cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զոյա Գայդայ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Արդաշավա (Զանգեզուրի գավառ)
Բնակչություն
Ժամանակին եղել է հայաբնակ գյուղ։ 1886 թվականին գյուղն ունեցել է 240 ադրբեջանցի բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
1986 թվականի դրությամբ գյուղում պահպանված էին հայկական եկեղեցու, գերեզմանոցի և այլ շինությունների ավերակները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական (Reprezentacja Polski w piłce nożnej), ներկայացնում է Լեհաստանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և ընկերական հանդիպումներում։ ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում ամենաբարձր դիրքը 16-րդ տեղն է, գրանցվել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։ Լեհաստանի ֆուտբոլիստների հիմնական մարզադաշտը համարվում է Վարշավայի Մեծ մարզադաշտը։ Լեհաստանի Ֆեդերացիայի մարզիչը Ադամ Նեվուալկան է։ Լեհաստանի ֆուտբոլը հասավ իր հզորության գագաթնակետին 1970 թ. Հավաքականի օրոք։ Այդ ժամանակահատվածում Լեհաստանը հասցրեց տանել իր ամենամեծ նվաճումը- Հաղթանակ Բրազիլիայի ընտրանու դեմ պայքարում։ 1991 թ. Ստեղծվում է Լեհաստանի այժմյա հավաքականը, որը իր առաջին խաղը անցկացնում է տանուլ տալով Հունգարիայի դեմ պայքարում։ Պատմության մեջ ամենամեծ հաշվով հաղթանակը տոնել է 2009 թ. ապրիլ 1-ին, սեփական հարկի տակ հաղթելով Սան-Մարինոին տասը գնդակի առավելությամբ։ Ամենամեծ հաշվով պարտությունը կրել է հեռավոր 1948 թվականին, Կոպենհագենում ութ անպատասխան գնդակ ընդունելով Դանիայի կողմից։ ՈՒԵՖԱ-ի որոշմամբ 2012 թվականին Եվրոպայի խաղերը անցկացվում է Լեհաստանում և Ուկրաինայում։ Դասակարգման ժամանակ Լեհաստանը ընդգրկվում է Ա խմբում։ Ա խմբում էին նաև Հունաստանը, Չեխիան և Ռուսաստանը։
Հավաքականի կազմը
Նոյեմբերի 10, 2014
Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թբիլիսի)
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (նաև՝ Մուղնեցոց Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, მუღნის სურფგევორქის ეკლესია), հայկական առաքելական կիսավեր եկեղեցի Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի Կալա թաղամասում՝ Բեգլար Ակոսպիրելի 8 հասցեում   : Հանդիսանում է Հայ առաքելական եկեղեցու և Վրաց ուղղափառ եկեղեցու միջև վիճաբանության առարկա, որի պատճառով էլ կառույցը պետական համապատասխան մարմինների կողմից չի արժանացել անհրաժեշտ ուշադրության և հայտնվել է կիսավեր վիճակում   ։
Պատմություն
Սուրբ Գևորգ եկեղեցու հիմնադրման մասին ստույգ տվյալներ առայժմ հայտնի չեն։ Շրջանառվում է ինչպես 1356 և 1751 թվականները։ Հիմնադրումից մինչև Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումը եղել է Տփղիսի (ներկայիս Թբիլիսիի) հայկական մշակութային և կրոնական ազդեցիկ կենտրոններից։ Վրաստանի թագավորի որդու հիվանդության պատճառով վրաց արքան խնդրանքով դիմում է Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին, որպեսզի վերջինս թույլատրի Հայաստանի Մուղնի գյուղի Սուրբ Գևորգ եկեղեցում պահվող Սուրբ Գևորգի մասունքները տեղափոխել Տփղիս։ Սակայն թագավորի որդին մահանում է, երբ մասունքները դեռևս ճանապարհին էին։ Սրբի մասունքները, հասցնելով Վրաստանի մայրաքաղաք, որոշում է կայացվում այն թողնել քաղաքի նորակառույց հայկական առաքելական եկեղեցում։ Այս հանգամանքնել հիմք է հանդիսացել, որ եկեղեցին կոչվի Մուղնու Սուրբ Գևորգ   ։
1852 թվականին եկեղեցին հայտնվել էր ոչ բարվոք վիճակում։ Ըստ շինարարական հաշվարկների՝ անհրաժեշտ էր 4500 ռուբլի (արծաթ դրամ)։ Հայտնի է, որ շինարարական աշխատանքների վերահսկողներից է եղել երեցփոխ Գևորգ Մանդինյանցը։ Այս վերանորոգման մասին քիչ տեղեկություններ են հայտնի։ Ըստ որի՝ 1860 թվականին նախատեսվում էր քանդել եկեղեցու հյուսիսային կողմում գտնվող իշխանուհի Մարիա Բեգթաբեգյանցի, դերձակ Ցաբոյի, Գեորգի Ամիրաղյանցի, Փողինյանցի և Քալինովի տները, իսկ տարածքը օգտագործել եկեղեցու ընդարձակման համար։ Պարսպի շինարարության համար անհրաժեշտ էր 1000 ռուբլի։ Շինարարական աշխատանքները վերահսկում էին իշխան Ղահրամյան Արղությանցը, Եագոր Թամամշյանցը և Նիկոլայ Միրիմանյանցը  ։
1893 թվականին հերթական վերանորոգման նպատակով եկեղեցու ծխականները ժողով են հրավիրում։ Սակայն վերանորոգման ընթացքի մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել  ։
Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցու շուրջ տարածված է եղել գերեզմանոց, որտեղ ամփոփվել են հայտնի հայազգի մշակութային, կրոնական, հասարակական-քաղաքական գործիչներ։ Եկեղեցու հյուսիսային կողմում ամփոփված հանգուցյալների թվում են բարեգործ Բարսեղ Հովսեփյան-Խոջայանցը, Եգոր Հովհաննիսյան-Փուրղինյանցը, մանկավարժ և խմբագիր Նիկողայոս Խոտովյանը, եկեղեցու սպասավորներ և այլն  ։
ԽՍՀՄ տարիներին Վրացական ԽՍՀ-ի իշխանությունների կողմից դարասկզբին փակված ու բռնագրավված եկեղեցին մինչև 1980-ական թվականները ծառայում էր որպես թանգարանային պահեստ։ Տարիների ընթացքում շինությունը, չնայած որպես պահեստ օգտագործվելուն, մատնվել էր անտերության, ինչի հետևանքով բավականին քայքայվել էր։ 1980-ական թվականներին եկեղեցու պատերին հայտնվեցին կառույցի համար խիստ վտանգավոր ճաքեր  ։
Վրացականացման գործընթաց
20-րդ դարի վերջին Թբիլիսիի այլ հայկական եկեղեցիների վրացականացման գործընթացին զուգընթաց Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցին նույնպես ենթարկվեց վրաց եկեղեցու, վրացական քաղաքական-հասարակական շրջանակների ուշադրության կենտրոնում։ Եկեղեցին վրացական դարձնելու բազմաթիվ փորձեր կատարվեցին, որոնք մինչ օրս էլ շարունակվում են։ Ստեղծվեց վրացականացումը հիմնավորող հսկայածավալ գրականություն, որի միջոցով փորձ էր արվում նախ Մուղնու Սուրգ Գևորգը ներկայացնել որպես վրացական, այնուհետև, հայկական կողմի ներկայացրած հիմնավոր փաստերի պատճառով, որդեգրել մեկ այլ թեզիս, այն է՝ եկեղեցու հիմքում վրացական եկեղեցի լինելը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կիսավեր վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան)‎ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հին Թբիլիսի
Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրո
Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրո (National Bureau of Economic Research, NBER), մասնավոր ոչ առևտրային կազմակերպություն ԱՄՆ-ում՝ հիմնված 1920 թվականին ԱՄՆ-ում տնտեսության օբյեկտիվ քանակական վերլուծության աջակցության համար։ Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոն համարվում է ԱՄՆ տնտեսաության միկրո-, մակրո- և միջազգային մակարդակների բարձրորակ վերլուծության խոշոր մատակարար։ Կազմակերպությունը բացի մի շարք խնդիրները՝ զբաղվում է գործնական ակտիվության շրջանների ուսումնասիրությամբ։ Բյուրոյի աշխատակից հետազոտողները պետք է կանխորոշեն տնտեսական ցիկլերի բարձրագույն և ցածրագույն կետերը և տնտեսության իրադրության ցուցանիշներ մշակեն։ NBER-ի նախագահը Ջեյմս Փոթերբան է։
NBER.org կայքը տեղեկատվություն է տրամադրում կազմակերպության բոլոր հետազոտական ծրագրերի և հրատարակությունների մասին, ներառյալ՝ հրապարակումները, NBER հետազոտական ծրագրերը տնտեսագիտության տարբեր բնագավառներում, վիճակագրական տվյալների բազաները, աշխատակիցների մասին տեղեկատվություն, օգտակար հղումներ տնտեսագիտական թեմաներով։ 2002 թվականի վերջին NBER-ն ուներ շուրջ 20 հետազոտական ծրագիր հետևյալ թեմաներով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտական կազմակերպություններ
Մակինտոշ (այլ կիրառումներ)
Մակինտոշ (McIntosh, Macintosh, Mackintosh; Mac an Tòisich), շոտլանդական ազգանուն է, որից էլ ծագել են մի շարք հատուկ անուններ։
Խաթրավանք
Խաթրավանք, Խադավանք, ճարտարապետական հուշարձան Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գյուղից արևմուտք, Դադիվանքից հարավ-արևելք, Թարթառ գետի աջ ափին ։
Ճարտարապետություն
Խաթրավանքը եղել է միջնադարյան ճարտարապետական նշանավոր վանական համալիր։ Այնտեղ գտնվում է խաչքարերի արժեքավոր հավաքածու, որոնք հարուստ են վիմական արձանագրություններով։ Արձանագրություններից մեկում նշվում է Հովհաննես Խաչենեցու մասին, ով հավաքել է խաչեր ու խաչարձաններ, ձեռագիր մատյաններ և այլ սրբություններ, որոնք նվիրել է վանքին ։
Վանքը բաղկացած է մի քանի մատուռ-եկեղեցիներից, գավիթից, կրկնահարկ մահարձանից, տապանատուն-գավիթից, սեղանատնից և օժանդակ այլ շինություններից, որոնց կառուցումը պարզվում է ժամանակագրական հերթականությամբ՝ ըստ որմակից շինությունների  ուսումնասիրությամբ։ Ամենավաղ գրավոր արձանագրությունները 12-րդ դարի խաչքար է, ըստ  որ վանքի ամենահին շինությունը միանավ փոքրիկ եկեղեցին է ՝ կառուցված 1182 թվականին Դեսումի դստեր Սեդայի կողմից։ Խաչքարի տարածքում եղել է գերեզմանատուն խաչքարերով և տապանաքարերով, որոնք մշակութային անկման շրջանում օգտագործվել են իբրև շինարքար։ Վանքի տարածքում շինարարական ակտիվ աշխատանքներ իրականացվել են 1225 թվականին, երբ 1182 թվականի և 1204 թվականի կառուցած եկեղեցիների միջև եղած տարածքում կառուցվել է գավիթը, իսկ Զաքարե և Իվանե եղբայրների քույրը՝ Դոփ իշխանուհին, գավիթի հետ կառուցում է մի մատուռ, որի մասին պահպանվել է վիմական արձանագրություն։ Վանքի գլխավոր շինությունները կուցվել են մինչև 1239 թվականը։ Արդեն ուշ միջնադարում վանական համալիրի տարածքում սկսվել են վերանորոգման աշխատանքներ։ Գավիթ-եկեղեցին վերանորոգվել է 1691 թվականին, որի ընթացքում պատերի մեջ որպես շինաքարեր ագուցվել են անարձանագիր խաչքարեր և տապանաքարեր ։
Եկեղեցի
1204 թ. շինարարական արձանագրությունը փաստում է, որ կառուցվել է վանքի երկրորդ եկեղեցին, Ներսից խաչաձև, արտաքինից ուղղանկյուն, չորս անկյուններում ավանդատներով հորինվածք ունի։ Հատակագիծը անհամաչափ է։ Աղոթասրահի մեջ ներառված են ուղղանկյուն բեմ ունեցող միանավ թաղածածկ երկու մատուռ-ավանդատները։ Ներսի սյուները սրբատաշ գորշ քարից են, զարդարված քանդակներով։ Չորս սյուներից երկուսը ամբողջական են, իսկ մյուս երկուսը կազմված են երկու կտոր քարից։ Խարիսխները քանդակված են ավետարանիչների խորհրդանիշներ։ Բեմը ավագ խորանով տեղավորված է արևելյանպատի կիսաշրջանի մեջ։ Կան նաև երկու մեծ և երկու փոքր խորաններ։ Ներսից պատերը ծեփված են կրաշաղախով։
Զանգակատուն
Եկեղեցուն կից է փլված զանգակատունը։ Կիսավեր պատերից երևում է, որ զանգակատունը եղել է կրկնհարկ՝ տորոնագույն քարով երեսպատված։
Սեղանատուն
Զանգակատան հյուսիսային մասում գտնվում է սեղանատունը։ Այն թաղածածկ դահլիժ է։ Հարավարևելքից- հյուսիսարևմուտք ձգվող սեղանատան դիրքը կարևոր դեր է խաղում համալիրի ճարտաչապետության ընդհանուր լուծման մեջ։ Այն լավ է պահպանված։ Պատերը և թաղը կառուցված են տեղական կոպտատաշ քարերից, կրաշաղախով միայն թաղակիր կամարները և որմնասյուներն են շարված սրբատաշ քարերով։
Բաղկացած է երկու դահլիճից։ Մեծ դահլիճն ունի բուխարի (օջախ), պատերի մեջ պահարաններ (խորշեր) և մեկ լուսամուտ։ Իսկ մյուս դահլիճը ունի միայն մեկ պտրահան։
Օժանդակ շինություններ
Եկեղեցու հյուսիսարևելյան թևում է գտնվում մեկ այլ շինություն, որը կազմվեծ է երկու սրահից։ Առաջին մեծ սրահը շինված է ժամատներին հատուկ ոճով և նմանությամբ։ Կամարակապ, երդիկավոր ծածկը քառանիստ է։
Պարսպապատերը, խցերը և այլ շինությունները գտնվում են բուսածածկույթների տակ, այդ իսկ պատճառով վանական համալիրի ամբողջական գլխավոր հատակագծի պատկերը անհնար է տալ։ Նույնիսկ շինությունների տանիքներն են ծածկված ծառերով ու թփուտներով։ Մեծ եկեղեցու երկթեք ծածկը լիովին ծածկված է ծառերով։
Խաթրավանքից արևմուտք՝ ժայռի մեջ, գտնվում է Խաթրա բերդը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Արցախի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի շենքեր և կառույցներ
Սերիա A (Բրազիլիա)
Բրազիլիայի ֆուտբոլի առաջնություն (Campeonato Brasileiro Série A) — Բրազիլիայի առաջատար ակումբների մրցաշար, որտեղ որոշվում է Բրազիլիայի չեմպիոնը։
Պատմություն
Բրազիլիա — դաշնային հանրապետություն։ Եվ այս կարգին երկրում հստակորեն հավատարիմ են մնում նաև սպորտի մեջ, և ֆուտբոլը բացառություն չէ։ 20-րդ դարի սկզբին պետության տարբեր նահանգներում սկսեցին կազմակերպել սեփական առաջնություններ, և ֆուտբոլային ասոցացիաների միջև փոխհարաբերությունները հաճախ բավականին լարված էին լինում, ինչը որոշակիորեն ազդում էր նաև ազգային հավաքականի կազմավորման գործընթացի վրա։ Նահանգների առաջնությունների հզորության մասին կարելի է դատել՝ ելնելով նրանից, որ 1970թ․ դրությամբ Բրազիլիայում, որը արդեն 3 անգամ նվաճել էր աշխարհի առաջնության չեմպիոնի տիտղոսը, փաստացի պաշտոնական առաջնություն գոյություն չուներ։
