cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իսրայել
ԶԼՄ
2017 թվականին «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպությունն իր հաշվետվության մեջ նշել է, որ իսրայելցի լրագրողներն օգտվում են Մերձավոր Արևելքում հազվադեպ հանդիպող իրենց կարծիքն ազատ արտահայտելու հնարավորությունից ։ 2005 թվականին այս նույն կազմակերպությունն իսրայելական ԶԼՄ-ներին նկարագրել է որպես «ուժեղ և անկախ»՝ այդուհանդերձ համաշխարհային ԶԼՄ-ների անկախության իրենց ցանկում Իսրայելին դնելով 67-րդ հորիզոնականում։ Հիմնական նկատառումը կապված էր ԶԼՄ-ների գործունեության մեջ ռազմական գերատեսչության միջամտության հետ՝ հատկապես բռնազավթված տարածքներում ։
Կերպարվեստ և ճարտարապետություն
Էրեց Իսրայելի հրեական բնակչության շրջանում կերպարվեստի զարգացման համար կարևոր քայլ էր 1906 թվականին Երուսաղեմում Բեցալելի անվան արվեստի և դիզայնի ակադեմիայի բացումը ։ Ճարտարապետության մեջ սկզբնական շրջանում հիմնականում կրկնօրինակում էին արևելյան և միջնադարյան ոճերը, սակայն հետագայում սկսեցին օգտագործել ժամանակակից արևմտյան ճարտարապետական դպրոցների փորձը, այդ թվում՝միջազգային ոճը և ֆունկցիոնալիզմը։ Այս ոճերով են կառուցվել Թել Ավիվի գլխավոր կառույցը և Հայֆայի Տեխնիոնը։ Իսրայելի հիմնադրումից հետո այնտեղ աշխատել են այնպիսի հայտնի արտասահմանյան ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Օսկար Նիմեյերը (Հայֆայի համալսարանի գլխավոր կորպուսը) և Ֆիլիպ Ջոնսոնը։ 20-րդ դարի վերջին Իսրայելի ճարտարապետության վրա նշանակալի հետք են թողել պոստմոդեռնիստ Մոշե Սաֆդին և Դավիդ Ռեզնիկը ։
1934 թվականին Էրեց Իսրայելում ստեղծվել է Գեղանկարիչների և քանդակագործների ասոցիացիան (հետագայում՝ Իսրայելի նկարիչների միություն)։ Գեղարվեստական կրթություն, բացի Բեցալելի ակադեմիայից, տալիս են նաև Թել Ավիվի և Բեեր Շևայի ուսումնարանները, իսկ որակավորված ճարտարապետների պատրաստում է հիմնականում Հայֆայի Տեխնիոնը ։
Թանգարաններ
Երուսաղեմում գտնվող Իսրայելի թանգարանը երկրի ամենակարևոր մշակութային հաստատություններից մեկն է, որտեղ պահվում են Կումրանի ձեռագրերը , ինչպես նաև հրեական ծիսական արվեստի ու եվրոպական մշակույթի ցուցանմուշներ ։ Իսրայելի Հոլոքոստի ազգային թանգարանը՝ Յադ Վաշեմը, Հոլոքոստի վերաբերյալ ամբողջ ինֆորմացիայի կենտրոնական արխիվն է աշխարհում ։ Սփյուռքի թանգարան - Հրեա ժողովրդի թանգարանը, որը գտնվում է Թել Ավիվի համալսարանի կամպուսում, ինտերակտիվ թանգարան է՝ նվիրված ամբողջ աշխարհում հրեական համայնքների պատմությանը ։ Բացի մեծ քաղաքներում խոշոր թանգարաններից, մի շարք փոքր քաղաքներում և կիբուցներում կան բարձրորակ արվեստի կենտրոններ։ Էին Հարոդ Մուհադ կիբուցի Միշկան արվեստի թանգարանը երկրի հյուսիսում գտնվող ամենամեծ արվեստի թանգարանն է ։
Իսրայելը մեկ բնակչին բաժին ընկնող թանգարանների թվով աշխարհում ամենաշատ թանգարաններն ունի ։ Որոշ թանգարաններ նվիրված են իսլամական մշակույթին, որոնցից են Ռոքֆելերի թանգարանը և Իսլամական արվեստի թանգարանը՝ երկուսն էլ Երուսաղեմում։ Ռոքֆելերի թանգարանում պահվում են Օսմանյան կայսրության և Միջին Արևելքի պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների հնագիտական գտածոներ։ Այստեղ է գտնվում նաև առաջին հոմինիդի գանգը, որը գտել են Արևմտյան Ասիայում. ցուցադրվում է Իսրայելի թանգարանում ։
Խոհանոց
Իսրայելական խոհանոցը ներառում է ինչպես տեղական ուտեստներ, այնպես էլ սփյուռքից «բերված» հրեական խոհանոցի այլ ուտեստներ։ 1948 թվականին պետության հիմնադրումից ի վեր և հատկապես 1970-ական թվականների վերջից զարգացել է իսրայելական ֆյուժն խոհանոցը ։ Իսրայելական խոհանոցը շարունակաբար վերցրել և իրեն է հարմարեցրել տարրեր միզրահի, սեֆարդի և աշքենազ խոհանոցներից։ Այն ներառում է լևանտական, արաբական, միջինարևելյան և միջերկրական խոհանոցի ավանդական կերակուրներ, ինչպիսիք են ֆալաֆելը, հումուսը, շակշուկան, կուսկուսը և զաթարը։ Իսրայելում տարածված է նաև շնիցելը, պիցցան, համբուրգերը, ֆրին, բրինձը և աղցանները։
Իսրայելահրեական բնակչության գրեթե կեսը հավաստիացնում է, որ տանը պահպանում է կաշերային սնունդը ։ 1960-ական թվականներին հազվադեպ հանդիպող կաշերային ռեստորանները 2015 թվականին արդեն կազմում էին ընդհանուր ռեստորանների գրեթե մեկ քառորդը ։ Հյուրանոցների ռեստորանները հիմնականում մատուցում են կաշերային սնունդ ։ Ոչ կաշերային սննդի շուկան սովորաբար փոքր էր, սակայն զգալիորեն և արագ աճեց, երբ 1990-ական թվականներին հետխորհրդային երկրներից ներգաղթյալների հոսք սկսվեց ։ Ոչ կաշերային ձկան, ճագարների և ջայլամների հետ միասին խոզի միսը հաճախ են Իսրայելում անվանում «սպիտակ միս». դրանք բուծվում և սպառվում են, թեև արգելված են թե՛ հուդդայականության, թե՛ իսլամի օրենքներով ։
Սպորտ
Ամենահայտնի սպորտաձևերն Իսրայելում ֆուտբոլն է և բասկետբոլը ։ Իսրայելի պրեմիեր լիգան երկրի բարձրագույն ֆուտբոլային առաջնությունն է, իսկ Իսրայելի բասկետբոլի պրեմիեր լիգան՝ բասկետբոլի բարձրագույն առաջնությունն է ։ Հայֆայի Մաքքաբին, Թել Ավիվի Մաքքաբին, Հապոելը և Բեյթարը խոշոր ֆուտբոլային ակումբներն են։ Թել Ավիվի Մաքքաբին, Հայֆայի Մաքքաբին և Հապոելը հանդես են եկել ՈՒԵՖԱ-ի չեմպիոնների լիգայում, իսկ Հապոելը հասել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի կիսաեզրափակիչ։ 1964 թվականին Իսրայելը հյուրընկալել և հաղթել է Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթը։ 1970 թվականին Իսրայելի ֆուտբոլի ազգային հավաքականն անցել է ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլը. դա այն եզակի դեպքն է, երբ թիմը մասնակցել է Աշխարհի գավաթին։ 1974 թվականին Թեհրանում կայացած Ասիայի առաջնությունը վերջին Ասիական խաղերն էին, որին մասնակցել է Իսրայելը. արաբական երկրները հրաժարվում էին մրցել Իսրայելի հետ։ Իսրայելը հեռացվել է 1978 թվականի Ասիական խաղերից և դրանից հետո չի մասնակցել Ասիական սպորտի որևէ միջոցառման ։ 1994 թվականին ՈՒԵՖԱ-ն համաձայնվեց ընդունել Իսրայելին և վերջինիս ֆուտբոլային թիմերն այժմ հանդես են գալիս Եվրոպայում։ Թել Ավիվի Մաքքաբի բասկետբոլի հավաքականը վեց անգամ հաղթել է Եվրոպայի առաջնությունում ։ 2016 թվականին երկիրն ընտրվել է որպես Եվրոբասկետ 2017-ի անցկացման վայր։
