cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ներքին գրեյզեր
Ներքին գրեյզեր, վեց տեսակի ուղեծրերից մեկն է, որով շարժվում են աստերոիդները և տիեզերական սարքերը Արեգակի շուրջ Արեգակնային համակարգի մոլորակների նկատմամբ։ Նկարում այն պատկերված է մեջտեղում վերևից։ Արեգակը նշված է նարնջագույն կետով, հաստ դեղին շրջանագիծը ներքին մոլորակի ուղեծիրն է, հաստությունը ցույց է տալիս ուղեծրի պերիհելիի և ապոհելիի տարբերությունը։ Աստերոիդը մտնում է Արեգակնային համակարգի ներսից մոլորակի ուղեծիր առանց նրան հատելու։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ուղեծրեր
Inner-grazer Внутренний грейзер
Գալատեա
Գալատեա (Γαλάτεια), ներեուհի հունական դիցաբանության մեջ (Ներևսի և Դորիսի դուստրը)։
Նրան սիրահարվել էր սարսափելի սիցիլիական կիկլոպ Պոլիփեմոսը, իսկ նա մերժել էր Պոլիփեմոսին և սիրահարվել Ակիսին։ Պոլիփեմոսը դարանակալում և, բռնելով Ակիդին՝ փշրում է նրան ժայռով։ Գալատեան իր դժբախտ սիրեցյալին վերածում է մի գեղեցիկ, պարզ գետակի ։
Նրա պատմությունը շարադրում է բանաստեղծ Փիլոկսենոսը իր «Կիկլոպ» ներբողում, որը գրվել է Սիրակուզայի մոտ գտնվող քարհանքերում ։ Վերգիլիոսի մոտ նույն անունն ունի նաև սիրահարված Տիտիրան, ով նույնացվել է ներեուհու հետ ։
Անիբալե Կարաչին սքանչելի Գալատեայի առասպելի թեմայով երեք նկար է նկարել, որոնք այժմ գտնվում են Վիլլա Ֆարնեզեյում։
Գալատեայի պատվին է անվանվել 1862 թ. հայտնաբերված աստերոիդ (74) Գալատեան, ինչպես նաև Նեպտունի արբանյակ Գալատեան՝ հայտնաբերված 1989 թ.։ Հենց Գալատեայի գահի համար է Համունկուլուսը կոտրում իր ապակե կոլբը Գյոթեի «Ֆաուստ»-ի մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Ներեուհիներ
Գեղրվանք
Գեղրվանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
RealMedia
RealMedia-ն «RealNetworks Products and Services» ֆիրմային պատկանող հոսքային հաղորդման և մեդիաֆայլերի ֆորմատի վրա ոչ ազատ ստանդարտ է։
Կիրառում
RealMedia նիշքերը սովորաբար ունեն *.RM, *.RAM կամ *.RMVB ընդլայնումները։ Այս ֆորմատով երաժշտություն և վիդեո կարելի է հանդիպել Համացանցում կամ արևմտյան կաբելային ալիքներում։ Սմարթֆոնների և բջջային հեռախոսների միջավայրում այս ստանդարտն ընդունում են Nokia և Sony Ericsson սարքերը։
RealMedia-ից այլ ֆորմատներ վերակոդավորման համար գոյություն ունեն շատ ծրագրեր, բայց ամենից հայտնիներն են Adobe Premiere, Quicktime PRO, Real HELIX Producer, RealProducer Plus:
Աստերոիդների ցանկ (120701-120800)
Աստերոիդների ցանկ (120601-120700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (120801-120900)
Արշակ Չոպանյան
Արշակ Հովհաննեսի Չոպանյան, հայ գրող, քննադատ, բանասեր, լրագրող և հասարակական գործիչ է։
Ստեղծագործական աշխատանք
1898-1911 և 1929-1949 թթ. հրատարակել է հայտնի «Անահիտ» հանդեսը ։ Հասարակական, լրագրական-հրատարակչական աշխատանքներին զուգընթաց զբաղվել է արվեստի, բանասիրության, գրականագիտության և գրաքննադատության հարցերով, հրապարակախոսությամբ, գրել է արձակ ու չափածո գեղարվեստական գործեր, կատարել է թարգմանություններ։
Առանձնակի նշանակություն ունի Չոպանյանի քննադատական և գիտական բանասիրական գործունեությունը։ Նա նորովի է մեկնաբանել հայ գրականության շատ երևույթներ։ Հրատարակել է «Նահապետ Քուչակի դիւանը» 1902 թվականին, «Նաղաշ Հովնաթան աշուղը և Հովնաթան Հովնաթանյան նկարիչը» 1910 թվականին, «Հայ էջեր» 1912 թվականին, «Հայրեններու բուրաստանը» 1940 թվականին և այլ ուսուսմնասիրություններ։ Կազմել և լույս է ընծայել Պ. Դուրյանի (1894) և Մ. Պեշիկթաշլյանի (1907) երկերը, որոնց նվիրել է նաև ուսումնասիրություններ։ Առաջինն է Գրիգոր Նարեկացու ժառանգությունը վերլուծել որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն և նրան դրել համաշխարհային գրականության հսկաների կողքին։ Անդրադարձել է գրական նոր երևույթներին՝ հաճախ առաջինը տալով դրանց հեղինակների (Վ. Թեքեյան, Սիամանթո, Դ. Վարուժան, Ե. Չարենց, Մ. Զարիֆյան և ուրիշներ) ստեղծագործական ինքնատիպության բնութագիրը։ Հոդվածներ է նվիրել նաև արևմտաեվրոպական և ռուս գրողներին։
Չոպանյանը մեծ աշխատանք է կատարել հայ գրականությունը Եվրոպայում ներկայացնելու և Հայ դատը պաշտպանելու ուղղությամբ։ Թարգմանել ու ֆրանսերեն հրատարակել է հին և նոր շրջանի հայ բանաստեղծների գործերից, որոնք ամփոփվել են «Վարդենիք Հայաստանի» (հ. 1-3, 1918-29) ժողովածուում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրականագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայում օսմանյան ներգաղթյալներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ քննադատներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
(2282) Անդրես Բելո
(2282) Անդրես Բելո (Andres Bello), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի մարտի 22-ին Կառլոս Տոռեսի կողմից Սեռո Էլ Ռոբլեում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլոս Տոռեսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լաիլաշի
Լաիլաշի (ლაილაში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 850 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ցագերից հեռու է 18 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 262 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Պովստին
Պովստին (Повстин), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պովստին գյուղում բնակվում էր 566 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3027 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 186,98 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միյաքե (գյուղ)
Միյաքե (三宅村), գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Տոկիոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 55,50 կմ², բնակչությունը՝ 2575 մարդ, իսկ խտությունը 46,40 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Աոգասիմա կղզում՝ Տոկիոյի Կանտո տարածաշրջանում։ Բնակավայրում է գտնվում Աոգասիմա հրաբուխը։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 2575 մարդ (ըստ 2014 թվականի օգոստոսի 1-ի մարդահամարի), իսկ խտությունը 46,40 մարդ/կմ²։
Սիմվոլիզմ
Գյուղում խորհրդանշական է իր Castanopsis sieboldii ծառով, դրախտավարդ ծաղկով և Turdus celaenops թռչունով ։
