cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժան Պոլ Սարտր
Ստեղծագործություններ
Սարտրի գլխավոր փիլիսոփայական աշխատությունը՝ «Գոյը և չգոյը» (¨L'Etre et le néant¨-1943) իր՝ գոյության գաղափարի վիթարի կառուցվածքայնացումն է, որից ծագում է ժամանակակից էքզիստենցիալիզմի մեծ մասը։ Էքզիստենցիալիստական մարդասիրության գաղափարը, որը Սարտրը քարոզում էր իր հայտնի «Էքզիստենցիալիզմը մարդասիրություն է» (¨L'existentialisme est un humanisme¨-1946) ակնարկում, նշմարվում է նաև իր՝ «Ազատության ուղիները» (¨Les Chemins de la liberté¨-1945-1949) վիպաշարքում։
Սարտրը, հավանաբար, ավելի հայտնի է որպես թատերագիր։ «Ճանճերում» (¨Les Mouches¨-1943) երիտասարդ մարդասպանի իրագործած ազատությունը հակադրվում է անզոր Յուպիտերին, մինչդեռ «Ելք չկա» թատերախաղում դժոխքը հայտնվում է որպես մարդկանց միասնականություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Ամալյա Լինդեգրեն
Ամալյա Եֆրոսինե Լինդեգրեն (Amalia Euphrosyne Lindegren, ), շվեդ նկարչուհի և արվեստաբան։ Եղել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ (1856)։
Կենսագրություն
Ամալյա Լինդգրենը ծնվել է Ստոկհոլմում՝ Աննա Կատարինա Լինդգրենի (մահացել է 1817), որն ամուսնացած էր կրտսեր Անդերս Լինդգրենի հետ։ Մոր մահից հետո նրան որդեգրել են ենթադրյալ կենսաբանական հոր՝ ազնվական Բենջամին Սանդելսի այրին։ Երեխայի դիրքը փոքր-ինչ նվաստացուցիչ էր, քանի որ նրան վերաբերվում էին որպես վերնախավի բարեգործության օբյեկտ, և նրա իր հետագա աշխատանքներում տխուր փոքր աղջնակների նկարները, ենթադրաբար, ոգեշնչված են իր մանկությունից։
Լինդգրենի տաղանդը վաղ տարիքում դրսևորվեց, երբ նա նկարում էր Մարիա Ռյոհլի (Maria Röhl) ոճով և դրանք վաճառում։ 1839 թվականին նա սկսեց յուղաներկով նկարել, 1842 թվականին դարձավ Սոֆյա Ադլեսպարի ուսանողը և հաջորդ տարի մասնակցեց նրա առաջին ցուցահանդեսին ։
1846 թվականին Լինդգրենի նկարների մասին արտահայտվել է նկարիչ և արվեստի ուսուցիչ Գուստաֆ Քվարնստրոմը (Carl Gustaf Qvarnström, 1810-1867), որը այնքան տպավորված էր, որ իր կապերի միջոցով նրան դարձրեց այն չորս կանանցից մեկը, որոնք 1849 թվականին դարձան Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ուսանողներ ։ Մյուս երեքն էին` Լիա Ահլբորնը (Lea Ahlborn), Ագնես Բորժեսոնը (Agnes Börjesson) և Ժանետ Մյուլերը (Jeanette Möller) ։ Այն ժամանակ կանայք կարող էին սովորել Ակադեմիայում միայն հատուկ թույլտվությամբ, քանի որ մինչև 1864 թվականը իգական սեռի ուսանողներին պաշտոնապես չէր թույլատրվում Ակադեմիայում սովորել նույն պայմաններով, ինչ արական սեռի ուսանողներին ։ 1850 թվականին նա դարձավ առաջին կին ուսանողը, որը Ակադեմիայի կողմից ստացավ կրթաթոշակ, ով նկարչություն էր ուսանում Փարիզում ։ Փարիզում նա ուսանել է Լեոն Կոնիեի (Léon Cogniet) և ապա Անժ Թիսեի (Jean-Baptiste-Ange Tissier) մոտ։ 1854 թվականին սովորել է Մյունխենի Պինակոտեկում, 1854-1855 թվականներին՝ Հռոմում, և 1856 թվականին մասնակցել է Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսին՝ նախքան 1856 թվականին Շվեդիա վերադառնալը ։ Նա կրկին այցելել է Փարիզ 1859 թվականին։
Ամալյա Լինդեգրենը շփվում էր այդ դարաշրջանի մշակույթի այնպիսի հայտնի անհատականությունների հետ, ինչպիսիք են Ֆրեդրիկա Բրեմերը, Օլոֆ Էներոթը (Olof Eneroth), Վենդելա Հեբբեն (Wendela Hebbe) և Սոֆի Ադլերսպարեն, բայց նրան նկարագրում էին որպես լուռ և համեստ ու խոնարհ ինտրովերտ, որը երբեք չէր ամուսնացել, չէր ունեցել որևէ սիրեկան կամ շատ ելույթներ չէր ունենում սոցիալական առիթներով, ով. «ապրում էր թոշակառուի կյանքով՝ առանց իր մասին առանձնապես հոգ տանելու, քրտնաջան աշխատու էր և հազվադեպ էր գոհ կամ երբեք գոհ չէր իր ստեղծածից» ։
Ամալիա Լինդեբերգը մահացավ Ստոկհոլմում, 1891 թվականին։
Նկարիչ
Նկարը, որը նա ուղարկել էր տուն՝ Փարիզում իր ուսումն ավարտելուց հետո, ալկոհոլ խմելու տեսարան էր, որը, ըստ Ակադեմիայի, «կնոջ համար անսպասելի մոտիվ էր [. . ]։ Այս խմելու տեսարանը ոչ մի աղերս չուներ այն մասին, որ նկարը չամուսնացած կնոջ ձեռքի գործ է» ։
1857 թվականին Լինդեգրենն ուսումնական ճամփորդություն կատարեց Դալարնա, իսկ Դալարնայի գյուղացու առօրյա կյանքի մասին նրա սենտիմենտալ ոճով նկարները, հաճախ` տխուր փոքրիկ աղջնակներով (ենթադրաբար՝ ոգեշնչված իր մանկությունից), նրան պետք է դարձնեին «իր ժամանակի ամենահայտնի շվեդ կին նկարիչը» ։
Նրա թերևս ամենահայտնի նկարը՝ Lillans sista bädd («Փոքրիկի վերջնական հանգիստը»), ցուցադրվել է Փարիզում 1867 թվականին, Ֆիլադելֆիայում՝ 1876 թվականին և Չիկագոյում՝ 1893 թվականին։
Որպես դիմանկարիչ, Լինդեգրենը գնահատվել է դիտողականության և առարկայի նմանության տաղանդի համար, և շվեդ դիմանկարիչ Ունո Տրոիլիի (Uno Troili) հետ միասին համարվել է երկու ամենաոճային դիմանկարիչներից մեկը։ Նա նաև մի անգամ նկարել է Շվեդիայի և Նորվեգիայի թագավոր Կառլոս XV-ի կնոջը՝ թագուհի Լուիզա Նիդեռլանդացուն ։
Ճանաչումներ
Ամալիա Լինդեգրենը 1856 թվականին դարձել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ։ Նա եղել է Լոնդոնում բրիտանական կին նկարիչների ընկերության պատվավոր անդամ և պարգևատրել Շվեդիայի Գրականության և արվեստի մեդալով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ Կատեգորիա:1891 մահեր Կատեգորիա:1814 ծնունդներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ
Մագդալինովկայի շրջան
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1600 կմ²։
Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 37606 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,5 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դնեպրոպետրովսկի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Պարնի
Պարնի (Pargny), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 116 մարդ, բնակչության խտությունը` 31.52 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.68 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 101 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 75-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,3 %։ 75 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 67 անձ (41 տղամարդ և 26 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (3 տղամարդ և 5 կին)։ 26 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սան Միգել դուս Կամպուսի գավառ
