cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիբորգ
Ամրաշինություն
Հիմնադրվելով որպես ռազմական ամրություն` իր պատմության մեծ մասի ընթացքում Վիբորգը եղել է ամրոց, իսկ վիբորգցիների բարեկեցությունը հենվում էր նրա պատերի անմատչելիության վրա։ Զարմանալի չէ, որ քաղաքի գլխավոր և առավել ցայտուն տեսարժան վայրերը կապված են ամրաշինության հետ։ Դրանցից հիմնականը Վիբորգի ամրոցն է, որը եղել է քաղաքի իրական խորհրդանիշը և դարեր շարունակ քաղաքային կյանքի ծանրության կենտրոնը։ 1293 թվականին շվեդ ասպետների կողմից Ամրոցի նեղուցի փոքրիկ Վոլովի կղզում (այժմ՝ Ամրոցի կղզի) դրվեց ամրոցի կառուցման սկիզբը, որը բաղկացած էր հզոր քառանկյուն աշտարակից, որոնք շրջապատված էին պարսպապատերով և հրակնատներով, դրանով էլ նշանավորվեց Վիբորգի հիմնադրումը։ Սա Ռուսաստանի լիարժեք պահպանված արևմտաեվրոպական միջնադարյան ռազմական ճարտարապետության միակ հուշարձանն է։ Ամրոցում և ամբողջ քաղաքում գերիշխող է համարվում Սուրբ Օլաֆի աշտարակը, որի բարձրությունը կազմում է 48,6 մետր և Սկանդինավիայի ամենաբարձր աշտարակներից մեկն է ։
Ընդարձակվող քաղաքը պաշտպանության կարիք ուներ և 15-րդ դարի երկրորդ կեսին մոտակա թերակղզու վրա սկսվեց Վիբորգի ամրոցի շինարարությունը, որն ավարտվեց 16-րդ դարի վերջին (այդ ժամանակ բերդը հայտնի դարձավ Եղջյուր անվամբ՝ ճանապարհի ձևի պատճառով)։ Մինչ օրս պահպանվել են դրա տարրերից միայն երեքը՝ ամրոցապարսպի Պանցերլաքս աշտարակը, Կլոր աշտարակը և Քաղաքապետարանի աշտարակը։
Նորագույն ժամանակների ամրաշինական կառույցները նույնպես չեն շրջանցել Վիբորգը։ 1914 թվականին սկսվում է Վիբորգի ամրոցի նոր բերդամասի շինարարությունը։ Նախագիծն ընդհատվում է 1917 թվականին, այդ ժամանակ քաղաքի արևմտյան կողմում կառուցվում է Հիէտալիննիեմի թերակղզու (ներկայիս Կալինինյան և Սայմենյան միկրոշրջաններ) շրջակայքում Գվարդիական նեղուցի երկու կողմերում կառուցվում է արևմտյան տետ-դե պոնը, որը բաղկացած էր մի քանի կիսաօղակներով ամրություններից, օժանդակ հենակետերից, ինչպես նաև մի քանի բետոնե վառոդի նկուղներից։ Ամրությունները, մեծ մասամբ, պահպանվել են ։
Ճարտարապետություն
Վիբորգի պատմական մասի եզակի ճարտարապետական տեսքը, որը ձևավորվել է ավելի քան յոթ հարյուրամյակների ընթացքում մի շարք ազգային մշակույթների ազդեցության ներքո, ներկայացված է տարբեր դարաշրջանների ճարտարապետական հուշարձաններով` սկսած միջնադարի հնագույն շինություններից մինչև 20-րդ դարի վերջից 21-րդ դարասկզբի շենքեր։
Բացի ամրոցի երկու աշտարակներից և Վիբորգի նախկին ամրոցապարսպի մեկ աշտարակից, Ժամացույց աշտարակից և երկու փլուզված միջնադարյան տաճարներից, Վիբորգում դեռևս պահպանվել են շվեդական ժամանակաշրջանի 7 շինություններ (մինչև 18-րդ դարի)` Ժայռի վրայի տունը, առևտրական Վեկրուտի տունը և հարուստ քաղաքացու տունը (Եպիսկոպոսի տուն) Պոդգորնի փողոցում, Հակինթի եկեղեցին Ջրային ուղեկալի փողոցում, Քաղաքացու տունը Ամրոցային փողոցի բակի խորքում, ինչպես նաև երկու միջնադարյան (Գիլդիական) տներ Վիբորգյան փողոցում։ Այս շենքերից գրեթե բոլորը կառուցվել են նախքան 1639 թվականին քաղաքի առաջին գլխավոր հատակագծի հաստատվելը և առանձնանում են նրանով, որ դրանք ընդգրկված են ժամանակակից փողոցային ցանցի կառուցվածքում։
1710 թվականին ռուսական կայազորի Վիբորգ քաղաքում տեղակայումից հետո կառուցվեցին պաշտպանական կառույցներ և զորանոցներ։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին կառուցվեցին քաղաքացիական շենքեր, այնուհետև ձևավորվեց  Կաթողիկե հրապարակի ճարտարապետական անսամբլը` դասականության ոճով, կառուցվեցին Պողոս Պետրոսի և Սպասո-Պրեոբրաժենսկու տաճարները, Կուսակալի պալատը և կայսերական դատարանի շենքը, ինչպես նաև հյուրատունն ու քաղաքապետարանը, որոնք մինչ օրս չեն պահպանվել։  19-րդ դարի երկրորդ կեսին Վիբորգը կառուցապատվում է էկլեկտիկական ուղղությամբ, ձևավորվում է Հին քաղաքապետարանի հրապարակի ժամանակակից տեսքը (Բ. Բլոմկվիստ, Կ. Է. Դիպել), կառուցվում  են բազմաթիվ հասարակական հաստատություններ ժամանակակից Կրեպոստնայա փողոցի և Լենինգրադյան պողոտայի  խաչմերուկում, նահանգային  վարչության շենքը և Փոստի շենքը։ 1893 թվականին Կ. Է. Դիպպելի նախագծով նեոգոթական ոճով կառուցվում է քաղաքի ամենամեծ եկեղեցին՝ Նոր մայր տաճարը։ Նրա գմբեթի 75 մետր բարձրությամբ սրաձողը գերիշխող դիրք էր գրավում քաղաքում։
20-րդ դարի սկզբին էկլեկտիկիզմին փոխարինելու է գալիս ազգային ռոմանտիզմը։ Այդ ժամանակ կառուցվեցին այն շենքերի մեծ մասը, որոնք ներկայումս հանդիսանում են քաղաքի ճարտարապետական հուշարձանները։ Վիբորգի ճարտարապետական տեսքի ձևավորման գործում ամենամեծ ներդրումը կատարել են տեղական ճարտարապետները` Ունո Ուլբերգը, Ալլան Շուլմանը, Պաավո Ուոտիլան և Աքսել Գյուլդենը։ Մի քանի հետաքրքիր շինություններ են կառուցվել Հելսինկիի ճարտարապետներ` Էլիել Սաարինենի, Արմաս Լինդգրենի, Կարլ Սեգերստադի, Ուսկո Նյուստրյոմի նախագծերի հիման վրա։ Այդ ժամանակվա ամենակարևոր շինություններից են «Հաքման և Կո» (Գրանիտե պալատ) ընկերության շենքը և Հին քաղաքի Գովինգի տունը, Վոկզալնայա հրապարակում գտնվող Պիետինենի տունը, «Հյակլիի, Լալլուկկա  և Կո» ընկերության շենքը, Կարմիր հրապարակում գտնվող առևտրական Մոսկվինի տունը, բանկային շենքեր Լենինի պողոտայի սկզբնամասում։
1930-ականներին ֆունկցիոնալիզմը նոր ազդեցություն ունեցավ քաղաքային ճարտարապետության վրա։ Բացի բնակելի և առևտրային շենքերից, այդ ոճով են կառուցվել հասարակական հաստատությունները` արվեստի դպրոցը թանգարանով, օկրուգային արխիվը և գրավատունը, բոլորը Ու. Ուլբերգի նախագծերով։ Վիբորգում ֆունկցիոնալիզմի դարաշրջանի ամենակարևոր հուշարձաններից է քաղաքային գրադարանը, որը կառուցվել է 1935 թվականին՝ աշխարհահռչակ ճարտարապետ Ա. Աալտոյի նախագծով ։
1939-1944 թվականներին քաղաքի տարածքում տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների հետևանքով շենքերի մեծ մասը լուրջ վնասվել են, իսկ մի մասն էլ գրեթե ամբողջությամբ ավերվել, որոնցից են հին երկաթուղային կայարանը (ներկայումս քաղաքի հյուրերին դիմավորում են հետպատերազմյան շրջանում ստալինյան ճարտարապետական ոճով կառուցված կայարանից), քաղաքային թատրոնը և հեռախոսային կայանի շենքը։ Վիբորգի փայտե շինությունները գրեթե ամբողջությամբ այրվել էին, նախապատերազմական փայտե տներից պահպանվել էին հիմնականում արևմտյան արվարձանների շինությունները։ Սակայն պատերազմից հետո քաղաքի կենտրոնում գտնվող քարե շենքերի մեծ մասը վերականգնվել են, չնայած երբեմն բնօրինակ տեսքից շեղումներով։ Վնասված Նոր մայր տաճարը վերջնականապես քանդվեց 1953 թվականին։ Հետագայում, Վիբորգը, ինչպես խորհրդային մյուս բոլոր քաղաքները, զանգվածաբար կառուցապատվեց տիպային պանելային շենքերով, որոնցից զգալի քանակ կառուցվեց Լենինի անվան ավանում (խորհրդային Հարավային պայմանական շրջան), ավերված փայտե շենքերի տեղում։ Քաղաքի կենտրոնական մասում շինարարությունը՝ 1970-ականներից, իրականացվում էր հիմնականում անհատական նախագծերի հիման վրա ։
