cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հարավկորեական վոն
Մետաղադրամներ
1968 թվականին 1 վոն արժողությամբ արույրից մետաղադրամը փոխարինվեց ալյումինե մետաղադրամով, որի արդյունքում նրա իրական գինը գերազանցեց անվանական գնին։ Նպատակ ունենալով հետագայում թողարկված մետաղադրամների արժեքը իջեցնել, 1970 թվականին թողարկվեցին նոր մետաղադրամներ 5 և 10 վոն արժողությամբ, արույրը փոխարինելով բրոնզով։ Նույն թվականին շրջանառության մեջ դրվեց պղնձանիկելային 100 վոն արժողությամբ մետաղադրամը, իսկ 1972 թվականին` 50 վոն։
Փոխարժեքի ռեժիմ
Ներկայումս Հարավային Կորեայում գործում է փոխարժեքի լողացող կուրսի ռեժիմը։ Վարած քաղաքականության արդյունավետությունը երևում է ինֆլյացիայի ցուցանիշները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի տնտեսություն
Պտահոթեպ
Պտահոթեպ (հին եգիպտերեն՝ ptḥ ḥtp «Պտահի խաղաղություն», ), երբեմն հայտնի է որպես Պտահոթեպ I կամ Պտահոթփե, հին եգիպտական վեզիր մ.թ.ա. 25-րդ դարի վերջին և մ.թ.ա. 24-րդ դարի սկզբներին՝ Եգիպտոսի Հինգերորդ դինաստիայի շրջանում։
Կյանք
Պտահոթեպը եղել է քաղաքի կառավարիչն ու վեզիրը (առաջին նախարարը) հինգերորդ դինաստիայի շրջանում՝ փարավոն Ջեդկարե Իսեսիի օրոք։ Նրան են վերագրվում «Պտահոթեպի մաքսիմները» աշխատությունը, եգիպտական «իմաստության գրականության» վաղ հատվածը, որը միտված է սովորեցնել երիտասարդներին համապատասխան վարքագիծ դրսևորել։
Նա ուներ Ախեթեթեփ անունով որդի, որը նույնպես վեզիր էր։ Նա և իր սերունդները թաղվել են Սակկարայում։
Պտահոթեպի դամբարանը գտնվում է Հյուսիսային Սակկարայի մաստաբայում (մաստաբա D62): Նրա թոռը՝ Պտահոթեպ Ջեֆին, որն ապրել է Ունասի օրոք, թաղվել է հոր մասթաբայում (մաստաբա 64) ։ Նրանց գերեզմանը հայտնի է իր ակնառու պատկերներով ։ Վեզիր լինելուց բացի, նա զբաղեցրել է բազմաթիվ այլ կարևոր պաշտոններ, ինչպիսիք են գանձարանի տեսուչ, թագավորի փաստաթղթերի դպիրների տեսուչ, կրկնակի ամբարի հսկիչ և թագավորական բոլոր գործերի տեսուչ։
Մաստաբա
Նրա մաստաբան գտնվում է Սակկարայում։ Մուտքը հարավ-արևելքում է և զարդարված երկու սյուներով։ Դրան հաջորդում է մի սենյակ, որի յուրաքանչյուր կողմում կա ևս երկու սենյակ։ Համալիրի միջնամասը զբաղեցնում է տասը սյուներով դատարանը։ Ավելի հյուսիս գնալով՝ կան մի քանի այլ սենյակներ, որոնցից մեկում կա Պտահոթեպի կեղծ դուռը և նրա դիմաց գտնվող ընծայի սեղան։ Մաստաբայի պատերի մեծ մասը զարդարված է ռելիեֆներով, սակայն հիմնականում պահպանվել են տեսարանների միայն ստորին հատվածները, դրանք հիմնականում ընծաներ կրողներին են ցույց տալիս։ Ընտանիքի միակ անդամը, որը պահպանվել է դամբարանի զարդարանքում, որդի Ախհոտեփն է։ Կնոջ անունը չի պահպանվել։
«Պտահոթեպի մաքսիմները»
Շատ գիտնականներ երկար ժամանակ հավատում էին, որ Պտահհոտեպը գրել է պատմության առաջին գիրքը։ Գրքի վերնագիրն էր «Պտահոթեպի մաքսիմները»։ Որպես վեզիր՝ նա իր գրքում գրել է մի շարք թեմաներ՝ հիմնված եգիպտական ​​իմաստության և գրականության կենտրոնական հայեցակարգի վրա, որը եկել է Մաատ աստվածուհուց։ Նա սկզբնականի դուստրն էր և խորհրդանշում էր և՛ տիեզերական կարգը, և՛ սոցիալական ներդաշնակությունը։ Պտահոթեպի հրահանգը գրվել է որպես խորհուրդ իր ժողովրդին՝ այս «սոցիալական կարգը» պահպանելու ակնկալիքով։ Նա գրեց խորաթափանց խորհուրդներ՝ ընդգրկելով թեմաներ՝ սեղանի վարքագծից և դատական ​​շրջանակներում հաջողության հասնելու համար պատշաճ վարքագծից մինչև օգտակար խորհուրդներ ամուսնուն՝ կնոջ գեղեցկությունը պահպանելու վերաբերյալ։ Պտահոթեփը գրել է ավելի շատ սոցիալական հրահանգներ, թե ինչպես խուսափել վիճաբանող անձանցից և ինչպես զարգացնել ինքնատիրապետումը ։
Պտահոթեփի թոռը՝ Պտահոթեպ Ջեֆին, ավանդաբար համարվում է «Պտահոթեփի մաքսիմներ» անունով հայտնի իմաստուն ասացվածքների ժողովածուի հեղինակ, որի առաջին տողերում որպես հեղինակ նշվում է վեզիր Պտահոթեփը՝ Իսեսի թագավորի մեծության ներքո ։ Դրանք ընդունում են հոր կողմից իր որդուն ուղղված խորհուրդների և հրահանգների ձևը և, ինչպես ասում են, հավաքվել են ուշ Հին Թագավորության ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, նրանց ամենահին պահպանված օրինակները գրված են միջին եգիպտերենով, որոնք թվագրվում են Միջին Թագավորության ուշ առաջին միջանկյալ ժամանակաշրջանին ։ Որոշ գիտնականներ պնդում են, որ դա նշանակում է, որ գիրքը հավանաբար ստեղծվել է Միջին Թագավորությունում, և որ հեղինակը հորինված է։
Բատիսկոմբ Գունի 1906 թվականի թարգմանությունը, որը հրատարակվել է որպես «Արևելքի իմաստություն» շարքի մաս, պատրաստվել է ուղղակիորեն Փարիզի Prisse պապիրուսից, այլ ոչ թե պատճեններից, և մինչ օրս տպագրվում է ։
Լուվրում ցուցադրված է ձեռագիր օրինակ՝ «Prisse Papyrus»-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հին եգիպտացիներ
Թամարա Չինարովա
Թամարա Չինարովա Ֆինչ (Тамара Чинарова, ի ծնե` Թամարա Ռեկեմչուկ, ), հայկական, վրացական և ուկրաինական ծագումով բալետի պարուհի։ 1940-ական թվականներին Չինարովան զգալի ներդրում է ունեցել ավստրալիական պարային ընկերություններում, այդ թվում` Կիրսովայի բալետի և Բորովանսկի բալետի զարգացման գործում։ Պարը թողնելուց հետո նա աշխատել է որպես ռուսերեն-անգլերեն թարգմանիչ՝ շրջագայող բալետային տուրիստական ընկերություններում, այդ թվում՝ Ավստրալիայի բալետում, և որպես պար բեմադրող։
Մանկությունը և ընտանիքը
Թամարա Եվսևիևնա Ռեկեմչուկը (ռուս. Тама́ра Евсевиевна Рекемчу́к) ծնվել է 1919 թվականին Բեսարաբիայի Բելգորոդ-Դնեստրովսկի քաղաքում։ 1918 թվականի Առաջին աշխարհամարտից հետո տարածքը Ռումինիայի Թագավորության մաս էր կազմում, բայց Երկրորդ աշխարհամարտից ի վեր Ուկրաինայի մաս էր կազմում։
Նրա մայրական պապը՝ Քրիստափոր Չինարյանը, հայ հողատեր էր, որը Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված Համիդյան ջարդերից մազապուրծ էր եղել։ 1895-ին Չինարյանը փախել է Բեսարաբիա, որտեղ ստանում է ռուսական ազգանուն՝ Չինարով։ Նա ամուսնանում է ուկրաինուհու հետ և, ի վերջո, դառնում չափազանց հարուստ՝ ունենալով երեք խաղողի այգի, երեք տուն և հյուրանոց։ Նա գրել է, որ իր պապը «կարող էր բիզնես հաջողությունների հասնել նույնիսկ անապատային կղզում։ Նա գործնական, արագ, ընկալունակ, մեծահոգի, նախանձախնդիր և սիրված մարդ էր»։ Քիշնևի ջարդերի ժամանակ նա պատսպարել է հրեական ընտանիքներին իր նկուղներում ։
Մայրը՝ Աննան, սովորել է բուժքույրություն և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է Կարմիր խաչի հետ։ Նա հանդիպել է ուկրաինացի և վրացի կապիտան Եվսև Ռեկեմչուկին և ամուսնացել նրա հետ 1918 թվականին ։ 1920-ականներին ընտանիքը արտագաղթում է Փարիզ, որտեղ նա սկսում է պարային մարզում անցկացնել արտագաղթող բալերինների հետ «Կայսերական ռուսական բալետից»։ 1926-ին հայրը վերադառնում է Խորհրդային Միություն։ Նա նկարագրում է նրան որպես «իդեալիստ» և նոր հասարակության կառուցման ջատագով։ Թամարան և նրա մայրը, խիստ հակաբոլշևիկյան էին և որոշում են մնալ Փարիզում և այլևս նրան չեն տեսնում։ Նա վերցրեց մոր օրիորդական անունը ՝ Չինարովա (ֆրանսերեն թարգմանվել է որպես «Tchinarova») :