Սան Միգել դուս Կամպուսի գավառ (Microrregião de Aquidauana), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ալագոաս նահանգի մեջ։ Մտնում է Ալագոաս նահանգի արևելյան մարզի մեջ։ Տարածքը կազմում է 2.970,50 կմ²։ Բնակչությունը՝ 284.396 մարդ, իսկ խտությունը կազմում է 95,74 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Ֆեմինա (մրցանակ)
Ֆեմինա մրցանակը (Prix Femina) ֆրանսիական գրական մրցանակ է, որ հաստատվել է 1904 թվականին «Երջանիկ կյանք» (ներկայում՝ «Ֆեմինա») ամսագրի 22 աշխատակցուհիների կողմից՝ Աննա դը Նոայի գլխավորությամբ։ Ըստ հիմնադիրների մտահղացման՝ Ֆեմինան պիտի դառնար բացառապես տղամարդկան շնորհվող Գոնկուրյան մրցանակի այլընտրանք։ Հանձնաժողովի կազմի մեջ ընդգրկված են միայն կանայք. ներկայումս նրանց թվում են պատմաբան Մոնա Օզուֆը, գրողներ Բենուատ Գրուն, Դանիել Սալնավը, Շանտալ Տոման։ Մրցանակը շնորհվում է ֆրանսիական գրականության որևէ ստեղծագործության։ Մրցանակը տրվում է ամեն տարի՝ նոյեմբերի առաջին չորեքշաբթի օրը, Փարիզի Կրիյոնի ապարանքում, որ գտնվում է Ելիսեյան դաշտում։
1985 թվականից սկսած՝ շնորհվում է նաև Ֆեմինա մրցանակ արտասահմանյան հեղինակին, իսկ 1999 թվականից` Ֆեմինա մրցանակ էսսեի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական մրցանակներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գրական մրցանակներ
Լինուքս
Լինուքս, յունիքսանման օպերացիոն համակարգ, որը օգտագործում է Լինուքս միջուկ։ Լինուքսը աշխարհում ամենատարածված օպերացիոն համակարգն է ։ Լինուքս օպերացիոն համակարգերից շատերը օգտագործում են նաև ԳՆՈՒ նախագծի շրջանակներում ստեղծված համակարգային (սիստեմային) ծրագրերը։ Լինուքսը ազատ ծրագրային ապահովման և բաց ելակոդով ծրագրերի ստեղծման վառ, ամենաերկարատև և մեծամասշտաբ օրինակն է։
Ի տարբերություն այլ օպերացիոն համակարգերի մեծամասնությանը, Լինուքսը չունի մեկ պաշտոնական տարածվող թողարկում, փոխարենը տարբեր կազմակերպություններ, կրթական և գիտահետազոտական հիմնարկներ կամ պարզապես էնտուզիաստների խմբեր ստեղծում են իրենց տարբերակները՝ բաշխումները (distributions)։
Լինուքս բաշխումների մեջ հաճախ են մտնում ՕՀ-ն լրացնող և կիրառական ծրագրերը, որոնք թույլ են տալիս տեղադրումից անմիջապես հետո ունենալ աշխատանքին պատրաստ լիարժեք, բազմաֆունկցիոնալ օպերացիոն միջավայր։
Ի սկզբանե ստեղծվելով և օգտագործվելով էնտուզիաստ անհատների կողմից անձնական համակարգիչների վրա Լինուքսը ժամանակի ընթացքում ստացավ աջակցություն այնպիսի կորպորացիաների կողմից ինչպիսիք են Լենովո, Այ-Բի-Էմ, Hewlett-Packard, Օրաքլ, Ամազոն, Dell, Գուգլ և Մայքրոսոֆթ դառնալով հայտնի ՕՀ սերվերների համար։
2006 թ. աշնան տվյալներով, հոսթինգ տրամադրող ամենաառաջատար ընկերություններից մոտ 90%-ի սերվերներն այսօր աշխատում էին Լինուքս ՕՀ-ի որևէ տարբերակով ։
Լինուքսն ավելի լայնորեն է ձևափոխվել տարբեր պլատֆորմների համար, քան որևէ այլ օպերացիոն համակարգ ։ Այն օգտագործվում է, գերհամակարգիչներից մինչև բջջային հեռախոսները, և ցանցային սարքերից մինչև տիեզերանավերը։ Օգտվողի համար ավելի ընկերական դառնալով Լինուքսը հանրամատչելի է դառնում անձնական համակարգիչների շուկայում ։
ԳՆՈՒ Նախագիծը
1983 թ, Ռիչարդ Սթոլմանը հիմնադրել էր ԳՆՈՒ Նախագիծը։ Այդ նախագծի նպատակն էր ստեղծել ավարտուն POSIX-համատեղելի, UNIX-անման օպերացիոն համակարգ, կազմված միայն ազատ ծրագրային ապահովումից։
Լինուքսի ծնունդը
Այդ նույն ժամանակ, 1991 թ. մեկ այլ միջուկի վրա էին սկսվել աշխատանքները՝ Հելսինկիի համալսարանի ֆին ուսանող Լինուս Տորվալդսի կողմից։ Ի սկզբանե Տոռվալդսը իր համակարգչի վրա օգտագործում էր Մինիքս համակարգը, որը ստեղծել էր Էնդրյու Ս. Տանենբաումը իր ուսանողներին օպերացիոն համակարգերի նախագծումը դասավանդելու համար։ Սակայն Տանենբաումը չէր թույլատրում ուրիշներին փոփոխություն մտցնել Մինիքսի մեջ, ինչը և դրդեց Տոռվալդսին Մինիքսի փոխարինումը ստեղծելուն։
Ի սկզբանե Տոռվալդսը իր միջուկը "Freax" էր անվանում՝ անգլերեն free - ազատ/անվճար և freak - խենթ բառերի միախառնումից, վերջում ավելացնելով X տառը, ինչը հաճախ օգտագործվում էր UNIX-անման համակարգերի անվանումներում։ "Linux" անվանումը հորինեց Արի Լեմմկեն որը Ֆիննական Համալսարանի Ցանցին պատկանող FTP սպասարկուի վարչապետն էր (FTP server administrator)։ Linux անվանումը նա հորինեց գրացուցակի (folder) համար, որտեղից Տոռվալդսի ստեղծած միջուկը առաջին անգամ հնարավոր դարձավ բեռնավորել (download)։
Արտասանությունը
Լինուքս բառի ճիշտ արտասանությունը երկար ժամանակ քննարկվում էր ։ 1992-ին Տոռվալդսը բացատրեց, որ ինքը այն արտասանում է ինչպես՝ ։
Անվանման հետ կապված տարաձայնությունները
Ազատ և բաց կոդով ծրագրային ապահովման համայնքում (community) երկար տարիներ շարունակվում են քննարկումներն և վեճերը կապված անվանման հետ։
Նույնպես Ռիչարդ Սթոլմանի կողմից հիմանդրված Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամի (FSF- Free Software Foundation) կարծիքով, այդ օպերացիոն համակարգերը պետք է անպայման անվանվեն GNU/Linux, քանի որ նրանք հիմնված են GNU նախագծի շրջանակներում ստեղծված բազմաթիվ ծրագրերիի վրա, իսկ Linux-ն ընդամենը GNU օպերացիոն համակարգի միջուկի հնարավոր իրականացումներից մեկն է։ Այսպիսով Linux-ի վրա հիմնված ՕՀ-ները, նրանք դիտարկում են ինչպես GNU տարբերակ։ Բացի թվարկված պատճառներից FSF-ը բերում է մի շարք այլ պատճառներ, օրինակ այն, որ ավելի լայն շրջանակներում և բիզնեսում տարածվելուց հետո մոռացվելու է, որ Linux-ը համայնքի (community) աշխատանքի, համագործակցության և փիլիսոփայության արդյունք է ։
Լինուս Տոռվալդսն ինքը գտնում է, որ անվանումը այդքան կարևոր չէ, իսկ մարդկանց ՕՀ-ն GNU/Linux անվանել պարտադրելու գաղափարն անվանում է անհեթեթ ։
Իրականում սակայն, պարզապես Լինուքս անվանումը շատ ավելի լայն է տարածված լրատվամիջոցներում և մարդկանց մեջ, իսկ GNU/Linux անվանումը առօրյա կյանքում օգտագործում են միայն սակավաթիվ էնտուզիաստները և շարժման փիլիսոփաները։ "GNU" բառը բացակայում է նույնիսկ բազմաթիվ տարածոների (distributive) պաշտոնական անվանման մեջ։ Այստեղ լայն տարածված տարածոներից աչքի ընկնող բացառություն է Knoppix-ը, որը պաշտոնապես իր անվանման մեջ ունի GNU բառը։
