cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եղեգն
Օգտակար հատկություններ
Թուրմ. 4 ճ/գ մանրացրած ցողունը և տերևը 1 ժամ թրմեք 500 մլ եռջրում, տաք տեղում։ Քամեք։ Խմեք 100-ական մլ՝ օրը 4-5 անգամ։
Զգուշացում։ Կոճղարմատի երկարատև օգտագործումը կարող է առաջացնել փքվածություն և ցավեր որովայնում։
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հացազգիներ
Մ.թ.ա. 239
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 239
Աբդուլխարաբ
Աբդուլխարաբ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։ Գտնվում է Մալաթիա քաղաքից հարավ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Փրփրուկ (բույս)
Փրփրուկ, գինարբ, հարսի պսակ (Filipéndula), վարդազգիների (վարդածաղիկներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 15 (այլ տվյալներով՝ 20) տեսակ ։
ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ Առաջինը տարածված է Լոռու, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է գետափերին, խոնավ մարգագետիններում, անտառի բացատներում և այլն։
Երկրորդը՝ բոլոր մարզերում՝ չոր մարգագետիններում, թփուտներում, տափաստանային թեքություններում։
Ջրովի մարգագետիններում, լեռնային մացառաթփուտներում, անտառային բացատներում աճում է ծաղկահյութով և ծաղկափոշով հարուստ փրփրուկը։ Տարածված է նաև չոր մարգագետիններում և սարալանջերին, տափաստաններում։
Տարածված են Հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն գոտիներում։ Մարոկկոյում, Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում և Ասորիքում (Սիրիա) հաճախ հանդիպող բույսերից է F. ulmaria տեսակը (Փրփրուկ ծփատերև)։
Կենսաբանական նկարագիր
Կախված պայմաններից՝ բարձրությունը կարող է տատանվել 20-150 սմ, աճում է միայնակ կամ կազմում մարգագետիններ։ Ցրտադիմացկուն, լուսասեր բույս է, դիմանում է երաշտին, նախընտրում է չափավոր խոնավ կլիման, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Ցողունը ուղղաձիգ է, մերձարմատային տերևները՝ խոշոր երկարավուն, փետրաձև կտրտված՝ տերևաթիթեղով։ Ցողունային տերևները մանր են, նոսր տեղակայված, նույնպես փետրաձև կտրտված, տրորելիս արձակում են սուր հոտ։ Ծաղկաթերթիկները հինգն են (երբեմն՝ վեցը՝ F.hexapetala), առէջքները ավելի երկար են (մինչև 2 անգամ), քան թերթիկները։ Ծաղիկները մանր են, դեղնասպիտակավուն, երբեմն՝ բաց վարդագույն՝ հավաքված հուրանանման կամ վահանաձև ծաղկաբույլերում, ունեն հեռվից լսելի մեղրի բույր՝ բույսի անգլերեն անվանումն է՝ Meadowsweet = մարգագետնային բուրմունք։
Խավապատ պտուղը բաղկացած է 10-15 միասերմ՝ պարուրաձև ոլորված հատվածներից։ Ծաղկում է՝ մայիս-օգոստոս, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին։
Քիմիական կազմ
Պարունակում է կումարին, ֆլավոն, թթուներ (էլլագի և սուրճի), կատեխին, վանիլին, կամֆորա, սալիցիլային ալդեհիդ, մեթիլսալիցիլատ։ Արմատը պարունակում է (30 մգ՝ 100 գ հումքի մեջ) գլիկոզիդներ գաուլտերին և սպիրեին, տերևները՝ մի փոքր ավելի շատ, և նաև կապտաթթվի (ցիանի միացություն) հետքեր, կարոտին, ասկորբինաթթու, եթերային յուղեր, տանիդներ։ Սերմում կա մինչև 6 տոկոս ճարպայուղեր։ Ընդգրկված է մի շարք արևմտաեվրոպական երկրների դեղաբանական ձեռնարկներում։
Կիրառություն
Սկանդինավյան երկրներում օգտագործում են գարեջրի և գինու արտադրությունում։ Մատղաշ ճյուղերը և պալարներն ուտելի են։ Խոտը լավ անասնակեր է։ Կիրառվում է կաշեգործության մեջ՝ որպես դաբաղող և ներկանյութ։ Դեղաբույս է. կանաչ զանգվածի պատրաստուկները միզամուղ, ճիճվամուղ, հականեխիչ, արյունահոսությունը դադարեցնող միջոց են, կոճղարմատի պատրաստուկները՝ կապող, միզամուղ և քրտնաբեր։ Գեղագարդիչ է և մեղրատու։ Թեղանման փրփուրի պալարներն ուտելի են։
Ունի լայն կիրառում ժողովրդական բժշկության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Մ.թ.ա. 238
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 238
Սվիդնիկի
2001 թվականի տվյալներով Սվիդնիկի գյուղում բնակվում էր 171 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,435 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 393,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1577 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստղաչափություն
Աստղաչափություն (Աստրոմետրիա), աստղագիտության բաժին. հիմնականում զբաղվում է լուսատուների կոորդինատների որոշման մեթոդների մշակմամբ, նրանց գործնական կիրառման հարցերով։
Աստղաչափության հիմնական ենթաբաժիններից մեկն է ոլորտային աստղագիտությունը, որը մշակում է կոորդինատների որոշման մաթեմատիկական մեթոդները։ Միջօրեականում կատարվող դիտումներով լուսատուների կոորդինատների գործնական որոշումը ֆունդամենտալ աստղագիտության խնդիրն է։ Լուսատուի ուղղակի ծագումը որոշելու համար գրանցվում է միջօրեականով նրա անցնելու պահը։ Հակումը որոշվում է միջօրեականում լուսատուի զենիթային հեռավորության չափմամբ։ Չափումների արդյունքները շտկվում են՝ հաշվի առնելով լույսի բեկունակության, աբեռացիայի, պրեցեսիայի և նուտացիայի ազդեցությունները, ինչպես նաև գործիքային սխալները։ Աստղերի կոորդինատները հրատարակվում են որպես ֆունդամենտալ աստղացուցակներ։
Աստղաչափության խնդիրներից են նաև ժամանակի ծառայությունը, լայնության ծառայությունը (ուսումնասիրում է աշխարհագրական լայնության՝ բևեռների շարժումով պայմանանվորվող փոփոխությունները), գործնական աստղագիտությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Ալբանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Ալբանիայի օբյեկտները թվով 3-ն են, որը կազմում է ընդհանուր թվի 0,3 %-ը (1073՝ 2017 թվականի դրությամբ)։ 2 օբյեկտներ ընդգրկված են մշակութային չափանիշներով, 1-ը՝ բնական չափանիշներով։ Բացի դրանից 2017 թվականի դրությամբ ևս 5 օբյեկտ ներկայացված է թեկնածու ցանկում ։ Ալբանիան վավերացրել է Համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան 1989 թվականի հուլիսի 10-ին ։ Ալբանիայի առաջին օբյեկտն ընդգրկվել է ցանկում 1992 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 16-րդ նիստում։
Ցանկ
Տվյալ աղյուսակում տեղանքներն ընդգրկված են Համաշխարհային ժառանգության կողմից դասակարգված ձևով։
Նախնական ցանկ
Աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են նախնական ցանկում դրանք ավելացնելու հերթականությամբ։ Ցանկում նշված են այն օբյեկտները, որոնք Ալբանիայի կառավարության կողմից առաջարկվել են որպես թեկնածուներ համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու համար։
Լուխան