Սալսկ
Սալսկ (Сальск), քաղաք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի և Սալսկի քաղաքային համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Դոնի Ռոստով քաղաքից գտնվում է 180 կմ հեռավորության վրա։ 2016 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 58680 մարդ։ Հիմնվել է 1812 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1812 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սաուգա (Էստոնիայի շրջան)
Բնակչություն
2006 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 2564 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 15,56 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Ֆրանսիայի բաց առաջնության խառը զուգախաղ 2016
Ֆրանսիայի բաց առաջնության խառը զուգախաղ 2016, թենիսի խառը զուգախաղի մրցաշար, թենիսի հիմնական՝ Մեծ Սաղավարտի, մրցաշարերից մեկը։ Անց է կացվել 2016 թվականի մայիսի 22-ից մինչև հունիսի 5-ը, Փարիզի Stade Roland Garros-ի («Ռոլան Գարոս մազադաշտ») կորտում, Ֆրանսիա։
Բեթանի Մատեկ Սանդսը և Մայք Բրայանը նախորդ տարվա մրցաշարի հաղթողներն էին, սակայն որոշել էին այս մրցաշարում ելույթ չունենալ։
Մարտինա Հինգիսը և Լեանդեր Պաեսը մրցաշարի տիտղոսը նվաճել են եզրափակիչում 4-6, 6-4, [10-8] հաշվով առավելության հասնելով Սանիա Միրզայի և Իվան Դոդիչի նկատմամբ։ Եվ Մարտինա Հինգիսը, և Լեանդեր Պաեսը ավարտեցին իրենց անհատակ կարիերան Մեծ Սաղավարտի խառը զուգախաղերի մրցաշարերում և այդ դասակարգում նվաճեցին իրենց կարիերային Մեծ Սաղավարտը (տարբեր տարիներին հաղթանակ Մեծ Սաղավարտի բոլոր չորս մրցաշարերի խառը զուգախաղի մրցաշարերում)։ Պաեսը նաև՝ Մարտինա Նավրատիլովայի հետ միասին, ռեկորդ սահմանեց Բաց դարաշրջանում Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի խառը զուգախաղի տիտղոսների քանակով (10) ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր Կատեգորիա:Թենիսի մրցաշարեր
Արտաքին գրեյզեր
Արտաքին գրեյզեր, վեց տեսակի ուղեծրերից մեկն է, որով շարժվում են աստերոիդները և տիեզերական սարքերը Արեգակի շուրջ Արեգակնային համակարգի մոլորակների նկատմամբ։ Նկարում այն պատկերված է մեջտեղում ներքևից։ Արեգակը նշված է նարնջագույն կետով, հաստ դեղին շրջանագիծը ներքին մոլորակի ուղեծիրն է, հաստությունը ցույց է տալիս ուղեծրի պերիհելիի և ապոհելիի տարբերությունը։ Աստերոիդը մտնում է Արեգակնային համակարգի դրսից մոլորակի ուղեծիր առանց նրան հատելու։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ուղեծրեր Կատեգորիա:Տիեզերքի հետազոտություն
Սալսկի Բեսլան (Սալսկի շրջան)
Սալսկի Բեսլան (Сальский Беслан), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Բուդեննովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Դևոնպորտ (Թասմանիա)
Դևոնպորտ (Devonport), քաղաք Թասմանիայի հյուսիսում (Ավստրալիա)։ Դևոնպորտը Բերնի քաղաքի հետ միասին համարվում են Թասմանիայի հյուսիսարևմտյան մասի հիմնական շրջանային կենտրոնները։
Աշխարհագրություն
Դևոնպորտը գտնվում է Թասմանիայի հյուսիսային կողմում՝ Բասսի նեղուցի ափին, որը բաժանում է Թասմանիան մայրցամաքային Ավստրալիայից։ Դևոնպորտը գտնվում է Բասի նեղուցը թափվող Մերսի գետի գետաբերանում։ Դևոնպորտի արևմտյան ծայրում գտնվում է Դոն գետի գետաբերանը։
Պատմություն
Մերսի գետի գետաբերանի առաջին ուսումնասիրությունն իրականացվել է Van Diemen's Land Company-ի կողմից 1826 թվականին։ Տարածքում առաջին վերաբնակիչները սկսել են բնակություն հաստատել 1851 թվականին. նրանց թիվը սկսել է աճել ածխի հանքավայրերի հայտնաբերմամբ, և գետաբերանն սկսել է օգտագործվել որպես նավահանգիստ։ 1850-ականների կեսերին Մերսի գետի տարբեր ափերին առաջացել են երկու բնակավայր՝ Ֆորմբին (Formby) և Տորքուեյը (Torquay) ։
1870-ական թվականներին իրականացվել է Մերսի գետի գետաբերանի խորացում, ինչը նպաստել է նավագնացության զարգացմանը. շոգենավերը կարողացել են նավարկել Դևոնպորտի և Մելբուռնի միջև։ 1889 թվականին ավարտվել է Մերսի Բլաֆ (Mersey Bluff կամ ուղղակի Bluff) փարոսի կառուցումն համանուն հրվանդանի ափին՝ Մերսի գետի՝ Բասի նեղուց թափվելու վայրից մի փոքր արևմուտք։
1890 թվականին Տորքուեյի և Ֆորմբիի բնակիչները քվեարկել են բնակավայրերը մեկ քաղաքի կազմում միավորելու օգտին, որը կոչվել է Դևոնպորտ։ 1901 թվականին բացվել է կամուրջ (Victoria Bridge), որը միացնում էր քաղաքի երկու հատվածները ։ Այս կամուրջն օգտագործվել է մինչև 1973 թվականը, երբ բացվել է նոր, բետոնե կամուրջը Մերսի գետի վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Դևոնպորտի բնակչությունը կազմում էր 23 046 մարդ (տղամարդիկ՝ 47,0 %, կանայք՝ 53,0 %)։
Դևոնպորտի բնակիչների միջին տարիքը 43 էր ։
Տրանսպորտ
Դևոնպորտում գտնվում է Spirit of Tasmania լաստանավային տերմինալը․ Spirit of Tasmania I և Spirit of Tasmania II երկու լաստանավերն ամեն օր անցնում են Դևոնպորտի և Մելբուռնի միջև գտնվող Բասսի նեղուցը՝ Թասմանիան միացնելով մայրցամաքին։ Միակողմանի ճանապարհորդությունը տևում է մոտ 11 ժամ։
Դևոնպորտի օդանավակայանը (Devonport Airport) գտնվում է քաղաքի կենտրոնից մոտ 8 կմ դեպի արևելք ։  QantasLink ավիաընկերությունը՝ Qantas ընկերության տարածաշրջանային ստորաբաժանումը, թռիչքներ է իրականացնում Դևոնպորտից Մելբուռն (2011 թվականի ժամանակացույցի համաձայն՝ օրական 4 թռիչք ), իսկ Tasair տարածաշրջանային ընկերությունը՝ դեպի Հոբարթ և Քինգ կղզի։
Դևոնպորտով անցնում է Բասս-Հայվեյ (Bass Highway) մայրուղին՝ կապելով այն Թասմանիայի հյուսիսային ափի այլ քաղաքների՝ Բերնիի (48 կմ) և Լոնսեստոնի (99 կմ) հետ։
Դևոնպորտն սպասարկում են մի քանի ավտոբուսային ընկերություններ, ներառյալ Link-ը, Redline-ը և Phoenix-ը։
Բիկովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
2001 թվականի տվյալներով Բիկովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 1 770 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 87,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Արդա (գյուղ, Կիլեմարսկի շրջան)
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 445 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Կիլեմարսկի շրջանի բնակավայրեր
Գով
