cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կեղծ նապաստակ (ուտեստ)
Պատրաստման եղանակ
Կեղծ նապաստակը պատրաստում են աղով և պղպեղով համեմված խոզի և տավարի աղացած մսից՝ 1:1 հարաբերակցությամբ՝ կտրտած, հում կամ կարագի մեջ տապակած սոխի, ներծծված սպիտակ ռուլետի կամ հացի փշրանքների և ձվի հավելումով։ Ջեռոցում թխելու համար ստացված զանգվածը դնում են բոքոնի մեջ և թխում թերթիկի վրա կամ տեղադրում են կաղապարի մեջ։ Որոշ բաղադրատոմսերում կեղծ նապաստակի մեջ բեկոն են դնում կամ այն պատում ձևավորված բոքոնով ։
Կեղծ նապաստակի ներսում հաճախ դրվում է պինդ խաշած և աառանց կեղևի ձու կամ այն լցոնում են խաշած ձվով, սոխով և չորահացով։ Թխելուց առաջ խրթխրթան ընդերք ստեղծելու համար կեղծ նապաստակը պատում են հացի փշրանքներով։ Կեղծ նապաստակի սոուսը պատրաստվում է ճարպով մսի հյութի մեջ՝ խտացնելով այն օսլայով և թթվասերով։
Գերմանիայում կեղծ նապաստակը մատուցում են կտրատած կտորներով՝ որպես սառը խորտիկ, տաք վիճակում մատուցում են կողմնակի ճաշատեսակով՝ կարտոֆիլով կամ մակարոնեղենով։ Այն հաճախ պատրաստում են Զատիկին։ Գերմանացի խոհարար Կոլյա Կլայբերգը դա բացատրում է նրանով, որ միջնադարում՝ Ավագ հինգշաբթի օրը, գյուղացիների համար նապաստակների և ձվերի վարձավճարը տալու ժամանակն էր։ Ձուն նաև անսահմանության հեթանոսական խորհրդանիշն է, որը կաթոլիկ եկեղեցին փոխանցել է Հիսուս Քրիստոսի հարության պատմությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Ավստրիական խոհանոց Կատեգորիա:Հոլանդական խոհանոց Կատեգորիա:Ուտեստների պատրաստման տեխնոլոգիա Կատեգորիա:Ֆիննական խոհանոց Կատեգորիա:Շվեդական խոհանոց Կատեգորիա:Դանիական խոհանոց Կատեգորիա:Չեխական խոհանոց Կատեգորիա:Ուտեստներ խոզի մսից Կատեգորիա:Հրեական խոհանոց Կատեգորիա:Հռոմեական խոհանոց Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Նշան Աբասյան
Նշան Արայիկի Աբասյան, բանաստեղծ, գեղարվեստական խմբագիր։
Կենսագրություն
Նշան Աբասյանը ծնվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 6֊ին՝ Արմավիրի մարզի Խորոնք գյուղում ։
Ավգուստ Վիլհելմ Իֆլանդ
Ավգուստ Վիլհելմ Իֆլանդ, գերմանացի դերասան, դրամատուրգ և ռեժիսոր։
Աշխատանք
Աշխատել է Գոթայի (1777-1779), Մանհայմի (1779-1796, 1792 թվականից՝ գլխավոր ռեժիսոր) թատրոններում, 1796 թվականից՝ Բեռլինի թագավորական ազգային թատրոնում։
Լավագույն դերեր
Լավագույն դերերն ստեղծել է իր և Ա. Կոցեբուի պիեսների բեմադրություններում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գերմանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Գերմանացի թատերական ռեժիսորներ
Նշան Աբասյան
Կենսագրություն
2002-2007 թվականներին սովորել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։
2005-2010 թվականներին աշխատել է «Հույսի կամուրջ» հասարակական կազմակերպությունում՝ որպես սեմինարավար և «Արևածաղիկ» մանկապատանեկան ամսաթերթի պատասխանատու։
2010-2012 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հանրային ռադիոյում՝ որպես «Լյուն-սե» երիտասարդական և «Ռադիոարտ» մշակութային ծրագրերի լրագրող և հաղորդավար։
2012-2016 թվականներին «Շողակաթ» հեռուստաընկերությունում աշխատել է որպես հոգևոր-մշակութային հաղորդումների լրագրող և սցենարիստ ։
Ներկայումս զբաղվում է խմբագրական գործունեությամբ հրատարակչական ոլորտում։
Նշան Աբասյանը 2004 թվականից միջազգային տարբեր ծրագրերում ներկայացրել է հայ մշակույթը՝ Լեհաստանում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում, Լիտվայում, Դանիայում, Իտալիայում և այլն ։
2012 թվականին Հայաստանը առաջին անգամ ներկայացրել է Ջենովայի պոեզիայի միջազգային փառատոնին։ Թարգմանվել է անգլերեն, ռուսերեն, իտալերեն, ռումիներեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լրագրողներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Բանաստեղծներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
(5489) Օբերկոչեն
