cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գիսաստղ
Արտասովոր գիսաստղեր
Հազարավոր հայտնի գիսաստղերից որոշները ունեն արտասովոր առանձնահատկություններ։ Էնկեի գիսաստղի (2P/Էնկե) ուղեծիրը սկսվում է աստերոիդների գոտուց դուրս և ավարտվում է Մերկուրի մոլորակի ուղեծրից մետ Արեգակին, իսկ 29P/Շվասման–Վախման գիսաստղը այս պահին պտտվում է համարյա շրջանաձև ուղեծրով Յուպիտերի և Սատուրնի ուղեծրերի ներսում ։ (2060) Քիրոնը, որի անկայուն ուղեծիրը ընկած է Սատուրնի ու Ուրանի ուղեծրերի միջև, սկզբում դասակարգվել էր որպես աստերոիդ, մինչ նրա մոտ հայտնաբերվեց թույլ պոչ ։ Դրա նման, Շումեյկեր–Լևի 2 գիսաստղը սկզբում նշանակվել էր որպես աստերոիդ 1990 UL3 ։
Կենտավրոսներ
Կենտավրոսները սովորաբար ունեն և աստերոիդների, և գիսաստղերի առանձնահատկություններ ։ Դրանք կարող են դասակարգվել և անվանվել ինչպես գիսաստղերի անվանակարգով, այնպես էլ աստերոիդների, օրինակ 166P/NEAT հայտնաբերվել է, երբ այն սկսել է արձակել պոչ, և դասակարգվել է որպես գիսաստղ չնայած իր ուղեծրին, իսկ (60558) Էչեքլուսը հայտնաբերվել է առանց պոչի, դասակարգվել և անվանվել է որպես աստերոիդ և հետո միայն դարձել է ակտիվ արձակելով պոչ, և հետևաբար ստացել է նաև գիսատղի անվանում (174P/Էչեքլուս)։ Կասինի-Հյուգենս ԱՄԿ-ի օգտագործման հնարավոր տարբերակներից մեկն էր ուղարկել այն դեպի կենտավրոսներից մեկը, սակայն ՆԱՍԱ-ն որոշեց այն ոչնչացնել ։
Կորսված
Պարբերական գիսաստղերի մի մասը, որոնք հայտնաբերվել էին տասնյակ կամ հարյուրավոր տարիներ առաջ, այժմ կորսված են։ Քանի որ, կամ նրանց ուղեծրերը հայտնի չեն եղել այնպիսի ճշտությամբ, որպեսզի հնարավոր լիներ կանխատեսել նրանց հաջորդ հայտնությունը, կամ այդ գիսաստղերը անհետացել են։ Այնուամենայնիվ, երբեմն հայտնաբերվում է «նոր» գիսաստղ, և հաշվարկները ցույց են տալիս, որ դա հնում «կորսված» գիսաստղն է։ Դրա օրինակ կարող է ծառայել 11P/Թեմպլ–Սվիֆթ–ԼԻՆԵԱՐ գիսաստղը, որը հայտնաբերվել էր 1869 թվականին, չէր դիտարկվում 1908 թվականից հետո Յուպիտերի կողմից առաջացրած խոտորումների պատճառով։ Այն կրկին գտնվեց Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա ծրագրի կողմից 2001 թվականին ։
Մշակույթում
Հանրամատչելի մշակույթում գիսաստղերի պատկերը հիմնականում հիմնված է արևմտյան ավանդույթային այն պատկերացման վրա, որ դրանք ավերիչ դեպքերի նախանշան են, կամ աշխարհափոխիչ փոփոխությունների գույժ են ։ Միայն Հալլեյի գիսաստղը ամեն իր հայտնության ժամանակ առաջացնում է բազմաթիվ սենսացիոն հրապարակումներ տարաբնույթ իմաստներով։ Հատկապես նշվել է, որ հանրաճանաչ մարդկանց ծնունդը և մահը կապված են եղել գիսաստղերի հայտնության հետ, օրինակ՝ Մարկ Տվենը (ով ճիշտ կանխագուշակել էր, որ «հեռանալու է գիսաստղի հետ» 1910 թվականին) և Էուդորա Վելթին, ում կյանքի մասին Մարի Չապին Քարփենթերը գրել էՀալլեյը եկել է Ջեքսոն երգը ։
Հին ժամանակներում պայծառ գիսաստղերը հաճախ առաջացնում էին խուճապ և հիստերիա մարդկանց շրջանում։ Ավելի ուշ ժամանակներում Հալլեյի գիսաստղի 1910 թվականի հայտնության ժամանակ Երկրագունդը անցավ գիսաստղի պոչի միջով, և թերթերը սխալ լուր էին տարածում, այն մասին, որ գիսաստղի պոչում եղած Ցիան գազը կթունավորի միլիոնավոր մարդկանց, իսկ Հեյլ-Բոպպի գիսաստղի հայտնությունը 1997 թվականին հանգեցրեց Երկնաց դարպաս կրոնական խմբի անդամների զանգվածային ինքնասպանության ։
Գիտական ֆանտաստիկայում գիսաստղերի հարվածը Երկրին ներկայացվել է որպես վաղահաս վտանգ մոլորակի համար (Բախում անդունդին, 1998 և Արմագեդոն, 1998), կամ որպես գլոբալ աշխարիհի կործանման առաջացնող (Լյուցիֆերի մուրճը, 1979), կամ զոմբիների ալիքների պատճառ (Գիսաստղի գիշեր, 1984) ։ Ժյուլ Վեռնի Հեկտոր Սերվադակ վեպում մի խումբ մարդիկ հայտնվում են Արեգակի շուրջ պտտվող գիսաստղի վրա, իսկ Արթուր Կլարկի 2061: Երրորդ ոդիսական գրքում մեծ արշավախումբ այցելում է Հալլեյի գիսաստղ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օրվա հոդված Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ Կատեգորիա:Գիսաստղեր
Ակադեմիա Ամբրելլա (հեռուստասերիալ)
«Ակադեմիա Ամբրելլա» (The Umbrella Academy), 2019 թվականի ամերիկյան հեռուստասերիալ, մշակված Սթիվ Բլեքմենի կողմից՝ Նեթֆլիքսի համար։ Այն համարվում է Ջերարդ Ուեյի՝ «Ամբրելլա Ակադեմիա» կոմիքսների շարքի ադապտացիան, որը թողարկվում է «Dark Horse Comics» հրատարակչության կողմից։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել Նեթֆլիքսում՝ 2019 թվականի փետրվարի 15-ին։
2019 թվականի մարտի վերջին հայտնի դարձավ, որ հեռուստասերիալը երկարացվել է երկրորդ եթերաշրջանով, որի նկարահանումները տեղի են ունեցել 2019 թվականի մայիսից մինչև սեպտեմբեր։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2020 թվականի հուլիսի 31-ին։
Սյուժե
1989 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, աշխարհի տարբեր երկրներում լույս աշխարհ են գալիս 43 գերբնական կարողություններով երեխաներ, չնայած, մինչ ծննդաբերությունը, մայրերից ոչ մեկի մոտ հղիության նախանշաններ չեն եղել։ Նրանցից յոթին որդեգրում է էքսցենտրիկ միլիարդատեր սըր Ռեդժինալդ Հարգրիվզը և ստեղծում է «Ամբրելլա» ակադեմիան, որտեղ եզակի երեխաները զարգացնում են իրենց անսովոր տաղանդները և վերածվում սուպերհերոսների խմբի։ Հարգրիվզը երեխաներին թվերով է անվանում, սակայն նրանց հոգեմայր-ռոբոտ Գրեյսը նրանց անուններ է տալիս։
Ռեդժինալդը կարծում է, որ երեխաների ընդունակությունները թույլ կտան ապագայում փրկել մոլորակի կյանքը։ Մի քանի տարի անց, Ակադեմիան դադարում է գործառույթը, իսկ նրա անդամները թափառում են ամբողջ աշխարհով և գերադասում են այլևս չշփվել միմյանց հետ։ Լյութերը տիեզերագնաց է դառնում, Էլլիսոնը՝ հայտնի դերասանուհի, Վանյան՝ ջութակահարուհի, Քլաուսը՝ զվարճասեր թմրամոլ, Բենը, մահվանից հետո, վերածվում է ուրվականի՝ կարողանալով շփվել միայն Քլաուսի հետ, իսկ Դիեգոն պայքարում է հանցագործության դեմ։ Երբ Հարգրիվզը մահանում է, Ակադեմիայի շրջանավարտները գալիս են իրենց խորթ հոր հուղարկավորությանը։ Համար Հինգը վերադառնում է ապագայից և հաղորդում է, որ ութ օր անց ապոկալիպսիս է տեղի ունենալու։ Ակադեմիայի շրջանավարտները որոշում են միավորել իրենց ջանքերը, որպեսզի հետաքննեն իրենց հոր մահը և պաշտպանեն մարդկությունը, սակայն մշտապես ընդհարվում են՝ բնավորությունների և ընդունակությունների տարբերության պատճառով ։
