճեցին գլխավոր հրապարակը և գերևարեցին մարշալ Վիլերուային։ Սակայն այդքանով ավարտվեց կայսերականների հաջողությունները։ Վիլերուային փոխարինած գեներալ Ռեվալը հավաքեց զորքերն ու ստիպեց ավստրիացիներին հեռանալ քաղաքից ։
Փետրվարի 18-ին ժամանեց ֆրանսիական բանակի նոր զորահրամանատարը՝ դուքս Վանդոմը, ով որոշեց Պո գեետի հարավային ափով հարձակման անցնել և այնուհետև ձեռնարկել ռազմական գործողություններ ուղղված Մանտուի ապաշրջափակմանը։ Մարտի 18-ին նա հասավ Նուրա գետին, սակայն Պո գետի աջ ափին առկա սննդամթերքի հետ կապված դժվարությունները դանդաղեցրեց տեղաշարժն ու ստիպեց ֆրանսիացիներին անցնել ձախ ափ ։
Իր հերթին արքայազն Եվգենի Սավոյացին, ստանալով ֆրանսիացիների հարձակման մասին լուր, հրամայեց հանել Մանտույի պաշարումը և գլխավոր ուժերը (24 հազար զինծառայող) կենտրոնացնել Կուրտատոնե - Բորգոֆորտե գծում։ Այդ ժամանակ, Վանդոմը անցավ Պո գետն ու ուղևորվեց դեպի Պրալբոյնոո և մայիսի 23-ին հասավ Մինչիո, վերցրեց Ռիվալտն ու Գոյիտոն և ստիպեց կայսերականներին հեռանալ Մինչիո գետի մբողջ ձախ ափից։ Հունիսի 1-ին Վանդոմը նվաճեց Կաստիլոնեն, ինչից հետո արքայազն Եվգենիայի և ռազմաբազայի միջև հաղորդակցությունը մեծ վտանգի տակ դրվեց ։
Այնուհետև Վանդոմը որոշեց զորքերի մի մասը պահել Ռիվալտում, իսկ մյուս մասի հետ անցնել Պո գետը և շարժվել դեպի Բորգոֆտ։ Հուլիսի 8-ին նա, թողնելով Վոդեմոնի հրամանատարությամբ գործող 33-հազարանոց զորք, 38-հազարանոց զորքով ուղևորվեց Պո գետի աջ ափ և հուլիսի 25-ին հասավ Էնցա գետ ։
Վանդոմի առաջխաղացման մասին լուր ստանալուց հետո արքայազն Եվգենին կարգադրեց Բորգֆորտում 6 հազար հոգու համար նախապատրաստել պաշտպանական ու ամրաշինական բնագծեր, իսկ գեներալ Վիսկոնտի 3 հեծելազորային գնդերին հրամայեց շարժվել դեպի Բրեսչելո և հետևել Էնցա գետի հակառակ ափի գծին։ Նա նաև կարգադրեց Սեն Վիտորիի մոտ նույնպես կառուցել պաշտպանական ու ամրաշինական բնագծեր, որտեղ ֆրանսիացիների մոտենալուց հետո տեղափոխվեց զորքի իր հատվ ածը ։
Վանդոմը որոշեց գրոհել Վիսկոնտին Սեն Վիտորիի մոտ։ Հանկարծակիի եկած Վիսկոնտի ջոկատը փորձեց դիմադրություն ցույց տալ, բայց շպրտվեց դեպի Գվաստալե՝ ունենալով 600 սպանված և վիրավոր, 400 գերևարված։ Ֆրանսիացիները կորցրեցին շուրջ 200 մարդ ։
Օգոստոսի 1-ի գիշերը ավսստրիացիները Պո գետով անցում կատարեցին և շարժվեցին դեպի Սոլետո։ Օգոստոսի 14-ին, Վոդեմոնից ստանալով 7 հազար համալրում, Վանդոմի բանակը (մինչև 30 հազար՝ 49 գումարտակ և 103 էսկադրոն) ուղևորվեց դեպի Լուցար, որտեղ և հասավ օգոստոսի 15-ի առավոտյան ժամը 8-ին։ Իր հերթին արքայազն Եվգենին, ստանալով ֆրանսիացիների հարձակման մասին տեղեկությունը, ժամը 10-ին Սոլետոյից շարժվեց դեպի Լուցար (25 հազար՝ 38 գումարտակ, 80 էսկադրոն և 57 հրանթոթ)։ Երկու բանակների հանդիպումը ամբողջ օրը շարունակված արյունահեղ մարտի սկիզբ դրեց։ Միայն գիշերվա մթությունն ու զորքեի հոգնածությունը թույլ չտվեցին շարունակել ճակատամարտը, որի ժամանակ հաղթողը չորոշվեց։ Ավստրիացիներն ունեցան 2700 սպանված և վիրավոր, իսկ ֆրանսիացիները՝ շուրջ 3000 ։
Հետագայում ռազմական գործողությունները ռազմադաշտում չվերսկսվեցին, և միայն նոյեմբերի սկզբին Վանդոմը որոշեց շրջանցել Եվգենիի բանակի ձախ թևը։ Նոյեմբերի 5-ին ֆրանսիացիները շարժվեցին Ռեդջիոլոյի ուղղությամբ։ Նոյեմբերի 7-ին Վանդոմը Բանդանելոյի մոտ գրավեց կամուրջը և ճամբար տեղադրեց։ Եզրակացնելով, որ Վանդոմը մտադրված է Սեկիա և Պանարո գետերի շրջանում ձմեռել, Եվգենին հեծելազորի չորս գունդ ուղարկեց դեպի Սեկիայի աջ ափ, որպեսզի ձգձգվի ֆրանսիացիների գետանցումը մինչև գլխավոր ուժերի ժամանումը։ Վանդոմը ռիսկի չդիմեց և չգրոհեց կայսերականների ամուր դիրքերը և նոյեմբերի 13-ին ձմեռելու նպատակով գնաց դեպի Ֆաբրիկո։ Նրա օրինակին հետևեց նաև արքայազն Եվգենին։ Նոյեմբերի 14-ին Վանդոմը նվաճեց Բորգոֆորտեն, իսկ դեկտեմբերին ընկավ Գովերնոլոն ։