(5489) Օբերկոչեն (Oberkochen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունվարի 17-ին Յոշիո Կուշիդայի և Օսամու Մուրամացուի կողմից Յացուգատակեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,628015 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1538 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1023 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1556,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,231346 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոշիո Կուշիդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Օսամու Մուրամացուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռոստիլովո (գյուղ, Գրյազովեցկի շրջան)
Ռոստիլովո (Ростилово), գյուղ Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Գրյազովեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 564 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Գրյազովեցկի շրջանի բնակավայրեր
Էլ Կաստելյար
Էլ Կաստելյար (El Castellar), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, գտնվում է Տերուել պրովինցիայում (Արագոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Գուդառ Խավալամբե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 50 կմ2։ Բնակչությունը՝ 68 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 40 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մորթիավոր ոսկեբզեզ
Մորթիավոր ոսկեբզեզ, ոսկեբզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
4,5-6,5 մմ երկարությամբ, խիստ ուռուցիկ, ձգված, քիչ փայլուն, սև գույնի՝ լավ արտահայտված բրոնզագույն փայլով, մարմնով մանր բզեզ է։ Հազվադեպ կապտամանուշակագույն վերնաթևերը մետաղական կապույտ են։
Տարածվածություն
Հանդիպում է Հայաստանում, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Հայաստանում հանդիպում է Հացավան գյուղի շրջակայքում (Կոտայքի մարզ), Գոռավանի ավազուտներում` Վեդի քաղաքի մոտ (Արարատի մարզ) և Մեղրի քաղաքի շրջակայքում (Սյունիքի մարզ), ինչպես նաև «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում։
Էկոլոգիա
Ապրում է ավազոտ անապատներում և տարբեր տեսակի կիսաանապատներում։ Թռչում են մայիսին-հուլիսի սկզբին, որպես լրացուցիչ սնունդ օգտագործում են հազարտերևուկների ծաղկաբույլերը։ Թրթուրների կերային բույսերը հայտնի չեն։
Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Հանդիպում են եզակի առանձնյակներով։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում չոր և կիսաչոր խոցելի տարածքներում անասունների չկարգավորված արածեցումը, դրանց գյուղատնտեսական նպատակներով յուրացումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ոսկեբզեզներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Աքվիտանիա (երկրամաս)
Աքվիտանիան (ֆրանսերեն՝ Aquitaine, բասկերեն՝ Akitania) Ֆրանսիայի պատմական երկրամասերից մեկն է, գտնվում է երկրի հարավարևմտյան մասում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։
Աքվիտանիան կազմված է հինգ դեպարտամենտից (ֆրանսերեն՝ Départament)՝ Դորդոնիա (Dordogne), Ժիրոնդա (Gironde), Լո-է-Գարոն (Lot et Garonne), Լանդ (Landes) և Ատլանտյան Պիրենեյներ (Pyrénées Atlantiques), վերջինս հարակից է Իսպանիային՝ Պիրենեյներ լեռնաշղթայով, և իր հերթին բաժանվում է երկու պատմական մասի՝ Բասկերի երկիր (Pays Basque) և Բեարն (Béarn)։ Աքվիտանիայի մարզկենտրոնը Բորդոն է (ֆրանսերեն՝ Bordeaux)։
Մարզի խոշոր ագլոմերացիաներն են մարզկենտրոն Բորդոն, ԲԱԲը (Բայոն (Bayonne), Անգլե (Anglet), Բիարրից (Biarritz)) և Պոն (Pau))։
Աշխարհագրություն
Աքվիտանիա լատիներենից թարգմանած նշանակում է «ջրերի երկիր»։ Մարզի խոշոր գետերն են․
Աքվիտանիայում է գտնվում Արևմտյան Եվրոպայի ամենամեծ անտառը՝ Լանդերի սոճու անտառը։ Մարզի հարավով է անցնում Պիրենյան լեռնաշղթան՝ մարզում ամենաբարձր Օսսո լեռնագագաթով (Pic du Midi d'Ossau, 2.884 մ)։ Աքվիտանիայի հյուսիսում է նաև գտնվում Ֆրանսիայի ամենամեծ լիճը՝ Կարկանս-Հուրտին (Lac de Hourtin et de Carcans 56,67 կմ²)։
Տուրիզմ
