cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չինոնյե Չուկվու
Կենսագրություն
Չինոնյե Չուկվուն ծնվել է 1980 թվականին Նիգերիայի հարավում գտնվող Պորտ Հարկորտ քաղաքում als jüngstes von vier Kindern geboren. : Մեկ տարեկան է եղել, երբ ընտանիքով տեղափեխվել են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Անգլերենի բակալավրի աստիճան է ստացել Ինդիանա նահանգի Գրինքասլ քաղաքում գործող DePauw համալսարանում, որտեղ անդամակցել է ուսանողական Zeta Phi Beta ընկերակցությանը ։ Այդ համալսարանի վերջին կուրսում ուսանելու ընթացքում նկարահանել է «Չորս կին. լինել սևամորթ և կին» վավերագրական կինոնկարը։ Իշխանուհի Գրեյսի հիմնադրամի դրամաշնորհների է արժանացել երկու անգամ (դրանցից առաջինը՝ 25 հազար ամերիկյան դոլարի չափով) ։ Հետագայում ուսունառությունը շարունակել է Թեմփլ համալսարանի կինոդպրոցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ
Կաբարդացիներ
Կաբարդացիներ (նաև՝ կաբարդիններ կամ կաբարդայներ, կաբ․՝ Къэбэртайхэр-адыгэ կամ Qăbărtajxăr-adǝgă, արաբ․՝ القبرطاي أو القبردي‎), հյուսիսկովկասյան ժողովուրդ։ Բնակվում են Կաբարդա-Բալկարիայում, Կրասնոդարի երկրամասում, Ստավրոպոլի երկրամասում, Կարաչայ-Չերքեզիայում, Ադըղեայում, Հյուսիսային Օսիայում, մասամբ՝ Մերձավոր Արևելքի որոշ երկրներում։ Ընդհանուր թիվը Ռուսաստանում՝ 516 826։ Հավատացյալ կաբարդացիները մուսուլմաններ են (մինչև XVIII դար կաբարդացիների մեջ տարածված էր քրիստոնեությունը, պահպանվում էին հեթանոսական պաշտամունքի մնացորդներ)։ Զբաղմունքը՝ հողագործություն, անասնապահություն և արհեստներ։ Կաբարդացիների հայրենիքը Կաբարդա պատմաաշխարհագրական մարզն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Խազար (Դիարբեքիրի գավառ)
Խազար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
«Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ» հասկացությունը ներմուծվել է 1980-ական թվականներին՝ ի պատասխան ՄԻԱՎ-ի համաճարակին, իսկ ավելի կոնկրետ՝ ԱՄՆ-ում ՄԻԱՎ-ի ճգնաժամին։ Այժմ սեռական կրթության գլխավոր նպատակներից մեկը պաշտպանված սեռական հարաբերություններին նպաստելն ու ՍՃՓՎ-ը կանխելն է։ Սա հատկապես նպատակաուղղված է ՄԻԱՎ-ի տարածումը կանխելուն։ Ապահով սեքսը համարվում է վնաս նվազեցնող ռազմավարություն, որի նպատակն է քչացնել ՍՃՓՎ-ի տարածումը ։
Չնայած նրան, որ սեռական պաշտպանված հարաբերություններ ապահովելու մեթոդներից որոշները (ինչպիսին են պահպանակները) կարող են օգտագործվել նաև որպես բեղմնականխման միջոցներ (հակաբեղմնավորիչներ), դրանցից շատերը չեն պաշտպանում ՍՃՓՎ-ից։ Նույնապես, հակաբեղմնավորման քիչ արդյունավետ մեթոդներ կարող են լինել նաև պաշտպանված սեռական հարաբերությունների համար կիրառվող միջոցները, օրինակ՝ զուգընկերոջ ընտրությունը կամ ցածր ռիսկ հետապնդող սեռական վարքագիծը։
Պատմություն
Չնայած նրան, որ ՍՃՓՎ-ներից (ինչպիսին են, օրինակ, սիֆիլիսը և սուսանակը) խուսափելու ռազմավարությունները գոյություն ունեն դարեր շարունակ, և «ապահով սեքս» տերմինը անգլերենում գործածվում է 1930-ական թվականներից ի վեր, ԱՄՆ-ում շրջանառության մեջ է մտել միայն 1980-ական թվականների կեսից, որը վերագրվում է ՍՃՓՎ-ի տարածման ռիսկերի նվազեցման ուղղված ժամանակաշրջանին։ Վերջինս համընդհանուր գործածության է ներմուծվել ի պատասխան ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի ճգնաժամի ։
ՄԻԱՎ-ի մեկուսացումից և անվանակոչումից մեկ տարի առաջ «Հավերժական ներողամտության քույրերի»՝ Սան Ֆրանցիսկոյի մասնաճյուղը, քաղաքի արական սեռի բնակչության շրջանում տարածված սեռավարակներով անհանգստացած, հրապարակեց «Խաղալ Արդար» վերնագրով փոքրիկ բրոշյուր։ Այն հատկապես անդրադառնում էր այնպիսի հիվանդությունների (Կապոշիի սարկոմա և թոքաբորբ), որոնք ավելի ուշ ընդունվելու էին որպես բարդացած ՄԻԱՎ հիվանդության (կամ ՁԻԱՀ-ի) ախտանիշներ։ Բրոշյուրը ներկայացնում էր ապահով սեռական հարաբերության մի շարք եղսնակներ` ներառյալ ձեռնպահություն, պահպանակներ, անձնական հիգիենա, անձնական լուբրիկանտների օգտագործում, և ՍՃՓՎ-ի դեմ թեստավորում/բուժում։ Մոտեցումը բավականին դրական է, սակայն միաժամանակ շեշտադրում է անձնական և սոցիալ պատասխանատվության կարևորությունը։ 1983 թվականի մայիսին (այն նույն ամսաթվին, երբ ՄԻԱՎ-ն առաջին անգամ արձանագրվեց և անվանակոչվեց Ֆրանսիայում) Նյու Յորքում ապրող ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեպ պայքարող ցուցարարներ Ռիչարդ Բերկովիցը և Մայքըլ Կալենը նմանատիպ խորհուրդ հրատարակեցին իրենց թռուցիկում` վերնագրված ''«Ինչպես ունենալ սեռական հարաբերություն համաճարակի ժամանակ. մեկ մոտեցում»''։ Երկու հրապարակումներն էլ ներառում էին այնպիսի խորհուրդներ, որոնք ներկայումս սեռական վարակների տարածումը կանխելու հիմնական եղանակներն են Safe sex as a form of STI risk reduction appeared in journalism as early as 1984, in the British publication The Daily Intelligencer: "The goal is to reach about 50 million people with messages about safe sex and AIDS education." ։
Գվատեմալա
Գվատեմալա (իսպ.՝ Guatemala) կամ Գվատեմալայի Հանրապետություն (իսպ.՝ República de Guatemala), պետություն Կենտրոնական Ամերիկայում։ Բնակչությամբ ամենամեծն է կենտրոնաամերիկյան պետություններից՝ 13 միլիոն մարդ (2008), որոնցից 41% -ը խառնածիններ (մետիսներ) են և 40% -ը՝ հնդկացիներ։
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Պատմություն
Ապահով սեռական հարաբերությունների` որպես սեռական վարակների ռիսկը նվազեցնելու հիմանական մեթոդի մասին առաջին անգամ լրատվամիջոցներով խոսվել է 1984 թվականին, երբ բրիտանական պարբերական The Daily Intelligence -ը հաղորդել էր. «Նպատակն է մոտ 50 միլիոն մարդու տեղեկացնել պաշտպանված սեռական հարաբերությունների մասին և նրանց կրթել ՄԻԱՎ-ի թեմայով»։
Գվատեմալա
Աշխարհագրություն
Հյուսիսում և արևմուտքում սահմանակցում է Մեքսիկային, հյուսիս - արևելքում սահմանակցում է Բելիզին, արևմուտքում Հոնդուրասին, հարավ- արևելքում Սալվադորին և հարավում Խաղաղ օվկիանոսին։
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Պատմություն
