cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սեյդու Կեյտա (լուսանկարիչ)
Կենսագրություն
Սեյդու Կեյտան ծնվել է 1921 թվականին Բամակոյում՝ այդ ժամանակ Ֆրանսիական Սուդանի մայրաքաղաքում, կահույքագործի ընտանիքում։ Ծննդյան կոնկրետ թիվը հայտնի չէ։ ՍԵյդուն հետաքրքրվել է լուսանկարչությամբ 1935 թվականին, երբ իր հորեղբայրն իրեն Կոդակ Բրաունի Ֆլեշ ֆոտոապարատն էր նվիրել, որ բերել էր Սենեգալից և սկզբում եղել է սիրողական լուսանկարիչ՝ համատեղելով իր հոբին կահույքագործի աշխատանքի հետ։ Իր նկարները ընկերների, բարեկամների և հարևանների մոտ մեծ հաջողություն ունեցան, և 1948 թվականին Բամակայում նա բացեց իր ֆոտոստուդիան։ Որոշ ժամանակ անց նա դարձավ ամենամեծ պահանջարկ ունեցող լուսանկարիչը քաղաքում, իսկ իր նկարները մեծ ճանաչում ձեռք բերեցին Արևմտյան Աֆրիկայում։
Սեյդու Կեյտան մասնագիտացել է դիմանկարներում. իր աշխատանքների շրջանակներում են տարբեր տարիքի և տարբեր սոցիալական շերտերին պատկանող Բամակոյի բնակիչների անհատական, ինչպես նաև խմբային և ընտանեկան լուսանկարները։ Սեյդուն երբեք հատուկ մոդելների չի փնտրել։ Լուսանկարել է միայն նրանց, ով իրենք են եկել իր ստուդիան։ Լուսանկարների մեծ մասը բնական լուսավորվածության ներքո է արված։ Բացի այդ, Սեյդուն տնտեսելու նպատակով միշտ ընդամենը մեկ լուսանկար էր անում։ Հիմնականում Կեյտան օգտագործում էր խոշորաֆորմատ ֆոտոապարատը՝ կադրի 13х18 չափով, ինչը նրան թույլ էր տալիս որակյալ լուսանկարներ անել՝ առանց խոշորացման։ Նա պահպանում էր բոլոր նեգատիվները և իր արխիվում պահպանվել է ավելի քան 10 000 հատ ։
Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ
Հռոմի հանրապետությունն ընդդեմ Պարթևաստանի
Պարթևներն առաջին անգամ սկսեցին մուտք գործել արևմուտք Միհրդատ Ա-ի օրոք, իսկ Միհրդատ Բ-ն մ.թ.ա. 105 թվականին արդեն փորձում էր Սուլլայի հետ կնքել դաշինք ։ Երբ Լուկուլլոսը ներխուժեց Տիգրան Մեծի Հայկական կայսրություն մ.թ.ա. 69 թվականին, նա կապ էր պահպանում պարթև Հրահատ Գ-ի հետ, որպեսզի համոզի նրան չօգնել հայերին։ Չնայած պարթևները պահպանեցին չեզոքություն, Լուկուլոսը մտածում էր հարձակվել նրանց վրա ։ Մ.թ.ա. 66-65 թվականներին Պոմպեոսը համոզեց Հրահատին ներխուժել Մեծ Հայք։ Սակայն նրանց հարաբերությունները վատացան, երբ Պոմպեոսը վճռեց պարթևների կողմից իրենցը համարվող Հայկական Միջագետքի բախտը հօգուտ Տիգրան Մեծի։ Հրահատը կարողացավ ետ վերցնել Տիգրան Մեծի կողմից գրաված տարածքների մեծ մասը, բացի Օսրոյենեից, որն ընկավ հռոմեացիների ազդեցության տակ ։
Սեյդու Կեյտա (լուսանկարիչ)
Կենսագրություն
Մինչ իր ծերությունը լուսանկարիչը երբեք չի լքել հայրենի քաղաքը. համարվում է, որ նա կատարելապես անծանոթ էր իր ժամանակաշրջանի եվրոպացի լուսանկարիչների արվեստին։ Չնայած դրան, իր լուսանկարները տարբերվում են բարձր պրոֆեսիոնալիզմով, հերոսի նկատմամբ հարգանքով և իր անհատականությունը արտահայտելու ունակությամբ։
Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ
Հռոմի հանրապետությունն ընդդեմ Պարթևաստանի
Մ.թ.ա. 53 թվականին Հռոմի եռապետերից Կրասոսը ներխուժեց Միջագետք և ջախջախիչ պարտություն կրեց պարթև հրամանատար Սուրենից; այս Հռոմի ամենածանր պարտությունն էր սկսած Հաննիբալի կողմից Կաննեի ճակատամարտում կրած պարտությունից հետո ։ Հաջորդ տարի պարթևներն ասպատակեցին հռոմեական Սիրիան, իսկ մ.թ.ա. 51 թվականին խոշոր արշավանք կազմակերպեցին, սակայն շրջապատվեցին, ջախջախվեցին և նահանջեցին ։
Սեյդու Կեյտա (լուսանկարիչ)
Կենսագրություն
1960-ական թվականներից սկսած՝ Սեյդու Կեյտան սկսել է աշխատել պաշտոնական ներկայացուցչական կազմակերպություններում և շուտով փակել է իր ստուդիան, սակայն շարունակել է լուսանկարել մինչև 1977 թվականը, երբ գունավոր լուսանկարը սկսել է ավելի լայն մասշտաբներ ստանալ, քան սևուսպիտակը։
Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ
Հռոմի հանրապետությունն ընդդեմ Պարթևաստանի
Կեսարյան քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Պարթևաստանը հիմնականում պահպանում էր չեզոքություն։ Սակայն նրանք կապ էին պաշտպանում Պոմպեոսի հետ, ում պարտությունից հետո, պարթևական բանակն օգնության հասավ Պոմպեոսի հրամանատարներից Բասուսին։ Վերջինս շրջափակված էր Կեսարին կողմնակից ուժերի կողմից։ Հուլիոս Կեսարը պատրաստվում էր արշավել Պարթևաստան, սակայն նրա մահն ազատեց պարթևներին նոր հռոմեական հարձակումից։ Պարթևներն օգնում էին Բրուտոսին և նրանց մի զորաջոկատ մասնակցում էր մ.թ.ա. 42 թվականի Ֆիլիպպայի ճակատամարտում ։ Կրասոսի պարտությունից հետո պարթևները մ.թ.ա. 40 թվականին, Բրուտոսի նախկին աջակից հռոմեացիների հետ միասին ներխուժեցին Հռոմի տիրույթներ։ Նրանք հեշտությամբ ասպատակեցին Սիրիան և մտան Հրեաստան, որտեղ նրանք գահազրկեցին Հռոմի դաշնակից Հիրկանոսին և գահին բազմեցրին իրենց թեկնածուին՝ Անտիգոնոսին։ Մի պահ թվում էր, թե Հռոմի ողջ արևելյան նահանգները կընկնեն Պարթևաստանի հսկողության տակ։ Սակայն քաղաքացիական պատերազմների ավարտը վերածնեց հռոմեացիների նախկին հզորությունը Ասիայում ։ Մարկոս Անտոնիոսը ուղարկել էր Վենտիդիոս զորավարին կանգնեցնելու Բրուտոսի կողմնակիցներին, ովքեր ներխուժել էին Փոքր Ասիա։ Վերջիններիս և պարթևների միասնական ուժը ջախջախվեց և ոչնչացվեց։ Երկրորդ պարտությունից հետո պարթևները նահանջեցին Սիրիայից։ Մ.թ.ա 38 թվականին պարթևական զորքը դարձյալ ներխուժեց Հռոմի տիրույթներ, սակայն նրանց նկատմամբ վճռական հաղթանակն տարավ Վենտիդիոսը։ Մ.թ.ա. 37 թվականին Հրեաստանում հռոմեացիների օգնությամբ Անտիգոնուսի փոխարեն գահ բարձրացավ Հերովդեսը ։ Շուտով Մարկոս Անտոնիոսը ահռելի բանակով մտավ Ատրպատական։ Սակայն նրա պաշարողական մեքենաները ոչնչացվեցին, իսկ բանակը, անկարող լինելով գրավել պարթևական հենակետերը, մեծ զոհերով նահանջեց Մեծ Հայք։ Անհաջողության մեջ նա մեղադրեց Արտավազդ Բ արքային, ում գերի վերցրեց, իսկ հետագայում սպանեց։ Անտոնիոսը հռոմեական կայազորեր թողեց Մեծ Հայքում, որոնց պարթևների օգնությամբ ոչնչացրեց Արտավազդի տղան՝ Արտաշես Բ-ն։ Որոշ ժամանակ տարածաշրջանում գերիշխում էր Պարթևաստանը ։
Սեյդու Կեյտա (լուսանկարիչ)
Կենսագրություն
Սեյդու Կեյտան մահացել է 2001 թվականին Փարիզում։
2013 թվականին Սեյդու Կեյտայի 150 աշխատանքներից բաղկացած ցուցադրությունը ներկայացվել է Մոսկվայի Մուլտիմեդիա Արվեստի թանգարանում։
Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ
Հռոմեական կայսրությունն ընդդեմ Պարթևաստանի
Տրայանոսի պարթևական արշավանքը փոխեց հռոմեական ռազմավարությունը, և, չնայած իր հաջորդ Հադրիանոս կայսրը լքեց այդ տարածքները, հետագա կայսրերը սկսեցին փորձել կատարել նվաճումներ Պարթևաստանի հաշվին. մի բան, որ ոչ մեկ մինչ այդ չէր փորձել ։
