cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հալոգեններ
Հալոգենաջրածիններ
Հալոգենաջրածինները և դրանց թթուները վերականգնիչներ են, ինչը պայմանավորված է Hl- մասնիկի առկայությամբ, ընդ որում՝ հետևյալ շարքում վերականգնիչ հատկությունն ուժեղանում է։
Հալոգենաջրածնական թթուները դրսևորում են թթուներին բնորոշ բոլոր քիմիական հատկությունները, փոխազդում են մետաղների (էլեկտրաքիմիական շարքում ջրածնից ձախ գտնվողներին) հիմնային օքիդներ, հիմքերի, աղերի և ամոնիակի հետ.
Հալոգենաջրածնական թթուներն առաջացնում են կայուն աղեր` ֆտորիդներ, քլորիդներ, բրոմիդներ, յոդիտներ, որոնք ունեն լայն կիրառություններ։ Դրանց մեծն մասը ջրում լուծելի է։
Հալոգենիդներ
Հալոգենիդ իոններ` Cl, Br, I։ Հայտնաբերում են արծաթի իոնի՝ Ag միջոցավ, որի հետ դրանք առաջացնում են նստվածքներ։ Արծաթի քլորիդը սպիտակ շոռանման, իսկ բրոմիդը և յոդիտը՝ AgBr, AgI, դեղին նստվածքներ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հալոգեններ
Յուվելյան Սումբատով
Յուվելյան Դավթի Սումբատով-Թոփուրիձե, ԽՍՀՄ պետանվտանգության 3-րդ կարգի կոմիսար (1935), գեներալ-լեյտենանտ (1945):
Կենսագրություն
Յուվելյան Սումբատովը ծնվել է 1889 թվականին Կապանա (Քութայիսի նահանգի Սենակի գավառ) գյուղում։ Հայրը հայ է (մահացել է 1904 թվականին), մայրը՝ վրացուհի ։ Ավարտել է երկդասյան ռուսական ուսումնարանը (1905): 1918-1920 թվականներին ծառայել է բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակում, եղել է զրահագնացքի հրետանու պետ, զրահագնացքի պետ, Անդրկովկասյան Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության միլիցիայի գծով Միավորված պետական քաղաքացիական վարչության լիազոր ներկայացուցչի օգնական, բանվորագյուղացիական միլիցիայի վարչության պետ, Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական քաղաքական վարչության նախագահի տեղակալ, նախագահ, ՆԳ ժողկոմատի պետ, ՆԳ ժողկոմ, ԽՍՀՄ ՆԳ ժողկոմատի, ՆԳ նախարարության տնտեսական վարչության պետ  ։ Զորացրվել է 1947 թվականին։ Եղել է Ադրբեջանի ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ։ Ձերբակալվել է 1953 թվականի հուլիսի 15-ին։ 1955 թվականի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Զինվորական կոլեգիայի վճռով, «հոգեկան խանգարում» ախտորոշմամբ, հարկադրաբար բուժման է ուղարկվել Լենինգրադի բանտային հոգեբուժարան։ 1960 թվականի օգոստոսի 29-ին գործը կարճվել է Յուվելյան Սումբատովի մահվան կապակցությամբ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային հեղափոխականներ
Գագարին
Հիմնադրվել է 1955 թվականին և կոչվել տիեզերագնաց Յուրի Գագարինի անունով։ Գյուղը ներառված է Սևան քաղաքային համայնքի մեջ ։
Արտաքին կապեր
Կատեգորիա:1955 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կոմսոմոլսկոե (քաղաքատիպ ավան, Զմիյովի շրջան)
Կոմսոմոլսկոե (Комсомольське), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1960 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոմսոմոլսկոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 15 825 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11303,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1960 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մարիա Գալամքարյան
Մարիա Նիկոլայի Գալամքարյան, սփյուռքահայ դաշնակահարուհի։
Ծնվել է 1903 թ. Թիֆլիսում։ Ավարտելով Թիֆլիսի կոնսերվատորիան՝ 1921-ին մեկնել է արտասահման կատարելագործման (Ավստրիա և Գերմանիա)։ 1945 թ.] հաստատվել է Գերմանիայի Թյուբինհեն քաղաքում։ Համերգներով հանդես է եկել Ֆրանսիայում, Իսպանիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում և այլն, կատարել հնագույն կլավիրային և ժամանակակից (Է. Վիլա-Լոբոս, Ջ․ Գերշվին, Բ. Բրիտտեն), ինչպես նաև հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ (Ալեքսանդր Հարությունյանի «Կոնցերտինո»-ի և Առնո Բաբաջանյանի «Կապրիցաչո»-ի արտասահմանում առաջին կատարողն է)։ Գալամքարյանի կատարմամբ ձայնագրվել են ձայնասկավառակներ («Ֆ․ Է․ Բախի Կլավիրային կոնցերտները», «Ռուսական երաժշտություն» և այլն)։
