cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շրիմանթա Կալակշեթրա
Կառուցվածք
Մշակութային կենտրոնը ղեկավարում է խորհուրդը, որը ձևավորում է Ասսամի մշակույթի վարչությունը և ղեկավարում է Ասսամի քաղաքացիական կենտրոնի տնօրենը կամ Հնդկաաստանի վարչական ծառայությունները։
Կալաշկեթրան բաժանվում է մի քանի համալիրի․
Կալակշեթրայի գլխավոր տեսարժան վայրերից է «Նկարիչների քաղաքը»։ Այն ամենավառ ձևերով՝ արձաններով և հարդե տնակների մակետներով, ներկայացնում է Ասսամի գյուղական կյանքը։ Քաղաքի երեխաների մեծամասնությունը, որոնք մասսայական ուրբանիզացիայի պատճառով ներկայումս զրկված են գյուղական կյանքի փորձից, կարող են իրենց արմատների մասին գիտելիքները ընդարձակել քաղաքում տեսողական տուրի միջոցով։
Սահիթյա Բհավանը իրենից ներկայացնում է ասսամական տեքստերի, գրականության արխիվ և լավ բազա է ապահովում ցանկացած պատմաբանի համար, որը տեղեկություն է ուզում հավաքել Ասամի կամ Հնդկաստանի հուսիս-արևելյան մասի մասին։ Լալիթ Կալա Բհավանը համաշխարհային պատմության քանդակների և մշակույթի դահլիճներ է։
Կալակշեթրան բավականին հաճախ անցկացնում է դրամատուրգիայի, կինոյի և կերպարվեստի սեմինարներ։ Բացի դրանից այցելուների համար հասանելի են պատերի որմնանկարները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի թանգարաններ
Հաշմանդամությունը արվեստում
Հաշմանդամությունը արվեստում — արվեստի տարբեր ասպեկտները, որոնք իրենց մեջ ներառում են սահմանափակ հնարավորություններով դերասանների կամ նկարիչների փորձը (անգլ․Disability in the arts)։ Ռուսական լրատվամիջոցներում և ռուսալեզու գիտական աշխատություններում նաև հանդիպում է «հատուկ արվեստ» եզրույթը ։ «Հաշմանդամությունն արվեստում» հասկացությունը, որը նշանակում է «արվեստ՝ ստեղծված հաշմանդամությամբ մարդկանց կողմից», անհրաժեշտ է տարբերել ավելի նեղ՝ «հաշմանդամ արվեստ» հասկացությունից (անգլ․. Disability art), որն ներառելով արվեստի ցանկացած գործ (Գեղարվեստական արվեստ, Թատերական, Կինո, Գրականություններ և այլն)․ հիմնական կամ մեկն է հիմնական թեմաներից, որը հանդիսանում է հաշմանդամությունը։ Այդ կերպ նաև տարբերվում են «Հաշմանդամությամբ նկարիչ»(անգլ. Artist with a disability) և «հաշմանդամության խնդրով արտահայտված նկարիչ» (англ. Disability artist) հասկացությունները ։
Գրականության մեջ
Ամերիկացի բանաստեղծ և հաշմանդամության հետազոտող Ջիմ Ֆերիսը գտնում է, որ սահմանափակ հնարավորություններով մարդիկ իրենց գրական ստեղծագործություններում ձգտում են նկարագրել ոչ թե հենց հաշմանդամությունը, այլ աշխարհի իրենց ընկալումը։ Այդ թվում, նրա կարծիքով, չկան երկու հաշմանդամներ նույն փորձով և աշխարհընկալմամբ, որից էլ բխում է հաշմանդամների գրական ստեղծագործության մեծ ժանրային և գեղարվեստական բազմազանությունը ։
Հին հռոմեական բանաստեղծ « Իլիական ի» և « Ոդիսականի » հեղինակ Հոմերոսին հաճախակի են բնութագրում՝ որպես կույրի, ընդ որում բանաստեղծի ֆիզիկական արատը նրա համար խոչընդոտ չի հանդիսացել վառ կերպարների ստեղծման համար և ժամանակակիցների կողմից չընդունման համար ։ Հայտնի գրողներ և հաշմանդամ-բանաստեղծներից են Ֆրանցիսկո Գոյան, Միլթոն Ջոնը, Լորդ Գորդոն Բայրոն և ուրիշներ։ Ռուս գրողների և բանաստեղծների մեջ եղել են ինչպես ի ծնե հաշմանդամներ (Յուլիա Ժադովսկայա), այնպես վնասվածքների հետևանքով հաշմանդամ դարձածներ (Էդուարդ Ասադով, Նիկոլայ Օստրովսկի)։
Ստեղծագործական արվեստում
Շատ աշխարհահռչակ նկարիչներ բարձր գնահատականի են արժանացել ժամանակակիցների և հետագա սերունդների կողմից՝ չնայած իրենց հաշմանդամությանը։ Նրանց շարքում էին մեքսիկացի նկարչուհի Ֆրիդա Կալոն, ով տառապում էր պոլիոմիելիտով և Անրի դե Տուլուե-Լոտրեկը, ում ոտքերի աճը դադարել էր վնասվածքից հետո ։ Հաշմանդամների դերը ժամանակակից ստեղծագործական արվեստում ուղղակիորեն կապված է ռեաբիլիլիտացիայի տեխնիկական միջոցների զարգացման հետ, այդ թվում և ոչ ավանդականները։ Հայտնի են նորարարական վերահսկիչ օգտագործման օրինակներ Wii Remote՝ նախատեսված կոնսոլով Wii խաղի համար՝ որպես օժանդակություն սահմանափակ շարժունակությամբ արվեստագետների համար ։
Երաժշտության մեջ
Ավստրիացի աշխարհահռչակ երգահան Լյուդվիգ վան Բեթհովենը, ով չհասավ անգամ 30 տարեկանի, տառապել է տիննիտուսով, որի հետևանքով ամբողջությամբ խլացել է։ Բեթհովենի խլությունը հարված հասցրեց նրա սոցիալական կյանքին, սակայն մինչև կյանքի վերջին օրը երգահանը չդադարեց զբաղվել և հետաքրքրվել երաժշտությամբ ։ Ժամանակակից երաժշտական խմբերը, որոնք մասամբ կամ լիովին համալրված են հաշմանդամներով, ճանաչում ունեն աշխարհի տարբեր երկրներում ։ Այդ խմբերի թվում են անգլիական The British Paraorchestra, գերմանական Station 17, չեխական The Tap Tap խմբերը և այլն։ Որոշ երաժիշտներ և դերասաններ թարգմանում և կատարում են երգերը խուլ և համրերի Ժեստերի լեզվով։ Այդ արտիստների թվին են պատկանում ռուսական Կոլյադա-թատրոնի դերասանները և թույլ լսողությամբ դերասան Ալեքսեյ Գենադևիչ Զնամենսկին։
Թատրոն և բեմական արվեստ
Ժամանակակից թատրոնները, որտեղ խաղում են տարբեր ֆունկցիոնալ խախտումներով դերասաններ, հաճախ դիրքորոշվում են ինչպես սոցմշակութային ֆենոմեններ՝ իրենց առջև նպատակ դնելով արվեստի միջոցով հասնել վերականգնողականության և հաշմանդամների ներառման ։ Գտնում են, որ թատրոնը արդյունավետ հարթակ է հանդիսանում սահմանափակ հնարավորություններով անձանց ինտեգրման համար ։ Նման թատրոնների նպատակներից են հաշմանդամների և պրոֆեսիոնալ դերասանների հետ համատեղ աշխատանքային միջոցներ գտնելը, ինչպես նաև հաշմանդամների ստեղծագործական և ինտելեկտուալ հնարավորությունների նկատմամբ հասարակության վերաբերմունքի փոփոխությունը ։ Համաձայն «հատուկ թատրոնների» ռեեստրի՝ Ռուսաստանում հաշվվում է 81 (2010թ) թատրոն, որտեղ ներգրավված են հաշմանդամ-դերասաններ և որոնք ուղղված են հաշմանդամների ներառմանն ու հասարակության մեջ նրանց կարգավիճակի բարձրացմանը։ Դրանց թվում են թույլ լսողությամբ դերասանների «Պարզամիտների թատրոն» և «Նեդոսլով» թատրոնները, որտեղ խաղում են միայն Դաունի համախտանիշով դերասանները։ Շատ թատերական նախագծեր ուղղված են երեխաների վերականգնմանը ։ Ռուսաստանում անցկացվում է «Պրոտեատր» «հատուկ թատրոնների» ամենամյա փառատոն, որի ծրագրում ընդգրկվում են սահմանափակ հնարավորություններով անձանց բեմադրությունները։ Փառատոնի կազմակերպչական հանձնաժողովը հավաստիացնում է, որ «հատուկ թատրոն» տերմինը ներմուծվել է հենց նրանց կողմից 2000 թվականին ։
Կինոյում
Ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգեբանական հաշմանդամությունը հաճախ է ներկայացվում գեղարվեստական ֆիլմերում («Ավատար (ֆիլմ, 2009)», «Ֆորեսթ Գամփ», «Կռունկի բույնի վրայով թռչելիս(ֆիլմ)» և այլն), սակայն մեծ մասամբ հաշմանդամի կերպար մարմնավորող դերասաններն իրականում չունեն հաշմանդամություն։ Օսկար մրցանակի արժանացած միակ խուլ դերասանուհին հանդիսանում է Մարլի Մեթլինը։ Նա «Օսկարի» է արժանացել 1987 թվականին « Փոքր աստծո զավակները» ֆիլմում կնոջ լավագույն կերպարը մարմնավորելու համար ։ Մեկ այլ ամերիկացի դերասան Քրիստոֆեր Ռիվը, ով հայտնի է 1978 թվականի «Սուպերմեն» ֆիլմում Սուպերմենի կերպարով, 1995 թվականին ընկավ ձիուց և, ստանալով ողնաշարի վնասվածք, մնաց կաթվածահար, սակայն չդադարեցրեց աշխատանքը կինոյում և 1996 թվականին ելույթ ունեցավ «Օսկար» մրցանակաբաշխության ժամանակ ։ 2010 թվականին «Շապիտո շոու» ռուսական ֆիլմում գլխավոր դերակատարներից մեկն էր հանդիսանում թույլ լսողությամբ Լյոշան (Ալեքսեյ Գենադևիչ Զնամենսկի), ով ֆիլմում ժեստերի լեզվով կատարում է մի քանի երգ։
Նշանակությունը
Որպես սոցիալական երևույթ՝ հաշմանդամության հետազոտողները համարում են, որ արվեստը կրթության հետ միասին, հանդիսանում է ներառման (հաշմանդամների ներգրավվածությունը նորմալ հասարակական կյանք) և կործանարարության (սոցիալական պիտակների դեմ պայքարում) առավել արդյունավետ միջոցներից մեկը ։ Տարբեր գեղարվեստական կազմակերպություններ և փառատոններ իրենց առջև նպատակ են դնում հենց սահմանափակ հնարավորություններով անձանց սոցիալ–մշակութային վերականգնումը՝ դրանով իսկ ընդունելով արվեստում հաշմանդամության մեծ ներուժը ։ Արվեստը հատուկ դեր ունի հաշմանդամություն ունեցող երեխաների վերականգնման և հասարակական կյանքում ներառման մեջ ։
Հաշմանդամության վերաբերյալ տեսակետները արվեստում
Հաշմանդամների արվեստի վերաբերյալ հայացքներն ու հաշմանդամությունն արվեստում թեման տարբերվում են։ Համաձայն համացանց-պորտալ Neinvalid.ru–ի՝ սահմանափակ հնարավորություններով անձանց ստեղծագործություններին շատերը վերաբերվում են ինչպես սիրողական ստեղծագործության՝ ոչ մեկին պիտանի, բացի հենց իրենցից՝ հաշմանդամներից ։ Լիդսի համալսարանի Հաշմանդամության հետազոտման կենտրոնի փորձագետ Ալլան Սազերլենդը «Ի՞նչ է հաշմանդամների արվեստը»(«What is Disability Arts?») հոդվածում գրում է, որ այսպիսի արվեստի հիմնական լսարան հանդիսանում են մյուս հաշմանդամները ։
Մեկ այլ տեսակետից կարծիք կա, որ սահմանափակ հնարավորություններով մարդիկ արվեստի միջոցով ձգտում են դիմել ավելի մեծամասշտաբ լսարանի։ Օրինակ՝ չեխական երաժշտական խմբի տեսահոլովակի The Tap Tap «Řiditel autobusu» (չեխ. "Ավտոբուսի վարորդը") դուրս գալուց հետո, որտեղ ներկայացված են այն բարդությունները որոնց հաշմանդամները բախվում են հասարակական տրանսպորտում, շատերը նշեցին, որ տեսահոլովակը հասարակության մեջ մեծ արձագանք գտավ, և քաղաքացիների ուշադրությունը հաշմանդամներին ուղղելու փորձը հաջողակ համարեցին ։ The Guardian բրիտանական թերթն իր հերթին նշում է, որ սահմանափակ հնարավորություններով անձանց միջոցով ներկայացվող արվեստը պետք է պրոֆեսիոնալ լինի, որպեսզի գեղարվեստական արտահայտչությունը չկորցնի ուժը և չհիասթափեցնի լսարանին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հաշմանդամություն
Ցյուրիխի Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարան
Ցյուրիխի Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարան (Zürich Stadelhofen), կարևոր երկաթուղային կայան Ցյուրիխ քաղաքում, Շվեյցարիայի ֆեդերալ երկաթուղիների՝ Ցյուրիխ-Ռապպերսվիլ, Ցյուրիխ-Վինտերտուր, Ցյուրիխ-Ուստեր, երկաթգծերի հանգուցման կետում։ Երկաթուղային կայանը համարվում է նաև Forchbahn քաղաքամերձ երկաթուղու վերջնակետ։
Պատմություն
Շտադելհոֆեն կայարանը բացվել է 1894 թվականին։ Որոշ ժամանակ այն եղել է որպես Ցյուրիխ լճի աջ ափի երկաթուղին՝ Ցյուրիխ Հաուփթբահնհոֆից մինչև Ռապպերսվիլ կայարան։ Մինչև 1990 թվականը կայարանը համարվում էր միջանկյալ կանգառ։
1990 թվականին տեղի ունեցան մի քանի աշխարհագրական փոփոխություններ։ Շտադելհոֆենի հյուսիսային մասում Լետտեն թունելը փակվեց և փոխարինվեց երկկողմանի Հիրսչենգրաբեն թունելով։ Միևնույն ժամանակ Շտադելհոֆենի հարավային մասում ձևավորվեց մի հանգույց, որը հնարավորություն տվեց գնացնքներին դուրս գալ Ցյուրիխից։
Այսպիսով, Շտադելհոֆենը դարձավ Ցյուրիխ Էս-Բահն հաստատության արևմուտք-արևելք հիմանական մասը, և մասամբ վերածվեց ներկայիս հատակագծով կայարանին, ուժեղացված կայարանի ենթակառուցվածքով ։
Կառուցվածք և հարմարություններ
Ցյուրիխի Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարանը գտնվում է Ցյուրիխ քաղաքի կենտրոնից հարավ-արևելք՝ Շտադելհոֆեն քաղաքի հրապարակի հարևանությամբ։ Կայարանը գտնվում է մի թեքության վրա, մասնավորապես հյուսիսից հարավ, հիմնական կայարանի կառույցից և հրապարակից արևմուտք դեպի արևելք բարձրացող բլրակողմում։ Երկաթագծի մերձակայքում գտնվում են երկու թունել՝ Հիրսչենգրաբենի թունելը և Ցյուրիխ Հաուփտբահնհոֆի հյուսիսային մասը։
Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարանը կարող է հասանելի լինել երկու կողմերից։
Ճարտարապետություն
Շտադելհոֆեն երկաթուղային կայարանը սկսվել է կառուցվել 1894 թվականից։ Կայարանը կառուցվել է նեոկլասիկալ ոճով՝ արտացոլելով իրեն շրջապատող կառույցները։ 1990 թվականին երկաթուղային կայարանը վերակառուցվել է իսպանացի ճարտարապետ Սանտիագո Կալատրավան։ Վերակառուցման հիմնական մարտահրավերներ երրորդ ուղագծին ավեացնել մի կայարան, որը խցանված է մի կողմից սարալանջով, մյուս կողմից՝ քաղաքային հրապարակով ։
Համակարգչային շերտագրություն
Համակարգչային շերտագրություն (ՀՇ), ռենտգենյան ճառագայթների միջոցով կատարվում են ամբողջ մարմնի, կամ առանձին մասերի շերտային նկարահանումներ տարբեր անկյուններից, որոնցից ստացված պատկերը համակարգչի միջոցով երևում է մոնիտորի վրա։ Այն թույլ է տալիս տեսնել մարմնի պարունակությունը առանց այն կտրելու։
Թվային վերամշակումը թույլ է տալիս ստանալ եռաչափ (3D) պատկեր՝ կատարված մի շարք երկչափ (2D) ռենտգեն պատկերների հիման վրա ։ ՀՇ պատկերները օգտագործվում են ախտորոշիչ և բուժիչ նպատակներով ։
ՀՇ ասելով սովորաբար նկատի են ունենում ռենտգեն ՀՇ-ն, բայց գոյություն ունեն նաև ՀՇ-ի այլ տեսակներ, որոնցից են՝ պոզիտրոն էմիսիոն շերտագրությունը (positron emission tomography (PET)), եզակի-ֆոտոնային էմիսիոն համակարգչային շերտագրությունը (single photon emission computed tomography (SPECT))։
