cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռաֆինա
Ասկիտարիո
Ասկիտարիոյի հրվանդանը (Ασκηταριό «ճգնավորների խրճիթ» առաջացել է ασκητής «ճգնավոր, անապաստան» բառից և αριό սուֆիքսից) գտնվում է Մարիկես (Μαρίκες) ծովախորշի արևմտյան մասում։ Հրվանդանն ունի 0,5-0,6 հեկտար տարածքով փորված եզրագիծ և բարձր գագաթ։ Գագաթն ունի հավասարասրուն եռանկյան ձև, որի երկու կողմերն ուղղված են դեպի ծով, իսկ երրորդը ցամաքը բաժանում է պարանոցից։ Երկրի աջ մասում՝ ժայռում գտնվում է մեծ փոս (քարանձավ), որտեղ ճգնավորի կյանքով ապրել է Պենդել վանքի վանականը։ Այս տարածքը կոչվում էր Կալոյերոս (Καλόγερος ή ο Καλόγερας «վանական»).
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Հունաստանի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Եղեգիսի ձոր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրություն
Սոր (կոմունա)
Սոր (Sor), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Կաստիյոն ան Կուզրան կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09297։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սեմյոնովկա (գյուղ, Մելիտոպոլի շրջան)
Սեմյոնովկա (Семенівка), գյուղ Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզի Մելիտոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սորոկովոե։ Հիմնադրվել է 1813 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սեմյոնովկա գյուղում բնակվում էր 2 869 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,71 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 609,13 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1813 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
LMI 2933-ի կործանում
Ավիավթարը տեղի է ունեցել Լա Ունյոն մունիցիպալիտետում։ Ավիացիոն մարմինները հայտարարեցին, որ երեկոյան ժամը 22:00-ի մոտ (Երևան ժամանակով առավոտյան 7-ին) օդանավից կանչ է ստացվել՝ տեխնիկայի անկառավարելիության վերաբերյալ։
Հայտնվում է 6 փրկվածների մասին, որոնցից 4-ը ուղևոր են, այդ թվում նաև դարպասապահ՝ Դանիլոն, Ժաքսոն Ֆոլմանը և պաշտպան Ալան Ռուշելը ) և անձնակազմի մեկ անդամ ։ Զոհվածների թվում են ակումբի մարզիչ Կայո Ժունիորը և ակումբի ավագ Կլեբեր Սանտանան։ Այնուհետև կոլումբիական ԶԼՄ-ները հայտնեցին, որ ավելի ուշ դարպասապահը մահացել է հիվանդանոցում։ Ավելի ուշ հայտնվեց, որ փրկվել է նաև պաշտպան Նետո Էլիո Ջամպերը։
Ավիավթարի հավանական պատճառը կարող է լինել վառելիքի պակասը ։
Արտաքին հղումներ
Ռադարի տեսագրությունը մինչ կործանումը
Արմեն Համբարձումյան (այլ կիրառումներ)
Արմեն Համբարձումյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Մարիանո Ռոկե Ալոնսո
Լինելով Պարագվայի բանակի ղեկավարը, 1841 թ. փետրվարի 9-ից գլխավորել է Ռազմական խունտան, որը կազմավորվել է պարագվայի Գերագույն ցմահ դիկտատոր Խոսե Գասպար Ռոդրիգես դե Ֆրանսիայի մահից հետո։ 1841 թ. մարտի 14-ին Ալոնսո Ռոմերոն և Ֆրանսիայի զարմիկ Կարլո Անտոնիո Լոպեսը միասին ընտրվեցին կոնսուլներ 3 տարով։ Ժամկետի ավարտից հետո 1844 թ. մարտի 13-ին Լոպեսը իրեն հայտարարեց Պարագվայի առաջին նախագահ դիկտատորի լիազորություններով, իսկ Ալոսո Ռոմերոն հեռացավ քաղաքական կյանքից։
Ալոսո Ռոմորոյի պատվին կոչվել է Պարագվայի Կենտրոնական մարզում գտնվող քաղաքներից մեկը։
Քրիստոնեությունը Եգիպտոսում
Եգիպտոսում քրիստոնեությունը փոքրամասնության կրոն է հանդիսանում, 2019 թվականին Եգիպտոսում քրիստոնյաների թիվը կազմում է բնակչության մոտ 30 %-ը (40,3 միլիոն մարդ) ։ 2005 թվականի մեկ այլ տվյալներով երկրի բնակչության 10-20 %-ը քրիստոնյաներ էին ։ Եգիպտոսում քրիստոնյաների բացարձակ մեծամասնությունը պատկանում է Ղպտի ուղղափառ եկեղեցուն։
Պատմություն
Եգիպտոսի ժամանակակից բնակչությունը բաղկացած է հիմնականում երկու ժողովուրդներից՝ բնիկ եգիպտացիներից և արաբներից։ Եգիպտացիները (ավանդաբար կոչվում են ղպտիներ, արաբ. قبط /kubt/ - եգիպտացի) այսօր, ըստ տարբեր աղբյուրների, կազմում են Եգիպտոսի բնակչության 5 %-ից (արաբական աղբյուրներ) մինչև 22 % (ղպտական աղբյուրներ) և դավանում են բացառապես քրիստոնեություն, մինչդեռ արաբները դավանում են իսլամ։
Չեզոք աղբյուրները եգիպտացիների թիվը գնահատում են 18 միլիոն, որից 14 միլիոնն ապրում է Եգիպտոսում (Եգիպտոսի բնակչության 15 %-ը), իսկ մնացած 4 միլիոնը՝ սփյուռքում ։
Եգիպտոսում քրիստոնեությունը սկսեց տարածվել 1-ին դարում, Մարկոս Ավետարանիչը համարվում է երկրում քրիստոնեական եկեղեցու հիմնադիրը։ 395-400 թվականներին քրիստոնեությունը դարձավ երկրի պետական կրոնը։ 451 թվականին ստեղծվեց Եգիպտոսի ազգային եկեղեցին։
7-րդ դարում արաբների կողմից Եգիպտոսի գրավումից մինչև մեր օրերը Եգիպտոսում արաբների թիվը գնալով աճում էր, իսկ եգիպտացիների թիվը նվազում էր։ 14-րդ դարում Եգիպտոսում արաբների թիվն արդեն համեմատելի էր բնիկ եգիպտացիների թվի հետ ։ 19-րդ դարում Եգիպտոսի բնակչությունն արդեն 60 %-ով բաղկացած էր մահմեդական արաբներից և միայն 40 %-ով՝ քրիստոնյա եգիպտացիներից։ 20-րդ դարի վերջին Եգիպտոսում արաբների թիվն արդեն հասել էր 80 %-ի, իսկ ղպտիների թիվը կրճատվել էր մինչև 20 %-ի։ Այսօր բնիկ եգիպտացիները կազմում են Եգիպտոսի բնակչության միայն 15 %-ը՝ արաբների 85 %-ի դիմաց։
Ղպտիների (եգիպտացիների) հետապնդում
Թեև ղպտիները (եգիպտացիները) տարիներ շարունակ հետապնդվում են, սակայն Human Rights Watch-ի տվյալներով՝ վերջին տարիներին նկատվում է «կրոնական անհանդուրժողականության աճ» և ղպտիների նկատմամբ բռնության աճ, և կառավարությունն ի վիճակի չէ արդյունավետորեն հետաքննել և պատժել հետապնդման մեղավորներին ։ Մեծ խնդիր է նաև ղպտի աղջիկների և կանանց առևանգման դեպքերը ։
Ղպտի աղջիկներն ու կանայք հաճախ են առևանգումների զոհ դառնում, նրանց ստիպում են իսլամ ընդունել և ամուսնանալ մահմեդականների հետ ։
Ղպտի ուղղափառ եկեղեցի
Ղպտի ուղղափառ եկեղեցին ղեկավարում է Ալեքսանդրիայի պապը և Պատրիարք Թեոդոր Սրբազանը։
Այլ եկեղեցիներ
Քրիստոնեական այլ խմբերի թվում են կաթոլիկները (բնակչության 1 %-ից պակաս), բողոքականները (100 000), կան նաև սիրիացի ուղղափառներ, հայ ուղղափառներ և յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական արվեստ Կատեգորիա:Քրիստոնեություն ըստ երկրի Կատեգորիա:Եգիպտոս Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Սիմոն Պորտ Ժակմյուս
Սիմոն Պորտ Ժակմյուս (Simon Porte Jacquemus, ), ֆրանսիացի մոդելավորող և նորաձևության դիզայներ։ Նորաձևության Jacquemus բրենդի հիմնադիր։
Կենսագրություն
Սիմոն Ժակմյուսը ծնվել է Ֆրանսիայի հարավում՝ Սալոն դե Պրովանսում։ Մեծացել է ֆերմերների համեմատաբար աղքատ ընտանիքում, տղայի դաստիարակությամբ հիմնականում զբաղվել է մայրը ։
