cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վեդրան Չորլուկա
Խորվաթիա
Երբ Բոսնիայում սկսեց պատերազմ, Վեդրան Չորլուկան ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Զագրեբ և 8 տարեկանից սկսեց հանդես գալ «Դինամո Զագրեբի» փոխարինող թիմում, որտեղ 2003 թվականին նա դարձավ մասնագիտական ֆուտբոլիստ և հայտնվեց հիմնական կազմում։ 2004 թվականին «Դինամոն» նրան վարձակալության հանձնեց Զապրեշիչի «Ինտեր» ակումբին, որտեղ խաղում էին Լուկա Մոդրիչը և Էդուարդո դա Սիլվան։ «Ինտերում» նա անցկացրեց 27 խաղ և խփեց 4 գոլ, իսկ «Ինտերը» Խորվաթիայի առաջնությունում նվաճեց բրոնզե մեդալներ։
Դրանից հետո նա դարձավ «Դինամոյի» հիմնական կազմի խաղացող, թիմի հետ նվաճեց ոսկե մեդալներ, խաղաց 31 խաղ և խփեց 3 գոլ։ Շուտով նա հրավիրվեց Խորվաթիայի հավաքական, որտեղ նորամուտը նշեց 2006 թվականի ամռանը։ Հաջորդ մրցաշրջանում 21-ամյա Վեդրանը ակումբի հետ նվաճեց ոսկե հեթ տրիկ, այսինքն հաղթեց առաջնությունը, գավաթը և սուպերգավաթը, խաղալով 30 խաղ և խփելով 4 գոլ։ Այդ պահից նրանով սկսեցին հետաքրքրվել այնպիսի ակումբներ, ինչպիսիք են «Էվերթոնը», «Միլանը» և Դորտմունդի «Բորուսիան»։
Անգլիա
2007 թվականի օգոստոսի 2-ին 11,5 միլիոն եվրոյի դիմաց Չորլուկան «Մանչեսթեր Սիթիի» հետ կնքեց հնգամյա պայմանագիր, չնայած նրան, որ փոքր հասակից «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագու էր և ցանկանում էր խաղալ այնտեղ։ Սիթիում նա միանգամից տեղ գարավեց հիմնական կազմում, 2007-2008 մրցաշրջանում անցկացնելով 38 խաղ։ 2008-2009 մրցաշրջանի սկզբին Վեդրանը քաղաքացիների կազմում խաղաց 6 խաղ, որից հետո 2008 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նրան 12,5 միլիոն եվրոյով գնեց «Տոտենհեմը», որտեղ նա նորից միացավ Մոդրիչի հետ ։
«Սփուրների» կազմում անցկացրած առաջին մրցաշրջանում նա խաղաց 36 խաղ, դարձավ Ֆուտբոլային Լիգայի գավաթի եզրափակչի մասնակից, միջսեզոնային շրջանում նվաճեց Barclays Asia Trophy մրցանակը։
Գերմանիա
2012 թվականի հունվարի 31-ին Չորլուկան կես տարի ժամանակով վարձակալության հանձնվեց Լևերկուզենի «Բայեր 04» ։
Ռուսաստան
2012 թվականի հունիսի 27-ին Վեդրանը եռամյա պայմանագիր կնքեց մոսկովյան «Լոկոմոտիվի» հետ ։ Ի սկզբանե տրանսֆերի համար «Տոտենհեմը» պահանջում էր 7 միլիոն եվրո, բայց բանակցությունների միջոցով այն դարձավ 5 միլիոն եվրո։ Մոսկովյան ակումբի կազմում իր առաջին խաղում, «Մորդովիայի» դեմ, նա գոլ խփեց։ Ռուսաստանի առաջնության առաջին տուրերեից դարձավ հիմնական կենտրոնական պաշտապններից մեկը, 2012-2013 մրցաշրջանում անցկացնելով 27 խաղ։ 2012 թվականի սեպտեմբերին և 2014 թվականի մարտին սոցիալական ցանցերում «Լոկոյի» երկրպագուների կողմից ճանաչվեց թիմի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2013-2014 մրցաշրջանում նա Յան Դյուրիցի հետ միասին կազմում էր պաշտպանության կենտրոնը, իսկ առաջնությունում խաղաց 28 խաղ՝ որակավորման պատճառով բաց թողնելով ընդամենը երկուսը։ Մեծ մասամբ կենտրոնական պաշտպանների լավ խաղը «Լոկոմոտիվին» օգնեց այդ մրցաշրջանում նվաճել բրոնզե մեդալներ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Վեդրանը շարունակեց լավ հանդես գալ, մոսկովյան ակումբի հետ նվաճելով Ռուսաստանի գավաթը։ Արդյունքում, երկրպագուները այդ մրցաշրջանում «երկաթուղայինների» լավագույն ֆուտբոլիստ, իսկ թիմի նախագահ Օլգա Սմորդսկայան նրան կոչեց թիմի առաջատար , այդ պատճառով 2015-2016 մրցաշրջանի սկզբին Չորլուկան դարձավ թիմի ավագ ։ 2016 թվականի ձմռանը Չորլուկան հրաժարվեց տեղափոխվել «Բավարիա» ։
Միջազգային
2006 թվականի օգոստոսի 16-ին Լիվոռնո քաղաքում Իտալիայի դեմ ընկերական խաղում Վեդրանը նորամուտը նշեց Խորվաթիայի կազմում։ Ընդմիջման ժամանակ նա փոխարինեց Անտե Սերիչին և օգնեց խորվաթներին հաղթել 2-0 հաշվով։ Այդ խաղից հետո նա ամրացավ հիմնական կազմում, որտեղ խաղում է 5 համարի մարզահագուստով։ Եվրո 2008-ին Չորլուկան թիմի հետ հասավ 1/4 եզրափակիչ, խաղալով բոլոր 4՝ Ավստրիայի, Գերմանիայի, Լեհաստանի և Թուրքիայի հավաքականների դեմ խաղերը։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 11-ին նա հավաքականում անցկացրեց իր 50-րդ խաղը։
Խաղաոճ
Չորլուկան բարձրահասակ է, ֆիզիկապես ամուր և լավ կոորդինացաված։ Տեղի ընտրությունը նույնպես Վեդրանի հզոր կողմերից է։ Բայց հիմնականը՝ ունիվերսալությունն է, նա կարող է խաղալ պաշտպանության կենտրոնում կամ աջ եզրում, իսկ անհրաժեշտության դեպքում կարող է փակել ամբողջ աջ եզրը։ Հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում նա իրեն նույնպես լավ է դրսևորում։
Ձեռքբերումներ
«Ինտեր» «Դինամո Զագրեբ» «Լոկոմոտիվ»'''
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Զագրեբի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
(4475) Վոիտկևիչ
(4475) Վոիտկևիչ (Voitkevich), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,25265 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0989 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4064 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1234,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291517 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ան արտաքին հոլովում
«Ան» արտաքին հոլովում, ժամանակակից հայերենի հոլովումներից։
Ժամանակակից արևելահայերենում «Ան» արտաքին հոլովման են պատկանում՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Քերականություն Կատեգորիա:Հոլովում
Բալադոր
Բալադոր, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ասան (քաղաք)
Ասան,, քաղաք Հարավային Կորեայի Հարավային Չունգչոնգ նահանգում։
Պատմություն
Կորեական պրոտո-պետությունների դարաշրջանում Սամխան տարածքը, որի վրա տեղակայված է ժամանակակից Ասանը, պատկանում էր Յոմրոգուկ ցեղային միությանը։ Ավելի ուշ, Պեկչե պետության դարաշրջանում այտեղ գտնվել է Թանջոնի գավառը։ Կորեական թերակղզու պետական իշխանության միավորվելուց հետո, որը հայտնի էր Միացյալ Սիլա անունով, Թանջոնի կարգավիճակը փոխվեց կունից չուի, ապա, Գորյո դինաստիայի դարաշրջանում այստեղ միանգամից հայտնվեցին մի քանի բնակավայրեր՝ Օնսու, Ինջու և Սինչհանգ։ «Ասան» անվանումը առաջին անգամ հայտնվել է շատ ավելի ուշ՝ Չոսոնի դինաստիայի օրոք։ Այդ ժամանակ տարածքը բաժանված էր Օնյան, Ասան և Սինչհանգ բնակավայրերի։ 19-րդ դարի վերջին Ասանը փոքր քաղաք էր՝ առանց ամրաշինությունների։ Վարչաշրջանի բնակչության հիմնական մասը զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ։ Քաղաքային բնակչության զգալի մասը յանբաններն էին։ 1894 թվականին Ասան քաղաքում տեղակայվել են գեներալներ Ե Չժիչաո և Նե Շիչենայի չինական զորքերը, որոնք ուղարկվել էին Կորեա, որպեսզի օգնություն ցույց տան կորեական կառավարությանը՝ ճնշելու տոնհակների ապստամբությունը։