Սկզբնական շրջանում առաջատար էին Սան-Պաուլո (Պաուլիստայի առաջնություն) և Ռիո դե Ժանեյրո/Գուանաբարա (Կարիոկայի առաջնություն) նահանգների մրցաշարերը։ 1950-ական թվականներից սկսած նրանց միացան նաև Ռիու Գրանդի դու Սուլ (Գաուշուի առաջնություն) և Բաիի (Բաիանոյի առաջնություն) նահանգները։ Այժմ վերջինս կորցրել է իր հեղինակությունը, իսկ 4-րդ տեղում է Մինաս Ժերայս նահանգի Մինեյրոյի առաջնությունը (1960-ական թվականներից)։
Լիբերտադորեսի գավաթի խաղարկությունում հայտ ներկայացնելու համար պահանջվում էր միասնական առաջնություն ունենալ։ Սկզբում դրա դերը խաղում էր Բրազիլիայի գավաթը, որը պորտուգալերենով անվանվում էր Taça Brasil, հետո Ռոբերտաոյի առաջնություն (վերջինս Ռիո Սան Պաուլո նահանգի հին առաջնության ընդհանրացված տարբերակն էր ամբողջ Բրազիլիայի համար)։
1971թ․ սկսած Բրազիլիան վերջապես ունեցավ պաշտոնական առաջնություն։ Նահանգների նախընտրությունները բավարարելու համար Բրազիլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան հաճախ փոխում էր առաջնության ձևաչափը և մասնակիցների քանակը։ Առաջնությունները երկար ժամանակ ուղեկցվում էին բազմաթիվ սկանդալներով։
1987թ․ սա հանգեցրեց Բրազիլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից իրենց «Տասներեքի ակումբ» կոչող ակումբներին առանձին առաջնություն տեղափոխելուն, որն ավարտվեց «Ֆլամենգոյի» հաղթանակով (առաջնությանը մասնակցեցին Բրազիլիայի ամենահզոր և ամենահայտնի ակումբները և իր մակարդակով պաշտոնական առաջնությունը չէր կարող համեմատվել այս առաջնության հետ)։ Աստիճանաբար իրավիճակը հարթվեց, չնայած 2000թ․ առաջնությունը ընդհանրապես փլուզվեց․ դրա փոխարեն անցկացվեց Ժոաո Ավելանժայի գավաթը, բայց հաղթողը (Վասկո դա Գամա) համարվում է Բրազիլիայի լիակատար չեմպիոն։
Վերջապես, սկսած 2003 թվականից, չեղյալ հայտարարվեց մրցույթի օլիմպիական համակարգը, և մրցաշարը դարձավ լիակատար առաջնություն՝ հաղթողի որոշման երկշրջան սկզբունքով։
Ձևաչափ
Բրազիլիայի առաջնությանը մասնակցում են 20 ակումբներ։ Մրցաշրջանի ընթացքում (մայիսից դեկտեմբեր) յուրաքանչյուր ակումբ մյուսների հետ խաղում է երկու անգամ՝ մեկ անգամ սեփական դաշտում, մեկ անգամ մրցակցի, ընդհանուր առմամբ 38 հանդիպում։ Ակումբները մրցաշարարային աղյուսակում դասավորվում են ըստ հավաքած միավորների, հաղթանակների, գնդակների տարբերության և գոլերի քանակով։ Յուրաքանչյուր մրցաշարի ավարտին ակումբը, որը հավաքել է ամենաբարձր միավորները, նվաճում է առաջնության հաղթողի տիտղոսը։ Եթե երկու կամ ավելի ակումբների միջև միավորները հավասար են, կիրառվում են հետևյալ կանոնները ․
Եթե միավորների քանակը երկու կամ ավելի ակումբների միջև հավասար է, ապա հորիզոնականի որոշման համար հաշվի են առնվում հետևյալ գործոնները․
Եթե բոլոր ցուցանիշները հավասար են, հաղթողը որոշվում է ըստ արդար խաղի․
Եթե այսպիսի իրավիճակ առաջանում է այն ակումբների միջև, որոնք պայքարում են առաջնությունում մնալու կամ միջազգային մրցաշարի մասնակցելու համար արդար խաղը հաշվի չի առնվում․ չեզոք դաշտում տեղի ունեցող փլեյ-օֆֆ խաղը որոշում է հաղթողին, որը զբաղեցնում է մեկով բարձր հորիզոնական վերջնական մրցաշարային աղյուսակում։ Հակառակ դեպքում վիճակահանությունը կորոշի վերջնական դիրքերը։
Մրցաշրջանի արդյունքներով Սերիա Բ-ում առավելագույն միավորներ հավաքած 4 ակումբները փոխարինում են Սերիա Ա-ում վերջին 4 հորիզոնականը զբաղեցրած ակումբներին։
Միջազգային մրցաշարեր
Սկսած 2016թ․ մրցաշրջանից Սերիա Ա-ի 6 լավագույն ակումբները հաջորդ տարի մասնակցում են Լիբերտադորեսի գավաթին։ Առաջին 4 ակումբները միանգամից խմբային փուլ են անցնում։ 5-րդ և 6-րդ հորիզոնականները զբաղեցրած ակումբները մրցաշարը սկսում են 2-րդ փուլից և պետք է անցնեն որակավորման երկու փուլ, որպեսզի հայտնվեն խմբային փուլում։
Բրազիլական ակումբները նաև կարող են մասնակցել Լիբերտադորեսի գավաթին՝ հաղթելով հենց մրցաշարը, Բրազիլիայի գավաթը կամ Հարավամերիկյան գավաթը։ Եթե ակումբը, որը ավարտում է մրցաշրջանը առաջին վեցնյակում, դառնում է Բրազիլիայի գավաթի, Հարավամերիկյան գավաթի կամ Լիբերտադորեսի գավաթի հաղթող, ապա Լիբերտադորեսում մնացած տեղերը հատկացվում են մրցաշարային աղյուսակում հաջորդ լավագույն հորիզոնականները զբաղեցրած ակումբներին։ Այսինքն՝ 7-րդ, 8-րդ և 9-րդ տեղերը զբաղեցրած ակումբները նույնպես կարող են հնարավորություն ստանալ մասնակցելու մրցաշարի առաջին փուլին։
Բացի դրանից, սկսած 2016թ․ մրցաշրջանից, ակումբները, որոնք Սերիա Ա-ում զբաղեցնում են 7-րդից 12-րդ հորիզոնականները, իրավունք են ստանում հաջորդ տարի մասնակցելու Հարավամերիկյան գավաթին։ Բայց, ինչպես նշեցինք, կախված 3 գավաթների խաղարկությունների արդյունքներից՝ Հարավամերիկյան գավաթին կարող են մասնակցել 13-րդ, 14-րդ և անգամ 15-րդ հորիզոնականները զբաղեցրած ակումբները։ Այդպիսով, Սերիա Ա-ն կարող է մայրցամաքային առաջնություններին որակավորել 12-ից մինչև 15 ակումբներ։
Ռոբերտանի գավաթի հաղթողներ
Անցկացվել է Ռոբերտանի գավաթի (պաշտոնապես՝ Ռոբերտո Գոմես Պեդրոզի գավաթ) 4 խաղարկություն, որոնք այժմ համարվում են Բրազիլիայի առաջնության նախատիպերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Բրազիլիայում
Գարուշ Խաժակյան
Գարուշ (Կարապետ) Խաչատուրի Խաժակյան, հայ խորհրդային դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1961)։
Կենսագրություն
1931 թվականին ավարտել է Լենինականի թատրոնին կից ստուդիան։ 1931-1936 թվականներին աշխատել է Երևանի բանվորական, 1936 թվականից՝ Սունդուկյանի անվան թատրոններում։ Դերերից են՝ Մասիսյանց (Սունդուկյանի «Խաթաբալա»), Էրեկլե (Յուժին-Մումբատովի «Դավաճանություն), Նեզնամով (Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»), Ռուբեն (Գ. Տեր-Գրիգորյանի «Այս աստղերը մերն են»), Ֆերդինանդ (Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Մարիա Ալթման
Մարիա Ալթման (Maria Altmann, ), շաքարավազի արտադրությամբ զբաղվող ավստրիացի Ֆերդինանդ Բլոխ-Բաուերի զարմուհի և ժառանգորդ։
Կենսագրություն
Մարիա Ալթմանը փաստաբան Գուստավ Բլոխ-Բաուերի և նրա կնոջ՝ Թերեզա Բաուերի դուստն էր։ Մարիաի հայրը Ֆերդինանդ Բլոխ-Բաուերի եղբայրն էր, մայրը՝ Ադել Բլոխ- Բաուերի քույրը։ Ֆերդինանդ և Գուստավ Բլոխ եղբայրները 1917 թվականին իրենց ազգանունները փոխել են Բլոխ-Բաուեր կրկնակի ազգանվան, քանի որ Բաուեր ընտանիքի բոլոր որդիները կամ անժառանգ են, կամ ունեցել են միայն դուստրեր։ 1937 թվականին Մարիա Բլոխ-Բաուերն ամուսնացել է Ֆրից Ալթմանի հետ, որը տեքստիլ արտադրությամբ զբաղվող Բեռնհարդ Ալթմանի եղբայրն էր։ Հորեղբայր Ֆերդինանդը  հարսանիքին Մարիային նվիրել է մահացած կնոջ՝ Ադելի, այն նույն վզնոցը, որով նա պատկերված էր հայտնի ոսկյա դիմանակարում։
