cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լատվիական երաժշտության ձայնագրությունների ամենամյա մրցանակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի մշակույթ
Մարանո դի Վալպոլիչելլա
Մարանո դի Վալպոլիչելլա (Marano di Valpolicella), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Վերոնա գավառում ։ Սահմանակից է Ֆումանե, Նեգրար, Սան Պիետրո ին Կարիանո, Սանտ'Աննա դ'Ալֆաեդո համայնքներին ։ Բնակչությունը՝ 3.137 մարդ (2014 թվականի տվյալներով) ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 160 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 18,64 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37020։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։
Սիոնի դարպաս
Սիոնի դարպաս (שַׁעַר צִיּוֹן, باب النبي داود, «Դավթի դարպաս» ), Հին Երուսաղեմի ութ դարպասներից մեկը, որը նաև մուտք է հանդիսանում դեպի հայկական թաղամաս։
Մարանո դի Վալպոլիչելլա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սիոնի դարպաս
Պատմություն
Սիոնի դարպասը Երուսաղեմի ամրոցի հինգ հիմնական դարպասներից մեկն է, որոնք պահպանվել են խաչակիրների թագավորության ժամանակների քարտեզի վրա՝ Ոսկե, Դավթի, Սուրբ Ստեփանոսի դարպասների և Հոսափատ հովտի դարպասների հետ միասին ։ Այնուհետև քաղաքն ամրացվեց այուբիդ կառավարիչ Ալ-Մալիք ալ-Մաթամի կողմից, որը, մասնավորապես, կառուցեց դիտակետ քաղաքի պարիսպների վրա՝ ժամանակակից Սիոնի դարպասից մոտ 100 մ դեպի արևելք։ Սակայն 1219 թվականին Ալ-Մալիք ալ-Մաթամն ինքը հրամայեց ոչնչացնել քաղաքի բոլոր ամրությունները ։
Սիոնի դարպասը, որը պահպանվել է մինչ օրս, Երուսաղեմի քաղաքաի պարիսպային համալիրի մի մասն է, որն ավարտվել է 1540 թվականին Սուլեյման I-ի կողմից։ Այս դարպասները գտնվում են պարիսպների հարավ-արևմտյան մասում և, արդարացնելով իրենց անունը, հրեական և հայկական թաղամասերը կապում են Սիոն լեռան հետ ։ Դարպասի պատերի միջև նեղ անցումը, որը կատարում է 90 աստիճանի շրջադարձ, բնորոշ է այս ժամանակաշրջանի բազմաթիվ ամրոցների դարպասներին, և նախատեսված է հարձակման ժամանակ հարձակվող զորքերի մեծ զանգվածի ճակատային ճեղքումը կանխելու համար։ Դարպասի շուրջը պատը կառուցված է կրաքարի մեծ բլոկներից, դարպասի վերևում ճաղաշար է։ Դարպասի ճարտարապետական դեկորացիաները թե՛ ներսից, թե՛ դրսից նվազագույն են։ Ներսից քարե խոյակները, որոնց վրա հենված է գրկանը, զարդարված են փորագրված միանման գծերով, գրկանի վերևում արաբական մակագրությամբ փոքրիկ դեկորատիվ կամար կա։ Դրսում հասարակ քարե խոյակներով և գրկանով դարպասի բացվածքը շրջանակված է սրածայր կամարով, որի գագաթի և գրկանի միջև կա տիմպան (քանդակազարդ ճակատամաս)։ Տիմպանի ներսում նույնպես արաբերեն արձանագրություն է փորագրված՝ նշելով կառուցման տարեթիվը (Քրիստոնեական ժամանակագրության 1540) և շինարարի անունը (Սուլեյման I) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Իսրայելի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսրայելում Կատեգորիա:Երուսաղեմ Կատեգորիա:Հրեաների սրբազան վայրեր Կատեգորիա:Երուսաղեմի պատմություն Կատեգորիա:1540 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ժամանակակից հնգամարտը 2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում
2012 թ. Ամառային օլիմպիական խաղերում ժամանակակից հնգամարտի մրցումներն անցկացվել են օգոստոսի 11-ից 12-ը։ Մարզիկները խաղարկում էին մեդալների 2 հավաքածու։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից հնգամարտը ամառային օլիմպիական խաղերում
Մոեդաս դե լա Խարա
Մոեդաս դե լա Խարա  (Mohedas de la Jara), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Հառա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 60,42 կմ2, բնակչությունը՝ 499 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 158 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքի հովանավոր սուրբն է՝ Սեբաստիա Մարտիռը և Խուեստռա Սենոռա դել Պռադո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
(8879) 1993 FN20
(8879) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 19-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,718368 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4989 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9379 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1637,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,219908 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,76° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
1967
Մահեր
Կատեգորիա:1967 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Քվեմո Մախիսի
Քվեմո Մախիսի (ქვემო მახისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1140 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 39 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Հարմարեցնող (նախագծման ձևանմուշ)
Հարմարեցնող (Flyweight), կառուցվածքային նախագծման ձևանմուշ, որի դեպքում իրեն որպես ունիկալ ներկայացնող օբյեկտը փաստացի այդպիսին չի հանդիսանում։
Նկարագրություն
Հարմարեցնողը լրացնում է Ֆաբրիկային մեթոդ ձևանմուշն այնպես, որ Ֆաբրիկային մեթոդին հայցվորի նոր օբյեկտ ստեղծելու հայցի դեպքում համակարգը սկսում է ման գալ նմանատիպ պարամետրերով օբյեկտ և այն վերադարձնում է հայցողին։ Եթե այդպիսի օբյեկտ համակարգը չի գտնում, ապա ստեղծվում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծրագրավորում
Պապկովի տուն
Պապկովի տուն (Дом Папкова, հայտնի է նաև որպես Ռեմիի տուն, Дом Реми), XIX դարի սկզբի առանձնատուն Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնում (Շմիդտի փողոց, № 17)։
Պատմություն
Շենքը կառուցվել է 1808 թվականին ռուսական գավառական կլասիցիզմի ոճով։ Տունը եղել է Տագանրոգի քաղաքագլուխ Պյոտր Պապկովի մասնավոր կալվածքը։ Տագանրոգից նրա հեռանալուց հետո տունը դարձել է եկամտաբեր։ 1847-1856 թվականներին այստեղ դուստրերի հետ բնակվել է Պապկովի անժամանակ վախճանված ընկերակից Յ. Մորոզովի այրին։ Նրա դուստրերից մեկը` Եվգենյան, հետագայում դարձել է Անտոն Չեխովի մայրը։
Պապկովից հետո շենքը ժառանգաբար անցել է նրա զարմուհուն` բարոնուհի Ֆիտինգոֆին, և արդեն նրանից տնատիրությունն անցել է գեներալ-մայոր, զորացրվելուց հետո` կալվածատեր Ալեքսանդր Ռեմիին։ 1840-1841 թվականներին Կովկաս գնալու ճանապարհին Պապկովի շենք է այցելել Ռեմիի ծառայակից Միխայիլ Լերմոնտովը։ 1890-ական թվականներից շենքը պատկանել է Ռեմիի կնոջը` Մարիային, XX դարի սկզբից` դստերը` Եկատերինային, իսկ նրա եղբայր Նիկոլայը տան սեփականատեր է դարձել 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից անմիջապես առաջ ։