1914 թվականի մարտի 1-ին Ասանն ստացել է նահանգի (կուն) կարգավիճակ, իսկ 1995 թվականին Օնյանի հետ միավորվելուց հետո, ձևավորվեց Ասան քաղաքը ։
Աշխարհագրություն
Ասանը տեղակայված է Չունչոնգ-Նամդո նահանգի հյուսիսային մասում։ Արևելքում քաղաքը սահմանակից է Չհոնանին, հարավում՝ Քոնջուին, արևմուտքում՝ Էսանին, իսկ հյուսիսում՝ Պյոնտհեկոմին։ Քաղաքի հարավային մասի լանդշաֆտը ձևավորված է համեմատաբար բարձր լեռներով, ինչպիսիք են Օչհիսանը։ Հյուսիսային մասն ավելի հարթ է, լանդշաֆտը հիմնականում լեռնոտ է։ Քաղաքով հոսում է Կոկյոչհոն գետը, որը սկիզբ է առնում քաղաքի արևելյան լեռնային հատվածից և հոսում է արևմուտք՝ հարավում ձևավորելով ընդարձակ հովիտ՝ հարավից՝ Կվանդոքսան լեռների և հյուսիսից՝ Յոնինսան լեռների միջև ։
Քաղաքի, ինչպես և ամբողջ շրջանի կլիման կարելի է բնութագրել որպես մուսոնային։ Ամենացուրտ ամիսը դեկտեմբերն է (միջին ջերմաստիճանը -4,6 °C), ամենաթեժ ամիսը՝ հուլիսը (միջին ջերմաստիճանը 25.2 °C): Տարեկան տեղումների քանակը 1300 մմ է (տեղումների մեծ մասը թափվում է անձրևների ընթացքում՝ հունիսից սեպտեմբեր ամիսներին) ։
Տնտեություն
Ասանը խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է։ Այստեղ կա 14 արդյունաբերական համալիր, որոնք արտադրում են ավտոպահեստամասեր, էլեկտրոնային բաղադրիչներ և այլ ապրանքներ։ Հարավային Կորեայի գրեթե բոլոր առաջատար արդյունաբերական ընկերությունները, ինչպիսիք են «Hyundai Motor»-ը և «Samsung Electronics»-ը տեղի արդյունաբերական համալիրների բնակիչներից են։ 2005 թվականին Ասանի համախառն տարածաշրջանային արտադրանքը կազմել է 9,458 տրիլիոն վոն (մոտ 9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) ։
Մշակույթ
Ասանում կան մի շարք մշակութային հաստատություններ, մասնավորապես՝ մի շարք գրադարաններ, ցուցահանդեսային պատկերասրահներ, ինչպես նաև մշակութային կենտրոն ։
1961 թվականից ի վեր ամեն տարի ապրիլի 28-ին այստեղ անցկացվում է Լի Սունսինի փառատոնը (նրա ծննդյան օրը)։ Փառատոնի ծրագիրը ներառում է տարազների շքերթ, սիրողական մրցույթներ և ժողովրդական արվեստի ցուցահանդեսներ ։
Ասանի պատմական մշակութային ժառանգությունը հիմնականում կապված է Չոսոնի դինաստիայի հետ։ Մասնավորապես՝ այստեղ պահվում են Լի Սունսինի ռազմական օրագրերը, որոնք ընդգրկված են Կորեայի ազգային գանձերի ցանկում. ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքներ
Պեսնևո
Պեսնևո (Песнево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Սթավանգեր 2018 (շախմատային մրցաշար)
Սթավանգեր 2018 - միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2018 թ. մայիսի 27-ից հունիսի 8-ը Սթավանգերում ։
Պավել Ֆլորենսկի
Պավել Ալեքսանդրովիչ Ֆլորենսկի (Павел Александрович Флоренский, ), ռուս ուղղափառ եկեղեցու հոգևորական, աստվածաբան, փիլիսոփա, գիտնական, բանաստեղծ։
Սթավանգեր 2018 (շախմատային մրցաշար)
Բլից մրցաշարում հաղթող ճանաչվեց Ուեսլի Սոն, ով կարողացավ 9 հնարավոր միավորներից վաստակել 6-ը :
Պավել Ֆլորենսկի
Կենսագրություն
Ծնվել է 1882 թվականին ներկայիս Ադրբեջանի Եվլախ քաղաքում։ Հայրը՝ Ալեքսանդր Իվանի Ֆլորենսկին (30.09.1850-22.01.1908) ծագում էր քահանայական տոհմից, սակայն եկեղեցու և հոգևոր կյանքի հետ կապը խզել էր և աշխատում էր որպես ինժեներ։ Մայրը՝ Օլգա (Սալոմե) Պավլովնա Սաֆարովան (Սաֆարյան) (25.03.1859-1951) ծագումով հին ղարաբաղյան տոհմից էր։ Ֆլորենսկու տատը Պաատովների տոհմից էր (Պաատաշվիլի)։ Ֆլորենսկիների ընտանիքը, ինչպես նաև հայ հարազատները, Ելիզավետպոլի նահանգում կալվածքներ ունեին, որտեղ խռովությունների ժամանակ թաքնվում էին տեղացի հայերը՝ փրկվելով կովկասյան թաթարների հարձակումներից։ Այս ձևով ղարաբաղցի հայերը կարողացել են պահպանել իրենց բարբառը և սովորույթները։ Ֆլորենսկին ուներ երկու եղբայր՝ Ալեքսանդրը և Անդրեյը, և չորս քույր՝ Յուլյան, Ելիզավետան, Օլգան և Ռաիսան։
Սթավանգեր 2018 (շախմատային մրցաշար)
Հիմնական մրցաշարում հաղթող ճանաչվեց Ֆաբիանո Կարուանան, ով կարողացավ 8 հնարավոր միավորներից վաստակել 5-ը :
Մրցանակներ
Մրցանակային ֆոնդը կազմել է 250 000 եվրո․
Պավել Ֆլորենսկի
Կենսագրություն
1899 թվականին Ֆլորենսկին ավարտում է Թիֆլիսի երկրորդ գիմնազիան և ընդունվում Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ։ Համալսարանում ծանոթանում է Անդրեյ Բելու հետ, իսկ նրա միջոցով նաև Բրյուսովի, Բալմոնտի և Բլոկի։ Ուսանողական տարիներին տարվում է Վլադիմիր Սոլովյովի և վարդապետ Սերաֆիմի ուսմունքներով։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Անտոն եպիսկոպոսի օրհնությամբ Ֆլորենսկին ընդունվում է Մոսկվայի հոգևոր ակադեմիա, որտեղ էլ որպես մագիստրոսական թեզ գրում է «Սյուն և հաստատություն ճշմարտության» (Столп и утверждение истины) աշխատանքը, որը արժանանում է Մակարևյան մրցանակի։ 1911 թվականին Ֆլորենսկին դառնում է հոգևորական։ 1912 թվականին նշանակվում է «Բանբեր աստվածաբանության» («Богословский вестник») ակադեմիական ամսագրի խմբագիր։
Սթավանգեր 2018 (շախմատային մրցաշար)
Մրցափուլեր
Դին Լիրենը մրցաշարի առաջին հանգստյան օրը` մայիսի 31-ին, հեծանիվով զբոսնելիս կոտրում է ազդրը և հաջորդ օրը վիրահատվում ։ Վիրահատությունից հետո բժիշկների ցուցումով Դինը չի կարողանում շարունակել իր մասնակցությունը։ Այն պատճառով որ Դինը անցկացրել էր 50%-ից ավելի քիչ պարտիա նրա արդյունքները չհաշվարկվեցին մրցաշարային աղյուսակում ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր Կատեգորիա:Շախմատը Նորվեգիայում
Պավել Ֆլորենսկի
Կենսագրություն