Աքվիտանիայում է գտնվում աշխարհի ամենահայտնի գինու տեսակը Բորդոն, որը համարվում է մարզի հպարտություններից մեկը։ Եթե Ֆրանսիայի հարավարևելյան ծովափնյա մասը անվանում են Կապույտ ափ (ֆրանսերեն՝ Côte d'Azur ), ապա Աքվիտանիայի ատլանտյան ափը՝ արծաթյա ափ (ֆրանսերեն՝ Côte d'Argent)։ Ունենալով պատմամշակութային հարուստ ժառանգություն և շատ բարենպաստ աշխարհագրական դիրք, Աքվիտանիան համարվում է երկրի ամենատուրիստական մարզերից մեկը։ Մարզի հիմնական տուրիստներն են անգլիացիները՝ Պերիգորդում (Pèrigord) և Բորդոյում, գերմանացիներն ու հոլանդացիները մարզի ծովափնյա շրջաններում և իսպանացիները Բասկերի երկրում։ Աքվիտանիաի ծովափնյա քաղաքները (հյուսիսից-հարավ)
Գաստրոնոմիա
Աքվիտանիան ունի հարուստ խոհանոց, տեղական մթերքներից են Բորդո գինիները (vins de Bordeaux), պերիգուրդիան և Լանդերի ֆուա գրան (Foie gras), Բայոնի ապխտած միսը (Jambon de Bayonne), Աժենի սալորաչիրը (Pruneaux d'Agen), Էսպելետի ծիծակը (Piment d'Espelette), Բորդոյի կանելեն (Canelés de Bordeaux) և այլն։ Բացի աշխարահահռչակ Բորդոյից մարզում կան նաև այլ գինեգործ շրջաններ՝ Բերժերակը (Bergereac), Տուրսանը (Tursan), Իրուլեգին (Irouléguy), Ժուրանսոնը (Jurançon), Բեարնը (Béarn)։ Այլ ալկոհոլային խմիչքներից են Արմանիակը (Armagnac), Իզարրան (Izarra), Գասկոնիայի Ֆլոկը (Floc de Gascogne) և այլն։
Լեզուներ, բարբառներ
Մարզը ունի հարուստ պատմամշակութային նշանակություն, Աքվիտանիայում բացի ֆրանսերենից խոսում են այլ տեղական լեզուներով, այն է բասկերեն, օքսիտաներեն, սանտօնժերեն, այս լեզուներն իրենց հերթին բաժանվում են բարբառների ( գասկոներեն, բեարներեն և այլն )։
Սպորտ
Աքվիտանիան սպորտի երկիր է, աշխարհին հայտնի է Ֆրանսիայի ներկայիս չեմպիոն Բորդոի ֆուտբոլային ակումբը (Les Girondins de Bordeaux), ինչպես նաև Բայոնի, Բիարրիցի ռեգբին։ Գտնվելով օվկիանոսի և լեռների միջև Աքվիտանիան ունի բարձրագույն ջրային և լեռնային սպորտկենտրոններ։ Բայց Աքվիտանիան նախ և առաջ առանձնանում է իր ավանդական, ժողովրդական սպորտաձևերով, ինչպիսիք են Լանդերի ցլամարտը, բասկերի պելոտան (la pelote basque) և ուժային խաղերը։
Տարածքը՝ 41.309կմ² Բնակչությունը՝ 3.150.890 մարդ (2007)
Մարզկենտրոն՝ Բորդո
Շրջկենտրոններ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի երկրամասեր
Տարսոնի փողոց (Երևան)
Տարսոնի փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է Կիլիկիան Հայաստանի Տարսոն գավառի անունով։
Տվյալներ
Գտնվում է Կիլիկիա թաղամասում։ Սկսվում է Երևանի կոնյակի գործարանի մոտից, հասնում Երևանի գարեջրի գործարան։ Կիլիկիայի նախկին Կորեական փողոցի մի հատվածն է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Հայրենասերը (ֆիլմ, 2000)
«Հայրենասերը» (The Patriot), ֆիլմ ԱՄՆ-ի Անկախության պատերազմի վերաբերյալ։
Սյուժե
1776 թվականին սկսվում է ԱՄՆ-ի Անկախության պատերազմը։ Վաստակավոր վետերան և 7 երեխաների հայր Բենջամին Մարտինը (Մել Գիբսոն) որոշում է չմասնակցել նրան։ Սակայն իր որդու սպանությունը բրիտանացիների կողմից վայրկենապես փոխում է իր վերաբերմունքը առկա իրավիճակի նկատմամբ։ Նա դառնում է ոստիկանական ջոկատի հրամանատար, որոնք կռվում են բրիտանացիների դեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոլանդ Էմերիխի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մահվան մասին Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական պատմական ֆիլմեր
Շենիկցի Գրգո
Շենիկցի Գրգո (Գրիգոր Մոսեյան), հայ ազգային-ազատագրական շարժման նշանավոր գործիչ, Սասունի 1894 թվականի ապստամբության ղեկավարներից։
Կասառի (գյուղ, Կեինա շրջան)
Կասառի (Kassari), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կեինա շրջանում։
Շենիկցի Գրգո
Կենսագրություն
Ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է Սասունի Շենիկ գյուղում։ 1891 թվականին մասնակցել է շենիկցիների և խալկանցի քրդերի միջև սկսված և հայ-քրդական պատերազմի վերածված ճակատամարտին, որն ավարտվել է հայերի հաղթանակով։ Հաղթանակից հետո զգալով քրդերի հակահայկական տրամադրությունների վտանգավորությունը՝ 1892 թվականի սկզբին ստեղծել է հայկական զինված ջոկատներ, որոնք բարեհաջող դիմակայել են թուրքական իշխանությունների և քրդական աշիրեթությունների հարձակումներին։ 1893 թվականին թուրքերից եկող հետզհետե քողազերծվող վտանգները Գրգոյի համար ավելի շատ մարտական գործողություններով զբաղվելու հող նախապատրաստեցին։ 1891 թվականին Սասուն է գալիս Հնչակյան կուսակցության ականավոր գործիչ Միհրան Տամատյանը և աջակցություն գտնելով Սասունի իշխանների՝ Գրգոյի, գելիեգուզանցի Պետոյի և այլոց կողմից, ազատագրական գաղափարներ է քարոզում սասունցիներին։ Սակայն, շուտով, 1893 թվականին Միհրան Տամատյանը թուրքական իշխանությունների կողմից մատնությամբ ձերբակալվում է։ Գրգոն անմիջապես իր խմբով շտապում է ազատելու ձերբակալված Տամատյանին, սակայն, ճանապարհին ստացած ոչ ճիշտ տեղեկատվությունը, թե Տամատյանին արդեն տեղափոխել են Մշո բանտ, ձախողում են Տամատյանին ազատելու ծրագրերը։ Գրգոն վերադառնում է Շենիկ։ 1893 թվականին Սասնո ղեկավարության և ժողովրդի ուժերը ջլատելու համար կառավարությունը փորձում է խաբեությամբ սպանել Սասնո ամենամեծ գյուղի՝ Գելիեգուզանի ռես Պետոյին՝ նրա տուն դավադիրներ ուղարկելով և Մուշ հրավիրելով։ Պետոն, իմանալով վտանգի մասին, հրաժարվում է գնալ Մուշ։ Իսկ Գրգոն իր խմբով Մուշից ոչ հեռու գտնվող Կուռթիկ լեռան մոտ սպանում է դավադրության ուղարկվածին։ Նույն թվականին Ինկան գյուղի քրդերը վիրավորում են Շենիկի ազդեցիկ գյուղացիներից Միքայելին։ Շենիկցիները Գրգոյի գլխավորությամբ նախ հալածում և փախուստի են մատնում քրդերին, ապա, մտնելով Ինկան գյուղը, սպանում են Միքայելին վիրավորող Մստոյին և լուծում նրա վրեժը։ Մստոյին հուղարկավորելուց հետո ինկանցի, լաճկանցի և խուլբեցի քրդերը Բիթլիսի կուսակալի դրդմամբ գերեզմանոցից շարժվում են դեպի Շենիկ՝ ավերելու և կողոպտելու գյուղը, սակայն, շենիկցիները նախահարձակ են լինում՝ շփոթի մեջ գցելով թվով իրենց քանիցս գերազանցող հակառակորդին։ Կռվի վճռորոշ պահին նրանց են միանում նաև ալիանքցի հայերը և փախուստի մատնում թշնամուն՝ հալածելով մինչև նրանց տները։ Շուտով կառավարությունն իր հայացքներն ուղղում է դեպի Տալվորիկ և դիմում հարձակման։ Մի քանի օր դիմադրելուց հետո տալվորիկցիները նահանջում են, սակայն, օրհասական այդ պահին Հրայր Դժոխքը Գևորգ Չաուշի, Գալշոյի Մանուկի, Ահարոնքցի Ադամի և այլ ֆիդայիների գլուխ անցած կոչ է անում չընկճվել և Տալվորիկի լեռները դարձնել թշնամու գերեզմանոց։ Այդ պահին Տալվորիկին օգնության եկած Գրգոն և գելիեգուզանցիները ուժգին հարված են հասցնում թուրքերին և քրդերին՝ մարտի ելքը տանելով դեպի հաղթանակ։
Կասառի (գյուղ, Կեինա շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 81 մարդ։
Շենիկցի Գրգո
Կենսագրություն
Վերոհիշյալ դեպքերը մի կողմից բորբոքեցին կառավարության անհանգստությունը, իսկ մյուս կողմից սասունցիների ըմբոստությունը։ Երկու կողմերի միջև հակասությունների գագաթնակետը եղավ Սասունի 1894 թվականի ապստամբությունը։
Կասառի (գյուղ, Կեինա շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կեինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Շենիկցի Գրգո
Սասունի 1894 թ. ապստամբությունը
Սասունցիները Միհրան Տամատյանին փոխարինելու եկած Մուրադի (Համբարձում Պոյաճյան) գլխավորությամբ պաշտպանողական դիրքեր են ստեղծում։ Հուլիսի 27-ին քրդերը ոչխարները փախցնելու նպատակով հարձակվում են Շենիկ գյուղի վրա, սակայն, Գրգոն իր ուժերով հարձակվում է նրանց վրա, սպանում մեկ տասնյակ քրդերի և հետ խլում թալանը։ Այնուհետև, վերցնելով նաև քրդերի ոչխարները, վերադառնում է գյուղ։ Հուլիսի 28-ին քրդերը հարձակվում են Շենիկի վրա՝ շտկելու իրենց ձախողումը, սակայն, շենիկցիները օգնության եկած սեմալցիների հետ անառիկ են պահում գյուղը մինչև օգոստոսի 2-ը։ Օգոստոսի 2-ին հայերը, չդիմանալով քրդերի և կանոնավոր զորքի հարձակմանը, նահանջում են։ Գրգոն, որ գնացել էր Գելիեգուզանից օգնական ուժեր բերելու, անմիջապես թարմ ուժերով հարձակվում և հաղթում է թշնամուն՝ նրան պատճառելով 300 զոհ և վիրավորներ։ Հայերի կորուստը կազմում էր 45 սպանված և 100 վիրավոր։
