cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հերակլեսի սխրագործություններ
Հերակլեսի տասներկու սխրագործություններ կամ պարզապես Հերակլեսի սխրանքներ, հին հունական առասպելական հերոս, Զևս աստծո և մահկանացու Ալկմենեի որդու՝ Հերակլեսի հաջորդական տասներկու սխրանքները, որոնք վերջինս կատարել է միկենյան արքա Էվրիսթևսի մոտ ծառայելու ժամանակ ։ Առասպելական հերոսն այդ սխրագործությունները գործել է իր նախնինների հայրենիքում՝ Տիրինթոսում, տղամարդկային գեղեցկության և արեգակնային լույսի աստծո՝ ոսկեվարս Ապոլլոնի հրամանով։ Պիթայի բերանով Լետոյի որդին պատգամախոսեց, որ նա անմահության և աստվածային փառքի կհասնի այն ժամանակ, երբ Էվրիսթևսի հրամանով տասներկու սխրանքներ կատարի։ Մինչ այդ՝ Օրքոմենոսի Էրգինոս արքային սպանելուց հետո, Հերակլեսն ապրում էր յոթնադուռն Թեբեում։ Այնտեղ աստվածները նրան երեք չքնաղ որդի են ընծայում, սակայն Զևսի կինը՝ Հերա աստվածուհին, առաջվա պես ատելությամբ էր լցված շանթարձակ ամուսնու որդու նկատմամբ։ Դրա պատճառով էլ նա մի սոսկալի հիվանդություն տվեց Հերակլեսին և մոլեգնության պոռթկման պահին նա սպանեց իր և եղբոր՝ Իփիկլեսի բոլոր զավակներին և նրանց անշնչացած դիերը կրակը նետեց։ Սթափանալուց հետո առասպելական հերոսը գիտակցեց իր գործածի լրջությունը և վշտահար մտածեց Թեբեն լքելու մասին։ Հետագայում իր գործած մեղքերի թողությունը ստանալուց հետո Հերակլեսն ուղևորվում է դեպի սրբազան Դելփիք՝ Ապոլոն աստծո մոտ։ Այնտեղ էլ նա Ապոլոնից խորհուրդ վերցրեց և ճանապարհ բռնեց դեպի Էվրիսթևսի ապարանք։ Բնակություն հաստատելով Տիրինթոսում պարթևահասակ Հերակլեսը դարձավ թուլակազմ և երկչոտ արքայի ծառան։ Էվրիսթևսը վախենում էր Հերակլեսից և թույլ չէր տալիս, որպեսզի նա Միկենե մտնի։ Իր բոլոր հրամանները զորական արքան Հերակլեսին ուղղում էր բանբեր Կոպրեոսի միջոցով։
Արքայի հրամանով Հերակլեսը Նիմեայի լեռներում գուրզով սպանում է Նեմեյան առյուծին, հաջորդիվ՝ ստիպված է լինում կաշվազերծ անել օձակերպ մարմին և վիշապի ինը գլուխ ունեցող լեռնեյան հիդրային, դրանից հետո՝ Ստիմփալոս քաղաքն ու ամբողջ շրջակայքն ավերած պղնձաճանկ և երկաթակտուց վայրենի թռչուններին։ Չորրորդ սխրագործության ժամանակ Հերակլեսը Հիպերբորեյների երկրում ստիպված եղավ մարտնչել արտասովոր գեղեցկությամբ օժտված Կերինեյան եղջերուի դեմ, որին երկիր էր ուղարկել Արտեմիսը՝ մարդկանց պատժելու համար։ Պղնձոտն եղջերուի որսից հետո, որ մի ամբողջ տարի տևեց, Հերակլեսը երկար հանգիստ չունեցավ և հրաման ստացավ սպանել Էրիմանթոսյան վարազին։ Այդ սխրագործության ժամանակ հույն առասպելական հերոսը ոջ միայն հաղթանակում է Պսոփիս քաղաքն ամայացնող ահեղ վարազի նկատմամբ, այլ նաև ճակատամարտում է աշխարհաշարժ կենտավրոսների դեմ։ Վեցերորդ սխրանքի ժամանակ Հերակլեսը գործի դրեց իր ճարտար միտքը և մեկ օրվա ընթացքում մաքրեց Ավգիոս արքայի ախոռները հավերժական թվացող գոմաղբից, ապա՝ լքելով Հունաստանը հանգրվանեց Կրետեում՝ ուր և կարողացավ սանձել կրետեական ցուլին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական առասպելաբանություն
She’s All I Ever Had
"She's All I Ever Had" (Նա այն ամենն է, ինչ ես երբևէ ունեցել եմ), երկրորդ սինգլը Ռիկի Մարտինի «Ricky Martin» անգլալեզու առաջին ալբոմից։ Թողարկվել է 1999 թվականի հունիսի 15-ին։ Գոյություն ունի երգի իսպաներեն տարբերակը՝ «Bella» («Գեղեցիկ»)։
Արձագանքներ
Billboard-ի գրախոսականի համաձայն՝ «կասկած չկա, որ այս հիանալի բալլադը պետք է թողարկվեր որպես Ricky Martin ալբոմի երկրորդ սինգլ։ «Livin' la Vida Loca»-ն, անշուշտ, համաժողովրդական կերպով գովազդվել է՝ արժանիորեն մնալով Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի գագաթին, և դրան հաջորդած սինգլը ոչ միայն Մարտինին կդարձնի ականավոր փոփ երգիչ, այլև կդառնա իսկական իրադարձություն։ «She's All I Ever Had» անվերապահ հաջողություն է։ Երգի խոսքերում Մարտինը պատմում է մի տղամարդու մասին, որ կարոտում է իր աղջկան, բայց նա շարունակում է ապրել ու շնչել հանուն նրա։ Մարտինի վոկալը փափուկ և զգացմունքային է, որը ցույց է տալիս նրա ձայնի բազմակողմանի լինելը «La Vida»-ի համեմատ, ինչպես նաև այն, որ այս զգայական երգը իմաստ ունի»։ Ռիկի Մարտինը կատարել է «She's all I Ever Had» տարբերակը ֆոնոգրամայով։ Երգիչը, որն սկզբում երգը կատարել է անգլերեն, հայտնի չէ։
Տեսահոլովակ
Սինգլի տեսահոլովակը, որում հայտնվել է Շարլոտ Այաննան, 1999 թվականի հունիսին նկարահանվել է Նիգել Դիքի կողմից Լոս Անջելեսում և թողարկվել է 1999 թվականի օգոստոսին։
Դիրքերը հիթ-շքերթներում
«Bella»-ն երեք շաբաթ անընդմեջ զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Hot Latin Songs-ում, ինչպես նաև գլխավորել է Latin Pop Songs-ը յոթ շաբաթ անընդմեջ։ Բնօրինակ անգլերեն տարբերակը հասել է Billboard Hot 100 երկրորդ հորիզոնականին ԱՄՆ-ում և 42-րդ հորիզոնականին 1999 թվականի տարեկան հիթ-շքերթում։ Այն ստացել է ոսկե հավաստագիր 500,000 օրինակի վաճառքի համար։
«She's All I Ever Had» ընդգրկվել է նաև Կանադայի, Նոր Զելանդիայի և Ֆինլանդիայի լավագույն տասնյակներում։ Ավստրալիայում սինգլն ստացել է ոսկե հավաստագիր։
Մրցանակներ
Latin Grammy Awards of 2000-ում «Bella» սինգլի իսպաներեն տարբերակն առաջադրվել է «Տղամարդու լավագույն փոփ վոկալ կատարում» անվանակարգում։ Այն նաև առաջադրվել է Billboard Latin Music Awards մրցանակի «Տարվա փոփ թրեք» անվանակարգում։ Տեսահոլովակը «Տարվա տեսահոլովակ» անվանակարգում հաղթել է «Լո Նուեստրո» և առաջադրվել Imagen Awards մրցանակի «Տարվա տեսահոլովակ» անվանակարգում։
Երգացանկ
European CD single
European CD maxi-single
European 12" single
Japanese CD maxi-single Japanese promotional CD single
US CD single
US 12" single
US promotional CD single
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
(8029) Միլտթոմպսոն
(8029) Միլտթոմպսոն (Miltthompson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,151107 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7476 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5547 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2043,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176201 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շեստիխինո
