cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկ
Ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկ, գլխուղեղի փորոքներում, ողնուղեղի կենտրոնական խողովակում և ենթաոստայնային տարածություններում պարունակվող հեղուկ։ Արտաղրվում է ուղեղի փորոքների անոթային հյուսվածքներում։ Ուղեղի ներքին միջավայրն է․ մասնակցում է կենտրոնական նյարդային համակարգի սնուցմանը և նյութափոխանակության արգասիքների հեռացմանը, պաշտպանում է ուղեղանյութը հարվածներից ու մեխանիկական ներգործությունից։ Բնականոն ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկը թորած ջրի նման թափանցիկ է։ Մարդու ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի ընդհանուր քանակը 150-200 մլ է։ Պարունակում է լիմֆոցիտներ (3-5՝ 1 մմ³-ում), սպիտակուցներ (0,02%), հանքային աղեր (0,8-0,9%)։ Ախտաբանական պրոցեսների ժամանակ հեղուկը դառնում է պղտոր (թարախային բորբոքումներ), վարդագույն կամ դեղնավուն (արյունազեղումներ), գորշագույն (ուռուցքներ) են։ Գոյություն ունեն մի շարք ռեակցիաներ, որոնց միշոցով որոշվում են նաև հեղուկի կազմության փոփոխությունները։ Գոտկային պունկցիան միանգամայն անվնաս է և ունի գործնական կարևոր ախտորոշիչ նշանակություն։
Կատեգորիա:Գլխուղեղ Կատեգորիա:Կենսաբանական հեղուկներ
Գավդարա
Գավդարա, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, Ճապաղջրի գավառակում։ Ձգվում է հարավ-արևմուտքից հյուսի-արևելք՝ 10-12 կմ երկարությամբ և կազմում ջրբաժան Արևելյան Եփրատի ու նրա աջակողմյան վտակներից մեկի համար։ Լանջերն անտառապատ են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կարծրաքար
Կարծրաքար, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում հյուսիս–արևելյան լանջերին, Սալվարդ գյուղից 3,5 կմ հարավ–արևմուտք։ Բարձրությունը 2708 մ է ։
Միջազգային տիեզերական իրավունք
Միջազգային տիեզերական իրավունք, տիեզերական տարածության և երկնային մարմինների իրավական ռեժիմը որոշող, դրանց հետազոտման և օգտագործման ընթացքում պետությունների հարաբերությունները կարգավորող սկզբունքների և նորմերի համակցություն է։
Միջազգային տիեզերական իրավունքի սկիզբը դրվել է 1957 թվականի առաջին արհեստական արբանյակի արձակումից անմիջապես հետո։ Հետագայում հիմնադրվել են միջազգային տիեզերական իրավունքի ոլորտում համապատասխան իրավասությամբ օժտված միջազգային մարմիններ ու կազմակերպություններ։ ՄԱԿ–ի կողմից ստեղծվել է Տիեզերական տարածության խաղաղ օգտագործման կոմիտեն, Արբանյակային կապի միջազգային կազմակերպությունը։
Միջազգային տիեզերական իրավունքի աղբյուրները միջազգային պայմանագրերն են։ Դրանց թվում է տիեզերական տարածության, ներառյալ Լուսնի և երկնային մարմինների հետազոտման և օգտագործման պետությունների գործունեության սկզբունքների մասին 1967 թվականի պայմանագիրը, տիեզերագնացներին փրկելու, վերադարձման և տիեզերական տարածություն արձակված օբյեկտների վերադարձման մասին 1968 թվականի համաձայնագիրը և այլն։
Միջազգային տիեզերական իրավունքի հիմնական սուբյեկտները պետություններն են, քանզի հենց նրանք են իրականացնում տիեզերական գործունեության հիմնական ծավալը։ Երկրորդային սուբյեկտներ են Միջազգային կազմակերպությունները։
Միջազգային տիեզերական իրավունքը չի բացառում ոչ կառավարական կազմակերպությունների կողմից տիեզերական գործունեություն իրականացնելու հնարավորությունը։ Այդ սուբյեկտները գործունեությունը իրականացնում են համապատասխան պետության թույլտվությամբ և մշտական վերահսկողությամբ։
Միջազգային տիեզերաան իրավունքը հիմնվում է ընդհանուր միջազգային իրավունքի սկզբունքների վրա, ներառյալ ՄԱԿ–ի կանոնադրությունը։ Միջազգային տիեզերական իրավունքում ձևավորվել են հետևյալ սկզբունքները՝
Պատասխանատվությունը միջազգային տիեզերական իրավունքում Տիեզերքի մասին 1967 թվականի պայմանագրով սահմանվել է ընդհանուր կանոն, որի համաձայն պետությունը պատասխանատվություն է կրում ամբողջ ազգային գործունեության համար անկախ նրանից՝ այն իրականացվում է կառավարության, թե ֆիզիկական, թե իրավաբանական անձանց կողմից։
Արձակող պետությունը լրիվ և բացարձակ պատասխանատվություն է կրում իր տիեզերական օբյեկտի թռիչքի հետևանքով անձանց կամ գույքին պատճառված վնասի և փոխհատուցման համար։ Եթե վնասն պատճառվել է այլ պետության տիեզերական օբյեկտին, դրանցում գտնվող անձանց կամ գույքին, արձակող պետությունը պատասխանատվություն է կրում միայն իր մեղքի առկայության դեպքում։ Պատասխանատվության հարցը լուծվում է միջպետական մակարդակով, նույնիսկ այն դեպքերում, երբ վնասն պատճառվել է ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձանց։
Այլ պետությունների տարածքում հայտնաբերված տիեզերական օբյեկտների և դրանց մասերի նկատմամբ սեփականության իրավունքը պահպանվում է և դրանք ենթակա են գրանցման պետության հաշվին։
Շավիղ (գետ)
Շավիղ, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Մեղրու լեռների արևելյան լանջերից և ձախից միախառնվում Արաքս գետին։ Երկարությունը 13 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Գյունցի Էգ
Գյունցի Էգ (Egg an der Günz), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 1129 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 20,65 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 130։ Բաժանվում է 3 ենթաշրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Սամվել Հարությունյան (այլ կիրառումներ)
Սամվել Հարությունյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
Գետավանաց ծով
Գետավանաց ծով, Գետավանաց լճակ, Գետավանաց ծովակ, Գետավանք, լճակ Սյունիք աշխարհի Գեղարքունիք գավառում։ Ղևոնդ Ալիշանը այն նույնացնում է Ալագյոլ լճակների խմբի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լճակներ
Օլչաօխուշի
Օլչաօխուշի, լեռ Հայկական լեռնաշղխարհում, Արսիանի լեռնաշղթայում, Արդահանի օկրուգում։ Բարձրություն 2293 մ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արսիանի լեռնաշղթա Կատեգորիա:Արդահանի մարզի լեռներ
Աղվեսասար
Աղվեսասար, լեռնագագաթ Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռնահամակարգում, Քարակիտուկձոր գետի աջափնյակում, Կաղնուտ գյուղի հյուսիսային մասում։ Բարձրությունը 1529 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնագրություն
Եվ դարից երկար ձգվում է օրը
Կիսակայարանի նախատիպը գրողը ընտրել է Բայկանուր տիեզերական կայանի մոտ գտնվող Տորետամ կիսակայարանից, որն էլ իր անվանումը ստացել է կից գերեզմանից, որտեղ թաղված է շեյխ Տորե-Բաբան՝ Չինգիզ խանի հետնորդներից մեկը։