1900-ական թվականներին Ռեմիի ժառանգները սկսել են իրենց կալվածքը վարձակալությամբ հանձնել քաղաքային և պետական հաստատություններին։ Սկզբում այստեղ գործել է զինվորական ղեկավարության վարչությունը, այնուհետև 1910 թվականից Զորքերի բնակարանային բավարարման շրջանային վարչությունը, շրջանային տպարանը, Տագանրոգի շրջանային պետի վարչությունը։ 1914 թվականին սկսված Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով տունն անհատույց փոխանցվել է վիրավորների համար առողջարանին։ Խորհրդային տարիներին շենքում եղել են կոմունալ բնակարաններ ։
1976 թվականից Պապկովի շենքը մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ է ։
Ճարտարապետություն
Շենքի կոմպոզիցիան պարզ է։ Ճակատը համաչափ է, զարդարված է դորիական օրդերի վեց հարթ սյուներով, որոնք պահում են եռանկյունաձև ճակտոնը։ Ներքևում սյուները միանում են ճաղաշարքերով։ Առաջին (տնտեսական) հարկի պատուհանները քառակուսի են։ Երկրորդ և երրորդ հարկերի ուղղանկյուն պատուհանները զարդարված են զարդաքիվերով։ Երկրորդ հարկի ամբողջ պարագծով ուղղանկյուն ատամնիկներով ամբողջական քիվ է։ 1828 թվականին կիսահարկի վերնակառուցման արդյունքում եռանկյունաձև ճակտոնը բարձրացվել է մեկ հարկ վերև։ Վերանորոգումից հետո սյունաշարքն իր վրա է վերցնում երրորդ հարկի լայն պատշգամբի ծանրությունը, որը ստեղծում է ատտիկոսի տպավորություն ։ Մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ է։
Պարսից Սալման (հեռուստասերիալ)
Սալման Պարսիկը (պարսկ. سلمان فارسی) ներկայումս նկարահանվող (2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ից) պատմական դրամատիկ հեռուստասերիալ է՝ գրված և ռեժիսոր Դավուդ Միրբաղերիի կողմից, որը հիմնված է պարսիկ Սալմանի կյանքի վրա։ Դա Իրանի պատմության մեջ ամենամեծ հեռուստատեսային նախագիծն է։ Այն ի սկզբանե նկարահանվել է պարսկերեն լեզվով։ Շոուն կպարունակի 60 դրվագ։ [1][2] Սերիալի պատմությունը պատմվում է Ռուզբեի (Սալման) ծնունդից մինչև նրա մահը և կպատկերի երեք պատմական դարաշրջան՝ բյուզանդական, սասանյան և իսլամ։ Սպասվում է, որ սերիալը կցուցադրվի 2026-2027 թվականներին։
सलमान द फ़ारसी (टीवी श्रृंखला) İranlı Salman (TV şovu) }}
Դերերում
Բացի գլխավոր դերակատարներից, սերիալի պրոդյուսերը լրատվամիջոցներին հայտնել է, որ բացահայտվել է 20000 դերասան, սերիալում ներկա է 1500 կերպար, իսկ սերիալում 500 պրոֆեսիոնալ դերասան ունի դերեր։ Մեծ թվով երիտասարդ թատրոնի դերասաններ նույնպես դերեր կխաղան սերիալում [3][4]:
Պատմություն
Պարսից Սալմանն իր գրությունն ավարտեց 1999-ի սկզբին։ Սերիալը պատմում է պարսիկի Սալմանի կյանքը, ժամանակները և գաղթը նրա ծնունդից մինչև մահ և շարունակվում է մինչև Ղադիր Խումի ավարտը։ Սալմանը պատանի հասակում լքել է Իրանը և դարձել քրիստոնյա, շուրջ 70 տարի անցկացրել է Բյուզանդիայի տարբեր քաղաքներում, եկեղեցիներում և սրբավայրերում։
Նախաարտադրություն
«Salman The Persian»-ի նախնական քննարկումներն ու նախաարտադրությունը սկսվել են 2016-2017 թվականներին՝ երկու տարվա հետազոտություններից և ուղևորություններից հետո այնպիսի վայրեր, ինչպիսիք են Վրաստանը, Մարոկկոն, Հայաստան, Թուրքիա, Աֆրիկա, Խուզեստան, Լութ անապատ, Չահբահար, Էջմիածնի տաճար, Տաթևի վանք։ Խոր Վիրապի վանքը, Գառնիի տաճարը, Ֆեսը, Կազաբլանկան, Ռաբաթը, Տանժերը և այլն։ Անձնակազմը այցելեց Կարթագենի, Բերբերների և Հռոմեական դարաշրջանին պատկանող տասնյակ պատմական վայրեր տարբեր երկրներում, որոնցից շատերը ծաղկել են մ.թ. 5-6-րդ դարերում, ժ. Սալմանի ճամփորդությունների հետ միաժամանակ։
Արտադրություն
Սալման պարսիկը սկսել է նկարահանումները 2018 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Քերմանի Շահդադում 20 տարվա ընդմիջումից հետո։ Ոչ բոլոր նկարահանումները կատարվել են Քերմանում, դերասանական կազմն ու խումբը նկարահանվել են նաև այլ վայրերում, ինչպիսիք են Շահրուդը, Սեմնանը, Քեշմ կղզին, Դամավանդը, Մազանդարանը և այլն։ Նկարահանումների զգալի մասը կատարվելու է տարբեր շրջանների բնական լանդշաֆտներում։ Իրան. Թուրքիան նույնպես համարվում էր սերիալի վայրերից մեկը, սակայն Covid-19-ի պատճառով այդ ծրագիրը չեղարկվեց։ Անձնակազմը նկարահանել է բյուզանդական ժամանակաշրջանին վերաբերող մի քանի հաջորդականություն Հայաստանում և Սուրբ Ստեփանոս վանքում՝ Ադրբեջանում։ Սերիալի բյուզանդական սեզոնի նկարահանումները ավարտվել են 2023 թվականի ապրիլին։ Դերասանական խումբն ու խումբը ներկայումս նկարահանում են Սասանյան կայսրության ժամանակաշրջանի Հին Իրանի սեզոնը, որը ներառում է պատմական վայրեր, ինչպիսիք են Քտեսիֆոնը, Մետաքսի ճանապարհը, Ֆարսը, Սպահանը և այլն։ մոտ երկու տարի՝ արտադրությունն այս սեզոնին ավարտելու համար։
Կոստյումների ձևավորում
Շոուի բեմադրության և զգեստների ձևավորման պատասխանատուն Մոհսեն Շահեբրահիմն է։ Մոտավորապես նախագծվել և կարվել է 12 հազար հագուստ։ Սերիալի պատմական բնույթից ելնելով՝ հագուստներ են պատրաստվել՝ ցուցադրելու սերիալի պատմական իսկությունը։ Կտեսիֆոնի, Հիջազի, Դամասկոսի, Ամորիումի, Երուսաղեմի, նավերի, ամրոցների, սրբավայրերի, գյուղերի, բազարի, հազարավոր պատմական առարկաների, գեղարվեստական նրբությունների և այլնի նախագծումը կատարվում է 30 արհեստանոցներում։
Միջազգային դերասաններ
Salman The Persian-ը ներառում է հարյուրավոր դերասաններ տարբեր երկրներից, այդ թվում՝ Հունաստանից, Թունիսից, Հայաստանից, Հնդկաստանից, Իրաքից, Աֆրիկայից, Չինաստանից և այլն։ Հույն երկու հայտնի դերասաններ Չիրիստինա Սոտիրիուն և Պանոս Գկոգկոսը դերեր են խաղալու սերիալի բյուզանդական սեզոնում։
Կատեգորիա:Իրանական կինեմատոգրաֆիա
1557
Մահեր
Կատեգորիա:1557 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Երկրագործության համակարգեր
Երկրագործության համակարգեր, հողօգտագործման ինտենսիվությունը բնորոշող երկրագործության ձևեր, հողի բերրիությունը վերականգնող և բարձրացնող ագրոտեխնիկական, մելիորատիվ և տնտեսակազմակևրպական միջոցառումների ամբողջություն։ Երկրագործության համակարգերը մշակվում և կիրառվում են՝ ելնելով տնտեսության կամ շրջանի պայմաններից։ Երկրագործության համակարգերի գլխավոր խնդիրը տնտեսության զարգացման ուղղության և մշակվող կուլտուրաների փոխհարաբերության ճիշտ որոշումն է։ Երկրագործության համակարգերի առաջացումը և հերթափոխումը կապված է արտադրողական ուժերի և արտադրական հարաբերությունների զարգացման հեա։ Երկրագործության համակարգերի զարգացումը արտացոլում են երկրագործության ինտենսիվացման տարբեր փուլերը։ Ըստ ինտենսիվացման կարելի է առանձնացնել երկրագործության համակարգերի 4 խումբ՝ հասարակ, էքստենսիվ, անցողիկ՝ էքստենսիվից ինտենսիվի և ինտենսիվ։