Շեստիխինո (Шестихино), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Նեկոուզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 596 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Նեկոուզսկի շրջանի բնակավայրեր
Կարմրախածի սուզահավ
Կարմրախածի սուզահավ,, սուզահավերի ընտանիքի թռչուն։
Արտաքինը
Պատահական չվահյուր է։ Մարմնի երկարությունը 53-69 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 106-116 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 1-2,5 կգ։ Կտուցը բարակ է՝ դեպի վեր կեռված։
Բնադրում
Բնադրման շրջանում կոկորդը դարչնագույն-կարմիր բծով է, մեջքը՝ միատարր մոխրագույն։ Հետբնադրման շրջանում դիմային և վզի առաջային մասերը սպիտակ են, մեջքը՝ բաց գույնի՝ մանր խայտերով։ Բնադրման շրջանի փիետրածածկը կարող է մասնակի պահպանվել ամբողջ տարվա ընթացքում։ Լողում է՝ գլուխը հետ ու առաջ տարուբերելով։ Կարող է թռչել առանց թափավազքի։
Բնակություն
Բնակվում է լճերում, ջրամբարներում, մեծ գետերում։ Սնվում է ձկներով։ Հայաստանում՝ (Սևանա լճում), հայտնվելը վավերացվել է 1 օրինակով՝ 1926 թվականին։ Թվաքանակը քիչ է։ Հայաստան են այցելում միայն ձմռանը։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սուզահավեր
Շևչենկի (գյուղ, Զենկովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Շևչենկի գյուղում բնակվում էր 117 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1002 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 116,77 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լուգի (գյուղ, Ռախովի շրջան)
Լուգի (Луги), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լուգի գյուղում բնակվում էր 1 008 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,45 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 700 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1947 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կանաձավա
Կանաձավա (金沢市), քաղաք Ճապոնիայում, Իսիկավա պրեֆեկտուրայի մայրաքաղաքը։
2018 թվականի հունվարի 1-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 466,029 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 990 մարդ/կմ2 ։ Քաղաքը զբաղեցնում է 468,64 կմ2 տարածք։
Աշխարհագրություն
Կանաձավան գտնվում է Ճապոնիայի Հոկուրիկու տարածաշրջանի Իսիկավա պրեֆեկտուրայում։ Արևմուտքում սահմանակցում է Ճապոնական ծովի հետ, իսկ արևելքում Տոյամա պրեֆեկտուրայի հետ։ Քաղաքը տեղակայված է Սայ և Ասանո գետերի միջև։
Բնակչություն
Բնակչության աճը ներկայացված է աղյուսակում ։
Կլիմա
Կանաձավայի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է։ Բնութագրվում է շոգ ու չոր ամառներով և ցուրտ ու ձնառատ ձմեռներով ։ Միջին ջերմաստիճանը քիչ է տարբերվում մայրաքաղաք Տոկիոյի միջին ջերմաստիճանից։ Նվազագույն ջերմաստիճանը նկատվել է 1904 թվականի հունվարի 27-ին (-9.4 C), իսկ առավելագույն ջերմաստիճանը նկատվել է 1902 թվականի սեպտեմբերի 8-ին (38.5 C) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր
Փղի մեծ ճակատամարտը կետի հետ
Սյուժե
Մուլտֆիլմը երկու հսկաների՝ փղի ու կետի մասին է։ Այն երեխաների և մեծահասակների համար նախատեսված այլաբանական պատմություն է ցամաքի և ծովի երկու հսկաների՝ փղի և կետի ճակատամարտի մասին, որոնք հանգում են հավերժական ճշմարտության գիտակցմանը, թե միմյանց հանդեպ ռազմատենչ անհանդուրժողականությունը կործանարար է, անմարդկային, անհեթեթ և կատարում փոքրիկ զինադադար։
Մուլտֆիլմում ոչ մի բառ չի արտասանվում, հնչում է միայն երաժշտություն։
Վերաթողարկումներ, DVD
2005 թվականին թողարկվել է «Մամոնտիկի մասին» («Про мамонтёнка») մուլտֆիլմների հավաքածուն DVD-ով (տեղայնացնող՝ «Крупный план»), որում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Մամոնտիկի մասին» (1983), «Փղիկը» (1967), «Փղիկը և նամակը» (1983), «Փղիկը գնում է սովորելու» (1984), «Փղիկը հիվանդացել է» (1985), «Զբոսաշրջիկ փղիկը» (1992), «Փղի մեծ ճակատամարտը կետի հետ» (1992), «Храбрец-удалец» (1976), «Հյուր ամռան մոտ» (1972)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1992 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր փղերի մասին
Վեմորքի ջրաէլեկտրակայան
Վեմորկ (Vemork), ջրաէլեկտրակայան, որը գտնվում է Նորվեգիայի Թին կոմունայում գտնվող Րյուկան քաղաքի մոտ։ Կայանը կառուցվել է «Նորսկ Հիդրո» նավթամետալուրգիական ընկերության կողմից և բացվել 1911թ.-ին։ Հիմնական նպատակը եղել է պարարտանյութերի արտադրության համար ազոտի ստացումը։ Հետագայում Վեմորկը դարձավ աշխարհում առաջին գործարանը, որը սկսեց արդյունաբերական չափերի հասնող արտադրությյուն ծանր ջրի ստացման համար։ Այն ստացել են ջրածնից և օգտագործել ազտոի ստացման գործընթացում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Վեմորկը դարձավ դիվերսիաների թիրախ։ Ծանր ջրի գործարանը փակվեց 1971թ.-ին, իսկ 1988 թ.-ին էլեկտրակայանը վերածվեց թանգարանի ։
Վեմորկը հայտնի է ոչ միայն որպես հին էլեկտրակայան, այլև Վեմորկի հերոսների պատմությամբ։ Ֆաշիստա-գերմանական օկուպացիայի տարիներին այստեղ Նորվեգիայի դիմադրության մարտիկները կազմակերպել են բազմաթիվ դիվերսիոն գործողություններ ֆաշիստական ուժերի դեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի հիդրոէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Նորվեգիայի էներգիաարդյունաբերություն Կատեգորիա:Թելեմարք կոմսության շենքեր և կառույցներ
Ռավնո (համայնք)
Ռավնո համայնք (Равно), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Ռավնո գյուղը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Վահան Մամիկոնյան (4-րդ դար)
Վահան Մամիկոնյան, հայ նախարար Մեծ Հայքում, Տարոնի և Տայքի տեր, Համազասպ Մամիկոնյանի որդին, տանուտեր-իշխան Վարդանի, Հայոց սպարապետ Վասակի, Համազասպյանի, Բագոսի և Համազասպուհու եղբայրը, Սամվել Մամիկոնյանի հայրը, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Երկիշխանություն
Կատեգորիա:Կառավարման համակարգեր Կատեգորիա:Քաղաքական շարժումներ Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ
Իվան Գոլունովի գործ