Գործողությունները Նիդերլանդներում
Սեպտեմբերի 11-ին դուքս Նասաուացին 30-հազարանոց զորքով պաշարեց Վենլոն։ Քաղաքը պաշտպանում էր դե Լաբադի 4-հազարանոց ֆրանսիական կայազորը։ Սեպտեմբերի 23-ին Նասաուացին բերդաքաղաքին ստիպեց հանձնվել։
Սեպտեմբերի 29-ին պաշարվում է Ռուրմոնդը, որը հոկտեմբերի 7-ին կապիտուլացիայի է ենթարկվում։
Դեպի Էլզաս ու Լանդաու ջոկատների ուղարկումից թուլացած Բուֆլերը չկարողացավ ձեռնարկել որևէ վճռական գործողություն և, ճամբար տեղակայելով Տոնգրեյում, մանրակրկիտ կերպով փորձում էր պաշարման վտանգի մեջ գտնվող Լյուտիխը։ Մարշալը պետք է ուրախ լիներ այն հանգամանքով, որ կարողացավ քաղաք մտցնել 8-հազարանոց կայազոր և այնուհետև, քաղաքին Մալբորոյի հրամանատարությամբ գործող 40-հազարանոց թշնամական բանակի մոտենալուցխուսափել կռվից, հոկտեմբերի 17-ին հեռանալով Ժանարենա։ Լյուտիխը հանձնվեց, իսկ նոյեմբերի 23-ին բոլոր զորքերը ցրվել էին իրենց ձմեռանոցները ։
Այդպիսով, 1702 թվականի գործողությունները Նիդերլանդներում չունեցան վճռորոշ բնույթ և սահմանափակվեցին ամրոցային պատերազմով։
Գործողությունները Հռենոսում
Էլզասում և Բավարիայում 1702 թվականի ռազմական գոործողությունները սկսվեցին ապրիլի 27-ին մակգրաֆ Լյուդվիգ Բադենացու 46-հազարանոց զորքի (32 հետևակ և 14 հեծելազոր)՝ Մայնցի ու Շպերի միջև Հռենոսի անցումով և Ֆրանկենտալում ճամբար տեղադրելով, որտեղ նա նախապատրաստվում էր Լանդաուի պաշարմանը։
Իտալիայից կանչված և Ստրասբուրգում տեղակայված մարշալ Կատինը փորձում էր օգնություն ցուցաբերել 5-հազարանոց կայազորին, բայց, թվային առումով լինելով թույլ, չկարողացավ հաջողություն գրանցել։ Հունիսի 18-ին կայսերականները ամուր կերպով շրջապատեցին Լանդաուն, որը դիմադրեց մինչև սեպտեմբերի 9-ը։ Ֆրանսիացիները ունեցան 1700 սպանված և վիրավոր, իսկ մնացածը Ստրասբուրգ մեկնելու թույլտվություն ստացան։
Նույն օրը բավարական կուրֆուրը 25-հազարանոց զորքով նվաճեց Ուլմը և, այնտեղ թողնելով 4 հազար զինվորից կազմված կայազոր, գեներալ կոմս դԱրկոյին 10-հզարանոց զորքով ուղարկեց Շվարցվալդի լեռներ, որպեսզի կապ հաստատի Վիլարի բանակի հետ, որը Կատինի զորքերի համալրման ու ուժեղացման նպատակով ուղարկվել էր Լյուդովիկ XIV-ի կողմից։ Արկոն նվաճեց Կիրխբախը, Բիբերհամը, Մեմինգենը, Աուգսբուրգը և Օֆենգաուզենը։ Տեղեկանալով բավարացիների տեղաշարժի մասին՝ մակգրաֆը որոշեց նրանց խանգարել միանալ Վիլարին, ինչի համար սեպտեմբերի 22-ին անցավ Ստրասբուրգի մոտ Հռենոսը, զբաղեցրեց լեռնային բոլոր անցուղիներն ու կանգնեց դաշնակիցների միացման ճանապարհին։ Լյուդվիկ Բադենացու որոշումը ճիշտ էր, սակայն նա պետք է չդանդաղեցներ գրոհն ու մինչև ֆրանսիացիների գալը ջախջախեր կուրֆուրին, այնուհետև հարձակվեր Վիլարի վրա։ Սակայն, զգուշավոր մակգրաֆը սահմանափակվեց միայն Հագենաուն ու Բիշվեյլերը նվաճելով և ուժեղացրեց Շվարցվալդի լեռնային անցումների նկատմամբ հսկողությունը։
Սեպտեմբերի 24-ին Վիլարը 30 գումարտակներով, 40 էսկադրոններով և 33 հրանոթով, Գյունինգենյան լեռնանցքով շրջանցելով, հասցրեց հասնել Գյունինգեն, որտեղ նախաձեռնեց կամրջի շինարարություն, որն ավարտվեց հոկտեմբերին։ Հաշվի առնելով հակառակորդի գործողությունները՝ հոկտեմբերի 2-ին մարշալն անցավ Հռենոսի աջ ափ (ռազմական հնարք, որը այն ժամանակներում բարձր էր գնահատվում և համարվում էր իսպանական ժառանգության համար մղվող պատերազմի կարևոր դրվագներից մեկը) և որոշեց գրոհել կայսերականներին։ Նա նրանց շրջանցեց Վիլցով և հետո ձեռք մեկնեց բավարացիներին, որոնց հետ միավորմանը քաղաքական նկատառումներից ելնելով հատկապես պնդում էր ֆրանսիական թագավորը։
