cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գաղտնիքով կախազարդը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Մուստաֆա Քեմալ Իզեթ
Մուստաֆա Քեմալ Իզեթ (İzzet առավել հայտնի է որպես Մազի Իզեթ (Muzzy Izzet), ), թուրք ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Ծնվել, մեծացել և իր ողջ կարիերան անց է կացրել Անգլիայում։ Առավել հայտնի է դարձել՝ խաղալով «Լեսթեր Սիթի» և Բիրմինգհեմ Սիթի» ֆուտբոլային ակումբների և Թուրքիայի ազգային հավաքականի կազմերում։
Ակումբային կարիերա
Մուստաֆա Քեմալ Իզեթը ծնվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Լոնդոնում։ «Չելսի» ակումբի ֆուտբոլային դպրոցի սան է ։
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր առաջնախաղն ունեցել է 1996 թվականին՝ հանդես գալով «Լեսթեր Սիթի» ակումբի կազմում։ Նա «Լեսթեր Սիթիի» կազմում հանդես է եկել 8 մրցաշրջան՝ մասնակցելով առաջնության 269 խաղերի։ «Լեսթեր Սիթիի» կազմում անցկացրած խաղաժամանակի մեծ մասում եղել է ակումբի հիմնական կազմի անդամ։
2004 թվականին տեղափոխվել է «Բիրմինգհեմ Սիթի» ակումբ, որտեղ հանդես է եկել երկու մրցաշրջան։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտել է 2006 թվականին՝ «Բիրմինգհեմ Սիթի» ակումբի կազմում։
Կարիերան ազգային հավաքականում
Մուստաֆա Քեմալ Իզեթը Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում իր առաջին պաշտոնական խաղը խաղացել է 2000 թվականին։ Իր կարիերայի ողջ ընթացքում ազգային հավաքականի կազմում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 5 տարի՝ մասնակցելով 12 խաղերի։
Հավաքականի կազմում մասնակցել է 2000 թվականի Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնությանը, որն անց էր կացվում Բելգիայում և Նիդերլանդներում։ Բացի այդ, հավաքականի կազմում 2002 թվականին մասնակցել է Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ։ Այդ տարի աշխարհի առաջնությունը անց էր կացվում Հարավային Կորեայում և Ճապոնիայում։
Ռայկի (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)
Ռայկի (Райки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռայկի գյուղում բնակվում էր 248 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1236 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 200,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(4954) Էրիկ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,001651 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,1034 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8999 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էրիկ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1953 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1034,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,348034 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,45° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Բրայան Ռոմանոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ամուրի ընտանիքի աստերոիդներ
Շոուգելզ
«Շոուգելզ» կամ «Շոու աղջիկներ» կամ «Աղջիկների շոու» (Showgirls), Պաուլ Վերհուվենի պաշտամունքային կինոֆիլմը պատմում է շոու բիզնեսի աշխարհի մասին։ «Ամեն ինչ Եվայի մասին» (1950) դասական ժապավենի սյուժեն տեղափոխվել է Լաս Վեգասի էլիտար սթրիփ ակումբներ։ Դրամարկղային մուտքերի ռեկորդակիր է NC-17 սահմանափակումով ֆիլմերի ցանկում ։
Սկզբում ֆիլմն արժանացել է ջախջախիչ քննադատության, ներկայացվել է « Ոսկե ազնվամորի » մրցանակի ռեկորդային 13 անվանակարգերում և հաղթել յոթում (այդ թվում՝ «Վատագույն ֆիլմ», «Վատագույն դերասանուհի» և «Վատագույն դերասանական դուետ») ։ Մրցանակի պատմության մեջ առաջին անգամ ռեժիսորը ներկա է գտնվել արարողությանը և անձամբ ստացել պարգևը։ «Շոուգելզ»-ի պրեմիերայից հինգ տարի անց « Ոսկե ազնվամորու » կազմակերպիչների կողմից ճանաչվել է 1990-ականների վատագույն ֆիլմ։ Ժամանակի ընթացքում կինոնկարը դարձել է ամերիկյան տեսավարձույթի պաշտամունքային հիթ, իսկ որոշ ազդեցիկ կինոգետներ սկսել են մեծարել նրա գեղարվեստական արժանիքները։
Սյուժե
Քրիսթալը վերցնում է նրան իր շոու, որտեղ Նոմին առնչվում է շոուբիզնեսի ճշմարիտ աշխարհի հետ, որը լի է ինտրիգներով եւ խաբեությամբ։ Բայց դա մի աշխարհ է, որտեղ դուք կարող եք ունենալ իշխանություն՝ ձեր գեղեցկության եւ գրավչության շնորհիվ։
Դերերում
«Հիմնական բնազդ» կինոնկարի հաջողությունից հետո Վերհովենի հետ շատ աստղեր էին ցանկանում աշխատել։ Ջինա Գերշոնի հերոսուհուն երազում էր խաղալ Մադոննան, իսկ Բերկլիի հերոսուհուն՝ Դրյու Բերիմորը եւ Ջենի Մաքքարթին։ Նոմիի դերի համար փրձեր էր անցնում նաև քսանամյա Շարլիզ Թերոնը, որի համար այդ դերը կարող էր դառնալ դեբյուտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Ֆրիդոն Խառատյան
Ֆրիդոն Մովսեսի Խառատյան ( -), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
Ծնվել է Հին Բաշքենդ գյուղում։ 1931 թվականին, ավարտելով ծննդավայրի յոթամյա դպրոցը, ընդունվել է Դիլիջանի մանկավարժական տեխնիկումը, 1934 թվականին այն ավարտելուց հետո նշանակվել է Շամշադինի շրջանի Բերդի № 1 միջնակարգ դպրոցում որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ 1939 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ։ Զինվորական ծառայությունը դեռ չավարտած՝ սկսվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունները։ Կռվել է Ուկրաինական երկրորդ ռազմաճակատում։ 1943 թվականի սեպտեմբերին ծանր վիրավորվել է և երկար բուժումից հետո, 1944 թվականին կրկին մեկնել է կռվի դաշտ։ Զորացրվել է պատերազմի ավարտից հետո և Բերդում անցնել ուսուցչական աշխատանքի։
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով և մարտական ծառայության մեդալներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Պորտուգալական երաժշտություն
Պորտուգալերեն երաժշտությունը ունի հին ավանդույթներ, հարուստ է և բազմազան։ Լադային կազմում մաժորմինորի հետ պահպանվում են միջնադարյան լադերը։
Սետրա-ռիթմական կառուցվածքին բնորոշ է սիմետրիկ պարբերույթների գերակշռությունը, երգային և երգ-պարային ժանրերը զարգացած են ավելի, քան գործիքայինը։ Առավել հին երգերից են՝
Ամենատարածված երգային ձևը կոչվում է ֆաղու (քնարական մեներգ կիթառի նվագակցությամբ), հանրածանոթ պարը՝ վիրա։
Երգ-պարային հիմնական ժանրեր
Երգ-պարային հիմնական ժանրերն են՝
Ժողովրդական նվագարաններ
Ժողովրդական նվագարաններից են՝
Պրոֆեսիոնալ երաժշտություն
Պրոֆեսիոնալ երաժշտությունը նույնպես հին ավանդույթներ ունի։
1733 թվականից Լիսաբոնում հանդես են եկել իտալական գպերային խմբեր։ Մինչև 20-րդ դարը պահպանվել է իտալական օպերայի արվեստի ուժեղ ազդեցությունը։
