cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fly Me to the Moon
«Fly Me to the Moon» («Տար ինձ դեպի լուսին») ավանդական ջազ երգ, գրել է Բարտ Հովարդը 1954 թվականին։ Ի սկզբանե անվանված էր որպես «In Other Words» («Այլ կերպ ասած») և կատարվել է Ֆելիսիա Սանդերսի կողմից կաբարեում։ Ի սկզբանե երգը ժողովրդի մեջ հայտնի է դարձել որպես «Fly Me to the Moon», և մի քանի տարի անց հեղինակներն այդ անվանումը պաշտոնական հայտարարեցին։ 1996 թվականին, Animage ամսագրի Գրան պրիում, երգը զբաղեցրել է տասնհինգերրորդ հորիզոնականը որպես լավագույն անիմեի վերջնական կատարում և որպես «Եվանգելիոն» սերիալի եզրափակիչ կատարում։ 1997 թվականին երգը հասել է տասնչորսերրորդ հորիզոնականը։ Տարբեր ժամանակներ «Fly Me to the Moon»-ը կատարել են Ֆրենկ Սինատրան, Աստրուդ Ժիլբերտուն, Դորիս Դեյը, Թոնի Բենեթը, Մետտ Մոնրոն, Էյպրիլ Ստիվենսը, Ուես Մոնգոմերին, Օլիվիան, Դժուլի Լոնդոնը, Ջազմորը, Ագնետա Ֆելտսկուգը, Նաթ Քինգ Քոլը, Անջելինա Ջորդանը, Անիտա Օդեյը և ուրիշներ։
ՆԱՍԱ ասոցիացիա
Ֆրենկ Սինատրայի 1964 թվականի ձայնագրությունը սերտորեն կապ է հաստատել ՆԱՍԱ-ի՝ Ապոլոն ծրագրի հետ։
Ապոլոն 10 առաքելության ժամանակ երգի կրկնօրինակը վերարտադրվել է Sony TC-50 շարժական ձայներիզների նվագարկչի վրա, երգը նույնպես հնչել է Ապոլոն 11 առաքելության ժամանակ, երբ մարդը կատարեց առաջին քայլը արբանյակի վրա  ։
Սինատրայի տարբերակը օգտագործվել է նաև 2000 թվականի ՆԱՍԱ-ի «Տիեզերական կովբոյներ» գեղարվեստական ֆիլմում։
Շամշադ Ախթար
Շամշադ Ախթար (Shamshad Akhtar, ), տնտեսագետ, դիվանագետ, Պակիստանի ֆինանսների ժամանակավոր նախարարի պաշտոնակատար 2018թվականից ։ 2006-2009 թվականներին ղեկավարել է Պակիստանի Պետական ​​բանկը՝ այդպիսով դառնալով երկրում առաջին կինը, ով զբաղեցնում է այդ պաշտոնը։ 2011 թվականին նա դարձել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունի ավագ խորհրդականը։
Կրթություն
Շամշադ Ախթարը ծնվել է Պակիստանի Հայդարաբադ քաղաքում ։ Ախթարն իր բակալավրի աստիճանը ստացել է Փենջաբի համալսարանում 1974 թվականին, իսկ 1975 թվականին ավարտել է Քաիդ-է Ազամ համալսարանը տնտեսագիտության բնագավառում ։ 1977 թվականին Շամշադը Անգլիայում ստացել է իր մագիստրոսի կոչումը Սասեքսի համալսարանում։ 1980 թվականին Ախթարը ստացել է տնտեսագիտության թեկնածուի կոչում Շոտլանդիայի արևմուտքում գտնվող Փեյսլի համալսարանում։
Գործունեություն
1980 թվականին Ախթարը սկսեց աշխատել Համաշխարհային բանկի Պակիստանի ռեզիդենտ գրասենյակում՝ որպես երկրի մասնագետ։ 1990 թվականին նա տեղափոխվել է Մանիլա, որտեղ աշխատանքի է անցել Ասիական զարգացման բանկում որպես ավագ տնտեսագետ։ Իսկ 2002 թվականի հունիսին Ախթարը զբաղեցրել է բանկի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ Ախթարը երկրի գլխավոր բանկի ղեկավարն էր մինչև 2009 թվականը։ 2008 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ուոլ Սթրիթ The Wall Street ամսագիրը նրան ավելացրեց Ասիայի կին առաջնորդների տասնյակում։ 2009 թվականին նա վերադարձավ Ասիական զարգացման բանկ՝ որպես Հարուհիկո Կուրոդայի ավագ խորհրդական, որն այն ժամանակ բանկի նախագահն էր։ Այնուհետ Ախթարը տեղափոխվեց Վաշինգտոն և ստանձնեց Համաշխարհային բանկի Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի փոխնախագահի պաշտոնը։ 2011 թվականի սեպտեմբերին Շամշադ Ախթարը դարձավ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի տնտեսական զարգացման և ֆինանսների գծով ավագ խորհրդական ։ 2013 թվականի դեկտեմբերին Շամշադ Ախթարը նշանակվել է Ասիայի և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի տնտեսական և սոցիալական հանձնաժողովի գործադիր քարտուղար  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տնտեսագետներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կին տնտեսագետներ
Վասիլ Բեհբութով
Վասիլ (Բարսեղ) Հովսեփի Բեհբութով (նաև Վասիլ Բեհբության, ბებუთაშვილი, ), իշխան, հետևակազորի գեներալ (1856), հայազգի զինվորական։ Բեհբությանների իշխանական տոհմի ներկայացուցիչ է։
Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում (Ռուսական կայսրություն) 1791 թվականի հունվարի 1-ին։ Անցել է ծառայության ռուսական բանակ։
Վինս Գիլիգան
Վինս Գիլիգան, ամերիկացի սցենարիստ, կինոռեժիսոր և կինոպրոդյուսեր։ Նա առավել հայտնի է իր աշխատանքով հեռուստատեսության մեջ․ Գիլիգանը «Ամբողջ ծանրությամբ» հեռուստասերիալի հեղինակն է։ Նույնպես նա աշխատել է «Գաղտնի նյութեր» սերիալում որպես սցենարիստ և պրոդյուսեր։
Վաղ տարիներ
Գիլիգանը ծնվել է ԱՄՆ-ի Վիրջինիա նահանգի Ռիչմոնդ քաղաքում՝ դպրոցական ուսուցչուհու և ապահովագրական գործակալի ընտանիքում։
Նրա ծնողները բաժանվել են 1974 թվականին, և Վինսը կրտսեր եղբոր՝ Պատրիկի հետ մեծացել է Ֆարմվիլ ում ։ Իր երիտասարդության տարիներին Գիլիգանը ընկերացել է Անգուս Ուոլի հետ։ Նրա հետաքրքրությունը կինոյի հանդեպ սկսվել է, երբ Ուոլի մայրը՝ Ջեքին, ով նույնպես դասավանդում էր նույն դպրոցում, որտեղ և Գիլիգանի մայրը, նրան տեսախցիկ է տվել։ Այդ տեսախցիկի օգնությամբ Գիլիգանը Պատրիկի հետ միասին նկարահանել է գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր։ Տասներկու տարեկանում Վինսն ավարտել է իր առաջին «Տիեզերական կործանումը» ֆիլմը։ Մեկ տարի անց Վիրջինիայի համալսարանի կինեմատոգրաֆիական մրցույթում, իր տարիքային խմբում, նա առաջին տեղն Է զբաղեցրել։
Գիլիգանը հիշում է Ջեքի Ուոլին, որպես իր կյանքի առավել ոգեշնչող մարդկանցից մեկը և ասում է, որ չէր լինի այնտեղ, որտեղ նա գտնվում է հիմա, եթե չլիներ Ջեքին։ Ջեքին իր որդուն և Վինսին տարել է կինոթատրոն, և դա դարձել է այն պատճառներից մեկը, թե ինչու նրանք երկուսն էլ սկսել են կինեմատոգրաֆի կարիերան ։ Գիլիգանի հետաքրքրությունը կինոյի հանդեպ աջակցում էր նաև նրա հայրը։ Նա Վինսին ցուցադրում էր նուար ի և վեստերն ժանրի դասական ֆիլմեր՝ Ջոն Ուեյնի և Քլինթ Իսթվուդի հետ։
