cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բիո արտ
Ակնարկ
Հասարակությունում գիտության դերի մասին հարցերը բարձրացնելիս բիո արտը միաժամանակ շոշափում է սոցիալական խնդիրներ՝ քաղաքական և սոցիալական քննադատությունը փոխանցելով գեղարվեստական և գիտական գործընթացների համադրման միջոցով ։
Չնայած մարդկանց մեծ մասը, որոնք զբաղվում են բիո արտով, դասակարգվում են նկարիչներ կատեգորիայում, նրանց կարելի է դիտարկել նաև որպես գիտնականներ, քանի որ փաստացի աշխատանքների մեծ մասը կապված է մոլեկուլային կառույցների հետ։ Բիո-արտի այս երկակի բնույթի պատճառով Հարվարդի համալսարանի բջջային կենսաբանության ամբիոնը բոլորին առաջարկում է ներկայացնել գիտական կամ գեղարվեստական արժեքի հավակնող աշխատանքներ ։
Նկարիչների աշխատանքը լաբորատորիայում
Լաբորատոր աշխատանքները նկարիչի համար մարտահրավեր են, առաջին հերթին այն բանի համար, որ միջավայրը հաճախ ծանոթ չէ նկարչին։ Այն դեպքում, երբ որոշ նկարիչներ ունեն գիտական պատրաստվածություն, մյուսներն էլ պետք է կամ վերապատրաստվեն անհրաժեշտ ընթացակարգերը կատարելու համար, կամ պետք է աշխատեն գիտնականների հետ տանդեմում, որոնք կարող են լուծել անհրաժեշտ խնդիրները։ Բիո արտ նկարիչները հաճախ կիրառում են գիտելիքներ՝ գիտությանը կամ գիտական պրակտիկայի հետ կապված, ինչպես կենդանի հյուսվածքների կամ բակտերիաների հետ աշխատանքը։
Այս արվեստի օրինակներից մեկը Ալբայի նապաստակն էր՝ կենդանի լուսարձակող նապաստակ, որը ստեղծվել է 2000 թվականին Էդուարդո Կացի կողմից։ Ճագարի բեղմնավորված ձվաբջջի մեջ տեղադրելով մեդուզայի ֆլուորեսցենտային սպիտակուցի գենը՝ Կացը ստեղծել է նապաստակ, որը լուսավորվում էր վառ կանաչ լույսով ։
Մեկ այլ օրինակ է ծառայում Հյուսվածքների մշակույթ և արվեստ նախագիծը։ Բիո արտ նկարիչները համագործակցելով փերֆորմանս հեղինակ Սթելարկի հետ, աճեցրել են ականջի կրկնօրինակը 1/4 մասշտաբով՝ օգտագործելով մարդու բջիջներ։ Նախագիծը իրագործվել է SymbioticA-ում՝ լաբորատորիայում, որը զբաղվում է գիտության և արվեստի ոլորտի ուսումնասիրություններով և գտնվում է Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարան ի մարդու անատոմիայի և կենսաբանության դպրոցում ։
2011 թվականին BFA դեպարտամենտում Նյու Յորքի կերպարվեստի դպրոցում բացվել է բիո արտի ԱՄՆ-ում առաջին լաբորատորիան, որը նկարիչ-ուսանողներին առաջարկում էր հասանելիություն գիտական գործիքներին և արվեստի գործեր ստեղծելու մեթոդիկա ։
Բիոլոգիայի և հասարակության խնդիրների քննարկում
Բիո արտ հասկացությունը տևական բանավեճերի առարկա է։ Հիմնական քննարկումը կենտրոնանում է այն բանի շուրջ, թե բիո արտը պետք է պարտադիր ներառի մանիպուլյացիաներ բիոլոգիական նյութերի հետ, ինչպես միկրոբային արվեստում, որը ըստ սահմանման կազմված է միկրոբներից։ Այդ տերմինի առավել լայն սահմանումը իր մեջ կներառի այնպիսի աշխատանքներ, որոնցում կդիտարկվեն կենսաբանական գիտությունների սոցիալական էսթետիկական ասպեկտները։ Ներկայումս բիո արտը որպես ժանր ունի շատ խաչաձևումներ այնպիսի ոլորտների հետ, ինչպիսն են քննադատական կամ սպեկուլյատիվ դիզայնը։ Աշխատանքի այս տեսակը շատ հաճախ հասնում է ավելի լայն լսարանի և նախընտրում է սկսել երկխոսությունը այդ տարածությունում, այլ ոչ թե դառնալ պիոներ տվյալ ոլորտում կամ անգամ կիրառել յուրահատուկ կենսաբանական մեթոդներ։ Այս ոլորտի օրինակ կարելի է անվանել Ray Fish shoes-ը, որը գովազդում էր կոշիկներ՝ պատրաստված անասունի գենետիկորեն ձևափոխված կաշվից․ կենսատեխնոլոգիական սթարթափ, որը փորձում էր հայտնի մարդկանց հյուսվածքների նմուշներից աճեցված մսից երշիկ պատրաստել։ Գեղարվեստական միությունների մեջ սակայն բիո արտը ավելի է սահմանափակվում աշխատանքով, որը ուղղակիորեն կապված է կենսաբանական նյութերի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արվեստի ժանրեր Կատեգորիա:Արվեստ Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստ Կատեգորիա:Արվեստի ոճեր
Անովկա (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)
Անովկա (Ганнівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1858 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անովկա գյուղում բնակվում էր 174 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,21 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 828,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1858 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բիկովկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բիկովկա (Быковка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Կիսլայա Դուբինա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Կիսլայա Դուբինա (Кисла Дубина), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
Բիկովկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Կիսլայա Դուբինա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կիսլայա Դուբինա գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։
Շախսեյ-վախսեյ
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Շիա իսլամ
Կիսլայա Դուբինա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անժերեպ
Անժերեպ  (Анжереп), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի շրջանում։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կոնդոմա գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Նասրէդդին (Դիարբեքիրի գավառ)
Նասրէդդին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կրասնի Վոստոկ (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Կրասնի Վոստոկ (Красный Восток, Красный Восток), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հյուսիս-կենտրոնական Բուրգ ան Բրես (կանտոն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էն դեպարտամենտի կանտոններ
Մարսի տրոյացի աստերոիդներ
Այս պահին հայտնի են Մարսի չորս տրոյացիներ ՝
L4 կետում՝
L5 կետում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստերոիդներ Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Միկ Գարիս