Պարտություններից ամոթահար՝ օգոստոսի 3-ին թշնամին Սասունի գյուղերի վրա գրոհեց բոլոր ուղղություններով։ Թուրքերը ներխուժում են ապստամբության ամենամեծ կենտրոն Գելիեգուզան գյուղը, ուր ահեղ մարտերում զոհվում է ապստամբության խիզախ ղեկավարներից ռես Պետոն։ Գրգոն հասնում է գելիեգուզանցիներին օգնության և թշնամուն պատճառելով 800 սպանված և վիրավոր՝ հետ է շպրտում նրան։ Հաջորդ օրերի ընթացքում պաշարված հայերը ռազմամթերքի և պարենի պակասի պատճառով նահանջում են Անդոկ լեռ, ուր շարունակում են դիմադրել թուրքերին մինչև օգոստոսի 22-ը, երբ լիովին սպառվում է ռազմամթերքը և պարենը։
Գրգոյի մահը
Օգոստոսի 22-ին զոհվում է նաև Գրգոն։ Նրա մահվան մասին տարբեր վարկածներ կան։ Ըստ այդ վարկածներից մեկի՝ Գրգոն չգերեվարվելու համար վերջին գնդակով դիմել է ինքնասպանության, սակայն, քրդերը հետագայում պատմել են, որ նա, այնուամենայնիվ, վիրավորվել և գերեվարվել է։ Այնուհետև ուշաթափ վիճակում տարվել է Զեքի փաշայի մոտ և, երբ աչքերը բացել է և տեսել թշնամու բանակում է, անմիջապես խլել է մոտիկ կանգնած զինվորներից մեկի զենքը և կրակել Զեքի փաշայի վրա, սակայն, իր վրա թուրք զինվորների կրակոցներն ավելի դիպուկ են եղել։ Ըստ քրդերի՝ այդպիսի փառապանծ վախճան է ունեցել անկոտրում Գրգոն, որի մահից հետո հայերը և սխրագործությունների սիրահար քրդերը երգեր են ձոնել նրա մասին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ
ՀՀԿ (այլ կիրառումներ)
ՀՀԿ կարող է նշանակել.
Խիտոլովո
Խիտոլովո (Хиттолово), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 65 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Բերյոզովկա (Վետլուգայի վտակ)
Բերյոզովկա (Берёзовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Շաբալինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վետլուգա գետի աջ ափին՝ 736 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է, ավազանի տարածքը 63,5 կմ2։
Գետի ակունքը գտնվում է հարավային Վերին Բերյոզովկա գյուղում, Չերնովսկոե գյուղից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գետը հոսում է արևմուտք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վետլուգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Հրեական համաշխարհային վեհաժողով
Հրեական համաշխարհային վեհաժողով, ՀՀՎ (World Jewish Congress), 1936 թվականի օգոստոսին Ժնևում հիմնադրված հրեական համայնքների և կազմակերպություններ միջազգային միություն։ Համաձայն ՀՀՎ-ի փաստաթղթերի, կազմակերպության գլխավոր նպատակն է գործել որպես «հրեա ժողովրդի դիվանագիտական ձեռքը»։ ՀՀՎ կարող են անդամագրվել յուրաքանչյուր հրեական խմբակցությունները և համայնքները, անկախ նրանց և տեղական երկրների հասարակական, քաղաքական կամ տնտեսական գաղափարախոսությունների։ Հրեական համաշխարհային վեհաժողովը հատուկ իրավասություններ ունի և ճանաչված է ՄԱԿ-ի և նրա բազմաթիվ ինստիտունտների կողմից։ Շտաբակայանը գտնվում է Նյու Յորքում, ԱՄՆ, ինչպես նաև կան միջազգային գրասենյակներ Բրյուսելում, Երուսաղեմում, Փարիզում, Մոսկվայում, Բուենոս Այրեսում և ժնևում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրեական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Լոբիստական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Սիոնական կազմակերպություններ
Հանդբոլ
Հանդբոլ կամ ձեռքի գնդակ, (handball, hand - ձեռք և ball - գնդակ), թիմային սպորտային խաղ գնդակով, օլիմպիական խաղերի խաղային մարզաձև, որով զբաղվում են և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք առանց տարիքային սահմանափակումների։ Խաղում են 7 հոգանոց թիմերով։ Խաղի նպատակն է գնդակը հնարավորինս շատ նետել մրցակցի դարպասը ։
Պատմություն
Հնագույն խաղի՝ ձեռքի գնդակի մասին հիշատակումներ կան Հոմերոսի «Ոդիսական»-ում և հին հռոմեական բժիշկ Գալենի բանաստեղծություններում։ Միջնադարում նմանատիպ խաղին իր բանաստեղծությունները նվիրել է Վալտեր ֆոն դեր Ֆոգելվայդեն։ Հանդբոլն իր ներկայիս ձևով հորինել են դանիացի ֆուտբոլիստները 19-20-րդ դարերում՝ որպես ձմռանը ֆուտբոլին փոխարինող։ Հանդբոլի և ֆուտբոլի տարբերությունն այն է, որ հանդբոլը խաղում են ձեռքով, և յուրաքանչյուր թիմ կազմված է վեց խաղացողից և դարպասապահից։
