cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աղասի Խանջյանի մահ
Շուշանիկ Սաֆարյանի հիշողությունները
Անդրֆեդերացիայի քարտուղարության մեքենագրության բաժնի վարիչ Սուսաննա Սաֆարովա (Շուշանիկ Սաֆարյան) առաջ է բերում փոքր ինչ այլ տարբերակ։ Ըստ նրա՝ նա այդ օրը կայացած նիստի սղագրությունը տպագրված տեսքով տարել Բերիայի աշխատասենյակ։ Դուռը թակել է ու մտել՝ տեսնելով պպզած վիճակում Լավրենտի Բերիային, ով գետնին ընկած սպիտակ վերնաշապիկով մարդու ձեռքից ատրճանակ։ Նա փակել է դուռը ու հապճեմ շարժվել դեպի իր աշխատասենյակ, բայց հետևից լսել է «Բժիշկ կանչե՜ք։ Արա՜գ։ Աղասին ինքնասպան եղավ»։ Այնուհետև նա իբր տեսել է Բերիային, ով ձեռքերի վրա գրկած Խանջյանին դուրս է հանել սենյակից։ Նրա ապշածությունից նա ենթադրել է, որ Բերիան է սպանել Խանջյանին ։
Շինարար Գասպարյանի ցուցմունքը
Խանջյանի բնակարանի դիմացի շենքում աշխատանք իրականացնող ներկարար Գասպարյանը իր ցուցմունքում ասել է, որ 1936 թվականի հուլիսի 9-ի երեկոյան կրակոցի ձայն է լսել, դուրս եկել պատշգամբ ու տեսել է Բերիայի մեքենան, որ հեռանում էր շենքի մոտից։
Հայ բժիշկների եզրակացությունը
Հայկական ու վրացական կինոարտադրության հիմնադիրներից մեկը՝ Դանիել Դզնունին, ով ձերբակալվել էր 1937 թվականին, դատախազությանը հայտնել է, որ իր հետ նույն խցում գտնվում էր պրոֆեսոր-վիրաբույժ, Հայաստանի վիրաբուժության հիմնադիրներից մեկը՝ Հարություն Միրզա-Ավագյանը։ Վերջինս հայտնել է իր ձերբակալության իրական պատճառի մասին։ Ըստ նրա՝ Խանջյանի մարմինը Երևան տեղափոխելուց հետո իրեն կանչել են մարմինը զննելու։ Միրզա-Ավագյանը արձանագրել է վնասվածք՝ գլխի ձախ կողմում՝ քունքից վերև։ Նա արձանագրել է, որ կրակոցը իրականացվել է հեռու տարածությունից ու եզրակացրել, որ մահը չէր կարող վրա հասնել ինքնասպանության արդյունքում։ Նա, ինչպես նաև Հայաստանի հակատուբերկուլյոզային ծառայության հիմնադիր Գրիգոր Սաղյանը հրաժարվել են ստորագրել Խանջյանի ինքնասպանության մասին արձանագրությունը՝ պնդելով, որ նա առնվազն պետք է ունենար երկումետրանոց ձեռք ու չլինելով ձախլիկ՝ կրակեր ձախ կողմից ։
Երկուսն էլ շուտով ձերբակալվել են։ Միրզա-Ավագյանը մահացել է բանտում 1938 թվականին սուր երիկամային անբավարարությունից ու մի շարք այլ հիվանդությունների արդյունքում ։ Գրիգոր Սաղյանը նույնպես 1937 թվականին ձերբակալվել է ու նույն թվականի դեկտեմբերին գնդակահարվել։
Արձագանքներ
Մահվան լուրը հրապարակելուց հետո հուլիսի 10-ին կազմակերպվում է Անդրկովկասի մարզկոմի նիստ, որի ժամանակ երկրորդ քարտուղար Կուդրյավցևը հայտարարում է, որ իր ինքնասպանությունով Խանջյանը անցել է իրենց թշնամիների ճամբար։ Նրանից հետո խոսել է Բերիան, ով ասել է, որ Խանջյանը թողել է երկու նամակ՝ իրեն ու կնոջը։ Իրեն գրված նամակում Խանջյանն իբր զղջում էր մինչ այդ ձերբակալված Հայաստաի կոմկուսի ԳՄ անդամ Ներսես Ստեփանյանի գործում թույլ տված բացթողումների համար։ Նա իբր գրում էր, որ այլևս ուժ չունի շարունակել աշխատանքը ու խնդրում է ներել իրեն՝ մաղթելով հայրենիքին բարգավաճում ընկեր Ստալինի ղեկավարման ներքո։ Նիստը եզրահանգել է, որ Խանջյանը գիտակցելով իր կոպիտ սխալները, դրանք կենկոմի քննարկմանը ենթարկելու ու ուղղելու փոխարեն, ցուցաբերել է մեղսավոր թուլակամություն ու դիմել է ինքնասպանության։ Ներկայացվել է, թե «Խանջյանի պրովոկացիոն քայլը»՝ հարված է Հայաստանի Կոմկուսի մեջքին ու ամբողջ անդրկովկասի բոլշևիկներին․ դա մի գործողություն է ի օգուտ « դաշնակների, տրոցկիստներին ու այլ հակահեղափոխական տականքների» ։
Չարենցը իր թղթերից մեկում գրել էր․ « Խանջյանը մեր վերջին հերոսն էր, որին սպանեց Բերիան» ։
Խանջյանի մահից հետո նրա գերեզմանը երկար ժամանակ հսկել է նկարիչ Տաճատ Խաչվանքյանը, ով սպիտակ ծաղիկներ էր բերում գերեզմանին՝ որպես նրա անմեղության խորհրդանիշ։ Երկու տարի անց նա ձերբակալվել ու աքսորվել է Մագադան, որտեղ և մահացել է ։
Թաղում
Գրող Վահրամ Ալազանը, ով բազմաթիվ այլ մարդկանց հետ ներկա էր Խանջյանի թաղմանը գրել է ․"«Հուլիսի 12-ին նշանակված էր թաղումը։ Բերիայի գործակալ Խաչիկ Մուղդուսին՝ կանգնած դահլիճի մի անկյունում, Արգոսի աչքերով դիտում էր իր չորս կողմը։ Ոչ ոք ռիսկ չարեց պատվո պահակ կանգնել։ Չնայած առանձնատունը շրջապատված էր միլիցիայի խիտ ջոկատներով,  ժողովուրդը պատռեց այդ շղթան և մտավ առանձնատուն` հրաժեշտ տալու իր սիրելի ղեկավարին։ Տեսնելով ժողովրդի հուզումները, Մուղդուսին վրդովված կարգադրեց դագաղը վերցնել։ Չորս հոգի մոտեցան, որ դագաղը վերցնեին՝ Խանջյանի հայրը՝ ժողովրդական ուսուցիչ Ղևոնդ Խանջյանը, տեղից վեր կենալով, ձեռքը վեր բարձրացրած ասաց. – Կացե՛ք, կացե՛ք։ Մոտենալով որդու դագաղի գլխամասին, որդուն դիմելով՝ ասաց. «Իմ սիրելի Աղասի, դուն, որ ապրեցար Սուլթանի լուծի տակ, ցարի լուծի տակ, նստեցիր դաշնակցության բանտը, բնավ երբեք ոչ մի անգամ չհուսահատվեցար, չմտածեցիր ինքնասպանության մասին, հիմա խորհրդային ազատ երկրին մեջ ի՞նչը կարող էր դրդել քեզ ինքնասպան ըլլալ…»"
Եզրակացություն
Քննության եզրակացությունը եղել է, որ Խանջյանը սպանվել է Բերիայի աշխատասենյակում, հետո վերջինիս մեքենայով տեղափոխել Խանջյանի բնակարան, ու եղածը որպես ինքնասպանություն ներկայացնելու նպատակով կատարվել է կրակոց։ Այնուհետև Բերիան զանգահարել է Խանջյանին, ու ներս մտած անվտանգության աշխատակից Սանոյանը հայտնաբերել անկողնու վրա Խանջյանին։ Հայտնի է նաև, որ սենյակը ունեցել է նաև մուտք հետևից՝ առանց անվտանգության սենյակ մուտք գործելու ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումները Հայաստանում
Միխայիլ Դոբկին
Միխայիլ Մարկովիչ Դոբկին (Миха́йло Ма́ркович До́бкін, ), ուկրաինացի պետական և քաղաքական գործիչ։ Ուկրաինայի 2014 թվականի նախագահի թեկնածու «Ռեգիոնների» կուսակցությունից ։
Խարկովի մարզային պետական վարչակազմի նախագահ (2010-2014), Խարկովի Ռեգիոնների կուսակցության մարզային կազմակերպության նախագահ, Խարկովի վարչակազմի ղեկավար (2006-2010), Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի 4-րդ գումարման Ժողովրդական պատգամավոր (2002-2006) ։
Ուկրաինայի VIII գումարման Գերագույն ռադայի պատգամավոր 2014 թվականի նոյեմբերի 27-ից մինչև 2019 թվականի օգոստոսի 29-ը։
Կենսագրություն