Հասարակ համակարգ
Երկրագործության համակարգեր բնորոշ էիև վաղ շրջանի երկրագործությանը, երբ չկար հողի մասնավոր սեփականություն։ Հասարակ երկրագործության համակարգերի մեջ մտնում էր խոպանային համակարգը, կուսական խոպանը օգտագործվում էր մինչև հողի բնական բերրիության սպառվելը, հետո անցնում էին նոր տարածությունների մշակման։ Անտառային շրջաններում ազատվում էին անտառներից, ապա մշակում։ Այս համակարգը կոչվում էր նան կրակային հատման։
Էքստենսիվ համակարգ
Երկրագործության կատարելագործման հաջորդ փուլն է։ Զարգացել էր ստրկատիրական հասարակարգը, առաջացել հողի մասնավոր սեփականություն, ավելացել պահանջները երկրագործական մթերքների նկատմամբ, հնարավոր չէր ազատ տեղաշարժվել, երկրագործը ստիպված մշակում էր 25—30 տարի առաջ թողնված խամ հողերը՝ խամային համակարգ։ Խամի շրջանում հողերը բնական բուսական ծածկոցի տակ վերականգնում Էին բերրիությունը և սկզբնական շրջանում ստացվում Էր բարձր բերք։ Բայց հնարավոր չէր հողը երկար թողնել անմշակ, և այս համակարգը դարձավ անարդյունավետ։ Սրան փոխարինեց ցելային համակարգը, որը բարձր զարգացման հասավ ֆեոոդալական հասարակարգում և որոշ երկրներում պահպանվեց մինչև XX դ․ 1920-ական թվականներին։ էությունը հետևյալն է․ տնտեսության հողերը բաժանվում էին երեք մասի՝ ցել, աշնանացան, գարնանացան։ Ցելադաշտում վերականգնվում էր հողի բերրիությունը։ Հողը պարարտացնում էին գոմաղբով։ Սակսյն զարգացուլ կապիտալիստական հասարակարգի պահանջները այս համակարգը բավարարել չէր կարող։ Առաջանում էին ավելի առաջավոր և ինտենսիվ համակարգեր։
Անցողիկ սիդերալ համակարգ
Բնորոշ է նրանով, որ հողի բերրիության վերականգնումը իրագործվում է սիդերատների աճեցման և վերածածկման միջոցով։ Այս համակարգը հայտնի է դեռևս Հին Հունաստանից, Հռոմից և Արևելքի երկրներից։ Մշակվող բակլազգի բույսերը աշնանացանի նախօրեին վերածածկվում էին ն հողը հարստացնում օրգանանյութով ու ազոտով։ Գարնանացանի համար նախատեսված դաշտերում սիդերատները ցանվում էին նախորդ տարում և վերածածկվում աշնանը։ Խոտադաշտային համակարգը մշակել է ակադեմիկոս Վիլյամսը իր բնույթով էքստենսիվ է։
Ինտենսիվ պտղափոխային համակարգ
XVIII դ․ կեսերից դուրս մղեց եռադաշտը։ Այս համակարգի ժամանակ մշակվում էին կերային կուլտուրաներ՝ երեքնուկ, շաղգամ, որոնք ապահովում էին անասնապահության կերի կայուն բազան ն հիմք ստեղծում՝ անասնապահության մթերատվության բարձրացման, հողի բերրիության պայմանների լավացման։ Առավել բնորոշը այս համակարգի համար նորֆոլկյան ցանքաշրջանառությունն է՝ աշնանացան ցորեն, կերային արմատապտուղներ, գարի՝ երեքնուկի ենթացանքով, երեքնուկ։ Պտղափոխային համակարգի համար բնորոշ կուլտուրաների վւոխևարաբերությունը հետնյալն է․ հացաբույսեր՝ 50%, շարահերկ՝ 25%, բակլազգի խոտաբույսեր՝ 25% ։ Բնորոշ է մաքուր ցելի բացակայությունը։ Պտղափոխային երկրագործության համակարգերի դերը բարձր է գնահատել Լենինը։
Ինտենսիվ համակարգ
Սոցիալիստական պլանային տնտեսության մեջ գիտականորեն հիմնավորված երկրագործության համակարգեր կոչված են աշխատանքի ն միջոցների նվազագույն ծախսմամբ ապահովելու բնակչությանը և արտադրությանը գյուղատնտ․ մթերքով և հումքով։ Ինտենսիվ համակարգը ընդգրկում է հետևյալ միջոցառումները, գյուղատնտեսության մասնագիտացում, ցանքերի ճիշտ կառուցվածք, մշակվող կուլտուրաների և սորտերի ճիշտ ընտրություն, ճիշտ ցանքաշրջանառություն ու հողի մշակման համակարգ, բարձրորակ լիարժեք կերերի արտադրություն, որը պետք է խթանի անասնաբուծության անխափան զարգացմանը և մթերատվության բարձրացմանը, կոմպլեքս մեքենայացում, ցանքանյութի որակի բարելավում, բարձր բերքատու սորտերի ու հիբրիդների արմատավորում, օրգանական և հանքային պարարտանյութերի կիրառում, պայքարի միջոցներ մոլախոտերի, գյուղատնտեսական կուլտուրաների հիվանդությունների և վնասատուների դեմ, պայքար հողի էրոզիայի դեմ, ոռոգման, չորացման աշխատանքներ, դաշտապաշտպան անտառատնկումներ, քիմիական մելիորացիա են։ Այս ամենը գյուղատնտեսության ինտենսիվացման հիմքում դրվում են դիֆերենցված ձնով՝ ելնելով տվյալ տնտեսության բնակլիմայական պայմաններից։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Իվի Հոուն
Իվա Սիդնի Հոուն (Eva Sydney Hone, ), հայտնի է որպես Իվի, իռլանդացի նկարչուհի, վիտրաժներ ստեղծող արվեստագետ ։ Թեպետ հայտնի է վիտրաժային աշխատանքներով, համարվում է կուբիզմի վաղ շրջանի ռահվիրաներից։ Հոունի հայտնի գործերից են Իթըն քոլեջի մատուռի Արևելյան պատուհանը, որտեղ պատկերված է «Քրիստոսի խաչելությունը» և Դուբլինի Կառավարական շենքում գտնվող «Իմ չորս կանաչ դաշտեր» վիտրաժային պատուհանը։
Վաղ կյանք
Հոունը ծնվել է 1894 թվականի ապրիլի 22-ին Դուբլինի կոմսության Ռոբաք կալվածքում, Ջոզեֆ Հոունի և Էվա Էլեանորի (ծննդյան անունը՝ Ռոբինսոն, Սըր Հենրի Ռոբինսոնի դուստրը, Վալենտիայի 10-րդ դուքս Արթուրի թոռուհին) ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի կրտսեր դուստրը ։ Նկարիչներ Նաթանիել Հոունը և Նաթանիել Հոուն կրտսերը եղել են նրա ազգականները։ Մինչև 20 տարեկան դառնալը տառապել է մանկական կաթվածից։ Կրթություն ստացել է տանը, այնուհետև՝ Շվեյցարիայում։ Նախքան 1913 թվականին Լոնդոն տեղափոխվելը, շրջագայել է Իսպանիայում և Իտալիայում ։ Հոունի երեք քույրերն ամուսնացել են բրիտանական բանակի սպաների հետ և այրիացել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ։
Ուսում
Հոունը սովորել է Լոնդոնի Բայեմ Շոուի արվեստի դպրոցում, այնուհետև` Արվեստի և արհեստների կենտրոնական դպրոցում Բերնարդ Մենինսկիի մոտ։ Վեսթմինսթերի տեխնիկական ինստիտուտում Ուոլթեր Սիկերտի մոտ ուսանելիս հանդիպել է Մեյնի Ջելեթին ։ Նախքան Իռլանդիայում ժամանակակից շարժման մեջ ազդեցիկ տեղ զբաղեցնելը և Իռլանդիայի կենդանի արվեստի ցուցահանդեսի հիմնադիրներից մեկը դառնալը, Փարիզում աշխատել է Անդրե Լոտի և Ալբեր Գլեզի մոտ։ Հոունը համարվում է կուբիզմի վաղ ռահվիրա, բայց 1930-ականներին սկսել է ստեղծել վիտրաժներ, որոնք ուսումնասիրել է Վիլհելմինա Գեդդեսի հետ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իռլանդացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Միգել Էստեբան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ռազինո (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Ռազինո (Разіне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Ռազինո գյուղում բնակվում էր 147 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թագավորը մեռավ, կեցցե՛ թագավորը