ՀՇ պատկերի վրա հյուսվածքները տարբերակվում են ըստ նրանց ռենտգեն ճառագայթները կլանելու հատկության։ ՀՇ սկանավորմամբ ստանում են մարմնի աքսիալ և լայնական հարթությունների շերտավորմամբ նկարներ, բայց ներկայիս հնարավորությունները թույլ են տալիս միավորել նկարները և ստանալ եռաչափ (3D) պատկեր։ ՀՇ օգտագործվում է նաև հնագիտության մեջ, օր․՝ սարկոֆագի պարունակությունը պատկերելու համար։ ՀՇ քննություն անցկացնող մասնագետներն են ճառագայթաբանները և ռադիոտեխնիկները ։
ՀՇ լայնորեն օգտագործվում է վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում շատ երկրների կողմից ։ Մոտավորապես 72 միլիոն ՀՇ սկանավորում է կատարվել ԱՄՆ-ում 2007 թվականին, և ավելի քան 80 միլիոն սկանավորում 2015 թվականին ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ԱՄն-ում եղած քաղցկեղով հիվանդների մոտ 0,4%-ի ախտահարումը պայմանավորված է եղել ՀՇ սկանավորմամբ ։
Օգտագործում բժշկության մեջ
Իր հայտնագործման պահից սկսած այն դարձել է շատ կարևոր ախտորոշիչ մեթոդ և լրացրել է ռենտգեն պատկերներին, ուլտրաձայնային հետազոտությանը (ՈՒՁՀ)։ Այն օգտագործվում է նաև կանխորոշիչ և սկրինինգային հետազոտությունների նպատակով, օր․՝ ՀՇ կոլոնոգրաֆիա հաստ աղու քաղցկեղի բարձր ռիսկով մարդկանց համար, սրտի ՀՇ սկանավորում՝ սրտի հիվանդությունների բարձր ռիսկ ունեցող մարդկանց համար։ Որոշ հաստատություններում առաջարկվում է մարմնի ամբողջական ՀՇ, սակայն պետք է հիշել ռենտգենյան ճառագայթների բարձր դոզաների վտանգի մասին ։
Գլուխ
ՀՇ սկանավորումով հայտնաբերվում են ինսուլտները, ուռուցքները, կալցիֆիկատները (կրակալում), արյունազեղումները և կոտրվածքները։ Հիպոդենս (մութ) օջախները ցույց են տալիս այտուցները և ինֆարկտները (իշեմիկ ինսուլտ), իսկ հիպերդենս (լուսավոր) օջախները՝ կրակալումները և արյունազեղումները։ Ուռուցքները կարող են հայտնաբերվել նրանց շրջապատող այտուցով, կամ անատոմիական պատկերի բնորոշ աղավաղմամբ։ ՀՇ հսկողությամբ նաև կատարվում են որոշ վիրահատություններ     ։
Գլխի մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (ՄՌՇ) ավելի կարևոր դեր ունի նորագոյացությունների, անոթային խնդիրների, ներգանգային ճնշման բարձրացման պատճառների, գլխացավի պատճառների ախտորոշման գործում, քան թե համակարգչային շերտագրությունը ։
Թոքեր
Բրոնխի պատի հաստացումը երևում է ՀՇ սկանավորմամբ, և հիմնականում խոսում է բրոնխիտի մասին ։ Նորմայում բրոնխի պատի և բրոնխի լուսանցքի տրամագծի հարաբերությունը կազմում է 0,17-ից - 0,23 ։
Պատահականորեն հայտնաբերված հանգույցը՝ սիմպտոմների բացակայության դեպքում կարող է բարորակ կամ չարորակ նորագոյացության կասկած առաջացնել ։ Այդ կապակցությամբ ունենալով անհանգստություն՝ հիվանդները և բժիշկները համաձայնության են գալիս և հաճախակի անցկացնում են ՀՇ սկանավորում, երբեմն նույնիսկ 3 ամիսը մեկ՝ շատ ավելի քան թե տրված է համապատասխան ուղեցույցներում։ , which cites
Անգիոգրաֆիա
ՀՇ անգիոգրաֆիան ցույց է տալիս ամբողջ մարմնի զարկերակները և երակները։ Այս հետազոտության օրինակ է թոքային զարկերակի ՀՇ սկանավորումը, որը օգտագործվում է էմբոլը հայտնաբերելու նպատակով։ Հետազոտությունը կատարվում է յոդային կոնտրաստի ներարկումով, որը ուժեղացնում է զարկերակի պատկերը։
Սիրտ
Սրտի ՀՇ սկանավորումը տալիս է գիտելիքներ սրտի և կորոնար անատոմիայի վերաբերյալ ։ ՀՇ սկանավորումը օգտագործվում է կորոնար անոթների հիվանդությունները ախտորոշելու նպատակով ։ Սրտի արհեստական փականների արդյունավետ օգտագործման հարցում շատ մեծ դեր է խաղացել համակարգչային շերտագրությունը  ։
Սրտի ՀՇ հիմնական տեսակներն են՝
Անատոմիան ավելի լավ վիզուալիզացնելու նպատակով կատարվում է պատկերի մշակում ։ 3D տպիչներով ստեղծված արհեստական փականների ճիշտ կառուցվածքը տրվում է՝ հիմնվելով ՀՇ սկանավորման միջոցով անատոմիայի ուսումնասիրության վրա   ։
Որովայն և կոնք
ՀՇ սկանավորումը շատ ճշգրիտ եղանակ է որովայնի ախտաբանական փոփոխությունների հայտնաբերման համար։ ՀՇ-ով ախտորոշում են քաղցկեղ և որոշում են, թե որ փուլում է։ Նաև հետևում են բուժման ընթացքին։ ՀՇ սկանավորումը օգտագործվում է նաև որովայնի սուր ցավի պատճառը ապտորոշելու նպատակով։
Քաղցկեղ
ՀՇ սկանավորման ժամանակ օգտագործվող իոնացնող ճառագայթները կարող են վնասել բջիջները՝ նամանավանդ ԴՆԹ-ն, ինչը կարող է հանգեցնել քաղցկեղի Ճառագայթային պաշտպանության և չափման ազգային կոնսուլի National Council on Radiation Protection and Measurements տվյալներով՝ 1980 թվականից մինչև 2006 թվականը ՀՇ սկանավորումների քանակը աճել է մոտ 6 անգամ (+500%)։ ՀՇ սկանավորումներից ստացված դոզան տարբեր է լինում։ Սովորական ռենտգեն նկարահանումի հետ համեմատած, ՀՇ սկանավորումից ստացված դոզան մոտ 100-ից 1000 անգամ ավելի շատ է։ ։ Որովայնի ՀՇ սկանավորումից ստացված դոզան նույն չափի է, ինչ որ մեկ մարդու կողմից 3 տարվա ընթացքում տիեզերքից ստացած մնացորդային ճառագայթումը ։
Համակարգչային շերտագրությունից ստացվող վնասնի գնահատականը մասնակի հիմնվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ատոմային ռումբի պայթյունի արդյունքում ճառագայթումից ստացված վնասի վրա, և ատոմային էլեկտրակայանում աշխատող մարդկանց առողջական վիճակի փոփոխության վրա ։ 2009 թվականին քաղցկեղի ազգային ինստիտուտի National Cancer Institute կողմից իրականացվեց հետազոտություն, որը հիմնված էր 2007 թվականին կատարված ՀՇ սկանավորումների վրա, և պարզվեց, որ 29.000 քաղցկեղի դեպքերի և 14.500 մահվան դեպքերի պատճառը եղել է ՀՇ սկանավորումից ստացված ճառագայթումը։ Որոշ մասնագետներ կանխատեսում են, որ ապագայում 3%-ից 5% քաղցկեղի դեպքերը պայմանավորված կլինեն ռենտգեն ախտորոշումից ստացվող ճառագայթումով ։
Մարդու տարիքը շատ մեծ դեր է խաղում քաղցկեղի առաջացման հարցում ։ Որովայնի ՀՇ սկանավորումից առաջացած քաղցկեղի ռիսկը 1 տարեկան երեխայի մոտ 0.1%-է ։ Մեծ տարիքում ավելի է փոքրանում քաղցկեղի զարգացման ռիսկը ։
Արև (ամսագիր)
Արև, 1915 թվականից Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում տպագրվող պարբերական ։ Այն 1921 թվականի հոկտեմբերի 7-ից սկսել է լույս տեսնել իբրև Ռամկավար ազատական կուսակցության Եգիպտոսի շրջանակի պաշտոնաթերթ։
Համակարգչային շերտագրություն
Կոնտրաստ նյութից ռեակցիա
ԱՄՆ-ում ՀՇ սկանավորումների կեսը կատարվում է ներերակային ռենտգեն կոնտրաստ նյութով ։ Հիմնականում ռեակցիաները մեղմ են և ընդգրկում են սրտխառնոցը, փսխումը, քորը։ Այնուամենայնիվ կարող են առաջանալ նաև ծանր ռեակցիաներ ։ Ռեակցիաներ առաջանում են ոչ իոնային կոնտրաստ նյութերի ներարկումից 1-ից 3% դեպքերում, և իոնային կոնտրաստ նյութերի ներարկումից 4-ից 12% դեպքերում ։ Մաշկի ցանավորում կարող է լինել 1 շաբաթվա ընթացքում 3% դեպքերում։
