cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոմենսալիզմ
Բակտերիաների կոմենսալիզմ
Որոշ բակտերիաներ համագործակցում են խմբերով՝ միմյանց մեջ բաժանելով նյութափոխանակության գործընթացները և կիսելով դրանց արտադրանքը։ Մյուսները համագործակցում են տեր օրգանիզմի հետ (չնայած որոշներն էլ ստեղծում են չեզոք կամ վնասակար փոխհարաբերություններ)։ Բակտերիաները կարող են նաև առաջացնել կոմենսալիզմ՝ երկու օրգանիմների միջև փոխհարաբերության տարբերակ, որում մի օրգանիզմը օգուտ է ստանում, իսկ մյուս օրգանիզմը անտարբեր է (+/0)։ Օրինակ՝ մարդկանց օրգանիզմում ապրում են միլիոնավոր բակտերիաներ, որոնք բնակվում են մեր մարմնի վրա կամ ներսում։ Բակտերիաները մեզ հետ կոմենսալիզմ են առաջացնում (սնվել մահացած բջիջներով կամ նյութափոխանակության ենթամթերքներով)։ Այնուամենայնիվ, հաճախ այս կոմենսալիստական հարաբերությունների խոր ուսումնասիրություններից պարզվում է, որ դրանք իրականում մակաբուծության օրինակներ են։
Միկրոօրգանիզմները և մարդիկ
Տեսակների միջեւ փոխհարաբերությունները ներառում են նաև օրգանիզմներ, որոնք մենք չենք կարող անզեն աչքով դիտել։ Մեր մարսողական համակարգը զգալի թվով կոմենսալ միկրոօրգանիզմների բնակավայր է ։ Փաստորեն, միկրոօրգանիզմները չեն սահմանափակվում միայն մարսողական համակարգով։ Այս միկրոսկոպիկ բնակիչները սկսում են գաղութացնել մեր մարմինը ծննդյան պահից սկսած, որտեղ լակտոբացիլները դառնում են նորածնի մարսողական համակարգի գերակշռող բնակիչներ։ Դրանից հետո շրջակա միջավայրը և սնունդը մեծացնում են մեր շփումը բակտերիաների և այլ միկրոօրգանիզմների հետ՝ նպաստելով գաղութացման գործընթացին։
Այս տեսակների մի կարևոր մասը կդառնա մեր մաշկի և լորձաթաղանթների բնական ֆլորայի մի մասը՝ ստեղծելով կոմենսալ կապ։ Մեր մարմինը նրանց աճի համար նպաստավոր միջավայր է։ Մարդու ականջներում և սեռական օրգաններում ապրում են որոշակի մանրէներ, որոնք սնվում են որոշակի սեկրեցներով։ Մենք սովորաբար լսում ենք, որ մանրէային ֆլորան օգուտներ է բերում մեզ։ Փոքր մասշտաբով յուրաքանչյուր տեսակ հաստատում է կոմենսալ հարաբերություն մեր մարմնի հետ։
Մահբուբ ուլ Հակ
Մահբուբ ուլ Հակ (<span lang="und-Arab" title="Nasta'liq" style="font-size:125%; font-family:'Jameel Noori Nastaleeq','IranNastaliq', 'Nafees Nastaleeq', 'Nafees Nastaleeq v1.01', 'Pak Nastaleeq', 'PDMS_Jauhar';"><span lang="und-Arab" title="Nasta'liq" style="font-size:125%; font-family:'Jameel Noori Nastaleeq','IranNastaliq', 'Nafees Nastaleeq', 'Nafees Nastaleeq v1.01', 'Pak Nastaleeq', 'PDMS_Jauhar';">محبوب الحق, ), պակիստանցի խաղերի տեսաբան, տնտեսագետ և միջազգային զարգացման տեսաբան, ով 1985 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև 1988 թվականի հունվարի 28-ը եղել է  Պակիստանի 13-րդ ֆինանսների նախարարը ։
Փանջաբի համալսարանում տնտեսագիտություն ուսումնասիրելուց հետո տեղափոխվում է Քեմբրիջ, որտեղ Ամարտյա Սենի հետ միասին ստանում է տնտեսագետի աստիճան։ Նա ավելի ուշ տեղափոխվել է Եյլի համալսարան, որտեղ  ստացել է դոկտորի աստիճան և հետագայում աշխատել է որպես գիտաշխատող  Հարվարդ Քեննեդի դպրոցում։ Նա 1960-ականներին Պակիստան է վերադարձել որպես Պակիստանի գլխավոր տնտեսագետ  և տեղափոխվել է ԱՄՆ սոցիալիստական կառավարության ընտրություններից հետո։ 1970-ական թվականներին համաշխարհային բանկում աշխատել է որպես քաղաքականության տնօրեն, ինչպես նաև Ռոբերտ Մըք Նամարայի գլխավոր տնտեսական խորհրդական ։
Պակիստան է վերադարձել 1982 թվականին և 1985 թվականին դարձել է երկրի ֆինանսների նախարար, վերահսկել է զգուշավոր տնտեսական ազատականացման ժամանակաշրջանը։ 1988 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ ծառայել է որպես Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի կառավարչի հատուկ խորհրդական։ Հակը ստեղծել է մարդկային ներուժի զարգացման  մասին զեկույց, որը ներառում է հանրաճանաչ մարդկային զարգացման ինդեքսը, որը չափում է ժողովրդական բարեկեցության զարգացումը՝ ի հաշիվ իրենց եկամուտների։ Նա վերադարձել է Պակիստան է 1996 թվականին՝ Իսլամաբադում հիմնելու մարդկային զարգացման կենտրոն։
Վաղ կյանք
Մահբուբ ուլ Հակը ծնվել է 1934 թ. փետրվարի 24-ին Փանջաբ նահանգում ։ 1947 թվականի օգոստոսին պատանեկության տարիների ընթացքում տեսել է կրոնական բռնություններ, որոնք կապված էին Պակիստանի և Հնդկաստանի անկախության հետ։ Կրոնական բռնությունները անջնջելի տպավորություն են թողել Մահբուբ ուլ Հակի կյանքում։ Լահոր հասնելուց հետո Հակին տրվել է կառավարության կողմից հովանավորվող բնակարան, և նա որոշել է շարունակել իր կրթությունը։ 1954 թվականին նա դիմել և ընդունվել է Փանջաբ համալսարան՝ հասարակական գիտությունների ֆակուլտետ։
1958 թվականին նա ստացել է տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան և վաստակել է կրթաթոշակ, որպեսզի ուսումը շարունակի Մեծ Բրիտանիայում։ Նա ընդունվել է Քեմբրիջի համալսարան, որտեղ կրկին նույն ոլորտում ստացել է բակալավրի աստիճան։ Քեմբրիջում Հակը ստացել է իր բակալավրի աստիճանը Ամարտյա Սենի հետ, ում հետ նա ձևավորել է սերտ և ցմահ բարեկամություն։  Կրկին կրթաթոշակ ստանալով՝ Հակը մեկնել է ԱՄՆ իր դոկտորական ուսուցման համար, որտեղ ամերիկյան տնտեսական համակարգը ավելի ուշ իր ազդեցությունը կունենար նրա՝ երկար կապիտալիզմի պաշտպանության գործում։ Նա ընդունվել է Յել համալսարանի ասպիրանտուրա  և ստացել տնտեսագիտության PhD աստիճան, որը հաջորդել է Հարվարդի նախադոկտորական աշխատանքին։ Նախադոկտորական աշխատանքն ավարտելուց հետո Հակը վերադարձել է իր երկիր՝ կառավարական համակարգին միանալու համար։
Կարիերա
Հակը աշխատել է Համաշխարհային բանկի քաղաքակրթության համակարգողի տնօրենի պաշտոնում (1970–1982) և գլխավորել է Պակիստանի ֆինանսների նախարարությունը՝ որպես ֆինանսների նախարար  (1982–1988): 1989 թվականին նա նշանակվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր-ի կառավարիչ և ղեկավարել է միջազգային գիտնականների խումբը՝ ստեղծելու առաջին Մարդկային զարգացման զեկույցը։ Պակիստան վերադառնալուց հետո Հակը միացավ Պլանային հանձնաժողովին և մինչև 20-ական թվականները դարձավ Պլանային հանձնաժողովի գլխավոր տնտեսագետ  : Նա պահպանեց իր կապերը Ֆինանսների նախարարության հետ և շարունակեց աշխատել որպես Պակիստանի կառավարության տնտեսագետ-խորհրդատու։
Ձեռքբերումներ
Հակը հնդիկ տնտեսագետ Ամարտյա Սենի հետ համատեղ ուժերով մշակեց Մարդկային զարգացման ինդեքս, որը դարձավ ամենաազդեցիկ և լայնորեն տարածված ինդեքսը՝ չափելու աշխարհի մարդկային զարգացումը։ Մարդկային զարգացման ինդեքսը տարեկան մարդկային զարգացման զեկույցների համար օգտագործվեց մինչև 1990 թվականը՝ Միացյալ ազգերի զարգացման համակարգի կողմից։
Մահ
