cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գավազանագիրք
Գավազանագիրք, գահացանկ, հոգևոր և աշխարհիկ իշխանավորների հաջորդության ժամանակագրական ցանկ, կարգ, աղյուսակ։ Հայ միջնադարյան մատենագրության տեսակ, պատմական երկ։ Տարածված են հատկապես աստվածաշնչական նահապետների հաջորդության գավազանագրքեր, որոնք ունեն նաև տարաբնույթ տոհմածառեր կամ տոհմածառերով հավելվածներ։ Հայ մատենագրության մեջ ավելի հաճախ հանդիպում են Հայոց կաթողիկոսների գավազանագիրք-գահացանկերը, որոնք հայտնի են «Կաթողիկոսք Հայոց», «Ըստ կաթողիկոսացն Հայոց», «Անուանք հայրապետացն Հայոց» և այլ խորագրերով։ Հնագույնը վերագրվում է 5–րդ դարի մատենագիր Եզնիկ Կողբացուն։ Հայտնի է նաև նույն ցանկի Կանոնագրքի տարբերակը, որը կազմվել է Մաշտոց Ա Եղիվարդեցի կաթողիկոսի (897–898) օրոք։ Հաջորդը պատկանում է Հովհաննես Ե Դրասխանակերտցի կաթողիկոսին (898–929)՝ «Շարից հայրապետացն Հայոց յայտարարութիւն» խորագրով, որը նաև նրա «Պատմութիւն Հայոց» երկի հենքն է։ Գավազանագրքի արժեքավոր և նորություններ պարունակող տարբերակ հեղինակել է Ներսես Լամբրոնացին (1153–1198)։ Ամենատարողունակը և աղբյուրագիտական առավել մեծ արժեք ունեցողը Հայոց կաթողիկոս Կոստանդին Գ Կեսարացու օրոք (1307–1322) կազմված գահացանկն է, որն ընդարձակ և մանրամասն լինելուց բացի պարունակում է նաև Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Է Անավարզեցու (1293–1307) թուղթը Կիլիկյան Հայաստանի Հեթում Բ թագավորին, Սսի 1307 թվականի և Ադանայի 1316 թվականի ժողովների արձանագրություններն ու որոշումները։ Հայտնի են նաև XIV դ. մատենագիր, ունիթոր Ներսես Պալիանենցի՝ լատ-ից թարգմանած «Գաւազանագիրք Հռոմայեցւոց պապից և կայսերաց» (1348–51) երկի վերջում Հայոց կաթողիկոսների, թագավորների և իշխանների անվանացանկերը, Կ. Պոլսի և Երուսաղեմի հայոց պատրիարք Ավետիք Եվդոկացու «Գիրք պատմութեանց, որ կոչի Գաւազանագիրք համահաւաքացեալ հին գաւազանագրաց», XVII–XVIII դդ. մշակութ. գործիչ, գիտնական և գրիչ Ավետիք Տիգրանակերտցու «Աղիւսակապատմագիր» երկերը ևն։ Նմանատիպ ցանկեր իրենց պատմ. երկերի մեջ ունեն XII դ. պատմիչ Սամուել Անեցին, ասորի ժամանակագիր Միխայել Ասորին և ուր.։ Կան նաև առանձին թեմերի, աթոռների, վիճակների առաջնորդների Գ-եր, ինչպես նաև թարգմանական ցանկեր, որոնք ներկայացնում են քրիստ. այլ երկրների հոգևոր կամ աշխարհիկ իշխանությունների գահակալներին և նրանց ժամանակագրությունը։ Նոր ժամանակներում Հայոց կաթողիկոսների ամենաամբողջական ցանկը՝ աղբյուրների համադիր քննության հիման վրա, կազմել է Մաղաքիա արք. Օրմանյանը («Ազգապատում», հ. 3, մաս 3, էջ ԽԱ–ԽԶ)։ Գ-երը մեծ արժեք են ներկայացնում Հայոց կաթողիկոսների գահակալության ժամանակագր. ցանկը, ինչպես նաև Հայ եկեղեցու և նրա առանձին վիճակների կամ նվիրապետ. մասնավոր աթոռների պատմության ժամանակագր. հենքը ճշտելու համար։
Կատեգորիա:Ավատատիրությունը Հայաստանում Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի պատմություն
Պակ Հոն Յոն
Պակ Հոն Յոն, կորեացի հեղափոխական, Հարավային Կորեայի Աշխատանքային կուսակցության ղեկավար, ԿԺԴՀ արտաքին գործերի առաջին նախարար։ 1955 թվականին ԿԺԴՀ-ում կուսակցական զտման ժամանակ մահապատժի է ենթարկվել։
Կենսագրություն
Կենտրոնական կոմիտեի քարտուղար Ա. Ժդանովի համար կազմված տեղեկանքում ասվում է, որ Պակ Հոն Յոնը ծնվել է 1901 թվականին, կորեական գյուղական ընտանիքում ։ 1919 թվականին ավարտել է Սեուլի միջնակարգ և ավագ դպրոցները։ Մասնակցել է «Մարտի մեկի շարժմանը» ։ 1920 թվականին արտագաղթել է Շանհայ։ Այնտեղ նա ստեղծել է սոցիալիզմի ուսումնասիրության խումբ ։
1921 թվականին ընդունվել է Կորեայի խորհրդային կուսակցություն («Իրկուտսկի խումբ»), եղել է Կորեայի կոմունիստական կուսակցության երիտասարդության միության կենտրոնական բյուրոյի պատասխանատու քարտուղարը։ 1922 թվականին Սինյջույում ձերբակալվել է և բանտարկվել է մինչև 1924 թվականը։
Ազատ արձակվելուց հետո դարձել է «Խվայոխվեի» առաջնորդներից մեկը։ 1925 թվականի ապրիլին կորեական կոմերիտմիության առաջին համագումարի ժամանակ ընտրվել է դրա գլխավոր քարտուղար։ 1925 թվականի նոյեմբերին ձերբակալվել է, բանտում մնացել է մինչև 1927 թվականը։
1928 թվականի կնոջ հետ արտագաղթել է ԽՍՀՄ։ 1928 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ ։ Այստեղ 1928-ից 1930 թվականներին սովորել է Լենինի միջազգային դպրոցում։ 1931 թվականին աշխատել է կոմունիստական ինտերնացիոնալ գործադիր կոմիտեի արևելյան քարտուղարությունում ։ 1932 թվականին ուղարկվել է Շանհայ` Կորեայի կոմունիստական կուսակցության վերականգնման համար ։ 1938 թվականին ձերբակալվել է ։ Ազատ արձակվելուց հետո ստեղծել է «Կյոնսոն» կոմունիստական խումբը։ 1941 թվականին աշխատել է Կվանգջուի գործարանում։
1945 թվականին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Կորեայի կոմունիստական կուսակցության ստեղծման գործում և դարձել է դրա գլխավոր քարտուղարը։ 1948 թվականին գտնվել է Հարավային Կորեայում, եղել է ԿԺԴՀ արտաքին գործերի նախարարը։
1955 թվականին Պակ Հոն Յոնը ձերբակալվել է ԿԺԴՀ-ի անվտանգության աշխատակիցների կողմից, մեղադրվել է դավադրության և լրտեսության մեջ ի օգուտ ԱՄՆ-ի և գնդակահարվել է։ Պակ Հոն Յոնի մահապատիժը կուսակցական զտման մաս էր, որի ընթացքում «Կիմ Իր Սենի խումբը» հեռացնում էր քաղաքական ապագա մրցակիցներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կորեացի գրողներ
Սաարբրյուկեն (մունիցիպալիտետ)
Սաարբրյուկեն  (Stadtverband Saarbrücken), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Սաարբրյուկեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 410,64 կմ2։ Բնակչությունը 332 252 մարդ։ Բնակչության խտությունը 809 մարդ/կմ2 է։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 10 0 41 է։ Շրջանում 10 համայնք կա ։
Միջազգային կապեր
Սաարբրյուկենի շրջանը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ շրջանների հետ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Երևանի կառավարում
1995 թվականի Հայաստանի նոր վարչատարածքային բաժանմամբ՝ Երևանն ստացել է մարզի (Երևանի քաղաքապետին նշանակում էր Հայաստանի նախագահը), սահմանադրական փոփոխություններից հետո (2005 թվականին)՝ համայնքի) կարգավիճակ, ունի դրոշ, զինանշան և օրհներգ։
Տեղական ինքնակառավարում