Պեշկովո (Ազովի շրջան)
Պեշկովո (Пешково), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Պեշկովսկովո գյուղական համայնքի շրջկենտրոնն է։ Ազով քաղաքից գտնվում է 10 կմ հեռավորության վրա։
Արև (ամսագիր)
Պատմություն
Պարբերականը 1924 թվականից հրատարակվում է Կահիրեում։ Արևը 1970 թվականի վերջերից մինչ այժմ շարունակում է տպագրվել Հայ Ազգային Հիմնադրամի միջոցներով։ Առաջին տնօրեն-խմբագրապետը Վահան Թեքեյանն է, արտոնատերը՝ Լևոն Մկրտչյանը։ Լրագիրը հրատարակվել է 2 և 4 էջերով, շարվածքի չափերն են 58 X 40 սմ։ Կահիրեի ՀԲԸՄ-ի Սաթենիկ Չագըր հիմնադրամի միջոցներով Արևի 1915-2000 թվականներին թվայնացված տարբերակը 2010 թվականի հուլիսին Կահիրեի ՀԲԸՄ-ի վարչության որոշումով Հայաստանի Ազգային գրադարանին է հանձնել ՀԲԸՄ-ի Եգիպտոսի շրջանակային հանձնաժողովի ատենապետ պրն Պերճ Թերզյանը։ Պարբերականը Եգիպտոսի միակ հայաթերթն է եղել, որը օրը օրին ներկայացրել է ՀԲԸՄ-ի գործունեությունը։
Համակարգչային շերտագրություն
Կոնտրաստ նյութից ռեակցիա
Հին կոնտրաստ նյութերը առաջացնում էին անաֆիլաքսիա 1% դեպքերում, մինչդեռ նոր՝ ցածր օսմոլյար նյութերը առաջացնում են ռեակցիա 0.01-0.04% դեպքերում ։ Մահ գրանցվում է ամեն 2-ից 30 մարդու մոտ՝ 1.000.000 մարդու հաշվարկով ։ Մահի ավելի բարձր ռիսկ կա կանանց, մեծահասակների և թույլ առողջական վիճակ ունեցող մարդկանց մոտ ։
Պեշկովո (Ազովի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի բնակավայրեր
Համակարգչային շերտագրություն
Կոնտրաստ նյութից ռեակցիա
Կոնտրաստ նյութը կարող է առաջացնել երիկամի խնդիրներ ։ Սա առաջանում է մարդկանց 2-ից 7%-ի մոտ՝ երիկամային անբավարարություն, շաքարային դիաբետ ունեցող հիվանդների գերակշռումով։ Երիկամային անբավարարության դեպքում սովորաբար խուսափում են յոդային կոնտրաստ նյութի օգտագործումից։ Երիկամային դիալիզ անցնող հիվանդների մոտ յոդային կոնտրաստից վնասը շատ քիչ կլինի, քանզի նրանց երիկամները գործում են շատ թույլ, կամ առհասարակ չեն գործում, իսկ կոնտրաստ նյութի ներարկումից հետո կատարվող դիալիզը շատ արագ կարող է հեռացնել կոնտրաստ նյութը։
Արև (ամսագիր)
Պատմություն
Խմբագիրներ՝ Վահան Թեքեյան, Միքայել Կյուրճյան, Լ. Մկրտիչյան, Հ․ Հակոբյան, Հ․ Պողոսյան, Հովհաննես Սեքսենյան, Օննիկ Մահտեսյան, Հակոբ Փափազյան, Հակոբ Արամյան, Պետրոս Տեփոյան, Նուպար Պերպերյան, Էդմոնդ Կոտալազյան, Ավետիս Յափուճյան։
Համակարգչային շերտագրություն
Կոնտրաստ նյութից ռեակցիա
Կոնտրաստ նյուը բացի ներարկումից ընդունում են նաև պերօրալ ճանապարհով, եթե կարիք կա որովայնի օրգանների հետազոտության։ Պերօրալ օգտագործվում է բարիումի սուլֆատի կախույթ։ Այս նյութի առավելությունը այն է, որ չի առաջացնում ալերգիկ ռեակցիաներ և երիկամային խնդիրներ, բայց հակացուցված է աղու թափածակումով հիվանդներին, քանզի կարող է առաջացնել պերիտոնիտ։
Արև (ամսագիր)
Պատմություն
Լայն տեղ է հատկացրել հատկապես եգիպտահայությանը և ընդհանրապես սփյուռքահայությանը հետաքրքրող ազգային ու միջազգային հարցերին, լուսաբանել Հայկական հարցը, տպագրել բանասիրական, պատմական, գիտական, առողջապահական, մանկավարժական, մարզական և այլ թեմաներով նյութեր, բանաստեղծություններ ու պատմվածքներ հայ և օտար հեղինակներից։ «Արև» պայքարել է դաշնակցության արկածախնդրական քաղաքականության դեմ սփյուռքում, լուսաբանել Սովետական Հայաստանի մշակութային, գիտական և արդյունաբերական բարգավաճումը։ Հայրենական պատերազմի տարիներին հանդես է եկել սովետական ժողովրդի արդարացի պայքարի պաշտպանությամբ։ Ետպատերազմյան շրջանում ակտիվորեն մասնակցել է հայրենադարձության կազմակերպմանը։ Զորավիգ կանգնելով հանդերձ Սովետական Հայաստանին՝ «Արև», հետևելով իր կուսակցության քաղաքական գծին, որոշ հարցերում վերապահ դիրք է գրավել կոմունիստական գաղափարախոսության հանդեպ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Համակարգչային շերտագրություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ախտորոշագիտություն Կատեգորիա:Բժշկություն Կատեգորիա:Ճառագայթում Կատեգորիա:Ռենտգենաբանություն
Սերբաբյուզանդական վերածննդի ճարտարապետություն
Սերբաբյուզանդական վերածննդի ճարտարապետություն, ժամանակակից սերբաբյուզանդական ճարտարապետություն, նեոբյուզանդական ճարտարապետություն կամ սերբական ազգային ճարտարապետություն, սերբական ճարտարապետության ոճ, որը տևել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի առաջին կեսը։ Այս ոճը ծագել է միջնադարյան սերբ-բյուզանդական դպրոցի ավանդույթից և եղել է միջազգային նեոբյուզանդական ոճի մի մասը։
Պատմություն և առանձնահատկություններ
Սերբական արվեստում ժամանակակից սերբ-բյուզանդական ոճի սկիզբը դրվել է ռոմանտիզմի ոգով, որը տարածված էր Եվրոպայում 19-րդ դարի առաջին կեսին, իսկ սերբական հողերում հայտնվել է դարի կեսերին և արդիական է եղել մինչև վերջին տասնամյակները։ Այս ոճի առաջացումը կարելի է համարել որպես «դիմադրություն» նորեկների «արևմտյան ոճի» (կլասիցիզմ, նեոբարոկկո) ազդեցություններին Սերբիայի Իշխանությունում ։ Ոճը բնութագրվում է սերբ-բյուզանդական ճարտարապետական ժառանգության ձևերով և դեկորացիաներով։ Այս ճարտարապետական մոտեցումը միայն եկեղեցական ճարտարապետություն չէ. ըստ էության, ոճը ծաղկում է ապրել աշխարհիկ ճարտարապետության մեջ։ Այն նաև սերտորեն կապված է Մոդեռն ոճի ազդեցության հետ ։ Ժամանակակից սերբաբյուզանդական ճարտարապետական ոճը բաղկացած է երեք ժամանակաշրջանից։
Առաջին կամ վաղ շրջան, որն իրենից ներկայացնում է «արևմտյան ոճի» համադրություն բյուզանդական ճարտարապետության տարրերի հետ։ Տիպիկ օրինակ է Սմեդերևոյի Սբ. Գևորգ եկեղեցին, որտեղ երկայնության հիմքի վրա (արևմուտքին բնորոշ) խոյանում են հինգ գմբեթ՝ այսպես կոչված «հունական խաչի» տեսքով։
Երկրորդ շրջան, որը կապված է Սերբիայի՝ հայտնի որպես թագավորություն (1882–1914), ընդարձակման և հզորացման հետ։ Այս շրջանում է ոճը «հաստատվել». կառուցվել են բազմաթիվ եկեղեցիներ, հազվադեպ՝ շինարարության այլ ձևեր։ Սերբիայի Թագավորության տարածքից դուրս օրինակները հազվադեպ են։
Երրորդ և վերջին շրջանը կապված է երկու համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածի հետ, երբ ոճն արագորեն տարածվել է ամբողջ Սերբերի, խորվաթների և սլովենների թագավորությունում` հետագայում` Հարավսլավիայում, թեև այն շատ ավելի գերիշխող էր արևելքում` «սերբական» (հիմնականում Կենտրոնական Սերբիա) թագավորության աշխատանքներում։ Հարավսլավիայի Թագավորության արևմտյան մասի օրինակները հազվադեպ են և հիմնականում կապված են Սերբական ուղղափառ եկեղեցու եկեղեցական ճարտարապետության կոնկրետ օրինակների հետ։ Բացի այդ, կան օրինակներ՝ կապված սփյուռքի սերբերի հետ, օրինակ՝ Տրիեստի Սուրբ Սպիրիդոն եկեղեցին, որը նախագծել է Կառլո Մաչիաչինին։ Այս ժամանակաշրջանի շենքերը հավասարապես կրոնական և աշխարհիկ են։
