cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զոհվածների հիշատակի օր
Նոր Զելանդիա
Զինադադարի օրը նշվում էր Նոր Զելանդիայում պատերազմների միջև և չհասավ այնպիսի ժողովրդականության, ինչպիսին ԱՆԶԱԿԻ օրն է։ Հետպատերազմյան տարիներին նրան դադարել են նշել անգամ պատերազմների վետերանները, իսկ եկեղեցիներում այդ օրը չեն անցկացվել պատերազմների ժամանակ զոհված նորզելանդացիների հոգեհանգստյան արարողություններ ։ Այնուամենայնիվ, 2004 թվականից հրադադարի օրը Վելինգտոնում Անհայտ զինվորի գերեզմանի մոտ ավելի ու ավելի շատ միջոցառումներ են անցկացվում, իսկ հոգեհանգստյան ծառայությունները նշանակվում են հիշատակի կիրակի։
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Լյուսիայում զոհվածների հիշատակի օրը պետական տոն և հանգստյան օր չի համարվում. բոլոր արարողություններն անցկացվում են հիշատակի կիրակի օրը։ Շքերթը տեղի է ունենում Դերեկ Ուոլքոտի անվան հրապարակում։ Զորահանդեսին մասնակցում են Սենթ Լյուսիայի թագավորական ոստիկանության աշխատակիցները՝ հարգանքի տուրք մատուցելով զոհված տեղացիների հիշատակին։
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում զոհվածների հիշատակի օրը հանգստյան օր չէ։ Հիշատակի արարողություններն անցկացվում են առաջիկա կիրակի օրը. կատարվում է «Last Post» մեղեդին, պարտադիր է երկու րոպեանոց լռությունը։ Արարողություններն անցկացվում են Քենոտաֆի մոտ Քեյփթաունում և Պրետորիայում՝ ուորթրեքկերների հուշարձանի մոտ և Հարավաֆրիկյան Հանրապետության կառավարության տան առջև զինվորական հուշահամալիրի մոտ։ Դպրոցներում նաև հիշատակի միջոցառումներ են անցկացվում. աշակերտները հարգում են հարավաֆրիկացի զինվորների հիշատակը, որոնք զոհվել են երկու համաշխարհային պատերազմներում, ինչպես նաև Հարավաֆրիկյան սահմանային պատերազմում։ Պատերազմի վետերանների Հարավաֆրիկյան լեգիոնը շաբաթ օրը անցկացնում է ցուցահանդես, որի այցելությունից ստացված միջոցներն օգնության են հասնում պատերազմներին մասնակցած ողջ վետերաններին ։
Գերմանիա
Գերմանիայում զոհվածների հիշատակի օրվա անալոգը սգո համաժողովրդական օրն է (կամ ժողովրդական սգի օրը), որը, ելնելով իր անվանումից, տոն լայն իմաստով չի հանդիսանում։ Այն նշվում է 1952 թվականից ի վեր Ադվենտից առաջ նախավերջին կիրակի օրը (կամ նոյեմբերի 16-ին) ։ Գերմանիայում հրադադարի վերաբերյալ դե ֆակտո հիշատակի միջոցառումներ չեն անցկացվում ։ Տարբեր եկեղեցիներում զոհված զինվորների և պետական բռնության զոհերի հիշատակումը տեղի է ունենում տարբեր օրերին. կաթոլիկները հոգեհանգստյան արարողություններ են անցկացնում հանգուցյալների օրը, իսկ լյութերանները՝ հիշատակի կիրակի օրը։
Դանիա
Չնայած նրան, որ Դանիան չեզոքության դիրք է զբաղեցրել Առաջին համաշխարհային պատերազմում, 2009 թվականին Դանիայի կառավարությունը սահմանել է Վետերանների օրը, որը նշվում է սեպտեմբերի 5-ին։ Այնտեղ հիշատակում են զինված հակամարտություններում զոհված դանիացի զինվորներին և հարգանքի տուրք մատուցում մարտական գործողությունների ներկայում ապրող վետերաններին ։
Իսրայել
Իսրայելում անցկացվում են երկու արարողություններ. առաջինը Երուսաղեմում Բրիտանական զինվորական գերեզմանատանը շաբաթ օրը հիշատակի կիրակի օրվանից առաջ (կազմակերպվում է Երուսաղեմում Բրիտանական խորհրդի կողմից), երկրորդը՝ Թել Ավիվում գտնվող Ռամլեխ գերեզմանատանը (կազմակերպվում է Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատան կողմից)։ Երկրորդ արարողությունը տևում է ավելի երկար, դրան մասնակցում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վետերանները (հիմնականում ծառայել են բրիտանական բանակում)։ Իսրայելում առանձին նշվում է Իսրայելի պատերազմներում և ահաբեկչություններում զոհվածների հիշատակի օրը։
Իռլանդիա
Իռլանդիայի Հանրապետությունը հուլիսին միջոցառումներ է անցկացնում հիշատակի ազգային օրը. հարգվում է պատերազմների ժամանակ զոհված Իռլանդիայի տղամարդկանց և կանանց հիշատակը։ Դուբլինի Սուրբ Պատրիկի տաճարում հոգեհանգստյան արարողություններ են անցկացվում Իռլանդիայի Նախագահի ներկայությամբ  ։ Իռլանդիայում զոհվածների հիշատակի օրվա նկատմամբ վերաբերմունքը միանշանակ չէ. բրիտանական զորքերը մասնակցել են Զատկի ապստամբության ճնշմանը և կռվել Իռլանդիայի Հանրապետության բանակի դեմ 1919-1922 թվականներին։ Ժամանակակից Իռլանդիայի քաղաքացիների շատ փոքր մասը ծառայել է բրիտանական բանակում , թեև 1954 թվականի պաշտպանության ակտի համաձայն դա արգելված էր օրենքով  ։ Հիշատակի ազգային օրվա միջոցառումներն անցկացվում են Դուբլինում Իռլանդիայի այգիների ազգային ռազմական հուշահամալիրի մոտ, որտեղ թաղված են Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհված 49400 իռլանդացի զինվորներ ։
Իտալիա
1918 թվականի նոյեմբերի 4-ին Իտալիայում հրադադար է կնքվել Իտալիայի և Ավստրո-Հունգարիայի միջև, և այդ օրը երկրում նշվում է «ազգային միասնության և զինված ուժերի օրը» (Giorno dell'Unità Nazionale Giornata delle Forze Armate) ։ Այդ օրը հիշում են պատերազմի ճակատներում զոհված բոլոր իտալացի զինվորներին։ 1977 թվականից այս օրը հանգստյան օր չէ, իսկ հիմնական միջոցառումներն անցկացվում են նոյեմբերի առաջին կիրակի օրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության տոներ Կատեգորիա:Կանադայի տոներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Ազգերի համագործակցություն Կատեգորիա:Հիշատակի օրեր Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ Կատեգորիա:Խաղաղություն
Փոքր Գանթիադ
Փոքր Գանթիադ (პატარა განთიადი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 42 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Հազարաբյուրաց վանք
Հազարաբյուրաց վանք (կամ Սուրբ Նշան վանք), Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանի (պատմական Ճահուկ գավառի) Կուքի (այժմ՝ Կուքու) գյուղից մոտ 700 մ հյուսիս, լեռնալանջի հարթ վայրում ։
Պատմություն
Հազարաբյուրաց վանքը կառուցվել է 10-11-րդ դարերում։ 13-րդ դարում Պռոշյանների Պապաք իշխանի հովանավորության ներքո վանքը վերանորոգվել է։ Հետագայում վերանորոգվել է նաև 15 և 17-րդ դարերում ։
Ճարտարապետություն