Նա մահացավ 1998 թվականի հուլիսի 16-ին Նյու Յորքում՝ թողնելով իր կնոջը՝ Խադիջա Հաքին, որդուն՝ Ֆարհանին և դստերը՝ Տոնեեմային։ Մարդկային զարգացման կենտրոնում նրա ներդրումների ճանաչողությունը 1998 թվականի դեկտեմբերի 13-ին բերեց Մարդկային զարգացման կենտրոնի պաշտոնական վերանվանմանը Մահբուբ ուլ Հակի անվամբ, որի նախագահն էր Խադիջա Հակը։
A (լատինական)
А, լատինական այբուբենի առաջին տառն է, օգտագործվում է լատինական հիման վրա կազմված համարյա բոլոր այբուբեններում։ Իր ծագումն է առնում հունական ալֆա (Α, α) և փյունիկական Ալեֆ տառերից։ Ամենից հաճախ նշանակում է ձայնավոր [a] տառը և դրա տեսակները, սակայն երբեմն (օրինակ, անգլերենում) և այլ հնչյուններ։ Հաճախ է մտնում երկգրությունների մեջ (հնագունը. ae), ավելի ուշ ձևափոխվում է æ կցագրի կամ մոտենում է տարբերիչ նշաններին։
Կատեգորիա:Ա ստեղն
Էդմոնտոն
Էդմոնտոն (Edmonton), քաղաք Կանադայի հարավ արևմուտքում, Հյուսիսային Սասկաչևան գետի ափին։
Հիմնադրվել է 1795 թվականին։ Ալբերտա նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ 817 498 մարդ։ Մակերեսը 684 կմ², միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 668 մ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ
Ուլյանովո (գյուղ, Ուլյանովսկի շրջան)
Ուլյանովո (Ульяново), գյուղ Ռուսաստանի Կալուգայի մարզի Ուլյանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3085 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կալուգայի մարզի Ուլյանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բյուրականի աստղադիտարան
Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարան, աստղադիտարան Հայաստանի Բյուրական գյուղում, Արագած սարի լանջին։ Պատկանում է Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիային և տնօրինվում նրա միջոցով։ Համարվում է Արևելյան Եվրոպայի և Միջին Արևելքի կարևորագույն աստղադիտարաններից մեկը ։
Պատմություն
Հիմնվել է 1946 թվականին ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ջանքերով, եղել է աստղադիտարանի առաջին տնօրենը ։ Ճարտարապետն է Սամվել Սաֆարյանը։
Բյուրականի աստղադիտարանի առաջին աստղագետներից են եղել Հայկ Բադալյանը, Բենիամին Մարգարյանը, Ռուբեն Սահակյանը, Գրիգոր Գուրզադյանը, Լյուդվիգ Միրզոյանը, Նինա Իվանովան, Վաղարշակ Սանամյանը, Մարատ Առաքելյանը, Էդվարդ Խաչիկյանը և Կարլոս Գրիգորյանը ։
Տեղանքը և կառուցվածքը
Բյուրականի աստղադիտարանը գտնվում է Արագած լեռան հարավային լանջին՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Բյուրական գյուղում։ Նրա կոորդինատներն են 40°20′07″Հյ 44°16′25″Աե ։ Գտնվում է Երևանից 50 կմ հյուսիս, 1500 մետր բարձրության վրա ։
Սպիտակ որոր
Սպիտակ որոր (Pagophila eburnea) որորների ընտանիքի (Laridae) ոչ մեծ բևեռամերձ թռչուն, սպիտակ որորների (Pagophila) միակ տեսակ։
Բնութագիր
Փետուրները սպիտակ է, երիտասարդ է` մուգ բծերով։ Կտուցը դեղին է կանաչավուն հիմքով. աչքերի շուրջ կա մերկ օղակ կարմիր գույնի, ոտքերը սև են։ Մարմնի երկարությունը մոտ 45 սմ։
Բնադրում են գաղութներով, հաճախ ժայռերի վրա։ Բազմացումը սկսվում է հուլիսի սկզբին՝ 1-2 ձու դնելու դեպքում։ Երկու ծնող թռչուններն էլ թուխս են նստում մոտ մեկ ամիս։ Ձագերի մարմինը ծածկվում է աղվամազով, իսկ առաջին տարվա վերջին նրանք ծածկվում են փետուրներով։ Սնունդ - ծովային անողնաշարավորներ, լեշեր, ծովաշան, ծովափղի և սպիտակ արջի արտաթորություն։ Սպիտակ որորը գետնին լավ է տեղաշարժվում, լողում է, բայց դժկամորեն է նստում ջրի վրա։
Տարածվածություն
Այն ապրում է Արկտիկայի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Եվրասիայի շրջանների բարձր լայնություններում։ Ռուսաստանում բնադրումը ապացուցված է Ֆր. Վիկտորիայում, Ֆրանց Յոզեֆ Երկրում, Հյուսիսային Երկրում, Կարա ծովի կղզիներում։ Միակ բույնը գտնվում է հյուսիսում՝ Նոր Երկիր կոչվող տարածքում։ Կան ենթադրություններ Նոր Երկրի արևմտյան ափին սպիտակ որոր բնի տեղակայման մասին, սակայն այն չի հաստատվում։ Ռուսաստանում ձմռանը տեղակայված են Բարենցի և Բերինգի ծովերի շրջաններում։ Ձմեռում են Նոր Երկրի հյուսիսային մասերում։ Անվանական սպիտակ որորները լայնորեն հայտնաբերվում են Արկտիկայի ավազանի ամբողջ տարածքում, թռչում են Արկտիկայի բարձր լայնություններում՝ մինչև 87-88° հյուսիսային լայնություններում, իսկ հարավից` Թաիգայի շրջանները։ Ռուսաստանից դուրս այն բույն է դնում Արկտիկայի ամերիկյան հատվածում և Գրենլանդիայում ։ Աշնանը գաղթում է միայն դեպի հարավ ընկած կարճ հեռավորությունների վրա, նրանց մեծ մասը ձմռանը ձմեռում են հյուսիսային լայնություններում, սառույցի եզրերին, չնայած ոմանք հասնում են ավելի հարավային շրջաններ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Գրիֆինների ընտանիքը
«Գրիֆինների ընտանիքը» (Family Guy, թարգ.` «Ընտանիքի մարդ»), ամերիկյան անիմացիոն սիթքոմ, ստեղծված կատակերգու անիմատոր Սեթ Մաքֆարլեյնի կողմից։ Մուլտսերիալը պատմում է Գրիֆինների ընտանիքի մասին, որը բաղկացած է ամուսիններ Պիտեր և Լոիս Գրիֆիններից, երեխաներ Քրիս, Մեգ և Սթյուի Գրիֆիններից, ինչպես նաև անձնավորված ընտանի շնից՝ Բրայանից։ Գործողությունները տեղի են ունենում Ռոդ Այլենդում գտնվող Քոհոգ գեղարվեստական քաղաքում։ Մուլտսերիալում առկա հումորը երբեմն հանդես է գալիս հավելային դրվագների միջոցով՝ կծու երգիծանքի ենթարկելով ամերիկյան զանգվածային մշակույթի այս կամ այն տարրերը։
Առաջացումը
Գաղափարն առաջացել է Սեթ Մաքֆարլեյնի մոտ 1995 թվականին, երբ վերջինս սովորում էր Ռոդ Այլենդի դիզայնի դպրոցում։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը «Լարիի կյանքը» անիմացված կարճամետրաժն էր ։ Մուլտֆիլմը դրական տպավորություն թողեց «Hanna-Barbera» անիմացիոն ստուդիայի վրա, և ստուդիան Մաքֆարլեյնին առաջարկեց անիմատորի աշխատանք։ 1997 թվականին Մաքֆարլեյնը շարունակեց զարգացնել դիպլոմային աշխատանքի նախատիպը՝ վերնագրելով «Լարին և Սթիվը»։ Այն ցուցադրում էր Լարի անունով միջին տարիքի տղամարդու հարաբերությունները իր ինտելեկտուալ շան հետ։ Այն ցուցադրվեց 1997 թվականի փետրվարի 5-ին՝ որպես «What-a-Cartoon» անիմացիոն ցուցադրության հատված, «Cartoon Network» կաբելային հեռուստաընկերությամբ։ Մաքֆարլեյնն այդ ժամանակ 23 տարեկան էր ։ Մուլտֆիլմը գրավեց «20th Century Fox» ստուդիայի ուշադրությունը, և նրանք առաջարկեցին Մաքֆարլեյնին պատրաստել սերիալ, որը հիմնված կլինի գլխավոր հերոսների վրա՝ ցուցադրման պատրաստման համար Մաքֆարլեյնին հատկացնելով 50 000 ԱՄՆ դոլար։ Մակֆարլեյնը ներկայացրեց պատրաստ նախագիծը տանն աշխատելուց 6 ամիս հետո։
