cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(8810) Ջոնմաքֆարլանդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,043888 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5085 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5793 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1939,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185593 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,53° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուջին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռաֆիկ Եդոյան
Ռաֆիկ Հայկոյի Եդոյան, հայ գյուղատնտես։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1983),  պրոֆեսոր (1984), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2000) ։
Ապրիլի 17
Ապրիլի 17, տարվա 107-րդ (նահանջ տարիներին՝ 108-րդ) օրն է։
Ռաֆիկ Եդոյան
Կենսագրություն
Ռաֆիկ Եդոյանը ծնվել է 1938 թվականին Նոր Բայազետի շրջանի Հացառատ գյուղում ։ 1955 թվականին ավարտել է գյուղի դպրոցը, 1963 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը  ։ 1970 թվականից աշխատել է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտում, 1972-1979 թվականներին եղել է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի բուսաբանության և աշխարհագրության ամբիոնի վարիչ, 1979-1987 թվականներին՝ Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի բուսաբանության ֆակուլտետի դեկան, 1987 թվականից՝ Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ռեկտոր։ 1991 թվականին Եդոյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Արցախի պետական համալսարանը։
Հեղինակ է շուրջ 160 հոդվածի, 15 ուսումնական ձեռնարկի, մենագրության, բուհական դասագրքի և 2 հեղինակային իրավունքի ։ Զբաղվում է վայրի օգտակար բույսերի ուսումնասիրությամբ։ Գիտական հետաքրքրություններն են գենետիկան, սելեկցիան, բուսաբանությունը, էկոլոգիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ֆակուլտետներ Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Շարահյուսություն
Շարահյուսություն, քերականության երկու հիմնական բաժիններից մեկը, որն ուսումնասիրում է բառերի գործառական կիրառությունները, նրանց կապակցությունները, նախադասությունները, սրանց կառուցվածքային տիպերը և կապը միմյանց հետ։ Շարահուսության հիմնական խնդիրը, այդպիսով, լեզվի շարահյուսական միավորների և դրանք պայմանավորող քերականական հարաբերությունների քննությունն Է։ Այդ միավորներն են՝ նախադասության անդամներն են բառակապակցությունները և նախադասությունները։
Քերականագիտության մեջ մի ժամանակ շարահուսության հանգեցվել է բառակապակցությունների ուսմունքի, ըստ որում նախադասությունները նույնպես դիտվել են որպես բառակապակցությունների առանձին տեսակ։ Սակայն հետագայում նախադասություններն ու բառակապակցություններն առանձնացվել են։ Այս դեպքում ևս մասնագետների զգալի մասը շարահուսության համարել Է բառակապակցությունների ու նախադասությունների ուսմունք։ Բայց, այդուհանդերձ, նրա ուսումնասիրության ոլորտում չեն անտեսվել նաև նախադասության անդամները։ Աշխարհաբարի քերականագիտության մեջ մինչև․ XX դ․ 60-ական թթ․ Շարահուսության բաժնում շեշտը դրվել է նախադասությունների ու նրանց անդամների վրա, բառակապակցությունները քննության առարկա գրեթե չեն դարձվել։ ժամանակակից հայերենագիտությունը շարահուսության ուսումնասիրության ոլորտի մեջ է ընդգրկում և՝ նախադասություններն ու նրանց անդամները, և՝ բառակապակցությունները։ Նախադասության անդամները, քերականական զանազան կապերի մեջ լինելով, բաղադրում են նախադասությունը և այդպիսով մասնակցում համապատասխան մտքի ձևավորմանն ու հաղորդմանը։ Բառակապակցություններն ավելի մեծ միավորներ են, քան նախադասության անդամները, որովհետև երկու կամ ավելի լիիմաստ բառերի անդամազատ զուգակցումներ են, լրացում-լրացյալ միություններ, որտեղ կա կախման հարաբերություն, գլխավոր բառը գերադաս է, մյուսը՝ ստորադաս, կախյալ, և նրանցից յուրաքանչյուրը նախադասության առանձին անդամ է։ Բայց որոշ դեպքերում նախադասության անդամները կարող են արտահայտվել ամբողջական բառակապակցություններով, ինչպես նաև հիմնական ու սպասարկու բառերի զուգակցությամբ։
Բառակապակցությունները դեռ նախադասություններ չեն, որովհետև չունենալով նախադասության անհրաժեշտ հատկանիշները` միտք չեն հաղորդում, այլ նախադասության կազմում ծառայում են դրան։ Նախադասությունը հաղորդակցման միավոր է, քանի որ, օժտված լինելով ստորոգումով ու հնչերանգային ավարտվածությամբ, որևէ միտք է արտահայտում։ Բայց այն կարող է կազմված լինել և´ մեկ բառանդամից, և բազմաթիվ անդամներից, ինչպես նաև իր կազմում կարող է ունենալ բաղադրիչ նախադասություններ։ Շարահյուսական հարաբերությունները բազմազան են։ Ենթական ու ստորոգյալը միմյանց հանդեպ ունեն ստորոգումային հարաբերություն, ստորադաս կամ գերադաս չեն։ Ընդհանրապես նախադասության անդամների միջև հարաբերությունները լինում են կապակցական հետևյալ տիպերով՝ համաձայնությամբ, հոլովառությամբ և առդրությամբ։ Համաձայնությունը տարբեր անդամների կապակցումն է դեմքի, թվի և հոլովի համապատասխանեցմամբ։ ժամանակակից հայերենում համաձայնական կապակցություն ունեն ենթական և ստորոգյալը (համաձայնվում են դեմքով ու թվով՝ «Ես գրեցի», «Մենք գրեցինք», «Վարդանը և Գրիգորը գրեցին»), բացահայտչի որոշ տիպեր ևս համաձայնվում են բացահայտյալին («Ես՝ ուսանողս, ուսման գերազանցիկ եմ», «Դուք՝ ուսանողներդ, ուսման գերազանցիկ եք»)։ Հոլովառությունը նախադասության այս կամ այն անդամի (և միաժամանակ բառակապակցության անդամի) իմաստի (նաև որոշ բայերի սեռի) պահանջով որևէ հոլովով արտահայտվող լրացման ընդունումն է («Գրում եմ նամակ», «Մոտեցա պատին», «Զգուշացե´ք հրդեհից» «Քայլում եմ մայթով», «Նա սովորում է դպրոցում»)։ Հոլովով արտահայտվող լրացումը կարող է և նախադասության առանձին անդամ չլինել, այլ, մնալով բառակապակցության կազմում, իր գերադաս անդամի հետ հանդես գալ որպես նախադասության անդամ («Սա գովասանքի արժանի գործ է», «Դա մարդուն վայել բան չէ»)։ Առդրումը լրացման հարումն է լրացյալին՝ առանց Փոփոխության («Կարմիր վարդը բացվել է», «Մեքենան արագ ընթացավ»)։ Կապակցման տարբեր տիպերն իրագործվում են զանազան միջոցներով։ Դրանք են՝ թեքույթները և բառափոխական մյուս ձևույթները («Ես ներկեցի վրձինով», «Թռչունները չվեցին» են), կապերը («Դուք խոսեցիք աշխատանքի մասին», «Գնացինք դեպի դաշտ» են), շարադասությունը (համապատասխան մտքի արտահայտումից բխող՝ կապակցվող բառերի դասավորությունը), հնչերանգը։ Նախադասությունների կապակցություններն ուսումնասիրվում են ըստ նրանց բարդ տիպերի մեջ մտնող պարզ նախադասությունների հարաբերությունների, որոնք ընդհանուր առմամբ լինում են համադասական և ստորադասական՝ կապակցման համապատասխան միջոցներով ու եղանակներով։ Արդի շարահյուսագիտության մեջ նոր են շարահյուսական հոմանիշների, շարահյուսական հարացույցների, բնագրի շարահուսության գաղափարները։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շարահյուսություն Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Լուիզա դե Կիրիլին Լոուրենս