Համալիրի հորինվածքը՝ եռաբսիդ գմբեթավոր, արտաքուստ քառանկյունի, իսկ ներքուստ խաչաձև հատակագծով։ Կառուցվել է սրբատաշ բազալտից։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան ճակատում։ Աբսիդները կիսաշրջանաձև են։ Կա ավանդատների երկու զույգ։ Ներսից կան որոշ արձանագրություններ։ Լուսամուտների և մուտքերի շուրջը կան զարդաքանդակներ ։
Եկեղեցու արևմտյան ճակատին կցված է գավիթը, որից քիչ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է վանքի գրատունը։ Հուշարձանի հյուսիսային, հարավային և արևմտյան կողմերում, պարսպի մեջ վերցված գտնվել են վանական օժանդակ այլ շինությունները, աղբյուրը, որոնք այժմ կիսականգուն կամ իսպառ քայքայված տեսքով են ։
1980-ականների դրությամբ համալիրը արդեն ավերակ էր, քանդված էին եկեղեցու և արևելյան ավանդատների ամբողջ ծածկերը, պատերի վերին մասերը ։
Գավիթ
14-րդ դարում նույն սրբատաշ բազալտից կառուցվել է վանքի գավիթը, որը կցված է եկեղեցու արևմտյան ճակատին։ Հորինվածքը՝ միանավ, թաղածածկ դահլիճ։ 17-րդ դարում գավիթը վերանորոգվել է։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան ճակատում։ Ներսից կան արձանագրություններ։ Մուտքի շուրջ և ներսում կան զարդաքանդակներ։ Դեռ 1980-ականներին գավիթը կիսականգուն էր, քանդված էր ամբողջ ծածկը ։
Գերեզմանատուն
Գերեզմանատունը շահագործվում էր 10-15-րդ դարերում վանքի արևմտյան կողմում։ Այնտեղ կար 18 հարթ տապանաքար և խաչքարեր։ 3 տապանաքարերը արձանագիր էին։ 1980-ականներին տապանաքարերը տեղահան են արված, արձանագրությունները քայքայված ու եղծված են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Ռեգենտի ադամանդ
Ռեգենտի կամ Պիտի ադամանդ,  աշխարհի ամենահայտնի ադամանդներից, ներկայումս պահպանվում է Լուվրում։ Քաշը՝ 140,64 կարատ։
Պատմություն
Ըստ առասպելի` 400-կարատանոց քարը գտնվել է 1701 թվականին՝ Գոլկոնդա սուլթանության շրջանում գտնվող Կրիշնա գետի ավազանում աշխատող ստրուկի կողմից։ Մադրասից դուրս է բերվել բրիտանացի գործարար Թոմաս Պիտի կողմից (վարչապետ Պիտ ավագի պապը) և վաճառվել է գահապահ Ֆիլիպ II Օռլեանցուն, որտեղից էլ ստացել է իր անունը։ Մինչև Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը հանդիսացել է Բուրբոնների սեփականությունը և նրանց ոսկերչական հավաքածուում ամենաթանկարժեք քարն է եղել։ 1792 թվականին մի շարք թանկարժեք իրերի հետ գողացվել է Գարդ-Մյոբլից, որտեղ տեղափոխվել էր նախկին թագավորական գանձարանը ։
Ի տարբերություն Հոուփի ադամանդի՝ Ռեգենտի ադամանդի գինը հաշվարկվել է ֆրանսիական կառավարության ագենտների կողմից և վերադարձվել է ֆրանսիացի միապետին՝ այս անգամ Նապոլեոնին։ Նրա այրին՝ Մարիա Լուիզա Ավստրիացին քարը Ֆրանսիայից դուրս է հանել։ Որոշ ժամանակ անց Հաբսբուրգները քարը վերադարձրել են Նապոլեոն III, որը հրամայել է այն տեղադրել իր կնոջ՝ կայսրուհի Եվգենիայի թագի վրա։ Այդ օրվանից քարը գտնվում է Լուվրի հավաքածուում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր Կատեգորիա:1701 հիմնադրումներ
Բորիս Միխայլով
Բորիս Պետրովիչ Միխայլով, խորհրդային հոկեյիստ, խորհրդային և ռուսական մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1969 թ.), ՌԽՖՍՀ և Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ։ Սարատովի «Կրիստալ» (1962-1965 թթ.), Լոկոմոտիվ (Մոսկվա) (1965-1967 թթ.) և ԲԿՄԱ-ի (1967-1980 թթ.) խաղացող։
Կենսագրություն
Մարզիկի կարիերան ավարտելուց անմիջապես սկսել է մարզիչի կարիերան։ Տարիներ շարունակ եղել է ԽՍՀՄ-ի հավաքականի մարզիչ։
1981—1984, 1992—1997, 2002—2005 թվականներին եղել է Սանկ-Պետերբուրգի հոկեյի ակումբի գլխավոր մարզիչը։
2007-2008 թվականներին եղել է Նովոկուզնեցկի «Մետալուրգ» ակումբի գլխավոր մարզիչը։
Իր ղեկավարած տարիներին Ռուսաստանի ակումբը 1993 թվականին դարձավ աշխարհի չեմպիոն, իսկ 2002 թվականին արժանացավ մոլորակի չեմպիոն մրցանակին։
Ֆիլմագրություն
Ռուսական «Լեգենդ № 17» ֆիլմում Բորիս Միխայլովի դերը խաղացել է Տիմուր Եֆրեմենկովը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հոկեյիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Վասիլի Շույսկի
Վասիլի Շույսկի, ռուս թագավոր 1606-1610 թվականներին։
Իշխան Շույսկու որդին։
Գլխավորել է թագավոր Բորիս Գոդունովի դեմ ընդդիմությունը, աջակցել Կեղծ Դմիտրի 1-ին, այնուհետև մասնակցել նրա դեմ դավադրությանը, որի սպանությունից հետո «հռչակվել» է թագավոր։ Ճնշել է Ի․ Բոլոտնիկովի գլխավորած գյուղացիական ապստամբությունը, ուժեղացրել է գյուղացիների ճորտացումը։ Պայքարելով լեհական ինտերվենտների և Կեղծ Դմիտրի 2-րդ-ի դեմ՝ 1609 թվականին դաշինք է կնքել Շվեդիայի հետ, որի հետևանքով շվեդները ներխուժեցին Ռուսաստան։ Անհաշող պայքարը լեհ ինտերվենտների դեմ առաջացրել է ժողովրդական լայն զանգվածների, ինչպես նաև ազնվականության դժգոհությունը։ 1610 թվականի հուլիսին Վասիլի Շույսկին գահընկեց է արվել, բռնի կուսակրոն ձեռնադրվել։ Ավելի ուշ տարվել է Լեհաստան, որտեղ և մահացել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս թագավորներ
Վլադիմիր Մեծի հուշարձան (Բատայսկ)
Վլադիմիր Մեծի հուշարձան (Памятник Владимиру Великому), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում ։ Կառուցվել է 2015 թվականին քաղաքի «Ռադուժնի» զարգացող թաղամասում։ Հուշարձանի հեղինակը Կայսերական ուղղափառ պաղեստինյան ընկերակցության (Ռոստովի տարածաշրջանային բաժանմունք) անդամ քանդակագործ Սերգեյ Իսակովն է ։
Պատմություն
Նախքան հուշարձանի կառուցման աշխատանքներն սկսելը ստեղծվեց դիտահարթակով բլուր։ Իշխան Վլադիմիրի հուշարձանի կառուցման վայրի կողքին սկսվեց Իշխան-Վլադիմիրյան տաճարի շինարարությունը։ Շինության առաջին քարը հանդիսավորությամբ դրվեց 2015 թվականի հունիսի 13-ին։ Բատայսկի տեղական ավանդույթների համաձայն` հուշարձանը պետք է կանգնեցվի նախքան տաճարի կառուցումը, և այդ ավանդույթին որոշեցին հետևել նաև այս անգամ ։
Հուշարձանի բացումը Բատայսկ քաղաքում տեղի է ունեցել 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բատայսկի քաղաքապետ Վալերի Պուտիլինի, քաղաքի բնակիչների և շրջանի հոգևորականության ներկայությամբ։ Իշխան Վլադիմիրի հուշարձանի օծումը կատարել է Դոնի մետրոպոլիայի ղեկավար Մերկուրին ։
Նկարագրություն