Կարիերա
Հավաքածուում օգտագործված կտորների մեծ մասը մատակարարում են արտահագուստի մատակարարները ։ Հագուստները հասարակ են, քիչ դետալներով, բայց օրգինալ ։ 2014 թվականին հավաքածու է մշակել «La Redoute»-ի համար։ 2015 թվականին Դելֆինա Արնոյի կողմից երիտասարդ հագուստի դիզայներների համար ստեղծված միջազգային մրցույթում ստացել է LVMH Prize-ի ժյուրիի հատուկ մրցանակը ։
2017 թվականին իր հավաքածուում ավելացրել է կոշիկի գիծը ։ 2018 թվականին հայտարարել է, որ զբաղվելու է նաև տղամարդու հագուստի դիզայնով․ առաջին գիծը թողարկվել է 2019 թվականին ։ Ի լրացում կոշիկների՝ մշակում է նաև գլխարկներ և պայուսակներ․ վերջիններիս դիզայնը հայտնի է դարձել ողջ աշխարհում ։
Հարազատ տարածաշրջանում նրա ներդրումը կայանում է «Ցիտրոն» ռեստորանի բացման մեջ, որը գտնվում է Լաֆայետ պատկերասրահում՝ Ելիսեյան դաշտերում, որը թողարկվել է 2019 թվականի մարտի 28-ին՝ նախկին «Virgin Megastore12»-ի փոխարեն ։
2019 թվականի հունիսի 24-ին նա կազմակերպել է շքերթ՝ նվիրված բրենդի տասնամյակին ։ Սայմոն Պորտը նորաձևության աշխարհի ներկայացուցիչներին հրավիրել է նարդոսի դաշտ և ներկայացրել իր նոր «Le coup de soleil» հավաքածուն ։
Նրա գարուն-ամառ 2021-ի «L'Amour» հավաքածուում առկա էին պարզության և ռոմանտիկայի թեմաները ։ «Ինչպես հասարակ գյուղական հարսանիք կամ բերքահավաքի տոն»,- ասել է նա ցուցադրությունից առաջ տված հարցազրույցում։ Շոուն COVID-19 համավարակի պատճառով անցկացվում էր Փարիզից մեկ ժամվա ճանապարհի վրա գտնվող ցորենի արտում։ Շոուին ներկա էին ընդամենը 100 հյուր ։
Անձնական կյանք
Սիմոն Ժակմյուսը բացահայտ համասեռական է ։ 2021 թվականի հունիսի 7-ին 4 տարի ծանոթությունից հետո ամուսնացել է իտալացի թվային գործակալ Մարկո Մաեստրիի հետ ։
Մրցանակներ և պարգևներ
LVMH մրցանակ (2014)
LVMH ժյուրիի հատուկ մրցանակ (2015)
Elle Style Awards մրցանակաբաշխության «Նորաձևության ռեժիսորի ընտրություն» մրցանակ (2017)
Անտիվիրուս (ֆիլմ)
Անտիվիրուս (Antiviral)՝ կանադա֊ֆրանսիական գիտաֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2012 թվականին, ռեժիսոր Բրանդոն Քրոնենբերգի կողմից։ Ֆիլմը մասնակցել է 2012 թվականի Կաննի կինոփառատոնի «Հատուկ հայացք» ծրագրին ։
Փառատոնի ավարտից հետո Քրոնենբերգը վերաթողարկել է ֆիլմը` այն ավելի դաժան դարձնելով և էկրանային ժամանակից կտրելով մոտավորապես 6 րոպե։ Նոր տարբերակը ցուցադրվել է 2012 թվականին, Տորոնտոյի կինոփառատոնում և Ջեյսոն Բեքսթոնի «Սև կեռնեխ»-ի հետ ստացել է «Լավագույն կանադական դեբյուտային ֆիլմ» մրցանակը ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ապագայի մասին, որտեղ մարդիկ գումար են աշխատում վակցինաներ վաճառելով, որոնք հիվանդություններ են առաջացնում հայտնի մարդկանց մոտ։ Գլխավոր հերոսը՝ Սիդ Մարչը, աշխատում էր այդ կլինիկաներից մեկում։ Իր դիրքն օգտագործելով և հեշտորեն ձեռք բերելով կլինիկայի կողմից վաճառվող արտադրանքները` Սիդը ընկնում է պատվաստանյութերի ստորգետնյա շուկա, որտեղ իմանում է կլինիկաների գաղտնիքների մասին։
Քննադատություն
Անտիվիրուսը ստացել է տարբեր կարծիքներ.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմ-հակաուտոպիա Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Բարդի դափնետերև
Բարդի դափնետերև, ուռազգիներ ընտանիքի, բարդի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ ծառ է՝ մինչև 20-25 մ բարձրությամբ և 1-1,5 մ բնի տրամագծով։ Բունը և առաջին կարգի ճյուղերը հաստ են, ծածկված մոխրավուն կեղևով։ Սաղարթը վրանաձև է։ Բնի ներքին մասի կեղևը մուգ մոխրագույն է, խոր ճաքճքված։ Երիտասարդ ընձյուղները բաց դեղնավուն են կամ դեղնագորշավուն, սովորաբար 3 երկայնական, թևանման, խցանային ելուստներով, որոնց միջև կեղևը ցրված մազմզուկապատ է։ Բազմամյա ճյուղերի կեղևը գորշականաչավուն է, հարթ։ Բողբոջները երկարավուն-ձվաձև են, սրածայր, 1-2 սմ երկարությամբ, կպչուն, ծածկված դեղնագույն խեժով։ Տերևները ձվաձև են, երկարավուն-ձվաձև, նշտարաձվաձև, հիմքում կլորավուն կամ լայն-սեպաձև, գագաթում աստիճանաբար սրվող, մանր-սղոցաեզր, ատամիկների եզրերին կլոր գեղձիկներով։ Նոր բացված տերևները ծածկված են թեթև աղվամազով կամ մերկ են, հետագայում լրիվ մերկ կամ թարթիչաեզր, վերևի կողմից մուգ կանաչ, փայլուն, ներքևի կողմից սպիտակավուն, 13-15 սմ երկարությամբ և 2-7 սմ լայնությամբ։ Տերևակոթունները 2,5-9 անգամ ավելի կարճ են, քան տերևաթիթեղները, համարյա գլանաձև են, վերևից ամբողջ երկարությամբ ակոսիկավոր, չռված-մազմզուկապատ։ Ծաղկակից թեփուկները մանր են, 3-5 մմ երկարությամբ, ձվաձև կամ կլոր։ Առէջների թիվը հասնում է 60-ի։ Փոշանոթները ծիրանագույն են։ Ծաղկում է ապրիլին, պտուղները հասունանում են հունիս-հուլիսին։
Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Սիբիրում, Արևելյան Ղազախստանում, Մոնղոլիայի հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում։ Աճում է գետահովիտներում, խոնավ վայրերում։ Շատ է տարածված Շիրակի դաշտում, որտեղ ամենահեռանկարային ծառատեսակներից մեկն է համարվում։ ճանդիպում է նաև Սևանի ավազանում, Ջանգեզուրում, Աշոցքում, Կալինինոյում և այլ վայրերում։ Ամենուրեք միանգամայն ցրտադիմացկուն է և լավ է դիմանում բարձրլեռնային շրջանների էկոլոգիական աննպաստ պայմաններին։
Կիրառություն
Աչքի է ընկնում արտակարգ ցրտադիմացկունությամբ։ խոնավասեր է և լուսասեր, պահանջկոտ է հողի նկատմամբ։ Չորադիմացկուն չէ. վատ է աճում Արարատյան դաշտի կանաչ տնկարկներում։ Նույնիսկ առատ ոռոգման դեպքում ամեն տարի նկատվում է վաղաժամկետ, հարկադրական տերևաթափ։	ճամեմատաբար լավ է աճում հանրապետության բարձրլեռնային շրջաններում։ Էկոլոգիական խումբը՝ XII ա։ Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-17, 19-21, 29-31 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուռազգիներ
Մելիտոպոլ
Մելիտոպոլ (Мелітополь, Μελιτόπολη — «մեղրի քաղաք»), քաղաք Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզի Մելիտոպոլի շրջանում։ Մելիտոպոլի շրջանի վարչական կենտրոնն է։
Նախկին անվանումներն են՝ Կիզ-Յար (մինչև 1816 թվականը), Նովոալեքսանդրովկա (մինչև 1842 թվականը)։
Գտնվում է Մոլոչնայա գետի ափին, Մոլոչնի լիմանի մոտ, որը գտնվում է Ազովի ծովի հարևանությամբ։
Քաղաքում գտնվում է Մելիտոպոլ երկաթուղային կայարանը՝ Ղրիմ տանող ճանապարհի տրանզիտային կետը։
Քաղաքից 10 կմ հեռավորության վրա գտնվում է «Քարե գերեզման» (Кам'яна́ моги́ла) բնական հուշարձանը։
Կլիմա
