cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Իմպիչմենտի ընթացակարգ
Սեպտեմբերի 24-ին Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսին նախաձեռնել է հետաքննություն, որը կհետևի նախագահ Թրամփի իմպիչմենտի ընթացակարգին։ Փելոսին Թրամփին մեղադրել է իր երդումը դավաճանելու, ԱՄՆ ազգային անվտանգության և երկրում ընտրությունների ազնվության մեջ ։
Մոնղոլական կայսրություն
Արվեստ և գրականություն
Կայսրության մասին մեկ այլ աղբյուր է Ջամի ալ-թավարիխը կամ «Տիեզերական պատմությունը»։ Այն հանձնարարվել է 14-րդ դարի սկզբներին Իլխանության Աբաղա խանի կողմից, որի նպատակն է եղել գրանցել համաշխարհային պատմությունը և օգնել մոնղոլական մշակութային ժառանգության ստեղծմանը։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Իմպիչմենտի ընթացակարգ
Նախագահը սկսված հետաքննությունը անվանել է «վհուկների որս» ։
Մոնղոլական կայսրություն
Արվեստ և գրականություն
14-րդ դարի մոնղոլ գրիչները օգտագործել են խեժի և բանջարեղենի պիգմենտներ՝ իբրև սխալները ուղղելու հեղուկ, սա, թերևս, դրա առաջին կիրառությունն է եղել։
Մոնղոլները գնահատել են նաև տեսողական արվեստները՝ չնայած դիմանկարչություն ասելով՝ նրանք հասկացել են իրենց ձիերի դիմանկարները և ոչ թե մարդկանց։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփ Կատեգորիա:Վոլոդիմիր Զելենսկի Կատեգորիա:2019 Ուկրաինայում
Մոնղոլական կայսրություն
Փոստային համակարգ
Մոնղոլական կայսրությունը իր ժամանակի համար ունեցել է խելամիտ և արդյունավետ փոստային համակարգ, որը գիտնականները կոչում են Յամ։ Այս համակարգը կազմված էր լավ կահավորված և լավ վերահսկվող ձիերով տեղափոխվող փոստերից, որոնք հայտնի էին örtöö անունով և տարածված էին ողջ կայսրությունում ։ Սուրհանդակը սովորաբար անցնում էր 40 կմ ճանապարհ մի կայանից մյուսին հասնելու համար․ այստեղ կա՛մ նա ստանում էր նոր ձի, կա՛մ էլ փոխանցում էր նամակը հաջորդ սուրհանդակին՝ այսպիսով ապահովելով նամակի արագ առաքումը։ Մոնղոլ հեծյալները օրական կարող էին անցնել 200 կմ ճանապարհ, որը շատ ավելին էր, քան 60 տարի անց Պոնի էսպրեսի կողմից սահմանած ամենաարագ ցուցանիշը։ Փոստային կայաններին կից լինում էին տներ, որոնք ծառայում էին նրանց։ Նրանք, ովքեր փայզա (հատուկ նշան, որը կրում էին մոնղոլ պաշտոնյաները) էին ունենում, հնարավորություն էին ստանում կանգ առնել այստեղ և ստանալ նոր ձի և պարեն, իսկ զինվորականները օգտագործում էին յամը նույնիսկ առանց փայզայի։ Չինաստանի, Միջին Արևելքի և Եվրոպայի շատ ճանապարհորդներ, սուրհանդակներ և առևտրականներ օգտագործում էին այս համակարգը։ Երբ մեծ խանը մահացել է Կարակորումում, նորությունը յամի շնորհիվ հասել է Բաթու խանի գլխավորությամբ Կենտրոնական Եվրոպայում գտնվող մոնղոլական ուժերին ընդամենը 4-6 շաբաթում ։
Չինգիզ խանը և նրա ժառանգորդ Ուգեդեյ խանը կառուցել են ճանապարհների լայն համակարգ, որոնցից մեկն անցնում էր Ալթայի լեռներով։ Իր գահակալությունից հետո Ուգեդեյը ավելի է ընդարձակել ճանապարհների համակարգը՝ հրամայելով Չաղաթայի խանությանը և Ոսկե Հորդային միացնել Մոնղոլական կայսրության արևմտյան հատվածների ճանապարհները իր արևելյան ճանապարհներին ։
Մանջուրիայում և հյուսիսային Սիբիրում մոնղոլները դեռևս շարունակել են օգտագործել շների կողմից քաշվող սահնակները յամի համար։ Իլխանությունում Քազան խանը կարողացել է որոշ չափով վերականգնել Միջին Արևելքում քչացող փոստային կայանների համակարգը։ Նա կառուցել է մի քանի իջևանատներ և սահմանել, որ միայն կայսերական դեսպանները կարող են անվճար մնալ։ Ոսկե Հորդային ջուջիները սահմանել են հատուկ յամի հարկ, որպեսզի ֆինանսավորեն փոստային կայանների համակարգը։
Մետաքսի ճանապարհ
Մոնղոլները պատմության ընթացքում մեծապես աջակցել է առևտրականներին և առևտրի զարգացմանը։ Մինչև մոնղոլների միավորումը Չինգիզ խանը խրախուսել է օտար առևտրականների ներկայությունը։ Առևտրականներն ապահովել են տեղեկատվություն հարևան մշակույթների մասին, ծառայել են իբրև դիվանագետներ և պաշտոնական առևտրականներ մոնղոլների համար և կարևոր են եղել շատ ապրանքատեսակների վաճառքի համար, քանզի մոնղոլները առանձնապես շատ բաներ չեն արտադրել։
Մոնղոլները հաճախ առևտրականներին ապահովել են կապիտալով և ուղարկել նրանց հեռավոր մի վայր առևտրական-գործընկեր (ortoq) համաձայնագրով։ Կայսրության աճին զուգընթաց առևտրականներն ու դեսպանները, ովքեր ունեին համապատասխան փաստաթղթեր և լիազորություն, ստացել են պաշտպանություն և ապաստարան մոնղոլական տիրույթներում ճանապարհորդելիս։ Ճանապարհորդության համար հարմար և լավ պահպանված ճանապարհները կապել են Միջերկրական ծովի ավազանը Չինաստանին՝ մեծացնելով ցամաքային առևտուրը․ ճանապարհորդության ընթացքում ճանապարհորդները ստեղծել են դրամատիկ պատմություններ այս ճանապարհի վերաբերյալ, որը կարճ ժամանակ անց հայտնի էր դառնալու Մետաքսի ճանապարհ անունով։
Արևմտյան հետազոտող Մարկո Պոլոն անցել է Մետաքսի ճանապարհով՝ ուղևորվելով արևելք, իսկ մոնղոլ վանական Ռաբբան Բար Սաուման պատմական ճանապարհորդություն է կատարել այս ճանապարհով՝ Խանբալըքի (Պեկին) իր տնից հասնելով մինչև Եվրոպա։ Եվրոպական միսիոներները, ինչպես օրինակ Վիլյամ Ռուբրուքը, նույնպես ճանապարհորդել են և հասել մոնղոլական արքունիք՝ դավանափոխ անելու հույսով, կամ էլ եկել են այստեղ՝ իբրև պապական դեսպաններ՝ բանակցելու մոնղոլ ղեկավարների հետ ֆրանկ-մոնղոլական դաշինք կնքելու համար։ Հազվադեպ էր լինում, սակայն, որ ինչ-որ մեկը կտրեր Մետաքսի ճանապարհն իր ամբողջ երկարությամբ։ Դրա փոխարեն առևտրականները Չինաստանից Արևմուտք էին տեղափոխում տարբեր ապրանքներ․ նման ապրանքները, այդքան երկար ճանապարհ անցնելով, սարսափելի թանկ արժեք էին ձեռք բերում։
Չինգիզ խանից հետո առևտրական գործընկեր հարաբերությունները շարունակվել են նաև նրա հաջորդների՝ Ուգեդեյի և Գյույուքի օրոք։ Առևտրականները կայսերական պալատ են հասցրել հագուստ, ուտելիք, տեղեկատվություն և այլ պարենամթերքներ, ի պատասխան մեծ խաները նրանց ազատել են հարկերից և թույլ են տվել ամբողջ Մոնղոլական կայսրությունում օգտվել փոստային կայաններից։ Առևտրականները նաև հարկահավաքի դեր էին կատարում Չինաստանում, Ռուսաստանում և Իրանում։ Եթե հանկարծ առևտրականների վրա հարձակում էին գործում, ապա կայսերական գանձարանը մեծ կորուստներ էր կրում։
