cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գրենլանդիա (կղզի)
Երկրաբանություն
Գրենլանդիան գրեթե ամբողջությամբ գտնվում է Կանադական վահանի հյուսիսարևելյան հատվածում, իսկ արևելքում և հյուսիսում տարածված են Կալեդոնյան ծալքավորության հատվածներ։ Ապարները, որոնք վահան են կազմել, ներկայացված են գնեյսներով, քվարցիտներով, մարմարներով, արխեյան և պրոտերոզոյան դարաշրջանների գրանիտներով` ունեն միջին պրոտերոզոյան դարաշրջանի հրաբխա-նստվածքային հաստաշերտերի հասակ։ Կալեդոնյան ծալքավորության արևելյան հատվածը վահանից անջատված է խորը կտրվածքով։ Կալեդոնյան գեոսինկլինալի տիրույթը ստեղծվել է ուշ պրետերոզոյի բեկորային և կարբոնատե հաստաշերտերի ու ստորին պալեոզոյի կարբոնատե ապարների միջոցով, որոնք ծալքավորվել են սիլուրի ժամանակ։ Դևոնի ժամանակաշրջանում` միջսարային իջվածքներում, տեղի են ունեցել մայրցամաքային ապարների կուտակումներ։ Պալեոզոյի ավարտից հետո այստեղ պլատֆորմ է զարգանում։ Մեզոզոյան դարաշրջանում այստեղ նստվածք են առաջացրել կավե ավազային ապարները։ Կայնոզոյան դարաշրջանում Գրենլանդիան բարձրացել է և նրա որոշ հատվածներ առանձնացել են, որոնց պատճառով առաջացել է բազալտի հսկայական պաշար։
Օգտակար հանածոները վերագրվում են արխեյան և վաղ պրետորոզոյան հասակի ապարների տարիքին (կրիոլիթը Գրենլանդիայի հարավում, իսկ գրաֆիտն ու մարմարը` Գրենլանդիայի արևմուտքում), գորշ ածխի հանքավայրերը վերագրվում են մեզոզոյան դարաշրջանին։ Կալեդոնյան ծալքավորության արևելյան հատվածից հայտնաբերվել են կապարի ու ցինկի հանքավայրեր, և ուրանի հանքանյութ։ Հայտնաբերվել են նաև նավթի և գազի պաշարներ։
Սառցապատումը և ռելիեֆը
Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանում սկսվել է սառցապատումը, որը սառույցով է ծածկել Գրենլանդիայի մեծ մասը, սառցադաշտերով է ծածկված 1834.000 քառ. կմ տարածք (այդ թվում 1726.000 քառ. կմ-ը սառցե վահանով, որը զբաղեցնում է ամբողջ ներքին հատվածը և մի քանի առափնյա շրջաններ, այսինքն` կղզու տարածքի 81%-ը)։ Սառցե վահանի մակերևույթը աստիճանաբար ափերից բարձրանում է դեպի կղզու ներսը։ Վահանի համեմատաբար բարձր հատվածը ունի թեք կամարի տեսք, որը ձգվում է հյուսիսից հարավ և ընկած է հյուսիսային լայնության 66°—67° 30' միջև գտնվող 2 հսկայական երկնակամարների միջև։ Հյուսիսային երկնակամարը ունի է 3300 մ բարձրություն (հյուսիսային լայնության 71° և արևմտյան երկայնության 39°), հարավայինը` 2730 մ (հյուսիսային լայնության 64° և արևմտյան երկայնության 44°): Սառցադաշտի խորքային հատվածն ունի գոգավոր տեսք։ Նրա մակերևույթի արևմտյան հատվածները գտնվում են 600 մ բարձրության վրա, արևելյան հատվածը և հարավային կամարի շրջակայքը` 1000 մ բարձրության վրա, իսկ կղզու կենտրոնը` 0- 100 մ (կան վայրեր, որոնք ցածր են օվկիանոսի մակարդակից)։ Սառցադաշտի միջին հաստությունը 2300 մ է, առավելագույնը` 3400 մ։ Սառույցի ծավալը` 2,6 մլն կմ³: Մակերևույթը ծածկված է ձյան շերտով, որը քամիների փոխազդեցությամբ անհամաչափ շարժվում է։ 1800 մ-ից ցածր գտնվող մակարդակներում այն բաժանված է ջրային վտակների, որոնք առաջանում են ամռանը` սառույցի և ձյան հալման հետևանքով, իսկ ծայրամասերը (100- 1500 մ բարձրության վրա) ունեն 30-40 մ խորության ճաքեր։ Սառցադաշտի ֆիռնածածկ (խոշորահատիկ ձյուն) հատվածը գտնվում է 1200-1500 մ բարձրությունների վրա։ Տարվա կտրվածքով սառույցի վերին շերտերը 150 մ-ով սառցադաշտի կենտրոնից տեղափոխվում են դեպի նրա արևմտյան և արևելյան հատվածներ։ Եզրային հատվածներում արագությունը մեծանում է, առանձին տեղամասերում շարժման մեջ է մտնում սառույցի ամբողջ շերտը և ստեղծվում է ձևավոր սառույցի տեսակներ` նեղ, երկարավուն, որոնք հասնում են մինչև օվկիանոս։ Ձևավոր սառցադաշտերը օրական շարժվում են 20-40 մ արագությամբ` հիմք հանդիասանալով սառցասարերի ստեղծմանը (ծովի մակարդակից 100-135 մ բարձրության վրա), որոնք շարժվում են դեպի Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային հատվածը և նավագնացության համար շատ մեծ վտանգ են հանդիսանում։ Վահանի հյուսիսային լանջին սառույցը դժվար է շարժվում։
Ցամաքի սառույցով չծածկված հատվածները անընդհատելի շերտերով ձգվում են կզու ափերի երկարությամբ` տեղ-տեղ հասնելով 200-250 կմ լայնության։ Դրանք առավել զգալի տարածքներ զբաղեցնում են կղզու հարավարևմտյան և հյուսիսային հատվածներում և իրենցից ներկայացնում են 400-600 մ բարձրություն ունեցող բարձրավանդակներ, որոնց հերթագայում են մինչև 1700-2000 մ բարձրություն ունեցող լեռնազանգվածները։ Արևելյան ափը կազմում է սառցադաշտերով ծածկված լեռնաշղթաներ, որոնցից մեկում` Ուիտքինսի լեռնաշղթայում, գտնվում է Գրենլանդիայի և ամբողջ Արկտիկայի ամենաբարձր գագաթը` Հուննբորնը (3700 մ)։ Արևմուտքում մակերևույթ է դուրս գալիս հին բյուրեղային վահանը` ձևավորելով լայն, սակայն ընդհատված լեռնազանգվածների կույտ և բարձրահարթակներ Բաֆֆինի ծովի ափին։ Գրենլանդիայի հյուսիսային ափը` Պիրի Երկիրը, նույնպես ազատ է սառույցից, հաշվի առնելով օդի խոնավության ցածր մակարդակը, որը չի կարող լրացնել սպառված սառույցի քանակը, և նաև սառցե վահանի հյուսիսային ծայրի դժվարաշարժությունը։
Կլիմա
Գրենլանդիայի առափնյա շրջանների կլիման փոփոխական է։ Այն համեմատաբար մեղմ է հարավարևմտյան ափին։ Կակարտոկում հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը +9,6°С է, Նուուկում` +8,3 °С, իսկ հունվարին համապատասխանաբար −7,8 °С և −10,7 °С: Ամռանը ջերմաստիճանը երբեմն բարձր է լինում +21 °С-ից, սակայն հաճախ ամռանը միջին ջերմաստիճանը չի փոփոխվում 0°С-ից։ Ամենացածր ջերմաստիճանը կղզու արևելյան ափին է։ Տուլեում հունվարյան միջին ջերմաստիճանը −27 °С է։ Այստեղ սառցադաշտի մակերևույթից 70 կմ/ժ արագությամբ հաճախ փչում են սառցադաշտային քամիներ։ Ձմռանը Դիսկո կղզու արևմտյան հատվածների ծովախորշերը և ֆյորդերը սառչում են։ Գրենլանդիայի հարավարևմտյան ափին տեղումները բավականին շատ են։ Կակարտոկում տարվա ընթացքում տեղումների քանակը հասնում է 1080 մմ-ի, Նուուկում` 660 մմ-ի, իսկ ծայր հյուսիսում` ընդամենը 100-200 մմ։ Ամռանը ափերին հաճախ մառախուղներ են լինում ։ Սառցե վահանի հատվածում սառույցի սպառման քանակը, որն առաջացնում է ամառային հալոցքներ և սառցասարերի մասնատում, չի համակշռվում Գրենլանդիայի ներսում կուտակված սառույցի քանակի հետ, և սառցադաշտը բավականին փոքրանում է` 2000-ից 2008 թվականների ընթացքում սառցադաշտը փոքրացել է 1500 X 109 տոննայով, ինչը համարժեք է Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակի տարեկան բարձրացմանը` 0,46 մմ ։ Գրենլանդիայի սառցե վահանի ջրային պաշարները (2,5 км³) բավարար է, որպեսզի Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը բարձրանա 7 մ-ով ։ Վերջին 23 000 տարիների ընթացքում Գրենլանդիայի սառցադաշտերի հալվելու պատճառով Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը բարձրացել է 4,6 մետրով ։
