cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կարլոս Բուզեր
Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում երկու անգամ ճանաչվել է NBA աստղ (All-Star), ընդգրկվել «All-NBA» խորհրդանշական հավաքականում։
Կուչուկ (գետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կարլոս Բուզեր
Հանդես է եկել նաև Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականում, որի կազմում դարձել է բրոնզե մեդալակիր 2004 թվականի Աթենքի, և ոսկե մեդալակիր 2008 թվականի Պեկինի օլիմպիական խաղերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Կլիվլենդ Կավալիերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Քարաթռչնակներ
Արտաքին կառուցվածքը
Սարյակից մինչև ճնճղուկի մեծություն ունեցող թռչուններ են, երկարությունը՝ 14-18 սմ։ Ոտքերն ուժեղ են և երկար։ Կտուցը բարակ է։ Փետրածածկը հիմնականում ունի սևի, մոխրագույնի ու սպիտակի համադրություն, միայն որոշ դեպքերում՝ հողագույն, պոչը շիկավուն է։ Արուները երգում են հարսանեկան թռիչքների ժամանակ։ Էգերը մոխրագույն են։
Ապրելավայր
Բնակվում են թփուտային քարքարոտ հարթավայրերում, ձորակներում, բլրալանջերում։
Տեսակներ
ՀՀ-ում հայտնի է 7 տեսակ՝ անապատային քարաթռչնակ, շիկապոչ քարաթռչնակ, պարող քարաթռչնակ, սևաթիկունք քարաթռչնակ, սևախածի քարաթռչնակ, սևախայտ քարաթռչնակ, սևավիզ քարաթռչնակ, սովորական քարաթռչնակ։
Աղբյուրներ
Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարան
Կատեգորիա:Կեռնեխներ
Սարսինա
Սարսինա (Sarsina), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ֆորլի Չեզանա գավառում ։
Բնակչությունը՝ 2115 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 100 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 47017։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0543։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը համարվում է Վիկինիուս դի Սարսինան։ Տոնը միշտ նշում են օգոստոսի 28-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Սոլիանո ալ Ռուբիկոնե
Սոլիանո ալ Ռուբիկոնե (Sogliano al Rubicone), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ֆորլի Չեզանա գավառում ։
Բնակչությունը՝ 2872 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 31 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 93 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 47030։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0543։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը համարվում է սուրբ Սեբաստիանը։ Տոնը միշտ նշում են հունվարի 20-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Վյո (Էն)
Վյո (Vieu) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Շամպան ան Վալերոմե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01442։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 420 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 50 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կոմունայի տարածքում հոսում է Սերանև Գրուեն գետերը (Groin)։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 380 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 215 մարդկանցից 163-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 5-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75.8% է, 1999 թվականին՝ 73,0 %)։ 163 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 152-ը (75 տղամարդ, 77 կին), գործազուրկ եղել են 11-ը (8 տղամարդ, 3 կին)։ 52 պասիվներից 13 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 25-ը՝ թոշակառու, 14 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Տեսարժան վայրեր
Մաշյուրայի դղյակ (XIX դար) ։ Ռիմյան Ակվեդուկ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Հեմոստազ
Հեմոստազ, արյունահոսության դադարեցում։
Արյունահոսությունը արյան դուրս հոսելն է արյունատար հունից (անոթից)։ Եթե արյան կորստի հետևանքով շրջանառող արյան ծավալը նվազում է, մարդու դրությունը վատանում է։ Օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան արյան կորստի հանդեպ տարբեր մարդկանց մոտ տարբեր է։
Հրաչ Իսրայելյան
Հրաչ Իսրայելյան, հայ նկարիչ, մուլտիպլիկատոր։
Հեմոստազ
Կարևորություն
Արյունահոսության դադարեցման դեպքում օգնություն ցույց տալը կազմված է հետևյալ պահերից․ Որքան արագորեն է կատարվում արյունահոսության դադարեցումը, այնքան մեծ է հիվանդի կյանքը պահպանելու հնարավորությունը, այդ պատճառով արյունահոսության դադարեցումը մինչ բժշկական օգնություն ցույց տալը կատարվում է առաջին հերթին։ Զարկերակային արտաքին արյունահոսությունը ներկայացնում է ավելի մեծ վտանգ տուժածի կյանքի համար։ Այս դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ զարկերակի մատնային սեղմումը և միայն դրանից հետո կարելի է նախապատրաստել և անցկացնել արյունահոսության ժամանակավոր դադարեցումը ուրիշ հարմար եղանակներով։ Քանի որ զարկերակը շարժուն է, ապա մատը նրա վրայից վայր է սահում, այդ պատճառով արդյունավետ է զարկերակը սեղմել մեկ ձեռքի մի քանի մատներով կամ զույգ ձեռքերի երկու մեծ մատներով։
Հրաչ Իսրայելյան
Կենսագրություն
Հրաչ Իսրայելյանը ծնվել է 1956 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1972 թվականից զբաղվել է նկարչությամբ և հայտնագործել նկարչության մի նոր մեթոդ, որն արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ ստեղծված տեխնոլոգիայի կրկնօրինակն է։ Արվեստի ասպարեզում այս նոր մեթոդը ընկալվել է որպես նկարչական ոճ և անտեսվել է նրա էական ներուժը ։
Հեմոստազ
Արյունահոսության դադարեցման եղանակներ
Տարբերվում է արյունահոսության ժամանակավոր դադարեցում, որը հնարավորություն է տալիս տուժածին տեղափոխել մինչև բուժհիմնարկություն և արյունահոսության վերջնական դադարեցում, որը կատարվում է մասնագիտական վիրաբուժական օգնություն ցույց տալով։
Հրաչ Իսրայելյան
Կենսագրություն
Իսրայելյանի աշխատանքները ցուցադրվել են Հայաստանի նկարիչների միությունում։ 1980 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, հաստատվել Լոս Անջելեսում։ 1980-1987 թվականներին զբաղվել է արվեստի տեսությամբ՝ լուսաբանելով նկարչական նոր մեթոդի գործնական և գեղարվեստական հատկությունները։
1988 թվականին իր մեթոդի մեխանիզացման և թվայնացման տեսության մեջ բացահայտել է թվային պատկերների ծավալի կրճատման նոր եղանակ (digital data compression), ապացուցել է, որ նոր մեթոդը կարող է թվային պատկերի «pixel» մանրահատված կառույցը վերածել ավելի պարզ կառուցվածքի, ինչն էլ կարագացնի թվային պատկերների հոսանքը համցանցում ։