Ֆլորենսկին խորապես հետաքրքրված էր հայտնի դարձած սկանդալային «Բեյլիսի գործով» (Բեյլիսը հրեա էր, որ անարդարացիորեն մեղադրվում էր քրիստոնյա մանկահասակ երեխայի սպանության մեջ)։ Այս մասին Ֆլորենսկին մի շարք անանուն հոդվածներ է հրապարակում։ Նա համոզված էր, որ մեղադրանքը անարդարացի չէ և որ հրեաները օգտագործում էին քրիստոնյա երեխաների արյունը։ Ֆլորենսկին լրջորեն անհանգստացած էր հրեաների աճով և առաջարկում է նրանց բոլորին ամուլ դարձնել. նա այն կարծիքն ուներ, որ հրեայի արյան մեկ կաթիլն էլ բավական է, որպեսզի այդ գենը փոխանցվի հաջորդ սերունդներին։
Աղբյուրներ
• Кедров К. Бессмертие по Флоренскому./ В книгах։ «Параллельные миры». — М.։ АиФпринт, 2002; «Метакод» — М.։ АиФпринт, 2005. • Н. Валентини. П. А. Флоренский. • В. В. Розанов. «Сахарна. Отношение евреев к крови» — помимо указанного приложения, П. А. Флоренским написано «письмо с Кавказа», составляющее основу главы «Нужно перенести все дело в другую плоскость». • Павел Александрович. Биография
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ
Ժողովածու (1740)
Ժողովածու 1740, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1740 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1632 թվականին Եղիազար, Սիմեոն ծաղկող, Եսայի և անանուն գրիչների կողմից։ Ծաղկող՝ Մարտիրոս, Սիմեոն ծաղկող։ Ստացողը եղել է Առաքել կրոնավոր։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18,6×12,7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 463 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ ծաղկազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 380ա, 419բ (ծածկագիր), ծաղկողի՝ 353ա, ստացողի՝ 420բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Միխայիլ Գերասիմով
Միխայիլ Միխյիլովիչ Գերասիմով (Михаил Михайлович Герасимов, ), ռուս սովետական մարդաբան-քանդակագործ և հնագետ։ 1950-1970 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ ազգագրության ինստիտուտի պլաստիկ վերականգնման լաբորատորիայի վարիչ։ Հայտնի է գանգի հիման վրա դեմքը վերականգնելու աշխատանքներով։ Իր մշակած մեթոդով վերականգնել է նախամարդու որոշ տիերի (պիթեկանտրոպոս, սինանտրոպոս), ինչպես նաև ավելի քան 200 պատմական անձանց (Ցարոսլավ Իմաստուն, Իվան Ահեղ, Շիլլեր և այլն) դիմաքանդակներ։
Իր գիտական ուսումնասիրությունների նպատակով Միխայիլ Գերասիմովը 1930-ական թվականներին մասնակի պեղումներ և հետազոտություններ է կատարել Սանահին գյուղում։ Միխայիլ Գերասիմովը հայտնաբերել է բրոնզե քանդակազարդ մի գոտի։ Հետազոտությունից պարզվել է, որ գոտու վրայի քանդակները նվիրված են արևի պաշտամունքին և պատկերում են արևի օրվա շարժումը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս հնագետներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ Կատեգորիա:Մարդաբաններ Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ
Ծանակագիր
Ծանակագիր, պասկվիլ, որևէ անձնավորության, խմբի, կուսակցության, հասարակական շարժման դեմ ուղղված զրպարտչական, ծաղրական բնույթի երկ։ «Պասկվիլ» տերմինը ծագել է իտալացի կոշկակար Պասկվինոյի (XV դար) անունից, ով սուր ծաղրական բանաստեղծություններ է գրել իր ժամանակի բարձրաստիճան մարդկանց մասին։ Ծանակագիրը «օրինական» գրական ժանր չի համարվում։
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Խոսրարի
Խոսրարի (ხოსრარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 11 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Գաբրիել Էլ-Ռեգիստան
Գաբրիել Արկադիի (Արշակի) Ուրեկլյան (Էլ-Ռեգիստան, ), հայազգի խորհրդային լրագրող, գրող, ԽՍՀՄ օրհներգի խոսքերի հեղինակ (Սերգեյ Միխալկովի հետ, 1943) ։
Բանաստեղծ Հարոլդ Ռեգիստանի հայրն է։
Կենսագրություն
Գաբրիել Ուրեկլյանը ծնվել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Սամարղանդում (այլ աղբյուրներով՝ Թբիլիսիում) հայկական ընտանիքում։ Հայրը եղել է Թուրքեստանյան բանկի նախագահը։ Իր գրական կեղծանունը ստեղծել է՝ հապավելով «Գաբրիել» անունը՝ «Էլ», և Սամարղանդի ճարտարապետական համակառույցի՝ Ռեգիստան հրապարակի անունից։
Տիրապետել է ռուսերենին, հայերենին, ուզբեկերենին, ադրբեջաներենին, տաջիկերենին։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության օրերին Սամարղանդից մեկնել է Բաքու, կամավոր մտել կարմիր գվարդիայի շարքերը։ Բաքվի կոմունայի անկումից հետո փոխադրվել է Հայաստան, մասնակցել Հայկական առաջին կոմունիստական գնդի ապստամբությանը։
Առաջին ստեղծագործությունը լույս է տեսել 1924 թվականին, Թբիլիսիի «Ռաբոչայա պրավդա» թերթում։
Սամարղանդում և Տաշքենդում աշխատել է որպես «Ուզբեկիստանսկայա պրավդա» թերթի թղթակից, այնուհետև՝ «Իզվեստիա» թերթի հատուկ թղթակից Միջին Ասիայում։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է ռազմաօդային ուժերի «Ստալինսկի սոկոլ» («Ստալինյան բազե») թերթի ռազմաճակատային թղթակիցը։ Զինվորական կոչումը՝ կապիտան։
1943 թվականին Սերգեյ Միխալկովի և Ալեքսանդր Ալեքսանդրովի հետ համատեղ գրել է Խորհրդային Միության օրհներգը։
Մահացել է 1945 թվականի հուլիսի 30-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։
Ստեղծագործություններ
Պամիր, Տյան-Շան, Ալթայ, Կարակումներ, Կզըլկում, Բետպակ–Դալա կատարած ճանապարհորդությունների արդյունքն են «Սև լեռների գաղտնիքը», «Երբ մեռնում են էմիրները», «Վտարանդին» և «Ջուլբարս» կինոնկարները, «Պողպատե ճանկ» պատմվածքների ժողովածուն։ Ինքնաթիռով Դիկսոն թռչելու տպավորություններն են ամփոփված «Արտասովոր ճանապարհորդություն» և «Հեռավոր հյուսիսի հետախույզները» գրքերում։
1930-ական թվականներին լույս են տեսել Էլ–Ռեգիստանի «Ֆերգանայի մեծ ջրանցքը» և «Մոսկվա–Կարակում–Մոսկվա» ակնարկների ժողովածուները։
VFTS 352
Կրկնակի աստղ, գտնվում է Երկրից 160 հազար Լուսային տարի հեռավորության վրա, Մագելանի Մեծ գալակտիկայում։ Այս հեռավորությունը մոտավորապես երկու անգամ գերազանցում է մեր գալակտիկայի տրամագիծը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստղեր Կատեգորիա:Տարանտուլ
Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք
«Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք», Եվրամիության նախաձեռնությունը, որն իրենից ներկայացնում է որևէ քաղաքի ամենամյա ընտրություն, որի նպատակն է վերջինս դարձնել մշակութային կենտրոն, ինչը կնպաստի նրա մշակութային, տնտեսական և հասարակական զարգացմանը ։ Որպես կանոն լրացուցիչ ֆինանսավորումը հնարավորություն է տալիս տվյալ մայրաքաղաքին էապես բարելավել իր մշակութային հաստատությունների վիճակը։
1985 թվականին Մելինա Մերկուրին և ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ Ժակ Լանգը առաջարկեցին նախագիծը, և սույն թվականին Եվրամիության խորհուրդը առաջին «Եվրոպական մշակութային մայրաքաղաք» հռչակեց Աթենքը։ Վերջինիս թեկնածությունը առաջադրվել էր Մելինայի կողմից։ Նրա եղբայր և համախոհ Սպիրոս Մերկուրիսը 2010 թվականին ելույթ ունեցավ կոնֆերանսի ժամանակ, որը նվիրված էր նախաձեռնության 25 ամյակին ։ 1990-ականներին եվրոպական նախագծի նմանօրինակ՝ «Արաբական և Ամերիկյան մշակութային մայրաքաղաքներ» հռչակվեցին աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող քաղաքներ։ 1999 թվականին ծրագիրը, որը կրում էր «Եվրոպական մշակութային քաղաք» խորագիրը, վերանվանվեց «Եվրոպական մշակութային մայրաքաղաք» ։
Սանասար Բեգլարյան
Սանասար Խաչատուրի Բեգլարյան, Սանո, Կուբաթլուի ազատամարտիկ-հրամանատար։ ՀՀ բանակի կապիտան (1993)։
Կառլեն Ադամյան (այլ կիրառումներ)
Կառլեն Ադամյան կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց՝
Սանասար Բեգլարյան
Մարտական ուղի
1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ 1993 թվականին՝ Խնձորեսկի կամավորական ջոկատի, 1993 թվականին՝ Գորիսի մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատար։ Ջոկատի և վաշտի կազմերում մասնակցել է ՀՀ Գորիսի (Խնձորեսկ, Շուռնուխ, Տեղ և այլն), Կապանի և ԼՂՀ Կուբաթլուի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտադաշտում ցուցաբերել է հնարամտություն և խիզախություն։ Թշնամին մեծ գլխագին է սահմանել Բեգլարյանի համար։
Թաղված է Խնձորեսկում։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է ՀՀ 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Հայկ Հարությունյան (ոստիկան)
Հայկ Արտեմի Հարությունյան (հոկտեմբերի 20, 1955, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 23, 2019, Բջնի, Կոտայքի մարզ, Հայաստան), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ոստիկանության գեներալ-գնդապետ։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 23-ին հայտնաբերվել է մահացած իր ամառանոցում՝ հրազենային վնասվածքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ոստիկաններ Կատեգորիա:Ոստիկանության գեներալ-գնդապետներ Կատեգորիա:Ոստիկանության գեներալներ Կատեգորիա:Ներքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Հայաստանում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ 2005 (թիմերի կազմեր)
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի 2005 թ. խաղարկությանը մասնակցեցին 12 ազգային հավաքականներ։
Նայիր նաև
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (թիմերի կազմեր)
Զարուբինո (գյուղ, Ջիդինսկի շրջան)
Զարուբինո (Зарубино), գյուղ Ռուսաստանի, Բուրյաթիա հանրապետության Ջիդինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին հայտնի գրանցված տվյալներով կազմում էր 308 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1728 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բուրյաթիա հանրապետության Ջիդինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հույն-չեռնոգորական հարաբերություններ
Հույն-չեռնոգորական հարաբերություններ (σχέσεις Ελλάδα-Μαυροβούνιο, Односи Црне Горе и Грчке), դիվանագիտական հարաբերությունները Հունաստանի և Չեռնոգորիայի Հանրապետությունների միջև։
Չեռնոգորիայի իշխանության և Հունաստանի թագավորության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1881 թվականին ։
2006 թվականի հունիսի 13-ին Հունաստանի Հանրապետությունը պաշտոնապես ճանաչել է Չեռնոգորիայի անկախությունը Սերբիայից։ Հունաստանի և Չեռնոգորիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 2006 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։
Լինելով միջնույն տարածաշրջանում՝ Հունաստանը և Չեռնոգորիան ներկայումս վայելում են հիանալի դիվանագիտական հարաբերություններ։ Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում գործում է Չեռնոգորիայի, իսկ Պոդգորիցայում՝ Հունաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կալինյա
Կալինյա (Калиня), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կալինյա գյուղում բնակվում էր 376 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,848 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 443,4 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1493 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժողովածու (569)
Ժողովածու (569), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 569 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1618 թվականին Տեր Բարթողիմեոս գրիչի կողմից Կամենիցում, Իլովում։ Ստացողը եղել է Տեր Բարթողիմեոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,3x10 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 269 թերթից։ Գրված է միասյունով, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ՝ 1619 թ․ մակագրությամբ։ Հիշատակարաններ՝ 1բ, 155բ, 243ա, 269ա, հետագայի՝ 268ա (1690 թ․), 268բ (18-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ջորկվալի
Ջորկվալի (ჯორკვალი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 40 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Սոֆիկ Սարգսյան
Սոֆիկ Սարգսյան, հայ դերասանուհի։
Կենսագրություն
Սոֆիկ Սարգսյանը ծնվել է Երևանում։ 1977 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետը (Հենրիկ Մալյանի դասարան)։ 1978-1980 թվականներին եղել է Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի, 1980-1982 թվականներին՝ «Հայֆիլմ» կինոդերասանի ստուդիայի դերասանուհի, 1983-1996 թվականներին՝ հեռուստաթատրոնի դերասանուհի և ռեժիսոր։ 1995 թվականից դասավանդում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի ռեժիսորական բաժնում և Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում ։
Ֆիլմագրություն