Բազմաթիվ սկսնակների համար այս անվանման անորոշությունը խնդիրներ է առաջացնում։ Դեպքերի մեծամասնությունում, առօրեում, երբ ասում են Linux՝ ի նկատի ունեն GNU/Linux օպերացիոն համակարգերը, իսկ երբ խոսքը միջուկի մասին է, դա հատուկ նշվում է՝ Linux միջուկ կամ Linux kernel։ Գրականության մեջ հեղինակները խառնաշփոթից խուսափելու համար նշում են, թե ինչ ի նկատի ունեն Linux բառը գործածելիս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Լինուքս Կատեգորիա:Հաշվարկման հարթակներ
Ժաննա Բարսեղյան
Կենսագրություն
Ժաննա Բարսեղյանը ծնվել է Փարիզում։ 2002 թվականին տեղափոխվել է Ստրասբուրգ, որտեղ ուսումնասիրել է ֆրանս-գերմանական օրենքները և դարձել բնապահպանական իրավաբան։ Որպես բնապահպան-ակտիվիստ՝ մասնակցել է բազմաթիվ բնապահպանական նախագծերի։ Բարսեղյանը համագործակցում է նաև Հայաստանի հետ՝ իրականացնելով նախագծեր էկոտուրիզմի, շրջակա միջավայրի պահպանության և թափոնների վերամշակման ոլորտում  ։ Ընտրվել է Ստրասբուրգի քաղաքային խորհրդի կազմում 2014 թվականին։ Նա քաղաքային խորհրդի և Էկոլոգների խմբի համանախագահն է, միաժամանակ՝ Եվրոմետոպոլի ավագանու խորհրդական ։ 2020 թվականին մասնակցելով Ստրասբուրգի քաղաքապետի պաշտոնի համար ընտրություններում ստացել է ընտրողների ձայների 42.5 %-ը ։ Բարսեղյանը ընտրություններում գլխավորում էր Ֆրանսիայի «Եվրոպա, էկոլոգիա, կանաչներ» կուսակցության ցուցակը։
Ժաննա Բարսեղյանը Հայաստանի առաջին հանրապետության խորհրդարանի դաշնակցական երեք կին պատգամավորներից Պերճուհի Բարսեղյան-Պարտիզպանյանի ծոռնուհին է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բնապահպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին բնապահպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ
Օվալ (մարզադաշտ)
The Oval (պաշտոնական անվանումը՝ Kia Oval), կրիկետային մարզադաշտ, գտնվում է Կեննինգտոնում (ավան Լամբետ, Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն)։
Օվալը բացվել է 1845 թվականին և ողջ գոյություն ընթացքում եղել է Սուրրեյ Կաունտի տնային հարթակի կրեկետային ակումբը։
Մարզադաշտում, անկախ կրեկետային մրցախաղից, անցկացվում են բազմաթիվ նոր միջոցառումներ։ Օրինակ, այստեղ է անցկացվել Անգլիայի գավաթի ֆուտբոլային առաջին եզրափակիչ առաջնությունը, և նույնիսկ 1874 և 1892 թվականներին ընդունել է եզրափակիչ մրցախաղեր։ 1870 թվականին այս մարզադաշտում է անցկացվել հավաքականների միջև առաջին միջազգային խաղը։ Օվալում հանդիպել են Անգլիայի և Շոտլանդիայի հավաքականները։ 1876 թվականին մարզադաշտում Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Ուելսի հավաքականների միջև անցկացվել է ռեգբի խաղը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1845 հիմնադրումներ Անգլիայում
Մեժևի շրջան
Մեժևի շրջան (Межівський район), շրջան Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մեժևայա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1250 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 28529 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 22,82 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դնեպրոպետրովսկի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Երեք վիշապների ամրոց
Երեք վիշապների ամրոց (Castell dels Tres Dragons, Castillo de los Tres Dragones), մոդեռն ոճով կառուցված շենք Բարսելոնայում (Իսպանիա)։ Ամրոցի հեղինակն է Լյուիս Դոմենեկ ի Մոնտաները, որը կառուցել է այն 1887-1888 թվականներին՝ որպես սրճարան-ռեստորան Բարսելոնայի Համաշխարհային ցուցահանդեսի (1888) համար։ Անունը, հավանաբար, առաջացել է 1865 թվականին Ֆրեդերիկ Սոլերի համանուն պիեսից։
Պատմություն
Այդ ժամանակ դա ցուցահանդեսի հիմնական շինություններից մեկն էր, և մինչ այդ Գեղարվեստի պալատը դադարել էր գոյություն ունենալ։ Այն գտնվում էր գլխավոր փողոցի վերջում։ Փողոցը սկիզբ էր առնում Բարսելոնայի հաղթակամարից և շարունակվում էր մինչև Սյուտադելի զբոսայգի։ Աշխատանքները սկսվեցին 1887 թվականի սեպտեմբերին, ապա հետաձգվեցին, ուստի, ապրիլի 8-ին՝ բացման օրը, այն դեռևս պատրաստ չէր, և բացումը հետաձգվեց մինչև օգոստոսի 17։ Այդ պատճառով Լյուիս Դոմենեկ ի Մոնտաները հրաժարվեց պատասխանատու ճարտարապետի պաշտոնից ։
Ցուցահանդեսի վերջում Դոմենեկն անցկացրեց ճարտարապետությանը վերաբերող արդյունաբերական արվեստի աշխատարան՝ համագործակցելով Անտոնի Մարիա Գալիսսա ի Թայթենի հետ։ Ավելի ուշ, այն նվիրված էր թանգարանային նպատակներին, որը պետք է լիներ պատմության, հնագիտության, կենսաբանության և բնական գիտությունների թանգարան։ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ այն փակվեց, իսկ ֆրանսիական ավիացիայի ռմբակոծման արդյունքում խիստ տուժեց։ 1980-ական թվականներին վերականգնվել է ճարտարապետներ Քրիստիան Կիրիչիի, Պեպ Բոնետի և Կարլես Բասոյի կողմից ։ Մինչև 2010 թվականը Երեք վիշապների ամրոցում էր գտնվում Կատալոնիայի բնական գիտությունների թանգարանի կենդանաբանական հավաքածուները (Museu Nacional de Ciències Naturals de Catalunya)։ Ապա դրանք տեղափոխվեցին Ֆորումի շենք
Շինություն
Այն կառուցված է աղյուսով և երկաթի թիթեղով, և ամրոցաձև շենք է, որը պսակված է պարիսպներով։ Հատակը գրեթե քառակուսի է, անկյուններում կան չորս աշտարակներ, և երկկողմանի ճակատով անցնում են շրջագծեր։ Կառույցն ունի աղյուսից և երկաթից պատրաստված նորարարական թափանցիկ կառուցվածք։ Նման մի բան առաջարկել էր Հենդրիկ Պետրյուս Բեռլագեն Ամստերդամի ֆոնդային բորսայի նախագծում։
Ամրոցի յուրահատկությունը նաև ճերմակ կերամիկական սալիկներն են, որոնք շրջափակում են ճակատամասի վերին մասը։ Նրանց վրա կապույտով պատկերված են մարդին, բույսեր և կենդանիներ։ Այս դեկորատիվ սալիկների հեղինակներն են Անտոնիո Գալիիսը, Խոսե Լիմոնը, Պելիսերն ու Ալեքսանդր դե Ռիկերուն։ Հսկայական բացվածքները երբեմն զարդարում էին վիտրաժները, որոնք Անտոնի Ռիգլատի և Բլանշի աշխատանքներն էին։ Սակայն Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ռմբակոծության արդյունքում դրանք վերացան։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ Կատեգորիա:Իսպանիայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Բարսելոնայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Իսպանիայի տեսարժան վայրեր
Ֆլամինիո կամուրջ
Ֆլամինիո կամուրջ (Ponte Flaminio), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Պարիոլի, Տոր դի Կվինտո և Վինյա Կլարա շրջանները։
Կառուցում
