cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուսական իշխանություններ
Մոսկվայի մեծ իշխանություն
Իվան III-ի գահ բարձրանալուց (1462) հետո ռուսական իշխանությունների՝ Մոսկվայի շուրջ միավորման գործընթացը թևակոխեց վճռական շրջափուլ։ Վասիլի III-ի կառավարման վերջում (1533) Ռուսական կենտրոնացված պետության մայրաքաղաքը՝ միավորելով ողջ Հյուսիս-Արևելյան Ռուսիան և Նովգորոդը, ինչպես նաև՝ Լիտվայից խլված սմոլենսկյան և չեռնիգովյան հողերը։ 1547 թվականին Մոսկվայի մեծ իշխան Իվան IV-ը օծվեց թագավոր։ 1549 թվականին հրավիրվեց առաջին Զեմսկի ժողովը։ 1589 թվականին մոսկովյան մետրոպոլիան վերակազմավորվեց պատրիարքության։ 1591 թվականին թագավորությունում վերացվեց վերջին ուդելը։
Տնտեսություն
«Վլադիմիր Վսեվոլոդովիչի Կանոնադրությունը», որը հրատարակել էր Վլադիմիր Մոնամախը 1113 թվականի կիևյան ապստամբությունից հետո, պարտքերի տոկոսների գումարի վերին շեմի սահմանափակում մտցրեց, որն աղքատին ազատում էր երկարատև և հավերժական ստրկության սպառնալիքից։ XII դարում, թեպետ արհեստավորների՝ պատվերով կատարվող աշխատանքը շարունակում էր գերիշխող մնալ, շատ նշաններ վկայում են շուկայում առավել առաջադեմ աշխատանքների սկզբնավորման մասին։ Խոշոր արհեստագործական կենտրոնները դառնում էին Ռուսիայի դեմ 1237—1240 թվականներին Մոնղոլական արշավանքների նպատակակետերը։ Նրանց գործած ավերածությունները, վարպետների գերեվարումը և հետագայում տուրք վճարելու պարտադիրությունը արհեստագործության և առևտրի անկման պատճառ դարձան։ Ինչ վերաբերում է Նովգորոդյան Հանրապետությանը, ապա ներխուժման արդյունքում ավերվել են միայն նրա հարավային արվարձանները, և չնայած 1259 թվականին նա ստիպված եղավ համաձայնելու մոնղոլներին կանոնավոր տուրք վճարել, այնուամենայնիվ Մեծ Նովգորոդի նշանակությունը, որպես բալթյան և վոլգյան առևտրի կենտրոնի, շարունակում էր աճել ուդելային ողջ ժամանակաընթացքում ։ «Մոնղոլական արշավանքներից զերծ են մնացել Պոլոցկո-Մինսկյան և Բելառուսիայի այլ երկրներ, Սև Ռուսիան (Նովոգորոդոկը, Սլոնիմը, Վելկովիյսկը), Գորոդնենյան, Տուրովո-Պինյան և բերեստեյան-Դորոգիչինսկյան երկրները ևս չեն նվաճվել թաթար-մոնղոլական ֆեոդալների կողմից»։ Պոլոցկի և Վիտեբսկի բալթյան առևտուրը ևս շարունակել է զարգանալ լիվոնցիների և գոթլանդցիների միջոցով։
XV դարի վերջին Մոսկվայի իշխանությունում սկսվեց ազնվականական տիրույթների հողերի բաժանումը ըստ ծառայության պայմանների (կալվածք)։ 1497 թվականին ընդունվեց Սուդեբնիկը, որի դրույթներից մեկը Յուրայի օրը սահմանափակում էր գյուղացիների տեղաշարժը մի հողատիրոջից մյուսը։
Ռազմական գործ
Հիմնական հոդվածներ՝ Հին Ռուսիայի զորք, Նովգորդյան զորք, Լիտվայի մեծ իշխանության զորքը Մոսկվայի իշխանության զորք XII դարում հիմնական կռվող ուժը դրուժինայի հետ միասին դառնում է գունդը։ Ավագ և կրտսեր դրուժինան վերակազմավորվում է որպես բոյար-հողագործների աշխարհազոր։
1185 թվականին ռուսական պատմության մեջ առաջին անգամ տեղի է ունենում մարտակարգի բաժանում ոչ միայն առջևի տակտիկական երեք միավորների (գնդեր), այլ նաև թիկունքի չորսական գնդերի, տակտիկական միավորների ընդհանուր քանակը հասցվեց վեցի, ընդ որում՝ առաջին անգամ հիշատակվում է մոտոհրաձիգային գունդը, որը ևս նշվում է 1242 թվականի Չուդի ճակատամարտում (Սառցամարտ) ։
Մոնղոլական արշավանքների՝ տնտեսությանը հասցված հարվածը իր ազդեցությունը թողեց ռազմական գործի վրա։ Ծանր հեծելազորի, որը ուղղակիորեն կռվում էր սառը զենքով, ջոկատների միջև գործառույթների տարբերակման գործընթացը ընդհատվեց, տեղի ունեցավ ռեունիֆիկացիա, և ջոկատայինները կրկին սկսեցին սուր ու գեղարդ, նետ ու աղեղ օգտագործել։ Հրաձգային առանձին ջոկատներ սկսեցին հայտնվել միայ XV դարի վերջերին և XVI դարի սկիզբներին Նովգորդում և Մոսկվայում (երկարափող ծանր հրացանակիրներ, ստրելեցներ)։
Մշակույթ
Տես նաև՝ Ցանկ նախամոնղոլական ժամանակաշրջանի հինռուսական ճարտարապետական կառույցների, Հին Ռուսիայի խաչաձև-գմբեթային եկեղեցիներ, Ռուսական խորհրդանիշեր և հինռուսական ասեղնագործություն
Պոլովցիներ
XII դարի սկզբի մի շարք հարձակողական արշավանքներից հետո պոլովցիները ստիպված եղան արտագաղթել դեպի հարավ-արևելք՝ ընդհուպ մինչև Կովկասի նախալեռները։ 1130-ական թվականներին Ռուսիայում ներիշխանական պայքարի վերսկսումը հնարավորություն տվեց պոլովցիներին կրկին ավերելու երկիրը, այդ թվում՝ որպես հակամարտող իշխանությունների խմբակցություններից մեկի դաշնակից։ Մի քանի տասնամյակների ընթացքում առաջին անգամ պոլովցիների դեմ միացյալ ուժերով պայքար կազմակերպեց Մստիսլավ Իզյասլավիչը 1168 թվականին, այնուհետև՝ Սվյատոսլավ Վսեվոլոդովիչը 1183 թվականին հարավռուսական գրեթե բոլոր իշխանությունների ընդհանուր արշավանք կազմակերպեց և ջախջախեց հարավռուսաստանյան տափաստաններում գտնվող պոլովցիների խոշոր միավորումը, որի գլուխ կանգնած էր Կոբյակ խանը։ Եվ չնայած պոլովցիները կարողացան 1185 թվականին հաղթել Իգոր Սվյատոսլավիչին, բայց և հետագա տարիներին, անկախ ներիշխանական երկպառակություններից, այլևս լայնածավալ արշավանք Ռուսիայի դեմ չձեռնարկեցին, մինչդեռ ռուս իշխանները մի շարք հզոր հարձակողական արշավանքներ կազմակերպել են նրանց դեմ (1198, 1202, 1203)։ XIII դարի սկզբին պոլովցիների ազնվականության շրջանում տեղի ունեցավ ակնհայտ քրիստոնեացում։ Մոնղոլների՝ առաջին անգամ Եվրոպա ներխուժելու վերաբերյալ տարեգրությունների մեջ հիշատակվող պոլովցիների չորս խաներից երկուսը ունեցել են ուղղափառ անուններ, երրորդը մկրտվել է մոնղոլների դեմ ռուս-պոլովեցյան համատեղ արշավանքից առաջ (ճակատամարտ Կալկա գետի մոտ)։ Պոլովցիները, ինչպես և Ռուսիան, դարձան մոնղոլների 1236-1242թվականների արևմտյան արշավանքների զոհերը։
Կաթոլիկական միաբանություններ, Շվեդիա և Դանիա
Լեհական լիվ իշխանների ենթակայության ներքո գտնվող երկրներում առաջին կաթոլիկ քարոզիչները հանդես եկան 1184 թվականին։ 1202 թվականին է վերագրվում Ռիգա քաղաքի և սուսերակիրների միաբանության հիմնադրումը։ Ռուս իշխանների առաջին արշավանքները կազմակերպվել են 1217—1223 թվականներին՝ ի աջակցություն էստերի, բայց միաբանությունը աստիճանաբար ոչ միայն իրեն ենթարկեցրեց տեղական ցեղերին, այլ նաև զրկեց ռուսներին Լիվոնիայի իրենց տիրույթներից (Կուկեյնոս, Հերսիկ, Վիլյանդի և Տարտու)։