Բուսականություն
Գրենլանդիայի բուսականությունն աճում է սառույցից ազատ վայրերում։ Ծայր հարավում հանդիպում են կեչիների անտառներ, արոսենու, լաստենու, ուռենու և գիհենու թփուտներ, ինչպես նաև բոշխի, հավամրգի, հացազգիների և տարազգի բույսերի մարգագետիններ։ Ափերին` մինչև հյուսիսային լայնության 80°-ը տարածված է տունդրա, հարավում` մացառուտ (գաճաճ կեչիներ, կապույտ Հապալասի, ակնաթուփ և այլն), հյուսիսում` մամռաքարաքոսեր, հյուսիսային ափին` արկտիկական անապատների նոսրացած բուսականություն։
Կենդանական աշխարհ
Ափերին բնակվում են հյուսիսային եղջերուն, խոյացուլը (հյուսիսում), սպիտակ արջը (պատկերված է զինանշանի վրա), բևեռաղվեսը, Ալյասկայի գայլը, լեմինգը, ափամերձ ջրերում` գրենլանդական կետը, գրենլանդական փոկը, ծովափիղը և այլն (ընդամենը 30 տեսակի կաթնասուններ)։ Թռչուններից առավել տարածված են այդերուկները, որորները և սպիտակ չիլ կաքավները։ Ձկնորսական նշանակության ձկներից են Ատլանտյան ձողաձուկը, վահանաձուկը, սաղմոնը և շնաձուկը։ Որսում են նաև ծովախեցգետին։ Միջատների դասից հայտնաբերվել է մոտ 700 տեսակ` 13 կարգով, նրանցից ավելի քան 300-ը երկթևանի են, 90-ը` թաղանթաթևավորներ (ներառյալ Bombus hyperboreus և Bombus polaris կրետների 2 տեսակները), 60-ը` բզեզներ (ներառյալ Atheta groenlandica կղզու էնդեմիկը), 50-ը` թիթեռներ։ Սարդակերպերը մոտ 100 տեսակի են, քաղցրահամ ջրերում ապրող խեցգետնակերպերը ունեն 60 տեսակ, քոլեմբոլաները` 40 և կան Nysius groenlandicus տեսակի մլակները ։ Միջատների ֆաունայի բրածոները ներկայացվում են բզեզների և այլ միջատների մի քանի տասնյակ տեսակներով, որոնց թվում է նաև ժամանակակից արկտիկական Amara alpina բզեզը ։ 2015 թվականի գրքում (Vilhelmsen, 2015) նշվում է նաև Monomorium pharaonis մրջյունի մասին ։ Կղզու միջատների մասին առաջին տեղեկությունները հայտնվել են 1780 թվականին «Fauna Groenlandica» գրքում։ Գրքի հեղինակ Otto Fabricius-ը (1744-1822, հայտնի միջատաբան Յոհան Ֆաբրիցեյի ոչ մոտ ազգականը) նկարագրել է կենդանիների 470 տեսակ, այդ թվում նաև 62 տեսակ միջատներ և 19 տեսակ սարդակերպեր ։
Գրենլանդիայում հայտնաբերվել է 290 տեսակի տիզ, որոնք պատկանում են Parasitiformes (63 տեսակ Mesostigmata, Ixodida-ի 1 տեսակ) և Acariformes կարգերին (Prostigmata 94, Endeostigmata 5, Oribatida 110, Astigmata 17):
Ծանոթագրություններ
*
Մյանմայի երկրաշարժ (2016)
Մյանմայի երկրաշարժ, ռիխտերի սանդղակով 6,9 մագնիտուտ ուժգնությամբ երկրաշարժ, որը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 13-ին Մյանմայում, Մանդալայից 135 կմ հյուսիս-արևմուտք ։ Ցնցումները ուժեղ զգացվել են Հնդկաստանում և Բանգլադեշում։ Երկրաշարժը տեղի է ունեցել տեղական ժամանակով 8:25 (13:55 UTC ապրիլի 13)։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը քիչ բնակեցված տարածքում է եղել, 134 կմ խորության վրա ։ Ապրիլի 14-ին հետցնցում է եղել է ռիխտերի սանդղակով 4,6 մագնիտուտ ուժգնությամ ։
Երկրաշարժը զգացվել է նաև Բանգլադեշում և Հնդկաստանում։ Հնդկաստանում առնվազն երկու մարդ մահացել են, և ավելի քան 70-ը վիրավորվել են ։ 50 մարդ վիրավորվել է Բանգլադեշի Չիտագոնգ քաղաքում, երբ շտապել են տարհանվել պատրաստի հագուստի ֆաբրիկայից ։ Եվս 50 անձ վնասվածքներ են ստացել Բանգլադեշի մայրաքաղաք Դաքքայում և հյուսիս արևելյան Սիլհեթ քաղաքու,մ ։ Ցնցումներ են զգացվել նաև արևելյան և կենտրոնական Նեպալում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Մյանմայում Կատեգորիա:2016 երկրաշարժեր
Կարմրատուտներ
Կարմրատուտներ (Phoenicurus), ճնճղուկազգիների կարգի կեռնեխների ընտանիքի երգող թռչունների սեռ։ Հայտնի է 10 տեսակ՝ տարածված Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 13, 5-16 սմ է։ Բնորոշ է դեղնավուն, սև, գորշ և սպիտակ գույների ներդաշնակությունը։ Պոչի փետուրները շիկավուն են, արուներն էգերից վառ են գունավորված։ Ապրում են անտառներում, այգիներում, քարքարոտ ու ժայռոտ վայրերերում։
Հայաստանում հանդիպում է երկու տեսակ՝ սովորական և սևուկ։ Սովորական կարմրատուտները անտառային թռչուններ են, բնադրում են Դիլիջանի, Ստեփանավանի, Կիրովականի անտառներում, ծառերի փչակներում։ Սևուկ կարմրատուտները հանդիպում են քարքարոտ ու ժայռոտ վայրերում, բնադրում են գետնին, քարերի ճեղքերում։
Սննդառություն
Սնվում են միջատներով, հատապտուղներով։
Լը Բրեյ ան Բեսեն
Լը Բրեյ ան Բեսեն (Le Breuil-en-Bessin), Ֆրանսիայում գտնվող համայնք, մտնում է Ստորին Նորմանդիա երկրամասի մեջ։ Համայնքի մտնում է Կալվադոս շրջանի մեջ։ Համայնքի շրջանն է համարվում նաև Բայե շրջանը։
Համայնքի INSEE ծածկագիրն է 14103։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 37 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Թայրաջիմա
Թայրաջիմա (ճապ.՝ 平島), Տոկարայի կղզիներից մեկը, Ճապոնիայի Կագոսիմա պրեֆեկտուրային պատկանող Սացունան կղզիների ենթախումբը։ 2,08 քառ. կմ մակերեսով այս կղզում ապրում է 79 մարդ։ Կղզի կարելի է հասնել միայն նավով, քանի որ այն չունի օդանավակայան. կա լաստանավային ծառայություն՝ շաբաթական երկու անգամ, Կագոշիմա քաղաքի վրայով։ Ճամփորդությունը տևում է 9 ժամ։ Կղզիաբնակները հիմնականում զբաղվում են ձկնորսությամբ և սեզոնային զբոսաշրջությամբ։
Լը Բրեյ ան Բեսեն
Տնտեսություն
2010 թվականին միջինը 268 մարդուց (15-64 տարեկան) 200 եղել են համայնքի ակտիվ տնտեսվարողներ, 68-ը եղել են ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը — 74,6 %, 1999 թվականին եղել է 71,6 %)։ 200 ակտիվ մարդկանցից աշխատել են միայն 173 մարդ (85 տղա և 88 կին), անաշխատունակները եղել են 27-ը (15 տղա և 12 կին)։ Միջինը 68 ոչ ակտիվ մարդկանցից 24-ը եղել են կամ աշակերտներ կամ էլ ուսանողներ, 26—ը եղել են թոշակառու, իսկ մնացած 18-ը եղել են ոչ ակտիվ այլ պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թայրաջիմա
Աշխարհագրություն
Թայրաջիման գտնվում է Նականոշիմայից 32 կիլոմետր հարավ-արևմուտք և երկրորդ ամենափոքր բնակեցված կղզին կղզեխմբում։ Կղզին ունի մոտ 2,08 կմ տարածք՝ 1,5 կմ լայնությամբ և 1,0 կմ երկարությամբ։ Կղզու ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից 242,9 մետր է։ Անձրևոտ եղամակի մայիսից մինչև սեպտեմբեր դրա կլիման մերձարևադարձային է։ Կղզին ունի բազմաթիվ օնսեններ։
Պատմություն
Տեղական բանահյուսության համաձայն, կղզին Հեյկեի պարտված կլանի ապաստաններից մեկն էր այն բանից հետո, երբ նրանք պարտվեցին Մինամոտոյի կլանից՝ Գենփեի պատերազմում։