Հուշարձանի բարձրությունը 4 մետր է, այն տեղադրված է 3 մետր բարձրությամբ պատվանդանի վրա։ Պատվանդանի պարագծով տեղադրված են հինգ սրբերի այլ քանդակներ` սրբազան Թեոդորոս Վլադիմիրցու, բարեպաշտ Հովհաննես Կրոնշտադտցու, առաքելապատիվ իշխանուհի Օլգայի, վերապատվելի Սերգի Ռադոնեժցու և երջանկահիշատակ Մատրոնա Մոսկվացու ։
Աստիճանի նշան
Աստիճանի նշան (°), տպագրական նշան, գործածվում է անկյան կամ ջերմաստիճանի մեծությունը նշանակելու համար։
Վինդոուզ գործողության համակարգ ունեցող համակարգիչներում աստիճանի նշանը կարելի է դնել սեղմելով ստեղնը և թվանշանների ստեղնաշարի վրա հավաքելով ։ Mac OS-ով համակարգիչներում աստիճանի նշանն ստացվում է  հավաքելով։
Աստիճանի նշանը դրվում է անկյան կամ ջերմաստիճանի թվային արժեքից անմիջապես հետո, օրինակ՝ 36.6°։ Անհրաժեշտության դեպքում նշվում է նաև այն սանդղակը, որով կատարվում է չափումը (ըստ Ցելսիուսի, Ֆարենհայթի և այլն), օրինակ՝ 36.6 °C կամ 36.6 °F։ Կելվինի սանդղակով ջերմաստիճանը նշելու ժամանակ աստիճանի նշան չի դրվում, օրինակ՝ 24 Կ։
Յունիկոդում
Յունիկոդում ունի  կոդային տեսքը։
Պատմություն
Մաթեմատիկայում առաջին անգամ աստիճանի նշան գործածելու հայտնի դեպքը եղել է 1569 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական նշաններ Կատեգորիա:Տպագրական նշաններ
Կառլիստական պատերազմներ
Կառլիստյան պատերազմներ (guerras carlistas), դինաստիական պատերազմներ իսպանական Բուրբոնների երկու ճյուղերի միջև 1833-1840 թվականներին և 1872-1876 թվականներին։
Արիստիդիս Մորայտինիս
Արիստիդիս Մորայտինիս (Αριστείδης Μωραϊτίνης, ), հույն պետական և քաղաքական գործիչ, իրավաբան։
Կառլիստական պատերազմներ
Առաջին Կառլիստյան պատերազմը սկսվել է 1833 թվականի հոկտեմբերի 4-ին, Ֆերդինանդ VII թագավորի մահից հետո, երբ կառլիստները՝ բացարձակապետության կողմնակից ազնվականները, Կառլոս IV-ի որդի Դոն Կառլոս Ավագի (հանդես է եկել Կառլոս V անվամբ) գլխավորությամբ ապստամբեցին Իզաբել II-ի օրոք գահի խնամակալուհի Մարիա Կրիստինայի դեմ ։ Հիմնականում պարտիզանական պատերազմ մղող կառլիստները, 1837 թվականին 14 հազար զորքով Մադրիդը գրավելու անհաջող փորձից հետո, 1839-1840 թվականներին դադարեցրին դիմադրությունը։
Արիստիդիս Մորայտինիս
Երկու անգամ ստանձնել է Հունաստանի վարչապետի պաշտոնը՝ պաշտոնավարելով համապատասխանաբար 1863 և 1867-1868 թվականներին։
Կառլիստական պատերազմներ
1872 թվականին կառլիստները սկսեցին երկրորդ Կառլիստյան պատերազմը՝ փորձելով գահ բարձրացնել Կառլոս V-ի թոռանը՝ Կառլոս Կրտսերին (Կառլոս VII անվամբ)։ Վատիկանի և եվրոպական մի քանի երկրների հետադիմական շրջանների աջակցությամբ նրանք սկզբում գրավեցին Կատալոնիայի և Վալենսիայի զգալի մասը, սակայն մի շարք պարտություններից հետո, 1876 թվականին զենքը վայր դրեցին։
Արիստիդիս Մորայտինիս
Վաղ տարիներ
Արիստիդիս Մորայտինիսը ծնվել է 1806 թվականին Զմյուռնիայում՝ ժամանակակից Թուրքիայի Իզմիր քաղաքում։ Ֆրանսիայում և Իտալիայում սովորել է իրավաբանություն, որից հետո վերադարձել է հայրենիք։
Կառլիստական պատերազմներ
Գրականություն
Կատեգորիա:19-րդ դարը Իսպանիայում Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական պատմություն
Արիստիդիս Մորայտինիս
Վաղ տարիներ
Մորայտինիսին հաջողվեց համեզել Իոանիսին, որպեսզի նա չվերադառնա Զմյուռնիա, քանի որ տեղի հույները հալածանքների էին ենթարկվում թուրքերի կողմից։ Այսպիսով Արիստիդիսը որոշակի դերակատարություն է ունեցել Հունաստանի անկախության հռչակման մեջ։ 1827 թվականին Հունաստանի կառավարության հրամանագրով Արիստիդիս Մորայտինիսը նշանակվել է Լակոնիայի առաջին ատյանի դատարանի դատավոր։
Արիստիդիսը շարունակել է իր իրավաբանական կարիերան անկախ պետականության պայմաններում՝ Օտտոն I դրածո թագավորի կառավարման տարիներին։ Անկախության հռչակումից որոշ ժամանակ անց սպանվում է Մարայտինիսի գործընկեր և գահի հավակնորդ Իոաննիս Կապոդիստրիան, սակայն այս հանգամանքը չի խանգարում վերջինիս 1843 թվականին դառնալ Հունաստանի վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր։ Ավելի ուշ Արիստիդիսը տեղափոխվում է վերաքննիչ վարչական դատարան։ 1833-1844 թվականներին նա հարել է Հունաստանի այսպես կոչված «ռուսական կուսակցությանը» ։ 1861 թվականին դարձել է Հունաստանի գերագույն դատարանի՝ Արեոպագոսի նախագահ։
Արիստիդիսի որդու՝ Պերիկլես Մորայտինիսի սպանություն
Օտտոն I Բավարացու վարած բացարձակապետական կամ աբսոլյուտիզմի քաղաքականությունը համահունական բազմաթիվ ապստամբությունների առիթ դարձավ 1862 թվականին։ Արիստիդիսի որդին՝ լեյտենանտ Պերիկլես Մորայտինիսը, ծառայում էր Հունաստանի Սիրոս կղզում։ Ծառայության ընթացքում նա ծանոթանում է Նիկոլաոս Լեոտսակոսի հետ, ով իր բնույթով եղել է ծայրահեղ հակամիապետական կեցվածքի տեր անձնավորություն։ Նաֆպլիոնում ապստամբություն կազմակերպելուց հետո Լեոտսակոսն ու Մորայտինիսը որոշում են հեղափոխություն կազմակերպել Սիրոսում։ Փետրվարի 27-ին կղզու փոքրիկ մի կայազոր համախմբվեց հեղափոխության կարմիր դրոշի ներքո ։ Հեղափոխականները վայելում էին տեղի բնակիչների համակրանքը։ Նույն թվականին Սիրոսի քաղբանտարկյալներն ու զինված քաղաքացիներն ազատ են արձակվել։
Դիոդոտոս II
Դաշն է կնքել պարթևների առաջին թագավոր Արշակի հետ։ Մ.թ.ա. 235-ի ու 223-ի միջև գահընկեց է արվել Սողդիանայի սատրապ և իր խորթ եղբայր Եվտիդեմոս I-ի կողմից։
Յուրի Պատրիկեև
Յուրի Նիկոլաևիչ Պատրիկեև (Юрий Николаевич Патрикеев, ), հունահռոմեական ոճի հայ և ռուս ըմբշամարտիկ, Ռուսաստանի չեմպիոն (2005), Եվրոպայի քառակի չեմպիոն (2002, 2004, 2008, 2009), աշխարհի առաջնությունների եռակի մրցանակակիր (2002, 2007, 2010), Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր (2008)։ Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։
Կենսագրություն
Յուրի Պարտիկեևը հունահռոմեկան ոճի ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել Կիրովո Չեպեցկում, Պավել Վերտունովի մոտ։ 1996 թվականին ընդունվել է Կուբանի ֆիզկուլտուրայի պետական համալսարան, տեղափոխվել Կրասնոդար, որտեղ շարունակել է զբաղվել ըմբշամարտով Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ Իգոր Իվանովի մոտ։ 2000-2005 թվականներին մտել է Ռուսաստանի ազգային հավաքականի կազմի մեջ։ 2002 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն և աշխարհի առաջնության մրցանակակաիր։