Իսրայելն Օլիմպիական խաղերում նվաճել է ինը մեդալ. առաջինը եղել է 1992 թվականին։ Ոսկե մեդալ է նվաճել նաև 2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում ՝ վինդսերֆինգի մրցումներում։ Պարաօլիմպիկ խաղերում Իսրայելը նվաճել է 100 ոսկե մեդալ և ընդհանուր մեդալների քանակով զբաղեցնում է 20-րդ հորիզոնականը։ Մաքքաբիական խաղերի, որոնք Օլիմպիական խաղերի ոճի միջոցառում է հրեա և իսրայելցի մարզիկների համար, բացումը եղավ 1930-ականներին և կազմակերպվում է չորս տարին մեկ անգամ ։ Իսրայելի թենիսի չեմպիոն Շահար Պեերը 2011 թվականի հունվարի 31-ին զբաղեցրել է 11-րդ հորիզոնականն աշխարհում ։ Կրավ մագա ձեռնամարտը, որը մշակել են հրեական գետտոների պաշտպանները Եվրոպայում ֆաշիզմի դեմ պայքարի ժամանակ, այժմ կիրառվում է Իսրայելի անվտանգության ուժերի և ոստիկանության կողմից։ Դրա արդյունավետությունն ու ինքնապաշտպանության նկատմամբ պրակտիկ մոտեցումը համընդհանուր հիացմունք և ճանաչում են ստացել ամբողջ աշխարհում ։
Շախմատ
Շախմատն առաջատար սպորտ է Իսրայելում և տարբեր տարիքի մարդիկ են զբաղվում շախմատով։ Իսրայելցի գրոսմայստերները շատ են, իսկ իսրայելցի շախմատ խաղացողները հաղթել են մի շարք երիտասարդական համաշխարհային առաջնություններում ։ Իսրայելում ամեն տարի կազմակերպվում է միջազգային առաջնություն, իսկ 2005 թվականին այստեղ կայացավ Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությունը։ Կրթության նախարարությունը և Շախմատի համաշխարհային ֆեդերացիան համաձայնության եկան, որպեսզի Իսրայելի դպրոցներում դասավանդվի շախմատ, և առարկան ներառվեց մի քանի դպրոցի ուսումնական պլաններում ։ Բեեր Շևա քաղաքը դարձել է շախմատի ազգային կենտրոն. նույնիսկ քաղաքի մանկապարտեզներում է դասավանդվում շախմատ։ Մասամբ նաև Խորհրդային Միությունից ներգաղթյալների շնորհիվ այստեղ բնակվում են մեծ թվով գրոսմայստերներ ։ 2008 թվականի Շախմատի օլիմպիադայում Իսրայելի շախմատի թիմը նվաճել է արծաթե և բրոնզե մեդալ՝ 2010 թվականի օլիմպիադայում 148 թիմերի մեջ զբաղեցնելով երրորդ հորիզոնականը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայել Կատեգորիա:1948 հիմնադրումներ Ասիայում Կատեգորիա:Արաբախոս երկրներ Կատեգորիա:Ասիայի երկրներ Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական Կատեգորիա:1948 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Միջերկրածովյան միության անդամներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Միջին Արևելքի երկրներ Կատեգորիա:Լևանտ Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի երկրներ Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի երկրներ Կատեգորիա:Պաղեստին Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Խաչատուր Գասպարյան
Խաչատուր Վլադիմիրի Գասպարյան (ապրիլի 14, 1963, Հայաստան, Վանաձոր), հայ հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ ։ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի բժշկական հոգեբանության ամբիոնի վարիչ։ 2015 թվականին՝ ՀՀ ՊՆ նախարարի հրամանագրով պարգևատրվել է «Վազգեն Սարգսյան» մեդալով ։
Կենսագրություն
Խաչատուր Գասպարյանը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 14-ին Վանաձորում։ 1970-1980 թվականներին սովորել է Վանաձորի թիվ 12 միջնակարգ դպրոցում։ 1982 թվականին ընդունվել և 1987 թվականին ավարտել է Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1990-1991 թվականներին ուսանել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում։
1991-1994թթ․ աշխատել է Վանաձորի «Արալեզ» մանկական կենտրոնում,
1991թ. հետդիպլոմային ուսուցում Լոնդոնի Թավիսթոք կլինիկայում,
1995 թ. հատուկ դասընթացներ Օքսֆորդի համալսարանի Փախստականների տրավմայի ուսումնասիրության կենտրոնում, Թագուհի Ելիզավետայի համալիրում
1999թ. վերապատրաստվել է բժշկական և դատական հոգեբանություն մասնագիտությամբ Մոսկվայի Սերբսկու անվան Իրավաբանական և սոցիալական հոգեբուժության կենտրոնում
1994-1996 թթ. Ստեփանակերտի մանկական հոգեբանական կենտրոնի հիմնադիր, գլխավոր հոգեբան,
1996-2004 թթ. Երևանի պետական բժշկական համալսարանի հոգեբուժության և բժշկական հոգեբանության ամբիոնի կուրսի ղեկավար,
2001-2004 թթ. Երևանի մանկապատանեկան հոգեկան առողջության ծառայության կլինիկական տնօրեն,
2004-2005 թթ. Կոլումբիայի համալասարանի, Նյու-Յորքի պետական հոգեբուժական ինստիտուտի գիտաշխատող / ընտրվել է Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանի կողմից իրականացվող սեպտեմբերի 11-ին առնչվող գիտական ուսումնասիրության թիմի անդամ և մեկ տարի անցկացրել է հետազոտական թիմի հետ որպես հոգեբան-փորձագետ/,
2005 -2007 թթ. ԵՊԲՀ հոգեբուժության և բժշկական հոգեբանության ամբիոնի կուրսի ղեկավար,
2013թ-ից առ այսօր Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի հրավիրված դասախոս,
2010թ-ից առ այսօր Հայաստանի պետական կառավարման ակադեմիայի հրավիրված դասախոս,
2009թ-ից առ այսօր «Ինթրա» հոգեկան առողջության կենտրոնի գլխավոր հոգեբան,
2007թ-ից առ այսօր  ԵՊԲՀ բժշկական հոգեբանության ամբիոնի վարիչ։
Գիտական գործունեություն
2005 թ. Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Տարիքային-հոգեբանական առանձնահատկությունները դժվարին կենսական իրավիճակներում» /երկրաշարժի և ԼՂՀ պատերազմի օրինակներով/ թեմայով՝ ստանալով հոգեբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
Պարգևներ
2015 թ. ՀՀ ՊՆ-ից Վազգեն Սարգսյանի անվ. գերատեսչական մեդալ
Մասնագիտական գործունեություն
Դասախոսություններով հանդես է եկել Անգլիայում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում, Արգենտինայում, Ռուսաստանում, Հունգարիայում և այլն։
Անդամակցում է 10 ավելի միջազգային և տեղական մասնագիտական կազմակերպությունների։
1996 թ. Տրավմային սթրեսի ուսումնասիրության եվրոպական ընկերության անդամ  Group of Protection of Adolescents / Protecting Children and Adolescent in Emergency,  Rights of the children under the emergency (since 1999); ՄԱԿ-ի Էքսպերտ հոգեբան,
1997թ. Հայաստանի մանկական հոգեբույժների և հոգեբանների ընկերության հիմնադիր անդամ, փոխնախագահ,
1999թ. Եվրոպական հոգեբուժական ասոցիացիայի անդամ,