1973 թվականից նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Հենրի Քավիլ
Հենրի Քավիլ (Henry Cavill, ), անգլիացի դերասան։ Հայտնի է դարձել «Մահվան սատանա», «Օրվա սառը լույսերը», «Պողպատե մարդը» ֆիլմերում և «Թյուդորներ» հեռուստասերիալում նկարահանվելուց հետո։
Վաղ կյանք
Հենրի Քավիլը ծնվել է 1983 թվականի մայիսի 5-ին Ջերսիյում, Նորմանդյան կղզիներ ։ Նա ընտանիքի հինգ տղաներից չորրորդն է ։ Նրա մայրը՝ Մարիաննան, աշխատել է բանկի քարտուղար, իսկ հայրը՝ Քոլինը, բորսային միջնորդ է աշխատել ։ Քավիլը նախնական կրթությունը ստացել է Սենթ Մայքլի նախապատրաստական դպրոցում, որից հետո հաճախել է Սթովի դպրոց, որտեղ էլ սկսել է փոքրիկ դերեր ստանալ դպրոցական խաղերում ։
Կարիերա
Քավիլի առաջին մեծ դերը ֆիլմում եղել է Քևին Ռեյնոլդսի կերպարը «Կոմս Մոնտե Քրիստո» (2002) ֆիլմում։ Նա սկսեց իր կարիերան՝ նկարահանվելով այնպիսի ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են՝ «Լուգանո» (2001), «Տեսուչ Լինլի» (2002), «Հաջողություն պարոն Չիպս» (2002) և «Սպանություններ Միդսոմերում» (2003)։ 2003-ին նա նկարահանվեց «Ես գրավում եմ ամրոցը» ռոմանտիկ կատակերգությունում, որին հաջորդեց «Ապստամբություն դժոխքից։ Դժոխքի աշխարհ» (2005), «Կարմիր գլխարկ» (2006) և «Տրիստան և Իզոլդա» (2006) ֆիլմերը։ 2007-ին նա ստացավ մի փոքրիկ դեր «Աստղային փոշի» ֆանտաստիկ ժանրի ֆիլմում։
2007-ից 2010 թվականներին նա ուներ «Թյուդորներ» հեռուստասերիալի գլխավոր դերերից մեկը՝ Չարլզ Բրանդոնի կերպարը։ Հեռուստասերիալը բավականին բարձր վարկանիշ ուներ, և 2007 թվականին այն նոմինացվել էր Ոսկե Գլոբուս մրցանակի, իսկ 2008-ին ստացել էր Էմմի մրցանակ։ «Entertainment Weekly» ամսագիրը բարձր էր գնահատել Քավիլի աշխատանքը «Թյուդորներ» հեռուստասերիալում և նրան անվանել էր այդ հեռուստասերիալի «Ամենախիզախ դուքսը»։
2004 թվականին Քավիլն հավակնում էր ստանալ Սուպերմենի դերը ՄակՋիի «Սուպերմեն։ ՖլայԲայ» ֆիլմում, սակայն այն բաժին հասավ Բրայան Սինգերին, ով ավելի ուշ նույնպես զրկվեց այդ դերից, և այն մարմնավորեց Բրենդոն Ռաութը «Սուպերմենի վերադարձը» ֆիլմում։ Քավիլին նաև «Հարի Փոթերը և Հրե գավաթը» ֆիլմի Սեդրիկի դերի հավանական թեկնածուներից մեկն էր, սակայն այդ դերը բաժին հասավ Ռոբերտ Փեթինսոնին։ «Մթնշաղ» ֆիլմի հեղինակ Ստեֆանի Մայերը Քավիլին ցանկանում էր տեսնել վամպիր Էդուարդի դերում, սակայն երբ ֆիլմի նկարահանումները սկսվեցին նա բավականին մեծ էր այդ դերը խաղալու համար և այն նորից բաժին հասավ Ռոբերտ Փեթինսոնին։
2005 թվականին նա Ջեյմս Բոնդի դերի թեկնածուներից մեկն էր «Կազինո Ռոյալ» ֆիլմում, սակայն պրոդյուսերները չընտրեցին Քավիլին՝ պնդելով, որ նա չափազանց երիտասարդ է այդ դերի համար։
2008 թվականին Քավիլն սկսեց իր մոդելային կարիերան՝ նկարահանվելով «Dunhill» ընկերության օծանելիքի գովազդներում։ Նույն թվականին նա նկարահանվեց «Արյունոտ առու» սարսափ ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկում, իսկ հաջորդ տարի նա ստացավ մի փոքրիկ դեր «Արա ինչ կարող ես» ֆիլմում։
Մամուլում
2013 թվականի դեկտեմբերին բրիտանական «Glamour» ամսագիրը նրան անվանեց «Աշխարհի ամենասեքսուալ տղամարդ» ։ Նույն տարում նա զբաղեցրեց երրորդ հորիզոնականը ամերիկյան «Empire» ամսագրի կազմած «2013 թվականի 100 ամենասեքսուալ կինոաստղերը» ցանկում ։ 2014 թվականի օգոստոսին Քավիլը մասնակցեց «Սառցե դույլի մարտահրավեր» բարեգործական նախագծին, որի ընթացքում նրա վրա սառցե ջրով լի վեց դույլ շաղ տվեցին, ինչից հետո մամուլը գրեց, որ դրանով նա ապացուցեց, որ «իսկապես» Սուպերմեն է  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:1983 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Ց արտաքին հոլովում
«Ց» արտաքին հոլովում, ժամանակակից հայերենի հոլովումներից։
Ժամանակակից հայերենում «Ց» արտաքին հոլովման են պատկանում -անք, -ենք, -ոնք, -ունք ածանցներով կազմված հավաքական գոյականները, որոնք ցույց են տալիս ազգակցություն, տոհմ և այլն, օրինակ՝ Արամենք, Վարդանանք և այլն ։
«Ց» արտաքին հոլովման են պատկանում նաև մարդ, կին, տիկին բառերի հոգնակիներն ու որոշ դերանունների հոգնակիի ձևեր, օրինակ՝ նրանք, իրենք, սրանք և այլն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քերականություն Կատեգորիա:Հոլովում
Պեսոչնյա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Սկալա-Պոդոլսկայա
Սկալա-Պոդոլսկայա (Скала-Подільська), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզի Բորշչյովի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սկալա-Նադ-Զբրուչեմ։
Ստեփան Շահումյանի անվան «Որոնումների թատրոն»
Ստեփան Շահումյանի անվան «Որոնումների թատրոն», բացվել է 1921 թվականի մայիսին Թիֆլիսում «Հույսի» կործանումը» ներկայացմամբ։ Թատրոն-ստուդիայի ղեկավարներն էին Լևոն Քալանթարը և Ստեփան Քափանակյանը։ Ստուդիայում սովորող և աշխատող երիտասարդները նոր ուղիներ էին փնտրում արվեստում և ցանկանում էին ստեղծել նոր ժողովրդական թատրոն։ Թատրոնի սաներից էին Սուրեն Քոչարյանը, Արմեն Գուլակյանը, Սարգիս Աբովյանը, Արշավիր Կորկոտյանը, Աստղիկ Աղասյանը և այլն ։
Սկալա-Պոդոլսկայա
2001 թվականի տվյալներով Սկալա-Պոդոլսկայա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 4 504 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,52 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2963,16 մարդ/կմ²։
Ստեփան Շահումյանի անվան «Որոնումների թատրոն»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի թատրոններ Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական թատրոններ
Ռոբեր Հաթեմո
Ռոբեր Հաթեմո (Rober Hatemo), հայկական ծագումով թուրք փոփ-երգիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծագումով հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Թուրքահայ երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք երգիչներ Կատեգորիա:Թուրք փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Թուրքեր հայկական սերմամբ
Ֆրիտյոֆ Նանսենի թանգարան (Երևան)
Ֆրիտյոֆ Նանսենի թանգարան, թանգարան Երևանի Նոր Նորք համայնքի առաջին զանգվածում՝ Նանսենի անվան այգու Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան փողոցում։ Թանգարանը գտնվում է Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության ներքո ։