Ճարտարապետներ
Այս ոճի նշանավոր ճարտարապետներն են (հերթականությունն ըստ իրենց գործունեության ժամանակի). {{Սյուն|3}|colwidth=20em}}
Գրականություն
Կատեգորիա:Սերբիայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Սերբիայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Սերբիայի մշակույթ
Մատաս Գրիգոնիս
Մատաս Գրիգոնիս (գրական կեղծանունը՝ Սվիրնո Ժվինե, Matas Grigonis, ), լիտվացի գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Մատաս Գրիգոնիսը ծնվել է 1889 թվականին Լիտվայի Միշկինիյայ գյուղում (ներկայում՝ Լազդիյայի շրջան, Ալիտուսի մարզ, Լիտվա), որ տեղակայված է Լեհաստանի ու Բելառուսի հետ սահմանին մոտ։
1900—1907 թվականներին սովորել է Միտավայի (ներկայում՝ Ելգավա) և Վիլենի արական գիմնազիաներում։ 1907 թվականից որպես ուսուցիչ աշխատել է Պանեվեժիսում։
1920—1925 թվականներին նորից որպես ուսուցիչ է աշխատել Պանեվեժիսի մարզում։ Եղել է Պանեվեժի սիրողական դերասանների միության կազմակերպիչներից մեկը, իսկ հետագայում այդ միության նախագահն էր ու ռեժիսորը։ Բեմադրության համար հատուկ թարգմանել է Իվան Կոտլյարևսկու «Наталка-Полтавка» պիեսը։
1925—1929 թվականներին աշխատել է Ռոզալիմոյում, իսկ 1929—1934 թվականներին եղել է Անիկշչյայի նախագիմնազիայի տնօրենի տեղակալ։
1934 թվականին բնակություն է հաստատել Պանեվեժիսում։
Ստեղծագործություն
Մատաս Գրիգոնիսը մանկական գրող է։ Հրատարակել է ավելի քան 40 գրքեր՝ նախատեսված մանուկների համար, ինչպես նաև բանաստեղծություններ, պատմվածքներ ու նոթեր (Սվիրնո Ժվինե, Մատաս Գոժելիս և այլ կեղծանուններով)։
Մատաս Գրիգոնիսի առաջին ստեղծագործությունները տպագրվել են 1911 թվականին։ 1913 թվականին լույս է տեսել «Kvietkelis» բանաստեղծությունների ժողովածուն, որ լիտվական մանկական գրականության առաջին գիրքն է։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման երեխաների դաստիարակությունն է, հայրենի բնութունը, սերը հայրենիքի նկատմամբ։
Լիտվերեն ազատ թարգմանությամբ հրատարակել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի, Լև Տոլստոյի, Իվան Տուրգենևի, Իվան Կոտլյարևսկու և այլ գրողների ստեղծագործություններ։
Գրել է նաև հուշեր (ձեռագիր)։ Մատաս Գրիգոնիսի աշխատություններն այժմ պահվում են Լիտվայի Գիտությունների ակադեմիայի գրադարանի լիտվական գրականության ու բանահյուսության ֆոնդերում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ Կատեգորիա:Լիտվացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լիտվացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Շառլ Պարզամիտ
Կարլոս III, Հասարակ (Carolus III Simplex, Karl III. der Einfältige, Charles III le Simple, ), Ֆրանսիայի թագավոր (898—923) Կարոլինգների դինաստիայից։
911 թվականին հարկադրված է եղել նորմաններին զիջել Նորմանդիայի տարածքը, սակայն, օգտվելով Գերմանիայում ֆեոդալական երկպառակություններից, տիրել է Լոթարինգիային։ 922—923 թվականներին ազնվականների խռովության հետևանքով գահընկեց է արվել և ցմահ բանտարկվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագավորներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն Կատեգորիա:Հետմահու երեխաներ
Վենետիկի մատենադարան
Վենետիկի մատենադարան, հիմնադրվել է Սուրբ Ղազար կղզում, Մխիթար Սեբաստացու ջանքերով, նրա անձնական գրադարանի հիմքի վրա։ Սկզբնական շրջանում համալրվել է նվիրատվություններով, հետագայում նաև գնումներով։ 21-րդ կեսին կառուցվել է գրադարանի նոր շենք, երկու մասնագիտացված գրապահոցով, ուր հավաքել են ձեռագիր մատյաններ, պարբերականներ ու տպագիր հրատարակություններ՝ հայերեն և այլ լեզուներով։ 20-րդ կեսին տպագիր ֆոնդը 35 հազար միավոր էր (հազվագյուտ հրատարակություններ հայերեն, ֆրանսերեն, հունարեն, իտալերեն, չինարեն այլ լեզուներով), ձեռագիր ֆոնդը՝ 2000։ Սփյուռքի հայաշատ կենտրոններում միաբանության գործակալները կազմակերպել և Վենետիկ են առաքել (գնումների, փոխանակումների, նվիրատվությունների միջոցով) բազմաթիվ հայկական ձեռագրեր, այդ թվում Մովսես Խորենացու, Եղիշեի, Ներսես Լամբրոնացու, Անանիա Շիրակացու, Եզնիկ Կողբացու, Մխիթար Հերացու և այլոց աշխատությունները։ Վենետիկի մատենադարանի հավաքածուներից օգտվում են նաև այլազգի հայագետներ։
Կատեգորիա:Վենետիկի Մխիթարյան միաբանություն
Մծղերիսցիխե
Մծղերիսցիխե (მწყერისციხე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 43 մարդ ։
Դարբնիկ (ծածկանուն)
Դարբնիկ, հայկական ծածկանուն ։
Ծածկանունն օգտագործել են հետևյալ անձինք՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կամք
Ֆիզիոլոգիայի տեսանկյունից
Կամքը մարդկանց այն ունակությունն է, որը անկախ արտաքին պայմանների, թույլ է տալիս առաջացնել կամ զսպել այս կամ այն ֆիզիկական գործողությունները (հատկապես շարժումները), և մշակել գործունեության ներքին ազդակներ։ Կամային ազդակների առաջացման վայրը գլխուղեղի գորշ նյութն է։ Նրանց առաջացման մեխանիզմները դեռ լիովին բացահայտված չեն։ Կամքի խանգարումը արտահայտվում է կամային կենտրոնների խաթարմամբ, ինչը կարող է հանգեցնել կամքի թուլացման կամ կամքի բացարձակ կորստի (աբուլիա)։ Կամային կենտրոնների գործունեության խաթարման արդյունքում կարող է առաջանալ նաև կամային դրդիչների ծայրահեղ լարվածություն (հիպերբուլիա), ինչի հետևանքով կամային հակազդեցությունները դառնում են չափազանց արագ ու անզուսպ, օրինակ՝ աֆեկտի ժամանակ կատարված գործողությունները։
Հոգեբանության տեսանկյունից
Կամքը գիտակցության կենսագործունեության ակտիվ կողմն է և բնութագրվում է իբրև մղում, որն ուղեկցվում է ցանկալի նպատակի հասանելության գիտակցմամբ։ Կամքի շնորհիվ անձը կարողանում է նպատակներ առաջադրել, վճիռներ կայացնել և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ ջանքեր գործադրել։ Այլ կերպ ասած՝ կամքը որևէ գործողության հանդեպ անձի գիտակցված պատրաստականությունն ու նպատակաուղղվածությունն է։ Այն անմիջականորեն կապված է մտածողության և հուզական ոլորտի հետ։ Կամքի արտաքին անմիջական դրսևորումները շարժումներն են, որոնք միավորվելով դառնում են գործողություններ, իսկ վերջիններս էլ ձևավորում են նպատակաուղղված գործունեություն։ Կամքի ներքին դրսևորումներն ամփոփված են զուտ հոգեկան երևույթի՝ կամածին ուշադրության մեջ։