1938 թվականին՝ նացիստների կողմից Ավստրիայի անշլյուսից հետո, Ֆրիցը ձերբակալվել և ուղարկվել է Դախաու համակենտրոնացման ճամբար։ Համակենտրոնացման ճամբարից ազատվելուց հետո Ֆրիցը և Մարիան փախել են ԱՄՆ և  ապրել Լոս Անջելեսում։ 1945 թվականին Մարիան ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն։ Ֆրիցը և Մարան ունեցել են չորս երեխա։
Մարիա Ալթմանի գործ
Մարիա Ալթմանի հորեղբորը, չեխոսլովակյան շաքարավազ արտադրող Ֆերդինադ Բլոխ-Բաուերին պատկանում էր ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի նկարների ոչ մեծ մի հավաքածու, որի մեջ էին մտնում երկու բնանկարներ և իր կնոջ՝ Ադելի Բլոխ-Բաուերի երկու դիմանկարները։ Իր կտակում Ադելը, որը մահացել է 1925 թվականին, խնդրում է իր ամուսնուն փոխանցել Կլիմտի նկարները Վիեննայի Բելվեդեր պատկերասրահին։
1936 թվականին Ֆերդինանդը բնապատկերներից մեկը նվիրեց Բելվեդեր պատկերասրահին։ Սակայն նրան չհաջողվեց ամբողջությամբ կատարել կնոջ կամքը։ Արդեն 1938 թվականին՝ Ավստրիայի անշլյուսից հետո, նա ստիպված էր փախչել երկրից, որտեղ նացիստները բռնագրավել էին նրա ամբողջ ունեցվածքը, ներառյալ Կլիմտի մնացած հինգ նկարները։ 1945 թվականին մահվանից ոչ շատ առաջ Ֆերդինանդ Բլոխ-Բաուերը կազմեց կտակ, որով իր ժառանգներ անվանեց իր եղբորորդիներին՝ Մարիա Ալթմանին, Լուիզա Գաթմանին և Ռոբերտ Բենթլիին։ Նրանց էին անցնում հորեղբոր ունեցվածքի նկատմամբ բոլոր իրավունքները ։ Իսկ նկարները այդ պահին արդեն փոխանցված էին Բելվեդեր պատկերասրահին, այդ իսկ պատճառով կտակում չէին հիշատակվում։
Նկարները այդպես էլ կմնային պետության տնորինության տակ, եթե 20-րդ դարի 90-ական թվականներին միջազգային հանրությունը ավելի և ավելի ուշադրություն չհրավիրեր Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի տարիներին նացիստների կողմից իրականացված անպատիժ, այդ թվում հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված սեփականության վրա։ 1998 թվականին Ավստրիան ընդունեց օրենք նացիստների կողմից առգրավված արվեստի գործերը հետ վերադարձնելու մասին։ Միևնույն ժամանակ, Ավստրիան հետազոտության համար բացեց արխիվները։
Ավստրիացի լրագրող Հուբերտուս Չերնինը ուսումնասիրելով Բելվեդեր պատկերասրահի արխիվը, պարզեց, որ նկարների պատկերասրահում հայտնվելու պաշտոնական վարկածը սխալ է ։ Ենթադրվում էր, որ Ադել Բլոխ-Բաուերն իր կտակով նկարները թողել է երկրին, իսկ նրա ամուսինը՝ Ֆերդինանդը, դրանք նվիրել էր պատկերասրահի 1936 թվականին։ Սակայն փաստաթղթերը վկայում էին այն մասին, որ նկարների իրական սեփականատերը այդ ամբողջ ընթացքում Ֆերդինանդ Բլոխ-Բաուերն էր,ով իր ամբողջ ունեցվածքը թողել էր իր եղբորորդիներին ։
Հուբերտուս Չերնինի հոդվածներից մեկը կարդալուց հետո էր, որ Ֆերդինանդ Բլոխ-Բաուերի միակ կենդանի ժառանգորդ Մարիա Ալթմանը որոշեց դատարանի միջոցով հետ բերել իր ընտանիքին պատկանող նկարները։ Այդ ժամանակ նա պատրաստ էր Ավստրիաին թողնել դիմանկարները և խնդրել միայն բնանկարի վերադարձի մասին։ Սակայն Ավստրիան բազմիցս անտեսել է նրա առաջարկները։ Այդ պատճառով 1999 թվականին Մարիա Ալթմանը հայց ներկայացրեց Ավստրիայի դատարան ընդդեմ Բելվեդերե պատկերասրահի, որպեսզի ձեռք բերի բոլոր նկարները, որոնք ժամանակին պատկանում էին իր քեռուն։
Շուտով նա ստիպված եղավ հետ վերցնել գործը՝ Ավստրիայի օրենսդրությամբ պահանջվող հսկայական գրանցման վարձի պատճառով։ Գրանցման վճարը փոխհատուցվող գույքի արժեքի որոշակի տոկոսն է, իսկ Մարիա Ալթմանի դեպքում այն կազմել էր 1.5 միլիոն դոլար, այսինքն ՝ հինգ նկարների (135 միլիոն դոլար) արժեքի մոտ 1,1% -ը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Ավստրիայի դատարանը հետագայում իջեցրեց վճարը՝ $ 350 հազար, Ալթմանը պատրաստ չէր վճարել այդ գումարը։
Արդեն 2000 թվականին Ալթմանը Կալիֆոռնիայի շրջանային դատարան էր դիմել «Արտասահմանյան պետական անձեռնմխելիության մասին» օրենքի համաձայն:Նրա գործը հասավ մինչև ԱՄՆ Գերագույն դատարան, որը 2004 թվականին որոշում կայացրեց, որ պետական անձեռնամխելիության համար կան բացառություններ այն դեպքերում, երբ խոսքը գնում է սեփականության մասին, որը բռնագրավվել է միջազգայի իրավունքի խախտմամբ։ Այս որոշումից հետո Մարիա Ալթմանի և Ավստրիայի միջև պարտադիր արբիտրաժ նշանակվեց երեք ավստրիացի դատավորների մասնակցությամբ ։ Ավստրիայի Գերագույն դատարանը եզրակացրեց, որ Ադել Բլոխ-Բաուերի կտակի վրա հիմնված Կլիմտի նկարների վերաբերյալ  երկրի պահանջները սխալ էին, իսկ նկարների իսկական տերը Ֆերդինանդ Բլոխ-Բաուերն էր, ով իր ամբողջ ունեցվածքը թողել էր իր ժառանգներին։ 2006 թվականի հունվարի 16-ին արբիտրաժային խորհուրդը որոշում կայացրեց, որ Ավստրիան պարտավոր է վերադարձնել Կլիմտի նկարները Ալթման ընտանիքին։ Եվ արդեն մարտ ամսին նրանք  իրենց իրական սեփականատիրոջ մոտ էին։
Հօգուտ Մարիա Ալթմանի դատարանի որոշումը ցնցող էր Ավստրիայի հասարակության և ամբողջ պետության համար։ Նկարների կորուստը Ավստրիայում ընկալվում էր որպես ազգային հարստության կորուստ ։ Դատավարությունից հետո Ավստրիայի Հանրապետությունն իրավունք ուներ գնել նկարները, և ինքը ՝ Ալթմանը, պատրաստ էր նկարները վաճառել Ավստրիային։ Բայց արժեքը, որը սահմանվել էր Ալթմանի ներկայացուցիչների կողմից (300 միլիոն դոլար), չափազանց մեծ էր պետության համար, չնայած կազմակերպվել էր դրամահավաք և բանակցություններ էին վարվում բանկերի հետ նկարները գնելու համար ։
Մարիա Ալթմանի աշխատանք մասսայական մշակույթում
Ինչպես նաև երկու գրքերում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին հավաքորդներ Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք Կատեգորիա:Ավստրիացի գործարարներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Ֆերմենտ
Ֆերմենտները կամ էնզիմները (fermentum, ζύμη, - խմորիչ, թթխմոր), սովորաբար սպիտակուցային մոլեկուլներ, ՌՆԹ մոլեկուլներ (ռիբոզիմներ) կամ դրանց խմբեր (կոմպլեքսներ) են, որոնք արագացնում են կենդանի օրգանիզմներում ընթացող քիմիական ռեակցիաները։ Էնզիմային ռեակցիայի ընթացքում փոխակերպվող մոլեկուլները կոչվում են սուբստրատներ, իսկ կառուցվողները՝ արդյունքներ:
Կենդանի օրգանիզմները կարող են գոյություն ունենալ միայն շնորհիվ իրենց եզակի հատկության՝ կինետիկորեն վերահսկել քիմիական ռեակցիաները և ըստ այդմ ճնշել թերմոդինամիկ հավասարակշռության ձգտումը։ Այստեղ ոչ պակաս կարևոր դեր ունեն կենսաբանական կատալիզատորները, որոնք ցուցաբերում են կատալիտիկ ակտիվություն և որոնց թիվը, թերևս, համընկնում է հայտնի կենսաքիմիական ռեակցիաների թվի հետ։
Ընդհանուր բնութագիր
Ներկայում կենսաբանական օբյեկտներում հայտնաբերվում է մի քանի հազար ֆերմենտ և դրանցից մի քանի հարյուրը լավ ուսումնասիրված են։ Հայտնի է, որ կենդանի բջիջը կարող է պարունակել մինչև 1000 տարբեր ֆերմենտներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կատալիզում է այս կամ այն ռեակցիան։
Ֆերմենտները մի շարք հատկություններով խիստ տարբերվում են անօրգանական կատալիզատորներից, թեև և՛ մեկը, և՛ մյուսը արագացնում են քիմիական պրոցեսները հավասարակշռության հասցնելու ընթացքում և նոր ռեակցիաներ են առաջացնում։ Ի տարբերություն անօրգանականների, կենսակատալիզատորներն ընդգծված ինտենսիվությամբ իրենց գործն անում են մեղմ պայմաններում՝ (ցածր ջերմաստիճան, նորմալ ճնշում, միջավայրի ոչ բարձր pH)։
Այսպես, սպիտակուցի հիդրոլիտիկ տրոհումը ամինաթթուների անօրգանական կատալիզատորների առկայության և 100 °C և բարձր ջերմաստիճանի պարագայում տեղի է ունենում մի քանի տասնյակ ժամում։ Իսկ յուրօրինակ ֆերմենտի առկայության ժամանակ, ընդամենը 30-40 °C ջերմաստիճանում կատարվում է մի քանի տասնյակ րոպեի ընթացքում։ Այսպիսով, ֆերմենտները ցուցաբերում են բարձր կատալիտիկ հատկություն։
Երկրորդ առանձնահատկությունը՝ ցուցաբերում են անսովոր բարձր յուրահատկություն։ Յուրաքանչյուր ֆերմենտ որպես կանոն արագացնում է մեկ քիմիական ռեակցիա կամ ծայրահեղ դեպքում մեկ տեսակի ռեակցիայի խումբ։
Վերջապես կենսակատալիզատորների և անօրգանական կատալիզատորների միջև եղած տարբերությունը կապված է ֆերմենտի սպիտակուցի բնույթի հետ։ Դա վերաբերում է ջերմունակության կախվածությանը, կախվածությունը միջավայրի pH-ից և ակտիվատորների ու ինհիբիտորների առկայությունից։ Կոոպերատիվությունը (կոոպերատիվ փոխազդեցությունը) ներգործման կոշտ ծրագրավորումը, որոնցով էլ կենսակատալիզի մեխանիզմը տարբերվում է այլ բնույթի կատալիզատորներից։
Բնության մեջ ֆերմենտների կատալիտիկ ներգործությամբ իրականանում է՝ Ֆերմենտների և դեղամիջոցների կոնտակտի շնորհիվ տեղի ունեցող պրոցեսները նպաստում են օրգանիզմի առողջացմանը։ Միաժամանակ մանրէների, թունանյութերի (տոքսիների) ազդեցության հետևանքով ֆերմենտատիվ պրոցեսների փոփոխությունը հանգեցնում է օրգանիզմի վախճանի։ Մի շարք ֆերմենտների ընդգծված կառուցվածքային տարբերությունը որոշում է օրգանիզմների տեսակների առանձնահատկությունները, իսկ կենսասինթեզի խախտումն առաջացնում է ժառանգական և այլ հիվանդություններ։
Պետք է նշել, որ որոշակի պայմաններում անջատված ֆերմենտները կատալիտիկ ակտիվությունը չեն կորցնում։ Սինթեզի իրականացումը բարձր ընտրողականության ֆերմենտի մասնակցությունը, որն արագացնում է միայն անհրաժեշտ նյութի առաջացումը, պարզեցնում է տեխնոլոգիական ռեժիմը (այլապես կստացվեր նյութերի խառնուրդ, որը հետագայում հարկավոր կլիներ անջատել)։ Բացի դրանից, մի շարք ռեակցիաներ դեռ ընդհանրապես հնարավոր չէ իրականցնել ֆերմենտներից բացի որևէ այլ կատալիզատորներով։ Այդպիսիններից են, օրինակ, դեղամիջոցների ստացման ժամանակ ընթացող ստերոիդների տրանսֆորմացիաները։
Անջատման և մաքրման մեթոդներ
Թեև լաբորատոր պայմաններում իրականացվել են 5-6 ֆերմենտների՝ ռիբոնուկլեազի, լիզոսոմի և ցիտոքրոմի սինթեզը, այնուամենայնիվ սինթեզի թանկության և բարդության պատճառով ֆերմենտների ստացման իրական ճանապարհը կենսաբանական օբյեկտներից նրանց առանձնացումն է: Առանձնացնում են նույն մեթոդներով, որոնցով և սպիտակուցները, չնայած ֆերմենտների համար գոյություն ունեն այլ միջոցներ, օրինակ՝ էքստրակցիա գլիցերինով, ինչպես նաև ադսորբենտից էլյուցիայի (հանելու) մեթոդով։ Լայնորեն օգտագործվում է իոնափոխանակիչ քրոմատոգրաֆիան, մոլեկուլյար մաղերի մեթոդը, էլեկտրոֆորեզը:
Ֆերմենտների անջատման համար անհրաժեշտ է բջջային նյութի խիստ մանրացում, մինչև ենթաբջջի քայքայումը, ռիբոսոմ, միտոքոնդրումից, միջուկ և այլն, որոնք իրենց բաղադրությունում պարունակում են շատ ֆերմենտներ։ Անջատման ընթացքում ֆերմենտների դենատուրացիան բացառելու համար ավելացնում են S-H պարունակող նյութեր (ցիստեին, գլուտատիոն, մերկապտաէթանոլ և այլն)։ Անհրաժեշտ է պահպանել ցածր ջերմաստիճան, քանի որ շատ ֆերմենտներ նույնիսկ 80 °C-ում կորցնում են ակտիվությունը (ֆերմենտատիվ)։
Պրեպարատիվ բաժանումը լավ է ստացվում, երբ ֆերմենտները 1%ից շատ են։ Այդպես միկրոօրգանիզմներից ստանում են օրինակ պրոտեազան, լիպազան, ամիլազան, թթու և հիմնային ֆոսֆարազաներ, ասպարգինազան և այլն։ Ֆերմենտների մաքրության աստիճանը որոշվում է կենսաբանական ակտիվությամբ։ Եթե հետագա մաքրման ընթացքում ակտիվությունը չի փոխվում, նշանակում է հոմոգեն է (մաքուր է)։
Կառուցվածք
Ըստ կառուցվածքի ֆերմենտները կարող են լինել միակոմպոնենտներ՝ պարզ սպիտակուցներ և երկկոմպոնենտներ՝ բարդ սպիտակուցներ։ Սակայն այս բաժանմանը պետք է զգույշ մոտենալ, քանի որ հաճախ շատ ֆերմենտների մոտ լրացուցիչ խմբերը (այդ թվով մետաղների իոններ) 1% են կազմում, որը երբեմն դժվար է հայտնաբերել։ (Մետաղի իոններ պարունակող ֆերմենտներ հանդիսանում են տրիպսինը, քիմոտրիպսինը)։
Ներկայուս ֆերմենտները ամբողջությամբ անվանում են հոլոֆերմենտ, սպիտակուցային մասը՝ ապոֆերմենտ, լրացուցիչ խումբը՝ կոֆերմենտ: Սպիտակուցային հիմնականում կովալենտ կապով, երբեմն ջրածնական կապերով, հիդրոֆոբ, իոն-իոն փոխազդեցություններով միացած խումբը կոչվում է պրոսթետիկ:
Ապոֆերմենտից հեշտ անջատվող և ինքնուրույն գոյություն ունենալու հատկություն ունեցող խումբը կոչվում է կոֆերմենտ։ Պարզվեց, որ երկկոմպոնենտ ֆերմենտների մեջ կոֆերմենտների դեր խաղում են վիտամինները (E, K, Q, B2, B1, B6, B12, C, H և այլն) կամ միացություններ, որոնք կազմված են վիտամինների մասնակցությամբ (կոենիզմ-A, HAD)։
Կատալիտիկ ակտիվությամբ օժտված է միայն երկկոմպոնենտանոց կոմպլեքսը, իսկ ոչ սպիտակուցը, ոչ էլ լրացուցիչ խումբը առանձին կատալիտիկ ակտիվություն չունեն։
