cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մխիթար Գոշի հուշարձան (Գոշ)
Պատմություն
Մտածող, հասարակական գործիչ, օրենսդիր, առակագիր Մխիթար Գոշի հուշարձանի բրոնզաձույլ արձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։ Գոշավանքի բակում Մխիթար Գոշի արձանի տեղադրման նախաձեռնությունը գործարար ու բարերար Անտոն Մեհրաբյանինն է, ում ֆինանսավորմամբ էլ  կերտվել է քանդակը։ Հուշարձանի բացման պատիվը վերապահվել էր Տավուշի մարզպետ Արմեն Ղուլարյանին, Տ. Մարկոս Եպիսկոպոս Հովհաննիսյանին և բարերար Անտոն Մեհրաբյանին։ Բացման արարողությանը ներկա էին ՀՀ սահմանադրական դատարանի աշխատակազմի ղեկավար Առուշան Հակոբյանը, Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղի տնօրեն Սամվել Առաքելյանը, ՀՀ սփյուռքի նախարարության ԱՊՀ երկրների վարչության պետ Անդրանիկ Արշակյանը, Երևանի «Մանց» համալսարանի ռեկտոր, «Միավորված հայեր» կուսակցության քաղխորհրդի նախագահ, «Զվարթնոց տաճարի վերականգնման հիմնադրամի» տնօրեն Ռուբեն Ավագյանը, ՀՀ սփյուռքի նախարարության աշխատակազմի ղեկավար Ֆիրդուս Զաքարյանը, ով Անտոն Մեհրաբյանին հանձնեց նախարարության «Նուբար Փաշա» մեդալը ։
Բիոտ
Բիոտ (Biot), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ տարածաշրջանում, Ծովափնյա Ալպեր գավառ, Գրասսե շրջան, Անտիբ-3 ։
Մխիթար Գոշի հուշարձան (Գոշ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գևորգ Գևորգյանի քանդակներ
Բիոտ
Համայնքի տարածքը՝ 15,54 կմ², բնակչությունը՝ 8791 մարդ (2006) բնակչության աճի միտմամբ՝ 10 054 մարդ (2012), բնակչության խտություն՝ 647,0 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Համայնքը գտնվում է, ֆրանսիական Ռիվիերայի Լազուր ափում, Անթիբի արևելքում։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմել է՝ 9751 մարդ, իսկ 2012 թվականին՝ 10054 մարդ ։
Բնակչության քանակի շարժընթացը ՝
Էկոնոմիկա
Դարեր շարունակ, Բիոտի կենտրոնը եղել է բրուտագործական վարպետություն, որը հարմար տեղավորված է բլրի գագաթին, ափից 4 կմ հեռավորության վրա։ Դրան նպաստում է տեղանքի հարուստ ավազը, կավը և մանգանեզին։
Բիոտը հայտնի նաև իր ապակե և կավե սպասքի արտադրությամբ, որոնց մեջ բնակիչները պահում են գինի և ձիթապտուղ։
Ժամանակի ընթացքում, այլ սպասքի հայտնվելու հետ մեկտեղ, Բիոտի բնակիչներից արհեստավորները վերածվեցին նկարիչ-ձևավորողների, սկսեցին ստեղծել անսովոր գեղեցիկ կժեր, անոթներ և սկահակներ։ Ապակի փչելու վարպետությունը փոխել է կավե սպասք արտադրելուն, ինչը շատ բարձր մակարդակի է 18-րդ դարում Բիոտում սկսեցին ապակի արտահանել Անթիբի նավակայան։
2010 թվականից աշխատունակության տարիքի է 6405 մարդ (15-64 տարեկան), 4737-ը եղել են տնտեսապես ակտիվ, 1668-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվների ցուցանիշ՝ 74,0 %, 1999 թվականին՝ 71,4 %)։ 4737 ակտիվ աշխատունակ բնակիչներից աշխատում են 4342 մարդ (2289տղամարդ և 2053 կին), 395-ը մնացել են գործազուրկ (171 տղամարդ և 224 կին)։ 1668 աշխատունակ ոչ ակտիվ քաղաքացիներից 859-ը աշակերտներն են և ուսանողները, 393-ը թոշակառուները, իսկ մնացած 416-ը՝ ոչ ակտիվ, այլ պատճառներով ։
2010 թվականին համայնքի տնային տնտեսությունների քանակի 3686 էր, որտեղ ապրում էին 9551,0 մարդ։ Ընդ որում միջին թվով մեկ հարկատուի եկամուտը կազմում է 25 հազար 671 եվրո ։
Տեսարժան վայրեր
Տեսարժան վայրերը շարքին են դասվում մշակութա-ապակեգործ «La Verrerie de Biot», քաղաքի պատմական թանգարանը Բիոտի կավագործությունը (Musée histoire et céramique Biotoises), բոնսայի դենդրարիումը (Bonsai Arboretum), տարածքը 3000 քառակուսի մետր։
Բիոտայի մյուս հայտնի տեսարժան վայրը՝ Ֆեռնանի թանգարանն է (Musée national Fernand Léger), որտեղ բնութագրվում են 350 վարպետներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ծովափնյա Ալպեր գավառի բնակավայրեր
Պոնսեն (Էն)
Պոնսեն (Poncin) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պոնսեն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուա է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01303։
Աշխարհագրություն
Կոմունայի տարածքում հոսում Էն և Վերոն գետերը։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1644 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 987 մարդկանցից 752-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 235-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 76,2% է, 1999 թվականին՝ 73,4%)։ 752 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 667-ը (367 տղամարդ, 300 կին), գործազուրկ եղել են 85-ը (37 տղամարդ, 48 կին)։ 235 պասիվներից 72 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 101-ը՝ թոշակառու, 62 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Տեսարժան վայրեր
Պենսենի դղյակ (XIII դար) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դեպի բարձունքները (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմը մի խումբ աշակերտների՝ Արագած լեռը բարձրանալու հետ կապված վտանգների ու արկածների մասին է ։
Գլխավոր դերում
Գ. Բժիկյան
Դերերում
Երևանյան դպրոցների աշակերտներ
Թանաքե սիրտը (ֆիլմ)
Թանաքե սիրտը (Inkheart), ֆիլմ, որը նկարահանվել է գերմանացի գրող Կորնելի Ֆինկի համանուն վեպի հիման վրա։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2008 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։ Ռուսաստանում ֆիլմի ցուցադրումը եղել է 2009 թվականի մարտի 9-ին։
Սյուժե
Գրքերով բժշկող Մորտիմեր «Մո» Ֆոլխարտը և իր տասներկուամյա դուստր Մեգգին պաշտում են գրքերը։ Սակայն բացի այդ ընդհանուր կրքից, նրանք օժտված են նաև մի զարմանալի ունակությամբ՝ վերակենդանացնել բարձրաձայն կարդացած գրքերի էջերի հերոսներին։ Բայց ամեն ինչ այդքան հեշտ չէ, քանի որ երբ հերոսը վերակենդանանում է նրա փոխարեն գրքի էջում պետք է զբաղեցնի իրական մարդ։ Մի անգամ Մորտիմերը «Թանաքե սիրտը» գրքից վերակենդանացնում է ավազակ Կապրիկորնին, նրա հանցակից Բաստային և կրակի կախարդ Սաժերուկին։ Սակայն նրանց փոխարեն գրքի մեջ է հայտնվում Մեգգիի մայրը՝ Թերեզան(Րեզա)։ Մի քանի տարի անց Մորտիմերը և Մեգգին հանդիպում են վերակենդանացած հերոսներին։ Արկածները սկսվում են…
Տարբերություններ
Ֆիլմը շատ բաներով տարբերվում է գրքից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Նյու Լայն Սինեմայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ընտանեկան ֆիլմեր
Սալվադոր (ֆիլմ)