Իվան Գոլունովի գործ, քրեական գործ՝ «Meduza» ռուսալեզու համացանցային-հրատարակչության թղթակցի՝ թմրանյութեր իրացնելու փորձի մեղադրանքով։ Հասարակական մեծ հնչեղություն է ստացել ձերբակալման և հետաքննության ընթացքում խախտումների, ինչպես նաև դրան հաջորդած բողոքի ակցիաների պատճառով։ Շատ լրատվամիջոցներ և հասարակական անձինք, ինչպես և ինքը՝ լրագրողը, քրեական գործը համարել են իր հետաքննությունների վրեժ։
Այս միջադեպի կապակցությամբ ՌԴ ՆԳ նախարար Վլադիմիր Կոլոկոլցևը ՌԴ նախագահին միջնորդել է աշխատանքից ազատել Մոսկվայի արևմտյան վարչական շրջանի ՆԳ գլխավոր վարչության պետ գեներալ Անդրեյ Պուչկովին և ՆԳՆ Մոսկվայի վարչության թմրանյութերի անօրինական շրջանառության դեմ պայքարի վարչության պետ Յուրի Դևյատկինին։ Նախագահը միջնորդությունը բավարարեց ։
Կալանք, քննություն, ազատ արձակում
Իվան Գոլունովը ձերբակալվել է 2019 թվականի հունիսի 6-ին Մոսկվայի կենտրոնում՝ Ցվետնոյ Բուլվար, տուն 13 հասցեով `սա Նիկուլինի կրկեսի շենքն է ։ Գոլունովն ինքը ճշգրտել է, որ իրեն ձերբակալել են 3-րդ Կոլոբովսկի նրբանցքի և Գունավոր բուլվարի միջև ընկած բակերում, իսկ նրա վրա հարձակված իրավապահներին նա կողոպտիչների տեղ է դրել ։ Մոսկվայի գլխավոր դատախազությունը հայտնել է, որ ձերբակալվածի մոտ անձնական զննության ժամանակ հայտնաբերվել է փոշիով 5 փաթեթ։ Փորձաքննության տվյալներով՝ դա եղել է թմրանյութերի «N-մեթիլեֆեդրոնի ածանցյալը» `մոտ 4 գրամ ընդհանուր զանգվածով։
Խուզարկություն կատարելով ձերբակալվածի տան մոտ՝ ոստիկանները, ըստ նրանց հաղորդագրության, գտել են ևս երեք փաթեթ և փաթեթ՝ փոշիով, ինչպես նաև կշեռքներ իր փաթեթավորման համար։ Հետագա հետազոտության ընթացքում պարզվել է, որ առգրավվածի մի մասը կոկաին է, ընդհանուր քաշը ավելի քան 5 գրամ։ Գոլունովի նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել ՌԴ ՔՕ 30 և 228.1 հոդվածներով (թմրամիջոցների ապօրինի արտադրությունը, իրացումը կամ առաքումը) ։
Սկզբում հետաքննությամբ զբաղվել է Մոսկվայի արևմտյան շրջանի ոստիկանությունը ։ Հարցին, թե ինչպես է ընդհանրապես ծագել «Գոլունովի գործը», Մոսկվայի արևմտյան վարչական շրջանի թմրանյութերի շրջանառության վերահսկողության ստորաբաժանման ղեկավարը «Ռոսիա 24» պետական հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում հայտնել է, որ օպերատորներին հայտնի էր միայն Իվան անունը, և որ այդ մարդը հաճախ է այցելում Լատվիա (որտեղ գտնվում է «Մեդուզա» խմբագրությունը)։ Այս ուղևորությունների հետ կապված, քննիչները կասկածում էին, որ Գոլունովը կարող է տեղափոխել թմրանյութեր օտարերկրյա պետությունից, ապա վաճառել դրանք Մոսկվայի գիշերային ակումբներում։ Այս վարկածի ապացույցներ չեն ներկայացվել ։ Հունիսի 8-ին Մոսկվայի Նիկուլինի դատարանի առաջին նիստում մեղադրող կողմը ներկայացրել էր միակ փաստաթուղթը, որը կազմվել էր մինչև լրագրողի ձերբակալությունը։ Ինչպես հայտնում է «Մեդիազոնա» կայքը՝ «2019 թվականի մայիսի 30-ին ՆԳՆ-ի ԱՎՇ վարչության պետ Անդրեյ Պուչկովը դիմել է Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ խնդրելով Գոլունովի նկատմամբ թույլատրել իր տան հասցեով «բնակելի տարածքի հետազոտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը, դատավոր Նիկոլայ Գոլովն այս խնդրանքը բավարարել է» ։ Գոլունովը դատարանում չի ընդունել իր մեղքը։ Նա հայտարարել է, որ երբեք թմրանյութերի հետ գործ չի ունեցել ։ Դատարանը Գոլունովի համար որպես խափանման միջոց է ընտրել տնային կալանքը մինչև օգոստոսի 7-ը, ընդ որում՝ դատախազը դատարանում հայտարարել Է, որ Գոլունովին սպառնում է 10-20 տարվա ազատազրկում ։
Հունիսի 8-ին ՌԴ Պետդումայի պատգամավոր Ալեքսանդր Խինշտեյնը դիմել էր դատախազություն՝ խնդրելով Գոլունովի գործը փոխանցել ՌԴ ՔԿ-ին, որպեսզի աղմկահարույց գործի հետաքննությունը չվարեն ոստիկանները, որոնք ձերբակալել են կասկածյալին ։ Սակայն 2019 թվականի հունիսի 9-ին դատախազությունը գործը փոխանցել է ՆԳՆ քաղաքային գլխավոր քննչական վարչությանը ։ Այդ ժամանակից ի վեր Ռուսաստանում և արտասահմանում սկսել է աճել ԶԼՄ-ների, հասարակական և քաղաքական գործիչների և միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպությունների կողմից Գոլունովի ձերբակալության քննադատական արձագանքը։ «Շատ և շատ ռեզոնանսային» է անվանել գործը ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը :
Հունիսի 10-ին Մարդու իրավունքների լիազոր Տատյանա Մոսկալկովան Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին հայտնել էր Գոլունովի գործի մանրամասները ։ «Նովայա գազետա»-ի տեղեկություններով՝ Մոսկալկովան պաշտոնական անձանցից առաջինը Պուտինին փոխզիջումային առաջարկներ է արել՝ նպատակ ունենալով մեղմել Գոլունովի խափանման միջոցը։ Հաջորդ օրը Պուտինը, նրա մամուլի քարտուղարի խոսքով, «բանաձևերի մի ամբողջ հավաքածու» է դրել մարդու իրավունքների պաշտպանի ներկայացրած միջնորդությունների վրա ։
Հունիսի 11-ին հայտնվել են առարկաների վրա Գոլունովի ԴՆԹ-հետքերի փորձաքննության արդյունքները, իր տան փնտրման ընթացքում բռնագրավված չի եղել ։ Մեզի, ձեռքերի լվացման և եղունգների կտրվածքների անալիզները նույնպես թմրանյութերի հետքեր չեն հայտնաբերել ։ Նույն օրը Ռուսաստանի ՆԳՆ-ն հանել է մեղադրանքները Իվան Գոլունովի վրայից՝ հանցագործության կատարման մեջ նրա մասնակցության բացակայության պատճառով, նա ազատ է արձակվել տնային կալանքից ։ Փորձագետները Գոլունովի ազատ արձակումը կապել են նաև հասարակական կարծիքի ճնշման հետ ։
Սակայն թմրանյութերի մասին գործը չի փակվել լրագրողի ազատ արձակումից հետո, Գոլունովն անցել է վկայի կարգավիճակին։ Հունիսի 15-ին նա հարցաքննվել է։ Ավելի ուշ հարցաքննվել են նաև «Մեդուզա»-ի մի շարք այլ լրագրողներ ։
Հունիսի 21-ին ՆԳՆ-ն հայտարարություն է տարածել, որում հայտնել է, որ ձերբակալվածների և լրագրողին խուզարկած ոստիկանների գործողություններում «հայտնաբերվել են մի շարք խախտումներ» ։
Հակասությունները գործի լուսաբանման մեջ
