cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պան
Պան (Πάν, Πανός), անտառների ու արոտավայրերի աստվածը, հովիվների, որսորդների, մեղվապահների ու ձկնորսների հովանավորը հին հուն, դիցաբանության մեջ։ Հերմեսի և Դրիոպեի (այլ տարբերակներում՝ Զևսի և Կալլիստո հավերժահարսի, Զևսի կամ Հերմեսի և Պենելոպեի) որդին։ Ծնվել է այլանդակ (մազածածկ, եղջյուրներով, այծի կճղակներով, մորուքով ու պոչով) և ահազդու տեսքով, որի համար վախեցած մայրը լքել է նրան։
Հերմեսը Պանին տարել է Ողիմպոս, ուր զվարճացրել է աստվածներին, սիրվել ու դասվել նրանց կարգը։ Սիրահարվել է Սիրինգս հավերժահարսին, որը վախից կերպարանափոխվել է եղեգնի, որից և Պան պատրաստել է իր սրինգը (σύριγξ)։ Պան համարվել է ուրախ աստված, սրինգ նվազելով ու պարելով, հավերժահարսների ուղեկցությամբ թափառել է անտառներում ու լեռներում։ Միաժամանակ, հանգստի ու առանձնության պահերին իրեն անհանգստություն պատճառողների վրա տարածել է սարսափ։ Ունեցել է պաշտամունքի մի քանի խոշոր կենտրոն։ Աթենքի Ակրոպոլիսում եղել է Պանին նվիրված քարայր։ Աթենացիները նրա պատվին ամեն տարի կազմակերպել են հանդիսավոր հրավառություն (ջահերթ)։
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Նաբուգոդոնոսոր III
Նաբուգոդոնոսոր III, Nabû-kudurri-ușur, տառերով՝ «Նաբու-առաջնեկին պահպանիր», Բեհիսթունի արձանագրությունյան մեջ՝ Նիդինտու-Բել։ Մ.թ.ա. 522 թ.-ին ղեկավարել է հակա-պարսկական ապստամբությունը Բաբելոնում։ Բաբելոնի արքա (մ.թ.ա. 522 թ.-ի հոկտեմբերից-դեկտեմբեր)։ Ինքնությունը և ծագումը ճշգրտված չէ։
Աղբյուրներ
Ավելի ամբողջական տեղեկություններ Նաբուգոդոնոսոր III մասին կարելի է գտնել Դարեհ I Մեծի Բեհիսթունի արձանագրության մեջ, որտեղ Բաբելոնի արքան ներկայացվում է որպես ինքնակոչ և ապստամբ։ Գրությունը արված է 3 լեզուներով՝ հին պարսկերենով, էլամերենև աքքադերեն։ Վերջին տարբերակը ունի ակնհայտ տարբերություն մյուսներից։ Բեհիստունյան ժայռի ռելիեֆի վրա Նիդինտու-Բելը պատկերված է երկրորդ մարդը՝ Դարեհ I Մեծի կողմից հաղթած ապստամբած շրջաններից։
Իրավիճակը Բաբելոնում ապստամբությունից առաջ
Բաբելոնը մտավ Աքեմենյան կայսրության մեջ, որպես առանձին իշխանություն, ղեկավարվող մեկ կայսեր կողմից։ Մ.թ.ա 530 թ-ին Կյուրոս Բ Մեծի մահից հետո Աքեմենյան կայսրության գահին է բազմել Կամբյուսես II-ը։ Նրա ձգտումները ուղղված ամրապնդելու կենտրոնական իշխանություը բերեց Աքեմենյան ազնվականության ընդիմությանը։ Կամբյուսես II-ի Եգիպտոսը գրավելու ձգտումը բերեց տուրքերի բարձրացման և զորահավքի ռեգիոններում ինչպես նաև Բաբելոնում։ Մ.թ.ա. 522 թ-ի մարտին Պարսկաստանում տեղի ունեցավ հեղաշրջում։ Գահին բազմեց Կամբյուսես II-ի փոքր եղբայրը՝ Բարդիյան։ Ով անմիջապես ընդունվեց Բաբելոնի կողմից, հետագայում նաև ընդունվելով մյուս շրջաններում։ Բարդիյանը գնաց զիճումների՝ դադարեցնելով զորահավքը, բայց առաջարկեց պայքար պարսկական ազնվականների դեմ։ Մի քանի ամիս հետո վերջին ներկայացուցիչները կազմակերպեցին Բարդիյայի սպանությունը և իրենց շրջապատից ընտրեցին նոր արքա՝ Դարեհ I Մեծի։ Ավելի ուշ, Բեհիսթունի արձանագրության մեջ, Դարեհ I Մեծը նախանշում է, որ սպանվել է ոչ թե Բարդիյան՝ Կյուրոս Բ Մեծի որդին, այլ ինքնակոչի, ով Գաումատի կախարդներից էր, և իրեն ներկայացնում էր Բարդիյայի փոխարեն։ Հեղաշրջումը բերեց շրաջանների մասսայական ապստամբությանը։ Բաբելոնում Բարդիյայի մահից անմիջապես հետո հայտարարվեց նոր արքա՝ Նաբուգոդոնոսոր III:
Նաբուգոդոնոսոր III-ը, որպես անհատ
Բեհիսթունի արձանագրությունյան մեջ ասվում է, որ Նիդինտու-Բելը իրեն հայտարարել է Նաբոնիդի որդին և սկսել կառավարել որպես Նաբուգոդոնոսոր III: Պարսկական և էլամերեն տարբերակներում ասվում է, որ նրա հայրը եղել է Աինաիրը։ Բայց գիտնականները չեն բացառում նաև այն, որ Նիդինտու-Բելը իրականում կարող էր լինել Նաբոնիդի որդին։ Բեհիստունյան ժայռի ռելիեֆի վրա նա պատկերված է, որպես տարեց մարդ, իսկ ապռտամբությունից հետո Դարեհ I Մեծը նրան ինքնակոչ չներկայացրեց ժողովրդին, ինչպես նա դա անում էր։
Ապստամբություն, պարտություն և մահ
Մահացու ապստամբությոուն էր սկսվել, ըստ Դարեհ I Մեծի «Ամբողջ բաբելյան ժողովուրդը անցել է Նիդինտու-Բելի կողմը, Բաբելոնը դարձել է խռովարար, նա գրավել է կայսրությունը»։ Մ.թ.ա. 522 թ-ի հոկտեմբերի 3-ին կնքված փաստաթուղթը վկայում է, որ այդ ժամանակ Նաբուգոդոնոսոր III արդեն ընդունել էր «Բաբելոնի և պետությունների կայսեր» տիտղոսը։ Այդ ժամանակ Դարեհ I Մեծը զբաղված էր Էլամում Ասսինի դեմ ռազմական գործողություններով։ Միայն այդ ամպստամբությունը ճնշելուց հետո Դարեհ I Մեծը սկսեց իր արշավը դեպի Բաբելոն, որը ղեկավարեց անձամբ ինքը։ Հոկտեմբերի 13 Տիգրիսն անցնելիս տեղի ունեցավ առաջին ճակատամարտը։ Բեհիսթունի արձանագրությունյան կազմողները նշում են, որ Դարեհի զորքը ձիերով և ուղտերով անցել է գետը և ամբողջությամբ ջարդել Նիդինտու-Բելը զորքը։ 5 որ անց, հոկտեմբերի 18-ին, Եփրատի մոտ տեղի է ունեցել 2-րդ ճակատամարտը։ Տեղը վկայում էր այն մասին, որ Նիդինտու-Բելի բոլոր կողմնակիցները սպանված էին, և Դարեհը ոչ մի գերի չի վերցրել իր հետ։
Զազանի մոտ պարտություն կրելուց հետո, Նաբուգոդոնոսոր III մի քանի ձիավորներով փախել է Բաբելոն։ Դարեհը պաշարեց քաղաքը և շատ չանցած վերցրեց այն։ Նիդինտու-Բելը մահապատժի ենթարկվեց աքքադական եղանակով՝ ցից հանվեց Բաբելոնի մյուս 49 ապստամբների հետ։
Նիդինտու-Բելը կառավարեց մոտավորապես 3 ամիս։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 522 մահեր Կատեգորիա:Սպանված միապետներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի մահեր Կատեգորիա:Աքեմենյաններ
Բուրիդանի ավանակ
Բուրիդանի ավանակ (՝ Բուրիդանի ավանակը երկու մարգագետինների արանքում), ֆրանսիացի Ժան Բուրիդանի անվամբ կոչված փիլիսոփայական պարադոքս, չնայած, որ հայտնի է եղել դեռևս Արիստոտելի աշխատություններից։ Պարադոքսի հարցն է, թե ի՞նչ ընտրություն է անելու ավանակը, որը գտնվում է երկու հավասարապես գայթակղիչ խոտի դեզերի միջև։
Բուրիդանը որևէ տեղ չի հիշատակել սրա մասին, բայց անդրադարձել է նման թեմայի, պաշտպանելով բարոյական դետերմինիզմի դիրքերը՝ երբ մարդ ընտրության առաջ կանգնած պետք է ընտրի առավելագույն բարիքը։ Բուրիդանը գտնում է, որ ընտրությունը կարող է դանդաղել յուրաքանչյուր ընտրվող առարկայի գնահատման ընթացքում։