Մարտավարական տեղաշարժերից ու շրջանցման գործողություններից հետո հոկտեմբերի 14-ին Ֆրիլանգենի մոտ նա գրոհեց մակգրաֆին։ Ֆրանսիացիներն իրենց շարքերում ունեին 17 հազար, իսկ կայսերականները՝ 14 հազար զինվոր։ Երկու ժամ տևած ճակատամարտը բավականին կատաղի էր։ Այնուամենա Ֆրիդլինգենի բարձունքների խրամատների գրավումն ու կիրասիրի փառահեղ գրոհը վճռեցին պատերազմի ելքը հօգուտ ֆրանսիացիների, ովքեր ունեցան 2,5 հազար սպանված և վիրավոր։ Կայսերականների կոորուստները կազմում էին 2 հազար։ Մակգրաֆ Լյուդվիգը նահանջեց դեպի Շտաուֆեն, որտեղ միավորվեց համալրման եկածների հետ։
Հոկտեմբերի 15-ին Ֆրիդլինգենի հանձնումից հետո թշնամական բանակները մեկնեցին ձմեռելու համար նախատեսված ճամբարներ։
Գործողությունները ծովում
Ռազմական գործողությունների ձգձգումը կապված էր 1702 թվականի մարտի 8-ին անգլիական թագավոր Վիլհելմ III Օրանացու մահվան հետ։ Միայն 1702 թվականի հունիսի վերջին Պորտսմուտում կենտրոնացվեց 30 անգլիական և 20 հոլանդական գային նավեր, 13 ֆրեգատ, 9 հրկիզանավ, 8 հրասանդային նավ և շուրջ 100 նավ, որտեղ տեղակայված էր 9000 անգլիական և 4000 հոլանդական զորք։ Ենթադրվում էր նվաճել Կադիսը, որպեսզի Միջերկրական ծովում արշավանքներ իրականացնելու, Տուլոնի ու Բրեստի միջև հաղորդակցության վերացման, ֆրանսիական ու իսպանական ծովային առևտրի դեմ գործողություններկատարելու և Միջերկրական ծովում առևտրային ուղիների պաշտպանության համար այնտեղ ստեղծվեր ռազմաբազա։ Արշավանքի ղեկավարումը հանձնարարվում է ադմիրալ Ռուկին, իսկ հոլանդական էսկադրոնը ղեկավարում էր ադմիրալ Ալմոնդը։ Բրեստի պաշարման և առևտրի պաշտպանության համար պետք է մնար ադմիրալ Շովելի ղեկավարած 30 նավերից կազմված անգլիական էսկադրոնը, իսկ հոլանդական ափերի մոտ՝ փոխադմիրալ Էվերտսենի ղեկավարած 15 նավերից կազմված հոլանդական էսկադրոնը։
Միայն օգոստոսի 1-ին Ռուկը մտավ Պորտսմուտ։ Նա Վեստ Ինդիայում գտնվող Բենբոյից արդեն ստացել էր հաղորդագրություն այն մասին, որ Շատո Ռենոն մարտին դուրս է եկել «արծաթյա նավատորմով»։ Այդ իսկ պատճառով Կադիսը նվաճելուց հետո նա պետք է վերադառնար հյուսիս, որպեսզի սպասեր Շատո Ռենոյին իսպանական հյուսիսային ափի մոտ, իսկ Շովելին հրամայվեց պաշտպանել նրան ֆրանսիական ափերի մոտ։ Առավել հավանական էր թվում, որ Շատո Ռենոն «արծաթյա նավատորմը» կբերի ֆրանսիական նավահանգիստներից մեկը։
Օգոստոսի 23-ին Ռուկը հայտնվեց Կադիսի դիմաց, բայց այն նվաճելու փորձն ավարտվեց լիակատար ձախողմամբ։ Հոկտեմբերի 1-ին ռազմական արշավախումբը մտավ Լագուշ, որտեղ նավերը լցվեցին ջրով, և 6 գծային նավեր 3000-անոց զորքով ուղարկվեցին Վեստ Ինդիա, որպեսզի ուժեղացնեն ադմիրալ Բենբոյի ջոկատը։ Արշավախումբը շարժվեց դեպի Անգլիա՝ առաջ շարժվելով ափի երկայնքով շատ դանդաղ, քանի որ շարժմանը հակառակ ուժեղ քամի էր փչում։
Միևնույն ժամանակ Բենբոյը օգոստոսի 29-ից մինչև սեպտեմբերի 4-ը կոլումբիական ափերի մոտ անցկացրեց կարճատև մարտ ֆրանսիական էսկադրոնի հետ, որը ղեկավարում էր Դյուկասը։ Բենբոյը հետապնդեց և կատաղի կերպով գրոհեց ֆրանսիական էսկադրոնը, բայց գրոհելու վերաբերյալ նրա կապիտանների մեծ մասի մերժումը Դյուկասին հնարավորություն տվեց փրկվել։ Բախումների ժամանակ Բենբոյը վնասեց ոտքը և երկու ամիս անց հիվանդությունից մահացավ։ Նրա երկու կապիտաններ մեղադրվեցին վախկոտության մեջ և կախաղան բարձրացվեցին ։
1703 թվականի արշավանք
