cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շեխան (Սասունի գավառ)
XIX դարի վերջին ուներ 6 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1914 թ.-ին՝ 9 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սյոն Սիգուրդսոն
Սյոն (ամբողջական անունը` Սիգուրյոն Բիրգիր Սիգուրդսոն, Sigurjón Birgir Sigurðsson, ) իսլանդացի բանաստեղծ, գրող, սցենարիստ և դերասան։ Skugga-Baldur («Կապույտ աղվես») վեպի համար 2005 թվականին նա պարգևատրվել է Հյուսիսային Խորհրդի գրական մրցանակով, սակայն համաշխարհային համբավ է ձեռք բերել` դառնալով Բյորկի երգերի և բանաստեղծությունների հեղինակը։ Մասնավորապես, Սյոնը եղել է «Isobel», «Bachelorette», «Jóga» և «Oceania» երգերի բառերի հեղինակը կամ համահեղինակը, որոնք հատուկ գրված են եղել 2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի համար։ 2001 թվականին նա Լարս ֆոն Թրիերի «Խավարում պարողը ֆիլմի «I’ve Seen it All» երգի բառերի համահեղինակելու լինելու համար Լարս ֆոն Թրիերի և Բյորկի հետ միասին առաջադրվել է Օսկար մրցանակի։
Սյոնը հանդես է եկել որպես մի շարք ֆիլմերի հեղինակ, նրա անիմացիոն ֆիլմերից են «Աննա հրեշը», «Ռեգինան» և «Reykjavik Whale Watching Massacre»-ը։
Սյոնն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Այժմ նա բնակվում է Ռեյկյավիկում։
Անդերսոն Հեյս Քուփեր
Անդերսոն Հեյս Քուփեր (Anderson Hays Cooper, ), ամերիկացի լրագրող, գրող և հաղորդավար։
Կենսագրություն
Անդերսոն Քուփերը ծնվել է 1967 թվականին գրող Վյատ Էմորի Քուփերի և դերասանուհի և նկարիչ Գլորիա Վանդերբիլտինի ընտանիքում։ Նա իր առաջին փորձը մասսայական լրատվամիջոցներում ստացել է մանուկ ժամանակ, երբ նկարահանվեց «Harper's Bazaar» ամսագրի համար` հայտնի լուսանկարիչ Դիանա Արբուսի կողմից։ Երեք տարեկանում նա հանդես եկավ «The Tonight Show» հաղորդման մեջ, իսկ 9 տարեկան հասակում նա մասնակցեց «To Tell the Truth» խաղային շոուին։
Մի քանի սրտի կաթվածից հետո հայրը մահացավ 1978 թվականի հունվարին, իսկ Անդերսոնի ավագ եղբայրը՝ Քարթերը, ինքնասպանություն գործեց 1988 թվականի հուլիսին։ Եղբոր մահը նրան մղեց դառնալ լրագրող. Յեյլի համալսարանն ավարտելուց հետո մի քանի տարվա ընթացքում նա այցելեց Սոմալի, Թաիլանդ, Վիետնամ, Ռուանդա, Բոսնիա-այն վայրերը, որտեղ, ըստ նրա, նա կարող էր տեսնել այն ցավը, որը ներքուստ զգում ։ Իր այցելած երկրներում նա նկարահանում էր տեսանյութեր, որոնք «One Channel»-ը գնում էր նրանից։
1995 թվականին Քուփերը տեղավորվեց աշխատանքի որպես ABC News-ի թղթակից, իսկ 1999 թվականին նա դարձավ «World News Now» ծրագրի համահաղորդավար։ Հաջորդ տարի նա հրավիրվեց The Mole ռեալիթի շոու։ 2001 թվականին Քուփերը հեռացավ ABC-ից և տեղավորվեց CNN-ում, որտեղ նա Պոլուլա Զենի հետ միասին վարում էր «Ամերիկյան առավոտ» հաղորդումը։ 2002 թվականին նա հանգստյան օրերի սկսեց աշխատել CNN-ի տեղեկատվական թողարկումներում։ 2003 թվականի սեպտեմբերից լրագրողը վարում է իր սեփական «Անդերսոն Քուփեր 360°» լրատվական հաղորդաշարը։ Քուփերը նաև հեղինակ է մի շարք հոդվածների, որոնք հրապարակվել են Միացյալ Նահանգների շատ նշանավոր հրապարակումներում, այդ թվում նաև՝ «Details»-ում ։ Բազմաթիվ Emmy մրցանակակիր է, ներառյալ Արքայադուստր Դիանայի հուղարկավորության լուսաբանումը՝ 1997 թվականին ։ «World News Now» վարել է Էլիսոն Ստյուարտի հետ։ 2012 թվականի հուլիսի սկզբին նա հրապարակային հայտարարություն արեց իր համասեռամոլության մասին ։
Կացիվելի
Կացիվելի (Кацівелі, Katsiveli), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Յալթայի քաղաքային խորհուրդում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Յալթայի քաղաքային խորհրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Պոստա (կոմունա)
Պոստա (Posta), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 766 մարդ (2008 թվականին), խտությունը կազմում է 12 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 66 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 2019։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0746։
Ֆելիքս Ուզալցին հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։ Տոնակատարություն հունիսի 16-ին է։
Տիգրան Ասատրյան (երգիչ)
Տիգրան Արամի Ասատրյան, հայ երգիչ։
Կենսագրություն
Տիգրան Ասատրյանը ծնվել է 1975 թվականի՝ ապրիլի 22-ին Էջմիածին քաղաքում, այժմ՝ Վաղարշապատ։ Ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան № 4 միջնակարգ դպրոցը՝ Էջմիածին քաղաքում։ Մանուկ հասակում զբաղվել է հունահռոմեական ըմբշամարտով  և երեք անգամ դարձել Հայաստանի չեմպիոն։ 2000 թվականին տեղափոխվել է ապրելու Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Տիգրանի առաջին բեմելը կայացել է  2003 թվականին իր հոր ՝ Արամ Ասատրյանի 50-ամյակին նվիրված համերգի ժամանակ ՝ Ալեքս թատրոնում (Հոլիվուդ)։ Տիգրանը ամուսնացած է ունի երեք երեխա` երկու տղա և մեկ աղջիկ։ Տիգրան Ասատրյանի առաջին մենահամերգը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Հոլիվուդի Դոլբի թատրոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտ կատարողներ Կատեգորիա:Էջմիածին քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ անվանումով կան հետևյալ եկեղեցիները՝
Սլեպցովո (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Լուուսկա
Լուուսկա (Luuska), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վոլոեդովո
Վոլոեդովո (Волоедово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բեդֆորդ շրջան (Թենեսի)
Բեդֆորդ շրջան (Bedford County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.228 կմ² է, բնակչությունը՝ 37.586 մարդ (2000 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Շելբիվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1807 թվականին։
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ
Ինդիրա Ջոշի
Ինդիրա Ջոշի (նեպալերեն՝ इन्दिरा जोशी, ), ժամանակակից նեպալցի երգչուհի, արտիստուհի, ով առավել մեծ ժողովրդականություն վայելողներից մեկն է Նեպալի երաժշտական աշխարհում։ Աչքի է ընկել հատկապես ժամանակակից փոփ և հարանման ոճի երգերի կատարմամբ, ինչպես նաև՝ որպես «Նեպալի կուռք» ռեալիթի շոուի ժյուրիի անդամ։ Լայն ճանաչման է արժանացել «Պարիր ինձ հետ» խորագիրը կրող իր առաջին երաժշտական ալբոմի թողարկումից հետո, որի մեկնարկային համարն իսկ՝ «Ռաթո ղանղարա»-ն, կատարման աշխուժությամբ, էներգետիկայով՝ սիրվել ու բարձր է գնահատվել երաժշտասեր հասարակության կողմից :
Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատ
Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատ, Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ստորաբաժանում ։
Ինդիրա Ջոշի
Կենսագրություն
Ինդիրա Ջոշին ծնվել է 1986 թվականի հուլիսի 18-ին, Նեպալի Լումբինի տարածաշրջանի Նավալփարասի շրջանի Փարասի Բազար բնակավայրում, բազմանդամ ընտանիքում (յոթ երեխաներից հինգերորդ էր)։ Նրանց տանը շատ մոտ մանկական խաղահրապարակ կար, որտեղ նա սիրում էր աշխույժ խաղեր խաղալ հասակակիցների հետ ։ Մանուկ հասակից սիրել է նաև երգել, պարել, մասնակցել մրցույթների։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Little Plant English Boarding School-ում, ապա ուսումը շարունակել Սայապատրիի ավագ դպրոցում, որտեղ նույնպես առարկաները դասավանդվում էին անգլերեն։ Ստացել է նաև բարձրագույն կրթություն, նախ՝ բակալավրի, ապա՝ մագիստրոսի որակավորում՝ ավարտելով Shankher Dev և Golden Gate International հաստատությունները։
Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատ
Ստորաբաժանումը ստեղծվել է 1990-ական թվականներին, որպեսզի Իսլանդիան կարողանա մասնակցել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելությանը։ Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ստորաբաժանումը բանակային ստորաբաժանում չէ, քանի որ Իսլանդիայում կանոնավոր բանակ չկա։ Ջոկատի առաջադրանքները ներառում են բնական աղետների և հումանիտար արտակարգ իրավիճակների ժամանակ հետախուզական առաքելություններ և գործողություններ։ Ստորաբաժանման անդամները հավաքագրվում են ոստիկաններից և առափնյա գվարդիայի նավաստիներից։ Ջոկատն արդեն մասնակցել է Կոսովոյում խաղաղապահ առաքելությանը և Աֆղանստանում ռազմական գործողությանը ։
Ինդիրա Ջոշի
Կենսագրություն
Դեռ դպրոցում սովորելու ժամանակ (հինգերորդ դասարանի աշակերտուհի էր) ծնողների հետ գնացել է մայրաքաղաք Կատմանդու, մասնակցել Նեպալի հեռուստատեսության Ko Bhanda Ko Kam մանկական երգի մրցույթին, որտեղ գրավել է առաջին տեղը և դրանից հետո, հանրակրթությանը զուգահեռ, երաժշտական կրթություն է ստացել։ 17 տարեկանում մասնակցել է հեռուստատեսային երաժշտական ևս մեկ մրցույթի՝ Nepali Tara-ին («Նեպալի աստղ»-ին), որտեղ դարձյալ հաղթող է ճանաչվել և սկսել է ժողովրդականություն վայելել որպես երիտասարդ, շնորհալի երգչուհի։ 2011 թվականին, բավականին դժվարություններ հաղթահարելով, զգալի գումարներ ծախսելով, կարողացել է վերջապես թողարկել իր առաջին երաժշտական ալբոմը, որի ձայնագրություններից հատկապես երկուսը մեծապես նպաստել են նրա ժողովրդականության աճին։ Ինդիրային ընդգրկել են հեռուստատեսային մի շարք մրցույթների ու շոումերի ժյուրիների կազմում (International Franchise reality show Nepal Idol, Clinic Healthy Hair Contest, Image Channel, Miss Nepal-2016, Man Hunt Nepal-2017 և այլն)։
Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատ
Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատը օգտագործում է բացառապես թեթև մարդատար մեքենաներ, ինչպիսիք են «Nissan Patrol»-ը, «Santana Motor»-ը և «Iveco Trakker»-ը։
Ինդիրա Ջոշի
Կենսագրություն
Ինդիրան համբավվել է նաև որպես կինոնկարների սաունդթրեքների վարպետ կատարող։ Այս բնագավառում նրա կատարումներից շատերը իսկական հիթեր են դարձել։ Ամենասիրվածը, թերևս, «Udhereko Choli» երգն է 2012 թվականին նկարահանված «Թալան» ֆիլմից։ Մեծ ժողովրդականություն են վայելում նաև «Մոտոցիկլետ Մա»-ն՝ «Prem Geet-2»-ից, «Չիյա սուրճ»-ը՝ «Nai Nabhannu La-4»-ից, «Mari lanu ke chha ra»-ն՝» «A Mero Hajur-2»-ից, «Thuli»-ն և «Առաջին սեր»-ը՝ նույնանուն կինոնկարներից և բազմաթիվ այլ երգեր։ Ընդսմին՝ նա համագործակցել է հոլիվուդյան երգիչ Շոն Քինգսթոնի («Timi ra Ma» սաունդթրեքի ձայնագրման ժամանակ), շրիլանկացի երգիչ Իրաջ Վիրարատնեի հետ («Behuli», «Just one Click», «Mero Baba» երգերը ձայնագրելիս)։ Երգչուհին արդեն երեք հարյուրից ավել երգ է ձայնագրել։ Եվ սիրված ու լայնորեն տարածված են ոչ միայն նրա կատարած սաունդթրեքները, այլև հայրենասիրական, փոփ երգերը։
Սկավառակագրություն
Մեծ ժողովրդականություն են վայելում և առանձնապես սիրված են Ինդիրա Ջաշիի հետևյալ երգերը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նեպալցի մոդելներ Կատեգորիա:Նեպալցի երգիչներ
Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատ
Փոքր զենքերից Իսլանդիայի հատուկ նշանակության ջոկատի մարտիկներն ունեն Նորվեգիայից մատակարարած հրաձգային զենքեր, օրինակ՝ «HK G3» կամ «Diemaco C7»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի զինված ուժեր
Վարդկան անապատ
Վարդկան անապատ, անապատ (վանք), Կիլիկյան Հայաստանի Ճկեր գավառում, Սև լեռների շրջանում։ Ավերվել է երկրաշարժից 1114 թվականին, որի ժամանակ զոհվել է բանաստեղծ Գրիգոր Մաշկևորը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի վանքեր և եկեղեցիներ
Դանիել Խիմենես Կաչո
Դանիել Խիմենես Կաչո (Daniel Giménez Cacho, 1961, մայիսի 15, Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանական ծագումով մեքսիկացի դերասան։
Գործունեություն
Համագործակցել է իսպանախոս մի շարք հայտնի կինոռեժիսորների հետ՝ Գիլերմո Դել Տորոյի, Ալֆոնսո Կուարոնի, Խորխե Ֆոնսի, Պեդրո Ալմոդովարի։ Հանդես է եկել Գիլերմո Դել Տորոյի և Ալֆոնսո Կուարոնի La Hora Marcada հեռուստատեսային շոուում և «Թերեզա» հեռուստասերիալում։ Նրա ձայնը հնչում է «Եվ քո մորը նույնպես» ֆիլմի ամբողջ ընթացքում՝ որպես պատմող։
Քըրք Քըրքորյանի ֆինանսավորած Հայոց ցեղասպանության մասին պատմվող Խոստումը դրամայում մարմնավորել է հայ քահանայի դերը (ռեժիսոր՝ Թերի Ջորջ) ։
Ֆիլմեր
Հեռուստասերիալներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Մայիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Մադրիդ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի գրողներ Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Արտավազդ Եղիազարյան
Արտավազդ Միքայելի Եղիազարյան, հասարակական գործիչ, մանկավարժ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր։
Կենսագրություն
Սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղի տարրական, Թիֆլիսի ծխական, ապա՝ Ներսիսյան դպրոցում (ավարտել է 1919 թվականին)։ 1923 թթ. հաճախել է Անդրկովկասյան կոմունիստական համալսարանը։ 1925-1927 և 1931-1933 թթ. ուսանել է Մոսկվայի կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտում։ 1929-1931 և 1934-1936 թթ. եղել է Հայաստանի լուսավորության ժողովրդական կոմիսար, 1955-1963 թթ.՝ ավագ գիտաշխատող ՀԽՍՀ (այժմ ՀՀ) ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում, 1963-1974 թթ.՝ Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղում։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Ռաբի
Ռաբի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։
Ռաբին ուներ 5 կանգուն եկեղեցի ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բորգո Սան Սիրո
Բորգո Սան Սիրո (Borgo San Siro), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչության թիվը կազմում է 1057 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը կազմում է 61 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 17 կմ² տարածք։ Հեռախոսային կոդ՝ 0382։ Փոստային ինդեքս՝ 27020։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուրբ Գեորգի եկեղեցի (Սուրամ)
Սուրբ Գեորգի, եկեղեցի Վրաստանում։ Գտնվում է Խաշուրի մունիցիպալիտետի Սուրամ քաղաքում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրաստանի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Շիդա Քարթլիի մարզի շենքեր և կառույցներ
Բենտոն շրջան (Թենեսի)
Բենտոն շրջան (Benton County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.020 կմ² է, բնակչությունը՝ 16.537 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քամդեն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1835 թ.։
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ
Լեսպեդեցիա երկնագույն
Լեսպեդեցիա երկնագույն, բակլազգիների ընտանիքի, լեսպեդեցիա ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Թուփ է` մինչև 2,5 մ բարձրությամբ, բարակ, ամուր, ոսպնյակներով ծածկված առանցքներով։ Ճյուղերը ճիպոտանման են, դեպի վեր ուղղված, ընձյուղները անկյունավոր են, կանաչ, ցրված-հպված աղվամազապատ, տարեկան ընձյուղները կարմրագորշավուն են, մերկ։ Տերևները եռամասն են, տերևիկները էլիպսաձև են կամ հակառակ ձվաձև, գագաթում կլորավուն կամ փոսիկավոր, հաճախ` փոքրիկ, կարճ փշիկով, հիմքում սեպաձև, 2—5 սմ երկարությամբ և 1,5—3 սմ լայնությամբ, ամբողջաեզր, նոր բացված ժամանակ ծածկված մետաքսանման աղվամազով, ավելի ուշ` համարյա մերկ, վերևից` բաց կանաչավուն, ներքևից` կապտավուն, ծածկված սպիտակ, պառկած մազմզուկներով (հատկապես ջղերի ուղղությպմբ)։
Ծաղիկները կարմիր են կամ ծիրանավարդագույն, ծայրերում` մուգ ծիրանագույն, հազվադեպ` սպիտակ, նավակների ծիրանագույն ծայրերով, հավաքված 4—8 սմ երկարությամբ ծոցային ողկույզներում, որոնք առաջացնում են ծայրային բրգաձև ծաղկաբույլեր։ Ողկույզները տերևներից երկար են, գտնվում են երկար, նոսր ծաղկակիրների վրա։ Բաժակը խողովակազանգականման է, 3,5—4 մմ երկարությամբ, 4 ատամիկներով, որոնցից ներքևինը ավելի երկար է, գծանման, վերինը` փոսիկավոր։ Պսակն ունի 0,9—1,3 սմ երկարություն, նավակից ավելի կարճ թևիկներով, ծաղկակիցները 2-ն են, գծանման։ Ունդերը լայն, թեք էլիպսաձև են, տափակ, 5—7 մմ երկարությամբ, կարճ, սուր քթիկով, ծածկված ջղերի ցանցով, պարունակում են 1 սերմ։ Սերմերը երիկամաձև են, մոտ 2,5 մմ երկարությամբ, գրեթե սև, բաց դարչնագույն բծերով ծածկված։ Ծաղկում է հուլիսից մինչև սեպտեմբեր, պտղաբերում է սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։
Տարածվածություն
Տարածված է Դահուրիայում (Արևելյան Սիբիր), Հեռավոր Արևելքում, արևելյան Մոնղոլիայում, հյուսիսարևելյան Չինաստանում, Կորեայում։ Աճում է խառը և տերևավոր անտառների ենթանտառներում, քարքարոտ վայրերում։ Ապրում է 50—55 տարի։ ձեռավոր Արևելքում տերևակալում է մայիսի վերջերին։ Առատ արմատային մացառներ է տալիս, լավ է տանում խուզումը։ Ներկայումս մշակվում է միայն Երևանի բուսաբանական այգում և Վանաձորում ։
(6161) Վոյնո-Յասենցկի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,785562 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1411 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,43 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1698,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վոլոխովո (գյուղ, Լուխովիցկի շրջան)
Վոլոխովո (Волохово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 233 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1844 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի բնակավայրեր
Շինարարություն
Շինարարություն, նյութական արտադրության ճյուղ, կառուցում և վերակառուցում է տարբեր նշանակության շենքեր ու կառույցներ։ Լայն իմաստով՝ ստեղծագործական գործընթաց։ Շինարարության արտադրանքն ավարտված և շահագործման համար նախապատրաստված արտադրական ձեռնարկություններ, բնակելի տներ, հասարակական շենքեր և այլ կառույցներ են։ Շինարարության հիմնական առանձնահատկություններն են՝ շինմոնտաժային կազմակերպությունների արտադրանքի տարածքային անշարժությունը և արտադրական ֆոնդերի ակտիվ մասի շարժունությունը, արտադրական ցիկլի հարաբերական երկարատևությունը (մի քանի ամսից մինչև մի քանի տարի), կլիմայական տարբեր պայմաններում արտադրության գործընթացի հիմնականում բացօթյա իրականացումը։
Շինարարության նյութատեխնիկական բազա
Շինարարությունը տնտեսության բարձր զարգացած ճյուղ է։ Նյութատեխնիկական բազայի զարգացումը շինարարության ինդուստրացման, նրա անընդհատ տեխնիկական առաջընթացի, տևողության կրճատման, արժեքի իջեցման և որակի բարձրացման որոշիչ պայմանն է։ Նյութական ռեսուրսների գերակշռող մասը (90%֊ից ավելին) շինարարությունն ստանում է արդյունաբերական տարբեր ձեռնարկություններից (շինանյութերի, մետալուրգիական, քիմիական, մեքենաշինական, փայտամշակման և այլն)։ 1979 թվականի վերջին շինարարական կազմակերպություններն ունեին մեքենաների և մեխանիզմների հզոր համակազմ՝ 160,5 հզ․ էքսկավատոր, 43,5 հզ․ սկրեպեր, 160,8 հզ․ բուլդոզեր, 202,6 հզ․ շարժական ամբարձիչ։ Շինարարության մեջ հողային աշխատանքները մեքենայացված էին 98,2, շինարարական կոնստրուկցիաների մոնտաժումը՝ 96,6, բետոնի պատրաստումը (ներառյալ արդյունաբերական ձեռնարկություններինը)՝ 87,7, շաղախի պատրաստումը (ներառյալ արդյունաբերական ձեռնարկություններինը)՝ 73,8, բետոնային և երկաթբետոնային աշխատանքները՝ 92,6, սվաղմանը՝ 75,0, ներկարարականը՝ 77,6%֊ով։ Շինանյութերը մեծ մասամբ ենթարկվում են գործարանային մշակման և բերվում շինհրապարակ որպես խոշոր պատրաստի տարրեր, հավաքովի երկաթբետոնե, փայտե, պողպատե կոնստրուկցիաներ, պանելներ, մոնտաժային հանգույցներ ու նախապատրաստուկներ և գործարանային պատրաստման այլ արտադրանք։