Ըստ խնդրի տրամաբանության կարելի է եզրակացնել, որ ավանակը սովից չի սատկի, թեև չենք կարող վստահաբար ասել, թե որ դեզը կընտրի։ Ուտելիքից հրաժարվելը նույնպես կարելի է ընտրություն հաշվել։ Այսպիսով երեք ընտրությունից (աջ դեզը, ձախ դեզը և սովամահությունը) ամենավատը երրորդն է, և հետևաբար ավանակը դա չի ընտրի ։
Խնդրի որոշ մեկնություններում դիտարկվում է իրադրության հավանական փոփոխությունը՝ միացնելով երկու դեզերը երկճյուղումը (դիխոտոմիա) կորչում է
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարադոքսներ Կատեգորիա:Տրամաբանություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Միջնադարյան փիլիսոփայություն
Վալո դի Ներա
Բնակչությունը կազմում է 419 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 12 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 36 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 6040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0743։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վելիկոլուկսկի շրջան
Վելիկոլուկսկի շրջան (Великолукский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Վելիկիե Լուկի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2960,2 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 22554 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պսկովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Բեգուրդաղ
Բեգուրդաղ , լեռներ Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, Քղիից մոտ 30 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ձգվում են արևելյան մասում արևելքից արևմուտք, իսկ արևմտյան հատվածում՝ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք։ Նրա լանջերից սկիզբ են առնում Արևմտյան Եփրատի մի շարք վտակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Սուսաննա Գրիգորյան
Սուսաննա Մուշեղի Գրիգորյան, հայ կենսաբան-ֆիզիոլոգ, պալեոգենի կենսաշերտագրության և հնէաբանության մասնագետ։ Կենսաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1989) ։
Կենսագրություն
Սուսաննա Գրիգորյանը ծնվել է 1928 թվականին Մեղրիում։ 1939 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ 1946-1951 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետում և ստացել կենսաբան-ֆիզիոլոգի որակավորում։ 1952 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում՝ զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ՝ լաբորանտ, ասպիրանտ, ավագ գիտաշխատող, հնէաբանության և շերտագրության լաբորատորիայի վարիչ։ 1956-1959 թվականներին՝ ասպիրանտուրայում ուսանելու տարիներին ակադեմիկոս Արշալույս Գաբրիելյանի ղեկավարությամբ գիտահետազոտական աշխատանքներ է կատարել Մերձերևանյան և Վայքի շրջաններում, հայտնաբերել և ուսումնասիրել է բրածո նումուլիտների մի քանի տասնյակ ձևեր, որի արդյունքներն ամփոփվել են «ՀԽՍՀ հարավարևմտյան մասի վերին Էոցենի և օլիգոցենի նստվածքների շերտագրությունը և նումուլիտների ֆաունան» ատենախոսության մեջ ։
Իր գիտական գործունեության ընթացքում Գրիգորյանը ուսումնասիրություններ է կատարել Հայաստանի տարածքում, հետազոտել վերին կավճի (կամպան, մաաստրիխիտ) և պալեոգենի (պալեոցեն, էոցեն, ստորին և միջին օլիգոցեն) հասակների նումուլիտների և օրբիտոիդների ֆաունայով հարուստ մի քանի տասնյակ նոր ստուգանմուշային և շերտատիպային կտրվածքներ, այդ թվում Արարատի մարզի Ուրցաձոր և Վայոց ձորի մարզի Ազատեկ գյուղերի շրջակայքի խոշոր նումուլիտներ՝ Nummulites millecaput (120-160 մմ տրամագծով) պարունակող վերին էոցենի և միջին և վերին էոցենը սահմանազատող ստուգանմուշային կտրվածքները։ Գրիգորյանը հնէաբանական ուսումնասիրություններ է կատարել նաև Նախիջևանի շրջանում, որտեղ նրան հաջողվել է առաջին անգամ ճշգրիտ հիմնավորել «Փարադաշի» շերտախմբի վերին մասի միջին էոցենյան հասակը ։ Միջազգային համագործակցության շրջանակներում համեմատական ուսումնասիրություններ է կատարել Հունգարիայում։
Բիզանդաղ
Բիզանդաղ, լեռնաշղթա Պարսկահայաստանում, Զագրոս լեռնահամակարգում, Ուրմիայի շրջանում, Ուրմիա լճի արևմտյան ափին ։
Սուսաննա Գրիգորյան
Աշխատություններ
Հեղինակ և համահեղինակ է 5 մենագրությունների, 28 գիտական հոդվածների և 10 ձեռագիր հաշվետվությունների։ Հոդվածների մի մասը թարգմանվել է անգլերեն և ֆրանսերեն, ինչպես նաև տպագրվել է արտասահմանյան գիտական պարբերականներում։ Ռուսերեն գրել է «Հայկական ԽՍՀ նումուլիտները և օրբիտոիդները» մենագրությունը (Երևան, 1986)։ Աշխատության մեջ նկարագրվել են վերին կավճի և պալեոգենի հասակի նումուլիտների և օրբիտոիդների ավելի քան 100 տեսակներ և ենթատեսակներ,այդ թվում միայն էոցենի նստվածքային ապարներից գիտության համար նոր 4 տեսակ և 5 ենթատեսակ։
1980-ական թվականներին Գրիգորյանը հանդիսացել է «Էոցենի և օլիգոցենի սահմանագծի երկրաբանական իրադարձությունները» № 174 միջազգային ծրագրի համաղեկավարներից մեկը։ Այդ ուսումնասիրությունների հիմնական արդյունքները նա հրատարակել է 1981 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած «ԽՍՀՄ տարածքի ուշ էոցենի-վաղ օլիգոցենի երկրաբանական և կենսաբանական իրադարձությունները» մենագրության համապատասխան բաժնում։
Հայտանբերված դիսկոցիկլինների նոր ձևը Գրիգորյանն անվանել է ի պատիվ իր ուսուցիչ ակադեմիկոս Ա. Գաբրիելյանի։
Գրիգորյանի ուսումնասիրությունների արդյունքները ընդգրկվել են իսպանացի խոշոր գիտնական Ջոզեֆ Սեռա-Կիելիի 1998 թվականին Ֆրանսիայում տպագրված հիմնարար աշխատության մեջ՝ նվիրված Թետիսի պալեոգենի խոշոր ֆորամինիֆերների զոնալ կենսաշերտագրական սանդղակի (SBZ) ճշգրտմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կենսաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Պավանա (Գաբրիել Ֆորե)
Ստեղծման պատմություն