Նոր սերիալը հետևում էր վերոնշյալ կարճամետրաժի մի քանի յուրահատկություններ, այդ թվում՝ Լարին և Սթիվը նախատիպ էին հանդիսանում Պիտերի և Բրայանի համար։ Մաքֆարլեյնը կատակում է, որ «Լարիի կյանքի» և «Գրիֆինների» մեջ տարբերությունն այն է, որ դրանցից առաջինի պրեմիերան կայացել է ուսանողների հանրակացարանում, իսկ երկրորդինը՝ Սուպերբոուլի ցուցադրությունից հետո։ Իր արվեստի համար Մաքֆարլեյնի համար ոգեշնչություն են հանդիսացել այնպիսի մուլտեր, ինչպիսիք են «Սիմփսոնները», «Բոլորը ընտանիքում»-ը, «Լարի Սանդերսի շոու»-ն։
Սցենար
Մեկ էպիզոդի ստեղծման համար պահանջվում է մոտ 10 ամիս, քանի որ անիմացիան նկարվում է ձեռքով։ Հետևաբար՝ շոուն հազվադեպ է պարունակում հղումներ սերիայի թողարկման շուրջ՝ ի տարբերություն «Հարավային այգու», որում սերիայի ստեղծումը պահանջում է մոտ 3 շաբաթ, ինչը թույլ է տալիս սցենարիստներին հղումներ կատարելով ընթացիկ իրադարձություններին՝ դարձնել սերիալն ակտուալ։ Առաջին սցենարիստները, ում հետ Մաքֆարլեյնը պետք է աշխատեր, նախկինում անիմացիոն հեռուստաշոուի համար սցենարներ պատրաստելու փորձ չունեին ։
Մաքարլեյնը, իր խոսքերով, հին դրամատիկական ռադիոշոուների շատ մեծ երկրպագու էր։ Դրանցից մեկը՝ «Սասպենսը», 1940-ականների բազմասերիանոց ռադիոշոու էր, որտեղ յուրաքանչյուր առանձին թողարկում դուրս էր գալիս «չար» վերնագրով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիթքոմներ Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Апрель (երգ)
Апрель, «Կինո» ռոք խմբի երգը, որը ներառվել է 1989 թվականին թողարկված «Звезда по имени Солнце» ալբոմում։
Երգի տեքստը լի է դիցաբանական կերպարներով և շաղկապված է ալբոմի խորագրային երգի հետ։ Երաժշտականորեն այն հակվում է ֆոլկ ռոքին։ Ալբոմի ձայնագրման ժամանակ Ցոյը միայնակ է կատարել երգը, և այն երբեք չի երգվել համերգների ժամանակ։
Երգի պոետիկա
Երգը գրված է Վիկտոր Ցոյին բնորոշ «նեոռոմանտիկ իմպրեսիոնիզմի» ոճով։ Ցոյի վերջին շրջանի բոլոր ստեղծագործությունների պես, ինչպիսին են «Спокойная ночь», «Печаль» երգերը, այստեղ պարզորոշ կերպով հնչում է դեպի վերև շարժման մոտիվը, որը հասնում է իր գագաթնակետին «Звезде по имени Солнце» երգում ։
Այս մոտիվը կապված է բաժանման թեմայի և կյանքի սովորական դասավորության հետ։ Չնայած այդ փոփոխությունների որոշակի աղետալիությանը, երգը լի է հույսերով։ Լիրիկական հերոսի կրծքում վառվող աստղը նրա ներդաշնակության խորհրդանիշն ու աղբյուրն է, որ գալիս է ներսից ։ Վիկտոր Ցոյի բանաստեղծական լեզվում աստղն ամենաբարձրն ու առավել շատ հանդիպողն է «երկնային» բառաձևերից ։
«Апрель»-ն ալբոմի ավարտական երգն է, որը սկսվում է երկրի սառն աններդաշնակության դրվագից, նրա առաջին տողերը գրեթե կրկնում են «Звезды по имени Солнце» երգի «Սպիտակ ձյուն, մոխրագույն սառույց // Ճաքճքված հողի վրա» տողերը։ Այստեղ նրանք սկսվում են հետևյալ կերպ՝ «Երկրի վրա սառնամանիք է․ Ինչին ձեռք տաս՝ սառույց է»։ Լիրիկական հերոսը և մոտեցող ապրիլը միանում են դիցաբանական սյուժեի ամբողջականության մեջ, անցնում են ծիսակատարության միջով, որի աստիճաններն են մահն ու հարությունը ։
Երգն ավարտվում է վերածննդի դրվագով, աշխարհի ներդաշնակության վերականգմամբ, որի փնտրտուքը «Звезда по имени Солнце» ամբողջ ալբոմի լեյտմոտիվն է ։
Ռուսական ռոքի սիրահարները մի քանի անգամ արտահայտել են այն միտքը, որ երգը նվիրված է Միխայիլ Գորբաչովին ։
Ձայնագրություն և երաժշտություն
Երգը ձայնագրել է Վիկտոր Ցոյը։ «Կինո» խումբը չի մասնակցել ձայնագրմանը։ «Տարեգրություն» նախագծի հաղորդավարի խոսքերով՝ բեք վոկալիստն եղել է Գրեգորի Գուրյանովը ։ Երգը երբեք չի կատարվել համերգների ժամանակ ։ Գոյություն ունի նաև երգի ակուստիկ տարբերակը, որն առաջին անգամ թողարկվել է «Սպիտակ ալբոմի» կազմում։
Երաժշտական առումով երգը նույնպես հեռու է խմբի ստեղծագործության «մայրուղուց», բայց նման է միևնույն ալբոմի համար գրված, բայց Վիկտոր Ցոյի կյանքի օրոք չթողարկված «Атаман» երգին ։ Ցոյի նման երգերից, որի մեջ լսվում են նման մոտիվներ, ավելի ուշ դարձել է «Կուկուշկա» երգը ։
Մեգանիսի
Կղզին գտնվում է ծովի մակարդակից 309 մետր բարձրության վրա և զբաղեցնում է 22,4 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Մեգանիսի կղզին գտնվում է Բալկանյան թերակղզու արևմուտքում և պատկանում է Հունաստանի Հանրապետությանը։
Կղզու տարածքում գտնվում են երեք գյուղական բնակավայրեր։ Կենտրոնական գյուղը Կատոմերին է՝ 492 մարդ բնակչությամբ։ Կղզու նավահանգիստը Վաֆին է, որը ունի 145 մարդ բնակչություն։
Մեգանիսի տեսարժան գյուղերից է նաև Սպարտոհորին՝ 453 մարդ բնակչությամբ։ Այստեղ են գտնվում Մեգանիսի կղզու գլխավոր ծովափները։
Բացի երեք գյուղերից, Կատոմերիի կազմում գտնվում է նաև Աֆենի փոքրիկ նավահանգիստը, որը հիմնականում ծառայում է ձկնորսներին։
Կլիման միջերկրածովային է։ Տարվա ամենատաք ամիսն է հունվարը, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվայլների՝ կղզու ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 1041 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը կազմում են հույները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Հոնիական ծով
Նայիմ բեյի հուշեր
Նայիմ բեյի հուշեր․ հայերի տեղահանման և ջարդերի վերաբերյալ թուրքական պաշտոնական փաստաթղթեր, հայտնի է նաև «Թալեաթ փաշայի հեռագրեր» վերնագրով, պատմաբան և լրագրող Արամ Անտոնյանի գիրքը, որը հեղինակը գրել է 1919 թվականին։ Գրքի օրիգինալ տարբերակը գրվել է հայերենով ։ Գիրքն առավել հայտնի է դարձել անգլերեն թարգմանության հրատարակումից հետո, որը հրատարակվել է լոնդոնյան «Hodder & Stoughton» հրատարակչության կողմից։ Այն ներառում է մի շարք փաստաթղթեր (հիմնականում հեռագրեր), որոնք վկայում են, որ Հայոց ցեղասպանությունը եղել է Օսմանյան կայսրության կողմից վարվող ներքին քաղաքականության բաղկացուցիչ մաս։
Գրքի անգլերեն առաջին թարգմանության ներածության հեղինակը վիկոնտ Հերբերտ Գլեդսթոնն է։
Բովանդակություն
Ըստ Անտոնյանի՝ փաստաթղթերը հավաքվել են օսմանյան պետական ծառայողներից մեկի՝ Նայիմ բեյի կողմից, որն աշխատել է Հալեպի փախստականների գրասենյակում։ Վերջինս այդ փաստաթղթերը փոխանցել է Անտոնյանին։ Յուրաքանչյուր հեռագիր ստորագրված է Թալեաթ Մեհմեդ փաշայի կողմից, որը եղել է Օսմանյան կայսրության ներքին գործերի նախարարն, իսկ հետո արդեն կայսրության մեծ վեզիրը։ Այդ հեռագրերի բովանդակությունը «հստակորեն արտացոլում է կայսրության համայն հայությանը բնաջնջելու ցանկությունը, ուրվագծում ոչնչացման ծրագիրը, ապահովում անձեռնամխելիություն պետական բոլոր պաշտոնյաների համար, խրախուսում խիստ գրաքննությունը և հատուկ ուշադրություն դարձնում մանկատների հայ սաների վրա» ։ Հեռագրերը պահպանվել են կոդավորված տարբերակով և գրված են օսմանյան թուրքերենով։
