cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Փափուկ հմտություններ
Պատմություն
1972 թվականին ԱՄՆ Զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարության Փափուկ հմտությունների կոնֆերանսի ժամանակ Դր. Ուայթմորը զեկույց է ներկայացրել, որի նպատակն էր ձևակերպել, թե «փափուկ հմտություններ» տերմինն ինչպես է ընկալվում Գլխավոր հրամանատարության տարբեր դպրոցներում։ Հարցաշարեր կազմելուց և ուսումնասիրություններ անելուց հետո ձևակերպվել է հետևյալ սահմանումը. «փափուկ հմտություններն աշխատանքի հետ կապված կարևոր հմտություններ են, որոնք շատ քիչ փոխազդեցություն ունեն կամ առհասարակ որևէ փոխազդեցություն չունեն սարքավորումների հետ և որոնց առնչությունն աշխատանքին միանգամայն ընդհանրացված է» ։
Շատ գործատուներ այսօր առավելություն են տալիս իրենց աշխատակիցների փափուկ հմտություններին։
Կարևորություն
Համարվում է, որ փափուկ հմտությունները պահանջված են լինելու 21-րդ դարի տեխնիկական առաջընթացի և արագորեն փոփոխվող բիզնես միջավայրի պայմաններում  ։ Մասնավորապես, Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի մասնակիցներն ընդգծել են, որ կրթության ձևափոխումը տեխնիկական հեղափոխության պայմաններում հանգեցնելու է փափուկ հմտությունների պահանջարկի աճին, իսկ ԱՄՆ բիզնես կրթության ասոցիացիան և Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը փափուկ հմտությունները սահմանում են որպես աշխատանքի տեղավորման կարևորագույն գործոն ` ժամանակակից աշխատաշուկայի պայմաններում     ։
Այսօր շատ ապրանքներ ստեղծելու ու ծառայություններ մատուցելու համար պահանջվում է տարբեր ոլորտների մասնագետների համագործակցություն։ Այդպիսի համագործակցություն հնարավոր է միայն զարգացած փափուկ հմտությունների առկայության դեպքում ։
Փափուկ հմտությունների յուրացման համար գոյություն ունեն տարբեր միջոցներ, որոնցից մասնագետներն առանձնացնում են թրեյնինգները, նախապատրաստման և ուսուցման կորպորատիվ ծրագրերը, մենթորությունն ու քոուչինգը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սոցիոլոգիայի տերմինաբանություն Կատեգորիա:Մենեջմենթ Կատեգորիա:Կրթություն
Ժուկովկա (այլ կիրառումներ)
Ժուկովկա, կարող է վերաբերել՝
Ձիաուժ
Ձիաուժ, հզորության արտահամակարգային հնացած միավոր։ Մտցվել է 18-րդ դարում և շարունակում է կիրառվել տեխնիկայի որոշ բնագավառներում (ավտոմոբիլաշինություն, տրակտորաշինություն)։ Նշանակվում է՝ ձ. ու., PS (Pferdestarke), CV (cheval-vapeur), HP կամ hp (horsepower)։ Գոյություն ունեն ձիաուժի տարբեր չափանիշներ և տեսակներ։ Ձիաուժի ամենատարածված չափը, որը հիմնականում օգտագործվում է էլեկտրատեխնիկայում հավասար է 745.699872 վատի։ Մի շարք երկրներում 1 ձ. ու. (IPS, 1CV)=75 կԳմ/վրկ=735, 499 վտ։ ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում և այլ երկրներում 1 hp=550 ֆուտ․ֆուտ/վրկ=745,7 վտ։
Միավորը օգտագործման մեջ է մտցրել շոտլանդացի ինժեներ Ջեյմս Վատը՝ ջերմային շարժիչների և բեռնաքարշ ձիերի հզորությունները համեմատելու համար։
Կատեգորիա:Հզորության չափման միավորներ
(7332) Պոնրեպո
(7332) Պոնրեպո (Ponrepo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,218857 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0687 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3691 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1207,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,298202 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,72° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նեկրասովի փողոց (այլ կիրառումներ)
Նեկրասովի փողոց անվանումը կարող է վերաբերել.
Կլարա Գալե
Վաող կյանք
Ծնվել է Իսպանիայի Պամպլոնա քաղաքում։ Դեռևս վաղ հասակից հետաքրքրված է եղել դերասանական արվեստով և սկսել է սովորել Պլազա դե լա Քրուզ Համալսարանում ։
Կարիերա
2021 թվականի հոկտեմբերին նկարահանվել է Սեբաստիան Յատրայի «Tacones Rojos» տեսահոլովակում ։
2022 թվականին «Իմ պատուհանից» ֆիլմում մարմնավորել է Ռաքելին՝ գլխավոր կանացի կերպարը ։ Նույն տարում կատարել է նաև Էվա Մերինոյի դերը «Սև ավազան։ Բարձունքներ» հեռուստասերիալում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի մոդելներ Կատեգորիա:Պարուհիներ
Նյուխչա (գյուղ, Բելոմորսկի շրջան)
Նյուխչա (Нюхча), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի բնակավայրեր
Վանգերյու
Վանգերյու (Вангеръю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեծ Պատոկ գետի ձախ ափին 61 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 39 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ժուկովո (այլ կիրառումներ)
Ժուկովո, կարող է վերաբերել՝
Աստերոիդների ցանկ (55501-55600)
Աստերոիդների ցանկ (55401-55500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (55601-55700)
Walt Disney Pictures
Walt Disney Pictures (հայերեն՝ Ուոլթ Դիսնեյ Փիքչրս), ամերիկյան կինոընկերություն է, որը գրասենյակներ ունի ԱՄՆ-ում և Ճապոնիայում։ Հիմնադրվել է 1983 թվականին։ Արտադրում է մուլտֆիլմեր և ֆիլմեր։
Պատմություն
Walt Disney Pictures-ը ներառում է նաև Walt Disney Feature Animation, ինչն իր հերթին իր մեջ է ներառում DisneyToon Studios, որը գնել է Pixar ընկերությունը 2006 թվականին, որը հանդես է գալիս Buena Vista Motion Pictures Group ստորաբաժանման անվան տակ ։
Cooperation with the channels 2001 Pixar 2010-MINI TV 2011-Oir TV 2013-CNN 2014-A21TV Armenian Cultural tv 2015-VEVO TV 2016-Hello TV.
