cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աստծո սեր
Բհակտի շարժումներ
Կրիշնայի նվիրյալները երկրպագում են նրան ռասա կոչվող տարբեր հուզական վիճակներում։ Ձևավորվել են Կրիշնայի երկրպագության երկու խոշոր համակարգներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր փիլիսոփայական կառուցվածքը։ Այդ համակարգերը կոչվում են aishwaryamaya bhakti և madhuryamaya bhakti, որոնցից առաջինը բացահայտվել է թագուհիների բնակավայրերում ու Կրիշնայի թագավորության մեջ Դվարակայում։ Madhuryamaya Bhakti-ն բացահայտվում է Բրաջի բնակատեղում։ Այսպիսով, Կրիշնային երկրպագում են տարբեր ձևերով՝ կախված նվիրյալի՝ Աստծո Գերագույն անհատականությանը որպես հոր, ընկերոջ, տիրոջ, սիրելիին երկրպագելու ճաշակից, որոնք բոլորը արտասովոր են։ Կրիշնան հայտնի է որպես Makhanchor կամ Կարագի գող։ Նա սիրում էր կարագ ուտել և իրենց փոքրիկ գյուղի՝ Գոկուլի սիրելին էր։ Վիշնուիզմը միաստվածության տեսակ է, որը երբեմն բնութագրվում է որպես «բազմանդամ միաստվածություն», որը ենթադրում է, որ կան մեկ բնօրինակ աստվածության շատ ձևեր, որը սահմանվում է որպես հավատ՝ տարբեր ձևեր ընդունող մեկ միասնական աստվածության հանդեպ։ Կրիշնայականության մեջ այս աստվածությունը Կրիշնան է, որին երբեմն վերաբերում են որպես մտերմիկ աստվածության, ի համեմատություն բազմաթիվ չորս-ձեռանի Վիշնուների ։ Դա կարող է վերաբերել արարչագործության հանդեպ Աստծո սիրո փոխկապակցված հասկացություններից որևէ մեկին, Աստծո հանդեպ արարածների սիրուն։
Իսլամ
Աստծո սերը, ինչպես նաև Աստծո վախը, Իսլամի երկու հիմնասյուներն են, որտեղ բարձրագույն հոգևոր նվաճում է համարվում Աստծո սերը։
Իսլամը, քրիստոնեության նման, Ասծո սիրո վերաբերյալ բազմաթիվ միստիցիզմեր ու ավանդույթներ ունի։
Աստվածային սիրո գաղափարը, որը պարսկերեն հնչում է որպես Ishq-e-Haqeeqi, մինչ օրս մշակում են շատ մեծ մահմեդական սրբեր։ Որոշ սուֆիական գրողներ և բանաստեղծներ գուցե մարդկային սերն ընդունել են որպես աստվածային սերը սահմանելու փոխաբերություն, բայց հայտնի միստիկները բացատրում են հայեցակարգն իր ամբողջության մեջ ու բացահայտում դրա կոշտ իրականությունը։ 7-րդ դարի հանրահայտ միստիկ Ռաբիա Բասրին առաջին կինն էր, որը սահմանել է Աստվածային սիրո վարդապետությունը ։ Իսլամական սուֆիզմում «իշք» նշանակում է «սիրել Աստծուն անձնուրաց և անվերապահորեն»։ Ռումիի համար սուֆիզմն ինքը «իշք» է և ոչ թե ճգնության ուղի ։ Ըստ Սուլթան Բահուի՝ «իշք» նշանակում է ծառայել Աստծուն՝ նվիրելով նրան իր ամբողջ կյանքը և և դրա դիմաց ոչ մի վարձատրություն չխնդրելով։
Հուդայականություն
Աստծո սերը համարվել է «Հուդայականության էությունը»՝ «Եվ դու կսիրես քո Տեր Աստծուն քո ամբողջ սրտով, քո ամբողջ հոգով և քո ամբողջ զորությամբ» (Երկրորդ օրենք 6։5)։
Այլ
Գյոթեն Աստծո սիրո զգացմունքն արտահայտել է աստվածատյացության զգացմունքի հետ համատեղ, իր «Գանիմեդես» և «Պրոմեթևս» երկու պոեմներում համապատասխանաբար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թեիզմ Կատեգորիա:Սեր Կատեգորիա:Քրիստոնեական աստվածաբանություն Կատեգորիա:Խորհրդապաշտություն Կատեգորիա:Կրոնական ուսմունք Կատեգորիա:Իսլամական աստվածաբանություն Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ Կատեգորիա:Սուֆիզմ Կատեգորիա:Հուդայական աստվածաբանություն Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ Կատեգորիա:Հավատք
Կանաս (Օրտոնի վտակ)
Կանաս (Камзас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի մարզում։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Տոմ գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Ջեյմս Ռասել
Ջեյմս Ռոբերտ Ռասել, ամերիկացի արևելագետ, իրանագետ և հայագետ, Հարվարդի համալսարանի մերձավորարևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների ֆակուլտետի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հայագիտության ամբիոնի նախկին պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Ռասելը ծնվել է Նյու Յորքում և մեծացել Նյու Յորքի Վաշինգթոն Հայթս թաղամասում։ Ծնվել է հրեա ընտանիքում։ 1974 թվականին ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը, իսկ 1977 թվականին՝ Օքսֆորդի համալսարանը, որտեղ իր դասախոսների թվում են եղել Նինա Գարսոյանը և Չարլզ Դաուսեթը։ Դոկտորի աստիճան է ստացել Լոնդոնի համալսարանի Արևելյան և աֆրիկյան ուսումնասիրությունների դպրոցից (SOAS)։ 1982 թվականին ատենախոսություն է պաշտպանել, որի խորագիրն էր «Զրադաշտականությունը Հայաստանում»։ Հետագայում այն հրապարակվել է Հարվարդի համալսարանի հրատարակչության կողմից։ Դոկտորի կոչումն ստանալուց անմիջապես հետո վերադարձել է Նյու Յորք և դասավանդել է Կոլումբիայի համալսարանի մերձավորարևելյան լեզուների և մշակույթների ֆակուլտետում։ Այնուհետ տեղափոխվել է Իսրայել և դասավանդել է Երուսաղեմի հրեական համալսարանում։
1992 թվականին նշանակվել է Հարվարդի համալսարանի մերձավորարևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների ֆակուլտետի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հայագիտության ամբիոնի վարիչ` փոխարինելով 1969 թվականից այդ պաշտոնը զբաղեցնող Ռոբերտ Թոմսոնին։ Ռասելը զբաղեցրել է Մաշտոցի անվան ամբիոնը 1993 թվականից մինչև 2016 թվականը, երբ անցել է թոշակի։
Ռասելը Հարվարդի համալսարանի Եվրասիական և ռուսական ուսումնասիրությունների Դեյվիս կենտրոնի գործադիր մարմնի անդամ է։ Դասավանդել է Հայաստանում, Հնդկաստանում և Իրանում, Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Արևելյան ինստիտուտում և Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանում ։
Քննադատություններ
Ռասելը նկարագրվել է որպես «բարդ կերպար, որին հեշտ չէ դասակարգել և որ անծանոթ չէ առճակատման. ատված է և թուրքերի, և հայերի կողմից» ։
Ռասելի աշխատությունները քննադատության են արժանացել հայ պատմաբաններ Արմեն Այվազյանի և Արմեն Պետրոսյանի կողմից, որոնք Ռասելին մեղադրում են փաստերը կոպտորեն աղավաղելու և հայոց պատմության ու մշակույթի մասին չհիմնավորված և խիստ վիճելի պնդումներ անելու մեջ։ Այվազյանը Ռասելին՝ ամերիկացի մի շարք այլ առաջատար հայագետների հետ միասին, համարում է «արևմտյան կեղծ հայագիտական դպրոցի» ներկայացուցիչներից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Իրանագետներ Կատեգորիա:Հայագետներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1953 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի արևելագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հայագետներ