Փավանի բնօրինակը գրվել է 1880-ականների վերջին ՝ դաշնամուրի և երգչախմբի համար։ Կոմպոզիտորն այն նկարագրել է հետևյալ կերպ. «նրբագեղ, բայց ոչ նշանակալից» ։ Ֆորեն նախատեսում էր, որ այն կհնչի ավելի վաղ, քան պատրաստ կլիներ նվագախմբային կատարման համար։ Դիրիժոր Ադրիան Բուլտը, լսելով, թե ինչպես է Ֆորեն կատարում դաշնամուրային տարբերակը, նշել է, որ նա նվագում էր ոչ ավելի դանդաղ, քան մեկ րոպեում 100 նոտա ։ Փավանի դանդաղ տեմպը և թախծոտ մեղեդին ընդգծում էր այն փաստը, որ սա գերմանական ռոմանտիզմի ստեղծագործություն չէ, իսկ ավելի ուշ ավելացված խոսքերը կարծես լինեին հստակորեն առկայծող լույսի շողեր՝ պարողների միջև ։ 1887 թվականին Ֆորեն գրեց ստեղծագործության նվագախմբային տարբերակը։ Կոմպոզիտորը նախատեսում էր, որ այն պետք է լիներ ստեղծագործություն ոչ մեծ նվագախմբի համար՝ կատարվելու համար ամառային գիշերներն անցկացվող համերգաշարի ընթացքում։ Ավելի ուշ Ֆորեն որոշեց ստեղծագործությունը նվիրել իր հովանավորին՝ կոմսուհի Էլիզաբեթ Գրեֆյուլին, ում առաջարկով գրեց հատված երգչախմբի համար, որ պետք է նրբորեն ձայնակցեր նվագախմբին։ Փավանի նվագախմբային տարբերակն առաջին անգամ հնչել է 1888 թվականի նոյեմբերի 25-ին Փարիզի Լամուրյո նվագախմբի կատարմամբ՝ Շարլ Լամուրյոյի ղեկավարմամբ։ Երեք օր անց հանդիսատեսին ներկայացվեց նաև ստեղծագործության երգչախմբային տարբերակը։ 1891 թվականին կոմսուհին վերջապես աջակցեց Ֆորեին՝ նրան հնարավորություն տալով Բուլոնյան անտառում անցկացվող ընկերական հավաքույթի ժամանակ ներկայացնել Փավանը՝ պարողների ու երգչախմբի մասնակցությամբ։
Հենց սկզբից Փավանը վայելեց մեծ ժողովրդականություն, անկախ նրանից՝ կատարվում էր երգչախմբի հետ, թե առանց նրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Ավենիդա Ատլանտիկա
Ավենիդա Ատլանտիկա (Avenida Atlântica)` Կոպակաբանա լողափի գետափ Ռիո դե Ժանեյրոյում։
Աշխարհագրություն
Երկարությունը 4 կմ է, ձգվում է ամբողջ Կոպակաբանայի և Լեմայի քաղաքային շրջաններում։ Ավենիդա Ատլանտիկան սկսվում է Լեմայի շրջանում և 800 մետր հետո հանդիպում է արքայադուստր Իսաբելի մայրուղուն, ունենալով երկու գոտի 2 շարժում երկու ուղղություններով և ավարտում է Կոպակաբաննայի տարածքում, ունենալով շարժման 3 գոտի։ Այնտեղ գտնվում է նաև պորտուգալական մայթի հայտնի պրոմենադը, ալիքաձև նախշերով և հեծանվային ճանապարհ` պրոմենադի և մայրուղու միջև։
Զարմանալի տակառը
Զարմանալի տակառը (Удивительная бочка), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ` Սերգեյ Կոզլովի հեքիաթների շարքից։ Մուլտֆիլմն այն մասին է, թե ինչպես են Ոզնին և Արջուկը դիմավորում գարունը։
Սյուժե
Կոճղի վրա նստած արջուկը բացականչում է «Գարո՜ւն։ Տեսե՜ք, ամեն ինչ այստեղ աճում է։ Եվ ծառերը, և տերևները, և ծաղիկները... Իսկ մեղրով, կամ մուրաբայով, կամ էլ կաթով և ազնվամորու տակառը չի աճում»։ Հետո նա տեսնում է մի կաղին, դնում է այն հողի մեջ և սկսում է ջրել։ Պառկում է կողքին և քնում։ Նրան արթնացնում է մեղուն։ Արջուկը բացում է աչքերը և տեսնում է անծանոթ բույս, վերևում` տակառ։ «Աճում է, հիանալի տակառ», ուրախանում է նա։ Թաթերով գրկում է տակառը և պոկում է այն ցողունից, նայում է ներսը, իսկ այնտեղ դատարկ է... «Մեղր չկա, մուրաբա չկա, ազնվամորի կաթի հետ չկա»... Էհ, շուտ եմ պոկել։ Դեռ չի հասել։ Պետք է այն դնել վալենկայի մեջ, այդպես կհասնի», մտածում է արջուկը և վազում է ոտնամանի հետևից։ Դաշտ է գալիս մի ոզնի, որը հեծնել է ճիպոտ, և տեսնում է տակառըև մտածում, որ դրանից միգուցե և ձի ստացվի։ Եվ տակառի վրա նկարում է գլուխ և ոտքեր։ Տակառը կենդանանում է և թռչկոտում է դաշտում։ «Կանգնիր, ես ցանկանում եմ քեզ հեծնել», գոռում է ոզնին։ «Պետք է նրան բռնել»։ Վերադառնում է արջուկը, շատ զարմանում է և փորձում է բռնել տակառը, սակայն չի ստացվում։ Այդ ժամանակ տեսնում է ոզնուն և հարցնում նրան. «Այդ դո՞ւ ես իմ տակառի վրա նկարել ոտքեր»։ «Ի՞նչ ես խոսում, ես նկարել չգիտեմ»։ Արջուկն ասում է, որ դա ակնհայտ է։ «Պարզ չէ թե ինչ ես դարձրել իմ տակառը», ասում է արջուկը։ «Սա ձի է։ Նայիր, թե ինչ գեղեցիկ է», ասում է ոզնին։ Արջուկ. «Ես ամբողջ կյանքում երազել եմ, որպեսզի ունենեամ մեղրով տակառ»։ Ոզնի. «Իսկ ես, ցանկացել եմ որ ունենամ բաշով ձի»։ Արջուկ. «Իսկ բաշով տակառը ինչպե՞ս բռնենք»։ Նա սկսում է վազել և որսալ տակառը, որը փախչում էր նրանցից, և վերջապես բռնում է։ Ոզնի. «Դե լավ, թող այն լինի մեղրով տակառ։ Միայն թե մեղրը կուտես, իսկ այնտեղ ոչինչ չի մնա։ Իսկ ձին` ձի է»։ Եվ արջուկը համաձայնում է. «Լավ թող տակառը ձի լինի»։ Եվ այդ ժամանակ նրանք տեսնում են, թե ինչպես է տակառը վերածվում ձիու` գարնանային տերևների նման բաշով։ Ոզնի. «Նայիր, ինչպիսին այն դարձավ»։ Արջուկ. «Որովհետև գարուն է։ Այդ պատճառով հայտնվեց»։ Ոզնի. «Նաև այն պատճառով, որ մենք շատ էինք ուզում»։ Ձին թույլ է տալիս նրանց նստել իր մեջքին և պտտվել մարգագետնում, իսկ շուրջը գարնանային ծաղիկներ են աճում...
Մուլտֆիլմեր ոզնու և արջուկի մասին
Ոզնու և արջուկի մասին մուլտֆիլմեր ստեղծել է ոչ միայն ռեժիսոր Յուրի Բուտիրինը, այլև ուրիշ ռեժիսորներ` տարբեր ոճերով։ Բոլոր մուլտֆիլմերը, սակայն, նկարահանվել են ըստ Սերգեյ Կոզլովի հեքիաթների և նրա սցենարների։
Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերահրատարակվել է DVD ձևաչափով մուլտֆիլմերի հավաքածուներում.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1983 մուլտֆիլմեր
Օպոչկայի շրջան
Օպոչկայի շրջան (Опочецкий район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Օպոչկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2028,9 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 18673 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,2 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պսկովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Իլյա
Իլյա (Illiat), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Տուասսեյի կազմի մեջ։ Բուրկ ան Բրեսի կոմունա։
INSEE կոդը՝ 01118։
Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 680 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 50 կմ հյուսիս Լիոնից, 27 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից.
Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 570 մարդ
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 371 աշխատունակ բնակիչներից 289-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 82-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 77,9%, 1999 թվականին 69,0% էր)։ 289 ակտիվ բնակիչներից 273-ը (151 տղամարդ և 122 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 16-ը (9 տղամարդ և 7 կին)։ 82 պասիվներից 33-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 29-ը՝ թոշակառուներ, 30-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով.