Սալվադորը, 1986 թվականի ամերիկյան պատերազմի մասին պատմող դրամատիկական ֆիլմ է, որի համահեղինակը և ռեժիսորը Օլիվեր Սթոունն է։ Գլխավոր դերում Ջեյմս Վուդսն է, ով խաղում է Ռիչարդ Բոյլի դերում, իսկ երկրորդական դերերում խաղում են Ջեյմս Բելուշին, Մայքլ Պատրիկ Մերֆին, Էլպիդիա Կարիլիոն, Ջոն Սևիջը և Սինթիա Գիբբը։ Սցենարի հեղինակը Սթոունն է, իսկ համահեղինակը՝ Բոյլը։ Ֆիլմը պատմում է Սալվադորի քաղաքացիական պատերազմը լուսաբանող ամերիկացի լրագրողի պատմությունը, ով խառնվում է ինչպես Ֆարաբունդո Մարտի Ազգային լիբերալ ճակատի, այնպես էլ աջակողմյան զինվորականների հետ՝ փորձելով փրկել իր ընկերուհուն և երեխաներին։ Ֆիլմը ռեալիստական լույսի ներքո պատկերում է ձախակողմյան հեղափոխականներին և խիստ քննադատում է ԱՄՆ-ի զինված ուժերին աջակցողներին, ովքեր զինում և ֆինանսավորում էին դաժան ռեպրեսիվ աջակողմյաններին՝ կենտրոնանալով ամերիկացի չորս եկեղեցական կանանց, այդ թվում՝ Ժան Դոնովանի և արքեպիսկոպոս Իսկար Ռոմերոյի սպանության վրա։ Ֆիլմը ստացել է երկու Օսկար մրցանակներ․ Օսկար՝ լավագույն դերասանի համար (Ջեյմս Վուդս) և Օսկար՝ լավագույն օրիգինալ սցենարի համար (Սթոուն և Բոյլ) ։
Սյուժե
Վետերան ֆոտոլրագրող Ռիչարդ Բոյլը (Ջեյմս Վուդս) արդեն 20 տարի է, ինչ իր տեսախցիկը տանում է աշխարհի ամենախնդրահարույց վայրեր։ Չնայած նրան, որ նա անում էր լավ աշխատանք, Բոյլի սերը խմելու և թմրանյութերի նկատմամբ, ինչպես նաև նրա չափազանց շատ գոռոզությունը հանգեցրեց գործազրկության։ Մի առավոտ նա տեսնում է, որ կինը լքել է իրեն իր հետ տանելով նաև երեխաներին։ Կոտրված և առանց որևէ հեռանկարների, Բոյլը և նրա ընկեր գործազուրկ դիջեյ Դոկտոր Ռոքը մեկնում են Սալվադոր, որտեղ, Բոյլի համոզմամբ, նա կկարողանար որևէ եկամտաբեր արտահաստիքային աշխատանք գտնել երկրի քաղաքական թոհուբոհի շրջանում։ Այնուամենայնիվ, երբ Բոյլը և Ռոքը ականատես են լինում, թե ինչպես են կառավարական զորքերը մահապատժի ենթարկում ուսանողին, նրանց երկիր մտնելու ժամանակ, պարզ է դառնում, որ այդ պատերազմն ավելի լուրջ էր, քան նրանք սպասում էին։ Այն բանից հետո, երբ նա զինվորին հարցնում է ֆուտբոլային պատերազմի ժամանակ հանդիպած գեներալի մասին, երկուսով գնում են զորանոցի վերածված դպրոց, որտեղ քննարկում են իրավիճակը, և իմացվում է, որ բանակը մատակարարվում է Միացյալ Նահանգների կողմից։ Զգալով, որ Սալվադորում սկսվում է աղետը, Բոյլը, ի վերջո, որոշում է, որ ժամանակն է դուրս գալու, և նա կրկին միանում է Մարիամին և նրա երկու երեխաներին (որոնցից մեկը հենց նրանն էր), Բոյլը չէր ցանկանում նրանց մենակ թողնել։
Միևնույն ժամանակ, նա Մարիամի հետ պատարագի է գնում արքեպիսկոպոս Օսկար Ռոմերոյի մոտ։ Պատարագի ժամանակ արքեպիսկոպոսը սպանում է վարձու մարդասպանին, որն ուղարկվել էր Արանի աջակողմյան կուսակցության կողմից (ֆաշիստական ծաղրերգություն արենայի իրական խմբաքանակի վրա), և բանակը դրսից կրակ է բացում փախչող ամբոխի վրա, Բոյլը և Մարիան հազիվ են հասցնում փախչել։ Դրանից հետո նա մեկնում է Միացյալ Նահանգների դեսպանատուն, որպեսզի համոզի դեսպանին կրճատել օգնությունը Սալվադորի կառավարությանը, քանի որ նրանք չարաշահում էին մարդկանց իրավունքները, բայց նրան մերժում են և ասում, որ երկիրը լքի հանուն սեփական անվտանգության՝ դրդելով նրան հեռանալ դեսպանատնից։ Նրան երկրից դուրս բերելու ժամանակ Բոյլը իր մասնագիտության պատճառով հետապնդումների է ենթարկվում զինվորականների կողմից, և սպանվում է կա՛մ անմեղ մարդկանց, կա՛մ Մարիայի մերձակայքում գտնվող ջոկատների կողմից։ Ջոն Քասադին (Ջոն Սավեյջ), Բոյլի ընկերը և իր ֆոտոլրագրող գործընկերը, նույնպես սպանվում է Սանտա Անայում գտնվող կառավարության և ապստամբների միջև տեղի ունեցած մարտում, երբ սալվադորյան բանակը սկսում է ամերիկյան տրանսպորտային միջոցները և օդային աջակցությունն օգտագործել ապստամբներին ջախջախելու համար։ Ի սկզբանե, աջակցելով ապստամբներին, Բոյլը եզրակացնում է, որ նրանք նույնքան դաժան և չար են, որքան մահվան ջոկատները։ Բոյլը և Մարիան, ի վերջո, երկրից մեկնում են Միացյալ Նահանգներ։ Սակայն Կալիֆոռնիա մուտք գործելիս նրանց ավտոբուսը կանգնեցնում են ներգաղթի ծառայության աշխատակիցները, և Մարիան երեխաների հետ կարողանում է լքել հայրենիքը, իսկ Բոյլը ձերբակալվել էր սպաների հետ վիճաբանությունից հետո։
Դերերում
• Ջեյմս Վուդսը Ռիչարդ Բոյլի դերում
• Ջեյմս Բելուշին Դոկտոր Ռոքի դերում
• Մայքլ Մըրֆիին Դեսպան Թոմաս Քելլինի դերում
• Ջոն Սավեյջը Ջոն Քասադիի դերում
• Էլպիդիա Կարիլիոն Մարիայի դերում
• Սինթիա Գիբբը Քեթի Մուրի դերում
• Թոնի Պլանը Մայոր Մաքսիմիլիանո Կազանովանի դերում
Թողարկում
Ֆիլմը թողարկվել է Միացյալ Նահանգներում 1986 թվականի մարտի 5-ին։ 1992 թվականի մարտի 26-ին Ֆիլիպիններում ֆիլմը թողարկվել է «Պիոներական կինոնկարներ» ընկերության կողմից ։
Տոմսարկղ
Ֆիլմը հաջողություն չի ունեցել, տոմսարկղում՝ ընդհանուր առմամբ հավաքել է 1․500․000 ԱՄՆ դոլար։
Քննադատական պատասխան
Սալվադորը սիրված էր քննադատների շրջանում։ Չիկագոյի «Արև-Ժամանակներ»-ի կինոքննադատ Ռոջեր Էբերտը կինոնկարին չորսից երեք աստղ տվեց և գրեց. «Ֆիլմը պարունակում է լրջություն, և քանի որ մենք սուբսիդավորել ենք, կարծես վերածվել է քաոսի։ Բայց հիմնականում դա ընդհանուր ուսումնասիրությունն է. այրված, ազատ արձակված մի քանի ազատ դիմանկարներ, որոնք փորձում են գլուխը բարձր պահել ջրից»
Ուոլթեր Գուդմանը «Նյու Յորք Թայմս»-ից բացասական գրառություն է արել, որ թեև «որպես ապրումային կինոնկար արագ տարածում ունեցավ», նա պատկերում է «անհավանական մարդկանց, որոնք կեղծ բաներ են անում» և որոշ դեպքերում շեղվում են իրականությունից «դրամայի ուժեղացման և քաղաքական պահի մոռացման համար»։ Նա նաև համեմատել է Կոնստանտին Կոստա Գավրասի աշխատանքի հետ, ինչպես կինեմատոգրաֆիայում, այնպես էլ քաղաքականության մեջ ։
2018 թվականի հուլիսի դրությամբ Սալվադորն ուներ 88 տոկոս վարկանիշ. «Չնայած իր որոշ չափով բաժանված պատմությանը՝ Օլիվեր Սթոունի Սալվադորը վառ ու հզոր քաղաքական դրամա է, որը վաղ ազդանշաններ է ստեղծում ռեժիսորի նույն սադրիչ ապագա նախագծերի համար» ։
Ներկաներ
Ֆիլմը ստացել է «Օսկար» մրցանակի երկու անվանակարգեր՝ լավագույն դերասան (Ջեյմս Վուդս) և լավագույն սցենար, որը տրվել «Օսկար» մրցանակի հանձնման 59-րդ արարողության ժամանակ։
Տնային լրատվամիջոցներ
«Տարածաշրջան 1» հատուկ հրատարակության DVD-ն թողարկվել է 2001 թվականի հունիսի 5-ին և ներառում է հետևյալ բոնուսային առանձնահատկությունները.
