cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բջջային ազդանշան
Ազդանշանի փոխանցման ուղիները
Որոշ դեպքերում, ռեցեպտորների ակտիվացումը, որն առաջանում է ընկալիչին լիգանդի միացման հետևանքով, ուղղակիորեն զուգակցվում է լիգանդի նկատմամբ բջջի արձագանքին։ Օրինակ, GABA նեյրոհաղորդիչը կարող է ակտիվացնել բջջային մակերեսի ընկալիչը, որը իոնային անցուղու մի մասն է։ GABA-ն, որը կապվում է նեյրոնի վրա գտնվող GABAA ընկալիչին, բացում է քլորիդ-ընտրովի իոնային անցուղին, որը հանդիսանում է ընկալիչի մի մասը։ GABAA ընկալիչի ակտիվացումը թույլ է տալիս բացասական լիցքավորված քլորիդ իոններին տեղափոխել նեյրոն, ինչը խանգարում է նեյրոնի՝ գործողության պոտենցիալ արտադրելու կարողությանը։ Այնուամենայնիվ, շատ բջջային մակերեսի ընկալիչների համար լիգանդ-ընկալիչ փոխազդեցությունները ուղղակիորեն կապված չեն բջջի արձագանքի հետ։ Ակտիվացված ընկալիչը նախ պետք է փոխազդի բջջի ներսում գտնվող այլ սպիտակուցների հետ, նախքան լիգանդի վերջնական ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը բջջի վարքագծի վրա։ Հաճախ մի քանի փոխազդող բջջային սպիտակուցների շղթայի վարքագիծը փոխվում է ընկալիչների ակտիվացումից հետո։ Ռեցեպտորների ակտիվացման արդյունքում առաջացած բջիջների փոփոխությունների ամբողջությունը կոչվում է ազդանշանի փոխակերպման մեխանիզմ կամ ուղի ։
Ազդանշանի փոխանցման ավելի բարդ ուղին ներկայացված է Նկար 3-ում։ Այս ուղին ներառում է բջջի ներսում սպիտակուց-սպիտակուց փոխազդեցության փոփոխություններ՝ առաջացած արտաքին ազդանշանով։ Բազմաթիվ աճի գործոններ կապվում են բջջի մակերեսի ընկալիչների հետ և խթանում են բջիջներին առաջընթաց կատարել բջջային ցիկլով և բաժանվել։ Այս ընկալիչներից մի քանիսը կինազներ են, որոնք սկսում են ֆոսֆորիլացնել իրենց և այլ սպիտակուցներ, երբ կապվում են լիգանդի հետ։ Այս ֆոսֆորիլացումը կարող է առաջացնել կապող տեղ մեկ այլ սպիտակուցի համար և այդպիսով առաջացնել սպիտակուց-սպիտակուց փոխազդեցություն։ Նկար 3-ում լիգանդը (կոչվում է էպիդերմիսի աճի գործոն կամ EGF) կապվում է ընկալիչին (կոչվում է EGFR)։ Սա ակտիվացնում է ընկալիչը՝ ինքն իրեն ֆոսֆորիլացնելու համար։ Ֆոսֆորիլացված ընկալիչը միանում է ադապտերային սպիտակուցին (GRB2), որն ազդանշանը միացնում է ներքևում գտնվող ազդանշանային գործընթացներին։ Օրինակ, ազդանշանի փոխանցման ուղիներից մեկը, որն ակտիվանում է, կոչվում է միտոգենի ակտիվացված պրոտեին կինազի (MAPK) ուղի։ Ազդանշանի փոխանցման բաղադրիչը, որը պիտակավորված է որպես «MAPK» ուղու մեջ, սկզբնապես կոչվում էր «ERK», ուստի ճանապարհը կոչվում է MAPK/ERK ուղի։ MAPK սպիտակուցը ֆերմենտ է՝ պրոտեին կինազ, որը կարող է ֆոսֆատ կցել թիրախային սպիտակուցներին, ինչպիսին է MYC տրանսկրիպցիոն գործոնը և, հետևաբար, փոխել գեների տրանսկրիպցիան և, ի վերջո, բջջային ցիկլի առաջընթացը։ Բազմաթիվ բջջային սպիտակուցներ ակտիվանում են աճի գործոնի ընկալիչների (օրինակ՝ EGFR) ներքևում, որոնք սկսում են ազդանշանի փոխանցման այս ուղին։
Բջջային հատուկ պատասխանը փոխակերպված ազդանշանի արդյունքն է բջջային ազդանշանի վերջնական փուլում։ Այս արձագանքը, ըստ էության, կարող է լինել ցանկացած բջջային ակտիվություն, որն առկա է մարմնում։ Այն կարող է խթանել ցիտոկմախքի վերադասավորումը կամ նույնիսկ որպես ֆերմենտի կատալիզացիա։ Բջիջների ազդանշանային այս երեք քայլերը բոլորն ապահովում են, որ ճիշտ բջիջներն իրենց պահեն այնպես, ինչպես ասվել է, ճիշտ ժամանակին և համաժամանակյա այլ բջիջների և օրգանիզմի ներսում իրենց գործառույթների հետ։ Վերջում ազդանշանային ուղու վերջը հանգեցնում է բջջային գործունեության կարգավորմանը։ Այս արձագանքը կարող է տեղի ունենալ միջուկում կամ բջջի ցիտոպլազմայում։ Ազդանշանային ուղիների մեծ մասը վերահսկում է սպիտակուցի սինթեզը՝ միջուկում որոշակի գեներ միացնելով և անջատելով։ ։
Միաբջիջ օրգանիզմներում, ինչպիսիք են բակտերիաները, ազդանշանը կարող է օգտագործվել քնած վիճակում գտնվող բջիջներին «ակտիվացնելու» համար, ուժեղացնելու վիրուսային ուժը, պաշտպանվելու բակտերիոֆագներից ։ և այլն։ Քվորումի զգայության դեպքում, որը նաև հանդիպում է սոցիալական միջատների մոտ, անհատական ազդանշանների բազմազանությունը ներուժ ունի ստեղծել դրական հետադարձ կապ՝ առաջացնելով համակարգված արձագանք։ Այս համատեքստում ազդանշանային մոլեկուլները կոչվում են autoinducers  ։   Այս ազդանշանային մեխանիզմը կարող է ներգրավված լինել միաբջիջից մինչև բազմաբջիջ օրգանիզմների էվոլյուցիայի մեջ։. ։ Բակտերիաները նաև օգտագործում են կապից կախված ազդանշաններ, հատկապես դրանց աճը սահմանափակելու համար։. ։
Բազմաբջջային օրգանիզմների կողմից օգտագործվող ազդանշանային մոլեկուլները հաճախ կոչվում են ֆերոմոններ։ Նրանք կարող են ունենալ այնպիսի նպատակներ, ինչպիսիք են վտանգի դեմ զգուշացնելը, սննդի մատակարարումը կամ վերարտադրությանը աջակցելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Մոզգովոե (գյուղ, Տրոստյանեցի շրջան)
Մոզգովոե (Мозкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մոզգովոե գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թաթարօղլու
Թաթարօղլու, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
All (երգ, Պատրիսիա Բրեդին)
«All» (Ամբողջ), երգ, որի կատարմամբ Պատրիսիա Բրեդինը ներկայացրել է Մեծ Բրիտանիան Եվրատեսիլ 1957 երգի մրցույթում ։ Երգի հեղինակներն են Ռեյնել Վրեֆորդը և Ալան Ստրանքսը։ Երգը մրցույթի եզրափակչում զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը 6 միավորով։ Դա բրիտանացիների առաջնելույթն էր Եվրատեսիլում ։ Հաջորդ տարի՝ 1958 թվականին երգի միջազգային այդ մրցույթում Միացյալ Թագավորությունը ներկայացրել են Փեռլ Քարն ու Թեդի Ջոնսոնը՝ հանդես գալով «Sing, Little Birdie» երգի կատարմամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1957 երգի մրցույթի երգեր
Ալեսյան
Ալեսյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Honda RA108
Բոլիդ Honda RA108 (Honda RA108), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 2008 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Լետնյայա (այլ կիրառումներ)
