cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջոզեֆ Բայրոք
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Ֆիզոյի փորձ
Ֆիզոյի փորձ, շարժվող միջավայրերում (մարմիններում) լույսի արագության որոշման փորձ։ Իրականացրել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս Լուի Ֆիզոն (1819-1896), 1851 թվականին և պարզել, որ լույսը մասամբ տարվում է շարժվող միջավայրով։
Լույսի արագությունը շարժվող միջավայրում հավասար է c/n±av, որտեղ c/n-ը լույսի արագությունն է անշարժ միջավայրում, ո-ը՝ միջավայրի բեկման ցուցիչը, v-ն՝ միջավայրի արագությունը դիտորդի նկատմամբ (այսինքն՝ հաշվարկման լաբորատոր համակարգում), a-ն՝ տարման գործակիցը, «+» և «-» նշանները համապատասխանում են լույսի և միջավայրի շարժման միևնույն և հակառակ ուղղություններին։
Ֆիզոյի փորձը հաստատել է տարման գործակցի համար Օ․ Ֆրենելի ստացած բանաձևը․ a=1-1/ո²։ Ֆիզոյի փորձը կարևոր դեր է խաղացել շարժվող միջավայրերի էլեկտրադինամիկայի կառուցման համար։ Ավելի ուշ այն դարձել է հարաբերականության հատուկ տեսության փորձարարական հիմնավորումներից մեկը, որտեղ a-ն ստացվում է արագությունների գումարման ռելյատիվիստական բանաձևից՝ v/c-ի առաջին կարգի անդամներով սահմանափակվելու դեպքում։
Դիսպերսիան (ո-ի կախումը լույսի ալիքի X երկարությունից) հաշվի առնելիս տարման գործակցի մեջ ավելանում է ± (λ/n) (dn/d)v նոր գումարելի, որը տեսականորեն ստացել է Հենդրիկ Լորենցը, իսկ 1914 թվականին փորձով հաստատել է Պիտեր Զեեմանն աշխատակիցների հետ։
Կատեգորիա:Ֆիզիկական փորձեր
Մաթիաս Զամմեր
Մաթիաս Զամմեր (Matthias Sammer, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, խաղացել է կիսապաշտպանի և պաշտպանի դիրքերում։ Եղել է ԳԴՀ-ի հավաքականի և Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։ 1966 թվականին հավաքականի հետ դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն և արժանացավ Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստ մրցանակին («Ոսկե գնդակ»)։ Կարիերան ավարտելուց հետո անցել է մարզչական աշխատանքի։
Ձեռքբերումներ
'''
Ինչպես մարզիկ
'''
Հետաքրքիր փաստեր
Մաթիասի հայրը Կլաուս Զամմերը նույնպես եղել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ և 1970-1973 թվականներին խաղացել է 17 խաղ ԳԴՀ հավաքականում։
Մաթիաս Զամմերը այն ֆուտբոլիստն էր ով դարձել է վերջին գոլերի հեղինակը ԳԴՀի պատմության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Տոկիոյի գուլը
Տոկիոյի գուլը (, անգլ.՝ Tokyo Ghoul, Տոկիոյի գուլը), Սուի Իսիդայի գրած ճապոներեն մանգա սերիաների շարք։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 8-ից մինչև 2018 թվականի հուլիսի 7-ը հրապարակել է Shueisha հրատարակչության շոնեն մանգա` Weekly Young Jump ամսագրում։ 2014 թվականիի հունիսի տվյալներով մանգան կազմում է 12 տանքոբոն հատորներ։ 2014 թվականին մանգան ադապտացրել Pierrot ստուդիան։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել հուլիսի 3-ին ։ Անիմեն իր մեջ պարունակում է 4 եթերաշրջան։
Սյուժե
Պատմությունը տասնինը տարեկան, քոլեջի ուսանող Կեն Կանեկիի մասին է, ով «Անտեյկու» սրճարանում հանդիպում է Րիզե Կամիշիրո անունով մի աղջկա։ Նրանք երկուսն էլ շատ են սիրում գրքեր կարդալ և մի օր որոշում են հանդիպել՝ գրքերի թեմաները քննարկելու։ Ժամադրությունից հետո Րիզեն խնդրում է Կանեկիին՝ իրեն տուն ճանապարհել և հետո հարձակվում նրա վրա։ Պարզվում է, որ Րիզեն գուլ է՝ մարդակերպ էակ, ով սպանում է մարդկանց ու սնվում է նրանցով, քանի որ մարդու միսը միակ սնունդն է, որը նրանք մարսում են։ Երբ Րիզեն փորձում է հասցնել վերջին հարվածը, նրա վրա հարթակներ են թափվում և նա մահանում է։ Հիվանդանոցում, բժիշկները որոշում են օրգանների փոխպատվաստում կատարել և փրկել Կանեկիի կյանքը, քանի որ Րիզեյի համար արդեն շատ ուշ էր։ Երբ Կանեկին արթնանում է, հայտնաբերում է, որ նրան տհաճ է մարդկային սնունդը։ Դառնալով կես մարդ և կես գուլ նա որոշում է գաղտնի պահել իր ինքնությունը և միանում է գուլերի հասարակությանը՝ միաժամանակ շփվելով և ՛ գուլերի և ՛ մարդկանց հետ։
Գուլեր
Կեն Կանեկի (, անգլ.՝ Ken Kaneki)
Սեյու՝ Նացուկի Հանաե
Պատմության գլխավոր հերոսն է։ Տասնինը տարեկան է և սովորում է քոլեջում։ Պատահարից հետո՝ օրգանների փոխպատվաստման ժամանակ ստանում է Րիզեյի օրգանները։ Վիրահատությունից հետո նա հայտնաբերում է համի զգացողության փոփոխություն և գուլերին բնորոշ այլ հատկություններ, ինչպիսին են սև աչքերը և մարդկային մսի հանդեպ քաղց։ Նա դառնում է կես մարդ/կես գուլ, որի պատճառով էլ ստանում է միայն մեկ սև աչք և այն թաքցնելու համար ակնակապ է կրում։ Փորձելով կռվել իր մեջ ապրող գուլի դեմ նա գաղտնի է պահում իր ինքնությունը և անցնում է աշխատանքի «Անտեյկու» սրճարանում՝ Յոշիմուրայի մոտ։ Ամոնի դեմ կռվից հետո նա ստանում է «Ակնակապ» մականունը և գուլերի մեջ հայտնի է դառնում։ Սիրում է գրքեր կարդալ և քննարկել այդ թեմաններն այլ մարդկանց հետ։ Ամաչկոտ և սուսուփուս է։ Ունի վատ սովորություն վստահել ցանկացած անծանոթի, որի պատճառով էլ շատ անգամներ տուժում է։
Տոուկա Կիրիշիմա (, անգլ.՝ Touka Kirishima)
Սեյու՝ Սորա Ամամիյա
Տասնվեցամյա գուլ է, ով աշխատում և ապրում է «Անտեյկու» սրճարանում։ Կարողանում է հեշտությամբ ապրել մարդկանց մեջ և սովորում է ավագ դպրոցում։ Ունի վատ սովորություն՝ վրեժխնդիր լինել և հաճախ չմտածված քայլեր է կատարում։ Չի վախենում ցույց տալ ատելությունը դիմացինի նկատմամբ, ինչպես օրինակ՝ Կանեկիի դեպքում։ Սկզբից ատում էր նրան, իսկ հետո մտափոխվում է և դառնում նրա մարզիչը։ Նա շատ լավ է կռվում և հեշտությամբ կարող է տապալել Նիշիո Նիշիկիին կամ Ցուկիյամա Շուին, սակայն ոչ այնքան ուժեղ է, որքան Յոմոն։ Հետագայում բացահայտվում է իր մականունը՝ «Նապաստակ», քանի որ կրում է նապաստակի դիմակ։ Նա նաև դառնում է Հինամիի խնամակալը և պաշտպանում է նրան, երբ նրա ծնողները սպանվում են։ Պարզվում է, որ ունի օրնիտոֆոբիա՝ վախ թռչուններից։
Րիզե Կամիշիրո (, անգլ.՝ Rize Kamishiro)
Սեյու՝ Կանա Հանազավա