Հոր երկրորդ կինը՝ ուկրաինացի դերասանուհի Լիդիա Պրիխոդկոն էր, և 1927-ին նրանք ունենում են որդի՝ Ալեքսանդր Ռեկեմչուկ, որը դառնում է հաջողակ լրագրող և հեղինակ։ Եվսևին աշխատել է Սովետական գաղտնի ոստիկանության համար և գնդակահարվել է 1937-ին՝ Մեծ բռնաճնշման ժամանակ։ Նա հետմահու ռեաբլիտացվել է Ստալինի մահից հետո։
1940-ին 88-ամյա Չինարովայի պապը՝ Քրիստափորը, և նրա կինը սպանվեցին սովետական զորքերի կողմից, որոնք ներխուժեցին իրենց տուն և դանակահարեցին նրանց։ Ընտանիքի մյուս անդամները աքսորվեցին Սիբիր, որտեղ նրանցից մի քանիսը մահացան ։
Բալետային կարիերա
10 տարեկան հասակում Չինարովան սկսում է մարզումներ անցկացնել նախկին կայսերական Ռուսական բալետի անվանի հրահանգիչ Օլգա Պրոբրաշենսկայի հետ։ 1931-ին, դեռ երիտասարդ տարիքում, նա շրջագայում է Ալժիրում և Մարոկկոյում, որտեղ նա ներկայացվում է որպես «աշխարհի ամենափոքր բալերինան»։ 1932-ին նա ելույթ է ունենում Ռումինիայում, այդ թվում` հայրենիքում։ Հռոմի երաժիշտները ուղեկցում էին շրջագայությանը, իսկ Չինարովան սովորում էր գնչուների բարդ պարեր, որոնք նա հետագայում օգտագործում էր պետրուշկայում և այլ պարերում։
Փարիզում պարուսույց Ջորջ Բալանչինը նկատում է Չինարովային և նրա դասընկերներին և ընտրում նրանց պարային ներկայացումների համար՝ իրենց սենյակի օպերային ներկայացման մեջ՝ «Օրփեոսը դժոխքում»։ 1932-ին նա միանում է «Իրական ռուսական բալետին»-ին և արագ ձեռք բերում հայտնիություն։ Չինարովան և դասընկերներ՝ Իրինա Բարոնովան, Տատյանա Ռիաբուչինսկան և Թամարա Տումանովան փոխարինող կրկնփորդիչ են եղել Բալանչինի «Փոքրիկ բալերինաներ» և «Ռուսներ, ովքեր երբեք չեն պարել Ռուսաստանում» ։
1936 թվականին նա շրջագայել է Ավստրալիայում և երկու տարի անց վերադարձել «Իրական ռուսական բալետ»-ի հետ։ Ավստրալիայում այդ առաջին երկու շրջագայությունների ընթացքում նա ուժեղ տպավորություն թողեց, որպես գործող կերպար՝ Լեոնիդ Մասինի առաջին սիմֆոնիկ «Նախանշաններ» բալետում։ Նա հիացած էր նաև Միշել Ֆոկինի Թամար վրացական թագուհու «Թամար» դրամատիկական բալետում նրա դերով, ինչպես նաև բարձր գնահատվեց նրանով, որ պարել է փոքրիկ դերերով այնպիսի բալետներում, ինչպիսիք են «Գեղեցիկ կապույտ Դանուբ»-ը։
1939-ին, «Քոնվենթ գարդեն»-ի ռուսական բալետային շրջագայության ավարտին, իր մի շարք գործընկերների հետ միասին, Չինարովան որոշում է մնալ Ավստրալիայում։ Նա առանձնահատուկ նշանակալի ներդրում է ունենում 1940-ական թվականներին ավստրալիական նոր զարգացող ընկերությունների մեջ, որոնք ընդգրկում էին Կիրսովա բալետը, լեհ-ավստրալիական բալետը և Բորովանսկու բալետը։ «Կիրսովա» բալետի հետ միասին նա ստեղծել է մի շարք դերեր, այդ թվում Սատանայի դերակատարումը Կիրսովայի երեք տեսարանից բաղկացած բալետում՝ «Ֆաուստ»-ում, որն իր պրեմիերան ներկայացրել է 1941-ի նոյեմբերին։ Նա«Բորովանսկի» բալետի գլխավոր պարուհին էր 1940-ականների կեսերին և աշխատում էր Էդուարդ Բորովանսկիի հետ, որպեսզի վերաբեմադրել բալետները Ռուսական բալետի երգացանկից ։
Հետագա կյանք
1943-ին նա ամուսնացել է դերասան Փիթեր Ֆինչի հետ և նրա հետ աշխատել մի շարք կինոնկարների վրա։ Նրանք ունեին դուստր՝ Անիտան, որը ծնվել է 1949 թվականին։ Չինարովան և Ֆինչը տեղափոխվել էին Լոնդոն, որտեղ ապրել են մինչև 2004 թվականը, երբ տեղափոխվոլ էն Իսպանիա՝ ընտանիքի հետ լինելու համար ։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1959 թվականին, այն բանից հետո, երբ Չինարովան հայտնաբերել է ամուսնու սիրային կապը դերասանուհի՝ Վիվիեն Լիի հետ Կալիֆոռնիայում ։
Պարից հրաժարվելուց հետո, Թամարա Ֆինչը հանդես եկավ որպես ռուս թարգմանիչ շատ անգլիախոս պարային ընկերությունների համար, այդ թվում՝ Ավստրալիայի բալետը՝ Ռուսաստանում շրջագայության ընթացքում, և ռուսական տուրիստական ընկերությունների համար արևմուտքում շրջագայության ընթացքում։ Նա նաև զբաղվել է պարային բեմադրությամբ և տպագրվել է մի շարք պարային ամսագրերում, մասնավորապես «Դենսինգ Թայմսում»։ 1958-ին նա Հեկտոր Քեմերոնի հետ համահեղինակ է եղել փոքրիկների համար նախատեսված ռուսական հեքիաթների ժողովածուում՝ «Փոքրիկ արքան. Քսան և մեկ գիշերվա գիրքը» անվամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի պարուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Մաքսիմաֆիլիա
Մաքսիմաֆիլիա (հազվադեպ՝ մաքսիմում-ֆիլատելիա, անալոգոֆիլիա), ֆիլատելիայի հատուկ բաժին, որն զբաղվում է քարտմաքսիմումների ուսումնասիրությամբ և ստեղծմամբ ։ Այն ճանաչված է Ֆիլատելիայի միջազգային ֆեդերացիայի կողմից և որպես ֆիլատելիայի ուղղություններից մեկը՝ վերահսկվում է նրա մասնագիտացված հանձնաժողովի կողմից ։
Նկարագրություն
Քարտմաքսիմումը բաղկացած է երեք տարրերից՝ փոստային քարտեր, փոստային նամականիշներ և փոստային կնիք։
Մաքսիմաֆիլիայի նպատակը փոստային քարտի ստացումն է, որի պատկերը սերտորեն կապված է նամականիշի սյուժեի հետ, իսկ կատարյալ տարբերակում նաև համապատասխանում է փոստային կնիքի հետ։
Եթե այս տարրերից երեքը համահունչ են միմյանց, ապա այդպիսի քարտը, իսկապես, առավելագույն համապատասխանության քարտ է (այստեղից էլ «մաքսիմաֆիլիա»)։
Ցանկալի է, որ փոստային քարտի պատկերը չլինի նամականիշի պատկերի ուղղակի մեծացված տարբերակը, բայց կան բացառություններ։ Օրինակ՝ արվեստի այնպիսի ստեղծագործություն, ինչպիսին է նկարը (և ոչ թե նրա մի հատվածը), հաճախ ամբողջությամբ պատկերվում է ինչպես քարտմաքսիմումի փոստային քարտի, այնպես էլ նամականիշի վրա։
Կանոնակարգումներ
Մաքսիմաֆիլիան ընդգրկված է ֆիլատելիայի դասակարգման տասնմեկ կատեգորիաների թվում, որոնք ճանաչվել են Ֆիլատելիայի միջազգային ֆեդերացիայի կողմից։ Ֆիլատելիայի միջազգային ֆեդերացիայի մաքսիմաֆիլիայի հարցերով հանձնաժողովի կողմից մշակվել են հատուկ կանոններ՝ տարբեր մակարդակների ցուցահանդեսներում մրցութային ցուցանմուշների գնահատմանն օգնելու համար ։ Հանձնաժողովը երկու տարին մեկ անգամ անցկացնում է այդ թեմայով կոնֆերանս։ 2012 թվականին այդ կոնֆերանսն անցկացվել է Ջակարտայում ։
Տեսակներ և օրինակներ
Մաքսիմաֆիլիայի ցուցադրանմուշները ճանաչված են դարձել ֆիլատելիական ցուցահանդեսների տարբեր մրցույթներում։ Քարտմաքսիմումները կարող են լինել մաքսիմաֆիլիայի մասնագիտացված ֆիլատելիական ցուցահանդեսներում ցուցադրվող հավաքածուների հիմնական բովանդակությունը ։
Մաքսիմաֆիլիայի ցուցահանդեսները կարող են վերաբերել տարբեր կատեգորիաների.