Որպես նվագակցող 1936-38 թվականներին հանդես է եկել Ֆեոդոր Շալյապինի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Դոլգով (գյուղ, Գորոխովի շրջան)
Դոլգով (Довгів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դոլգով գյուղում բնակվում էր 599 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 22,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 26,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մոլլակարա
Մոլլակարա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում ։ Գտնվում էր Դիադին քաղաքից 15 կմ հարավ-արևմուտք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անյուտայի աչիկներ (Ֆաբերժեի ձու)
«Անյուտայի աչիկներ» (Анютины глазки), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար ։ Այն ստեղծվել է 1899 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով ։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային ։
Այսօր ոսկերչական ձուն գտնվում է մասնավոր հավաքածուում (Նոր Օռլեան, Լուիզիանա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ) ։
Նկարագիր
«Անյուտայի աչիկներ» ոսկերչական ձուն տեղադրված է ոսկուց տակդիրի վրա ։ Այն իրենից ներկայացնում է միմյանց միահյուսված ճյուղեր, որոնցից դուրս են գալիս անյուտայի աչիկների հինգ պոչեր, որոնց ծայրերին ծաղիկներն են։ Ձուն ստեղծված է ամբողջական նեֆրիտից։ Ծաղիկներ ստեղծված են ոսկուց, նեֆրիտից և ադամանդներից ։ Անյուտայի աչիկների թերթիկները ոսկուց են՝ պատված ոչ թափանցիկ էմալով և ադամանդներով։
Անակնկալ
Ոսկերչական ձվի վերին հատվածը բացվում է, որից էլ դուրս է գալիս անակնկալը։ Այն իրենից ներկայացնում է սրտաձև մոլբերտ, որի վրա փակցված են մորու տասնմեկ պտուղ՝ արված մորեգույն էմալից։ Անակնկալի պատրաստման ժամանակ օգտագործվել են ոսկի, ադամանդ, մարգարիտ, մորեգույն և սպիտակ էմալ, ինչպես նաև սադափ ։ Մոլբերտի վրայի տասնմեկ հատապտուղների վրա միացագրեր են պատկերված։ Երբ սեղմում են հատուկ նախատեսված կոճակը, մեդալիոնները բացվում են և երևան հանում կայսերական ընտանիքի անդամների դիմանկարները ։
Դիմանկարներում պատկերված են հետևյալ անձինք.
Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը ձուն մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1899 թվականի Զատկի տոնին ։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ 1930 թվականին ձուն Վաճառում են Արմանդ Համմերին։ 1947 թվականին ձուն ձեռք է բերում Մաթիլդա Գեդդինգս Գրեյը, որն էլ ձուն նվիրել է զարմուհուն՝ Մաթիլդա Գրեյ Սթրիմին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1899 աշխատություններ Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Ալեքսանդր Բատուրինսկի
Ալեքսանդր Բատուրինսկի (Aleksandrs Baturinskis, ), լատվիացի ֆուտբոլիստ, «Տեվտոնիա Յուլցեն» ակումբի պաշտպան։
Կարիերա
Ալեքսանդր Բատուրինսկին իր ֆուտբոլի կարիերան սկսել է «Տրանզիտ» ակումբում, որի հետ 2008 թվականին զբաղեցրել է երկրորդ տեղը Լատվիայի առաջին լիգայում։ 2009 թվականին Ալեքսանդր Բատուրինսկին «Տրանզիտի» կազմում կատարել է իր նորամուտը Լատվիայի Բարձրագույն լիգայում։
2009 թվականի օգոստոսին «Վենստպիլս» ակումբ են տեղափոխվել «Տրանզիտ» ֆարմ-ակումբի չորս խաղացողներ, որոնց շարքում է եղել նաև Ալեքսանդր Բատուրինսկին ։ Այդ մրցաշրջանում նա թիմի հետ արծաթե մեդալ է նվաճել Լատվիայի առաջնությունում։
2010 թվականին Ալեքսանդր Բատուրինսկին վերադարձել է «Տրանզիտ», որի կազմում անցկացրել է ամբողջ մրցաշրջանը։ 2011 թվականին մրցաշրջանից առաջ «Տրանզիտ» վերակազմակերպվել է «Վենտսպիլս-2» ակումբի ։
2011 թվականին Ալեքսանդր Բատուրինսկին տեղափոխվել է «Ելգավա» ակումբ, որտեղ դարձել է հիմնական կազմի մշտական խաղացող։