Արժույթի նշան
Հաճախ արժույթների նշանները յուրահատուկ են, նույն նշանը ծառայում է մի քանի արժույթներ ներկայացնելու համար։ Միաժամանակ, մի քանի դրամական միավորներ չունեն հատուկ խորհրդանիշներ, և դրանց համար օգտագործվում են պարզ կրճատումներ։ Անհրաժեշտ է նշել, որ կարճ գրելաձևերով տարբերակները կարող են տարբեր լինել՝ կախված լեզվից և երկրից։ Այլ կերպ ասած, արժույթի նշանները չեն կարող օգտագործվել այն դեպքերում, երբ պահանջվում է այս կամ այն դրամական միավորի կոնկրետ նույնականացում։ Դրանց օգտագործման հիմնական շրջանը ոչ մասնագիտացված տեքստերն են։ Հատուկ տեքստերում խորհուրդ է տրվում օգտագործել ISO 4217 ստանդարտի եռատառ կոդեր ։
Կամք
Փիլիսոփայության տեսանկյունից
Կամքը քննարկվում է՝ շաղկապվելով նպատակայնության, ազատության և անհրաժեշտության հիմնահարցերին։ Իդեալիզմը դիտարկում է կամքը՝ իբրև արտաքին ազդեցություններից ու հանգամանքներից անկախ և օբյեկտիվ անհրաժեշտության հետ չկապակցված հատկանիշ, որն արտահայտվում է մարդու գործողություններում ու արարքներում՝ որպես ազատության դրսևորում։ Ըստ մատերիալիզմի, կամային գործունեության սկզբնաղբյուրը միշտ էլ մնում է օբյեկտիվ աշխարհը, մարդու առարկայանական-պրակտիկ գործունեությունը, որն ուղղված է աշխարհի վերափոխմանը և հիմնված է բնության օբյեկտիվ օրենքների վրա։ Սուբյեկտի ներքին պայմանների (պահանջմունքներ,հետաքրքրություններ, ցանկություններ, գիտելիքներ և այլն) պրիզմայի միջով անդրադարձած օբյեկտիվ աշխարհը նրա համար հնարավորություն է ստեղծում տարբեր նպատակներ գոյացնել, որոշումներ կայացնել, վարվել այս կամ այն կերպ։ Մատերիալիզմի դրույթներում ազատ է ոչ թե կամքը, որն ընտրում է՝ առաջնորդվելով միայն սուբյեկտիվ ցանկություններով (վոլյունտարիզմ, էքզիստենցիալիզմ), այլ այն կամքը, որն ընտրում է՝ համապատասխանելով օբյեկտիվ անհրաժեշտությանը։
Արժույթի նշան
Արժույթների նշանների տեսակներ
Արժույթի նշանը նախ և առաջ առանձին գրաֆեմաներ են, որ ստեղծվում են կիրիլիցայի կամ լատինիցայի հիման վրա։ Դրանցից որոշները ի հայտ են եկել 17֊18֊րդ դարերում՝ գրի էվոլյուցիայի և տարբեր արժույթների կրճատ գրման արդյունքում։ Այդպիսի նշաններ են, օրինակ, դոլարի և ֆունտի նշանները, ինչպես նաև 17֊19֊րդ դարերի ռուբլու նշանը։ Նշանների մեկ այլ խումբ ի հայտ է եկել 20֊րդ դարի վերջին֊19֊րդ դարի սզկզբին՝ կառավարության լիազորված անդամների որոշմամբ։ Այդպիսի նշաններին են պատկանում, օրինակ եվրոն, հայկական դրամը, հնդկական ռուպին։
Արժույթների նշաններին են պատկանում նաև անունների կրճատ գրման այլ տարբերակներ․
Կամք
Փիլիսոփայության տեսանկյունից
Կային փիլիսոփաներ (Դեմոկրիտ, Սպինոզա), որոնք ընդհանրապես ժխտում էին կամքի ազատությունը՝ բացարձականացնելով անհրաժեշտությունը և մերժելով պատահականությունը։ Իսկ որոշ փիլիսոփաներ (Շոպենհաուեր, Գարտման) դիտարկում էին կամքը՝ որպես կույր, ոչ բանական և չգիտակցվող ուժ, որն առկա է ոչ միայն շնչավոր արարածների, այլև ողջ բնության մեջ և ամբողջ գոյի մետաֆիզիկական հիմնավորումն ու սկիզբն է։ Կամքի այսպիսի բնութագիրը ընդհանրություններ ունի Կանտի «իրը՝ ինքն իր մեջ» հասկացության հետ։
Արժույթի նշան
Արժույթների նշանների տեսակներ
Երբեմն (օրինակ՝ Excel, Lotus, Gnumeric էլեկտրոնային աղյուսակներում ) որպես նշան օգտագործվում է եռատառ կոդ (USD՝ ամերիկյան դոլար, RUB՝ ռուսական ռուբլի)։ Այլ աղբյուրներում կարելի է հանդիպել պետության երկտառ կոդի և արժութային նշանի համադրությանը (US$՝ ամերիկյան դոլար, TT՝ Տրինիդադ և Տոբագոյի դոլար, HK$՝ Հոնկոնգի դոլար)։
Նշաններ եզակի և հոգնակի թվերի համար
Որոշ արժույթներ ունեն տարբեր կրճատումներ եզակի և հոգնակի թվերի համար։ Այդպիսիք են, օրինակ, լոտին և լիլանգենին։ Հոգնակի թվում դրանք դառնում են համապատասխանաբար մալոտի և էմալանգենի։ Նման այլ նշաններ ներկայացված են ստորև․
Կամք
Փիլիսոփայության տեսանկյունից
Կեցության մետաֆիզիկական սկիզբը կամքին վերագրելը վոլյունտարիզմի հիմնական դրույթներից է։ Վոլյունտարիզմի հիմնադիրը Օուգստոս Երանելին էր, ով կամքը վեր էր դասում ինտելեկտից։ Վոլյունտարիզմը հետագայում զարգացրեցին Դունս Սկոտը և Վիլհելմ Օկկամը։ Այնուհետև նրանց հետնորդները դարձան Շոպենհաուերը և Վունդտը։
Արժույթի նշան
Միանշանակ և բազմանշանակ խորհրդանիշներ
Չնայած նրան, որ արժույթների նշանները լայնորեն կիրառվում են թղթադրամների և մետաղադրամների վրա, թերթում գործնական և անձնական հաղորդակցության մեջ, գովազդում, գնապիտակների վրա՝ դրանք այնուամենայնիվ միանշանակ չեն։ Սա հատկապես վերաբերում է դոլարի նշանին ($), որը գործնականում կարող է խորհրդանշել մի քանի տասնյակ արժույթներ։ Դրա համար ըստ անհրաժեշտության օգտագործվում են ISO 4217 ստանդարտի եռատառ հապավումներ։
Ցանկացած արժույթի նշան
Ցանկացած արժույթի նշանն իրենից ներկայացնում է շրջան, որից իրար նկատմամբ 90° աստիճանի տակ դուրս են գալիս չորս ճառագայթներ (¤)՝ կարող է օգտագործվել այն դեպքերում, երբ այս կամ այն համակարգչային տառատեսակներում հասանելի չէ կամ բացակայում է կոնկրետ արժույթի նշանը։ Օրինակ՝ 2,50 ¤֊ը հասկանում ենք որպես երկուս ու կես ինչ֊որ դրամական միավոր, որը կարելի է որոշել միայն համատեքստից ելնելով։ Նշանը առաջին անգամ օգտագործվել է 1972 թվականին ISO 646֊ում։
Կամք
Փիլիսոփայության տեսանկյունից
Հայ փիլիսոփայական մտքի սահմաններում նույնպես չի անտեսվել կամքի, մասնավորապես կամքի ազատության հիմնահարցը։ Տարբեր ժամանակների հայ առաջադիմական մտածողները ճակատագրի անվերապահությունն ընդգծող կամ մերժող հայացքներով այս կամ այն կերպ միշտ էլ անդրադարձել են մարդու կամքի ազատության հարցին։ Այդ մտածողների շրջանակներում կարելի է ընդգծել հետևյալ անունները՝ Մեսրոպ Մաշտոց, Կորյուն, Եզնիկ Կողբացի, Եղիշե, Փավստոս Բուզանդ, Ղազար Փարպեցի, Մովսես Խորենացի, Դավիթ Անհաղթ, Գրիգոր Նարեկացի, Հովհաննես Երզնկացի, Կոնստանդին Երզնկացի, Ֆրիկ, Նահապետ Քուչակ, Մխիթար Գոշ, Վարդան Այգեկցի, Հովհաննես Սարկավագ, Վահրամ Րաբունի, Ներսես Շնորհալի, Գրիգոր Տաթևացի, Մխիթար Հերացի, Սիմեոն Ջուղայացի, Ստեփանոս Լեհացի, Շահամիր Շահամիրյան, Ս. Բաղրամյան, Խաչատուր Աբովյան, Ն. Զորայան, Ս. Վիչենյան, Միքայել Նալբանդյան, Ս. Նազարյանց, Գ. Կոստանդյան, Ս. Ոսկանյան, Ա. Գարագաշյան, Մ. Մամուրյան, Ե. Տեմիրճիպաշյան, Ն. Տաղավարյան, Րաֆֆի, Ե. Ֆրանգյան, Մ. Վարդանյան, Վ. Խորենի, Ս. Սպանդարյան, Ս. Շահումյան, Ս. Կասյան, Ա. Մյասնիկյան և այլք։
Արժույթի նշան
Նշանների օգտագործումը թվերի առաջ և հետո
Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպությունը սահմանում է հետևյալ կանոնները.