Չնայած նրան, որ անհատները սեռական հարաբերությունները պաշտպանված են ունենում հղիությունից խուսափելու և ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ից կամ այլ սեռավարակներից պաշտպանվելու համար, այնուամենայնիվ տերմինը ծագել է ի պատասխան ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակի։ «Ապահով սեքս» տերմինը գրականության մեջ առաջին անգամ օգտագործվել է 1984 թվականին` հղում անելով ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի հարուցած հոգեբանական ազդեցություններին հոմոսեքսուալ և բիսեքսուալ տղամարդկանց շրջանում ։
Գվատեմալա
Կլիմա
Գվատեմալայի հիմնական կլիմայական գոտին՝ արևադարձային է։ Սակայն հյուսիսում նաև գոյություն ունի լեռնային կլիմա։
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Պատմություն
Հաջորդ տարի նույն տերմինը հայտնվեց The New York Times-ի հոդվածներից մեկում, որտեղ շեշտադրվում էր մասնագետներից շատերի խորհուրդը` պաշտպանված սեռական հարաբերություններ ունենալու վերաբերյալ։ Կոնցեպտը ներառում էր սեռական զուգընկերների քանակի սահմանափակում, պրոֆիլակտիկների կիրառում, մարմնի հեղուկների փոխանակությունից խուսափում, և թմրամիջոցներից հրաժարվում։ 1985 թվականին հրատարակվեց «Սեռական պատասխանատվությունների կոալիցիա» վերնագրով առաջին ուղեցույցը, որը նպատակաուղղված էր պաշտպանված սեռական հարաբերություններ ունենալուն։ Համաձայն այս ուղեցույցի` ապահով է համարվում պահպանակների օժանդակությամբ սեռական ցանկացած տիպի հարաբերություն` ներառյալ սրբանային (անալ) և օրալ սեքսը Moreover, in 1985, the first safe sex guidelines were established by the 'Coalition for Sexual Responsibilities'. According to these guidelines, safe sex was practiced by using condoms also when engaging in anal or oral sex. ։
Գվատեմալա
Պատմություն
Գվատեմալան ստացավ անկախություն 1839 թ.-ին։ 1941 թվականի դեկտեմբերին Գվատեմալաիան պատերազմ հայտարարեց Գերմանիային, Իտալիային և ճապոնիային։ 1944 թվականի հունիսին Ուբիկոյի դիկտատուրան տապալվեց, իսկ հոկտտեմբերի 20-ին մայրաքաղաքում բռնկված զինված ապստամբությամբ սկիզբ առավ Գվատեմալյան հեղափոխությունը (1944-1954 թվականներ)։ Իշխանությունը անցավ դեմոկրատական ուժերին։1945 թ.-ին դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին ԽՍՀՄ-ի հետ։ 1963 թվականին հաստատվեց գնդապետ Է․ Պերալտա Ասուրդիայի ռազմական դիկտատուրան (1963-1966 թվականներ), որը որդեգրեց հակակոմունիզմի քաղաքականությունը։ Հասարակության տարբեր խավերի դժգոհությունը Ասուրդիային հարկադրեց անցկացնել նախագահ ընտրություններ (1966), որոնք հաղթանակ բերեցին կոմունիստական կուսակցության պարագլուխ Խուլիո Սեզար Մենդես Մոնտենեգրոյին։ Նրա կառավարությունն իրագործեց մի շարք դրական միջոցառումներ։ Շոտով Մոնտենեգրոն ընդունեց պրոամերիկյան դիրքորոշում։ 1970 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթանակ տարավ գնդապետ Կառլոս Արանա Օսորիոն, որը շարունակում է նախորդի ներքին ն արտաքին քաղաքականությունը։
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Պատմություն
Չնայած նրան, որ «պաշտպանված սեռական հարաբերություններ» հասկացությունը առաջնահերթորեն հղում է կատարում տղամարդկանց միջև սեռական ակտիվությանը, 1986 թվականին այն սկսեց ընդգրկել նաև բնակչության բոլոր խմբերին։ Համալսարանի ուսանողների շրջանում ապահով սեքս ունենալու ուղղությամբ բազմաթիվ քարոզարշավներ են կազմակերպվել։ Այս արշավները միտվածն էին խրախուսելու պահպանակների օգտագործումը, զուգընկերոջ սեռական կյանքի պատմությանն առնընչվող տեղեկությունների ստացումը, և սեռական զուգընկերների քանակի սահմանափակումը։ Նույն թվականին լույս տեսավ այս թեմայով առաջին գիրքը` վերնագրված «Ապահով սեքսը ՁԻԱՀ-ի դարում», որը կազմված էր 88 էջից։ Գրքում ներկայացված են սեռական կյանքի հանդեպ դրական ու բացասական մոտեցումները։ Սեռական վարքագիծը կարող է լինել ապահով (համբույր, գրկախառնություն, մարմնային հպում, միասին ձեռնաշարժություն, էքսիբիցիոնիզմ (սեփական սեռական օրգանները ցուցադրելու հակում` սեռական հաճույք ստանալու նպատակով), հեռախոսային սեքս, և սեռական առանձին խաղալիքների օգտագործում), հավանաբար ապահով (պահպանակների կիրառում) և անապահով ։
1997 թվականին այս ոլորտի մասնագետները պահպանակների կիրառումը համարեցին որպես պաշտպանված սեռական հարաբերություն ունենալու ամենահասանելի մեթոդ (բացառությամբ ձեռնպահության), և հեռուստաընկերություններին խնդրեցին գովազդել պահպանակներ։ Նույն թվականին ԱՄՆ-ի կաթոլիկ եկեղեցին հրապարակեց իրենց սեփական ուղեցույցն ուղղված ապահով սեքսին, որտեղ պահպանակները նույնպես ներգրավված էին։ Երկու տարի անց, սակայն, Վատիկանը բոյկոտեց ամերիկյան կաթոլիկ եկեղեցու քահանաների ուղեցույցը` հորդորելով միայն մաքրաբարոյություն և հետերոսեքսուալ ամուսնություն։
Գվատեմալա
Բնակչություն
2012 թվականի հունիսի 30-ին Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից Գվատեմալայի բնակչությունը գնահատվում է 15 073 375 բնակիչ ։ Բնակչության աճը կազմել է 2,44% տարվա ընթացքում ։
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Պատմություն
«Ավելի սպահով սեքս» հասկացությունը համարվում է ավելի ագրեսիվ տերմին, քանի որ վերջինս կարող է ավելի բացահայտ տպավորություն թողնել անհատների համար այն ուղղությամբ, որ ցանկացած տեսակի սեռական հարաբերություններ ունի ռիսկի որոշակի մակարդակ ։
Գվատեմալա
Բնակչություն
Ըստ Ազգային հետազոտության կենսապայմանների (ENCOVI) 2011 թվականին գերակշռում են ոչ բնիկ ժողովուրդները, որոնք կազմում են 60,2% բնակչության, բնիկների — 39,8 % : Էլ Պրոգրեսո դեպարտամենտում բնիկ բնակչության մասնաբաժինը պակաս է 1,8 % - ից, Սակապեում 1% - ից պակաս է, Խալապում 0,1% - ից պակաս է ։ Կիչեի ազգությունը կազմում է երկրի բնակչության 11,0 տոկոսը եւ Տոտոնիկապան դեպարտամենտում 95,9 տոկոսը։ Կաքչիկելի ազգությունը ՝ բնակչության 7,8%-ը, կեքչին ՝ 8,3% — ը, Մամ ՝ բնակչության 5,2% — ը ։ Սոլոլա կիչեի դեպարտամենտում կազմում են 35,3 տոկոս, կակչիկելին ՝ 50,1 տոկոս ։ Ալտա-Վերապաս կեքչիի դեպարտամենտում կազմում է բնակչության 79,1 տոկոսը։
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Պատմություն
«Անվտանգ սեր» տերմինն օգտագործվել է տղամարդկանց ներքնաշորերի գովազդներում, մասնավորապես, French Sidaction-ի կողմից (ֆրանսիական հանրային միջոցառում է, որը սկսվել է 1994 թվականին և միտված է բարձրացնելու ՁԻԱՀ-ի ուղղությամբ մարդկանց զգոնությունը), որտեղ ներքնաշորերը պարունակում են պահպանակի գրպաններ, իսկ դիզայնում ներառված է կարմիր ժապավեն` որպես իրազեկմանը խորհրդանիշ։ Արդյունքում` վաճառքի ողջ հասույթն ուղղվել է ՁԻԱՀ ֆոնդերին` որպես բարեգործություն։