Լետնյայա, կարող է վերաբերել՝
Մաքսիմ Ժիտնև
Մաքսիմ Իգորևիչ Ժիտնև (Максим Игоревич Житнев, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Սիբիր» ակումբի հարձակվող։
Կարիերա
Հետագայում՝ մեկ տարի ընդմիջումից հետո, Ժիտնևը մի քանի հանդիպում է անցկացրել «Ռասպադսկայա» ֆուտբոլային ակումբում և հրավիրվել «Սիբիր-2» ակումբ։ Հաջող խաղերի շնորհիվ ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմում, հասել Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակիչ, որտեղ «Սիբիր» ակումբը զիջել է «Լոկոմոտիվին» ։ 2015/16 մրցաշրջանում ԿԱՄԱԶ ակումբի դեմ խաղում ստիպված է փոխարինել հեռացված դարպասապահին, հետ է մղել 11-մետրանոցը և պահպանել հաղթանակը ։ Մրցաշրջանի արդյունքում դարձել է թիմի լավագույն խաղացող և լավագույն ռմբարկու ։
2016 թվականի հունիս 22-ին տեղափոխվել է «Կուբան» ։ Մեկ տարի անց վերադարձել է «Սիբիր» ։
Ելույթների վիճակագրություն
2016 թվականի հունիսի 22-ի դրությամբ:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կալմական Աբդուկադիրով
Կալմական Աբդուկադիրի Աբդուկադիրով (Қалмақан Әбдіқадыров, ), ղազախ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ։ ԽՄԿԿ անդամ (1928):
Կենսագրություն
Ծնվել է չքավոր ղազախի ընտանիքում ։ Տասներկու տարեկանից բատրակություն է արել. բայի մոտ բատրակ է եղել մինչև 1924 թվականը։ Զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ 1925 թվականին աուլից գնացել է քաղաք, որտեղ կառապանի աշխատանքի է անցել «Еңбекші қазақ» թերթի խմբագրությունում։ Նույն տարում տպագրվում է նրա «Сырдария» բանաստեղծությունը։ Բանաստեղծությունների անդրանիկ՝ «Բատրակ» ժողովածուն, տպագրվում է 1927 թվականին։
1928 թվականին ընդունվում է ԽՄԿԿ շարքերը։ 1932-1936 թվականներին «Социалста Қазақстан» թերթում բաժնի վարիչ է եղել և գրական աշխատող, «Әдебиет майданы» ամսագրում՝ տնօրենի տեղակալ։ 1936-1938 թվականներին եղել է Ղազախստանի խորհրդային գրողների միության գրական ֆոնդի տնօրենը, իսկ 1938-1939 թվականներին Ջամբուլ Ջաբաևի գրական քարտուղարը։
Ստեղծագործությունը
Գրական գործունեությունը սկսել է 1920-ական թվականներին։ Հեղինակ է մի շարք բանաստեղծական ժողովածուների՝ «Բատրակ» (Жалшы, 1927), «Ընթացք» (1932), «Ածխագործ» (1934), «Өлендер» (1935), «Բանաստեղծությունների ժողովածու» (1948) և այլն։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական մոտիվը ղազախ ժողովրդի կյանքն է սոցիալիզմի ներքո, նրա մասնակցությունը սոցիալիստական վերափոխմանը։ «Երդում» (Серт, 1945) բանաստեղծությունների ժողովածուն գրել է ռազմաճակատում, նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմին։
Գրել է նաև արձակ ստեղծագործություններ, որոնց մեջ առանձնանում են երեխաների համար գրվածները՝ «Ամանտայ», «Քաղցր սեխեր» (1936), ինչպես նաև «Կոմսոմոլյան օղակ» (1948) վիպակը, «Պատմվածքներ» (1952) ժողովածուն և այլն։ «Қажымұқан» վիպակը հրատարակվել է 1954, 1956, 1959 թվականներին։
Ղազախերեն է թարգմանել Արևելքի գրականության դասականներին՝ Ֆիրդուսուն, Ալիշեր Նավոին (1948), ղրղըզ գրող Աալի Թոքոմբաևի, ռուս գրող Վադիմ Կոժևնիկովի ստեղծագործությունները։ Թարգմանել է նաև արաբական «Հազար ու մի գիշեր»-ի հեքիաթները (հրատարակվել է 1949, 1955, 1962 թվականներին)։
Աշոտ Նավասարդյան
Աշոտ Ցոլակի Նավասարդյան, հայ քաղաքական, պետական գործիչ, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության հիմնադիր-նախագահը՝ 1990 թվականից ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի` իրավագիտության ֆակուլտետը, աշխատել է Երևանի «Պիտակ» փաթեթների գործարանում, Հիմնել է «Լիցք» կոոպերատիվը ։
Եղել է ընդհատակյա Ազգային միացյալ կուսակցության (ԱՄԿ, 1968) և խորհրդի (1973) անդամ։ Հետագայում հետևել է Գարեգին Նժդեհի «Ցեղակրոն» գաղափարախոսությանը, հանդես եկել խորհրդային ամբողջատիրական համակարգի քննադատությամբ, Հայ դատի պաշտպանությամբ։ Հայ ժողովրդի ապագան կապել է ազատ, անկախ և միացյալ Հայաստանի հետ։ Իր գաղափարների տարածման համար երեք անգամ կալանավորվել է և գումարային դատապարտվել 17 տարվա ազատազրկման ու 5 տարի աքսորի ։ Կալանավայրերում անց է կացրել շուրջ 12 տարի, այդ թվում՝ 7 տարի բանտային և հատուկ ռեժիմի պայմաններում, վաղաժամ ազատվելով երկրորդ և երրորդ անգամ։ 1987 թվականին ազատվելուց հետո շարունակել է քաղաքական գործունեությունը, 1989-1990 թթ. եղել է ԱԻՄ Խորհրդի անդամ։ 1990 թ․–ի օգոստոսին Հայաստանի Գերագույն դատարանի որոշմամբ արդարացվել է, հանցակազմի բացակայության պատճառով ։ «Ազգային ինքնորոշում միավորում» կազմակերպության խորհրդի անդամների հետ հիմնադրել ու ղեկավարել է «Անկախության բանակ» ռազմաքաղաքական կազմակերպությունը (1989), որը մասնակցել է Հայաստանի պաշտպանության և Արցախի ազատագրման մարտերին Երասխավանից մինչև Մարտակերտ, Քելբաջար, Լաչին, Շուշի և այլն։ Պարգևատրվել է 1-ին աստիճանի Մարտական խաչով, 1990 թվականին հիմնադրել է Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը և եղել նրա առաջին ղեկավարը ։ 1990 թվականին ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի , 1995 թվականին ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր ։ 1990-1995 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԽ Անկախ պետականության հաստատման և ազգային քաղաքականության հարցերի և Սահմանադրական հանձնաժողովների անդամ, 1995-1997 թվականներին՝ ԱԺ Պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի փոխնախագահ։ 1996 թվականին Գերմանիայում մասնակցել է Ռազմավարական հետազոտությունների Մարշալի կենտրոնի դասընթացներին, ստացել է ռազմագետի որակավորում։ Սրտի իշեմիկ հիվանդության պատճառով մահացել է 1997 թվականի նոյեմբերի 3–ին, 47 տարեկանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1950 ծնունդներ Կատեգորիա:1997 մահեր Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Մարտի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 3 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ այլախոհներ
Լևաշկա (այլ կիրառումներ)
Լևաշկա, կարող է վերաբերել՝
Եվ թնդաց ամպրոպը