1234 թվականին Օմովժեի ճակատամարտում խաչակիրները պարտություն կրեցին Յարոսլավ Վսեվոլոդովիչ Նովգորոդցու, 1236 թվականին՝ Սաուլի ճակատամարտում՝ լիտվացիների և զեմգալլերի կողմից, որից հետո միաբանության մնացորդները մտան 1198 թվականին Պաղեստինում ստեղծված և 1227 թվականին պրուսների հողերը գրաված Տևտոնյան միաբանության կազմի մեջ, իսկ հյուսիսային Էստոնիան անցավ Դանիայի տիրապետության տակ։ Մոնղոլների՝ Ռուսիա ներխուժելուց անմիջապես հետո 1240 թվականին ռուսական հողերի վրա համակարգված հարձակման փորձը ավարտվեց անհաջողությամբ (Նևայի ճակատըամարտ, Սառցամարտ), թեպետ խաչակիրները կարողացան կարճաժամկետ տիրապետել Պսկովը։
Լեհական Թագավորության և Լիտվական Մեծ իշխանության զինված ուժերի, ռազմական ջանքերի միավորումից հետո միաբանությունը վճռական պարտություն կրեց 1410 թվականին, Գրյունվալդի ճակատամարտում, իսկ 1466 թվականին կախյալության մեջ ընկավ Լեհաստանից և 1525 թվականին աշխարհականացման արդյունքում զրկվեց Պրուսիայում ունեցած տիրույթներից։ 1480 թվականին, Ուգրայի կանգառի ժամանակ, Լիվոնյան միաբանությունը հարձակվեց Պսկովի
վրա, բայց՝ ապարդյուն։ 1561 թվականին Լիվոնյան պատերազմի ժամանակ Հորդան լուծարվեց, նրա հողերի մի մասը ներառնվեցին Լիտվական Մեծ իշխանության մեջ,Էստլանդիան հայտնվեց շվեդների տիրույթում, դանիացիները տիրեցին Էզել (Սաարեմաա) կղզուն։
Մոնղոլ-թաթարներ
1223 թվականին Կալկայի ճակատամարտում ռուսական իշխանությունների և պոլովցիների միացյալ ուժերին հաղթելուց հետո մոնղոլները հրաժարվեցին Կիևի վրա արշավելուց, ինչը նրանց արշավանքի վերջնական նպատակն էր, շարժվեցին դեպի արևելք, Վոլգան անցնելուց պարտություն կրեցին վոլգյան բուլղարների կողմից և միայն 13 տարի անց լայնածավալ ներխուժում ձեռնարկեցին դեպի Եվրոպա, և այդուհանդերձ, կազմակերպված որևէ դիմադրության չհանդիպեցին իրենց ճանապարհին։ Նրանք ներխուժեցին նաև Լեհաստան և Հունգարիա, իսկ Սմոլենսկյան, Տուրովյան, Պոլոցկյան իշխանությունները և Նովգորոդի Հանրապետությունը կարողացան խուսափել ջախջախումից։
Ռուսական երկրները (բացառությամբ՝ Պոլոցկյան և Տուրովյան իշխանությունների) եղել են Ոսկե Հորդայից կախյալության մեջ, ինչը դրսևորվել է նրանով, որ իշխանները իրենց գահը ստանում էին խանից և ամենամյա տուրք էին վճարում։ Հորդայի խաները Ռուսիայում անվանվում էին «թագավորներ»։ Հորդայի խան Բարդիբեկի մահվամբ (1359) Հորդայում սկիզբ առած «մեծ ընդհատման» սկսվելուն պես լիտվական մեծ իշխան Օլգերդ Գեդիմինովիչը Կապույտ Ջրերի մոտ պարտության մատնեց մոնղոլներին (1362) և իր վերահսկողության տակ առավ Հարավային Ռուսիան՝ դրանով այս շրջանում վերջ դնելով մոնղոլ-թաթարական լծին։ Այս նույն ժամանակահատվածում Մոսկվայի մեծ իշխանությունը ևս լծից ազատագրվելու գործնական քայլ կատարեց (1380 թվական, Կուլիկովոյի ճակատամարտ)։
Ոսկե Հորդայի անկմամբ Մոսկվայի իշխանությունը Հորդայի անկումից հետո առաջացած առանձին խանությունների հետ ինքնուրույն պաղաքականություն վարելու հնարավորություն ստացավ։ Ուլու-Մուհամմեդի հետնորդները Վասիլի II-ից մեշերական հողեր ստացան՝ ձևավորելով Քասիմյան խանությունը(1445)։ 1472 թվականից ի վեր Ղրիմի խանության հետ դաշնակցած Մոսկվան պայքարում էր Մեծ Հորդայի, որում միավորվել էին լեհական թագավորը և լիտվական մեծ իշխան Կազիմիր IV-ը, դեմ։ Ղրիցիները բազմիցս ավերել են Կազիմիրի հարավռուսական տիրույթները, առաջին հերթին՝ Կիևը և Պոդոլյեն։ 1480 թվականին տապալվեց թաթար-մոնղոլական լուծը (Ուգրայի կանգառ)։ Մեծ Հորդայի լուծարումից հետո (1502) Մոսկվայի իշխանության և Ղրիմի խանության միջև ընդհանուր սահման առաջացավ, որից անմիջապես հետո սկսվեց ղրիմցիների կանոնավոր ասպատակությունները դեպի մոսկովյան հողեր։ Կազանի խանությունը սկսած XV դարի կեսերից ավելի ու ավելի շատ էր ենթարկվում Մոսկվայի քաղաքական և ռազմական ճնշումներին, քանի դեռ 1552 թվականին չկցվեց Մոսկովյան թագավորությանը։ 1556 թվականին սրան միացվեց նաև Աստրախանի խանությունը, իսկ 1582 թվականին սկսվեց Սիբիրի խանության նվաճումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Միջնադարի պատմական երկրներ
Մարտիրոս Միրաքյան
Միրաքյան Կարապետի Մարտիրոս, կուսակցական ծածկանունները՝ Շանթ, Գյուղական ուսուցիչ 1883, գյուղ Շուլավեր (այժմ՝ Վրացական ԽՍՀ Մառնեուլի շրջանում)—1913, Դոնի Ռոստով, բոլշևիկ հեղափոխական («պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»), հրապարակախոս, ՌՍԴԲԿ անդամ (1903)։
Եղել է բոլշևիկներ Ստեփան Շահումյանի և Կամոյի համախոհներից։ Հեղափոխական շարժումների մեջ ընդգրկվել է 1900 թվականից։ Մասնակցել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության ստեղծմանը։ 1904 թվականի վերջերին ուղարկվել է Հայաստան՝ տեղում ամրապնդելու սոցիալ-դեմոկրատների խմբակների աշխատանքը և կազմակերպելու նորերը։ 1905 թվականի մայիսին ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Երևանի նորաստեղծ կազմակերպության կոմիտեի անդամ։ Նույն թվականի նոյեմբերին ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության IV կոնֆերանսում ընտրվել է զինված ապստամբությունը նախապատրաստող Ռազմատեխնիկական հանձնաժողովի կազմում։
1906-1907 թվականներին աշխատակցել է «Բանվորի ձայն», «Կայծ», «Նոր խոսք», «Օրեր», «Ֆակտի» (ռուսերեն), «Կոչ-Դևեթ» (հայերեն և ադրբեջաներեն) բոլշևիկյան թերթերին։ Հեղափոխական ակտիվ գործունեության համար քանիցս բանտարկվել է։ Փախել է Ալեքսանդրապոլի (Գյումրի) և Բաքվի՝ Բայիլովի բանտերից։
1911 թվականին ձերբակալվել է Հյուսիսային Կովկասում։ Մահացել է Դոնի Ռոստովի բանտում։
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Շահումյան (Մառնեուլի շրջան) քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Just One Last Dance
«Just One Last Dance», գերմանացի երգչուհի Սառա Կոնորի երգը իր երրորդ ստուդիական ալբոմից Key to My Soul (2003)։Փոփ բալլադը գրվել է Քեյ Դենարի և Ռոբ Թայգերի կողմից։ Թողարկվել է 2004 թվականի մարտի 1-ին։ Ալբոմի երկրորդ և վերջին սինգլն է։
Ուայթ շրջան (Ինդիանա)
Ուայթ շրջան (White County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.308 կմ² է, բնակչությունը՝ 25.267 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մոնտիկելո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1834 թ.։
Just One Last Dance
«Just One Last Dance»-ը մեծ հաջողություն է ունեցել Եվրոպայում։ Գերմանիայում առաջին հորիզոնականն է զբաղեցրել Media Control Charts չարթում և դարձել է Սառայի երրորդ սինգլը, որը զբաղեցրել է բարձր հորիզոնական։ Ավստրիայում հայտնվել է թոփ հնգյակում, իսկ Շվեյցարիայում` թոփ տասնյակում։
Ուայթ շրջան (Ինդիանա)
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
Just One Last Dance
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2004 սինգլներ
Գագա բերդ
Պատմություն