Րիզեն Կանեկիի հետ ժամադրվում է, որպեսզի ուտի նրան։ Պատահարից հետո երկուսն էլ ծանր վիճակում են հայտնվում, և բժիշկները տեսնելով Րիզեի վիճակը հասկանում են, որ հնարավոր է փրկել միայն Կանեկիին և կատարում են օրգանների փոխպատվաստում։ Մինչ պատահարը Րիզեն հայտնի էր որպես չափազանց ուժեղ, անվախ և անգութ գուլ, ով հաճախ չէր թողնում այլ գուլերին մարդկանց որսալ իր տարածքում։ 11-րդ թաղամասում Րիզեն խառնաշփոթ է ստեղծում և դրանով գրավում անտի գուլ կազմակերպությունների ուշադրությունը ու փախչում է 20-րդ թաղամաս։ Մինչև լքելը նա սպանում է այդ շրջանի հայտնի գուլերին և դրանով մեծ իրարանցում ստեղծում։ Նա ճանաչված էր իր «Անկուշտ գուլ» մականունով և Կանեկիի պես շատ էր սիրում գրքեր։ Սկզբից բոլորը մտածում էին, որ նա զոհվել էր Կանեկիի հետ կատարված դեպքի ժամանակ, սակայն հետո պարզվում է, որ նա ողջ է և բժիշկ Կանոն նրա մարմինը օգտագործում է մարդագուլ ստեղծելու փորձարկումներում։ Կանեկիի մարդագուլ փոփոխությունը այդ փորձարկումների արդյունքներից մեկն է։
Շու Ցուկիյամա (, անգլ.՝ Shuu Tsukiyama)
Սեյու՝ Մամորու Միանո
Մեծ հեղինակություն ունի 20-րդ թաղամասում և համարվում է 20-րդ թաղամասի ամենամեծ խնդիրներ ստեղծող գուլը, ինչի պատճառով էլ շատ գուլեր վախենում են նրանից։ Հետախույզների կողմից ճանաչված է որպես «Համադամասեր» և համարվում է ամենաբարդ բռնվող գուլերից մեկը։ «Գուլերի Ռեստորան»-ի անդամ է։ Նա շատ ուժեղ, խորամանկ, ինքնագոհ և նորաձև գուլ է և նախկինում եղել է Րիզեի համախոհներից մեկը։ Կենի և Րիզեի պես շատ է սիրում կարդալ։ Հաճախ օգտագործում է իսպաներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն կամ անգլերեն բառեր։ Կանեկիի կիսամարդ ւ կիսագուլ լինելու պատճառով, նրա հանդեպ հատուկ համակվածություն ուներ և ուզում էր համտեսել Կենին։ Աոգիրիից առանձնանալուց հետո իրեն համարում է Կանեկիի ընկերը, սակայն շարունակում է նրան որպես սնունդ տեսնել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանգաներ Կատեգորիա:Անիմեներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2013 վեպեր Կատեգորիա:Ճապոներեն վեպեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կրունկոսկրի կոտրվածք
Կրունկոսկրի կոտրվածք, ոտքի ամենամեծ ոսկրի՝ կրունկոսկրի կոտրվածքը ։ Ախտանիշներն են ցավը, կապտուկները, քայլքի խանգարումը, կրունկի դեֆորմացիան ։ Կարող է համակցվել ազդրոսկրի կամ ողնաշարի կոտրվածքների հետ ։
Որպես կանոն կրունկոսկրի կոտրվածքի մեխանիզմը ուղղակի է։ Ավելի հաճախ այն առաջանում է բարձրությունից կրունկների վրա ընկնելիս կամ թռնելով իջնելիս, ինչպես նաև ավտովթարի հետևանքով ։ Ախտորոշումը կատարվում է ախտանիշների, ռենտգեն հետազոտության և ՀՇ միջոցով ։
Եթե ոսկրաբեկորների տեղաշարժը մեծ չէ բուժումն իրականացնում են գիպսակապի միջոցով, ընդորում յոթ շաբաթ ոտքը չպետք է ծանրաբեռնել, իսկ տեղաշարժով կոտրվածքների կամ ոչ ճիշտ համադրման դեպքում կատարվում է վիրահատական միջամտություն ։ Վիրահատությունը հնարավոր է մի քանի օր հետաձգել, եթե կոտրվածքը մաշկի վնասում չի առաջացրել ։
Ամբողջ կոտրվածքների 2%-ն է կազմում, իսկ գարշապարի ոսկրերի կոտրվածքների շուրջ 60%-ն է կազմում ։ Առանց տեղաշարժի կոտրվածքները վերականգնվում են մոտավորապես 3 ամսից, իսկ ավելի արտահայտված տեղաշարժով կոտրվածքների վերականգնումը կարող է ձգվել մինչև 2 տարի ։ Որպես բարդություն կարող է առաջանալ հոդաբորբ և ոտնաթաթի շարժումների սահմանափակում ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Առավելապես միշտ պահպանվող, հաստատուն ախտանիշ է ցավը կրունկային շրջանում, որն հատկապես արտահայտված է լինում կոտրվածքի մակարդակին, ու շոշափման կամ բախման ժամանակ ավելի է ուժեղանում։ Ձկնամկանի լարվածությունը առաջացնում է ցավերի սաստկացում։ Հիվանդները վնասված ոտքով ծանրություն կրել չեն կարող, չնայած երբեմն հիվանդները կարող են քայլել նույնիսկ հենվելով կրունկների վրա։ Հեմատոմա և առավելագույն այտուց նկատվում է ենթապճեղային շրջանում։ Հեմատոման կարող է տեղակայվել ներբանային շրջանում, որն անվանում են Մանդորիի նշան, ինչը պաթոգնոմոնիկ է կրունկոսկրի կոտրվածքի համար ։ Կրունկային հատվածը այտուցի հետևանքով լայնացած է։ Պետք է գնահատել վնասվածքի մեջ փափուկ հյուսվածքնեերի ընդգրկումը, քանի որ դրանց հետ կապված կարող են առաջանալ լուրջ բարդություններ ։
Պատճառներ
Որպես կանոն կրունկոսկրի կոտրածքի մեխանիզմը ուղղակի է։ Ամենից հաճախ առաջանում են բարձրությունից կրունկների վրա ընկնելու հետևանքով։ Կարող են առաջանալ նաև ավտովթարների և մկանային սթրեսի հետևանքով ։ Կոտրվածքների առաջացման մեջ մեծ դեր են խաղում նաև օստեոպորոզը և դիաբետը։
Բարձրությունից վայր ընկնելը կամ ավտովթարները այն հանգամանքներն են, որոնք այսպես ասած այնքան էլ հնարավոր չեն վերահսկել, իսկ մկանային սթրեսով պայմանավորված կոտրվածքները հնարավոր է նվազեցնել մարմնամարզության, ուժային վարժությունների հետևանքով։ Բացի սրանից կոշիկները կարող են նպաստել կամ խանգարել կոտրվածքի առաջացմանը։ 2012 թվականին Զալցլերի կատարած հետազոտությունը ցույց տվեց, որ մինիմալիստական կոշիկների ընտրությունը, կամ ոտաբոբիկ վազքը կարող են առաջացնել տարբեր սթրեսային կոտրվածքներ, այդ թվում նաև կրունկոսկրի կոտրվածք ։
Օստեոպորոզ
Տարիքի հետ զուգահեռ ոսկրերը սկսում են կորցնել իրենց խտությունը և ամրությունը։ Ոսկրային զանգվածի կորուստը կարող է կանխարգելվել վիտամին C- ի և վիտամին D- ի համապատասխան քանակների ընդունման միջոցով, որը պետք է զուգորդել ֆիզիկական վարժությունների և չծխելու հետ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ոսկրային հյուսվածքի բարձր խտությունը նվազեցնում է կոտրվածքների առաջացման ռիսկը ։
Շաքարային դիաբետ
1991 թվականին, Kathol -ը իր կատարած հետազոտությամբ ցույց տվեց կրունկոսկրի պոկումային կոտրվածքի(առաջանում է աքիլեսյան ջլի կրճատման հետևանքով) և շաքարային դիաբետի կորելացիոն կապը։ Շաքարային դիաբետով հիվանդները ունեն վերքերի ինֆեկցման մեծ ռիսկ, որն ի վերջո կարող է հանգեցնել վերջույթի ամպուտացիայի։ Դիաբետը հնարավոր է կարգավորել դիետայի և ֆիզիկական վարժությունների միջոցով։
Ախտորոշում
Առաջնային ախտորոշման մեթոդ համարվում է ռենտգեն հետազոտությունը։ Առանցքային(աքսիալ), թիկունքաներբանային(աքսիլյար), առաջահետին, կողմնային պրոեկցիաներով կատարված ռենտգենաբանական հետազոտությունը հաստատում է ախտորոշումը։ ՀՇ հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ ախտերեշել կոտրվծքի տեսակները ։ Կատարվում է նաև կրունկային, ենթավեգոսկրային, կրունկխորանարդաձև և վեգմակույկաձևային հոդերի ռենտգենոգրաֆիա։
Դասակարգում
Կրունկոսկրը ոտքի ամենամեծ ոսկրն է։ Այն առջային մակերեսով հոդավորվում է խորանարդաձև, իսկ վերին մակերեսով վեգոսկրի հետ։