Միխայիլ Դոբկինը ծնվել է 1970 թվականի հունվարի 26-ին Խարկովում Մարկ Մոիսեևիչ Դոբկինի (1947-2016 թվականներ) և Ալլա Նիկոլաևնա Դոբկինայի (ծնվել է 1947 թվականին) ընտանիքում։ 1978-1985 թվականներին սովորել է Խարկով քաղաքի № 97 միջնակարգ հանրակրթական դպրոցում։ 1987 թվականին միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո սկսել է իր աշխատանքային գործունեությունը արտադրությունում։ Միխայիլ Դոբկինը 1988-1990 թվականներին ծառայել է Կիևի ռազմական օկրուգի հակաօդային պաշտպանության զորքերում։ Կրտսեր եղբայրը Դմիտրի Մարկովիչ Դոբկինն է ։
Գործունեությունը 1990-ական թվականներին
1993-2002 թվականներին զբաղվել է մասնավոր ձեռնարկատիրությամբ, ղեկավարել է «Պրոգրես-90», «Ինվեստտեխցենտրոն» (1998-2000) և «Իսթ Օյլ Գրուպ» (2001-2002) բիզնես կառույցները։ 1998 թվականին ընտրվել է Խարկովի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։ 1999 թվականից հանդիսանում է Խարկովի մինի ֆուտբոլի ասոցիացիայի փոխնախագահ։ 2002 թվականին ստացել է առաջին բարձրագույն կրթությունը՝ ավարտելով ներքին գործերի ազգային համալսարանը իրավագիտություն մասնագիտությամբ։
Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր 2002-2006 թվականներին
2002 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում № 174 միամանդատ ընտրատարածքից որպես անկուսակցական թեկնածու Միխայիլ Դոբկինը մասնակցել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի ընտրություններին։
Եղել է բյուջետային կոմիտեի անդամ, ընդգրկված է եղել չորս ժամանակավոր քննչական հանձնաժողովների և այլ պետությունների խորհրդարանների հետ միջխորհրդարանական կապերի հինգ խմբերի կազմում։ Միխայիլ Դոբկինի կողմից 73 պատգամավորական հարցում է արվել, խորհրդարանի քննարկմանը ներկայացվել է 78 օրինագիծ և 34 ուղղումներ ընդունված օրենքներում։
2004 թվականին Դոբկինը սկսել է իր ուսումը Խարկովի ազգային տնտեսագիտական համալսարանում՝ միջազգային տնտեսագիտություն մասնագիտությամբ։ 2005 թվականից հանդիսանում է Ռեգիոնների կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ և Խարկովի Ռեգիոնների կուսակցության քաղաքային կազմակերպության նախագահի տեղակալ։
2006-2007
2006 թվականի մարտի 26-ին դառնում է Խարկովի քաղաքային ղեկավարը՝ ընտրություններում հաղթելով գործող քաղաքային ղեկավար Վլադիմիր Շումիլկինին։ Ղեկավարել է Գենադի Կերնեսի ընտրական շտաբը, որը հետագայում դարձել Է Խարկովի քաղաքային խորհրդի քարտուղար։ Ըստ մամուլի հաղորդագրությունների՝ ընտրվելուց կարճ ժամանակ անց քաղաքական ընդդիմախոսների հետ լայնածավալ դիմակայություն է սկսվել, որոնք Դոբկինին և Կերնեսին մեղադրում էին «իշխանության հանցավոր չարաշահումների մեջ, որոնք բազմամիլիոնանոց վնասներ են հասցնում»։ Նրանց հիմնական հակառակորդներն էին նահանգապետ Արսեն Ավակովը և Խարկովի խոշոր գործարարներ Ալեքսանդր Ֆելդմանը և Ալեքսանդր Պրոտասը։ 2007 թվականին տեղեկություն է հայտնվել կուսակցության կողմից Յուլիա Տիմոշենկոյի բլոկի Կիևի և Խարկովի քաղաքային խորհուրդների, ինչպես նաև այդ քաղաքների քաղաքային ղեկավարների վաղաժամկետ վերընտրությունների նախապատրաստման մասին։
Սկանդալ նախընտրական հոլովակի հետ կապված
2007 թվականի սեպտեմբերի 27-ին տեսանյութն այն մասին, թե ինչպես է 2005 թվականի դեկտեմբերին պատրաստվել Դոբկինի նախընտրական ելույթը, տեղադրվել է YouTube կայքում։ Գենադի Կերնեսի ոչ նորմալ բառապաշար պարունակող հոլովակը նաև ցուցադրվել է հեռուստատեսությամբ։ Տվյալ հրապարակման արժանահավատության հարցը միանշանակ չէ։ Ինքը՝ Դոբկինը, այդ հոլովակը անվանել է «մասամբ մոնտաժված» ։ Առաջին իսկ օրը YouTube-ում հոլովակը դիտել է շուրջ 120 հազար մարդ, իսկ 2020 թվականի հունիսի դրությամբ հոլովակը ունեցել է ավելի քան 6,1 միլիոն դիտում ։
2008-2010
Կիևում վերընտրվելու մասին որոշումն ընդունվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի կողմից 2008 թվականի մարտին։ Խարկովում վերընտրությունների հարցի քննարկումը հետաձգվել է մինչև խորհրդարանական կոմիտեի եզրակացության հրապարակումը։ 2008 թվականի սկզբին Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը դատարան է հանձնել Խարկովի քաղաքային խորհրդում պետական միջոցների վատնման մասին քրեական գործը։ 2008 թվականի մարտի 31-ին Խարկովի Կիևի շրջանի դատարանը մերժել էր տվյալ քրեական գործի հարուցումը, ինչի դեմ Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը և դատախազությունը բողոք էին ներկայացրել։ 2008 թվականի վերջին դիմակայությունը չավարտվեց, փակվեցին նախկինում հարուցված բոլոր քրեական գործերը, համագործակցություն սկսվեց նահանգապետ Արսեն Ավակովի հետ։
2008 թվականի օգոստոսին Միխայիլ Դոբկինը դարձել Է Խարկովի Ռեգիոնների կուսակցության քաղաքային կազմակերպության նախագահ։ 2009 թվականի սեպտեմբերին գլխավորել է Խարկովի Ռեգիոնների կուսակցության քաղաքային ընտրական շտաբը՝ Վիկտոր Յանուկովիչի նախագահական ընտրարշավն անցկացնելու համար։ Ընդ որում, ձևավորվել է նաև մարզային ընտրական շտաբ, որը գլխավորել Է Դմիտրի Շենցևը։ Մամուլում հաղորդվել է Դոբկինի և Շենցևի միջև առկա շփման և վերջինիս հնարավոր հրաժարականի մասին։ Սեպտեմբերի վերջին հաղորդագրություններ են հայտնվել, որ մինչև ընտրարշավի ավարտը որևէ փոփոխություն չի կատարվելու, և Դմիտրի Շենցևը կմնա զբաղեցրած պաշտոնում։ Իսկ Միխայիլ Դոբկինը հայտարարություն է արել, որ հակամարտություն գոյություն։
2008 թվականին Դոբկինն առաջարկել էր 1992 թվականին ի պատիվ ՈՒՊ-ի մարտիկներին տեղադրված «Խարկովի քարը» «փոխանակել» Իվանո-Ֆրանկովսկում Լենինի հուշարձանի հետ, սակայն 2009 թվականի վերջին որոշել էր հուշարձանը թողնել տեղում՝ հանուն «տարածաշրջանում քաղաքական հանգստության պահպանման» ։
2010 թվականի մարտին «Տարվա մարդ 2009» համազգային 14-րդ ծրագրի հաղթող է ճանաչվել «տարվա քաղաքային ղեկավար» անվանակարգում։
Խարկովի մարզային պետական վարչակազմի նախագահ
Ուկրաինայի նախագահի 2010 թվականի մարտի 18-ի հրամանագրով Միխայիլ Դոբկինը նշանակվել է Խարկովի մարզային պետական վարչակազմի նախագահ ։
Ուկրաինայում 2013-2014 թվականների զանգվածային բողոքի ակցիաների ժամանակ հանդես է եկել Եվրամայդանի խիստ քննադատությամբ։ Ընդդիմադիրներին նա անվանել է «հրեշներ», իսկ ցուցարարներին՝ «ուրախ ծաղրածուներ» ։ Նա վրդովված էր Կիևում Վ. Ի. Լենինի հուշարձանի քանդումից և միջոցներ էր ձեռնարկում դրա վերականգնման համար ։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 19-ին առաջարկել Է Ուկրաինայի մայրաքաղաքը տեղափոխել Խարկով ։
Միխաիլ Մարկովիչը ակտիվորեն օգտվում Է Twitter-ից. հունվարին Եվրամայդանի մասնակիցներին շնորհավորել էր Բանդերայի ծննդյան օրվա առթիվ, իսկ ընդդիմության զինյալների կողմից Ուկրաինայի վարչական շենքերի գրավման ժամանակ Twitter-ում տեղադրել էր իր լուսանկարը՝ ներքին զորքերի մարտիկի համազգեստով՝ «ով մեզ մոտ կգա սրով, արծվի վրայով և կստանա» ստորագրությամբ ։