Գագա բերդը կառուցվել է 989 - 1020 թթ. Գագիկ Ա Բագրատունու անունով։ 1123 թ. վրաց Դավիթ Շինարար թագավորը սելջուկ թուրքերից ազատագրել է Գագա բերդը։ XII դարի վերջին բերդը տրվել է Վահրամ Զաքարյանին՝ որպես պարգև նրա ռազմական սխրանքների և վրաց արքունիքին մատուցած ծառայությունների համար։ Գագա բերդը եղել է Զաքարյանների իշխանության Վահրամյանների ճյուղի աթոռանիստը, որի պատճառով էլ կարճ ժամանակում բարեկարգվել է, դարձել Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասի նշանավոր կենտրոններից մեկը։ 1236 թվականին բերդը պաշարել են մոնղոլները։ XIII դարի երկրորդ կեսից հետո, Գադա բերդը այլևս չի հիշատակվում։ Պահպանվել են բերդի պարսպապատերը, վիմափոր ավազանները, որոնք լցվել են դրսից բերված ջրով և անձրևաջրերով։ 20-ից ավելի վիմափոր այրեր ծառայել են իբրև զորանոցներ, ունեն երդիկներ և դիտանցքներ։ Բերդի պարսպապատերի ներսում, բարձր լեռան վրա, կաթնագույն սրբատաշ քարով կառուցված է մի փոքր եկեղեցի, որը կոչվում է Սուրբ Սարգիս։ Այն մի քանի անգամ վերանորոգվել է և այժմ էլ կանգուն է։
Վերջին պեղումները
Մինչև XVIII դարի վերջը Հայաստանի հյուսիսարևելյան գավառները ռազմատենչ ցեղերի և աշխարհակալ հզոր տերությունների արյունալի ընդհարումների ու անվերջանալի ասպատակությունների թատերաբեմ էին։ Թաթար-մոնղոլների անողորմ բռնություններից հետո ներկայիս Տավուշի մարզը գրեթե հայաթափվեց։ Իսկ երբ երկրի տիրոջ կյանքն ընդհատվեց, ապա մոռացումի փոշով պատվեցին շատ տեղավայրերի ու շինությունների հայկական անունները, որոնց մեծ մասը սկսեց կոչվել մոնղոլներին փոխարինած խաշնարած թուրքմեն, ապա XVI դարում այստեղ բնակեցված ղազախ, շամշադիլ, զուլքյադար, բորչալլու և այրումլու թուրքական ցեղերի կնքած անուններով։ Այսպես, մոռացության մատնվեց նաև Բագրատունյաց Գագիկ Ա (989-1020 թթ.) թագավորի կառուցած նշանավոր Գագ կամ Գագա բերդը, որի տեղը փաստորեն հայտնի չէր մինչև վերջերս, չնայած իշխող տեսակետ կա, որ այն գտնվում է նախկին Նոյեմբերյանի շրջանի Կոթի գյուղից մոտ 7 կմ հեռավորության վրա, իբրև թե Գագ կոչվող լեռան վրա, որն այժմ թուրքերեն կոչվում է Գյոք։ Նաև ասվում է, որ պահպանվել են պաշտպանական պարիսպների ավերակները, և բերդի մոտ բարձրացող սարի գագաթին է գտնվում Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, որի կառուցումը կապում են Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հետ։ «Տեղանունների բառարան»-ի Գագա բերդին նվիրված բառահոդվածում, դժբախտաբար, անտեսված են հնավայրը հավանաբար առաջինն ուսումնասիրող Մակար Բարխուդարյանցի հաղորդած կարևոր մանրամասները. «Բավական ամուր է բերդը, ափսոս, որ ջուր չունի իր մէջ, վասն որոյ փորուած են մի քանի վիմափոր ավազաններ, որ բազմիցս լի են լինում անձրեւաջրերով։ Համարեա թէ 20-ից աւելի վիմափոր այրեր կան յատկապէս պատրաստուած, որք ի հնումն գուցէ ծառայած են իբրեւ զօրանոց, յորոց մի քանիսն ունին երդիկներ»։
Մ. Բարխուդարյանցը, սակայն, նման կարևոր տեղեկություն հաղորդելով, ցավոք, իր նշանավոր աշխատության մեջ սխալ է ներկայացնում Գագա դաշտի սահմանները, որը, ըստ նրա, սկսվելով Կուր և Խրամ գետերի միախառնման անկյունից՝ Կոտրած կամրջից (Կարմիր կամուրջ), ձգվում է մինչև Աղստև գետը և թեքվելով հարավ «սեղմվելով վերջանում է Նոր-Պիպիս ներկայիս Բերքաբեր գյուղի մոտ։ Այսպիսով, անտեսվել է Վարդան Արևելցու չափազանց կարևոր և ստույգ հաղորդումն այն մասին, որ Գագա դաշտում են Սուրբ Սարգիսը, Մշկավանքը, Մակարավանքը, Կայան և Կայծոն բերդերը։ Կողբ և Աղստև գետերը հիշատակվող տարածքի եզրեր ընդունելով կենտրոնում կունենանք Ոսկեպար գետի ձորահովիտը, որի միջին շրջանի հոսանքի շրջանից սկիզբ առնող դաշտը, ձգվելով դեպի հյուսիս-արևելք, միանում է Կուրի աջափնյակի հարթավայրին։ Ուրեմն հենց սա է Գագա դաշտը, որի հյուսիսարևելյան ծայրին բարձրանում է Սուրբ Սարգիսը, իսկ նրա ստորորտին` կարծեցյալ Գագա բերդը։
IX դարի վերջին Հայաստանի անկախ պետականությունը Վերականգնած Բագրատունյաց գահատոհմն իշխանության ամրապնդման բազմաբնույթ քայլերի մեջ կարևոր տեղ հատկացրեց ռազմական շինարարությանը։ Ոչ միայն բազմապատկվեց հայոց զորքի թիվը, այլ նաև սահմանների երկայնքով ստեղծվեցին պաշտոնական կառույցներ, որոնք կոչված էին խոչընդոտելու հակառակորդի մուտքը երկրի ներքին մարզեր։ Բերդեր (ամրոցներ) կառուցվեցին նաև նոր տերության հյուսիսարևելյան գավառներում։ Հնավայրերի քարտեզն ուշադիր դիտողը կնկատի, որ պետության պաշտպանական խնդիրներին համապատասխան ամրոցները հիմնվել են Կուր գետի առափնյա վայրից 20-30 կմ հեռավորության վրա, այդ գավառների նախալեռնային գոտու ձորահովիտներին իշխող դժվարամատչելի կետերում, ուր կարող էին հարձակումների ժամանակ հուսալիորեն պաշտպանվել և հակառակորդի ուժերը մաշելով նաև հաղթական մարտել մղել սահմանակալ երկրամասերի տերերը։ Ավելացնող՝ Նազելի Գիշյան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Ադրբեջան) Կատեգորիա:Ղազախի շրջան Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1020 հիմնադրումներ Հայաստանում
Ելանլինո
Ելանլինո (Еланлино, Йыланлы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 845 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1756 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դայան Ուորեն
Դայան Իվ Ուորեն (Diane Eve Warren, ), ամերիկացի կոմպոզիտոր, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր։ Հիմնականում գրել է փոփ ժանրի դանդաղ և ռոմանտիկ երգեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի սեպտեմբերի 7-ին՝ Լոս Անջելեսի Վան Նույս համայնքում ։ Նա եղել է ապահովագրական ընկերության աշխատակից Դեյվիդ և Ֆլորա Ուորենների կրտսեր դուստրը ։
Գարդման բերդ
Գարդման բերդ, ռազմական կառույց, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Գետաբեկի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդմանում։
Դայան Ուորեն
Կենսագրություն
1983 թվականից սկսած Ուորենի գրած հեղինակային երգերը բազմիցս գլխավորել են ամերկյան հիթ-շքերթները։ Մի անգամ նույնիսկ նրա գրած յոթ երգերը միանգամից տեղ են գտել Billboard Hot 100-ում։ Այդպիսի զանգվածային հիթերի կառավարելու համար նա ստեղծել է Realsongs կազմակերպությունը։ Նրա երգերի կատարողներից են Էրիկ Կլեպտոնը, Ռոդ Ստյուարտը, Էլթոն Ջոնը, Թոնի Բրեքսթոնը, Դասթի Սփրինգֆիլդը, Ուիթնի Հյուսթոնը, Մրայա Քերին։ Իր երգերի մեծամասնությունը գրել է Սելին Դիոնի համար։
Գարդման բերդ
Պատմություն
Գարդման ամրոցը Գարդման գավառի կենտրոնն էր, որը 7-րդ դարի սկզբին հիմնադրել էր Միհրանյան Վարդան իշխանը։ Հետագայում, 636 - 684 թթ. բարեկարգել և ամրացրել է Ջիվանշիր իշխանը։