161 թվականին Մեծ Հայքի նկատմամբ գերիշխանություն հաստատելու պատճառով ևս մեկ պատերազմ սկսվեց։ Վաղարշ Դ-ին հաջողվեց հաղթել հռոմեացիներին, գրավել Եդեսիան ու ասպատակել Սիրիան։ 163 թվականին կայսերական ուժերի հակահարձակման հետևանքով պարթևները պարտվեցին, իսկ Մեծ Հայքում գահ բարձրացավ Հռոմի թեկնածուն։ Հաջորդ տարի հռոմեացիները երկու անգամ ջախջախեցին պարթևերին Միջագետքում և 165 թվականին թալնեցին Տիզբոնը։ 195–197 թվականներին Սեպտիմիոս Սևերոս կայսեր արշավանքների հետևանքով կայսրությանն անցան տարածքներ հյուսիսային Միջագետքում, այդ թվում Մծբին ու Սինգարա բերդերը։ Սեպտիմիոսը ևս մեկ անգամ ոչնչացրեց Տիզբոնը ։ 216 թվականին տեղի ունեցավ հռոմեացիների վերջին արշավանքներ ընդդեմ պարթևների, որի ընթացքում գրավեց ու թալանվեց Արբելան։ Սակայն 217 թվականին կրած պարտության հետևանքով հռոմեացիները պարտավորվեցին փոխհատուցել պատճառած վնասները ։
Վաղ շրջանի հակամարտություններ
226 թվականին պարթև Արշակունիները պարտություն կրեցին պարսիկ Սասանյաններից, ովքեր դարձան Իրանական բարձրավանդակի նոր գերիշխող ուժը։ Առաջին Սասանյան արքա Արդաշիր Ա-ն 230 թվականին ասպատակեց Միջագետքն ու Սիրիան և հռոմեացիներից պահանջեց հանձնել Աքեմենյան կայսրության բոլոր նախկին տարածքները ։ Ձախողված բանակցություններց հետո, 232 թվականին, կայսր Ալեքսանդր Սևերոսն արշավեց և հաղթեց Արդաշիրին ։ Իր գահակալության վերջում՝ 238-240 թվականներին, Արդաշիրը դարձյալ հարձակվեց և գրավեց ու թալանեց մի շարք քաղաքներ, այդ թվում Խառանն ու Մծբինը ։ Հակամարտությունը սրվեց Արդաշիրի հաջորդի՝ Շապուհի օրոք, ով հարձակվեց Միջագետքում հռոմեական տիրույթների վրա։ 243 թվականին նա պարտություն կրեց և հռոմեացիները վերագրավեցին Խառանն ու Մծբինը ։ Խրախուսվելով այդ հաջողությունների, հռոմեական Գորդիան III կայսրը շարունակեց առաջխաղացումը Եփրատի երկայնքով, սակայն 244 թվականին Տիզբոնի մոտակայքում պարտություն կրեց ։ Գորդիանի հաջորդ Ֆիլիպ Արաբն արագորեն հաշտություն կնքեց պարսիկների հետ։
Հռոմեական կայսրությունն այդ ժամանակ գտնվում էր 3-րդ դարի ճգանաժամի մեջ, որի ընթացքում այնտեղ կարճատև իշխանության էին գալիս բազմաթիվ կայսրեր։ Գումարելով դրան գերմանական հարձակումները կայսրության վրա, Շապուհի համար հիանալի ժամանակ էր եկել արշավելու ընդդեմ հռոմեացիների։ Շապուհին հաջողվեց ժամանակավորեապես գրավել Մեծ Հայքը և հաղթել հռոմեացիներին 253 թվականին։ Վերջինիս հետևանքով շուտով նա թալանեց անպաշտպան մնացած Անտիոք քաղաքը ։ Շապուհը փորձեց զարգացնել հաջողություններն ու ներխուժեց Փոքր Ասիա, սակայն նորաստեղծ Պալմիրիայի իշխանի հարձակումները կանգնեցրին նրան, որի հետևանքով նա լքեց Անտիոքը ։
Հռոմեացիները 283 թվականին հաջող արշավանք կազմակերպեցին Սասանյան Պարսկաստան և երրորդ անգամ գրավեցին ու թալանեցին Տիզբոնը։ Հռոմեացիները հավանաբար կշարունակեին իրենց հաղթարշավը, եթե կայսրը չվախճանվեր այդ տարվա դեկտեմբերին ։
Դիոկղետիանոսի օրոք կարճատև խաղաղությունից հետո, պարսիկները ներխուժեցին Մեծ Հայք և ջախջախեցին հռոմեացիներին Խառանի մոտ 296 կամ 297 թվականին ։ Հռոմեացիները կարողացան հաղթանակել 298 թվականի Սատաղի ճակատամարտում, որտեղ նրանց ձեռքն ընկավ արքայական գանձարանն ու շահի հարեմը։ Կնքված հաշտության պայմանագրի շնորհիվ հռոմեացիները ստացան Տիգրիս և Մեծ Զաբ գետերի միջև ընկած տարածքները։ Այս մի քանի տասնամյակի ընթացքում տարված ամենավճռական հռոմեական հաղթանակն էր. նախկինում կորցրած բոլոր տարածքներն ու վիճելի տարածքներն անցնում էին հռոմեացիներին, իսկ Մեծ Հայքը դուրս էի գալիս պարսիկների վերահսկողությունից ։
Անաստասիոսի պատերազմը
Պատերազմ բռկվեց, երբ պարսից Կավադ Ա-ն, կայսրությունից հարկ ստանալու նպատակով, հարձակվեց և 502 թվականին գրավեց անպաշտպան Կարին (Թեոդոսիոպոլիս քաղաքը) ։ Շուտով նա պաշարեց Ամիդը։ Պաշարումը տևեց երեք ամիս և չնայած պաշտպանների հերոսական դիմադրությանը, բերդը վերջիվերջո ընկավ ։ 503 թվականին հռոմեացիներն Ամիդի անհաջող պաշարում իրականացրին։ Նույն ժամանակ պարսիկները ներխուժեցին Օսրոենե և նույնպես անհաջողության մատնվեցին Եդեսիան պաշարելիս ։ Վերջապես 504 թվականին հռոմեացիներին մեծ ջանքերի գնով հաջողվեց ետ գրավել Ամիդը։ Նույն տարում կնքվեց ժամանակավոր հաշտություն. այս պայմանավորված էր կովկասյան հոների ներխուժմամբ Հայաստան։ Երկարատև բանակացությունների հետո 506 թվականի նոյեմբերին կնքվեց հաշտության պայմանագիր ։ 505 թվականին Անաստասիոս կայսրը հրամայեց Դարա բերդաքաղաքի կառուցումը, որը դառնալու հռոմեական գլխավոր ռազմական հենակետը տարածաշրջանում։ Միևնույն ժամանակ կարգի բերվեցին Եդեսիայի, Բատնեյի և Ամիդի պաշտպանությունները։ Չնայած Անաստասիոս կայսեր օրոք ոչ մի նոր խոշորածավալ ռազմական հակամարտություն տեղի չունեցավ, հարաբերությունները երկու պետությունների միջև մնում էին լարված։ Այս հատկապես անկառու էր երևում Դարայի կառուցման ժամանակ, քանի որ մի քանի տասնամյակ առաջ կնքված պայմանագրով սահմանի երկայնքով նոր ռազմական ամրությունների կառուցումն արգելված էր։ Արդեն 508 թվականին Դարան կառուցված էր։
Վրացական պատերազմ
524-25 թվականներին Կավադն առաջարկեց Հուստինոս Ա կայսերը որդեգրել իր տղային, սակայն բանակցությունները ձախողվեցին ։ Լարվածությունը վերածվեց պատերազմի 524 կամ 525 թվականին, երբ Վիրքը Գուրգեն արքայի ղեկավարությամբ Սասանյանների տիրապետությունից ինքնակամ մտավ Արևելահռոմեական (Բյուզանդական) կայսրության կազմի մեջ ։ 526 և 527 թվականների ռազմական գործողություններ տեղի ունեցան Հայաստանում, Վիրքում և Միջագետքում ։ Պատերազմի առաջին փուլում հաջողությունն ուղեկցում էր պարսիկներին. 527 թվականին Վիրքը գրավեց, հռոմեական հարձակումները ետ մղվեցին, իսկ Թանուրիս և Մելաբասա բերդերին օգնության եկող հռոմեական զորքերը ջախջախվեցին ։ Այս անհաջողությունները դրդեցին Հուստինիանոս Ա կայսերը վերակազմավորել կայսրության ռազմական համակարգը ։
530 թվականին պարսկական մեծ հարձակումը Միջագետք ձախողվեց Բելիսարիոսի կողմից, ով ջարդեց պարսիկներին Դարայի մերձակայքում։ Նույն ժամանակ պարսկական մեկ այլ հարձակում Հայաստանում կանգնեցվեց Սատաղի մոտ։ 531 թվականին Բելիսարիոսը պարտություն կրեց պարսից զորքերից, ում օժանդակում էին արաբական Լախմիդների ցեղը։ Նույն տարում հռոմեացիներին հաջողվեց գրավել մի շարք բերդեր Հայաստանում, իսկ պարսիկները գրավեցին երկու բերդ Լազիկայում ։ Բանակցությունները երկու պետության միջև մտան փակուղի ։ 532 թվականի գարնանը բանակցությունները վերսկսվեցին և սեպտեմբերին կնքվեց «Առհավետ հաշտություն», որը դիմացավ 8 տարուց էլ քիչ։ Վերականգնվեցին մինչպատերազմյան սահմանները և կայսրությունը համաձայնվեց Պարսկաստանին վճարել 5,000 կգ ոսկի։ Վիրքը մնաց Պարսկաստանի կազմում ։