Ընկերության լոգոն Քնած գեղեցկուհու Դիսնեյլենդի ամրոցի պատկերով է։ Առավել հայտնի է 1985 թվականի լոգոն, որը փոխարինվեց 2006 թվականին ավելի ծավալուն պատկերով, որը ստեղծվել է նոր զելանդական Weta Digital համակարգչային գրաֆիկական ընկերությունում, ցուցադրվել է առաջին անգամ 2006 թվականին Կարիբյան ծովի ծովահենները։ Մեռյալի սնդուկը ֆիլմով։
20-րդ դարում Disney անիմացիոն ընկերությունների մեջ առաջատարն էր իր ժամանակակից տեխնիկայով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոընկերություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կինոստուդիաներ Կատեգորիա:Walt Disney Կատեգորիա:1983 հիմնադրված ընկերություններ
Մեծ Պառնիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Մեծ Պարնի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (6 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկեր
Արան (ճանապարհային կայան)
Արան, ճանապարհային կայան, Խեթական թագավորության արևելյան կողմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճանապարհային կայաններ այբբենական կարգով
Բուրխանովկա (գյուղ, Սնիգիրյովկայի շրջան)
Բուրխանովկա (Бурханівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1862 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուրխանովկա գյուղում բնակվում էր 283 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1862 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Allgame
Allgame (նախկինում All Game Guide), օնլայն տվյալների բազա տարբեր պլատֆորմների համար նախատեսված համակարգչային խաղերի մասին։ Ստեղծվել է 1998 թ., պատկանում է All Media Guide (կամ Rovi Corporation) կազմակերպությանը, որին պատկանում են նաև Allmusic և AllRovi օնլայն ռեսուրսները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինտերնետային տվյալների բազաներ Կատեգորիա:Անգլալեզու կայքեր
Իբ (այլ կիրառումներ)
Իբ, կարող է վերաբերել՝
Airbus A321–ի ավիավթար Մոգադիշոյում
Airbus A321–ի ավիավթար Մոգադիշոյում, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2016 թվականի փետրվարի 2-ին։ Airbus A321-211 օդանավը որը պատկանում էր Daallo Airlines ավիաընկերությանը իրականացնում էր չվերթ Մոգադիշոյից դեպի Ջիբութի։ Սակայն թռիչքի ընթացքում մահապարտ ահաբեկիչը ռումբ է պայթեցրել, ով անդամ է իսլամական «Ալ-Շհաբաբ» խմբում։ Ռումբը բարեբախտաբար ապահերմետիկացվել է, այնուհետև ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել Մոգադիշոյի օդանավակայանում։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 81 մարդ (7 անձնակազմի անդամներ և 74 ուղևոր)։ Բարեբախտաբար բոլորը փրկվել են։
Ինքնաթիռ
Airbus A321-211 օդանավը արտադրվել է 1996 թվականին, նույն թվականի հունվարի 6-ին օդանավը իրականացրել է իր առաջին չվերթը։ Օդանավը 2015 թվականի հունվարի 5-ին հանձնվել է Daallo Airlines ավիաընկերությանը ։ Ինքնաթիռում կարող է տեղավորվել 220 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Daallo Airlines
Կատեգորիա:Ավիավթարներ Կատեգորիա:2016 ահաբեկչություններ Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ օդում
Հացազգիներ
Հացազգիներ (Gramineae կամ Poaceae), (դաշտավլուկազգիներ, ցորենազգիներ), միաշաքիլավոր բույսերի ընտանիք։ Միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսեր են, հազվադեպ՝ ծառանման կամ թփանման բույսեր։
Հացազգիներ են մշակովի կարևորագույն հացահատիկային բույսերը՝ ցորենը, բրինձը, եգիպտացորենը, վարսակը, աշորան, գարին, կորեկը, սորգոն ևն, ինչպես նաև շաքարեղեգը։ Մշակվող հացազգիները տալիս են մարդու հիմնական սննդամթերքը։ Վայրի և մշակովի հացազգիները լավորակ կեր են։ Օգտագործվում են նաև սպիրտ, օսլա, թուղթ արտադրելու, ինչպես նաև սննդի և արդյունաբերական նպատակներով՝ յուղ ստանալու, խոզանակներ, ճոպան պատրաստելու համար։ Որոշ տեսակներ ունեն դեղագործական, կոսմետիկ նշանակություն։ Շատ հացազգիներ (արվանտակ, որոմ, ագրխոտուկ) օգտագործվում են փուխր հողերի և ավազների ամրացման, օդանավակայանների թռիչքադաշտերը, մարզադաշտերը, սիզամարգերը բուսածածկելու համար։ Որոշ հացազգիները (խրբուկ, սեզ, արվանտակ ևն) մոլախոտեր են։
Հայաստանում
ՀՀ տարածքում աճում է մոտ 100 ցեղ և 300 տեսակ։ Հայաստանում (Ողջաբերդ, Մուշաղբյուր, Հացավան) աճող ցորենի, աշորայի, գարու և այծակնի վայրի տեսակներն արժեքավոր գենաֆոնդ են գործնական ընտրասերմման մեջ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Հացազգիներ Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Փոլ Կարմիրյան
Փոլ Կարմիրյան, ամերիկացի հայազգի պարուսույց, պարող ։
= Կենսագրություն = Փոլ Կարմիրյանը ծնվել է 1991 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում ։ Մայրը գեղանկարչուհի, գրաֆիկ Ալեքսանդրա Մանուկյանն է։
Փոլն իննը տարեկանից հաճախել է Սերժ Փոթոյանի հայկական պարի դպրոց, ապա՝ Վանուշ Խանամիրյանի անվան պարի անսամբլ, որտեղ սովորելով է հայկական ժողովրդական պարեր։ 17 տարեկանից Փոլն ու իր դպրոցական ընկերուհու՝ Մարիամ Նարինյանը պարել են լատինո-ամերիկյան ոճի պարեր, հաճախել են Գրիգորի Սեդրակյանի «M Dance» պարային ստուդիա, մասնակցել է մի շարք պարային մրցույթների և արժանացել մի շարք մրցանակների, պատվոգրերի։
Փոլ Կարմիրյանն առաջին անգամ Հայաստան է այցելել 2011 թվականին։ Հայաստանում մասնակցել է «Պարիր, թե կարող ես» հեռուստանախագծին ու հաղթող ճանաչվել։ Իր պարային նոր զույգի՝ Զո Ֆրանցեսի հետ մասնակցել է մի քանի լատինո-ամերիկյան պարային մրցույթների։
Պարելու զուգահեռ Փոլը սովորել է նաև Նորթրիջի Քալիֆորնիայի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարուսույցներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Հայ պարուսույցներ
Ծումբի ճակատամարտ
Ծումբի ճակատամարտ, հայ-վրացական միացյալ բանակի և Ատրպատականի Մամլան ամիրայի զորքերի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Տեղի է ունեցել 998 թվականին, Այրարատ աշխարհի Ապահունիք գավառի Ծումբ գյուղի մոտակայքում ։
Ընթացքը
996 թվականին Տայքի Դավիթ Կյուրոպաղատը Բյուզանդիայի թույլտվությամբ կայսիկների ամիրայությունից գրավում է Մանազկերտը, որը լարված դրություն է ստեղծում Հայաստանի և Ատրպատականի Ռավվադյան ամիրաների միջև։ 998 թվականին Ատրպատականի Մամլան ամիրան պատճառ բռնելով Դավիթ Կյուրոպաղատի կողմից Մանազկերտի գրավումը, մեծ զորքով հարձակվում է Հայաստանի վրա և հասնում Ապահունիք գավառ, որտեղ նրան դիմավորում են Գագիկ Ա-ի, Կարսի Աբաս թագավորի և հայկական այլ բանակներ՝ Հայոց սպարապետ Վահրամ Պահլավունու, Վահրամի որդի Սմբատ մագիստրոսի և Աշոտ մարզպանի գլխավորությամբ։ Հայկական բանակին իրենց զորքերն են նաև ուղարկում Տայքի Դավիթ Կյուրապաղատը՝ զորքի հրամանատար Գաբրիելի հրամանատարությամբ և Վրաց Գուրգեն իշխանը՝ վրաց օժանդակ գնդերի հրամանատար Փերս իշխանաց իշխանի հրմանատարությամբ։ Ճակատամարտը տեղի է ունենում Ապահունիք գավառի Ծումբ (Ծմբո) գյուղի մոտակայքում, որտեղ հայ-վրացական միացյալ բանակը ջախջախում է Մամլանի զորքերին և դուրս քշում երկրի սահմաններից։ Հաղթանակի շնորհիվ Գագիկ Ա-ին հաջողվում է ամրապնդել Հայոց թագավորության դիրքերը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորության ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ապահունիք գավառի պատմություն Կատեգորիա:Ատրպատականի ճակատամարտեր
Էժեն Սյու
Կենսագրություն
Մեծ հաջողություն են ունեցել Սյուի արկածամելոդրամատիկ վեպ-ֆելիետոնները («Փարիզյան գաղտնիքներ» (հհ․ 1-10, 1842-1843 թվականներ, հայկական հրատարակություն՝ «Գաղտնիկք Փարիզի», հհ․ 1-8 1868-1867 թվականներ), «Թափառական հրեան» (հհ․ 1-10, 1844-1845 թվականներ, հայկական հրատարակություն, հհ․ 1-2, 1853-1854 թվականներ), որոնցում պատկերված են Փարիզի «հատակը», բարձրաշխարհիկ հասարակության երեսպաշտությունը, անհավատալի հերոսներ։
Դիմազերծման սահմանափակությունը, ժողովրդի ուժերի նկատմամբ անվստահությունը և հույսերը բուրժուական մարդասիրության հետ կապելը նվազեցրել են նրա սոցիալական քննադատության նշանակությունը։ «Ժողովրդի գաղտնիքները» (1849-1857 թվականներ) բազմահատորանոց վեպի և հակակղերական պամֆլետների համար հետապնդվել է և 1852 թվականին տարագրվել Սավոյա։
Սյուի ստեղծագործությունները հայ պարբերական մամուլում տպագրվել են 1840-ական թվականներից սկսած («Բազմավեպ», Վենետիկ, 1846 թվական, «Գաղիացվոց թափառական հրեան անունով գիրք»)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Մակրոէկոնոմիկա
Մակրոէկոնոմիկա (հին հունարեն μακρός - մեծ, երկար, - տուն, և  - օրենք) գիտություն է, որն ուսումնասիրում է տնտեսության գործունեությունը ամբողջությամբ, շուկայի և տնտեսագետ գործակալների աշխատանքը, տնտեսական երևույթների ամբողջությունը։ Առաջին անգամ այս տերմինը 1934 թվականի օգոստոսի 14-ին Ֆրիշ Ռագնարի կողմից։ Ժամանակակից մակրոէկոնոմիկայի տեսության հիմնադիրը համարվում է Ջոն Քեյնսը, այն բանից հետո երբ 1936 թվականին նա հրատարակեց իր «Զբաղվածության, տոկոսի և փողի ընդհանուր տեսություն» գիրքը (The General Theory of Employment, Interest, and Money).