Գիլիգանը իրավունք է ստացել սովորելու Միչիգան նահանգի Ինթերլոշեն քաղաքումб հեղինակավոր Center for the Arts համալսարանում։ Սկզբում նա վստահ չէր, որ պետք է թողնի ընտանիքը և ամբողջությամբ փոխի իր շրջապատը, բայց մայրը համոզել է նրան։ Center for the Arts-ում սովորելուց հետո Վինսը վերադարձել է Չեսթերֆիլդ, որպեսզի հաճախի բարձրագույն դպրոց։ 1985 թվականին Գիլիգանը ընդունվել Է Նյու Յորքի համալսարան։ Կրթության ժամանակ նա գրել է «Ահա այսպիսի կարկանդակներ» ֆիլմի սցենարը (1998 թվականին Ֆիլմը նկարահանվել է Դրյու Բերիմորի հետ գլխավոր դերում)։ Այդ սցենարի համար 1998 թվականին Գիլիգանը ստացել է Virginia Governor՛s Screenwriting Award մրցանակը։ Այս մրցույթի ժյուրիի անդամներից մեկը եղել է կինոպրոդյուսեր Մարկ Ջոնսոնը, որը շատ տպավորված էր Գիլիգանի ստեղծագործությամբ և նրան անվանել է «ամենահնարամիտ հեղինակ, ում ես երբևէ կարդացել եմ»։ Հենց Ջոնսոնն է հետագայում Գիլիգանին ծանոթացրել «Գաղտնի նյութեր» հեռուստասերիալի հեղինակ Քրիս Քարթերի հետ։
Գաղտնի նյութեր
Գիլիգանի առաջին իրական ճեղքումը հեռուստաինդուստրիայում տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ նա դարձել է «Գաղտնի նյութեր» հեռուստասերիալի նկարահանող խմբի մի մաս։ Վինսն այդ սերիալի մեծ երկրպագուն էր և անձամբ հանդիպել է նրա հեղինակ Քրիս Քարթերի հետ։ Ավելի ուշ գրել է սցենար, որը դարձել է երկրորդ եթերաշրջանի «Ցրված լույս» դրվագը ։ Դրանից հետո Քարթերը Գիլիգանին հրավիրել է սցենարիստների հիմնական թիմ։ Գիլիգանի աշխատանքը «Գաղտնի նյութերում» տևել է յոթ տարի, որի ընթացքում նա հանդես է եկել որպես քսանմեկ դրվագների սցենարի հեղինակ, քառասունչորս դրվագների գործադիր պրոդյուսեր և քսան դրվագների պրոդյուսեր։ Դրանից հետո Վինսն աշխատել է նաև «Գաղտնի նյութեր» հեռուստասերիալի սփին-օֆֆ՝ «Միայնակ սլաքներ» սերիալի վրա։
Ամբողջ ծանրությամբ
Վինս Գիլիգանն առավել հայտնի է որպես AMC ալիքի «Ամբողջ ծանրությամբ» դրամատիկական սերիալի հեղինակ, սցենարիստ, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։ Այդ սերիալի վրա աշխատանքի համար, Գիլիգանը վեց անգամ առաջադրվել է «Էմմի» հեղինակավոր մրցանակին 2008-2012 թվականներին։ Սերիալն ինքն առաջադրվել է այս մրցանակին չորս անգամ և հաղթել է 2013 թվականին։ Որպես պրոդյուսեր՝ մրցանակի է արժանացել նաև Գիլիգանը ։ Նույն թվականին ԱՄՆ-ի սցենարիստների գիլդիայի համաձայն՝ «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալը զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնական՝ բոլոր ժամանակների լավագույն սերիալների ցանկում ։ Բացի այդ, Գիլիգանը երկու անգամ արժանացել է ԱՄՆ սցենարիստների գիլդիայի մրցանակին՝ սցենարի վրա աշխատելու համար։ 2013 թվականին սերիալը գրանցվել Է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող սերիալ ։ Սերիալի եզրափակիչը լույս է տեսել 2013 թվականի սեպտեմբերի 29-ին և էկրանների մոտ հավաքել է 10,3 միլիոն հանդիսատես ։
Վերջին աշխատանքներ
2013 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվել է, որ Sony Pictures Television-ը և AMC-ն պայմանագիր են կնքել, որի համաձայն Sony Pictures-ը հանդես կգա որպես «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի սփին-օֆֆ՝ «Ավելի լավ է զանգեք Սոլին» սերիալի պրոդյուսեր։ Սերիալի սյուժեն կկենտրոնանա Սոլ Գուդմանի կերպարի և նրա կյանքի վրա մինչև «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի իրադարձությունները։ Գիլիգանը կվերահսկի նախագիծը, իսկ Բոբ Օդենքըրք ը կվերադառնա Գուդմանի դերում ։
Ավելի ուշ, այդ նույն ամսին հայտարարվել էր «Բաթլ ճիչ» սերիալը, որը ենթադրաբար պատրաստվում էր 2014 թվականին թողարկվել CBS հեռուստաալիքով։ Սերիալի սցենարը գրել է Գիլիգանը տասը տարի առաջ։ Այն պատմում է երկու ոստիկանների մասին, որոնք մրցում են ՀԴԲ-ի գործակալի հետ ։
Բոչարնիկի
Բոչարնիկի (Бочарники), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ակչան (գետ)
Ակչան  (Акчан), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կատուն գետի աջ ափով՝ 458 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 25կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բեռնարդ Լոու Մոնտգոմերի
Բեռնարդ Լոու Մոնտգոմերի (Bernard Montgomery, ), բրիտանական ռազմական գործիչ, ֆելդմարշալ (1944), դերկոմս (1946)։
Կենսագրություն
Ավարտել է ռազմական ակադեմիա (1908)։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է անգլիական 8-րդ բանակի (գործել է Հյուսիսային Աֆրիկայում), Նորմանդիայում ափ իջած դաշնակիցների բանակախմբի, ապա 21-րդ բանակախմբի (գործել է Բելգիայում, Նիդերլանդներում և Հյուսիսային Գերմանիայում) հրամանատար։ 1945 թվականին բրիտանական օկուպացիոն զորքերի հրամանատարն էր Գերմանիայում, 1951-1958 թվականներին՝ Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի զինված ուժերի հրամանատարի առաջին տեղակալը։ Պարգևատրվել է բրիտանական բոլոր բարձրագույն շքանշաններով, նաև արտասահմանյան (այդ թվում խորհրդային՝ «Հաղթանակի» և Սուվորովի I աստիճանի) շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Անգլիացի զինվորականներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1887 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 24 մահեր Կատեգորիա:1976 մահեր Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Միշել Բահման
Միշել Մարի Բահման (Michele Marie Bachmann, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ է հանրապետական կուսակցությունից։ ԱՄՆ Կոնգրեսում նա ներկայացնում է Մինեսոտա նահանգը։ Բահմանը հրապարակել է այն լուրը, որ ինքը մասնակցելու է 2012 թ-ին կայանալիք նախագահական ընտրություններին ։ Նախկինում նա աշխատել է որպես իրավաբան, այնուհետև Մինեսոտայի սենատում որպես սենատոր։ Միշել Մարի Բահմանը 5 երեխաների մայր է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կոնգրեսմեններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կումովիշչե