• Ռեժիսոր Օլիվեր Սթոունի մեկնաբանությունը
• 62-րոպեանոց վավերագրական ֆիլմ «Մահվան հովտում»
• Ութ ջնջված տեսարաններ
• 46 արտադրական լուսանկարներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1980-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Օլիվեր Սթոունի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Նաթան Լերներ
Նաթան Օզիասովիչ Լերներ (Натан Озиасович Лернер, ), խորհրդային ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր, սցենարիստ և բեմադրող նկարիչ։
Կենսագրություն
Նաթան Լերները ծնվել է 1932 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Բաքվում, Օզիաս Մոիսեևիչ Լերների ու Ռեվեկկա Իսահակովնա Լերների ընտանիքում։ 1953 թվականին Մոսկվայի 1905 թվականի անվան շրջանային գեղարվեստական ուսումնարանն ավարտելուց հետո երկու տարի սովորել է Մոսկվայի Վ. Սուրիկովի անվան պատական գեղարվեստական ինստիտուտում, ապա տեղափոխվել Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի գեղարվեստի ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1959 թվականին։ Ստացել է մուլտիպլիկացիոն կինոյի նկարչի մասնագիտություն։
1960 թվականից Նաթան Լերները եղել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի բեմադրող նկարիչ։ Աշխատելով առաջատար խորհրդային ռեժիսորների հետ, ինչպիսիք էին Միխայիլ և Վերա Ցեխանովսկիները («Աղվեսը, կուղբն ու մյուսները» (1960) և «Վայրի կարապները» (1962) լիամետրաժ մուլտֆիլմը), Եֆիմ Գամբուրգը («Լրտեսական կրքեր» (1967) և «Տեսակի ծագումը» (1966) և այլք, անցել է մուլտիպլիկացիայի լավագույն դպրոցը։
Որպես ռեժիսոր՝ Նաթան Լերներն իր նորամուտը կատարել է «Տաջիկֆիլմ» ստուդիայում, որտեղ 1972 թվականին նկարահանել է «Աֆենդին, ավանակն ու գողերը» ֆիլմը ։ 1973 թվականից աշխատել է «Մուլտհեռուստաֆիլմում»՝ «Էկրան» ստեղծագործական միությունում։ Նոր ստուդիայում իրականացրած առաջին ռեժիսորական աշխատանքները, որ միանգամից հաջողություն է ունեցել գործընկերների շրջանում և արժանացել ժողովրդականության հանդիսատեսի շրջանում, եղել են նախկինում «Մուլտհեռուստաֆիլմում» թողարկված «Մյունխհաուզենի արկածները» մինի սերիալի երկու սերիաները՝ «Դիպուկ կրակոց» («Меткий выстрел», 1973) և «Սիրամարգ» («Павлин», 1974)։
1980-ական թվականների սկզբին Նաթան Լերները տարվել է տիկնիկային ֆիլմերի ստեղծմամբ և հասել նշանակալի հաջողությունների։ Այդ տարիներին Լերների ստեղծած լավագույն ֆիլմը «Սատանի ճուտ № 13» («Чертёнок № 13») մուլտֆիլմն է ։
Հատուկ Նաթան Լերների համար սցենարներ են գրել Ալեքսանդր Կուռլյանդսկին, Արկադի Խայտը, Էդուարդ Ուսպենսկին, Լյուդմիլա Պետրուշևսկայան, Մարինա Վիշնևեցկայան։
Մրցանակներ
Նաթան Լերների մուլտֆիլմերը մրցանակների են արժանացել մի շարք կինոփառատոններում.
Բեմադրող նկարիչ
Դրանից բացի, Նաթան Լերները հեղինակել է մի շարք սյուժեներ «Պատրույգ» («Фитиль») կինոամսագրի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Էֆելթրիխ
Էֆելթրիխ (Effeltrich), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիայի տարածքում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Մտնում է Ֆորխհայմ շրջանի տարածքում։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 2626 մարդ ։ Զբաղեցնում է՝ 11.92 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 74 122։
Երիտթուրքերի հեղաշրջում
Երիտթուրքական հեղափոխություն, 1908 թվականի հուլիսին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած զինված ապստամբություն։ Կազմակերպել էր Իթթիհադ վե թերաքքին (İttihat ve Terakki Cemiyeti, إتحاد و ترقى)` միություն և առաջադիմություն կոմիտեն, որը հիմնադրվել էր 1889 թվականին։
Կուսակցության հիմնումը
Կուսակցության կազմի մեջ մտնում էին մտավորականության և զինվորականների առաջատար ներկայացուցիչները, ովքեր արտահայտում էին թուրք բուրժուազիայի շահերը և ձգտում էին Օսմանյան կայսրությունը վերածել բուրժուա-սահմանադրական պետության։ Նրանց հիմնական պահանջն էր սահմանադրության վերականգնումը։ Սկզբնական շրջանում կոմիտեի ղեկավարները պահպանում էին գաղտնիություն։ Աբդուլհամիդյան աջակիցների միջոցով հաջողվեց բացահայտել երիտթուրքերի ընդհատակյա կազմակերպությունների մի մասը և գլխատել շարժումը։
1897 և 1899 թվականներին տեղի ունեցան կազմակերպության անդամների դատերը, և նրանցից շատերը ստիպված եղան լքել երկիրը։ Արտագաղթի ընթացքում տեղի ունեցավ երիտթուրքական շարժման պառակտում։ 1902 թվականին Փարիզյան համաժողովի ժամանակ Միություն և Առաջադիմությունից անջատվեցին մի խումբ օսմանցի լիբերալիստներ (ազատականներ) Սաբահեդին արքայազնի գլխավորությամբ, ով հիմնեց «ապակենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության լիգան»։ Սաբահեդինը և նրա կողմնակիցները գտնում էին, որ Թուրքիայի ծանր կացության գլխավոր պատճառը միջնադարյան տնտեսական կարգն է, որտեղ բացակայում է անհատական ձեռներեցական նախաձեռնությունը։ Մյուս չարիքը նա համարում էր թուրքական պետության բազմազգ կառուցվածքը։ Սաբահեդինը և նրա կողմնակիցները առաջինն էին, որ հեղափոխականների ուշադրությունը սևեռեցին ազգային հարցի վրա և կապեր հաստատեցին ազգային փոքրամասնությունների քաղաքական խմբավորումների հետ։ Այս հարցում երիտթուրքերի միջև առաջացան տարաձայնություններ։ Նրանց մի մասը Սաբահեդինի գլխավորությամբ հանդես էր գալիս Օսմանյան կայսրության ապակենտրոնացման հիմքի վրա ինքնավար նահանգների ստեղծման ճանապարհով ազգային խնդրի լուծման օգտին։ Այս հոսանքն ակտիվորեն պաշտպանվում էր հունական և հայկական, մասամբ ալբանական բուրժուազիայի ներկայացուցիչների կողմից։ Հայկական կողմի շահերը ներկայացնում էր գլխավորապես Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը։ Սակայն Սաբահեդինը չէր հանդիսանում երիտթուրքական շարժման ղեկավարներից, իսկ ժամանակի ընթացքում նա իր կողմնակիցների հետ միասին ընդհանրապես հեռացավ քաղաքական գործունեությունից։
Թուրք հեղափոխականների հիմնական մասը, որը միավորվել էր Միություն և առաջադիմություն խմբավորման շուրջ, կողմնակից էր կենտրոնացված, միասնական թուրքական պետությանը, ելնելով նրանից, որ Թուրքիայում պետք է իշխի թուրք ազգը։ Բայց քանի որ նրա հիմնական խնդիրը կայանում էր աբդուլհամիդյան զուլումի ռեժիմի տապալումը, ապա նա հնարավոր էր համարում այդ խնդրի լուծման համար միավորվել ազգային փոքրամասնությունների կազմակերպությունների հետ։
