cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեյմս Գարֆիլդ
Ջեյմս Աբրամ Գարֆիլդ (անգլ.՝James Abram Garfield, ), եղել է Միացյալ Նահանգների 20-րդ նախագահը, 1881 թվականի մարտի 4-ից մինչև իր մահը։ Կառավարել է ընդամենը վեց ու կես ամիս, սեպտեմբերի 19-ին նրան սպանում են։ Նա Կոնգրեսի առաջին գործող անդամն էր, ով ընտրվել էր որպես նախագահ։
Գարֆիլդը քաղաքականություն մտավ որպես հանրապետական 1857 թվականին։ Նա եղել է Օհայո նահանգի Սենատի անդամ ՝ 1859 թվականից մինչև 1861 թվականը։ Գարֆիլդը հակադրվեց Կոնֆեդերացիայի անջատմանը, ծառայեց որպես Միավորված բանակի գլխավոր գեներալ ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի տարիներին և կռվեց Միջին Կրեկի, Շիլոհի և Չիկամաուգայի մարտերում։ Նա առաջին անգամ ընտրվել է Կոնգրես 1862 թվականին ՝ Օհայոյի 19-րդ շրջանին։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո Գարֆիլդը արդեն ձեռք էր բերել համբավ որպես հմուտ հռետոր։ Գարֆիլդը սկզբում համաձայնեց արմատական հանրապետական տեսակետների հետ կապված Վերակառուցման վերաբերյալ, բայց ավելի ուշ կողմ արտահայտվեց քաղաքացիական իրավունքների ապահովման չափավոր մոտեցմանը։
1880 թվականի Հանրապետական ազգային կոնվենցիայում պատվիրակները ընտրեցին Գարֆիլդին, ով չէր պայքարում Սպիտակ տան համար։ 1880 թվականի նախագահական ընտրություններում Գարֆիլդը զուսպ նախընտրական քարոզարշավ իրականացնելով հաղթեց դեմոկրատ Ուինֆիլդ Սքոթ Հանկոկին։ Գարֆիլդի ձեռքբերումները, որպես նախագահ, ներառում էին նախագահական իշխանության վերածնունդը սենատորական քաղաքավարության դեմ, փոստային բաժանմունքում կոռուպցիայի մաքրումը և ԱՄՆ Գերագույն դատարանի դատավորի նշանակումը։ Գարֆիլդը պաշտպանում էր գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաները, կրթված ընտրազանգվածը և աֆրոամերիկացիների քաղաքացիական իրավունքները։ Նա նաև առաջարկել է քաղաքացիական ծառայության զգալի բարեփոխումներ և այդ բարեփոխումները, ի վերջո, ընդունվել են Կոնգրեսի կողմից 1883 թվականին և օրենքում ստորագրվել է նրա իրավահաջորդ Չեսթեր Ա. Արթուրի կողմից՝ որպես Պենդլտոնի քաղաքացիական ծառայության բարեփոխումների մասին ակտ։
Ջեյմս Գարֆիլդի մահափորձը տեղի է ունեցել Կոլումբիա նահանգի Վաշինգտոն քաղաքում 1881 թվականի հուլիսի 2-ին առավոտյան ժամը 09։30-ին երկաթուղային Baltimore and Potomac Railroad Station կայարանում։ Նրա մեջքին «Բուլդոգ» ռևոլվերով կրակոցներ էր արձակել փաստաբան Շառլ Գիտոն։ ԱՄՆ չորս սպանված նախագահներից Գարֆիլդը ամենաերկար ժամանակամիջոցն ապրեց մահափորձից մինչև մահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պետության սպանված ղեկավարներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
(1525) Սավոնլինա
(1525) Սավոնլինա (Savonlinna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,694399 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,977 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4118 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1615,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222849 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,87° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1939 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էրգիլեդ
Էրգիլեդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջուլիուս Իրվինգ
1996 թվականին ընդգրկվել է NBA 50 լավագույն խաղացողների ցանկի կազմում, իսկ 1997 թվականին՝ ABA 30 լավագույն խաղացողների կազմում։ 1993 թվականին Ջուլիուս Իրվինգի անունը տեղ է գտել Բասկետբոլի փառքի սրահում։
Սպորտային մականունը՝ Բժիշկ Ջեյ (Dr. J)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ Կատեգորիա:Չօգտագործվող համարներով NBA բասկետբոլիստներ
Das Erste
Das Erste ( «Առաջին»), Գերմանիայի համազգային հանրային հեռուստաալիք ARD հեռուստացանցի կազմում։ Հեռուստաալիքը հանդիսանում է «ARD» ընկերության բոլոր հեռուստաալիքների համատեղ նախագիծ (բացի «Deutsche Welle»-ից)։ Եթերային ցանկը ձևավորվում է նահանգային հեռուստաալիքների հետ համատեղ։ Հեռարձակվում է Գերմանիայի ողջ տարածքում, նաև հասանելի է Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Ավստրիայի և Դանիայի հետ սահմանամերձ մարզերում։
Առաջին եթերը մեկնարկել է 1952 թ. դեկտեմբերի 25-ին որպես «Հյուսիս-արևելյան գերմանական հեռուստառադիոընկերություն» (Nordwestdeutscher Rundfunk, NWDR)։ 1954 թ. հունվարի 1-ից հեռարձակումը տարածվում է ԳԴՀ ողջ տարածքում, իսկ հեռուստաալիքը այդ կապակցությամբ ստանում է «Գերմանական հեռուստատեսություն» (Deutsches Fernsehen անվանումը։ 1984 թվականի հոկտեմբերի 1-ից կրկին վերանվանվում է, ստանալով «Առաջին գերմանական հեռուստատեսություն» (Erstes Deutsches Fernsehen), իսկ 1996-ից կրում է ներկայիս անվանումը։
Մինչ 1990 թվականը ալիքի եթերը տարածվում էր միայն Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության տարածքում։ Երբ Արևմտյան Գերմանիան միավորվեց Գերմանիայի Դաշնության հետ, ARD-ն իր տարածքում ստեղծվեցին նոր նահանգային հեռուստառադիոընկերություններ, որոնք նույնպես մասնակցեցին եթերային ցանկի ձևավորմանը։
2010 թ. փետրվարի 12-ից հեռարձակվում է հեռուստաալիքի HD տարբերակը՝ Das Erste HD:
Հեռուստաալիքի պարունակությունը
Ալիքը հանդիսանում է ARD ցանցի համատեղ նախագիծ։
Քանի որ հեռուստաալիքը ֆինանսավորվում է հարկատուների հաշվին, այստեղ սկզբունքայնորեն բացակայում է գովազդը։ Գովազդային հոլովակների ցուցադրությունը թույլատրելի է միայն 14:00-20:00 ընկած ժամանակահատվածում՝ ոչ ավել քան 3 րոպե մեկ ժամում, և հիմնականում ներկայացվում են հաղորդումների միջև, և չեն ընդհատում։ Օրական ցուցադրվում է առավելագույնը 20 րոպե գովազդ։
Մարդու իրավունքները բանակում