Այս վկայություններից ի հայտ եկող ընդհանուր պատկերը ցույց է տալիս տեղահանվածների ոչնչացման կազմակերպված ցանցի գոյության փաստը ։ Այն միանգամայն հաստատում է բրիտանացի պատմաբան Առնոլդ Թոյնբիի (Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոց, Լոնդոնի համալսարան) հայտնի «այս ահռելի մեղքն ամայեցնում է Մերձավոր Արևելքը» արտահայտությունը
"Ներքին գործերի նախարարությունից ստացվել է նոր ահավոր հրաման։ Կառավարությունը հրամայել է հայերի կյանքի և պատվի կործանման մասին։ Նրանք այլևս իրավունք չունեն ապրելու ։"
Եղունգ
Եղունգներ, եղջերային թիթեղներ (ճանկերին հոմոլոգ), որոնք գտնվում են պրիմատների մեծամասնության վերին և ստորին վերջույթների մատների ծայրերի արտաքին մակերեսին։ Եղունգները համարվում են էպիդերմիսի ածանցյալներ։ Օնիխոլոգիան հատուկ գիտություն է, որը զբաղվում է եղուգների վիճակի դիագնոստիկայով ։
Նայիմ բեյի հուշեր
Վավերականություն
1983 թվականին Թուրքիայի պատմական ընկերակցությունը (Հայոց ցեղասպանության ժխտմամբ զբաղվող պետական կազմակերպություն) հրապարակել է «Թալեաթ փաշայի հեռագրերը․ պատմական փա՞ստ, թե՞ հայկական հորինվածք» գիրքը, որի հեղինակներն էին Շինասի Օրելը և Սյուրեյա Յուջան։ Գիրքը ներկայումս չի ընդունվում ցեղասպանագետների կողմից։ Օրելի և Յուջայի գրքի անգլերեն տարբերակը հրատարակվել է 1985 թվականին, որի ներածության մեջ «ցեղասպանություն» և «ջարդեր» տերմինները դիտարկվում են որպես սխալ բնութագրում Հայոց ցեղասպանության համար։ Վերջիններս կիրառում են հայկական «պահանջ» կամ Թուրքիայի դեմ իրականացվող զրպարտություն եզրույթները։ Ըստ հեղինակների՝ «Նայիմ բեյի հուշերում» ներկայացված փաստաթղթերը կեղծ են և ավելի քան 60 տարի ընկած են եղել «ցեղասպանության» և «զանգվածային ջարդերի» ապացուցման հիմքում ։
Եղունգ
Ֆունկցիաներ
Եղունգների ֆունկցիան մատների ֆալանգների պաշտպանությունն է, որպեսզի չվնասվեն փափուկ հյուսվածքների նյարդային վերջավորությունները։ Օգնում են քորի ժամանակ և ապահովում են մատների ծայրերի կարծրությունը, տարբեր մանիպուլյացիաների ժամանակ։
Նայիմ բեյի հուշեր
Վավերականություն
Ֆրանսիացի պատմաբան Իվ Տերնոնը, որը 1984 թվականին հրավիրվել է Ժողովուրդների մշտական տրիբունալ, պնդում է, որ, այդուհանդերձ, այդ հեռագրերը «ուսումնասիրվել են մասնագետների կողմից... [բայց] հետ են ուղարկվել Լոնդոն՝ Անտոնյանին և կորել են։»'' ։
Պատմաբան Վահագն Տատրյանը 1986 թվականին նշել է, որ թուրք պատմաբանների առաջ քաշած թեզերը ապակողմնորոշելու միտում ունեն և շատ հաճախ հակասում իրենց իսկ բերած անհամապատասխանություններին ։
Եղունգ
Կառուցվածք
Եղունգների առջևի ծայրը ազատ է, իսկ հետին և կողմնային մասերը շրջապատված են մաշկային շերտով։ Մաշկային շերտի վերին մասը բարձրանում է եղունգի վրա ու կոչվուն է պրոքսիմալ մահիկ(կուտիկուլ), կատարում է պաշտպանական դեր, թույլ չի տալիս օտար մարմիններին և բակտերիաների թափանցել եղունգի աճման հատված։ Մահիկի ծայրում կան եղջերացած բջիջներ։ Տարբերում են եղունգի մարմին և արմատ։ Եղունգի արմատ է կոչվում պրոքսիմալ մահիկի տակ գտնվող հետին հատվածը։ Արմատի միայն մի փոքր հատվածն է դուրս մնում մահիկի տակից, այն սպիտակ կիսալուսնի տեսք ունի։ Եղունգի արմատը կոչվում է նաև մատրիցա։ Մատրիցան կազմված է էպիթելային բջիջներից և այստեղ տեղի է ունենում եղունգի ձևավորումը։ Այս բջիջների փշային շերտում կան օնիխոբլաստներ, որոնք ձևավորում են եղունգը և վերածվում են եղջերային թիթեղի։
Նայիմ բեյի հուշեր
Վավերականություն
Հարվարդի համալսարանի պատմության պրոֆեսոր, շոտլանդացի պատմաբան Նիլ Ֆերգյուսոնը, որը եղել է Օքսֆորդի համալսարանի Հիսուսի քոլեջի և Սթենֆորդի համալսարանի Հուվերի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող և Ռիչարդ Ալբրեխտը նույնպես նշել են, որ 1921 թվականին դատարանը նույնպես կասկածի տակ չի դրել փաստաթղթերի վավերականությունը, որոնք, սակայն, որպես ապացույց չեն օգտագործվել դատարանում և որ բրիտանացիները, նույնպես, ունեն բազմաթիվ հեռագրեր, որոնք վստահաբար հաստատում են «Թալեաթ փաշայի և թուրք մյուս պաշտոնյաների միջև առկա նամակագրությունը» և «առաջին գիտնականներից մեկը՝ Վահագն Դադրյանը 1986 թվականին հաստատել է փաստաթղթերի իրական լինելը և ուղարկվել են [...] Թալեաթ փաշայի կողմից»։ Նա ավելացրել է․
«Այս թերությունները կապված են սխալ հաշվարկի, հին ամսաթվերի սխալ մեկնաբանման, նոր ոճին եւ անփույթ խմբագրմանը, չնայած բազմաթիվ ռեսուրսների առկայությանը, ներառյալ թուրքական պատմական հասարակության կողմից տրամադրված անձնակազմի օգնությունը, որոնք հրադադարի քաոսում հասանելի չեն եղել ոչ Նայիմին, ոչ էլ Անտոնյանին։ Բացի այն, որ նման խնդիրներն ավելի շուտ երկրորդական են, քան կենտրոնական, դրանք էնդեմիկ են նյութի մեծ բնույթի պատճառով։
Եղունգ
Կառուցվածք
Հիմնականում եղունգի թիթեղը կազմված է կերատինից, որը նաև մաշկում գտնվող սպիտակուց է։ Մազերը նույնպես առաջանում են կերատինից։ Մազերում և եզունգներում կերատինի ամրությունը պայմանավորված է նրանով, որ այս սպիտակուցի մոլեկուլում կա մեծ քանակությամբ ծծմբի ատոմներ։ Առաջացնելով մոլեկուլների միջև կապեր ծծումբը ապահովում է կերատինի կարծրությունը։ Ծծումբի քանակը (ավելի կոնկրետ ծծումբ պարունակող սպիտակուցի՝ցիստեինի ) պայմանավորված է նաև ժառանգական գործոններով։ Որոշ մարդկանց օրգանիզմում ցիստեինի պարունակությունը բարձր է, ինչն էլ դարձնում է եղունգները ավելի ամուր։ Կերատինի շերտերի արանքում կան ճարպի ու ջրի բարակ շերտեր։ Հենց այս շերտերն էլ ապահովում են եղունգի էլաստիկությունն ու փայլը։ Եղունգները կարող են կլանել ջուր և մեծացնել իրենց հաստությունը։ Դա է պատճառը, որ ջրի հետ հաճախ շփվող մարդկանց եղունգները դառնում են ավելի փափուկ ու հաստ։ Բացի ծծումբից եղունգը պարունակում է նաև այլ միկրոտարրեր․ կալցիում, քրոմ, ֆոսֆոր, սելեն և ցինկ։ Սրանց բացակայությունը առաջացնում է եղունգի հիվանդագին վիճակ։
Նայիմ բեյի հուշեր
Վավերականություն
Կեղծիքի մասին փաստարկն անհիմն է ճանաչվել, քանի որ այն քիչ դեպքերը, որոնց վրա հիմնվում է այդ փաստարկը, ուղղակի կապված են խախտումների հետ։ Անկանոնությունն, այդուհանդերձ, չի ասոցացվում կեղծիքին։ Կեղծումը ենթադրում է հմտություն, զգուշություն և, առաջին հերթին, որոշակի աստիճանի բարդություն, որն ուղղված է սխալներից խուսափելու համար։ Քննվող նյութում նման թերությունների առկայությունն և դյուրին հայտնաբերումը մեղմացնում է այդ մեղադրանքը։ Իրականում որևէ արժեքի կեղծարար չէր արտադրի այդքան թերի և այդքան վնասակար նյութ՝ աղաղակող անկատարություններով։ Դրանից հեշտությամբ կարող էր խուսափել ցանկացած մեկը, ով հակված է կեղծարարությանը։ Բացի այդ, պետական ապարատը, որը հայտնի է իր քրոնիկ անկայուն վիրահատությունների իրականացման մեթոդներով, չի կարող ազատվել նման խախտումներից։ Ավելին, այստեղ մենք գործ ունենք «Մեծ Պատերազմի» թեժ շրջանում ծայրահեղ գաղտնի գործարքների հետ, որը նախաձեռնել և ղեկավարում էր քաղաքական կուսակցությունը։ Վերջինս ապավինում էր դիվերսիաներին և զինուժին՝ իր գաղտնի մտահղացումներն իրականացնելու համար։ Անկանոնությունը նման մտածելակերպի անբաժանելի մասն է ։