Թուրքիայում հեղափոխական ալիքի բարձրացման առիթ հանդիսացավ 1905-1907 թվականների ռուսական հեղափոխությունը, ինչպես նաև Իրանի հեղափոխությունը և այլ պետություններում ազգային-ազատագրական շարժումների վերելքը։
Հեղափոխության նախապատրաստումը
Կոնգրեսին ներկա էին հայկական, արաբական, մակեդոնական ազգային և քաղաքական կազմակերպություններ, ինչպես նաև Սաբահեդինի «Ապակենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության» լիգան։ Փարիզյան կոնգրեսի ընթացքում ձևավորվեց ազգային-հեղափոխական ուժերի միացյալ ճակատ։
Երիտթուրքերը և ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները գնացին փոխզիջումների. երիտթուրքերը համաձայնվեցին ազգային փոքրամասնությունների մշակութային և քաղաքական ինքնորոշման սկզբունքի հետ, իսկ ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները հայտարարեցին, որ կբավարարվեն Օսմանյան կայսրության տարածքում ստացած ինքնավարությամբ։ Կոնգրեսի մասնակիցները մշակեցին պայքարի ձևեր և միջոցներ. հրաժարվել բանակում ծառայելուց, հարկեր վճարելուց, կազմակերպել գործադուլներ պետական ապարատի հակակազմավորման համար, և ի վերջո, կազմակերպել զինված ապստամբություն։ Ապստամբության իրականացման համար ընտրվեց 1908 թվականի հոկտեմբեր ամիսը։
Ապստամբությունը և հեղափոխության հաղթանակը
Միջազգային իրադարձությունները արագացրին ապստամբության սկիզբը։ 1908 թվականի հուլիսի 3-ին Մակեդոնիայում Ռեսնա ամրոցի պարետ Նիյազին ապստամբություն բարձրացրեց և հեռացավ լեռներ։ Նրան միացան նաև Էնվերը, Մուստաֆա Քեմալը, Ջեմալը և ուրիշներ։
Օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ 2-րդը, տեսնելով, որ Կոստանդնուպոլում և Փոքր Ասիայում տեղակայված զորքերը ևս աջակցում են հեղափոխական ուժերին, որոշում է գնալ զիջումների։ 1908 թվականի հուլիսի 24-ին նա վերականգնում է սահմանադրությունը և նշանակում է ընտրություններ։ Այնուհետև արձակվում են մի շարք դեկրետներ, որոնք սահմանում են խոսքի, տպագրության և կազմակերպությունների ազատություն, համաներում է շնորհվում քաղբանտարկյալներին։ Երիտթուրքերի հեղափոխությունը հաղթանակում է։ Նրանք ձգտում էին համաձայնության գալ նախկին կառավարության հետ։ Այդ նպատակով չի կազմավորվում նոր կառավարություն, իշխանությունը մնում է սուլթանի և նրա կողմից նշանակված կառավարության ձեռքում։
Հեղափոխության հաղթանակի և սահմանադրության վերականգման լուրը մեծ ուրախությամբ ընդունվեց Օսմանյան կայսրության արաբական նահանգներում։ Արաբները հեղափոխությունը ընդունում էին որպես իրենց հաղթանակ։ Հեղափոխության հաղթանակը մեծ ոգևորություն առաջացրեց ժողովրդի շրջանում, և նրանք ոտքի կանգնեցին իրենց շահագործողների դեմ։ Բեյրութում, Հուրանում, Իրաքի մի շարք շրջաններում տեղի ունեցան ժողովրդական ելույթներ, որոնք ձախողվեցին։ Արաբական երկրներում դեմոկրատական շարժման թուլության գլխավոր պատճառը կայանում էր նրանում, որ գյուղացիական ելույթները կապված չէին քաղաքներում տեղի ունեցող ելույթների հետ, որտեղ գործող մի շարք դեմոկրատական խմբակներն ընդհանուր լեզու չէին գտնում գյուղի ապստամբական ուժերի հետ։
Արաբները և հեղափոխությունը
Հեղափոխությանը հաջորդած առաջին օրերին արաբական ազգային բուրժուազիայի շրջանակներում մեծ տարածում են գտնում նորացված Թուրքիայի շրջանակներում արմատական բարեփոխումների և ազգային ազատագրման հնարավորության պատրանքները։ Արաբ ազգայնականները խաղադրույքը դնում էին երիտթուրքերի հետ համագործակցության վրա և հույս ունեին նրանց օգնությամբ լուծել արաբական երկրների կենսական խնդիրները։ Արաբ ազգայնականների պատրանքներին ուժեղ հարված եղան թուրքական պառլամենտական ընտրությունները և երիտթուրքերի ծրագիրը, որը հրատարակվեց 1908 թվականի աշնանը, որն ավելի չափավոր էր, քան նախկին ծրագրերը և խոստումները։ Այն անցկացվեց երկաստիճան համակարգով։ Սանջակներում ընտրության ժամանակ ժողովրդի ներկայացուցիչներին չթույլատրվեց մասնակցել ընտրական գործընթացին։ Իսկ ընտրության արդյունքները էլ ավելի հիասթափեցնող էին, քանի որ 245 պատգամավորներից 150-ը թուրք էին և միայն 60-ը՝ արաբ, այն դեպքում երբ 22 միլիոն բնակչության 7.5 միլիոնը թուրք էին, իսկ 10.5-ը՝ արաբ։ Խորհրդարանում պատվիրակությունը չդրսևորեց ոչ մի ինքնուրույնություն, այն աջակցում էր երիտթուրքերին։
Դժգոհ արաբները միավորվեցին 1908 թվականին ստեղծված Լիբերալների կուսակցության «Հիզբ ալ-ահրար»-ի շուրջ, որը աջակցեց Աբդուլ Համիդին պետական հեղաշրջում իրականացնելիս։ 1909 թվականի ապրիլի 13-ին հեղաշրջման արդյունքում գրավվեցին մի շարք կառավարական շենքեր և սկսվեցին ճնշումներ երիտթուրքերի դեմ։ Սակայն երիտթուրքերը կարողացան Մուստաֆա Քեմալի և Մահմուդ Շևկետ փաշայի գլխավորությամբ հակահարված տալ ապստամբներին։ 1909 թվականի ապրիլի 27-ին նրանք գահընկեց արեցին Աբդուլ Համիդ II-ին, նրա փոխարեն գահին նստեցրին եղբորը՝ Մահմեդ V-ին։ Իշխանությունը վերահաստատելով՝ երիտթուրքերը վերջնականապես հրաժարվեցին այն խոստումներից, որ տվել էին Փարիզյան կոնգրեսի ընթացքում ազգային փոքրամասնություններին, սկսեցին համագործակցել ծայրահեղական կազմակերպությունների հետ՝ ճնշելու համար դժգոհությունների ալիքը։ Ազգային կազմակերպությունները փակվեցին։ Փակվեցին ազգային դպրոցները, և թուրքերենը սկսեց պարտադրվել բոլոր դպրոցներում։
Արաբական քաղաքական ուժերը. Օսմանյան կայսրության մասնատման սկիզբը
Հեղափոխությունից հետո արաբական ազգայնական շարժման կենտրոնը տեղափոխվեց Կոստանդնուպոլիս, որտեղ կենտրոնացվեցին սպաները, ուսանողները, բարձրաստիճան պաշտոնյաները։ 1908 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Կ․ Պոլսում հավաքի ժամանակ արաբները հիմնեցին առաջին քիչ թե շատ զանգվածային արաբական կազմակերպությունը, որը ստացավ «Արաբա-Օսմանական եղբայրություն» անվանումը՝ «Ալ-Իխա ալ-արաբի ալ-օսմանի» (الإخاء العربي العثماني), որն ուներ իր թերթը։ Եղբայրության ղեկավարները պանօսմանիզմի կողմնակիցներ էին և ընդունում էին այսպես կոչված «օսմանյան ազգի» գոյությունը։ Միակ ազգային պահանջներն էին ազգային հավասարությունը, արաբերենով կրթությունը և արաբական սովորույթների պահպանումը։ Եղբայրության ղեկավարները երիտթուրքական կուսակցությանը պատկանող արաբներ էին։ 1909 թվականին նրա գործունեությունը արգելվեց։