18-րդ դարը ականավոր կոմպոզիտորներից են Կ․ Սեյշաշը, Ֆ․ Ա․ Ալմեյդան («Սոկրատեսի համբերանքը», 1733, Պորտուգալիայում առաջին օպերայի հեղինակը), ժողովրդի Սոզա Կարվալյուն։ Օպերային ամենահայտնի կոմպոզիտորն է Մ․ Պորտուգալը (ավելի քան 50 օպերա)։ Հիմնականում օպերաներ են գրել նաև 19-րդ դարից-20-րդ դարերի սկզբի կոմպոզիտորներ Ա․ Կեյլը, Ա․ Մաշադուն, ժ․ Առոյուն։
20-րդ դարի 1-ին կեսի կոմպոզիտորներից են Ժ․ Վիանա դա Մոտան, Օ․ դա Սիլվան, Լ․ դի Ֆրեյտաշ Բրանկուն, Ֆ․ Լոպիշ Գրասան, կատարողներից՝ դաշնակահար Ս․ Կոշտան։ Երաժշտական կյանքի կենտրոնը Լիսաբոնն է, ուր գործում են «Սան Կարլուշ» օպերային թատրոնը (հիմնական 1793), Ազգային կոնսերվատորիան (հիմնական 1835), երաժշտական ակադեմիան, 2 սիմֆոնիկ նվագախումբ, «Պոլիֆոնիա» երգչախումբը, մի քանի երաժշտական ընկերություններ։ Խոշոր երաժշտական կենտրոններ են նաև Պորտուն և Կոիմբրան։
Կատեգորիա:Երաժշտություն
Աննա Մարիա Բերնին
Աննա Մարիա Բերնինի (Anna Maria Bernini, ), իտալացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ, նախարար առանց եվրոպական քաղաքականության պորտֆելի (2011)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1965 թվականի օգոստոսի 17-ին Բոլոնիայում, իրավաբան և քաղաքական գործիչ Ջորջո Բերնինիի դուստրն է։ Գերազանցությամբ ավարտել է Բոլոնիայի համալսարանը, այնուհետև դասավանդել է Համեմատական սահմանադրական իրավունք և զբաղվել փաստաբանական պրակտիկայով՝ մասնագիտանալով քաղաքացիական և վարչական իրավունքում (նրա հաճախորդների թվում էին Լուչանո Պավարոտտիին և նրա կինը՝ Նիկոլետա Մանթովանին) ։
Մտնում է «Fondazione Farefuturo» հիմնադրամի վարչության մեջ, որը հիմնադրվել է Ջանֆրանկո Ֆինիի և Ադոլֆո Ուրսոյի կողմից, 2008 թվականին մտել է քաղաքականություն։ Ընտրվել է պատգամավորների պալատ ազգային դաշինքի ցուցակով, որը մտել է Ազատության ժողովրդի մեջ։ 2010 թվականին, որպես աջ կենտրոնամետ կոալիցիայի առաջնորդ, գնացել է նահանգապետ Էմիլիա-Ռոմանիայի ընտրությանը, բայց ստանալով ձայների 36 տոկոսը, պարտվել է ձախ կենտրոնամետ կուսակցության թեկնածու Վասկո Էրանիին ։
2011 թվականի հուլիսի 27-ին Բեռլուսկոնիի չորրորդ կառավարությունում զբաղեցրել է առանց Եվրամիության հետ կապերի գծով նախարարի պաշտոնը, որը թափուր է մնացել 2010 թվականի նոյեմբերից՝ Անդրեա Ռոնկայի հրաժարականից հետո, բայց արդեն 2011 թվականի նոյեմբերի 16-ին կառավարությունը դադարեցրել է նրա լիազորությունները։
2011 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Աննա Մարիա Բերդնինի այրիացել է (նրա ամուսինը՝ հայտնի գինեկոլոգ Լուչանո Բովիչելին, ում հետ ամուսնացած էր 2003 թվականից, մահացել է 76 տարեկանում) ։
2013 թվականի փետրվարի 24-ին առաջին անգամ ընտրվել է Իտալիայի Սենատ, իսկ նույն տարվա նոյեմբերին՝ «Ազատության ժողովուրդ» կուսակցության պառակտումից հետո, Բերլուսկոնիիի կողմնակիցների հետ մնացել է վերականգնված «Առաջ, Իտալիա» կուսակցությունում։
2013 թվականի նոյեմբերի 25-ին Սենատ է ընտրվել խմբակցության ղեկավարի տեղակալ Պաոլո Ռոմանին ։
2018 թվականի մարտի 4-ին Բոլոնիայի բազմամանդատ շրջանի Սենատում վերընտրվել է «Առաջ, Իտալիա» ցուցակով ։
2018 թվականի մարտի 27-ին Սենատում գլխավորել է կուսակցական խմբակցությունը ։
Գուրինովկա (այլ կիրառումներ)
Գուրինովկա, կարող է վերաբերել՝
Ալեքսանդր Դոբրոլյուբով
Ալեքսանդր Միխայլովիչ Դոբրոլյուբով (ռուս.՝ Александр Михайлович Добролюбов  , ), ռուս բանաստեղծ։ Ռուսական դեկադանսի հայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։
Նիկոլայ Դոբրոլյուբով ի հեռավոր ազգակցականն է։
Կյանք և ստեղծագործական ուղի
Ալեքսանդր Դոբրոլյուբովը ծնվել է Վարշավայում։ 1892 թ. Դոբրոլյուբովի հոր մահից հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ։ Մոտավորապես նույն ժամանակ Դոբրոլյուբովը տարվում է եվրոպական սիմվոլիստերի պոեզիայով և նրանց ապրելակերպի ոճով, Մտերմանում է Վալերի Բրյուսով ի, Նիկոլայ Մինսկու և Դմիտրի Մերեժկովսկու հետ։
1895 թ. ընդունվել է Պետերբուրգի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետ։ 1998թ. թողել է ուսումը ։
Դոբրոլյուբովի առաջին բանաստեղծական գիրքը «Natura naturans. Natura naturata» (վերնագիրը հղում է անում Բենեդիկտ Սպինոզա ին), լույս է տեսել 1895 թ.: Դոբրոլյուբովն առաջիններից է, ով իր բանաստեղծություններում փորձել է իրականացնել արվեստների սինթեզ ։ Իր առաջին գրքում նա փորձում է սինթեզել պոեզիան, արձակը, երաժշտությունն ու գեղանկարչությունը։ Ժողովածույի որոշ  բաժնիններում բանաստեղծություններին նա տալիս է երաժշտական  անվանումներ («Похоронный марш», «Хор», «Solo») և ուղեկցում դրանք երաժշտությանը բնորոշ մեկնաբանություններով («Adagio maestoso», «Andante quasi adagio», «Andante соn moto»):
Դոբրոլյուբվն առավել հայտնի է իր տարօրինակ ապրելակերով և նոր կյանք կերտելու (жизнетворчество) փորձերով։
Դեռ երիտասարդ տարիքում տարված լինելով միստիկ-կրոնական գաղափարներով նա վարում է տարօրինակ կեսնսակերպ. ապրում է սև սենյակում, որտեղ անցկացնում է ինչ-որ ծիսակարգեր, օգտագործում է թմրանյութեր և ստեղծում մահվան պաշտամունք՝ ինչի ազդեցության տակ նրա «հետևորդ» ընկերներց մեկն ինքնասպանություն է գործում։ Հավանաբար այդ իրադարձության հետևանքով 1898 թ. Դոբրոլյուբովը հրաժեշտ է տալիս բոհեմական  կյանքին և դիմում դեպի քրիստոնեությունը։ Դոբրոլյուբովի որոշ մտերիմ սիմվոլիստներ Վալերի Բրյուսովի գլխավորությամբ 1900 թ. հրատարակում են նրա երկրորդ «Բանաստեղծությունների ժողովածու» գիրքը ։
Արվեստի մերժում
Այսպիսով նա մերժում է մշակույթն ու քաղաքակրթությունը և որոշում թողնել գրական գործունեությունն ու գյուղացիական հագուստով հեռանալ՝ դեգերել ժողովրդի մեջ։ 1900-ականների սկզբերին նրա շուրջ ձևավորվում է «դոբրոլյուբովականների» աղանդ, որը Դոբրոլյուբովը գլխավորում է մինչև 1915 թ.: Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Դոբրոլյուբովի վերաբերյալ տեղեկություններն աստիճանաբար նվազում են, սակայն հայտնի է, որ նա վարում էր թափառական կյանք։ Դոբրոլյուբովի մահվան տարեթվի վերաբերյալ ստույգ տվյալներ չկան։ Դոբրոլյուբովը մահացել է 1943-1945 թվականների միջակայքում ։
Ազդեցություն
Դոբրոլյուբովի բանաստեղծությունների գեղարվեստական նշանակությունը մեծ չէ։ Դոբրոլյուբովի ստեղծագործությունները ստվերբած են նրա վառ կենսագրությամբ, որին սիմվոլիստները մեծ նշանակություն էին տալիս, ընկալելով այն որպես «միստիկ ժողովրդականության» օրինակ։
Գրականություն
Казак Вольфганг։ Лексикон русской литературы XX века։ Москва: РИК «Культура»։ 1996.
Минералова И.Г. Русская литература серебряного века. Поэтика символизма. — 2-е изд. — Москва: Флинта, Наука, 2004.
Русская поэзия «серебряного века». 1890–1917. Антология.։ / ред. Гаспаров М.Л. — Москва: Наука։ 1993.