Գիսսանի անկյունը կամ «կրիտիկական անկյունը» ձևավորվում է կրունկոսկրի դեպի վեր ու ներքև թեքված մասերով, ու գտնվում է ոսկրի վերին մակերեսին։ Կողմնային ռենտգեն պատկերում Գիսսանի անկյան 130°-ից մեծ լինելը վկայում է կրունկոսկրի հետին վեգային հոդամակերեսի կոտրվածքի մասին։ Բելլերի անկյունը կամ «թմբային անկյունը» համարվում է մեկ այլ նորմալ անատոմիական կողմնորոշիչ, որը երևում է կողմնային ռենտգեն պատկերի վրա։ Այն ձևավորվում է կրունկոսկրի հետին հոդային մակերեսի ամենաբարձր կետը կրունկոսկրի թմբկությանը միցնող և կրունկոսկրի առաջային հոդամակերեսի երկու բարձր կետերն իրար միացնող գծերով, և նորմայում հավասար է 25°-40°-ի ։ Բելլերի անկյան փոքրացումը վկայում է կոտրվածքի մասին։
Արտահոդային կոտրվածքների մեջ մտնում են այն բոլոր կոտրվածքները, որոնք չեն ընդգրկում կրունկոսկրի հետին ենթավեգոսկրային հոդամակերեսը։
Բուժում
Արտահոդային և ներհոդային կոտրվածքների առջին տեսակները վիրաբուժական միջամտություն չեն պահանջում, քանի որ ոտնաթաթի ֆունկցիան խանգարված չէ։ Այս դեպքում կատարվում է փակ համադրում(եթե դրա անհրաժեշտությունը կա) և անշարժացում գիպսակապով։ Խորհուրդ է տրվում չծանրաբեռնել ոտքը և սահմանափակել շարժումները մոտակա 2-3 ամիսների ընթացքում։
Ներհոդային տեղաշարժով կոտրվածքները պահանջում են վիրաբուժական միջամտություն կոտրվածքն առաջանալուց հետո երեք շաբաթվա ընթացքում,քանի դեռ ոսկրի կարծրացում չի եղել։ Պահպանողական վիրաբուժության մեջ մտնում է միջմաշկային շյուղով ոսկրաբեկորների փակ համադրումն ու անժարժացումը։ Այս վիրաբուժական եղանակը ավելի արագ և քիչ տրավմատիկ է, քանի որ փափուկ հյուսվածքները շատ չեն վնասվում, և հետևաբար հետվիրահատական շրջանի բարդություններ հազվադեպ են առաջանում։ Չնայած այս եղանակով ոսկրաբեկորների ոչ ճիտ համադրման ռիսկը համեմատած բաց եղանակով համադրման հետ մեծ է ։ Ներկայումս ներքին ֆիքսացիայով բաց համադրումը համարվում է առավել նախընտրելի վիրաբուժական եղանակ ներհոդային տեղաշարժով կոտրվածքների դեպքում։ Ավելի նոր, ավելի ինովացիոն վիրաբուժական եղանակներն ու սարքավորումները նվազեցնում են ներվիրահատական և հետվիրահատական բարդությունների առաջացման ռիսկը։
Վերականգնում
Կրունկոսկրի կոտրվածքի դեպքում վերականգնումը կախված է նրանից, թե վիրահատություն կատարվել է թե ոչ։ Վերականգնման երկու տեսակներն էլ բաղկացած են երեք փուլից, և միմյանցից տարբերվում են միայն առաջին փուլով։
Վարժությունները, որոնք կիրառվում են շարժումների փուլի ժամանակ, ներառում են ոտնաթաթի վերհակումը և վարհակումը, ծալումն ու տարածումը, ինչպես նաև շրջանաձև շարժումները։ Ավարտական փուլի վարժություններ են ոտքի վրա հենվելը, դեպի առաջ, հետ և կողմ քայլ կատարելը։
Փուլեր
Վերականգնման առաջին փուլը ներառում է ոտքի բարձր դիրքը և սառցապարկի կիրառումը վիրահատությունից հետո առաջիկա երկու օրվա ընթացքում։ Երկու օրից հետո խորհուրդ է տրվում շարժվել հենակների կամ անվասայլակի օգնությամբ։ Եթե ոչ մի վիրահատություն չի կատարվել, խուրհուրդ է տրվու իրականացնել ոտնաթաթի շարժման վարժություններ ։ Երկրորդ փուլը սկսվում է 6 շաբաթ անց։ Այս փուլում կատարվում են վարժություններ, որոնք չպետք է ծանրաբեռնեն վնասված ոտքը, իսկ հանգիստի ժամանակ վերջույթին պետք է տալ բարձր դիրք և վնասված հատվածին դնել սառցապարկ ։ Կոտրվածքների վերականգնման երրորդ և վերջնական փուլը թույլ է տալիս լիարժեք մարմնի կշիռը օգտագործել՝ հենվել ոտքի վրա քայլել, և անհրաժեշտության դեպքում կարող են օգտվել ձեռնափայտից։ Այս փուլը տևում է 13 շաբաթից մինչև մեկ տարի, որից հետո հիվանդը կարող է անցնել լիարժեք կյանքի ։
Բարդություններ
Հատկապես մեծ ուշադրություն է դարձվում փափուկ հյուսվածքների վնասվածքներին ։ Վերքերը կարող են ինֆեկցվել բժշկական օգնության հետաձգման պատճառով, որը կարող է հանգեցնել մեռուկացնող ֆասցիտի(փակեղաբորբ), օստեոմիելիտի, մկանների և ոսկրերի ախտահարումների առաջացման։ Աքիլեսյան ջլի վնասում կարող է առաջանալ կրունկոսկրի հետին մասի կոտրվածքների ժամանակ։ Քանի որ, հիմնականում այս կոտրվածքները առաջանում են բարձրությունից ընկնելու հետևանքով, պետք է ստուգել նաև այլ կոտրվածքների առկայությունը։ Անամնեզի և զննման միջոցով պետք է պարզել սրունքի, ազդրի, կոնքի և այլ հատվածների կոտրվածքները։ Այս հիվանդների 10%-ի մոտ հանդիպում է ողնաշարի կոմպրեսիոն կոտրվածք ։
Հասարակություն և մշակույթ
Անվանում են նաև սիրեկանի կոտրվածք: Անվանումը կապված է նրա հետ, որ սիրեկանը փախչելով սիրուհու ամոսնուց, կարող է ցատկել բարձրությունից և ստանալ կոտրվածք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոտրվածքներ
Կլոստեր Լեհնին
Կլոստեր Լեհնին (Kloster Lehnin (Gemeinde)), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ երկրամասում։
Գտնվում է Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 11 089 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի մարդահամարի) ։ Տարածքը կազմում է 199,30 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 69 306։
Բնակչություն
Կոմունան ներառում է 14 գյուղական շրջան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Քաղաքաշինության և կենցաղի թանգարան
Քաղաքաշինության և կենցաղի թանգարան (Музей Градостроительства и быта), Ռուսաստանի քաղաքաշինության և կենցաղի միակ թանգարանը ։ Գտնվում է «Շարոնովի տուն» կոչվող առանձնատանը, որը ՌԴ նախագահի 1995 թվականի փետրվարի 20-ի թիվ 176 հրամանագրով ընդգրկվել է Ռուսաստանի Դաշնության ճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։ Հանդիսանում է Տագանրոգի գրականության և պատմաճարտարապետական պետական թանգարան-արգելոցի մի մասը։
Տագանրոգի «Քաղաքաշինության և կենցաղի թանգարան» թանգարանը կարևոր ճարտարապետական արժեք է Տագանրոգի համար, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ 1912 թվականին կառուցված հին շենքը (նախկինում՝ հացահատիկի վաճառող Ե. Ի. Շարոնովի տուն) «մոդեռն» ոճով կառուցված ճարտարապետական և մշակութային հուշարձան է, նախագծի հեղինակը եղել է Անտոն Չեխովի ընկերը՝ ակադեմիկոս-ճարտարապետ Ֆեոդոր Շեխտելը։
Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1982 թվականի նոյեմբերի 3-ին ԽՄԿԿ կենտրոնական կոմիտեի և Տագանրոգի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ, Տագանրոգ քաղաքի պատմական և մշակութային հուշարձանների ուսումնասիրման և տարածման նպատակով։ Թանգարանը գտնվում է տագանրոգցի հողատեր Եվգենի Շարոնովի նախկին պալատում։ Շենքը կառուցվել է 1912 թվականին մոդեռն ոճով` ճարտարապետության ակադեմիկոս Ֆեոդոր Շեխտելի նախագծով։ Մինչև 1917 թվականը շենքը պատկանում էր Եվգենի Շարոնովին։ 1920-1922 թվականներին շենքում տեղակայվել է շերամաբուծական կայան, 1923 թվականից՝ մանկական պոլիկլինիկա։
Տագանրոգի օկուպացիայի ժամանակ շենքը զբաղեցրել է Էվալդ ֆոն Կլեյստի Առաջին բանակային շտաբը ։
