cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կուրություն
Կուրությունը 2 աչքի տեսողության կայուն և անվերադարձ կորուստն է՝ լույսը մթից տարբերելու անընդունակությունը. երբ տեսողությունը հավասար է 0-ի, կոչվում է բացարձակ կուրություն։ Տարբերում են գործնականորեն կույր և արտադրական ու մասնագիտական կուրությամբ տառապող անձինք։ Գործնականորեն կույր են համարվում այն մարդիկ, ովքեր ընդունակ չեն առանց կողմնակի օգնության տեղաշարժվել և կողմնորոշվել շրջապատում՝ չնայած լուսազգայությունը պահպանված է, և կարող է տարբերել խոշոր առարկաների ուրվագծերը։ Որոշակի մարզման դեպքում այդպիսի մարդիկ կարող են (չնայած դժվարությամբ) ինքնուրույն տեղաշարժվել։ Թույլ տեսողությամբ անձանց տեսողության սրությունը տատանվում է 0,05–0,3-ի սահմաններում։ Արտադրական կուրությունը տեսողության նվազումն է մինչև այն աստիճան, որ մարդ չի կարողանում աշխատել անգամ ցանկացած օպտիկական սարքի օգնությամբ և շարունակել մասնագիտկան գործունեությունը։ Կուրությունը լինում է բնածին և ձեռքբերովի։ Բնածին կուրությունը կապված է գլխուղեղի որոշ բաժինների, տեսողական նյարդերի, աչքի ցանցաթաղանթի զարգացման խանգարումների հետ։ Ձեռքբերովի կուրությունը նախկինում առաջանում էր հատկապես ծաղիկ հիվանդությունից։ Իսկ ներկայումս դրա հաճախակի պատճառներից են աչքի ցանցաթաղանթի անոթային ախտահարումները (հատկապես շաքարային հիվանդության դեպքում), զարգացող կարճատեսությունը, աչքի ու գանգագլխուղեղային վնասվածքները, վարակիչ և մակաբուծական հիվանդությունները (օրինակ՝ տրախոման)։ Այնուհանդերձ, կուրությունը հաճախ առաջանում է գլաուկոմայի և աչքի վնասվածքների հետևանքով։ Ուստի շատ կարևոր են հատկապես արտադրական և գյուղատնտեսական վնասվածքների կանխարգելման միջոցառումները, գլաուկոմայի կանխարգելումը, ժամանակին հայտնաբերումն ու բուժումը։ ՀՀ-ում կազմակերպված է աչքի ծանր հիվանդություններ (գլաուկոմայի հանգեցնող) կրած անձանց դիսպանսերային հսկողություն։ Թույլ տեսնող և կույր երեխաների համար կազմակերպվում է ընդհանուր կրթություն, հատուկ դպրոցների ցանց, որտեղ կիրառվում է ֆրանսիացի մանկավարժ Լ. Բրայլի ստեղծած տպատառը (Բրայլյան գիր)։ Բոլոր երկրներում գործում են կույրերի միավորումներ, որոնք կազմակերպում են կույրերին աշխատանքի տեղավորելու, մասնագիտական ուսուցման, կրթության և աշխատանքային հարմարանքների հարցերը։ Շատ կույրեր զբաղված են նաև մտավոր աշխատանքով (ուսուցիչներ են, բուհերի դասախոսներ, գիտահետազոտական ինստիտուտների աշխատակիցներ, գիտությունների թեկնածուներ ու դոկտորներ)։ Կան տաղանդավոր կույր դերասաններ, բանաստեղծներ, երգահաններ ու երգիչներ։
Կենցաղային կուրություն
Ընդգրկում է գործնականորեն կույր անձանց՝ տեսողության սրության խիստ նվազմամբ (մինչև 0, 02)։
Արտադրական կուրություն
Երբ տեսողությունը թուլանում է այն աստիճան, որ մարդը չի կարող աշխատել ցանկացած օպտիկական սարքի օգնությամբ։
Մասնագիտական կուրություն
Երբ տվյալ անհատը չի կարող շարունակել նախկին աշխատանքը։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով (1972) աշխարհում հաշվվում էր 10-15 միլիոն կույր։ Կուրության հիմնական պատճառներն են՝ գլաուկոման, տրախոման և աչքի վնասվածքները։ Նախահեղափոխական Ռուսաստանում կուրությունն առավելապես առաջանում էր ծաղիկ հիվանդությունից։ Տնտեսապես զարգացած երկրներում կուրությունն առաջանում է աչքի ցանցաթաղանթի անոթային ախտահարումներից (հատկապես շաքարային հիվանդության դեպքում), զարգացող կարճատեսությունից, աչքի վնասվածքներից։ Որոշ երկրներում կուրությունը պայմանավորված է վարակիչ և մակաբուծական հիվանդություններով։ Տրախոմայով ախտահարվածների թիվն աշխարհում 500 միլիոն է, որից մոտ 2 միլիոն կույր են։ ԽՍՀՄ-ում 1968 թվականից տրախոման լրիվ վերացվել է։ Ինդուստրիալ երկրներում, ուր հաճախ են լինում արտադրական վնասվածքները, մեծ տոկոս է կազմում տղամարդկանց կուրությունը։ Կանխարգել ու պայքար տրավմատիզմի և կուրություն առաջացնող հիվանդությունների դեմ։ ԽՍՀՄ-ում կիրառում են գլաուկոմայի վաղ ախտորոշման մեթոդներ և գլաուկոմայով հիվանդների դիսպանսերային հսկողություն։ Աչքի վիրաբուժության ժամանակակից հաջողությունները հնարավորություն են տալիս տեսողությունը որոշ չափով վերականգնել։ Կույրերի և թույլ տեսողությամբ երեխաների ուսուցման նպատակով ԽՍՀՄ-ում ստեղծվել են միջնակարգ և ութամյա հանրակրթական դպրոցներ։ Հրատարակվում են ուսումնական, գեղարվեստական գրքեր և ամսագրեր՝ տպագրված Լ.Բրայլի ռելիեֆակետային համակարգով։ Ստեղծված են ձայնագրման հատուկ ստուդիաներ։ Կույրերի ընկերության ուսումնա-արտադրական ձեռնարկություններում դեռահաս և հասուն տարիքի կույրերը ստանում են պրոֆեսիոնալ-արտադրական կրթություն։ 1925 թվականին կազմակերպվել է Կույրերի համառուսաստանյան ընկերություն, նույնանման ընկերություններ են գործում նաև միութենական մյուս հանրապետություններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տեսողություն Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ Կատեգորիա:Կույրեր
Արմինե Հարությունյան
Արմինե Վահագնի Հարությունյան (նոյեմբերի 8, 1995, Երևան), հայ մոդել, կինոյի և թատրոնի նկարիչ, դիզայներ։
Կենսագրություն
Արմինե Հարությունյանը ծնվել է 1995 թվականին Երևան քաղաքում։ Սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի դիզայնի բաժնում, այնուհետև ուսումը շարունակել  Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում և որպես գրաֆիկ-դիզայներ աշխատանքի անցել «ԲեթԿոնստրակտ» ընկերությունում ։
Կարիերա
2019 թվականի գարնանը Բեռլինի փողոցներից մեկում Արմինեն լուսանկարվելու առաջարկ է ստացել, ինչից հետո Գուչի նորաձևության տան կողմից որպես մոդել հրավեր է ստացել և սեպտեմբերի 22-ին մասնակցել Միլանի նորաձևության շաբաթվա համար նախատեսված «Գարուն-ամառ» հավաքածուի ցուցադրության քասթինգին։ Արմինեն ներառվել էր «սպիտակ հանդերձանքով» մոդելների առաջին խմբում, ցուցադրել այնպիսի զգեստներ, որոնք վաճառքի չեն հանվելու խանութներում և արժանացել հավանության։ Նա դարձավ առաջին հայ մոդելը ով երևացել է հանրահայտ ապրանքանիշի նորաձևության ցուցադրությանը։
Նոյեմբերին, նա բացեց Թբիլիսիում կայացած 2019 թվականի Mercedes Benz նորաձևության շաբաթի ցուցադրություններից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1995 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ մոդելներ
Կուրցիուսի ռեակցիա