Միջազգային սպորտային համակարգում խաղը գրանցված է հանդբոլ (ձեռքի գնդակ) անվանումով՝ սկսած 1898 թվականից, երբ դանիական Օրդրուպի դպրոցում ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ Հոլհեր Նիլսենն այդ խաղը ներկայացրեց կանանց խմբերի միջոցով։ Իմաստն այն է, որ թիմակիցները միմյանց փոխանցելով գնդակը պետք է այն հասցնեին դարպասին և նետեին դրա մեջ։
1918 թվականին միջազգային սպորտի ցուցակում արդեն կար երկու հակառակ հոսանքների խաղ՝ չեխական խազենան (արևելքում) և գերմանական հանդբոլը (հյուսիսում և արևմուտքում)։ Արդեն 1920 թվականին Բեռլինում սկսվեցին գավաթի համար առաջին խաղերը և հանդբոլի Գերմանիայի առաջնությունը։ Իսկ 1923 թվականին նրանք ներկայացրին մրցակցության նոր կանոնները․ գնդակի չափերը նվազեցնելու, «երեք վայրկյան» և «երեք քայլ» կանոնների ստեղծումը մեծապես նպաստեցին խաղի տեխնիկայի բարելավմանը։ 1925 թվականին տեղի ունեցավ առաջին միջազգային հանդիպումը Գերմանիայի և Ավստրիայի միջև, որտեղ Գերմանիան 5:6 հաշվով պարտվեց։
1926 թվականին հանդբոլի միջազգային ճանաչումը նոր շունչ տվեց սպորտի զարգացմանը։ Հանդբոլի ակումբներ բացվեցին Լուքսեմբուրգում, Շվեյցարիայում, Իսպանիայում և մի շարք այլ երկրներում։ 1928 թվականին Ամստերդամում ստեղծվեց Հանդբոլի միջազգային սիրողական ֆեդերացիան (ՀՄՍՖ), որը գործեց մինչև 1944 թվականը։ Դրա մեջ մտնում էր 11 երկիր, որոնք զբաղվում էին հանդբոլով։ 1936 թվականին խաղն առաջին անգամ կցվեց օլիմպիական խաղերին։ Կայացավ 11-րդ ամառային օլիմպիադան, որտեղ հաղթանակ տարավ Գերմանիան ։
Սպորտաձևը նոր վերելք ապրեց, երբ 1946 թվականին ստեղծվեց Հանբոլի միջազգային ֆեդերացիան (ՀՄՖ)։ Այն միավորում է ազգային 70, այդ թվում՝ ԽՍՀՄ (1958 թվականից) ֆեդերացիաները ։ Ֆեդերացիան հավանություն է տվել աշխարհի գավաթի վերափոխմանն ուղղված գործողությունների ծրագրին։ Վերջինս նախատեսված էր 11x11 ձևաչափով հանդբոլի աշխարհի առաջնության անցկացման համար և՛ կանանց, և՛ տղամարդկանց մասնակցությամբ։ 1949 թվականին Բուդապեշտում անցկացվեց կանանց մասնակցությամբ աշխարհի առաջնությունը, որտեղ առաջատարը Հունգարիայի հավաքականն էր։
Ընդհանուր առմամբ, 11 × 11 ձևաչափով անցկացվել է տղամարդկանց յոթ և կանանց երեք ձեռքի գնդակի առաջնություն։ 1966 թվականին անցկացվեց տվյալ ձևաչափով յոթերորդ և վերջին աշխարհի առաջնությունը։ Դրանով հիմք դրվեց 7x7 ձևաչափային հանդբոլի զարգացմանը։ 1954 թվականին առաջին անգամ այս ձևաչափով տղամարդկանց առաջնություն սկսեց Շվեդիան և հաղթանակ տարավ։ Կանայք անցկացրին 7 × 7 ձևաչափով հանդբոլի առաջին առաջնությունը 1957 թվականին Հարավսլավիայում։ Առաջին տեղը նվաճեց Չեխոսլովակիայի թիմը։
Դաշտ
Խաղը տեղի է ունենում 40x20 մ չափերով ուղղանկյունաձև փակ վայրում։ Տարածքի շուրջն անպայման պետք է լինի անվտանգության գոտի կողմնային գծերի երկայնքով մոտ 1մ և դարպասի գծից առնվազն 2մ հեռավորությամբ։ Դաշտի երկար գծերը կոչվում են կողային գծեր, իսկ կարճ գծերը՝ դարպասի սյուների ներսում՝ դարպասի գծեր, դարպասի սյուներից դուրս՝ արտաքին դարպասային գծեր։
Յուրաքանչյուր դարպաս ունի հատկացված տարածք։ Դրանից 6 մ հեռավորությամբ ներս կանգնած է դարպասապահը, իսկ դուրս գտնվում է խաղացողներին հատկացված տարածքի սկզբնակետը (նրանք չեն կարող տրորել այդ գիծը)։ Դարպասի սահմանից դուրս՝ 3 մ հեռավորության վրա, գտնվում է ազատ նետումների գիծը (կամ 9 մ գիծը)։ Այս գիծը պատկերվում է կետագծերով, որոնց միջև հեռավորությունը 15 սմ է։ 6 մ գծից 7 մ հեռավորության վրա՝ դարպասի կենտրոնին զուգահեռ 7 մ գիծն է 3 մ երկարությամբ ։
Դարպաս
Դարպասների գծի կենտրոնում տեղադրվում են դարպասները։ Դրանք պետք է առավելագույն չափով ամրացված լինեն հատակին։ Ընդունված չափսեր՝ 3 մ լայնություն, 2 մ բարձրություն։ Դարպասներին պետք է ամրացված լինեն ցանցեր։
Գնդակ
Հանդբոլի գնդակը պատրաստվում է կաշվից կամ սինթետիկ նյութից։ Այն պետք է լինի կլոր։ Չպետք է լինի փայլուն կամ սայթաքուն։ Կա ընդունված 3 չափս.