Միկ Գարիս (Mick Garris, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։
Կենսագրություն
Նա հայտնի է դարձել Սթիվեն Քինգի պատմություների կինոադապտացիայի շնորհիվ և ստեղծված Սարսափի վարպետ սերիալի շնորհիվ, որը նկարահանվել է Showtime կաբելային հեռուստաալիքի համար ։ Ֆոկուս-Պոկուս ֆիլմի սցենարի և պրոդյուսերի հեղինակակիցն էր ։ Նա նաև մասնակցել է Սթիվեն Քինգի «Ոսկորների պարկ» պատմությունում, որպես ռեժիսոր ։ Գարիսը աթեիստ  է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կաթնախոտ
Կաթնախոտ, կաթնախոտազգիների ընտանիքի բազմամյա, կոսմոպոլիտ խոտաբույսերի, կիսաթփերի և թփերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 600 տեսակ։
Արեալ
Հանդիպում է Երևանի շրջակայքում, Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերին, ալպյան և ենթալպյան մարգագետիններում, թփուտներում, օշինդրային կիսաանապատներում։
Կենսաբանական նկարագիր
Բազմաթիվ ցողուններով բույս է, բարձրությունը՝ 10-40 (50) սմ։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական, գծանշտարաձև կամ ձվաձև։ Ծաղիկները երկսեռ են, անկանոն, ողկույզներով, սպիտակ, վարդագույն, երկնագույն։ Ծաղկում է մայիս-հուևիսին։ Պտուղը երկբուն տուփիկ է։
Կիրառություն
Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են գլիկոզիդներ, ալկալոիդներ, օրգանական թթուներ, ճարպայուղեր և այլն։ Արմատների եփուկն ու թուրմն օգտագործում են որպես խորխաբեր միջոց (տուբերկուլոզի, քրոնիկ, բրոնխաբորբի ժամանակ), նաև շաքարախտի և ռևմատիզմի բուժման նպատակով։ Հայաստանում մեկ տեսակ՝ կաթնախոտ ուրարտականը էնդեմիկ է, վտանգված և գրանցված Հայաստանի կարմիր գրքում։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 800 (այլ տվյալներով՝ 500), Հայաստանում՝ 8 (11) տեսակ՝
Կատեգորիա:Կաթնախոտազգիներ
«Մեռած հոգիների» գործը
«Մեռած հոգիների» գործը (Дело о «Мёртвых душах»), ռուսական հեռուստասերիալ ։ Ֆանտազիա Նիկոլայ Գոգոլի ստեղծագործությունների մոտիվներով՝ «Մեռած հոգիներ», «Ռևիզոր», «Խելագարի նոթերը»  և այլն։
Սյուժե
Կոլեգիական ռեգիստրատոր Իվան Շիլլերը (Պավել Դերևյանկո) մեկնում է նահանգային N քաղաք, որպեսզի հետաքննի բանտից խաբեբա Պավել Իվանովիչ Չիչիկովի (Կոնստանտին Խաբենսկի) անհետացման գործը։ Նրան խոչընդոտում են քաղաքային պաշտոնյաները՝ նահանգապետ Սկվոզնիկ-Դմուխանովսկու գլխավորությամբ (Սերգեյ Գարմաշ)։ Քննության ընթացքում անցնելով մի շարք տարօրինակ հանդիպումների միջով՝ Շիլլերը վերջում ինքն է դառնում Չիչիկով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ռուսական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
(2790) Նիդհամ
(2790) Նիդհամ (Needham), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1965 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Անդրեյ Պոլյակով
Անդրեյ Պոլյակով (Андре́й Влади́мирович Поляко́в, ), ռուս դիվանագետ։
(2790) Նիդհամ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,651561 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1724 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1308 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1577,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,228271 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1965 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անդրեյ Պոլյակով
Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը և 1987 թվականին ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական ակադեմիան։ 1973 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Անդրեյ Բելիի անվան մրցանակի դափնեկիրներ
Գեորգիոս Բարցոկաս
Գեորգիոս Բարցոկաս, (, սեպտեմբերի 6, 1970, Վերիյա, Հունաստան), բասկետբոլի հույն մարզիչ։ Խաղացել է «Մարուսսի» թիմում։ Մարզչի կարիերան սկսել է 2003 թվականին։ 2014 թվականին երկու տարվա պայմանագիր է կնքել ռուսական՝ «Լոկոմոտիվ-Կուբան» թիմի հետ, որին, նրա գլխավորությամբ, հաջողվել է իրավունք նվաճել մասնակցելու Եվրոլիգայի «Չորսի եզրափակիչ» մրցաշարին։
2017 թվականի հունիսից Բարցոկասը գլխավորել է մերձմոսկովյան «Խիմկի»-ն, որը կարողացել է 2017/2018 տարեշրջանում դուրս գալ Եվրոլիգայի փլեյօֆ փուլ, ինչպես նաև 2-րդ տեղը գրավել «Միասնական լիգա ՎՏԲ»-ում։ Սակայն 2019 թվականի հունվարին «Խիմկի»-ն ու Բարցոկասը լուծել են պայմանագիրը՝ 2018/2019 տարեշրջանում ձեռք բերված անբավարար արդյունքների պատճառով ։
Հաջորդ տարվա հունվարից Բարցոկասը նշանակվել է հունական «Օլիմպիակոս»-ի գլխավոր մարզիչ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հույն բասկետբոլիստներ
Ուչկուդուկ (երգ)
«Երեք ջրհոր» (հայտնի է նաև «Ուչկուդուկ» և «Ուչկուդուկ՝ երեք ջրհոր» անուններով), ուզբեկական «Յալլա» վոկալ-գործիքային անսամբլի երգը, որը բանաստեղծ Յուրի Էնտինի խոսքերով 1981 թվականին ստեղծել է անսամբլի ղեկավար Ֆարուխ Զաքիրովը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Բիկովկա (գյուղ, Մորշանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մորշանսկի շրջանի բնակավայրեր
Հաթթա
Հաթթա (حتا), էքսկլավ քաղաք Արաբական Միացյալ Էմիրությունների արևելքում՝ Դուբայի Էմիրությունում։
Պատմություն
Հաթթայի հին գյուղից պահպանվել է Ջամբահի մզկիթը, որը լինելով 1780 թվականին կառուցված շինություն հանդիսանում է Հաթթայի ամենահին կառույցը։ Ավանդական ջրամատակարարումն իրականացվել է փայլաթիթեղային համակարգի միջոցով, որը վերականգնվել է ։
Իր բարձրալեռնային դիրքի պատճառով Հաթթան բազմիցս ծառայել է, որպես Դուբայի էմիրների ամառային հանգստավայր։ Արքայական ընտանիքիների ներկայացուցիչները Դուբայի ամառային տապից խուսափելու պատճառով պատսպարվել են Հաթթայում, ուր բացակայում է խիստ ջերմությունն ու խոնավությունը ։
Աշխարհագրություն
Հարավում և արևելքում Հաթթան սահմանակցում է Օմանին, արևմուտքում՝ Աջման էքսկլավին, իսկ հյուսիսում՝ Ռաս ալ-Խայմահին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄԷ-ի քաղաքներ
Ստեփան Շալաև
Ստեփան Ալեքսեևիչ Շալաև (Степан Алексеевич Шалаев, ), խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1954)։