Անցյալ դարի 30-ական թվականներին, քաղաքի հյուսիսային կողմի երթևեկության համար անհրաժեշտ է լինում կառուցել նոր կամուրջ, որը պետք է կրեր "XXVIII Ottobre" անունը՝ ի հիշատակ Մուսոլինիի և Ազգային ֆաշիստական կուսակցության ներկայացուցիչների քայլարշավի ։
Կառուցման նախաձեռնողը եղավ Արմանդո Բրասինին, իսկ ինժեները՝ Արիստիդ Ջիաննելլին։ Բրասինին Մուսոլինիին է ներկայացնում նախագիծը, որն իրենից ներկայացնում է մի հսկայական մոնումենտալ կամար, որը նման էր հռոմեական հաղթակամարներին։ Մուսոլինին հստակեցնում և պարզեցնում է նախագիծը, իսկ Բրասինին պատրաստակամորեն ընդունում է փոփոխությունը՝ նշելով, որ նախագիծը այդպես ինքնատիպ է և լիարժեք։
Կառուցումը հանձնարարվում է «Tecnobeton» ընկերությանը, և 1938 թվականին սկսվում է շինարարությունը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ աշխատանքներն ընդհատվում են։ 1947 թվականին կառուցումը վերսկսվում է, և ավարտվում 1951 թվականին։
Նոր հանրապետության ժամանակաշրջանում կամուրջն անվանափոխվում է որպես «Ազատության կամուրջ»։ Սա Հռոմի հյուսիսային հատվածում գտնվող առաջին կամուրջն էր, որ գտնվում էր պատամական Վիա Ֆլամիանիա ճանապարհի վրա, և սկսած 1960 թվականից այն կապում է Պարիոլի և Տոր դի Կվինտո շրջանները։
1960-ական թվականներին կամուրջը փակ էր երթևեկության համար՝ կապված կառուցվածքային խնդիրների հետ։ 1964 թվականին այն վերաբացվում է։ Սակայն, երբ կառուցվում է մեծ օղակաձև ճանապարհը և Ֆյումիչինո օդանավակայանը, Ֆլամինիո կամրջով դեպի Հռոմ երթևեկության հոսքը զգալիորեն կրճատվում է։
Երթուղի
Ֆլամինիո կամուրջ կարելի է հասնել Հռոմի երկաթգծի Piazza Euclide կայարանից։
Նկարագրություն
կամրջի երկարությունը 254,94 մետր է, իսկ լայնությունը՝ 27 մետր։ Կամուրջն ունի հինգ կամար, որոնք կառուցված են բետոնից և պատված են հռոմեական ճերմակ տրավերտինով։ Լայն մայթերը բոլորող պատնեշների վրա տեղադրված են պատվանդաններ, իսկ նրանց վրա՝ արծիվների արձաններ։ Մայթերի լուսասյուների երկու կողմերում կան ցածր գլանաձև սյուներ։ Կամուրջը հիշեցնում է մոտական Մուլվիուսի կամուրջը՝ ընդգծված համամասնություններով մոնումենտալ և ազդեցիկ մի կառույց։
Ադեմոլա Լուկման
Ադեմոլա Լուկման Օլաջադե Լուկման (Ademola Lookman Olajade Lookman, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս անգլիական «Էվերթոն»-ի և Անգլիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։
Լուկմանը իր առաջին պաշտանական հանդիպումը անցկացրել է 2015 թվականին՝ Չեմպիոնշիպի շրջանակներում։ 2017 թվականի հունվարին տեղափոխվել է «Էվերթոն»։ Լուկմանը հանդես է եկել Անգլիայի Մ19 և Մ20 հավաքականների կազմում, իսկ ներկայումս հանդես է գալիս Անգլիայի Մ21 հավաքականի կազմում։
Վաղ տարիներ
Ադեմոլա Լուկմանը ծնվել է Լոնդոն քաղաքի Վանդսվորֆ թաղամասում։ Սովորել է Պեկհեմում գտնվող Սբ. Թոմասի անվան առաքելական քոլեջը։
«Չարլթոն Աթլետիկ»
2013 թվականին Լուկմանը միացել է «Չարլթոն Աթլետիկ»-ի երիտասարդական թիմին։ Թիմի Մ18 և Մ21 կազմերում նա իր խփած գոլերի քանակով ռեկորդէ սահմանել։
Թիմի հիմնական կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2015 թվականի նոյեմբերի 3-ին ։ Իր առաջին գոլը խփել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ «Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն»-ի դեմ խաղում, ինչպես նաև հաջորդ «Բոլթոն Ուոնդերերս»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 2-2 հաշվով ։
«Էվերթոն»
2017 թվականի հունվարի 5-ին Ադեմոլան տեղափոխվել է Ադեմոլան տեղափոխվել է Պրեմիեր Լիգան ներկայացնող «Էվերթոն» ։ Նա թիմի հետ կնքել է 4.5 տարվա պայմանագիր։
Միջազգային կարիերա
Անգլիայի Մ21 հավաքական Ադեմոլա Լուկմանը առաջին անգամ հրավիրվել է 2017 թվականի սեպտեմբերին ։ Նա իր նորամուտը նշել է Նիդերլանդների Մ21 հավաքականի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1-1 հաշվով։ Լուկմանը փոխարինել է Դոմինիկ Կալվերտին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Ինդրին
Ինդրի (Indri indri), խոնավաքիթ պրիմատների ամենախոշոր ներկայացուցիչը, որի մարմնի երկարությունը մինչև 90 սմ է, քաշը՝ մինչև 10 կգ։
Արտաքին տեսք
Ունի կարճ պոչ (5-10 սմ)։ Ապրում է ծառերի վրա, հազվադեպ է իջնում գետնին։ Ակտիվ է հիմնականում ցերեկը։ Սնվում է տերևներով, հազվադեպ՝ պտուղներով։
Անվանում
«Ինդրի» անվանումը թյուրիմացություն հետևանք է, քանի որ կենդանին Մադագասկարում կոչվում է «բաբակոտո», իսկ «ինդրի» նշանակում է «ահա նա»։ Ինդրիներն ապրում են 2-5 անհատից կազմված ընտանիքներով։
Տարածում
Ինդրիայինների ընտանիքը (Indriidae) ներառում է շուրջ 20 տեսակի կենդանիներ, որոնք տարածված են Մադագասկարում։ Հիմնականում ծառաբնակ են։ Երբեմն կարող են իջնել գետնին։
Ինդրիները տարածված են Մադագասկարի հյուսիսարևելյան մասում, խոնավ արևադարձային անտառներում։ Բացառապես բուսակեր են, սնվում են հիմնականում տերևներով, երբեմն՝ պտուղներով, ծաղկաթերթիկներով։ Ինչպես մյուս բուսակեր կաթնասունները, ինդրիները ևս ժամանակի մեծ մասը ծախսում են հանգստի վրա, որի ընթացքում մարսում են բուսական կերը։ Մարսողությունը խթանելու համար երբեմն իջնում են գետնին և կուլ տալիս հողի որոշ քանակություն, ինչը հավանաբար օգնում է մարսել տերևներում պարունակվող թունավոր նյութերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրիմատներ Կատեգորիա:Անհետացող կենդանիներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Ռամիրո I (Աստուրիայի թագավոր)
Ռամիրոն թագավոր Բերմուդո I-ի որդին էր ։
Ալֆոնսո II-ի մահից հետո, բավականին դժվարությամբ նա գահը ժառանգելու իրավունք ստացավ, քանի որ արքան ժառանգ չուներ։
Ռամիրո I-ն Օմայյան խալիֆայության Կորդովայի ամիրայության Աբդ-ար Ռահման II-ի հասակակիցն էր։ Իր կառավարման ընթացքում նա ստիպված է եղել ետ մղել թե՛ Վիկինգներին, թե՛ Մավրերին։ Նրա իշխանության ժամանակ բազմաթիվ կարևոր շինություններ են կառուցվել, այդ թվում Ռոմանական ճարտարապետության ոճով կառուցված իր Սանտա Մարիա դել Նարանկո հանգստի առանձնատունը։
Մուտքը գահ