Հեմոստազ
Արյունահոսության դադարեցման եղանակներ
Առաջին հերթին անհրաժեշտ է որոշել արտաքին արյունահոսությունը և բացահայտել նրա աղբյուրը։ Զանգվածային արյունահոսությունների ժամանակ ճիշտ է արյունահոսության դադարեցումը ցանկացած եղանակով։ Արյունահոսության աղբյուրը հայտնաբերելու համար անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել հագուստի արյունով արագորեն թրջվելու տեղին։ Արտաքին արյունահոսության ժամանակավոր դադարեցումը հնարավոր է հետևյալ եղանակներով․
Հրաչ Իսրայելյան
Կենսագրություն
1996 թվականից ստեղծագործել է գրականության և շարժանկարի ասպարեզում։ Հեղինակել է «Հաց և գինի» էպոսը, որի 100 մարդկային կերպարները՝ տարբեր ֆիզիկական և հոգեբանական տարատեսակները, ներկայանում են 16 տարանջատված դրվագներում, որոնք աստիճանաբար միահյուսվում և հանգուցալուծվում են վերջավորության տողերում։ Այս ամենը ներկայացվում է բանաստեղծական ոճով՝ 6500 բառով (հայրեն և անգլերեն) ։
Հեմոստազ
Արյունահոսության դադարեցման եղանակներ
Արյունահոսություն դադարեցնող լարան դնելը  առավել հուսալի և երկարատև միջոց է։ Ներկայումս օգտագործվում են  ռետինե ժապավենաձև լարանը և շորե ոլորակապ լարանը, բայց կան նաև զարկերակային լարանների այլ տեսակներ նույնպես։ Լարանը դնելու ժամանակ անհրաժեշտ է իրագործել մի շարք կանոններ, որը հնարավորություն է տալիս ապահովել հեմոստազի առավել արդյունավետությունը և խուսափել բարդություններից․ Լարանը ճիշտ դնելու դեպքում արյունահոսությունը պետք է դադարի։ Երակները այս դեպքում չեն երևում, մաշկը դառնում է գունատ, ծայրամասային զարկերակների վրա պուլսացիան բացակայում է։ Լարանի անբավարար ձգման ժամանակ արյան զարկերակային հոսքը պահպանվում է, դադարում է միայն երակային հոսքը վերջույթի դիստալ մասերից։ Այս դեպքում մաշկը կապտում է, իսկ խառը արյունահոսության դեպքում վերքից արյան հոսքը ուժեղանում է։ Լարանի չափազանց ուժգին ձգելու դեպքում կարող է առաջանալ փափուկ հյուսվածքների ճմլվածություն, որը հանգեցնում է մեռուկացման և ներիտների առաջացմանը։ Լարանը պետք է լավ երևա, այն չի կարելի ծածկել վիրակապով, հագուստով։
Հրաչ Իսրայելյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ մուլտիպլիկատորներ
Հեմոստազ
Արյունահոսության դադարեցման եղանակներ
Արյունահոսության դադարեցման վերջնական եղանակներ
Արյունահոսության վերջնական դադարեցումը կատարվում է վիրաբուժական բաժանմունքի պայմաններում։ Տարբերվում են արյունահոսության վերջնական դադարեցման մեխանիկական, ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական եղանակներ։
Մեխանիկական եղանակներ
Արյունահոսող տեղի պինդ վիրախծծում, երբ արյունահոսող անոթները ճնշվում են թանզիֆե վերախծուծով՝ պինդ լցնելով վերքի խոռոչը։ Վիրախծուծը կարող է լրացուցիչ ներծծված լինի 3 % ջրածնի պերօքսիդի, 5 % ամինոկապրոնաթթվի լուծույթներով։ Անոթի ոլորումը  այն բռնելով անոթասեղմիչ գործիքով, անոթի շրջակա հյուսվածքի հետ կարելով կապելը, անոթի կապելը վերքի մեջ։ Վերջին եղանակը կիրառվում է առավել հաճախ, բայց այն չի կիրառվում, երբ խոսքը վերաբերվում է հիմնական զարկերակին, քանի որ նրա կապելը կհանգեցնի այն սնուցող մարմնամասի մեռուկացմանը։ Այդպիսի դեպքերում զարկերակի վրա դրվում է շրջանաձև անոթակար։
Ֆիզիկական եղանակներ
Սառի ազդեցությունը հյուսվածքների վրա առաջացնում է փոքր անոթների կծկում, նվազեցնում է արյան հոսքը դեպի վերքը, որը նպաստում է անոթների թրոմբի ենթարկմանը և արյունահոսության դադարեցմանը ։ Բարձր ջերմության տակ արյան և հյուսվածքների սպիտակուցները մակարդվում են։ Էլեկտրամակարդումը դադարեցնում է արյունահոսությունը նույնիսկ միջին չափի զարկերակից։ Հատուկ սարքը ՝ էլեկտրամակարդիչը, մշակում է բարձր հաճախականության հոսանքներ, որը ծայրադիրից անցնելով հյուսվածքների վրա, տաքացնում է դրանք և այրելով փակում է անոթի լուսանցքը։
Քիմիական եղանակներ
Գոյություն ունեն մի շարք հիվանդություններ, որոնք հանգեցնում են արտաքին գաղտնի արյունահոսությունների (թոքային, ստամոքս֊աղիքային, երիկամային,արգանդային և այլն) առաջացմանը, բայց այս արյունահոսությունը դադարեցնել վիրաբուժական միջամտական ճանապարհով հնարավոր չէ, քանի որ ախտաբանական գործընթացի տարածվածությունը զգալի է։ Այդպիսի հիվանդությունների օրինակ հանդիսանում են չարորակ ուռուցքների ոչ վիրահատելի ձևերը, էրոզիվային էնտերիտը, թոքերի երկկողմանի տուբերկուլյոզը և այլն։ Այդպիսի դեպքերում արյունահոսությունը դադարեցնելու համար կիրառվում են դեղանյութեր։
Կենսաբանական եղանակներ
Այս եղանակին պատկանում են արյան պրեպարատների ՝ պլազմայի տրոմբոցիտար զանգվածի, ֆիբրինոգենի փոխներարկումները։ Բժշկական ժելատինը ստանում են կենդանիների ոսկրերից և աճառներից։ Ներմուծվում է ենթամաշկային, ներքին։ Հեմոստազի համար տեղային կիրառվում է հեմոստատիկ սպունգը, տրոմբինը, ֆիբրինի թիթեղը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուժում Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն
Սան Պաոլոյի կամուրջ
Սան Պաոլոյի կամուրջ (Ponte San Paolo), հայտնի է նաև որպես Սան Պաոլոյի երկաթուղային կամուրջ, կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Հանդիսանում է Հռոմի, Տեստաչչո, հարակից Օստիենսե և Պորտուենսե շրջանների ռեգիոնալ FR1, FR3, FR5 և Տիռենյան երկաթգծերի անցակետը ։
Նկարագրություն
Սան Պաոլոյի կամուրջ կառուցվել է 1907-1910 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն իր անվանումը ստացել է մոտակա Սան Պաոլո ֆուորի լե Մուրա բազիլիկի անվանումից։ Կամուրջը պատկանում է պետական երկաթգծին։ Կառուցվել է «Ալլեգրի» ընկերության կողմից, և կառուցման նպատակն է եղել փոխարինել մոտակա դել Ինդուստրիա կամուրջը (ժամանակին վերջինս եղել է երկաթգծային կամուրջ, իսկ ներկայումս օգտագործվում է հետիոտն և երթևեկության նպատակով)։
Կամուրջն ունի երեք քարտաշային կամարներ։ Երկարությունը կազմում է 101 մետր։
Երթուղի
Սան Պաոլոյի կամուրջ կարելի է հասնել Հռոմի մետրոպոլիտենի B գծի «Պիրամիդ» կայարանից։
Վյո դ’Իզնավ
Վյո դ’Իզնավ (Vieu-d’Izenave) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Բրենո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուա է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01441։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 693 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կերին Կապսինետ