Վիբորգի կենտրոնում գտնվող մի շարք պատմական շենքերի ներկայիս վիճակը մտահոգիչ է, քանի որ դրանց նկատմամբ պատշաճ խնամք չի իրականացվում և առկա է դրանց ոչնչացման վտանգ։
Քաղաքի ծայրամասում պահպանվել են Ֆինլանդիայի ժամանակների դաստակերտական շինությունների մնացորդներ, որոնցից ամենահայտնին Խարատոնովսկու միկրոշրջանում գտնվող Սուուր-Մերիոկիի դաստակերտի մնացորդներն են։
Քանդակ և հուշարձաններ
Վիբորգի առաջին հուշարձանը քաղաքի հիմնադիր Տորգիլս Կնուտսսոնի հուշարձանն էր, որը տեղադրվել է 1908 թվականին Հին Ռատուշայի հրապարակում։ Ամրոցի նեղուցի հակառակ կողմում 1910 թվականին Պետրոս Մեծի հուշարձանի տեղադրումից հետո ստեղծվեց յուրօրինակ ճարտարապետական և քանդակագործական կոմպոզիցիա, քանդակների հայացքները խաչվում են որպես Վիբորգի ամրոցի «կռվախնձոր»։ Երկու հուշարձաններն էլ իրենց պատմության ընթացքում  ապամոնտաժվել են, ամենից շատ այդ առումով վնասվել է Պետրոս I-ի հուշարձանը, որը երկու անգամ ընկել է պատվանդանից` Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ 2010 թվականին ձևավորված կոմպոզիցիային ավելացավ Պետրովյան  հրապարակում տեղադրված գեներալ-ծովակալ Ապրակսինի առաջին հուշարձանը։
1957 թվականին քաղաքի գլխավոր Կարմիր հրապարակում կանգնեցվեց Վ. Ի. Լենինի հուշարձանը։ Խորհրդային տարիներին քաղաքի զբոսայգիներում և պուրակներում կանգնեցվեցին Միխայիլ Կալինինի, Մաքսիմ Գորկու և Նիկոլայ Մարկինի հուշարձանները։ Քաղաքային այգում որոշ ժամանակ կանգնած է եղել նաև Իոսիֆ Ստալինի հուշարձանը, որը ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարից հետո ապամոնտաժվեց նմանատիպ շատ հուշարձանների հետ միասին ԽՍՀՄ ողջ տարածքում։
Քաղաքային զբոսայգիներում և պուրակներում տեղադրված քանդակներից ամենահայտնիներն էին` «Որմզդեղնը» և «Անտառի երիտասարդը», որոնք տեղադրված էին էսպլանադա պուրակում, «Արդյունաբերություն» և «Ծովային առևտուր» արձանները, ինչպես նաև Մոնրեպոյի պուրակում տեղադրված Վյայնեմյոնենի հուշարձանը, որը ոչնչացվել էր պատերազմի տարիներին և վերականգնվել 2007 թվականին, երկու կայսրերի (Պավել I և Ալեքսանդր I) սյուները և Բրոգիլո եղբայրների հուշարձանը։ Քաղաքում գործում է Քանդակների զբոսայգի, որտեղ ներկայացված են 1988 թվականի Վիբորգում անցկացված քանդակի սիմպոզիումի մասնակիցների մոտ 10 աշխատանքներ։ Վիբորգում և նրա ծայրամասում կան բազմաթիվ մարտական հուշահամալիրներ` 1710 թվականի Վիբորգի պաշարման ընթացքում զոհված ռուս զինվորների պատվին, չպահպանված հուշարձան սպիտակ ֆինների եղբայրական գերեզմանոցում, որը տեղադրվել է 1921 թվականին Նոր մայր տաճարի մոտ և ոչնչացվել է պատերազմում, իսկ Կարմիրգվարդիականների հուշարձանը տեղադրվել է 1961 թվականին Լենինգրադյան խճուղու 4-րդ կմ-ում, Աֆղանստանում և Չեչնիայում զոհված վիբորգցիների հուշահամալիրը։ Հատկապես շատ հուշարձաններ կան նվիրված են խորհրդա-ֆիննական պատերազմների զոհերիհիշատակին` Հուշահամալիրներ նվիրված խորհրդային զինվորներին, քաղաքի մուտքի մոտ, Լենինգրադյան մայրուղու և Հարավային գերեզմանատանը, ինչպես նաև քաղաքի կենտրոնական մասում տեղադրված մի շարք հուշարձաններ, որոնք կառուցվել են ֆիննական կողմի միջոցներով ։
2009 թվականի հունիսի 27-ին Թատերական հրապարակում` Պողոս Պետրոսի լութերական տաճարի հարևանությամբ, վերականգնվեց հումանիստ և ֆիննական գրերի հիմնադիր Միքայել Ագրիկոլայի հուշարձանը, որը կանգնեցվել է 1908 թվականին Նոր մայր տաճարի մուտքի մոտ և ոչնչացվել է 1939-1941 թվականներին ։
2010 թվականի աշնանը Վիբորգյան գնդի հրապարակում սկսվեց «Ռազմական փառքի քաղաք» հուշահամալիր-հուշարձանի կառուցման աշխատանքները, որի հանդիսավոր բացումը տեղի ունեցավ 2011 թվականին՝ Մ. Ի. Կալինինի ապամոնտաժված հուշարձանի տեղում, որն առաջարկվեց տեղափոխել Կալինինյան միկրոշրջան, սակայն ի պահ հանձնվեց քաղաքային թանգարանին և տեղադրվեց Լենինի տուն-թանգարանի հարևանությամբ ։
Զբոսայգիներ
Քաղաքն ունի մեծ թվով կանաչապատ տարածքներ։ Քաղաքի զբոսայգիների և պուրակների ընդհանուր մակերեսը կազմում է ավելի քան 432 հազար մ² ։
Վիբորգի զբոսայգիների մեջ կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում Լենինի զբոսայգին, որն ավելի շատ հայտնի է որպես էսպլանդ զբոսայգի (կամ պարզապես էսպլանդ), որը կառուցվել է Լենինի պողոտայի երկայնքով 19-րդ դարի կեսերին Վիբորգի ամրոցի հողապատնեշի տեղում։ Այգու այս ոչ պաշտոնական անվանումը` էսպլանադ բառը նշանակում է բերդի դիմաց գտնվող տարածք, որը ազատ է շինություններից, կամ բերդատափարակ։ Զբոսայգին հիմնելիս տնկվել է ավելի քան 200 տեսակ ծառ, այդ թվում` սպիտակ ուռենի, փիճի, ամուրյան թավշան։ Զբոսայգին տարածվում է արևմուտքից Շուկայի հրապարակից դեպի արևելք մինչև Սուվորովի պողոտա, հյուսիսում` Լենինի պողոտայից, հարավից դեպի Ամրոցային փողոց։ Զբոսայգում կան մի շարք քանդակներ և շատրվաններ, զվարճանքի վայրեր։
Մշակույթի և հանգստի կենտրոնական զբոսայգին տեղակայված է Մարտկոցային լեռան վրա։ Այգին բարեկարգված է, ծառուղիներով, ունի տեսարժան վայրեր, ինչպես նաև Արևելյան Վիբորգի ամրությունների պահպանված մասեր։ Այգին բացվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, մինչ այդ Մարտկոցային լեռան վրա տեղակայված էին Ֆինլանդիայի ռազմական պահեստները։ Այգին առանձնացնում է Վիբորգի երկու առավել բնակեցված տարածքները` քաղաքի կենտրոնը և Լենինյան շրջանը (որն ավելի շատ հայտնի է որպես հարավային)։
Վիբորգի ամենամեծ և ամենահայտնի զբոսայգին Տվերդիշ կղզում գտնվող Մոնրեպո այգին է։ Այգու մերձավոր հատվածը բարեկարգված է զբոսնելու և հանգստանալու համար, իսկ հեռավոր տարածքը գրեթե նախաստեղծ Կարելական անտառ է։
Նախկինում Մոնրեպո այգին (ֆրանս. Mon Repos, Իմ առանձնանալու վայրը) համարվում էր Եվրոպայի ամենագեղեցիկ զբոսայգիներից մեկը և ավելի քան երկու դար հանդիսանում է Նիկոլայի բարոնների սեփականությունը։ Պահպանվել է այգու դաստակերտի շենքը, բայց այն անմխիթար վիճակում է, ներկայումս ընթանում են վերականգնողական աշխատանքներ։