Պատմություն
Նորվեգացի բևեռախույզ, գիտնական, դիվանագետ և ականավոր հումանիստ, Խաղաղության Նոբելյան մրցանակակիր, փախստականների գծով Ազգերի լիգայի գերագույն հանձնակատար Ֆրիտյոֆ Նանսենի թանգարանի կառուցման ու նախագծման հեղինակներն են բարերարներ, ՀՀ վաստակավոր բժիշկներ Կառլեն և Սառա Եսայանները, ճարտարապետը՝ Ալբերտ Սոխիկյանը ։
Թանգարանի մուտքի մոտ տեղադրված է Ֆրիտյոֆ Նանսենի արձանը։
Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրվում են նորվեգացի բևեռախույզ, Խաղաղության նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ֆրիտյոֆ Նանսենի կյանքին և գիտական ու մարդասիրական գործունեությանն առնչվող գրքեր, ֆիլմեր, ցուցապաստառներ, հոբելյանական նյութերի միջոցով թողարկված քանդակներ։
Թանգարանում առանձին բաժին է հատկացված հովանավորներ Կառլեն և Սառա Եսայանների կյանքին և հայրենասիրական գործունեությանը ։
Միջոցառումներ
2015 թվականին Երևանի Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցի կողմից Նանսենի անվան թանգարանում բացվել է «Ֆրիտյոֆ Նանսեն. Աշխարհի խիղճը» խորագիրը կրող վահանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ
Թոմաս Մոր
Թոմաս Մոր (Sir Thomas More, ), անգլիացի մտածող, գրող, քաղաքական գործիչ, կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ, Վերածննդի դարաշրջանի հումանիստ։ Առավելապես հայտնի է որպես «Ուտոպիա» (լատիներեն ամբողջական անունը՝ Libellus vere aureus, nec minus salutaris quam festivus, de optimo rei publicae statu deque nova insula Utopia, առաջին անգամ հրատարակվել է 1516 թ.) երկի հեղինակ, որտեղ նկարագրել է իր պատկերացմամբ իդեալական հասարակարգ հիմնված հավասարության սկզբունքի վրա և առանց մասնավոր սեփականության։
Գլխատվել է Հենրի VIII թագավորի հրամանով՝ թագավորի ամուսնալուծությանը և Անգլիական եկեղեցու առանձնացման ծրագրերին հակադրվելու պատճառով։
Ստեղծագործություն
Չնայած նրան, որ Թոմաս Մորը հայտնի է իբրև «Ուտոպիա» գրքի հեղինակ, նա գրել է բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ։ Հայտնի է, որ Մորը հեղինակել է «Ռիչարդ երրորդի պատմությունը» երկը և մոտ 280 չափածո ստեղծագործություն։ Նա նաև կատարել է թարգմանություններ հին հունարենից։
Կրթություն
Թոմաս Մորը ծնվել է 1478 թվականի փետրվարի 7-ին Լոնդոնի թագավորական բարձրագույն դատարանի դատավոր սըր Ջոն Մորի ընտանիքում, որը հայտնի էր իր ազնվությամբ։ Մորը նախնական կրթությունը ստացել է Սուրբ Անտոնիա դպրոցում, որտեղ լեզուների շարքում նա լավ տիրապետում էր լատիներենին։
Հայրական կապերի շնորհիվ 13 տարեկանում նա հասել է Քենտերբերի արքեպիսկոպոս կարդինալ Ջոն Մորտոնի մոտ, որը կրթված մարդ էր և նախկինում զբաղեցրել էր լորդ կանցլերի պաշտոնը։ Մորը որոշ ժամանակ եղել է պետական ստորին պաշտոնյա։
1492 թվականին Մորը շարունակել է ուսումը Օքսֆորդի համալսարանում, որտեղ սովորել են ժամանակի նշանավոր փաստաբաններ Թոմաս Լինակրը և Վիլյամ Գրոսինան։ Օքսֆորդում գտնվելու տարիներին Մորին հետաքրքրել էր իտալացի հումանիստ Պիկո դելլա Միրանդոլայի գործերով, որի կենսագրությունն ու «Տասներկու սրեր» աշխատությունը թարգմանել է անգլերեն։
1494 թվականին Մորը հոր պարտադրանքով հեռացել է Օքսֆորդից և վերադարձել Լոնդոն, որտեղ փորձառու իրավաբանների ղեկավարությամբ շարունակում է սովորել իրավաբանություն։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Մորը դառձել էր հիանալի իրավաբան, նա ուշադրություն էր դարձնում հնագույն դասական աշխատությունների ուսումնասիրությանը։
1497 թվականին Մորը Անգլիա կատարած այցի ժամանակ լորդ քաղաքապետի հետ ընթրիքի ընթացքում ծանոթացել է Էրազմ Ռոտերդամցու հետ։ Թոմաս Մորի և Ռոտերդամցու ընկերությունը Մորին մոտեցրել է հումանիստներին, որից հետո էլ նա դարձել է Էրազմի խմբակի անդամ։ 1509 թվականին Էրազմը Մորի տանը գրել է իր հայտնի «Գովք հիմարության» աշխատանքը։
1501 թվականին Մորը դարձել է բարիստեր։
Ըստ երևույթին, Մորը մտադրություն չուներ իր ողջ կյանքի ընթացքում փաստաբանի գործունեությունը շարունակելու։ Երկար ժամանակ նա չի կարողացել ընտրություն կատարել քաղաքացիական և եկեղեցական ծառայությունների միջև։ Լինկոլն Իննում ուսման ընթացքում (բարիստերների չորս ուսումնարաններից մեկը) Մորը որոշել է դառնալ եկեղեցական և ապրել վանքի մոտակայքում։ Մինչև իր մահը նա հավատարիմ է մնացել վանական կենցաղին՝ մշտական աղոթքներով և ծոմապահությամբ։ Այնուամենայնիվ, Մորի ցանկությունը՝ ծառայելու իր երկրին, վերջ է տվել նրա վանական ձգտումներին։ 1504 թվականին Մորը ընտրվել է պառլամենտում, իսկ 1505 թվականին ամուսացել է։
Ընտանեկան կյանք
1505 թվականին Մորն ամուսանցել է 17-ամյա Ջեյն Կոլտի հետ, որը Էսսեքսի էսքվայրի ավագ դուստրն էր։ Համաձայն կենսագրության, որը գրել է նրա փեսան՝ Ուիլյամ Ռոպերը, Թոմասին ավելի շատ դուր է եկել կրտսեր քույրը, բայց քաղաքավարությունից ելնելով՝ նախընտրել է Ջեյնին ։ Թոմասի ընկերները նրան նկարագրել են բարի և հանգիստ բնավորություն ունեցող մարդ։ Էրազմ Ռոտերդամցին խորհուրդ է տվել նրան ստանալ լրացուցիչ կրթություն, որը նա արդեն ստացել է տանը, և դարձել էր նրա անձնական դաստիարակը երաժշտության և գրականության ոլորտում։ Մորը և Ջեյնը ունեցել են չորս երեխա՝ Մարգարետը, Էլիզաբեթը, Սեսիլը և Ջոնը։
Կրոնական բանավեճ
1520 թվականին բարենորոգիչ Մարտին Լյութերը հրապարակել է 3 աշխատանքներ՝ «Դիմում գերմանակն ազգի քրիստոնեական ազնվականությանը», «Եկեղեցում բաբելոնյան գերության մասին», «Քրստոնյայի ազատության մասին»։ Այս աշխատանքներում Լյութերը հավատքի միջոցով ուրվագծել է փրկության իր վարդապետությունը, որը մերժել է խորհուրդը և կաթոլիկ այլ բանավեճեր, մատնանշել է Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու չարաշահումները և կործանարար ազդեցությունը։ 1521 թվականին Հենրի VIII-ը պատասխանել է Լյութերին «Ի պաշտպանություն յոթ խորհուրդների» (լատ. Assertio septem sacramentorum, անգլ. Defence of the Seven Sacraments) քննադատական մանիֆեստիով, որը հավանաբար գրել և խմբագրել է Մորը։
