cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շարժում (եռօրյա թերթ)
Պատմություն
Լուսաբանել է ՀՅԴ գործունեությունը, քննադատել Թուրքիայի հայահալած քաղաքականությունը, ներկայացրել արևմտահայության ծանր վիճակը։
Կատեգորիա:Քաղաքական պարբերականներ
Ժիրյատինո (գյուղ, Ժիրյատինսկի շրջան)
Ժիրյատինո (Жирятино), գյուղ Ռուսաստանի, Բրյանսկի մարզի Ժիրյատինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2409 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1494 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Ժիրյատինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թիմ Դանքան
Թիմոթի Թեոդոր (Թիմ) Դանքան (Timothy Theodore Duncan, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։ Մասնագիտական ողջ կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Սան Անտոնիո Սփըրս» ակումբում՝ խաղալով ծանր հարձակվողի և կենտրոնականի դիրքերում։
Լայն շրջանակներում համարվելով բոլոր ժամանակների լավագույն ծանր հարձակվողներից, Դանքանը կարիերայի ընթացքում հինգ անգամ նվաճել է NBA-ի չեմպիոնական տիտղոսը (1999, 2003, 2005, 2007 և 2014 թվականներին), երկու անգամ ճանաչվել կանոնավոր առաջնության, երեք անգամ՝ գերեզրափակչի ամենաարժեքավոր խաղացող (MVP), 15 անգամ ճանաչվել NBA-ի աստղ, ինչպես նաև մեկնարկային մրցաշրջանի ավարտին արժանացել տարվա նորեկի կոչմանը։ Ընդգրկվել է նաև մի շարք խորհրդանշական հավաքականներում («All-NBA», «All-Defensive») ։
Ծնվել Է Վիրջինյան կղզիներում գտնվող Քրիստիանսթեդ բնակավայրում։ Զբաղվել է լողով, սակայն այն բանից հետո երբ Հյուգո անվամբ ցունամիի պատճառով ավերվում է բնակավայրի միակ օլիմպիական լողավազանը, Դանքանն սկսում է ուժերը փորձել բասկետբոլ սպորտաձևում։ Դանքանը նշանակալի սիրողական կարիերա է ունենում «Սենթ Դանստենս» եպիսկոպոսյան ավագ դպրոցում, իսկ այնուհետև հանդես գալիս Ուեյք Ֆորեսթի համալսարանի հավաքականում։ Ավարտական տարում արժանացել է բազմաթիվ անհատական մրցանակների։
Ընտրվել է 1997 թվականի NBA-ի դրաֆթի առաջին իսկ համարի ներքո՝ «Սան Անտոնիո Սփըրսի» կողմից։
Բասկետբոլային մանրահատակից դուրս Դանքանը հայտնի է իր առանձնահատուկ զսպվածությամբ և հանգստությամբ, ինչպես նաև ակտիվ բարեգործական գործունեությամբ։ Ունի հոգեբանության գծով բակալավրի աստիճան։ 2002 թվականին հիմնել է «Թիմ Դանքան» հիմնադրամը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Պոզորիխա (Պեչորայի վտակ)
Պոզորիխա (Позориха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի աջ ափին՝ 968 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ռանջբար Իրանի
«Ռանջբար Իրանի», աշխատավորական շաբաթաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1921–1924 թվականներին Թեհրանում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Վահան Մեսրոպյան։
Տեղեկություններ է հաղորդել իրանահայ գաղութի առօրյայից, աշխատավորությանը հավատ ներշնչել ապագայի հանդեպ։ Քննադատել է 1921 թվականի Փետրվարյան ապստամբությունը։ Անդրադարձել է նաև կրթության ու մշակույթի հարցերին։
Ուռուտ (այլ կիրառումներ)
Ուռուտ անվանումը կարող է վերաբերել.
Քիրփիչլուղ
Քիրփիչլուղ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
(4689) Դոնն
(4689) Դոնն (Donn), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,286852 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1243 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4494 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1263,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285001 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,16° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տարտումաա
Տարտումաա (Tartumaa կամ Tartu maakond), նահանգ Էստոնիայում, գտնվում է երկրի արևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնն է Տարտու քաղաքը։
Վարչական-տարածքային բաժանում
Նահանգը կազմված է 3 քաղաքներից և 19 շրջաններից։
Քաղաքներ՝
Շրջաններ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի նահանգներ Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Ուռուտ (Լոռու մարզ)
Ուռուտ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Ստեփանավանի տարածաշրջանում, Ստեփանավան քաղաքից մոտ 4 կմ հյուսիս, Ուռուտ գետի հովտում։
Պատմություն
Ուռուտ գյուղի անունը առաջացել է Խրուտ տեղանունից։ Ուռուտ գյուղում պահպանվել է 4-րդ դարի բազիլիկ եկեղեցի, որը XIX դարում վերանորոգվել է, սակայն այժմ էլ վերանորոգման կարիք ունի։
Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց։ 1988 թ. Սպիտակի երկրաշարժի հետևանքով գյուղը ենթարկվել է լուրջ ավերածությունների։ Զոհեր չեն եղել։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ուռուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 1020, առկա բնակչությունը` 933 մարդ ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները գաղթել են Էրզրումի Սանամեր գյուղից և Անիի շրջակայքի գյուղերից ։
Ուռուտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսական կուլտուրաների մշակմամբ և անասնապահությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Վալենտին Լուկշա
Վալենտին Անտոնվիչ Լուկշա (Валянцін Лукша, 16 նոյեմբերի, 1937, Պոլոցկ, Բելառուս - 15 սեպտեմբերի, 2012), բելառուս գրող, դրամատուրգ, հրապարակախոս, թարգմանիչ։ Բանաստեղծությունների ժողովածուների, մանկական բանաստեղծությունների ու հեքիաթների, պիեսների, հանրահայտն երգերի տեքստերի հեղինակ։ Բելառուսի Հանրապետության պետական մրցանակի, Պ. Բրովկիի անվան, Վ. Վիտկիի անվան գրական մրցանակների դափնեկիր ։ «Բելառուս գրողների միություն» հասարակական միության անդամ ու Բելառուս գրողների միության մանկական գրականության բաժնի նախագահ ։
Կենսագրություն