Հայտնի ազգային կազմակերպություններ էին «Գրական խմբակը» և «Կահտանիան»։ 1909 թվականի ամռանը գաղտնի «արաբա-օսմանական եղբայրության» փոխարեն նրանք Կոստանդնուպոլսում հիմնեցին «Գրական Խմբակը»՝ «ալ-Մունթադա ալ-ադաբի» (المنتدى العربي)։ Հաշվվում էր մի քանի հազար անդամ, մեծ մասամբ՝ ուսանողներ։ Այն իր մասնաճյուղերն ուներ Սիրիայի և Իրաքի շատ քաղաքներում։ 1909 թվականի վերջին «Գրական խմբակի» ներկայացուցիչ Աբդ ալ-Քերիմ Խալիլը հիմնադրեց գաղտնի քաղաքական կազմակերպություն։ Արաբների միֆական նախնի Կահտանի անունով այն կոչվեց «Կահտանիա» (قحطانية)։ Այս ընկերությունը հիմնականում բաղկացած էր արաբ սպաներից, որոնք ծառայում էին թուրքական բանակում։ Նրանք ենթադրում էին վերակառուցել Օսմանյան կայսրությունը և ստեղծել երկազգ արաբա-օսմանյան պետություն Ավստրո-Հունգարիայի օրինակով։
1911 թվականին Փարիզում մի խումբ արաբ ուսանողներ հիմնադրեցին «Երիտարաբական միությունը» (جمعية العربية الفتاة), իրենց առջև նպատակ դնելով լինել այն, ինչ երիտթուրքերը Թուրքիայի համար։ Ավելի որոշակի ծրագիր հասունացավ աստիճանաբար՝ հենվելով արաբական անկախության սկզբունքների վրա։ Ժամանակի ընթացքում նրանք սկսեցին պահանջել արաբական երկրների անկախացումը և պայքարում էին արաբների ազատագրման համար թուրքերից և այլ օտարերկրյա տիրապետությունից։ «Երիտարաբական միությունը» գործում էր խիստ գաղտնի։ Նրանք իրենց փաստաթղթերում օգտագործում էին բազմաթիվ գաղտնաբառեր։ Ուսումը ավարտելուց հետո հայրենիք վերադառնալով, նրանք մտան ակտիվ քաղաքական պայքարի մեջ։ 1913 թվականին նրանք հանդես եկան բոլոր արաբական ազգային կուսակցությունների և կազմակերպությունների միավորման նախաձեռնությամբ։ Այս միությունը մեծ դեր խաղաց արաբական ազգային-ազատագրական շարժման պատմության մեջ։
1913 թվականի հունիսի 18-23-ը տեղի ունեցավ Արաբական առաջին կոնգրեսը, ներկա էին 24 պատվիրակ, որոնցից 19-ը՝ Սիրիայից և Լիբանանից, 2-ը՝ Իրաքից, 3-ը՝ ԱՄՆ-ի արաբական համայնքներից։ Այն պահանջեց ճանաչել արաբների ազգային իրավունքները և արաբներին տալ ավելի մեծ մասնակցություն Օսմանյան կայսրության կենտրոնական կառավարությունում, ինչպես նաև ինքնավարություն տալ արաբական նահանգներին։ Կոնգրեսի բանաձևերը ներկայացվեցին Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարին, Փարիզում մեծ տերությունների դեսպաններին և թուրքական կառավարությանը։ Քանի որ այդ ընթացքում Ֆրանսիան թուրքերի հետ վարում էր պարտքի շուրջ բանակցություններ և հետևաբար մեծ ազդեցություն ուներ Թուրքիայի վրա, Փարիզ հրավիրեց Թուրքիայի կառավարության ներկայացուցիչ Միհդատ Բեյին, ով էլ երիտթուրքական կուսակցության անունից ստորագրեց համաձայնագիր կոնգրեսի ներկայացուցիչ Ալ-Զահրավիի հետ։ Սակայն համաձայնագիրը չիրականացավ։ Երիտթուրքերը արեցին ամեն հնարավորը, որ ձախողեն համաձայնագրի իրականացումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեղափոխություններ Կատեգորիա:Արաբական երկրների պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Երիտթուրքեր Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Ֆրասինորո
Ֆրասինորո (Frassinoro), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի տվյալների կազմում է 2159 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 23 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 95,96 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 41044։ Հեռախոսային կոդը՝ 0536։
Օգոստոսի 15-ին կոմունայում հատկապես նշվում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։ Ֆրասինորոյի հետ կապվում է ճգնավոր սուրբ Պելեգրին Ալպիցի (իտալացի) անունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Տիգրան Հովումյան
Տիգրան Ժորիկի Հովումյան, հայ քանդակագործ, նկարիչ։
Կենսագրություն
1979-1984 թվականներին սովորել է Հակոբ Կոջոյանի անվան արվեստի դպրոցում, 1988-1989 թվականներին՝ Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1989-1995 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։
1996 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է ։
Երևանի Վազգեն Սարգսյան փողոցում և Հայաստանի պաշտպանության նախարարության Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտում տեղադրված Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրիների, Երևանի պատմության թանգարանի երկու վահանակների՝ «Հայկական ժողովրդական ծեսերն ու խաղերը» և «Հայ-թուրքական պատերազմները. Երևանի բերդի պաշարումը» ստեղծագործությունների հեղինակն է։
Ցուցահանդեսներ
Ցուցահանդեսներ է ունեցել Հայաստանում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, Ռուսաստանում, Կանադայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի Գեղարվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Օփել
Օփել (Opel), գերմանական մակնիշի ավտոմեքենա, որը մեծ ճանաչում և տարածում ունի աշխարհում։
Պատմություն
Օփելի և Վաուքսհալլի (Vauxhall) վաճառքի մասին PSA (միասնական Պեժո և Սիթրոեն) խմբին, բայց կոնցեռնը վաճառելու բանակցությունների ընթացքում համաշխարհային շուկայում վիճակը բարելավվեց և «Ջեներալ Մոթորսը» որոշեց պահել վերահսկողությունը Օփելի նկատմամբ ։
Տարբերանշանի պատմություն
Ժամանակակից Օփել ավտոմեքենաների տարբերանիշը կայծակի նշանն է, որն առաջին անգամ հայտնվեց այս ֆիրմայի բեռնատարների վրա - Օփել Բլից (Opel Blitz), (գերմ․ blitz - կայծակ)։ Օփել կոնցեռնի մարքեթինգի տնօրեն Ալեն Ֆիսսեռի խոսքով ընկերության իմիջն ունի թարմացման կարիգ և անհրաժեշտ է տարբերանշանի կայծակը դարձնել եռաչափ ու դրան ավելացնել Օփել բառը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանական ավտոմեքենաներ
Էգոլսհայմ
Էգոլսհայմ (Eggolsheim), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիայի տարածքում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Մտնում է Ֆորխհայմ շրջանի տարածքում։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 6391 մարդ ։ Զբաղեցնում է՝ 48.90 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 74 123։
Ձկան սոուս