Մինչև 1624 թվականը, կղզին Ռյուկյու թագավորության մի մասն էր։ Էդոյի ժամանակաշրջանի ընթացքում, Տակարաջիման Սացումա Դոմենի մի մասն էր և կառավարվում էր որպես Կավաբեի շրջանի մի մաս։
1896 թվականին կղզին հանձնվել է Օշիմայի շրջանի վերահսկողությանը և 1911 թվականից կազմում էր Տոշիմա գյուղի մի մասը։
1946-1952 թթ. կղզին գտնվում էր Միացյալ Նահանգների կառավարման ներքո՝ Ռյուկյու հյուսիսային կղզիների ժամանակավոր կառավարության կազմում։
Ելոուսթոուն (հեռուստասերիալ)
Ելոուսթոուն (Yellowstone) — Ամերիկյան դրամա և ժամանակակից արևմտյան հեռուստասերիալ, գրել են սցենարիստներ Թեյլոր Շերիդանը և Ջոն Լինսոնը:Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի հունիսի 20-ին -ում։
Սերիալը պատմում է Դաթթոնների ընտանիքի կյանքի մասին Մոնտանա յում (ԱՄՆ) Ելոուսթոուն ազգային պարկի և Broken Rock հնդկական արգելոցի միջև գտնվող ռանչո յում։
2019 թվականի հունիսի 19-ին երկրորդ սեզոնը թողարկվեց Paramount Network-ում,2020-ի հունիսի 21-ին ՝ երրորդ եթերաշրջան:Երեք սեզոնների հաջողությունից հետո Paramount Network-ը թարմացրեց սերիալը չորրորդ սեզոնով, որի առաջին դրվագը ցուցադրվեց 2021 թվականի նոյեմբերի 7-ին։ Հինգերորդ եթերաշրջանի շոուն մեկնարկվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ 2021 թվականի դեկտեմբերին թողարկվել է պրիքվելը՝ «1883» սերիան, իսկ 2022 թվականի դեկտեմբերին մեկ այլ պրիքվել՝ «1923» սերիան։
Սյուժե
Ելոուսթոուն հեռուստասերիալը պատմում է Դաթթոնների ընտանիքի մասին, ովքեր ունեն Միացյալ Նահանգների ամենամեծ ռանչոներից մեկը։ Այնուամենայնիվ, այս տարածքին միաժամանակ հավակնում են նրանք, ովքեր սահմանակից են դրան՝ խոշոր կառուցապատողները, հարևան քաղաքները, ինչպես նաև Broken Rock ցեղի առաջնորդը, ով ապրում է մոտակա հնդկական արգելոցում, ով Ելոուսթոունին համարում է «իր հողը»։
Ամերիկայի այս հատվածում՝ Մոնտանայում, հեռու կենտրոնից և ԶԼՄ-ների ուշադրությունից, բռնությունը համարվում է նորմ:Այստեղ, որտեղ հողերի բռնագրավումն ու վաճառքը բերում է միլիարդների եկամուտ, իսկ քաղաքական գործիչները գնում ու վաճառում են արևմուտքի ամենամեծ նավթահանքերը, Դաթոն՝ ընտանիքի ղեկավարը, ամեն կերպ փորձում է փրկել իր ռանչոյի տարածքը։
«1886 թվականից ի վեր Դաթթոնները միշտ թաղված են այնտեղ՝ իմ հետևի պատշգամբից երեք հարյուր մետր հեռավորության վրա։ Իմ նախապապից մինչև կինս և ավագ որդիս։
Երբ ծառը աճում է ռանչոյի վրա, ես գիտեմ, թե ինչն է նրան կերակրում։ Եվ սա մեզ համար լավագույն լուծումն է։ Ի վերջո, մենք այսօրվա համար չենք ապրում։
Ռանչոն միակ բիզնեսն է, որտեղ նպատակն է խուսափել կորուստներից, գոյատևել ևս մեկ սեզոն։ Սպասեք, մինչև երեխաները կարողանան վերցնել ձեր գործը։ Եվ հույս ունեմ, որ այս հողը կմնա նրանց հետ, երբ ծառը աճի ձեզանից»։
Ջոն Դաթթոն
Honda X4
Honda X4 մոտոցիկլ, պատկանում է Honda ընկերությանը, որն տրվում Ճապոնական շուկայում, և հայտնի է ամբողջ աշխարհում։ Մոտոցիկլը դժվար է վերագրել որևէ կոնկրետ դասի, բայց հիմնականում այն կոչվում է power-cruiser։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոտոցիկլներ
Կենդանական աշխարհի օբյեկտներ
Բնական միջավայրում կենդանական աշխարհի օբյեկտներ, անազատ և կիսաազատ պայմաններում ապրող վայրի կենդանիները, դրանց համակեցությունները, բնակության միջավայրերը, տեղաշարժման ուղիները և բնադրավայրերը։ Կենդանական աշխարհի օբյեկտները կարող են օգտագործել ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք՝ գյուղատնտեսական (ընտրասերում, հողառաջացում), արդյունագործական (որսորդություն, ձկնորսություն, հավաքչություն, այդ թվում՝ կենդանիների կենսագործունեության արգասիքների հավաքում և մթերում), սոցիալական, բնապահպանական, գեղագիտական, գիտահետազոտական և կրթական նպատակներով։ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիների օգտագործումը թույլատրվում է բացառիկ դեպքերում՝ գիտահետազոտական, արհեստական և բնական պայմաններում՝ դրանց վերարտադրության նպատակով՝ ՀՀ Կառավարության որոշմամբ։
Կենդանական աշխարհի օբյեկտների պաշտպանության նպատակով արգելվում է կենդանատեսակների ապօրինի ներմուծումը ՀՀ, կլիմայավարժեցումը և ընտրասերման համար օգտագործումը, կենսատեխնոլոգիաների միջոցով ստացվող ձևափոխված նոր կենդանի օրգանիզմների ինքնակամ օգտագործումը, կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքը և խոշտանգումը։ Կենդանական աշխարհի օբյեկտների և դրանց ապրելավայրերի անվտանգությունը, ինչպես նաև կենդանիների կենսագործունեության առանձնահատկությունների անխաթարությունն ապահովելու նպատակով նախատեսվող տնտեսական, շինարարական, սոցիալական և այլ գործունեություն իրականացվում են ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։ Կենդանական աշխարհի հազվագյուտ և անհետացման եզրին գտնվող օբյեկտների պահպանության նպատակով դրանք ընդգրկվում են Կարմիր գրքում, կազմավորվում են բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ։ Արգելվում է ցանկացած գործունեություն, որը հանգեցնում է ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակների թվաքանակի կրճատման և դրանց ապրելավայրերի վիճակի վատթարացման։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կենդանիներ
Դյուրի (Սոմի գավառ)
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1306 մարդ, բնակչության խտությունը` 118.84 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.99 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 7 կմ հարավ։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 865 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 518-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 347։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 59,9 %։ 518 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 456 անձ (241 տղամարդ և 215 կին)։ Գործազուրկ են եղել 62 անձ (29 տղամարդ և 33 կին)։ 347 անաշխատունակներից 87-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 77-ը` թոշակառուներ, իսկ 183-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Էվան Գերշկովիչ
Էվան Գերշկովիչ (Evan Gershkovich, ), ամերիկացի լրագրող, 2022 թվականի հունվարից The Wall Street Journal թերթի թղթակից։ Աշխատել է Ռուսաստանում, Ուկրաինայում և հետխորհրդային տարածաշրջանի մյուս երկրներում։
Կենսագրություն
Էվան Գերշկովիչը ծնվել է 1991 թվականին Նյու Յորքում և մեծացել Նյու Ջերսիում՝ Խորհրդային միությունից գաղթած հրեաների ընտանիքում ։ Ունի մեկ քույր՝ Դանիելը։ Մայրը՝ Էլլա Միլմանը, մեծացել է Սանկտ Պետերբուրգում, հայրը՝ Միխայիլ Գերշկովիչը ծնունդով Օդեսայից էր։ Նրանք առանձին-առանձին 1979 թվականին ներգաղթել էին Միացյալ Նահանգներ ։
Էդիկ Ամիրջանյան