Գվատեմալա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գվատեմալա Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Պաշտպանված սեռական հարաբերություններ
Ապահով սեռական հարաբերությունների տարբերակներ
Սեռական առողջություն քարոզողներն ու հանրային առողջապահության գործակալությունները համատարած կերպով խրախուսում են պաշտպանված սեռական հարաբերություններ ունենալու մի շարք տարբերակներ, որոնցից շատերը կարող են նվազեցնել (բայց ոչ վերացնել) սեռավարակներ փոխանցելու կամ ձեռք բերելու ռիսկը ։
Հեռախոսային սեքս/կիբերսեքս/սեռական բնույթի հաղորդագրություններ
Հեռախոսային սեքսը, կիբերսեքսը կամ սեռական բնույթի հաղորդագրությունները, որոնք չեն ներառում զուգընկերոջ հետ մաշկի կամ մարմնի հեղուկի անմիջական հաղորդակցություն, ունեն սեռավարակի զրոյական ռիսկեր, հետևապես, համարվում են ապահով սեքսի տարատեսակ ։
Ոչ պենետրատիվ սեռական հարաբերություն
Ոչ պենետրատիվ կամ արտաքին սեռական հարաբերությունը կարող է նշանակալիորեն նվազեցնել սեռավարակների ռիսկերը։ Ոչ պենետրատիվ սեռական հարաբերությունը ներառում է համբույրը, միասին ձեռնաշարժությունը, հպումը կամ շոյանքը ։
Պահպանակներ, կոֆերդամներ, ձեռնոցներ
Մինչդեռ արտաքին պահպանակները կարող են նվազեցնել սեռավարակների ռիսկերը սեռական ակտիվության ժամանակ, նրանց արդյունավետությունը 100% չէ։ Մի ուսումնասիրություն պարզել է, որ պահպանակները կարող են նազեցնել ՄԻԱՎ-ի փոխանցման ռիսկը 85-ից 95%-ով։ Այնուամենայնիվ, 95%-անոց պաշտպանությունը դիտարկվում էր որպես անհավանական` սեռական հարաբերության ժամանակ վերջինիս սահելու, պատռվելու կամ սխալ օգտագործման պատճառով։ Ուսումնասիրությունը նաև նշում էր, որ «պրակտիկայում պահպանակների հանդեպ անհետևողականությունը կարող է իջեցնել ընդհանուր արդյունավետությունը մինչև 60-70%» It also said, "In practice, inconsistent use may reduce the overall effectiveness of condoms to as low as 60–70%". p. 40.:
Նախաբացահայտման պրոֆիլակտիկ թերապիա (Pre-exposure prophylaxis (PrEP))
Նախաբացահայտման պրոֆիլակտիկ թերապիան (PrEP) ցուցված դեղերի կիրառումն է ՄԻԱՎ բացասական անհատների կողմից, ովքեր փորձում են պաշտպանվել ՄԻԱՎ-ից։ PrEP դեղամիջոցներն օգտագործվում են ՄԻԱՎ-ն ախտորոշելուց առաջ` հաճախ վիրուսի փոխանցումը զուգընկերների միջև կանխելու նպատակով։ PrEP դեղամջիոցներն անարդյունավետ են այլ սեռավարկների կամ հղիության կանխման համար։
2018 թվականի դրությամբ` PrEP թերապիայի ամենատարածված ձևը ներառում էր երկու դեղերի զուգակցումը մեկ հաբում (տենոֆովիր և էմտրիցիտաբին)։ Դեղերի այս զուգակցումը շուկայում հայտնի է Truvada by Gilead Sciences անվամբ։ Ներկայումս փորձարկվում են այլ դեղամիջոցներ և մոդիֆիկացիաներ նույնպես, որոնք կարող են ընդգրկվել PrEP թերապիայում ։
Տենոֆովիրի և էմտրիցիտաբինի` որպես PrEP թերապիա օգտագործելու ուղղությամբ տարբեր երկրներ մշակել են տարբեր ուղեցույցեր։ Այս զուգակցումը արդյունավետ միջոց է ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման համար շատ ազգաբնակչությունների շրջանում, սակայն անհրաժեշտ է վերջինս ընդունել օրական մեկ անգամ, ընդմիջումներով և ըստ պահանջի։ Բազում ուսումնասիրություններ պարզել են, որ տենոֆովիր-էմտրիցիտիբան զուգակցումն ավելին քան 90%-անոց արդյունավետ միջոց է զուգընկերների շրջանում ՄԻԱՎ-ի տարածումը կանխելու համար ։
Ապահով սեքսի այլ եղանակներ
Սեռավարակը կանխող արդյունավետ այլ մեթոդները ներկայացված են ստորև․
Սեռական խաղալիքներ
Սեռական խաղալիքին պահպանակ հագցնելն ապահովում է սեռական ավելի լավ հիգիենա և կարող է օգնել վարակի տարածումը սեռական խաղալիքների միջոցով կանխելու հարցում, երբ վերջիններս օգտագործվում են մեկից ավել անհատների և զուգընկերների շրջանում։ Սեռական հաճույք պատճառող որոշ խաղալիքներ մեծամասամբ պատրաստված են ծակոտկեն նյութից, որը նշանակում է, որ օգտագործելուց հետո պարտադիր է դրանց լվացումը հատուկ հեղուկների միջոցով՝ ծակոտիներում կուտակված մանրէներն ու վիրուսները ախտահանելու համար։ Ապակին ծակոտկեն նյութ չէ, և բժշկական մակարդակի ապակյա սեռական խաղալիքներն ավելի հեշտորեն են ստերիլացվում օգտագործողների շրջանում ։
Եթե զուգընկերներից մեկն ունի հաստատված սեռավարակ, ապա զույգերին խորհուրդ է տրվում զերծ մնալ սեռական խաղալիքներ օգտագործելուց, մինչդեռ արդյունավետ բուժում չի ապահովվել։
Սեռական բոլոր խաղալիքները պետք է մանրակրկտորեն մաքրվեն օգտագործումից հետո։ Կախված խաղալիքի նյութից՝ մաքրման եղանակները տարբեր են։ Սեռական որոշ խաղալիքներ կարելի է եռացնել և լվալ սպասք լվացող մեքենայի միջոցով։ Խաղալիքներից շատերի փաթեթեավորման մեջ կարելի է գտնել օգտագործման և լվացման կանոնները, և խրախուսելի է, որպեսզի հետեվեն դրանց ամենայն լրջությամբ ։ Սեռական խաղալիքները պետք է լվացվեն ոչ միայն, երբ օգտագործում են տարբեր մարդկանց կողմից, այլ նաև այն ժամանակ, երբ տվյալ անհատն օգտագործում է խաղալիքն իր մարմնի տարբեր մասերի համար (բերան, հեշտոց կամ հետանցք)։
Սեռական խաղալիքներն ահրաժեշտ է պարբերաբար ստուգել՝ հավանական ճեղքերը կամ վնասվածքները հայտնաբերելու համար, քանի որ դրանք կարող են բակտերիաների կուտակման և բազմացման օջախ դառնալ։ Ավելի լավ է, երբ վնասված խաղալիքը փոխարինվում է նոր, անվնաս խաղալիքով։ Հղի կանայք, ովքեր նույնպես կիրառում են սեռական խաղալիքներ, պետք է ավելի զգուշորեն և լրջորեն հետևեն հիգիենայի կանոններին։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել սրածայր խաղալիքները, որոնք կարող են վնասվածքների կամ պատռվածքների պատճառ լինել, և արյունահոսություններ առաջացնել ։
Երբ օգտագործվում են հետանցքի համար նախատեսված սեռական խաղալիքներ, դրանք կարող են «հեշտորեն կորչել» հետանցքում, քանի որ «հետանցքային մկանների կծկման արդյունքում՝ տվյալ օբյեկտը կարող է իջնել և բարձրանալ՝ ամենայն հավանականությամբ խցանելով հաստ աղիքը »։ Այս խնդրից խուսափելու համար՝ խորհուրդ է տրվում ձեռք բերել այնպիսի խաղալիքներ, որոնք իրենց ծայրին ունեն հատուկ փական, կամ պարան ։
Ձեռնպահություն
