cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մինորու Մորի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թանգարանների հիմնադիրներ
Խորեն Ստեփանե
Խորեն Ստեփան (Ստեփան Ստեփանյան) Հարությունի (1840, հունիսի 5, Թիֆլիս - 1900, նոյեմբերի 14, Թիֆլիս), հայ մանկավարժ, խմբագիր, հասարակական քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Խորեն Ստեփանեն ծնվել է Թիֆլիսում։ Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում սովորելուց հետո, 1858 թվականին ավարտել է Լազարյան ճեմարանը, 1862 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի պատմալեզվաբանական ֆակուլտետը։
1872 թվականին ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1880 թվականին՝ ծայրագույն վարդապետ, 1894 թվականին՝ եպիսկոպոս։ 1882 թվականին նշանակվել է Ախալցխայի և Ախալքալաքի առաջնորդական փոխանորդ, 1887 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգի և Մոսկվայի հայոց հոգևոր հովիվ, 1895 թվականին՝ Աստրախանի թեմի առաջնորդական փոխանորդ, 1896 թվականին՝ Ղրիմի Ս. Խաչ վանքի վանահայր։ 1862 թվականին վերադարձել է Թիֆլիս, զբաղվել մանկավարժությամբ։
Հիմնել է Մարիամյան օրիորդաց դպրոցը և Հավլաբարի առաջին երկսեռ դպրոցը (1869)։ 1864 թվականի նոյեմբերից հրատարակել է «Հայկական աշխարհի կռունկ» ամսագիրը (1866-ից՝ «Հայկական աշխարհ»)   ։
1871 թվականին, ձեռնադրվելով վարդապետ, դասավանդել է Վաղարշապատի վանական ժառանգավորաց և ծխական դպրոցներում։ 1872 թվականին եղել է Երևանի թեմական դպրոցի վերատեսուչ, 1873-1877 թվականներին աշխատել Շուշիում, Թիֆլիսում և Բաքվում։ 1878-1880 թվականներին դասավանդել է Գևորգյան ճեմարանում, խմբագրել «Արարատ» հանդեսը։ 1880-ին գործուղվել է Եվրոպա՝ հմտանալու մանկավարժության ասպարեզում։ Շուրջ մեկամյա ուսումնառությունից հետո նշանակվել է Ախալցխայի և Ախալքալաքի առաջնորդական փոխանորդ և հայկական դըպրոցների տեսուչ, խմբագրել «Մանկավարժանոց» պարբերականը ։ 1887-1895 թվականներին աշխատել է Մոսկվայում, Պետերբուրգում, Վաղարշապատում, Աստրախանում։ Ցարական իշխանությունների հրահանգով 1895-1900 թվականներին Ստեփան մեկուսացվել է հրատարակչական գործունեությունից և ուղարկվել Նոր Նախիջեանի Ստեփան»աչ վանքը, որի հրատարակություններից ստացած եկամուտը տրամադրել է Կիլիկիայի և Վանի հայկական նորաբաց դպրոցներին։ Ստեփանեն զբաղվել է նաև գրական-բանասիրական գործունեությամբ, գրել բանաստեղծություններ («Հյուսիսափայլում» տպագրվել են «Իշխան Բագրատունի» գրական կեղծանունով), կատարել թարգմանություններ, փոխադրություններ։ Հատկապես արժեքավոր է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» Ստեփանի կատարած աշխարհաբար թարգմանությունը (նրա ընդարձակ ծանոթագրություններով տպագրվել է 1889 թվականին)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Չիլիկոտե
Չիլիկոտե (Chillicothe ), քաղաք ԱՄՆ Օհայո նահանգում, Ռոս շրջանի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Օհայո նահանգի հարավում Սայոտո գետի մոտ։ Քաղաքի անվանումը ծագել է շոնի հնդկացիների լեզվի Chalahgawtha բառից, ինչը նշանակում էր «գլխավոր ավան»։ Չիլիկոտե քաղաքը եղել է Օհայո նահանգի առաջին և երրորդ մայրաքաղաքը։
Պատմություն
Հնում Չիլիկոտեի տեղում Հոուփվելյան ավանդույթի կենտրոնն էր՝ հնդկացիների ցեղերի սոցիալական և մշակութային շփումների լայն ցանցը, որը գոյություն ուներ մ.թ.ա. 200 թվականից մինչև մ.թ.ա. 500 թվականն ընկած ժամանակահատվածում։ Հոուփվելյան առևտրային ուղիները հասնում էին մինչև Ժայռոտ լեռներ, իսկ Սայոտոյի և Օհայոյի գետերի հովիտներում նրանք կառուցել էին բազմաթիվ կուրգաններ։ Ավելի ուշ՝ եվրոպացիների այդ վայր ժամանելուց առաջ, այստեղ վերաբնակվել են շոնի ցեղի հնդկացիները։
Չիլիկոտում ներգաղթյալների թվում կային բազմաթիվ ազատ աֆրոամերիկացիներ, որոնք այստեղ ակտիվ համայնք են ստեղծել։ Չիլիկոտեն ծառայել է որպես ստորգետնյա երկաթուղու անցակետերից մեկը՝ կիսալեգալ և անօրինական շփումների ցանց՝ փախած ստրուկներին հյուսիսային նահանգներ տեղափոխելու համար։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Ալեգեյնի Արևմտյան բարձրավանդակի էկոշրջանում ։ Այն գտնվում է Սայոտո և Փեյնթ Կրիկ գետերի միջև, միախառնման վայրից ոչ հեռու։
ԱՄՆ-ի Մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով՝ քաղաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 10,60 քառակուսի մղոն (27,45 կմ²), որից 10,43 կմ²-ին (27,01 կմ²) ցամաք է, իսկ 0,17 կմ²-ին (0,44 կմ²)՝ ջուր ։
Քաղաքը շրջապատված է ֆերմերային համայնքներով, և Չիլիկոտեի բնակիչները այդ շրջանը անվանում են Ապալաչայի նախալեռներ։
Բնակչություն
ԱՄՆ-ի 2000 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 21 796 մարդ։ 2007 թվականի մարդահամարի գնահատականներով՝ բնակչությունն աննշան աճել է՝ հասնելով 22 187-ի ։
Տնտեսություն
Որպես շրջանի միակ խոշոր քաղաք՝ Չիլիկոտեն տնտեսական ակտիվության կենտրոն է։ Առևտրի կենտրոնները, հիվանդանոցները, բանտերը և ուսանողական քաղաքներն հանդիսանում են խոշոր գործատուներ։ Այս շրջանում ամենախոշոր գործատուներից մեկը Pixelle թղթի գործարանն է (ավելի վաղ՝ Glatfelter, որը նախկինում կոչվում էր Mead Paper), որն արդեն աշխատում է ավելի քան 100 տարի։ Գործարանը երբեմն կարող է վնասակար հոտեր ստեղծել, որոնք բնակիչները անվանում են «փողերի հոտ» ։
Չնայած քաղաքի փոքր բնակչությանը, այդտեղ կա միանգամից երկու ուղղիչ հիմնարկներ՝ Չիլիկոտեի բանտը (1966) և Ռոս շրջանի բանտը (1987)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օհայոյի քաղաքներ Կատեգորիա:1803 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի բնակավայրեր
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Նորաշեն)
Սուրբ Գրգոր եկեղեցի, հայկական առաքելական ավերված եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի Նորաշեն գյուղում ։
Պատմություն
Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին կառուցվել էր մինչև 12-13-րդ դարերը։ Ավերվել է 16-րդ դարի կեսերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ ք ք Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Նախիջևան) Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հայկական հուշարձաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սառը սուրճ
Սառը սուրճ կամ այս-սուրճ, սառույցով սուրճ, սրճային ըմպելիքների մատուցման եղանակ ։ Հաճախ օգտագործվում է որպես զովացուցիչ ըմպելիք, հատկապես ամռանը։
Պատրաստում
Կան սառը սուրճ պատրաստելու մի քանի եղանակներ։ Առաջին դեպքում պատրաստի տաք ըմպելիքը սառչում է պահանջվող ջերմաստիճանում, երկրորդ դեպքում` սուրճը պատրաստվում է ջրի մեջ աղացած հատիկների ներծծման միջոցով (օրինակ` ֆրենչ-պրեսսի միջոցով), որից հետո քամվում է ։
Հաճախ սառը սուրճը պատրաստվում է այս կամ այն սրճային ըմպելիքի տաք անալոգի նման։ Այսպես, կա «սառը լատտե», «սառը մոկկո» ։ Այս ըմպելիքները պատրաստվում են տաք էսպրեսոն անհրաժեշտ քանակությամբ սառեցված կաթի հետ խառնելու միջոցով։
Մատուցում
Սառը սուրճը կարող է մատուցվել ինչպես արդեն սառեցված, այնպես էլ տաք, բայց ցանկալի քանակությամբ սառույցով լցված վիճակում։
Քանի որ շաքարը վատ է լուծվում սառը հեղուկի մեջ, սառը սուրճին սովորաբար ավելացնում են շաքարով մրգահյութ կամ շաքարի փոխարինիչներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զովացուցիչ ըմպելիքներ
Նատրիումի դիթիոֆոսֆատ
Նատրիումի դիթիոֆոսֆատ, Ոչ օրգանական միացություն, նատրիումի և թթվի դիթիոֆոսֆատի աղ՝ Na3PO2S2 բանաձևով, անգույն բյուրեղները, լուծվելով ջրում, ձևավորում են բյուրեղահիդրատներ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի դիթոֆոսֆատը ձևավորում է անգույն բյուրեղներ։
Լուծվում է ջրում, չի լուծվում էթանոլի մեջ։
Ձևավորում է Na3PO2S2•11H2O բանաձևով բյուրեղահիդրատ, որը հալվում է 45-46 °C ջերմաստիճանում, բջիջների պարամետրերն են.