Այս վայրերին բնորոշ են ժայռոտ բնապատկերները և երևակայական մելամաղձության զգացողություն է առաջացնում, որը ափից առանձնանում է «Զոհվածների կղզու» (Լյուդվիգշտայն) հոսքերով, որն այսպես է կոչվում հանրաճանաչ Առնոլդ Բյոկլինի նկարի հետ իր նմանության համար և այգուն առանձնահատուկ գրավչություն է հաղորդում։ Այս կղզու վրա են գտնվում Նիկոլայների  ընտանիքի անդամների լքված և ապականված դամբարանները։ Կղզու գագաթին գտնվում է դեկորատիվ շինություն, որի ճարտարապետությունը նման է անգլիական գոթական ձևերին։ Այգու հեռավոր հատվածում կա գրեթե ուղղաբերձ ժայռ, որն օգտագործվել է զբոսաշրջային բումի վերակառուցման տարիներին իրենց սարքավորումները բարելավելու, ինչպես նաև մրցումներ անցկացնելու համար զբոսաշրջիկների խմբերին ու ալպինիստներին մարզելու համար։ Ժայռից տեսարան է բացվում  դեպի Պաշտպանական ծովածոց ու Բիլինային կղզի, որտեղ  նախկինում կարելի էր հասնել կամրջի միջոցով ։
Մշակույթ
Իր պատմության ընթացքում Վիբորգն ունեցել է շրջակա շրջանի մշակութային կենտրոնի կարգավիճակ։ Քաղաքում զարգանում էր թատերական արվեստը, անցկացվում էին կինեմատոգրաֆիկական փառատոներ և բազմաթիվ թանգարաններ իրենց դռները բացում էին քաղաքի բնակիչների և հյուրերի առջև։ Վիբորգի մշակույթի պալատում կան տարբեր ուղղությունների խմբակներ և բաժիններ։
Թատրոն
Վիբորգը վաղեմի թատերական ավանդույթներ ունի, քանի որ 18-րդ դարի վերջում այնտեղ կառուցվել է փայտե թատրոնի շենք, իսկ առաջին քարե քաղաքային թատրոնը կառուցվել է 1832 թվականին, ճարտարապետ Ա. Գրանշտեդի նախագծով ներկայիս Թատերական և Դիտարանի փողոցների խաչմերուկում։ 1944 թվականին թատրոնի շենքը զգալիորեն վնասվել էր քաղաքի համար մղվող մարտերի ընթացքում, այնուհետև այն քանդվեց։ Միայն 1982 թվականին հիմնադրվեց Վիբորգի պետական դրամատիկական և տիկնիկային թատրոնը, որն այժմ կոչվում է «Սուրբ ամրոց», այն տարածաշրջանի առաջին թատրոնն էր, որը գտնվում էր շրջկենտրոնում։ Այսօր այն միակ պրոֆեսիոնալ թատրոնն է ողջ Լենինգրադի մարզում։ Թատրոնի թատերախումբը ակտիվ շրջագայություններ է իրականացնում՝ մասնակցելով միջազգային թատերական փառատոների .:
Քաղաքում գործում է ազգային մանկապատանեկան երաժշտական թատրոն, որը գտնվում է Խաղաղության փողոցում, ինչպես նաև մի շարք այլ ժողովրդական թատերախմբեր։
Կինո
Կինեմատոգրաֆիկական շրջանակներում քաղաքը հիմնականում հայտնի է ռուսական կինոյի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» փառատոնով, որն անցկացվում է ամեն տարի օգոստոսի կեսերին։ Փառատոնը առաջին անգամ անցկացվել է 1992 թվականին, որի նախագահը` ռուս հայտնի կինոռեժիսոր և կինոքննադատ Արմեն Մեդվեդևն է ։ Մրցույթային ցուցադրությունները անցկացվում են «Վիբորգ պալաս» կինոթատրոնում, որը բացվել է 1962 թվականին՝ նախկին քաղաքապետարանի վերականգնված շենքում։ Այսօր քաղաքում այն միակ կինոթատրոնն է։ Օրինակ, 1969 թվականին Վիբորգում գործում էին 7 կինոթատրոններ, բայց ժամանակի ընթացքում գրեթե բոլորը փակվեցին։
Փառատոներ
Կինոյի ամենամյա ցուցադրություններից բացի, քաղաքում պարբերաբար անցկացվում են տարբեր տեսակի փառատոներ ինչպես նաև բազմաթիվ այլ փառատոներ։ Օգոստոսի 19-ին նշվում է քաղաքի օրը (տոնակատարություններն անցկացվում են այդ օրվան ամենամոտ շաբաթ օրերին)
Վիբորգն արվեստում
Քաղաքում են նկարահանվել այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են՝ «Դ Արտանյանը և երեք հրացանակիրները», «Եվ քարերի վրա են ծառեր աճում», «Դժվար է աստված լինել», «Ամրոց», «Վերադարձ», «Մարտ ստվերի հետ», «Իտալացին», «Ադմիրալ», «Տարաս Բուլբա», «Երգի ուսուցիչը», «Ինկվիզիտոր», «Դեր» և այլն։  Վիբորգի ողջ պատմության ընթացքում նկարահանվել են հարյուրից ավելի ֆիլմեր ։
Քաղաքի կյանքն ու նրան առնչվող իրադարձություններն արտացոլվել են գրողներ Մաքսիմ Գորկու, Օ. Մանդելշտամի գրական ստեղծագործություններում։ Վիբորգին նվիրված բանաստեղծություններ են գրել բանաստեղծներ Ա. Ախմատովան և Նիկոլայ Բուկինը ։
Գեղանկարչության և գծանկարչության իրենց ստեղծագործություններում Մոնրեպոյի այգին պատկերել են նկարիչներ՝ Ի. Յա. Մետտենլեյտերը, Վիկտոր Սվետիխինը, Քրիստիան Յենսենը, Վիկտորիա Օբերգը, Բարտելեմի Լովերնը, Քրիստիան Ֆերդինանդ Քրիստենսենը, Լուի Ժուլիեն Ժակոտեն, Վալերիան Լանգերը և ուրիշներ։ Վիբորգի և մասնավորապես Վիբորգի ամրոցի պատկերը կարելի է տեսնել լեհ նկարիչ և քարտեզագիր Անտոն (Անտոնիա) Վիդի քարտեզի վրա ։
Վիբորգյան ժամանակաշրջանում նկարիչ Ն. Կ. Ռերիխը նկարել է «Աշուն» և «Վիբորգի ամրոց», «Ապաշխարություն», «Զանգի կանչը։ Հին Պսկով», «Երկնքի որդիները», «Երկրի ջերմությունը »,« Աշուն - Վիբորգ», «Թշվառներ», «Գանձը» և այլն ։
Հեռուստատեսություն
Հեռուստատեսության ոլորտում գործում է «Մեր քաղաքը» մեդիա խումբը, որն պատրաստում է տեղեկատվական ծրագրեր, որոնք հայտնվում են TNT դաշնային հեռուստաալիքի տարածաշրջանային հեռարձակման ցանցում ։ Ընդհանուր առմամբ, Վիբորգում հեռարձակվում է 6 դաշնային ալիք, բացի TNT-ից, գործում են նաև Առաջին ալիքը, Ռոսիա 1-ը, Մատչ TV-ն, NTV-ն և 5-րդ ալիքը։ Վիբորգում գործում է նաև կաբելային հեռուստատեսություն։ Վիբորգում հասանելի են նաև RTRS–ի DVB-T 2 թվային հեռարձակման երկու մուլտիպլեքս ։ Գործում է նաև SD որակի 20 ալիք և երեք ռադիոկայան։ № 24 (498 МГц) հաճախականության ալիք, շուրջօրյա հեռարձակում, 1-ին մուլտիպլեքս (РТРС-1) Հեռուստաալիքներ` Առաջին ալիք, Ռոսիա 1, Մատչ TV, NTV,  5-րդ ալիք,  Ռոսիա Կ,  Ռոսիա 24, Կարուսել, ОТР, ТВ Կենտրոն։ Ռադիոալիքներ` Ռադիո Ռոսիա , Մայակ, Լուրեր FМ: № 52 (722 МГц) հաճախականության ալիք, շուրջօրյա հեռարձակում, 2-րդ  մուլտիպլեքս (РТРС-2) Հեռուստաալիքներ` РЕН ТВ, Սպաս, СТС, Տնային, ТВ3, Ուրբաթ, Աստղ, МИР, ТНТ, Մուզ ТВ  :
1 և 2 մուլտիպլեքսների հաղորդիչների հզորությունը կազմում է  3.2 կՎտ։ Ալեհավաքի աշտարակի բարձրությունը 185 մ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1293 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Վիբորգ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի քաղաքներ Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:13-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կարմիր ապարանջանները
«Կարմիր ապարանջանները» (Red Band Society), դրամա և կոմեդիա ժանրի ամերիկյան հեռուստասերիալ, որը նախատեսված է դեռահասների համար։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է Fox հեռուստատեսությամբ՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի փետրվարի 7-ը և հանդիսանում է իսպանական համանուն դրամատիկ շոուի կրկնօրինակը ։
2014 թվականի նոյեմբերի 26-ին հեռուստաընկերությունը տասներեքերորդ սերիայում կանգնեցրել է հեռուստասերիալի նկարահանումները ։ 2015 թվականի հունվարի 12-ին Fox-ի ներկայացուցիչները հայտարարեցին սերիալի փակման մասին, իսկ մնացած երեք էպիզոդների ցուցադրումը նշանակվեց 2015 թվականի հունվարի 31-ին։ 2015 թվականի փետրվարի 7-ին սերիալի երկժամյա վերջաբանը դուրս եկավ եթեր ։