Քաղաքացին զինվորական երդումը տալուց հետո համարվում է զինծառայող և ունենում իր իրավունքներն ու պարտականությունները բանակում։ Զինված ուժերի անձնակազմը կարող է օգտվել մարդու իրավունքներից ու հիմնարար ազատություններից և իրացնել դրանք։ Ոչ ոք իրավունք չունի սահմանափակել զինծառայողների իրավունքներն ու պարտականությունները, որ սահմանված են Հայաստանի Սահմանադրությամբ և օրենսդրությամբ։ Զինծառայողի կողմից իր իրավունքների օգտագործումը չպետք է վնաս հասցնի հասարակության, պետության իրավունքներին և օրինական շահերին, զինվորական ծառայությանը, ուրիշ զինծառայողների և այլ քաղաքացիների իրավունքներին։
Հայաստանի զինված ուժերում զինվորների իրավունքներն ու պարտականությունները սահմանված են տարբեր իրավական փաստաթղթերում։
Մարդու իրավունքներ հասկացությունը
Մարդու իրավունքներ հասկացությունը մարդկության պատմության ընթացքում ամենաշատ ուսումնասիրված և քննարկումների առարկա դարձած եզրույթներից է։ Մարդու իրավունքների մասին պատկերացումները և մեկնաբանությունները գնում են ընդհուպ մինչև անտիկ փիլիսոփայություն։ Այնուհանդերձ կան որոշ փաստաթղթեր, որոնք հիմնաքարային են մարդու իրավունքներ հասկացության ձևավորման և զարգացման համար։ Դրանք են «Ազատությունների մեծ խարտիան» (Magna Carta, Անգլիա, 1215 թվական), «Հաբեաս կորպուս ակտը» (Habeas Corpus Act, Անգլիա, 1679 թվական), «Իրավունքների մասին բիլլը» (The Bill of Rights, Անգլիա, 1689 թվական), ԱՄՆ Անկախության հռչակագիրը (The Declaration of Independence United States Code, 1776 թվական) և Մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագիրը (Ֆրանսիա, 1789 թվական)։
1948 թ-ի դեկտեմբերի 10-ին Փարիզի Շայո պալատում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից ընդունվեց Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը։ Հռչակագիրը բաղկացած է 30 հոդվածներից, և կարելի է ասել, որ մարդու բնական, անօտարելի իրավունքների առաջին ընդհանրական ամրագրումն է։
Հռչակագրի 1-ին հոդվածը սահմանում է․
Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ ու հավասար՝ իրենց արժանապատվությամբ և իրավունքներով։ Նրանք օժտված են բանականությամբ ու խղճով, և պարտավոր են միմյանց նկատմամբ վարվել եղբայրության ոգով:
Հայաստանի քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները սահմանվում են Հայաստանի Սահմանադրությամբ։
Մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները
1. Հայաստանի Հանրապետությունում մարդը բարձրագույն արժեք է։ Մարդու անօտարելի արժանապատվությունն իր իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմքն է:
2. Մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների և ազատությունների հարգումն ու պաշտպանությունը հանրային իշխանության պարտականություններն են:
3. Հանրային իշխանությունը սահմանափակված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով՝ որպես անմիջականորեն գործող իրավունք:
Հայաստանի Սահմանադրությունում մարդու իրավունքները հիմնականում բաժանված են 4 մեծ ոլորտների՝ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային։
Սահմանադրության 2-րդ գլխում «Մարդու եվ քաղաքացու հիմնական իրավունքները եվ ազատությունները» բաժնում նշված են Հայաստանի քաղաքացիների քաղաքական հիմնական իրավունքները և ազատությունները։
Հայաստանի Զինված ուժեր հասկացությունը
Հայաստանի Զինված ուժերը պետական ռազմական կառույց է, որն ապահովում է Հայաստանի պաշտպանության ռազմական բաղադրիչը։ Զինված ուժերը Կառավարության ենթակայության ներքո են։ Զինված ուժերի կիրառման մասին որոշումն ընդունում է Կառավարությունը։ Անհետաձգելի անհրաժեշտության դեպքում զինված ուժերի կիրառման մասին որոշումը, պաշտպանության նախարարի առաջարկությամբ, կայացնում է վարչապետը և այդ մասին անհապաղ տեղեկացնում Կառավարության անդամներին։ Հայաստանի Անվտանգության խորհուրդը սահմանում է պաշտպանության ոլորտի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, իսկ զինված ուժերի ղեկավարումը այդ հիմնական ուղղությունների շրջանակում իրականացնում է Պաշտպանության նախարարն։ Զինված ուժերի զինվորական ամենաբարձր պաշտոնատար անձը գլխավոր շտաբի պետն է, որին վարչապետի առաջարկությամբ նշանակում է Հանրապետության նախագահը՝ օրենքով սահմանված ժամկետով։ Ոչ պատերազմական ժամանակ գլխավոր շտաբի պետը ենթակա է պաշտպանության նախարարին։ Պատերազմի ժամանակ զինված ուժերի գերագույն հրամանատարը վարչապետն է։
Հայաստանի Զինված ուժերում զինծառայողների իրավունքներն ու պարտականությունները
«Պաշտպանության մասին» Հայաստանի օրենքի 4-րդ հոդվածը սահմանում է Հայաստանի պաշտպանության կազմակերպման ու իրականացման սկզբունքները։
Հայաստանի պաշտպանությունը կազմակերպվում և իրականացվում է օրինականության, մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների հարգման, զինված ուժերի գործունեության նկատմամբ ժողովրդավարական և քաղաքացիական վերահսկողության, պետական և տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց ընդգրկվածության սկզբունքների հիման վրա:
Կարևոր է նշել, որ չնայած մարդու իրավունքները անբաժանելի են մարդ էակից և կան իրավունքներ, որոնք կասկածի տակ դրվել չեն կարող, օրինակ՝ կյանքի իրավունքը, խոշտանգումների արգելքը, հաշվի առնելով համակարգը՝ որտեղ գտնվում և գործում է մարդը, նրա իրավունքները կարող են սահմանափակվել և հարմարեցվել կոնկրետ միջավայրային առանձնահատկություններին։
2017 թ․ ընդունված «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» Հայաստանի օրենքի 4-րդ հոդվածը սահմանում է զինվորական ծառայության կազմակերպման ընթացքում զինծառայողների իրավունքների և ազատությունների առաջնահերթությունը, ինչպես նաև զինծառայողների պատվի և արժանապատվության նկատմամբ հարգանքն ու խտրականության արգելումը։
Հայաստանի զինված ուժերում զինծառայողների իրավունքների և պարտականությունների մասին տեղեկացված լինելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հետևյալ իրավական փաստաթղերը։
ԵԱՀԿ ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի կողմից 2008 թ․ տպագրված «Զինված ուժերի անձնակազմի մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություններ մասին» ձեռնարկում խոսվում է զինված ուժերում մարդու իրավունքների ապահովման կարևորություն մասին։ Մասնավորապես․