14-րդ դարում Մոնղոլական կայսրության անկումը հանգեցրել է Մետաքսի ճանապարհի վրա տնտեսական, քաղաքական և մշակութային միասնականության փլուզմանը։ Թյուրքական ցեղերը գրավել են ճանապարհի արևմտյան մասը Բյուզանդական կայսրությունից՝ հող նախապատրաստելով թյուրքական մշակույթի համար, որը հետագայում բյուրեղանալու էր Օսմանյան կայսրությունում սուննի հավատի ներքո։ Արևելքում 1368 թվականին բնիկ չինացիները տապալել են Յուան դինաստիային և հիմք դրել իրենց Մին դինաստիային, որին հաղորդել է տնտեսական մեկուսացման քաղաքականությունը ։
Ժառանգություն
Մոնղոլական կայսրությունը, որը պատմության մեջ ամենամեծ և երկարակյաց կայսրությունն է, հսկայածավալ տարածաշրջաններ միավորելով՝ տևական ազդեցություն է ունեցել։ Դրանցից շատերը (օրինակ՝ Ռուսաստանի արևելյան և արևմտյան մասերը կամ Չինաստանի արևմտյան մասերը) մինչ օրս շարունակում ենմիավորված մնալ ։ Կայսրության փլուզումից հետո մոնղոլները ձուլվել են տեղական բնակչությանը․ նրանց ժառանգները ընդունել են տարբեր տեղական կրոններ, օրինակ՝ արևելյան խանությունը ընդունել է բուդդայականություն, արևմտյան երեք խանությունները սուֆիական ազդեցության ներքո ընդունել են իսլամ ։
Որոշ աղբյուրների համաձայն Չինգիզ խանի նվաճումները այնպիսի լայնածավալ ավերածություններ են գործել որոշ աշխարհագրական շրջաններում, որ Ասիայում ժողովրդագրական պատկերը խիստ փոփոխության է ենթարկվել։
Մոնղոլական կայսրության ոչ ռազմական նվաճումներից է գրային համակարգի ներկայացումը․ մոնղոլական այբուբենը հիմնված է ույղուրերենի վրա, որը մինչ օրս օգտագործվում է Մոնղոլիայում ։
Արտաքին հղումներ
<references group="Ն" />
Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրություն Կատեգորիա:Նախկին միապետություններ Կատեգորիա:Նախկին կայսրություններ
Ռոման Երյոմենկո
Վաղ տարիներ
Սովետական ֆուտբոլիստ Ալեքսեյ Երյոմենկոյի որդին։ Երեք տարեկանում հոր հետ միասին տեղափոխվել է Ֆինլանդիա՝ քաղաք Պիետարսարի։ 2003 թվականին ստացել է ֆիննական քաղաքացիություն՝ պահպանելով ռուսականը։ Ալեքսեյ Երյոմենկոյի կրտսեր և Սերգեյ Երյոմենկոյի ավագ եղբայրն է։
«Դինամո» (Կիև)
2008 թվականի օգոստոսին անցել է բժշկական զննություն և մեկ տարվա վարձավճարային պայմանագիր կնքել Կիևի Դինամոյի հետ։ Վարձավճարի ավարտից հետո 2009 թվականին Դինամոն որոշել է օգտվել Ուդինեզեից Երյոմենկոյին գնելու իրավունքը և ֆուտբոլիստի հետ կնքել է պայմանագիր, որը գործել է մինչև 2014 թվականի հունիսի 30-ը։ Երյոմենկոն դարձել է Դինամոյի առաջին ֆուտբոլիստը, որը հանդես է գալիս սերիա Ա-ում, և առաջին լեգիոները Ֆինլանդիայից։ Դինամոյում անցկացրած 2009/2010 մրցաշրջանում անցկացրել է 35 պաշտոնական հանդիպում, դրանցից 26-ը Ուկրաինայի առաջնությունում, և խփել մեկ գոլ։ 2010/2011 թվականներին Եվրոպայի Լիգայում Երյոմենկոն դարձել է մրցության ամենաշատ գոլային փոխանցումներ կատարողը։ Ընդհանուր Դինամոյի կազմում անցկացրած երեք տարվա ընթացքում Երյոմենկոն անցկացրել է 127 խաղ և խփել 7 գնդակ, դարձել է Ուկրաինայի առաջնության հաղթող և ուկրաինական Սուպերգավաթի կրկնակի դափնեկիր։
«Ռուբին»
2011 թվականի օգոստոսին Երյոմենկոն 13 միլիոն դոլարով տեղափոխվել է Կազանի Ռուբին ակումբ։ 2012 թվականի մայիսի 9-ին Ռուսաստանի գավաթի եզրափակիչ խաղում փել է Ռուբինի միակ գնդակը Մոսկվայի Դինամոյի դարպասին։ 2013 թվականի ամռանը Մադրիդի Ատլետիկո ակումբը հեաքրքրվել է Երյոմենկոյով, բայց Ռուբինը պահանջեց 15 միլիոն եվրո, նույնիսկ չնայած այն փաստին, որ 2013/14 թվականից սկսած խաղացողը համարվել է լեգիոներ, որովհետև ուներ ուներ Ռուսաստանի քաղաքացիություն, բայց երկրի հավաքականում խաղալ չի կարող ։ 2014 թվականի օգոստոսին միակողմանի կարգով խզել է պայմանագիրը ակումբի հետ՝ օգտվելով ՖԻՖԱ կանոնակարգի 17 պարագրաֆից ։ Ռուբինի ղեկավարությունը դա համարել է խախտում և դիմել ՖԻՖԱ վեճերի լուծման պալատ ։ Երյոմենկոյի խոսքով՝ թերթերում գրվել է Շալկե-04 և այլ ակումբների՝ ֆուտբոլիստով հետաքրքրվելու մասին, բայց կոնկրետ բանակցություններ չեն եղել ինչպես նաև ասել է, որ վերջին տարիների ընթացքում ընդհանրապես չի եղել ոչ մի ռեալ առաջար Եվրոպայից , եղել է միայն հետաքրքրություն Մոսկվայի Դինամոյի կողմից ։
ԲԿՄԱ
2014 թվականի օգոստոսի 25-ին ազատ գործակալի կարգավիճակով Երյոմենկոն պայմանագիր է կնքել Մոսկվայի ԲԿՄԱ ակումբի հետ ։ Պայմանագիրը կնքվել է «3+1» սխեմայով ։ Նախկինու ակումբը հետաքրքրվել է խաղացողով, երբ նա եղել է Ռուբինի խաղացող, ըստ Եվգենի Դիների, ԲԿՄԱ-ն առաջարկել է շուրջ € 4 միլիոն բոնուսներով և տոկոսներով ֆուտբոլիստի հետագա վաճառքից, իսկ Ռուբինը պահանջել է շուրջ 10 միլիոն ։ Նրանից հոտո, երբ Երյոմենկոն դարձել է ԲԿՄԱ-ի ֆուտբոլիստ, հայտնի է դարձել, որ Ռուբինը կստանա ֆուտբոլիստի համար € 5.9 միլիոն  ։
Իր նորամուտային խաղը ԲԿՄԱ-ի կազմում Երյոմենկոն անցկացրել է 2014 թվականի օգոստոսի 31-ին Ռոստովի դեմ խաղում (6:0), որտեղ աչքի է ընկել խփած գոլով ։ Երկրպագուների կողմից ճանաչվել է ԲԿՄԱ-ի լավագույն ֆուտոլիստ 2014 թվականի սեպտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր , 2015 թվականի մարտ ամիսներին ։ Երյոմենկոն այդպես ճանաչվել է նաև ՌՖՊԼ լավագույն ֆուտբոլիստ 2014 թվականի հոկտեմբեր և դեկտեմբեր , և 2015 թվականի մարտ ամիսների արդյունքներով ։ 2015 թվականի մայիսի 17-ին Սպարտակի հետ սկզբունքային դերբիում (4:0) դարձել է երկու գոլի հեղինակ ։ Մրցաշրջանի արդյունքում ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն խաղացող ՌՖՊԼ-ի և ԲԿՄԱ-ի երկրպագուների վարկածով ։
2016/17 մրցաշրջանի սկզբում եղել է թիմի առաջատարը և 2016 թվականի հունիսին և օգոստոսին ճանաչվել ամսվա լվագույն խաղացող, քանի որ խփել է 3 գոլ և կատարել գոլային 1 փոխանցում ԲԿՄԱ-ի կազմում անցկացրած 5 խաղերում ։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին հեռացվել է թիմի բոլոր խաղերից մեկ ամսով ։ 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին որակազրկվել է երկու տարով կոկաինի օգագործման համար ։ 2017 թվականի մայիսի 14-ին Երյոմենկոն հայտարարել է, որ ուզում է հրաժարվել ԲԿՄԱ-ի հետ պայմանագրի ժամկետի երկարաձգումից ։
«Սպարտակ» (Մոսկվա)
2018 թվականի օգոստոսի 10-ին դարձել է Մոսկվայի Սպարտակ ակումբի խաղացող, բայց նորամուտը կատարել է միայն որակազրկման ժամկետի ավարտից հետ անցկացված առաջին խաղում ՝ փոխարինման դուրս գալով Ենիսեյի դեմ հանդիպման (3:2) երկրորդ խաղակեսում ։ Սպարտակի կազմում ընդհանուր առաջնության ընթացքում անցկացրել է 4 խաղ և աչքի չի ընկել ոչ մի արդյունավետ գործողություններով։ 2019 թվականի հունվարի 8-ին ակումբը խզել է ֆուտբոլիստի հետ պայմանագիրը ։
«Ռոստով»