Էդիկ Ամիրջանյան (11 մայիսի, 1960, Շեխեր, Մարտունու շրջան - 5 փետրվարի, 1994, Ֆիզուլիի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Էվան Գերշկովիչ
Կենսագրություն
2010 թվականին ավարտել է Փրինսթոնի ավագ դպրոցը։ Նույն տրին ընդունվել և 2014 թվականին ավարտել է Բոուդին քոլեջը՝ ստանալով փիլիսոփայության և անգլերենի բակալավրի աստիճան ։ Քոլեջում եղել է մարզիկ, խաղացել քոլեջի ֆուտբոլի հավաքականում ։ Տիրապետում է ռուսերենի, ընտանեկան անունը Վանյա է ։ 2017 թվականից ապրում է Մոսկվայում ։
Էդիկ Ամիրջանյան
Կենսագրություն
Էդիկ Ամիրջանյանը ծնվել է 1960 թ. մայիսի 11-ին Մարտունու շրջանի Շեխեր գյուղում։ Ստացել է միջնակարգ-մասնագիտական կրթություն։ 1978-81 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո Կարմիր Շուկայի պետական տնտեսությունում աշխատել է որպես ավտովարորդ։ Ղարաբաղյան շարժմանը մասնակցել է 1988 թ-ից։ Մասնակցել է հայրենի գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1994 թ. փետրվարի 5-ին Ֆիզուլիի շրջանում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է հայրենի գյուղի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Մայիսի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1960 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 5 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր
Էվան Գերշկովիչ
Ձերբակալություն
2023 թվականի մարտին Գերշկովիչը ժամանել էր Եկատերինբուրգ՝ հարցազրույց վերցնելու հանրային կապերի մասնագետ Յարոսլավ Շիրշիկովից։ Հարցազրույցի թեման էր հանրության վերաբերմունքը «Վագներ» մասնավոր զինվորական կազմակերպության կողմից հավաքագրման գործընթացին։ Իր տելեգրամյան ալիքում Շիրշիկովը գրել էր, որ հարցազրույցի ընթացքում քաղաքով մեկ ուղեկցել է Գերշկովիչին և ծանոթացրել հոդվածի մի քանի հերոսների հետ ։ Հանրային կապերի մասնագետը նաև հայտարարել է, որ լրագրողը, առաջին հերթին, հետաքրքվել է հանրության կողմից վագներականների նկատմամբ հետաքրքրությամբ, ինչպես նաև դրա ղեկավար Եվգենի Պրիգոժինի, Սվերդլովսկի մարզի իշխանությունների ու Եկատերինբուրգի պատմության թանգարանի տնօրեն Իգոր Պուշկարյովի միջև առկա կոնֆլիկտի։ Republic-ի գլխավոր խմբագիր ու It’s My City-ի հրատարակիչ Դմիտրի Կոլեզևի խոսքով՝ Ուրալ իր այցից առաջ Գերշկովիչը իրեն հարցրել է Եկատերինբուրգի մասին։ Էվանը հետաքրքրվում էր, թե ով կարող է խոսել իր հետ, ինչ հետաքրքիր բաներ էին կատարվում այդ քաղաքում վերջին ժամանակաշրջանում։ Լրագրողը նաև պլանավորում էր խոսել Ельцин-центр-ի, «Сима-ленд»-ի ղեկավարության հետ, այցելել «Վագներ» մասնավոր զինվորական կազմակերպության հավաքագրման կենտրոն, ինչպես նաև մեկնել Նիժնի Տագիլ ։ Շիրշիկովի հետ հարցազրույցից հետո, Գերշկովիչը մեկնել է Մոսկվա, իսկ այնուհետ դարձյալ վերադարձել Եկատերինբուրգ, որից հետո դադարել է կապի դուրս գալ խմբագրության հետ ։
Մարտի 29-ին «Вечерние ведомости»-ն գրեց, որ Եկատերինբուրգում Կառլ Լիբկնեխտի փողոցի վրա գտնվող Bukowski Grill ռեստորանի մոտից, ենթադրաբար, քաղաքացիական հագուստով ուժայինները տղամարդում նստեցրել են միկրոավտոբուս ։ Նրա գլխին անց են կացրել բրդյա շապիկ, իսկ ականատեսները չեն ֆիքսել բերման ենթարկվածի դեմքը։ Յարոսլավ Շիրշիկովը ենթադրել է, որ բերման ենթարկվածը եղել է Էվան Գերշկովիչը ։
Մարտի 30-ին Անվտանգության դաշնային ծառայությունը հայտարարեց, որ Գերշկովիչը լրտեսության մեղադրանքով ձերբակալվել է Եկատերինբուրգում։ Ռուսական կողմի վարկածով՝ ամերիկացի լրագրողը պետական գաղտնիք պարունակող տվյալներ էր հավաքում ռուսական ռազմաարդյունաբերական համալիրներից մեկի ձեռնարկության վերաբերյալ ։
Ձերբակալման վերաբերյալ տեղեկատվության հրապարակումից հետո The Wall Street Journal-ը մեկնաբանել է այն. «Wall Street Journal-ը խորապես մտահոգված է Գերշկովիչի անվտանգության վերաբերյալ» ։ The Wall Street Journal-ը հերքել է Գերշկովիչի հասցեին հնչած մեղադրանքները։ Բացի այդ, պարբերականի աղբյուրը նշել է, որ Մոսկվայում ԱՄՆ դեսպանությունը չի ծանուցվել Գերշկովիչի ձերբակալման վերաբերյալ։ Ամերիկյան դիվանագետները գործի վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու համար դիմել են ռուսական իշխանություններին ։
Դատական գործընթաց
Մարտի 30-ի կեսօրին ձերբակալված Գերշկովիչը տեղափոխվեց Մոսկվայի Լեֆորտովյան շրջանային դատարան։ Լեֆորտովյան դատարանի մամլո ծառայությունը իր չաթից հեռացրել է այն լրագրողներին, որոնք հարցնում էին Էվան Գերշկովիչի դատական գործընթացի վերաբերյալ հաղորդագրությունների բացակայության պատճառների մասին ։ Արդյունքում, դատարանի մամուլի ծառայությունը հայտարարեց, որ լրագրողը մեկուսարանում կմնա առնվազն մինչև 2023 թվականի մայիսի 29-ը ։ Նրան սպառնում է մինչև 20 տարի ազատազրկում ։
Ապրիլի 18-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը մերժեց 50 միլիոն ռուբլով Էվան Գերշկովիչին ազատ արձակելու վերաբերյալ պաշտպանող կողմի միջնորդությունը ։
Պարգևներ
Լրագրողների և հեղինակների ամերիկյան համայնքի Crisis Coverage Awards-ի պատվավոր հիշատակում «Առողջապահական համակարգում երկար տարիներ կրճատումներ են եղել։ Հիմա ուսանող բժիշկները հայտնվել են կորոնավիրուսի դեմ պայքարի առաջնագծում» հոդվածի համար, որը հրապարակվել է The Moscow Times-ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Երկաթբետոն
Երկաթբետոն, բետոնի և պողպատի ամրանի միաձույլ զուգակցում, որոնք կոնստրուկցիայում աշխատում են համատեղ։ «Երկաթբետոն» տերմինը հաճախ օգտագործվում է որպես երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների և շինվածքների հավաքական անվանում։ Երկու՝ բոլորովին տարբեր հատկություննևրով նյութերի զուգակցումը երկաթբետոնում պայմանավորված է նրանով, որ բետոնի ձգման ամրությունը զգալի չափով (10-20 անգամ) փոքր է սեղմման ամրությունից, ուստի երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներում բետոնը նախատեսվում է սեղմող ճիգերը ընդունելու համար։ Իսկ պողպատը, որն ունի ձգման բարձր ժամանակավոր դիմադրություն, գլխավորապես օգտագործվում է ձգող ճիգերը ընդունելու համար։