Ձկան սոուս (սոուս ձկից), մանր ձկներից ստացված սոուս, (հիմնականում ճառագայթալողակ ձկներից) որը մարինադում աղի ավելացմամբ ենթարկվում է խմորման գործընթացի։ Ունի հատուկ հոտ և աղի համ։ Ձկան սոուսը օգտագործվում է շատ խոհանոցներում՝ Հարավ–Արևելյան Ասիայի, ֆիլիպինական, վիետնամական, թայլանդական խոհանոցում օգտագործվում է այնպես, ինչպես սոյայի սոուս չինական ուտեստներում։ Հարավային Չինաստանում ձկան սոուսով համեմում են ապուրները և թխվածքաճաշերը։
Ձկան սոուսը ունի ումամի, որը պայմանավորված է նրանով, որ այն պարունակում է նատրիումի գլուտամատ ։
Հարավ–Արևելյան Ասիա
Հարավ–Արևելյան Ասիայում ձկան սոուսը հաճախ պատրաստում են անձրուկից, այն ունի սուր համ, հետևաբար սոուսն օգտագործում են ըստ անհրաժեշտության։ Անձրուկը աղի հետ դնում են փայտե տուփերում, որտեղ խմորում են և աղի հեղուկը քամում։ Այդ շրջանում ձկան սոուսը սովորաբար օգտագործում են որպես ուտեստի բաղադրիչ մաս, բայց քաղցր և կծու տարատեսակները օգտագործում են՝ թաթախելով նրա մեջ սննդի կտորներ (բնութագրական օրինակ՝ վիետնամական նիոտնամ)։ Թաիլանդում  ձկան սոուսին խառնում են լայմի հյութ և կտրատած կարմիր պղպեղը դնում են սեղանին՝ թաթախելու համար, նրան անվանում են пхрик нам пла. Վիետնամական տեսակը անվանում են նիոկտյամ (վիետն. nước mắm)։ Արտադրանքի հայտնի շրջաններ են Ֆուկուոկը և Ֆանտխետը։ Նիոկտյամը (վիետն. nước mắm) վիետնամական համեմունք է ձկան սոուսի հիմքով։
Թայանական ձկան սոուսն անվանվում է նամպլա (น้ำปลา), մյանմականը՝ նգանպաի (ငံပြာရည်)։ Լաոսական և իսանական լեզուներով այն կրում է նամպա անվանումը, իսկ շատ կծու և խիտ տեսակը՝ պադեկ (ປາແດກ)։ Կամբոջայում ձկան սոուսը անվանում են տիկրեյ (ទឹកត្រី), նրա բաղադրատոմսով պատրաստում են այլ սոուսներ։
Համանման ֆիլիպինյան սոուսը անվանում են դդմիկ, այդ երկրորդական արտադրանքը պատրաստվում է բագուոնգից։ Դդմիկը միշտ անցնում է խոհարարական մշակման, նույնիսկ եթե համեմված է լինում թարմ բանջարեղենով։ Հանրաճանաչ ուտեստը դդմիկով՝ արոս կալդո ապուր, ինչպես նաև տապակած ձուկ։ Սեղանին դդմիկը հաճախ փոխարինվում է աղով։ Ֆուցզյանի և Չաոշանյաի բնակիչները ձկան սոուսը անվանում են յուիլու, ինչպես նաև սյայու։
Կորեա
Կորեերեն ձկան սոուսը անվանում են էկչոտ կամ չոտկալ.այն համարվում է կիմչի ուտեստի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Կորեական սոուսը պատրաստվում է անձրուկից կամ ճապոնական ճառագայթալողակից։ Սոուսը պատրաստվում է նաև մանր ծովախեցգետիններից։
Ճապոնիա
Ճապոնական սոուսը պատկանում է տեղական խոհանոցին։ Նատո թերակղզում պատրաստվում է սարդինայից և կաղամարներից։ Ակիտայում պատրաստվում է ճապոնական ճառագայթալողակից։
Արևմուտք
Ձկան սոուսը հին հույները հորինել են մ.թ.ա. IV—III դարերում։ Այն ավելի քիչ աղի էր, քան ժամանակակից ձկան սոուսը ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ձկնային ուտեստներ Կատեգորիա:Սոուսներ Կատեգորիա:Համեմունքներ Կատեգորիա:Ձկներ Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Ամսացուցակ
Կատեգորիա:Օրացույց
Էրեբունի-Երևան (հարթաքանդակ, Երևան)
«Էրեբունի-Երևան» հարթաքանդակ, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մաշտոցի պողոտայի 15-րդ շենքի պատին։ Տեղադրվել է 1975 թվականին։
Տվյալներ
Հարթաքանդակը թրծակավից պատրաստված խճանկար է, բարձրությունը մոտ 2 մետր է։
Ուշագրավ փաստեր
Հարթաքանդակի մոտ տեղադրված տվյալներով ցուցատախտակին երկու տառասխալ կա.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Ռոսսոշ (Պոլատովկայի վտակ)
Ռոսսոշ (Պոլատովկայի վտակ) (Россошь (приток Полатовки)), գետ Ռուսաստանում, հոսում Բելգոռոդսկո մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պալատովկա գետի ձախ ափին 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իզաբելլա Հաբսբուրգ
Իզաբելլա Հաբսբուրգ (Իզաբելլա Ավստրիացի) (Isabella von Österreich, Isabella af Østrig) — Ավստրիայի դքսուհի, Իսպանիայի Ինֆանտա և Բուրգունդիայի թագուհի, Դանիայի, նորվեգիայի և Շվեդիայի թագուհի։
Կենսագրություն
Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլոս V-ի քրոջ Խուանա I-ի և Ֆիլիպ I-ի դուստրը։ Հայտնի է նաև որպես  Իզաբելլա Բուրգունդացի, Իզաբելլա Ավստրիացի և Իզաբելլա Կաստիլիացի։
1514 թվականի հուլիսի 11-ին հաստատվեց ամուսնություն՝ վստահված անձանց  մասնակցությամբ։ Փեսացուի՝ Կրիստիան II Դանիացու փոխարեն ներկայացավ  Իզաբելլայի պապը՝ կայսր Մաքսիմիլիան I-ը։ Մեկ տարի անց ժամանեց Նորվեգիայի արքեպիսկոպոսը և նրան ուղեկցեց Կոպենհագեն, որտեղ 1515 թվականի օգոստոսին տեղի ունեցավ նրանց ամուսնության պաշտոնական արարողակարգը։
Զայրացած կայսրը սկսեց դիվանագիտական պայքար մղել Կրիստիան II-ի դեմ, բայցը հարցը լուծվեց անսպասելի, երբ 1517 թվականին մահացավ Դիվիկեն (կասկածներ եղան, որ նրան թունավորել էին)։ Դրան հաջորդող տարիներին Իզաբելլայի և նրա ամուսնու հարաբերությունները կարգավորվեցին։
Իզաբելլայի միջնորդությամբ Դիլինգյան բանտից ազատ է արձակվում Յոհան-Կասպեր Ակվիլան, ով Մարտին Լյութերի մոտ դաշնակիցն էր ։ 1523 թվականին, երբ ժողովուրդը ոտքի կանգնեց Կրիստիան II-ի դեմ, իշխանությունն անցավ նրա հորեղբորը՝  Դանիայի թագավոր Ֆրեդերիկ I-ին, ով ցանկացավ լավ հարաբերություններ հաստատել Իզաբելլայի ընտանիքի հետ։  Նա նամակ ուղարկեց Գերմանիա, որպես այրի թագուհի նրան առաջարկելով նպաստ և թույլ տվեց մնալ  Դանիայում՝ իր պաշտպանության ներքո։ Այդ ժամանակ  Կրիստիան II-ը ապաստան էր գտել Նիդերլանդներում։
Իզաբելլան նրան պատասխան նամակ ուղարկեց, որը սկսվում էր հետևյալ բառերով․«ubi rex meus, ibi regna mea» (լատ․ «որտեղ իմ թագավորը՝ այնտեղ և իմ թագավորությունը»)։ Նա ամուսնու և երեխաների հետ լքեց Դանիան։ Իզաբելլան մահացել է 24 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորվել է Օդենսե քաղաքի եկեղեցու բակում, որտեղ և գտնվում էր նրա ամուսինը։ XIX դարում նրանց աճյունները վերահուղարկավորվել են Սուրբ Կնուդի տաճարում։
Երեխաներ
Իզաբելլան ունեցել է վեց երեխա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:16-րդ դարի Եվրոպայի միապետներ
Ինքնադիմանկար (Սարյան)
«Ինքնադիմանկար», հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1909 թվականին ստեղծած ինքնադիմանկարը` բնության ուժն իր մեջ կրող ստեղծագործ անհատի հավաքական, ընդհանրացված կերպարը։ Նկարիչը ստեղծել է այս կտավի երկու տարբերակ։ Կտավներից մեկը գտնվում է Սարյանի տուն-թանգարանում, մյուսը` Տրետյակովյան պատկերասրահում ։