Եվ թնդաց ամպրոպը (A soud of the storm), Ռեյ Բրեդբերիի գիտաֆանտաստիկ պատմությունն է։ Առաջին անգամ հրապարակվել է Collier's ամսագրում 1952 թվականին։ Մտնում է «Արեգակի ոսկե խնձորները» (The Golden Apples of the Sun, 1953թ), «R՝ նշանակում է հրթիռ» (R is for Rocket, 1964թ) և այլ ժողովածուների մեջ։ Ըստ Locus ամսագրի` գիտաֆանտաստիկ գրքերի միջև վերահրատարակության քանակով այն զբաղեցնում է առաջին տեղը։ Առաջին անգամ ռուսերեն հրատարակվել է միայն 1965 թվականին ։
Սյուժե
Էկելսը, որը ոչ պրոֆեսիոնալ որսորդ է, մեծ քանակությամբ փողեր ստանալով համաձայնվում է գնալ սաֆարիի դեպի մեզոզոյան դարաշրջան այլ որսորդների հետ։ Սակայն, դինոզավրեր որսալու համար գոյություն ունեն շատ խիստ կանոններ․ սպանել կարելի է միայն այն դինոզավրին, որը գտնվում է մահվան շեմին (օրինակ, եթե դինոզավրին վրա ընկել է կոտրած ծառ), իսկ վերադառնալիս պետք է անպանման վերացնել այդ դարաշրջանում գտնվելու մասին վկայող բոլոր ապացույցները (օրինակ՝ հանել մահացած կենդանու մարմնից փամփուշտը), որպեսզի ապագան չփոխվի և մնա նույնը։ Մարդիկ անգամ տեղաշարժվում են հակատիգրավիտացիոն ուղղով, որպեսզի չդիպչեն խոտին, քանի որ դա կարող է անկառավարելի փոփոխությունների հասցնել ապագայում։
Սաֆարիի գլխավորը Տրևիսը զգուշացնում է․
Որսորդության ժամանակ Էկելսը, տիրանոզավրին տեսնելով, խուճապի է մատնվում և իջնում է ուղղուց։ Երբ որ նա վերադառնում է դեպի իր ժամանակաշրջան, ապա պարզվում է, որ նրա աշխարհը ամբողջովին փոխվել է։ Այլ է անգլերենի ուղղագրություն, Կառավարության գլխին կանգնած է ոչ թե նախագահ-լիբերալ, այլ միապետ։ Հետագայում հայտնի է դառնում այդ քաոսի պատճառը։ Էկելսը ուղղուց իջնելով, պատահաբար սպանել է մի թիթեռի։ Գրքի վերջում Տրևիսը բարձրացնում է իր ատրճանակը։ Լսվում է կրակոցի ձայնը։ Վեջին խոսքը կրկնում է գրքի անվանումը. «…եվ թնդաց ամպրոպը»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռեյ Բրեդբերիի ստեղծագործություններ
Աստերոիդների ցանկ (176601-176700)
Աստերոիդների ցանկ (176501-176600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (176701-176800)
|}
Աղավնու վանքը
Աղավնու վանքը, բալլադ, որը մեզ է հասել Հովհաննես Թումանյանի մշակմամբ։
Պատմություն
Հիմքում ընկած է մի ավանդություն, որը հիշատակվել է Ղազար Ջանկեցու «Գիրք աստվածաբանական, որ կոչի ցանկալի» (Կ. Պոլիս, 1795, էջ 672-673), Միքայել Չամչյանի «Պատմություն հայոց» (հատ. Գ. Վենետիկ, 1786, էջ 880-882) և Август фон Гакстгаузен, Закавкасзкий край գրքերում։
Թումանյանն առավելապես օգտվել է Չամչյանի գրքից, սակայն հաշվի է առել նաև Ա. Ֆոն Հաքստհաուգենի գրառած տարբերակը, որովհետև միայն այդ տարբերակում է հիշատակվել Սևանա լիճը իբրև գործողությունների վայր ։
Սկզբնաղբույրում աղավնի դարձած գերիները գետի հակառակ ափին են ստանում իրենց մարդկային կերպարանքը, իսկ Թումանյանի մշակած տարբերակում աղավնիներն ազատություն են գտնում են բաց երկնքի տակ։
Բալլադը գրվել է 1912 թվականին։
Ամբողջական ինքնագիրը մեզ չի հասել։ Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվող ինքնագրի թերթիկների վերևի մասերը պատռված են։
«Ազգային ավանդություն» ենթավերնագրով առաջին անգամ տպագրվել է Նոր Հոսանք ամսագրի 1913 թվականի 34-36 էջերում, այնուհետև՝ Հորիզոն գրական հանդեսի 44-46 էջերում, ապա` Կ. Պոլսի Բանաստեղծությունների ժողովածուի, 115-117 էջերում, հետագայում՝ Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 334-336 էջերում։
Սյուժե
Բալլադը պատմում է այն մասին, թե ինչպես է Լենկթեմուրն իր զորքով հասել Սևանա լիճ և անթիվ հայերի գերի վերցրել։ Աստծո հանդեպ ունեցած մեծ հավատի շնորհիվ Հայր Օհանը կարողանում է աղոթքով ազատել բոլոր գերիներին` նրանց դարձնելով աղավնի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Կորիտնա
Կորիտնա (Коритна), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կորիտնա գյուղում բնակվում էր 437 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,37 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 318,98 մարդ/կմ²։
Լևիս (այլ կիրառումներ)
Լևիս, կարող է վերաբերել՝
Մարտին դե լա Խարա
Մարտին դե լա Խարա (Martín de la Jara)` քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սյերե շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 50 կմ² մակերես։ Բնակչությունը՝ 2782 մարդ (2010)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 109 կմ հեռավորության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կաբի Լարետեյ
Կաբի Ալմա Լարետեյ (Käbi Alma Laretei, ), էստոնացի դերասանուհի, կոմպոզիտոր, դաշնակահարուհի , գրող։
Կենսագրություն
Կաբի Լարետեյը ունեցել է դաշնակահարուհու երկարատև և նշանավոր կարիերա։ 1960-ական թվականներին նա նվագել է Մեծ Բրիտանիայի, Շվեդիայի, Արևմտյան Գերմանիայի և Միացյալ Նահանգների լեփ-լեցուն դահլիճներում, այդ թվում՝ Քարնեգի հոլում։
1950-1959 թվականներին Կաբի Լարետեյն ամուսնացած էր Գուննար Ստաեռնի հետ։ Նրանք ունեցել են մեկ դուստր՝ Կինդա Ստաեռն (ծնվել է 1955 թվականին)։
1959-1965 թվականներին Կաբի Լարետեյն ամուսացած է եղել ռեժիսոր Ինգմար Բերգմանի (1918-2007) հետ և եղել է նրա չորրորդ կինը։ Լարետեյը Բերգմանին ծանոթացրել է տարբեր երաժշտական ժանրերի հետ, որոնցից մի քանիսը նա օգտագործել է իր ֆիլմերում ։ Նրանք ունեցել են մեկ որդի՝ Դանիել Բերգման (ծնվել է՝ 07.09.1962)։ Ամուսնալուծվել են 1969 թվականին, թեև ամուսնությունը, ըստ էության, դադարեցվել է 1966 թվականին։ Ինգմար Բերգմանի «Մուգ ապակու միջով» ֆիլմը (1961) նվիրված է կնոջը՝ Կաբի Լարետեյին։ Լարետեյն աշխատել է Իգոր Ստրավինսկու և Պաուլ Հինդեմիթի հետ ։
Ամուսնալուծությունից հետո Լարետեյը շարունակել է երաժշտական խորհրդատվություն տալ իր նախկին ամուսնու որոշ ֆիլմերի համար և նույնիսկ նկարահանվել է «Ֆաննին և Ալեքսանդրը» ֆիլմում, որտեղ դաշնամուր է նվագում։ Նա ձայնագրել է դաշնամուրային երաժշտություն Բերգմանի ֆիլմերի համար, ինչպիսիք են «Աշնանային սոնատը» և «Կախարդական ֆլեյտան»։ Լարետեյը հետաքրքրվել հեռուստատեսությամբ, վարել է բազմաթիվ հաղորդումներ գրականության և երաժշտության վերաբերյալ Շվեդիայի հեռուստատեսությամբ, ինչպես նաև հրատարակել է մի շարք գրքեր կյանքի և երաժշտության մասին։ Բացի այդ, նրա մասին նկարահանվել են բազմաթիվ փաստագրական ֆիլմեր։