Աճել է ինդուստրիալ արտադրության շինարարական կոնստրուկցիաների կիրառումը։tԱյսպես, հավաքովի երկաթբետոնե արտադրանքի արտադրությունը, 1950 թվականի 1,2 միլիոն մ³ դիմաց, 1979 թվականին կազմել է 120,8 միլիոն մ³։ Շինարարության ինդուստրացման պայմաններում կարևոր տնտեսական օրինաչափությունը շինմոնտաժային աշխատանքների ծավալի աճի համեմատությամբ արտադրական բազայի արագ զարգացումն է։ Շինարարական կազմակերպությունները հագեցված են բարձրարտադրողական հողափոր և հողափոր-տրանսպորտային մեքենաներով, ավտոմոբիլայինի նման շասսիի վրա մոնտաժված փոխագուցավոր սլաքներով շարժվող ամբարձիչներով (25, 40, 63 և 100 տ բեռնամբարձությամբ), ավտոմոբիլային ճանապարհների արագ շինարարության մեքենաների կոմպլեկտով, մեքենայացված գործիքներով, հարդարման ու տանիքածածկման մեքենաներով և փոքր մեքենայացման այլ միջոցներով։
Տեխնիկական առաջընթացը շինարարության մեջ
Ինդուստրացման մակարդակի բարձրացումը շինարարության մեջ գիտատեխնիկական առաջընթացի գլխավոր ուղղությունն է։ Դրա շնորհիվ շինարարական արտադրությունը փոխարկվում է բարձրորակ հավաքովի խոշոր կոնստրուկցիաների և դետալների օգտագործմամբ շենքերի և կառույցների մոնտաժման մեքենայացված, հոսքային գործընթացի։ Թեթև բետոնների, բարձրամուր ամրանի և պողպատի, ասբոցեմենտի, սոսնձված փայտանյութի, պոլիմերային նյութերի կիրառմամբ մշակվել են մի շարք նոր արդյունավետ կոնստրուկցիաներ։
Արդյունաբերական շինարարությյան բնագավառում շենքերի և կառույցների տեխնիկական զարգացումը հիմնված է միատեսակացված և ճկուն ծավալատարածական ու կոնստրուկտիվ լուծումների, հիմնական և օժանդակ արտադրամասերի մեկուսացման, նոր տիպի՝ տաղավարային շենքերի կիրառման վրա։ Գյուղատնտեսական շենքերի և կառույցների շինարարության մեջ տեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումներն են՝ շենքերի խոշորացումը և մեկուսացումը, գյուղատնտեսական արտադրության համալիր մեքենայացումն ու ավտոմատացումը, արտադրական շենքերում միկրոկլիմայի կարգավորման ապահովումը։
Շինարարական կոնստրուկցիաների և տեխնոլոգիական սարքավորումների մոնտաժման ավանդական մեթոդների կատարելագործման հետ զարգանում են նորերը՝ շենքերի կառուցում հարկերի և ծածկերի բարձրացման եղանակով, կոնստրուկցիաների կոնվեյերային հավաքում և բլոկային մոնտաժում։ Բարելավվում են հողային, քարային, հարդարման և այլ շինմոնտաժային աշխատանքների կատարման եղանակները։
Շինարարական գիտությունը
Շինարարական գիտությունն ուսումնասիրում և ընդհանրացնում է շինարարական պրակտիկայի զանազան երևույթները, բացահայտում շինարարության զարգացման օբյեկտիվ օրինաչափությունները, որոնց հիման վրա մշակվում են գիտատեխնիկական առաջընթացի արագացմանը նպաստող առաջարկներ։ Շինարարական գիտությունն ընդգրկում է տեսական դիսցիպլինների կոմպլեքս (շինարարական մեխանիկա, նյութերի դիմադրություն, գրունտների մեխանիկա, շինարարական ֆիզիկա), շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծումը և պատրաստման տեխնոլոգիան, քաղաքների, շենքերի և կառույցների ինժեներական լուծման և սանիտարական տեխնիկայի խնդիրները, շինարարական արտադրության տեխնոլոգիական (կազմակերպում, մեքենայացում և ավտոմատացում), շինարարության հիդրոտեխնիկական, տրանսպորտային և այլ խնդիրները, շինարարության տնտեսությունը։
Շինվածքի հուսալիություն
Շինվածքի հուսալիութունն իրենից ներկայացնում է պահանջվող ժամանակահատվածում կամ աշխատանքի տևողության ընթացքում շահագործման ցուցանիշները որոշակի սահմաններում պահպանելու հատկությունը։ Հուսալիության տեսության հիմնական հասկացությունը խափանման՝ աշխատունակության անակնկալ կամ աստիճանական կորստի հասկացությունն է։ Շինվածքի աշխատունակությունը որոշող հիմնական պարամետրերն են. արագագործությունը, բեռնվածքային բնութագիրը, կայունությունը, արտադրական գործողությունների կատարման ճշգրտությունը, որոնք կազմում են շինվածքի որակի ցուցանիշների համախումբ։ Հուսալիության հիմնական քանակական ցուցանիշներն են. 1 նիշ-ը՝ անխափան աշխատանքի միջին ժամանակը, ճ (է)-ն՝ խափանումների ինտենսիվությունը, Բ (է)-ն՝ է ժամանակահատվածում անխափան աշխատանքի հավանականությունը, Kiq-ն՝ պատրաստականության գործակիցը։ Վերականգնվող շինվածքների համար է ժամանակահատվածում ո թվով խափանումների առաջացման հավանականությունը որոշվում Է Պուասոնի օրենքով. Pn (t)=t։ Այստեղից հետևում Է, որ ժամանակահատվածում է խափանումների բացակայության հավանականությունը՝ P (t)=exp (— Xt) (հուսալիության Էքսպոնենտային օրենք)։ Հուսալիության ցուցանիշները որոշվում են հաշվարկներով, փորձարկումներով, շինվածքի շահագործման արդյունքների մշակմամբ, ԷՀՄ-ով մոդելավորմամբ, ինչպես նաև շինվածքի հուսալիության պայմանավորող ֆիզիկա-քիմիական պրոցեսների վերլուծությամբ։ Անկախ հանգույցներից բաղկացած տեխնիկական համակարգերը, որոնք առանձին մասերի խափանման դեպքում կարող են փոփոխել իրենց կառուցվածքը՝ աշխատունակությունը պահպանելու համար, կոչվում են բարդ տեխնիկական համակարգեր։ Դրանց հուսալիության ցուցանիշը համակարգի աշխատունակ վիճակների հավանականությունների գումարն է։ Հուսալիության բարձրացման եղանակներն են, բարձր հուսալիության նոր տարրերի օգտագործումը, աշխատանքային ռեժիմի ընտրությունը, արդյունավետ վերահսկողության սահմանումն են։ Գրականության մեջ հուսալիությունը հաճախ օգտագործվում է ավելի նեղ իմաստով՝ որպես անխափանություն։ Հուսալիության տեսության կարևորագույն խնդիրներից է բարդ տեխնիկական համակարգերի հուսալիության ապահովումը և գնահատումը։
Շինարարության զարգացումը Հայաստանում
Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչները մ․ թ․ ա․ V-II հազարամյակների ընթացքում ստեղծել են տարբեր նշանակության կառույցներ։ Քարե և բրոնզե գործիքներով մշակել ու որպես շինանյութ են օգտագործել քարը, կավը, փայտը, եղեգնը, ծղոտը։ Մեծ քարերը տեղափոխել և տեղագրել են լծակների, գլանների, փոկերի, պարանների միջոցով։ Այդ ժամանակաշրջանում կառուցվել են փայտե և քարե միաթռիչք, ելուստավոր հեծանային (կացարանների, դոլմենների, գերեզմանների, դամբարանների, գաղտնուղիների, կամուրջների), եռաթռիչք ելուստավոր (Լճաշեն) և ելուստավոր կեղծ թաղով ու գմբեթարդով (Օշական) ծածկեր, սյունասրահ (Լճաշեն), հացահատիկի կարասաձև հորեր՝ քարե ծածկով (Շենգավիթ)։ Կառուցել են ոռոգման համակարգեր՝ Արագածոտնի արհեստական լճերն ու առուները, Քասախ գետի պատվարները։ Մ․ թ․ ա․ IX-VI դարերում կատարվել են հսկայածավալ շինարարական աշխատանքներ, կառուցվել են բնակատեղիներ, բերդեր, քաղաքներ (Տուշպա, Թեյշեբաինի, էրեբունի և այլն), տաճարներ, պահեստներ, ոռոգման համակարգեր։ Օգտագործվել են նախորդ ժամանակաշրջանի շինանյութերը և երկաթե գործիքներ։ Շենքերի պատերը, պարիսպները ցածի մասերում հիմնականում քարից են, վերին մասում՝ չթրծված աղյուսից, ծածկերը՝ փայտից։ Ստեղծվել են փայտե ծածկերով սյունազարդ դահլիճներ, սյունասրահներ (էրեբունի և Արգիշտիխինիլի), ճակտոնով, սյունասրահով, խոշոր քարի հատվածներից պատերով սյունազարդ տաճար (Մուսասիր), թաղով ծածկեր (Թեյշեբաինի), ժայռափոր տարբեր նշանակություն ունեցող դահլիճներ, սենյակներ (Վան)։ Կառուցվել են բազմաթիվ ջրանցքներ (Մենուա-Շամիրամի ջրանցքը Վանում), ստորգետնյա ջրատարով ջրանցքներ (Ռուսայի ու Դալմայի ջրանցքները Երևանում), ջրամբար Արգիշտիխինիլիում։ Մ․ թ․ ա․ VI-III դարերում կառուցվել են Արկաթիակերտ, Արշամաշատ, Երվանդաշատ քաղաքները։ Միացյալ հզոր հայկական պետության ստեղծումը մ․ թ․ ա․ II դարում նպաստել է հին քաղաքների վերականգնմանը (Տուշպա-Վան, Արգիշտիխինիլի-Արմավիր) և նորերի ստեղծմանը (Արտաշատ, Տիգրանակերտ և այլն)։ Այս ժամանակաշրջանում կառուցվածքների քարերը միմյանց միացվել են ծիծեռնակապոչ քարե կամ փայտե ներդիրներով (Արմավիր)։
Հայաստանում, հավանաբար առաջին անգամ մ․ թ․ ա․ II դարում կրաշաղախն օգտագործվել է Գառնիի պարիսպներում, որպես քարակրաբետոնե լիցք։ Դրանով են լցված նաև Գառնիի հեթանոսական տաճարի (մ․ թ․ I դար) պատվանդանն ու տանիքի դատարկությունները։ Այդ կառուցվածքների քարերը շարվել են առանց շաղախի և իրար են միացվել մետաղական ո-աձև ներդիրներով ու ցցերով, որոնք քարին ամրացվել են կապարով։ Գառնիի տաճարի դահլիճն ու նախամուտքը ծածկված են եղել քարե թաղով։ Մուտքի դռան ու սյունասրահների բարավորները բեռնաթափվել են կամարային կառուցվածքներով։ Սեպաձև քարերից են հավաքված սյունասրահների արտաքին գոտիները, քիվերը և սյունասրահների ծածկերը։ Տաճարի քարերը, որոնք ունեն մինչև 5 տ զանգված, բարձրացրել են ճախարակներով։ Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն դառնալուց հետո կառուցվել են եկեղեցիներ։ Շարվածքում, որպես կապակցող նյութ, կրաշաղախների լայն օգտագործումն ու կամարի սկզբունքով կառուցվածքների (կամար, թաղ, գոց ու խաչվող թաղեր, գմբեթարդ, գմբեթ, տրոմպ, առագաստ) ներդրումն ու կատարելագործումը հնարավորություն են տվել IV-VII դարերում ստեղծել բազմազան հորինվածք ունեցող կառուցվածքներ՝ միանավ և եռանավ բազիլիկներ (Թանահատ (V դար), Քասաղ (IV դար), Երերույք (V դար)), գմբեթավոր դահլիճներ (Զովունի (V-VI դարեր), Պտղնի (VI դար), Արուճ (VII դար)], գմբեթավոր բազիլիկներ (Տեկոր (V դար), Օձուն (VI դար), Թալին (VII դար)], կենտրոնագմբեթ քառախորան և քառամույթ (էջմիածնի Մայր տաճար (V դար)], փոքր խաչաձև (Լմբատավանք (VI դար), Կարմրավոր (VII դար)], բազմախորան (Զորավար (VII դար), Իրինդ VII դ․)) քառախորան (Մաստարա (VI դ․))» քառախորան, չորս անկյունային սենյակներով (Ավան (VI դար)» Հռիփսիմե (VII դար)), եռայարուս (Զվարթնոց (VII դար)] տիպի կաոուցվածքներ։ Վաղ միջնադարից մինչև մեր օրերը պատերը շարվում են «միդիս» եղանակով։ Արաբական արշավանքներից հետո, IX դարում վերակառուցվել են հին քաղաքները, և հիմնվել նորերը, կառուցվել են վանական համալիրներ (Սանահին, Հաղպատ, Տաթև և այլն)։ Նոր տաճարներն ունեն IV-VII դարերի շենքերի կառուցողական ձևերը, բայց ավելի հավաք են, սլացիկ և տարբերվում են հարուստ հարդարանքով։ X-XIII դարերում Հայաստանում մշակվել է ճարտարապետական նոր կոնստրուկցիա՝ հատվող կամարներ, որոնցով ծածկվել են տարբեր նշանակություն ունեցող շենքեր՝ գավիթ, սեղանատուն, գրատուն (Անիի Առաքելոց եկեղեցու գավիթը, Հաղպատի ժամատունը և սեղանատունը, Սաղմոսավանքի գրատունը և այլն)։ Կառուցողական տեխնիկայի առումով հետաքրքիր են Անիի Հովվի եկեղեցու ծածկը՝ վեց շառավղային կամարներով, առանց կենտրոնական հենարանի, և Տաթևի ճոճվող սյունը։ Այդ ժամանակաշրջանում կառուցված քարե կամարներով կամուրջներից ամենամեծը Անիի կամուրջն է (31,5 մ թռիչքով)։ Հայաստանում XVII-XIX դարերում կառուցվել են մի շարք վանքային համալիրներ, եկեղեցիներ, կարավանատներ, կամուրջներ՝ օգտագործելով նախկինում մշակված շինարարական ձևերն ու կոնստրուկցիաները։
Կատեգորիա:Շինարարություն
Կորեիզ
Կորեիզ (Кореїз, Koreiz), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Յալթայի քաղաքային խորհուրդում։
2012 թվականի տվյալներով Կորեիզ քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 6 290 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Յալթայի քաղաքային խորհրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Փափուր
Փափուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։
Բնակչություն
1915 թվականին ուներ 13 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լյուուստե
Լյուուստե (Lüüste), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Շոհրե Աղդաշլու
Շոհրե Աղդաշլու (Shohreh Aghdashloo,, ), ամերիկացի դերասանուհի իրանական արմատներով։ 2004 թվականին առաջադրվել է Օսկար հեղինակավոր կինոմրցանակի։ Ծնվել է Թեհրանում։ Սկսել է նկարահանվել 1976 թ-ից։ Նկարահանվել է նաև մի շարք սերիալներում։ Ունի ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն։ 2008 թվականին «Սադդամի տունը» սերիալում Սայիդա Թալֆայի դերը տպավորիչ կերպով կատարելու համար «Էմմի» մրցանակի է արժանացել «Կանացի երկրորդ պլանի դերի լավագույն կատարում» անվանակարգում։