Լուխան (Luján), քաղաք Բուենոս-Այրես նահանգում (Արգենտինա)։ Գտնվում է մայրաքաղաքից 68 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1775 թվականին, ունի 97 հազար բնակիչ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով։
Կեպլերի հավասարում
Կեպլերի հավասարում, նկարագրում է մարմի շարժումը էլիպսային ուղեծրով (երկու մարմինների խնդրում) և ունի հետևյալ տեսքը
Առաջին անգամ այս հավասարումն ստացել է աստղագետ Յոհան Կեպլերը 1619 թվականին։ Այն մեծ դեր ունի երկնային մեխանիկայում։
Կեպլերի հավասարմանը բերող խնդիրներ
Քննարկենք այն մարմնի շարժումը, որը շարժվում է ուղեծրով՝ այլ մարմնի գրավիտացիոն դաշտում։ Գտնենք մարմնի դիրքի և ժամանակի կապը։ Կեպլերի երկրորդ օրենքից հետևում է, որ
Որտեղ r-մարմնից մինչև գրացիտացիոն կենտրոն եղած հեռավորությունն է, \vartheta-իրական անոմալիան է, \mu = G M_0-գրավիտացիոն հաստատունի և ձգող մարմնի զանգվածի արտադրյալն է, a-ուղեծրի մեծ կիսաառանցքն է։ Այստեղից կարելի է ստանալ ուղեծրով շարժման ժամանակի կախումը իրական անոմալիայից․
Խնդրի լուծման շարունակությունը կախված է մարմնի շարժման ուղեծրի տեսակից։
Էլիպսային ուղեծիր
Բևեռային կոորդինատային համակարգում էլիպսի հավասարումն ունի հետևյալ տեսքը․
Ժամանակի համար հավասարումը կստանա այս տեսքը․
Որպեսզի ինտեգրալը հաշվեն կտարում են հետևյալ նշանակումը․
ժամանակի հավասարումը ունենում է հետևյալ տեսքը․
մեծությունը մարմնի շարժման արագությունն է ուղեծրով։ Երկնային մեխանիկայում այս մեծության համար օգտագործվում է «միջին շարժում»  տերմինը։ Միջին շարժման և ժամանակի  M արտադրյալը կոչվում է միջին անոմալիա։
Կեպլերի էլիպսական հավասարումը կունենա հետևյալ տեսքը։
Հիպերբոլային ուղեծիր
,.
Այդ դեպքում հիպերբոլի համար․
իսկ \vartheta և Hմիջև կապը կունենա հետևյալ տեսքը՝
Համապատասխան ձևափոխություններից հետո կունենանք՝
Այստեղից հետևում է՝ E = i H.
Պարաբոլային ուղեծիր
Պարաբոլի հավասարումը բևեռային կոորդինատներով ունի հետևյալ տեսքը․
որտեղ r_{\pi}-պերիկենտրոնից հեռավորությունը։ Կեպլերի օրենքը պարաբոլական հետագծով շարժման ժամանակ
որտեղից էլ ստացվում է շարժման ժամանակի ինտեգրալը։
Կատրենք եռանկյունաչափական նշանակում։
և ձևափոխենք ինտեգրալը
Կստանանք վերջնական տեսքը․
Կեպլերի հավասարման լուծում
Ցանկացած իրական M -ի համար էլիպսական և հիպերբոլական դեպքերում Կեպլերի հավասարման լուծումը գոյություն ունի և միակն է ։ Շրջանային ուղեծրի (e = 0) համար Կեպլերի հավասարումն ունի շատ պարզ  М = E տեսքը։ Կեպլերի հավասարման ընդհանուր լուծումը կարելի է գրառել Ֆուրյեի շարքի տեսքով։
որտեղ՝
Բեսելի ֆունկցիան է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Դրուժբովսկի քաղաքային խորհուրդ (Յամոլսկի շրջան)
Դրուժբովսկի քաղաքային խորհուրդ  (Дружбівська міська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Դրուժբովսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 5 835 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Ամպուլա
Ամպուլա, (սրվակ) ( ἀμφορεύς կրճատ - ամֆորա) ժամանակակից նշանակությունը՝ հերմետիկ հալափակված տարա, որը նշանակված է դեղամիջոցներ պահելու համար։
Տարա
«Ամպուլան» Հին Հռոմում ոչ մեծ տարա է կավից, ապակուց կամ մետաղից, որպես կանոն լայն հիմքով, նեղ վզիկով և 2 բռնակով։ Նախատեսված է հեղուկի պահպանման համար, նախ և առաջ յուղի ։
Մեռոնի համար
Ուղղափառ և կաթոլիկ եկեղեցիներում ոչ մեծ տարա մեռոն, սուրբ ջուր և այլ սուրբ հեղուկներ պահելու համար ։ Ամպուլան կարող էին տեղադրել սրբապատկերների ծայրերին կամ հիմքում ։
Կիրառում
Բժշկական նպատակներով ամպուլան օգտագործվում է դեղամիջոցները մանրէազերծ վիճակում պահելու համար, ունի երկարավուն բարակ վզիկ։
Երբեմն ամպուլայի վերևի ծայրին կարող է կոտրելու կետ լինի, որի տակ պարուրակ կա։ Բացելու ժամանակ անհրաժեշտ է ամպուլայի գագաթը դեպի վեր պահել ։ Եթե պարուրակն ամպուլայի վրա բացակայում է, ապա սովորաբար փաթեթում նման ամպուլաների հետ տեղադրվում է ապուլային դանակ կամ ամպուլային շառտիչ գործիք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լաբորատոր սպասք
Դերևնյա Ֆերմի № 3 Սակմարսկոգո Սովխոզա
Դերևնյա Ֆերմի № 3 Սակմարսկոգո Սովխոզա (деревня фермы № 3 Сакмарского совхоза, Һаҡмар совхоэының 3-сө фермаһы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 236 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթեր
Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթեր (Dorothe Engelbretsdotter, հունվարի 16, 1634 թ., Բերգեն, Նորվեգիա - փետրվարի 18, 1716 թ., Բերգեն, Նորվեգիա), Նորվեգիայի առաջին բանաստեղծուհին և կին գրող, նորվեգական գրականության առավել հայտնի գործիչներից։
Կենսագրություն
Դորոթեան ծնվել է Յորգենսոն Էնգելբրեթսդաթթերի (Engelbret Jørgenssøn) և Աննա Վրանգելի (Anna Wrangel) ընտանիքում։ Նրա հայրը աշխատում էր տեղական դպրոցի տնօրենի պաշտոնում, այնուհետև տաճարի վերակացու։
1652 թվականին Դորոթեան ամուսնանում է թաղումներում հայտնի խոսքասաց, գրող-աստվածաբան Աբրոսիուս Հարդենբեկի (Ambrosius Hardenbeck) հետ։ Հոր մահվանից հետո՝ 1659 թվականին, Դորոթեան դարձավ դարձավ տաճարի վերակացու։ Նրա և Ամբրոսիուսի ամուսնությունից ծնվեց հինգ տղա և չորս աղջիկ։ 1678 թվականին Կոպենհագենում լույս տեսավ նրա պոեզիայի առաջին հավաքածուն՝ «Själens aandelige Sangoffer»: Հավաքածույում ներառված էին աստվ ածաշնչյան թեմատիկայով համեմված օրհներգներ և սաղմոսներ։ Հավաքածուն մեծ հռչակ ունեցավ։ Բանաստեղծուհուն հրավիրեցին Դանիա, որտեղ նա ներկայացվեց պալատում։ Նրան նաև հանդիպեց դանիական պոեզիայի «հայր» Թոմաս Կինգոյի հետ։ Գրողները փոխանակվեցին մի շարք ստեղծագործություններով և վերամշակումներով։
1683 թվականին մահանում է Դորոթեայի ամուսինը։ Նրանց ինը երեխաներից յոթը մահանում են, իսկ մյուս երկուսը անհետ կորում։ Նրա հետագա բոլոր ստեղծագործությունները համեմված են դառնությամբ և տխրությամբ, մասնավորապես, «Afften Psalme» վեպը։ Նրա երկրորդ հռչակավոր ստեղծագործությունը հրապարակվեց հենց այն ժամանակ, երբ իր կյանքում սկսվեց դժվարին ժամանակաշրջան։ 1685 թվականին հրապարակվում է «Tåreoffer» («Զոհաբերության արցունքներ») վեպը։ Այն իրենից ներկայացնում է լայնաբովանդակ կրոնական վեպ՝ կազմված չորս գլխից։ Նշված վեպը հրատարակվել է մի քանի անգամ։ 1698 թվականին լույս է տեսնում Դորոթեայի «Et kristeligt Valet fra Verden» («Քրիստոնեական ներում խաղաղությամբ») սաղմոսների երրորդ հավաքածուն; Մեկ այլ նորվեգացի գրականագետ Լյուդվիգ Հոլբերգի կարծիքով Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթերը հանդիսանում է «նորվեգացի ամենահռչակավոր բանաստեղծուհին» ։
Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթերը մահացել է 1716 թվականի փետրվարի 19-ին Նորվեգիայի Բերգեն քաղաքում։
Նորվեգական գրականության մեջ Դորոթեայի առանձնահատկությունն այն է, որ նա հանդիսանում է Նորվեգիայի առաջին կին գրականագետը, ով գործե է սեփական գրական գործունեության հաշվին, այսինքն՝ նա եղել է առաջին պրոֆեսիոնալ նորվեգացի բանաստեղծուհին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նորվեգացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Չու (գետ)
Չու (Чүй, ), գետ Ղրղզստան, Ղազախստանում։
Մ.թ.ա. 237
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 237
Չու (գետ)
Աշխարհագրություն
Չու գետը սկիզբ է առնում Ջոնարիկ և Կոչկոր գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Աշչիկոլ իջվածք։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 1700 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում աջից՝ Չոն-Կեմին, Իրգայտի, Կակպատաս, ձախից՝ Ալամեդին, Ակսու, Կուրագատի։
Հիդրոգրաֆիա
Չու գետի երկարությունը կազմում է 1069 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 62 500 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 130 մ3։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի գետեր Կատեգորիա:Ղազախստանի գետեր Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Յաբլոնովկա (գյուղ, Վալկիի շրջան)
Յաբլոնովկա (Яблунівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յաբլոնովկա գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,85 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 48,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սան Գավինո Մոնրեալե
Սան Գավինո Մոնրեալե  (San Gavino Monreale), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Մեդիո Կամպիդանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 9109 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 104 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 88 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9037։ Հեռախոսային կոդը՝ 070։ Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Santa Chiara:
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Կոմունային վարչակազմ
70 9374932
Թուրքիան՝ թուրքերի համար
«Թուրքիան՝ թուրքերի համար» (Türkler için Türkiye), Թուրքական Հանրապետության հիմնադիր և առաջին նախագահ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի նշանաբանը, որի վերածվել էր քաղաքական նպատակի՝ Թուրքիայի Հանրապետությունը բոլոր մյուս ազգություններից ազատելու և միատարր բնակչություն ստեղծելու համար։
Իրականում՝ «Թուրքիան՝ թուրքերի համար» նշանաբանը համարվում է պանթուրքիզմի գաղափարախոսության մի մաս։ Այս նշանաբանը քաղաքական ուղեծիր էր և Թուրքիայում արտահայտվում էր բացեիբաց ։
Պատմություն
Լոզանի պայմանագիրը ևս չօգնեց հայերին և Թուրքիայի տարածքում ապրող մյուս քրիստոնյա ժողովուրդներին ապրել առավել բարեկեցիկ կյանքով։
Թեև՝ Լոզանի պայմանագիրը, որպես այդպիսին ուղղված էր Թուրքիայում ժողովրդավարության բարձրացման։ Թուրքական ոստիկանությունը անտարբեր էր հայերի նկատմամբ տեղի ունեցող բռնությունների նկատմամբ։
Թուրքիայում բնակվող հայերի համար միակ ապահով վայրը համարվում էր Կոստանդնուպոլիսը, որը գտնվում էր Թուրքիայի Եվրոպական հատվածում։ Պոլսում հայերը հնարավորինս կարող էին հավաքական կյանք վարել։
Հայկական վեց վիլայեթների տարածքի մեծ մասը զինվորական գոտի էր հայտարարվել և այնտեղ ճամփորդելն արգելված էր, իսկ զբոսաշրջիկի կարգավիճակով Թուրքիայի տարածք մտնող հայերը պետք է ստորագրություն հանձնեին, որ իրենց կալվածքները կառավարությունից հետ չպիտի պահանջեն։
Կասր (Խոշաբի գավառ)
Կասր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում ։
Պատմություն
Թուրքերի ձեռքով ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
Հայաբնակ գյուղ էր։ 1915 թվականին ուներ 28 տուն՝ 240 հայ բնակչով։
Էվրիկ Աֆրիկյան
էվրիկ Գեղամի Աֆրիկյան, մանրէաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1972), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1982), ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2003) ։
Կասր (Խոշաբի գավառ)
Գրչություն
Կասրում 1411 թվականին գրիչ Հովհաննեսը օրինակել է մի ավետարան ։
Էվրիկ Աֆրիկյան
Կենսագրություն
1947 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1947 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ մանրէաբանության բաժանմունքում (1961 թվականից՝ ինստիտուտ), 1953-1958 թվականներին՝ գիտքարտուղար, 1958 թվականից՝ լաբորատորիայի վարիչ, 1963 թվականից՝ տնօրեն, 2000 թվականից՝ պատվավոր տնօրեն։ 1993-2006 թվականներին եղել է «Մանրէների ավանդադրման հանրապետական կենտրոնի» տնօրեն։ 1994 թվականից ՀՀ ԳԱԱ բնական գիտությունների բաժանմունքի հիմնախնդիրների խորհրդի նախագահն է։ 1977 թվականից եղել է Հայաստանի «Կենսաբանական հանդեսի» գլխավոր խմբագիրը։ 1993-1998 թվականներին եղել է Եվրոպական Համայնքի ԻՆՏԱՍ ասոցիացիայի գիտնականների խորհրդի անդամ, 1981-1987 թվականներին` Մանրէների Հավաքածուների Համաշխարհային Ֆեդերացիայի գործադիր խորհրդի անդամ, 1980-1990 թվականներին` Բակտերիոլոգիայի դասակարգման Միջազգային կազմակերպության բացիլների ենթակոմիտեի անդամ, 1970-1975 թվականներին` Համամիութենական միկրոբիոլոգիական միության փոխնախագահ։
Կասր (Խոշաբի գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էվրիկ Աֆրիկյան
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են ընդհանուր և կիրառական մանրէաբանության, կենսատեխնոլոգիայի հարցերին, հատկապես աերոբ սպորավոր բակտերիաների էկոլոգիային, դասակարգմանն ու կիրառությանը։ Մշակել է նոր տեխնոլոգիաներ տարբեր մանրէային պատրաստուկների արտադրության համար։ Ուսումնասիրել է հակաբիոտիկների ու հակազդիչ (անտագոնիստ) մանրէների կիրառումը բուսաբուծության և շերամապահության մեջ։ Ղեկավարել է ոչ մետաղական պոլիմերների կենսակայունության ուսումնասիրման համալիր աշխատանքները։ Մեծ ներդրում ունի ՀՀ-ում մանրէաբանական արդյունաբերության ստեղծման ու զարգացման գործում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանրէաբաններ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Թուրքիան՝ թուրքերի համար
Պատմություն
1930 թվականի օգոստոսի 31-ին թուրքական «Միլլիեթ» թերթը վարչապետ Իսմեթ Ինյոնյուի անունից հայտարարում էր.