2019 թվականի հունվարի 18-ին հայտնի է դարձել այն մասին, որ Երյոմենկոն կարիերան շարունակելու է Ռոստով ակումբում՝ կնքելով 2.5 տարվա պայամանագիր ։ Մարտի 16-ին Ռուբինի դեմ արտագնա խաղում (2:0) խփել է իր թիմի երկու գոլերը։ Ապրիլի 3-ին Ռուսաստանի գավաթի կիսաեզրափակչի առաջին խաղում գրավել է Լոկոմոտիվի դարպասը։ Նույն խաղում Խվիչա Կվարցխելիան Երյոմենկոյի նկատմամբ տուգանային հրապարակում թույլ է տվել կանոնների խախտում, և մրցավարը նշանակել է 11 մետրանոց, որն իրացրել է Իվելին Պոպովը։ Ռոստովը Լոկոմոտիվի դեմ այդ խաղն ավարտել է ոչ-ոքի (2:2)։
2019 թվականի հունիսի 14-ին Ռոստովի հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր ։
Կարիերան հավաքականում
2007 թվականին կատարել է նորամուտը Ֆինլանդիայի հավաքականի կազմում, 2008 թվականին ընդգրկվել է հիմնական կազմում, 2012-2016 թվականներին պարբերաբար դաշտ է դուրս եկել հավաքականի հիմնական կազմում։
Ակումբային
«Դինամո» (Կիև)
«Ռուբին»
«ԲԿՄԱ» (Մոսկվա)
Ընտանիք
Ամուսնացած է։ Կնոջ անունը Մարիկա է։ Զույգն ունի երեք երեխա՝ երկու աղջիկ, Արիանա (2011 ծնդյան տարեթիվը) և Ադելինա (2014 ծննդյան տարեթիվը), և որդի Ռոմե (2016 ծննդյան տարեթիվը) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սիենայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուբինի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոստովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Jocelyn Flores
Նախապատմություն
Երգի անվանումը և բովանդակությունը հարգանքի տուրք է Ջոսելին Ամպարո Ֆլորեսն (2000 թվականի հուլիսի 2-2017 թվականի մայիսի 14) ծննդով Բրոնքսից, որը հետագայում տեղափոխվում է Քլիվլենդ (Օհայո)։ Ջոսելին Ֆլորենսի կյանքը և մահը բամբասանքների և խոսակցությունների առիթ է դարձել, որոնք լուսաբանվել են «The Daily Beast» ինտերնետ հրատարակության սեպտեմբերյան համարում ։
2017 թվականի մայիսի 1-ին ռեփեր XXXTentacion-ը սկսել է շփվել Ջոսելինի հետ, երբ Թվիթթեր սոցիալական ցանցում տեսավ նրա լուսանկարը ։ Նա հրավիրել է աղջկան Ֆլորիդա և որպես մոդել վարձել է իր՝ «Revenge» հագուստների ցանցի համար։ Վաղ հաղորդագրությունները սխալմամբ պնդում են, որ նա արդեն մոդել էր աշխատում և Ֆլորիդա է եկել բացառապես աշխատանքի համար, չնայած մինչ այդ մոդելային բիզնեսում փորձ չի ունեցել ։ Այն գիշեր, երբ XXXTentacion-ը գնացել է զարմուհու ավարտական երեկոյին, ռեփերի տանից պայուսակ է գողացվել, որտեղ 7000 դոլար կանխիկ գումար կար։ Ջոսելինը և այլ աղջիկ, ովքեր մնում էին ռեփերի տանը, միմյանց մեղադրում էին գումարի անհետացման մեջ ։ Մտահոգված լինելով, որ հյուրերի միջև լարվածությունը կռվով կվերջանա, XXXTentacion-ը երկուսին էլ դուրս է հանում իր տանից և չեղյալ է համարում Ջոսելինին տված աշխատանքային առաջարկը։ Դեպքից կարճ ժամանակ անց աղջկան մահացած են գտնում Ֆլորիդա նահանգի Coconut Creek քաղաքի Hampton Inn հյուրանոցում ։ Ջոսելինի մահից անմիջապես հետո ռեփերը գրում և նրան է նվիրում «Revenge» երգը ։
Ջոսելին Ֆլորեսի ընտանիքը երգի վերնագրում աղջկա անունը օգտագործելու հետ կապված հակասական հայացքներ է ունեցել։ Նրանցից ոմանք դա որպես պատիվ են ընդունել, իսկ ոմանք էլ ռեփերի կողմից վիրավորանք են համարել, որը թույլատվություն չի հարցրել և հրաժարվել է աղջկա ընտանիքի նամակներին պատասխանել ։
Կառուցվածք
Երգը տևում է մեկ րոպե և 59 վայրկյան։ Ստեղծագործությունը հիմնված է Potsu-ի «I’m Closing My Eyes» երգի վրա, որտեղ առկա է վոկալ Shiloh Dynasty-ի կողմից ։ Երգը սկսվում է կրկնվող վոկալային հատվածով, որը վերցված է «I’m Closing My Eyes» երգից, և ակուստիկ գործիքավորմամբ, որին հետևում են կրկներգը և քառյակը։
Առևտրային հաջողություն
«Jocelyn Flores» սինգլը 31-րդ հորիզոնականով դեբյուտ է կատարել ամերիկյան Billboard Hot 100 չարթում, իսկ ռեփերի մահից հետո 19-րդ հորիզոնական է հասել։ Սինգլը նաև բրիտանական UK Singles Chart չարթում 56-րդ հորիզոնական է հասել` 5998 օրինակ վաճառքով, որը իր մեջ է ներառում փաստացի վաճառքները և սթրիմինգը ։ Երգը 14-րդ հորիզոնականն է զբաղեցրել UK R&B Chart չարթում և երկրորդ հորիզոնականը՝ UK Indie Chart-ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2017 երգեր Կատեգորիա:Երգեր ինքնասպանության մասին Կատեգորիա:XXXTentacion-ի երգեր
Արփիար Ասլանյան
Արփիար Ասլանյան (Arpiar Aslanian, Արփիար Ասլանյան), ի ծնե` Արփիար Լևոնի Ասլանյան, ֆրանսահայ հակաֆաշիստ, Երկրորդ համաշխարահային պատերազմի տարիների ընթացքում եղել է դիմադրության շարժման անդամ։
Վաղ տարիներ
Արփիար Լևոնի Ասլանյանը ծնվել է 1895 թվականի փետրվարի 16-ին Վաղարշապատ քաղաքում՝ Լևոն և Վառվառա Ասլանյանների ընտանիքում։ Ավագ եղբայրը Դերենիկն էր, իսկ քույրը Արփիկն էր։ Հայրը դպրոցի տնօրեն էր և աշխատում էր Էջմիածնի վանքի գրադարանում։ Արփիարը իրավագիտական կրթություն է ստացել ռուսական համալսարաններից մեկում։ Համարվել է «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն» կուսակցության անդամ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո տեղափոխվել է Թավրիզ, որտեղ 1923 թվականին ամուսնացել է Լուիզա Գրիգորյանի հետ, որը նրանից տասը տարի երիտասարդ էր։
Կյանքը Ֆրանսիայում
1923 թվականին Լուիզայի հետ մեկնել են Փարիզ և իրենց հետ տարել են նաև Լուիզայի մորը՝ Մարիամին, և քրոջը՝ Արշալույսին։ Լուիզան ցանկանում էր ստանալ իր երաժշտական կրթությունը Ֆրանսիայում՝ քանի որ տարված էր դաշնամուրի խաղով։ Վերջինիս ուսումը ապահովելու համար՝ Արփիարը բանվորական աշխատանք է կատարել՝ քանի որ չէր գտել իրավաբանական աշխատանք։
1940 թվականին համալրել է «Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության» շարքերը։
Ֆրանսիական դիմադրություն
1940 թվականին իր հարսնացուի հետ միասին համալրել է Ֆրանսիական դիմադրության շարքերը։ Ասլանյանները ձեռնարկել են ընդհատակյա արտադրություն և ֆրանսիական պարտիզաններին մատակարարել են զենք ։ Արփիարը ծանոթ է եղել այլ դիմադրության հայ մասնակիցների հետ, ինչպիսիք էին Միսաք Մանուկյանը, Մելինե Մանուկյանը, Արպեն Դավթյանը, Հայկ Դպիրյանը, Շագ Տատուրյանը և այլք։
Ձերբակալություն, համակենտրոնացման ճամբար և մահ
1944 թվականի հուլիսի 26-ին Ասլանյանները ձերբակալվել են Գեստապոյի գործակալների կողմից, իսկ Լուիզայի օրագրերը և ձեռագրերը, այդ թվում նաև՝ «Histoire de la Resistance»-ը («Դիմադրության պատմություն») և «La Chute de Paris»-ը («Փարիզի անկումը»), այրվել են նացիստների կողմից ։ Նույն թվականի օգոստոսի 15-ին նրանց Թուլուզից տեղափոխել են Բուխենվալդ, ինչից հետո Արփիարին բանտարկել են «Դորա Միթելբաու» համակենտրոնացման ճամբարում` բաժանելով նրան կնոջից։ Լուիզային տեղափոխել են Ռավենսբրյուկ ։
