cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Առաքելություն
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը դարձել է աշխարհի ամենամեծ հետաքննական լրագրությամբ զբաղվող կազմակերպությունը, որը տարեկան կատարում է ավելի քան 60 միջսահմանային հետաքննություն ։ Կազմակերպության կայքն ամսական ունի ավելի քան 6 մլն ընթերցող. ևս 200 մլն ընթերցող կարդում է կազմակերպության նյութերն այլ կայքերի միջոցով, որոնք իրենց մոտ հրապարակում են կազմակերպության հետաքննությունները ։ Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագծի կատարած հետաքննությունների անընդհատ մեծացող ազդեցությունը ցույց է տալիս, որ երբ բավականաչափ քանակով մարդիկ ճիշտ ինֆորմացիայի են տիրապետում, նրանք ճիշտ փոփոխություններ են բերում ։
Կազմակերպությունը նաև վերապատրաստում է լրագրողներին և իր գործընկերներին առաջադեմ լրագրողական տեխնիկաների վերաբերյալ, ստեղծում է պրակտիկ, մեծ կիրառություն ունեցող գործիքներ, որոնք կիրառվում են լրագրության արդյունավետությունը բարելավելու համար, ինչպես նաև ակտիվորեն զարգացնում է հետաքննական լրագրությունը՝ ավելի ինտերակտիվ, ավելի արդյունավետ, ավելի ազդեցիկ և ընթերցողների համար ավելի ակտուալ դարձնելու համար ։
Ազդեցություն
2020 թվականի նոյեմբերին Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը հայտարարեց, որ 2011 թվականից ի վեր իրենց գործունեությունը հանգեցրել է ՝
Անդամներ
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագծին անդամակցում են հետևյալ կազմակերպությունները՝ Հետաքննական լրագրության կենտրոն (Սարաևո, Բոսնիա և Հերցեգովինա), «RISE Project» (Բուխարեստ), «Centar za istraživačko novinarstvo - Serbia» (Բելգրադ), Հետաքննող լրագրողներ ՀԿ (Հետք, Երևան) , Հետաքննական լրագրության բուլղարական կենտրոն (Սոֆիա) , «Átlátszó.hu» (Բուդապեշտ) , «MANS» (Մոնտենեգրո) , «Re:Baltica» (Ռիգա) , «SCOOP-Macedonia» (Սկոպիե) , «Bivol.bg» (Բուլղարիա) , «Slidstvo.info» (Ուկրաինա) , Հետաքննական լրագրության չեխական կենտրոն (Պրահա) , «RISE Moldova» (Քիշնև) և այլն։ Կազմակերպությունը համագործակցում է նաև Նովայա Գազետայի (Մոսկվա) և Կիև Փոսթի (Կիև) հետ։ 2015-2016 թվականներին կազմակերպությանն անդամագրվել են նոր կենտրոններ, որոնց թվում են Հետաքննական լրագրության նախագիծը (Իտալիա), «Direkt36»-ը (Հունգարիա), «Slidstvo.Info»-ը (Ուկրաինա) և «DOSSIER»-ը (Ավստրիա) ։
Ուարա (Չիլի)
Ուարա (Huara), ավան Չիլիում։ Համանուն կոմունայի վարչական կենտրոնը։ Գյուղի բնակչությունը կազմում է 956 մարդ (2002)։ Գյուղը և կոմունան գտնվում են Տամարուգալ նահանգի և Տարապակա շրջանի կազմում։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Ֆինանսավորում և գործընկերներ
Կազմակերպությունը ծրագրեր և նախագծեր է իրականացրել, որոնք մասամբ կամ ամբողջությամբ ֆինանսավորվել են նաև այլ գործընկերների կողմից, այդ թվում՝ Հետաքննող լրագրողների միջազգային կոնսորցիումի (ICIJ), Տնտեսագիտության ստոկհոլմյան դպրոցի, «InSight»-ի, Արաբ լրագրողները հանուն հետաքննական լրագրության (ARIJ), «Connectas» և Հետաքննական լրագրության կենտրոնների աֆրիկյան ցանցի կողմից։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը գրանցված է որպես Մերիլենդում գործող բարեգործական կազմակերպություն (501(c)3)։
Ուարա (Չիլի)
Կոմունայի տարածքը կազմում է 10 599,7 կմ² ։ Բնակչության թիվը` 2730 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը՝ 0,26 մարդ/կմ² ։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Մրցանակներ և ճանաչում
2015 թվականին Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծն իր գործունեության համար արժանացել է Եվրոպական մամուլի հատուկ մրցանակի։ Հանձնաժողովի բնորոշմամբ. «Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծն անմոռանալի, նպատակասլաց ուժ է այն բոլոր տեղերում, որտեղ գործում է։ Նրա անդամները չեն հարստանում, սակայն հասարակությունները, որոնց նրանք ծառայում են, ավելի հարուստ ու մաքուր են, երբ ճշմարիտ, անկախ լրագրությունն ուսումնասիրում է նրանց» ։
2015 թվականին արժանացել է Հետաքննող լրագրողների և խմբագիրների՝ Թոմ Ռենների անվան մրցանակի՝ «Խադիջա նախագծի» համար՝ որպես «OCCRP/RFE»-ի լրագրող, ձերբակալված Խադիջա Իսմայիլովայի գործը շարունակելու նախաձեռնություն ։ Երեք տարի շարունակ արժանացել է Հետաքննող լրագրողների միջազգային կոնսորցիումի Դենիել Փերլի անվան մրցանակ՝ միջազգայնորեն հայտնի հետաքննության համար։ 2010 թվականին նույն մրցանակին է արժանացել փաստաթղթերի անօրինական առքուվաճառքի վերաբերյալ իրենց նախագծի համար, իսկ 2011 թվականին էլ ՝ «Օֆշորային հանցագործություն» նախագծի համար ։ 2013 թվականին կրկին մրցանակ է ստացել փողերի լվացման «Proxy Platform» կոչվող միջազգային սխեմայի վերաբերյալ իրենց նյութի համար ։ 2008 թվականին ստացել է «Global Shining Light» մրցանակ՝ էներգիայի առևտրով զբաղվողների վերաբերյալ հետաքննությունների շարքի համար ։ 2013 թվականին արժանացել է երկու մրցանակի Մոնտենեգրոյի բանկի սեփականատիրոջ մասին հետաքննությունների, ինչպես նաև Ադրբեջանի ղեկավարի ընտանիքի մասին, որին է պատկանում երկրի ընկերությունների մեծ մասը ։ Հետաքննող լրագրողների միջազգային կոնսորցիումի հետ համագործակցել է ծխախոտի մաքսանենգության վերաբերյալ նախագծի շրջանակներում, որն արժանացել է երկու մրցանակի՝ Արտասահմանյան մամուլի ակումբի մրցանակի և Հետաքննող լրագրողների և խմբագիրների՝ Թոմ Ռենների անվան մրցանակի  ։ 2013 թվականին արժանացել է օնլայն լրագրողական մրցանակի՝ փոքր կայքերում հետաքննական նյութերի համար, ինչպես նաև Հետաքննական լրագրության կենտրոնի (Բոսնիա և Հերցեգովինա) հետ 2013 թվականին Հարավարևելյան Եվրոպայի մեդիա կազմակերպություններից ստացել է SEEMO մրցանակ` օնլայն վաճառքների խարդախության մասին հետաքննության համար։
Ուարա (Չիլի)
Տեղադրություն
Գյուղը գտնվում է Պանամերիկյան մայրուղու վրա՝ Իկիկե վարչական կենտրոնից 47 կմ (ճանապարհով 75 կմ) դեպի հյուսիս-արևելք։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Խադիջա Իսմայիլովա