Գադյաչ (քաղաք, Ուկրաինա)
Գադյաչ (Гáдяч), քաղաք Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1533 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գադյաչ քաղաքում բնակվում էր 22 267 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17,78 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1252,36 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1533 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հասան Պատրիկ
Հասան Պատրիկ, ավան և ճանապարհային կայան Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։ Գտնվում էր Մալաթիայից Սեբաստիա տանող ճանապարհին։
Ըստ Ն. Ադոնցի այստեղ է գտնվել հին Պիսոնոս ճանապարհային կայանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Յազըհանի շրջանի համայնքներ
Խունդրոդիստրոֆիա
Կմախքային համակարգում էնխոնդրիալ աճի խանգարում, առանց պերիոստալ և էնդոստալ աճի խանգարման, որն առաջացնում է գաճաճություն ։
Կլինիկա
Հիվանդությունը ունի բավականին բնորոշ կլինիկա, որը հայտնաբերվում է անմիջապես ծնվելուց հետո։ Նրանց 80%-ը մահանում են ներարգանդային կյանքում կամ ծննդաբերություն ժամանակ, իսկ հաջող ծնվածները կարող են ապրել մինչև խոր ծերություն։
Ներքին օրգաններում և հոգեկան ոլորտում փոփոխություններ չեն նկատվում ։
Բուժումը
կարևոր դեր ունեն
(7757) Կամեյա
(7757) Կամեյա (Kameya), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի մայիսի 22-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,29456 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7286 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8606 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1269,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,283567 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,09° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սարդարապատ)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Սարդարապատ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։
Սարդարապատի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիու կառուցումը սկսվել է 1865 թվականին գյուղի բնակիչների նախաձեռնությամբ, որը ավարտվել է 1882 թվականին։
Եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, կառուցված է տուֆ տեսակի քարից նրա չափսերն են (33 x 17) մետր։ Եկեղեցու ներսում կա թաքստոցներ, որոնք գտնվում են խորանի վերևի մասում։
Այդ թաքստոցում է մնացել Հովհաննես Բաղրամյանը երբ վիրավորվել է հերոսամարտում։ Ըստ ավանդությունների այդ թաքստոցում Հովհաննես Բաղրամյանը երբ վիրավորվել է նրան բուժել են գյուղի տատիկները։ Կան տեղեկություններ որի համաձայն եկեղեցու կառուցման համար բերված գերանները եղել են Արևմտյան Հայաստանից` Սարիղամիշից։ Գյուղացիների հիշատակումների համաձայն Խրիմյան Հայրիկը այս եկեղեցում պատարագ է մատուցել։
Եկեղեցին վերանորոգվել է Նահապետ Գևորգյանի նյութական աջակցությամբ, իսկ 2010 թվականին նոյեմբերի 1-ին եկեղեցին վերաօծվել է Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ։
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը  շնորհել է  Գևորգյաններին  Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու  «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բարձրագույն շքանշան։
Եկեղեցին այժմ գործում է, իսկ հոգևոր հովիվն է Տ. Սարգիս քհն. Խլղաթյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի Կատեգորիա:Արմավիրի թեմ
Բերնիեռ լը Պատրի
Բերնիեռ լը Պատրի (Bernières-le-Patry), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 559 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.67 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից Վասի, Բյուրսի, Շենդոլե, Լը Դեզեր, Էստրի, Մոնշամ, Պիեռ, Պրել, Լա Ռոք, Ռյուլի, Սեն Շառլ դը Պերսի, Լը Թեյ Բոկաժ և Վիեսուա համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վալդալիեռ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 230 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 50 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 353 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 271-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 82։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,8 %։ 271 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 240 անձ (132 տղամարդ և 108 կին)։ Գործազուրկ են եղել 31 անձ (19 տղամարդ և 12 կին)։ 82 անաշխատունակներից 26-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 32-ը` թոշակառուներ, իսկ 24-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
(7758) Պոլանդերսոն
(7758) Պոլանդերսոն (Poulanderson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի մայիսի 21-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,382257 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9395 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,825 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1343,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268053 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գեչա
Գեչա (Геча, Mezőgecse), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գեչա գյուղում բնակվում էր 1 030 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,52 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 408,73 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հրաշապատում հեքիաթ
Հեքիաթը բանահյուսական ժանր է, գերազանցապես արձակ, բանավոր պատմվածք՝ կախարդական, արկածային, կենցաղային բովանդակությամբ, հյուսված գեղարվեստական հնարանքի յուրատեսակ միջոցներով։ Համաշխարհային բանագիտության մեջ տարբեր տեսություններ ու կարծիքներ կան հեքիաթի ծագման ու ձևավորման վերաբերյալ։ Դիցաբանության դպրոցի ներկայացուցիչները հեքիաթը դիտում են իբրև «հնագույն առասպելի բեկոր»։ Հեքիաթները բաժանվում են տեսակների և ենթատեսակների։ Տարածված են հրաշապատում (կախարդական), կենդանական, արկածային, հերոսական, պատմական, կենցաղային, առօրեական, կրոնական սյուժեներով հեքիաթներ։ Հայկական հեքիաթների հավաքման ու հրատարակման գործում մեծ աշխատանք են կատարել Գարեգին Սրվանձտյանը, Տ. Նավասարդյանցը, Ս. Հայկունին, Երվանդ Լալայանը, Ս. Մովսիսյանը (Բենսե) և ուրիշներ։ Արժեքավոր է «Հայ ժողովրդական հեքիաթների» բազմահատոր հրատարակությունը։