Ավագանին ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով՝ 5 տարի ժամկետով։ Քաղաքապետ է ընտրվում ավագանու ձայների 50 %-ից ավելին ստացած կուսակցուցյան ցուցակի 1-ին համարի անձը։ Եթե նա հրաժարվում է կամ տարբեր պատճառներով չի համապատասխանում քաղաքապետին ներկայացվող պահանջներին, ապա քաղաքապետին ընտրում է ավագանին՝ գաղտնի քվեարկությամբ։
Երևանի ավագանու 1-ին ընտրություններում նախատեսված նվազագույն 7 %-ի շեմը հաղթահարել են Հայաստանի հանրապետական՝ 47,43 % (35 մանդատ), «Բարգավաճ Հայաստան» 22,65 % (17 Երևանի քաղաքապետարան 809 մանդատ) կուսակցությունները և «Հայ ազգային քանի շենքը (2004 թվական, ճարտ- •- կոնգրես» դաշինքը՝ 17,57 % (13 ման- ներ՝ ՋիմԹորոսյան, Ռոմիկ դատ)։ Վերջինս, վիճարկելով ընտրու- Մարտիրոսյան) թյունների օրինականությունը, հրաժարվել է իր մանդատներից։ 2011-ից Երևանի քաղաքապետը Տա- րոն Մարգարյանն է։ Երևանի վարչական սահմանները սահ¬ մանված են «ՀՀ վարչաաարածքային բա¬ ժանման մասին» (1995) օրենքով։ Երևանի համայնապատկերը «Հաղթանակ» զբոսայգու բարձունքից Կառավարության որոշմամբ՝ Երևա¬ նում տարածքային կառավարման (իրա¬ կանացնում է ՀՀ տարածքային կառա¬ վարման նախարարությունը) որոշակի գործառույթներ կարող են փոխանցվել գործադիր իշխանության հանրապետական այլ մարմինների։
(8332) Իվանցվետաև
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,364895 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0254 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7044 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1328,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271011 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հիներ Սալեեմ
Հիներ Սալեեմ (քրդերեն` هونه‌ر ساله‌م), Huner Salim, ), քուրդ կինոռեժիսոր։
Կենսագրություն
17 տարեկանում հեռացել է Իրաքից և բնակություն հաստատել Իտալիայում, որտեղ հաճախել է դպրոց և ավարտել է համալսարան։ Այնուհետև տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ ապրում և ստեղծագործում է։
1992 թվականին՝ Իրաք-քուվեյթյան պատերազմից հետո, գաղտնի նկարահանել է Իրաքի քրդերի կենսապայմանները, որը ցուցադրվել է Վենետիկի կինոփառատոնում։ 1998 թվականին նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ ''Vive la mariée... et la libération du Kurdistan, 2000 թվականին՝ երկրորդ ֆիլմը՝ Passeurs de rêves, 2003 թվականին՝ երրորդը՝ Vodka Lemon, որը Վենետիկի կինոփառատոնում արժանացել է Սան Մարկո մրցանակի։ 2005 թվականին Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության կողմից արժանացել է Chevalier des Arts et Lettres'' տիտղոսին։ «Հորս հրացանը» խորագրով նրա հուշերը տպագրվել են ֆրանսերեն, անգլերեն, հունարեն, թամիլերեն ։
2013 թվականին նկարահանել է My Sweet Pepperland ֆիլմը, որը ներկայացվել է Կաննի կինոփառատոնի Un Certain Regard անվանակարգում ։ Այս ֆիլմի համար Սալեեմը ներկայացվել է Asia Pacific Screen Asia Pacific Screen ռեժիսորական նվաճումների մրցանակի ։
Կինոնկարներ
Որպես ռեժիսոր և սցենարիստ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քուրդ ռեժիսորներ
Գանուլտի
Գանուլտի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 1470 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ռոդնիկի (ավան, Ամվրոսիևսկի շրջան)
Ռոդնիկի (Родники), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոդնիկի ավանում բնակվում էր 522 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Մոզես Գաստեր
Մոզես Գաստեր, հրեա գիտնական և բանահյուսակ, կրոնական գործիչ, գլխավոր ռաբբի (հրեական քահանա), փիլիսոփայության դոկտոր (1876), աստվածաբան Թեոդոր Գաստերի հայրը։
Կյանքը
Ծնվել է Բուխարեստում, հրեայի հարգված ընտանիքում։ Նրա պապը սինագոգի հիմանդիրն էր, իսկ հայրը` Ռումինիայում Հոլանդիայի հյուպատոսը։ 1876 թվականից Բրեսլաուի հրեական աստվածաբանական ճեմարանում սովորել է Հենրիկ Հունացու և Զախարիա Ֆրանկելի մոտ։ Այնուհետև, միաժամանակ, Բրեսլաու համալսարանում սովորել է արևելագիտություն, լեզվաբանություն և աստվածաբանություն։
1876 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան, իսկ 1881 թվականին՝ ռաբինի դիպլոմ։
1878 թվականին Բեռլինի կոմիտեի անդամ էր, որը Ռումինիայում հրեաների ազատ արձակման արշավ էր իրականացնում։
Չորս տարվա ընթացքում (1881-1885 թվականներին) Գաստերը Բուխարեստի համալսարանում ռումիներեն լեզվի և գրականության դասախոս էր, զբաղեցնում էր ուսումնական տեսուչի պաշտոնը և ուսուցիչների համար քննական կենտրոնի անդամ։ Այդ ժամանակվանիզ սկսել է հանդես գալ ռումինական ապոկրիֆների վերաբերյալ դասախոսություններով։ Դրա հետ մեկտեղ Գաստերը ռումինա-հրեական համայնքների համար կազմել է մի քանի ժամերգություններ, թարգմանել է ռումինական աղոթքներ և գրել աստվածաշնչյան պատմության համառոտ ուղեցույց։
1885 թվականին Գաստերը Ռումինիայի կառավարության հակահրեական քաղաքականության դեմ հասարակական բողոքի պատճառով ստիպված էր արտաքսվել Ռումինիայից և մեկնել Լոնդոն, որտեղ զբաղեցրել Է Օքսֆորդի համալսարանում սլավոնական գրականության ուսուցչի պաշտոնը (1886 թվականին նրա դասախոսությունները տպագրվել են «Greco-Slavonic Literature» վերնագրով)։ Արդեն հինգ տարի անց Ռումինիայի կառավարությունը նրան առաջարկել է վերադառնալ հայրենիք, սակայն նա մերժել է այդ առաջարկը։
Մոզես Գաստերը ակտիվ սիոնիստ է եղել Ռումինիայում, ինչպես նաև Անգլիայում, որտեղ 1899 թվականին նա օգնել է ստեղծել Անգլիական սիոնիստական Ֆեդերացիան ։
Զբաղվել է հրեական ժողովրդական գրականության ուսումնասիրություններով, ինչպիսիք են «Basme și istorii talmudice», «Tractatul talmudic», «Legende talmude» և «Legende românești» և այլն։ Հրեական հանրագիտարանում նրան են պատկանում մի շարք ուսումնասիրություններ, որոնք հիմնականում վերաբերում են բանասիրությանը։ Եղել է մի շարք գիտական հասարակությունների անդամ։ 1829 թվականի մարտին ընտրվել է Ռումինիայի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։ Եղել է բանասիրական ընկերության նախագահ, հրեական պատմական ընկերության նախագահ և Մեծ Բրիտանիայի ու Իռլանդիայի թագավորության Ասիական ընկերության փոխնախագահ։ Գաստերը հայտնի էր որպես Անգլիայում սիոնիսատական շարժման հիմնադիրներից մեկը։ Դեռևս ապրելով Ռումինիայում՝ նա աջակցել է 1880-ական թվականներին տեղի ունեցած Պաղեստինյան շարժմանը։ 1897 թվականին Առաջին Համաշխարհային սիոնիստական կորնգրեսում ընտրվեց նախագահի տեղակալ, իսկ հաջորդ կոնգրեսներում հանդես է եկել որպես զեկուցող։ VI կոնգեսում իրեն հայտարարել է Ուգանդայի ծրագրի կողմնակից, որից հետո պաղեստինցի սիոնիստները հիասթափվել են նրանից։