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը առանձնացնում է Անտոնյանի կողմից հրապարակված հեռագրերի և օսմանյան պաշտոնական փաստաթղթերի նմանությունները ։ 2016 թվականին տպագրված «Նայիմ էֆենդիի հուշերը և Թալեաթ փաշայի հեռագրերը» գրքում Աքչամը նշել է, որ այդ հուշերն ու հեռագրերն իրական են։ Աքչամը պնդում է, որ իր ուսումնասիրությունների արդյունքում հանգել է այն եզրակացության, որ կան մի շարք փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են այդ վարկածը։ Աքչամը դրանք համախմբել է հետևյալ պնդումներում․
Եղունգ
Աճ
Եղունգները մազերից ավելի դանդաղ են աճում։ Շաբաթվա ընթացքում ձեռքի եղունգները աճում են մոտավորապես 1-2 մմ, իսկ ոտքերինը՝ 0,25-1 մմ։ Եղունգի ամբողջական թարմացումը տեղի է ունենում կես տարվա ընթացքում։ Հումորալ փոփոխությունները (հասունացման շրջան, մենստրուացիոն շրջան, հղիություն, գարնանային շրջան) ազդում են եղունգների աճի արագության վրա։ Աճի արագությունը նվազում է չափազանց խիստ սննդակարգի (ճարպերի, սպիտակուցների, վիտամինների ցածր պարունակություն)և արյան շրջանառության ու նյութափոխանակության խանգարման հետ կապված հիվանդությունների ժամանակ։
Նայիմ բեյի հուշեր
Ռևիզիոնիզմ
Քաղաքագետ և Հայոց ցեղասպանությունը ժխտող Գյունտեր Լյուին նույնպես պնդում է, որ հեռագրերը ձևավորում են «թուրքերի դեմ գործողությունների» միջուկը։ Նա կարծում է, որ Նայիմ-Անտոնյանի փաստաթղթերի իսկությունը «կարելի է պարզել օսմանյան համապատասխան փաստաթղթերի բացահայտմամբ և հրապարակմամբ», իսկ Օրելի և Յուջայի աշխատությունը կոչում «այդ փաստաթղթերի փութաջան վերլուծություն», հետևաբար «այդ փաստաթղթերի կիրառումը գիտական աշխատություններում կիրառելն անընդունելի է» ։ Այս տեսակետի վերաբերյալ Դևիդ Բրյուս Մաքդոնալդը գրել է, որ Լյուին «թուրք ժխտողներ Շինասի Օրելի և Սյուրեյա Յուջայի ակտիվ երկրպագու է»։ «Լևիի թախծոտ սյուների մասին հայեցակարգն համընկնում է Հոլոքոսթի ժխտողների աշխատանքին, որոնք նույնպես տեսնում են Հոլոքոստի պատմությունը, որը հենասյուների վրա է... Սա վտանգավոր ենթադրություն է, քանի որ այն հենց սկզբից ենթադրում է, որ Ցեղասպանության մասին գիտությունը հիմնված է ստի վրա, որը հեշտ է հերքել, հենց որ պատմական «ճշմարտության» ավելի խորը ուսումնասիրություն իրականացվի» ։
Այլ կարծիքների թվում է հոլանդացի պրոֆեսոր Էրիկ Յան Զյուրխերի տեսակետը, որը եղել է Լեյդենի համալսարանի թուրքագիտության պրոֆեսոր ։ Զյուրխերը, այդուհանդերձ, շեշտը դնում է մի շարք այլ հիմնավոր փաստաթղթերի վրա, որոնք հաստատում են Անտոնյանի մոտ առկա փաստաթղթերի իսկությունը և պնդում, որ «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեի կենտրոնական մարմնի անդամներն ուղղակիորեն ներգրավված են եղել ցեղասպանության կազմակերպման գործում, իսկ վերջինս էլ եղել է կանխամտածված ։ Բոլոր այն գիտնականները, որոնք կիսել են Անտոնյանի փաստաթղթերի վերաբերյալ ռևիզիոնիստական կարծիքները, ներառյալ Բեռնարդ Լյուիսը (Փրինսթոնի համալսարանի Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների կենտրոնի պրոֆեսոր և ցեղասպանության ժխտող), որը «Թալեաթ փաշայի հեռագրերը» դասակարգել են որպես «հայտնի պատմական հորինվածք»՝ դնելով այն «Սիոնի իմաստունների արձանագրությունները» աշխատության հետ միևնույն շարքում ։ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կենսագիր Էնդրյու Մանգոն այն որակել է որպես «ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշային կասկածելի կերպով վերագրվող հեռագրեր», իսկ Ստրասբուրգի համալսարանի թուրքագիտության պրոֆեսոր Փոլ Դյումոնը իր առաջին գրքերից մեկում նշում է․ «Օսմանյան կառավարության հեռագրերի իսկությունը, որոնցով տրվել է հայերի բնաջնջման հրամանն, այսօր վիճարկվում է» ։ Անկարայի Բիլքենթի համալսարանի պրոֆեսոր Նորման Սթոնը Նայիմ-Անտոնյանի գիրքը որակում է որպես «կեղծիք» , իսկ Քոլեջ դե Ֆրանսի օսմանյան և թուրքական պատմության պրոֆեսոր Ժիլ Վեյնշթեյնը կարծում է, որ փաստաթղթերը «կեղծիք են, ուրիշ ոչինչ» ։
Եղունգ
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Նայիմ բեյի հուշեր
Ռևիզիոնիզմ
Երուսաղեմի Հոլոքոստի և ցեղասպանության ինստիտուտի ցեղասպանագետ և գործադիր տնօրեն Իսրայել Չարնին գրել է, որ Բեռնարդ Լյուիսը «թվում է, գիտական հոգս ... հայերի, որոնք որպես ապստամբական ուժ, սպառնալիք են ներկայացնում թուրքերի համար։ Վերջիններս ռուսների հետ միասին սպառնում էին Օսմանյան կայսրությանը, և պնդումը, որ իրականացվել է միայն տեղահանության քաղաքականություն, հազիվ թե թաքցնում է այն փաստը, որ կազմակերպված տեղահանություններն հանդիսանում էին համակարգված զանգվածային սպանություններ» ։ Չարնին Լյուիսի կողմից Հայոց ցեղասպանության ժխտման ժամանակ կիրառվող «տրամաբանական կառուցվածքը» նույնացնում է Էռնստ Նոլտեի կողմից Հոլոքոստի ժխտման «տրամաբանական կառուցվածքին» ։
Պոլիքսենե
Պոլիքսենե (Πολυξένη) — կերպար հին-հունական դիցաբանությունից ։ Պրիամոսի և Հեկաբեի դուստրը։ Անտենորի որդի՝ Եվրիմախի հարսնացուն։
Աքիլլեսը, ինչպես պատմում է ավելի հին ավանդույթը, (Եվրիպիդեսը և Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյը), հանկարծակի տեսել է Պոլիքսենեին և հալվել է նրա սիրուց։ Որոշել է նրան վերցնել որպես կին և անցնել տրոյացիների կողմը, բայց խաբեությամբ սպանվել է կողմից, այն ժամանակ, երբ առանց զենքի գնացել է Պոլիքսենեի հետ ամուսնանալու համար։
Տրոյան վերցնելուց հետո գերեզմանոցից Աքիլլեսի ձայնը պահանջել է ավարի իր մասը (Կամ նրա ուրվականը եկել է Նեոպտոլեմոսի երազում )։
Պատկերված է Պալիգնոտուսի Դելփիի նկարի մեջ Տրոյան գրաված մյուս մասնակիցների հետ։ Նկարի վրա պատկերված է նրրա մահը Աքիլլեսի գերեզմանի վար ։ Ըստ շատ հեղինակների, նրա խողխողել են Աքիլլեսի գերեզմանի վրա։ Դա արել է Նեոպտոլեմոսը ։ Ըստ մեկ այլ պատմության, Աքիլլեսի հոգու հանգստության համար, տուն վերադարցած հույները զոհաբերել են գերի ընկած Պոլիքսենեին։
Կերպարները գրականությունում
Գլխավոր կերպարը Սոփոկլեսի ողբերգությունում «Поликсена» (фр.522-526 Радт), Եվրիպիդեսի «Հեկաբե» ողբերգությունում։
Ժան Բատիստ Լյուլլի (1632—1687), երաժշտական ողբերգություն «Աքիլես և Պոլիսքսենե» (1687)
Օզերով, Վլադիսլավ Ալեքսանդրովիչ (1769—1816), ողբերգություն «Պոլիքսենե»
Նիկոլինի, Ջիովանի Բատիստա (1782—1861), ողբերգություն «Պոլիքսենե» (1813)
Աստղագիտության մեջ
Պոլիքսենեի պատվին անվանվել է աստերոիդ՝ (595) Պոլիքսենե, բացված 1906 թ.-ին։
Մատենագիտություն
М. Корш. «Кратий словарь мифологии и древностей», СПб, 1894 г., изд. А. С. Суворина.