Սյուժե
Հետո անմիջապես վեպը սկսվում է աղվեսի նկարագրությամբ, որը հետևում է երկաթուղու ընթացքին։
Հետո ծեր կինը վազելով գնում է, որպեսզի հայտնի ամբողջ գյուղին հայտնի մարդու՝ Ղազանղապի մահվան գույժը։ Վերջինս վեպի գլխավոր հերոս Բորանլի Եդիգեյի ընկերն էր։ Այսպիսով կազմակերպվում է թաղման արարողությունը։ Սակայն, ընտանիքը և համագյուղացիները գալով գերեզման, տեսնում են, որ այն չկա. դրա տեղում կառուցվել էր տիեզերակայան ։
Գեորգի Գաչևը գրում է, որ վեպում փաստացի երկու հերոսներ կան՝ Բորանլի Եդիգեյը և Կարանառը՝ իր դաստիարակած ուղտը
2013 թվականին ՌԴ Կրթության և գիտության նախարարությունը «Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» գիրքը մտցրեց «100 գիրք դպրոցականների համար» մատենաշարի ցանկ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1980 վեպեր Կատեգորիա:1980 գրքեր Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրքեր Կատեգորիա:Հակաուտոպիական վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ռուսական վեպեր Կատեգորիա:Չինգիզ Այթմատովի ստեղծագործություններ
Պատվանդան
Պատվանդան, հիմք, որի վրա կանգնեցվում է արձան (արձանախումբ, կիսանդրի) կամ սկահակ, սյուն, կոթող և այլն։ Պատվանդանները լինում են տարբեր ձևերի՝ երկրաչափորեն կանոնավոր (սովորաբար ճարտարապետական օրդերների տարրերի կիրառումով, հաճախ զարդարված հարթաքանդակներով) կամ ոչ կանոնավոր (օրինակ, բնական, անմշակ քարից)։
Կատեգորիա:Քանդակագործություն Կատեգորիա:Սպորտ Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Լևոն Յոլյան
Լևոն Սուրենի Յոլյան, ՀՀ Պետական և առողջապահության բնագավառի գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար (փետրվարի 29, 2016 թ.-սեպտեմբերի 20, 2016 թ.), շախմատիստ, միջազգային վարպետ (1984 թ.) ։ Հայաստանի Հանրապետության վերահսկիչ պալատի նախագահ (2017 թ.) :
Պրոֆեսոր Սուրեն Յոլյանի որդին։
Ընտանիք
Անկուսակցական է։ Ամուսնացած է, ունի երեք դուստր։
Ռայան Սեսենյոն
Ռայան Սեսենյոն (Ryan Sessegnon, ), անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Տոտենհեմ Հոտսպուրի կազմում։ Խաղում է ձախ պաշտպանի կամ ձախ վինգերի դիրքում ։
Ֆուլհեմ
Սեսենյոնը Ֆուլհեմի ակադեմիայի սան է ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ Անգլիայի լիգայի գավաթի Լեյտոն Օրիենտի դեմ խաղում ՝ 16 տարեկան և 81 օրական հասակում։ Իր առաջին հանդիպումը Չեմպիոնշիպում անցկացրեց օգոստոսի 16-ին՝ Լիդս Յունայթեդի դեմ խաղում  ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց օգոստոսի 20-ին՝ Կարդիֆ Սիթիի դեմ խաղում ՝ դառնալով 2000-ական թվականներին ծնված առաջին ֆուտբոլիստը, ով գոլի հեղինակ է դարձել անգլիական առաջնություններում ակումբի առաջին թիմի կազմում խաղալիս, ինչպես նաև՝ դառնալով պատմության ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը, ով գոլ է խփել Չեմպիոնշիպի խաղում ։ Սեսենյոնը գոլի հեղինակ դարձավ 2017 թվականի հունվարի 8-ին՝ Անգլիայի գավաթի իր առաջին՝ Կարդիֆ Սիթիի դեմ խաղում ՝ հաղթանակ պարգևելով Ֆուլհեմին ։ Անգլիայի գավաթի հաջորդ՝ Հալ Սիթիի դեմ խաղում նա դարձավ գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Մարտի 11-ին Սեսենյոնը դուբլ ձևակերպեց Նյուքասլի դեմ խաղում  , ինչից հետո Նյուքասլի նախկին ֆուտբոլիստ Ալան Շիրերը նրա ելույթը «փայլուն» անվանեց ։ Իր առաջին մրցաշրջանում անգլիացին անցկացրեց 30 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում՝ դառնալով 7 գոլի հեղինակ և դառնալով ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը , ով ընդգրկվել է Չեմպիոնշիպի տարվա խորհրդանշական հավաքականում ։ Թեև Էվերտոնի   , Լիվերպուլի    , Մանչեսթեր Յունայթեդի   , Բավարիայի և ՌԲ Լայպցիգի կողմից հետաքրքրությանը, Սեսենյոնը կնքեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Ֆուլհեմի հետ՝ նախատեսված մինչև 2020 թվականը ։
2017 թվականի հուլիսի 28-ին Ֆուլհեմը հայտարարեց, որ Սեսենյոնը կկրի 3 համարի մարզաշապիկը՝ նախկին 30-ի փոխարեն ։ Իր առաջին գոլը 2017-18 մրցաշրջանում խփեց սեպտեմբերի 9-ին՝ Կարդիֆ Սիթիի դեմ խաղում ։ Նոյեմբերի 21-ին նա հետ-տրիկ ձևակերպեց Շեֆիլդ Յունայթեդի դեմ խաղում   ՝ դառնալով առաջին 17 տարեկան ֆուտբոլիստը, ով գոլի հեղինակ է դարձել Անգլիայի բարձրագույն 4 դիվիզիոններում՝ Դելե Ալիից հետո, ով նման հաջողության հասել էր 2014 թվականին ։ 2018 թվականի հունվարին Սեսենյոնը դարձավ 6 գոլի հեղինակ՝ հունվարի 2-ին, 20-ին և 27-ին դուբլներ ձևակերպելով համապատասխանաբար Իպսվիչ Թաունի, Բուրտոն Ալբիոնի և Բարնսլիի դեմ խաղերում։ Սրա համար նա ճանաչվեց PFA-ի և Չեմպիոնշիպի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ Փետրվարի 9-ին ճանաչվեց աշխարհի 10-րդ ամենախոստումնալից մինչև 20 տարեկան ֆուտբոլիստը CIES-ի կողմից ՝ ցանկում հայտնվելով Ջանլուիջի Դոնարումայի և Կիլիան Մբապպեի կողքին  ։
2018 թվականի ապրիլին անգլիացին դարձավ առաջին Չեմպիոնշիպի ֆուտբոլիստը, ով առաջադրվել է ՊՖԱ-ի լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստի մրցանակաբաշխությանը ։ Ապրիլի 15-ին Սեսենյոնը հաղթեց նախադեպը չունեցող 5 մրցանակ  ՝ ճանաչվելով Չեմպիոնշիպի լավագույն ֆուտբոլիստ , Չեմպիոնշիպի լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ , Չեմպիոնշիպի տարվա բացահայտում , ինչպես նաև ընդգրկվելով Չեմպիոնշիպի և EFL-ի ակումների խորհրդանշական հավաքականներում ։ 2017-18 մրցաշրջանում Սեսենյոնը անցկացրեց 52 հանդիպում՝ դառնալով 16 գոլի և 8 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Նա օգնեց Ֆուլհեմին զբաղեցնել 3-րդ տեղը առաջնությունում և հաղթել Չեմպիոնշիպի փլեյ-օֆֆի խաղերը ՝ գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դառնալով կիսաեզրափակչի Դերբի Կաունտիի դեմ երկրորդ խաղում  ։ Այս մրցաշրջանից հետո Սեսենյոնի տրանսֆերով սկսեցին հետաքրքրվել Պրեմիեր Լիգայի խոշոր ակումբները՝ Տոտենհեմը    , Լիվերպուլը    , Մանչեսթեր Յունայթեդը    , Մանչեսթեր Սիթին    , ինչպես նաև՝ Պարի Սեն-Ժերմենը   և Ռեալ Մադրիդը    ։
Առաջին հանդիպումը Պրեմիեր Լիգայում Սեսենյոնը անցկացրեց 2018 թվականի օգոստոսի 11-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Քրիսթալ Փելասի դեմ խաղում ։ Անգլիայի բարձրագույն առաջնությունում իր առաջին գոլը խփեց հոկտեմբերի 20-ին՝ Կարդիֆ Սիթիի դեմ խաղում  ՝ դառնալով 2000-ական թվականներին ծնված առաջին ֆուտբոլիստը, ով գոլի հեղինակ է դարձել Պրեմիեր Լիգայում   ։ Նոյեմբերի 24-ին Սեսենյոնը 2 գոլային փոխանցում տվեց Սաութհեմպտոնի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-2 հաշվով  ։ Դեկտեմբերի 26-ին անգլիացին գոլ խփեց Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով  ։ 2018-19 մրցաշրջանում Ֆուլհեմը դուրս մնաց Պրեմիեր Լիգայից ՝ զբաղեցնելով 19-րդ հորիզոնականը առաջնությունում և վերադառնալով Չեմպիոնշիպ  ։ Ակումբի կազմում Սեսենյոնը անցկացրեց 120 հանդիպում՝ դառնալով 25 գոլի և 18 գոլային փոխանցման հեղինակ  ։