2000 թ. ԼՂՀ Հոգեկան առողջության ծրագրի ուսուցման բաժնի ղեկավար, Բժիշկներ առանց սահմանի, MSF –Belgium,
2007թ.- Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի պատասխանատու քարտուղար,
2009-2013թթ. Հ1 հեռուստատեսության, Ց. Պասկալևայի «Ճառագայթ» հեղինակային հաղորդաշարի խորհրդատու-հոգեբան,
2010թ․-ից առ այսօր «Հոգեկան առողջության հայկական հանդես» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
2010 թ.–առ այսօր «Առողջապահություն» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ, հոգեբանի անկյուն խորագրի հեղինակ,
2012 թ.- ՀՀ ՊՆ առընթեր հասարակական խորհրդի, ՀՀ ՊՆ առընթեր զորակոչային բողոքարկման հանձնաժողովի անդամ։
«Բժշկական հոգեբանության» հայերենով առաջին ուսումնական ձեռնարկի հեղիակ է, 12 ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկների, ավելի քան 80 գիտական հոդվածների, որոնք տպագրվել են տարբեր երկրներում։
2013-14թթ Հայոց ցեղասպանության տրավմայի վերաբերյալ դասախոսություններով հանդես է եկել.
ա/ ԱՄՆում տեղի ունեցած 11րդ Հայկական բժշկական միջազգային կոնգրեսում,
բ/ ՀՀ ՊՆ Խ. Գասպարյանի նախագահությամբ կազմակերպած ՞Ռազմական հոգեբանության հիմախնդիրները՞ գիտաժողովի շրջանակներում,
դ/ ԵՊՀ հոգեբանության ֆակուլտետի կողմից Երևանում կազմակերպած միջազգային գիտաժողովին,
դ/ Հոլոքոստի և հայկական ցեղասպանությանը նվիրված համաշխարհային կոնգրեսում, Լոս Անջելես, ԱՄՆ։
Անձնական տվյալներ
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ
Օկտավիայի սյունասրահ
Օկտավիայի սյունասրահ, անտիկ կառույցի ավերակներ Հռոմում: Շինությունը կառուցվել է Օգոստոսի օրոք Ք.ա. 33-23 թվականներին Մետելլի սյունասրահի տեղում, որը կառուցել էր Ցեցիլիուս Մակեդոնացին Ք.ա. 131 թվականին և նվիրել կայսեր քրոջը՝ Օկտավիային։ Կառույցն իրենից ներկայացնում էր ուղղանկյուն հրապարակ՝ 118 մ. լայնությամբ, ցածր ամբիոնի վրա, շրջապատված էր կրկնակի գրանիտե սյունաշարով և զարդարված էր մարմարով ու բազմաթիվ արձաններով։ Դրանցից էին Լիսիպոսի հեծյալների 34 բրոնզե արձանները, որոնք ներկայացնում էին Ալեքսանդր Մակեդոնացուն և իր զորապետներին։ Օկտավիայի սյունասրահը տուժել է 80 թվականի հրդեհից և վերականգնվել է Դոմիցիանոսի օրոք : Սյունասրահն ներառում էր Յուպիտեր Ստատորի և Յունոնա Ռեգինայի տաճարները, գրադարանը և Օկտավիայի կուրիան: 10-րդ դարում սյունասրահն ու Մարցելլա թատրոնը դարձել են կրպակներ և արհեստանոցներ, ինչպես նաև սյունասրահում էր գտնվում ձկան շուկան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Կողագիծ
Կողագիծ, մաշկային զգայական մասնագիտացված օրգաններ, կանոնավոր դասավորված են կլորաբերանների, ձկների, թրթուրների, որոշ հասուն երկկենցաղների (ժամանակակից և բրածո) գլխում և մարմնի կողքերում։ Դրանց օգնությամբ կենդանիներն ընկալում են ջրի տատանումները, խորությունը, հոսանքի ուղղությունն ու ուժը, ինչպես և ստորջրյա մարմիններից անդրադարձող ալիքները։
Օրինակ, Կողագծային օրգանների շնորհիվ ձկները կարող են լողալ և կեր որոնել լրիվ մթության մեջ կամ պղտոր ջրում, շրջանցել այլ կենդանիներ և առարկաներ, զգալ ջրի ճնշման թեթևակի փոփոխությունները։
Կատեգորիա:Կենդանիների անատոմիա Կատեգորիա:Ձկներ
Ժողովածու (3967)
Ժողովածու (3967), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3967 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,5X16 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 13 թերթից։ Գրված է Միասյուն, նոտրգիր։ Կազմը՝ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 10ա, Հետագայի 11բ (1006 թ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վան Փիս (հեռուստասերիալ)
Վան Փիս (ワンピース), Նեթֆլիքսի և Shueisha-ի կողմից թողարկվելիք ամերիկյան հեռուստասերիալ, որն ստեղծվել է Էիչիրո Օդայի ստեղծած մանգայի և Վան Փիս անիմեի հիման վրա։ Հեռուստասերիալի ռեժիսորը Մարկ Ջոբսթն է, սցենարիստը՝ Թոմ Հայնդմանը, իսկ գլխավոր դերերում՝ Ինակի Գոդոյը, Էմիլի Ռադը, Մաքենյուն, Ջեյքոբ Գիբսոնը և Թազ Սքայլարը։ Այժմ այն ​​նկարահանման փուլում է, իսկ պրեմիերան նշանակված է 2022 թվականին ։
Սյուժե
Պատմությունը Մոնքի Դի Լուֆֆիի մասին է՝ մի երիտասարդի, որը կլանում է սատանայական կաուչուկե մրգի ուժերը և ոգեշնչվում է կարմրահեր ծովահեն Շենքսից և սկսում է նավարկել ծովերում։ Ծովահենների նախորդ թագավոր Գոլ Դ. Ռոջերի շոկային հայտարարությունից հետո, որն իր տրամադրության տակ է վերցրել հաջորդ միապետին թագադրող գանձը՝ «Վան Փիսը», հարյուրավոր ծովահեններ որոշում են սկսել իրենց մեծ արկածը։ Լուֆֆին և Ծղոտե գլխարկի ծովահենները փորձում են ընդգրկվել պատմություն մեջ որպես նոր թեկնածուներ։
Աբանա (Շարուր-Դարալագյազի գավառ)
Աբանա, ավերակ գյուղ, Երևանի նահանգի Շարուր-Դարալագյազի գավառում, Արփայի ավազանում, Աբանա գետի հովտում։ Գտնվում է Աղավնաձոր գյուղից 14 կմ արևելք։
1831 թ.-ին գյուղն ուներ 25 բնակիչ ։ Գյուղն հետագայում ամայացել է ։
Վան Փիս (հեռուստասերիալ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:21-րդ դարի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր
Աբանա (Շարուր-Դարալագյազի գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բեսեդովկա (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Բեսեդովկա (Беседівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
Բաշգյուղ
Բաշգյուղ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության|ի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 17 կմ հյուսիս-արևելք, ծովի մակերևույթից 2020 մ բարձրության վրա։
Բեսեդովկա (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բեսեդովկա գյուղում բնակվում էր 490 մարդ։
Բաշգյուղ
Գյուղը հիմնադրվել է 1830-ական թթ։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի մեջ և Ալեքսանդրապոլից արևելք ընկած մյուս Բաշգյուղից տարբերվելու համար մինչև 1880-ական թթ կոչվել է նաև Մեծ Բաշգյուղ։ Օգտագործվել են նաև անվանման Բաշգեղ, Բաշգյուղ Երկրորդ, Պաշգյուղ տարբերակները։
Բեսեդովկա (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բաշգյուղ
Կլիմա