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագծի և Ազատություն ռադիոկայանի լրագրող Խադիջա Իսմայիլովային, որը բնակվում էր Բաքվում, սպառնում են նրա ննջարանում նկարահանած մի տեսանյութով։ Տեսախցիկը դրվել է ննջարանում Ադրբեջանի ղեկավարի ընտանիքի մասին հետաքննության հրապարակումից երկու օր հետո, որը պատմում էր, թե ինչպես է ընտանիքը գաղտնի ձեռքբերել «Azerfon» հեռահաղորդակցման ընկերությունը, որը 3G-ի մենաշնորհ ուներ ։ Իսմայիլովային սպառնում էին հրապարակել տեսանյութը, եթե վերջինս «իրեն լավ չպահի»։ Նա բարձրաձայնեց սպառնալիքների մասին, ինչի հետևանքով տեսանյութը հրապարակվեց երկու կայքում։ Իսմայիլովայի կարծիքով «փաստերը ցույց են տալիս, որ պետական գործակալությունները ներգրավված են հանցագործության մեջ, իսկ դատախազությունն էլ չի գործում որպես անկախ հետաքննական մարմին» ։
Ուարա (Չիլի)
Տեղադրություն
Ուարային սահմանակից են․ Կոմունան ներառում է նաև Պիսագուա գյուղը և այլ գյուղեր։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Խադիջա Իսմայիլովա
Այս միջադեպից հետո Իսմայիլովան հոդվածների շարք է հրապարակում՝ պատմելով այն մասին, որ Ալիևների ընտանիքը մասնաբաժին ունի նաև վեց խոշոր ոսկու հանքերից, ինչպես նաև նրանց է պատկանում շինարարական ընկերություններից մեկը, որը կառուցել էր Բաքվի բյուրեղյա սրահը , որտեղ 2012 թվականին անց է կացվել Եվրատեսիլ երգի մրցույթը։ 2014 թվականին նրան ձերբակալում են՝ մեղադրելով իր գործընկեր լրագրողին ինքնասպանության դրդելու մեջ, երբ վերջինիս մերժել էր վերադառնալ Ազատության ռադիոկայանի իր աշխատանքին, թեև Խադիջան աշխատանքի ընդունելու իրավասություն չուներ։ Ավելի ուշ լրագրողն իր ֆեյսբուքյան էջում հրաժարվեց իր հայտարարություններից և փորձեց փախչել Մոսկվա։ Խադիջա Իսմայիլովայի ձերբակալությունը քննադատվեց ամբողջ աշխարհի տասնյակ կառավարությունների, մեդիայի և քաղաքացիական հասարակական կազմակերպությունների կողմից։
Ուարա (Չիլի)
Պատմություն
Ուարան մեծ վնաս է կրել 2005 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Խադիջա Իսմայիլովա
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը նախաձեռնեց «Խադիջա նախագիծը», որը նպատակ ուներ շարունակել Իսմայիլովայի հետաքննական աշխատանքը ։ Կազմակերպության խմբագիր Դրյու Սալիվանն ասաց, որ եթե կառավարությունները ձերբակալում են մեկ լրագրողի, ապա քսան այլ լրագրողներ զբաղեցնելու են այդ մեկի տեղը։ Նրանք խոստացան ուսումնասիրել Ադրբեջանի քաղաքական էլիտային և թե ինչպես են նրանք նյութապես շահել իրենց զբաղեցրած բարձր պաշտոններից։ Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծն ավելի քան տասնյակ հետաքննություններ կատարեց. որոշները հիմնված էին Պանամայի փաստաթղթերի վրա։ Կազմակերպությունը բացահայտեց, որ Ադրբեջանի առաջին ընտանիքը Լոնդոնում ուներ ավելի քան 140 մլն ԱՄՆ դոլարի սեփականություն, Բաքվում շքեղ հյուրանոցի և բանկային բիզնեսի մեծ չափաբաժին, հեռահաղորդակցական ընկերություններից ստացել է ավելի քան 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի կաշառք և այլն։
2016 թվականի մայիսի 25-ին Իսմայիլովան ազատ է արձակվում։
Ուարա (Չիլի)
Տրանսպորտ
Գյուղը հատում են Պանամերիկյան մայրուղին և ճանապարհը, որը տանում է դեպի Օրուրո՝ Բոլիվիա։ Այս ճանապարհը ծառայում է նաև որպես մուտք դեպի Ատակամա անապատ և Իսլուգա հրաբխի ազգային պարկ։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Խադիջա Իսմայիլովա
2016 թվականից մինչ այսօր (2021) Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագծի կայքը Ալիևի ռեժիմի կողմից մշտապես արգելափակված է Ադրբեջանում՝ առանց դատարանի որոշման ։
Ուարա (Չիլի)
Ժողովրդագրություն
Կոմունայի բնակչության թիվն ըստ Ազգային վիճագրական ինստիտուտի (INE) տվյալների ։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հետաքննական լրագրություն Կատեգորիա:2006 հիմնադրված կազմակերպություններ
Ուարա (Չիլի)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիի բնակավայրեր
Տրավնևոե (ավան, Ժմերինկայի շրջան)
Տրավնևոե (Травневе), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Կանդրի-Կուտույ
Կանդրի-Կուտույ (Кандры-Кутуй, Ҡандра-Ҡотой), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Մետաղական հաստոցների փորձարարական ինստիտուտի Անդրկովկասի մասնաճյուղ
Մետաղահատ հաստոցների փորձարարական ինստիտուտի անդրկովկասյան մասնաճյուղ (ՄՀՓԻԱՄ), խորհրդային շրջանի գիտահետազոտական ինստիտուտ Երևանում, ստեղծվել է 1961 թվականին՝ «Հայմեքշինգիտինստիտուտի» կոնստրուկտորա-տեխնոլոգիական բաժնի հիման վրա։ 1978 թվականին դարձել է ինքնուրույն ինստիտուտ և «Հայհաստոց» միավորման գլխամասային կազմակերպությունը։ 1971 թվականին ստեղծվել է ինստիտուտի փորձնական բազան՝ Մոսկվայի «Ստանկոկոնստրուկցիա» գործարանի Երևանի մասնաճյուղը (1973 թվականից՝ Երևանի փորձնական հաստոցաշինական գործարան)։ ՄՀՓԻԱՄ-ն ունեցել է ծրագրերի պատրաստման փնջային կենտրոն, հաշվողական կենտրոն, 5 գիտական բաժին (մետաղահատ հաստոցների հետազոտման, էլեկտրաքիմիական մշակման, հավասարակշռման և դիագնոստիկայի, հղկանյութային եղանակներով մշակման, էլեկտրաավտոմատիկայի) և 10 պրոբլեմային լաբորատորիա։ 1978 թվականից ինստիտուտը հրատարակել է գիտական աշխատությունների ժողովածու (Труды Закавказского филиала ЭНИМС)։ ՄՀՓԻԱՄ-ում մշակված հաստոցները թողարկվել են Կիրովականի ճշգրիւո հաստոցների գործարանում (16Տ02Պ, 16Տ02 Ա և 9Ա711, 9712 մակնիշների հավասարակշռման հաստոցներ), Հոկտեմբերյանի հաստոցաշինական գործարանում (2Ե52, 2Լ53, 2Ա53ՈԻ մակնիշների շառավղային գայլիկոնիչ հաստոցներ), Բաքվի հաստոցաշինական գործարանում (4405, 4406, 4407 մակնիշների էլեկտրաքիմիական մշակման հաստոցների տեսակախումբ)։ Ինստիտուտի բաժիններում նախագծված և փորձնական գործարանում ստեղծված «Արարատ-1», «Արարատ-2» մակնիշի էլեկտրաքիմիական հաստոցները առաքվել են Արևելյան Գերմանիա, ԷԶ-105 մակնիշի հավասարակշռման ավտոմատ հաստոցը՝ Չեխոսլովակիա և Լեհաստան, ԷԶ-106 մակնիշի հղկանյութա-հեղուկային կիսաավտոմատ հաստոցը՝ ԽՍՀՄ տարբեր ձեռնարկություններին։
Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Կանդրի-Կուտույ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեեռե (գյուղ, Տոռգու շրջան)
Սեեռե (Sääre), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Տոռգու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Տոռգու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ռաշիդ Ազզուզի