Կումովիշչե (Кумовище), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կումովիշչե գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։
Մշակույթ (տարեգիրք)
«Մշակույթ», ազգագրական տարեգիրք։ «Մշակույթ» գրատան հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1948 թվականին, Ստամբուլում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Թ․ Ագատյան։ Տպագրել է հայագիտական, պատմագիտական հոդվածներ, դրվագներ Դանիել Վարուժանի, Երվանդ Օտյանի, Հակոբ Պարոնյանի կյանքից, նրանց անտիպ նամակները, ինչպես նաև Կոմիտասի, Սիամանթոյի, Ռ․ Սևակի ձեռագրերը։ Անդրադարձել է Գրիգոր Զոհրապի, Հ․ Ասատուրի և ուրիշների նամակներին ու գրագրություններին։
Կատեգորիա:1948 գրքեր
Աշնանային սալոն
Աշնանային սալոն (Autumn Salon, Salon d'Automne) կամ` Société du Salon d'automne, ամենամյա արվեստի ցուցահանդես է, որ անց է կացվում Փարիզում` սկսած 1903 թվականից։ Այժմ այն անց է կացվում Ելիսեյան դաշտերում, Մեծ պալատի և Փոքրի պալատի միջև, հոկտեմբերի կեսերին։ Առաջին Աշնանային սալոնն ստեղծվել է բելգիացի ճարտարապետ, գրականագետ և արվեստի կոլեկցիոներ Ֆրանց Ջորդանի նախաձեռնությամբ` ճարտարապետ Հեկտոր Գիմարդի, նկարիչներ Ջորջ Դեսվալիերեսի, Էժեն Կարրերի, Ֆելիքս Վալոտոնի, Էդուարդ Վիլարդի և Մեյսոն Ժանսենի հետ ։ Գիտակցելով պաշտոնական Փարիզյան սալոնի պահպանողական քաղաքականության արձագանքը` այս զանգվածային ցուցահանդեսը գրեթե միանգամից դառնում է 20-րդ դարի նկարչության, գծանկարչության, քանդակագործության, փորագրության, ճարտարապետության և դեկորատիվ արվեստի նորարարության և զարգացման ասպարեզ։ Սալոնի վաղ տարիների ընթացքում ցուցահանդեսներին աջակցել է Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարը, այստեղ ցուցադրվել են նաև Օգյուստ Ռոդենի աշխատանքներից մի քանիսը։ Սալոնում ցուցադրվել են Պոլ Սեզանը, Անրի Մատիսը, Պոլ Գոգենը, Ժորժ Ռոուն, Անդրե Դերենը, Ալբեր Մարքեն, Ժան Մետցինժերը և Մարսել Դյուշանը։ Բացի 1903 թվականի հանդիսավոր բացումից, Սալոնի պատմության մեջ նշվում են ևս երեք կարևոր ամսաթվեր. 1905 թվականի Սալոնով նշվում է ֆովիզմի ծնունդը, 1910 թվականին Սալոնում սկսվել է ներկայացվել կուբիզմը և 1912 թվականի Սալոնն արդյունք է դարձել Ֆրանսիայի ազգային ժողովի հակամոդեռնիստական և քսենոֆոբիկ վեճերի։
Պատմություն
Սալոնի նպատակն էր խրախուսել գեղեցիկ արվեստների զարգացումը, աջակցել երիտասարդ արվեստագետների (բոլոր երկրներից) առաջընթացին և հարթակ դառնալ իմպրեսիոնիզմի` հասարակության լայն շերտերին ներկայացնելու համար ։ Աշնանային եղանակը ցուցահանդեսի համար ընտրելը ռազմավարական մի քանի իմաստ ուներ։ Նախ, այն հնարավորություն էր տալիս արվեստագետներին ցուցադրել ամառվա ընթացքում դրսում նկարած նկարները, ինչպես նաև` այն բավականին ժամանակային տարածություն էր պահում երկու այլ խոշոր սալոններից (Société Nationale des Beaux-Arts և Փարիզյան սալոն), որոնք տեղի էին ունենում գարնանը։
1903 թվական, սկիզբ
Առաջին Աշնանային սալոնը բացվել է 1903 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, Գեղեցիկ արվեստների պալատում, Փարիզում։ Ներկայացվել են Պիեռ Բոնարի, Ալբեր Գլեզի, Անրի Մատիսի, Ֆրանսիս Պիկաբիայի, Ժան Վիյոնի, Էդուար Վույարի, Ֆելիքս Վալոթոնի, Մաքսիմ Մոֆրայի, Արման Գիյոմենի, Անրի Մանգենի, Հենրի Լեբասքյուի, Գուստավ Լյուսինի, Ալբեր Մարքեի կտավները ։
1904
Մեծ պալատում կայացած 1904 թվականի Սալոնը ցուցադրել է Մարինե անվանումով երեք կտավ, 19-ամյա Ռոբեր Դելոնեն ցուցադրել է իր Panneau décoratif (l'été)-ը։ Ալբեր Գրեզը ցուցադրել է երկու կտավ։ Անրի Մատիսը ներկայացրել է 14 աշխատանք ։ Կես վան Դոնգենը ներկայացրել է երկու աշխատանք, Ժակ Վիյոնը` երեք աշխատանք, Ֆրանսիս Պիկաբիան` երեք, Օտոն Ֆրիեզը` չորս, Ալբեր Մարքեն` յոթ, Ժան Պույը` հինգ, Ժորժ Ռուոն` ութ, Մաուֆրան` տաղը, Մանգինը` հինգ, Վալոտոնը և Վալտատը` երեքական աշխատանքներ ։ 1904 թվականի Աշնանային սալոնի սենյակներից մեկը նվիրված էր Պոլ Սեզանի աշխատանքներին, որտեղ ցուցադրվել է 31 կտավ` ներառյալ տարբեր դիմանկարներ, ինքնանկարներ, ծաղիկներ, բնապատկերներ ։ Մեկ այլ սենյակում ցուցադրվել են Պիեռ Պյուվի դը Շավանի 44 աշխատանքներ։ Մեկ այլ սենյակ նվիրված է եղել Օդիլոն Ռեդոնի 64 աշխատանքներին` ներառյալ նկարներ, գծանկարներ և վիմանկարներ։ Օգյուստ Ռոդենը 35 աշխատանքով և Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկը 28 աշխատանքնով ներկայացվել են առանձին սենյակներում ։
1905 թվական, ֆովիզմ
Անրի Մատիսի, Անդրե Դերենի, Ալբեր Մաքրեի, Մորիս դը Վլամինկի, Կես վան Դոնգենի, Շառլ Կամուանի և Ժան Պույի` վառ գույներով գունավորված կտավները 1905 թվականի Աշնանային սալոնում տեսնելուց հետո քննադատ Լուի Վոքսելեսը դրանք բնորոշել է «ֆովիստական» (վայրի գազաններ)` այդպիսով տալով ֆովիզմ ուղղության անվանումը ։ Վոքսելեսը նրանց աշխատանքը բնութագրել է «Դոնատելլոն վայրի գազանների մեջ» արտահայտությամբ` հակադրելով «վառ գուների սանձարձակ խնջույքը» Վերածննդի ոճով ստեղծված քանդակի հետ, որոնք ցուցադրվում էին նույն սենյակում ։ Անրի Ռուսոն ֆովիստ չէր, բայց նրա «Սոված առյուծը հարձակվում է այծքաղի վրա» մեծ չափերի կտավը ցուցադրվել է Մատիսի աշխատանքի կողքին ։ Վոքսելեսի մեկնաբանությունը տպագրվել է 1905 թվականի նոյեմբերի 17-ին Gil Blas օրաթերթում և լայնորեն տարածվել է ։ Նկարները շատ բացասական կարծիքների են արժանացել։ Հարձակման ենթարկված կտավներից մեկը Մատիսի «Կարմիր գլխարկով տիկինն» էր։ Այս աշխատանքը գնվել է Գերտրուդ Սթայնի և Լեո Սթայնի կողմից, ինչը շատ դրական ազդեցություն է ունեցել բացասական կարծիքներից բարոյալքված Մատիսի վրա ։ Մատիսի նոր-իմպրեսիոնիստական Luxe, Calme et Volupté բնապատկերն արդեն ներկայացվել էր 1905 թվականի Անկախների սալոնում ։ Երկու հետահայաց նկարիչներ` Դոմինիկ Էնգրն ու Էդուարդ Մանեն հարևան սենյակներ էին գրավել 1905 թվականի Աշնանային սալոնում ։ Չնայած հակադրություններով հայտնի լինելուն` 1905 թվականի Աշնանային սալոնն իսկապես լավ ընդունելություն է գտել մամուլի կողմից` ներառյալ Էնգրի ու Մանեի հետահայաց ցուցադրությունների դրական գնահատականները։ Ցուցադրվող նկարիչների մեծ մասը, անգամ` ամենանորարարները, լավ հայտնի էին հանրությանը։ Այնուամենայնիվ, որոշ քննադատներ հայտնել են նաև բացասական կարծիքներ ինչպես օրաթերթերում, այնպես էլ` մասնագիտացված պարբերականներում ։