Մակրոտնտեսագիտության հիմնական խնդիրներ
Մակրոէկոնոմիկա գիտությունը զբաղվում է այնպիսի հարցերով, որոնց պատասխանները անհնար է գտնել միկրոէկոնոմիկայի մակարդակներում։ Նշենք մակրոէկոնոմիկայի խնդիրները։
Մակրոտնտեսական մտքի պատմություն
Մակրոէկոնոմիկան որպես գիտություն ծնունդ է առել համեմատաբար վերջերս։ 20-րդ դարի 30–ական թվականներին «մակրոէկոնոմիկա» հասկացությունը որպես այդպիսին գոյություն չի ունեցել։ 1940-80-ական թվականներին տեղի է ունենում այդ գիտության հավաքագրումը, իսկ 80-ական թվականներից սկսվում է մակրոէկոնոմիկայի բեղմնավոր զարգացումը։ Չնայած դրան դեռ վաղ ժամանակներից առաջանում էին մակրոէկոնոմիկայի գաղափարներ, որոնք բացատրում էին տնտեսության վարքը, պատճառները, որոնց դեպքում հնարավոր է լինում օգտագործել կամ չօգտագործել տնտեսական քաղաքականությունը, բացատրում էր տնտեսության մեջ երկարաժամկետ և կարճաժամկետ հատվածների տարբերությունը և այլ գործոններ։ Չնայած դրանցից մի քանիսը հակասում են միմյանց։ Այսպիսով ի հայտ եկան մակրոէկոնոմիկայի տարբեր ուղղությունների ներկայացուցիչներ, մակոէկոնոմիկայի մտքի տարբեր դպրոցներ։
Մերկանտելիզմից դեպի մարքսիզմ
Չնայած նրան, որ մակրոէկոնոմիկան նոր գիտություն է ուսումնասիրությունը սկսվել է դեռևս «Քեյնսան հեղափոխությունից» շատ առաջ։ 15-րդ դարում առաջացավ մերկանտելիզմը` առաջին տնտեսագիտական (տնտեսական) դպրոցը, որի զարգացման վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Անտուան դե Մոնկրետիենը, Ուիլյամ Ստաֆֆորդը, Թոմաս Մանը, Ժան Բատիստ Կոլբերը:Քննարկվում էին այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք էին ֆինանսական ապահովվածության ավելացումը`տնտեսության մեջ կառավարության միջամտմամբ, առևտրային հաշվեկշռի պահպանումը (ի հաշիվ տվյալ երկրում արտադրված ապրանքների արտահանման չափերի ավելացման և սահմանափակ ներմուծման). մերկանտելիստները մեծ ուշադրություն էին դարձնում դրամական շրջանառության ոլորտի վրա։ 18-րդ դարի կեսերին ձևավորվում է ֆիզիոկրատների դպրոցը (Ֆրանսուա Կենե, Անն Ռոբեր, Ժակ Տյուրգո, Վիկտոր Միրաբո և Պիեր Պոլ Մերսե Լա Րիվեր) Զարգացնելով իրենց գաղափարնները, հիմքում ֆիզիոկրատները հիմնվում էին գյուղատնտեսության դերի կարևորության վրա։ Այսպես ամենահին և ճանաչված տնտեսագիտական մոդելը` Կենեի աղյուսակը բացատրում էր «մաքուր արտադրանքի» շրջանառությունը միայն գյուղատնտեսության զարգացման տեսակետից, ամբողջ հասարակությունը բաժանելով արտադրողական, «անպտուղ» դասակարգի և սեփականատերերի։ 19-րդ դարում առաջացավ մարքսիզմը և մարքսիստական քաղաքական տնտեսությունը, որի հիմնադիրները համարվում են Կարլ Մարքսը և Ֆեդիրիխ Էնգելսը։ Մարքսի տնտեսագիտական գաղափարները նշանակալից ազդեցություն են ունեցել մակրոտնտեսագիտության տեսության զարգացման վրա։ Ներմուծվում և ակտիվորեն զարգանում են նոր հասկացություններ, ինչպիսիք են՝ հավելյալ արժեքը, արտադրական հարաբերությունները, պարզ և ընդլայնված վերարտադրությունը։
Ավստրիական դպրոց
19-րդ դարի վերջին ձևավորված ավստրիական տնտեսագիտական դպրոցի ներկայացուցիչները ընդգծում էին շուկայի գնային մեխանիզմի ինքնակազմավորվող ուժերի դերը։ Տվյալ մոտեցման հիմքն այն պնդումն է, որ մարդկային վարքագծի բարդությունը և շուկայի բնույթի մշտական փոփոխությունը դարձնում են տնտեսության մեջ մաթեմատիկական մոդելավորումը բացառապես բարդ (եթե ընդհանրապես հնարավոր է )։ Մակրոտնտեսագիտական խնդիրները ուսումնասիրելիս, ներառյալ դրամական ցիկլի բնույթի ուսումնասիրությունը, ավստրիական դպրոցը հիմնական շեշտը դնում է հետերոգենեսության և կապիտալի ժամանակավոր կառուցվածքի վրա։ Ավստրիական դպրոցի հիմնական ներկայացուցիչները համարվում են Կարլ Մենգերը, Հոյգեն ֆոն Բյոմ-Բավերկը, Լյուդվիգ ֆոն Միզեսը։ 20-րդ դարի լավագույն տնտեսագետների թվին են պատկանում ավստրիական դպրոցի ներկայացուցիչներ Հենրի Խեզլիտտ, Մյուրրե Ռոտբարդ և նոբելյան մրցանակակիր Ֆրիդրիխ ֆոն Հայեկը ։
Դասական դպրոց
«Ավտոմատացված տնտեսության» կողմնակիցներ համարվում են 'դասական' և 'նեոդասական' մակրոտնտեսագիտության գաղափարի կողմնակիցները։ Այս դպրոցը հիմնադրվել է դեռևս 18-րդ դարում։ 18-րդ դարի վերջում սկսվում է դասական տնտեսագիտության տեսության զարգացման երկրորդ փուլը։ Այդ ժամանակահատվածը նշանավորված է Ադամ Սմիթի և նրա «անտեսանելի ձեռքի սկզբունքի» զգալի ազդեցությամբ։ Առաջանում են տեսակետներ տնտեսության մշտական կայունության մասին, առաջանւմ է տեսություն« «laissez-faire», որը պնդում էր. բոլոր շուկաներում գոյություն ունի բացարձակ մրցակցություն, բոլոր գները մշտապես փոփոխվում են կախված առաջարկի և պահանջարկի վիճակից և շուկան կարող է ինքնուրույն գալ հավասարակշռության։ 19-րդ դարում ի հայտ են գալիս այնպիսի տնտեսագետներ ինչպիսիք են՝ Դավիթ Ռիկարդոն և Թոմաս Մալթուսը։ Հենց այս ժամանակաշրջանում ձևավորվեց ենթադրություն այն մասին, որ մակրոտնտեսության մեջ չի կարող լինել ամբողջական առաջարկի և պահանջարկի անհավասարակշռություն, որովհետև վերջինս «ինքն է ձևավորում ամբողջական պահանջարկ»։ Այս գաղափարի հիմնադիրը համարվում է Ժան Բատիստ Սեյը և հայտնի է որպես Սեյի Օրենք։ Դասական մոդելի կողմնակիցների համար տնտեսության հիմնական խնդիրը ռեսուրսների սահմանափակությունն է, նրանց համար տարբերություն չկա տնտեսության երկարաժամկետ և կարճաժամկետ հատվածների միջև։ Այս մոդելը փաստացի դադարեց գոյություն ունենալ 20-րդ դարի սկզբին, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և 1930 թվականի Մեծ ճգնաժամի ընթացքում համաշխարհային տնտեսությունը ի վիճակի չէր ինքնուրույն վերականգնվել։ Դասական մակրոտնտեսագետ մտքի հիմնական ներկայացուցիցները համարվում են Ալֆրեդ Մարշալը, Արթուր Սեսիլ Պիգու և ուրիշները։
«Քեյնսան հեղափոխություն» և ժամանակակից մակրոտնտեսագիտության ծնունդ