Դայան Ուորեն
Կենսագրություն
Ուորենին հաճախ են քննադատում սկզբնական շրջանում իր ընտրած բանաձևին հավատարիմ մնալու համար, բայց նա իր երգերի համար բազմիցս արժանացել է «Օսկար» և «Գրեմմի» մրցանակաների, որոնք հնչել են ավելի քան 80 ֆիլմերում։ Չնայած իր երգերի ռոմանտիկ բովանդակությանը, նա երբեք չի ամուսնացել, և, իր իսկ պնդմամբ, նույնիսկ սիրահարված չի եղել։
Գարդման բերդ
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Ադրբեջան) Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:7-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:7-րդ դարի ամրաշինական կառույցներ
Դայան Ուորեն
Կենսագրություն
2011 թվականին «You Haven’t Seen the Last of Me» երգի համար արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի։ Երգը կատարել է Շերը՝ «Ծաղրանկար ֆիլմի» մյուզիքլում։
2016 թվականին Ուորենը և Լեդի Գագան «Լավագույն բնօրինակ երգ» անվանակարգում «Til It Happens to You» երգի համար արժանացել են «Satellite Award» մրցանակի ։ Այդ երգը առաջադրվել է նաև «Օսկարի»։
Օսկար մրցանակ
{| class="wikitable sortable" ! Տարի ! Կատեգորիա ! Երգի վերնագիր ! Ֆիլմի վերնագիր ! Առաջադրված աշխատանք
Պրայմ թայմ «Էմմի» մրցանակ
{| class="wikitable sortable" ! Տարի ! Աշխատանք ! Մրցանակ ! Արդյունք
Ոսկե գլոբուս մրցանակ
{| class="wikitable sortable" ! Տարի ! Աշխատանք ! Մրցանակ ! Արդյունք
Գրեմմի մրցանակ
{| class="wikitable sortable" ! Տարի ! Աշխատանք ! Մրցանակ ! Արդյունք
Տինու Տինիստե
Տինու Տինիստե (Tõnu Tõniste, ), էստոնացի առագաստային սպորտի նախկին մարզիկ, օլիմպիական չեմպիոն։
Ելույթների ժամանակ հանդես է եկել երկվորյակ եղբոր՝ Թոմաս Տինիստեի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մարմնամարզիկներ Կատեգորիա:Էստոնացի առագաստանավորդներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Տարասովկա (գյուղ, Գորոդոկի շրջան)
Տարասովկա (Тарасівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տարասովկա գյուղում բնակվում էր 191 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,677 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 282,13 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1927 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աղոթարան
Աղոթարան, լուսաբաց, այգ, արևելք։ Լուսաբացի պաշտամունքը ծագել է արևագալը աղոթքով և օրհներգով դիմավորելու հեթանոս արևապաշտների ծեսերից։
Քրիստոնեության շրջանում արևածագը ծիսական արարողությամբ ընդունելը վերապրուկի ձևով գոյատևել է ժողովրդի մեջ (թաղման ծեսեր՝ դիալվացում, հանգուցյալներին դեմքով դեպի արևելք թաղելը են)։ Հորինվել են երգեր, օրհներգեր, շարականներ՝ նվիրված արևագալին և արեգակի լույսին։ Այդ պաշտամունքային սովորույթը առաջ է բերել կրոնական շինությունների ճարտարապետական հորինվածքների կանոնացում. եկեղեցիների ավագ խորանները, որտեղ տեղավորված է բեմը և սեղանը, արևելյան կողմում են։
Խաչքարերը նույնպես կանգնեցվել են ճակատով արևմուտք, որպեսզի դիտողի և աղոթողի հայացքը ուղղված լինի արևելք։ Աղոթավայր, աղոթատուն (եկեղեցի, մատուռ, մեհյան, կռատուն, սինագոգ, մզկիթ)։
Կատեգորիա:Հեթանոսություն
Նիժնետերյանսկ
Նիժնետերյանսկ (Нижнетерянск), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Բոգուչանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Բոգուչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:19 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ուայթլի շրջան (Ինդիանա)
Ուայթլի շրջան (Whitley County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 870 կմ² է, բնակչությունը՝ 30.707 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Կոլումբիա Սիթի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1835 թ.։
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
Մենկան
Մենկան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։ Գտնվում էր Դիզա ավանից 20 կմ արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մ.թ.ա. 2492
Դեպքեր
Հայկ Նահապետը Հայոց ձորի ճակատամարտում նետահարում է Բելին և անկախություն նվաճում
Ծնունդներ
Վահան Դանիելյան
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2492
Տիտանյան Բել
Յաբլոնովկա (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)
Յաբլոնովկա (Яблунівка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1690 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յաբլոնովկա գյուղում բնակվում էր 122 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,078 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1564,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1690 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տուրչինցի
Տուրչինցի (Турчинці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (166301-166400)
Աստերոիդների ցանկ (166201-166300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (166401-166500)
|}
Թանիկի ամրոց
Թանիկի ամրոց, միջնադարյան փոքրիկ բերդ Հայաստանի Տավուշի մարզի Գանձաքար գյուղի արևելյան կողմում, «Թանիկներ» կոչվող հանդամասում, փոքր բլրի վրա։ Տեղացիները անվանում են «Հակոբ Բեկի խաչ»։ Ամրոցը գրավում է մոտ 1 հեկտար տարածություն։ Շրջափակված է հաստ պարսպապատերով, ներսում նկատվում են բնակարանների հիմնապատերը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Գանձաքար
Ներքինացյալներ
Անանիա Սանահնեցին վկայում է, որ ներքինացյալները, խախտելով բնության աստվածադիր օրենքները, ոչ միայն ընկնում են սեռապես չեզոք վիճակի մեջ, այլև նմաններին կարգում են «ի գլուխ գահերիցության», այսինքն՝ համայնքի ղեկավար, ինչը խստորեն դատապարտելի է եկեղեցու համար։
Գրականություն
Քյոսեյան Հ., Անանիա Սանահնեցու «Հակաճառության» պատմամշակութային նշանակությունը, տես հեղինակի Դրվագներ հայ միջնադարյան արվեստի աստվածաբանության, Էջմիածին, 1995, էջ 157–166։
Կատեգորիա:Աղանդավորական հոսանքներ Կատեգորիա:Կրոնը Բյուզանդիայում
Ձեռագիր տեքստի ճանաչում
Ձեռագիր տեքստի ճանաչումը համակարգչային հնարավորություն է, որը թույլ է տալիս ստանալ և թարգմանել տեքստը գրավոր փաստաթղթերից, լուսանկարներից, թաչ֊սքրին էկրաններից և այլ սարքրից։ Տեքստի ճանաչումը կարող է կատարվել «օֆլայն» մեթոդով, որը գրված է թղթի վրա գրված տեքստից  կամ «առցանց» եղանակով, հաշվի առնելով  գրիչի կամ մատի ծայրի շարժումները, օրինակ, հատուկ համակարգչի էկրանին մակերեսին ։
Առցանց ճանաչում
Առցանց ճանաչման ինտերֆեյսը սովորաբար բաղկացած է հետևյալից.