Տոտենհեմ Հոտսպուր
2019 թվականի օգոստոսի 8-ին Սեսենյոնը 6 տարվա պայմանագիր կնքեց Տոտենհեմ Հոտսպուրի հետ  ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 25 միլիոն ֆունտ ստերլինգ   ։
Միջազգային կարիերա
Սեսենյոնը ներկայացրել է Անգլիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում ։ Անգլիայի Մ17 հավաքականի կազմում նա մասնակցեց 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնության բոլոր 4 հանդիպումներին, սակայն Անգլիան դուրս մնաց քառորդ եզրափակչից ։ 2017 թվականին նա Մ19 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը ՝ այստեղ դառնալով 3 գոլի հեղինակ և օգնելով Անգլիային պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթել այս մրցաշարը ։ Սեսենյոնը ընդգրկվեց առաջնության խորհրդանշական հավաքականում , ինչպես նաև դարձավ առաջնության միացյալ լավագույն ռմբարկուն։ 2019 թվականին նա մասնակցեց Եվրոպայի Մ21 առաջնությանը  ՝ անցկացնելով 2 հանդիպում , իսկ Անգլիան դուրս մնաց խմբային փուլից   ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 30-ի դրությամբ
Միջազգային
Անգլիա Մ19
Մագլ
Մագլ (muggle), Հարրի Փոթերի մասին գրքերի շարքում մարդ, որը զուրկ է կախարդական ունակություններից և չի ծնվել կախարդների ընտանիքում։ Նրանք տարբերվում են սքվիբներից։ Մագլները մարդիկ են առանց կախարդական ունակությունների, նրանք լինում են մագլածին (երկու ծնողներն էլ մագլ են)։ Մագլածին տերմինը այլ կերպ անվանում են «պղտոր արյուն» (mudblood)։ Արյան մաքրության կողմնակիցները հատուկ արհամարհանքով են վերաբերվում մագլածիններին, նրանց նույնիսկ ավելի են արհամարհում, քան մագլներին և վիրավորում են՝ անվանելով «պղտոր արյուններ» (ինչը նման է ռասիզմին և իրական կյանքի այլ տիպի խտրականություններին)։ Բացի այդ, փաստերով ապացուցված է, որ մագլական ծագումը ոչ մի ձևով չի ազդում կախարդական ունակությունների վրա։ Վեպում որոշ հայտնի մագլածիններ՝ Հերմայոնի Գրեյնջերը և Լիլի Փոթերը, ցուցադրում էին փայլուն ունակություններ՝ չնայած իրենց մագլական ծագմանը։ Մագլածին հրաշագործների չափազանց վիրավորական մականունը՝ «պղտոր արյուն» օգտագործում են զտարյուն հրաշագործները, և այն համարվում է ստորացուցիչ։ Մագլները չգիտեն կախարդական աշխարհի մասին, ի տարբերություն կախարդների և վհուկների։
Հեղինակի՝ Ջոան Ռոուլինգի կարծիքով, Հոգվարթսում առաջին կուրսի ուսանողների մեկ քառորդը լինում են մագլածիններ, կան նաև ուսանողներ, որոնց մի ծնողը կախարդ է, մյուսը՝ մագլ։ Նման խառը ամուսնությունների երեխաները կոչվում են կիսարյուններ կամ խառնածիններ։ Ֆիլմում ամենահայտնի խառնածինը Սևերուս Սնեյփն է։ Կախարդ կամ հրաշագործը, որը բոլոր նախնիները եղել են կախարդներ, կոչվում է են զտարյուններ։
Գրքերում մագլները գաղափար չեն ունենում կախարդական աշխարհի մասին։ Եթե ինչ-որ պատճառներով մագլները իմանում են կախարդական աշխարհի մասին, ապա Կախարդանքի նախարարությունը ուղարկում է մարդկանց, որ նրանց հիշողությունը ջնջեն։
Ռոուլինգը հայտարարել է, որ ստեղծել է «մագլ» բառը «mug»-ից, անգլերեն տերմին նրանց համար, որոնց հեշտ է խաբել։ Նա հավելել է «le» վերջածանցը, որպեսզի դա ավելի քիչ վիրավորական և ավելի «մեղմ» հնչի ։
Ռոուլինգը ներկայացրել է հայց Հարրի Փոթերի մասին գրքերում «մագլ» բառը օգտագործելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարրի Փոթեր Կատեգորիա:Հարրի Փոթերի կերպարներ
Բալըկլը (գետակ)
Բալըկլը, գետակ Կիլիկիայում, Այնթապի շրջանում, Կուեյք գետի ակունքներից մեկը։ Սկիզբ է առնում Քիլիս և Այնթամ բնակավայրերի միջև ընկած լեռներից և միանալով Սաբըն գետակին, կազմում է Կույքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Գազիանթեփի նահանգ
Կավճային բուսականության արգելոց
Կավճային բուսականության արգելոց (Крейдова флора (заповідник)) (նաև՝ Cretaceous Flora), արգելոց Ուկրաինայում՝ Դոնեցկի մարզի Լիմանի ու Սլավյանսկի շրջաններում, Դոնեց գետի ափամերձ բլուրների՝ կավճային կազմություն ունեցող լանջերին ։ Հանդիսանում է Ուկրաինայի տափաստանային բնության արգելոցի ենթաբաժինը։ Զբաղեցնում է  1.134 հեկտար տարածք։
Տեղագրություն
Բլրաշարը շրջակա տարածքի նկատմամբ ունի 70 աստիճան թեքություն, մոտավորապես 50-70 մետր բարձրություն։ Նրա հողածածկույթը պիտանի չէ գյուղատնտեսական նպատակներով օգտագործելու։
Կլիման
Կլիման խոնավ մայրցամաքային է, տաք ամառներով։ Բնորոշ առանձնահատկություններից են տարվա եղանակների միջև ջերմային մեծ տարբերությունները, տաք ամառները. նվազագույնը չորս ամսվա միջին ջերմաստիճանը բարձր է 10 C-ից, սակայն ոչ մի ամսվա միջին ջերմաստճանը չի գերազանցում 22 C-ը ։
Բուսականությունը
Արգելոցի տարածքի մոտավորապես մեկ երրորդ մասն զբաղեցնում են տափաստանով շրջապատված անտառները, որոնցում տիպիկ կավճային սոճիներ ու կեչիներ են։ Իսկ տափաստանի խոտածածկույթը բազմազան է, նմանվում է Ուկրաինայի միջին տարածաշրջաններում հանդիպող բուսականությանը ։
Արգելոցն ստեղծվել է բուսականությունը պաշտպանելու և գիտական ուսումնասիրություններ կատարելու նպատակով, և հանրության մուտքը նրա տարածք արգելված է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի աշխարհագրություն
Գութանաքար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Բալագուրա
Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Բալագուրա (Олександр Миколайович Балагура, ), ուկրաինացի և իտալացի վավերագրական ֆիլմեր նկարահանող, Ուկրաինայի կինեմատոգրաֆիստների ազգային միության անդամ։ Կիևի պատվավոր քաղաքացի (2008) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականին Վոլինի մարզի Լյուբոլ քաղաքում։ 1981 թվականին ընդունվել է Շևչենկոյի անվան համալսարան, որն ավարտել է 1987 թվականին։ Համալսարանն ավարտելու վերջին տարին պատմություն է դասավանդել։ Հետագայում աշխատանք է գտել Ուկրաինական վավերագրական ֆիլմերի ստուդիայում՝ որպես ռեժիսորների օգնական։ Իսկ ահա մեկ տարի անց նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը։ Իր առաջին ֆիլմը եղել է վավերագրական ժանրի կարճամետրաժ «Մեր եղբայներին ու քույրերին» ֆիլմը, որն Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքում ստացավ լավագույն վավերագրական ֆիլմ մրցանակ։ Դրանից հետո մի քանի ֆիլմեր է նկարահանել։ Ալեքսանդր Բալագուրան իր կարիերայի լավագույն ֆիլմ է համարում «Անտոլոգիոն» ֆիլմը։