1944 թվականից հետո շենքում տեղավորվել են քաղաքային տարբեր կազմակերպություններ, այդ թվում նաև Օրջոնիկիձեի ԽՄԿԿ կենտրոնական կոմիտեն։
1981 թվականից շենքում է գտնվում «Տագանրոգի քաղաքաշինության և կենցաղի» թանգարանը։ Թանգարանի ցուցադրությունը ղեկավարել է Լիդիա Աֆանեսևնա Ցիմբալը ։ Ցուցադրությունում ներկայացված են հին Տագանրոգի թաղամասերը, հին լուսանկարներ, բացիկներ, քաղաքային նախագծեր, XVIII-XX դարերի կահույքի և դեկորատիվ արվեստի նմուշներ, ռուսական և արևմտյան եվրոպական ապակուց պատրաստված արտադրանքներ, որոնք ցույց են տալիս քաղաքի կենցաղի առանձնահատկությունները Պետրոս I-ի ժամանակներից մինչև մեր օրեր ։
Թանգարանի շենքի ցոկոլային հարկում կան չորս ցուցահանդեսային սրահներ, որոնցում հիմնական ցուցահանդեսից բացի, թանգարանը ակտիվ ցուցահանդեսային աշխատանք է իրականացնում՝ ներկայացնելով ժամանակակից արվեստագետների, քանդակագործների, կոլեկտորների և տարբեր շրջիկ ցուցահանդեսներ ։
Ճարտարապետություն
Կառույցը «մոդեռնի» նմուշ է՝ ճարտարապետության, գեղանկարների և քանդակների սինթեզ։ Մեկուկես հարկանի շենքը շատ ընդհանրություններ ունի Մոսկվայի Յարոսլավսկի կայարանի հետ, նույն սրածայր աշտարակները, կենտրոնական մասում սեղանակերպ տանիքների կատարները, նույն ռիթմով հերթագայող պատուհանների տարբեր ձևեր։ Շենքի կոմպոզիցիան հիմնված է անհամաչափության վրա։ Ձախ կողմն ունի անկյունային 4 բարձր աշտարակներ։ Վերևի հատվածում ի սկզբանե եղել են տան սեփականատիրոջ անվան սկզբնատառերը՝ «Е. Ш.», որոնք փոխարինվել են սրաձող դրոշակով։ 1978 թվականին դրոշն ամրացվել է գնդիկավոր առանցքակալի վրա և քամուց ծածանվում է։
Շենքի գլխավոր ճակատը ամենադիտարժանն է։ Հուշարձանը կառուցված է ասիմետրիկ տեսքով։ Յուրօրինակ է խճանկարային ֆրիզը կազմված է մայոլիկայից, նրա կազմը միավորում է մի շարք սյուժետային թեմաներ։ Շինության ուսումնասիրության ժամանակ պնդումներ են եղել, որ պաննոները ստեղծել են Նիկոլայ Ռերիխը, Միխայիլ Վրուբելը, Վիկտոր Վասնեցովը։ Խճանկարը նվիրված է ռուսական ժողովրդական վեպերին։ Առանձնատունը միակն է տարածաշրջանում, որտեղ ճակատի վրա կիրառվում է մոնումենտալ գեղանկար։
Ցուցահանդեսային գործունեություն
Թանգարանն ակտիվ ցուցահանդեսային գործունեություն է իրականացնում, իր սրահներում ներկայացնելով ինչպես տեղացի արվեստագետների ստեղծագործություններ, այնպես էլ տարբեր շրջիկ ցուցահանդեսներ։ Թանգարանում ցուցադրվող անվանի արվեստագետների շարքում են Յուրի Շաբելնիկովը, Ալեքսանդր Կիսլյակովը , Նատալյա Դուրիցկայան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի թանգարաններ Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի թանգարաններ Կատեգորիա:1981 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:1912 հիմնադրված շենքեր
Cms Made Simple
Cms Made Simple (CMSMS), կայքերի կառավարման ժամանակակից համակարգ է, որի օգնությամբ կարելի է ստեղծել կայքեր, կայքի դիզայն և ընդլայնել ֆունկցիոնալությունը։ Այս համակարգը կարող է ընդլայնվել մոդուլների և թեգերի միջոցով և հարմար է ինչպես փոքր կայքերի, այնպես էլ մեծ պորտալների կառավարման համար։ CMSMS-ը անվճար ծրագիր է՝ գրված PHP լեզվով և տարածվում է GPL լիցենզիայի տակ։ Որպես տվյալների բազա օգտագործում է MySQL և PostgreSQL։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բովանդակության կառավարման համակարգեր
Ստերեո (այլ կիրառումներ)
Ստերեո ․․․ (< հուն, otepeog — կարծր, ծավալային, տարածական), բարդ բառերի սկզբնամաս, որը ցույց է տալիս․
Կատեգորիա:Ձայնագրություն Կատեգորիա:Ակուստիկա
(8741) Սուզուկիսուզուկո
(8741) Սուզուկիսուզուկո (Suzukisuzuko), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի հունվարի 25-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,020143 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8866 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1537 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1917,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187786 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,46° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ ծառայություն
Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ ծառայություն (Пограни́чная слу́жба Федера́льной слу́жбы безопа́сности Росси́йской Федера́ции), Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայության (Ռուսաստանի ԱԴԾ) կազմում կառուցվածքային ստորաբաժանում (Հատուկ ծառայություն), որի հիմնական խնդիրն է Ռուսաստանի Դաշնության պետական սահմանի՝ նրա ցամաքային և ջրային սահմանների, ինչպես նաև Ռուսաստանի Դաշնության բացառիկ տնտեսական գոտու ծովային կենսաբանական ռեսուրսների պաշտպանությունը, պահպանությունն ու պաշտպանությունը։
Պաշտպանության մասին 1996 թվականի մայիսի 31-ի թիվ 61 Դաշնային օրենքի 6-րդ, 7-րդ, 8-րդ հոդվածների 1-ին կետերի համաձայն՝ ՌԴ ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայության սահմանապահ մարմինները հանդիսանում են այն մարմինները, որոնք ներգրավվում են պետության պաշտպանության ոլորտում առանձին խնդիրների կատարման համար՝ ՌԴ զինված ուժերի կիրառման պլանին համապատասխան, հանդիսանալով Ռուսաստանի Դաշնության գործադիր իշխանության դաշնային մարմնի հատուկ ծառայության մաս։ ՌԴ ԱԴԾ Սահմանապահ մարմինները չեն մտնում Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության Զինված ուժերի կազմի մեջ, գտնվելով զինված ուժերի հետ լիարժեք փոխգործակցությամբ, կատարելով Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության խնդիրները։
Պատմություն
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի դեկրետը (ՌԽՖՍՀ ժողկոմխորհի) 1918 թվականի մայիսի 28-ին ստեղծվել է ՌԽՖՍՀ սահմանի սահմանապահ պահպանություն։ Այդ ժամանակ էլ ստեղծվել է Սահմանապահ պահպանության գլխավոր վարչությունը, որտեղ ամբողջ կազմով անցել են Ռուսաստանի սահմանապահ պահակախմբի առանձին կորպուսի նախկին վարչության սպաները։
ԽՍՀՄ գոյության տարիներին մի շարք վերափոխումներից հետո, 1957 թվականից սահմանապահ զորքերը մտել են ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդին կից պետական անվտանգության կոմիտեի կազմի մեջ, որը 1978 թվականին վերածվել է ինքնուրույն պետական կոմիտեի՝ ԽՍՀՄ պետական անվտանգության կոմիտեի (ԽՍՀՄ ՊԱԿ)։ Ստեղծվել է ԽՍՀՄ ՊԱԿ սահմանապահ զորքերի գլխավոր վարչությունը։ 1989 թվականի մարտի 21-ին ԽՍՀՄ ՊԱԿ սահմանապահ զորքերը (ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության ներքին զորքերի և երկաթուղային զորքերի հետ միասին) ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության № 10224-XI հրամանագրով հեռացվեցին ԽՍՀՄ զինված ուժերի կազմից (ԽՍՀՄ զինված ուժեր), և այդ պահից ի վեր բաղկացած էին զինված ուժերի հաստիքային թվից դուրս՝ ինչպես ԽՍՀՄ զինված ուժերի, այնպես էլ հետագայում ՌԴ զինված ուժերի կազմից։