Նույն թերթը սեպտեմբերի 30-ին հրապարակեց նաև Թուրքիայի արդարադատության նախարարի պաշտոնական հայտարարությունը, որտեղ նշվում էր՝
Հայտարարությունները ուղեկցվեցին գործնական քայելով։ «Թուրքիան՝ թուրքերի համար» գաղափարախոսության առաջին գործնական քայլերն էին հավելյալ տուրքերի և խտրական օրենքների ավելացումը։
Ժողովածու (725)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մ.թ.ա. 236
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 236
Յասենոկ (գյուղ, Գլինկովսկի շրջան)
Յասենոկ (Ясенок), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 23 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Յակոբ Մարիա Միրշայդ
Յակոբ Մարիա Միրշայդ (Jakob Maria Mierscheid, Jakob Maria Mierscheid, ), հորինված քաղաքական գործիչ, որը գերմանական խորհրդարանի՝ Բունդեսթագի պատգամավոր էր և ներկայացնում էր Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը (ԳՍԴԿ) ։
Պատմություն
Միրշայդը հորինվել է ԳՍԴԿ պատգամավորների կողմից, որոնք այդպիսով ցանկանում էին հարգել մահացած իրենց կուսակից Կառլո Շմիդին, որը Գերմանիայի Սահմանդարության հեղինակներից մեկն էր ։
Ըստ նրա պաշտոնական կենսագրության՝ Յակոբ Մարիան ծնվել է Մորբախ հողի Ռայնլանդ Պֆալց կոմունայում, կաթոլիկ է։ Մինչ քաղաքականություն «մտնելը», Յակոբը եղել է գյուղացիների և անտառահատների արհմիության, սպորտային ակումբի անդամ, փայտամշակման և քիմիական արդյունաբերության բնագավառի աշխատողների արհմիության երգչախմբի պատվավոր անդամ։ Նա նաև եղել է 1960 թվականին Հանովերում կայացած ԳՍԴԿ համագումարում պաշտոնական պատվիրակը, իսկ 1967 թվականին եղել է Արևմտյան Գերմանիայի մայրաքաղաքում։
Յակոբ Մարիա Միրշայդը Բունդեսթագի ֆիկտիվ քաղաքական գործիչ էր 1979 թվականի դեկտեմբերի 11-ից։ Եղել է 1981 և 1982 թվականների Բունդեսթագի փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման (Mittelstandsausschusses) հարցերով կոմիտեի նախագահը։ Պատգամավորը պաշտոնական էջ և մշակված կենսագրություն ունի Բունդեսթագի վեբ-կայքում. կայքում ներկայացված է նաև գիտական աշխատանքների և հրապարակումների ցանկ ։ Յակոբ Մարիա Միրշայդը ամսագրերում գրել է նոթերի շարք, իսկ 1983 թվականի Բունդեսթագի ընտրություններից հետո, ԳՍԴԿ Vorwärts թերթը հրատարակել է Միրշայդի օրենքը։ Հետագայում հաջորդել են ավելի լուրջ գրավոր աշխատանքներ․ 2003 թվականի մարտի 1-ին Բունդեսթագի նախագահ Նորբերթ Լամերտը պաշտոնապես շնորհավորել է Միրշայդին 80 ամյակի առթիվ։ 2004 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Յակոբ Մարիան տոնել է Բունդեսթագում իր գործունեության 25 ամյակը։ Այն բանից հետո, երբ գերմանական խորհրդարանը տեղափոխվեց Բեռլին, պառլամենտի աշխատակիցների համար նախատեսված երկու գրասենյակներ (Paul-Löbe-Haus — ձախից և Marie-Elisabeth-Lüders-Haus — աջից) կապվել են Շպրեե գետի վրա կառուցված և Միրշայդի անունը կրող հետիոտնային կամրջով (Jakob-Mierscheid-Steg)։
Յակոբ Մարիան Գերմանիայի միակ հորինված հանրային գործիչը չէ։ Տարբեր ժամանակներում այնտեղ գոյություն են ունեցել, օրինակ, իրավաբան Ֆրիդրիխ Նիգելմանը, դիվանագետ Էդմունդ Դրեքերը, հոգեբանության պրոֆեսոր Էրնստ Դյոլլեն և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հորինված քաղաքական գործիչներ
Իրապատում հեքիաթ
Իրապատում հեքիաթ, ձևավորվել էին ֆեոդալական հարաբերությունների իրական պատմվածքների հիմքի վրա, արտացոլում էին այդ հասարակարգին բնորոշ տնտեսական, սոցիալական, իրավական ու տնտեսակա-կենցաղային կյանքի տարբեր կողմերն ու երևույթները։
Մեծ մասամբ հագեցած էին աշխատավոր մարդու հոգեբանությամբ ու իմաստնությամբ, գործող անձինք միմյանցից տարբերվում էին աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքով, աշխատանքը նրանց փոխհարաբերությունների հիմնական շարժիչ ուժն էր։
Իրապատում հեքիաթներում ևս դրսևորվում էին հրաշապատում մոտիվներ ու միջադեպեր, որոնք, սակայն, էապես չեն ազդում պատումի ընթացքի վրա և ենթակա էին նրա ընդհանուր իրապատում տրամաբանությանը։
Հայկական հեքիաթների մեծագույն մասը, ունենալով իր միջազգային զուգահեռներն ու տարբերակները, միաժամանակ հատկանշվում էր տեղական ազգային երանգով ու յուրահատկություններով։
Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Ղազանչի (Շիրակի մարզ)
Ղազանչի (նախկինում նաև` Ղայղուլի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 26 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ղազանչիի մշտական բնակչությունը կազմել է 502, առկա բնակչությունը` 473 մարդ ։ Բնակիչների հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1852 թ.-ին գաղթել է Ալաշկերտից և 1880 թ-ին Կարինից։ Հիմնականում հայ-կաթոլիկներ են։
Ղազանչիի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Ղազանչիի շրջակայքում կան Քարավերակ գյուղատեղի, հին եկեղեցու ավերակներ և այլ հնություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ
Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ, ԶԱՀ, Հայաստանում գործող հիմնադրամ, որի նպատակն է ապահովել Հայաստանի զինված ուժերի «զոհված զինծառայողների ընտանիքների, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողների սոցիալական բարօրությունը» ։
Հիմնադրամն աշխատում է բացարձակ թափանցիկության սկզբունքով, ինչը նշանակում է, որ հիմնադրամի կայքի միջոցով կարելի է տեսնել քաղաքացու կողմից կատարված թե՛ պարտադիր վճարումները և թե՛ նվիրաբերությունները։ Յուրաքանչյուր պահի կարելի է տեսնել նաև Հիմնադրամի կողմից հավաքագրված միջոցների և իրականացված հատուցումների չափը ։
Առաքելություն
Ինչպես նշված է պաշտոնական կայքում, հիմնադրամի առաքելությունն է ապահովել «զոհված զինծառայողների ընտանիքների, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողների սոցիալական բարօրությունը», ինչպես նաև «յուրաքանչյուրին խրախուսել սատար կանգնել հայկական բանակի քաջերին՝ նվիրատվություն կատարելով վերջիններիս կյանքի ապահովագրության համար» ։