Ռաշիդ Ազզուզի (رشيد عزّوزي,‎ ), մարոկկացի նախկին ֆուտբոլիստ։ Գործնականում ամբողջ կարիերան անցկացրել է գերմանական ակումբներում, Բունդեսլիգայում անցկացրել է 3 մրցաշրջան՝ խաղալով 258 խաղ և խփել է 29 գոլ։
Կարիերան ազգային հավաքականում
Ռաշիդ Ազզուզին Մարոկկոյի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ է սկսած 1992 թվականից մինչև 1998 թվականը։ Այդ ժամանակահատվածում նա հասցրել է մասնակցել Օլիմպիադայի (1992 թվական) և երկու մրցաշրջանների (1994 և 1998 թթ.), նաև մասնակցել է ազգային հավաքականի 5 խաղերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ‎ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Դավիթ Հարությունյան (շախմատիստ)
Դավիթ Հարությունյան, վրացահայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2006)։ 2014 թվականից՝ ՖԻԴԵ-ի մարզիչ։
Միջազգային մրցաշարերի բազմակի հաղթող և մրցանակակիր է։
Աշակերտներ
2009-2010 թվականներին եղել է Վրաստանի կանանց հավաքականի մարզիչ։
Մարզել է երիտասարդ բազմաթիվ շախմատիստների, որոնք մրցանակային տեղեր են զբաղեցրել Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մայիսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:1984 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Սուրեն Սարումյան
Սուրեն Սլավիկի Սարումյան, հայ գրող, արձակագիր, Արցախի գրողների միության անդամ, զինվորական, գնդապետ։
Կենսագրություն
Սուրեն Սլավիկի Սարումյանը ծնվել է 1977 թվականի մարտի 1-ին Երևան քաղաքում, ծառայողի ընտանիքում։ 1984 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Արտաշատ քաղաք։ Նույն թվականին ընդունվել է Հովհ. Թումանյանի անվան թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։
1988 թվականին Սարումյանների ընտանիքը վերադարձել է Արցախ և բնակություն հաստատել Ստեփանակերտում։ 1988-1991 թվականներին սովորել է Ստեփանակերտի Խ. Աբովյանի անվան համար 1 դպրոցում։
Ունի գնդապետի զինվորական կոչում։
ԼՂՀ գրողների միության անդամ է ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Սուրեն Սարումյանի ստեղծագործությունները հրապարակվել են «Գրանիշ» և «Անդին» գրական հարթակներում ։ «Հուղարկավորություն դերաբաշխումը» պատմվածքը ներառվել է Գրանիշի 2015 թվականի՝ «Տարվա լավագույն պատմվածք» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ զինվորականներ Կատեգորիա:Արցախի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Լեքսուրա
Լեքսուրա (ლექსურა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 157 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Զանավ (Բորժոմի մունիցիպալիտետ)
Զանավ (ზანავი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 251 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
(9408) Հասեակիրա
(9408) Հասեակիրա (Haseakira), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հունվարի 20-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,951534 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6388 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2642 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1852,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,194371 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հարավամերիկյան ջրածիծառ
Հարավամերիկյան ջրածիծառ (Sterna hirundinacea) որորների ընտանիքի (Laridae) թռչուն։
Արեալ
Տեսակների արեալը Հարավային Ամերիկայի հարավային ափամերձ շրջաններն են։ Հարավամերիկյան ջրածիծառը հանդիպում է Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսից մինչև Պերու, Ատլանտյան օվկիանոսից մինչև Բրազիլիայի Էսպիրիտու -Սանտո նահանգը։ Հարավում այս տեսակն ապրում է Հրո Երկիր և Ֆոլկլենդյան կղզինեում։ Ափերից հեռու հազվադեպ է հանդիպում ։ Հարավային մասում ավելի հաճախակի հանդիպում են անտարկտիկական ջրածիծառները։ Խաղաղ օվկիանոսի ափին այն բուծում է Պերուի հարավում և Չիլիում։ Ձմռանը լեռնաշղթայի հարավային ծայրամասի թռչունները բազմացման շրջանից հետո կարող են թռչել դեպի հյուսիս՝ հասնելով Էկվադոր, Ուրուգվայ և Հարավային Բրազիլիա։
Հարավամերիկյան ջրածիծառը ունի լայն տարածում, նրան տրված է «քիչ մտահոգող տեսակ» պաշտպանության կարգավիճակը ։
Բնութագիր
Թռչունների մարմնի երկարությունը հասնում է 41-43 սմ, թևերի երկարությունը՝ 90 սմ, իսկ պոչը՝ երկատված։ Կտուցը և թաթերը կարմիր են։ Տարեց թռչունի զանգվածը 170-200 գ է ։ Հիմնական սնունդ՝ ձկներ, խեցգետնանմաններ, հազվադեպ միջատներ, անողնաշարավորներով։
Այս թռչունները բնադրում են մեծ գաղութներով (մինչև 10 հազար զույգ)։ Հարավամերիկյան ջրածիծառը դնում է 2-3 ձու, որոնցից ձագերը դուրս են գալիս 21-23 օրվա ընթացքում։ Բազմացման շրջանը կախված է բնակավայրի գտնվելու վայրից, Հրո Երկրում՝ հոկտեմբերից մինչև հունվար, Բրազիլիայում՝ ապրիլից-հունիս։
(1545) Թերնյո
(1545) Թերնյո (Thernoe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում ։
Հարավամերիկյան ջրածիծառ
Վարք
Հարավամերիկյան ջրածիծառները սնվում են ձկներով, խեցգետնանմաններով, հազվադեպ միջատներով, անողնաշարավորներով։ Այն բույն է կառուցում կղզիների, լողափերի և ժայռերի վրա, նրանց կարելի է տեսնել նաև ծովափի մեջ, գետաբերաններին և նավահանգիստներում ։
(1545) Թերնյո
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,771273 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1138 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4287 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1685,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,213641 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,95° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1941 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լիյսի Օտերմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հարավամերիկյան ջրածիծառ
Վարք
1877 թվականին գրված պատմվածքում նկարագրված է հարավամերիկյան ջրածիծառի բուծման գաղութի մասին, որը հայտնաբերվել է Արգենտինայի Չուբուտ նահանգում գտնվող լողափում։ Թռչունների այս տեսակի ձվերը բավականին նմանություն ունեն մյուս տեսակների ձվերի հետ, սակայն նշվում է, որ դրանց կճեպները ավելի ամուր են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Որորներ Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Ջրածիծառներ Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ
Տեխաս նահանգի Կապիտոլիում
Տեխաս նահանգի Կապիտոլիում (Texas State Capitol), գտնվում է Օստին (Austin) քաղաքում՝ Տեխաս նահանգի մայրաքաղաքում։ Այն պատմականորեն համարվում է Օստին քաղաքի հաշվով չորրորդ շենքը, որտեղ տեղակայված են Տեխաս նահանգի հիմնական կառավարման մարմինները՝ Ներկայացուցիչների Պալատը, Սենատը, ինչպես նաև նահանգապետի գրասենյակը։ Կապիտոլիումի դիզայնը կատարել է ճարտարապետ Էլայջա Մայերսը (Elijah E. Myers) 1881 թվականին, իսկ Կապիտոլիումը կառուցվել է 1882-1888 թվականներին։ Շինարարության ավարտից երկու տարի առաջ Էլայջա Մայերսը պաշտոնից հեռացվել է ։ Վերջնական փուլում շինարարությունը ղեկավարել են Գուստավ Վիլկեն (Gustav Wilke) և Ռուբեն Լինդսի Վոլկերը (Reuben Lindsay Walker):
1993 թվականին ավարտվել է Կապիլոլումի ստորգետնյա հատվածի ընդլայնումը, որի նախագիծը արժեր 75 միլիոն դոլար։ 1970 թվականին շենքը ներառվել է ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում, իսկ 1986 թվականին ճանաչվել է որպես ԱՄՆ-ի Ազգային պատմական հուշարձան ։
Տեխաս նահանգի Կապիտոլումի բարձրությունը կազմում է շուրջ 95 մետր, որը Վաշինգտոնի գլխավոր Կապիտոլիումից բարձր է 7 մետրով (բայց ցածր է ԱՄՆ-ի ամենաբարձր Լուիզիանա նահանգի Կապիտոլիումից)։ Շինարարության ավարտից հետո այն մեծությամբ համարվել է աշխարհի յոթերորդ շենքը։ 1888-1972 թվականներին համարվել է Օստին քաղաքի ամենաբարձր շենքը։
Պատմություն
Կապիտոլիումի շենքը նախագծված էր նեոռենեսանս ոճով։ Շինարարությունը ֆինանսավորվել է Տեխասի Սահմանադրության հոդվածի միջոցով (ընդունված 1876 թվականի փետրվարի 15-ին), որն այդ նպատակով թույլ է տվել նահանգին պատկանող հողերի վաճառքին ։ Կապիտոլիումի տարածքի համար տրամադրվել է ավելի քան 3 մլն ակր (12 000 կմ²) տարածք՝ Տեխասի հյուսիսային մասում։ Ավելի ուշ այս հողերի վրա ստեղծվեց աշխարհի խոշորագույն անասնապահական ֆերման, որը կոչվում էր XIT Ranch: Հողի գինը այլ ծախսերի հետ միասին հանգեցրեց նրան, որ շենքի ընդհանուր արժեքը կազմեց է 3,7 մլն դոլար։ Հիմնականում այն կառուցվել է բանտարկյալների և միգրանտների կողմից, որոնց ընդհանուր թիվը երբեմն հասնում էր 1000 մարդ։ Հետագայում շենքը բազմիցս վերանորոգվում է, 1955 թվականին տեղադրվել է օդափոխման կենտրոնական համակարգ, իսկ վերջին վերանորոգումը ավարտվել է 1997 թվականին։
Շենքի անկյունաքարը հիմնադրվել է 1885 թվականի մարտի 2-ին՝ Տեխասի Անկախության օրը, իսկ շենքը այցելության համար բացվել է 1888 թվականի ապրիլի 21-ին։
Ի սկզբանե նախատեսվել էր շինությունը կառուցել Օտմանվիլայի կրաքարից։ Ներկայումս այդ տեղը կոչվում է Օուկ Հիլ, որը գտնվում է մոտ 16 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Այն բանից հետո, երբ կրաքարը սկսեց փոխել իր գույնը, որոշեցին որ նրանում շատ երկաթ կա։ Իմանալով այդ խնդրի մասին, Գրանիտի լեռների սեփականատերերը Մարբլ Ֆոլսին կից առաջարկեցին այլ որոշում և անհատույց հատկացրին անհրաժեշտ քանակությամբ վարդագույն գրանիտ ։ Այսպիսով, չնայած շենքի զգալի մասը կառուցված է կրաքարից, նրա մեծ մասը թաքնված է պատի ներսի հատվածներում, ինչպես նաև հիմքում։ Այդ ժամանակից վարդագույն գրանիտը օգտագործվել է Օստինի բազմաթիվ կառավարական շենքերի և նրա շրջակայքի շինարարության մեջ։
1983 թվականի փետրվար 6-ին շենքում հրդեհ բռնկվեց, կրակը փոխմարզպետի սենյակից տարածվեց, դառնալով իր հյուրերից մեկի մահվան պատճառը, իսկ հրդեհը մարելիս չորս հրշեջ և մեկ ոստիկան ստացան այրվածքներ և վնասվածքներ։ Քանի որ Կապիտոլիումիում արխիվների քանակությունը մեծ էր, կրակը շատ ուժեղ էր և սպառնում էր ոչնչացնել ամբողջ շինությունը։ Հրդեհը զգալի վնաս հասցրեց արևելյան թևին և սպառնում էր վնասել շենքի հիմնակմախքը։ Երկար ժամանակ տևեց շենքի վերականգնումը և այն ամբողջովին ավարտվեց 1993 թվականին։ Արտաքնապես շենքի վերականգնումը գրեթե նույնն էր, ինչպես որ այն եղել էր մինչև 1915 թվականը։ Սակայն վերականգնման գործընթացում շատ մեխանիկական և կառուցողական համակարգեր փոխարինվել են ավելի ժամանակակից համակարգերով։ Հաշվի առնելով հին շենքի տարածքի փոքրությանը վերականգման գործընթացում նահանգի ղեկավարությունը որոշել է, որ շենքին պետք է ավելացնել նոր թև գրասենյակների համար։ Նման կառույցի համար տրամաբանական վայր էր համարվում շենքի հրապարակի հյուսիսային կողմը։ Սակայն այդ կողմից մեծ շինության ստեղծումը կհանգեցներ  հյուսիսային ճակատի ոչնչացմանը և կզբաղեցներ այն տեղը, որը մշտաբես բաց է եղել։
Արդյունքում որպեսզի պահպանվեր ճակատը և պատմական տարածքը, Կապիտոլումը ընդլայնելու համար որոշվեց ավելացնել 4 ստորգետնյա հարկ, որոնց շինարարությունը սկսվեց 1993 թվականին։ Թեև այդ ընդլայնումը կազմում է 62 000 մ², այն գրեթե չի նկատվում առաջին հարկից։ Կապիտոլիումի շենքում կան Տեխասի Հանրապետության նախագահների և Տեխասի մարզպետների դիմանկարային պատկերները։ Հարավային նախասրահում գտնվում են Սեմ Հյուսթոնի, Սթիվեն Օստինի քանդակները, որոնք պատրաստված են Էլիզավետ Նեյի կողմից։ Կառույցը նաև կարող է ծառայել որպես «շշնացով պատկերասրահ»։ Կապիտոլիումի հիմնական մասի մակերեսը 33 000 մ²՝ ավելի շատ,  քան ցանկացած այլ Կապիտոլիումիում և այն զբաղեցնում է մոտավորապես 0,9 հա տարածք։  Շինարարության պահին շենքում եղել է մոտավորապես 400 տարածք և ավելի քան 900 պատուհաններ ։
2005 թվականին Տասնաբանյայի գրանիտե հուշարձանը Կապիտոլիումի հետ միասին գտնվում էր ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարանի քննարկումների կենտրոնում, որտեղ փորձում էին այս հուշարձանը հայտարարել սահմանադրությանը հակասող հուշարձան։ 2005 թվականի հուլիսի վերջին դատարանը ճանաչեց, որ այն չի հակասում սահմնադրությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1888 հիմնադրումներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Տեխաս
Խոլայ
Խոլայ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Teenage Dream (երգ)
«Teenage Dream», ամերիկացի երգչուհի Քեթի Փերրիի երգը՝ գրված էլեկտրոփոփ և փոփ ռոք ժանրերում։ 2010 թվականի հուլիսի 23-ին երգը թողարկվել է որպես նրա Teenage Dream երրորդ ալբոմի երկրորդ սինգլ։
Քննադատները գովել են «Teenage Dream»-ը երաժշտական հնչողության համար, բայց նկատել են, որ տեքստը «շատ անհաս և ազատ է»։ GQ հրատարակությունը բնութագրել է երգը որպես «մեր ժամանակների փառահեղ փոփ-երգ» ։