Русские писатели. 1800-1917: Биограф.Словарь. Т. 2 г-к։ / глав. ред П.А. Николаев. — Москва: Большая Российская Энциклопедия։ 1992.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս սիմվոլիստ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Պացիֆիստներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Պլաստիկ վիրաբուժությունը և միկրովիրաբուժությունը Հայաստանում
Պլաստիկ վիրաբուժության միկրովիրաբուժության զարգացումը հանրապետությունում պայմանավորված է Վիրաբուժության ինստիտուտում 1982 թվականին միկրովիրաբույժևերի նախաձեռնող խմբի կազմավորմամբ։ 1985 թվականից այն գործում է որպես առանձին ստորաբաժանում (գիտական ղեկավար՝ Ա. Սահակյան)՝ Պլաստիկ և վերակառուցողական միկրովիրաբուժական հանրապետական կենտրոն։ 1983 թվականին կատարվել է 1-ին հաջող վերապատվաստումը (ռեպլանտացիա), 1985 թվականին՝ 1-ին փոխպատվաստումը՝ տրանսպլանտացիան (Ա. Սահակյան, Տ. Սուլւտանյան)։ 1989 թվականին Ա. Սահակյանը պաշտպանել է 1-ին գիտական ատենախոսությունը՝ նվիրված դաստակի ֆունկցիայի վերականգնմանը՝ տարածուն վնասվածքների և նյարդագրկման ժամանակ ազատ անոթավորված փոխպատվաստանյութի (տրանսպլանտատ) կիրառմամբ։ Արցախյան պատերազմի տարիներին կենտրոնի աշխատակիցները բուժել են հարյուրավոր զինվորների, վիրաբույժներ Լ. Բաղդասարյանը, Արտավազդ Սահակյանը, Ա. Սարկիսովը, Ա. Քոչարյանը մասնակցել են պատերազմին։ 1990 թվականից կենտրոնում կատարվում են գեղագիտական վիրահատություններ։ 1991 թվականին Վիրաբուժության ինստիտուտում Լուիզ Սիմոն Մանուկյանի նախաձեռնությամբ բացվել է պլաստիկ վիրաբուժության ևս մեկ բաժանմունք (Գ. Ստամբոլցյան, Գ. Բաբլոյան)։ 1996 թվականին Երևանի պետական բժշկական համալսարաում հիմնադրվել է պլաստիկ վիրաբուժության և միկրովիրաբուժության կլինիկա և ամբիոն, որը հենակետեր ունի Համալսարանի № 1 կլինիկա, հիվանդանոցում (ղեկավար՝ Արտավազդ Սահակյան), «էրեբունի» (ղեկավար՝ Ա. Հովհաննիսյան), «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» (ղեկավար՝ Գ. Բաբլոյան) ՀԲԿ-ներում։ Պլաստիկ վիրաբուժության բաժանմունքներ են գործում «Արմենիա» ՀԲԿ-ում (ղեկավար՝ Լ. Բաղդասարյան), 8-րդ հիվանդանոցում (ղեկավար՝ Կ. Դանիելյան)։ Համանուն ծառայություններ կան նաև «Նաիրի», «Մալաթիա» ՀԲԿ-ներում և Ստեփանակերտում։ Համալսարան. № 1 կլնիկական հիվանդանոցի պլաստիկ վերակառուցող, վիրաբուժության և միկրովիրաբուժության կլինիկայում տարեկան կատարվում է ավելի քան 1000 վիրահատություն։ Ամբիոնի գիտական աշխատանքները վերաբերում են վերջույթների վնասվածքների բուժման, ինչպես նաև դեմքի և կրծքագեղձի ուռուցքային ախտահարումների պատճառով առաջացած թերությունների շտկման հարցերին։ Ամբիոնը հրատարակել է «Պլաստիկ ռեկոնստրուկտիվ վիրաբուժություն և միկրովիրաբուժություն» (հայերեն և անգլերեն) ուսումնական ձեռնարկը։ Ա. Սահակյանն աշխարհում առաջինն է նկարագրել վիրահատությունների ժամանակ օգտագործվող բազմաթիվ բարդ լաթեր՝ միջային ներբանային լաթ, ոտնաթաթի կարճ տարածիչ մկանից վերցրած լաթ, այտային բարդ մաշկալորձաթաղանթային լաթ, միջնակ նյարդի զարկերակի վրա հիմնված լաթ (Ջամի Բերտելիի հետ), բազկային հյուսակի վնասվածքների ժամանակ կիրառել է որովայնի առաջային պատի նյարդավորված ուղիղ մկանը, ինչպես նաև ծղիկային նյարդավորված մկանախմբերն ու մեջքի լայնագույն մկանը։ 1998 թվականին հիմնադրվել է Պլաստիկ վիրաբույժների (նախագահ՝ Ա. Սահակյան), 2004 թվականին՝ Պլաստիկ և վերակառուցող, վիրաբույժների (նախագահ՝ Ա. Հովհաննիսյան) հայկական ընկերակցությունը, որոնք ներկայումս միավորված են։
Կատեգորիա:Բժշկություն
Գուտի (ֆուտբոլիստ)
Խոսե Մարիա Գուտիեռես Էռնանդես (José María Gutiérrez Hernández) կամ պարզապես Գուտի (Guti), ), նախկին իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ռեալ Մադրիդի» սան, խաղացել է ակումբում համարյա ամբողջ կարիերան։
«Ռեալ Մադրիդ»
8 տարեկան հասակում հաճախել է «Ռեալ Մադրիդ» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիան։ 1995-1996 մրցաշրջանի սկզբում հրավիրվել է ակումբի երկրորդ թիմ, որտեղ անցկացրել է 26 հանդիպում՝ խփելով 11 գնդակ։ Նոր մտնելով մեծ ֆուտբոլ՝ նա իր կողմն է հրավիրում «Ռեալ Մադրիդի» մեծ տարիքային մարզիչների ուշադրությունը։ Բոլոր մարզիչները, ովքեր տեսել էին երիտասարդ Գուտիի խաղը, միաձայն համաձայն էին այն մտքին, որ երիտասարդ ֆուտբոլիստի խաղը տարիներով չի չափվում և նա իր տարիքի համեմատ խաղում է հասուն ֆուտբոլիստի նման։ 1995-1996 մրցաշրջանը Գուտին սկսում է արքայական ակումբի կազմում, որը այդ ժամանակներում մարզում էր Խորխե Վալդանոն։ Այդ մրցաշրջանից սկսած մինչ իր հեռանալը Գուտին համարվում էր ակումբի անբաժանելի մասը՝ հանդիսանալով նաև ակումբի ավագներից մեկը։
Իր ամբողջ կարիերան Խոսե Մարիան անցկացրել է փոխարինող խաղացողի կարգավիճակում՝ սկզբում խաղալով Զեեդորվի փոխարեն, այնուհետև Զիդանի, Բեքհեմի։ Սակայն 2007 թվականին ստանձնում է թիմում այն դերը, որի համար պայքարել էր 11 տարի։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Գուտին հեղինակում է «Ռեալ Մադրիդի» 5000-րդ գոլը Պրիմիերայում։
«Բեշիկթաշ»
«Ռեալի» հետ պայմանագիրը ավարտվում էր 2010 թվականին, սակայն մինչ այդ՝ 2009 թվականին, խաղացողը հայտնել էր թիմից հեռանալու մասին իր որոշումը։ Այդ ժամանակահատվածում նա ստացավ 14 առաջարկություն տարբեր երկրներից՝ ներառյալ Ռուսաստանը, Անգլիան , Իտալիան , Թուրքիան ։ Իր կարիերայի շարունակությունը Խոսե Մարիան տեսնում է թուրքական «Բեշիկթաշում», որը մարզում էր արքայական ակումբի նախկին գլխավոր մարզիչ Բեռնդ Շուստերը ։ 2010 թվականի հունիսի 26-ին իսպանացի կիսապաշպանը 2 տարվա պայմանագիր կնքեց «սպիտակասևերի» հետ ։
2010-11 մրցաշրջանի Եվրոպայի Լիգայի 1/16 եզրափակչի Կիևի «Դինամոյի» դեմ խաղում Գուտին մրցակցի երկրպագուներին ցույց տվեց անվայել ժեստ ։ «Բեշիկթաշը» այդ խաղը պարտվեց 4-0 հաշվով (8-1 երկու խաղերի արդյունքով)։
Կարիերայի ավարտ
35-ամյա ֆուտբոլիստի պայմանագիրը թուրքական ակումբի հետ ավարտվեց 2012 թվականի ամռանը։ Ունենալով մի շարք առաջարկություններ հայտնի թիմերից, այնուամենայնիվ իսպանացի խաղացողը որոշեց ավարտել կարիերան։
