cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միքայել Չայլախյան
Չայլախյանի գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են բույսերի աճման ու զարգացման հարցերին, օնտոգենեզի ընդհանուր օրինաչափությունների մշակմանը, գեներատիվ զարգացման սնուցողական և հորմոնային գործոնների բացահայտմանը։ Չայլախյանը բույսերի զարգացման ու ծաղկման հորմոնային տեսության հիմնադիրն է։ Այդ տեսությունը համաշխարհային ճանաչում է բերել Չայլախյանին։ Դեռևս 1936-1937 թվականներին Չայլախյանը հանգել է այն եզրակացության, որ բույսերի ծաղկման լուսապարբերական կարգավորումն իրականանում է հորմոնային գործոնների օգնությամբ, որոնց անվանել է ֆլորիգեն։ Չայլախյանն աշխատակիցների հետ ցույց է տվել, որ ֆլորիգենը հորմոնային կոմպլեքս է, կազմված 2 բաղադրամասերից՝ գիբերելիններից և անտեզիններից։ Գիբերելինների անբավարարությունը սահմանափակում է երկարօրյա բույսերի զարգացումը կարճ օրվա պայմաններում, իսկ անտեզինների պակասը դանդաղեցնում է կարճօրյա բույսերի զարգացումը։
Կենսագրություն
Չայլախյանը 1926-1929 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության ժողովրդական կոմիսարիատի բուսաբուծության համամիութենական ինստիտուտի և Էջմիածնի Գյանջայի սելեկցիոն կայանի սորտերի փորձարկման տեղամասի վարիչ, 1928-1929 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության ժողովրդական կոմիսարիատի գյուղատնտեսական բաժնի հրահանգիչ։ 1929-1931 թվականներին եղել է Երևանի Անդրկովկասյան անասնաբուժական ինստիտուտի բուսաբանության ամբիոնի ասիստենտ, որտեղ պրոֆեսոր Հովակիմ Լազարի Բեդելյանի ղեկավարությամբ կատարել է մանկավարժական և գիտական աշխատանք։
1931 թվականին Միխայիլ Չայլախյանը ընդունվել է Լենինգրադի ԽՍՀՄ ԳԱ բույսերի կենսաքիմիայի և ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայի ասպիրանտուրան, որտեղ նրա ղեկավարներն են եղել ակադեմիկոսներ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Մաքսիմովը և Անդրեյ Ալեքսանդրովիչ Ռիխտերը։ 1934 թվականին ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ սկսվեց գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի ատենախոսությունների պաշտպանությունը։ Կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի առաջին ատենախոսությունը Չայլախյանի «Գարնանացան և աշնանացան բույսերի տարբերությունների ֆիզիոլոգիական բնույթի ուսումնասիրությունը» աշխատությունն է։ 1934 թվականին լաբորատորիայի հետ միասին Չայլախյանը Լենինգրադից տեղափոխվել է Մոսկվա։ Լաբորատորիայի հիման վրա ստեղծվել է ԽՍՀՄ ԳԱ բույսերի ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտը, որտեղ 1935 թվականին Չայլախյանը հիմնել է բույսերի աճի և զարգացման լաբորատորիան, որը ղեկավարել է մինչև 1948 թվականը ։
1940 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ գենետիկայի ինստիտուտում Չայլախյանը պաշտպանել է «Հորմոնների նշանակությունը բույսերի զարգացման գործում» ատենախոսությունը և դառնում կենսաբանական գիտությունների երկրորդ դոկտորը բուսաֆիզիոլոգների շրջանում։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ԽՍՀՄ ԳԱ-ի Կլիմենտ Տիմիրյազևի անվան բույսերի ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտը տարհանվել է։ Չայլախյանը տեղափոխվել է Երևան, որտեղ ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանական ինստիտուտում կազմակերպել է բույսերի ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիա, որը ղեկավարել է 1941-1946 թվականներին։ Միաժամանակ 1941-1945 թվականներին Չայլախյանը եղել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի բույսերի ֆիզիոլոգիայի և մանրէաբանության ամբիոնի վարիչ, 1941-1948 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի բույսերի անատոմիայի և ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ 1943 թվականից եղել է պրոֆեսոր։ Մասնակցել է նաև ՀԽՍՀ ԳԱ մանրէաբանության ինստիտուտի, ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության նախարարության խաղողագործության, պտղաբուծության և գինեգործության ինստիտուտի աշխատանքներին։ 1945 թվականին Չայլախյանն ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ։
1958 թվականին Չայլախյանը դառնում է ԽՍՀՄ ԳԱ Կլիմենտ Տիմիրյազևի անվան մրցանակներ շնորհող փորձագիտական հանձնաժողովի անդամ։ 1964 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի հիմնախնդիրների գիտական խորհրդի անդամ, 1968 թվականի նոյեմբերի 26-ին ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (ֆիզիոլոգիապես ակտիվ միացությունների կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի և քիմիայի ամբիոն), 1971 թվականին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս ։ Միխայիլ Քրիստափորի Չայլախյանը հետազոտական աշխատանքից բացի մեծ ուշադրություն է դարձրել մանկավարժական աշխատանքին և գիտական կադրերի պատրաստմանը, խորհրդակցում էր գիտահետազոտական հաստատությունների և գիտնականների հետ։ Բույսերի ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ դասախոսություններ է կարդացել Մոսկվայի պետական համալսարանում և Երևանի պետական համալսարանում։ Նա գործնական շրջագայություններ է կատարել Լեհաստան, ԳԴՀ, ԳՖՀ, Հնդկաստան, Կանադա, ԱՄՆ, Չեխոսլովակիա, Մեծ Բրիտանիա, Շվեյցարիա, Ավստրալիա, Բուլղարիա, Հարավսլավիա և Ֆրանսիա։
Միխայիլ Քրիստափորի Չայլախյանը եղել է Բույսերի ֆիզիոլոգների ամերիկյան ընկերության թղթակից անդամ (1963), Գերմանիայի բնագետների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի իսկական անդամ (1969), Ամերիկյան բուսաբանական ընկերության թղթակից անդամ (1969), Բույսերի ֆիզիոլոգների ամերիկյան ընկերության անդամ (1963), Բուլղարիայի բուսաբանական ընկերության արտասահմանյան անդամ (1975), Աճող նյութերի միջազգային ասոցիացիայի պատվավոր անդամ (1976), Բույսերի ֆիզիոլոգների հնդկական միության արտասահմանյան անդամ (1976), Ռոստոկի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1969)։ Չայլախյանը ԽՍՀՄ բույսերի ֆիզիոլոգների ընկերության ստեղծման նախաձեռնողն է եղել ։ Ընտրվել է «Բույսերի ֆիզիոլոգիա», «Ժամանակակից կենսաբանության առաջընթաց», «ԽՍՀՄ ԳԱ զեկույցներ» ամսագրերի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։
Գիտական գործունեություն