Գյուղը գտնվում է մեղմաթեք բարձրադիր լանջին՝ ծովի մակարդակից 2020 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են մառախուղները և ձնաբքերը։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 600-700 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստանները։
Բնակչություն
Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների Բաշգյուղի բնակչությունը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է 62 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 49%, կանայք՝ 51%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 26%, աշխատունակներ՝ 53%, հետաշխատունակներ՝ 21%։ Հիմնադրման պահից գյուղի բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1830-ական թթ. տեղափոխվել են Մուշից և Արևմտյան Հայաստանի այլ վայրերից։
Տնտեսություն
Բաշգյուղն ունի 12 տնտեսություն։
Գյուղատնտեսական հողահանդակներում մեծ բաժին ունեն վարելահողերը (146 հա), խոտհարքերը (37 հա)։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 50 և 630 հեկտար։ Զբաղվում են հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի մշակությամբ։ Զբաղվում են նաև խոշոր եղջերավոր անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Բաշգյուղն ունի կանգուն եկեղեցի, մատուռ և ամրոց։
Հասարակական կառույցներ
2014 թ.-ի դրությամբ գյուղն ունի տարրական դպրոց, կապի հանգույց։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Կոնստանտինովկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
Կոնստանտինովկա (Костянтинівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոնստանտինովկա գյուղում բնակվում էր 472 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,86 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 253,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալեշանդրե Գիմարաես
Ալեշանդրե Բորժիս Գիմարաեսը (Alexandre Borges Guimarães, նոյեմբերի 7, 1959, Բրազիլիայի Ալագոաս նահանգի վարչական կենտրոն Մասեյոյում) կոստառիկացի ֆուտբոլային մարզիչ է և նախկին ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Մարզում է կոստառիկական Սապրիսա ակումբը։ Նրա անունի հետ են կապված Կոստա Ռիկայի հավաքականի հաջողությունները 2000-ական թվականներին։ Էթնիկ բրազիլացին գլխավորեց հավաքականը 2002 թ. աշխարհի առաջնության որակավորման որոշիչ հանդիպումից առաջ և կատարեց խնդիրը՝ պատմության մեջ երկրորդ անգամ դուրս բերելով «Լոս Տիկոսին» եզրափակիչ մրցաշար։ Չորս տարի անց նա կրկնեց իր հաջողությունը՝ հավաքականի հետ արդեն նվաճելով 2006 թ. աշխարհի առաջնության ուղեգիր և դառնալով իսկական ազգային հերոս Կոստա Ռիկայում։
Ակումբային կարիերան
1971 թվականին ծնողների հետ Կոստա Ռիկա տեղափոխվելով՝ որպես «իսկական բրազիլացի» նա շարունակեց ֆուտբոլ խաղալ։ Նրա առաջին թիմը դարձավ երկրորդ դիվիզիոնի «Դուրպանել Սան Բլաս» ակումբը 1979 թվականին, այնուհետև նա տեղափոխվեց «Մունիսիպալ Պունտարենաս», որտեղ անցկացրեց երկու մրցաշրջան։ 1982-1991 թվականներին նա հանդես էր գալիս երկրի առաջատար Սապրիսա ակումբում՝ նրա կազմում երեք անգամ դառնալով Կոստա Ռիկայի չեմպիոն։ Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կարիերայի վերջին մրցաշրջանն անցկացրեց «Տուրյալբա» ակումբում՝ ավարտելով կարիերան Կոստա Ռիկայի առաջնության 377 հանդիպումներում 95 գոլով։
Կարիերան հավաքականում
1984 թվականին Գիմարաեսն ընդունելով կոստառիկական քաղաքացիություն՝ հնարավորություն ստացավ հանդես գալ ազգային հավաքականի կազմում։ Ճիշտ է, «Լոս Տիկոսի» մարզաշապիկով նա անցկացրեց ընդամենը 16 հանդիպում, որից երեքը՝ 1990 թ. աշխարհի առաջնությունում։ Այլ հարց է, որ նա ոչնչով չհիշվեց, քանի որ դուրս էր գալիս փոխարինման հանդիպումների վերջում։
Մարզչական կարիերա
Մարզչական աշխատանք է տարել նախ ցածր լիգաներում, այնուհետև երիտասարդական հավաքականում, ապա «Սապրիսայի» երկրորդ մարզիչի պաշտոնում։ Դրանից հետո սկսեց աշխատել երկրի առաջատար թիմերում գլխավոր մարզչի պաշտոնում՝ «Բելենում», «Էրեդիանոյում», «Սապրիսայում», նաև՝ գվատեմալական «Կոմունիկասիոնեսում»։ Երեք տարվա ընթացքում նրա գլխավորած «Սապրիսան» երկու անգամ դարձավ երկրի չեմպիոն, մեկ անգամ էլ հաղթեց Կենտրոն Ամերիկայի չեմպիոնների լիգայում։ Այնուհետև Գիմարաեսը տեղափոխվեց հավաքականի մարզչական շտաբ՝ դառնալով իր նախկին հայրենակցի՝ գլխավոր մարզիչ Ժիլսոն Նունեշի օգնականը։ Այն բանից հետո, երբ աշխարհի առաջնության ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի զոնայում ընտրական մրցաշարի շրջանակներում ուղեգրի համար Կոստա Ռիկայի և Գվատեմալայի հավաքականների միջև նշանակվեց լրացուցիչ հանդիպում, Նունեշին պաշտոնից հեռացրեցին։ Հենց այդ հանդիպումը դարձավ գլխավոր մարզչի պաշտոնում Գիմարաեսի համար դեբյուտայինը։ Լուծելով ուղեգրի ձեռքբերման խնդիրը՝ նա հավաքականի հետ մեկնեց 2002 թ. աշխարհի առաջնության խաղարկությանը։ Հաջորդ ընտրական ցիկլում Գիմարաեսը վերադարձավ իրեն սովոր պաշտոնին կրկին ամենավերջին պահին։ «Լոս Տիկոսը» կրկին դուրս եկավ եզրափակիչ մրցաշար, սակայն դրա շրջանակներում երեք պարտություններ կրելուց հետո՝ Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան խզեց Գիմարաեսի հետ նախատեսված մինչև 2010 թվականի պայմանագիրը ։ 2006 թվականի նոյեմբերի 7-ին Գիմարաեսը նշանակվեց Պանամայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ ։ 2009-2011 թվականների ընթացքում մարզեց Միավորված Արաբական Էմիրությունների թիմեր, իսկ 2011 թվականին վերադարձավ հայրենի «Սապրիսա»։
Տիտղոսներ և նվաճումներ
Որպես խաղացող՝ Որպես մարզիչ՝
Հղումներ
Կատեգորիա:Կոստառիկացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Զեյն Մալիկ
Զեյն Մալիկ (Zayn Malik, ), երաժիշտ, One Direction անգլո-իռլանդական երաժշտական բոյ բենդի նախկին անդամ։
Ընտանիք
Զեյնը ծնվել է 1993 թվականի հունվարի 12-ին Մեծ Բրիտանիայի Բրեդֆորդ քաղաքում։ Նա ծնվել է անգլո-պակիստանական ընտանիքում։ Իսլամադավան, կես պակիստանցի, կես անգլիացի։ Հայրը պակիստանցի Յասեր Մալիկն է, մայրը՝ անգլիացի Տրիշա Մալիկը։ Նա ունի 3 քույր՝ Դոնիան, Վալյան, Սաֆան։
Դպրոցական տարիներ և կարիերա