Վալենտին Լուկաշը ծնվել է 1937 թվականի նոյեմբերի 16-ին Բելառուսական ԽՍՀ Պոլոցկ քաղաքում։ Ավարտել է Պոլոցկի անտառային պետական տեխնիկումը (1956) և Կոմունիստական կուսակցոււթյան կենտրոնական կոմիտեի Կուսակցական բարձրագույն դպրոցի տպագրության բաժինը (1976)։ Աշխատել է Պենզենի աերոֆոտոանտառշինարարության արշավախմբում։ 1958 թվականին եղել է Պոլոցկի քաղկոմի կոմսոմոլի հրահանգիչ։ 1961 թվականից եղել է «Сцяг камунізма» թերթի գրական աշխատակից, «Ленінская іскра» (Պոլոցկ) միշրջանային թերթի բաժնի վարիչ, Բելառուսական ռադիոյի թղթակից, «Чырвоная змена» հանրապետական լրագրի գրականության ու արվեստի բաժնի վարիչ, «На экранах Беларусі» ամենամսյա լրագրի պատասխանատու քարտուղար, 1973 թվականից՝ ավագ խմբագիր։ 1975 թվականից եղել է Բելառուսական ռադիոյի գրական-դրամատիկական գլխավոր խմբագրության գլխավոր խմբագիր, 1980—1998 թվականներին՝ «Юнацтва» հրատարակչության տնօրեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս գրողներ Կատեգորիա:Բելառուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բելառուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Լևոն Խուրշուդյան (զինծառայող)
Լևոն Գևորգի Խուրշուդյան՝ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի զինծառայող, կրտսեր սերժանտ,  պարգևատրվել է «3-րդ կարգի հրետանավոր» շքանշանով և Արիության մեդալով։ Զոհվել է հոկտեմբերի 19-ին, սեպտեմբերի 27-ին սկսված արցախա-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ , Մարտունու կողմից տեղակայված դիրքերը պաշտպանելիս։
Զինվորական Ծառայություն
Լևոն Խուրշուդյանը մեկնել է պարտադիր ժամկետային զինծառայության 2020 թվականի հունվարի 16-ին։ Նախնական ծառայության ժամանակ վերապատրաստվել է որպես հաշվարկի հրամանատար, այնուհետև ստանալով կրտսեր սերժանտի կոչում, մեկնել է հիմնական ծառայության Ստեփանակերտ։ Պատերազմը սկսվելուն պես նրանց վաշտը մեկնել է Մարտունու դիրքեր,որտեղ էլ ծառայակից ընկերների հետ կռվել էն մինչև վերջին շունչը։
Պատերազմում իր դերը
2020 թվականի Սեպտեմբերի 27-ին լույս առավոտյան արցախա-ադրբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով Ադրբեջանի զինված ուժերի ստորաբաժանումները լայնամասշտաբ հարձակման են անցնում։ Հենց այդ ժամանակ Լևոնը հանձն է առել գռադի հրամանատարի պատասխանատվությունը ու մոտ 23 օր, իր հաշվարկը տարբեր ձևերով փախցնելով աթս-ներից ու տարբեր կամիկաձեներից ու բայրակթարներից, որոնց համար ի սկզբանե շատ հեշտ է թիրախավորել մեծ ու տեսանելի գռադերին, եղել է Արցախի ամենաթեժ կետերում, ոչնչացրել է թշնամու շատ մեծ թվով միավորումներ ու հետևակ, միաժամանակ իր ընտանիքին հանգստացնելով, որ ինքը շատ ապահով վայրում է, ու իրեն ոչինչ  չի սպառնում։
Նելլի Գասպարյանի հուշերից՝
«Մեզ ասում էին խելագար, խելառներ, գժեր, մենք թքած ունեինք։ Մինչդեռ հիմա մենք իրապես խելագարվել ենք։ Մեկ տարուց ավել է, ինչ Լևոնի ֆիզիկական ներկայությանը կարոտ ենք մնացել։ Նա դեռ կա՝ ամեն մեկիս մեջ, մի քիչ-մի քիչ. դրա համար էլ ԿԱրոտ է դարձել։
Սովորական է դարձել ապրել բթության, անշարժության և ընկճախտի մեջ։ Բոլորս ուժ գտանք, երբ լսեցինք մահվան ճիչը, երբ այրում ու մոխրեցնում էինք մեր ներսում թառամած հույսերը, երբ հասկացանք, որ ուժը ցավով է տրված։
Ամեն ինչ սովորական է դարձել, բացի ոչինչից։
ArmSat-1
ArmSat-1, Հայաստանի առաջին արբանյակը, որը տիեզերք է արձակվել 2022 թվականի մայիսի 25-ին։
Լևոն Խուրշուդյան (զինծառայող)
Պատերազմում իր դերը
«Այս կյանքում անհնարին ոչինչ չկա, Լևոն ջան».
ArmSat-1
Պատմություն
ArmSat-1 արբանյակը, որը սկզբնապես կոչվել է «Urdaneta», տիեզերք է արձակվել 2022 թվականի մայիսի 25-ին՝ Երևանի ժամանակով ժամը 22.35-ին։ Արձակումը տեղի է ունեցել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կանավերալի հրվանդանում գտնվող տիեզերակայանից՝ SpaceX ընկերության տիեզերանավով։ Այդ մասին Հայաստանի կառավարության նիստում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ։
Լևոն Խուրշուդյան (զինծառայող)
Պատերազմում իր դերը
«Ոչ, մամ, կա։ ԺԱՄԱՆԱԿԸ. մենք չենք կարող կանգնեցնել ժամանակը»։
Իրոք որ, Լևոնը միշտ իրավացի էր։»
ArmSat-1
Պատմություն
Արբանյակի արձակումը կատարվել է հայկական պետական «Գեոկոսմոս» և իսպանական «Սանտլանտիս» ընկերությունների համատեղ աշխատանքի շնորհիվ։ Հայաստանի կառավարությունը դեռևս 2013 թվականի հունիսին էր հայտարարել «Armsat» արբանյակն արձակելու մասին։ Այդ ծրագրի արժեքը պետք է լիներ 250 միլիոն դոլար։ Սակայն այդ նախագիծը երկար տարիներ ի կատար չածվեց ։
Լևոն Խուրշուդյան (զինծառայող)
Պատերազմում իր դերը
Հատված Բացակա հենասյունը աշխատանքից։
Հուղարկավորություն
Լևոն Խուրշուդյանի մարմինը ննջում է Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում, մյուս հերոս տղաների հետ միասին։ Հոգեհանգստի արարողությունը տեղի է ունեցել՝ Երևանի Սբ. Սարգիս եկեղեցում։ Հուղարկավորությունը՝ Երևանի Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։
ArmSat-1
Պատմություն
Արբանյակը ժամանակավորապես կոչվել է «Urdaneta», սակայն որոշ ժամանակ անց՝ 2022 թվականի հունիսին վերանվանվել է «ArmSat-1» ։
Ասիե Ամինի
Ասիե Ամինի, իրանցի բանաստեղծ և լրագրող, կանանց իրավունքների ակտիվիստ, որը պայքարում է մահապատժի և մասնավորապես Իրանում կանանց և փոքրամասնություններին քարկոծելու դեմ։ Ներկայումս բնակվում է Թրոնհեյմում, Նորվեգիայում։
ArmSat-1
Նշանակություն
«ArmSat-1»-ի հաղորդած տեղեկությունները հասանելի են լինելու միայն Հայաստանի Հանրապետությանը ։ Ըստ վարչապետ Փաշինյանի՝ արբանյակի ուղարկած տվյալները Հայաստանում կօգտագործվեն սահմանները հսկելու, արտակարգ իրավիճակները կանխարգելելու և կառավարելու, շրջակա միջավայրը պահպանելու, քաղաքաշինության, ճանապարհաշինության, երկրագիտության և այլ ոլորտներում ։
Ասիե Ամինի
Կենսագրություն
Ամինին մեծացել է հյուսիսային Իրանի Մազանդարան գավառում։ Նա ընտանիքի չորս քույրերից երրորդն է։ Ծնվել է հարուստ ընտանիքում, նրանք ունեցել են հողատարածք և անասուններ, նրանց տանն աշխատել են այգեպաններ ու տնային ծառայողներ։ Հյուսիսային Իրանում կանանց թույլատրված էր սեփականություն ունենալ, աշխատել իրենց փողքերն ու թևքերը ծալած։ Սակայն միևնույն ժամանակ տղամարդկանց համար սովորական էր բազմակնությունը ։
ArmSat-1
Տվյալներ
«ArmSat-1»-ը Երկիր մոլորակը դիտարկելու 16U CubeSat տիպի փոքր արբանյակ է։ Զանգվածը՝ 17,9 կիլոգրամ։ Արբանյակի վրա տեղադրված է Satlantis iSIM-90 օպտիկական համակարգը։ Օպտիկայի տարածքային թույլատվությունը 1,8 մետր է, գրավման գոտու լայնությունը՝ 14,3 կիլոմետր։ «ArmSat-1»-ն աշխատում է հետևյալ չորս սպեկտրալ դիապազոններում՝ PAN, RGB, NIR և SWIR։ Այն թռչում է 500 կմ հելիոսինքրոն ուղեծրով։ Արբանյակի աշխատանքի նվազագույն տևողությունը 4 տարի է ։
Ասիե Ամինի
Կենսագրություն