Լատինական Ամերիկայում և անգլալեզու երկրներում նշանն առավել հաճախ օգտագործվում է թվանշանից առաջ (օրինակ՝ $50, £50), իսկ եվրոպական երկրների մեծամասնությունում, Ասիայում և Աֆրիկայում՝ թվանշանից հետո (50 р., 50 zł)։ Ֆրանսիայում և պորտուգալախոս երկրներում նշանը կարող է բաժանել հիմնական և տասնորդական մասերը (2$50 կամ 2₣50)։ Այս ավանդույթը պահպանվել է նաև ազգային արժույթները համավրոպականի վերածեուց հետո։ Անգլալեզու երկրներում դոլարի նշանը գրվում է թվից առաջ ($10), իսկ ցենտինը՝ հետո (10¢)։ Երբեմն նշանը գրվում է ցուցչային տեսքով։ Այդպիսի ժամանակակից արժույթներ են, օրինակ, վիետնամական դոնգը (2₫)։ Այս տարբերակը հաճախ օգտագործվում է նաև դիզայներական նպատակներով։
Կամք
Իրավաբանության տեսանկյունից
Կամքը իշխում է այն տեսությունը, ըստ որի անհատական կամքը քաղաքացիական իրավունքի սկզբնաղբույրն է։ Կամքն անհրաժեշտ տարրն է ցանկացած իրավաբանական գործարքի, որն ինքնին կամքի դրսևորում է և հանգեցնում է իրավաբանական այնպիսի հետևանքների, ինչպիսին ցանկացել են կողմերը և միայն այն պատճառով, որ նրանք դա կամեցել են։ Ուստի անվավեր է համարվում այն գործարքը, որն իրականացվել է բռնությամբ, խաբեությամբ կամ սխալմունքով, քանի որ այդպիսի գործարքը չի հանդիսանում մասնակիցների իրական, գիտակցված կամքի դրսևորում։ Քրեական իրավունքի ոլորտում կամքը ընդգրկում է գործունեության դրդապատճառները, գործիչի նպատակները և կատարված գործողություններից անհրաժեշտաբար կամ պատահաբար բխող հետևանքների կանխատեսումը։
Արժույթի նշան
Նշանների օգնագործումը բաժանման նպատակով
Առավել հաճախ տասնորդական մասը բաժանելու համար օգտագործվում է կետ կամ ստորակտ։ Սակայն բաժանորդի դեր կարող են տանել նաև այլ նշաններ․ արաբական երկրներում օգտագործվում է մոմայե, անգլերեն գրականության մեջ հանդիպում է ինտերպունկտ (կետ տողի մեջտեղում), Իսպանիայում այդ նպատակին է ծառայում երկու կետը, Ֆրանսիայում և պորտուգալախոս երկրներում՝ արժույթի նշանը։ Տանզանիայում, Սիերա Լեոնեում և որոշ այլ երկրներում՝ կոտորակի նշանը (/)։ Վերջինս հատուկ է նաև Անգլիայի դրամական համակարգին ։ Գրվածքի այս ձևը նաև բնորոշ է եղել Անգլիայի փողային համակարգին հաշվման տասնորդական համակարգի ընդունումից առաջ ։
Դոլար
Դոլարի նշանը ("$"), հավանաբար լատինամերիկյան ծագում ունի, սակայն դա հաստատված չէ։ Գոյություն ունեն տարբեր վարկածներ, որ բարձրացվել են դրամագետների և հետազոտողների կողմից։
Կամք
Իրավաբանության տեսանկյունից
Կատեգորիա:Բարոյագիտություն Կատեգորիա:Իրավաբանություն Կատեգորիա:Մետաֆիզիկա
Պլատոնո-Պետրովկա (Ազովի շրջան)
Պլատոնո-Պետրովկա (Платоно-Петровка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Նովոալեքասնդրովսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի բնակավայրեր
Հրեական քիթ
Հրեական քիթ կամ սեմական քիթ, հրեաների վերաբերյալ ռասայական կարծրատիպի տարր ։ Երևույթի տիպիկ նկարագրությունը՝ ունի ծայրը ներքև թեքված մեծ ու կոր քիթ (Ջերոմ Վեբսթեր, 1914), կամ "խոշոր, թանձր, լախտաձև, կեռ քիթ" (Ռոբերտ Նոքս, 1850 թ.) ։
Լեսպառ-Մեդոկ (շրջան)
Լեսպառ-Մեդոկի շրջան (ֆր․՝ Arrondissement de Lesparre-Médoc), վարչական շրջան Ֆրանսիայում՝ Նոր Ակվիտանիա երկրամասի Ժիրոնդ դեպարտամենտում։ Ունի 49 համայնք։ Զբաղեցնում է 2274,4 քառակուսի կիլոմետր տարածք, 2016 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 89․098 ։ Շրջանի սուպրեֆեկտուրան (վարչական կենտրոնը) Լեսպառ-Մեդոկ քաղաքն է, որը նաև շրջանի խոշորագույն բնակավայրն է։
Պատմություն
Շրջանը կազմավորվել է 1800 թվականին, 1926 թվականին լուծարվել է, 1942 թվականին վերականգնվել ։ 2006 թվականի մայիսին, Ժիրոնդ դեպարտամենտի շրջանների վերակազմավորման արդյունքում, Բորդոյի շրջանից Լեսպառ-Մեդոկի շրջանին է փոխանցվել Կաստելնո դը Մեդոկ կանտոնը ։
Հրեական քիթ
Իդիշում կան մեծ քիթը նկարագրող «շնոզ» ու «շնաբել» գերմանա-իդիշական ծագում ունեցող բառերը, որոնք առաջացել են «կոտրել» («Schnabel») արմատից։
Լեսպառ-Մեդոկ (շրջան)
Պատմություն
2015 թվականին Ֆրանսիայում տեղի ունեցած կանտոնների վերակազմավորման արդյունքում Լեսպառ-Մեդոկի շրջանում ձևավորվել են հետևյալ կանտոնները ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շրջաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչական բաժանում
All or Nothing (ալբոմ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2005 ալբոմներ
Պիրվելի Սվիր
Պիրվելի Սվիր (პირველი სვირი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1981 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Բիշագաչ
Բիշագաչ  (Бишагач), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սելեուկ գետի ձախ ափին՝ 301 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վեկտորային դիագրամ
Վեկտորային դիագրամ, պարբերաբար փոփոխվող մեծությունների արժեքների և այդ մեծությունների միջև եղած առնչությունների գրաֆիկական պատկերումը ուղղորդված հատվածների՝ վեկտորների օգնությամբ։ Վեկտորային դիագրամը լայնորեն կիրառվում է էլեկտրատեխնիկայում, ձայնագիտության մեջ, օպտիկայում։ Միևնույն պարբերության պարզ ներդաշնակ ֆունկցիաները, գրաֆիկորեն կարող են ներկայացվել հաստատուն անկյունային արագությամբ պտտվող վեկտորների՝ օրդինատների առանցքի վրա ունեցած պրոյեկցիաներով։ Վեկտորների երկարությունները համապատասխանում են տատանումների ամպլիտուդներին։ Երկու և ավելի տատանումների գումարը կամ տարբերությունը վեկտորային դիագրամի վրա պատկերվում են որպես բաղադրիչ տատանումների վեկտորների երկրաչափական գումար կամ տարբերություն, որոնք ստացվում են զուգահեռագծի կանոնով, իսկ որոնվող մեծության ակնթարթային արժեքը որոշվում է օրդինատների առանցքի վրա գումար վեկտորի պրոյեկցիայով։
Դալարնա
Դալարնա (նախկինում Դալեկարլիա, Dalarna), պատմական նահանգ միջին Շվեդիայի Սվեալանդ տարածաշրջանում ։
Վեկտորային դիագրամ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտություններ
Դալարնա
Աշխարհագրություն