Օրինակ՝ մաքսիմաֆիլիայի երկկողմ բարեկամական ցուցահանդեսներ բազմիցս կազմակերպվել են ԽՍՀՄ-ում («Մոսկվա-Բուդապեշտ», «Մոսկվա-Բուխարեստ» և այլն) ։
1974 թվականին կազմակերպվել է «Եվրոմաքս-74» միջազգային մասնագիտացված ցուցահանդեսը, իսկ 1975 թվականին՝ «Քարտմաքսիմում-75» խորհրդային ցուցահանդեսը ։ Այս երկու ցուցահանդեսներին մասնակցել է խորհրդային ֆիլատելիստ Վ. Սադովնիկովը, որը բարձրակարգ մրցանակների է արժանացել «Լենինիանա» թեմայով քարտմաքսիմումների ցուցադրանմուշների համար։ Ցուցադրանմուշների ցուցահանդեսային յուրաքանչյուր էջում տեղադրված էր երկու քարտմաքսիմում՝ թեմատիկորեն բացելով էջի վերնագիրը ։
Պատմություն և արդիականություն
Մաքսիմաֆիլիան ի հայտ է եկել 20-րդ դարի սկզբին, բայց լայն տարածում և կազմակերպված բնույթ է ստացել միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ։ Մինչ այդ քարտմաքսիմումներն ստեղծվում էին որպես հուշանվերներ՝ հաճախ զբոսաշրջության համար ։ Մաքսիմաֆիլիան սերտորեն կապված է նամականիշների թեմատիկ կամ մոտիվային հավաքորդության հետ. թեմատիկ բազմաթիվ հավաքածուներ մեծապես շահում են համապատասխան քարտմաքսիմումների առկայությունից։
Կարծիքներ
Քարտմաքսիմումների և մաքսիմաֆիլիայի ի հայտ գալը հավաքածու ստեղծողների շրջանում ընդունվել է ոչ միանշանակ։ Նրանցից ոմանք գտնում են, որ դրանով հաստատվում է ժամանակակից ֆիլատելիայի ընդհանուր միտումը՝ փոստային վճարման նշանների վերափոխումը նկարի՝ վերարտադրանկարների։
Փոստային վճարման նշանները նկարներով փոխարինվելու վառ ապացույցն է ներկայիս հետաքրքրությունը քարտմաքսիմումներով։ Քարտմաքսիմումների իմաստն այն է, որ նամականիշի նկարը դառնում է ավելի հստակ, այլ կերպ ասած՝ նկարը չափերով մեծանում է։ Հարցն այն է, թե քարտմաքսիմումն ինչ կապ ունի ֆիլատելիայի հետ։ Ի՞նչն է, ըստ էության, քարտմաքսիմումի մեջ պահպանվել փոստային վճարման նշաններից։ Մարո՞ւմը։ Սակայն բոլորն էլ լավ հասկանում են, որ փոստային մարումը քարտմաքսիմումում փոստային ոչ մի անհրաժեշտություն չի առաջացնում և, ըստ էության, կեղծ է։ <…>
Այս դեպքում կարող է թվալ, որ ֆիլատելիային անխուսափելիորեն սպասվում է դեգեներացիա, որ այն փաստացի կերպով միահյուսվում է ֆիլոկարտիայի հետ:
Մյուս կողմից, քարտմաքսիմումների և մաքսիմաֆիլիայի առաջացումն ու զարգացումը դիտվում են որպես արտացոլում թեմատիկ ֆիլատելիայի ժողովրդականության, որը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին ստացել է զանգվածային բնույթ ։
Գագիկ Հաջոյան
Գագիկ Ունիսի Հաջոյան (1972 մայիսի 15, Ջրաշեն, Հայկական ԽՍՀ - 1992 օգոստոսի 3, Արծվաշեն, Գեղարքունիքի մարզ, ՀՀ), Արցախյան առաջին պատերազմի մասնակից, «Արիության համար» հետմահում մեդալակիր։
Կենսագրություն
Զոհվել է 1992 թվականի օգոստոսի 3-ին պաշտպանելով Գեղարքունիքի մարզի Արծվաշեն գյուղը։
Գագիկ Հաջոյանի աճյունը հանգչում են Եռաբլուր պանթեոնում։
2002 թվականի ՀՀ Նախագահի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եզդի ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Եզդիներ Կատեգորիա:1972 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1992 մահեր Կատեգորիա:Օգոստոսի 3 մահեր Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Սուրբ Ֆրանցիսկոսի բազիլիկ Ասսիզիում
Սուրբ Ֆրանցիսկոսի բազիլիկ Ասսիզիում (Basilica di San Francesco, ), Ասսիզիում հռոմեական կաթոլիկ փոքրամասնությունների փախստականների կոնվենցիան մայր եկեղեցին է, քաղաք Իտալիայի կենտրոնում գտնվող Ումբրիայի շրջանում, որտեղ ծնվել և մահացել է Ֆրանցիսկոսը։  Իտալիայում Փոքր Բազիլիկը քրիստոնեական ուխտագնացության ամենակարևոր վայրերից մեկն է։ Այն սկսած 2000 թվականից համարվում է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն։
Բազիլիկան, որը հիմնադրվել է 1228 թվականին, կառուցված է բլրի կողքին և բաղկացած է երկու եկեղեցիներից (հայտնի է որպես Վերին և Ստորին եկեղեցի) և մի խորանարդից, որտեղ թաղված են սրբի մնացորդները։ Վերին եկեղեցու ինտերիերը Իտալիայում գոթական ոճի կարևոր վաղ օրինակ է։ Վերին և Ստորին եկեղեցիները զարդարված են որմնանկարներով Հռոմեական և Տուսկան դպրոցների բազմաթիվ ուշ միջնադարյան նկարիչների կողմից և ներառում են Չիմաբուեի, Ջոտտո դի Բոնդոնեի, Սիմոնե Մարտինիի,Պիետրո Լորենցետիի և հնարավոր է նաև Պիոտր Կավալինիի աշխատանքները։ Ստեղծագործությունների շրջանակն ու որակը բազիլիկին յուրահատուկ նշանակություն են տալիս այս շրջանի իտալական արվեստի հիասքանչ զարգացումը ցույց տալու համար, մանավանդ եթե այն համեմատենք Եվրոպայի մնացած քրիստոնեական երկրների հետ։
Պատմություն
Ֆրանցիսկոսի մենաստանը (Sacro Convento), Ստորին և Վերին Բազիլիկները (՝ Basilica inferiore e superiore) հիմնվել են այս տեղի սրբի պատվին՝ 1228 թվականին նրա կանոնականացումից անմիջապես հետո։ Սիմոն դի Պուչիարելոն այդ եկեղեցիների համար նվիրաբերեց նախատեսված հողը՝ Ասսիզի արևմտյան կողմում գտնվող մի բլուր, որը հայտնի է որպես «Դժոխքի բլուր» (՝ Colle d'Inferno), որտեղ նախկինում հանցագործները մահապատժի էին ենթարկվում։
1228 թ.-ի հուլիսի 16-ին, Ֆրանցիսկոսը Կանզոնիկոս Պապի կողմից սրբացվում է Ասիայում, և հաջորդ օրը նա հիմնում է նոր եկեղեցի, չնայած որ շինարարությունն արդեն սկսվել էր։ Իր կարգադրությամբ սկսված շինարարությունը, Հռոմի պապը հայտարարեց, որ եկեղեցին պապականության սեփականություն է։ Եկեղեցին նախագծել է Մաեստրո Յակոպո Տեդեսկոն, ով այդ օրերին ամենահայտնի ճարտարապետն էր ։ Շինարարությունը ղեկավարում էր Կորտոնայի եղբայր Էլիասը, որը հանդիսանում էր սուրբ Ֆրանցիսկոսի առաջին հետևորդներից մեկը և սուրբ Ֆրանցիսկոսի ենթակայության տակ գտնվող գեներալի տեղակալը։ Ստորին Բազիլիկի շինարարությունն ավարտվեց 1230 թվականին։ 1230 թվականի մայիսի 25-ին, սուրբ Ֆրանցիսկոսի աճյունը հանդիսավոր երթով տարվել է Ստորին Բազիլիկ իր ժամանակավոր թաղման վայրից՝ Սան Ջորջո(Սուրբ Ջորջ), այժմյան սուրբ Կլերի բազիլիկ Ասիայում։ Գերեզմանոցը քողարկեցին՝ վախենալով, որ սուրբ Ֆրանցիսկոսի աճյունը կարող են գողանալ և անհետացնել։ Վերին Բազիլիկի շինարարությունը սկսվել է 1239 թվականից հետո և ավարտվել 1253 թվականին։ Երկու եկեղեցիներն էլ օծվել են Հռոմի Պապ Ինովենտ IV-ի կողմից։