Նովոսելիցկոեի շրջան
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Նովոսելիցկոե ։
Կարմիր ապարանջանները
Սյուժե
Սերիալի գործողությունը կենտրոնացած է դեռահասների վեց հոգանոց խմբի վրա, որոնք միշտ ապրում են հիվանդանոցի մանկական բաժանմունքում։
Նովոսելիցկոեի շրջան
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1724,56 կմ²։
Կարմիր ապարանջանները
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2010-ականների հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2014 հեռուստասերիալներ
Նովոսելիցկոեի շրջան
Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 26360 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի շրջաններ
Դի Բրաուն
Դորրիս Ալեքսանդր «Դի» Բրաուն (Dorris Alexander «Dee» Brown, ), ամերիկացի վիպագիր և պատմաբան։ Նրա ամենահայտնի երկը 1970 թվականին լույս տեսած «Թաղեք իմ սիրտը Վունդեդ Նիի մոտ» ստեղծագործությունն է, որը նվիրված է Ամերիկայի բնիկների և Ամերիկայի զավթիչների միջև տեղի ունեցած արյունահեղ պայքարին։ Այն հասարակ ամերիկացիների համար նորովի բացահայտում է ԱՄՆ-ի Արևմուտքի պատմությունը հնդկացիների տեսանկյունից ։
Կենսագրություն
Դի Բրաունը ծնվել է ԱՄՆ-ի Լուիզիանա նահանգի Ալբերտա քաղաքում, թեև կյանքի մեծագույն մասն ապրել է Արկանզաս նահանգի Ուոչիտայի շրջանի Լիթլ Ռոք քաղաքում, ուր ընկերացել է բազմաթիվ հնդկացիների հետ, որոնցից էլ իմացել է բնիկների իրական պատմությունը, որը, իհարկե, այն չէր, ինչ ներկայացվում էր ամերիկյան ֆիլմերում։ Դի Բրաունը Հարիսոնում աշխատում էր իբրև լրագրող, ապա ուսուցիչ և գրադարանավար ։
1934 թվականից մինչև 1942 թվականը նա եղել է տեղի գյուղնախարարության գրադարանավարը, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, որից հետո գրադարանավար է աշխատել ԱՄՆ-ի Ռազմական գործերի նախարարութույունում մինչև վերջինիս լուծարումը` 1947 թվականը։ 1948 թվականից մինչև 1972 թվականն աշխատել է Իլինոյսի համալսարանում իբրև գրադարանավար, այստեղ ստացել է գրադարանավարի մագիստրոսի աստիճան և դարձել պրոֆեսոր։ 1973 թվականին թոշակի է անցել, վերադարել է Արկանզաս և նվիրվել վիպագրությանը ։
«Թաղեք իմ սիրտը Վունդեդ Նիի մոտ» վեպի լույս տեսնելուց հետո բազմաթիվ ընթերցողներ կարծում էին, որ վեպի հեղինակն արմատներով բնիկ ամերիկացի է ։
Պատմական երկերից զատ` Բրաունը գրել է մի քանի վեպեր նաև երեխաների համար։ Դրանք հյուսիսամերիկյան հնդկացիներին և Ամերիկայի Վայրի արևմուտքի գրավմանը նվիրված ստեղծագործություններ են ։
Բազմիցս հանդես է եկել իբրև խորհրդատու Ամերիկայի պատմությանը նվիրված փաստավավերագրական ֆիլմերի նկարահանման ժամանակ ։
Բրաուն Դին վախճանվել է 94 տարեկան հասակում Արկանզասի Լիթլ Ռոք քաղաքում ։
Նրա մասունքները թաղված են Իլինոյս նահանգի Ուրբանա քաղաքում ։
Լիթլ Ռոքի գրադարանը կրում է նրա անունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Լուիզ Ֆով-Հովհաննիսյան
Լուիզ Ֆով-Հովհաննիսյան, հայ հոգեբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1991)։
Կենսագրություն
1985-1991 թվականներին Վազգեն Ա Պալճյանի միջնորդագրով զբաղվել է Փարիզի Վիլժյուֆի հոգեբուժական հիվանդանոցի տնօրինության տակ գտնվող՝ Կոմիտասի հոգեկան հիվանդությանը վերաբերող արխիվային նյութերի ուսումնասիրությամբ և նրա հոգեկան հիվանդության ախտորոշման ճշտման խնդիրներով, որոնց մասին գիտական զեկուցումներով հանդես է եկել Սորբոնում, Փարիզում, Տորոնտոյում (2001), Երևանում (2001)։
1989-1990 թվականներին Սպիտակում, Գյումրիում, Երևանում, Ստեփանակերտում մասնագիտական օգնություն է ցույց տվել երկրաշարժից ու պատերազմից տուժած բնակչությանը, նվիրաբերել մեծ քանակությամբ դեղորայք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբույժներ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Վելիկուշա (Օբնորայի վտակ)
Վելիկուշա (Великуша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օբնորա գետի ձախ ափում՝ 118 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 50 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կոստրոմա գետն է։։ Գետի գետային ավազանը՝ Վերին Վոլգայից մինչև Կույբիշևի։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Մոգադիշոյի համալսարան
Մոգադիշոյի համալսարան (جامعة مقديشو), բարձրակարգ ուսումնական հաստատություն, որը գտնվում է Սոմալիի մայրաքաղաք Մոգադիշոյում։
Ըստ 2012 թվականի տվյալների, Մոգադիշոյի համալսարանը համարվում է Աֆրիկայի 40 լավագույն համալսարաններից մեկը ։
Պատմություն
Սոմալիիում ոչ կառավարական կրթական հաստատություն բացելու գաղափարը եղել է դեռևս 1993 թվականից։ Կարծիքների հիման վրա սկսվեց շինարարությունը և հինգ տարի հետո տեղի ունեցավ համալսարանի բացման միջոցառումը։
Համալսարանը բացվեց 1997 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, որպես ոչ կառավարական և շահույթ չհետապնդող բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։
Համալսարանը ղեկավարվում է հոգաբարձուների խորհրդի և համալսարանի կոլեգիալ կառավարման խորհրդի կողմից։ Համալսարանը գտնվում է Մոգադիշոյի ծայրամասում։
Համալսարանի նախագահը և գլխավոր ռեկտորը ազգությամբ արաբ Ալի Շեյխ Ահմեդն է։ Համալսարանի ստեղծմանը մեծապես հովանավորել է Սաուդյան Արաբիայում գործող Իսլամական զարգացման բանկը։
2004 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Մոգադիշոյի համալսարանի ներկայացուցիչ Ֆաթուդդին Մոհամեդը ներկայացրել է համալսարանը Աֆրիկայի երկրների երկրորդ գիտակրթական վեհոժողովում, որը անց է կացվել Քենիայի մայրաքաղաք Նայրոբիում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սոմալիի համալսարաններ
Շպակովսկոեի շրջան
Շպակովսկոեի շրջան (Шпаковский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասում։ Անվանվել է ի պատիվ Ֆոմա Շպակի։
Ստեղծվել է 1937 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Միխայլովսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2362,57 կմ²։
Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 125048 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 52,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի շրջաններ
Շուշիի տեխնոլոգիական համալսարան
Շուշիի տեխնոլոգիական համալսարան, գիտակրթական և մշակութային կենտրոն ԼՂՀ-ում։
Ջուդիթ Շեկոնի
Ջուդիթ Շեկոնի (Judith Shekoni, ), անգլիացի դերասանուհի և ֆոտոմոդել ։
Կենսագրություն