1936 թվականին Ռումինիայի ակադեմիային է փոխանցել Ռումինիայի համար հետաքրքրություն ներկայացնող մի շարք հին գրքերի ու ձեռագրերի հարուստ հավաքածու։
Ռագով Մերց
Ռագով Մերց (Ragow-Merz), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 478 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 43,54 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 397։ Կոմունան բայանված է 2 գյուղական համայնքների։
Թեմական դպրոց
Թեմական դպրոցները հիմնադրման սկզբնական շրջանում
Սկզբնապես թեմական դպրոցը եղել է երեքդասյա, ունեցել գիշերօթիկ բաժիններ, թեմական որդեգիրներ։ Ուսումնական ծրագրերում ընդգրկվել են կրոնական առարկաներ՝ Հին և Նոր կտակարանների պատմություն, քրիստոնեության վարդապետություն, Հայ եկեղեցու պատմություն, ավանդվել են նաև ընդհանուր, Հայոց և Ռուսաց պատմություն, հայոց լեզու և գրականություն, ռուսաց լեզու, ֆրանսերեն։ Կադրերի և դասագրքերի պակասության պատճառով որոշ առարկաներ դասավանդվել են ռուսերեն։ Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցու նախաձեռնությամբ թեմական դպրոցների համար ընդունվել է կանոնադրություն (1859 թվականին՝ Շուշիում, 1861 թվականին՝ Ներսիսյան և Երևանի դպրոցներում)։
Թեմական դպրոցը 1860-1880-ական թվականներին
Թեմական դպրոցը, ունենալով համեմատաբար տևական կյանք, դարձել է ժամանակի (1860–1870 թվականներ) լուսավորական շարժմանը ուղղություն տվող կենտրոն, հասարակական տարբեր խմբավորումների ու հոսանքների պայքարի ասպարեզ։ Ազգային վերածննդի ընթացքը դպրոցը մոտեցրել է ժողովրդին՝ ընդգծելով նրա ժողովրդական, աշխարհիկ բնույթը։ Ընդլայնվել են դպրոցի շրջանակները, մեծացել ուսման ծավալն ու դասարանների թիվը, մուտք են գործել բնական գիտությունները, որոնք էլ պայմանավորել են նրա բազմակողմանի հանրակրթական ուղղությունը։ 1869 թվականին Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցին ընդունել է ընդհանուր կանոնադրություն, կարևորել ժողովրդի՝ աշխարհականներից ու հոգևորականներից ընտրած հոգաբարձության դերը, որի նախագահը եկեղեցու հսկողությունն ապահովող թեմական առաջնորդն էր։
1884–1886 թվականներին թեմական դպրոցների նշանակությունն ավելի է մեծացել, քանի որ դրանք, ինչպես և Գևորգյան ճեմարանը այդ շրջանում, եղել են միակ ուսումնական հաստատությունները, որոնք պատանիներին տարրականից բարձր հայեցի կրթություն տալու հնարավորություն են ունեցել։ 1886 թ.-ին Մակար Ա Թեղուտցին թեմական դպրոցի մակարդակը բարձրացնելու նպատակով հաստատել է միասնական նոր ծրագիր։ Վերացվել են նախապատրաստական դասարանները, ստեղծվել է վեցդասյա կազմ (լրիվ միջնակարգ)։ Կրոնական մի քանի առարկաներից բացի ավանդվել են հայոց լեզու, ռուսաց լեզու, ֆրանսերեն, ընդհանուր, հայոց, ռուսաց պատմություն, աշխարհագրություն, մաթեմատիկա, ֆիզիկա, ձայնագրություն և այլն։ Նկատելիորեն ավելացել է աշակերտների թիվը, ուսուցիչների մեծ մասն ունեցել է բարձրագույն կրթություն։
Ներսիսյան դպրոցը
Թեմական դպրոցի և արևելահայ կրթական ողջ համակարգում բացառիկ դեր է կատարել Ներսիսյան դպրոցը։ Այստեղ են ծնունդ առել մանկավարժական առաջադեմ մտքերն ու գործերը, այստեղից են հայ պատանիները մեկնել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ։ Այս առաջընթացին մեծապես նպաստել է լուսավորիչ, մանկավարժ Ստեփանոս Նազարյանի տեսչական գործունեությունը (1869–1871 թթ.) Ներսիսյան դպրոցում։ 1836 թվականին բացվել է հինգերորդ դասարան, 1877 թվականին՝ վեցերորդ, 1878 թվականին՝ յոթերորդ, որը Ա. Մանդինյանի նախաձեռնությամբ դարձել է մանկավարժական դասարան, իսկ 1881–1885 թվականներին Ա. Բահաթրյանի ղեկավարությամբ ուսուցիչներ է պատրաստել ազգային դպրոցների համար։ 1880-ական թվականների կեսին դպրոցն արդեն լրիվ միջնակարգ էր (կոչվել է նաև դպրանոց կամ սեմինարիա), որտեղ սովորել է մոտ 500 աշակերտ։ Այստեղ հայ ազգային դպրոցի որոշակի համակարգ ձևավորելու գործում անգնահատելի են Պ. Շանշյանի մանկավարժական եռանդուն գործունեությունն ու նորամուծությունները։ Նա մտցրել է հայոց լեզվով դասավանդում, արգելել ծեծը, աշխուժացրել ստեղծագործական մթնոլորտը։ Պերճ Պռոշյանը նրա տեսչական գործունեության շրջանը համարել է ոսկեդար։
Երևանի թեմական դպրոցը
Երևանի Թեմական դպրոցն աշխուժություն է ապրել 1872 թվականից՝ Խորեն Ստեփանեի տեսչության շրջանում։ 1876 թվականին նորընտիր հոգաբարձության կազմում ընտրվել են բանիմաց և գործունյա անձինք, տեսուչ է հրավիրվել Ս. Բեգնազարյանը։ Նա բացել է չորրորդ դասարան, մտցրել մի շարք նոր առարկաներ, սահմանել աշակերտական համազգեստ, աշխուժացրել գրադարանի գործունեությունը։ Չնայած այս ամենին, դպրոցը մնացել է թերի միջնակարգի մակարդակին. միայն 1877–1878 ուսումնական տարում ունեցել է վեցդասյա կազմ՝ լրիվ միջնակարգի կարգավիճակ։
Շուշիի թեմական դպրոցը
Շուշիի դպրոցի զարգացման համար մեծ նշանակություն է ունեցել Պետրոս Շանշյանի գործունեությունը (1863–1864 թթ.)։ Նա կարողացել է եվրոպական լավագույն սկզբունքները ներդնել գավառական Շուշի քաղաքում։ Վերելքի տարիներ են եղել նաև Մ. Պլուզյանի տեսչության օրոք (1870–1873 թթ.)։ Նա հատուկ ուշադրություն է նվիրել հայկաբանությանը, բարելավել հայոց լեզվի ուսուցումը, խրախուսել աշակերտների գրական փորձերը։ Մ. Պլուզյանին փոխարինած Խ. Ստեփանեն Շուշի է փոխադրել «Հայկական աշխարհ» պարբերականը։ Որոշակի քայլեր են արվել նաև Վ. Պապաջանյանի, ապա և բժիշկ Բ. Աղասարյանի տեսչության շրջանում։ Բարելավվել է բնական գիտությունների դասավանդումը, դպրոցը ձեռք է բերել լաբորատոր սարքավորումներ ու գործիքներ, ավելացել է աշակերտների թիվը։ 1880 թվականին Շուշի է հրավիրվել Սեդրակ Մանդինյանը։ Նա կազմակերպել է մանկավարժական հինգերորդ դասարան, որը հաջորդ տարում տվել է իր շրջանավարտները։ 1878–1879 ուսումնական տարում բացվել է վեցերորդ դասարան, և Շուշիի դպրոցը նույնպես դարձել է լրիվ միջնակարգ։
Շամախու դպրոցը
Թեմականի անուն է կրել նաև Շամախու դպրոցը, սակայն չի կարողացել բարձրանալ ծխականի մակարդակից, իսկ 1896 թվականից պաշտոնապես դասվել է ծխական դպրոցների շարքը՝ շարունակելով գոյատևել թեմի աղքատիկ եկամուտներով։ 1896 թվականին Շամախու հայերը 400-ից ավելի ստորագրություններով նամակ են հղել Հայոց կաթողիկոսին՝ խնդրելով վերականգնել իրենց «միակ մխիթար հույս ու ապավեն» Թեմական դպրոցը։ Սակայն Մկրտիչ Ա Վանեցին մտադիր էր իր նշանակությունը կորցրած Շամախուց թեմի կենտրոնը տեղափոխել Բաքու։ Ցարական իշխանությունները խափանել են ինչպես կաթողիկոսի մտադրությունը, այնպես էլ Թեմական դպրոցներ բացելու հայերի հետագա փորձերը։