Ընդդիմության կողմից «Բերկուտ» ոստիկանական հատուկ ստորաբաժանման քննադատության ընթացքում Դոբկինը Խարկովի մարզխորհրդի 2014 թվականի հունվարի 30-ի նստաշրջանին եկել էր սև վերնաշապիկով՝ «Բերկուտ» գրությամբ և միջոցներ է կազմակերպել անկարգությունների կանխման ընթացքում տուժած ոստիկանների բուժման և իրավապահների համար նոր համազգեստ պատրաստելու համար ։
2014 թվականի փետրվարին Ուկրաինայում տեղի ունեցած իրադարձություններից հետո Միխայիլ Դոբկինը մնացել էր մարզերի վարչակազմի այն սակավաթիվ ղեկավարներից մեկը, որը հրաժարական չէր տվել, չէր հրաժարվել իր պարտականությունների կատարումից և չէր լքել երկրի տարածքը։ Բազմաթիվ սպառնալիքների պատճառով ստիպված էր եղել կնոջն ու երեխաներին Ռուսաստան տանել ։
2014 թվականի փետրվարի 1-ին ընտրվել է «Ուկրաինական ճակատ» համաուկրաինական հասարակական միության համանախագահ, որը հանդիսանում էր Ուկրաինայի հարավարևելյան շրջանների, Ղրիմի և Սևաստոպոլի պատգամավորների համագումարի կազմակերպիչը, տեղի է ունեցել Խարկովում 2014 թվականի փետրվարի 22-ին։ Համագումարը կասկածի տակ է դրել Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի որոշումների լեգիտիմությունը և հայտարարել, որ Հարավարևելյան ինքնակառավարման մարմիններն իրենց վրա են վերցնում իրենց տարածքում սահմանադրական կարգի ապահովման պատասխանատվությունը ։
2014 թվականի փետրվարի 24-ին Խարկովում կայացած հանրահավաքում Միխայիլ Դոբկինը հայտարարել էր Ուկրաինայի առաջիկա նախագահական ընտրություններին իր մասնակցության մասին, որոնք նշանակված էին 2014 թվականի մայիսի 25-ին ։
«Ելնելով այն հանգամանքից, որ տոտալ հարձակում է տեղի ունենում ռուսալեզու բնակչության իրավունքների վրա, ընդունվում են օրենքներ, որոնք սպառնալիքի տակ են դնում բոլոր նրանց, ովքեր չեն ընդունում ֆաշիզմն ու նացիզմը, կոչեր են հնչում առանց դատաստանի ու քննության հաշվեհարդար տեսնել բազմաթիվ մարդկանց հետ, որը իշխանության եկած տեսակետից տարբեր են, ես ինձ համար որոշում եմ կայացրել առաջիկա ընտրարշավի ժամանակ առաջադրվել Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնում։ Այս որոշումը վերջնական է։ Ես արել եմ իմ ընտրությունը և երբ անհրաժեշտ լինի, կլրացնեմ բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը»
Որոշ տվյալներով՝ 2014 թվականի փետրվարին Միխայիլ Դոբկինը հայտնվել էր Ավստրիայի և Շվեյցարիայի պատժամիջոցների ցուցակում ։
2014 թվականի մարտի 2-ին Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Տուրչինովը Միխայիլ Դոբկինին ազատել Է Խարկովի մարզային պետական վարչակազմի ղեկավարի պաշտոնից և նրա փոխարեն նշանակել Իգոր Բալուտային ։
2014 թվականի նախագահական ընտրություններ
Կուսակցության համագումարում Միխայիլ Դոբկինը հայտարարել է, որ մտադիր է վերսկսել լայնածավալ հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, խոստացել է վերադարձնել Ղրիմը Ուկրաինային, իսկ Ղրիմի՝ Ռուսաստանի կազմ անցնելու մեղքը բարդել է գործող իշխանության վրա  ։ 2014 թվականի մարտի 31-ին Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը Մ. Դոբկինին գրանցել էր Ուկրաինայի նախագահի թեկնածու ։ Միխայիլ Դոբկինի ծրագրում, որը ներկայացվել էր Ուկրաինայի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով, Ուկրաինայի հարավարևելքի համար ակտուալ առաջարկություն է եղել դաշնայնացման վերաբերյալ ։
Նախագահական ընտրություններից հետո
Սեպտեմբերի 15-ին Միխայիլ Դոբկինը հայտնել էր, որ առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին չի մասնակցելու ինչպես կուսակցական ցուցակներով, այնպես էլ մեծամասնական ընտրատարածքով ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 25-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել էր Ուկրաինայի 8-րդ գումարման Գերագույն ռադայի պատգամավոր «Ընդդիմադիր դաշինք» (ցուցակում 3-րդ տեղ) ընտրական միավորումից։ Պետականաշինության, տարածաշրջանային քաղաքականության և տեղական ինքնակառավարման հարցերի հանձնաժողովի անդամ։
2015 թվականի մարտի վերջին ստացել է «Ընդդիմադիր դաշինք» կուսակցության կողմից ստեղծված ստվերային կառավարությունում տեղական ինքնակառավարման բարեփոխումների հարցերով փոխվարչապետի պաշտոնը ։
2015 թվականի հոկտեմբերին կայացած տարածաշրջանային ընտրություններում ԿԸՀ-ն հրաժարվել էր Դոբկինին գրանցել «Ընդդիմադիր դաշինքից» Խարկովի մարզային խորհրդի պատգամավորության թեկնածուների ցուցակում առաջին համարի ներքո ։
Մեկնում Կիև
2018 թվականի հունվարի 9-ին Դոբկինը հայտարարել էր Կիև տեղափոխվելու որոշման մասին ։
2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Միխայիլ Դոբկինը հայտարարել էր Ընդդիմադիր դաշինք խմբակցության կազմից դուրս գալու մասին։ Այսպիսով, պատգամավորը անհամաձայնություն է հայտնել այն բանի հետ, որ պատգամավորների մի մասը և կուսակցության ղեկավարությունը կողմ են քվեարկել դատական բարեփոխումների մասին օրենքին ։
2018 թվականի փետրվարի 20-ին Դոբկինը հայտարարել էր «քրիստոնյա սոցիալիստներ» նոր քաղաքական կուսակցության գրանցման մասին ։
2018 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ընդգրկվել է ուկրաինացի ֆիզիկական անձանց ցուցակում, որոնց դեմ Ռուսաստանի կառավարությունը պատժամիջոցներ է սահմանել ։
2019 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ընդգրկվել է ընդդիմադիր դաշինք՝ խաղաղության և զարգացման (15-րդ տեղ ) կուսակցության ցուցակում և նրա կողմից առաջադրվել Է Խարկովի մարզի № 178 մեծամասնական ընտրատարածքի թեկնածու (Բալակլեյ, Բարվենկովսկի, Բլիզնյուկովսկի, Պերվոմայսկի շրջան ): Ընտրությունների արդյունքներով զբաղեցրել է երրորդ տեղը (16,20 %, 10 615 ձայն)՝ զիջելով Ալեքսանդր Լիտվինովին (ժողովրդի ծառա, 31,75 %, 20 806 ձայն) և ինքնաառաջադրված Անատոլի Ռուսեցկուն (29,58 %, 19383 ձայն) ։
2020 թվականի հունիսի 16-ին հայտարարել էր Կիևի քաղաքապետի ընտրություններին մասնակցելու ցանկության մասին, որոնք նախատեսված էին հոկտեմբերի 25-ին ։
Քրեական հետապնդում
2014 թվականի փետրվարի 27-ին Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը Միխայիլ Դոբկինի նկատմամբ հետաքննություն է սկսել Ուկրաինայի քրեական օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 2-րդ մասով («ոտնձգություն Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության և անձեռնմխելիության նկատմամբ, որը կատարել է իշխանության ներկայացուցիչը»)։