Քեյնսան տնտեսագիտական դպրոցը ստեղծվել է բրիտանացի տնտեսագետ Ջոն Մեյնարդ Քեյնսի կողմից 1936 թվականին, երբ նա հրատարակեց իր «Զբաղվածության, տոկոսի և փողի ընդհանուր տեսություն» գիրքը։ Մինչ այդ Մեծ ճգնաժամը խարխլել էր հավատը դասական «ավտոմատացված» տնտեսագիտության հիմքերը։ Քեյնսը, ելնելով իր ուսումնասիրություններից, Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի և 1929-1933 թվականների մեծ դեպրեսայի փորձից եկավ եզրահանգումների, որոնցով լիովին հերքեց դասականների գաղափարները։ Նախ և առաջ Քեյնսը ենթադրեց, որ շուկայում չի կարող լինել միայն կատարյալ մրցակցություն։ Երկրորդ Քեյնսը ենթադրում էր, որ կարճաժամկետ հատվածում գները կարող են չփոխվել։ Ըստ քեյնսականության տնտեսությունը կարող է լինել անկայուն։ Քեյնսը համոզված էր, որ կոնկրետ իրադրություններում շուկան չի կարող ինքնուրույն դիմակայել. երբեմն պետությունը պետք է միջամտի տնտեսությանը, որպեսզի վերացնի թերությունները։ Այսպիսով, Քեյնսը համարվում է խառը տնտեսական համակարգի կողմնակիցը։ Շուտով հայտնվեցին Քեյնսի տնտեսագիտության տեսության մեծ թվով հետևորդներ։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին առաջացան այսպես կոչված նեոքեյնսականությունը և «նոր քեյնսականությունը», որոնց նպատակն է ընդգրկել քեյնսականությունը ժամանակակից տնտեսագիտական վերլուծության ստանդարտների մեջ և կապ գտնել ավելի վաղ, նեոդասական գաղափարների հետ։ Քեյնսական մակրոտնտեսական դպրոցը հատկապես մեծ ճանաչում գտավ համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում սկսած 2007 թվականից։ Տվյալ դպրոցի հիմնական ներկայացուցիչներից կարող ենք համարել Ուիլյամ Ֆիլիպսին, Բեն Բերնանկին, Ջեյմս Տոբինին և Գրեգորի Մենկյուն։
Մոնետարիզմ
Մոնետարիզմը առաջացել է 20-րդ դարի 60-ական թվականներին։ Տվյալ դպրոցը հիմնվում է այն բանի վրա, որ տնտեսության զարգացման գլխավոր չափանիշը նրանում փողի առաջարկն է։ Մոնետարիզմի ներկայացուցիչները գտնում են, որ, համաձայն մոնետարիստական կանոնի, տնտեսությունը կայուն է և գործում է ռեսուրսների լրիվ զբաղվածության մակարդակով, եթե փողի առաջարկը փոխվում է հաստատուն արագությամբ։ Մոնիտարիստական դպրոցի հետևորդները գտնում են, որ տնտեսության մեջ մեծ դեր է կատարում երկարաժամկետ, քան կարճաժամկետ հատվածը։ Հայտնի հավասարումը փողի քանակական տեսություն (MV = PY) ձևավորել է մոնիտարիստական դպրոցի ներկայացուցիչ Իրվինգ Ֆիշերը, ինչը դարձավ այս դպրոցի կարևոր բաղկացուցիչ մասերից մեկը։ Մոնետարիստները հաճախ վիճում են « քեյնսականների» հետ մոնետար դրամավարկային և ֆիսկալ քաղաքականության արդյունավետության շուրջ։ Վերջիններս հավատում են, որ փողի պահանջարկը շատ զգայուն է հավասարակշռված տոկոսադրույքի նկատմամբ, ինչի հետևանքով փողի առաջարկի ավելացումը աննշան է օգնում մեծացնել ամբողջական արտադրանքի ծավալը։ Իսկ քեյնսականները գտնում էին, որ ֆիսկալ քաղաքականությունը շատ ավելի արդյունավետ է, քան՝մոնետարը։ Մոնետարիստները հակառակը գտնում են, որ մոնետար քաղաքականությունը ավելի արդյունավետ է և կասկածում են ֆիսկալ քաղաքականության արդյունավետության վրա, գտնելով, որ փողի պահանջարկը ծայրահեղ անզգայուն է տոկոսադրույքի մակարդակի նկատմամբ։ Ֆիսկալ քաղաքականության անցկացման ժամանակ հաճախ պահանջվում է ավելացնել պետության կողմից կատարվող ապրանքների և ծառայությունների գնման չափերը։ Դրա համար պետությանը անհրաժեշտ են միջոցներ. մեծանում է փոխառու միջոցների պահանջարկը որը և տանում է տոկոսադրույքի աճի։ Մոնետարիստները գտնում են, որ վերջինս բերում է մասնավոր ներդրումների կտրուկ նվազմանը տնտեսության մեջ, որն էլ իր հերթին բավականին դանդաղեցնում է համընդհանուր առաջարկի մեծացումը։ Նման էֆեկտը անվանում են մասնավոր ներդրումների դուրս մղման էֆեկտ (англ.  Crowding-out Effect)։ Այսպիսով մոնետարիստների կարծիքով ֆիսկալ քաղաքականությունը անարդյունավետ է։ Մոնետարիստներ են այնպիսի հայտնի տնտեսագետներ, ինչպիսիք են Միլտոն Ֆրիդմանը և Էդմունդ Ֆելպսը։
1970 թվականի նոր դասական մակրոտնտեսագիտություն
Ռացիոնալ սպասումների տեսությունը առաջացել է 1970-ական թվականներին ամերիկացի տնտեսագետ Ռոբերտ Լուկասի կողմից։ Կարևոր ներկայացուցիչնեից է համարվում նաև Թոմաս Սադժենտը։ «Նոր դասականները» հիմնվում են տեղեկատվության անհամաչափության սկզբունքի վրա և մակրոտնտեսագիտական գործակալների արդյունավետության վրա. Տրամադրվող տնտեսական տեղեկատվության որակը համարվում է տնտեսության վարքի կարևոր չափանիշներից մեկը։ Այսպիսով տվյալ դպրոցի ներկայացուցիչները գտնում են, որ եթե բոլոր տնտեսագետ գործակալները իրենց վարքագծում լինեն արդյունավետ, եթե նրանց տրամադրվեն կատարյալ տեղեկատվություն, ապա տնտեսությունը չի կարող լինել անկայուն։ Կարծում էին նաև, որ .քանի որ մարդիկ ռացիոնալ են, ապա «միևնույն սխալը չեն կարող կրկնել կրկնակի », այսինքն կարող են արագ հարմարվել տնտեսության ցանկացած իրավիճակում։ Արդյունքում բոլոր գործակալները կարող են կանխատեսել այն, ինչ կարող է տեղի ունենալ, եթե պետությունը օգտագործի միևնույն մեթոդները տնտեսության կարգավորման համար։
20-րդ դար վերջին նոր քեյնսականություն
Այս տնտեսագիտական դպրոցը համարվում է քեյնսականության ճյուղավորումներից մեկը։ Այն հիմնավորվել է 1991 թվականին ի շնորհիվ այնպիսի տնտեսագետների ինչպիսիք են Գրեգորի Մենկյուն, Դէվիդ Ռոմերը, Օլիվեր Բլանշարը և Ստենլի Ֆիշերը։ Մենկյուն և Ռոմերը այդ թվականին հրատարակեցին երկհատորյա« նոր քեյնսականության տնտեսություն» գիրքը (eng.« New Keynesian Economics») Նոր քեյնսականները քիչ բանով են տարբերվում« հիմնական» քեյնսականներից։ Այս պարագայում նույնպես գտնում են, որ գները «կպչուն են», այսինքն ունակ են չփոխվել որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում։ Սուր քննադատության է ենթարկվում« laissez-faire» տեսությունը։ Բայց և այնպես«նոր քեյնսականների» և նոր դասականների տեղեկատվության ոչ կատարյալ լինելու մասին ենթադրությունները լրացվում են հիպոտեզներով, որով այս դպրոցը տարբերվում է հիմնական քեյնսականությունից։
Առաջարկի տնտեսագիտություն