Հայաստանի զինծառայողի իրավունքները
Զինծառայողն իրավունք ունի՝
Զինծառայողն իրավունք չունի`
Զինծառայողների իրավունքները և պարտականությունները, այդ թվում` ընտրական իրավունքն ու հանրաքվեներին մասնակցության կարգը, կարգապահական իրավունքը և կարգապահական պատասխանատվությունը սահմանվում են օրենքով:
Այլընտրանքային ծառայություն
Ժամկետային պարտադիր զինվորական ծառայությանը փոխարինող ծառայությունը, որը կապված չէ զենք կրելու, պահելու, պահպանելու և օգտագործելու հետ ու իրականացվում է ինչպես զինվորական, այնպես էլ քաղաքացիական հիմնարկներում համարվում է այլընտրանքային ծառայություն։ Այլընտրանքային ծառայության տեսակներն են `
1. Այլընտրանքային զինվորական
2. Այլընտրանքայինաշխատանքային
Այլընտրանքային ծառայության նպատակը հայրենիքի և հասարակության առջև քաղաքացիական պարտքի կատարման ապահովումն է և չունի պատժի, անձի պատվի և արժանապատվության նվաստացման բնույթ։
Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացին, որի կրոնական դավանանքին կամ համոզմունքներին հակասում են միայն զենք կրելը, պահելը, պահպանելը կամ օգտագործելը կարող է անցնել այլընտրանքային զինվորական ծառայության ։ Իսկ այլընտրանքային աշխատանքային ծառայության կարող է անցնել Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացին, որի կրոնական դավանանքին կամ համոզմունքներին հակասում է ընդհանրապես զինվորական ծառայություն անցնելը:
Հայաստանի այն քաղաքացին, որ անցնում է պարտադիր զինվորական ծառայություն, չի կարող հրաժարվել իր ծառայությունից և ընտրել այլընտրանքային ծառայությունը, իսկ այլընտրանքային ծառայություն անցնող քաղաքացին չի կարող հրաժարվել իր ծառայությունից և ընտրել պարտադիր զինվորական ծառայությունը ։
2003 թ․ ընդունված Հայաստանի Քրեական օրենսգրքի 32 գլխի «Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններ» հոդվածները սահմանում են համապատասխան պատիժներ զինծառայողների տարբեր իրավունքների խախտման դեպքում։ Օրինակ, 360-րդ հոդվածը սահմանում է պատժի ձևերը զինծառայողների պատիվն ու արժանապատվությւոնը այլ զինծառայողի կողմից անպարկեշտ ձևով ստորացվելու դեպքում։
''1. Զորամասում կամ զինվորական ծառայություն կրելու այլ վայրում զինծառայողին վիրավորանք հասցնելը` զինծառայողի պատիվն ու արժանապատվությունն անպարկեշտ ձևով ստորացնելը մեկ այլ զինծառայողի կողմից` պատժվում է զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կալանքով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով` առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:''
''2. Նույն արարքը, որը կատարվել է ստորադասի (ենթակայի) կողմից պետի (հրամանատարի), ինչպես նաև պետի (հրամանատարի) կողմից ստորադասի (ենթակայի) նկատմամբ զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու կապակցությամբ` պատժվում է զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կալանքով` առավելագույնը երեք ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:''
Միջազգային փաստաթղթեր, ԵԽ, ԵԱՀԿ
1994 թ․ դեկտեմբերի 3-ին Բուդապեշտում անցկացված Անվտանգության բնագավառում ԵԱՀԿ ներկայացուցիչների համաժողովում ընդունվել է «Անվտանգության ռազմաքաղաքական ասպեկտների վերաբերյալ վարքագծի կանոնները»։ Տվյալ փաստաթուղթ ը կարևորում է զինված ուժերի և ժողովրդավարության կապը՝ հիմնվելով այն գաղափարի վրա, որ ժողովրդավարական վերահսկողությունը զինված ուժերի վրա կայունության և անվտանգության բաղադրիչ մաս է։
Վարքականոնում մարդու իրավունքները առաջնային նշանակություն ունեն։ Վարքականոնների կարգավորման դաշտը տարածվում է, թե՛ ներպետական մակարդակի վրա, թե՛ միջազգային։ Առաջին մասով կարևորվում է, որ պետությունների կողմից սեփական զինված ուժերում պաշտպանված լինեն զինվորների իրավունքները, իսկ երկրորդը կարևորում է, որ պետությունները, հետևելով միջազգային մարդասիրական իրավունքին, ապահովեն իրենց զինվորների կողմից քաղաքացիական բնակչության իրավունքները չոտնահարումը։
Վարքականոնների 4 հիմնական սկզբունքներն են․
1․ Քաղաքացիական իշխանության գերակայությունը զինվորական իշխանությունների նկատմամբ
2․ Զինված ուժերի ենթարկվելը միջազգային մարդասիրական իրավունքին
«Զինված ուժերում մարդու իրավունքների վերաբերյալ Եվրոպայի խորհրդի փաստաթղթեր» ժողովածում կարելի է ծանոթալ զինված ուժերում մարդու իրավունքների վերաբերյալ երեք կարևոր փաստաթղթերի հետ։
2․ Եվրոպայի խորհրդ ի խորհրդարանական վեհաժողովի 2006 թ. թիվ 1742 հանձնարարականը
3․ Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի 2016 թ. թիվ 2120՝ «Կանայք զինված ուժերում. հավասարության խթանում, գենդերային հիմքով բռնության վերացում» բանաձևը։
Հայաստանի ՊՆ Մարդու իրավունքների եվ բարեվարքության կենտրոն
2015 թ.-ից ՊՆ համակարգում գործում է մասնագիտացված ստորաբաժանում՝ Մարդու իրավունքների և բարեվարքության կենտրոնը, որին կից գործում է ՀՀ ՊՆ «Թեժ գիծը», որի միջոցով զինծառայող ները, նրանց ընտանիք ի անդամները կարող են բարձրացնել իրենց մտահոգությունները։ ՀՀ ՊՆ Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում ներմուծվել և դասավանդվում է նաև «Մարդու իրավունքները զինված ուժերում» առարկայական ուսումնական ծրագիրը։
Կենտրոնի խնդիրներն են
Կենտրոնի լիազորություններն են
Օգտագործված գրականություն
1 http://mil.am/hy/structures/8 2 https://www.legislation.gov.uk/aep/Cha2/31/2/data.pdf
3 https://www.law.gmu.edu/assets/files/academics/founders/English_BillofRights.pdf
4 https://www.constitutionfacts.com/content/declaration/files/Declaration_ReadTheDeclaration.pdf
5 https://www.constitutionfacts.com/content/declaration/files/Declaration_ReadTheDeclaration.pdf
6 http://www.un.am/res/Human%20Rights/Armenian%20Documents/UDHR_arm.pdf
7 https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=1025101
8 http://www.un.am/res/Human%20Rights/Armenian%20Documents/UDHR_arm.pdf