Պատմություն
2017 թվականի հունվարի 1-ից հիմնադրամը հատուցումներ է դրամադրում յուրաքանչյուր զոհված զինծառայողի ընտանիքին, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողներին ։
Ֆինանսների կազմավորում
Հիմնադրամի ֆինանսական գլխավոր աղբյուրն է հանդիսանում Հայաստանում աշխատող անձանց կողմից աշխատավարձից պարտադիր կերպով փոխանցվող ամսական 1000 դրամը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2017 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Հայաստանի հիմնադրամներ Կատեգորիա:Հայաստանի Զինված ուժեր
Բոլոր շները տոնում են Սուրբ ծնունդը
«Բոլոր շները տոնում են Սուրբ ծնունդը» (An All Dogs Christmas Carol), մուլտֆիլմ՝ թողարկված «Metro-Goldwyn-Mayer»-ի կողմից։ ԱՄՆ-ում մուլտֆիլմի ռելիզը կայացել է 1998 թվականի նոյեմբերի 17-ին։ Մուլտֆիլմը նախատեսում էին թողարկել որպես «Բոլոր շները ընկնում են դրախտ» մուլտսերիալի եզրափակիչ մաս։ Ըստ էության, մուլտֆիլմի սյուժեն Չարլզ Դիքենսի «Սուրբծննդյան վիպակներ» (The Christmas books) պատմվածքի վերաիմաստավորված տարբերակն է, որտեղ Սկրուդջի դերում հանդես է գալիս Կարֆեյսը։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը սկսվում է շնային դրախտում, որտեղ Անաբելը շուն-հրեշտակներին պատմում է Սուրբ Ծնունդի ժամանակ տեղի ունեցած մի դեպքի մասին։ Այդ Սուրբ Ծնունդին, ինչպես պահանջվում է, «Լուի խայթ» սրճարանում ընթանում էր տոնակատարւթյան նախապատրաստություն, սակայն անսպասելիորեն հայտնվում են Կարֆեյսը և Կիլերը և սկսում են ամեն ինչ փչացնել։ Մի պահ Կարֆեյսը հանում է կախարդական սուլիչը և փչում է՝ այդպիսով բոլոր ներկա գտնվողներին գցելով տրանսի մեջ։ Այնուհետև Կարֆեյսը և Կիլերը հավաքում են բոլոր սուրբծննդյան նվերները և հեռանում, իսկ ուշքի եկած շները ոչինչ չեն հասկանում։
Չարլին և Իտչին ուղևորվում են Կարֆեյսի գրավատուն, որպեսզի հետ վերցնեն ամբողջ կողոպտվածը։ Ընկնելով ներս՝ հայտնվում է Բելադոնան և բացահայտում է իր չարամիտ նախագիծը, համաձայն որի բոլոր տնային շները պետք է տնից հանեն սուրբծննդյան նվերները այն բանից հետո, երբ նա գործի կգցի սուլիչը, այնպիսին, ինչպիսին էր Կարֆեյսի մոտ, միայն ավելի մեծ։ Այդպիսով բոլոր տնային շները այդպիսի վարքի համար պետք է տնից դուրս արվեն տանտերերի կողմից։ Բելադոնան չի անվանում այն վայրը, որտեղ գտնվում է սուլիչը, և օգտագործելով չար ոգիները՝ դուրս է անում Չարլիին և Իտչիին։
Դուրս գալով Չարլին սկսում է մտածել, թե ինչպես խանգարի Բելադոնային, սակայն հասկանում է, որ ոչինչ չի կարող անել, մինչև չիմանա՝ որտեղ է գտնվում սուլիչը։ Այդտեղ հայտնվում է Անաբելը և ընկերներին տալիս է «հրաշագործ»՝ պահապան-հրեշտակների կախարդական մետաղանիշը։ Չարլին որոշում է օգտագործել Կարֆեյսին, որպեսզի խափանի Բեզադոնայի նախագիծը, որպես նրան ավելի մերձավոր։ Նա օգտագործում է հրաշագործը և Կարֆեսի առջև ներկայացում է խաղում, իբր թե նրա մոտ են գալիս Սուրբ Ծնունդի երեք հոգիները՝ Սուրբծննդյան անցյալի հոգին, Սուրբծննդյան ներկայի հոգին և Սուրբծննդյան ապագայի հոգին։ Յուրաքանչյուր հոգին գալիս էր զանգի հարվածից հետո։
Առաջինը գալիս է Սուրբծննդյան անցյալի հոգին, ում խաղում է Իտչին։ Իտչին ցույց է տալիս Կարֆեյսի մանկությունը և այստեղ պարզ է դառնում, թե ինչու է Կարֆեյսը ատում Սուրբ Ծնունդը։ Վատ գործերի համար Կարֆեյսին Սուրբ Ծնունդին դուրս են անում տնից և տղան, ով հոգ էր տանում նրա մասին, ոչ մի ջանք չի գործում, որպեսզի պահի շնիկին։ Այսպիսով Կարֆեյսը ընկնում է վատ միջավայր և դառնում է վատ շուն։ Իտչին չի կարողանում տարհամոզել Կարֆեյսին։
Նրանք Տիմիին հանդիպում են այն ժամանակ, երբ նա ջարդում է ափսեն։ Կարֆեյսին դա հուզում է, քանի որ իր խենթության պատճառով է նա դուրս արվել տնից և համարում է, որ նույն բանը տեղի կունենա Տիմիի հետ։ Սակայն Տիմիին պաշտպանում է նրա տիրուհին, ի զարմանս Կարֆեյսի։ Սաշային հաջողվում է հուզել Կարֆեյսին, այնուամենանիվ, նրան չի հուզում այն, ինչ կարող է տեղի ունենալ։
Երրորդը գալիս է Սուրբծննդյան ապագայի հոգին, որին խաղում է Չարլին։ Չարլին իր երգում պատմում է, թե ինչ կկատարվի Կարֆեյսի հոգու հետ իր վատ արարքների պատճառով։ Այդպիսով, Կարֆեյսին սկսում են պարուրել կասկածները։
Միաժամանակ Բելադոնան պատրաստ է գործի դնել սուլիչը, որը գտնվում էր Ալկատրասում։ Երբ Կարֆեյսը ժամանում է Ալկատրաս, նա սկսում է մտածմունքի մեջ ընկնել և, այնուամենայնիվ, որոշում է խանգարել Բելայոնային, քանի որ չի ցանկանում Տիմիին այն, ինչ կատարվել է իր հետ, երբ նա փոքրիկ շնիկ էր։ Սուլիչը գործի դնելուց հետո սկսում է գործել Բելադոնայի նախագիծը։ Մի քանի անհաջող փորձից հետո Կարֆեյսին, այնուամենայնիվ, հաջողվում է խափանել սուլիչը։ Հիպնոսացված շները վերադառնում են տուն և սկսում է ձյուն տեղալ։
«Լուի խայթոց» սրճարանում Սուրբ Ծնունդի միջոցառմանը հայտնվում է Կարֆեյսը սահնակով՝ Սանտա Կլաուսի կերպարում և վերադարձնում է այն ամենը, ինչ վերցրել էր, նաև գումար է նվիրաբերում Տիմիի թաթի բուժման համար, այնուհետև նա հեռանում է մորը այցելելու համար։
Դրանով Անաբելը վերջացնում է իր պատմությունը և բոլորին մաղթում երջանիկ Սուրբ Ծնունդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1998 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Մ.թ.ա. 234
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 234
Կուշնիրի (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Կուշնիրի (Кушніри), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուշնիրի գյուղում բնակվում էր 72 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դերլիչինո
Դերլիչինո (Дерличино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (681)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Օնեգա (գետ)
Օնեգա (Онега), գետ Ռուսաստանում (Արխանգելսկի մարզ)։
Աշխարհագրություն