Այս գաղափարը ըստ պաշտոնական տվյալների առաջադրվել է 1970–ական թվականների երկրորդ կեսից։ Առաջին անգամ այս տերմինը հնչել է Գերբերտ Շտայնի կողմից, որը 1976 թվականին եղել է ԱՄՆ-ի նախագահ Ռիչարդ Նիկսոնի խորհրդականը։ Առաջարկի տնտեսագիտության (տնտեսության) զարգացման տեսությունում կարևոր ներդրում ունեն Արթուր Լաֆֆերը և Ռոբերտ Մանդելը։ Այս դպրոցի ներկայացուցիչներին անվանում են նաև սփլայ սայդեր (eng. «Supply-siders»)։ Այս դպրոցի ներկայացուցիչների կարծիքով ազգաբանակչության համար անհրաժեշտ է ստեղծել բոլոր նպաստավոր պայմանները ապրանքների և ծառայությունների արդյունավետ արտադրության համար։ Այսպիսով տնտեսության համար կարևոր գործոն է համարվում աշխատուժի և կապիտալի առաջարկի խթանումը։ Որպես կանոն այդ կողմնակիցները ակտիվորեն աջակցում են պետության կողմից հարկերի իջեցմանը, քանի որ մեծ մասամբ ընկերությունները հարկերը դիտում են որպես լրացուցիչ ծախսեր՝ յուրաքանչյուր լրացուցրչ միավոր արտադրանքի համար։ Իսկ հարկերի ավելացումը կարող է բերել ամբողջական առաջարկի կրճատման, որը իր հերթին կբերի այնպիսի հետևանքների, ինչպիսին է ինֆլյացիան և ստագֆլացիան։
21-րդ դարի սկիզբին Համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամ
2000-ականների երկրորդ կեսը նշանավորվեց ֆինանսական ճգնաժամի սկիզբով ամբողջ աշխարհում, որը ստիպեց շատ տնտեսագետների լրջորեն մտածել նրա պատճառների մասին։ Շուտով հայտնի դարձավ, որ այսպես կոչված տնտեսական պղպջակը ( փուչիկը) դարձավ տվյալ անկման հիմնական պատճառը։ Պղպջակի տակ սովորաբար հասկացվում է շուկայի «փքվածությունը» մեծ քանակի արժեթղթերով, այդ թվում և ածանցյալ՝ իրենց գնից զգալիորեն բարձր վաճառվող։ Ընդ որում տնտեսագիտական դպրոցներից ոչ մեկը չի առաջարկել հիպոթեզներ, ոչ ենթադրություններ կապված տնտեսական «պղպջակների» խնդիրների, հատկությունների և դրանց դեմ պայքարեղ միջոցների հետ։ Ֆինանսական ճգնաժամի փորձը միկրոտնտեսական մտքի զարգացման մեջ բերեց ոչ պակաս պտուղներ և վերջը դրեց առանց այդ էլ փխրուն փոխհարաբերություններին՝ քենսյականների և նոր դասականների միջև ֆիսկալ և մոնետարիստական քաղաքականության կիրառման էֆֆեկտիվության վերաբերյա. լ։ Երկու դպրոցների ներկայացուցիչները միասին եկել էին այն եզրակացությանը, ոչ մոնետարիստական քաղաքականությունը պետք է օգտագործվի գործավարության պարբերաշրջանների հարթեցման համար, սակայն այս ժամանակաշրջանի ֆինանսական ճգնաժամը կրկին բացեց այդ թեմայով բանավեճերը։
Տնտեսության տարրերը
Ցանկացած տնտեսություն կազմված է շուկաներից և տնտեսական գործակալներից։ Տեսականում առանձնացնում են չորս մակրոտնտեսական գործաալներ և երեք շուկաներ։ Տնտեսության բոլոր բաղկացուցիչ մասերը միացած են միմյանց ծախսերի, եկամուտների և իրական արժեքի շրջապտույտներով։
Մակրոտնտեսական շուկա
Տնտեսական ռեսուրսներ կամ արտադրական գործոններ ընդունված է համարել ՝ հողը, աշխատուժը (աշխատանքի շուկա), ֆիզիկական և ֆինանսկան կապիտալ։ Որոշ տնտեսագետներ ավելացնում են նաև այդ ցուցակին մարդկային կապիտալը կարողություններ, մարդկանց տաղանդը, որը թույլ է տալիս ավելացնել արտադրողականությունը։ Հենց այս շուկայում էլ իրականանում է պահանջարկի և առաջարկի ամբողջականության ձևավորում։ Ընդ որում ապրանքների պահանջարկը ներկայացնում են բոլոր մակրոտնտեսական գործակալները, միևնույն ժամանակ առաջարկը ստեղծում են կազմակերպությունները՝ ապրանքների և ծառայությունների հիմնական արտադրողները։ Քանի որ այդ շուկայում իրական արժեքների փոխանակություն է կատարվում այդ շուկան կոչվումէ նաև իրական շուկա։
Մակրոտնտեսական գործակալներ
Մակրոտնտեսության մեջ դիտում են չորս տնտեսական գործակալներ Տնային տնտեսությունները և կազմակերպությունները կազմում են տնտեսության մասնավոր հատվածը։ Մասնավոր հատվածը պետության հետ միասին կազմում են փակ տնտեսություն։ Բոլոր չորս մակրոտնտեսական գործակալները ձևավորում են բաց տնտեսություն։
Մակրոտնտեսական տեսության հիմնական ցուցանիշներ
Մակրոտնտեսության տեսության մեջ դիտարկվում են հետևյալ հիմնական ցուցանիշները
, Բաց տնտեսության համար ամբողջական եկամտի բանաձև։ Փակ տնտսության պայմաններում հաշվի չի առնվում մաքուր արտահանումը։ Մասնավոր հատվածի համար ամբողջական եկամտի մեջ չի ներառվում ապրանքների և ծառայությունների պետական գնումների չափը։ Ամբողջական եկամտի ֆունկցիան որոշում է ամբողջական պահանջարկի կորը (eng. Aggregate Demand - - AD)։ Ամբողջական պահանջարկի և ամբողջական առաջարկի հատման կետը (AS) (կարճաժամկետ և երկարաժամկետ հատվածներում) ցույց է տալիս տնտեսության հավասարակշռությունը. հավասարակշված գնի մակարդակի և ամբողջական թողարկման արժեքը։ Ամբողջական եկամտի բանաձևը նաև համարվում է ըստ ծախսերի համախառն ներքին արդյունքի հաշվառման բանաձև։
Ազգային հաշիվների համակարգ
Մակրոտնտեսության մեջ ապրանքների, եկամուտների և ծախսերի շրջապտույտը ձևավորում են հիմնական ցուցանիշների ամբողջությունը։ Շրջանառության մոդելի հիմքն է հանդիսանում այսպես կոչված ազգային հաշիվների համակարգը (կրճատ ԱՀՀ), որը մշակվել է 1920-ական թվականների վերջում ամերիկացի գիտնական Սայմոն Կուզնեցի կողմից։ ԱՀՀ – ի հիմնական ցուցանիշներն են հանդիսանում՝ համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ), համախառն ազգային արդյունք (ՀԱԱ), զուտ ներքին արդյունքը (ԶՆԱ), զուտ ազգային արդյունք (ԶԱԱ), ազգային, մասնավոր և տնօրինվող եկամուտները։ ԱՀՀ–ի առավել հայտնի ցուցանիշներից են հանդիսանում ՀՆԱ–ն և ՀԱԱ–ն։ Զուտ ներքին և ազգային արդյունքը հաշվառվում են ինչպես ՀՆԱ–ն և ՀԱԱ-ն, բայց իրենց մեջ չեն ներառում օգտագործված կապիտալի արժեքը (այսինքն՝ մաշվածությունը)։ Ազգային հաշիվների համակարգի ցուցանիշները օգտագործվում են ոչ միայն ամբողջական եկամտի և երկրում եկամտի հաշվառման համար, այլև բնակչության բարեկեցության մակարդակի մոտավոր չափման համար, այսինքն՝ երկրի կենսականորեն անհրաժեշտ միջոցներով՝ նյութական, սոցիալան, մշակութային, հոգևոր, էկոլոգիական և այլ բարիքների ապահովածության մակարդակը։ Դրա համար օգտագործվում են այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են՝ մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն, մեկ շնչի հաշվով ազգային եկամտի մակարդակը, սպաողական գների ինդեքսը։ «Մեկ շնչի հաշվով» տվյալ ցուցանիշները ունեն որոշ թերություններ և հաշվի չեն առնում մի շարք կարևոր ցուցանիշներ՝ առաջին հերթին բնակչության մեկ շնչի հաշվով եկամուտների բաշխումը։