Լուիզա դե Կիրիլին Լոուրենս (Louise de Kiriline Lawrence, ի ծնե՝ Ֆլաշ (Ֆլակ), Flach, հայտնի է նաև Լուիզա Կիրիլինա ձևով, ), շվեդ և կանադացի բնախույզ, գրող և բուժքույր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1894 թվականի հունվարի 30-ին Շվեդիայում։
1935 թվականին հեռացել է բժշկական գործից և բնակություն է հաստատել հյուսիսային Օնտարիայում՝ մի տնակում։ Ծանոթացել է Լեոնարդ Լոուրենսի հետ, որը մասնագիտությամբ ատաղձագործ էր, ամուսնացել է նրա հետ 1939 թվականին։ Այդ նույն թվականին նա նոր գործունեություն է սկսել որպես օրնիթոլոգ և բնախույզ գրող։ Նա հայտնիէ դարձել կարմրաչք վիրեոնների ուսումնասիրության շնորհիվ, ինչի արդյունքում պարզ է դարձել, որ այդ երգեցիկ թռչունը մեկ օրվա մեջ ունակ է արտաբերել 22,197 տարբեր կանչեր ։ Լուիզա դե Կիրիլին Լոուրենսը իր գիտական աշխատանքի մեծ մասը կատարել է իր տարածքում, որը գտնվում էր Օնտարիոյի Նորթ Բեյ քաղաքի սահմաններից դուրս։
Նա եղել է Օրնիթոլոգների ամերիկյան միության ընտրյալ անդամ և 1970 թվականին Լավրենտյան համալսարանում ստացել է իրավունքի մագիստրոսի աստիճան ։
(383) Յանինա
(383) Յանինա (Janina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1894 թվականի հունվարի 29-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,144275 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6299 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6586 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2036,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176776 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,65° անկյուն։
Յանինա աստերոիդը պատկանում է Ֆեմիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 535 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,24 ա. մ. հեռավորության վրա։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է B դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս B Կատեգորիա:Ֆեմիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1894 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(8811) Ուոլտերշմադել
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,730191 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4784 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,982 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1647,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,218481 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,03° անկյուն։
Նովիցա Վելիչկովիչ
Նովիցա Վելիչկովիչ (Новица Величковић, ), սերբիացի բասկետբոլիստ, որը խաղում է ծանր հարձակվողի դիրքում։
Կարիերա
1996 թվականին հանդես է եկել «Դրվոմարկետ»-ի կազմում։ 1998-2001 թվականներին խաղացել է «Զեմուն»-ի կազմում, իսկ 2001 թվականին տեղափոխվել է բելգրադյան երիտասարդական «Պարտիզան» ակումբ։ «Պարիզան» ակումբի կազմում նրա առաջնախաղը տեղի է ունեցել 2004-05 մրցաշրջանին Սերբիայի առաջնությանը։ 2008-09 թվականներին մրցաշրջանին ճանաչվել է ABA լիգայի քառորդ եզրափակչի MVP, ինչպես նաև Եվրալիգայի ծագող աստղ ։
2009 թվականի հունիսի 23-ին պայմանագիր է կնքել մադրիդյան «Ռեալ»-ի հետ ։
Սերբիայի հավաքական
2005 թվականից մինչև 2006 թվականը խաղացել է Սերբիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։ Գլխավոր հավաքականում իր առաջնախաղը տեղի է ունեցել 2007 թվականի Եվրոպայի առաջնությունը։ Այդ առաջնությանը նվաճել է արծաթե մեդալներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբ բասկետբոլիստներ
Կուրանդա
Կուրանդա (Kuranda), քաղաք, որը գտնվում է ավստրալիական Քվինսլենդ նահանգի հյուսիս-արևելքում։ Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի տվյալներով կազմել է 3008 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Մարիբա Շիր կոմսության կազմում, որի բնակչությունը կազմում է 21.557 մարդ (2016 թվականի տվյալներով)։ Մոտակա խոշոր քաղաաք Քերնսն է (գտնվում է 30 կմ դեպի հարավ)։
Աշխարհագրություն
Կուրանդա քաղաքը գտնվում է Ատերտոն սարահարթի արևելյան ծայրամասում, որտեղ Բերրոն գետը սկսում է կտրուկ վայրէջք։
Արշակ Կորյան
Կենսագրություն
2015 թվականի փետրվարի 2-ին Արշակ Կորյանը կես տարով պայմանագիր է կնքել «Վիտեսի» հետ ։ Մերժվել են «Սպարտակի» և «Կուբանի» առաջարկները ։ Թիմի հիմնական կազմում Կորյանը չի ընդգրկվել և բոլոր հանդիպումներն անցկացրել է երիտասարդական կազմում։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո մեկ տարով երկարաձգել է պայմանագրի ժամկետը ։ Սկսել է մարզվել հիմնական թիմի հետ, սակայն նրա կազմում այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չի եկել։ 2016 թվականի հունիսի սկզբին ակումբի հետ մեկ տարի ժամկետով կնքել է նոր պայմանագիր ։ Մրցաշրջանի սկսվելուց առաջ իր ակումբակիցներ Միտչել վան Բերգենի, Հաուենի, Յունին Չժանի, Թոմաս Աուդե Կոտեի և Յուլիան Լելիվելդի հետ ընդգրկվել է ակումբի հիմնական կազմում ։ 2016 թվականի օգոստոսի 6-ին կատարել է իր նորամուտն Էրեդիվիզիում, «Վիլլեմ II» ակումբի դեմ խաղի 81-րդ րոպեին, փոխարինելով Միտչել վան Բերգենին ։
Կուրանդա
Պատմություն
Մինչև եվրոպացիների գալը Կուրանդայի արևադարձային անտառներում արդեն 10.000 տարի ապրում էին Ջիբուգայցիները։ Եվրոպացիները սկսել են հետազոտել այս հողերը 19-րդ դարում։ Եվրոպացիները Կուրանդայում բնակվել են 1885 թվականին, իսկ երկաթուղային կայարանը Կուրանդայում բացվել է 1915 թվականին։