Մելիտոպոլում և Մելիտոպոլի շրջանում կլիման չափավոր ցամաքային է շոգ, չոր ամառներով, հաճախակի են լինում երաշտներ և չորահողմեր, ձմեռը համեմատաբար ցուրտ է, սակավաձյուն է, դիտվում են փոշու փոթորիկներ։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +9,4 ˚C: Ամենացուրտ ամսվա (հունվար) միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3,5 ˚C-ից մինչև -4,5 ˚C-ի միջև, իսկ ամենատաք ամսվա (հուլիս) ջերմաստիճանը՝ 22,5-23,5 ˚C-ի միջև։ Տեղումների տարեկան քանակը կազմում է 400-450 մմ։ Ամռան սեզոնը Մելիտոպոլում սկսվում է մայիսի 10-ից և տևում է 126-128 օր, երբեմն մինչև սեպտեմբերի կեսերը։ Տեղումները թափվում են կարճատև հորդառատ անձրևների տեսքով։ Երկու-երեք ամառներից մոտավորապես մեկը լինում է շատ շոգ և չոր, ուղեկցվում է չորահողմերով։ Աշունը Մելիտոպոլում այն տարվա եղանակն է, երբ օրական միջին ջերմաստիճանն իջնում է +15 ˚C-ից։ Սեպտեմբերի վերջին և հոկտեմբերի սկզբին դիտվում են առաջին ցուրտ եղանակները։ Տեղումները թափվում են անձրևների տեսքով, իսկ երբեմն ձյան տեսքով։ Գերիշխում են հյուսիսարևելյան քամիները. :
Ռելիեֆ
Քաղաքի և շրջանի տարածքը հիմնականում գտնվում է Մերձսևծովյան ցածրավայրում։ Իրենից ներկայացնում է հարթ, թեթևակի դեպի հարավ թեքված հարթավայր, որը հասնում է մինչև Սև և Ազովի ծովերը։
Հյուսիս-արևելքում շրջանի սահմանի մեջ է մտնում Մերձազովյան դաշտավայրը, որտեղ բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 150-250 և ավելի մետր։ Ամենախոշոր ջրագրական համակարգը Մոլոչնայա գետն է (197 կմ երկարություն, 3450 կմ² ավազանի մակերես), որը թափվում է Մոլոչնի լիմանի մեջ (168 կմ² մակերես)։ Մոլոչնայա գետի հիմնական վտակներն են՝ Չինգուլ (աջ), Կուրոշանի (Կրուլման), Յուշանլի, Արաբկա (ձախ)։
Արևմուտքում Մոլոչնի լիմանի մեջ թափվում է Տաշչենակ գետը։ Գետի հովիտն ունի սեղանակերպ տեսք, որի լայնությունը գետի միջին հոսանքում տատանվում է 2-5 կմ-ի միջև, իսկ Մոլոչնի լիմանի շրջանում կազմում է 9 և ավելի կիլոմետր։ Հովտի լանջերն անհամաչափ են։
Պատմություն
Մելոտոպոլյան տափաստաններում՝ փոխարինելով միմյանց, բնակվել են բազմաթիվ քոչվորական ժողովուրդներ՝ սկյութներ (մ.թ.ա. 7-րդ դարից), հոներ (մ.թ. 4-րդ դարից), ավարներ (6-րդ դարից), խազարներ (8-րդ դարից), պեչենեգներ (10-րդ դարից), թաթարներ (13-րդ դարից)։
1783 թվականից Մելոտոպոլի տարածքը մտել է Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ 1784 թվականի փետրվարի 2-ին ստեղծվել է Մելոտոպոլի գավառը, որի կենտրոնը պետք է դառնար Մելիտոպոլ քաղաքը։ Քաղաքի անվանումն առաջացել է μέλι «մեղր» (սեռական հոլով՝ ) և «Պոլիս, քաղաք» ), Մոլոչնի լիմանի մոտ ժամանականին իբր գոյություն ունեցող Մելիտե հունական գաղութի հիշատակին, և այժմ «մեղրի քաղաք» անվանումը հաճախ օգտագործվում է որպես Մելոտոպոլի ոչ պաշտոնական անվանում։ Սակայն, շրջանի թույլ բնակեցված լինելու պատճառով քաղաքն այդպես էլ չի հիմնադրվել։ Երկար ժամանակ գավառը մայրաքաղաք չի ունեցել, այնուհետև 1796-1797 թվականները մայրաքաղաք է եղել Տոկմակ քաղաքը, իսկ 1801 թվականից՝ Օրեխով քաղաքը։
17-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին ժամանակակից Մելիտոպոլի տեղում գոյություն է ունեցել նոգայական Կիզ-Յար գյուղը, իսկ 1814 թվականին գյուղի տեղում հիմնադրվել է Նովոալեքսանդրովկա ավանը։ Հայտնի չէ, թե երբ է հիմնադրվել Մելիտոպոլ քաղաքը, այդ պատճառով որպես հիմնադրման թվական են համարվում 1784-1814 թվականների միջև ընկած թվականներից որևէ մեկը ։
Բնակչություն
2012 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 156 962 մարդ, իսկ 2013 թվականի դրությամբ՝ 156,984 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 49,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3195 մարդ/կմ²։ Մելիտոպոլ քաղաքը համարվում է Զապորոժիեի մարզի երկրորդ և Ուկրաինայի 34-րդ խոշոր քաղաքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1784 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տերպենիե (գյուղ, Մելիտոպոլի շրջան)
Տերպենիե (Терпіння), գյուղ Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզի Մելիտոպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1795 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տերպենիե գյուղում բնակվում էր 4 854 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 484,43 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1795 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմեն Համբարձումյան (պրոդյուսեր)
Արմեն Լևոնի Համբարձումյան, հայ պրոդյուսեր։
Կենսագրություն
Արմեն Համբարձումյանը ծնվել է 1958 թվականի օգոստոսի 18-ին (անձնագրով՝ օգոստոսի 10) Երևանում։ 1965-1975 թվականներին սովորել է Երևանի Չեխովի անվան թիվ 55 և Դերժինսկու անվան թիվ 20 դպրոցներում։ 1975-1978 թվականներին աշխատել է Երևանի քաղաքային հեռախոսացանցում՝ որպես էլեկտրամոնտյոր, այնուհետև՝ որպես ԵրՔՀԿ-ի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղար։ 1978 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտ։ Մինչև 1989 թվականին ուսումը ավարտելուց հետո աշխատել է Էջմիածնի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցում՝ որպես բժիշկ։ 1989-1992 թվականներին ուսանողական պոլիկլինիկայի բժիշկ-մաշկաբան։ 1979-1989 թվականներին Բժշկական ինստիտուտում սովորելուն զուգընթաց, մասնակցել է Երևանի կամերային թատրոնի ստեղծմանը, կայացմանն ու ստեղծագործական զարգացմանը՝ հանդես գալով որպես դերասան, ռեժիսոր և ադմինիստրատոր։
Կամերային թատրոնում հանդես է եկել հետևյալ գլխավոր դերակատարումներով՝ Համլետ (Շեքսպիրի «Համլետ»), Կլոդ Իզերլի (Պերճ Զեյթունցյանի «Կլոդ»), Ստրուկ (Է. Ռաձինսկու «Ներոնի և Սենեկայի ժամանակների թատրոնը»), ինչպես նաև խաղացել է թատրոնի գրեթե բոլոր ներկայացումներում՝ բեմադրված Արա Երնջակյանի պիեսների հիման վրա։ 1992-1995 թվականներին «Գոյակ» կոմերցիոն ստեղծագործական-առևտրային ասոցիացիայի ֆինանսական տնօրեն։ Այդ տարիներին մասնակցել է «Գոյակ» փորձարարական թատրոն-լաբորատորիայի ստեղծմանն ու կայացմանը։ Միաժամանակ կազմակերպել է հայ հետմոդեռնիստ նկարիչների ցուցահանդեսները Հարավսլավիայում, Ռուսաստանում, Չեխոսլովակիայում։
1995 թվականից զբաղվում է պրոդյուսերական գործունեությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Քեռի Սեմ
Քեռի Սեմ (Uncle Sam), Ամերիկայի միացյալ նահանգների անձնավորված կերպար է։ Քեռի Սեմին հաճախ պատկերում են ծերունու տեսքով, նուրբ դիմագծերով, մորուքով, ամերիկյան դրոշի գույներով գլանաձև գլխարկով, կապույտ վերարկուով և գծավոր տաբատով։ Այս կերպարի ոճը հայտնի դարձավ 19-րդ դարի կեսերին` նկարիչ Թոմաս Նաստի (Thomas Nast) աշխատանքի շնորհիվ։ Վերջին տարիներին սկսվել են հայտնվել Քեռի Սեմի ժամանակակից պատկերները՝ այլ սանրվածքով և հագուստով, սակայն հայտնի գլանաձև գլխարկը միշտ մնում է նրա անբաժանելի մասը։
Պատկերի ծագումը