Գով, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Գենջ գյուղաքաղաքից 16 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Արածանի գետից 2 կմ ձախ՝ սարալանջին։
Բոնո
Բոնո (Bono, իսկական անունը` Փոլ Դևիդ Հյուսոն, Paul David Hewson, ), իռլանդացի ռոք երաժիշտ, U2 խմբի վոկալիստը, որում նա երբեմն նաև ռիթմ-կիթառի և շրթհարմոնի մասեր է կատարում։ Բացի երաժշտական գործունեությունից` Բոնոն հայտնի է իր հումանիտար ակտիվությամբ Աֆրիկայում և իր ջանքերով` ուղղված երրորդ աշխարհի աղքատ երկրների հարկ մուծելու չեղարկմանը։ Ասպետի կոչում է ստացել Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհու կողմից 2007 թվականին ։
Գով
Գյուղի հարավում և արևելքում կային անտառներ։
Բոնո
Կենսագրություն
Փոլ Դևիդ Հյուսոնը ծնվել է 1960 թվականի մայիսի 10-ին դուբլինյան Rotunda Hospital հիվանդանոցում ։ Նա մեծացել է Գլասնեվինայի Նորդսայդ արվարձանում իր ավագ եղբայր Նորման Ռոբերտ Հյուսոնի, կաթոլիկ հոր` Բրենդան Ռոբերտ Հյուսոնի և մոր` Այրիս Հյուսոնի հետ, ով անգլիական եկեղեցու հետևորդ էր ։ Ծնողները նախապես որոշել էին, որ նրանց առաջնեկը կլինի անգլիական եկեղեցու հետևորդ, իսկ երկրորդ երեխան` կաթոլիկ ։ Չնայած Փոլը երկրորդ երեխան էր` նա նույնպես նվիրվեց Իռլանդիայի եկեղեցուն իր մոր և եղբոր հետ միասին ։
Նա ընդունվեց Գլասնևինի տեղական դպրոցը ։ 1974 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, երբ Փոլը 14 տարեկան էր, նրա մայրը մահացավ ուղեղի անևրիզմայից իր հոր թաղման ժամանակ ։ Այս իրադարձությունը Բոնոյի վրա մեծ ազդեցություն թողեց, և U2 խմբի բազմաթիվ երգեր` այդ թվում «I Will Follow», «Mofo», «Out of Control», «Lemon» և «Tomorrow» երգերը նվիրված են իր մոր հիշատակին ։
Գով
Գովն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Բոնո
Կենսագրություն
Ավելի ուշ Փոլը ընդունվեց Կլոնտարֆի միակ միջին դպրոց` Mount Temple Comprehensive School: Պատանության տարիքում Փոլը «Lypton Village» խմբի կազմում էր։ Այնտեղ նա ծանոթացավ իր ապագա ամենամոտ ընկերոջ` Դերեկ Ռոունի հետ, իսկ ավելի ուշ խմբի մյուս անդամների հետ հիմնադրեց արտ-գոթիկ-ռոք խումբ Virgin Prunes-ը։ Փոլն ուներ մի քանի մականուն. սկզբում նրան անվանում էին «Steinvic von Huyseman», այնուհետև այն կրճատվեց մինչև «Huyseman», հետո` «Houseman», «Bon Murray», «Bono Vox of O’Connell Street» և վերջապես պարզապես «Bono» :
Գով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բոնո
Կենսագրություն
«Bono Vox»-ը լատիներեն Bonavox արտահայտության այլընտրանքային տարբերակն է և թարգմանվում է որպես «լավ ձայն»։ Bono vox մականունը տվել է Գևին Ֆրայդին։ Սկզբում Փոլին դուր չէր գալիս այդ մականունը։ Սակայն երբ նա պարզեց, թե դա ինչ է նշանակում, ընդունեց այն։ Փոլ Հյուսոնը հայտնի դարձավ որպես Բոնո 1970-ականների վերջից։
1977 թվականին Դուբլինում Բոնոն (վոկալ), Դևիդ Էջ Էվանսը (կիթառ), Ադամ Քլեյթոնը (բաս), Լորենս Մալենը (հարվածային գործիքներ), ովքեր բոլորը նույն դպրոցի աշակերտներ էին, հիմնեցին U2 խումբը։ Նրանց առաջին ալբոմները` Boy, October և War` «Sunday Bloody Sunday» սինգլով, մեծ հաջողություն ունեցան, և հետագայում այն ավելի մեծացավ։
2007 թվականի ապրիլի 7-ին Բոնոն ասպետի կոչում ստացավ։
Հասարակական գործունեություն
Բոնոն բազմիցս հանդիպել է տարբեր պետությունների առաջնորդների հետ` այդ թվում Բրազիլիայի նախագահ Լուիս դա Սիլվայի, ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Բուշ Կրտսերի, Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզիի, ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի և այլոց հետ։
Երբեմն կարող ենք հանդիպել նաև Բոնոյի հեգնական կերպարին։ Դրանք ներառված են Հարավային այգի և Սիմփսոններ մուլտսերիալներում։
Բոնոն նաև մասնակցում է TED համաժողովների ստացել է TED մրցանակ, իսկ 2007 թվականի հունիսին Տանզանիայում կազմակերպել TED համաժողով` ուղղված Աֆրիկայի երկրների օգնությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Իռլանդացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Իռլանդացի պրոդյուսերներ
Կոստինո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Կոստինո (Костино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աուբշթաթ
Աուբշթաթ  (Aubstadt), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 755 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 11,93 կմ² մակերես տարածք։ Թվային ինդեքս՝ 09 6 73 113
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Պիեռֆիշ (Ավերոնի գավառ)
Պիեռֆիշ (Pierrefiche), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 262 մարդ, բնակչության խտությունը` 15.32 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.1 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 500 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 155 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 32 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 163 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 132-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 31։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 81,0 %։ 132 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 126 անձ (64 տղամարդ և 62 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (4 տղամարդ և 2 կին)։ 31 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վերեթեք (ավերակ)
Վերեթեք, ավերակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում ։ Գտնվում էր Բագրևանդի ձախ կողմի վտակներից մեկի վերին հոսանքի տարածքում, Ալաշկերտ քաղաքից 18 կմ արևելք, Վերեթեք գյուղի մոտ ։
Նիկիֆորովցի
Նիկիֆորովցի (Никифорівці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկիֆորովցի գյուղում բնակվում էր 566 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2792 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 202,72 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տիրանայի համալսարան