1991 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ը լուծարվում և բաժանվում է 3 առանձին գերատեսչության՝ միջհանրապետական անվտանգության ծառայություն, հետախուզության կենտրոնական ծառայություն և ԽՍՀՄ պետական սահմանի պահպանության կոմիտե ։ Պետական սահմանի պահպանության լիազորությունները, մի շարք այլ լիազորությունների հետ մեկտեղ, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ից փոխանցվել են ԽՍՀՄ պետական սահմանի պահպանության նորաստեղծ կոմիտե, որը վերակազմավորվել է ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի սահմանապահ զորքերի գլխավոր վարչությունից ։
1992 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ԽՍՀՄ պետական սահմանի պահպանության կոմիտեն լուծարվեց ։ Պետական սահմանի պահպանության կոմիտեի և նրան ենթակա զինվորական կազմավորումների թվաքանակի հաշվին, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 1992 թվականի հունիսի 12-ի № 620 հրամանագրով կազմավորվել են Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերը՝ Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության նոր նախարարության կազմում, որը գործում էր 1992 թվականի հունվարից մինչև 1993 թվականի դեկտեմբերը։
1993 թվականի դեկտեմբերի 21-ին վերացվել է Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության նախարարությունը և ստեղծվել է Ռուսաստանի Դաշնության հակահետախուզության Դաշնային ծառայությունը։ Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության կազմում ընդգրկվել են Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության նախարարության գրեթե բոլոր ստորաբաժանումները, բացառությամբ սահմանապահ զորքերի, որոնք առանձնացված են ինքնուրույն դաշնային ծառայության։
Ուղիղ մեկ տարի անց՝ 1994 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, Դաշնային սահմանապահ ծառայությունը՝ Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերի գլխավոր հրամանատարությունը վերանվանվել է Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային սահմանապահ ծառայության (Ռուսաստանի Դաշնային սահմանապահ ծառայություն)։ Սահմանապահ զորքերը եղել են Ռուսաստանի պարեկապահակային ծառայության կառուցվածքային մասը։
2000-2003 թվականներին Ռուսաստանի դաշնային ծառայության և Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերի լիազորությունները կարգավորվում էին Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ ծառայության մասին № 55 դաշնային օրենքով ։
2003 թվականի հուլիսի 1-ից Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հրամանագրով վերացվել է Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային սահմանապահ ծառայությունը։ Նրա գործառույթները փոխանցվել են այդ նույն հրամանագրով ստեղծված սահմանապահ ծառայության վարմանը Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայության կազմում։ Նորաստեղծ կառույցի գործունեության կազմակերպման համար ձևավորվում է Ռուսաստանի ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայության կազմակերպչական բաժինը։
2004 թվականի հուլիսի 20-ին Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի ծովային պահպանության հիման վրա ստեղծվեց Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի առափնյա պահպանությունը՝ Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի ՍԾ-ի կազմակերպչական դեպարտամենտում ստեղծվում է առափնյա պահպանության վարչություն (2007 թվականին վերակազմավորվում է առափնյա պահպանության դեպարտամենտ) ։
2005 թվականին Ռուսաստանի Դաշնությունում վերացվում է ուժային կառույցների այնպիսի տեսակ, ինչպիսին են սահմանապահ զորքերը։ Այդ ժամանակվանից Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի բոլոր կազմավորումները կրում են սահմանապահ մարմինների անվանումը ։
Դրա հետ մեկտեղ Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության Սահմանապահ ծառայությունում սկսվել է սահմանապահ մարմինների ստորաբաժանումների համալրման խառը համակարգից անցում կատարել պայմանագրային զինծառայողներով զինվորական ծառայություն անցնող զինծառայողների։ 2008 թվականի ավարտին Ռուսաստանի սահմանապահ մարմիններն ամբողջությամբ անցել են պայմանագրային հիմունքներով զինվորական ծառայություն անցնող զինծառայողների ստորաբաժանումների համալրման համակարգին՝ հրաժարվելով ստորաբաժանումների համալրումից զորակոչով զինվորական ծառայություն անցնող զինծառայողների կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի զինված ուժեր
Հանգըլ
Հանգըլ (한글), կորեերեն այբուբենի անվանումը ։ Հնչյունական տառավանկային գիր է, ունի 24 տառ (14 բաղաձայն և 10 ձայնավոր)։ Ստեղծվել է 1444 թվականին (վերագրվում է Սեջոն թագավորին և նրա պալատական գիտնականներին), չնայած դրան, մինչև 19-րդ դարի վերջը Կորեայում պաշտոնական գիրը չինական այբուբենն էր։ 1894 թվականից մտցվել է խառը (չին-կորեական) գիր։
Այժմ հանգըլը Հյուսիսային Կորեայի և Հարավային Կորեայի պաշտոնական գրային համակարգն է։ Այն նաև համապաշտոնական գիր է Յանբյան-Կորեական ինքնավար շրջանում և Չանբայ-Կորեական ինքնավար շրջանում։ Այն նաև օգտագործվում է գրելու համար Չիա-Չիա լեզուն, որով խոսում են Ինդոնեզիայի Բաու-Բաու քաղաքում։
Շատ լեզվաբաններ հանգըլը համարում են աշխարհի ամենատրամաբանական գրային համակարգը, մասամբ այն պատճառով, որ դրա բաղաձայնների տառերի տեսքը նմանակում է բաղաձայնի արտաբերման պահին խոսողի բերանի ձևին ։
Պաշտոնական անուններ
Կորեական այբուբենը նախկինում կոչվում էր Հունմինջոնգըմում(훈민정음)՝ մի փաստաթղթի անունով, որով 1446 թվականին գիրը ներկայացվել է կորեցիներին ։ Ներկայումս Հարավային կորեացիները այբուբենն անվանում են հանգըլ(한글) տերմինով, որը ստեղծվել է 1912 թվականին։ Տերմինը կազմված է հին կորեերեն հան (한) բառից, որը նշանակում է «մեծ», և գըլ (글) բառից, որը նշանակում է «գիր»։ Հան բառը սովորաբար վերաբերում է Կորեային, այսպիսով անվանումը կարող է նշանակել նաև «Կորեական գիր» ։ Դրան լատինատառ մի քանի անվանումներ են տվել. Հյուսիսային կորեացիները կորեերենի այբուբենը անվանում են Չոսոնգուլ (조선글), Չոսոն բառից, որը Հյուսիսայի Կորեայում երկրի անվանումն է ։