Օնեգա գետը սկիզբ է առնում Լաչա լիճից և թափվում է Օնեժի խորշ։ Գետը պատկանում է Սպիտակ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Կենա, Իկսա, Կոժա, Պոնգա, աջից՝ Վոլոշկա, Մոշա, Կոդինա։
Հիդրոգրաֆիա
Օնեգա գետի երկարությունը կազմում է 416 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 56900 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 505 մ3։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Յամպոլսկի գյուղական խորհուրդ (Յամոլսկի շրջան)
Յամպոլսկի գյուղական խորհուրդ  (Ямпільська селищна рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Յամպոլսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 6414 մարդ։ Խորհրդում կա 9 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Աբազլար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
(3877) Բրաես
(3877) Բրաես (Braes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,609489 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,275 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9439 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1539,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233814 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յախրեմենկի
Յախրեմենկի (Яхременки), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յախրեմենկի գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,96 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,35 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չայնիչեի վանք
Չայնիչեի վանք (սերբերեն՝ Čajniče Monastery), սերբական ուղղափառ (արևելյան քրիստոնեական) վանք Սերբական Հանրապետության Չայնիչե համայնքում։ Պատկանում է Դաբար-Բոսնիական միտրոպոլիային ։ Վանքն իր տարածքում գտնվող կառույցներով, շարժական գույքով (ձեռագիր ու հնատիպ 68 գիրք, 25 սրբապատկեր) հռչակվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձան ։
Վանքում կողք կողքի երկու եկեղեցի կա՝ հին և նոր։ Հինը՝ Սրբասուրբ Աստվածամոր վերափոխման եկեղեցին (Цркба успења пресвете богородице) կառուցվել է 15-րդ դարում, 1946 թվականին վերակառուցվել, նորացվել է՝ նախկին չափերի պահպանմամբ, իսկ նորը հիմնադրվել է 1857 թվականին (ըստ որոշ աղբյուրների՝ բուլղարացի շինարար վարպետ Անդրեյ Դամյանովի գործն է) ։ Եկեղեցին հռչակված է Սուրբ Կույսի՝ այնտեղ պահվող հրաշագործ սրբապատկերով , որը համարվում է Բոսնիայում նախաօսմանյան ժամանակներում ստեղծված միակ սրբապատկերը։ Դա բյուզանդացի նկարչի աշխատանք է, ստեղծվել է 14-րդ դարի առաջին կեսին, մասնագետների հաշվարկների համաձայն՝ 1329–1330 թվականներին ։ Մի երեսին պատկերված է Աստվածամայրը Մանկան հետ, մյուս երեսին՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Ժողովրդի մեջ այդ սրբապատկերն ստացել է «Չայնիչեի չնաշխարհիկ» անվանումը, օժտվել հրաշքներ գործելու զորությամբ, դարձել առանձնահատուկ պաշտամունքի, ուխտագնացության առարկա։
1943 թվականին սրբապատկերը ուստաշների ավեր ու թալանից փրկելու համար տեղափոխել են, թաքցրել ապահով, խստորեն հսկվող վայրերում, պատերազի ավարտին վերադարձրել նախկին տեղը՝ Չայնիչեի վանքի հին եկեղեցի ։
Չայնիչեի Ավետարան
Սրբասուրբ Աստվածամոր վերափոխման եկեղեցու թանգարանում պահվում է «Չայնիչեի Ավետարան» անվանումով հայտնի ձեռագիր մատյանը։ Դա Բոսնիայում գրի առնված և մեր օրերը հասած հնագույն Ավետարանն է, ամենայն հավանականությամբ ստեղծվել է 15-րդ դարի սկզբներին, պատկանել է Պավլովիչների ազնվականական տոհմին։ Այն գրի են առել միջնադարյան հինգ գրիչներ՝ շարունակելով մեկը մյուսին։ Պարունակել է չորս Ավետարանները, սակայն ժամանակի ընթացքում բազմաթիվ թերթեր կորել են կամ վնասվել, և գրքից պահպանվել է ընդամենը 167 էջ։ Ձեռագիրը հռչակվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձան  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճարտարապետություն Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Պատմական հուշարձաններ Կատեգորիա:Կրոնական կառույցներ Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն ըստ երկրի Կատեգորիա:Մշակույթ Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն Կատեգորիա:Միջնադարյան կառույցներ Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ
Ականջեղ կլորագլուխ
Ականջեղ կլորագլուխ, ագամաների ընտանիքի կլորագլուխների ցեղի (Prynocephalus) մողես։
Համարվում է անապատային կենդանի։
Տարածվածություն
Պատկանում է աֆրո-արաբական ագամաների ենթաընտանիքին։ Տարածված է միայն Ասիա աշխարհամասի կենտրոնական հատվածում և Իրանում։
Տարածվածության արեալը ընդգրկում է Հարավային Ասիայի՝ Ղրղզստանի, Թուրքմենստանի, Տաջիկստանի, ինչպես նաև Ղազախստանի, Իրանի և Աֆղանստանի ավազուտները։
Բնակվում է ավազների մեջ։ Էվոլյուցիայի արդյունքում վարժեցվել է անապատային կլիմային։
Նկարագրություն
Այս մողեսը ականջեղ է կոչվում բերանի անկյուններին «ականջներ» հիշեցնող մաշկային ծալքերի առկայության պատճառով։ Ձմռանը մտնում է գետնափոր բների մեջ։ Ամռանը բույն չի մտնում։ Վտանգի զգալու պարագայում ականջեղ մողեսը խրվում է ավազի մեջ։
Փոքր Հյուսիսային Դվինա (գետ)
Փոքր Հյուսիսային Դվինա (Малая Северная Двина), գետ Ռուսաստանում։
Աշխարհագրություն
Փոքր Հյուսիսային Դվինա գետը սկիզբ է առնում Սուխոնայի և Յուգի միախառնման վայրից և թափվում է Հյուսիսային Դվինա և Վիչեգդա գետերի միախառնման վայր։ Գետը պատկանում է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ավազանին։
Հիդրոգրաֆիա
Փոքր Հյուսիսային Դվինա գետի երկարությունը կազմում է 74 կմ։
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սանտա-Անա տաճար
Սանտա-Անա տաճարը (իսպ․ Santa Iglesia Catedral Basílica de Canarias) տաճարային համալիր է Լաս Պալմաս դե Գրան Կանարիայում։ Նվիրված է Սուրբ Աննային՝ քաղաքի հովանավորին։ Հանդիսանում է Սևիլյան արքեպիսկոպոսարանի Կանարյան կղզիների բաժին ։