1288 թվականին, Հռոմի Պապ Նիկոլաս IV-ը եկեղեցին հասցրեց Պապական եկեղեցու կարգավիճակին։ Եկեղեցի տանող հրապարակ՝ Պիացա դել Լոնջը, շրջապատված է 1474 թվականին կառուցված սյունաշարքերով։ Նրանք հյուընկալեցին այս եկեղեցում հավաքված հազարավոր ուխտավորների։ 1818 թվականին սուրբ Ֆրանցիսկոսի մասունքները հայտնաբերվել են Ստորին Բազիլիկի հատակի տակ։ Հռոմի Պապ Պիոս IX-ի օրոք կառուցվել է գետնադամբարան, որպեսզի հավատացյալներն այցելեն սրբի գերեզմանատուն։
1986 թվականի հոկտեմբերի 27ին և 2002 թվականի հունվարին, Հովհաննես Պողոս II Ասիայում հավաքեց տարբեր կրոնների և քրիստոնեական դավանանքների ավելի քան 120 ներկայացուցիչների՝ հանուն Խաղաղության աղոթքի համաշխարհային օրվա։
1997 թվականի երկրաշարժ
1997 թվականի սեպտեմբերի 26-ի առավոտյան երկու երկրաշարժ արագորեն հաջորդեցին Իտալիայի այդ շրջանում՝ Ռիխտերի սանդղակում համապատասղանաբար գրանցելով 5․6 և 6․1 ուժգնությամբ։ Համատարած ավերվածություններ տեղի ունեցան և շատ հին շենքեր ավերվեցին կամ վնասվեցին։ Այն ժամանակ, երբ մի խումբ մասնագետներ և վանականներ ստուգում էին Սուրբ Ֆրանցիսի Բազիլիկային հասցված վնասը, հետցնցումը ցնցեց շենքը՝ պատճառ դառնալով կամարների փլուզմանը։ Խմբի կազմում գտնվող Ֆրանցիսկացի երկու վանականներ և երկու մասնագետներ զոհվեցին։ Բազիլիկայի վերին եկեղեցում Ջոտտոյի կողմից ստեղծված սուրբ Ֆրանցիսկոսի կյանքին վերաբերվող որմնանկարների մեծ մասը վնասվել էր, մինչդեռ փլուզված կամարների հատվածները գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել էին։ Եկեղեցին երկու տարով փակվել էր վերակառուցման պատճառով  ։
Ճարտարապետություն
Եկեղեցին նախագծվել է Մաեստրո Յակոպո Տեդեսկոյի կողմից երկու հարկով, որոնցից յուրաքանչյուրը օծվել է որպես եկեղեցի։ Դրանք հայտնի են, որպես «Բազիլիկյան վերադաս»(Վերին Բազիլիկա), որը սովորաբար կոչվում է «Վերին եկեղեցի» և «Բազիլիկ ստորադաս»(Ստորին Բազիլիկա), որը սովորաբար կոչվում է «Նարուտո»։ Ստորին եկեղեցին կառուցվածքայնորեն մեծ տարածք էր զբաղեցնում, որն աջակցում էր վերինին։ 19-րդ դարում բազիլիկայի տակ կառուցվել է գետնադամբարանը։
Ճարտարապետությունը հռոմեական և գոթական ոճերի սինթեզ է և հաստատում է իտալական-գոթական ճարտարապետությանը բնորոշ առանձնահատկություններից շատերը։
Ստորին եկեղեցին կառուցվել է ամբողջովին հռոմեական ոճով՝ ունի կիսաշրջանաձև կամարներ։ Այնուամենայինվ տարածությունը մեծապես ընդլայնվել է մի շարք մատուռներով, որոնք ավելացվել են 1350-1400-ական թվականներին։ Հիմանական մուտքն անցնում է գոթական ոճով զարդարված դռնով, որը կառուցվել է 1280-1300-ական թվականներին,իսկ այնուհետև այն պատրաստվել է Ֆրանչեսկո դի Բարտելեմեո դա Պիետրասանտայի (1494 թ․) 1487 թվականի Վերածննդի ճակատամուտքի հասարակ ոճով։ Գոթական ոճով դռան թմբուկի մեջ դրված վարդագույն պատուհանը կոչվել է «աշխարհի ամենագեղեցին եկեղեցու աչքը» ։
Վերին եկեղեցին ունի սպիտակեցված աղյուսի ճակատ, որը բաժանված է մոտավորապես հավասար բարձրության երկու հորիզոնական գոտիների, իսկ մյուս սեղանի բարձրությունը հավասար է ստորին գոտիներին։ Գոթական ոճով մեծ դուռ կա, որը բաժանված է սյունով և վարդագույմ պատուհանով, որը տեղադրված է թմբուկում, երկու հենակետ կամարների վերևում։ Դռան վերևի երկրորդ հատվածում կա մի մեծ վարդով զարդարված պատուհան,որում զարդարանքների մեծ մասը հռոմեական ոճով է։ Այն շրջապատված է չորս ավետարանիչների փորագրված խորհրդանիշներով և քառակուսի կոմպոզիցիա ստեղծելու համար զուգակցվում է պատուհանի հետ։ Եռանկյունաձև տանիքի կատարի վերևում տեղադրված է օղաձև պատուհանը։ Ճակատից ձախ տեսանելի է ինչպես Վերին եկեղեցեւ, այնպես էլ Ստորին եկեղեցու առաջատարներից՝ Բենդիկացի Լոջիայի բարոկկո ոճը, որը կառուցվել է 1754 թվականին,երբ եկեղեցին ստացել է բազիլիկայաի կարգավիճակ։
Ներքինից, Վերին եկեղեցին պահպանում է Էլիասի բնօրինակ երկրորդական բեմը, որը խաչաձև չէ։ Ինչպես Ստորին եկեղեցին, չորս ճյուղերից բաղկացած խաչաձև կամարներով մի ցանց կա։ Ի տարբերություն Ստորին եկեղեցու, այն միայն անկյունագծային եզրերով են, որոնք կիսաշրջանաձև են։ Լայնակի եզրերը մատնանշվում են գոթական եղանակով, և այդպիսով բարձրանում են ավելի լայն անկյունագծային եզրերի ամբողջ բարձրությամբ։ Եզրերի յուրաքանչյուր խումբը բխում է մի շարք խմբավորված սյուներից։ Արտաքինում սյուներն ու կամարները ապահովված են կիսաշրջանաձև հատակագծի հսկայական հենարանով։ Ի տարբերություն Ստորին եկեղեցու, տաճարներն ունեն նաև եզրային կամարներ։
Գմբեթի յուրաքանչյուր ծայրամասումն կան երկրաչափական գոթական պատուհաններ՝ երկրաչափական նախշեր։ Ենթադրվում է, որ աբսիդների պատուհանները ստեղծվել են 13-րդ դարի վերջին Ասիայում ակտիվ գործող գերմանացի արհեստավորների կողմից։ Նավակի ձախ կողմում գտնվող պատուհանները պատրաստվել են ֆրանսիական արտադրամասի կողմից (1270 թվականին), իսկ աջ կողմում գտնվողները վերագրվում են Մաեստրո դի Սան Ֆրանչեսկոյին արհեստանոցին։ Այս վիտրաժային ապակիները 13-րդ դարի իտալական ապակեգործության լավագույն օրինակներից են։
Ինչպես բնորոշ է իտալական եկեղեցական ճարտարապետությանը, հիմնական դեկորատիվ առանձնահատկությունը և եկեղեցու պատգամը փոխանցելու համար օգտագործվող հիմնական միջոցը ավելի շուտ որմնանկարն է, քան վիտրաժը։ Ամենավաղ որմնանկարները Ստորին եկեղեցու նկարներից են։ Աշխատանքը ընթացել է մի շարք տարբեր նախագծերով և, ըստ երևույթին, ներգրավվել են բազմաթիվ նկարիչներ, որոնցից մի քանիսը նույնքան անվանի են, որքան Չիմաբուեն և Ջոտտոն, բայց նրարնցից շատերն այլևս անվանի չեն։
Վերին Բազիլիկ
Այս պայծառ և ընդարձակ բազիլիկը բաղկացած է մեկ քառանյունային նավակից, խաչաձև առաստաղից, որը զուգորդվում է խաչերի և տերևների նախշերով, տրանսպերետ և բազմանկյուն աբսիդով։ Չորս եզրային կամարները զուգահեռ զարդարված են ոսկե աստղերով՝ կապույտ ֆոնի վրա և նկարներով։ Երկրորդ կամարը զարդարված է Քրիստոսի կիսանդրիով զարդարված կլոր սեղաններով և կույսը կանգնած է Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի առջև։ Մուտքի կամարը մեզ է ներկայացնում եկեղեցու չորս լատինացի բժիշկներին՝ սուրբ Գրիգոր I-ը կանգնած է սուրբ Հիերոնիմոսի առջև, իսկ Ամբրոսիոսը՝ Օգոստինոսի։ Սրանք վերագրվում են Իսահակ Վարդապետին։
Երգչախումբն ունի 102 փայտե տաղավար՝ Դոմենիկո Ինդովինիի (1501 թվականին) փորագրություններով և մարգարիտներով։ Դրանց կենտրոնում, բարձրացված հարթակի վրա կանգնած է պապական տաճարը։