Զարգացում
2015 թվականի հուլիսի 7-ին հայտարարվեց, որ «Ակադեմիա Ամբրելլա» կոմիքսների շարքի հիման վրա նկարահանվելու է հեռուստասերիալ, այլ ոչ թե բնօրինակ ֆիլմ ՝ Universal Cable Productions ընկերության կողմից ։ 2017 թվականի հուլիսի 11-ին պաշտոնապես հայտարարվեց, որ Նեթֆլիքս ընկերությունը իր համաձայնությունն է տվել 2018 թվականին «Ակադեմիա Ամբրելլա»-ն ադապտացնելու համար։ Ջերարդ Ուեյը ներկայացել է որպես գործադիր պրոդյուսեր ։ Ջերամի Սլեյթերը փորձնական սցենար է գրել, իսկ Սթիվ Բլեքմենը ներկայացել է որպես շոուրաներ (Showrunner):
Նկարահանումներ
Առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները սկսվել են 2018 թվականի հունվարի 15-ին և ավարտվել են 2018 թվականի հուլիսի 2018-ին՝ Տորոնտոյում ։ Լրացուցիչ նկարահանումները տեղի են ունեցել Համլիտոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Կոմիքսների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր Կատեգորիա:2019 հեռուստասերիալներ
Կոնև-Բոր
Կոնև-Բոր (Конев-Бор), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 71 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (118101-118200)
Աստերոիդների ցանկ (118001-118100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (118201-118300)
Մանկական մամուլ
Մանկական մամուլ, պարբերական հրատարակություններ՝ նախադպրոցական, կրտսեր, միջին ու բարձր տարիքի դպրոցական երեխաների համար։
Հայկական առաջին մանկական հրատարակություններ են «Բուրաստան Սուրբ Սահակյան»-ը (1851-52 թթ, Կ. Պոլիս) և «Թութակ Հայկազյան»-ը (1854-1955 թթ, Զմյուռնիա)։ XIX դ. վերջին քառորդում Կ. Պոլսում լույս են տեսել «Երկրագունդ»-ը (1870-71 թթ), «Ավետաբեր տղայոց համար»-ը (1872-1978 թթ), «Բուրաստան մանկանց»-ը (1882-1993 թթ), «Թատրոն բարեկամ մանկանց»-ը (1876-1978 թթ)։ Նշանակալի էր «Աղբյուր»-ի (1883-1918 թթ, Թիֆլիս) գործունեությունը, որը, ելակետ ընդունելով Խ. Աբովյանի և Մ. Նալբանդյանի դաստիարակչական սկզբունքները, նպաստեց հայ մանկական ռեալիստական գրականության զարգացմանը։ Տարբեր ժամանակներում շուրջ երկու տասնյակ այլ պարբերականներ են լույս տեսել Թիֆլիսում, Լոնդոնում, Ալեքսանդրիայում, Բուխարեստում, Փարիզում, Թեհրանում, Հալեպում և այլ քաղաքներում։ Սովետահայ առաջին մանկական հրատարակությունը «Պատկոմ»-ն էր (1923-1924 թթ), որին փոխարինեց «Պիոներ»-ը (1925 թ-ից)։ 1923-1941 թթ-ին հրատարակվել է «Կարմիր ծիլեր»-ը, 1925 թ-ից լույս է տեսել «Պիոներ կանչ» թերթը, 1978 թ-ից՝ «Ծիծեռնակ»-ը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մանկական մամուլ
Աորտայի շերտազատում
Աորտայի շերտազատում (ԱՇ) առաջանում է, երբ աորտայի ամենաներքին շերտի վնասման արդյունքում արյունը անցնում է պատի շերտերի միջև, բերելով շերտերի տարանջատման ։ Դեպքերի մեծամասնությունում այն ասոցացվում է հանկարծակի առաջացող ուժեղ կրծքավանդակի կամ մեջքի ցավի հետ, հաճախ բնութագրվող որպես «կտրտող» ցավ ։ Փսխում, քրտնարտադրություն և գլխապտույտ նույնպես կարող են դիտվել ։ Տարբեր օրգանների արյունամատակարարման նվազման հետ կապված ախտանշաններ նույնպես կարող են դիտվել, ինչպիսիք են կաթվածը և միջընդերային իշեմիան ։ Աորտայի շերտազատումը շատ արագ կարող է բերել մահվան՝ պայմանավորված դեպի սիրտ արյունահոսքի նվազման կամ աորտայի լրիվ պատռման հետ ։
Աորտայի շերտազատումը առավել հաճախ հանդիպում է այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն բարձր զարկերակային ճնշման պատմություն, շարակցական հյուսվածքի տարբեր հիվանդություններ, որոնք ազդում են արյունատար անոթի պատի ամրության վրա, ինչպիսիք են Մարֆանի համախտանիշը և Էհլերս Դանլոսի համախտանիշը, երկփեղկ աորտայի փական, և նախկինում տարած սրտի վիրահատություն ։ Խոշոր վնասվածքները, ծխելը, կոկաինի օգտագործումը, հղիությունը, կրծքային աորտայի անևրիզման, զարկերակների բորբոքումը և արյան լիպիդների ոչ նորմալ քանակը նույնպես բերում են հիվանդության ռիսկի բարձրացման  ։ Ախտորոշումը հաստատվում է հիմնվելով ախտանշանների և գործիքային հետազոտությունների՝ ՀՇ, ՄՌՇ կամ ուլտրաձայնի վրա, որոնք օգտագործվում են ինչպես հաստատման, այնպես էլ շերտազատման հետագա գնահատման համար ։ Ըստ Սթենֆորդյան դասակարգման տարբերում ենք երկու հիմնական տիպեր՝ Սթենֆորդ տիպ A-ն, որը ընդգրկում է աորտայի սկզբնական հատվածը և տիպ B-ն՝ որը չի ընդգրկում վերջինս ։
Կանխարգելման համար անհրաժեշտ է արյան ճնշման վերահսկում և չծխել ։ Աորտայի շերտազատման բուժումը կախված է աորտայի ընդգրկված հատվածից ։ Սկզբնական հատվածն ընդգրկող շերտազատումը սովորաբար պահանջում է վիրահատություն ։ Վիրահատությունը կատարվում է կամ բաց վիրահատության ձևով կամ ներանոթային անևրիզմայի վերականգնումով` արյունատար անոթների միջով դեպի աորտա հասնելով ։ Աորտայի երկրորդ հատվածն ընդգրկող շերտազատման դեպքում սովորաբար նշանակվում են զարկերակային ճնշումը և սրտի կծկումների հաճախականությունը իջեցնող դեղամիջոցներ, եթե չկան բարդություններ  ։
Աորտայի շերտազատում հարաբերականորեն հազվադեպ է հանդիպում՝ տարեկան մոտ 3 դեպք 100,000 մարդկանցից. ։ Առավել հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց մոտ ։ Հիմնական տարիքը 63 տարեկանն է, մինչև 40 տարեկանը հանդիպում է դեպքերի 10 %-ում ։ Տիպ A-ով հիվանդների կեսը առաջին 3 օրվա ընթացքում մահանում են, տիպ B-ի դեպքում մահանում են 10%-ը 1 ամսվա ընթացքում ։ Աորտայի շերտազատման առաջին դեպքը նկարագրվել է 1760թ․, երբ հետազոտում էին Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Ջորջ II-ի դին ։ Աորտայի շերտազատման վիրահատական բուժումը նկարագրվել է 1950-ականներին Մայքլ Ե․ ԴիԲեքիի կողմից ։
Նշաններ և ախտանշաններ
Չնայած ցավը շերտազատման ժամանակ կարող է հիշեցնել սրտամկանի ինֆարկտ, այն սովորաբար տարբերվում է մնացած ախտանիշներով՝ ներառյալ սրտային անբավարարությունը և ԷՍԳ փոփոխությունները։
Աորտայի շերտազատումով այն անձինք, ովքեր չեն նշում ցավ, ունեն քրոնիկական շերտազատում։
Ոչ այնքան հաճախ հանդիպող ախտանշաններից են կանգային սրտային անբավարարությունը (7%), ուշագնացությունը (9%), կաթվածը (6%), իշեմիկ ծայրամասային նեյրոպաթիան, պարապլեգիաները և սրտի կանգը ։ եթե անձն ունենում է ուշագնացության դրվագ, դեպքերի կեսում պատճառը արյունահոսությունն է պերիկարդի խոռոչ, որը բերում է սրտի տամպոնադայի։