Ռեբորտա Լին «Կերին» Կապսինետ (Roberta Lynn «Karyn» Kupcinet, ), ամերիկացի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1941 թվականի մարտի 6-ին ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքում՝ ֆուտբոլիստ և սպորտային լրագրող Իրվա Կապսինետի և նրա կնոջ՝ Էսթեր Սոլոմոն Կապսինետի ընտանիքում։ Կերին ուներ կրտսեր եղբայր՝ Ջերի Կապսինետն, որը ռեժիսոր և պրոդյուսեր էր։
1957-1963 թվականների ընթացքում Կերինը նկարահանվել է 19 ֆիլմերում և սերիալներում։
Մահ
1963 թվականի նոյեմբերի 28-ին սպանվել է Արևմտյան Հոլիվուդում գտնվող իր տանը։ Սկզբում ենթադրվում էր, որ 22-ամյա դերասանուհին մահացել է թմրանյութերի չարաշահումից, սակայն, այն բանից հետո, երբ դատաքննիչ Հարոլդ Քեյդը հայտնաբերել է, որ մահացածի ենթալեզվային ոսկորը կոտրված է, եզրակացվել է, որ նրան խեղդամահ են արել ։ Նրա սպանությունն այդպես էլ չբացահայտված է մնացել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հոլիվուդ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Սպանված դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Սանկտ Պետերբուրգի հայկական գերեզմանոց
Սանկտ Պետերբուրգի հայկական գերեզմանոց (ռուսերեն Смоленское армянское кладбище անվանումն առաջացել է Սմոլենկա գետի անունից), գերեզմանատուն Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Գտնվում է Սմոլենկա գետի հյուսիսային ափին, Սանկտ Պետերբուրգի ուղղափառ և լյութերական գերեզմանոցների մոտ։ Գերեզմանոցի տարածքում է գտնվում Սուրբ Հարություն եկեղեցին ։
Պատմությունը
1714 թվականին, վարդապետ Մինասը խնդրագրով դիմել է Պետրոս I-ին, Սանկտ-Պետերբուրգում հայկական եկեղեցի կառուցելու նպատակով։ Աղոթատուն կառուցելու անհրաժեշտությունն առաջացել էր մեծաքանակ հայ համայնք ձևավորվելու պատճառով։ 1725 թվականին Սինոդը թույլ է տալիս եկեղեցի կառուցել, սակայն անհայտ պատճառներով շինարարությունը չի ընթանում։ 1740 թվականին հայ համայնքի ղեկավար, վաճառական Պետրոս Շիրվանովը կրկին թույլտվություն է ստացել եկեղեցին կառուցելու համար, որը պետք է կառուցվեր Վասիլևյան կղզու վրա (նախագծի ղեկավարը ճարտարապետ Կառլո Տրեզինին էր)։ Սակայն շինարարությունը կրկին դադարեցվել է։
1770 թվականի մայիսին, Հովհաննես Լազարյանը (Իվան Լազարև) դիմում է Եկատերինա II կայսրուհուն, խնդրելով թույլ տալ հայկական եկեղեցու շինարարությունը, որից հետո, մեկ տարի անց, ճարտարապետ Յուրի Ֆելտենի ղեկավարությամբ, Նևսկի պողոտայում սկսվել է Սուրբ Կատարինե եկեղեցու շինարարությունը։ 1780 թվականի փետրվարի 18-ին եկեղեցին օծվել է արքեպիսկոպոս Հովսեփ Բ Արղության-Երկայնաբազուկի կողմից։
1791 թվականին, ավագ քահանա Ստեփանոս Լոռիս-Մելիքովի խնդրանքով, Եկատերինա II-ը թույլ է տվել Սմոլենկա գետի ափին գտնվող լյութերական գերեզմանոցի կողքին տեղ հատկացնել հայկական առանձին գերեզմանոցի համար և կառուցել քարե եկեղեցի ։ 1797 թվականին եկեղեցին օծվել է և ստացել ներկայիս` Սուրբ Հարություն անվանումը ։ Աստիճանաբար, եկեղեցու շուրջն առաջացել է ոչ մեծ գերեզմանոց, որտեղ 19-րդ դարի վերջին արդեն առկա էր մոտ 400 գերեզման։ Գերեզմանոցում, բացի շարքային քաղաքացիներից, հուղարկավորվում էին հայ ազգի երևելի ներկայացուցիչներ, ռազմական գործիչներ, ազնվականության ներկայացուցիչներ։ Տապանաքարերի վրա արված գրություններից կարելի է հստակ որոշել, թե ով է եղել հանգուցյալը (վաճառական, զինվորական, մանկավարժ, բժիշկ և այլն)։
1923 թվականին եկեղեցին փակվել է, որից հետո, տապանաքարերի մի մասը տեղափոխվել է քաղաքային քանդակագործության թանգարան։ 1939 թվականից թաղումներն այնտեղ դադարեցվել են։ Ավելի ուշ, գերեզմանոցի մի մասը քանդվել է և վերածվել ֆուտբոլի դաշտի։ 1988 թվականին եկեղեցին վերադարձվել է հավատացյալներին, իսկ գերեզմանոցի պահպանված հատվածը սկսել է վերականգնվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերեզմանատներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական գերեզմանատներ
Տնտեսական դիվանագիտություն
Տնտեսական դիվանագիտության ժամանակակից առաքելությունը կոչված է ստեղծել բարենպաստ պայմաններ հայրենական ապրանքների տարածման համար դեպի արտաքին շուկաներ, պաշտպանել երկրի տնտեսական շահերը նրա սահմաններից դուրս, նպաստել երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը, նպաստել նրա մրցունակության բարձացմանը աշխարհում, ապահովել նրա անվտանգությունը։
Ժամանակակից ֆունկցիաներով այն ձևավորվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմից՝ 1945-ից հետո։ Նախկինում տնտեսական դիվանագիտությունը ուղղակիորեն առևտրական դիվանագիտություն էր։ Մինչև վերջին ժամանակներս առևտուրը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների հիմնական մասն էր, հատկապես այն երկրների համար, որոնք կախված էին առևտրից և ծովագնացությունից։
Տնտեսական դիվանագիտության զարգացման վրա կարևոր շրջան էր առաջին աշխարհամարտից հետո ընկած շրջանը, երբ այն ընդարձակեց իր սահմանները՝ ստիպելով դիվանագետներին մշակել ավելի նուրբ մեթոդներ դրա իրականացման համար։ Բայց միայն 1945-ից հետո կարելի է խոսել տնտեսական դիվանագիտության ձևավորման մասին։ Տնտեսական դիվանագիտության զարգացման պատմությունը կարելի բաժանել մի քանի փուլերի։
17-րդ դարից մինչև 1750 թ.
Խնդիր էր դրված ապահովել առևտրական բալանսը, սակայն մեթոդների կիրաոումը փոխվում էին կապված արդյունաբերական ճյուղերի ի հայտ գալու հետ։ Այս շրջանի առևտրական քաղաքականության վարաբերյալ դիպուկ պատկերացում է տալիս Ջոշուա Չայլդի 1681 թ-ի «Արևելյան Հնդկաստանի հետ առևտրական տրակտատը», որում աասվում է, որ արտաքին առևտուրը ապահովում է հարստություն, հարստությունը տալիս է հզորություն, իսկ հզորությունը պաշտպանում է մեր կոմերցիան և կրոնը։ Արդյունաբերական քաղաքականությունը ևս նախատեսում էր ընդարձակել արտահանումը։
1750-1870 թվականներ
Եվրոպայի արդյունաբերական հեղափոխությունը խթան հանդիսացավ առևտրական էքսպանսիայի համար դեպի արտաքին աշխարհ։ Այս շրջանին բնորոշ է նոր շուկաների որոնումը։ Այդ աճող պահանջը մասամբ բավարարում էին գաղութները։ Արդեն ի հայտ եկան ազատ առևտրի իրականացման ռեալ նախանշաններ։ 1776 թ-ին Ադամ Սմիթը իր աշխատության մեջ ապացուցում էր, որ միջազգային առևտուրը բարեբեր գործունեություն է, այն վարում է ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործմանը և արդյունաբերական աճին։ Նա առաջ քաշեց այն տեսությունը, որ հարստությունը ոչ այնքան կուտակած ոսկին է, որքան այն, թե ինչ կարելի է նրանով գնել։ Այս շրջանում էր, որ ընդհանուր ինտելեկտուալ զարգացման զուգընթաց, կազմվում էին կանոնավոր ուսումնասիրություններ միջազգային առևտրի վերաբերյալ։ Սկսեցին ակտիվորեն պատրաստվել առևտրական պայմանագրեր, ձգտում էին ձեռք բերել նոր նավահանգիստներ և հայրենակիցների համար երաշխավորումներ ստանալ, որոնք պատրաստվոմ էին գործունեություն ծավալել արտասահմանում։ Նոր շուկաներ բացելու համար դիմում էին Կոնգո, Մարոկկո, Ճապոնիա, Չինաստան։ Արդյունաբերական հեղաշրջումից հետո այդ շուկաների բացումը տեղի էր ունենում գաղութային իմպերիալիզմի միջոցով։