Դեպքի մասին առաջին գրառումը ՆԳՆ կայքում ինը լուսանկար է պարունակել։ Նրանց մեծ մասում նարկոլաբորատորիա է պատկերված, և միայն մեկի վրա պատկերված է եղել գրասեղան՝ այնտեղ գտնվող արտասահմանյան անձնագրով, ցելոֆանե փաթեթներով և ցրված գրենական պիտույքներով։ Նշումից կարճ ժամանակ անց Իվանի ծանոթները հայտարարել են, որ ութ լուսանկարներ՝ թմրալաբորատորիայից, Իվանի տանը չեն արվել, ավելի ուշ գերատեսչության մամուլի ծառայությունն ընդունել էր այն ձևակերպմամբ, ինչ է կատարվել «օպերատիվ միջոցառումների և քննչական գործողությունների շրջանակներում, որոնք ուղղված են եղել Մոսկվայի տարածաշրջանում թմրանյութերի իրացմամբ զբաղվող անձանց խմբի գործունեությունը կասեցնելուն, որի հետ կապի ստուգում է կատարվում ձերբակալվածը» ։ Հունիսի 9-ին հայտնի դարձավ, որ ֆոտոնյութերը լրագրողի գործի հետ կապ չունեն ։ Հունիսի 11-ին՝ գործի դադարեցումից հետո, ՆԳՆ ռեսուրսի վրա Գոլունովի մասին գրառման տեքստը փոխարինվել է «Նորություններ չեղարկվեցին» գրառմամբ» ։ Քաղաքագետ Ալեքսեյ Մակարկինի կարծիքով՝ կեղծված լուսանկարների հրապարակման փաստի ճանաչումը դարձել է գործի շրջադարձային կետ, որից հետո ՆԳՆ-ի կողմը ստիպված է եղել նահանջել ։
Գոլունովի հետապնդման պատճառներ
«Պրոեկտ» պարբերականն ու Գոլունովը լրագրողի հետապնդումը կապել են Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի անվտանգության դաշնային ծառայության վարչության ղեկավար, գեներալ-գնդապետ Ալեքսեյ Դորոֆեևի և նրա օգնական փոխգնդապետ Մարատ Մեդոևի՝ Մոսկվայում թաղման բիզնեսի հետ կապի հետաքննության հետ ։ Կրեմլում «Պրոեկտ»-ի աղբյուրները չեն բացառել գործի պատվերի վարկածը ։ «Պրոեկտ»-ի նշումից հետո ՖԲԿ-ն սեփական հետաքննություն է սկսել Մեդոևների ընտանիքի մասին, որում, կոռուպցիոն սխեմայի բացահայտումից բացի (դրանում, Ալեքսեյ Նավալնիի կարծիքով, ներգրավված է Սերգեյ Սոբյանինը), հաստատվել է Մարատ Մեդոևի կապը Գոլունովի հոդվածում տեղ գտած «Ծեսեր»-ի հետ ։ Հունիսի 13-ին Իգոր Մեդոևը՝ Մարատ Մեդոևի հայրը, հերքել է Գոլունովի գործը պատվիրելու մեղադրանքները և ցանկություն հայտնել անձամբ հանդիպել լրագրողի հետ ։
Հուլիսի 1-ին մի քանի տասնյակ պլատֆորմներում հրապարակվեց Իվան Գոլունովի տեքստը «Ով է տնօրինում մոսկվոյնա գերեզմանատներով», որում հիշատակվում է Մեդոևների ընտանիքը։ Տեքստի հրապարակման առաջին օրը ռուսերեն լեզվով այդ հետաքննությունը կարդացվել է կես միլիոն անգամ ։
Հետևանքներ
Ծառայողական պարտականությունների կատարումից հեռացվել են ուժային կառույցների աշխատակիցները, որոնք անմիջականորեն զբաղվել են Գոլունովի գործով։ Հեռացվածների թվում է Մոսկվայի ՆԳՎ թմրանյութերի շրջանառության վերահսկողության ստորաբաժանման պետ գնդապետ Անդրեյ Շիրովը։ ՆԳՆ սեփական անվտանգության ստորաբաժանման ներքին հետաքննության նյութերն ուղարկվել են Քննչական կոմիտե ։
Հունիսի 13-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ՌԴ ներքին գործերի նախարար Վլադիմիր Կոլոկոլցևի ներկայացմամբ, իր հրամանագրով աշխատանքից ազատել է Ռուսաստանի ՆԳՆ Մոսկվայի գլխավոր վարչության թմրանյութերի շրջանառության վերահսկողության վարչության պետ գեներալ-մայոր Յուրի Դևյատկինին և Մոսկվայի ՆԳ վարչության պետ գեներալ-մայոր Անդրեյ Պուչկովին։
«Օգոնյոկ»-ի լրագրողին ազատ արձակելուց հետո և մի շարք այլ լրատվամիջոցներ հրապարակել են Ռուսաստանում թմրահանցքերի վիճակագրության վերաբերյալ ուսումնասիրություններ։ Նշվում էր, որ ՌԴ Քրեական օրենսգրքի այդ հոդվածներով միջին հաշվով 90 հազար քրեական գործ բաժին է ընկնում 27 արդարացնող դատավճիռ (մոտ 0.03 %), իսկ ռուսական բանտերում պատիժը կրողների մոտ 30 տոկոսը նստած է «թմրոստատներով»  ։ Ռամզան Քադիրովի տվյալներով՝ Ռուսաստանում իրավապահները ամեն օր գրանցում են թմրանյութերի հետ կապված ավելի քան 500 պատահար ։
Ռուսաստանում
«Մեդուզայի» խմբագրությունը վստահ է Գոլունովի անմեղության մեջ։ Գլխավոր տնօրեն Գալինա Տիմչենկոյի և գլխավոր խմբագիր Իվան Կոլպակովի հայտարարության մեջ նշվում է. «Ավելին, մենք հիմքեր ունենք ենթադրելու, որ Գոլունովին հետապնդում են նրա լրագրողական գործունեության պատճառով։ Մենք գիտենք, որ վերջին ամիսներին Վանիան սպառնալիքներ Է ստացել, գիտենք, թե ինչ տեքստի հետ կապված ենք պատրաստվում, գլխի ենք ընկնում, թե ումից. «Մեդուզան» կուսումնասիրի Գոլունովի գործով քննիչների յուրաքանչյուր գործողություն։ Մենք կպարզենք, թե ում կամքով են հետապնդում Վանյային և այդ տեղեկությունը հրապարակային կդարձնենք։ Մենք մեր լրագրողին կպաշտպանենք բոլոր մատչելի միջոցներով»։
2019 թվականի հունիսի 7-ի կեսերից մինչև հունիսի 8-ի առավոտյան Մոսկվայի կենտրոնում՝ Մոսկվայի ոստիկանության շենքի մոտ (Պետրովկա, 38) շարունակվել են լրագրողին աջակցող միայնակ պիկետները։ Բողոքի ակցիային մասնակցել են հարյուրավոր մոսկվացիներ։ Լրագրողի աջակցության ակցիաներ են անցկացվել նաև Սանկտ Պետերբուրգում և այլ քաղաքներում ։ Ի պաշտպանություն Գոլունովի հանդես են եկել Յուրի Շևչուկը, Լեոնիդ Պարֆյոնովը, Վլադիմիր Պոզները, Բորիս Գրեբենշչիկովը, Միրոն Ֆյոդորովը (Oxxxymiron), Չուպլան Խամատովը, Անդրեյ Մակարևիչը, Թինա Կանդելակին և շատ այլ հայտնի մարդիկ    :։ Մյուս կողմից, Չեչնիայի ղեկավար Ռամզան Քադիրովը կտրուկ դատապարտել է հունիսի 9-ի երեկոյան Գոլունովի գործը հսկողության տակ վերցնելու պահանջների ալիքը և կոչ է արել դադարեցնել հետաքննության և դատարանի վրա ճնշում գործադրելը։ Նրա կարծիքով՝ «պահանջատերերի» նպատակն էր զրոյացնել ՊՄՏՀ-2019-ի արդյունքները և Ռուսաստանը ներկայացնել որպես վտարանդի երկիր։ Չեչնիայի ղեկավարը դատապարտել է նաև «լիբերալ ԶԼՄ-ները», որոնք վարկանիշի հետապնդման մեջ «ձայն են բարձրացրել Գոլունովի մասին»՝ անտեսելով երկրի և ժողովրդի շահերը  ։
Հունիսի 10-ին ՌԲԿ, «Կոմերսանտ» և «Վեդոմոստի» թերթերի տպագիր տարբերակները պատմության մեջ առաջին անգամ հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ և նույն գրությամբ առաջին գծում. «Ես/մենք Իվան Գոլունովն ենք» ։
Հունիսի 12-ին Մոսկվայում նախատեսվում էր Երթ անցկացնել Իվան Գոլունովի ազատության համար, ակտիվիստների մի մասը չի հրաժարվել նույնիսկ մեղադրանքների հանումից հետո։ Չհամաձայնեցված երթը սկսվել է 12:00-ին, Չիստիե պրուդի մետրոյի կայարանից իշխանությունների տվյալներով՝ դրան մասնակցել է ավելի քան 1200 մարդ։ Ակցիայի ընթացքում ավելի քան 200 մարդ է ձերբակալվել Մոսկվայի ՆԳՆ ԳՎ-ի տվյալներով և 530 մարդ՝ ըստ ՕՎԴ-Ինֆոյի տվյալների  ։
«Էխո Մոսկվա» ռադիոկայանը Մոսկվայի ՆԳՆ գլխավոր վարչության շենքի մոտ «հերթը պիկետին» է հատկացրել ի պաշտպանություն Իվան Գոլունովի՝ որպես «նոր երևույթ և նոր խոսք հասարակական-քաղաքական բառապաշարում» ։ Հետագայում «հերթը պիկետին» դուրս գալ կոչ էին անում այլ ռեզոնանսային գործերով, որ «Մոսկվիչ» ամսագիրը անվանել է «ժամանցի նոր տեսակի հայտնվելը»՝ «մի պիկետչիկ կանգնած է միայնակ, իր ձեռքում պաստառ ունի, ըստ օրենքի՝ նրանից 50 մետր հեռավորության վրա ոտքից շրջում են այն փոխել ցանկացողները» ։