Поликсена // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона ։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Տրոյական պատերազմ
(8242) Ջոշէմերի
(8242) Ջոշէմերի (Joshemery), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,999346 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8444 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1543 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1897,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189742 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,4° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սիրիլ Ջեքսոն
Սիրիլ Ջեքսոն (Cyril V. Jackson, ), հարավաֆրիկացի աստղագետ։ Ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի Օսետ քաղաքում։ Հոր հետ մեկնել է ապրելու Հարավային Աֆրիկա 1911 թվականին։
1928 թվականից մինչ 1947-ը աշխատել է Յոհանեսբուրգի հանրապետական աստղադիտարանում, որտեղ 1929 թվականի ապրիլի 5-ին հայտնաբերեց իր առաջին աստերոիդը՝ (1116) Կատրիոնան։
1957 - 1963 թվականները ապրել է Ավստրալիայում, որտեղ աշխատում էր Մաունթ-Ստրոմլո աստղադիտարանում, Կանբերա քաղաքից ոչ հեռու։ 1963 - 1967 թվականները աշխատել է Արգենտինայում Սան Խուան քաղաքից ոչ հեռու գտնվող, Ֆելիքս Ագիլարի անվան աստղադիտարանում, որպես տնօրեն
Իր կյանքի ընթացքում հայտնաբերել է 72 աստերոիդ և 3 գիսաստղ։
Սիրիլ Ջեքսոնի պատվին անվանվել է (2193) Ջեքսոն աստերոիդը։
Լեոնիդ Կրիվիցկի
Լեոնիդ Գերշովիչ Կրիվիցկի (Леонид Гершович Кривицкий, ), ռուս խորհրդային գեղանկարիչ և մանկավարժ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր նկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը՝ ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպության անդամ) ։
Սիրիլ Ջեքսոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գիտնականներ
Լեոնիդ Կրիվիցկի
Կենսագրություն
1959-1962 թվականներին սովորել է ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Մասնակցել է ցուցահանդեսների 1960 թվականից ՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի բաժնի անդամ է 1960 թվականից։ Ստեղծել է դիմանկարներ, ժանրային և պատմական կոմպոզիցիաներ, բնանկարներ։ Լեոնիդ Կրիվիցկու ստեղծած նկարներից են՝ «Առաջին բանֆակ» (1959), «Էտուզիաստներ։ Առաջին հնգամյակների կոմերիտականները» («Энтузиасты. Комсомольцы первых пятилеток»), «Զինվորի ճանապարհը» («Дорога солдата») (երկուսն էլ 1961), «Լենին» , «Հեղափոխության բանաստեղծը», «Стачки» (բոլորը 1964), «Տղաներին տանում են գնացքները» («Парней увозят поезда») (1965), «Թշնամին դարպասների մոտ է» («Враг у ворот» , 1967), «Սովժողկոմի նախագահ Վ. Ի. Ուլյանով (Լենին)» (1969), «Բժիշկ Ա. Պ. Լերներ», «Ուսանողուհի» (երկուսն էլ 1971), «Արվեստաբան Մ. Գ. Էտկինդի դիմանկարը», «Նկարիչ Ա. Ա. Ֆրիդմանի դիմանկարը», «Страны Советов дипломат. Наркоминдел Г. В. Чичерин» (բոլորը՝ 1972), «Կոմիսարի մահը», «Ս. Մ. Կիրով», «Լուսավորության ժողկոմ Ա. Վ. Լունաչարսկի» (բոլորը 1975), «Լենինգրադ։ Ռադիո։ Օլգա Բերգոլց» (1976), «Լենինգրադի մոտ ճակատում (Ի. Ա. Սերեբրյանի)» («На фронте под Ленинградом (И. А. Серебряный)») (1980) և այլն։
1970 թվականին Լեոնիդ Կրիվիցկին արժանացել է ՌԽՖՍՀ վաստակավոր նկարչի պատվավոր կոչման։ Քառորդ դար նկարիչը մանկավարժական աշխատանք է կատարել Լենինգրադի Ա. Ի. Գերցենի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի (այժմ՝ Ա. Ի. Գերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարան) գեղարվեստա-գրաֆիկական ֆակուլտետում (այժմ՝ կերպարվեստի ֆակուլտետ)։
Լեոնիդ Կրիվիցկու ստեղծագործությունները գտնվում են Ռուսական պետական թանգարանում, Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Գերմանիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Շիրոկոե (քաղաքատիպ ավան, Շիրոկոեի շրջան)
Շիրոկոե (Широке), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Շիրոկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Շիրոկոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 11 221 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Յահվե
Տես նաև
Կատեգորիա:Հուդայականություն Կատեգորիա:Արարիչ աստվածներ Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Աստերոիդների ցանկ (73901-74000)
Աստերոիդների ցանկ (73801-73900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (74001-74100)
Սիմեոն Ապարանցի
Սիմեոն Ապարանցի, 16-17–րդ դարերի բանաստեղծ և մանկավարժ։
Կենսագրություն
Անանիա Նախավկայեցու և Կիրակոս Այրարատեցոu խնդրանքով չափածոյի է վերածել մի պատմագիրք, որն իր միջավայրում հայտնի է եղել «Վիպասանութիւն Ղագարու Փարպեցւոյ» անվամբ, բայց իրականում բովանդակում էր Ղազար Փարպեցու և Սեբեոսի երկերը։ Բանաստեղծն իր առաշ նպատակ է դրել շարադրել Պահլավունի և Մամիկոնյան տոհմերի պատմությունը։ Քանի որ ձեռագրի բովանդակությունը հնարավորություն չէր ընձեռում այդ պատմությունը լիովին ներկայացնել, ուստի նա ստիպված դիմում է նաև ուրիշ աղբյուրների և գրում է (1590 թ.) Վիպասանությունը, որ հետագայում տպագրվել է Վաղարշապատում, մի գրչագիր օրինակի հիման վրա։ Պահլավունի տոհմի պատմությունը շարադրելու համար, Ապարանքին նյութ է քաղել զանազան աղբյուրներից, որոնցից ամենահիմնականը Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունն» է։ Գեղարվեստական տեսանկյունից առավել ուշագրավ են Ս. Ապարանեցու ողբերը, որոնք օժտված են քնարական անմիջականությամբ, հագեցած ժանրին բնորոշ դիմառնության, երկխոսության, հռետորական դիմումի, հանդիպադրության, պատկերավորման ու արտահայտչական այլ միջոցներով։ Այդ գործերը գրված են հայ դասական ողբերի նմանությամբ, հատկապես՝ առկա է Ներսես Շնորհալու «Ողբ Եդեսիոյ» երկի ազդեցությունը։ Փայլատակում են լավատեսության և հույսի տողեր, որոնք նորամուծություն են հայ դասական ողբի ժանրում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Անգլերենի քերականության պատմություն