2004 թվականին Եվրոպայի առաջնությունում տարած երկրորդ հաղթանակից հետո Պատրիկեևը Ռուսաստանի առաջնության եզրափակչում պարտվեց Հասան Բարոևին և Աթենքի Օլիմպիական խաղերին չընդգրկվեց Ռուսաստանի հավաքականի մեջ։ Մարզչական շտաբի այս որոշումը նա համարեց անարդար, քանի որ Հասան Բարոևը երկար ժամանակ ազատված էր միջազգային մրցաշարերի մասնակցությունից և ուներ հնարավորություն անցկացնելու նպատակասլաց պատրաստություն Ռուսաստանի առաջնությանը։ Սրա արդյունքում Պատրիկեևի և Ռուսաստանի հունահռոմեկան ոճի ըմբշամարտի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Գենադի Սապունովի միջև առաջացավ վիճաբանություն, ու Պատրիկեևը որոշեց ռուսական քաղաքացիությունը փոխարինել հայկականով։ Արդյունքում Յուրին շարունակեց ապրել և մարզվել Կրասնոդարում, բայց սկսեց հանդես գալ Հայաստանի դրոշի ներքո։
2007 թվականին՝ Բաքույի աշխարհի առաջնությանը դարձավ մրցանակակիր, իսկ 2008 թվականին դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն և Պեկինի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։ 2009 թվականին նա չորրորդ անգամ դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ Մոսկվայի աշխարհի առաջնությանը դարձավ արծաթե մեդալակիր։ Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերին առաջին շրջանում հաղթեց Հասան Բարոևին, միայն թե 1/8-րդ եզրափակչում պարտվեց իրանցի Բաշիր Բաբաժանզադին և դուրս մնաց մեդալների համար պայքարից։
2008 թ. սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Յուրավի
Յուրավի  Юравый, գետ Արխանգելսկի մարզում, Ռուսաստանում, հոսում է Վերխնետոեմսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պիլյու գետի աջ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը՝ 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պիտեր Պաու
Պիտեր Պաու, հոնկոնգյան կինոօպերատոր է։
Կենսագրություն
Հայրը` կինոյի և հեռուստատեսության ռեժիսոր և դերասան էր, մայրը` թատրոնի դերասանուհի։ Մինչև 13 տարեկանը ապրել է ընտանիքի հետ։ Այնուհետև սովորել է Գուանչժոում, ապրել է մշակութային հեղափոխության տարիներին և դասավանդել։ Վերադառնալով Հոնկոնգ` երկու տարի աշխատել է որպես բանկային ծառայող։ 1979 թվականին նա մեկնել է Սան Ֆրանցիսկոյի գեղարվեստական ինստիտուտում սովորելու (1979-1983)։ Որպես օպերատոր իր առաջնելույթն կատարել է 1986 թվականին։ Փիթերը աշխատել է Հոնկոնգի և Չինաստանի խոշոր կինոռեժիսորների հետ։ Որպես ռեժիսոր նկարահանել է մի քանի ֆիլմ։
Հոնկոնգյան օպերատորների միության անդամ է։
Ճանաչում
Առաջադրվել և արժանացել է բազմաթիվ կինոմրցանակների, ներառյալ «Օսկար»-ը։ 2006 թվականին աստերոիդ 34420-ը անվանվել է օպերատորի անունով։
Օն Սոնու
Օն Սոնու (옹성우, 邕聖祐, ), հարավկորեացի դերասան և երգիչ ։ Կարիերան սկսել է Wanna One խմբում, որը ձևավորվել է «Պրոդյուսեր 101» շոուի երկրորդ եթերաշրջանում ։
Գործունեություն
Օն Սոնուն կարողանում է նվագել հարվածային գործիքներ, 2007 թվականին նա իր ընկերների հետ հիմնել է խումբ, որտեղ նվագում էր հարվածային գործիքի վրա ։ Սոնուն պարում էր պարախմբերում և ելույթ է ունեցել տարբեր մրցույթներին պարելով պոպինգ, լոկինգ  ։ Նա նաև վոկալի դասընթացների է գնացել և երգել է եկեղեցական երգչախմբում ։
«Wanna One»-ի հետ Օն Սոնուի պայմանագիրը վավեր է մինչև 2018 թվականի դեկտեմբերի 31-ը, նա մասնակցում է խմբի գործունեությանըէ մինչև 2019 թվականի հունվարի 24-27-ը ։
Այժմ նա մեներգիչ է Fantagio գործակալությունում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Լեո Ժաբա
Լեոնարդո Ռոդրիգեշ Լիմա (Leonardo Rodrigues Lima, ավելի հայտնի է որպես Լեո Ժաբա, Léo Jabá, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, «Ախմատ» ակումբի հարձակվող։
Ակումբային կարիերա
Լեո Ժաբան հանդես է եկել «Սան Պաուլո» և «Կորինթիանս» ակումբներում։ 2016 թվականի նոյեմբերի 21-ին «Կորինթիանս» ակումբի կազմում մասնակցել է «Ինտերնացիոնալե» ակումբի դեմ խաղին՝ կատարելով իր նորամուտը բրազիլական Սերիա Ա-ում ։
2017 թվականի հուլիսի 4-ին Լեո Ժաբան տեղափոխվել է ռուսական «Ախմատ» ակումբ՝ կնքելով հինգ տարվա պայմանագիր ։ Հուլիսի 16-ին կայացած «Ամկար» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայում ։ Այդ խաղում Լեո Ժաբան խփել է իր առաջին գոլը նոր թիմի կազմում։
Կարիերան հավաքականում
2017 թվականին Լեո Ժաբան Բրազիլիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Էկվադորում կայացած Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությանը։ Մրցաշրջանում նա խաղացել է Չիլիի, Պարագվայի , Էկվադորի , Արգենտիկայի , Վենեսուելայի , Ուրուգվայի և երկու անգամ էլ Կոլումբիայի հավաքականների դեմ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սան Պաուլոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Դիլիկաուր
Դիլիկաուր (დილიკაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1813 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Նասկայի գեոգլիֆներ
Նասկայի գեոգլիֆներ (Líneas de Nazca), երկրաչափական և պատկերային հսկայական գեոգլիֆների խումբ, որ գտնվում է Պերուի հարավային մասում՝ Նասկայի բարձրավանդակի վրա։ Բարձրավանդակում, որը ձգվում է մոտ 50 կմ հյուսիսից հարավ և 5-7 կմ արևմուտքից արևելք, հայտնի են մոտ 30 նկար (թռչուն, կապիկ, սարդ, ծաղիկներ և այլն), ինչպես նաև 13.000 գծեր և երկրաչափական մոտ 700 պատկերներ (եռանկյուններ, սեղաններ, մոտ 100 պարույրներ)։
Կիսաանապատային կլիմայի շնորհիվ՝ գեոգլիֆները պահպանվել են վաղնջական ժամանակներից։ Քանի որ հսկայական չափեր ունեն (երբեմն հասնում են մի քանի հարյուր մետրի) և երկրից տարբերելը դժվար է, դրանք պաշտոնապես հայտնաբերվել են ժամանակակից աշխարհում 20-րդ դարի առաջին կեսին՝ Նասկայի բարձրավանդակի վրայով թռիչքների ժամանակ։ 1994 թվականին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մեջ։
Պատմություն
Նասկայի գեոգլիֆների մասին առաջին տեղեկությունը թողել է իսպանացի հոգևորական, պատմաբան և հումանիստ Սիեսա դե Լեոնը 1553 թվականին.