Հունիսի 14-ին «Մեդուզան» հայտարարեց «Գոլունով հատուկ նախագծի գործարկման մասին։ Ռուսաստանի իրավապահ մարմինների բարեփոխման համար պայքարին նվիրված ոստիկանական կամայականություններին դիմադրություն» ։
Հունիսի 16-ին ցույց անցկացվեց Մոսկվայում Սախարովի պողոտայում, որին մասնակցում էին Մոսկվայի լրագրողների միության նախագահ Պավել Գուսևը, ՌԴ լրագրողների միության նախագահ Վլադիմիր Սոլովյովը։ Ակցիան անցավ առանց ձերբակալություններին։ Ոստիկանության տվյալներով, դրան մասնակցել է մոտ 1600 մարդ (այսինքն ավելի շատ, քան ամսու 12-ի ակցիային)։ Ընդ որում ակցիան հետևող լրագրողները հաշվել են 400 մինչև 600 մասնակցի ։ Հունիսի 21-ին լույս է տեսել «Մեդուզա» և Սև դրոշ ստուդիաների համատեղ վավերագրական ֆիլմը Գոլունովի ազատազրկման և ազատ արձակման մասին, իսկ 22-ին «Ազատություն» ռադիոկայանը նույն թեմայով ֆիլմ է թողարկել՝ «#Սվոբոդուգոլունովա» :
«Նեզավիսիմայա գազետա»-ն նշել է, որ լրագրողի հետապնդմանը արձագանքելու մասշտաբը գերազանցել է համակարգի սպասումները, իսկ Գոլունովի գործը խիստ վտանգավոր է եղել իշխանության համար ։
Աշխարհում
Եվրոպայի լրագրողների միջազգային ոչ առևտրային կազմակերպությունը, որը միավորում է 320 հազար լրագրողների 45 երկրներից, Լրագրողների եվրոպական ֆեդերացիան (EFJ) 2019 թվականի հունիսի 7-ին Ռուսաստանի իշխանություններից պահանջել է անհապաղ ազատ արձակել Իվան Գոլունովին։ Ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղար Ռիկարդո Գուտյերեսը հայտարարել է, որ «ինչպես և շատ հայտնի ռուս լրագրողներ, մենք վստահ ենք, որ Իվան Գոլունովը անմեղ է։ Մենք կարծում ենք, որ ոստիկանական գործողության գլխավոր նպատակն էր ստիպել նրան լռել և վախեցնել բոլոր լրագրողներին, որոնք հետաքննում են ռուս պաշտոնյաների կոռուպցիան»։ «Amnesty International»-ը նույնպես մտահոգություն է հայտնել Գոլունովի գործի կապակցությամբ ։
«Լրագրողներ առանց սահմանների» միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպությունը հայտարարել է, որ Գոլունովի ձերբակալությունը կարող է նշանակել Ռուսաստանում անկախ լրագրողների հետապնդումների «զգալի էսկալացիա» ։
2019 թվականի հունիսի 9-ին Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Ջերեմի Հանթը հայտարարել է, որ «շատ մտահոգված է «Մեդուզա» նախագծի ռուս լրագրող-հետաքննող Իվան Գոլունովի ձերբակալությամբ։ Լրագրողները պետք է հնարավորություն ունենան անպատիժ պատասխանատվության ենթարկել իշխանություններին» ։
Արժեք
2019 թվականի հունիսի 12-ին «Վեդոմոստի» թերթի խմբագրությունը հայտնել է, որ Իվան Գոլունովի գործը ցուցադրել է «իշխանության աննախադեպ արագ արձագանքը հասարակության աննախադեպ ուժեղ վրդովմունքին» կեղծարարությամբ, «համերաշխության, համառության և իշխանության վրա անհաղթահարելի ճնշման» ունակությանը և «որ դա աշխատում է» ։ Խմբագրությունը կոչ է արել մանրակրկիտ հետաքննել և «իրավապահ համակարգի ախտահանում» իրականացնել։
2019 թվականի հունիսի 17-ին Գոլունովից քրեական մեղադրանքների հանումից հետո ՌԳԱ անդամների ոչ պաշտոնական միությունը՝ «հուլիսի 1» ակումբը, այդ թվում՝ 14 ակադեմիկոսներ, աջակցել են ակադեմիկոս Անդրեյ Վորոբյովի նամակը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին և ՌԴ կառավարության ղեկավար Դմիտրի Մեդվեդևին՝ խնդրելով վերանայել բոլոր քրեական գործերը «թմրանյութերի հոդվածները»՝ 228, 228.1 և 229 հոդվածները։ Գիտնականների կարծիքով, կարող են լինել նաև մարդիկ, ովքեր ապօրինաբար ձերբակալվել են և հետագայում անմեղ դատապարտվել են, ովքեր այդ հոդվածներով ստացել են մեղքի հետ անհամեմատելի պատիժ ։
2019 թվականի հունիսին Գոլունովի գործից հետո ՌԴ Պետական դուման որոշել է վերլուծել ՌԴ Քրեական օրենսգրքի հոդվածների կիրառումը ապացույցների կեղծման և օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքների վերաբերյալ։ 2019 թվականի հունիսի 10-ին ՌԴ ներքին գործերի նախարարությունը Գոլունովի պատմությունից հետո խոստացել էր, որ գերատեսչությունը լրջորեն կպատժի ձերբակալվածներին թմրանյութեր նետող ոստիկաններին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Քրեական գործեր Ռուսաստանում Կատեգորիա:2019 թվականը Մոսկվայում Կատեգորիա:2019 թվականի հունիս Կատեգորիա:Meduza
Շեստիկովո
Շեստիկովո (Шестыково, Шестыков), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 208 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջրակենսաբանությունը Հայաստանում
Ջրակենսաբանությունը Հայաստանում Ջրակենսաբանական հետազոտությունները Հայաստանում սկսվել են դեռևս 19-րդ դարի վերջերից՝ Սևանա լճի բուսական և կենդանական աշխարհների առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Լ. Բերգի, Կ. Կեսլերի, Ա. Բրանդտի և այլ գիտնականների աշխատություններում կան տեղեկություններ լճի ջրաբանական ռեժիմի, ջրաքիմիական կազմի, ինչպես նաև ինքնատիպ ֆաունայի վերաբերյալ։ Սակայն կանոնավոր ջրակենսաբանական հետազոտություններ հանրապետությունում սկսվել են 1923 թվականին, երբ Ա. Դերժավինի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է Սևանի ջրակենսաբանական կայանը։ Այս շրջանում ուշագրավ են Մ. Ֆորտունատովի և Լ. Առնոլդիի աշխատությունները՝ Սևանա լճի ձկնաշխարհի, բուսաշխարհի ու ջրային անողնաշարների վերաբերյալ։ Հետագայում ուսումնասիրության շրջանակներն ընդգրկել են նաև հանրապետության այլ ջրամբարներ, Ակնա և Սև լճերը, Հրազդան գետը և այլն։ Ձկնաբանության ոլորտում ձեռք բերված հաջողություններից են Սևանա լճում Լադոգա և Չուդ լճերի սիգ ձկնատեսակի, իսկ հանրապետության այլ ջրամբարներում՝ Սևանի իշխանի կլիմայավարժեցումը։ Այս աշխատանքները մեծապես նպաստել են ոչ միայն հայրենական, այլև համաշխարհային ջրակենսաբանության զարգացմանը։ ժողտնտեսության կարիքների համար Սևանա լճի ջրի պաշարների ինտենսիվ օգտագործման հետևանքով 1960-1980-ական թվականներին կտրուկ իջել է լճի մակարդակը, զգալիորեն փոխվել են լճի ձևաչափի և ջրաբանական ցուցանիշները, ջերմային և օպտիկ, ռեժիմները, ջրի քիմիական բաղադրությունը, բուսական և կենդանական աշխարհների որակական կազմը, սիգի և իշխանի քանակական հարաբերությունը, վատացել է ջրի որակը։