Ըստ Ալֆոնսո III-ի Ռամիրոն ընտրվել է թագավոր Ալֆոնսո II-ի որոշմամբ, որպես իր իրավահաջորդ, քանի որ նա իր սեփական երեխաները չուներ։ Սակայն արքայի մահվան ժամանակ նա ամուսնության նատակով գտնվում էր Աստուրիայից հեռու, Բարդուլիում, որը հետագայում պատկանեց Կաստիլիայի միապետերին։ Նեպոտիանը ՝ թագավորի որդեգրված տղան օգտվելուվ Ռամիրոյի բացակայությունից իրեն արքա է կարգում, որին աջակցում են արքայի հավատարիմ մարդիկ։ Ռամիրոն շտապում է Գալիսիա, հավաքագրում հզոր բանակ և շարժվում դեպի Ասուրիայի մայրաքաղաք Օվիեդո ։ Նեպոտիանն իր զորքով սպասում էր նրան Կորնելանում, Նարսեա գետի ափին։ Ռամիրոյի բանակը պարտության է մատնում հակառակորդին քաղաքային կամրջի վրա, իսկ Նեպոտիան փորձում է փախչել։ Սակայն բռնում են նրան, հարցաքննում, այնուհետև ուղարկում մենաստան։ Հաղթանակից հետո Ռամիրոն վերականգնում է իր ոտնահարված իրավունքները։
Պայքար Վիկինգների դեմ
Թագադրումից կարճ ժամանակ անց Ռամիրոն մի հաղորդագրություն է ստանում, որտեղ նշված էր, որ վիինգների նավերը ծովահենության էին դուրս եկել Ֆրանսիայի ափերը ՝ Բիսկայան ծոցում, ովքեր մտադրություն ունեին հասնել Աստուրիայի թագավորություն։ Սովորաբար վիկինգներն իրենց արշավանքների համար ընտրում էին նավարկելի գետերն ու խոշոր քաղաքները, սակայն Աստուրիայի թագավորությունում ոչ մեկը կար, ոչ մյուսը։ Այնուամենայնիվ միջնադարյան տարեգրությունների մեջ նշվում են Իսպանիայի հյուսիսային տարածքներ վիկինգների հարձակումների մասին, որը թվագրվում է 844 թվականով ։ Իմանալով այդ մաասին, Ռամիրոն արքայական մի ջոկատ է ուղարկում ափ, ովքեր նրանց հետ են դարձնում համար ։ Չհաշտվելով պարտության մտքին, վիկինգները շարժվում են իսպանական ափերով վեր, որտեղ արշավանքերն ավելի հաջող են լինում։ Նրանք թալնում են Լիսաբոնը, Կադիսը, Սևիլյան և նույնիսկ փորձում գրավել Կորդովա քաղաքը, սակայն խալիֆ Ալ-Անդալուս Աբդ ար-Ռախման II-ը մեծ բանակ է հավաքու և նրանց դուրս քշում այդ տարածքներից, իր հսկողության տակ վերցնելով նաև Կադիսն ու Սևիլյան։
Լեգենդ Կլավիխոյի ճակատամարտի մասին
Լեգենդի համաձայն, 834 թվականին Կլավիխոյի ճակատաարտում  Ռամիրոն պարտության է մատնում մավրերին։ Հետագայում տարեթիվը շտկվում է (844), քանի թր 834-ին Ռամիրոն դեռ թագավոր չէր։ Ոչ արաբական, և ոչ էլ աստուրիական տարեգրությունների մեջ ճակատամարտի մասին ոչինչ չկա հիշատակված։ Առաջին անգամ այդ իրադարձության մասին գրել է Տոլեդոյի արքեպիսկոպոս Ռոդրիգո Հիմենես դե Ռադան  «Իսպանիայի հարցեր» (De rebus Hispaniae) տարեգրքում ։
Հնարավոր է, որ Կլավիխոյի ճակատամարտի նկարագրությունը միֆ է, ստեղծված Ալբելդայի երկրորդ ճակատամարտի  իրական տպավորության տակ, որն ավելի ուշ է տեղի ունեցել 859 թվականին։ Այս ճակատամարտում Ռամիրոյի որդի և արքայագահի իր իրավահաջորդ Օրդոնյո I-ը ջախջախեց Բանու Կասիի զինվորական ուժերին  ։
Ըստ լեգենդի, պատերազմի ժամանակ երկնքում հայտնվում է Հակոբոս առաքյալը սպիտակ հենարանով ճերմակ ձիու վրա նստած և օգնում է աստուրիացիներին հաղթել մավրերին, որից հետո Հակոբոս առաքյալը դառնում է Աստուրիայի բնակիչների ամենապաշտելի սուրբը .։ Ճակատամարտից հետո, որպես երախտիքի նշան, Ռամիրոն հատուկ եկամտահարկ է նշանակում ի շահ եկեղեցու, որը վերջնականապես վերացվում է 1812 թվականին։ Որոշ պատմաբաններ նշում են, որ հարկը ներդրվել է 10-րդ դարում,թագավոր Ռամիրո II-ի կողմից, կամ ավելի ուշ՝ XII դարում ։
Լեոն վերակենդանացնելու փորձ
Թերակղզու վրա մուսուլման թագավորությունների հետ Ռամիրոյի համար այնքան էլ հաջողակ չէր։ Աբդ ար-Ռահման II-ը նույնպես ստիպված է եղել կռվել և արտաքին (վիկինգներ), և ներքին թշնամիների հետ։ Ռամիրոն օգտվելով Աբդ ար-Ռահման II-ի ժամանակավոր դժվարություններից, փորձում է ետ վերադարձնել Լեոն քաղաքը։ Սակայն այս փորձն անհաջող է ստացվում։ Վիկինգների և այլ ապստամբների դեմ դուրս գալով Աբդ ալ-Ռահման II- ը 846 թվականին իր որդուն ՝ Մուհամադա I-ին զորքով ուղարկում է Լոեն։ Նրա քաղաք վերադառնալուց անմիջապես հետո քրիստոնյաները ստիպված նորից լքում էին քաղաքը, որը նրա հրամանով այրեցին։
Լեոնի վերջնական ազատագրումը տեղի է ունեցել 856 թվականին, Օրդոնյո I թագավորի օրոք։
Ներքին կոնֆլիկտներ
Եթե Ռամիրո I-ի կառավարման ժամանակ Աստուրիայում համեմատաբար հանգիստ էր, ապա վերջին ժամանակաշրջանի ընթացքում միավորված շրջաններում անկարգություններ էր տիրում։ Տարեգրության մեջ հիշատակվում է երկու հատուկ դեպք, որտեղ Ռամիրոն ուժ է գործադրել ներքին թշնամիներին իր ճանապարհից հեռացնելու համար։ Նրանցից մեկը ապստամբության առաջնորդ Պինոլիոն էր, որին հրամայում է գլխատել (յոթ որդիներին նույնպես), իսկ մյուսը ՝ Ալդրոյտոն, ով զրկվում է տեսողությունց։
Ընտանիք
Ռամիրո I-ը երկու անգամ է ամուսնացել։ Առաջին կնոջ մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ, իսկ այդ ամուսնությունից ծնված երեխաներից մեկը Օրդոնյո I -ը եղել է Աստուրիայի թագավոր, իսկ մյուսը՝  Գատոնը  եղել է  Էլ-Բիերսոյի  և Աստորգայի  առաջին կոմսը։
Երկրորդ անգամ Ռամիրո I-ն ամուսնացել է 842 թվականին Պատերենա անունով մի աղջկա հետ։ Տարեգիրները նշել են, որ երբ Ռամիրոն մեկնել է Օվիեդոյից ուրիշ քաղաք ամուսնական արարողության նպատակով, այդ ժամանակ մահացել է նրա հայրը Ալֆոնսո II-ը։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել Կաստիլիայի քաղաքներից մեկում, այդ իսկ պատճառով էլ ենթադրվում է, որ Պատերնան տեղի ազնվական ընտանիքներից մեկի ժառանգ է եղել։
Ռամիրոյի մյուս երեխաների մասին, բացի Օրդոնյո I-ից, ոչ մի ստույգ տեղեկություն չկա։ Ենթադրվում է, որ Կաստիլիայի առաջին կոմս Ռոդրիգոն (մահացել է 873 թ․) Ռամիրոյի և Պատերնայի որդին է։ Միջնադարյան տարեգիր Justo Pérez de Urbel-ը նշել է, որ Ռոդրիգոն դարձել է Կաստիլիայի կոմս, քանի որ կապ ուներ Աստուրիայի թագավորական ընտանիքի հետ։ Միգուցե նա միայն Պատերնայի որդին էր, ում հայը Ռամիրոն չէր։
Գատոնի մասին որպես Ռամիրոյի որդի նշումներ չկան, սակայն տարեգրություններից մեկում նշվում է, որ նա Օրդոնյո I-ի եղբայրն է ։
Մահ և հուղարկավորություն
Ռամիրո I-ը մահացել 850 թվականի փետրվարի 1-ին Օվիեդո քաղաքին կից Նարանկո լեռան վրա գտնվող իր Սանտա Մարիա պալատում։ Թաղված է Օվիեդոյի Սան Սալվադոր Մայր տաճարում, Աստուրիայի թագավորների պանթեոնում, իր երկրորդ կնոջ ՝ պատերնայի կողքին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Տարզան (մուլտֆիլմ, 1999)
Տարզան (Tarzan), անիմացիոն ֆիլմ, որի պրոդյուսերն է եղել Walt Disney Feature Animation ընկերությունը։ Թողարկվել է 1999 թվականին Walt Disney Pictures ընկերության կողմից։ 2000 թվականին ստացել է Օսկար մրցանակ լավագույն երգի («You’ll Be In My Heart») համար։ Տարզանը, որ Ուոլթ Դիսնեյ ընկերության նկարահանած 17-րդ ֆիլմն է, ստեղծվել է Էդգար Ռայաս Բերրոուզի «Տարզանը՝ կապիկների որդեգիրը» ստեղծագործության հիման վրա։ Մուլտֆիլմի ստեղծման վրա ծախսվել է 150 միլիոն դոլար։
