cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հելեն Լանգե
Կյանք, կրթություն և մանկավարժություն
1871 թվականին Լանգեն տեղափոխվել է Բեռլին` պատրաստվելու մանկավարժի որակավորում ստանալու քննությանը, որը նա հաջողությամբ հանձնել է։ 1872 թվականին սկսել է աշխատել որպես մասնավոր կրկնուսույց և միանգամից նվիրվել է կանանց ու աղջիկների կրթության գործին` ընդունվելով Գերմանացի կանանց ուսուցիչների ու կրկնուսույցների ընկերություն (Verein deutscher Lehrerinnen und Erzieherinnen)։ 1874 թվականից Լանգեն սկսել է դասավանդել Կրահմերչենի կանանց ավագ դպրոցում Լիխտենբերգում, Բեռլինի մոտակայքում։ 1876-1891 թվականներին որպես ուսուցիչ և տնօրեն է աշխատել Բեռլինում, Քրաինշեն աղջիկների ավագ դպրոցում, որտեղ նաև սեմինար է հիմնել կին ուսուցիչների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիալական աշխատողներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Մաշևսկի գյուղական խորհուրդ (Մաշևսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մաշևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 4092 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 37,10 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 110,29 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1919 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սուրբ Վարդանանց եկեղեցի (Ախալցխա)
Պատմություն
Կառուցումը սկսվել է 1862 թվականի մարտին, Ախալցխայի առաջնորդական փոխանորդ Գրիգոր վարդապետ Սագինյանի նախաձեռնությամբ և մեծահարուստ մահտեսի Վարդան Վարդանյանցի հովանավորությամբ։ Օծումը և անվանակոչությունը տեղի են ունեցել 1863 թվականին, իսկ շինարարական աշխատանքները վերջնականապես ավարտվել են 1868 թվականին։
Եկեղեցին 3 մուտքերով, կենտրոնագմբեթ, ութանիստ մույթերով, արևմուտքից կից՝ եռահարկ, իսկ ճակտոնների գագաթներին՝ քառասյուն փոքր զանգակատներով կառույց է։ Ներսում կան երկու մույթեր, իսկ խորանի 2 կողմերում՝ մեկական ավանդատուն։ 1887 թվականին եկեղեցու բակում ամփոփվել է Ախալցխայի պատվավոր քաղաքացի, մեկենաս Վարդան Վարդանյանցի, ավելի ուշ՝ նաև նրա կնոջ աճյունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական եկեղեցիներ վ
Փիրան (Ջուլամերկի գավառ)
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յինդրժիխուվ Հրադեցի շրջան
Յինդրժիխուվ Հրադեցի շրջան (Okres Jindřichův Hradec), շրջան Չեխիայի Հարավային Բոհեմիայի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Յինդրժիխուվ Հրադեց քաղաքը։ Տարածքը 1943,69 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թվականի տվյալներով կազմում է 90 692 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 106 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Հովհաննես Բ Գաբեղենացի
Հովհաննես Բ Գաբաղենցի (հիշատակվում է նաև որպես Հովհաննես Բ Գաբեղյան, ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 557 թվականից։ Շարունակելով նախորդի քաղաքականությունը՝ գործուն պայքար է ծավալել նեստորականության և քաղկեդոնականության դեմ։ Այդ նպատակով թղթեր (նամակներ) է հղել Սյունյաց Միհրարտաշիր իշխանին, Վրթանես եպիսկոպոսին և Աղվանից Աբաս կաթողիկոսին։ Հովհաննես Բ Գաբաղենցին նաև քաջալերական մի նամակ է գրել Երուսաղեմի հայ միայնակյացներին, որոնց հալածել են հույն հոգևորականները՝ Քաղկեդոնի ժողովը չընդունելու և «երկու բնություն» չխոստովանելու համար։ 571 թվականին զորավար Վարդան Մամիկոնյանի հետ մեկնել է Կ. Պոլիս՝ Պարսկաստանի դեմ պատերազմում Բյուզանդիայից օգնություն խնդրելու նպատակով։ Հավատալով կայսրի խոստումներին՝ դավանաբանական հարցերում գնացել է զիջումների՝ Ս. Սոֆիայի Մայր եկեղեցում հաղորդվելով հույների հետ (ըստ Ասողիկ պատմիչի, այն դուռը, որտեղից հայերը եկեղեցի են մտել, կոչվել է «Դուռն Հայոց»)։ Ըստ ժամանակի ասորի պատմիչ Հովհաննես Եփեսացու, Հայաստանում իմանալով այդ մասին, բոլոր եպիսկոպոսները խիստ և սպառնալի ուղերձ են ուղարկել կաթողիկոսին ու հայ նախարարներին, որոնք համարձակվել էին հաղորդվել քաղկեդոնականների հետ։ Հետագայում Հովհաննես Բ Գաբաղենցին վերադարձել Հայ եկեղեցու դավանանքին և 572 թվականին Կ. Պոլսում հիմնել հայոց առանձին կրոնական համայնք։ Վախճանվել է տարագրության մեջ։
Կաթողիկոսական գահին Հովհաննես Բ Գաբաղենցուն նախորդել է Ներսես Բ Բագրևանդցին, հաջորդել՝ Մովսես Բ Եղիվարդեցին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ Կատեգորիա:Գաբեղյաններ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Մշակաց (գետ)
Մշակաց, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Գետիկի գետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռների հյուսիսարևմտյան լանջերից և Վահան գյուղի մոտ միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 7,5 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Գետիկ գետի վտակներ
Բեր լե Ալպ
Բեր լե Ալպ (Berre-les-Alpes), կոմունա Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս-Ալպեր-Լազուրե ափ շրջանի Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտի Գրաս շրջանի Կոնտ կանտոնում ։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2011 թվականին կազմել է 1280 մարդ, 2012 թվականին՝ 1278 մարդ.
Բնակչության թվաքանակի դինամիկան ։
Տնտեսություն
2010 կոմունայում հաշվառված են եղել 484 հարկատու տնային տնտեսություններ, որտեղ ապրում էր 1128 մարդ։ Մեկ հարկատուին բաժին ընկնող շահույթը կազմել է 20916 եվրո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դուբրավա (գյուղ, Ուֆիմսկի շրջան)
Դուբրավա (Дубрава, Дубрава), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 152 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Տեբա
Տեբա (Teba), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Գվադալտրեբա շրջանի մեջ։ Տարածքը կազմում է 144 կմ2։ Բնակչությունը՝ 184 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 70 կմ հեռավորության վրա։
Պիսեկի շրջան
Պիսեկի շրջան (Okres Písek), շրջան Չեխիայի Հարավային Բոհեմիայի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Պիսեկ քաղաքը։ Տարածքը 1127 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թվականի տվյալներով կազմում է 71 587 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 75 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Զալեսի
Զալեսի (Заліси), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1499 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զալեսի գյուղում բնակվում էր 1 427 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3771 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 378,41 մարդ/կմ²։