Նրանից առաջ, տրանսպերտի վերևի աջ մասում որոշ զարդարանքներ են եղել (անանուն) հյուսիսային նկարչի կողմից,որը հավանաբար անգլիացի նկարիչ էր (1267–1270 թվականնորին)։ Նա արևմտյան կիսալուսնաձև և շրջանաձև երկու պատերին նկարեց հրեշտակի և առաքյալների նկարները։
Նավակի երկու կողմերի վերևի մասը, որը շատ վատ է վնասվել 1997 թվականի երկրաշարժից, զարդարված էր երկու շարքով, ընդհանուր առմամբ 32 տեսարան Հին Կտակարանից (սկսած Աշխարհի ստեղծմամբ և վերջացրած Հովսեփով,երը ներում է իր եղբայրներին) և Նոր Կտակարանից (Հայտնությունից մինչև գերեզման եկած կանայք), մինչդեռ մուտքի պատի վերին հատվածը պատված է երկու որմնանկարներով՝ Պենտեկոստեով և Հիսուսի Համբարձմամբ։ Քանի որ շուրջ 6 ամիս տևեց նավակի մեկ կամրջամասը ներկելու համար, տարբեր հռոմեական և տոսկանական վարպետներ, Չիմաբուեի հետևորդներից՝ Ջաքոմոն, Յակոբո Տորիտին և Պիոտրո Կավալինին, նկարեցին այս տեսարանները։ Իսահակի կյանքի երկու որմնանկարները (Իսահակը օրհնում է Հակոբին և Եսավին) երրորդ կամրջամասի միջին գրանցամատյանում, ավանդաբար վերագրվում է երիտասարդ Ջոտտոյին (1290–1295 թվականներին) (Չիմաբուեն նախկինում սխալմամբ վերագրում էր Վազարիին)։ Բայց նույնիսկ սա հակասական է եղել։ Շատ քննադատներ համարում են սրանք Իսահակ վարպետի և նրա արհեստանոցի որպես  անանուն աշխատություն։ Ելնելով ոճական մանրամասներից՝ վկայակոչելով նրա հռոմեական պատմությունը, ոմանք կարծում են, որ Իսահակ վարպետը գուցե եղել է Պիոտրո Կավալինին կամ նրա հետևորդը։ 1290 թվականին, Պիոտրո Կավալինին, Հռոմի Տրաստևեր քաղաքում գտնվող Սանտա Սեսիլիա եկեղեցու տաճարում նկարել էր «Իսահակն օրհնում է Հակոբին» որմնանկարի նման մեկը։ Իսահակ վարպետը համարվում է իսկական որմնանկարների տեխնիկայի առաջին օգտագործողներից մեկը, որը հեղափոխեց որմնանկարչությունը հետագա դարերի ընթացքում ։
Բայց ամենակարևոր զարդարանքը 28 որմնանկարների շարքն է, որը վերագրվում է երիտասարդ Ջոտտոյին, նավակի ստորին մասի երկայնքով։ Յուրաքանչյուր կամրջամաս պարունակում է երեք որմնանկար՝ նավակի պատվանդանի վերևում, երկու որմնանկար պատկերասրահների մուտքի արևելյան կողմում, և ևս երկուսը մուտքի պատին։ Ջոտտոն օգտագործեց «Legenda Maior»-ը, սուրբ Բոնավենտուրեի կողմից գրված սուրբ Ֆրանցիսկոսի կենսագրությունը (1266 թվականին), որպեսզի վերակառուցի սուրբ Ֆրանցիսկոսի կյանքի հիմնական իրադարձությունները։ Այս շրջանի նախատիպը գուցե եղել է (այժմ կորած) Պիոտրո Կավալինիի կողմից Սուրբ Ֆրանցիսկոսի շրջանը՝ Հռոմի Սան Ֆրանչեսկո և Ռիպա եկեղեցում։ Նկարներն այնքան վառ են, կարծես Ջոտտոն եղել է այս իրադարձությունների ականատեսը։ Ըստ Վազարիի, նրանք մահապատժի են ենթարկվել 1296-1304 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում։
Առաստաղի առաջին հատվածը զարդարված է «Եկեղեցու չորս ուսուցիչներ»-ի (Հիերոնիմոս, Օգոստինոս, Գրեգորի և Ամբրոսիոս) որմնանկարներով, որոնք վերագրվում են կամ երիտասարդ Ջոտտոյին կամ նրա հետևորդներից մեկին։ Երրորդ շրջանը ներկայացնում է Քրիստոսի, Մարիամի, Հովհաննես Մկրտչի և Ֆրանցիսկոսի չորս սրտաձև մեդալիոնները, որոնք նկարվել են Յակոբո Տորիտիի կողմից։
Ստորին Բազիլիկ
Էլիաս եղբայրը նախագծել էր ստորին բազիլիկը` որպես հսկայական գետնադամբարան՝ փորագրված կամարներով։ Նա իր փորձը ձեռք էր բերել Սիրիայի հսկայական ժայռերից վիթխարի գերեզմաններ կառուցելով։
Դռները տարածվում են մեժ վարդակ պատուհանի կողմից, երկու փոքրերի ծայրերին, որոնք կոչում են «աշխարհի ամենագեղեցիկ եկեղեցու աչք» ։ Ձախ փայտե դռան վրա կատարված զարդարանքները իրականացվել են Ուգոլինուչիե դա Գուբիոնի  (մոտ 1550 թվականին), իսկ աջ դռան վրա կատարվածները վերագրվում են մի ումբրիացի անանուն նկարչի (1573 թվականին)։ Դրանք ներկայացնում են պատմություններ սուրբ Ֆրանցիսկոսի, սոիրբ Կլերի, սուրբ Լուիի և սուրբ Էնթոնիի կյանքից։ Դռան ձախ պատին կանգնեցված է Հռոմի Պապ Բենեդիկտ XIV-ի կիսանդրին, ով այս եկեղեցուն շնորհել է Պատրիարքական Բազիլիկայի և Կապելլա Պապալեի կոչումը։ Հռոմի Պապ Բենեդիկտ XIV-ի աստվածաբանական արարքը՝ 2006 թվականին «Արևմուտքի պատրիարքի» կոչումից հրաժարվելուց հետևանք է ունեցել, որ բազիլիկան փոխել է իր անունը սուրբ Ֆրանցիսկոսի Պապական Բազիլիկայի։
Մտնելով ստորին բազիլիկա, կարելի է տեսնել հավիթի մյուս կողմում՝ Ալեքսանդրիայի Սուրբ Կատրինե մատուռը, որը հիմնվել է մոտ 1270 թվականին։ Այն ընդարձակվել է Գաթապոնեն դա Գուբիոյի կողմից և զարդարվել է Պապական պետությունների համար ղեկավարվող պապական ժառանգության կարդինալ Էգիդիո Ալբորնոզի հաշվին (1350-1367 թվականներին)։ Սկզբում նրան թաղեցին այստեղ, բայց հետագայում նրա աճյունը տեղափոխեցին Իսպանիայի Տոլեդո քաղաք։ Սուրբ Եկատերինայի կյանքից ութ դրվագներով որմնանկարները նկարվել են 1368–1369 թվականներին՝ «Անդրեաս նկարիչ դե Բոնոնիա» կողմից։ Այս նկարիչը, որը կոչվում է Անդրեա, հավանաբար Անդրեա դե Բարտոլին է (1349-1369 թվականներին), Ալբորնոզի արքունիքի նկարիչը (և ոչ թե Անդրեա դա Բոլոնան, ինչպես սովորաբար, բայց սխալ են անվանում)։ Այս մատուռի սրբերի նկարել է Պասե դի Բարտոլո դ'Ասսիզին (1344–1368 թվականներին)։ Վիտրաժների ապակիները Ասսիզիի Ջովաննի դի Բոնինոյի աշխատանքն են (14-րդ դարի կեսեր)։
Մուտքի ձախ կողմում գտնվում է Սուրբ Սեբաստիայի փոքրիկ մատուռը, որը կտավով նկարել է Ջիորգետին և պատերի վրա պատկերված սրբի կյանքի դրվագներ, որոնք նկարված են 1646 թվականին՝ Գ. Մարտելիի կողմից (Իրենը հոգ է տանում Սբ. Սեբաստիանի մասին, Սբ. Սեբաստյան Դոմիտյանի առջև)։ Այս մատուռի ձախ պատը զարդարված է Օտտավիանո Նելլիի (15-րդ դար) որոշ նկարներով և Սուրբ Քրիստոֆերի նկարագրությամբ (Ումբրյան դպրոց, 14-րդ դար)։
Մուտքի աջ կողմում կան անանուն նկարիչների երկու հուշարձան՝ առաջինը՝ Ջովաննի դե Սերչիի դամբարանն է, որը 14-րդ դարի սկզբին զարդարվել է պորֆիրային ծաղկամանով (Կիպրոսի թագուհու նվեր) և Երուսաղեմի թագավորի Բրիենեի, Հովհաննես Բիրենի դամբարանը և Կոստանդնուպոլսի կայսր։ Այս վերջին հուղարկավորության հուշարձանի վերևում կանգնած է Սրբազան Կույսի արձանը, իսկ ձախ մասում՝ Առյուծի վրա նստած պսակված կնոջ կերպարը, որը պատրաստել է Կոսմոտեսկոն (1290 թվական)։