Մակրոէկոնոմիկայի կողմից լուծվող հիմնահարցերը
Մակրոտնտեսությունը ուսումնասիրում է տվյալ երկրի տնտեսական գործունեության ընդհանուր արդյունքները և ունի լուծում պահանջող առանձնահատուկ հիմնահարցեր, դրանք են՝
Բիզնես ցիկլերը մակրոտնտեսությունում
Հաճախ գործարար ակտիվության այդպիսի տատանումները անկանխատեսելի են և ոչ կանոնավոր։ Գոյություն ունեն տարբեր՝ իրենց փուլերով, հաճախականությամբ և չափերով գործնական ակտիվության պարբերաշրջաններ։ Հայտնաբերված և ուսումնասիրված են պարբերաշրջաններ, որոնք տևում են միջինը 3-4 տարի և կոչվում են Կիտչինի պարբերաշրջաններ։ Բիզնես – պարբերաշրջաններ, որոնց ժամանակահատվածը տևում է, մոտավորապես, 7-11 տարի, կոչվում են Ժուգլյարի պարբերաշրջաններ։ Այնպիսի ցիկլեր ինչպիսին է Կուզնեցի տեմպը, տևում են 15-20 տարի, միաժամանակ այսպես կոչված Կոնդրատևի պարբերաշրջանը կամ երկարաժամկետ ցիկլերը՝ 45-60 տարի։ Այսպիսի պարբերաշրջանների պատճառները կարող են լինեն շատ տարբեր. Սկսած պատերազմներից, հեղափոխություններից, տեխնոլոգիական գործընթացներից և ներդրողների վարքագծից մինչև օրինակ մագնիսական փոթորիկների քանակը տարվա մեջ և մակրոտնտեսական գործակալների արդյունավետությունը։ Այսպիսով տնտեսության այսպիսի անկանոն վարքը բացատրում է մշտական անհավասարակշռությունը ամբողջական առաջարկի և ամբողջական պահանջարկի, ընդհանուր ծախսերի և արտադրության ծավալների միջև։ Բիզնես պարբերաշրջանների տեսությունը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել ամերիկացի տնտեսագետ Ուիլյամ Նորդխաուսի կողմից։ Բիզնես պարբերաշրջանների զարգացման մեջ մեծ ներդրում ունեն այնպիսի մարդիկ, ինչպիսիք են՝ Ռոբերտ Լուկասը, նորվերգացի տնտեսագետ՝ Ֆինն Կիդլանդը, ամերիկացի՝ Էդուարդ Պրեսկոտտը և ավստրոամերիկացի տնտեսագետ, սոցիոլոգ և պատմաբան Յոզեֆ Շումպետերը։
Տնտեսական պարբերաշրջանների բնույթը և վարքագիծը ուղիղ հարաբերության մեջ է հիմնական մակրոտնտեսական հիմնախնդիրների հետ, արժեզրկում և գործազրկություն։ Տնտեսության գերաճ, այսինքն վիճակ, որի ժամանակ երկիրը գտնվում է իր տնտեսական հնարավորությունների գագաթնակետում, ոչ հազվադեպ առաջանում են բարձր արժեզրկման տեմպեր, այսինքն՝ սրընթաց աճ կամ գների «ուրճացում»։ Շարունակական վայրէջքը իր հերթին վտանգում է պարբերաշրջանային գործազրկության նշանակալից մակարդակը։ Դա նշանակում է, որ կրճատում են աշխատուժի քանակը իրենք գրծատուները, որպես օրենք ակտիվներից բարձր պահանջների հետևանքով տնտեսության մեջ գործնական ակտիվների իջեցման ժամանակ։
Որպես կանոն, պետության քաղաքականությունը կախվածէ տվյալ երկրի տնտեսության վիճակից, այսինքն նրանից, թե պարբերաշրջանի, որ փուլում է գտնվում տվյալ երկիրը. վերելք, թե վայրէջք։ Եթե երկիրը գտնվում է վայրէջքում, ապա կառավարությունը վարում է խթանող տնտեսական քաղաքականություն, որպեսզի երկիրը հանի ճգնաժամից։ Եթե երկիրը վերելք է ապրում, ապա կառավարությունը իրականացնում է զսպող տնտեսական քաղաքականություն որպեսզի թույլ չտա բարձր մակարդակի ինֆլյացիա երկրում։ Տնտեսության տեսությունը առանձնացնում է տնտեսական քաղաքականության երկու ձև, որը կարող է իրականացնել պետությունը։
Ֆիսկալ քաղաքականություն
Ֆիսկալ քաղաքականություն- պետության կարգավորիչ քաղաքականություն, որի նպատակն է մեղմել տնտեսական պարբերաշրջանները ամբողջական խնայողությունների ցուցանիշների փոփոխության միջոցով։ Տվյալ տնտեսության հիմնական գործիքները հանդիսանում են զուտ հարկերը և ապրանքների և ծառայությունների պետական գնումները։ Եթե երկրում անկում է, ապա կառավարությունը կարող է ավելացնել պետական գնումները կամ կրճատել հարկերը ամբողջական թողարկման ավելացան համար։ Եթե տնտեսությունը վերելքում է, ապա հակառակը՝ իջեցնել գնումները, ավելացնել հարկերը։ Ֆիսկալ քաղաքականության դրական գծերից մեկը այն է, որ տվյալ քաղաքականությունը ավելի հեշտ է իրականացնել պետության կողմից, քան մոնետարիստական քաղաքականությունը, որովհետև պետությունը հստակ առանձին որոշումներ չի կայացնում ֆիսկալ քաղաքականության իրականացման համար։ Մինչդեռ քեյնսական դպրոցի ներկայացուցիչները առաջարկեցին որ մոնետար քաղաքականությունը հեշտ է կառավարել տոկոսադրույքով, բայց ներդրումները դրանից գրեթե չեն փոփոխվում։ Ֆիսկալ քաղաքականությունը ունի նաև իր թերությունները։ Պետությունը, ինչպես յուրաքանչյուր մակրոտնտեսական գործակալ կարող է վնասներ կրել, այսինքն ունենալ պետական բյուջեի պակասուրդ։ Ավելցուկային միջոցների մեծ պաշարները նույնպես վնաս են պետության համար։ Ոչ գրագետ քաղաքականության վարումը կարող է բերել լուրջ անհավասարակշռություն պետական բյուջեում։ Ֆիսկալ քաղաքականության հիմնական խնդիրները տնտեսագետները համարում են Crowding-out-ի էֆեկտ (դուրսգրման էֆեկտ) , երբ պետական ծախսերի աճի դեպքում՝ վարկային միջոցների շուկայում որոշակի ռեակցիայի պատճառով, իջնում է ներդրումների ծավալը երկրում, որը դանդաղեցնում է երկրի զարգացման տեմպը։
Մոնետարիստական քաղաքականություն
Մոնետարիստական քաղաքականություն-պետության կայունացնող քաղաքականություն, որի նպատակն է մեղմացնել տնտեսության պարբերաշրջանները Կենտրոնական բանկի կողմից առաջարկվող դրամի փոփոխության միջոցով։ Առաջարկված շրջանառության փոփոխության համար կենտրոնական բանկը կարող է փոխվել հիմնական ռեզերվների նորմը առևտրային բանկի համար, գործել բաց շուկայում, այսինքն՝վաճառել կամ առնել պետական պարտատոմսեր բնակչությունից, կամ տպել դրամ։
Մոնետար քաղաքականության առավելությունն այն է, որ բանկային համակարգը ավելի արագ է գործում մոնետար քաղաքականության վրա, քան ֆիսկալի։ Խթանող մոնետար քաղաքականությունը նույնպես շահավետ է ոչ միայն բնակչության այլև կոմերցիոն բանկերի համար, քանի որ փողային զանգվածի ավելացման դեպքում բանկերը կարող են ավելի շատ վարկեր տրամադրել։
Որպես մոնետար քաղաքականության թերություն կարելի է առանձնացնել այն, որ դրամի առաջարկի փոփոխությունը կախված է ոչ միայն կենտրոնական բանկից, այլ նաև կոմերցիոն բանկերի արդյունավետությունից և տնային տնտեսությունի վարքագծից, որը շատ ժամանակ մոնետար քաղաքականությունը դարձնում է ավելի երկարատև իր կատարումով, քան՝ ֆիսկալը։