1930-ական թվականներին Լենինգրադում Միխայիլ Չայլախյանը սկսեց աշխատել բույսերի ֆոտոպարբերական ռեակցիայի ուսումնասիրության վրա։ Փորձերի մեծ մասի համար նա օգտագործում էր ամենապարզ սարքավորումներ՝ մուգ խիտ կտոր և հերձադանակ։ Որպեսզի բույսը օրվա տևողությունն ընկալի որպես ծաղկման խթան, պետք է հասնի որոշակի տարիքի։ Չայլախյանն այդ տարիքն անվանել է ծաղկահաս վիճակ, այսինքն՝ զարգացման ներքին գործոնները բույսը պետք է հասցնեն որոշակի վիճակի։ Ազդանշանը ստանալուց հետո մերիստեման անմիջապես չի ձևավորում ծաղկի տեսանելի օրգանները։ Դրան նախորդում է ծաղկման «թաքնված պատրաստության» շրջանը («էվոկացիա» ըստ Չայլախյանի)։ Նա իր փորձերը կատարել է քրիզանտեմների վրա, որոնցում կարճ օրվա պայմաններում կտրուկ արագագել է ծաղկման սկիզբը։ Տեղայնորեն լուսավորելով բույսերը և հեռացնելով օրգանների մասերը՝ Չայլախյանն ապացուցել է, որ տերևը ֆոտոպերիոդիզմի ընկալման հիմնական օրգանն է։ Չայլախյանը տեսություն է առաջ քաշել ֆոտոպարբերական գրգռման ընկալման վայրերի և բույսի արձագանքի առանձնացման համար։ Ըստ Չայլախյանի՝ բարենպաստ ֆոտոժամանակահատվածի ազդեցությամբ տերևում առաջանում է հորմոնալ նյութ՝ ֆլորիգեն, որը շարժվում է դեպի ցողունի գագաթ՝ առաջացնելով գագաթային մերիստեմի փոխակերպումը վեգետատիվից գեներացիոնի (ծաղկային)։ Նա այս տերմինը ներմուծել է 1936 թվականին ։
1930-ական թվականների երկրորդ կեսին Չայլախյանը փորձեր է կատարել՝ ապացուցելու տարբեր տեսակի բույսերում ֆլորիգենի առկայությունը, տերևներում դրա առաջացումը, բույսում ֆլորիգենի շարժման արագությունն ու ուղղությունը որոշելու համար։ Փորձերի արդյունքում հայտնի է դարձել, որ ֆլորիգենը ունիվերսալ նյութ է, որը չունի յուրահատկություն ինչպես ֆոտոժամանակահատվածի, այնպես էլ բուսատեսակների հետ կապված։ Դրա արդյունքների հիման վրա 1937 թվականին Չայլախյանը մշակել է բույսերի ծաղկման հորմոնալ տեսությունը։ 1950-ականների վերջին Չայլախյանն ուսումնասիրել է գիբերելինների ազդեցությունը ծաղկող բույսերի վրա. հայտնի է դարձել, որ որոշ բույսերում գիբերելիններն արագացնում են ծաղիկների ձևավորումը։ Այդ ուսումնասիրությունների արդյունքում ֆլորիգենը բաժանվել է երկու բաղադրիչի՝ գիբերելինների և հիպոթետիկ անթեզինների։ Ծաղկման համար անհրաժեշտ է երկու բաղադրիչների միաժամանակյա առկայությունը։ Չայլախյանի բույսերի զարգացման հորմոնալ տեսության համաձայն՝ ֆլորիգենի առաջացումը անհրաժեշտ է ցանկացած բույսի ծաղկման համար։ Չեզոք բույսերում ֆլորիգենը ձևավորվում է անընդհատ և կախված չէ արտաքին պայմաններից։
Երևանում, ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանական ինստիտուտի բույսերի ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայում, Չայլախյանը սկսել է հետազոտություններ Վիտամին C-ի հումքի աղբյուրները գտնելու համար։ Հետագա տարիներին նա շարունակել է ուսումնասիրել ծաղկման հորմոնալ կարգավորումը՝ միաժամանակ ուսումնասիրելով աճի հորմոնների՝ աուքսինների դերը լուսապարբերականության, վերնալիզացման և զարգացման խթանման գործընթացներում։ 1960-ականներին Չայլախյանը նոր տվյալներ է ձեռք բերել, որոնք վկայել են ծաղկման հորմոնների երկու անկախ խմբերի առկայության մասին։ Պարզվել է, որ երկարօրյա և կարճօրյա տեսակների մոտ ծաղկման շրջանը տարբեր է՝ երկարօրյա տեսակների մոտ տեղի է ունենում ցողունների ձևավորում և աճ, կարճօրյա տեսակներում՝ ծաղիկների ձևավորում։ 1970-ականներին և հետագա տարիներին Չայլախյանն առաջ է քաշել երկու տեսակի ծաղկման կարգավորման տեսություն՝ ինքնավար, որտեղ ծաղկման հորմոնների ձևավորումը կախված չէ շրջակա միջավայրի գործոններից և ֆոտոպարբերական կարգավորում, որտեղ ծաղկման հորմոնների ձևավորումը կապված է օրվա տևողության ազդեցությունից ։
Ռոբին Հուդի ճանապարհը դեպի Նոթինգհեմ
«Ռոբինի ճանապարհը դեպի Նոթինգհեմ» (Robin Hood's Progress to Nottingham, Child 139, Roud 1790 ), անգլիական ժողովրդական բալլադ, որը ներառված է Ռոբին Հուդի մասին բալլադների շարքում։ 17-րդ դարի երկրորդ կեսից հայտնի մի քանի բրոդսայդներից մեկն է, տեքստերից ամենահինն ունի Robin Hood and the Forresters խորագիրը։ Բոլոր բրոդսայդներում նշվում է, որ բալլադը պետք է երգել Bold Robin Hood մեղեդով, բայց անհնար է որոշել, թե ինչ երաժշտական մոտիվ է նկատի առնվում այդ խորագրի տակ ։
Միքայել Չայլախյան
Մահը
Միխայիլ Քրիստափորի Չայլախյանը մահացել է 1991 թվականի նոյեմբերի 30-ին Մոսկվայում։։ Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը (3-րդ տեղամաս) ։
Ռոբին Հուդի ճանապարհը դեպի Նոթինգհեմ
Սյուժե
Տասնհինգամյա Ռոբին Հուդն ուղևորվում է Նոթինգհեմ և ճանապարհին հանդիպում տասնհինգ անտառապահների, որ խմում են գարեջուր և գինի։ Նա հարցնում է նորությունների մասին, և իմանալով, որ շուտով պետք է տեղի ունենա նետաձիգների մրցույթ, ցանկություն է հայտնում մասնակցել դրան։ Տղամարդիկ ծիծաղում են նրա վրա, և այդ ժամանակ Ռոբինն առաջարկում է գրազ գալ քսան մարկի վրա՝ ասելով, որ ինքը կհարվածի թիրախին հարյուր սաժեն հեռավորությունից, ինչպես նաև կսպանի եղջերու մեկ նետով։ Անտառահատները համաձայնում են՝ չհավատալով պատանուն։ Վերջինս հաղթում է գրազը և պահանջում տալ իր գումարը, բայց նրան լուրջ չեն ընդունում և խորհուրդ են տալիս հեռանալ։ Ռոբինը ծիծաղում է ու հեռանում մի որոշակի տարածություն, ինչից հետո նետահարում է բոլոր անտառահատներին, բացի նրանից, որն սկսել էր այդ ամենը։ Նա փորձում է հեռանալ, բայց պատանին նետով հարվածում է նրա գլխին։ Նոինգհեմի շարժվում են քաղաքից, որպեսզի վրեժ լուծեն անտառահատների համար, բայց Ռոբին Հուդը վիրավորում է նրանցից շատերին և հեռանում անտառ։ Սպանվածներին շարքով թաղում են եկեղեցու գերեզմանատանը ։
Միքայել Չայլախյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային բուսաբաններ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Ռուսահայեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բուսաբաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կենսաբաններ
Ռոբին Հուդի ճանապարհը դեպի Նոթինգհեմ
Սյուժե
Բալլադի սյուժեն բոլորովին հստակ հայտնի է եղել արդեն 16-րդ դարի վերջին, այդ պատճառով էլ պարզ չէ, թե ինչու է Ֆրենսիս Ջեյմս Չայլդն իր ժողովածուում, որում Ռոբին Հուդի մասին բալլադները դասավորել է ըստ ստեղծման ժամանակի, այդ բալլադը տեղադրել բավական հետ՝ 139 համարի ներքո։ Ժամանակագրական առումով այն պետք է տեղ գտներ մոտավորապես «Ուրախ նախրավարն Ուեյքֆիլդից» (The Jolly Pinder, Child 124) և «Ռոբին Հուդն ու Փոքրիկ Ջոնը» (Robin Hood and Little John, Child 125) բալլադների միջև։ Անտառահատների նկատմամբ ցուցաբերած դաժանության համար այդ բալլադը նման է մեկ այլ բալլադի՝ «Ջոննի Քոք» (Johnie Cock, Child 114), որը Չայլդը տեղադրել է Ռոբին Հուդի մասին բալլադներից անմիջապես առաջ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռոբին Հուդ
Մ.թ.ա. 312