1703 թվականին Մալբորոն գրավեց Բոնը և Քյոլնի կուրֆուրին ստիպեց փախչել, բայց նրան չհաջողվեց վերցնել Անտվերպենը, իսկ ֆրանսիացիները հաջողությամբ գործում էին Գերմանիայում։ Միացյալ ֆրանկո-բավարական բանակը Վիլարի ու Մաքսիմիլիան Բավարացու հրամանատարությամբ ջախջախեց Բադենի մակգրաֆի ու Գերման Շտիրումի կայսերական բանակին, սակայն բավարական կուրֆուրի վախկոտությունը հնարավորություն չտվեց իրագործել առաջխաղացումը դեպի Վիեննա, ինչը հանգեցրեց Վիլերի ազատման։ Հարավային Գերմանիայում ֆրանսիական հաղթանակները շարունակվեցին նաև Վիլերին փոխարինող Կամիլ դե Տալարի օրոք։ Ֆրանսիական հրամանատարությունը մեծ պլաններ էր կազմում, այդ թվում նաև՝ հաջորդ տարի Ֆրանսիայի ու Բավարիայի միացյալ ուժերի կողմից ավստրիական մայրաքաղաքի գրավումը  ։
1703 թվականի մայիսին Հունգարիայում սկսվեց համազգային ապստամբություն, որի ղեկավարումը հունիսին ստանձնեց տրանսիլվանյան իշխանների ժառանգ, ազնվական Ֆերենց Ռակոցի II-ը։ Մինչև տարվա վերջ ապստամբությունը տարածվեց ամբողջ Հունգարական թագավորությունում և ավստրիական խոշոր ուժերը շեղեց դեպի արևելք։ Սակայն 1703 թվականի մայիսին հակաֆրանսիական դաշինքի կողմն անցավ Պորտուգալիան, իսկ սեպտեմբերին ամբողջովին հակառակ դիրք զբաղեցրեց Սավոյան։ Միևնույն ժամանակ Անգլիան, որը նախկինում հետևում էր գահին բարձրանալու Ֆիլիպի փորձերին, այժմ որոշեց, որ իր կոմերցիոն շահերը ապահովված կլինեն էրցհեերցոգ Կառլի կառավարման դեպքում։
Գործողություններն Իտալիայում
Իտալիայում նախորդ արշավը կայսերականների համար վերջացավ անհաջող, որոնց վերահսկողության ներքո նախկին բոլոր նվաճումներից մնացել էր միայն Միրանդոլան և բազայի հետ միակ ճանապարհը, որն անցնում էր Օստիլյայով ու Տրիենտով։ Բացի այդ արքայազն Եվգենին արդեն չէր գտնվում ավստրիական զորքերի ղեկավարի դերում և ուղարկվել էր այլ ռազմական թատերաբեմ ընդդեմ Հունգարիայի։ Նրան փոխարինման եկավ կոմս Շտարեմբերգը, ով ուներ ընդամենը 20-հազարանոց բանակ:Իրերի այդպիսի դասավորությունը Վանդոմի համար ստեղծել էր բավականին բարենպաստ իրավիճակ, ով բացի քաղաքներում ու ամրոցներում տեղակայվաած 10-հազարանոց, Բրեսչելոյում պաշարված 5-հազարանոց զորքերից ուներ 47-հազարանոց բանակ։
Չնայած ուժերի առավելությանը՝ Վանդոմը նախընտրեց միայն տակտիկական հնարքներ կատարել՝ այդպիսով նպաստելով հակառակորդին, ով ցանկանում էր ժամանակ շահեր։ Հունիսի 8-ին 27-հազարանոց զորքով հարցակման է Օստիլիայի ուղղությամբ, սակայն Պո գետի վրա գտնվող մեծ ամբարտակի ճեղքման հետևանքով առաջացած ջրհեղեղի պատճառով Վանդոմը ստիպված էր նահանջել։
Մինչև հուլիսի 1-ը ֆրանսիացիները մատնված էին պարապուրդի։ Այդ օրը Վանդոմը շարժվեց Մանտու, իսկ ֆրանսիական զորքերը տեղաբաշխվեցին Պո գետի աջ ափին՝ Բենդենտոյի ու Բանդանելոյի միջև։ Մոդենան պահող Ալբերգոտի 7-հազարանոց ջոկատը փոխարինեց Բուոն Պորտոյին։
Միևնույն ժամանակ հունիսի 22-ին Բավարիայի կուրֆուրը նվաճեց Ինսբրուքը և ամրացավ Տիրոլում Այդ պատճառով Դեզենցանոյում թողնելով 8 գումարտակ և 7 էսկադրոն՝ մնացած ուժերով (30 գումարտակ և 70 էսկադրոն) Գարդա լճի երկու ափերով երկու շարասյունով Վանդոմը հուլիսի 20-ին գնաց բավարացիների հետ միանալու և հուլիսի 28-ին արդեն Տրիենտայի մոտ էր։ Այդ ժամանակ Լյուդովիկ XIV-ի կողմից հրաման ստացվեց դադարեցնել շարժը դեպի Տիրոլ և հասնել դաշնակցին դավաճանած դուքս Վիկտոր Ամադեյ Սավոյացուն։ Վանդոմը պետք է նրան հետ ուղարկեր և օգոստոսի 29-ին ժամանեց Բենեդետո։