Կուրցիուսի ռեակցիա, կարբոնաթթուների ազիդներից առաջնային ամինների ստացման եղանակը (տես նկարը)։ Տաքացնելիս ազիդը (I) քայքայվում է՝ առաջացնելով միջանկյալ մասնիկ՝ նիտրեն կամ ազեն (II)։ Ազոտի ատոմի մոտ ածխաջրածնային ռադիկալի (R) հետագա տեղափոխությունը (Կուրցիուսի վերախմբավորում) բերում է իզոցիանատի (III)։ Իզոցիանատները կարող են անջատվել իներտ լուծիչներում ազիդները քայքայելիս։ Իզոցիանատի հիդրատացմամբ առաջացած կարբամինաթթվի (IV) հետագա դեկարբօքսիլացմամբ ստացվում է ամին (V)։ Կուրցիուսի ռեակցիայի մեխանիզմը նման է Հոֆմանի և Լոսսենի ռեակցիաների մեխանիզմներին։ Կուրցիուսի ռեակցիան կիրառվում է լաբորատոր օրգանական սինթեզում։ Ռեակցիան հայտնագործել է գերմանացի քիմիկոս Թեոդոր Կուրցիուսը, 1894 թվականին։
Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ Կատեգորիա:Անվանական ռեակցիաներ օրգանական քիմիայում
Չժան Ցզիլին
Կենսագրություն
Չժան Ցզիլինը ծնվել է Շանդուն նահանգում, սակայն մեծացել է Հեբեյ նահանգի Շիցզյաչժուան քաղաքում։ Սերում է մտավորականների ընտանիքից․ նրա մայրը Չինաստանի գյուղատնտեսական համալսարանի պրոֆեսոր է ։ Հայրենի քաղաքում տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո Չժան Ցզիլինի ընտանիքը տեղափոխվել է Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկին, որտեղ 1996-2002 թվականներին սովորել է միջնակարգ դպրոցում ։ Ցզիլինն իր կարիերան մոդելային բիզնեսում սկսել է 2003 թվականին, երբ նա մասնակցել է գեղեցկության մրցույթին, որը կազմակերպել է Մետաքսե ճանապարհի ամենահեղինակավոր մոդելային գործակալություններից մեկը։ Մրցույթում Չժանը հայտնվել է առաջին տասնյակի մեջ։ Մասնակցել է նաև Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի մոդելային մրցույթներին ։ 2008 թվականին Չժան Ցզիլինը և ուրիշ չորս հայտնի մոդելներ՝ Սյա Մինցզեն, Սուն Յանը, Յան Ֆանը և Վան Իլին միասին Օլիմպիադայի ջահը փոխանցման արարողության համար ձայնագրել են «Բորբոքել կրքերը, փոխանցել երազանքը» անվամբ անգլերեն տոնական երգը ։ 2006 թվականին ավարտել է Պեկինի գիտատեխնիկական համալսարանը և բիզնեսի կառավարման ոլորտում ստացել է աստիճան։ 2013 թվականի դրությամբ Պեկինի տեղական ընկերություններից մեկում աշխատել է քարտուղարուհի ։ Ցզիլինի հարցաթերթիկի համաձայն՝ նա հետաքրքրվում է ընթերցանությամբ, ճանապարհորդությամբ, թեթև ատլետիկայով, ինչպես նաև դասական և ժողովրդական պարերով։ «Միսս Աշխարհ 2007» մրցույթի ժամանակ Ցզիլինը եղել է ամենաբարձրահասակ մասնակիցը․ նրա հասակը 182 սմ է, քաշը՝ 57 կգ, պարամետրը՝ 87-62-89 սմ։
Չժան Ցզիլինի կարգախոսն է․ «Այնտեղ, որտեղ կա կամք, կգտնվի նաև միջոց» ։
Անձնական կյանք
2013 թվականի օգոստոսի 12-ին Չժանը գաղտնի ամուսնացել է ներդրումային բանկիրի և գործարարի Նե Լեյայի հետ։ Հարսանիքը կայացել է Պհուկեթ նահանգի Թաիլանդ քաղաքում  ։ Զույգն ունի աղջիկ  ՝ Էվելինը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միսս Աշխարհ հաղթողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Չինացի երգչուհիներ
Ֆրանչեսկո Պետրարկա
Ֆրանչեսկո Պետրարկա (Francesco Petrarca, ), աշխարհահռչակ իտալացի բանաստեղծ, հումանիստների ավագ սերնդի առավել հայտնի ներկայացուցիչ, իտալական Նախավերածննդի գլխավոր գործիչներից մեկը։ Վերածննդի հումանիստական մշակույթի և իտալական ազգային պոեզիայի հիմնադիրը։ Գրել է բազմաթիվ ստեղծագործություններ իտալերեն և լատիներեն լեզուներով, ներկայումս առավելապես հայտնի է Լաուրային գովերգող իր սոնետների, մադրիգալների, բալլադների, սեքստինների և կանցոնների ժողովածուով (Canzonier, բաղկացած է 366 բանաստեղծությունից)։
Նա Եվրոպայում առաջիններից էր, որ իդեալականացրեց անտիկ աշխարհը։ Չկտրվելով միջնադարյան աշխարհայեցողությունից՝ Պետրարկան քննադատաբար է վերագնահատել միջնադարյան սխոլաստիկան և հաստատել մարդու անհատական ազատության գաղափարը։ Գրել է լատիներեն փիլիսոփայական տրակտատներ, որոնցում արտահայտել է իր ապրած կրոն, ճգնաժամը։ Հոգևորի և մարմնականի հակադրության մեջ հակվել է գերադասելու երկրայինը, մարդկային հոգևոր-զգացական աշխարհը։ Նրա հումանիստական գաղափարները ուղեկցվել են ճգնավորական բարոյականության, աշխարհի ունայնության և անցողիկության քարոզով։
Կենսագրություն
Ֆրանչեսկո Պետրարկան ծնվել է 1304 թվականի հուլիսի 20-ին Արեցոյում։ Ֆլորենտացի նոտարի որդի է։ 1312 թվականին Պետրարկայի ընտանիքը տեղավոխվել է Պրովանս։ 1316 թվականին իրավունք է ուսումնասիրել Մոնպելիեում, 1320 թվականին՝ Բոլոնիայում։ 1326 թվականին ձեռնադրվել է հոգևորական։ Նա գործուն մասնակցություն է ունեցել երկրի քաղաքական կյանքին։ Համակրել է ապստամբ տրիբուն Կոլա դի Ռիենցոյին և վերջինիս պարտությունից հետո դարձել նրա դատապաշտպանը։ Իտալական արքունիքներում վարել է բարձր պաշտոններ։ Այս հակասականությունը որոշակի արտահայտություն է գտել նաև Պետրարկայի քնարերգության մեջ։ Պետրարկան փառքի է արժանացել «Աֆրիկա» (1339—1942) լատիներեն էպիկական պոեմով, որի համար ստացել է դափնեպսակ (1341)։ «Աֆրիկա»-ում Վիրգիլիոսի «էնեականի» ոճով նա պատկերել է Պունիկյան երկրորդ պատերազմը, տարփողել Հին Հռոմի փառքը։
Պատմում են, որ Ֆրանչեսկո Պետրարկան մի անգամ իրեն շատ վատ է զգացել ու կորցրել է գիտակցությունը։ Շտապ տեղ հասած բժիշկը ցավով արձանագրել է գրողի մահը։ Հարազատներին ուրիշ ոչինչ չէր մնում, քան սգալ նրա վախճանը և նախապատրաստվել հուղարկավորությանը։ Բայց հենց այն պահին, երբ բոլորն արդեն պատրաստվում էին նրա մարմինը հողին հանձնել, Պետրարկան արթնացել է 20 ժամ տևած լեթարգիական քնից ու ի զարմանս ներկաների հայտարարել, որ իրեն շատ լավ է զգում։ Իր առաջին «մահից» հետո բանաստեղծը ապրեց ևս 30 տարի։
Գործունեություն
Առավել ինքնատիպ են «Բուկոլիկներ» (1346-1357) այլաբանական բովանդակությամբ հովվերգերը։ Պետրարկան ձգտել է վերականգնել դասական լատիներենը, այդ լեզվով գրել պատմագիտական, փիլիսոփայական, բանասիրական և գեղարվեստական գործեր։ Պատմագիտական երկերում և որոշ քաղաքական բանաստեղծություններում («Իմ Իտալիա» ևն) նա երագել է տեսնել օտար զավթիչներից ազատագրված ու հզորացած հայրենիքը։ Սակայն նրա քնարերգության պսակն են կազմում Լաուրային նվիրված իտալական քնարական սիրային բանաստեղծությունները, որոնք 1350-ական թվականներին վերջերին զետեղել է կանցիոներեի (երգերի ժողովածու) մեջ։ Այն բաղկացած է երկու բաժնից՝ «Բանաստեղծությունն եր գրված Լաուրայի կենդանության ժամանակ», «Բանաստեղծություններ գրված Լաուրայի մահից հետո» և բովանդակում է 317 սոնետ, 29 կանցոն, 9 սեքստին, 7 բալլադ և 4 մադրիգալ։ Գիրքը ինքնատիպ պոետական օրագիր է, որ ներկայացնում է կնոջ և բնության գեղեցկությամբ արբած բանաստեղծի անհատական ապրումները։ Նրա պոեզիան եվրոպական նոր գրականության մեջ անհատական քնարերգության առաջին բարձրագույն օրինակն է։ Նա ոչ միայն փոխեց պոեզիայի բովանդակությունը, այլև ստեղծեց երաժշտականությամբ ու պոետիկական հնարանքներով հարուստ բանաստեղծական ձևեր։ Լաուրային է նվիրել նաև տերցիններով գրված խրատական բնույթի «Հաղթանակներ» (1354) այլաբանական պոեմը, որը ներթափանցված է ճգնավորական բարոյախոսությամբ։ Պետրարկայի պոեզիան մեծ ազդեցություն է գործել եվրոպական քնարերգության (այսպես կոչված պետրարկիզմի) զարգացման վրա։ Պետրարկան (Դանթեի և Բոկաչչոյի հետ) համարվում է գրական իտալերենի սկզբնավորողներից։