1945 թվականի հունվարի 30-ին անհայտ պատճառով մահացել է Լուիզան։ Փետրվարի 15-ին Արփիարը համակենտրոնացման ճամբարում մահապատժի է ենթարկվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի դիմադրողական շարժման մասնակիցներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կոմունիստներ
Գրաքննությունը Թուրքիայում
Չնայած օրենսդրական դրույթներին՝ ԶԼՄ-ների ազատությունը Թուրքիայում վատացել է 2010 թվականից ի վեր։ 2016 թվականի հուլիսին տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման փորձից հետո այն հատկապես կտրուկ կերպով կրճատվել է ։ Նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի օրոք ձերբակալվել են հարյուրավոր լրագրողներ, փակվել կամ գրավվել են տասնյակ լրատվամիջոցներ, շատ լրագրողների հավատարմագրերը չեղյալ են հայտարարվել։ Որոշ տվյալներով՝ ներկայումս Թուրքիային բաժին է ընկնում ամբողջ աշխարհում բանտարկված բոլոր լրագրողների մեկ երրորդը ։
Նկարագրություն
Իր 12-ամյա կառավարման ընթացքում ԱԶԿ-ն աստիճանաբար ընդլայնել է իր վերահսկողությունը ԶԼՄ-ների նկատմամբ ։ Այսօր բազմաթիվ թերթեր, հեռուստաալիքներ և ինտերնետ-պորտալներ, որոնք ստացել են «Yandaş Medya» («կուսակցական լրատվամիջոցներ») կամ «Havuz Medyası» («մեդիայի լողավազան») անվանումը, շարունակում են իրենց ակտիվ կառավարամետ քարոզչությունը ։ Մեդիա խմբերից մի քանիսը ստանում են արտոնյալ ռեժիմ՝ ԱԶԿ-ի խմբագրական քաղաքականությանը բարեկամանալու դիմաց ։ Այս լրատվամիջոցներից որոշները ԱԶԿ-ի բարեկամական ձեռնարկություններ են դարձել կասկածելի հիմնադրամների և ընթացակարգերի միջոցով ։ Մյուս կողմից՝ ԱԶԿ-ի ոչ լոյալ լրատվամիջոցներն ահաբեկման, ստուգումների և տուգանքների սպառնալիքի տակ են ։ Այդ մեդիա խմբերի սեփականատերերը բախվում են նմանատիպ սպառնալիքների իրենց մյուս ձեռնարկությունների համար ։ ԱԶԿ կուսակցության ղեկավարական կազմին քննադատելու համար աշխատանքից հեռացվող տեսաբանների քանակը զգալիորեն աճել է   ։
Ավշար կամավորական ջոկատ
Ավշար կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1989 թվականին, Արարատի շրջանի Ավշար գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Արարատի մարզում)։ 1992 թվականին ջոկատը ներառվել է շրջանում կազմավորված մոտոհրաձգային գումարտակի մեջ։ 1989-1994 թվականներին առանձին կամ գումարտակի կազմում մասնակցել է Հայաստանի Արարատի (Քյարքի), Վայքի (Բարձրունի), Գորիսի (Կոռնիձոր) և Արցախի Հանրապետության Ասկերանի (Փարուխ, Փրջամալ, Աղբուլաղ, Դահրազ), Մարտակերտի (Թալիշ), Լաչինի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Քյարքի գյուղը վերանվանվել է Տիգրանաշեն գյուղի ազատագրական մարտերում զոհված «Ա» ջոկատի ազատամարտիկ Տիգրան Մելիքյանի անունով։ Հրամանատար՝ Կ․ Գարեգինյան։ Ջոկատից զոհվել է 6 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Հանս Գրոս
Հանս Գուստավ Ադոլֆ Գրոս ((Hans Gustav Adolf Groß, ), ավստրիացի իրավաբան և դատաբժիշկ, դատաբժշկական գիտության հիմնադիրներից մեկը։
Օտտո Գրոսի հայրը։
Կենսագրություն
Գրոսը ծնվել է Գրաց քաղաքում և ավարտել է Գրացի համալսարանը։ 1869-1897 թվականներին Գրոսը աշխատել է Չեռնովցիում որպես դատական քննիչ։ Այդ ընթացքում նա մշակել է հանցագործությունների քննության վերաբերյալ առաջարկությունների համակարգ, որը հիմք է հանդիսացել «Դատական քննիչների, ժանդարմերիայի և ոստիկանության պաշտոնյաների ուղեցույց» (1893) հիմնարար աշխատանքի համար։ Չնայած Գրոսը չի ստացել դոկտորի կոչում, բայց 1897 թվականին նա դարձել է Չեռնովցի համալսարանի քրեական իրավունքի պրոֆեսոր։ 1902 թվականին Գրոսը տեղափոխվել է Պրահայի համալսարան, իսկ 1905 թվականից դարձել ուսուցիչ Գրաց համալսարանում։
Գրոսի «Ձեռնարկը» միանգամից թարգմանվել է եվրոպական շատ լեզուներով (օրինակ ՝ ռուսերեն առաջին թարգմանությունը լույս է տեսել 1895-1896 թվականներին)։ Երրորդ հրատարակությունը (1898) հեղինակի կողմից վերնագրված էր «Դատաբժշկական քննիչի ուղեցույցը որպես դատաբժշկական գիտական համակարգ»։ Դատաբժշկական եզրույթը ստեղծվել է Գրոսի կողմից, այնուհետև այն տվել է հանցագործությունների քննության գիտությանը։ Գրոսը ամփոփեց ապացույցներ հավաքելու ոստիկանության փորձը, նկարագրեց պրոֆեսիոնալ հանցագործների կյանքն ու ժարգոնը, վերջին գիտական հայտնագործությունների օգտագործումը (օրինակ ՝ ռենտգենյան ճառագայթներ) քննչական գործողություններում, ինչպես նաև բացահայտել է բազմաթիվ քրեական գործեր։ Գրոսը հիմնադրել է նաև առաջին դատաբժշկական ամսագիրը ՝ Archiv für Kriminalanthropologie und Kriminalistik, որի գլխավոր խմբագիրն էր 1898 թվականից մինչև մահ : 1912-ին Գրոսը հիմնեց Գրաց քաղաքում դատաբժշկական գիտության ինստիտուտը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի դատավորներ Կատեգորիա:Գրացի համալսարանի դասախոսներ
Հայաստանի ձկնային ռեսուրսներ
Ոչ վաղ անցյալում Հայաստանի համարյա բոլոր գետերը և լճերը՝ հազվադեպ բացառությամբ, հարուստ էին ձկներով և կարողանում էին ապահովել բնակչության ձկնային կարիքները։ Սակայն, ժամանակի ընթացքում, ոռոգման ցանցի, լեռնարդյունաբերության և քիմիական արդյունաբերության, ինչպես նաև որսագողության լայնամասշտաբ զարգացման արդյունքում, որի ընթացքում կիրառվում են ձկների ոչնչացման մեթոդներ, որոշ ջրամբարներում ձկների գոյությունը անհնար է դարձել, ինչը հանգեցրել է գետերի մեծ մասի աղքատացմանը, իսկ շատ գետերում էլ հանգեցրել է մի շարք ձկների՝ առվի կարմրախայտի, սազանի, ծածանաձկան, բեղոտի և ձկների այլ տեսակների անհետացմանը։
Ձկների դասակարգում
Հայաստանի ջրերում հանդիպում է ձկների 30 տեսակ, այդ թվում՝ սաղմոնազգիներ (5 տեսակ), ծածանազգիներ (22 տեսակ), լոքո (1 տեսակ) և ատամավորներ (2 տեսակ)։
30 տեսակից 9-ը հանդիսանում են էնդեմիկներ (հանդիպում են բացառապես Հայաստանի տարածքում), դրանք են՝ Սևանա լճի կարմրախայտը, Սևանա լճում առկա են դրա 4 տեսակ (ձմեռային բախտակ, գեղարքունի, բոջակ, ամառային բախտակ), հայկական կարմրակն, հայկական ծովատառեխ, Սևանի կողակ, Սևանի բեղլու, հայկական գուստերա։
Ձկնային պաշարներ
Ներկայումս արդյունաբերական նշանակությունը պահպանում է միայն Սևանա լիճը։ Իր մեծությամբ Հայաստանի երկրորդ լիճ-ջրամբար Արփիում ձկնային պաշարները գտնվում են սպառման եզրին, իսկ մնացած ջրամբարները գրեթե ամբողջապես կորցրել են իրենց ձկնարդյունաբերական նշանակությունը, և դրանց վերականգնման համար հատուկ ջանքեր են անհրաժեշտ։