Այլ անվանումներ
Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Կորեայի վերնախավը գրելու համար նախընտրում էր չինական հիերոգլիֆները (հանջա)։ Նրանք հանջան անվանում էին ջինսո (진서) կամ «իսկական տառեր»։ Միևնույն ժամանակ նրանք հանգըլն անվանում էին ամքըլ (암클), որը նշանակում էր «կանանց գիր», և ահետգըլ (아했글), որը նշանակում է «երեխաների գիր», չնայած այս մասին գրավոր արձանագրություններ չկան ։
Հանգըլի կողմնակիցները այն անվանում էին ջոնգ-ըմ, որը նշանակում է «ճիշտ արտասանություն», գուգմուն (국문)՝ «ազգային գիր» և ոնմուն (언문)՝ «մայրենի գիր»։
Հատկանիշներ
Գրության ուղղությունը վերևից ներքև է, աջից ձախ, իսկ վերջերս ավելի հաճախ՝ հորիզոնական ձախից աջ։ Հյուսիսային Կորեայում 1949 թվականից օգտագործվում է միայն հանգըլ, Հարավային Կորեայում՝ խառը գիրը։
Հանգըլի առանձնահատկությունը այն է, որ տառերը միավորվում են խմբերի, որոնք մոտավորապես համապատասխանում են վանկերի։ ժամանակակից կորեական այբուբենում կա 40 գրանիշ։
Ստեղծում
Հանգըլի ստեղծումից առաջ Կորեայում մարդիկ հիմնականում գրում էին դասական չինարենով՝ միևնույն ժամանակ կիրառելով տեղական հնչյունային համակարգեր, որոնք ստեղծվել էին հանգըլից դեռևս հարյուրավոր տարիներ առաջ։ Այդ գրերի շարքում են Իդուն, Հյանգչալը, Գուգյեոլը և Գակպիլը ։ Սակայն կորեերենի և չինարենի միջև մեծ տարբերությունների, ինչպես նաև հիերոգլիֆների ահռելիվը թվի պատճառով ցածր դասի կորեացիների մեծ մասը անգրագետ էին ։ Հասարակ ժողովրդին կրթելու նպատակով Սեջոն թագավորը անձամբ ստեղծեց և տարածեց նոր այբուբեն ։
Հանգըլը այնպես էր կառուցված, որ նույնիսկ նվազագույն գիտելիք ունեցող մարդիկ կարող էին կարդալ և գրել։ Այս այբուբենի մասին կա մի հայտնի ասացվածք. «Իմաստունը կարող է ծանոթանալ նրանց հետ մինչ առավոտը վերջանա; և նույնիսկ հիմարը կարող է սովորել դրանք տաս օրվա ընթացքում» ։
Նախագիծը ավարտվեց 1443 թվականի դեկտեմբերին կամ 1444 թվականի հունվարին։ Այս մասին վկայություններ կան 1446 թվականի մի փաստաթղթում, որը կոչվում էր Հունմինջոնգըմում, որից էլ ծագել էր այբուբենի նախնական անվանումը։ Հունմինջոնգըմումի հրատարակման օրը՝ հոկտեմբերի 9-ը Հարավային Կորեայում նշվում է՝ որպես հանգըլի օր։ Հյուսիսային Կորեայում այդ օրը հունվարի 15-ն է։
1940 թվականին հայտնաբերվել է մի փաստաթուղթ՝ «Հունմինջոնգըմում Հերյե» անվանումով («Հունմինջոնգըմի բացատրություն և օրինակներ»)։ Այս փաստաթղթում բացատրվում է, որ բաղաձայնների ձևը հիմնված է արտասանական հնչյունաբանության վրա, իսկ ձայնավորների ձևավորումը՝ ին և յանի և ձայնային ներդաշնակության վրա։
Քննադատություն
1440-ականներին հանգըլը բարձր խավի կողմից, ինչպես նաև գիտնական Չո Մանրիի և կորեացի կոնֆուցիականների կողմից արժանացավ մեծ քննադատության։ Նրանք համարում էին, որ Հանջան կորեերենի համար ամենաճիշտ գրային համակարգն է։ Նրանք հանգըլը համարում էին նույնիսկ սպառնալիք՝ իրենց կարգավիճակին։ Սակայն, հանգըլը ներմուծվեց ազգային մշակույթ, ինչպես նախատեսել էր Սեջոն թագավորը։ Այն հիմնականում օգտագործում էին կանայք և ժանրային գրողները ։ Հանգըլը այնքան մեծ տարածում էր գտել անգրագետ մարդկանց շրջանում, որ Յոնսանգուն թագավորը 1504 թվականին արգելեց դրա կիրառումը, իսկ Չունջոն թագավորը 1506 թվականին վերացրեց Էոնմունի նախարարությունը՝ կառավարական մի հաստատություն, որը զբաղվում էր հանգըլի ուսումնասիրությամբ ։
Զարգացում
16-րդ դարի վերջում հանգըլը սկսեց ծաղկում ապրել։ Զարգացան գրականության կասա և սիջո ժանրերը։ 17-րդ դարում հանգըլով գրված վեպերը տարածում գտան ։ Իսկ մինչ այդ հանգըլի ուղղագրությունը բավականին անկանոն էր դարձել։ 1796 թվականին հոլանդացի գիտնական Իսաակ Տիտսինգը առաջին անգամ արևմուտք բերեց հանգըլով գրված գիրք։ Նրա փոքր գրադարանում կար ճապոներեն մի գիրք՝ «Սանգոկու Ցուրան Զուսեցու» («三国通覧図説» ՝ Երեք երկրների պատկերազարդ նկարագրություն), որի հեղինակն է Հայաշի Շիհեյը ։ Այս գիրքը հրատարակվել է 1785 թվականին։ Այնտեղ նկարագրված է Չոսոն արքայատոհմը և Հանգըլը ։ 1832 թվականին Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի արևելյան թարգմանության ֆոնդը աջակցեց Տիտսինգի ֆրանսերեն թարգմանության կրճատ հրատարակմանը ։ 19-րդ դարում կորեական ազգայնականության աճի, Կաբոյի բարեփոխականների ճնշումների և դպրոցներում և գրականության մեջ հանգըլի տարածման շնորհիվ հանգըլը 1894 թվականին պաշտոնական կարգավիճակ ստացավ։ 1895 թվականին հանգըլը սկսեց օգտագործվել տարրական դպրոցներում։ 1896 թվականին տպագրվեց հանգըլով գրված առաջին թերթը՝ Թոնգնիփ Սինմունը ։ Չնայած այս ամենին՝ վերնախավը շարունակում էր գործածել չինական հիերոգլիֆները, իսկ հասարակ ժողովուրդի մեծ մասը անգրագետ էր։
Բարեփոխումներ և ճապոնական գերիշխանություն
Ճապոնիայի գերիշխանության ժամանակաշրջանում, որը սկսվել էր 1910 թվականին, ճապոներենը դարձավ Կորեայի պաշտոնական լեզուն։ Սակայն, հանգըլը շարունակում էր ուսուցանվել կորեական դպրոցներում, և կորեերենը գրվում էր հանջա-հանգըլ խառը գրով, որտեղ բառարմատների մեծամասնությունը գրվում էր հանջայով, իսկ քերականական ձևերը՝ հանգըլով։ Ճապոնիան արգելեց վաղ շրջանի կորեական գրականությունը, իսկ հանրակրթական դպրոցները պարտադիր դարձան բոլոր երեխաների համար։
Հանգըլի ուղղագրությունը մասամբ ստանդարտացվեց 1912 թվականին։ Այդ ժամանակ «արե» (ㆍ) ձայնավորը սկսեց օգտագործվել միայն սինո-կորեական արմատներում, շեշտված բաղաձայնները ստանդարտացվեցին և դարձան ㅺ, ㅼ, ㅽ, ㅆ և ㅾ, իսկ բառավերջի բաղաձայնները՝  ㄱ, ㄴ, ㄹ, ㅁ, ㅂ, ㅅ, ㅇ, ㄺ, ㄻ և ㄼ։ Երկար ձայնավորների վրա դրվում էր դիակրիտիկ կետ, սակայն դա վերացվեց 1921 թվականին։
Գաղութային երկրորդ բարեփոխումը իրականացվեց 1930 թվականին։ «Արե» (ㆍ) ձայնավորը լիովին վերացվեց, շեշտված բաղաձայնները վերափոխվեցին ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ և ㅉ-ի, թույլատրվեց բառավերջի՝ ավելի շատ թվով բաղաձայնների (ㄷ, ㅈ, ㅌ, ㅊ, ㅍ, ㄲ, ㄳ, ㄵ, ㄾ, ㄿ և ㅄ) գործածությունը։ Այդ կերպ ուղղագրությունը դարձավ ավելի ձևահնչույթային։ ㅆ բաղաձայնը գոյականների միջև գրվում էր առանձին (առանց ձայնավորի), իսկ անվանական 가 մասնիկը ներմուծվեց՝ ձայնավորներից հետո գրվող ㅣմասնիկի փոխարեն։
Ջու Սի-Գյոնգը, ով 1912 ստեղծել է Հանգուլ տերմինը, 1933 թվականին հիմնադրեց« Կորեերենի հետազոտության հասարակություն»ը (հետագայում վերանվանվել է՝ «Հանգուլի հասարակություն»), որը 1933 թվականին «Հանգուլի ստանդարտացված համակարգ»-ով բարեփոխեց ուղղագրությունը։ Հիմնական փոփոխությունը հանգըլի՝ ձևահնչույթական դարձնելն էր։ Սակայն դա պետք է արվեր այնպես, որ այն լիներ հնարավորինս գործնական։ 1940 թվականին  հրատարակվեց օտար լեզուների ուղղագրության գրադարձության համակարգ։