Հրաշապատում հեքիաթ՝ հեքիաթների հեղինակը հիմնականում ժողովուրդն է։ Այն, ինչ կյանքում անհնար է եղել իրականացնել, մարդիկ ցանկացել են տեսնել հեքիաթներում։ Ավելի ուշ հեքիաթներ ստեղծել են առանձին հեղինակներ՝ ժողովրդական պատումների մշակմամբ կամ ինքնուրույն։ Հեքիաթները բաժանվում են երեք տեսակների։ Տարածված են՝
Իրապատում
Իրապատում հեքիաթներն արտացոլում են ժողովրդի կյանքը, մարդկային վսեմ ձգտումները, հալածվածների և ճնշվածների ճակատագիրը, ծաղրվում են ժողովրդին կեղեքողները, մարդկային զանազան արատներ։ Կենդանական հեքիաթներում անձնավորվում են տարբեր կենդանիներ, պատկերվում են նրանց առանձին հատկություններն ու վարքը։ Կենդանիների (օրինակ՝ գայլի, աղվեսի, արջի, կկվի, բվի, օձի, առյուծի և այլն) միջոցով այլաբանորեն ներկայացվում են մարդկային որոշակի հատկանիշներ՝ ինչպես չարությունը, խորամանկությունը, նախանձը, ագահությունը, ժլատությունը, մեծամտությունը, այնպես էլ բարությունը, անձնազոհությունը, վեհանձնությունը, ազնվությունը, հավատարմությունը, իմաստնությունը և այլն։ Հեքիաթներին բնորոշ են ժողովրդական պատկերավոր արտահայտությունները, չափազանցությունները, իմաստալից խոսքերը։ Հեքիաթներում հաճախ են իրար խառնվում իրականն ու երևակայականը ։ Հեքիաթները հիմնականում արձակ են, հազվադեպ՝ նաև չափածո։ Դրանց մեծ մասին բնորոշ է նույն սկիզբը՝ «Լինում է, չի լինում», «Կար, չկար», «Ժուկով-ժամանակով», «Չգիտեմ՝ որ երկրում, որ թագավորությունում», ինչպես նաև նույն վերջաբանը՝ «Երկնքից երեք խնձոր է ընկնում...», «Նրանք հասան իրենց մուրազին, դուք էլ հասնեք ձեր մուրազին» և այլն։
Կենդանական
Կենդանական հեքիաթներում անձնավորվում են տարբեր կենդանիներ։ Օրինակ՝ Առյուծը, մուկը, աղվեսը և այլն։ Նրանց միջոցով այլաբանորեն ներկայացվում են մարդկային որոշակի հատկություններ։ Մի կողմից՝ չարություն, նախանձ, ագահություն, մեծամտություն, մյուս կողմից՝ բարություն, անձնազոհություն, վեհանձնություն, ազնվություն, արդարամտություն, հավատարմություն, իմաստություն։
Աշխարհի ժողովուրդների հեքիաթներ
Աշխարհի ժողովուրդների հեքիաթների շարքում իրենց տեղն ունեն նաև հայկական ժողովրդական հեքիաթները, որոնք նույնպես վաղնջական ժամանակների ծնունդ են. բանասացների շնորհիվ փոխանցվել են մեզ՝ որպես զարմանալի, անգին ավանդներ։ Հայ բանահավաքներն ու բանագետները գրառել և կորստից փրկել են դրանք։ Հայկական հեքիաթների հավաքման ու հրատարակման աշխատանքներին մեծապես նպաստել են Գարեգին Սրվանձտյանցը, Սարգիս Հայկունին, Տիգրան Նավասարդյանը, Երվանդ Լալայանը, Սահակ Մովսիսյանը (Բենսե) և ուրիշներ։ Հրատարակվել են բազմաթիվ ժողովածուներ, որոնցից հատկապես արժեքավոր է «Հայ ժողովրդական հեքիաթների» բազմահատորյակը (1958-1985)։ Յուրաքանչյուր տարածաշրջան ունի իր հեքիաթները, որոնք հաճախ նույն հեքիաթների տեղային տարբերակներն են։ Ուշագրավ է նաև 1980 թվականին լույս տեսած «Արև հեքիաթ» ժողովածուն, որտեղ զետեղված են մի շարք հեքիաթներ՝ ասմունքող Սուրեն Քոչարյանի մշակմամբ։ 1981 թվականին լույս է տեսել «Հրեղեն ձին» ժողովածուն, որտեղ ընդգրկված են հարյուրավոր հեքիաթներ, խաղիկներ, հանելուկներ, առածներ և ասացվածքներ. իրենց պապիկներից ու տատիկներից, ուրիշ տարեցներից լսելով ու գրառելով՝ դրանք «Պիոներ կանչ» (այժմ՝ «Կանչ») թերթին էին ուղարկել Հայաստանի տարբեր շրջաններից, Այսրկովկասի հայաշատ վայրերից՝ 2-10-րդ դասարանների աշակերտները։ Կուտակված նյութն այնքան առատ էր, որ 2003 թվականին լույս է տեսել նույն ժողովածուի երկրորդ գիրքը՝ «Թագավորի երազները» խորագրով (հավաքող՝ Սերգեյ Վարդանյան) ։ Աշխարհի լավագույն հեքիաթագիրներից են՝
Ե՛վ հայկական ժողովրդական, և՛ աշխարհի ժողովուրդների հեքիաթները մշտապես գրավել են Ղազարոս Աղայանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի, Ստեփան Զորյանի, Խնկո Ապոր, Հայրապետ Հայրապետյանի և այլ գրողների ուշադրությունը, որոնք իրենց գրած, մշակած ու փոխադրած հեքիաթներով հայ գեղարվեստական գրականությունը հարստացրել են նոր, ինքնատիպ ստեղծագործություններով։
Հեքիաթը որպես բանահյուսության ժանր Վ. Պրոպի տեսանկյունից
Հեքիաթներն ընդհանրապես, այդ թվում նաև հայ ժողովրդական հեքիաթներր, վիպական ժանրի ստեղծագործություններ են։ Իրենց բովանդակության և բնույթի համեմատ դրանք բաժանվում են երկու հիմնական խմբի.
Գաղափարական խնդիրը
Տարբերվելով իրարից սյուժեներով, գործող անձերով և հերոսներով, հրաշապատում հեքիաթները մոտ ու նման են իրար իրենց հասարակական-գաղափարական լիցքով։ Նրանց բոլորի մեք էլ, տարբեր ձևերով ու երանգավորմամբ, դրսևորված են մարդկանց լավագույն ձգտումներն ու երազանքները առատության, երջանկության, խաղաղության, համերաշխության, աղատ ու անկաշկանդ կյանքի ու աշխատանքի, ծերության և զանազան հիվանդությունների դեմ պայքարելու անհրաժեշտության մասին։ Նրանց բոլորի մեջ էլ, տարբեր ձևերով, արձագանք են գտել այն ճիգերն ու ջանքերը, որ գործադրել են մարդիկ այդ ձգտումներն ու երազանքներր ի կատար ածելու, շրջապատի բնության և հասարակական կյանքի չար ուժերը ճանաչելու, դրանք հաղթահարելու և առհասարակ իրականությունը վերափոխելու ուղղությամբ։ Մարդկային վերոհիշյալ ձգտումների ու երազանքների հեքիաթային ուրույն խորհրդանիշներից են։ Հռչակավոր կախարդական սփոոցր, որին տիրապետողր ուզած դեպքում ունենում է անհրաժեշտ քանակությամբ ուտելիք ու խմելիք։ Հրաշագործ թասը, որը ձեռք բերողը ամենակարճ ժամանակում դառնում է հարուստ ու ապահով մարդ ։ Կախարդական աշտանակը, որի գաղտնիքին տիրապետողը իր օրն անց է կացնում երգով ու պարով, գեղեցիկ աղջիկների շրջապատում։ Հրաշագործ երկանքը, որն ունեցողը ընդմիշտ ազատվում է հացի ծանր հոգսից և ապրում է առատության ու լիության մեք, և շատ ուրիշ կախարդական առարկաներ ու նյութեր (անմահական ջրեր ու խնձորներ, խոտեր ու պտուղներ), որոնց շնորհիվ մարգը դառնում է երիտասարդ ու գեղեցիկ, բուժվում ծանր ախտերից ու հիվանդություններից։ Ապահով ու երջանիկ կյանքի հասնելու մարդկային ձգտումը հրաշապատում հեքիաթների մեք սերտորեն