Բետոնի ու պողպատի փոխազդեցությունը չափազանց արդյունավետ Է․ բետոնը պնդանալիս ամուր շաղկապվում է պողպատե ամրանին և հուսալիորեն պաշտպանում այն կոռոզիայից, քանի որ ցեմենտի հիդրատման պրոցեսում առաջանում է հիմնային միջավայր։ Բետոնի ու ամրանի միաձուլությունն ապահովվում է նաև դրանց գծային ընդարձակման գործակիցների հարաբերական մոտիկությամբ (բետոնի համար՝ 7,5·10−6-ից մինչն 12·10−6, պողպատե ամրանի համար՝ 12·10−6)։ Երբ ջերմաստիճանը փոփոխվում է -40-ից մինչև 60 °C միջակայքում, բետոնի և ամրանի հիմնական ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերը գործնականում չեն փոխվում, որը թույլ է տալիս երկաթբետոն կիրառել բոլոր կլիմայական գոտիներում։ Պարբերական պրոֆիլի ամրանի, եռակցովի կարկասների ու ցանցերի կեռերի ու որմնակապերի կիրառումը նպաստում է բետոնի և ամրանի ավելի լավ շաղկապմանը ու համատեղ աշխատանքին։ Բետոնի կառուցվածքը խախտվում է և ամրություևը զգալի չափով իջնում՝ 60 °C ից բարձր ջերմաստիճանում։ 200 °C ջերմաստիճանի կարճատն ներգործության դեպքում բետոնի ամրությունը իջնում է 30%, իսկ երկարատև ազդեցությաև դեպքում՝ 40% ֊ով։ 500—600 °C ջերմաստիճանը սովորական բետոնի համար կրիտիկական է, որի դեպքում այն քայքայվում Է։ Ուստի սովորական երկաթբետոն հանձնարարվում է կիրառել 200 °C-ից ոչ բարձր ջերմաստիճաևում։ Մինչև 1700°С ջերմաստիճանների պայմաններում աշխատող ջերմային ագրեգատնևրում օգտագործվում է կրակակայուն բետոնը։
Երկաթբետոնի համար մեծ նշանակություն ունեն բետոնի կծկվածքն ու սողքը։ Շաղկապման հետևանքով ամրանը խանգարում է բետոնի ազատ կծկմանը, որը հանգեցնում է բետոնում ձգման, իսկ ամրանում՝ սեղմման սկզբնական լարումների առաջացմանը։ Բետոնի սողքը առաջացնում է ճիգերի վերաբաշխում ստատիկորեն անորոշելի համակարգերում, ճկվածքների մեծացում ծռվող տարրերում, բետոնի ու ամրանի միջև լարումների վերաբաշխում սեղմված տարրերում և այլն։ Բետոնի այս հատկությունները հաշվի են առնվում երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներ նախագծելիս։ Բետոնի կծկվածքն ու Փոքր սահմանային ձգվածություեը (1 մ-ի վրա 0,15 մմ ) անխուսափելիորեն հանգեցնում են կոնստրուկցիաների ձգված գոտում ճաքերի առաջացմանը՝ շահագործման բեռնվածքների դեպքում։ Գործնականում, շահագործման նորմալ պայմաններում, մինչն 0,3 մմ բացվածքով ճաքերը չեն փոքրացնում երկաթբետոնի կրող հատկություններն ու երկարակեցությունը։ Սակայն ցածր ճաքակայունություևը սահմանափակում է երկաթբետոնի հետագա կատարելագործման և, մասնավորապես, ամրանի համար ավելի տնտեսողաբեր բարձրամուր պողպատների օգտագործման հնարավորությունները։
Երկաթբետոնում ճաքերի գոյացումից կարելի է խուսափել նախնական լարման մեթոդով, երբ բետոնը կոնստրուկցիայի ձգված գոտիներում ամրանի նախնական ձգման հաշվին արհեստականորեն շրջասեղմվում է։ Բարձր տեխնիկատնտեսական ցուցիչների շնորհիվ նախալարված երկաթբետոն կիրառվում է շենքերի ն ինժեներական կառույցների կրող կոնստրուկցիաներում։ Երկաթբետոնի հիմնական թերությունը մեծ ծավալային զանգվածն է, որը զգալի չափով կարելի է վերացնել՝ օգտագործելով թեթև բետոն և բջջավոր բետոն, ինչպես նաև կոմպոզիտային (ապակե, բազալտե) ամրաններ։
ժամանակակից շինարարության մեջ երկաթբետոնի լայն տարածումը պայմանավորված է այլ նյութերի համեմատությամբ նրա բարձր տեխնիկական ու տնտեսական առավելություններով։ Երկաթբետոնից պատրաստված կառույցները հրակայուն ու երկարակյաց են, չեն պահանջում հատուկ պաշտպանական միջոցներ մթնոլորտի քայքայիչ ներգործությունների նկատմամբ, բետոնի ամրությունը ժամանակի ընթացքում մեծանում է, իսկ բետոնով շրջափակված ամրանը կոռոզիայի չի ենթարկվում։ Երկաթբետոն ունի մեծ կրողունակություն, լավ է ընդունում ստատիկական ու դինամիկական (այդ թվում՝ սեյսմիկ) բեռնվածքները։ Երկաթբետոնից համեմատաբար ավելի հեշտ է ստեղծել ամենատարբեր ձևերի ճարտապետական արտահայտիչ կառույցներ ու կոնստրուկցիաներ։ Երկաթբետոնի հիմնական ծավալը կազմում են շատ տարածված խիճը, կոպիճը, ավազը։ Հավաքովի երկաթբետոնի կիրառումը զգալիորեն բարձրացնում է շինարարության ինդուստրացման մակարդակը։ Կոնստրուկցիաները նախօրոք պատրաստվում են լավ հանդերձված գործարաններում, իսկ շինհրապարակներում մոնտաժում են պատրաստի տարրերը մեքենայացված միջոցներով։
Երկաթբետոնի առաջին կիրառողը համարվում է ֆրանսիացի այգեպան ժ․ Մոնիեն, ով Ֆրանսիայում և այլ երկրներում ստացավ երկաթբետոնի գյուտի մի շարք արտոնագրեր։ Պողպատե ամրանով բետոնից կոնստրուկցիաներ կիրառվել են նաև ավելի վաղ շրջանում։ Ռուսաստանի, Արևմտյան Եվրոպայի և Ամերիկայի շինարարական տեխնիկայում երկաթբետոն զգալի դեր սկսեց կատարել միայն 19-րդ դարի վերջին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Օկուր սյուր Սոմ
Օկուր սյուր Սոմ (Eaucourt-sur-Somme), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում :
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 390 մարդ, բնակչության խտությունը` 88.24 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.42 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևմուտք:
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 279 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 206-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 73: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,8 %: 206 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 187 անձ (95 տղամարդ և 92 կին): Գործազուրկ են եղել 19 անձ (13 տղամարդ և 6 կին): 73 անաշխատունակներից 21-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 32-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ջերմաստիճանային կոմբինատ
Ջերմաստիճանային կոմբինատ, գյուղատնտեսական ձեռնարկություն, որն զբաղվում է ջերմատնային բույսեր և բանջարային բույսերի ու ծաղիկների սածիլներ աճեցնելով։ Բաղկացած է հիմնական (ջերմատների համալիր) և օժանդակ (ջեռուցման համակարգ, արտադրանքի իրացման արտադրամաս, տնկանյութի,պարարտանյութերի,թունաքիմիկատների, գույքի և այլ նյութերի պահեստներ, արհեստանոցներ, վարչական, կուլտուրկենցաղային շենքեր) օբյեկտներից։ Ջերմաստիճանային կոմբինատը կարող է ընդգրկել նաև շամպինիոնանոցներ (սնկերի՝ շամպինիոնի, աճեցման լուսաթափանց շինություններ)։ Ջերմաստիճանային կոմբինատն ունի նաև գիտահետազոտական լաբորատորիա։ Ջերմաստիճանային կոմբինատները կառուցում են խոշոր քաղաքների և արդիական կենտրոնների մոտ։ ԽՍՀՄ-ում դրանց համար, ըստ ջերմատների տիպերի, հատկացնում են 2-3, 5 հա հիմնական (1 հա ջերմատան համար) և ընդլայնման նպատակով լրացուցիչ տարածություն։ Օդափոխությունը և լուսավորությունը ապահովելու նպատակով ջերմատները տեղադրում են միմյանցից որոշակի հեռավորության վրա (հանգարային տիպերը՝ 3, 5-7, իսկ բլոկավորները՝ 10-5 մ)։ Օժանդակ շինությունները կառուցում են հողամասի հատվածում ։ Ջերմատներից դեպի հարավ տեղադրում են ջերմոցները, իսկ ջեռուցվող գրունտը՝ հողամասի ծայրամասում, ջերմոցներից հարավում․։ Զերմատների մոտ առանձնացնում են հողախառնուրդների և օրգանական պարարտանյութերի պահպանման համար մշտական հրապարակ։ Ջերմաստիճանային կոմբինատներում միկրոկլիման, ոռոգումը և պարարտանյութերով սնուցումը կարգավորվում է ավտոմատ։ Դրանցում հնարավոր է արտադրական հիմնական պրոցեսների առավելագույն մեքենայացում, աշխատանքի կազմակերպման