Մահացել է 1374 թվականի հուլիսի 17-ին Արկուայում՝ Պաղուայի մոտ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի բանասերներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Եռոտանի ագռավ
Եռոտանի ագռավ, արարած, որը հանդիպում է Ասիայի և հյուսիսային Աֆրիկայի առասպելներում ։ Սովորաբար ասիական երկրներում այն ներկայանում էր որպես արևի խորհրդանիշ։
Հին Եգիպտոսի և Հունաստանի առասպելներում
Եռոտանի ագռավն առաջին անգամ հիշատակվել էր Հին Եգիպտոսի որմնանկարներում, ինչպես նաև լիկիական և պամֆիլիական մետաղադրամների վրա ։
Չինա
Չինական առասպելներում եռոտանի ագռավը կրում է «սանցյզու» (հին չին․՝ 三足烏, պարզ. 三足乌, Պինյիներեն։ sānzúwū; ավանդ. 三足烏, Յուտփխ․ : saam1zuk1wu1, Յելերեն։ saamijukiwui, Չին-ռուս.: са:мчукву; Շանխայերեն։ sae tsoh u) և հանդիպում է մի շարք առասպելներում, այդ թվում նաև Շան խայ ցզնիում։ Եռոտանի ագռավի հնագույն նկարը պատկանում է նեոլիթի դարաշրջանին ։ Այն պատկերված է Յնշաոների խեցեղենի վրա։ Սանցյզուն մտնում էր հին Չինաստանի կայսրերի հագուստներին կպցնվող 12 մեդալիոնների մեջ ։
Եռոտանի ագռավի առասպելի ամենահայտնի տարբերակը նկարագրում է Յանյու ագռավին (հին չին. 陽烏, Պինյիներեն։ yángwū; Ցզինյու կամ 金烏, Պինյիներեն։ jīnwū, ոսկե ագռավ)։ Սովորաբար Յանյույի նկարները ներկում էին սևի տեղ կարմիր գույն ։
Տաս արևների առասպել
Առասպելներին համաձայն, գոյություն են ունեցել 10 արևային ագռավներ, որոնք ապրում էին 10 արևների վրա։ Նրանք սփռվել էին Ֆուսան (հին չին. 扶桑, Պինյիներեն։ fúsāng, բառացի «ձգվող թթենի») թթենու վրա, Արևային հովիտում գտնվող լեռում։ Թթենու ճյուղերի վրա աճում էին բազմաթիվ բերաններ։ Ամեն օր ագռավներից մեկը թռչում էր ամբողջ աշխարհով մեկ Սիխէ աստվածահու ծածկակառքով։ Շան խայ ցզինին համաձայն, արևային ագռավները ուտում էին մոգական խոտի երկու տեսակները՝ Դիդժի (հին չին. 地日, Պինյիներեն։ dìrì, «հողի արև») և Չունշյեն (հին չին. 春生, Պինյիներեն։ chūnshēng, «գառնանային արև»)։ Ագռավները հաճախ իջնում էին և ուտում այդ խոտերը, սակայն դա դուր չէր գալիս Սիխէյին, այդ իսկ պատճառով նա փակում է նրանց աչքերը ։
Բացի դրանից, ըստ առասպելի մ․թ․ա 2170 թվականին բոլոր տաս ագռավները թռչեցին միասին։ Այդ պատճառով աշխարհը այրվեց, սակայն Խոու նետաձիգը փրկեց աշխարհը՝ սպանելով բոլոր ագռավներին։ Այդ իրադարձությանը նվիրված է տոն աշնան կեսերին։
Այլ առասպելներ
Չինական առասպելներում Ֆենիքսը սովորաբար պատկերվում է երկոտանի, սակայն երբեմն հանդիպում են նաև նկարներ եռոտանի Ֆենիքսի հետ ։
Ճապոնիա
Ճապոնական առասպելներում ագռավն անվավում է Յաթագառասու։ Յաթագառասուի հայտնությունը համարվում էր որպես երկնային նշան։
Չնայած դրան, որ Յաթագարասուն հիշատակվում է սինտոյիստական գրերում մի քանի անգամ, նկարները հիմնական մասը գտնվում է Էդոյի դարաշրջանին պատկանող ծառանկարների վրա։ Յաթագարասույին պատկերում էին որպես վերականգնության նշան ողբերգությունից հետո։
Յաթագարասուն հայտնի է որպես Դզիմու կայսեր հարավային երկրներից դեպի Կումանո ուղեկից։ Սովորաբար ընդունված է, որ Յաթագարասուն Կամոտակեզունումի-նո միկոտո աստվածի խորհրդանշանն էր, սակայն մեզ հասած ոչ մի փաստաթղթերում այդ փաստը չէր հիշատակվում։
Յաթագարասուն մի քանի անգամ հիշատակվում է որպես եռոտանի Կոդզիկայում։
Կորեա
Եռոտանի արծիվը կարող էր փոխարինել Ֆենիքսին պետական դրոշմի վրա 2008 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առասպելական արարածներ Կատեգորիա:Արևապաշտություն
Կաստեջո
Կաստեջո (Casteggio), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 6456 մարդ (2008 թվական)։ Խտությունը կազմում է 363 մարդ/կմ²։ Տարածքը 18 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27045։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0383։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բալխ
Բալխ (بلخ&), քաղաք Աֆղանստանի հյուսիսում, համանուն մարզում, Բալխ գետի հովտում, մարզկենտրոն՝ Մազարի-Շարիֆ քաղաքից 21 կմ հեռավորության վրա։ Բնակչությունը՝ 77 000 մարդ (2006 թ.)։ Ավանդության համաձայն՝ քաղաքի հիմնադիրը ոմն Կայոմուրն է։ Հիշատակվում է պարսկական հնագույն գրավոր աղբյուրներում, մասնավորապես՝ Վեդաներում և Ավեստայում։
Հայկական պատմական երկերում և մասնավորապես Խորենացու մոտ հայտնի է Բահլ Առաւօտին անունով (Խորենացի, Բ, բ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 6 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Համադանի պայմանագիր
Համադանյան պայմանագիր, հաշտության պայմանագիր, որը կնքվել է 1727 թվականի հոկտեմբերի 4-ին, Համադանում՝ ոչ հեռու այն ժամանակվա մայրաքաղաք Սպահանից, ուր տեղի են ունեցել պարսկական և Օսմանյան կայսրության զորքերի միջև վերջնական ճակատամարտը 1723-1727 թվականների թուրք-պարսկական պատերազմի ընթացքում։
Պարսից շահ Միր Աշրաֆ-շահ Հոտակին, ով գահ էր բարձրացել իր զարմիկ Միր Մահմուդ-շահ Հոտակիից հետո, ստիպված եղավ կնքել տվյալ պայմանագիրը, որով Աշրաֆ-շահը փաստացի իրեն ճանաչում էր որպես թուրքական սուլթանի վասալ՝ Օսմանյան կայսրությանը փոխանցելով Իրանի ողջ արևմուտքը և հյուսիսը, ներառյալ այն շրջանը, ուր այսօր գտնվում է Թեհրանը։ Աշրաֆ-շահը թուրքական սուլթանին ճանաչում էր որպես բոլոր մուսուլմանների խալիֆ, ինչպես նաև Թուրքիային էր զիջում վերջինիս կողմից պատերազմի արդյունքում նվաճված և 1724 թվականի ռուս-թուրքական պայմանագրով Թուրքիային անցած իրանական տիրույթները։ Սուլթանը իր հերթին, որպես Իրանի տիրակալ, բայց որպես Օսմանյան կայսրության վասալ, ճանաչում էր Աշրաֆ-շահին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1727 Կատեգորիա:Սեֆյան Պարսկաստան Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության արտաքին քաղաքականություն
Մեծ (ֆիլմ, 1975)
«Մեծ» ֆիլմը 28 րոպեանոց անիմացիոն կինոնկար է, որը թողարկվել է 1975 թվականին ՝ պատմելով Իսամբարդ Թագավորության Բրունելի կյանքի հումորային վարկածը։ Կինոնկարի ռեժիսորն էր Բոբ Գոդֆրինը, ֆիլմը արտադրվել է Grantstern Films-ի կողմից և տարածվել է British Lion-ի կողմից։