Հուստինիանոսն ընդդեմ Խոսրովի
[[Պատկեր:Justinian Byzanz.png|250px|thumb|left|Հռոմեական կայսրությունն ու Սասանյան Պարսկաստանը Հուստինիանոսի օրոք
540 թվականին, վախենալով, որ արևմտյան հողերի վերանվաճումից հետո Հռոմեական կայսրությունը կհարձակվի իր վրա, Խոսրով Ա Սասանյանը հարձակվեց և ասպատակեց Սիրիան և Միջագետքը։ Բազմաթիվ քաղաքներ թալանելուց հետո, նա գրավեց և թալանեց մեծագույն քաղաքներից մեկը՝ Անտիոքը, որի բնակչությունը գերեվարվեց Պարսկաստան ։ Բելիսարիոսը շտապ ետ կանչվեց Իտալիայից և պատերազմը 541 թվականին շարունակվեց անորոշ ելքով։ 542 թվականին Խոսրովը ներխուժեց Միջագետք ։ Սակայն իմանալով Բելիսարիոսի առաջխաղացման մասին, նա նահանջեց և թալանեց Կալինիկում քաղաքը ։ Հաջորդող պարսկական հարձակումները ետ մղվեցին և շուտով պարսիկները Դարայի մոտակայքում պարտության մատնվեցին ։ 543 թվականին հռոմեացիները պաշարեցին Պարսկահայաստանի գլխավոր քաղաք Դվինը, սակայն պարտության մատնվեցին։ 544 թվականին Խոսրովը անհաջող պաշարեց Եդեսիան և, հարկ ստանալով քաղաքից, հեռացավ ։ Պարսկական նահանջը դրդեց հռոմեացինեին սկսել հաշտության բանակցություններ ։ 545 թվականին կնքվեց հնգամյա հաշտություն, որն ապահովեց հռոմեական տարեկան վճարումներով Սասանյան Պարսկաստանին ։ 548 թվականի սկզբներին Լազիկայի արքա Գուբազը, հոգնելով պարսկական ճնշումներից, խնդրում է Հուստինանոսին վերականգնել հռոմեական գերիշխանությունը տարածաշրջանում։ Կայսրն օգտվեց հնարավորությունից և 548-9 թվականներին հռոմեա-լազական միասնական ուժերը մի շարք հաղթանակներ տոնեցին պարսիկների նկատմամբ, սակայն չկարողացան գրավել կարևորագույն պարսկական բերդ Պետրան։ Վերջինս ընկավ միայն 551 թվականին, սակայն այդ նույն տարում պարսկական խոշոր արշավանքն ավարտվեց արևելյան Լազիկայի գրավմամբ ։ Շուտով 545 թվականի հաշտությունը երկարաձգվեց ևս 5 տարով, պայմանով, որ հռոմեացիները տարեկան 900 կգ ոսկի հարկ վճարեն ։ Այս հաշտությունը չէր տարածվում Լազիկայի վրա։ Չնայած այնտեղ ռազմական գործողությունները շարունակվեցին ևս մի քանի տարի, ոչ մի կողմը չէր հասնում վճռական հաջողության ։ Հեփթաղների հարձակումների պատճառով, Խոսրովը 562 թվականին կնքեց նոր պայամանագիր, որը պետք է ապահովեր նրանց 50-ամյա հաշտություն։ Պարսիկները համաձայնվեցին թողնել Լազիկան, իսկ հռոմեացինրը՝ տարեկան վճարել 30,000 սոլիդուս ։ Երկու կողմն էլ համաձայնվեցին չկառուցել նոր ամրություններ սահմանի մոտակայքում և չխոչընդոտել դիվանագետների և առևտրականների տեղաշարժին ։
Պատերազմ Հայաստանի համար
571 թվականին պատերազմը վերսկսվեց, Մարզպանական Հայաստանում և Վիրքում ծագած ապստամբության պատճառով։ Պատերազմը տեղի էր ունենում նույնիսկ Եմենում ու Սիրիական անապատում, որտեղ իրար դեմ էին պայքարում հռոմեական և պարսից դրածոները ։ Հուտսին Բ-ն օգնություն ցւոյց տվեց հայերին և նրա ուղարկած զորքերը ջախջախեցին պարսիկներին Միջագետքում ։ Սակայն հրամանատարի փոփոխությունն ու անձամբ Խոսրովի ժամանումը բերեց հռոմեացիների նահանջին։ Խոսրովը ասպատակեց Սիրիան և գրավեց Դարան։ Հռոմեացիները անհաջող փորձ կատարեցին գրավելու Մծբինը։ Առաջին անգամ հռոմեական մեծագույն ռազմական հենակետ Դարան ընկավ պարսիկները ձեռքը։ Հռոմեացիները ստիպված վճարեցին 45,000 սոլիդուս, որի շնորհիվ Միջագետքում կնքվեց միամյա, իսկ հետագայում՝ հնգամյա հաշտություն ։ Սակայն Հայկական լեռնաշխարհում և անապատներում կռիվները շարունակվում էին ։ 575 թվականին Խոսրովը փորձեց ուժեղացնել ճնշումը կայսրության վրա և ներխուժեց Փոքր Ասիա։ Այնտեղ նա գրավեց ու թալանեց Սեբաստիան, սակայն Մալաթիայի մոտակայքում նա կրեց ջախջախիչ պարտություն և նահանջեց ։
571 թվականին պատերազմը վերսկսվեց, Մարզպանական Հայաստանում և Վիրքում ծագած ապստամբության պատճառով։ Պատերազմը տեղի էր ունենում նույնիսկ Եմենում ու Սիրիական անապատում, որտեղ իրար դեմ էին պայքարում հռոմեական և պարսից դրածոները ։ Հուտսին Բ-ն օգնություն ցւոյց տվեց հայերին և նրա ուղարկած զորքերը ջախջախեցին պարսիկներին Միջագետքում ։ Սակայն հրամանատարի փոփոխությունն ու անձամբ Խոսրովի ժամանումը բերեց հռոմեացիների նահանջին։ Խոսրովը ասպատակեց Սիրիան և գրավեց Դարան։ Հռոմեացիները անհաջող փորձ կատարեցին գրավելու Մծբինը։ Առաջին անգամ հռոմեական մեծագույն ռազմական հենակետ Դարան ընկավ պարսիկները ձեռքը։ Հռոմեացիները ստիպված վճարեցին 45,000 սոլիդուս, որի շնորհիվ Միջագետքում կնքվեց միամյա, իսկ հետագայում՝ հնգամյա հաշտությու ։ Սակայն Հայկական լեռնաշխարհում և անապատներում կռիվները շարունկավում էին ։ 575 թվականին Խոսրովը փորձեց ուժեղացնել ճնշումը կայսրության վրա և ներխուժեց Փոքր Ասիա։ Այնտեղ նա գրավեց ու թալանեց Սեբաստիան, սակայն Մալաթիայի մոտակայքում նա կրեց ջախջախիչ օարտություն և նահանջեց ։
Հռոմեացիներն օգտվեցին պարսիկների պարտությունից և ներխուժեցին Ատրպատական ։ Խոսրովը ցանկանում էր հաշտություն կնքել, սակայն Հայաստանում տարած հաղթանակից հետո, մտափոխվեց։ Հայաստանում հռոմեացիներն իրենց գործողություններով օտարել էին շատ հայերի ։ 578 թվականի գարնանը Միջագետքում պատերազմական գործողությունները վերսկսվեցին պարսկական ասպատակություններով։ Զորավար Մորիկի ղեկավարությամբ հռոմեացիները ներխուժեցին պարսկական Միջագետք ու գրավեցին Սինգարա բերդը։ Խոսրովը սկսեց հաշտության բանակցությունները 579 թվականին, սակայն մահացավ հենց նույն տարում։ Նրա հաջորդ Հորմիզդ Գ-ն շարունակեց ռազմական հակամարտությունը ։
580-ական թվականների ընթացքում պատերազմը շարունակվում էր անորոշ ելքով։ 582 թվականին Մորիկը մեծ հաղթանակ տոնեց, սակայն չզարգացրեց հաջողությունը. նա շտապեց վերադառնալ Կոստանդնուպոլիս, որպեսզի փորձեր դառնալ կայսր ։ 586 թվականի հռոմեական հաղթանակը ևս չփոխեց ուժերի հարաբերակցությունը ։
589 թվականին դավաճանության պատճառով պարսիկները գրավեցին Մարտիրուպոլիսը, սակայն այդ տարում պարսից հրամանատար Վահրամ Չոբինը, ում նվաստացրել էր Հորմիզդը, ապստամբեց։ 590 թվականին Հորմիզդը հեղաշրջման արդյունքում գահազրկվեց և նրա փոխարեն գահ բարձրացավ տղան՝ Խոսրով Բ Փարվեզը։ Սակայն Չոբինը շարունակեց ապստամբությունը և ջախջապեց Խոսրովին, ով փախավ Արևելահռոմեական կայսրություն։ Վահրամ Չոբինը հռչակվեց Պարսկաստանի նոր շահնշահ։ Մորիկի օգնությամբ Խոսրովն ապստամբություն բարձրացրեց Չոբինի դեմ և 591 թվականին կարողացավ ետ վերադարձնել գահը։ Օգնության դիմաց հռոմեացիները ետ ստացան ոչ միայն Դարան և Մարտուրոպոլիսը, այլև Վիրքի արևմտյան մասն ու Մարզպանական Հայաստանի կեսից ավելին ։