Առաջին ձեռագրերը ճանաչող առաջին pocket PC- ն Apple Newton- ն է։
Օպտիկական նիշերի ճանաչումը (OCR) ձեռագրերի ճանաչման համար օգտագործվող ամենատարածված մեթոդն է։ Սա կատարվում է  փաստաթղթի տեքստի սկանավորումով։ Այն  աշխատում է նաև ձեռքով գրված տեքստի նկարի համար ։
Անցանց (offline) ճանաչում
Այս ճանաչման տեսակը համարվում է ավելի բարդ, քան առցանցն է։ Անցանց ճանաչումը պահանջում է մարդու կողմից կատարվող դասընթաց կամ պատրաստի ուսուցման նմուշ։ Նման մեխանիզմը կիրառվում է ABBYY FineReader-ում ։ Ճանաչման որակը կարող է բարելավվել `օգտագործելով կառուցվածքային փաստաթղթեր ։ Բացի այդ, դուք կարող եք բարելավել որակը, նվազեցնելով հնարավոր մուտքագրման նիշերը։ Offline ճանաչումը օգտագործվում է այն տարածքներում, որտեղ անհրաժեշտ է մշակել բազմաթիվ ձեռագիր փաստաթղթեր, օրինակ, ապահովագրական ընկերություններում։
1990-ականների սկզբին սարքավորումների արտադրողները, ներառյալ NCR, IBM-ը և EO-ն, սկսեցին արտադրել GO Corp-ի կողմից մշակված պլանշետային համակարգիչներ, որոնք պարունակում էին PenPoint օպերացիոն համակարգ։ PenPoint-ը թույլ է տալիս  օգտագործել ձեռագիր գրվածք ամբողջ ընթացքում և ապահովել երրորդ կողմի ծրագրակազմի համատեղելիությունը։ IBM- ի Tablet PC-ն առաջինն էր, որ օգտագործեց ThinkPad-ը և IBM-ի ձեռագրերի ճանաչումը։ Այս ճանաչման համակարգը հետագայում օգտագործվեց Microsoft Windows-ում, Pen Computing-ի և IBM-ի Pen OS / 2-ի համար։ Այս տեխնոլոգիաներից ոչ մեկը առևտրային տեսանկյունից հաջող չէր։ Ժամանակակից ձեռագրերի ճանաչման համակարգը ներառված է պլանշետային համակարգիչներում օգտագործվող Microsoft օպերացիոն համակարգերում (Windows XP Tablet PC Edition և Windows Vista): Այն հիմնված է Մայքրոսոֆթ-ի կողմից ստեղծված «Inferno» TDNN դասակարգչի վրա։
Ձեռագրքի ճանաչումը ունի ակադեմիական ակտիվ համայնք, որն ուսումնասիրում է այն։ Ձեռագրքի ճանաչման ամենամեծ կոնֆերանսներից է` ձեռագրերի ճանաչման սահմանապահների միջազգային կոնֆերանսը և Փաստաթղթերի վերլուծության և ճանաչման միջազգային համաժողովը (ICDAR): Երկու կոնֆերանսները հավանության են արժանացել IEEE-ի և IAPR-ի կողմից։ Հետազոտության ակտիվ ոլորտներն են` * Առցանց ճանաչում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Ուկիյո-է
Ուկիյո-է (浮世絵, բառացի` փոփոխական աշխարհի նկարներ, կերպարներ), ուղղություն ճապոնական կիրառական արվեստում, որ զարգացում է ապրել Էդո դարաշրջանում (1603-1868)։
«Ուկիյո» բառը բառացի նշանակում է «լողացող աշխարհ», համահունչ է բուդդիստական «սգո աշխարհ» եզրույթին, բայց գրվում է այլ հիերոգլիֆներով։ Ի սկզբանե «ուկիյո» եզրը բուդդայականության մեջ կիրառվել է «անցավոր աշխարհ, տխրության տանջավայր» նշանակությամբ, սակայն Էդո դարաշրջանում, քաղաքային հատուկ թաղամասերի ի հայտ գալով, որտեղ ծաղկում էր կաբուկի թատրոնը, և գտնվում էին գեյշաների ու կուրտիզանուհիների տները, եզրը վերաիմաստավորվում է և մասամբ սկսվում է հասկացվել «սիրո աշխարհ, վայրկենական հաճույքի աշխարհ» իմաստով։
Ուկիյո-է ոճի փորագրությունները քսիլոգրաֆիայի հիմնական տեսակն է Ճապոնիայում։ Արվեստի այս ձևը 17-րդ դարի երկրորդ կեսին լայն տարածում է ստացել Էդո քաղաքային մշակույթում (այժմ` Տոկիո)։
Ոկիյո-է փորագրությունները գնային առումով հասանելի են դարձել դրանց զանգվածային արտադրությունից հետո։ Դրանք նախատեսված են եղել հիմնականում քաղաքային բնակչության համար, որոնք կարող էին իրենց թույլ տալ գումար ծախսել նկարների վրա։
Ոկիյո-է-ին բնորոշ են առօրեական կյանքի նկարները, որոնք համահունչ են այդ շրջանի քաղաքային գրականությանը։ Փորագրություններում պատկերված են գեյշաներ (բիդզին-գա), սումոյի մարզիկներ և կաբուկի թատրոնի հանրաճանաչ դերասաններ (յակուսյա-է)։ Ավելի ուշ հանրաճանաչ է դարձել բնանկարային փորագրությունը։
Պատմություն
Նման արվեստի օրինակներից է Հոնամի Կոեցուի «Իսե-մոնոգատարի» («Պատմություն Իսեի մասին») գիրքը` հրատարակված 1608 թվականին։ Նման գրքերում ձևավորման համար լայնորեն կիրառվում էր ուկիյո-է-ն։
Ավելի ուշ փորագրությունները սկսել են տպագրել որպես ինքնուրույն ստեղծագործություններ` կակեմոնո (掛け物 նկարով թղթագլան) և ցուցապաստառներ կաբուկի թատրոնի համար։
18-րդ դարի կեսին մշակվել է բազմագույն տպագրության տեխնոլոգիա, որն ստացել է նիսիկե-է անվանումը (錦絵 դիպակե նկարներ, հայտնի են էդո-է անվանումով)։
Այս շրջանի նշանավոր նկարիչներն են Կիտագավա Ուտամարոն, Կացուշիքա Հոքուսայը, Ուտագավա Հիրոշիգեն և Տոսյուսայ Սյարակուն։ Ուսումնասիրելով եվրոպական նկարչությունը` ճապոնացի նկարիչները նկարներում կիրառել են հեռանկարի պատկերման տեխնիկան, իսկ փորագրության մեջ զարգացել են բնանկարն ու այլ ժանրեր։ Հոքուսայը իր փորագրություններում հիմնականում պատկերել է բնապատկերներ։ 1831 թվականին հրատարակվել է նրա հանրահայտ «Ֆուձիի 36 տեսարաններ» ժողովածուն (富嶽三十六景):
Մեյձի հեղափոխությունից հետո` 1868 թվականին, երբ բացվեցին Ճապոնիայի սահմանները, երկիր թափանցեցին արևմտյան քաղաքակրթության ձեռքբերումները։
Ուկիյո-է-ն սկսեց աստիճանաբար դուրս գալ նորաձևությունից` իր տեղը զիջելով լուսանկարներին։ Այդ շրջանում ուկիյո-է փորագրությունները մեծ համբավ ձեռք բերեցին Եվրոպայում և Ամերիկայում. սկսվեց դրանց զանգվածային գնումը արվեստագետների կողմից։
Ճապոնական փորագրությունները ներշնչանքի աղբյուր են եղել եվրոպացի նկարիչների համար, ովքեր ներկայացնում էին կուբիզմը, իմպրեսիոնիզմը, այնուհետև նաև պոստիմպրեսիոնիզմը։ Դրանցով տարված են եղել Վինսենթ վան Գոգը, Կլոդ Մոնեն և այլք։ Այս ազդեցությունն անվանում են ճապոնիզմ։
Ստեղծման գործընթաց
Ուկիյո-է-ի ստեղծման համար պահանջվել են նկարիչ, փորագրիչ և տպագրիչ։ Ուկիյո-է փորագրությունները ստեղծվում էին հետևյալ կերպ. նկարիչը ստվերաներկով բարակ թղթի վրա նկարում էր փորագրության նախնական պատկերը։ Փորագրիչն այն ամրացնում էր բալենու, տանձենու կամ տոսախի փայտից պատրաստված տախտակի դիմային հատվածին` կտրելով թղթի սպիտակ հատվածները։ Դրա արդյունքում ստացվում էր տպագրության նախնական տարբերակը, բայց ոչնչանում էր նկարը։ Այնուհետև պատրաստվում էին մի քանի դրոշմվածքներ, որոնց նկարիչը անհրաժեշտ գույն էր հաղորդում։ Փորագրիչը պատրաստում էր անհրաժեշտ քանակությամբ (երբեմն 30-ից ավել) կաղապարներ, որոնցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում էր մի գույնի կամ գուներանգի։ Տպագրիչը, նկարչի հետ որոշելով գունային ներկապնակը, բուսական կամ հանքային ծագման ներկը քսում էր կաղապարին և խոնավ բրնձաթերթի վրա տպագրում էր փորագրությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էստամպ Կատեգորիա:Ճապոնիայի արվեստ