Երկու պատերազմների շրջանում
Առաջին աշխարհամարտը, որը նման չէր մինչ այդ տեղի ունեցած ոչ մի պատերազմի, մեծ ցնցում առաջացրեց։ Նրա ավարտից հետո աշխարհը հիմնովին փոխվեց, սակայն բարոյապես դժվարությամբ էին հարմարվում այն փոփոխությունների հետ, որոնք կապված էին տնտեսության հետ։ Առաջին հայացքից տեղի ունեցան միայն քաղաքական բնույթի փոփոխություններ։ Սակայն այդ փոփոխությունների կոնտեքստում հենց տնտեսական հետևանքները դարձան վճռորոշ։ Այդ նույն շրջանում նավթը դառնում է դիվանագիտության գլխավոր թեման։ Նավթային քաղաքականությունը առաջացավ 1930-ական թթ. հետո։ Առաջացավ խոր տնտեսական ճգնաժամ, որը հանգեցրեց բարոյական և սոցիալական ճգնաժամի, որն էլ հանգեցրեց նախորդից ավելի դաժան պատերազմի։ Տնտեսական այդ ճգնաժամի պատճառներն էին պարտքերի չվճարումը, առաջ եկած նավթի խնդիրը և հին մեթոդներից հրաժարվելու տնտեսական դիվանագիտության անկարողությունը։ Պատերազմն առաջացրեց հումքի անհրաժեշտություն։ Գների հարցը վտանգի նոր աղբյուրներ առաջացրեց։ Այդ հարցը անհանգստացնում էր թե կառավարություններին, թե արտադրողներին և թե սպառողներին։
Շուկայական մեխանիզմը կարգավորելու համար իրականացվեցին մի շարք միջոցառումներ։ Այդ մեթոդները վերաբերվում էին տարբեր ապրանաքների՝ կաուչուկին (Սթիվենսոնի պայամանագիրը, որով նախատեսվում էր դրա կրճատումը բրիտանական գաղութներում, 1922), շաքարին (Կուբայի միջոցառումները 1926 թ.), ցորենին (1928 թ. Կանադայում բուֆերային պաշարների ստեղծումը)։ Ինչ վերաբերվում է նավթին, ապա 1928-ին Շելլ, Անգլո-Իրանական և Ջերսի Ստանդարտ ընկերությունների միջև պայմանագիր կնքվեց, որով կարգավորվում էր մրցակցությունը և գների մեխանիզմը այս հումքի շորջը։ Ավելի ուշ սրանց միացան ամերիկյան 4 խոշոր ընկերություններ։ Այսպես առաջացավ Յոթ քույրերի միավորումը, որը սկսեց պարտադրել իր պայմանները մյուս ընկերություններին։ Ձևավորվեց նավթային քաղաքականություն հասկացությումը։ Նավթի կարևորությունը ընդգծվեց պատերազմի ընթացքում, երբ տանկերի, նավերի, ինքնաթիռների արտադրությունը նավթի խիստ պահանջ առաջացրեց։ Նավթի նշանակությունը լրիվ համապատասխանում էր Վիլսոնին ուղղված նամակում Կլեմենսոնի հետևյալ արտահայտությանը՝ նավթի յուրաքանչյուր կաթիլ համարժեք է մի կաթիլ արյան։
Արտաքին քաղաքականության և դիվանագիտության առջև առաջին անգամ կանգնեցին բարդ տնտեսական խնդիր. տնտեսական կապերի մեխանիզմի վերականգնում, որը խիստ վնասվել էր և որի վերականգման համար պահանջվում էր հատուկ իմացություն, քաղաքական կամք և միջազգային կարգի շուրջ ընդհանուր համաձայնություն։
1945 թվականից հետո
Հսկայական կորուստներ կրած աշխարհում անհրաժեշտություն էր դարձել վերակառուցել ամբողջ տնտեսությունը։ Այս շրջանում տնտեսական դիվանագիտության ջանքերն ուղղված էին նախապատերազմյան ժամանակահատվածում իր իսկ կրած անհաջողությունների հետևանքները վերացնելուն և տնտեսական խնդիրների վերաբերյալ նոր մոտեցումներ գտնելուն։ Այս շրջանը, որ տևեց մինչև դարի վերջը, բնորոշվեց տնտեսության ազատականացմանն ուղղված քայլերով, որոնք ամրապնդվեցին 1980-ականներին սահմանափակումների վերացման քաղաքականությամբ։ Տնտեսական դիվանագիտության գաղափարախոսության և գործունեության վրա ունեցած ազդեցության առումով կարելի է առանձնացնել համաշխարհային տնտեսությանը վերաբերող մի քանի հիմնական խնդիր. միջազգային արժութային համակարգի հետ կապված հարցը, տնտեսական զարգացման տարբեր մակարդակների խնդիրը, ինչպես նաև նավթով ապահովված լինելու հարցը։
Պատերազմից հետո հաստատված նոր արժութային համակարգը սկսեց հիմնվել տարբեր երկրների արժույթների հավասարության վրա, որ որոշվում էր ոսկու և դոլարի հետ ամուր հարաբերակցությամբ։ Միջազգային Արժույթի Հիմնադրամը պետք է ապահովեր միջազգային իրացվելիությունը, այն դեպքում, երբ աշխարհում գերիշխող դիրք ունեցող ԱՄՆ-ի տնտեսությունը ապահովում էր ոսկուն արժույթի կապվածության ամրությունը՝ երաշխավորելով իր արժույթի՝ դոլարի փոխակերպվելը ոսկու։ Այսպիսի համակարգը ամրապնդեց ԱՄՆ-ի դիրքերը, որի հզորությունն աճել էր այդ շրջանում։ Այս նոր համակարգը, սակայն, իր ներմուծումից երկու տասնամյակ անց սկսեց թուլության նշաններ ցույց տալ ԱՄՆ-ի գերիշխող դիրքի՝ ավելի ու ավելի քիչ ակնհայտ դառնալուն զուգահեռ, որի հետևանքը եղավ այն, որ հենց ԱՄՆ-ի համար դժվար դարձավ և ցանկություն էլ չմնաց լինել համակարգի հիմքը։
1960-ական թթ. կեսերին նկատվեց ԱՄՆ-ի մրցունակության անկում, վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտի աճ, ավելացող անվստահություն ամերիկյան արժույթի նկատմամբ, ինչը ուղեկցվում էր ԱՄՆ-ի ոսկու պաշարների կտրուկ նվազմամբ։ Այս ամենի հետ մեկտեղ աշխարհում արդեն սկսել էին վիճարկել դոլարի դերը։ Ի վերջո, համակարգը ինքն իրեն փլուզվեց։ Դրանից հետո հաստատված դրամական միավորների լողացող կուրսերը բազմաթիվ առավելություններ ունեին արժույթների փոխանակման ոլորտում, առավել ևս, որ այս երևույթը լիովին համապատասխանում էր ժամանակի ոգուն. արժույթների հարաբերակցության հաստատումը հենց շուկաներին, այլ ոչ թե ինչ-որ կոնկրետ մարմնին տրամադրելը լիովին համահունչ էր ազատ տնտեսության գաղափարին, որ ամենուրեք տարածվել էր 20-րդ դարի վերջին։
Տնտեսությունը՝ դիվանագիտության կենտրոնում
Պատերազմից հետո տնտեսական զարգացման հետ կապված խնդիրները մնում էին արտաքին տնտեսական քաղաքականության մշտական թեմաներից մեկը։ Երկրների մի մասի տնտեսության և մյուս, սկզբում «չզարգացած», հետո էլ արդեն «զարգացող» երկրներ անվանվող պետությունների տնտեսության միջև հսկայական տարբերություն կար, որն անընդհատ խորանում էր։ Սկզբում կոնկրետ պատկերացումներ չկային այն հարցի վերաբերյալ, թե ինչպես կարելի էր այդ տարբերությունը կրճատել, սակայն զարգացած պետություններն, այնուամենայնիվ, ձեռնամուխ եղան երրորդ աշխարհի զարգացմանն ուղղված գործունեությանը, որն արտահայտվեց կոնկրետ ձևերով, դրանցից յուրաքանչյուրն էլ, իր հերթին դարձավ տնտեսական դիվանագիտության առարկա։ Այդ ձևերից առաջինը օգնությունն էր, լիներ դա ֆինանսական աջակցության, թե տեխնիկական համագործակցության ձևով, նվերների, պարտքերի, կամ էլ տարբեր ոլորտներում կապիտալի ներդրման միջոցով։ Օգնության մեկ այլ եղանակ էր առևտուրը։