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 312
Զերավա
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նևադևո
Նևադևո (Невадьево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիդրանիցա
Վիդրանիցա (Видраниця), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1879 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիդրանիցա գյուղում բնակվում էր 1 553 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4153 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 373,95 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1879 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 311
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 311
Թամազ Գամղրելիձե
Թամազ Վալերիանի Գամղրելիձե (თამაზ გამყრელიძე, ), հայտնի վրացի և խորհրդային լեզվաբան, արևելագետ, հնդեվրոպագետ, Ռուսաստանի ԳԱ ակադեմիկոս (1984-ից), լեզվաբանական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1964)։ Մաթեմատիկոս, Ռուսաստանի ԳԱ ակադեմիկոս Ռևազ Գամղրելիձեի եղբայրը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1929 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Քութայիս քաղաքում։ 1952 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը։ 1956-1960 թթ. աշխատել է Վրաստանի ԳԱ Լեզվաբանության ինստիտուտում։ 1960 թվականից դարձել է Թբիլիսիի համալսարանի կառուցվածքային և կիրառական լեզվաբանության (1999 թվականից՝ ընդհանուր և կիրառական լեզվաբանության) ամբիոնի վարիչ։ 1964-2008 պրոֆեսոր էր Թբիլիսիի համալսարանում։ 1979 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ՝ գրականության և լեզվի բաժին։ Վրաստանի ԳԱ իսկական անդամ (1974 թվականից) և նախագահ (2005 թվականից)։ 11-րդ համագումարի ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Ազգությունների Խորհրդի պատգամավոր Աջարական ԻԽՍՀ-ից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լեզվաբաններ Կատեգորիա:Վրացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Վրացի հնդեվրոպագետներ Կատեգորիա:Վրացի խեթագետներ Կատեգորիա:Վրացի կոմպարատիվիստներ Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Սաքսոնիայի ԳԱ օտարերկրյա անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ ԳԱ անդամներ և թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ավստրիայի ԳԱ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորներ Կատեգորիա:Կառուցվածքայնականներ Կատեգորիա:Վրացի քարթվելագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 11-րդ համագումարի պատգամավորներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (մրցանակներ և նվաճումներ)
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի խաղարկությունների արդյունքներով ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը սահմանել է մրցանակներ մրցաշարի լավագույն խաղացողի, լավագույն ռմբարկուի, լավագույն դարպասապահի և «ֆեյր փլեյի» լավագույն ցուցանիշը ունեցող թիմի համար։
Լավագույն խաղացողներ
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի խաղարկության արդյունքներով լավագույն ֆուտբոլիստը ստանում է «ամենաարժեքավոր խաղացող» (Most Valuable Player) կոչվող մրցանակը։
Ռմբարկուներ
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի 1991 թ. խաղարկությունից սկսած մրցաշարի լավագույն ռմբարկուի համար ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը սահմանել է «ոսկե խաղակոշիկ» մրցանակը։ Խփած գոլերի հավասարության դեպքում առավելությունը տրվում է գոլային փոխանցումների քանակին կամ չեմպիոնի ներկայացուցչին։
պատկերով նշված են այն ֆուտբոլիստները, ովքեր ստացել են մրցաշարի «ոսկե խաղակոշիկ» մրցանակը։
Լավագույն դարպասապահներ
Ըստ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի արդյունքների՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը սահմանել է նաև «լավագույն դարպասապահ» մրցանակը, որը ոչ բոլոր խաղարկություններին է շնորհվել։ պատկերով նշված են այն ֆուտբոլիստները, ովքեր արժանացել են մրցաշարի «լավագույն դարպասապահի» մրցանակին։
«Ֆեյր փլեյի» մրցանակակիրներ
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի արդյունքներով «ֆեյր փլեյի» կամ «արդար խաղի» մրցանակը ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը շնորհում է այն հավաքականին, որի խաղացոցներն ունեն ամենից քիչ դեղին և կարմիր քարտեր, աչքի են ընկել առավել կոռեկտ խաղով։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ
Ժողովածու (1764)
Ժողովածու (1764), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1764 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651-1654 թվականներին Սարգիս աբեղա գրիչի կողմից, Համիթում։ Ստացողը եղել է Սարգիս վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,6X13 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 389 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դեղին կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 106բ, 120բ, 175ա, 389բ, հետագայի՝ աստառ Բ (1723 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վաալ (գետ)
Վաալ (Waal, Վալ ), գետ Նիդերլանդներում, հիմնական թևը Հռենոսն է, որի միջով անցնում է գետի հոսանքի 65%–ը։ Վաալը, որի երկարությունը 84 կմ է, հանդիսանում է Ռոտերդամը Գերմանիային միացնող ջրային ճանապարհներից մեկը։
Գերմանիայի սահմանը հատելուց անմիջապես հետո Հռենոսը բաժանվում է 2 մասի՝ Վաալի և Նեդեր–Հռենոսի։ Նեյմեյխենի մոտ Վաալը միանում է Մաաս–Վաալ ջրանցքին, իսկ Թիլի մոտ Վաալից անցնում է Ամստերդամ–Հռենոս ջրանցքը։ Վաուդրիհեմից ոչ հեռու Վաալը խառնվում է Աֆգեդամդե–Մաասին՝ կազմելով Բովեն–Մերվեդե գետը։ Զալտբոմելում Վաալի վրա կառուցված է երկաթուղային և ավտոմոբիլային կամուրջներ։
Պատմություն
Վաալ անվանումը Հռումեական կայսրության օրոք հնչել է ինչպես Vacalis, Vahalis, Valis կամ ավելի ուշ Vahal, ունի գերմանական արմատներ (հին գերմաներեն՝ wôh, այսինքն կոր)։ Համարվում է, որ Վաալկիլլ գետը հոլանդական գաղութացման ժամանակ իր անունը ստացել է Վաալից (Waalkil՝ «առուների Վաալ»)։
Միջնադարում Վաալը շարունակվում էր նաև Մաասի հետ խառնվելուց հետո։ Դելտայի մասերը, հայտի ինչպես Բովեն–Մերբեդե, Բենեդեն–Մերդեվե և գետի վերին հատված Նորդը նույնպես անվանվում էին Վաալ։
Ջրի որակ
Վաալում ջրի որակը բարձր չէ, քանի որ այնտեղ են լցվում կոյուղու թափոններ Ֆրանսիայից, Գերմանիայից և Բելգիայից։ Գետում մի շարք հարուցիչներ են հայտնաբերվել հենց այդ թափոնների պատճառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների գետեր