Միջազգային կարիերա
Իսպանիայի ազգային հավաքականի կազմում Գուտին իր նորամուտը նշել է 1999 թվականի մայիսի 5-ին Խորվաթիայի դեմ կայացած մրցավոճում, որում Իսպանիայի ազգային հավաքականը հաղթանակ տարավ 3-1 հաշվով։ Վերջին հանդիպումը Իսպանիայի ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 2005 թվականի փետրվարի 9-ին Սան Մարինոյի դեմ կայացած խաղում, որում իսպանացիները հաղթանակ տոնեցին 5-0 հաշվով ։ Ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 13 հանդիպման՝ խփելով 3 գոլ։
Անձնական կյանքը
1999 թվականին ամուսնացել է իսպանացի հաղորդավարուհի Առանչե դե Բենիտոյի հետ։ Հաջորդ տարի ծնվում է ընտանիքի առաջնեկը՝ առաջին աղջիկը, որին անվանում են Զաիրա։ տարի անց ծնվում է երկրորդ երեխան՝ տղան, որին կոչում են Աիտոր։ 2009 թվականին ընտանիքը բաժանվում է։
2011 թվականից սկսած հարաբերությունների մեջ է արգենտինացի մոդել և հաղորդավարուհի Ռոմինո Բելուսիոյի հետ ։ Հունվարի 11-ին ծնվում է տղան, որին անվանում են Ենցո ։
Մյոսբաուերի էֆեկտ
Մյոսբաուերի էֆեկտ՝ միջուկային գամմա-ռեզոնանս (ՄԳՌ), γ-քվանտների ռեզոնանսային կլանումը ատոմային միջուկներով, դիտվում է, երբ γ-ճառագայթման աղբյուրն ու կլանիչը պինդ մարմիններ են, իսկ γ–քվանտների էներգիան մեծ չէ (~150 կէ)։ Ընդ որում այս էֆեկտի դեպքում միջուկի պատասխան ռեակցիայի համար գործնականում էներգիա չի ծախսվում։
Գուտի (ֆուտբոլիստ)
Անձնական կյանքը
Գուտին հետաքրքրվում է նաև սկվոշով և մեծ թենիսով։ Սիրում է կարդալ գրքեր։ Սիրում է ժամանակն անցկացնել ընտանիքի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Մյոսբաուերի էֆեկտ
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Այսել Թեյմուրզադե
Այսել Մուհամեդի Թեյմուրզադե (Aysel Məhəmməd qızı Teymurzadə, ), ադրբեջանցի երգչուհի, ով 2009 թվականին Արաշի հետ ներկայացրել է Ադրբեջանը Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում Always երգով և գրավել 3-րդ հորիզոնականը։
Կենսագրություն
Այսել Թեիմուրզադեն ծնվել է 1989 թվականի ապրիլի 25-ին Բաքու քաղաքում։ Այսելը ամենափոքրն է իր երեք քույրերից, հայրը լրագրող է, իսկ մայրը դասախոս է Բաքվի Սլավոնական համալսարանում։ Հոր կողմից Այսելը ունի ադրբեջանական ծագում և հայտնի հրապարախոս Հասան-բեկ Զարդաբիյի ծոռն է։ Տատիկը մորական կողմից ունի ռուսական և ուկրաինական ծագում։
Մանուկ հասակում Այսելը գնացել է լողի, ռիթմիկ մարմնամարզության։ Այնուհետև սովորել է բալետի դպրոցը։ 9 տարեկան հասակում Այսելը հաճախել է արվեստի դպրոցը։ 12 տարեկան հասակում նա դարձել է անդամ դպրոցի ձեռքի գնդակ հավաքակազմի։
Երգել սկսել է չորս տարեկանից, և ութ տարի է, ինչ մասնակցում է ազգային մրցումներին և վոկալներին։ 2004 թվականին նա սովորել է Տեխասի միջնակարգ դպրոցում ԱՄՆ-ում։ Կարճ ժամանակ անց ժամանում է ԱՄՆ։ Այսելը սկսում է պատրաստվել մրցույթի երիտասարդ երգիչների և մեկ տարվա ընթացքում նա նվաճել է երեք ոսկե մեդալ և մրցույթների անցկացված համալսարանում Հարավային Արկանզաս և Տեխասի համալսարանում։ Նույն տարում նա վերադարձել է Բաքու, որտեղ Ադրբեջանը մասնակցում է հեռուստատեսային շոուի Երգեցողություն սկզբնական «Yeni Ulduz 4». 2006 թվականին ավարտել է Բաքվի գրական ինտելեկտի վրա և հետո նա սկսում է ուսումնասիրել այդ ֆակուլտետի միջազգային հարաբերությունների Ադրբեջանի համալսարանի լեզուների, որն ավարտել է 2010 թվականի հունիսին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգչուհիներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթ Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Fuck Love
Fuck Love, ամերիկացի ռեփեր XXXTentacion-ի երգը «17» դեբյուտային ալբոմից՝ ամերիկացի ռեփեր Trippie Redd-ի հետ համատեղ։ Երգի պրոդյուսերներն են Nick Mira-ն, Taz Taylo-ն և Dex Duncan-ը։
Գվարդեյսկոե (այլ կիրառումներ)
Գվարդեյսկոե, կարող է վերաբերել՝
Պոտանինո (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Պոտանինո (Потанино), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (4901-5000)
Աստերոիդների ցանկ (4801-4900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (5001-5100)
Լոուրենս Օլիվիե
Լոուրենս Քերր Օլիվիե, բարոն Օլիվիե (Laurence Kerr Olivier, Baron Olivier [ˈlɒrəns ɵˈlɪvi.eɪ], ), թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։
Նրան համարում են 20-րդ դարի մեծագույն դերասաններից մեկը, հատկապես փայլել է շեքսպիրյան տարբեր երկերի լավագույն դերակատարումներով ։ Հանդես է եկել անտիկ դրամատուրգիական բեմադրություններում և ամերիկյան ու բրիտանական պիեսների ժամանակակից բեմականացումների մեջ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1907 թվականի մայիսի 22-ին Անգլիայի Սուրրեյ կոմսության Դորկինգ քաղաքում, գյուղական հոգևորական Ջերարդ Օլիվիեի ընտանիքում։ Հատկապես ուժեղ կապվածություն է ունեցել վաղամեռիկ մոր` Ագնեսա Լուիսի հետ, որը մահացել է 43 տարեկան հասակում, երբ Օլիվիեն ընդամենը 12 տարեկան էր։ Նա շատ ծանր է տարել մոր անսպասելի վախճանը։ Ավարտել է Օքսֆորդի Ս. Էդվարդի դպրոցը։ 3 անգամ ամուսնացած է եղել։ Առաջին կնոջ անունը Ջիլլ Էսմոնդ էր, ում հետ ապրել է 1930-1940 թվականներին։ Այնուհետև ամուսնացել է հայտնի դերասանուհի Վիվիեն Լիի (1940 - 1960), իսկ 1960 թվականին՝ բրիտանացի դերասանուհի Ջոան Պլաուռայթի հետ, ում հետ ապրել է մինչև կյանքի ավարտը։
Մահացել է 1989 թվականին, երիկամային անբավարությունից ։
Կարիերա, մրցանակներ, ֆիլմեր
Դերասանական կարիերան սկսել է 1930 թվականին՝ խաղալով Լոնդոնի Վեստ-էնդ թատրոնում։ Իր շուրջ 60 տարվա դերասանական կարիերայի ընթացքում խաղացել է թատրոնում մոտ 135, կինոյում մոտ 65 և 26 հեռուստատեսային դերեր։
Ամերիկյան կինոակադեմիան իր հրապարակած Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում նրան ընդգրկել է 14-րդ տեղում։
Ստացել է 36 և ներկայացված է եղել 26 տարբեր մրցանակների, այդ թվում՝