Նկարագրություն
Սարյանի 1909 թվականին ստեղծած գործերը վկայում են, որ արվեստագետը ձգտում է ընդհանրացնել տեսածը, ուժեղացնել գույների հնչեղությունը, խորացնել գունային մակերեսների գծապլաստիկան, տալ նրանց ինքնավարություն։ Սարյանական գունային հակադրումներն ուժեղացնում են լույսը, դրանով իսկ մեծացնում կյանքի զգացողությունը ։
Կտավի մակերեսը լուծված է կապույտ, դեղին, կարմիր շեշտված գունաբծերով։ Նկարչի դեմքն արտացոլված է արևի ճառագայթներով` ստեղծելով տպավորություն` իբրև ինքն է ճառագում արևային էներգիա։ Սարյանն օգտագործել է արտահայտիչ կոնտրաստային գույներ` ձեռքի լայն, ազատ վրձնահարվածներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ Կատեգորիա:1909 նկարներ Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Ամ (Սոմի գավառ)
Ամ (Ham), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 5438 մարդ, բնակչության խտությունը` 572.42 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.5 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 60 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 2947 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1871-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 1076։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 63,5 %։ 1871 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1434 անձ (819 տղամարդ և 615 կին)։ Գործազուրկ են եղել 437 անձ (215 տղամարդ և 222 կին)։ 1076 անաշխատունակներից 227-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 305-ը` թոշակառուներ, իսկ 544-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Մարի-Պիեռ Կաստել
Մարի-Պիեռ Կաստել (Marie-Pierre Castel, ), ֆրանսիացի կինոդերասանուհի ։
Կենսագրություն
Կաստելը նկարահանվել է նաև ուրիշ ֆրանսիացի ռեժիսորների մոտ՝ Ժան-Մարի Պալլարդի, Բերնար Լանուա, Ժան Դեյստվիլլ և Ֆրենսիս Ժիրո։ Տիտրերում հանդես է եկել հետևյալ անուններով՝ Պոնի Տրիկո, Պոնի Կաստել, Մարի-Պիեռ Տրիկո ։
Մարի-Պիեռ Կաստելը կինեմատոգրաֆիայից հեռացավ 1977 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Ֆիորանո Մոդենեզե
Ֆիորանո Մոդենեզե (Fiorano Modenese), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2001 թվականի տվյալների կազմում է 16 091 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 610,21 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26,37 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 41042։ Հեռախոսային կոդը՝ 0536։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Մարիաննա Սեդմար
Մարիաննա Գրիգորի Սեդմար (Բոյախչիևա, 1899, հունիսի 12 (24), Թիֆլիս - 1958, հունվարի 24, Երևան), հայ օպերային երգչուհի, մեցցո-սոպրանո։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1950)։
ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Շարա Տալյանի կինը։
Կենսագրություն
Մարիաննա Սեդմարը ծնվել է Թիֆլիսում։ Սովորել է Թիֆլիսի կոնսերվատորիայում, Բ․ Բ. Կորսովի դասարանում։ Բեմական գործունեությունը սկսել է 1919 թվականին, Բաթումում՝ որպես օպերետային դերասանուհի։ 1924 թվականից մասնակցել է Լենինականում ստեղծված օպերա-օպերետային խմբի ներկայացումներին «Հայ աշուղներ» անսամբլի ելույթներին, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի, Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի հիմնադրմանը։ 1933 թվականից եղել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգչուհի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Հունիսի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1958 մահեր Կատեգորիա:Հունվարի 24 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Հայ մեցցո-սոպրանոներ
Կարին Կոք
Կարին Կոք-Լինդբերգ (ծննդյամբ` Կոք, ), շվեդ կին քաղաքական գործիչ (սոցիալ-դեմոկրատ) և տնտեսագիտության պրոֆեսոր։ 1947 թվականին Շվեդիայում դարձել է առաջին կինը, որը զբաղեցրել է նախարարի պաշտոն ։ Նա նաև Շվեդիայում տնտեսագիտության առաջին կին պրոֆեսորն է ։ Կարին Կոքը հայտնի է նաև Կարին Կոք-Լինդբերգ անվամբ՝ իրավաբան Հյուգո Լինդբերգի հետ ամուսնությունից հետո (1936)։
Կենսագրություն
Կարին Կոքը ծնվել է Ստոկհոլմում։ Սովորել է Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում և Ստոկհոլմի համալսարանում ։ 1933-1938 թվականներին Ստոկհոլմի համալսարանում եղել է դասախոս։ Տնտեսագիտության պրոֆեսոր է նշանակվել 1945 թվականին` այդ ոլորտում մի քանի տարի աշխատելուց հետո։
Նա հրատարակել է մի շարք աշխատանքներ տնտեսագիտության ոլորտում, որտեղ հիմնական թեմաները վարկային և առևտրային ցիկլի խնդիրներն էին ։ Նրա անգլերեն աշխատություններից են՝ «A Study of Interest Rates» («Տոկոսադրույքների ուսումնասիրություն») (1929) և «International Trade and the GATT» («Միջազգային առևտուրը և GATT-ը») (1969), ինչպես նաև «The National Income of Sweden 1861-1930» («Շվեդիայի ազգային եկամուտը 1861-1930 թվականներին») (1937), որը գրվել է երկու այլ տնտեսագետների հետ համագործակցությամբ ։
1936 թվականին Կարին Կոքը նշանակվել է աշխատավորների կանանց ասոցիացիայի տնտեսական խորհրդական, իսկ 1945 թվականին` Փարիզում կայացած աշխատավորների միջազգային խորհրդաժողովի կառավարական պատվիրակ ։ 1947-1948 թվականներին զբաղեցրել է առանց տնտեսության հարցերի պորտֆելը, իսկ 1948-1949 թվականներին՝ երկրի տնտեսության նախարարի (Folkhushållningsminister) պաշտոնը ։
1950 թվականին` երկրի տնտեսության նախարարության լուծարումից հետո, Կարին Կոքը դարձել է Շվեդիայի վիճակագրական վարչության տնօրեն ։ 1950-1957 թվականներին եղել է գործակալության ղեկավարը ։ 1953-1954 թվականներին եղել է Շվեդիայի վիճակագրական վարչության նախագահը ։ 1956 թվականին դարձել է Ամերիկայի վիճակագրական ասոցիացիայի անդամ, իսկ 1958 թվականին` Միջազգային վիճակագրական ինստիտուտի անդամ ։
ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովում որպես Շվեդիայի պատվիրակ` նա մի քանի տարի Ժնևում հանդես է եկել որպես պլենար նստաշրջանի նախագահ ։