(4117) Վիլկե
(4117) Վիլկե (Wilke), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,841342 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3542 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3284 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1749,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205787 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,39° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստեպանովկա (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Ստեպանովկա (Степанівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպանովկա գյուղում բնակվում էր 430 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,136 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3161,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1579 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կրակե կամուրջ
Սյուժե
Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության ժամանակ փաստաբան Դուբրավինի երեխաները՝ Իրինան և Գենադին, հայտնվել են հակամարտող ճամբարներում։ Իրինան նախընտրել է մնալ բոլշևիկների հետ, մինչդեռ Գենադին Սպիտակ բանակի մնացորդների հետ մեկնել է արտասահման։ Ավելի ուշ օտարերկրյա հետախուզության հետ կապված հերոսը հայրենիք է վերադարձել որպես դիվերսանտ։
Ֆիլմը ներկայացնում է հեղափոխությանը և երկրի հետհեղափոխական վերափոխումներին մտավորականության մասնակցության գործընթացը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Սիրանուշ Ղուկասյան
Սիրանուշ Ղուկասյան, հայ շախմատիստուհի, ՖԻԴԵ-ի միջազգային վարպետ (WIM, 2017), Հայաստանի շախմատի կանանց առաջնության եռակի մեդալակիր (2017, 2018, 2019)։
Կենսագրություն
Նա Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է շախմատի կանանց օլիմպիադային։
Ղուկասյանը Հայաստանի հավաքականի կազմում հանդես է եկել նաև շախմատի աշխարհի կանանց թիմային առաջնությունում.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կանայք Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Ծննդանշան (պատմվածք)
«Ծննդանշան» (Родинка), ռուս խորհրդային գրող Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի պատմվածքը` գրված 1924 թվականին։
Հրապարակումներ
«Ծննդանշան» պատմվածքն առաջին անգամ հրապարակվել է «Երիտասարդ լենինյան» թերթի 1924 թվականի  դեկտեմբերի 14-ի № 144 համարում,  ընդգրկվել է  «Դոնի պատմվածքներ», հրատ. «Նովայա Մոսկվա», Մ. 1926, «Հանրապետության հեղռազմխորհրդի նախագահը», հրատ. ՀամԿԽ, Մ. 1930, ժողովածուների մեջ։ 1923 թվականին ամսագրերում և թերթերում սկսեցին հրապարակվել Շոլոխովի պատմվածքները, որոնք հետագայում ընդգրկվեցին «Դոնի պատմվածքներ» և «Լազորևյան տափաստան» ժողովածուների մեջ (երկուսն էլ 1926 թ.): Այդ ստեղծագործությունների հիմնական թեման Դոնի քաղաքացիական պատերազմն էր։
Սյուժե
«Ծննդանշան» պատմվածքում պատմվում է այն մասին, թե ինչպես երիտասարդ կարմիրբանակային հրամանատար Նիկոլկան Գերմանիայի հետ պատերազմում կորցնում հորը, այնուհետև մորը։ Ծնողներից նրան մնում է ձիերի նկատմամբ սերը և ձիու ոտքի վրա ձվի մեծությամբ նշանը։ Առավոտյան, Դոնի ափին գտնվող նրա տուն է գալիս մի կազակ և զեկուցում, որ հրաման է եկել լիկվիդացնելու հերթական տեղական բանդան։ Վերին Դոնի բանդիտիզմի դեմ պայքարի մասին պատմող ստեղծագործության գագաթնակետն է դառնում, մարտի դաշտում երիտասարդ տասնութ տարեկան կարմիր հեծելավաշտի հրամանատար, կոմերիտական Նիկոլկա Կոշևոյի հանդիպումը, հոր բանդայի ատամանի հետ։ Ատամանը սպանում է Նիկոլկային, բայց դրանից հետո ճանաչելով սպանված որդուն, վերջ է տալիս իր կյանքին։
Ադապտացիա
Միխայիլ Շոլոխովի «Շիբալկովո ընտանիքը» և «Ծննդանշան» պատմվածքների մոտիվներով 1964 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանվում է «Դոնի վիպակ» գեղարվեստական ֆիլմը։ Ռեժիսոր-բեմադրողն է Վ. Ա. Ֆետինը, սցենարիստը` Ա. Վիտոլյան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միխայիլ Շոլոխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1924 պատմվածքներ Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Եվ ձեզ հետ նորից ես եմ․․․
«Եվ ձեզ հետ նորից ես եմ…» («И с вами снова я...»), 1981 թվականի խորհրդային գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Բորիս Գալանտերը ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի կյանքի և ստեղծագործության մասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Սիլվաներ
Սիլվաները (Silvaner կամ ) սպիտակ խաղողի տեսակ է։ Այս խաղողի մասին դեռևս տեղեկություններ է տվել պատմիչ Պլինիոս Ավագը մ.թ. 1-ին դարում։ 17-րդ դարի կեսերին սիլվաները արտահանվում էր Արևմտյան Եվրոպա հատկապես Ռումինիայի Տրանսիլվանիա երկրամասից։ Իսկ ներկայումս սիլվաների խոշոր արտահանողն ամբողջ աշխարհում համարվում է Գերմանիան և Էլզասը։ 2009 թվականին Գերմանիայում նշվեց սիլվաների օգտագործման 350-ամյակը։
Կատեգորիա:Մրգեր Կատեգորիա:Խաղողազգիներ
Չուտովսկի գյուղական խորհուրդ (Օրժիցկի շրջան)
Չուտովսկի գյուղական խորհուրդ  (Чутівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրժիցկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Չուտովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1527 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 54,42 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 28,06 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Կաթնավաճառուհին (նկար, Վերմեեր)
«Կաթնավաճառուհին» (նաև «Աղջիկը/կինը/սպասուհին կաթի սափորով», «Խոհարարուհին»), նիդերլանդացի նկարիչ Յան Վերմեերի նկարներից է։
Պատմություն
Վերմեերը նկարը նկարել է մոտավորապես 1658-1660 թվականներին։ Նիդերլանդական նկարչության մեջ «Կաթնավաճառուհին» առանձնանում է իր կոմպոզիցիոն պարզությամբ։ Առօրյա կյանքի թեման ավելի վաղ կիրառել էին Պիտեր դե Հոոխը և Թերբորխը, բայց Վերմեերին հաջողվեց ստեղծել նոր ստեղծագործություն։
Նկարագրություն
Սափորով կնոջ կերպարը հստակորեն առանձնանում է սպիտակ դատարկ պատի ֆոնի վրա։ Ի տարբերություն նախորդների՝ Վերմեերը ակտիվորեն կիրառել է հստակ ուրվագծեր։ Լրացուցիչ արտահայտչականության համար մեջքի ուրվագիծը առանձնացվել է սպիտակ բարակ գծով։ Ռենտգենագրության միջոցով պարզվել է, որ ի սկզբանե նկարիչը պատի վրա նկարել էր մի պատկեր, հնարավոր է՝ քարտեզ։ Հստակորեն հայտնի չէ, թե ինչն է դրդել նկարչին պատը թողնել դատարկ։ Հնարավոր է՝ նա այդպես է վարվել նկարը խորհրդանշաններով չծանրաբեռնելու համար, կամ պարզապես սպիտակ պատը նրան թվացել է ավելի արտահայտիչ ֆոն կերպարի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ Կատեգորիա:Ամստերդամի պետական թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:1658 նկարներ