Արժանացել է նաև Վենետիկի կինոփառատոնի Ոսկե առյուծ և Բեռլինի կինոփառատոնի Արծաթե արջ մրցանակների։ Լոնդոնի թատրոնի մրցանակը 1984 թվականին վերանվանվել է նրա անվամբ։ 1960 թվականին ստացել է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու աստղ։ 1970 թվականին Էլիզաբեթ թագուհին նրան շնորհել է բարոնի պատվավոր կոչում ։ Նրա անունով է կոչվում Մեծ Բրիտանիայի ամենամեծ թատրոններից մեկը, Լոուրենս Օլիվիեն դարձել է ամենաերիտասարդ դերասանը, որ ստացել է բակալավր-ասպետի կոչում ։
Դերասան Սփենսեր Թրեյսին մի առիթով նրան անվանել է «մեծագույն անգլալեզու դերասանը աշխարհում», այլ նշանավոր կինոգործիչներ ևս նրան անվանել են մեծագույն դերասաններից մեկը   ։
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Վեստմինստերյան աբբայությունում թաղվածներ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Իրավահաջորդության ճգնաժամ Անգլիայում (1553)
Անգլիայում 1553 թվականի իրավահաջորդության ճգնաժամն առաջացել է բողոքական թագավոր Էդուարդ VI-ի և նրա ավագ քրոջ և ժառանգորդ կաթոլիկ Մարիայի միջև չլուծված անձնական և կրոնական հակամարտության պատճառով։
Մարիային գահաժառանգությունից հեռացնելու և նրան Թյուդորների կրտսեր ճյուղից բողոքական ժառանգորդով փոխարինելու գաղափարը, Էդուարդի մոտ ծագել է դեռևս 1552 թվականի դեկտեմբերին։ 1553 թվականի հունիսին մահացու հիվանդ Էդուարդը, որը գտնվում էր ռեգենտ Ջոն Դադլիի ազդեցության տակ, իր իրավահաջորդ է նշանակել տասնվեցամյա Ջեյն Գրեյին՝ Հենրի VII-ի ծոռնուհուն` Ջոն Դադլիի հարսին։ 1553 թվականի հուլիսի 6-ին Էդուարդը մահացել է, իսկ երեք օր անց գաղտնի խորհուրդը Ջեյն Գրեյին հայտարարել է Անգլիայի թագուհի։ Մարիան, առաջ անցնելով Լոնդոնի իշխանությունների գործողություններից, փախել է Արևելյան Անգլիա, իրեն թագուհի է հռչակել և գլխավորել զինված ապստամբությունը։ Հուլիսի 13-ին, երբ Ջոն Դադլին անձամբ գլխավորել է Մարիայի դեմ ռազմական գործողությունը, նա հասցրել է մոբիլիզացնել մինչև վեց հազար զինված կողմնակիցների։ Դադլին չի համարձակվել հարձակվել Ֆրամլինգեմի ամրոցում կենտրոնացած ապստամբների գերազանցող ուժերի վրա, հեռացել է Քեմբրիջի մոտ և դադարեցրել դիմադրությունը։ Ջեյն Գրեյի կողմնակիցների երկրորդական ուժերի գործողությունները ցամաքում և ծովում և արքայադուստր Եղիսաբեթ թագուհու ջոկատի գործողությունները հակամարտության ելքի վրա չեն ազդել։ Հուլիսի 19-ին գաղտնի խորհուրդը պաշտոնանկ է արել Ջեյն Գրեյին և թագուհի հռչակել Մարիային։ Ջոն Դադլին հանձնվել է առանց կռվի, նրա դաշնակիցներն անցել են հաղթողների կողմը։ Օգոստոսի 3-ին Մարիա Տրիումֆալոն մտել է Լոնդոն և ընդունել երկրի կառավարումը։ Անգլիայում սկսվել է կաթոլիկ կոնտրեֆորմացիայի հնգամյա շրջանը։
Հուլիսյան ճգնաժամի անմիջական զոհ են դարձել դավաճանության համար մահապատժի ենթարկված Ջոն Դադլին, Թոմաս Փալմերը և Ջոն Գեյթսը։ Ջեյն Գրեյը, նրա ամուսինը և նրա հայրը մահապատժի են ենթարկվել կես տարի անց, Ուայեթի ապստամբության պարտությունից հետո։
Աստերոիդների ցանկ (184801-184900)
Աստերոիդների ցանկ (184701-184800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (184901-185000)
Իրավահաջորդության ճգնաժամ Անգլիայում (1553)
Նախադրյալներ
Հենրի VIII-ը, որը ղեկավարում էր Անգլիան 1509-1547 թվականներին, ունեցել է երեք երեխա՝ կաթոլիկ հավատքի մեջ դաստիարակված Մարիան և բողոքական հավատքի մեջ դաստիարակված Ելիզավետան և Էդուարդը։ Հենրիխը երեք անգամ (1533, 1534 և 1543 թվականներին) վերաշարադրել է գահաժառանգության մասին օրենքը։ Ըստ վերջին՝ երրորդ օրենքի՝ Հենրիխի ժառանգորդը եղել է Էդուարդը, որին հաջորդաբար հաջորդել են Մարիան, Ելիզավետան և հույների ու քլիֆորդների ընտանիքներից Թյուդորների կողային ճյուղերի ժառանգները։ Հենրիխի մահից հետո իննամյա Էդուարդը թագավոր է դարձել 1543 թվականիի օրենքով, իսկ նրա ժառանգորդը եղել է Մարիան։ Հենրիխի կտակով, մինչև Էդուարդի չափահասությունը` 1555 թվականը, երկիրը պետք է կառավարեր տասնվեց հոգուց բաղկացած ռեգենտի խորհուրդը։ Թագավորի կամքը սկզբից կոտրվել է, և խորհրդի փոխարեն երկրում իրական իշխանությունը գրավել են միանձնյա ռեգենտները՝ 1547-1549 թվականներին Էդվարդ Սեյմուրը, 1549-1553 թվականներին Ջոն Դադլին։
Աստերոիդների ցանկ (184801-184900)
|} Աստերոիդների ցանկ (184701-184800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (184901-185000)
Իրավահաջորդության ճգնաժամ Անգլիայում (1553)
Նախադրյալներ
Պատանիների արքայի հավանությամբ և՛ ռեգենտները, և՛ Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Թոմաս Քրանմերը ակտիվորեն վերակազմավորել են Անգլիայի եկեղեցին և արմատախիլ արել լատինական ծեսերը։ Մարիամը, ընդհակառակը, հաստատակամորեն հավատարիմ է եղել կաթոլիկությանը և բացեիբաց բողոքել է բարեփոխումների դեմ։ Իր վաղեմի ընկեր Սեյմուրի ռեժիմի հետ Մարիան հեշտությամբ է ապրել, բայց նրա իրավահաջորդ Ջոն Դուդլիից նա վախեցել է այնպես, ինչպես ժամանակին վախենում էր հորից, և նրան բացահայտ արհամարել է։ Դադլին պատրաստ է եղել փոխզիջման, բայց Մարիամի համար հավատի հարցերում ցանկացած զիջում անընդունելի էր: 1550 թվականի գարնանը անհնազանդ արքայադուստրը որոշել է փախչել երկրից։ Նրա զարմիկը և հոգևոր դաստիարակ Կառլոս V-ն օգնության է ուղարկել զինված Էսկադրային, սակայն վերջին պահին Մարիան փոշմանել է և մնացել Անգլիայում։ Էդուարդ քրոջը հետապնդել չի համարձակվել՝ սահմանափակվելով նրա խորհրդականների դեմ բռնաճնշումներով։
1552 թվականի վերջին կամ 1553 թվականի սկզբին տասնհինգամյա թագավորը, որը մեծացել էր ինքնուրույն քաղաքականության մեջ, մտահղացել է Մարիային հեռացնել գահաժառանգությունից։ Նա չէր կարող թույլ տալ, որ իշխանության գա (թեկուզև հիպոթետիկ) կաթոլիկը, որը կարող է խաչ քաշել իր վարած բարեփոխմանը, երկիրը վերադարձնել պապության հոգևոր իշխանության տակ և պատրաստ է ցանկացած բռնաճնշումների Էդուարդի մերձավորների դեմ։ Էդուարդի երկրորդ հնարավոր դրդապատճառը կարող էր լինել հոր` Եկատերինա Արագոնացու (Մարիամի մայր) և Աննա Բոլեյնի (Եղիսաբեթի մայր) հետ ամուսնությունների «անօրինականության» նկատմամբ անհանդուրժողականությունը։ Երրորդը, Էդուարդը ինչպես և Հենրի VIII-ը, թույլ չի տվել իշխանության փոխանցումը կնոջը, միանգամայն գործնական պատճառով. կանայք վաղ թե ուշ ամուսնանում են և ընկնում իրենց ամուսինների ազդեցության տակ։ Կարելի էր միայն օրինակ բերել չամուսնացած Մարիայի և Էլիզաբեթի ապագա ամուսինների ազդեցությունն նրանց քաղաքականության վրա։