9 https://www.osce.org/files/f/documents/6/7/88572.pdf
10 https://www.osce.org/files/f/documents/1/6/74974.pdf
11 https://rm.coe.int/human-rights-in-armed-forces/1680744b0a
Ծանոթագրություններ
1 http://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=23483
3 https://drive.google.com/file/d/1TviRgLhmK8FayCtYdUkZFGNFU76oe9y3/view?usp=drivesdk
4 http://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=150214
5 https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=117633
7 https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=355
8 https://www.arlis.am/documentView.aspx?docID=75199
9 https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=364
10 http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&ID=1349
11 http://mil.am/hy/structures/8
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կլաուդիա Ռայա
Կլաուդիա Ռայա (Maria Cláudia Motta Raia, ), Բրազիլիայի հեռուստատեսության և կինոյի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Մարիա Կլաուդիա Մոտտա Ռայան ծնվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Բրազիլիայում։ Երեք անգամ ամուսնացել է։ Առաջին ամուսինը եղել է Ալեքսադրե Ֆրոտա։ Կլաուդիա Ռայայի ներկայիս ամուսինը Յարբաս Մելլոնն է։ Կլաուդիա Ռայան ունի երկու որդի։ Նա համագործակցում է հանրահայտ Ռեդե Գլոբո կինոստուդիոյի հետ , 1998 թվականին Բաբելոնի աշտարակը (սերիալ)ը, 2013 թվականին Խիզախ կինը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Բյուզանդիան Հերակլիոսների օրոք
Բյուզանդիան Հերակլիոսների օրոք, Բյուզանդական կայսրության պատմության մի ժամանակաշրջան, երբ կայսրությունը կառավարվում էր Հերակլիոսների հարստության կողմից։ Հերակլիոսների դարաշրջանը համարվում է Բյուզանդիայի պատմության ջրբաժան գիծը։
Այս հարստության կառավարման սկզբում կայսրությունը դեռևս հայտնի էր Արևելահռոմեական կայսրություն անվամբ, որը համարվում էր Միջերկրական ծովի հզորագույն պետությունը և ուներ բազմաթիվ ուշ անտիկ շրջանի ծաղկող քաղաքներ։ Սակայն մի շարք հաջող թշնամական արշավանքները հանգեցրին կայսրության ահռելի տարածքային կորուստների և տնտեսական ճգնաժամի։ Այդ ամենն ուղկեցվում էր համաճարակներով, կրոնական տարաձայնություններով և կրկնվող ապստամբություններով։
Հարստության կառավարման վերջում կայսրության պատկերը փոխվել էր. առաջացել էր միջնադարյան, գյուղատնտեսական, ռազմական գերակշռությամբ հասարակություն ունեցող և իսլամական խալիֆայության հետ երկարատև պատերազմի մեջ ներքաշված Բյուզանդիա։
Հերակլիոսների հատության անվանումը գալիս է հաստության հիմնադիր Հերակլիոս Ա Կրտսեր անունից, ով 610 թ-ին Կարթագենից նավով հասնելով Կոստանդնուպոլիս գահընկեց արեց բռնապետ Փոկասին և հռչակվեց կայսր։ Այդ տարիներին կայսրությունը ներքաշված էր պատերազմի մեջ Սասանյան Իրանի հետ, որը հաջորդող տասնամյակի ընթացքում նվաճեց կայսրության ողջ արևելքը։
Երկարատև և հյուծիչ պատերազմի հետևանքով Հերակլիոսին հաջողվեց ջախջախել պարսիկներին և ետ գրավել կորցրած տարածքները, նրա համար, որպեսզի տեսնի այդ նույն տարածքների նվաճումը իսլամի դրոշի տակ միավորված արաբների կողմից։ Նրա հաջորդները փորձում էին կանգնեցնել արաբներին, սակայն ձախողվեցին։ Շուտվ կայսրությունը կորցրեց Լևանտն ու հյուսիսային Աֆրիկան, իսկ 674–678 թթ-ին խոշոր արաբական բանակ պաշարեց Կոստանդնուպոլիսը։
Հերակլիոսների օրոք նաև տեղի ունեցան առաջին բախումները բյուզանդացիների և բուլղարների միջև Բալկաններում։ Բուլղարները շուտով ստեղծեցին իրենց կայսրությունը և նվաճելով Դանուբ գետից հարավ ընկած տարածքները, մնացին Բյուզանդիայի գլխավոր հակառակորդը արևմուտքում մինչև 11-րդ դարը։
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի պատմություն
Հան վան Մեգերեն
Հենրիկուս Անտոնիուս (Հան) վան Մեգերեն  (Henricus Antonius "Han" van Meegeren; ), հոլանդացի գեղանկարիչ, դիմանկարիչ, 20-րդ դարի ամենահայտնի կեղծարարներից մեկը, ով հայտնի է դարձել 17-րդ դարի նկարիչներ Յան Վերմեերի ու Պիտեր դե Հոոխի կտավների կեղծմամբ։ Վան Մեգերենի նկարները եվրոպացի արվեստաբաններն ընդունել են որպես դասական ստեղծագործությունների եզակի օրինակներ։ Իր կեղծարարության արդյունքում նա աշխատել է ավելի քան 8 միլիոն գուլդեն (այսօրվա արժեքով` 25-30 մլն ամերիկյան դոլար) ։
Ծնունդ, վաղ տարիներ
Մեգերենը ծնվել է 1889 թվականին, Դեվենտերում, ընտանիքի երրորդ երեխան էր։ Նրա ծնողները կաթոլիկներ էին։ Մանկության տարիներին վան Մեգերենը հետաքրքրվել է գեղանկարչությամբ, հիացել է հոլանդական ոսկեդարի գեղանկարիչների կտավների գույների խաղով և ինքն էլ երազել է նկարիչ դառնալու մասին։ Ուսուցիչները նրա աշխատանքները ձգձգված ու նմանակող են համարել, սակայն դա միայն ավելացրել է նրա ջանքերը։
Կրթություն
Չնայած հայրը չէր կիսում արվեստ հանդեպ որդու սերը, սակայն այնուամենայնիվ Հանին ուղարկում է Դելֆտի տեխնիկական համալսարան` ճարտարապետի մասնագիտություն սովորելու։ Շուտով վան Մեգերենը հետաքրքրություն է ցուցաբերում կերպարվեստի հանդեպ և այնքան է տարվում դասերով, որ դառնում է արվեստի ու ճարտարապետության բաժնի դասավանդողի օգնական։ 17-րդ դարին հատուկ ոճով ոճավորված եկեղեցու ներսում նկարած հիանալի ջրանկարի համաչ նա արժանանում է բարձրագույն պարգևի` Ոսկե մեդալի։ Վան Մեգերենը հիանալի նկարիչ-անիմալիստ էր, ինչի մասին են վկայում նրա բազմաթիվ նկարներ, օրինակ, «Եղնիկը», որը մինչև այժմ վերապատկերվում է նկարչության մի շարք դասագրքերում։ Նա պարբերաբար հոդվածներ էր գրում 1928 թվականի հիմնված De Kemphaan ամսագրի համար։ Ամսագիրը նվիրված էր ժամանակակից արվեստի քննադադությանն ու գոյություն է ունեցել ընդամենը երկու տարի։ Այս ամսագրի շապիկները ևս մշակվում էին վան Մեգերենի կողմից։
Ընտանիք