2013 թվականին լույս է ընծայել իր ինքնակենսագրական գիրքը՝ «Սիրո և դեղին հասմիկների ծառուղին» (The Alley of Love and Yellow Jasmines) խորագրով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Մայիսի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Թեհրան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իրանական սերմամբ Կատեգորիա:Իրանցի դերասանուհիներ
Անջարի հայ ավետարանական միջնակարգ դպրոց
Անջարի հայ ավետարանական միջնակարգ դպրոց (արևմտ․հայ․՝ Հայ Ավետարանական Երկրորդական Վարժարան Այնճար, անգլ․՝ Armenian Evangelical Secondary School of Anjar), հիմնադրվել է շվեյցարացի միսիոներների կողմից 1947 թվականին Անջար գյուղում ։ Գործում է հանրակացարան տղաների և աղջիկների համար։
Դպրոցի ներկայիս տնօրեն՝ Հակոբ Աքպաշարյան։
Պատմություն
Մուսա լեռան վեց հայկական գյուղերը 1939 թվականին լքած հայերը Լիբանանի Բեքա հարթավայրում գտնվող Անջար գյուղում հաստատվելուց հետո Անջարի նորակառույց եկեղեցու շենքում սկսեց գործել Հայ ավետարանական դպրոցը (տարրական բաժինը)։ 1947 թվականին, մինչ Անջարը լքած փախստականները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո գտնվում էին բարդ իրավիճակում, դպրոցը տվեց իր տարրական բաժնի առաջին շրջանավարտներին։ Նույն 1947 թվականին քույր Հեդվիգ Էնիահենզլինը (գերմ․՝ Hedwig Äenishänslin)՝ շվեյցար-գերմանական Հիլֆսբունդ միսիայի անդամ, ժամանեց Անջար, և սկսեց միսիոներական աշխատանքը ունենալով միայն մի սենյակ ։ 1948 թվականին նրան խնդրեցին ստանձնել դպրոցի տնօրենի պաշտոնը։ Շուտով տարրական դպրոցը ձևափոխվեց միջնակարգ դպրոցի։ 1955 թվականին ստեղծվեց գիշերօթիկ բաժինը Քեսաբից, Բեյրութից և Զահլեից եկող 15 աշակերտի համար ։ Երկու այլ քույր՝ Մերի Ռոքը և Աննա Նիցշեն, միացան Հեդվիգ Էնիահենզլին քրոջը ։
Դպրոցի բակում տեղադրված է Հեդվիգ Էնիահենզլին քրոջ կիսանդրին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դպրոց Կատեգորիա:1947 Կատեգորիա:Լիբանանի դպրոցներ Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Հայ ավետարանական եկեղեցի
Բլեդսո շրջան (Թենեսի)
Բլեդսո շրջան (Bledsoe County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.052 կմ² է, բնակչությունը՝ 12.367 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Փայկվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1807 թ.։
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ
Սլեպցովո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Սլեպցովո (Слепцово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլոկ (գյուղ, Բորովիչսկի շրջան)
Վոլոկ (Волок), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Հետերոտրոֆներ
Հետերոտրոֆ օրգանիզմներն ընդունակ չեն անօրգանական միացություններից սինթեզելու օրգանական միացություններ։ Նրանք իրենց կենսագործունեության համար անհրաժեշտ օրգանական նյութերը՝ օրինակ՝ ածխաջրերը լիպիդները, սպիտակուցները, նուկլեինաթթուները, սինթեզում են օգտագործելով արտաքին միջավայրից ստացված օրգանական նյութերը։ Հետերոտրոֆ սննդառության եղանակներից են՝ սապրոֆիտները և մակաբույծները։ Սապրոֆիտները մահացած օրգանիզմների օրգանական նյութերի հաշվին սնվողներն են։ Այդպիսիք են կենդանիների մի մասը, նեխման և խմորման բակտերիաները, գլխարկավոր սնկերը, բորբոսասնկերը և դրոժները։ Մակաբույծները կենդանի օրգանիզմների օրգանական նյութերի հաշվին սնվողներն են։ Այդպիսիք են որոշ նախակենդանիներ, մակաբույծ որդեր, տզեր, արյունածուծ միջատներ, բակտերիոֆագեր, հիվանդություն առաջացնող բակտերիաներ, մակաբույծ սնկեր, ծաղկավոր բույսեր։ Արտաքին միջավայրից տարբեր կենդանի օրգանիզմների բջիջների թափանցող և դրանցից արտազատվող նյութերի բնույթն էապես տարբերվում է միմյանցից։ Օրինակ՝ կանաչ բույսերն արտաքին միջավայրից կլանում են ածխաթթու գազ, ջուր,հանքային նյութեր, իսկ արտաքին միջավայր են արտազատում ֆոտոսինթեզի արդյունքում առաջացած թթվածինը։ Միևնույն ժամանակ ամբողջ օրվա ընթացքում շնչառության համար կլանում են թթվածին և արտազատում՝ ածխաթթու գազ ։
Մարդն արտաքին միջավայրից ստանում է ածխաջրեր, լիպիդներ, սպիտակուցներ, ջուր, հանքային աղեր,վիտամինները, իսկ միջավայր է արտազատում կենսագործունեության արդյունքում առաջացած և օրգանիզմին արդեն ոչ պիտանի ածխաթթու գազ, միզանյութ, միզաթթու, ջրի ու աղերի ավելցուկները և այլն։
Մարդու, կենդանիների մեծ մասի և որոշ մանրէների կողմից կլանված և արտաքին միջավայր արտազատված նյութերը բնույթով նման են։
Ֆոտոսինթեզող ծծմբաբակտերիաներն արտաքին միջավայրից կլանում են ածխաթթու գազ, ծծմբաջրածին և արտազատում են ծծումբ, որը փառի ձևով կարող է ծածկել ջրի և հողի մակերևույթը։
Այսպիսով, քանի դեռ բջիջը կենդանի է, արտաքին միջավայրից նյութերը թափանցում են բջիջ, իսկ բջջից՝ արտաքին միջավայր, ընդ որում նյութերի կոնցենտրացիաները բջջում և արտաքին միջավայրում էապես կարող են տարբերվել միմյանցից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյութափոխանակություն Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Ռոկա Սինիբալդա
Ռոկա Սինիբալդա  (Rocca Sinibalda), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 836 մարդ (2008 թվականին), խտությունը կազմում է 17 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 49 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 2026։ Հեռախոսային կոդ՝ 0765։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Փիթեր Ջեննինգս
Փիթեր Ջեննինգս (Peter Jennings, ), կանադական ծագում ունեցող ամերիկացի լրագրող և լրատվական ծրագրի հաղորդավար։ Նա 1983 թվականից մինչև իր մահը (թոքերի քաղցկեղի բարդություններից)՝ 2005 թվականը ABC-ի համաշխարհային նորությունների միակ վարողն էր։
Կենսագրություն
Աշխատանքից հեռացված միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչը դարձավ ամերիկյան ամենահայտնի հեռուստատեսային լրագրողներից մեկը։
Ջեննենինգն իր կարիերան սկսեց վաղ՝ 9 տարեկանից Կանադայում ռադիոհաղորդումների մասնակցելով։
Նա իր պրոֆեսիոնալ հեռուստատեսային կարիերան սկսեց Օտտավայում՝ վարելով տեղական լրատվական հաղորդումներ, ինչպես նաև շաբաթ օրերին կազմակերպելով պատանեկան պարային շոուներ։
1965 թվականին ABC News-ը նրան հրավիրել էր դառնալ իր երեկոյան գլխավոր նորությունների վարողը։ Նրա անփորձությունը քննադատություն էր առաջացրել, ինչը դժվարացնում էր նրա համար վարողի աթոռին գտնվելը։ Արդյունքում Ջենինգսը 1968 թվականին հաղորդավարի փոխարեն դարձավ թղթակից՝ սկսելով ռեպորտաժներից Մերձավոր Արևելքում։