1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի անտառային տնտեսության ինստիտուտը։ 1951 թվականից եղել է Ուդմուրտական ԻԽՍՀ Պաստուխովյան անտառատնտեսության գլխավոր ինժեները, 1955 թվականից՝ տարբեր անտառատնտեսությունների տնօրեն Ուդմուրտական ԻԽՍՀ-ում, Կալինինի և Նովգորոդի մարզերում։ 1963-64 թվականներին՝ ՀԱՄԿ-ի անտառանյութի, թաղանթանյութի-թղթի և փայտամշակման արդյունաբերության աշխատողների արհմիության Կենտկոմի նախագահը։ 1968-80 թվականներին՝ ՀԱՄԿԽ-ի քարտուղար, 1980-82 թվականներին՝ ԽՍՀՄ անտառանյութի, թաղանթանյութի-թղթի և Փայտամշակման արդյունաբերության մինիստր։ 1982-90 թվականներին՝ ՀԱՄԿԽ-ի նախագահը։
Եղել է ԽՄԿԿ Կենտկոմի անդամության թեկնածու 1981 թվականից, անդամ՝ 1982 թվականից։ Եղել է նաև ԽՍՀՄ 10-րդ գումարման գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Նեգիդ
Նեգիդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շահբուր
Շահբուր, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արևելյան Տիգրիսի (Ջերմ) վերին հոսանքի ձախակողմյան վտակը։ Երկարությունը մոտ 40 կմ է։ Սկիզբ է առնում Կորդվաց լեռների հարավարևմտյան լանջից, հոսում հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք՝ առաջացնելով հովիտ։ Սնումը խառն է, հորդանում է մայիսին։
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Արևելյան Տիգրիս գետի վտակներ
Անզակ
Անզակ  (Анзак), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի շրջանում։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Տոմ գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կոլյուխով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1553 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժխտական դերանուն
Ժխտական դերանուն, ցույց է տալիս ամբողջությամբ ժխտվող առարկաներ կամ անձեր, կամ առարկայի ժխտող հատկանիշ՝ առանց դրանք անվանելու ։ Տարիներ շարունակ այս քաղաքում ոչինչ չի փոխվում։ Որոշ լեզվաբաններ այս խումբը չեն առանձնացնում դերանունների համակարգում և դրանք համարում են որոշյալ դերանունների ժխտական ձևերը։ Ժխտական դերանուններն են` ոչ ոք (ամեն ոք), ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը (ամեն մեկը) ։
Ժխտական դերանունների գրությունը
Ոչինչ-ը, գրվում է բաղադրիչները միացած, իսկ մյուս երեքը` ոչ ոք, ոչ մի, ոչ մեկը, գրվում են անջատ ։ Ժամանակակից գրական արևելահայերենում, ի տարբերություն արևմտահայերենի, ժխտական կառույցի նախադասությունները կազմվում են կրկնակի ժխտումով՝ և՛ ժխտական դերանունների և՛ բայի ժխտական խոնարհմամբ։ Ոչ ոք չէր խոսում այդ մասին։ Նրա այդ ելույթից ոչինչ չստացվեց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոսքի մասեր Կատեգորիա:Ձևաբանություն Կատեգորիա:Քերականություն
Կրասնի Վոստոկ (գյուղ, Կույուրգազինսկի շրջան)
Կրասնի Վոստոկ (Красный Восток, Красный Восток), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 64 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բաշիլովկա
Բաշիլովկա (Башилівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1860 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բաշիլովկա գյուղում բնակվում էր 364 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,62 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 587,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1860 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոսմոս 111
Կոսմոս 111, կամ Ե-6Ս համար 204 (Космос 111), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր դուրս բերել Լուսնի ուղեծիր արհեստական արբանկյակ։ Արձակվել է 1966 թվականի մարտի 3-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով ։
Կայանի կառուցվածքը նման էր հետագայում արձակված Լունա 10-ին ։ Կոսմոս 111-ը կառուցվել էր ընդամենը մեկ ամսում, հիմնվելով Ե-6 արբանյակի կառուցման սխեմայի հիմքի վրա։ Սա կատարվում էր Տիեզերական մրցավազքում անցնելու համար ամերիկյան Լունար օրբիտեր ծրագրով արձակվող կայններին, ինչպես նաև նվիրել այս արձակումը ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարին, որը տեղի էր ունենալու 1966 թվականի մարտին ։
Կայանը պետք է դուսր գար Լուսնի ուղեծիր, սակայն Երկրի ուղեծիր դուրս գալուց հետո կրող հրթիռի չորրորդ աստիճանի խափանման պատճառով մնաց ուղեծրում և հետագայում մտավ մթնոլորտ և այրվեց ։
Կայանը հայտարարվեց որպես Կոսմոս 111 սովետական մամուլում, չնշելով նրա կապը Լունա ծրագրի հետ ։
Հայնրիխ Բյոլ
Հայնրիխ Բյոլ (Heinrich Theodor Böll, ), գերմանացի գրող, թարգմանիչ։
Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1972)։
Ջինա Ռայնհարթ
Ջինա Ռայնհարթ (Georgina "Gina" Hope Rinehart, ), ավստրալիացի խոշոր ձեռնարկատեր ու միլիարդատեր։
Հայնրիխ Բյոլ
Կենսագրություն
Ծնվել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Քյոլնում կաթոլիկ աշխատավորի ընտանիքում։ 1924-1928 թվականներին սովորել է կաթոլիկական դպրոցում, հետագայում շարունակել է ուսումը տեղի գիմնազիայում։ Գիմնազիան ավարտելուց հետո մի տարի աշխատել է գրախանութում։ 1939-ին ընդունվել է Քյոլնի համալսարան, բայց արդեն աշնանը զորակոչվել է բանակ, որտեղ ծառայել է 1939-1945 թվականներին։ Պատերազմի ընթացքում կռվել է որպես հետևակ Ղրիմում և Ուկրաինայում։ 1942 թվականին ամուսնացել է Աննա Մարիա Չեխի հետ, որից ունեցել է երկու որդի։ 1945 թվականին հանձնվել է ամերիկացիներին, գերության ընթացքում աշխատել է որպես հյուսն։ Ամերիկյան գերությունից վերադառնալուց հետո սովորել է Քյոլնի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։
Պոն դը Վեյլ (կանտոն)
Պոն դը Վեյլ (Pont-de-Veyle), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրկ ան Բրես օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11079 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 127 է։ Կանտոնում կա 12 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էն դեպարտամենտի կանտոններ
Ջինա Ռայնհարթ