Նոր Նախիջևանի թեմական դպրոցը
1880 թ.-ին Թեմական դպրոցների շարքը համալրվել է Նոր Նախիջևանի ուսումնական հաստատությամբ։ Քաղաքային դուման 1881 թվականին որոշել է հնդկահայ մեծահարուստ Մ. Բաբաջանյանի կտակած դրամագլխի տոկոսները հատկացնել նորաբաց Թեմական դպրոցին։ Թեմական դպրոցներում դասավանդել են Գաբրիել Պատկանյանը, Ստեփանոս Նազարյանը, Ա. Մանդինյանը, Ա. Բահաթրյանը, Պ. Շանշյանը, Ղազարոս Աղայանը, Պերճ Պռոշյանը, Կոմիտասը, Մակար Եկմալյանը, Երվանդ Շահազիզը, Մանուկ Աբեղյանը, Ստեփան Մալխասյանը, Ստ. Լիսիցյանը, Ս. Բեգնազարյանը և հայ մշակույթի ուրիշ երախտավորներ, որոնք համառ պայքար են մղել հանուն ազգ. առանձնահատկությունների, լեզվի ու ոգու պահպանման։ Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո Թեմական դպրոցներն իրենց տեղը զիջել են միջնակարգ դպրոցներին։
Կատեգորիա:Քրիստոնեական կրթություն Կատեգորիա:Դպրոցներ
Տեղեկատվական համակարգ
Տեղեկատվական համակարգ տերմինը (IS) հաճախ օգտագործվում է նշելու մարդկանց, տվյալների, գործընթացների և տեխնոլոգիայի համատեղումը, հիմնականում բիզնես ոլորտի գործընթաները օպտիմիլացնելու համար։ Այս պարագայում, այն ոչ միայն օգտագործվում է նշելու համար Տեղեկատվական Տեխնոլոգիաները, որոնք օգտագործվում են ընկերությունների կողմից, այլ նաև այն, թե մարդիկ ինչպես են օգտագործում այդ տեխնոլոգիաները՝ բարելավելու ընկերության բիզնեսի գործընթացները։
Ավելի նեղ իմաստով՝ տեղեկատվական համակարգ տերմինը (կամ՝ համակարգչա-հիմք տեղեկատվական համակարգը) այն հատուկ ծրագրերն են, որոնք օգտագործվում են համակարգչային համակարգում տեղեկությունների գրառումները պահպանելու համար և ավտոմատացնում է կազմակերպության տեղեկություններ մշակող որոշ գործողություններ։ Համակարգչա-հիմք տեղեկատվական համակարգերը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների դաշտում են։ Բիզնես պրոցեսների մոդելավորման ուսմունքը նկարագրում է տեղեկատվական համակարգերով աջակցվող բիզնես պրոցեսները։
Հակիրճ նկարագրություն
Կան տեղեկատվական համակարգերի զանազան տեսակներ, օրինակ՝ գործարքներ մշակող համակարգեր, որոշումների աջակցման համակարգեր, գիտելիքների ղեկավարման համակարգեր, տվյալների բազաների ղեկավարման համակարգեր և գրասենյակային տեղեկատվական համակարգեր։ Տեղեկատվական համակարգերի մեծ մասի համար կենսական դեր ունեն տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, որոնք սովորաբար նախատեսված են մարդկանց համար հնարավոր դարձնելու կատարել հանձնարարականներ, որոնց մարդու ուղեղն այնքան էլ հարմարված չէ, օրինակ՝ գործ ունենալ տեղեկությունների մեծ ծավալների հետ, կատարել բարդ հաշվարկներ և ղեկավարել բազմաթիվ միաժամանակյա պրոցեսներ։
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաները չափազանց կարևոր և ենթարկվող ռեսուրս են՝ կատարողների առջև բացված։ Մեծ թվով ընկերություններ Գլխավոր Տեղեկատվական Պաշտոնյա (CIO) անունը կրող նոր աշխատատեղ են ստեղծել, որին տեղ է հատկացվում գործադիր խորհրդում Գլխավոր Գործադիր Պաշտոնյայի (CEO), Գլխավոր Ֆինանսական Պաշտոնյայի (CFO), Գլխավոր Աշխատանքի Պաշտոնյայի (COO) և Գլխավոր Տեխնիկական Պաշտոնյայի (CTO) կողքին։ Գլխավոր Տեխնիկական Պաշտոնյան (CTO) կարող է նաև Գլխավոր Տեղեկատվական Պաշտոնյայի (CIO) դերը կատարել, և հակառակը։ Գլխավոր Տեղեկատվական Անվտանգության Պաշտոնյան էլ (CISO), կենտրոնանալով կազմակերպության ներսում տեղեկատվական անվտանգության խնդրի վրա, սովորաբար հաշվետու է լինում Գլխավոր Տեղեկատվական Պաշտոնյային (CIO)։
Համակարգչային անվտանգության մեջ՝ տեղեկատվական համակարգը նկարագրվում է հետևյալ բաղադրիչներով.
Կատեգորիա:Ինֆորմացիոն համակարգեր Կատեգորիա:Տեղեկատվության կրիչներ
Հաղթանակի օր
Հաղթանակի օր (День Победы), տոն՝ նվիրված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում նացիստական Գերմանիայի դեմ Խորհրդային Միության տարած հաղթանակին։ Սահմանվել է Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի ստորագրումից հետո՝ 1945 թվականի մայիսի 8-ին։ Բեռլինում ստորագրման արարողությունից հետո, մայիսի 9-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահությունը հայտնեց հաղթանակի մասին ։ Տոնը նշվում է ամեն տարի մայիսի 9-ին։ 1965 թվականից Հաղթանակի օրը ԽՍՀՄ-ում սահմանվեց որպես ոչ աշխատանքային տոնական օր (ոչ բոլոր միութենական հանրապետություններում) ։
1991 թվականի Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, Ռուսաստանի Դաշնությունը և հետխորհրդային բազմաթիվ երկրներ, մայիսի 9-ը պաշտոնապես ճանաչում են որպես ոչ աշխատանքային օր։ Մայիսի 9-ի տոնակատարությունները նշվում են գրեթե խորհրդային ոճով (Գիորգիևյան ժապավեններ, ռուսալեզու ցուցանակներ, կարմիր դրոշ և այլն)։ Եվրոպական երկրների մեծ մասը որպես հաղթանակի օր նշում է մայիսի 8-ին, որը կոչվում է հաղթանակի օր կամ հիշատակման օր։
Բեռլինի հարձակողական գործողություն
1945 թվականի ապրիլին Կարմիր բանակն ընդհուպ մոտեցել է Բեռլինին։ Գործողություններից առաջ խորհրդային զորքում կային 149 հրաձգային և 12 հեծելազորային դիվիզիա, 13 տանկային և 7 մեքենայացված կորպուս, 15 առանձին տանկային և ինքնագնաց բրիգադ՝ ընդհանուր հաշվով ավելի քան 1 900 000 հոգի։ Գործողություններին մասնակցած Լեհական 1-ին և 2-րդ զորքերում հաշվում էին հետևակային 10 և տանկային 1 դիվիզիա, ինչպես նաև հեծելազորային 1 առանձին բրիգադ, ընդհանուր հաշվով 155900 մարդ։ Ընդհանուր առմամբ ռազմական գործողություններին մասնակցել են ավելի քան 2 միլիոն զինվոր և սպա, 6250 տանկ և ինքնագնաց հրանոթ, 41600 հրանոթ և ականանետ, 7500 ինքնաթիռ։
Գերմանական զորքերը գրավում են մինչև Օդրա և Նեյսե գետերի արևմտյան ափերի պաշտպանական դիրքերը։ Բեռլինի մերձակայքում և հենց քաղաքում կենտրոնացված էին զորախմբեր, որոնք իրենց կազմում ունեին 62 դիվիզիա (այդ թվում 48 հետևակային, 4 տանկային և 10 մոտորավորված), 37 հետևակային առանձին գնդեր և մոտ 100 հետևակային առանձին գումարտակներ, ինչպես նաև մեծ թվով հրետանային զորամասեր ու զորաբաժանումներ։ Այդ խմբում հաշվում էին մոտ մեկ միլիոն մարդ, 1500 տանկ, 10000 հրանոթ և ականանետ, 3300 մարտական ինքնաթիռ ։ Բեռլինը վերածվել էր ամենաուժեղ ամրացված շրջանի և պատրաստվել փողոցային մարտերի անցկացման։ Բեռլինի շուրջն ստեղծվել էր երեք պաշտպանական օղակ, քաղաքի ներսում կառուցվել երկաթբետոնե ավելի քան 400 երկարաժամկետ կրակակետ՝ մինչև հազար հոգանոց կայազորով։ Բեռլինի կայազորն իր կազմում հաշվում էր մոտ 200000 մարդ։