Ամինիի հայրն ուսուցիչ էր։ Նա ոչ թունդ հավատացյալ էր։ 1979 թվականին Իրանի իսլամական հեղափոխությունից հետո Ամինիի ընտանիքը կորցրել է ունեցվածքի մեծ մասն ու դարձել միջին դասի ընտանիք։ Ամինին ու նրա քույրերը շատ ժամանակ էին անցկացնում կարդալով, գրելով և նկարելով։ Նա տեղական գրադարանում հաճախում էր պոեզիայի ցերեկային խմբակ։ Ասիեն ցանկանում էր դառնալ նկարիչ կամ գրող ։
ArmSat-1
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրի արհեստական արբանյակներ
Ասիե Ամինի
Կենսագրություն
Իրանյան հեղափոխությունից հետո Ամինիի կյանքը փոխվել է։ Նա ատում էր պարտադիր սև հիջաբը, որ ստիպված էին կրել բոլոր աղջիկները։ Նրա մայրը բացատրում էր, որ այդ կանոնին պետք է ենթարկվեն բոլորը։ Շատ երիտասարդներ Իրան-իրաքյան պատերազմից վերադառնում էին առանց վերջույթների կամ ընդհանրապես չէին վերադառնում։ Նրա ընտանիքի մի մասը դեմ էր ռեժիմին, և նրանք արդյունքում ձերբակալվում էին, մյուս մասն աջակցում էր ռեժիմին ։
Ակտիվիզմ
Ամինին հիմնել է «Ընդմիշտ դադարեցրեք քարկոծելը» արշավը 2006 թվականի հոկտեմբերին։ Նա աշխատել է Իրանից հայտնի ֆեմինիստի և երկու գրողների հետ, որոնք Իրանում չեն ապրել և կարող էին առանց գրաքննության հրապարակումներ անել ։ Նա պայքարում է Իրանում դատական համակարգում սեռով պայմանավորված անարդարությունների դեմ, պայքարում է քարկոծումը որպես պատիժ դադարեցնելու համար ։
Նա իր ակտիվ գործունեությունն սկսել է այն ժամանակ, երբ հանդիպել է 16-ամյա Աթեֆեհ Սահաալեհին, որը սեռական բռնության էր ենթարկվել։ Բռնության արդյունքում նա մարմնավաճառ էր դարձել և արտաամուսնական սեռական հարաբերությունների պատճառով դատապարտվել քարկոծմամբ մահապատժի։ Ամինին որոշել է գրել սրա մասին և ուսումնասիրել քարկոծման կիրառումը։ Հետաքննության ընթացքում նա բացահայտել է, որ չնայած քարկոծումն արգելելու Իրանի միջազգային պարտավորությանը, այն շարունակվում է գաղտնի կերպով։ 2002 թվականին Իրանի արդարադատության նախարարը հայտարարել է քարկոծման մորատորիումի մասին ։ Ամինին փորձել է հրապարակել իր պատմությունը, սակայն շուտով հեռացվել է թերթից ։ Թերթի գլխավոր խմագիրն ասել է, որ անհնար է տպագրել նրա հոդվածը, քանի որ նա պայքարում է Շարիաթի օրենքի և Իրանի դատական համակարգի դեմ։ Նա հոդվածն ուղարկել է մեկ այլ թերթի, սակայն կրկին մերժում է ստացել։ Երկար որոնումներից հետո կանանց խնդիրներ լուսաբանող մի պարբերական համաձայնել է տպագրել խմբագրված տարբերակը ։ Այս հրապարակումից հետո Ամինին լսել է նմանատիպ մեկ այլ պատմություն մանկամտությամբ տառապող 19-ամյա Լեյլայի մասին, որին դատապարտել էին կախաղանի։ Ամինին պարզել է, որ նա դեռ ողջ է և գտնվում է Արաքի բանտում ու որոշել է օգնել նրան։ Աղջկան առաջին անգամ մարմնավաճառության է ուղարկել իր մայրը, 5-8 տարեկան հասակում։ Դրանից հետո մայրն սկսել էր ապրել աղջկա աշխատած գումարով։ Լեյլան առաջին երեխային ունեցել է 9 տարեկանում և մտրակի 100 հարված է ստացել անբարոյական վարքի համար։ Նա մահվան է դատապարտվել ինցեստի համար, քանի որ նրա երկու եղբայրները բռնաբարել են նրան։ Ամինին այցելել է Լեյլայի դատավճիռը կայացնող դատավորին. վերջինս ասել է նրան, որ ինքն ուղղակի հետևում է օրենքին։ Դատավորը նաև ասել է Ամինիին, որ եթե հասարակությունը խնձոր է, ապա Լեյլան որդ է։ Ամինին Լեյլայի մասին գրել է Զաման պարբերականում։
Պատմությունը միջազգային արձագանքի է արժանացել։ Անգամ Նորվեգիայի վարչապետ Կյել Մագնե Բոնդևիկը նամակ է գրել Իրանի նախագահ Խաթամիին։ Լեյլայի գործի վերաբերյալ երկրորդ դատավարությունն է կայացել ։ Ամինին իր ընկերների օգնությամբ կարողացել է Լեյլային հեռացնել բանտից ու տեղավորել սոցիալական կազմակերպությունում, որը նրա համար մասնավոր դասեր է անկացրել` սովորեցնելով նրան կարդալ ու գրել։ 2007 թվականին Ամինին ձերբակալվել ու բանտարկվել է ։
Այս փորձառությունից հետո նա հիմնել է «Մեկընդմիշտ դադարեցրեք քարկոծումը» արշավը։ Նա պայքարում է քարկոծման դեմ, ուսումնասիրում է քարկոծման դատապարտված կանանց դեպքերն ու հանրայնացնում է դրանք ։ Մահմուդ Ահմադինեժադի` 2009 թվականին Իրանին նախագահի պաշտոնում վերընտրվելուց հետո մարդու իրավունքների պաշտպանների համար իրավիճակն Իրանում վտանգավոր է դարձել։ Ամինիի հեռախոսազանգերը սկսել են գաղտնալսել, էլեկտրոնային նամակները` հսկել։ Նախագահական ընտրություններից չորս ամիս անց Ամինին հեռացել է Նորվեգիա ։ Նորվեգիայում նա շարունակում է գրել թերթերի համար։ 2010-2012 թվականներին եղել է Թրոնհեյմի ICORN ցանցի գրող` հյուրի կարգավիճակով ։
Ընտանիք
Զան օրաթերթում Ամինին հանդիպում է լուսանկարիչ Ջավադ Մոնթազերիին, որը ևս Մազանդարան գավառից էր, ինչպես ինքը։ Ութ ամիս անց նրանք որոշում են ամուսնանալ։ Նրանց դստեր` Ավայի ծնվելուց հետո ամուսինը քաջալերում է նրան շարունակել աշխատել։ Երկրորդ անգամ հղիանալուց հետո նա փորձում է դեղահաբի միջոցով արհեստական վիժում առաջացնել, քանի որ աբորտները Իրանում արգելված են։ Դեղը, սակայն, չի օգնում, և նա, մտածելով, թե արդեն վնասել է պտուղը, ստիպված է լինում անօրինական աբորտ անել, որն ուղեցկվել է բարդացումներով, որից հետո, սակայն, ինքը կարողացել է վերադառնալ աշխատանքի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանցի կին ակտիվիստներ Կատեգորիա:Իրանցի լրագրողներ Կատեգորիա:Իրանցի բանաստեղծուհիներ
Ֆիլյանովկա
Ֆիլյանովկա (Філянівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ֆիլյանովկա գյուղում բնակվում էր 830 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,751 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1105,19 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1439 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խաչող Ներքին
Խաչող Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում ։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին Խաչող Վերին գյուղի հետ միասին ուներ 25 տուն բնակիչ։
Կրթություն
Խաչող Վերին գյուղի հետ միասին ուներ վարժարան, որտեղ սովորում էին 30 աշակերտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օր (գետ)
Օր, գետ, որը հոսում է Ակտյուբինի (Ղազախստան) և Օրենբուրգի մարզերում։ Ուրալ գետի ձախ վտակն է։
Թյուրքական ծագմամբ ор բառը ղազախերեն նշանակում է խրամ, առու, հեղեղատ։
Երկարությունը 332 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 18,6 հազար կմ²։ Օրը ձևավորվում է այն վայրում, որտեղ միաձուլվում են Շիյլի և Տերիսբուտակ գետերը, որոնք սկիզբ են առնում Մուգոջարի արևմտյան լանջերից։