Սյուժե
1880-ական թվականների վերջում Աֆրիկայի ափի մոտ տեղի է ունենում նավաբեկություն, որի արդյունքում փրկում է երիտասարդ զույգը փոքրիկ երեխայի հետ։ Նրանք բնակություն են հաստատում ջունգլիներում ու նավի մնացորդներից սարքում են խրճիթ։ Այդ ժամանակ Կերչակ ու Կալա գորիլլաների ձագին սպանում է Սաբոր հովազը։ Հաջորդ օրը Կալա գորիլլան գնում է խրճիթ և տղային փրկում Սաբոր հովազի ճանկերից։ Կալան տղային տանում է գորիլլաների մոտ և դառնում է նրա մայրը՝ չնայած Կերչակի զայրույթին։ Կալան տղային անվանում է Տարզան («You’ll Be in My Heart»)։
Անցնում է մի քանի տարի։ Տարզանն ընկերանում է Թերեք երիտասարդ գորիլլայի ու Թանթոր փղի հետ, թեև Տարզանը ֆիզիկապես թույլ է մյուս կենդանիներից և նրա համար դժվար է մրցակցել ուրիշների հետ։ Սակայն Տարզանը չի հանձնվում և մեծանում է որպես ուժեղ ու ճարպիկ տղամարդ։ Երբ խմբի վրա հերթական անգամ հարձակվում է Սաբոր հովազը, Տարզանն սպանում է նրան ու ձեռք է բերում մեծ հեղինակություն ու փառք բոլորի մոտ, բացի Կերչակից։
Ջունգլիներում հայտնվում են մարդիկ. պրոֆեսոր Փորթերը դստեր՝ Ջեյնի հետ ժամանում է Աֆրիկա՝ որոնելու գորիլաներին։ Նրանց ուղեկցում է որսորդ Քլեյթոնը։ Տարզանը Ջեյնին փրկում է կատաղած բաբուիններից։ Կերչակը գորիլաներին զգուշացնում է, որ պետք է հեռու մնալ մարդկանցից։ Տարզանը դեմ է հանդես գալիս՝ ենթադրելով, որ ոչ մի վտանգ չկա։ Նա գաղտնի վերադառնում է Ջեյնի մոտ, հանդիպում է պրոֆեսոր Փորթերի ու Քլեյթոնի հետ ու ծանոթանում մարդկանց աշխարհն («Strangers Like Me»)։ Սակայն Տարզանը հրաժարվում է հայտնել գորիլաների գտնվելու վայրը։ Մի քանի օր անց Անգլիայից գալիս է նավ, որպեսզի վերցնի Ջեյնին ու նրա հորը։
Տարզանը շատ է տխրում. նա չէր ցանկանում բաժանվել Ջեյնից, քանզի սիրահարվել էր նրան։ Դրանից էլ օգտվում է Քլեյթոնը՝ պահանջելով ցույց տալ գորիլլաների տեղը։ Տարզանը մշակում է ծրագիր, թե ինչպես կարելի է շեղել Կերչակի ուշադրությունը և մարդկանց տանել գորիլլաների մոտ։ Գորիլլաներն այլևս չեն ցանկանում շփվել Տարզանի հետ, այդ պատճառով էլ նրան ոչինչ չի մնում անել, քան մարդկանց հետ գնալ Անգլիա («Two Worlds Reprise»)։
Նավի վրա Քլեյթոնն ապստամբություն է բարձրացնում, Տարզանին, Ջեյնին, պրոֆեսորին ու նավապետին փակում է խցում և հայտարարում, որ ուզում է բռնել գորիլլաներին և վաճառել նրանց սև շուկայում։ Թանթորն ու Թերեքը օգնում են Տարզանին ազատվել։ Գորիլլաների որսի ժամանակ Քլեյթոնը մահացում վիրավորում է Կերչակին։ Տարզանը մենամարտում է Քլեյթոնի հետ, ինչի արդյունքում Քլեյթոնը զոհվում է։ Կերչակը Տարզանին հայտարարում է իր ժառանգորդ և վերջապես ճանաչում նրան որպես իր որդի։ Ջեյնն ու պրոֆեսոր Փորթերը պատրաստվում են վերադառնալ Անգլիա, սակայն ի վերջ որոշում են Տարզանի հետ մնալ ջունգլիներում։ Կապիտանը Անգլիայում ասում է, որ կորցրել է նրանց ջունգլիներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Օսկարակիր մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր փղերի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Տարանտասկա
Տարանտասկա (իտալ․՝Tarantasca)՝ կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Սան Բերնարդոն։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Քարխե
Սկիզբ է առնում Սեյմարե և Քեշգանրուդ գետերի միախառնումից։ Վերին և միջին հոսանքներում հիմնականում հոսում է խոր կիրճերով, երբեմն՝ ձորերով, ստորին հոսանքում՝ Խուզիստանյան ցածրավայրով, որտեղ բաժանվում է երկու բազուկի և թափվում է Խաուր էլ Մուրայս ճահիճը։
Շատ էլ Մալիխ և Նահր էլ Կախլա գետերի վրայով հոսում է դեպի Տիգրիս ։
Վարարում է գարնանը լեռների ձնհալի ժամանակ, հորդանում է ամառային անձրևներին, ձմեռ-աշուն սեզոնին դառնում է սակավաջուր։
Ստորին հոսանքում ջրի միջին ծախսը մոտ 220 մ³/վրկ է։ Քարխեի ավազանը ոռոգում է ավելի քան 100 հազար հեկտար հողատարածություններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի գետեր Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Պարվիլե լը Կենուա
Պարվիլե լը Կենուա (Parvillers-le-Quesnoy), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 128 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 101-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 27։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,9 %։ 101 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 90 անձ (47 տղամարդ և 43 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (5 տղամարդ և 6 կին)։ 27 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Կեստրոմկա
Կեստրոմկա (Кестромка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վլադիմիրի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոլպ գետի ձախ ափին՝ 9 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 34 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին գետն է։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իրենե Մոնտերո
Իրենե Մոնտերո (Irene María Montero Gil, ), իսպանացի կին քաղաքական գործիչ «Պոդեմոս» կուսակցությունից և «Ունիդոս-Պոդեմոս» կոալիցիայից։ 2016 թվականի հունվարի 13-ից Մադրիդի պատգամավորների Կոնգրեսի անդամ՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով։ Հավասարության նախարարը 2020 թվականի հունվարի 13-ից Սանչեսի երկրորդ կաբինետում ։ Արմատական ֆեմինիստ ։ Նա սեռական ազատության համապարփակ պաշտպանության և սեռական բռնության վերացման մասին օրինագծի հեղինակն է  ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականի փետրվարի 13-ին Մադրիդում։ Սովորել է դպրոցում, ֆրանսիացի ուսուցիչ Սելեստեն Ֆրենեի հաջորդ կրթական մոդելը։
15 տարեկանում անդամակցել է Իսպանիայի կոմունիստական երիտասարդական միությանը՝ Իսպանիայի Կոմունիստական կուսակցության երիտասարդական կազմակերպությանը։
2006 թվականին ընդունվել է Մադրիդի ինքնավար համալսարան։ 2011 թվականին ավարտել է հոգեբանությունը բակալավրի աստիճանով։ Ուսման ընթացքում 5 ամիս ապրել է Չիլիում, ինչպես նաև աշխատել է որպես վաճառող էլեկտրոնիկայի և կենցաղային տեխնիկայի ցանցում։ 2013 թվականին ստացել է մանկավարժական հոգեբանության մագիստրոսի աստիճան։ 2013 թվականին սկսել է պատրաստվել դոկտորական քննության դոկտորի աստիճան. ստացել է ԱՄՆ-ի Հարվարդի համալսարանում սովորելու կրթաթոշակ, որը մերժել է քաղաքական համոզմունքների համաձայն։