Ուսումը սկսել է Lower Fields-ում, ապա տեղափոխվել է միջնակարգ դպրոց՝ Տոնգ։ Երկու դպրոցներում նրան չընդունեցին խառը արյուն ունենալու պատճառով, ապա նա ընդունվեց մեկ այլ դպրոց 12 տարեկան հասակում և սկսեց հպարտանալ իր տեսքով և ծագումով։ 2010 թվականին նա մասնակցել է X-Factor հեռուստաշոուին, որի ժամանակ ստեղծվել է One Direction խումբը։ Խմբի մյուս անդամներն են Հարրի Սթայլսը, Նայլ Հորանը, Լիամ Փեյնը և Լուի Թոմլինսոնը։ Մինչև այժմ խումբն իր գործունեության ընթացքում թողարկել է 4 ստուդիական ալբոմ։ X-Factor նախագծում խումբը զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ One Direction-ը հայտնի դարձավ 2011 թվականի սեպտեմբերի «What Makes You Beautiful» երգով, որը UK Singles Chart-ում զբաղեցրեց առաջին տեղը և Sony Music Entertainment պատմության մեջ դարձավ ամենաշատ պատվիրված երգը։ Մինի-ում այդ երգը երկու ամսում հավաքեց ավելի քան 24 միլիոն դիտում։ Առաջին շաբաթում վաճառվեց 153 հազար սկավառակ։ Հաջորդ՝ «Gotta Be You» երգը YouTube-ում երկու շաբաթում հավաքեց ավելի քան 6 միլիոն դիտում։ Ամսվա ընթացքում վաճառվեցին ավելի քան 88 հազար երգի կրկնօրինակներ։ Մյուս «Gotta Be You» և «One Thing» երգերը եղան Մեծ Բրիտանիայի լավագույն տասնյակում։
2011 թվականի նոյեմբերին Հյուսիսային Ամերիկայում Columbia Record-ի հետ պայմանագիր գրվեց։ Սթիվ Բարնետը՝ Columbia Records-ի համանախագահը, ասաց, որ իր համար շատ դժվար է պայմանագիր կնքել, քանի որ տղաները երիտասարդ են և անփորձ։ 2012 թվականին թողարկվեց «What Makes You Beautiful» երգը և, մայիսին ԱՄՆ-ում վաճառվեց ավելի քան 2 միլիոն պատճեն։ 2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին ստեղծվեց խմբի առաջին ալբոմը, որը գլխավորվեց տասնվեց երկրներում։ Այն Բրիտանական աղյուսակում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը, վաճառվեց 138 631 պատճեն։ Մեծ Բրիտաիայի ալբոմների աղյուսակում դարձավ ամենաարագ վաճառվող դեբյուտային ալբոմը։ 2012 թվականի մայիսի 13-ին Մեծ Բրիտանիայում վաճառվեց « Up All Night»-ի 608 382 պատճեն, իսկ 2012 թվականի հուլիսի 1-ին ԱՄՆ-ում վաճառվեց 899 000 պատճեն։ 2012 թվականի հունիսին ամբողջ աշխարհում վաճառվեց ալբոմի 2,7 միլիոն պատճեն։ 2011 թվականի դեկտեմբերին One Direction-ը թողարկեց երկու սեփական գրքեր, Forever Young և Dare to Dream անուններով։ Նրա կրցքավանդակին դաջված է իր պապիկի՝ Վալտերի անունը։ Նա ընդհանուր հաշվով իր մարմնի վրա ունի 24 դաջվածք։
Mind of Mine - Բրիտանացի երգչի դեբյուտային ալբոմն է, թողարկվել է 2016 թվականի մարտի  25-ին։ Ալբոմը հայտնի է դարձել նաև ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում, Կանադայում, Նոր Զելանդիայում, Նորվեգիայում, Շվեդիայում և այլ երկրներում։
Անձնական կյանք
Զեյն Մալիկը 2012 թվականից սկսել  է հանդիպել Little  Mix խմբի Փերրի Էդվարդս ի հետ։ Կարելի է ասել 2013 թվականին նրանք նշանվել են, սակայն 2015 թվականին Զեյնը հայտարարել է զույգի բաժանման մասին։ Նույն թվականի նոյեմբերին Զեյնը սկսել է հանդիպել մոդել Ջիջի Հադիդ ի հետ։ 2017 թվականին ըստ տեղեկատվական նորությունների, նա ամուսնության առաջարկություն է արել Ջիջիին, 21-ամյա մոդելը  սակայն հրաժարվել է, ասելով որ դեռ պատրաստ չէ։ 2019 թվականի հունվարին վերջին կասկածներ կային զույգի միացման վերաբերյալ, երգչի 27֊ամյակը նշել էին միասին։ Մոդելը ինքն է հաստատել իրենց կապը։ 2020 թվականին զույգը հայտնել է,որ սպասում են ապագա երեխային,իսկ սեպտեմբերի 24-ին լուր է տարածվել նրանց դստեր ծննդյան մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Անգլիացի մոդելներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Մուստաֆա I
Մուստաֆա I(, Birinci Mustafa, ), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1617 - 1618 և 1622- 1623 թթ.։ Մուհամմեդ III-ի որդին է և Ահմեդ I-ի եղբայրը։
Առաջին գահակալություն (1617-1618)
Ահմեդ I-ի մահը Օսմանյան կայսրությանը երկնտրանքի առաջ կանգնեցրեց։ Բազմաթիվ իշխաներ իրավասու էին սուլթանության համար և նրանք սկսեցին բնակվել Թոփքափըի պալատում։ Շեյխ–ուլ–իսլամ Էսադ Աֆենդի և Սոֆու Մեհմեդ–փաշայի գլխավորությամբ (ով ներկայացրեց Գերագույն վեզիրը երբ նա հեռացավ Կոստանդնուպոլտից) որոշել էր Ահմեդի որդու փոխարեն նստեցնել գահին Մուստաֆային։ Սոֆու Մեհմեդը պնդում էր, որ Օսմանն այնքան երիտասարդ է, որ նրա գահակալումը չի կարող իրականանալ առանց ժողովրդի շրջանում բացասական մեկնաբանության։ Գլխավոր հարեմապետը` Մուստաֆա Աղան դեմ էր Մուսատաֆայի գահակալմանը՝ անդրադառնալով վերջինիս մտավոր խնդիրներին, բայց նրան չլսեցին։ Մուստաֆայի սուլթան դառնալով ստեղծվեց նոր համակարգ` աշխատավարձի սկզբունքը, որը շարունակվեց մինչև կայսրության ավարտը։ Առաջին անգամ Օսմանյան կայսրությունում հաջողվեց նախորդ սուլթանի որդու փոխարեն գահին նստեցնել եղբորը։ Նրա մայրը Հալիմե սուլթանը դարձավ Վալիդե սուլթան, նաև՝ խնամակալ, որը ամրապնդեց իշխանությունը։ Մուստաֆայի մտավոր կարողությունների պատճառով նրա մայրը մնաց որպես խնամակալ` ճնշում գործադրելով նրա վրա։ Հույս ունեին, որ շփումները հասարակության հետ կնպաստի Մուստաֆայի առողջության լավացմանը, բայց նրա վարքագիծը մնաց նույնը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Օսմանյան արքայատոհմ Կատեգորիա:17-րդ դարի օսմանյան սուլթաններ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր Կատեգորիա:Երկու սուրբ մզկիթների պահապան Կատեգորիա:Թուրք-պարսկական պատերազմների օսմանյան մասնակիցներ
Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգ
Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգ (ՊՆՀ), վեգետատիվ նյարդային համակարգի բաժին։ Հիմնականում դրդվում է հանգստի պայմաններում և նպաստում է նյութերի սինթեզին, էներգիայի կուտակմանն ու պահեստավորմանը ։
Կառուցվածք
Ողնուղեղի սրբանային բաժնից (S2-S4) սկսվում են պարասիմպաթիկ նյարդաթելերը, որոնք մտնում են կոնքային նյարդերի կազմության մեջ և նյարդավորում հաստ աղիքի վարընթաց մասն ու կոնքի օրգանները (ուղիղ աղիք, միզապարկ, սեռական օրգաններ) ։
Պարասիմպաթիկ հանգույցները գտնվում են էֆեկտոր օրգանի պատի հաստության մեջ (ներպատային, ինտրամուրալ հանգույցներ) կամ օրգանին մոտ (սահմանային հանգույցներ), այդ պատճառով պարասիմպաթիկ նախահանգուցային նյարդաթելը երկար է, իսկ հետհանգուցայինը՝ կարճ ։