Ավստրալիական «Hancock Prospecting» երկաթահանքային ընկերության սեփականատերն է, ըստ «Business Review Weekly» ամենամյա վարկանշային աղյուսակի՝ ամենահարուստ կինն աշխարհում ու Աստրալիայի ամենահարուստ անձը։ 2020 թվականի տվյալներով կարողությունը կազմում է 13.5 միլիարդ դոլլար ։ Բիզնեսը ժառանգել է հորից։ 2011 թվականին իր երկու երեխաները՝ Ջոնն ու Բիանկան, դատական հայց են ներկայացրել իրենց մոր դեմ, որի արդյունքում վերջինս կորցրել է ընտանեկան նկատմամբ վերահսկողությունը ։
Հայնրիխ Բյոլ
Կենսագրություն
Գրել սկսել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1947 թվականին մտել է «47-ի խմբի» մեջ (գրական միավորում․ այդպես է կոչվում հիմնադրման թվականով)։ Առաջին նշանակալից գործը «Գնացքը գալիս է ժամանակին» վիպակն է (1949)։ Բյոլին համաշխարհային ճանաչում բերեցին «Որտե՜ղ էիր, Ադամ» (1951), «Ու չասաց ոչ մի բաո» (1953), «Անտերունչ տունը» (1954), «Վաղ տարիների հացը» (1955), «Բիլիարդ ինն անց կեսին» (1959), «Ծաղրածուի աչքերով» (1963), «Ինքնակամ բացակայություն» (1964), «Մի գործուղման վերջը» (1966), «Դոստոեսկին և Պետերբուրգը» (հեռուստատեսային ֆիլմի սցենար, 1967-1968 թվականներ), «Խմբանկար տիկնոջ հետ» (1971) գործերը։ Գրեթե բոլոր այս ստեղծագործություններում վերլուծված է հիտլերիզմի ոճիրների էությունը։ Բյոլի արձակի վրա զգալի է Ֆեոդոր Դոստոևսկու ազդեցությունը։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում՝ հայերեն։ Բազմիցս այցելել է ԽՍՀՄ։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1972)։
Ստեղծագործել է Բագելում, Մյունխենում, Իտալիայում։ Ձգտելով հեռանալ իրականության պատկերումից՝ սկզբնական շրջանում նկարել է առասպելական ֆիգուրներով ռոմանտիկական բնանկարներ, հետագայում՝ ֆանտաստիկ տեսարաններ («Տրիտոն և ներեիդ», 1873-1874)՝ մտացածին սիմվոլիկան համադրելով մանրամասների նատուրալիստական վավերականությանը։ Ուշ շրջանի կոմպոզիցիաները («Մեռյալների կղզին», 1880) ազդել են գերմանական սիմվոլիզմի և յուգենդստիլի ձևավորմանը։
Ջինա Ռայնհարթ
Ձեռնարկատիրական գործունեություն
1992 թվականին հոր մահից հետո զբաղեցրել է «Hancock Prospecting Pty Limited (HPPL)» ընկերության և համանուն մասնավոր ընկերությունների ցանցի գործադիր տնօրենի պաշտոնը ։ Լենգլի Հենքոքի ղեկավարությամբ այդ ընկերություններն զբաղվում էին հանքաքարի խոշոր հանքավայրերի հայտնաբերմամբ և դրանց վերամշակման թույլտվությունների ձեռքբերմամբ։ Ջինան գործունեությունն ուղղել է արդեն իսկ հոլդինգին պատկանող, բայց չվերամշակվող հանքերի վրա, համատեղ ձեռնարկությունների միջոցով ընդլայնել կապիտալն ու հանքավայրերը վերածել եկամտաբեր հանքերի։
Հայնրիխ Բյոլ
Բյոլը հայերեն
Սովետական շրջանում Հայնրիխ Բյոլի որոշ գրքեր թարգմանվել են ռուսերենից։ 1964 թվականին «Պատմվածքներ, XX դար» մատենաշարով լույս է տեսել «Իմ թանկ ոտքը» պատմվածքների ժողովածուն, ռուսերենից թարգմանել է՝ Ամալյա Ղուկասյանը։ Հաջորդիվ լույս են տեսել Բյոլին առավել հռչակ բերած վեպերը՝ «Անտերունչ տունը» (1965),«Ծաղրածուի աչքերով» (1968), «Բիլիարդ ինն անց կեսին» (1973)։ 2021-ին Երևանում գործող՝ «Հայնրիխ Բյոլ հիմնադրամի Հարավային Կովկասի գրասենյակը» հրատարակել է Բյոլի՝ «Մարդկայինի էսթետիկա» քաղաքական էսսեների ժողովածուն։ Գիրքը գերմաներենից թարգմանել է՝ Գայանե Գինոյանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Երգերի հեղինակներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Բոբ Բասս
Բոբ Բասս, (Robert Eugene "Bob" Bass, ), ամերիկացի բասկետբոլի մարզիչ։ Ավարտել է Օկլահոմայի համալսարանը՝ մագիստրոսի աստիճանով ։ Մարզիչի կարիերան սկսել է 1952 թվականին և ավարտել 1976 թվականին։ Մարզել է բասկետբոլի ամերիկյան ասոցիացիայում (ABA) և բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA) հանդես եկած թիմեր (Denver Rockets - 1967-1969, 1971-1972, San Antonio Spurs - 1974-1976, 1980, 1983-1984, 1992): Արժանացել է «NBA Executive of the Year Award» մրցանակի։
Ջինա Ռայնհարթ
Ձեռնարկատիրական գործունեություն
2019 թվականին ըստ «Forbes» ամսագրի՝ զբաղեցրել է 36-րդ տեղը ամենաազդեցիկ կանանց ցուցակում ։
Բոբ Բասս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Աննա Սիբերգ
Աննա Լուիզա Բիրգիտտա Հանսեն (Anna Louise Birgitte Hansen, ամուսնական ազգանունը` Սիբերգ, ), դանիացի նկարչուհի, որը ամուսնու՝ Ֆրից Սիբերգի հետ միասին ընդգրկված է եղել Ֆյունի նկարիչների ստեղծագործական խմբում ։
Ջինա Ռայնհարթ
Բարեգործություն
Հայտնի է Կամբոջայի երեխաներին տրամադրած իր օգնությամբ և մարդկանց առևտրի դեմ պայքարող «SISHA» ոչ առևտրական կազմակերպության գործունեությանն իր՝ որպես փորձագետ-խորհրդատու մասնակցությամբ ։
Աննա Սիբերգ
Կենսագրություն
Աննան ծնվել է դեկորատոր-նկարիչ Պետեր Սիրակ Հանսենի (1833-1904) ընտանիքում, որը աշխարհիկ կյանք է վարել և ունեցել բաց սրահ տեղի նկարիչների և արվեստի դպրոցների ուսանողների հավաքույթների և հանդիպումների համար։ Այս հանդիպումներից մեկում Աննան ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Ֆրից Սիբերգի հետ, ով մինչև 1882 թվականը վերապատրաստվել է հոր արվեստանոցում։ Այդ ժամանակ Աննան երաժշտություն է սովորել, իսկ հոր ղեկավարությամբ` նկարչություն և յուղանկարային գեղանկարչություն։ Նրա եղբայրը՝ Պետերը, շուտով դարձել է հայտնի նկարիչ։ Հայրենի Ֆոբորգի տեխնիկական դպրոցում սովորելուց հետո աղջիկը մեկնել է Կոպենհագեն։ 1890 թվականին նա խորությամբ ուսումնասիրել է արվեստ քանդակագործ Լյուդվիգ Բրանդստրուպի և նկարիչ Կարլ Ենսենի մոտ։ 1892-1894 թվականներին Աննան Կոպենհագենի ճենապակու թագավորական մանուֆակտուրայում աշխատել է որպես ճենապակու գեղանկարիչ, ինչպես նաև նկարել է ծաղկային կտավներ, հիմնականում մանուշակներով և քրիզանթեմներով և տվել երաժշտության ու երգարվեստի մասնավոր դասեր։ 1894 թվականին նա ամուսնացել է Ֆրից Սիբերգի հետ։ Սիբերգների ընտանիքն ունցել է յոթ երեխա. որդիներից մեծ ճանաչում են ձեռք բերել պատկերազարդող-նկարիչ Էռնստը և կոմպոզիտոր Ֆրիցը ։
Ջինա Ռայնհարթ
Բարեգործություն