Փոստատար բաժանմունքները քաղաքում բացվել են 1891 թվականի հունիսի 25-ին ։ 1912 և 1913 թվականներին Էրիկ Մոբերգը գլխավորել է արշավախումբը Քվինսլենդում։ Հետազոտությունների ընթացքում հայտնաբերվել են Կուրանդայի բնիկներ ։
Արշակ Կորյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կուրանդա
Պատմություն
Գրադարանը բացվել է 1996 թվականին և 2015 թվականին հիմնականորեն վերանորոգվել է ։
Լենինսկոե (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Լենինսկոե (Ленінське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Լենինսկոե գյուղում բնակվում էր 115 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ապրիլի 18
Ապրիլի 18, տարվա 108-րդ (նահանջ տարիներին՝ 109-րդ) օրն է։
Վահան Անդրեասյան
Վահան Հրանտի Անդրեասյան, հայ բանաստեղծ, երգահան, 2003 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետի ռեժիսորական կուրսը։ Ուսումնասիրել է նաև տաղաչափություն, երաժշտական հարմոնիա, կոմպոզիցիա։ Աշխատել է մի շարք թատրոններում (Հենրիկ Մալյանի անվան, «Առլեկին» (Մոսկվա), Երիտասարդական էքսպերիմենտալ թատրոն), ազգային հեռուստատեսությունում որպես ռեժիսոր։
Հեղինակ է բազմաթիվ երգերի, գործիքային ստեղծագործությունների, թատերական երաժշտության, հեռուստաֆիլմերի, ներկայացումների, ռադիոբեմադրությունների։ Երգերի տեքստեր է գրել տարբեր երգահանների համար (Արթուր Գրիգորյան, Ա. Ջանիբեկյան, Ա. Սաթյան, Է. Գյանջումյան, Ա. Սմբատյան, Դ. Հալաջյան և ուրիշներ)։ Ավարտել է նաև Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի քահանայի պատրաստման լսարանը։
Սուրբ Սարգիս եկեղեցում ձեռնադրվել է սարկավագ (2004), ապա Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում՝ քահանա և ստացել տեր Թովմա հոգևոր անունը։ Որպես քահանա ծառայել է Արարատյան թեմում (2004-2007), Հրվ. Ռուսաստանի թեմում, եղել է Ադիգեայի Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևոր հովիվ (2007-2010), ապա վերադարձել է Արարատյան թեմ՝ Երևան (2010 թվականից սկսած)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Cheerleader
«Cheerleader», երգ, որը ձանագրել է ճամայկացի երգիչ OMI-ն։ Երգը գրել և որպես պրոդյուսեր հանդես են եկել OMI-ն, Քլիֆտոն Դիլոնը, Մարկ Բրեդֆորդը և Ռայան Դիլոնը։ OMI-ն սկսել է աշխատել «Cheerleader» երգի վրա 2008 թվականին՝ գրելով երգի մեղեդին։ Մի քանի տարվա ընթացքում ճամայկացի պրոդյուսեր Քլիֆթոն Դիլոնի հետ համատեղ նա աշխատել է թրեքի բարելավման վրա։ Երգի առաջին կատարողներն են դարձել երաժշտական ինդուստրիայի վետերաններ Sly and Robbie և Dean Fraser-ը։ «Cheerleader»-ը թողարկվել է Oufah անկախ լեյբլի կողմից և մեծ հաջողություն ունեցել Ճամայկայում՝ հայտնվելով երկրի թոփ-չարթերում և Դուբայի և Հավայիի ռադիոկայաններում ։
Հույս ունենալով մեծ հաջողություն ունենալ ավելի լայն լսարանի մոտ՝ OMI-ն պայմանագիր է կնքել ամերիկյան Ultra Records պարային լեյբլի հետ 2013 թվականին։ Ultra-ն կապվել է երկու դիսկ-ժոկեյների հետ, որպեսզի նրանք կատարեն երգի օրիգինալ տարբերակի ռեմիքսը։ Երգի լեյբլն ու պրոդյուսերները ընտրել են այն ռեմիքսը, որն արվել է երիտասարդ գերմանական Felix Jaehn դիջեյի կողմից, որը հեռացել է երգի օրիգինալ գործիքային տարբերակից՝ այն արևադարձային երաժշտության տարրերով դիփ-հաուս ոճում կատարելու համար՝ նկատելիորեն առանձնացնելով շեփորը, կոնգայի բիթերը և դաշնամուրը։ «Cheerleader»-ի ռեմիքսը թողարկվել է 2014 թվականի մայիսին։
2015 թվականին երգը մեծ հաջողություն է ունեցել աշխարհում։ «Cheerleader»-ը հիթ-շքերթների առաջին հորիզոնական է բարձրացել 20 երկրներում, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում, Ֆրանսիայում և Գերմանիայում։ Շատ երկրներում երգը ստացել է բազմապլատինե կարգավիճակ։
Շաբաթական հիթ-շքերթներ
{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center"
Felix Jaehn ռեմիքս
! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2015–16) ! scope="col"| Ամենաբարձր հորիզոնական
! scope="row"|Կոլումբիա (National-Report)
! scope="row"| Լիբանան (OLT 20) ! scope= "row"| Մեքսիկա (Mexico Ingles Airplay)
! scope="row"|Սլովենիա (SloTop50)
Կարոլինյան կղզիներ
Կարոլինյան կղզիներ (անգլ. Caroline Islands, Carolinas Islas, Իսպանիայի թագավոր Կառլ II-ի անունով), կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում։
Անվանում
Կղզիները հայտնագործել է իսպանացի ծովագնաց Ալվարո դե Սաավեդրան 1528 թվականին։ Իսպանացիները սկզբում դրանք անվանել են Islas de los Barbudos ― «Մորուքավորների կղզիներ», 1542 թվականին վերանվանել են Islas de los Jardinos ― «Պարտեզների կղզիներ», իսկ 1686 թվականին՝ ի պատիվ Իսպանիայի թագավոր Կարլոս II-ի՝ Carolinas Islas ― «Կարոլինյան կղզիներ» ։
Պատմություն
Նախկինում կառավարում էր ԱՄՆ-ը (1947 թվականից)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Կարոլինյան կղզիները գրավվեցին ԱՄՆ-ի կողմից։ 1947 թվականից տարածքը գտնվում էր ՄԱԿ-ի խնամատարության տակ և կառավարվում էր ԱՄՆ-ի կողմից։ 1978 թ. Կարոլինյան կղզիներն ստացած «ԱՄՆ-ի հետ ասոցացվող ազատ տարածքի» կարգավիճակ (համաձայնագիրը կնքվել է 1982 թ.)։ ԱՄՆ-ի տիրապետությունից ազատագրվելուց հետո այդ տարածքում ձևավորվել են երկու պետություններ՝ Միկրոնեզիայի Ֆեդերատիվ Նահանգներ և Պալաու։
Կազմված է 936 հրաբխային կղզիներից և ատոլներից։ Տարածությունը մոտ 1320 քառ. կմ է, առավելագույն բարձրությունը՝ մինչև 790 մ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Ռաուֆ Օրբայ
Հուսեյն Ռաուֆ Օրբայ (Hüseyin Rauf Orbay, ), 20-րդ դարի առաջին կեսի Թուրքիայի ականավոր պետական գործիչ, Թուրքիայի վարչապետը 1922-1923 թվականներին։
Կենսագրություն