Սևան
Սևանա լճի ձկնային պաշարները սկսել են նվազել դեռևս ԽՍՀՄ տարիներին։ Ձկնապաշարի նվազեցման հիմնական գործոնները հետևյալն են. ջրային պաշարների ակտիվ օգտագործումը, այդ թվում՝ էլեկտրաէներգիա ստանալու նպատակով, տեղական էկոհամակարգի խախտումը, մասնավորապես՝ գաղթող սիգի (Coregonus lavaretus), սովորական ծածանի (Carassius carassius) և տափակավահան խեցգետնի (Astacus leptodactylus) կլիմայավարժեցումը։ Հայտնի է, որ սիգի կլիմայավարժեցումը շատ բացասաբար է անդրադարձել Սևանի էնդեմիկների՝ իշխանի Salmo ischchan պոպուլյացիային։
Վերջին տարիներին ձկնարդյունաբերությունը գնահատվում է տարեկան 25-30 կգ։ Ներկայումս լճում արդյունաբերական հիմնական տեսակը հանդիսանում է գաղթող սիգը (Coregonus lavaretus), որը 1920-1930-ական թվականներին կլիմայավարժվել է Ռուսաստանի Լադոգա լճից։ Նրա որսը կազմում է լճի ընդհանուր արդյունաբերության ավելի քան 80 %-ը։
Ներքոնշյալ սանդղակում բերված է տարբեր տարիներին Սևանա լճում սիգի որսի վիճակագրությունը։
Սևանի կարմրախայտի և կողակի որսը ներկայումս արգելված է՝ ելնելով դրանց պոպուլյացիայի վատթար վիճակից։ Միակ տեսակը, որի որսը լճում սահմանափակված չէ, հանդիսանում է 1980-ական թվականներին պատահականորեն վերաբնակեցված արծաթե ծածանը (Carassius gibelio), որի որսը վերջին տարիներին կազմում է միջինում 300-500 տոննա։
Արփի
Արփի լիճը Հայաստանում որսի ծավալներով երկրորդն է։ Լիճը բնակեցված է գետածածանով, թեփուղով, հաշամով, կողակով, բեղլուով, արագաշարժ ձկով, առվի կարմրախայտով։ Ավելի վաղ լճի արդյունաբերական ձկնատեսակ է եղել գետածածանը, որի որսը կազմել է տարեկան շուրջ 500 ցենտներ։
Ախուրյան գետի հոսքը կարգավորելու առաջին տարիներից, ինչպես նաև լիճը ջրամբարի վերածելուց հետո՝ գետածածանի որսը էականորեն մեծացավ և հասավ 1000 ցենտների։ Սակայն լճի ջրային ռեժիմի էական փոփոխության հետ կապված՝ գետածածանի կերակրային պահուստը կրճատվել է, վատացել են նրա բնական վերարտադրության պայմանները, որի արդյունքում կրճատվել են նրա պաշարները, դրա հետ մեկտեղ՝ նաև որսը։
Ջրամբար
Հայաստանի գրեթե բոլոր ջրամբարները ձկնորսարաններ չեն հանդիսանում։ Կեչուտի ջրամբարի ենթադրյալ ձկնապաշարը կազմում է տարեկան 150-200 ցենտներ։ Ձկնորսության հավանական օբյեկտներ են սիգը, կարմրախայտը, կողակը։
Գետեր
Չնայած հանրապետության ձկնային տնտեսության համար Հայաստանի գետերի ունեցած կարևոր նշանակությանը, դրանց արժանի ուշադրություն չի դարձվում։ Ձկների պաշարներն այդ գետերում կա՛մ ընդհանրապես չեն պաշտպանվում, կա՛մ բավարար պաշտպանված չեն, որի արդյունքում ձկները համարյա ամենուրեք ոչնչանում են։ Ամբողջովին բացակայում են մելիորատիվ միջոցառումները, հաճախակի է խախտվում գետերի փոփոխակարգը՝ առանց հաշվի առնելու ձկնային տնտեսության շահը, ջրերն աղտոտվում են կենցաղային և գյուղատնտեսական թափոններով։
Ձկնաբուծական գործարաններ
Ամենամեծ ձկնաբուծական գործարաններն են՝ Ջերմուկի, Անգեղակոթի, Սևանի, Լիճքի, Կարճաղբյուրի և Գավառի գործարանները, որոնք զբաղվում են սաղմոնազգիների (Salmonidae), սիգի (Coregonidae) և որոշ ծածանազգիների (Cyprinidae) արհեստական բուծմամբ՝ նպատակ ունենալով վերականգնել նրանց պաշարները։
Բացի թվարկված առաջին երկու ձկնագործարանները, մնացած չորսը գործում են Սևանի ավազանի տարածքում ։
Սևանա լճում կարմրախայտի բուծման սկիզբը համարվում է 1920-ական թվականների սկիզբը։ Սևանի կարմրախայտի արհեստական վերարտադրման նախնական աշխատանքները փորձնական բնույթ են կրել, 1940-1950 թվականներին դրանք արդեն էական նշանակություն ունեին, իսկ 1960-ական թվականներին արհեստական վերարտադրությունը դարձել է Սևանա լճի կարմրախայտի պաշարների վերականգնման միակ աղբյուրը։
Սևանա լճի կարմրախայտի արհեստական վերարտադրության արդյունաբերությունը տարեցտարի փոքրանում է, և անհրաժեշտ է միջոցառումներ ձեռնարկել՝ Սևանի կարմրախայտի արհեստական բազմացման բնագավառում արմատական փոփոխություններ իրականացնելու, պաշտպանության էական համակարգեր սահմանելու, ջրամբարների ձկնային պաշարները կառավարելու համար։
Արդյունաբերվող ձկան 55 %-ը կազմում է իշխանը (ձուկ), 31 %-ը՝ ծածանը և հաստաճակատը, 13 %-ը՝ թառափը։ Հայաստանի ձկնային արդյունաբերության մեջ առկա են 15 տեսակի ձկներ։ Բուծվում է նաև ծիածանային կարմրախայտ, սիգ, ջրանցքի լոքո, թառափի և ստերլետի խառնածին, տափակավահան խեցգետին (Astacus leptodactylus)
Լճակային տնտեսություն
Ներկայում Հայաստանի տարածքում գործում է մոտ 200 ձկնաբուծական տնտեսություն։ Դրանցից ամենախոշորներն են՝ Ակնալճի, Անգեղակոթի, Ջերմուկի, Մասիսի և Հրազդանի տնտեսությունները։ Դրանցից ամենամեծը Ակնալճի տնտեսությունն է, որի արտադրական հզորությունը կազմում է տարեկան 300-350 տոննա կարմրախայտ։
Ներկայումս ծածանազգիների գործող տնտեսություններից ամենամեծը համարվում են Արմաշի և Եղեգնաձորի տնտեսությունները։ Արմաշի տնտեսությունը Կովկասում գոյություն ունեցող ծածանի ամենամեծ տնտեսությունն է, արտադրական հզորությունը կազմում է տարեկան մի քանի հազար տոննա ձուկ։ Ներկայում այս տնտեսությունում ամեն տարի բուծվում է 400-500 տոննա ծածան և հաստաճակատ ։
Ձկնարդյունաբերություն
2010 թվականին Հայաստանը արտահանել է 400 տոննա ձուկ, 2011 թվականին Հայաստանից ձկան արտահանման ծավալները կազմել են մոտ 1100 տոննա։ Հայաստանի համար արտահանման ամենամեծ շուկան Ռուսաստանն է ։
Բրածո ձկներ
Ներկայումս Հայաստանի բրածո ձկների մնացորդները ներկայացված են 30 տաքսոնով, ենթարկվում են 9 խմբի՝ 2 տաքսոնը կռճիկակմախք ձկներ (տրիասային ժամանակաշրջանից մինչև կավճային դարաշրջան), 28՝ փշոտ ձկներ (կավճային դարաշրջանից մինչև պլեյստոցենի դարաշրջան)։ Փորփրված ձկների կազմությամբ հնարավոր է հետևել ժամանակակից Հայաստանի հնաջրագիտական հիմնական պայմանների փոփոխություններին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Սաղմոնանմաններ Կատեգորիա:Ծածանակերպեր Կատեգորիա:Քաղցրահամ ջրերի ձկներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Սևանա լիճ Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն Կատեգորիա:Էնդեմիզմ
Հացավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Հացավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 9 հուշարձան (6 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա
Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա (Akademie der bildenden Künste Wien), գեղարվեստի բարձրագույն հանրային դպրոց Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։