Ցյուրուպա (ավան, Վոլչանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Նատիրբովո
Նատիրբովո (Натырбово, Нэтырбий ), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետության Կոշեխաբլի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
Բնակչությունը թվականի տվյալներով կազմում է  մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադըղեայի Կոշեխաբլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1895 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սագվիչիո (Խոբի շրջան)
Սագվիչիո (საგვიჩიო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 5 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 20 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 531 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոբի շրջան‎‎‎
Դաոսականություն
Դաոսականություն, չինական կրոնական կամ փիլիսոփայական ուղղություն, որն ընդգծում է Դաոյի հետ ներդաշնակ կյանքը, գրական՝ ճանապարհ։ Դաոն հիմնարար գաղափար է չինական շատ փիլիսոփայական ուղղություններում։ Դաոսականությունում արտահայտվում է սկզբունք, որ «դաոն» ամեն ինչի գոյության օրինակի ու բովանդակության աղբյուր է ։ Դաոսականությունը տարբերվում է կոնֆուցիականությունից՝ չհակասելով ծեսերին և հասարակական կարգին ։ Դաոսականության էթիկան մեծապես կախված է հատուկ դպրոցից, բայց հակված է ընդգծելու Վու-վեյը (անջանք գործողություն), բանականությունը, պարզությունը, ինքնահոսությունը և երեք գանձերը՝ 慈 կարեկցանքը, 儉 զգուշավորությունը և 不敢為天下先 խոնարհությունը։
Դաոսականության արմատները հասնում են առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դար։ Վաղ դաոսականությունն իր տիեզերական պատկերացումները վերցրել է Յինյանգի բնագիտական դպրոցից և խորապես ազդվել է չինական մշակույթի ամենահին տեքստերից։ Յիջինգը փիլիսոփայական համակարգ է այն մասին, թե ինչպես պահել, վարվել մարդկանց հետ՝ հետևելով բնության այլընտրանքային փուլերին։ Լեգալիստ Շեն Բուհայը (մ.թ.ա. 400-337 թվականներ, հնարավոր է լինի նաև դաոսականության հիմնադիրը) Վու-վեյի իսկական քաղաքականության բացահայտողն է ։ Դաո Դե Ցզինը, ամփոփ գիրք է Լաո Ցզիի ուսմունքների մասին (չինարեն 老子, արտասանություն՝ Lǎozǐ, Wade–Giles։ Lao Tzu), որը Հուանցզիի ավելի ուշ գրությունների հետ միասին համարվում է դաոսականության ավանդույթների անկյունաքարային աշխատանքներից։
Կին շամանները մեծ դեր են խաղացել այս ավանդույթներում, որոնք հատկապես ուժեղ էին հարավային Չու նահանգում։ Վաղ դաոսականության շարժումը, հակադրվելով շամանիզմին, զարգացրեց իր իսկ ինստիտուտը, բայց կլանեց հիմնական շամանական տարրերը։ Շամանները երևան բերեցին դաոսականության հիմնական տեքստերը վաղ ժամանակներից մինչև 20-րդ դար ։ Դաոսականության ինստիտուցիոնալ պատվիրանները զարգացան տարբեր եղանակներով, որոնք ավելի ուշ ժամանակներում պայմանականորեն խմբավորված են երկու հիմնական ճյուղերում՝ Հուանխեն դաոսականություն և Զենգայի դաոսականություն։ Լաո Ցզիից և Հուան Ցզիից հետո դաոսականության գրականությունն աճել է կայուն կերպով և ձևավորվել է կանոնի ձևով՝ Դաո զենգը, որը տպագրվել է կայսեր հրամանով։ Չինաստանի պատմության ընթացքում դաոսականությունը մի քանի անգամ ընդունվել է որպես պետական կրոն։ 17-րդ դարից հետո այն զիջել է իր դիրքերը։ Դաոսականությունը դարերի ընթացքում խորը ազդեցություն է թողել չինական մշակույթի վրա։ Դաոսական (չինարեն՝ 道士, արտասանություն՝ dàoshi, «դաոյի վարպետ») կոչումն ավանդականորեն վերագրվում է միայն հոգևորականությանը և ոչ թե նրանց ուսմունքի հետևորդներին, որոնք սովորաբար հոգ են տարել Չինաստանի ժողովրդական կրոնի և ոչ դաոսական ծիսական ավանդույթի մասին. նշենք ծիսական ավանդույթների և գործելակերպի տարբերությունը, որոնք հաճախ սխալ կերպով կապվում են դաոսականության հետ։ Չինական ալքիմիան (հատկապես Նեյդանը), չինական աստղագիտությունը, Զեն բուդդիզմը, չինական մարտարվերստը, չինական ավանդական բժշկությունը, ֆեն շույը և քիգոնգը պատմության ընթացքում փոխկապակցված են եղել դաոսականության հետ ։ Չինաստանից դուրս դաոսականությունը նաև ազդեցություն է ունեցել Ասիայի շրջակա հասարակությունների վրա։
Դասակարգում
«Դաոսականություն» բառը օգտագործվում է թարգմանելու տարբեր չինարեն տերմիններ, որոնք վերաբերում են նույն ավանդույթի և իմաստաբանական դաշտի տարբեր ասպեկտներին ։
Այնուամենայնիվ, քննարկված տարբերությունը մերժվում է արևմտյան և ճապոնական գիտնականների մեծամասնության կողմից, քանի որ այն հակասում է տարբեր դավանական դպրոցների, աղանդների և շարժումների դասակարգմանը  ։ Դաոսականությունը չի տեղավորվում մեկ կազմակերպված, սահմանված կրոնի հովանու ներքո, ինչպես Աբրահամի կրոնների ավանդույթները, ոչ էլ այն կարող է ուսումնասիրվել որպես չինական ժողովրդական կրոնի բացառիկ տարբերակ, քանի որ չնայած երկու էլ ունեն նմանատիպ սկզբունքեր, սակայն չինական ժողովրդական կրոնի մեծ մասն առանձնանում է դաոսականության հիմնական ուսմունքներից ։ Սինոլոգներ Իզաբել Ռոբինետը և Լիվիան Քոնը համաձայն են, որ «Դաոսականությունը երբեք միասնական կրոն չի եղել և մշտապես բաղկացած էր մի շարք ուսմունքների համադրությունից՝ հիմնված տարբեր բնօրինակ բացահայտումների վրա» ։
Չինացի փիլիսոփա Չուն Ին Չենը դաոսականությունը տեսնում էր որպես կրոն, որը ներկառուցված էր Չինաստանի պատմության և ավանդույթի մեջ։ «Անշուշտ, կոնֆուցիականությունը, դաոսականությունը կամ ավելի ուշ չինական բուդդայականությունը ընկնում են այս մտածելակերպի և կազմակերպման ձևի մեջ և այս իմաստով մնում են կրոնական, չնայած անհատապես և ինտելեկտուալ ձևով էլ նրանք ընկալվում են փիլիսոփայության և գործնական իմաստության ձևեր» ։ Չուն Ին Չենը նաև նշել է, որ երկնքի դաոսական տեսակետը հոսում է հիմնականում «դիտարկումներից և խորհրդածություններից, թեև ճանապարհի ուսուցումը (Դաո) կարող է նաև ներառել երկնային ճանապարհը, անկախ մարդկային բնությունից» ։ Չինական պատմության մեջ բուդդայականության, դաոսականության և Կոնֆուցիականության երեք կրոնները կանգնած են իրենց սեփական տեսակետների վրա և դեռ «ներգրավված են միմյանց ներդաշնակության և կոնվերգենցիայի գտնելու փորձի մեջ, այսպիսով կարող ենք խոսել «երեք կրոնների» ուսմունքի միասնության մասին (sanjiao heyi) ։
«Դաոսական» տերմինը և դաոսականությունը որպես «կրոնական հիմք»