Թագավորը մեռավ, կեցցե՛ թագավորը (Le Roi est mort, vive le Roi!, [lə.ʁwa.ɛ 'mɔːʁ,viv.lə 'ʁwa]), ֆրանսիական ավանդական արտահայտություն, որ որոշ երկրներում արտասանվում է նոր միապետի հռչակման ժամանակ; Օգտագործվում են նաև այլ լեզուներով թարգմանված տարբերակներ, օրինակ՝ անգլերեն (The King is dead. Long live the King!) ։
Ծագում
Արտահայտությունն առաջին անգամ բարձրաձայն ասվել է 1422 թվականին՝ Ֆրանսիայի թագավոր Շառլ VII-ի թագադրման ժամանակ։ Մոնմորանսի վերջին թագավորի մահապատժից հետո այդ արտահայտությունն ավանդաբար արտասանել է դուքս դ’Յուզեսը՝ որպես Ֆրանսիայի ավագ պեր, հենց որ հանգուցյալ թագավորի աճյունով դագաղն իջեցվել է Սեն Դենի աբբայության դամբարանը։ Արտահայտությունը ծագում է le mort saisit le vif օրենքի տեքստից, որը պահանջում է գերագույն իշխանությունը փոխանցել նախորդ միապետի մահվան պահին։ Առաջին մասը՝ «Թագավորը մեռավ», հայտարարություն է միապետի մահվան մասին։ Երկրորդ մասը՝ «Կեցցե՛ թագավորը», վերաբերում է նրան հաջորդողին, որն այդ պահին ժառանգում է միապետական գահը։
Օգտագործում
Միջնադարյան Անգլիայում ֆրանսերենը եղել է արիստոկրատների հաղորդակցման լեզու, և այդ արտահայտությունը բավական ստույգ արտահայտել է անգլիական նմանատիպ ավանդույթը, որը հայտնի է 1272 թվականից, երբ մահացել է Անգլիայի թագավոր Հենրիխ III-ը, իսկ նրա որդի Էդուարդ I-ն այդ ժամանակ մասնակցում էր Խաչակրաց արշավանքի։ Գահաժառանգման օրենքի հիման վրա գերագույն իշխանությունը փոխանցելու ժամանակ հնարավոր խոչընդոտներից խուսափելու համար Գաղտնի խորհուրդը հայտարարել է. «Գահը երբեք չպետք է դատարկ լինի, երկիրը երբեք չի կարող լինել առանց միապետի»։ Այդպիսով՝ Էդուարդ I-ն անմիջապես հռչակվել է թագավոր և կառավարել երկիրը in absentia, այսինքն՝ ինքն էլ այդ մասին չիմանալով, մինչև նա իմացել է հոր մահվան մասին ու վերադարձել Անգլիա։
Ֆրանսիայում 1774 թվականի մայիսի 10-ի երեկոյան ժամը 11-ին Լյուդովիկոս XV մահվանից հետո նրա գահն անմիջապես ժառանգել է Լյուդովիկոս XVI-ը հենց այն ժամանակ, երբ արտասանվել է «Le Roi est mort, vive le Roi!» արտահայտությունը։
Դանիայում նմանատիպ արտահայտությունը (kongen leve kongen er død) արտասանում է վարչապետը միապետի մահվանից անմիջապես հետո։ Վարչապետը արտահայտությունն արտասանում է Քրիստիանսբորգի պալատի պատշգամբից, որը նախկինում եղել է թագավորական կեցավայր, իսկ ներկայում խորհրդարանի շենքն է ։
Արտահայտությունը ներկայում դարձել է տարածված շրջասություն, այն պարբերաբար օգտագործվում է որպես հոդվածների, առաջնորդողների կամ գովազդային հայտարարությունների վերնագիր, որոնցում այս կամ այն համատեքստում անդրադարձ է հաջորդելու կամ փոխարինելու հարցին։ Օրինակ՝ բրիտանացի քաղաքական գործիչ Ռոբերտ Սեսիլը, որը եղել է Ազգերի լիգայի ստեղծման գաղափարախոսներից մեկը, Ազգերի լիգայի 1946 թվականի վերջին նիստում իր ելույթն ավարտել է հետևյալ խոսքերով. «Լիգան մեռած է։ Կեցցե՛ Միացյալ ազգերի կազմակերպությունը» ։
Գրականության մեջ
Ուրախ խնջույքի աղմուկն ու աղաղակները լռեցնելով՝ հանկարծ դահլիճ ներխուժեց եղջերափողի հստակ ու պարզ ձայնը։ Մի ակնթարթում խորին լռություն տիրեց, և այս լռության մեջ լսվեց մի ձայն՝ պալատից ուղարկված համբավաբերի ձայնը։ Մի մարդու նման բոլորը ոտքի ելան ու լռեցին։ Սուրհանդակի ճառն ավարտվեց հանդիսավոր բացականչությամբ. – Թագավորը մեռա՜վ։ Բոլորը կարծես հրամանով, կրծքներին խոնարհեցին իրենց գլուխները և մի քանի վայրկյան մնացին խորին լռության մեջ։ Հետո ծնկի իջան Թոմի առաջ, և ձեռքերը մեկնելով դեպի նա, բարձր աղաղակեցին, որից, կարծես, ցնցվեց շենքը։ – Կեցցե՜ թագավորը։ Այս ապշեցուցիչ տեսարանից շփոթված խեղճ Թոմը ցրված նայում էր շուրջը, և, ի վերջո, նրա հայացքը կանգ առավ ծնկաչոք իշխանուհիների, ապա լորդ Գերտֆորդի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր Կատեգորիա:Միապետություն Կատեգորիա:Ֆրանսերեն բառեր և արտահայտություններ
Միջերկրածովյան և Մերձավորարևելյան ճակատների ռազմական գործողություններ
Ռազմական գործողություններ Միջերկրածովյան և Մերձավոր Արևելյան գոտում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Մարտերը տեղի են ունեցել Միջերկրական ծովում, Բալկաններում, Մերձավոր Արևելքում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Իտալիայում և Հարավային Ֆրանսիայում։ Միջերկրական ծովը և Մերձավոր Արևելքը եղել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի գլխավոր ռազմական գործողությունների թատերաբեմերը ։ Ռազմական բախումերը տեղի են ունեցել Միջերկրական ծովի, Հյուսիսային Աֆրիկայի, Մերձավոր Արևելքի և Հարավային Եվրոպայի ծովային, ցամաքային և օդային ուղղությունները հսկելու համար։ Մարտերը սկսվել են 1940 թվականի հունիսի 10-ից, երբ ֆաշիստական Իտալիան մտել է պատերազմի մեջ՝ Գերմանիային աջակցելու համար մինչև 1945թ մայիսի 2-ը, երբ Առանցքի ուժերի գրեթե բոլոր ուժերը Իտալիայում հանձնվեցին։ Այդուհանդերձ, Հունաստանում շարունակվում էր պայքարը, որտեղ բրիտանական զինուժը ուղղված էր օգնելու հունական կառավարությանը՝ քաղաքացիական պատերազմի շրջանակներում։                                                                                                             Ֆաշիստական Իտալիան ձգտում էր ստեղծել նոր Հռոմեական կայսրություն։ Իտալական զորքեը ներխուժեցին Հունաստան և Հարավսլավիա, սակայն գերմանական զորքերի աջակցությամբ կարողացան գրավել այդ տարածքները։ Առանցքի և միութենական երկրների զինված ուժերը մասնակցել էին ամբողջ Հյուսիսային Աֆրիկայի ռազմական գործողություններին։ Երեք տարվա ռազմական գործողությունների արդյունքում Առանցքի երկրների ուժերը պարտվեցին Հյուսիսային Աֆրիկայում, իսկ առաջխաղացումը կասեցվեց։ Այնուհետև հակահիտլերյան համատեղ ուժերը ներխուժեցին Իտալիա, որի արդյունքում իտալացիները տապալեցին Բենիտո Մուսոլինիին և միացան դաշնակիցներին։ Երբ ռազմական իրավիճակը Հարավարևելյան Եվրոպայում փոխվեց, բրիտանական ուժերը վերադարձան Հունաստան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած թերևս ամենաերկար ռազմական գործողությունները հանգեցրին Իտալիայի կործանմանը և փոփոխության ենթարկեցին Գերմանիայի ռազմավարական իրավիճակը, որի արդյունքում Գերմանական դիվիզիաները ջախջախվեցին Իտալիայում և Աֆրիկայում։ Իսկ Գերմանական զորքերի կորուստը կազմում էր մոտ երկու միլիոն մարդ, Իտալիայինը՝ հարյուր յոթանասունյոթ հազար մարդ, բրիտանական զորքերինը՝ երեք հարյուր հազար։ Իսկ Ամերիկայի կորուստը կազմել էր հարյուր երեսուն երեք հազար մարդ։
Ներխուժում Եգիպտոս։ Առաջին ներխուժումը Հունաստան (1940 թվականի հունիս – 1941 թվականի մարտ)