Ձեռնպահությունը սեռական հարաբերություններից նվազեցնում է սեռական ճանապարհով փոխանցվող վիրուսների տարածման և հղիության զարգացման ռիսկերը, որոնք ուղղակիորեն կապված են սեռական ակտիվության հետ։ Կարևոր է իմանալը նաև, որ ՍՃՓՎ-ները նաև կարող են փոխանցվել ոչ սեռական եղանակով, կամ անհատը ձեռք բերի բռնաբարության արդյունքում։ ՄԻԱՎ-ը կարող է փոխանցվել աղտոտված ասեղների միջոցով՝ դաջվածք անելո ւ, մարմնի պիրսինգ անելու կամ ներարկումների ժամանակ։ Բժշկական կամ ատամնաբուժական միջամտությունները, որոնք օգտագործում են մի քանի անգամյա օգտագործման գործիքներ, կարող են նույնպես ՄԻԱՎ-ի տարածման աղբյուր լինել։ Բազմաթիվ դեպքեր են գրանցված, երբ առողջապահական ոլորտի աշխատակիցը վարակվել է ՄԻԱՎ-ով՝ պատահմամբ վարակված ասեղներին դիպչելու հետևանքով ։ Չկան ապացույցներ միայն ձեռնպահության վերաբերյալ սեռական դաստիարակության արդյունավետության ուղղությամբ ։ Վերջինս իրենից ներկայացնում է քարոզ՝ ամուսնությունից դուրս սեռական հարաբերություն չունենալու վերաբերյալ։ Պարզվել է, որ կրթական նման ծրագրերն ապարդյուն են ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման և չպլանավորված հղիությունների մասով and unplanned pregnancy. ։ Միայն ձեռնպահություն քարոզող կրթական ծրագրերն առաջնահերթորեն հենվում են բարոյականության և բնավորության փոփոխության հետևանքների վրա, մինչդեռ առողջապահական ոլորտի մասնագետներին ավելի շատ հուզում են առողջությանն ու վարքագծին առընչվող հարցերը։ Չնայած նրան, որ ձեռնպահությունն իրականում ամենալավ եղանակն է անցանկալի հղիությունը և սեռավարակները կանխելու համար, այնուամենայնիվ, այն երիտասարներին չի տալիս ամբողջական և ճիշտ տեղեկություն, թե ինչպես պետք է խուսափել անցանկալի հղիությունից և սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններից Though abstinence is the best course to prevent pregnancy and STIs, in reality, it leaves young people without the information and skills they need to avoid unwanted pregnancies and STIs. ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեռական առողջություն Կատեգորիա:Կանխարգելում Կատեգորիա:ՁԻԱՀ Կատեգորիա:Վեներական հիվանդություններ
Սեն Ժան դ՛Անժելի (կանտոն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Նոբուլևի
Նոբուլևի (ნობულევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 121 մարդ ։
Բերյուզովայա (Չերնովոյ Նարիկի վտակ)
Բերյուզովայա (Берёзовая (приток Чернового Нарыка)), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ազնվամորու աղջիկ
Ազնվամորու աղջիկ, 1943 թվականին, Ֆալկյոպինգից հինգ կիլոմետր դեպի հարավ գտնվող ճահճում՝ Ֆալբիգդենում հայտնաբերված կմախքի պայմանական անուն ։ Դիակի մնացորդների զննությամբ պարզվել է, որ ստամոքսը լի է ազնվամորու սերմերով՝ աղջկա վերջին սնունդը մեծ քանակությամբ ազնվամորի է եղել։
Հայտնաբերում
Ազնվամորու աղջիկը ճահճային դիակ է, որը հայտնաբերվել է Ռոգեստորպսմօսենում կամ Սմեդյեմոսենումում՝ Լուտրա համայնքում, Կինևեդսի համայնքի սահմանի մոտ։ Գտածոն հայտնաբերվել է Ֆալկյոպինգից 5 կմ դեպի հարավ՝ Ռոջեստորպս ճահճուտում, որն ավելի մեծ Մյոնարպա ճահճային համալիրի մի մասն է։ Տորֆ արդյունահանելիս դիակը հայտնաբերել է Կարլ Վիլհելմսոնը 1943 թվականի մայիսի 20-ին։ Սկզբում հայտնաբերել է ձեռք, հետո հայտնվել են գանգ ու ստորին ծնոտ։ Աշխատանքները կասեցվել են, ոստիկանություն են կանչել՝ կարծելով, որ հայտնաբերված կինը կարող էր վերջերս սպանված լինել։ Բայց պարզվել է, որ կմախքը պատկանում է վաղուց մահացած մարդու, ուստի գործը կարճվել է ։ Մնացորդները հանձնվել են տեղի հնախույզ Հիլդինգ Սվենսոնին, ով ներգրավել այլ հետազոտողների , մասնավորապես՝ Կարլ Եսայաս Սալստրյոմին ։ Հայտնագործության վայրի զննությունից Հնությունների ազգային վարչության ներկայացուցիչները եզրակացրել են, որ տեղանքի պայմանները հարմար չեն մանրակրկիտ հետաքննության համար։ Ուստի կմախքը, տորֆի մի կտորի հետ միասին, որի վրա այն ընկած էր, հանվել և երկաթուղով ուղարկվել են Ստոկհոլմ ։
Հետազոտություն
Գտածոն մի քանի ուսումնասիրությունների է ենթարկվել մասնագետների կողմից։ Այն, ի թիվս այլոց, 1940-ականներին ուսումնասիրել է պրոֆեսոր Նիլս-Գուստաֆ Գեյվալը և 1990-ականներին Սաբինա Սթինը և Թորբյորն Ալստրյոմը   ։
1940-ական թվականներ
Կմախքի զննումը ցույց է տվել, որ դա 18-20 տարեկան երիտասարդ կին է՝ մոտ 145 սմ հասակով, երկու ոտքերն այնպես են ծալված որ սրունքները հենվել են կոնքերին։ Ենթադրվում է, որ ոտքերը կապված են եղել, իսկ պարանները փտել են։ Հայտնագործությունը կոչվել է Ազնվամորու աղջիկ իր երիտասարդ տարիքի և ստամոքսի պարունակության պատճառով  ։
1990-ական թվականներ
Նոր թվագրումը օգտագործելով ռադիոածխածնային ժամադրություն, Ազնվամորու աղջկա տարիքը մոտ 1000 տարով ավելացրել է։ Մահը հավանաբար տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 3105-2935 թվականներին՝ Նոր քարի դարի վերջում։ Տորֆային նյութը հետազոտելիս հայտնաբերվել են մոտ 2-3 մմ չափսերի քաղցրահամ ջրային խխունջների մնացորդներ։ Խեցիների առկայությունը ցույց է տալիս, որ Ազնվամորու աղջիկը խեղդվել է ծանծաղ ջրում։ Այս հետազոտության կապակցությամբ մնացորդները և այլ գտածոները թաքնված վայրից տեղափոխվել են Ֆալբիգդենի թանգարանի ցուցադրություն[7][5][6]:
Ավելի ուշ աղջկա դեմքը վերականգնվել է, գանգն ու ատամները հետազոտվել։ Ազնվամորու աղջկա մեկ ատամի վրա հայտնաբերվել է կարիես։ ԴՆԹ-ի նմուշառման փորձերն անհաջող են եղել ։
Դեմքի վերականգնում
Դիմապատկերը կարողացել են վերականգնել 2011 թվականին՝ Օսկար Նիլսոնի կատարած դեմքի վերակառուցումից հետո ։ Ազնվամորու աղջկա հասակը և տարիքը համեմատվել են Սլուտարպսդյոսենի կմախքների հետ, որոնք գտնվում տվյալ գտածոյի հայտնաբերման վայրից մոտ 2,5 կմ հեռավորության վրա։ Սլութարպսդույենում հայտնաբերված կանայք ունեն 147-ից 162 սմ հասակ, իսկ Ազնվամորու աղջիկը 145 սմ հասակով կարճահասակ է նույնիսկ քարե դարի կնոջ համար ։ Ռադիոկարբոնային թվագրումը ցույց է տվել, որ Սլութարպսդույենի մի քանի կմախքներ Ազնվամորու աղջկա ժամանակակիցներն են։
Մահվան պատճառ
Գտածո վայրից մոտ 6 մետր դեպի հյուսիս հայտնաբերվել է կայծքարից պատրաստված նետի ծայրակալ, ինչը տեղիք է տվել բազմաթիվ վարկածների ։ Հավանականությունը, որ նետի ծայրակալը և Ազնվամորու աղջիկը անմիջական կապ ունեն, փոքր է ։ Եթե աղջկա ոտքերը իսկապես կապված են եղել, ապա հնարավոր է, որ նրան զոհաբերել են աստվածներին։