Կաբի Լարետեյը մահացել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ին 92 տարեկան հասակում ։
TV5 (Ֆիլիպիններ)
TV5, ֆիլիպինյան հեռուստատեսային և ռադիո ցանց է, որը պատկանում է MediaQuest Holdings-ին ։ Այն հիմնադրվել է 1960 թվականին Չինո Ռոսեսի կողմից ։
Բալաբեխ Կարապետ
Բալաբեխ Կարապետ, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ։
Կենսագրություն
1895-1896 թվականներին գործել է Աղբյուր Սերոբի խմբում։ 1895 թվականին կազմակերպել է Ուրտափի ինքնապաշտպանությունը։ 1897-1898 թվականներին Ճարտարի զինատար խմբում զենք է փոխադրել Խլաթ՝ մասնակցելով մի շարք կռիվների (Քյոշկ գյուղի, Խաթավինի և այլն)։ Հատկապես աչքի է ընկել Բաբշենի կռվում (1898)։ Աղբյուր Սերոբի ազատագրական պայքարի ըմբռնումների անդավաճան հետևորդ է։ Գործունեություն է ծավալել նաև Վանում, ապա անցել է Կարս։
Անդրկովկասում մասնակցել է հայ-թաթարական ընդհարումներին։ 1908 թվականի երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո, մինչև 1915 թվականն ապրել և գործել է Խլաթում։ Դավադրաբար ձերբակալվել է, տեղափոխվել Բիթլիսի բանտ և կախաղան բարձրացվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Բիթլիս քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Անձինք առանց ծննդյան տարեթվի Կատեգորիա:Անձինք առանց ծննդյան օրվա Կատեգորիա:Անձինք առանց մահվան օրվա
Վիկտոր Կումկումաջյան
Վիկտոր Արտավազդի Կումկումաջյան, հայ բժիշկ, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1976)։
Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1960-1962 թվականներին եղել է Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ԳՀԻ օրգանների և հյուսվածքների պահածոյման լաբորատորիայի վարիչ, 1962-1978 թվականներին աշխատել է Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության ԳՀԻ (1985 թվականից՝ Ռուռուցքաբանության գիտական կենտրոն) քաղցկեղի փորձարարական քիմիաբուժության լաբորատորիայում, 1978-1990 թվականներին՝ փորձարարական ուռուցքաբանության բաժնի, 1990-2003 թվականներին՝ քաղցկեղածնության լաբորատորիայի վարիչ ։
Ստեղծագործություններ և ճանաչում
Աշխատանքները վերաբերում են օրգանիզմի վրա տարբեր քիմիական նյութերի քաղծկեղածնության և մուտագենության հարցերին։ Հետազոտել է չարորակ նորագոյացությունների հանդեպ օրգանիզմի դիմադրողականության բարձրացման եղանակները։
Էլիսենվաարա
Էլիսենվաարա (Элисенваара, Elisenvaara), գյուղ Ռուսաստանի, Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի կազմում։
Մեծ Լուչ
Մեծ Լուչ (Большой Луч), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օչեյա գետի ձախ ափին՝ 230 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պիշկովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Պիշկովո (Пышково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 288 մարդ։
Լևոն Հայրապետյան (այլ կիրառումներ)
Լևոն Հայրապետյան, կարող է վերաբերել՝
Թովմա
Թովմա՝ հայկական Թովմաս արական անվան հնում գործածված ձևն է։
Նաբերեժնոե (գյուղ, Տրոստյանեցի շրջան)
Նաբերեժնոե (Набережне), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նաբերեժնոե գյուղում բնակվում էր 305 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեք (այլ կիրառումներ)
Լեք, կարող է վերաբերել՝
Թել Ավիվի մարզ
Թել Ավիվի մարզ (מחוז תל אביב), Իսրայելի վեց վարչական մարզերից մեկը։
Ֆիզիկական մեծությունների նշանակումների ցանկ
Ֆիզիկական մեծությունների նշանակման ցանկ, դպրոցական և համալսարանական ֆիզիկայում մեծությունների պայմանական նշանակումների ցանկ։ Ներառված են նաև մաթեմատիկական ընդհանուր հասկացություններ, որպեսզի հնարավոր դարձնեն ֆիզիկական բանաձևերի ձևակերպումը։
Ֆիզիկական մեծությունները նշանակելու համար օգտվում են լատիներենից և հունարենից, ինչպես նաև հատուկ սիմվոլներից։ Քանի որ ֆիզիկական մեծությունները քանակապես ավելին են քան այբուբենների տառերի քանակը, նույն տառը կարող է օգտագործվել տարբեր ֆիզիկական մեծությունների նշանակման համար։ Որոշ մեծությունների նշանակումները կարող են փոփոխվել, տվյալ բաժնում շփոթությունից խուսափելու համար (օրինակ՝ էներգիա, արագություն, երկարություն և այլն)։
Տառատեսակ
Մաթեմատիկական տեքստերում նշանակումները ընդունված է օգտվել շեղատառ լատիներենը։ Ֆունկցիաների անվանումն ու թվերը, իսկ հունարենի տառերը թողնում են ուղիղ։ Տառերը նույնպես կարող են տարբեր տառատեսակ ունենալ, մեծությունների կամ հասկացությունների բնույթը հասկանալու համար։ Մասնավորապես վեկտորական մեծությունները ընդունված է նշել հաստ տպատառով, իսկ տենզորային մեծությունները՝ ընդգծված տառատեսակով։
Լատինական այբուբեն
Պատմական պատճառներից ելնելով, շատ դեպքերում օգտագործվում են հասկացության անվանման առաջին լատինական տառը, հիմնականում լատինական, անգլիական, ֆրանսիական և գերմանական անվանումները։ Լատինական տառերից O-ն չի օգտագործվում ֆիզիկական մեծությունները նշանակելու համար։
Մի քանի տառերով նշանակումը
Որոշ մեծությունների համար օգտագործվում են տառաշարք կամ բառեր։ Օրինակ հաստատուն բառի պայմանական նշանը  է։
Ֆիզիկայում հաճախ օգտագործվող մաթեմատիկական ֆունկցիաները և գործողությունները
Հունական այբուբեն
Հունարենի այն մեծատառերը, որոնք նման են լատիներենի մեծատառերին, չեն գործածվում կամ հազվադեպ են գործածվում։
Փակագծեր
Կոր փակագծերում նշվում են մեկ կամ մի քանի փոփոխական, որոնցից կախված է ֆիզիկական մեծությունը։ Օրինակ f(x,y) նշանակում է, որ որոշ մեծություն (f) ֆունկցիան է x-ից և y-ից կախված։
Դիակրիտիկական նշաններ
Դիակրիտիկական նշանները ավելացնում են ֆիզիկական մեծության նշանին, որոշակի տարբերություն նշելու համար։ Աղյուսակում բերված է x-ի նկատմամբ կատարված նշանների ցանկը։
Ներքին և վերին ինդեքսներ
Ֆիզիկական մեծությունները ունենում են ինդեքսներ՝ վերևից,ն երքևից կամ երկու ձևով էլ։ Ներքինը հաճախ ցույց է տալիս մեծության կարգահամարը, վերինը ցույց է տալիս աստիճանը, եթե այն թենզոր չէ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ Կատեգորիա:Ֆունկցիա