Սնուցումը հիմնականում ձյունային է։ Տարեկան միջին ջրի ծախսը 21,3 մ³/վ է, որի չափման վայրը գտնվում է գետաբերանից 61 կմ հեռավորության վրա։ Ջրառատ է դառնում ապրիլից մինչև մայիս ամսի կեսերը, իսկ տարվա մյուս ամիսներին մակարդակը խիստ ցածր է։ Սառչում է հոկտեմբերի 2-րդ կեսին, նոյեմբերին և հալչում է մարտի վերջին կամ ապրիլին։ Օրի ջրերը օգտագործվում են լիմանային ոռոգման և ջրամատակարարման համար։ Թափվում է Օրսկ քաղաքի Ուրալ գետը։
1735 թվականին Օրի՝ Ուրալ թափվելու վայրում հիմնադրվել են Օրսկի ամրոցը և Օրենբուրգ բնակավայրը, որը ապագայում տեղափոխվեց Ուրալի հոսքի ուղղությամբ ավելի ներքև (ներկայիս Օրենբուրգը Օրենբուրգի մարզի վարչական կենտրոնն է), իսկ հին վայրում մնաց միայն Օրսկի ամրոցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրալի վտակներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Ղազախստանի գետեր Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Ժան-Ֆիլիպ Մատետա
Ժան-Ֆիլիպ Մատետա (Jean-Philippe Mateta, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Մայնց 05-ի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական հարձակվողի դիրքում ։
Օլիմպիկ Լիոն
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կարիերան Մատետան սկսել է Ազգային առաջնությունում հանդես եկող Շատորուում ։ Ակումբի կազմում ֆրանսիացին անցկացրեց 27 հանդիպում՝ դառնալով 16 գոլի և 3 գոլային փոխանցման հեղինակ։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Մատետան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Օլիմպիկ Լիոնի հետ  ։ Իր դեբյուտը Լիգա 1-ում նշեց սեպտեմբերի 21-ին՝ փոխարինելով Մաքսվել Կորնեին Մոնպելիեի դեմ խաղում ։ Առաջին և միակ հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց 2017 թվականի ապրիլի 23-ին՝ Մոնակոյի դեմ խաղում ։ Լիոնի կազմում Մատետան անցկացրեց 3 հանդիպում։
2017 թվականի հունիսի 30-ին Մատետան 1 տարվա վարձավճարով միացավ Հավրին ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հուլիսի 28-ին՝ Տուրի դեմ խաղում ։ Լիգա 2-ում առաջին գոլը խփեց օգոստոսի 18-ին՝ Վալենսյենի դեմ խաղում ։ Սեպտեմբերի 19-ին Մատետան խփեց Սոշոյի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ 2018 թվականի փետրվարի 16-ին ֆրանսիացին 2 գոլի հեղինակ դարձավ Սոշոյի դեմ խաղում, սակայն Հավրը պարտվեց 2-3 հաշվով ։ Ապրիլի 24-ին նա դուբլ ձևակերպեց Նանսիի դեմ խաղում ։ Մայիսի 11-ին Մատետան 2 գոլ խփեց Տուրի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով ։ Մայիսի 4-ին նա հեղինակեց Նյորի դեմ խաղի միակ գոլը ։ Մայիսի 20-ին ֆրանսիացին դուբլ ձևակերպեց Այաչոյի դեմ խաղում, ապա հեռացվեց խաղադաշտից հանդիպման լրացուցիչ ժամանակի 114-րդ րոպեին ոչ սպորտային պահվածքի համար ։ Հավրի կազմում Մատետան անցկացրեց 37 հանդիպում՝ դառնալով 19 գոլի հեղինակ։
Մայնց 05
2018 թվականի հունիսի 29-ին Մատետան 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Մայնց 05-ի հետ   ։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 18-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Գերմանիայի գավաթի Էրցգեբիրգեի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Բունդեսլիգայում անցկացրեց օգոստոսի 26-ին՝ Շտուտգարտի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը Մայնցի կազմում խփեց սեպտեմբերի 1-ին՝ Նյուրնբերգի դեմ խաղում ։ Նոյեմբերի 30-ին Մատետան խփեց Ֆորտունա Դյուսելդորֆի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին  ։ Դեկտեմբերի 23-ին նա գոլ խփեց Հոֆենհայմի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով ։
Միջազգային կարիերա
Մատետան ներկայացրել է Ֆրանսիան մինչև 19 և մինչև 21 տարեկանների երիտասարդական հավաքականներում ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի հունվարի 13-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շատորուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հավրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մայնց 05-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Պլոտկի (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Պլոտկի (Плотки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոլբեի ռեակցիա
Կոլբեի ռեակցիա, կարբոնաթթուների աղերի լուծույթների էլեկտրոլիզով ածխաջրածինների ստացման եղանակ (էլեկտրաքիմիական սինթեզ)՝
Տարբեր թթուների աղերի լուծույթների էլեկտրոլիզի դեպքում առաջանում են համաչափ, նաև անհամաչափ (R_ {-} R') ածխաջրածիններ։ Կոլբեի ռեակցիաով ստանում են բարձրագույն միակարբոնաթթուներ (1) և երկկարբոնաթթուներ (2) (համապատասխան էսթերների հիդրոլիզից հետո)՝
(1)
(2)
Կոլբեի ռեակցիան կիրառվում է արդյունաբերության մեջ, օրինակ, սեբացինաթթվի ստացման համար, որն օգտագործվում է պոլիամիդների և հոտավետ նյութերի արտադրության մեջ։ Ռեակցիան առաջարկել է գերմանացի քիմիկոս Ա. Կոլբեն, 1849 թվականին։
Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Ժմուրովո (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Ժմուրովո (Жмурово), գյուղ Ռուսաստանի, Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 167 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կերարտադրություն
Կերարտադրություն, գյուղատնտեսական արտադրության ճյուղ, զբաղվում է անասնաբուծության պահանջը կոպիտ, հյութալի, խտացրած և արոտային կերով ապահովելու խնդիրներով։ Կերարտադրության հիմնական աղբյուրներն են.
Կատեգորիա:Արտադրություն Կատեգորիա:Կերարտադրություն
Սինթ Էվստատիուս
Սինթ Էվստատիուս (Sint Eustatius), համայնք Նիդերլանդների Խեեն մարզում։ Տարածքը 21 կմ² է, բնակչությունը՝ 3.300 (2011 թ.)։
Կատեգորիա:Նիդերլանդների համայնքներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:2010 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Հոլանդախոս երկրներ և տարածքներ
Ստալինյան բռնաճնշումներ
Ստալինյան բռնաճնշումներ, քաղաքական զանգվածային բռնաճնշումներ, որոնք իրականացվել են Խորհրդային Միությունում ստալինիզմի ժամանակաշրջանում (1920-ական թվականների վերջից մինչև 1950-ական թվականների սկիզբ) ։ ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի տվյալներով՝ 1921 թվականից մինչև 1954 թվականը բռնաճնշումների է ենթարկվել 3777380 մարդ, որոնցից պատժի առավելագույն միջոցի՝ գնդակահարության է դատապարտվել 642980, ճամբարներ ու բանտեր է ուղարկվել՝ 2369220, աքսորվել ու արտաքսվել՝ 765180 մարդ, որը 1953 թվականի դրությամբ կազմել է ԽՍՀՄ բնակչության 0,34 %, 1,26 % և 0,4 % համապատասխանաբար։