Սանտա-Անա տաճարը տեղակայված է Վեգետա քաղաքի պատմական հատվածում՝ Սուրբ Աննայի հրապարակում։ 1487 թվականին կաթոլիկ թագավորների կողմից հայտարարված Գրան Կանարիա կղզու վրա տաճարի շինությունը սկսվել է միայն 1497 թվականին։ 1557 թվականին ֆինանսական դժվարությունների պատճառով շինարարությունը դադարեցվեց։ Միայն 1781 թվականից շինարարությունը վերսկսվեց և շաունակվում է մինչ օրս։ Այդ պատճառով է որ տաճարը առանձնանում է ճարտարապետական երկու ոճով․ ինտերիերում գերակշռում է ուշ գոթիկան, իսկ տաճարի արտաքին տեսքը նեոկլասիցիզմի օրինակ է ։ Որոշ դետալներ արված են բարոկկո ոճով։
Տաճարի մի մասը և կամարները պատրաստված են Սան-Լորենցոյի քարհանքերից բերված կապույտ քարից։ Շինարարության ընթացքում օգտագործվել են նաև հրաբխային քար, ծակոտկեն նյութ։
Եռահարկ տաճարում տեղակայված է 13 մատուռ։
Լաս Պալմասի տաճարը միակն էր Կանարյան կղզներում մինչև 1819 թ․, երբ այն հիմնադրեց Սան Կրիստոբալ դե Լա Լագունայի Հռոմի կաթոլիկ թեմը, որի իրավասության տակ են գտնվում Սանտա Կրուզ դե Տեներիֆի կղզիները ։
1894 թ. Հռոմի Պապ Լեո XIII- ը տաճարին տվել է փոքր բազիլիկի կարգավիճակ ։ 1974 թ. Մայիսի 24-ին տաճարը ճանաչվեց որպես պատմական հուշարձան ։
Ներկայումս տաճարը կղզեխմբի ամենամեծ կրոնական կառույցն է։ Դրա ներսում ստեղծվել է թեմական թանգարան։
Ծական
Ծական, օձաձկների ընտանիքի ձկների սեռ։ Մարմինը կողքերից սեղմված է, երկարությունը մինչև 13, 5 սմ (սովորական ծական) է, թեփուկները մանր են, աչքի տակ ունի ծալովի փուշ, բերանի շուրջը՝ վեց բեղիկ։ Մեջքային լողակը կարճ է, պոչայինը՝ կլորացած կամ հատված։ Հայաստանի ջրամբարներում ապրում է Առաջավոր Ասիայի ծականը, որը հիմնականում բաց դեղնավուն է, կողքերին խոշոր կլորավուն կամ քառանկյուն բծերով։ Սնվում է հատակային մանր օրգանիզմներով։ Ձվադրում է հունիս-հուլիս ամիսներին։ Որպես սնունդ չի օգտագործվում։
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Օձաձկների ընտանիք
Մ.թ.ա. 233
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 233
Կասրիկ (Խոշաբի գավառ)
Պատմություն
Հնում եղել է հայաշատ գյուղ։ XX դարի սկզբին ուներ 12-15 տուն բնակիչ։ Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի մոտ, լեռան գագաթին գտնվում էր Աղջաղալա ավերակ բերդը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սանլուրի
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Madonna delle Grazie: Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 31-ին։
Կոտայք (գավառ)
Կոտայք, Խատա գավառ, Խատայի գավառ, Խատայոց գավառ, Կըրխբուլաղ, Կոդեք, Կոտա գավառ, Կոտայից գավառ, Կոտայս, Կոտաս, Կոտուաց գավառ, Կոտեաց գավառ, Կոտեից գավառ, Կոտևուց, Կույտա, Կուտայից գավառ, Կուտեից Գավառ, Կուտեուց գավառ, Ղըռխբուլաղ, Ղրխբուլախ, Ղրխբուլաղ, գավառ Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի կազմում։ Մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս Կոտայքի մարզի և Երևան քաղաքի տարածքներին։ Կոտայքում էր գտնվում Երևանը։
Անվանում
Ենթադրվում է, որ Կոտայք անունը հնագույն ծագում ունի և կապված է նույնանուն ցեղանվան հետ։ Նույնացվում է ուրարտական սեպագիր արձանագրությունների Էտունի երկրի անվան հետ։ Ղևոնդ Ալիշանը հնարավոր է համարում, որ Պտղոմեոսի հիշատակած Կոտակենե գավառը նույն Կոտայքն է։ Մի այլ տեղ նա այս անունը ծագած է համարում Մազազ գավառի Կուտիս գյուղի անունից։
Աշխարհագրություն
Արևմուտքից սահմանակից էր Արագածոտն, հյուսիս-արևմուտքից՝ Նիգ, Վարաժնունիք, հարավ-արևելքից՝ Մազազ, հարավից՝ Ոստան գավառներին։ Գավառի հարավարևմտյան կողմը, որը ոռոգվում էր Հրազդան գետով, դաշտային և արգավանդ է, իսկ հյուսիս-արևելքը՝ լեռնոտ։ Այստեղով է հոսում նաև Գետառը։
Պատմություն
Միջնադարյան բազմաթիվ վկայություններ կան Կոտայքի մասին։ Արշակունիների ժամանակ Կոտայքը պատկանում էր հայոց արքունիքին։ Հետագա դարերում գտնվել է հայկական տարբեր նախարարական տների և իշխանությունների իրավասության տակ։ Թուրք-պարսկական տիրապետության օրոք Կոտայքը բաժանված էր Երևանի խանության Կըրխբուլաղի և Գառնիբասարի մահալների միջև։ Ոմանք գավառի մի մասին անունով Կըրխբուլաղ (Ղրխբուլաղ) են անվանել ամբողջ Կոտայք գավառը։
Հուշարձաններ
Կոտայքի տարածքի կարևոր հուշարձաններից են՝ Ձագավանքը (7-րդ դար), Արամուսի Ծիրանավոր եկեղեցին (7-րդ դար), Արզնիի եկեղեցին (6-րդ դար), Ակունքի Պողոս-Պետրոս մենաստանը (8-րդ դար), Պտղնին, կիկլոպյան տիպի ամրոցներ, դամբարաններ (մ․թ․ա․ 2-րդ դար), գերեզմանոցներ, խաչքարեր և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Այրարատի գավառներ Կատեգորիա:Կոտայք գավառ
Ժողովածու (665)
Ժողովածու (665), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 665 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1710 թվականին Դավիթ վարդապետ գրիչի կողմից Երուսաղեմում։ Ստացողը եղել է Աղեքսանդր վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20, 5 X 15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 354 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝գրչի՝ 306բ, ստացողի՝ 145բ, 353բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արտաշես Անտոնյան (ֆուտբոլիստ)
Արտաշես Անտոնյան (ծնվ. 1980 թվականի հունվարի 15-ին, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), նախկին հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Գյումրիի Շիրակում և երևանյան Միկայում։
Ակումբային կարիերա
2009 թվականի առաջնության՝ 22-րդ տուրում, խաղալով Գանձասարում՝ Միկայի դեմ, համառ պայքարի ժամանակ նա բախվեց հակառակորդի պաշտպաններից մեկի՝ Աղվան Մկրտչյանի հետ։ Արդյունքում Անտոնյանը ստացավ ոտքի ջարդվածք ։ Երեք ամսվա ընթացքում նա դժվարությամբ ապաքինվեց։ Նա կարողանում էր քայլել առանց հաշմանդամի սայլակի, բայց ոչ շատ երկար։ Շարունակվող ապաքինումը ցույց տվեց, որ Անտոնյանն ամբողջությամբ խաղալ չի կարող։ Այդպիսով՝ Անտոնյանի կարիերան վաղաժամ ավարտվեց։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Երևանի Դինամոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Երևանի Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Դանիա-նորվեգական ռազմագործողություն