Տիրանայի համալսարան,  ՏՀ, (Universiteti i Tiranës) պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Տիրանայում, Ալբանիա։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1957 թվականին որպես Տիրանայի պետական համալսարան (Universiteti Shtetëror i Tiranës)` միավորելով գոյություն ունեցող հինգ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, որոնցից առավել նշանակալին 1947 թվականին հիմնադրված Գիտության ինստիտուտն էր։ 1985 թվականի ապրիլի 13-ից 1992 ժամանակահատվածում (կոմունիստական ռեժիմի օրոք), ՏՀ անվանվել է Էնվեր Խոջի անվան Տիրանայի համալսարան (Universiteti i Tiranës "Enver Hoxha")։
ՏՀ-ն Ալբանիայի ամենաբարձր վարկանիշային համալսարանն է ։ Ունի 8 քոլեջ, 50 ակադեմիական բաժիններ, 41 ուսանողական ծրագրեր ու մասնագիտություններ։ Ուսումնական ծրագրերի հիմնական մասն իրականցվում է Տիրանայում, մասնաճյուղեր ունի Ալբանիայի այլ քաղաքներում, հարավում՝ Սարանդայում, հյուսիսում՝ Կուրկեսում։
ՏՀ-ն առաջարկում է եռամյա բակալավրի աստիճան, մեկ կամ երկու տարի մագիստրոսի աստիճանի համար, երեքից հինգ տարի դոկտորական ծրագրերի համար՝ ըստ Բոլոնյան համակարգի։
Համալսարանում սովորում են շուրջ 14 000 ուսանողներ, ակադեմիական աշխատակազմը շուրջ 900 հոգի է։
Համալսարանի ներկայիս տարածքն ապակենտրոնացված է, նախատեսվում է կառուցել ավելի մեծ և կենտրոնացված կառույց Տիրանայի հարավարևելյան շրջագծում ։ Ուսանողական հանրակացարանները գտնվում են Տիրանայի հարավարևելյան «Ուսանողական քաղաք» կոչվող հատվածում (Qyteti Studenti) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիրանայի համալսարան Կատեգորիա:Ալբանիայի համալսարաններ Կատեգորիա:1957 հիմնադրումներ Ալբանիայում Կատեգորիա:1957 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Ջուլիո Նատա
Ջուլիո Նատա (Giulio Natta, ), իտալացի քիմիկոս-օրգանիկ, ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1966)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Միլանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1924)։ 1927 թվականից՝ ընդհանուր քիմիայի պրոֆեսոր։ 1938 թվականից՝ Միլանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտին կից արտադրական քիմիայի ինստիտուտի տնօրեն։ Ռենտգենակառուցվածքային և էլեկտրոնագրաֆիական մեթոդներով ուսումնասիրել է կատալիզատորների և պոլիմերների կառուցվածքը, զբաղվել պոլիմերների սինթեզով։ Հայտնաբերել և զարգացրել է (Կ․ Ցիգլերի հետ) պարզ չհագեցած միացությունների կատալիտիկ պոլիմերմամբ օրգանական մակրոմոլեկուլներ սինթեզելու հիմնարար մեթոդ (1953)։ 1970 թվականին Նատան պարգևատրվել է Մ․ Լոմոնոսովի անվան ոսկե մեդալով։ 1963 թվականին Կ. Ցիգլերի հետ միասին ստացել է Նոբելյան մրցանակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Իտալացի գյուտարարներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Մայքլ Քոլինզ (աստղագնաց)
Կենսագրություն
ԱՄՆ-ի զինվորական ակադեմիան ավարտելուց, հատուկ պատրաստություն անցնելուց հետո Մայք Քոլինզը ծառայության է անցել Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժերում՝ որպես փորձարկող օդաչու։ 1963 թվականին ընտրվել է ՆԱՍԱ-ի «Տասնչորս»ի խմբի (ՆԱՍԱ-ի աստղագնացների 3-րդ ջոկատի) անդամ։
Տիեզերքում եղել է երկու անգամ։ Առաջին թռիչքը 1966 թվականի հուլիսին էր, «Ջեմինի-10» տիեզերանավով, որի հրամանատարը Ջոն Յանգն էր։ Այդ թռիչքի ընթացքում Մայքլը երկու անգամ դուրս է եկել բաց տիեզերք՝ դառնալով այդպիսի սխրանք գործած երրորդ ամերիկացին և բաց տիեզերք երկրորդ անգամ դուրս եկած առաջին մարդը։
Նրա տիեզերական երկրորդ թռիչքը 1969 թվականի հուլիսին էր, լուսնային արշավի մասնակից «Ապոլլոն-11» տիեզերանավով. այդպիսով՝ Քոլինզը դարձել է դեպի Լուսին թռիչք կատարած 24 մարդկանցից մեկը։ Նա այդ ժամանակ եղել է «Կոլումբիա» հրամանատարական մոդուլի (Command module Columbia) օդաչու և մնացել է Լուսնի ուղեծրում այն ժամանակ, երբ Նիլ Արմսթրոնգն ու Բազզ Օլդրինը «Արծիվ» լուսնային մոդուլով (Lunar Module Eagle) մարդկության պատմության մեջ առաջին անգամ վայրէջք են կատարել Երկրի բնական արբանյակի վրա։
Մայքլ Քոլինզը գերադասել է դրանից հետո վերջ դնել աստղագնացի իր կարիերային։
1969 թվականին նշանակվել է ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի օգնական հասարակության հետ կապերի գծով, 1970 թվականին դարձել է կոմունալ տնտեսության նախարարի օգնական, 1971 թվականին՝ ավիացիայի և տիեզերագնացության ազգային թանգարանի տնօրեն, 1978 թվականին՝ Վաշինգտոնի Սմիթսոնյան ինստիտուտի գիտքարտուղարի տեղակալ ։
1975 թվականին Մայքլ Քոլինզը այցելել է Խորհրդային Միություն, եղել Կալուգայում գործող Կ. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարանում ։
Անվանի աստղագնացը վախճանվել է 2021 թվականի ապրիլի 28-ին ։
Պարգևներ և մեծարանք
Նրան նվիրված անկյուններ են բացվել փառքի հետևյալ սրահներում. միջազգային օդագնացության և տիեզերագնացության փառքի սրահ (1971) Նյու Մեքսիկոյի տիեզերքի թանգարանում գործող միջազգային տիեզերագնացության փառքի սրահ (1977), ԱՄՆ-ի աստղագնացության փառքի սրահ (1993) և ազգային օդագնացության փառքի սրահ (1985)։ 2008 թվականին ներառվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լանկաստեր քաղաքում հիմնադրված Aerospace Walk of Honor պատվո երթում ։ Միջազգային աստղագիտական միությունը նրա պատվին է անվանակոոչել 6471 համարանիշը կրող աստերոիդը , ինչպես նաև Լուսնի խառնարաններից մեկը ։
Քոլինզը 1966 թվականին պարգևատրվել է ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի Distinguished Flying Cross խաչով, ՆԱՍԱ-ի «Առանձնահատուկ ծառայության համար» երկու մեդալով , ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի Air Force Distinguished Service Medal մեդալով , 1977 թվականին՝ Legion of Merit շքանշանով ։
Apollo 11 տիեզերանավի մյուս անդամների պես նա էլ է 1969 թվականին ԱՄՆ-ի այն ժամանակվա նախագահ Նիքսոնից ստացել Ազատության նախագահական մեդալ՝ իրենց պատվին հատուկ կազմակերպված ընթրիքի ժամանակ ։ Աստղագնացների այդ եռյակը այդ նույն տարում ստացել է նաև Collier Trophy, General Thomas D. White USAF Space Trophy, ինչպես նաև աստղագնացության ազգային ընկերակցության հատուկ մրցանակ , իսկ 1970 թվականին՝ Harmon Trophy  ՝ ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Սփիրո Ագնյուի կողմից ։ Ագնյուն նրանց հանձնել է նաև Ազգային աշխարհագրական ընկերության սահմանած Hubbard Medal և ասել, որ նրանք ամերիկյան պատմության մեեջ տեղ են գրավել Քրիստափոր Կոլումբոսի կողքին - "You've won a place alongside Christopher Columbus in American history". :