2012 թվականի հուլիսին Ալեքսանդր Բատուրինսկին հրավիրվել է Ռիգայի «Դաուգավա» ակումբ, բայց դեռևս «Ելգավայում» խաղալու ընթացքում ստացած միկրովնասվածքի պատճառով ակումբում իր նորամուտը նշել է միայն մեկ ամիս անց ։
Ծերանոց
Ծերանոց, ծերերի գիշերօթիկ տուն, բժշկա-սոցիալական կազմակերպություն, որը նախատեսված է հատուկ խնամքի և կենցաղային սպասարկման կարիք ունեցող ծերերի ու հաշմանդամների մշտական կամ ժամանակավոր բնակության համար։
Ալեքսանդր Բատուրինսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ ֆուտբոլիստներ
Ծերանոց
Հայ պատմիչներ Մովսես Խորենացու, Փավստոս Բուզանդի վկայությամբ 4-րդ դարում Ներսես Մեծի հրամանով բազմաթիվ ապաստարաններ են բացվել Հայաստանի զանազան վայրերում, ուր տեղավորվել են հաշմանդամները, ծերերը, աղքատները և ցավագարները։
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ծերություն Կատեգորիա:Սոցիալական քաղաքականություն
Կարել Հինեկ Մախա
Կարել Հինեկ Մախա (Karel Hynek Mácha, ), չեխ բանաստեղծ, արձակագիր։
Կենսագրություն
Կարել Հինեկը մեծացել է Պրահայում ջրաղացպանի ընտանիքում։ Նա դպրոցում սովորել է լատիներեն և գերմաներեն։ Այնուհետ նա ոսումնասիրում է իրավունք Պրահայի համալսարանում։ Միաժամանակ խաղում է տեղի թատրոնում և ստեղծագործում՝ գրում է բանաստեղծություններ։ Այստեղ նա հանդիպում է Էլեոնորա Սոմկովային՝ իր ապագա որդու մորը։ Նա շատ էր սիրում լեռներ բարձրանալ։ Իր ամուսնության օրից երեք օր առաջ նա նետվում է հրդեհից մարդկանց փրկելու և բազմաթիվ այրվածքներից երկու օր անց մահանում է։ Կարելի մահվան հաջորդ օրը պետք է լիներ նրա ամուսնության օրը։
Մոտ էր կանգնած չեխական ազատագրական պայքարին և ձևավորվող արմատական-դեմոկրատական գաղափարախոսությանը։ Փիլիսոփայական և մտերմիկ քնարերգության մեջ, «Մայիս» (1836) պոեմում, «Կրշիվոկլադ» (1834), «Գնչուներ» (1835) վիպակներում, «Իմ կյանքից» (1834) օրագրային էտյուդներում Մախան հանդես է եկել որպես չեխական հեղափոխական ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ։ Նրա պոեզիայի բովանդակությունն են ազատության խռովահույզ ձգտումը, ոգու և նյութի փիլիսոփայական առեղծվածները, բնության ներդաշնակության և մարդկային հարաբերությունների աններդաշնակության հակադրությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Չեխ արձակագիրներ Կատեգորիա:Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Մալոկիզիլբաևո
Մալոկիզիլբաևո (Малокызылбаево, Кесе Ҡыҙылбай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 83 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վերնիգերոդե
Վերնիգերոդե (Wernigerode), քաղաք Գերմանիայում` Սաքսոնիա-Անհալթ երկրամասում։ Մինչև 2007 թվականը եղել է Վերնիգերոդե շրջանի մայրաքաղաքը ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Քաղաքի բնակչությունը 2001 թվականին կազմել է 34.863 մարդ, 2004 թվականին` 34.521 մարդ։
Ընդհանուր մակերեսը 125.17 կմ² է։
Պատմություն
Վերնիգերոդեի տեղանքը առաջին անգամ բնակեցվել է անտառների հատման ժամանակաշրջանում` 9-12-րդ դարերում։ Ըստ 1566 թվականի ժամանակագրության` «Վարինգերոդեն» հիմնադրվել է 938 թվականին։ Քաղաքի մասին գրավոր առաջին հիշատակումները հանդիպում են 1121 թվականի փաստաթղթերում, երբ իշխան Ադալբերտը իր նստավայրը Հայմարից տեղափոխել է Վերնիգերոդե` միաժամանակ սկսելով ներկայիս ամրոցի շինարարությունը։
1229 թվականին Վերնիգերոդեի «Կոնրադ, Բերթոլդ, Գեպհարդ և Բուրհարդ իշխանները աստծո ողորմածությամբ» բնակավայրը քաղաք են հռչակում։
1277 թվականին առաջին հիշատակումն է թողնվել խաղատան (հետագայում` քաղաքապետարան) մասին, որտեղ կազմակերպվել են զվարճանքներ և դատավարություններ։ Երկու տարի անց քաղաքացիները իշխաններից 70 ֆունտով գնել են քաղաքային ամրությունները։
1343 - Վերնիգերոդեի իշխաններին հաջողվում է հարևան իշխաններից խլել 23 գյուղ։
1326 - քաղաքացիներից մեկը դառնում է քաղաքի դատավորը։