Թիմ
Թիմը կազմված է 14 անդամից, որից միաժամանակ կարող են խաղադաշտ դուրս գալ միայն յոթը, իսկ մնացած յոթ խաղացողները համարվում են պահեստային խաղացողներ։ Խաղադաշտի յոթ խաղացողներից մեկը դարպասապահն է։ Խաղի սկզբից յուրաքանչյուր թիմում պետք է լինի հինգից ավելի մարդ։ Խաղի ընթացքում պահեստային խաղացողը շատ հեշտ կարող է մտնել խաղի մեջ, երբ այն խաղացողը, որին կփոխարինի, կհայտնվի խաղադաշտից դուրս։
Մրցավար
Խաղն անցկացվում է երկու իրավահավասար մրցավարների հսկողության ներքո։ Անհամաձայնությունների դեպքում քննարկումից հետո ընդունվում են համատեղ որոշումներ։ Եթե երկու մրցավարները նկատել են նույն խախտումը, սակայն նշանակել են տարբեր պատիժներ, ապա դրանցից ընդունվում է ամենախիստը։
Խաղի տևողություն
Յուրաքանչյուր խաղակես 16 տարեկանից բարձր խաղացողների համար տևում է 30 րոպե՝ 15 րոպեանոց ընդմիջումով։ 8-12 տարեկանների համար խաղի յուրաքանչյուր խաղակեսը տևում է 20 րոպե, 12-16 տարեկանների համար՝ 25 րոպե։ Ընդմիջումից հետո խաղադաշտերը փոխվում են։ Եթե անհրաժեշտ է պարզել հաղթողին, լրացուցիչ ժամանակ է ավելացվում։ Եթե առաջին լրացուցիչ ժամանակը չի բացահայտում հաղթողին, ապա 5 րոպեից հետո նույն պայմաններում երկրորդ լրացուցիչ ժամանակն է ավելացվում։ Եթե երկրորդ լրացուցիչ ժամանակն է ավարտվում ոչ-ոքի, ապա կատարվում են 7 մետրանոց հարվածներ։
Դարպասապահ
Դարպասապահի գործողությունները կարգավորվում են հատուկ կանոններով.
Տուգանքներ
Կա տուգանքի 3 հիմնական ձև․ Այդ տուգանքները կարող են նշանակվել ինչպես խաղացողներին, այնպես էլ թիմի պաշտոնական ներկայացուցիչներին։
Նախազգուշացում
Նախազգուշացում տրվում է հակառակորդի նկատմամբ որևէ խախտում կատարելու դեպքում (տրվում է մրցավարի կողմից), օրինակ՝ 3 մ հեռավորությունը նետումի ժամանակ խախտելու համար։ Նախազգուշացումն ուղեկցվում է դեղին քարտով ։
Առավելագույն նախազգուշացումների քանակը մեկ խաղի ընթացքում․
Առավելագույն քանակի նախազգուշացումներ ստանալուց հետո կիրառվում են ավելի խիստ տուգանքներ՝ 2 րոպեով հեռացում դաշտից կամ որակազրկում։
Հեռացում խաղից 2 րոպեով
Խաղադաշտից 2 րոպեով հեռացնում են, երբ խաղացողն իրեն վատ է դրսևորել հակառակորդ թիմի խաղացողի նկատմամբ (հրել, հարվածել կամ գնդակը նետել նրա վրա)։
Հեռացումն ուղեկցվում է մրցավարի ժեստով՝ վեր է բարձրացնում ձեռքը, ձեռքի մատներով ցույց տալիս երկու թիվը, որից խաղացողը հասկանում է, որ պետք է լքի խաղադաշտը 2 րոպեով։ Թիմն այդ երկու րոպեն խաղում է ոչ լիարժեք կազմով։ Այդ 2 րոպեն հեռացված խաղացողը անց է կացնում իր թիմի պահեստայինների նստարանին։ Եթե այս տուգանքը կիրառվել է մարզչի նկատմամբ, ապա նա նստում է պահեստայինների նստարանին, նրան փոխարինում է օգնական մարզիչը կամ պահեստային խաղացողներից որևէ մեկը։
Որակազրկում
Որակազրկում տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ խաղացողը կոպիտ խախտում է կատարել (հարվածել է խաղացողի գլխին, թռիչքի ժամանակ հրել է նրան կամ վիճել մրցավարի հետ)։
Որակազրկմանը հաջորդում է կարմիր քարտով խաղից և նույնիսկ խաղադաշտից հեռացումը։
Հանդբոլը Հայաստանում
Հայաստանում հանդբոլով սկսել են զբաղվել 1922 թվականից։ Հանրապետության առաջնությունները սկսել են կազմակերպվել 1956 թվականին։ 1992 թվականին հիմնադրվել է Հայաստանի հանդբոլի ֆեդերացիան ։ Նույն թվականին այն անդամագրվել է Հանդբոլի միջազգային ֆեդերացիային։