Պատկերները նկատվել են 1939 թվականին, երբ Նասկայի բարձրավանդակի վրայով ինքնաթիռով թռչում էր ամերիկացի հնագետ Պոլ Կոսոկը։ Գեոգլիֆների հանելուկային գծերը ուսումնասիրելու գործում մեծ է գերմանացի հնագետ, դոկտոր Մարիա Ռայխեի ավանդը։ Նա աշխատանքներն սկսեց 1941 թվականին, բայց պատկերները օդից լուսանկարել հաջողվեց միայն 1947 թվականին՝ օգտվելով ամերիկյան ռազմական օդագնացությունից։
Ներկայումս Նասկայի այդ տեղանքը արգելավայրի կարգավիճակ ունի, որի ուսումնասիրման և պահպանման համար պատասխանատու է Պերուի մշակույթի ինստիտուտը։
Նկարագրություն
Կոլիբրիի պատկերն ունի 50մ, սարդը՝ 46մ, կոնդոռը կտուցից մինչև պոչի փետուրները՝ 120մ երկարություն։ Մողեսն ունի 188մ երկարություն։ Նասկայի բարձրավանդակում մարդ պատկերող միայն մի նկար կա՝ այսպես կոչված «տիեզերագնացը», որ 30մ է (Պալպա բարձրավանդակում մարդ պատկերող տասնյակ պատկերներ կան) :Հսկայական չափերի գրեթե բոլոր այդ պատկերները ստեղծված են նույն ոճով, ուրվագիծն արված է մեկ չընդհատվող գծով։ Կատարյալ հավասար գծերը ձգվում են դեպի հորիզոն՝ հատելով ցամաքած գետերի հուները, բարձրանալով բլուրները և դրա հետ մեկտեղ չփոխելով ուղղությունը (նույնիսկ ժամանակակից գեոդեզիկ մեթոդները կիրառելով՝ հնարավոր չէ տվյալ տեղանքում 8 կիլոմետրանոց ուղիղ գիծ գծել այնպես, որ շեղումը չանցնի 0.1 աստիճանից)։ Պատկերների իրական ձևը կարելի տեսնել միայն թռչնի թռիչքի բարձրությունից։ Մերձակայքում այդ բարձրության բնական լեռներ չկան. կան միայն որոշ բլուրներ։ Ինչքան բարձրանում ես վերև, այնքան պատկերները փոքրանում են և վերածվում անհասկանալի բծերի։ Գծերը և պատկերները անցկացված են հողը հանելու եղանակով՝ 135սմ լայնությամբ և 40-50սմ (միջին խորությունը՝ 25-30սմ) խորությամբ ակոսների տեսքով։ Ըստ էության՝ դրանք ոչ խորը խրամատներ են, որոնք սպիտակ գծերի տեսքով երևում են քարային չոր մակերևույթին։ Գծերի միջի մանրաքարը գույնով չի տարբերվում մնացած մակերևույթից, չնայած գծերը շատ պարզ երևում են բարձրությունից և առանձնանում են բնապատկերի ընդհանուր ֆոնին .:
Տասնյակ հազարավոր գեոգլիֆների առկայության պայմաններում Նասկայի բարձրավանդակում գործնականում չկան արահետների հետքեր՝ չնայած նրան, որ պամպայի մակերևույթն այնպիսին է, որ նրանով անցնող մեքենան թողնում է անիվների հետքեր։ Այսինքն՝ մարդիկ, որոնք կարող էին կարող էին կատարած լինել հողափորության այդ աշխատանքները, չեն թողել որևէ հետք, արահետ ։
Նշվում է նաև հետևյալ փաստը. քանի որ սպիտակ մակերևույթն ավելի քիչ է տաքանում, քան սևը, ապա ստեղծվում է ճնշման և ջերմաստիճանի տարբերություն, ինչն էլ հանգեցնում է այն բանին, որ գեոգլիֆի գծերը չեն տուժում ավազային փոթորիկներից։
Ուսումնասիրություններ
Նասկայի գծերը բազմաթիվ հարցերի տեղիք են տալիս. ո՞վ է դրանք ստեղծել, ե՞րբ, ինչու՞, ի՞նչ եղանակով։ Քանի որ երկրից գեոգլիֆային պատկերները անհնար է տարբերակել, կարելի է ենթադրել, որ դրանց միջոցով հովտի բնակիչները շփվել են աստվածությունների հետ։ Բացի պաշտամունքայինից՝ չի բացառվում, որ գծերը աստղադիտական նշանակություն են ունեցել։
Գծերի ստեղծման ժամանակի հարցում գիտնականները համակարծիք են. դրանք ստեղծվել են մինչ 12-րդ դարը, երբ հովտում հայտնվեցին ինկերը։ Հետազոտողներից շատերը գեոգլիֆային պատկերների ստեղծումը վերագրում են Նասկայի քաղաքակրթությանը, որ բարձրավանդակում գոյություն է ունեցել մինչև Ք. ա. 2-րդ դարը։
Պատկերների և գծերի բազմամյա հետազոտությունը հաստատում է այն երևույթը, որ գծերի չափերն ու չափաբաժինները ենթարկվում են մաթեմատիկական օրինաչափություններին։ Բայց դրությունը դժվարացնում է այն հանգամանքը, որ Նասկայի գեոգլիֆները ստեղծվել են տարբեր ժամանակներում, տարբեր սխեմաներով և հավանաբար տարբեր նպատակներով։
Առաջնակարգ հետազոտող Մարիա Ռայխեն հաստատում է, որ պատկերները ստեղծողները սկզբում արել են ոչ մեծ էսքիզներ, ապա ստեղծել են դրանք անհրաժեշտ մեծ չափերով (որպես ապացույց Ռայխեն ներկայացնում է այդ տարածքում հայտնաբերված ոչ մեծ էսքիզները)։ Բացի դրանից՝ պատկերների եզրերին հայտնաբերվել են հողի մեջ խրված փայտե ցցեր, որոնք կոորդինատների դեր են կատարել։ Հայտնի է, որ ցցերը Ք. ա. 6-1 դարերին են վերագրվում. այս շրջանին են վերաբերում նաև Նասկայի քաղաքակրթության մշակութային մնացորդները, որոնք գտնվել են խորհրդավոր պատկերներից ոչ հեռու։
Գծերը և ակոսները բազմիցս հատվում են, երկրաչափական պատկերները հատում են գծերը։ Դա վկայում է, որ Նասկայի գեոգլիֆները միաժամանակ չեն ստեղծվել, այլ մի քանի փուլերով։ Չնայած դրան՝ ավելի ուշ ստեղծված գծերը չեն ոչնչացնում ավելի վաղ արվածները (հենց դա էլ տարօրինակ է. երբ մի ակոսը հատում է մյուսին, սահմանը վերանում է. Նասկայում դա տեղի չի ունենում) .:
Կա վարկած, ըստ որի՝ կենդանիներն ու թռչունները նախորդում են գծերին. շատ քառակուսիներ, սեղաններ և ուղիղ գծեր հատում են ավելի բարդ պատկերներ՝ ընդգծելով դրանք։ Դրա հետևությունն է այն, որ անապատի գծերն ու պատկերները երկու փուլով են կատարվել։ Ընդ որում, վաղ շրջանի պատկերներն ավելի կատարյալ են, քան հաջորդ շրջանինը։ Պատկերներ ստեղծելը ավելի բարձր ձիրք և արվեստ էր պահանջում, քան ուղիղ գծեր գծելը։
Որոշ գիտնականներ, որոնք չեն ընդունում այս վարկածը, միացնում են այս երկու փուլերը և ենթադրում, որ Նասկայի քաղաքակրթությունը տիրապետում էր ինչպես երկրաչափական, այնպես էլ պատկերային տեխնիկային. մինչդեռ գիր չունեցող այս ցեղերը վերացել են պատմական թատերաբեմից ավելի վաղ, քան այնտեղ հայտնվել են ինկերը։
Այժմ Նասկայում և Պալպայում մշտական, նպատակաուղղված հետազոտություններ չեն կատարվում։ Դրանցով զբաղվում է Պերուի մշակույթի ինստիտուտը, որը բավական միջոցներ չունի հիմնավոր հետազոտություններ կատարելու։
Նշանակություն (վարկածներ)
Միանգամայն հավանական է, որ Նասկայի մշակույթի ներկայացուցիչները կարող էին լինել աստղագետ-հետազոտողներ. գոնե այդպես է կարծում դոկտոր Ֆիլիս Պիտլուգան։ Համակարգչային եղանակներով ուսումնասիրելով աստղերի դասավորությունը՝ նա եկավ այն եզրակացության, որ սարդի հսկա պատկերը մտածված է որպես Օրիոն համաստեղության աստղային կուտակումների դիագրամ. նետի պես պատկերի մեջ մխրճվող ուղիղ գծերն էլ բնորոշում են Օրիոնի գոտու երեք աստղերի թեքումները։