Աորտայի շերտազատման նյարդաբանական բարդությունները (օր․՝ կաթված կամ պարալիզ) առաջանում են մեկ կամ ավելի ԿՆՀ-ն սնուցող անոթներով արյունահոսքի սահմանափակման հետևանքով։
Եթե շերտազատումը որովայնային աորտայի մակարդակին է, վերջինիս ճյուղերով արյունամատակարարվող օրգանների սնուցումը կարող է վտանգի տակ լինել։ Որովայնային աորտայի շերտազատման դեպքում երկու երիկամային զարկերակների տուժումը դիտվում է 5-8% դեպքերում, այն դեպքում, երբ միջընդերային իշեմիա դիտվում է ընդամենը 3 %-ի մոտ ։
Զարկերակային ճնշում
Աորտայի շերտազատումով շատ հիվանդներ ունեն բարձր ԶՃ-ի պատմություն, որը տատանվում է լայն սահմաններում սուր շերտազատման դեպքում, և սովորաբար ավելի բարձր է լինում հեռակա հատվածների շերտազատման դեպքում։ Մոտակա շերազատումով հիվանդների մոտ 36% ունի գերճնշում, մինչ դեռ թերճնշումային վիճակները կազմում են 25%։ Մոտակա հատվածների շերտազատումով հիվանդների մեծ մասի ախտանշանները պայմանավորված են անոթի պատի թուլացման հետ, որը բերում է կիստոզ միջային դեգեներացիայի։ Այն անձինք, ովքեր ներկայանում են հեռակա (տիպ B) շերտազատումով, 60-70% ունենում են բարձր ԶՃ, մինչդեռ 2-3% ունենում է ցածր ԶՃ ։
Ծանր թերճնշումը ընդունման պահին ունի շատ ծանր կանխագուշակիչ նշանակություն։ Այն սովորաբար պայմանավորված է սրտի տամպոնադայով, ծանր աորտալ անբավարարությամբ, աորտայի պատռումով։ ԶՃ-ի հստակ գնահատումը շատ կարևոր է։ Կեղծ թերճնշումը (սխալմամբ որոշված ցածր ԶՃ) կարող է պայմանավորված լինել բազկագլխային զարկերակի (մատակարարում է աջ ձեռքը) կամ ձախ ենթանրակային զարկերակի ընդգրկումով (մատակարարում է ձախ ձեռքը)։
Աորտալ անբավարարություն
Աորտալ անբավարարության շատ դեպքեր պայմանավորված են լինում վերել աորտայի շերտազատումով։ Շերտազատումը կարող է լայնացնել աորտալ փականի օղը, որի արդյունքում փեղկերը ամբողջությամբ չեն փակվում։ Մեկ այլ մեխանիզմի համաձայն շերտազատումը ինքնին հասնում է մինչև աորտայի արմատ և տարանջատում փականի փեղկերը։ 3-րդ մեխանիզմն այն է, երբ տեղի է ունենում մեծ ինտիմալ պատռվածք, ինտիմայի կտորը պրոլապսի է ենթարկվում ձախ փորոքի արտամղիչ ուղի, բերելով ինտիմայի տեղադրման աորտայի փականի վրա կանխարգելելով փականի համապատասխան կերպով փակումը։
Սրտամկանի ինֆարկտ
Սրտամկանի ինֆարկտ դիտվում է աորտայի շերտազատման դեպքերի 1-2%-ում։ Ինֆարկտի պատճառը պսակաձև զարկերակների ներգրավումն է, որոնք արյունամատակարարում են սիրտը թթվածնով հարուստ արյունով։ Աջ պսակաձև զարկերակը ավելի հաճախ է ախտահարվում, քան ձախը։ Եթե սրտամկանի ինֆարկտի կապակցությամբ կատարվի թրոմբալուծիչ բուժում, մահացությունը կբարձրանա մինչև 70%, հիմնականում պայմանավորված դեպի պերիկարդի խոռոչ արյունահոսությամբ և սրտի տամպոնադայի առաջացմամբ։
Քանի որ աորտայի շերտազատումով հիվանդը կարող է ներկայանալ անհետաձգելի օգնության բժշկին սրտամկանի ինֆարկտին նմանվող կլինիկայով, բժիշկը պետք է մեծ ուշադրությամբ ախտորոշի հիվանդին, քանի որ սրտամկանի ինֆարկտի համար անցկացվող բուժումը կարող է մահացու լինել աորտայի շերտազատումով հիվանդի համար։
Թոքամզային էքսուդատ
Թոքամզային էքսուդատը (հեղուկի կուտակում թոքամզային խոռոչում) կարող է լինել ինչպես աորտայի պատռումից արյան կուտակում, այնպես էլ աորտայի շուրջ բորբոքային ռեակցիայի հետևանք։ Եթե աորտայի շերտազատումից դիտվում է թոքամզային էքսուդատ, այն առավել հաճախ ձախից է լինում (ձախակողմյան հեմիթորաքս), քան աջից (աջակողմյան հեմիթորաքս)։
Պատճառներ
Աորտայի շերտազատումը կապված է գերճնշման և տարբեր շարակցահյուսվածքային հիվանդությունների հետ։ Վասկուլիտը (զարկերակի բորբոքում) հազվադեպ է պատճառ դառնում աորտայի շերտազատման։ Այն կարող է առաջանալ նաև կրծքավանդակի վնասվածքի հետևանքով։ Աորտայի շերտազատումով հիվանդների 72-80% նշում է նախկինում ունեցած գերճնշում։ Կոկաինի կամ մետամֆետամինի նման խթանիչներ պարունակող հոգեմետ դեղեր օգտագործող մարդիկ նույնպես ԱՇ առաջացման բավական բարձր ռիսկ ունեն ։ Պատճառը կարող է լինել նաև ծխելը։
Երկփեղկ աորտալ փական (բնածին սրտի հիվանդություն կապված աորտալ փականի հետ) հանդիպում է աորտայի շերտազատումով հիվանդների 7-14% մոտ։ Այս հիվանդները հակված են վերել աորտայի հատվածում շերտազատման առաջացման։ Երկփեղկ աորտալ փականով անձանց մոտ շերտազատման ռիսկը կապ չունի փականի նեղացման աստիճանի հետ։
Շարակցահյուսվածքային հիվանդություններից, ինչպիսիք են Մարֆանի համախտանիշը, Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշը և Լոես-Դիեցի համախտանիշը բարձրացնում է աորտայի շերտազատման ռիսկը ։ Նմանապես, վասկուլիտներից Տակայասուի արտերիտը, խոշոր բջջային արտերիտը, հանգուցավոր պոլիարտերիտը և Բեխչետի հիվանդությունը ասոցացվում են աորտայի շերտազատման հետ  ։ Մարֆանի համախտանիշ հայտնաբերվում է աորտայի շերտազատումով հիվանդների 5-9% մոտ։         Այս խմբի պարագայում երիտասարդների մոտ հիվանդության հանդիպման հաճախականությունը բարձր է։ Մարֆանի համախտանիշով հիվանդները հակում ունեն աորտայի անևրիզմաների և աորտայի հատկապես մոտակա հատվածների շերտազատման առաջացման ։
Տերների համախտանիշը նույնպես բարձրացնում է աորտայի շերտազատման ռիսկը աորտայի արմատի լայնացման պատճառով ։
Կրծքավանդակի վնասվածքը, որը բերում է աորտայի շերտազատման կարող են լինել բութ վնասվածք (հիմնական տիպն է) և յատրոգեն։ Յաթրոգեն պատճառներից են սրտի կաթետերիզացիան և ներաորտային բալոնային պոմպը։
Աորտայի շերտազատումը կարող է լինել սրտի վիրահատության ուշ բարդություն։ Սուր աորտայի շերտազատումով հիվանդների 18%-ը նշում է տարած սրտի բաց վիրահատություն։ Այն անձինք, ում կատարվել է աորտայի փականի փոխարինում աորտալ անբավարարության կապակցությամբ, ունեն ԱՇ-ի առաջացման բավական բարձր ռիսկ, քանի որ աորտալ անբավարարությունը բերում է վերել աորտայում արյունահոսքի մեծացման։ Արդյունքում դիտվում է վերել աորտայի լայնացում և պատի թուլացում։
Սիֆիլիսը երրորդային փուլում կարող է պատճառ դառնալ աորտայի շերտազատման ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