Այս աշխատանքի լույսի ներքո Լևոն X պապը Հենրի VIII-ին շնորհել է «Հավատքի պաշտպան» (Defensor Fidei) տիտղոսը Լյութերի հերետիկոսության դեմ պայքարում ներդրած ջանքերի համար (հետաքրքիր է, որ երբ Անգլիան երկար ժամանակ խզել էր հարաբերությունները կաթոլիկ եկեղեցու հետ, անգլիական միապետները շարունակում էին կրել այս տիտղոսը, իսկ անգլիական մետաղադրամների վրա մինչև այժմ կան D. F տառերը)։ Մարտին Լյութերը տպագիր պատասխանել է Հենրի VIIIին՝ նրան անվանելով «խոզ, բթամիտ և ստախոս»։ Հենրի VIII-ի խնդրանքով Մորը կազմել է հերքում՝ Responsio Lutherum: Այն հրապարակվել է 1523 թվականի վերջին։ Responsio-ում Մորը պաշտպանել է պապի գլխավորությունը, ինչպես նաև եկեղեցական մյուս ծեսերի խորհուրդը։ Լյութերի հետ այս առճակատումը հաստատել է պահպանողական կրոնական հակումները, որոնց հետևում էր Մորը, և այդ ժամանակից ի վեր նրա գործը զուրկ է բոլոր քննադատություններից և երգիծանքներից, ինչը կարելի է դիտարկել որպես վնաս եկեղեցու հեղինակությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Աստվածաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Բալախոռ (Գյումուշխանեի գավառ)
Բալախոռ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
(4476) Բերնշտեյն
(4476) Բերնշտեյն (Bernstein), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի փետրվարի 19-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսաում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռուբի Դի
Ռուբի Դի (Ruby Dee,), ամերիկացի դերասանուհի, բանաստեղծ, սցենարիստ, լրագրող և ակտիվիստ։ Առավել հայտնի է «Չամիչն արևի տակ» (1961) և «Գանգստեր» (2007) ֆիլմերում խաղացած դերերով։ «Գանգստեր» ֆիլմում խաղացած դերի համար երկրորդական պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի։ «Գրեմմի», «Էմմի» «Օբի», «Դրամա Դեսկ» մրցանակների և ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի, ինչպես նաև Արվեստի բնագավառի ԱՄՆ ազգային մեդալի մրցանակակիր։ Ներկայացվել է Supersisters կոլեկցիոն քարտերի վրա։
Կենսագրություն
Ռուբի էն Ուոլեսը (Ruby Ann Wallace) ծնվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Քլիվլենդում՝ Մարշալ Էդվարդ Նաթանիել Ուոլեսի և նրա կնոջ՝ Գլեդիս Հայթաուերի ընտանիքում։ Երբ նրա մայրը լքել է ընտանիքը, հայրն ամուսնացել է ուսուցչուհի Էմմա Ամելիա Բենսոնի հետ, և Ռուբիի մանկությունն անցել է Նյու Յորքի Հարլեմ թաղամասում ։ Այնտեղ նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա սովորել քոլեջում։ 1941-1945 թվականներին Ռուբի Դին ամուսնացել է երգիչ Ֆրենկի Դի Բրաունի հետ, ում ազգանունը հետագայում սկսել է օգտագործել բեմում, իսկ 1948 թվականին ամուսնացել է երկրորդ անգամ դերասան Օսսի Դևիսի հետ։
Նրա բրոդվեյան դեբյուտը կայացել է 1943 թվականի ամենավերջում «Խաղաղ օվկիանոսի հարավը» հայտնի մյուզիքլում։ Հաջորդող տարիներին նա ևս մի քանի անգամ հայտնվել է Բրոդվեյում, ինչպես նաև դեբյուտ է ունեցել կինոյում, բայց առաջին հաջողությանն է հասել 1950 թվականին, երբ «Ջեքի Ռոբինսոնի պատմությունը» ֆիլմում խաղացել է Ռեյ Ռոբինսի դերը։ Հետագայում Ռուբի Դին չի թողել թատրոնը և իր ամբողջ կարիերայի ընթացքում ակտիվորեն դերեր է խաղացել ինչպես բեմում, այնպես էլ կիոնոյում։
Էկրաններին հաճախ է հայտնվել Սիդնի Պուատյեի հետ, այդ թվում «Քաղաքի ծայրին» (1956), «Չամիչն արևի տակ» (1961) և «Բաքն ու Քարոզիչը» (1972) կինոնկարներում։ 1960-ական թվականներին Ռուբի Դին ունեցել է լուրջ դերեր քաղաքական ֆիլմերում, օրինակ՝ «Անցած օրեր» (1963) և «Միջադեպ» (1967) ֆիլմերում։
Հեռուստատեսությունում Ռուբի Դին հայտնվել է «Փեյթոն-Փլեյս», «Ոսկե աղջիկներ», «Հրեշտակի հպումը» և շատ այլ հեռուստասերիալներում։ Ինը անգամ առաջադրվել և միայն մեկ անգամ արժանացել է «Էմմի» մրցանակի 1991 թվականի «Զարդարանքների օրը» հեռուստաֆիլմում խաղացած դերի համար ։
Աչքի ընկնող դերեր է ունեցել «Մարդ-կատուներ» (1982), «Մլակային տենդ» (1991), «Ոստիկան ու կես» (1993), «Հակամարտություն» (1994) և «Արդար դատ» (1995) ֆիլմերում։
2005 թվականին մահացել է Ռուբիի ամուսինը՝ Օսսի Դևիսը, ում հետ նա ամուսնացած է եղել 57 տարի։ Նրանց երեք երեխաներից մեկը՝ Գայ Դևիսը, դարձել է երաժիշտ։ Ռուբին ամուսնու հետ միասին եղել է հասարակական ակտիվիստ և տարբեր կազմակերպությունների անդամ, այդ թվում Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի անդամ։ Նրանք եղել են Մարտին Լյութեր Քինգի և Մալկոլմա Իկսի ընկերները։ Ավելի քան 30 տարի Ռուբին պայքարել է կրծքագեղձի քաղցկեղի դեմ և արդյունքում կարողացել հաղթահարել հիվանդությունը։
2007 թվականին Ռուբի Դին «With Ossie And Ruby: In This Life Together» ալբոմի համար, որը նվիրված է Օսսի Դևիսի հետ համատեղ կյանքին, արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի։ Նույն տարում նա առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Գանգստեր» ֆիլմում խաղացած Լուկասի մոր դերի համար։ Ռուբի Դին 83 տարեկանում Գլորիա Ստյուարտից հետո դարձել է երկրորդը ըստ տարիքի, ով առաջադրվել է կինոակադեմիայի մրցանակի։
Ռուբի Դին մահացել է Նյու Յորք նահանգի Նյու-Ռոշել քաղաքի իր տանը հունիսի 11-ին 91 տարեկան հասակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Վիլհելմ I Նվաճող
Վիլհելմ I Նվաճող (նաև՝ Վիլհելմ Նորմանդացի, Վիլհելմ Ապօրինածին, William I the Conqueror, William the Bastard, Guillaume le Conquérant, Guillaume le Bâtard, ), Նորմանդիայի դուքս, (որպես Վիլհելմ II, 1035 թվականից) և Անգլիայի թագավոր (1066 թվականից), Անգլիայի նորմանական նվաճման կազմակերպիչ և ղեկավար, XI դարի Եվրոպայի խոշորագույն պետական գործիչներից մեկը։
Իմանալով Էդվարդ Խոստովանողի մահվան մասին՝ պահանջ է ներկայացնում Անգլիայի գահին տիրելու համար։ Կառուցելով շուրջ 700 նավ իր զորքը (մոտ 7000 մարդ) տեղափոխում է Անգլիա՝ ափ իջնելով 1066 թ. սեպտեմբերի 28-ին Պիվենսիում։ Անգլիայի թագավոր Հարոլդ II-ը շտապում է հարավ, սակայն նրա ռազմական ուժերը թուլացած էին դրանից քիչ առաջ տեղի ունեցած նորվեգացիների հարձակումը հետ մղելուց հետո։ Վճռական ճակատամարտը կայացել է 1066 թ հոկտեմբերի 14-ին՝ Հաստինգսի մոտ՝ ավարտվելով անգլիացիների պարրտությամբ։ Ճակատամարտում զոհվում են Հարոլդը և անգլոսաքսոնական ազնվականությունից շատերը։ Շուտով Լոնդոնը, երկրի հյուսիսը և հարավը հնազանդվում են Վիլհելմ Նվաճողին, և նա 1066 թ. դեկտեմբերի 25-ին թագադրվում է Վեստմինստերում՝ որպես Անգլիայի նոր թագավոր։