Նախապատմություն
Ֆիլմը պատմում է 19-րդ դարի բրիտանական քաղաքացիական ինժեների և ճարտարապետ Իզամբարդ Թագավորության Բրունելի կյանքի ու ստեղծագործությունների մասին, այնպես, որ շատ սիրալիր է, մինչդեռ հաճախ լեզվակռիվ է։ Պատմողը, որը հնչեցրել է Հարի Ֆաուլերը, բացատրում է Բրունելի կարիերայի հաղթանակներն ու խափանումները ՝ համեմատելով նրան Արքիմեդի, Իսահակ Նյուտոնի և Ալբերտ Էյնշտեյնի հետ։ Ռիչարդ Բիրերսը ապահովում է Բրունելի ձայնը։ Ֆիլմում կան բազմաթիվ երգեր, այդ թվում ՝ «Ստացեք առաջատարի մեծ գլխարկը»։ Հիանալի է հիմնականում անիմացիոն ֆիլմը, չնայած որ այն խառնված մեդիա է, մի քանի կենդանի գործողությունների հաջորդականությունը համատեղելով անիմացիայի հետ ։
2001 թվականի ապրիլին խնամակալին տված հարցազրույցում Բոբ Գոդֆրին բացատրեց, թե ինչպես է ստեղծվել ֆիլմը."Ես Բրունելի մասին գիրք էի կարդում, ուստի ես հարցրեցի British Lion-ին, որը սատարում էր Կամասուտրային [Կրկին ուղևորվում է], եթե կարողանայի փող ունենալ՝ վիկտորիանական ինժեների մասին կես ժամ մուլտֆիլմ պատրաստելու համար։ Այո, ասացին նրանք, ահա 20,000 ֆունտ։ Նրանք կարծում էին, որ այդ ժամանակ արևը փայլում էր իմ էշից։ Եթե ես նրանց հարցնեի, նրանք ինձ փող էին տվել զուգարան անիմաստացնելու համար ։"
<<Մեծ>>-ը ֆիլմը չի թողարկվել տնային տեսանյութերի այնպիսի ձևաչափերով, ինչպիսիք են VHS-ն կամ DVD-ն Բոբ Գոֆրինի պաշտոնական կայքի հետ, նշելով, որ դա պայմանավորված է ֆիլմի հեղինակային իրավունքի կարգավիճակի պատճառով ։ Ֆիլմը հասանելի դարձավ որպես թվային ներբեռնում 2017 թվականի հունվարին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր Կատեգորիա:1975 անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:1970-ականների անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմեր Կատեգորիա:1970-ականների կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Լավագույն անիմացիոն կարճ ակադեմիայի մրցանակակիր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Օսկար լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմի համար Կատեգորիա:Բրիտանական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կարճամետրաժ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անիմացիոն ֆիլմեր գնացքների մասին Կատեգորիա:Երկաթուղային տրանսպորտի կինոնկարներ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Հայաստանի ազգային ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլ
Հայաստանի ազգային ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլ, Հայաստանի վաստակավոր կոլեկտիվ, Արամ Մերանգուլյանի անվան, պետական, կազմակերպվել է 1926 թվականին Երևանում, որպես ռադիոյի ժողգործիքների նվագախումբ, 1957-1996 թվականին՝ Հեռուստատեսության և ռադիոյի ժողգործիքների անսամբլ։ Առաջին գեղարվեստական ղեկավար՝ Արամ Մերանգուլյան (1927-1967), 1967-1971 թվականին՝ Ստեփան Ջրբաշյան, 1971-1973 թվականին՝ Արմեն Մանդակունյան, 1974-1993 թվականին՝ Մանվել Բեգլարյան, 1996 թվականից՝ Ռուբեն Մաթևոսյան, դիրիժորներ՝ Մանվել Բեգլարյան, Ա. Պետրոսյան։ 1956 թվականից՝ վաստակավոր կոլեկտիվ։ 1967 թվականից՝ Արամ Մերանգուլյանի անվան։ Կատարողացանկը ընդգրկում է հայկական ժողովրդական, աշուղական և գուսանական երաժշտության, հայ և այլազգի պրոֆեսիոնալ ու ինքնուս կոմպոզիտորների, ԱՊՀ երկրների ժողովուրդների ժողովրդական ստեղծագործություններ։ Անսամբլի տարբեր տարիների մենակատարներից են դուդուկահարներ Մարգար Մարգարյանը, Լևոն Մադոյանը, Վաչե Հովսեփյանը, Ս. Կարապետյանը, Ա. Գրիգորյանը, Հ. Հովսեփյանը, թառահարներ Ս. Սեյրանյանը, Ա. Գասպարյանը, Ա. Նիկողոսյանը, Հ. Դարբինյանը, քանոնահարներ Ա. Ֆիրջուլյանը, Զավեն Տերմենջյանը, Ն. Ոպյանը, Անժելա Աթաբեկյանը, Ա. Կիրակոսյանը, քամանչահարներ Արտեմ Մեջինյանը, Ն. Հովհաննիսյանը, Խ. Ներսիսյանը, ուդահարներ Ս. Ալթունյանը, Կ. Արիստակեսյանը, Մ. Դեմիրճյանը, Ա. Սարգսյանը, թմբկահար Հ. Կարապետյանը, երգչուհիներ Արաքսյա Գյուլզադյանը, Շողիկ Մկրտչյանը, Օֆելյա Համբարձումյանը, Վարդուհի Խաչատրյանը, Ֆլորա Խորենյանը, երգիչներ Ա. Տեր-Աբրահամյանը, Գ. Գալոյանը, Հովհաննես Բադալյանը, Ռուբեն Մաթևոսյանը, Նորայր Մնացականյանը,  Րաֆֆի Հովհաննիսյանը և ուրիշներ։ Բացի ՀՀ ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ հաղորդվող համերգներից ու բազմաթիվ ֆոնդային ձայնագրություններից, համույթը ելույթներ է ունեցել նաև ՀՀ, արտասահմանյան քաղաքներում։ 1997 թվականին անսամբլի նվագարանային խումբը Բելգիայում մասնակցել է ֆոլկլորային երաժշտության «Դրանուտեր» միջազգային փառատոնին։
Կատեգորիա:Հայկական սիմֆոնիկ նվագախմբեր
Էնֆիաջյան
Էնֆիաջյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Տրավնևոե (ավան, Արտյոմովսկի շրջան)
Տրավնևոե (Травневе), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Պալաու Սաբարդերա
Պալաու Սաբարդերա (Palau-saverdera), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Էմպորդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 16,5 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1475 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Շամիրամիձոր
Շամիրամիձոր, գետակ Վայոց ձորի մարզում, Արփա գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռների հյուսիսային լանջերից և Եղեգնաձոր քաղաքից 4 կմ հարավ–արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 7 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Նիկոլայ Կուռնակով
Կուռնակով Նիկոլայ Աեմյոնովիչ, խորհրդային ֆիզքիմիկոս, ֆիզքիմիական վերլուծության հիմնադիր, ակադեմիկոս (1913 թ.)։
Կուռնակովի աշխատանքները վերաբերում են լուծույթների, համաձուլվածքների, կոմպլեքս միացությունների տեսությանը։ Կուռնակովը ցույց է տվել, որ քիմիական միացությունների բաղադրությունները կարող են լինել և՝ հաստատուն, և՝ փոփոխական (տես Դալթոնիդներ, Բերթոլիդներ)։ Լենինյան (1928 թ.) և պետական (1941 թ.) մրցանակների դափնեկիր է։
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզքիմիկոսներ Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:1860 ծնունդներ Կատեգորիա:1941 մահեր Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Աստերոիդների ցանկ (77301-77400)
Աստերոիդների ցանկ (77201-77300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (77401-77500)
Սպիտակավիզ արագիլ
Սպիտակավիզ արագիլ (Ciconia episcopus) արագիլների ընտանիքի թռչուն։