Ավանդաբար չինարեն լեզուն չունի տերմիններ, որոնք տարրանջատում են դաոսականության հետևորդներին աշխարհիկ մարդկանցից, որոնք հետևում են ժողովրդական կրոնին։ Արևմտյան սինոլոգիայում (գիտություն Չինաստանի մասին) «դաոսականությունը» սովորաբար օգտագործվում է թարգմանելու (daoshi- դաոսական, «Դաոյի վարպետ» տերմինը), դրանով իսկ խիստ սահմանազատելով դաոսական հոգևորականությանը, որոնք «ներկայացնում են դաոսական մշակույթը մասնագիտական հիմունքներով», դաոսական պատարագի մասնագետներ են և, հետևաբար, կարող են այս գիտելիքներն ու ծիսական հմտություններն օգտագործել համայնքի օգտին ։
Դաոսական հոգևորականների այս դերն արտացոլում է դաոսականության սահմանումը որպես «տեղական տաճարների զարգացման ավանդական շրջանակ», այսինքն, գիտնականների կողմից առաջադրված չինական կրոնի սխեման կամ կառուցվածքը, ինչը առաջին անգամ նախաձեռնել է հետազոտող Քրիստոֆեր Շիփփերը «Դաոյի մարմնում» (1986 թ.) ։ Դաոսականը համեմատելի է չինական ավանդական դավանանքի շրջանակներում ոչ դաոսական «ֆաշիի» ( չինարեն՝ 法師, ծիսական ավանդույթների վարպետ) հետ ։«Դաոսականության հետևորդ» տերմինը dàojiàotú (չինարեն՝ 道教徒), «դաոսական» բառի իմաստով, որպես «դավանանքի անդամ կամ հավատացյալ», ժամանակակից մոտեցում է, որը վերադառնում է  20-րդ դարում Չինաստանում արևմտյան կատեգորիայի «կազմակերպված կրոնին», սակայն այն ոչ մի նշանակություն չունի չինական հասարակության մեծամասնության համար, որտեղ դաոսականությունը շարունակում է մնալ չինական կրոնի ավելի հիմնական մաս կազմող «պատվիրանի» հետ։
Պատմություն
Ըստ ավանդության՝ Լաո Ցզին համարվում է դաոսականության կրոնի հիմնադիր և այս համատեքստում սերտորեն զուգորդվում է բնօրինակ դաոսականության հետ ։ Անկախ նրանից, որ նրա գոյության փաստը վիճարկվում է, նրան վերագրված աշխատանքը, Դաո Դե Ցզին, վերաբերում է մ.թ.ա. 4-րդ դարի վերջերին ։
Դաոսականությունն իր տիեզերական հիմքերը վերցրել է բնագետների դպրոցից, որը զարգացել էր պատերազմական պետությունների շրջանում (մ.թ. 4-րդ և 3-րդ դարեր) ։ Ռոբինետը նույնականացնում է դաոսականության առաջացման չորս բաղադրիչները
Դաոսականության որոշ տարրեր կարող են հայտնվել Չինաստանում նախապատմական ժողովրդական կրոնների հետ, որոնք հետագայում միավորվել են դաոսականության ավանդույթների մեջ ։ Մասնավորապես, շատ դաոսական փորձառություններ են բերում պատերազմի ժամանակաշրջանների Վուի (կապված հյուսիսային Չինաստանի շամանական մշակույթի հետ) և ֆանգշիի (որը, հավանաբար, բխում է «Հին ժամանակների արխետիպային գուշակներից», ենթադրաբար որոնցից էր նաև Լաո Ցզին»), թեև հետագայում դաոսականները պնդում էին, որ դա այդպես չէր։ Երկու տերմիններն օգտագործվել են այն մարդկանց համար, որոնք նվիրված են «... մոգությանը, բժշկությանը, գուշակությանը ... երկարակեցության մեթոդներ և բարոյագիտություն տարածողներին», ինչպես նաև ծայրահեղականներին։ Վուի դեպքում «շամանները» կամ «կախարդները» հաճախ օգտագործվում են որպես թարգմանության ։ Ֆանգը փիլիսոփայական մոտեցում ունեցավ Բնագետների դպրոցին և շատերն ապավինեցին աստղագիտությանը և օրացուցային խորհրդանշաններին իրենց գուշակության գործերում ։
Դաոսականության առաջին կազմակերպված ձևը, Դանշիականության (Սելեստիալ վարպետների) դպրոցը (հետագայում հայտնի է որպես Չժենգիի դպրոց), զարգացել է «բրնձի 5 կտուցներ» շարժման կողմից, 2-րդ դարի վերջին։ Վերջիսը հիմնադրվել է Չժան Դաոլինի կողմից, որը պնդում էր, որ Լաո Ցզին իրեն ներկայացել է 142 թ. ։ Թիանշիի դպրոցը պաշտոնապես ճանաչվեց 215 թ. տիրակալ Կաո Կաոյի կողմից, որը օրինականացրեց Կաո Կաոյի իշխանության գալը ։ Մ.թ.ա. 2-րդ դարի կեսին Լաո Ցզին կայսերական ճանաչում ստացավ՝ որպես աստվածություն ։
Դաոսականությունը, Շանսինգի դպրոցի ձևով, Չինաստանում կրկին ձեռք բերեց պաշտոնական կարգավիճակ Տան դինաստայի (618-907) օրոք, որի կայսրերը Լաո Ցզիին իրենց ազգականն էին համարում ։ Շանսինգի շարժումը, այնուամենայնիվ, զարգացել էր ավելի վաղ՝ 4-րդ դարում՝ 364-ից 370-ի միջև ընկած ժամանակահատվածում, աստվածների և հոգիների կողմից մի շարք հայտնագործությունների հիման վրա ։
397-402 թթ. ընկած ժամանակահատվածում Գե Չաոֆուն ավարտեց մի շարք ձեռագրեր, որոնք հետո ծառայեցին Լինբաո դպրոցին, որը իր մեծագույն ազդեցությունն ունեցավ Սոն դինաստիայի (960–1279) օրոք ։ Սոն դինաստիայի մի շարք կայսրեր, հատկապես Հուիսոնն ակտիվ էր դաոսականության խթանման գործում՝ հավաքում էր դաոսականության տեքստերը և հրատարակում Դաոզենի խմբագրումները ։
12-րդ դարում Շանդոնում հիմնվել է Հուանզեն դպրոցը։ Այն ծաղկում է 13-րդ և 14-րդ դարերում և Յուան դինաստիայի ժամանակ դառնում Հյուսիսային Չինաստանի ամենախոշոր և ամենակարևոր դաոսականության դպրոցը։ Դպրոցում ամենահարգված վարպետը` Քիու Չուջին էր, ով 1222 թ. հանդիպել է Չինգիզ Խանի հետ և հաջողություն է հասել՝ Խանին համոզելով դաժան նվաճումների ժամանակ ավելի շատ զսպվածություն ցուցաբերել։ Ավելին՝ Խանի հրամանագրով դպրոցը ազատվել է հարկերից ։
Կոնֆուցիականության, դաոսականության և բուդդայականության ասպեկտները գիտակցաբար սինթեզվում էին նեոկոնֆուցիականության դպրոցում, որն ի վերջո Մին դինաստիայի (1368-1644) օրոք դարձավ կայսերական ուղղափառ հավատք՝ ծառայելով պետական բյուրոկրատական նպատակների համար ։ Ցին դինաստիանի կողմից (1644-1912), այնուամենայնիվ, շատ պահանջված էր դաոսականության վրա հիմնաված կոնֆուցիականությունը։ 18-րդ դարի ընթացքում կազմավորվեց կայսերական գրադարանը՝ բացառելով գրեթե բոլոր դաոսականության գրքերը ։ 20-րդ դարի սկզբում վերջինս անկում ապրեց (օրինակի համար, Պեկինի «Սպիտակ ամպ» տաճարում Դաո Ցզիի միայն մեկ ամբողջական օրինակ էր պահպանվել) ։
Այսօր դաոսականությունը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կողմից ճանաչված հինգ կրոններից մեկն է։ Կառավարությունը կարգավորում է իր գործունեությունը Չինաստանի դաոսականների ասոցիացիայի միջոցով ։ Դաոսականությունն ազատորեն կիրառվում է Թայվանում, որտեղ նա հավակնում է ունենալ միլիոնավոր կողմանիցներ։
Բարոյագիտություն
Դաոսականությունը որպես կանոն փորձում է ընդգծել Ի Չինգի, Դաո Դե Ցզիի և Հուանցզիի տարբեր թեմաներ՝ ինչպիսիք են բնականությունը, ինքնազննումը, պարզությունը, ցանկություններից հրաժարումը և ամենակարևորը՝ Վու-վեյը ։ Այնուամենայնիվ, այս անկյունաքար տեքստերի սկզբունքները չեն կարող հավասարվել դաոսականության հետ ։
Դաո և Դե
Դաո (道, արտասանություն՝ dào) բառացիորեն նշանակում է «ճանապարհ», բայց կարող է նաև մեկնաբանվել որպես ճանապարհ, ալիք, ուղի, վարդապետություն կամ գիծ ։ Դաոն «Մեկն է, որը բնական, ինքնաբուխ, հավերժական, անիմաստ և աննկարագրելի է։ Դա միանգամից բոլոր բաների սկիզբն է և այն ճանապարհը, որով բոլորը գնում են իրենց ընթացքով», որպես «տիեզերքի հոսք» , «կոնցեպտուալ անհրաժեշտ գոյաբանության հիմք» , կամ բնության դրսևորում ։ Դաոն նաև այն բանն է, որ անհատները կարող են ինքնաբերաբար գտնել իրենց մեջ ։