Առավել զանգվածային բռնաճնշումների շրջանը, այսպես կոչված «Մեծ ահաբեկչությունը», սկսվել է ՆԳԺԿ-ի ղեկավարի պաշտոնում Նիկոլայ Եժովի նշանակվելուն պես՝ վերջինիս կողմից 1937 թվականի հուլիսին ընդունած ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ № 00447 հրամանով ։ Այդ շրջանն ավարտվել է 1938 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբերին, երբ ՆԳԺԿ-ում, ոստիկանությունում և այլուր տեղի են ունեցել Նիկոլայ Եժովի դրածոների լայնամասշտաբ ձերբակալություններ, իսկ ՆԳԺԿ-ի ղեկավարի պաշտոնում նրան փոխարինել է Լավրենտի Բերիան ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի և ԽՄԿԿ կենտկոմի՝ 1938 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ ՆԳԺԿ մարմիններին և դատախազություններին արգելվել է իրականացնել ձերբակալությունների կամ արտաքսումների որևէ զանգվածային գործողություն, լիկվիդացվել են դատարանային եռյակները, որոնք ստեղծվել էին ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ հատուկ հրամաններով և այլն ։ Այդ ժամանակաշրջանում գնդակահարվել է 681692 մարդ ։ Քաղաքական դրդապատճառներով գնդակահարվել է ընդհանուր առմամբ 1372382 մարդ ։
Ժամանակակից ռուս պատմաբանները նշում են, որ մեծ թվով արտադատարանային մարմինների ստեղծումը հակասել է ԽՍՀՄ Սահմանադրությանը։ Այլ պատմաբաններ պնդում են, թե «եռյակները» եղել են օրինական դատական մարմիններ ։
Խորհրդային արխիվները բացելուց հետո հայտնաբերվել են մեծ թվով փաստաթղթեր Ստալինի ստորագրությամբ, որոնք, ըստ ժամանակակից հետազոտողների, վկայում են, որ հենց նա է հաստատել գրեթե բոլոր զանգվածային քաղաքական բռնաճնշումները ։
Անձամբ Ստալինի և ՀամԿ(բ)Կ ԿԿ քաղբյուրոյի կողմից, ըստ այսպես կոչված «Ստալինյան գնդակահարությունների ցուցակների» («Сталинские расстрельные списки»), դատապարտվել է 44893 մարդ (1937-1938 թվականներին՝ 43768 մարդ, 1940-1950 թվականներին՝ 1125 մարդ), որոնց ճնշող մեծամասնությունը եղել են ղեկավար կառույցների, այդ թվում՝ ՆԳԺԿ և Կարմիր բանակի անդամներ։ Գրեթե բոլորը գնդակահարվել են ։ 1937-1938 թվականներին զոհվել է ՀամԿ(բ)Կ կենտկոմի անդամների 78%-ը։ Ամենադաժան զտման ենթարկվել են ՆԳԺԿ անդամները։
Գաղափարական հիմք
Ստալինյան բռնաճնշումների պաշտոնական գաղափարական հիմքը եղել է «դասային պայքարի ուժեղացումը հանուն սոցիալիզմի կառուցման ավարտման» հայեցակարգը, որը ձևակերպվել է Ստալինի կողմից ՀամԿ(բ)Կ կենտկոմի պլենումում, 1928 թվականի հուլիսին։ «ՀամԿ(բ)Կ պատմության համառոտ դասընթացում», որը միլիոնավոր օրինակներով վերահրատարակվել է 1938 թվականից մինչև 1956 թվականը և հիմնված է եղել դասային պայքարի, տապալված ուժերի անխուսափելի դիմադրության և դրանք ճնշելու անհրաժեշտության մասին գաղափարական կանխադրույթների վրա, լիակատար արդարացում են ստացել ստալինյան վարչակարգի քաղաքական գործողությունները. սոցիալական տարբեր տարրերի դեմ ուղղված բռնաճնշումները դիտարկվել են որպես օրինաչափ և անհրաժեշտ միջոցառումներ, որ իրականացվել են հանուն ժողովրդի շահերի և ԽՍՀՄ-ում սոցիալիզմի կառուցման ։
Խորհրդային պատմագրությունը, որը մինչև 1930-ական թվականների վերջը Ստալինը արդեն վերջնականապես ստիպել էր ծառայելու կուսակցական ղեկավարությանը, կառուցել է, ըստ ռուս հետազոտող Մ. Ստեպանովի, «այսպես կոչված բուրժուական դասերի ոչնչացման անհրաժեշտության ապացույցների բավական տրամաբանական շղթա»։ Ըստ այդ տրամաբանության՝ Խորհրդային Միությունը տնտեսապես և մշակույթի տեսանկյունից հետ է մնացել կապիտալիստական երկրների համեմատությամբ՝ գտնվելով կապիտալիստական շրջապատման մեջ, և այնքան ժամանակ, քանի դեռ պահպանվել է բուրժուա-կալվածատիրական կառուցվածքի վերականգնման նպատակով օտարերկրյա ռազմական ներխուժման վտանգը, ԽՍՀՄ ամբողջականության և անկախության պահպանման միակ վստահելի երաշխիքը կարող էր լինել միայն «բուրժուական տարրերի» մնացորդների նախազգուշական ոչնչացումը։ Այդպիսով՝ բռնաճնշումները, ըստ «Համառոտ դասընթացի» հայեցակարգի, եղել են կենսական անհրաժեշտություն սոցիալիստական կարգի պահպանման տեսանկյունից ։
Ընդհանուր բնութագիր
Մի շարք պատմաբաններ ստալինյան բռնաճնշումները դիտարկում են որպես Խորհրդային Ռուսաստանում բոլշևիկների կողմից իրականացված քաղաքական բռնաճնշումների շարունակություն, որոնց առանձին դրսևորումներն սկսվել են 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից անմիջապես հետո և դարձել պետական քաղաքականություն 1918 թվականի սեպտեմբերից, երբ հրապարակվել է Ժողկոմխորհի «Կարմիր ահաբեկչության մասին» որոշումը։ Ընդ որում, բռնաճնշումների զոհ են դարձել ոչ միայն բոլշևիկների ակտիվ քաղաքական հակառակորդները, այլև այն մարդիկ, որոնք անհամաձայնություն են հայտնել նրանց քաղաքականությանը կամ սովորական պատանդներ։ «Կարմիր ահաբեկչությունը», ինչպես գրում է պատմաբան Սերգեյ Վոլկովը, եղել է «բոլշևիկների բռնաճնշումների լայնամասշտաբ արշավ, որը կառուցվել է սոցիալական հատկանիշների հիման վրա և ուղղված է եղել այն դասակարգերի ու սոցիալական խմբերի դեմ, որոնց իրենք համարել են խոչընդոտ իրենց կուսակցության նպատակներին հասնելու ճանապարհին» ։ Բռնաճնշումների են ենթարկվել նախկին ոստիկաններ, ժանդարմներ, ցարական կառավարության չինովնիկներ, կրոնավորներ, ինչպես նաև նախկին կալվածատերեր և ձեռնարկատերեր ։
1920-ական թվականների վերջին և 1930-ական թվականների սկզբին գյուղատնտեսության և արդյունաբերության կոլեկտիվացումն սկսելու, ինչպես նաև Ստալինի անձնական իշխանության ամրապնդման հետ բռնաճնշումները ձեռք են բերել զանգվածային բնույթ։