Այլ է միակոմպոնենտանոց, առանց լրացուցիչ խմբի ֆերմենտի գոյության հարցը, որը փոխարկվող նյութի հետ կարող է մտնել կոնտակտի մեջ։ Այդ ֆերմենտը կատարում է սպիտակուցի մոլեկուլի այն մասը, որը կոչվում է ակտիվ կենտրոն:
Ընդունում են, որ միակոմպոնենտանոց ֆերմենտների ակտիվ կենտրոնը սպիտակուցի կառուցվածքի տարբեր մասերում գտնվող մի քանի ամինաթթվային մնացորդների համադրում է։ Այստեղից հետևում է, որ երրորդային կառուցվածքի փոփոխման հետևանքով ամինաթթվային մնացորդների հեռացումն իրարից կբերի ֆերմենտատիվ ակտիվության փոփոխում։ Բացի կատալիտիկ կենտրոնից, որն առաջանում է ամինաթթվային մնացորդներից կամ կոֆերմենտի միացումով, ֆերմենտները պարունակում են ևս 2 կենտրոն՝ Սուբստրատային կենտրոնի տակ հասկանում են ֆերմենտի մոլեկուլի այն տեղամասը, որն իրեն միացնում է ֆերմենտատիվ փոխարկման ենթարկվող սուբստրատին։
Բայց ակտիվ և սուբստրատի կենտրոնները չպետք է բացարձակացնել, ռեալ ֆերմենտներում հաճախ S-ի կենտրոնը ակտիվ կենտրոնի հետ համընկնում է։ Ավելին՝ ակտիվ կենտրոնը կարող է ձևավորվել S-ի միանալուց հետո։ Դրա համար էլ հաճախ ակտիվ կենտրոնն այդ 2-ի համադրումն է։
Ալլոստետիկ կենտրոնն իրենից ներկայացնում է ֆերմենտի մոլեկուլի այն տեղամասը, որտեղ միանում է ցմմ հաճախ բմմ, որի արդյունքում առաջանում է երրորդային կառուցվածք։ Այդ միացման հետևանքով ակտիվ կենտրոնի կոնֆիգուրացիան ուղեկցվում է ֆերմենտի կատալիտիկ ակտիվության իջեցմամբ կամ մեծացմամբ։ Այս երևույթն ընկած է ֆերմենտների կատալիտիկ ակտիվության այսպես կոչված ալլոստերիկ կարգավորման հիմքում։
Ֆերմենտների մոլային զանգվածը տատանվում է մի քանի հազարից մի քանի միլիոնների միջև։ Սակայն գոյություն ունեն ավելի մեծ մոլ զանգված ունեցող ֆերմենտներ։ Օր. գլուտադեհիդրոգենազան (M=2*106) կազմված է 6 ֆրագմենտներից (M=-336000), որոնցից յուրաքանչյուրը կազմված է 6 ենթամիավորներից 52000 մոլ զանգվածով։
Շատ կարևոր է, որ ենթամիավորներով կազմված ֆերմենտները հանդես են բերում մաքսիմում կատալիտիկ ակտիվություն, հատկապես մուլտիմեր վիճակում։ Իսկ դիսոցումը մինչև պրոմոտորներ, խիստ իջեցնում է կատալիտիկ ակտիվությունը։
Ֆերմենտների տարածական կազմավորումների նշանակությունը ի հայտ է գալիս հատկապես մուլտիէնզիմների ուսումնասիրության ժամանակ, որոնք ընդունակ են միաժամանակ արագացնել մի քանի քիմիական ռեակցիաներ։ Օրիրնակ նրանցից մեկը (E1) արագացնում է պիրոխաղողաթթվի դեկարբօքսիլացումը, երկրորդ, երրորդ ֆերմենտները կատալիզում են պիրոխաղողաթթվի օքս-ռեդ պրոցեսները։ Արդյունքում կարճ ժամանակահատվածում և տարածության մեջ այդ ֆերմենտների ազդեցության տակ իրագործվում է պիրոխաղողաթթվի փոխարկումը։ Հատկապես կատալիտիկ պրոցեսի կոոպերատիվ բնույթում թաքնված է բիոկատալիզատորների գլխավոր տարբերությունն անօրգանական կատալիզատորներից։ Դրա համար էլ բիոկատալիզատորների ինտենսիվությունը 10, 100, 1000-ավոր անգամ գերազանցում է անօրգանական կատալիզատորներին։
Ազդման մեխանիզմ
Միաբաղադրիչ և երկբաղադրիչ ֆերմենտների ազդման մեխանիզմները նույնն են, քանի որ նրանց մոլեկուլներում ակտիվ կենտրոնը ֆունկցիոնալ տեսակից նույն դերն է կատարում։ Ֆերմենտատիվ կատալիզում առաջատար դեր ունի ֆերմենտ-սուբստրատ կոմպլեքսի առաջացումը (Բրաուն 1902, S-սուբստրատ)։
Առաջին փուլում S-(S-երի) և ֆերմենտի միջև առաջանում է միացություն, որում ռեագենտները միացած են իոնական, կովալենտ, և այլ տեսակի կապերով։ Երկրորդ փուլում S-ը նրան միացած ֆերմենտի ազդեցության տակ ենթարկվում է փոփոխության՝ հեշտացնելով քիմիական ռեակիայի հետագա ընթացքը։ Երրորդ փուլում տեղի է ունենում քիմիական ռեակցիա։ Չորրորդ փուլում ստացված արդյունքներն անջատվում են ֆերմենտ-արդյունք կոմպլեքսից։
E+S ↔ ES' ↔ EP ↔ E+P Այս սխեման մշակվել է Հենրիի կողմից, հետագայում հաստատվել է Միքայելիսի և Մենթենի կողմից (1913 թ.) և հաստատված է ES, ES' և EP կոմպլեքսների անջատումով: Նշված սխեմայի վառ ապացույցն է ացետիլխոլինի հիդրոլիզի ռեակցիան։
Հատկություններ
Լինելով սպիտակուցներ նրանք ամբողջովին կրում են սպիտակուցների հատկությունները։ Դրա հետ մեկտեղ ֆերմենտները բնութագրվում են մի շարք յուրահատկություններով, որոնք արդյունք են նրանց սպիտակուցային բնույթի, որոնք զարգանում են սովորական կատալիզատորներից, ջերմակայուն են, կախված են միջավայրի pH-ից, յուրահատուկ են, ենթակա են ակտիվատորների և ինհիբիտորների ազդեցությանը։
Ջերմակայունությունը մի կողմից բերում է կատալիզի ուժեղացմանը, մյուս կողմից ֆերմենտի քայքայմանը։ Ֆերմենտների ռեակցիաների համար ճշմարիտ չէ Վանտ-Հոֆֆի կանոնը, քանի որ ակտիվ կենտրոնը փոխվում է և դառնում է անընդունակ կատալիտիկ ակտի, որն արտահայտվում է տիպիկ կորով։ Այն կենդանիների և բույսերի համար տարբեր է։ Կենդանի օրգանիզմների համար 40-500, իսկ բույսերի համար -500-ից +600:
Յուրահատկություն
Այդ ընթացքում սուբստրատում արդեն դեֆորմացվում են որոշ վալենտական կապեր և այդպիսով սուբստրատը նախատեսվում է հետագա կատալիտիկ ձևափոխման, իսկ ֆերմենտի մոլեկուլում տեղի են ունենում կոնֆորմացիոն փոփոխություններ։
Կոշլանդի հիպոթեզն ընդունում է, որ ակտիվ կենտրոնը ճկուն է ֆերմենտների ակտի-վացման և ինհիբրիդացման ներգործությունն է բացատրում նաև տարբեր գործոնների ազդեցության տակ նրանց ակտիվության կարգավորումը։ Մասնավորապես ֆերմենտի մեջ կոնֆորմացիոն ձևափոխությունը Կոշլանդը համեմատում է սարդոստայնի տատանումների հետ. երբ նրա մեջ ընկնում է սուբստրատը դրանով էլ ընդգծելով ֆերմենտի կառուցվածքի ծայրում շարժունակությունը՝ կատալիտիկ ակտի ժամանակ։ Ներկայումս Կոշլանդի հիպոթեզին աստիճանաբար դուրս է մղում տոպոքիմիական համապատասխանության հիպոթեզը՝ պահպանելով ֆերմենտի և սուբստրատի փոխադարձ մակածվածության գաղափարը, այն ուշադրությունը կենտրոնացնում է այն բանի վրա, որ ֆերմենտների ներգործության յուրահատկությունը բացատրում է առաջին հերթին ֆերմենտի կողմից սուբստրատի ճանաչմանն այն մասով, որ կատալիզի ժամանակ չի փոխվում։ Սուբստրատի այդ մասի և ֆերմենտի սուբստրատային կենտրոնի միջև առաջանում են բազմաթիվ կետային հիդրոֆոբ փոխազդեցություններ և ջրածնական կապեր: Անկասկած է, որ այս դեպքում ֆերմենտի յուրահատկությունն առաջին հերթին որոշվում է ֆերմենտի սուբստրատային կենտրոնի և սուբստրատի տարածական կառուցվածքային համապատասխանությամբ։
Անվանակարգում