Դաոյի ակտիվ արտահայտությունը կոչվում է Դե՝ մարդու ներսում դաստիարակված դաոյի արտահայտումը ։
Վու-վեյ
Հին դաոսական տեքստերում Վու-վեյը իր զիջող բնույթով կապված է ջրի հետ ։ Դաոսական փիլիսոփայությունն ըստ Ի Չինգ-ի առաջարկում է, որ տիեզերքը ներդաշնակորեն գործի իր ճանապարհներով։ Երբ ինչ-որ մեկն իր կամքը դրսևորում է աշխարհին այնպես, որը փոփոխության ցիկլի ռիթմից դուրս է, նա կարող է խանգարել այդ ներդաշնակությանը և չնախատեսված հետևանքներն ավելի հավանական են, քան արդյունքը։ Դաոսականությանը, որպես հիմնական խնդիր, կամքը չի բնորոշվում, փոխարենը այն պնդում է, որ պետք է կամքը դրսևորվի բնական տիեզերքի հետ ։ Այս ձևով կարելի է խուսափել պոտենցիալ վնասակար միջամտությունից, և այդպիսով նպատակներին կարելի է հասնել հեշտությամբ  ։ «Ըստ Վու-վիի իմաստունը ձգտում է ներդաշնակության հասնել մեծ Դաոյի հետ, որն ինքն է իրականացնում անգործությունը»։
Բանականություն
Բանական էությունը (չինարեն՝ 自然, արտասանություն zìrán, Wade-Giles։ tzu-jan, գրական «ներահայեցողություն», «ինքնակազմակերպումը») համարվում է դաոսականության կենտրոնական արժեք։ Այն նկարագրում է բոլոր իրերի «նախնական վիճակը», ինչպես նաև Դաոյի հիմնական բնույթը և սովորաբար կապված է ինքնաբխության և ստեղծագործականության հետ։ Ճշմարտություն ձեռք բերելու համար հարկավոր է բացահայտել Դաոն, որը ներառում է ինքնասիրությունից և ցանկությունից ազատություն և պարզության գնահատում։
Բանականության համար հաճախ կիրառվող փոփոխություն է պու-ն (պարզեցված չինարեն՝ 朴, ավանդական չինարեն՝ 樸, արտասանություն՝ pǔ, pú, Wade-Giles։ p'u, գրական «չկտրված ծառեր»), «անձի բնության բնօրինակը ... նախքան մշակույթի տպագրությունը»։ Այն սովորաբար վերաբերում է պետություն, որը վերադառնում է։
Երեք գանձ
Դաոսական երեք գանձերը կամ երեք զարդերը (պարզեցված չինարեն՝ 三宝, ավանդական չինարեն՝ 三寶, արտասանություն՝ sānbǎo) բաղկացած են հիմնական հատկություններով՝ ցի (չինարեն՝ 慈, արտասանություն՝ cí, սովորաբար թարգմանվում է որպես կարեկցանք), ցիա (չինարեն՝ 俭, արտասանություն՝ jiǎ, սովորաբար թարգմանվում է որպես չափավորություն) և բուան վի տանցիա հիեն (չինարեն՝ 不 敢为天下先, արտասանություն՝ bùgǎ wéi tiânxià xiān, բառացիորեն «չհամարձակվել գործել առաջինը երկնքի տակ», բայց սովորաբար թարգմանված է որպես խոնարհություն)։
Որպես դաոսականության փիլիսոփայության «գործնական, քաղաքական կողմ», Արթուր Վեյլին դրանք թարգմանել է որպես «ագրեսիվ պատերազմից և մահապատիժից խուսափում», «ապրուստի բացարձակ պարզություն» և «ակտիվ հեղինակություն հաստատելուց հրաժաում» ։
Երեք գանձերը կարող են վերաբերել նաև ին, քի և շեն (չինարեն՝ 精氣神, արտասանություն jīng-qì-shen, ոիտեղ ինը սովորաբար թարգմանվում է «էության» և շենը՝ «ոգի») հասկացություններին։ Ավանդական չինական հայեցակարգում մարդու մարմինը բաղկացած է այս երեք տարրերից, որը նրա տիեզերական հիմք կիսում է ` նատուրալիստների և դաոսականնների։ Այս համատեքստում նրանք կարևոր դեր են խաղում Նիդյանում («դաոսականության ներքին ալքիմիա») ։
Տիեզերագիտություն
Դաոսական տիեզերաբանությունը փուլային է՝ հարաբերականությունը, էվոլյուցիան և «ծայրահեղության հանդիպումը» հիմնական նիշերը ։ Այն կիսում է Բնագետների դպրոցի (Յինյանգ) տեսակետները, որը գլխավորում էր Զու Յանը (մ.թ.ա. 305 - 240 թթ.)։ Դպրոցի սկզբունքները ներդաշնակեցրին Վու Հինը (Հինգ ֆազ) և Ին և յանի հասկացությունները։ Այս ոգով տիեզերքը գտնվում է ինքն իրեն վերաստեղծելու մշտական գործընթացի մեջ, քանի որ գոյություն ունեցող ամենը ինչ ընդամենը «քի»-ի հասարակ դրսևորում է, որը «խտանում է» և վերածվում է կյանքի, «նոսրանում է»՝ անորոշ պոտենցիալի ։ Քին անընդհատ փոխակերպման մեջ է իր խտացված և նոսրացված վիճակների միջև։ Մյուս կողմից քիի այս երկու տարբեր վիճակները Ինի և յանի (երկու ծայրահեղություններ, որոնք անընդհատ պայքարում են իրար դեմ են և չեն կարող գոյություն ունենալ առանց մեկը մյուսի ) վերացական էության մարմնավորումն են ։
Մարդիկ դիտվում են որպես տիեզերքի միկրոտեսակ, և, օրինակ, ներառում են Վու Ցինգը՝ կազմված զան-ֆո օրգանների տեսքով ։ Արդյունքում, ենթադրվում է, որ տիեզերքի ավելի խորը հասկացողությունը կարելի հասսկանալ՝ ընկալելով ինքդ քեզ ։
Աստվածաբանություն
Դաոսականությունը կարելի է սահմանել որպես պանթեիստական՝ հաշվի առնելով նրա փիլիսոփայական շեշտադրումը Դաոյի անկայունության և «Ճանապարհի» առաջնայնության վրա, այլ ոչ թե Աստծո մարդակերպ հասկացությունների վրա։ Սա հիմնական համոզմունքներից է, որ գրեթե բոլոր ուղղությունները կիսում են ։
Սովորաբար դաոսականության պատվերները աստվածների պանթեոնի վերևում ներկայացնում են «Երեք մաքուրներին» ՝ պատկերավորելով Դաոյի ծագման հիերարխիան։ Լաոյի (Laojun, «Լաոյի վարպետ») համարվում է Երեք Մաքուրներից մեկի մարմնացումը և երկրպագվում որպես փիլիսոփայական վարդապետության նախնի ։
Դաոսականության տարբեր ճյուղերը հաճախ ունեն փոքր աստվածությունների տարբեր պանթեոններ, որտեղ այդ աստվածություններն արտահայտում են տարբեր տիեզերական պատկերացումներ ։ Փոքր աստվածություններին նույնպես կարող են խրախուսել կամ նվազեցնել իրեն կոչումներոմ՝ կախված նրանց գործունեությունից ։ Չինական մի շարք տարբերակների մեջ ընդգրկված է Ջադի կայսրը, որը համարվել է «Երեք մաքուրներից» հիմնականը, որպես ամենաբարձր Աստծո ներկայացուցիչ։
Դաոսականության պատմական անձինք և այն մարդիկ, որոնք համարվում են անմահ (հիան), հարգվում են ինչպես հոգևորականների, այնպես էլ աշխարհիկ մարդկանց կողմից։ Չնայած աստվածների այս հիերարխիաներին, Դաոյի ավանդական հասկացությունները չպետք է շփոթվեն արևմտյան աստվածաբանության հետ։ Դաոյի հետ մեկ լինելը պարտադիր չէ, որը առկա է հինդուիզմում՝ ոգու հավերժական միասնության օրինակով ։
Դաո Դե Ցզին
Դաո Դե Ցզինը կամ Դաոդեջինգը դաոսական ամենաազդեցիկ տեքստն է համարում ։ Լեգենդի համաձայն, այն գրվել է Լաո Ցզիի կողմից, և հաճախ այդ գիրքը պարզապես կոչվում է «Լաոցզի»։ Այնուամենայնիվ, հեղինակությունը, ծագման հստակ ամսաթիվը և նույնիսկ տեքստի միասնությունը դեռևս ենթակա են քննարկման և հավանաբար երբեք հայտնի չեն դառնա ։ Դաո Դե Ցզիի ամենավաղ պեղված տեքստերը (գրված բամբուկե տախտակների վրա) վերագրվում են մ.թ.ա. 4-րդ դարի վերջերին [86]։ Կրոնական դաոսականության պատմության ընթացքում Դաո Ցզին օգտագործվում է որպես ծիսական տեքստ ։ [87] Դաո Դե Ցզիի հայտնի առաջին տողերն են.