առաջավոր ձևերի, բույսերի պաշտպանության կենսաբանական և այլ մեթոդների կիրառում։ Աշխատանքները կազմակերպում են տնտեսական հաշվարկի սկզբունքներով և կիրառում յուրաքանչյուր բույսի մշակման համար ընդունված տեխնոլոգիա։ Ջերմատներն ապահովում են բույսերի բարձր բերքատվություն (օրինակ, 1-2 մ տարածությունից կարելի է ստանալ 18 կգ լոլիկ)։ ԽՍՀՄ-ում առավել հայտնի են «Մոսկովյան»,«Լենինգրադյան», «Կազանի», «Վլադիմիրի», «Վորոնեժի», «Լիպեցկի», «Պենզայի» ինչպես նաև «Հյուսիսային Կովկասի», «Միջին Ասիայի», «Սիբիրի», երկրի հարավային շրջանների Ջերմաստիճանային կոմբինատները։ Ջերմաստիճանային կոմբինատներում կան սոցիալիստական երկրներից Բուլղարիայում (24-75 հա. տարածությամբ, առավել խոշորը «Պազուսրջիկն» է), Ռումինիայում (100-240 հա, Բուխարեստի, Պլոեշտիի մոտ), Լեհաստանում (մինչև 20 հա, Սիլեզիայի վոյեվոդությունում), իսկ կապիտալիստական երկրներից՝ Նիդերլանդներում (ջերմատների ընդհանուր տարածությամբ և ջերմոցային արտադրանքի թողարկմամբ աշխարհում գրավում է առաջին տեղը), Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում,Ճապոնիայում,Դանիայում են։ Ջերմաստիճանային կոմբինատներում մշակում են հիմնականում լոլիկ, վարունգ, հազար, ծաղիկներ, տաքդեղ, Ճապոնիայում՝ նաև ձմերուկ, սմբուկ, սեխ, դդում։
Կատեգորիա:Ջերմատեխնիկա Կատեգորիա:Ջերմաէներգետիկա
Մեձանինո
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է Սանտա Մարիան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.
Նորթ Պլատ (Նեբրասկա)
Նորթ Պլատ (North Platte), Լինկոլն շրջանում տեղակայված քաղաք (ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգ)։ Բնակչությունն ըստ 2010 թվականի մարդահամարի վիճակագրական տվյալների` 24 733 մարդ։ Նորթ Պլատը համարվում է Լինկոլն շրջանի շրջկենտրոնը։ Նորթ Պլատը երկաթուղիների քաղաք է։ Քաղաքի սահմանին է գտնվում աշխարհի ամենամեծ տեսակավորման կայանը՝ Union Pacific Railroad ընկերությանը պատկանող Բեյլի Յարդը։
Աշխարհագրություն
Նորթ Պլատը տեղակայված է նահանգի հարավ-արևմտյան մասում, այստեղ Պլատ գետը ձևավորող Նորթ Պլատ և Սաութ Պլատ գետերի միախառնման վայրում։ Ըստ ԱՄՆ բնակչության մարդահամարի բյուրոյի տվյալների քաղաքն ընդհանուր մակերեսը կազմում է 27,45 կմ², որից 27,19 կմ² զբաղեցնում է ցամաքը և 0,26 կմ²` ջուրը։ Քաղաքի ջրային ռեսուրսները զբաղեցնում են նրա ամբողջ տարածքի 0,95 %-ը։
Նորթ Պլատ քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից 854 մետր բարձրության վրա։
Ժողովրդագրություն
2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով Նորթ Պլատում ապրում էր 23 878 մարդ, 6224 ընտանիք, հաշվվում էր 9944 ընտանեկան տնտեսություն և 10 718 բնակելի տուն ։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում էր 880,9 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրում։ Ըստ մարդահամարի տվյալների` բնակչության ռասսայական կազմը տեղաբաշխվել էր հետևյալ կերպ. 93,47 % սպիտակամորթներ, 0,71 % սևամորթներ կամ աֆրոամերիկացիներ, 0,64 % տեղաբնիկ ամերիկացիներ, 0,39 % ասիացիներ, 0,03 % ներգաղթյալներ խաղաղօվկիանոսյան կղզիներից, 1,45 % խառը ռասաների, 3,30 %՝ այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ։ Իսպանախոսները կազմում էին քաղաքի բոլոր բնակիչների 6,68 %-ը։
9944 տնային տնտեսություններից 31,0 %-ում դաստիարակում էին անչափահաս երեխաների․ 49,8 %-ը միասին ապրող ամուսնական զույգեր էին, 9,6 %-ում կանայք ապրում էին առանց ամուսինների, 37,4 %-ը ընտանիք չունեին։ Մարդահամարի պահին միայնակ էր ապրում ընտանիքների 31,9 %-ը, ընդ որում 13,0 %-ը կազմում են միայնակ ծեր մարդիկ (65 տարեկան և բարձր)։ Միջինում տնային տնտեսությունները վարում էր 2,34 մարդ, իսկ ընտանիքը՝ միջինում 2,97 մարդ։
Քաղաքի բնակչությունը ըստ տարիքային կազմի՝ ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների, տեղաբաշխվել է հետևյալ կերպ․26,0 %՝ 18 տարեկանից ցածր բնակիչներ, 9,5 %՝ 18-24 տարեկան, 26,8 %՝ 25-44 տարեկան, 21,9 %՝ 45-64 տարեկան և 15,8 %՝ 65 տարեկան և բարձր։ Բնակչության միջին տարիքը կազմում էր 36 տարեկան։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջ բաժին էր ընկնում 94,5 տղամարդ, ընդ որում 100 չափահաս կնոջ բաժին էր ընկնում նույն տարիքի 90,0 տղամարդ։
Քաղաքում մեկ տնային տնտեսության միջին եկամուտը գնահատվում էր 34 181 $, ընտանիքի միջին եկամուտը՝ 42 753 $։ Ընդ որում տղամարդկանց տարեկան միջին եկամուտը կազմում էր 36 445 ԱՄՆ դոլար, ի տարբերություն կանանց 20 157 դոլարի։ Քաղաքում բնակչության մեկ շնչի եկամուտը կազմում էր տարեկան 18 306 ԱՄՆ դոլար։ Քաղաքի ընտանիքների ամբողջ թվի 7,8 %-ը և բնակչության ամբողջ թվի 10,5 %-ը մարդահամարի պահին գտնվում էր աղքատության շեմին, ընդ որում նրանցից 13,2 %-ը անչափահաս էին և 9,8 %-ը` 65 տարեկան և ավելի։
Նոր ալիք 2004
Նոր Ալիք 2004 (Новая волна 2004), 3-րդ մրցույթն է Նոր Ալիքի պատմության մեջ որը տեղի է ունենում Յուրմալայի (Լատվիա) Ձինտարի համերգասրահում, հուլիսի 28-ից օգոստոսի 1-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2004 երաժշտությունում
Վլադիմիր Արմենակի Ամիրջանյան
Վլադիմիր Ամիրջանյան (16 մարտի, 1949, Թաղասեռ, Հադրութի շրջան - 15 հունվարի, 1994, Սեիդահմեդլի), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Ամիրջանյանը ծնվել է 1949 թ. մարտի 16-ին Հադրութի շրջանի Թաղասեռ գյուղում։ Տեղի տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո միջնակարգ կրթություն է ստացել Հադրութում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Հադրութի շրջանային թերթի տպարանում։ 1990 թ. ծառայել է Ինքնապաշտպանության ուժերում, եղել է գումարտակի շտաբի պետ։ Զոհվել է 1994 թ. հունվարի 15-ին Սեիդահմեդլիի ազատագրման համար մղված մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Թաղասեռի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Մարտի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:1949 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 15 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Թաղասեռ գյուղում ծնվածներ
Երիտասարդ կոմունիստ
Լույս է տեսել 1921-1923 թվականներին։ Խմբագիրներն են եղել՝ Ն․ Խերանյանը, Տ․ Խորունին և Տ․ Եկավյանը։
«Երիտասարդ կոմունիստ»-ով սկզբնավորվում է Խորհրդային Հայաստանի կոմերիտական մամուլը։
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Արմեն Այդինյան