1960-ական թթ. առաջացավ այն գաղափարը, որ ավելի քիչ զարգացած երկրները կբարելավեին իրենց դրությունը, եթե ավելի մեծ եկամուտներ ստանային՝ սովորելով ավելի լավ արտահանել իրենց ապրանքները՝ հիմնականում թեթև արդյունաբերության ապրանքները կամ էլ իրենց ունեցած հումքը։ Այն կարծիքը, որ այդ երկրների համար ավելի լավ կլիներ ավելի շատ օգտագործել իրենց արտահանման ներուժը, քան ուղղակի պասիվ կերպով օգնություն ստանալ, լայն տարածում գտավ և սկսեց հաճախ հնչել միջազգային ֆորումներում։ Ըստ էության, խոսքն այնքան օգնության մի ձևը մյուսով փոխարինելու մասին չէր, որքան նրա, որ զարգացած երկրները չվարեին հակասական քաղաքականություն այս երկու ոլորտներում և փորձեին ինչքան հնարավոր է ավելի հավասար հիմքերի վրա հարաբերություններ հաստատել այդ երկրների հետ։ Այս ուղղությամբ որոշակի քայլեր ձեռնարկվեցին. ներդրվեցին որոշ արտոնություններ այդ երկրներից ներմուծվող ապրանքների համար, այդ արտոնությունները վերաբերեցին 3-րդ աշխարհի բազմաթիվ երկրների։
1945 թ.-ից հետո նավթը շարունակում էր իր հաղթական արշավը՝ որպես ռազմավարական մեծ դեր ունեցող հումք։ Նավթային մեծ պաշարներ ունեցող երկրները ցանկանում էին ավելի մեծ եկամուտներ ունենալ, այդ պատճառով նրանք նախ արդյունահանման քանակները փորձեցին ավելացնել, դրան հաջորդեց կոնցեսիաների վերացումը և, ի վերջո, այդ երկրների նավթա-արդյունաբերական ոլորտի ազգայնացումը. Լիբիան ու Ալժիրը ազգայնացումը սկսեցին 1971 թ., Իրաքում դա տեղի ունեցավ 1972-1975 թթ., Սաուդյան Արաբիայում` 1974 թ.-ից։ Նավթի խնդիրը այս ժամանակահատվածում արդեն միջազգային քաղաքականության գործունեության կարևորագույն ուղղություններից մեկն էր։
1973 թվականի նավթային ճգնաժամը, էմբարգոն, արդյունահանման նվազումն ու նավթի գների կտրուկ աճը, Իրանում շահի գահընկեց արվելուց և հեղափոխությունից հետո երկրորդ նավթային ճգնաժամը 1982 թ. ցույց տվեցին, որ համաշխարհային տնտեսության հավասարակշռությունը վտանգի տակ էր, քանի որ հանկարծ սկսեց նկատվել այնպիսի կարևորագույն հումքի պակաս, ինչպիսին նավթն էր, իսկ նրա գինը ուղղակի դուրս եկավ հսկողությունից։ Սա ստիպում է նավթ սպառող երկրների կառավարություններին տնտեսական դիվանագիտության բոլոր միջոցները գործի դնել իրենց շահերը պաշտպանելու համար. նրանք սկսեցին նոր ուղիներ փնտրել նավթ արդյունահանող պետությունների հետ փոխշահավետ հարաբերություններ հաստատելու համար։
Այդ ամենը նաև հանգեցրեց նրան, որ աշխարհում տնտեսապես ավելի ձեռնտու և խելամիտ դարձավ ավելի թանկ, բայց, փոխարենը, առավել անվտանգ նավթային ծննդավայրերի հետազոտումը և շահագործումը (օրինակ` Ալյասկայում ու Հյուսիսային ծովում 1976-1978 թթ. ), ինչպես նաև այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրների օգտագործումը։ Սրանք են այն հիմնական հարցերը, որոնք տնտեսական դիվանագիտության ուշադրության կենտրոնում էին նախորդ դարի կեսերից սկսած։ Իհարկե, դրանք նորից կարող են փոփոխությունների ենթարկվել՝ կապված ի հայտ եկող նոր իրողությունների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Դիվանագիտություն
Տրեդոցիո
Տրեդոցիո  (Tredozio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ֆորլի Չեզանա գավառում ։
Բնակչությունը՝ 1296 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 21 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 62 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 47019։ Հեռախոսային կոդը` +39 0546:
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ձայնակապ
Ձայնակապ, հայերենում ձայնակապ է համարվում յ-ն։ Հայերենում երկհնչյունները կազմվում են -յ ձայնակապի և որևէ ձայնավորի միասնությամբ։ Օրինակ՝ յա, յո, յու, էյ, այ և այլն։ Ձայնակապի առաջացումը պայմանավորված է նրանով, որ արտաբերական օրգանները ձգտում են մի հնչյունից անցնել մյուսին ամենակարճ ճանապարհով, և այդ գործընթացի ժամանակ առաջանում է անցումային հնչյուն։ Երկու և ավելի կից տարավանկ ձայնավորների արտասանության ժամանակ առաջանում է արտասանության ընդհատում, օդի ազատ հոսք ։ Արտասանական այս դժվարությունը հաճախ վերացվում է զանազան միջոցներով, մասնավորապես ձայնակապի, մի ձայնավորի մեջ երկու ձայնավորների ձուլման, բառավերջի ձայնավորի և հաջորդող բառի սկզբնաձայնավորի ձուլման ճանապարհով և այլն։ Յ- ձայնակապի ուղղագրության հետ կապված պետք է հիշել հետևյալը․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայոց լեզու Կատեգորիա:Ուղղագրություն
Սև վարդակակաչ (Ռուզաևկա)
«Սև վարդակակաչ» («Чёрный тюльпан»), հուշանշան Ռուսաստանի Դաշնության Մորդովիայի հանրապետության Ռուզաևկա քաղաքում։ Նվիրված է Աֆղանստանում և Չեչնիայում, ինչպես նաև այլ տեղային պատերազմներում ու զինված հակամարտություններում զոհված զինվորների հիշատակին։ Գտնվում է Փառքի ծառուղում՝ Գորշկովի բուլվարի և Չապաևի փողոցի խաչմերուկում։
Պատմություն
2004 թվականին Ռուզաևսկի շրջանում հայտարարվել էր հուշանշանի նախագծերի ստեղծման մրցույթ։ Ըստ պայմանների՝ հորինվածքի կենտրոնում անպայման պետք է տեղադրվեր աֆղանական պատերազմի խորհրդանիշ սև վարդակակաչը։ Մրցույթին մասնակցել է 10 նախագիծ, որոնք ներկայացրել էին ստեղծագործական տարբեր կազմակերպություններ, խմբեր, անհատ նախագծողներ։ Հաղթանակը շնորհվել է Սերգեյ Բոլիսովի նախագծին ։
Հուշարձանը բացվել է 2012 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ մորդովական ժողովրդի Ռուսական պետության ժողովուրդների հետ միասնության 1000-ամյակի տոնակատարության օրերին ։ Համալիրը կառուցելու միջոցները հասարակական և առևտրային կազմակերպությունների, ձեռնարկությունների և անհատների կամավոր նվիրատվությունների տեսքով հավաքվել են չորս տարվա ընթացքում ։
Նկարագրություն
Հուշարձանը երեք սյուներից կառուցված ստելա է։ Սյուները խորհրդանշում են բեռնատար ռազմատրանսպորտային Ան-12 ինքնաթիռը, որը Աֆղանստանից ԽՍՀՄ էր տեղափոխում «բեռ 200»-ը՝ զոհված զինվորների և սպաների մարմինները։ Այդպիսի ինքնաթիռները «աֆղանցիներն» անվանում էին «Սև վարդակակաչներ»։ Հուշակոթողի վերևում սաղավարտի տեսքով գմբեթ է, իսկ նրա տակ՝ զանգ։ Ներքևում կիսաբացված սև վարդակակաչի տեսքով թաս է։ Սյուներից մեկի վրա Ռուզաևկայի՝ Աֆղանստանում զոհված քաղաքացիների ցանկն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մորդովիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Սուրբ Նիկողայոսի բազիլիկ