ՊՆՀ-ի հանգուցյներում և հետհանգուցային սինապսներում սինապսային հաղորդումն իրականացվում է ացետիլխոլինով։ Հանգույցներում տեղադրված են Ն-խոլինաընկալիչներ, իսկ հետհանգույցային սինապսներում՝ Մ-խոլինաընկալիչներ։
Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի նշանակությունը
Պարասիմպաթիկ նյարդեր չունեն արյան անոթների մեծ մասը (մաշկի, որովայնի օրգանների, մկանների) զգայարանները, փայծաղը, մակերիկամի միջուկը, կմախքային մկանները, ԿՆՀ-ն։ Արյունատար անոթների մեծ մասն ունի միայն սիմպաթիկ նյարդավորում, սակայն կան անոթներ (լեզվի, թքագեղձերի, սեռական օրգանների), որոնք նյարդավորվում են նաև պարասիմպաթիկ անոթալայնիչ նյարդերով ։
Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի (ՊՆՀ) ազդեցություններն ավելի տեղայնացված են և նյարդավորվող օրգանների վրա թողնում են սահմանափակ ազդեցություն։ ՊՆՀ-ն օրգանիզմի տարբեր ֆունկցիաների վրա թողնում է հանգստացնող, թուլացնող ազդեցություն. նվազում են ԿՆՀ-ի և սրտամկանի դրդելիությունը, նյութափոխանակության ուժգնությունը, սրտի կծկումների հաճախությունը և ուժը, արյան ճնշումը, թոքային օդափոխության ծավալը, մարմնի ջերմաստիճանը, շատանում է ինսուլինի հյութազատությունը, որի շնորհիվ արյան գլյուկոզի քանակը նվազում է, իսկ շատանում գլիկոգենի քանակը, ուժեղանում են ստամոքսաաղիքային ուղու շարժողական, հյութազա-տական և ներծծման ֆունկցիաները։ ՊՆՀ-ն գլխավորապես ուժեղացնում է նյութագոյացման (անաբոլիզմի) ռեակցիաները։ Դրա ազդեցությունը հիմնականում գերակշռում է քնի և հանգստի ժամանակ։
Սեստու
Սեստու (իտալ. Sestu), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում ։
Լիանա Լիբերատո
Լիանա Լիբերատո (Liana Daine Liberato,), կինոյի և սերիալների ամերիկացի դերասանուհի։
Սեստու
Քաղաքի հովանավոր սուրբն է համարվում Սուրբ Գևորգը: Տոնը նշվում է ամեն տարի ապրիլի 23-ին:
Լիանա Լիբերատո
Կենսագրություն
Լիանա Լիբերատոն ծնվել է 1995 թվականի օգոստոսի 20-ին Տեխասում (Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Գևորգ Գևորգյան (քանդակագործ)
Գևորգ Պարգևի Գևորգյան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
1969 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։
Լիկոպին
Լիկոպին, պոմիդորի և մասուրի գույնը կախված է գլխավորապես նրանցում եղած լիկոպինից, որը ածխաջրածին է՛ С40H56 բաղադրությամբ։ Լիկոպինը կարմինա-կարմիր պրիմաձև բյուրեղներ են, (հալման ջերմաստիճանը 168—169օ)։ Լիկոպինի մոլեկուլում գտնվում են 13 կրկնակի կապեր։ Կատալիզատորի ներկայությամբ ջրածին և փոխարկվում է սահմանային ածխաջրածնի С40H82։ Լիկոպինի ճեղքման ռեակցիայի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս նրա համար ընդունել այնպիսի ֆորմուլ, որի համաձայն լիկոպինի մոլեկուլում 8 անգամ կրկնվում է ատոմների միևնույն հաջորդականությունը, որը բնորոշ է իզոպրեմի ածխածնային կմախքին։ Այդ ժամանակ իրար հաջորդող ատոմային խմբերը (բերված ֆորմուլում նրանք բաժանված են գծիկներով) ոչ բոլորն են միատեսակ միացած իրար հետ, մոլեկուլի միջին մասում տեղի է ունենում նրան վերադասավորում, որի հետևանքով լիկոպինի մոլեկուլը կարծեք թե կազմված է երկու իրար հավասար սիմետրիկ դասավորված մասերից։
Գրականություն
Օրգանական քիմիայի դասընթաց Բ․ Ա․ Պավլով և Ա․ Պ․ Տերենտև
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ Կատեգորիա:Կարոտինոիդներ
Ժողովածու (3484)
Ժողովածու (3484), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3484 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1432 թվականին Յակոբ աբեղայ գրիչի կողմից Տրապիզոնում։ Ստացողը եղել է Աւետիք միայնակեացը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13,8×9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 209 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 190բ, 207բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Զարուդյանսկի գյուղական խորհուրդ (Ռոմենսկի շրջան)
Զարուդյանսկի գյուղական խորհուրդ  (Зарудянська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Զարուդյանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 571 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Դավկինո (գյուղ, Մոժգինսկի շրջան)
Դավկինո (Давкино), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Մոժգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 96 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Մոժգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բեկո
Բեկո, ավերակ գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։
Գյուղը նշված է Կովկասի 5 վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բելոզերկա (Վյատկայի վտակ)
Բելոզերկա (Белозерка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկա գետի աջ ափին՝ 1201 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է անտառային վայրում, Օմուտինսկ գյուղից 30 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է արևմուտք անտառային անմարդաբնակ վայրում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իոն Իլիեսկու
Իոն Իլիեսկու (Ion Iliescu, ), ռումինացի քաղաքական գործիչ, Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության սենատոր։ Զբաղեցրել է Ռումինիայի նախագահի պաշտոնը (1990-1996, 2000-2004)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1930 թվականի մարտի 3-ին Օլտենիցա քաղաքում։ Հայրը` Ալեքսանդրու Իլիեսկուն, եղել է երկաթուղային, եղել այն ժամանակ ընդհատակում գործող կոմունիստական կուսակցության անդամ։
1955 թվականին ավարտել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտի, սովորել Բուխարեստի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում ։ Ազատ տիրապետել է ռուսերենին, անգլերենին։ Եղել է Կոմունիստական երիտասարդության միության (1944), Ռումինիայի կոմունիստական կուսակցության (1953) անդամ։ Ռումինիայի կոմկուսի քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու է եղել (1969-1974)։ 1957 թվականին ընտրվել է Ազգային մեծ հավաքի անդամ։ Աշխատել է Ուսանող կոմունիստների միավորումում, ղեկավարել կոմկուսի քարոզչության բաժինը (1965-1968)։ 1967 թվականին նշանակվել է Կոմունիստական երիտասարդության միավորման առաջին քարտուղար և երիտասարդության հարցերի նախարար ։ 1970-ական թվականների կեսերին Նիկոլաե Չաուշեսկուն ի դեմս նրա տեսավ մրցակցի և նրան դուրս մղեց քաղաքական գործունեությունից ։ 1984 թվականին հեռացվել է զբաղեցրած բոլոր պաշտոններից ու կոմկուսից ։ Դրանից հետո արդեն Չաուշեսկուն բարեկամական զգացմունքներ է տածել նրա նկատմամբ ու այլևս չի հետապնդել։