Հետագա բարեփոխումներ
Ժամանակակից հանգըլի վերջնական ուղղագրությունը հրապարակվել է 1946 թվականին՝ Կորեայի անկախացումից անմիջապես հետո։ 1948 թվականին Հյուսիսային Կորեայում փորձեր արվեցին հանգըլը լիովին ձևահնչույթաբանական դարձնել՝ նոր տառեր ավելացնելով, իսկ 1953 թվականին Լի Սին Մանը փորձեց հեշտացնել ուղղագրությունը՝ վերադարձնելով 1921 թվականի գաղութային շրջանի ուղղագրությունը, բայց այս երկու փոփոխություններ գործածության մեջ եղան միայն մի քանի տարի։Ե՛վ Հյուսիսային Կորեան, և՛ Հարավային Կորեան որպես պաշտոնական գրային համակարգ օգտագործել են հանգըլը, ինչպես նաև խառը գիրը՝ պակասեցնելով հանջայի գործածությունը։ 1970-ականների սկզբներին կառավարության միջամտությամբ հարավում հանջայի գործածությունը առևտրային և ոչ պաշտոնական գրություններում կտրուկ անկում ապրեց։ Այդ ժամանակ Հարավային Կորեայի թերթերում Հանջան օգտագործվում էր միայն հապավումներ կազմելու, ինչպես նաև համանունները տարբերակելու համար։ Հարավային Կորեայում հանջայի գործածության վերաբերյալ շատ քննարկումներ և վիճաբանություններ են տեղի ունեցել։ Հյուսիսային Կորեան 1949 թվականին ընդունեց հանգըլը՝ որպես միակ գրային համակարգ՝ լիովին արգելելով հանջայի գործածումը։
Տառեր
Հանգըլի տառերը կոչվում են «ջամո» (자모)։ Հանգըլում կան 19 բաղաձայններ և 21 ձայնավորներ։
Բաղաձայններ
Ժամանակակից հանգըլում օգտագործվում են հետևյալ բաղաձայնները. Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են 19 բաղաձայնները՝ այբբենական կարգով։ Հանգըլի բաղաձայնները կարող են տարբեր հնչողություն ունենալ՝ կախված վանկում դրանց զբաղեցրած դիրքից։ Որոշ բաղաձայններ հանդիպում են կամ միայն սկզբնական կամ վերջնական դիրքում։ Հանգըլի բաղաձայնները կարող են միանալ 11 խմբերի մեջ, որոնք բոլորը հանդիպում են վանկի վերջում։ Դրանք են ㄳ, ㄵ, ㄶ, ㄺ, ㄻ, ㄼ, ㄽ, ㄾ, ㄿ, ㅀ ևㅄ։
Ձայնավորներ
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են ժամանակակից հանգըլի 21 ձայնավորները։ Լեզվաբանները տարբեր կարծիքներ ունեն հանգըլի ձայնավորների հնչույթների և երկհնչյունների թվի մասին ։
Այբբենական կարգը պատմության ընթացքում
1446 թվականին Հունմինջոնգըմում տրված այբբենական կարգը հետևյալն էր. 1527 թվականին Չո Սեջինը առաջարակել է այբբենական հետևյալ կարգը. Սա ժամանակակից այբբենական կարգերի հիմքն է։ Այբուբենը այս տեսքն ուներ կորեերենի լարված բաղաձայնների և դրանցով կազմվող կրկնակի բաղաձայնների զարգացումից, ինչպես նաև ㅇ (նուլ) ևㆁ (նգ) տառերի միավորումից առաջ։ Այսպիսով, երբ Հյուսիսային Կորեայի և Հարավային Կորեայի կառավարությունները սկսեցին ամբողջովին կիրառել հանգըլը, նրանք տարբեր կերպ դասավորեցին տառերը։ Հարավային Կորեայում նմանատիպ տառերը միասին խմբվեցին, այնինչ Հյուսիսային Կորեայում նոր տառերը ավելացվեցին այբուբենի վերջում։
Այբբենական կարգը Հարավային Կորեայում
Հարավային Կորեայում կրկնակի տառերը անմիջապես հաջորդում են այն բաղաձայններին, որոնցից կազմվել են. Սկզբում թվարկված են միահնչյուն ձայնավորները, ապա այն ձայնավորները, որոնք ենթարկվել են յոտացման (ձայնավորին ավելացել է յոտա ( յ ) տառը), ապա վերջիններիս ավելացված ի ձայնավորով հնչյունները։ «Վ» - ով սկսվող երկնչյունները դասակարգվում են՝ ըստ իրենց ուղղագրության։
Վերջնատառերի (받침) դասակարգումը հետևյալն է.
ㄱ ㄲ ㄳ ㄴ ㄵ ㄶ ㄷ ㄹ ㄺ ㄻ ㄼ ㄽ ㄾ ㄿ ㅀ ㅁ ㅂ ㅄ ㅅ ㅆ ㅇ ㅈ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ
Յուրաքանչյուր վանկ սկսվում է բաղաձայնով (կամ համրㅇ-ով), որին հաջորդում է ձայնավոր (օրինակ՝ ㄷ + ㅏ = 다)։ Որոշ վանկեր, ինչպիսիք են «달»-ը և «닭»-ը  վերջում ունեն բաղաձայն կամ բաղաձայնային խումբ (받침)։ Այսպիսով, կան «երկտառ» վանկերի 399 հնարավոր տարբերակներ, երկուսից ավելի տառերից կազմված վանկերի՝ 10773 և հանգըլի բոլոր տառերի վանկակազմական 11,172 հնարավոր տարբերակներ։
Այբբենական կարգը Հյուսիսային Կորեայում
Հյուսիսային Կորեայում այբբենական կարգը ավելի ավանդական է։ Նոր, կրկնակի տառերը դրվում են բաղաձայններից հետո՝ㅇ(նուլ) տառից առաջ՝ այբբենական ավանդական կարգը չխախտելու համար։ Բոլոր երկտառերը և եռատառերը՝ ներառյալ հին երկհնչյուններ ㅐ-ը և ㅔ-ը, դրվում են հասարակ ձայնավորներից հետո՝ այդպիսով պահպանելով Չո Մանրիի այբբենական կարգը։ Վերջնատառերի կարգը հետևյալն է. Բացառությամբ այն դեպքի, երբ ㅇ-ը գտնվում է բառասկզբում, այն արտասանվում է ինչպես ռնգային «նգ» հնչյունը, որը ժամանակակից լեզվում հանդիպում է միայն բառավերջում։ Կրկնակի տառերը դրվում են ամենավերջում, իսկ միացված բաղաձայնները անմիջապես հաջորդում են իրենց հիմնային բաղաձայններին։
Տառերի անուններ
Հանգըլի տառերին անվանումներ է տվել կորեացի լեզվաբան Չո Սեջինը 1527 թվականին։ Հարավային Կորեայում օգտագործվում են նույն անունները։ Դրանցից շատերը կազմված են հետևյալ ձևով՝ տառ+ ի + ը+ տառ։. Սկզբում Չոն ㅈ, ㅊ, ㅋ, ㅌ, ㅍ ևㅎտառերին տվել էր անկանոն միավանկ անուններ՝ ջի, չի, կի, տի, պի և հի, քանի որ դրանք չէին գործածվում բառավերջում, ինչպես սահմանված էր Հունմինջոնգըմում։ Սակայն 1933 թվականին նոր ուղղագրության ստեղծումից հետո վերականգնվեցին տառերի նախկին անունները, քանի որ նոր ուղղագրությունը թույլ էր տալիս բաղաձայններին դրվել բառի վերջում։
Հյուսիսային Կորեայում ուղղագրության պաշտոնական ընդունումից հետո տառերի անվանումները կանոնակարգվեցին։
Տառերի անունները Հարավային Կորեայում
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են Հարավային Կորեայում հանգըի բաղաձայնների անունները։ Տառերը դասակարգված են՝ ըստ այբբենական կարգի։ Հանգըլի ձայնավորների անունները համընկնում են նրանց արտասանության հետ և գրվում են հետևյալ կերպ՝ ㅇ + ձայնավոր։ Օրինակ՝ ㅏ ձայնավորը գրվում է 아, սկզբի ㅇ-ն համր է։
Տառերի անունները Հյուսիսային Կորեայում
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են Հյուսիսային Կորեայում հանգըլի բաղաձայնների անունները։ Տառերը դասակարգված են՝ ըստ այբբենական կարգի։ Հյուսիսային Կորեայում բաղաձայնի անունը կարող է կազմվել նաև հետևյալ կերպ՝ տառ+ ը (ㅡ), օրինակ՝ կը (그)՝ ㄱ տառի համար և սսը (쓰) ㅆ տառի համար։
Ինչպես Հարավային Կորեայում հանգըլի ձայնավորների անունները համընկնում են նրանց հնչողության հետ։
Գրելաձև