Անթառամ (այլ կիրառումներ)
Անթառամ, կարող է վերաբերել՝
Հաստ աղիքի գրգռման համախտանիշ
ՀԱԳՀ-ն ներառում է աղիքային ֆունկցիոնալ խանգարումների խումբ, որում որովայնային անհանգստությունը և ցավերը հաճախ կապված են աղիքի փոփոխվելու սովորության և որովայնի ուռչեցման հետ, որի համար այստեղ չկա օրգանական հիվանդության հայտնաբերման վկայություն։ Մի մանկաբուժական ուսումնասիրությունում ՀԱԳՀ-ով երեխաները կազմում են աղեստամոքսային կլինիկայի այցելուների 25–50%-ը։ Լավագույն դեպքում, այժմ հասանելի բուժումը ապահովում է ախտանիշների ազդեցության նվազումը, բայց այստեղ չկա ոչինչ, որը կարող է ազդել հիվանդության բնականոն ընթացքի վրա։ 3 կրկնակի իրարից անկախ ՊՎՓ-ները գնահատում էին պրոբիոտիկների օգտագործման ազդեցությունները երեխաների ՀԱԳՀ–ների կառավարման վրա։ Դրանցից երկուսը գնահատում են Lactobacillus GG-ի ազդեցությունները։ 1-ին փորձարկման ոչ էական տարբերությունը հայտնաբերվել է Lactobacillus GG ստացող խմբի (1010 ԳՁՄ, շաբաթական 2 օր, 6 շաբաթ) և պլացեբո խմբի միջև որովայնային ցավերի թեթևացմամբ։ Միակ տարբերությունը որովայնի ուռչեցման թեթևացումն է Lactobacillus GG-ով վերահսկման ժամանակ՝ համեմատած պլացեբո խմբի հետ։ Երկրորդ ՊՎՓ-ում, ըստ Rome II չափանիշի, ՀԱԳՀ-ով երեխաները, ովքեր ստացել էին Lactobacillus GG (3 •109 ԳՁՄ, օրական երկու անգամ, չորս շաբաթ), պլացեբո խմբի հետ համեմատած, ունեցել են ավելի հաջող բուժում (33%-ը 5%-ի դեմ)։ Ավելի շատ մասնակիցների մոտ դիտվել է ցավի հաճախության նվազում, բայց ոչ ուժգնության նվազում Lactobacillus GG խմբի դեպքում, քան թե պլացեբո խմբի։ Արտոնագրված պրոբիոտիկ կենդանի, սառեցրած-չորացրած, կաթնաթթվային բակտերիաներ՝ B. breve, B. longum, B. infantis, L. acidophilus, L. plantarum, L. casei, L. bulgaricus, և Str. Thermophilus, պարունակող դեղամիջոցը հայտնի է որպես VSL#3։ Այս պրոբիոտիկ դեղամիջոցը ուսումնասիրվել է որոշված ՀԱԳՀ–ով 4–18 տարեկան 59 մանկահասակ երեխա ներառող բազմակողմանի, խաչվող կրկնությամբ ՊՎՓ-ի կողմից ըստ Rome II ախտանիշի։ Այս փորձում, համեմատած պլացեբոյի հետ, VSL#3-ը ցույց տվեց ախտանիշների ազդեցության նվազեցման նշանակալի բարելավում։ Բացի այդ, կան բարելավումներ երեք կամ չորս երկրորդական խնդիրներում, այդ թվում նաև որովայնային ցավի/անհանգստության, որովայնի ուռչեցման, և ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական վիճակի գնահատման։ Ոչ մի կարևոր տարբերություն չգրանցվեց այդ խմբերի անդամներից վերցրված արտաթորանքի նմուշների միջև։ Ոչ մի կողմնակի ազդեցություն չգրանցվեց հիվանդներից որևէ մեկի մոտ։ Որպես եզրակացություն ասենք, որ մանկահասակ բնակչության մոտ ՀԱԳՀ–ի բուժման համար պրոբիոտիկների արդյունվետության փաստերը շատ քիչ են։ VSL#3-ը թվում է, թե արդյունավետ է ախտանիշների ազդեցության նվազեցման և ՀԱԳՀ-ով տառապող երեխաների կյանքի որակի բարելավման համար։ Lactobacillus GG-ն առաջարկում է որոշ, թեև սահմանափակված, օգուտ ՀԱԳՀ-ով հիվանդների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանրէաբանություն
Մենյանիշ
Մենյանիշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նիկոլյա Ապպեր
Ապպերական պահածոներ
19-րդ դարի վերջերից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը «Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանը» այսպես է նկարագրել Նիկոլյա Ֆրանսուա Ապպերի գյուտը․
«Միսը և բուսական պաշարները պահպանելու համար Ապպերը խորհուրդ է տալիս դրանք եփած վիճակում դնել սպիտակ թիթեղյա ամանների մեջ, հերմետիկ փակել և եռացնել աղի ջրում 1/2-4 ժամ՝ կախված ծավալից։ Ապա պետք է մի փոքր տաքացնել 100° C ջերմաստիճանում և այդպես պահպանել։ Այս մեթոդը Ֆրանսուա Ապպերը հայտնաբերել է 1804 թվականին, իսկ 1809 թվականին այն ներկայացրել է հասարակությանը՝ Փարիզի Արվեստի խրախուսման համայնքին, որտեղ մեթոդն ուսումնասիրել է հատուկ հանձնաժողովը։ Կատարված փորձերն ապացուցել են, որ 8 ամիս լավ պահպանվել են լցոնած միսը, ամուր արգանակը, կաթը, կանաչ ոլոռը, լոբին, կեռասն ու ծիրանը։ Ֆրանսիայի կառավարությունը գյուտարարին որպես պարգև տվել է 12000 ֆրանկ՝ պայմանով, որ նա մանրամասն մշակի և տպագրի իր մեթոդը։ 1810 թվականին լույս է տեսել «L’art de conserver toutes les substances animales et végétales» հրատարակությունը։ Շատերը փորձել են փոքր-ինչ փոխել Ապպերի մեթոդը, որոնց թվում էր նաև Ջոնեսը, որը թիթեղների մեջ դրել էր մետաղական խողովակներ և դրանք միացրել անօդ տարածությանը։ Այդտեղ օդը դուրս էր գալիս թիթեղներից, իսկ խողովակները սկսում էին եռալ։ Այս մեթոդի առավելությունն այն է, որ հնարավոր է ավելի քիչ եփել միսը, ինչը ավելի համեղ է դարձնում այն, բայց ավելի քիչ եռալով՝ պահածոյացված սնունդը ավելի վատ է պահպանվում, և, հետևաբար, Ջոնեսի մեթոդի օգուտը շատ կասկածելի է թվացել։ Հետագա փորձերը ցույց են տվել Ապպերի պահածոների առավելությունները, որոնք շատ էին տարածվել ծովային ճանապարհորդություններում և նույնիսկ այն տնային տնտեսություններում, որտեղ հատկապես շատ են օգտագործում պահածոյացված միս։ Մինչ այդ մտածում էին, որ օդում ցրված թթվածինը փչացում է պահածոները, իսկ օրգանական նյութի երկարատև եռացումը և ազդեցությունը նրան դարձնում են ածխաթթու․ դա սխալ պատկերացում էր։ Երկար եռացումը անհրաժեշտ է բակտերիաների ոչնչացման համար, և ինչքան մեծ է պահպանվող նյութի զանգվածը, այնքան ավելի երկար դրանք պետք է եռացնել» ։
Հիշատակ
Այն քաղաքում, որտեղ մահացել է գյուտարարը, տեղադրվել է նրա բրոնզե կիսանդրին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Սննդի պահածոյացում Կատեգորիա:Խոհարարություն Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խոհարարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Ժան Պիեռ Կորտո
Կենսագրություն