Ստորին բազիլիկը բաղկացած է կենտրոնական նավից, մի քանի կողային մատուռներով, կիսաշրջանաձև կամարներով։ Նավը զարդարված է եկեղեցու ամենահին որմնանկարներով `անհայտ նկարչի կողմից, որը կոչվում է Մաեստրո դի Սան Ֆրանցիսքո։ Դրանք ներկայացնում են հինգ տեսարաններ՝ Քրիստոսի ցասումից աջ կողմում, իսկ ձախ կողմում՝ հավասարապես հինգ տեսարան՝ Սուրբ Ֆրանցիսկոսի Կյանքից։ Այս խառնուրդով ֆրանցիսկացիները ցանկանում էին իրենց ներդրումն ունենալ իրենց հիմնադրի՝ որպես երկրորդ Քրիստոսի գաղափարին։ Դրանք կապված են ցածր կապույտ ներկով առաստաղի հետ, որը զարդարված է ոսկե աստղերով։ Ստորին պատերի պատկերների մեծ մասը քայքայվել է՝ գրեթե ոչ մի հետք չթողնելով, բացի Չիմաբուեի կողմից նկարված՝ Կույսը և Երեխան հրեշտակի հետ պատի աջ կողմում։
Այս որմնանկարները, որոնք կատարվել են չոր սվաղի վրա, ավարտվել են մոտ 1260–1263 թվականներին։ Նրանք շատերի կողմից դիտարկվում են որպես Տուսքանի նկարների լավագույն օրինակները մինչև Չիմաբուեն։ Այս եկեղեցու ժողովրդականությունը մեծանալուն պես, 1270-ից 1350 թվականներին ավելացան ազնվական ընտանիքների համար կողային մատուռներ՝ ոչնչացնելով պատերի որմնանկարները։
Ձախ կողմում գտնվող առաջին մատուռը Սան Մարտինո մատուռն է, որը նվիրված է Տուրի Սուրբ Մարտինին։ Այն կառուցվել է Ֆրանցիսկյան կարդինալ Ջենտիլա Պորտինո դա Մոնտեֆիորեի կողմից և զարդարված է եղել 1317-ից 1319 թվականների ընթացքում Սիմոն Մարտինիի կողմից սրբի կյանքը պատկերող տաս որմնանկարներով։ Այս նվիրվածությունը, ամենայն հավանականությամբ, վերաբերում էր կարդինալի պաշտոնին Հռոմում Սբ Մարտինի «նա Մոնտի» բազիլիկ-քահանային, և նախատեսված էր նրա թաղման վայրի համար։ Այս նվիրվածությունը, ամենայն հավանականությամբ, վերաբերում էր կարդինալի պաշտոնին Հռոմում Սբ Մարտինի «ai Monti» բազիլիկ-քահանային, և նախատեսված էր նրա թաղման վայրը։ Դա, հավանաբար, թերի էր Մոնտեֆորի մահվան պահին (1312 թվականի Հոկտեմբեր), այդպիսով նա թաղվեց Սենտ-Լուի հարևան մատուռում։ Մարտինին նաև նկարել է «Մադոննան և Երեխան՝ երկու հունգար թագավորական սրբեր»-ի եռապատկերը, հինգ սպասավոր սրբերի շարքով՝ Սուրբ Եղիսաբեթ մատուռում (տրանսպերտի հարավային մասում)։ Սրանք Մարտինիի մեծագույն գործերից և 14-րդ դարի նկարչության լավագույն օրինակներից են։ Ժամանակի ընթացքում, սակայն, նրա կապարի ներկի օգտագործումը հանգեցրեց այս աշխատանքների մի քանի հատվածների աղոտությանը։
Նավակն ավարտվում է հարուստ զարդարված կիսաշրջանաձև աբսիայով, որին նախորդում է տրանսպերտը՝ տակառի կամարակապով։ Ճիշտ տրանսպերտ որմնանկարները պատկերում են Քրիստոսի մանկությունը, մասամբ՝ Ջոտտոյի և նրա արհեստանոցի կողմից և ծննդյան տոները՝ անանուն Մաեստրո դի Սան Նիքոլայի կողմից։ Ամենացածր մակարդակը ցույց է տալիս երեք որմնանկարները, որոնք ներկայացնում են Սուրբ Ֆրանցիսկոսը, հետմահու միջամտելով օգնություն է ցուցաբերել երկու երեխաների։ Ջոտտոյի այս որմնանկարներն իրենց ժամանակներում հեղափոխական էին, ցույց տալով իրական մարդկանց հույզերով, որոնք դրված էին իրատեսական բնապատկերի մեջ։
Տրանսպերտի վրա Չիմաբուեն նկարել է տիկնոջ գահակալած և Սուրբ Ֆրանցիսկոսի պատկերը (1280 թվական)։ Սա երևի գոյություն ունեցող մոտակա նմանությունն է, որը ցույց է տալիս Սուրբ Ֆրանցիսկոսի իրական տեսքը։ Գոթական ոճով այս ստատիկ նկարը կտրուկ հակադրվում է Ջոտտոյի կենդանի որմնանկարներին։
Բարիի Սուրբ Նիկոլասի այս մատուռը, տրանսպերտի հյուսիսային ծայրամասում, հանձնարարվել է պապական լեգենդար կարդինալ Նապոլեոն Օրսինիի կողմից և որտեղ կարդինալի եղբոր՝ Ջովաննի Օրսինիի գերեզմանն է, որը մահացավ 1292–1294 թվականների միջև։ Ռելիեֆները փորագրվել են Ումբրի քանդակագործի կողմից, հավանաբար տեղական ծագմամբ։ Դամբարանի և վիտրաժների պատուհանի միջև երևում է Ջոտտոյի դպրոցին վերագրված որմնանկարչական եռյակը, որը ներկայացնում է Մադոննային և Երեխային `Սուրբ Ֆրանցիսկոսի և Նիկոլասի հետ։ Մատուռի պատերը զարդարող ցիկլը, որն ավարտվել է 1307 թվականին, ներառում է առաստաղի և պատերի վրա նկարված տասներկու տեսարաններ, որոնք պատկերում են Սուրբ Նիկողայոսի կյանքը և հրաշքները։ Մատուռի նվիրվածության մի տեսարան պատկերված է հարավային պատի մուտքի կամարի վերևում՝ Քավիչը ընդունում է Ջովաննի Օրսինիի պատարագը, որը ներկայացվել է Սուրբ Նիկոլասի և Նապոլեոն Օրսինիի, Սուրբ Ֆրանցիսկոսի կողմից։ Վիտրաժների ցուցափեղկով ցուցադրված գագաթնաժողովում ներկայացրած Կարդինալ Նապոլեոնը և նրա եղբայրը ներկայացրեցին Սուրբ Նիկոլասին ստորև նշված հատվածում։ Տրանսպերտ կարդինալի հարավային մասի վերջում Օրսինին հանձնեց ևս մեկ մատուռ՝ նվիրված Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչին, որը, հավանաբար, սկզբում կառուցվել էր հենց Նապոլեոն Օրսինիի գերեզմանի համար, բայց կարդինալը երբեք այնտեղ չի թաղվել, և գերեզմանը մնացել է դատարկ։ Երկու Օրսինի մատուռների զուգահեռ ճարտարապետական կոմպոզիցիան ենթադրում է, որ դրանք միասին էին ստեղծվել։ Այնուամենայնիվ, Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչին նվիրված մատուռի զարդարանքները երբեք չեն ավարտվել։
Ձախ տրանսպերտը զարդարում էր սիենացի նկարիչ Պիետրո Լորենցետին ր նրա արհեստանոցը 1315-1330 թվականների ընթացքում (Վազարին սխալմամբ վերագրում էին նաև Յոտտոյին և Պուչիո Կապպանային)։ Տերմա որմնանկարների այս ցիկլը նրա գլուխգործոցներն են։ Դրանք պատկերում են Քրիստոսի ցասման վեց պատկերներ։ Հատկապես զգացմունքային է խաչի ավանդադրում որմնանկարը։ Այս ցիկլը ավարտելու համար անհրաժեշտ էր շուրջ 330 աշխատանքային փուլ։ «Խաչելություն» մոնումենտալ տեսարամի տակ Պիետրո Լորենցետին պատկերել է «Մադոննայի և երեխայի» որմնանկարը, որն ուղեկցվել է սուրբ Հովհաննես Ավետարանչի և սուրբ Ֆրանսիցկոսի հետ (այսպես կոչված՝ « Madonna dei Tramonti»)։
«Մանկության և ցասման որմնանկարների» խառնուրդն ընդգծում է զուգահեռ Քրիստոսի ցասման և Սուրբ Ֆրանցիսկոսի կարեկցանքի մասին։
Պապական խորանը՝ Աբսիդը պատրաստվել է Կոմոի քարից 1230 թվականին։ Խորանի շուրջը զարդարված են գոթական կամարների մի շարք, որոնք տարբեր ոճերով աջակցում են սյուներին։
Ստեֆանո Ֆիորենտինոյի կողմից խաչելությունը պատկերող որմնանկարները նկարազարդելով (քանդվել է 1622 թվականին) Աբսիդայի պատերը, այժմ ծածկված են Չեզարե Սերմե դի դի Օրվիետոյի (1609–1668 թվականներին) «Վերջին դատաստանով»։