Երգը ունեցել է մեծ առևտրական հաջողություններ ամբողջ աշխարհում։ Նա նաև զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականն ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում, դառնալով Փերրիի երրորդ հիթ-փոփերը ։
Պատմություն
Քեթի Փերրին առաջին անգամ երգը կենդանի ձայնով կատարել է 2010 թվականին MTV World Stage 2010: Malaysia-ի ժամանակ Մալազիայում (Sunway Lagoon Resort, Կուալա Լումպուր), որը հավաքել է նրա երկրպագուներից 15000-ի ամբողջ Ասիայից, իսկ հետո Սինգապուրի (Singapore’s Singfest 2010 Concert) համերգի ժամանակ։ 2010 թվականի օգոստոսի 30-ին Փերրին կատարել է երգը Ֆրանսիայում Le Grand Journal (Canal+) համերգի ժամանակ ։ Երգը նոմինացվել է Գրեմմիում Լավագույն կանացի փոփ-վոկալ անվանակարգում (դառնալով այդ կատեգորիայում նրա երրորդ սինգլը)։ Վերջնականապես 2011 թվականի փետրվարի 13-ին Քեթի Փերրին կատարել է «Teenage Dream» երգը Գրեմմիի 53-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ ։
Rolling Stone ամսագիրը անվանել է երգը 4 լավագույն երգը 2010 թվականի լավագույն երգերի շարքում (#4 in 50 Best Songs of 2010) :
Երգի կազմը
Digital download
Ձայնագրման մասնակիցներ
Ձայնագրման մասնակիցների կազմը Teenage Dream ալբոմի տվյալներով ։
Հավաստագրեր
!scope="row"| France (SNEP)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քեթի Փերրիի երգեր Կատեգորիա:Քեթի Փերրիի սինգլներ Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:2010 երգեր Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Լա Մադլեն (Իտալիա)
Լա Մադլեն (ֆրանս.՝ La Magdeleine), կոմունա Իտալիայի Վալե դ'Աոստա մարզում։
Բնակչությունը կազմում է 1000 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 13 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 8 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0166։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Նովոսելիցա (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
Նովոսելիցա (Новоселиця), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսելիցա գյուղում բնակվում էր 55 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 27,6 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1,99 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սելչուք Բայրաքթար
Սելչուք Բայրաքթար (Selçuk Bayraktar, ), թուրք ձեռնարկատեր, ինժեներ, «Baykar Makina» ընկերության համասեփականատեր և տեխնիկական տնօրեն, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի փեսան ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1979 թվականին։ Հայրը՝ Օզդեմիր Բայրաքթարը «Baykar Makina» ընկերության հիմնադիրն ու սեփականատերն էր։ Ընկերությունը ավիացիոն-տիեզերական ոլորտում զբաղվում է նոր տեխնոլոգիաների մշակմամբ, արտադրում ռոբոտատեխնիկա և կառավարման համակարգեր, ինչպես նաև անօդաչու թռչող սարքավորումներ ։
Սելչուք Բայրաքթարը 2002 թվականին ավարտել է Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանը։ Ունի Փենսիլվանիայի համալսարանի և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի մագիստրոսի կոչում։ Դոկտորական աստիճան է ստացել Ջորջիայի Տեխնոլոգիական ինստիտուտում ։
Սելչուք Բայրաքթարն առավել մեծ հեղինակություն է ստացել 2016 թվականի մայիսին՝ Իզմիրում մասնակցելով միացյալ ռազմամարզական գործողություններին, որտեղ «Baykar Makina» ընկերությունը ներկայացնում էր իր նոր մշակումը. «Bayraktar TB2» հետախուզական անօդաչու թռչող սարքավորումը։ Թուրքիայի զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի պետ Հյուլուսի Աքարի որոշմամբ՝ այս անօդաչուն համալրել է թուրքական բանակի զինտեխնիկան ։
Ներկայումս հիմնական դերակատարումն ունի իր ընկերության նոր տիպի անօդաչու թռչող սարքավորումների մշակման և արտադրության գործում ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կրտսեր դստեր Սյումեյե Էրդողանի հետ ։ Ունի մեկ երեխա ։ Բայրաքթարն ունի նաև օդաչուի լիցենզիա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք գործարարներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան
Լագոնեգրո
Բնակչությունը կազմում է 6005 մարդ (2004 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 55 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 112 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85042։ Հեռախոսային կոդը՝ 0939։
Գևորգ Ջահուկյան
Գևորգ Բեգլարի Ջահուկյան, հայ ականավոր բանասեր, լեզվաբան, հայագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1955), պրոֆեսոր (1958), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1974, թղթակից անդամ՝ 1968 թվականից) ։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։
Լագոնեգրո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գևորգ Ջահուկյան
Կենսագրություն
1942-1943 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1945 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը դասախոսել է պետական համալսարանում՝ դասավանդելով հայոց լեզու, գրաբար, լատիներեն, լեզվաբանության պատմություն, համեմատական քերականություն, ընդհանուր լեզվաբանություն և այլ առարկաներ։
1947 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական, 1955 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություններ։ 1958 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում, 1968 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, 1974 թվականին՝ ակադեմիկոս։
Գևորգ Ջահուկյանը գիտության վաստակավոր գործիչ էր, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր, պարգևատրվել է «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» և բազմաթիվ այլ շքանշաններով ու մեդալներով։
Հետազոտություններ
Հայերենի համեմատական ուսումնասիրության բնագավառում ներկայացրել է հայերենի առաջնությունները հնդեվրոպական և այլ ընտանիքների պատկանող պատկանող բազմաթիվ հին և հնագույն լեզուների հետ, ճշգրտել հայերենի տարածքային դիրքը հնդեվրոպական լեզուների շրջանում, հայերենի հնդեվրոպական և խուռա-ուրարտական ենթաշերտերը, հայտնաբերել հայերենից ուրարտերենին, խեթերենին և այլ լեզուներին անցած փոխառություններ, տվել նոր ստուգաբանություններ։