Գագաթնակետ
602 թվականին Բալկաններում արշավող հռոմեական բանակը Փոկասի գլխավորությամբ ապստամբեց և շարժվեց Կոստանդնուպոլիս։ Մորիկն ու նրա ընտանիքը սպանվեցին, իսկ Փոկասը հռչակվեց նոր կայսր։ Խոսրով Բ-ն օգտագործեց այս որպես պատճառ սկսելու նոր պատերազմ ։ Պատերազմի առաջին փուլում պարսիկներին ուղեկցում էր չտեսնված հաջողություն։ Խոսրովին ուղղակիորեն աջակցում էր Մորիկի ենթադրյալ տղան և անուղղակիորեն՝ հռոմեացի Նարսես զորավարի ապստամբությունը ։ 603 թվականին պարսից ուժերը հաղթեց հռոմեացիներին Միջագետքում և պաշարեցին Դարան։ Չնայած Եվրոպայից բերված օգնական ուժերին, պարսիկները 604 թվականին տոնեցին ևս մեկ հաղթանակ և իննամսյա պաշարումից հետո գրավեցին Դարան։ Հաջորդող տարիների ընթացքում պարսիկները մեկը մյուսի հետևից գրավեցին Միջագետքի հռոմեական բոլոր հենակետերը ։ Միևնույն ժամանակ պարսիկները ջախջախեցին Հայաստանում գտնվող հռոմեացիներին և գրավեցին ողջ Կովկասը ։
Հայազգի Հերակլիոս Ա-ն հեղաշրջում իրակացրեց և 610 թվականին հռչակվեց կայսր ։ 611 թվականին պարսիկներն արդեն ներխուժեցին Սիրիա և Փոքր Ասիա։ Նույն տարում ընկավ Կեսարիան ։ 612 թվականին Հերակլիոսը կազմակերպեց խոշոր հակահարձակում և դուրս մղեց պարսիկներին Փոքր Ասիայից և շարժվեց Սիրիա։ Անտիոքի մերձակայքում կայսրը ջախջախիչ պարտություն կրեց պարսից հրամանատարներ Շահրբարազից և Շահին Վահմանզադեգանից, որի հետևանքով հռոմեական պաշտպանական համակարգը փլուզվեց ։ Հաջորդ մեկ տասնամյակի ընթացքում պարսիկները գրավեցին Պաղեստինն ու Եգիպտոսը ։ Նրանք շարունակեցին իրենց առաջխաղացումը Փոքր Ասիայի ասպատակություններով։ Միևնույն ժամանակ ավարներն ու սլավոնները օգտվեցին իրադրությունից և գրավեցին Բալկանների մեծ մասը. Արևելահռոմեական կայսրությունը կործանման եզրին էր ։
Այս տարիների ընթացքում Հերակլիոսը փորձում էր վերականգնել բանակը և պահպանել փլուզվող տնտեսությունը։ Պատրիարք Սերգիուսն առաջարկեց կայսրին հանձնել եկեղեցու ողջ ոսկին ու արծաթը, որի շնորհիվ Հերակլիոսին հաջողվեց կյանքի կոչել իր ծրագրերը ։ 622 թվականին Հերակլիոսը թողեց մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը, Փոքր Ասիայում հավաքեց իր զորքերին, նրանց հետ կատարեց բազմաթիվ զինավարժություններ և բարձրացրեց նրանց ռազմական ոգին։ Շուտով նա սկսեց հակահարձակում, որը ստացավ սրբազան պատերազմի աստիճան ։ Հայաստանում նա պարտության մատնեց պարսկական մի քանի ուժերի, այդ թվում Շահրբարազին ։ 623 թվականին նա հաշտություն կնքեց ավարների հետ, իսկ արդեն 624 թվականին ջախջախեց Խոսրովին Ատրպատականում ։ 625 թվականին Հայաստանում Հերակլիոսը ջախջախեց Շահրբարազին, Շահինին և Շահրապլականին ։ 626 թվականին պարսիկները Շահրբարազի գլխավորությամբ և ավարներն ու սլավոններն անհաջող ելքով պաշարեցին Կոստանդնուպոլիսը ։ Իսկ պարսկական մեկ այլ բանակ Շահինի գլխավորությամբ ջախջախիչ պարտություն կրեց Հերակլիոսի եղբորից՝ Թեոդորից ։
Միաժամանակ Հերակլիոսի դաշնակից գյոկթյուրքերը հարձակվեցին Կովկասում պարսկական տիրույթների վրա և գրավեցին Թիֆլիսը ։ 627 թվականի վերջում Հերակլիոսն իրականացրեց ձմեռային արշավանք Միջագետք, որտեղ չնայած նրան լքեցին թյուրքական օգնական ուժերը, նա Նինվեի մոտակայքում ջարդեց պարսիկներին։ Շարժելով հարավ Տիգրիսի երկայնքով, նա թալանեց Խոսրովի մեծ պալատը Դաստակերտում։ Նա անկարող եղավ գրավել Տիզբոնը Նահրավանդի ջրանցքի կամրջիների ոչնչացման պատճառով։ Այս պարտությունների հետևանքով Խոսրովը գահազրկվեց իր որդու՝ Կավադ Բ-ի կողմից։ Վերջինս համաձայնվեց վերադարձնել բոլոր գրաված տարածքները և ետ բերել սահմանները ետպատերազմյան դրության ։ Հերակլիոսը 629 թվականին մեծ արարողակարգով ետ վերադարձրեց Խաչափայտը Երուսաղեմ ։
Հետագայում
Այս վերջին պատերազմի կործանիչ ազդեցությունն ու շուրջ մեկ դար տևած անդադար ռազմական գործողությունները կործանման եզրին էին հասցրել երկու գերտերություններին։ Կավադ Բ-ն գահակալեց ընդամենը մի քանի ամիս. նրա մահվանից հետո Պարսկաստանը խրվեց քաղաքացիական պատերազմների մեջ։ Սասանյան Պարսկաստանի տնտեսությունը քայքայված էր, Խոսրովի արշավանքների հետևանքով հարկերը բարձր էին, իսկ ֆեոդալական մասնատվածությունը գալով խորանում էր ։ Հռոմեական կայսրությունը նույնպես ողբալի վիճակում էր ։ Փոքր Ասիայի տնտեսություն քայքայված էր, Բալկանյան թերակղզին գտնվում էր սլավոնների ձեռքում, իսկ պարսիկներից ետ գրաված տարածքների նկատմամբ իշխանությունը դեռևս թույլ էր։
Երկու պետությունից ոչ մեկին էլ չտրվեց վերականգնվեու հնարավորություն. շուտով սկսվեցին արաբական արշավանքները։ Այս երկարատև պատերազմները ճանապարհ բացեցին իսլամի տարածման համար ։ Սասանյան կայսրությունը արագորեն գրավեց և ոչնչացվեց, իսկ Արևելահռոմեական (Բյուզանդական) կայսրությունը կորցրեց Հայաստանը, Սիրիան, Պաղեստինը, Եգիպտոսն ու հյուսիսային Աֆրիկան, որի հետևանքով այն ընդգրկում էր ընդամենը Փոքր Ասիան և տարածքներ Բալկաններում ու Իտալիայում ։ Այդ քայքայված տարածքները ենթարկվում էին անընդհատ ասպատակությունների, որի հետևանքով ավարտվեց անցումը դասական քաղաքային քաղաքակրթությունից առավել գյուղական, միջնադարյան հասարակության ձևի։ Սակայն ի տարբերություն Պարսկաստանի, Հռոմեական կայսրությունը դիմակայեց արաբական հարձակումներին և ետ մղեց Կոստանդնուպոլսի վրա արաբական երկու հարձակումները ։ Հետագայում կայսրությունը արաբներին ժամանակավորապես կորցրեց նաև Կրետեն և հարավային Իտալիայի մի մասը, սակայն հետագայում դուրս մղեց նրանց։
Ռազմավարություն և մարտավարություն
Երբ Հռոմն ու Պարթևաստանը սկսեցին իրենց պայքարը մ.թ.ա. 1-ին դարում, թվում էր թե պարթևներին կհաջողվի հասնել մինչև Էգեյան ծով, սակայն հռոմեացիները կարողացան ետ մղել դարի կեսերին կազմակերպված պարթևական խոշոր արշավանքն ու հզորացրին ճնշումը Պարթևաստանի վրա։ Հռոմեացիներն օգտվում էին պարթևների թուլությունից, որն ըստ Ջորջ Ռոուլինսոնի կայանում էր նրանում, որ «պարթևական ռազմական համակարգը նախատեսված էր պետության պաշտպանության, ոչ թե նվաճումների համար»։ Ի տարբերություն նրանց, հռոմեացիները անընդհատ ձևափոխում էին իրենց ռազմավարությունը և արդեն Տրայանոսի օրոք կարող էին հաջող հարձակումներ իրականացնել Պարթևաստան ։ Ինչպես Սասանյանները 3-րդ դարի վերջում և 4-րդ դարում, պարթև Արշակունիները ևս չէին պաշտպանում Միջագետքը հռոմեական հարձակումներից։ Սակայն Իրանական սարահարթին գրեթե երբեք վտանգ չէր սպառնում, իսկ հռոմեացիները չէին կարող կարճ ժամանակում վերջնական գրավել այդպիսի մեծ տարածք ինչպիսին Միջագետքն է ։