2011 թվականին միացել է սոցիալական «պլատֆորմ հիփոթեքային զոհերի» շարժմանը, որը պայքարում էր մարդկանց տեղահանությանը ։
2014 թվականին մասնակցել է Եվրոպական խորհրդարանի «Պլատֆորմի հիփոթեքային զոհերի» ընտրություններին։ Անդամակցել է «Պոդեմոս» կուսակցությանը, դարձել կուսակցության առաջնորդ Պաբլո Իգլեսիասի աշխատակազմի ղեկավարը ։
2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին մասնակցել է Մադրիդի պատգամավորների Կոնգրեսի ընտրություններին, զբաղեցրել 4-րդ տեղը և դարձել պատգամավորների Կոնգրեսի անդամ։ Վերընտրվել է 2016 թվականի հունիսի 26-ի, 2019 թվականի ապրիլի 28-ի և նոյեմբերի 10-ի խորհրդարանական ընտրություններում։
2017 թվականին ընդգրկվել է Forbes ամսագրի 30 Under 30 Europe-ի ցանկում ։
Ստացել է հավասարության նախարարի պորտֆելը Սանչեսի երկրորդ աշխատասենյակում ։
2018 թվականի հուլիսին երկվորյակներ է ունեցել Լեոն և Մանուելը, իսկ 2019 թվականի կեսերին ունեցել է դուստր Այթանուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Յուրիևկայի շրջան
Յուրիևկայի շրջան (Юр'ївський район), շրջան Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1991 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Յուրիևկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 900 կմ²։
Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15773 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,53 մարդ/կմ²։
Դիլիջան
Դիլիջան, նախկինում անվանվել է նաև Դելիջան, հանգստավայրային և առողջարանային բնակավայր (քաղաքային համայնք) Հայաստանի Տավուշի մարզում, մարզկենտրոն Իջևանից 36 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է Աղստև գետի ափին՝ ծովի մակերևույթից 1100-1510 մետր բարձրության վրա։ Բնակավայրը շրջապատված է Փոքր Կովկասի լեռնազանգվածներով, որի արդյունքում էլ տեղացիների կողմից հաճախ անվանվում է «Հայկական Շվեյցարիա» կամ «Փոքր Շվեյցարիա»։ Համարվում է Հայաստանի ամենանշանավոր հանգստավայրերից մեկը, որը անմիջականորեն հարում է «Դիլիջան ազգային պարկ» բնության հատուկ պահպանվող տարածքին։
Ըստ 2015 թվականի համապետական մարդահամարի տվյալների՝ Դիլիջան համայնքի բնակչությունը կազմում է 23,700 մարդ։ Բնակչությունը առավելապես միատարր է (ճնշող մեծամասնությունը հայերն են)։
Դիլիջանը նաև զբոսաշրջային կարևորագույն կենտրոն է։ Համայնքի կենտրոնում գտնվող Շարամբեյան փողոցը, որը համարվում է քաղաքի պատմական կենտրոնը, հայտնի է իր ինքնատիպ ճարտարապետությամբ, ինչպես նաև արհեստանոցներով, պատկերասրահներով ու թանգարաններով։ Քաղաքի շրջակայքում են գտնվում զբոսաշրջային նշանակություն ունեցող Պարզ լիճը, Ջուխտակ վանքը, Հաղարծինը, Գոշավանքը, Գոշի լիճը և այլն։ Դիլիջանը նշանավորվում է նաև որպես արշավների, լեռնային հեծանվասպորտի և առողջարանային հանգստի կենտրոն։
Հայաստանի Կառավարությունը ծրագրում է Դիլիջանը դարձնել տարածաշրջանի ֆինանսական կենտրոնը։ 2013 թվականից այստեղ է գործում Հայաստանի կենտրոնական բանկի ուսումնահետազոտական կենտրոնը։ Համայնքում է գտնվում Հայաստանի և տարածաշրջանի ամենանշանավոր միջազգային կրթական հաստատություններից մեկը՝ Դիլիջանի միջազգային դպրոցը։ 2016 թվականից ի վեր Դիլիջանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընդգրկված է Ուսումնառու քաղաքների համաշխարհային ցանցում։
Ներկայումս Դիլիջանը համարվում է Հայաստանի ամենաարագ զարգացող քաղաքներից մեկը ։
Դիլիջան անունը ժողովրդական բանահյուսության մեջ
Դիլիջան քաղաքի անվան ստուգաբանության վերաբերյալ կան բազմաթիվ վարկածքներ, որոնք, որպես կանոն, ժողովրդական բանահյուսության արդյունք են։ Ամենահայտնի տարբերակի համաձայն բնակավայրը անվանվել է ի հիշատակ Դիլի անունով մի հովվի։ Դիլին ինքնամոռաց սիրահարված էր իր իշխանավոր տիրոջ դստերը և նույնիսկ մոռացել էր իրենց միջև առկա բազմաթիվ տարբերությունների մասին։ Մի օր իշխանը իմանալով այդ մասին, հրամայում է Դիլիջանի խիտ անտառներում այնպես մոլորեցնել հովվին, որպեսզի ոչ ոք այլևս նրան գտնել չկարողանա։ Իսկ հովվի մայրը օր ու գիշեր լացելով փնտրում էր մինուճար որդուն՝ «Դիլի՜, Դիլի՜ ջան» կանչելով ։
Մեկ այլ վարկածի համաձայն «դիլի ջան» նշանակում է «քաղցր լեզու» և տեղացիների անուշ բարբառի պատճառով տեղանքին տվել են «Դիլիջան» անվանումը։
Դիլիջան անվան ծագումնաբանությունը
Մոսկվայի կայսերական հնագիտության ընկերության անդամ՝ պատմաբան Մեսրոպ Սմբատյանցն 1895 թվականին գրված «Տեղեկագիր Գեղարքունիքի ծովազարդ գավառի» աշխատությունում գրել է.
Մելիք Դիլիջանի անունը նշվում է նաև Տաթևի վանքի հարկատուների ցանկում՝ 41 համարի տակ։ Սերո Խանզադյանը հիշատակում է գերեզմանաքարի մի արձանագրությունը՝ «Ես՝ Սարգսի որդի, Դիլիջանի թոռ…», ինչից հետո արձանագրությունը անընթեռնելի է եղել ։ Հնարավոր է եզրակացնել, որ անունը ծագել է 16-րդ դարում տեղում բնակություն հաստատած ոմն Դիլիջանից։ Սակայն 17-րդ դարում անկասկած արդեն այսօրվա բնակավայրը հիաշատակվում է Դելիջան ձևով որպես մեծ՝ 300 տուն ունեցող բնակավայր Ժան Շարդենի կողմից ։
Հավանական է նաև կապը Իրանի արևմուտքում գտնվող Դելիջան քաղաքի հետ, սակայն այս վարկածը չունի փաստական հիմնավորում։
Պատմություն
Դիլիջանի տարածքը պատմականորեն մտնում է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Վարաժնունիք գավառի կազմի մեջ։ Կա կարծիք, թե Դիլիջանը կարող է լինել պատմական Հովքը, որը Արշակունիների ամառանոցն ու որսատեղին էր, սակայն գոյություն չունի դրա որևէ հստակ ապացույց։
19-րդ դարի 70-ականներին կատարված հնագիտական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ մարդը Դիլիջանի տարածքում սկսել է ապրել ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարերից՝ դեռևս մթա․ 2-րդ հազարամյակի վերջին և 1-ին հազարամյակի սկզբին։ Դամբարանադաշտեր են հայտնաբերվել Ռեդկին լագերի, Խրտնանոցի և Պապանինոյի տեղամասերում։ Հայտնաբերված նյութերի մեծ մասը պահվում են ինչպես Մոսկվայի, Սանկտ Պետերբուրգի, Թբիլիսիի ու Երևանի թանգարաններում, այնպես էլ Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահում։