Կլայզենի վերախմբավորում
Վերախմբավորումը հայտնագործել է գերմանացի քիմիկոս Լ. Կլայզենը, 1912 թվականին, Կլայզենի վերախմբավորում դարձավ առաջին օրինակը սիգմոթերապիայի վերախմբավորման համար՝ 3,3-սիգոմթերապիա վերախմբավորում։ Այս վերախմբավորումը նվիրված է մի քանի վերլուծական հրապարակոււմների
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Կնոջ դիմանկար (Գուստավ Կլիմտ, 1916)
«Կնոջ դիմանկար» կամ «Կանացի դիմանկար» (Bildnis einer Frau или Porträt einer Dame), ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի նկար, ստեղծվել է 1916 և1917 թվականների միջակայքում։ Համարվում է հեղինակի միակ հայտնի «կրկնակի աշխատանքը»․ ի սկզբանե պատկերված է եղել եղել լայնեզր գլխարկով կին, այնուհետև Կլիմտը վերասրբագրել է այն ։ 1925 թվականից նկարը պահպանվել է Ռիչի-Օդի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում՝ Պյաչենցա քաղաքում (Իտալիա)։ 1997 թվականին շենքի վերանորոգման ժամանակ նկարն առևանգվել է։ Գողանալուց հետո նկարը համարվել է «առավել փնտրված արվեստի գործերից մեկը» ։ Գողանալու պահից ի վեր պարբերաբար տեղեկություն է ստացվել այն մասին, որ նկարը գտնվել է, սակայն բոլոր գտածոները եղել են կրկնօրինակված տարբերակներ։ 2019 թվականի դեկտեմբերին բնօրինակ կտավը հայտնաբերվել է թանգարանի աշխատակիցների կողմից՝ հենց թանգարանում գտնվող գաղտնարանից։ 2020 թվականին նկարի իսկությունն ապացուցվել է։ Նկարը գնահատվել է ԱՄՆ 66 միլիոն դոլար ։
Նկարագրություն
Նկարն ստեղծվել է 1916 և 1917 թվականներին։ Նկարի չափսերնե են 60 х 55 սմ։ Նկարում պատկերված է շագանակագույն վարսերով կին՝ կիսաբաց բերանով, ով հատու հայացքով նայում է հանդիսատեսին։ Նրա շրջազգեստը և նկարի ֆոնը նկարված են կենդանի էքսպրեսիոնիստական ոճով՝ կապույտ և կանաչ երանգներով։ Շրթներկը և այտերի վառ կարմիրը լրացնում են ներկապնակի ընդհանուր գունատությունը, իսկ աչքի տակ եղած փոքրիկ խալը ինչ-որ կոկետություն է հաղորդում հերոսուհու կերպարին ։
1996 թվականին պարզ է դառնում, կտավը Գուստավ Կլիմտի մինչ այս հայտնի «կրկնակ» աշխատանքն է (այսինքն, սրբագրված)  ։ 18-ամյա ուսանողուհի Կլաուդիա Մագան (Claudia Maga), ով ուսումնասիրում էր արվեստի պատմություն, նմանություն գտավ «Կնոջ դիմանկար» նկարի և 1910 թվականից կորած համարվող նկարի կանանց միջև։ Նա ստեղծում է երկու նկարների ֆոտոկրկնօրինակները, այնուհետև կալկայի օգնությամբ համադրում է դրանք․ կանանց ուրվագծերն անթերի համընկնում են։ Իր վարկածի մասին Մագան տեղեկացնում է թանգարանի տնօրենին, որը որոշում է անցկացնել նկարի ռենտգենյան ուսումնասիրություն։ Ստացված պատկերներն ուսումնասիրելուց (իլյուստրացիան տե՛ս ներքևում) հետո ուսանողուհու վարկածը հաստատվում է։ Այս բացահայտման առիթով BBC  հեռուստաալիքը հեռարձակում է փաստագրական հաղորդում և նախապատրաստվում է ցուցահանդես, որից առաջ էլ նկարը գողանում են ։
Նկարի սկզբնական տարբերակում լայնեզր գլխարկով կին է պատկերվել (ամենայն հավանականությամբ Մարիա Մունկն է, ըստ մեկ այլ վարկածի՝ Ալմա Մալերը )։ Կարծիք կա, որ նա եղել է Կլիմտի սիրուհին, որի հետ նկարիչը ծանոթացել է Վիեննայում։ Կտավի նախնական տարբերակը ցուցադրվել է Դրեզդենում՝ 1912 թվականին և գունավոր իլյուստրացիայի տարբերակով հրապարակվել է «Velhagen und Klasings Monatshefte» ամսագրում (XXXII—XXXIII. 1917—1918, стр. 32) ։ Պատկերված կնոջ մահից հետո նկարիչը կարող էր խմբագրել նրա դիմանկարը՝ ցավը մեղմելու համա ։
Արվեստաբանները բարձր են գնահատել Մագայի բացահայտումը։
Նկարի վերանկարված տարբերակը 1925 թվականին ձեռք է բերել իտալացի կոլեկցիոներ Ջուզեպե Ռիչի Օդին ։ Նա իր հավաքածուն կտակել է Պյաչենցա քաղաքին։ Նրա մահից հետո հավաքածուն ցուցադրել են ժամանակակից արվեստի թանգարանում, որն անվանակոչել են ի պատիվ Ջուզեպե Օդիի ։
Առևանգում
1997 թվականի պատկերասրահը վերանորոգվում էր։ Երբ հայտնի է դառնում Մագայի վարկածի մասին, նախատեսում են նկարը տեղափոխել հատուկ ցուցադրության։ Վերանորոգումը և սպասվող ցուցադրությունը հարմար առիթ են հանդիսանում նկարը գողանալու համար ։
1997 թվականի փետրվարի 22-ին պատկերասրահը հայտնում է նկարի առևանգման մասին ։ Մինչ այժմ անհայտ է, թե ինչ եղանակով է կատարվել հանցագործությունը։ Ոստիկաններին առավել շփոթության մեջ է գցել թանգարանի տանիքում գտնված նկարի ծանր շրջանակը, որը միայնակ և հնարավոր չէր դուրս հանել ձեղնահարկի միակ պատուհանից или даже что ворами могли быть акробаты ։ 2014 թվականին քննությունը վերսկսվում է, քանի որ նկարի շրջանակի վրա հայտնաբերվել էին ԴՆԹ հետքեր, որոնք կարող էին պատկանել հանցագործին ։ Սակայն նրան գտնել այդպես էլ չի հաջողվել ։
Հայտնաբերում
2019 թվականի դեկտեմբերին Ռիչի Օդի պատկերասրահի այգեպանը հայտնաբերել փակ հոր, որի մեջ գտել են գողացված նկարը՝ փաթաթված աղբի սջ տոպրակով ։ Պարզ չէ, թե կորչելուց ի վեր նկարն այդտեղ է եղել, թե՞ հետո է բերվել այդ գաղտնարանը ։ Կտավը գերազանց վիճակում էր, ինչն էլ կասկած էր հարուցում նրա՝ բնօրինակ լինելու վերաբերյալ։ 2020 թվականի հունվարին հաստատվել է նկարի բնօրինակ լինելու փաստը ։
Ներկայումս նկարը ցուցադրվում է պատկերասրահի առանձին սրահում։ Այն հսկում են զինված ոստիկանները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գուստավ Կլիմտի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ Կատեգորիա:Արվեստի գողացված գործեր Կատեգորիա:Դիմապատկեր Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարներ
Մերդոք մարզադաշտ
Մերդոք մարզադաշտ (Murdock Stadium), մարզադաշտ, որ գտնվում է ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի Տորանս քաղաքում։ Մարզադաշտը նախատեսված է ֆուտբոլային (սոքերի) և ամերիկյան ֆուտբոլի հանդիպումների անցկացման համար։ Տեղավորում է շուրջ 12 100 հանդիսականի։
Մարզադաշտը այժմ սպասարկում է Տորանսի Էլ Քամինո քոլեջի ամերիկյան ֆուտբոլի թիմի հանդիպումները և այլ սպորտային միջոցառումներ։ Որոշ ժամանակ սպասարկել է «Լոս Անջելես Ացտեկս» ֆուտբոլային ակումբի և ի հավաքականի հանդիպումները։