Աշխատանքները
30 վավերագրական ֆիլմերի հեղինակ է, մասնակցել է՝ Կիևի, Փարիզի, Թուրինի, Տորոնտոյի, Տամպերեի, Ֆլորենցիայի, Տալիակոցոյի միջազգային կինոփառատոններին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կիևի պատվավոր քաղաքացիներ
Բարակ (գետակ)
Բարակ, Ինջա, գետակ Արցախում։ Հոսում է Գյուլիստանի հարավային կողմով և թափվումէ Սև գետակի մեջ։ Ադրբեջանցիները կոչում են Ինջա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի գետեր
Բերգավենդ
Բերգավենդ, լեռնագագաթ Ուրմիա լճից արևմուտք, Դիլման քազաքից 57 կմ հարավ-արևելք, Թուրք-պարսկական սահմանի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Ժորիս Նյանոն
Նայնոն Ժորիս (Joris Gnagnon, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ։ «Ռեն» ակումբի պաշտպան
Ակումբային կարիերա
Նյանոնն սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան «Ռեն» ակումբի կազմում։ 2014 թվականից խաղացել է ակումբի երիտասարդական թիմի կազմում, 2015/16 մրցաշրջանից հրավիրվել է ակումբի հիմնական կազմ։ 2016 թվականի հունվարի 16-ին նա կատարել է իր դեբյուտը Լիգա 1-ում՝ 21-րդ տուրի՝ «Տրուա» ակումբի խաղի ընդմիջումից հետո փոխարինելով Ֆալու Դյանին ։
Ընդհանուր առմամբ, իր համար դեբյուտային մրցաշրջանում նա յոթ խաղ է ակցկացրել, որոնցից երկուսում դաշտ է դուրս եկել մեկնարկային կազմում։ 2016 թվականի մարտին ակումբի հետ պայմանագիր է կնքել երեք տարի ժամկետով  ։
Կարիերան հավաքականում
Ժորիս Նյանոն հրավիրվել է Ֆրանսիայի երիտասարդական (մինչև 20 տարեկանների) հավաքական, սակայն նրա կազմում ոչ մի խաղի չի մասնակցել։ Հնարավորություն ունի խաղալ Կոտ դ'Դվուարի հավաքականի կազմում որպես այդ ազգի ներկայացուցիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Սեն Գոբեն (Էնա)
Սեն Գոբեն (Saint-Gobain), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Իր անվանումը ստացել է իրշռլանդական սուրբ (Gobain) պատվին, որը զոհվել է VII դարում, հենց այստեղ, լեզվականների ձեռքերով։ 1692 թվականին այստեղ հիմնադրվել է արտադրական գործարան, որի անունը նախկինում եղել է Saint-Gobain: Մտնում է Տերնիե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լանը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 2337 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 1316 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 889-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 427-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 67,6 %, 1999 թվականին եղել է 67,0 %)։ 889 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 806-ը (428 տղամարդ և 378 կին), գործազուրկ էին 83 մարդ (42 տղամարդ և 41 կին)։ 427 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 114-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 175-ը՝ թոշակառուներ, 138-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Էփիսհաուզեն
Էփիսհաուզեն (Eppishausen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 1759 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 39,50 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 134։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ալ-Բուսեյրա
Ալ-Բուսեյրա (البصيرة‎‎), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ ալ-Բուսեյրայի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 40 236 բնակիչ՝ հիմնականում արաբներ ։ Հիմնական զբաղմունքը ոռոգովի երկրագործությունն է և անասնապահությունը։
Քաղաքը գտնվում է Խաբուր և Եփրատ գետերի միախառնման տեղում, Դեյր-էլ-Զոր քաղաքից հարավ-արևելք։ Մոտ բնակավայրերից են ալ-Մուհասսանը՝ հյուսիս-արևմուտքում, ալ-Աշարան, ալ-Մայադինը և Հաջինը՝ հարավ-արևելքում։ Քաղաքն հայտնի էր իր լատիներեն անվանմամբ՝ Ցիրկեզիում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեյր-էլ-Զորի գավառ Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ուղիղ աղիքի արտանկում
Ուղիղ աղիքի արտանկում, ուղիղ աղիքի մասնակի կամ լրիվ արտաշրջումը (դուրս ընկնելը) հետանցքից։ Հաճախ նկատվում է երեխաների մոտ։ Ուղիղ ալիքի արտանկմանը նպաստում են աղիքն իր բնականոն դիրքում պահող ապարատի անբավարար զարգացումը, կոնքի հատակի մկանների թուլությունը, սրբոսկրի և պոչուկի թեքությունը և այլն։ Անմիջականորեն ուղիղ ալիքի արտանկում կարող են առաջացնել նաև ծանր ֆիզիկական աշխատանքը, որովայնի և կոնքի վնասվածքները, աղիքների հիվանդությունները, ծանր ծննդաբերությունները և այլն։ Երեխաների ուղիղ ալիքի արտանկում երբեմն առաջանում է երկարատև փորկապության, լուծի, երկարատև հազի հետևանքով։
Բուժումը
Պատճառի վերացում, օրգանիզմը կազդուրող միջոցներ, երբեմն՝ վիրաբուժական միջամտություն։
Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից Կատեգորիա:Ուղիղ աղիք
Հնարավոր տեղափոխություններ
Հնարավոր տեղափոխություններ, տարրական (անվերջ փոքր) տեղափոխություններ, որոնք կարող են կատարել մեխանիկական համակարգի կետերը ժամանակի տվյալ պահին զբաղեցրած դիրքից՝ առանց խախտելու համակարգին կիրառված կապերը։ Հնարավոր տեղափոխությունները զուտ երկրաչափական հասկացություններ են, կախված չեն ազդող ուժերից և որոշվում են միայն համակարգին կիրառված կապերով։ Հնարավոր տեղափոխությունները մտցվում են որպես այդ կապերի բնութագրեր և ցույց են տալիս, թե կիրառված կապերի առկայությամբ համակարգի կետերի որ տեղափոխություններն են հնարավոր։ Օրինակ, եթե կետի համար կապը որևէ մակերևույթ է, և կետը ժամանակի տվյալ պահին գտնվում է այդ մակերևույթի վրա՝ M դիրքում, ապա կետի հնարավոր տեղափոխությունները այդ պահին կլինեն ds երկարության տարրական հատվածները (վեկտորները), որոնք ուղղված են M կետից մակերևույթին տարված շոշափողներով։ Ցանկացած այլ ուղղությամբ տեղափոխությունները հնարավոր տեղափոխություններ չեն լինի, քանի որ այդ դեպքում կապը կխախտվի (կետը չի մնա մակերևույթի վրա)։ Եթե կապը ժամանակի ընթացքում չի փուիոխվում, ապա M դիրքից շարժվող կետի ds իրական տարրական տեղափոխությունը համընկնում է հնարավոր տեղափոխություններից որևէ մեկի հետ։ Հնարավոր տեղափոխություններ հասկացությունից օգտվում են մեխանիկական համակարգի հավասարակշռության պայմանները և շարժման հավասարումները որոշելու, ինչպես նաև համակարգի ազատության աստիճանների թիվը գտնելու համար։