道可道非常道 (արտասանություն՝ dào kĕ dào fēi cháng dào) Դաոն որ կարելի է պատմել իսկական Դաոն չէ 名可名非常名 (արտասանություն՝ míng kĕ míng fēi cháng míng) Անունը, որ կարելի է անվանել իսկական անուն չէ։
Կա մի լուրջ, երբեմն թեժ բանավեճ, թե Դաո Դե Ցզիի որ անգլերեն թարգմանությունն է լավագույնը, քանի որ կիրառված են թարգմանության տարբեր մեթոդաբանություններ ։ Դաո Դե Ցզին թեմատիկորեն կարգավորված չէ։ Այդ իսկ պատճառով տեքստի հիմնական թեմաները սովորոբար արտահայտվում են տարբեր ձևակերպումներով, հաճախ միայն փոքր տարբերությամբ ։
Հուանցզի
Հուանցզի (չինարեն՝ 莊子) անունը, ավանդական հեղինակի անունով կոչվել է Հուանցզի՝ տարբեր աղբյուների հավաքածու է, և, ընդհանուր առմամբ, համարվում է դաոսական ամենակարևոր գրվածքներից։ Մեկնաբանող Գու Սյանը (300 թ.) օգնեց հաստատել տեքստը որպես դաոսականության մտքի կարևոր աղբյուր։ Ավանդական տեսակետն այն է, որ Հուանցզին գրեց առաջին յոթ գլուխները («ներքին գլուխները»), և նրա աշակերտները և հարակից մտածողները պատասխանատու էին մյուս մասերի («արտաքին» և «տարբեր» գլուխների) համար։ Աշխատանքն օգտագործում է անեկդոտներ, առակներ և երկխոսություններ` իր հիմնական թեմաներից մեկը՝ բանական աշխարհի օրենքներին և տարրերի «ուղին» արտահայտելու համար  ։
Ի Չինգ
Ի Չինգը կամ Յիչինգը սկզբնապես եղել է գուշակության համակարգ, որը ծագել է մ.թ.ա. մոտ 1150 թ. ։ Չնայած դա նախորդում էր Դաոյի՝ որպես փիլիսոփայության և կրոնական կազմակերպված համակարգի առաջին հիշատակումներին, այն ներառվեց կոնֆուցիականության և դաոսականության պրակտիկայի համակարգում։
Ի Չինգը, չնայած մերժված է իր սեփական մեկնաբանություններից, բաղկացած է 8 տրիգրամների ( հեքսագրամներ) 64 համադրություններից, որոնք ավանդաբար ընտրվում են մետաղադրամներ կամ որդեր նետելու օգնությամբ, որպեսզի գուշակին տա որոշակի պատկերացումներ «փոփոխվող գծերի», ինչ-որ գաղափարի մասին, որը զարգանում է ։
Ի Չինգի 64 ինքնատիպ նշանները կարող են կարդացվել նաև որպես մեդիտացիա Ին և յան ցիկլերը ղեկավարելու մասին, ինչպես Լաո Ցզին ընդգծում է Դաո Դե Ցզիում (այս տեքստի ամենահին հայտնի տարբերակը վերաբերում է մ.թ.ա. 400 թ.)։ Վերջերս, ինչպես արձանագրված էր 18-րդ դարում, Դաոսական վարպետ Լյու Յիմինը շարունակում էր պաշտպանել դրա օգտագործումը ։
Դաոզան
Դաոզանը (道 藏, Դաոյի գանձարան) վերաբերում է դաոսականություն սկզբունքներին։ Այն սկզբնապես կազմվել է Ին, Տան և Սոն դինաստիաների ժամանակ։ Մերօրյա տարբերակը հրապարակվել է Մին դինաստիայի ժամանակ ։ Մին Դաոզան ներառում է գրեթե 1500 տեքստեր ։ Ստորև բերված է բուդդայական եռագրությունից օրինակ, այն բաժանված է երեք դոնգայի (洞, «քարանձավ», «պատկերագիր»)։ Նրանք կազմված են «բարձրագույնից» մինչև «ցածրագույն»  ։
Շանցզի դպրոցը սովորություն ունի սուրբ գրությունների ուսումնասիրության միջոցով մոտենալ դաոսականությանը։ Կարծում են, որ որոշ ընտրված տեքստեր կարդալը բավական է անմահության հասնելու համար ։
Աշխարհընկալում
Դաոսականության աշխարհայացքի օրենքների ամփոփումը կարևորում է հետևյալ կետերը, ինչպիսիք են.
Խորhրդանիշեր և պատկերներ
Տայջիցու (պարզեցված չինարեն՝ 太极 图, ավանդական չինարեն՝ 太极 圖, արտասանություն՝ tàijítú, սովորաբար հայտնի է որպես «Ին և Յան նշան» կամ պարզապես «Ին Յան») և բագուա 八卦 (ութ տրիգրամա) Դաոսականության սիմվոլիկան ։ Այս տիեզերաբանության մեջ տիեզերքը ստեղծում է նյութական էներգիայի առաջնային քաոսից, որը ձևավորվում է Ին և Յան ցիկլերի մեջ և ստեղծվում է օբյեկտներ և կյանք։ Ինն ընդունող է և Յանն ակտիվ սկզբունքը, որը տեսնում է բոլոր ձևերի փոփոխության և տարբերության մեջ, ինչպիսիք են տարեկան սեզոնային ցիկլերը, լանդշաֆտը, սեռական կապը, տղամարդկանց և կանանց ձևավորումը որպես կերպարներ և սոցիալ-քաղաքական պատմություն ։ Չնայած գրեթե բոլոր դաոսական կազմակերպությունները օգտագործում են այն, դա կարելի է նաև համարել նաև կոնֆուցիական, նեոկոնֆուցիական կամ համաչինական։ Այս խորհրդանիշը կարելի է տեսնել որպես դաոսականության կազմակերպության դրոշների և լոգոների, տաճարի հատակների դեկորատիվ տարր կամ ուղղահայաց հագուստի վրա։ Սոն դինաստիայի աղբյուրների համաձայն, այն ծագել է 10-րդ դարում ։ Նախկինում վագրն ու վիշապը խորհրդանշում էին Ինը և յանը ։
Դաոսական տաճարները կարող են կիրառել քառակուսի կամ եռանկյունի դրոշներ։ Նրանք սովորաբար առանձնանում են առեղծվածային գրվածքով կամ դիագրամներով և նախատեսված են տարբեր գործառույթներ իրականացնելու, ներառյալ մահացածների ոգու առաջնորդությունը, լավ բախտ բերելու, կյանքի երկարացման և այլն ։ Այլ դրոշներն ու պաստառները կարող են լինել աստվածներինը, կամ անմահ դարձածներինը ։
Երբեմն հայտնվում է յոթ աստղով զիգզագ, որը ներկայացնում է Մեծ անդունդը (կամ Բուշելը, չինական համարժեքը)։ Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի Շան դինաստիայի մեջ չինական մտածելակերպը «Մեծ անդունդը» համարում էր աստվածություն, իսկ Հանի դինաստիայի ժամանակ այն համարվում էր «քաոսի» աստծո քի ուղին՝ Տայիյին ։
Ճապոնիայում, հարավային Չինաստանում և Թայվանում դաոսականության տաճարները հաճախ կարող են հայտնաբերվել վիշապների և փյունիքների տեսքով գույնզգույն կերամիկական սալիկներով պատրաստված տանիքներով։ Նրանք նաև կանգնած են Ին և յանի ներդաշնակության համար (փյունիքը ներկայացնում է Ինը)։ հարակից խորհրդանիշն այն բոցավառ մարգարիտն է, որը կարելի է տեսնել կտուրների վրա երկու վիշապների միջև, ինչպես նաև Երկնային դարպասների մազակալների վրա ։ Ընդհանուր առմամբ, չինական Դաոսական ճարտարապետությունը չունի առանձնահատկություններ, որոնք տարբերվում են այլ կառույցներից ։
Բուսակերների դիետա
Դաոսական սննդակարգը խրախուսում է ծոմապահությունն ու բուսակերությունը։
Ծեսեր
Մասնավոր տոների ժամանակ տեղի են ունենում փողոցային շքերթներ։ Դրանք կենդանի ակտեր են, որոնք անխափանորեն ներառում են հրավառություն և ծաղիկներով բեռնասայլերից հնչեցվում է ավանդական երաժշտություն։ Նրանք նաև տարբեր առումներով ներառում են առյուծի և վիշապի պարեր, մարդիկ հագնում են տիկնիկներ (հաճախ «Յոթերորդ Տիրոջ» և «Ութերորդ Տիրոջ»), տանջի (童 乩 մեդիումներ և շամաններ), ովքեր կտրում են իրենց մաշկը դանակով, բաջաջիան, որոնք կունֆույի մարտարվեստի պատվո պահակներ են՝ դիվային դիմահարդարմամբ և աստվածությունների պատկերները կրող պատգարակավորներ։ Տարբեր մասնակիցներ համարվում են ոչ թե կատարողներ, այլ ավելի շուտ մարմնավորում են աստվածներին և հոգիներին ։