Վանդոմի բացակայության պայմաններում հուլիսի 27-ին նրա եղբորը հանձնվեց Բրեսչելոն, ինչը երկար ժամանակ փորձում էր կանխել Շտարեմբերգը։ Դուքս Սավոյացին ուներ 8 հազար հետևակ և 3,5 հազար հեծելազոր, որոնք բավարար ուժեր չէին, որպեսզի դիմադրեին ֆրանսիացիներին։ Դրա հետևանքով պայքարի հաջողության հիմքում նա դնում էր Շտարեմբերգի հետ միացման վրա՝ փորձելով նրա հետ կապի մեջ մտնել Լիգուրյան Ալպերով կամ Պյաչենցույով։ Վանդոմի մոտենալու պես նա մաքրեց Աստին և նահանջեց դեպի Վիլանովա։ Նոյեմբերի 6-ին ֆրանսիացիները նվաճեցին Աստին, ինչից հետո Վանդոմը որոշեց իր զորքը նախապատրաստել ձմեռման և դեկտեմբերի 4-ին վերադարձավ Միլան։
Գործողությունները Նիդերլանդներում
Նիդերլանդներում 1703 թվականի ռազմարշավի սկզբին ֆրանսիական բանակը (մինչև 105 հազար) տեղակայված էր Դյունկերխ — Գելդերն գծում։ Դաշնակիցները համեմատաբար թույլ էին, իսկ անգլիացիների ու հոլանդացիների անհամաձայնությունը հնարավորություն չէր տալիս Մալբորոյին գործել վճռական ։
Դեռևս նախքան մայիսի 9-ին Բոնի հանձնվելը մարշալ Վիլերուան դուրս եկավ Տիրլեմոնյան ճամբարից և հաջորդ օրը մոտեցավ Տոնգրին, որի կայազորը կազմված էր ընդամենը հոլանդական 2 գումարտակից։ Օվերկերկը հասցրեց հավաքել Լանակենում (Մաստրիխտի մոտակայքում) մինչև 31-հազարանոց զորք, և երբ մայիսի 14-ի առավոտյան Վիլերուան իր 35-հազարանոց զորքով մոտեցավ Լանակենին, նա հանդիպեց թվային առումով գրեթե հավասար ուժեր ունեցող հակառակորդին, որը տեղակայված էր գրեթե անմատչելի դիրքում։ Չփորձելով գրոհել Լանակենը՝ Վիլերուան հետ քաշվեց դեպի Տոնգրու։
Այդ ընթացքում ուղարկված համալրման շնորհիվ դաշնակիցների ուժերն ավելացան մինչև 82 հազարի՝ չհաշված կայազորերը։ Մայիսի 25-ին Մալբորոն դուրս եկավ Մաստրիխտից որպեսզի ֆրանսիական բանակը բաժանի Անտվերպենի հետ կապից և այնուհետև ձեռնարկի այդ քաղաքի պաշարման փորձ։ Սակայն դաշնակիցների միջև անհամաձայնությունը անգլիական գլխավոր հրամանատարին խանգարեցին գործել վճռական։ Այդ իսկ պատճառով Անտվերպեն ուղևորվելու փոխարեն նա օգոստոսի 19-ին սկսեց Գյուիի ամրոցի պաշարումը, որի 6-հազարանոց կայազորը օգոստոսի 25-ին կապիտուլացիայի ենթարկվեց ։
Սեպտեմբերի 17-ին ընկավ Գելդերնը, որը պաշարված էր փետրվար ամսից, իսկ սեպտեմբերի 27-ին դաշնակիցները վերցրեցին Լիմբուրգը։ Այդպիսով 1703 թվականի ռազմական գործողությունները Նիդերլանդներում ավարտվեցին։
Գործողությունները Հռենոսում
1703 թվականին Հռենոսում և Բավարիայում պատերազմն ընթանում էր հետևյալ նպատակներով՝ կայսերականները ցանկանում էին ոչնչացնել Մաքսիմիլիան Բավարացու ուժերը և գրավել նրա տիրույթները, իսկ Լյուդովիկ XIV-ը ցանկանում էր սատարել միակ դաշնակցին, ով աջակցել էր իրեն Գերմանիայում։
Կյուրֆուրի բանակի թվաքանակը 52 հազար էր, բայց մոտավորապես դրա կեսը կայազորերն էին, որոնք ցրված էին ստորին Իննում, Ինգոլշտադում, Նեյմարկում և այլ վայրերում։ Բավարացիների դեմ Դանուբի ձախ ափին կայսերական զորքերը տեղակայվել էին երկու խմբով։ Կոմս Շտիրուման և կոմս Շլիկը 30-հազարանոց զորքով ընդդեմ Վիլարի 32-հազարանոց բանակի (49 գումարտակ և 77 էսկադրոն) տեղակայված էին Հռենոսի վերին հոսանքում։ Բրիզախ -Ֆրեյբուրգ շրջանումգտնվում էր մակգրաֆ Լյուդվիկ Բադենացու 35-հազարանոց բանակը, իսկՄոզելում տեղակայված էր Տրեյրբախի պաշարումը պաշտպանող արքայազն Գեսենացու 9-հազարանոց ջոկատը։
Հունվարի սկզբին Տալարը 12 հազար զինվորով սկսեց ռազմական գործողութուններն ընդդեմ արքայազն Գասենացու՝ փետրվարի 24-ին վերջինին պարտադրելով հանել Տրեյրբախի պաշարումը։ Նա մարտի 3-ին նվաճեց Վանդելեմը։