Սակայն 4-րդ դարից սկսած արդեն պարսիկներն էին հարձակվում։ Նրանք համարում էին, որ պարթևների օրոք հռոմեացիներին հանձնված տարածքներն իրականում իրենց են պատկանում ։ Ի տարբերություն պարթևների, պարսից Սասանյանների օրոք պետությունն ավելի կենտրոնացված էր, որի օգնությամբ նրանք ավելի լավ էին օգտագործում իրենց ձեռքի տակ եղած ռեսուրսները ։ Ընդհանուր առմամբ հռոմեացիները համարում էին Սասանյաններին ավելի վտանգավոր ախոյան, քան պարթևներին։ Իրենց հերթին Սասանյանները համարում էին հռոմեացիներին իրենց հավասար կայսրություն ։
Սասանյաններն ու Արշակունիների հիմանակն ուժը կատաֆրակտներն էին՝ ծանր, զրահապատ ազնվական հեծելազոր։ Նրանք նաև բավական մեծ քանակությամբ օգտագործում էին հեծյալ նետաձիգներ, իսկ երբեմն էլ Ինդոսի հովտից բերված մարտական փղեր։ Սակայն նրանց հետևակը անհամեմատ թույլ էր հռոմեականից ։ Պատերազմների հետ միասին երկու ախոյան գերտերությունների բանակում էլ մեծանում էր ծանր հեծելազոր դերը։ Ի տարբերություն հռոմեացիների, ովքեր մասնագիտացած էին պաշարման արվեստի մեջ, պարթևներն ընդունակ չէին կազմակերպելու կանոնավոր պաշարում։ Սակայն Սասանյանների երևան գալով, իրավիճակը կտրուկ փոխվեց. վերջիններս հռոմեացիների նման հիանալի օգտագործում էին պաշարողական տարբեր մեքենաներ ։
Մ.թ. 1-ին դարից մինչև 7-րդ դարը հռոմեացիները պաշտպանում էին իրենց արևելյան սահմանները պաշտպանական գծերի՝ լիմեսների միջոցով ։ Նույն մարտավարությունը սկսած Շապուհ Բ Երկարակյացից կիրառում էին նաև պարսիկները ։
Գնահատական
Հռոմեա-պարսկական պատերազմները հիմնակում համարվում են «ապարդյուն» ։ Հետաքրքիր է, որ հռոմեացի պատմիչ Դիո Կասիոսն ասես կանխագուշակում է, որ երկու գերտերության միջև «ռազմական գործողություններն իրենցից ներկայացնում են չավարտվող ցիկլ» ։ Իրականում 7 դար տևած ռազմական գործողությունների հետևանքով երկու կայսրությունների միջև սահմանը մնում էր համեմատաբար կայուն։ Ինչպես բնութագրել է պատմաբան Ֆրայը.
"Կարելի է ունենալ այն տպավորությունը, որ այս երկու պետության միջև պատերազմներում թափված արյունը բերում էր այնքան քիչ օգուտ, ինչքան Առաջին համաշխարհային պատերազմի խրամատային ահավոր կռիվների շնորհիվ ձեռք բերված մի քանի մետր հողը:"
Երկու պետությունն էլ արդարացնում էին պատերազմները գաղափարախոսությամբ. հռոմեացիները, որպես խաղաղության և կարգ ու կանոնի պահապաններ, իսկ Սասանյանները որպես Աքեմենյանների ժառանգներ։ Իսկ Հռոմեական կայսրության քրիստոնեացումից սկսած, պատերազմները երբեմն ընդունում էին կրոնական բնույթ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի պատերազմներ Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրություն Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ Կատեգորիա:Բյուզանդական կայսրություն Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության պատերազմներ Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության պատերազմներ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն
Ամբերակ (Շարանտի գավառ)
Ամբերակ (Ambérac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 343 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.35 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.10 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 85 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 24 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 184 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 138-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 46։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 138 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 125 անձ (67 տղամարդ և 58 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (5 տղամարդ և 8 կին)։ 46 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ջանջակոմո Ֆելտրինելի
Ջանջակոմո Ֆելտրինելի (Giangiacomo Feltrinelli,, ), իտալացի ազդեցիկ հրատարակիչ և գործարար, հատկապես Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմին հաջորդող տարիներին։ Հիմնել է միջազգային աշխատանքի և սոցիալիստական շարժման պատմությանը վերաբերող փաստաթղթերի հսկայածավալ գրադարան։ 1960-1980 թվականներին, իտալական քաղաքական մեծ խռովության տարիներին, Ֆելտրինելին հանդես եկավ որպես ռազմատենչ, ձախ ակտիվիստ։ Թերևս Ֆելտրինելին ամենից ավելի հայտնի դարձավ, երբ որոշեց թարգմանել և Արևմուտքում հրատարակել ռուս գրող Բորիս Պաստեռնակի «Դոկտոր Ժիվագո» վեպի ձեռագիրը, այն բանից հետո, երբ ձեռագիրը գաղտնիաբար դուրս էր բերվել Խորհրդային Միության սահմաններից։ Ֆելտրինելին մահացել է բռնի մահով՝ առեղծվածային հանգամանքներում։
Վաղ կյանք
Ջանջակոմո Ֆելտրինելին ծնվել է 1926 թվականին Իտալիայի ամենաունևոր ընտանիքներից մեկում, որը հավանաբար սերում էր Ֆելտրեից։ Նրա հայրը՝ Կարլոն ղեկավարում էր բազմաթիվ ընկերություններ, ներառյալ «Կրեդիտո Իտալիանոն», «Էդիսոնը» և «Լեգնամի Ֆելտրինելին», որը կառավարում էր կենտրոնական Եվրոպայի շիկացման լամպեր արտադրող ընկերությունները։ Կարլո Ֆելտրինելին մահահավ 1935 թվականին։ Ջանջակոմոյի միապետական մոր դրդմամբ Բենիտո Մուսոլինին նրան 12 տարեկան հասակում Գարնյանոի մարքիզի տիտղոս շնորհեց ։ Նրա մայրը՝ Ջանալիզա Ջանցանա Ֆելտրինելին 1940 թվականին նորից ամուսնանում է Լուիջի Բարզինիի հետ, որը «Կորիերե դելա Սերա» իտալական լրագրի խմբագիրն էր։ Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին ընտանիքը մեկնում է Վիլլա Ֆելտրինելիից՝ Ֆելտրինելիների Գարնյանոյում, Սալոյից հյուսիս գտնվող առանձնատնից , որը գրավել էին Մուսոլինիի զորքերը և տեղափոխվում Մոնտե Արջենտարիո ։ Պատանի Ջանջակոմոն չափազանց շատ էր հետաքրքրվում իրենց առանձնատան և կալվածքի աղքատ աշխատողների աշխատանքային պայմաններով։ Նա սկսում էր գիտակցել, որ կապիտալիզմի պայմաններում մարդկանց մեծամասնությունը երբեք չի կարող հասնել իրենց արտոնություններին և ստիպված է չնչին վարձատրության դիմաց վաճառել իրենց աշխատանքը ձեռնարկատերերին և հողատերերին ։ Պատերազմի վերջին փուլերի ընթացքում Ջանջակոմոն զինվորագրվեց Իտալիայի ազատագրական բանակի հարավային կորպուսին և միևնույն ժամանակ մտավ Իտալիայի Կոմունիստական կուսակցության շարքերը՝ մարտնչելով Գերմանական օկուպացման և Մուսոլինիի ռեժիմի մնացորդների դեմ ։ Հետպատերազմական տարիներին Իտալիայի կոմունիստական կուսակցությունը ազդեցիկ դիրք ձեռք բերեց իտալական էլեկտորատի վրա (1948 թվականից հետո այն դարձավ գլխավոր ընդիմադիր ուժը)։ Երկիրը տնտեսական