Սուրբ Նիկողայոսի բազիլիկ (Basilica di San Nicola), կաթոլիկ եկեղեցի Իտալիայի Բարի քաղաքում։ Կառուցվել է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացու մասունքների պահպանման համար, որոնք այստեղ են բերվել 1087 թվականին, Միրա քաղաքից։
Պատմություն
1087 թվականի մայիսի 22-ին, երբ Սուրբ Նիկողայոսի մասունքները բերվեցին Բարի քաղաք, տեղի կոմս Ռոջեր I Բորսան և Ուրսոն արքեպիսկոպոսը Հռոմում էին և մասնակցում էին Վիկտոր III պապի թագադրմանը։ Մասունքները տրվեցին բենեդիկտյան վանքի աբբա Իլյային, որպեսզի վերջինս պահպաներ դրանք։ Երբ արքեպիսկոպոսը վերադարձավ և փորձեց տիրել մասունքներին, սկսեցին ժողովրդական խռովություններ։ Իլյան կարողացավ համոզել Ուրսոնին հրաժարվել իր մտադրությունից, իսկ նրան հանձնարարվեց տաճար կառուցել՝ մասունքների պահպանման համար ։
Տաճարի կառուցման վայրն ընտրվեց քաղաքի կենտրոնում, որտեղ անցկացվում էին պաշտոնական իրադարձություններ ու արարողություններ։ Հողատարածքը եկեղեցուն նվիրեց կոմս Ռոջեր I Բորսան։ 1089 թվականի հոկտեմբերի 1-ին տեղի ունեցավ բազիլիկի օծումը, որն իրականացրեց Ուրբանոս II պապը։ Սուրբ Նիկողայոսի մասունքները տեղադրվեցին կրիպտեում ։ Կառուցումից հետո եկեղեցին դարձավ խոշոր պատմական իրադարձությունների վայր։
Շինարարական աշխատանքները շարունակվեցին մինչև 1105 թվականը։ 1156 թվականին, երբ քաղաքը նվաճեց Վիլհելմ I Չարը, բազիլիկը տուժեց։ 1160 թվականին վերակառուցվեց։
Բազիլիկը եղել է Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենի պալատական կապելլան, իսկ Անժուական տոհմի ժամանակ ուներ անձնական մատուռը։ Բավականին մանրամասն նկարագրվում է բազիլիկի կարգավիճակը 17-րդ դարի վերում, Տոլստոյի ճամփորդական գրառումներում։
1799 թվականի ապրիլի 9-ին ֆրանսիական զորքերը կողոպտեցին եկեղեցին ։
Խոշոր վերականգնողական աշխատանքներ իրականացվեցին 1928—1956 թվականներին։ Դրանց ժամանակ խորանի տակ հայտնաբերվեց Նիկողայոս Զմյուռնացու մասունքներով լի սարկոֆագ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
The Voice (ԱՄՆ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հեռուստահաղորդումներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Ֆոռլիմպոպոլի
Ֆոռլիմպոպոլի  (Forlimpopoli), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ֆորլի Չեզանա գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2005 թվականի տվյալների կազմում է 12 173 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 507 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 24 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 47034։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0543։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը համարվում է սան Ռուֆիլիոն։ Տոնը միշտ նշում են մայիսի 16-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Իտալիայի նախարարների խորհուրդ
Իտալիայի նախարարների խորհուրդ (Consiglio dei Ministri, CdM), Իտալիայի գործադիր իշխանության կոլեգիական մարմիր, որը գոյություն ունի 1861 թվականից ։
Իտալիայի նախարարների ներկայիս խորհուրդն աշխատում է 2019 թվականի սեպտեմբերի 5-ից՝ Ջուզեպպե Կոնտեի նախագահության ներքո ։
Պատմություն
1861 թվականի մարտի 17-ին հռչակվել է Իտալիայի թագավորությունը Թուրին մայրաքաղաքով։ Առաջին Իտալիայի թագավորություն կառավարությունը ձևավորվել է 1861 թվականի մարտի 23-ին՝ Սարդինիայի թագավորության վերջին վարչապետի՝ պահպանիչ Կամիլլո Բենսո Կավուրի նախագահությամբ։ Քանի որ Կավուրն անհրաժեշտ էր համարում իրավաբանորեն ձևակերպել Իտալիայի միավորումը որպես Սարդինյան թագավորությանը այլ իտալական հողերի միանալը, պահպանվել է թագավորների, կառավարությունների և խորհրդարանի գումարումների համարակալումը։ Իտալիայի առաջին թագավորը դարձել է Վիկտոր Էմանուիլ II-ը, 1861 թվականի հունվարի 27-ին ընտրված առաջին խորհրդարանը դարձել է 8-րդ գումարման խորհրդարան, առաջին կառավարությունը համարվել է Կավուրի չորրորդ կառավարությունը։
Ի սկզբանե Իտալիայի պետական կառույցը հիմնված էր Ալբերտինոյի ստատուտի սկզբունքների վրա, որոնք կառավարության պատասխանատվությունը նախատեսում էին միայն թագավորի առաջ։ Այդ փաստաթղթի հիման վրա նոր պետությունում ընդունվել է կենտրոնացված կառավարման համակարգ, կառավարության վարման մեջ ընդգրկվել են տեղական կառավարման բազմաթիվ գործառույթներ՝ հանրային աշխատանքներ, առողջապահություն, կրթություն։ Թագավորը դարձել էր գործադիր իշխանության առաջնորդ, նրա լիազորությունները ներառում էին նախարարների նշանակելու և ազատելու իրավունքը։ Խորհրդի ստորին պալատի (Պատգամավորների պալատ) ընտրություններին մասնակցելու իրավունք են ունեցել 25 տարեկից բարձր տղամարդիկ, որոնք կարողանում էին գրել և կարդալ և վճարում էին բարձր քան 40 լիրա։ Ստորին պալատի պատգամավորներն ընտրվել են մեծամասնական համակարգով քվեարկության երկու շրջանում, սենատորները թագավորի կողմից նշանակվում էին ցմահ։
1864 թվականին թագավորության մայրաքաղաքը Թուրինից տեղափոխվել է Ֆլորենցիա։ Ֆրանս-պրուսական պատերազմում Ֆրանսիայի պարտությունից հետո երկրի զորքերը մնացել էին Հռոմում, 1870 թվականի սեպտեմբերի 20-ին բերասյելները մտել են քաղաք՝ դնելով պապական իշխանության ավարտը, որից հետո Հռոմը հայտարարվել է Իտալիայի մայրաքաղաք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքականություն Կատեգորիա:Իտալիայի կառավարություն Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ
Գառներան
Գառներան (Garnerans), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Տուասսե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01167։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 350 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 50 կմ է և 30 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կոմունայի հյուսիսարևմտյան մասում հոսում է Սոնա գետը։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 656 մարդ
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 423 մարդկանցից 314-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 109-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 74,2% է, 1999 թվականին՝ 69,3%)։ 314 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 301-ը (170 տղամարդ, 131 կին), գործազուրկ եղել են 13-ը (8 տղամարդ, 5 կին)։ 109 պասիվներից 32 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 45-ը՝ թոշակառու, 32 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Էլ Բարկո դե Ավիլա