Վրեժ և օրենք (ֆիլմ)
Վրեժ և օրենք (հինդի` शोले (Sholay), բառացի թարգմանությամբ` «Այրվող ածուխներ»), հնդկական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1975 թվականին` ռեժիսոր Ռամեշ Սիպպիի կողմից։ Բնօրինակը նկարահանվել է հինդի լեզվով։
Կինոնկարը Բոլիվուդի պատմության մեջ համարվում է ամենախոշորագույն հիթերից մեկը։ Այն Բոմբեյի «Միներվա» կինոթատրոնում առանց դադարի ցուցադրվել է ավելի քան 286 շաբաթ (շուրջ հինգ տարի)։ Շահույթը կազմել է 300 միլիոն հնդկական ռուփի, որն այժմյան հաշվարկով հավասար է 16,3 միլիարդի։ 1999 թվականին հնդկական BBC-ի կողմից այն համարվել է «հազարամյակի ֆիլմ»։ 2005 թվականին Filmfare Awards մրցանակաբաշխության կազմկոմիտեն, կինոմրցանակի 50-ամյա գոյության ընթացքում, կինոնկարին արժանացրել է պարգևի` որպես լավագույն ֆիլմի։
Սյուժեն
Ոստիկանության տեսուչ Թհակուրը (Սանջիվ Կումար), ձերբակալել էր գողությամբ զբաղվող Վիրուին (Դհարմենդրա) և Ջային (Ամիթաբհ Բաչչան)։ Սակայն նրանց բանտ ուղեկցելու ճանապարհին, ավազակներից փրկվելու նպատակով, նրանք երեքով միավորվում են։ Կռվի ժամանակ Թհակուրը վիրավորվում է, բայց Վիրուն և Ջայը չեն օգտվում նման առիթից և փախուստի չեն դիմում, այլ մնալով վիրավորի հետ, ուղևորվում են բանտ։
Որոշ ժամանակ անց Թհակուրը որոնում է Վիրուին և Ջային, քանի որ նրանց օգնության կարիքն ուներ։ Մինչ նրանք գտնվում էին բանտում, Թհակուրը ձերբակալել էր անողորմ ավազակապետ Գաբար Սինգհին (Ամջադ Խան), սակայն վերջինս փախուստի դիմելով բանտից, միացել էր իր ավազակախմբին և ապաստանել այն գյուղի մոտակայքում, որտեղ ապրում էր Թհակուրն իր ընտանիքով։ Գաբար Սինգհը սպանում է Թհակուրի ընտանիքի անդամներին, իսկ նրան դարանակալելուց և գերեվարելուց հետո` դաժանորեն կտրում է ձեռքերը։ Դրանից հետո ավազակները սկսում են անպատիժ ահաբեկել գյուղի բնակիչներին։
Թհակուրը ցանկանում է միայն մի բան` դեմ առ դեմ, միայնակ հանդիպել Գաբար Սինգհին և մենամարտելով վրեժ լուծել նրանից։ Վիրուի և Ջայի խնդիրը Գաբար Սինգհի ենթականերին ոչնչացնելն ու գյուղի բնակիչների անդորրն ապահովելն է։ Սակայն ավազակների հետ անհավասար կռվի ժամանակ զոհվում է նաև Ջայը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հնդկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Հինդի լեզվով ֆիլմեր Կատեգորիա:Մարտաֆիլմեր
Մ.թ.ա. 310
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 310
Վարդան Տիգրանյան
Վարդան Արմենի Տիգրանյան, հայ կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)։
Կոմպոզիտոր, հասարակական գործիչ Արմեն Տիգրանյանի որդին, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար Էդմոնդ Տիգրանյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
1930-1932 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան, 1941 թվականին՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիան։
Ստեղծագործություններ
Գրել է «Սոս և Վարդիթեր» օպերան (1957), «Մեծ հարսանիք» (1945), «Շիրակ, իմ սեր» (1970) օպերետները, «Աղբյուրի մոտ» երաժշտական կատակերգությունը (1949), «Հանդիսավոր կանտատ» (1942), «Պարային սյուիտ» (1943), դաշնամուրային պիեսներ, զուգանվագ կլառնետի և դաշնամուրի համար, վոկալ երկեր, թատերական երաժշտություն, մշակել աշուղական երգեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ալեքսանդրապոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1906 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:1974 մահեր Կատեգորիա:Օգոստոսի 7 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Զերկյավկ
Զերկյավկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառում ։ Գտնվում էր Մեծ Զաբ գետի վերին հոսանքի աջ կողմում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 17 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մ.թ.ա. 309
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 309
Դվորիշչե (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Դվորիշչե (Дворище), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 308
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 308
Նևեսել (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Նևեսել (Невесель), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Մարքթլոյթեն
Մարքթլոյթեն (Marktleuthen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Վունզիդել Ֆիխտելի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3383 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 35.49 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 79 135։
Նանդիշ Սինգհ
Նանդիշ Սանդու (Nandish Sandhu, ), հնդիկ դերասան, մոդել և հեռուստատեսային դերասան  ։ Սկսել է իր կարիերան մոդելի կարիերայով, ապա շարունակել հեռուստատեսային կարիերան։ Մեծ ճանաչում է ձեռք բերել խաղալով հնդկական Մերժվածը հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Վիր Ումեդ Սինգ Բունդելային:
Կարիերա
Նանդիշ Սանդուն ծնվել է 1981 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Նա սկսել է իր կարիերան մոդելավորման հետ միասին։ Այս դերասանը հայտնի է դարձել Մերժվածում՝որպես Վիր Սինգ Ումեդ Սինգ Բունդելա։
Անձնական կյանք
Նանդիշ Սանդուն ամուսնացել է Մերժվածի դերասանուհի Ռաշամի Դեսայի հետ։ Նրանց հարսանիքը տեղի է ունեցել 2012 թվականի փետրվարի 12-ին։ Սակայն 2015 թվականին նրանք բաժանվեցին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Մոդելներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Մ.թ.ա. 307
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 307
Վրեժի դեմքը
Ճակատագրին հակառակ (El Rostro de la Venganza, The Face of Vengeance), իսպանական հեռուստանովել, որը նկարահանում է Միացյալ Նահանգների թվով 2-րդ լավագույն հեռուստաալիքը Տելեմունդոն։ Հայաստանում ցուցադրվում է Շանթ հեռուստաընկերությամբ, որի անվանումը ըստ Շանթի ստացվել է Ճակատագրին Հակառակ (իսպ. Destino opuesto)։ Սերիալը մի տղայի մասին է, որը դարձել է ճակատագրի զոհը և ամբողջ մանկությունը անցկացրել բանտում։ Հեռուստասերիալի նկարահանումները դեռ շարունակվում են։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2012 թվականի հուլիսի 30-ին։ Հայաստանում սկսել է ցուցադրվել նոյեմբեր ամսին։
Կերպարներ
Main Cast
Ցուցադրվող երկրներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն հեռուստասերիալներ