Նա վերադարձել է որպես 1978 թվականին ABC-ի «Համաշխարհային նորությունների» երեք հաղորդավարներից մեկը, և ավելի ուշ՝ 1983 թվականին նշանակվել է միանձնյա վարող։
Ջեննինգը հայտնի էր իր նորությունների մարաթոնային լուսաբանումներով, ժամեր շարունակ գտնվելով դրսում, ուղիղ հեռարձակումներ էր ցուցադրում, ինչպիսիք են 1991 թվականին Պարսից ծոցի պատերազմի բռնկումը, 2000 թվականին՝ հազարամյակի տոնակատարությունը, 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի իրադարձությունները։
Նա նաև հեղինակ է ABC News-ի համար բազմաթիվ հատուկ ռեպորտաժների, ինչպես նաև մի քանի ամերիկյան նախագահական բանավեճերի։
CBS-ից Թոմ Բրոքաուի (Tom Brokaw) և Դեն Ռազերի (Dan Rather) հետ մեկտեղ Փիթեր Ջեննինգսը դասվում էր այսպես կոչված «մեծ եռյակ» լրատվական հաղորդավարների շարքին, որոնք գերակշռում էին հեռուստատեսային երեկոյան նորությունները ամերիկյան ցանցում, 1980-ականների սկզբից մինչև 2005 թվականը՝ իր մահը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր Կատեգորիա:Կանադացի լրագրողներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Հեռուստալրագրողներ
Ժանսայա Աբդումալիկ
Ժանսայա Դանիյարովիչ Աբդումալիկ (Жансая Даниярқызы Әбдімәлік, ), ղազախ շախմատիստուհի, միջազգային վարպետ (2017) և կանանց գրոսմայստեր (2014), Ալմաթի քաղաքային մասլիխատի 7-րդ գումարման պատգամավոր, ընտրվել է «Նուր Օտան» կուսակցությունից, 2021 թվականի հունվարի 14-ին ։
Կենսագրություն
Ժանսայայի առաջին մարզիչը եղել է հայրը՝ Դանիար Աշիրովը ։ Աբդումալիկն իր առաջին տիտղոսը նվաճել է վեց տարեկան հասակում․ 2006 թվականին Ալմաթի քաղաքի առաջնության մինչև 8 տարեկան աղջիկների շրջանում ։
2007 թվականի հունվարին մասնակցել է Ղազախստանի առաջնությանը՝ մինչև 8 տարեկան աղջիկների շրջանում 9 հնարավորից վաստակել է 8,5 միավոր և զբաղեցրել առաջին տեղը։ Նույն թվականին հունիսին նա ոսկե մեդալ է նվաճեց Ուկրաինայում կայացած միջազգային մրցաշարում և 7 տարեկան հասակում լրացրել առաջին կարգի նորմը։ Նոյեմբերին Թուրքիայում տեղի ունեցած տղաների և աղջիկների աշխարհի առաջնությունում ղազախ շախմատիստուհին զբաղեցրել է 4-րդ տեղը։
2008 թվականի հունվարին նա իր տարիքային խմբում կրկին դարձել է Ալմաթիի չեմպիոն։ Նույն թվականի մարտին Ժանսայան դարձել է մինչև 10 տարեկան աղջիկների շրջանում Ղազախստանի բացարձակ չեմպիոն մինչև 10 տարեկան աղջիկների շրջանում՝ նվաճելով ոսկե մեդալներ «դասական», «արագ» և «բլից» խաղաձևերում։ Հուլիսին Իրանում կայացած Ասիայի առաջնությունում դարձել է հաղթող և կրել շախմատի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ Ասիայի չեմպիոնի տիտղոսը։ Հոկտեմբերին Վիետնամում տեղի ունեցած մինչև 8 տարեկան տղաների և աղջիկների աշխարհի առաջնությունում 11 հնարավորից վաստակել է 10 միավոր և նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը ։
2010 թվականի հուլիսին Թուրքիայում տեղի ունեցած դպրոցականների աշխարհի առաջնությունում Ժանսայան 9 հնարավորից վաստակել է նույնքան միավոր և գլխավորել մրցաշարի աղյուսակը ։ Մրցաշարից հետո նրան շնորհվել է ՖԻԴԵ-ի վարպետի կոչում։
2011 թվականի մայիսին Լեհաստանում նա նվաճել է իր տարիքակիցների աշխարհի ուժեղագույն կին շախմատիստի կոչումը։ ՖԻԴԵ-ն նրան տարեվերջին շնորհել է կանանց միջազգային վարպետի կոչում։
Նոյեմբերին Բրազիլիայի Կալդաս Նովաս քաղաքում մինչև 12 տարեկան աղջիկների աշխարհի առաջնությունում Ժանսայան երկրորդ անգամ դարձել է հաղթող։
2012 թվականի հունիս ամսին ղազախական լրատվամիջոցներում հայտարարել են, որ Աբդումալիկը դարձել է ամենաերիտասարդ կին գրոսմայստերը, սակայն ՖԻԴԵ-ի խորհրդակցությունում նրան չեն շնորհել գրոսմայստերի կոչում` մեկ կասկածելի մրցաշարի մասնակցելու պատճառով ։ Նույն թվականի նոյեմբերին Սլովենիայի Մարիբոր քաղաքում նա դարձել է աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ մինչև 12 տարեկան աղջիկների տարիքային խմբում։
2013 թվականի սեպտեմբերին Աբդումալիկն Թուրքիայում կայացած մինչև 20 տարեկան աղջիկների աշխարհի առաջնությունում գրավել երկրորդ տեղը՝ զիջելով առաջին տեղը ռուս շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր Ալեքսանդրա Գորյաչկինային ։ Նոյեմբերին առանց պարտության դարձել է Չեխիայում տեղի ունեցած տղամարդկանց միջազգային մրցաշարի հաղթող ։
2014 թվականին Ալմաթի քաղաքում Աբդումալիկի ծնողների կողմից հիմնվել է ակադեմիա՝ Ժանսայա Աբդումալիկի շախմատի ակադեմիա ։ Ակադեմիայի բացման արարողությանը ներկա է եղել աշխարի նախկին չեմպիոն Անատոլի Կարպովը, որը Աբդումալիկի հետ անցկացրած պարտիաներից երկուսը հաղթել է, մեկը պարտվել, իսկ չորրորդն ավարտվել է ոչ-ոքի ։ Փետրվարին նրա անունն ընդգրկվել է ՖԻԴԵ-ի կանանց ուժեղագույն վարկանիշ ունեցող  շախմատիսստների 100-րդ հորիզոնականում։
2014 թվականի մարտի 30-ին ՖԻԴԵ-ի նՆախագահական խորհուրդը Խանտի-Մանսիյսկում (Ռուսաստան) կայացած նիստում 14-ամյա Ժանսայա Աբդումալիկին շնորհել է կանանց միջազգային գրոսմայստերի կոչում ՝ գերազանցելով իր հայրենակից Դինարա Սադուակասովայի ռեկորդը, որը գրոսմայստերի կոչման է արժանացել 16 տարեկանում։ Ապրիլի 20-ին Արաբական Միացյալ Էմիրություններում (Շարջա) տեղի ունեցած Ասիայի կայծակնային առաջնությունում, որտեղ անցկացվում էր դասական շախմատի տղամարդկանց և կանանց Ասիայի մայրցամաքային առաջնությունը, Աբդումալիկը գրավել է երրորդ տեղը՝ թողննելով իրենից առաջ չինացի և հնդիկ գրոսմայստեր Թան Չժունյիին և Հարիկա Դրոնավալլիին ։
2013 թվականի արդյունքներով Աբդումալիկը ՖԻԴԵ-ի Ասիայի ֆեդերացիայի կողմից ճանաչվել է Ասիայի մինչև 20 տարեկան լավագույն շախմատիստուհին  ,։
2016 թվականին ղազախ շախմատիստուհին առաջին անգամ դարձել է Ղազախստանի կանանց առաջնության հաղթող ։
2017 թվականի մարտին ՖԻԴԵ-ի նախագահական խորհուրդը Աբդումալիկին շնորհել է շախմատի տղամարդկանց միջազգային վարպետի կոչում։ Նա Ղազախստանի շախմատիստուհիներից առաջինն է, որը նվաճել է այդ կոչումը ։ Նույն թվականի հուլիսին Աբդումալիկը լրացրել է միջազգային գրոսմայստերի առաջին նորման՝ «World Open 2017» միջազգային խոշոր մրցաշարում (Ֆիլադելֆիա, ԱՄՆ) ։ Նոյեմբերին Տարվիզիոյում (Իտալիա) դարձել է մինչև 20 տարեկան աղջիկների աշխարհի չեմպիոն՝ 11 հնարավորից վաստակել 9 միավոր ։