Հանգըլի տառերի գրելաձևը նման է չինարենի հիերոգլիֆների գրելաձևին։ Երկու գրերում էլ մասնիկների գրելու հերթականությունը նույնն է, չնայած կորեերենում կան ㅇև ㅎտառերը, որոնցում առկա է շրջանի տեսքով մասնիկը, որը չկա չինարենի հիերգլիֆներում։
Տառերի կառուցվածք
Շատ լեզվաբաններ գովել են հանգըլը տառերի հատկանիշային կառուցվածքի համար ՝ այն անվանելով «ուշագրավ», «հրաշալի» և «ստեղծված ամենակատարյալ հնչյունային համակարգը» ։ Հիմնական պատճառը, որ հանգըլը արժանացել է գովասանքների, այն է, որ բաղաձայնները ձևավորված են այնպես, որ նրանց տեսքից հասկացվում է նրանց արտասանությունը, քանի որ բաղաձայնների կառուցվածքը նմանակում է նրանց արտաբերման հատկանիշներին։ Ավելին, ձայնավորներ ը բաղկացած են ուղղահայաց կամ հորիզոնական գծերից, որի շնորհիվ նրանց հեշտ է տարբերակել բաղաձայններից։
Գրային համակարգերում կոդավորումը կարող է իրականացվել ձևույթային (լոգոգրաֆային համակարգերում, ինչպիսին է օրինակ հանջան), վանկային (վանկային գրերում, օրինակ՝ կանա) կամ հատույթային (այբբենական գրերում, ինչպիսիք են հայերենը, լատիներենը) մակարդակներով։ Հանգըլում որոշ դեպքերում նույնիսկ կան հատուկ մասնիկներ, որոնք մատնանշում են որոշակի հատկանիշներ, օրինակ՝ արտաբերման վայրը (շրթնային, առաջնալեզվային, ետնալեզվային, ըմպանային) և արտաբերման եղանակը (պայթական, ռնգային, շչական, հագագային) բաղաձայնների համար, յոտացումը (նախորդող ի ձայնավորով), ձայնային ներդաշնակությունը և այլ հատկանիշներ ձայնավորների համար։
Ձայնավորների դեպքում տառի հիմնական գծին միացված կարճ գիծը ցույց է տալիս, որ դա այն ձայնավորներից է, որ կարող է ենթարկվել յոտացման։ Երբ ձայնավորն արդեն յոտացվում է, ավելանում է երկրորդ գծիկը։ Մասնիկի դիրքը ցույց է տալիս, թե ներդաշնակության որ դասին է պատկանում ձայնավորը, «լուսավո ՞ր» կամ դրական (վերևում կամ աջ կողմում), թե՞ «խավար» կամ բացասական (ներքևում կամ ձախ կողմում)։ Ժամանակակից այբուբենում հավելյալ ուղղահայաց գիծը ցույց է տալիս, որ հնչյունը ի ձայնավորի ազդեցությամբ անմիջական փոփոխության է ենթարկվել։ Օրինակ՝ ㅏ [ա], ㅓ [ա], ㅗ [օ], և ㅜ [ու]  ձայնավորները դարձել են  ㅐ [է], ㅔ [ե], ㅚ [օ], ևㅟ [վի]։ Սակայն սա ուղղակի գրի զարգացման արդյունք է, այլ ոչ տառերի հատուկ ձևավորում։
Չնայած գիրը հատկանիշային է, այն գործնականում հանդես է գալիս որպես սովորական այբուբեն։ ㅌտառը կարդացվում է ինչպես սովորական բաղաձայն՝ «թ», իսկ ㅔերկհնչյունը կարդացվում է ուղղակի «է »։
Բացի տառերից հանգըլում սկզբում եղել են նաև դիակրիտիկ նշաններ՝ ցույց տալու համար տոնը։ Բարձր տոնով վանկերի (거성) ձախ կողմում դրվում էին կետեր (<span lang="ko" style="font-family: '은 자모 바탕', Malgun Gothic, UnJamoBatang, UnBatang, Code2000, serif">ᅟᅠ〮 ), բարձրացող տոնով վանկերի (상성) վրա դրվում էին կրկնակի կետեր (<span lang="ko" style="font-family: '은 자모 바탕', Malgun Gothic, UnJamoBatang, UnBatang, Code2000, serif">ᅟᅠ〯 )։ Սակայն սրանք այլևս չեն կիրառվում։ Չնայած ձայնավորի երկարությունը կորեերենում հնչույթային է, այն այլևս չի նշվում։
Բաղաձայնների կառուցվածք
Ըստ խոսելու օրգանների՝ բաղաձայնները բաժանվում են 5 խմբի, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի հատուկ կառուցվածք։ Այդ կառուցվածքների հիման վրա հավելյալ մասնիկների միջոցով ստեղծվում են նոր տառեր։ Հիմնական կառուցվածքները ներկայացնում են լեզվի, քիմքի, ատամների և կոկորդի դիրքը հնչյուններն արտասանելիս։
Այս խմբերին տրված կորեերեն անունները վերցված են չինարենի հնչյունաբանությունից.
Ձայնավորների կառուցվածք
Ձայնավորները հիմնված են երեք տարրերի վրա. Կարճ մասնիկները (կետերը) ավելացվում էին հիմնական տարրերին՝ ստանալու համար ձայնավոր տառեր։
Բաղադրյալ ձայնավորներ
Հանգըլում երբեք ձայնավոր տառերը չեն պարունակել վ ՝ բացառությամբ սինո-կորեական ծագում ունեցող բառերի։ Քանի որ օ-ն կամ ու-ն ա-ից կամ օ-ից առաջ դառնում էին [վ], և այդ հնչյունը ոչ մի տեղ այլևս չէր հանդիպում, այն միշտ կարելի էր վերլուծել ինչպես հնչույթային օ կամ ու, և [վ] հնչյունն արտահայտելու համար տառ հարկավոր չէր։ Սակայն երևում է ձայնային ներդաշնակություն. «խավար» ㅜ (ու)-ն «խավար» ㅓ(օ) -ի  հետ դառնում է ㅝ (վո), իսկ  «լուսավոր» ㅗ(օ)-ն «լուսավոր» ㅏ(ա)-ի հետ դառնում է ㅘ (վա)։ ㅣ(ի) -ով ավարտվող ձայնավորները սկզբումերկհնչյուններ էին։ Սակայն դրանցից որոշները դարձել են մաքուր ձայնավորներ.
Յոտացման ենթարկված ձայնավորներ
Հանգըլում յ հնչյունի համար չկա որևէ տառ։ Փոխարենը՝ այս հնչյունը արտահայտվում է՝ ձայնավորի հիմնական գծին ավելացված կրկնակի մասնիկով։ 7 հիմնական ձայնավորներից չորսին կարող է նախորդել յ հնչյունը, և այս չորսը գրվում էին՝ գծին ավելացված կետի տեսքով։ Չինարենի կալիգրաֆիայի ազդեցությամբ այդ կետերը սկսեցին միացվել գծին, օրինակ՝ ㅓㅏㅜㅗ։ Նախորդող յ հնչյունը, որը կոչվում է յոտացում, արտահայտվում էր կետի կրկնությամբ, օրինակ՝ ㅕㅑㅠㅛ (յե, յե, յու, յո)։ Մնացած երեք ձայնավորները, որոնք չէին կարող յոտացվել, գրվում էին մեկ գծով ㅡㆍㅣ։ Հասարակ յոտացված ձայնավորներն են. Կան նաև երկու յոտացված երկհնչյուններ. 15-րդ դարի կորեերենում ձայնավորների ներդաշնակությանն ավելի մեծ ուշադրություն էր դարձվում, քան այսօր։ Քերականական ձևույթները փոփոխվում էին՝ կախված միջավայրից։ Դրանք խմբվում էին այնպես, որ մեկը մյուսին «ավելի ներդաշնակ դարձնեն»։ Սա ազդում էր լեզվի ձևույթաբանության վրա, և կորեերենի հնչույթաբանության մեջ սա բացատրվում էր ին և յան փիլիսոփայությամբ։ Եթե բառարմատը կազմող ձայնավորները «լուսավոր» էին, ապա դրան կցվող ածանցները ևս պետք է «լուսավոր» լինեին և հակառակը։ Կար նաև ձայնային ներդաշնակության երրորդ խումբ ՝ չեզոք ձայնավորները, որոնք կարող էին համադրվել և՛ «լուսավոր», և՛ «խավար» ձայնավորների հետ։
Կորեերենի չեզոք ձայնավորը ㅣ(ի)-ն է, Ին կամ խավար ձայնավորները՝ ㅡㅜㅓ(ը, ու, օ), որոնց կետերը ուղղված են ներքև և ձախ, յան կամ լուսավոր ձայնավորներն են ㆍㅗㅏ (ը, օ, ա), որոնց կետերը ուղղված են վերև և աջ։ Հունմին Ջոնգ-ըմ Հերյեում ասվում է, որ կետեր չունեցող տառերը՝ ㅡㆍㅣ, ներկայացնում են ինի, յանի և  միջնորդության գաղափարները, այսինքն երկիրը, երկինքը և մարդուն։
Ձայնավորների ձևավորման մեջ գոյություն ուներ ևս մեկ՝ երրորդ չափորոշիչ հատկանիշ, այն է՝ ընտրել ㅡ մասնիկը՝ որպես ㅜ-ի և ㅗ-ի պատկերային հիմք, և ㅣմասնիկը՝ որպես ㅓ-ի և ㅏ-ի պատկերային հիմք։ Հորիզոնական և ուղղահայաց գծերի միջև ընդհանրությունները լիովին հասկանալու համար անհրաժեշտ կլիներ իմանալ, թե այս ձայնավորները 15-րդ դարում հնչյունային ինչ արժեքներ են ունեցել։