Լիճը ենթարկվել է էվտրոֆացման։ Այդ խնդիրների լուծման նպատակով ծավալվել են որակական նոր հետազոտություններ (Ս. Կուզնեցով, Գ. Վինբերգ, Գ. Նիկոլսկի, Տ. Մեշկովա, Մ. Համբարյան, Ռ. Մայիլյան, Ա. Մարկոսյան, Մ. Դադիկյան, Ա. Սմոլեյ և ուրիշներ), մշակվել նոր միջոցառումներ. Սևանա լճի, ինչպես նաև Հայաստանի այլ ջրամբարների կենսաբանական վիճակի հետագա վատթարացումը կանխելու նպատակով լուծվել են Սոթքի հանքանյութի մշակման հետ կապված զանազան հարցեր, ընդունվել են համապետական նշանակության որոշումներ (օր.՝ Արփա-Սևան ջրատարի կառուցումը)։ Ջրակենսաբանության զարգացումը հանրապետությունում նոր վերելք է ապրել 1970-ական թվականներից՝ Սևանի ջրակենսաբանական կայանի (տնօրեն՝ Ռ. Հովհաննիսյան) հետազոտական աշխատանքների հնարավորությունների ընդարձակման շնորհիվ, ծավալվել են լճաբան, համալիր հետազոտություններ, մշակվել լճի ջրի որակի գնահատման չափանիշներ։ Առավել մանրակրկիտ հետազոտվել են այն գետերը, որոնց հոսքը նախատեսված էր շրջել դեպի Սևանա լիճ։ Ոաումնասիրվել են դրանց ջրաքիմիական ցուցանիշները, Սևանա լճի և դոնոր գետերի կենսաբանական համատեղելիության հարցերը։ Ոաումնասիրվել է նաև Սևանի ջրհավաք ավազանից լիճ լցվող նյութերի (ծանր մետաղներ, պարարտանյութեր, թունաքիմիկատներ և այլն) ազդեցությունը լճի ջրի որակի ու զանազան օրգանիզմների վրա։ Աստիճանաբար առաջին պլան են մղվել Սևանա լճի և հանրապետության այլ ջրամբարների ջրաէկոլոգիական ռեժիմը բարելավելու միջոցառումների մշակման հարցերը։ Այդ նպատակով ընդլայնվել են Սևանա լճի ու մյուս ջրամբարների ջրաֆիզիկայի, ջրաքիմիայի, առաջնային արգասաբերության, մանրէաբանության, ջրային անողնաշարների, ձկների և լճի կենսաբանության, լճահամակարգի ու ջրհավաք ավազանի փոխհարաբերությունների հետազոտությունները, հիմնավորվել է Սևանա լճի մակարդակի բարձրացման անհրաժեշտությունը։
1990 թվականին Սևանի ջրակենսաբանական կայանը վերակազմավորվել է ՀՀ ԳԱԱ Հիդրոէկոլոզիայի և ձկնաբանության ինստիտուտի (տնօրեն՝ Բ. Գաբրիելյան), որը կովկասյան տարածաշրջանի միակ մասնագիտացված գիտական կազմակերպությունն է, 2007 թվականին ընդգրկվել է ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության և ջրաէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի կազմի մեջ։ Ինստիտուտը ՌԳԱ Պապանինի անվան ներքին ջրերի կենսաբանության ինստիտուտի հետ 2005 թվականից սկսել է Սևանա լճի համալիր հետազոտություններ, որոնց արդյունքներն ամփոփվել են մենագրության մեջ։ գիտական համագործակցության պայմանագիր է կնքվել նաև Բելառուսի ԳԱ Կենսապաշարների գիտագործնական կենտրոնի հետ։ Ներկայումս ուշադրության կենտրոնում են լճի կենսաբազմազանության պահպանության, կենսապաշարների վերականգնման և լիճ ներթափանցած օտարածին տեսակների կառավարման հարցերը։ Հայաստանի ջրակենսաբանության առաջնահերթ խնդիրը Սևանա լճի էկոհամակարգի մեջ մտնող ենթահամակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորումն է, դրանց փոխհարաբերությունների, քանակ, փոփոխությունների կանխատեսումը։ Առանձնակի ուշադրություն է դարձվում ջրի որակի բարելավմանը, որովհետև Սևանա լիճը Կովկասում խմելու ջրի միակ հեռանկարային աղբյուրն է։
Կատեգորիա:Ջրակենսաբանություն
(8030) Վիլյամնայթ
(8030) Վիլյամնայթ (Williamknight), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,23087 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,995 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4668 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2121,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,169717 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,23° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Պոցա դի Ֆասա
Պոցա դի Ֆասա (Pozza di Fassa), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1785 մարդ, բնակչության խտություն՝ 24 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 73 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38036։ Հեռախոսային կոդ՝ 0462։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացի հրաշագործը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 6-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խմելյով (գյուղ, Ռախովի շրջան)
Խմելյով (Хмелів), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խմելյով գյուղում բնակվում էր 429 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 429 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1947 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հովհաննես Եղիկյան
Հովհաննես Աշոտի Եղիկյան, հայ թատերական նկարիչ։
Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է Երևանի թատերական ուսումնարանը և հանրապետության մի շարք թատրոններում աշխատել որպես նկարիչ-ձևավորող։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողություններին, 1961 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը` մանածագործական արվեստի նկարչի կոչումով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1920 ծնունդներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կանևի շրջան (Չերկասիի մարզ)
Կանևի շրջան (Канівський район), շրջան Ուկրաինայի Չերկասիի մարզում։
Ստեղծվել է 1954 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կանև ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1281 կմ²։
Բնակչություն
2018 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 18 910 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չերկասիի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Ալավերդյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Համասեռականություն
Սեռական կողմնորոշում հասկացությունը, առհասարակ, վերաբերում է տղամարդկանց, կանանց կամ երկու սեռերի հուզական, ռոմանտիկ և (կամ) սեռական կայուն պահանջմունքներին։ Այն բնութագրում է անձի ինքնության կայացումը, որը պայմանավորված է վերոհիշյալ պահանջմունքների, դրանից բխող վարքի և հարաբերությունների և այդ պահանջմունքները ընդունող և ընկալող համայնքին պատկանելու ցանկությամբ։  ։