Անգլերենի քերականության պատմություն, սկսվում է տասնվեցերորդ դարի վերջին Վիլյամ Բուլոկարի «Քերականություն» թռուցիկով։ Վաղ աշխատություններում անգլերենի քերականության կառուցվածքն ու կանոնները հիմնված էին լատիներենի վրա։ Ավելի ժամանակակից մոտեցում, որը ներառում էր հնչույթաբանությունը հիմնադրվել է 19-րդ դարում։
Քերականությունը տասնվեցից տասնութերորդ դարերում
Անգլերենի առաջին քերականությունը՝ Վիլյամ Բուլոկարի «Քերականություն» թռուցիկը, որը նպատակ էր հետապնդում՝ ցույց տալու, որ անգլերենը նույնպես ունի կաննոններ ինչպես Լատիներենը, հրատարակվել է 1586 թվականին ։ Բուլոկարի քերականությունը ձևավորվել է Վիլյամ Լիլիի լատիներենի քերականության հիման վրա՝ «Rudimenta Grammatices» 1534) ։ Լիլիի քերականությունն այն ժամանակ ուսուցանվում էր Անգլիայի դպրոցներում՝ Հենրի VIII-ի հրամանով 1542 թվականին ։ Չնայած նրան, որ Բուլոկարը գրել է իր քերականությունը անգլերենով և օգտագործել է իր իսկ ստեղծած «բարեփոխված ուղղագրության համակարգը», բազմաթիվ անգլերեն քերականական ստեղծագործություններ, չնայած Բուլոկարի ջանքերին, պետք է գրվեին լատիներենով, հատկապես սա վերաբերում էր այն գրքերին, որոնց հեղինակները նպատակ էին հետապնդում հրապարակել գիտական ստեղծագործություններ։ Քրիստոֆեր Կուպերի «Grammatica Linguæ Anglicanæ» աշխատությունը (1685) անգլերենի վերջին քերականությունն էր, որը գրվել է լատիներեն լեզվով ։
Լատինական քերականական գրության լուծը ճնշում է գործադրում անգլիական քերականության վաղ պատմության մեծ մասի վրա։ Քերականագետների նպատակն էր յուրացնել ընթերցանությունը և գրելու համակարգը, որը կսովորեցներ տարբեր խավերի ագլերեն լեզվակիրներին նույնը օրինակը՝ հենվելով մի շարք ուղեցույցների վրա, որոնք վերցված կլինեն լատիներենից ։ Անգլերենի համար լատիներենից անկախ քերականական կանոն հաստատելու հեղինակների փորձերին հաջորդեցին մյուսների կողմից լատիներենի վրա հիմնված համարժեքի ճշմարտության հավասար հայտարարություններ ։ Դեռևս տասնիններորդ դարի սկզբին Լինդլի Մյուրեյը, ով այդ ժամանակում ամենաշատ գործածվող քերականական ստեղծագործություններից մեկի հեղինակն էր,ստիպված էր մեջբերել «քերականական հեղինակությունները»՝ ամրապնդելու այն պնդումը, որ անգլերենի քերականականհոլովները տարբերբում են հին հունական կամ լատինական հոլովներից ։
Ավանդույթի վրա կենտրոնացումը, սակայն, հերքում էր այն դերը, որ այլ հասարակական ուժեր արդեն սկսել էին խաղալ 17-րդ դարի սկզբին։ Մասնավորապես, առևտրի աճը և դրա առաջացրած սոցիալական փոփոխությունները նոր խթան ստեղծեցին քերականության համար ։ Մի կողմից միջազգային առևտրում Բրիտանիայի դերի ուժեղացումը ստեղծեց անգլերենի քերականության պահանջարկ այլ լեզուներով խոսողների համար:Հետեւաբար, տասնյոթերորդ դարի երկրորդ կեսին քերականական ստեղծագործությունները տպագրվեցին եվրոպական տարբեր լեզուներով ։ Մյուս կողմից Անգլերենի քերականությունը գրվել էր Բրիտանիայում «ոչ կիրթ խավի համար, ովքեր խոսում էին մայրենի լեզվով», ինչպիսիք են կանայք, առևտրականները, վաճառականները և երեխաները ։ Տասնութերորդ դարի սկզբին կրթությունն ավելի լայն տարածում գտավ, շատ քերականական աշխատություններ, ինչպիսիք են՝ Ջոն Բրայթլենդի «Անգլերեն լեզվի քերականությունը» (1759) և Ջեյմս Գրինվուդի «Էսսե գործնական անգլերենի քերականության մասին» նախատեսված էին նրանց համար, ովքեր չունեին լատիներեն հիմք, ներառյալ կանայք և երեխաները ։
Տասնութերորդ դարի քերականությունը
1745 թվականիին էնն Ֆիշերը հրապարակեց իր Անգլերենի Քերականությունը, որը, ըստ պնդումների, ազդեցություն է ունեցել քերականագետների վրա 18-րդ դարում և տպագրվել ավելի քան 30 համարակալված հրատարակություններով՝ դարձնելով այն ամենահայտնի վաղ անգլերենի քերականությունական աշխատություններից մեկը և առաջինը գրված կնոջ կողմից։ Ավելի ուշ, Ռոբերտ Լոութը՝ Օքսֆորդի և այնուհետև Լոնդոնի եպիսկոպոս, եբրայական պոեզիայի գիտնական և կարճ ժամանակով Օքսֆորդի պոեզիայի պրոֆեսոր, 18-րդ դարի շատ անգամներ ընդօրինակված քերականագետներից ամենահայտնիներից էր։ Լինելով համեստ հոգևորական՝ նա հրատարակեց «Կարճ ակնարկ անգլերենի քերականությանը» քննադատական նշումներով (1762 թվական), նրա միակ աշխատությունը այս թեմայով, առանց իր անունը վերնագրի էջում նշելու։ Նրա ազդեցությունը տարածվեց իր ուսանողների՝ Լինդլի Մյուրեյի և Ուիլյամ Քոբեթի ստեղծագործությունների շնորհիվ մինչև 19-րդ դարի վերջ։ Նա նաև դարձավ քննադատության առարկա հետագա լեզվաբանների կողմից։ Լոութը գրում էր ընդդեմ նախդիրների միահյուսմանը, օգտագործելով «whose»-ը որպես «which»-ի ստացական հոլով, իսկ որոշ դեպքերում «who»-ի փոխարեն օգտագործելով «whom»-ը։
Ամերիկայում 1765 թվականին ամերիկացի բժիշկ Սամուել Ջոնսոնը, Նյու Յորքի Քինգս քոլեջի հիմնադիրն ու առաջին նախագահը (այժմ՝ Կոլումբիայի համալսարան) Նյու Յորքում հրատարակեց Անգլերեն քերականության առաջին հիմքերը, որոնք կիրառվում են անգլերեն լեզվում։ Այն «կարծես թե առաջին անգլերեն քերականությունն է, որը գրվել է ամերիկացու կողմից և տպագրվել Ամերիկայում» ։ 1767 թվականին Ջոնսոնը այն միացրել է եբրայերենի քերականության հետ և հրապարակել այն որպես «Անգլերենի և եբրայերենի քերականություն»՝ լինելով այդ երկու լեզուների առաջին սկզբնաղբյուրները՝ առաջարկելով երեխաներին միասին սովորել այդ լեզուները, որը մինչև 1776 թվականը տպագրվեց ևս չորս անգամ ։ Ջոնսոնը զարգացրեց իր քերականությունը Լոութից անկախ, բայց հետագայում նրա հետ նամակագրություն ու քերականություն փոխանակեցին ։
2003 թվականին գիտնական Կարեն Քայկան նկարագրել է ինը անգլիացի կանանց, ովքեր հրապարակել են քերականություն տասնութերորդ դարի վերջին՝ Էլլին Դևիսը, Դորոթեա Դյու Բոիսը, տիկին Մ.Կ. Էդվարդսը, տիկին Էվսը, Էլենոր Ֆենը (նույն ինքը՝ տիկին Թեյչվելը և տիկին Լովչայլդը), Էն Ֆիշերը, Ջեյն Գարդիներ՝ ծնված Արդենում, Բլանշ Մերսին և միսիս Թեյլորը։ Նրանք «միասին հրատարակեցին ընդհանուր առմամբ տասներկու առանձին քերականություններ, և հարյուրից ավելի փաստագրված հրատարակություններ, որոնք հայտնվել են տասնիններորդ դարում» ։ Անգլերենի քերականության ուսումնասիրությունը կարևոր էր անգլերեն լավ գրելու և ավելի ուշ այլ լեզուներ սովորելու համար ։ Այն մեծ նշանակություն ուներ Միացյալ Նահանգների շատ մարդկանց համար, ովքեր ունեին քիչ կամ ընդհանրապես առանց եկամուտ էին և չունեին տարրական կրթություն՝ սկսած նախկին ստրուկներից մինչև երկաթուղային բաժանարարներ կամ ջուլհակներ։ Այս լեզվի ուսուցումը թույլ էր տալիս մարդկանց սահուն կերպով խոսել և գրել, այդպիսով կարողանում էին ընդլայնել իրենց գործունեությունը ։