1940 թվականի հունիսի 10-ին Գերմանական զորքերը գրոհեցին Ֆրանսիայի ուղղությամբ, Իտալիան էլ իր հերթին պատերազմ հայտարարեց Մեծ Բրիտանիային Ֆրանսիային։ Հունիսի 11-ին իտալական ավիացիան ձեռնարկեց առաջին գրոհը Մալթա կղզու ուղղությամբ, որտեղ գտնվում էր բրիտանական ռազմածովային մեծ բազզա։ Ֆրանսիայի կապիտուլացիայի ստորագրումից հետո առաջացել էր վտանգ՝. ֆրանսիական նավատորմի օգտագործումը Գերմանական և Իտալական զորքերի կողմից։ 1940 թվականի հունիսի 3-ին բրիտանական ուժերը հարվածներ հասցրեցին ֆրանսիական նավատորմի Ալժիրյան Մերս-Էլ-Քեբիր և այլ նավահանգիստների՝ զավթելով կամ խորտակելով ողջ ֆրանսիական ռազմական նավերը։                                                                                                                           1940 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Իտալական բանակը Լիբիայի տարածքից ներխուժեց Եգիպտոս, Ալքեսանդրիան և Սուեզի ջրանցքեները բռնազավթելու նպատակով։ Բայց շուտով նրանց առաջխաղացումը կասեցվեց։ Հոկտեմբերի 28-ին Ալբանիայի տարածքից Իտալիան ներխուժեց Հունաստան։ Սակայն հունական բանակը կանգներցրեց իտալացիների առաջխաղացումը, անցավ հակահարձակման և իտալացիներին ջախջախիչ հարված հասցրեց՝ դուրս մղելով նրանց Հունաստանից։ Հոկտեմբերի 11-ին անգլիացիները լուրջ պարտություն կրեցին Իտալական նավատորմից Տարանտո քաղաքի մոտակայքում։ Դեկտեմբերի 9-ին անգլիական զորքերը Եգիպտոսի ուղղությամբ անցան հարձակման, գրավելով ամբողջ Կիրենաիկան և 1941 թվականի փետրվարի սկզբին մտան Էլ-Ագեյլա շրջանը։ Այնուհետև անգլիացիները դադարեցրին իրենց առաջխաղացումը դեպի Հյուսիսային Աֆրիկա և սկսեցին զորքերը տեղափոխել Հունաստան ։
Հունաստանի և Հարավսլավիայի գրավումը։ Ճակատամարտեր Հյուիսիային Աֆրիկայում և Մերձավոր Արևելքում
1941 թվականի ապրիլի 6-ին Գերմանիայի, Հունգարիայի, Ռումինիայի և Բուլղարիայի միութենական զորքերը ներխուժեցին Հարավսլավիա և Հունաստան։ Ապրիլի 11-ին խորվաթ նացիստները հռչակեցին իրենց անկախությունն ու կոչ արեցին խորվաթներին լքել հարավսլավական բանակը։ Ապրիլի 13-ին ընկավ Բելգրադը։ Ապրիլի 18-ին Հարավսլավիան ստորագրեց իր կապիտուլացիայի ակտը և նրա բանակի երեք հարյուր հիսուն հազար զինվորներ գերի ընկան։ Ապրիլի 20-ին Հունաստանում իտալա-գերմանական զորքերը ջախջախեցին հունական բանակի հիմնական ուժերին։ Հետապնդելով մնացած փախչող ուժերին, գերմանական զորքերը արագ մտան Թերմոպիլե, կոտրեցին ավստրալիական միացյալ ուժերի դիմադրությունը և ապրիլի 24-ին տիրացան լեռնային անցումներին։ Ապրիլի 26-ին օդային դեսանտները գրավեցին Կորինյան ջրանցքի կամուրջին և ճանապարհ բացեցին դդեպի Պելեպոնես։ Ապրիլի 27-ին ընկավ Աթենքը։ Հունաստանը ստորագրեց իր կապիտուլացիան։ Միայն մոտ յոթանասուն հազար անգլիական, ավստրալիական և հունական զինվորներ կարողացան արագ տարհանվել Կրետե կղզի և Եգիպտոս։                                                       Հյուսիսային Աֆրիկայում ծանր վիակում գտվող իտալական ուժերը ստիպված էին օգնական զորքեր խնդրել Գերմանիայից։ Գերմանական կորպուսը գեներալ Էրվին Ռոմելի գլխավորությամբ ժամանում են Աֆրիկա։ Մարտի 31-ին նա անցնում է հարձակման և ապրիլի 15-ին դուրս է մղում անգլիացիներին Լիբիայից և մոտենում է Եգիպտոսի սահմաններին։ Անգլիացիները կորցրել էին մի շարք հենակետեր, պահպանելով միայն Տոբրուկ ամրոցը, որը պահպանում էր երկրի խորքերը տանող ճանապարհները՝ մինչև Նեղոս։ 1941 թվականի ապրիլի 18-ին բրիտանական զորքերը ներխուժում են Իրաքի տարածք։ Մեկուկեսամսյա համառ կռիվներից հետո Իրաքը կապիտուլացվում է մայիսի 30-ին։ Հունիսին բրիտանական զորքերը <<Պայքարող Ֆրանսիա>> ուժերի հետ համատեղ գրավում են Սիրիան և Լիբիանանը՝ ազատագրելով այն ֆաշիստական տիրապետությունից։ Իրանի կառավարությունը հրաժարվում է բրիտանական և սովետական զորքերին տեղակայել իր տարածքում և 1941 թվականի սեպտեմբերին ԽՍՀՄ-ն և Մեծ Բրիտանիան օկուպացնում են Իրանը։ Իրանի Ռեզա շահ Փահլավի փախչում է պետությունից։ Իրանը մտնում է հակահիտլերյան կոալիցիայի մեջ։                                                                                                     1941 թվականի ամռանը բրիտանական նավատորմը և ավիացիան լիրովին տիրապետում էին միջերկրածովյան օդային և ծովային ուղղություններին։ Օգտագործելով Մալթա կղզին որպես բազա, նրանք 1941 թվականի օգոստոսին խորտակեցին Իտալիայից դեպի Հյուսիսային Աֆրիկա ուղևորվող նավերի բեռների 33 տոկոսը, իսկ նոյեմբերին ավելի քան 70 տոկոսը։
Դաշնակիցների հաղթանակը Հյուսիսային Աֆրիկայում (1941 թվականի նոյեմբերից 1943 թվականի մայիս)
1941 թվականի նոյեմբերի 18-ին անգլիացիները Եգիպտոսի ուղղությամբ անցան գրոհի, հանեցին Տոբրուկի պաշարումը և 1942 թվականի սկզբին գրավեցին Կիրենաիկա քաղաքը։ 1942 թվականի հունվարի 21-ին Ռոմելիի զինուժը հանկարծակի հակահարված հասցրեց՝ ջախջախելով անգլիացիներին։ Իսկ փետրվարի 17-ին դուրս եկան Էլ Գազալայի սահմանը։ 1942 թվականի մայիսի 27-ին իտալացիները վերսկսեցին հարձակումները Եգիպտոսի վրա և հունիսի վերջին դուրս եկան Էլ Ալամեհյնի մերձակայքը, որն անմիջապես գտնվում էր Սուեզի ջրանցքի և Ալեքսանդրիայի մոտակայքում։ 1942 թվականի աշնանը անգլիական զինուժի վիճակը խիստ վատթարացավ, բայց խմբավորումների ուժեղացմում եղավ Եգիպտոսում և առավելություն սկսեցին ձեռք բերել օդում։
1942 թվականի հոկտեմբերի 23-ին բրիտանական ուժերը Բեռնարդ Լոու Մոնտգոմերիի գլխավորությամբ իտալա-գերմանական զորքերի դեմ անցան գրոհի և նոյեմբերի սկզբներին ճեղքեցին հակառակորդի պաշտպանությունը Էլ Ալամեհյնի շրջանում։ Նոյեմբերի 13-ին անգլիական զորքերը գրավում են Տոբրուկ, Էլ Ալամահեյն, Տրիպոլի քաղաքները, իսկ փետրվարի սկզբներին մոտենում են Թունիսի և Լիբանանի հյուսիսային սահմաններին։ 1942 թվականի նոյեմբերի 8-ին անգլո-ամերիկյան դիվիզիաները գեներալ Էյզենհաուերի հրամանատարությամբ սկսեցին դեսանտ իջեցնել Ալժիրում, Օրանում և Կասաբլանկայում։ Նոյեմբերի վերջին անգլո-ամերիկյան զորքերը գրավեցին Ալժիրը և Մարոկկոն, գրոհեցին Թունիսի ուղղությամբ, մոտեցան Թունիսի և Բիզերտա քաղաքների մատույցներին։ 1943 թվականի փետրվարին գերմանական ուժերը տանկային գրոհ ձեռնարկեցին ամերիկյան ուժերի դեմ՝ շարժվելով 150 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։ 1943 թվականի մարտի 21-ին անգլո-ամերիկյան ուժերը հարավից գրոհ սկսեցին Մարետ քաղաքի սահմանները, իսկ արևմուտքից՝ Մակնասի ուղղությամբ շեղքեցին իտալա-գերմանական պաշտպանությունը, որոնք ապրլիլ սկզբներին հետ էին քաշվել Թունիս։ 1943 թվականի մայիսի 13-ին Բոն թերակղզում գտնվող իտալա-գերմանական զորքերը, գտնվելով շրջափակման մեջ (մոտ 250 հազար)՝ հանձնվեցին։ Հյուսիսային Աֆրիկայի գրավումը դաշնակից զորքերի կողմից, կտրուկ վատթարացրեց ֆաշիստների առանց այդ էլ ծանր ռազմավարական դրությունը Միջերկրական ծովում։