Քեռի Սեմը ստեղծվել է որպես ԱՄՆ-ի մարմնավորում 1812 թվականի ամերիկա-բրիտանական պատերազմի ժամանակ։ Ամերիկյան բանահյուսությունը պնդում է, որ «քեռի Սեմ» արտահայտության ի հայտ գալը կապված է մսագործ Սեմ Վիլսոնի հետ, որը սպասարկել է Նյու Յորքի Թրոյ ռազմակայանը (Troy): Վիլսոնը մսի տակառների վրա ստորագրում է «U.S.» տառերը` նկատի ունենալով Միացյալ Նահանգները (United States), իսկ զինվորները կատակով ասում էին, որ միսը եկել է Քեռի Սեմից (Uncle Sam): 1852 թվականի մարտի 13-ին Նյու Յորքի «NY Lantern Weekly» թերթը ենթադրաբար հրապարակել է Քեռի Սեմի առաջին պատկերը։ Ավանդական պատկերը հիմնականում ստեղծել է նկարիչ Թոմաս Նաստը մի շարք քաղաքական մուլտֆիլմերում, որոնք հրապարակվել են 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ 1961 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Միացյալ Նահանգների կոնգրեսը 87-րդ համագումարի ժամանակ ընդունել է բանաձև, որը փառաբանել է «քեռի» Սեմ Վիլսոնին` որպես հորեղբայր Սեմի նախատիպ։ Արլինգտոն քաղաքում (Մասաչուսեթս նահանգ)` Վիլսոնի ծննդավայրում, նույնիսկ տեղադրված է հուշարձան։ Սեմ Վիլսոնի գերեզմանը գտնվում է Թրոյ քաղաքում (Նյու Յորք նահանգ)։ Հորեղբայր Սեմի պատկերի ծագման մասին բանավեճը չի հանդարտվում մինչև հիմա, երբեմն էլ հայտնվում են նոր վարկածներ։
Հավաքագրման պաստառ
Քեռի Սեմի պատկերը հատուկ կարևորություն է ստացել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Այն ժամանակ Հորեղբայրը պատկերված էր պաստառի վրա, որը հրավիրում է կամավորներին միանալ ԱՄՆ-ի բանակին և մասնակցել պատերազմին Եվրոպայի տարածքում։ Պաստառից Հորեղբայր Սեմը խստորեն նայում էր և մատնացույց անում ընթերցողին, իսկ նկարի տակ ստորագրության մեջ ասվում էր. «Դու ինձ պետք ես Միացյալ Նահանգների բանակում» (I want you for U.S. army): Նկարիչ Ջեյմս Մոնտգոմերի Ֆլագգը, որը նկարել է այս պաստառը 1917 թվականին, խոստովանեց, որ օգտագործել է իր սեփական դեմքը, որպես Քեռի Սեմի պատկեր։ Ընդհանուր առմամբ, գաղափարը այս պատկերից փոխառվեց համանման բրիտանական հավաքագրման պաստառից, որի վրա նույն դիրքում ներկայացված էր լորդ Կիտչեները։ Ֆլեգգը նաև նկարել է այլընտրանքային պաստառ, որի վրա Քեռի Սեմը նույնպես ուշադիր նայում է հանդիսատեսին։ Այս պաստառի վիզուալ ազդեցությունը, որի վրա բացակայել է թատերական ժեստը, այդքան ուժեղ չէր, և շուտով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո երկրորդ տարբերակը մոռացության էր մատնվել։ Տարբերակը որտեղ Քեռի Սեմը «նշում է», հետագայում թարմացվել  և արտատպվել է զինվորների հավաքագրմանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի համար։ Խաղաղություն հաստատվելուց հետո, այս պաստառի հիման վրա ստեղծվեցին բազմաթիվ նմանակումներ և ծաղրանկարներ։ Հենց Ֆլագգի պաստառը «I want you for U.S. army» Դմիտրի Մոորին դրդեց ստեղծել հայտնի պաստառը,  Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ՝ «Դու գրանցվե՞լ ես որպես կամավոր» (1920): Ինչպես Ֆլագգը, որը նկարել է հորեղբոր Սեմի համար սեփական դեմքը, Մոորը, որպես վճռական բուդյոնովեց նկարել է ինքն իրեն։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում Մոորը թարմացրել է հին պաստառը՝ այժմ զինվորը եղել է հրացանով, սաղավարտով 1938 թվականի մոդելով և նոր պայուսակով։ Նկարիչ Իրակլի Թոիձեն փոխառեց պաստառի գաղափարը, ստեղծելով ամենահայտնի պաստառը երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ «Մայր հայրենիքը կանչու՛մ է»։
Կերպարի սիմվոլիզմ
Քեռի Սեմի կերպարն ավանդաբար կապված է Միացյալ Նահանգների հետ և մասնավորապես ԱՄՆ-ի կառավարության հետ։ Երբ կենցաղում ասում են «Քեռի Սեմին պետք է...», կամ «Քեռի Սեմն ուզում է...», նրանք հաճախ ձգտում են ստեղծել ԱՄՆ-ի կառավարության հեգնական կամ կատակերգական պատկերը, որն ունի բավականին մարդկային կարիքներ և ցանկություններ։ Այնուամենայնիվ, Քեռու պատկերը հաճախ օգտագործվում է «ազգի խղճությունը» ցույց տալու համար՝ ռուսական Մայր հայրենիքի կերպարի նման։ Այն երկրներում, որտեղ ուժեղ են հակաամերիկյան տրամադրությունները (ինչպես նաև ցույցերի ընթացքում և հակագլոբալական հանրահավաքներում), Քեռի Սեմի կերպարը հաճախ օգտագործվում է ԱՄՆ ագրեսիվ կայսերական հավակնությունները ցույց տալու համար։ Այդ դեպքերում՝ քեռի Սեմին պատկերում է չար ծերուկի կերպարով ։
ԱՄՆ-ի այլ կերպարներ և ուրիշ երկրների համադրելի պատկերներ
Իհարկե, քեռի Սեմը ԱՄՆ-ի միակ մարմնավորումը չէ։ Ներկայումս գոյություն ունի ևս մեկ այլ կերպար, որը իր հայտնիությամբ կարող է համեմատվել քեռի Սեմի հետ՝ դա Ազատության արձանն է։ Հնում գոյություն ունեին այլ կերպարներ։ Օրինակ, քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, ԱՄՆ-ում հաճախ օգտագործվում էր եղբայր Ջոնաթոնը։ 1920-ական թվականներին ԱՄՆ-ում հազվադեպ կիրառվում էր կանացի կերպար (այժմ պատկերված է «Columbia Pictures» կինոընկերության լոգոյում։ 1920-ական թվականներին ԱՄՆ-ում և քեռի Սեմը և Կոլումբիան դարձել են շատ հայտնի քաղաքական մուլտֆիլմներում և կոմիքսներում:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մշակույթ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշեր
Դիեգո դե Ալմագրո (Չիլի)
Դիեգո դե Ալմագրո (Diego de Almagro), քաղաք Չիլիում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 7951 մարդ (2002)։ Քաղաքն ու կոմունան մտնում են Չանյարալ նահանգի և Ատակամա շրջանի կազմի մեջ։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 19 287,5 կմ², բնակչությունը՝ 13 925 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը 0,72 մարդ/կմ² է ։
Քաղաքը կոչվել է իսպանացի կոնկիստադոր և Պերուի ու Չիլիի նվաճող Դիեգո դե Ալմագրոյի պատվին։ Չիլիի ամենաբարձր լեռնային բնակավայրն է։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Սալադո գետի հովտում՝ նահանգի վարչական կենտրոն Կոպյապո քաղաքից 114 կմ (152 կմ մայրուղով) հյուսիս-արևելք։
Կոմունան սահմանակից է․
Ժողովրդագրություն
2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է ․
== Կարևոր բնակավայրեր ==
Կամիլ դե Մոնտալիվե
Կամիլ Բաշասոն, կոմս Դե Մոնտալիվե (Marthe Camille Bachasson, comte de Montalivet, ), Ֆրանսիայի թագավոր Լուի Ֆիլիպի վստահված անձը և կտակակատարը, Ֆրանսիայի պեր։
Նապոլեոնի ժամանակ ներքին գործերի նախարար Ժան Պիեր դե Մոնտալիվեի (1766-1823) և թագավոր Լյուդովիկոս XV-ի արտամուսնական դստեր Ադելաիդա դե Սեն Ժերմենի (1769-1850) որդին։
Կենսագրություն և գործունեություն
Ծնվել է Վալանս քաղաքում։ Հոր և եղբոր մահից հետո՝ 1823 թվականին, նա ժառանգել է Ֆրանսիայի կոմսի ու պերի տիտղոսը և եղել է ամենաերիտասարդ պերերից մեկը պերերի պալատում։