1068 թ. Լոնդոնի մոտ սկսում է կառուցվել թագավորական ամրոցը՝ Թաուերը։ 1069 թ. նոր թագավորի դեմ ապստամբում են երկրի հյուսիսային շրջանները։ Վիլհելմ I-ի զորքը մեծ դաժանությամբ ճնշում է այն։
Անգլիայի նվաճումը արագացրեց գյուղացիության ճորտատիրացման գործընթացը, որի հետևանքով ազատ գյուղացիների թիվը զգալի չափով նվազեց։ Ֆեոդալիզացման ավարտը նպաստեց հասարակության հետագա զարգացմանը։ Երկրում հաստատվեց բավականին ուժեղ կենտրոնական իշխանություն, որին աջակցում էին մանր և միջին ֆեոդալները, առևտրականները և եկեղեցին։
Վիլհելմը I-ը մահացել է 1087 թ. Ռուանում՝ կտակելով Անգլիայի գահն իր որդուն՝ Վիլհելմ II (Անգլիա)-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի միապետներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Միջնադարյան երեխա կառավարիչներ
Անջելո Պոլիցիանո
Անջելո Պոլիցիանո (Latin:  Politianus),, իտալացի հումանիստ-բանաստեղծ, բանասեր։
Ծնողներն էին Բենեդետո Ամբրոջինին և Անտոնիա Սալիմբենին ։ Նա իր ուժերը փորձել է բանաստեղծության, փիլիսոփայության, բանասիրության բնագավառներում՝ քաջագիտակ լինելով ինչպես իտալերենին, այնպես էլ լատիներենին ու հին հունարենին։   Եղել է Ֆլորենցիայի համալսարանի դասախոս, սերտ հարաբերություններ պահպանել Մեդիչի իշխանների հետ՝ պալատում ծառայելով որպես խորհրդական։ Իր համբավի հիմքը դրել է ՝ Հոմերոսի,,Իլիականից,, հատվածներ թարգմանելով լատիներեն։ Թեև ստեղծագործել է նաև լատիներեն, սակայն Լորենցո Մեդիչիի հետ մեկտեղ մեծ ջանքեր է գործադրել իտալերենի՝ որպես գրի ու գրականության լեզվի հաղթարշավը, լայն գործածությունն ապահովելու համար։
Հուստինիանոսի օրենքների մասին Պոլիցիանոյի գրած աշխատությունը խթան է հանդիսացել հռոմեական իրավունքի նկատմամբ հետաքրքրություն արթնացնելու և բորբոքելու համար ։ Իսկ նրա բանաստեղծությունները, ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով, որոշակի ազդեցություն են գործել Վերածննդի նշանավոր գեղանկարիչներից մեկի՝ Սանդր Բոտիչելլիի վրա, և դա նկատվում է նրա մի շարք բնանկարներում, այդ թվում՝ հանրահայտ «Գարուն»-ում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի բանասերներ Կատեգորիա:Իտալացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Գիո ազգային անտառ
Գիո ազգային անտառ (Gio National Forest), ազգային անտառ Լիբերիայի արևելքում գտնվող Նիմբա երկրամասում։ Նիմբայի այս անտառները հռչակվել են որպես ազգային անտառ 1960 թվականին, և զբաղեցնում են 327 կմ² (Քառ.կմ) տարածք ։ Ազգային անտառի հարևանությամբ է գտնվում Բոբլի փոքրիկ քաղաքը։ Անտառները ստեղծվել են հիմնականում շիմպանզեների քանակը բարելավելու նպատակով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նիմբա երկրամաս Կատեգորիա:Անտառներ
Էդվարդ Մունկ
Էդվարդ Մունկ (Edvard Munch, ), Էքսպրեսսիոնիզմի առաջին ներկայացուցիչներից նորվեգացի գրաֆիկական, թատերեկան նկարիչ, գեղանկարիչ և արվեստների տեսաբան։ Մունկի արվեստը հագեցած է միայնության, մահվան մոտիվներով և միևնույն ժամանակ կյանքի տենչանքով։
Կենսագրություն
Մանկության ընթացքում Մունկերի ընտանիքը ժամանակ առ ժամանակ տեղափոխվում էր մի վայրից մյուսը թե՛ ընտանիքի հոր զինվորական ծառայության և թե՛ միջոցների սղության պատճառով։ Սակայն մանկության մեծ մասը Մունկն անցկացրել է Քրիստիանիայում (Օսլո)։
Նա ընդամենը հինգ տարեկան էր, երբ թոքախտից մահանում է նրա մայրը։ Հայրը շատ բարի է եղել երեխաների նկատմամբ, սակայն նկարչի խոսքերով առնաձնանում էի իր հիվանդագին, պսիխոնեվրոզի հասնող կրոնամոլությամբ։
Երբ նկարիչ 15 տարեկան էր թոքախտից մահանում է նրա քույր՝ Սոֆին։ Մտերիմ և շատ սիրելի քրոջ մահը խորը հետք է թողնում նկարչի աշխարհընկալման և ավանդական կրոնի պատկերացումների վրա։ Հենց Սոֆիի հիվանդության և մահվան պատմության հիշողություններն են ընկած նկարչի առաջին հայտնի գործերից՝ «Հիվանդ աղջիկը», «Գարուններ» կտավների և «մահացողի սենյակները» սյուժեով նկարների մի ամբողջ շարքի հիմքում։ Շուտով իր տարօրինակ պահվածքով առանձննում է նկարչի մյուս քույրը՝ Լաուրան, որոշ ժամանակ անց նրա հիվնդությունն ախտորոշվում է որպես շիզոֆրենիա։
Կրթություն
1879 թվականին Էդվարդն ընդունվում է տեխնիկական քոլեջ, որտեղ չնայած հաճախակի հիվանդություններին գերազանց առաջադիմություն ուներ ֆիզիկա, քիմիա և մաթեմատիկա առարկաներից։ Սակայն հաջորդ տարի նա գեղանկարիչ դառնալու նպատակով որոշում է թողնել քոլեջը, հակառակ հոր կամքի։ Սակայն այս հարցում երիտասարդին քաջալերեցին հորքույր Քարենը, ընկեր Կարլ Ֆրեդերիկ Դիրիքսը, հեռու ազգական և ազդեցիկ գեղանկարիչ՝ Ֆրից Տաուլովը։
Մունկը սովորել է Քրիստիանիայի (Օսլո) Նկարչության թագավորական դպրոցում (1881-1886) և Կ․ Կրոգի արվեստանոցում (1882-1883)։ 1880-ական թվականների վերջերին-1900-ական թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում, Գերմանիայում և Իտալիայում։ 1890-ական թվականների սկզբից Մունկի արվեստը զարգացել է «մոդեռն» ոճի հունով («Նկարչի քույրը», 1892, «Մահամերձի սենյակը», 1893), միաժամանակ դրսևորել մի շարք նոր գծեր, որոնք շեշտել են կերպարների ողբերգականությունը և մեծ մասամբ կանխորոշել էքսպրեսիոնիզմի ծնունդը («Ճիչ», 1893, «Կյանքի պարը», 1899, «Աղջիկը կամրջի վրա», մոտ 1901, բոլորը՝ Ազգային պատկերասրահ, Օսլո)։ Զբաղվել է նաև դեկորատիվ-մոնումենտալ գեղանկարչությամբ (Օսլոյի համալսարանի հանդիսասրահի որմնանկարները, 1910-1916), կերտել ժամանակակիցների դիմանկարների շարք, ստեղծագործել փայտագրության, օֆորտի և վիմագրության բնագավառներում։
Թանգարան
Օսլոյում գտնվում է 1963 թվականին բացված Մունկի թանգարանը, որտեղից 2004 թվականի օգոստոսի 22-ին երկու զինված հանցագործների կողմից հափշտակվել են «Ճիչ» և «Մադոննա» կտավները։ 2006 թվականի մայիսին գողության մեջ կասկածվող երեք մեղադրյալները բանտարկվեցին, իսկ օգոստոսին ոստիկաններին հաջողվեց գտնել նկարները։ Հանցագործների մոտ գտնվելու ընթացքում երկու կտավներն էլ վնասվել են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի նկարիչներ Կատեգորիա:1863 ծնունդներ Կատեգորիա:1944 մահեր Կատեգորիա:Սիմվոլիստ նկարիչներ