ԻՆչպես այլ զարկերակները, աորտան նույնպես կազմած է 3 շերտից՝ ներքին՝ ինտիմալ, միջին և արտաքին՝ ադվենտիցիալ շերտ։ Ներքին շերտը ուղղակի կապի մեջ է շրջանառող արյան հետ, կազմված է էնդոթելիալ բջիջների շերտից տեղադրված հիմային թաղանթի վրա, միջին շերտը շարակցական և մկանային հյուսվածք է, իսկ արտաքինից անոթը պաշտպանված ադվենտիցիայով, որը շարակցական հյուսվածք է Աորտայի շերտազատման ժամանակ արյունը ներթափանցում է ինտիմայի միջով և մտնում միջին շերտ։ Այստեղ բարձր ճնշման պարագայում արյունը փեղեքում է մկանները բաժանելով մկանային շերտի ներքին 2/3-ը արտաքին 1/3-ից ։ Այս պատկերը կարող է տարածվել աորտայի երկարությամբ տարբեր հեռավորության վրա և՛ դեպի առաջ, և՛ դեպի հետ ուղղություններով։ Այն շերտազատումը, որն ուղղված է դեպի զստային երկատում (արյունահոսքի ուղղությամբ), կոչվում է անտերոգրադ կամ առաջընթաց, իսկ նրանք, որոնք ուղղված են դեպի աորտայի արմատ (արյունահոսքին հակառակ), կոչվում են ռետրոգրադ կամ հետընթաց։ Սկզբնական պատռումը սովորաբար տեղակայվում է աորտայի փականից 100մմ հեռավորության վրա, հետևաբար ռետրոգրադ շերտազատման միջոցով հեշտությամբ կարող է առաջանալ հեմոպերիկարդ։ Անտերոգրադ շերտազատումը կարող է բերել շերտազատման տարածման աորտայի ամբողջ երկայնքով մինչև աորտայի զստային երկատում, աորտայի պատի պատռման կամ ռեկանալիզացիայի (վերախողովակավորման), ինչի արդյունքում ունենում ենք երկփողանի աորտա։ Երկփողանի աորտան իջեցնում է արյունահոսքի ճնշումը և նվազեցնում պատռման ռիսկը։ Պատռման արդյունքում արյունը լցվում է մարմնի խոռոչ, իսկ կանխատեսումը կախված է պատռման մակերեսից։ Հնարավոր են և՛ հետորովայնամզային, և՛ պերիկարդիալ պատռումներ։ [[Պատկեր:Aortic_dissection_(1)_Victoria_blue-HE.jpg|մինի|Կրծքային աորտայի շերտազատող անևրիզմայի հյուսվածա-ախտաբանական պատկեր հիվանդի մոտ, ով չունի հաստատված Մարֆանի համախտանիշ։
Վնասված աորտան վիրահատական ճանապարհով հեռացվել և փոխարինվել է արհեստական անոթով, ներկված է Վիկտորիա կապույտ և Հ/Է ներկերով]] Աորտայի շերտազատման առաջացման մեջ թողարկիչ գործոնը պատի ներքին շերտի պատռումն է։ Աորտայում առկա բարձր ճնշման շնորհիվ, արյունը պատռվածքի կետից անցնում է միջին շերտ։ Արյունահոսքի ուժի ազդեցությամբ պատռման մակերեսը մեծանում է։ Այն կարող է մեծանալ մոտակա (դեպի սիրտ) կամ հեռակա (սրտից հեռու) ուղղություններով կամ երկուսը միասին։ Արյունը հոսելով միջին շերտով ձևավորում է կեղծ լուսանցք (իսկական լուսանցքը ինտիմայից ներս տեղակայված խողովակն է)։ Կեղծ և իսկական լուսանցքները բաժանված են ինտիմայի հյուսվածքով, որը կոչվում է ինտիմալ ծածկ։
Աորտայի շերտազատումների մեծ մասը ձևավորվում են ինտիմայի պատռվածքների հետևյալ տեղակայումներով՝ վերել աորտա (65%), աորտայի աղեղ (10%) կամ վայրէջ կրծքային աորտայի զարկերակային կապանից մի փոքր հեռակա հատված (20%)։
Քանի որ արյունը կեղծ լուսանցքով հոսում է դեպի ներքև, այն կարող է առաջացնել ինտիմայի երկրորդային պատռման հատվածներ։ Այս երկրորդային պատռումներով արյունը վերադառնում է իսկական լուսանցք։
Չնայած ոչ միշտ է ակնհայտ դառնում ինտիմայի պատռվածքի պատճառը, շատ հաճախ այն առաջանում է միջին շերտի կոլագենային և էլաստինային թելերի դեգեներացիայի հետևանքով։ Սա կոչվում է կիստոզ միջային մեռուկ և շատ հաճախ ասոցացվում է Մարֆանի և Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշների հետ։
Աորտայի շերտազատման 13% դեպքերում ինտիմայի պատռման հավաստի նշանները բացակայում են։ Այս դեպքերում որպես թողարկիչ գործոն համարում են ներպատային (ինտրամուրալ) հեմատոման (միջին շերտ արյունահոսելու հետևանք)։ Քանի որ կեղծ և իսկական լուսանցքների միջև ուղղակի կապը բացակայում է, աորտոգրաֆիայի միջոցով ԱՇ ախտորոշումը դժվար է, եթե պատճառը ներպատային արյունազեղումն է (ներպատային հեմատոմա)։ Ներպատային հեմատոմայով երկրորդային կերպով առաջացող ԱՇ պետք է բուժել նույն կերպ, ինչպես մնացած ԱՇ-երը։
Ախտորոշում
ԱՇ-ի բազմաթիվ ախտանշաններով պայմանավորված, ախտորոշումը երբեմն շփոթեցնող կարող է լինել։ Շփոթեցումը ավելի արտահայտված է հատկապես ցածր ԶՃ-ով, նյարդաբանական խնդիրներով և անհավասար պուլսերով հիվանդների դեպքում ։
Չնայած լավ հավաքված վերհուշը կարող է միանգամից ԱՇ կասկածի առիթ դառնալ, հիմնվելով միայն կլինիկական տվյալների և ֆիզիկալ զննման վրա ախտորոշում չի դրվում։ Հաճախ, ախտորոշման համար կարիք է լինում գործիքային հետազոտության միջոցով տեսանելի դարձնել ինտիմալ ծածկը։ Հիմնական հետազոտությունները, որոնք օգտագործվում են ախտորոշման հաստատման համար յոդային կոնտրաստով ՀՇ հետազոտությունն է և ներկերակրափողային էխոսրտագրությունը։ Կերակրափողի աորտային մոտ լինելու շնորհիվ հնարավոր է օգտագործել բարձր-հաճախականությամբ ուլտրաձայնը որակյալ անատոմիական պատկերներ ստանալու համար։ Այլ հետազոտություններից կարող են կիրառվել աորտոգրամմա կամ աորտայի մագնիսառեզոնանսային անգիոգրամմա։ Այս հետազոտություններից յուրաքանչյուրն ունի իր առավելություններն ու թերությունները, նրանք չունեն նույն զգայնություններն ու սպեցիֆիկությունները ԱՇ ախտորոշելու համար։
Ընդհանուր առմամբ, գործիքային հետազոտության ընտրությունը կախված է նախնական ախտորոշման հավանականությունից, հետազոտության մատճելիությունից, հիվանդի կայունությունից, հետազոտության զգայնությունից/սպեցիֆիկությունից,
D-դիմեր
Արյան մեջ D-դիմերի որոշումը կարող է օգտակար լինել ախտորոշման համար։ Արյան մեջ 500 նգ/մլ-ից ցածր քանակը կարող է հակափաստարկ լինել ախտորոշման համար, սակայն այս ուղեցույցը վերաբերում է «ցածր ռիսկի» և առաջին 24 ժամում դրսևորված ԱՇ դեպքերին ։ American Heart Association-ը խորհուրդ չի տալիս օգտագործել այս հետազոտությունը ախտորոշումը հաստատելու համար, քանի որ ապացուցողական փաստերը բացակայում են ։
Կրծքավանդակի ռենտգենոգրաֆիա
Կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությամբ հայտնաբերվում են կրծքային աորտայի կառուցվածքային փոփոխություններ, որոնք բնորոշ են աորտայի շերտազատմանը։ Դասականորեն, նոր առաջացած միջնորմի լայնացումը ռենտգեն նկարի վրա միջին զգայնությամբ նշան է վերել աորտայի շերտազատման ժամանակ, այնուամենայնիվ, վերջինս ունի ցածր սպեցիֆիկություն, քանի որ այլ վիճակների դեպքում նույնպես կարող է դիտվել միջնորմի լայնացում։
Կան ԱՇ-ի հետ կապված մի քանի այլ ռենտգենաբանական նշաններ ևս․
Կարևոր է իմանալ, որ աորտայի շերտազատման դեպքերի 12-20% չեն հայտնաբերվում կրծքավանդակի ռենտգեն նկարով, այնուամենայնիվ, «նորմալ» ռենտգեն նկարի դեպքում շերտազատում չի կարող լինել։ Եթե շերտազատման մեծ կասկած կա, անհրաժեշտ է անցկացնել ավելի բարձր զգայնությամբ գործիքային հետազոտություն (ՀՇ անոթագրություն, ՄՌ անոթագրություն կամ ներկերակրափողային ուլտրաձայնային հետազոտություն)։