Որպես «Aide-toi, le ciel t’aidera» ընկերության անդամ և քարտուղար՝ ծանոթանալով լիբերալ կուսակցության առաջնորդների հետ՝ Լաֆիտտի կառավարությունում (2 նոյեմբերի 1830-13 մարտի 1831) Հուլիսյան հեղափոխությունից հետո Կամիլ դե Մոնտալիվեն ստացել է ներքին գործերի նախարարի պորտֆելը, Կազիմիր Պերիեի կառավարությունում (13 մարտի 1831-16 մայիսի 1832)՝ ժողովրդական լուսավորության պորտֆելը, իսկ Պերիեի մահից հետո (1832) զբաղեցրել է նախկին տեղը ։
Գեներալ Լամարկի հուղարկավորության առիթով ծագած անկարգությունների արյունալի ճնշումն ու պաշարված վիճակում մայրաքաղաքի հռչակումը նրա կառավարումն ատելի դարձրին, և 1832 թվականի հոկտեմբերի 11-ին նա ստիպված եղավ թողնել իր պաշտոնը ։
Ավելի ուշ Թիերի առաջին կառավարությունում (22 փետրվարի 1836-6 սեպտեմբերի 1836) և Մոլի փոխակերպված կառավարությունում (6 սեպտեմբերի 1836-15 ապրիլի 1837) նա կրկին ներքին գործերի նախարար Է եղել ։
Որպես թագավորական եկամուտների վարիչ՝ հիմնադրել է Վերսալի թանգարանը, ընդլայնել Լուվրը և վերականգնել Ֆոնտենբլոյի, Պոյի և Սեն Կլուի ամրոցները ։
Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո նա սևեռվել է անձնական կյանքի վրա և հանդես է եկել միայն ի պաշտպանություն Լուի Ֆիլիպի՝ բոնապարտիստների կողմից հարձակումների ժամանակ։ 1879 թվականին նա դարձել է սենատոր ։
Անձնական կյանք
Նա ամուսնացել է 1828 թվականի հունվարի 26-ին Կլեմենտին Ֆրանսուա Պեյլար-Դյուքլերի (Լավալ, 21 փետրվարի 1806 թվական-Փարիզ, 3 մարտի 1882 թվական) հետ և ունեցել է հինգ դուստր՝
Մոնտալիվեի հետնորդների թվում առավել հայտնի է ծոռը՝ Վալերի Ժիսկար դ'Էստենը (1926-2020)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Ենդրաշիկ Դյորդ
Ենդրաշիկ Դյորդ (հունգ.՝ Jendrassik György, ), հունգարացի ֆիզիկոս և ճարտարագետ։
Կենսագրություն
Նա նաև նախատեսում էր սկսել գազային տուրբինների կատարելագործման աշխատանքները, որոնց համար 1936 թվականին հիմնադրել է «Invention Development and Marketing Co.» ընկերությունը։ Իր հեղինակությունը աճի հետ նա սկսեց երկրի գիտության մեջ դառնալ ծանրակշիռ գործիչ։ 1943 թվականին նա գիտական ​​ձեռքբերումների և վաստակի համար ընտրվել է Հունգարիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ, սակայն այն պատճառով, որ պատերազմը Հունգարիայի համար անհաջող կերպով էր ծավալվել, և նրա տնտեսությունն ու արդյունաբերությունը ոչնչացվել էին, Ենդրաշիկը չէր կարող շարունակել իր աշխատանքը գազատուրբինների վրա։ Պատերազմից հետո երկրում անբարենպաստ քաղաքական իրավիճակի պատճառով նա ստիպված էր հեռանալ Հունգարիայից։ Որոշ ժամանակ նա ապրել է Արգենտինայում, որից հետո նա բնակություն է հաստատել Անգլիայում, որտեղ նա բացել է իր սեփական արհեստանոցը և միաժամանակ անցել աշխատանքի որպես խորհրդատու Power Jets ընկերությունում։ Միայն Հունգարիայում նրա գրանցված գյուտերի թիվը կազմել է ընդհանուր առմամբ 77։ Նրա նշանակալից գյուտերից վերջինը համարվում է ճնշման համակշռման սարքը։
Զառիթափ (գետակ)
Զառիթափ, գետակ Արաքսի ավազանում, Արփա գետի ձախակողմյան վտակը։ Սկիզբ առնելով Ազիզբեկովի շրջանի Մարտիրոս գյուղի մոտից և անցնելով նույն շրջանի Զառիթափ գյուղի մոտով՝ թափվում է մայր գետը։ Երկարությունը՝ 21 կմ։ Ամռանն Արփա գետին չի հասնում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի գետեր
Insomnium (խումբ)
Ստեղծագործությունները պարունակում են սկանդինավյան ֆոլկի և սիմֆոնիկ երաժշտության էլեմենտներ։
Պատմություն
Խումբը ստեղծվել է 1977 թվականին արևելյան Ֆինլանդիայի Յոենսուու քաղաքում։ Հիմնադիրներն են Մարկուս Հիրվոնենը (հարվածային գործիքներ), Վիլլե Ֆրիմանը (գիթար) և Նիյլո Սևյանենը (վոկալ և բաս գիթար)։ Այս կազմով նրանք ձայնագրել են 2 դեմո՝ Demo '99 (1999 թվական) և Underneath the Moonlit Waves (2000թվական)։
2001 թվականին բրիտանական Candlelight Records լեյբլը խմբի հետ 4 ալբոմի պայմանագիր է կնքում։ Այդ ժամանակ խմբին է միանում գիթարիստ Վիլլե Վյաննին Watch Me Fall խմբից։
2011 թվականի հոկտեմբերի 31-ին հայտարարվեց Վյաննիի խումբը լքելու մասին։ Նրա տեղը զբաղեցրեց Omnium Gatherum խմբի գիթարիստ Մարկուս Վանհալան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քառյակներ Կատեգորիա:1997 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Ուեյն Ռունի
Ուեյն Մարկ Ռունի (Wayne Mark Rooney, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Էվերթոն» ակումբի և Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հարձակվող։ Բազմիցս ճանաչվել է անգլիական ֆուտբոլի՝ իր սերնդի լավագույն ֆուտբոլիստ       ։
10 տարեկանից հաճախել է «Էվերթոնի» մանկապատանեկան ակադեմիա, իսկ 2002 թվականին իր նորամուտն է նշել «իրիսոկների» հիմնական կազմում։ 2 տարի անցկացնելով «մերսիսայդցիների» հիմնական կազմում՝ 2004 թվականի ամռանը 25,6 միլիոն ֆունտով տեղափոխվում է «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ Այդ տարի նա ստանում է «Ուազզա» մականունը ։ Այդ օրվանից նա 5 անգամ նվաճել է Պրեմիեր Լիգայի չեմպիոնական տիտղոսը, հաղթել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայում և նվաճել Ֆուտբոլային լիգայի 2 գավաթ։ Նա նաև դարձել է տարվա լավագույն խաղացող ՊՖԱ-ի վարկածով, իսկ 2010 թվականին՝ տարվա ֆուտբոլիստ ըստ ֆուտբոլային լրագրողների ասոցացիայի։ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում խփած 242 գոլերով համարվում է ակումբի պատմության լավագույն ռմբարկուներից երկրորդը։
2003 թվականին հրավիրվել է Անգլիայի հավաքական։ Համարվում է ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով գոլի հեղինակ է դարձել Անգլիայի հավաքականի կազմում։ 2 անգամ խաղացել է Եվրոպայի առաջնությունում (2004 և 2012) և 3 անգամ աշխարհի առաջնությունում (2006, 2010 և 2014)։ Համարվում է Անգլիայի ֆուտբոլի հավաքականի պատմության լավագույն ռմբարկուն։ Հավաքականի կազմում ստացել է երկու կարմիր քարտ, ինչը ռեկորդային է։ 2 կարմիր քարտ է ստացել նաև Դևիդ Բեքհեմը ։
2010 թվականի հոկտեմբերին գլխավորեց աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստների ցանկը (նա շաբաթական ստանում էր 250 հազար ֆունտ ստերլինգ) ։ Ներկայումս աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող 5 ֆուտբոլիստներից մեկն է. նրա տարեկան եկամուտը կազմում է 17 միլիոն ֆունտ ստերլինգ՝ ներառյալ հովանավորների հետ պայմանագրերից ստացված եկամուտը ։ 2013 թվականին Ռունին ճանաչվել է Անգլիայի ամենահարուստ ֆուտբոլիստը՝ իր ակտիվում ունենալով 45 միլիոն ֆունտ ։
Վաղ կյանք