1970 թվականին Քոլինզն արժանացել է նաև փորձարկող օդաչուների ընկերության Իվեն Քինչելոյի անվան մրցանակի  ։ 1999 թվականին՝ Լուսնի վրա կատարված առաջին վայրէջքի 30-ամյակի տոնակատարության ժամանակ ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Ալ Գորը, ով նաև Սմիթսոնյան հիմնարկության փոխկանցլերն էր, Apollo 11 տիեզերանավի անձնակազմին շնորհել է այդ հիմնարկության ոսկե մեդալներ՝ Langley Gold Medal: Մեդալների հանձնման հանդիսավոր արարողությունից հետո աստղագնացները մասնակցել են Սպիտակ տանը նրանց պատվին կազմակերպված ընդունելությանը և վերջում նախագահ Բիլ Քլինտոնին են հանձնել հատուկ արկղում տեղադրված լուսնային մի ապար  ։
2011 թվականին «Ապոլլոն 11» տիեզերանավի անձնակազմի երեք անդամներն էլ արժանացել են ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի Ոսկե մեդալի, որ քաղաքացիական ամենաբարձր պարգևն է Միացյալ Նահանգներում։ Պարգևատրման արարողության ժամանակ ՆԱՍԱ-ի կառավարիչ Չարլզ Բոլդենն ասել է. "Ովքեր ձեզանից հետո թռել են տիեզերք և այսուհետև էլ թռչելու են, գնացել են և գնալու են ձեր բացած ճանապարհով" :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Թանգարանային աշխատակիցներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Սիլվիա Ֆեդերիչի
Սիլվիա Ֆեդերիչի (Silvia Federici), ամերիկացի գիտնական, մանկավարժ և ակտիվիստ, որն ներկայացնում է ծայրահեղ ավտոնոմիստական և ֆեմինիստական մարքսիստական շարժումը ։ Նա համարվում է Հոֆստերի համալսարանի պատվավոր դասախոս և խորհրդի անդամ, որտեղ նա սոցիոլոգիայի դասախոս էր ։ Երկար տարիներ նա դասավանդում էր Նիգերիայում, Աֆրիկայում ակադեմիական ազատության կոմիտեի համահիմնադիրն է և Midnight Notes Collective կոլլեկտիվի անդամ ։
Կենսագրություն
Ֆեդերիչին մեծացել է Իտալիայում և 1967 թվականին տեղափոխվել Միացյալ նահանգներ, որպեսզի ընդունվի փիլիսոփայության ասպիրանտուրա Բուֆֆալոյի համալսարանում ։ Նա դասավանդում էր Նիգերիայի Պորտ-Հարքորտ համալսարանում, և եղել է դոցենտ, իսկ ավելի ուշ` Հոֆստերի համալսարանում քաղաքական փիլիսոփայության և միջազգային հարաբերությունների պրոֆեսոր։
Նա Միջազգային Ֆեմինիստական Միության համահիմնադիրն է, «Աշխատավարձ տնային գործերի դիմաց» (Wages for housework) շարժման կազմակերպիչը, և մասնակցում է Midnight Notes Collective: Նա հիմնադիրեց Աֆրիկայում ակադեմիական ազատության կոմիտեն։ 1995 թվականին նա դարձավ Ռադիկալ Փիլիսոփայության Միության (Radical Philosophy Association (RPA)) համահիմնադիրներից մեկը, նախագիծ` ուղղված մահապատժի դեմ։
Գիտական ներդրում
Ֆեդերիչիի առավել հայտնի աշխատությունն է «Կալիբանը և վհուկը. Կանայք, մարմինը և նախնական կուտակումը» (Caliban and the Witch: Women, the Body and Primitive Accumulation), ինչպես նաև «Լեոպոլդինա Ֆորտունատա» (Leopoldina Fortunati) աշխատությունը։ Այնտեղ նա քննադատում է Կարլ Մարքսի գաղափարը, ըստ որ կապիտալի նախնական կուտակումը դա բուն կապիտալիզմի ֆունդոմենտալ բնութագիրն է, որ ինքն իրեն պահպանելու համար կապիտալիզմը պահանջում է սեփականազրկված կապիտալի մշտական ազդեցությունը։
Ֆեդերիչին կապում է այդ սեփականազրկումը կնոջ չվճարվող աշխատանքի հետ, որն կապված է հասարակական վերարտադրության և այլ ֆունկցիաների հետ, նա դա ձևակերպում է, որպես կապիտալիստական տնտեսության աճի պատմական պայման, որն հիմնված է վարձու աշխատանքի վրա։ Դրա հետ կապված նա նշում է պատմական պայքարը հասարակության և կոմունիզմի համար ։ Կապիտալիզմի ազատագրական հաղթանակը ֆեոդալիզմի դեմ հայացքների փոխարեն, Ֆեդերիչին ընկալում է կապիտալիզմի վերելքը որպես ռեակցիոն շարժում աճող կոմունիզմի դեմ, որն փորձում էր պահել սոցիալական պայմանագիրը։
Արտաքին հղումներ
[http://tovaryshka.info/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B4-%D1%84%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D1%80/ Սիլվիա Ֆեդերիչի, ''Կասկածելի աշխատանք. ֆեմինիստական տեսակետ,'' 2008]
[http://womenation.org/caliban-and-witch-full/ Սիլվիա Ֆեդերիչի. Կալիբանը և վհուկը]
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Իտալացի անարխիստներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
(2283) Բունկե
(2283) Բունկե (Bunke), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,248808 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0548 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4428 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1231,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292264 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,73° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տավարաբուծություն
Տավարաբուծություն, անասնաբուծության ճյուղ, զբաղվում է կաթնատու և մսատու տավարի բուծման, դրանց տոհմային ու մթերատվության հատկանիշների բարելավման հարցերով։ Տավարը բուծում են կաթ, միս, կաշվի հումք ստանալու, առանձին երկրներում՝ նաև աշխատեցնելու և սպորտային (ցլամարտ) նպատակների համար։ Գիտականորեն հիմնավորված սննդի նորմերի համաձայն կաթնամթերքները կազմում են մարդու օրական կերաբաժնի էներգետիկական արժեքայնության մոտ 20%-ը և ապահովում են օրգանիզմի սպիտակուցի պահանջի մոտ 30%-ը։ Երկրագնդի բնակչության օգտագործած կաթնամթերքի ընդհանուր քանակի 90%-ը պատրաստվում է կովի կաթից։ 1981 թվականին աշխարհում խոշոր եղջերավորների գլխաքանակը եղել է մոտ 1150 միլիոն, արտադրվել է մոտ 400 միլիոն տոննա կաթ։ Աշխարհում արտադրվող մսի (բացառությամբ թռչնի) մոտ 50%-ը ստացվում է տավարից։
Տավարաբուծության սկզբնավորումը
Մարդը տավարաբուծությամբ զբաղվել է դեռես նախապատմական ժամանակներից՝ վարժեցնելով, ապա և ընտելացնելով տավարը։ Երկար ժամանակ տավարաբուծությունն ուներ քոչվորային բնույթ, կենդանիներին պահում էին բաց երկնքի տակ և արածեցնում։ Երկրագործության զարգացման և նստակեցության անցնելու հետ աստիճանաբար սկսեցին կիրառել մսուրային պահվածքի ձևը (տափաստանային շատ շրջաններում քոչվորությունը պահպանվեց մինչև 20-րդ դարը)։ Նախասկզբնական շրջանում տավարը բուծվում էր միս ստանալու և աշխատեցնելու համար։ Վարժեցրած կենդանիների և դրանց վայրի նախնիների կաթնատվությունը եղել է շատ ցածր։ Աստիճանաբար, երբ մարդն սկսեց կաթն օգտագործել սննդի մեջ և դրանից պատրաստեց զանազան սննդամթերքներ (կարագ, պանիր և այլն), կարևորվեց կաթնատվության բարձրացման խնդիրը։ Գոմաղբն օգտագործվեց որպես պարարտանյութ, իսկ աթարը՝ առանձին շրջաններում որպես վառելիք։