a = 1,2481 նմ, b = 0,9452 նմ, c = 1,3831 նմ, Z = 4
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Սուլֆիդներ
Գուրգեն Սարգսյան (երաժիշտ)
Գուրգեն (Ջոնիկ) Ավագի Սարգսյան, հայ երաժիշտ, մանկավարժ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Գուրգեն Սարգսյանը ծնվել է Լենինականում, 1938 թվականին։ Կրթություն է ստացել ծննդավայրի թիվ 16 միջնակարգ դպրոցում։ 1958 թվականին ավարտել է Լենինականի Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանի փողային բաժինը։ Խորհրդային բանակում ծառայության ընթացքում եղել է Անդրկովկասյան ցուցադրական փողային նվագախմբի անդամ։ Ծառայությունից հետո ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի փողային բաժնում, որն ավարտել է 1968 թվականին և ստացել մենակատար-շեփորահարի որակավորում ։
1998 թվականից դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1-7-րդ դասարանների շեփորի դասագրքի հեղինակ է։
Պարգևատրվել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության պատվոգրերով և «Գրիգոր Նարեկացի» մեդալով։
Մահացել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։
Երեք ուսանողների արկածները
Երեք ուսանողների արկածները (The Adventure of the Three Students), «Շերլոք Հոլմսի Վերադարձը» դետեկտիվ շարքի պատմվածքներից մեկն է, գրվել է Արթուր Կոնան Դոյլի կողմից և հրատարակվել 1904 թվականին։
Սյուժե
Շերլոք Հոլմսը հայտնվում է հայտնի համալսարաններից մեկի քաղաքում, երբ դասախոս պարոն Հիլթոն Սոմսի հետ տեղի է ունենում մի հետաքրքիր դեպք։ Ինչ որ մեկը քննությունից առաջ մտել է պարոն Սոմսի սենյակ և գրասեղանից վերցրել քննության թեստի պատասխանները, իսկ այդ ժամանակ Սոմսը եղել է իր ընկերոջ՝ Շերլոք Հոլմսի սենյակ թեյ խմելու իսկ երբ վերադառնում է տեսնում է որ բանալին դռան կողպեքի մեջ է։ Նրա ծառա Բենիսթրը մտել է սենյակ երբ Սոմսը գնացել է թեյ խմելու և բանալին մոռացել է կողպեքի մեջ, սակայն դա Բենիսթրը չի եղել քանի որ սենյակի պատուհանը բաց է եղել և ամենայն հավանականության թղթերը վերցնողը մտել է պատուհանից։ Սոմսը ցանկանում է բացահայտել այդ ամենի հեղինակը և կանխել դա...
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շերլոկ Հոլմսի վերադարձը
Խուզեսթան
Խուժաստան (պարսկերեն՝ خوزستان, ), նահանգ (օսթան) է Իրանի Հարավ-արևելքում։
Ըստ 2011 թվականի տվյալների այստեղ ապրում է 4,531,720 անձ։ Խուզեսթան նահանգի մայրաքաղաքը Ախվազ քաղաքն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խուզեսթանի նահանգ
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Церковь Святого Николая), 19-րդ դարում կառուցված ծխական ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Գտնվում է Նիկոլայի փողոցում (այժմ՝ Սոցիալիստիչեսկայա) Նիկոլայի նրբանցքի (այժմ՝ Խալտուրինի) խաչմերուկի մոտ։ 1930-ական թվականներին տաճարը քանդվել է ։
Պատմություն
1822 թվականին Դոնի Ռոստովի Նիկոլայի փողոցում կառուցվել է փոքր հնգագմբեթ տաճար։ Եկեղեցու երեցփոխ որոշ ժամանակ եղել է ռոստովցի վաճառական Իվան Ֆեոդորովիչ Նեֆյոդովը (Միխայլով), որը նրա բարեկարգման համար նվիրաբերում են իր միջոցները։ XIX դարի կեսերին որոշվեց ընդարձակել տաճարը։ Վերակառուցման նախագիծը կատարվեց 1854 թվականին տիտուլյար խորհրդական Լիկովի կողմից։ 1856 թվականի սեպտեմբերի 27-ին նախագիծը հաստատել է կայսրը, և տաճարի ընդարձակման աշխատանքները սկսվել են։ 1860 թվականին աշխատանքներն ավարտվել են։ Բացի Սուրբ Նիկողայոսի անունով օծված գլխավոր սեղանից, տաճարում հայտնվեցին Տյառնընդառաջի (աջ) և Աստվածածնի Վերափոխման (ձախ) սեղանները ։
Հնգագմբեթով պսակված հիմնական ծավալին կցակառուցված էր մեկհարկանի զանգակատնով սեղանատունը։ Տաճարի ներսը զարդարված էր յուղաներկով արված որմնանկարներով։ Տաճարի սրբություններն էին Փրկչի և Նիկողայոս Զմյուռնացու սրբապատկերները ։
1895 թվականին տաճարին կից բացվեց եկեղեցական-ծխական դպրոց։ Եկեղեցու երգչախումբը հայտնի էր ոչ միայն Դոնի Ռոստովում, այլև նրա սահմաններից դուրս։ Այն գոյություն է ունեցել մինչև 1912 թվականը ։
1927 թվականին վանքը հանձնվել է նորոգչականների շարժմանը։ 1930-ական թվականների սկզբին տաճարը փակվել է, իսկ 1936 թվականին ամբողջովին քանդվել։ Եկեղեցու տեղում կառուցվել է թիվ 55 միջնակարգ դպրոցի շենքը ։
2000 թվականին դպրոցի ճակատին փակցվել է հուշատախտակ հետևյալ տեքստով.
Հղումներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1822 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Անամուրի բերդ
Անամուրի բերդ, միջնադարյան շրջանի հայկական ծովային ամրություն Կիլիկիայում՝ ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Մերսինի մարզում, որը գտնվում է Անամուր քաղաքից վեց կիլոմետր դեպի արևելք։
Ամրոցը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին՝ D 400 ավտոմայրուղու հարևանությամբ։
Պատմություն
Ամրոցը կառուցվել է 4-րդ դարի հռոմեական ամրության տեղում՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության գահակալների կողմից։ Նպատակը եղել է միջերկրածովյան ծովահենների հարձակումներից պաշտպանվելը։ Բյուզանդական կայսրության և Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ ամրոցը մի քանի անգամ վերանախագծվել և վերակառուցվել է։
1221 թվականին ամրոցը նվաճվել է Իկոնիայի սուլթան Քեյղուբադ Ա-ի կողմից, որի օրոք ամրոցը ընդարձակվել և ամրացվել է։ Ավելի ուշ ամրոցը նվաճվել է Քարամանիդների կողմից։ Գրավման թվականը հայտնի չէ, սակայն ամրոցի պատին հայտնաբերված գրվածքի համաձայն` ամրոցը գրավվել է բեյլերբեյ Բադր էդ Դին Մահմուդի օրոք, ով կառավարել է 1300-1308 թվականներին։ Վերանորոգման աշխատանքներից հետո ստացել է Մամուրե անվանումը, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «բարգավաճող»։
1475 թվականին ամրոցը անցել է Օսմանյան կայսրության կազմը։ Այդ ժամանակներում ամրոցը ստացել է իր ներկայիս տեսքը։
Աստիճանաբար ամրոցը կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը և 18-րդ դարից սկսած սկսել է օգտագործվել որպես քարվան-սարայ։
Ճարտարապետություն
Ամրոցի ընդհանուր տարածքը կազմում է 23 500 մ²։ Արտաքին պատերի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 580 մ։ Ամրոցի ունի 39 աշտարակներ և բաստիոններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստան
Գիմսյոյ
Գիմսյոյ , Նորվեգիայի վարչական միավորներից մեկն է, գյուղ Նուրլանում։ Գիմսյոյը հիմնականում համընկնում է Գիմսյոյ կղզու հետ որպես Աստվագոյա մեծ կղզու մի մաս։ Երկուսն էլ գտնվում են Լոֆոտենյան կղզեխմբում ։
Գիմսյոյ գյուղը հայտնի է նաև Գիմսյոյսանդ անունով։ Համայնքը գտնվում է Գիմսյոյի հյուսիսարևելյան և Saupsted-ի և Vinje-ի հարավարևելյան մասում։ Գյուղում է գտնվում Գիմսյոյի եկեղեցին։ Եկեղեցին կառուցվել է փայտից։ Այն օծվել էր 1876 թվականի հոկտեմբերի 18-ին և ուներ 300 նստատեղ։ 1887 և 1906 թվականների փոթորկից հետո վերանորոգվել էր, նաև վերակառուցվել էր 1954-1955 թվականներին։
Պատմություն
Գիմսյոյի մունիցիպալիտետը հիմնադրվել է 1856 թվականին, երբ բաժանվել է Vagan-ից։ Նախապես Գիմսյոյը ունեցել է 987 բնակիչ։ 1964 թվականի հունվարի 1-ին այն ձուլվել է Սվոլվերի հետ։ Նախքան միավորվելը Գիմսյոյն ուներ 1.551 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Նուրլանի գյուղեր Կատեգորիա:Նորվեգիայի բնակավայրեր
Զառների ձոր
Զառների ձոր, ձոր, ձորահովիտ Հայաստանում, Լոռու մարզում, Հաղպատ գյուղից հյուսիս-արևմուտք։ Այստեղ կան բազմաթիվ քարայրներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լոռու մարզի աշխարհագրություն
Նեոն
Նեոն (Neon, քիմիական նշանը՝ Ne), պարբերական համակարգի երկրորդ պարբերության 8-րդ խմբի տարր։ Կարգաթիվը՝ 10, ատոմական զանգվածը՝ 20,179։ Նեոնը իներտ գազ Է։ Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 1s22s22p6, p-տարր է։
Երկրի վրա գտնվում է հիմնականում մթնոլորտում, որտեղ նրա ծավալային պարունակությունը 1,8•10−3 է (մոտ 7,1•1011 տ)։ Մթնոլորտային նեոնը բաղկացած է 20Ne (90,92 %), 21Ne (0,3 %) և 23Ne (8,8 %) կայուն իզոտոպներից։ Արհեստականորեն ստացվել են 17-24 զանգվածային թվերով հինգ ռադիոակտիվ իզոտոպներ։
Պատմություն
Նեոնը հայտնաբերել են անգլիացի գիտնականներ Ու․ Ռանզայը և Մ․ Թրավերսը (1898)։ Ուսումնասիրելով հեղուկ օդի դյուրաեռ ֆրակցիայի սպեկտրը, նրանք հայտնաբերել են մինչ այդ անհայտ նեոնի բնորոշ կարմիր գծերը։ Տարրին տվեցին «նեոն» անվանումը, որը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «նոր»։ 1910 թվականի դեկտեմբերին ֆրանսիրացի գյուտարար Ջորջ Կլոդտը ստեղծեց նեոնով լցված գազային լամպ։
Անվան ծագում
Անվանումը ծագել է - նոր բառից։
Կա մի լեգենդ, համաձայն որի տարրի անվանումը կապված է Ռամզայի տասներեքերորդ որդու՝ Վիլլի հետ, ով հարցրել է հորը, թե ինչ անվանում է պատրաստվում տալ գազին, նշելով, որ նա ցանկանում է տալ իր անունը -նոր։ Նրա հորը դուր է եկել այդ միտքը, սակայն նա զգացել է, որ neon անունը ավելի լավ կհնչի հունարենով և գազին տրվել է հունարեն անվանումը ։
Տարածվածություն
Աշխարհում նեոնը տարածված է անհամաչափ։ Տիեզերքում տարածվածությամբ տարերից 5-րդն է։
Ֆիզիկական հատկություններ
Սովորական պայմաններում նեոնը անգույն, անհոտ գազ է, որի խտությունը 0 °C-ում և 760 մմ սնդիկի սյան և ճնշման տակ 0,900 կգ/մ3 Է։ Հալման ջերմաստիճանը՝ -248,6 °C, եռմանը՝ -245,9 °C։ Պինդ նեոնը առաջացնում է խորանարդային բյուրեղական ցանց։ Հեղուկ նեոնի խտությունը 1207 կգ/մ3 է։
Էլեկտրական պարպումով գրգռելիս նեոնը ունի նարնջակարմիր լուսարձակում։ 1 լ ջրում 20 °C-ում լուծվում է 10,5 սմ3։ Նեոնի մոլեկուլը միատոմանի է։ Քիմիապես խիստ պասիվ է, նույնիսկ չի հաջողվել ստանալ  նրա հիդրատը՝  Ne•6H20։ Ատոմում արտաքին լրացված Էլեկտրոնային թաղանթ և իոնացման մեծ պոտենցիալ (21,56 Էվ) ունենալու պատճառով նեոնի միացությունների ստացումը խիստ դժվար է (որոշ գիտնականների կարծիքով՝ անհնար)։
Իզոտոպներ
Մթնոլորտային նեոնը բաղկացած է 20Ne (90,92 %), 21Ne (0,3 %),22Ne (9,25 %) և 23Ne (8,8 %) կայուն իզոտոպներից։ Արհեստականորեն ստացվել են 17-24 զանգվածային թվերով հինգ ռադիոակտիվ իզոտոպներ, որոնք ունեն կիսաքայքայման փոքր պարբերություն (օրինակ՝ 17Ne-ի T½ = 0,1 վրկ, 24Ne-ի T½ = 3,4 ր)։
Հաստատվել են մի շարք արդյունավետ ընթացող միջուկային ռեակցիաներ, որի ժամանակ այլ տարրերի ատոմները վերափոխվում են 21Ne և 22Ne իզոտոպների.