Ըստ «Կոմունիզմի սև գրքի» հեղինակների՝ խորհրդային պատմության մեջ բռնությունների և բռնաճնշումների առաջին փուլն սկսվել է 1917 թվականին իշխանությունը զավթելու հետ և շարունակվել մինչև 1922 թվականի վերջը։ Եթե այդ փուլի սկզբում բռնության դրսևորումներն ունեցել են տարերային բնույթ, ապա 1918 թվականի գարնանից սկսվել է կանխամտածված հարձակում գյուղացիության վրա։ Բռնաճնշումների երկրորդ փուլն սկսվել է 1928 թվականին գյուղացիության դեմ նոր հարձակմամբ, որն իրականացվել է ստալինյան խմբավորման կողմից իշխանության վերին խմբերում ծավալած քաղաքական պայքարի շրջանակներում։ Դնելով ահաբեկչության «լենինյան» և «ստալինյան» ժամանակաշրջանների ժառանգորդության հարցը՝ «Սև գրքի...» հեղինակները նշում են, որ 1918 թվականի աշնանից սկսված կարմիր ահաբեկչության ժամանակաշրջանի պատմական դրությունը և 20-ական թվականների երկրորդ կեսին գյուղացիների դեմ իրականացված հարձակումներն անհամամատելի են։ Կարմիր ահաբեկչությունն անցկացվել է համընդհանուր դիմակայության պայմաններում, այնինչ գյուղացիների դեմ երկրորդ հարձակումն իրականացվել է խաղաղ երկրում և, ինչպես ենթադրում են գրքի հեղինակները, ուղղված է եղել բնակչության մեծ մասի դեմ։ «Ահաբեկչությունը եղել է հիմնական գործիքներից մեկը ստալինիզմի դարաշրջանում։ Դրանում է «ստալինյան դարաշրջանի» առանձնահատկությունը»։ Միևնույն ժամանակ, գրքի հեղինակները նշում են Ստալինի օրոք կուլակության դեմ պայքարի և 1919-1920 թվականներին կազակների արտաքսման միջոցների նմանությունը. երկու դեպքում էլ մեղադրվել է որոշակի սոցիալական խումբ, տրվել են հրահանգներ, ապա իրականացվել է արտաքսումը։ Սակայն եթե դիտարկենք «զանգվածային խտրականության, ապա նաև այսպես կոչված թշնամական խմբավորումների մեկուսացման ընդհանուր բնույթը, որի հետևանք է դարձել քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ճամբարների մի ամբողջ համակարգի ստեղծումը, ապա մենք ստիպված ենք ընդգծել կտրուկ խզում բռնաճնշումների երկու փուլերի միջև», – գրում են հեղինակները։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ճամբարների համակարգի ստեղծումը, 1920-ական թվականների սկզբի աքսորները ո՛չ իրենց նպատակով, ո՛չ էլ իրենց մասշտաբով համեմատելի չեն 1930-ական թվականների «համակենտրոնացման «տիեզերքի» հետ։ 1929 թվականի բարեփոխումը նախատեսել է հրաժարում կալանավորման սովորական ձևերից և ստեղծել հիմքեր նոր համակարգի համար, որը պաշտոնապես ներմուծել է ուղղիչ աշխատանքները։ Բազմաթիվ փաստեր, մասնավորապես զոհերի «քվոտավորումը», հաստատում են այն ենթադրությունը, թե գոյություն է ունեցել բնակչության մի մասին մեկուսացնելու և այդ մարդկանց սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների պլանի իրականացման համար օգտագործելու ծրագիր։ Ընդ որում, ըստ գրքի հեղինակների, «մեծ բեկման» դինամիկան անմիջապես ձեռք է բերել այնքան ագրեսիվ բնույթ, որ իշխանությունները որոշել են, թե կարող են կառավարել այն միայն ահաբեկչության ընդլայնման միջոցով ։
Ձախամետ քաղաքական հայացքներ ունեցող մի շարք ուսումնասիրողներ  և մարքսիստներ ստալինյան բռնաճնշումները համարում են բոլշևիկների քաղաքականության այլասերում։ Միևնույն ժամանակ ընդգծվում է, որ ստալինյան բռնաճնշումների բազմաթիվ զոհեր եղել են ՀամԿ(բ)Կ անդամ, կուսակցական, խորհրդային, ռազմական և այլ ղեկավար գործիչներ։ Նրանք ենթադրում են, որ բոլշևիկների կարմիր ահաբեկչությունը, ի տարբերություն ստալինյան բռնաճնշումների, տեղի է ունեցել քաղաքացիական պատերազմի պայմաններում, որը նպաստել է բոլոր քաղաքական ուժերի խստացմանը (Սպիտակ ահաբեկչություն)։
ՄՊՔՎ «գանգվածային գործողությունները» 1927 թվականի ամռանը
1927 թվականի ամռանը Խորհրդային Միությունը, վարելով «հեղափոխության արտահանման» քաղաքականություն, կոնֆլիկտի մեջ է ներքաշվել Մեծ Բրիտանիայի հետ։ Մայիսի 27-ին Մեծ Բրիտանիան խզել է խորհրդա-բրիտանական առևտրային ու դիվանագիտական հարաբերությունները  ։ ԽՍՀՄ-ում այդ իրադարձությունները ներկայացվել են որպես նոր արտասահմանյան ներխուժման նախապատրաստություն, երկրում սկսվել է «նախապատերազմյան պսիխոզի» կուտակում ։ Հենց այդ ժամանակաշրջանն են մի շարք պատմաբաններ  համարում ստալինյան բռնաճնշումների մեկնակետ։
Հունիսի 7-ին սպանվել է Լեհաստանում ԽՍՀՄ լիազոր ներկայացուցիչ Պյոտր Վոյկովը։ Ստալինը որոշել է օգտվել առիթից և վերջնական ոչնչացնել միապետական ու ընդհանրապես սպիտակ ուժերին և ջախջախել ներկուսակցական ընդդիմությունը ։ Նույն երեկոյան Ստալինը, որը հանգստանում էր Սոչիում, Մոսկվա է ուղարկել ծածկագիր, որով պահանջել է. «Պետք է հենց հիմա գնդակահարել հինգ կամ տասը միապետականների։ Պետք է ՄՊՔՎ-ին տալ հրահանգ բոլոր միջոցներով լիակատար ոչնչացման մասին (միապետականների ու սպիտակգվարդիականների)։ Վոյկովի սպանությունը հիմք է տալիս...»: Մինչ հունիսի 8-ի երեկո գործի է դրվել զանգվածային բռնաճնշումների ամբողջ մեխանիզմը ։ Եվ արդեն հունիսի 9-ի լույս 10-ի գիշերը Մոսկվայում առանց դատի, որպես պատանդներ (բայց պատանդներ, որ «պատանդ» էին վերցվել արդեն Վոլկովի սպանությունից հետո) գնդակահարվել է նախկին Ռուսական կայսրության ազնվականության 20 ներկայացուցիչ։ ՄՊՔՎ գործողությունները չեն սահմանափակվել 20 պատանդների գնդակահարությամբ. «հունիսյան գործողության» ընթացքում անցկացվել է շուրջ 20 հազար խուզարկություն և ձերբակալվել 9 հազար մարդ ։ Հիմնական հարվածը հասցվել է հացահատիկային շրջանների գյուղերին Ուկրաինայում, Կենտրոնական սևծովյան, Դոնի շրջաններում և Հյուսիսային Կովկասում։ Ձերբակալվել են «նախկինները»՝ կալվածատերեր, սպիտակներ, հատկապես ԽՍՀՄ վերադարձածներ՝ «հայրենադարձներ», ինչպես նաև «կուլակներ», «բուրժուաներ», «առևտրականներ», «քահանաներ ու եկեղեցականներ» և նույնիսկ հին ռուսական մտավորականության խմբեր։ Այդ ժամանակ բռնաճնշումների ենթարկվածների ստույգ թիվը մինչ օրս անհայտ է ։
Այդ ժամանակ էլ, պատճառաբանելով «պատերազմի վտանգով» և «թիկունքն ամրապնդելու» անհրաժեշտությամբ, Ստալինին հաջողվել է կոտրել Նիկոլայ Բուխարինի խմբի դիմադրությունը և «անցկացնել» Կենտկոմի կազմից «միացյալ ընդդիմության գործակալների»՝ Տրոցկու և Զինովևի հեռացման որոշումը ։
Պայքար «վնասարարության» դեմ
Խորհրդային պետությունը կախված է եղել տեխնիկական մտավորականությունից, որը ժառանգություն էր ստացել ցարական ժամանակներից։ Բազմաթիվ մասնագետներ վատատեսորեն են տրամադրված եղել կոմունիստական կարգախոսների նկատմամբ։ Այդպիսի մասնագետների հնարավոր «դավաճանության» մասին կանխադրույթն առաջ է քաշվել դեռ մարքսիզմի հիմնադրի կողմից։ Լենինը ՀամԿ(բ)Կ VIII համագումարում իր ելույթի ժամանակ կոմունիստներին զգուշացրել է բուրժուական մասնագետների վերաբերյալ, «որոնք ամբողջովին տոգորված են բուրժուական հոգեբանությամբ, և որոնք մեզ դավաճանել են ու կդավաճանեն դեռ տարիներ» ։ Վնասարարության ու սաբոտաժների վերաբերյալ մի շարք գործերում առաջադրվել են, օրինակ, այսպիսի մեղադրանքներ.