Կորտոն ծնվել է Փարիզում։ Ավարտել է Գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցը։ 1809 թվականին պարգևատրվել է Հռոմեական մրցանակով և հնարավորություն է ստացել ուղևորվել Հռոմ, որտեղ հաստատվել է Մեդիչիների առանձնատանը և աշխատել է 1810-1813 թվականներին։
Կորտոն աշխատել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսի ակադեմիական նեոկլասիցիզմի ոճով` խստորեն հետևելով հույն-հռոմեական ավանդույթներին։ Կյանքի վերջում նրա արվեստն սկսել է ձեռք բերել ավելի ռոմանտիկ արտահայտում։
1825 թվականին Կորտոն դարձել է Գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ և նշանակվել է Դպրոցի ուսուցիչ` որպես Շառլ Դյուպատիի հետնորդ։ 1841 թվականին պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։
Նրա ուսանողներից են եղել Ժոզեֆ-Մարիուս Ռամյուն, Ժան Ժակը, Պիեռ-Շարլ Սիմարը, Ժան Օգյուստ Բարրը և անիմալիստ Պիեռ Լուի Ռույյարը։
Կորտոն մահացել է Փարիզում և թաղվել է Պեր Լաշեզ հայտնի գերեզմանոցում։ Մոնմարտրում նրա անունով փողոց է անվանակոչվել։
Գործունեություն
Կորտոյի ևս մեկ հայտնի աշխատանք է «1810 թվականի հաղթանակ» քանդակը, որը պատկերում է աշխարհը` թագավորի ոտքերի տակ։ Այն տեղակայված է Փարիզում, Հաղթական կամարի վրա, Ելիսեյան դաշտերի կողմից, Շառլ դե Գոլի հրապարակի 8-րդ շրջանում, որը կանգնեցվել է 1806-1836 թվականներին, ճարտարապետ Ժան Շալգրենիի կողմից՝ Նապոլեոն կայսեր հրամանով` իր «Մեծ բանակի» հաղթանակները նշանավորելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Կոմոյի տաճար
Կոմոյի տաճար (Cattedrale di Santa Maria Assunta; Duomo di Como) կաթոլիկ եկեղեցու տաճար է, Իտալիայի Լոմբարդիա նահանգի Կոմո քաղաքում։ Այն նաև Կոմոյի եպիսկոպոսի նստավայրն է։ Այն նվիրված է Երանելի Մարիամ Աստվածածնի Վերափոխմանը։
Պատմություն
Տաճարը գտնվում է Կոմո լճի մոտ, տարածաշրջանի կարևոր կառույցներից մեկն է։ Սովորաբար, այն գոթական ճարտարապետության ոճով կառուցված տաճարներից վերջինն է Իտալիայում․ դրա կառուցումը սկսվել էր 1396 թվականին, Միլանի տաճարի կառուցումից 10 տարի անց, Սուրբ Մարիային նվիրված հռոմեական ճարտարապետության ոճով կառուցված տաճարի տեղում։ Կառուցման աշխատանքները, որ սկսվել էին Լորենցոի ղեկավարության ներքո, մինչև 1770 թվականը չէին ավարտվել, ամբողջացվեցին Ֆիլիպպո Յուվարայի կողմից ռոկոկո ոճի գմբեթով ։ Արևմտյան ճակատը, որ խիստ տպավորիչ է, կառուցվել է 1457 և 1498 թվականների միջակայքում ընկած ժամանակահատվածում և ունի վարդակ պատուհան և պորտալ՝ տեղաբնակներ Պլինիոս Ավագ և Պլինիոս Կրտսեր երկու արձանների միջև։
Նկարագրություն
Տաճարը 87 մետր երկարություն, 36-ից 56 մետր լայնություն ունի, իսկ մինչև գմբեթ բարձրությունը կազմում է 75 մետր։ Հատակագիծը լատինական խաչի տեսք ունի, կենտրոնական նիվով, երկու կողմից միջանցքներ, բաժանված սյուներով և ռենեսանս ոճի տրանսպետի մեջտեղում՝ ազդեցիկ գմբեթ։ Աբսիդները և երգչախումբը 16-րդ դարի են։ Ինտերիերը ունի մի քանի կարևոր գոբելեններ, իսկ մյուսները՝ 16-րդ և 17-րդ դարերի, պատրաստված են Ֆերարայում, Ֆլորենցիայում և Անտվերպենում։ Կան նաև Բեռնարդինո Լուինիի և Գաուձենսիո Ֆերարիի 16-րդ դարի մի շարք նկարներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի եկեղեցիներ
Սմբատ Շահազիզ
Գրական կյանքը
Շահազիզի առաջին բանաստեղծությունները՝ «Ազատության ժամեր» ընդհանուր վերնագրով, տպագրվեցին 1860 թվականին։ Նրա ստեղծագործության համար առհասարակ բնորոշ են ժողովրդի լուսավորության և ազատության՝ այդ «սուրբ աքսորականի» գաղափարներին նվիրված ոտանավորները։ Շահազիզը խիստ հարձակումներ է գործում կղերականության վրա՝ ներկայացնելով նրանց ոչ միայն լուսավորության հակառակորդներ, այլև մինչ անգամ քաղաքական ու սոցիալական առումով ժողովրդի դահիճներ.
Դենի Մաքբրայդ
Դենիել Ռիչարդ Մաքբրայդ (Daniel Richard McBride, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր և սցենարիստ։
Սմբատ Շահազիզ
Գրական կյանքը
Հովիվ դառնալով ազգին հոգևոր՝ Մի սարսափելի նպատակ ունեն՝ Որպես մոլեռանդ դահիճ թունավոր, Զրկել, պատառել ժողովուրդներին…։
Դենի Մաքբրայդ
Կենսագրություն
Դենի Մաքբրայդը ծնվել է Սթեյթսբորոյում (Ջորջիա) և մեծացել է Ֆրեգերիկսբերգում (Վիրջինա), ավարտել է Courtland High School դպրոցը ։ Նա աշխատել է որպես Բերբանկի Holiday հյուրանոցի գիշերային մենեջեր ։
Սմբատ Շահազիզ
Գրական կյանքը
Իրենց ժողովրդի «հովիվներ» և «առաջնորդներ» համարող հոգևորականները մշտապես դավաճանում են ազատագրության գործին, որով հայությանը պահում են կապանքների մեջ և շարունակ կեղեքում նրան։ Այս բոլորը շատ ավելի խիստ է ասված, քան ասել են նրա ժամանակակից բանաստեղծներից շատերը։ Բայց սրանով հանդերձ Շահազիզին բնորոշ է նաև հասարակական պատկերացումների անհետևողականությունը դեմոկրատական արմատական հայացքներից՝ դեպի լիբերալիզմի կատարած անցումները։ Այսպես՝ «Լևոնի վիշտը» լիրիկական պոեմում լուսավորության և առաջադիմության հակառակորդների սուր քննադատության կողքին արծարծվում է Էջմիածնում եկեղեցական պետերի հովանու տակ ակադեմիա ունենալու հարցը։ Ի դեպ, Շահազիզն առաջինն էր, որ պոեմի ժանրը օգտագործեց պատմական թեմաների փոխարեն՝ ժամանակակից կյանքի հուզող հարցերը ստեղծագործության նյութ դարձնելու իմաստով։
Շահազիզը, որը մեր քաղաքական պոեզիայի աչքի ընկնող ներկայացուցիչներից էր, հայտնի դարձավ նաև, այսպես կոչված, անձնական քնարերգությանը վերաբերող իր մի քանի փայլուն բանաստեղծություններով, որոնք Պեշիկթաշլյանի՝ այդօրինակ գործերի հետ նախապատրաստեցին Հովհաննես Հովհաննիսյանի հանդես գալը։ Բոլոր դեպքերում Շահազիզի այդ բնույթի գործերն էլ, ինչպես՝ «Երազ», «Ինձ մի սիրի», «Ոգի Հայաստանի», «Գիշեր», «Աշտարակ» և այլն, ունեն որոշակի հայրենասիրական շեշտվածություն։
Դենի Մաքբրայդ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1976 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Սմբատ Շահազիզ
Տես նաև
Սմբատ Շահազիզի անվան թիվ 2 դպրոց
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ելան-Կոլենո
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5300 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոխոպյորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1725 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նիժնետիմկինո