Երեխաները Բյուզանդիայում
Բյուզանդիայում երեխաները մտնում էին կայսրության բնակչության առանձին հատվածի մեջ։ Օրենսդրության համաձայն լիարժեք իրավունակ տարիքը եղել է 25 տարեկանը, սակայն այլ պարագաներում այլ սկզբունք է եղել։ Բյուզանդիայի երեխաների վերաբերյալ տեղեկությունների աղբյուր են հանդիսանում հիմնականում իրավական և աստվածաբանական տեքստերը։ Բյուզանդիայում երեխայի կյանքի գլխավոր ասպեկտ է հանդիսացել կրթություն ստանալը, որը սովորաբար սկսվում էր վեց կամ յոթ տարեկանից։ Բյուզանդիայում տարածված երևույթ է եղել երեխաների ամուսնությունը, որը հաճախ կատարվում էր մոտ 10 տարեկանում։ Այս տարիքում երեխաները կարող էին մտնել մենաստաններ։  Երեխաների քանակը ընտանիքում միջինում այդքան էլ մեծ չէր, սակայն կյանքի կարճատևության պատճառով հասարակության մեջ նրանց դերը բավականին մեծ էր։ Երեխաներից սպասելիքները նույնն էր, ինչ ժամանակակից հասարակության մեջ․ ցեղի շարունակում, ընտանիքի ունեցվածքի ժառանգում, ծնողների մասին հոգատարություն, նրանց թաղում և մահվանից հետո հիշում։
Ներկայումս, Բյուզանդիայում մանկության ուսումնասիրումը գնում է տարբեր ուղղություններով։ Ուսումնասիրությունները, որոնք կատարվել են պահպանված գրական աղբյուրների հետազոտության հիման վրա, թույլ են տվել ուսումնասիրել սոցիալական պատկանելիության, իրավական կարգավիճակի, կրթության և երեխաների նյութական վիճակի, նրանց վրա մշակութային և կրոնական միջավայրի ազդեցության հարցերը։ Սկսած XX դարի վերջից ի հայտ եկան հնագիտական բազմաթիվ տվյալներ, որոնք կարևոր էին բյուզանդացի երեխաների կյանքի և առողջության ավելի մանրամասն ուսումնասիրության համար։
Մանկության կոնցեպցիան
Անտիկ շրջանում մարդու կյանքի պարբերականացման հետ կապված գոյություն ունեին տարբեր տեսակետներ։ Տեսակետներից մեկի համաձայն, որն արդեն հանդիպում է Պյութագորասի մոտ, անհրաժեշտ էր առանձնացնել չորս տարիք, որը համապատասխանում էր տարվա եղանակներին, դրանցից յուրաքանչյուրին հատկացվել էր 20 տարի։ Ըստ Հիպոկրատի, մարդն իր կյանքում անցնում է յոթ փուլերով, յուրաքանչյուրը յոթ տարի երկարությամբ։ Քրիստոնեության շրջանում այս յոթական սխեման վերաիմաստավորվեց Արարչագործության յոթ օրերով. այդպիսի տեսակետ ունեին, օրինակ VII դարի աստվածաբան Անաստասիոսը Սինաիտեսը և XI դարի պատմաբան Միքայել Պսելլը։ Մ.թ.ա. I դարի գրող Մարկոս Տերենտիոս Վառոն առաջարկում էր մարդու կյանքի չորս մասերից բաղկացած սխեմա, յուրաքանչյուրը 15 տարի։ Անտիկ ավանդույթն առաջարկում էր նաև մանկության շրջանի առանձին պարբերացում։ Սորան Եփեսոսցու (I—II դար) և Գալենի համաձայն՝ մանկությունը կարելի է բաժանել երեք շրջանների. մանկություն՝ ծնված օրից մինչև յոթ ամսական, երբ երևում են առաջին ատամները կամ մինչև 2 տարեկան, երբ երեխան սկսում է խոսել, մինչև յոթ տարեկան, երբ դուրս են գալիս բոլոր կաթնատամները, երրորդ շրջանի սկիզբը կապված է սեռական հասունացման հետ աղջիկների մոտ սկսած 12 տարեկանից, տղաների մոտ՝ 14 տարեկանից։ Գոյություն ունեին նաև բաժանման այլ սխեմաներ։ Մանկության շրջանի վերաբերյալ հատուկ տերմինաբանությունը օգտագործվում է առօրյա գրականության մեջ։ Այդ սխեմայի համաձայն, մանկության շրջանը ավարտված էր համարվում աղջիկների մոտ 12 տարեկանում, իսկ տղաների մոտ՝ 14 տարեկանում։ Դեռ Մակեդոնական դինաստիայի շրջանից օրենսդրությամբ առանձնանում էր 7 տարեկան հասակը։ Այդ տարիքից սկսած երեխան կարող էր գիտակցել իր կատարած հանցանքների ծանրությունը և դրա համար կարող էր պատժվել, այդ թվում և կախաղան բարձրացնելու միջոցով։ Քրիստոնեության տեսանկյունից հետաքրքիր էր համարվում այն հարցի պատասխանը, թե որ տարիքից են երեխաները գիտակցում իրենց արարքների մեղսունակությունը։ Տարբեր մեկնաբաններ ենթադրում են, որ հստակ տարիք այստեղ նշել հնարավոր չէ։
Հռոմեական իրավունքների և օրենսդրության ավանդույթների տեսանկյունից մինչև 25 տարեկանը մարդը չի համարվել չափահաս, սակայն իրենց ունեցվածքը տնօրինելու իրավունք տղամարդիկ ունեին արդեն 20 տարեկանից, իսկ կանայք՝ սկսած 18 տարեկանից։ Ամուսնության նվազագույն տարիքը տղաների համար 15 տարեկանն էր, իսկ աղջիկների համար՝ 13 տարեկանը։ Ինչպես տղաներին, այնպես էլ աղջիկներին նշելու համար օգտագործվում էին հունարեն բառեր (τέκνον (téknon) և παῖς (páī̈s)): Ընդ որում դրանցից առաջինն ավելի շատ վերաբերվում էր հոգևոր մերձավորություն, իսկ երկրորդը կարող էր օգտագործվել նաև ստրուկների համար։ Բյուզանդիայի հունարեն լեզվում տարբեր տարիքի երեխաների համար գոյություն ունեին տարբեր հասկացություններ՝ նորածին երեխա, մանուկ և այլն։ 14-ից 15 տարեկան տղաները կոչվում էին   (éfivos):
Բյուզանդական հասարակության մեջ երեխաների դերի հարցը վիճելի է։ Մի կողմից, երեխաների քանակի հակասությունը, հավանաբար, մեծ էր։ Այսպես, օրինակ՝ համաձայն Ա. Լաիի տվյալների, որը հավաքվել է XIV դարի սկզբում մակեդոնացի գյուղացիների համայնքի համար, տղամարդկանց 50 %-ը գտնվում էին 20 տարեկան հասակում, այն պարագայում, երբ տղամարդկանց 6 %-ը և կանանց 7 %-ը 45 տարեկանից մեծ էին։ Մյուս կողմից այն փաստը, որ երեխաներն սերտորեն ինտեգրվել էին հասուն կյանքի մեջ, մի քանի ուսումնասիրողների մոտ կասկած էր առաջացնում այն հարցում, որ այդ պարագայում կարող էր առանձնանալ «մանկության» սպեցիֆիկ կարգավիճակը՝ իր  ժամանակակից արևմտյան հատկանիշներով։ Այդ տեսակետը 1960-ական թվականներին արդարացրեց ընտանիքի ֆրանսիացի պատմաբան Ֆ. Արյեսը, որի ՝ «L’enfant et la vie familiale sous l’Ancien Régime» (1960) գիրքը հիմնասյուն է համարվում մանկության հասկացության ուսումնասիրման համար։ Հետագայում Արյեսի մոտեցումը հաճախ քննադատվում էր ժամանակակից հասկացությունները ավելի վաղ շրջան տեղափոխելու և պատկերագիր աղբյուրների նկատմամբ ոչ քնադատական վերաբերմունքի համար։ Հակադիր տեսակետի կողմնակից է ժամանակակից միջնադարագետ Ն. Օրմեն, որի համաձայն 500 կամ 1000 տարի առաջ երեխաները նույնն էին, ինչ հիմա։ Այսօր, վերջին 50 տարիների ընթացքում մանկության դերի մասին գիտելիքների ինտենսիվ զարգացումների արդյունքում, մանկության և դրա հետ կապված հասարակության կարևորության գաղափարը զարգացել է, սկսած անտիկ դասական դարաշրջանից ։
Միջնադարի Արևմտյան Եվրոպայի համեմատ, Բյուզանդիայում մանկության շրջանը ավելի քիչ է ուսումնասիրված։ Այդ թեմայով առաջին ուսումնասիրությունը եղել է 1938 թվականին Ֆ. Կուկուլեսի՝ երեխաների խնամքին նվիրված աշխատանքը։ 1970-ական թվականներին բյուզանդական մանկության սոցիալական և օրենսդրական ասպեկտների վերաբերյալ մի շարք գործեր է հրապարակել Է. Պատլագեան։
Ծնվելուց առաջ և հետո