Համակարգչային շերտագրություն
ՀՇ անոթագրությունը արագ, ոչ ինվազիվ հետազոտություն է, որը թույլ է տալիս տեսնել աորտան հստակ եռաչափ պատկերով։ Այս պատկերներն առաջանում են կրծքավանդակի և որովայնի արագ, շատ բարակ շերտային ռենգեն նկարների օգնությամբ, որոնք համադրելով համակարգչային ծրագրում ստանում են հատումային նկարներ։ Որպեսզի տեսանելի դարձնենք աորտան հստակ ախտորոշման համար, օգտագործվում են յոդացված կոնտրաստ նյութեր, որոնք ներարկվում են ներերակային ճանապարհով։ Կոնտրաստի ներմուծումը և սկանավորումը կատարվում է բոլյուսային ներարկման մեթոդով։ Այս եղանակի դեպքում կոնտրաստի ներմուծումից հետո որոշ ժամանակ անց, երբ կոնտրաստն արդեն աորտայում է լինում, կատարվում է սկանավորում։ Հետո սկանավորմամբ հետևում ենք վերջինիս հոսքին անոթի երկայնքով։ Այն ունի 96-100% զգայնություն և 96-100% սպեցիֆիկություն։ Թերություններից են հատուկ յոդային կոնտրաստի անհրաժեշտությունը և ինտիմալ պատռման հատվածի հայտնաբերման անհնարինությունը։
Ուլտրաձայնային հետազոտություն
Ներկերակրափողային էխոսրտագրություն բավականին լավ հետազոտություն է ԱՇ ախտորոշման համար, 98% զգայնությամբ և 97% սպեցիֆիկությամբ։ Այն դարձել է ընտրության գործիքային հետազոտություն աորտայի շերտազատման կասկածի դեպքում։ Այն հարաբերականորեն ոչ ինվազիվ մեթոդ, որը պահանջում է հիվանդից կուլ տալ էխոսրտագրության համար նախատեսված սարքը։ Այն հատկապես օգտակար է AI տիպի վերել աորտայի շերտազատման հայտնաբերման, ինչպես նաև գնահատելու համար պսակաձև զարկերակների բացվածքների ընդգրկումը։ Չնայած շատ հաստատություններում ներկերակրափողային էխոսրտագրությունը կատարում են անզգայացման պայմաններում՝ հիվանդի հարմարավետության համար, այն կարելի է կատարել առանց անզգայացման՝ հիվանդի համաձայնության պարագայում։ Ներկերակրափողային էխոսրտագրության թերություններից է վերել աորտայի հեռակա հատվածի (աորտայի աղեղի սկզբնական հատվածի) և ստամոքսից ներքև վայրէջ որովայնային աորտայի տեսանելիության անհնարինությունը։ Այս հետազոտությունը դժվար է կատարել կերակրափողի նեղացումների և վարիկոզի առկայության դեպքում։
Աորտոգրամմա
Աորտոգրամման իրենից ներկայացնում է կաթետերի տեղադրումը աորտայի մեջ և կոնտրաստի ներմուծումը միաժամանակյա ռենտգեն հսկողության տակ։ Միջամտությունը կոչվում է աորտոգրաֆիա։ Նախկինում համարվում էր ախտորոշման ոսկե ստանդարտ, բայց այժմ այն փոխարինվել է նվազ ինվազիվ մեթոդներով։
Դասակարգում
Առաջարկված են աորտայի շերտազատման տարբեր դասակարգումներ։ Դրանցից մեկը հիմնվում է ժամանակագրության վրա, ըստ որի տարբերում են՝ գերսուր (մինչև 24 ժամ), սուր (2-7 օր), ենթասուր (8-30 օր) և քրոնիկական (ավելի քան 30 օր) ։ Այժմ կիրառվող հիմնական դասակարգումները հիմնված են շերտազատման անատոմիական տարբերությունների կամ ախտանշանների դրսևորման ժամկետների վրա։ Սթենֆորդի համակարգը առավել հաճախ է կիրառվում, քանի որ ներառում է տեղեկություններ, որոնք օգտագործվում են հիվանդի վարման տակտիկան որոշելու համար։
Սթենֆորդ
Սթենֆորդի դասակարգումը ԱՇ-ն բաժանում է 2 խմբի՝ A և B, կախված վերել աորտայի ընդգրկվածությունից ։
Սթենֆորդի դասակարգն առավել օգտակար է կլինիկական տեսանկյունից, օրինակ՝ տիպ A վերել աորտայի շերտազատումները սովորաբար պահանջում են առաջնային վիրաբուժական միջամտություն, մինչդեռ տիպ B շերտազատումները սկզբնական շրջանում սովորաբար բուժում են դեղորայքով, թողնելով վիրահատությունը որպես պահեստային՝ բարդությունների առաջացման դեպքում։
Կանխարգելում
Վերել աորտայի անևրիզմայի կամ նախկինում չհայտնաբերված և չբուժված աորտայի շերտազատման վերականգնումը խորհուրդ է տրվում վերջինիս ավելի քան 6սմ-ի դեպքում, որպեսզի նվազեցվի հետագա շերտազատման ռիսկը։ Եթե հիվանդն ունի ծանր շարակցահյուվածքային հիվանդություններից մեկը կամ նախկինում տեղի ունեցած աորտայի պատռման պատմություն, վերականգնումը ցանկալի է կատարել ավելի քան 4,5 սմ-ի պարագայում։
Վարում
Սուր շերտազատման դեպքում, բուժումը կախված է վերջինիս տեղակայումից։ Սթենֆորդ տիպ A շերտազատման դեպքում առավելությունը տրվում է վիրահատական բուժմանը։ Չբարդացած Սթենֆորդ տիպ B-ի դեպքում գերադասելի է դեղորայքային բուժում։ Բարդացած Սթենֆորդ տիպ B-ն պահանջում է վիրահատություն սկսած դեղորայքային բուժմանը զուգահեռ։
Մահվան ռիսկը ամենաբարձրն է աորտայի շերտազատման սկսելուց առաջին մի քանի ժամերի ընթացքում, այնուհետև նվազում է։ Այդ պատճառով սուր շերտազատման բուժումը սկզբունքորեն տարբերվում է քրոնիկական շերտազատման բուժումից։ Սուր շերտազատման պարագայում հիվանդները դիմում են բժշկի առաջին 2 շաբաթվա ընթացքում։ Եթե հիվանդը չմահացավ այդ ընթացքում, կանխատեսումը լավանում է։ Դեպքերի 66%-ում հիվանդները ներկայանում են սուր փուլում։ եթե հիվանդը դիմում է ավելի քան 2 շաբաթ անց, համարվում է քրոնիկական շերտազատում։ Այս հիվանդները համարվում են սուր շրջանը «հաղթահարածներ» և բուժվում են դեղորայքով այնքան ժամանակ, քանի դեռ կայուն վիճակում են։
Դեղորայքային բուժում
Աորտայի շերտազատումը սովորաբար համարվում է գերճնշումային անհետաձգելի վիճակ, և բուժման հիմնական նպատակը աորտայի պատը պատռող ուժի թուլացումն է (dP/dt` ձախ փորոքից արյան մղման ուժ)՝ նվազեցնելով ԶՃ և սրտի կծկումների հաճախականությունը։ Թիրախային ԶՃ պետք է լինի միջին զարկերակային ճնշումը (ՄԶՃ)՝ 60-75 մմ ս․ս․ կամ մինչև տանելի նվազագույն ԶՃ։ Սկզբնական շրջանում ԶՃ-ն իջեցվում են մոտ 20%-ով ։ Կծկումների հաճախականությունը նվազեցվում է մինչև 65 զարկ/ր։ Երկարատև ԶՃ կարգավորումը պարտադիր է աորտայի շերտազատումով բոլոր հիվանդների համար։
Սուր և քրոնիկական շերտազատումով հիվանդների ընտրության դեղամիջոցները β-պաշարիչներն էն։ Սուրի դեպքում կիրառվում են արագ ազդող ձևերը, որոնք կիրառվում են ն/ե ճանապարհով և ունեն հեշտությամբ կարգավորվող դոզաներ (ինչպիսիք են էսմոլոլը, պրոպրանոլոլը կամ լաբետալոլը)։ Ճնշման շարունակվող բարձրացման դեպքում կիրառվում են անոթալայնիչներ, օրինակ՝ նատրիումի նիտրոպրուսիդ, սակայն արգելվում է այն կիրառել միայնակ, քանի որ կարող է առաջանալ ռեֆլեկտոր կծկումների հաճախացում։
Եթե ինչ-որ հակացուցում կա β պաշարիչների կիրառման համար, կարելի է կիրառել կալցիումական անցուղիների պաշարիչներ (ԿԱՊ)։ ԿԱՊ-երից հիմնականում կիրառվում են վերապամիլը և դիլթիազեմը, պայմանավորված վերջիններիս միաժամանակ անոթալայնիչ և բացասական ինոտրոպ էֆեկտներով։
Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (գիրք)
«Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը» (How the Grinch Stole Christmas!), ամերիկացի մանկագիր Թեոդոր Սուս Գեյսելի հեքիաթը։ Գիրքը քննադատում է Սուրբ ծննդյան առևտրականացումը (բնօրինակում գրքի գործողությունները տեղի են ունենում հենց Սուրբ ծննդին)։
Աորտայի շերտազատում
Վիրահատություն
Վիրահատական բուժման ցուցումներն են աորտայի մոտակա հատվածի սուր շերտազատումը և աորտայի հեռակա հատվածի սուր շերտազատումը մեկ կամ ավելի բարդության հետ մեկտեղ։ Բարդություններից են կենսական օրգանի վնասումը, աորտայի պատռումը կամ սպասվող պատռումը և վերել աորտայի ռետրոգրադ շերտազատումը։ Բարդությունները հաճախ դիտվում են Մարֆանի կամ Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշ ունեցող անձանց մոտ։
Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (գիրք)
Սյուժե
Գրինչը վնասակար, փնթփնթան, քարանձավային կանաչ հրեշ է «երկու անգամ ավելի փոքր» սրտով, որն իր շան հետ ապրում է ձյունապատ լեռան վրա՝ ուրախ ու բարյացակամ քաղաքից հյուսիս։ Ամեն տարի Սուրբ ծննդին ավելի ու ավելի է մեծանում Գրինչի ատելությունը քաղաքի երջանիկ բնակիչների նկատմամբ։ Նրանք նվերներ էին տալիս իրար, ուրախանում տոնական խնջույքներում և երգում իրար ձեռք բռնած, ինչն ամենից շատ էր զայրացնում չար հրեշին։ Մի անգամ Գրինչը որոշում է խանգարել Սուրբ ծննդի տոնակատարությունը։ Հագնվելով Ձմեռ պապի նման՝ նա մտնում է քաղաքացիների տներ ու գողանում նրանց նվերները, ուտելիքն ու զարդարանքները։ Սակայն վերջնական արդյունքում Գրինչը հասկանում է, որ այդ տոնի իմաստը նվերները չեն։ Զղջալով իր արածի համար՝ չարագործը որոշում է նվերները վերադարձնել մարդկանց, և վերջիններս ընդունում են նրան։
Ստեղծում և հրատարակում
Թեոդոր Սուսն սկսել է աշխատել Գրինչի մասին ստեղծագործության վրա 1957 թվականի սկզբին։
Աորտայի շերտազատում
Վիրահատություն
Որոշ ուղեկցող վիճակներում վիրահատական ռիսկը բարձրանում է։ Դրանցից են․
Հսկողություն
Աորտայի շերտազատման պատմությամբ բոլոր հիվանդների երկարատև հսկողությունը ներառում է ԶՃ-ի խիստ կարգավորում։ Աորտայի անևրիզմայի ուշացած պատռման հարաբերական ռիսկը 10 անգամ ավելի բարձր է այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն չկառավարվող գերճնշում, ի համեմատ 130մմ ս․ս․-ից ցածր սիստոլիկ ճնշումով հիվանդների։
Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (գիրք)
Ստեղծում և հրատարակում
Գեյսելը գիրքը գրել է արագ, մեծ մասն ստեղծվել է մի քանի շաբաթվա ընթացքում ։ Կենսագիրները գրում են, որ Գրինը «ամենաթեթև գիրքն է հեղինակի կարիերայում՝ չհաշվելով, իհարկե, նրա վերջաբանը» ։ Հեղինակը խոստովանել է, որ վերջաբանը գրվել է դժվարությամբ, երեք ամիս անց, երբ ինքն արդեն հուսահատվել էր, և քիչ էր մնում, որ փչացնի պատմությունը ։
1957 թվականի մայիսի կեսերին գիրքն ավարտվել է, և Գեյսելը վերցրել է մեկամսյա արձակուրդ և մեկնել Հավայի, որտեղ նա ստուգել է տեքստը հրատարակչություն ուղարկելուց առաջ ։
Աորտայի շերտազատում
Հսկողություն
Սուր դեպքից հետո մահացության ռիսկն ամենաբարձրն է առաջին 2 տարվա ընթացքում, այդ պատճառով հիվանդներն այդ ընթացքում մնում են հսկողության տակ։ Վիրահատությունից հետո ուշ մահերի 29% պայմանավորված են շերտազատվող կամ այլ  անևրիզմայի պատռվածքով։ 17-25% դեպքերում առաջանում են նոր անևրիզմաներ, պայմանավորված մնացորդային կեղծ լուսանցքի լայնացումով։ Ավելի բարակ պատերի պատճառով, այս անևրիզմաների պատռման հավանականությունն ավելի բարձր է։
Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (գիրք)
Ստեղծում և հրատարակում
Գիրքը լույս է տեսել 1957 թվականի դեկտեմբերին ։ Գեյսելն այն ձոնել է Թեոդոր «Թեդի» Օուենսին՝ իր զարմուհի Փեգի Օուենսի մեկամյա որդուն ։
Աորտայի շերտազատում
Հսկողություն
Խորհուրդ է տրվում այս ընթացքում պարբերաբար հետազոտել հիվանդներին՝ ցանկալի է ՄՌՇ հետազոտությամբ։
Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (գիրք)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1957 գրքեր Կատեգորիա:Դոկտոր Սուսի գրքեր Կատեգորիա:Մանկական գրքեր
Աորտայի շերտազատում
Համաճարակաբանություն
Աորտայի շերտազատման տարածվածության գնահատումը մեծ խնդիր է ներկայացնում, քանի որ շատ դեպքերում ախտորոշումը դրվում է մահվանից հետո (մահվան պատճառը ներկայացվում է ոչ ճիշտ)։ Աորտայի շերտազատումը ախտահարում է 2,0-3,5 մարդ ամեն 100,000 մարդու հաշվարկով։ Շվեդիայում կատարված հետազոտությունը փաստում է, որ տարածվածությունը կարող է շատ ավելի բարձր լինել ։ Տղամարդկանց մոտ հանդիպում է ավելի հաճախ․ ԱՇ-ով հիվանդների 65% տղամարդիկ են։ Միջին տարիքը 63 տարեկանն է ։ Մինչև 40 տարեկան կանանց մոտ, դեպքերի կեսը դիտվում է հղիության ընթացքում (սովորաբար 3-րդ եռամսյակում կամ վաղ հետծննդյան շրջանում) ։ ԱՇ դիտվում է հղիությունների 0,6%-ում ։
Կանխատեսում
Աորտայի շերտազատման դեպքերի 40% անմիջապես մահանում են չհասնելով հիվանդանոց։ Մնացածից 1% մահանում է ժամը մեկ՝ առանց ախտորոշման և բուժման մնալու պատճառով։ Նույնիսկ ախտորոշումից հետո, 5-20% մահանում են վիրահատության ընթացքում կամ անմիջապես հետվիրահատական շրջանում ։ Վերել աորտայի շերտազատման դեպքում, եթե որոշվել է չվիրահատել հիվանդին, 75%-ը մահանում են 2 շաբաթվա ընթացքում։ Ագրեսիվ բուժման պարագայում, կրծքային աորտայի շերտազատումների 30 օրյա ապրելիությունը գերազանցում է 90 % ։
Պատմություն
Աորտայի շերտազատման ամենավաղ ամբողջական նկարագրված դեպքը նկարագրել է Ֆրանկ Նիկոլսը՝ Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Ջորջ II-ի դիահերձման տվյալները։ Հոդվածում նկարագրվում էր աորտայի աղեղի շերտազատում դեպի պերիկարդ անցումով ։ Աորտայի շերտազատում տերմինը նկարագրվել է ֆրանսիացի բժիշկ Ջ․Պ․ Մանորի կողմից 1802թ․, իսկ Ռենէ Լայնեկը վիճակը նկարագրեց, որպես շերտազատվող անևրիզմա ։ Լոնդոնում սրտաբան Թոման Բեվիլ Պիքոքը 2 անգամ տպագրեց հոդվածների շարք՝ խորացնելով գիտելիքները ԱՇ-ի մասին՝ 19 դեպք 1843-ին և 80 դեպք 1863-ին ։ 1855-ին նկարագրվեց կրծքավանդակի կտրտող ցավը, երբ հիվանդը առաջին անգամ ախտորոշվեց մինչև մահանալը ։