Մ.թ.ա. 306
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 306
(4118) Սվետա
(4118) Սվետա (Sveta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բելինսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)
Բելինսկու փողոց (Улица Белинского), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս գրական քննադատ, հրապարակախոս Վիսարիոն Գրիգորևիչ Բելինսկու (1811-1848) պատվին։ Սկիզբ է առնում Վերբենսկայա փողոցից և ավարտվում Նեկրասովի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 730 մետր է։
Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Բելինսկու փողոցը սկսվում է Վերբենսկայա փողոցից, հատում Գոնչարովի, Կռիլովի, Նովոռոսիյսկի (երկու անգամ) նրբանցքները և ավարտվում Նեկրասովի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 730 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 50 շինություն։
Բելինսկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346352։
Փողոցն անվանվել է ռուս գրական քննադատ, հրապարակախոս Վիսարիոն Գրիգորևիչ Բելինսկու (1811-1848) պատվին։ Բելինսկին ամենից ավելի զբաղվել է գրականության և գեղագիտության հարցերով՝ միաժամանակ հանդես գալով որպես գրականության պատմաբան, քննադատ և տեսաբան։ Նա տվել է իր ժամանակի ռուս գրականության, մասնավորապես Ալեքսանդր Պուշկինի, Նիկոլայ Գոգոլի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Իվան Կռիլովի, Ալեքսեյ Կոլցովի և շատ ուրիշների ստեղծագործության բազմակողմանի, խոր վերլուծությունը։ Նրա գնահատականները դարձել են այդ գրողների հասարակական ըմբռնման հիմքը և իրենց նշանակությունը պահպանել մինչև այսօր։ Հատկապես նշանակալից են Բելինսկու «Ռուսական պատմվածքի և Գոգոլի պատմվածքների մասին», «Լերմոնտովի բանաստեղծությունները», «Պոեզիայի բաժանումը սեռերի և տեսակների», «Ճառ քննադատության մասին», «Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունները», «Հայացք 1847 թ․ ռուս գրականության վրա» հոդվածները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Վարիվոդկի
Վարիվոդկի (Варивідки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վարիվոդկի գյուղում բնակվում էր 305 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,141 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2163,12 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1442 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժողովածու (1770)
Ժողովածու (1770), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1770 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1589 թվականին Աստուածատուր դպիր գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Հայրապետ Ջուղայեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,7x14,8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 399 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` Կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարան նախագաղափար՝ 80ա (1425 թ․), գրչի՝ 80ա, 227ա, 349ա, 378ա, հետագայի՝ 380բ (1741թ․), 1բ (1766 թ․), 1ա (1781 թ․), 1բ (1798 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վյազենկա (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Վյազենկա (Вязенка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Վյազևկա։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Վյազենկա գյուղում բնակվել է 409 մարդ ։
Այն Վյազենկա գյուղական խորհրդի վարչական կենտրոնն է, որը, բացի այդ, ներառում է Վեգերովկա, Վյատկա, Կոտովկա, Օկոպ, Գրով և Խովզովկա գյուղերը։
Աշխարհագրական դիրք
Վյազենկա գյուղը գտնվում է Կլևեն գետի աջ ափին։ Վերևում՝ 2 կմ հեռավորության վրա, Ռոշչա գյուղն է, հոսանքին ներքև՝ 2 կմ հեռավորության վրա՝ Ստրելնիկի գյուղը, հակառակ ափին՝ Կոտովկա գյուղը։ Մոտակայքով անցնում է T-1908 մայրուղին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 305
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 305
Պիրյատինսկի քաղաքային խորհուրդ (Պիրյատինսկի շրջան)
Պիրյատինսկի քաղաքային խորհուրդ  (Пирятинська міська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պիրյատինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պիրյատինսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 17 794 մարդ։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Բնական գազ
Բնական գազը անհամ, անհոտ և անգույն գազային միացություն է։ Առաջացել է երկրի ընդերքում անօդ պայմաններում։ Բնական գազը հանածո վառելանյութերից ամենամաքուր այրվողն է և ամենահարմարը արտահանելու ու օգտագործելու համար։ Բնական գազ կա զարգացող և զարգացած երկրներում և ավելի շատ պաշարներ կան բնական գազի զարգացող երկրներում, քանի որ զարգացածները անխնա օգտագործում և արտահանում են այն։ Բնական գազով հարուստ են մի շարք երկրներ դրանցից են՝ Ռուսաստանը, Չինաստանը, Սաուդյան Արաբիան, ԱՄՆ և այլն։ Ներկայումս բնական գազը տեղափոխում են խողովակաշարերով և դա միակ եղանակն է, սակայն միմյանցից շատ հեռու գտնվող երկրներ իհարկե անհնար է տեղափոխել բնական գազ, քանի որ այդքան մեծ խողովակաշար հազիվ թե կառուցվի։ Բնական գազը շատ մեծ դեր ունի ինչպես կենցաղում, այնպես էլ արդյունաբերության մեջ։ ՋԷԿ-երում օգտագործվող վառելիքների շարքում այն զիջում է միայն ածխին։ Բնական գազը որպես ավտոմեքենային վառելիք աշխարհում սկսկել է ավելի մեծ դեր ունենալ, քանի որ համեմատաբար էժան է նավթից,բենզինից և էկոլոգիապես ավելի մաքուր է։ Կա նաև մի տեսություն, որտեղ հստակ ապացուցված է, որ երկրներում, որտեղ ավտոմեքենաները աշխատում են գազով այնտեղ օդը ավելի մաքուր է, իսկ այն երկրներում, որտեղ ավտոմեքենաները աշխատում են բենզինով, այդտեղ օդը համեմատաբար աղտոտված է։ Բնական գազի այրման դեպքում հիմնականում առաջանում է ածխաթթու գազ և ջրային գոլորշի և 1.22 անգամ քիչ ածխաթթու գազ, քան բենզինի այրման դեպքում։ Ընդհանուր առմամբ բնական գազից արտանետվող թունավոր գազերը 1.5 անգամ պակաս են բենզինի արտանետած թունավոր գազերից։ Եվ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ եթե ավտոմեքենաները աշխատեն բնական գազով, ապա կնվազի մթնոլորտի ջերմոցային էֆեկտը ընդհուպ մինչև 20 %։
Քիմիական բաղադրությունը
Բնական գազի հիմնական մասը մեթանն է (CH4) ՝ 70-ից 98%։ Բնական գազի բաղադրությունը կարող է ներառել ավելի ծանր ածխաջրածիններ ՝ մեթանի հոմոլոգներ։
•էթան (C2H6),
•պրոպան (C3H8),
•բուտան (C4H10),
Բնական գազը պարունակում է նաև այլ նյութեր, որոնք ածխաջրածիններ չեն.