Ջուդիթ Շեկոնին ծնվել է 1982 թվականի մարտի 31-ին Մանչեստրում, Միացյալ Թագավորություն։ Դաստիարակությունը ստացել է ընտանիքում՝ երկու եղբայրների և քույրերի հետ ։
Նկարահանվել է «Orange Mobile Phone»-ի, «Stimorol»-ի, «Superdrug Stores»-ի, «Wrigley's Chewing Gum»-ի գովազդներում։ Հեռուստատեսությամբ իր դեբյուտն արել է 1998 թվականին՝ «Աղետ» սերիալի էպիզոդիկ դերում։
Ջուդիթը «Extension Evolution», «Make It America» և «Actors Evolution» ընկերությունների հիմնադիրն է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի մոդելներ Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Ամենասուրբ երրորդություն (վանք)
Ամենասուրբ Երրորդություն, վանք Վանա լճի հարավային կողմում, Սպարկերայի շրջանում, Ծածվանք գյուղի մոտ։ Ունի լայնանիստ պարիսպներ, հաստատուն որմեր և կամարակապ առաստաղ։ Ըստ ավանդության կառուցվել է XVIII դարում։ Մինչև XIX դարի վերջերն ուներ հողահանդակ և մի փոքրիկ միաբանություն։ Շրջակայքում կան հանքային աղբյուրներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի վանքեր Կատեգորիա:18-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում
Վիլժենյու
Վիլժենյու (Villejésus), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Վալդես (թերակղզի)
Վալդես թերակղզի (Península Valdés), թերակղզի Արգենտինայում, որի ափերը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը ։ Վարչականորեն ներառված է Արգենտինայի Հանրապետության Չուբուտի երկրամասի կազմի մեջ։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է 3625 քառակուսի կմ։
1999 թվականին ներառվել է Արգենտինայում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում որպես բնական արգելավայր ։ Համարվում է Հարավային Ամերիկայի ամենացածր կետը՝ -40 մետր ցուցանիշով։
Աշխարհագրություն
Արգենտինայի արևմուտքում գտնվող Վալդես թերակղզին երք կողմերից ընկղմված է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերի մեջ։ Թերակղզու տարածքում խոշոր բնակավայրեր գոյություն չունեն։ Վալդեսի շրջակայքում գտնվող նշանավոր քաղաքներից է Պուերտո Մադրին, իսկ առհասարակ, թերակղզու վրա ընկած ամենախոշոր բնակավայրը Պուերտո Պիրամիդես փոքրիկ ավանն է։
Վիլժենյու
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 555 մարդ, բնակչության խտությունը` 32.21 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.23 կմ² տարածք։
Վալդես (թերակղզի)
Աշխարհագրություն
Թերակղզու տարածքը նշանավորվում է աղի լճերի առատությամբ։ Այս լճերից մեկը գտնվում է ծովի մակարդակից մինչև 40 մետր խորության վրա և համարվում է Արգենտինայի և ամբողջ Հարավային Ամերիկա մայրցամաքի ամենացածր իջվածքը։
Կենդանական աշխարհ
Վալդես թերակղզու ափամերձ հատվածը նշանավորվում է ծովային կաթնասունների աննախադեպ առատությամբ։ Այդ թվին են պատկանում հարավային ծովառյուծները, ծովափղերը և փոկերը։ Հարավային հարթ կետերի կարելի է հանդիպել Գոլֆո Նուեբոյում և Գոլֆո Սան Խոսեում։ Վերջիններս համարվում են մայրցամաքային Պատագոնիայի և Վալդես թերակղզու ցամաքային հատվածի բաժանարար սահմանը։
Վիլժենյու
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 80 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 30 կմ հյուսիս։
Վալդես (թերակղզի)
Կենդանական աշխարհ
Բեղավոր կետերը տեսանելի միջին խորություններին մոտենում են մայիս-դեկտեմբեր ամիսներին՝ հիմնականում կաթնասունների ծննդաբերության շրջանում։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Վալդես թերակղզու ափամերձ հատվածներում ջուրը համեմատականորեն ավելի խաղաղ ու հանգիստ է։
Վիլժենյու
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Վալդես (թերակղզի)
Կենդանական աշխարհ
Թերակղզու ցամաքային հատվածում տարածված են նանդու ջայլամներ, հարավամերիկյան ուղտայծեր, հարավամերիկյան գորշ աղվեսներ, զրահակիրներ և պատագոնական մարաներ։ Թերակղզում բնակվում են նաև թռչունների մեծ կենսաբազմազանություն։ Միջին հաշվարկներով Վալդես թերակղզում տարածված են 181 տեսակի թռչուններ, որոնցից 66-ը՝ բնաշխարհիկ չեն (սեզոնային բնակություն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Արգենտինայի թերակղզիներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Արգենտինայում
Վիլժենյու
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 347 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 257-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 90։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,1 %։ 257 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 238 անձ (124 տղամարդ և 114 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (9 տղամարդ և 10 կին)։ 90 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 45-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անդրեյ Բաղդասարով
Անդրեյ Արկադիի Բաղդասարով (Բաղդասարյան, ), հայ թերապևտ, արյունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1963), ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ (1957)։
Կենսագրություն
1923 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (Ազգային հետազոտական բժշկական համալսարան)։ Եղել է Մաքսիմ Կոնչալովսկու աշակերտը։ 1932-1961 թվականներին եղել է Մոսկվայի արյունաբանության և արյան փոխներարկման կենտրոնական ինստիտուտի տնօրեն, 1946 թվականից՝ Մոսկվայի երկրորդ բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային թերապիայի ամբիոնի վարիչ։ Եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության գլխավոր արյունաբան, ԽՍՀՄ-ում արյան ծառայության կազմակերպիչն ու ղեկավարը, Մոսկվայի թերապևտների ընկերության արյունաբանության բաժանմունքի նախագահ ։
Ավելի քան 80 գիտական աշխատանքների հեղինակ է։ Աշխատանքները վերաբերում են ներքին բժշկության, արյան պահածոյացման, արյունաբանության, արյան փոխներարկում|արյան փոխներարկման ազդեցության մեխանիզմի, խոցային հիվանդության հեմոթերապիայի, սպիտակուցային անբավարարության ժամանակ շիճուկի օգտագործման, ճառագայթային հիվանդության բուժման և այլ հարցերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ Կատեգորիա:Հայ արյունաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կառլոս Մարիա դե Ալվեար
Կառլոս Մարիա դե Ալվեար  (Carlos María de Alvear, ), արգենտինացի զիվորական և քաղաքական գործիչ, գեներալ։ 1815 թվականի Լա Պլատայի միացյալ գավառների ռազմաօդային ղեկավար ։
Կենսագրություն