Մարզադաշտն իր անվանումն ստացել է ի պատիվ Էլ Քամինո քոլեջի հիմնադիր տնօրեն '''Ֆորեսթ Գ. Մերդոքի'''։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում
Ծաղիկների երգը
Ծաղիկների երգը, բալլադ, որը մեզ է հասել Հովհաննես Թումանյանի մշակմամբ։
Պատմություն
Գրության հստակ թվականը հայտնի չէ ։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյան համար 68 և 68 ա ֆոնդերում պահվում է երկու սևագիր ինքնագիր, որտեղ Թումանյանը նշել է այն աղբյուրները, որոնցից օգտվել է բալլադը մշակելիս։ «Легенды цветов», «Книжка о розе» և «Բույսերի մեծարանքը» գրքերում հեղինակը հանդիպել է ռուսերեն-հայերեն թարգմանությամբ ծաղիկների անվանումների ցանկեր, ինչպես նաև` տարբեր գրառումներ խոտերի, բույսերի, ծաղիկների անվանումների ծագման ու նշանակության մասին։ Այս ծանոթագրությունները հիմք են դարձել նաև «Աղջկա սիրտը» բալլադի մշակման համար։
Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է մի թերթիկ, որի վրա գրառված են ծաղիկների անուններ, ինչպես նաև` բալլադի 40-45-րդ տողերը հիշեցնող մի գրառում։ Այստեղից կարելի է ենթադրել, որ Թումանյանը նպատակ է ունեցել ծաղիկների հետ կապված լեգենդների շարք գրել։
«Ծաղիկների երգն» առաջին անգամ տպագրվել է Հասկեր ամսագրի 1913 թվականի 5-րդ համարի 133-135 էջերում։
Սյուժե
Գարուն է գալիս, արևը բացվում է և աղջկան հարցնում, թե ինչ է նա ուզում։ Աղջիկը արևից խնդրում է տարբեր ծաղիկներ։ Արևը առվակներին ու գետակներին հրամայում է կարկաչել ու կանչել։ Բազմաթիվ ծաղիկներ են բուսնում, աղջիկը տեսնում է և ուրախանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Տավի Ռյահն
Տավի Ռյահն (Taavi Rähn, ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Ֆիննական «Յարո» ակումբի և Էստոնիայի ազգային հավաքականի խաղացող է։
Ազգային հավաքականի կազմում
2001 թվականից սկսած Րյահնը հանդես է գալիս Էստոնիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղադաշտ է դուրս եկել 55 անգամ։
Արտաքին հղումներ
• Տավի Րյահնը www.national-football-teams.com կայքում
Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Էստոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վոլինի ֆուտբոլիստներ
Կորնաչովկա
Կորնաչովկա (Корначівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կորնաչովկա գյուղում բնակվում էր 390 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1588 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 245,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեքո (այլ կիրառումներ)
Լեքո, կարող է վերաբերել՝
Էլխոտովո
Էլխոտովո (Эльхотово, Елхот), գյուղ Ռուսաստանի, Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Կիրովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Կիրովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1838 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մարդու իրավունքները Հյուսիսային Կորեայում
Մարդու իրավունքները Հյուսիսային Կորեայում, ԿԺԴՀ-ում մարդու իրավունքների իրավիճակի գնահատումը դժվար է Հյուսիսային Կորեայի պետության փակ բնույթի պատճառով։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ԿԺԴՀ տարեկան այցելում է մոտ 250 հազար զբոսաշրջիկ, այդ թվում՝ Արևմուտքի զարգացած երկրներից մոտ 5-6 հազար մարդ   , նրանց ճնշող մեծամասնությունը այցելում է Կիմգանսան լեռների շրջան ։ Օտարերկրացիներին արգելվում է այցելել երկրի որոշակի շրջաններ, որոնք, ըստ ԿԺԴՀ իշխանությունների պաշտոնական հայտարարությունների, ռազմավարական նշանակություն ունեն։ Ցանկացած տուրիստական խմբի նշանակվում է առնվազն երկու զբոսավար, զբոսաշրջիկների անկախ ճանապարհորդությունը սահմանափակվում է զբոսաշրջային վայրերի անմիջական հարևանությամբ, և տեղի բնակչության հետ շփումները չեն խրախուսվում։ Այնուամենայնիվ, վերջին տարիներին, ռեժիմի ընդհանուր ազատականացման և ռեժիմի թեթևացման հետ կապված, այս վերահսկողությունը դարձել է ավելի քիչ պարտադրված ։ Ըստ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի հայտարարության` 1996 թվականից ի վեր միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններին մուտքն ամբողջությամբ արգելվել է ։
ԿԺԴՀ քաղաքացիներն իրավունք չունեն ազատորեն լքել իրենց երկիրը, և, հետևաբար, տեղեկատվությունը գալիս է փախստականների, հայրենիք չվերադարձողների և այլ անձանց կողմից, ովքեր լքել են Հյուսիսային Կորեան։ Չնայած այն հաճախ սուբյեկտիվ բնույթ է կրում, փախստականների մասին մեծ թվով զեկույցների հիման վրա, մի շարք կազմակերպություններ եզրակացություններ են անում Հյուսիսային Կորեայում տիրող ընդհանուր իրավիճակի վերաբերյալ։
Համաձայն ԿԺԴՀ կառավարության պաշտոնական դիրքորոշման՝ երկիրը «խնդիրներ չունի մարդու իրավունքների բնագավառում», քանի որ ԿԺԴՀ-ում գոյություն ունեցող սոցիալիստական համակարգը «ընտրվել է իր քաղաքացիների կողմից կամավոր և ուղղված է նրանց նյութական և հոգևոր կարիքների լիարժեք բավարարմանը» ։
Միևնույն ժամանակ, վերլուծելով առկա տվյալները, շատ միջազգային կազմակերպություններ եզրակացրեցին, որ հյուսիսկորեական պետությունը տոտալիտար է ։
Որոշ իրավապաշտպան կազմակերպություններ և կառավարություններ դատապարտել են մարդու իրավունքների խախտումները Հյուսիսային Կորեայում։ Դրանց թվում է Միջազգային ամնիստիան։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան դատապարտեց Հյուսիսային Կորեայում մարդու իրավունքների ոտնահարումը՝ ընդունելով բանաձև, որը պատրաստել էին Եվրամիության անդամ երկրները ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 18-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի 69-րդ նստաշրջանի 3-րդ հանձնաժողովը առաջարկեց Անվտանգության խորհրդին դիտարկել ԿԺԴՀ-ում իրավունքների իրավիճակը Միջազգային քրեական դատարանում քննարկելու հարցը և մարդկության դեմ հանցագործությունների համար պատասխանատու անձանց նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու հնարավորությունը ։