1954-ին Բեյլորի բժշկական քոլեջի վիրաբույժներ Մայքլ Ե․ ԴիԲեքին, Դենթոն Քուլին և Օսկար Քրիչը առաջին անգամ ներկայացրեցին և զարգացրեցին աորտայի շերտազատման վիրահատական միջամտության եղանակը։ ԴիԲեքիի մոտ 2005-ին 97 տարեկան հասակում հայտնաբերվեց աորտայի շերտազատում, իսկ 2006-ին նա վիրահատվեց ։ 1990-ին նկարագրվել է աորտայի շերտազատման ներանոթային բուժման մեթոդը ։
Ռիտտերի կանոն
Ռիտտերի կանոնը հուշումների, ախտանշանների և ռիսկի գործոնների տվյալների հավաքածու է, որը ստեղծվել է կրծքային աորտայի շերտազատման սխալ ախտորոշումների կանխման նպատակով ։ Այս կանոնը անվանվել է դերասան Ջոն Ռիտտերի անունով, ով 2003-ի սեպտեմբերի 11-ին մահացել է կրծքային աորտայի շերտազատումից։ Ռիտտերը սխալմամբ ախտորոշվել և հետո բուժվել էր սրտամկանի ինֆարկտի կապակցությամբ ։ Ռիտտերի կանոնները նկարագրվել են Դիաննա Միլեվիչի կողմից (Հյուսթոնում Թեքսասի առողջապահական գիտական կենտրոնի համալսարան) և տպագրվել 2010-ի մարտին Ջոն Ռիտտերի ֆոնդի և Կրծքային Աորտայի Հիվանդությունների Կոալիցիայի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մահվան պատճառներ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Անտիպինսկի (գյուղ, Կարպինսկ քաղաքային օկրուգ)
Անտիպինսկի (Антипинский), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կարպինսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կարպինսկ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Էնն Հիլլ
էնն Թ․ Հիլլ (Anne T. Hill, ), ամերիկացի նորաձևության դիզայներ և յոգայի ուսուցիչ։
Վաղ տարիներ
Հիլլը մեծացել է Ատլանտայում՝ Ջորջիա նահանգ։ 1933 թվականին ավարտել է Առևտրային միջնակարգ դպրոցը, սովորել է Ջորջիայի համալսարանում և մինչև 1937 թվականին Լոս Անջելես տեղափոխվելը աշխատել է որպես սղագրիչ։
Taffy ոճ
Հիլլը 1937-1958 թվականներին իր սեփականTaffy գծի համար ստեղծել է գերազանցապես բամբակյա շրջազգեստներ։ Քանի որ կանանց նորաձևությունը զբաղեցնում էր բյուջեի մեծ մասը, նրա զգեստների ժողովրդականությունը մեծանում էր։ Նրանք 1948 թվականին Պալմ-Սփրինգս թենիսի ակումբում կայացած գերժամանակակից ընթրիքի ժամանակ նշվել են որպես «երևելի» ։Vogue-ն և Harper's Bazaar-ը 1950-ական թվականներին հրապարակել են լիաէջ հայտարարություններTaff նորաձևության մասին  և լուսաբանել են Taffy նորաձևության միտումները ։ «Չկա ավելի կանացի և ռոմանտիկ բան, քան գեղեցիկ լայն կիսաշրջազգեստը ներքին կիսաշրջազգեստի հետ»,- ասել է Էննի Հիլլը Women’s Wear Daily-ին ։ «Շատ կանացի զգեստներ գրեթե բոլորն ունեն փարթամ կիսաշրջազգեստներ, որոնք կառուցված են իրենց ստորին կիսաշրջազգեստների վրա»,- գրել է Եվգենիա Թրինքլը՝ Star Telegram-ի , Bergdorf Goodman-ի, Garfinckel’s-ի նորաձևության հեղինակը, որոնք աջակցում էին Թեֆֆիի նորաձևությունը։
Մահ
Էնն Հիլլը մահացել է 1999 թվականի մարտի 8-ին իր տանը՝ Կալիֆոռնիայի Ռանչո Միրաժ առողջարանային քաղաքում, սրտային անբավարարությունից 82 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կանայք Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կալուա (լիկյոր)
Օգտագործում
Օգտագործվում է աղանդերների պատրաստման ժամանակ, այդ թվում` պաղպաղակի, տորթերի և չիզքեյքների։
Կաբան Վոժ
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Կալուա (լիկյոր)
Օգտագործում
Կարող է մատուցվել նաև սերուցքով, կաթով, ավելացվել տաք ըմպելիքներին` սուրճ, տաք շոկոլադ։
Կաբան Վոժ
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Կալուա (լիկյոր)
Գրականություն
Կատեգորիա:Լիկյորներ
Կաբան Վոժ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հալյալա (Էստոնիայի շրջան)
Հալյալա շրջան (Haljala vald), շրջան Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Հալյալա գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2009 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 2815 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 15,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Պիսարևկա (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Պիսարևկա (Писарівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պիսարևկա գյուղում բնակվում էր 1 840 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,44 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 338,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջիվան Թաբիբյան
Ջիվան Թաբիբյան (, Վիեննա), հայ դիվանագետ ։
Աշխատանքային գործունեությունը
Վախճանվել է 2009 թ. հուլիսի 31-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպաններ Կատեգորիա:1937 ծնունդներ Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:2009 մահեր Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Էրզին
Էրզին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգի Ջեբելբերեքեթի գավառում։ Գտնվում էր Հայոց ծոցի հյուսիսային անկյունում՝ Կարակայա վայրի մոտ։
Բնակչություն
XIX դարի կեսերին հայաբնակ էր։ Մոտական Բաղչե, Էյրեզ, Յուզերլիք, Չոք Մերչեմեն և Օջակլի հայկական բնակավայրերի հետ XIX դարի կեսերին ուներ 1200 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Յուրեղիրի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Փառիձոր
Փառիձոր, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Վիլյար դե Սամանիեգո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ամառանոցում (մուլտֆիլմ)
Ամառանոցում (На даче), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը 1954 թվականին նկարահանել է ռեժիսոր Գրիգոր Լոմիձեն, ըստ Անտոն Չեխովի նույնանուն հեքիաթի մոտիվների։
Միխայլենկի (գյուղ, Չուդնևսկի շրջան)
Միխայլենկի (Михайленки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
Ամառանոցում (մուլտֆիլմ)
Սյուժե
Ամառանոցավար Պավել Վիխոդցևը տարօրինակ գրություն է ստանում, որը նրան առաջարկում էր հանդիպել տաղավարում։ Տաղավարում նա հանդիպում է իր զարմիկ Միտյային, որը ստացել էր նույն նամակից։ Նրանք վիճում են, բայց տաղավարում հայտնված կինն ասում է, որ այդ ամենի հեղինակն ինքն է, քանի որ ուզում էր տղամարդկանց հեռացնել տնից, որտեղ լվացվում էր հատակը։
Միխայլենկի (գյուղ, Չուդնևսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Միխայլենկի գյուղում բնակվում էր 350 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,997 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 351,05 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ամառանոցում (մուլտֆիլմ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