Բեռլինի գործողության ընթացքում Կարմիր Բանակն անվերադարձ կորցրեց 78291 մարդու, իսկ սանիտարական կորուստները կազմել են 274184 մարդ ։ Այսինքն՝ մեկ օրվա ընթացքում շարքից դուրս եկավ 150000 զինվոր և սպա։ 8892 մարդ էլ կորցրին լեհական զորքերը, նրանցից 2825 հոգին՝ անվերադարձ։
Գերմանական պաշտպանության ճեղքման, ինչպես նաև քաղաքների համար մղվող մարտերի ժամանակ լայնորեն օգտագործվում էին տանկերը։ Քաղաքային պայմաններում դրանք չէին կարողանում գործի դնել իրենց բոլոր հնարավորությունները և հաճախ հարմար թիրախ էին դառնում գերմանացիների հակատանկային միջոցների համար։ Դա նաև հանգեցրեց մեծ կորուստների. երկու շաբաթվա մարտերի ընթացքում Կարմիր բանակը կորցրեց Բեռլինի գործողությանը մասնակցող 3 տանկ և հրետանային ինքնագնաց կայանք, ինչը կազմում էր 1997 միավոր։ Կորցրեց նաև 2108 հրանոթ ու ականանետ, 917 մարտական ինքնաթիռ, սակայն խորհրդային զորքերի գործողությունների հիմնական խնդիրն ամբողջությամբ լուծվեց. ջախջախեցին հակառակորդի 70 հետևակային, 12 տանկային և 11 մեքենայացված դիվիզիա, գերի վերցրին մոտավորապես 480 հազար մարդու, գրավեցին Գերմանիայի մայրաքաղաքը և փաստացի Գերմանիային ստիպեցին հանձնվել։
1945 թվականի մայիսի 1-ի վաղ առավոտյան Ռայխստագի գրոհի ժամանակ սերժանտ Միխայիլ Եգորովը և կրտսեր սերժանտ Մելիտոն Կանտարիան կրտսեր լեյտենանտ Ալեքսեյ Բերեստի ղեկավարությամբ հաղթանակի դրոշակը կանգնեցրին Ռայխստագի տանիքին ։
Տոնը նախկին ԽՍՀՄ երկրներում
Հաղթանակի օրը տոնվում և ոչ աշխատանքային է համարվում ԱՊՀ գրեթե բոլոր երկրներում՝ Ադրբեջանում, Բելառուսում, Հայաստանում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Մոլդովայում, Ռուսաստանում, Տաջիկստանում, Ուզբեկստանում, ինչպես նաև Վրաստանում, մասամբ ճանաչված Աբխազիայում և Հարավային Օսիայում, չճանաչված Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետությունում , Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունում , Արցախի Հանրապետությունում և Մերձդնեստրում։
Տոնի պատմություն
Մայիսի 9-ը որպես Հաղթանակի օր նշելը ներկայացված է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1945 թվականի մայիսի 8-ի հրամանում, որով կարգադրված է այդ օրը համարել ոչ աշխատանքային ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ տոներ Կատեգորիա:Հաղթանակի օր Կատեգորիա:Հայաստանի տոներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի տոներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի տոներ Կատեգորիա:Բելառուսի տոներ Կատեգորիա:Ղազախստանի տոներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի տոներ Կատեգորիա:Տաջիկստանի տոներ Կատեգորիա:Ուզբեկստանի տոներ
Սերգեյ Բալասանյան (կոմպոզիտոր)
Սերգեյ Արտեմի Բալասանյան, հայ կոմպոզիտոր, մանկավարժ, երաժշտա-հասարակական գործիչ։ ՌՍՖՍՌ ժողովրդական արտիստ (1978), Տաջիկստանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1957), Ստալինի մրցանակի երկրորդ աստիճանի դափնեկիր (1949)։
Կենսագրություն
Սերգեյ Բալասանյանը ծնվել է Աշխաբադում։ 1935 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ռադիոյի բաժինը։ 1948 թվականից դասավանդել է նույն կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի ամբիոնում, 1965 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1962-1971 թվականներին եղել է ամբիոնի վարիչը։ 1931-1936 թվականներին եղել է Համամիութենական ռադիոյի երաժշտական խմբագիրը։ 1936-1943 թվականներին՝ Ստալինաբադի տաջիկական ժողովրդական երաժշտական թատրոնի հիմնադիր կազմում, 1949-1954 թվականներին՝ ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության Ռադիոյի վարչության ղեկավարի տեղակալ։ 1964 թվականից եղել է Ռուսաստանի ԽՍՀ կոմպոզիտորների միության քարտուղարը։
Հեղինակել է օպերաներ, բալետներ, երաժշտություններ դաշնամուրի, սիմֆոնիկ նվագախմբի, երգչախմբի համար, մշակել է Կոմիտասի շուրջ 100 ժողովրդական երաժշտություն դաշնամուրի համար, երաժշտություններ Իսահակյանի և Տերյանի ռոմանսների հիման վրա, թատերական պիեսների և ֆիլմերի համար ։
(8333) 1982 VF
(8333) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի նոյեմբերի 7-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,739481 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4435 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0354 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1656,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,217371 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գրաուբյունդեն
Գրաուբյունդեն կամ Գրիզոնս (Kanton Graubünden, ,
Աշխարհագրություն
Գրաուբյունդենը Շվեյցարիայի ամենաընդարձակ կանտոնն է. զբաղեցնում է 7105.2 km2 տարածք, որը 19.2%-ով գերազանցում է այդ ցուցանիշով երկրում երկրորդ տեղը գրավող Բեռնի կանտոնին ։ Ընդ որում՝ ամբողջ տարածքի, որը հիմնականում լեռնային է, միայն մեկ երրորդ մասն է արտադրական նպատակներով օգտագործման համար պիտանի։ Անտառներն զբաղեցնում են ողջ տարածքի մեկ հինգերորդ մասը ։ Կանտոնի հարավարևելյան մասում ընկած է շվեյցարական միակ պաշտոնապես ամրագրված ազգային պարկը։ Իսկ հյուսիսում ձգվող լեռները Swiss Tectonic Arena Sardona և Glarus thrust անվանումներով, 2008 թվականին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում (հաշվի է առնվել երկրաբանական տեսակետից դրանց յուրահատուկ բնույթը)։ Հարևանությամբ գտնվում են «Մարդը և կենսոլորտը» նախագծով պահպանվող Biosfera Val Müstair տարածքը և Ela Nature Park-ը, որ պահպանվում է շրջանի միջոցներով։
Կանտոնի վարչական կենտրոնը Քուրն է, որ համարվում է Շվեյցարիայի ամենահին քաղաքը։ Այս կանտոնում են գտնվում աշխահահռչակ առողջարաններ Սեն Մորիսն ու Դավոսը։ Զբոսաշրջային հայտնի կենտրոններից են նաև Արոզան, Ֆլիմսը, Լենցերհայդեն, Սքուոլ-Զամնաունը ։
Վարչական բաժանում
2017 թվականի հունվարի դրությամբ կանտոնը բաժանված էր 11 շրջանների, որոնք իրենց կազմում ընդհանուր առմամբ ունեին 114 համայնք ։
Ժողովրդագրություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով՝ կանտոնի բնակիչների թվաքանակը եղել է 198,379։ Նրանցից 28,008-ը կամ մոտավորապես 14.84%-ը օտարերկրացիներ էին ։ Հիմնական կրոններն են կաթոլիկությունն ու բողոքականությունը։ Կաթոլիկները կազմում են ընդհանուր բնակչության 47 տոկոսը, բողոքականները՝ 41 տոկոսը ։
Լեզուները