1906
1906 թվականի ցուցադրությունը տևել է հոկտեմբերի 6-նոյեմբերի 15-ը։ Ժան Մետցենժերը ցուցադրել է իր ֆովիստական-դիվիզիոնիստական Ռոբեր Դելոնեի դիմանկարը կտավը և Ռոբեր Դելոնեն ցուցադրել է իր Ժան Մետցենժերի դիմանկարը կտավը ։ Մատիսը ցուցադրել է իր Էլեկտրոնային ընթերցիչը (Liseuse), ծաղիկներ և բնանկարներ ։ Ռոբեր Անտոնի Պինշոնը ցուցադրել է իր Prairies inondées-ը, որն այժմ գտնվում է Լուվրում ։ Պինշոնի այս շրջանի նկարները մոտ են պոստիմպրեսիոնիզմի և ֆովիզմի ոճերին, ոսկե դեղին, շիկացած կապույտ գույներով ։ Նույն ցուցադրության ժամանակ Պոլ Սեզանը ներկայացրել է 10 աշխատանք։ Նա մահացել է և չի տեսել ցուցադրության ավարտը։ Սեզանը մահացել է 1906 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Նրա աշխատանքները ներառում էին Maison dans les arbres, Portrait de Femme և Le Chemin tournant կտավները։ Կոնստանտին Բրանկուզին ներկայացրել է երեք կիսանդրի։ Ռայմոն Դյուշան Վիյոնը ներկայացրել է բրոնզե կիսանդրի։ Նրա եղբայրը` Ժակ Վիյոնը, ցուցադրել է իր վեց աշխատանքները։ Կաս վան Դոնգենը ցուցադրել է 3 աշխատանք։ Անդրե Դերենը ցուցադրել է Westminster-Londres-ը, Arbres dans un chemin creux-ը և մի քանի այլ աշխատանքներ, որ նկարվել են Լ՛էստակ գյուղում ։ 1906 թվականի Աշնանային սալոնի հետահայաց ցուցադրությունն ընդգրկում էին Գուստավ Կուրբեի, Էժեն Կարրերի և Պոլ Գոգենի աշխատանքները։
1907–1909
1907 թվականի հոկտեմբերի 1-22-ը տևած ցուցահանդեսում ներկայացվել է Ժորժ Բրաքի Rochers rouges անվանումով կտավը Ժան Մետցինժերը ցուցադրել է երկու բնապատկերներ, որոնց դժվար է ինքնորոշել ։ Նույն ցուցահանդեսի ժամանակ ներկայացվել են նաև Օգյուստ Ռոդենի նկարները։ Ներկայացվել են Բերտա Մորիզոյի (174 աշխատանք), Ժան Բատիստ Կարպոյի (149 աշխատանք) և Պոլ Սեզանի աշխատանքների հետահայաց ցուցադրությունը ։ Դերենի և Մատիսի աշխատանքները քննադատվել են իրենց մոդելների տգեղության համար։ Ռոբեր Դելոնեն այս սալոնում ցուցադրել է մեկ աշխատանք, Անդրե Լոտը` երեք, Դերենը` երեք, իսկ Մատիսը` յոթ աշխատանք ։ 1908 թվականին Ելիսեյան դաշտերի Մեծ պալատում տեղի ունեցած ցուցադրությանը Մատիսը ներկայացրել է 30 աշխատանք։
1909 թվականի հոկտեմբերի 1-նոյեմբերի 8-ը տեղի ունեցած ցուցահանդեսի ժամանակ Անրի լե Ֆոկոնյեն ցուցադրել է ֆրանսիացի գրող, վիպասան ու պոետ Պիեռ Ժան Ժուվի դիմանկարը, կտավը գրավել է Ալբեր Գլեզի ուշադրությունը, ով այդ ժամանակ աշխատում էր նույն երկրաչափական ոճով ։
1913–1914
1913 թվականին ժամանակակից արվեստում գերիշխող միտումը աբստրակցիոնիզմին ձգտող կուբիզմն էր։ 1911 թվականից տարածված վառ գույների կիրառումը շարունակվում էր նաև 1912 և 1913 թվականներին։ 1913 թվականի նոյեմբերի 15-1914 թվականի հունվարի 8-ը տևած ցուցահանդեսում գերակշռում էին Գլեզի և Պիկաբիայի աշխատանքները։ Դելոնեի, Դուշամի և Լեժերի աշխատանքները չեն ցուցադրվել ։ Ցուցահանդեսի կատալոգի նախաբանը գրել է ֆրանսիացի սոցիալիստ քաղաքական գործիչ Մարսել Սեմբան ։ Այս ցուցահանդեսը շատ է լուսաբանվել մամուլում։ Կես վան Դոնգենի «Կինը աղավնիների հետ» մերկ բնորդուհով կտավն այնպիսի իրարանցում է առաջացրել, որ ոստիկանությունն այն հեռացրել է Աշնանային սալոնից։ Նույնը կատարվել է նաև 1949 թվականին Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարանում։ Կտավն այժմ պահվում է Պոմպիդու կենտրոնում (Փարիզ) ։
1918 թվականից հետո
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1914-1918 թվականներ) Աշնանային սալոն չի կազմակերպվել։ Սալոնը վերսկսել է գործունեությունը 1919 թվականի նոյեմբերի 1-ին, և ցուցադրությունը տևել է մինչև դեկտեմբերի 10-ը, Փարիզի Մեծ պալատում։ Մեծ ուշադրություն է դարձվել Ռայմոն Դյուշան Վիյոնի հետահայաց ցուցադրությանը, ով մահացել էր 1918 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Ցուցադրվել է քանդակագործի` 1906-1918 թվականներին ստեղծված 19 աշխատանք ։ Պատերազմից հետո Աշնանային սալոնը հիմնականում նվիրված է եղել Մոնպառնասի նկարիչների աշխատանքներին, ինչպիսիք են Մարկ Շագալը, Ամեդեո Մոդիլիանին, Ժորժ Բրաքը և Ժորժ Ժիմելը։ Լեհ էքսպրեսիոնիստ նկարիչ Հենրիկ Գոթլիբը ևս ցուցադրվել է։ Կոնստանտին Բրանկուզին, Արիստիդ Մայոլը, Շառլ Դեսպիոն, Ռենե Իշեն և Օսիպ Ցադկինը ներկայացվել են որպես նոր ուժեր քանդակագործության մեջ։
Բացի նկարներն ու քանդակները, սալոնում ցուցադրվել են նաև դեկորատիվ արվեստի նմուշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, Ռենե Լալիկի և Ջուլիա Բատորիի ապակյա աշխատանքները և Լե Կորբուսիերի ճարտարատետական նախագծերը։ Այսօր էլ կարևոր դեր ունենալով ցուցահանադեսների ոլորտում, Աշնանային սալոնն իր գործունեությունն է շարունակում արդեն 2-րդ հարյուրամյակում։
Պիկասոն Աշնանային սալոնում, 1944
Ճակատագրի հեգնանքով Աշնանային սալոնում 1944 թվականին սենյակ է տրամադրվել Պիկասոյի աշխատանքներին։ Կուբիզմի վճռական տարիներին, 1909-1914 թվականներին արվեստի գործակալ Դանիել Հենրի Կանվեիլերն արգելել էր Բրաքին ու Պիկասոյին ցուցադրվել Աշնանային սալոնում կամ Անկախների սալոնում։ Նա մտածում էր, որ սալոնները հումորի, լկտիության, կատակի և գռեհիկության վայր են։ Վախենալով, որ կուբիզմը կարող է անլուրջ ընկալվել հասարակության կողմից` հավաստիացնելով, որ նրանց աշխատանքները կցուցադրվեն իր սեփական պատկերասրահում ։ Փարիզի ազատագրումից հետո առաջին ցուցադրությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո տեղի է ունեցել 1944 թվականի աշնանը։ Պիկասոյին առանձին սենյակ է տրամադրվել, որտեղ նա ցուցադրել է պատերազմական շրջանում ստեղծած իր աշխատանքները:Սա Պիկասոյի հաղթական վերադարձն էր, ով թողել էր արվեստի ասպարեզը պատերազմի շրջանում։ 1944 թվականի նոյեմբերի 16-ին Մատիսը գրել է Կամուին. «Դու տեսե՞լ ես Պիկասոյի սենյակը։ Դրա մասին շատ են խոսում։ Փողոցում դրա դիմաց ցույցեր են անում։ Ահա քեզ հաջողություն» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի արվեստ Կատեգորիա:Փարիզ
