Բրեստ_պայմանագիր_(Ուկրաինա-Կենտրոնական_գերտերություններ)
Բովանդակություն
Հոկտեմբերի 26-ին (նոյեմբերի 8) համառուաստանյան կոնգրեսը ընդունում է հրամանագիր խաղաղության մասին, որը պատերազմող բոլոր պետություններին առաջարկում է կնքել զինադադար և սկսել խաղաղ բանակցությունները։ Հոկտեմբերի 27-ի նոյեմբերի 9 գիշերը Կոնգրեսը ստեղծում է խորհրդային կառավարություն՝ Ժողովրդական Կոմիսարների Խորհուրդ (ԺԿԽ)։ Ուկրաինայի կենտրոնական ռադան դատապարտում է ապստամբությունը Պետրոգրադում և հրաժարվում է ճանաչել ԺԿԽ-ի իժխանությունը, և հայտարարում, որ մտադիր է ճնշելու ապստամբությանն աջակցող բոլոր փորձերը։ Նոյեմբերի 7-ին 20 Մալայի ռադայում ընդունվում է Երրորդ Ունիվերսալը, որի որոշմամբ հռչակվում է Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետության և Ռուսաստանի դաշնակցային կապի մասին։ Հայտարարվում տարածքների միավորման մասին, որտեղ բնակչության մեծ մասը ուկրաինացիներ էին; Կիևի, Վոլնյայի, Պոդոլսկի, Խերսոնի, Չերնիգովի, Պոլտավայի, Խարկովի, Եկատերինոսլավի մարզերը և Հյուսիսային Տավրիայի համայնքները (առանց Ղրիմի)։ 1917 թ-ի նոյեմբերի 9-ին (22) ԺԿԽ-ն պաշտոնից հեռացնում Է Գերագույն Հրամանատարության գեներալ Ն. Դուխոնինին, որը հրաժարվում է կատարել ԺԿԽ-ի հրամանները և սկսում է խաղաղ բանակցություններ վարել Ավստրո-Գերմանական հրամանատարության հետ։ Նոյեմբերի 20-ին (դեկտեմբերի 3) ԺԿԽ-ի պատվիրակությունը սկսում է բանակցություններ վարել Ավստրո-Գերմանական դաշինքի հետ, որոմ ներգրավված էին ներկայացուցիչներ Բուլղարիայից և Թուրքիայից։ Բոլշևիկների կողմից Մագիլյովի գլխավոր շտաբը գրավելուց հետո դաշնակիցների ռազմական ներկայացուցիչները գնացին ԿԻև, հույս ունենալով մինչև գարուն պահպանել ռուսական ճակատի գոնե ուկրաինական մասը ։ Ուկրաինայի Կենտրոնական Ռադայի ղեկավարները իսկապես մտադիր էին կատարելու զինվորական պարտավորությունները Անտանտի առջև, սակայն ուկրաինական ռադայի ռազմական պատգամավորների խումբը պահանջեց Գերագույն Հրամանատարությունից անցնել խնդրի լուծման խաղաղ ճանապարհին՝ համաձայն ժողովրդական կոմիսարների և Ռուսաստանի այլ մասերի դեմոկրատների, և Մալայի ռադան ստիպված եղավ ընդունել բանաձև՝ իր պատվիրակության մասնակցությունը հարավարևմտյան և Ռումինական ճակատների կողմից Անտանտի և Կենտրոնական պետությունների միջև խաղաղ բանակցություններին։ Բրեստի բանակցություններին Ուկրաինայի Կենտրոնական Ռադայի ներկայացուցիչների մասնակցության մասին խոսք լինել չէր կարող, այլ հակառակը, ուկրաինական առաջնորդները իրենց մտադրությունն են հայտնել, ոչ միայն սկսել բանակցությունները խորհրդարանի անունից, այլև համառուսական ճակատից առանձնացնել Ուկրաինական ճակատը՝ «ավելի բարեկեցիկ կյանքի և Ուկրաինայի պաշտպանության համար»։ Նոյեմբերի 23-ի երեկոյան (դեկտեմբերի 6) ռազմական գործերի գլխավոր քարտուղար Ս.Պելտյուրան ուղիղ կապով տեղեկացնում է Գերագույն հրամանատար Ն. Կրիլենկոյին հարավարևմտյան և Ռումինական ճակատներից զորքերի միակողմանի դուրս բերման՝ հեղափոխական Հայտերի վերահսկողությունից հանելու և Ուկրաինական ճակատին միացնելու մասին, որը վարում էր Դ. Գ. Շերբաչովը, Ռումինիայի ճակատի նախկին հրամանատար ։ Կռիլենկոն չմեկնաբանելով այդ որոշումը Պելտյուրային է հանձնում «Գործողությունների համաձայնեցման» տեքստը, որն արդեն ստորագրված էր խորհրդային պատվիրակության հրադադարի պայմանագրով։Հաջորդ օրը Կռիլենկոն Տրոցկու կոմիսարների կողմից ստացավ հրահանգ, անմիջապես նախապատրաստական աշխատանքներ սկսելու Ռոստովի սպիտակ կազակների զինված խմբավորումների առաջխաղացումը կանխելու ուղղությամբ, և այդ առումով նրան հանձնարարվեց հարցնելու Ուկրաինայի խորհրդարանին, թե «պարտավորվում է աջակցելու Կալեդինի դեմ պայքարում և մտադիր է քննարկելու մեր էշելոնի առաջխաղացումը դեպի Ռոստով, որպես իրենց տարածքային իրավունքների խաղտում»։ Միևնույն ժամանակ Գերագույն հրամանատարին հանձնարարվել է Ուկրաինայի Ժողովրդական Ռադայից ներկայացուցիչ հրավիրել «Համառուսական խաղաղ պատվիրակության» կազմ, որը նոյեմբերի 22-ի (դեկտեմբերի 5) հայտարարված դադարից հետո շարունակում է բանակցությունները դաշինքի անդամ երկրների հետ։Կռիլենկոն նոյեմբերի 6-ի երեկոյան (դեկտեմբերի 7) Պելտյուրայի խնդրում է տալ «հստակ և ճշգրիտ» պատասխան սովետական զորքերի մուտքը Ռոստով թույլ տալու հարցի վերաբերյալ։Բայց Պելտյուրան խուսափում է պատասխանից ավելի ուշ հայտարարելով Գլխավոր քարտուղարության (կառավարության) որոշումը։ Գլխավոր քարտուղարությունը Պելտյուրայի զեկույցի վերաբերյալ կայացնում է որոշում՝ հրաժարվելով խորհրդային զորքերի ընդունումից և փորձում է համաձայնության գալ Ռոստովի կառավարության հետ, հղում անելով Կալեդինի կողմից արված խոստումները՝ դադարեցնելու հետապնդումները Դոնեցկի հանքագործների նկատմամբ։ Կենտրոնական ռադայի կառավարությունը չէր շտապում արձագանքելու առաջարկին և իր ներկայացուցիչներին Բրեստ ուղարկելու որոշմանը, ըստ երևույթին հաշվի առնելով ռուսական ստորաբաժանումների և տարածաշրջանների կառավարությունների համաձայնեցված հայտարարությունը, որում Գլխավոր քարտուղարությունը ուղարկել էր իր առաջարկը (որի պատասխանը այդպես էլ չէր ստացել)։Համաձայն դաշնակից երկրների առաքելությունների նոյեմբերի 26-ին (դեկտեմբերի 9) գեներալ Շերբաչովը կնքում է զինադադար ռուս-ռումինական և գերմանա-ավստրիական զորքերի միջև։ Նոյեմբերի 28-ին (դեկտեմբերի 11) Կենտրոնական ռադայի կողմից նշանակվում է զինադադարի կնքման բանակցություններ, բայց ոչ թե պատվիրակությունների այլ դիտորդների կողմից «տեղեկատվության տրամադրման և վերահսկման համար, որպեսզի զինադադարը կնքվի համաձայն մեր հարթակի, այլ ոչ թե Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետության»։ Զինադադարի համաժողովը վերսկսվել է նոյեմբերի 29-ին (դեկտեմբերի 12) ուկրաինացի դիտորդներն էին՝ պատգամավոր Ուկրաինական Կենտրոնական Ռադայից, Ուկրաինայի սոցիալ-դեմոկրատ Ն.Գ. Լեվիցկին, Ազգային-հեղափոխական կուսակցության առաջնորդ Ն.Մ. Լյուբինսկին, գեներալ Գ.Վ.Գասենկոն, ռազմական գործերի քարտուղար Պելտյուրան։ Դեկտեմբերի 2(15)-ին Բրեստում կնքվեց զինադադար Ավստրիայի-գերմանական բլոկի և խորհրդային պատվիրակության միջև, կասեցնելով ռազմական գործողությունները ճակատում քսանութ օրվա ընթացքում սկսած դեկտեմբերի 4(17)-ից։ Ուկրաինայի դիտորդները, այնուամենայնիվ, որոշեցին գնալ Բրեստ կարևոր հարցեր քննարկելու համար, թե արդյոք ուկրաինական մասի պայմանները կտարածվեն մի ճակատից մյուսի վրա։Կենտրոնական Ռադայի կառավարությունը մինչ այդ պահը չէր ընդունել Ուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության լիազորությունները բանակցային գործընթացում։ Գտնվելով Բրեստում ներկայացուցիչները հանդիպում են Արևելյան ճակատի հրամանատար Լեոպոլդ Բավարիայի և նրա աշխատակազմի ղեկավար, գեներալ-մայոր Մաքս Հոֆմանի հետ, ով ղեկավարում է Անտանտի դաշինքի բոլոր պատվիրակութունների զինադադարի բանակցությունները, վերջիններս էլ հարցնում են ուկրաինական բանակի կարգավիճակի և կազմի մասին։ Ավստրիացիները մասնավորապես հետաքրքրված էին Ուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության կառավարության բռնած դիրքով Արևելյան Գալիցիայի և Հյուսիսային Բուկովինայի հարցում։ Ուկրաինայի ներկայացուցիչները ըստ գլխավոր քարտուղարության իրենց զեկույցի, Կենտրոնական տերությունների պատվիրակներին հայտարարեցին