Իտալական ընկերությունները (1943 թվականի մայիս-1945 թվականի մայիս)
1943 թվականի հուլիսի 10-ին անգլո-ամերիկյան զորքերը դեսանտ իջեցրին Սիցիլիա կղզում։ Ունենալով առավելություն օդում և ծովում, նրանք օգոստոսի կեսերին գրավեցին Սիցիլիա թերակղզին, իսկ սեպտեմբերի սկզբներին շարժվեցին դեպի Ապենինյան թերակղզի։ Իտալիայում հասունացել էր ֆաշիստական ռեժիմի տապալման շարժում։ Անգլո-ամերիկյան ուժերի հարվածների և հակաֆաշիստական շարժման ակտիվացումների արդյունքում Մուսալինիի կառավարությունը տապալվեց։ Նրան փոխարինեց Պիետրո Բադոլիոյի կառավարությունը։ Վերջինս սեպտեմբերի 3-ին ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հետ հաշտության պայմանագիր կնքեց։ 1943 թվականի նոյեմբերին անգլո-ամերիկյան դեսանտի Սալեռնոյում իջեցնելուց հետո գերմանական ղեկավարությունը իր ուժերը տեղափոխեց Հռոմ։ Միայն 1944 թվականի մայիսին դաշնակիցների զորքերը կարողացան ճեղքել գերմանացիների պաշտպանությունը Հռոմի հարավում և միացան Անցիո քաղաքում իջեցված դեսանտային զորքերին։ 1944 թվականի հունիսի 4-ին աընկավ Հռոմը։
Մինչև 1945 գարունը, պատերազմը Իտալիայում կրում էր դիրքային բնույթ։ Ռազմական գործողությունները տեղի էին ունենում գոթական հատվածներում։ Ապրիլի առաջին կեսին դաշնակից ուժերը կազմակերպեցին լայնածավալ և վճռորոշ գրոհ՝ Իտալիայի հյուսիսում։ Մի քանի մարտերից հետո գրավվեցին Բոլոնիա քաղաքը և հաղթահարեցին Պո գետի գետնանցումը։ Դաշնակից ուժերի հարվածից և ապստամբ ժողովրդի ներգործությունից հետո, ապրիլի վերջին, գրավվելով ամբողջ Հյուսիսային Իտալիան՝ գերմանական ուժերը սկսեցին նահանջել։
Վլադիմիր Ամբրոս
Վլադիմիր Ամբրոս (Vladimír Ambros, ), չեխ կոմպոզիտոր, դիրիժոր և երաժշտական մանկավարժ։
Կենսագրություն
Սովորել է իր հոր՝ Էզեկիել Ամբրոսի մոտ, Լեոշ Յանաչեկի աշակերտը և քաղաքային երաժշտական դպրոցի սան է, այնուհետև 1908-1910 թվականներին Բրնոյի երգեհոնային դպրոցում սովորոլ է նույն Յանաչեկի մոտ, որի հետ երկար ժամանակ պահպանել է ստեղծագործական կապը (Այդ թվում կատարելով իր առաջին ստեղծագործական քայլերը՝ որպես դաշնակահար)։ 1911 թվականին Հոհա Կոնսերվատորիայում ուսումնասիրել է կոնվենցիաներ Մայնի Ֆրանկֆուրտում Իվան Կնորայի մոտ։ Ամուսնանալով անգլուհու հետ, մեկնել է Լոնդոն և 1914-1921 թվականներին աշխատել է օպերային դիրիժոր, այդ թվում Կովենտ-Գարդեն օպերայում։ 1921 թվականին վերադարձել է Չեխիա, դասավանդել, ղեկավարել է խմբերգային կոլեկտիվներ, 1927-1938 թվականներին եղել է երաժշտական դպրոցի  տնօրեն Բրատիսլավայում։
Ստեղծագործական գործունեություն
Գրել է չորս օպերա, երեք սիմֆոնիա, մի քանի նվագախմբային սուիտ, մի շարք կամերային և վոկալ ստեղծագործություններ։ Վլադիմիր Ամբրոզայի մշակութային ժառանգության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում «Գողացված երջանկություն» (1924) օպերան, ստեղծված Իվան Ֆրանկոյի համանուն դրամայում. պրեմիերան կայացել է փետրվարի 19-ին 1925 թվականին Բրնոյի Ազգային թատրոնում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Չեխ դիրիժորներ Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Օգոստոսի 18
Օգոստոսի 18, տարվա 230-րդ (նահանջ տարիներին՝ 231-րդ) օրն է։
Մանվել Շմավոնյան
Մանվել Շմավոնյան (ծնվ․ 1960, Արտաշատ ) հայ տառաստեղծ, նկարիչ-ձևավորող։
Ծնվել է 1960 թվականին Արտաշատ քաղաքում։ Հանդիսանում է ոլորտը ներկայացնող աշխարհի առաջատար կազմակերպություններից մեկի՝ Paratype ընկերության աշխատակից։
2009 թվականին Գրանիշ մրցույթում Մանվել Շմավոնյանի ստեղծած Suzy տառատեսակը ստացել է Վերնագրային տառատեսակներ անվանակարգում երկրորդ մրցանակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տառաստեղծներ
(8880) 1993 FT33
(8880) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 19-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
(441) Բաթիլդե
(441) Բաթիլդե (Bathilde), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1898 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,805944 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5844 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0274 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Բաթիլդե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,6034 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1716,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209694 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,15° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է M դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս M Կատեգորիա:1898 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սոֆիա (փիլիսոփայություն)
Սոֆիա կամ գերիմաստություն (Софи́я, Прему́дрость - Σοφία «վարպետություն, գիտելիք, իմաստություն»; חכמה - խոխմա), հայեցակարգ հին և միջնադարյան փիլիսոփայության, հուդայականության, գնոստիցիզմի և քրիստոնեության մեջ, որն արտահայտում է իմաստության կամ անձնավորված (մարմնավորված) իմաստագույնի, խելացիության հատուկ գաղափար։
Նախափիլիսոփայական օգտագործման մեջ՝ ստեղծագործական ողջամիտ հմտություն (Հոմերոս); «գոյի իմացություն», «պատճառների և աղբյուրների» իմացություն (Արիստոտել)։ Արիստոտելը իմաստությունը հակադրում է փորձառությանը, ինչպես նաև զանզանում է այն դատողականությունից ։ Հուդայական կրոնական գաղափարներում տիեզերական, հաճախ իգական սեռի էակ, որը պարունակում է աշխարհի սկիզբն ու իդեալական նախատիպը. Տարայի անալոգը բուդդիզմում և Գրքի մայրը իսլամում։ Քրիստոնեության մեջ դա Ինքը Քրիստոսն է՝ մարմնացած Աստված-Խոսքը։ Այնուամենայնիվ, հուդայականության և կրոնական փիլիսոփայության մեջ այն երբեմն համարվում է որպես Աստծո անձնավորված իմաստություն։ Սոֆիայի՝ որպես «Աստծո իմաստության» պատկերացումը հատկապես զարգացել է Բյուզանդիայում և Ռուսիայում։
Սոֆիայի լատիներեն «Sapienza» անունը տրվել է 1888 թվականին հայտնաբերված (275) Սապիենցիա աստերոիդին։
Ստուգաբանություն
«Սոֆիա» տերմինը ծագել է Հին Հունաստանում՝ որպես իմաստության անվանում։ Հոմերոսի համար («Իլիական», XV 411-412) նա սերտորեն կապված է Աթենաս աստվածուհու անվան հետ՝ ընդգծելով շինարարության և կարգավորման, կերպարվեստի և արհեստագործության հատկանիշը։
Սոֆիան Հին Կտակարանում
Սոֆիայի (Իմաստության) կերպարը հայտնվում է Հին Կտակարանի որոշ հետագա գրքերում.