Գուշակությամբ՝ ներառյալ աստղագուշակությամբ, Ի Չինգով և գուշակության այլ ձևերով զբաղվողները, վաղուց համարվում են ավանդական դաոսականության հետևողներ։ Ոգեկանչումը լայնորեն հանդիպում է նաև որոշ աղանդներում։ Գոյություն ունի ակադեմիական և սոցիալական առանձնահատկություն ոգեկանչման մարտական (ինչպիսին տանջին է) և ոգեշնչող գրության ձևերի միջև, որը սովորաբար կիրառվում է ավազագուշակաության միջոցով ։
Ֆիզիկական աճ
Դաոսականության հերթական և կարևոր տարրերն են ծեսերը, վարժությունները և նյութերը, որոնք ուղղված են հոգևորապես տիեզերական ուժերին միավորվելուն, իրականացնել հիացական հոգևոր ճամփորդություններ կամ բարելավել ֆիզիկական առողջությունը և այդպիսով կյանքը երկարացնելուն՝ ձգտելով անմահության կետին  ։ Լուսավորված և անմահ էակները կոչվում են Հիան։
Երկարակեցությանն ուղղված բնորոշ մեթոդը դաոսական ալքիմիան է։ Արդեն վաղ դաոսական սուրբ գրություններում, ինչպիսիք են Տայիպինցինը և Բաոպուցզին, շարադրված էին անմահության հասնելու ալքիմիմիական բանաձևեր ։
Մի շարք մարտարվեստի ավանդույթներ, մասնավորապես Նեիջիայի դասին պատկանողները (Թայ Չի Չուան, Բագուա Չժան և Սինգ Յի Հուան) զգալի կերպով արտահայտում են դաոսականության սկզբունքները, և որոշ գործիչներ իրենց արվեստը համեմատում են դաոսականության հետ ։
Կողմնակիցներ
Դաոսականների թիվը դժվար է գնահատել ելնելով մի շարք գործոններից, դաոսականության սահմանումը նույնպես հստակ չէ։ 2010 թ. Չինաստանում կրոնի հարցման համաձայն, չինական ժողովրդական կրոնին հետևողների մարդկանց թիվը մոտ 950 միլիոն է (չինացիների 70 տոկոսը) ։ Դրանցից 173 մլն-ը (13%) պնդում է իր դաոսականության պատկանելիության մասին ։ Իսկ 12 միլիոն մարդ պնդում է իր «դաոսական» լինելու փաստը, որը ավանդաբար օգտագործվում են բացառապես հոգևորականների, դաոսական ծեսերի և մեթոդների մասնագետների համար ։
Չինացիների մեծամասնությունը և շատ ուրիշներ ազդվել են դաոսականությունից։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ստեղծումից ի վեր, կառավարությունը խրախուսում է դավանանքային ավանդույթների վերածնունդը կոորդինացված պարամետրերում։ 1956 թ. ձևավորվեց չինական դաոսականների ասոցիացիան, որը ղեկավարում էր բոլոր գրանցված դաոսականների պատվերները և 1957 թ. ստացել պաշտոնական հավանություն։ Այն արգելվել էր Մաոյի «Մշակութային հեղափոխության» ժամանակ, սակայն վերահաստատվել է 1980 թ.։ Ասոցիացիայի շտաբը Բայիունգուանում կամ Պեկինի Սպիտակ ամպերի տաճարում է, որը պատկանում է Հուանցզի դաոսականության Լանգմեն մասնաճյուղին ։ 1980 թ. սկսած վերաբացվեցին կամ վերակառուցվեցին դավանանքի բազմաթիվ վանքեր և տաճարներ, որոնք պատկանում են Չժենգի կամ Հուանժենի դպրոցներին, և վերսկսվեցին հոգևորականության կարգավորումը։
Արվեստ և գրականություն
Չինական պատմության ընթացքում եղել են արվեստի շատ օրինակներ, որոնք ազդել են դաոսականության մտքի վրա։ Դաոսականության ազդեցության տակ գտնվող զգալի նկարիչներն են Վու Վեյը, Հուան Գոնվանը, Միու Ֆուն, Մուքի Ֆաչանը, Շիտաոն, Նի Զանը, Տան Մին և Վան Ցան-ցզուն ։ Դաոսական արվեստը ներկայացնում է տարբեր շրջաններ, բարբառներ և ժամանակաշրջաններ, որոնք սովորաբար կապված են դաոսականության հետ։ Հին դաոսական արվեստն հանձնարարված էր արիստոկրատիայի կողմից, սակայն վարպետները և գիտնականները անմիջականորեն զբաղվում էին արվեստով ։
Քաղաքական ասպեկտներ
Ի տարբերություն կոնֆուցիականության, դաոսականությունը նպաստում է փիլիսոփայական անարխիզմին, բազմակարծությանը և լեսե-ֆեր կառավարությանը ։ Լաո Ցզին նշվել է որպես լիբերալիզմի կողմնակիցների վաղ օրինակ ։ Մյուս կողմից, քաղաքականությունը դաոսականությանի հիմնական խնդիրը երբեք չի եղել։
Կապ այլ կրոնների և փիլիսոփայությունների հետ
Շատ գիտնականներ հավատում են, որ դաոսականությունը վերածվել է կոնֆուցիականության հակազդեցության ։ Դաո և Դե փիլիսոփայական պայմանները իսկապես համընկնում են թե՛ դաոսականության, թե՛ կոնֆուցիականության հետ, և ավանդաբար Լաո Ցզին համարվում է Կոնֆուցիականության ուսուցիչը ։ Հուանցզին բացահայտորեն քննադատել է կոնֆուցիոսականներին և մոիստներին իր աշխատանքում դրվագներում։ Ընդհանրապես, դաոսականությունը մերժում է կոնֆուցիականության շեշտադրումը ծիսական, հիերարխիկ սոցիալական կարգավիճակի և ավանդական բարոյականության վրա և նպաստում է բանականությանը, ինքնաբուխությանը և անհատականությունը ։
Բուդդայականության մուտքը Չինաստան նշանավորվեց դաոսականության հետ զգալի փոխազդեցության և սինկրետիզմի շնորհիվ ։ Սկզբնապես որպես «օտար դաոսականության» տեսք, բուդդայականության սուրբ գրությունները թարգմանվել էին չինարեն, օգտագործելով դաոսականների բառապաշարը ։ Չինական բուդդայականության ներկայացուցիչները, ինչպես Սենզաոն և Դաո Շենը, վաղուց գիտեին և խոր ազդվել էին դաոսականության հիմնական տեքստերից ։
Դաոսականությունը հատկապես ձևավորեց Զեն բուդդիզմի զարգացումը, ներկայացնելով բնականություն հասկացություն, սուրբ գրության և տեքստի անվստահություն, և շեշտը դնելով «այս կյանքին» և «ամեն պահին» ։
Դաոսականությունը, մյուս կողմից, Տան դինաստիայի ժամանակ բուդդայականությունից մի շարք էլեմենտներ ներառեց՝ ինչպիսիք են տաճարները, բուսակերությունը, ալկոհոլի արգելումը, դատարկության վարդապետությունը և եռակողմ կազմակերպությունում սուրբ գրությունների հավաքելը։
Դարերի գաղափարախոսական և քաղաքական մրցակիցները՝ դաոսականությունը, կոնֆուցիականությունը և բուդդայականությունը, խորապես ազդել են միմյանց վրա ։ Օրինակ Վան Բին, Լաո Ցզիի վրա ամենաազդեցիկ փիլիսոփայական մեկնաբաններից մեկը, կոնֆուցիական էր ։ Երեք մրցակիցները կիսում են միևնույն արժեքները, բոլոր երեքը ներշնչում են հումանիստական փիլիսոփայություն, բարոյական վարքագիծ և մարդկային կատարելագործվածություն։ Ժամանակի ընթացքում չինացիների մեծ մասը բաց էր միաժամանակ երեք ավանդույթների համար ։ Սա դարձավ ինստիտուցիոնալացվածություն, երբ երեք դպրոցների ասպեկտները սինթեզվեցին նորկոնֆուցիականության դպրոցում ։