Հուսեյն Ռաուֆը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում՝ աբխազական ընտանիքում ։ Լինելով Օսմանյան նավատորմի սպա՝ նա իր գործողություններով աչքի է ընկել Բալկանյան առաջին պատերազմի ժամանակ որպես Համիդիե հածանավի կապիտան ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է ռազմածովային շտաբի պետ և մինչև 1918 թվականի հոկտեմբեր եղել է ծովային նախարար և ղեկավարել է մի պատվիրակություն, որը ստորագրել է Մուդրոսի զինադադարը ։ Ռաուֆ Օրբայը նաև մեծ դեր է խաղացել Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքին օգնելու գործում Ջեմալ փաշայի հետ թշնամանքի ժամանակ ։ 1918 թվականի հոկտեմբերի 31-ին նա ստորագրեց Մուդրոսի զինադադարը՝ որպես ռազմածովային նավատորմի նախարար, որը վերջ դրեց Օսմանյան կայսրության մասնակցությանը Առաջին աշխարհամարտին։ Երբ սկսվեց թուրքական անկախության պատերազմը, նա հրաժարական տվեց և գնաց Անկարա՝ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի հետ համագործակցելու համար։ Նա 1919 թվականի հուլիսի 23-ին ընտրվել է Էրզրումի Կոնգրեսի ներկայացուցչական կոմիտեի անդամ։ Սիվասի Կոնգրեսին միացել է որպես Սիվասի պատվիրակ 1919 թվականի սեպտեմբերի 4-ին և ընտրվել է նախագահի տեղակալ։
Ավարտել է ռազմածովային և ինժեներական ուսումնարանը (1889)։ Ծառայել է որպես սպա Օսմանյան նավատորմում։
Զբաղեցրել է տարբեր պատասխանատու պաշտոններ՝ աշխատելով ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Անգլիայում։
Մասնակցել է Բալկանյան պատերազմներին և Առաջին համաշխարհային պատերազմին՝ որպես հածանավ Համիդիեի հրամանատար։ Փոխգնդապետի կոչումով նշանակվել է Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի գլխավոր հրամանատար։
Նրա պատվին Նեստոր Լակոբան իր որդուն Ռաուֆ է անվանել ։
Թուրքիայի անկախության համար պատերազմի սկսվելուց հետո լքել է կառավարությունը և մեկնել Անկարա՝ աջակցելով Քեմալ Աթաթուրքին։ Սիվասի Կոնգրեսում (1919) եղել է պատվիրակ և փոխնախագահ։
Աթաթուրքի իշխանության գալուց հետո դարձել է նրա մերձավոր զինակիցը։  1922-1923 թվականներին եղել է Թուրքիայի վարչապետի պաշտոնում։ 1924 թվականին հանդես է եկել ընդդիմադիր Առաջադիմական հանրապետական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը։ Նրա արգելքից հետո 1925 թվականին արտաքսվել է երկրից և 10 տարի անցկացրել երկրից դուրս։
1933 թվականին համաներվեց և 1935 թվականին հնարավորություն ստացավ վերադառնալ հայրենիք։ 1939 թվականին ընտրվել է Մեծ Ազգային ժողովի պատգամավոր Քասթամոնուի մարզից։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին 11942-1944 թվականներին եղել է Մեծ Բրիտանիայում Թուրքիայի դեսպանը։ Հայտնի է Օրբայի և Չերչիլի բարեկամությունը։
Հիշատակ
Ամեն տարի ականավոր նավատորմիղի ծննդյան օրը ռազմածովային նավատորմի նախարարությունը Ստամբուլի կենտրոնում գտնվող Օրբայի գերեզմանին պատվո պահակ է դնում, իսկ աբխազական սփյուռքի ներկայացուցիչները ծաղիկներ են բերում նրա հուշարձանին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրքիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության նախարարներ Կատեգորիա:Թուրքիայի նախարարներ Կատեգորիա:Թուրք-իտալական պատերազմի օսմանյան ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության Հատուկ կազմակերպության անդամներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Միություն և առաջադիմություն կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ Կատեգորիա:Բալկանյան պատերազմներում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Սալորենի
Սալորենի, վարդազգիների ընտանիքի պտղատու կորիզապտղավոր բույսերի ցեղ։
Կենսաբանական նկարագիր
Ծառեր են կամ թփեր՝ 3-12 մ բարձրության։ Տերևները պարզ են, էլիպսաձև կամ նշտարաձև, հարթ մակերեսով, ատամնաեզր, հերթադիր։ Ծաղկաբույլերում՝ ծաղիկները սպիտակ կամ վարդագույն, մեկական կամ 5-ական։ Պտուղը մսալի, միասերմ կորիզապտուղ է, ձվաձև կամ կլոր։ Պտուղների զանգվածը 6-100 գ է, դեղին, կանաչ, կարմիր կամ կապտասև՝ երկնագույն մոմային փառով։
Տարածում
Հայտնի է 30 տեսակ։ Հայրենիքը համարվում է Կովկասը, Փոքր Ասիան և Հյուսիսային Իրանը։ Տարածված է Արևմտյան Եվրոպայում, Հնդկաստանում, Արևելյան Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Աֆրիկայում, Մոլդավիայում, Ուկրաինայում, Կովկասում, Միջին Ասիայում և այլն։ Մշակության մեջ առավել տարածված է սովորական կամ ընտանի սալորենին (Prunus domestica)։
Քիմիական կազմ
Պտուղները պարունակում են (%-ներով)․ շաքարներ՝ 9-20, օրգանական թթուներ՝ 0, 4-1, 4, ազոտային նյութեր, վիտամիներ՝ B1, В2, С, К, РР, կարոտին և հանքային նյութեր։
Մշակում
Պտղաբերում է տնկման 4-րդ տարում։ Դիմանում է մինչև -30 °C ցրտերին։ Բերքատվությունը՝ մեկ ծառից 50-100 կգ կամ 100-150 g/htu։
Կիրառում
Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված վիճակում (չիր, կոմպոտ, մուրաբա, հյութ ևն)։
Սորտեր
Հայաստանում մշակվում է ընտանի սալորենի (դամբուլենի), հյուսիսարևելյան շրջաններում հանդիպում է նաև մամխին։ Հայաստանում մշակվող սալորենու ներմուծված արդյունաբերական սորտերից են Գեղձայինը, Ռենկլոդ կանաչը, Ռենկլոդ Ալտանան, Աննա Շպետը, Ջոենտ պրունը, Վիկտորիան, Հունգարասալորը։ Տեղականներից առավել հայտնի են Վազիրին, Ալբուխարին, Կանաչկենին, Դեղին դամբուլը, Սև դամբուլը։
Հայաստանում
Հայաստանում հայտնի են 3 վայրի տեսակներ՝ փշավոր ու սովորական սալորենիները և մամխին։ Տարածված են Լոռու, Տավուշի, Արագածոտնի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի և այլ մարզերում։ Աճում են ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտու թփուտներում, անտառեզրերին, անտառներում, առաջացնում մացառուտներ։
Տեսակներ
Հայտնի է 254 տեսակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կլաուս Կինսկի
Կլաուս Կինսկի, գերմանացի դերասան    , որը խաղացել է առավել քան 130 ֆիլմերում և այդ թվում հանդես է եկել Վեռներ Հերցոգի ֆիլմերից մի քանիսում՝ «Ագիռե. Աստծո ցասումը» (1972), «Նոսֆերատու. Գիշերվա ուրվականը» (1979), «Վոյցեկ» (1979), «Ֆիցկարալդո» (1982), «Կանաչ կոբրան» (1987), որտեղ միշտ խաղացել է գլխավոր դերը, հենց այս դերերն էլ Կինսկին բերել են նրա հիմնական ճանաչումը։ Նա նաև հայտնի է իր դերերով մի քանի Սպագեթի վեսթերն ֆիլմերում՝ մասնավորապես Սերջիո Լեոնեի «Մի բուռ փողերի հետևում» (1965) և Սերջիո Կորբուչիի «Մեծ լռությունը» (1968) ֆիլմերը։ Կինսկին եղել է բավականին հակասական և ծայարհեղ անձնավորություն որի մի քանի կատաղի կռիվները, ֆիլմերի նկարահանումների ժամանակ, ներկայացված են Հերցոգի «Իմ սիրելի թշնամին» (1999) վավերագրական ֆիլմում։
Կինսկին ունի երեք երեխա՝ Պոլա, Նատալյա և Նիկոլայ Կինսկիները որոնք երեքն երեք տարբեր կանանցից են։ Նրանք բոլորն էլ դերասաններ են ովքեր աշխատել են թե Գերմանիայում թե Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։