•ջրածին (H2),
•ածխաթթու գազ (CO2),
•ազոտ (N2) ,
•հելիում (He) և այլ իներտ գազեր։
Մաքուր բնական գազը անգույն է և առանց հոտի։ Գազի արտահոսքի հայտնաբերման հնարավորությունը հեշտացնելու համար դրան փոքր քանակությամբ ավելացնում են հոտավետ նյութեր `սուր տհաճ հոտ ունեցող նյութեր (փտած կաղամբ, փտած խոտ, փտած ձու)։ Առավել հաճախ օգտագործվող հոտավետ նյութը թիոլներն են (մերկապտաններ), օրինակ ՝ էթիլ մերկապտանը (16 գ 1000 մ 2 բնական գազի համար)։
Բնական գազը համարվում է ավելի էկոլոգիապես մաքուր, քան ածուխը, քանի որ այն տալիս է ավելի քիչ CO2 արտանետումներ ստացված էներգիայի միավորի համար։
Ֆիզիկական հատկություններ
Ինդիկատիվ ֆիզիկական բնութագրեր (կազմը կախված է. Տրված է նորմալ պայմաններում, եթե այլ բան նշված չէ)։
•Խտությունը։
0.68-ից 0.85 կգ / մ 3 (չոր գազային);
400 կգ / մ 3 (հեղուկ)։
•Ավտոմեքենայի բռնկման ջերմաստիճանը `650 ° C;
•Խտացում-գոլորշիացման ջերմաստիճաններ –161,5 ° С;
•Գազի և օդի խառնուրդի պայթուցիկ կոնցենտրացիաներ `4.4% -ից 17% ըստ ծավալի;
•Այրման հատուկ ջերմություն. 28-46 ՄՋ / մ 3 (6.7-11.0 Մկալ / մ 3) [4] (այսինքն ՝ 8-12 կՎտժ / մ 3);
Այն 1,8 անգամ թեթեւ է օդից, ուստի արտահոսքի ժամանակ ոչ թե հավաքվում է ցածրադիր վայրերում, այլ բարձրանում է [5]:
Բնական գազի հանքավայրեր
Բնական գազի հսկայական հանքավայրերը կենտրոնացած են երկրի ընդերքի նստվածքային թաղանթի մեջ։ Ըստ յուղի կենսածին (օրգանական) ծագման տեսության, դրանք առաջացել են կենդանի օրգանիզմների մնացորդների քայքայման արդյունքում։ Ենթադրվում է, որ բնական գազը ձեւավորվում է նստվածքային թաղանթներում ավելի բարձր ջերմաստիճաններով և ճնշումներով, քան նավթը։ Դրան համահունչ է այն փաստը, որ գազի հանքավայրերը հաճախ ավելի խորն են տեղակայված, քան նավթահանքերը։
Բնական գազի ամենամեծ պաշարներն ունեն Ռուսաստանը (Ուրենգոյսկի հանքավայր, «Գազպրոմն» ունի աշխարհի գազի պաշարների 17% -ը), Իրանը, Պարսից ծոցի երկրների մեծ մասը, ԱՄՆ-ն և Կանադան։ Եվրոպական երկրներից են Նորվեգիան և Նիդեռլանդները։ Խորհրդային Միության նախկին հանրապետություններից գազի մեծ պաշարներ ունեն Թուրքմենստանը, Ադրբեջանը, Ուզբեկստանը, ինչպես նաև Ղազախստանը (Կարաչագանակի հանքավայր)։
Մեթանը և որոշ այլ ածխաջրածիններ տարածված են տարածության մեջ։ Մեթանը ջրածնից և հելիումից հետո տիեզերքում երրորդ ամենատարածված գազն է։ Մեթանի սառույցի տեսքով այն մասնակցում է արևից հեռու գտնվող բազմաթիվ մոլորակների և աստերոիդների կառուցվածքին, բայց այդպիսի փնջերը, որպես կանոն, չեն դասվում որպես բնական գազի հանքավայրեր, և նրանք դեռ գործնական կիրառություն չեն գտել։ Ածխաջրածինների զգալի քանակը առկա է Երկրի թիկնոցում, բայց դրանք նույնպես չեն հետաքրքրում։
Գազի հիդրատներ
Գիտության մեջ երկար ժամանակ հավատում էին, որ ավելի քան 60 մոլեկուլային քաշով ածխաջրածինների կուտակումները երկրի ընդերքում են հեղուկ վիճակում, իսկ ավելի բացերը `գազային։ Այնուամենայնիվ, 20-րդ դարի երկրորդ կեսին Մոսկվայի նավթի և գազի ինստիտուտի մի խումբ աշխատակիցներ A.A. Trofimuk, N.V. Chersky, F.A.Trebin, Yu.F. Makogon, V.G. Vasiliev հայտնաբերեցին բնական գազի հատկությունը որոշակի ջերմոդինամիկական պայմաններում անցնում են ընդերքի ամուր վիճակ և առաջացնում գազի հիդրատի հանքավայրեր։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ այս վիճակում բնական գազի պաշարներն ահռելի են։
Գազը վերափոխվում է ամուր վիճակի երկրի ընդերքում `զուգակցվելով մինչև 250 մթնոլորտ հիդրոստատիկ ճնշման և համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանի (մինչև +22 ° C) հիդրոստատիկ ճնշման ջրի հետ Գազի հիդրատի հանքավայրերն ունեն անհամեմատ ավելի բարձր գազի կոնցենտրացիա ծակոտկեն միջավայրի միավորի մեկ ծավալով, քան սովորական գազի հանքավայրերում, քանի որ ջրի մեկ ծավալը, երբ այն անցնում է ջրածածկ վիճակում, կապում է մինչև 220 գազի ծավալ։ Գազի հիդրատի հանքավայրերի գոտիները կենտրոնացած են հիմնականում հավերժական ցրտահարության բաշխման տարածքներում, ինչպես նաև օվկիանոսի հատակի տակ գտնվող մանր խորության վրա։
Հանքարդյունաբերություն
Բնական գազը թաղված է հողի մեջ 1000 մ-ից մի քանի կիլոմետր խորության վրա (Նովի Ուրենգոյ քաղաքի մոտակայքում գտնվող գերհորը ջրհորը ստացել է ավելի քան 6000 մետր խորությունից գազի ներհոսք)։ Աղիքներում գազը հայտնաբերվում է մանրադիտակային դատարկություններում (ծակոտիներ)։ Theակոտիները փոխկապակցված են մանրադիտակային ալիքներով `ճաքեր, այդ ալիքներով գազը հոսում է բարձր ճնշմամբ ծակոտիներից դեպի ավելի ցածր ճնշմամբ ծակոտիներ, մինչև որ դրանք լինեն ջրհորի մեջ։ Gasրամբարում գազի շարժը ենթակա է որոշակի օրենքների։ Գազը խորքից դուրս է գալիս այն բանի պատճառով, որ ջրամբարը ճնշման տակ է ՝ բազմակի անգամ ավելի բարձր, քան մթնոլորտայինը. Այսպիսով, շարժիչ ուժը ձևավորման և հավաքման համակարգի ճնշման տարբերությունն է։
Գազը արդյունահանվում է երկրի աղիքներից ՝ ջրհորների միջոցով։ Նրանք փորձում են հավասարաչափ հորեր տեղադրել դաշտի ողջ տարածքում ջրամբարում ջրամբարի ճնշման միատեսակ անկման համար։ Հակառակ դեպքում հնարավոր են գազի հոսքերը դաշտի տարածքների միջև, ինչպես նաև ջրամբարի վաղաժամ հեղեղումները։
Բնական գազի համաշխարհային արտադրությունը 2014-ին կազմել է 3460.6 միլիարդ մ 2։ Գազի արտադրության առաջատար դիրքերը զբաղեցնում են Ռուսաստանի Դաշնությունը (2005 թ. Արտադրությունը կազմել է 548 միլիարդ մ 2) և ԱՄՆ-ն (2009 թ. ԱՄՆ-ն առաջին անգամ շրջանցեց Ռուսաստանին ոչ միայն գազի արտադրության տեսանկյունից (624 միլիարդ մ 2 դիմաց 582,3 միլիարդ մ 2), այլ նաև առևտրային գազի արտադրության ծավալը, այսինքն `վաճառվելը գործընկերներին. 2010-ին Ռուսաստանը վերականգնեց արտադրության ավելացման արդյունքում արտադրվող գազի ծավալում իր առաջատարությունը, իսկ ԱՄՆ-ը, ընդհակառակը, կրճատեց արդյունահանումը)։