Ստացում
Նեոնը ստանում են ցածր ջերմաստիճաններում անջատելով օդից։
Կիրառություն
Օդանավակայանների և նավահանգիստների Փարոսներում օգտագործվում են նեոնային աղեղային լամպեր։ Հեռանկարային է հեղուկ նեոնի օգտագործումը ռադիոէլեկտրոնիկայում և ցածր ջերմաստիճաններ ստանալու նպատակով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազնիվ գազեր Կատեգորիա:Նեոն
Շևրեզի Մոնսո
Շևրեզի Մոնսո (Chevresis-Monceau), կումունա Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Ռիբմոն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Սեն Կանտեն։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02184։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 356 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 191 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 137-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 54-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 71,7%, 1999 թվականին եղել է 69,3%)։ 137 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 109-ը (60 տղամարդ և 49 կին), գործազուրկ էին 28 մարդ (15 տղամարդ և 13 կին)։ 54 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը՝ թոշակառուներ, 24-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Զերկան Ակ
Զերկան, աղբյուր Արևմտյան Հայաստանում, պատմական Պաղնատուն գավառում, Պաղին գյուղում։ Ջուրը սառնորակ է ու անուշահամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան
Եկատերինա Բանկերովա
Եկատերինա Վիկտորովնա Բանկերովա (Екатерина Викторовна Банкерова, ), ռուս ռեգբիստ, «Կրասնի Յար» թիմի և Ռուսաստանի ռեգբի-7-ի հավաքականի պաշտպան։ 2013 թվականի Ունիվերսիադայի չեմպիոն, 2014 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն։ Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ ։
Կենսագրություն
Եկատերինա Բանկերովան ծնվել է 1988 թվականի հունվարի 6-ին Լենինգրադում։ Մանկուց զբաղվել է պրոֆեսիոնալ հեծանվասպորտով «Օլիմպիական հույսեր» դպրոցում, սակայն 2010 թվականին սկսել է զբաղվել ռեգբիով․ նրան համացանցում տեսել է ՆԳՆ թիմի ավագ Եկատերինա Սոկոլովան ։ Ավարտել է Ռուսաստանի տուրիզմի և սպասարկման պետական համալսարանը ։ Հանդես է եկել ՆԳՆ և «Սլավա-ՇՎՍՄ» թիմերում, 2011 թվականին սկսել է հանդես գալ «Կրասնի Յարում»։
Ռուսաստանի ռեգբի-7-ի հավաքականում հայտնվել է 2012 թվականին, նրա կազմում մասնակցել է 2013 թվականի աշխարհի առաջնությանը Մոսկվայում, 2013 թվականի ամառային Ունիվերսիադային Կազանում և 2013 թվականի ու 2014 թվականի Եվրոպայի երկու առաջնություններին, երկու անգամ հաղթել է։ 2013 թվականին խմբային փուլի՝ Ուկրաինայի հետ խաղում հաջողությամբ իրականացրել է 6 իրացում (յուրաքանչյուրը 2-ական միավոր), ինչպես նաև եզրափակչում վաստակել է 2 միավոր իրացման հաշվին ։ 2014 թվականին կիսաեզրափակչում Բանկերովայի մի իրացում Ռուսաստանին թույլ է տվել դուրս գալ եզրափակիչ և ժամանակից շուտ հաղթել Եվրոպայի առաջնությունում ։
Եկատերինա Բանկերովան որպես իր հոբբի նշել է հազվագյուտ մետաղադրամների և թղթադրամների հավաքածուների կազմոմը։ Որպես ռեգբիի սիրելի թիմ նշել է Նոր Զելանդիայի հավաքականը ։ Երազել է ելույթ ունենալ Ռիո դե Ժանեյրոյում կայանալիք Օլիմպիական խաղերում, որի ծրագրում ներառված է եղել ռեգբի-7-ը, սակայն Ռուսաստանի հավաքականն չի որակավորվել։
2015 թվականին Եկատերինան դարձել է դասական ռեգբիի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, որը տեղի է ունեցել Շվեյցարիայում, մեկ տարի անց նույն մրցանակը նա նվաճել է Իսպանիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում։ Ռեգբիի Եվրոպայի առաջնությունում երրորդ բրոնզե մեդալը նվաճել է 2019 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Վալենտին Պրինսեպ
Վալենտին Քեմերոն Պրինսեպ (Valentine Cameron Prinsep, ), բրիտանացի պատմական և ժանրային գեղանկարիչ։
Հայրը՝ Հենրի Թոբի Պրինսեպը, տասնվեց տարի լինելով Հնդկաստանի հարցերով խորհրդի անդամ, հիմնավորվել է Քենսինգթոնի Լիթլ Հոլանդ Հաուզում, որը դարձել է տեղի մշակութային հասարակության կենտրոն։ Հենրի Պրինսեպը եղել է Ջորջ Ֆրեդերիկ Ուոթսի մտերիմ ընկերը, որի մոտ էլ սկզբում սովորել է որդին՝ մանկուց հետաքրքրված լինելով նկարչությամբ։ Հետագայում Վալենտինը աշխատել է Փարիզում՝ Շառլ Գլեյրի արվեստանոցում, նա պատկերել է Տաֆֆիին՝ Ջորջ Դյումորյեի «Տրիլբի» պատմվածքի հերոսուհուն։ Վալենտինը եղել է Ջոն Էվերեթ Միլլեի և Էդվարդ Բերն-Ջոնսի մտերիմ ընկերը, որոնց հետ էլ ճամփորդել է Իտալիայում։ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի և այլ նկարիչների հետ մասնակցել է Օքսֆորդի համալսարանում բանավիճային խմբի սրահի գեղարվեստական ձևավորմանը։ Սովորել է Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ նրա հիմնական ուսուցիչը եղել է Ֆրեդերիկ Լեյթոնը, որի գեղարվեստական հնարները արագ ընդօրինակել է։
1862 թվականից Պրինսեպն սկսել է ճանաչում ձեռք բերել որպես սալոնային նկարիչ։ Նրա առաջին հայտնի աշխատանքը ակադեմիայում ցուցադրվել է 1862 թվականին և եղել է «Բյանկա Կապելլոն փորձում է թունավորել կարդինալ Մեդիչիին» նկարը։ Ճանաչում ձեռք են բերել նաև գեներալ Գորդոնի դիմանկարը չինական հագուստով (1866), «Նորածին Մովսեսի քույրը հսկում է նրան Նեղոսում» (1867), «Արվեստի վենետիկցի սիրահարը», «Բաքոս և Արիադնե», «Կլեոպատրայի մահը» (1870), «Նորություններ օտարությունից» (1871), «Գարնան ներգործությունը» (1872), «Մենուետ» և «Մինչ հանդիպում» նկարները։ 1877 թվականին մեկնել է Հնդկաստան և ճամփորդության արդյունքում 1880 թվականին նկարել է կտավ, որում պատկերված է 1877 թվականի հունվարի 1-ին Դելիում փոխարքա լորդ Լեյթոնի նախագահությամբ տեղի ունեցող ժողովը։ Նկարը հետագայում զարդարել է Բուքինգհեմյան պալատը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրեռաֆայելիտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջանի անձինք Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բրիտանացի վիպասաններ Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Aegosoma scabricorne
Aegosoma scabricorne, բզեզ-երկարաբեղիկների տիպ պրիոնինների ընտանիքից։ Տարածված են Եվրոպայում (Ավստրիա, Ալբանիա, Բելառուս, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Բուլղարիա, Հունգարիա, Գերմանիա, Հունաստան, Իրան, Իսպանիա, Իտալիա, Կորսիկա, Մակեդոնիա, Ռումինիա, Սարդինիա, Սերբիա, Սիցիլիա, Սլովակիա, Սլովենիա, Ուկրաինա, Ֆրանսիա, Մոնտենեգրո, Չեխիա, Խորվաթիա, Շվեյցարիա), Թուրքիայում և Ռուսաստանում։ Կերային Բույսերով բուժման մեթոդներ են սովորական կոնսական շագանակը, այլանթ բարձրաբունը, տնկովի շագանակը, սովորական ոսպնյակները, եվրոպական հաճարենին, հունական ընկույզը, տնային խնձորենին, սպիտակ մետաքսը, սոսին, սև բարդին և լայմը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ
Սյուզան Բենեթ
Սյուզան Բենեթ (Susan Bennett, ), թատրոնի, կինոյի և ձայնագրության ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի ։ Առավել հայտնի է որպես Apple Siri-ի ամերիկյան ձայն, որն առաջին անգամ հայտնվել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 4-ին, iPhone 4S-ում ։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Քլինթոն քաղաքում։ Հաճախել է Քլինթոնի կենտրոնական դպրոցի վարժարանը։ 1967 թվականին հաճախել է Փեմբրոքի քոլեջի ուսումնարանը, բայց 1971 թվականին ավարտել է Բրոուն համալսարանի ուսումնարանը, երբ երկու ուսումնարանները միացան։
Ուսումնառության տարիներին Բենեթը ցանկություն ուներ ուսուցչուհի դառնալու։ Նրա թատերական կյանքի մաս կազմեց Sock and Buskin ընկերության թատերական ներկայացումները, ինչպես նաև «Chattertocks» խմբի անդամ էր և երգում էր այդ խմբում։
Կարիերա
Բենեթի կարիերան սկսվել է 1974 թվականին, երբ նկարահանվել է Ատլանտայի առաջին միջազգային բանկի Tillie the All-Time Teller երաժշտական գովազդում ։ Նա ձայնագրել է Delta Air Lines համակարգի հաղորդագրությունների համար ամբողջ աշխարհում, ինչպես նաև ձայնագրվել է կրթական ծրագրերի ապահովման շատ ծրագրերում ՝ GPS նավիգացիոն համակարգ, հեռախոսային համակարգեր։ Բենեթի ձայնը օգտագործվել է նաև տեղական և ազգային մի շարք գովազդային հոլովակներում՝ Ford, Coca-Cola, Fisher-Price, McDonald, The Home Depot, Goodyear, VISA, Micy’s, Hot Pockets, Club Med, Cartoon Netword և այլն ։
1994 թվականին առաջադրվել է CableACE Award մրցանակաբաշխության Talk Show Series կատեգորիայում՝ որպես «Խաչաձև կրակ» հեռուստասերիալի պրոդյուսեր ։
Անձնական կյանք
Բրոունի համալսարանում ուսումնառելու տարիներին Բենեթը ծանոթացել է Քորթ Բենեթի հետ։ Նրանք այժմ բնակվում են Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում։
Holding My Own
Holding My Own, ամերիկյան քանթրի-երգիչ Ջորջ Սթրեյթի ստուդիական ալբոմը, թողարկվել է 1992 թվականի ապրիլ 21-ին MCA Records լեյբլով։ Ալբոմի պրոդյուսերները Ջիմմի Բոուենն է և ինքը՝ Սթրեյթը։ Ալբոմը արժանացել է երաժշտական քննադատների է չափավոր և դրական արձագանքներին՝Top Country Albums հիթ-շքերթում հասնելով 5-րդ և Billboard 200 (ԱՄՆ)-ում՝ 33-րդ հորիզոնականներին։ Նրա տիրաժը գերազանցել է 1 մլն տպաքանակը՝ ստանալով RIAA պլատինե կարգավիճակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1992 ալբոմներ
Բելառուսը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Բելառուսը առաջին անգամ Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցել է 2004 թվականին։ Մրցույթում լավագույն արդյունքը եղել է 6-րդ հորիզոնականը 2007 թվականին.