Մարտի 10-ին նա Կիև հարցաքննության է կանչվել ։ Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունում հարցաքննությունից հետո Միխայիլ Դոբկինը ձերբակալվել և տեղափոխվել է քննչական մեկուսարան ։ Մարտի 11-ին դատարանը խափանման միջոց է ընտրել «մասնակի» տնային կալանքը՝ 2 ամիս ժամկետով (նա պետք է Կիևի տանը լիներ ամեն օր՝ ժամը 14:00-ից մինչև 9:00-ն) ։ Ապրիլի 3-ին տնային կալանքը փոխարինվել է «անձնական պարտավորությամբ» ։
Օգոստոսի 30-ին Միխայիլ Դոբկինի փաստաբան Յուլիա Պլետնևան հայտնել է քրեական գործի փակման մասին՝ «նրա գործողություններում հանցակազմի բացակայության պատճառով» ։
2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Ուկրաինայի Գլխավոր դատախազության և Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության աշխատակիցները փորձել են խուզարկել Միխայիլ Դոբկինի մորը պատկանող տանը։ Սակայն հաշվի առնելով, որ այդ տանը գրանցված է Միխայիլ Դոբկինը, նա անձեռնմխելի է որպես Ուկրաինայի գլխավոր դատախազ։
2017 թվականի հուլիսի 13-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան ձայների մեծամասնությամբ քվեարկել է Մ. Դոբկինին պատգամավորական անձեռնմխելիությունից զրկելու, նրան ձերբակալելու և կալանավորելու օգտին ։
Ընտանիք
Միխայիլ Մարկովիչ Դոբկինը երկու անգամ է ամուսնացել ։ Առաջին կինը՝ Լյուդմիլա Վիկենտիևնա Դոբկինան (օրիորդական ազգանունը՝ Մոլոտոկաս, ծնվել է 1962 թվականին)։ Առաջին ամուսնությունից երեխաները․ դուստրը Ալլան է(1993 թվական), որդին՝ Նիկոլայ (2000 թվական)։ Երկրորդ կինը՝ Ալինա (Ալյա) Վլադիմիրի Բոժենկոն (1979 թվական), 2011 թվականին ձեռք է բերել Խարկովի 7-րդ հեռուստաալիքի բաժնետոմսերի 25 %-ը ։ Այս ամուսնությունը գրանցվել է 2007 թվականին։ Ամուսնության արդյունքում ծնվել են Եվան (2007 թվական) և Պոլինան (2010 թվական)։
2016 թվականի հունվարի 21-ին մահացել է Միխայիլ Դոբկինի հայրը՝ Մարկ Մոիսեևիչը։
Միխայիլ Դոբկինի եղբայրը՝ Դմիտրի Դոբկինը, Ուկրաինայի 8-րդ գումարման Ժողովրդական պատգամավոր էր։
Եկամուտներ
Գերագույն ռադայի 8-րդ գումարման պատգամավոր Միխայիլ Դոբկինը հրապարակել էր 2019 թվականի հունվար-օգոստոս ամիսների աշխատավարձը։ Գերատեսչությունից պարզ է, որ 8 ամսվա ընթացքում Դոբկինը վաստակել է 128662 գրիվնա (հաշվի առնելով հարկերը) ։ Ընդ որում՝ ամսական նրա պատգամավորական աշխատավարձը կազմել է միջինը 20-25 հազար գրիվնա (այսինքն՝ հարկերից հանելուց հետո)։ Բացառություն է կազմել վերջին ամիսը, երբ նա, հավանաբար, ստացել է այն ամենը, ինչ նրան բաժին է ընկել պատգամավորական լիազորությունների դադարեցման դեպքում՝ ավելի քան 90 հազար գրիվնա։
2020 թվականի հունվարի 6-ին Դոբկինը Լվովի փառքի հուշարձանից 500 հազար գրիվնայով գնել է «Հաղթանակի շքանշանը» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ուկրաինացի քաղաքական գործիչներ
Հնդկաստանի տնտեսություն
{{Տեղեկաքարտ տնտեսություն }}
}}
Հնդկաստանի տնտեսությունը բնութագրվում է որպես զարգացող շուկայական տնտեսություն ։ Անվանական ՀՆԱ-ի մեծությամբ Հնդկաստանի տնտեսությունը հինգերորդն է աշխարհում և երրորդը՝ գնողունակության համարժեքությամբ։ Ըստ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) 2018 թվականին Հնդկաստանը մեկ շնչին բաժին ընկնող եկամտի մեծությամբ զբաղեցրել է 142-րդ տեղը ։ 1947 թվականի անկախությունից մինչև 1991 թվականը իրար հաջորդող կառավարությունները վարում էին պաշտպանողական տնտեսական քաղաքականություն՝ ծավալուն պետական միջամտության և կարգավորման միջոցով։ Սառը պատերազմի ավարտը և 1991 թվականի վճարային ճգնաժամի հավասարակշռությունը խանգեցրին տնտեսության ազատականացման լայն ծրագրերի ընդունմանը։ 21-րդ դարից սկսած ՀՆԱ-ի միջին տարեկան աճը կազմում է 6-7 %, և 2014-2018թթ․ Հնդկաստանի տնտեսությունը աշխարհի ամենաարագ աճող խոշոր տնտեսությունն էր՝ գերազանցելով Չինաստանին  ։ Պատմականորեն Հնդկաստանը ամենախոշոր տնտեսություն ունեցող երկրներից մեկն է 2 հազարամյակների ընթացքում՝ 1-19-րդ դարերում ։
Հնդկաստանի տնտեսության երկարաժամկետ աճի հեռանկարը մնում է դրական իր երիտասարդ բնակչության և ցածր կախվածության գործակցի, առողջ խնայողությունների և ներդրումների դրույքաչափերի և համաշխարհային տնտեսության ինտեգրման մեծացման շնորհիվ. ։
2017 թվականին տնտեսությունը անկում ապրեց՝ պայմանավորված 2016 թվականին ազգային արժույթի փոփոխությամբ և 2017 թվականին ապրանքների և ծառայությունների հարկի ներդրմամբ ։ Հնդկաստանի ՀՆԱ-ի գրեթե 60%-ը կազմված է ներքին մասնավոր սպառումից և շարունակում է մնալ աշխարհի 6-րդ խոշոր սպառողական շուկան ։ Բացի մասնավոր սպառումից, Հնդկաստանի ՀՆԱ-ն կազմված է նաև պետական ծախսերից, ներդրումներից և արտահանումից ։ 2018 թվականին Հնդկաստանը 10-րդ խոշոր ներմուծողն էր և 19-րդ խոշոր արտահանողը աշխարհում ։ 1995 թվականի հունվարի 1-ից Հնդկաստանը անդամակցում է Առևտրի Համաշխարհային կազմակերպությանը ։ Հնդկաստանը 63-րդն է Հեշտ  Բիզնես Վարման ինդեքսով և 68-րդը՝  Համաշխարհային  Մրցունակության Զեկույցում ։ 2019 թվականի դրությամբ 520 միլիոն աշխատող ունեցող Հնդկաստանի աշխատուժը աշխարհում երկրորդն է։ Հնդկաստանն ունի միլիարդատերերի քանակի և ծայրահեղ եկամուտ ունեցողների ամենամեծ անհավասարությունը  ։ Քանի որ Հնդկաստանն ունի  հսկայական ոչ ֆորմալ տնտեսություն, հնդկացիների 2%-ը հազիվ թե եկամտային հարկ վճարեն ։ 2008 թվականի  Համշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում Հնդկաստանի տնտեսությունը անկում ապրեց, Հնդկաստանը խթանման  միջոցներ ձեռնարկեց(ինչպես հարկաբյուջետային, այնպես էլ դրամավարկային)՝  աճը խթանելու և պահանջարկ առաջացնելու համար․ հետագա տարիներին տնտեսական աճը վերակենդանացավ ։ Համաձայն  PricewaterhouseCoopers (PwC), ի 2017 թվականի զեկույցի՝  գնողունակության հավասարության պարագայում Հնդկաստանի ՀՆԱ-ն կարող է գերազանցել ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ն մինչև 2050 թվականը ։ Համաձայն Համաշխարհային Բանկի՝  կայուն տնտեսական զարգացման հասնելու համար Հնդկաստանը պետք է կենտրոնանա պետական հանտավծի բարեփոխումների, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսության և գյուղական համայնքների զարգացման, հողի և աշխատանքային օրենսդրության փոփոխության, ֆինանսական ներդրումների, մասնավոր ներդրումների խթանման, արտահանման, կրթության և առողջապահության վրա ։