կործանման մեջ էր և պայքարը Մուսոլինիի դեմ կուսակցությանը մեծ հեղինակություն բերեց։ Մինչև 1947 թվականը կոմունիստական կուսակցությունը շարունակում էր մնալ կոալիցիայի մեջ ։ Կարլո Ֆերլտրինելիի կտակը Ջանջակոմոյին դարձրել էր իր ակտիվների երեք քարորդի ժառանգորդը և դրանք լիովին դրվեցին նրա տնօրինության տակ, երբ 1947 թվականին չափահաս դարձավ ։ Մինչև 1968 թվականը Ջանջակոմոն ղեկավարում էր Բանկա Յունիոնը (Banca Unione, նախկին Banca Feltrinelli), մինչև որ Միքելե Սինդոնան գնեց այն։ Որոշ մեկնաբանությունների համաձայն, Սինդոնային գործարք կնքելուն մղել էր Վատիկանի բանկը՝ փոքր բաժնտիրական ընկերություն, որը չէր կարող համագործակցել այնպիսի կոմունիստ բանկիրի հետ, ինչպիսին Ֆելտրինելին էր ։ 1949 թվականից սկսած Ֆելտրինելին փաստաթղթեր է հավաքել Միլանի «Ջանջակոմո Ֆելտրինելիի գրադարանի» համար, որոնք հիմնականում միջազգային աշխատանքի և սոցիալիզմի գաղափարների զարգացմանը վերաբերվող պատմական վավերագրեր էին ։ Գրադարանը հետագայում վերածվեց ինստիտուտի, իսկ ավելի ուշ՝ դեռևս որպես Ջանջակոմո Ֆելտրինելի հիմնադրամ, հաստատությանն էին պատկանում 200.000 հազվագյուտ և ժամանակակից գրքեր, լրագրերի և պարբերականների հսկայածավալ հավաքածուներ՝ թե՛ պատմական և թե՛ ընթացիկ և մեկ միլիոնից ավելի հիմնական աղբյուրային նյութեր ։
Հրատարակիչ
1954 թվականի վերջերին Ֆելտրինելին Միլանում հիմնում է Ջանջակոմո Ֆելտրինելի էդիտորե հրատարակչական ընկերությունը։ Նրա հրատարակած առաջին գիրքը Հնդկաստանի առաջին վարչապետ Ջավահարլալ Ներուի կնքնակենսագրությունն էր։ 1957 թվականին մի իտալացի լրագրող Ֆելտրինելիին ցույց է տալիս Պաստեռնակի «Դոկտոր Ժիվագո» վեպի ձեռագիրը ։ Ռուսաստանում տեղի ունեցած 1903-1943 թվականների դեպքերը նկարագրող վեպը ուներ բազմաթիվ կերպարներ՝ սկսած Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից, արյունոտ քաղաքացիական պատերազմից մինչև լենինիզմ և ստալինիզմ։ Ֆելտրինելիի սլավոն խորհրդականը նրան խորհուրդ տվեց «չհրատարակել վեպը, քանի որ դա կդիտվի որպես մշակութային հանցագործություն» ։ Մինչդեռ Ֆելտրինելիի որդու կենսագրականում նկարագրվում է Ֆելտրինելիի և Պաստեռնակի հետաքրքրաշարժ նամակագրությունը, թե ինչպես են նրանք հաջողությամբ դիմակայել խորհրդային ռեժիմի անպարկեշտ փորձերին `դադարեցնել վեպի հրապարակումը ։ «Դոկտոր Ժիվագոն» անմիջապես դարձավ միջազգային բեսթսելլեր ։ Ֆելտրինելին 450.000 դոլարով վաճառեց ֆիլմի հեղինակային իրավունքները MGM ընկերությանը և, գնաճի կարգավորումից հետո, այն դարձավ բոլոր ժամանակների ամենաբարձր վարձատրվող ֆիլմերից մեկը ։ Մոսկվայի դեմ բացահայտ անհնազանդություն ցուցաբերելուց և բազմիցս քննադատվելուց հետո, Ֆելտրինելին որոշում է 1957 թվականին չնորացնել Իտալիայի կոմկուսին իր անդամակցությունը, թեև միշտ էլ շարունակում է լավ հարաբերություններ պահել կուսակցության հետ։ «Ֆելտրինելի էդիտորեն» մեկ այլ հաջողություն ևս ունեցավ՝ 1958 թվականին, երբ այն հրատարակեց մի գիրք, որը մերժվել էր իտալական բոլոր հեղինակավոր հրատարակչությունների կողմից։ Դա Ջուզեպե Տոմասի դի Լամպեդուզայի «Հովազն» էր ։ Նկարագրվելով որպես դարի մեծագույն վեպերից մեկը, «Հովազը» Սիցիլիական ազնվականություն ստացավ Ռիսորջիմենտոյի տարիներին, երբ Իտալիայի միջին դասը ոտքի ելավ և Ջուզեպպե Գարիբալդիի և Սավոյական տան առաջնորդությամբ ստեղծեց Միացյալ Իտալիա։ Չնայած այս հաջողություններին Ֆելտրինելիի հրատարակչությունը այս ժամանակաշրջանում տարեկան կորցնում էր 400 միլիոն լիրա, և ի վերջո կորուստը կազմեց 1.204 միլիարդ ։ Մինչդեռ, Ֆելտրինելի լիբրան (գրախանութների ցանց) 1956 թվականին ուներ 120 միլիոն լիրա անվանական կապիտալ։ Ֆելտրինելի Մասոնիտեն 1965 թվականին ուներ 1.421 միլիարդ շրջանառու կապիտալ։ Մեկ ուրիշ անշարժ գույքի շինարարական ընկերություն 1970 թվականին ուներ 400 միլիոն կապիտալ ։ Այսպիսով, նրա այլ ներդրումներից բավականին գումարներ էին հասանելի։ Ինչպիսին էլ լինեին իր սեփական ընթերցանության նախասիրությունները, Ֆելտրինելին միշտ հակված էր ավանգարդիզմին, ներառյալ գրական ազդեցիկ  նեոավանգարդ խմբի գործերը։ Նա նաև նախաձեռնել է «պարկեշտության օրենքներով» արգելված այնպիսի վեպերի հրատարակումը, ինչպիսիք են Հենրի Միլլերի «Խեցգետնի արևադարձը» ։ 1957 թվականին Պիզայում Ֆելտրինելին սկսում է հիմնել գրքերի մանրածախ առևտրի կետեր, որոնք իր մահից հետո Իտալիայում ամենաընդարձակ ցանցն էին կազմում՝ մոտ հարյուր գրախանութներով ։ 1960 թվականին Ֆելտրինելին ամուսնանում է գերմանացի լուսանկարչուհի Ինգե Շյոնթելի հետ։ Նրանք ունենում են որդի՝ Կարլոն, որը դառնում է Ֆելտրինելիի կարողության ժառանգը, իսկ Ինգեն դե ֆակտո դառնում է Ֆելտրիելիի հրատարակչության ղեկավարը, քանի որ Ջանջակոմոն նվիրվել էր գաղտնի քաղաքական գործունեությանը, որին կինը հավանություն չէր տալիս։ Մայր և որդի դեռ ղեկավարում են Ֆելտրինելի հրատարակչատան գործունեությունը ։
Ակտիվիստ
Հետպատերազմական տարիներին Ֆելտրինելին անդամագրվում է Իտալիայի Սոցիալիստական կուսակցությանը, ապա դառնում Իտալիայի կոմկուսի անդամ մինչև 1957 թվականը ։ Վաթսունականները Ֆելտրինելին անցկացնում է ճանապարհորդելով և հանդիպում ու մտերմանում Երրորդ աշխարհի և գերիլիական շարժման տարբեր արմատական առաջնորդների հետ։ Կուբայում Ալբերտո Կորդայի լուսանկարչատանը Ֆելտրինելին տեսնում և գնում է Չե Գևարայի խորհրդանշական լուսանկարը, որն այժմ հայտնի է ամբողջ աշխարհում ։ Չե Գևարայի սպանությանը հաջորդած վեց ամիսների ընթացքում Ֆելտրինելին վաճառում է այդ լուսանկարով ավելի քան երկու միլիոն պաստառ ։ 1964 թվականին Ֆելտրինելին հանդիպում է Կուբայի հեղափոխության առաջնորդ Ֆիդել Կաստրոյին։ 1967 թվականին նա մեկնում է Բոլիվիա և հանդիպում Ռեջիս Դեբրեի հետ։ Ֆելտրինելին հրատարակում է այնպիսի գործիչների գրվածքներ, ինչպիսիք են Ֆիդել Կաստրոն, Չե Գևարան և Հո Շի Մինը, ինչպես նաև բազմաթիվ վերլուծություններ Հարավարևելյան Ասիան և Միջին Արևելքը պատուհասած պատերազմների և անխուսափելի ապստամբությունների մասին ։ Ֆելտրինելին մտերիմ հարաբերությունների մեջ էր Ռուդի Դուչկեի հետ, որին հրավիրում է Իտալիա՝ ապաքինվելու մահափորձի ժամանակ ստացած վերքից ։ Ֆելտրիներին մեծ գումարներ է տրամադրել Պաղեստինի ազատագրության ճակատին ։ 1968 թվականին Ֆելտրինելին մեկնում է Սարդինիա, կղզու ազգայնական ձախ թևի առաջնորդների հետ հանդիպման, որոնք մտադիր էին կղզին դարձնել Միջերկրականի Կուբա և «ազատագրել այն գաղութային վիճակից» ։ Նրա փորձերը ուժեղացնելու Գրացիանո Մեսինայի ապստամբական ուժերը ի վերջո հողին են հավասարվում, երբ իտալական ռազմական գաղտնի ծառայությունները բացահայտում են ապստամբության մտադրությունը ։ Ֆելտրինելին ավելի ու ավելի շատ է ընդգրկվում Իտալիայում սկիզբ առած ազատագրական պայքարի մեջ՝ աշխատավոր դասի անունից։ Նրա խորթ հայրը Լուիջի Բարզինին կարծում էր, որ Ջանջակոմոն «գերադասում է այն մարդկանց ընկերակցությունը, ովքեր արհամարհված են լայն զանգվածների կողմից, ինչպես մի ժամանակ ինքը, որոնք կարծում են, որ այդ մարդկանց հետ կարելի է խաղալիքի պես վերաբերվել» ։ 1970 թվականին Ֆելտրինելին հիմնում է պարտիզանական գաղտնի խմբակ (Gruppi di Azione Partigiana, GAP), որը պիտի դառնար երկրորդ խոշորագույն ռազմատենչ կառույցը կարմիր բրիգադից հետո, որը հիմնվել էր Իտալիայի խռովությունների տարիներին։ Հավանաբար ԿՀՎ-ի կողմից կազմակերպված մահափորձից հետո Ֆելտրինելին անցնում է ընդհատակ ։