Ռունին ծնվել և մեծացել է Կրոքսթետում, որը գտնվում է Լիվերպուլի շրջանում։ Հայրը՝ Թոմաս Ուեյն Ռունին, զբաղվում էր զանազան աշխատանքներով, իսկ մայրը՝ Ժանետտ Մերի Ռունին, տնային տնտեսուհի էր (երբ օրիորդ էր նրան ասում էին Մորրի) ։ Ռունիի ընտանիքն ունեցել է իռլանդական ծագում և բնակվել է կաթոլիկական շրջապատում  ։ Ուեյնը ընտանիքի առաջնեկն էր։ Նրան ունի 2 փոքր եղբայր՝ Գրեմը և Ջոնը ։ Երեք եղբայրները սովորել են Կրոքսթետում գտնվող Դելասալյան կաթոլիկական քոլեջում ։ Եվ Ռունին և Ռունիի ծնողները երկրպագել են «Էվերթոնին» ։ Երիտասարդ ժամանակ նրա համար հերոսը եղել է շոտլանդացի հարձակվող Դանկա Ֆերգյուսոնը ։
«էվերթոնի» հիմնական կազմը
2002 թվականի ապրիլի 20-ին 16-ամյա Ռունին առաջին անգամ հայտնվեց «Էվերթոնի» կազմում՝ մասնակցելով Պրեմիեր Լիգայի շրջանակներում կայացած «Սաութհեմփթոնի» դեմ խաղին, բայց նա ամբողջ խաղը անցկացրեց պահեստայինների նստարանին ։ 2002 թվականի ամռանը նա «էվերթոնի» հիմնական կազմի հետ մեկնեց Ավստրիա՝ մինչմրցաշրջանյան պատրաստության համար։ Հուլիսի 15-ին Ռունին «իրիսոկների» հիմնական կազմում «Բրուկի» դեմ ընկերական խաղում խփեց իր առաջին գոլը, իսկ հաջորդ խաղում՝ «Վայցի» դեմ հետ-թրիկ ձևակերպեց ։ Մինչմրցաշրջանային ընկերական խաղերի ընթացքում նա խփեց 8 գոլ ։ 2002 թվականի օգոստոսի 17-ին «իրիսոկների» կազմում իր պաշտոնական նորամուտը նշեց «Տոտենհեմի» դեմ՝ խաղադաշտ դուրս գալով մեկնարկային րոպեներից ։ Հոկտեմբերի 2-ին Ֆուտբոլային Լիգայի գավաթի շրջանակներում անցկացրած «Ռեկսեմի» դեմ խաղում դուբլ ձևակերպեց ։ Այսպես շարունակելով Ռունին դարձավ «էվերթոնի» պատմության ամենաերիտասարդ գոլահարը՝ անցնելով Թոմաս Լոուտոնի ռեկորդը ։ Հոկտեմբերի 19-ին «Արսենալի» դեմ խաղում Ռունին հեռահար գոլ խփեց՝ ընդհատելով «կանոնիրների» 30 հաղթական խաղերի շարքը Պրեմիեր Լիգայում ։ Բացի այդ Ռունին դարձավ Պրեմիեր Լիգայի պատմության ամենաերիտասարդ գոլահարը (նա գոլ խփեց 16 տարեկան 360 օրականում)։ Այդ ռեկորդը ավելի ուշ գերազանցեց Ջեյմս Միլները, իսկ հետո՝ Ջեյմսոն Վոնը ։ Նոյեմբերի 3-ին Ռունին «Լիդսոմի» դեմ խաղում խփեց միակ գոլը, որտեղ «էվերթոնը» հաղթեց 1:0 հաշվով ։
Դեկտեմբերին Ռունին դարձավ 2002 թվականի լավագույն երիտասարդ մարզիկը՝ BBC-ի վարկածով ։ Դեկտեմբերի 14-ին «Բլեքբեռնի» դեմ խաղում Ռունին հաղթական գոլը խփեց ։ 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի «Բրիմինգհեմ Սիթիի» դեմ խաղում Ուեյնն իր կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ կարմիր քարտ ստացավ ։ 2003 թվականի հունվարին Ռունին իր կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ պրոֆեսիոնալ պայմանագիր կնքեց «էվերթոնի» հետ՝ դառնալով ամենաբարձր վարձատրվող երիտասարդ խաղացողներից մեկը համաշխարհային ֆուտբոլում։ Նա շաբաթական ստանում էր 13 հազար ֆունտ ստերլինգ ։ Մարտի 23-ին Ուեյնը «Արսենալի» դեմ խաղում խփեց «իրիսոկների» միակ գոլը։ Խաղն ավարտվեց «Արսենալի» հաղթանակով ։ Ապրիլի 6-ին նա գոլ խփեց «Նյուքասլի» դեմ խաղում, որում «էվերթոնը» հաղթեց 2:1 հաշվով, իսկ ապրիլի 26-ին «Աստոն Վիլլայի» դեմ խաղի վերջին րոպեներին հաղթական գոլ խփեց ։ «Էվերթոնի» կազմում առաջին մրցաշրջանում նա անցկացրեց 37 խաղ և խփեց 8 գոլ ։
2003-04 մրցաշրջանում Ռունին իր առաջին գոլը խփել է օգոստոսի 26-ին՝ «Չարտլոնի» դարպասին, որից հետո մոտ 4 ամիս չէր կարողանում գոլ խփել։ Դեկտեմբերի 13-ին Պրեմիեր Լիգայի 16-րդ տուրի շրջանակներում կայացած «Պորտսմուտայի» դեմ խաղում «էվերթոնը» 1:0 հաշվով պարտվում էր։ Ռունիի փոխարինման դուրս գալուց հետո Լի Կարսլին հավասարեցրեց հաշիվը, այնուհետև ինքը՝ Ուեյնը, «իրիսոկներին» հաղթանակ պարգևեց։ Խաղն այդպես էլ ավարտվեց 2:1 հաշվով։ Երկրորդ խաղակեսում տեղի ունեցավ ընդհանրում Ռունիի և Սթիվ Սթոունի միջև, ինչից հետո մրցավարը երկուսին էլ զգուշացրեց դեղին քարտով ։ Դեկտեմբերի 20-ին «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում Ռունին փոխարինման դուրս գալուց հետո կրկին գոլ խփեց ։ 2003 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Ուեյնը առաջնությունում անցկացրեց իր 50-րդ խաղը «Բիրմինգհեմի» դեմ՝ աչքի ընկնելով հաղթական գոլով ։ 2004 թվականի փետրվարի 21-ին Ռունին Պրեմիեր Լիգայի շրջանակներում տեղի ունեցած «Սաութհեմփթոնի» դեմ խաղում առաջին անգամ դուբլ ձևակերպեց ։ Մարտի 13-ին «Պորտսմուտի» դեմ խաղի 78-րդ րոպեին Տոմաշ Ռադզինսկիի փոխանցումից հետո հաղթական գոլ խփեց , իսկ մեկ շաբաթ անց աչքի ընկավ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում՝ կրկին կանադացու փոխանցումից հետո ։ Ապրիլի 13-ին «Լիդս Յունայթեդի» դեմ խաղում Ուեյնը 18 մետր հեռավորությունից հեռահար հարվածով խփեց մրցաշրջանի իր վերջին գոլը ։ Ամբողջ 2003-04 մրցաշրջանում Ռունին 40 խաղերում խփեց 9 գոլ, իսկ «էվերթոնը» մրցաշրջանն ավարտեց 17-րդ հորիզոնականով ։
Տրանսֆերը
Եվրոպայի առաջնության ժամանակ Ուեյնի հաջող ելույթն առաջացրեց մեծ իրարանցում, և «Էվերթոնը» հայտարարեց, որ չի պատրաստվում Ռունիին վաճառել 50 միլիոն ֆունտ ստերլինգից պակաս գնով ։ Ակումբն Ուեյնին առաջարկեց շաբաթական 50 հազար ֆունտ, սակայն Ռունին հրաժարվեց այդ առաջարկից ։ «Նյուքասլի» և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» միջև սկսվեց պայքար, թե որի կազմն է համալրելու Ռունին։ «Նյուքասլը» 20 միլիոն ֆունտ առաջարկեց Ռունիի համար, սակայն «մերսիսայդցիների» ակումբը մերժեց ։ Դրանից հետո Ռունին նոր առաջարկների սպասեց ։ 2004 թվականի օգոստոսի 31-ին Ուեյն Ռունին պաշտոնապես տեղափոխվեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ Տրանսֆերը կազմեց 20 միլիոն ֆունտ (բոնուսները միասին 27 միլիոն) և կայացավ տրանսֆերային պատուհանի փակումից մի քանի ժամ առաջ ։
Ռունիի տրանսֆերն իր արժողությամբ մնում է երրորդը Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ։ Այդ տրանսֆերը խաղացողի համար ռեկորդային էր մինչ 20 տարեկանների խմբում ։
«Մանչեսթեր Յունայթեդ»
«Մանչեսթեր Յունայթեդի» համար 2004-2005 մրցաշրջանն ընդհանուր առմամբ անհաջող էր. Պրեմիեր Լիգայում թիմն զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը, Ֆուտբոլային առաջնության Գավաթի կիսաեզրափակչում պարտվեց «Չելսիին», Չեմպիոնների Լիգայում դուրս մնաց փլեյ-օֆֆի առաջին խաղում (պարտվեց Միլանին), իսկ Անգլիայի Գավաթում 11 մետրանոցներով պարտվեց «Արսենալին» ։ Այդ մրցաշրջանում Ռունին դարձավ ակումբի լավագույն ռմբարկուն, խփեց 11 գոլ Պրեմիեր Լիգայում և 17 գոլ բոլոր առաջնություններում միասին, նաև ՊՖԱ-ի վարկածով ճանաչվեց լավագույն ամենաերիտասարդ խաղացողը։