Գրաուբյունդենը Շվեյցարիայի միակ կանտոնն է, որտեղ պաշտոնականի կարգավիճակ ունեն միաժամանակ երեք լեզուներ. հյուսիս-արևմուտքում՝ գերմաներենը (64%), Էնգադինի շրջանում, Դիզենտիս-Մյուստերում ու մերձակայքում՝ ռոմանշերենը (13%) և Իտալական Գրաուբյունդենում՝ իտալերենը (11%)։ Բնակչության մնացած 13 տոկոսի համար մայրենի են համարվում այլ լեզուներ ։
Խոհանոցը
Գրաուբյունդենը հայտնի է յուրահատուկ նրբուտեստներով, որոնցից են տավարի չորացրած մսով Bündnerfleisch-ը, ընդեղենով ու մեղրով Bündner Nusstorte կարկանդակը, Capuns սառը խորտիկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Վեներայի ծնունդը (նկար, Բուշե)
«Վեներայի ծնունդը» (La Naissance de Vénus), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ռոկոկոյի վառ ներկայացուցիչ Ֆրանսուա Բուշեի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1754 թվականին ։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 79,2 × 138,7 սմ։
Այսօր «Վեներայի ծնունդը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Ուոլեսի հավաքածուում (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն) ։
Նկարագիր
Համաձայն հին հույն նշանավոր գրող Հեսիոդոսի՝ գեղեցկության և սիրո աստվածուհի Վեներան ծնվել է փրփուրներից, որն առաջացրել էր ամորձատված Ուրանոսը․ վերջինիս ծովն էր նետել Կռոնոսը։ Ծնված Վեներան ափ է գալիս երկփեղկանու խեցով՝ դելֆինների ուղեկցությամբ։
«Վեներայի ծնունդը» ստեղծագործությունում պատկերված են խաղացող երկու ամուր, որոնք պառկած են թավշյա ծալազարդարանքին՝ դելֆինների ուղեկցությամբ՝ ծովային ալիքների վրա։
Պատմություն
Սկզբնականում կտավի վերին և ստորին հատվածները կորացված են եղել, որից ենթադրվում է, որ նկարը ստեղծվել է որպես դռան զարդարանք։ Ավելի ուշ նկարը դարձրել են քառակուսի։ Ավելի ուշ վերանկարման արդյունք համարելով «1754 թվական» ստորագրությունը մաքրվել է, երբ 1987 թվականին ռեստավրացիայի են ենթարկել  ստեղծագործությունը։
1890 թվականին կտավը եղել է մարքիզ Հերթֆորդների առանձնատան հաշվեկշռում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1754 նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսուա Բուշեի նկարներ Կատեգորիա:Ուոլեսի հավաքածուի նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ Կատեգորիա:Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ
Գուշուն
Գուշուն, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 360 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռուբաշկինո
Ռուբաշկինո (Рубашкине), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուբաշկինո ավանում բնակվում էր 54 մարդ։
Սերգեյ Բալասանյան (այլ կիրառումներ)
Սերգեյ Բալասանյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Էմանուել Բուրդյո
Էմանուել Բուրդյո (Emmanuel Bourdieu, ), ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և դրամատուրգ։ Ժան ՎԻգոյի մրցանակի և Կաննի կինոփառատոնի «Քննադատության շաբաթ» ծրագրի կինոփառատոնիի գրան-պրիի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1965 թվականի ապրիլի 6-ին Փարիզում, փիլիսոփայի և սոցիոլոգ՝ Պերա Բուրդյոյի ընտանիքում։ Ավարտել է սովորական ավագ դպրոցը, որտեղ սովորել է լեզվաբանություն և փիլիսոփայություն։ Ստեղծագործական ուղին սկսել է որպես թատերական բեմադրիչ և դրամատուրգ։ Կինոյի համար սկսել է գրել 1990-ականների կեսերից՝ հանդես գալով ռեժիսոր Առնո Դեպլեշենի՝ «Ինչպես ես քննարկեցի․․․ (իմ սեռական կյանքը)» ֆիլմի սցենարի համահեղինակությամբ։ Ինչպես կինոռեժիսորը իր նորամուտը նշեց երկու կարճամետրաժ աշխատանքներով՝ վավերագրական Les trois théâtres և խաղային Candidature-ով ։ Վերջինիս համար առաջացել է Ժան Վիգոյի մրցանակին ։ Խաղային լիամետրաժ դեբյուտը՝ Vert paradis (2003)-ը, նշված է Ժնևի կինոփառատոնում՝ ՖԻՊՐԵՍՍԻ մրցանակով։ «Թունավոր ընկերություն» երկրորդ լիամետրաժ ֆիլմով (2006) մասնակցել Է Կաննի կինոփառատոնի «քննադատության շաբաթ» զուգահեռ ծրագրին և արժանացել երեք մրցանակների, այդ թվում՝ ծրագրի Գրան Պրիին ։ Այս կինոնկարը հատկանշական է նաև նրանով, որ դրանում արտացոլված են ռեժիսորի հոր գիտական հետազոտությունները ։ Ինչպես է դերասանը հայտնվել Էժեն Գրինի «Արվեստի կամուրջ» կինոնկարի ժապավենում (Le pont des Arts, 2004) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թատերական ռեժիսորներ
Իվան Կուրատով
Իվան Ալեքսեևիչ Կուրատով (Иван Алексеевич Куратов, Куратов Ӧльӧш Вань, ), կոմի բանաստեղծ, լեզվաբան, կոմի գրականության հիմնադիրը։
Եղել է Ուստ-Սիսոլի հոգևոր ծխական ուսումնարանի ուսուցիչ։ Կենդանության օրոք տպագրել է 5 բանաստեղծություն։ 1939 թվականին Կուրատովի 100-ամյա հոբելյանի առթիվ, հրատարակվել է բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Առաջին անգամ կոմի լեզվով թարգմանել է Ալեքսանդր Պուշկինի, Ֆրիդրիխ Շիլլերի, Բերանժեի և ուրիշների ստեղծագործություններից։ Կազմել է կոմի լեզվի քերականությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Բվեճ
Բվեճ, բվերի ընտանիքի գիշատիչ թռչուն։ Նստակյաց է, քիչ տարածված։ Բվերի ընտանիքի ամենախոշոր ներկայացուցիչն է։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 60-75 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 160–188 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 4,2 կգ։ Էգերը խոշոր են արուներից։ Փետրածածկը միատարր է, խիտ փափուկ, փխրուն, գորշ դարչնագույն, մետաքսափայլ։ Կրծքի մասում կան սև, կաթիլանման նախշեր, ականջին՝ մեծ փետրափնջեր։ Գլուխը մեծ է, վիզը և ոտքերը՝ կարճ, աչքերը՝ նարնջագույն, մագիլները՝ զարգացած, կտուցը՝ ներքև կեռված, եզրերը՝ սուր, ծայրը՝ սրված։ Գիշերային թռչուն է, սակայն լավ տեսնում է նաև ցերեկը։
Սննդառություն
Սնվում է թռչուններով, փոքր և միջին չափերի կաթնասուններով։ Բազմանում է առանձին զույգերով։
Բնադրում
Բնադրում է դժվարամատչելի ժայռերի խորշերում կամ քիվերին, փչակներում, այլ թռչունների հին բներում։ Դնում է 60 մմ տրամագծով, սպիտակ մինչև 4 ձու։ Թխսակալում է միայն էգը՝ 34-35 օր։ Ապրիլի վերջին տասնօրյակին բներում հայտնվում են ձագերը, որոնք հուլիսի 2-րդ կեսից կարողանում են կայուն թռչել։ Օգտակար թռչուն է, ոչնչացնում է գյուղատնտեսությանը վնաս հասցնող մկնակերպ կրծողներին։
Տարածվածություն
Ենթատեսակի պոպուլյացիայի հիմնական մասը կենտրոնացված է նոմինատիվ ենթատեսակի տարածման շրջանից դեպի հարավ Բեսարաբիայում, Ղրիմում, Կովկասում, Փոքր Ասիայում և Սիրիայում։ Հայաստանում հանդիպում է համարյա ամենուրեք։
Պահպանություն