«Գահաժառանգության կարգադրություն» (1553 թվականի սկիզբ)
Էդուարդի ծրագրերի առաջին փաստագրական վկայությունը նրա «Գահաժառանգության մասին կարգադրությունն» է (My Deuise for the Succession): Պահպանված փաստաթուղթը սկզբից մինչև վերջ գրված է Էդուարդի ձեռքով, ֆիզիկապես առողջ մարդու ամուր ձեռագրով։ «Կարգադրության» անկատար, շփոթված լեզուն, Ըստ Դեյիդ Լոդսի, մատնում է դա կազմողի քաղաքական անհասունությունը։ Արդյոք դա Էդուարդի միանձնյա նախաձեռնությունն էր, թե նրա ստեղծմանը իր ներդրումն ունեցել է թագավորի դաստիարակ Ուիլյամ Թոմասը՝ հայտնի չէ։ «Կարգադրության» առաջին տեքստի կազմման ժամանակի մասին միասնական կարծիք չկա։ Վիլբեր Ջորդանը, Դեյվիդ Լոդսը, Լինդա Պորտերը, Ջերի Մակինտոշը և ժամանակակից այլ պատմաբաններ կարծում են, որ այն կազմվել է Էդուարդի կողմից՝ փետրվարից կամ 1553 թվականի հունվարից ոչ ուշ։ Սթենլի Բինդոֆի կարծիքով՝ այն կազմվել է մայիսի կեսերին՝ Ջեյն Գրեյի և Գիլֆորդ Դադլիի հարսանիքից առաջ։ Բոլոր մեկնաբանություններում «Կարգադրությունը» համարվում է ոչ թե մեռնող, այլ առողջ, կամ էլ ապաքինման հույս ունեցող թագավորի կամք։ Այն գաղտնի է մնացել ոչ միայն Մարիամից և Եղիսաբեթից, այլև Ջոն Դադլիից մինչև 1553 թվականի հունիսի սկիզբը։ Հավանաբար, Էդուարդը հասկանում էր, որ իր առաջարկը հակասում էր հոր կամքին և սովորույթին (Պլանտագենետների և Թյուդորների դինաստիային իշխանությունը միշտ փոխանցվել է տղամարդկանց գծով), և չի համարձակվել այն քննարկել նույնիսկ մերձավոր կողմնակիցների հետ։
«Կարգադրության» էությունը գահի նկատմամբ առաջնահերթ իրավունքի փոխանցումն էր դեռևս չծնված որդիներին՝ Լեդի Ֆրենսիս Գրեյին, իսկ դրանից հետո՝ նրա չամուսնացած դստեր՝ Ջեյն Գրեյի դեռևս չծնված որդիներին։ Հենրի VII-ի կրտսեր դստեր ժառանգների ընտրությունը բացատրվում էր պարզությամբ. սալիկյան օրենքին նա չէր կարող հետևել, Թյուդորների ցեղի տղամարդկանց սակավության պատճառով։ Միակ այդպիսի տղամարդը՝ ութամյա Հենրի Ստյուարտն էր, ով կաթոլիկ էր, որն էլ ուստի անընդունելի է։ Պլանտագենետների տոհմի տղամարդիկ նույնպես անընդունելի էին. Էդվարդ Քորթնին ամբողջ գիտակից կյանքը անցկացրել է Թաուերում, կարդինալ Պոուլը և նրա եղբայրները կաթոլիկներ և քաղաքական գործիչներ էին։ Քննությունից հանելով Պլանտագենետների, Հենրի VII-ի ավագ դստեր Մարգարիտայի (շոտլանդացի Ստյուարտներ) և նրա որդու (քույրերի՝ Մարիա և Եղիսաբեթ) ժառանգներին, Էդուարդը ստիպված է եղել ընտրել Հենրի VII-ի կրտսեր դստեր ժառանգներից։ Տյուդորների այս ճյուղում տղամարդ սերունդներ չեն եղել, իսկ որդեծնության տարիքի կանանցից ավագը Մարիա Ֆրենսիս Գրեյի երեսնամյա դուստրն էր։ Եթե Ֆրենսիսը չկարողանար երեխա ունենալ, դա կկարողանար անել Ֆրենսիսի ավագ դուստրը՝ Ջեյնը։ Նա երիտասարդ էր, առողջ ու դաստիարակված բողոքական հավատով, իսկ նրա մյուս հատկանիշները ոչ մի նշանակություն չունեին։ Ջեյն Գրեյը ընդամենը ժամանակավոր գործիք էր վերարտադրության համար։ Էդուարդի սեփական երեխաների համար Ջեյնի և նրա սերնդի կարիքն ինքնըստինքյան վերանում էր։
Թագավորի հիվանդությունը (փետրվար-հունիս 1553)
1553 թվականի փետրվարի 6-ին Էդուարդը հիվանդացել է։ Երկու շաբաթ անկողնային ռեժիմից հետո նա, դեռ լիովին առողջ, հանրությանը ներկայացել է փետրվարի 21-ին։ Նրա հիվանդությունն անհանգստություն չէր առաջացնում. նա համարվում էր ուժեղ, առողջ դեռահաս։ Կառավարությունը գործել է սովորական ռեժիմով։ Նշանակված ժամկետում՝ մարտի 1-ին, Լոնդոնում հավաքվել է խորհրդարանը՝ քննարկելու արտահերթ հարկի գանձման կարգը։ Մարտի 31-ին Էդուարդն այցելել է խորհրդարան, որպեսզի երկարացնի իր նստաշրջանը։ Ապրիլի 11-ին, հասարակության մեջ կարճ ժամանակով հայտնվելուց հետո Էդուարդը հեռացել է Գրինվիչի քաղաքամերձ պալատ։ Հիվանդության ընթացքը, որը հավանաբար եղել է 1553 թվականի ապրիլ ամսին, հաստատապես հայտնի չէ։ Հավանաբար, ամսվա երկրորդ կեսին Էդուարդը թեթևություն է զգացել, բայց արդեն մայիսի 7-ին նա այնքան թույլ է եղել, որ անգամ չի կարողացել ընդունել Ֆրանսիայի դեսպանին։ Մայիսի 12-ին բժիշկները Էդուարդի մոտ հայտնաբերել են թոքի թարախային ուռուցք։ Լոնդոնում լուրեր են տարածվել, բայց արիստոկրատներն ու դիվանագետները անհանգստության առիթ չեն տեսել։ Մայիսի 17-ին թագավորին այցելած դեսպանների կարծիքով՝ նրա կյանքին վտանգ չի սպառնում։
Այդ ժամանակ, 1553 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, ռեգենտ Ջոն Դադլին հոգացել է իր ընտանիքի երկու հարսանիքների մասին։ Նա իր դստերը՝ Քեթրինին, կապել է Հենրի Գաստինգսի՝ Կոմս Հանթինգդոնի ժառանգորդի հետ, իսկ Գիլֆորդի որդուն՝ Ջեյն Գրեյի հետ (նրա քույրը՝ Եկատերինան, նույն ժամանակ ամուսնացել է Հենրի Հերբերտի հետ): Գիլֆորդի և Ջեյնի հարսանիքը տեղի է ունեցել մայիսի 21-ին։ Դեսպան Կարլա V Յան Սխեյվեն առաջինն էր հաշվարկել համադրությունը և հունիսի 12-ին կայսրին զեկուցել է, որ Դադլին գործը տանում է դեպի բռնի հեղաշրջում՝ Ջեյն Գրեյի գահը բարձրացնելու նպատակով։ Հավանական է, որ սխեման կանխակալել է իրադարձությունների զարգացումը և ռեգենտին վերագրել դեռևս չձևակերպված պլաններ։ Ջեյն Գրեյի և Գիլֆորդ Դադլիի միջև ամուսնությունը նրա հոր համար առաջնային նպատակ չի եղել։ Դադլին պատրաստվել է Գիլֆորդին հանձնել Մարգարիտա Քլիֆորդի համար, սակայն Քլիֆորդների ընտանիքը հրաժարվել է ամուսնացնել նրա հետ, և այդ ժամանակ Դադլին համաձայնության է եկել հույների ընտանիքի հետ։ Դադլին զինված ապստամբությունը բարձրացնելու համար չի նախապատրաստվել, իսկ Մարիային գահակալությունից հեռացնելու օրինական միջոցները հայտնվել էին միայն հունիսին։ Մինչև հունիսի սկիզբը Դադլին, որը շահագրգռված էր թագավորի ապաքինմամբ, հույս ուներ, որ ավելի լավ կլինի։ Նա հիվանդի մահճակալի մոտ կոչ է արել բժիշկներին և փորձել է օգտագործել այն ժամանակ հայտնի բոլոր դեղամիջոցները և բուժման եղանակները, ինչը հասարակության մեջ Էդուարդի դիտավորյալ թունավորման մասին լուրեր է առաջացրել։