Աննա դե Վոգտի հետ ամուսնանալուց հետո, ումից նա երկու երեխա է ունեցել` Ժակն ու Պաուլինան, վան Մեգերենն սկսել է ցուցադրել իր աշխատանքները ցուցահանդեսներում։ Նկարիչն ընտանեկան խնդիրներ է ունեցել, նա սկսել է խմել։ 1921 թվականին նա երեք ամիս անց է կացրել Իտալիայում` ուսումնասիրելով իտալացի վարպետներին ու 1922 թվականին աստվածաշնչյան թեմատիկայով նկարների ցուցահանդես է ունեցել. բոլոր նկարները վաճառվել են։ 1923 թվականին բաժանվել է Աննայից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Սատիենդրա Կապուր
Սատիենդրա Կապուր (իրական անունը՝ Սատիեն Կապու, Satyen Kappu, ), հնդիկ բնավորության դերասան, հիմնականում նկարահանվել է հինդիով ֆիլմերով։ Ամենահայտնի դերերից են՝ Զիտայի հորեղբայրը «Զիտան և Գիտան» ֆիլմում և թհակուրի ծառայողը «Վրեժ և օրենք» ֆիլմում։
Կենսագրություն
Սատիենդրա Կապուրը ծնվել է 1931 թվականի հունվարի 14-ին։ Գործունեությունը սկսել է 1952 թվականին՝ որպես թատերական դերասան Բոմբեյում գտնվող Հնդկաստանի ժողովրդական թատրոնների ասոցիացիայում ։ 1960 թվականից նկարահանվել է Բոլիվուդում։ Հիմնականում կատարել է երկրորդ պլանի դերեր՝ հայրեր, հորեղբայրներ, մորեղբայրներ, մոտ ազգականներ, ոստիկաններ, բժիշկներ և դավադիր չարագործներ։ Խաղացել է մի քանի ուշագրավ դեր Ամիթաբհ Բաչչանի մասնակցությամբ բլոկբաստերներում։ Իր գործունեության ընթացքում նկարահանվել է գրեթե 80 ֆիլմում ։ Նա է խորհուրդ տվել իր գործընկերոջը` Ամջադ Խանին, վերցնել «Վրեժ և օրենք» ֆիլմում ավազակ Գաբբարա Սինգհի դերում ։
Սատիենդրա Կապուրը մահացել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Մումբայում՝ իրենից հետո թողնելով կնոջը և չորս դուստրերին ։ Նրա թոռնուհին ամուսնացած է եղել ռեժիսոր Արավին Սվամիի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Նեապոլյան երգեր
Նեապոլյան երգեր (Canzóne Napoletána), ), նեապոլյան լեզվով երգեր, երգում են սոլո, մեծ մասամբ տղամարդիկ, երբեմն որպես սիրահարների բողոք կամ սերենադ ներկայացնում են նաև կին մենակատարները։ Ընդգրկում է մի շարք հայտնի երգեր, ինչպիսիք են՝ «Օ, սոլե միո» ('O Sole mio), «Տորնա ա Սուռիենտո» (Torna a Surriento), «Սանտա Լուչիա» (Santa Lucia) և այլ երգեր։
Իտալական երաժշտության բնագավառում նեապոլյան երգերի ինստիտուցիոնալացումը տեղի է ունեցել 1830-ական թվականներին Նեապոլի Մադոննա Պեդիգրոտտային նվիրված Պեդիգրոտտայի երաժշտական փառատոնի շրջանակներում, որի առաջին հաղթող երգը եղել է իտալացի կոմպոզիտոր Գաետանո Դոնիցետիի Te voglio bene assaie : Փառատոնը շարունակվել է մինչև 1950 թվականը։ Իտալական պետական ռադիոն 1950-ական թվականներին նախաձեռնել է «Նեապոլյան երգերի փառատոն», որոշակի հաջողությունների հասնելուց հետո այն դադարեցվել է։ Նեապոլյան երգերը և դրանց դասական տարբերակները ձևավորվել են մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ։ 1950-ականներից ի վեր ստեղծվել են այնպիսի երգեր, ինչպիսիք են՝ Տոտոյի Malafemmena, Ռենատո Կառոզոնեի Maruzzella, Մարո Տրևիի Indifferentemente և Սերջո Բրունիի Carmela:
Պատմություն
Նեապոլյան երգերի մեծ մասն աշխարհահռչակ երգեր են, քանի որ 1880-1920 թվականներին Նեապոլից և Իտալիայի հարավից իտալացի էմիգրանտները դրանք տարածել են արտերկրում։ Երգերն արտերկրում ճանաչելիություն են ստացել նաև այնպիսի կատարողների շնորհիվ, ինչպիսին է Էնրիկո Կարուզոն, ով 1900-ական թվականներին Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայում հանդես է եկել իր հայրենի քաղաքի երգերով, որից հետո օպերային տենորներից պահանջում էին իմանալ այդ երգերը, որի արդյունքում ձևավորվեց «Երեք տենոր» ճանաչված եռյակը, ովքեր թեև մասամբ, կատարում էին Նեապոլի ժողովրդական երգերը։ Չնայած երգերը կատարում են ոչ-նեապոլցի շատ կատարողներ, դժվար է դրանք ճիշտ կատարել առանց նեապոլյան բարբառին տիրապետելուն։ Պլասիդո Դոմինգոն ձայնագրել է մի ավանդական և ժամանակակից նեապոլյան և իտալական երգերի մի ամբողջ CD «Italia ti amo»: Լուչանո Պավարոտտին ձայնագրել է նեապոլյան և իտալական երգերի 3 ալբոմ՝ «The Best: Disc 2», (2005), «Pavarotti Songbook», (1991) ր «Romantica» (2002): Մարիո Լանցան իր 1959 թվականին ձայնագրած «Mario! Lanza At His Best» ալբոմում ներառել է 12 նեապոլյան երգեր։ Սերջո Ֆրանկին 1962 թվականին թողարկել է իր «Իտալական ռոմանտիկ երգեր» Top 25 RCA դեբյուտային ալբոմը և իր ամոբղջ կարիերայի ընթացքում իր ալբոմներում ներառել է նեապոլյան երգեր ։ Անդրեա Բոչելլին 2009 թվականին ձայնագրել է նեապոլյան երգերին նվիրված «Incanto» ալբոմը։
Նեապոլյան երգերի հայտնի բնիկ կատարողներից են Բրունո Վենտուրինին, Ռոբերտո Մուրոլոն, Մարիո Տրևին, Մարիո Աբբատեն, Մարիո Մերոլան, Ջուլիետա Սակոն, Ֆրաննկո Ռիչչին, Սերջո Բրունին, Ռենատո Կարոզոնեն։
Նեապոլյան երգերի կատարման հարցում կարևոր գործոն է լեզուն։ Այս բոլոր երգերը գրվել և կատարվում են նեապոլյան լեզվով։ Սակայն նեապոլյան բարբառը չի խանգարել, որ մի քանի ոչ նեապոլցիներ նեապոլյան երգեր գրեն նեապոլյան բարբառային տարբերակներով, որոնց առավել հայտնի է Գաբրիել Դ՛Աննուցիոյի «'A vucchella» երգը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի երաժշտություն
Դուբովեց (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
Դուբովեց (Дубовець), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դուբովեց գյուղում բնակվում էր 429 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,123 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3487,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տիգրան Դավթյան (այլ կիրառումներ)
Տիգրան Դավթյան կարող է վերաբերել՝
Մոնտեսկենո
Մոնտեսկենո  (Montescheno), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում ։ Բնակչությունը՝ 448 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 20 մարդ./կմ²։ Տարածքը՝ 22 կմ²։ Փոստային ինդեքս 28843։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0324։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կայումովո
Կայումովո (Каюмово, Ҡәйүм), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սլոբոդա (գյուղ, Ժմերինկայի շրջան)