Բյուզանդիայում ամուսնության նպատակը համարվում էր երեխաներ ունենալը, որն անհրաժեշտ ընտանիքի հետագա գոյատևումն ապահովելու համար։ Եկեղեցու տեսանկյունից, քրիստոնեության գոյության առաջին դարերում, կուսության պահպանման համար քարոզչությունը IV դարում փոխարինվեց ամուսնության և տոհմի շարունակության կարևորության ճանաչմամբ։ Պետությունը նպաստել է ամուսնության ինստիտուտի զարգացմանը օրենսդրության մեջ։ Համապատասխանաբար, անպտղությունը ընդունվում էր որպես մեծ դժբախտություն, որը տառապանք էր պատճառում կանանց, որոնց դերը ընտանիքում մայրության հետևանքով բավականին մեծացել էր։ Ընդհանրապես, ըստ Ա․ Լաիուի, «մարդկային ռեսուրսների վերարտադրումը» հասարակության տեսանկյունից, բյուզանդական կանանց հիմնական խնդիրն էր ։ Անպտղության և դրա հետ կապված խնդիրների թեման տարածված է առօրյա գրականության մեջ, դրանից հաճախ տառապել են ապագա սրբերի ծնողները, հիշատակվում են տղա երեխա ունենալու ցանկություն մի քանի աղջիկ երեխա ունենալուց հետո, սրբերին դիմել, ցանկություն ունենալով ազատվել անպտղությունից։ Նպատակ ունենալով հասնել ցանկալի հղիության, կանայք դիմում էին ինչպես աստծո օգնությանը, այնպես էլ ժողովրդական միջոցներին (նապաստակի արյուն, բադի յուղ), կրում էին թալիսմաններ, դիմում էին մոգությանն ու աստղագուշակությանը։ Անպտուղ կանանց այդ դժբախտությունը ցանկացած ճանապարհով հաղթահարելու ցանկությունը քննադատել է Հովհան Ոսկեբերան ը։ Միշտ չէ, որ երեխաները սպասված էին, ինչի հետ կապված քիչ չէին նաև մանկասպանության դեպքերը։ Վաղ բյուզանդական շրջանի մանկական ամենամեծ գերեզմանոցներից մեկը հայտնաբերվել է իսրայելական Աշկելոնում։ Հնագետները հաշվել են մոտ հարյուր մանուկների, գերազանցապես տղաների, մնացորդներ։ Ենթադրվում է, որ դրանք անբարոյականների երեխաներ են։ Աղջիկ երեխաների մնացորդների փոքր քանակը բացատրվում է նրանց տնտեսական կարևորությամբ՝ որպես ապագա անբարոյականներ։
Բյուզանդացի կանայք հիմնականում ծննդաբերում էին տանը, սակայն գոյություն ունեին նաև ծննդատներ (λοχοκομεία (lokhokomeia))։ 40 մահճակալներով յոթ այդպիսի հաստատություններ հիմնադրվել են Ալեքսանդրիայի տարբեր շրջաններում՝ Յոհանն V պատրիարքի (610—619) կողմից։ Սակայն դա միակ վկայությունն է Բյուզանդիայում գոյություն ունեցող ծննդատների մասին, թեև XII դարում հայտնի է կանանց համար ոչ մեծ հիվանդանոցի մասին` մայրաքաղաքի Պանտոկրատորա մենաստանում։ Գինեկոլոգիայի և ծննդաբերության անցկացման մասին անտիկ շրջանում գիտելիքների մակարդակի մասին բավական լավ հայտնի է Սորան Եփեսոսցու, Աէցիա Ամիդացու (V—VI դարեր) և Պավել Էգինացու (VII դար) պահպանված աշխատություններից։ Ծննդաբերության ընթացքը ղեկավարում էին մանկաբարձուհիները, որոնց գիտելիքները հիմնված էին անձնական փորձի վրա։ Բարդությունների դեպքում դիմում էին բժիշկների օգնությանը, որոնց տրամադրության տակ կային հատուկ գործիքներ։ Մայրերի և երեխաների մահացության թիվը բարձր էր։ Մի այդպիսի դեպքի մասին է վկայում IV—V դարերում ապրած սուրբ Պորֆիա Գազացին ․
Երեխաների մահացությունը ուներ նաև հանցագործական պատճառներ։ Երեխաներին թողնելու և նույնիսկ նրանց սպանելու տարածվածության մասին է պատմում IV դարի աստվածաբան Գրիգոր Նյուսացի ն։ Կանոնային օրենքների տվյալներից կարելի է հետևություն անել կերակրելուց հրաժարվելը՝ դիտարկելով որպես մանկասպանության տեսակ ։ Աբորտը սպանություն չէր համարվում, այն հանցագործություն էր ընդդեմ ամուսնու, և պատժվում էր մարմնական պատիժներով և արտաքսմամբ։ IX դարից աբորտը համարվում էր բավարար պատճառ ամուսնալուծվելու համար։
Անտիկ շրջանից եկող ավանդույթի համաձայն, բյուզանդացիները բարուրել են իրենց երեխաներին․ այդ տեխնիկայի նկարագրությունը տալիս է Սորան Եփեսոսցին։ Երեխային անհրաժեշտ էր բարուրել ամբողջությամբ, ներառյալ գլուխը և մատները։ Դա պետք է ապահովեր նրա պաշտպանությունը ցրտից և կյանքի առաջին շաբաթների ընթացքում հնարավոր տարբեր վնասվածքներից։ Այդ նույն բժիշկը տալիս է առաջարկություններ երեխաներին կերակրելու համար։ Կրծքով կերակրելը անհրաժեշտ էր սկսել երեք օրական տարիքից, այդ նույն տարիքից կարելի էր սկսել կերակրել մեղր կամ այծի կաթի հետ խառնած մեղր։ Որոշ ուսումնասիրողներ կարծում են, որ ապահով ընտանիքներում մայրերին իրենց կրծքով կերակրելը դատապարտելի էր համարվում։ Այդ նպատակով անհրաժեշտ էր օգտագործել կերակրողներ։ Մյուս կողմից, առօրյա գրականությունը ենթադրում էր, որ բարոյական տեսանկյունից ավելի ճիշտ կլիներ մոր կողմից կերակրելը։ Երեխային կրծքից կտրելը իրականանում էր հիմնականում երկուսից մինչև երեք տարեկան հասակում։ Կրծքից այսքան ուշ կտրելը կարող էր լինել այն գործոններից մեկը, որի շնորհիվ բյուզանդական ընտանիքները մեծ չէին։
Խնամք ու դաստիարակություն
Երեխաների առողջ սննդի հարցը բյուզանդացիների կողմից դիտարկվել է կրոնական պատկերացումների շրջանակներում։ Այդ հարաբերությամբ աստվածաբանական գրականության մեջ հաճախ շարժիչը համարվում էր ապագա սրբերից հրաժարումը, նախօրոք իրեն պատրաստելով ասկետիզմ կյանքին։ VI դարի կեսերից մինչև VII դարի սկզբներն ապրած սուրբ Թեոդոր Սիկեոնացին հաղորդում է այն մասին, թե ինչպես է տարբեր նախատինքներով իր ընտանիքի հետ միասին խուսափում ուտելիք ուտելուց․ «Եթե նրա մայրը հարցնում էր, թե ինչու նա չի գնում իր մոտ ճաշի ժամին, նա, խաբելով նրան, ասում էր, որ «Ես չեմ հասցրել պատասխանել քերականության դասը և ինձ ստիպել են մնալ ուսումնարանում, կամ որ նա ուներ ստամոքսի խանգարումներ, և չէր ուզում ուտել» ։ Այն, որ նման բացատրությունները կարող էին հանգեցնել ծնողների կողմից շահագործման, որոնք հրաժարվում էին իրենց ծնողական պարտականություններից, կարելի է եզրակացնել Գանգրի տաճարի ( IV դարի կեսեր) 15 կանոններից, որը քննադատում է նրանց, ովքեր «Մեկուսացման անվան տակ, հոգ չէին տանում» իրենց երեխաների մասին ։ XII դարում, մեկնաբանելով այս կանոնը, Յոհան Զոնարը և Թեոդոր Վալյսամոն նույնպես քննադատում էին այդպիսի պրակտիկան։ Աշխարհիկ օրենսդրությունը, երեխաների սնունդը չապահովող ծնողներին դիտարկում էր որպես մարդասպաններ։ Ծնողների պարտականությունը երեխաներին կերակուրով, հագուստով և բնակարանով ապահովելը չէր դադարում՝ երեխաների հասուն կյանք մտնելուց հետո։ «Հասարակ» երեխաների սննդակարգի մեջ մտնում էր այն սննդամթերքը, ինչով որ սնվում էին մեծահասակ բյուզանդացիները՝ ձու, պանիր, սպիտակ հաց, թռչնի միս, ձուկ, մրգեր։