Իմաստությունը հայտնվում է որպես «ամեն ինչի գեղանկարիչ» (Իմաստ., 7:21), ինչպես նաև «Սուրբ Հոգի» (Իմ., 7:22) և որպես «Ամենակարողի փառքի արտահոսում» (Իմ., 7:25): Նա մասնակցել է մարդու ստեղծմանը (Իմ., 9:2) : Իմաստությունը դուրս է եկել «Բարձրյալի շուրթերից» (Սիրաք, 24:3) :
Աստվածաբանության մեջ Իմաստությունը Աստծո հետ իր առնչությամբ կարելի է համարել Նրա ստեղծարար կամ դեմիուրգիական, աշխարհաստեղծ կամքը։ Նա նկարագրվում է (Առ., 8:27-31) որպես «գեղանկարիչ», կառուցում է աշխարհը աստվածային արհեստի օրենքներով. Այս տիեզերածին Սոֆիա-«արվեստագետի» բնույթը լի է «խնդությամբ»։
Հուդդայական և ավելի ուշ գնոստիկական մտածողության մեջ (որտեղ կար նաև տառապող` «ընկած Սոֆիա» հասկացությունը - տե՛ս Աքամոթ,), Սոֆիան մոտ էր բիբլիական եբրայերեն՝ רשית [ռեշիտ] և  [ արխե] - երկու տերմիններն էլ նշանակում են «սկիզբ»` հիմք, սկիզբ, մայրական նախասկզբության գիրկ կամ արգանդ իմաստով։ Սոֆիայի առանձնահատկությունն ավանդաբար կանացիությանը վերագրվող պասիվությունն է, որը փոխկապակցված է մայրական բազմածնության հետ, նրա «խինդը», ինչպես նաև խորը կապը ոչ միայն տիեզերքի, այլև մարդկության (Առ., 8:31 և այլն) հետ, որին պաշտպան է կանգնում։ Եթե Աստծո հետ կապված Սոֆիան պասիվորն բեղմնավորող արգանդ է, «Աստծո փառքի հայելին», ապա աշխարհի նկատմամբ նա շինարար է, ով ստեղծում է աշխարհը, ինչպես ատաղձագործը կամ ճարտարապետը տուն է կառուցում որպես հարմարավետ և կանոնավոր աշխարհի պատկեր՝ պատերով պաշտպանված քաոսի անսահման տարածություններից. տունը աստվածաշնչյան իմաստության գլխավոր խորհրդանիշներից է (Առ., 9:1 և այլն) ։
Գնոստիցիզմում
Քրիստոնեության մեջ Սոֆիայի՝ որպես Աստծո և աշխարհի միջև միջնորդի մեկնաբանությունը սկիզբ է առնում անտիկ փիլիսոփա Վալենտինից (|| դար)։
Գնոստիկների շրջանում, մասնավորապես, Վալենտինի և Պտղոմեոսի (|| դար), Սոֆիան հայտնվում է որպես էոններից վերջինը՝ փակելով պլերոման ։ Նրան հատուկ դեր է տրվում գնոստիկական տիեզերագոնիայում. կրքոտ մղումով շտապելով ՆախաՀոր մոտ՝ Սոֆիան դրանով խախտում է պլերոմայի ամբողջականությունը և վտարվում է դրանից։ Ընկած Սոֆիայի բացասական հույզերը (սարսափ, տխրություն և այլն) առաջացնում են մատերիա (hylē) և հոգի (psychē), և նա ինքը ծնում է Դեմիուրգին, Ով դրանցից ստեղծում է նյութական աշխարհը։ Դեմիուրգից գաղտնի՝ Սոֆիան «խառնում» է այդ ստեղծած աշխարհին իրեն բնորոշ, բայց ոչ Նրան/Դեմիրուգին բնորոշ պնևմա (ոգի). Այսպիսով, հենց նա է «պատասխանատու» աշխարհի «հոգևոր սկզբի» հայտնվելու համար ։
Վալենտինականության մեջ տարբերակվում են «ավագ Սոֆիան», որը, չնայած իր անկմանը, մնում է պլերոմայում` Աստծո ստեղծած «սահմանի» շնորհիվ, և Սոֆիա-Ախամոտի՝ «ընկած Սոֆիայի» անձև էմանացիայի միջև, որը նմանեցվում է վիժման և պլերոմայից վտարվածի ։ Քրիստոսը (գործելով գնոստիկների մեջ որպես հավերժական հոգևոր գոյ) Սոֆիա-Ախամոտին տալիս է ձև, որից հետո նա, հետևելով նույն օրինակին, փորձում է ձևակերպել կեղության մտավոր-մարմնային մակարդակ և ստեղծում է Դեմիուրգին, այդպիսով իր հերթին դառնում է Նյութական աշխարհի ստեղծող ։
Քրիստոնեությունում
Վլադիմիր սարկավագ Վասիլիկը այն հարցին, թե ինչպես հասկանալ Սոֆիա Աստծո իմաստությունը, ուղղակիորեն պատասխանում է. «Սուրբ Սոֆիա Աստծո Իմաստությունը Քրիստոսն է, Աստծո գերիմաստությունը և Աստծո զորությունը։ Իսկ Կոստանդնուպոլսի Սուրբ Սոֆիայի տաճարը, ներկայիս Այա Սոֆիան, որը կառուցել է Հուստինիանոս կայսրը, Նիկա ապստամբության սարսափելի հրդեհից հետո, կառուցվել է 532-536 թվականներին. սա Աստծո մարմնացած Իմաստության տաճարն է, սա Քրիստոսի տաճարն է, քանի որ Քրիստոսը Հոր Խոսքն է, Հոր Միտքը, Հոր Գերիմաստությունը։ Իսկ դուք գիտե՞ք, թե ինչ տոն էր Սուրբ Սոֆիայում, երբ նշվում էր տաճարի հովանավորության օրը, Սուրբ Ծնունդը» ։ Սա արտացոլված է նաև եկեղեցական օրհներգության մեջ, օրինակ՝ Սոֆիա Աստծո Իմաստության պատկերակի առջև աղոթքում և շարականում, կանոնում ։
Եռահամակցված կանոնի 7-րդ ձոնում խոսում է Իմաստության հիպոստաս լինելու մասին. «Լցրե՛ք Աստծո իմաստությամբ և զորությամբ, Ամենաբարձրյալի հիպոստասական իմաստությունը»: Սիմեոն Մետաֆրաստեսի Քրիստոսին ուղղված Սուրբ Հաղորդության հաջորդող 3-րդ աղոթքում, Նա ուղղակիորեն կոչվում է «Աստծո գերիմաստություն» ։
Ռուսական հողի վրա 15-16-րդ դարերում ձևավորվում էր Սոֆիայի հարուստ պատկերագրությունը։ Սոֆիան հրեշտակի տեսք ունի. նրա դեմքն ու ձեռքերը կրակոտ գույնի են, մեջքի հետևում՝ երկու թևեր։ Նա հագած է արքայական հանդերձ (դալմատիկ, բարմա), գլխին ոսկե պսակ է։ Նրա կողքին կանգնած են աղոթող Մարիամ Աստվածածինը և Հովհաննես Մկրտչը (ինչպես Քրիստոսը «դեիսուս» պատկերագրության մեջ)։ Հետին պլանում` գլխավերևում, մարմնի կեսով` Նրան օրհող Քրիստոսի պատկերն է:
Սոֆիա Աստծո Իմաստության պատկերակի պատկերագրությունը` ըստ սարկավագ Վլադիմիր Վասիլիկի, «… բավականին ուշ պատկերագրություն է, ոչ շուտ, քան 14-րդ դար… Սա դասական տեսակետ է դեիսուսի. մի կողմից տեսնում ես Աստվածամորը, մյուս կողմից՝ Հովհաննես Մկրտչին։ Այսպիսով, ով պետք է լինի մեջտեղում։ Հիսուս Քրիստոսը, Ով Աստծո Իմաստությունն է և Աստծո զորությունը։ Եվ, համապատասխանաբար, սա Քրիստոսն է, սա Լոգոս է (Աստծո Խոսք, Ատծո Որդի) Մարմնացումից առաջ` Քրիստոսը մարմնացումից առաջ։ Եվ պատահական չէ, որ Աստվածամայրն այստեղ կանգնած է Քրիստոսի պատկերով, որն Իր արգանդում է։ Եվ վերևում, կրկին, Քրիստոսը պատկերված է որպես մարմնացման կարող։ Հետևաբար, հայր Պավել Ֆլորենսկու ցանկացած շահարկում չորրորդ մարմնավորման թեմայով այստեղ անիմաստ և ավելորդ են։ Եվ, համապատասխանաբար, այդ գլուխը՝ «Ճշմարտության սյուն և հիմք» աշխատությունում, հերետիկոսական է ։
Սոֆիայի անձնական կերպարը, ինչպես բյուզանդական-ռուսական, այնպես էլ կաթոլիկ ավանդույթներում, աստիճանաբար մոտենում է Մարիամ Աստվածածնի կերպարին որպես լուսավորված արարածի, որում այն դառնում է «սոֆիական», ազնվացվում է ողջ տիեզերքը։ Սա արտացոլված է նաև օրհներգության մեջ, օրինակ՝ կոնդակում ։ Քրիստոնեական հագիոգրաֆիկ ավանդույթում «Սոֆիա» անունը տրվում է նաև նահատակին, որը գլխատվեց Հռոմում, 2-րդ դարում, իր դուստրերի (Հավատ, Հույս և Սեր) հետ միասին (անունները խորհրդանշական են՝ «Իմաստությունը»՝ որպես երեք «թեոլոգիական առաքինությունների » մայր)։