Ազնվամորու աղջիկը մահացել է ամառվա վերջին և չէր կարող զոհաբերվել գյուղատնտեսության բարգավաճման համար, ինչը, ենթադրաբար, տեղի կունենար գարնանը։ Նույնքան հավանական է, որ Ազնվամորու աղջիկը զոհաբերվել է կամովին կամ հակառակ դրա կամ էլ մահապատժի ենթարկված հանցագործ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոր քարի դարի Եվրոպա Կատեգորիա:1943 հայտնագործություններ Կատեգորիա:Հայտնագործություններ Շվեդիայում Կատեգորիա:Նախնադարյան Եվրոպա
Պետեր Օզգյան
Պետեր Օզգյան (նաև՝ Պետրոս, ), հայ կոմպոզիտոր։
Կենսագրություն
Ավարտել է Բելգրադի երաժշտական ակադեմիան։ 1959 թվականին արժանացել է Ս. Ռիստեկի անվան մրցանակի։ Դասավանդել է երաժշտատեսական առարկաներ։ Գրել է ազգային հնչերանգներով հագեցած գործիքային և նվագախմբային երկեր, որտեղ օգտագործել է ատոնալ, պոլիտոնալ, սերիական երաժշտական համակարգերի տարրեր, ստեղծել ինքնատիպ արտահայտչամիջոցներ։
1973 թվականին այցելել է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։
Հայաստանի կոմպոզիտորների միության դահլիճում կատարվել են նրա կվարտետը, դաշնամուրային կոնցերտը, սիմֆոնիետը, դաշնամուրային վարիացիաները, սյուիտը՝ ֆլեյտայի և լարային նվագախմբի համար։ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանին է նվիրել սերբական Պատարագի ձայնագրությունը։
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Ելենա Բարանովա
Ելենա Վիկտորովնա Բարանովա (Елена Викторовна Баранова, ), ռուս նախկին բասկետբոլիստուհի, ռուսական բասկետբոլի կարկառուն ներկայացուցիչներից։ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1992) և բրոնզե մեդալակիր (2004 թ.) ։ Եվրոպայի առաջնության կրկնակի չեմպիոն (1991, 2003)։ Աշխարհի խորհրդանշական հավաքականի անդամ (2002)։ 1998 և 2002 թվականների ՖԻԲԱ-ի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 1997 թվականին դարձել է Կանանց բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (WNBA) հանդես եկած առաջին եվրոպացի բասկետբոլիստուհին։
Բերկուտովո (գյուղ, Կուգարչինսկի շրջան)
Բերկուտովո (Беркутово, Бөркөт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Ելենա Բարանովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բասկետբոլիստուհիներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Բերկուտովո (գյուղ, Կուգարչինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Բելիկովկա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Բելիկովկա (Біликівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելիկովկա գյուղում բնակվում էր 117 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Եղիշե Չարենցի կիսանդրի (Երևան)
Եղիշե Չարենցի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում՝ Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի առջև։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1957 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Կրասնիե Տկաչի
Կրասնիե Տկաչի (Красные Ткачи), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Յարոսլավսկի շրջանի կազմում։
Բարաք Օբամայի երդմնակալության արարողություն
ԱՄՆ 44-րդ նախագահ Բարաք Օբամայի առաջին երդմնակալության արարողությունը տեղի է ունեցել 2009 թվականի հունվարի 20-ին ։ Միաժամանակ Ջոզեֆ Բայդենը երդվել է առաջին անգամ որպես ԱՄՆ 47-րդ փոխնախագահ։ Երդմնակալությունը ռեկորդային է դարձել ԱՄՆ-ի պատմության մեջ այցելուների թվով. տարբեր գնահատականներով՝ 800 հազարից մինչև 1,8 միլիոն մարդ ։
Պաշտոնապես հայտարարված թեմատիկ կարգախոսը եղել է «ազատության նոր ծնունդը», որը նվիրված էր Աբրահամ Լինքոլնի ծննդյան 200-ամյակին, որը վերացրել է ստրկությունը։ Բարաք Օբաման առաջին աֆրոամերիկացին է, որը նախագահ է դարձել (թեև ստրուկների հետնորդը չէ, ինչպես ԱՄՆ-ի աֆրոամերիկացիների մեծամասնությունը), բացի այդ, Օբաման, ինչպես և Լինքոլնը, սկսել է իր քաղաքական կարիերան Իլինոյս նահանգում։
Կրասնիե Տկաչի
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3943 մարդ։
Բարաք Օբամայի երդմնակալության արարողություն
CNN-ի տվյալներով (2009 թվականի հունվարի 21) Բարաք Օբամայի երդմնակալության արարողությունների արժեքն այն պահին ամենաբարձրն Է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ. դրա անցկացման ծախսերը կարող էին գերազանցել 160 միլիոն դոլարը ։
Կրասնիե Տկաչի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Յարոսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Բարաք Օբամայի երդմնակալության արարողություն
Արարողություն
Հունվարի 20-ին առավոտյան ժամը 10-ին սկսվել է Կապիտոլիումի արևմտյան ֆրոնտոնի երդմնակալության արարողությունը։ Հանդես է եկել երգչուհի Արետա Ֆրանկլինը, նվագել է ԱՄՆ ծովային նվագախումբը և ելույթ ունեցել Սան Ֆրանցիսկոյի աղջիկների երգչախումբը։ Ավետարանական հովիվ Ռիք Ուորենը աղոթք է կատարել, ապա օրհնություն է ընթերցել մեթոդական քարոզիչ Ջոզեֆ Լաուրին։ Երկուսն էլ հայտնի իրավապաշտպաններ են։
Քառյակի ելույթից հետո Գերագույն դատարանի նախագահ Ջոն Ռոբերթսը կեսօրից հետո (և երկու րոպե ուշ, քան նախատեսված էր) Բարաք Օբամայի մոտ ընդունել է նախագահական երդումը։ Երդմնակալության պահից՝ Օբաման և Բայդենը դարձել են ԱՄՆ-ի նախագահ և փոխնախագահ, համաձայն ԱՄՆ-ի Սահմանադրության 20-րդ փոփոխության։
Երդում
Երդման ժամանակ Միշել Օբաման պահել է Աստվածաշունչը, որի վրա երդվել է Աբրահամ Լինքոլնը։ Երդումը կարդալիս մի քանի խափանումներ են տեղի ունեցել։ Մի տվյալներով՝ Ռոբերթսը սկսել է «հանդիսավոր երդվում եմ» բառերն ավելի շուտ արտասանել, քան Օբաման ավարտել է երդման նախնական խոսքերը՝ «Ես՝ Բարաք Հուսեյն Օբամաս», մյուսով՝ Օբաման ինքն է ընդհատել Ռոբերթսին այդ պահին։
Վարչակազմի խորհրդով Օբաման և Ռոբերթսը մյուս օրը՝ հունվարի 21-ի երեկոյան, կրկնել են Սպիտակ տան Map Room-ում երդման արարողությունը, տարածվել են լուսանկարներ և ձայնագրություններ։ Ռոբերթսի այն հարցին, թե պատրաստ է արդյոք Օբաման երդմանը, Օբաման ասել է. «այո, բայց եկեք ավելի դանդաղ...»: Օբաման ԱՄՆ-ի յոթերորդ նախագահն է, ով ստիպված է եղել (նույն պաշտոնի ստանձնման դեպքում) կրկնել երդումը։ Ավելի վաղ դա արել էին Չեստեր Արթուրը (1881) և Կալվին Կուլիջը (1923), որոնք պաշտոնավարել էին փոխնախագահի պաշտոնից նախորդների մահից հետո և առաջին անգամ երդվել էին Վաշինգթոնից դուրս մասնավոր միջավայրում, ինչպես նաև չորս նախագահներ այն դեպքում, երբ երդմնակալության օրը կիրակի օրն էր, իսկ հրապարակային արարողությունը տեղի էր ունեցել երկուշաբթի օրը՝ Ռեզերֆորդ Հեյզը (1877), Վուդրո Վիլսոնը (1917), Դուայթ Էյզենհաուերը (1957) և Ռոնալդ Ռեյգանը (1985)   ։ Սակայն միայն Օբամայի դեպքում երդման կրկնությունը կապված էր տեքստում սխալ լինելու հետ, և միայն նրա դեպքում մասնավոր արարողությունը տեղի ունեցավ հրապարակային արարողությունից հետո։