Ապակլի
Ապակլի, լեռ Հայաստանի Լոռու մարզում, Վիրահայոց լեռնաշղթայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Պոլին Բըրնս
Պոլին Բըրնս (Pauline Burns, ամբողջական անունը՝ Pauline Powell Burns, ), ամերիկացի նկարիչ, նաև երաժիշտ (դաշնակահար)։
Եղել է առաջին աֆրոամերիկացի նկարիչը, ով ցուցադրել է իր ստեղծագործությունը Կալիֆորնիայում 1890 թվականին ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1872 թվականին Կալիֆոռնիայի Օքլենդում՝ Ուիլյամ Փաուելի ("William W. Powell") և նրա կնոջ՝ Ջոզեֆ Թըրների ("Josephine Turner") ընտանիքում։ Նրա նախապապը դարբին Ջոզեֆ Ֆոսեթն էր ("Joseph Fossett"), Թոմաս Ջեֆերսոնի ստրուկներից մեկը, որը 1826 թվականին ազատ էր արձակվել նրա որոշմամբ։
Արդեն վաղ տարիքում Պոլինը երաժշտական և գեղարվեստական տաղանդ է ցուցաբերել, սովորել է նկարչություն, դաշնամուր նվագել։ Ենթադրվում է, որ նա ինքնուս նկարիչ է ։
Ենթադրվում է, որ Պոլին Բըրնսը առաջին աֆրոամերիկացի նկարիչն էր, որը Կալիֆորնիայում ինչ-որ տեղ ցուցադրվել էր։ Նա, հավանաբար, սկսել է ցուցադրել իր նկարները 14 տարեկանում, իսկ նրա առաջին հայտնի հանրային ցուցահանդեսը եղել է «Mechanics' Institute Fair»-ում՝ Սան Ֆրանցիսկոյում 1890 թվականին։ Չնայած նրան, որ նրա ճանաչում են բերել, բայց ավելի շատ Պոլինը արդեն հայտնի էր որպես դաշնակահարուհի և աֆրոամերիկացիների պատմության մեջ Կալիֆորնիայում հայտնի է բացառապես որպես դաշնամուրի ուսուցիչ ։
Իբրագիմովո (այլ կիրառումներ)
Իբրագիմովո, կարող է վերաբերել՝
Պոլին Բըրնս
Կենսագրություն
Նկարչուհու աշխատանքները սակավաթիվ են, մասամբ այն պատճառով, որ նա մահացել է երիտասարդ տարիքում տուբերկուլյոզից։ Հայտնի է, որ նա նկարել է լանդշաֆտներ և նատյուրմորտներ. նրա որոշ աշխատանքներ պահպանվել են։
1893 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ամուսնացել է Էդվարդ Բըրնսի հետ, նրանք երեխաներ չունեին ։
Մահացել է 1912 թվականին Օքլենդում։ 1925 թվականին «California Native Daughters» կազմակերպության Օքլենդի բաժանմունքն անվանվել է Պոլին Բյորնսի պատվին ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Լա Լիգա 2004-05
«Լա լիգա 2004-2005», Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնության 74-րդ առաջնությունը ։ Բարսելոնա ֆուտբոլային ակումբը 17-րդ անգամ դարձավ չեմպիոն։ Առաջնությանը մասնակցում էին 20 ակումբներ։ Տեղի է ունեցել 380 խաղ և խփվել է՝ 980 գոլ։
Խաղերի արդյունքներ
Հասցե։ www.rsssf.com
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2004 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2005 ֆուտբոլում Կատեգորիա:Լա Լիգայի մրցաշրջաններ
Օս-ինգուշական հակամարտություն
Օս-ինգուշական հակամարտություն (Осетино-ингушский конфликт), էթնաքաղաքական հակամարտություն Հյուսիսային Օսիայի (ՌԴ կազմում) Պրիգորոդնի շրջանի տարածքում, որը 1992 թվականի հոկտեմբերի 31-ից մինչև նոյեմբերի 4-ը հանգեցրեց ռազմական գործողությունների իրականացմանը և դրա արդյունքում սպանվեցին բազմաթիվ օս և ինգուշ բնակչություն։ Հակամարտությունը դեռ կարգավորված չէ։
Կոստրիժևկա
Կոստրիժևկա (Кострижівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում։
Օս-ինգուշական հակամարտություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմական հակամարտություններ հետխորհրդային տարածքում Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի պատմություն Կատեգորիա:Ինգուշիայի պատմություն Կատեգորիա:Միջէթնիկ հակամարտություններ Կատեգորիա:1992 հակամարտություններ
Կոստրիժևկա
2008 թվականի տվյալներով Կոստրիժևկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 2 819 մարդ։
Իբրաևո (այլ կիրառումներ)
Իբրաևո, կարող է վերաբերել՝
Նյուխտա
Նյուխտա (Нюхта), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Մեդվեդևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Մեդվեդևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավսիդ (առասպելական երկիր)
Ավսիդ, առասպելական երկիր, որը աշխարհագիրները տեղադրում են Մեծ Հայքի Աղձնիք աշխարհի Թլկուրան ավանի շրջանում։ Ըստ Աստվածաշնչի այստեղից էր Հոբ Երանելին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առասպելական երկրներ
Փերիներ. Հրեշի առասպելը
'''Փերիներ. Հրեշի առասպելը ''' (Tinker Bell and the Legend of the NeverBeast), լիամետրաժ համակարգչային անիմացիոն ֆիլմ, թողարկել է «DisneyToon Studios»-ն 2014 թվականին։
Սյուժե
Անիմացիոն հեքիաթը պատմում է մի զարմանալի պատմության մասին, որը ուրախ և տաղանդավոր փերի Ֆաունայի մասին է։ Նա համոզված էր այն բանում, որ գրքի մասին չի կարելի խոսել, միայն նրա կազմին նայելով, ինչպես կենդանիներին իր ժանիքներով, դրա համար էլ նա ընկերություն էր անում Նետլանդիայի խորհրդավոր հսկայի հետ, որին կոչում էին Հրեշ։
Այդ ժամանակ կախարդական փերիների խումբը հետախոզում էին այդ սարսափլի գազանին և պատրաստվում էին ավելի շուտ որսալ նրան, քան նա կոչնչացներ նրանց իրենց իսկ տան մեջ։ Նրանք ուզում էին գտնել Հրեշին։ Ֆաունան, որպեսզի պաշտպանի իր նոր ընկերոջը, պետք է ապացուցեր բոլորին որ նրա բարի է և չի պատրաստվում որևէ մեկին վնասել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Արսաբիա
Արսաբիա, լեռներ ուրարտաասորեստանյան սահմանագլխին, հիշատակված սեպագիր արձանագրություններում։ Արսաբիայի գագաթներում կային ուրարտական պարսպապատ 21 «բերդաքաղաքներ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2004
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2004, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 44-րդ խաղարկության եզրափակիչ խաղն է, որը տեղի է ունեցել Կարդիֆի «Միլենիում» ստադիոնում։ «Միդլսբրոն» 2-1 հաշվով հաղթեց «Բոլտոն Ուոնդերերսին» և նվաճեց ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ Կատեգորիա:2004 ֆուտբոլում
Գայլի արձանիկ (մ․թ․ա․ 6-5-րդ դարեր, Այրում)
Գայլի արձանիկ,  6-5-րդ դդ. Այրումում հայտնաբերված բրոնզե ձուլածո ֆիգուրա, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2225-26 համարի ներքո։