Դալարնան արևմուտքում սահմանակցում է Նորվեգիայի, հյուսիսում՝ Հելսինգլանդի և Եստրիքլանդի, հարավում՝ Վեստմանլանդի, հարավ-արևմուտքում՝ Վերմլանդի հետ։ Նահանգի մակերեսը կազմում է 29 086 կմ², բնակչության թիվը՝ 275 715 մարդ (2007 թվականի դրությամբ) ։
Դալարնայի սահմանները հիմնականում համընկնում են Դալարնա վարչական միավորի հետ։
Այստեղ է գտնվում Շվեդիայի մեծությամբ յոթերորդ խոշոր լիճը՝ Սիլյանը, որի մակերեսը կազմում է 290 կմ²։
Անվան ծագումնաբանություն
«Դալարնա» անվանումը առաջացել է «dal» բառի հոգնակի թվից, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «հովիտ»։ Ենթադրվում է, որ դա կապված է երկու մեծ գետահովիտների առկայությամբ, որոնք գտնվում են նահանգում։ Այդ երկու գետահովիտները միանալով առաջացնում են Դալելվեն գետը։
Էսպլա դը Սերու
Էսպլա դը Սերու (Esplas-de-Sérou), համայնք Ֆրանսիայում՝ Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Ժիրոն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը Սեն Ժիրոն է։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09118։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 157 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 116 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 92-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 24-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 79,3 %, 1999 թվականին եղել է՝ 75,0 %)։ 92 աշխատունակ բնակիչներից 69-ը աշխատում էին (41 տղամարդ և 28 կին), անաշխատանք էին 23-ը (13 տղամարդ և 10 կին)։ 24 անգործ մարդկանցից 7-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 6-ը թոշակառու, 11-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
2-դյույմանոց ականանետ
2-դյույմանոց ականանետ (անգլ.՝ Ordnance SBML 2-inch mortar), բրիտանական ականանետ, որը պատրաստվել է 1930-ական թվականների վերջերին և լայնորեն օգտագործվել ինչպես Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում, այնպես էլ նրա ավարտից հետո։
Պատմություն
Երկդյույմանոց «միջին» հեռավորության ականանետը արտադրվել և ակտիվորեն օգտագործվել է բրիտանական բանակի կողմից դեռևս Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, սակայն այդ մոդելը (ինչպես և այդ ժամանակվա ականանետերի մեծամասնությունը) նախատեսված էր վերփողային ականներով կրակելու համար։
Երկդյույմանի մոդելի առաջին «դասական» օրինակն երևան է եկել Մեծ Բրիտանիայում 1918 թվականին, սակայն մեկ տարի անց այն համարվել է արդեն ծերացած։
Երկդյույմանոց ականանետին վերադարձել են 1930 թվականներին, երբ մի շարք պետություններ սպառազինման ընդունեցին նմանատիպ փոքրիկ ականանետեր։
Այդպիսի զենքները բավականին թեթև էին որպեսզի նրանց կարողանային տեղափոխել և օգտագործել հետևակի զորամիավորումներում ինչպես վաշտի, այնպես էլ դասակի մակարդակով։ Միևնույն ժամանակ  հրետանային ականը ուներ զգալիորեն մեծ հզորություն և կրակի հեռավորություն, քան հրազենային նռնակները։
Համարվում էր, որ պարզագույն կառուցվածքի այդպիսի ականանետերը լրջորեն կբարձրացնեն հետևակի փոքր զորամիավորումների կրակային հզորությունը՝ առանց ծանրաբեռնելու զինվորներին ավելորդ բեռով։
Բրիտանական ականանետի նմուշ է հանդիսացել իսպանական 50 մմ մոդելը։ 1937 թվականի նոյեմբերին պատրաստ էր 10 ականանետ 1600 ականով։ Փորձարկումների արդյունքում ականանետը ընդունվել է սպառազինման որպես Mk II։
1939 թվականին զորքերին մատակարարվել է 500 ականանետ՝ իրենց զինամթերքներով։
Մոդիֆիկացիա
Ականանետը թողարկվել է բազմաթիվ տարբերակներով.
Կառուցվածք
Ի սկզբանե ականանետը հագեցված էր լիարժեք նշանառությամբ և հորիզոնականության մակարդակներով, սակայն մարտական պայմաններում այդպիսի բարդությունները ավելորդ էին` հատկապես հաշվի առնելով, որ ականանետը կիրառվում էր վաշտային և դասակային մակարդակներում, որտեղ պատրաստված մասնագետներ փաստացի չէին լինում։ Այդ պատճառով նշանառությունը հանվեց նրա փոխարեն հողի վրա սպիտակ շերտ գծվեց։ Նշանառուին մնում էր ուղղել այդ շերտը դեպի նպատակը և պահել փողը այդ դիրքում այնքան, քանի դեռ հաշվարկի երկրորդ համարը կրակ էր վարում։
Ոչ մեծ հեռավորությունների վրա ակակնետի այդպիսի կրակի ձևը հաշվվում էր բավականին էֆեկտիվ, եթե միայն բաց էր թողնվում բավականաչափ քանակությամբ ական։ Փաստացի 1 րոպեում կրակի արագությունը կազմում էր 8 արկ։
Զինամթերք
Ականանետի մարտական հավաքածուի մեջ են մտնում հետևյալ զինամթերքները.
Զինամթերքը տեղափոխվում էր խողովակաձև բեռնարկերով՝ յուրաքանչյում` 3 ական։ Ստանդարտ էր համարվում 3 այդպիսի բեռնարկղով մարտական հավաքածուն ։
Մարտական օգտագործում
Բավականաչափ արագ պարզվում է, որ կիլոգրամանոց ականը ունի ոչ բավականաչափ գործունեություն դեպի նպատակը և կարող է որոշ չափով էֆեկտիվորեն օգտագործվել միայն անհանգստացնող կրակ վարելու և հակառակորդին շեղելու նպատակով։ Այդպիսի խնդիրների հետ էին բախվում երկրները, որոնք սպառազինության մեջ ունեին նման ականանետեր։ Պատերազմի վերջում բեկորաֆուգասային ականները մարտական հավաքածուներից անհետացել են։
Մյուս կողմից ականանետների օգտագործումը ծխային վարագույրի համար չափազանց էֆեկտիվ էր համարվում։ Հենց այդ որակով էլ ականանետը մնաց ծառայության մեջ ընդհուպ մինչև 1980 թվականը, երբ փոխարինվեց թեթև L9A1 51 մմ թեթև ականանետով։
E1 անվանումով հնդկական կրկնօրինակը մինչև այժմ մնում է սպառազինության մեջ։
Չոի Ջի Նա
Չոի Ջի-նա, հարավկորեացի դերասանուհի։ Դերասանական դեբյուտը կատարել է 1995 թվականին և հայտնի դարձել «Իմ կարճ կյանքը» (2005 թվական), «Ես ուրախ կին եմ» (2008 թվական) և «Իմ ամենակատարյալ տղաները» (2009 թվական) հեռուստատեսային դորամաների շնորհիվ ։
2005 թվականին Չհվեն ստանում է Լավագույն դերասանուհի մրցանակը Korean Film Awards-ի ժամանակ  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մայիսի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Եվմենոս I
Եվմենես I (մ.թ.ա. 263-241 թթ.), Պերգամոնի արքա Ատտալյան դինաստիայից։ Փիլիտերոսի զարմիկը։