Տավարաբուծությունը Ցարական Ռուսաստանում
Ցարական Ռուսաստանում տավարաբուծությունը գյուղատնտեսության հետամնաց ճյուղերից էր։ Գյուղացիական շատ տնտեսություններում խոշոր եղջերավորները օգտագործվում էին որպես բանող կենդանիներ։ Ռուսաստանի եվրոպական մասի կենտրոնական նահանգներում կովերի տարեկան միջին կաթնատվությունը 19-րդ դարում կազմում էր 300-320 կգ։ Կապիտալիզմի զարգացման պայմաններում հնարավորություններ ստեղծվեցին խոշոր քաղաքների և արդյունաբերական կենտրոնների, ինչպես նաև յուղագործարան շրջանների (Մերձբալթիկա, ոչսևահողային գոտու հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններ, Արևմտյան Սիբիր և Ուրալ) շուրջը զարգացնելու ինտենսիվ տավարաբուծություն։ Կաթնամթերքների նկատմամբ պահանջարկի ավելացման հետ կապված, ավելի մեծ ուշադրություն սկսեցին դարձնել կենդանիների ցեղայնության, կերակրման ու խնամքի պայմանների բարելավման հարցերին։ Ստեղծվեցին խոլմոգորյան, բեստուժևյան, տագիլյան, տափաստանային կարմիր, յարոսլավլյան տավարի ցեղերը։ Առանձին շրջաններում ինտենսիվ տավարաբուծության կազմակերպումը էական ազդեցություն չթողեց ամբողջ երկրի տավարաբուծության զարգացման վրա։ Խոշոր եղջերավոր կենդանիների գլխաքանակը Ռուսաստանի եվրոպական մասում 1900 թվականի համեմատությամբ 1913 թվականին ավելացավ ընդամենը 1%-ով։ Տավարաբուծական շրջանների գերակշռող մասում բուծվում էին ոչ ցեղական, ուշահաս, փոքր և ցածր մթերատու կենդանիներ։ Կովերի միջին կենդանի զանգվածը 250-300 կգ էր, տարեկան միջին կաթնատվությունը՝ մոտ 982 կգ (1913 թվական)։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և քաղաքացիական կռիվներից հեւոո տավարի գլխաքանակը խիստ կրճատվեց (1916 թվականի համեմատությամբ 1922 թվականին մոտ 24% ֊ով)։ Գյուղատնտեսության վերականգնման համար իրագործված կազմակերպական և տնտեսական մի շարք միջոցառումների շնորհիվ հնարավորություն ստեղծվեց կարճ ժամկետում ավելացնել կենդանիների գլխաքանակը (1928 թվականին 1916-ի համեմատությամբ այն ավելացավ 14%-ով, այդ թվում կովերինը՝ 15%-ով)։
Կոլեկտիվացման շրջանում և դրանից հետո
Կոլեկտիվացման սկզբնափուլում (1928-1930) կենդանիների գլխաքանակը խիստ կրճաավեց։ Հետագա տարիներին, կոլտնտեսությունների և սովետական տնտեսությունների ամրապնդման շնորհիվ կենդանիների գլխաքանակը զգալիորեն վերականգնվեց (1928 թվականի համեմատությամբ 1941 թվականին կազմեց մոտ 82%, այդ թվում կովերինը՝ 84,3%)։ Հայրենական պատերազմի տարիներին (1941-1945) կենդանիների գլխաքանակը կրճատվեց 13%-ով, իսկ կովերինը՝ 18-ով։ Ետպատերազմյան տարիներին կենդանիների գլխաքանակն աստիճանաբար ավելացավ։
Տավարաբուծության բարելավումը
Կենդանիների որակական բարելավման աշխատանքներն սկսվեցին խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին։ ժողկոմխորհը տոհմային անասնաբուծության մասին 1918 թվականի հուլիսի 19-ին հրապարակեց դեկրետ, դրանից հետո մշակվեցին անասնապահության բարելավման պլանային միջոցառումներ, կազմակերպվեցին տոհմաբուծարաններ և տոհմային գործարաններ։ Կովերի կաթնատվության բարձրացման գործում մեծ դեր խաղաց կաթնային կոոպերացիայի համակարգի (տարբեր շրջաններում ստուգիչ ընկերությունների) ստեղծումը։ Այդ ընկերությունների տնտեսություններում կովերի տարեկան միշին կաթնատվությունն աճեց և կազմեց 2000-3000 կգ։ Ընտրվեցին տավարի արժեքավոր խմբեր, որոնց հիմքի վրա կազմակերպեցին պետական տոհմաբուծարաններ։ Տոհմային ռեսուրսների ուսումնասիրությունը հնարավորություն ստեղծեց մշակելու տեղական ցածր մթերատու կենդանիների որակական բարելավման պլան՝ տրամախաչման ժամանակ օգտագործելով բարձր մթերատու ցեղերի ցուլեր։ ՀամԿ(բ) կ կենտկոմի 1934 թվականի պլենումն առաջադրեց երկրում տոհմային գործի կազմակերպման հիմնական միջոցառումները։ Հետևողական պլանային տոհմային աշխատանքների շնորհիվ տեղական ցածր մթերատու տավարը բարելավվեց, և ստեղծվեցին կոառրոմայի, լեբեդինյան, կովկասյան գորշ, ալաթաույան, սիչեյան, սեաբղետ, կուրգանի կաթնատու, ինչպես նաև ղազախական սպիտակագլուխ մսատու ցեղերը։
1980-ական թվականներին
1984 թվականին երկրի խոշոր եղջերավորների ընդհանուր գլխաքանակի 99%-ը կազմել են ցեղական կենդանիները։ Տավարի որակական վերափոխման, կերակրման և խնամքի պայմանների բարելավման շնորհիվ ավելացավ կենդանիների մթերատվությունը։ Լավագույն տնտեսություններում կովերի տարեկան միջին կաթնատվությունը կազմել է 5000-5500 կգ (1984 թվականին ԽՍՀՄ-ում միջին կաթնատվությունն եղել է 2289 կգ)։ 1984 թվականին արտադրվել է 97600 հազար տոննա կաթ, 6,9 միլիոն տոննա տավարի միս։
Տավարաբուծության ուղղությունները
Ըստ կաթի ու մսի արտադրության փոխհարաբերության տարբերում են կաթնային, կաթնամսային, մսակաթնային և մսային ուղղության տավարաբուծություն։ Կաթնային տավարաբուծության տնտեսություններում 100 կգ կաթի դիմաց արտադրում են 2-3 կգ միս, մատղաշն իրացնում են վաղ հասակում(կաթնամսային և մսակաթնային տավարաբուծության ժամանակ համապատասխանաբար՝ 4-6 կգ միս՝ 11-18 ամսականում և 7-11 կգ միս՝ 1,5 և ավելի տարեկանում)։ Մսային տավարաբուծության տնտեսություններում կովերին չեն կթում, հորթերին թողնում են կովերի հետ և արտադրում են միայն միս։ Կաթնային տնտեսությունների նախիրում կովերը կարող են կազմել ընդհանուր գլխաքանակի 60% և ավելի, իսկ մսատու տավարաբուծության դեպքում՝ 35-40% (ճյուղի բարձր ինտենսիվության ժամանակ)։
Գիտահետազոտական աշխատանքներ տավարաբուծության բնագավառում
Տավարաբուծության բնագավառի գիտահետազոտական աշխատանքները տարվում են անասնաբուծության և գյուղատնտեսական համամիութենական, հանրապետական և զոնալ գիտահետազոտական ինստիտուտներում, փորձակայաններում։ Տավարաբուծությունը՝ որպես ուսումնական առարկա դասավանդվում է գյուղատնտեսական, անասնաբուծական, անասնաբուժական և անասնաբուծական-անասնաբուժական բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական հաստատություններում։ Տավարաբուծության հարցերը լուսաբանվում են «ժիվոտնովոդստվո» («Животноводство», 1939 թվականից) և «Մոլոչնոյե ի մյասնոյե սկոտովոդստվո» («Молочное и мясное скотоводство», 1956 թվականից) ամսագրերում։