Նկարագրություն
Փոսորակ շրջանի մեջ առնված աչքերը, կլորավուն դունչը գծազարդ է։ Խոշոր ատամնաշարով երախը բաց է։ Կենդանու կեցվածքը լարված է, առջևի ոտքերն մեկնած են առաջ, ետևինները`թեթևակի կքած։ Ոտնաթաթերին նշված են ճանկերը։ Պոչը երկար է, ծայրին գալարապտույտով։ Գայլը և շունը կապված են անդրշիրիմյան աշխարհի հետ ։
Պաշտամունք
Հայոց հին հավատալիքներում շներին վերագրվում էր հանգուցյալի հոգին անդրշիրիմյան աշխարհ առաջնորդելու և մահացածներին վերակենդանացնելու հատկանիշ։ Արձանիկն, անշուշտ, պաշտամունքային է և կերպավորում է հարալեզներին`շնագլուխ աստվածություններ, որոնք հին հայկական դիցարանում կապվում էին մահվան և վերակենդանացման հավատալիքների հետ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հնագիտություն Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Տետրագոնային համակարգ
Տետրագոնային համակարգ ( τετράγωνος -քառանկյուն), քառանկյունային համակարգ, միջին կարգի բյուրեղագիտական համակարգ, բնութագրվում է չորրորդ կարգի մեկ պարզ կամ ինվերսիոն առանցքով։ Տետրագոնային համակարգին պատկանում համաչափության 7 տեսակ (տետրագոնա-բուրգային -4, տետրագոնա-երկբուրգային - mm տրագոնա-երկբուրգային, m տերագոնա-տրապեցոէդրային -422,․ աեարագոնա-տեարաէդրային 4, տետրագոնա-սկալենոէդրային -42m)։ Տետրագոնային համակարգի բյուրեղներին հատուկ է ուղղանկյուն կոորդինատային համակարգը, որտեղ չորրորդ կարգի առանցքը երրորդ (ուղ ղաձիգ) առանցքն է, մյուս երկուսը գտնվում են հորիզոնական հարթության վրա, իրար հետ կազմելով 90°-ի անկյուն։ Բյուրեղացանցի պարամետրերն են՝ a=b=f=c, a=3=7=90°
Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
(7333) Բեկ-Բորսենբերգեր
(7333) Բեկ-Բորսենբերգեր (Bec-Borsenberger), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,578796 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0975 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0601 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1512,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,238001 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,84° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դիսպերս վերլուծություն
Դիսպերս վերլուծություն քիմիայում, դիսպերս համակարգերի դիսպեյսության որոշման եղանակների ամբողջություն։ Դիսպերս վերլուծության եղանակներով որոշում են        հեղուկներում կամ գազերում դիսպերսված մասնիկների, իսկ ծակռտվեն նյութերում՝ ծակոտիների չափերը։ Կիրառվող եղանակի ընտրությունը կախված է դիսպերս համակարգերի   տեսակներից և մասնիկների մանրացվածության աստիճանից։ Պինդ նյութի ծակոտկենության աստիճանը որոշելու համար չափում են նրա տեսակարար մակերնույթը․ այդ նպատակով   որոշում ևն գազերը կամ լուծված նյութերը ադսորբելու նրանց ունակությունը, լուծվելու արագությունը են։ Դիսպերս վերլուծության եղանակների մի խումբը հնարավորություն է տալիս  որոշել մասնիկների բաշխումը ըաո չափերի, իսկ մյուսները՝ նրանց մեծությունների միայն միջին արժեքը։ Դիսպերս վերլուծությունը օգտագործվում է գիտության ն      արդյունաբերության մեջ։ Դիսպերս վերլուծությունում կիրառվող եղանակների ընտրությունը կախված է, մասնավորապես, մասնիկների մանրացվածության աստիճանից (տես աղյուսակը)։
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական վիճակագրություն
Իգենչե (այլ կիրառումներ)
Իգենչե, կարող է վերաբերել՝
(103) Հերա
(103) Հերա (Hera), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1868 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Ջեյմս Վոթսոնի կողմից Դետրոյտում ։ Անվանվել է Հունական դիցաբանության Հերա աստվածուհու, Զևսի կնոջ, անունով։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,700717 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4802 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9212 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Հերա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,468 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1621,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222068 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,42° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1868 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջեյմս Վոթսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պումաներ
Պումա (Puma), Գիշատիչ Պումա կենդանիների ցեղ կատվազգիների ընտանիքից, կենդանատեսակների պումայի ցեղ։ Այս պումա ցեղին պատկանում է երկու 2 կենդանատեսակ Պուման ու պումարունդի այսինքն յագուարունդին
Գրականություն
Կատեգորիա:Կատվազգիներ
Իգենչելյար (այլ կիրառումներ)
Իգենչելյար, կարող է վերաբերել՝
Կողթի ցեմենտի գործարան
Կողթի ցեմենտի գործարան, կամ Ղազախի ցեմենտի գործարան (Qazax Sement Zavodu), Ադրբեջանական Հանրապետության Կողթի շրջանի Գագաշեն գյուղի մոտակայքում գտնվող ցեմենտի գործարան։ Տարեկան արտադրում է մեկ միլիոն տոննա ցեմենտ և հանդիսանում է երկրի խոշորագույն ցեմենտ արտադրող կազմակերպություններից ։
Պատմություն
Գործարանի կառուցումը սկսվել է 2010 թվականի մարտին, իսկ 2013 թվականի ապրիլից սկսվել է ցեմենտի արտադրությունը։ Կլինկերի արտադրության գիծը գործարկվել է 2014 թվականի օգոստոսին ։
Արտադրանք
Գործարանը արտադրում է սուլֆատակայուն ցեմենտ և այլ նմանատիպ նյութեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Ադրբեջանում Կատեգորիա:Ադրբեջանի ցեմենտային ընկերություններ Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Նորագույն շրջանի հայկական կինո
Նորագույն շրջանի (1991-2011 թվականներին) կինոն Խորհրդային Միության փլուզումից հետո կինոն հայտնվել է նոր որոնումների բեկումնային փուլում։ Անկախության առաջին տասնամյակում Հայաստանի Հանրապետությունում նկարահանվել են 30-ից ավելի լիամետրաժ ու կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմեր։ Հիմնվել են մի շարք անկախ կինոստուդիաներ, որոնց մի մասը տնտեսական անբարենպաստ պայմանների պատճառով փակվել է։