շաղկապված են մարդու կողմից բնության գաղտնիքներն ըմբռնելու, նրա ուժերին տիրապետելու և դրանք իր կենսական շահերին ծառայեցնելու անհրաժեշտ ության գիտակցության հետ։ Հեքիաթային հռչակավոր թռչող գորգր, որի միջոցով հերոսը կամ հերոսուհին մի ակնթարթում կտրում, անցնում է հսկայական տարածություններ, փրկվելով վերահաս ահեղ վտանգից կամ էլ շտապ օգնության է հասնում ծանր վիճակի մեջ եղողներին, քւփ վրա քայլող կախարդական կոշիկները, որոնց օգնությամբ նրանք ազատվում են թշնամական հետապնդումներից, ժամանակին Հասնում իրենց նպատակներին, և էլի ուրիշ կախարդական առարկաներ, հին մարդկանց վերոհիշյալ գիտակցության ցայտուն արտահայտություններն են։ Դրանց մեջ դրսևորված են ժողովրդի՝ մատերիալիստական հիմքեր ունեցող սուր միտքն ու դեպի Հեռուներր սավառնող երևակայությունր, գիտության ու տեխնիկայի ապագա խոշորագույն նվաճումները կանխագուշակելու նրա ընդունակությունները։ Ինչպես կյանքում, այնպես էլ հրաշապատում հեքիաթների մեջ, մարդկային լավագույն ձգտումների ու երազանքների իրականացումր կատարվում է երկարատև ու համառ պայքարի միջոցով։ Եվ դա բնական ու հասկանալի էր քանի որ այդ ձգտումներն ու երազանքները դարեր շարունակ հակասության մեջ են եղել մի կողմից բնության և մյուս կողմից՝ տիրող հասարակական ամենակարող ու բազմադեմ չար ուժերի հետ։ հրաշապատում հեքիաթների մեջ ցայտուն անդրադարձում գտած չարի ու բարու կռիվը այդ պայքարի սիմվոլիկ արտահայտությունն է, անձնավորված համապատասխան հեքիաթային բացասական ու դրական կերպարների մեջ։
Կերպարաստեղծումը
Հայկական հրաշապատում հեքիաթների կենտրոնական դեմքը, նրանց հիմնական հերոսը ժողովրդի մարդն է, իր ուրույն հոգեբանությամբ ու բնավորությամբ, իր պայքարով ու ոդորու մներ ովւ։ Տարբեր ստեղծագործությունների մեջ նա հանդես է գալիս ու գործում տարբեր անունների տակ, տարբեր կերպարանքներով։ Մի տեղ, օրինակ, դա որսորդի որդին է կամ հենց ինքը՝ որսորդը, մի ուրիշ տեղ հովիվը կամ նրա տղան, մի երրորդ տեղ ձկնորսը կամ հողագործ գյուղացին, ուրիշ դեպքերում՝ խեղճ ցախահավաքը, իմաստուն ջուլհակը և այլն։ Ժողովրդական այդ բոլոր հերոսներր աչքի են րնկնում իրենց ազնվությամբ, բարությամբ, աշխատասիրությամբ, խելքով, շնորհքով, համարձակությամբ և ֆիզիկական ու հոգեկան ուրիշ բարեմասնություններով։ Դրանք մեծ համառությամբ ու հետևողականությամբ հաղթահարում են իրենց առջև ծառացած դժվարություններն ու խոչընդոտները, անձնական ջանքերով ստեղծում ապահով ու երջանիկ կյանքի պայմաններ։ Այդպիսիք են հրաշապատում հեքիաթների ոչ միայն տղամարդ, այլև կին հերոսները, որոնք նույնպես հանդես են գալիս իբրև գեղեցկության, խելքի, ուժի, բարոյական բարձր սկզբունքների կենդանի մարմնացումներ՝ հիանալիորեն բացահայտելով ժողովրդի պատկերացումներր իդեալական կնոք վերաբերյալ։ Հրաշապատում հեքիաթների մեք իբրև գլխավոր հերոս բավական հաճախ հանդես է գալիս նաև կրտսեր արքայազնը, որն այստեղ սովորաբար հակադրվում է իր ավագ ու միջակ եղբայրներին։ Որսորդի, ձկնորսի, հովվի, գյուղացու զավակների և մյուսների նման նա հակամարտության մեջ է զանազան թագավորների, նազիր-վեզիրների, իշխանների, մելիքների, խաների, բեգերի հետ, մերկացնում, չարաչար պատժում ու պարտության է մատնում վերջիններիս ։ Կրտսեր արքայազնի հեքիաթի հերոս դառնալու կամ ավելի ճիշտ՝ այդ հերոսի կրտսեր արքայազն կոչվելու հանգամանքը ամենայն հավանականությամբ պետք է բացատրվի այն հայացքով, որ ունեցել է ժողովուրդն առհասարակ կրտսեր զավակների վերաբերյալ, իբրև ընտանիքի ամենաերիտասարդ, հետևաբար և ամենից ավելի կենսունակ, կարելիություններով լի և առավել սիրված մի արարածի՝ հեքիաթի հերոս դարձնելով կրտսեր արքայազնին և հակադրելով նրան իր թագավոր հորը, ավագ ու միջնակ արքայազն եղբայրներին, ժողովուրդը դրանով կարծես դիմել է յուրահատուկ այլաբանության՝ դրսևորելու համար սոցիալական սանդուղքի ստորին, միջին և վերին աստիճանների միջև գոյություն ունեցող անջրպետը, դրանց հակամարտությունն ու պայքարը։ Որ կրտսեր արքայազնը ըստ էության բուն ժողովրդական հերոս է, պերճախոս կերպով հաստատվում է այն սերտ կապով ու համագործակցությամբ, որ նա հանդես է բերում հեքիաթների մեք՝ քաղաքների արվարձաններում ապրող աղքատ բարի պառավների, ճանապարհների խաչմերուկներում հանդիպող իմաստուն ձերունիների և նմանների հետ, լսելով վերջիններիս խորհուրդները և վայելելով նրանց օժանդակությունն ու պաշտպանությունը։ Պակաս պերճախոս ապացույց չէ նաև այն հանգամանքը, որ կրտսեր արքայազնը հեքիաթների մեք մեծ մասամբ անտեսված ու հալածված է թագավորների և մյուս արքայազների կողմից, օժտված է հասարակ մարդկանց հատուկ բնավորության գծերով, նրանց հոգեբանությամբ ու հայացքներով։
Հրաշապատում
Հրաշապատում հեքիաթների բնույթին ու բովանդակությանր միանգամայն համահնչուն է նաև նրանց արվեստը։ Այդ հեքիաթներր աչքի են ընկնում իրենց գրավիչ պատմելաձևով և ոճով, հիպերբոլիկ պատկերներով, խոսուն շնչավորումներով և գունեղ անձնավորումներով, հետաքրքրաշարժ ինտրիգներով ու կոլիզիաներով, դինամիկ զարգացող հարուստ սյուժեներով, «տիտանական ընդհանրացումների» հասնող սիմվոլիկ կերպարներով։ Ի տարբերություն գրական կերպարների, որոնք սովորաբար Հանդես են գալիս իրենց զարգացման ու լինելիության հոգեբանական պրոցեսի մեջ, հրաշապատում հեքիաթների կերպարները մարդկային որոշակի գծեր ու հատկություններ խտացնող միանգամ ընդմիշտ տրված պատրաստի ու ամբողջական տիպեր են։ Հեքիաթների մեծ մասը առհասարակ կազմում են ընդհանուր կամ միջազգային ստեղծագործությունները։ Դրանք այն հեքիաթներն են, որոնց զուգահեռները առկա են Էթնիկապես և աշխարհագրորեն տարրեր ազգերի անգիր բանահյուսության մեջ, և որոնք նման են իրար ինչպես իրենց սյուժեներով, գործող անձերով ու հերոսներով, այնպես էլ հասարակական գաղափարական բովանդակությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեքիաթներ Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Ֆիշտ (մարզադաշտ)
Օլիմպիական Ֆիշտ մարզադաշտ (Фишт ), մարզադաշտ Սոչի քաղաքում: Կառուցվել է 2013 թվականին Սոչիի 2014 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախաշեմին: Տեղակայված է Ադլեր առողջարանային շրջանում, Սոչիի օլիմպիական պարկում:
2014 թվականի փետրվարի 7-ին «Ֆիշտ» մարզադաշտում տեղի է ունեցել ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը, նույն թվականի փետրվարի 23-ին՝ փակման արարողությունը:
Նկարագրություն
Մարզադաշտն իր անվանումը ստացել է Կովկասյան գլխավոր լեռնաշղթայի արևմտյան մասում գտնվող համանուն լեռան անունից (ադիգերեն լեզվով «ֆիշտ» նշանակում է «սպիտակ գլուխ»):
Սկզբում նախատեսվում էր, որ մարզադաշտի տեսքը նման կլինի Ֆաբերժեի ձվերին : Արդյունքում հավանության է արժանացել մի ծրագիր, որը միաժամանակ օգտագործում է խեցիների և ձյունե կատարների պատկերներ : Մարզադաշտն ունի չորս տրիբունա՝ երկու կողմային՝ ծածկված կիսաթափանցիկ պոլիկարբոնատով և երկու ճակատային:
Մարզադաշտի դիրքը և կողմային տրիբունայի բարձրությունը պետք է հանդիսատեսի համար ապահովեին դեպի Մեծ Կովկաս լեռների գեղեցիկ տեսարան, սակայն ծրագիրը փոխվել է և կառուցվել է ժամանակավոր տանիք: Մարզադաշտը նախատեսված է օլիմպիական խաղերի 40000 հանդիսատեսների համար, միջազգային ֆուտբոլային հանդիպումների 45000 հանդիսատեսի և 25000 հանդիսատես ավելի փոքր կարևորության շոուների համար: «Օլիմպիական մարզադաշտը» ընդգրկվել է 2018 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկության մարզադաշտերի ցանկում:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ֆուտբոլային մարզասրահներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018 մարզադաշտեր
Ուչա Գոգոլաձե
«Դինամո»
2010 թվականին Գոգոլաձեն պայմանագիր է կնքել բելառուսական «Դինամոյի» հետ։ Թիմի հիմնական կազմում սկսել է հանդես գալ 2012 թվականին, և իր դեբյուտային խաղի ընթացքում դարձել է գոլի հեղինակ։
«Բանանց»
2014 թվականի փետրվարին Ուչա Գոգոլաձեն տեղափոխվել է հայկական «Բանանց» ։ Թիմի կազմում հանդես է եկել կես մրցաշրջան՝ դառնալով Հայաստան չեմպիոն։
«Սլուցկ»
2014 թվականի օգոստոսին Գոգոլաձեն վերադարձել է Բելառուս՝ պայմանագիր կնքելով «Սլուցկի» հետ ։ Թիմի կազմում Ուչան հանդես է եկել որպես կենտրոնական հարձակվող։
«Ալգետի Մարնեուլի»
2016 թվականին Ուչան պայմանագիր է կնքել վրացական «Ալգետի Մարնեուլի»-ի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Ֆիխտենհյոե
Ֆիխտենհյոե (Fichtenhöhe), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Զեելով–Լանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 541 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 22,89 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 365։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 3 գյուղական շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Նովոյամաշևո
Նովոյամաշևո (Новоямашево, Яңы Ямаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 86 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հենրի Ալլեն (լրագրող)
Հենրի Սաութվորդ Ալլեն (Henry Allen, ), ամերիկյան «Պուլիցեր» մրցանակակիր, քննադատ, լրագրող, բանաստեղծ և նկարիչ ։
Կրթություն
Ալլենը ստացել է անգլերենի և արվեստի աստիճանը Համիլթոնի քոլեջում և Մոնտգոմերի քոլեջում ։
Կարիերա
Ալլենը 1960-ականների վերջին սկսեց նկարչությամբ զբաղվել ։
Նա 1960-ականների կեսերին Վիետնամում էր ապրում ։
Ալլենը «Նյու Յորքի Գրքերի ակնարկ»-ի քննադատ էր և աշխատում էր «New Haven»-ի գրանցամատյանում աշխատողների համար ։ Որպես ոճային բաժնի աշխատակից գրող, նա աշխատել է «The Washington Post»-ում 39 տարի ։ 1975 թվականին Միչիգանի համալսարանում նրան շնորհվեց «NEH» ժուռնալիստիկայի կրթաթոշակ ։ Նա 2009 թվականին հեռացավ «Վաշինգտոն փոստից» գործընկերոջ հետ վատ փոխհարաբերությունների պատճառով (չնայած նա արդեն հայտարարել էր իր հրաժարականի մասին և պատրաստվում էր հեռանալ մի քանի շաբաթ անց) ։
Ալլենը մենահամերգներ էր անցկացրել 2009 թվականի հունիսին «Strathmore Hall»-ում և 2012 թվականի օգոստոսին Չեբագի կղզու գրադարանում ։
Մրցանակներ և շքանշաններ
2000 թվականին Ալլենը արժանացավ «Պուլիտցերի» անվան մրցանակին՝ քննադատության, լուսանկարների գծով «Washington Post»-ում իր գրությունների համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1941 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ
Նյանդովա
Նյանդովա  (Няндова), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կալադովա գետի ձախ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Գեղանուշ (գետ)
Գեղանուշ, գետ Սյունիքի մարզում, Ողջիի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Խուստուփ լեռնագագաթից 3050 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 16 կմ է, ջրհավաք ավազանը 47 կմ²։ Սնումը հիմնականում ձնաանձրևային է (85%)։ Տարեկան միջին ծախսը 0,69 մ³/վ է։ Կան բազմաթիվ սահանքներ և ջրվեժներ։ Գետահովիտն ունի ռեկրեացիոն նշանակություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Ողջի գետի վտակներ
Ստեփան Բաբելյան
Ստեփան Բաբելյան, հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կոստանդնուպոլսի Սկյուտար թաղամասում, սովորել Պերպերյան վարժարանում, ինքնաշխատությամբ հետևել երաժշտության։ Սկսած 1906 թվականից մինչև կյանքի վերջին օրերը, ավելի քան 35 տարի, զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով, որպես դաշնամուրի ուսուցիչ պատրաստելով մի քանի տասնայակ շնորհալի դաշնակահարներ։ Հորինել է նաև երգեր։ Գրել է մի վիպակ «Իտեալին հասած» վերնագրով, որը նախ լույս է տեսել «Հանրագիտակ» պարբերականում, ապա առանձին գրքով 1900 թվականին։ Աշխատակցել է պոլսահայ մամուլին։ 1959 թվականին Պոլսում նշվել է նրա երաժշտական գործունեության 60-ամյակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ Կատեգորիա:Արևմտահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Անդրկովկասյան փասիան
Անդրկովկասյան փասիան կամ սովորական փասիան, փասիանների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, հազվագյուտ։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 53-89 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 70-90 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 720-1200 գ։ Խոշոր է, պոչը՝ երկար ու սուր, դեղնականաչավուն, զոլավոր։ Հասուն արուի ընդհանուր գունավորումը ոսկեգույն–նարնջագույն է, փետուրների ծայրերը՝ սև։ Գլուխը մուգ կանաչ է՝ մետաղական փայլով, այտի վրա կա չփետրավորված կարմիր հատված։ Գոտկատեղը դարչնավուն է, թևերի ծածկող փետուրները՝ բաց դարչնագույն։ Էգի ընդհանուր գունավորումը դարչնագույն է՝ կարմրավուն սև խայտերով, գլուխը և վիզը՝ բաց կապտամանուշակագույն երանգով։ Երիտասարդը նման է հասուն էգին, սակայն պոչն ավելի կարճ է։