Փողոցների լուսնային գծերի նկարները (1315–20) նկարում պատկերում են Սբ. Ֆրանցիսկոսի հաղթանակը և երեք այլաբանություն՝ «Հնազանդության, աղքատության և խղճի» այսպես կոչված «Մաեստրո դելլե վելե (« Ասսիզի կամարների վարպետ ») աշակերտը (մոտ. 1330 թվականին)։
Գետնադամբարան
Նավակի կեսից ներքև կարելի է երկնքի աստիճանահարթակի միջոցով իջնել գետնադամբարան։ Սուրբ Ֆրանցիսկոսի այս թաղման վայրը հիմնադրվել է 1818 թվականին։ Էլիաս Եղբայրը թաքցրել էր նրա մնացորդները՝ կանխելու նրա մասունքների տարածումը միջնադարյան Եվրոպայում ։ Հռոմի Պապ Պիոս VII-ի հրամանով ստորին բազիլիկի տակ կառուցվել է մի գետնադամբարան։ Այն նախագծվել է Պասկուել Բելիի կողմից` նեոկլասիկական ոճի թանկարժեք մարմարով։ Բայց այն վերափոխվել է պարզ քարով` նեո-հռոմեական ոճով Ուգո Տարչիի կողմից, 1925-1932 թվականների ընթացքում։
Երկաթյա կապերով հին քարե դագաղը պահված է խորանի վերևում գտնվող բաց տարածքում։ Գետնադամբարանի մուտքի մոտ աճյունասափորով ավելացվել է Յակոբա դի Սետեսոյլի մնացորդները։ Հռոմեական ազնվականության այս կինը, սիրով կոչվելով «Եղբայր Յակոբա», Սուրբ Ֆրանցիսկոսի ամենահավատարիմ ընկերն ու բարերարն էր։ Նրա մահվան ժամին Պորզիունկոլայում նրա կողքին էր։
Սուրբ Ֆրանցիսի վանք
Բազիլիկի կողքին կանգնած է Սակրո Կոնվենտոյի վանքը՝ իր հոյակապ պատերով, 53 հռոմեական կամարներով և ամբողջ համալիրին աջակցող հզոր հենարաններով։ Այն աշտարակ է ներքևի հովտում, որը ամրոցի տպավորություն է թողնում։ Այն կառուցվել է Սուբասիո լեռան վարդագույն և սպիտակ քարերից։ 1230 թվականին այն արդեն բնակեցված էր վանականների կողմից։ Բայց շինարարությունը երկար ժամանակ տևեց, որի արդյունքում տարբեր ոճեր խառնվեցին՝ հռոմեականը գոթական ոճով։ Մեծ մասը կառուցվել է Ֆրանցիսկոս Պապ Սիքուս IV- ի օրոք, 1474-1476 թվականներին։ Հռոմեական ոճով զանգակատունն ավարտվեց 1239 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում Կատեգորիա:Իտալիայի բազիլիկ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Իտալիայի Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Իտալիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Զբոսաշրջությունն Իսրայելում
Զբոսաշրջությունը Իսրայելում, երկրի եկամտի հիմնական աղբյուրներից մեկը, 2013 թվականին ունեցել է ռեկորդային 3.54 միլիոն զբոսաշրջիկ ։ Իսրայելն առաջարկում է բազմաթիվ պատմական և կրոնական օբյեկտներ, ծովափեր, հնագիտական զբոսաշրջություն, ժառանգական տուրիզմ և էկոտուրիզմ։ Իսրայելը մեկ շնչի հաշվով աշխարհում ամենաշատ թանգարաններն ունի ։ 2009 թվականին երկու ամենաշատ այցելված վայրերն են Լացի պատը և Ռաբբի Շիմոն բար Յոչայի գերեզմանը. ամենահայտնի վճարովի զբոսաշրջային վայրը համարվում է Մասադա ամրոցը ։ Ամենաայցելված քաղաքը Երուսաղեմն է, իսկ ամենաշատ այցելված վայրը՝ Արևմտյան պատը։ Տոկոսային հարաբերությամբ զբոսաշրջիկների ամենամեծ հոսքը գալիս է ԱՄՆ-ից՝ 18 %, ապա Ռուսաստանից, Ֆրանսիայից, Գերմանիայից, Միացյալ թագավորությունից, Իտալիայից, Ուկրաինայից, Լեհաստանից, Կանադայից, Նիդերլանդներից և Իսպանիայից ։
Երուսաղեմ
Երուսաղեմը տարեկան մոտ 3.5 միլիոն զբոսաշրջիկով ամենաայցելված վայրն է Իսրայելում։ Ամբողջ աշխարհում ամենահին քաղաքներից մեկը, որը հռչակվեց որպես Իսրայելի մայրաքաղաք և, եթե Արևելյան Երուսաղեմն էլ հաշվենք, ամենամեծ քաղաք։ Այն համարվում է սուրբ քաղաք երեք խոշորագույն կրոնների՝ բուդդայականության, քրիստոնեության և իսլամի համար։ Այստեղ անցկացվում էլ բազմաթիվ պատմական, հնագիտական, կրոնական և բազմաթիվ այլ միջոցառումներ ։
Արևմտյան Երուսաղեմը գլխավորապես կառուցվել է Իսրայելի ստեղծումից՝ 1948 թվականից հետո։ Այս շրջանի հատուկ զբոսաշրջային ուղղություններն են.
Արևելյան Երուսաղեմը գրավվել է Իսրայելի կողմից 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ։ Այն տեղակայված է.
Արևելյան Երուսաղեմի չֆինալիզիր կարգավաիճակը բազմաթիվ խնդիրներ առաջ բերեց այն ժամանակ, երբ Երուսաղեմը փորձում էր մտնել միջազգային զբոսաշրջային շուկա։ 2009, 2010 և կրկին 2015 թվականներին Մեծ Բրիտանիայի Գովազդային չափանիշների կոմիտեն որոշում է կայացրել ընդդեմ Իսրայելի Զբոսաշրջության նախարարության գովազդային կազմակերպությունների, որոնք ցուցադրում են պատկերներ և տեղեկությունները այնպիսի զբոսաշրջային վայրերի մասին, որոնք գտնվում են Արևելյան Երուսաղեմում։ Գովազդային մարմինն իր որոշման մեջ գրել է «Արևելյան տարածքի օկուպացված կարգավիճակը դարձել է միջազգային վեճերի առարկա, և քանի որ մենք համարում ենք, որ գովազդը ակնարկում է այն, եր Արևելյան Երուսաղեմը պատկանում է Իսրայել պետության, մենք հասկացանք, որ գովազդը, ամենայն հավանականությամբ, մարդկանց մոլորության մեջ է գցելու» ։
Սաֆեդ
Քաղաքը շուրջը գտնվում է բազմաթիվ բնական արգելոցներ և հնավայրեր, հատկապես հնագույն սինագոգներ։
Հայֆա
Երրորդը Իսրայելի քաղաքների ցանկում ավելի քան 265.000 բնակչությամբ։ Հայֆան տարածվում է Կարմել լեռան լանջերին և ավելի քան 3000 տարվա պատմություն ունի։ Հայֆայում է գտնվում Բահայի հավատի վարչական և հոգևոր կենտրոնը, այն աշխարհի բոլոր բահայիների համար սուրբ քաղաք է և ուխտավայր։ Այստեղ են գտնվում նաև մի քանի վարչական շինություններ՝ Արդարության Համաշխարհային Տան նստավայրը, ինչպես նաև բահայիների այգիները, Բաբի դամբարանը, որը բնակիչներն անվանում են «Բահայի տաճար»։
Հայֆա քաղաքի մյուս տեսարժան վայրը կարմելիտյան վանականների միաբանությունն է Կարմել լեռան վրա։
Թանգարաններ
Ավելի քան 200 թանգարաններով, Իսրայելը աշխարհում մեկ շնչի հաշվով ունի ամենաշատ թանգարանները, որոնք տարեկան գրավում են միլիոնավոր այցելուների ։
Ռեստորանային մշակույթ
Իր հյուրընկալության արդյունաբերության շրջանակներում, այդ թվում նաև հյուրանոցները, ռեստորաններն ու գինու գործարանները, Միջերկրածովյան տարածաշրջանում  առավել կենսունակ ռեստորանային մշակույթներ դեռևս 1990-ական թվականներին զարգացել է Իսրայելում, որը սպասարկվում է ինչպես զբոսաշրջիկների, այնպեսել էլ քաղաքացիների կողմից ։ Իսրայելացի խոհարարների, հյուրանոցային սեփականատերերի, սոմելյեների և գինի արտադրողների մասնագիտական վերապատրաստումներն անցկացվում են բարձր մակարդակով։ Լավագույն հյուրանոցային խոհարարներն ունեն միջազգային կրթություն և փորձ ։