2019 թվականին Հնդկաստանի տասը խոշոր առևտրային գործընկերներն էին ԱՄՆ-ն, Չինաստանը, ԱՄԷ-ը, Սաուդյան Արաբիան, Հոնկոնգը, Իրաքը, Սինգապուրը, Գերմանիան, Հարավային Կորեան և Շվեյցարիան ։ 2018-2019 թվականներին Հնդկաստանում օտրերկրյա ուղղակի ներդրումները(ՕՈՒՆ) կազմել են 64,4 միլիարդ դոլար, ընդ որում, սպասարկման ոլորտը, համակարգչային և հեռահաղորդակցման արդյունաբերությունը ՕՈՒն-երի համար շարունակում են մնալ առաջատար ոլորտներ ։ Հնդկաստանը ունի ազատ առևտրի պայմանագրեր մի շարք երկրների` Հարավային Կորեայի, Ճապոնիայի և մի քանի այլ երկրների  հետ, որոնք գտնվում են բանակցության փուլում, ինչպես նաև ունի պայմանագրեր Հարավարևելյան Ասիայի Ազգերի Ասոցիացիայի(ASEAN),Հարավային Ասիայի Ազատ Առևտրի գոտու(SAFT) և Հարավային ընդհանուր շուկայի(MERCOSUR) հետ  ։ Ծառայությունների ոլորտը ՀՆԱ-ի  55,6 տոկոսն է  կազմում և շարունակում է մնալ ամենաարագ զարգացող հատվածը, մինչդեռ արդյունաբերության և գյուղատնտեսության  ոլորտում աշխատում են աշխատուժի մեծ մասը ։ Մումբայի Ֆոնդային Բորսան և Ազգային Ֆոնդային բորսան շուկայական կապիտալիզացիայով աշխարհի խոշորագույն բորսաներից մեկն են ։ Հնդկաստանը 6-րդ խոշոր արտադրողն է աշխարհում և արտադրում է համաշխարհային արտադրանքի 3%-ը, արտադրության ոլորտում աշխատում են ավելի քան 57 միլիոն մարդ  ։ Հնդկաստանի բնակչության մոտ 70%-ը կազմում են գյուղացիները, որոնց կենսաապահովման հիմնական աղբյուրը գյուղատնտեսությունն է, որը ՀՆԱ-ի մոտ 50%-ն է կազմում ։ Հնդկաստանի արտարժութային պահուստները 7-րդ են աշխարհում՝ կազմելով 476 միլիարդ դոլար, այն նաև ունի բավականին մեծ ազգաին պարտք՝  ՀՆԱ-ի 68%-ի չափով, մինչդեռ նրա բյուջեի դեֆիցիտը մնում է ՀՆԱ-ի 3,4%-ի սահմաններում, այնուամենայնիվ Վերահսկաման և Գլխավոր Աուդիտի զեկույցում փաստացի բյուջեի դեֆիցիտը կազում է ՀՆԱ-ի 5,85%-ը ։ Հնդկաստանի ազգային բանկերը բախվել են վատ պարտքերի աճին, միևնույն ժամանակ   ոչ բանկ  ֆինանսական հատված էլ խալխլվել է իրացվելիության ճգնաժամից ։ Հնդկաստանը բախվել է գործազրկության բարձր մակարդակի, եկամուտների անհավասարության աճի և համախառն պահանջարկի մեծ անկման հետ  ։ Վերջին տարիներին անկախ տնտեսագետներն ու ֆինանսական հաստատությունները մեղադրում էին Հնդկաստանի կառավարությանը տարբեր տնտեսական տվյալների, մասնավորապես ՀՆԱ-ի աճի կեղծման մեջ  ։
Հնդկաստանը աշխարհում երկրորդ տեղում է պարենային և գյուղատնտեսական արդյունաբերությամբ, իսկ գյուղատնտոսական արտադրանքի արտահանումը կազմում է 38,5 միլիարդ դոլար ։ Շինարարության և անշարժ գույքի ոլորտները գյուղատնտեսությունից հետո երկրորդ գործատուներն են և հանդիսանում են տնտեսական ակտիվությունը գնահատող կենսական ոլորտներ ։ Հնդկաստանի տեքստիլ արդյունաբերությունը արդյունաբերական արտադրանքի 7 %-ն է կազմում՝ գնահատվելով 150 միլիարդ դոլար, մինչդեռ այն ՀՆԱ-ի 2 %-ն է և այս ոլորտում աշխատում է ավելի քան 45 միլիոն մարդ ։ Հնդկական ՏՏ արդյունաբերությունը ՏՏ ծառայությունների խոշոր արտահանող է՝  180 միլիարդ դոլար եկամուտով, և այս ոլորտում աշխատում է ավելի քան 4 միլիոն մարդ ։ Հնդկաստանի հեռահաղորդակցության արդյունաբերությունը աշխարհում երկրորդն է՝  բջջային հեռախոսներ, սմարտֆոններ և ինտերնետ կապ օգտագործողների թվով։ Այն աշխարհի 10-րդ խոշոր նավթարդյունահանողն է և նավթի 3-րդ խոշոր սպառողը ։ Հնդկական ավտոմոբիլային արդյունաբերությունը  աշխարհում 4-րդ է արտադրությամբ  ։ Այն ունի 672 միլիարդ դոլար արժողությամբ մարածախ շուկա, որը  կազմում է Հնդկաստանի ՀՆԱ-ի  ավելի քան 10%-ը, և ունի աշխարհում ամենաարագ զարգացող էլեկտրոնային շուկաներից մեկը ։ Հնդկաստանը իր բնական ռեսուրսների մեծությամբ աշխարհում 4-րդ է, ընդ որում հանքարդյունաբերության ոլորտին բաժին է ընկնում երկրի արդյունաբերական ՀՆԱ-ի 11%-ը և ընդհանուր ՀՆԱ-ի 2,5%-ը ։ Այն նաև հանդիսանում է ածուխի, ցեմենտի, պողպատի 2-րդ խոշոր արտադրողը, և էլեկտրականության 3-րդ ամենամեծ արտադրողը  աշխարհում ։
Պատմություն
Հիմնական հոդվածներ՝    Հնդկաստանի տնտեսական պատմություն և Հնդկական ենթահամակարգի տնտեսության ժամանակացույց։
Մեր թվարկության 1-ին տարվանից մոտավորապես 1700 տարի շարունակ Հնդկաստանը ամենաշատ տնտեսություն ունեցող երկիրն էր՝ կազմելով համաշխարհային ՀՆԱ-ի 35-40%-ը ։ Բրիտանական կառավարման ավարտից հետո, որոշ ժամանակ անց Հնդկաստանը կառավարում էր պաշտպանողական, ներմուծումը փոխարինող, սոցիալ-դեմոկրատական ոգեշնչված քաղաքականությունների և ֆաբիական սոցիալիզմի համադրությունը։ Այնուհետև տնտեսությունը բնութագրվում էր լայնածավալ կարգավորման, պաշտպանողականության, խոշոր մենաշնորհների, հասարակական սեփականույան, տարածված կոռուպցիայի և դանդաղ աճի միջոցով  ։ 1991 թվականից ի վեր շարունակական տնտեսական ազատականացումը, երկիրը տեղափոխեց շուկայի վրա հիմնված տնտեսություն  ։ Մինչև 2008 թվականը Հնդկաստանը համարվել է ամենաարագ զարգացող տնտեսություններից մեկը։
Ինդուսի հովտի քաղաքակրթություն
Ինդուսի հովտի քաղաքացիները իրենց մշտական բնակավայրում՝ որը ծաղկում էր ապրում մ․թ․ա․ 2800-մ․թ․ա․ 1800 թվականներին, զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, տնային կենդանիներով, պատրաստում էին գործիքներ, զենքեր և առևտուր էին անում այլ քաղաքների հետ։ Լավ պլանավորված փողոցների, ջրահեռացման և ջրամատակարարման համակարգերի մասին ապացույցները բացահայտում են քաղաքաշինության վերաբերյալ նրանց իմացությունը, որը ներառում էր առաջին հայտնի քաղաքային սանիտարական համակարգերի և համայնքային կառավարման ձևի առկայութնունը ։
Արևմտյան ափ
Ծովային առևտուրը վաղ ժամանակներից մինչև 14-րդ դարը լայնորեն  իրականացվում էր Հարավային Հնդկաստանի և Հարավարևելյան և Արևմտյան Ասիայի միջև։ Մ․թ․ա․ առաջին դարից թե՛ Մալաբարի, թե՛ Կորոմմանելի ափերը եղել են կարևոր առևտրային կենտրոններ, որոնք օգտագործվել են ներմուծման և արտահանման համար, ինչպես նաև տարանցման կետեր՝  Միջերկրական ծովի և Հարավարևելյան Ասիայի միջև. ։ Ժամանակի ընթացքում առևտրականներն իրենց համար ստեղծեցին միավորումներ, որոնք ստացան պետական հովանավորություն։ Պատմաբաններ Տապան Ռայչաուդուրին և Իրֆան Հաբիբը պնդում են, որ արտրերկրյան առևտրի համար պետական հովանավորությունը ավարտվել է 13-րդ դարում, երբ արտրերկրյա առևտրի մեծ մասով զբաղվում էին հիմնականում տեղական պարսից, հրեական, սիրիական, քրիստոնեական և մահմեդական համայնքները՝ սկզբում Մալաբարի և հետագայում նաև Կորոմմանելի ափերին ։
Մետաքսի ճանապարհ