Վտանգի պահին թաքստոց է գնում վազելով, թռիչքի դիմելիս թևերը բարձր շփշփոցներ են արձակում։ Արուի ճիչը բաղկացած է 2-3 բարձր կոպիտ հնչյուններից, որոնց հաճախ հետևում են թևերի արագ թափահարումները։
Փասյանները շատ գեղեցիկ թռչուններ են որոնք պատկանում են փասյանական ցեղին։ Այս անկրկնելի թռչունների անունը տեղ է գտել կարմիր գրքում։
Բազմացում և զարգացում
Բույնը ոչ խորը գավաթաձև փոսիկ է, ցամքարը՝ չոր խոտաբույսերից։ Բնադրում է գետնին՝ խիտ թաքստոցում։ Դնում է 45 մմ տրամագծով, կանաչ-դարչնագույն 8-15 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 21-23 օր։ Ձագերը աներեր թռչելու ունակություն են ձեռք բերում կյանքի 50-57-րդ օրը։
Տարածվածություն
Բնակվում է դաշտեզրերի եղեգի, ուռենու և մոշենու խիտ մացառներում։ Հայաստանում չնչին թվաքանակով (1-7 թռչուն) գրանցված է Սյունիքի մարզում (Կապանի, Եղվարդի, Շվանիձորի ծայրամասերում)։
Պահպանություն
Հայաստանում Անդրկովկասյան փասիանի արհեստ, բազմացման և բնության մեջ վերավարժեցման աշխատանքներն անհաջողության են մատնվել՝ թաքստոցների բացակայության և գիշատիչների առկայության պատճառով։ Հաջողությամբ հարմարվում և բազմանում է անազատ պայմաններում։ Շքեղ փետրավորումը գայթակղում է սիրող, և մարզ, որսորդությամբ զբաղվողներին։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Կատեգորիա:Փասիաններ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Ասիայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Ռուսաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Վրաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Ադրբեջանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Իրանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Չինաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Անդրկովկասի կենդանական աշխարհ
Հասան Չելեբի
Հասան Չելեբի, գյուղ և ճանապարհային կայան Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Աղջադաղի գավառակում ։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից 52 կմ հարավ-արևմուտք, Մալաթիա-Սեբաստիա ճանապարհի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գլուբոկայա Դոլինա (գյուղ, Գադյաչի շրջան)
Գլուբոկայա Դոլինա (Глибока Долина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1852 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1852 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոմ (գագաթ)
Կոմ (Ком, հայտնի է նաև որպես Մեծ Կոմ (Голям Ком)), լեռնագագաթ Արևմտյան Ստարա Պլանինայում, որը գտնվում է Արևմտյան Բուլղարիայում, Սերբիայի սահմանի մոտ։ Գագաթն ունի 2.016 մ բարձրություն և ընկած է Բերկովիցա քաղաքից հարավ, լինելով նրա ավանդական խորհրդանիշը։
Աշխարհագրություն
Կոմը, Միջին Կոմ (Средин Ком) և Փոքր Կոմ (Малак Ком) ստորին գագաթների հետ միասին, կազմում է արևմուտքից արևելք ձգվող բլուր, կլորացված խոտածածկ լեռնաշղթայով, կտրուկ ժայռոտ հյուսիսային լանջով։ Նրանից դեպի հյուսիս՝ Բերկովիցա և հարակից դաշտերը, ինչպես նաև Մոնտանան և Օգոստայի ջրամբարը մոտ 30 կմ հեռավորության վրա ։
Գրականության մեջ
Գագաթից ոգեշնչվելով ազգային գրող Իվան Վազովը ստեղծել է «Կոմի վրա» բանաստեղծությունը։ Ի պատիվ Վազովի, գագաթին տեղադրվել է նրա պատկերով և բանաստեղծությունից հատվածներ պարունակող բարիելիեֆ հուշատախտակ։
Զբոսաշրջություն
Կոմը նաև Եվրոպական E3 հետիոտն երթուղու բուլղարական հատվածի սկիզբն է, որը Բալկանյան լեռների հիմնական լեռնաշղթայի երկայնքով հայտնի է նաև որպես Կոմ - Էմինե արահետ, ինչպես նաև համանուն արտաճանապարհային (off-road) վազքուղի։
Կոմ սարի գագաթը բարձրանալու մի քանի ուղիներ կան, ինչպիսիք են Կոմ տնակից (երկժամյա վերելք), Պետրոհան լեռնանցքից (գագաթին հասնելը տևում է 3 ժամ 30 րոպե), Կոմշտիցա և Գինցի գյուղերից (3 ժամ հեռավորության վրա) ուղիները ։
Հարավային Մորավայի գլխավոր վտակը Նիշավա գետն է, որը սկիզբ է առնում Կոմ գագաթից արևելք, ինչպես Վիսոչիցան։ Միջուրի հետ միասին, Կոմը արևմտյան Բալկանյան լեռների ամենաբարձր և ամենահայտնի գագաթներից է։ Գագաթը Բուլղարիայի 100 զբոսաշրջային վայրերի մի մասն է, Բերկովիցայի ազգագրության թանգարանի հետ միասին։ Գագաթից իջնում են դահուկային մի քանի ուղի ։
Հիշատակում
Անտարկտիդայի Ֆալյերեսի ափին գտնվող Կոմ սառցադաշտը կոչվել է գագաթի անունով։
Կոմ անունով բուլղարական ապրանքանիշով հանքային ջուր կա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի լեռներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ Կատեգորիա:Մոնտանայի մարզ Կատեգորիա:Բուլղարիայի աշխարհագրական օբյեկտներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի գոգավորություններ
Դիրք Օպերման
Դիրք Օպերման, իրական անունը` Դիդերիք Օպերման (Dirk Opperman, ), հարավաֆրիկացի բանաստեղծ և դրամատուրգ։ Գրել է աֆրիկաանս լեզվով։
Կենսագրություն
1976 թվականին յոթ ամիս կոմայի մեջ է եղել, որը հետագայում նկարագրել է իր բանաստեղծությունում։ Մահացել է սրտի կանգից։
Աշխատանքները
Նա եղել է բանաստեղծությունների և պոեմների, երեք բանաստեղծական դրամայի, էսսեների գրքերի հեղինակ։
Ճանաչում
Ազգային բանահյուսության հեղինակավոր կերպար է։ Եղել է շատ խոշոր մրցանակների դափնեկիր` պոեզիայի և գրական քննադատության համար, մի քանի հարավաֆրիկյան համալսարանների պատվավոր դոկտոր։ նրա բանաստեղծությունների հիման վրա հարավաֆրիկացի կոմպոզիտոր Կրոմվելլ Էվերսոնը երգ է գրել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գրողներ Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ջերեմայ
2009 թվականին թողարկել է իր դեբյուտային՝ «Jeremih» ալբոմը, որը Billboard 200 ալբոմների հիթ շքերթում զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը, իսկ ալբոմի «Birthday Sex» երգը զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը Billboard Hot 100 հիթ շքերթում։ 2010 թվականին թողարկել է իր երկրորդ՝ «All About You» ալբոմը , որի «Down on Me» երգը զբաղեցրել է հորիզոնականներ միջազգային տարբեր հիթ շքերթներում։ 2014 թվականին թողարկված նրա «Don't Tell 'Em» երգը նույնպես ունեցել է կոմերցիոն մեծ հաջողություն։ 2015 թվականի դեկտեմբերին թողարկվեց երգչի «Late Nights» անվանումը կրող երրորդ ալբոմը ։