Նիժնետիմկինո (Нижнетимкино, Тубәнге Тимкә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 183 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դուբինա (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Դուբինա (Дубина), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դուբինա գյուղում բնակվում էր 86 մարդ։
ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012 ընտրական B խումբ
Այս էջը ցույց է տալիս 2012 Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի աղյուսակներն ու արդյունքները ։
Մրցաշարային աղյուսակը
Խմբում առաջին տեղը գրաված թիմն անցնում է եզրափակիչ փուլ, երկրորդ տեղը գրաված թիմն անցնում է որակավորման փուլի փլեյ-օֆֆ։
Հանդիպումներ և արդյունքներ
Խմբի հանդիպումների մասին մասնակիցները պետք է պայմանավորվեին 2010 թ. մարտի 15-ին և 16-ին Ռուսաստանում, Մոսկվայում կայացած հանդիպման ժամանակ ։ Այդ անարդյունք էր, և հանդիպումների հերթականությունը որոշվեց պատահական ընտրությամբ՝ մարտի 25-ին Իսրայելում, Թել Ավիվում կայացած ՈՒԵՖԱ-ի XXXIV հերթական հավաքի ժամանակ ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություններ
Ազամատ Մուսագալիև
Կենսագրություն
Ազամատ Մուսագալիևը ծնվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Կամիզյակ քաղաքում (այլ տվյալներով ՝ Աստրախանում)՝ Աստրախանի մարզում։ Սովորել է Կամիզյակ քաղաքի № 4 դպրոցում ։
Ազգությամբ` ղազախ, պատկանում է ադայ տոհմին ։ Նա մեծ հարգանքով է վերաբերվել նախնիների լեզվին, որը հասկանում և այդ լեզվով հաղորդակցվում է իր տատիկի և ընտանիքի անդամների հետ։
Դպրոցն ավարտելուց հետո, ծնողների պահանջով, ովքեր կարծում էին՝ իրենց որդին պետք է ստանա լուրջ մասնագիտություն, Ազամատն ընդունվում է բժշկական համալսարան՝ բուժական ֆակուլտետ։ Արդեն ուսուցման ընթացքում Ազամատը հասկացավ, որ կատարել է սխալ ընտրություն, և ընդունվեց Աստրախանի պետական տեխնիկական համալսարան՝ էկոլոգիայի և աշխատապահպանման ֆակուլտետ՝ ավարտելով և ստանալով ճարտարագետի մասնագիտություն ։
2013 թվականին Ազամատ Մուսագալիևը դարձել է Ղրղզստան «Ալա-Տոո» լիգայի հիմնադիրներից և առաջին խմբագիրներից մեկը ։
«Ինտեռնի» («Интерны») սերիալի 229-րդ սերիայում (առաջին ցուցադրումը 2015 թվականի փետրվարի 17-ին) Ազամատը հանդես եկավ որպես սերիալի նոր հերոսի՝ բժիշկ Տիմուր Ալաբաևի՝ Պոլինա Ուլյանովայի (դերասանուհի Յանա Գուրյանովայի) նախկին ամուսնու կերպարով։ Նախնական մտահաղացմամբ Ազամատը հայտնվելու էր որպես հերթական ինտերն, սակայն քանի որ նա կադրում իր կոլեգաներից բավականին մեծ էր երևում, սցենարը վերանայելուց հետո նա հանդես եկավ որպես բժիշկ ։
2014 թվականից սկսել հանդես գալ ՏՆՏ հեռուսատաալիքի «Մեկ անգամ Ռուսաստանում» («Однажды в России») շոուում։ 2015 թվականին դարձել է «Ուր է տրամաբանությունը» («Где логика?») հեռուստաշոուի հաղորդավար ։
Անձնական կյանք
Ազամատն ունի կին՝ Վիկտորյան (ամուսնացած են 2008 թվականից) և 2 դուստր՝ 2 և 6 տարեկան (2015 թվական) ՝ Լայսյան և Միլանա։
2015 թվականից ընտանիքն ապրում է Մոսկվայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Տրոստյանեց (գյուղ, Գորոդոկի շրջան)
Տրոստյանեց (Тростянець), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տրոստյանեց գյուղում բնակվում էր 299 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 199,33 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1723 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Living to Love You
«Living to Love You», գերմանացի երգչուհի, երգահան Սառա Կոնորի երգը իր չորրորդ ստուդիական ալբոմից Naughty but Nice (2005)։ Գրվել է Ռոբ Թայգերի և Քեյ Դենարի կողմից։ Թողարկվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 8-ին։ Հանդիսանում է ալբոմի գլխավոր սինգլը։
Սինգլը գրավել է առաջին հորիզոնականը Գերմանիայում և Շվեյցարիայում։ "Living to Love You"-ն եղել է 2004 թվականի 39-րդ լավագույն սինգլը և 2005 թվականի 35-րդ լավագույն սինգլը։
Պետերբուրգցի լուսանկարչի արձան (Սանկտ Պետերբուրգ)
Պետերբուրգցի լուսանկարչի արձան (Памятник петербургскому фотографу), բրոնզե արձան Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնում` Մալայա Սադովայա փողոցում։ Տեղադրվել է 2001 թվականի հունվարի 25-ին (ճարտարապետ՝ Լ. Վ. Դոմրաչևա, քանդակագործ՝ Բ. Ա. Պետրով)։ Արձանն ունի 2,5 մետր բարձրություն և ներկայացնում է նկարելու պատրաստվող լուսանկարչի։ Լուսանկարիչը բռնել է բացված հովանոց։
Արձանի տեղադրման վայրը պատահական չի ընտրված. 20-րդ դարի սկզբից մինչ 1930-ական թվականները Մալայա Սադովայա փողոցի № 3 տանն է գտնվել լուսանկարիչների հայտնի տոհմի՝ Բուլլաների լուսանկարչատունը։ Վերջիններս լուսանկարել են քաղաքական հայտնի գործիչների, գիտնականների ու նկարիչների, ինչպես նաև Ռուսաստանի պատմության կարևոր իրադարձություններ, Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ (որոնցից շատերն ավերվել են, և դրանց մասին պատկերացում կարելի է կազմել միայն այդ լուսանկարների շնորհիվ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Ժամանակի թունել (թանգարան)
Ժամանակի թունել (անգլ.՝ The Time Tunnel), Մալայզիայի առաջին հուշանմուշների թանգարանը ։ Այն գտնվում է Բրինչանգ նահանգում և համարվում է Քեմերոն Հայլենդս բարձրլեռնային հանգստավայրի գլխավոր տեսարժան վայրը (մոտավորապես 90 կմ (56 մղոն Իպոհ քաղաքից կամ Կուալա Լումպուրից 200 կմ (120 մղոն) ։
Համալիրը եզակի է Մալայզիայի թերակղզում, քանի որ այնտեղ հավաքած ցուցանմուշներն ու հուշաթղթերը հիշեցնում են Մալայզիայում մինչպատերզամյան տարիներին ապրած կյանքը։ Ցուցահանդեսը բացվել է 2007 թվականի հունվարին և անընդհատ թարմացվում է։ Թանգարանը գտնվում է Կոկ Լիմ Ստրովբերր Ֆարմի նկուղային հարկում։ Երկհարկանի շինությունն ունի 80 մ երկարությամբ միջանցք։ Այստեղ ներկայացված են 4000 իր և լուսանկար, որոնք ներկայացված են 14000 քառակուսի մետր տարածք ունեցող 8 պատկերասրահում։
Թանգարան կարող են հասնել միայն մեքենայով կամ հասարակական տրանպորտով։ Այն գտնվում է Բրինչանգ քաղաքից 2 կմ և Տանահ Ռաթայի 7 կմ հեռու։ Թանգարանը բաց է ամեն օր, տեղական ժամանակով ժամը 8:30-ից մինչև 18:00 ։ Թույլատրվում է նկարահանումներ կատարել։
Հնաբնակների սրահ
Այս գոտին ներառում է տեղական առողջարանային բնակիչների կենսակերպը։ Նրանց գործիքները, իրերը և ապրանքները ցուցադրված են հատակին և պատերին։