Գրեթե միաժամանակ Տալարի հետ ռազմական գործողություններ սկսեց նաև Վիլարը։ Նրա զորքերը, որոնք ցրված էին Էլզասում և Ֆրանշ Կոնտեյում, աստիճանաբար հավաքվում էին Հռենոսի մոտ՝ Ալտեյնգեյմում, Նեյբուրգում և Գյունինգենում։ Մարշալի գործողությունների ննպատակն էր շրջանցել և հանկարծակի հարձակվել մակգրաֆ Բադենացու ձմեռային ճամբարի վրա, ինչից հետո նա ենթադրում էր նվաճել Էյոլնը, շարժվել դեպի Բավարիա միավորվելու համար կուրֆուրության զորքերի հետ։ Փետրվարի 12-ին նա սկսեց Կադերնի մոտով շարժվել դեպի Նեյբուրգ և, փոքրացնելով Բրիզախ - Ֆրեյբուրգ գիծը, փետրվարի 18-ին ժամանեց Ալտենգեյմ, իսկ փետրվարի 19-ին Կինցիգ, որտեղից ձեռնարկեց անսպասելի հարձակում կայսերականների ճամբարի վրա՝ նրանց ստիպելով նահանջել։
Դրանից հետո Վիլեմարը նվաճեց Օֆենբուրգը և փետրվարի 25-ին պաշարեց Քյոլնը, որի կայազորն ուներ ընդամենը 2,5 հազար զինվոր։ Մարտի 9-ին բերդաքաղաքն ընկավ։
Մարտի 28-ին Էմգոֆում Շտիրումի զորքերի նկատմամբ կուրֆուրի հաղթանակը կայսերականներին ստիպեց կրկին ուժերը կենտրոնացնել Դանուբի մոտ։ Այդ ժամանակ՝ ապրիլի 18-ին Վիլարը 34-հազարանոց զորքով Ստրասբուրգի մոտ անցավ Հռենոսը, շարժվեց բավարացիների հետ միանալու և մայիսի 10-ին Ռիդլինգենի մոտ նրանց հետ կապի մեջ մտավ։ Կուրֆուրի հետ անձննապես հանդիպման ժամանակ մարշալը նրան առաջարկեց միացյալ ուժերով (60 հազար) Դանուբի հովտով շարժվել ուղիղ դեպի Վիեննա, որը հունգարական ապստամբության կապակցությամբ մնացել էր գրեթե առանց զորք։ Սկզբում Մաքսիմիլիանը համաձայնվեց, բայց հետո, զգուշանալով սեփական տիրույթներ կայսերականների մուտքով, հրաժարվեց։
Հունիսի 26-ին մակգրաֆի 40-հազարանոց բանակը կանգ առավ Լանգենաույում։ Իր հերթին Վիլարն ամրացավ Դանուբի ձախ ափին՝ Դիլինգենի ու Լավինգենի միջև։ Մակգրաֆը չվճռեց գրոհել ֆրանսիական բանակին այդ դիրքերից՝ նախընտրելով նվաճել այն մարտավարական հնարքների միջոցով։ Այդ նպատակով նա 5-հազարանոց ջոկատ ուղարկեց Լատուրա՝ Իլերու գետ, որպեսզի ներխուժի Բավարիա։ Նա ենթադրում էր, որ այդ քայլով կստիպի մարշալին Մաքսիմիլիանի տիրույթները պահպանելու համար անցնել Դանուբի աջ ափ, սակայն Վիլարը, կանխորոշելով հակառակորդի պլանը, չշարժվեց իր զբաղեցրած դիրքերից՝ միայն Լեգալի 4,5-հազարանոց ջոկատն ուղարկելով Օֆենգաուզեն։ Հուլիսի 31-ի վաղ առավոտյան Մունդերկինգենի մոտ Լեգալը հարձակվեց Լատուրի զորքերի վրա պարտության մատնեց։ Օգոստոսի 23-ին, ընդդեմ Վիլարի Դիլինգենում թողնելով Շտիրումայի 20-հազարանոց կորպուսը, փետրվարի 28-ին մակգրաֆը Դանուբն անցնելով ուղևորվեց դեպի Ուլմա, այնուհետև Իլեր, Մեմինգեմ, որտեղից էլ շարժվեց դեպի Աուգսբուգր։ Մարշալը փորձեց կանգնեցնել կայսերականներին Աուսբուրգ ուղարկելով 20 գումարտակ և 44 էսկադրոն, բայց մակգրաֆը հասցրեց զգուշացնել ֆրանսիացիներին և, Լեխ գետի վրա պատրաստելով երկու կամուրջ ու Մյունխենի ուղղությամբ մեծաթիվ հեծելազորային խմբեր ուղարկելով, սեպտեմբերի 5-ին զբաղեցրեց այդ քաղաքը։
Ստանալով դեպի Աուգսբուրգ Մաքսիմիլիան Բավարացու բանակի շարժման մասին լուր և ցանկանալով իր կողմը գրավել Շտիրումին, մակգրաֆ Բադենացին վերջինին կարգադրություն ուղարկեց, որպեսզի իրեն միավորվելու նպատակով շարժվի իրեն ընդառաջ։ Սեպտեմբերի 18-ին Շտիրումը դուրս եկավ Դիլինգենից և սեպտեմբերի 19-ին հասավ Շվենինգեն այն պահին, երբ կուրֆուրի զորքերը մոտենում էին Դոնաուվերտին, որտեղ և միացան Վիլարի հետ։ Առանց կայազորերի դաշնակիցների ուժերը հասնում էին 30 հազարի այն դեպքում, երբ Շտիրումի ջոկատը կազմված էր ոչ ավել քան 18 հազար զինվորից։ Սեպտեմբերի 19-ի երեկոյան թողնելով Դիլինգենսկյան ամրացված ճամբարում դը Ուսոնի ջոկատը՝ դաշնակիցները սկսեցին ընդհանրական առաջխաղացումը։ Սեպտեմբերի 20-ին Հյոխշտադտի մոտ տեղի ունեցավ ճակատամարտ, որը սկսվեց Օբել Գլաուգեյմի Շտիրումի զորքերի վրա դը Ուսոնի հարձակմամբ։ Ֆրանսիացիների գրոհն ավարտվեց անհաջողությամ։ Շրջանցելով հակառակորդի հեծելազորը, իր դիմաց ունենալով իրեն գերազանցող ուժեր և Դանուբն անցնելու գործընթացով զբաղված Վիլերից չստանալով նորություններ՝ դը Ուսոնը նահանջեց իր ամրացված բնագիծ։ Միայն առավոտյան ժամը 10-ին մարշալն ու կուրֆուրը եկան կռվի դաշտ։