Նորվեգական օպերացիա, «Վեզերյուբունգ» գործողություն (Unternehmen Weserübung, 1940 թ․ ապրիլի 9-ից հունիսի 10), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Նորվեգական ռազմագործողության շրջանակում Նացիստական Գերմանիայի հարձակումը Դանիայի և Նորվեգիայի վրա։
Դանիայի ռազմական ուժերը կազմում էին՝ Փոքրաթիվ կազմով 5 դիվիզիա և ոչ մեծ ռազմածովային նավատորմ, Նորվեգիայինը՝ 6 դիվիզիա (15,5 հազար մարդ, հետագայում՝ 50—55 հազար), 4 զրահակիր, 30 ականակիր, 9 սուզանավ և 190 ինքնաթիռ։ Դանիայի դեմ գործում էին գերմանական 2 դիվիզիա և 1 բրիգադ, Նորվեգիայի դեմ՝ 6 դիվիզիա (հետագայում ավելացավ ևս մեկ դիվիզիա), ընդամենը՝ 140 հազար մարդ, 1300 ինքնաթիռ և նավատորմի գլխավոր ուժերը։
1940 թվականի ապրիլի 9-ի առավոտյան գերմանական ցամաքային զորքերը, հանկարծակի ներխուժեցին Դանիա, միաժամանակ իջեցրին ծովային դեսանտներ։ Դանիական զորքերը չդիմադրեցին և հանձնվեցին։ Դրան հետևեց Նորվեգիայի ռազմակալումը, իբր որպես կանխարգելիչ խուսանավում ընդդեմ Նորվեգիայի՝ պլանավորված և բացահայտ քննարկվող ֆրանս-բրիտանական օկուպացիայի («Ռ-4 պլան»)։ Նորվեգիայում գերմանական զորքերը հանդիպեցին դիմադրության, նորվեգական առափնյա ուժերը զգալի կորուստներ պատճառեցին գերմանական նավատորմին։ Ապրիլի 10-ից սկսվեց գերմանական ցամաքային զորքերի հիմնական ուժերի տեղափոխումը ծովով և օդով։ Գերմանական զորքերը գրավեցին Հյուսիսային Նորվեգիայի մեծ մասը։ Անգլիայի ծովային հաղորդակցության ուղիներին սպասվող սպառնալիքը (Նորվեգիայի գրավման դեպքում) ստիպեց ֆրանս-բրիտանական հրամանատարությանը օգնել Նորվեգիային․ ուղարկելով 4 դիվիզիա, սակայն, նրանց հարձակումն ավարտվեց անհաջողությամբ։ Կենտրոնական Նորվեգիայում գործող նորվեգական զորքերը մայիսի 3-ին հանձնվեցին, Հյուսիսային Նորվեգիայում մարտերը փոփոխակի հաջողություններով շարունակվեցին մինչև հունիսի 8-ը։ Հունիսի 8—10-ին հանձնվեցին նորվեգական զորքերի մնացորդները, և Նորվեգիան ամբողջովին օկուպացվեց։ Նորվեգիայի գրավումով Նացիստական Գերմանիան ձեռք բերեց ստրատեգիական ամուր հենակետ Եվրոպայի հյուսիսում։
Գերմանական կողմը Դանիայի և Նորվեգիայի կառավարություններին հայտնեց, որ Վերմախտը եկել է պաշտպանելու երկրների չեզոքությունը ֆրանս-բրիտանական ագրեսիայից։
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Նորվեգիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Դանիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Դանիայում Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Նորվեգիայում
Մանդիկ մսագույն
Մանդիկ մսագույն (Polygonum carneum)- Հովվի գավազան, օձագալար, օձտակ։ Մատիտեղազգիների կամ հնդկացորենազգիների ընտանիքին պատկանող բույս է։
Կենսաբանական նկարագիր
Խոտաբույս է՝ օձաձև գալարներով, ուժեղ տտիպ համի կոճղարմատներով։ 30-100 սմ բարձրություն ունի։ Ցողունը մեկն է կամ բազմաթիվ, ուղղաձիգ, արմատամերձ տերևները երկարավուն են կամ նշտարաձև։ Ցողունային տերևները հերթադիր են, փոքր, ծաղիկները դալուկ հոտով։ Պտուղը լինում եմ ձվաձև, գորշավուն կամ կանաչ դարչնագույն սերմիկ է։ Ծաղկում է մայիս-հունիս, իսկ պտուղը հասունանում է հունիս-հուլիս ամիսներին։
Քիմիական բաղադրություն
Դեղաբույսի արմատը պարունակում է 25% դաբաղանյութ, գալաթթու, էլլագաթթու, կատեխին, օքսիմեթիլանտախինոն, մինչև 26% օսլա, կարոտին, ներկող նյութեր, օքսալատներ, քիմիական տարրերից՝ կոլիում, կալցիում, քրոմ, մանգան, երկաթ, ալյումին։ Ծաղիկներում կա C վիտամին՝ մինչև 747, տերևներում՝ 722, կոճղարմատում՝ 132 մգ%։ Վերգետնյա մասում հայտնաբերված են ֆլավոնային գլիկոզիդներ, հիպերոզիդ, կոֆեինաթթու, քլորոգենաթթու, պրոտոկատեխաթթու։
Բուժական նշանակություն
Գիտական բժշկության մեջ օգտագործվում են օձակերպ և մսագույն մանդիկները։ Բուժական նպատակով օգտագործվում է կոճղարմատը։ Վաղ շրջանում, տերևների եփուկը խառնելով դեղամիջոցների հետ, օգտագործել են գլխացավերի համար՝ ներքին ընդունման և գլխի փաթաթումների ձևով։ Կոճղարմատը լայնորեն կիրառվում է անքնության, աչքերի որոշ հիվանդությունների, թոքային պալարախտի, ականջի և լեզվի սուր բորբոքումների, անգինայի, քթային արյունահոսության, արյունային փսխման ժամանակ։ Մխիթար Հերացին բույսի կոճղարմատն օգտագործել է լուծերի, բազմաթիվ արյունահոսությունների, արգանդի, ականջի և այլ օրգանների թարախային բորբոքումների ժամանան։ Այն բուժել է բորբոքային ուռուցքները։
Այլ օգտակար հատկություններ
Բույսի տերևները և նուրբ ընձյուղները կարելի է ուտել հում, եփած չորացրած և թթու դրած վիճակում։ Դեղաբույսը մեղրատու է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկացորենազգիներ
Մոտլի շրջան (Տեխաս)
Մոտլի շրջան (Motley County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Պաշտոնապես հիմնադրվել է 1876 թվականին և իր անվանումը ստացել է Տեխասի հեղափոխության զինվոր Յունիուս Մոտլիի պատվին, ով մասնակցել է Տեխասի անկախության մասին հռչակագրի մշակմանը և ընդունմանը և զոհվել է Սան Հասինտոյի ճակատամարտում։
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմել է 1 210 մարդ։ Շրջկենտրոնը Մատադոր քաղաքն է։
Մոտլի շրջանը մտնում է Տեխասի 46 շրջանների թվի մեջ, որտեղ արգելվում է կամ սահմանափակված է ոգելից խմիչքների վաճառքը։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ-ի մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2564 կմ², որոնցից 2562 կմ²-ին ցամաք է և 2 կմ²-ին կամ 0,04%-ը՝ բնական ջրամբարներ։
Մոտլի շրջանը սահմանակցում է՝
Քաղաքական կողմնորոշում
2008 թվականի նախագահական ընտրություններում Ջոն Մակկեյնը ստացել է ընտրողների ձայների 87,88%-ը ։