Աթմաթ
Աթմաթ (Hattmatt), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 641 մարդ, բնակչության խտությունը` 154.46 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.15 կմ² տարածք։
Մական (գյուղ, Խայբուլինսկի շրջան)
Մական (Макан, Маҡан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1260 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տադեուշ Կոստյուշկոյի ապստամբություն
Տադեուշ Կոստյուշկոյի ապստամբություն(Powstanie kościuszkowskie, insurekcja kościuszkowska), նույնպես հայտնի է որոշ ռուսալեզու աղբյուրներում որպես  1794 թվականի Լեհական ապստամբություն կամ Երկրորդ լեհական պատերազմ ՝ ապստամբություն Ռեչ Պոսպոլիտայի տարածքում(1794), որը ներառում էր այդ պահին ժամանակակից լեհական, բելոռուսական, ուկրաինական, լիտվական և լատվիական հողատարածքների մասերը։
Ապստամբության պատճառներ
Սահմանադրությունը՝ հռչակված 1791 թվականի մայիսի 3-ին Վարշավայի սեյմում, մեծ դժգոհություն էր առաջացնում մագնատների և Ռեչ Պոսպոլիտայի լեհական ազնվականության մեջ։ Հավաքվելով Տորգովիցայում (ժամանակակից Ուկրաինայի տարածքում ), դժգոհները հայտարարեցին սահմանադրությունը ոչ լեգիտիմ և կազմեցին կոնֆեդերացիա Ստանիսլավ արքայի հետ պայքարելու համար, որը հայտարարել էր սահմանադրության ընդիմադիրներին՝ ապստամբներ։ Կայսրուհի Եկատերինա II-ը՝ ավարտելով թուրքերի հետ պատերազմը, ընդունել էր տորգովիցյան կոնֆեդերատներին իր հովանու ներքո և հրամայել էր գեներալ Միխայիլ Վասիլևիչ Կախովսկուն ընդունվել Լեհաստանի թագավորություն, իսկ գեներալ Միխայիլ Նիկիտիչ Կրեչետնիկովին՝ Լիտվական մեծ իշխանություն։ Սկսվեց նոր սահմանադրության կողմնակիցների դաժան պայքարը կոնֆեդերատների դեմ և ռուսական զորքերի․ հաջողությունը սկսեց թեքվել վերջիններիս կողմը, և քանի որ այդ նույն ժամանակ պրուսական արքա Ֆրիդրիխ Վիլհելմ II-ը Ռուսաստանի կողմը անցավ, արքա Ստանիսլավ Պոնյատովսկին ստիպված էր ենթարկվել կոնֆեդերատների պահանջներին և Ռուսաստանի հետ հաշտություն կնքել։ Գրոդնոյում սեյմ էր կանչվել, որի ժամանակ հայտարարվել էր նախկին սահմանադրության վերականգնում․ Վարշավան և մի քանի այլ քաղաքներ զբաղված էին ռուսական կայազորներով, լեհական բանակը բարեփոխվել էր ըստ ռուսական օրինակի, իսկ նրա որոշ մասերը կազմացրվեցին։
Ապստամբության սկիզբ
Լեհաստանի շլյախտայի և Լիտվական մեծ իշխանության մի մասը, արտաքնապես հնազանդություն արտահայտելով Ռուսական կայսրությանը, գաղտնի պատրաստվում էր ապստամբության՝ հույս դնելով Ֆրանսիայի օգնության վրա, որտեղ այդ պահին հեղափոխությունը բորբոքուն վիճակում էր։ Ապստամբության առաջնորդ ընտրվեց լիտվացի շլյախտիչ Տադեուշ Կոստյուշկոն, ով իրեն ցուցադրեց որպես քաջ զինվոր և գրագետ առաջնորդ։ Գեներալ Մադալինսկին, հրաժարվելով ենթարկվել Գորդենի սեյմի որոշմանը և իր հեծելազորին բաց թողնելուց (Պուլտուսկում մարտի 12-ին), անսպասելի հարձակվեց ռուսական զորագնդի վրա և բռնագրավեց զորագնդի գանձարանը։ Այնուհետև, ցրելով պրուսական հեծելավաշտը Սիլեզիայում, ուղևորվեց դեպի Կրակով։ Տեղեկանալով այդ մասին՝ Կոստյուշկոն նույնպես շտապեց այնտեղ։ 1794 թվականի մարտի 16-ին Կրակովի բնակիչները նրան հռչակեցին որպես հանրապետության դիկտատոր։ Կրակովում ազդարարվեց ապստամբության Ակտ, և Տադեուշ Կոստյուշկոն հրապարակավ երդում տվեց։ Ապստամբության Ակտը Տադեուշ Կոստյուշկոյին հռչակեց Ռեչ Պոսպոլիտայի ազգային զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար և նրան լիակատար իշհանություն էր տրամադրում երկրում։
Լեհական թագավորության տարբեր մասերում և Լիտվական մեծ իշխանության մայրաքաղաքում՝ Վիլնյուսում, խռովություններ բռնկվեցին։ Շուտով ապստամբությունը ընդգրկեց Ռեչ Պոսպոլիտայի նշանակալի տարածքները։ Ռուսաստանի դեսպան և ռուսական բանակի ղեկավարը Վարշավայում՝ Օսիպ Իգելստրոմը, ուղարկեց Մադալինսկու դեմ Դենիսովի և Տորմասովի ջոկատները․ միաժամանակ Լեհաստան ներխուժեցին պրուսական զորքերը։
Յակոբինյան շարժում Վարշավայում
Պետք է նշել, որ ժողովրդի բազմությունը ազգային ազատագրական պատերազմը սերտ կապում էր պանական լուծից սոցիալական ազատագրության հետ։ Ապստամբած ժողովրդի մեջ ուժեղ ազդեցություն ուներ «Յակոբինյան ակումբը»։ Վերջինիս նախաձեռնությամբ մայիսի 9-ին վարշավացիները պահանջեցին հայրենիքի դավաճանների մահապատիժ։ Ապստամբական ղեկավարությունը ստիպված էր զիջել ժողովրդի բազմության պահանջներին և պատժի ենթարկեց նախկին կառավարության 4 գործիչներին, որոնք համգործակցում էին Ռուսաստանի և Պրուսիայի հետ։ Մահապատժի էին ենթարկվել մեծ թագավորական հետման Օժարովսկին, լիտվացի հետման Զաբելլոն, եպիսկոպոս Յուզեֆ Կոսակովսիկն և մարշալ Անկվիչը։ Հունիսի 28-ին վարշավացիները կազմակերպեցին նոր ժողովրդական տրիբունալ՝ կախելով ևս մի շարք մարդկանց, որոնց նրանք համարում էին հայրենիքի դավաճաններ։ Նրանց մեջ էին իշխան Չետվերտինսկին և վիլենյան եպիսկոպոս Մասալյսկին ։ Վարշավայի դեպքերը անհանգստություն առաջացրեցին լեհական շլյախտայում։ Նրա որոշ ներկայացուցիչներ համաձայնության եկան պրուսացիների և ռուսների հետ։ Այդպես լեհական արքայի եղբայրը՝ գահերեց արքեպիսկոպոս Միխայիլ Պոնյատովսկին, դիմել էր պրուսացիներին խնդրանքով արագացնել Վարշավայի գրոհը, և մատնանշել էր  քաղաքի պաշտպանության ավելի խոցելի  տեղերը։ Նամակը կես ճանապարհին խլվել էր։ Արդյունքում Վարշավայի բնակիչները դուրս էին եկել փողոց և պահանջել էին մահապատժի ենթարկել դավաճանին։ Սակայն վերջինս ինքնասպանություն էր գործել (թունավորվել էր)։ Գոյություն ունի վարկած, որ նա մահացել է ճղճիմ վախից (կախաղանի վրա  կամ բանտախցում մահվան վախից) ։ Մի շարք քաղաքներում դեռևս գահերեց արքեպիսկոպոսի կենդանության օրոք երգում էին անպարկեշտ բովանդակության երգաքառյակներ։ Ամենապարկեշտը դրանցից «Կրակովցիների նախերգն» էր։ Ինքը՝ Ստանիսլավ Օգոստոս Պոնյատովսկին, իր հուշագրություններում հիշատակում էր Կոստյուշկոյի հետ լարված հարաբերությունների մասին, ինչպես նաև մշտական սպառնալիքների մասին, որոնք գալիս էին վարշավացի ազնվական քաղքենիների և ապստամբների կողմից։ Կոստյուշկոն, համաձայն հուշագրությունների, պալատից դուրս չէր թողնում նրան իբր անվտանգության պատրվակով։ Իրականում նա նստում էր փակի տակ ինչպես պատանդ, նրա հետ ոչ ոք հաշվի չէր նստում,Կոստյուշկոն մանիպուլյացիայի էր ենթարկում նրան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապստամբություններ Լեհաստանում
Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ
Գրականության Նոբելյան մրցանակ (Nobelpriset i litteratur), հեղինակավոր պարգև, որն ամեն տարի հանձնում է Շվեդական ակադեմիան գրականության ոլորտում ակնառու ներդրումների համար։ Այն հինգ Նոբելյան մրցանակներից մեկն է, որոնք հիմնվել են Ալֆրեդ Նոբելի կտակով՝ գրված 1895 թվականի նոյեմբերի 27-ին Փարիզում, և տրվում են քիմիայի, ֆիզիկայի, գրականության, խաղաղության և ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտներում բացառիկ նվաճումների համար ։ Համաձայն Նոբելի կամքի՝ մրցանակի պատասխանատուն Նոբելյան հիմնադրամն է, և պարգևատրում է կոմիտեն, որը բաղկացած է Շվեդական ակադեմիայի կողմից ընտրված հինգ անդամներից ։ Գրականության Նոբելյան մրցանակը տրվում է ամեն տարի՝ սկսած 1901 թվականից։ Այդ ընթացքում տրվել է 109 մրցանակ 113 մարդու ։ Պարգևատրություն տեղի չի ունեցել յոթ տարի՝ 1914, 1918, 1935, 1940-1943 թվականներին ։ 1901 թվականին առաջին մրցանակակիրը եղել է ֆրանսիացի պոետ և ակնարկագիր Սյուլի-Պրյուդոմը։ Մրցանակի պատմության ողջ ընթացքում միաժամանակ երկու մրցանակակիրներ պարգևատրվել են չորս անգամ՝ 1904, 1917, 1966 և 1974 թվականներին։ Շվեդական ակադեմիայի մշտական քարտուղար Պետեր Էնգլունդի կարծիքով՝ դա պայմանավորված է գրականության բնույթով՝ ի տարբերություն գիտության կամ հարակից ոլորտների, որտեղ կարելի է աշխատել միասին ։ Յուրաքանչյուր մրցանակակիր ստանում է մեդալ, պատվոգիր և դրամական պարգև, որն ամեն տարի տարբեր է ։ 1901 թվականին Պրյուդոմն ստացել է 150,782 շվեդական կրոնա, որը 2007 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ համարժեք է 7,731,004 շվեդական կրոնայի։ Մրցանակը տրվում է Նոբելի մահվան տարելիցի օրը՝ դեկտեմբերի 10-ին` Ստոկհոլմում տեղի ունեցող ամենամյա հանդիսավոր արարողության ժամանակ ։
1958 թվականին արժանանալով մրցանակին` ռուս գրող Բորիս Պաստեռնակը Խորհրդային Միության կառավարության ճնշման տակ ստիպված էր հրաժարվել դրանից։ 1964 թվականի Ժան Պոլ Սարտրը հրաժարվեց ընդունել Նոբելյան մրցանակը, քանի որ նա հետևողականորեն հրաժարվում էր բոլոր պաշտոնական պատիվներից ։
Գրականության Նոբելյան մրցանակի արժանացել են 14 կին, ավելին, քան որևէ այլ Նոբելյան մրցանակի, բացառությամբ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը ։ 1901-2015 թվականների մրցանակակիրների միջին տարիքը կազմում է 65 տարի։ Գրականության նոբելյան մրցանակի ամենաերիտասարդ դափնեկիրը եղել է Ռեդյարդ Կիպլինգը, որն ստացել է պարգևը 1907 թվականին՝ 42 տարեկանում։ Ամենատարեցը պարգևատրման պահին եղել է Դորիս Լեսինգը՝ 88 տարեկան։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկում ամենատարածված ծննդյան օրերը մայիսի 21-ը և փետրվարի 28-ն են ։ Ոչ ոք մեկից ավելի գրականության Նոբելյան մրցանակի չի արժանացել։ Ամենատարածված ժանրն արձակն է, 76 մրցանակակիրներ եղել են արձակագիր ։
Մրցանակի հանձնման ժամանակ հայտնի է դառնում միայն հաղթողի անունը։ Մնացած առաջադրված թեկնածուների անունները և Նոբելյան կոմիտեի անդամների կարծիքները գաղտնի են պահվում. հրապարակվում է միայն 50 տարի անց։ Մրցանակի պաշտոնական կայքում հասանելի է մինչև 1950 թվականը ներառյալ եղած թեկնածուների մասին տեղեկատվությունը։
Թեկնածուների ընտրություն
Համաձայն Նոբելյան հիմնադրամի կանոնադրության՝ գրականության մրցանակին թեկնածուներ կարող են առաջադրել հետևյալ անձինք. Թեկնածուների հայտերի և ընտրության գնահատականը տալիս է գրականության Նոբելյան հանձնաժողովը։ Դրանցից էլ Շվեդական ակադեմիան ընտրում է դափնեկիրներին ։
Դափնեկիրներ
1900-ական թթ. • 1910-ական թթ. • 1920-ական թթ. • 1930-ական թթ. • 1940-ական թթ. • 1950-ական թթ. 1960-ական թթ. • 1970-ական թթ. • 1980-ական թթ. • 1990-ական թթ. • 2000-ական թթ. • 2010-ական թթ. • 2020-ական թթ.
1900-ականներ
{| class="wikitable sortable" ! style="background:#095ac9"|Տարի ! style="background:#095ac9"|Պատկեր ! style="background:#095ac9"|Մրցանակակիր ! style="background:#095ac9"|Երկիր ! style="background:#095ac9"|Լեզու(ներ) ! style="background:#095ac9"|Պարգևատրման հիմնավորում ! style="background:#095ac9"|Հավակնորդներ ! style="background:#095ac9"|Ժանր(եր)
(Ծնվել է Հնդկաստանում)
Վիճակագրություն ըստ երկրների
1901-ից մինչև 2022 թվականների 119 նոբելյան մրցանակակիրները հետևյալ երկրներից են՝
Մեկ նոբելյան մրցանակակիր դասակարգված է որպես քաղաքացիություն չունեցող (Իվան Բունին, 1933 թվական)։
Վիճակագրություն ըստ լեզուների
1901-ից մինչև 2022 թվականների 119 նոբելյան մրցանակակիրները գրել են հետևյալ լեզուներով՝
Ռաբինդրանաթ Թագորը (1913 թվականի մրցանակակիր) գրել է բենգալի և անգլերեն, Սեմյուել Բեքեթը (1969 թվականի մրցանակակիր) գրել է ֆրանսերեն և անգլերեն, Իոսիֆ Բրոդսկու (1987 թվականի մրցանակակիր) պոեզիան ռուսերեն է, իսկ արձակը գրել է անգլերեն։ Այս երեք մրցանակակիրները ցանկում համապատասխանաբար դասակարգված են և՛ անգլերեն, և՛ համապատասխանաբար բենգալի, ֆրանսերեն և ռուսերեն սյունակների ներքո ։
Նոբելյան մրցանակակիրներ ըստ սեռի
Գրականության 119 Նոբելյան մրցանակակիրները 1901-2022 թվականներին հետևյալ սեռերի են.