Էլ Խոջա (գետ)
Էլ Խոջա (Ալակուկա, Ալի Խոճա, Ալի Խոջա, Ալյոջելե, Բուլղար, Էլ Խոճա, Էյլոճելե, Էյլոջելե, Պուլղար), գետ Կիլիկիայում, Սարոս գետի ավազանում։ Անցնում է Բուլղար Մադենով և թափվում Չաքըդչայ գետի աջակողմյան վտակ Դարպաս գետը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Գառնիկ Ստեփանյան
Գառնիկ Խաչատուրի Ստեփանյան (Տեր-Ստեփանյան, ), հայ գրականագետ, թատերագետ, գրող, բառարանագիր, արվեստագիտության դոկտոր (1971), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1980, «Հայ նոր գրականության պատմություն» կոլեկտիվ աշխատության համար), ՀԳՄ անդամ 1943 թվականից։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1943 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։
Գործունեություն
Աշխատել է «Սովետական Հայաստան» թերթի, «Սովետական Հայաստան» ամսագրի, ՀԽՍՀ ԳԱ «Տեղեկագրի» խմբագրություններում, գրականության ինստիտուտում, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում (1954-1963 թթ.՝ տնօրեն), 1963 թվականից՝ ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում։ Գիտական աշխատանքները նվիրված են արևմտահայ գրականության և թատրոնի, հասարակական մտքի զարգացման պատմությանը։ Գրել է 20-ից ավելի մենագրություն՝ Պետրոս Ադամյանի, Արուսյակ Փափազյանի, Մկրտիչ Ջանանի, Արփիար Արփիարյանի, Հակոբ Պարոնյանի, հուշագրություններ՝ Հրաչյա Աճառյանի, Վահրամ Փափազյանի մասին և «Մղձավանջային օրեր» ինքնակենսագրական վեպը (1945)։
Զբաղվել է նաև մանկավարժությամբ։ 1937-1939 թթ. հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Երևանի Ալեքսանդր Թամանյանի անվան շինարարական տեխնիկումում, 1939-1940 թթ. գրաբար է դասավանդել Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։
Ստեփանյանը թուրքերենից թարգմանել է Հ. Վարդանյանի «Ագապի» վեպը, Հ. Պարոնյանի բազմաթիվ գործեր, հրապարակել Պ. Ադամյանի «Նամակներ»-ը (1959)։ ՀԽՍՀ պետ. մրցանակ (1980)։ Երկ. Ուրվագիծ արևմտահայ թատրոնի պատմության, հ. 1-3, Ե., 1962-1975: Կենսագրական բառարան (Հայ մշակույթի գործիչներ), հ. 1-2..., Ե., 1973-81: Ֆրանսահայ թատրոն, Ե., 1982 (Ակնարկներ սփյուռքահայ թատրոնի պատմության, հ. 1) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Թուրքերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կաղնի ամառային
Կաղնի ամառային, հաճարազգիների ընտանիքի, կաղնի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ հզոր ծառ է՝ մինչև 35-40 մ բարձրությամբ, խիտ տնկարկներում ուղիղ, սլացիկ, ճյուղերից մաքրված գեղեցիկ բնով, իսկ նոսր կամ միայնակ տնկարկներում' կարճ, հաստ բնով, որը հողի մակերեսից 1-2 սմ բարձրության վրա ճյուղավորվում է, կազմավորելով հզոր, բավականին լայն ու ցրված սաղարթ։ Խիտ ստվեր առաջացնող ծառատեսակ է, քանի որ տերևների մոզայիկ դասավորության շնորհիվ արեգակի ճառագայթները գետնին չեն հասնում։ Երիտասարդ ընձյուղները հանգուցավոր են։ Կեղևը սկզբնական շրջանում հարթ է, ձիթագորշավուն, այնուհետև ստանում է կարմրագորշավուն, ավելի ուշ՝ արծաթամոխրավուն գունավորում։ Մոտավորապես 30 տարեկանում կեղևը ճաքճքվում է, դառնալով գորշամոխրավուն։
Բնի տրամագիծը հասնում է 1-1,5 մ-ի։ Բողբոջները օվալաձև են կամ կիսագնդաձև, գագաթնայինները' բութ-հնգանկյուն, 5-7 մմ երկարությամբ, բաց գորշավուն, թարթիչաեզր թեվտւկներով ծածկված։ Տերևները ունեն 7-15 սմ երկարություն և 3-7 սմ լայնություն, երկարավուն-հակաձվաձև են, գագաթնային բութ, կլորավուն բլթակով։ Յուրաքանչյուր կողմում ունի 6-7, երբեմն'8 բութ, կլորավուն բլթակներ, որոնցից առավել խոշորները գտնվում են տերևի միջին մասում։ Բլթակները ամբողջաեզր են կամ ունեն 1-3 խոշոր ատամիկներ։ Տերևները վերևի կողմից կանաչավուն են, փայլուն, մերկ, Ներքևի կողմից բաց գույնի, սկզբնական շրջանում այս կամ այն չափով մազմզուկապատ, այնուհետև՝ մերկ։
Կոթունների երկարությունը 5-10 մմ է։ Տերևները բացվում են մայիսի երկրորդ կեսին։ Ծաղկում է տերևները բացվելու հետ միաժամանակ։ Կաղինները ունեն 1,5-3,5 սմ երկարություն և 1,5-2 սմ տրամագիծ, գագաթին Փշիկով, գորշադեղնավուն են, այս տեսակի համար բնորոշ երկայնական կանաչ շերտիկներով։ 6-8 սմ երկարության պտղակիրի վրա սովորաբար տեղավորված են լինում 1-3 պտուղներ։ Պտղագավաթը թասիկանման է'0,5-1 սմ բարձրությամբ և 1,5-2 սմ տրամագծով։ Թեփուկները տափակ են կամ մի փոքր դուրս փքված, օվալաձև, մոխրավուն աղվամազով պատված։ Սերմնային շրջանները հաջորդում են իրար 4-8 տարին մեկ։ Կաղինները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։
Կաղնին գերադասում է աճել կողքերից ստվերում, գագաթը լույսի մեջ («կաղնին սիրում է  աճել  մուշտակի  մեջ,  միայն  թե  բաց  գլխով» ասում են անտառագետները)։ Ահա թե ինչու, նպատակահարմար է արհեստական պայմաններում կաղնին աճեցնել «միջանցքներում», արագաաճ բույսերի խիտ շարքերի միջև։ Այդ դեպքում աճը դեպի վեր խիստ արագանում է և ստացվում են ուղիղ, սլացիկ բնով առողջ տնկիներ։ Մինչև խոր ծերություն պահպանում է առատ մացառներ տալու հատկությունը։ Առատ լույսի պայմաններում բունը ծածկվում է շիվերով։
Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Արևելյան Եվրոպայում, Ղրիմում, Հյուսիսային Կովկասում, Արևմտյան Եվրոպայում, Ապենինյան և Բալկանյան թերակղզիներում։ Հայաստանում վայրի վիճակում չի հանդիպում։ Մշակության մեջ (դեկորատիվ և անտառային տնկարկներ) հանդիպում է ամենուրեք։
Կիրառություն
Ամառային կաղնին ամենակարևոր անտառ կազմող ծառատեսակներից մեկն է։ Կաղնու կեղևը պարունակում է 8-200 դաբաղանյութեր։ Բնափայտը չափազանց արժեքավոր է. օգտագործվում է ատաղձագործության բնագավառում, կահույքի արտադրության մեջ, դրանից մանրատախտակ, ֆաներա, տակառներ են պատրաստում, նավեր, վագոններ են կառուցում, որպես շինանյութ և վառելափայտ են օգտագործում։
Կահույքի արտադրության մեջ օգտագործում են այսպես կոչված «մորենային կաղնին» (կարնու գերանները երկար ժամանակ պահում են ջրում), որից դրանք մուգ գունավորում են ստանում ։
Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2018
Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2018, անցկացվել է 2018 թվականի ապրիլի 26-ից 28-ը Թել Ավիվ քաղաքում։
Մասնակից երկրներ
Առաջնությանը մասնակցել է 368 մարզիկ 44 երկրներից • 4
Հղումներ
Կատեգորիա:2018 ձյուդոյում Կատեգորիա:Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություններ
Օգատա Ջեկո
Օգատա Ջեկո (尾形 月耕, ), ճապոնացի նկարիչ և գծանկարիչ, Յուկիյո-ե ժանրի վարպետ։
Կենսագրություն և աշխատանքներ
Օգատա Ջեկոյի աշխատանքները ունեն նմանություններ Կիկուտի Յոսայի ստեղծագործությունների հետ։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Կացուշիքա Հոքուսայը առավելապես իր «Ֆուզի լեռան 100 տեսարաններ» շարքով։ Ավելի ուշ Օգատան ստեղծում է իր յուրահատուկ նկարչական ոճը՝ ճապոնական գեղանկարչության տարրերով։
Նկարչի աշխատանքներն ունեին մեծ հանրաճանաչություն ոչ միայն Ճապոնիայում, որտեղ նրան հովանավորում էր կրթության և գիտության նախարարությունը, այլ նաև Ճաապոնիայի սահմաններից դուրս։ Դրանք ցուցադրվել են 1892 թվականի Չիկագոյի միջազգային ցուցահանդեսում, 1900 թվականին Փարիզում տեղի ունեցած Միջազգային ցուցահանդեսում, 1910 թվականի Ճապոնա-բրիտանական ցուցահանդեսում՝ Լոնդոնում։ Առաջին ճապոնա-չինական պատերազմի ժամանակ Օգատան եղել է ռազմական նկարիչ, և նրա գործն էր ջրում և ցամաքում տեղի ունեցող ռազմական գործողությունները նկարներով պատկերելը։ Նրա գրաֆիկական շարքերից շատերը դարձել են ռազմական քարոզչական պաստառներ (Օրինակ․ Առաջին ճապոնական պատերազմը)։
Արտաքին աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Կևին Գրոսկրոյց
Կևին Գրոսկրոյց (Kevin Großkreutz, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, նոմինալ ձախ կիսապաշտպան և ձախ պաշտպան, որը խաղում է Բորուսիա Դորտմունդ ակումբում և Գերմանիայի հավաքականում։
Լես (Լիեդա)
Լես (Լիեդա) (Les), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալ դԱռան շրջանում։ Տարածքը կազմում է 23.45 կմ²։ Բնակչությունը ՝ 968 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մոռենի սպիտակավուն
Մոռենի սպիտակավուն, վարդազգիների ընտանիքի, մոռենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Հզոր, տերևաթափ թուփ է, որի ճյուղերը հասնում են մինչև 1,5-2 (երբեմն՝ 4) մ երկարության, դեղնամոխրավուն, անկյունավոր, փշապատ են, փշերը սեղմված են կողքերից, լայնացած հիմքով։ Տերևները տարեկան ընձյուղների վրա հնգամասն են, վերևից մերկ, ներքևից մազմզուկապատ, ծայրային տերևիկը լայն ձվաձև է, սրածայր, կողմնայինները՝ էլիպսաձև են կամ հակառակ ձվաձև, սրածայր, հիմքում բութ սեպաձև, կրկնակի ատամնաեզր կամ սղոցաեզր, 2-3,5 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները սպիտակ են, 2-2,5 սմ տրամագծով, բաժակաթերթիկները ձվաձև են, սրածայր, մոխրագույն թաղիքամազմզուկապատ, պսակաթերթիկները լայն էլիպսաձև են, մինչև 1 սմ երկարությամբ։ Առէջաթելերը սպիտակ են։ Ծաղկաբույլերը հասնում են մինչև 20 սմ երկարության։ Ծաղկակիրները նշտարաձև են։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Հյուսիսային և Միջին Եվրոպայում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է Նոյեմբերյանի, Իջևանի, Շամշադինի շրջաններում, միջին և ստորին լեռնային գոտիներում, թփուտներում, անտառների եզրերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Երկարուկ
Երկարուկ, բլուր Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Արագած լեռնազանգվածում, Արեգունի բլրից հարավ, ձգվում է արևմուտքից արևելք 450 մ, հյուսիսից հարավ՝ 300 մ։ Այստեղ հայտնաբերված են պալեոլիթի նյութական մշակույթի մնացորդներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լեռնագրություն
Շիրվան (պատմական երկրամաս)
Շիրվան (Şirvan, ), պատմական երկրամաս Անդրկովկասում, Կասպից ծովի արևմտյան ափին, տեղակայված էր հյուսիսում՝ Դերբենդից մինչև Կուր գետի դելտան՝ հարավում։ Մինչև 15-16- րդ դարերը կոչվել է Շիրվան ։ Ներկայումս Ադրբեջանի տարածքի մաս է։
Հիմնական քաղաքներն են՝ Շամախին, Բաքուն, Կապաղակը, Շաբրանը։
Շիրվանով անցել է կենսունակ առևտրային ուղի, այս տարածաշրջանը շատ հարյուրամյակներ շարունակ ենթարկվել է օտարների բազմաթիվ արշավանքների և ներառվել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ, որով պայմանավորվել է բնակչության խիստ բազմազան էթնիկ կազմը, ներառյալ կովկասյան, իրանյան և թուրքական տարրերը։
Պատմություն
Հին հեղինակների մոտ Շիրվան անունը չի հիշատակվում, այն ծագել է միայն սասանյանների օրոք ։ 7-րդ դարի «Աշխարհացույց» ը հիշատակում է շիրվանների ցեղը, որոնցով էլ կոչվել է շրջանը ։ Բալազուրին Խոսրով 1-ին Անուշիրվանի (531-579) վասալների շարքում հիշատակում է «Շիրվան-շահին» ։ Անվանման հնագույն տարբերակը «Շարվան» է, «Շիրվան» տարբերակը հաստատվել է միայն 16-րդ դարում ։
6-րդ դարում շրջանը ենթարկվել է Դերբենդի լեռնանցքով Անդրկովկաս ներթափանցած հյուսիսային քոչվոր ցեղերի կանոնավոր ասպատակություններին։ Այսպես, 552 թվականին այստեղ ներխուժեցին սավիրներն ու խազարները։ Սրանից հետո պարսից շահ Խոսրով 1-ին Անուշիրվանը Դերբենդի շրջանում վիթխարի ամրաշինական շինարարություն ծավալեց, որի նպատակը քոչվորների նոր
արշավանքներից իր տիրույթները պաշտպանելն էր։
654 թվականին Շիրվանը նվաճեցին արաբները, ավելի ուշ այն դարձավ արաբական կուսակալների ժառանգական տիրույթ ։ Բայց արդեն 8-րդ դարի կեսերին, կապված տեղի արաբ կառավարիչների հանդեպ տեղաբնակների դժգոհության հետ, Շիրվանը և Դաղստանը դառնում են հաճախակի արյունալի մարտերի թատերաբեմ խազարների և արաբ Օմայանների խալիֆների բանակների միջև ։
Շիրվանի բեկլերբեկություն
Սեֆյանների պետության ամրապնդմանը զուգահեռ Շիրվանը հայտնվում է նրանից կախյալության մեջ և 1538 թվականին դառնում է Սեֆյան պետության մի մարզը։ Իտալացի ճանապարհորդ Պիետրո դելլա Վալլեն, 1617-1623 թվականներին այցելելով Սեֆյան Պարսկաստան, գրել է, որ Շիրվանի բնակիչները, բացի սեփական լեզվից, իրենց երեխաներին սովորեցնում են նաև թուրքերեն լեզուն։ Նույն բանը դիտարկվել է նաև Ատրպատականում, Բաղդադում և Երևանում։ 1690 թվականին Շիրվան այցելած մի ճիզվիտ միսիոներ հաղորդել է, որ Շիրվանում խոսում են երեք լեզուներով՝ թուրքերեն (ադրբեջաներեն), թաթերեն և հայերեն։ Թուրքերենը ամենատարածված լեզուն է եղել ։