1920-1930-ական թվականների պայմաններում նմանատիպ մեղադրանքները հասարակության կողմից ընդունվել են որպես տեղին։ Արդյունաբերական կուսակցության, Աշխատանքային բանվորական կուսակցության և «Միութենական բյուրոյի» գործերի առանձնահատկությունը եղել է այն, որ, ըստ հետաքննության վարկածի, այդ երեք գործերով դատապարտված բոլոր անձինք միմյանց հետ կապված են եղել դավադիրների մասնական խմբով, իսկ այդ երեք կազմակերպությունների միջև գոյություն է ունեցել «աշխատանքի բաժանում» տնտեսության տարբեր ոլորտներում սաբոտաժ անելու համար։
Շախտիի դատավարություն
Շախտիի դատավարությունը եղել է բաց ցուցադրական դատ, որը կայացել է 1928 թվականին Դոնբասում։ Տեխնիկական մասնագետներին, այդ թվում նաև օտարերկրացիներին առաջադրվել է Խորհրդային Միությունում լրտեսական գործունեություն և վնասարարություն կատարելու մեղադրանք։ 53 ինժեներներ և ղեկավարներ մեղադրվել են կանխամտածված վնասարարության, ընդհատակյա վնասարարական կազմակերպության ստեղծման մեջ։ Նրանցից չորսն արդարացվել են։ Սկզբում տասնմեկ մարդ դատապարտվել է գնդակահարության, սակայն հետագայում նրանցից վեցի դատավճիռը Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահությունը փոխել է տասը տարվա ազատազրկման։ Ուշադրություն է գրավում այն փաստը, որ կուսակցական բանավեճերի և հանրային ելույթների ժամանակ Շախտիի դատավարության վերաբերյալ հարցերում առավել խիստ դիրք են գրավել այսպես կոչված «աջ ընդդիմության» ապագա անդամները՝ Նիկոլայ Բուխարինը, Ալեքսեյ Ռիկովը և Միխայիլ Տոմսկին ։ Ամերիկացի պատմաբան և Ստալինի կենսագիր Սթիվեն Կոտկինը ենթադրում է, որ դրա պատճառը եղել են սկիզբ առնող հակասությունները Ստալինի և «բուխարինյան խմբի» միջև սկսվող կոլեկտիվացման վերաբերյալ և, համակարծիք ձևանալով Ստալինին Շախտիի գործում ու նույնիսկ խստացնելով այն, նրանք փորձել են առաջ անցնել և Ստալինին հնարավորություն չտալ իրենց մեղադրելու ընդդիմադիր «հակակուսակցական» գործունեության մեջ ու այդ պատրվակով հեռացնել Քաղբյուրոյից և ՀամԿ(բ)Կ-ից, ինչպես նա վարվել էր մեկ տարի առաջ «ձախ ընդդիմության» առաջնորդների հետ ։
Ն․ ֆոն Մեկի, Պ․ Պալչինսկու և Ա․ Վելիչկոյի գնդակահարություն
1929 թվականի մայիսին Միացյալ պետական քաղաքական վարչության կոլեգիան արտադատարանային կարգով գնդակահարության է դատապարտել ԽՍՀՄ հաղորդակցման ուղիների ժողովրդական կոմիսարիատում և ԽՍՀՄ երկաթգծերում վնասարարական գործունեություն կատարած հակահեղափոխական կազմակերպության անդամներին՝ Նիկոլայ ֆոն Մեկին ու Ալեքսանդր Վալիչենկոյին և ոսկու-պլատինի արտադրության ոլորտում վնասարարություն կատարած Պյոտր Պալչինսկուն։ Նրանցից ոչ մեկն իր մեղքը չի ընդունել։ Գնդակահարության մասին լուրը հրապարակվել է 1929 թվականի մայիսի 24-ին ։
Ակադեմիկոս Վլադիմիր Վերնադսկին, որն իր սեփական փորձով գիտեր պաշտոնական մեղադրանքների գինը, նշել է, թե ֆոն Մեկը, որը հեղափոխությունից հետո կամավոր կերպով հանձնել էր իր ամբողջ կապիտալը, սպանվել է «բոլորովին անմեղ հասարակական կարծիքով» ։
Աշխատանքային գյուղացիական կուսակցության գործ
Այսպես կոչված «Չայանով-Կոնդրատևի հակահեղափոխական էսէռական-կուլակային խմբի» գործը նույնպես կայացել է 1930 թվականին։ Մեղադրյալները կասկածվել են գյուղատնտեսության և ինդուստրացման սաբոտաժի մեջ ։
«Միութենական բյուրոյի» գործ
Նախկին մենշևիկների բաց դատավարությունը կայացել է 1931 թվականի մարտին։ Նրանք մեղադրվել են տնտեսական գործունեության պլանավորման ոլորտում սաբոտաժ կատարելու և արտասահմանյան հետախուզությունների հետ կապ ունենալու մեջ։
Բռնաճնշումներ օտարերկրացի տեխնիկական մասնագետների նկատմամբ
Այդ և այլ դատավարությունների ընթացքում դատվել են նաև մի շարք օտարերկրացի (հիմնականում բրիտանացի և գերմանացի) տեխնիկական մասնագետներ։ Նրանք մեղադրվել են մասնավորապես նրանում, որ իրենց ֆիրմաների մասնաճյուղերի անվան տակ Խորհրդային Միությունում իրականացրել են լրտեսական գործունեություն։
Լրտեսություն կատարելու և վնասարարության մեջ մեղադրվել են, օրինակ, բրիտանական «Լենա Գոլդֆիլդս» և «Մետրո Վիքերս» ընկերությունների մասնագետները։ Նրանք մեղադրվել են մասնավորապես 1929 թվականին հարստացման ֆաբրիկան հրդեհելու մեջ։ «Մետրո Վիքերսի» տնօրեն Ռիչարդսը, ինչպես պնդել է հետաքննությունը, եղել է բրիտանական «Ինթելիջենս Սերվիս» հատուկ ծառայության կապիտան․ հետաքննության արդյունքում, չնայած Բրիտանիայի բողոքներին, դատապարտվել է 27 մարդ ։
Պայքար ընդդեմ ներկուսակցական ընդդիմության
Ընդամենը երկուսուկես ամսվա ընթացքում՝ 1927 թվականի նոյեմբերի երկրորդ կեսից մինչև 1928 թվականի հունվարի վերջ, «ձախ ընդդիմությանը» պատկանելու պատճառով կուսակցությունից հեռացվել է 2288 մարդ (ևս 970 ընդդիմադիրներ հեռացվել էին մինչև 1927 թվականի նոյեմբերի 15-ը) ։ Ընդդիմությունից կուսակցության մաքրումը շարունակվել է 1928 թվականի ամբողջ ընթացքում։ Հեռացվածների մեծ մասը ուղարկվել է վարչական աքսորի երկրի հեռավոր շրջաններ։ 1928 թվականի հունվարի կեսերին ընդդիմության առաջնորդ Լև Տրոցկին աքսորվել է Ալմա Աթա, իսկ 1929 թվականին արտաքսվել է արտասահման։ Մեկ այլ առաջնորդ՝ Գրիգորի Զինովևը, նույնպես աքսորվել է 1928 թվականին, սակայն նույն տարում նա զղջացել է ու «զինաթափվել», վերականգնվել կուսակցությունում և նշանակվել Կազանի համալսարանի ռեկտոր, ապա վերադարձվել աշխատելու Մոսկվայում։
1920-ական թվականների վերջին և 1930-ական թվականների սկզբին «ձախ ընդդիմության» ու «դեցիստների» ընդհատակյա խմբերը փորձել են պրոպագանդա անել բանվորների շրջանում։ 1929 թվականի գարնանը տեղի են ունեցել այդպիսի ընդհատակյա խմբերի անդամների զանգվածային ձերբակալություններ ։ 1930-ական թվականների սկզբին, համաձայն «Ընդդիմության տեղեկագրի» («Бюллетень оппозиции»), բանտերում, աքսորում, վերահսկողության տակ գտնվել է ձախ ընդդիմության ավելի քան 7 հազար կողմնակից։ Նրանց զգալի մասը պահվել է այսպես կոչված քաղմեկուսարաններում նախկին սոցիալիստական կուսակցությունների անդամների՝ էսէռների, մենշևիկների, անարխիստների հետ միասին։ Բռնաճնշումների ենթարկված ընդդիմադիրներից «կապիտուլյացիայի» մասին դիմում ներկայացնելուց հրաժարվածների կալանքի կամ աքսորի ժամկետները երկարացվել են, նրանց ուղարկել են ավելի հեռավոր շրջաններ ։