Այլ գիտնականների կարծիքով Հնդկաստանից մինչև Արևմտյան Ասիա և Արևելյան Եվրոպա առևտուրն ակտիվ էր 14-րդ և 18-րդ դարրերի ընթացքում  ։ Այս ժամանակահատվածում հնդիկ առևտրականները բնակություն հաստատեցին Բաքվի արվարձաններում գտնվող Սուրախանում։ Այս առևտրականները կառուցեցին հինդու տաճար, ինչը ենթադրում է, որ 17-րդ դարում  առևտուրը հնդիկների համար ակտիվ և բարեկեցիկ էր    ։
Հեռավոր հյուսիսում ծովային առևտրի համար կարևոր դեր են ունեցել Սավաշտաշտայի և Բենգալի ափերը, իսկ Գանգստյան հարթավայրը և Ինդուսի հովիտը տեղակայել են գետերի առևտրի մի քանի կենտրոններ։ Վերգետնյա առևտուրն իրականացվել է Խայբեր լեռնանցքով՝ Փենջաբի շրջանը միացնելով Աֆղանստանի և հետագայում Միջին Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի հետ ։ Չնայած նրան, որ շատ թագավորություններ և տիրակալներ մետաղադրամներ էին թողարկում, ապրանքափոխանակությունը տարածված էր։ Գյուղերը իրենց գյուղատնտեսական արտադրանքի մի մասը վճարում էին կառավարիչներին, որպես հարկ եկամտից, և միևնույն ժամանակ նրանց արհեստավորներն էլ իրեց ծառայությունների դիմաց հավաքված բերքից մաս էին ստանում բերքահավաքի ժամանակ ։
Մողոլական դարաշրջան (1526-1793)
Հիմնական հոդված՝   Մողոլական տնտեսությունը։
Բրիտանական դարաշրջան(1793-1947)
Հիմնական հոդվածները՝   Հնդկաստանի տնտեսությունը Ընկերության կառավարման ներքո և Հնդկաստանի տնտեսությունը Բրիտանական ռաջի  տիրապետման ներքո։
Կասկած չկա, որ Բրիտանիայի կայսրության դեմ մեր բողոքները ամուր հիմքեր ունեն։ Ինչպես ցույց տվեց Քեմբրիջի պատմաբան Անգուս Մադդիսոնի ցնցող վիճակագրական աշխատանքը, Հնդկաստանի մասնաբաժինը համաշխարհային եկամուտների մասով 1700 թվականի 22,6%-ից (ինչը գրեթեհավասար էր այդ ժամանակվա Եվրոպայի 23,3% մասնաբաժնին) 1952 թվականին նվազել է մինչև 3,8% ։  Իսկապես 20-րդ դարի սկզբին « Բրիտանական թագի ամենապայծառ զարդը» այժմ ամենաաղքատ երկիրն է 1 շնչին բաժին ընկնող եկամտի մասով
Բրիտանական ռաջի տնտեսական քաղաքականությունը առաջացրեց արհեստների և ձեռագործ աշխատանքների ոլորտի կտրուկ անկում՝ պահանջարկի իջեցման և աշխատուժի նվազեցման պատծառով ։ 1813 թվականին կանոնադրությամբ միջազգային սահմանափակումների վերացումից հետո, Հնդկաստանի տնտեսությունը կայուն աճով զգալիորեն ընդլայնվեց ։  Արդյունքը եղավ կապիտալի տեղաշարժը Հնդկաստանից Անգլիա, ինչը բրիտանացիների գաղութային քաղաքականության պատճառով, հանգեցրեց  ավելի շուտ եկամտի զանգվածային անկման, քան ներքին տնտեսության արդիականացման ։ Բրիտանական տիրապետության ներքո համաշխարհային տնտեսության մեջ Հնդկաստանի մասնաբաժինը 17,4%-ից, 24,4%-ից 1950 թվականին նվազել է մինչև 4,2%։ Հնդկաստանի մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն Մողոլական կայսրության օրոք լճացած էր և սկսեց անկում ապրել նախքան բրիտանական իշխանության սկիզբը ։ Համաշխարհային արդյունաբերական  արտադրանքում  Հնդկաստանի մասնաբաժինը 1750 թվականի 25%-ից 1900 թվականին նվազեց մինչև  2% ։ Միևնույն ժամանակ Համաշխարհային տնտեսությունում Միացիալ թագավորության մասնաբաժինը 1700 թվականի 2,9%-ից 1970 թվականին աճեց մինչև 9%։ Բրիտանական «Արևելյան Հնդկաստան» ընկերությունը 1757 թվականին Բենգալի նվաճումից հետո, ստիպված եղավ բացել հնդկական մեծ շուկան բրիտանական ապրանքների համար, որոնք կարող էին վաճառվել Հնդկաստանում առանց որևէ սակագների և տուրքերի՝  ի տարբերություն տեղական արտադրողների, որոնք մեծապես հարկվում էին, մինչդեռ Բրիտանիայում այնպիսի պաշտպանողական քաղաքականություններ  էին գործում, ինչպիսիք են արգելքները, բարձր սակագները, և այս ամենը իրականացվում էր հնդկական տեքստիլի վաճառքը սահմանափակելու համար, մինչդեռ հում բամբակը ներմուծվում էր Հնդկաստանից առանց  սակագների այն բրիտանական գործարանների համար, որոնք տեքստիլներ էին պատրաստում հնդկական բամաբակից և վաճառում այն հնդկական շուկայում։ Բրիտանիայի վարած տնտեսական քաղաքականությունները մենաշնորհ  տվեցին նրան Հնդկաստանի խոշոր շուկայի և բամբակյա ռեսուրսների նկատմամբ ։ Հնդկաստանը բրիտանական արտադրողների համար ծառայում էր և՛ որպես նշանակալից մատակարար, և՛ որպես գերեվարված շուկա Բրիտանիայում արտադրված արտադրանքի համար ։
19-րդ դարի ընթացքում Հնդկաստանում բրիտանական տարածքային ընդարձակումը ստեղծեց ինսիտուցիոնալ միջավայր, որը երաշխավորեց գաղութարարների շրջանում գույքային իրավունքները, խրախուսեց ազատ առևտուրը և ստեղծեց միասնական արժույթ՝ հաստատված փոխարժեքներով, ստանդարտացված կշիռներով կապիտալի շուկաներով, այն տարածքներում, որտեղ նրանք տիրապետում էին։ Այն նաև ստեղծեց երկաթուղիների և հեռագրերի համակարգ, քաղաքացիական ծառայություն, որը նպատակ ուներ զերծ մնալ քաղաքական միջամտությունից, ընդհանուր իրավական համակարգից ։  Սա համընկավ համաշխարհային տնտեսության խոշոր փոփոխությունների՝  արդյունաբերականացման, արտադրության և առևտրի զգալի աճի հետ։ Այնուամենայնիվ գաղութային տիրապետության ավարտին Հնդկաստանի տնտեսությունը  զարգացող աշխարհի ամենաաղքատ տնտեսություններից մեկն էր ։ Արդյունաբերության զարգացումը դադարեցվեց, գյուղատնտեսությունը չէր կարողանում  կերակրել արագ աճող բնակչությանը, հիմնականում անգրագետ  և ոչ հմուտ աշխատուժ և ծայրաստիճան անբավարար ենթակառուցվածքներ ։
1872 թվականի մարդահամարի արդյունքում պարզվեց, որ ներկայիս Հնդկաստանը կազմող տարածաշրջանում բնակչության 91,3%-ը բնակվում էր գյուղերում ։ Սա անկում էր ապրում դեռ վաղ Մողոլական դարաշրջանից՝  Աքբարի օրոք, 1600 թվականից, երբ բնակչության 85%-ը ապրում էր գյուղում, իսկ 15%-ը քաղաքային կենտրոններում. ։ ՈՒրբանիզացման գործընթացը, ընդհանուր առմամբ, դանդաղ էր բրիտանական Հնդկաստանում մինչև 1920-ական թվականները՝ արդյունաբերականացման և համապատասխան տեխնիկայի բացակայության պատճառով։ Հետագայում խտրական պաշտպանության մասին քաղաքականությունը (որտեղ որոշ կարևոր արդյունաբերությունների պետության կողմից տրվել է ֆինանսական պաշտպանություն) զուգորդվելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետ տեսան արդյունաբերության զարգացումն ու ցրումը։ Խրախուսելով գյուղա-քաղաքային միգրացիան՝ Մումբայի, Կալկաթայի և Մադրասի մեծ նավահանգիստները  արագորեն աճեցին։ Չնայած դրան մինչև 1951 թվականը  Հնդկաստանի բնակչության միայն մեկ վեցերորդն էր բնակվում քաղաքներում ։