2012 թվականին «Swimming Australia» ընկերությունը հայտարարել է բարեգործական համաձայնագրի մասին, ըստ որի՝ «Georgina Hope Foundation» բարեգործական հիմնադրամը Ջինա Ռայնհարթի գլխավորությամբ չորս տարվա ընթացքում հատկացնելու էր 10 միլիոն դոլլար ։
Աննա Սիբերգ
Կենսագրություն
Սիբերգի աշխատանքները ցուցադրվել են 1889-1910 թվականներին Շարլոտտենբորգ ամրոցում կազմակերպված գարնանային ցուցահանդեսներում։ Այն բանից հետո, երբ Ֆրից Սիբերգը բավականաչափ գումար է վաստակել իր վաճառված նկարներից, ամուսինները որոշում են միջոցներ նվիրաբերել թանգարան ստեղծելու համար, որտեղ պետք է ցուցադրվեին «Ֆյունի նկարիչները»-ի խմբի վարպետների ստեղծագործությունները, որոնց թվում էին Աննա և Ֆրից Սիբերգները։ 1910 թվականին թանգարանն իր դռներն է բացել հասարակության առջև։ Սկզբում թանգարանն ընդունել է միայն խմբի կազմում ընդգրկված տղամարդ նկարիչների աշխատանքները։ Միայն Աննայի մահից երկու տարի անց կազմակերպվել է նրա աշխատանքներին նվիրված առանձին ցուցահանդես։
Ջինա Ռայնհարթ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացիներ Կատեգորիա:Կին Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Աննա Սիբերգ
Կենսագրություն
Աննա Սեբերգը մահացել է լեղապարկի բորբոքումից, 44 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կաթնահյութ
Կաթնահյութ, լատեքս բույսերի կաթնանոթների հեղուկ պարունակություն։ Այն հանդիպում է ծաղկավոր բույսերի շուրջ 10%-ի մոտ ։
Կակաչազգիների կաթնահյութում կան մեծ քանակությամբ ալկալոիդներ, սեխածառի կաթնահյութում՝ պապաին ֆերմենտը ։ Բույսերի վնասումից կաթնահյութ տուրգորի ազդեցության տակ սկսում է հոսել դուրս։ Taraxacum kok-saghyz-ն արհեստական կուլտիվացվում է կաուչուկի արտադրության նպատակներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուսական հյութ
Ռիմանի ինտեգրալ
Ռիմանի ինտեգրալ, մաթեմատիկական անալիզի ամենակարևոր հասկացություններից մեկը։ Այն ներմուծվել է 1854 թվականին Բեռնարդ Ռիմանի կողմից և իրենից ներկայացնում է ինտեգրալի հասկացության սկզբնական ձևակերպումը։
Երկրաչափական ոչ ֆորմալ նկարագրություն
Ռիմանի գումարի (ուղղանկյունների գումարային մակերեսը) սահմանը, փոքրագույն բաժանումների դեպքում, տալիս է ենթագրաֆիկի մակերեսը։ Ռիմանը ձևակերպեց ինտեգրալի հասկացությունը, որը մշակվել էր Նյուտոնի և Լայբնիցի կողմից՝ որպես ենթագրաֆիկի (պատկեր, որն ընկած է ֆունկցիայի գրաֆիկի և աբցիսների առանցքի միջև) մակերես։
Ռիմանը ենթագրաֆիկը դիտարկել է որպես մի քանի ուղղահայաց ուղղանկյուններից բաղկացած պատկեր, որոնց հիմքերը միասին կազմում են ամբողջ ինտեգրվող միջակայքը և այն բաժանվում է համապատասխան քանակի փոքր հատվածների։
Տրված պատկերի S մակերեսը տրված \Delta x_i երկարությամբ հատվածների բաժանելիս հավասար կլինի հետևյալ ինտեգրալային գումարին.
Եթե գոյություն ունի սահման, որին ձգտում է S(ինտեգրալային գումար) մակերեսը յուրաքանչյուր բաժանման համար, որն իրականացվել է՝ մեծագույն \Delta x_i -ը ձգտեցնելով զրոյի, ապա այդ սահմանը կոչվում է Ռիմանի ֆունկցիայի ինտեգրալ միջակայքում։
Ինտեգրալային գումարի միջոցով
Թող, որ [a,b] միջակայքում որոշված լինի fիրական ֆունկցիան։
Դիտարկենք միջակայքի բաժանումը (մասնատում)՝, որն իրենից ներկայացնում է միջակայքի բաժանված տարբեր հատվածների բազմությունը։
Յուրաքանչյուր բաժանված միջակայքում նշենք մեկական կետ՝ : Ինտեգրալային գումար համարվում է հետևյալ արտահայտությունը :
Եթե անկախ -ի ընտրությունից, երբ բաժանման քայլը ձգտում է զրոյի, ինտեգրալային գումարը ձգտում է միևնույն թվի, ապա այդ թիվը կոչվում է f ֆունկցիայի ինտեգրալ [a,b] միջակայքում, այսինքն՝
Այս դեպքում, f ֆունկցիան կոչվում է ինտեգրվող (ըստ Ռիմանի) [a,b] միջակայքում, իսկ հակառակ դեպքում՝ չինտեգրվող (ըստ Ռիմանի) [a,b] միջակայքում։
Ռիմանի ինտեգրալի գոյության անհրաժեշտ և բավարար պայմանը
Որպեսզի f(x) ֆունկցիան լինի ինտեգրվող [a, b]միջակայքում, անհրաժեշտ է և բավարար, որպեսզի  գումարը ձգտի զրոյի բաժանման d երկարության հետ։ Այստեղ \omega_{i}-ն f(x) ֆունկցիայի տատանումն է  հատվածում, f ֆունկցիայի \omega տատանումը Eբազմության վրա հավասար է հետևյալ տարբերությանը՝, բաժանման երկարությունը՝ :
Պատմություն
Ռիմանը 1854 թվականին (հրատարակվել է 1868 թվականին, իսկ ռուսերենով՝ առաջին անգամ 1914 թվականին)  տվեց այդ սահմանումը առանց անընդհատության հաշվի առնելու։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինտեգրալներ
Գյուղ
Գյուղ, մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի հազար բնակչություն ունեցող բնակավայր, որը սովորաբար գտնվում է գյուղական վայրերում, երբեմն նաև քաղաքների մոտ։ Սովորաբար տները գյուղերում գտնվում են իրար մոտ, լայնորեն ցրված չեն ամբողջ տարածքով։
Պատմություն
Միջին դարերում գյուղում գերիշխել է բնատնտեսությունը։ Գյուղաբնակչությունը կազմել է երկրի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը։ Տնայնագործության հիման վրա գյուղերում առաջացան արհեստներ, զարգացող առևտրական, շուկայական կապերը հանգեցրին գյուղերի խոշորացմանը։ Որոշ գյուղեր այս ճանապարհով վերածվեցին քաղաքների։
Գյուղերը Հայաստանում
Հին հայկական գյուղերի մասին հաղորդում է հույն մատենագիր Քսենոփոնը (մ․ թ․ ա․ 5-րդ դար), որի վկայությամբ՝ մ․ թ․ ա․ 401 թվականին Հայաստանով անցած հունական զորքը ճանապարհին հանդիպել է բազմաթիվ գյուղերի՝ նահապետական կենցաղով, գետնափոր բնակարաններով։ Գյուղերը շրջապատված են եղել հողապատնեշներով, շատ տներ ունեցել են աշտարակներ։ Գյուղերը գլխավորել են գեղջավագները։ Այս շրջանում հայկական գյուղն արդեն դրացիական (տերիտորիալ) համայնք էր։ Ցուրաքանչյուր գյուղ ունեցել է որոշակի հողատարածություն։