Էլ Բարկո դե Ավիլա (El Barco de Ávila), ինքնավար համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Ավիլայի նահանգում, Կաստիլիայի և Լեոնի ինքնավար մարզում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Էլ Բարկո դե Ավիլա Պեդրախիտա շրջանում։ Զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2771 մարդ է (2010 թվականի տվյալներով)։
Վարվառա Ալեքսանյան
Վարվառա Արտոյի Ալեքսանյան, հայ բժիշկ, համաճարակաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1963)։
Կենսագրություն
1943 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1963-1989 թվականներին եղել է ԵԲԿԻ համաճարակաբանության ամբիոնի վարիչ, 1965-1989 թվականներին՝ Հայաստանի բժիշկ-աշխարհագրագետների ընկերության նախագահ ։
Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանում բնական ծաղիկի դեմ պայքարի և կանխարգելման միջոցներին։ Հայտնաբերել և ուսումնասիրել է առնետների կծելուց առաջացող հիվանդությունը։ Բժշկական աշխարհագրության մեջ գործածության մեջ է դրել «համաճարակաբան աշխարհագրություն» տերմինը։
Պարգևներ
«Պատվո շքանշան»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ համաճարակաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Թրատամ վագր
Էվոլյուցիա
«Թրատամ վագրեր» անունը մոլորություն է առաջացնում։ Թրատամ կատուները երբեք չեն եղել նույն ենթաընտանիքում, որտեղ վագրերն են և չկա ոչ մի փաստարկ, որ նրանք ունեցել են մորթու վագրանման տեսք կամ, որ տվյալ կենդանիների տեսակը վագրանման կյանք է վարել և որս է արել վագրերի պես։ 2005 թվականին հրապարակված ԴՆԹ-ի անալիզների պատասխանները ցույց տվեցին, որ թրատամ կատուներն առանձին էին ներկայիս կատվազգիների վաղ նախնիներից և կապ չունեն այս պահին գոյություն ունեցող կատվազգիների որևէ ներկայացուցչի հետ։ Թրատամ կատուները շատ շրջաններում համատեղ գոյատևել են այլ կատվազգիների հետ։ Աֆրիկայում և Եվրասիայում թրատամ կատուները վաղ պլեյստոցենում մրցակցում էին հովազների և գեպարդների (Acinonyx jubatus) հետ։ Հոմոտերիները (Homotherium) պահպանվել են Հյուսիսային Եվրոպայում մինչև ուշ պլեյստոցեն։ Թրատամ և կոնատամ կատուները մրցակցում էին կերային ռեսուրսների համար մինչև առաջինները դադարեցին գոյություն ունենալ։
Հետաքրքիր բացահայտումներ
Թրատամ կենդանիների վերացման ամենատարածված տեսակետն այն է, որ նրանք վերացել են սովից, սակայն ամերիկացի հնէաբանները շեշտը դնում են կլիմայի փոփոխության և նախնադարյան մարդկանց որսի վրա ։
Արտաքին տեսք
Թրատամ կատուներն իրենց անվան համար պարտական են շատ երկար կորաձև ժանիքներին, որոնց երկարությունը երբեմն հասել է 20 սմ-ի։ Քանի որ ժանիքները երկար էին, նրանք կարողանում էին իրենց երախները 95° նկյամբ բացել. համեմատության համար` ժամանակակից կատվազգիները բացում են 65° անկյամբ։ Կա այնպիսի պատկերացում, որ թրատամ կատուները եղել են շատ խոշոր։ Իրականում նրանց մեծ մասը եղել են համեմատաբար փոքր չափերի (ընձառյուծից փոքր)։ Միայն մի քանի տեսակներ են եղել, որոնք պատկանում են մեգաֆաունային, դրանցից են սմիլոդոնները (տեսակ՝ Smilodon populator՝ թրատամ կատուների ամենախոշոր ներկայացուցիչը) և հոմոտերիումները։
Փիլիպոս Վարդազարյան
Փիլիպոս Հակոբի Վարդազարյան, հայ հրատարակիչ, մշակութային գործիչ։
Կենսագրություն
Փիլիպոս Վարդազարյանը ծնվել է 1858 թվականին, Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Ներքին Ագուլիս գյուղում։ Յոթ տարեկանից ապրել է Մոսկվայում, սովորել մասնավոր պանսիոններում, ավարտել Մոսկվայի առևտր․ գիտությունների ակադեմիան ((Московская практическая академия коммерческих наук)։ 1880-ական թվականների տեղափոխվել է Թիֆլիս և զբաղվել մասնավորապես կաշվի արտադրությամբ։ Եղել է «Մուրճ» (1890-1893) ամսագրի և «Հորիզոն» (1894) գրական հանդեսի հրատարակիչ, միջոցներ է տրամադրել Հովհաննես Թումանյանի մի շարք երկերի տպագրության համար, «Մուրճ»-ում հանդես է եկել ֆելիետոններով (Եսեմյան ստորագրությամբ), գրել «Վշտի ու թախծի երգիչ Հովհաննես Թումանյան (քննադատական փորձ)» (1905) գրքույկը, թարգմանություններ կատարել ֆրանսերենից ու ռուսերենից ։
Գրել է սիրողական վոդևիլներ և բավական հաճախ մասնակցել է «Վերնատուն» գրական ակումբի հավաքույթներին ։
Պահպանվել է Վարազդարյանին ուղղված Հովհաննես Թումանյանի շուրջ 80 նամակ, որոնք պահվում են Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում (Փ․ Վարդազարյանի ֆոնդ, 413/3 գ)։ Դրանցից են ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Հյոուգեսուն
Հյոուգեսուն (Haugesund), կոմունա Նորվեգիայի Ռուգալան նահանգում։ Վարչական կենտրոնը Հյոուգենսուն քաղաքն է։ Կոմունայի պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Բնակչությունը կազմում է 32 956 մարդ, տարածքը՝ 72,7 կմ²։
Կամպո Սան Մարտինո
Կամպո Սան Մարտինո (Campo San Martino), քաղաք Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Պադովա գավառում ։ Սահմանակից է Կուրտարոլո, Պիացոլա սուլ Բրենտա, Սան Ջորջո դելլե Պերտիկե, Սան Ջորջո ին Բոսկո, Սանտա Ջուստինա ին Կոլլե, Վիլլա դել Կոնտե համայնքներին ։
Բնակչությունը՝ 5.371 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 409,1 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13,13 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 35010։ Հեռախոսային կոդ՝ 049։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Լիդիա Հայրապետյան
Կենսագրություն
Լիդիա Հայրապետյանը ծնվել է 1945 թվականի օգոստոսի 22-ին, Երևանում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1969-1972 թվականներին աշխատել է Լենինականի ուռուցքաբանության դիսպանսերում, 1972 թվականից՝ ՀԽՍՀ ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնում ։ 1972 թվականից ՀՀ ԱՆ ռադիոլոգիայի և ուռուցքաբանության ԱԳԻ-ում աշխատել է որպես բժիշկ-ուռուցքաբան, 1990 թվականից՝ բաժնի վարիչ։ 1977 թվականից աշխատել է Ռադիոլոգիայի և Ուռուցքաբանության  ԱԳԻ-ի քիմիաթերապիայի բաժանմունքում։ 1991 թվականից ղեկավարում է ՀՀԱՆ ՈւԱԿ-ի քիմիաթերապիայի բաժանմունքը։ Նույն թվականին պաշտպանել է դոկտորական և ստացել պրոֆեսորի կոչում (դոկտորական աշխատանքը կատարվել է  համատեղ`ՌՖ ԲԳԱ ՌՈւԳԿ, պրոֆեսոր՝ Վ. Ա. Գորբունովա)  ։
1997 թվականից դասավանդում է Առողջապահության ազգային ինստիտուտում։ 2003 թվականից Մխիթար Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ուռուցքաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր է։