Երդումից հետո տրվել է 21 համազարկով հրավառություն, չորս անգամ կատարվել է Hail to the Chief երգը։
Ծրագրային ելույթ
Նախագահ Օբաման հանդես է եկել երդմնակալության խոսքով, որի հիմնական թեման եղել է իշխանության պատասխանատվությունը։ Հռետորաբանության գծով փորձագետ Ջեյմս Մակինի տվյալներով, Օբամայի ելույթի նպատակը ազգային և հայրենասիրական ավանդույթների ամրապնդումն էր, որը նախատեսված էր լսարանի այն մասի համար, որը վախենում էր ավելորդ բարեփոխական պոռթկումներից։ Ելույթում հաճախ կրկնվում էին «ժառանգություն», «համարձակություն» և «հայրենասիրություն» բառերը։
Առաջին անգամ երդմնակալության խոսքում անհավատներին հիշատակվում էր որպես ազգի մի մաս (քրիստոնյաների, մահմեդականների, հնդիկների և հուդայականների հետ միասին) ։
Երդմնակալությունից հետո
Տեղի է ունեցել երդմնակալության շքերթ, կազմակերպվել է հանդիսավոր ընթրիք և տեղի է ունեցել 10 պարահանդես, որոնցից յուրաքանչյուրին ներկա են եղել Բարաք և Միշել Օբամաները։
Նախագահի երդմնակալության արարողությունից հետո առաջին ակտը դարձել է այն հայտարարության հրապարակումը, որը 2009 թվականի հունվարի 20-ը հայտարարել է «թարմացման և համաձայնության ազգային օր» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարաք Օբամա Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքականություն
Կարո Բալթայան
Կարո Սարգսի Բալաթյան, հայ ջութակահար, մանկավարժ, Սարգիս Բալթայանի որդին։
Կենսագրություն
Կարո Սարգսի Բալթայանը ծնվել է 1934 թվականի մայիսի 31-ին Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում ։ Նվագել սովորել է 4 տարեկանում՝ «Դոբրին Պետհով» բարձրագույն երաժշտական դպրոցում (ղեկ.՝ Ռ. Իվանչևա)։
1959 թվականին ավարտել է ծննդավայրի կոնսերվատորիան։ Մոտ 30 տարի դասավանդել է տեղի երաժշտական ակադեմիայում։ 1991 թվականին Պլովդիվ քաղաքում հիմնադրել է Հայկական մշակույթի և արվեստի ընկերությունը, եղել է այդ ընկերության նախագահը։ Որպես լավագույն մանկավարժ՝ ընտրվել է Քեմբրիջի (Մեծ Բրիտանիա) Միջազգային Կենսագրական կենտրոնի անդամ։ 1999 թվականին առաջին ելույթն է ունեցել «Քառնեգի Հոլլում» (ԱՄՆ)։ Եղել է Լոս Անջելեսի «Քոլբուռն» կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր և Օրանժ Քաունթի արվեստների դպրոցի դաշնամուրի ծրագրերի համակարգող։
Արժանացել է «Կիրիլ և Մեֆոդի» շքանշանի (Բուլղարիա) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջութակահարներ ըստ ազգության
Պիրիդօքսալային ֆերմենտներ
Պիրիդօքսալային ֆերմենտներ, ֆերմենտներ, որոնց պրոսթետիկ խումբը (ոչ սպիտակուցային մասը) պիրիդօքսալ ֆոսֆատն է։ Պիրիդօքսալային ֆերմենտներ կատալիզում են ամինաթթվային փոխանակությունն օրգանիզմում։
Պատմություն
Պիրիդօքսալային ֆերմենտների գործունեությունն առաջինը բացահայտել են խորհրդային կենսաքիմիկոսներ Ա․ Ե․ Բրաունշտեյնը և Ս․ Դ․ Կրիցմանը, 1937 թվականին։
Հատկություններ
Պիրիդօքսալային ֆերմենտի մեջ պիրիդօքսալ ֆոսֆատի ալդեհիդային խումբը կարոդ է միացած լինել ապոֆերմենտի լիզինի e-NH2 խմբի հետ։ Այդ պատճառով ֆերմենտը ամինաթթվի (սուբստրատ) հետ միանալու ժամանակ տեղի է ունենում տեղակալման ռեակցիա՝ ամինաթթվի NH2 խումբը դուրս է մղում ֆերմենտի NH2 խմբին և գրավում նրա տեղը։ Պիրիդօքսալային կատալիզի մյուս բոլոր ռեակցիաները սկզբում նույնպես ընթանում են Շիֆի միացությունների առաջացման ճանապարհով, տարբերությունները ի հայտ են գալիս հետագայում։
Կատեգորիա:Տրանսֆերազներ
Բարվենկովո
2001 թվականի տվյալներով Բարվենկովո քաղաքում բնակվում էր 12 798 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 19,65 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 651,26 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1653 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կամավորների միջազգային օր
Կամավորների միջազգային օր (դեկտեմբերի 5), լրիվ անունը՝ Կամավորների միջազգային օր՝ հանուն տնտեսական և սոցիալական զարգացման, հաստատվել է ՄԱԿ-ի կողմից և 1985 թվականից հանդիսանում է միջազգայնորեն հիշատակելի օր։ Կամավորական կազմակերպություններին և կամավորներին հնարավորություններ է առաջարկում, որպեսզի նրանք տեսանելի դարձնեն տեղական, ազգային, միջազգային մակարդակներում կատարած իրենց ներդրումը։
ՄԱԿ-ի բանաձևերը
1985 թվականի դեկտեմբերի 17-ի 40/212 բանաձևով Գլխավոր ասամբլեան (ԳԱ) կառավարություններին առաջարկում է ամեն տարի դեկտեմբերի 5-ը նշել որպես Կամավորների միջազգային օր՝ հանուն տնտեսական և սոցիալական զարգացման, ինչպես նաև կոչ է անում միջոցներ ձեռք առնել՝ բարձրացնելու տեղեկացվածությունը կամավորների ծառայության, նրանց ներդրումների կարևորության մասին, այդպիսով շահագրգռելով ավելի շատ մարդկանց կյանքի բոլոր ոլորտներում իրենց կամավորական ծառայությունը առաջարկելու համար՝ ինչպես սեփական համայնքում, այնպես էլ արտերկրում։
1997 թվականի նոյեմբերի 20-ի 52/17 բանաձևով ԳԱ-ն 2001 թվականին հռչակում է Կամավորների միջազգային տարի՝ նպատակ ունենալով նպաստել կամավորների ճանաչելիությանը, նրանց գործունեության հեշտացմանը, ցանցերի ստեղծմանը և կամավորական ծառայության առավելության ընդունմանը։
2001 թվականի դեկտեմբերի 5-ի 56/38 բանաձևով ԳԱ-ն ընդունում է մի շարք խորհրդատվական առաջարկներ (ռեկոմենդացիաներ)՝ ուղիների վերաբերյալ, որոնց օգնությամբ կառավարություններն ու ՄԱԿ-ի համակարգը կկարողանային աջակցել կամավորությանը, և խնդրում է լայնորեն տարածել այդ առաջարկները։
2008 թվականի դեկտեմբերի 18-ի 63/153 բանաձևով ԳԱ-ն սահմանում է, որ մոտավորապես 2011 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, Ասամբլեայի 66-րդ նստաշրջանի երկու լիագումար նիստ պետք է նվիրվեն Միջազգային տարվա արդյունքներին, հետագա գործունեությանն ու նրա տասներորդ հոբելյանը նշելուն։
Համագործակցություն և զարգացում