Շամախիի խանություն
1748 թվականին Շիրվանի տարածքում ստեղծվել է ինքնավար Շիրվանի խանությունը (հայտնի է նաև որպես Շամախիի խանություն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
1988 թվականը գրականության մեջ
Հանրահայտ գիտական գրականություն
գիրքը
Մահեր
Կատեգորիա:1988
Բեթիոլա Հելոիս Ֆորթսոն
Բեթիոլա Հելոիս Ֆորթսոն, աֆրոամերիկացի բանաստեղծ, էսսեիստ, ակտիվիստ և սուֆրաժիստ։ Ֆորթսոնը առաջին աֆրոամերիկացիներից մեկն էր միջին արևմտյան ԱՄՆ–ում, ով գիրք է գրել և հրատարակել ։
Կենսագրություն
Բեթիոլա Հելոիս Ֆորթսոնը ծնվել է 1890 թվականի դեկտեմբերի 29–ին Կենտուկի նահանգի Հոփքինսվիլ քաղաքում՝ Մատի Առնոլդի և Ջեյմս Ֆորթսոնի ընտանիքում ։ 12 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Չիկագո՝ մորաքրոջ մոտ ապրելու, բայց պարբերաբար տեղափոխվում է Ինդիանա նահանգի Էվանսվիլ քաղաք՝ մոր հետ ապրելու, երբ մորաքույրը ճանապարհորդում էր։ 1910 թվականին ավարտել է Ինդիանա նահանգի Էվանսվիլ քաղաքի Քլարկ Սթրիթ ավագ դպրոցը, որն ավարտելուց հետո վերադարձել է Չիկագո։
Ֆորթսոնը եղել է Չիկագոյի համալսարանական հասարակության համահիմնադիր և նախագահ, որը կանանց ակումբ էր (անդամների թվում էին նաև տղամարդիկ), և խթանում էր գրական ուսումնասիրություններ և առաջնային ուշադրություն էր դարձնում աֆրոամերիկացիների շրջանում «գեղարվեստական և մտավոր զարգացմանը» ։ «Ալֆա ընտրության իրավունք» ակումբի՝ առաջին սևամորթ կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի ակտիվ անդամ և երկրորդ փոխնախագահ էր ։ Երկու տարի կազմակերպիչ է եղել «Կանանց ակումբների քաղաքային ֆեդերացիա»–ում ։
Նա 1915 թվականին Ջուլիուս Ֆ. Թեյլորի հրատարակած «Հոգեկան մարգարիտներ. Ինքնատիպ բանաստեղծություններ և ակնարկներ» գրքի հեղինակն էր ։ Իր գրքի տպագրության համար գումար հայթայթելու համար, առաջարկել են իր բանաստեղծությունները տպագրել Չիկագոյի աֆրոամերիկյան շաբաթաթերթում՝ «The Broad Ax» ։ Այդ տարի թերթը թղթի 500 օրինակ է ուղարկել վաճառել կանանց ակումբների ազգային ֆեդերացիայում, և նրանք թույլ են տվել, որ հասույթն ուղղվի Ֆորթսոնին ։ Նրա բանաստեղծությունները ներառված էին «Ռասայական վերելքի վեց բանաստեղծներ» գրքում, որը լույս է տեսել 1996 թվականին Գ․ Կ․ Հոկի կողմից ։
Ֆորթսոնը մահացել է տուբերկուլոզ ից իր տանը՝ 3413 կոչվող պողոտայում, Չիկագո յում, Իլինոյսում, 1917 թվականի, ապրիլի 13–ին, 26 տարեկան հասակում ։ Նրա օրհնությունը կատարել է Իդա Բելլ Ուելս Բարնեթ ը ։ Նրան թաղել են Իլինոյս նահանգի Թորոնթոն քաղաքում գտնվող Մաունթ Ֆորեսթ գերեզմանատանը, որը հիմնականում աֆրոամերիկյան գերեզմանատուն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1890 ծնունդներ Կատեգորիա:1917 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Կանանց իրավունքները Եվրոպայում Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ ըստ տարածաշրջանի
Դոմբաթ (գետահովիտ)
Դոմբաթ, գետահովիտ հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի աջակողմյան վտակ Ներքին Կարասուի աջ օժանդակ Դոմբաթ գետի երկու ափերին, Փոքր Մասիսից մոտ 7 կմ հարավարևմուտք։ Նեղ շերտով ձգվում է 7-8 կմ՝ հարավարևմուտքից հյուսիսարևելք։ Լանդշաֆտը չոր տափաստանային է։ Ռուսերեն տարադարձությամբ՝ Դոմբատ (Домбат) ։
Ռուստամ Սահակյան
Ռուստամ Ռաֆիկի Սահակյան, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Վանաձորի պետական համալսարանի ռեկտոր (2020 թվականից)։
Կենսագրություն
Ռուստամ Սահակյանը ծնվել է 1965 թվականին օգոստոսի 1-ին Կիրովական (այժմ՝ Վանաձոր) քաղաքում։ 1982 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Կիրովականի Գ. Սունդուկյանի անվան թիվ 8 միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին ընդունվել ԵրՊԻ Կիրովականի մասնաճյուղի «Ավտոմատիկա և հեռուստամեխանիկա» բաժինը։ 1983-1985 թվականներին ծառայել է բանակում։ 1989 թվականին, ավարտելով բուհը, ստանացել է ինժեներ-էլեկտրիկի որակավորում։ 1989 թվականին սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին աշխատել է ԵրՊԻ Կիրովականի մասնաճյուղի «Էլեկտրոնիկա և ավտոմատիկա» ամբիոնում լաբորանտ։ 1990 թվականին հունվարին ուղեգրվել է Լենինգրադի Ս.Մ. Կիրովի անվան տեքստիլ և թեթև արդյունաբերության ինստիտուտին կից նպատակային ասպիրանտուրա, որն ավարտել ՝ 1994 թվականին, պաշտպանել թեկնածուական թեզ «Սինթետիկ թելերի հատկությունների որոշման ուլտրաձայնային մեթոդների մեթոդոլոգիական ապահովման հիմունքների զարգացումը» թեմայով ։
2003 թվականի մայիսին Ռուստամ Սահակյանին շնորհվել է տեխնիկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ 2002 թվականին ՌԴ ԲՈԿ-ը շնորհել է դոցենտի գիտական կոչում, իսկ 2006 թվականին՝ մաթեմատիկական անալիզի և մոդելավորման ամբիոնի պրոֆեսորի գիտական կոչում։
2008 թվականին ընտրվել է ՌԴ Ա.Մ. Պրոխորովի անվան Ինժեներական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ (ակադեմիկոս)։ 2008-2016 թվականներին հանդիսացել է ՌԴ Անապայի քաղաքապետին կից Կրթական խորհրդի անդամ։
Փետրվարի 21-ին տեղի ունեցած Վանաձորի պետական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի նիստում պաշտոնապես գրանցվել է որպես ՎՊՀ ռեկտորի պաշտոնի թեկնածու ։ 2020 թվականի մարտի մեկի նիստում ընտրվել է ՎՊՀ ռեկտոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Ռեկտորներ
Ժողովրդագրական հիմնախնդիր
Հիմնախնդրի էությունը
Ներկայումս աշխարհի բնակչությունը արագորեն աճում է։ Եթե նախկինում բնության նկատմամբ մեծ կախվածության պատճառով աշխարհի բնակչությունը դանդաղորեն էր աճում, ապա այժմ կապված առողջապահության զարգացման հետ մեծացել է մարդկանց կյանքի միջին տևողությունը։ Եթե մեր թվարկության սկզբին աշխարհի բնակչությունը կազմում էր մոտ 250 միլիոն մարդ, ապա 2000 թվականին այն հասավ 6 միլիարդի, իսկ այժմ այն կազմում է ավելի քան 8 միլիարդ մարդ ։