Մայիսի 28-ին հիվանդության ընթացքում բեկում է տեղի ունեցել։ Էդուարդի մոտ առաջացել են սեպսիսի և երիկամային անբավարարության նշաններ, նրան տանջել են մշտական ցավերը, նա կարճ ժամանակ անց քնել է միայն օպիատների ընդունումից հետո։ Բժիշկներին տեղեկացրել են, որ հիվանդին մնացել է մի քանի շաբաթ ապրելու։ Թագավորը, որը դեռ պարզ գիտակցության մեջ է եղել, գիտակցելով իր մահը շտապել է ավարտել երկրային գործերը։ Մայիսի 28-ից հունիսի 11-ն ընկած ժամանակահատվածում նա իր մոտ է կանչել Ջոն Դադլիին և ընթացք տվել «Գահաժառանգության կարգադրությանը»։ Թագավորի գաղտնի նպատակները հաջողությամբ համընկել են ռեգենտի գաղտնի վախերի հետ. Մարիամի համար ատելի ռեֆորմացիայի մարմնավորում դարձած Դադլին անհիմն կերպով համարել է, որ իշխանության գալով Մարիամը ֆիզիկապես ոչնչացնում է թե իրեն, թե իր ցեղին։ Դադլին ակտիվորեն ձեռնամուխ է եղել թագավորական նախագծի առաջխաղացմանը, հավանաբար, հենց նրա նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Կարգադրության» երկրորդ խմբագրությունը, որը նույնպես Էդուարդը իր ձեռքով է գրել, կարևոր փոփոխություն է մտցվել՝ «Ջեյն Գրեյի ժառանգների» փոխարինումը «Ջեյն Գրեյով և նրա ժառանգներով»։
Հողի գործարք (1552 թվականի նոյեմբերից 1553 թվականի մայիս)
1547 թվականին Հենրի VIII-ի մահվանից հետո Մարիան դարձել է Արևելյան Անգլիայի խոշորագույն հողատերը. հոր կտակի համաձայն՝ նա 32 կալվածք է ստացել Նորֆոլքում, Սուֆոլքում և Էսսեքսում։ Մարիան ժառանգության հետ միասին կյանքում առաջին անգամ ստացել է տեղի ազնվականներից և հասարակ հաճախորդներից կազմված «երկրի վրա» աջակցության մեծ խումբը։ 1552 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Գաղտնի խորհուրդը Մարիամին առաջարկել է իր կալվածքների մի մասը փոխանակել թագաժառանգ հողերի հետ, իբր թագավորական գույքի համախմբման և դրանից եկամուտների հավաքագրման նպատակով։ Գործարքն ավարտվել է կես տարի անց՝ 1553 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին։ Մարիան ափամերձ կալվածքները Էսսեքսի թագավորին հանձնելուց հետո ստացել է ավելի մեծ տարածք ու ավելի եկամտաբեր հողեր և հաջողությամբ «կլորացրել» է երկրի ներսում իր ունեցվածքը։ Նրան են ժառանգվել Հարթֆորդ թագավորական դղյակը և Ֆրամլինգեմ ամրոցը, որը դեռ վերջերս պատկանել է հանքատեր Թոմաս Հովարդին։ Հենց Ֆրամլինգեմում՝ 1553 թվականի հուլիսին, տեղի են ունեցել Մարիայի` Ջեյն Գրեյի դեմ ապստամբության հիմնական գործողությունները։
Թագավորի այս անշահավետ գործարքի իմաստը, որով Մարիային է հանձնել կարևոր ռազմակայանը, մնում է առեղծված։ Առաջարկվող վարկածներից ոչ մեկը հուսալի ապացույցներ չունի։ Դեվիդ Ռոդսի ենթադրությամբ՝ Էդուարդը ցանկացել է կանխել Մարիայի՝ արտասահման փախչելու փորձերը՝ նրան զրկելով դեպի ծով ելքից։ Կան կարծիքներ, որ փոխանակության հետևում կանգնած էին Լոնդոնի ազնվականները, որոնք սպասում էին Մարիամի իշխանության մոտալուտ գալուն և փորձում էին նախապես գնել նրա դիրքը։ Ըստ Ջերի Մակինտոշի վարկածի՝ այդ գործարքը կարող էր Մարիային գաղտնի վճար լինել ժառանգական իրավունքներից հրաժարվելու համար, սակայն պատմաբանները գրեթե միաձայն կարծում են, որ Մարիան նվիրված չի եղել Էդուարդի և Դադլիի ծրագրերին և երբեք չի համաձայնել գահաժառանգությունից հրաժարվելուն։ Նա այդ ծրագրերի մասին իմացել է կամ կասկածել 1553 թվականի հունիսի վերջին, երբ գահաժառանգության մասին թագավորական արտոնագրի քննարկմանն արդեն ներգրավվել է ազնվականների, դատավորների և դիվանագետների լայն շրջանակ։
«Գահաժառանգության հռչակագիր» (1553 թվականի հունիս)
Գահաժառանգության կարգը փոխելու համար թագավորի մեկ կամքը բավարար չէր։ Էդուրադն այն պետք է հաստատեր երկու հնարավոր ընթացակարգերից մեկով՝ կամ խորհրդարանում օրենքի հավանություն ստանալ, կամ թագավորական արտոնագրին հավանություն տալ (letters patent) Գաղտնի խորհրդի, բարձրագույն հոգևորականության և գերագույն դատավորների կողմից հետագա վավերացումը խորհրդարանում ։ Խորհրդարանական լսումները ժամանակ էին պահանջում, որը Էդուարդն արդեն չուներ, և կհանգեցներ անցանկալի հրապարակման, ուստի թագավորն ու Դադլին գնացին երկրորդ ճանապարհով։ Հունիսի 11-ին Էդուարդը կոչ է արել գերագույն դատավորներին՝ «Կարգադրության» հերթական, երրորդ խմբագրությանը նախնական հավանություն տալու համար։ Դատավորները պետք է խմբագրեին տեքստը, միաձայն հաստատեին այն և վերջնական, չորրորդ խմբագրությունը փոխանցեին թագավորի հաստատմանը։ Սակայն հունիսի 12-ին թագավորի մոտ կայացած խորհրդակցության ժամանակ գերագույն դատավոր Էդվարդ Մոնթեգյուն վճռականորեն հրաժարվել է հաստատել նախագիծը և Դադլիին մեղադրել է պետական դավաճանության մեջ։ Դադլին պատասխանել է հակընդդեմ մեղադրանքներով, վեճը գրեթե ավարտվել է զինված բախումով։ Արդյունքում՝ հունիսի 15-16-ը դատավորները կազմել են մինչ այդ չտեսնված իրավաբանական փաստաթուղթ՝ և կտակ, և թագավորական արտոնագիր, և միաժամանակ հրապարակային մանիֆեստ։
Մինչ այս պահը Գաղտնի խորհուրդը, որը ոչնչացվում էր կուսակցական շահերով, գահաժառանգության մասին միասնական կարծիք չուներ, բայց թագավորական նախագծին սատարելու մասին լուրը դատավորների կողմից արմատապես փոխեց ուժերի հարաբերակցությունը. այժմ միայն քչերն էին համարձակվում ընդդիմանալ թագավորի կամքին։ Դադլին կաշառքներով և սպառնալիքներով համոզեց տատանվողներին, և հունիսի 18-ին Խորհուրդը համաձայնության եկավ։ Թոմաս Կրանմերը և Ուիլյամ Սեսիլը, որոնք մինչ այդ դեմ էին, հրաժարվել են պայքարից և միացել են Խորհրդի մեծամասնությանը։ Հունիսի 21-ին Էդուարդը ստորագրել է չորրորդ խմբագրության չիստովիկը, արդեն հաջորդ օրը Դադլին հավաքել է տիտղոսակիր ազնվականության և բարձրագույն հոգևորականության բավականաչափ ստորագրություններ։ Ընդամենը «Գահաժառանգության մասին հռչակագիրը» ստորագրել է 102 մարդ. առաջինը, որպես բարձրագույն հոգևորական, Կրանմերն է, վերջինը, արդեն Էդուարդի մահից հետո, Լոնդոնի քաղաքային կորպորացիայի օլդերմենները։ Հասնելով թագավորական արտոնագրի պնդմանը՝ Դադլին չի համարձակվել հրապարակավ ասել այն։ Այս որոշումը, որի դրդապատճառների մասին կարելի է միայն գուշակել, սխալ էր. նահանգի կրիտիկական պահին, որը համարվում էր Մարիամի օրինական ժառանգորդը, հրաժարվել են աջակցել Ջեյն Գրեյին։