Մովսես Խորենացին հավաստում է, որ Հայոց Արտաշես թագավորը կարգադրել է որոշել գյուղերի սահմանները և առանձին նշաններով (սահմանաքարերով) դրանք բաժանել ագարակներից։ Գյուղերը հիմնադրվել են դաշտավայրերում, լեռնահովիտներում, արնահայաց լեռնալանջերում, նաև լեռնակիրճերում, հաշվի առնելով տնտեսական (հողի բերրիությունը, ջրի մոտիկությունը), պաշտպանական և այլ գործոններ, որոնցով հաճախ պայմանավորվել են հայկական գյուղերի անունները։ Գյուղերի հողատարածությունները որոշակի սահմաններ են ունեցել նաև միջին դարերում։ Զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանում (9-13-րդ դարերում) տնտեսական վերելքի շնորհիվ ստեղծվել են նոր գյուղեր։ Դաշտավայրային մասերում (Այրարատ, Տարոն, Վասպուրական, Բարձր Հայքի որոշ շրջաններ) գյուղերը եղել են խիտ և բազմամարդ, ունեցել են շուրջ 400-500 ընտանիք, մինչդեռ լեռնային գյուղերի բնակչությունը սակավաթիվ է եղել։
Միջնադարյան գյուղեր
Միջնադարյան որոշ գյուղերում բնակվել են իշխաններ։ Կենտրոնում եղել է ֆեոդալական ամրոցը (այստեղ վտանգի դեպքում ապաստանել են նաև շինականները), հրապարակը և շուկան։ Բնատնտեսության պայմաններում գյուղերի միջև տնտեսական և այլ բնույթի կապերը թույլ են եղել։ Հայ և օտար մատենագիրները հաղորդում են, որ Հայաստանն ունեցել է հազարավոր գյուղեր։
10-րդ դարի արաբ մատենագիր Իբն ալ-Ֆակիհի վկայությամբ՝ Արմինիան (Հայքը, Վիրքն ու Աղվանքը) ունեցել է մոտ 18 հազար գյուղ և քաղաք, ընդ որում՝ միայն Արարատյան դաշտում՝ 1000 բնակավայր։ 12-րդ դարում հայ մատենագիրներ Սամվել Անեցին և Մատթեոս Ուռհայեցին վկայում են, որ Վասպուրականի թագավորությունում 1021 թվականին եղել է մոտ 4000, իսկ Ստեփանոս Օրբելյանի (13-րդ դար) վկայությամբ՝ Սյունիքի թագավորությունում 11-12-րդ դարերում՝ 1003 գյուղ։
Սելջուկյան, մոնղոլ-թաթարական, պարսկա-թուրքական տիրապետության ժամանակ բազմաթիվ գյուղեր ավերվել են, բնակիչներն ստիպված բարձրացել են լեռները՝ այնտեղ հիմնելով նոր բնակավայրեր։ Երկրի հարթավայրային մասերում հաստատվել են եկվորները։ Այդ երևույթը շարունակվել է մինչև Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալը (1828)։
1915 թվականին երիտթուրքերի կառավարությունը բնաջնջեց հազարավոր հայկական գյուղեր։ Բազմաթիվ հայկական գյուղերի անուններ փոխվեցին։ Թուրքական «Ենի գյուն» լրագրի՝ 1960 թվականի դեկտեմբերի 16-ի համարում զետեղված հաղորդագրության համաձայն՝ թուրքական կառավարությունը նույն թվին որոշում է ընդունել, որով երկրի արևելյան չորս վիլայեթների 2180 բնակավայրերի հին անունները փոխարինվել են թուրքականով։
Միջնադարյան գյուղի նկարագրություն
Լանջային և հովտային մշակելի ու ոռոգելի տարածությունները չեն կառուցապատվել։ Գետնամած, հողածածկ շինություններով ծայրահեղ խիտ ու անկանոն կառուցապատված գյուղերի պատկերը նախնադարյան ժամանակներից հասել է մինչև մեր օրերը։ Առանձնապես ցուրտ լեռնային շրջաններում՝ Բարձր Հայքում, Շիրակում, Գեղարքունիքում և այլուր, որտեղ գլխատան բաժանմունքները ծածկած բակի կամ միջանցքի շուրջն են համախմբվել, իսկ մուտքերի առաջ բացակայել են սյունավոր ծածկույթները, գյուղերը ձուլվել են շրջապատին, իսկ ձմռանը բոլորովին չեն նկատվել։ Այլ վայրերում առանձնապես գեղեցիկ տեսք են ստացել լանջերի վրա սանդղաձև դասավորված այն գյուղերը, որոնց գլխատները սյունավոր ծածկույթ են ունեցել։ Գյուղական լեռնային ճանապարհները եղել են ոլորապտույտ։ Հաճախ նրանք կորել են սանդղաձև կտուրների մեջ։ Դրանցով և բնական այլ սահմաններով առանձնացել են թաղերը, որոնք ազգակցական համակեցության պատճառով տոհմի անունն են կրել։ Ճանապարհներից մեկը, սակավադեպ երկուսը, տարբերվել են իրենց լայնությամբ, դրանցից մեկին առընթեր, կամ խաչմերուկներում, իշխող դիրքով առանձնացվել է հրապարակը, ուր գտնվել է եկեղեցին։ Լեռնային և նախալեռնային գյուղերում ներքին կանաչապատում գրեթե չի եղել, սակայն շրջակայքը մշակել են խնամքով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գյուղեր Կատեգորիա:Վարչական միավորներ
Ջեյմս Բոնդի լողափ
Ջեյմս Բոնդի լողափ (James Bond Beach), լողափ Հյուսիսային Ճամայկայի Միդլսեքս կոմսության Սենթ Մերի ծխական համայնքի Օրակաբեսա ավանի հյուսիսարևմտյան մասում ։ Ողողվում է Կարիբյան ծովի ջրերով, որն այդ վայրում ձկան արգելոց է հանդիսանում ։ Զբաղեցնում է թերակղզու 3 կողմերը, գրեթե քառակուսաձև է՝ 10000 մ2 մակերեսով և ձգվում է մոտ 350 մ։ Լողափին է գտնվում Moonraker բարը, որը բաց է բոլոր 4 կողմերից և տեղավորում է 200 այցելու և ռեստորանը։ «Քառակուսու» կենտրոնն իրենից ներկայացնում է մեծ բացատ, որտեղ պարբերաբար անց են կացվում երաժշտական համերգներ․ մասնավորապես՝ այստեղ ելույթ են ունեցել Ռիհաննան, Զիգգին և Բոբ Մառլին, Լորին Հիլը։ Լողափ մտնելն արժե 350 ճամայկական դոլար ։
Անանուն լողափն իր ներկայիս անունն ստացել է այն բանից հետո, երբ 1961-1962 թվականներին այստեղ տեղի ունեցան բրիտանացի սուպերգործակալ Ջեյմս Բոնդի մասին պատմող կինոսերիայի առաջին ֆիլմի՝ «Դոկտոր Նոու»-ի գլխավոր տեսարանների նկարահանումները ։ Այս ֆիլմում հենց այս լողափ ջրից դուրս եկավ «Բոնդի առաջին ընկերուհին»՝ Ուրսուլա Անդրեսը սպիտակ լողազգեստով, որը ցնցեց ողջ աշխարհը  ։ Ոչ հեռու գտնվող առանձնատանն էր ապրում նաև Յան Ֆլեմինգը՝ Ջեյմս Բոնդի ստեղծողը ։ Այնուամենայնիվ, այդ գաղտնի սուպերգործակալի թեման լողափին և նրա հաստատություններում գրեթե ոչ մի կերպ բացահայտված չէ, համապատասխան սնահավատություններ լողափին նույնպես չկան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լողափեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճամայկայի լողափեր Կատեգորիա:Ջեյմս Բոնդ
Հոուարդ Ուոլտեր Ֆլորի
Հոուարդ Ուոլտեր Ֆլորի (Howard Walter Florey, Baron Florey; ), անգլիացի ախտաբան, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1941), նախագահ (1960–65), ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան (1966), ԱՄՆ–ի Ազգային ԳԱ անդամ։
Ավարտել է Ադելաիդայի (Ավստրալիա) համալսարանը 1921 թվականին, ապա սովորել Օքսֆորդի համալսարանում (1921–24)։
Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են մազանոթների արյան շրջանառության ախտաբանությանը, բորբոքային պրոցեսներին, լիմֆոցիտների ֆունկցիային, անտիբիոտիկների բուժիչ հատկություններին։
1940 թվականին առաջինն է մաքուր պենիցիլինն օգտագործել մարդկանց և կենդանիներին բուժելու համար։ 1945 թվականին Ալեքսանդր Ֆլեմինգի և Էռնստ Չեյնի հետ միասին ստացել է Նոբելյան մրցանակ Բժշկության և ֆիզիոլոգիայի ոլորտում ։