Մահը
Կինսկին մահացել է 1991 թվականի նոյեմբերի 23-ին սրտի կաթվածից, 65 տարեկան հասակում։ Նրա մոխիրը լցրել են Խաղաղ օվկիանոսը։ Իր երեք երեխաներից միայն Նիկոլայն է եղել հոր թաղմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Գերմանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Աստերոիդների ցանկ (86001-86100)
Աստերոիդների ցանկ (85901-86000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (86101-86200)
Լիսիչնոե
Լիսիչնոե (Лисичне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արման Հովսեփյան (դերասան)
Արամայիս Հովսեփյան (,, հայտնի է նաև Արման Հովսեփյան անունով), իրանահայ դերասան։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արամայիս Վարդանի Հովսեփյան անունով, 1921 թվականի փետրվարի 21-ին, Թավրիզում։ Նա սկսել է խաղալ դպրոցական թատրոններում նախքան գլխավոր դեր է ստացել «Նամուս» ֆիլմում 1940 թվականին և սկսել է խաղալ ոչ պրոֆեսիոնալ թատրոնում։ 1954 թվականին նա տեղափոխվել է Թեհրան և միացել է «Արարատ» թատերական ակումբի խմբին և աշխատել է այնպիսի հայտնի մասնագետների հետ, ինչպիսիք են Ժոզեֆ Վաեզյանը, Սամուել Խաչիկյանը և Արամայիս Աղամալյանը։ Նա իր առաջին էկրանային դեբյուտը նշել է Խաչիկյանի առաջին` «Վերադարձը» ֆիլմում և խաղացել է իր հետևյալ ֆիլմերում. «Աղջիկը Շիրազից», «Պատահարների խաչմերուկ», «Արյուն և շռայլություն», «Փոթորիկ մեր քաղաքում», «Կեսգիշերի լացը» և «Նախազգացում»։ Արմանը եղել է 1950-ականների և 1960-ականների իրանական կինոյի բնորոշ դերասաններից մեկը և այն կերպարները, որոնք նա պատկերել է, ավելի շատ եղել են հարուստ մարդիկ, որոնք սնանկացել են կամ էլ հանդիպել են լուրջ խնդիրների։ Նա փորձել է լինել ֆիլմի ռեժիսոր և պրոդյուսեր «Հարսնացուն ծովից» ֆիլմում 1965 թվականին և բարձրացրել է դրա արտադրությունը հինգի։ «Վարձակալ»-ը մյուս ֆիլմն է, որը նա նկարահանել է և խաղացել է դրա մեջ։ Նա նաև եղել է Մոհամեդ Դեյոուի և Ամիր Մոջահեդի «Մտերիմները» և «Միայնակների գիշերը» ֆիլմերի դերասան և պրոդյուսեր։ Նա մահացել է 1980 թվականի օգոստոսի 8-ին, 59 տարեկան հասակում, Բարսելոնայում և թաղվել է Թեհրանի Հայկական Քրիստոնեական Բուրաստան Գերեզմանոցում   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանահայ դերասաններ Կատեգորիա:Իրանահայ գրողներ Կատեգորիա:Իրանահայ կինոռեժիսորներ
(8812) Կրավցով
(8812) Կրավցով (Kravtsov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռիչարդ ՄաքՔլյուր Սքարի
Ռիչարդ Մաքքլյուր Սքարի (Richard McClure Scarry, ), ամերիկացի հայտնի մանկագիր և նկարազարդող, գրել է 300 գիրք՝ ամբողջ աշխարհում մոտավորապես 100 մլն օրինակ վաճառքի ընդհանուր թվով ։ Գրքերից որոշները թարգմանվել են ռուսերեն ։
Կենսագրություն
Ռիչարդը ծնվել է Բոստոնում, որտեղ նրա հայրը ուներ խանութ (այդ պատճառով էլ Սքարիի ընտանիքը բարեկեցիկ կյանք է վարել անգամ Մեծ ճգնաժամի տարիներին)։ Հայրը ցանկանում էր, որ Ռիչարդը ավարտի Հարվարդը և իր նման առևտրական դառնար, բայց ուսումը դուր չէր գալիս երեխային (հնարավոր է մեր օրերում նրա մոտ կախտորոշվեր ուշադրության պակասի սինդրոմ)։ Ավագ դպրոցն ավարելուց հետո Ռիչարդը ընդունվել է բիզնես քոլեջ, բայց շատ շուտ թողել է ուսումը։ Սովորել է գեղարվեստի թանգարանին կից դպրոցում և, չավարտելով այն, 1942 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Նորակոչիկին անձնական գործում «նկարիչ» նշումով ուղարկել են ռադիոգործ սովորելու, և նա ստացել է ռադիոդետալների վերանորոգման քննությանը ստացել է ամենացածր գնահատականը։ Ոչ մի տեղ օգտակար չլինելով՝ ձանձրույթից հոգնած Սքարին սկսեց նկարել բանակի պաստառները, այնուհետև թերթի նյութերից նա պատրաստել է մարտական ​​թերթիկներ և այլ նյութեր զինվորների մարտական ոգին բարձրացնելու համար։
Ազատ ժամանակ սիրահետելով բուժքույրերին՝ երբեմն մեկնել է գործուղումների Իտալիա, Ֆրանսիա, Աֆրիկա և Մերձավոր Արևելք․ նա ուրախ էր ծառայությանը։
Այդ աշխատանքն էլ հենց որոշել է նրա ապագա մասնագիտությունը։
Իր բոլոր գրքերը Ռիչարդը չի գրել, այլ թղթի վրա մատիտով նկարել է և ներկել է հոսընթաց մեթոդով՝ գույնը գույնի հետևից։ Հետո գրածը տպել է գրամեքենայով՝ ուշադրություն չդարձնելով ուղղագրությանը։ Նկարելով երեխաների համար և հիշելով իր ձանձրալի դպրոցը, հեղինակը նախ և առաջ զվարճացրել է ընթերցողներին և, երկրորդ, սովորեցրել է նրանց։ Երբեք չի նկարել այն, ինչ երեխաներն արդեն գիտեին ու տեսել էին․ ոչ ձանձրույթ, ոչ հիմարություն, ոչ էլ պարզություն։
Չնայած մեծ հաջողությանը Ռիչարդ Սքարին չի ունեցել ոչ մի մրցանակ նկարելու կամ ծաղրանկարելու համար։
Բիզիթաուն
Սքարիի ամենահայտնի գրքերի շարքը Բիզիթաունի մասին շարքն է, որի գործող անձինք մարդակերպ կենդանիներն են։ Այս գրքերը մեծ ճանաչում են բերել գրողին և թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով ։
Սքարին իր աշխատանքի մասին ասել է․ «Ես ուզում էի նկարել այնպիսի գրքեր, որոնք կարելի է կարդալ կրկին ու կրկին և դրանցում գտնել նոր մանրամասներ»։ «Կերպար–կենդանիներն իմ նկարներում ոչ մեկին վիարավորական չեն և առավել ևս վախենալու։ Եթե նկարել, թե ինչպես է մարդը վթարի ենթարկվել կամ ինչպես է վառարանը պայթել, դա սարսափելի է, իսկ այդ նույնը կենդանիների մասին՝ զվարճալի և անլուրջ» ։
1980-ականներին և 1990-ականներին նրա գրքերի հիման վրա նկարահանվել են մուլտֆիլմեր, որոնք թողարկվել են DVD-ով և VHS-ով։ Բիզիթաունի մասին գրքերը ադապտացվել են «Busytown Mysteries» մուլտսերիալի համար՝ ստեղծված Cookie Jar Group կողմից և 1995-ից մինչև 2003 թվականը հեռարձակված TLC-ով։
Ընտանիք և անձնական կյանք
Զորացրվելուց հետո Մանհեթենում բնակարանի համար Սքարին ամսական վճարել է 10 $, իսկ իր առաջին պայմանագիրը կնքել է 2000 $-ով։ Բայց չնայած այդպիսի մեծ եկամուտներին «նկարչությունում ամենակարևորը զվարճանքն է»։
Վոգ ամսագրում վարձվելու փորձը, առաջին և վերջին մշտական աշխատանքի համար, ավարտվել է անհաջողությամբ․ երեք շաբաթ անց Ռիչարդին հեռացրել են աշխատանքից։ Ծաղրանկարներ նկարելու հաջորդ պայմանագիրը արդեն 1 տարվա համար 4800 դոլար էր։ 1948 թվականին Ռիչարդն ամուսնացել է Պատրիսիա «Պատսի» Մերֆիի հետ, որը ուղղակի նրա հակապատկերն էր՝ էքստրավերտ էր։ Ռիչարդը ամուսնանալուց հետո սկսել է նկարել կանոնավոր։