(2179) Պլատժեկ
(2179) Պլատժեկ (Platzeck), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1965 թվականի հունիսի 28-ին Առնոլդ Կլեմոլայի կողմից Էլ Լիոնսիտոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,011837 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7232 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3004 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1909,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188563 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,46° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1965 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Առնոլդ Կլեմոլայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հավա Մահալ
Հավա Մահալ (Hawa Mahal), ջայպուրյան մահարաջա Սավայ Պրատապ Սինգհի (կառավարել է 1778-1803 թվականներին) պալատական կոմպլեքսի հարեմային հինգհարկանի թևը։ Կառուցված է վարդագույն ավազաքարից Կրիշնայի թագի ձևով։ Կառույցը թվագրվում է 1799 թվականից ոչ ուշ։
Շենքի ճակատի 953 փոքրիկ պատուհանային բացվածքները թույլ էին տալիս տոթակեզ օրերին միջանցիկ քամու թափանցումը ներքին տարածք։ Այստեղից էլ առաջացել է կառույցի անունը՝ «քամիների պալատ»։
Հավա Մահալը Ջայպուրի գլխավոր տեսարժանությունն է և ռաջպուտյան ճարտարապետության ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պալատներ Կատեգորիա:Կանանոցներ
Կոնիգովո
Կոնիգովո (Конигово, Кониг), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 171 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Գիլֆի Սիգուրդսոն
Գիլֆի Սիգուրդսոն (իսպ.`Gylfi Þór Sigurðsson, ), իսլանդացի կիսապաշտպան, որը հանդես է գալիս Սուոնսի Սիթիում և Իսլանդիայի ազգային հավաքականում։
Ակումբային կարիերա
Ռեդինգ
Գիլֆի Սիգուրդսոնը իր առաջին պայմանագիրը կնքել է անգլիական Ռեդինգի հետ։ Երկու տարի անընդմեջ նա վարձավճարով տեխափովել է Շրուսբերի Տաուն և Կրու Ալեկսանդրա ակումբները։ Ռեդինգի կազմում նա 43 խաղում խփել է 19 գոլ։
Հոֆենհայմ
2010 թվականին իսլանդացին տեղափոխվել է գերմանական Հոֆենհայմ։ Թիմի կազմում 36 խաղում դարձել է 9 գոլի հեղիանկ։
Սուոնսի Սիթի
2012 թվականին Սիգուրդսոնը վարձավճարով տեղափոխվել է Անգլիայի Պրեմիեր Լիգան ներկայացնող` Սուոնսի Սիթի։ Իր դեբյուտը անգլիական ակումբի կազմում նշել է 22 տարեկան հասակաում Անգլիայի գավաթի շրջանակներում՝ մրցելով Բարնսլիի դեմ։ 2012 թվականի մարտին Սիգուրդսոնը Սուոնսիի պատմության մեջ ռեկորդ սահմանեց դառնալով առաջին ֆուտբոլիստը, արը արժանացել է ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ կոչմանը։
2012 թվականի հուլիսի 4-ին նա 7 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է Տոտենհեմ ։ Թիմի կազմում 58 խաղում դարձել է 8 գոլի հեղինակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Օռլովսկի շրջան (Ռոստովի մարզ)
Օռլովսկի շրջան (Орловский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Օռլովսկի ավանը։ Տարածքը կազմում է 3300 կմ², բնակչությունը՝ 40,0 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 11 գյուղական համայնք։
Առաջպարոն
Առաջպարոն, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն առաջ և պարոն բառերից։ Նշանակում է «պարոններից առաջինը»։ Գործածվել է 15-րդ դարում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Վարդան Սրմաքեշ
Վարդան Սիրմաքես, հայ գործարար։
Գործունեությունը
Այժմ նա «Franck Muller» ընկերության համասեփականատերը և գլխավոր տնօրենն է։ Ընկերությունը Հայաստանում կատարել է 1.3 միլիոն ԱՄՆ դոլարի ներդրում, ինչի արդյունքում կազմակերպվել է ժամացույցների կորպուսների և ոսկյա զարդերի արտադրություն։
1999 թվականից «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի համասեփականատերն է։
2013 թ. նշանակվել է Մարսելում Հայաստանի Հանրապետության պատվո հյուպատոս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1956 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Ժնև քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ գործարարներ Կատեգորիա:Հայ բանկիրներ Կատեգորիա:Հայ ժամագործներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Գոհար Համբարձումյան
Գոհար Համազասպի Համբարձումյան, մաթեմատիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու (1938), դոցենտ (1939), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։
Համազասպ Համբարձումյանի դուստրն է, Վիկտոր Համբարձումյանի քույրը։
Կենսագրություն
1929 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը։ Մինչև 1946 թվականն աշխատել է նույն համալսարանում։ 1966-1967 թվականներին եղել է ԵՊԻ կիրառական մաթեմատիկայի, 1967-1979 թվականներին՝ ԵՊՀ հավանականությունների տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության ամբիոնների վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են Բեռնուլիի բաշխմանը ենթարկվող անհայտ թվով փորձերի մեջ ինֆորմացիայի քանակի որոշմանը, մարկովյան գծային պրոցեսների և ինֆորմացիայի տեսության հարցերին։ Հեղինակ է «Հավանականությունների տեսության խնդրագիրք» (1973, համահեղինակ), «Պատահական պրոցեսներ» (1974), «Հավանականությունների տեսություն» (3-րդ վերամշակված և լրացված հրատարակություն՝ 1977) գրքերի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Անտոն (գյուղ, Տրոիցկո-Պեչորսկի շրջան)
Անտոն (Антон, Онтон), գյուղ Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Տրոիցկո-Պեչորսկի շրջանի կազմում։
Պեսչանոկոպսկի շրջան
Պեսչանոկոպսկի շրջան (Песчанокопский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Պեսչանոկոպսկի ավանը։ Տարածքը կազմում է 1882 կմ², բնակչությունը՝ 30,7 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 9 գյուղական համայնք։
Վեիկե-Մաառյա
Վեիկե-Մաառյա (Väike-Maarja), գյուղական ավան Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վեյկե-Մաառյա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վեյկե-Մաառյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Ամբիգրամ
Ամբիգրամ (ambi-ից «կրկնակի» և γράμμα-ից՝ «տառ»), գեղագրական նախշ, որը թույլ է տալիս համակցել երկու տարբեր ընթերցվածքները միևնույն գծաշարքից։