Կարին Կոքը նաև եղել է «Akademiskt bildade kvinnors förening»-ի (Կին ակադեմիկոսների ասոցիացիա) նախագահը (1926-1933) և Համալսարանի կանանց միջազգային ֆեդերացիայի փոխնախագահը ։
Էմիլի Օսթեր
Էմիլի Օսթեր (Emily Fair Oster, ), ամերիկացի տնտեսագետ։ Ընդգրկված է «Հարյուր կենդանի հանճար» ցուցակում։ Օսթերը հանրությանն առավել հայտնի է հեռուստատեսությամբ ներկայացված իր հոդվածների և ներկայացումների շնորհիվ, այդ թվում The Wall Street Journal-ում ներկայացված իր աշխատանքի և 2007 թվականին TED Talk-ում նրա հայտնվելու, ինչպես նաև Սթիվեն Լևիթի և Սթիվեն Դաբների գրքի շնորհիվ, որտեղ նկարագրվում է իր աշխատանքը։
Մանկություն
Երբ Էմիլին երկու տարեկան էր, ծնողները նկատել են, որ սենյակում աղջիկը խոսում է ինքն իր հետ։ Էմիլիի ծնողները անհանգստանալով՝ առանց դստեր իմացության ձայնագրել են իր խոսքերը և ուղարկել ծանոթ հոգեբանների և լեզվաբանների։ Ձայնագրությունների մանրակրկիտ վերլուծությունը ցույց է տվել, որ աղջկա խոսքն ավելի բարդ է և հարուստ, երբ նա մենակ է։ Այսպիսով, Էմիլին դարձել է հետազոտության օբյեկտ, որը լույս է տեսել 1989 թվականին՝ Narratives from the Crib անունով և վերատպվել 2006 թվականին՝ ներկայացնելով Օսթերի նախաբանը ։
Կարիերա
Նա սովորել է Հարվարդում, որտեղ ստացել է երկու գիտական աստիճան։ Հարվարդն ավարտելուց հետո դասավանդում էր Չեքագի բիզնեսի դպրոցում, այնուհետև՝ Բրաունի համալսարանում, որտեղ մինչ այժմ զբաղեցնում է տնտեսագիտության պրոֆեսորի պաշտոնը։ Նրա հետազոտության շրջանակները բավականին լայն են՝ առողջապահական տնտեսագիտությունից մինչև փորձարարական մեթոդաբանություն ։
Ակադեմիայում Օսթերը հայտնի է հեպատիտ B և «կորած կանանց» հանելուկի փիլիսոփայության վերաբերյալ ատենախոսությամբ (Hepatitis B and the Case of the Missing Women), որտեղ մշակել է այն տեսությունը, ըստ որի հեպատիտ B-ը կարող է լինել տարբեր երկրներում ավելի շատ տղաների, քան աղջիկների ծննդաբերելուելու պատճառ ։
Այսպիսով, Օսթերը կարողացել է բացատրել Հարվարդի ուսուցիչների՝ 1990 թվականին Ամարտիա Սենի բարձրացրած խնդիրը իր հայտնի «Ավելի քան 100 միլիոն կորած կանայք» ակնարկում։ Այնուամենայնիվ, 2008 թվականի ապրիլին Օսթերը հետաքննել է նոր տվյալները և իր հին ուսումնասիրությունները սխալ համարել՝ նշելով, որ հեպատիտ B-ն չի բացատրում տղամարդկանց գերակշռությունը Չինաստանում ։
Օսթերը նաև ուսումնասիրել է ՄԻԱՎ-ը Աֆրիկայում։ 2007 թվականին TED Talk-ի իր ելույթում խոսել է ՄԻԱՎ վարակի վերաբերյալ հասարակական քաղաքականության մասին։ Օսթերի աշխատանքը հեռուստատեսությունում և Հնդկաստանում (որտեղ նա զբաղվում էր կանանց նկատմամբ խտրականությամբ) կարևորվել է Սթիվեն Լևիթի երկրորդ գրքում, որը դարձել է բեսթսելեր ։
Օսթերը հեղինակել է Expecting Better: How to Fight the Pregnancy Establishment with Facts գիրը, որը դարձել է վեճերի առիթ։ Իր գրքում Օսթերը պնդում է, որ հղիության ընթացքում կանանց անվտանգությանը վերաբերող բազմաթիվ ցուցումներ սխալ են ։ Մասնավորապես, Օսթերը վիճարկել է հղի կանանց ալկոհոլ խմելու կատեգորիկ արգելքը. նա պնդում է, որ չկա գիտական ապացույց, որ չափավոր խմելը կարող է բացասաբար ազդել պտղի զարգացման վրա ։
Ընտանիք
2006 թվականից Էմիլին ամուսնացած է տնտեսագիտության պրոֆեսոր Ջ. Շապիրոյի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Բրաունի համալսարանի դասախոսներ
Կերես (դիցուհի)
Կերես, Ցերերա  (, Cereris), հռոմեական դիցաբանության բերքատվության և հողի բերրիության աստվածուհին (հաճախ Աննոնա աստվածուհու հետ միասին համարվել է հունձքի հովանավորը) ։ Նրան պատկերել են որպես հրաշագեղ մայրաստվածություն` մրգերը ձեռքերին։ Սատուրնի և Օպսի երկրորդ դուստրը (հունական դիցաբանության մեջ նրան համապատասխանում է Դեմետրան)։ Յուպիտերի, Պլուտոնի, Նեպտունի, Յունոնայի և Վեստայի քույրը։ Աստվածուհու միակ դուստրը Պրոսերպինան էր, որի հայրն էր Յուպիտերը։ Դեմետրայի և Պերսեփոնեի առևանգման լեգենդն ընկած է Միջերկրական ծովի ափին ավելի քան 2000 տարի տարածված Էլեվսինյան միսթերիաների հիմքում։ Աստվածուհի-մայրը փնտրել է իր առևանգված աղջկան, ինչի պատճառով նա ոչ մի կերպ չի կարողացել կատարել իր` «մարդկությանը սնունդ ու կյանք տալու» գործառույթը։ Դեմետրայի տխրությունից բնությունը թառամում է։ Յուպիտերը, վախենալով, թե կյանքը երկրի վրա կարող է ավարտվել, հրամայում է Պլուտոնին գետնի տակից կես տարով Պրոսերպինային վերադարձնել իր մորը` Կերեսին, այդ պահին սկսվում է գարունը և բնությունը սկսում է ծաղկել, Պրոսերպինայի գնալով Կերեսը տխրում է, և գալիս է աշունը, բնությունը թոշնում է։ Պտղաբերության այդ աստվածուհին չէր հանդուրժում սովյալ երեխայի տեսքը։ Կերեսը հոգ է տանում որբացած կամ լքված երեխաների մասին։ Կերեսի անունով անվանվել է Սերես կամ Ցերերա գաճաճ մոլորակը Արեգակնային համակարգի աստերոիդների գոտում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հռոմեական դիցարանի աստվածուհիներ
Ձայնավորներ
Ձայնավորներ, վանկարար հատկություն ունեցող հնչյուններ, որոնց արտասանությունը կատարվում է ձայնալարերի թրթռումով և տեղայնացված չէ։ Ձայնավորներն ամբողջապես կազմված են երաժշտական ձայնից, ունեն նաև արտասանական առանձնահատկություններ (օդի թույլ հոսանք, առանց արգելքի արտաբերություն, լարվածության չտեղայնացում), որոնցով նրանք տարբերվում են բաղաձայններից։
Ժամանակակից գրական հայերենն ունի 6 ձայնավոր հնչյուններ՝ ա, է, ը, ի, օ, ու։ Նույնքան ձայնավորներ ուներ նաև գրաբարը։ Բարբառներում հանդիպում են նաև այլ ձայնավորներ (օրինակ՝ քմայնացած)։
Գործածության հաճախականությամբ առաջին տեղում ա ձայնավորն է, ապա՝ է-ն, հետո մյուսները։ Հայերենի բոլոր ձայնավորներն էլ վանկարար են, կազմում են վանկաբուն։ Հնչյունափոխության նկատմամբ առավել զգայուն են է, ի, ու հնչյունները, շեշտադրությանմբ, հնչեղությամբ ետին տեղում է ը ձայնավորը։
Առաջնալեզվային ձայնավորներ
Առաջնային շարքի ձայնավորների արտաբերման ժամանակ լեզուն իր ողջ զանգվածով մղվում է առաջ, լեզվի ծայրը կպչում է ստորին ատամնաշարին և դեպի քիմքը տարբեր աստիճանի բարձրացումներ է ունենում լեզվամեջքն իր միջին մասով, ընդ որում բարձրացող մասն ինչ-որ չափով սահմանագծում է բերանային արձագանքարանը՝ այն վերածելով առաջնային և ետին խոռոչների՝ այս դեպքում առաջնային փոքրացումով։