1959 թվականին նրա մարդակերպ կենդանիները մեծ հաջողություն են գրանցել․ առաջին գրքույկ–ալբոմը՝ «Լավագույն աշխարհը», մի քանի տարվա ընթացքում վաճառվել է 7 միլիոն օրինակ տպաքանակով։
1972 թվականին Միացյալ նահանգներում հոնորարների չափազանց մեծ հարկերի պատճառով Սքարիի ընտանիքը տեղափոխվել է Շվեյցարիա՝ գնելով տնակ Գշտադում։ Այսպիսով, ամերիկացի հեղինակ Ռիչարդ Սքարին հայտնի է դարձել նաև Եվրոպայում։ Նա շատ է ճամփորդել, մասնավորապես Աֆրիկա և Արևելք՝ հավաքելով տպավորություններ իր նկարների համար։
Ռիչարդի կինը՝ Պատրիցիա Մըրֆին, մանկական դասագրքերի հեղինակ է դարձել։ Սքարիի որդին՝ «Հաք» Ռիչարդ կրտսերը, շարունակում է նկարել և տպագրել գրքեր՝ մե՛րթ ընդօրինակելով իր հոր ոճը, մե՛րթ իր ոճով։
1994 թվականին գրողը մահացել է սրտի կաթվածից 74 տարեկանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Հունիսի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:1919 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 30 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ
Նոնգ Տում
Նոնգ Տում (น้องตุ้ม ปริญญา เจริญผล, իրական անունը՝ Պարինյա Չարոենպհոլ, ), թայլանդացի տրանսեքսուալ (կատոյ), համարվում է թայլանդական ձեռնամարտի նախկին չեմպիոն, ներկայումս աշխատում է, որպես դերասանուհի և մոդել։
Կենսագրություն
Նոնգ Տումը ծնվել է աղքատ գյուղացիական ընտանիքում։ Մանկությունից նա բոլորից տարբերվել է իգական գենդերային դերին, սիրում էր հագնել կանացի զգեստներ և օգտագործել կոսմետիկա, որի պատճառով դարձել է ծաղրանքի առարկա և ենթարկվել է բռնության։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է բուդդայական տաճարում, ապա սկսել է սովորել քիքբոքսինգ, որպեսզի օգնի ծնողներին և աշխատի գումար սեռի փոխման վիրահատութան համար ։ Երիտասարդ տղայի մեջ միանգամից զգացվեց մարտական տաղանդ։
Նոնգ Տումը ազգային ճանաչում ունեցավ 1988 թվականի փետրվարին, երբ Բանգկոկում գրանցեց սենսացիոն հաջողություն իր առաջին մենամարտում, որտեղ հանդես էր եկել կանացի դիմահարդարմամբ։ Դա դարձավ լայն քննարկման առարկա։ Մինչ այդ Թայլանդի կառավարությունը վախենալով երկրի հռչակի վարկաբեկումից, չէին թույլատրում կատոյներին մասնակցություն ունենալ սպորտում։ Օրինակ 1996 թվականին կատոյների և հոմոսեքսուալների «Երկաթե լեդի» վոլեյբոլային թիմը հաղթեց ազգային մրցույթներում, բայց նրանց արգելվեց մրցույթների մասնակցել ազգային հավաքականի հետ։ Սակայն այդ անօրինակ իրավիճակը մեծ ուշադրություն հրավիրեց դեպի Նոնգ Տումը, նրա ելույթների ժամանակ հավաքվում էր մեծ ամբոխներ և որոշվեց նրան թողնել ։
1999 թվականին մասնակցում է անսովոր մենամարտի, ճապոնուհի ըմբշամարտիկ Կիոկո Ինոուեի հետ, որտեղ հեշտորեն հաղթանակ է տանում։ Դրա արդյունքում Պարինյան ամբողջ Ճապոնիայում դառնում է ճանաչված։
Սակայն սկսված հորմոնային թերապիայի ժամանակ նրա մարմինը փոխվում է, կուրծքը մեծանում է, Պարինյան սկսում է քաշ հավաքել և 1999 թվականին նա հեռանում է պրոֆեսիոնալ սպորտից և դիմում է սեռի փոխման վիրահատությանը ։ Նա սկսում է երգել, նկարահանվել ֆիլմերում, աշխատում է որպես մոդել ։
2006 թվականին նա վերադառնում է մարտական ռինգ և մասնակցում է մի շարք հատուկ մարտերում։ Բացի այդ, նույն թվականին նկարահանվել է թայլանդական «Սնդիկ» գեղարվեստական ֆիլմում։
Նոնգ Տումը մեծացնում է որդեգրված երեխային՝ դուստր Նասարուին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասանուհիներ
Կայծոռիկ-լուսատտիկ
Կայծոռիկ-լուսատտիկ միջատ բզեզների ընտանիքից։  Բնորոշ առանձնահատկությունն այն է, որ ունի հատուկ լուսարձակող օրգաններ՝ լապտերներ ։ Լուսատտիկները կենսալուսատվության լավագույն օրինակն են։ Այս փոքրիկ պայծառ արարածներին կարելի է հանդիպել երկրագնդի բարեխառն ու տրոպիկական կլիմայական պայմանններ ունեցող վայրերում, և սրանց կենսալուսատվության առանձնահատկությունները կարող են տարբեր լինել նույնիսկ նույն տեսակների մոտ՝ կախված աշխարհագրական առանձնահատկություներից։ Լապտերները գտնվում են որովայնի վերջին հատվածների վրա, առավել հաճախ թափանցիկ կուտիկուլի տակ և ձևավորվելով խոշոր ֆոտոգեն բջիջներից, որոնք առատորեն հյուսված են տրախեաներով և նյարդերով։ Այս բջիջների տակ լույսի անդրադարձիչներ են` միզաթթվի բյուրեղներով լցված բջիջներ։
Տրախեաներում ֆոտոգեն բջիջները թթվածին են մատակարարում այստեղ տեղի ունեցող օքսիդացնող գործընթացների համար։ Երբեմն ոչ միայն չափահաս միջատները՝ իմագոները փայլելու ունակություն ունեն, այլև՝ նրանց թրթուրներն ու ձվերը։ Թրթուրները սնվում են մատղաշ ծլիկներով և ցամաքային գաստրոպոդներով՝ (խխունջանմաններ)։
Ընտանիքի ներկայացուցիչները գիշերային կենսակերպ վարող ցամաքային բզեզներ են։ Մարմնի ամբողջական մասը փափուկ կամ չափավոր սկլերոտացված է, մարմնի վերին մասը նկատելիորեն հարթեցված է։ Սեռական դիմորֆիզմը զգալիորեն արտահայտված է։ Էգերը հաճախ զուրկ են թևերից և ենթաթևերից, ինչը նրանց նմանեցնում է թրթուրների։ Թրթուրները շարժուն են, ցամաքային կամ ջրային կյանք են վարում, օրգանների կառուցվածքում որոշ մասեր բացակայում են, էվոլյուցիայի գործընթացում նրանց գործառույթների կորստի պատճառով։ Չեն սնվում՝ ապրելում են թրթուրի փուլում կուտակված սննդանյութերի պաշարով։
Թրթուրները գիշատիչ են, սնվում են փափկամարմիններով և թաքնվում նրանց պատյանների մեջ։ Ընտանիքը ներառում է մոտ 2200 տեսակ ։ Առավել բազմազան ներկայացված է արևադարձային և մերձարևադարձային շրջաններում, սակավ` բարեխառն գոտում։ Նախկին ԽՍՀՄ երկրների տարածքում ապրում է 7 սեռ և մոտ 20 տեսակ։ Ռուսաստանում կա 15 տեսակ։
Ընդհանուր բնութագիր
Ընտանիքը ներառում է գիշերային կենսակերպ վարող բզեզներ։ Երկարությամբ այս միջատները չեն գերազանցում 1-2,5 սմ-ը։ Ոչ մեծ գլխով, խոշոր  աչքերով, ճակատին ամրացված տասնմեկ  կարճ կամ միջին երկարությամբ հատվածավորված բեղիկներով, որոնց ձևը տատանվում է թելից մինչև սղոցա-սանրանման կառուցվածքի։ Վերին շրթունքը լավ զարգացած է։
Բզեզների այս ընտանիքի մարմինը փափուկ կամ չափավոր սկլերոտացված։ Մարմնի վերին հատվածը նկատելիորեն հարթ է։ Պրոտոտումը մասամբ կամ ամբողջությամբ ծածկում է գլուխը։ Սովորաբար բզեզներն ունեն բերանի կրճատված ապարատ և չեն սնվում։ Սեռական դիմորֆիզմը հաճախ նշանակալի է և արտահայտվում է հիմնականում ենթաթևերի և թևերի նվազման մեջ։ Էգերը արտաքնապես շատ նման են թրթուրներին։ Թրթուրները շարժվող են, սովորաբար մուգ գույնի, կրծքավանդակի երեք զույգ ոտքերով. առանձնանում են նաև լավ տարանջատված պրոգնաթիկ գլխով ։