Մարիա Ռեյխեն, որ Նասկայի գծերի ուսումնասիրմանը նվիրել է շուրջ կես դար, նույնպես ենթադրում էր, որ Նասկայի բարձրավանդակի գծերը և պատկերները ուղղված են աստղագիտական տարբեր խնդիրների լուծմանը (գծերը կարող են լինել աշխարհում ամենամեծ աստղագիտական օրացույցը)։
Նախատիպեր
Նասկայի մոտակա նախատիպը 30 կմ հեռավորությամբ գտնվող Պալպայի բարձրավանդակն է։ Այն ավելի փոքր չափերի է և ունի էապես տարբեր ռելիեֆ։ Գեոգլիֆների մեծամասնությունը գտնվում է հարթ գագաթներին, որոնք կարծես արհեստական են ստեղծվել բլուրներին, մինչդեռ մյուս բլուրներն անփոփոխ են մնացել։
Պիսկո քաղաքի մոտ (Պերու) գտնվում է «անդյան ջահը», որը ստեղծված է համանման տեխնոլոգիայով։ Ավելի քիչ հայտնի են Հյուսիսային Ամերիկայի գեոլիֆները Բլայթ քաղաքի շրջակայքում (ԱՄՆ)։ Վերջերս ՆԱՍԱ-ի մասնագետները հայտնաբերել են հին նախշեր Ղազախստանի տափաստաններում։ Նրանք տիեզերքից լուսանկարել են երկրաչափական հսկա նախշերը՝ ֆուտբոլային մի քանի դաշտի մակերես ունեցող։ Մասնագետների կարծիքով՝ դրանց տարիքը կարող է անցնել 8.000 տարին ։
Եվ ի վերջո, կան ժամանակակից գեոգլիֆներ, որոնք «զարդարում են» Պերուի շատ բլուրներ։ Դրանք տարբեր բովանդակություն ունեն, օրինակ՝ «Կեցցե Պերուն»։ Կան նաև նախընտրական և գովազդային հայտարարություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պերուում
Զիլդյար
Զիլդյար (Елдәр), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստան Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ույազի գետի ձախ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Դյոմա գետն է, գետի ենթաավազանը Բելայա գետն է։ Գետավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Աբաջյան
Աբաջյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Զիլդյար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կորոպի (այլ կիրառումներ)
Կորոպի, կարող է վերաբերել՝
Կուբան (այլ կիրառումներ)
Կուբան, կարող է վերաբերել՝
Մեծ Ծիփելա
Մեծ Ծիփելա (დიდწიფელა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 63 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Կուդամա (այլ կիրառումներ)
Կուդամա, կարող է վերաբերել՝
Տարասկոն սյուր Արյեժ (կանտոն)
Տարասկոն սյուր Արյեժ (Tarascon-sur-Ariège), կանտոն Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ դեպարտամենտում։ Մտնում է Ֆուա շրջանի կազմի մեջ։
Ռենդի Կուտուր
Ռենդի Դուեյն Կուտուր (Randy Duane Couture, ), ամերիկացի նախկին ընդհանուր մենամարտիկ (MMA), հունահռոմեական ըմբիշ և կինոդերասան։ Կուտուրը 3 անգամ դարձել է ծանրքաշային չեմպիոն, 2 անգամ կիսածանրքաշային չեմպիոն, հաղթել է «UFC 13» մրցույթի գլխավոր իրադարձությունը։ Մրցել է 15 տիտղոսային մենամարտերում, ինչը ռեկորդային ցուցանիշ է։ Ունեցել է ընդհանուր առմամբ 5 տիտղոս, ինչը նույնպես ռեկորդային ցուցանիշ է տվյալ ասպարեզում։
Տարասկոն սյուր Արյեժ (կանտոն)
Բնակչություն
Կանտոնի բնակչությունը 2006 թվականին կազմում էր 8 707 մարդ։
Ռենդի Կուտուր
UFC-ի փառքի սրահի անդամ է։
Տարասկոն սյուր Արյեժ (կանտոն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռենդի Կուտուր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1963 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ըմբշամարտիկներ
Սալմանասար I
Սալմանասար I, գահակալել է մ․թ․ա․ 1274–1245 թվականներին (այլ տվյալներով՝ մ․թ․ա․ 1280–1261 թվականներին )։
Մեծ Զաբի (Զավ) գետաբերանի մոտ, առևտրական ուղիների խաչմերուկում, հիմնել է նոր մայրաքաղաք՝ Քալախը (Քալաք)։ Գահակալման առաջին տարիներին արշավել է հյուսիսային՝ Ուրարտու երկրի ցեղային միությունների դեմ, գրավել ութ երկիր, ընկճել Հայկական լեռնաշխարհի հարավում գտնվող կուտիներին, այդտեղ հիմնել ասուրական գաղթավայրեր։ Օգտվելով Խեթական պետության և Եգիպտոսի միջև պատերազմից՝ ջախջախել է խեթերի դաշնակից Միտաննիի զորքը և նրան օգնության եկած խեթական և արամեական ջոկատները, կործանել Միտաննին։ Սալմանասար I-ի հաջողությունները հարկադրել են եգիպտական փարավոն Ռամզես II-ին և խեթական թագավոր Խատտուսիլի III-ին հաշտություն կնքել և դաշինք ստեղծել Սալմանասար I–ի դեմ։ Խատտուսիլի III Բաբելոնի քասիտական հարստության թագավորներին դրդել է հարձակվել Ասորեստանի վրա, սակայն Սալմանասար I ջախջախել է բաբելական զորքը և ամրապնդել իր դիրքերը հարավում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասորեստանի թագավորներ
Մխիթար Հերացու կիսանդրի (Երևան)
Մխիթար Հերացու կիսանդրի, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մխիթար Հերացու հրապարակում։ Տեղադրվել է 2010 թվականին։
Տվյալներ
Կիսանդրին բրոնզից է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Յուրի Պետրոսյանի քանդակներ Կատեգորիա:Ասլան Մխիթարյանի հուշարձաններ
Արենու սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վիմական արձանագրություններ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Բավարիայի կենտրոնական դրամահատարան
Բավարիայի կենտրոնական դրամահատարան, գերմանական դրամահատարան է, որը գտնվում է Բավարիայի Մյունխեն մայրաքաղաքում։ Այն գոյություն ունի այլ անուններով՝ սկսած 1158 թվականից, և ենթարկվում է Բավարիայի ֆինանսների նախարարությանը։ Մետաղադրամների հատումը Մյունխենի ամենահին գործունեություններից մեկն է։
Դրամահատարանը հիմնականում արտադրում է ներքին դրամաշրջանառության և արտասահմանյան մետաղադրամներ։ Գերմանիայում գտնվող մետաղադրամների համամասնությունը շրջանառության մեջ կազմում է 21 % ։ 1871 թվականից ի վեր շրջանառվող մետաղադրամների վրա նշվում է դրամահատարանի «D» տարբերանշանը։ 2008 թվականին դրամահատարանը հանդես է եկել Մյունխեն քաղաքի 850-ամյակի առթիվ նախաձեռնությամբ՝ թողարկելով տասնմեկ հուշամեդալների շարքը ։
Բացի մետաղադրամներից, դրամահատարանն արտադրում է նաև մեդալներ, ինչպես նաև պաշտոնական կնիքներ, ձուլակտորներ ։ 1947-1948 թվականներին Բավարիայի կենտրոնական դրամահատարանը ներկայացրեց գերմանական մարկի մետաղադրամները՝ մինչև 1948 թվականի դրամական բարեփոխումը։ Դրամահատարանը պատրաստել է 1972 թվականին Մյունխենում անցկացված XX Օլիմպիական խաղերի հաղթողների բոլոր մեդալները։
Սպասարկման շենքը և արտադրական վայրը 1986 թվականի հուլիսի 16-ից տեղակայված է Zamdorf թաղամասում, նախկինում դրանք 177 տարի տեղակայված են եղել են Հին դրամահատարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն Կատեգորիա:Մետաղադրամ Կատեգորիա:Գերմանիայի տնտեսություն Կատեգորիա:Մյունխեն