Բրիտանիայի կառավարման ազդեցությունը Հնդկաստանի տնտեսության վրա հակասական թեմա է։ Հնդկական անկախության շարժման առաջնորդներն ու տնտեսական պատմաբանները մեղադրում են գաղութարար իշխանությանը Հնդկաստանի տնտեսության խղճուկ վիճակի և դրա հետևանքների համար և պնդում են, որ Բրիտանիայում արդյունաբերական զարգացման համար պահանջվող ֆինանսական ուժը բխել է Հնդկաստանի հարստությունից։ Միևնույն ժամանակ, պատմաբանների մյուս խումբը հակադարձում են, պնդելով, որ Հնդկաստանի տնտեսության ցածր կատարողականը պայմանավորված էր այն բանի հետ, որ տարբեր ոլորտներ աճի և անկման վիճակում էին՝ գաղութատիրության և աշխարհում տիրող փոփոխությունների պառճառով, որոնք շարժվում էին դեպԻ արդյունաբերականացում և տնտեսական ինտեգրացիա ։
Մի քանի տնտեսակն պատմաբաններ պնդում են, որ իրական աշխատավարձի անկումը տեղի է ունեցել 19-րդ դարի սկզբին, կամ, հնարավոր է, սկիզբ է առել 18-րդ դարի վերջին, հիմնականում բրիտանական իմպերիալիզմի արդյունքում։ Տնտեսական պատմաբան Պրասաննան Պարթասարասատին ներկայացրեց եկամուտների մասին տվյալներ, որոնք ցույց են տալիս, որ 18-րդ դարում Բենգալում և Միսորում իրական աշխատավարձը և  բնակչության կենսամակարդակը ավելի բարձր են եղել, քան Բրիտանիայում, որն էլ իր հերթին ուներ  Եվրոպայում ապրուստի ամենաբարձր մակարդակը ։ Միսորիում մեկ շնչի հաշվով միջին եկամուտը հինգ անգամ ավելի բարձր էր,  քան կենսաապահովման մակարդակը,  այսինքն հինգ անգամ ավելի քան 400 դոլարը (1990 միջազգային դոլար) ,  կամ մեկ շնչի հաշվով 2000 դոլար։ Համեմատության համար նշենք, որ 1820 թվականին մեկ շնչի հաշվով ամենաբարձր եկամուտը Նիդեռլանդների համար կազմում էր 1838 դոլար, իսկ Բրիտանիայի համար՝ 706 ։  Ասում են նաև, որ Հնդկաստանը անցել է դեինդուստրիալացման մի շրջան՝ 18-րդ դարի վերջին կեսերին՝ որպես Մողոլական կայսրության անկման անուղղակի արդյունք ։
Նախա-ազատականացման շրջան (1947-1991)
Անկախությունից հետո Հնդկաստանի տնտեսական քաղաքականության վրա գաղութատիրական փորձը մեծ ազդեցություն ունեցավ, ինչը հնդկական առաջնորդների համար ընդունելի էր՝  ենթարկվելով բրիտանական սոցիալական ժողովրդավարությանը և Խորհրդային միության պլանավորված տնտեսությանը ։  Ներքին քաղաքականությունը միտված էր պաշտպանողականությանը՝  շեշտը խիստ դնելով ներմուծումը արդյունաբերականացմամբ փոխարինման, տնտեսական միջամտության, պետական կառավարման մեծ սեկտորի, բիզնեսի կարգավորման և  կենտրոնական պլանավորման վրա,  մինչդեռ առևտուրը և արտաքին ներդրումների քաղաքականությունը համեմատաբար ազատ էին ։  Հնդկաստանի հինգամյա պլանները նման էին Խորհրդային Միության կենտրոնական պլանավորմանը։ Պողպատը, հանքարդյունաբերությունը, հաստոցները, հեռահաղորդակցությունը, ապահովագրությունը և էլեկտոկայանները արդյունավետորեն ազգայնացվեցին 1950-ականների կեսերին ։
Ջավահառլալ Նեհրուն՝ Հնդկաստանի առաջին վարչապետը, վիճակագրագետ Պրասանտա Զանդրա Մահալանոբիսի հետ միասին, երկրի անկախության սկզբնական տարիներին ձևակերպեցին և վերահսկեցին տնտեսական քաղաքականությունը։ Նրանք ակնկալում էին իրենց ռազմավարությունից բարենպաստ արդյունքներ՝  ներառյալ ծանր արդյունաբերության արագ զարգացումը,  ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր հատվածների կողմից, և որոնք հիմնված են  ուղղակի և անուղղակի պետական միջամտության վրա, այլ ոչ թե ավելի ծայրահեղ Խորհրդային ոճի՝  կենտրոնական հրամանատարական համակարգի վրա ։  Քաղաքականությունը, միաժամանակ կենտրոնանալով կապիտալ և տեխնոլոգիական ինտենսիվ ծանր արդյունաբերության, սուբսիդավորման և ցածր հմտությամբ տնային արդյունաբերությունների վրա, քննադատվեց տնտեսագետ Միլթոն Ֆրիդմանի կողմից, ով կարծում էր, որ դա կկորցնի կապիտալն ու աշխատուժը և կհետաձգի փոքր արտադրողների զարգացումը ։
1965 թվականից բերքատու սորտերի սերմերի օգտագործումը, պարարտանությերի ավելացումը և ոռոգման օբյեկտների բարելավումը՝ հավաքականորեն նպաստեցին Հնդկաստանի «Կանաչ հեղափոխությանը», որը բարելավեց գյուղատնտեսության վիճակը՝  բերքի բարելավման, բերքի արտադրողականության բարձրացման, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության միջև կապերի ամրապնդման  միջոցով ։ Այնուամենայնիվ, այն քննադատվել է նաև որպես անկայուն ջանք՝  ազդելով կապիտալիստական ֆերմերային տնտեսության աճի վրա՝  անտեսելով ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները և ընդլայնելով եկամտի անհավասարությունները ։
Հետ-ազատականցման շրջան (1991-ից հետո)
Հիմնական հոդվածներ՝   Տնտեսական ազատականացումը և տնտեսության զարգացումը  Հնդկաստանում։
Միջուկային զենքի փորձարկումները ծանր հարված հասցրին Հնդկաստանի վարկային վարկանիշին 1998 թվականին, իսկ  ներդրումների մակարդակը բարձրացավ  2003 թվականին ։
Համաշխարհային բանկի՝ 2020 թվականի բիզնեսի վարման պարզեցման ցուցանիշով Հնդկաստանը 190 երկրներից 63-րդ էր՝ ընդամենը երկու տարվա մեջ բարձրանալով 37 կետով ։  Շինարարական թույլտվությունների հետ գործ ունենալու և պայմանագրերի պարտադիր կատարման առումով, այն դասվում է աշխարհի 10 վատագույնների շարքում, մինչդեռ այն համեմատաբար լավ վարկանիշ ունի, երբ խոսքը գնում է ներդրողներին պաշտպանելու և վարկ ստանալու մասին։  Ասում են, որ  արդյունաբերական քաղաքականությունը և պետական մակարդակով բիզնեսի պարզությունը խթանելու համար խթանման դեպարտամենտների կողմից ձեռնարկված ուժեղ ջանքերը  ազդում են Հնդկաստանի ընդհանուր վարկանիշի վրա ։
Ջասթին Կլյուվերտ
Ջասթին Կլյուվերտ (Justin Kluivert, ), հոլանդացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ռոմայի և Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է վինգերի դիրքում ։ Նա նախկին ֆուտբոլիստ Պատրիկ Կլյուվերտի որդին է ։
Հնդկաստանի տնտեսություն
COVID-19 համաճարակի ազդեցությունը (2020)
COVID-19 համաճարակի ընթացքում բազմաթիվ վարկանիշային գործակալություններ նվազեցրին Հնդկաստանի ՀՆԱ-ի կանխատեսումները 2021 թվականի համար, ազդարարելով անկում ՝ Հնդկաստանում ամենադաժանը 1979 թվականից ի վեր  ։
«Դան ընդ Բրադստրիթ»-ի զեկույցի համաձայն, երկիրը, հավանաբար, անկում կապրի 2020 թվականի երկրորդ եռամսյակում՝ ավելի քան 2 ամիս տևած համապետական փակման արդյունքում, որը պարտադրվել էր COVID-19 համաճարակի տարածումը զսպելու համար ։
Տվյալներ
(5%-ից ցածր գնաճը կանաչ է) ։
Ջասթին Կլյուվերտ
Միջազգային կարիերա
Նիդերլանդների ազգային հավաքական Կլյուվերտը առաջին անգամ հրավիրվեց 2018 թվականի մարտին ՝ Անգլիայի և Պորտուգալիայի դեմ ընկերական խաղերի համար  ։ Իր դեբյուտը նշեց մարտի 26-ին  ՝ փոխարինելով Մեմֆիս Դեպային Պորտուգալիայի դեմ հանդիպման 78-րդ րոպեին և օգնելով իր թիմին հաղթել 3-0 հաշվով  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 18-ի դրությամբ