Կատեգորիա:Տեսական մեխանիկա
Բնկորատ
Բնկորատ, գետակ Սև ծովի ավազանում, Ալիս գետի վտակը, որն անցնում է Սեբաստիա քաղաքի միջով, կոչվել է նաև Կապուտակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Ալիս գետի վտակներ
Էրկհայմ
Էրկհայմ (Erkheim), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 2908 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 32,18 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 136։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ակվաֆոբիա
Չպետք է շփոթել Հիդրոֆոբության հետ:
Ակվաֆոբիա (հին հուն. ὕδωρ և լատ. aqua — «ջուր» և φόβος — «վախ»), մշտական և անբնական վախ ջրից։ Ֆոբիայի այս տեսակն ընդգրկում է ջրից վախի այնպիսի մակարդակ, որը վեր է հիվանդի վերահսկողությունից կամ կարող է ազդել նրա առօրյա կյանքի վրա ։ Մարդկանց մոտ ակվաֆոբիան դրսևորվում է շատ տարբեր ձևերով, և նրանք կարող են այդ վախն ապրել նույնիսկ եթե գիտակցում են, որ օվկիանոսի, գետի կամ լոգարանի ջուրը ոչ մի վերահաս վտանգ չի ներկայացնում։ Կարող են խուսափել այնպիսի ակտիվություններից, ինչպիսիք են նավակով զբոսանքն ու լողը, կամ կարող են խուսափել խորը օվկիանոսներում լողալուց՝ չնայած լողի հրաշալի հմտություններին ։ Ակվաֆոբիան երբեմն կարող է դրսևորվել, նույնիսկ երբ մեկն անսպասելիորեն թրջվում կամ ցողվում է ջրով կամ, երբ մեկին հրում, գցում են ջուրը։
Տարածվածությունը
Ակվաֆոբիան պարզ ֆոբիաների շարքում առավել տարածված ենթատիպերից է։ Մտահոգեբանական խանգարումների մասին մի հոդվածում Լինդելն ու Սթեֆենսոնը ենթադրում են, որ ակվաֆոբիան կարող է դրսևորվել իսլանդական ընդհանուր բնակչության 1,8%-ի մոտ, կամ, կոպիտ ասած, յուրաքանչյուր 50-ից 1-ի մոտ ։
Դրսևորումը
Հոգեբանները նշում են, որ ակվաֆոբիան մարդկանց մոտ դրսևորվում է որոշակի ապրումների ու գենետիկական գործոնների համակցության միջոցով ։ 37-ամյա մի մեդիա պրոֆեսոր նշել է, որ իր վախը դրսևորվում է նախ «սուր ցավով, ապա ճակատային մասի ծանրությամբ»։ Բացի այդ նա ունեցել է շնչահեղձության զգացում, տեղ-տեղ տագնապի նոպաներ և հեղուկ օգտագործելու անհրաժեշտության պակաս ։ 22 տարեկան մի կին էլ պնդում է, որ վախենում է խեղդվելուց, ինչ իրեն հիշում է. «Մտածում եմ այն մասին, թե ինչպես եմ ջրի տակն անցնում, պայքարում կյանքիս համար, ինչպես է շունչս կտրվում և, թե ինչպես է ջուրը լցվում բերանս ու թոքերս։ Այդ միտքն անգամ ինձ համար սարսափելի է։ Ջրում խեղդվելը մահվան ամենասարսափելի տեսակն է։ Իմ ընկերը (փրկարար ծովափում) ասում է, որ ես պետք է հաղթահարեմ այդ վախը, բայց ես խնդրում եմ, որ նա չպնդի։ Ես չափազանց շատ եմ վախենում» ։ Այս դրսևորումները կարող են խորը ազդեցություն ունենալ մարդու առողջության, աշխատանքի, ինքնավստահության և ընդհանուր բարօրության վրա։
Հայտնի ակվաֆոբներ
Ակվաֆոբիայով տառապողների շարքում են Նատալի Վուդը (ամերիկյան դերասանուհի), Միշել Պֆայֆերը (ամերիկյան դերասանուհի), Կարմեն Էլեկտրան (ամերիկյան մոդել, երգչուհի և դերասանուհի), Վայնոնա Ռայդերը (ամերիկյան դերասանուհի)։ Հաստատված է, որ Նատալի Վուդը ամբողջ կյանքում տառապել է ակվաֆոբիայով և խեղդվել է Կալիֆորնիայի Սանտա-Կատալինա կղզու մոտ ։
Ստուգաբանություն
«Վախ ջրից» տերմինի հունարեն ճշգրիտ տարբերակը հիդրոֆոբիան է, ὕδωρ (hudōr), «ջուր» և φόβος (phobos), «վախ» բառերից ։ Այնուամենայնիվ, այս բառն անգլերեն լեզվում երկար ժամանակ օգտագործվել է նկարագրելու համար, մասնավորապես, ջրվախության (նաև՝ կատաղախտ) հետագա փուլերը, ինչն իրենից ներկայացնում է մարդկանց մոտ կուլ տալու դժվարություն, հեղուկներ խմելու վախ և ծարավը հագեցնելու անկարողություն։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Բուջակ Իլիջասի
Բուջակ Իլիջասի, Պուջագ Ըլըջասը, հանքային աղբյուրներ Կիլիկիայում, նրա արևելյան կողմում, Պիռամոս գետի ափին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Ուղղակի ընտրություններ
Ուղղակի ընտրություններ, ընտրությունների անցկացման կարգ, որի դեպքում ընտրողներն ուղղակիորեն և անմիջականորեն ընտրում են ներկայացուցչական մարմինների պատգամավորների։ Ի տարբերություն անուղղակի ընտրությունների, ներկայացուցչական մարմինների ձևավորման առավել դեմոկրատական կարգ է։ Ուղղակի ընտրությունները հնարավորություն են տալիս ետ կանչել վստահությունը չարդարացրած պատգամավորին։ ԽՍՀՄ-ում ուղղակի ընտրությունները կիրառվում են ժողովըրդական դեպուտատների բոլոր խորհուրդների և ժողովրդական դատավորների ընտրությունների ժամանակ։
Կատեգորիա:Ժողովրդավարություն
Գարամորուք
Գարամորուք, Կարամուրուք, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Կորդվաց լեռներում։ Արևելյան Տիգրիսի ակունքների շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Նիկոլաուս Արնոնկուր
Նիկոլաուս Արնոնկուր (Nikolaus Harnoncourt, ամբողջական անունը` Նիկոլաուս կոմս դե լա Ֆոնտեն և դ’Արնոնկուր-Ունֆերցագտ Johann Nicolaus Graf de la Fontaine und d'Harnoncourt-Unverzagt, ), ավստրիացի դիրիժոր, երգչախմբավար, թավջութակահար, վիոլահար, երաժշտական գրող։ Աուտենտիկ կատարողական շարժման խոշոր ներկայացուցիչներից մեկն է։
Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Նիկոլաուս Արնոնկուրը ծնվել է 1919 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Բեռլինում։ Նա արիստոկրատական ընտանիքից է։ Մայրը` կոմսուհի Լադիսլայա ֆոն Մերանը (1899-1997) էրցհերցոգ Յոհան Բատիստ Ավստրիացու նախաթոռնուհին է ։ Մեծացել է Գրացում, երաժշտություն է ուսանել Վիեննայում։ Պատանեկության տարիներին նա ճնշման տակ ծառայել է «Հիտլերյան երիտասարդությանը», ինչի մասին հետագայում ասել է. «Եթե դուք այնտեղ չգնայիք ամեն չորեքշաբթի և ուրբաթ, ապա Հիտլերյան երիտասարդության ոստիկանը կվերցներ ձեզ, կխուզեր ձեր մազերը, կգցեր դժվար մարդկանց խմբի մեջ, ում արդեն «բուժել էին» սարսափելի եղանակով» ։
Վիեննայի երաժշտական ակադեմիայում Փոլ Գրյումերի և Էմանուել Բրաբեկի հետ սովորել է թավջութակ, սովորել է նաև ալտ և գամբա ։ Եղել է թավջութակահար Վիեննայի սիմֆոնիկ նվագախմբում (1952-1969)։ 1953 թվականին կնոջ` ջութակահար Ալիսայի հետ (օրիորդական ազգանունը` Հոֆելներ) ստեղծել հնագույն գործիքների «Concentus Musicus» բարոկկոյի ոճի համույթը (հասարակական ակտիվությունը համույթը սկսել է 1957 թվականին)։ Բացի համույթը ղեկավարելուց և դիրիժորելուց` Արնոնկուրը այնտեղ նվագել է բարոկկոյի թավջութակ և վիոլա դա գամբա։