Ֆերմենտագիտությունը (էնզիմոլոգիա) երկար ժամանակ չի ունեցել ֆերմենտների խիստ դասակարգումը։ Անվանում են պատահական, հասարակ անուններով։ Անվանում էին սուբստրատի անվամբ, ֆերմենտների քիմիական կազմով և կատալիզվող ռեակցիայի տեսակի և ըստ սուբստրատի բնույթի։ Օրինակ՝ պեպսին (հուն.՝ մարսողություն), տրիպսին (ծամոն), պապային (հայտնաբերվել է պապաիա ծառի հյութի մեջ), ավիդին(ձու)։ Բնութագրական անվանում էին տալիս գունավոր ֆերմենտներին՝ ցիտոքրոմներ: Լայն տարածում է ստացել ռացիոնալ անվանակարգը։ ֆերմենտի անունը կազմվում էր սուբստրատի անվանումից՝ ավելացնելով -ազ մասնիկը։ Օրինակ՝ օսլայի հիդրոլիզն առաջացնող ֆերմենտը կոչվում է ամիլազ (հուն. ամիլո բառից), ճարպերի հիդրոլիզն առաջացնող ֆերմենտը՝ լիպազ (հուն. լիպոս - ճարպ), սպիտակուցներինը՝ պրոտեազ, միզանյութինը՝ ուրեազ, պրոսթետիկ խմբերի անվանումով՝ օրինակ՝ պիրիդօքսալ ֆերմենտ։ Հետագայում ֆերմենտների անվանումը ներկայացնում են ինչպես սուբստրատի բնույթի, այնպես էլ կատալիզի բնույթի։
1961 թվականին միջազգային քիմիական կոնգրեսը հաստատեց նոր անվանակարգում, որն ամուր մտավ ֆերմենտագիտության մեջ։ Համաձայն դրա՝ ֆերմենտի անվանումը կազմված սուբստրատի քիմիական անվանումից և այն ռեակցիայի անվանումից, որն իրագործվում է ֆերմենտի օգնությամբ։ Եթե կատալիզվող ռեակցիան ուղեկցվում է ատոմների կամ խմբերի տեղափոխումով սուբստրատից ակցեպտորին ֆերմենտի անվանումը ներառում է նաև ակցեպտորի քիմիական անվանումը։ Եթե պիրիդօքսալ ֆերմենտը կատալիզում է α-ալանինի և կետոգլուտարաթթվի միջև վերաամինացման ռեակցիան կաչվում է α-ալանին-2-օքսի-գլուտարատ-ամինատրանսֆերազ
Այստեղ նշված է 3 առանձնահատկություն՝ Գիտական այս անվանակարգումն ավելի շահեկան է տրիվյալից, բայց ավելի բարդ է։ Այսպես, ուրեազը, որն արագացնում է միզանյութի քայքայումը, գիտական անվանակարգումը կլինի կարբամիդ ամիդոհիդրոլազ։ Այստեղ տրվում է սուբստրատի ճշգրիտ քիմիական անվանումը և ֆերմենտը՝ ամիդոհիդրոլազ։ 1972 թ. վերանայվել է ինչպես ֆերմենտի դասակարգում և անվանակարգում, որտեղ նոր գիտական անվան հետ բերվում է նաև հինը, որում ինչպես նշված է ֆերմենտի կողմից կատալիզվող ռեակցիայի քիմիզմը, որոշ դեպքերում ֆերմենտի բնույթը, վերանայելով հնարավոր խառնաշփոթը անվանակարգման մեջ։ Ցուցակում ֆերմենտին տրվում է անհատական համար. օրինակ՝ ուրեազի դասիչը արտահայտվում է 3; 5; 1; 5 կարգով։ Առաջին թիվը նշանակում է, որ ուրեազը պատկանում է ֆերմենտների երրորդ դասին երկրորդ թիվը՝ 5-ը, որ ուրեազը պատկանում է 5-րդ ենթադասին, որտեղ դասված են այն ֆերմենտները, որոնք հիդրոլիզում են ոչ պեպտիդային C-N կապերը, երրորդ թիվը՝ 1-ը ցույց է տալիս, որ ուրեազը պատկանում է 5-րդ ենթադասի առաջին ենթադասին, որտեղ անդամները հիդրոլիզում են գծային ամիդներին, իսկ վերջին հինգ թիվը այդ ենթադասի ուրեազի համարն է։
Դասակարգում
Դասակարգեցին սկզբում՝ Հիդրոլազները կատալիզում էին հիդրոլիտիկ ռեակցիաները, դեսմոլազները՝ ոչ հիդրոլիտիկ ռեակցիաները։ Հետագայում սա մերժվեց։ Ֆերմենտները բաժանվեցին 3 խմբի, որոնք կատալիզում էին 2 նյութից 1 նյութի ստացումը, մեկ նյութից մեկ այլ նյութի և 2 նյութից 2 այլ նյութի ստացումը՝ Այժմ ֆերմենտները բաժանում են 6 դասի, որտեղ դասակարգման հիմքում դրված է ռեակցիայի տեսակը, որը ենթարկվում է կատալիտիկ ազդեցության։ Այդ սկզբունքով ֆերմենտ-ների 6 դասերը հետևյալն են՝
Ֆերմենտները որպես դեղամիջոցներ
Ֆերմենտներով կատալիզվող քիմիական ռեակցիաների լայն շրջանակը և ֆերմենտների հատկությունն օրգանիզմից դուրս պահպանել իրենց կատալիտիկ հատկությունը նրանց հնարավոր են դարձնում օգտագործել այլ ՝ այդ թվում բժշկական բնագավառում՝ ֆերմենտները որպես բուժական միջոցներ լայն կիրառություն են գտնում աղեստամոքսային տրակտի բուժման համար։ Օգտագործվում է պեպսին, տրիպսին և այլ պրոտեոլիտիկ ֆերմենտներ և նրանց խառնուրդները։ Պեպսինը (ստամոքսի պրոտեոլիտիկ ֆերմենտ) կամ բնական կամ արհեստական ստամոքսահյութի հետ կամ թույլ բյուրեղական միացության տեսքով։ Նույն նպատակով տալիս են տրիպսին և քեմոտրիպսին, ինչպես նաև պանկրեատին, որն իրենից ներկայացնում է ենթաստամոքսային գեղձի չորացրած հյութ, որը պարունակում է լիպազի, ամիլազի, տրիպսինի խառնուևդ, քիմոսպին(քիմոտրիպսինի և տրիպսինի խառնուրդ)։ Տրիպսինն օգտագործվում է այրվածքների, խոցերի բուժման ժամանակ՝ վերքերի մակերևույթից մեռած հյուսվածքները հեռացնելու, մաքրելու համար, ինչպես նաև որպես հակաբորբոքիչ միջոց։ Հակաբորբոքիչ է օգտագործվում նաև կոլլեգենազի և ռիբոնուկլեազի ֆերմենտային դեղամիջոցները, որոնք ստացվում են խոշոր եղջերավորների ենթաստամոքսային գեղձից։ Հոդերի բուժման համար օգտագործվում են նաև հիալուրոնիդազը (լիպազի և ռինդազի անվամբ)։ Այն ստանում են խոշոր եղջերավորների սերմնարանից: Թրոմբոզները վերացնելու համար օգտագործում են թրոմբոլիտիկ ֆերմենտներ, մասնակիորեն ֆիբրինոլիզին, թրոմբոլիզին (հեպարինի և տրիպսինի կոմպլեքս)։ Հաջողություններ է գրանցված նաև վիրուսային հիվանդությունների բուժման գործում՝ ֆերմենտներով քայքայելով նուկլեինաթթուները:
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆերմենտներ Կատեգորիա:Սպիտակուցների ֆունկցիաներ Կատեգորիա:Կատալիզ Կատեգորիա:Կենսակատալիզ
Արուճ
Արուճ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում ։ Գյուղը գտնվում է մարզկենտրոնից 29 կմ հարավ-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1220 մ։ Արուճ է վերանվանվել 1970 թվականի նոյեմբերի 11-ին։
Բնակչություն
Արուճի բնակչության մի մասը գաղթել է Բայազետի գյուղերից։ Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի, Արուճի մշտական բնակչությունը կազմում է 1014, իսկ առկա բնակչությունը` 963 մարդ ։
Արուճի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ և դաշտավարությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Արուճում է գտնվում Սուրբ Գրիգոր (Արուճի կաթողիկե) եկեղեցական համալիրը (V-VII դդ.) և XIX դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Գյուղից 1 կմ արևելք գտնվում է «Ձորի բերդ» ամրոցը (մ.թ.ա. 3-րդ հզմ.), 1 կմ հյուսիս՝ «Արուճի մեծ» դամբարանը (մ.թ.ա. 2-րդ հզմ.) և «Արուճ» քարավանատունը։
Պատմություն
Գյուղը նշվել է որպես V դարում թագավորի ձմեռային ապաստան։ Նաև ժամանակին Գրիգոր Ա Մամիկոնյան իշխանի նստատեղին է եղել (661-682), ով արաբների ժամանակ նշանակալի ինքնավարություն է վայելել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
(5733) 1989 AQ