Սլոբոդա (Слобода), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1878 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սլոբոդա գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 167,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1878 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (276201-276300)
Աստերոիդների ցանկ (276101-276200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (276301-276400)
Արսամեա
Արսամեա, քաղաք Կոմագենե երկրում, Եփրատի աջակողմյան վտակ Կյահտա (Նյումփայոս) գետի վերին ավազանում, այժմյան Էսկի- Քյահտա գյուղի տեղում։ Հիմնադրել է Կոմագենեի և Ծոփքի թագավոր Արշամ Երվանդունին, մ.թ.ա. 3–րդ դարի 40 - 30 - ական թվականներ։ 1953 թվականի, 1954 թվականի և 1956 թվականի պեղումների ընթացքում Արսամեայում հայտնաբերվել են հելլենիստական ժամանակաշրջանի պաշտամունքային հուշարձաններ, ստորերկրյա ժայռափոր դահլիճ՝ քառակուսի հիմքով և գմբեթավոր տանիքով, խճանկարներ, սալանման կոթողներ, որոնք ունեն բարձրաքանդակներ և արձանագրություններ, կնոջ արձանի գլուխ, քարե գործիքներ, կավանոթներ, դրամներ։
Գտածոներ
Գտածոները վերաբերում են մ.թ.ա. 1-ին դարի կեսին։ Հայտնաբերվել է նաև Կոմագենեի թագավոր Անտիոքոս Ա-ի (մ.թ.ա. 69- Մ.թ.ա. 34 թվականներ) վիմագիր հրովարտակը՝ հոր՝ Միհրդատեսի պաշտամունքի պահպանման մասին։ Արսամեայում գտնվել են Միհրի և թագավորի ողջագուրումը պատկերող երկու կոթող, ինչպես նաև Միհրի ժայռափոր մեհյանը։ Շինությունները կրում են ուրարտական շինարվեստի ազդեցությունը։
Կոթողների վրա պատկերված տարազները ընդհանրություն ունեն հայկականի հետ։ Տիգրան Բ-ի օրոք Արսամեան մտել է Հայոց թագավորության կազմի մեջ։ Արսամեա անունով հայտնի է մի այլ քաղաք Կոմագենեում, Եփրատի ափին, այժմյան Գյառգյառ կոչվող վայրում։ Այս Արսամեան նույնպես հիմնել է Արշամը։ Քաղաքում գտնվել է Անտիոքոս Արսամեայի արձանագրությունը, որից երևում է, որ վերջինս Արսամեայում հիմնել է մեհյան և իր նախնիների համար սահմանել հատուկ պաշտամունք։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կոմմագենե Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգային այգիներ
Իտալական սպինոնե
Իտալական սպինոնե (Spinone Italiano), իտալական ծագմամբ շան տեսակ։ Սպինոնեն խոշոր որսորդական շուն է, որը որս է կատարում ցամաքում և ջրում։ Ցեղատեսակը հայտնի է պաշտպանիչ կաշվով և խիտ, կոշտ բրդով, որը պաշտպանում է շանը փշերից ։
Ցեղատեսակի պատմություն
Ցեղի ծագման մասին հավաստի տվյալներ չկան։ Ոմանք կարծում են, որ ցեղի ծագումը կապված է Հռոմեական կայսրության հետ, ոմանք էլ՝ Արևելյան Եվրոպայի հետ։ Կան վարկածներ, որ կոշտ մորթով շունը Ֆրանսիա է բերվել Իտալիայից կամ էլ Պիեմոնտ քաղաքից ։ Այս տեսակի շները միջնադարում հաճախ են պատկերվել նկարներում և որմնանկարներում ։
Համարվում է, որ շունն իր այժմյան անունը ստացել է 19-րդ դարում հաստ և կոշտ բրդի շնորհիվ։ Նա այն քիչ շներից էր, որ կարողանում էր որսալ մանր թռչուններ, որոնք թաքնվում էին փշոտ թփուտներում (prunus spinosa): Այս շները արագ չեն տեղաշարժվում, և չնայած նրանց արագությունը բավարարում է փոքր կենդանիների որսի համար, այնուամենայնիվ, սպինոնեն համարվում է ամենադանդաղ որսորդական շներից մեկը։ Երբ ի հայտ են եկել ավելի արագաշարժ շներ, ինչպիսիք էին սպանիելներն ու սետտերները, որսորդները նախընտրել են վերջիններիս։ Դա, ինչպես նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավերածությունները հանգեցրել են նրան, որ սպինոնե տեսակի շները գրեթե անհետացել են։ Այս ցեղատեսակը պահպանվել և վերստեղծվել է բժիշկ է Ա. Չրեզոլիի շնորհիվ, որը «Իտալական սպինոնե» գրքի հեղինակն է։ Ցեղատեսակը Կինոլոգիական միջազգային ֆեդերացիայի (FCI) կողմից ճանաչվել է 1955 թվականին ։
Արտաքին տեսք
Իտալական սպինոնեն պինդ, գրեթե խորանարդաձև, ամուր կազմվածքով, ոսկրոտ և մկանուտ կենդանի է։ Գլուխն օվալաձև է, դունչը երկար է, գանգի կողային հատվածները թեքված են։ Դունչը բավականին երկար է։ Ճակատից դունչ անցումը սահուն է, բայց լավ արտահայտված են ուղղահայաց ակոսները։ Աչքերը կլոր են, օխրայի գույնի։ Ականջները կախված են, եռանկյունաձև, մոտ 5 սմ երկարությամբ կոկորդից ցածր են, ծածկված են խիտ բրդով։ Վիզը մկանուտ է, կարճ։ Կուրծքը լայն է, վերին գիծը փոքր-ինչ թեքված է։ Պոչ հաստ և մեծ է, հիմնականում հորիզոնական վիճակում է գտնվում ։
Սպինոնեի բուրդը խիտ է, կոշտ, 4-6 սմ երկարությամբ, բրդատակի աղվամազը բացակայում է։ Դնչի բուրդ կարճ է, բայց ունի լավ զարգացած հոնքեր, բեղիկներ և մորուք։ Մորթին հիմնականում լինում է միատոն սպիտակ, շեկ-սպիտակ կամ շագանակագույն բծերով։ Սև բուրդ ունեցողներ գրեթե չեն հանդիպում։ Քիթը, եղունգները, կոպերը լինում են հիմնական գույնի, իսկ սպիտակ շների քիթը՝ վարդագույն ։
Սպիոնեները հիմնականում ապրում են 12-13 տարի։
Բնավորություն և օգտագործում
Սպինոնեները հանգիստ, լսող, շփվող բնավորության տեր կենդանիներ են, սիրում և կապված են բնության հետ։ Սպինոնեները երկար ժամանակ կարող են քնած մնալ։ Սրանք արհեստավարժ որսորդներ են, կարող են լողալ նաև սառը ջրերում ։ Ընդհանուր առմամբ, խաղաղ և տնային պայմաններում պահվող շուն է։ Պնդում են, որ այս շները երբեք ոչ ոքի չեն կծել ։
Բրեյք դանս
Բրեյք դանս, բառացիորեն թարգմանած «կոտրատվող պար»։ Ծնունդ է առել ԱՄՆ-ում 1970-ականներին Նյու Յորքի Բրոնքս թաղամասում, որը հայտնի է, որպես Հիփ-Հոփ մշակույթի մեծագույն կենտրոններից մեկը, նաև ունի իր վատ համբավը՝ հանցագործական մեծ միավորումներով և փողոցային վտանգավոր կյանքով հանդերձ։ Այնտեղ է սկիզբ առել նաև Գրաֆֆիտին։ Բրեյք Դանսի առաջին ծիլերը դուրս են եկել ֆանք ոճի արքա Ջեյմս Բրաունի օգնությամբ, որի համերգների ընթացքում ելույթ էին ունենում առաջին բրեյք պարողները, այդ առաջին պարային խմբերից մեկը՝ «Electric Boogaloos» - Էլեքտրիկ Բուգալոս խումբն էր։ Սկզբնական ժամանակաշրջանում կար միայն մեկ ոճ՝ «Electric Boogie» - էլեքտրիկ բուգի, որով էլ հենց պայմանավորված էր վերոհիշյալ խմբի անունը։ Այսօրվա դրությամբ ամբողջ աշխարհում գոյություն ունեն հազարից ավելի կայացած բրեյք դանս խմբեր, իսկ սիրողական կերպ՝ տաս հազարից ավելի։