Լիդա Հայրապետյանը հեղինակ բազմաթիվ տպագրված գիտական աշխատանքների, այդ թվում մոնոգրաֆիայի։ Մասնակցել է բազմաթիվ գիտական կոնֆերանսների` ESMO, ASCO (Ավստրիա, Գերմանիա, Իսպանիա, Ֆրանսիա, Հունաստան, Իտալիա, Շվեդիա, ԱՄՆ, Չինաստան, Ռուսաստան, Բելոռուսիա, Ուզբեկստան, Ղազախստան, Վրաստան)։
Աշխատանքները վերաբերում են հիվանդությունների բուժման նպատակով նորագույն դեղամիջոցների կիրառմանն ու փորձարկմանը, մի շարք ուռուցքների համակարգային և ներխոռոչային բուժմանը, ուռուցքային հիվանդության, քրոնոմոդուլյացիոն բուժման սկզբունքներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ Կատեգորիա:Հայ քիմիաբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Վլադիմիր Բալայան
Վլադիմիր Բալայան (14 փետրվարի, 1958, Մոխրաթաղ, Մարտակերտի շրջան - 9 հունիսի, 1992, Չայլու), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, Արցախի հերոս ։
«Ազատագրական բանակի» կազմավորումը
Վլադիմիրը կանխագուշակում է, որ իրենց գյուղի վրա հարձակվում են։ Կանխատեսելով հետագա իրադարձությունների վտանգավոր զարգացումները՝ խելացի երիտասարդը շատ շուտ հասկացավ, որ պետք է միայն սեփական ուժերին ապավինել, ուստի սկսեց գործել։ Վաճառեց ավտոմեքենան, զենք գնեց և ջոկատ կազմավորեց, որ պատրաստ էր դիմակայել թշնամուն։ 1991 թվականի ձմռանը Շահումյանում հանդիպման եկան Վլադիմիր Բալայանը և Լեոնիդ Ազգալդյանը։ Այդ ծանոթությունը նրանց ճակատագրերով կապեց միմյանց ընդմիշտ… Այդ ծանոթությունը իրոք էլ ճակատագրական եղավ ողջ ազատագրական պայքարի համար։ Այն զորամիավորումը, որ հիմնեցին Լեոնիդը և Վլադիմիրը, 1990-1991 թվականներին կոչվել է «Ազատագրական բանակ», որը նմանը չի ունեցել բոլոր ժամանակների հայկական զորամիավորումների պատմության մեջ։ Զորախմբում տիրում էր թե՛ ջերմ, բարեկամային մթնոլորտ, թե՛ խիստ կարգապահություն։ Զինվորներին խստիվ արգելված էր օգտագործել ինչպես ալկոհոլ, այնպես էլ ծխախոտ։ Նրանք տիրապետում էին արևելյան մարտարվեստներին և անընդմեջ կոփում իրենց մարմինը։ Նույնիսկ ծանր մարտերից հետո կամ մարտերի օրերին զինվորները չէին դադարեցնում մարզումները։ Սակայն ամենից կարևորն ու հատկանշականը երկու հրամանատարների՝ միմյանց հանդեպ ունեցած բացարձակ վստահությունն էր, հավատը, սերը։ Շատերին զարմացնում էր Վլադիմիրի սկզբունքայնությունը։ Երբ թշնամին մոտեցել է Մարտակերտին, կինը, տագնապահար լաց լինելով, խնդրում է Վլադիմիրին, որ նա ընտանիքը դուրս բերի գյուղից։ Սակայն Վլադիմիրը անկոտրում էր։ «Եթե ես ընտանիքս հանեմ… կասեն` հրամանատարը փախչում է»։ Եվ նա մինչև վերջին օրն ընտանիքը թողեց գյուղում։ Ազատագրական բանակը փայլուն հաղթանակներ էր տոնում։ Երկու տարվա ընթացքում անընդմեջ մասնակցելով մարտական գործողությունների՝ ազատագրեց 24 գյուղ՝ պաշտպանելով մի ամբողջ շրջան և տալով ընդամենը 4 զոհ։ Դժբախտաբար, 5-րդը և 6-րդը եղան հենց իրենք՝ երկու հրամանատարները։ Վլադիմիր Բալայանը մասնակցել է մարտական գործողություններին՝ Մարտակերտի, Շահումյանի, Ասքերանի, Հադրութի և Լաչինի շրջաններում։ 2019 թվականի օգոստոսի 31-ին, Արցախի Հանրապետության 28-րդ տարեդարձի կապակցությամբ, Վլադիմիր Բալայանին հետմահու շնորհվեց Արցախի հերոս կոչումը և «Ոսկե արծիվ» շքանշանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Արցախի հերոսներ Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 9 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր Կատեգորիա:1958 ծնունդներ Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի զինծառայողներ
Վրեժ Զիլֆյան
Վրեժ Նշանի Զիլֆյան, հայ բժիշկ, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1964)։
Կենսագրություն
1946 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1946-1962 թվականներին աշխատել է հակաժանտախտային կայանում, 1967-1977 թվականներին եղել է ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության ԳՀԻ փորձարարական ուռուցքաբանության լաբորատորիայի վարիչը, 1977 թվականից՝ փոխտնօրեն ։
Ուսումնասիրել է չարորակ նորագոյացությունների առաջացման իմունաբանական, ժառանգական մեխանիզմները, Հայաստանի արդյունաբերության մեջ օգտագործվող տարբեր քիմիական նյութերի ուռուցքածին և մուտածին հատկությունները, հակաուռուցքային պատրաստուկների թունածին ու մուտածին ազդեցությունները, առաջարկել իմունաբանական բուժման մեթոդ՝ տուլարեմիայի շիճուկի օգտագործմամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Քևին Սմիթ
Քևին Պատրիկ Սմիթ (Kevin Patrick Smith, ), ամերիկացի ռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, և պրոդյուսեր, «View Askew Productions» կինոընկերության հիմնադիր, ինչպես նաև՝ կոմիքսների հեղինակ։
Զանգվածային ճանաչման է հասել իր դեբյուտային «Կլերկները» ցածրաբյուջետային կուլտային կատակերգությամբ, որտեղ կատարել է նաև պրոդյուսերական աշխատանքներ, ինչպես նաև մարմնավորել լուռումունջ Բոբին՝ «Ջեյ և լուռումունջ Բոբ» կատակերգական դուետում։
Երիտասարդություն
Սմիթը ծնվել է Նյու Ջերսի նահանգի Ռեդ Բենք քաղաքում՝ փոստարար Դոնալդ Սմիթի ընտանիքում։ Երեք երեխաներից ամենակրտսերն է։ Վաղ տարիքից մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել ֆիլմերի հանդեպ, իսկ դպրոցում եղել է բասկետբոլային թիմի պաշտոնական օպերատորը։ Սմիթը մեծապես տպավորված է եղել Ռիչարդ Լինկլեյթերի «Անպիտանը» ցածրաբյուջետային ֆիլմով, որը դիտելուց հետո որոշեց մասնագիտորեն զբաղվել կինոարտադրությամբ։ 1992 թվականին Սմիթը սկսել է սովորել Վանկուվերի կինոդպրոցում, սակայն դպրոցից դուրս է մնացել 4 ամիս անց։ Վանկուվերում նրա համակուրսեցիներից մեկը եղել է Սքոթ Մոզիեն, ով հետո դարձավ նրա մտերիմ ընկերը՝ ի վերջո հետագա տարիներին դառնալով Սմիթի գործերի մեծ մասի պրոդյուսերը ։
«Կլերկներն» և «Ծույլերը»
Նյու Ջերսի վերադառնալուն պես Սմիթն աշխատանքի անցավ Լեոնարդո բնակավայրի «Quick Stop» նպարեղենի խանութում, որպես վաճառող։ Այդ փորձը վերջ ի վերջո ոգեշնչեց նրան «Կլերկներ» ֆիլմի ստեղծման գործում։ Սև-սպիտակ ժապավենի վրա նկարահանված ֆիլմի բյուջեն ընդամենը կազմում էր 27 575 ԱՄՆ դոլար, որը հավաքվել էր Սմիթի սեփական միջոցներով։ Գումարը հավաքելու համար նա նաև ստիպված էր եղել ամբողջապես վաճառել բացառիկ կոմիքսային թողարկումների իր սեփական հավաքածուն։ Դերասաններին նվազագույն աշխատավարձ տալու համար, Սմիթը նկարահանման հրավիրեց իր ընկերներին ու տեղի սիրողական դերասաններին, և նրանք մեկ գիշերվա ընթացքում նկարահանեցին ֆիլմն այն խանութում, որտեղ Սմիթն աշխատում էր ցերեկը ։