ՄԱԿ-ի մանդատն ու աջակցությունը, կայացրած որոշումը յուրահատուկ հնարավորություն են ստեղծում կամավորական կազմակերպությունների ու անհատների համար, ովքեր աշխատում են կառավարական հաստատությունների, ոչ առևտրային կազմակերպությունների, հասարակական խմբերի, գիտական օղակների և մասնավոր սեկտորի հետ։ Երկար տարիներ Կամավորների միջազգային օրը ունեցել է ռազմավարական նշանակություն. բազմաթիվ երկրներում ուշադրության են արժանացել կամավորների ջանքերը աղքատության, սովի, հիվանդությունների, անգրագիտության հաղթահարման ու շրջակա միջավայրի վատթարացման և անհանդուրժողականության դեմ պայքարում։
Դրական ձեռքբերումները հիմնականում արդյունք են ՄԱԿ-ի, կառավարությունների, կամավորական կազմակերպությունների ու նվիրյալների միջև համագործակցության։ Դրա մաս են կազմում նաև ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչները, գիտական օղակները, հիմնադրամները, մասնավոր սեկտորը, կրոնական խմբերը, մարզական ու ժամանցային կազմակերպությունները։
Ամեն տարի հազարավոր կամավորներ մոբիլիզացնելուց բացի, ՄԱԿ-ը գործարկել է Կամավորների ծրագիր, որն աշխատում է գործընկերների ու կառավարությունների հետ սերտ համագործակցությամբ՝ կամավորների համար ազգային ծրագրեր, կառուցվածքներ ստեղծելու նպատակով, որոնք զգալի աջակցություն են կոնկրետ երկրների կամավորների համար։
Առցանց կամավորական ծառայության օգնությամբ, կամավորները կարող են մարդկային կայուն զարգացման նպատակով քայլեր ձեռնարկել՝ աջակցելով կազմակերպությունների գործունեության համացանցի միջոցով։
Օրվա հիշատակումը
Միջազգային այս օրը նշվում է մի շարք ոչ կառավարական կազմակերպությունների կողմից, այդ թվում Կարմիր Խաչի, սկաուտների և այլոց։ Այն բազմաթիվ կազմակերպությունների անդամների ու անհատների համար հանդիսանում է տոն։ Օրը նշում և միջոցառումներին աջակցում են ՄԱԿ-ի կամավորները ։
Յուրաքանչյուր տարի ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարը հանդես է գալիս օրվա խորհրդին համապատասխան ուղերձով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 5 տոներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Սեն Մարտեն դը Ռե (կանտոն)
Սեն Մարտեն դը Ռե (Saint-Martin-de-Ré), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Լա Ռոշել օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 13021 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1730 է։ Կանտոնում կա 5 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Խամզոս
Խամզոս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Լճեի գավառակում ։ Գտնվում էր Բաթման գետի ակունքի տարածքում, գետի ձախ ափի սարավանդին, Դիարբեքիր քաղաքից հյուսիս-արևելք, Ֆարկին գյուղաքաղաքից 32 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Նողա (Մարտվիլի շրջան)
Նողա (ნოღა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 402 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտվիլի շրջան‎‎‎
Հնդկական գիշերաչղջիկ
Հնդկական գիշերաչղջիկ (Myotis sodalis), չղջիկների ենթակարգի հարթաքիթ չղջիկների ընտանիքի չղջիկ, որը տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում ։
Ամռան ամիսներին այս չղջիկներն ապրում են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ողջ արևելքում։ Ձմռանը նրանք խմբավորվում ու ձմեռում են միայն մի քանի քարանձավներում։ Նրանք ապրում են սաղարթախիտ անտառներում, դաշտերում և մարգագետիններում ։ Միջատակեր է, ուտում է ինչպես ցամաքային, այնպես էլ ջրային թռչող միջատներ, ինչպիսիք են ցեցերը, բզեզները, մոծակները և մժեղները։
7,5 գրամ քաշով էգերն ավելի մեծ են, քան 7,1 գրամ քաշով արուները (սեռական դիմորֆիզմ)։ Մորթին մոխրագույն, սև կամ շագանակագույն է ։
Պալացո Ադրիանո
Պալացո Ադրիանո (Palazzo Adriano), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2530 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 20 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 129 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90030։ Հեռախոսային կոդը՝ 00091։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ձինյագո
Ձինյագո (Zignago), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Սպեցիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 537 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 19 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 28 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 19020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0187։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կազաս (Ուսայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Օլիմպիա (Վաշինգտոն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:1859 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բլագոդատնոե (գյուղ, Բարվենկովոյի շրջան)
Բլագոդատնոե (Благодатне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բլագոդատնոե գյուղում բնակվում էր 88 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,08 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1923 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(2744) Բիրգիտա
(2744) Բիրգիտա (Birgitta), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Կվիստաբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,30254 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5402 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0649 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1276,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,282094 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,75° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Շազիկ Քյոյլույան
Շազիկ Քյոյլույան (նաև՝ Սըվաճեան, Լուսնակ Սարգսի Քյոյլույան, ), դերասանուհի, երգչուհի (սոպրանո)։
Կենսագրություն
Ստացել է թերի կրթություն, զբաղվել ձեռագործությամբ։
Ռեժիսոր Պետրոս Մաղաքյանը, ծանոթանալով Քյոյլույանի բեմական ու ձայնային տվյալներին, նրան հրավիրել է «Վարդովյան թատերախումբ», սովորեցրել գրել-կարդալ և դերասանական արվեստ, իսկ Տիգրան Չուխաճյանը մշակել է ձայնը՝ հասցնելով կատարելության։