Հայոց լեզվի պատմությանը նվիրված ուսումնասիրություններում մշակել է հայերենի պատմության զարգացման շրջանաբաժանումը, առաջին անգամ հայերենի նկատմամբ կիրառել է լեզվաժամանակագրական մեթոդը, բնութագրել է հայերենի պատմության նախագրային, հին, միջին և նոր շրջանների հիմնական առանձնահատկություններն ու հայոց լեզվի կառուցվածքի և բառապաշարի պատմական զարգացումը։
Հայ բարբառագիտության բնագավառում ստեղծել է նոր գիտակարգ՝ վիճակագրական բարբառագիտություն։ Պատմահամեմատական լեզվաբանության մեջ առաջ է քաշել նախալեզվի տարբերակայնության գաղափարը, առաջարկել նախալեզվի վերականգնման նոր վարկած։
Ժամանակակից հայերենի տեսության բնագավառում կիրառել է լեզվի կառուցվածքի նկարագրության նոր մեթոդներ, առանձնացրել ու հիմնավորել քերական նոր կարգեր, համընդհանուր Ջամալի լեզվաբանության կաղապարի հիման վրա ուսումնասիրել է հայերենի իմաստաբանությունն ու բառակազմությունը։
Ստեղծել է լեզվաբանության համընդհանուր տեսություն և կաղապար՝ սուբստանցիոնալ լեզվաբանություն, որն ապահովում է իմացաբանական ու լեզվաբանական կարգերի քննությունը, միասնական սկզբունքներով լեզվական և արտալեզվական օբյեկտների նկարագրությունը։
Հատուկ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվաբանության, մասնավորապես հայ քերականության պատմության հարցերին ։
Kanal D
Kanal D(Kanal D), թուրքական ժամանցային հեռուստաընկերություն, որը գործում է 1993 թվականի սեպտեմբերի 16-ից։ Հեռուստաընկերությունը հայտնի է իր արտադրած հեռուստասերիալներով։ Այն Show TV-ից հետո երկրորդ ամենաշատ հեռուստասերիալ ցուցադրող հեռուստաալիքն է ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 16-ի դրությամբ ամենաշատ դիտումներ ապահոված հեռուստաընկերությունը Kanal D-ն է, որի «Վտանգավոր փողոցներ» (Arka Sokaklar) հեռուստասերիալի վարկանիշը 8․3 % է ։ Ըստ Web Traffic by SimilarWeb-ի տվյալների, Kanal D-ի ինտերնետային կայքն ամսական այցելում են 15,500,705 անգամ, և այց ցուցանիշով այն զբաղեցնում է 3,634-րդ տեղը ։
1996 թվականի դեկտեմբերի 6-ից Kanal D-ով հեռարձակվում է «Beyaz Show» ժամանցային հաղորդումը, որն ամբողջ Թուրքիայում մեծ վարկանիշ ունի ։
Kanal D-ն իր առաջին փորձնական հեռարձակումը կատարել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, իսկ դեկտեմբերի 19-ից սկսել է հեռարձակվել ամբողջական ռեժիմով։ Այդըն Դողանին պատկանող Դողան և Այհան Շահենքին և Դողուշ հոլդինգների համատեղ ջանքերով ստեղծված Kanal D-ն իր անունը ստացել է երկու հոլդինգների անվան առաջին տառերից։ Kanal D-ն սկզբնական շրջանում հեռարձակվելով Milliyet թերթին պատկանող շենքում, 1995 թվականի հուլիսից տեղափոխվել է քաղաքի կենտրոնում գտնվող իր գլխամասը։
2005 թվականին Kanal D-ն ամբողջովին անցել է Դողան մեդիա հոլդինգի ղեկավարմանը։ Kanal D-ի ծրագրերը հասանելի են ոչ միայն Թուրքիայի տարածքում։ 1996 թվականից սկսած Euro D-ի շնորհիվ հեռուստաալիքը հասանելի է դարձել Եվրոպայում բնակվող թուրքերի, իսկ 2000 թվականից էլ՝ ամբողջ աշխարհի հեռուստադիտողների համար։
Թուրքական հեռուստատեսության պատմության մեջ առաջին անգամ Alo D անվան տակ Kanal D-ի կողմից ստեղծվել է հեռուստադիտողի հետ կապի կենտրոն։ Այս համակարգի միջոցով Kanal D-ն հաղորդակցության ոլորտի հետ կապված հատուկ կրթություն ստացած մասնագետների միջոցով իր հեռուստադիտողների հետ ամեն օր 24 ժամ կապ է պահպանում։
Kanal D-ն Թուրքիայում առաջին հեռուստատեսությունն է, որը HD որակով հեռարձակում է իրանակացնում 2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ից ։
2013 թվականի մայիսից Kanal D-ի հեռուստասերիալները տեսողական խնդիրներ ունեցողներ անձանց համար աուդիոընթերցման տարբերակով տեղադրվում են engelsiz.kanald.com.tr կայքում, իսկ լսողական խնդիրներ ունեցող քաղաքացիների համար ներկայացվում են նշանների տեսքով։ Բացի այդ եթերը ուղեկցվում է նաև ենթագրերով ։
2018 թվականի մարտի 22-ին Այդըն Դողանը «Դողան Մեդիա Հոլդինգը», որի կազմում է գտնվում նաև Kanal D-ն, վաճառեց Էրդողան Դեմիրօրենին, ով Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի մտերիմներից է և վայելում է վերջինիս հովանավորչությունն ու ազդեցությունը ։ Այն բանից հետո, երբ Kanal D-ն վաճառվեց  իշխանամետ գործարարին, շատերը նշում էին, որ նույնիսկ հեռուստասերիալները կհարմարեցվեն իշխանությունների ցանկությանը։ Kanal D-ով հեռարձակվող, քեմալական շարժման տարիներին Իզմիրում գործող սպայի կյանքը պատմող «Իմ հայրենիքը դու ես» (Vatanım sensin) հեռուստասերիալի անսպաելի ավարտը, որը բավական մեծ դիտումներ ուներ, մեկնաբանվում է Kanal D հեռուստատեսության իշխանամետ գործարարին վաճառքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Ստամբուլի մեդիա
Վոլնոե (գյուղ, Մաշևկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վոլնոե գյուղում բնակվում էր 125 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,572 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 218,53 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սաառեկյուլա (գյուղ, Ռեպինա շրջան)
Սաառեկյուլա (Saareküla), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Ռեպինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Ռեպինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կանդրի-Տյումեկեևո
Կանդրի-Տյումեկեևո (Кандры-Тюмекеево, Ҡандра-Төмәкәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 127 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ճնշմամբ մետաղամշակում
Կատեգորիա:Մետաղամշակում
«Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի թանգարան
«Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի թանգարան (Музеј ФК Црвена звезда), «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբին նվիրված թանգարան Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որտեղ պահվում են այդ ակումբի գավաթների և մրցանակների հավաքածուները։
Թանգարանը տեղակայված է Սավսկի Վենաչ համայնքի «Ռայկո Միտիչ» մարզադաշտում։
Ընդհանուր տեղեկություն
Թանգարանը բացվել է 1985 թվականի մարտի 12-ին «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադրման քառասուներորդ տարեդարձի կապակցությամբ և նշանակալի կառույց է, որը վկայում է ակումբի պատմության և հաջողությունների մասին։ Թանգարան տարեկան այցելում է միջինը մոտ 10000 մարդ։ Թանգարանի ներկայիս համակարգողը Պրեդրագ Տրկուլյան է ։