Որոշ հեղինակներ զբաղվել են դաոսականության և քրիստոնեության համեմատական ուսումնասիրություններով։ Դա հետաքրքրություն է առաջացրել կրոնի պատմության ուսանողների համար, ինչպիսիք են Ջ. Ջ. Մ. դե Գրոոտը ։ Լաց Ցզիի և Հիսուսի Նազարեթացու ուսմունքների համեմատությունը կատարվել է մի քանի հեղինակների կողմից, ինչպիսիք են Մարտին Արոնսոնը, և Թորոպով և Հանսենը (2002), ովքեր հավատում են, որ զուգահեռներ ունեն, որոնք չպետք է անտեսվեն ։ Ջ. Իսամու Յամամոտոյի կարծիքով հիմնական տարբերությունն այն է, որ քրիստոնեությունը քարոզում է անձնական Աստված, իսկ դաոսականությունը` ոչ։ Այնուամենայնիվ, մի շարք հեղինակներ, ներառյալ Լին Յուտանը, պնդում են, որ այս կրոնների որոշ բարոյական և էթիկական դրույթները նման են ։
Գրականություն
978-988-18-1547-7
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինական փիլիսոփայության ուղղություններ և դպրոցներ Կատեգորիա:Դաոսականություն Կատեգորիա:Դուալիզմ
Գայլաձորի կիրճ
Գայլաձորի կիրձ, Գայլաձոր, Գայլասար, Գայլասարի ձոր, Գյուլլագաղյան, կիրճ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում, Գուգարք և Վահագնաձոր գյուղերի միջև։ Բաժանում է Բազումի և Հալաբի լեռնաշղթաները։ Երկարությունը 12 կմ է, խորությունը՝ 600-1000 մ։ Ծագմամբ անտեցեդենտ է։ Լանջերն անտառապատ են։ Կիրճով անցնում են Երևան-Թբիլիսի երկաթուղին և ավտոխճուղին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիրճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լոռու մարզի կիրճեր
Բեռնարդ Մեյդոֆ
Բեռնարդ Մեյդոֆ (Bernard Lawrence Madoff, ), ամերիկացի գործարար, «NASDAQ» ֆոնդային բորսայի տնօրենների խորհրդի նախկին նախագահ։
1960 թվականին Ուոլ Սթրիթում հիմնել է «Bernard L. Madoff Investment Securities» ՍՊԸ-ն և ղեկավարել այն մինչև 2008 թվականի դեկտեմբերի 11-ը, երբ մեղադրվել է ամենամեծ բուրգի սխեման ստեղծելու մեջ։ 2009 թվականի հունիսի 29-ին Նյու Յորքի դատարանը Բեռնարդ Մեյդոֆֆին դատապարտել է 150 տարվա ազատազրկման` իր խարդախության համար։
Կենսագրություն
Բեռնարդ Մեյդոֆը ծնվել է 1938 թվականին հրեաների ընտանիքում և 1956 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի «Far Rockaway» հեղինակավոր դպրոցը, որտեղ չէր համարվում գերազանց սովորող ուսանող։ Նա Լողի սիրահար էր։ 1960 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի Հոֆսթրա քոլեջը՝ ստանալով քաղաքագիտության Բակալավրի աստիճան։ Ուսման ընթացքում աշխատել է լողափում` որպես փրկարար և պարտեզի ոռոգման համակարգերի տեղադրող, դրանով կուտակելով 5 հազար դոլար։ Այս գումարով, 1960 թվականին, նա հիմնադրել է իր ընկերությունը` «Madoff Investment Securities»-ը:
Տասը տարի անց Բեռնարդն իր բիզնեսում ընդգրկել իր եղբորը՝ Փիթերին, իսկ ավելի ուշ՝ եղբորորդիներին՝ Ռոջերին և Շանուին, և իր երկու որդիներին՝ Մարկին և Էնդրյուին։
«Madoff Investment Securities»-ն այս բորսայի առևտրի 25 խոշոր մասնակիցներից մեկն էր, որի ստեղծողը կոչվում էր Ուոլ-Սթրիթի աչքի ընկնող գործիչ և բորսայում էլեկտրոնային առևտրի ռահվիրա ։ Նա առաջիններից մեկն էր Նյու Յորքում, որն իր ընկերության փաստաթղթաշրջանառությունն ամբողջությամբ համակարգչով իրականացրեց ։
Մեյդոֆը ծառայում էր «NASDAQ» տնօրենների խորհրդում և նախագահում էր այն 1990-ականների սկզբին։ Բացի այդ, Մեյդոֆն աշխատել է որպես «Madoff Securities International» հեջ-ֆոնդի տնօրենների խորհրդի նախագահ, որը հիմնադրվել է 1983 թվականին, որի կենտրոնական կայանը գտնվում է Լոնդոնում։ Նաև 1985 թվականին նա Միջազգային արժեթղթերի մաքրման կոորպորացիայի հիմնադիրներից մեկն էր և տնօրենների խորհրդի անդամ, որը զբաղվում էր ֆինանսական քլիրինգով, ընկերությունների և պետությունների միջև անկանխիկ վճարումներով։
Մեյդոֆը հայտնի էր իր բարեգործական աշխատանքներով։ Երբ 2006 թվականին եղբորորդի Ռոջերը լեյկեմիայից մահացավ, դրանից հետո նա պարբերաբար նվիրատվություններ էր կատարում քաղցկեղի և շաքարախտի բուժման ուղիները հետազոտելու համար։ Կնոջ հետ հիմնադրել է «Madoff Family Foundation»-ը, որը միլիոնավոր դոլարներ է նվիրել թատրոններին, թանգարաններին, ուսումնական հաստատություններին և հրեական բարեգործական կազմակերպություններին։ Բացի այդ, Մեյդոֆը Հրեական Յեշիվա համալսարանի բիզնես դպրոցի փաստաբանների խորհրդի գանձապահն էր և Հոֆստրայի համալսարանի փաստաբանների խորհրդի անդամ։ Մեյդոֆը նաև նախընտրական նվիրատվություններ է կատարել ամերիկացի քաղաքական գործիչների համար, որոնք հիմնականում դեմոկրատական կուսակցության անդամներ են։ Մեյդոֆը դահուկավազքի և գոլֆի մի քանի էլիտար ակումբների անդամ էր, ուներ բնակարաններ Մանհեթենում, տներ Պալմ Բիչում և Ֆրանսիայում։ Բահամյան կղզիներում նա ուներ իր սեփական զբոսանավը։
2008-ին նա մեղադրվեց ամենամեծ բուրգի սխեման ստեղծելու մեջ։ 2009-ի հունիսի 29-ին Նյու Յորքի դատարանը Մեյդոֆին դատապարտեց 150 տարվա ազատազրկման իր խարդախության համար։
Բեռնարդ Մեյդոֆի որդիներից մեկին` Մարկ Մեդոֆին, գտել էին կախված վիճակում` 2010 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, Նյու Յորքի իր տանը։ Նախնական տվյալներով՝ նա ինքնասպան է եղել։ Մարկը վկա էր իր հոր գործին, բայց նրան մեղադրանք չէր առաջադրվել որպես հանցակից։ 2009-ին նա մեղադրվեց Նյու Յորքում և Կոնեկտիկուտում ընդհանուր առմամբ 66 միլիոն դոլարի չափով շքեղ բնակարանների ապօրինի ձեռքբերման մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2008 տնտեսությունում Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Խարդախներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հանցագործներ Կատեգորիա:ՆԱՍԴԱՔ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Խոդա Աֆարինի կամուրջներ
Խոդա Աֆարինի կամ Քարավազի կամուրջներ, միջնադարյան կառույց Արաքս գետի վրա։ Կապում են Արցախի Հանրապետությունը Իրանի հետ։ Դրանց թիվը երեքն է՝ մեկը մյուսից յոթ-ութ հարյուր մետր հեռավորությամբ։ Առաջինը ներկայիս կիսավեր կամուրջն է՝ կառուցված 12-րդ դարում (11 թռիչք), մյուսը կառուցված է 13-րդ դարում (15 թռիչք) և կանգուն է։ Իսկ երրորդը՝ երկաթյա (զինվորական) կամուրջ է ։ 1993 թվականից տարածքը գտնվում է Արցախի պաշտպանության բանակի վերահսկողության տակ։
Պատմություն
15-րդ դարից սկսած՝ այս կամուրջները կապել էին Արցախի մելիքությունները Սեֆյան Իրանին ։ Կամուրջների մասին հիշատակում են Ստեփանոս Օրբելյանը (13-րդ դար), Ղևոնդ Ալիշանը և Մակար Բարխուդարյանը (19-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաքս գետի կամուրջներ Կատեգորիա:Իրանի կամուրջներ Կատեգորիա:Արցախի կամուրջներ