Առաջին անգամ հանդես է եկել 1872 թվականին՝ Տ. Չուխաճյանի «Արիֆի խորամանկությունը» կոմիկական օպերայում, ապա աննախադեպ հաջողությամբ կատարել է նաև նրա մյուս կոմիկական օպերաների գլխավոր դերերգերը (Գյուլի, Ֆաթիմե՝ «Քեոսե Քեհյա», «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա»)։
Պետրոս Մաղաքյանի ղեկավարությամբ խաղացել է մի քանի սուբրետ դերեր, ապա հանդես է եկել նաև արևմտաեվրոպացի կոմպոզիտորների կոմիկական օպերաներում, որտեղ հասել է պրոֆեսիոնալ մակարդակի, արժանացել բարձր գնահատականի։ Եղել է նաև Տ. Չուխաճյանի և Տիգրան Գալեմճյանի հիմնադրած «Օսմանյան օպերային թատերախմբի» հիմնական անդամներից։ Տ. Չուխաճյանի և Արշակ Պենկլյանի օպերետային խմբում ելույթներ է ունեցել Կոստանդնուպոլսում և Ադրիանապոլսում։ Գլխավոր դերերգերով հանդես է եկել նաև այլ օպերետներում («Զեյբեկներ», «Բարեկենդանի հարսը») և երգախառն վոդևիլներում։
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Ռյու դե լա Պե (փողոց)
Ռյու դե լա Պե, փողոց կենտրոնական Փարիզում, համարվում է նորաձև գնումների փողոց։ Գտնվում է Փարիզի 2-րդ թաղամասում, Վանդամական հրապարակից դեպի հյուսիս, վերջանում է Գարնեի օպերաի մոտ։ Փողոցը համարվում է հայտնի իր ոսկերչական խանութներով, ինչպիսիք են օրինակ Կարտեն, որը բացվել է 1898 թվականին։ Չարլզ Ֆրեդերիկ Ուորտն է հիմնել Ռյու դե լա Պե քաղաքում նորաձևության տունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փարիզի փողոցներ
Էստոնիայի բնակավայրեր
Էստոնիայի բնակավայրեր (asula կամ asustusüksus), բնակատեղեր կամ տարածքային միավորներ Էստոնիայի համայնքապետարանների կազմի մեջ։ Բնակավայրերը չունեն վարչական նշանակություն։ Բնակավայրերի խմբերը կազմում են շրջաններ տեղական վարչություններով։ Քաղաքների մեծամասնությունը կազմում են առանձին քաղաքային համայնքներ, սակայն որոշները միավորված են իրենց շրջապատող շրջանների հետ։
Պաշտոնապես Էստոնիայում կան չորս տեսակի բնակավայրեր՝
2012 թվականի հուլիսի 16-ի դրությամբ Էստոնիայում կային 47 քաղաքներ (որոնցից 14 շրջանային ենթակայության), 12 քաղաքատիպ ավաններ, 185 գյուղական ավաններ և 4443 գյուղեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ցանկեր:Էստոնիա
Ասենի ամրոց
Ասենի ամրոց (Асенова крепост, որոշ հետազոտողներ այն անվանում են նաև Պետրիչ), միջնադարյան ամրոց Բուլղարիայի Ռոդոպյան լեռներում, Ասենովգրադ քաղաքից 2-3 կմ հարավ, Ասենիցա գետի ձախափնյա ժառյոտ լեռնակատարին՝ ծովի մակարդակից 279 մետր բարձրության վրա ։
Պատմություն
13-րդ դարում այն վերանորոգվել է (առավել ճշգրիտ՝ 1231) բուլղարացի ցար Իվան Ասեն II օրոք և լատինական արշավանքների ժամանակ ծառայել է որպես ամրաշինություն, ինչը վկայում է պատի վրա պահպանված 8 տողանոց արձանագրությունը։ Պարսպապատերի հիմքերը (արտաքին պատը՝ 2,9 մետր պահպանվել է մինչև 3 մետր, նախապես եղել է 9-12 մետր), ֆեոդալական ամրոցը, 30 սենյակներն ու 3 ջրային պահոցները պեղվել են այս ժամանակահատվածում։
Իվան Ասեն II-ի մահից հետո բյուզանդացիները գրավում են ամրոցը, սակայն այն բուլղարական տիրապետության ներքո է հայտնվում Իվան Ալեքսանդրի օրոք 1344 թվականին։ Օսմանյան Բուլղարիայի օրոք ամրոցը նվաճվել և ավերվել է։
Ասենոգրադ քաղաքն իր անվանումն ստացել է այս ամրոցից (նախկինում կոչվել է Ստանիմակա)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ամրոցներ
Կրասնիկի (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Կրասնիկի (Красники), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Գաուդենցիո Ֆերրարի
Գաուդենցիո Ֆերրարի(Gaudenzio Ferrari), Լոմբարդյան դպրոցի իտալացի նկարիչ և քանդակագործ։ Լոմբարդյան մաներիզմի ամենաօրիգինալ վարպետներից մեկը։ Ֆերրարան երբեմն իր աշխատանքները ստորագրել է «De Varalli» կամ «De Varalli vallis», քանի որ ծնվել էր Պիեմոնտի Վարալո (Varallo) կոմունայի մոտակայքում, իսկ հետագայում աշխատել է այնտեղ։ Ֆերրարայի եղբորորդին հայտնի նկարիչ և լոմբարդյան դպրոցի մաներիզմի տեսաբան Ջ. Պ. Լոմացոն էր ։ Գաուդենցիոն երկու անգամ ամուսնացել է։ Առաջին ամուսնությունից նա 1509 թվականին ունեցել է որդի և 1512 թվականին դուստր։ 1528 թվականին նա ամուսնացել է Մարիա Մաթիա դելլա Ֆոպայի հետ, ով մահացել է շուրջ 1540 թվականին՝ որդու մահից անմիջապես հետո։
Գաուդենցիո Ֆերրարին սովորել է Միլանում և Ֆլորենցիայում։  Բենուայի պնդմամբ, նրա ուսուցիչներն էին՝ Մակրինո դ'Ալբան և Ստեֆանո Սկոտոնը ։ Աշխատել է Հռոմում։ Ընկերացել է Ռաֆայելի հետ։  Ֆերրարին Միլանում հանդիպել է Լեոնարդո դա Վինչիի հետ 1490-1498 թվականներին և հետևել Սանտա Մարիա դելլա Գրացիեի վանքում «գաղտնի ընթրիք» որմնանկարի վրա նրա աշխատանքին։ Ֆերրարիի գեղանկարչական ստեղծագործություններում նկատելի է Լեոնարդո դա Վինչիի, Պիետրո Պերուջինոյի, Կոռեջոյի և լոմբարդյան նկարիչների ազդեցությունը՝ Դոնատո Բրամանտեի, Վինչենցո Ֆոպպայի, Բրամանտինոյի, Բեռնարդո Դզենալեի։  Ֆերրարիի մտերիմ ընկերն էր «Լեոնարդեսկը» Բեռնարդինո Լուինին։
Ֆերրարայի՝ որպես նկարչի ձևավորումը կապված է Սանտուարիո Սանտա Մարիա դելե Գրեզիի կառուցման և նկարչության հետ Վարալոյում և Սակրո Մոնտե դի Վարալոյում, որտեղ Ֆերրարան արձաններ էր կատարում փայտով և տերակոտայում։ Հետազոտողները նշում են, որ Ֆերրարան իսկապես կրոնական նկարիչ էր՝ ազդեցության ենթարկվելով Հյուսիսային Իտալիայի և Գերմանիայի Գոթիկների կողմից։ Այս առումով նրա անհատականությունը «այնքան հստակ է առանձնանում այդ ժամանակի իտալացի նկարիչների շրջանում, որ բնական է թվում եզրակացնել, որ Գաուդենցիոն իր երիտասարդության տարիներին շրջել է Ռինոյի ափերով և երկար ու խորը ընկղմվել նրա խորհրդական մթնոլորտում» ։ Ֆերրարան Ֆրանսիական Սակրո Մոնտե վանքի մատուռների նշանավոր ուխտագնացության անսամբլի հիմնական ստեղծողն էր, նա իր կյանքի ավելի քան տասը տարին նվիրել է այդ գործին։ Նա միաժամանակ հանդես է եկել որպես քանդակագործ, նկարիչ և ճարտարապետ։ Նրա գործը շարունակեցին Բերնարդինո Լանինոյի աշակերտը և այլ տաղանդավոր նկարիչներ՝ Ջուլիո Սեզարե Լուինին, Գալեացցո Ալեսսին, Անտոնիո դ'Էնրիկոն, Ֆերմո Ստելլան ։
Վերջին աշխատանքները՝ որմնանկարներ և զոհասեղանների նկարներ, նկարիչը ստեղծել է Կոմոյում և Միլանում։ 1536 թվականին դադարել է աշխատել։ Գաուդենցիոյի աշակերտը Ջովաննի Բատիստա դելլա Սերվան էր։ Նկարչի հուշարձանը գտնվում է Վարալո քաղաքում, իսկ այն տան վրա, որտեղ նա ապրում էր ընտանիքի հետ, տեղադրվել են կիսանդրին և հուշատախտակը ։