Բնութագիր
Սպիտակավիզ արագիլը ունի 80-90 սմ երկարություն։ Թռչնի գլխին կա սև գլխարկ։ Պարանոցի և գլխի հետևի մասից մինչև կրծքավանդակի առջևի մասը նրանք ունեն սպիտակ փափկամազ փետուրներ։ Ուսերի փետուրների մնացած մասը սև գույնի է կարմրավուն երանգներով, բացառությամբ որովայնի և պոչի ստորին մասի, որոնց փետորները սպիտակ են։ Թևերը շրջապատող փետուրները ունեն մուգ կանաչավուն գույն։
Կենսակերպ
Սպիտակավիզ արագիլը հանդիպում է զույգերով կամ փոքր խմբերով ջրային տարածքների մոտ։ Այն սնվում է ձկներով, գորտերով և դոդոշներով, օձերով և մողեսներով, ինչպես նաև անողնաշարավոր կենդանիներով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արագիլներ Կատեգորիա:Ասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Քառաձի մարտակառք
Քառաձի մարտակառք, (quadrigae (կվադրիգա) quadri-, չորս, և iugum, լուծ), հին աշխարհի մարտակառք, որին լծվում էին չորս ձիեր։ Օգտագործվել է ռազմական գործողությունների, հաղթական երթերի և մրցումների ժամանակ։ Մարտակառքում կարող էին գտնվել երկու հոգի՝ կառապանը և նետաձիգը։ Սակայն, կարող էր լինել նաև չորս մարդուց բաղկացած անձնակազմ, եթե նրանց միանում էին ևս երկու վահանակիրներ։ Մարտակառքերի զինվորները, որպես կանոն, պատկանում էին բնակչության առավել ապահով խավերին և հանդիսանում էին զորքերի արտոնյալ մասը։
Քառաձի մարտակառքը Հայաստանում
Ինչպես հին արևելյան յուրաքանչյուր բանակում, այնպես էլ արարատյան զորքերում մարտակառքերը հանդիսանում էին նրանց ահեղ ու հզոր հարվածային ուժը, որն օգտագործվել է ճեղքումներ կատարելու, հետապնդման և հակառակորդին գետնին տապալելու նպատակով։ Մարտակառքերի առանձնահատկությունը կայանում էր նրանց շարժունակության ու արագաշարժության մեջ։ Այդպիսի գերակշռության շնորհիվ հնարավոր է եղել հեռավոր տարածությունից հակառակորդի համար օպերատիվ սպառնալիք ստեղծելու նպատակ ունենալ։ Միաժամանակ, մարտակառքերի գործողությունները նշանակալիորեն սահմանափակվում էին, երբ մարտերը ծավալվում էին ուժեղ կտրտված տեղանքում։ Կան ուղղակի վկայություններ արարատյան բանակում մարտակառքերի առկայության մասին։ Ուշագրավ է, որ Արարատի թագավորները ճակատամարտերին մասնակցում էին մարտակառքերով, ինչը այդ զորատեսակի կարևորության ևս մի վկայություն է։
Կատեգորիա:Սայլերի տեսակներ Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Հակակղերական օրենքներ (Ֆրանսիական հեղափոխություն)
Հակակղերական օրենքները Ֆրանսիայում ընդունվել են Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ՝ ընդհուպ մինչև 1801 թվականին Նապոլեոնի Կոնկորդատի կնքումը։
Նախապատմություն
18-րդ դարում Ֆրանսիայի մոտավորապես 27 միլիոն բնակչության 95 %-ը պատկանում էր Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցուն, իսկ մնացած հավատացյալների մեծ մասը հուգենոտ բողոքականներ էին, նաև երկրում եղել է մոտ 40 հազար հրեա և փոքր մահմեդական համայնք։ Թագավորական Ֆրանսիայում հոգևորականությունը ինստիտուցիոնալացվել է որպես երկրի առաջին դաս։ Եկեղեցին երկրի հողերի ամենամեծ սեփականատերն էր և մեծ եկամուտներ էր ստանում եկեղեցական տասանորդներ հավաքագրման միջոցով։ Քանի որ հենց եկեղեցին էր զբաղվում ծնունդների, մահերի և ամուսնությունների գրանցմամբ, և միակ ինստիտուտն էր, որը տրամադրում էր տարրական ու միջնակարգ կրթություն, ինչպես նաև զբաղվում էր հիվանդանոցներով, այն հսկայական ազդեցություն ուներ ամբողջ բնակչության վրա    ։
Իրադարձությունների ընթացք
1789 թվականի օգոստոսին պետությունը վերացրել է եկեղեցու հարկերի հավաքագրման իրավունքը, որից հետո ծառացել է նոր հեղափոխական կառավարության քաղաքականության կենտրոնական հարցը՝ եկեղեցական սեփականության հարցը։ Հայտարարվել է, որ Ֆրանսիայում եկեղեցական ամբողջ ունեցվածքը պատկանում է ժողովրդին, և առգրավված գույքը վաճառվել է հանրային աճուրդներում։
1790 թվականի հուլիսին Ազգային հիմնադիր ժողովն ընդունել է նոր օրենք՝ «Հոգևորականության քաղաքացիական կառուցվածքը»։ Հոգևորականությունը դուրս է եկել Հռոմի պապի իշխանությունից և դարձել պետության գործիք։ Հռոմի պապ Պիոս VI-ը ութ ամիս է ծախսել այս հարցի լուծման համար, և 1791 թվականի ապրիլի 13-ին մերժել է «Հոգևորականության քաղաքացիական կառուցվածքը», որը հանգեցրել է պառակտման ֆրանսիացի քահանաների շրջանում։ Հոգևորականների միայն հինգ տոկոսն է երդում տվել նոր օրենքին համապատասխան, մյուսները մերժել են։
1792 թվականի սեպտեմբերին օրենսդիր մարմինը օրինականացրել է ամուսնալուծությունը, որը չէր ճանաչվում որպես կաթոլիկ վարդապետությունը։ Միաժամանակ պետությունը եկեղեցուց վերցրել է ծնունդների, մահերի ու ամուսնությունների գրանցման իրավունքը։
Հասարակության մեջ շրջանառվում էր այն կարծիքը, որ եկեղեցին հակահեղափոխական ուժ է, ուստի երբ սկսվել են սեպտեմբերյան սպանությունները, հաշվեհարդար են տեսել ձերբակալված շատ հոգևորականների նկատմամբ։
Հովհաննես Կյուրեղյան
Հովհաննես Կյուրեղյան (արևմտահայերեն՝ Յովհաննէս Կիւրեղեան, Giovanni Giorgiano. ), հայազգի ճարտարապետ, ճարտարագետ և լեռնագնաց։
Հակակղերական օրենքներ (Ֆրանսիական հեղափոխություն)
Իրադարձությունների ընթացք
1793 թվականին Օրենսդիր ժողովը, նրան փոխարինելու եկած Ազգային կոնվենցիան, ինչպես նաև դեպարտամենտների խորհուրդները, շարունակել են ընդունել հակակղերական օրենսդրական ակտեր, որոնք հիմնականում ուղղված էին եկեղեցական գույքի բռնագրավմանը։ 1793 թվականի հոկտեմբերի 5-ի ազգային կոնվենցիայի հրամանագիրը չեղյալ է հայտարարել Գրիգորյան օրացույցը և ներդրել Ֆրանսիական հանրապետական օրացույցը։
Հովհաննես Կյուրեղյան
Կյանքի վաղ շրջան և կրթություն
Ծնվել է 1902 թվականի օգոստոսի 24-ին Կոստանդնուպոլսում, ճարտարապետ, նկարիչ, բանաստեղծ Լևոն Կյուրեղյանի և Մարիամիկ Ազարյանի ընտանիքում։ 1907 թվականին ծնողների հետ գաղթել է Իտալիա, կարճ ժամանակ Հռոմում ապրելուց հետո տեղափոխվել Ազոլո։ Սովորել է Վենետիկի Մուրադ Ռաֆայելյան հայկական վարժարանում, որն ավարտելուց հետո հոր խորհրդով ընդունվել է Պադովայի համալսարանի ճարտարագիտական դպրոցը։ 1924 թվականին ավարտել է այն՝ ստանալով քաղաքացիական ճարտարագիտության մասնագետի որակավորում, ևս երկու տարի սովորելուց հետո էլ հիդրոինժեների որակավորում է ձեռք բերել (թեև այս վերջին մասնագիտությամբ երբեք չի աշխատել)։ Ուսումնառությունն ավարտելով՝ առանց ժամանակ կորցնելու աշխատանքի է անցել Թուրինում գործող ճարտարապետ Բալլատորե դի Ռոզանայի արվեստանոցում՝ նպատակ ունենալով որոշակի փորձ ձեռք բերել ։