Նիկողայոս Հրաշագործի հուշարձան (Բատայսկ)
Նիկողայոս Հրաշագործի հուշարձան (Памятник Николаю Чудотворцу), քանդակագործական բրոնզե շինություն Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2008 թվականին։ Քանդակի հեղինակը քանդակագործ Սերգեյ Իսակովն է ։
Պատմություն
Բատայսկ քաղաքում 2008 թվականի սեպտեմբերի 26-ին կայացել է Նիկողայոս Հրաշագործի հուշարձանի բացումը։ Նիկողայոս Զմյուռնացին (Հրաշագործ) ծնվել է մոտ 270 թվականին Փոքր Ասիայի Լիկիա գավառի Բաթարա քաղաքում Հայկական Գամիրքում (ներկայիս Անթալիայի մոտակայքում)` քրիստոնեական ընտանիքում։ Նրա ծնողները եղել են Թեոֆանեսն ու Նոնան։ Նիկողայոսը հայտնի է դարձել շնորհիվ կատարած բարի գործերի և հրաշքների։
Քանդակը լավ տեսանելի է քաղաքի հրապարակից, այն լրացնում է քաղաքի ճարտարապետաքանդակագործական համակառույցը։ Հուշարձանը պատրաստելու համար օգտագործվել է բրոնզ, բուն գործընթացը տեղի է ունեցել Մոսկվայի ձուլման արհեստանոցներում։ Արձանի բարձրությունը 3 մետր է, քաշը գերազանցում է մեկ տոննան։
Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում տեղադրված են Նիկողայոս Հրաշագործի հուշարձաններ` Օմսկում, Մայկոպում, Տամբովում, Սերգիև Պոսադում, Եյսկում, ինչպես նաև Չուկոտկայում և Կուրիլյան կղզիներում ։
Հուշարձանը բացվել Բատայսկ քաղաքի օրվա տոնակատարության շրջանակներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Ախալուբան (Թերջոլայի շրջան)
Ախալուբան (ახალუბანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Թերջոլայի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թերջոլայի շրջան
Աբու ալ-Ֆիդա
Աբու-լ-Ֆիդա Իսմայիլ իբն Ալի (Ismāʿīl b. ʿAlī b. Maḥmūd b. Muḥammad b. ʿUmar b. Shāhanshāh b. Ayyūb b. Shādī b. Marwān (إسماعيل بن علي بن محمود بن محمد بن عمر بن شاهنشاه بن أيوب بن شادي بن مروان), առավել հայտնի որպես Աբու ալ-Ֆիդաʾ (أبو الفداء, լատինացված՝ Abulfeda (Աբուլֆեդա), ), մամլուքների դարաշրջանի արաբ պատմիչ և աշխարհագրագետ՝ ծագումով քրդական Այուբյան տոհմից , 1310-1331 թվականներին՝ սիրիական Համայի կառավարիչը, սկզբում՝ իշխանի, այնուհետև՝ սուլթանի կոչումով ու կարգավիճակով ։
Կազմել է «Համառոտ պատմություն մարդկային ցեղի» ժողովածուն, որտեղ նկարագրված դեպքերը ավարտվում են 1329 թվականով։ Որպես մասնակից՝ տեղեկություններ է հաղորդում Կիլիկիայի Հայկական թագավորության դեմ մամլուքյան արշավանքների մասին։ Անձամբ մասնակցել է խաչակիրների դեմ մի շարք մարտերի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբ պատմիչներ Կատեգորիա:Արաբ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արաբ պատմաբաններ
Մոտիվ (երաժշտություն)
Մոտիվ ( motivo՝ առիթ, դրդում և ՝ շարժում), երաժշտական ձևերի ամենափոքր տարրը, երաժշտության հասարակ ռիթմային միավոր՝ կազմված հնչյունների կարճ հաջորդականությունից, միավորված է մեկ տրամաբանական շեշտադրմամբ և ունի ինքնուրույն արտահայտիչ նշանակություն։ Ընդհանուր իմաստով՝ եղանակ, մեղեդի։
Երաժշտության մեջ մոտիվը կարճ երաժշտական գաղափար է, որը առանձնանում է ընթացիկ երաժշտական կառուցվածքից․ երաժշտական ֆրագմենտ կամ հաջորդականություն, որը տարբերվում է այն բանով, որ ստեղծագործության մեջ ունեն մի քանի հատուկ կամ մեկ նշանակություն։ Encyclopédie de la Pléiade-ը այն համարում է մեղեդային, ռիթմային կամ ներդաշնակ բջիջ, այն դեպքում, երբ 1958 թվականին Encyclopédie Fasquelle-ը պնդում էր, որ այն կարող է պարունակել մեկ կամ մի քանի բջիջ, բայց դեռևս մնում է նվազագույն վերլուծվող տարր կամ արտահայտություն այս համատեքստում։ Այն համարվում է թեմայի կամ արտահայտության համար ամենակարճ բաժանումը, որը դեռևս պարունակում է ամբողջական երաժշտական գաղափար։ Grove-ը և Larousse-ը նաև համաձայնվել են, որ մոտիվը կարող է ունենալ ներդաշնակ, մեղեդային և/կամ ռիթմային ասպեկտներ, Grove-ը նաև ավելացնում է, որ այն «շատ հաճախ մեղեդայնության իմաստով մտահղացում է, և հենց այն է բնութագրում երաժշտական կերպարը»։
Առանձնացվում են հետևյալ մոտիվները․
Մոտիվը, որը թեմատիկորեն կապված է մարդու, վայրի կամ գաղափարի հետ, կոչվում է լեյտմոտիվ։ Երբեմն լինում են դեպքեր, երբ երաժշտության մոտիվը կոդավորված է ստեղծագործության վերնագրում։
Գլխավոր մոտիվը (Kopfmotiv) որոշակի մի քանի մասից բաղկացած ստեղծագործությունների սկզբում ծառայում է որպես բոլոր մասերը միավորող պահ։ Այն նաև կարող է կոչվել նշանաբան, ինչը առավել հաճախ տարածված էր 15-17-րդ դարերի կաթոլիկ ցիկլային պատարագներում։
Ըստ Ռ․ Սկրուտոնի ՝ մոտիվը երաժշտական կերպարից տարբերվում է նրանով, որ այն առաջնային պլան է, այն դեպքում, երբ կերպարը ֆոն է։ «Երաժշտական կերպարը նմանություն ունի ճարտարապետության մեջ զարդապատկերի հետ․ այն «բաց է երկու ծայրում» այն բանի համար, որ լինի անսահման կրկնվող։ Արտահայտությունը որպես ֆիգուրա և ոչ թե որպես մոտիվ լսելու դեպքում միևնույն ժամանակ կենտրոնանում ենք նրա ֆոնի վրա, նույնիսկ եթե այն ամբողջական ու մեղեդային է»։
Ցանկացած մոտիվ կարող է կիրառված լինել մեղեդու, թեմայի և պիեսի հորինման համար։ Երաժշտական մշակումը օգտագործում է հստակ երաժշտական ֆիգուրա, որը հետագայում փոխվում է, կրկնվում է, կանոնակարգվում է երաժշտական ստեղծագործության կամ դրա մի մասի մեջ՝ ապահովելով նրանց ամբողջականությունը։ Նման մոտիվային մշակումը իր արմատներն ունի Դոմենիկո Սկարլատիի և Վիեննական դասական դպրոցի ներկայացուցիչների՝ Յոզեֆ Հայդն>ի և Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի սոնետներում։ Լյուդվիգ վան Բեթհովենը նրանցից մեկն էր, ով այս տեխնիկայում հասել է ամենաբարձր բարձունքներին։ Դասական օրինակ է նրա հայտնի «ճակատագրի մոտիվը»՝ երեք կարճ և մեկ երկար նոտայի միասնությունը, որը բացում է Հինգերորդ սիմֆոնիան և հայտնվում ստեղծագործության տարբեր հատվածներում։
«Մոտիվային հագեցվածություն»-ը «երաժշտական մոտիվի ընկղմումն է ստեղծագործության մեջ», կիրառվում է երգահանների կողմից, այդ թվում՝ Մարիա Գիդեոնին «Իմ քրոջ գիշերը» (1952) և «Ֆանտազիա Էվանեսի մոտիվում» (1958) ստեղծագործություններում և Դոնալդ Էրբինի մոտ։ Մոտիվների օգտագործումը քննարկվում է Ադոլֆ Վայսի «Շյոնբերգի լիցեյում» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական տերմիններ Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն Կատեգորիա:Կոմպոզիցիա (երաժշտություն) Կատեգորիա:Երաժշտական ձև