Ստացել է ԽՍՀՄ ԳԱ Մ․ Վ․ Լոմոնոսովի անվան ոսկե մեդալ (1965), Քեմբրիջի համալսարանի փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի կոչում։
Ադելաիդայի համալսարանում ուսանելու տարիներին հանդիպել է իր ապագա կնոջ և գործընկեր հետազոտողի` Էթել Ռիդի հետ։ Նրանց ամուսնությունը սակայն հաջող չէր կապված Էթելի վատառողջ լինելու և Ֆլորիի անհամբեր բնավորության հետ ։
Էթելի մահից հետո Ֆլորին 1967 թվականին ամուսնացել է իր նախկին գործընկեր Մարգարետ Ջենինգսի հետ (1904-1994)։ Հոուարդ Ֆլորին մահացել է Սրտամկանի ինֆարկտից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Բեսպալցևո
Բեսպալցևո (Безпальцеве), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բեսպալցևո գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,19 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 89,47 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անզաս (Կաբիրզայի վտակ)
Անզաս  (Анзас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի շրջանում։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Տոմ գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բիկովո (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)
Բիկովո (Быково, Быков), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Էլիսոն Քինգ
էլիսոն Քինգ (Alison King, ), անգլիացի դերասանուհի։
Կենասագրություն
Էլիսոն Քինգը ծնվել է 1973 թվականի մարտի 3-ին Լեսթերում (Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն) բուժաշխատողներ Ալեքսի և Ջուն Քինգի ընտանիքում։ Նրանց հինգերորդ երեխան է և երրորդ աղջիկը։
Էլիսոնը կինոյում նկարահանվել է 1994 թվականին՝ «Իրար հետևից» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով տիկին Կուպերի դերը։ Հայտնի է դարձել «Coronation Street» սերիալի շնորհիվ, ընդհանուր խաղացել է 24 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։
2007-2012 թվականներին Էլիսոնը կազմել է փաստային ամուսնություն, ձայնաօպերատոր Ադամ Հակետի հետ, որի հետ նշանված էր 2011 թվականի սեպտեմբեր ամսից։ Նախկին զույգերը ունեին աղջիկ` Դեյզի Մըյ Հակետը (ծնվ.11.02.2009 թ.) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Բուլկիզայի շրջան
Բուլկիզայի շրջան (Rrethi i Bulqizës), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Ալբանիայի Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան մասում։ Հանդիսանում է Դիբարի գավառի երեք շրջաններից մեկը։
Աշխարհագրական դիրք
Բուլկիզայի շրջանի տարածքը կազմված է երկու դաշտից, որոնք գտնվում են Դիբարի շրջանից հարավ-արևմուտք՝ Դրին գետին կից։ Արևելյան սահմանը համընկնում է ալբանա-մակեդոնական սահմանի հետ։ Դրին գետի հովտում ալբանական գյուղերից բացի կան նաև մակեդոնաբնակ գյուղեր։ Վերջիններս շատ են Գոլլոբորդա կոչվող տեղանքում։
Շրջանի տարածքը լեռնային է։ Դրին գետից 450 մ հեռավորության վրա կան 2000 մ բարձրության լեռներ։ Բուլկիզան լեռնարդյունաբերական քաղաք է, և այստեղից բացի բնակչությունը հիմնականում ապրում է գետի հովտում։
21-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած վարչաքաղաքական վերջին փոփոխությունից հետո շրջանի մեջ է մտնում նաև Մարտանեշի համայնքը և լեռնարդյունաբերական քաղաք Կրաստան։ Վերջինս գտնվում է Մատի գետի հովտում։
Բնակչություն
Վարչական կենտրոնը Բուլկիզա քաղաքն է։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 28 374 մարդ ։ Քաղաքն ու շրջակա գյուղերը կազմում են 469 քառ.կմ տարածք։ Բնակչության մեծամասնությունը մուսուլմաններ են՝ բեկթաշիներ։ 5-10 տոկոսը մակեդոնացիներ են։
Տնտեսություն
Միջերկրածովյան լեռնային կլիման նպաստում է գյուղատնտեսության զարգացմանը։ Շրջանի հիմնական բնակչությունը ապրում է 63 գյուղերում և զբաղվում երկրագործությամբ՝ այգեգործությամբ, ձիթենու ու խաղողի արտադրությամբ, իսկ լեռնային շրջաններում զարգացած է անասնապահությունը։ Հայտնի են տեղական կարմրաբուրդ ընտանի այծերը։
Շրջկենտրոն Բուլկիզան, որն իրենից առանձին համայնք է ներկայացնում, ունի սննդի արդյունաբերություն, որոշակի զարգացման վրա է սպասարկման ոլորտը։ Նրանից ոչ հեռու գտնվում է նիկելի հանք՝ ծովի մակարդակից 837 մ բարձրության վրա։
Վարչական բաժանում
Բուլկիզայի շրջանը բաղկացած է 8 համայնքներից՝ Բուլկիզա, Բուլկիզա, Զերկան, Գյորիցա, Մարտանեշ, Օստրեն, Շուպենզա, Տրեբիշտ և Ֆուշա-Բուլկիզա։
Էստոնիայի Կարմիր խաչի շքանշան
Էստոնիայի Կարմիր խաչի շքանշան (Eesti Punase Risti teenetemärk), Էստոնիայի Հանրապետության պետական պարգև է։ Շնորհվում է Էստոնիայի ժողովրդի շահերից ելնող հասարակական օգտագար և հումանիտար ծառայությունների, և կյանքեր փրկելու համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շքանշաններ
Շահան
Շահան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կրասնի Տեկստիլշչիկ
Կրասնի Տեկստիլշչիկ (Красный Текстильщик), գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Սարատովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3368 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Սարատովսկի շրջանի բնակավայրեր
Նումիդիա
Նումիդիա, պատմական մարզ Հյուսիսային Աֆրիկայում, զբաղեցրել է այժմյան Ալժիրի հյուսիսարևելյան մասը։ Նումիդիական քոչվոր ցեղերի՝ մասսիլների և մազեզիլների աստիճանական անցումը հողագործության և նստակյաց անասնապահության, մ․ թ․ ա․ 1-ին հազարամյակի վերջին ուղեկցվել է քաղաքների առաջացմամբ և զարգացմամբ (Կիրտա գլխավոր քաղաքը), Թեեստա, Սիկկա և այլն)։ Մ․ թ․ ա․ 3-րդ դարում Նումիդիայի տարածքը նվաճել է Կարթագենը, որի դեմ բազմիցս ապստամբել են նումիդիացիները։ Պունիկյան 2-րդ պատերազմի ժամանակ (մ․ թ․ ա․ 218-201) Նումիդիայի արևելյան մասի թագավոր Մասինիսսան օժանդակել է Հռոմին, որի համար Հռոմը նրան օգնել է դառնալ (մ․ թ․ ա․ 201) ամբողջ Նումիդիայի թագավոր։ Մասինիսսայի օրոք (մ․ թ․ ա․ 201-149) Նումիդիայի թագավորությունն ամրապնդվել է, ընդլայնվել նրա տարածքը, զարգացել են քաղաքները, աշխուժացել է առևտուրը միջերկրածովյան երկրների հետ։ Մ․ թ․ ա․ 111-105 թվականներին Նումիդիայի և Հռոմի միջև պատերազմում (տես Ցուգուրթական պատերազմ մ․ թ․ ա․ 111-105) Նումիդիայիի պարտությունը ուժեղացրել է նրա կախվածությունը Հռոմից։ Մ․ թ․ ա․ 46 թվականին Նումիդիայի տարածքը դարձել է հռոմեական պրովինցիա՝ Նոր Աֆրիկա, մ․ թ․ա. 429-430-ին այն նվաճել են վանդալները, 533 թվականին գրավել է Բյուզանդիան։ 7-րդ դարում․ զավթել են արաբները։