Ալվեարը կրութություն է ստացել Բուենոս Այրեսում և Անգլիայում։ 1806-1811 թվականներին ծառայել է Իսպանիայի թագավորական բանակում, մասնակցություն է ունեցել Նապոլեոնի դեմ պատերազմում ։ 1812 թվականին Ալվեարը Խոսե Սան Մարտինի հետ միասին վերառնում է Բուենոս Այրես, որտեղ մեծ դեր էր խաղում արգենտինական ժողովրդի անկախության համար մղվող պատերազմում։ 1813 թվականին եղել է Լա Պլատայի միացյալ գավառների նախագահ և մշակում է երկրի սահմանադրություն։ 1814 թվականին գլխավորում է Բուենոս Այրեսի հայրենասերների ճակատը, որոնք հարկադրված էին Մոնտեվիդեոյում անձնատուր լինեին իսպանացի ռոյալիստներին։
1815 թվականին հունվարի 9-ին Ալվեարը զբաղեցնում է Լա Պլատայի միացյալ գավառների օդային ուժերի ղեկավարի պաշտոնը։ Կառլոս Մարիա դե Ալվարեսի նոր կառավարություն ձևավորելու ձգտումը վերջինիս բերում է ձախողման։
Ալվեարը շուտով փախուստի է դիմում Արգենտինայից և 1821 թվականի համաներումից հետո միայն վերադառնում հայրենիք։ Դրանից հետո զբաղեցնում է ԱՄՆ-ի դեսպանի (1824 և 1838) պաշտոնը, ռազմական և ռազմածովային ուժերի նախարարի պաշտոնը։ 1826-1828 թվականներին ղեկավարել է արգենտինական զորքերը արգենտինա-բրազիլական պատերազմում։
Արքայադուստր Դիանայի մահ
1997 թվականի օգոստոսի 31-ին Ուելսի Արքայադուստր Դիանան ավտովթարի հետևանքով ստացած ծանր վնասվածքներից մահացել է Փարիզի Ալմայի թունելի մոտ։ Նրա ուղեկիցը՝ Դոդի ալ-Ֆայեդը և Mercedes-Benz W140-ի վարորդ Անրի Փոլը նույնպես մահացել են։ Ավտոմեքենայի չորրորդ ուղևորը՝ թիկնապահ Թրեյվոր Ռիս Ջոնսը ծանր վիրավորվել էր, սակայն բժիշկները կարողացել են փրկել նրա կյանքը։
Չնայած մեդիան ավտովթարի համար մեղադրում էին պապարացիներին, ովքեր հետևում էին ավտոմեքենային, 1999 թվականին ֆրանսիական դատական փորձաքննությունը հայտարարել է, որ ավտովթարի մեղավորը եղել է վարորդը՝ Անրի Փոլը, ով բարձր արագության պայմաններում կորցրել է մեքենայի նկատմամբ վերահսկողությունը։ Ըստ իրավապահների, վերջինս եղել է հարբած և թմրանյութերի ազդեցության տակ։ Ավտովթարի ժամանակ Անրի Փոլը եղել է Hôtel Ritz Paris-ի անվտանգության ծառայության փոխղեկավարը և գրգռել ավելի վաղ հյուրանոցի մոտ սպասող պապարացիներին ։ Նրա հարբած վիճակը ավելի է սրացել հակադեպրեսանտների կիրառման և նրա օրգանիզմից հայտնաբերված հոգեմետ միջոցների հետքերից ։ Հետաքննությունը հանգել է այն եզրակացության, որ լուսանկարիչները մոտ չեն եղել Մերսեդես մակնիշի ավտոմեքենային, երբ այն վթարի է ընթարկվել ։ 2008 թվականին, լսելով բոլոր ցուցմունքները, բրիտանական դատարանը հետ է վերադարձել Փոլի կողմից «անօրինական սպանության» վարկածին և մեղադրել Փոլին ու նրանց հետապնդող պապարացիներին ավտովթարի համար ։
Դիանայի մահը մեծ ցնցում է առաջացրել ամբողջ աշխարհում։ Թաղման ժամանակ առկա են եղել մի քանի տոննա ծաղիկներ, իսկ հուղարկավորության արարողությանը հեռուստացույցով հետևել է ավելի քան երկու միլիարդ մարդ։ Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ընտանիքը քննադատվել է մամուլի կողմից՝ Դիանայի մահվան կապակցությամբ նրա ունեցած արձագանքի համար։
1998 թվականի փետրվարից Դոդի Ալ-Ֆայեդի հայրը՝ Մոհամեդ Ալ-Ֆայեդը պնդում է, որ ավտովթարը տեղի է ունեցել դավադրության արդյունքում և հետագայում հավելել, որ դավադրության կազմակերպիչները բրիտանական հատուկ ծառայություններն են, ովքեր կազմակերպել են այն Բրիտանական թագավորական ընտանիքի հանձնարարությամբ։ Նրա հայցերը մերժվել են ֆրանսիական դատական հետաքննության մարմինների և Պագետի օպերացիայի կողմից, որը վարում էր ոստիկանության մայրաքաղաքային ծառայությունը։ Վերջինս ավարտվել է 2006 թվականին։ Դատական հետաքննությունը, որը վարում էր Լորդ-դատավոր Սքոթ Բեյքերը քննվել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Լոնդոնի Թագավորական դատարանում և դարձել այն հետաքննության շարունակությունը, որը սկսվել էր 2004 թվականին։ 2008 թվականի ապրիլի 7-ին ատենակալները եկել են այն եզրակացության, որ Դիանան և Ալ-Ֆայեդը դարձել են «անօրինական սպանության» զոհ, որն առաջացել է վարորդ Փոլի և տրանսպորտային մյուս միջոցների վարորդների «խիստ անփութության» հետևանքով։ Լրացուցիչ փաստարկներ եղել են «ալկոհոլի հետևանքով վարորդի գիտակցության կորուստը» և «անձը մահացել է ամրագոտիները չգցելու պատճառով, քանի որ Մերսեդեսը մխրճվել է Ալմա թունելի սյուներից մեկին, այլ ոչ թե բախվել այլ օբյեկտի»։
Ավտովթար
Շաբաթ օրը՝ 1997 թվականի օգոստոսի 30-ին, Դիանան անձնական ինքնաթիռով լքել է Սարդինիան և Մոհամեդ Ալ-Ֆայեդի որդու՝ Դոդի ալ-Ֆայեդի հետ միասին ժամանել Փարիզ ։ Նրանք Փարիզում կայանեցին Լոնդոն մեկնելու ճանապարհին։ Վերջիններս նախորդող ինը օրերը անց էին կացրել միասին Ֆրանսիական և Իտալական ռիվիերաներում՝ Ֆայեդների ընտանիքին պատկանող «Jonikal» զբոսանավով։ Զույգը պատրաստվում էր մեկ գիշեր անցկացնել ֆրանսիական մայրաքաղաքում։ Մոհամմեդ Ալ-Ֆայեդը եղել և շարունակում է մնալ Hôtel Ritz Paris-ի սեփականատերը։ Նա նաև ուներ առանձնատուն հյուրանոցից ոչ շատ հեռու գտնվող Արսեն Հուսայե փողոցում՝ Ելիսեյան դաշտերից ոչ շատ հեռու։
Հյուրանոցի անվտանգության ծառայության փոխղեկավար Անրի Փոլին հանձնարարվել էր վարել 1994 թվականի արտադրության վարձակալված Mercedes-Benz W 140 ավտոմեքենան՝ պապարացիների հնարավոր հետապնդումներից խուսափելու համար ։ Ոչ իրական մեքենան, որը պետք է շեղեր պապարացիների ուշադրությունը, իրական ավտոմեքենայի շարժվելուց հինգ րոպե առաջ լքել է հյուրանոցի գլխավոր մուտքը և շարժվել դեպի Վանդոմի հրապարակ՝ գրավելով լուսանկարիչների ուշադրությունը։ Դիանան և Ֆայեդը հյուրանոցը լքել են հետնամուտքով ։ Օգոստոսի 31-ին ժամը 00։20-ին ավտոմեքենան շարժվել է դեպի Արսեն Հուսայե փողոցի առանձնատուն։ Նրանք շարժվել են այս ուղղությամբ՝ մոտ 30 լուսանկարիչներից խուսափելու համար, ովքեր գտնվում էին հյուրանոցի մուտքի մոտ ։ Բացի Դիանային, Դոդիից և վարորդից ավտոմեքենայում եղել է նաև Թրեյվոր Ռիս Ջոնսը, ով եղել է Ֆայեդների ընտանիքի անվտանգության ծառայության աշխատակից։ Վերջինս նստած է եղել առջևի աջ նստատեղին։ Որոշ տեսաբանների կարծիքով, Դիանան և Դոդին գցած չեն եղել ամրագոտիները ։ Անցնելով Կամբոն փողոցով և հատելով Կոնկորդի հրապարակը, նրանք շարժվել են Հռենոսի և Ալբերտ I-ի այգիների ուղղությամբ, որոնք ձգվում էին Սեն գետի երկայնքով։ Անցնելով այգիները՝ ավտոմեքենան շարժվել է Ալմայի թունելի ուղղությամբ ։
2017 թվականի մայիսի հրապարակվել է զեկույց, համաձայն որի նոր տիրոջ կողմից ավտոմեքենան գնվել է 1994 թվականի սեպտեմբերին 70 000 ԱՄՆ դոլարով, իսկ երեք ամիս անց գողացվել։ Ավտոմեքենան այնքան արագընթաց է եղել, որ մի քանի անգամ կողաշրջվել է և հայտնաբերվել դաշտերից մեկում։ Այնուհետ մեքենան դուրս է գրվել և ուղարվել մետաղաջարդոնի, սակայն վերականգնվել է, վերանորոգվել ու վաճառվել։ Արդյունքում, վերջին գնորդը եղել է Փարիզ Ռից հյուրանոցի ավտոակումբը։ Եվ արդեն երկու ամիս անց 1997 թվականի օգոստոսի 30-ին Ռոստենի ընկերը զգուշացրել է հյուրանոցին, որ ավտոմեքենան երթևեկությունը կլինի վատը՝ 60 կմ/ժ արագությունից ավել երթևեկելու պարագայում։