Սեպտեմբերի 22-ին դաշնակիցները Դոնաուվերտով, Վերտինգենով, Բիբերբախով շարժվեցին այնտեղ և սեպտեմբերի 26-ին հասան Աուգսբուրգի մոտ գտնվող Գերստգոֆեն։ Սակայն իրենց առջև տեսնելով ուժեղ, ամրացված դիրքեր և զգուշանալով Շվարցվալդով Շտիրումի տեղաշարժից՝ նրանք բավարարվեցին նրանով, որ Բավարիայի պաշտպանության համար Լեխում թողեցին 19-հազարանոց ջոկատ և Բիբերախով ու Բարգաույով ուղևորվեցին Վիլինգենի մոտ (8 հազար զինվոր)՝ Իլերա գետի ձախ ափ։ Դրա մասին լուր ստանալով՝ Լյուդվիգ Բադենացին Աուգսբուրգում թողեց 6-հազարանոց կայազոր և սկսեց դեպի Իլեր առաջխաղացումը և նվաճեց Մեմինգենը, սակայն հետագայում հեռացավ դեպի Լեյտկիրխ։ Մեմինգենում մարշալի ու կուրֆուրի միջև տարաձայունություններ առաջացան։ Մարշալն առաջարկում էր հարձակվել մակգրաֆի վրա, քանի դեռ նա չի միացել Շտիրումի հետ, իսկա կուրֆուրը չէր համաձայնվում Վիլարի պլանի հետ՝ նախընտրելով ամրոցային պատերազմ։ Նոյեմբերի 16-ին նա նվաճեց Կեմպտեյնը։
Քանի դեռ տեղի էին ունենում այս իրադարձությունները, հոկտեմբերի 13-ին Տալարը 26-հազարանոց զորքով պաշարեց Լանդաուն, որը պաշտպանում էին կոմս Ֆրիզենի 6 հազար կայսերականները։ Նոյեմբերի 13-ին արքայազն Գեսենացին դուրս եկավ Շպեյրից և 24-հազարանոց զորքով ուղևորվեց Լանդաուին օգնության։ Այդ ընթացքում Տալարը, որը միացել էր Պրակոնտալի ջոկատին և ունենալով 18 հազար մարդ, նոյեմբերի 14-ի երեկոյան շարժվեց դեպի հակառակորդն ու հաջորդ օրը Շպեյրբախ գետի մոտ հանդիպեց (բավարական Պֆալցում՝ Հռենոսի ձախ ափին)։ Արշավային շարասյունները չվերադասավորելով ռազմական կարգով և վախենալով բաց թողնել պահը՝ մարշալը առաջնորդեց գրոհն ու կայսերականներին պարտության մատնեց։ Կայսերականները ունեցան 6 հազար սպանված ու վիրավոր, իսկ ֆրանսիացիները՝ 4 հազար։
1703 թվականի ռազմական գործողությունները Հռենոսում ավարտվեցին դեկտեմբերի 3-ից 16-ը Աուգսբուրգի պաշարումով և գրավումով, որի 6-հազարանոց կայազորը հանձնվեց Մաքսիմիլիան Բավարացուն։
Գործողությունները ծովում
1703 թվականի հուլիսի 12-ին 35 գծային նավերով Միջերկրական ծով ուղևորվեց ադմիրալ Շովելը այն դեպքում, երբ նավատորմի մյուս մասի գործողությունները այս տարի սահմանափակվում էին ֆրանսիական հյուսիսային ափերին հետևելով։ Շովելը հրահանգ էր ստացել մինչև Մալթա ուղեկցել առևտրային նավերի քարավանը, հարաբերություններ հաստատել Աֆրիկայի հյուսիսային ափերի ծովահենների պետությունների հետ, որպեսզի ուղղորդի նրանց Ֆրանսիայի դեմ պատերազմել, ճնշում գործադրել Տոսկանայի ու Վենեցիայի վրա, ովքեր ուղղվում էին դեպի Ֆրանսիան, և ստիպել նրանց պահպանել չեզոքություն, ավստրիացիների համար ապահովել Ադրիատիկ ծովով ազատ հաղորդակցություն (անտեղ տեղակայվել էր ֆրանսիական ոչ մեծ ջոկատ, որը լրջորեն ճնշում էր ավստրիական զորքերի գործողությունները), Նեապոլում սատարել հաբսբուրգներին և եթե իրադրությունը հնարավորույթուն ընձեռի, ապա հարձակվել Կադիսի, Տուլոնի կամ այլ նավահանգիստների վրա, աշնանը Միջերկրական ծովից դեպի Անգլիա ուղեկցել առևտրային նավեր։