Բյուզանդիայում երեխաների դաստիարակության մասին պատմաբաններին շատ քիչ բան է հայտնի, քանի որ բյուզանդական գրականությունը, նշանավոր բյուզանդագետ Գ․ Գ․ Լիտավրի բնորոշմամբ, գրականություն է առանց երեխաների։ Հոգևոր իմաստով ծնողների գլխավոր մտահոգությունը երեխաների մեջ աստվածապաշտության և բարեպաշտության դաստիարակումն էր՝ առաջնորդվելով Նոր Կտակարանի օրինակներով և գաղափարներով։ Գլխավոր բարոյական արժեքները, որը ներշնչվում էր երեխաներին, քրիստոնեական դաստիարակության մոդելի համապատասխան, հնազանդությունն ու հարգանքն էր ծնողների նկատմամբ։ Դաստիարակության նման օրինակը, որը ժառանգել էր Հին Հուդաից, ուներ մեծ նշանակություն․ այն պաշտպանում էր ընտանիքը անկումից։ Մանուկ հասակից դրված պատկերացումները ենթակայության մասին, հետո դառնում էին հասարակական կարգի հիմքը․ կանայք պետք է ենթարկվեին իրենց ամուսիններին, երեխաները՝ ծնողներին, ստրուկները՝ տերերին, քրիստոնյանները՝ աշխարհիկ իշխանությանը, ողջ մարդկությունը՝ Աստծուն։ Մահացած ծնողին բյուզանդացին պետք է ողբար մրմունջով, ավանդական ծեսի համաձայն ընտանիքի գլխավոր տղամարդը պետք է այդ նույն եղանակով իր վիշտը արտահայտեր այլ դժբախտությունների ժամանակ էլ։ Նույնքան քիչ էլ հայտնի է բյուզանդացի երեխաների խաղերի մասին։ Աստվածաբանական բավական տարածված մոտիվ է եղել ապագա սրբերի կյանքի դրվագների նկարագրումը, երբ նա հրաժարվում էր այլ երեխաների և իր հասակակիցների հետ խաղերից կամ նրանց հետ միասին ժամանակ անցկացնելուց։ Մեծահասակ սրբերը հաճախ էին օգտագործում իրենց բուժիչ տաղանդը` խաղերի ժամանակ երեխաների ստացած վնասվածքները բուժելու համար։ Վերջապես, լուսավորված ձեռագրերի նկարազարդումները երբեմն պարունակում են մանկական խաղերի նկարներ։ Երեխաների և մեծահասակների շրջանում տարածված էին գնդակով խաղերը։ Բացի դրանից, Հովհան Ոսկեբերան ը երեխաների խաղերի առարկաներ է հիշատակում օղակները, քարերը։ Նիկիտաս Հոնիաթը, պատմում է Մանուիլ I-ի տասնմեկամյա որդու Ալեքսիոսի խաղերի մասին, որը նա «խաղում էր ընկույզների հետ կամ զբաղվում էր քարեր նետելով» ։
Ոչ վերջին տեղում էր գտնվում բյուզանդացիների՝ երեխաներ ունենալու պահանջը, որը բացատրվում էր ընտանեկան տնտեսության կամ արհեստի տեսքով օգնություն ստանալու անհրաժեշտությամբ։ Կենցաղը պարունակում է բազմաթիվ օրինակներ այն մասին, թե ինչպես 6 տարեկան հասակում գյուղացի տղաները հարմարեցվում էին դաշտում աշխատելուն։ Ավելի ունևոր ծնողների երեխաների համար դաստիարակության այս ձևն ավելի քիչ էր բնորոշ։ Տղաները հաճախ աշխատում էին որպես հովիվ։ Ունևոր և ճանաչված ընտանիքներում երեխան 5–ից մինչև 7 տարեկանը գտնվում էր գինեկեյի բնակիչների հսկողության տակ, որից հետո նրան հանձնում էին ուսուցչի խնամքին, ով հետևում էր իր աշակերտի խաղերին և նրան գիր էր սովորեցնում։ Ունևոր ընտանիքի տղան կարող էր մի քանի տարի ապրել իր հարսնացուի տանը։ Նշանավոր ընտանիքների երեխաները կարող էին դաստիարակություն ստանալ կայսեր դղյակում, որտեղ նրանք կմեծանային գահի ժառանգորդի հետ։ Այդ շրջանակից դուրս էին գալիս ապագա մեծ պաշտոնյաներ և զորահրամանատարներ։ Շատ արիստոկրատներ ձգտում էին պատրաստել իրենց որդիներին զինվորական կարիերայի համար և համապատասխանաբար կառուցել նշանավոր սերոունդների կրթությունը։ 14–ից 15 տարեկանում նրանք արդեն մասնակցում էին պատերազմական արշավներին։ Աղջիկների զբաղմունքների մասին ավելի քիչ է հայտնի, հավանաբար, նրանք զբաղվում էին տնային աշխատանքով։ Հայտնի ընտանիքներում աղջիկները կարող էին ստանալ լավ կրթություն, որի վառ ապացույցն է կայսր Ալեքսեսիոս l Կոմնենոսի դստեր Աննայի ճակատագիրը։
Կրթություն
Հասարակության կրթվածության մակարդակը բավականին բարձր էր, այն տարածված էր բոլոր սոցիալական խավերի և կայսրության բոլոր մասերի վրա։ Նախնական կրթությունը երեխաները ստանում էին կամ տանը ծնողների կողմից, կամ հարուստ ընտանիքներում աշխատող անձնական ուսուցչիցներից։ Բյուզանդիան ժառանգել է հունա–հռոմեական կրթական համակարգը, որտեղ ուսուցման պրոցեսի կազմակերպումը համարվում էր մասնավոր նախաձեռնություն։ Ուսուցումը սկսվում էր, երբ երեխան դառնում էր վեց կամ յոթ տարեկան։ Այս տարիքից երեխաները սկսում էին, հիմնականում, կրոնական բնույթի մեծ քանակությամբ տեքստեր անգիր անել։ Ուսուցումը հիմնականում կատարվում էր հունարենով և ուսուցման այս փուլի նպատակը երեխայի լեզվի «հելենիզացումն» էր։ Հիմնականում գիր սովորում էին տեղի դպրոցներում կամ մենաստաններում։ Վանական դպրոցների կազմակերպման կարգի մասին հայտնի է Վասիլ Մեծի «Մեծ Ասկետոնի» 15 հարցերի պատասխաններից ։ Անտիկ շրջանի ծրագրի համեմատ Վասիլի դպրոցից հանվեց ֆիզիկական կուլտուրա առարկան։ Ավագ տարիքի երեխաներին պահանջվում էր սովորեցնել փոքրերից առանձին, սակայն ավագ աշակերտներից լավագույնները նշանակում էին փոքր աշակերտների ուսուցիչ, աղոթքը ավագները և փոքրերը կատարում էին միասին։
Տարրական դպրոցների կազմակերպման համար անհրաժեշտ էր միայն գտնել ուսուցիչ, շենք և գիրք, այդ պատճառով էլ նրանք գոյություն ունեին ամենուր, նպաստելով նախնական կրթության տարածմանը։ Ջ․ Բ․ Բյուրը նշում է, որ յուրաքանչյուր բյուզանդացի ծնողի ցանկությունն էր իր երեխային որևէ կրթություն տալ, և յուրաքանչյուրը, որը կարողանում էր դրա համար գումար գտնել, անում էր դա։ Բյուզանդիայի տարբեր սոցիալական շերտերի և մարզերի երեխաների շրջանում կրթվածության տարածման մասին ուսումնասիրությունների համար շատ արժեքավոր էր կենսագրական գրականությունը, քանի որ քիչ բացառություններով սրբերը կայսրության բնակիչների միակ կատեգորիան էին, որոնց կյանքի ողջ ընթացքի վերաբերյալ պահպանվել են մանրամասն տեղեկություններ։ Տիպիկ օրինակ է համարվում նշանավոր կամավոր Կիրիլլի դեպքը, ով, Թեսալոնիկայում կարդալ սովորելով և Եկեղեցու հայրերի ստեղծագործությունները դժվարանալով հասկանալ, գնում է Կոստանդնուպոլիս՝ ավելի խոր գիտելիքների հետևից, կամ Մեծ Լավրի հիմնադիր Աֆանասի Աֆոնսկին, ով չկարողացավ բավարել գիտելիքների նկատմամբ իր պահանջարկը՝ Տրապիզոնում։ Գյուղական բնակչության կրթվածությունը, բնականաբար, ավելի ցածր էր, սակայն բավականին կրթված մարդկանց քանակը, ովքեր իրենց ամուսնական պայմանագրի տակ ստորագրություն կարող էին դնել, ինչպես նշում է Էկլոգը(VIII դար), նշանակալի էր։
Բարձրագույն կրթության հնարավորությունն ավելի քիչ էր, և Բյուզանդիայի պատմության «մութ դարերում» (VII դարից մինչև IX առաջին կեսը), այն շատ դժվար էր ստանալ, նույնիսկ Կոստանդնուպոլսում։ Կայսրությունում առաջադեմ գիտական դասընթացներ վարելու պատրաստ մարդկանց թիվն ավելի քիչ էր։ Գյուղացիների երեխաները մեծամասամբ զրկված էին կրթություն ստանալու հնարավորությունից։ Սակայն ավելի տաղանդավոր աշակերտների համար, որոնք զգալի հաջողություններ էին ցուցադրել 12 տարեկանում, հնարավորություն էր ստեղծվում երկու–երեք տարիների ընթացքում քերականություն սովորել՝ Հոմերոսի և սաղմոսների սահմաններից դուրս։ Դպրոցների քանակի, ուսուցման տևողության և սովորողների քանակի վերաբերյալ տեղեկությունները հստակ չեն։ X դարի երկրորդ քառորդում Կոստանդնուպոլսում հիշատակվում են առնվազն չորս միջնակարգ դպրոցներ, որտեղ յուրաքանչյուրում տարի սովորում էր 20-30 աշակերտ։ Ավելի վաղ ասվածները բնորոշ էր տղաների կրթությանը։ Աղջիկների կողմից կրթություն ստանալու հնարավորության մասին, գրեթե ոչինչ հայտնի չէ։
Հիվանդություն և մահ