Մահ
1972 թվականի մարտի 15-ին Ֆելտրինելիին մահացած գտան Միլանի մոտակա Սեգրատե ավանում՝ բարձր լարման հոսանքի հենասյան տակ։ Հավանաբար մահը վրա էր հասել սեփական պայթուցիկ սարքերի փորձարկման ժամանակ դժբախտ պատահարի հետևանքով ։ Ֆելտրինելիի հուղարկավորությանը մասնակցում էր մոտ 8000 մարդ։ Նրա մահը, ինչպես նրա հոր մահը 37 տարի դրանից առաջ, անմիջապես որակվեց որպես կասկածելի, բայց Լուիջի Բարզինին այդ ժամանակ հերքեց այդ վարկածի հավանականությունը։ Ֆելտրինելիի մահվանից քառասուն տարի անց, այնուհանդերձ, Կորիերե դելա Սերա պարբերականի էջերին հայտնվեցին նախկինում թաքցված դատաբժշկակական զեկույցներ, ըստ որոնց, Ֆելտրինելին նախ սպանվել է, հետո նրան կապել են հենասյանը և պայթեցրել ռումբը։ Ենթադրվում էր, որ նրան սպանել էին Իտալիայի կամ Իսրայելի գաղտնի ծառայությունների աշխատակիցները ։ Ոմանք էլ ենթադրում էին, որ նրան սպանել են ՊԱԿ-ի աշխատակիցները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Իտալացի կոմունիստներ Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ Կատեգորիա:Իտալացի ակտիվիստներ
Իսաբեկյան
Իսաբեկյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Պալուցա
Պալուցա (Paluzza), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2465 մարդ՝ ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 38 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 70 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33026։ Հեռախոսային կոդ՝ 0433։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մասարակ
Մասարակ  (Masarach, Masarac, Masarac) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Էմպորդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 12,6 կմ²։ Բնակչությունը՝ 276 (2010 թվականի տվյալներով)։
Տիտոսե
2017 թվականի մայիսի 1-ի համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 96 580, իսկ բնակչության խտությունը՝ 155 մարդ/կմ2։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականի հուլիսի 1-ին։
Վարագույր
Վարագույր թատերական, բեմի սարքավորման կամ ներկայացման ձևավորման տարր։ Ներկայացման սկզբում և վերջում, առանձին պատկերների միջև, ինչպես և ընդմիջումների ժամանակ բեմը փակող վարագույր կոչվում է ընդմիջումնային, նախաբեմում կատարվող ինտերմեդիաների ժամանակ բեմի մի մասը փակող վարագույր՝ ինտերմեդիական։ Վարագույներըները լինում են բացովի, բարձրացվող-իջեցվող, լուսային (լույսի հարահոսքն ապահովում են լուսավորող սարքերը)։ Հրակայուն, հակահրդեհային վարագույները բեմը հերմետիկորեն մեկուսացնում է հանդիսասրահից։ Վարագույրը կիրառվել է հնուց։ Վերածննդի դարաշրջանում ստեղծվել է բարձրացվող վարագույրներ, որ սովորաբար նկարազարդվել է (երբեմն խոշոր վարպետի կողմից) դիցաբանական կամ այլաբանական սյուժեներով։ Այդօրինակ վարագույրներ կան 19-րդ դարի և 20-րդ դարի կառուցված բազմաթիվ թատրոններում։ 20-րդ դարի թատրոնում վարգույներ հաճախ ներառնվում է ներկայացման ձևավորման մեջ, ստեղծվում որոշակի բեմադրության համար, օրինակ, 1917 թվականին, Ալեքսանդրյան թատրոնում Մ․ Լերմոնտովի «Դիմակահանդես» պիեսի ներկայացման համար նկարիչ Ա․ Գոլովինը նկարել է 10 վարագույր (յուրաքանչյուր պատկերի համար)։ 1923 թվականին սքարտիրոս Սարյանը ստեղծել է Հայաստանի առաջին պետթատրոնի վարագույրը, որը խորհրդանշել է հայ ժողովրդի կենսունակությունը։ Ժամանակակից թատրոնի ներկայացումներում, բեմադրողի մտահղացման համաձայն, երբեմն վարագույր բոլորովին չի կիրառվում։
Տիտոսե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1958 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մասարակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Վարագույր
Կատեգորիա:Թատրոն
Ռեինա (այլ կիրառումներ)
Ռեինա, կարող է վերաբերել՝
Ռեմովկա (այլ կիրառումներ)
Ռեմովկա, կարող է վերաբերել՝
Վերխոյանսկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1638 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
2020-ականներ
2020-ականներ (20-ականներ), ընթացիկ տասնամյակ, որը սկսել է 2020 թվականի հունվարի 1-ին և ավարտվելու է 2029 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ։
Աշխարհի նշանավոր առաջնորդներ
Սա պետությունների առաջնորդների և հայտնի կազմակերպությունների ներկայացուցիչների ցանկն է։ Առաջնորդների անունները, որոնք ընդգծված են թավատառով, ամբողջ տասնամյակի ընթացքում անընդմեջ իշխանության են մնացել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպասվող իրադարձություններ Կատեգորիա:2020-ականներ Կատեգորիա:21-րդ դար Կատեգորիա:Նորագույն պատմություն
Ռեմանձակո
Ռեմանձակո (Remanzacco), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5984 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 185 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 31 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33047։ Հեռախոսային կոդ՝ 0432։
Կոմունայի հովանավորներն են՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը, տոնը նշվում է հունիսի 24-ին, ինչպես նաև Սրբեր Հերմագորուսը և Ֆորտունատը, Մարտին Տուրսկին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դոմլեժե Լոնվիլե
Դոմլեժե Լոնվիլե (Domléger-Longvillers), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 276 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.98 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.91 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 150 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 33 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 177 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 133-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 44։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,1 %։ 133 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 114 անձ (63 տղամարդ և 51 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (10 տղամարդ և 9 կին)։ 44 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դոմարտեն