Կատեգորիա:Աֆրիկայի պատմական մարզեր Կատեգորիա:Հին Միջերկրածով Կատեգորիա:Աֆրիկայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 3-րդ դարի հիմնադրումներ Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Կոբզարի (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Կոբզարի (Кобзарі), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
1988 թվականի տվյալներով Կոբզարի գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պոն դը Վո (կանտոն)
Պոն դը Վո (Pont-de-Vaux), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրկ ան Բրես օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 7625 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 126 է։ Կանտոնում կա 12 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էն դեպարտամենտի կանտոններ
Բուդլեյա Դավիդի
Բուդլեյա Դավիդի , լոգազգիների ընտանիքին պատկանող, 2-5 մ բարձրությամբ լայնատարած, նոսր պսակով թուփ է. հայրենիքը Չինաստանն է։
Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները ձվանշտարաձև են, բավականին խոշոր, մինչև 25 սմ երկարության, ստորին մասում՝ պատված սպիտակավուն խավով։ Ծաղիկները բաց մանուշակագույն են կամ ծիրանագույն, արձակում են մեղրային բուրմունք։ Ծաղիկները հավաքված են գագաթնային խիտ, ուղիղ կամ կախ ընկած հասկանման՝ մինչև 25 սմ երկարության ծաղկաբույլերում։ Երևանի պայմաններում առատորեն ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին՝ շուրջ 70 օր տևողությամբ։ Հաջողությամբ բազմանում է սերմերով։ Դավիդի բուդլեյան արագաճ է, լուսասեր, ջերմասեր, տևական ուժեղ ցրտերից խիստ տուժում է։ Ունի մի շարք պարտիզային ձևեր, որոնք աչքի են ընկնում ծաղիկների բազմազանությամբ և գունագեղությամբ։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել մեր երկրի ցածրադիր ու տաք շրջանների կանաչապատման գործընթացներում՝ առանձնյակների ու խմբերի տեսքով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լոգանազգիներ
Սպորտն Էստոնիայում
Սպորտն Էստոնիայում մեծ դեր է խաղում երկրի մշակույթում։ Էստոնիան որպես առանձին պետություն առաջին անգամ ամառային Օլիմպիական խաղերին խաղերին մասնակցել է 1920 թ.՝ չնայած Ազգային օլիմպիական կոմիտեն ստեղծվել է 1923 թ.։ Էստոնացի մարզիկները մասնակցություն են ունեցել բոլոր Օլիմպիական խաղերին՝ մինչ երկիրը 1940 թ. կմիանար Խորհրդային միությանը։ 1980 թ. Ամառային օլիմպիական խաղերի առագաստային սպորտ մարզաձևն անց կացվեց մայրաքաղաք Տալլինում։ Էստոնիան իր օլիմպիական մեդալների մեծամասնությունը վաստակել է ծանրամարտի, ըմբշամարտի և դահուկավազքի մրցումներում ։ Էստոնացի ամենաբարձր ցուցանիշ ունեցող թենիսիստուհին Կայա Կանեպին է, ով 2008 թ. Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնության ժամանակ հասավ մինչև քառորդ եզրափակիչ։
Թեթև աթլետիկա
Ինչպես ցույց են տալիս ոչ վաղ հաջողությունները՝ թեթև աթլետիկան մեծ ճանաչում ստացող մարզաձև է արդեն էստոնացիների շրջանում։ Յուրի Լոսմանը 1920 թ. Օլիմպիական խաղերի մարաթոնում երկրորդն էր։ Ալեքսանդր Կլյումբերգ-Կոլմպերեն տղամարդկանց տասնամարտում բրոնզե մեդալ է շահել 1924 թ.։ 2000 թվականից սկսած ամեն տարի անընդմեջ Էստոնիան նվաճել է միջազգային մակարդակի մեկ մեդալ 2000-2009 թթ.։ Մինչ այդ Էրկի Նոոլը 1998 թ. նվաճել էր ոսկե մեդալ։
Բասկետբոլ
Էստոնիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականը 1936 թ. մասնակցել է Ամառային օլիմպիական խաղերին։ Էստոնիան նաև որակավորված է եղել ՖԻԲԱ ԵվրոԲասկետ 2015-ին։
Կրիկետ
Էստոնիան համարվում է խաղի յուրօրինակ մշակված ձևի՝ սառույցի կրիկետի հայրենիքը։ Սառույցի կրիկետի աշխարհի առաջնությունը ամեն տարի անց է կացվում Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում և խաղում են սառած լճի մակերևույթի վրա։ 2007 թ. ստեղծվել է Էստոնիայի կրիկետի միությունը։
Գնդակով հոկեյ
Գնդակով հոկեյը ճանաչում է նվաճել Էստոնիայում՝ շնորհիվ տղամարդկանց հավաքականի ոչ վաղ հաջողությունների։ Էստոնիայի ազգային գնդակով հոկեյի հավաքականը ավարտեց 2008 թ. աշխարհի առաջնությունը 8-րդ տեղով, 2010 թ. հասավ մինչև քառորդ եզրափակիչ և որակավորվեց մասնակցելու 2012 թ, առաջնությանը։
Ֆուտբոլ
Ֆուտբոլն Էստոնիայում ամենատարածված սպորտաձևերից է՝ չնայած նվաճված կոչումների բացակայությանը։ 2012 թ. Էստոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը մասնակցեց Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլին, դուրս գալու փլեյ-օֆֆ՝ խաղալով Իռլանդիայի դեմ։
Տափօղակով հոկեյ
Տափօղակով հոկեյը տարածված սպորտաձև չէ Էստոնիայում։ Էստոնիայի տափօղակով հոկեյի ազգային հավաքականը ներկայումս աշխարհում 26-րդ տեղն է գրավում։
Առագաստային սպորտ
Տինու Տինիստե և Տոմաս Տինիստե երկվորյակ եղբայրները անընդմեջ մասնակցել են 4 ամառային Օլիմպիական խաղերի՝ սկսած 1988 թ.։ Նրանք շահել են արծաթե մեդալ (ԽՍՀՄ-ի համար, 1988 թ.) և բրոնզե մեդալ (Էստոնիայի համար, 1992 թ.) տղամարդկանց 470 կարգում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպորտն Էստոնիայում
Մարինա Մարգիևա
Մարինա Սոսլանովնա Մարգիևա, մոլդովացի մուրճ նետող։ 2008 և 2012 թվականների Աշխարհի առաջնության և Օլիմպիական խաղերի մասնակից։
Կենսագրություն և կարիերա
Մարինա Սոսլանովնա Մարգիևան ծնվել է 1986 թվականի հունիսի 28-ին Վլադիկավկազում, Հյուսիսային Օսիա, ԽՍՀՄ, սակայն տարածաշրջանում իրավիճակի վատթարացումից հետո ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոլդովա։ Մարգիևային սպորտ է բերել նրա հայրը, Սոսլանը, որը այժմ համարվում է նրա անձնական մարզիչը։ Մոլդովացին համարվում է իր երկրի էքս ռեկորդակիր։