Որպես թավջութակահար հանդես է եկել «Լեոնհարդտի բարոկկոյի անսամբլ» (Leonhardt Baroque Ensemble) համույթի կազմում` մասնակցելով Բախի № 54 և 170 կանտատների աուտենտիկ ոճի ձայնագրություններին, որոնք տեղի են ունեցել 1954 թվականին հոլանդացի դիրիժոր, երաժշտագետ Գուստավ Լեոնհարդտի ղեկավարությամբ ։
1970-1990 թվականներին Լեոնհարդտի հետ ձայնագրել է Բախի եկեղեցական կանտատները։ Աշխատել է նաև եվրոպական այլ նվագախմբերի հետ` ներառյալ Կոնսերգեբաուն։
Արնոնկուրը երաժշտագիտական հրապարակումների հեղինակ է։
Երաժշտացանկ
Արնոնկուրի երաժշտացանկն ընդգրկում է Մոնտեվերդիի, Պյորսելի, Վիվալդիի, Բախի, Հենդելի, Ռամոյի, Հայդնի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Լեոպոլդ Մոցարտի, Բեթհովենի, Շուբերտի, Շումանի, Վագների, Վերդիի, Օֆենբախի, Բրամսի, Դվորժակի, Բրուքների, Բերգի, Բարտոկի, Մենդելսոնի, Սալիերիի ստեղծագործությունները։
Ճանաչում
Նիկոլաուս Արնոնկուրն արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում` Ռոբերտ Շումանի մրցանակ (1997), Գրեմի (2001), Կիոտո մրցանակ (2005), Լայպցիգի Բախի շքանշան (2007)։ Զալցբուրգի Մոցարտեումի պատվավոր դոկտոր է (2008)։
Բրիտանական BBC Music Magazine երաժշտական ամսագրի` աշխարհի ամենատարբեր երկրների 100 դիրիժորների շրջանում անցկացված հարցումների արդյունքներով (2010 թվականի նոյեմբեր), որոնց մեջ են եղել այնպիսի հանրահայտ դիրիժորներ, ինչպիսիք են Կոլին Դևիսը (Մեծ Բրիտանիա), Վալերի Գերգիևը (Ռուսաստան), Գուստավո Դուդամելը (Վենեսուելա), Մարիս Յանսոնսը (Լատվիա), Արնոնկուրը զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը` բոլոր ժամանակների ամենանշանավոր 20 ջութակահարների ցուցակում։ Արնոնկուրն ընդգրկված է անգլիական Gramophone ամսագրի Փառքի սրահում ։
Խաղացել է իշխան Լեոպոլդ Անհալթցու դերը ֆրանսիացի կինռեժիսոր Շտրաուբի «Աննա Մագդալենա Բախի ժամանակագրությունը» ֆիլմում (1967)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Վիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ
Սամվել Հարությունյան (պետական գործիչ)
Սամվել Գառնիկի Հարությունյան, հայ ֆիզիկոս, գիտնական, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության գիտության պետական կոմիտեի նախագահ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ կենսաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հուլիսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:1955 ծնունդներ Կատեգորիա:ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ
Մարիա Լագարկովա
Մարիա Անդրեևնա Լագարկովա, ռուս գիտնական, կենսաքիմիկ, մոլեկուլային գենետիկայի և իմունոլոգիայի մասնագետ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (2010), պրոֆեսոր (2013), ՌԳԱ պրոֆեսոր և ՌԳԱ թղթակից անդամ (2016)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականին Մոսկվայում, հայրը՝ Լագարկովը, ֆիզիկոս, ՌԳԱ ակադեմիկոս։
2010 թվականից Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Վավիլովի անվան ընդհանուր գենետիկայի ինստիտուտի բջջային տեխնոլոգիաների գենետիկական հիմքերի զարգացման բաժնի գենետիկայի լաբորատորիայի վարիչ է եղել ։ 2017 թվականից ՖԳԲՈՒ ՖՆՑՑ FGBU FNCC բջջային կենսաբանության լաբորատորիայում է աշխատել ։ 2013 թվականից ՄՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի իմունոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր է եղել, կարդացել է ցողունային բջիջների էպիգենետիկայի վերաբերյալ դասախոսություններ։ Նաև մոլեկուլային և տրանսլացիոն բժշկության ամբիոնի պրոֆեսոր է և մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի կենսաինֆորմատիկայի և համակարգային կենսաբանության ամբիոններում, կարդում էր բջջային կենսաբանության վերաբերյալ դասախոսություններ ։ Որպես հրավիրված գիտնական զբաղվել է փորձով «Սոմատիկ բջիջների վերարտադրումը»՝ Կազանի դաշնային համալսարանում ։
2016 թվականի հունվարի 15-ին Լագարկովային շնորհվել Է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի պրոֆեսորի կոչում, իսկ 2016 թվականի հոկտեմբերի 28-ին նա ընտրվել է ՌԳԱ թղթակից անդամ և ՌԳԱ բժշկակենսաբանական գիտությունների բաժանմունքի բյուրոյի անդամ ։ Լագարկովան ՌԳԱ Վավիլովի անվան ընդհանուր գենետիկայի ինստիտուտի գիտական խորհուրդների անդամ է ։ 2018 թվականից ՄՊՀ ատենախոսության խորհրդի անդամ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Նռնաձոր (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Օրագիր
Օրագիր, որևէ անձի կողմից հետևողականորեն կատարված, խիստ անձնական կամ գեղարվեստական բնույթ կրող գրառումների ամբողջություն։
Պատմություն
Օրագիրն իր ժամանակակից բովանդակությունը և իմաստն սկսել է ստանալ դեռևս Վերածննդի դարաշրջանից, երբ գեղագիտության մեջ առաջնային դիրք են սկսում մղվել մարդ անհատի անձնական ապրումները և փորձառությունը։ Եվրոպայում օրագրերը մեծ տարածում գտան հատկապես սենտիմենտալիզմի և ռոմանտիզմի ժամանակաշրջանում, որովհետև այս գեղագիտական հոսանքները հիմնական խարսխված էին անհատի անձնական ապրումների բացահայտման և վերլուծման վրա։ Օրագրերը նաև կարևոր վավերագրական փաստաթղթեր են, որոնք հաճախ լույս են սփռում ժամանակի այս կամ այն իրադարձության վրա։ Այս առումով հատկապես կարևոր նշանակություն ունեն քաղաքական, ռազմական, մշակութային գործիչների օրագրերը։ Այսպիսի նշանակություն ունեն անգլիացի քաղաքական գործիչ Սեմյուել Փիփսի, ԱՄՆ-ի երկրորդ նախագահ Ջոն Ադամսի, Ռուս վերջին ցար Նիկոլայ II-ի, գրողներ՝ Լև Տոլստոյի, Անդրե Ժիդի և այլ անձանց օրագրերը։
Օրագիրը գեղարվեստական գրականության մեջ
Գեղարվեստական գրականության մեջ նույնպես լայն տարածում է գտել օրագիրը։ Բազմաթիվ հեղինակներ իրենց ստեղծագործությունները շարադրել են օրագրի տեսքով։ Այսպիսի ստեղծագործությունների դասական օրինակներ են Լու Սինի «Խելագարի օրագիրը», Ռոբերտ Վալզերի «Յակոբ ֆոն Գունտեն» վեպերը և Սյու Թաունսենդի «Ադրիան Մոուլի օրագրերը» վիպաշարը։ Հայ իրականության մեջ վավերագրական և գեղարվեստական օրագրության հետաքրքիր նմուշներ են Կարպիս Սուրենյանի օրագրերը, որոնք ընդգրկում են շուրջ 60 տարվա ժամանակահատված։
Գերան Չայ
Գերան Չայ, գետ Ադրբեջանում, Կուրի ավազանում, Կյուրաքչայի վտակի ճյուղերից մեկը։ Համապատասխանում է նախկին Առանռոտ գետին ։ Երկարություն 81 կմ, ավազանի մակերես 441 կմ²։
Օրագիր
Գրականություն
Կատեգորիա:Օրագրեր Կատեգորիա:Էպիստոլյար ժանրեր
Գերան Չայ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Գերմուջեք (լեռ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Բոդոնիցայի մարքիզություն