(8401) Ասիրելի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,663663 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4818 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8455 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1587,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226718 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,2° անկյուն։
Հովհաննես Կյուրեղյան
Դոլոմիտներ
Որպես լեռնագնացության նրբությունները սովորող՝ նա համարվել է իտալական ալպիական ակումբի Տրևիզոյի մասնաճյուղի անդամ և տեղափոխվելով Ֆրասենե՝ միացել է Ագորդոյի մասնաճյուղին։ Այստեղ նա հանդիպել է «Ալպինիզմի բևեռ» մականունով հայտնի Ատիլիո Տիսսիին, Ջովանի և Ալվիզե Անդրիկներին և Դոմենիկո Ռուդատիսին ։ 1929 թվականի օգոստոսի 25-ին նա, լինելով առաջինը, բարձրացել է Ագներ լեռան դեռևս չնվաճված գագաթը և հետագայում դրան տվել է «Տոռե Արմենա» (Հայկական աշտարակ) անունը ։
Հակակղերական օրենքներ (Ֆրանսիական հեղափոխություն)
Իրադարձությունների ընթացք
Քրիստոնեության փոխարեն սկսել է ակտիվորեն տարածվել Բանականության պաշտամունքը։ Մտքի պաշտամունքի արարողություններն ուղեկցվում էին կառնավալների, շքերթների անցկացմամբ, երբ քահանաներին ստիպում էին հրաժարվել կոչումից, եկեղեցիների կողոպուտներով, քրիստոնեական սուրբ առարկաների ոչնչացմամբ կամ պղծմամբ (սրբապատկերներ, արձաններ, խաչեր և այլն)։ Բացի այդ, անցկացվել են «հեղափոխության նահատակների» պաշտամունքի արարողություններ։ Ամենամեծ զարգացումը պաշտամունքը հասել Է Փարիզում՝ «ազատության փառատոնի» (Fête de la Liberté) անցկացման ժամանակ Փարիզի Աստվածամոր տաճարում 1793 թվականի նոյեմբերի 10-ին (20 Բրումեր)։ 1793 թվականի նոյեմբերի 24-ին Փարիզի կոմունան հրաման է արձակել արգելել կաթոլիկ երկրպագությունը և փակել բոլոր եկեղեցիները։
(8401) Ասիրելի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆարրա դ'Իսոնզո աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հովհաննես Կյուրեղյան
Դոլոմիտներ
1932 թվականին նա նշանակվել է իտալական ալպյան ակումբի Ագորդոյի մասնաճյուղի հատուկ հանձնակատար, 1933-1946 թվականներին էլ եղել է դրա նախագահը։ 1935 թվականին նա, համագործակցելով Էտորե Կաստիլիոնիի հետ, կազմել է Իտալական Ալպերի ուղեցույցի բաժինը, որը վերաբերում էր Pale di San Martino- ի հարավային շղթային ։
Նա համարվում է Արևելյան Ալպերում ժամանակակից լեռնագնացության առաջամարտիկներից մեկը, և Ագներ լեռան ստորոտին՝ Մալգա Լոշում գտնվող ալպինիստական տնակը, հետմահու կոչվել է նրա անունով ։ Կյուրեղյանն իրեն նվիրել է Ֆրասենեում զբոսաշրջության խթանմանը, այնտեղ հիմնել է առաջին իտալական « Pro Loco » ասոցիացիան , իսկ 1933 թվականին դարձել է Բելունոյի զբոսաշրջության գավառային խորհրդի անդամ ։ [10] 1934 - 1946 թվականներին էլ, մասնագիտական գործունեությանը զուգահեռ, դասավանդել է Ագորդոյի հանքարդյունաբերության ինստիտուտում։
Հակակղերական օրենքներ (Ֆրանսիական հեղափոխություն)
Իրադարձությունների ընթացք
1795 թվականից ի վեր հակակղերականությունն անկում է ապրել։ 1795 թվականի փետրվարի 21-ի օրենքը թույլ է տվել հանրային ծիսակատարություններ (չնայած խիստ սահմանափակումներով՝ զանգի ղողանջը, կրոնական երթերը և խաչի ցուցադրումը դեռ արգելված էին)։
Արդյունքներ և հետևանքներ
Մոտ քսան հազար հոգևորականներ, որոնք նոր օրենսդրությանը համապատասխան երդում են տվել, ստիպված են եղել հրաժարվել աստիճանից, իսկ վեցից ինը հազարը համաձայնել են (կամ հարկադրված են եղել) ամուսնանալ։ Տասնամյակի վերջին մոտ երեսուն հազար հոգևորականներ ստիպված էին լքել Ֆրանսիան։
Հովհաննես Կյուրեղյան
1970 - 1984
Վերոնշյալներին կարելի է հավելել բազմաթիվ կրթօջախներ և անհատների առանձնատներ։
Հակակղերական օրենքներ (Ֆրանսիական հեղափոխություն)
Արդյունքներ և հետևանքներ
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակաշրջանի հակակղերական օրենքները զգալի ազդեցություն են ունեցել ֆրանսիական կյանքի վրա. նրանցից շատերը, ովքեր այդ ժամանակահատվածում հրաժարվել են ավանդական կրոնից, այլևս երբեք չեն վերադարձել դրան։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայում կաթոլիկության պատմություն Կատեգորիա:Քրիստոնեության պատմություն Կատեգորիա:Կրոնը Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիայի իրավունքի պատմություն
Լեմուել Ֆրենսիս Էբոթ
Լեմուել Ֆրենսիս Էբոթ, անգլիացի դիմանկարիչ, հայտնի է Հորացիո Նելսոնի, 1-ին Վիսկոնտ Նելսոնի (կախված է Դաունինգ սթրիթ 10 հասցեում գտնվող Տերակոտա սենյակում) և 18-րդ դար ի մի շարք ծովակալների և մշակութային կերպարների դիմանկարներով։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1760 կամ 1761 թվականին Լեսթերշիրում։ Քահանա Լոմուել Էբոթի և Մերիի որդին էր։ Հայրը Էնսթիյում քահանայի օգնական էր (հետագայում Տորնտոնի քահանա) ։ 1775 թվականին, 14 տարեկանում նա դառնում է Ֆրենսիս Հեյմանի աշակերտը և ապրում Լոնդոնում։ Սակայն 1776 թվականին, ուսուցչի մահից հետո վերադառնում է ծնողների մոտ ։ Շարունակում է կրթությունը որպես ինքնուս, բայց որոշ տվյալների համաձայն, նա սովորել է Ջոզեֆ Րայթի մոտ ։
1780 թվականին Էբոթն ամուսնանում է Աննա Մարիայի հետ և նորից բնակվում Լոնդոնում և երկար տարիներ ապրում է Բլումսբերիի Կարոլինա փողոցում։ Չնայած իր աշխատանքները ցուցադրել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում (Լոնդոն), սակայն երբեք չի դարձել ակադեմիայի անդամ։ Աշխատանքում գերհոգնածությունը և ընտանեկան խնդիրները հանգեցնում են նրան, որ շուտով հոգեկան խանգարում է ստանում։ Նրա մետ հոգեկան հիվանդություն է հաստատվում 1798 թվականին և բուժվում է Բեթլեմ հիվանդանոցի գլխավոր հոգեդույժ Թոմաս Մունրոյի (1759–1833) մոտ։ Նա բուժել էր նաև Ջորջ երրորդ արքային (1738–1820) :
Էբոթը մահացել է 1803 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լոնդոնում ։
Ստեղծագործություններ
Էբոթը շատ է նկարել օրվա տարբեր ժամերի տեսարաններ։ Հորացիո Նելսոնի դիմանկարը նկարել է այն ժամանակ, երբ միասին ապրում էին Լոնդոնի Բոնդ փողոցում վարձակալած բնակարանում ։ Աշխատանքը հավանության է արժանանում և Նելսոնի և իր կնոջ կողմից։ Վերջինս Էբոթի մասին գրել է. «Ես հիացած եմ Էբոթի աշխատանքով» ։ Նրա լավագույն աշխատանքը համարվում է Հորացիո Նելսոնի դիմանկարը։ Այլ նկարներից են նաև ծովակալ Ռոբերտ Կալդերի, փոխծովակալ Թոմաս Պեստլիի, աստղագետ Ուիլյամ Հերշելի, Կապիտան Վիլյամ Լոքերի, բանաստեղծ Վիլյամ Կուպերի, դերասան Ֆրանչեսկո Բորտոլոցիի,  Ջոզեֆ Նոլեքենսի, անհատ ձեռներեց Մավյու Բուլթոնի և արդյունաբերող Ջոն Վիլկինսոնի դիմանկարները։