Բնական գազի փոխադրում
Հորերից եկող գազը պետք է պատրաստ լինի վերջնական օգտագործողին `քիմիական գործարան, կաթսայատուն, thermalԷԿ, քաղաքային գազային ցանցեր տեղափոխելու համար։ Գազի մաքրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է դրանում առկա առկայությամբ, բացի թիրախային բաղադրիչներից (տարբեր բաղադրիչներ ուղղված են տարբեր սպառողների համար), ինչպես նաև խառնուրդներ, որոնք դժվարություններ են առաջացնում տեղափոխման կամ օգտագործման մեջ։ Այսպիսով, գազի մեջ պարունակվող ջրի գոլորշին, որոշակի պայմաններում, կարող է առաջացնել հիդրատներ կամ, խտացնելով, կուտակվել տարբեր տեղերում (օրինակ ՝ խողովակաշարի ոլորում) ՝ խանգարելով գազի շարժմանը։ Ջրածնի սուլֆիդը առաջացնում է գազի սարքավորումների խիստ կոռոզիա (խողովակներ, ջերմափոխանակիչ բաքեր և այլն)։ Բացի բուն գազը պատրաստելուց, անհրաժեշտ է պատրաստել խողովակաշարը։ Այստեղ լայնորեն օգտագործվում են ազոտի բույսերը, որոնք օգտագործվում են խողովակաշարում իներտ մթնոլորտ ստեղծելու համար։
Ներկայումս տրանսպորտի հիմնական եղանակը խողովակաշարն է։ 75 ատմ ճնշման տակ գտնվող գազը մղվում է մինչև 1,42 մ տրամագծով խողովակների միջով։ Երբ գազը շարժվում է խողովակաշարով, հաղթահարելով շփման ուժերը ինչպես գազի և խողովակի պատի միջև, այնպես էլ գազի շերտերի միջև, այն կորցնում է պոտենցիալ էներգիան, որը տարածվում է ջերմության տեսքով։ Հետեւաբար, որոշակի ընդմիջումներով անհրաժեշտ է կառուցել կոմպրեսորային կայաններ (ԳՍ), որտեղ սովորաբար գազը սեղմվում է 55-ից 120 ատմ ճնշման ներքո և ապա հովացվում։ Խողովակաշարի կառուցումը և պահպանումը շատ թանկ է, բայց, այնուամենայնիվ, դա նախնական ներդրումների և կազմակերպման տեսանկյունից դա փոքր և միջին հեռավորության վրա գազի տեղափոխման ամենաէժան միջոցն է։
Խողովակաշարերի փոխադրումից բացի, լայնորեն օգտագործվում են հատուկ բաքերներ ՝ գազի կրիչներ, հատուկ նավեր, որոնց վրա գազը հեղուկացված վիճակում տեղափոխվում է մասնագիտացված իզոթերմային տարաների մեջ ՝ −160-ից −150 ° C ջերմաստիճանում։
Փոխադրման այս մեթոդը զգալիորեն ավելի տնտեսական է, քան խողովակաշարը, սկսած հեղուկացված գազի սպառողից ավելի քան 2000-3000 կմ հեռավորությունից, քանի որ հիմնական ծախսը ոչ թե փոխադրումն է, այլ բեռնման և բեռնաթափման գործողությունները, բայց ենթակառուցվածքներում ավելի մեծ ներդրումներ են պահանջում, քան խողովակաշարը։ Դրա առավելությունները ներառում են նաև այն փաստը, որ հեղուկացված գազը տեղափոխման և պահեստավորման ընթացքում շատ ավելի անվտանգ է, քան սեղմված գազը։
2004 թվականին միջազգային գազամատակարարումը խողովակաշարերով կազմել է 502 միլիարդ խորանարդ մետր, հեղուկացված գազը ՝ 178 միլիարդ խորանարդ մետր։ Միևնույն ժամանակ, հեղուկացված գազի մասնաբաժինը մատակարարումների ընդհանուր ծավալի մեջ արագորեն աճում է `2018-ին գերազանցելով 40% -ը (323 միլիարդ մ 2) և, ըստ առկա կանխատեսումների, 2040-ին կաճի 60% -ի։
Գոյություն ունեն նաև գազի փոխադրման այլ տեխնոլոգիաներ, օրինակ ՝ երկաթուղային բաքեր օգտագործելը։ Ծրագրեր են մշակվել նաև օդային նավերի կամ գազի հիդրոտացված վիճակում գազ տեղափոխելու համար, սակայն այդ զարգացումները տարբեր պատճառներով կիրառություն չեն գտել։
Հեղուկացված բնական գազ
Փոխադրման նպատակներով խառնուրդներից մաքրված բնական գազը հեղուկացվում է `հովացնելով մինչև −161,5 ° C խտացման ջերմաստիճանը։ Ստացված հեղուկը կոչվում է հեղուկացված բնական գազ (LNG): LNG- ի հիմնական առավելությունն այն է, որ զբաղեցրած ծավալը 600 անգամ պակաս է։ Նախքան սպառողին առաքելը, LNG- ը վերազերծման տերմինալներում վերադարձվում է գազային վիճակ [3]:
LNG- ն արտադրվում է հեղուկացման բույսերում։ LNG- ն տեղափոխվում է հատուկ կրիոգեն տարաների մեջ [3]:
Արդյունաբերական նպատակներով առաջին LNG- ն արտադրվել է 1917-ին ԱՄՆ-ում։ Քանի որ ավելորդ էր, տեխնոլոգիան չէր կատարելագործվել մինչև 20-րդ դարի կեսերը, և միայն 1941 թվականին կատարվեց LNG արտադրելու հաջորդ փորձը։ LNG- ի արտադրությունն արդյունաբերական մասշտաբի է հասել 1960-ականների կեսերին [3]:
ԽՍՀՄ – ում բնական գազը հեղուկացնելու առաջին կայանքները հայտնի են 1946 թվականից [8]: Այնուամենայնիվ, ԽՍՀՄ – ում LNG– ն արդյունաբերականորեն չի օգտագործվել։ Ռուսաստանում LNG առաջին խոշորամասշտաբ գործարանը գործարկվեց 2009 թվականին ՝ «Սախալին -2» նախագծի շրջանակներում ։
Էկոլոգիա
Էկոլոգիապես բնական գազը հանածո վառելիքի ամենամաքուր տեսակն է։ Այրվելիս շատ ավելի փոքր քանակությամբ վնասակար նյութեր են առաջանում, համեմատած այլ տեսակի վառելիքի հետ։ Սակայն վերջին կես դարի ընթացքում մարդկության կողմից հսկայական քանակությամբ տարբեր վառելիքների, այդ թվում ՝ բնական գազի այրումը հանգեցրել է մթնոլորտում ածխաթթու գազի պարունակության ավելացմանը, որը ջերմոցային գազ է։ Որոշ գիտնականներ, այդ հիմքի վրա, եզրակացնում են, որ կա ջերմոցային էֆեկտի վտանգ և, որպես հետևանք, կլիմայի տաքացում։ Այս առումով, 1997 թվականին ստորագրվեց Կիոտոյի արձանագրությունը `ջերմոցային էֆեկտը սահմանափակելու համար։ 2009 թվականի մարտի 26-ի դրությամբ Արձանագրությունը վավերացվել է աշխարհի 181 երկրների կողմից (այս երկրները միասին կազմում են համաշխարհային արտանետումների ավելի քան 61% -ը)։
Օգտագործում
•Գազի ջրատաքացուցիչ
•Գազի կաթսա
Կատեգորիա:Վառելանյութեր Կատեգորիա:Բնական գազ Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Սանտ Ալեսիո ին Ասպրոմոնտե
Սանտ Ալեսիո ին Ասպրոմոնտե (Sant'Alessio in Aspromonte) քաղաք Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։