Դոմարտեն (Dommartin), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 391 մարդ, բնակչության խտությունը` 59.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.55 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 13 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 250 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 187-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 63։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,8 %։ 187 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 177 անձ (95 տղամարդ և 82 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (3 տղամարդ և 7 կին)։ 63 անաշխատունակներից 21-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 31-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սևիլյայի գեղարվեստի թանգարան
Սևիլյայի գեղարվեստի թանգարան (Museo de Bellas Artes de Sevilla), գեղարվեստի թանգարան Սևիլյայում (Իսպանիա)։
Պատմություն
Շենքը, որտեղ ներկայումս գտնվում է թանգարանը, ի սկզբանե պատկանել է Մերսեդ Կալսադա դե լա Ասունսիոն վանքին, որը հիմնադրվել է Պեդրո Նոլասլկոյի կողմից Ֆերդինանդ III թագավորի  ժամանակաշրջանում։ Քաղաքի գրավումից հետո 1248 թվականի նոյեմբերի 22-ին  թագավորը հողատարածք հատկացրեց վանքի շինարարության համար։ Շենքը սկսեց կառուցել ճարտարապետ Խուան դե Օվյեդոն մուդեհար ոճով, 1668 թվականին շինարարությունը ավարտվեց։ Ֆրանսիական օկուպացիայի ընթացքում 1810 թվականին շենքը  հրդեհի հետևանքով զգալիորեն վնասվեց։ 1835 թվականի սեպտեմբերի 16-ին  շենքի վերականգնումից  և վերակառուցումից հետո, այնտեղ բացվեց թանգարան։ 1868-1869 թվականներին շենքը կրկին վերակառուցվեց, որից հետո շենքի ճակատը ստացավ դասական ոճավորում։ Նույն ոճով վերակառուցվեց կենտրոնական սանդուղքը, որը զարդարված էր  քառանկյուն հարթ որմնասյուներով և վերնաճակատով։ Շենքի ամենահետաքրքիր մասը ներքին բակի ձևավորումն  է, որը դարերի ընթացքում բնորոշ է եղել Սևիլյայի բազմաթիվ շինությունների։ Թանգարանի պատկերասրահի, ներքին բակի և նախասրահի ձևավորման համար օգտագործվել է  սևիլյան կերամիկան։ Դել Ալխիբեսի ներքնահարկում գտնվում է մի հրաշալի քանդակազարդ մեծանկար դոմինիկյան վանականների հովանավոր Մադոննայի պատկերով, որը ստեղծվել է Քրիստափոր Աուգուստի կողմից 1577 թվականին և նախկինում գտնվել է Մադրե-դել-Դյուս վանքում։ Կերամիկայի մյուս նմուշները վերաբերվում են 16-րդ դարի առաջին երրորդին, բայց հայտնի չէ դրանք նախապես որ շենքի համար են պատրաստված եղել ։
Շքամուտքի և ներքնահարկի ձևավորման ժամանակ օգտագործվել են սուրբ Պավելի վանքի հախճասալիկները։ Շենքի ճակատային մասը ուղղված է դեպի Պլասա դել Մուսեո հրապարակ (թանգարանի հրապարակ), որտեղ 1864 թվականին կանգնեցվել է քանդակագործ Մեդինայի կողմից պատրաստված Մուրիլիոյի հուշարձանը։ Որպես թանգարանի տարածք օգտագործվում է նաև վանքի շենքը, որն առանձնապես վերակառուցման չի ենթարկվել, բացի լուսավորության բարելավման նպատակով պատուհանները մեծացնելուց։
Հավաքածու
Թանգարանի նախնական հավաքածուն ձևավորվել է մոտակա եկեղեցիների և վանքերի գեղանկարներից և քանդակներից, այդ իսկ պատճառով էլ այստեղ լայնորեն ներկայացված է կրոնական գեղանկարչությունը, ընդ որում գերակշռում են սևիլյան գեղանկարիչների կողմից բարոկկո ոճով ստեղծված աշխատանքները  ։ Հավաքածուում լայնորեն ներկայացված են այնպիսի գեղանկարիչների աշխատանքներ ինչպիսիք են Մուրիլյոն, Վելասկեսը, Սուրբարան, Խուան դե Վալդես Լեալը,  Ֆրասիսկո Էրրերա Ավագը, Լուկաս Վալդեսը, Գոնսալո Բիլբաոն։ Թանգարանում ներկայացված են նաև Լուկաս Կրանախ Ավագը, Էլ Գրեկոն (Խորխե Մանուելի որդու դիմանկարը) և Մարտին դե Վոսը։ Ներկայումս թանգարանը ունի 14 դահլիճ 7775 մ 2 ընդհանուր մակերեսով ։
Վալենտինա Սովկինա
Վալենտինա Սովկինա (Валентина Вячеславовна Совкина, ), ռուս քաղաքական գործիչ, Կոլայի թերակղզու Սաամական խորհրդարանի նախագահ։
Կենսագրություն
2010 թվականին Կոլայի թերակղզու Սաամայի խորհրդարանի առաջին նիստում ընտրվել Է խորհրդարանի նախագահ, ավելի վաղ եղել է Մուրմանսկի մարզի սաամների լիազոր ներկայացուցիչների խորհրդի նախագահը։ 2013 թվականից ղեկավարում է Կոլայի սաամական ռադիոն։
Սաամական խնդիրների վերաբերյալ տեսակետներ
Ըստ Վալենտինա Սավկինայի՝ Կոլայի թերակղզու Սաամայի խորհրդարանի նախագահի կարծիքով՝ Ռուսաստանի սաամական բնակչության թվաքանակի նման կրճատման հիմնական պատճառը բնական նվազեցումն է, որը բացատրվում է նաև ժամանակակից սաամական ընտանիքների քիչ երեխաներ ունենալու հանգամանքով։ Այլ պատճառներ, Սովկինայի կարծիքով, սաամայի ցածր սոցիալական կարգավիճակն ու տնտեսական անպաշտպանությունը են. դրա մեղքի մի մասն ընկած է նաև տեղական իշխանությունների վրա, քանի որ Մուրմանսկի մարզի Հյուսիսի բնիկ ժողովուրդների սոցիալ-տնտեսական աջակցության ծրագիրը անարդյունավետ է և թույլ է նպաստում սաամայի բնակչության առկա սոցիալական և տնտեսական խնդիրների լուծմանը, իսկ այդ ամենի շրջանակներում իրականացվող միջոցառումների զգալի մասը զուտ ձևական բնույթ ունի։ Մուրմանսկի մարզում 2008-2012 թվականների ընթացքում, Սովկինայի խոսքով, ոչ մի միջոցառում չի իրականացվել. սաամներին բժշկական ծառայություններով ապահովելու մակարդակը, նրա խոսքով, նույնպես տարեցտարի նվազում է, քանի որ կրճատվում են տեղական բուժաշխատող-մանկաբարձական կետերը, ստացիոնար բուժման վայրերում մահճակալների թիվը նվազում է, փակվում են պոլիկլինիկաները։
Հարձակում
2014 թվականի սեպտեմբերին Սավկինան, որպես Ռուսաստանի սաամների ներկայացուցիչ, պետք է մասնակցեր բնիկ ժողովուրդների համաշխարհային համաժողովին, որն անցկացվում է Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի կողմից։ Լովոզերից նորվեգական Կիրկենես տանող ճանապարհին քաղաքի մուտքի մոտ նրա վրա հարձակում է տեղի ունեցել, ընդ որում՝ ներկա ոստիկանները չեն խանգարել հարձակվողին, այլ ընդհակառակը՝ զբաղեցրել են վարորդին, որն օգնել է Սովկինային և հարձակվողին թույլ են տվել թաքնվել։ Արդյունքում Սովկինան չի կարողացել հասնել իր չվերթին, սակայն մեկ օր անց մեկնել է Նյու Յորք։ Այս հարձակումը զանգվածային լրատվամիջոցները կապում են Նյու Յորքում տեղի ունեցած բնիկ ժողովուրդների համաժողովի ռուս պատվիրակների հետ։