Արմեն Այդինյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Արմեն Այդինյանը ծնվել է 1969 թ. սեպտեմբերի 17-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում ութամյա կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է պրոֆտեխուսումնարանում, ստացել ծեփագործ-ներկարարի մասնագիտություն ու միջնակարգ կրթություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում, այնուհետև աշխատել իր մասնագիտությամբ։ Ծառայել է հրետանային բրիգադում։ Զոհվել է 1994 թ. մայիսի 1-ին Մարտակերտում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 1 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մարտակերտ քաղաքում մահացածներ
Իսարլես
Իսարլես (Issarlès), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 165 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.95 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.44 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 87 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 61-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,1 %։ 61 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 55 անձ (35 տղամարդ և 20 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 26 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կանաչ բոց
«Կանաչ բոց» (ռուս․ «Зелёный огонёк»), 1964 թվականի սև ու սպիտակ սովետական գեղարվեստական ֆիլմ։
Սյուժե
Կենսուրախ երիտասարդ Սերգեյ Կուզենցովը աշխատանքի է անցնում տաքսոմոտորային մեքենակազմում՝ որպես տաքսիստ և ստանում է մինչև դուրս գրվելու վերջին օրերն աշխատող «Մոսկվիչ» մեքենա։ Անցնելով իր առաջին ուղևորությանը՝ դեպի իր սիրելի քաղաքը (Մոսկվա), Սերգեյը ջանում էր օգնել իրեն շրջապատոներին և բարեխղճորեն կատարել իր աշխատանքը։ Նրան սպասվում է հանդիպումներ բազում ու տարբեր մարդկանց հետ, և դրանցից յուրաքանչյուրում նա պետք է փորձի ինչ որ լավ բան գտնել։
«Մոսկվիչը» ֆիլմի լիարժեք կերպար է՝ իր բնավորությամբ, արարքներով և վերջնաբառերով։
Նկարահանող խումբ
ռեժիսորի — Լ․ Կելշտեյն օպերատորի — Բորիս Կոնչերով, Ռոման Ցուրցումիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Ստեֆան Բանախ
Ստեֆան Բանախ (Stefan Banach, ), լեհ ականավոր մաթեմատիկոս, Յան Կազիմիրի համալսարանի պրոֆեսոր (1924), Լվովի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետի դեկան (1939)։
Կենսագրություն
Ստեֆան Բանախը ծնվել է 1892 թվականին Ստեֆան Գրեչեկի ու Կատաժնա Բանախի ընտանիքում, որոնք եղել են հարավլեհական Պոդհալե գավառից։ Հայրը եղել է շարքային և ամուսնանալու իրավունք չի ունեցել, իսկ մայրը եղել է չափազանց աղքատ, որպեսզի կարողանա պահել երեխային, այդ պատճառով էլ իր մանկության վաղ տարիները Բանախն անցկացրել է մորական տատի մոտ։
Կրակովյան 4-րդ գիմնազիայում սովորելուց հետո (1902-1910) ընդունվել է Լվովի պոլիտեխնիկական դպրոցի ինժեներիայի ֆակուլտետ ցամաքային ճանապարհային ինժեներիա մասնագիտացմամբ, որտեղ ավարտել է ուսումնական չորրորդ տարին (1913-1914)։
1920-1922 թվականներին Լվովի պոլիտեխնիական համալսարանում մաթեմատիկայի ամբիոնում որպես օգնական աշխատել է պրոֆեսոր Անտոնի Լոմնիցկու մոտ։ Հրատարակել է մի շարք գիտական աշխատություններ։ 1920 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն և ստացել փիլիսոփայության դոկոտորի կոչում։ 1922 թվականից զբաղեցրել է պրոֆեսորի և մաթեմատիկայի ամբիոնի ղեկավարի պաշտոն, իսկ 1927 թվականից դարձել է Լվովի համալսարանի առանձին ամբիոնի վարիչ։ 1924 թվականին ընտրվել է Գիտության լեհական ակադեմիայի թղթակից-անդամ։
1939 թվականի մարտից մինչև կյանքի վերջը (1945) նախագահել է Լեհական մաթեմատիկական ընկերությունը, եղել է Գիտության լեհական ակադեմիայի դափնեկիր (1939)։ 1939 թվականին, երբ Արևմտյան Ուկրաինան միացել է ԽՍՀՄ-ին, զբաղեցրել է Լվովի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը և միաժամանակ ղեկավար պաշտոն զբաղեցրել ՈւԽՍՀ-ի Գիտությունների ակադեմիայի մաթեմատիկայի ինստիտուտում։ Որոշ ժամանակ նա համատեղության կարգով ղեկավարել է նաև Լվովի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեսական մեխանիկայի ֆակուլտետը։ 1940 թվականին ընտրվել է Լվովի քաղաքային խորհրդի անդամ։
2017 թվականին, երբ պատրաստվում էին նշելու Ստեֆան Բանախի 125-ամյակը և մանրամասն ուսումնասիրում էին արխիվները, պարզվել է, որ Բանախը, չնայած խորհրդային շրջանի աղբյուրների փաստարկումների, չի հանդիսացել ՈւԽՍՀ ԳԱ թղթակից-անդամ ։
Լվովի ազատագրումից հետո Բանախը կրկին գլխավորել է Լվովի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետը և օգնել այն վերականգնելուն` այդ ընթացքում նաև դիտարկելով Կրակով մեկնելու տարբերակը, որտեղ նրան առաջարկում էին գլխավորել Յագելոնի համալսարանի համապատասխան ֆակուլտետը։ Նրա թեկնածությունը նաև շոշափվել է Լեհաստանի կրթության նախարարի պաշտոնի համար, սակայն հիվանդությունը (թոքերի քաղցկեղ), որ նրա մոտ ախտորոշվել էր հունվարին, և մահն օգոստոսին կիսատ են թողել գիտնականի նպատակների իրագործումը։
Ստեֆան Բանախը մահացել է 1945 թվականի օգոստոսի 31-ին, թաղված է Լիչակովի գերեզմանատանը։
1946 թվականին Բանախի անունով է անվանակոչվել Լվովի փողոցներից մեկը։
Գիտական գործունեություն
Բանախն ապացուցել է բաց արտացոլման թեորեմը։ Առաջ է քաշել վարկած (Բանախի վարկած). ցանկացած բաժանելի բանախյան տարածք ունի հաշվարկելի հիմք ։
Բանախը մաթեմատիկոսների մասին ասել է.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ գիտնականներ Կատեգորիա:Լեհ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Լվովի պոլիտեխնիկական ազգային համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Էյ-Իչի Նեգիշի
Էյ-Իչի Նեգիշի (根岸 英, Negishi Eiichi, ), ճապոնացի քիմիկոս, որն իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է աշխատելով Պերդյույի համալսարանում՝ ԱՄՆ-ում։ Նա հայտնի է Նեգիշիի շղթայակցումը հայտնաբերելու համար ։ Նա արժանացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակի պալադիումով կատալիզվող օրգանական նյութեր սինթեզելու շղթայակցման ռեակցիաները բացահայտելու համար ։
Կյանքը և կրթությունը
Նեգիշին ծնվել է Չինաստանի Չանգչուն քաղաքում և մեծացել՝ Կորեայում՝ Ճապոնիայի կառավարման տակ։
Նեգիշին Տոկիոյի համալսարանի շրջանավարտ է։ Կրթությունը շարունակել է ԱՄՆ-ում։
Կարիերա
1968 թվականին դառնում է պրոֆեսորի օգնական, աշխատում է Նոբելյան մրցանակակիր Հերբերթ Բրաունի հետ։ 1972 թվականին վերադառնում է Սիրաքյուսի համալսարան, որտեղ 1979 թվականին դառնում է պրոֆեսոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Տոկիոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Քիմիկոսներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Ամանորը Հունաստանում
Ամանորը Հունաստանում, հույն ժողովրդի ամանորը նշելու կարգը։ Հունաստանում մարդիկ միմյանց տուն գնալիս ճանապարհից մեծ քար են վերցնում և գցում տան դռան առաջ՝ արտասանելով հետևյալ բառերը.