Հետևանքներ
Այն ժամանակ, երբ զոհերը շարունակում էին գտնվել ջախջախված ավտոմեքենայում, լուսանկարիչները, ովքեր դանդաղ էին ընթանում և, հետևաբար, Մերսեդեսից գտնվում էին կարճ տարածության վրա, շտապ հասել են դեպքի վայր։ Ոմանք վազել են օգնության, փորձել բացել դռները և օգնել տուժածներին, մյուսները շարունակել են լուսանկարել ։ Ինչպես հաղորդվում է ծանր վիրավորված Դիանան մի քանի անգամ մրմնջացել է «Օ՜, Աստված իմ», իսկ այն բանից հետո, երբ լուսանկարիչներին և քաղաքացիներին հեռացրել է ոստիկանությունը, Դիանան բղավել է «Թողեք ինձ հանգիստ»" ։
Ֆայեդը նստած է եղել հետ ձախ նստատեղին և, հավանաբար, միանգամից մահացել է ։ Փրկարար սպաները փորձել են վերակենդանացնել նրան։ Ալ-Ֆայեդի մահը հայտարարվել է գիշերը ժամը 01։32։ Փոլի մահը հայտարարվել է միանգամից, երբ նրա մարմինը դուրս է հանվել ավտոմեքենայից։ Երկուսի մարմիններն էլ տեղափոխվել են Փարիզի դատաբժշկական փորձաքննության ինստիտուտի դիահերձարան, այլ ոչ թե հիվանդանոց։ Դիահերձումը ցույց է տվել, որ Փոլը և Ալ-Ֆայեդը երկուսն էլ մահացել են աորտայի իսթմիկ պատռվածքի և ողնաշարի կոտրվածքի արդյունքում ։ Ընդորում, Փոլի պարագայում կոտրվածքը եղել է մեջքային հատվածում, իսկ Ֆայեդի պարագայում՝ պարանոցային հատվածում ։
Դեռ գիտակից վիճակում, Ռիզ Ջոնսը ստացել է դեմքի բազմաթիվ լուրջ վնասվածքներ ։ Ուղևորների առջևի նստատեղի անվտանգության բարձիկները գործել է նորմալ ։ Ուղևորները գցած չեն եղել ամրագոտիները։ Դիանան, ով նստած է եղել ետևի աջ նստատեղին, դեռևս գիտակցությունը կորցրած չի եղել։ Սկզբում հայտնվել է, որ նա ընկած է եղել ավտոմեքենայի հատակին՝ մեջքով դեպի ճանապարհը։ Տարածված լուրերից մեկի համաձայն, լուսանկարիչը պատմել է, որ Դիանայի քթից և ականջներից արյուն է հոսել, իսկ նրա գլուխը ընկած է եղել առջև նստատեղի թիկնակին։ Լուսանկարիչը փորձել է հանել նրան ավտոմեքենայից, սակայն ոտքերը հնարավոր չի եղել հանել։ Լուսանկարիչը արքայադստերը ասել է, որ օգնությունը ճանապարհին է և խնդրել չկորցնել գիտակցությունը։ Արքայադուստրը ոչինչ չի պատասխանել, նա միայն աչքերը թարթել է։
2007 թվականի հունիսին բրիտանական Channel 4 հեռուստաընկերությունը թողարկել «Դիանա․ վկաները թունելում» փաստագրական ֆիլմը, որտեղ նշվում էր, որ առաջին մարդը, ով դիպչել է Դիանային, եղել է բժիշկ Մայլզը, ով պատահաբար հայտնվել էր դեպքի վայրում ։ Նա հաղորդել է, որ Դիանան չի ունեցել որևէ ակնհայտ մարմնական վնասվածք, սակայն եղել է շոկի մեջ։ Բժիշկը վերջինիս թթվածնով է ապահովել։
Ոստիկանական առաջին մեքենան ժամանել է 00։30-ին։ Ոստիկանական ավտոմեքենայի ժամանելուց հետո՝ յոթ պապարացիներ, ովքեր գտնվում էին դեպքի վայրում, ձերբակալվել են։ Դիանան ավտոմեքենայից դուրս է բերվել ժամը 01։00-ին ։ Դուրս բերելուց հետո արքայադստեր մոտ առաջացել է սրտային նոպա։ Արտաքին սրտամկանային վերակենդանացումից հետո նրա սիրտը սկսել է աշխատել ։ Ժամը 1։18-ին նրան տեղափոխել են SAMU շտապ օգնության ավտոմեքենա, որը դեպքի վայրից մեկնել է ժամը 01։41-ին և ժամանել հիվանդանոց ժամը 02։06-ին ։ Չնայած բժիշկների ջանքերին՝ նրա ներքին օրգանային վնասվածքները եղել են բավականին խորը։ Նրա սիրտը տեղաշարժվել էր կրծքի աջ հատված, ինչի արդյունքում վնասվել էին թոքային երակը և պերիկարդը (սրտապարկը)։ Չնայած վերակենդանացման շարունակական փորձերին, ներառյալ նաև սերտի ներքին մերսում, արքայադուստրը մահացել է առավոտյան 04։00-ին։
Նույն առավոտյան, ավելի ուշ, ներքին գործերի նախարար Ժան Պիեռ Շեվենմանը, վարչապետ Լիոնել Ժոսպենը, Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակի կինը Բեռնադետ Շիրակը և առողջապահության նախարար Բեռնար Քուշները այցելել են այն հիվանդասենյակ, որտեղ գտնվում էր Դիանայի դիակը ։ Նրանք իրենց վերջին հրաժեշտն են տվել արքայադստերը։ Նրանց այցելությունից հետո, անգլիկան եկեղեցու Ֆրանսիայի թեմի առաջնորդ հայր Մարտին Դրեյփորը հոգեհանգստյան աղոթքներ է կարդացել Ընդհանուր աղոթագրքից։
Գիշերը ժամը 02։00-ին Դիանայի նախկին ամուսինը՝ Արքայազն Չարլզը և արքայադստեր երկու ավագ քույրերը՝ Սառա Մաքորքոդեյլը և Ջեյն Ֆելոուզը ժամանել են Փարիզ։ Նրանք թողել են Դիանայի մարմինը միայն 90 րոպե անց ։
Երեք կիրճ (էլեկտրակայան)
Երեք կիրճ (三峽), հիդրոէլեկտրակայան, որը գտնվում է Չինաստանում՝ Յանցզի գետի վրա, որը երկարությամբ երրորդն է աշխարհում ։ Գտնվում է Հուբեյ նահանգնի Իչան քաղաքային շրջանի Սանդուպին քաղաքի մերձակայքում։ Երեք կիրճ ջրամբարի բետոնե ամբարտակը խոշորագույններից է աշխարհում։ Ջրամբարը լցնելիս այնտեղից տեղափոխվել է 1,3 մլն մարդ, որն ամենամեծ վերաբնակեցումն է արհեստական կառույցների կառուցման պատմության մեջ ։
Արքայադուստր Դիանայի մահ
Հետևանքներ
ԶԼՄ-ների առաջին հաղորդագրություններում նշվել է, որ Դիանայի ավտոմեքենան 190 կմ/ժ արագության բախվել է սյանը (120 մղոն/ժ)։ Ավտոմեքենայի արագաչափի սլաքը կանգնած է եղել այդ թվի վրա։ Ավելի ուշ հայտարարվել է, որ ավտոմեքենայի արագությունը տատանվել է 95-110 կիլոմետր ժամ արագության սահմաններում (60-70 մղոն ժամ), իսկ արագաչափը եղել է թվային, ինչը հակասում է Mercedes-Benz W 140 տիպի ավտոմեքենայի սարքավորումներին և գործառույթներին։ Այս ավտոմեքենաներում կիրառվում է կառավարող համակարգիչներով անալոգային արագաչափ, որը չունի թվային հաշվիչ։ Մյուս կողմից, Daimler-Benz-ը հաղորդում է, որ «երբ Մերսեդեսը ընկնում է ավտովթարի մեջ, արագաչափը ավտոմատ կերպով վերադառնում է զրոյի»։ Ավտոմեքենան, անկասկած, սլացել է ավելի արագ, քան սահմանված 50 կմ/ժամ արագությունը (31 մղոն/ժամ) և ավելի արագ, քան ստորգետնյա թունելներում վարելու համար նպատակահարմար արագությունը։ 1999 թվականին ֆրանսիական հետաքննությունը եկել է այն եզրահանգման, որ Մերսեդեսը թունելում բախվել է մեկ այլ տրանսպորտային միջոցի (սպիտակ Fiat Uno) ։ Ոչ մեկ չի փորձել հետևել տրանսպորտային այդ միջոցի վարորդին ։
Երեք կիրճ (էլեկտրակայան)
Ընդհանուր տեղեկություններ
Հէկի շինարարությունը սկսվել է 1992 թվական, պաշտոնական շահագործումը՝ 2012 թվականի հուլիսի 4-ին։
Արքայադուստր Դիանայի մահ
Հետևանքներ
18 ամիս տևած ֆրանսիական դատական հետաքննությունը 1999 թվականին եկավ այն եզրակացության, որ ավտովթարի մեղավորը Փոլն է, ով կորցրել է մեքենայի կառավարումը՝ բավականաչափ բարձր արագության պայմաններում։
Երեք կիրճ (էլեկտրակայան)
Ընդհանուր տեղեկություններ
Հէկի կառույցների կազմը.