Սարայի լեռնանցք
Սարայի լեռնանցք, գտնվում է Վասպուրականի լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում, Թուրքիայի և Իրանի սահմանագլխին, Արճակ և Կոտուր գետերի վերնագավառներում։ Բարձրությունը 2450 մ է։ Վանա լճի ավազանը միացնում է Կոտուրի հովտի (Արաքսի ավազան) հետ։ Սարայի լեռնանցքով անցնում է Արճակ-Սարայ-Խոյ ճանապարհը։ Ձմռանը փակվում է։
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներ
Ռուբեն Սալտիկով
Ռուբեն Սալտիկով, հայ խորհրդային բժիշկ-իմունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1966 թվական), պրոֆեսոր (1966 թվական), բժշկական ծառայության գնդապետ։
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Սարգիս Սալտիկովի եղբայրը։
Կենսագրություն
1931 թվականին ավարտել է Հյուսիս-կովկասյան (այժմ՝ Դոնի Ռոստովի) բժշկական ինստիտուտը։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1961 թվականից ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ Լև Տարասևիչի անվան կենսաբանական պատրաստուկների հսկողության և ստանդարտացման պետական ինստիտուտի պատրաստուկների հսկողության և ստանդարտացման բաժինը։ Դիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կիրառական իմունաբանության կարևորագույն պրոբլեմներին, զբաղվել է հատուկ վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների, անաերոբ անատոքսինների դեմ կենդանի վակցինայի մշակման, իմունիտետի մեխանիզմների, արդյունավետ իմունացման հիմնական օրինաչափությունների պարզաբանման հարցերով։ Եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության մինիստրության վակցինաների և շիճուկների կոմիտեի անդամ ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի և Կարմիր աստղի շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ իմունաբաններ
Կենդանի նյութի հատկություններ
Կենդանի նյութի հատկությունները, կենդանի էակաները խիստ բազմազան են, սակայն նրանք ունեն ընդհանուր հատկություններ, որոնք բնորոշ են տեսակի օրգանիզմներին։
Ինքնավերանորոգում
Յուրաքանչյուր օրգանիզմի մահացած բջիջների կամ վնասված մասերի վերականգնելու հատկությունն է։
Ինքնակարգավորում
Կենդանի նյութի իր հարաբերական կայուն վիճակը պահպանելու հատկությունն է։ Մոլեկուլային մակարդակում ինքնակարգավորումը կատարվում է քիմիական ռեակցիաների հետադարձ կապի սկզբունքի վրա, ըստ որի՝ այդ ռեակցիաներից առաջացած վերջնական նյութի հավելյալ քանակն արգելակում, խոչընդոտում է նրանց ընթացքը։ Դրա շնորհիվ պահպանվում է բջիջներում բոլոր կենսաքիմիական ռեակցիաների խիստ կանոնավոր, ներդաշնակ գործընթացը։ Օրգանիզմային մակարդակում ինքնակարգավորումն իրականացվում է նյարդային և հումորալ եղանակով։
Նյութերի և էներգիայի փոխանակություն
Նյութափոխանակությունը (մետաբոլիզմ) բջջում ընթացող քիմիական ռեակցիաների ամբողջականությունն է, որն ապահովում է նրա կառուցվածքը և ֆունկցիան։ Այն կազմված է միմյանցով պայմանավորվող, բայց իրար հակադիր երկու պրոցեսներից՝ ասիմիլյացիա կամ անաբոլիզմ և դիսիմիլյացիա կամ կատաբոլիզմ։ Անաբոլիզմը չի կարող ընթանալ առանց կատաբոլիզմի և հակառակը, որովհետև առաջինում ստեղծվում են բջջին բնորոշ նյութեր, միաժամանակ կուտակելով էներգիայի որոշակի պաշար։ Կատաբոլիզմի ընթացքն ապահովում են անաբոլիզմի գործընթացում սինթեզված նյութերը՝ ֆերմենտները, որոնք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը և էներգիայի առաջացմանը։
Կազմավորման ուրույնությունը և նրա հարաբերական կայունության պահպանումը
Ցանկացած օրգանիզմին բնորոշ է յուրովի կառուցվածք, որի շնորհիվ նա ունի որոշակի ձև, չափ, քիմիական բաղադրություն։ Օրգանիզմների կառուցվածքային տարրական միավորը բջիջն է։ Իր հերթին որոշակի կառուցվածք ունեցող բջիջներն առաջացնում հյուսվածքներ, իսկ վերջիններս՝օրգաններ ապա օրգանիզմ։ Մոլեկուլների անկանոն, քաոտիկ շարժումները կանոնավոր դարձնելու ունակությունը կենդանի նյութի կարևորագույն հատկությունն է։ Կենդանի նյութի կազմավորման գրեթե բոլոր մակարդակներում (մոլոկուլային, բջջային և այլն) տեղի են ունենում բազմաթիվ կենսաքիմիական ռեակցիաներ, նյութերի, էներգիայի և ինֆորմացիայի հոսք, որոնք խիստ կարգավորված են։ Բջիջներն արտաքին միջավայրից սննդանյութերի միջոցով (սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր) կլանում են էներգիա, որն օգտագործվում է բազմաթիվ ֆունկցիաների իրականացման համար։ Այդ նյութերի քայքայումից առաջացած էներգիան ծախսվում է․
Ժառանգականություն և փոփոխականություն
Ժառանգականությունը նյութական և ֆունկցիոնալ կապ է ստեղծում սերունդների՝ ծնողների ու զավակների միջև։ Այդ հատկության հիմքում ընկած է ԴՆԹ–ի ռեպլիկացիան, որի շնորհիվ ժառանգական նյութը համեմատաբար կայուն կերպով պահպանվում է սերնդեսերունդ։ Փոփոխականության շնորհիվ յուրաքանչյուր նոր սերնդի առանձնյակները տարբերվում են իրենց ծնողական ձևերից։
Գրգռականություն
Սա կենդանի նյութի ռեակցիան է ազդակների (գրգռիչների) նկատմամբ։ Այդ ազդակները կարող են լինել տարաբնույթ․ լույս, սննդանյութեր և այլն։ Նյարդային համակարգ չունեցող օրգանիզմների գրգռականությունն արտահայտվում է տաքսիսով, տրոպիզմով, նաստիայով։ Տաքսիսը միաբջիջ օրգանիզմների(բակտերիաներ, ջրիմուռներ, նախակենդանիներ) կամ բազմաբջիջ օրգանիզմների առանձին բջիջների (լեյկոցիտներ) շարժումն է գրգռիչի նկատմամբ։ Եթե այդ շարժումն ուղղված է գրգռիչի կողմը, կոչվում է դրական, իսկ հակառակ կողմը՝ բացասական տաքսիս։ Տրոպիզմն անշարժ կյանք վարող օրգանիզմի այս կամ այն մասի շարժումն է գրգռիչի նկատմամբ։ Այն նույնպես կարող է լինել դրական կամ բացասական։ Օրինակ՝ բույսի ցողունը թեքվում է դեպի լույսը՝ դրական ֆոտոտրոպիզմ։ Նաստիան բնորոշ է միայն բույսերին, երբ նրանց մի քանի մասերը միաժամանակ շարժվում են գրգռիչի ազդեցությունից։ Օրինակ՝ որոշ ծաղիկների պսակը պարբերաբար փակվում է։ Նյարդային համակարգ ունեցող օրգանիզմների գրգռականությունն արտահայտվում է ռեֆլեքսով (պայմանական և ոչ պայմանական)։ Գրգռականությունն օրգանիզմների և միջավայրի միջև ստեղծում է դինամիկ հավասարակշռություն։ Այն ունի պաշտպանողական և հարմարողական նշանակություն։