Ինչպես և որտեղ է ծնվել բրեյք դանսը
Բրեյք դանսը իրենից ներկայացնում է ակրոբատիկ, բարդ պարային ոճ, որն ընդգրկել է համարյա բոլոր աշխարհին ծանոթ պարային տարրերը։ Այս պարաձևը շատ նման է իր ակրոբատիկ բարդ կառուցվածքով Բրազիլական ազգային Կապուերա պարին, որը իր հերթին հանդիսանում է նաև որպես մարտարվեստ։ Այդ նմանությունը բացատրվում է նրանով, որ իրական բրեյք դանս պարային ոճը ստեղծվել է կապուերայից։
1960-1970-ականներին, Նյու Յորքի ցածրախավ մասերում ապրող և գործող հանցագործ միությունները, որոնք ի դեպ հիմնականում սևամորթ կամ լատինա-ամերիկացիներ էին, իրենց սեփական պաշտպանության կամ հանցագործական գործունեության համար անհրաժեշտ զինամթերքի պակասի պատճառով ուսանում և յուրացնում էին մարտարվեստներ, և ամենամատչելի ձևը կապուերան էր։ Տեսնելով, որ կապուերան լի է գեղեցիկ և ակրոբատիկ շարժումներով, այն կիրառել են նաև դիսկոտեկտներում, որպես պարի միջոց։ Բրազիլացի Ջելոն Վիերան բացելով կապուերայի դպրոց Նյու Յորքում 70-ականներին դարձավ առաջին բրեյք դանս խմբերից մեկի՝ Rock Steady Crew-ի հիմնադիրը։ Հետզհետե ավելի պարային բնույթ ստանալով, այն ծնել է իր նմանակը պարային աշխարհում, որպես բրեյք դանս։ Այս պարի անվանումը հնարել է 1969 թվականին Հիփ-Հոփի պիոներ DJ Kool Herc-ը, նա դիսկոտեկներում ելույթ ունենալուց հայտարարել է ընդմիջումներ, (որոնք ի դեպ անգլերեն հնչում են որպես «break») որպեսզի պարողները մի քիչ հանգստանան և այդ ընթացքում դիտեն կապուերայանման անհատական կատարումներ, նա հայտարարում էր այդ ընդմիջումները՝ «b-boys go down» արտահայտությամբ, ինչն էլ դարձել է հետագայում բրեյք դանս պարողների անվանումը՝ b-boy։ Ստացվում էր ընդմիջման պար, այսինքն՝ break dance։ Որպես պարային ոճ այն տարբերվում էր այժմյան բրեյքից իր պարզությամբ և համեմատելիորեն հեշտ կառուցվածքով։ Բրեյքը սկսեց իր մեջ կիրառել տարբեր «ջազային» պարեր, այդպիսիք էին «Lockit!» («Poplocking») - Լոքիթը, որը ծնվել է Լոս-Անջելոսում և հետագա զարգացում ստացել «Լոս Անջելոս Լոքերս» բրեյք դանս խմբի շնորհիվ, կամ «Electric Boogaloo»- Էլեքթրիկ Բուգալո, որը սկիզբ է առել Նյու Յորքում և այլն։ Հետագա տարիների ընթացքում բրեյք դանսը բարդացավ, համալրեց նոր ու նոր էլեմենտներ, նույնիսկ ձեռք բերեց մի քանի ենթաոճ, բրեյքի զարգացումը շարունակվում է առ այսօր, օրինակ վերջին բարդագույն էլեմենտներից «Airtwist» - Էիրթվիստը, ստեղծվել է 2000 թվականին, Kujo մականունով պարողի կողմից, որը ներկայացնում է «Free Force Crew» - Ֆրի Ֆորս Քրյու պարային խումբը։ «Crew» - Քրյու՝ թիմ, խումբ. անձնակազմ. Այս բառով են հիմնականում բնորոշում բրեյք դանս կամ գրաֆֆիտի խմբերը։
Բրեյք դանսի զարգացմանը մեծ աջակցություն է ցուցաբերել Հերբի Հենկոկը, Աֆրիկա Բամբատա խումբը, Քուինսի Ջոնսը, Ջեյմս Բրաունը։ Նրանք նույնիսկ ունեն երգեր նվիրված այս պարաձևին՝ Ջեյմս Բրաունի "Get on The Good Foot", "Soul Power", Աֆրիկա Բամբատայի "Planet Rock" ալբոմը, Հերբի Հենկոկի "Rock It!" ալբոմը. Հենց այս ստեղծագործություններն էլ դարձել են առաջին բրեյք դանս պարողներին ոգևորող ռիթմերն ու պրոպագանդները։ 1980-ականներին ԱՄՆ-ում ստեղծվեց առաջին "Հիփ-Հոփ" ասոցիացիան, որն աջակցում էր բրեյք դանսի, գրաֆֆիտիի և դիջեյինգի զարգացմանը, ասոցիացիան կոչվում էր "Zulu Nation" - Զուլու Նեյշիոն։ Հենց այդ ասոցիացիան առաջինը կազմակերպեց բրեյք դանս մրցույթները, որոնք կոչվում են "Battle" - Բեթլ՝ մենամարտ։ Առաջին բեթլի չեմպիոններն էին՝ "Zulu Kings", "Rocksteady Crew", որոնց հետագա գործունեությունը ծնեց առաջին ֆիլմերը բրեյք դանսի մասին՝ "Break It!", "Beatstreet", "Wild Style"։ Բրեյք դանս պարողներին կարճ անվանում են b-boy - բի-բոյ-ներ, այսինքն՝ բրեյք-տղաներ, ինչու տղաներ, քանի որ հիմնականում այս պարով զբաղվում են արական սեռի ներկայացուցիչները, դա կապված է այս պարի ֆիզիկական բարդությունից, իսկ աղջիկները մուտք են գործել այս պարաոճ ոչ այնքան վաղուց, ավելի կոնկրետ 90-ականներին, չնայած, որ "բի-բոյ" անվանումը արդեն արմատացել էր այս ասպարեզի ներկայացուցիչների մեջ, աղջիկներին չնեղացրեցին և նրանց անվանում են բի-գըրլ, կամ ֆլայ-գըրլ, այսինքն՝ թռչող-աղջիկ։ 1980-ականներին բրեյք դանսը մեծ աջակցություն ստացավ պոպ-երաժշտության մեջ կիրառվելով, օրինակ Մայքլ Ջեքսոնի կողմից, որն իր տեսահոլովակներում և համերգներին օգտագործում էր բրեյք դանս պարեր։ Մայքլ Ջեքսոնը օգտագործում էր "վերին" բրեյքի էլեմենտներ ինչպիսիք են՝ "Քինգտատ", "Մունուոք" և հիմնականում "Լոքիթ" իր "հանրահայտ" շարժման մեջ, երբ մի ձեռքը պարզած էր վերև իսկ մյուսը...։) Բրեյք դանսի առաջին կողմնակիցներից էին նաև՝ MC Hammer, Ice T, Kool Moe D, Run DMC խմբերն ու կատարողները։
Բեթլներ (Battles)
Բեթլ (Battle) - անգլերեն՝ մենամարտ, պայքար։ Այսպես են բնորոշվում բրեյք դանս մրցույթները։ Բեթլները հիմնականում տեղի են ունենում 2 բրեյք դանս խմբերի մեջ, նրանք այդ կերպ, մրցում են պարային վարպետության և խմբային ուժի մեջ։ Կան նաև երկու անհատ բի-բոյների մենամարտեր, որոնց անվանում են "Jam"-Ջեմ, քանի որ, այս մենամարտում բի-բոյները կատարում են ինչ կարող են, խառնելով ոճերն ու բրեյք էլեմենտները, ապա անվանումը բնորոշում է գործունեության "խառը" լինելը։ Ամեն տարի տեղի է ունենում միջազգային ամենահանրահայտ և ամենամասնագիտացված բրեյք դանս պայքարը, որը կոչվում է "Battle of the Year"(BOTY)-Տարվա պայքարը։ BOTY-ին մասնակցում են վիրտուոզ բրեյք դանս խմբերը և անհատ բի-բոյները, այս փառատոնը սկիզբ է առել Գերմանիայում, իսկ հիմա ամեն տարի տեղի է ունենում տարբեր երկրներում, ինչպես Օլիմպիական խաղերը միայն "Հիփ-Հոփ"-ի հյութի մեջ։
Բրեյք դանսի ենթաոճերը
Ներքին բրեյք դանսը հայտնի է իր բարդ ակրոբատիկ շարժումներով, որոնք հաճախ կատարվում են ոչ միայն ոտքերի վրա, այլ ձեռքերի, արմունկների, ծնկների, մեջքի և նույնիսկ գլխի վրա։ Ստորև մանրամասն կբացատրվի այս 2 մոտեցումների բոլոր ճյուղերը։
Էլեքթրիկ Բուգի (Electric Boogie)