Բոդոնիցայի մարքիզություն կամ Բոդոնիցաների մարքիզություն (Μαρκιωνία/Μαρκιζᾶτον τῆς Βοδονίτσας), Խաչակրաց պետություն, որն առաջացել է Միջին Հունաստանում Խաչակիրների չորրորդ արշավանքի ժամանակ։ Պետության կենտրոնը եղել է Վոդոնիցան (Բոուդոնիցան), Ֆթիոտիդա մարզում։ Այժմ քաղաքը կոչվում է Մենդենիցա, գտնվում է մայրաքաղաք Աթենքից 180 կմ հյուսիս։
Պատմություն
Թեսալոնիկի արքա Բոնիֆացիոս I Մոնֆերացին 1204 թվականի աշնանը Գի դը Պալլավիչինիին է հանձնում երկիրը։ Դա անհրաժեշտ էր ռազմավարական տեսանկյունից՝ Թերմոպիլեի կիրճը պաշտպանելու նպատակով։
1224 թվականին Թեսալոնիկը գրավվել է Էպիրոսի բռնապետ Թեոդոր I-ի կողմից։ Միայն հարևան լատինական առաջնորդների Աքայան իշխան Գվիդոյի շնորհիվ հաջողվեց պահպանել տիրապետությունը։ Արդյունքում 1248 թվականին Թեսալոնիկը դարձավ դարձավ Աքայայի վասալ։
Պետությունը 1311 թվականին կարողացել է դիմակայել Կատալոնական ընկերության վարձկանների ներխուժմանը, որի պարագլուխները արդյունքում դառնում են Աթենքի ղեկավարները։ Իր իշխանության պահպանման համար՝ Բորդոնիցայի ղեկավարները զիջել են նրանց Լամիա քաղաքը և հարկի վճարմամբ՝ դարձել նրանց վասալը, 1380-1381 թվականներին 18 վասալների շրջանում նրանք զիջում էին միայն Թեսալոնիկան և հարավ-արևելքում՝ Թեսալիայի կոմս Դեմետրեին ։
1311 թվականից հետո պետության մեջ իշխանությունը գտնվում էր վենետիկյան երկու ընտանիքների ձեռքում. Կոռնարո (1311-1335) և Զորցի (1335-1414)։ Այդ թվականին Օսմանյան թուրքերը զավթել էին մարքիզության տարածքը, ընդհանուր առմամբ, այդ տիտղոսն օգտագործվել է և հետագայում։
Պալլավիչինոներ
Թոմասը, լինելով Գվիդո Պալլավիչինիի եղբոր՝ Ռուբինոյի թոռը, այրի Իզաբելայի հետ վեճից հետո ժառանգություն ստացավ մարքիզությունը։
Ալ-Մուհասսան
Ալ-Մուհասսան (موحسن‎‎), ինչպես նաև՝ ալ-Մոհասսան կամ Ալմու Հասան, քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ ալ-Մուհասսանի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 35 113 բնակիչ՝ հիմնականում արաբներ ։ Հիմնական զբաղմունքը ոռոգովի երկրագործությունն է և անասնապահությունը։
Քաղաքը գտնվում է Եփրատ գետի ափին, Դեյր-էլ-Զորից հարավ։ Ալ-Մուհասսանից 120 կմ արևմուտք Իրաքի սահմանն է։ 1950-ական թվականներին Սիրիայի կոմունիստական կուսակցությունը աջակցում է արաբներով ու սուննի մուսուլմաններով բնակեցված քաղաքները, այդ թվում՝ ալ-Մուհասսանը։ Նախկին ԽՍՀՄ մայրաքաղաք Մոսկվայի անունով քաղաքը հայտնի էր որպես «փոքր Մոսկվա»։
Բոդոնիցայի մարքիզություն
Զորցիներ
Առաջին Զորիցին եղել է Գուլելմի ամուսինը։
Ալ-Մուհասսան
1953 թվականի ամռանը տեղական տոհմերից մեկի՝ ալ-Ակայդաթի ղեկավարները ձեռք են բերում մեծ ազդեցություն։ Նրանք կարողանում են սեփականացնել բնական գազի պաշարները, ստացված եկամուտներն ուղղելով գյուղատնտեսության զարգացմանը։ Դեյր-էլ-Զոր քաղաքի կոմունիստ դասախոսների ազդեցության տակ նրանք կարողանում են ձեռք բերել գազի երկու պոմպ, հիմնում համայնական ընկերություն, իսկ գյուղերը ստանում են 2 տրակտոր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դեյր-էլ-Զորի գավառ Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Բոդոնիցայի մարքիզություն
Աղբյուներ
Կատեգորիա:Լատինական կայսրություն Կատեգորիա:1204 հիմնադրումներ Կատեգորիա:1414 կազմալուծումներ
Հիմնատակ
Հիմնատակ կառույցների, կառույցի բեռնվածքներն անմիջականորեն կրողապարների զանգված։ Հիմնատակ կարող է լինել բնական, եթե հիմքի հատակը հենվում է նախապես չամրացված բնական գրունտի վրա, և արհեստական, երբ թույլ գրունտի դեպքում վերջինս ինչ-որ եղանակով ամրացվում կամ խտացվում է։ Հիմնատակի նկատմամբ հիմնական պահանջ է՝ երկրաբանական պրոցեսների և սեյսմիկ ներգործությունների նկատմամբ գրունտի զանգվածի ընդհանուր կայունության ապահովումը։ Հիմնատակի հնարավոր դեֆորմացիան չպետք է գերազանցի կառույցի ընդունված կոնստրուկցիայի համար թույլատրելի դեֆորմացիան և դրա շահագործման պայմանները։
Կատեգորիա:Շինարարություն Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Գյոդաքլու (գետ)
Գյոդաքլու, գետ Արաքսի ավազանում, Ողջի գետի ձախակոմյա վտակը։ Սկիզբ է առնում Բարգուշատի լեռնաշղթայի հյուսիս-արևելք ճյուղավորություններից և Ղափան քաղաքից հարավ միանում է Ողջիին։ Երկարությունը 11 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Ողջի գետի վտակներ
Գոբդե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ճանապարհային կայաններ
Չարլզ Ջինևեր
Չարլզ Ջինևեր (Charles Ginnever, ), ամերիկացի քանդակագործ, որը հայտնի է ժանգի շերտի վրա արված լայնածավալ աբստրակտ քանդակներով։ Այս աշխատանքները մինիմալիզմի օրինակ են, որում ընդգծվում են ստեղծագործության ներսում առկա բարդ ֆորմալ հարաբերությունները, ինչպես նաև ստեղծագործության և դիտողի միջև եղած պատրանքային կապերը։
Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Չարլզ Ջինևերը ծնվել է 1931 թվականի օգոստոսի 28-ին Կալիֆոռնիայի Սան Մատեո քաղաքում։ Օդային ուժերում ծառայելուց հետո նա ճանապարհորդել է Եվրոպայում և 1953-ից 1955 թվականներին Փարիզում ուսումնասիրել քանդակագործություն Օսիպ Ցադկինի հետ։ 1957 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան Սան Ֆրանցիսկոյի արվեստի ինստիտուտում, իսկ 1959 թվականին՝ մագիստրոսի կոչում Կոռնելի համալսարանում։
1960-ական թվականների նրա վաղ գործերը պատրաստված էին պողպատի կտորտանքից, երբեմն`կտավների կամ այլ անսովոր նյութերի հետ համադրությամբ, և ներկված էին վառ գույներով։ Հետագա տարիներին Ջինևերը նվազեցրել է գույնի օգտագործումը և նյութերի ընտրությունը՝ ստեղծելով ստեղծագործություններ, որոնք ըստ կոմպոզիցիայով ավելի բարդ տեսք ունեին։ Երկրաչափական ձևերը, եռանկյունները և սեղանները տեղադրվել են այնպես, որ ստեղծում են տեսողական պատրանքներ՝ մարտահրավեր նետելով դիտողի ընկալմանը և տարածության զգացողությանը։
Ջինևերը շատ է դասավանդել՝ շարունակելով մասնակցել բազմաթիվ անհատական ու խմբակային ցուցահանդեսների։
Ջինևերը եղել է «ConStruct» պատկերասրահի հիմնադիրներից մեկը, որը խթանում և կազմակերպել է լայնածավալ քանդակների ցուցահանդեսներ Միացյալ Նահանգներում։ Պատկերասրահի մյուս հիմնադիրներն են եղել Ջոն Ռայմոնդ Հենրին, Քենեթ Սնելսոնը, Լեյման Քիփը և Մարկ Դի Սուվերոն։
Չարլզ Ջինևերը մահացել է 2019 թվականի հունիսի 16-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ
Արյունահոսություն