Պատմություն
Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիան հիմնադրվել է 1692 թվականին որպես մասնավոր ակադեմիա՝ ձևավորված Սան Լուկայի ակադեմիայի և Փարիզի նկարչության և քանդակագործության ակադեմիայի օրինակով դատական նկարիչ Պիտեր Շտրուդելի կողմից, ով դարձել է Praefectus Academiae Nostrae: 1701 թվականին նա կայսեր Ջոզեֆ I-ի կողմից ստանում է ազնավականի կոչում Freiherr (բարոն)։ Նրա մահից հետո՝ 1714 թվականին, ակադեմիան ժամանակավորապես փակվել է ։
1725 թվականի հունվարի 20-ին Կառլ VI կայսրը ֆրանսիացի Յակոբ վան Շուպենին նշանակել է ակադեմիայի պրեֆեկտ և տնօրեն, և ակադեմիան վերահիմնադրվել է որպես k.k. Hofakademie der Maler, Bildhauer und Baukunst (Նկարիչների, քանդակագործների և ճարտարապետների կայսերական ու թագավորական ակադեմիա)։
1740 թվականին Չարլզի մահից հետո, ակադեմիան անկում է ապրել, սակայն կայսրուհի Մարիա Թերեզայի օրոք 1751 թվականին նոր կանոնադրությամբ Ակադեմիան բարեփոխել է։ Ակադեմիայի հեղինակությունը բարձրացել է Միքելանջելոյի Անթերբերգերի և Պաուլ Տրոգերի ղեկավարման օրոք, իսկ 1767 թվականին Աննա Մարիան և Մարիա Կարոլինան դարձել են ակադեմիայի առաջին պատվավոր անդամները։ 1772 թվականին տեղի են ունեցել կազմակերպչական, կառուցվածքային բարեփոխումներ։ Կանցլեր Վենցել Անտոն Կաունիցը գոյություն ունեցող բոլոր արվեստի դպրոցները ներառել է k.k. vereinigten Akademie der bildenden Künste-ի (Կայսերական և թագավորական միասնական գեղարվեստի ակադեմիա) մեջ։ Հետագայում "vereinigten" (միասնական) բառը հանվել է։ 1822 թվականին արվեստ բաժինը զգալիորեն աճել է կապված պատվավոր անդամի Անտոն Ֆրանց դե Պաուլա Գրաֆ Լեմբերգ-Սպրինզենցենի կտակի հետ։ Նրա հավաքածուն դեռևս կազմում է արվեստի ցուցադրվող նմուշների կորիզը ։
1872 թվականին Ֆրանց Յոզեֆ I կայսեր հաստատած կանոնադրությամբ Ակադեմիան դարձել է արվեստի գերագույն մարմին։ Ակադեմիայի համար Տեոֆիլ ֆոն Հանսենի նախագծով կառուցվել է նոր շենքը։ 1877 թվականի ապրիլի 3-ին Innere Stadt շրջանում տեղի է ունենում շենքի բացումը։ 1907 և 1908 թվականներին երիտասարդ Ադոլֆ Հիտլերը երկու անգամ մերժվել է նկարչության դասերի ընդունելության ժամանակ։
Կառուցվածք
Ակադեմիայի կազմում ներառված են հետևյալ ինստիտուտները ՝
Բուլղարահայ երաժշտություն
Բուլղարահայ համայնքում 19-րդ դարի վերջից հայտնի են «Դայլայլիկ» և «Մեղեդի» (Պլովդիվ), Վահան Մանուելյանի, Բարսեղ Կանաչյանի (Վառնա), «Կոմիտաս» (Ռուսե), «Քնար», «Երևան» (Սոֆիա) և այլ երգչախմբեր։ Դիրիժոր և կոմպոզիտոր Նաթան Ամիրխանյանը Սոֆիայի օպերային թատրոնի (նաև՝ դիրիժոր), Վառնայի «Գուսլա» երաժշտական ընկերության հիմնադիրներից է, գրել է օպերաներ։ Ճանաչված են Նաև կոմպոզիտոր Սարգիս Բալթայանը, դաշնակահարուհիներ Զարուհի Սարյանը, Հերմինե Ասատուրը, Մալվինա Խաչատրյանը, ջութակահարներ Ստեփան Խանջյանը, Հակոբ Աղասյանը, դիրիժոր Վիլլի Գազագյանը, թավջութակահարուհի Սեդա Բալթայանը, երգչուհիներ Ալիս Բաղդասարյանը, Բեատրիս Բոյաջյանը, Մարի Գրիգորյանը և ուրիշներ։ Ռումինիայում հայերը երաժշտության բնագավառում ունեցել են ակնառու հաջողություններ։ Ռումին, երաժշտագիտության պատմության հիմնադիրը Ռումինիայի ԳԱ ակադեմիկոս (1877 թվականից) հայազգի Թեոդոր Բուբանդան է, որը նաև ռումին, առաջին երաժշտական բառարանի հեղինակն է և ազգային էթնոերաժշտագիտության հիմնադիրներից։ 20-րդ դարի նշանավոր կոմպոզիտորներից են Մաթեյ Սոկորը և Միհայիլ ժորան։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսի հայտնի ջութակահարներ էին Արտաշես և Հովհաննես Պլղլյան եղբայրները։ Կատարողական արվեստում ավելի ուշ ճանաչվել են ջութակահար Կարպիս Ավագյանը, Վարուժան Կոգիկյանը, երգիչներ Արաքս Սվաճյանը, Կարպիս Զոբյանը, Դավիթ Հովհաննիսյանը, Շաքե Շիշմանյանը, Մագլեն էքմեքչյանը, էդուարդ Թումաճանյանը և ուրիշներ։ ժամանակակից երաժշտության հայտնի դեմքերից են Աիդա Կարուգարյանուն, Հարրի Դավիղյանը։ Երաժշտագիտական աշխատություններ են գրել Միսիր Նիկոլաեն, Չոմակ էմանուիլը և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Բուլղարահայ երաժշտություն
Իսրայելի դատական համակարգ
Իսրայելի դատական համակարգ, պետական իշխանության մարմինների (դատարանների) համակարգ, որն արդարադատություն է իրականացնում Իսրայելի տարածքում՝ «Դատավարության կարգի մասին հիմնական օրենքին» և այլ օրենքներին համապատասխան։
Ներածություն
Իսրայելը հրեական և ժողովրդավարական պետություն է, որն ունի իր անկախ իրավական համակարգը։ Իսրայելում իրականացվում է իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը և մեծապես պահպանվում է իշխանության միջև հավասարակշռությունը. Իսրայելի իրավական համակարգում միավորված են ընդհանուր և մայրցամաքային իրավունքի հիմքերը, ինչպես նաև ազգային իրավունքի բնորոշ առանձնահատկությունները։ Պետության հռչակումից հետո նրա դատավարության համակարգը հիմնված էր բրիտանական մոդելի վրա, սակայն ժամանակի ընթացքում այդ համակարգը զգալի չափով բարեփոխվեց։
Իսրայելում դատական համակարգը բաղկացած է ընդհանուր իրավասության և հատուկ իրավասության դատարաններից, որոնք նաև կոչվում են տրիբունալներ։ Ընդհանուր իրավասության համակարգը բաղկացած է երեք ատյաններից՝ գերագույն, շրջանային և համաշխարհային դատարաններ։ Ընդհանուր իրավասության դատարանների լիազորությունները տարածվում են քաղաքացիական, քրեական և վարչական գործերով։ Հատուկ իրավասության դատարանների լիազորությունները սահմանափակվում են խիստ մասնագիտացված գործերով և տարածվում են բնակչության որոշակի խմբերի վրա։ Հատուկ դատարաններում ներառված են աշխատանքային կոնֆլիկտների դատարանը, կրոնական դատարանները, ռազմական դատարանի և վարչական տրիբունալները։
Ըստ հիմնական օրենքի, Իսրայելի Գերագույն դատարանը գտնվում է Երուսաղեմում։ Նոր շրջանային և համաշխարհային դատարաններ հիմնելու, դրանց գտնվելու վայրի, իրավասության և դատավորների թվի մասին որոշումներն ընդունում է արդարադատության նախարարը։ Նման որոշումներ արդարադատության նախարարն իրավասու է ընդունել նաև աշխատանքային հակամարտությունների տարածաշրջանային դատարանների նկատմամբ, սակայն նա պարտավոր է խորհրդակցել աշխատանքի նախարարի հետ, որի լիազորությունները 2003 թվականին փոխանցվել են արդյունաբերության, առևտրի և զբաղվածության նախարարին։ Ներկայումս արդարադատության նախարարը նաև կրոնական դատարաններ է հիմնում (նախկինում այդ լիազորություններն ունեցել է կրոնի հարցերով նախարարը)։ Ռազմական տրիբունալի հետ կապված հարցերը գտնվում են պաշտպանության նախարարի ենթակայության տակ, նոր դատական ռազմական շրջանի ստեղծման մասին որոշումն ընդունում է գլխավոր շտաբի պետը։