2005-2006 մրցաշրջանում Ռունին իր առաջին գոլը խփեց Պրեմիեր Լիգայի առաջին տուրում, Գուդիսոն Պարկում՝ «Էվերթոնի» դեմ խաղում ։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլի առաջին խաղում՝ իսպանական «Վիլյառեալի» դեմ խաղում Ռունին ծաղրող ծափահարությունների համար կարմիր քարտ ստացավ, որից առաջ դեղին քարտ էր ստացել ։ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղջողությամբ մտավ Ֆուտբոլային առաջնության Գավաթ, և 2006 թվականի փետրվարի 26-ին, «Ուիգանոմի» դեմ խաղում ճանաչվեց խաղի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Այդ խաղում Ռունին «դուբլ» ձևակերպեց և ճանաչվեց խաղի լավագույն ֆուտբոլիստ։ «Յունայթեդը» հաղթեց 4:0 հաշվով, և Ռունին պրոֆեսիոնալ կարիերայում ստացավ առաջին մեդալը ։ Ֆուտբոլային առաջնության Գավաթում նվաճած մեդալը միակներ մրցաշրջանում Յունայթեդի համար։ Պրեմիեր Լիգայի առաջնությունը կրկին հաղթեց Լոնդոնի Չելսին, իսկ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը։ Անգլիայի Գավաթի 5-րդ մրցավեճում «Յունայթեդը» պարտվեց «Լիվերպուլին», իսկ Չեմպիոնների լիգայում վերջին 11 տարիների ընթացքում առաջին անգամ չկարողացավ դուրս գալ խմբային փուլից ։ Այդ մրցաշրջանում Ռունին «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում խփեց 16 գոլ, իսկ բոլոր տուրնիրներում՝ 19 գոլ։
2006 թվականի օգոստոսի 4-ին նախասեզոնային խաղում՝ «Պորտուի» դեմ Ռունին խաղից հեռացվեց պորտուգալացի պաշտպան Պեպեին հարվածելու համար ։ Ռունին Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցացիայի կողմից որակազրկվեց 3 պաշտոնական խաղով ։ Ռունին ֆուտբոլային ասոցաիային նամակ գրեց, որ ընկերական խաղերում կարմիր քարտ ստացած ֆուտբոլիստների համար պատժամիջոց չկիրառվի, բայց ՖԱ-ն մերժեց Ռունիի նամակը ։
Պրեմիեր Լիգայի առաջին տուրում Ռունին «Ֆուլհեմի» դարպասին 2 գոլ հեղինակեց, որը անցկացվում էր Օլդ Թրաֆորդում (ավարտվեց 5:1 հաշվով հօգուտ «ՄՅ»-ի) ։ Դրանից հետո նա 10 խաղ անընդմեջ չէր կարողանում գոլ խփել (չհաշված հավաքականի կազմում անցկացրած խաղերը) և միայն հոկտեմբերի 28-ին «Բոլթոնի» դեմ խաղում նա կարողացավ աչքի ընկնել, որտեղ նա հետ-թրիկ ձևակերպեց ։ Նոյեմբերի 18-ին «Շեֆիլդ Յունայթեդի» դեմ արտագնա խաղում «կարմիր սատանաները» պարտվում էին 1:0 հաշվով, բայց Ռունիի 2 գոլերի շնորհիվ հաղթեցին 2:1 հաշվով ։ Անգլիայի Գավաթում «Պորտսմուտի» դեմ խաղում, դուրս եկավ փոխարինման, խփեց Դևիդ Ջեյմսայի պաշտպանած դարպասը, ընդ որում մեկ գոլը 23 մետրից էր ։ 2007 թվականի մարտի 17-ին Ուեյնը կրկին աչքի ընկավ «Բոլթոնի» դեմ խաղում, ձևակերպեց «դուբլ», իսկ «Յունայթեդը» հաղթեց 4:0 հաշվով ։ 2007 թվականի ապրիլի 4-ին Ռունին Չեմպիոնների Լիգայի 1/4-ում՝ «Ռոմայի» դեմ արտագնա խաղում Ռունին շատ կարևոր գոլ խփեց («Յունայթեդը» պարտվեց 2:1 հաշվով). նա կրկին աչքի ընկավ պատասխան խաղում, որը անցկացվում էր Օլդ Թրաֆորդում, որտեղ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղթեց 7:1 հաշվով ։ Չեմպիոնների Լիգայի կիսաեզրափակչի առաջին խաղում՝ Օլդ Թրաֆորդում, «Միլանի» դեմ Ռունին 2 գոլ հեղինակեց, իսկ Յունայթեդը հաղթեց 3:2 հաշվով ։ Սակայն Սան Սիրոում, պատասխան խաղում «Միլանը» հաղթեց 3:0 հաշվով՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդին» դուրս մղելով Չեմպիոնների Լիգայից։ Անգլիայի Գավաթի եզրափակչում «Յունայթեդը» «Չելսիին» պարտվեց 1:0 հաշվով, սակայն առաջնությունում զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը՝ «Չելսիից» առաջ անցնելով 6 միավորով ։ 2006-07 մրցաշրջանի արդյունքում Ռունին բոլոր տուրնիրներում խփեց 23 գոլ, որքան խփել էր իր թիմակից Կրիշտիանու Ռոնալդուն։
2007 թվականի հունիսի 30-ին դարձավ հետաքրքիր, Ռունին պետք է վերցներ 10 համարը, որը նախկինում զբաղեցնում էր նիդերլանդացի հարձակվող Ռուդ վան Նիստելռոյը (Նիստելռոյը տեղափոխվեց «Ռեալ Մադրիդ»։ Ուեյնը պաշտոնապես ստացավ 10 համարը, որը նրան փոխանցեց Յունայթեդի և Շոտլանդիայի հավաքականի նախկին խաղացող Դենիս Լոուն ։
2007 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ 2007-08 մրցաշրջանի առաջին խաղում՝ «Ռեդինգի» դեմ, Ռունիի ոտքը ջարդվեց (խաղը ավարտվեց 0:0) ։ Սպասվում էր, որ Ուեյնը բաց կթողնի 2 ամիս։ Բայց օգոստոսի 26-ին Ալեքս Ֆերգյուսոնը հայտարարեց, որ Ռունին կարող է խաղադաշտ դուրս գալ 3 օրից ։
Հոկտեմբերի 2-ին Ուեյն Ռունին վնասվածքից հետո խաղադաշտ վերադարձավ Չեմպիոնների Լիգայի «Ռոմայի» դեմ խաղում, որտեղ գոլ խփեց։ Յունայթեդը այս հանդիպումը հաղթեց 1:0 հաշվով ։ Չորս օր անց Ուեյնը Պրեմիեր Լիգայի 2007/08 մրցաշրջանում խփեց իր առաջին գոլը, ավարտեց Ուիգանի գրոհը Օլդ Թրաֆորդում, կատարեց ճիշտ հարված դեպի Կրիս Կիրկլանդի պաշտպանած դարպասը։ Դա դարձավ այդ հանդիպմանը «Յունյաթեդի» 4-րդ գոլը, որը ավարտվեց 4:0 հաշվով ։ Հոկտեմբերի 20-ին Ռունին Վիլլա Պարկում` «Աստոն Վիլլայի» դեմ խաղում Ռունին «դուբլ» ձևակերպեց, որը ավարտվեց «կարմիր սատանաների» հաղթանակով (ավարտվեց 4:1 հաշվով) ։ Նոյեմբերի 9-ին Ռունին մարզման ժամանակ վնասվածք ստացավ, որի պատճառով բաց թողեց Խորովաթիայի, «Բլեքբեռնի», «Բոլթոնի» և «Սպորտինգի» դեմ խաղերը։ Սպասվում էր, որ Ռունին բաց կթողնի չորս շաբաթ, բայց վերականգնվեց ավելի շուտ և մարզումների վերադարձավ 2 շաբաթից ։ Նա խաղադաշտ վերադարձավ դեկտեմբերի 3-ին Ֆուլհեմի դեմ խաղում, անցկացնելով 70 րոպե ։ Ռունին մրցաշրջանում խփեց 18 գոլ (դրանցից 12-ը Պրեմիեր Լիգայում), ներառյալ փետրվարի 23-ին «Նյուքասլի» դարպասին ձևակերպած «դուբլ»ը և 2008 թվականի մարտի 29-ին «Աստոն Վիլլաին» խփած գոլը ։ Մայիսի 11-ին Ուեյնը հաղթեց իր կարիերայում Պրեմիեր Լիգայում երկրորդ մրցանակը, երբ «Յունայթեդը» առաջնության վերջին տուրում հաղթեց «Ուիգանին» արտագնա խաղում ։ 2008 թվականի մայիսի 21-ին Ռունին խաղաց Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակչում, որտեղ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» խաղաց «Չելսիի» հետ, արդյունքում իրացրեցին 11 մետրանոցներ և հաղթեցին «կարմիր ստանաները»։ Ռունին հաղթեց իր առաջին մեդալը ՉԼ-ում ։
Իր առաջին գոլը 2008-09 մրցաշրջանում Ռունին խփեց 2008 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Պրեմիեր Լիգայի 5-րդ տուրում՝ «Բոլթոնի» դարպասը ։ Հոկտեմբերի 4-ին Իվուդ Պարկում «Բլեքբեռնի» դեմ արտագնա խաղում Ռունին դարձավ ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը Պրեմիեր Լիգայում՝ խաղալով 200-րդ խաղը առաջնությունում ։ Նոյեմբերի 30-ին Մանչեսթերական դերբիում Ռունին ակումբին հաղթանակ բերեց, Ջո Հարթի դարպասը խփելով միակ գոլը։ Դա Ուեյնի 100-րդ գոլն էր պրոֆեսիոնալ կարիերայի ակումբային մակարդակում ։ 2009 թվականի հունվարի 14-ին, 54-րդ վայրկյանին Ռունին «Ուիգանի» դարպասը գոլ խփեց, բայց արդեն 8-րդ րոպեին փոխարինամն դուրս եկավ վնասվածքի պատճառով ։ Ռունին վնասվածքի պատճառով բաց թողեց 3 շաբաթ, չխաղաց գավաթի 2 խաղերը և Պրեմիեր Լիգայի 4 խաղ։ Նա խաղադաշտ վերադարձավ փետրվարի 18-ին՝ «Ֆուլհեմի» դեմ խաղում, փոխարինաման դուրս եկավ երկրորդ խաղակեսում Դիմիտար Բերբատովի փոխարեն։ Խաղադաշտ մտնելուց 2 րոպե անց նա աչքի է ընկնում Մարկ Շվարցերի դարպասը գրավելով, խաղն ավարտվեց 3:0 հօգուտ «կարմիր սատանաներին» ։ 2009 թվականի ապրիլի 25-ին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» «Տոտենհեմին» հաղթեց հինգ գոլ խփելով, դրանցից 2-ը խփեց Ուեյն Ռունին։ Խաղն ավարտվեց 5:2 հաշվով ։ 2008/09 մրցաշրջանում Ռունին բոլոր տուրնիրներում խփեց 20 գոլ, ներառյալ Պրեմիեր Լիգայի 12 գոլերը, իսկ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» 90 միավորով հաղթեց Պրեմիեր Լիգան ։