Ցուցանմուշներ
400 մ² տարածքում ներկայացված են ավելի քան 1400 ցուցանմուշներ, գավաթներ, մրցանակներ, հուշատախտակներ, նկարներ և շատ այլ իրեր։ Թանգարանում ցուցադրվում է 680 պարգև, մնացած ցուցանմուշները թանգարանի պահեստում են ։
Հատկապես ուշագրավ է Sun Coast գավաթը, որը «Ցրվենա Զվեզդան» նվաճել է Մալագայի մրցաշարում 1973 թվականին. այն պատրաստված է արծաթից, ունի 89 սմ բարձրություն և 50 կիլոգրամ քաշ։ Թանգարանում պահվում է նաև Լա Կորունյայում նվաճած մրցանակը. այն ունի 126 սմ բարձրություն, անունը Թերեզա Հերերա է։ Իր յուրահատուկ տեսքի շնորհիվ առանձնանում է Նարահի գավաթը, որը պատրաստված է կիսաթանկարժեք և թանկարժեք քարերից։ Թանգարանում ցուցադրվում է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության հաղթողի մրցանակի կրկնօրինակը, որը կշռում է 18 կիլոգրամ, ինչպես նաև Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթողի Toyota գավաթը ։
2011 թվականի հունիսին թանգարանում է հայտնվել այն տոմսը, որով Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը մտել է Ռայկո Միտիչ մարզադաշտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ Կատեգորիա:1985 հիմնադրված թանգարաններ
Կորտանեթ
Կորտանեթ (კორტანეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 333 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Հռոդոսի արվեստ
Հռոդոսի արվեստ։ Ուշ շրջանի հելլենիստական կերտարվեստի օրինակներ է տալիս Հռոդոսի՝ Եգեյան ծովի կղզեխմբի ամենաարևելյան կղզու արվեստը (մ.թ.ա.2-րդ-1-ին դարեր)։ Հռոդոսյան քանդակագործությանը մեծ չափով բնորոշ են իրենց թեմաներով սուր դրամատիկական բազմապատկեր խմբերը։ Բայց հռոդոսյան վարպետները չէին ձգտում հերոսական կերպարի ներքին խանդալիցության (պութետիկայի) բացահայտմանը։ Նրանք մարմնավորում էին դրամատիկական բարդ բախումներն արտաքուստ միտումնավոր պատմողական ոճով։ Այդպիսին է «Ֆարնեզյան ցուլ» քանդակային խումբը («Դիրկի մահապատիժը» մ.թ.ա.2-րդ դարի վերջ, Նեապոլ, Ազգային թանգարան) կամ հռոդոսյան դպրոցի ամենափառաբանված երկը՝ «Լաոկոոն» խումբը (Հռոմ, Վատիկան), որ կերտել են Աղեսանդրոսը, Պոլիդորոսը և Աթենոդորոսը մ.թ.ա. 40 թվականին։ Չափազանց խանդալից ու ակնառու է պատկերվաց վիշապների խեղդած տրոյական քրմի և նրա երկու որդիների զարհուրելի կործանումը.խումբը հմտորեն ծավալված է մեկ հարթության վրա և ընկալվում է ճակտոնայի տեսանկյունից։ Սակայն ընդհանուր մտահղացման մելոդրամատիզմը, ներքին խոր բովանդականության բացակայությունը, բնօրինակման չորությունը նվազեցնում են ստեղծագործության ներգործության ուժը։ Մ.թ.ա.2-րդ-1-ին դարերում սկսված հասարակական հարաբերությունների ճգնաժամն արտահայտվեց նաև արվեստում։ Հետագա դարերի ընթացքում Հին Հունաստանի և հելլենականության արժեքավոր ժառանգությունից շատ բան անհետացել է։ Բայց հետո հումանիզմի ծաղկման յուրաքանչյուր փուլում աշխարհի բոլոր նկարիչները դիմում էին հունական արվեստի հուշարձաններին, քանզի դրանցում իրենց գեղարվեստական վսեմ մարմնավորումն էին գտնում քաղաքացիականության ոգին, մարդու արժեքավորության հաստատումը, արվեստի հսկայական դաստիարակչական նշանակության պատկերացումը։ Այդ պատճառով անտիկ արվեստի երկերը ոչ միայն վաղուց անցած դարաշրջանի հուշարձաններ են, այլև կենդանի կերպարներ, մարդկային ստեղծագործության գլուխգործոցներ, որոնք այսօր մեզ խոր գեղագիտական ուրախություն են պատճառում։ Դրանք ոգեշնչում են արդի քանդակագործության վարպետներին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հելլենիստական մշակույթ
Յոհան Կրյուգեր
Յոհան Կրյուգեր (Johann Crüger, սորբ․՝ Jan Krygaŕ, ), սորբական ծագմամբ գերմանացի կոմպոզիտոր, երաժշտագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Գուբենում, Գեորգ Կրյուգերի ընտանիքում։ 1622 թվականից սկսած՝ զբաղվել է ուսուցչությամբ, հարստացրել է գերմանական մշակույթը, ստեղծելով բազում նոր ստեղծագործություններ, իսկ 1647 թվականից սկսած՝ կատարել է ժողովրդական երգերի մշակումներ։ 1662 թվականին դարձել է Բեռլինի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցու մեներգիչ։ Թողարկել է օրհներգերի երեք ժողովածու, ուր կարմիր թելի նման անցել է «Herzliebster Jesu, was hast du verbrochen?» երաժշտությունը, որը հետագայում օգտագործվել է Յոհան Սեբաստիան Բախի կողմից։ 1628 թվականին ամուսնացել է և ունեցել 5 երեխա։ 1637 թվականին ամուսնացել է երկրորդ անգամ։ 1662 թվականին մահացել է Բեռլինում։ Կրյուգերի մահից հետո միայն հրապարակվել են «Berliner Gesangbuch» (1640թ) և «Kirchenmelodien» (1649) ժողովածուները՝ նախատեսված քառաձայն երգեցողության համար։ Հայտնի են նրա ՛՛Wie soll ich dich empfangen Ah, Holy Jesus Cantate domino Jesu Meine Freude Choir Cantate Domino՛՛ ստեղծագործություները։
Գլաուկոմա
Գլաուկոման աչքի հիվանդությունների խումբ է, որն հանգեցնում է տեսանյարդի վնասման, և տեսողության կորստի առաջացման ։ Ամենատարածված տեսակը բաց անկյուն գլաուկոման է։ Քիչ տարածված տեսակներն են՝ փակ անկյուն գլաուկոման և նորմալ ճնշումային գլաուկոման ։ Բաց անկյուն գլաուկոման զարգանում է աստիճանաբար, ժամանակի ընթացքում և անցավ է ։ Բուժում չստանալու դեպքում ծայրամասային տեսողությունը սկսում է նվազել, որին հետևում է կենտրոնական տեսողության նվազումը և կուրության առաջացումը ։ Փակ անկյուն գլաուկոման կարող է առաջանալ աստիճանաբար կամ հանկարծակի ։ Հանկարծակի ի հայտ գալու դեպքում կարող է առաջանալ՝ ցավ, աղավաղված տեսողություն, միջին չափի բիբ, աչքի կարմրություն և սրտխառնոց ։ Գլաուկոմայի հետևանքով առաջացող կուրությունն անվերադարձ է ։
Յոհան Կրյուգեր
Կենսագրություն
Ամենահայտնի ժողովածուն՝«Praxis pietatis melica» հավանաբար լույս է տեսել 1635 թվականին, իսկ արդեն 1733 թվականին հրատարակվել է 43 անգամ։
Գլաուկոմա
Գլաուկոմայի ռիսկի գործոններն են՝ ներակնային ճնշման բարձրացումը, ընտանեկան պատմությունը և արյան բարձր ճնշումը ։ Ներակնային ճնշման 21մմ-ից կամ 2.8կՊա բարձր ցուցանիշն համարվում է բարձր ճնշում և հանգեցնում բարձր ռիսկերի ։ Այնուամենայնիվ, ոմանք տարիներ շարունակ կարող են ունենալ բարձր ներակնային ճնշում, առանց տեսանյարդի վնասման ։ Ընդհակառակը նորմալ ճնշումային գլաուկոմայի ժամանակ կարող է առաջանալ տեսողական նյարդի վնասում՝ առանց ներակնային ճնշման բարձրացման ։ Բաց անկյուն գլաուկոմայի առաջացման մեխանիզմը ներակնային հեղուկի դանդաղացած արտահոսքն է տրաբեկուլյար ապարատից, իսկ փակ անկյուն գլաուկոման առաջանում է, երբ ծիածանաթաղանթը բլոկադայի է ենթարկում տրաբեկուլյար ապարատը ։ Գլաուկոման ախտորոշվում է աչքի լայնածավալ հետազոտությամբ ։ Հաճախ հայտնաբերվում է ոչ նորմալ տեսողական սկավառակ ։