Կերակրման սովորույթներով միջատներին կարելի է բաժանել երեք խմբի՝
Գիշատիչ տեսակները ունակ են սպանել մեծ որս, ինչպիսիք են խխունջը կամ հազարապաոտիկը։
Հաղորդակցության ընդհանուր սկզբունքներ
Միջատների կայծկլտումը ապահովում է անհատների միջև հաղորդակցությանը ։ Այս ընտանիքի ներկայացուցիչների մեջ առանձնանում են մի շարք ազդանշաններ, որոնք ինչ-որ կերպ կապված են սեռական վարքի, պաշտպանական և տարածքային ազդանշանների հետ։ Բացի հակառակ սեռի  որոնումներին, հայտնի են նաև «համաձայնության», «մերժման» և «հետհամակարգային» ազդանշաններ։
Ոչ ամեն տեսակ ունի վերը նշված ազդանշանների ամբողջ սպեկտրը։ Որոշ տեսակներ, ինչպիսիք են սովորական լուսատիտիկը (Lampyris noctiluca), ընդունակ են արձակելու միայն կանչող ազդակներ, իսկ որոշ անդամներ՝ ֆոտինուս (Photinus) բզեզները, էգերի համար ազդանշան են արձակում ու  փայլում։ Այդ ազդանշաններն ընդունողները, ինչպես օրինակ էգ բզեզները, նույնականացնում են ազդանշանները, գրավում հակառակ սեռին, օգտագործում դրանք նաև որս անելու համար   ։
Միջատների թեթև հաղորդակցության մեջ առանձնանում են կապի երկու հիմնական համակարգեր ։
Առաջին տիպի համակարգում նույն սեռի անհատները (հիմնականում առանց թևերի էգեր) արտադրում են տեսակների համար հատուկ հաղորդակցական ազդակներ, որոնք գրավում են հակառակ սեռի անհատներին, և այդպիսով կատարում են «փարոսի» գործառույթը։ Այս տեսակ համակարգի բնորոշ ներկայացուցիչներից են՝ fireflies է genera Lampyris, ֆենգոդներ (Phengodes), (Diplocadon), (Dioptoma), (Pyrophorus), և շատ ուրիշներ։ Այս դեպքում հակառակ լույսի թռչող անհատների մոտ իրենց սեփական լուսային ազդանշանների առկայությունը պարտադիր չէ։
Երկրորդ տիպի համակարգում նույն սեռի թռչող անհատները (հիմնականում արուներ) արտադրում են տեսակին հատուկ լուսային ազդանշաններ, ինչին ի պատասխան հակառակ սեռի անհատները տալիս են տեսակին հատուկ կամ սեռին հատուկ արձագանքներ։ Հաղորդակցման համակարգի այս տեսակը հանդիպում է լուսատու միջատների բազմաթիվ տեսակների մեջ, հիմնականում՝ (Lampyrinae) և (Photurinae) ենթաընտանիքներում, որոնք բնակվում են Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի տարածքում ։
Կան նաև կապի համակարգերի միջանկյալ ձևերով տեսակներ։ Կայծոռիկ (Phausis reticulata) տեսակների և արուները, և էգերը կարող են արձակել տևական կայծկլտում, իսկ վտանգի դեպքում, էգերը կարող են կարմրագույն երանգով փայլատակել ։
(Dioptoma adamsi) տեսակների մեջ առանց թևերի էգերը գրավում են արուներին, որոնք երկար փայլով լուսային ազդանշաններ չեն արձակում։ Այս տեսակի արուները կանաչ լույս են արձակում սեռական գրգռման ժամանակ ։
Լուսատու հարմարանքներ
Կենսալույսը՝ այսպես կոչված կենդանի օրգանիզմների փայլելու ունակությունը կենդանի բնության ամենադիտարժան երևույթներից է։ Կենդանիներն օժտված են նման հատկությամբ ոչ թե ցուցադրելու, այլ կենսաբանական տարբեր գործառույթներ կատարելու համար, օրինակ՝ քողարկելու, վախեցնելու կամ հաղորդակցվելու համար։ Կենդանիների մեծ մասի մոտ դրանք գտնվում են որովայնի հետևի մասում՝ նմանվելով մեծ լապտերի։ Որոշ տեսակների մեջ լուսավոր օրգանները զույգերով տեղակայված են մարմնի յուրաքանչյուր հատվածի վրա՝ կողքերից շղթաներ կազմելով։ Այս օրգանները դասավորված են փարոսի սկզբունքի համաձայն։ Նրանք ունեն մի տեսակ «լամպ»` մի խումբ ֆոտոցիտների բջիջներ, որոնք հյուսված են տրախեաներով և նյարդերով։ Յուրաքանչյուր նման բջիջ լցված է «վառելիքով», որը լյուցիֆերին նյութն է։
Երբ միջատը շնչում է, օդը շնչափողի միջոցով մտնում է լուսավորող օրգան, որտեղ թթվածնի ազդեցության ներքո լյուցիֆերինը օքսիդանում է։ Լյուցիֆերինները սովորաբար ենթարկվում են ֆերմենտային կատալիզացված ռեակցիայի մոլեկուլային թթվածնի հետ։ Արդյունքում առաջացած փոխակերպումը, որը սովորաբար ներառում է մոլեկուլային բեկորի պառակտում, առաջացնում է գրգռված միջանկյալ վիճակ, որը լույս է արձակում իր հիմնական վիճակին քայքայվելուց հետո։ Քիմիական ռեակցիայի ժամանակ էներգիան ազատվում է լույսի տեսքով։ Իսկական փարոսը միշտ լույս է արձակում ճիշտ ուղղությամբ՝ դեպի ծով։ Կայծոռիկները նույնպես այս առումով հետ չեն մնում։ Նրանց ֆոտոցիտները շրջապատված են միզաթթվի բյուրեղներով լցված բջիջներով։ Նրանք գործում են որպես ռեֆլեկտոր (ռեֆլեկտոր հայելի) և թույլ են տալիս իզուր չվատնել արժեքավոր էներգիան։ Լուսատուների արդյունավետությունը հասնում է 98%-ի։ Սա նշանակում է, որ էներգիայի միայն 2% -ն է վատնվում, իսկ մարդու ձեռքի ստեղծագործություններում (մեքենաներ, էլեկտրական տեխնիկա) էներգիայի 96% -ից 60-ը վատնվում է։ Յուրաքանչյուր տեսակ ունի իր երանգը՝ վառ կանաչ, դեղին, ավելի հազվադեպ՝ կապտավուն կամ կարմրավուն։
Մթության դեմ արձակած կրակոտ լույսերը միջատների միակ առաքելությունը չէ։ Այս միջատները նաև վարպետորեն վերահսկում են իրենց լուսավոր օրգանները։ Միայն որոշ տեսակներ կարող են տալ միատեսակ, չմարող լույս։ Լուսատիտիկների մեծ մասն ի վիճակի է կամայականորեն փոխել պայծառության ուժգնությունը, այնուհետև վառել, այնուհետև հանգցնել իրենց «լապտերները»։ Լույսի թարթելու հաճախականությունը թույլ է տալիս լուսատուներին ճշգրիտ տարբերակել իրենց տեսակի ներկայացուցիչներին արտաքինից։ Այս հմտության մեջ կատարելության են հասել Մալայզիայում բնակվող միջատները։ Այս միջատները սովորել են սինխրոն կերպով լուսավորել և մարել իրենց «լապտերները»։ Երբ հարյուրավոր լույսեր բռնկվում և մարում են ջունգլիների մթության մեջ, թվում է, թե տոնական ծաղկեպսակ է գործում։ Տեղի բնակիչներն այս երևույթն անվանել են «կելիպ-կելիպ»։
Պետք է նշել, որ ոչ բոլոր լուսատուներն ունեն փայլելու հատկություն։ Այն անպայման բնորոշ է գիշերային տեսակների, բայց աշխարհում կան նաև ցերեկային կրակոտ լուսատու միջատներ։ Որպես կանոն, նրանք ընդհանրապես չեն փայլում, և եթե նրանք փայլում են, ապա միայն այն տեսակները, որոնք ապրում են անտառի խիտ ծածկույթի տակ կամ քարանձավներում ։