Սակավաթիվ, խոցելի տեսակ է։ Գրանցված է Ռուսաստանի Կարմիր գրքում։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Թվաքանակի արդի վիճակը գնահատելու համար տվյալները բավարար չեն։ 2008 թվականի տվյալներով Երևանի կենդանաբանական այգում պահվում են 9 առանձնյակ, իսկ Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցացիայի կենդանաբանական այգիներում՝ 154։
Ռայհենվալդե
Ռայհենվալդե (Reichenwalde), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Բվեճ
Պահպանություն
Սպառնացող վտանգներից է մարդու կողմից հետապնդվելը, անազատ պայմաններում պահելու կամ խրտվիլակներ պատրաստելու նպատակով բվեճին բռնելու դեպքերը, թունաքիմիկատների օգտագործման պետական անբավարարությունը, ինչպես նաև բնական բիոտոպերի՝ կերակրավայրերի յուրացումը գյուղատնտեսական կարիքների համար։
Ռայհենվալդե
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1122 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 26,03 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 413։
Բվեճ
Պահպանություն
Գրանցված է CITES–ի Հավելված 2–ում, Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված 2–ում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բվեր Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Բվանմաններ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Ռայհենվալդե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մոլորակային միջուկ
Մոլորակային միջուկ, մոլորակների ընդերքի կենտրոնում գտնվող հատվածը ։ Միջուկները կարող են լինել ամբողջությամբ պինդ, ամբողջությամբ հեղուկ կամ, ինչպես Երկիր մոլորակի դեպքում է, պինդ և հեղուկ շերտերի խառնուրդ ։ Արեգակնային համակարգում, միջուկի չափերը տատանվում են մոտավորապես 20 տոկոսից (Լուսին) մինչև մոլորակի շառավիղի 85 տոկոսը(Մերկուրի)։
Շատ բարդ է ուսումնասիրել մոլորակային միջուկները, քանի որ դրանց անհնար է բացահայտել ուսումնական մեթոդներով և գրեթե չկան մոդելներ, որոնք միջուկից են հայտնաբերվել։ Այսպիսով, մոլորակային միջուկները ուսումնասիրվում են հատուկ տեխնիկաների միջոցով, ինչպիսիք են երկրաշարժագիտությունը,անօրգանական ֆիզիկան և մոլորակային դինամիկան։
Երկիր մոլորակի միջուկը
1797 թվականին, Հենրի Կավենդիշը հաշվարկեց, որ Երկրի միջին խտությունը 5,48 անգամ ավելի է ջրի խտությունից (հետագայում զտվեց և դարձավ 5,53)․ սա հանգեցրեց այն համոզմունքին, որ Երկիրը շատ ավելի խիտ է իր ներքին հատվածում ։ Երկաթե երկնաքարերի հայտնաբերումից հետո՝ 1998 թվականին, Վիչերտը պնդեց, որ Երկիրն ունի երկաթե երկնաքարերին նման բաղադրություն, բայց երկաթը գտնվում է Երկրի ներսում․ նա դա ավելի ուշ ներկայացրեց՝ միացնելով Երկրի զանգվածային խտությունը բաց թողնված երկաթի և նիկելի հետ, որպես միջուկ ։ Երկրի միջուկը առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1906 թվականին Ռիչարդ Դիքսոն Օլդհեմի կողմից՝ P-ալիքի ստվերային գոտու՝ հեղուկ արտաքին միջուկի հայտնաբերման ժամանակահատվածում ։ Մինչև 1936 թվականը, սեյսմոլոգները որոշել էին ընդհանուր միջուկի չափը, ինչպես նաև հեղուկ արտաքին միջուկի և պինդ ներքին միջուկի միջև եղած սահմանը ։
Լուսնի միջուկը
Լուսնի ներքին կառուցվածքը բնութագրվել է 1974 թվականին՝ օգտագործելով սեյսմիկ տվյալները, որոնք հավաքագրվել էին լուսնային ցնցումների  Ապոլլոն առաքելությունների կողմից ։ Լուսնի միջուկն ունի 300 կմ շառավիղ ։ Լուսնի երկաթե միջուկն ունի հեղուկ արտաքին շերտ, որը կազմում է միջուկի ծավալի 60 տոկոսը՝  պինդ  ներքին միջուկով ։
Քարային մոլորակների միջուկները
Քարային մոլորակների միջուկները սկզբում բնութագրվում էին տիեզերանավերի տվյալների վերլուծությամբ, ինչպիսիք են ՆԱՍԱ-ի կողմից արձակված Մարիներ-10-ը, որը թռչում էր դեպի Մերկուրի և Վեներա՝ դիտարկելու դրանց մակերեսների բնութագրերը ։ Մյուս մոլորակների միջուկները չեն կարող չափվել իրենց մակերեսների վրա սեյսմաչափեր օգտագործելով, բայց փոխարենը դրանք պետք է հաշվարկվեն ելնելով այս թռչող դիտարկումներից ստացված հաշվարկներից։ Զանգվածը և չափը կարող են ապահովել մոլորակային մարմնի ներքին մասը կազմող բաղադրիչները։ Քարային մոլորակների կառուցվածքը սահմանափակված է մոլորակի միջին խտությամբ և նրա իներցիայի մոմենտով ։ Տարբերակված մոլորակի համար իներցիայի մոմենտը ավելի քիչ է, քան 0,4-ը, քանի որ մոլորակի խտությունը կենտրոնացված է կենտրոնում ։ Մերկուրի մոլորակի իներցիայի մոմենտը 0,346 է, ինչը վկայում է միջուկի մասին ։ Էներգիայի հաշվարկների պահպանումը, ինչպես նաև մագնիսական դաշտի չափումները կարող են նաև սահմանափակել կազմը, և մոլորակների մակերևութային երկրաբանությունը կարող է բնութագրել մարմնի տարբերակումը իր կուտակումից ի վեր ։ Մերկուրիի, Վեներայի և Մարսի միջուկները համապատասխանաբար կազմում են իրենց շառավիղի մոտ 75 տոկոսը, 50 տոկոսը և 40 տոկոսը ։
Կուտակում
Մոլորակային համակարգերը ձևավորվում են փոշու և գազի հարթեցված սկավառակներից, որոնք արագորեն (հազարամյակների ընթացքում) կուտակվում են մոտ 10 կմ տրամագիծ ունեցող պլանետեզեմալներում։ Այստեղից գրավիտացիան սկսում է արտադրել Լուսնից մինչև Մարս հասնող չափերի մոլորակային սաղմեր (105 – 106 տարի) և դրանք զարգանում են մոլորակային մարմիններում 10-100 միլիոն տարվա ընթացքում ։
Յուպիտերը և Սատուրնը, հավանաբար, ձևավորվել են նախկինում գոյություն ունեցող քարային կամ սառցե մարմինների շուրջ՝ վերածելով այս սկզբնական մոլորակները գազային հսկաների միջուկների ։ Սա մոլորակների ձևավորման մոլորակային միջուկի կուտակման մոդելն է։
Տարբերակում
Մոլորակային տարբերակումը հիմնականում սահմանվում է որպես զարգացում՝ մեկ բանից մյուսը, օրինակ միատարր մարմնից մի քանի տարասեռ բաղադրիչների ։ Հաֆնիում-182/վոլֆրամ-182 իզոտոպային համակարգը գոյություն է ունեցել 4,5 միլիոն տարի և այն 45 միլիոն տարի հետո համարվում էր անհետացած համակարգ։ Հաֆնիումը կիտոֆիլ տարր է, իսկ վոլֆրամը՝ սիդերոֆիլ։ Այսպիսով, եթե մետաղների տարանջատումը ( Երկրի միջուկի և պատյանի միջև) տեղի է ունեցել 45 միլիոն տարվա մեջ, սիլիկատային պաշարները զարգացնում են դրական Hf/W անոմալիաներ, իսկ մետաղական պաշարները ստանում են բացասական անոմալիաներ չտարբերակված քոնդրիտային նյութի նկատմամբ ։ իտարկված Hf/W հարաբերակցությունը երկաթե երկնաքարերում սահմանափակում է մետաղների տարանջատումը մինչև 5 միլիոն տարի, Երկրի թիկնոցի Hf/W հարաբերակցությունը Երկրի միջուկը առանձնացնում է 25 միլիոն տարվա ընթացքում ։ Մի քանի գործոններ վերահսկում են մետաղական միջուկի տարանջատումը, ներառյալ պերովսկիտի բյուրեղացումը։ Պերովսկիտի բյուրեղացումը վաղ մագմայի օվկիանոսում օքսիդացման գործընթաց է և կարող է առաջացնել երկաթի, մետաղի արտադրությունն ու արդյունահանումը բնական սիլիկատային հալոցքից։