Տասնիններորդ դարից առ այսօր
Տասնիններորդ դարում ժամանակակից լեզվի ուսումնասիրությունները համակարգվեցին ։ Անգլերենի դեպքում առաջինը տեղի ունեցավ մայրցամաքային Եվրոպայում, որտեղ այն ուսումնասիրվեց պատմական և համեմատական լեզվաբանների կողմից ։ 1832 թվականին դանիացի բանասեր Ռասմուս Ռասկը հրատարակեց անգլերենի քերականությունը՝ Engelsk Formlære, որը հնդեվրոպական լեզուների քերականության ընդարձակ համեմատական իր ուսումնասիրությունների մի մասն էր։ Գերմանացի բանասեր Յակոբ Գրիմը՝ Գրիմ եղբայրների ավագը, անգլերենի քերականությունը ներառել է գերմանական լեզուների իր մոնումենտալ քերականության մեջ՝ «Deutsche Grammatik» (1822–1837) : Գերմանացի պատմաբան-լեզվաբան Էդուարդ Ադոլֆ Մաեցները 1860-1865 թվականներին հրապարակել է իր 1700 էջանոց «Englische Grammatik», անգլերեն թարգմանությունը՝ «Անգլերենի քերականություն՝ մեթոդական, վերլուծական և պատմական» լույս է տեսել 1874 թվական ։ Թերևս քիչ ներդրում ունենալով անգլերենի գիտական ուսումնասիրությունների մեջ, այս աշխատանքները, այնուամենայնիվ, ցույց տվեցին, որ անգլերենը լրջորեն ուսումնասիրվում էր առաջին պրոֆեսիոնալ լեզվաբանների կողմից ։
Քանի որ հնչյունաբանությունը դարձավ լիարժեք ոլորտ, խոսակցական անգլերենը սկսեց ուսումնասիրվել նաև գիտականորեն, ինչը տասնիններորդ դարի վերջում ստեղծեց լեզվի կառուցվածքը ուսումնասիրող միջազգային նախաձեռնություն։ Այս նախաձեռնությունը ներառում էր տարբեր համալսարանների գիտնականներին, նրանց ուսանողներին, ովքեր վերապատրաստվում էին որպես անգլերենի ուսուցիչներ, և նոր հետազոտություններ հրատարակող ամսագրեր ։ Բոլոր մանրուքները պատրաստ էին նոր «մեծածավալ անգլերենի քերականության» համար, որոնք միավորել էին նախորդ տասնամյակների տարբեր մոտեցումները ։ Առաջին աշխատությունը, որը հավակնում էր նոր գիտակարգի՝ բրիտանացի լեզվաբան Հենրի Սուիթի «Անգլերենի նոր քերականություն՝ տրամաբանական և պատմական» աշխատությունն էր, որը հրատարակվել է երկու մասով՝ «Հնչյունաբանություն և ձևաբանություն» (1892 թվական) և «Շարահյուսություն» (1896 թվական), դրա վերնագիրը ենթադրում է ոչ միայն շարունակականություն և հակադրություն Մեյցների ավելի վաղ աշխատության հետ, այլ նաև ազգակցական կապ ժամանակակից «Անգլերենի նոր բառարան պատմական սկզբունքների վրա» (սկիզբ է 1884 թվական) աշխատության հետ, ավելի ուշ՝ «Օքսֆորդի անգլերենի բառարան» (1895 թվական) ։ Երկու այլ ժամանակակից աշխատություններ քերականության վերաբերյալ նույնպես ազդեցիկ էին ։ Ջոն Քոլինսոն Նեսֆիլդի գիրքը՝ «Անգլերենի քերականություն՝ անցյալ և ներկա», ի սկզբանե գրվել է գաղութային Հնդկաստանի համար։ Հետագայում այն ընդլայնվեց՝ գրավելու նաև Բրիտանիայի ուսանողներին՝ սկսած տարբեր մասնագիտական քննություններին նախապատրաստվող երիտասարդներից մինչև «ուսումնական հաստատություններ ստեղծված օրիորդների համար» ։ Նեսֆիլդի մյուս գրքերը ներառում են «Անգլերենի կառուցման դասընթաց տարրական դասարանների համար», «Անգլերենի կառուցման դասընթաց ավագ դասարանների համար», բայց հենց նրա «Անգլերենի քերականության և շարադրման ձեռնարկ»-ը իսկապես հայտնի է եղել ինչպես Բրիտանիայում, այնպես էլ նրա գաղութներում, այնքան, որ հիմք հանդիսացավ շատ այլ քերականության և կառուցման այբբենարաններ, այդ թվում՝ Ուորիների Անգլերենի քերականություն և կառուցում, և Անգլերեն քերականություն և կառուցում ավագ դպրոցի համար, որոնք կոչվում են Վրեն և Մարտին, Պ․ Ս Վրենի և Հ․ Մարտինի ՛՛Խոսակցական անգլերենի քերականությունը (1924 թվական), Հ. Է. Պալմերի,որը գրվել է անգլերենը որպես օտար լեզու ուսուցանելու և ուսումնասիրելու համար, ներառում էր անգլերենի ինտոնացիոն օրինաչափությունների ամբողջական նկարագրությունը ։
Անգլերենի լայնածավալ քերականական աշխատությունների հաջորդ խումբը գրվել է դանիացի և հոլանդացի լեզվաբանների կողմից ։ Դանիացի լեզվաբան Օտտո Ջեսպերսենը, ով Հենրի Սվիթի հետ մի քանի գրքերի հեղինակ էր, սկսեց աշխատել իր յոթհատորյակի «ժամանակակից անգլերենի քերականության» վրա՝ պատմական սկզբունքների վրա քսաներորդ դարի առաջին տասնամյակում ։ Առաջին հատորը՝ «Հնչյուններ և ուղղագրություններ», լույս է տեսել 1909 թվականին Այնուհետև քառասուն տարի պահանջվեց, որպեսզի ավարտվեն շարահյուսության մնացած հատորները (հատորներ 2-ից 5), ձևաբանություն (հատոր 6) և նորից շարահյուսություն (հատոր 7) ։ Ջեսպերսենի սկզբնական ներդրումը նախադասության տարբեր մասերի վերլուծությունն էր՝ ըստ նրա անվանած կարգերի, դասակարգման, հանգույցի և կապի, հրաժարվելով բառերի սովորական դասերից։ Նրա գաղափարները ոգեշնչելու են Նոամ Չոմսկուն և Ռանդոլֆ Քվիրկի հետագա գործերում ։
Անգլերեն քերականություն գրելու հոլանդական ավանդույթը, որը սկսվել է Թոմաս Բասոնի «Խոնարհումները անգլերենում և նիդեռլանդերենում» նույն թվականին (1586 թվական), ինչպես Ուիլյամ Բուլոկարի «Անգլերենի քերականությունը» (գրված անգլերենով), նոր ուժ ստացավ 20-րդ դարի սկզբին երեք քերականագետների մոտ՝ Հենդրիկ Պոուտսմա, Էցկո Կրուիսինգա և Ռեյնարդ Զանդվորթ ։ Պոուտսմայի «Ուշ ժամանակակից անգլերենի քերականությունը», որը հրատարակվել է 1904-1929 թվականներին և գրվել է «մայրցամաքային, հատկապես հոլանդացի ուսանողների համար», ընտրել է իր բոլոր օրինակները անգլիական գրականությունից ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Քերականություն ըստ լեզվի Կատեգորիա:Լեզուներ ըստ երկրի
Կոստանդին Ջուղայեցի
Կոստանդին Ջուղայեցի նաև Կոստանդ Ջուղայեցի, 17-րդ դարի մանկավարժ, բնագետ ու վարդապետ։ Ուսանել է Նոր Ջուղայի Ս. Ամենափրկչի վանական դպրոցում, ուր և հետագայում դասավանդել է հաշվողական, թվաբանական առարկաներ։