Իսրայելի ուտելու վայրերը, որպես կանոն, ներառում են ֆալաֆել, որն իր հերթին առաջարկում է հավելյալ ուտելիքներ, ինչպիսիք են ֆրանսիական ֆրին, տապակած սմբուկը, աղցաններն ու ֆալաֆելի հետ մատուցվող թթու վարունգը, ինչպես նաև հումուսիան, որը սահմանափակվում է Հումուս ուտեստովը, և որն առաջարկում է սահմանափակ ընտրություն հավելյալ ուտեստների մեջ։ Միսադա Միզրահիտը (բառացի, «Արեւելյան ռեստորան») հանդիսանում է էժան գներով ռեստորան, որտեղ հիմնականում ընտրությունը կայանում է մեզե աղցանների վրա, որին հետևում է խորոված գրիլը ֆրանսիական ֆրիով, ինչպես նաև տապակած կիբբեհը և պարզ աղանդերը։ Այստեղ կարելի է գտնել նաև քաբաբներ, շոգեխաշված ճակնդեղեր, լոլիկի ապուրներ և այլ։
Սրճարանները տարածված են քաղաքային բնակավայրերում։ Այստեղ անցկացվում են ինչպես հասարակական, այնպես էլ բիզնես հանդիպումներ։ Այստեղ սովորաբար մատուցում են սուրճ, թեյ, մրգային հյութեր և ոչ ալկոհոլային խմիչքներ, ինչպես նաև սեդվիչներ։ Դրանցից շատերն ունեն բացօթյա նստելու տեղեր։ Թել Ավիվը հայտնի էր իր սրճարանային մշակույթով ։ Թեյը մատուցվում է նաև սրճարաններում, սկսած սովարական շաքարավազով ռուսական եփած թեյից մինչև մերձարևելյան ոճի անանուխի համով (նանա) թեյեր ։ Իսրայելում կա նաև ուժեղ սուրճ խմելու մշակույթ։ Սուրճ պատրաստում են բազմաթիվ ձևերով, ինչպիսիք են վայրկյանը (nes), սառույցովը, լատտեն (hafuḥ), իտալական ոճով էսպրեսսոն կամ թուրքական սուրճը ։
Գինեգործարաններ
Գինու տուրիսզմը Իսրայելում լավ զարգացող ճյուղ է։ 2008 թվականի սկզբին հայտարարվել է, որ Իսրայելի գինու տուրիզմի զբոսաշրջության զարգացմանը խթանելու համար 150-ակրով (0.61 կմ²) գինու այգի կբացվի Զիխրան Յաակով և Բինյամին-Գիվատ-Ադա բնակավայրերի մեջտեղում ։
Սուզային տուրիզմ
Էլյաթը տեղակայված է Ակաբա ծովածոցում։ Այն ամբողջ աշխարհում համարվում է դայվինգի համար ամենահայտնի վայրերից մեկը ։ Մոտ 250.000 դայվերներ ամեն տարի և սուզվում մոտ 11 կիլոմետր։ Դայվինգ կազմում է երկրի զբոսաշրջության եկամտի 10 տոկոսը ։ Ջրի պայմանները ջրասուզակների համար ամբողջ տարին լավ է։ Ջրի ջերմաստիճանը կազմում է շուրջ 21-25 C°, քիչ կամ ոչ հոսանքային ու հստակ ջրերում ունի միջինը 20-30 մետր տեսանելիություն։
Բժշկական զբոսաշրջություն
Իսրայելը դարձել է հայտնի վայր բժշկական զբոսաշրջիկների համար ։ 2006 թվականին 15, 000 օտարերկրացի զբոսաշրջիկներ մեկնել են իսրայել բժշկական ընթացակարգերի համար, բերելով 40 միլիոն դոլար եկամուտ ։ Իսրայելի առողջապահական զբոսաշրջության առավելություները ներառում են բնական լավ ռեսուրսները, ամբողջ տարվա ընթացքում կայուն, հանգիստ կլինան, աժող բժշկական համակարգերը և գեղատեսիլ վայրերը, որոնք հիվանդների վրա ունեն հանգստացնող ազդեցություն ։ Բժշկական զբոսաշրջիկները ընտրում են Իսրայելը մի քանի պատճառով:Ոմանք գալիս են Եվրոպական երկրներից, ինչպիսին է, օրինակ, Ռումինիան, որտեղ որոշ ընթացակարգեր հասանելի չեն։ Մյուսները գալիս են Իսրայել, առավել հաճախ, Միացյալ Նահանգներից, որովհետև  նրանք կարողանում են ստանալ ինչպես որակյալ առողջապահական խնամք, այնպես էլ վիրահատություններ և արտամարմնային բեղմնավորման բուժումներ։ Մյուս բժշկական զբոսաշրջիկները Իսրայել են գալիս, որպեսզի այցելեն Մեռյալ ծով, որը աշխարհահռչակ թերապևտիկ առողջարան է ։
Զբոսաշրջային ժողովրդագրություն և տնտեսական ներդրում
Ըստ Իսրայելի զբոսաշրջության նախարարության տվյալների, 2009 թվականին Իսրայել ժամանած 2.7 միլիոն զբոսաշրջիկների 54 տոկոսը քրիստոնյա էր։ Հրեա զբոսաշրջիկները կազմում են 39 տոկոսը։ Զբոսաշրջությունից ստացված եկամուտը 2009 թվականին կազմել է 3.3 միլիարդ դոլար ։ 2010 թվականին ՀՆԱ-յում զբոսարջության մասը կազմում է 6.4 տոկոս ։ Աշխարհի ճանապարհորդության և զբոսաշրջության խորհուրը գնահատում է, որ Իսրայելի ՀՆԱ-յի իրական աճ, ակնկալվում է, 2010-2020 թվականների ընթացքում միջին հաշվով կաճի 5.0%-ով։ WTTC ակնկալում է, որ 2010 թվականին զբոսաշրջության ներդրումը համախառն ներքին արդյունքի մեջ կբարձրանա 6.4%-ով (12.0 միլիարդ ամերիկյան դոլար), իսկ 2020 թվականին 7.2%-ով  (22.1 միլիարդ ամերիկյան դոլար) ։ Զբոսաշրջության ներդրումը գնահատվում է 2.3 միլիարդ ամերիկյան դոլար կամ 2010 թվականի ընդհանուր ներդրման 7.6%-ը ։
Միջազգային ճանաչում և մրցանակներ
2005 թվականին Էրնստը և Յանգը իրականացրեցին համապարփակ հետազոտություններ Իսրայելի զբոսաշրջության մասին։ Զեկույցը, որն ուներ «Նոր ստրատեգիական շուկա իսրայելական զբոսաշրջություն» վերնագիրը, տպագրվել է 2006 թվականի նոյեմբերին։ Հետազոտությունները ցույց տվեցին, 2011 թվականին 1, 9 միլիոն զբոսաշրջիկների թիվը հասցնել 4-5 միլիոնի։ Զեկույցում ասվում է, որ միջազգային զբոսաշրջության շուկայում Իսրայելի գրավիչ առանձնահատկություններից էր իր կրոնական մշակույթը և պատմությունը, և որ այդ փոքր երկրում առկա է շատ բազմազանություններ ։ Ըստ հետազոտողների խոսքերի, Իսրայելի տարբեր մշակույթները և կրոնները, նրա բազմազան լանդշաֆտները, քաղաքների մեջև կոնտրաստը (Երուսաղեմ, Թել Ավիվ), և համադրությունը Եվրոպական, Հյուսիսային Աֆրիկայի և Մերձարևելյան մշակույթների հետ, ստեղծում է «փերձի շատ բարձր խտությունը»։ Զեկույցում առաջարկվում էր, որ Իսրայելն ընդունի համապատասխան մարքեթինգային ռազմավարություններ, որպեսզի կարողանա հակազդել քաղաքական զարգացումների հետ ասոցացվող բացասական պատկերներին։
2010 թվականին Իսրայելը, հաղթելով Բեռլինում անցկացվող աշխարհի խոշորագույն զբոսաշրջային տոնավաճառ ITB-ում, արժանացավ «Ամենաակնառու վայր» տիտղոսին ։
Ամենաշատ այցելված վայրեր
2009 թվականին Իսրայելի երկու ամենաշատ այցելված վայրերն են Լացի պատը և Ռաբբի Շիմոն բար Յոչայի գերեզմանը Ամենահանրաճանաչ վճարովի զբոսաշրջային գրավչությունն է Երուսաղեմի Բիբլիական կենդանաբանական այգին ։
Արտասահմանցի զբոսաշրջիկներ
2014 թվականին Իսրայել այցելած զբոսաշրջիկների թիվը կազմում է 2, 926, 500։ Մեկ օրով Իսրայել այցելել են 236, 700 զբոսաշրջիկ:.
2014 թվականին Իսրայել ամենաշատ այցելված պետություններն են.
2014 թվականի մեկօրյա այցով ամենաշատ այցելված պետություններն են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի տնտեսություն Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Իսրայելում