1932 թվականին 14 կոմունիստներ Մոսկվայից ու Խարկովից Մարտեմյան Ռյուտինի գլխավորությամբ ստեղծել են ընդհատակյա «Մարքսիստ-լենինյանների միությունը»։ Ռյուտինը նախապատրաստել և տարածել է «Ստալինը և պրոլետարական դիկտատուրայի ճգնաժամը» խորագրով փաստաթուղթ և դիմում «ՀամԿ(բ)Կ բոլոր անդամներին», որոնցով հայտարարվել է, թե Ստալինն անձամբ պատասխանատվություն է կրում «ինդուստրացման ավանտյուրիստական տեմպերի» և «ավանտյուրիստական կոլեկտիվացման» կործանարար հետևանքների համար։ Կազմակերպության բոլոր անդամները Միացյալ պետական քաղաքական վարչության կողմից դատապարտվել են 5-10 տարվա ազատազրկման։ Ձախ ընդդիմության նախկին առաջնորդներ Գրիգորի Զինովևն ու Լև Կամենևը «Մարքսիստ-լենինյանների միության» պատճառով նորից հեռացվել են կուսակցությունից և աքսորվել ։
1932 թվականի վերջին և 1933 թվականի սկզբին ոչնչացվել է Իվան Սմիրնովի ընդհատակյա կազմակերպությունը․ այսպես կոչված «Ի․ Սմիրնովի, Վ․ Տեր-Վահանյանի, Ե․ Պրեոբրաժենսկու և այլոց հակահեղափոխական տրոցկիստական խմբի» 89 մարդուց 41-ը ՆԳԺԿ-ին առընթեր Հատուկ խորհրդակցության կողմից դատապարտվել է 3-5 տարվա ազատազրկման, ևս 45 մարդ աքսորվել է 3 տարով ։
Կուլակաթափություն
Գյուղատնտեսության բռնի կոլեկտիվացման ընթացքում, որ իրականացվել է Խորհրդային Միությունում 1928-1932 թվականներին, պետական քաղաքականության ուղղություններից մեկը դարձել է գյուղացիների հակախորհրդային ելույթների ճնշումն ու դրա հետ կապված «կուլակության՝ որպես դասակարգի լիկվիդացումը»՝ «կուլակաթափությունը», որը ենթադրում էր վարձու աշխատանք օգտագործող ունևոր գյուղացիների բռնի և արտադատարանային զրկում արտադրության բոլոր միջոցներից, հողից և քաղաքացիական իրավունքներից և նրանց աքսորում դեպի երկրի հեռավոր շրջաններ։ Կուլակաթափության ենթարկվել են ոչ միայն հարուստ գյուղացիները, այլև միջակները ու նույնիսկ աղքատները։ Բռնաճնշումների ենթարկված աղքատներին նման իրավիճակում կոչում էին «ենթակուլակներ» («подкулачник»), հատկապես եթե նրանք կարեկցում էին մյուս կուլակաթափվածներին կամ պաշտպանում նրանց  ։ Միխայիլ Կալինինը գրել է, թե կուլակաթափ եղածներից շատերը պայքարել են հանուն խորհրդային իշխանության, սակայն բողոքել են ընդդեմ չարաշահումների ։
Կոլեկտիվացման, բարձր հարկերի ու հացահատիկի «ավելցուկի» հարկադիր առգրավման դեմ գյուղացիների բողոքներն արտահայտվել են այն թաքցնելով, հրդեհումներով և նույնիսկ գյուղական կուսակցական ու խորհրդային ակտիվիստների սպանություններով, ինչը պետության կողմից գնահատվել է որպես «կուլակային հակահեղափոխության» արտահայտություն։
Գյուղացիների հակախորհրդային ելույթների ճնշումը կազմակերպելու համար 1920-ական թվականների վերջին պատասխանատու է եղել Միացյալ պետական քաղաքական վարչության հատուկ բաժինը։ Ըստ իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Ս․ Վորոնցովի տվյալների՝ միայն 1929 թվականին Միացյալ պետական քաղաքական վարչության մարմինների կողմից լիկվիդացվել են ավելի քան 2,5 հազար հակախորհրդային խմբեր գյուղերում ։
1930 թվականի հունվարի 30-ին ՀամԿ(բ)Կ կենտկոմի քաղբյուրոն ընդունել է որոշում «Համընդհանուր կոլեկտիվացման շրջաններում կուլակային տնտեսությունների լիկվիդացմանն ուղղված միջոցառումների» մասին ։ Ըստ այդ որոշման՝ կուլակները պետք է բաժանվեին երեք կատեգորիայի․
Առաջին կատեգորիայի կուլակների ընտանիքների գլխավորները ձերբակալվել են, և նրանց գործունեությանը վերաբերող գործերը փոխանցվել են Միացյալ պետական քաղաքական վարչության ներկայացուցիչների կազմում հատուկ եռյակների, ՀամԿ(բ)Կ մարզկոմների (երկկոմ) և դատախազության քննարկմանը։ Առաջին կատեգորիայի կուլակների ընտանիքների անդամները և երկրորդ կատեգորիայի կուլակները ենթակա են եղել աքսորի ԽՍՀՄ հեռավոր շրջաններ կամ տվյալ տարածաշրջանի (մարզ, երկրամաս) հեռավոր շրջաններում գտնվող հատուկ բնակավայրեր։ Երրորդ կատեգորիայի կուլակները վերաբնակեցվել են շրջանի սահմաններում՝ նոր, հատուկ նրանց համար հատկացված հողերում։
1930 թվականի փետրվարի 2-ին հրապարակվել է ԽՍՀՄ ՄՊՔՎ № 44/21 հրամանը, որում ասվում է, թե «կուլակության՝ որպես դասակարգի լիկվիդացման առավել կազմակերպված անցկացման և կուլակների կողմից խորհրդային իշխանության՝ գյուղատնտեսության սոցիալիստական վերակառուցման ուղղությամբ կատարվող միջոցառումներին դիմադրելու ցանկացած փորձ վճռական կերպով ճնշելու համար, առաջին հերթին համընդհանուր կոլեկտիվացման շրջաններում, ամենամոտ ժամանակում կուլակներին, հատկապես նրանց հարուստ ու ակտիվ հակահեղափոխական հատվածին, պետք է հասցվի կործանարար հարված»։
Հրամանը նախատեսել է․
1) «հակահեղափոխական կուլակային ակտիվի», հատկապես «գործող հակահեղափոխական և ապստամբական կազմակերպությունների ու խմբավորումների կադրերի» և առավել «չարանենգ, ծայրահեղական միայնակների» անհապաղ լիկվիդացում, այսինքն՝ առաջին կատեգորիան, որի շարքում դասվել են՝
Ձերբակալվածների, համակենտրոնացման ճամբար ուղարկվածների և գնդակահարության դատապարտվածների ընտանիքները ենթակա են եղել աքսորի ԽՍՀՄ հեռավոր շրջաններ (Սիբիր, Ուրալ, Հյուսիսային երկրամաս, Ղազախստան), կուլակների ու նրանց ընտանիքների զանգվածային աքսորի հետ միասին՝ «հաշվի առնելով ընտանիքում աշխատունակների առկայությունը և այդ ընտանիքների սոցիալական վտանգավորության աստիճանը»։
Զանգվածային արտաքսումների անմիջական ղեկավարությամբ զբաղվել է օպերատիվ հատուկ խումբը՝ Գաղտնի-օպերատիվ վարչության պետ Ե․ Եվդոկիմովի գլխավորությամբ։ Գյուղացիների տարերային խռովությունները տեղում արագ ճնշվել են, և միայն 1931 թվականի ամռանն է պահանջվել բանակային զորամասերի աջակցություն ՄՊՔՎ զորքերին, երբ ճնշվել են հատուկ բնակավայրեր տեղափոխվածների խոշոր խռովություններն Ուրալում և Արևմտյան Սիբիրում ։
Ընդհանուր առմամբ 1930-1931 թվականներին, ինչպես նշվել է ՄՊՔՎ ԳՈՒԼԱԳ-ի հատուկ բնակավայրեր տեղափոխվածների հարցերով բաժնի տեղեկագրում, հատուկ բնակավայրեր են ուղարկվել 381 026 ընտանիքներ, ընդհանուր առմամբ՝ 1 803 392 մարդ։ Ըստ ստալինիստների հաշվումների՝ 1932-1940 թվականներին հատուկ բնակավայրերն են տեղափոխվել ևս 489 822 կուլակաթափ արվածներ ։ Ըստ այլ տվյալների, մասնավորապես ըստ պատմաբան և բռնաճնշումների ուսումնասիրող Վիկտոր Զեմսկովի, 1930-1940 թվականներին կուլակային աքսորում եղել է 2,5 մլն մարդ, ընդ որում՝ 1930-1933 թվականներին այնտեղ մահացել է շուրջ 600 հազար մարդ ։ Ընդհանուր առմամբ այս կամ այն կերպ բռնաճնշման է ենթարկվել շուրջ 4 մլն գյուղացի ։