1979 թվականին նշանակվում է իր մասնագիտությամբ` զբաղեցնելով ջրային տնտեսության ազգային խորհրդի քարտուղարը։ Սակայն ինժեներ Իլիեսկուն քննադատել է Դանուբ-Սև ծով ջրանցքի ոչ գրագետ նախագիծը, որի հեղինակը Չաուշեսկուն էր։ Նախագծի համաձայն` Դանուբի ջրերը պետք է հետ շրջեին, սակայն դա բնականաբար չի իրականացվում, և փորված ջրանցքը դառնում է անպիտան։ Ծրագրին հակառակվելու համար Իլիեսկուն պաշտոնի նոր իջեցմամբ է հատուցում։ 1984 թվականին նա դառնում է Բուխարեստի` գիտատեխնիկական գրականության հրատարակչության տնօրեն, և հենց այս պաշտոնում էլ դիմավորում Ռումինական հեղափոխությունը ։
1992 թվականին երկրորդ անգամ վերընտրվում է Ռումինիայի նախագահի պաշտոնում։ 1995 թվականից Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր է ։ 1996 թվականին պարտվում է ընտրություններում, որտեղ հաղթանակ է տանում Էմիլ Կոնստանտինեսկուն։ Իլիեսկուի ղեկավարած կուսակցությունը դառնում է ընդդիմադիր, իսկ չորս տարի անց հաղթանակով վերադառնում իշխանության։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կուզմինովկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
Կուզմինովկա (Кузьминівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1865 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կուզմինովկա գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 580 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1865 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լապնի
Լապնի (Лапні), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լապնի գյուղում բնակվում էր 208 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 891 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,23 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեդին և Թափառականը (ֆիլմ)
«Լեդի և թափառականը ֆիլմ» (Lady and the Tramp), ամերիկյան ֆիլմ, որը թողարկվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ Նկարահանվել է 1955 թվականի համանուն մուլտֆիլմի հիման վրա և կրկնում է նրա սյուժեն ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է բարձր հասարակության ներկայացուցիչ կոկեր-սպանիելի Լեդիի և Թափառական անունով շան հանդիպման պատմությունը։ Ֆիլմում ներառված է ռեստորանում սպագետիով ընթրիքի հայտնի ռոմանտիկ տեսարանը։
Զարգացում
Փետրվարի 8-ին հայտարարվել է, որ Walt Disney Pictures մշակում է 1955 թվականի համանուն մուլտֆիլմի ռեմեյքը։ Ֆիլմի պրեմիերան նախատեսվել է 2019 թվականի աշնանը ։ 2018 թվականի մարտի 19-ին հայտարարվել է, որ ֆիլմի ռեժիսորը Չարլի Բինն է, իսկ սցենարը կգրի Էնդրյու Բույալսկին Բրիգամ Թեյլորի հետ, որը հանդես է գալիս որպես պրոդյուսերի ։
Դերասանական կազմ
2018 թվականի հուլիսին հայտարարվել է, որ Էշլի Ջենսենը, Ջասթին Թերուն և Սեմ Էլիոթը կհնչյունավորեն երեք շների  ։ Բացի այդ, հայտնի է դարձել, որ Քիրսի Քլեմոնսը բանակցություններ է վարել Լեդիի սեփականատեր Դարլինգի դերի կատարման համար  ։ 2018 թվականի օգոստոսին հայտարարվել էր, որ Թեսա Թոմփսոնը և Բենեդիկտ Վոնգն կհնչյունավորեն համապատասխանաբար Լեդիին և Բուլին, և որ Թոմաս Մաննը կկատարի Դեյմի դերը։ 2018 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվել է, որ Իվետ Նիկոլ Բրաունը և Ադրիան Մարտինեսը կկատարեն Սառայի և  Էլիոթի դերերը  ։
Նկարահանումների ժամանակ օգտագործվել են իսկական շներ, որոնք մարմնավորել են ֆիլմի խորագրում հիշատակվող կերպարներին։ Նկարահանումներից մոտ երեք ամիս առաջ կենդանիներն սկսել են պատրաստվել ֆիլմի նկարահանումներին։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2018 թվականի սեպտեմբերին։ Ֆիլմը նկարահանվել է Ատլանտայում և Սավաննայում (Ջորջիա) ։
Երաժշտություն
Ֆիլմում հնչում է «Սիամական կատուների երգի» նոր տարբերակը Ժանել Մոնեի կատարմամբ ։ Երգը վերաշարադրել են Nate "Rocket" Wonder-ից Ռոման Ջանարթուրը և Մոնեն, քանի որ նախկին տարբերակը ներկայում ընկալվում է որպես ռասիստական և հարմարեցվելու է ֆիլմում հերոսների պատկերմանը ։ Մոնեն կատարել է ևս երկու նոր երգ ֆիլմի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր շների մասին Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Բարձրավանդակ
Բարձրավանդակ, լեռնային ընդարձակ տարածք, բաղկացած միևնույն բարձրադիր հիմքի վրա տեղադրված լեռնաշղթաներից, սարահարթերից, լեռնազանգվածներից, միջլեռնային գոգավորություններից, ձորերից և այլն։ Ըստ ծագման լինում են տեկտոնական (Մեսետա, Փոքրասիական) և հազվադեպ՝ հրաբխային (Հայկական, Հաբեշական)։
Կատեգորիա:Բնական աշխարհագրական օբյեկտներ Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կորժևսկի գյուղական խորհուրդ (Ռոմենսկի շրջան)
Կորժևսկի գյուղական խորհուրդ  (Коржівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կորժևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1477 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Բաբկեն Արսենի Բազունց
Բաբկեն Արսենի Բազունց, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի կլինիկական օրդինատոր, կարդիովիրաբույժ, բժշկական ծառայության լեյտենանտ։
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից բժիշկ Բաբկեն Բազունցի ծոռը ։
Կենսագրություն
Բաբկեն Բազունցը ծնվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, Գորիս քաղաքում ։ Ավարտել է Գորիսի թիվ 4 ավագ դպրոցը, որից հետո ուսում շարունակել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում ։ Վերապատրաստվել է արտասահմանյան ճանաչված բուժհաստատություններում։
2020 թվականի Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ եղել է N զորամասի բուժկետի պետ։ Զոհվել է 2020 թվականին տեղի ունեցած Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ՝ առաջնագծի հարավային ուղղությամբ, մասնագիտական պարտքը կատարելիս ։