Տավարաբուծությունն արտասահմանում
Արտասահմանում տավարաբուծությունը զարգացած է ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Կանադայում, Նիդերլանդներում, Դանիայում, Շվեդիայում, Ֆինլանդիայում, Բելգիայում և այլուր։ 1970-ական թվականներից սկսած կաթնային տավարաբուծության ինտենսիվացումն ուղեկցվում է կովերի գլխաքանակի կրճատումով և խոշոր տնտեսություններում կաթի արտադրության կենտրոնացումով։ Արտադրության կենտրոնացում է տեղի ունենում նաև մսային տավարաբուծությունում։ Աշխարհի տարբեր երկրներում առավել տարածված են սեաբղետ (հոլանդական, բրիտանական և ֆրանսիական ֆրիզներն ու սեաբղետները, շվեդականը, էստոնականը և այլն), կարմիր (կարմիր տափաստանային, դանիական կարմիր, լեհական կարմիր, էստոնական կարմիր են), խայտաբղետ (սիմենթալ են), գորշ (շվից, կովկասյան գորշ են) կաթնատու, կաթնամսատու ցեղերը։
Մսատու մասնագիտացված ցեղերից բուծում են հերեֆորդները, աբերդինանգուսները, շորթհոռները, կիանյանները, ռոմանոլները, շարոլեզները, լիմուզինները, սանտագերտրուդները, կալմիկականները, ղազախական սպիտակգլուխները, կիրգիզականները և այլն։
Տավարաբուծությունը Հայաստանում
Տավարաբուծությունը Հայաստանում պատմական հնագույն ժամանակներից սկսած եղել է հայերի հիմնական զբաղմունքներից մեկը։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Հայաստանում տավարաբուծությունը կրում էր զուտ էքստենսիվ բնույթ։ Տեղական փոքր կովկասյան տավարը (իր այլատեսակներով), կերակրման ու պահվածքի անբավարար պայմանների պատճառով, մանր էր և ցածր մթերատու։ Կովերի կենդանի զանգվածը 240-270 կգ էր, կաթնատվությունը՝ 400-460 կգ։ Միայն առանձին կալվածատիրական տնտեսություններում էին կենտրոնացված տոհմային ու մթերատու որոշակի արժեք ունեցող, 1000-1500 կգ կաթնատվությամբ սակավաթիվ նախիրներ։ Կաթ և միս արտադրվում էր հիմնականում արոտային կանաչ կերի հաշվին, իսկ ձմեռվա համար կուտակվող կերերը (խոտ, ծղոտ, դարման) հազիվ էին բավարարում կենսապահ կերաբաժնի պահանջը։ Արտադրվող մթերքների մեծ մասն սպառվում էր տեղում, վերամշակումը կատարվում էր տնայնագործական եղանակով։ Տավարաբուծությունը հայ գյուղացուն ապահովում էր նաև քարշող ուժով և փոխադրամիջոցով։
Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո
Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո սաղմնավորվեց տավարաբուծության զարգացման ինտենսիվացումը։ 1923 թվականին կազմակերպվեց առաջին տավարաբուծական խորհրդային տնտեսությունը, հետագայում՝ Լոռու տոհմաբուծարանը, որը դարձավ կովկասյան գորշ տավարի ցեղի ստեղծման և բարելավման հիմնական օջախ։ Ներկայումս ամրապնդվել է տավարաբուծության նյութատեխնիկական բազան, մեքենայացվել են բազմաթիվ աշխատատար պրոցեսներ, գործարկվել նոր տեխնոլոգիաներին համապատասխանող արտադրական կառույցներ, համակցված և այլ կերերի արտադրության խոշոր հզորություններ, մթերքների վերամշակման ձեռնարկություններ։ Ստեղծվել է տոհմային-սելեկցիոն աշխատանքների, վերարտադրությոան, անասնաբուժական և այլ ծառայությունների իրականացման լայն ցանց։
Հայաստանում տավարաբուծությունից ստացվում էր անասնապահական բոլոր մթերքների համախառն արտադրանքի շուրջ 50%-ը կամ գյուղատնտեսական արտադրանքի 1/5 մասը։ Հանրապետության բոլոր կարգի տնտեսություններում 1983 թվականին տավարի գլխաքանակը 864 հզ էր, իսկ կոլտնտեսություններում և սովետական տնտեսություններում 553 հզ էր, այդ թվում կովեր՝ համապատասխանաբար՝ 331 հզ և 180 հզ։
Տավարի`Հայաստանում տարածված տեսակները
Պլանային է կովկասյան գորշ տավարի ցեղը, որն ամբողջ գլխաքանակի 90,8%-ն է, ինչպես նաև շվից ցեղի ածանցյալ կոստրոմյան, լեբեդինյան, գորշ կարպատյան ցեղերը՝ 3,9%, սիմենթալը՝ 1,6, սև-խայտաբղետը՝ 2,8%: 1970-ական թվականներին աննշան գլխաքանակով ներմուծվել են նաև ֆրանսիական և անգլիական մի շարք մսատու ցեղեր։ Տավարի ցեղերի ավելի քան 96%-ն ունեն կաթնամսային ուղղություն և բուծվում էին Հայաստանի բոլոր շրջաններում։ Կաթնատու սև-խայտաբղետը ցեղը տարածված էր կաթի արտադրության համալիրներում և այն տնտեսություններում, որտեղ արմատավորվել է կովերի շուրջտարյա մսուրային պահվածք։
Կերի բազան
Տավարաբուծության կերի բազան ընդգրկում է բնական և դաշտային կերհանդակների ծավալային տեսակները (արոտ, կանաչ կեր, խոտ, սենաժ, սիլոս, ծղոտ, արմատապալարապտուղներ), համակցված կերերը, արտադրության մնացորդները և թափոնները, հանքային, վիտամինային և կենսաբանական ծագման մի շարք լրացակերեր։ Կերերի արտադրության և դրանց բաշխման աշխատանքները հիմնականում մեքենայացված են։ Կերարտադրության ինտենսիվացման շնորհիվ անընդհատ ավելանում է կերի տարեկան ծախսը մեկ պայմանական գլխի հաշվով (1983 թվականին՝ 25 ց միավոր)։
ԽՍՀՄ վերջին տարիներին
Տավարաբուծությունն աստիճանաբար փոխադրվում էր արդյունաբերական հիմքերի վրա, ստեղծվում են մեքենայացված խոշոր համալիրներ և ապրանքային ֆերմաներ։ Տոհմային աշխատանքներում առանցքային տեղ են գրավում արտադրող ցուլերի ընտրման, աճեցման, գնահատման և լայն օգտագործման խնդիրները։ Լավագույն արտադրող ցեղերից առավելագույն սերունդ ստանալու նպատակով կիրառվում է արհեստական սերմնավորում, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր արտադրողից ստացվում է 3000 և ավելի սերունդ (բնական զուգավորման 70-100 սերնդի փոխարեն)։ Տոհմային-սելեկցիոն աշխատանքներն իրականացվում էին մասնագիտացված տոհմային ֆերմաներում, պետական տնտեսությունների, միջտնտեսային ձեռնարկությունների, համալիրների, տոհմային աշխատանքի և արհեստական սերմնավորման պետական կայանների, գիտահետազոտական ինստիտուտների և բուհերի կողմից՝ գյուղատնտեսության մինիստրության ղեկավարությամբ։ Տոհմային նպատակադիր աշխատանքի շնորհիվ 1960 թվականին հաստատվեց կովկասյան գորշ ցեղը։ Տավարաբուծական մթերքների աճը տեղի է ունեցել հիմնականում կենդանիների մթերատվության բարձրացման հաշվին։ 1983 թվականին մեկ կովի կաթնատվությունը եղել է 2076 կգ (1970 թվականին՝ 1495 կգ), իսկ պետությանը վաճառած մսացու տավարի միջին կենդանի զանգվածը՝ 316 կգ (1970 թվականին՝ 231 կգ)։ Կոլտնտեսություններում և պետական տնտեսություններում տավարի մսի տարեկան արտադրությունը (կենդանի զանգվածով) շուրջ 43, կաթինը՝ 364 հզ․ տոննա է։ Աբովյանի, Ախուրյանի, Արտաշատի, Աշտարակի, Կալինինոյի, Հրագդանի, Հոկտեմբերյանի, Շահումյանի, Նաիրիի և այլ շրջանների մի շարք տնտեսություններում կովի միջին կաթնատվությունը 3500-5000 կգ է, մսացու տավարի կենդանի զանգվածը՝ 400-500 կգ (1983)։