Շովելի մեկնման հետաձգումը տեղի ունեցավ հոլանդական 12 նավերի ուշ ժամանումով (հունիսի 25), որոնք պետք է ընդգրկվեին իր էսկադրոնի կազմի մեջ։ Իր շուրջը Անգլիային ու Նիդերլանդներին միավորած Վիլհելմ III-ի մահից հետո հոլանդացիները, պատճառաբանելով գումարի բացակայությունը, սկսեցին խուսափել իրենց վրա վերցրած որոշակի պարտականություններից, որոնցով նրանք պետք է ապահովեին որոշակի թվով նավերի զինումը։ Միջերկրական ծովի արշավանքի համար նրանք պետք է տրամադրեին 18 նավ, բայց ուղարկել էին 12-ը։ Ջրանցումի էսկադրայի համար 1703 թվականին հոլանդացիները չէին ուղարկել ոչ մի նավ։ Իրենց ափերի մոտ և Դյունկիրխենի դիմաց նրանք պահում էին երկու ջոկատ, որոնց ընդհանուր թիվը 22 նավ էր։ Տարածայնություններ էին սկսվել նաև անգլիական ու հոլանդական ադմիրալների միջև այն բանի համար, որ անգլիացիները հոլանդացիներին քամահրանքով էին վերաբերում։
Շովելը Միջերկրական ծովում մնաց մինչև նոյեմբեր, ինչից հետո վերադարձավ Անգլիա՝ 6 հոլանդական նավերը թողնելով Լիսաբոնում։ Չնայած նա չէր էլ կարող իրագործել իր առջև դրված բոլոր կարգադրությունները՝ այնուամենայնիվ ֆրանսիական նավատորմը անգլիականի ներկայության պատճառով չէր կարողանում դուրս գալ Տուլոնից։ 1703 թվականի ձմռանը Դոունսում ձմեռելու ժամանակ կատաղի փոթորկի հետևանքով ոչնչացավ անգլիական 9 գծային նավ։
1704 թվականի արշավանք
1704 թվականի մարտի կեսերին էրցհերցոգ Կառլը դաշնակիցների 30 նավերով անգլո-սաքսոնական բանակով ժամանեցին Լիսաբոն, սակայն Պորտուգալիայից դեպի Իսպանիա առաջխաղացումը անհաջող ավարտվեց։ 1704 թվականին ֆրանսիացիները պլանավորել էին օգտագործել Վիլռույի բանակը Նիդերլանդներում, որպեսզի կանգնեցնեն Մալբորոյի առաջխաղացումն այն դեպքում, երբ Տալարի, Մաքսիմիլիան Էմանուելի և Ֆերդինանդ դե Մարսենի ֆրանկո-բավարական բանակըկշարժվի դեպի Վիեննա։ 1704 թվականի մայիսին հունգարական ապստամբները (Կուրուցներ) Վիեննային սպառնում էին արևելքից, և կայսր Լեոպոլդն արդեն նախապատրաստվում էր տեղափոխվել Պրահա, բայց հունգարները, չստանալով ֆրանսիացիների աջակցությունը, նահանջեցին
Մալբորոն, անտեսելով զորքերը Նիդերլանդներում թողնելու հոլանդացիների ցանկությունը, անգլիական և հոլանդական միացյալ զորքերը տարավ դեպի հարավ՝ Գերմանիա, և այդ ժամանակ Եվգենի Սավոյացին ավստրիական բանակի հետ Իտալիայից շարժվեց դեպի հյուսիս։ Այդ մարտավարական քայլերի նպատակն էր ֆրանկո-բավարական բանակի կողմից Վիեննային սպառնացող վտանգի չեզոքացումը։ Միանալով Մալբորոյի և Եվգենի Սավոյացու զորքերը հանդիպեցին Տալարի հրամանատարությամբ գործող ֆրանսիական բանակի հետ, որի հետևանքով օգոստոսի 13-ին տեղի ունեցավ Հյոխշտադտի երկրորդ ճակատամարտը։ Դաշնակիցները հաղթանակ գրանցեցին, որը Ֆրանսիայի համար արժեցավ ևս մեկ դաշնակցի կորուստ. Բավարիան դուրս եկավ պատերազմից։ Միայն ֆրանսիացիների գերևարվածների հաշվվում էին 15 հազար մարդ, այդ թվում՝ մարշալ Տալարը։ Այդպիսի պարտություն Ֆրանսիան չէր ունեցել Ռիշելիեյի ժամանակներից ի վեր։ Վերսալում բավականին զարմացծ էին այն տեսակետից, որ «Աստված հերետիկոսների ու ուզուրպատորների կողմից էր» ։
Հյոխշտադտի երկրորդ ճակատամարտից հետո Մալբորոն և Եվգենին կրկին բաժանվեցին և վերադարձան իրենց ռազմաճակատներ ։
Գործողություններն Իտալիայում
1704 թվականի սկզբին կայսերականները զբաղեցրեցին Միլանյան շրջանը և Ֆերարը։ Նրանց թվաքանակը նվազեց մինչև 10 հազարի, և որի հրամանատարությունը կոմս Շտարեմբերգի բացակայության ժամանակ ստանձնեց գեներալ Լինենգենը։ Վիկտոր Ամադեյի 30-հազարանոց բանակը կանգնած էր Սավոյայի սահմանին։ Վանդոմը, ում տրամադրության ներքո առկա էր 62-հազարանոց զորք, ստացավ թագավորական ուղեցույց, որի համաձայն պետք է կայսերականներին հեռացներ Իտալիայից և ձեռնարկեր ներխուժում դեպի Սավոյա։ Նա պետք է համալրվեր ևս 24 գումարտակով ու 12 էսկադրոնով։