2004 թվականին Միացյալ Նահանգներում ընդունվեց ԿԺԴՀ-ում մարդու իրավունքների մասին օրենքը (թիվ 108–333) ՝ դատապարտելով Հյուսիսային Կորեային և ուրվագծելով այն քայլերը, որոնք Միացյալ Նահանգները պետք է ձեռնարկի Հյուսիսային Կորեայում ժողովրդավարություն և ազատություն հաստատելու համար։ Բացառությամբ ճապոնացիների առևանգման խնդրի, որը մասամբ լուծվեց, Հյուսիսային Կորեան ամբողջությամբ հերքում էր մարդու իրավունքների խախտումների մասին բոլոր հաղորդումները և փախստականներին մեղադրում է ստախոսության և ամերիկյան քարոզչության տարածման մեջ ։
Հյուսիսային Կորեայում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ոչ կառավարական գիտաժողովները պարբերաբար անցկացվում են միջազգային մակարդակում։ 2003 թվականի մարտին նման համաժողով անցկացվեց Բրյուսելում, իսկ 2006 թվականի մարտին՝ Պրահայում ։
Քաղաքացիական իրավունքների և մարդու իրավունքների իրավական հիմքերը ԿԺԴՀ-ում
ԿԺԴՀ իրավական համակարգը հիմնված է ռոմանո-գերմանական և սոցիալիստական իրավական համակարգերի կոնվերգենցիայի սկզբունքների վրա ։ ԿԺԴՀ իրավական համակարգը հիմնված է սահմանադրության վրա, որն ունի բարձրագույն իրավական ուժ ամբողջ երկրում։ ԿԺԴՀ Սահմանադրությունը քաղաքացիներին երաշխավորում է հետևյալ իրավունքները ։
Բացի այդ, ԿԺԴՀ սահմանադրությունը երաշխավորում է խաղաղության, ժողովրդավարության, ազգային անկախության և սոցիալիզմի համար պայքարող օտարերկրյա քաղաքացիների ապաստանի, գիտական և մշակութային գործունեության և իրենց երկրներում հետապնդումներից ազատության իրավունք (հոդված 80)։
Բացի այդ, ԿԺԴՀ-ն միացել է Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիային, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագրին, Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների միջազգային դաշնագրին, Կանանց նկատմամբ խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին կոնվենցիային ։
ԿԺԴՀ-ում պաշտոնապես գոյություն ունեն երեք քաղաքական կուսակցություններ, իշխող՝ Կորեայի աշխատանքի կուսակցությունը (로동당 로동당), Կորեայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը (조선 사회 민주당) և Երկնային ուղու երիտասարդ ընկերների կուսակցությունը (조선 천도교 청우당): ՄԱԿ-ի առաջատար դերը ամրագրված է ԿԺԴՀ-ի Սահմանադրությամբ ։ Բոլոր քաղաքական կուսակցությունները, ինչպես նաև մի շարք հասարակական միություններ, անդամակցում են Միավորված դեմոկրատական հայրենական ճակատին (ՄԴՀՃ), որը ձևավորվել է 1946 թվականի հուլիսի 25-ին և հանդես  է գալիս Կորեայի միավորման համար։
ԿԺԴՀ-ում գործում են արհմիութենական երկու կենտրոններ։ Կորեայի Միացյալ արհմիությունները (ԿՄԱ), որոնք ստեղծվել են 1945 թվականին և ներառում են 9 ոլորտային արհմիություններ, որոնք միավորում են հիմնականում բանվորներին և ծառայողներին։
ԿԺԴՀ դատական համակարգ, քրեական օրենսդրություն և մարդու իրավունքներ
Ըստ Քրեական օրենսգրքի ՝ մահապատիժը կիրառվում է միայն պետական ինքնիշխանության և ժողովրդի ազատագրական պայքարի դեմ ուղղված հանցագործությունների համար։ Պատժի հիմնական տեսակը ուղղիչ աշխատանքն է։ Մեկ հանցագործության համար, ԿԺԴՀ քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի համաձայն, կարող է նշանակվել 6 ամսից մինչև 15 տարվա ուղղիչ աշխատանք։
Գույքի բռնագրավումը և ընտրական իրավունքներից զրկումը, ըստ Քրեական օրենսգրքի, կիրառվում են միայն հակապետական հանցագործությունների համար։ Վաղեմության ժամկետը սահմանվում է 15 տարի, բայց այն չի տարածվում սպանությունների և պետության դեմ կատարված հանցագործությունների վրա ։
Քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքներ
ԿԺԴՀ-ի քաղաքական և սոցիալական համակարգը խստորեն քննադատվում են միջազգային հանրության և արևմտյան երկրներում տեղակայված իրավապաշտպան կազմակերպությունների կողմից մարդու իրավունքների պաշտպանության բնագավառում։ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը պաշտոնապես ճանաչել է Հյուսիսային Կորեայում մարդու իրավունքների համատարած խախտումների փաստը ։ Մեջբերումներ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների 2005/11 բանաձևից, որոնք վերաբերում են ԿԺԴՀ-ին.
Լը Դոնժոն (այլ կիրառումներ)
Լը Դոնժոն, կարող է վերաբերել՝
Մարդու իրավունքները Հյուսիսային Կորեայում
Քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքներ
Որոշ փորձագետներ կարծում են, որ ԿԺԴՀ Սահմանադրությունը մտացածին փաստաթուղթ է, և որ Հյուսիսային Կորեայում հասարակության և պետության միջև հարաբերությունները կառուցված են տոտալիտար մոդելով ։ ԿԺԴՀ-ն փորձ արեց չեղյալ հայտարարել Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագիրը, բայց Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի հայտարարությունից հետո պարզվեց, որ պայմանագիրը չեղյալ հայտարման ենթակա չէ և զեկույց ներկայացվեց դրա իրականացման վերաբերյալ ՝ այդպիսով իրեն ճանաչելով որպես Պայմանագրի մասնակից պետություն ։
ԿԺԴՀ բնակչության երեք շերտեր
Ըստ տարբեր աղբյուրների և սոնբուն (성분) համակարգին համապատասխան` ԿԺԴՀ-ի ողջ բնակչությունը բաժանված է երեք շերտերի՝ «հիմնական», «տատանվող» և «թշնամական», որի մասին  հայտնում է հետազոտող Լուիզա Հանթերը (ոչ հեղինակավոր աղբյուր)։ Որոշակի շերտին պատկանելը որոշվում է ճապոնական գերիշխանության և Կորեական պատերազմի ժամանակահատվածում սոցիալական ծագմամբ և զբաղմունքով և ժառանգվում է տղամարդկային գծով։ Կորեայի Աշխատանքային կուսակցության (ԿԱԿ) անդամները ավտոմատ կերպով դասվում են «հիմնական» շերտին, քաղաքական կուսակցությունից վտարված անձինք` «թշնամական»։ Չինաստանից և Ճապոնիայից հայրենադարձվողները նույնպես պատկանում են «թշնամական» շերտին  ։
ԿԱԿ Կենտկոմի չորրորդ գումարման ութերորդ պլենումի կողմից 1964 թվականի փետրվարի վերջին ընդունված «Բնակչության տարբեր շերտերի և խմբերի հետ տարվող աշխատանքների հետագա ամրապնդման մասին» որոշման համաձայն, իրականացվել է բնակչության կատեգորիաների էական մանրակրկիտ նկարագրություն, ըստ որի յուրաքանչյուր շերտ բաժանվել է  առանձին խմբերի (ընդհանուր առմամբ 51)։ Այս աշխատանքը կատարվել է 1964-1969 թվականներին, այդ նպատակով հատուկ ձևավորված, այսպես կոչված, «620 խմբի» ուժերի կողմից։ Ըստ Անդրեյ Լանկովի, այս գործունեությունն ուղեկցվում էր ռեժիմի թշնամիների վտարմամբ, ձերբակալություններով և մահապատժով  (ինչպես իրական, այնպես էլ պոտենցիալ, կամ պարզապես հորինված) ։