Հնդկաստանի տնտեսություն
Գյուղատնտեսություն
Հիմնական հոդվածներ՝   Գյուղատնտեսությունը Հնդկաստանում,   Անտառային տնտեսությունը Հնդկաստանում,  Անասնաբուծությունը Հնդկաստանում,   Ձկնորսությունը Հնդկաստանում,   Հնդկաստանի բնական պաշարները։
Գյուղատնտեսությունը և դրան մոտ հատվածները, ինչպիսիք են անտառային տնտեսությունը, ձկնորսությունը, կազմում են ՀՆԱ-ի 17 %-ը, 2014 թվականին այս ոլորտներում աշխատում էին ընդհանուր աշխատուժի 49%-ը ։ Գյուղատնտեսությանը բաժին է ընկնում ՀՆԱ-ի 23%-ը, իսկ 2016 թվականին՝   երկրի ամբողջ աշխատուժի 59%-ը։  Քանի որ, Հնդկաստանի տնտեսությունը դիվերսիֆիկացվել և աճել է,  գյուղատնտեսության ներդրումը ՀՆԱ-ում կայունորեն նվազել է 1951 թվականից  մինչև 2011 թվականը, այնուամենայնիվ, այն շարունակում է մնալ երկրի ամենամեծ զբաղվածության աղբյուրը և նրա  ընդհանուր սոցիալ-տնտեսական զարգացման զգալի մասը։ 1951 թվականից ի վեր  բոլոր մշակաբույսերի բերքատվությունը մեկ միավոր մակերեսի հաշվով աճել է պայմանավորված հինգամյա ծրագրերում գյուղատնտեսության վրա շեշտադրման, ոռոգման տեխնոլոգիաների զարգացման, ժամանակակից գյուղատնտեսական պրակտիկայի կիրառման գյուղատնտեսական վարկերի տրամադրման և Հնդկաստնաում կանաչ հեղափոխությունից ի վեր  սուբսիդիաների տրամադրման հետ։ Այնուամենայնիվ միջազգային համեմատությունները ցույց են տալիս, որ Հնդկաստանում միջին բերքատվության մակարդակը, ընդհանուր առմամբ, կազմում է աշխարհում ամենաբարձր միջին բերքատվության 30-ից  50%-ը ։ ՈՒտար Պրադեշ, Փենջաբ, Հարյանա, Մադհյա Պրադեշ, Թելանգանա, Բիհար,  Արևմտյան Բենգալիա, Գուջարաթի և Մահարաշտրա նահանգները կարևոր դեր են խաղում հնդկաստանի գյուղատնտեսության մեջ։
Ջասթին Կլյուվերտ
Միջազգային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 18-ի դրությամբ
(6280) Սիկարդի
(6280) Սիկարդի (Sicardy), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Հնդկաստանի տնտեսություն
Գյուղատնտեսություն
Հնդկաստանը կաթի, ջուտի(թելատու բույս) և ընդեղենի արտադրությամբ առաջինն է աշխարհում, այն 2011 թվականին աշխարհում երկրորդն էր խոշոր եղջերավոր անասունների թվաքանակով՝  170 միլիոն կենդանի ։  Այն երկրորդն է  բրնձի, ցորենի, շաքարեղեգի, բամբակի և հացահատիկի արտադրությամբ, ինչպես նաև մրգերի և բանջարեղենի երկրորդ խոշոր արտադրողն է, որը  համաշխարհային մրգերի և բանջարեղենի արտադրության մեջ կազմում է համապատասխանաբար  10,9% և 8,6%։ Հնդկաստանը նաև մետաքսի երկրորդ  խոշոր արտադրողն է՝  2005 թվականին արտադրելով 7700 տոննա մետաքս, այն հանդիսանում է մետաքսի  ամենամեծ սպառողը ։ Հնդկաստանը կեշյուի միջուկի և դրա կեղևի հեղուկի ամենամեծ արտադրողն է։ 2011-2012 թվականների  ընթացքում կեշյուի միջուկի արտահանման միջոցով երկրի կողմից վաստակած արտարժույթի փոխարժեքը հասել է 4,390 ֆունտ ստեռլինգի(43.9 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ)՝  հիմնվելով Հնդկաստանի կեշյուի արտահանման խթանման խորհրդի վիճակագրության հիման վրա։  2011-2012 թվականների ընթացքում  արտահանվել է 131,000 տոննա միջուկ ։ Քոլամում և Կերալա նահանգում կա ավելի քան 600 կեշյուի վերամշակման  միավորումներ ։  Հնդկաստանի պարենային արտադրությունը մնացել է լճացած մոտավորապես 252 միլիոն տոննա, ինչպես 2014-2015 թվականների այնպես էլ  2015-2016 թվականների ընթացքում ։ Հնդկաստանը մի շարք գյուղատնտեսական ապրանքներ արտահանում է Մերձավոր Արևելքի, Հարավարևելյան և Արևելյան Ասիայի երկրներ, այդ ապրանքներից են  Բասմաթի բրինձը, ցորենը, հացահատիկը, համեմունքները, թարմ մրգերը, չոր մրգերը, գոմեշի, տավարի միսը, թեյը, բամբակը, սուրճը և այլ մշակաբույսեր։  Արտահանումից Հնդկաստանի վաստակածի մոտ 10 %-ը կազմում է այս առևտուրը ։ Մոտ 1,530,000 քառակուսի կիլոմետր (590,000 քառակուսի մղոն) վարելահողային տարածքով Հնդկաստանը երկրորդն է՝ ԱՄՆ-ից հետո, որի 52%-ն են մշակվում։ Չնայած երկրի ընդհանուր հողային տարածքը կազումում է մի փոքր ավելին, քան ԱՄՆ-ի կամ Չինաստանի մեկ երրորդը, Հնդկաստանի վարելահողերը փոքր-ինչ ավելի փոքր են, քան ԱՄՆ-ինը և մի փոքր ավելի շատ,  քան Չինաստանինը։ Այնուամենայնիվ, Հնդկաստանի գյուղատնտեսական արտադրանքը շատ հետ է մնում իր ներուժից ։ Հնդկաստանում ցածր արտադրողականությունը մի քանի գործոնի արդյունք է։
(6280) Սիկարդի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,222836 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9017 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,544 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1210,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,297401 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,55° անկյուն։
Ջասթին Կլյուվերտ
Ակումբային
Այաքս
Հնդկաստանի տնտեսություն
Գյուղատնտեսություն
Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ Հնդկաստանի խոշոր սուբսիդիաները խոչնդոտում են արտադրողականությունը խթանող ներդրումներին։ Գյուղատնտեսության գերակշիռ կարգավորումը մեծացրել է ծախսերը, գների ռիսկերը և անորոշությունը, իսկ կառավարության միջամտությունը՝  վնասում է շուկան։  Ենթակառուցվածքները, ինչպիսիք են գյուղական ճանապարհները, էլեկտրականությունը, նավահանգիստները, սննդի պահպանումը, մանրածախ շուկաները և ծառայությունները ոչ ադեկվատ վիճակում են ։ Հողատարածքների միջին չափը շատ փոքր է, ընդ որում, մեկ բաժին տարածքի 70%-ը մեկ հեկտարից պակաս է ։  Ոռոգման օբյեկտները անբավարար են, դա փաստում է այն հանգամանքը, որ 2016 թվականին ոռոգվել է ընդհանուր մշակման հողերի 46%-ը, որի արդյունքում գյուղացիները դեռ կախված են անձրևներից, մասնավորապես մուսոն սեզոնից, որը անհավասարաչափ է բաշխված երկրի տարածքում ։ Լրացուցիչ մշակվելիք հողերը, ոռոգելու նպատակով օգտագործվել են տարբեր սխեմաներ, ներառյալ Արագացված ոռոգման նպաստի ծրագիրը, որի բյուջեին տրամադրվել է 80,000 ռուփի (800 միլիարդ ֆունտ) ։
(6280) Սիկարդի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջասթին Կլյուվերտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Հնդկաստանի տնտեսություն
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսական եկամուտներին խոչընդոտում են նաև սննդի պահպանման և բաշխման ենթակառուցվածքների պակասը, Հնդկաստանի գյուղատնտեսական արտադրանքի մեկ երրորդը փչանում է։