Յոհան Կրյուգեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտական մանկավարժներ Կատեգորիա:Գերմանացի երգեհոնահարներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Գլաուկոմա
Վաղ բուժումը հնարավորություն է տալիս դադարեցնել կամ դանդաղեցնել հիվանդության հարաճումը դեղորայքի, լազերային բուժման կամ վիրահատական մեթոդներով ։ Բուժման նպատակն է նվազեցնել ներակնային ճնշումը ։ Գլաուկոմայի դեղերի մի շարք տարբեր դասեր կան ։ Լազերային բուժումը կարող է արդյունավետ լինել թե՛ բաց անկյուն, թե՛ փակ անկյուն գլաուկոմայի համար ։ Գլաուկոմայի բուժման վիրահատական մեթոդները կիրառում են այն դեպքում, երբ բուժման այլ մեթոդներն անարդյունավետ են ։ Փակ անկյուն գլաուկոման պահանջում է անհետաձգելի բուժում ։
Աշխարհում 6-ից 67 մլն մարդ ունի գլաուկոմա ։ Հիվանդությունը Միացյալ Նահանգներում տարածված է մոտ 2 մլն մարդկանց շրջանում ։ Այն ավելի տարածված է տարեցների շրջանում ։ Կանանց շրջանում ավելի շատ տարածված է փակ անկյուն գլաուկոման ։ Գլաուկոման համարվում է «տեսողության լուռ գող», քանի որ տեսողության կորուստը սովորաբար դանդաղ է ընթանում ։ Ամբողջ աշխարհում գլաուկոման համարվում է կուրության առաջացման երկրորդ պատճառ` կատարակտից հետո ։ «Գլաուկոմա» բառը ծագում է հին հունարեն glaukos բառից, որը նշանակում է կապույտ, կանաչ կամ մոխրագույն ։ Անգլերենում այս բառն օգտագործվել է դեռևս 1587-ին, սակայն համայնական չի եղել մինչ 1850-ը, երբ օֆթալմոսկոպիայի զարգացումը թույլ տվեց մարդկանց տեսնել տեսողական նյարդաի վնասվածքները ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Բաց անկյուն գլաուկոման անցավ է և չի ունենում սուր նոպաներ, ուստի ակնհայտ ախտանշանների բացակայությունը կարևոր է աչքի կանոնավոր ստուգումներ անցկացնելու համար։ Միակ նշաններն են աստիճանաբար առաջացող տեսադաշտի կորուստնը և տեսողական նյարդի փոփոխությունները (տեսանյարդի էքսկավացիա ակնահատակի հետազոտման ժամանակ)։
Պատճառներ
Գլաուկոմայի մի քանի պատճառներից ներակնային բարձր ճնշումն ամենակարևոր ռիսկի գործոնն է, սակայն բաց անկյուն գլաուկոմայի դեպքերի միայն հիվանդների 50%-ի մոտ է հանդիպում ներակնային ճնշման բարձրացում ։
Միացյալ Նահանգներում գլաուկոմայի դեպքերի 90%-ը բաց անկյուն գլաուկոման է։ Փակ անկյուն գլաուկոման ընդհանուր դեպքերի 10%-ն է կազմում, սակայն շատ այլ երկրներում (հատկապես Արևելյան Ասիայի երկրներում) այն կազմում է գլաուկոմայի դեպքերի կեսը։
Էթնիկ
Փականկյուն գլաուկոման առավել տարածված է Արևելյան Ասիայի ծագմում ունեցող շատ մարդկանց մոտ ։ Հարավային Ասիայում նույնպես տարածված է փակ անկյուն գլաուկոման ։ Կանադայում և Գրինլենդում ինուիտների մոտ գլաուկոման ավելի հաճախ է հանդիպում սպիտակ ազգաբնակչության համեմատ ։
Գենետիկական
Դրական ընտանեկան պատմությունը գլաուկոմայի ռիսկի գործոն է։ Բաց անկյուն գլաուկոմա ունենալու ռիսկը մոտավորապես երկուսից չորս անգամ ավելանում է այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն գլաուկոմա ունեցող հարազատ ։ Գլաուկոման, մասնավորապես՝ առաջնային բաց անկյուն գլաուկոման, կապված է մի շարք գեների մուտացիաների հետ, ներառյալ՝ MYOC, ASB10, WDR36, NTF4, TBK1 և RPGRIP1 ։ Հարկ է նշել,որ շատ դեպքերում գլաուկոման չի ներառում այս գենետիկ մուտացիաները։ Նորմալ ճնշումային գլաուկոման նույնպես կապված է գենետիկական մուտացիաների հետ (ներառյալ OPA1 և OPTN գեների) ։
Տարբեր հազվադեպ հանդիպող բնածին/գենետիկական աչքի մալֆորմացիաներ կապված են գլաուկոմայի հետ։ Երբեմն, գեստացիոն երրորդ եռամսյակում հիալոիդային խողովակի ապաճները զուգակցվում են այլ անոմալիաների հետ։ Փակ անկյուն ներակնային հիպերտենզիան և գլաուկոմատոզ օպտիկ նևրիտը նույնպես կարող են հանդիպել այս անոմալիաների դեպքում   ։
Այլ
Այլ գործոններ նույնպես կարող են առաջացնել գլաուկոմա, որը հայտնի է որպես «երկրորդային գլաուկոմա»։ Դրանք են` ստերոիդների երկարատև օգտագործումը (ստերոիդ-ներգրավված գլաուկոմա), այն վիճակները, որոնք խիստ սահմանափակում են ներակնային հեղուկի արտահոսքը, ինչպիսիք են՝ դիաբետիկ ռետինոպաթիան և ցանցաթաղանթի կենտրոնական երակի խցանումը (նեովասկուլյար գլաուկոմա), աչքի վնասվածքները (անկյունային գլաուկոմա) և ուվեիտը (անոթաթաղանթի միջին շերտի բորբոքում)։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Բաց անկյուն գլաուկոմայի հիմնական պատճառը մնում է անհայտ։ Նրա ճշգրիտ էիթիոլոգիայում առկա են մի քանի տեսություններ։ Այնուամենայնիվ, շատ գլաուկոմաների ռիսկի գործոն է հանդիսանում բարձր ներակնային ճնշումը, ուստի բուժումն ուղղված է դրա դեմ։ Ներակնային հեղուկն արտադրվում է թարթչային ելունների կողմից և դրենավորվում է տրաբեկուլյար ապարատով։ Ներակյանյին հեղուկը թարթչային ելուններով արտադրվում է հետին խցիկում, սահմանափակվելով հետևից՝ ոսպնյակով, առջևից՝ ծիածանաթաղանթով։ Այնուհետև այն հոսում է բբի միջով դեպի առաջնային խցիկ,սահմանափակվելով հետևից՝ ծիածանաթաղանթով, առջևից՝ եղջերաթաղանթով։ Այստեղից տրաբեկուլյար ապարատը դրենավորում է հեղուկը սկլերալ երակային ծոցով ( Շլեմյան խողովակ) դեպի սկլերալ ելուն, ապա ընդհանուր արյան շրջանառության ։
Բաց անկյուն գլաուկոմայի ժամանակ ներակնային հեղուկի արտահոսքը նվազում է, տրաբեկուլյար ապարատի դեգեներացիայի և խցանման հետևանքով, որի ֆունկցիան հեղուկի ներծծումն է։ Ներակնային հեղուկի արտահոսքի նվազումը բերում է քրոնիկական, անցավ ներակնային ճնշման առաջացման ։
Գլաուկոմային տեսողական նեյրոպաթիայի և բարձր ներակնային ճնշման կապը առաջ քաշեց հիպոթեզներ և հետազոտություններ անատոմիական կառուցվածքի, աչքի զարգացման, նյարդի տրավմատիկ ճնշման, տեսանյարդի արյան շրջանառության, հուզական նեյրոտրանսմիտորների, տրոֆիկ գործոնների, ցանցաթաղանթի բջիջների/աքսոնների դեգեներացիայի, գլիալ բջիջների, իմուն համակարգի, նեյրոնների ծերացման մեխանիզմների և սկլերալ եզրի նյարդային մանրաթելերի խզման մասին         ։