Assassin’s Creed Mirage
Assassin’s Creed Mirage, գործողությունների դերային խաղ, որը պատրաստվում է թողարկվել 2023 թվականին։ Մշակվում է Ubisoft Bordeaux ստուդիայում և Ubisoft հրատարակչության կողմից։ Համարվում է Assassin’s Creed խաղաշարքի տասներեքերրորդ մասը և Assassin’s Creed Valhalla-ի հաջարդողն է։ Խաղի դեպքերը զարգանում են Բաղդադում իններորդ դարում, իսկ գլխավոր հերոսը՝ Բասիմ իբն Իսհակովն է՝ գող, որը հետագայում դառնում է ասսասինների վարպետ, պայքարելով խաղաղության համար և Տաճարականների միաբանություն ազատության համար։ Ավելի վաղ հայտնվել է Assassin’s Creed Valhalla-ում։ Խաղը նման է լինելու Assassin’s Creed-ի առաջին տարբերակին՝ հիմնական շեշտը դրվելու է գողություններին, պարկուրին և սպանություններին։
Խաղը հասանելի է լիելու Microsoft Windows օպերացիոն համակարգի և PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X/S խաղային համակարգերի համար և հասանելի կդառնա Amazon Luna-ում 2023 թվականին։
Գեյմփլեյ
Խաղի գեյմփլեյը հիշեցնում է խաղի ավելի հին տարբերակնները՝ հիմնականում շեշտը դրված է պատմության վրա, և համեմատաբար ավելի քիչ ուշադրություն է դարձվել դերային խաղերի վրա, ի տարբերություն Assassin’s Creed Valhalla-ի։ Խաղ ի դեպքերը զարգանում են Բաղդատում, որը բաժանված է չորս տարբեր շրջանների։ Շրջաններից մեկը Ալամուտն է՝ ասսաինների հավաքակայանը։ Պարկուրը, մոտ տարածության կռիվները և գաղնագողի կատարվող գործողությունները դառանալու են խաղի հիմնական էլեմենտները։ «Սև արկղ» առաջդրանքում Բասիմը պետք է գաղտնագողի հետևի շրջապատող միջավայրը և գտնի տարբերակններ գաղնի նպատակներին մոտենալու ։ Բացի դա, հերոը ունի զինատեսաների մեծ ընտրանի, այդ թվում շեղբ՝ ասսասինների հիմնական զենքը ։
Սյուժե
Խաղի դեպքերը զարգանում են իններորդ դարում, Assassin’s Creed Valhalla-ում նկարագրված դեպքերից առաջ և իրենից ներկայացնում է պատմություն, որում Բասիմը փողոցային ավազակից դառնում է վարձու մարդասպան աշխատելով Ռոշանի համար ։
Մշակում
Խաղը համարվում է Assassin’s Creed շարքի ոչ հիմնական նախագիծ, իսկ խաղի տևողությունը կազմում է 15-20 ժամ։ Մշակումը մեկնարկել է խաղաշարի 15 ամյակի պատվին, որում օգտագործվել է նախկին տարբերակների համար նախատեսված տեխնոլոգիանները, որը հարգանքի տուրք է մատուցում բնօրինակ խաղին ։ Խաղը ցուցադրվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 10-ին և պատրաստ կլինի թողարկման համար 2023 թվականին Windows օպերացիոն համակարգի և PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One և Xbox Series X/S խաղային համակարգերի համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խաղեր ըստ վայրի
Ջեյմս II (Շոտլանդիայի թագավոր)
Ջեյմս II (James II of Scotland, ), Ստյուարտների արքայատոհմի անդամ, որը 1437 թվականից մինչև իր մահն իշխել է Շոտլանդիայում որպես թագավոր։
Կյանք
Ջեյմսը ծնվել է Հոլիրուդ վանքում ։ Նա թագավոր Ջեյմս I-ի ու Ջոան Բյուֆորտի որդին էր։ Մինչև իրենց առաջին ծննդյան օրը իր երկվորյակ ու միակ եղբայր Ալեքսանդրը, որը նաև ավագն էր երկվորյակներից, մահացել էր, այսպիսով Ջեյմսը դարձել էր ակնհայտ ժառանգորդ ու նրան տրվել էր Ռոթսեյի դուքս տիտղոսը։ Ջեյմս I-ը  սպանվել է 1437 թվականի փետրվարի 21-ին և նրա վեցամյա որդի Ջեյմսը անմիջապես հաջորդել է նրան որպես Ջեյմս II։ Նա թագադրվել է  Հոլիրուդ վանքում վանահայր Պատրիքի կողմից 1437 թվականի մարտի 23-ին ։
1449 թվականին տանիննամյա Ջեյմսն ամուսնացել է տասնհինգամյա Մերի Գուելդերսի՝ Գելդերլենդի դքսի դստեր հետ։ Նա ծնունդ է տվել յոթ երեխայի, որոնցից վեցն ապրել են մինչև հասուն տարիք։ Հետագայում բարելավվել են հարաբերությունները Ֆլանդրիայի ու Շոտլանդիայի միջև։ Ջեյմսի մականունը՝ կարմրադեմ, վերաբերում էր դեմքի վրա  տեսանելի մի ալ կարմիր ծննդանշանի (խալ), որն իր ժամանակակիցները համարել են իր կրակոտ խառնվածքի արտաքին դրսևորումը։
Ջեյմսը խելացի և եզակի հաջողակ թագավոր էր։ Նրան սիրել է հասարակ ժողովուրդը, որոնց հետ, ինչպես Ստյուարտների մեծ մասը, նա հաճախ էր շփվում, ինչպես խաղաղության, այնպես էլ պատերազմի ժամանակ։ Նրա օրենսդրությունը կրել է ընդգծված ժողովրդական բնույթ։ Թվում էր, թե նա չէր ժառանգել իր հոր ճաշակը գրականության վերաբերյալ, որն արտահայտված էր իր քույրերից առնվազն երկուսի մոտ, բայց իր իշխանության տարիներին Գլազգոյի համալսարանի հիմնադրումը եպիսկոպոս Թուրնբուլի կողմից ցույց է տալիս, որ նա խրախուսել է կրթությունը․ կան նաև վկայություններ նրա նվիրատվությունների մասին սուրբ Էնդրյուսում արքեպիսկոպոս Քեննեդիի հիմնած նոր քոլեջի՝ սուրբ Սալվադորի  համար։ Նա ուներ իր հոր անհանգիստ էներգիայի մեծ մասը։ Սակայն Դուգլասի կոմսի սպանությունը բիծ է թողել  նրա իշխանության վրա։
Վաղ իշխանություն
1437 թվականի փետրվարի 21-ին սպանվել է Ջեյմս I-ը։ Թագուհին, թեև վիրավոր, կարողացել է հասնել իր վեցամյա որդուն, որն այժմ թագավոր էր։ 1437 թվականի մարտի 25-ին Հոլիրուդ վանքում նա պաշտոնապես թագադրվել է որպես Շոտլանդիայի թագավոր։ Շոտլանդիայի պառլամենտն արգելել է թագավորական ունեցվածքի օտարումն առանց Կալվածքների համաձայնության, այսինքն, մինչև Ջեյմս II-ի տասնութերորդ տարեդարձը։ Նա ապրել է իր մայրիկի ու վեց քույրերից հինգի հետ (Մարգարեթը մեկնել էր Ֆրանսիա, որտեղ ամուսնացել էր Ֆրանսիայի ապագա թագավոր Լուի XI-րդի հետ) Դունբար ամրոցում մինչև 1439 թվականը։
1437 թվականից մինչև 1439 թվականը թագավորի զարմիկ, Դուգլասի 5-րդ կոմս Արչիբալդ Դուգլասը գլխավորել է կառավարությունը որպես թագավորության գեներալ- լեյտենանտ։ Նրա մահից հետո և ընդհանրապես մահերի, իրավազրկության կամ երիտասարդ տարիքի պատճառով Շոտլանդիայում բարձրաստիճան կոմսերի պակասը հանգեցրել է քաղաքական իշխանության բաժանմանը Քրիչթոնի 1-ին լորդ Ուիլյամ Քրիչթոնի՝ Շոտլանդիայի լորդ- կանցլերի (երբեմն համագործակցելով Ավոնդեյլի կոմսի հետ) և Քալլենդարի սըր Ալեքսանդր Լիվինգստոնի միջև, որն իշխանություն ուներ երիտասարդ թագավորի վրա, որպես Սթիրլինգի ամրոցի պետ։ Օգտվելով այս իրավիճակից, Լիվինգստոնը թագուհուն ու իր նոր ամուսնուն՝ սըր Ջոն Ստյուարտին, դրել է «տնային կալանքի» տակ  1439 թվականի օգոստոսի 3-ին Սթիրլինգ ամրոցում։ Նրանք ազատ են արձակվել սեպտեմբերի 4-ին միայն պաշտոնապես համաձայնագիր կնքելուց հետո, որով Ջեյմսը հանձնվում էր Լիվինգստոնների խնամակալությանը, իսկ թագուհու օժիտը՝ նրան սպասարկելուն, նաև ընդունելով, որ  Լիվինգստոնը այդպես է վարվել  նվիրվածությունից ելնելով, հանուն թագավորի անվտանգության։