«Հենրի Քելենդրի Ռոյալ Բլեքհելֆ գոլֆ ակումբում» նկարը նրա՝ գոլֆ խաղը պատկերող վաղ շրջանի նկարներից է։ Այն վաճառվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Լոնդոնի Բոնհեմս աճուրդի տանը  ։
Նրա աշխատանքներից մի քանիսը ստորագրվել են որպես «Ֆրենսիս Լեմուել Էբոթ», սակայն պարզ չէ, թե ինչու է այդպես ստորագրել, քանի որ Էբոթին մկրտության ժամանակ այդպես չեն անվանել ։ Այլ նկարներում ստորագրել է որպես Լ. Ֆ. Էբոթ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ Կատեգորիա:1760-ականների ծնունդներ Կատեգորիա:Անգլիացի դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:18-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:1803 մահեր Կատեգորիա:Բրիտանացի դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Դիմանկարիչներ Կատեգորիա:18-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:18-րդ դարի բրիտանացի նկարիչներ
Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Երևան)
Սուրբ Հակոբ եկեղեցի, հայկական առաքելական եկեղեցի Երևանի Քանաքեռ թաղամասում։ Ընդգրկված է Քանաքեռ-Զեյթունի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում։
Պատմություն
Կառուցվել է 1679 թվականի երկրաշարժի ժամանակ կործանված եկեղեցու տեղում՝ թիֆլիսաբնակ քանաքեռցի մեծահարուստ Հակոբջանի միջոցներով։ Սուրբ Հակոբ եկեղեցու արևմտյան պատին փորագրված է ՌՃԽԴ (1695), որն էլ եկեղեցու կառուցման տարեթիվն է համարվում։
1868 թվականին եկեղեցուն կից սկսել է գործել Սահակ Պարթևի անվան թեմական դպրոցը, որը ստեղծվել էր Մեսրոպ Վարդապետ Սմբատյանցի ջանքերով։ Սուրբ Հակոբ եկեղեցին եռանավ բազիլիկ է՝ աղոթասրահում երկու զույգ մույթերով, արևելյան կողմից՝ Ավագ խորանով և դրան կից զույգ ավանդատներով։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատին տեղ-տեղ ագուցված են 1504, 1571, 1621 թվագրություններով գեղաքանդակ խաչքարեր։
Պատմական հուշարձանների պահպանության հայկական ընկերությունը պետական միջոցներով եկեղեցին նորոգել է։
Սուրբ Հակոբ եկեղեցին վերաբացվել է 1990 թվականին։
Արտաքին հղումներ
հ հ Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր
Տրիպոլիե (գյուղ, Արտյոմովսկի շրջան)
Տրիպոլիե (Трипілля), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Տրիպոլիե գյուղում բնակվում էր 194 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նեսեբիրի համայնք
Նեսեբիրի համայնք (Община Несе́бър), համայնք Բուլղարիայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բուրգասի մարզում։ Վարչական կենտրոնն է Նեսեբիր քաղաքը։
Ստրումյանի համայնքի քմեթը (քաղաքապետ) ընտրությունների արդյունքում Նիկոլայ Կիրիլով Դիմիտրովն է ։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 28687 մարդ։
Համայնքի կազմ
Համայնքի մեջ են մտնում հետևյալ բնակավայրերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի համայնքներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բուլղարիայի համայնքներ
Յան Բրաուն
Յան Բրաուն (Jan Braun, ), լեհ մանկավարժ, կովկասագետ, շումերագետ։ Երկար տարիներ աշխատել է Վարշավայի համալսարանի Արևելագիտության ֆակուլտետի Հին արևելքի ամբիոնում։
1991 թվականին ստացել է դոկտորական աստիճան, սիկ 1995 թվականին` համալսարանի պրոֆեսոր ։ Այդ շրջանում եղել է էմերիտուս ։
Բացի դրանից Յան Բրաունը երկար տարի հայտնի է եղել իր շումերական լեզվի ուսումնասիրությամբ։ Համաձայն դրա`այդ լեզուն պատկանում է սինո-տիբեթական լեզվախմբին։ Նա իր հետևություններն է արել շումերական և Հին տիբեթերեն լեզուներում։
Նրա հետազոտությունները համակցված են Sumerian and Tibeto-Burman և Sumerian and Tibeto-Burman-ի հիմնական գրվածքների մեջ (Վարշավա, 2001 թվական) ։ Իր առաջին գրքերում Յան Բրաունը գրել է հիմանկաում մորֆոլոգիական, բառակազմական թեմաներով ։ 2004 թվականին այն ընդլայնում է բառային համապատասխանությունների ցանկը հասցնելով այն 341-ի, ներկայացնում է շումերական և Սինո-տիբեթյան լեզուների միջև հիմնական հոմանիշների և հոմանիշների ցանկը, ինչպես նաև տվյալ լեզուներով համընկնող անվանական նախածանցների ցանկը։
Նա նաև շումերական հոդվածների մեծամասնության հեղինակ է, որոնք գրվել են 1962-1970 թվականներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լեհ արևելագետներ Կատեգորիա:Շումերագետներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեհ մանկավարժներ
Կոռալ դե Ալմագեր
Կոռալ դե Ալմագեր (Corral de Almaguer), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո նահանգում, Կաստիլիա-Լա Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ Համայնքը գտնվում է Մանչա Ալտա դե Տոլեդո շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 326 կմ²։ Բնակչությունը 6300 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 90 կմ։
Քաղաքի հովանավոր սուրբն է սուրբ օրիորդ դե լա Մուելան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սուրբ Թորոս եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)
Սուրբ Թորոս եկեղեցի, տաճար Նոր Նախիջևանում (այժմ՝ Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում)։ Պատկանել է Հայ առաքելական եկեղեցուն։ Տաճարը կորսված է։
Պատմություն
Նոր Նախիջևանի Սուրբ Թորոս եկեղեցու շինարարությունը գրեթե համընկել է Սուրբ Գևորգ եկեղեցու կառուցման հետ (1783-1786 թվականներին)։ Սուրբ Թորոսը հիմնադրվել է 1783 թվականին՝ սուրբ Թորոսի տոնին։ Շինարարությունը նախատեսված էր քաղաքի հարավարևելյան մասում։ 1786 թվականի նոյեմբերի 22-ին, եկեղեցու շինարարության ավարտից հետո, այն օծվել է։
Եկեղեցին կառուցվել է բյուզանդական ոճով, փոքր չափսի էր, ըստ առանցքի ձգված արևելքից արևմուտք։ Եկեղեցում կար գմբեթով ավարտվող և զանգակատնով լուսային թմբուկով խորանային ապսիդ։ Տաճարում կար տասը խաչքար։
1863 թվականից եկեղեցուն կից գործել է եկեղեցական ծխական դպրոց։ Եկեղեցու կողքին գտնվել է գերեզմանատուն, որը կոչվել է նաև «Թորոսյան»։ Եկեղեցու անունն անցել է նաև փողոցին՝ Ֆեոդորովսկայա։ Ավելի ուշ այն հաջորդաբար վերանվանվել է 2-րդ Ինժեներական, Մ. Սարյան փողոց։
Տաճարը փակվել է 1930-ականների սկզբին, նույն թվականներին էլ մասնակիորեն քանդվել է։ Պահպանված պատերը պայթեցվել են 1941 թվականի աշնանը։ Ստացված շինանյութից կառուցել են բարիկադներ՝ պատրաստելով խոչընդոտներ հարձակվող գերմանական զորքերի համար։
Ներկայումս քանդված եկեղեցու տեղում դատարկ տարածություն է մետաղական մասնավոր խցավոր ավտոտնակներով։
Հոգևորականներ
Սուրբ Թորոս եկեղեցու հոգևորականները 1843 թվականից եղել են.
Հղումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Հայաստանի ազգային ռադիոյի կամերային երգչախումբ
Հայաստանի ազգային ռադիոյի կամերային երգչախումբ, կամերային երգչախումբ, ստեղծվել է 1929 թվականին։
Նկարագրություն
Հայաստանի ազգային ռադիոյի կամերային երգչախումբը ստեղծվել է 1929 թվականին։ Տարիներ ի վեր երգչախումբը ղեկավարել են Մարտին Մազմանյանը, Թաթուլ Ալթունյանը, Արամ Տեր-Հովհաննիսյանը, Կարո Զաքարյանը։
Որոշակի դադարից հետո երգչախումբը վերակազմավորվել է 1979 թվականին։ 1979-1984 թթ. երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավարն է եղել կոմպոզիտոր Էդգար Հովհաննիսյանը, խմբավարը՝ Հարություն Թոփիկյանը։
1984-2002 թթ. երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր դիրիժորն է եղել Տիգրան Հեքեքյանը։
Համերգներ և փառատոներ
Երգչախումբը մասնակցել է բազում խոշոր միջազգային փառատոների, բազմաթիվ համերգներով հանդես է եկել Հունգարիայում, Էստոնիայում, Ուզբեկստանում (1980-1983), Բալթյան երկրներում, Ռուսաստանում, Լեհաստանում, Գերմանիայում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, Ավստրիայում, Վրաստանում, Իսրայելում, Իսպանիայում, Շվեյցարիայում և Ճապոնիայում (1980-1993)։ Երգչախումբը պարբերաբար հանդես է եկել բարեգործական համերգներով Հայաստանում և արտերկրում։ 1988-1993 թթ. բոլոր համերգները կայացել են ի նպաստ Լեռնային Ղարաբաղի։ 1990 թվականին Լիտվայում կայացած համերգաշարից գոյացած հասույթը փոխանցվել է Լիտվայի մանկական ֆոնդին։ 1991 թվականին Հայաստանի ռադիոյի երգչախմբի կատարմամբ Հոլանդիայում թողարկվեց ձայնասկավառակ, որի վաճառքից գոյացած 100.000 ԱՄՆ դոլարը նվիրաբերվեց 1988 թվականի երկրաշարժից տուժածների օգնության ֆոնդին։
Մրցանակներ
Երգչախումբն ու նրա մենակատարները հաղթող են ճանաչվել խոշոր միջազգային մրցույթներում ՝
Անդամակցություն
Երգչախումբը 1991 թվականից Եվրոպական երգչախմբերի միջազգային ֆեդերացիայի (EUROPA CANTAT) անդամ է։
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:1929 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Ֆիլիպինյան ծով
Ֆիլիպինյան ծով (Dagat Pilipinas, Philippine Sea, 菲律宾海, フィリピン海, Laut Filipina), Խաղաղ օվկիանոսի միջկղզային օվկիանոսային ծով, որը գտնվում է Ֆիլիպինյան կղզեխմբի մոտ։ Երկրի երկրորդ խոշոր ծովը (Սարգասյան ծովից հետո)։ Այն չունի հստակ ցամաքային սահման, օվկիանոսից առանձնացված է մի շարք կղզիներով՝ Ճապոնական (Հոնսյու, Կյուսյու և Ռյուկյու), արևմուտքում՝ Թայվան և Ֆիլիպինյան կղզիներով, արևելքում՝ ստորջրյա լեռնաշղթաներով և Իձու, Բոնինյան, Կադզան և Մարիանյան կղզիներով, հարավ-արևելքում՝ Յապ և Պալաու կղզիներով ։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 5726 հազար կմ² ։ Միջին խորությունը՝ 4108 մ, առավելագույնը՝ 11 022 մ (Մարիանյան իջվածքում)։ Ծավալը՝ 23 522 հազար կմ³: Այստեղ անցնում են Հյուսիսային պասսատային և Կուրոսիո հոսանքները։ Ջրի մակերևույթի ջերմաստիճանը կազմում է 15-28˚C (հյուսիսում) մինչև 27-29 ˚C (հարավում)։ Աղիությունը հյուսիսում կազմում է 34,3 ‰, իսկ հարավում՝ 35,1 ‰:
Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Նագոյա, Յոկոհամա (Ճապոնիա), Ապրա (Գուամ կղզի)։
Վերներ Վինսմեն
Վերներ Վինսմեն (Werner Winsemann, ), կանադացի նախկին ֆուտբոլային մրցավար։ Առավելապես հայտնի է Արևմտյան Գերմանիայում կայացած 1974 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության յի և յի միջև հանդիպումը վարելու շնորհիվ։ 1978 թ. աշխարհի առաջնությունում կատարել է եզրային մրցավարի պարտականություններ։
Ֆիլիպինյան ծով
Ծովի հատակի ռելիեֆ
Հատակի ռելիեֆն ունի անցումային գոտու հատկանիշներ, այստեղ լայնորեն ներկայացված են խոշոր երկրաձևաբանական տեսակներ ։ Ծովի գոգահովիտը ընդարձակ է և բարդ, և համեմատական է օվկիանոսի հետ։ Հանդիպում են ստորջրյա լեռներ, մեծ ձգվածություն ունեցող լեռնաշղթաներ (մինչև 2500 կմ), ստորջրյա հրաբուխներ մինչև 3000 մ բարձրությամբ։ Այստեղ է գտնվում աշխարհի ամենախոր Ֆիլիպինյան փողրակը։
Կլիմա
Կլիմայի վրա առաջին հերթին ազդում է Ֆիլիպինյան ծովի աշխարհագրական դիրքը Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային հատվածում, Ասիայի մոտ և նրա մեծ ձգվածությունը հս.լ. 35 ˚-ից մինչև հասարակած։ Ծովը գտնվում է չորս կլիմայական գոտիներում՝ մերձարևադարձային, արևադարձային, մերձհասարակածային և հասարակածային։ Սեզոնային տարբերությունները ակնհայտ են միայն մերձարևադարձային գոտում։ Մերձարևադարձային գոտում գերակշռում են մուսսոնները, իսկ արևադարձայինում՝ պասսատները։ Ծովի այլ հատվածներում հանդիպում են նաև ոչ մշտական քամիներ, հաճախ են թայֆունները։
Քամու արագությունը տարբեր է։ Ձմռանը մուսսոններն ունեն 4-6 մ/վ, պասսատները՝ 5-8 մ/վ, հյուսիսում՝ մինչև 10 մ/վ, անկայուն քամիներ՝ մինչև 3 մ/վ արագություն։ Հյուսիս-արևելքում դիտվում է առավել ակտիվ ցիկլոնային գործունեություն, քամու արագությունը հասնում է 20-25 մ/վ արագության։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինյան ծով Կատեգորիա:Ճապոնիայի ծովեր
Վերներ Վինսմեն
Հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:1933 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Աշոտ Հակոբյան (հետախույզ)
Աշոտ Աբգարի Հակոբյան, խորհրդային հայազգի անլեգալ հետախույզ։