Կենսալույս ապահովող լուսատտիկները տարածված են հատկապես հյուսիսային կիսագնդում։ Այստեղ դրանք կարելի է գտնել Հյուսիսային Ամերիկայի և Եվրասիայի ընդարձակ տարածքում՝ Արևմտյան Եվրոպայից մինչև Ճապոնիա։ Նրանք բնակվում են սաղարթախիտ անտառներում, մարգագետիններում և ճահիճներում։ Չնայած կոլեկտիվ միջատների, լուսատուները հաճախ ձևավորում են մեծ կլաստերներ։ Օրվա ընթացքում այդ բզեզները պասիվ նստում են խոտի շեղբերների վրա, և մթնշաղին նրանք սկսում են ակտիվ թռչել։ Նրանց թռիչքը չափավոր արագ ու հարթ է։
Բազմացում
Սովորական լուսատտիկ-բզեզների մոտ զուգավորման շրջանը դիտվում է ամռան սկզբին, իզուր չէ, որ հին ժամանակներում դրանք կոչվում էին «Իվանի որդեր»՝ ենթադրելով, որ դրանք հայտնվում են Իվան Կուպալայի օրը ։
Զուգավորումից հետո էգը ձվադրում է խոնավ հողում, որից դուրս են գալիս որդերի նման թրթուրներ։ Ի տարբերություն չափահասների, բոլոր տեսակի կայծոռուկների թրթուրները ունակ են փայլել, և բոլորը, առանց բացառության, գիշատիչ են։ Թրթուռները թաքնվում են քարերի տակ, կեղևի և հողի ճեղքերում։ Նրանք դանդաղ են զարգանում։ Միջին գոտու բնակիչների մեջ թրթուրները ձմեռում են, իսկ որոշ մերձարևադարձային տեսակների մոտ նրանց աճը տևում է մի քանի տարի։ Ձագի փուլը տևում է 1-2,5 շաբաթ ։
Թշնամիներ
Թվում է, թե լուսարձակումը պետք է լավագույնս ներկայացնի այս միջատներին՝ ցույց տալով նրանց գտնվելու վայրը մթության մեջ, բայց իրականում նրանք քիչ թշնամիներ ունեն։ Բացատրությունն այն է, որ շատ կայծոռիկներ օգտագործում են համտեսող պաշտպանական միացություններ գիշատիչների հարձակումներից խուսափելու համար (ցատկող սարդեր, թռչուններ)։
Լուսատտիկների մոտ հայտնի ստերոիդները, որոնք կոչվում են լյուցիբուֆագիններ, արտազատում են տհաճ համով ու հոտով թունավոր նյութեր։ Այս միացություններն իրենց հատկություններով նման են թունավոր դոդոշների տոքսիններին, այդ իսկ պատճառով թռչուններն ու միջատակեր կենդանիները խուսափում են որսալ այդ բզեզներին։
Գիտնականները դեռևս ուսումնասիրություններ են իրականացնում պարզելու համար, թե ինչու են այս տեսակները լույս տալիս։ Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ դա իրենց թունավոր լինելու փաստի մասին նախազգուշացում է, մյուսները կարծում են, որ դա կարող է լինել կենդանիներին գրավող միջոց, որն այս արարածները կարող էին օգտագործել իրենց իսկ օգտին։ Գիտնականների կարծիքով սնունդ դառնալուց խուսափելու համար սրանք լույս են արձակում՝ այսպիսով գրավելով մյուս գիշատիչների ուշադրությունը, այնպես որ, իրենցով սնվել ցանկացողներն իրենք որս դառնան մյուս արարածներ կողմից։
Այսպիսով՝ կենդանիներն իրենց կենսալուսատվությունը օգտագործում է որպես պաշտպանական մեխանիզմ՝ գիշատիչներից խուսափելու համար ։
Թեև լուսատու միջատները գործնական նշանակություն չունեն, մարդիկ միշտ նրանց դրական են վերաբերվել։ Հավանաբար, նրանց փայլն էր, որ նախատիպն էր ծառայում գիշերը լույսերով թռչող կախարդական փերիերի հեքիաթների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Բզեզներ Կատեգորիա:Գիշեր Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կենսալյումինեսցենցում Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Կենդանաբանություն Կատեգորիա:Կենսաբանական տեսակներ Կատեգորիա:Շրջակա միջավայր Կատեգորիա:Գիտություն Կատեգորիա:Լույս
Ապրիլի 19
Ապրիլի 19, տարվա 109-րդ (նահանջ տարիներին՝ 110-րդ ) օրն է։
(384) Բուրդիգալա
(384) Բուրդիգալա (Burdigala), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1894 թվականի փետրվարի 11-ին Ֆեռնան Կուրտիի կողմից Բորդոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,65172 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2595 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,044 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1577,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,228251 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,59° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1894 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆեռնան Կուրտիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտե
Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտե(ՀՀԿ), իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպություն (ՀԿ), ծավալում է Հասարակական-իրավապաշտպանական գործունեություն, մարդու իրավուքների պաշտպանություն ։
Պատմություն
1975 թվականին Հելսինկիում եվրոպական երկրները կնքել են Հելսինկյան համաձայնագիրը, որով պարտավորվում էին պաշտպանել մարդու իրավունքները։ Հայկական հելսինկյան խումբն իր գործունեությունը սկսել է 1977 թվականի ապրիլի մեկին,հիմնադիր՝ Շահեն Հարությունյան, նախագահ` Էդուարդ Հարությունյան։ Հայաստանի Հելսինկյան խումբը` նախագահ` տնտեսագետ Էդուրադ Հարությունյան, անդամներ` Շահեն Հարությունյան, ֆիզիկոս Ռոբերտ Նազարյանը, պոլիտեխնիկի ուսանող Սամվել Օսյան, գրել են դեկլարացիա, որը տեղ է գտել Նյու-Յորքոմ Հելսինկյան խմբերի փաստաթղթերի ժողովածուում։
1995 թվականին ստեղծվել է Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեն։
Գործունեություն
1995 թվականի դրությամբ Հայաստանը ստորագրել էր մարդու իարվունքներին վերաբերող միջազգային պայմնագրեր, ցանկություն հայտնել դառնալ Եվրոպայի խորհրդի անդամ։ Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեն ստանձնել է այդ պարտավորություններին աջակցելու և մարկանց իրավունքների պաշտպանության գործը։ ՀՀԿ կողմից առաջին հայտարարությունն արվել է փախստականների վերաբերյալ, որոնց իշխանությունը փորձում էր վտարել կացարաններից ։
1996 թվականին Նախագահական ընտրություններից հետո կալանավորված քաղբանտարկյալների պաշտպանության գործը դատարաններում ստանձնել են կոմիտեի անդամները։
1996 թվականին հրատարակել է առաջին իրավապաշտպան պարբերականը` «Տեղեկագիրը», որի շարունակությունն է «Դիտորդ» ամսագիրը։
1998 թվականին Հելսինկյան կոմիտեի նախաձեռնությամբ հրապարակային քննության է ենթարկվել հայկական զինված ուժերում խաղաղ պայմաններում սպանությունների հարցը։ Սպանված զինծառայողների ծնողները միավորվում են ՝ ստեղծելով «Զինվոր և իրավունք» հասարակական կազմակերպությունը։
ՀՀԿ-ն «Հայաստանի անտառներ» հասարակական կազմակերպության հետ պայքարել է անտառահատումների դեմ։ Կոմիտեն մշտական մոնիթորիգ է անցկացնում Հայաստանում մարդու իրավունքների վիճակի վերաբերյալ և ներկայցնում տարեկան հաշվետվություն։