Երկսեռականությունը (բիսեքսուալություն), տարասեռականությունը (հետերոսեքսուալություն) և նույնասեռականությունը (հոմոսեքսուալություն) «տարասեռականից նույնասեռական» միջակայքում հանդիսանում են սեռական կողմնորոշման երեք հիմնական դրսևորումները ։ Գիտնականները տարակարծիք են անձի սեռական կողմնորոշման ձևավորման հարցում։ Նրանց մի մասը նկարագրում են, որ մարդիկ այդպիսին ծնվում են, և որ սեռական կողմնորոշումը միայն սեռական հասունության ընթացքում է ի հայտ գալիս ։ Մյուս մասը՝ որ այն ժառանգական, հորմոնային և միջավայրի գործոնների փոխազդեցության արդյունք է  , կամ որ այն չի համարվում անձի ընտրություն  ։ Դեռ ոչ մի տեսություն չի ստացել համընդհանուր համաձայնություն։ Մի շարք այլ հետազոտություններում, նույնիսկ, անձի, հատկապես՝ տղամարդկանց, սեռական կողմնորոշման ձևավորման վրա ոչ սոցիալական, կենսաբանական գործոնների դերն է կարևորվում   ։ Այնուամենայնիվ, չկա որևէ հիմնավորում, որ դաստիարակությունը  կամ վաղ մանկության շրջանի իրադարձությունները կարող են սեռական կողմնորոշման ձևավորման մեջ որևէ դեր ունենալ ։ Չնայած նրան, որ որոշ մարդիկ նույնասեռականությունը համարում են անբնական , գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այն մարդու սեռականության բնական դրսևորում է, և այլ անձանց վրա բացասական հոգեբանական հետևանքներ չի ունենում ։ Մի շարք հետազոտությունների համաձայն՝ հնարավոր չէ սեռական կողմնորոշումը փոխել՝ հոգեբանական միջամտությամբ ։
Նույնասեռ հարաբերությունների տոկոսային մասնաբաժինը դժվար է պարզել՝ ելնելով տարբեր պատճառներից։ Դրանցից մեկը նույնասեռականների մասին տվյալների բացակայությունն է և նրանց անձնական տվյալների գաղտնիությունը։ Նույնասեռականները «ինքնաբացահայտվում են» (Քամինգ աութ)՝ կախված հանրության հանդուրժողականության դրսևորումից, քաղաքական կամքից, անձնական ընտանեկան իրավիճակից և այլն։ Վերջինս հաճախ խոչընդոտվում է՝ պայմանավորված տարատեսակ խտրականության դրսևորումներով (օրինակ՝ հոմոֆոբիա) ։ Նույնասեռականությունը դրսևորվում է նաև մի շարք կենդանատեսակների մոտ։
Շատ նույնասեռականներ հարատև հարաբերություններ են ունենում։ ԱՄՆ-ում առաջին անգամ նույնասեռականների մարդահամար է իրականացվել 2010-ական թվականներին հարցաթերթիկի միջոցով։ Քաղաքական կամքի և քաղաքական որոշակի գործողությունների արդյունքում հասարակության մեջ գրանցվել է նույնասեռականների տեսանելիության («ինքնաբացահայտման») աճ* Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids
Հոգեբանության տեսանկյունից ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում ունեցող անձանց հարաբերությունները համարժեք են տարասեռ (հետերոսեքսուալ) հարաբերությունններին ։ Մարդկության պատմության ընթացքում այդպիսի հարաբերությունները և գործողությունները հանդիսացել են ինչպես հիացմունքի, այնպես էլ դատապարտման առարկա՝ կախված մշակույթից և սեռական կողմնորոշման դրսևորման ձևերից ։
19-րդ դարից սկսած՝ գոյություն ունի նույնասեռականների ազատությանը և հավասարությանը ուղղված համաշխարհային շարժում։ Դրա մեջ է մտնում նաև բռնության դեմ ուղղված օրենսդրությունը, ուսումնական հաստատություններում ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում ունեցող պատանիների և երիտասարդների պաշտպանությունը, երեխաների պաշտպանությունը սեռական ոտնձգություններից, խտրականության դեմ օրենսդրությունը, առողջապահության հասանելիությունը, որոշ դեպքերում (կամ երկրներում) նաև ամուսնական հավասարության հաստատումը, բանակում ծառայելու հավասարության հնարավորությունը և այլն։
Սեռական կողմնորոշումը անձի մոտ բացահայտվում և ձևավորվում է հասունացման տարիքի ընթացքում, երբ երեխան դառնում է պատանի կամ օրիորդ, և նրա մոտ սկսում են զարգանալ սեռական կյանքը և սեռական պահանջմունքները։
Տերմինաբանություն
Սովետական Հայաստանում գործածական էր «արվամոլություն» եզրը։ Ժամանակակից Հայաստանում այն համարվում է վիրավորական և խտրական, ճիշտ այնպես, ինչպես համասեռամոլությունը։ Երկուսն էլ պարունակում են «մոլ» վերջածանցը, որը հատկանշում է կախվածություն ունենալը և այդ պատճառով ունի բացասական իմաստ, ինչպես՝ գինեմոլ, կնամոլ, խաղամոլ, կրոնամոլ և այլ բառերում, մինչդեռ նույնասեռականությունը կախվածության հետ ոչ մի առընչություն չունի։ Սխալմամբ նույնասեռականությունն անվանում են նաև համասեռականություն ։
Գործածվում են նաև միջազգային նոր և հնացած բառեր, օրինակ՝ գեյ, լեսբուհի (Լեսբոս կղզու անունից, որտեղ ապրել է անտիկ բանաստեղծուհի Սափոն, որը գովերգում էր սերը կանանց միջև) և ուրանիստ։
Նույնասեռականներին բացասականորեն պիտակավորող շրջանառվող արտահայտություններից են, օրինակ՝ «գալուբոյ» (ռուսերեն голубой - երկնագույն բառից) և վարդագույն (ավելի լայն տարածում ունի Արևմտյան երկրներում) բառերը։ Առավել վիրավորական է «***թ» բառը, ընդ որում՝ այն ունի թուրքական ծագումնաբանություն և թարգմանաբար նշանակում է «հետույք» և ամենահաճախն է օգտագործվում՝ որպես հայհոյանք։ Բայց նաև «գոմիկ» բառը, որը ներմուծվել է ռուսերենից (гомик - гомосексуал), երկու լեզուներում էլ կիրառվում է՝ որպես վիրավորանք և հայհոյանք։
Տարատեսակ վիրավորանքների և հայհոյանքների տեսքով «գոմիկ» կամ «համասեռամոլ» բառերը շրջանառության մեջ են պահել նաև մի շարք քաղաքական գործիչներ և լրատվական գործակալություններ կամ խմբագրություններ՝ անձնական քաղաքական հայացքներից ելնելով և ատելություն քարոզելու նպատակով ։ Օրինակ՝ մինչ 2018թ. Թավշյա հեղափոխությունը ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնը ստանձնած, ՀՀԿ մամուլի խոսնակ Էդվարդ Շարմազանովը, հատկապես՝ հեղափոխությունից հետո տարբեր լրատվականներին հարցազրույց տալիս բազմիցս օգտագործել է «գոմիկ» բառը՝ պնդելով, որ վերոհիշյալ հեղափոխությունը իրականացրել են հենց «գոմիկները» ։ Կամ որ իրենց իշխանության օրոք «այլասերված տրանսգենդերները» ԱԺ-ում ելույթ չեն ունեցել ։
Այլ ՀՀԿ, ՀՅԴ, ԲՀԿ և այլ կուսակցության անդամներ ու պատգամավորներ ևս մի քանի անգամ (դիտավորյալ) օգտագործել են այդ եզրույթները ատելություն քարոզելու նպատակով՝ Գևորգ Պետրոսյան (ԲՀԿ), Արծվիկ Մինասյան (ՀՅԴ) , Հայկ Բաբուխանյան (ՀՀԿ) և այլն։ Մասնավորապես՝ Առաջին լրատվականը նույնպես բազմաթիվ հոդվածներում            օգտագործել է «համասեռամոլ» արտահայտությունը՝ երկար տարիներ շարունակ փորձելով այն շրջանառության մեջ պահել։ Այսպիսի հոդվածներ հրապարակել են նաև այլ լրատվական գործակալություններ, ինչպիսիք են Առավոտը և նույնիսկ Ա1+ -ը և Ազատություն ռադիոկայանը ՝ բազմիցս խախտելով լրագրողական դեոնտոլոգիայի սկզբունքները և հատկապես նույնասեռականների հանդեպ ատելության մթնոլորտը պահպանելու նպատակով։ Ոչ միայն հոդվածները, այլ նաև մի շարք հեռուստասերիալներում և ֆիլմերում են օգտագործվել «գոմիկ» կամ «համասեռամոլ» արտահայտությունները բազմաթիվ անգամներ։ Նրանցից է, օրինակ՝ բարձր ռեյտինգ և բարձր դիտումներ ու մեծ լսարան ունեցած «Ֆուլ հաուս» հումորային հեռուստասերիալը։