(3117) Նիպսե
(3117) Նիպսե (Niepce), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի փետրվարի 11-ին Նորման Թոմասի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,846429 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6792 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0137 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1754,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205236 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,24° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նորման Թոմասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վոդյախովկա
Վոդյախովկա (Водяхівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1680 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վոդյախովկա գյուղում բնակվում էր 360 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,463 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 777,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1680 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երբեք մի ասա «երբեք»
«Երբեք մի ասա «երբեք»» (Never Say Never Again), ռեժիսոր Իրվին Կերշների նկարահանած երրորդ ոչ պաշտոնական կինոֆիլմը Ջեյմս Բոնդի մասին։ Յան Ֆլեմինգի «Գնդաձև կայծակ» օպերացիան գրքի երկրորդ էկրանավորումն է (առաջինը 1965 թվականին է եղել)։ Շոն Քոններիի գլխավոր դերակատարմամբ Բոնդի մասին նկարահանված վերջին ֆիլմն է (որը նկարահանվել է Բոնդի մասին առաջին էկրանավորումներում)։ Գլխավոր դերերը մարմնավորում են Շոն Քոններին, Կլաուս Մարիա Բրանդաուերը, Մաքս ֆոն Սյուդովը, Բարբարա Կարերան, Քիմ Բեսինջերը, Բերնի Կեյսին, Ալեկ ՄակԿոուենը, Էդվարդ Ֆոքսը, Պամելա Սեյլեմը, Ռոուեն Ատկինսոնը։
Սյուժե
Գործակալ 007-ը լրտեսական զենքերի հավաքածուն օգտագործելով երկրի երեսից սրբում է Նորին Մեծության թշնամիներին։ Բայց երբ մի անգամ գեղեցիկ պատանդուհին դանակը խրում է Բոնդի կողը, մեծ լրտեսի տնօրենը որոշում է, որ ժամանակն է իր լավագույն գործակալին զբաղվել սեփական մահացու մասնագիտությունը հղկելով։ Եվ ահա Ջեյմս Բոնդն ուղևորվում է առողջարան, բայց նա այնքան էլ հանգիստ չի լինի և մեր երակայությանը կզարմացնի իր հնարքներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրվին Կերշների ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Ջեյմս Բոնդի մասին Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Սան Մամես մարզադաշտ
«Սան Մամես» (Estadio San Mamés), ֆուտբոլային մարզադաշտ իսպանական Բիլբաո քաղաքում, «Ատլետիկ Բիլբաոյի» տնային մարզադաշտը։ Տարողությունը 39 670 տեղ։ «Սան Նամեսը» Իսպանիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է, որը բացվել է 1913 թ. օգոստոսի 21-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Իսպանիայում Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն ընդունած մարզադաշտեր Կատեգորիա:1913 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Չիվթլիկ (Այնթապի գավառ)
Չիվթլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում ։ Գտնվում էր Արածանի գետի ձախ կողմի լեռնային տարածքում, Այնթապ ավանից 19 կմ արևելք։
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 5 տուն, իսկ XX դարի սկզբին ուներ 16 տուն քուրդ բնակիչ։
Մոնիկա Լինգեգոր
Մոնիկա Սեսիլյա Լինգեգոր (Monica Cecilia Lingegård, ), շվեդ տնտեսագետ և ձեռնարկատեր։
Կենսագրություն
1987 թվականին Մոնիկա Լինգեգորը Ստոկհոլմի համալսարանում ստացել է տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում ։ Նա աշխատել է որպես ՏՏ խորհրդատու, Կապգեմինի կազմակերպությունում, Սկանդինավյան Էնսկիլդա բանկում։ 2005-2010 թվականներին եղել է գլխավոր տնօրեն Prenax Global AB, G4S Secure Solutions AB և Intelligence AG կազմակերպություններում  ։ 2011 թվականից նա Samhall AB-ի գործադիր տնօրենն էր, որը շվեդական կառավարական կազմակերպություն էր և նվիրված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց շահերի պաշտպանությանն ու աշխատանքին։ Դրա համար 2015 թվականին նա ստացել է Տարվա Նախագահ մրցանակը խոշոր ընկերությունների անվանակարգում, որը կազմակերպել է motivation.se կայքը։ 2016 թվականին Մոնիկան «111 ամենահզոր կանայք բիզնեսում» ցուցակում զբաղեցրել է 21-րդ տեղը։ Լինգեգորը նաև շվեդական տիեզերական կորպորացիայի տնօրենների խորհրդի նախագահն է։ 2020 թվականի օգոստոսի 17-ին Լինգեգորը կստանձնի SJ AB շվեդական կազմակերպության նախագահի և գործադիր տնօրենի պաշտոնը ։
Սերգեյ Շերվինսկի
Սերգեյ Շերվինսկի, ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ, արվեստագետ։
Կենսագրություն
Սերգեյ Շերվինսկին ծնվել է 1892 թվականին Մոսկվայում, մեծ հայտնություն վայելող բժշկի՝ Վասիլի Դմիտրևիչ Շերվինսկու բազմազավակ ընտանիքում։ Կրթությունը ստացել է Պոլիվանովյան գիմնազիայում, որը այն տարիներին Մոսկվայի լավագույն վարժարաններից մեկն էր։ Հետագայում Շերվինսկին ուսումը շարունակեց Մոսկվայի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետի ռոմանո-գերմանական բաժնում և միաժամանակ հաճախում էր նաև արվեստի պատմության դասերին։ Արդեն 1914 թվականին Շերվինսկին արժանացավ ակադեմիկ Բուսլաևի անվան համալսարանական մրցանակի իր «Մոսկովյան Կրեմլի ճարտարապետությունը» աշխատության համար։ Այդ մրցանակն էլ ավելի խրախուսեց պատանուն շարունակելու իր քայլերը արվեստագետ դառնալու ճանապարհին։ Համալսարանը ավարտելուց հետո Շերվինսկին առաջարկ ստացավ նույն համալսարանում աշխատելու, սակայն սկիզբ առավ առաջին համաշխարհային պատերազմը, և երիտասարդի ծրագրերը տակնուվրա եղան։ Նա պետք է ընտրեր կա՛մ պատերազմյան տարիներին անհաղորդ մնալ եվրոպական արվեստին և կենտրոնացնել ուշադրությունը ռուսական արվեստի կողմը և կա՛մ էլ առհասարակ փոխել հետաքրքրությունների շրջանակը։ Շերվինսկին ընտրեց երկրորդը և իր ուշադրությունը սևեռեց գրականության և գեղարվեստական թարգմանության վրա։
Գրական կյանք
1916 թվականին Շերվինսկին կատարեց իր առաջին քայլերը որպես բանաստեղծ և թարգմանիչ և նույն այդ թվականին Վալերի Բրյուսովի խմբագրությամբ «Հայաստանի պոեզիան հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը» անթոլոգիայում լույս տեսան հայ գրականությունից նրա առաջին թարգմանությունները։ Թարգմանել է նաև Սոֆոկլեսի, Էվրիպիդեսի, Վերգիլիոսի, Գյոթեի ստեղծագործությունները, ինչպես նաև արաբական միջնադարյան պոեզիա։ Արդեն 1920-ական թվականներին լույս տեսան Շերվինսկու առաջին բանաստեղծական շարքերը՝ «Ֆեոդոսյան սոնետներ», «Բախչիսարայ», «Կոկտեբելյան բանաստեղծություններ»։ Շարքերի բանաստեղծություններից շատերը հեղինակի ճանապարհորդական հուշերի մարմնավորումն են։ Այս և այլ շարքերը տեղ գտան «Բանաստեղծություններ նվիրված Իտալիային» (1924) և «Տարբեր տարիների բանաստեղծություններ» (1984) ժողովածուներում, իսկ արդեն հետմահու լույս տեսավ Շերվինսկու «Բանաստեղծություններ - Հուշեր» (1997) ժողովածուն։ Նշենք նաև, որ Շերվինսկին հանդես է եկել որպես արձակագիր և դեռևս 1933 թվականին լույս տեսավ նրա «Օսթ-Հնդկաստան» արկածային պատմավեպը, որի գործողությունները տեղի են ունենում 17-րդ դարում՝ Հոլանդիայի և նրա գաղութների տարածքում։ Այս վեպը ևս ճանաչում բերեց հեղինակին և նրա գրական ժառանգության արժեքավոր մասնիկներից մեկն է։ Անդրադառնալով Շերվինսկու գրական գործունեությանը՝ հարկ է նշել, որ նրա գրչին են պատկանում նաև մի շարք գրականագիտական աշխատություններ, ինչպիսիք են «Ռիթմ և իմաստ. Պուշկինի պոետիկայի ուսուցմանը կից», «Թատրոնի շուրջ», «Արևելքը արևմուտքում»։ Այս գործերի միջոցով ծանոթանում ենք Շերվինսկի-գրականագետի, ով, ուսումնասիրելով անցյալի ու իր ժամանակի տեսակետները, ներկայացնում է սեփական կարծիքը այս կամ այն հարցի շուրջ։