Ջեյն Գրեյ (1553 թվականի հուլիս)
Էդուարդ VI-ը մահացել է հուլիսի 6-ի երեկոյան ժամը 9-ի սահմաններում։ Ջեյն Գրեյը, որն այն ժամանակ ապրում էր Չելսի քաղաքից դուրս, անհայտ էր մնացել հանգուցյալ թագավորի և Գաղտնի խորհրդովդուարդ VI-ի որոշման մասին, մահացել է հուլիսի 6-ի երեկոյան ժամը 9-ին։ Ջեյն Գրեյը, որն այդ ժամանակ քաղաքից դուրս էր ապրում Չելսիում, անտեղյակ էր հանգուցյալ թագավորի և Գաղտնի խորհրդի որոշման մասին։ Ըստ Ջեյնի ցուցմունքների, 1553 թվականի օգոստոսին կալանքի տակ եղած տվյալների, հունիսի 19-ին նա ստացել է Էդուարդի ընտրության մասին առաջին ոչ պաշտոնական նախազգուշացումը և այն լուրջ չի համարել։ Հուլիսի 9-ին նա տարօրինակ օրակարգ է ստացել Սայոն Հաուս-Ջոն Դադլիի կիսակառույց պալատ ներկայանալու Գաղտնի խորհրդին։ Այնտեղ, երկար սպասումից հետո, նրան դիմավորել են Ջոն Դուդլին, Ֆրենսիս Գաստինգսը, Ուիլյամ Հերբերտը, Ուիլյամ Պարրը և Հենրի Ֆիցալանը։ Ազնվականները Ջեյն Գրեյին հայտնել են թագավորի մահվան և այն մասին, որ իր կամքին համապատասխան նա պետք է ընդունի Անգլիայի թագը։ Հաջորդ օրը՝ հուլիսի 10-ին, գլաշատաիններն առաջին անգամ Լոնդոնին հայտարարել են գահաժառանգության կարգի փոփոխության մասին, իսկ Ջեյն Գրեյը արդեն որպես թագուհի Սայոն-հաուսից տեղափոխվել է Թաուերի թագավորական հանգույցներում ժամանակավոր նստավայր։
Լոնդոնցիներն անտարբեր են ընդունել փոփոխությունները։ Մինչև հուլիսի 13-ը ներառյալ քաղաքը հանգիստ էր. նոր ռեժիմի դեմ բացահայտ բողոքող միակ մարդը՝ Գիլբերտ Փոթերը, դատապարտվել էր ականջները կտրելու համար։ Լոնդոնում հայտնվել են Մարիայի օգտին առաջին գովազդները հուլիսի 13 կամ 16, առաջին հրապարակային պաստառները՝ հուլիսի 18-ին։ Արևելյան Անգլիայի քաղաքային խորհուրդներում կարծիքները բաժանվել են, սակայն խոշորագույն քաղաքները սկզբում աջակցել են Ջեյն Գրեյին։
Զինված դիմակայություն
1553 թվականի ճգնաժամի արդյունքը կանխորոշված էր Դադլիի ռազմավարական սխալով. նա, որը տարիներ շարունակ հետևում էր բակում Մարիայի պահվածքին, նրան վտանգավոր մրցակից չէր համարում։ Դադլին վստահ էր, որ դժվարին պահին Մարիան չի դիմանա և կհանձնվի, և չէր կարող ենթադրել, որ նա կլինի կամային և վստահ առաջնորդ։ Նա չցանկացավ կամ չկամեցավ ձերբակալել Մարիային Էդուարդի կենդանության ժամանակ, իսկ երբ նա մահացավ, արդեն ուշ էր. Մարիան սայթաքեց հսկողության տակից, փախավ նախապես պատրաստված դիրքեր և այնտեղ գլխավորեց զինված ապստամբությունը։ Դադլին բոլորովին պատրաստ չէր պաշտպանել իր ստեղծած ռեժիմը. հուլիսի 11-ին նրա անձնական ջոկատը կազմում էր ոչ ավելի, քան վեց հարյուր մարդ, նրա կողմնակիցները անհուսալի են և ճգնաժամի պահին անցել են Մարիայի կողմը, իսկ բոլոր վարձու զորքերը տեղակայվել են Շոտլանդիայի սահմանի մոտ՝ չափազանց հեռու, որպեսզի հասցնեն միջամտել Արևելյան Անգլիայում տեղի ունեցող հակամարտությանը։ Այս տարածաշրջանում Դադլին չուներ ոչ սեփական ջոկատներ, ոչ զինված դաշնակիցներ, ոչ հուսալի գործակալներ։
Դադլին միայնակ չէր իր մոլորության մեջ. 1553 թվականի հուլիսի առաջին երկու շաբաթներին Լոնդոնում գտնվող դիտորդներից ոչ մեկը չէր կարող ենթադրել, որ Մարիան կկարողանա գրավել և պահպանել իշխանությունը։ Ֆրանսիայի դեսպան Անտուան դե Նոյը հավաստիացրել է Հենրիխ Վալուային, որ Գաղտնի խորհուրդը միաձայն աջակցում է Ջեյն գրային և հուսալիորեն պաշտպանում է գահը Մարիայի ոտնձգություններից։ Կարլ V-ն ամենեևին էլ պատրաստվել է վատագույնին. նա չէր հավատում, որ հաղթողները կպահպանեն Մարիամի կյանքը։ Թե՛ ֆրանսիացի, թե՛ հռոմեական դեսպանները վստահ էին, որ Ջեյն Գրեյը հաղթանակ կտանի մինչև 1553 թվականի հուլիսի 19-ի Գաղտնի խորհրդի հեղաշրջումը։
Մարիի փախուստը (1553 թվականի հուլիսի 4-ից 8-ը)
1553 թվականի հունիսի վերջին Մարիան իր կալվածքից տեղափոխվել է Նյուհոլում գտնվող Հանսդոնի Մերձավոր նստավայր՝ Լոնդոնից 28 մղոն դեպի հյուսիս։ Տեղափոխվելուց առաջ նա ցուցադրաբար հրամայել է Հանսդոնին երկար բնակության նախապատրաստել, սակայն հուլիսի 4-ին անսպասելիորեն դուրս եկավ այնտեղից և ուղևորվեց դեպի հյուսիս՝ Քեմբրիջի ուղղությամբ։ Պատճառները, որոնք Մարիամին դրդեցին փախչել հենց հուլիսի 4-ին, դեռևս Էդուարդի կենդանության ժամանակ, անհայտ են։ Պատմություններն այն մասին, որ Լոնդոնի կես ճանապարհին ինչ-որ բարյացակամ մարդիկ Մարիային նախազգուշացրել են վտանգի մասին, ժամանակակից պատմաբանները ժխտում են. նա պարբերաբար լուրեր էր ստանում Լոնդոնից (ինչպես իր դաշնակիցներից, այնպես էլ անձամբ Դադլիից) և լիովին հասկանում էր իր դրության ռիսկերը։
Մարիայի փախուստի հանգամանքները շրջապատված են լեգենդներով և ոչ հավաստի վկայություններով։ Մարիամի ճանապարհորդության ժամանակագրությունը պատմաբանների կողմից վերականգնվել է մասնատված վկայություններով, որոնցից ոչ մեկը իրադարձությունների ամբողջական պատկերը չի տալիս։ Կարևորագույն աղբյուր, Vita Mariae Angliae reginae հեղաշրջման մասնակից Ռոբերտ Ուինգֆիլդի ճշգրիտ ամսաթվերը չեն պարունակում։
Մարիային ճանապարհին ուղեկցել են 50-ից մինչև 60 զինված մարդիկ՝ նրա ամբողջ բակը՝ Ռոբերտ Ռոչեստերի, Հենրի Ջերնինգեմի և Էդվարդ Ուոլդեգրեյվի գլխավորությամբ։ Օրվա ձիարշավային անցումը լավ ճանապարհով այն տարիներին կազմում էր 20-30 մղոն։ Կանայք ճանապարհորդում էին ձիով կամ պորտշեզներով. վագոն և սայլակ այն ժամանակվա Անգլիայում դեռ չկար (առաջին վագոնն Անգլիայում հայտնվել է 1555 թվականին, բեռնատար սայլակները սկսել են գործել շուրջ 1550 թվականին, հիմնական ցամաքային տրանսպորտային միջոցը եղել է բեռնակիր ձին):