Այսօր ժամանակակից հայերենում գոյություն ունեն նաև «նույնասեռական» և «միասեռական» բառերը, որոնք որոշակի շրջանառություն ունեն և չեն պարունակում որևէ պիտակավորում, վիրավորանք կամ հայհոյանք և որևէ հիվանդության անվանում չեն, այլ համարվում են ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշումը հատկանշող «հոմոսեքսուալ» բառի հայերեն տարբերակը։ Սակայն դրանց գործածումը հաճախ նույնպես որոշակիորեն խոչընդոտվում է վերոհիշյալ պատճառներով։
Գործածվում են դեռևս նաև «հոմոսեքսուալ» և «հոմոսեքսուալիստ» բառերը։ Վերջինս ունի նույնասեռականությանը կլինիկական որակավորում տվող իմաստ, ինչի պատճառով, մասնավորապես՝ ժամանակակից ռուսերենում, այլևս չի կիրառվում։
Նոր առաջարկված եզրեր
Կան նաև անհատներ և հետազոտողներ, որոնք համամիտ չեն ներկայումս շրջանառվող եզրերի կիրառման հետ և առաջարկում են այլընտրանքային տարբերակներ (նույնասեռական, տարասեռական, երկսեռական եզրերի փոխարեն). պանսեքսուալիստ (pansexualist) կամ ամենասեռական, պոլիսեքսուալիստ (polysexualist) կամ բազմասեռական, գենդեր-նեյտրալ կամ գենդեր-կույր (gender neutral կամ gender blind)։ Պանսեքսուալիստները կարող են սեռական և սիրային (զգացմունքային) հարաբերությունների պահանջմունք ունենալ որևէ մեկի նկատմամբ՝ անկախ վերջինիս սեռական կողմնորոշվածությունից և դրա արտահայտման ձևից։ Իսկ պոլիսեքսուալիստները՝ տարասեռականների, նույնասեռականների, երկսեռականների նկատմամբ, բայց ոչ տրանսվեստիտների կամ փոխսեռականների, տրանսսեքսուալների կամ միջսեռականների, տրանսգենդերների կամ փոխգենդերների։ Գենդեր-նեյտրալ (չեզոք սեռ) կամ «գենդեր-կույր» («սեռական կուրություն») բառերը նկարագրում են նրանց, ում սեռական և սիրային (զգացմունքային) պահանջմունքները պայմանավորված չեն զուգընկերոջ կենսաբանական կամ հասարակական սեռով (գենդեր), սեռական կողմնորոշվածությամբ կամ դրա արտահայտման ձևով։
Պատմությանը հայտնի նույնասեռականներ
Նույնասեռական անձանց հարազատները երբեմն թաքցնում են նրանց նույնասեռականության փաստը։ Դա տեղի է ունենում, հատկապես՝ նույնասեռականների մահվանից հետո նրանց «բարի համբավը փրկելու» ձևակերպմամբ։ Վերջինս ներկայացվում է՝ որպես բացարձակապես տարասեռական կողմնորոշում ունեցող անձ։ Նաև երկսեռականներն են երբեմն ներկայացվում՝ որպես նույնասեռական։ Այդպիսի օրինակ կարելի է համարել նաև աստվածաշնչյան «Դավիթ և Հովնաթան» թագավորների պատմությունը, որտեղ նրանք ներկայացվում են որպես միմյանց նկատմամբ զուտ պլատոնական սեր տածած, հասարակ տղամարդկային ընկերության վառ օրինակներ։ Սակայն այսօր առկա է մեկ այլ կարծիք, համաձայն որի՝ նրանք ունեցել են ընդգծված նույնասեռական սիրային հարաբերություններ։ Ընդ որում՝ այդ հարաբերությունները, համաձայն այդ կարծիքի՝ զուգակցվում են ֆիզիկական սեռական հարաբերությունների նկարագրմամբ (երբ Հովնաթանն առաջին անգամ է տեսնում Դավթին, նա մերկանում է, հանում իր գոտին, և «հաջորդ պահին նրա հոգին հայտնվում է Դավթի հոգում», ինչպես նաև իրարից բաժանվելիս նրանք «լալիս էին և համբուրվում»)։ Սակայն սա միանշանակ պնդում չէ։
Մարդկությանը հայտնի ամենանշանավոր ու ամենահին նույնասեռական անհատները եգիպտական Նիանքքնումն ու Քնումհոթեփն են։ Այսօր առկա է և վերականգնված է վերջիններիս դամբարանը։
Անտիկ մշակույթի ամենահայտնի կերպարները, որոնք ունեին նույնասեռական (բայց ոչ միայն նույնասեռական) փոխհարաբերություններ, Աքիլլեսն ու Պատրոկլուսն են։ Համաձայն առասպելների՝ Պատրոկլուսը սպանվում է Տրոյայի գրավման համար մղվող ճակատամարտերից մեկի ժամանակ, ինչը չափաանց մեծ ցավ է պատճառում Աքիլլեսին։ Ողբալիս նա ասում է, որ Պատրոկլուսի սերն առավել էր իր համար ցանկացած կնոջ սիրուց, ինչպես նաև օգտագործում է յուրահատուկ հին հունարեն բառ, որը օգտագործել են նույնասեռական սիրեկանները միմյանց նկատմամբ։ Ասվում է նաև, որ հենց նրա մահն է արագացրել ու անխուսափելի դարձրել Տրոյայի անկումը, և որ «Աստվածները միջամտում էին Աքիլլեսի զայրույթը մեղմացնելու համար, որպեսզի նա Տրոյան որոշված ժամանակից շուտ չավիրի»։ Սակայն, հենց Տրոյայի պաշարման ժամանակ, ըստ առասպելներից մեկի, Աքիլլեսը հավանում է մի հարճ, որի նկատմամբ իր պահանջները ներկայացնելով՝ նա վիճում է արքաներից մեկի հետ։ Այս դեպքում, հավանաբար, խոսք է գնում հունական հասարակության մեջ այդ ժամանակ ընդունված պեդերաստիայի, այլ ոչ թե սոսկ նույնասեռական սիրո պատմության մասին։
Նույնասեռականությանը վերաբերող կարծիքները տարբեր էին ու կախված էին կոնկրետ պոլիսից։ Սոկրատեսն, օրինակ, նկարագրում է, թե ինչպես է մի ազնվական ստիպողաբար տիրացել նրան, ինչը տհաճ ազգեցություն է թողել նրա վրա։ Սակայն նույնասեռականությունը օգտագործվել է պետական ենթակառույցներում նույնպես։ Դասական օրինակ է «Թեբեի Սրբագործված Խումբը»՝ մարտիկների մի խումբ, ըստ տվյալների՝ 300-500 մարտիկ (տարբեր թվեր են նշվում, հնագիտական պեղումներից հայտնաբերվել է 297 մնացորդ), որոնք բոլորը զուգընկերներ են եղել։ Նրանք կարծել են, որ եթե մարտիկը ռազմի դաշտում կռվում է իր սիրելիի կողքին, ապա նա կկռվի առավել մեծ անձնուրացությամբ՝ իր սիրելիին պաշտպանելու համար։ Համաձայն պատմության՝ վերոնշյալ զորախումբը հաղթանակ է տարել իրենցից թվով գերակշռող և իրենց առասպելական ուժով հայտնի Սպարտացիների նկատմամբ։
Հայտնի է նաև, որ պատմական կերպարներից Միքելանջելո Բուոնարոտին, որը հարյուրավոր սոնետներ է նվիրել իր սիրելի տղամարդկանց, նույնպես ունեցել է նույնասեռական հարաբերություններ։ Նաև Լեոնարդո դա Վինչին, որի համար տարասեռական կապը կնոջ և տղամարդու համար նողկալի էր, ինչպես ինքն է գրում իր օրագրում, Պյոտր Չայկովսկին և այլք։ Այսօրվա ամենաճանաչված նույնասեռականներից են Էլթոն Ջոնը, Ռիկի Մարտինը, Բորիս Մոիսեևը։
Հայաստանի պատմության մեջ նույնասեռականության թեմային անդրադառնալիս նշվում է Սերգեյ Փարաջանովի անունը։ Վերջերս հայտնաբերված և հանրությանը քիչ հայտնի են նաև Եղիշե Չարենցի հոմո-էրոտիկ բանաստեղծությունները։