2009-10 մրցաշրջան
2009-10 մրցաշրջանում Ռունին իր առաջին գոլը խփեց Անգլիայի Սուպերգավաթում` 90-րդ րոպեին։ Հիմնական ժամանակը ավարտվեց 2:2 հաշվով. խաղի ավարտից հետո խփված 11 մետրանոցներոի արդյունքում հաղթեց «Չելսին» ։ 2009/10 մրցաշրջանում Պրեմիեր Լիգայի առաջին տուրում` «Բիրմինգեմ Սիթիի» դեմ խաղում Ռունին խփեց միակ գոլը առաջին խաղում ։ Պրեմիեր Լիգայի առաջնության հաջորդ խաղում «Յունայթեդը» Տերֆ Մուրում չկարողացավ ոչ մի գոլ խփել «Բերնլի» դարպասը և պարտվեց 1:0 հաշվով ։ 3 օր անց՝ 2009 թվականի օգոստոսի 22-ին, Ռունին «Ուիգանի» դարպասը խփեց իր 100-րդ և 101-րդ գոլերը («Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում), որը ավարտվեց 5:0 հաշվով ։
2010 թվականի ապրիլի 25-ին Ռունին ֆուտբոլիստների կողմից ճանաչվեց տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ, այնուհետև լրագրողների և երկրպագուների կողմից, նաև մտավ Պրեմիեր Լիգայի 2009-10 մրցաշրջանի խորհրդանշական թիմի մեջ։
2010-2016 մրցաշրջաններ
Հոկտեմբերի 19-ին ՉԼ-ում թուրքական «Բուրսասպորի» դեմ խաղից հետո՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ Ալեքս Ֆերգյուսոնը հայտարարեց, որ Ռունին ցանկանում է հեռանալ ակումբից ։ Հաջորդ օրը Ռունի հաստատեց, որ ցանկանում է հեռանալ «Յունայթեդից» ։ Սակայն նա հոկտեմբերի 22-ին փոխեց իր որոշումը և «Մանչեսթերի» հետ երկարաձգեց իր պայմանագիրը մինչև 2015 թվականը ։
Ռունին ոտքի վնասվածքի պատճառով խոտածածկ կարողացավ դուրս գալ միայն նոյեմբերի 20-ին՝ դուրս գալով փոխարինման «Ուիգանի» դեմ խաղին ։ Նոյեմբերի 24-ին Ռունին Չեմպիոնների Լիգայի շրջանակներում շոտլանդական «Ռեյնջերսի» դեմ խաղում առաջին իսկ րոպեից խաղադաշտում էր։ Այդ խաղում Ուեյնը իր ակումբին հաղթանակ բերեց՝ խաղի վերջնամասում 11 մետրից հարված կատարելով։ Խաղը ավարտվեց 1:0 հաշվով ։ 2011 թվականի հունվարի 1-ին «Վեստ Բրոմվիչի» դեմ խաղում Ռունին իր առաջին գոլն խփեց Պրեմիեր Լիգայի 2010-11 մրցաշրջանում. խաղը ավարտվեց 2:1 «Մանչեսթերի» հաղթանակով ։ Խաղից հետո Ֆերգյուսոնը ասաց, որ Ռունին աշխարհի լավագույն ֆուտբոլիստների մակարդակին է հասել ։
Եվգենյա Ավետիսյան
Եվգենյա Միքայելի Ավետիսյան, հայ բուսաբան-փոշեհատիկաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1988)։ ՀՀ-ում ծաղկափոշեբանության հիմնադիրներից։
Կենսագրություն
Եվգենյա Ավետիսյանը ծնվել է 1923 թվականի հուլիսի 15-ին, Լենինական քաղաքում (այժմ՝ Գյումրի), արհեստավորի ընտանիքում։ 1940 թվականին Եվգենյան ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետ, որն ավարտում է 1945 թվականին։ 1944 թվականից աշխատել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի բուսաբանության ինստիտուտում։ 1947 թվականից աշխատել է որպես կրտսեր գիտաշխատող, միաժամանակ եղել է ասպիրանտ։ 1950 թվականին ղեկավարել է Բուսաբանության ինստիտուտի բարձրագույն բույսերի համակարգվածության և աշխարհագրության ֆակուլտետի պալինոլոգիական հատվածը։ 1970-ական թվականներից ի վեր Եվգենյա Ավետիսյանն աշխատանքներ է տարել «Հայաստանի ծառերից և թփերից կաղնու ատլասը» ստեղծելու վրա, որն ընդգրկում է ավելի քան 200 տեսակ։ Բացի պալինոլոգիական հետազոտությունից, Եվգենյա Միխայլովնան եղել է նաև Հայաստանի բուսական աշխարհի փորձագետ։ Նա իրականացրել է մի շարք ընտանիքների մշակում շրջանի բուսական աշխարհի մենագրության համար (մասնավորապես, մեխակ, ձավարեղեն, հնդկացորեն, խորդենի)։
Ուեյն Ռունի
2010-2016 մրցաշրջաններ
Փետրվարի 1-ին, Պրեմիեր Լիգայի 25-րդ տուրում՝ «Աստոն Վիլլայի» դարպասին Ռունին «դուբլ» ձևակերպեց, խփելով 1-ին և 51-րդ րոպպեներին, իսկ «կարմիր սատանաները» հաղթեցին 3:1 հաշվով ։ Այսպիսով Ռունին 2010 թվականի մարտին գոլ խփեց Օլդ Թրաֆորդ մարզադաշտում ։ Փետրվարի 12-ին Պրեմիեր Լիգայի 27-րդ տուրում՝ «Մանչեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում Ռունին 78-րդ րոպեին Նանիի փոխանցումից հետո շրջադարձ գոլ խփեց։ Այդ գոլը հաղորդավարները անվանեցին ֆանտաստիկ, կախարդական և ցնցող , որը հաղթական դարձավ «Յունայթեդի» համար, որոնք հաղթեցին 2:1 հաշվով ։ Ինքը՝ Ուեյնը խոստովանեց, որ պրոֆեսիոնալ կարիերայում այս գոլն ամենագեղեցիկն էր ։ Անցնելով մեկ տարի Պրեմիեր Լիգայի հետևորդների կողմից այս գոլն ճանաչվեց վերջին 20 տարիների Պրեմիեր Լիգայի լավագույն գոլն ։
Ապրիլի 2-ին, «Վեսթ Հեմ Յունայթեդի» դեմ դրամատիկական խաղում, որտեղ «Յունայթեդը» առաջին խաղակեսում պարտվում էր 0:2 հաշվով՝ Ռունին երկրորդ խաղակեսում հետ-թրիկ ձևակերպեց, խփեց տուգանային հարվածից, խաղի ժամանակ և 11 մետրանոցից, իսկ նրա ակումբը հաղթեց 4:2 հաշվով ։ Երբ նա խփեց իր երրորդ գոլ, տեսախցիկի առջև հայհոյեց։ Խաղից մի քանի ժամ անց նա հայտարարեց, որ այդ հայհոյանքը որևէ մեկին ուղղված չի եղել, պարզապես չի կարողացել զսպել էմոցիաները ։ Ռունին ընդունեց իր մեղքը, և որակազրկվեց երկու խաղով ։ Ֆուտբոլային ասոցիացիան մերժեց բողոքարկությունը, և հայտարարեց Ռունիի երկխաղյա որակազրկման մասին։ Նա բաց թողեց Պրեմիեր Լիգայում «Ֆուլհեմի» և Անգլիայի գավաթում «Մանչեսթեր Սիթիի» դեմ խաղերը ։ Ապրիլի 6-ին Ռունին Չեմպիոնների Լիգայի 1/4-րդ եզրափակչում՝ Ստեմֆորդ Բրիջում «Չելսիի» դեմ խաղում դարձավ միակ գոլի հեղինակը, իսկ գոլային փոխանցումը կատարեց Ռայան Գիգզը։ «Յունյաթեդը» այդ խաղը հաղթեց 1:0 հաշվով ։ Ապրիլի 26-ին, ՉԼ-ի կիսաեզրափակչում՝ «Շալկե 04-ի» դեմ խաղում Ռունին աչքի ընկավ իր գոլով ։
Եվգենյա Ավետիսյան
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են ծաղկավոր բույսերի ընտանիքների, ծաղկափոշու ձևաբանության լուսա և էլեկտրոնամանրադիտակային ուսումնասիրությանը։ Նրա ստացած ծաղկափոշու ձևաբանական տվյալները ներառված են «Հայաստանի ֆլորան» աշխատության բույսերի սեռային ախտորոշիչ հատկանիշների համախմբում։ Եվգենյա Ավետիսյանի (աշխատակիցների հետ) ստեղծած ծաղկափոշու հավաքածուն ընդգրկում է 14000 պատրաստուկ։ Արմեն Թախտաջյանի հետ մասնակցել է Հայաստանի ֆլորայի և բուսականության ուսումնասիրության աշխատանքներին, հեղինակ է բարձրակարգ բույսերի որոշ ընտանիքների տաքսոնոմական մշակման ։