(4045) Լովենգրուբ
(4045) Լովենգրուբ (Lowengrub), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,231669 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,895 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5684 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2121,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,169654 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,34° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1953 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Լոշարիկ
Լոշարիկ (Лоша́рик), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իվան Ուֆիմցևը 1971 թվականին ։ Մուլտֆիլմի գլխավոր կերպարին հնչյունավորել է դերասանուհի Ռինա Զելյոնայան ։
Սյուժե
Սակայն որոշ ժամանակ անց, գիշատիչների հետ առաջին ելույթի ժամանակ փոքրիկ հանդիսատեսը վրդովվում է Լոշարիկի բացակայությունից և պահանջում է վերադարձնել սիրելի արտիստին։ Կենդանիների մարզիչը նորից փուչիկներից ստեղծում է Լոշարիկին։ Հանդիսատեսը հիացած է, իսկ Լոշարիկը ներում է աճպարարին։
Ֆիլմի ստեղծում
Լոշարիկ ֆիլմի վրա աշխատելու ժամանակ Թամարա Պոլետիկան և Յուրի Նորշտեյնը գնացել են կրկես, ներկա են եղել փորձերին և տեսածն օգտագործել են մուլտֆիլմում ։
1970-ականների սկզբին Հենրիխ Սապգիրը գրել է համանուն չափածո հեքիաթ, որը 1974 թվականին թողարկվել է առանձին տպագրությամբ, Է. Գորոխովսկու պատկերազարդմամբ ։ Հեքիաթի սյուժեն շատ նմանություններ ունի մուլտֆիլմի սյուժեի հետ, հնարավոր է` հեքիաթը ստեղծվել է մուլտֆիլմի մոտիվներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Տիկնիկային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կրկեսի մասին Կատեգորիա:Իվան Ուֆիմցևի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր ձիերի մասին Կատեգորիա:1971 մուլտֆիլմեր
Բաժերգյա
Բաժերգյա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աբրամովսկի գյուղական խորհուրդ (Մաշևսկի շրջան)
Աբրամովսկի գյուղական խորհուրդ  (Абрамівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Աբրամովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 509 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 40,53 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 12,56 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Պրախատիցեի շրջան
Պրախատիցեի շրջան (Okres Prachatice), շրջան Չեխիայի Հարավային Բոհեմիայի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Պրախատիցե քաղաքը։ Տարածքը 1377 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թվականի տվյալներով կազմում է 50 978 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 65 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
A Legendary Christmas
A Legendary Christmas, ամերիկացի երգիչ Ջոն Լեջենդի վեցերորդ ստուդիական և առաջին Սուրբծննդյան ալբոմը։ Թողարկվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ։ 2018 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Էսպերանսա Սփոլդինգը և Սթիվի Ուանդերը աջակցել են ալբոմի ներկայացմանը` համանուն շրջագայության ժամանակ ։ Սա Լեջենդի առաջին ալբոմն է, որը չի թողարկվել «GOOD Music»-ի հետ։
Պատմություն
Այս ալբոմը Լեջենդի առաջին տոնական ալբոմն է, որի մասին նա հայտարարեց 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին սոցիալական մեդիայի միջոցով ։ Նրա թվիթերում գրվել է․ «Այս ձմռանը պատրաստվեք «A Legendary Christmas»-ի համար։ Ես ունեմ Սուրբծննդյան նոր ալբոմ, որն ուղեկցվելու #ALegendaryChristmas շրջագայությամբ ։  Նախքան ալբոմի թողարկումը Լեջենդը դարձել էր առաջին աֆրո-ամերիկացի տղամարդը, որը հաղթել է EGOT-ում՝ Էմմի, Գրեմմի, Օսկար և Թոնի ։ Ավելի վաղ Լեջենդը հայտնել էր Սուրբծննդյան ալբոմ ստեղծելու իր մտադրության մասին՝ ասելով․ «Ես ստեղծել եմ Սուրբծննդյան նոր ալբոմ։ Ես վաղուց էի ուզում անդել դա»։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Լեջենդը VEVO-ի միջոցով միաժամանակ ներկայացրեց ալբոմի առաջատար երկու սինգլները՝ «Bring Me Love» և «Have Yourself a Merry Little Christmas»   ։
Կառուցվածք
Առաջին՝ «What Christmas Means to Me» երգում Լեջենդը նվագում է շրթնահարմոն, մինչդեռ Սփալդինգը երգում է «Have Yourself a Merry Little Christmas» ։ Ալբոմում ընդգրկված է տասնչորս երգ, որոնցից ութը Սուրբծննդյան դասական երգեր են, իսկ վեցը՝ Լեջենդի բնօրինակ երգեր ։ Ալբոմը գործնականորեն թողարկվել է երգիչ-պրոդյուսեր Ռաֆայել Սաադիգի կողմից ։
Առևտրային ցուցանիշ
Ջոն Լեջենդի ծննդավայր ԱՄՆ-ում «A Legendary Christmas» ալբոմը Billboard 200 շքերթում զբաղեցրել է 26-րդ հորիզոնականը՝ 20,000 ալբոմի համարժեքային միավորով և 19,000 ալբոմի մաքուր վաճառքով ։
Երգացանկ
Կրեդիտները հարմարացվել են Vulture-ի կողմից ։ Բոլոր երգերը արտադրվել են Ռաֆայել Սաադիգի կողմից։
Նովե Ժիտտյա (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Նովե Ժիտտյա (Нове Життя), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
1982 թվականի տվյալներով Նովե Ժիտտյա գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բենսհայմ
Բենսհայմ (Bensheim), քաղաք Գերմանիայի Դաշնության Հեսսեն երկրամասում։ Գտնվում է Դարմշտադ վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Բերգշտրասե շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 57,83 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 39 729 (այդ ցուցանիշով խոշորագույն բնակավայրն է Բերգշտրասե շրջանում) ։
Մովսես Բ Եղիվարդեցի
Մովսես Բ Եղիվարդեցի (ծ.թ. անհայտ – 604), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 574 թվականից։ Նրա օրոք գործածության մեջ է դրվել Հայոց տոմարը։ 591 թվականին Բյուզանդիայի կայսր Մորիկը ժողով է գումարել Կ. Պոլսում, որը Հայոց կաթողիկոսից պահանջում է, որ Հայ եկեղեցին ընդունի քաղկեդոնականություն։ Հայ եկեղեցու բյուզանդականին միաբանվելու միջոցով գաղափարապես ամրապնդվելու էր կայսրության տիրապետությունը Հայաստանում։ Սակայն Մովսես Բ Եղիվարդեցին մերժում է այդ առաջարկը, ինչից հետո կայսրը Հայաստանի բյուզանդական մասում ստեղծում է հակաթոռ կաթողիկոսություն՝ կաթողիկոս կարգելով Հովհաննես Բագարանցուն (591–611), որի աթոռանիստն է դառնում Կոտայք գավառի Ավան գյուղաքաղաքը։