Սերգեյ Շերվինսկին և հայ մշակույթը
Ռուս բանաստեղծ և թարգմանիչ Սերգեյ Շերվինսկին հազար ու մի թելերով կապված է Հայաստանին։ Նա ծանոթացավ հայ գրականությանը դեռևս երիտասարդ տարիքում, երբ ստանձնեց հայ հեղինակների որոշ բանաստեղծությունների թարգմանությունները, որոնք լույս տեսան Վալերի Բրյուսովի խմբագրությամբ հանրահայտ «Հայաստանի պոեզիան» անթոլոգիայում։ Շերվինսկու կապը հայ գրականությանը շարունակվեց նաև հետագա տարիներին և տևեց մոտ կես դարից ավելին։
Սերգեյ Շերվինսկին Հայաստանին նվիրված բանաստեղծությունների և հայ գրականության ու հայ մշակույթի մասին արժեքավոր հոդվածների հեղինակ է։ Բացի այդ նրա գրչին են պատկանում նաև հայ գրականության բազմաթիվ ստեղծագործությունների թարգմանություններ։ Տարբեր տարիներին արված թարգմանություններում ( նա թարգմանել է այնպիսի հեղինակների ինչպիսիք են Սայաթ-Նովան, Դանիել Վարուժանը, Սիամանթոն, Հովհաննես Թումանյանը, Ավետիք Իսահակյանը, Վահան Տերյանը, Խաչատուր Աբովյանը և այլն) Շերվինսկին ձգտում էր հնարավորինս մոտ մնալ բնագրին և թարգմանական տարբերակում պահպանել բնագրի ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, այդ պատճառով թարգմանական տեքստում հաճախ են հանդիպում տառադարձված բառեր։ Հարկ է առանձնացնել նաև հայ հերոսական էպոսի՝ «Սասունցի Դավիթի» Շերվինսկու թարգմանությունը, որը նախաձեռնվեց էպոսի 100 ամյակի առիթով։ Սերգեյ Շերվինսկին գլխավորեց էպոսի թարգմանության աշխատանքը, որը կատարվում էր նաև այլ թարգմանիչների օգնությամբ, ինչպիսիք են՝ Կոնստանտին Լիպսկերովը, Վլադիմիր Դերժավինը և Ալեքսանդր Կոչետկովը։ Թարգմանական տարբերակում հաջողվեց վերստեղծել բնագրի հայկական էպիկական պատմելաձևը, պահպանել ժողովրդական կենդանի լեզուն, ինչպես նաև էպոսի գաղափարագեղարվեստական հարստությունը։ Դժվար է սահմանել այդ թարգմանության արժեքը և բավ է միայն ասել, որ տպագրվելով 1939 թվականին, այն մինչ օրս մնում է հայ հերոսական էպոսի համահավաք տեքստի միակ ռուսերեն թարգմանությունը։ Հայ գրականությանը և հայ մշակույթին ռուս ընթերցողի ծանոթության հարցում մեծ նշանակություն ունեցավ նաև Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպի թարգմանությունը։ Այս վեպը համարվում էր գրեթե անթարգմանելի իր տարբեր, երբեմն անգամ անհամատեղելի ոճերի, ինչպես նաև արձակի և չափածոյի համադրության պատճառով, սակայն, ըստ քննադատների, Շերվինսկու կողմից թարգմանությունը արվել է հանճարեղ վարպետությամբ։ Անցած դարի 40-ական թվականներին արված այս թարգմանությունը բազմիցս վերահրատարակվել է, բայցև մինչ օրս աբովյանական վեպի միակ ռուսերեն թարգմանությունն է։ Անդրադառնանք նաև Հայաստանին նվիրված բանաստեղծական շարքին։ Թե՛ այդ շարքի բանաստեղծություններում և թե՛ «Ինչպես ես առաջին անգամ տեսա Հայաստանը» հոդվածում, Շերվինսկուն հաջողվել է վերստեղծել 1920-ական թվականների Երևանի պատկերը։ Շերվինսկու այս բանաստեղծությունները առավելապես գրավում են ընթերցողին իրենց պատկերների գունառատությամբ և բանաստեղծական լեզվի կատարելությամբ, որը հատկապես աչքի է ընկնում համեմատությունների և մակդիրակի կապակցությունների առատությամբ։
Հայ գրականության և մշակույթի մասին Շերվինսկու հոդվածները, այն է՝ «Ծանոթությունից դեպի հարազատություն», «Լեգենդ կոչվելու իրավունքը», «Թումանյան-լիրիկ», «Ազգայինի սահմաններից դուրս», «Ավետիք Իսահակյան», «Մհերը Սասունից», «Ընտրյակ Իսահակյանը» և «Սարյանի արհեստանոցում», մեծ արժեք են ներկայացնում գրաքննադատության համար։ Այդ հոդվածները ներառում են խորաթափանց դիտարկումներ ու արժանի գնահատականներ հայ բանահյուսության և գրականության վերաբերյալ և բացահայտում են դրանց գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Առավել արժեքավոր են «Սասունցի Դավիթ» էպոսի, Ավետիք Իսահակյանի քնարերգության և Հովհաննես Թումանյանի ու այլ գրականությունների առնչության բնութագրերը։ Այդ դատողությունները հարստացնում են հայ քննադատական միտքը։
Մահ
Մեծ ավանդ թողնելով ինչպես հայ-ռուսական գրական և մշակութային հարաբերություններում, այդպես էլ, առհասարակ ռուս գրականության ու գրականագիտության մեջ՝ 1991 թվականի հուլիսի 30 ին Սերգեյ Շերվիսնկին մահացավ 99 տարեկան հասակում։ «Ափսոս, որ ես այլևս վաթսուն և կամ յոթանասուն տարեկան չեմ։ Ես կարող էի ամեն բան նորից սկսել»,- ասում էր Շերվիսնկին և այդ բառերում ամփոփվում է նրա ողջ էությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Հրաբխային ռումբ
Հրաբխային ռումբ, հրաբխի ժայթքման ժամանակ կափույրից դուրս նետված հեղուկ կամ պլաստիկ վիճակով լավայի գունդ կամ կտոր, սղմվելու և հովանալու արդյունքում ստացված յուրահատուկ տեսքով ։
Բոչարովշչինա
Բոչարովշչինա (Бочаровщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Հրաբխային ռումբ
Նկարագրություն
Ժայթքման կոշտ մասնիկները նետվում են կա՛մ մոխրի տեսքով, կա՛մ ավելի խոշոր կտորներով։ Ոչ մեծ ամպերին անվանում են лапилли, ավելի մեծերին հրաբխային ռումբ։
Բոչարովշչինա
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Հրաբխային ռումբ
Նկարագրություն
Հրաբխային ռումբի տեսքը հիմնականում կախված է իր բաղադրությունից, մածուցիկությունից և թռիչքի պայմաններից։ Թռիչքի ժամանակ հրաբխային ռումբը կարող է ձեռք բերել ոլորուն կամ իլիկաձև տեսք։ Պլաստիկ կոնսիստենցիայի հետևանքով հրաբխային ռումբերը փոխում են իրենց ձևը թռիչքի ժամանակ կամ գետնի վրա հարվածի ազդեցության հետևանքով։ Հեղուկ լավաները (բազալտային) չեն հասցնում սառչել օդում, թռիչքի ժամանակ` հողի ազդեցությամբ, ձեռք են բերում ձևավորված կամ տանձաձև տեսք։ Ներքին կազմությամբ հրաբխային ռումբերը կարող են լինել ծակոտկենային կամ պղպջակային, այդ ժամանակ, ինչպես իր արտաքին ընդերքը, օդում բարձր սառեցումից դառնում է ամուր և ապակյա։ Հրաբխային ռումբի տրամագիծը կարող է հասնել յոթ մետրի, չնայած սովորաբար գերազանցում է մի քանի սմ-ով։ Հրաբխային խառնարանից կարող է թռչել մի քանի տոննա ծավալով հրաբխային ռումբ։ Սովորական հրաբխային ռումբ կարելի է գտնել ցանկացած ակտիվ հրաբխի լանջերից ։
Սորտեր
Հավայան տիպի հրաբխային ռումբերը շատ հեղուկ բարձր ջերմաստիճանային արտանետումներ են՝ համապատասխան տիպի հրաբուխներից։ Նման ռումբերը, որպես կանոն, գետնին ընկնելիս ճզմվում են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրաբխագիտություն Կատեգորիա:Մագմատիկ ապարներ
Մշակ (թերթ, Ֆրեզնո)
«Մշակ», քաղաքական, գրական թերթ (սկզբում՝ շաբաթական, այնուհետև՝ եռօրյա)։ Լույս է տեսել 1925—1957 թվականներին, Ֆրեզնոյում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Լ․ Լյուլեճյան։ Լուսաբանել է ամերիկահայ և սփյուռքի այլ գաղթավայրերի ազգային, կրթական, մշակութային կյանքը։ «Հայաստան» խորագրով պատմել է Սովետական Հայաստանի տնտեսական և մշակութային կյանքի մասին։ Քաջալերել է ամերիկահայ հայրենակցական և ՀԲԸ միությունների, ՀՕԿ-երի ձեռնարկները ի նպաստ ՀՍՍՀ-ի։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ալմագրո (քաղաք)
Ալմագրո (Almagro), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սյուդադ Ռեալ պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Կաստիլիա-Լա Մանչա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կամպո դե Կալատրավա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 250 կմ2։ Բնակչությունը՝ 8855 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 23 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