Եթե ճանապարհին ծանր քար չի լինում, հյուրերը շատ փոքր քար են վերցնում և դռան մոտ վայր գցելիս արտասանում.
Պատմություն
Հունաստանի բնակչությունը հանդիսանում է ուղղափառ եկեղեցու հետևորդ և Սուրբ Ծնունդը նշում է ինչպես մյուս ուղղափառ երկրներում՝ Դեկտեմբերի 24-ի լույս 25-ի գիշերը։ Հունաստանում Նոր տարին նշվում է ավելի քան 10 օր՝ դեկտեմբերի 25-ից մինչև հունվարի 14-ը։ Ըստ հույների ավանդույթի, առավել կարևոր է Սուրբ Ծննդի նշման արարողությունը, իսկ Նոր տարին ոչ այնքան կարևոր է։
Մինչև նոր տարվա կամ «Պրոտոխրոնիի» գալուստը, Հունաստանի եկեղեցիներում հնչեցվում են փողեր, որոնք ավետում են Քրիստոսի Ծնունդը։ Հույները եկեղեցի գնում են դեկտեմբերի 25-ին, որպեսզի մասնակցեն Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան օրվան նվիրված միջոցառումներին և արարողություններին։ Այս իրադարձություններից հետո հունական ընտանիքներում սկսում է ամանորյա տոնակատարությունը ։
Հույն ժողովրդի համար ամանորը ամենաընտանեկան տոներից մեկն է։ Նոր տարվա գիշերը հույն ընտանիքները սովորաբար չեն անցկացնում սեփական տանը, այլ անցկացնում են իրենց ամենամեծ ազգականի տանտ։
Տոնական սեղան
Տոնական սեղանին պարտադիր պայման է փախլավայի և թթուների տեսականիի առկայությունը։ Պարտադիր է նաև «Վասիլոպիտա» կամ «Պիտա» կոչվող գաթաների առկայությունը։ Բացի դրանից, Սուրբ Ծննդի գիշերը պատրաստվում են նաև խաչաձև թխվածք, և յուրաքանչյուր ընտանիք այն կախում է իր բնակարանում։
Հույն ընտանիքները ունեն առանձնահատուկ ուտեստներ, որոնք նվիրված են հունական տարբեր տոներին։ ամանորյա հունական ամենահայտնի ուտեստը համարվում է «տոլման», որը խորհրդանշում է Քրիստոսի բարուրը։
Ավանդույթներ
Դեկտեմբերի 25-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ի գիշերը, հույն երեխաները, Սուրբ Ծնունդի տոնին նվիրված «Կալանդա» կոչվող երգեր երգելով, շրջում են տնետուն և տանտերերից քաղցրաբլիթներ, թխվածք հավաքում՝ որպես նվեր։ ամանորի խորհրդանիշներից և պարտադիր պայմաններից մեկը հունական ընտանիքներում զարդարված ամանորյա տոնածառի առկայութունն է։
ամանորյա միջոցառումներն ամենուր ուղեկցվում են «դոփ-դոփուն» կոչվող պարով։ Հունվարի 1-ը հույն ժողովրդի ամենաակարևոր օրերից է։ Բացի Նոր Տարվա առաջին օրը լինելուց, այն նաև Սուրբ Վասիլիի կամ ինչպես հույներն են ասում «Ագիոս Վասիլիսի» օրն է։ Սբ. Վասիլիսը հույների հովանավոր բարերար է։ Նա նաև Նոր Տարվա գիշերը «այցելում է» հույն երեխաներին և թողնում նվերներ նրանց կոշիկների մեջ։
Ձմեռ Պապի հունական անվանումը «Պապուս» կամ հենց «Ագիոս Վասիլիս» է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամանորն աշխարհում Կատեգորիա:Հունաստանի տոներ
Բացահայտիչ
Բացահայտիչ, նախադասության երկրորդական անդամ, գոյականական անդամի լրացում, որ ցույց է տալիս լրացյալի ով կամ ինչ լինելը։ Բացահայտիչ ունեցող գերադաս անդամը կոչվում է բացահայտյալ։ Բացահայտյալի ու բացահայտչի միջև եղած արտասանական դադարը բավականին ակնհայտ է և գրավոր խոսքում արտահայտվում է կետադրական նշանով (սովորաբար՝ բութով)։
Բացահայտիչը լինում է երեք տեսակ՝ բուն բացահայտիչ, մասնական բացահայտիչ և մասնավորող-պարագայական բացահայտիչ։
Բուն բացահայտիչ
Բուն բացահայտիչը բացահայտյալի ցույց տված առարկան կամ անձն անվանում է այլ բառով կամ բառակապակցությամբ` ավելի հստակեցնելով, պարզաբանելով բացահայտյալի էությունը, ավելի ընդարձակ տեղեկություն տալով նրա մասին։ Օրինակ`
Բուն բացահայտիչն ունի կայուն շարադասություն. այն միշտ դրվում է բացահայտյալից հետո։ Հայերենում սա միակ դեպքն է, երբ նախադասության անդամի շարադասությունը փոխելիս փոխվում է նաև նրա քերականական պաշտոնը։
Մասնական բացահայտիչ
Մասնական բացահայտիչն իր գերադաս անդամին բացահայտում է միայն մասնակիորեն, մի կողմով ու նրա հետ կապակցվում է որպես, իբրև կապերի միջոցով։ Բացահայտյալի հետ համաձայնում է թվով ու հոլովով, նրանից անջատվում է բութով։ Մասնական բացահայտիչը որոշիչ հոդ չի ստանում։
Մասնավորող-պարագայական բացահայտիչ
Մասնավորող-պարագայական բացահայտիչը հստակեցնում, որոշակիացնում է գործողության կատարման տեղը կամ ժամանակը։ Մասնավորող բացահայտիչը նույնպես տրոհվում է բութով ու ստորակետով։ Սովորաբար բացահայտյալի հետ համաձայնում է հոլովով ու դեմքով, սակայն կան բացառություններ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գոյականական անդամի լրացումներ
Սմբատ Զ Բագրատունի
Սմբատ Բագրատունի, Բյուրատյան (670-726), Հայոց իշխան 693-726 թվականներին, հաջորդել է Ներսեհ Կամսարականին։
Բյուզանդա-արաբական հակամարտության պայմաններում կողմնորոշվել է նախ դեպի Արաբական խալիֆայությունը, 698 թվականին Պսակ ճահճոտ դաշտում դիմադրել Հայաստան ներխուժող բյուզանդական զորքերին։ Սակայն Հայաստանի (Արմինիա), Հյուսիսային Միջագետքի (Ջազիրա) և Ատրպատականի կառավարիչ Մուհամմադ իբն Մրվանի 701 թվականի ավերիչ արշավանքից հետո ելել է արաբների դեմ, որի համար ձերբակալվել է և Հայոց կաթողիկոս Սահակ Գ Ձորափորեցու հետ ուղարկվել Դամասկոս։ Հաջորդ տարի Սմբատ Բագրատունին վերադարձել է (հավանաբար՝ փախել) Հայաստան և հրավիրել հայ նախարարների գաղտնի ժողով, որտեղ որոշվել է՝ քաշվել Բյուզանդական կայսրության սահմանները և սպասել ռազմական օգնության։
Արաբական 8000 հոգանոց մի զորաբանակ հետապնդել է Սմբատ Բագրատունու հեռացող 2000-անոց զորամասին։ Երասխի ափին, Վարդանակերտ ավանի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Սմբատ Բագրատունին փայլուն հաղթանակ է տարել։ Սմբատ Բագրատունու և նրա հետ եղած հայ նախարարները հաստատվել են Տայքի Թուխարք ամրոցում։