XX դարի վերջերից Միջին դարերում  և, հատկապես, Բյուզանդիայում մանկության ուսումնասիրման համար սկսեցին կիրառվել հնագիտական մեթոդներ։ Միայն վերջին տասնամյակում է հերքվել այն տեսությունը, որ երեխաների մնացուկները չեն պահպանվում գերեզմանների ոչնչացումից հետո։ Ներկա ժամանակաշրջանում մանկական կենսաէկոլոգիան զարգացած գիտական կարգ է համարվում, որը հնարվորություն է տալիս կազմել երեխաների կյանքի և մահվան տարբեր իրավիճակներ։ Երեխաների թաղման արարողությունների մանրամասն նկարագրությունը հայտնի է Միխաիլ Փսելոսի ելույթից, որը կապված էր նրա դստեր Ստիլիանայի մահվան հետ։
Հույն ուսումնասիրող է․ Պուլակու–Ռեբելակուն մանրամասն ուսումնասիրել է Բյուզանդիայում մանկաբուժության առկայության հարցը և եկել է այն եզրահանգման, որ ժամանակակից իմաստով Բյուզանդիայում այդ բժշկական ուղղությունը բացակայել է։ Այդ ժամանակ, ինչպես հայտնի է, անվանի հիվանդանոցներում, հատկապես Կոստանդնուպոլսում, այլ բժշկական մասնագիտությունների և համապատասխան բաժինների գոյության և մանկաբուժության բաժինների գործունեության մասին վկայություններ չկան ։ Սակայն բժշկական տեքստերում, որպես կանոն, գոյություն ունեին երեխաներին նվիրված հատուկ բաժիններ։ Օրինակ, Օրիբասին (IV դար), Աէցի Ամիդացին (V—VI դարեր)  և Պավլոս Էգենացին  (VII դար)  իրենց տրակտատներում ուշադրություն են դարձրել նորածինների խնամքին, նրանց կերակրելուն, ինչպես նաև տարածված հիվանդությունները՝ բորբոքումներ, այրվածքներ, զարգացման պաթոլոգիա,ատամները ծակելու հետ կապված խնդիրները բուժելու միջոցներին։ Այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են ջրծաղիկը, կարմրուկը և քութեշը շատ հաճախ մահացու էին։ Ատամների պաթոլոգիայի դեպքեր հնագիտական նյութերում քիչ քանակությամբ է բացահայտվել։ Ուսումնասիրությունների ժամանակակից մեթոդները հնարավորություն են տալիս էֆեկտիվորեն բացահայտել երկաթյա դեֆիցիտի անեմիայի դեպքերը։ Այս համախտանիշով առաջացող Cribra orbitalia պաթոլոգիաները և հիպերոստոզը շատ տարածված էին, ինչը բացատրվում է, հավանաբար, այծի կաթի և մեղրի վրա հիմնված դիետայով։
Ունեցվածքի ժառանգում
Ժառանգության բյուզանդական համակարգը հիմնված է ունեցվածքի բաժանման սկզբունքի վրա, երբ բոլոր երեխաները իրենց ունեցվածքի բաժնի իրավունք ունեին։ Կտակի բացակայության պարագայում բոլոր զավակները ժառանգում էին հավասար բաժնով։ Որոշ դեպքերում դա կարող էր հանգեցնել ավագ սերնդի իրավունքների խախտման և ընտանեկան գույքի ոչնչացման։ Տարբեր շրջաններում ժառանգման կարգը փոխվում էր, բայց հիմնական ուղղությունները, երբ տեղի էր ունենում ունեցվածքի վերաբաժանում, երեխաների ամուսնությունն էր և ծնողների մահը։ Օրենքի համաձայն երեխաներին հասնում էր մոր ունեցվածքից ⅓ մինչև ½։ Օրենքը ճանաչում էր նաև ապօրինի երեխաների ծնողների ժառանգության որոշ իրավունքներ։ Ելնելով առօրյա գրականության տվյալներից, համարվում է, որ ընտանիքներում եղել է 3-4 երեխայից ոչ ավել։ Գյուղական ընտանիքները ավելի փոքր էին, քան արիստոկրատների ընտանիքները։
Դիրքը ընտանիքում
Ի տարբերություն Հին Հռոմի, որտեղ ընտանիքի հայրն իրավունք ուներ իր երեխաների կամ թոռների կյանքի ու մահվան նկատմամբ, ուշ Հռոմեական կայսրությունում մանկասպանությունը արգելված էր արդեն 370 թվականից՝ Վալենտինիանոս I (364—375) կայսեր հրամանով, արգելքը վերականգվում է Թեոդոսիայի կանոնագրքով (V դար)։ Սեփական երեխաներին ստրկության վաճառելը արգելված էր, սակայն կայսր Կոստանդին Մեծի օրենքով 329 թվականից թույլատրվում էր՝ ծայրահեղ աղքատության ժամանակ։ Հուստինիանոս I-ի օրենսդրությունը ճանաչում էր կյանքի իրավունքը սաղմից հետո։ Լևոն  VI հրամանով ճանաչվում էր մայրերի ոչ թե իրավաբանական, այլ բարոյական իրավունքը իր երեխաների նկատմամբ։ Ամուսնու մահվան դեպքում այրին, եթե նա երկրորդ անգամ չէր ամուսնանում, ընդունում էր իր վրա երեխաների նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Իրավունակությունը սկսվում էր 25 տարեկանից, բայց  Լևոն VI-ի օրոք այդ կարգավիճակը ճշտվեց և ազատագրումը տրվեց  անկախ տարիքից, մասնավոր սեփականություն ունենալու պայմանով։ Վաղ Բյուզանդական օրենսդրությունը ժառանգել է հռոմեականը որոշակի հարցերում, որոնք վերաբերվում են patria potestas   հասկացությանը։ Գոյություն ուներ երեխաների դասակարգում՝ պայմանավորված իրենց ծնողների սոցիալական կարգավիճակով, ինչը հանգեցնում էր երեխաների սկզբունքային բաժանման՝ օրինականների և ապօրինիների։ Patria potestas  չէր տարածվում որդեգրած երեխաների վրա։ Համաձայն բյուզանդացիների ավանդական պատկերացումների, որոնք գրանցվել են XI դարում Կեկավմենի «Խորհուրդներ և պատմվածքներ» աշխատության մեջ, երեխաները պարտավոր են լսել և հարգել իրենց ծնողներին։ Հատկապես դուստրերին հեղինակը տալիս է հետևյալ խորհուրդը․ «պահիր դուստրերիդ փակված, ինչպես դատապարտվածներին, հեռու օտար աչքերից, որպեսզի չհայտնվի օձից խայթվածի կարգավիճակում» ։
Ավելի քան հազար տարվա Բյուզանդիայի պատմությունը, պատմական և աշխարհագրական տարբերությունները, հնարավորություն չեն տալիս հստակորեն բնութագրել բյուզանդական ընտանիքի կառուցվածքը։ Ա․ Պ․ Կաժդանի կարծիքով բյուզանդական տնային տնտեսությունը իր հիմքում ունեցել է նուկլեար ընտանիքը, սակայն փաստաթղթային և ագիոգրաֆիկ աղբյուրներում հիշատակվում են նաև ընդարձակ ընտանիքներ՝ 20-30 մարդուց բաղկացած։ Այդպիսի ընտանիքներում տեղ էր նախատեսված բարդ ոչ ազգական հարաբերությունների համար, ինչպես օրինակ որդեգրումը և խնամակալությունը։ Ընտանիքի անդամ էին համարվում նաև կնքահայրն ու կնքամայրը, որոնք ընտրվում էին ըստ իրենց հեղինակության։ Նրանք երեխայի հետ պահում էին սերտ հարաբերություններ ողջ կյանի ընթացքում՝ ապահովելով հոգևոր առաջնորդությունը։ Հաճախ նույն ծնողների բոլոր երեխաները ունեին նույն կնքահայրն ու կնքամայրը։
Որդիներից և դուստրերից սպասվում էր, որ նրանց կօգնեն իրենց ծնողներին ծերության ժամանակ։ Այրիները, որոնց թիվը, ըստ աղբյուրների, բավականին մեծ էր պայմանավորված տղամարդկանց մահացության թվի բարձր մակարդակի հետ, դժվար էին տանում իրենց կարգավիճակը։ Նրանք ժառանգել էին ընտանեկան ունեցվածքը և երեխաների դաստիարակության և ամուսնության պատասխանատվությունը։ Եթե նրանք միանգամից չէին կարողանում վստահել ընտանիքի բարեկեցության խնամքը որդուն, ապա ենթադրում էին դա իրականացնել ապագայում։ Եթե որդին որոշում է ընտրել հոգևոր կարիերան, ապա այդ պարտականությունները դառնում էին խոչնդոտ նրա ծրագրերի համար։ Լավագույն ելքը այս պարագայում դառնում էր վճիռ ընդունել մոր, քրոջ, թե մենաստանի միջև ։ Երեխաների պարտավորությունը օգնել ծնողներին, աղքատության և ծերության ժամանակ, ամրագրված էր նաև աշխարհիկ օրենսդրության մեջ և եկեղեցական կանոններում։
Սեքսուալությունը և ամուսնության կնքումը