Իսրայելում չկա երդվյալ ատենակալների ինստիտուտ, դատարանի որոշումները կայացվում են պրոֆեսիոնալ դատավորների կողմից։ Աշխատանքային հակամարտությունների տարածաշրջանային դատարանների կազմում ընդգրկված են հասարակության ներկայացուցիչներ, բայց նրանք էլ ոչ թե երդվյալ ատենակալներ են, այլ լիազոր դատավորներ։
Համառոտ պատմություն
Հրեական դատական գործընթացները ծագել են հին ժամանակներից և հասել են բարձր մակարդակի՝ Սանեդրինյան շրջանում։ Երկու հազարամյա սփյուռքի ընթացքում Իսրայելի ժողովուրդը, պահպանելով ինքնավար դատական համակարգ շատ երկրներում, պահպանել է իրենց օրենքի և դատական գործընթացների ավանդույթները ։
Իսրայել պետության ստեղծման նախօրեին Էրեց-Իսրայելում գործում էր Բրիտանական մանդատի դատական համակարգը, որը ներառում էր որոշ դատարաններ, որոնք ստեղծվել էին դեռևս Օսմանյան կայսրության ժամանակ։ Իշուվի ղեկավարությունը՝ հրեական գործակալությունը և ազգային կոմիտեն, որը զբաղվում է գործադիր իշխանության կազմակերպմամբ և բանակի կառուցմամբ, չի ստեղծել պետության ապագայի դատական համակարգը։ Այնուամենայնիվ, 1947 թվականի հոկտեմբերին ազգային կոմիտեն բացեց իրավաբանական բաժին, որը ղեկավարում էր դոկտոր Զերահ Վարհաֆտիգը, իսկ ավելի ուշ հիմնվեց «դատաիրավական խորհուրդը», որի գլխին կանգնած էր փաստաբան Դով Յոսեֆը։ Այդ ինստիտուտները, ինչպես նաև փաստաբան Մենախեմ Դունկելբլումի գլխավորած հրեական փաստաբանների միությունը քննարկել են ապագա իրավական համակարգի կառուցվածքը։
Պետության հռչակումից հետո ժամանակավոր Պետական խորհուրդը որոշում կայացրեց ուժի համակարգի և դատական համակարգի վերաբերյալ ։ Որոշման 11-րդ հոդվածի համաձայն՝ նոր պետությունում պահպանվել է նախկինում գործող իրավունքը՝ դրանում կատարված անհրաժեշտ փոփոխություններով, իսկ 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ մանդատին կից գործող դատարանները պահպանել են իրենց գործառույթները։ Դատավորներին նշանակելու լիազորությունները Մեծ Բրիտանիայի թագավորից և Պաղեստինի Գերագույն հանձնակատարից անցել են Իսրայելի ժամանակավոր կառավարությանը։ Հռչակումից հետո պետության նշանակվել են դատավոր համաշխարհային ու շրջանային դատարանների, ընդ որում նշանակության ստացել են հրեաները և արաբները։ 1948 թվականի հունիսին կայացվեց դատարանների մասին հրամանագիրը (անցումային շրջանի կանոններ), որը սահմանեց դատավարության կանոնները։ Գերագույն դատարանը չի բացվել այլ դատարանների հետ միասին, իսկ ԲԱԳԱՑ-ի գործառույթները սկզբում կատարում Էր Թել Ավիվում շրջանային դատարանը։  Արդարադատության նախարար Պինհաս Ռոզենը և հայտնի փաստաբան դոկտոր Մոշե Զմորան պատրաստել են Գերագույն դատարանի դատավորների թեկնածուների ցուցակը, որը հաստատվել է ժամանակավոր կառավարության կողմից։ Գերագույն դատարանի նախագահ նշանակվեց դոկտոր Մոշե Զմորը, և դատարանը բացվեց 1948 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Երուսաղեմում։
1953 թվականին Քնեսեթն ընդունել է դատավորների մասին օրենքը, որում հաստատվել է մինչ օրս գործող դատավորների ընտրության համակարգը։  1957 թվականին ընդունվել է դատարանների մասին օրենքը, որն ամրացրել է ընդհանուր իրավասության բոլոր դատարանների լիազորությունները։ 1984 թվականին այդ երկու օրենքները և մի շարք այլ օրենքներ փոխարինվել են դատարանների մասին օրենքով [համակցված տարբերակ], և նույն թվականին ընդունվել է դատավարության մասին Հիմնական օրենքը ։
Իսրայելի դատական համակարգի ընդհանուր սխեմա
Ֆոնի գույն
Գերագույն դատարան
Երուսաղեմում գտնվող Գերագույն դատարանը Իսրայելի Բարձրագույն դատական ատյանն է, նրա իրավասությունը տարածվում է պետության ողջ տարածքի վրա։ Գերագույն դատարանի իրավասությունը ներառում է շրջանային դատարանների որոշումների դեմ բողոքարկումների քննությունը, ինչպես նաև դատական պաշտպանությունը, որը նա կարող է տալ որպես առաջին և վերջին ատյան, որպես արդարության Բարձրագույն դատարան (ԲԱԳԱՑ)։ Գերագույն դատարանի նախադեպային որոշումները պարտավորեցնում են բոլոր դատարաններին, բացի նրանից։ 2012 թվականի փետրվարի 28-ից Գերագույն դատարանի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է դատավոր Աշեր Գրունիսը։
Գերագույն դատարանի նախադեպային որոշումները դարձել են երկրում մարդու իրավունքների աղբյուր։ Այդ իրավունքներից շատերը հետագայում ամրագրվել են պետության հիմնական օրենքներում, սակայն խոսքի ազատության, հավաքների ազատության, կրոնի ազատության իրավունքների պաշտպանությունը շարունակում է հենվել Գերագույն դատարանի որոշումների վրա։ Անցյալ դարի 90-ական թվականներին Գերագույն դատարանի դատավորները հայտարարեցին այսպես կոչված սահմանադրական հեղափոխություն, որից հետո Կնեսետը կասեցրեց նոր հիմնական օրենքների ընդունումը և «սահմանադրական օրենսդրության գործընթացը կանգ առավ» ։
Երուսաղեմում իր նստավայրով Գերագույն դատարանը պարտական է իր առաջին նախագահ Մոշե Զմորին, ով կարողացել է համոզել Բեն Գուրիոնին կատարել հենց այդ ընտրությունը ։ Իր աշխատանքը 1948 թվականին Իսրայելի Գերագույն դատարանը սկսել է նույն շենքում Ռուսական բակում, որտեղ Գերագույն դատարանը նստել է Բրիտանական մանդատի ժամանակ։ Քառասունչորս տարի անց նրա համար կառուցվել է ժամանակակից շենք Երուսաղեմի կառավարական հաստատությունների մոտ՝ վարդերի այգու մոտ։
Դատավորներ
Գերագույն դատարանի դատավորները, ինչպես ընդհանուր իրավասության դատարանների մյուս դատավորները, նշանակվում են դատավորների ընտրության հանձնաժողովի կողմից, որը բաղկացած է ինը անդամից։ Հանձնաժողովը բաղկացած է Գերագույն դատարանի նախագահից և այս դատարանի երկու այլ դատավորներից։ Դատավորների թեկնածուների համար պահանջները սահմանվում են օրենքով։ Գերագույն դատարանի դատավորների թիվը որոշում է Քնեսեթը։
Վերաքննիչ դատարան
Որպես վերաքննիչ դատարան, Գերագույն դատարանը հանդես է գալիս որպես քաղաքացիական, քրեական և վարչական գործերով շրջանային դատարանի վճիռների բողոքարկումը քննող երկրորդ և երրորդ ատյան։ Որպես կանոն, Գերագույն դատարանի որոշումները վերջնական են։ Հազվադեպ բացառություն է քրեական գործի կրկնակի քննությունը կամ Գերագույն դատարանի կողմից գործի լրացուցիչ լսումը, որի վերաբերյալ դատարանն արդեն որոշում է կայացրել։ Գերագույն դատարանը քննում է նաև տրիբունալների որոշ որոշումների դեմ բողոքարկումները, փաստաբանների կոլեգիայի կարգապահական դատարանի որոշումները և այն որոշումները, որոնք կապված են կալանավորների վերաքննիչ բողոքների կամ վարչական կալանավորումների հետ ։