Քրիստոնեական փիլիսոփայության և աստվածաբանության որոշ ներկայացուցիչներ Սոֆիային համարում էին որպես անձ։ Օրիգենեսն այն նկարագրում է որպես թեև «տարբեր մտքերի անմարմին էակ, որն ընդգրկում է ամբողջ աշխարհի լոգոսները», բայց միևնույն ժամանակ որպես «շնչավոր և, կարծես, կենդանի»։ Վաղ քրիստոնեության մեջ Սոֆիայի գաղափարը նմանեցվում էր Քրիստոս-Լոգոսին (Հիսուսը որպես «Աստծո զորություն և Աստծո իմաստություն» 1Կոր 1:24), այնուհետև Երրորդության երրորդ հիպոստասին՝ Սուրբ Հոգուն:
Լատինական քրիստոնեական գրականության մեջ «Սոֆիա» տերմինը փոխարինվում է առեղծվածային կերպով հասկացված «Եկեղեցի» գրեթե հոմանիշ նշանակմամբ, և, հետևաբար, կաթոլիկ ավանդույթը գրեթե չունի «սոֆիոլոգիայի» հասկացություն։ Այլ բան է Բյուզանդիայում, որտեղ Սոֆիայի կերպարի զարգացումը` որպես աստվածապետական սկզբունքի խորհրդանիշ, մեծ նշանակություն ուներ, և Ռուսիայում, որտեղ քրիստոնեությունը եկել է Սոֆիայի նշանի ներքո (Մետրոպոլիտ Իլարիոնը նկարագրում է Ռուսիայի մկրտությունը որպես «Աստծո Իմաստության» ժամանումը, այսինքն՝ Սոֆիայի. Սոֆիային են նվիրված 11-րդ դարում կառուցված երեք հիմնական ուղղափառ եկեղեցիները Արևելյան Եվրոպայի իշխանություններում՝ Կիևում, Նովգորոդում և Պոլոցկում)։
Սոֆիան արևմտյան ավանդույթում
Արևմուտքում միայն գերմանական միստիկան է հատուկ վերաբերում Սոֆիայի խորհրդանիշին՝ ի դեմս Հենրիխ Սուզոյի, այնուհետև Յա. Բյոմեի, ավելի ուշ՝ պիետիզմը (Գ. Առնոլդ)։ Գյոթեն Սոֆիայի խորհրդանիշը վերցրել է գերմանական միստիցիզմից, բայց ի տարբերություն Բյոմեի, նաև հեթանոսության նկատմամբ խիստ կողմնակալությամբ՝ ընդգծել է Նրա մայրական հատկանիշները. Ֆաուստը, չբավարարվելով զուտ ինտելեկտուալիզմով և լինելով ներքին խորը միայնության մեջ, փրկություն է գտնում գալով դեպի Ս. («հավերժական կանացիություն»)՝ հոգևոր և մարմնական բնություն, որում վերացվում են հակասությունները և մարդկային հաղորդակցության խոչընդոտները։ Միևնույն ժամանակ, Սոֆիան խորհրդանշում է կեցության համաշխարհային չափը։ Ֆաուստը, տապալելով հնացած միջնադարյան չափը և հասնելով տեխնիկական ակտիվության, հայտնվում է ընդհանրապես չափը կորցնելու վտանգի տակ, և Գյոթեն շտապում է նրան ուղղել դեպի ազատ և ողջամիտ չափ՝ դեպի Սոֆիա։
Սոֆիայի կերպարն ընկալում է նաև Նովալիսը։ Բայց շարունակում է զարգացնել նաև նոր եվրոպական ինդիվիդուալիզմի «հակասոֆիկ» հնարավորությունները (կործանարար «հակաՍոֆիայի» պատկերները Ռ. Վագների երաժշտական դրամաներում՝ Բրունհիլդա, Տրիստան և Իզոլդա, Պարսիֆալ օպերայում` Կունդրի)։
Սոֆիան ռուսական փիլիսոփայությունում
Սոֆիական գաղափարները Ռուսաստանում 20-րդ դարի սկզբին մշակել են փիլիսոփա Վլադիմիր Սոլովյովը, քահանաներ Պավել Ֆլորենսկին և Սերգեյ Բուլգակովը և այլք։
Վլ. Սոլովյովի Սոֆիան «... ճշմարիտ միասնությունն է՝ չհակադրելով իրեն բազմակարծությանը, չբացառելով այն, բայց ... ամեն ինչ պարունակում է իրենում», ինչը հանգեցնում է ունիվերսալիստական ուտոպիայի, որտեղ հակաթեզի հակադիր սկզբունքներից և ոչ մեկը (իշխանություն և ազատություն, ավանդույթ և առաջընթաց և այլն) ենթակա չէ վերացման, բայց ամեն ինչին պետք է ցույց տալ իր «իրական» տեղն ազատ միասնության մեջ (նման նեոթոմիզմի գաղափարներին)։ Սոլովյովի նախաձեռնությունը վերցվել է, այսպես կոչված, «Ռուսական ռենեսանսի» ներկայացուցիչներ կողմից։ Ֆլորենսկին, ով նշանակալի ներդրում է ունեցել Սոֆիայի կերպարի պատմության գիտական ուսումնասիրության մեջ (պատմափիլիսոփայական և պատկերագրական էքսկուրսներ), Սոֆիայում տեսնում է «աշխարհի իդեալական անհատականությունը», Աստվածության մտքի «հոգեկան բովանդակությունը», իմաստությունը՝ որպես մաքրաբարոյություն, անարատություն, որը պահպանում է աշխարհի ամբողջականությունը, «արդիական անսահմանությունը» ։
Գաղափարների այս շրջանակի համակարգված զարգացումն իրականացրեց Ս. Բուլգակովը, ով ընդգծեց Սոֆիայի նկատմամբ «...բացարձակ և հարաբերական, հավերժական և ժամանակավոր, աստվածային և արարիչ» հակաթեզների անընդունելիությունը ։ Սոֆիայի հայեցակարգի շուրջ են նաև Նիկոլայ Լոսսկիի, Սեմյոն Ֆրանկի միտքը իր «պանենթեիզմով» և այլն։
Չնայած վերը նշված մտածողներից ոմանք Եկեղեցու հոգևորականներ էին, սոֆիոլոգիան երբեք չի ընդունվել որպես ուղղափառ աստվածաբանության ճանաչված ճյուղ։
Քահանայապետ Սերգեյ Բուլգակովի ուսմունքը դատապարտվել է Մոսկվայի պատրիարքության 1935 թվականի սեպտեմբերի 7-ի թիվ 1651 հրամանագրով։ Հրամանագիրը ստորագրել են Պատրիարքական փոխանորդ Միտրոպոլիտ Սերգիուսը (Ստրագորոդսկին), տասը եպիսկոպոսները և Մոսկվայի պատրիարքության ղեկավարը` վարդապետ Ալեքսանդր Լեբեդևը ։
1935 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Մոսկվայի պատրիարքությունից անկախ, արտասահմանյան ռուսական եկեղեցու եպիսկոպոսների խորհուրդը դատապարտեց սոֆիոլոգիան որպես հերետիկոսություն ։ Սուրբ Սերաֆիմը (Սոբոլև) մի քանի աշխատություններ է նվիրել սոֆիոլոգիայի հերքմանը ։
Ժամանակակից հնգամարտը 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում
2016 թ. Ամառային օլիմպիական խաղերում ժամանակակից հնգամարտի մրցումներն անցկացվել են օգոստոսի 19-ից 20-ը։ Մարզիկները խաղարկում էին մեդալների 2 հավաքածու։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից հնգամարտը ամառային օլիմպիական խաղերում Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016
«Խաղաղության աղբյուր» ռազմագործողություն
«Խաղաղության աղբյուր» գործողություն (Barış Pınarı Harekâtı), Թուրքիայի զինված ուժերի և Սիրիայի հյուսիսում ձևավորված սիրիական զինված ընդդիմության ռազմական գործողությունը։ Գործողության մեկնարկի մասին պաշտոնական հայտարարությունը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հոկտեմբերի 9-ին   ։
Գործողության ընթացք
Հոկտեմբերի 13-ին թուրքական բանակը գրավեց սիրիական Թել Աբյադ քաղաքը։