Վաղ ամուսնությունները ավելի տարածված էին բարձր հասարակությունում։ Դրանք կնքվում էին ընտանիքների միջև կապը ամրապնդելու նպատակով։ Հակաօրինական այդպիսի մի ամուսնության մասին է վկայում Նիկիտա Հոնիատը։ Ալեքսեյ II Կոմնենոս (1180—1183) կայսեր տապալումից հետո, նրա հորեղբայր Անդրոնիկոսն ամուսնացավ իր զարմիկի 11 ամյա այրու հետ։ 1299 թվականին կայսր Անդրոնիկոս II Ավագի հնգամյա դուստրը կնության է տրվել Սերբիայի թագավոր գրեթե հիսունամյա  Միլուտինին։ Ինչպես հայտնում է պատմաբան Նիկիփորոս Գրիգորը, ամուսինը չի սպասել համապատասխան տարիքի լրանալուն և խախտել է ամուսնության պայմանները, երբ Սիմոնիդեն 8 տարեկան էր, նրան պատճառելով ծանր վնասվածքներ։ Չնայած կնոջ ցանկությանը՝ լքել ամուսնուն և մտնել մենաստան, քաղաքական նկատառումներով Անդրոնիկոս II-ը արգելեց նրան գնալ այդ քայլին։
Երեխաների մարմնավաճառությունը տարածված երևույթ էր, և համաձայն VI դարի պատմաբան Յոհանն Մալալեի, իր ժամանակներում չունևոր ծնողները վաճառում էին իրենց երեխաներին 5 սոլիդով։ Դեֆլյորացիայի իրականացման իրավունքը հատուկ պահանջ էր։ 535 թվականին հրատարակված Հուստինյանոս I նովելլը արգելում էր մարմնավաճառության մեջ ներառել 10 տարեկանից փոքր երեխաներին։ Դրանով հանդերձ աղբյուրներում տարբեր հիշատակություններից կարելի է ենթադրել, որ ավելի ուշ տարիքում մարմնավաճառությունը թույլատրվում էր։ Այն մասին, որ այս կայսրեր ապագա կինը փոքր հասակում մարմնավաճառությամբ է զբաղվել, իր «Գաղտնի պատմության» մեջ հայտնում է Պրոկոպիոս Կեսարացին․ «Թեոդորան, դեռ հասունացած չլինելով, չէր կարող գնալ տղամարդկանց հետ և հարաբերություններ ունենալ նրանց հետ ինչպես կին, բայց նա տրվում էր այդ հետաքրքրասիրությանը »։
Համասեռական հարաբերությունները Բյուզանդիայում արգելված էին Հուստինիանոս I օրոք, իսկ օրենքը 726 թվականին հաստատում է պատասխանատվություն 12 տարեկանից բարձր երեխաների մասնակցելու համար, քանի որ ենթադրվում էր, որ այդ տարիքում երեխաները ի վիճակի են կատարել գիտակցված ընտրություն։ Այլ առումով պատասխանատվությունը ավելի վաղ էր դրվում։ Այսպես, IX դարում, Իսագոգի օրենսդիր մարմինը մահվան դատապարտման եղանակով պատիժ էր սահմանում սպանության համար՝ սկսած 7 տարեկանից, ավելի վաղ օրենսդրությունը այդպիսի սահմանափակումներ չէր դնում, սխոլաստիկները այդ օրենքին ավելացնում էին, որ փոքր տարիքի երեխաները (ἴμφας) ի վիճակի չեն գիտակցել այդպիսի օրենքի մեղսունակությունը։ Պեդոֆիլիան ևս շատ տարածված էր։ Այդ բնույթի մեղադրանքներ քրոնիկները ներկայացրեցին Թեոդոսիոս II (402—450), Կոստանտին V (741—755) կայսրերին և Հուստինիանոս I  բարձրաստիճան պաշտոնյա Յոհանն Կապադովկիացուն։ Համաձայն Հովհաննես Ոսկեբերանի (V դարի սկիզբ) մայրերը վախենում էին երեխաներին թողնել տնից հեռու։ Պեդոֆիլիան պատժվում էր, ինչպես աշխարհիկ օրենքներով, որտեղ դրա համար նախատեսված էր մահվան դատավճիռ՝ գլուխը կտրելու եղանակով, այնպես էլ եկեղեցական օրենքներով՝ դրա համար պահանջելով մեղքերի թողություն մոտ 19 տարի։
Ինցեստը, ինչպես նաև սեռական այլ շեղումները Բյուզանդիայում, խիստ քննադատության էին ենթարկվում և արգելվում էին օրենսդրորեն։ Սակայն կոնկրետ դեպքեր շատ քիչ են հայտնի։ Դրանցից ամենահայտնին՝ կայսր Հերակլ I-ի (610—641) երկրորդ ամուսնությունն էր իր 14-ամյա զարմուհու՝ Մարտինայի հետ։ Օրենսդրության տեսանկյունից այդպիսի մոտ ազգակցական ամուսնությունները որոշակի ժամանակաշրջանում օրինական էին․ զարմիկների ու զարմուհիների միջև ամուսնությունը մինչև 741 թվականը, իսկ հորեղբոր և զարմուհու միջև մինչև 342 թվականը։
Երեխաներին լքելը
Բյուզանդիայում որբեր առաջանալու պատճառներն ինչպես բնական էին, այնպես էլ կապված ծնողների կամ հոր մահվան հետ։ Բացի այդ տարածված էր նաև տարբեր պատճառներով երեխային թողնելը։ Այս երևույթի գերակշռության վերաբերյալ վստահելի վիճակագրություն գոյություն չունի ոչ Բյուզանդիայի և ոչ էլ պատմության ավելի վաղ շրջանների համար։ Դժվար է նաև ասել ինչպես է փոխվել երեխաներին թողնելու հաճախականությունը կայսրության քրիստոնեացումից հետո։ Երեխաներին թողնելու պատմություններ հայտնի էին դեռ վաղ անտիկ շրջանից։ Այս հարցը քննարկվում էր Վիֆինիայի մարզպետ Պլինիոս Կրտսերի՝ կայսր Տրայանոսի հետ երկխոսություններում (98—117): Պլինիոս կայսեր ուշադրությունը հրավիրեց այն բանի վրա, որ իր մարզերում ապրող շատ ազատ մարդիկ լքում են իրենց երեխաներին, որոնց հետագայում վերցնում են ուրիշ մարդիկ և դարձնում իրենց ստրուկները։ Տրայանոսը պատասխանել է նրան, որ եթե գոյություն ուներ այդպիսի երեխաներ ունենալու ազատ հնարավորություն, որոնց անվանում են θρεπτός, ապա նրանց պետք է վերականգնել ազատ կարգավիճակում։ Հայտնի է Մարկոս Ավրելիոսի (160—180) թագավորության շրջանի փաստաթուղթ, որը հավանաբար վերաբերվում էի միայն Հռոմեական Եգիպտոսին (Γνώμων τοῦ Ἰδίου Λόγου ), համաձայն որի պաշտոնյաները պետք է պահպանեին որդեգրություն իրականացրած մահացած մարդու ունեցվածքի մեկ քառորդ մասը։ Դրա նպատակն էր կանխել երեխա չունեցող ծնողների չարաշահումները, որոնց ունեցվածքը, հակառակ դեպքում, կարող էր ամբողջությամբ անցնել գանձարան ։ Երեխաներին թողնելու պատճառների և հանգամանքների գեղարվեստական նկարագրությունն տրված է II դարի հայտնի «Դաֆնիս և Հլոյա» վեպում։ Այս ստեղծագործության մեջ  խոսվում է Լեսբոս կղզում հայտնաբերված, հովիվների կողմից թողնված աղջիկների և տղաների մասին։ Դաֆնիսի հայրը այդ քայլին էր դիմել, քանի որ արդեն ուներ երեք երեխա և դա նրան բավական էր։ Հլոի հայրը, մեծ ծախսեր իրականացնելով, ինչը կապված էր իր քաղաքացիական պարտականությունների հետ, շատ աղքատ էր դարձել։ Դաֆնիսի հոր սպասելիքների համաձայն նրա երեխան պետք է մահանար։ Այլ տեսանկյունից, երեխաներին հաճախ թողնում էին շատ այցելվող վայրերում, որտեղ նրանց հեշտությամբ կարող էին գտնել։
Վաղ քրիստոնեական ժամանակաշրջանի գրողները խիստ քննադատում էին երեխաների թողնելու պրակտիան, անկախ պատճառից։ Քննադատողների շարքում էր վաղքրիստոնեական ապոլոգետ Աֆինագոր Աթենացին, որը քննադատում էր գլադիատորների խաղերը, հրապարակային կախաղանները, աբորտը և երեխաներին թողնելը ։ Թողած երեխաների ճակատագրի մասին պարզաբանում են Հուստինոս նահատակի վկայությունները (II դար)։ II դարի վերջում Կլիմանտ Ալեքսանդրացին իր «Ուսուցիչ» աշխատության մեջ քննադատության էր ենթարկում անառակ կանանց, որոնք «որբացած տղաներին իրենց մոտ չեն թողնում, նրան թութակների և թռչունների են կերակրում, լքելով սեփական երեխաներին, իսկ երիտասարդ թռչուններին ընդունում են իրենց տուն» ։ IV դարում աստվածաբան Բարսեղ Մեծը իրենց երեխաներին լքած ծնողներին համեմատում էր արծիվների հետ, որոնք թողնում էին իրենց ձագերից մեկին (ում հետո փրկում և կերակրում էին ֆենիքսները), որպեսզի ավելի մեծ ուշադրություն դարձնեն մյուսներին։ Բարսեղը բացատրում է, որ այդ երևույթը աղքատների մոտ բացատրվում է իրենց երեխաներին ապահովել չկարողանալու հանգամանքով, իսկ հարուստների մոտ՝ իրենց ունեցվածքը շատ մեծ մասերի չբաժանելու ցանկությամբ։