(5733) , աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հունվարի 4-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,20257 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6912 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7139 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2093,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171971 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Վիկտոր Խաին
Վիկտոր Եֆիմովիչ Խաին (Виктор Ефимович Хаин, ), խորհրդային երկրաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից-անդամ (1966)։
Ավարտել է Ադրբեջանի ինդուստրիալ ինստիտուտը (1935)։ Գիտական աշխատությունները վերաբերում են ռեգիոնալ երկրաբանության (Կովկաս, Կարպատներ և այլն), տեկտոնիկայի, նավթի երկրաբանության հարցերին։ Առաջարկել է երկրակեղևի հիմնական կառուցվածքային տարրերի դասակարգումը, մշակել երկրակեղևի զարգացման մի շարք պրոբլեմներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Լիսկատե
Լիսկատե (Liscate), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում ։
Բնակչությունը 3408 մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 379 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20060։ Հեռախոսային կոդը՝ 02։
Արտաքին հղումներ
Բնակավայրի պաշտոնական կայք
Աստերոիդների ցանկ (201601-201700)
Աստերոիդների ցանկ (201501-201600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (201701-201800)
Սաննիցի
Սաննիցի (Санницы), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Արզումանի Ձոր
Արզումանի Ձոր, ավերակ գյուղ (գյուղակ) Հայկական ԽՍՀի Գորիսի շրջանում։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին ուներ 75 հայ բնակիչ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ագարակ (այլ կիրառումներ)
Ագարակ կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները.
Կոպլի (գյուղ, Լյուգանուսե շրջան)
Կոպլի (Kopli), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լյուգանուսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լյուգանուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Խուան Վիլանովա ի Պիերա
Խուան Վիլանովա ի Պիերա (Juan Vilanova y Piera, ), իսպանացի երկրաբան, բնագետ, հնագետ։
Կենսագրություն
Խուան Վիլանովա ի Պիերան ծնվել է Վալենսիայում։ Բժշկագիտություն ուսանել է Վալենսիայի համալսարանում, երկրաբանություն և բնագիտություն՝ Մադրիդում։
Ֆրանցիսկո Մարիա Տուբինոյի հետ միասին ուսումնասիրել են նախապատմական տեղայնքներ և 1869 թվականին ուղևորվել Սկանդինավյան թերակղզի՝ Դանիա, Շվեդիա, պեղել են Kjokkenmoddings վայրը և դոլմենները, գտել կապեր Իսպանիայի նմանատիպ վայրերի հետ։
1871 թվականին եղել է Իսպանական բնագիտական պատմության հասարակության հիմնադիր-անդամ, 1878 թվականին՝ նախագահ, 1874 թվականին ընտրվել է Պատմության թագավորական ակադեմիայի անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի երկրաբաններ Կատեգորիա:Իսպանացի հնագետներ Կատեգորիա:Իսպանացի բնագետներ Կատեգորիա:Իսպանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսպանացի բժիշկներ
Մաքս Նորդաու
Մաքս Նորդաու (իրական անունը՝ Սիմխա Մեեր (Սիմոն Մաքսիմիլիան) Զյուդֆելդ (Simon Maximilian Südfeld), ), բժիշկ, գրող, քաղաքական գործիչ և Համաշխարհային սիոնիստական կազմակերպության համահիմնադիր։
Կենսագրություն
Սիմոն Մաքսիմիլիան Սյուդֆելդը ծնվել է 1849 թվականին Պեշտում (Հունգարիա)։ Նրա հայրը՝ Գաբրիել բեն Ասեր Սյուդֆելդը ռաբբի էր։ Ավանդական հրեական դաստիարակությունից հետո նա կյանքի 18-րդ տարում դարձել է բնագիր և էվոլյուցիոնիստ։ 1874 թվականին նա իր ազգանունը փոխել է Նորդաու (Nordau)։ 1875 թվականին Նորդաուն ուսումը վերջացրեց, դառնալով բժիշկ։ 1880 թվականին տեղափոխվում է Փարիզ։ Զուգահեռ Նորդաուն զբաղվում է լրագրողությամբ, արդյունքում դառնալով եվրոպական առաջատար թերթերի թղթակից ։
Նորդաույին համաշխարհային ճանաչում բերեցին նրա աշխատությունները  հասարակության զարգացման հաջորդ 100 տարիների ընթացքում քաղաքական և տնտեսական կանխատեսումների վերաբերյալ։ Թերևս, առավել հայտնի նրա ստեղծագործություններից է «Այլասերումը», որտեղ նա ներկայացրել է Եվրոպայի մայրամուտի մեկնաբանության յուրօրինակ փորձը։ Նա բարոյական դիրքերից ելնելով քննադատել է դեգեներատիվ արվեստը, գեներացված ուրբանիստական ժամանակակից քաղաքակրթությամբ։ Կիսել է Չեզարե Լոմբրոզոյի գաղափարները։ Մահացել է 1923 թվականին Փարիզում, մասունքները 1926 թվականին տեղափոխվել են Թել Ավիվ։
Մասնակցություն հրեական շարժմանը
Նորդաուն ամբողջությամբ ձուլված եվրոպական հրեա էր։ Նա ամուսնացել է բողոքականի հետ, և չնայած հունգարական արմատներին, իրեն զգում էր գերմանական մշակույթի մի մասը։ Ինքնակենսագրության մեջ նա գրել է. «Երբ լրացավ իմ տասնհինգը, ես թողեցի հրեական ապրելակերպը և Թորայի ուսուցումը։ Հուդաիզմը մնացել էր միայն հիշողություններում, և այդ ժամանակից ի վեր ես համարում էի ինձ գերմանացի և միայն գերմանացի»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Կրոպիվնիցկոե (գյուղ, Նովոուկրաինկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կրոպիվնիցկոե գյուղում բնակվում էր 937 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Indigo (ալբոմ)
Indigo, սլովենացի երգչուհի Մայա Կեուչի դեբյուտային ալբոմն է, որը թողարկվել է 2011 թվականին։ Ալբոմը ներառում է 11 երգ, փոփ, սոուլ, բլյուզ և ջազ ոճերում։ Ալբոմում նաև տեղ է գտել No One երգի ռեմիքս տարբերակը։
Երգերի ցանկ
Կատեգորիա:2011 ալբոմներ
Դիդի Թոնեթի
Դիդի Թոնեթի (დიდი თონეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1280 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թեթրի Ծղարոյից հեռու է 47 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 499 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թեթրի Ծղարոյի շրջան
Փիփ
Փիփ (նաև Փիբ, Զագլիկ, Zəylik, Զեյլիկ), հայկական նախկին բնակավայր, ներկայում ադրբեջանաբնակ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում ։
Ունի հնագույն պատմություն, որը սկսվում է առնվազն 8-րդ դարից։ Մինչև 1988-1989 թվականների հայերի բռնագաղթը եղել է տարածաշրջանի ամենահայաշատ գյուղը։ Հարուստ էր տարբեր դարերով թվագրվող պատմամշակութային հուշարձաններով։ Ունի գեղեցիկ բնություն, որը ներկայացված է անտառապատ լեռներով, խորը ձորերով ։