Տարածաշրջանը աննախադեպ զարթոնք է ապրել զարգացած միջնադարում, հատկապես՝ Բագրատունյաց հայոց գերագահության ներքո գտնվող Տաշիր-Ձորագետի թագավորության կազմում։ Այդ շրջանում՝ 10-13-րդ դարերում, Դիլիջանի հարակից տարածքներում հիմնադրվում են Հաղարծնի վանական համալիրն ու Գոշավանքը։ Վանական համալիրներն արագորեն զարգանալով սկսել են ծառայել որպես մշակութային և կրթական կենտրոններ։ Հաղարծինը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ամենանշանավոր օրինակներից մեկն է։ Դիլիջանում և հարակից տարածքում պահպանվել են միջնադարյան շատ ու շատ այլ կրոնական և կրթական կենտրոններ ևս, ինչպիսիք են օրինակ Ջուխտակ վանքը և Մաթոսավանքը։
1501-1502 թվականներին Արևելյան Հայաստանի տարածքի մեծ մասը՝ ներառյալ ժամանակակից Տավուշի մարզը, նվաճում է Սեֆյան Իրանի Շահ Իսմայիլ I շահը։ Դիլիջանի տարածաշրջանի հանրահայտ կրոնական և կրթական կենտրոնները միջնադարում
Դիլիջան քաղաքի պատմություն
Ըստ Կիրակոս Գանձակեցու՝ 13-րդ դարում ժամանակակից Դիլիջանի շրջակայքում հիմնադրվել է Բուջուր Դիլի կամ Պուճուր Դիլի բնակավայրը։
Գրավոր աղբյուրներում Դիլիջանը առաջին անգամ հիշատակվել է ֆրանսիացի ճանապարհորդ Ժան Շարդենի ուղեգրություններում՝ 17-րդ դարում։ Շարդենը գրում է, որ հասել են Դելիջան անունը կրող մի քաղաք, որն ուներ 300 տուն։ Մոտակայքը բնակեցված է քրիստոնեաներով՝ հայերով ու վրացիներով, ովքեր ապրում են առանձին գյուղերում, ու այնքան լարված հարաբերություններ ունեն, որ որևէ գյուղում համատեղ չեն բնակվում։ Շարդենը նշում է, որ տեղանքը՝ վեց մղոն տրամագծով, ղեկավարվում է Ղամշի խանի կողմից ու մտնում է Ղազախ գավառի մեջ, որը իր հերթին բնակեցված է կովկացի լեռնեցիների կողմից, ովքեր սերում են Կասպից ծովի հյուսիս-արևելքում բնակվող ղազախներից։ Ըստ Շարդենի՝ գավառը ենթարկվում է Պարսկաստանին՝ Շահ Աբբասի կողմից այն ու Վրաստանը գրավելուց ի վեր ։
18-րդ դարի վերջին բնակավայրի ծավալները զգալի նվազել էին։ 1804 թվականներից սկսած Ռուս-պարսկական առաջին պատերազմի արդյունքում նախ նախկին Քարթլի-Կախեթի թագավորությունը, իսկ այնուհետև ողջ տարածաշրջանը 1813 թվականին կնքված Գյուլիստանի պայմանագրով դառնում է Ռուսական կայսրության մաս։ Քաղաքի բնակչությունը աստիճանաբար սկսում է աճել։ Ըստ այդ շրջանի պատմական աղբյուրների՝ Դիլիջանը Ղազախի գավառի 27 գյուղերից մեկն էր և ուներ 60 տուն բնակչություն, ընդ որում 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին այստեղ տեղափոխվել են բնակչության Իջևանի շրջանի Սևքար, Սարիգյուղ և Աչաջուր գյուղերից, ինչպես նաև այժմյան Նոյեմբերյանի շրջանի Կոթի գյուղից՝ կազմելով բնակավայրի հիմնական բնակչությունը։ Իսկ 1826 թվականին «Դելիջան» անվան ներքո հիշատակվում է Ղազախի «դիստանցիայի» 72 գյուղերից մեկը, որն ուներ 60 տուն։ Քաղաքը հիշատակում է Ալեքսանդր Գրիբոեդովը, ով 1829 թվականի փետրվարի 2-ին Երևանի ճանապարհին գիշերում է Դիլիջանում ։
Դիլիջանի հարևանությամբ 1844 թվականին դեպի տարածաշրջան արտաքսված ռուս հնապաշտների կողմից հիմնադրվում է Գոլովինո ու Պապանինո գյուղերը, որոնք 20-րդ դարում միացվում են քաղաքին՝ դառնալով Դիլիջան քաղաքի թաղամասեր։ 1868 թվականին Դիլիջանում բացվում է առաջին հանրակրթական դպրոցը։ Մշակույթի զարգացման համար հուսալի պայմաններ ստեղծվում են 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։ 1890-ական թվականներին կազմակերպվում են բազմաթիվ թատերախմբեր, իսկ արդեն 1908 թվականին բացվում է Դիլիջանի առաջին գրադարանը։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Դիլիջանը դառնում է հայտնի լեռնային հանգստավայր, որի արդյունքում քաղաքը սկսում է սիստեմատիկ զարգացում ապրել։ 19-րդ դարի վերջին քաղաքում քաղաքում բացվում են մի շարք զվարճալի կենտրոններ, իսկ հայտնի բացօթյա թատրոնը, որը հայտնի է դառնում «Ռոտոնդա» անվանումով, կառուցվում է 1900 թվականին։ Թատրոնը կարճ ժամանակահատվածում դառնում է սիրված վայր տեղացիների և Դիլիջան այցելող ռուս մտավորականների համար։ Այդ ժամանակաշրջանում շատ բնակելի տներ սկսում են կառուցվել յուրօրինակ ավանդական ճարտարապետական ​​ոճով։ Թիֆլիսից և Հարավային Կովկասի այլ շրջաններից շատ մեծահարուստ հայեր ժամանելով Դիլիջան այստեղ կառուցում են շքեղ ամառանոցներ։ Դիլիջանի ճարտարապետությունը աչքի էր եռանկյունաձև սալիկապատ տանիքով, ավանդական նախշերով և սպիտակեցված պատերով։ Այս քաղաքաշինական ոճը արագորեն տարածվում է Աղստևի հովտի գրեթե բոլոր գյուղերում։ 20-րդ դարի սկզբին Դիլիջանում վերելք է ապրում արհեստագործությունը։ Մետաղագործությունը, գորգագործությունը, կերպարվեստը, փայտագրությունը և ժողովրդական մյուս արհեստները դառնում են Դիլիջանի առօրյայի կարևորագույն մասը։
Աշխարհագրական դիրք և բնական պայմաններ
Դիլիջանը տեղակայված է Հայաստանի հյուսիսային հատվածում՝ Տավուշի մարզի հարավ-արևմուտքում։ Գտնվում է Տավուշի մարզկենտրոն Իջևան քաղաքից 35-40 կմ, մայրաքաղաք Երևանից 96 կմ, Վանաձորից 38 կմ, իսկ Սևանա լճից՝ 33 կմ հեռավորության վրա։ Դիլիջան քաղաքը հարակից Հաղարծին, Թեղուտ, Գոշ, Հովք, Աղավնավանք և Խաչարձան գյուղերի հետ միասին ընդգրկված է Դիլիջան խոշորացված համայնքի կազմում։
Համայնքը հյուսիսից և արևելքից սահմանակից է Ծաղկավան համայնքին, արևելքից՝ Սևքար, Ենոքավան, Գետահովիտ, Գանձաքար, Իծաքար, Նավուր համայնքներին, հարավից Գեղարքունիքի մարզին, հարավ-արևմուտքից՝ Կոտայքի մարզին, արևմուտքից՝ Լոռու մարզին։ Դիլիջան քաղաքը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1100-1300 մետր բարձրության վրա՝ շրջապատված Փոքր Կովկասի լեռնազանգվածներով։ Հյուսիս-արևելքում հարում է Բազումի, արևմտյան և հարավ-արևմտյան կողմերից՝ Փամբակի, արևելքից՝ Միափորի և հարավ-արևելքից՝ Արեգունի անտառաշատ լեռներին։ Կիրճի լեռնային զանգվածները ծածկված են հարուստ անտառային տարածություններով, որոնք վերջանալով լեռնային կատարներին, փոխարինվում են ալպյան մարգագետիններով։ Քաղաքը անմիջապես փռված է Աղստև գետի հովտում։
Բնակավայրի ողջ երկայնքով ձգվող Աղստևից բացի Դիլիջանի տարածքում հոսում են նաև Աղստևի վտակները։ Վտակներից Բլդանը և Ղշտողանը, որոնք քաղաքի կենտրոնական մասում միանում են Աղստևին։ Թեղուտ գյուղի մոտակայքում նրան է միանում Հաղարծին վտակը, իսկ ներքին Գոշ գյուղի սկզբնամասում ամենամեծ վտակը՝ Գետիկը։ Վերոնկարագրյալ ներքին ջրերը առանձնակի հմայք են հաղորդում Դիլիջանի բնապատկերին։ Դիլիջանի լանդշաֆտները հիմնականում ծածկված են անտառներով։ Քաղաքային բնակավայրի մոտակայքում տարածվող անտառահատվածում է գտնվում Դիլիջանի ազգային պարկը, որը Հայաստանի նշանակության բնության հատուկ պահպանվող տարածքներից մեկն է։ Ունի հանքային բուժիչ ջուր, որը ջրառատ աղբյուրների ձևով բխում է Բլդան գետի ձորում։