Մասնագետների մեծ մասը գտնում են, որ հիմնական խնդիրը կապված է ժողովրդագրական պայթյունի հետ, որի լուծումը էականորեն կմեղմի ստեղծված իրավիճակը։ Իսկ դրան հասնելու համար կարևոր են ժողովրդագրական կարճաժամկետ և երկարաժամկետ կանխատեսումները։
Մինչև 2050 թվականի համար ժողովրդագրական կանխատեսումը ենթադրում է, որ աշխարհի բնկաչությունը կհասնի 8,9 միլիարդ մարդու։ Ըստ խոշոր տարածաջրջանների (առանց ԱՊՀ)՝ բնակչության տեղաբաշխումը կունենա հետևյալ պատկերը. Ասիա՝ 5,2 միլիարդ, Աֆրիկա՝ 1,8 միլիարդ, Լատինական Ամերիկա՝ 770 միլիոն, Եվրոպա՝ մոտ 650 միլիոն, Հյուսիսային Ամերիկա՝ 450 միլիոն և Ավստրալիա ու Օվկիանիա՝ 45 միլիոն մարդ ։
Հայաստանի Հանրապետության համար բոլոր երկարաժամկետ կանխատեսումները հիմնվում են բնակչության շարունակական նվազման վրա։ Բնակչության թվով աշխարհի ամենամեծ պետությունները 2000, 2025 և 2050 թվականներին
Լուծման ուղիներ
Հիմնախնդրի կարևորության մեծ նշանակություն ունեցան ՄԱԿ-ի կողմից անցկացված Համաշխարհային երեք կոնֆերանսները, որոնք տեղի ունեցան Բուխարեստում՝ 1974 թվականին, Մեխիկոյում՝ 1984 թվականին և Կահիրեում՝ 1994 թվականին։ Բուխարեստում կայացած կոնֆերանսում ընդունվեց «Ազգաբնակչության ոլորտում գործողությունների համաշխարհային պլան»-ը։ Ըստ որի ազգաբնակչության քաղաքականության մեջ պետք է ներդրվի սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումները։ Այն հաստատվեց նաև Մեխիկոյի կոնֆերանսում։ Կահիրեի կոնֆերանսին մասնակցում էին 179 պետությունների ներկայացուցիչներ, բացի կառավարական ներկայացուցիչներից կոնֆերանսին մասնակցում էին նաև 133 պետություններից հրավիրված 1500 ոչ կառավարական կազմակերպություններ։ Ընդունվեց «Ազգաբնակչության ոլորտում գործողությունների ծրագիրը»։ Ծրագրում ներկայացված էր ազգաբնակչության հիմնախնդիրը, փոխադարձ կապը բնակչության աճի և տնտեսության զարգացման միջև։
Բացի միջազգային կոնֆերանսներից իրականացվում են նաև ազգաբնակչության հիմնախնդիրների հետ կապված այլ միջազգային միջոցառումներ։ Օրինակ՝ 1989 թվականին Ամստերդամում կայացած «Ազգաբնակչությունը 21-րդ դարում» միջազգային ֆորումը, որտեղ հիմնականում քննարկվեց Կահիրեի կոնֆերանսում ընդունված ծրագրի իրականացման հարցերը։ 1992 թվականին ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրին նվիրված կոնֆերանսում ևս քննարկվեց ազգաբնակչության քաղաքականության հետ կապված հարցեր։ Նշվեց, որ յուրաքանչյուր պետություն ինքը պետք է որոշի և կազմի ժողովրդագրական ծրագրերը՝ հիմնվելով անընդհատ աճող բնակչության կենսաապահովության հնարավորություններից։
Մասնագետների մեծամասնության կարծիքով հիմնախնդրի լուծման հիմնական ուղին բնակչության վերարտադրության կարգավորումն է՝ ծնելիության նվազման ճանապարհով։ Այդ պատճառով էլ պետությունները վարում են ակտիվ ժողովրդագրական քաղաքականություն։ Այն էականորեն տարբեր է զարգացած և զարգացող պետություններում։ Եթե զարգացող պետություններում հիմնական նպատակը ծնելիության նվազումն է, ապա զարգացած պետություններում ընդհակառակը խրախուսվում է ծնելությունը, քանի որ այս պետություններում դիտվում է բնակչության դեպոպուլացիա այսինքն՝ նվազում։
Ժողովրդագրական քաղաքականությունը հիմնականում տարվում է երեք ուղղություններով՝ տնտեսական, վարչաիրավական և դաստիարակչական ու քարոզչական։ Այս առումով կիրառվում են բազմաթիվ միջոցներ, ինչպես օրինակ տարբեր նպաստներ, զեղչեր, արտոնություններ, օրենսդրական ակտեր (ամուսնական տարիքի, ամուսնալուծությունների, հղիության ընդհատման, հակաբեղմնավորիչների օգտագործման, աշխատող կանանց աշխատանաքային ռեժիմի իրավական կարգավորումներ և այլն), ժողովրդավարական վարքի նորմերի ձևավորում, ընտանիքի պլանավորման քաղաքականություն, սեռական դաստիարակություն, կրթություն և այլն։
Հիմք ընդունելով այն, որ ծնելիության մակարդակը սերտորեն կապված է երկրի տնտեսական զարգացման հետ՝ կարևոր լուծման ուղի է համարվում նաև պետության տնտեսական զարգացմանը նպաստող միջոցառումների իրականացումը։ Սա համարվում է հիմախնդրի լուծման ինտենսիվ ուղի, որին հասնելը բավական մեծ միջոցներ և ջանքեր է պահանջում։
Կապն այլ հիմախնդիրների հետ
Համաշխարհային ժողովրդագրական հիմնախնդիրը փոխադարձ կապի մեջ է պարենային, ուրբանացման, բնապահպանական, էներգետիկական, հումքային և այլ հիմնախնդիրների հետ։ Չնայած, որ զարգացած երկրների բնակչությունը կազմում է բնակչության ընդամենը 1/4-րդ մասը, սակայն այն սպառում է համաշխարհային էներգիայի, մետաղների, փայտանյութի 80%-ը, սննդամթերքի 35%-ը, և միևնույն ժամանակ տալիս է պինդ թափոնների շուրջ 75%-ը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային հիմնախնդիրներ Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն
Վաստո
Վաստո (Vasto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում ։ Տարածքը կազմում է 70,56 կմ2։ Բնակչությունը՝ 39 280 մարդ (2012) ։
Կոմուննան գտնվում է Կիետի գավառի հարավ-արևելքում։ Սահմանակից է գավառի Կազալբորդինո, Կուպելո, Մոնտեոդորիզիո, Պոլուտրի, Սան Սալվո կոմուննաների հետ, մյուս մասը շրջապատված է Ադրիատիկ ծովով։ Կլիման չափավոր է, սեյսմիկ վտանգը ցածր ։
Բնակավայրի սուրբ հովանավերն է Միքայել Հրեշտակապետը, իսկ քաղաքի տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աննա Բրիգադերե
Աննա Բրիգադերե (Anna Brigadere, ), լատիշ գրող, դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Սկսել է գրել 1896 թվականին։ Իր ստեղծագործությունում հաճախ գործածել է ժողովրդական բանահյուսության մոտիվներ։ Գրել է պիեսներ-հեքիաթներ և երգիծական կատակերգություններ, բանաստեղծություններ և պատմվածքներ («Մարէ», «Սկեսուր», «Հաղթանակ»)։ Բրիգադերեի պիեսներն առավել հաճախ բեմադրվել են Լատվիայի ազգային թատրոնում (Ռիգա)։ Նա նաև գրել է «Աստված, բնություն, աշխատանք» (Dievs, daba, darbs) ինքնակենսագրական տրիլոգիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատիշ գրողներ Կատեգորիա:Լատիշ դրամատուրգներ