Էլեքթրիկ Բուգին բրեյք դանսի առաջին ճյուղերից մեկն է, կարելի է ասել, որ այս ոճն է դարձրել բրեյք դանսը մեծ ժողովրդականություն վայելող։ Այս ոճը պարունակում է տարբեր տարրեր և պարային բանաձևեր, որոնք հենված են պարողի ճկունության և դերասանական տաղանդի վրա։ Այս պարը պարունակում է ալիքաձև շարժումներ, կտրուկ շարժումներ։ Էլեքթրիկ Բուգի պարողը ասես զերծ լինի ոսկորներից, քանի որ, բավականին բարդ ճկուն շարժումները, դարձնում են մարմինը ասես էլաստիկ, առանց կոշտ հիմքերի։ Բոլոր "իրենց հարգող" բրեյք դանս խմբերն ունեն իրենց առնվազն մեկ, հատուկ "էլեքտրկ բուգի" պարող բի-բոյ։
Էլեքտրիկ բուգին պարունակում է հետևյալ բանաձևերը՝
Փոփ Լոքինգ կամ Լոքիտ (Poplockin, Lockit)
Lock it - այսինքն "նայիր սա", ավելի ճիշտ "փակիր սա", բայց ուղղագրական խախտումով, բնականաբար սլենգի օգնությամբ։ Այս ոճը կարելի է ասել Ամերկյան հայրենասիրական ուղղվածություն ունի։ 19-րդ դարում, առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ամերիկյան կառավարության կողմից թողարկված "Քեռի Սեմի" կերպարի հանրահայտ փոստեռի վրա նկարված է ամերիկյան դրոշի գույներով ցիլինդր գլխարկով "Քեռի Սեմը", որը մատնացույց անելով նայողին ասում է "Դու ինձ պետք ես, Ամերիկյան բանակում", շատ նման է Սովետական Միության հանրահայտ "А ты записался добровольцем?" փոստեռին։ Ինչևէ այս պարը բնորոշվում է մատնացույց անելով տարբեր կողմեր, ասես պարողն ասում է "...և դու, և դու, և նա...", պարը ռիթմիկ է, և մեծ համբավ ուներ Վյետնամի պատերազմի ժամանակ, ամերիկյան զինվորների մոտ։
Ներքին բրեյքդանս (Styles)
Այս բրեյք դանսի ոճը մեծ ֆիզիկական և ակրոբատիկ իմացության պահանջներ ունի, այն ֆիզիկապես դժվար է կատարվում և այդ պատճառով պահանջում է տարիների փորձ կատարյալ իմացության համար։ Ներքին բրեյք դանսը պարունակում է՝ մարտարվեստների, ակրոբատիկայի, բարդ ազգային պարերի տարրեր։ Հիմնականում բրեյք դանսը հանրահայտ է իր "ներքին" ոճի շնորհիվ, այն երիտասարդության մեջ զարգացնում է ոգու կայունությունը, ֆիզիկական տվյալները և համապատասխանում է երիտասարդական հետաքրքրություներին, զերծ պահելով նրանց անբարենպաստ ազդեցություններից, ինչպիսիք են՝ թմրանյութերը, ծխախոտը և այլն։
Փաուր Մուվզ (Power Moves)
Այլ կերպ ասած "Ուժեղ շարժումներ", այս բրեյք դանսի բանաձևը, բավականին դժվար է կատարվում, այն հիմնականում, ակրոբատիկ շարժումների վրա է հիմնված։
Ստորև նշված են հիմնական Փաուր Մուվզ-ի էլեմենտները։ Windmill - Մեջքի վրա, ոտքերը լայն բացած պտույտ, ոտքերի իներցիայի շնորհիվ, մեկ մեջքի, մեկ կրծքվանդակի վրա, առանց ոտքերը գետնին դնելու, թեթև հպելով գլուխը, ձեռքերը գտնվում են կրծքավանդակի վրա խաչված։
Mills - Նույն Windmill վարժությունը, միայն ձեռքերը ուղիղ սփռված են գետնին։
Backdrop - Լայն բացված ոտքերով, կանգնած վիճակից պտտվող ցատք մեջքի վրա, գետնին հպվում են միայն թիակները, և մեջքի կլորությունը զսպանակում է պարողին ընկնելուց և նա նորից ցատկում է դեպի կանգնած վիճակ։
Elbow Spin - Պտույտ արմունկի վրա, գետնին հպվում է միայն արմունկը, ոտքերը պարզած են վեր։
Flare - Այս վարժությունը մեզ քաջ ծանոթ է սպորտային մարմնամարզությունից, "դալասալ" անվանումով, "այծիկի" վրա կատարվող վարժությունը, միայն առանց "այծիկի", այլ գետնի վրա։
99 - Նույն 90 էլեմենտը, միայն հակառակ ձեռքի օգնությամբ ավելացնելով պտույտները։
2000 - Նույն 90 էլեմենտը միայն պտտվող ձեռքին դրվում է մյուս ձեռքը։
Bananuero - Մարմինը վերտիկալ դիրքում ցատկում է ձեռքերի վրա տեղում, ոտքերով կատարելով օդի մեջ մկրատաձև շարժումներ։
Swipes - Պարողը հենվում է ձեռքերի վրա, երբ ոտքերը օդում են, այնուհանդերձ պտտելով իրանը ցատկում է ոտքերի վրա, ապա նույնապես պտտվելով ձեռքերի վրա, վեր բարձրացնելով ոտքերը։
Turtle - Հենված է ձեռքերով գետնին, մարմինը գտնվում է հորիզոնական վիճակում օդի մեջ, ոտքերը կիսածալած և թեթև բացած։ Ձեռքերը գտնվում են փորի մոտ և պտտում են իրանը, վերևից տալով նրան ժամացույցի նման շարժում, միայն թե արագ։
Cricket - Նույն Turtle - ը միայն կատարվում է մեկ ձեռքով, ու ցատկոտելով այդ ձեռքի վրա։
Wolf - Նույն Turtle-ը միայն ոտքերը լայն բացած և ձեռքերը ձիգ պարզած, մարմինը ավելի վերև բարձրացնելով։
Muchmills - Մեզ արդեն ծանոթ Windmill վարժությունը, միայն "չափազանց" բարդեցված։ Նույն ձև պտույտը կատարվում է մեկ մեջքի թիակների, մեկ կրծքավանդակի վրա, միայն ձեռքերն արդեն ոչ թե խաչված են, այլ տակառանման բացված, ասես ինչ որ բան է գրկել, իսկ ոտքերի թաթերը խաչված։
Track - Մեկ ձեռքը հենված կոնքոսկրին ափով հպվում է գետնին, հենվում է նաև ճակատը, մյուս ձեռքը օդում է, ոտքերը լայն բացած վեր են բարձրացված և պտույտը կատարվում է ոտքերի իներցիայի և հենված ձեռքի շնորհիվ։
Airtwist - Դեռևս ամենաբարդ վարժությունն է, որին նայելիս ասում են, որ մարդու վրա չի ազդում երկրի ձգողական ուժը։ Հպվում են գետնին միայն ձեռքերը, ոտքերը պարզած են վեր և բացված, պտույտը տեղի է ունենում այսպես՝ սկզբից դրվում է մեկ ձեռքը, հաջորդաբար մյուսը, մարմինը պտտվում է դեպի դրված ձեռքը, մարմինը այդ ժամանակ գտնվում է քիչ ծռված դեպի կրծքավանդակ, ներս. Այնուհետև առաջին դրված ձեռքը հրելով մարմինը բարձրանում է վեր, նույնապես երկրորդ ձեռքը, մարմինը պտույտ է գործում օդում, այդ ժամանակ քիչ ծռված լինելով հակառակ կողմ, մեջքի կողմ և առաջին ձեռքը պտույտի վերջում նորից հպվում է գետնին, այնուհետև մյուսը և այլն։
Հղումներ
Հոդվածը կազմվել է հայկական "M.A.D. Clan" հիփ-հոփ ասոցիացիայի օգնությամբ և "Mad Fore Crew" բրեյք դանս խմբի կողմից հատկացված տեղեկություններով և լուսանկարներով։
Կատեգորիա:Պարեր Կատեգորիա:Հիփ հոփ Կատեգորիա:Պարային ոճեր Կատեգորիա:Նյու Յորքի մշակույթ Կատեգորիա:Երիտասարդական մշակույթ
Սեցեսսիոնի տուն
Վիեննական սեցեսսիոնի ցուցադրության տաղավար, Սեցեսսիոնի տուն, հաճախ կոչվում է «Սեցեսսիոն», կառուցվել է 1897-1898 թվականներին Վիեննայում՝ ըստ ավստրիացի ճարտարապետ Յոզեֆ Մարիա Օլբրիխի նախագծի։ Այն ավստրիական կամ վիեննական մոդեռնի ճարտարապետական առավել նշանավոր հուշարձաններից մեկն է։