Միջուկի միաձուլում և ազդեցություններ
Վաղ Արեգակնային համակարգի մոլորակի չափերն ունեցող մարմինների միջև ազդեցությունները կարևոր ասպեկտներ են մոլորակների և մոլորակային միջուկների ձևավորման և աճի գործում։
Երկիր-Լուսին համակարգ
Ըստ հսկայական բախման հիպոթեզի, Մարս մոլորակի չափերն ունեցող Թեիա մոլորակի և Երկրի բախման արդյունքում առաջացել են մեր ժամանակների Երկիրն ու Լուսինը ։ Այս բախման ժամանակ Թեիայից և պրոտո-Երկրից առաջացած երկաթի մեծ մասը ընդգրկվեց Երկրի միջուկում ։
Մարս
Միջուկի միաձուլումը պրոտո-Մարսի և մեկ այլ տարբերակված մոլորակոիդի միջև կարող էր տևել ամենաքիչը 1000 տարի կամ ամենաշատը մինչև 300000 տարի (կախված երկու միջուկների մածուցիկությունից) ։
Երկրի առաջնային կազմի որոշում
Օգտագործելով քոնդրիտային տեղեկատու մոդելը և համատեղելով ընդերքի և մոլորակային թիկնոցի հայտնի բաղադրությունները, կարելի է որոշել  անհայտ բաղադրիչը, ներքին և արտաքին միջուկի բաղադրությունը, օրինակ ՝85% Fe, 5% Ni, 0,9% Cr, 0,25% Co և մյուս բոլոր հրակայուն մետաղները՝ շատ ցածր կոնցենտրացիաներում ։Սա Երկրի միջուկի մոտ առաջացնում է 5–10% կշռի դեֆիցիտ արտաքին միջուկի համար a, և 4–5% ՝ ներքին միջուկի, որը ավելի թեթև տարրերին է վերագրվում, որոնք պետք է գոյություն ունենան  Տիեզերքում և լուծվեն երկաթում, ինչպիսիք են H, O, C, S, P և Si տարրերը ։ Երկրի միջուկը պարունակում է Երկրի վանադիումի և քրոմի կեսը, և կարող է նաև պարունակել զգալի քանակությամբ նիոբիում և տանտալ ։ Երկրի միջուկում չկան գերմանիում և գալիում ։
Երկրի իզոտոպային կազմ
Հաֆնիում/վոլֆրամ (Hf/W) իզոտոպային հարաբերակցությունները, երբ համեմատվում են քոնդրիտային հղման շրջանակների հետ, ցույց են տալիս սիլիկատային Երկիր մոլորակի հարստացումը, ինչը վկայում է Երկրի միջուկի սպառման մասին։ Երկաթե երկնաքարերը, որոնք ենթադրվում է, որ առաջացել են միջուկի մասնատման գործընթացներից, նույնպես սպառվում են ։ Նիոբիում/տանտալ (Nb/Ta) իզոտոպային հարաբերակցությունները, երբ համեմատվում են քոնդրիտային հղման շրջանակի հետ, ցույց են տալիս սիլիկատային Երկիր մոլորակի և Լուսնի սիլիկատային զանգվածի թույլ սպառումը ։
Դինամո
Դինամոյի տեսությունը առաջարկված մեխանիզմ է, որը բացատրում է, թե ինչպես են Երկրի նման երկնային մարմինները մագնիսական դաշտեր առաջացնում։ Մագնիսական դաշտի առկայությունը կամ բացակայությունը կարող է օգնել սահմանափակել մոլորակային միջուկի դինամիկան։ Լրացուցիչ մանրամասների համար պետք է ուսումնասիրել Երկրի մագնիսական դաշտը։ Դինամոն, որպես շարժիչ ուժ, պահանջում է ջերմային և/կամ բաղադրիչների լողացության աղբյուր : Լողացությունը չի կարող առաջացնել անհրաժեշտ կոնվեկցիան, ինչպես նշված է մոդելավորման մեջ, հետևաբար, պահանջվում է բաղադրիչների լողացություն (ֆազերի փոփոխություններից)։ Երկրի վրա լողացողությունը առաջանում է ներքին միջուկի բյուրեղացումից (որը կարող է առաջանալ ջերմաստիճանի հետևանքով)։ Բաղադրիչների լողացության օրինակները ներառում են երկաթի համաձուլվածքների խառնուրդը ներքին միջուկին և հեղուկի անխառնելիությունը, որոնք կարող են ազդել կոնվեկցիայի վրա և՛ դրական, և՛ բացասական կերպով՝ կախված այն ընդունող մարմնի հետ կապված շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանից և ճնշումից ։ Այն երկնային մարմինները, որոնք ունեն մագնիսական դաշտեր Մերկուրին, Յուպիտերը, Գանիմեդը և Սատուրնն են ։
Միջուկի ջերմության աղբյուր
Մոլորակային միջուկը ջերմության աղբյուր է հանդիսանում մոլորակի արտաքին շերտերի համար։ Երկրի վրա ջերմային հոսքը միջուկի թիկնոցի վրայով, կազմում է 12 տերավատ ։ Սա հաշվարկվում է տարատեսակ գործոններով՝ աշխարհիկ սառեցմամբ, թեթև տարրերի տարբերակմամբ, «Coriolis» ուժերով, ռադիոակտիվ քայքայմամբ և բյուրեղացման թաքնված ջերմությամբ ։ Բոլոր մոլորակային մարմիններն ունեն ջերմային արժեքներ կամ կուտակումից ստացված էներգիայի քանակություն։ Հիմնական ջերմաստիճանի սառեցումը կոչվում է աշխարհիկ սառեցում և Երկիր մոլորակի միջուկի աշխարհիկ սառեցումը ջերմությունը փոխանցում է դեպի մեկուսիչ սիլիկատային թիկնոց ։ Քանի որ ներքին միջուկը մեծանում է, բյուրեղացման թաքնված ջերմությունը ավելացնում է ջերմային հոսքը դեպի թիկնոց ։
Կայունություն և անկայունություն
Փոքր մոլորակների միջուկներում կարող է հսկայական էներգիայի արտազատում տեղի ունենալ՝ կապված դրանց միջուկների փուլային փոփոխությունների հետ։ 1950 թվականին Ռեմսին բացահայտել է, որ նման փուլային փոփոխությունների արդյունքում արտազատված ընդհանուր էներգիան կկազմի մոտավորապես 1029 ջոուլ, որը նույնն է, ինչ երկրաբանական ժամանակի ընթացքում երկրաշարժերի պատճառով առաջացած էներգիայի ընդհանուր արտազատումը։ Նման երևույթը կարող է բացատրել աստերոիդների գոտին։ Նման փուլային փոփոխությունները տեղի են ունենում միայն որոշակի զանգվածի և ծավալի հարաբերակցության դեպքում, և նման փուլային փոփոխության օրինակ կարող է հանդիսանալ պինդ միջուկի բաղադրիչի արագ ձևավորումը կամ տարրալուծումը ։
Ներքին քարային մոլորակներ
Բոլոր քարային ներքին մոլորակները, ինչպես նաև Լուսինը, ունեն երկաթային կազմով միջուկ։ Վեներան և Մարսը միջուկում ունեն լրացուցիչ հիմնական տարր։ Ասում են, որ Վեներայի միջուկը երկաթի և նիկելի խառնուրդ է, ինչպես Երկիր մոլորակինն է։ Մյուս կողմից էլ  ենթադրվում է, որ Մարս մոլորակի միջուկը երկաթի և ծծումբի խառնուրդ է և բաժանված է ներքին պինդ միջուկի շուրջ գտնվող արտաքին հեղուկ շերտերի ։ Քանի որ քարային պինդ մոլորակի ուղեծրային շառավիղը մեծանում է, միջուկի չափը մոլորակի ընդհանուր շառավիղի համեմատ նվազում է ։ Ասում են, որ դա պայմանավորված է նրանով, որ միջուկի տարբերակումն ուղղակիորեն կապված է մարմնի սկզբնական ջերմության հետ, ուստի Մերկուրի մոլորակի միջուկը համեմատաբար մեծ է և ակտիվ ։ Վեներան և Մարսը, ինչպես նաև Լուսինը չունեն մագնիսական դաշտեր։ Սա կարող է պայմանավորված լինել հեղուկ շերտի բացակայության պատճառով, որը փոխազդում է պինդ ներքին միջուկի հետ, քանի որ Վեներայի միջուկը բաժանված չէ շերտերի ։ Չնայած Մարս մոլորակն ունի հեղուկ և պինդ շերտ, կարծես թե նրանք միմյանց հետ չեն փոխազդում այնպես, ինպես որ փոխազդում են Երկիր մոլորակի հեղուկ և պինդ բաղադրիչները՝ ստեղծելով դինամո ։