2018 թվականի մարտին լրացրել է միջազգային գրոսմայստերի երկրորդ նորմը՝ Սկոպիեում (Մակեդոնիա) տեղի ունեցած «Karpos Open-2018» մրցաշարում, որտեղ 150 մասնակիցների մեջ զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը, ապրիլին երրորդ նորմն է լրացրել Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում կայացած «Budapest Spring Festival 2018» միջազգային մրցաշարում ։ Օգոստոսին Համադանում (Իրան) կայացած Ասիայի ազգերի գավաթի մրցաշարում 3-րդ տախտակի վրա նվաճել է բրոնզե մեդալ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ալմաթի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ղազախ շախմատիստներ
Գառնիկ Քամալյան
Գառնիկ Արշակի Քամալյան, հայ քանդակագործ։ ՀՌՆՄԵՄ-ի և ՀՌՆԱ-ի անդամ (1927-1932)։
Կենսագրություն
1929 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարդ-տեխնիկումը։ 1929 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1938 թվականին ավարտել է Լենինգրադի արդյունաբերական շինարարության ինժեներների ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը։ 1954-1960 թվականներին ապրել և աշխատել է Պերմում ։
Ծնվել է 1908 թվականի հունվարի 6-ին Իգդիր քաղաքում։ Թուրքիայի կառավարության կողմից հայերի հետևողականորեն հետապնդումների պատճառով ապագա քանդակագործի ընտանիքը տեղափոխվել է հարազատների մոտ՝ կովկասյան Հայաստան։ 1925 թվականին Գառնիկ Քամալյանը ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական քոլերջ, որտեղ սովորել է նկարիչ Վարթանես Հախիկյանի և Գաբրիել Գյուրջյանի հետ։ 1929 թվականին «Վ. Ի. Լենինի դիմանկարի» (ռուս Արա Սարգսյան) դիպլոմային աշխատանքով հաջողությամբ ավարտել է ուսումնարանը։ Դեռևս ուսման տարիներին դարձել է ՀՌՆՄԵՄ-ի և ՀՌՆԱ-ի անդամ (1927) և 1929 թվականից մասնակցել է գեղարվեստական բոլոր տեսակի ցուցահանդեսներին։ 1933-1935 թվականներին ուսման է անցել ԼԿՇՃԻ-ի ճարտարապետություն բաժնում։ Ուսումը ավարտել է դիպլոմային աշխատանքով՝ Սեստերորեցկի պանսիոնատի նախագծով։ 1935-1964 թվականներին ապրել է Մագադանի մարզում, այնուհետև տեղափոխվել է Երևան, որտեղ էլ հետագայում՝ 1973 թվականի հունվարի 24-ին մահացել է ։
Աշխատանք
Քանդակագործի աշխատանքների շարքում նշվում են այնպիսի դիմանկարներ, ինչպիսիք են «Աշխատավորը» (1929), թոշակառու Մելիք-Մուսյանի (1962), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Պ. Գ. Լիսիցյանի (1963, Գրականության և արվեստի թանգարան, Երևան) և Գ. Դ. Ջանիբեկյանի (1972), «Կանացի դիմանկար» (1965), ԽՍՀՄ նավատորմի ծովակալ Ի. Ս. Իսակովի (1967), հեղափոխական Ի․ Խ․ Լալայանցի (1970), երգչուհի Լ. Զաքարյանի (1970-ական թվականներ, Հայաստանի ԳԿԳ) և այլն ։
Նա հեղափոխական Կամոյի հուշարձանի հեղինակն է (1968, Գավառ (քաղաք))։
Ստեղծագործություններ
Դիմաքանդակներ`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Արթուր Սարգսյան (այլ կիրառումներ)
Արթուր Սարգսյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
(6162) Պրոխորով
(6162) Պրոխորով (Prokhorov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,585554 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,119 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0521 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1518,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237068 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալփիրան
Ալփիրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Գնեջ գավառի սահմանագլխում։
Եղել է հայաբնակ գյուղ մինչև 1914 թ.-ը։
Ալիփիրանն ուներ 1276 թ.-ին կառուցված հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բինգյոլի շրջանի համայնքներ
Աշխեն Հարությունյան
Աշխեն Քրիստափորի Հարությունյան (Տեր-Խաչատրյան, ), հայ քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1950), պրոֆեսոր (1951): ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967):
Կենսագրություն
Աշխեն Հարությունյանը ծնվել է 1894 թվականի մարտի 9 (21)-ին, Թիֆլիսում։ 1923 թվականին ավարտել է Խարկովի բակտերիաբանական ինստիտուտը։ 1929-1941 թվականներին աշխատել է Երևանի անասնաբուծական ինստիտուտում, 1939-1967 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր քիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1967-1971 թվականներին՝ պրոֆեսոր, 1971-1974 թվականներին՝ գիտխորհրդատու ։
Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի հանքային պաշարների, սորբենտների, ներկանյութերի, պելոիդների և միկրոտարրերի հատկությունների ուսումնասիրությանը ։ Զբաղվել է նաև միջնադարյան Հայաստանի քիմիական և տեխնոքիմիական գիտելիքների զարգացման, ներկերի ու թանաքների պատրաստման ու գործածության պատմության հարցերով։
Մահ
Աշխեն Հարությունյանը մահացել է 1979 թվականին, Երևանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Խունարկտորի վանք
Խունարկտորի վանք, վանք Փոքր Հայքի Սեբաստիայի նահանգի Ակնա գավառի Հացկնի գյուղի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Բլաունտ շրջան (Թենեսի)
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ
Լուսապսակ (կրոն)
Լուսապսակ (halo, հունարեն ἅλως, halōs, հայտնի նաև որպես նիմբուս, օրեոլա, գլորիոլ), լուսային ճառագայթներից կազմված թագ կամ լույսի շրջանակ , որով մարդը պատկերվել է կերպարվեստում։ Օգտագործվել է տարբեր կրոնների սրբապատկերագրության մեջ սրբերի կերպարներ պատկերելու համար և որոշակի ժամանակաշրջանում եղել նաև ղեկավարների կամ հերոսների պատկերման ձևը։ Հին Հունաստանի, Հին Հռոմի, Քրիստոնեության, Հինդուիզմի, Բուդդայականության ու Իսլամի կրոնական արվեստում սրբերը պատկերվել են շրջանաձև փայլուն լուսապսակով (ասիական արվեստում բոցերի լուսապսակով) գլխի կամ ամբողջ մարմնի շուրջ․ վերջինը հաճախ կոչվում է մանդոռլա։ Լուսապսակները կարող են պատկերված լինել ցանկացած գույնով կամ գույների ցանկացած համադրությամբ, սակայն լույս պատկերելիս ամենից հաճախ օգտագործվել են ոսկեգույնը, դեղինը կամ սպիտակը, իսկ բոց պատկերելիս՝ կարմիրը։
Հին Հունական աշխարհ
Շումերական կրոնական գրականության մեջ հաճախ է խոսվում melam-ի մասին (աքքադերեն փոխառությամբ՝ melammu), որը «փայլուն, տեսանելի լույս է, որը նշմարվում է աստվածների, հերոսների, երբեմն թագավորների վրա, նաև մեծ սրբություն ունեցող տաճարների ու աստվածային խորհրդանշանների վրա» ։