ԲԱԳԱՑ
Արդարադատության բարձրագույն դատարանը քննում է ընդհանուր կամ հատուկ իրավասության այլ դատարանների իրավասության մեջ չմտնող հայցերը, եթե նա կարծում է, որ այդ գործերի լսումն անհրաժեշտ է արդարության շահերից ելնելով։ Սովորաբար խոսքը վերաբերում է պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների և նրանց ներկայացուցիչների անօրինական գործողությունների, լիազորությունների չարաշահման և չհիմնավորված (unreasonable) որոշումների վերաբերյալ մասնավոր անձանց կամ հասարակական կազմակերպությունների բողոքներին։ ԲԱԳԱՑ-ի իրավասության մեջ է մտնում՝ ազատ արձակել ապօրինի ձերբակալվածին կամ կալանավորին․ տալ կառավարության, տեղական իշխանության, նրանց ներկայացուցչի կամ այլ պաշտոնատար անձի պարտավորեցնող կարգադրագիր, դատարանի, տրիբունալի կամ դատական լիազորություններով այլ մարմնի համար ։ Արդարադատության Գերագույն դատարան կարող են դիմել ոչ միայն Իսրայելի քաղաքացիները, այլ նաև Հրեաստանի և Սամարիայի բնակիչները (Հորդանան գետի արևմտյան ափ), ովքեր չունեն Իսրայելի քաղաքացիություն։
Շրջանային դատարան
Շրջանային դատարանը առաջին ատյանի դատարանն է, որը չի մտնում համաշխարհային դատարանի իրավասության մեջ, և վերաքննիչ դատարանը, որը վերանայում է շրջանի համաշխարհային դատարանների վճիռները։ Շրջանային դատարանի նախադեպային որոշումները խորհրդատվական բնույթ ունեն շրջանի բոլոր համաշխարհային դատարանների համար։ Որպես կանոն, առաջին ատյանի դատարանի դատական նիստը վարում է մեկ դատավոր։ Այն դեպքերում, երբ խոսքը վերաբերում է բողոքարկմանը կամ առանձնապես ծանր հանցագործություններին (սպանություն, բռնաբարություն, պետանվտանգության դեմ հանցագործություններ և այլն), դատավորների կոլեգիան բաղկացած է երեք հոգուց ։
Իսրայելում գործում են 6 շրջանային դատարաններ, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի իրավասություն իր տարածքում. Հրեաստանում և Սամարիայում Իսրայելի ընդհանուր դատարանների տարածքային իրավազորությունը չի տարածվում ։ Շրջանում գործում է Իսրայելի ռազմական դատարան, ինչպես նաև շարունակում են գործել տեղական դատարաններ, որոնք գոյություն են ունեցել այստեղ մինչև 1967 թվականը։ Ռազմական դատարանները և ընդհանուր դատարանները առաջին և երկրորդ ատյանները զուգահեռ իրավասություն ունեն Իսրայելի քաղաքացիների նկատմամբ, և նրանց գործերը, որպես կանոն, վարվում են Համաշխարհային կամ շրջանային դատարանում ։
Որպես առաջին ատյանի դատարան, շրջանային դատարանը քննում է բոլոր քաղաքացիական և քրեական գործերը, որոնք չեն գտնվում համաշխարհային դատարանի իրավասության ներքո, ինչպես նաև վարչական գործերը՝ վարչական հարցերով դատարանի մասին օրենքին համապատասխան ։ Մասնավորապես, նա քննում է ավելի քան 2.5 միլիոն շեկել գումարի քաղաքացիական հայցեր և քրեական գործեր, որոնք նախատեսում են առնվազն յոթ տարվա ազատազրկում, ինչպես նաև այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են անշարժ գույքի սեփականությունը, սնանկությունը, ընկերությունների լուծարումը, կալանավորների բողոքները։ Տարածքային դատարանի իրավասության մեջ են մտնում այլ դատարանի բացառիկ իրավասության մեջ չգտնվող բոլոր հարցերը, սակայն, եթե հարցը գտնվում է այլ դատարանի զուգահեռ իրավասության մեջ, ապա շրջանային դատարանը միշտ չէ, որ իր առջև առաջնային է։
Որպես վերաքննիչ դատարան շրջանային դատարանը հանդես է գալիս որպես երկրորդ ատյան, որը քննարկում է համաշխարհային դատարանի որոշումների դեմ բողոքարկումները, ինչպես նաև վարչական տրիբունալների որոշումների և դատական կատարման բյուրոյի ղեկավարների որոշումների դեմ բողոքարկումները։
Վարչական հարցերով դատարան
Շրջանային դատարանը կարող է դատական նիստեր անցկացնել վարչական հարցերով՝ քննելով մասնավոր անձի միջնորդությունը պետական գերատեսչության դեմ, պետական հիմնարկի որոշման դեմ բողոքարկումը կամ վարչական հայցը։ Պետական գերատեսչություններին են պատկանում պետական իշխանության և տեղական ինքնակառավարման մարմինները, ինչպես նաև պետական գործառույթներ իրականացնելու իրավասություն ունեցող այլ մարմիններ ու պաշտոնատար անձինք։ Վարչական դատարանի իրավասության մեջ մտնող միջնորդությունների, բողոքարկումների և հայցերի ցանկը ներկայացվում է վարչական հարցերի վերաբերյալ դատարանի մասին օրենքի հավելվածներում ։ Օրենքում չնշված վարչական հարցերը քննարկվում են Գերագույն դատարանի կողմից՝ որպես ԲԱԳԱՑ։ Վարչական հարցերով դատարանի ընթացակարգը և նրանց տրվող դատական պաշտպանությունը նույնն են, ինչ ԲԱԳԱՑում կիրառվում են։
Հարկ է նշել, որ օրենքի գերակայության սկզբունքը սահմանափակումներ է դնում ոչ միայն ժողովրդավարական պետության քաղաքացիների, այլև նրա իշխանության մարմինների վրա։ Այս սկզբունքի համաձայն՝ պետական իշխանության մարմիններին թույլատրված է միայն այն, ինչ սահմանված է օրենքով, այն դեպքում, երբ մասնավոր անձին թույլատրված է այն ամենը, ինչը արգելված չէ օրենքով ։
Վարչական դատարան միջնորդությունները կարող են կապված լինել, օրինակ, առնանայի (մունիցիպալ հարկերի), կրթության, բիզնեսի վարման թույլտվությունների, մրցույթների անցկացման և այլ հարցերի հետ։ Բողոքարկումը կարող է ներկայացվել որոշ պետական գերատեսչությունների որոշումների վրա, որոնք հիմնված են պլանավորման և շինարարության մասին օրենքի, էլեկտրաէներգիայի օրենքի, դպրոցների վերահսկողության մասին օրենքի, Իսրայել մուտք գործելու օրենքի և այլ օրենքների վրա։ Ներկայումս սահմանված են միայն երկու տեսակի հայցեր՝ մրցույթի անցկացման հետ կապված փոխհատուցման պահանջ և պետական գերատեսչության դեմ ներկայացուցչական (խմբակային) հայց։
Համաշխարհային դատարան
Մագիստրոսի դատարանը առաջին ատյանի դատարանն է՝ առավելագույն քրեական և քաղաքացիական գործերի քննության համար։ Իր իրավասության մեջ ներառված են քրեական գործեր, որոնք պատժվում են տուգանքով կամ ազատազրկմամբ՝ մինչև 7 տարի ժամկետով, և քաղաքացիական հայցեր՝ 2,5 միլիոն շեկելից ոչ ավելի։ Անշարժ գույքի և այլ ոլորտների հետ կապված որոշ հարցեր համաշխարհային դատարանի իրավասության ներքո չեն գտնվում։ Միևնույն ժամանակ, «Ընտանեկան դատարանի մասին» օրենքին վերաբերող հարցեր քննարկելիս ընդլայնվում են դատարանի լիազորությունները ։
Համաշխարհային դատարանի շրջանակներում գործում են նաև հատուկ հարցերով մի շարք դատարաններ։ Այդ թվում՝