Վիկտոր_Ֆրանկլի_մոտեցումը_կյանքի_իմաստին
Կյանքի իմաստի մասին
Կյանք ի իմաստ ի վերաբերյալ կան բազմաթիվ մոտեցումներ` սկսած <իմաստ> բառի վերլուծությունից, մինչև նրա խորքային նշանակության ուսումնասիրությունը։ Կյանքի իմաստավորման և կյանքի իմաստի հիմնախնդիրը շատ են ուսումնասիրել էքզիստենցիալ հոգեբանության ներկայացուցիչները` այն համարելով կյանքի հիմնախնդիրներից մեկը։ Շատ կարևոր է հասկանալ մարդու կյանքում կյանքի իմաստի առկայության և բացակայության դերը և հետևանքները։ ֆրանկլ ը կյանքի փորձի դիտարկումներից և կլինիկական դեպքերի վերլուծությունից եզրահանգում է, որ ապրելու և ակտիվ գործելու համար անհրաժեշտ է, որ մարդը հավատա իր արարքների իմաստին։ Նալիմովն ասում է, որ իմաստները մեզ դարձնում են ակտիվ, հոգեպես առողջ։ Ինչպես նաև կյանքի իմաստավորվածությունը շատերը կապում են կյանքի բավարարվածության աստիճանի, ինչպես նաև հոգեկան առողջության հետ։ Նիցշեն գրել է. <<Եթե մարդը գիտի հանուն ինչի, ապա նա ընդունակ է դիմանալ ցանկացած ինչպես-ին>>: Փաստորեն վերլուծելով վերոնշված մոտեցումները, կարելի է եզրակացնել իմաստների և մարդու ընդհանուր ակտիվության, դրդապատճառների,կենսունակության, կամքի և շատ այլ ոլորտների հետ վեջինիս կապի մասին։ Ինչպես նաև շատ կարևոր է հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունենում մարդու հոգեկանում իմաստների բացակայության դեպքում։ Շատ անգամ մեր կյանքի այս կամ այն փուլում, կարելի է ասել, բոլորս ինքներս մեզ կամ ուրիշներին հարցադրումներ ենք կատարում մեր կյանքի իմաստի վերաբերյալ։ Կ.Յունգը կյանքի անիմաստությունը համարժեք է համարում հիվանդությանը։ Բացի նրանից, որ մարդը կյանքի իմաստի կորստի դեպքում հիվանդանում է թե հոգեպես, թե ֆիզիկապես, այլ նաև նա ընկնում է մի յուրահատուկ քաոտիկ վիճակի մեջ։ Այս վիճակը շատ գրողներ համարում են <կյանքի դադար>, <էքզիստենցիալ ճգնաժամ>, կամ ինչպես Ֆրանկլն է բնորոշում այն` <էքզիստենցիալ վակուում>: Այդ վակուումային վիճակը բնութագրվում է դատարկության, ձանձրույթի զգացմամբ։ Շատ լավ է նկարագրվում կյանքի իմաստի դերը և ազդեցությունը Սարտր ի պիեսում։ Երբ գլխավոր հերոսը հրաժեշտ է տալիս իր անցյալ իմաստային համակարգին և մտնում է անիմաստության ճգնաժամի մեջ։ Ըստ Ֆրանկլի յուրաքանչյուր ժամանակաշրջան ունի իրեն բնորոշ նևրոզը։ Այժմ մենք ոչ թե գործ ունենք սեռական պահանջմունքների ֆրուստրացիայի հետ, ինչպես Ֆրոյդ ի ժամանակ, այլև էքզիստենցիալ պահանջմունքների ֆրուստրացիայի հետ:Այսպիսով,  մարդը ձգտում է ձեռք բերել իմաստ և ֆրուստրացիա կամ վակուում է զգում,  եթե այդ ձգտումը մնում է ոչ կամածին։ Կյանքի իմաստի մասին ուսմունքը սովորեցնում է,  որ իմաստը սկզբունքորեն հասանելի է ցանկացած մարդու՝ անկախ սեռից,  տարիքից,  ինտելեկտից,  կրթությունից,  բնավորությունից,  միջավայրից և այլն։ Սակայն իմաստի գտնելը ոչ թե ճանաչողության,  այլ կոչման խնդիր է։ Մարդը չի բարձրացնում կյանքի իմաստի հարցը,  կյանքն է այդ հարցը դնում նրա առաջ։ Իմաստը սուբյեկտիվ չէ,  մարդը չի ստեղծում այն,  այլ գտնում է աշխարհում,  օբյեկտիվ իրականության մեջ։ Իմաստների որոնման և գտնելու մեջ մարդում օգնում է խիղճը,  որը Ֆրանկլը սահմանում է որպես իմաստային օրգան,  որպես ինտուիտիվ ընդունակություն՝ փնտրելու յուրաքանչյուր իրավիճակում թաքնված իմաստը։ Ըստ Ֆրանկլի՝ իմաստի ընկալումը «գործունեության ֆոնին հնարավորության գիտակցումն է կամ այն բանի գիտակցումը,  թե ինչ կարելի է անել տվյալ իրավիճակում»։ Սակայն իմաստը գտնելու հետ մեկտեղ այն պետք է նաև իրագործել։ Մարդը պատասխանատվություն է կրում իր կյանքի եզակի իմաստի իրագործման համար։ Իրականացնելով իր կյանքի իմաստը՝ մարդը դրանով իսկ իրականացնում է իրեն,  այսպես կոչված,  ինքնաիրացումն իմաստի իրականացման պրոդուկտ է։ Այնուամենայնիվ,  մարդը երբեք չգիտի,  արդյո˚ք նրան իսկապես հաջողվեց իրականացնել իր կյանքի իմաստը։ Այսպիսով,  կյանքի իմաստի մասին Ֆրանկլի հիմնական դրույթն այն է,  որ «մարդը չի կարող զրկվել իմաստից ոչ մի հանգամանքում. կյանքի իմաստը միշտ կարող է գտնվել։ Ֆրանկլի երրորդ` ազատ կամքի մասին ուսմունքի, հիմնական դրույթն այն է,  որ մարդն ազատ է՝ գտնելու և իրացնելու իր կյանքի իմաստը,  եթե նույնիսկ նրա ազատությունը նկատելիորեն սահմանափակվում է օբյեկտիվ հանգամանքներով։ «Մարդն ազատ է այն բանի շնորհիվ,  որ նրա վարքը,  առաջին հերթին որոշվում է արժեքներով և իմաստներով»։ Այսպիսով,  Ֆրանկլի համար իմաստի ձեռք բերումն ու իրացումը հանդես են գալիս որպես մարդու առջև դրված խնդիր,  որի լուծմանն է նա ուղղորդում իր բոլոր ջանքերը,  ընդ որում,  նրա լուծման հաջողությունը երաշխավորված չէ,  իսկ անհաջողությունը հանգեցնում է անձնային զարգացման լուրջ խանգարումների։ Կարևոր են Ֆրանկլի դրույթներն իմաստային հատուկ իրականության,  իմաստային չափման մասին,  որոնք չեն հանգեցվում հոգեկան իրականությանը։