Համաձայն Միացյալ Նահանգների Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի զեկույցի, «թշնամական» շերտին դասվող անձինք, մասնավորապես, չեն կարող ծառայել բանակում, ընդունվել ԿԱԿ-ի շարքերը և բուհերի մեծ մասը ։ Նրանք գրեթե ոչ մի հնարավորություն չունեն ապրելու Փհենյանում կամ Կեսոնում։ Ըստ Անդրեյ Լանկովի, որոշակի շերտին անդամակցությունը կախված է աշխատանքի կամ ուսման  ընդունվելուց ։
Այսպիսով, նրա կարծիքով, ոտնահարվում են աշխատանքի ազատ ընտրության, կրթության և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնելու հավասար մատչելիության իրավունքը, որոնք երաշխավորված են Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների միջազգային դաշնագրով։  Միևնույն ժամանակ, ըստ Անդրեյ Լանկովի, մինչև 1990-ականները, որոշակի շերտին պատկանելը (բացառությամբ բյուրոկրատիայի) չի ազդում պարենաբաժնի չափի վրա ։
Մահապատժի կիրառում
Մի շարք կազմակերպություններ, ներառյալ Եվրամիությունը, մեկնաբանում են Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագրով երաշխավորված կյանքի իրավունքը որպես մահապատժի կիրառման բացառում, այնուամենայնիվ, ԿԺԴՀ-ում պարբերաբար անցկացվում են պետական մահապատիժներ, ինչպես հայտնում են տարբեր աղբյուրներ   ։
Մահապատժի ենթակա հանցագործությունների թիվը 1983-2000 թվականներին կրճատվել է` 33-ից հասնելով 5-ի ։
Տեղեկություններ խոշտանգումների կիրառման մասին
Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագիրը յուրաքանչյուր մարդու երաշխավորում է խոշտանգումներից պաշտպանվելու իրավունք ։
2008 թվականի մարտի 21-ին Հյուսիսային Կորեայի ժողովրդավարացման գրասենյակի (북한 민주화 운동 본부) կողմից «Cecil»  ռեստորանում (세실 레스토랑) կայացած մամուլի ասուլիսում փախստական Կիմ Սոնղին ասաց, որ փորձել է փախչել Չինաստան, բայց հայրենադարձել է։ Հյուսիսային Կորեայի անվտանգության աշխատակիցները, փորձել են  իր մարմնից հանել կուլ տրված գումարները, որի համար պղպեղով  խառնած ջուրը են լցրել քթի մեջ։ Բացի այդ, զինվորները մատները խոթել են նրա հեշտոցի և հետանցքի մեջ, ինչպես նաև ծեծի են ենթարկել նրան ։ Նույն կոնֆերանսի ժամանակ, փախստական Լի Բոկնամը հաղորդել է, որ զինվորները նրան հրացանով հարվածել են ծեծի ենթարկելով և խոշտանգումների ժամանակ կոտրել են ատամները ։
2007 թվականի մարտի 2-ին Հյուսիսային Կորեայում «Մարդու իրավունքների քաղաքացիական միության» կողմից կազմակերպված մամուլի ասուլիսում այլ փախստականներ հայտնեցին «աղավնական խոշտանգումների մասին»։ Բանտարկյալի ձեռքերը կապած էր հետևից, և նրան  գամում էին գերանին, ինչի արդյունքում նա ոչ կարողանում էր  նստել, ոչ էլ վեր կենալ։ Այս դիրքում մեկ օր անց մարդկային մարմինը նմանվում էր թռչնի ։ Հայտնաբերվել է նաև խոշտանգումների այլ դեպքեր, որի ժամանակ   մարդու ձեռքերը կապել են ոտքերի հետ և ծեծի ենթարկել ։ Բացի այդ, փախստականները պատմել են, որ մեկի վրա վերմակ են  գցել, որից հետո նրան ստիպել են  500 անգամ նստել և վեր կենալ ։
Հյուսիսային Կորեայի ճամբարային նախկին պահակ Ան Մյոնչհոլը, որը փախել էր Հարավային Կորեա, Հարավային Կորեայի իրավապաշտպան կազմակերպությանը՝ «Հյուսիսային Կորեայի ժողովրդավարացման խմբին» (북한 민주화 네트워크) պատկանող «Daily NK» լրատվական ծառայության համար իր հոդվածներում, նկարագրում է խոշտանգումների հետևյալ դեպքերը. Աքսորված 26-ամյա Խան Ջինդոկին  սպաները  բռնաբարել են, այնուհետև այրվածքներ և վնասվածքներ են հասցրել կրծքավանդակին ։ Բացի այդ, Ան Մյոնհոլը պատմում է, թե ինչպես է բանտի ղեկավարը օձ մտցրել բանտարկյալ Կիմ Բոկտոկի հեշտոցի մեջ, ստիպելով նրան մատնել այն բանտապահին, որը իր համար թուղթ և գրիչ էր բերել, աղջիկը ցանկացել էր նամակ գրել Ճապոնիայում բնակվող իր հարուստ բարեկամին։ Այն բանից հետո, երբ Կիմը խոստովանել էր, բանտապահին վտարել էին կուսակցությունից, ազատել  աշխատանքից և   ցմահ աքսորել հանքում տաժանակիր աշխատանքի ։
ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի Ժնևում կայացած 61-րդ մամուլի ասուլիսի ընթացքում փախստական Կիմ Թհեջինը տանջանքների մասին հաղորդել է հետևյալը` մարդուն կարգադրվում է չշարժվել։ Եթե նա խախտում է կարգը, կապում էին ձեռքերը ձեռնաշղթաներով և երկաթե ձողերով ծեծում նրան։ Ըստ նրա ցուցմունքի, բանտարկյալներին ցուրտ  պայմաններում մերկ էին թողնում ։
«The Guardian» թերթը, վկայակոչելով փախստականների ցուցմունքները, հայտնում է գազի խցերի և թունավորված սննդի կիրառմամբ խոշտանգումների մասին ։ Հյուսիսային Կորեայի իշխանությունները հերքել են երկրի բանտերում գազի խցերի կիրառումը և նման մեղադրանքների տարածումը համարել իրենց երկրի դեմ տեղեկատվական պատերազմի մաս ։
Բացի այդ, խոշտանգումների անուղղակի ձև էր համարվում բոլոր բանտարկյալների պարտադիր ներկայությամբ հրապարակային  մահապատիժների իրականացումը։ Վերոհիշյալ իրավապաշտպան կազմակերպությունը՝ «Հյուսիսային Կորեայի ժողովրդավարացման խումբը», հայտնում է, որ նախկին բանտարկյալ Սին Դոնհյոկի մորը և ավագ եղբորը ճամբարից անհաջող փախուստի համար իր  աչքի առջև կախաղան  բարձրացնելուց հետո,  կորցրել էր հույզեր ընկալելու կարողությունը ։
Բանտային խոշտանգումների արդյունքում հաշմանդամ դարձած, փախստական Լի Սուն Օկը գրել է հուշերի մի գիրք՝ «Անպոչ գազանների աչքերը. Հյուսիսկորեացի կնոջ բանտային հուշերը»։ ԱՄՆ Սենատի Իրավաբանական հանձնաժողովին տված իր ցուցմունքներում նա նշում է Հյուսիսային Կորեայի բանտերում խոշտանգումների բազմաթիվ դեպքերի մասին։ Մասնավորապես, նա նկարագրում է սառը խոշտանգումների դեպք, 1987 թվականին, երբ տղամարուն ստիպում էին  ծնկի գալ, սառը ջուր էին լցնում նրա վրա և ստիպում  մեկ ժամ անշարժ մնալ։ Այս խոշտանգումների  արդյունքում նրա աչքի առաջ  վեց բանտարկյալ էր մահացել ։ Walk Free Foundation հիմնադրամի հրապարակած ստրկության համաշխարհային ինդեքսի վերջին տվյալների համաձայն, ԿԺԴՀ-ում ավելի շատ ստրուկներ կան, քան աշխարհի ցանկացած այլ երկրում ։