Հէկի երեք շինություններում տեղադրված են 700 մվտ հզորությամբ 32 հիդրոագրեգատներ, որոնց հաշվարկային ճնշումը 80,6 մվտ է։ 2012 թվականին ավելացվել է ստորգետնյա մեքենայական դահլիճ։
Հէկի կառուցման ժամանակ ձևավորվել է 1 045 կմ² մակերեսով խոշոր ջրամբար։ Առավելագույն թույլատրելի բարձրությունը վերին Բեֆա ծովի մակարդակից 175 մ է, որը առաջին անգամ ձեռք է բերվել 2010 թվականին։ Այսպիսով, ճնշումային մակարդակը տարվա ընթացքում փոփոխվում է 79 մ³-ից 109 մ³, առավելագույնը հասել է ամառային մուսսոնների ժամանակ։
Արքայադուստր Դիանայի մահ
Թաղման արարողություն
Հանրության ներկայացուցիչներին Սենթ Ջեյմսի պալատում առաջարկվել է ստորագրել ցավակցությունների գիրքը։ Մի գիշերվա ընթացքում Կամավոր սպասարկման և փրկության բանակի կանանց թագավորական միության անդամները սպասարկել են մարդկանց հերթերը, ովքեր եկել էին հրաժեշտ տալու արքայադստերը։ Լոնդոնի Քենսինգթոնյան պալատի մոտ քաղաքացիները բերել են ավելի քան մեկ միլիոն ծաղկեփունջ, այն դեպքում, երբ նրա հայրական Ալթորփ կեցավայրում բնակչությանը խնդրել էին ծաղիկներ չբերել, քանի որ տարածված հաղորդագրությունների համաձայն, հարակից փողոցներում մարդկանց և ծաղիկների քանակությունը կարող էր հանրային լուրջ վտանգ հանդիսանալ։
Երեք կիրճ (էլեկտրակայան)
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ջրամբարը ստեղծելու ժամանակ 27820 հա տարածք անցել է ջրի տակ, ջրածածկ են եղել Վանսյան և Ուշան քաղաքները ։
2008 թվականին հէկի ներդրումների ընդհանուր ծավալը կազմել է մոտ 26 մլրդ դոլար, որոնց թվում են շուրջ 10 մլրդ-ի շինարարություն, նույնքան էլ ծախսեր գնացել է վերաբնակեցման և մոտ 6 մլրդ դոլար՝ տոկոսների, վարկերի վրա։
Արքայադուստր Դիանայի մահ
Թաղման արարողություն
Սեպտեմբերի 10-ին Քենսինգթոն Գարդենս փողոցի վրա ծաղիկների բարձրությունը հասել է 5 ֆուտի (1,5 մետր), իսկ ծաղիկների ստորին շերտը վեր էր ածվել հումուսի։ Մարդիկ իրենց լուռ էին պահում, համբերատար հերթ կանգնում, որպեսզի գրառում կատարեն ցավակցությունների գրքում և թողնեն իրենց նվերները։ Ըստ որոշ լրատվամիջոցների, հերթերի ժամանակ եղել են մի քանի փոքր ընդհարումներ։ Սարդինիացի զբոսաշրջիկ Ֆաբիո Պիրասը դատապարտվել է 10-օրյա ազատազրկման, այն բանի համար, որ բերված արջուկներից մեկը վերցրել է իրեն։ Երբ դատավճիռը կարճվել և դարձել է 100 ֆունտ ստերլինգ, Պիրասին հարվածել է քաղաքացիներից մեկը, երբ նա լքում էր դատարանի դահլիճը։ Հաջորդ օրը երկու կանանց՝ միջնակարգ դպրոցի 54-ամյա ուսուցչուհու և կապի 50-ամյա տեխնիկին, յուրաքանչյուրին դատապարտել են 28-օրյա ազատազրկման, ովքեր վերցրել էին 11 մկներ և մի քանի ծաղկեփնջեր։ Այդ դատավճիռը կարճվել է յուրաքանչյուրի համար 200 ֆունտ ստեռլինգի այն բանից հետո, երբ նրանք երկու գիշեր անցկացրեցին բանտում։
Երեք կիրճ (էլեկտրակայան)
Տնտեսական նշանակություն
«Երեք կիրճ» հիդրոէլեկտրակայանը հսկայական նշանակություն ունի Չինաստանի տնտեսության համար։ Այն արտադրում է Չինաստանի էլեկտրաէներգիայի մեծ մասը և դարձել է Չինաստանի էներգահամակարգի միացյալ կենտրոնը։ Ի սկզբանե նախատեսվում էր, որ հէկերից պետք է պահել 10 % էլեկտրականություն։ Սակայն կառուցման 20 տարիների ընթացքում էլեկտրաէներգիայի սպառումը կտրուկ աճեց, և 2011 թվականին հէկը գործադրեց Չինաստանի էլեկտրանէներգիայի միայն 1,7 %-ը։
Արքայադուստր Դիանայի մահ
Թաղման արարողություն
Որոշները քննադատել են Դիանայի մահվան նկատմամբ տարածված հանրային արձագանքը, քանի որ կարծում էին, որ արքայադուստրը եղել է «հիստերիկ» և «իռացիոնալ»։ Դեռ 1998 թվականին փիլիսոփա Էնթոնի Օ՛Հիրը սուգը անվանել է «Բրիտանիայի սենտիմենտալիզացիայի» որոշիչ պահ, որը խթանել էր մեդիա-ֆենոմենը՝ խառնելով իրականության և մտացածինի սահմանները։ Այս քննադատական կարծիքները կրկնվել են մահվան 10-րդ տարելիցին, երբ լրագրող Ջոնաթան Ֆրիլենդը հայտնել է կարծիք առ այն, որ «Դա դարձել է ամաչեցնող հիշողություն, ինչպես կատաղած, խղճուկ օրագրի գրառում․․․ մենք ջղաձգվում ենք, երբ հիշում ենք այդ մասին»։ 2010 թվականին Թեոդոր Դելրիմփլը փաստում է, որ «սենտիմենտալությունը, ինչպես սպոնտան, այնպես էլ ԶԼՄ-ների ուշադրությունը գրաված գործոն, անհրաժեշտ էր, որպեսզի արքայադստեր մահը դարձներ խոշոր մասշտաբների։ Արդյունքում այն հանգեցրեց իր էությամբ ոչ ազնիվ քաղաքական նպատակի, որը ընկած է սենտիմենտալության տակ»։ Մշակութային որոշ վերլուծաբաններ ունեն տարբեր կարծիքներ։ Սոցիոլոգ Դեբորա Շթեյնբերգը նշում է, որ բազմաթիվ բրիտանացիներ Դիանային կապում են ոչ միայն Թագավորական ընտանիքի, այլև սոցիալական փոփոխությունների և ավելի լիբերալ հասարակության հետ։ «Ես չեմ կարծում, որ հիստերիան կապված էր հանրային գործչի կորստի հետ, ես կարծում եմ, որ այն կապված էր ժողովրդական կերպարի կորստի հետ»։
Երեք կիրճ (էլեկտրակայան)
Տնտեսական նշանակություն
Պատնեշի երկրորդ գործառույթը Յանցզի գետի ջրային ռեժիմի կարգավորումն է։ Վերջին 2000 տարիների ընթացքում կործանարար հեղեղումներ են տեղի ունեցել ավելի քան 200 անգամ։ Միայն 20-րդ դարում աղետալի փլուզումների ժամանակ մահացել է շուրջ կես միլիոն մարդ։ Հէկը պետք է մասամբ պաշտպանել Յանցզի գետի ստորին հոսանքում՝ ավերիչ ջրհեղեղների ժամանակ։
Նաև նախատեսվում է ավելացնել տարեկան 5 % թողք Յանցզիից Հուանհեի ավազան, ինչը կրկնակի ավելացնում է նրա ջրառատությունը և թույլ է տալիս ընդլայնել Հյուսիսային Չինաստանի ոռոգվող տարածքները։