Տավարաբուծությունը թեև ավելի ցածր տեմպերով, սակայն շարունակում է զարգանալ նաև այժմ՝ ՀՀ-ում։
Շահվալադլի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջանի բնակավայրեր
Սանդատա
Սանդատա (Сандата), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Սանդատովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Սալսկ քաղաքից գտնվում է 26 կմ հեռավորության վրա։ 2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 4053 մարդ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1805 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վելյատագուսե (գյուղ, Պայուսի շրջան)
Վելյատագուսե (Väljataguse), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ֆագոցիտներ
Ֆագոցիտները (հին հունարենից. Φαγεῖν «կուլ տալ» + κύτος «բջիջ») իմունային համակարգի բջիջներն են, որոնք պաշտպանում են մարմինը ՝ կլանելով (ֆագոցիտոզ) վնասակար օտար մասնիկներ (մանրէներ, վիրուսներ), ինչպես նաև մեռած կամ մահացող բջիջներ։ Դրանք կարևոր են վարակի և հետինֆեկցիոն անձեռնմխելիության դեմ պայքարի համար։ Ֆագոցիտոզը կարևոր է կենդանիների ողջ թագավորության համար և շատ զարգացած է ողնաշարավոր կենդանիների մոտ։ Ֆագոցիտների դերը բակտերիաներից պաշտպանվելու գործում առաջին անգամ հայտնաբերեց II Մեչնիկովը 1882 թվականին, երբ նա ուսումնասիրում էր ծովային աստղերի թրթուրները։ Մեչնիկովը պարգեւատրվել է 1908 թվականին Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայում `անձեռնմխելիության բջջային տեսության ստեղծման համար։ Ֆագոցիտները հանդիպում են բազմաթիվ տեսակների մեջ; որոշ ամեոբաները վարքի շատ մանրամասներով նման են մակրոֆագներին, ինչը ցույց է տալիս, որ ֆագոցիտները հայտնվել են էվոլյուցիայի վաղ փուլերում
Մարդկանց և այլ կենդանիների ֆագոցիտները կոչվում են «պրոֆեսիոնալ» կամ «ոչ պրոֆեսիոնալ» ՝ կախված նրանից, թե որքանով են արդյունավետ ֆագոցիտոզը ։ Մասնագիտական ֆագոցիտները ներառում են նեյտրոֆիլներ, մոնոցիտներ, մակրոֆագներ, դենդրիտային բջիջներ և կայմ բջիջներ   : Մասնագիտական ֆագոցիտների և ոչ պրոֆեսիոնալների հիմնական տարբերությունն այն է, որ պրոֆեսիոնալներն իրենց մակերևույթի վրա ունեն մոլեկուլներ, որոնք կոչվում են ընկալիչներ, որոնք հայտնաբերում են օտարերկրյա օբյեկտներ, օրինակ ՝ մանրէներ  ։ Մեծահասակների արյան մեկ լիտրը սովորաբար պարունակում է մոտ 2,5-7,5 միլիարդ նեյտրոֆիլ, 200-900 միլիոն մոնոցիտ  :
Վարակման ընթացքում քիմիական ազդակները ֆագոցիտներին գրավում են այն վայրում, որտեղ հարուցիչը մտել է մարմնին։ Այս ազդակները կարող են գալ բակտերիաներից կամ այնտեղ արդեն առկա այլ ֆագոցիտներից։ Ֆագոցիտները շարժվում են քիմոտաքսիսով ։ Երբ ֆագոցիտը բակտերիայի հետ շփվում է, նրա մակերեսի ընկալիչները կապվում են դրա հետ, ինչը հանգեցնում է ֆագոցիտի կողմից մանրէի կլանմանը : Որոշ ֆագոցիտներ ոչնչացնում են ներխուժող հարուցիչներին ՝ օգտագործելով ռեակտիվ թթվածնի տեսակներ և ազոտի օքսիդ ։ Ֆագոցիտոզից հետո մակրոֆագերը և դենդրիտային բջիջները կարող են նաև մասնակցել անտիգենի ներկայացմանը, գործընթաց, որի միջոցով ֆագոցիտները պաթոգեն նյութը տեղափոխում են իրենց մակերես։ Դրանից հետո այս նյութը ներկայացվում է (ներկայացվում) իմունային համակարգի այլ բջիջներին։ Որոշ ֆագոցիտներ մտնում են ավշային հանգույցներ և նյութը ներկայացնում լիմֆոցիտներին ։ Այս գործընթացը կարևոր դեր է խաղում անձեռնմխելիության ձևավորման գործում : Այնուամենայնիվ, շատ հարուցիչներ կայուն են ֆագոցիտների հարձակումներին : [[Պատկեր:Phagocytosis_in_three_steps.png|մինի| Ֆագոցիտոզի երեք փուլեր.
1. Ֆագոցիտների մակերեսի վրա չկապված ընկալիչները չեն առաջացնում ֆագոցիտոզ:
2. Ընկալիչների ընկալումը առաջացնում է դրանց խմբավորում:
3 Ֆագոցիտոզը գործարկվում է, և մասնիկը կլանում է ֆագոցիտը]] Ֆագոցիտոզը բջիջների կողմից օտար մասնիկների կլանման գործընթացն է : Այն ներառում է մոլեկուլային պրոցեսների հաջորդականություն  : Ֆագոցիտոզը տեղի է ունենում օտարերկրյա գործակալի ընկալիչների կապումից հետո (օրինակ ՝ մանրէներ)։ Դրանից հետո ֆագոցիտը շրջապատում է մանրէը և կլանում այն։ Մարդու նեյտրոֆիլի կողմից մանրէի ֆագոցիտոզը տեղի է ունենում մոտ 9 րոպեում  ։ Ֆագոցիտի ներսում մանրէը դառնում է ֆագոսոմի մաս։ Մեկ րոպեի ընթացքում ֆագոսոմը միաձուլվում է ֆերմենտներ պարունակող լիզոսոմի կամ հատիկի հետ և առաջացնում ֆագոլիզոսոմ  ։ Թակարդված մանրէը հարձակման է ենթարկվում  և մի քանի րոպեից մահանում է  ։ Դենդրիտիկ բջիջները և մակրոֆագերը այդքան արագ չեն գործում, և այդ բջիջներում ֆագոցիտոզը կարող է տևել շատ ժամեր։ Մակրոֆագները կլանում են մեծ քանակությամբ օտարերկրյա նյութեր և հաճախ հետ են արձակում որոշ մարսված մասնիկներ։ Այս նյութը ազդանշան է արյան մեջ մակրոֆագների միգրացիայի համար  : Ֆագոցիտներն ունակ են կլանել գրեթե ցանկացած նյութ։ Ֆագոցիտներն իրենց մակերեսին ունեն շատ տարբեր ընկալիչներ, որոնց շնորհիվ նրանք կապում են օտար նյութը : Դրանք ներառում են օպսոնինի ընկալիչները,  և տոլլային ընկալիչները ։ Օպսոնինի ընկալիչները ուժեղացնում են մանրէների ֆագոցիտոզը, որոնք պատված են իմունոգլոբուլին G (IgG) կամ լրացումով ։ Կոմպլեմենտը արյան մեջ սպիտակուցային մոլեկուլների համալիր է, որոնք ոչնչացնում են բջիջները կամ նշում դրանց ոչնչացման համար  : Skevenger ընկալիչները կապվում են մանրեների բջիջի մակերեսի մի շարք մոլեկուլների հետ, իսկ Toll- ի նման ընկալիչները `ավելի կոնկրետ մոլեկուլների։ Toll- ի նման ընկալիչների կապումը ուժեղացնում է ֆագոցիտոզը և առաջացնում ֆագոցիտների կողմից մի շարք գործոնների ազատում, որոնք առաջացնում են բորբոքում  ։ Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա Կատեգորիա:Արյան բջիջներ
Արդագիշ
Արդագիշ (Ардагыш, Әрҙәгеш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի բնակավայրեր