Արյունահոսություն, արյան արտահոսումն արյունատար անոթներից՝ անոթի պատի ամբողջականության խախտման հետևանքով։ Արյունահոսության պատճառ կարող են լինել արյունատար անոթների պատերի վնասումը, տարբեր հիվանդությունների դեպքում նրանց թափանցելիության բարձրացումը, արյան մակարդման խանգարումը։ Արյան կորստի դեպքում զարկերակային ճնշումն ընկնում է, խանգարվում է արյան շրջանառությունը, գլխուղեղին, սրտին և մյուս օրգաններին թթվածնի ու սննդանյութերի մատակարարումը։ Արյան ծավալի 1/3-ից ավելի կորուստը վտանգավոր է կյանքի համար, իսկ 2-2,5 լ արյան կորուստը՝ մահացու։
Արյունահոսությունները լինում են երեք տեսակի՝ մազանոթային, երակային, զարկերակային։ Ըստ ծագման՝ արյունահոսությունը լինում է վնասվածքային՝ անոթների վնասման պատճառով, և ոչ վնասվածքային՝ կապված որևէ հիվանդագին գործընթացի հետևանքով արյան անոթի քայքայման կամ որոշ հիվանդությունների ժամանակ արյան անոթի պատի թափանցելիության բարձրացման հետ։ Բացի այդ, արյունահոսությամբ են ուղեկցվում այնպիսի ֆիզիոլոգիական գործընթացներ, ինչպիսիք են դաշտանը և ծննդաբերությունը։ Վնասվածքային արյունահոսությունը, որն առաջանում է անմիջապես վնասվածքից հետո, կոչվում է առաջնային իսկ վնասվածքից մի քանի օր անց սկսվածը` 2-րդային։ Վերջինիս պատճառներն առավել հաճախ վերքի թարախային գործընթացներն են, որոնք քայքայում են վնասված անոթի լուսանցքը փակող արյան մակարդուկները։ Արյունահոսության առաջացմանը, դրա տևողությանը և ուժգնությանը նպաստում է արյան մակարդելիության իջեցումը։
Վտանգավորություն
Արյունահոսությունը վտանգավոր է նախ նրանով, որ շրջանառվող արյան քանակության նվազման հետևանքով վատանում է սրտի գործունեությունը, խանգարվում կենսական կարևոր օրգանների՝ գլխուղեղի, լյարդի, երիկամների թթվածնամատակարարումը։ Դա հանգեցնում է նյութափոխանակության կտրուկ խանգարման, իսկ արյան մեծ կորստի դեպքում՝ մահվան։ Արյան կորստի ծանրության աստիճանը որոշվում է արյան արտահոսման արագությամբ ու տևողությամբ։ Օրգանիզմի պաշտպանական ուժերի ներգրավումը (արյունահոսող անոթի լուսանցքի նեղացումը, թրոմբի առաջացումը) նպաստում է այն բանին, որ մանր անոթներից, որպես կանոն, արյունահոսությունը դադարում է ինքնուրույն։ Խոշոր արյունատար անոթներից (հատկապես զարկերակներից) արյունահոսությունը կարող է մի քանի րոպեում հանգեցնել արյան մահացու կորստի։ Հատկապես վտանգավոր է երեխաների և ծերերի արյունահոսությունը։ Արյան ցածր մակարդելիությամբ ուղեկցվող առանձին հիվանդությունների (հեմոֆիլիա, ճառագայթային հիվանդություն) ցանկացած, նույնիսկ ոչ առատ արյունահոսություն, եթե այն երկարատև է, կյանքի համար վտանգավոր է։
Էթրինգեն (Վերտախ)
Էթրինգեն (Ettringen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 3247 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 41,52 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 137։
Արյունահոսություն
Ձևեր
Արյունահոսությունները լինում են երեք տեսակի՝ մազանոթային, երակային, զարկերակային։ Ըստ ծագման՝ արյունահոսություն լինում է վնասվածքային՝ անոթների վնասման պատճառով, և ոչ վնասվածքային՝ կապված որևէ հիվանդագին գործընթացի հետևանքով արյան անոթի քայքայման կամ որոշ հիվանդությունների ժամանակ արյան անոթի պատի թափանցելիության բարձրացման հետ։
Էթրինգեն (Վերտախ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Արյունահոսություն
Ձևեր
Արյունահոսություն կարող է լինել արտաքին, երբ արյունը մաշկի վերքից կամ քթի, բերանի խոռոչի լորձաթաղանթից անմիջապես հոսում է շրջապատող միջավայր, իսկ ներքին բացահայտ արյունահոսության ժամանակ արյունը լցվում է սնամեջ օրգաններ (ստամոքս, աղիքներ, բրոնխներ, միզապարկ) և կուտակվելով՝ արտաքին միջավայր է դուրս գալիս բնական անցքերով։ Ներքին գաղտնի արյունահոսության դեպքում արյունն անցնում է մարմնի փակ խոռոչները (կրծքի, որովայնի, գանգի)։ Ներհյուսվածքային արյունահոսության (արյունազեղում) ժամանակ արյունը լցվում է փափուկ հյուսվածքների միջև և առաջացնում արյունային ուռուցք։ Ըստ արյունահոսող անոթի տեսակի տարբերում են զարկերակային, երակային, զարկերակաերակային (խառը) և մազանոթային արյունահոսություն։
Մազանոթային արյունահոսություն
Մազանոթային արյունահոսության ժամանակ արյունը հոսում է հավասարաչափ, վերքի ամբողջ մակերևույթով (ինչպես սպունգից)։ Քանի որ մազանոթներով արյունը դանդաղ է հոսում, ոչ բարձր ճնշմամբ, ուստի այն հեշտ է կանգնեցնել։ Վերքը մշակում են յոդի թուրմով, վրան դնում մաքուր վիրակապ, որը օրգանիզմը պաշտպանում է մանրէների ներթափանցումից և նպաստում արյան արագ մակարդմանը։
Լիզա Լոպես
Լիզա «Լեֆթ Այ» Լոպես (Lisa 'Left Eye' Lopes, ), ամերիկացի երգչուհի, երգերի հեղինակ, պարուհի, ռեփեր, դերասանուհի և TLC խմբի անդամներից մեկը։
TLC
TLC խումբը ստեղծվել է 1991 թվականին։ Խմբի անունը առաջացել է մենակատարուհիների մականունների առաջին տառերից (T-Boz (Թիոն Ուոթքիս), Left Eye (Լիզա Լոպես) և Chilli (Ռոզոնդա Թոմաս)։ Նրանց առաջին ալբոմը՝ «Ooooooohhh... On the TLC Tip»-ը (1992), ողջ աշխարհում վաճառվել է 6 մլն կրկնօրինակով։ 1994 թվականին թողարկվել է երկրորդ ալբոմը՝ «CrazySexyCool»-ը, որը վաճառվել է ավելի քան 15 մլն կրկնօրինակով, իսկ 1999 թվականին՝ «FanMail» երրորդ ալբոմը՝ ավելի քան 15 մլն օրինակով ։
Արյունահոսություն
Երակային արյունահոսություն
Երակային արյունահոսության դեպքում արյունը հոսում է հավասարաչափ, անընդհատ, գույնը մուգ է, որը պայմանավորված է ածխաթթու գազի մեծ պարունակությամբ։ Երակներում արյան հոսքի արագությունը համեմատաբար մեծ է։ Վնասված երակից արագ հոսելով, արյունը լվանում տանում է մակարդման ժամանակ առաջացած մակարդուկները։ Կարճ ժամանակում մարդը կարող է կորցնել մեծ քանակով արյուն, որը վտանգավոր է կյանքի համար։ Երակների վնասվածքներն ամենից հաճախ առաջանում են վերջույթներում։ Դրա համար ամենից առաջ անհրաժեշտ է վնասված վերջույթը բարձրացնել վերև, որպեսզի պակասի արյան ներհոսքը, և արյունահոսությունը դադարի։ Երակային փոքր արյունահոսությունները դադարեցնելու համար անհրաժեշտ է վերքին դնել սեղմիչ վիրակապ, որը սեղմում է վնասված անոթի փափուկ պատերը, նպաստում արյան մակարդուկի առաջացմանը և արգելում արյան հոսքը։
Զարկերակային արյունահոսություն
Զարկերակային արտաքին արյունահոսության ժամանակ արյունն ալ կարմիր է, ցայտում է ուժեղ, ընդհատվող շիթով կամ շատրվանի նման՝ անոթազարկին համապատասխան ցատկերով։
Լիզա Լոպես
TLC
Լոպեսը խմբի կազմում նրա համար գրել է բազմաթիվ երգեր՝ «Ain’t 2 Proud 2 Beg»-ը, «What About Your Friends»-ը, «Hat 2 da Back»-ը,« No Scrubs»-ը, «Waterfalls»-ը և «Girl Talk»-ը։