Հայաստանի նախագահի հրամանագրով Բաբկեն Արսենի Բազունցը հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Բժշկարան (4374)
Բժշկարան (4374), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4374 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Ձեռագիրը կազմված է 58 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Հոլ շրջան (Տեխաս)
Պատմություն
Հոլ շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1876 թվականին և վերակազմավորվել 1890 թվականին ։ Շրջանն իր անվանումը ստացել է Տեխասի Հանրապետության պաշտպանության նախարար Ուորեն Հոլի պատվին ։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Հոլ շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2340 կմ², որից 2290 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 54 կմ²-ն կամ 3,8 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Բնակչություն
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 3353 մարդ ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1 մարդ/կմ²։ Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 3782 մարդ ։ Առկա էր 1548 տնային տնտեսություն և 1013 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 1988 բնակելի շինություն՝ 1 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 71,97 %, սևամորթներ կամ աֆրոամերիկացիներ – 8,22 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 0,53 %, ասիացիներ – 0,16 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 17,90 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 1,22 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 27,50 %-ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 27,20 % - մինչև 18 տարեկան, 6,80 % - 18-24 տարեկան, 22,10 % - 25-44 տարեկան, 22,40 % - 45-64 տարեկան և 21,50 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 40 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 91,70 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 86,50 տղամարդ։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Լեփ-լեցուն սենյակ
«Լեփ-լեցուն սենյակ» (The Crowded Room), սպասվող անթոլոգիա հեռուստասերիալ, որի արտադրությամբ զբաղվում է Apple ընկերությունը։ Առաջին եթերաշրջանում գլխավոր դերակատարներն են Թոմ Հոլանդը և Ամանդա Սեյֆրիդը։
Սյուժե
Առաջին եթերաշրջանի գլխավոր կերպարներն են Դենի Սալիվանը՝ բազմաթիվ անձնային խանգարումներով տղամարդ և Ռիան՝ բժշկուհի, որը փորձում է օգնել նրան և զուգահեռաբար կարգավորել իր անձնական կյանքը։ Գրական հիմքը հանդիսանում է Դենիել Քիզի «Բիլլի Միլիգանի բազմաթիվ մտքերը» վեպը։
Հաջորդ եթերաշրջանը նվիրված է լինելու այլ անսովոր հոգեկան հիվանդություններ ունեցող անձանց։
Արտադրություն
Դեռ 1997 թվականին Թոդ Գրաֆը և Դենի Դե Վիտոն գրել են «Լեփ-լեցուն սենյակ» ֆիլմի սցենարը։ Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել Ջեյմս Քեմերոնը ։ Գլխավոր կերպարի մարմնավորման համար հետաքրքրություն են հայտնել Ջոնի Դեփը, Բրեդ Փիթը, Շոն Փենը, Քոլին Ֆարելը և այլ դերասաններ, որոնցից մի քանիսին Միլիգանը անձամբ է խորհուրդ տվել։ 2015 թվականի մարտին հայտնի է դարձել, որ դերը ստացել է Լեոնարդո ԴիԿապրիոն, նա ձգտել է կատարել այդ դերը մոտ 20 տարի, սցենարիստը եղել է Ջեյսոն Սմիլովիրը, իսկ արտադրությամբ զբաղվել է դերասանի Appian Way ընկերությունը ։ Հայտնի է, որ 2016 թվականին անցկացվել են նկարահանումներ, սակայն որոշ ժամանակ անց դրանք դադարեցվել են ։
2021 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, որ «Լեփ-լեցուն սենյակը» լինելու է ոչ թե ֆիլմ, այլ հեռուստասերիալ, որի առաջին եթերաշրջանը բաղկացած է լինելու 10 էպիզոդից ։ Առաջին եթերաշրջանի սցենարը գրել է Ակիվա Գոլդսմանը։ Գլխավոր դերերը ստացել են Թոմ Հոլանդը և Ամանդա Սեյֆրիդը։ Նկարահանումներն սկսվել են 2022 թվականի մարտին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Սպասվող իրադարձություններ Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:2023 հեռուստասերիալներ
Յայլյու
Յայլյու (Яйлю), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի հանրապետության Տուրոչանսկի շրջանի կազմում։ Մտնում է Արտիբաշ գյուղական բնակավայրի կազմի մեջ։ Ալթայի նահանգի բնական կենսոլորտային արգելոցի կենտրոնական կալվածքն է։
Աշխարհագրություն և կլիմա
Յայլյուն գտնվում է Տելեցկոյե լճի միջին մասի աջ ափին, Յայլինսկայա տեռասում՝ Իլանդա գետի գետաբերանում։ Ֆյոնները, որոնք փչում են Չուլիշմանի հովտից, բարձրացնում են օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը մինչև +3,6 °C չափավոր հարմարավետ արժեքի։ Ֆյոններն այստեղ փչում են տարեկան միջինը 132 օր (Սևաստյանովա, 1991 թվական)։ Այնուամենայնիվ, լճի T-աձև այս ոլորանում վերին տաք քամիները հաճախ հերթափոխվում են Բիյա հովտի կողմից (Արտիբաշից) փչող ցուրտ ստորին քամիներով։ Ամռանը այստեղ խոնավ և զով է (հուլիսի միջին ջերմաստիճանը +16,6 ° C է)։ Տարեկան միջին տեղումները հասնում են 840 մմ-ի։ Առավելագույնը 1115 մմ գրանցվել է 1961 թվականին։ Բայց նույնիսկ ձմռանը սառնամանիքները շատ չափավոր են (հունվարի միջին ջերմաստիճանը -9,2 °C է)։ Դաժան սառնամանիքները հազվադեպ են։ Բացարձակ նվազագույնը -32°C է։ Գյուղի մոտ ցրտահարություն տեղի է ունենում միջինում հունվարի 20-ին ։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
1937 թվականին այգեպան Դ. Ս. Ռաչկինն այստեղ ստեղծել է Սիբիրում առաջին կենտրոնը՝ բաց ձևով մեծ պտղատու խնձորենի աճեցնելու համար ։
Բնակչություն
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 187 մարդ, 2016 թվականին գրանցված տվյալներով՝ 183 մարդ։
Ազգային կազմ
2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում հիմնականում բնակվում են ռուսներ (87%) և ալթայցիներ (13%)։
Ենթակառուցվածք
Ռուսաստանի առաջին դիզելային-արևային էլեկտրակայանը գործարկվել է Յայլյում 2013 թվականի մարտին ։ Հիմնական միջնակարգ դպրոցը գտնվում է գյուղում։
Մեծ Պալենգա
Մեծ Պալենգա (Большая Паленьга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վերին Տոյմա գետի ձախ ափին՝ 56 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։