Պայքար Դուգլասների հետ
1449 թվականին Ջեյմս II-ը չափահաս է դարձել, բայց նա պետք է պայքարեր իր թագավորությունում իշխանությունը վերցնելու համար։ Դուգլասները, հավանաբար նրա հետ համագործակցելով, օգտագործել են  չափահասությունը մասնատված կառավարությունից Լիվինգստոններին դուրս շպրտելու համար, քանի որ թագավորը վրեժ էր լուծում իր մորը կալանավորելու համար (նրան քաղաքական ազդեցությունից հեռու պահելու միջոց), որը տեղի էր ունեցել 1439 թվականին ու իր երիտասարդ Դուգլաս զարմիկներին սպանելու համար,  որում Լիվինգստոնը  հանցավոր էր։ Դուգլասն ու Քրիչթոնը շարունակել են գլխավորել քաղաքական իշխանությունը, իսկ թագավորը շարունակել է պայքարել նրանց կառավարումը տապալելու համար։1451 թվականից մինչև 1455 թվականը նա պայքարել է Դուգլասներից իրեն ազատելու համար։ Նրանց իշխանությունն ընդհատելու փորձեր արվել են 1451 թվականին Շոտլանդիայից Դուգլասի 8-րդ կոմս Ուիլյամ Դուգլասի բացակայության ընթացքում և հասել կուլմինացիայի 1452 թվականի փետրվարի 22-ին Սթիրլինգ ամրոցում նրա սպանությամբ։
Այս սպանությունը վերջ չի դրել Դուգլասների իշխանությանը, այլ ստեղծել է ընդմիջվող քաղաքացիական պատերազմի վիճակ 1452 և 1455 թվականների ընթացքում։ Գլխավոր մարտերը տեղի են ունեցել Բրոդիքի մոտ, Առան կղզու վրա, Ռենֆրյուի Ինվերկիփում և Արկինհոլմի ճակատամարտում։ Ջեյմսը փորձել է գրավել Դուգլասի կալվածքները, բայց նրա հակառակորդները  բազմիցս պարտադրել են նրան ստորացուցիչ դուրսմղումներ, որտեղ նա ստիպված վերադարձրել է տարածքները Դուգլասի 9-րդ կոմս Ջեյմս Դուգլասին, որին հաջորդել է կարճ ու  ու  անհանգիստ խաղաղություն։
Ռազմական արշավներն անորոշ ավարտ են ունեցել, ու ոմանք պնդում էին, թե Ջեյմսը գտնվել է գահընկեց արվելու կամ երկրից փախչելու լուրջ վտանգի տակ։ Բայց Ջեյմսի կողմից տարածքների, տիտղոսների ու պաշտոնի բաշխումը Դուգլասի դաշնակիցներին հանգեցրել է նրան, որ նախկին դաշնակիցներն սկսել են փոխել կողմերը, հատկապես կարևոր էր Բրեչենի ճակատամարտից հետո Քրոուֆորդի կոմսի դիրքորոշման փոփոխությունը, և 1455 թվականի մայիսին Ջեյմսը որոշիչ հարված է հասցրել Դուգլասներին ու նրանց վերջնականապես ջախջախել Արկինհոլմի ճակատամարտում։
Հաջորդ ամիսների ընթացքում Շոտլանդիայի պառլամենտը Դուգլասի ընդարձակ հողերը հայտարարել է բռնագրավված ու մշտապես կցել դրանք թագավորությանը, մի շարք այլ տարածքների, ամրոցների ու ֆինանսների հետ։ Կոմսին պարտադրել են անգլիական երկար աքսոր։ Ջեյմսը վերջնականապես ստացել է ազատություն թագավորել ինչպես ուզում էր, և կարելի է կարծել, որ նրա հաջորդներից ոչ մեկը, որպես Շոտլանդիայի թագավոր, երբեք կրկին չի առերեսվել իր հեղինակության դեմ նման հզոր մարտահրավերի։ Ջեյմս I-ի իշխանության օրոք  Ալբանիի Ստյուարտների իրավազրկումն ու սև Դուգլասների ոչնչացումը Շոտլանդիայում թագավորական իշխանությունը տարել են մի մեծ քայլ առաջ ։
Եռանդուն կառավարում
1455-ից 1460 թվականների ընթացքում Ջեյմս II-ը դրսևորել է իրեն որպես ակտիվ ու միջամտող թագավոր։ Այնուամենայնիվ Օրքնեյը, Շեթլանդն ու Մեն կղզին գրավելու հավակնոտ ծրագրերը հաջողություն չեն ունեցել։ Թագավորը ճամփորդել է երկրով ու հիմք դրել լուրջ հանցանքներին ներում շնորհելով գումար հանգանակելու ավանդույթին։  Հաստատ չէ նաև, որ Ջեյմս III-ի համակրանք չվայելող  քաղաքականությունների մի մասը սկիզբ է առել ուշ 1450-ական թվականներին։
1458 թվականի պառլամենտի մի որոշում հարկադրել է թագավորին փոփոխել իր վարքը, բայց ոչ ոք չի կարող ասել, ինչպես կզարգանար նրա իշխանությունը, եթե նա ապրեր ավելի երկար։
Ջեյմս II-ն առաջին շոտլանդացի միապետն է, որի նմանությամբ իր ժամանակի մի պատկեր է պահպանվել փայտի փորագրության տեսքով, որը ցույց է տալիս նրա դեմքի ծննդանշանը։
Ամուսնություն
Մերի Գուելդերսի հետ ամուսնության բանակցություններն սկսվել են 1447 թվականի հուլիսին, երբ Բուրգունդիայից մի պատվիրակ էր եկել Շոտլանդիա և ավարտվել են դեսպանատան կողմից 1448 թվականի սեպտեմբերին կանցլեր Քրիչթոնի գլխավորությամբ։ Ֆիլիպն իր ազգականուհու համար վճռել է վաթսուն հազար կրոն/ արծաթադրամ, իսկ տասը հազար կրոնի նրա օժիտն ապահովագրված էր Ստրաթեարնի, Աթոլի, Մեթվենի ու Լինլիթգոույի տարածքներով։ 1449 թվականի փետրվարի 25-ին Սթիրլինգում Ջեյմսի առաջ անցկացվել է զինախաղ, որտեղ մրցում էին Դուգլասի տեր Ջեյմսը, մի ուրիշ Ջեյմս՝ Լոքլեվենի կալվածատիրոջ եղբայրը և Բուրգունդիայից երկու ասպետ, որոնցից մեկը՝ Ջաքուես դե Լալաինը, իր ժամանակի ամենահայտնի թափառաշրջիկ ասպետն էր։ Ամուսնությունը տոնվել է 1449 թվականի հուլիսի 3-ին Հոլիրուդում։ Ֆրանսիացի ժամանակագիր Մեթյու դԷսքոուչին տալիս է արարողության ու դրան հաջորդած ճաշկերույթների պատկերավոր նկարագրությունը։   Մերիի շքախմբի շատ Ֆլեմինգներ մնացել են Շոտլանդիայում և Շոտլանդիայի ու Ֆլանդրիայի հարաբերությունները, որ արդեն բարեկամական էին Ջեյմս I-ի օրոք, աստիճանաբար ավելի են սերտացել։
Շոտլանդիայում թագավորի ամուսնությունը հանգեցրել է նրա ազատմանը խնամակալությունից ու Լիվինգստոնների անկմանը։ Աշնանը սըր Ալեքսանդրն ու ընտանիքի այլ անդամներ ձերբակալվել են։ 1450 թվականի հունվարի 19-ին Էդինբուրգում պառլամենտի նիստի ժամանակ սըր Ալեքսանդրի որդի Ալեքսանդր Լիվինստոնն ու Լինլիթգոույի Ռոբերտ Լիվինգստոնը դատապարտվել ու մահապատժի են ենթարկվել ամրոցի ժայռի վրա։ Սըր Ալեքսանդրն ու իր ազգականները բանտարկվել են տարբեր ու հեռավոր ամրոցներում։ Ընտանիքի միայն մեկ անդամ է խուսափել ընդհանուր հետապնդումից՝ Ջեյմսը, սըր Ալեքսանդրի ավագ որդին, որը ձերբակալվելուց ու դեպի լեռները  փախչելուց հետո 1454 թվականին վերականգնվել է թագավորական արքունիքի կառավարչի պաշտոնում, որում նշանակված է եղել 1449 թվականի ամռանը։
Մահ
Ջեյմս II-ը խանդավառությամբ մեծ տեղ էր տալիս իր ժամանակի հրետանուն, որը նա որոշակի հաջողությամբ օգտագործել էր սև Դուգլասների դեմ։ Նա ձգտում էր բարձրացնել Շոտլանդիայի դերը, այդ պատճառով 1460 թվականին պաշարել էր Ռոքսբուրգ ամրոցը, շոտլանդական վերջին ամրոցներից մեկը, որ դեռևս գտնվում էր անգլիացիների տիրապետության տակ անկախության պատերազմից հետո։