1956 թվականից կազմակերպվում են հանդբոլի հանրապետական առաջնություններ, իսկ 1957 թվականից Հայաստանի թիմերը մասնակցում են համամիութենական առաջնության և միջազգային մի շարք մրցումների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր
Սիտնիկի (այլ կիրառումներ)
Սիտնիկի, կարող է վերաբերել՝
Հրաձգային սպորտ
Հրաձգային սպորտ, մարզաձև, որի տարբեր մրցումներում մարզիկները մրցում են 300 մետր մրցատարածության վրա 3 դիրքից՝ կամավոր հրացանից 40-ական կրակոց արձակելու, նույն դիրքերից 50 մ մրցատարածությունում փոքր տրամաչափի հրացանից 40-ական կրակոց արձակելու, նմանատիպ հրացանից 50 մ տարածության վրա պառկած դիրքից 60 կրակոց արձակելու, փոքր տրամաչափի ատրճանակից 50 մ տարածության վրա 60 կրակոց արձակելու, նույն տիպի ատրճանակից 25 մ տարածության վրա ուրվապատկերների վրա 60 արագընթաց կրակոց արձակելու «վազող եղնիկ» և «վազող վարազ» մրցաձևերում։ Բացի այս մրցաձևերից՝ աշխարհի, Եվրոպայի և այլ առաջնություններում մարզիկները մրցում են հրաձգության շուրջ 30 տարբեր տեսակի մրցություններում։ Այդ մրցումները կրում են անհատական-թիմային բնույթ։ Հրաձգության որոշ մարզաձևերի մրցումներին մասնակցում են նաև կանայք։
Պատմություն
Գնդակային հրաձգության առաջին մրցումները կայացել են 1924-ին Շվեյցարիայում։ Գնդակային հրաձգության տարբեր մրցաձևեր ընդգրկում են այլ մարզաձևերում (ծովային բազմամարտ, բիաթլոն, ժամանակակից հնգամարտ, ռազմակիրառական բազմամարտ և այլն)։
Հրաձգային սպորտը Հայաստանում
Հրաձգությամբ Հայաստանում զբաղվում են 1920-ից, 1930-ին հայաստանցի հրաձիգները մասնակցել են Անդրկովկասի, իսկ 1948-ից՝ համամիութենական մրցումներին։ Հայաստանի առաջատար գնդակային հրաձիգներից են համարվել Կ. Բոստանջյանը, Ա. Ավետիսյանը, Ս. Անժելովան, Ս. Պողոսյանը, Ռ. Մկրտչյանը, Գ. Զոհրաբյանը, Զինաիդա Սիմոնյանը, Ս. Մնացականյանը, Հրաչյա Պետիկյանը, Նորայր Բախտամյանը և այլք։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր Կատեգորիա:Հրաձգային մարզաձևեր Կատեգորիա:Մրցակցություն
Խոշյան (Ալաշկերտի գավառ)
Խոշյան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Շառիան գետի ձախ կողմում, Ալաշկերտ քաղաքից 8 կմ հարավ-արևմուտք, Պարսկաստան տանող արքունական ճանապարհի վրա, գետահովտում։
Պատմություն
1877-1878 ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ հայ բնակչության մի մասը գաղթել է Կովկաս։ 1883 թվականի Խոշյանում սկսել են բնակություն հասատե քրդերը։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին, Կամախի կիրճում՝ թուրք ջարդարարների ձեռքով։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 8 տուն հայ և 10 տուն թուրք բնակիչ։ XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն, որից՝ 5 տուն հայ բնակիչ։ Մեշ եղեռնի նախօրեին գյուղն ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ Սուրբ Հակոբ անունով անշուք եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ազիզա Մուստաֆազադե
Կենսագրություն
Ազիզա Մուստաֆազադեն ծնվել է 1969 թվականին Բաքվում` երաժիշտների ընտանիքում։ Նրա հայրը դաշնակահար և կոմպոզիտոր Վագիֆ Մուստաֆազադեն է։ Նրա մայրը `Էլզա Մուստաֆազադեն (Բանձելաձե), ստացել է դասական կրթություն` որպես օպերային երգիչ Վրաստանում։ 3 տարեկանում նա առաջին անգամ բեմում հայտնվեց իր հոր հետ։ 1979 թվականի դեկտեմբերի 16-ին 39 տարեկան հասակում, հայրը մահացել է Տաշքենդում։
Ազիզան տեղափոխվել է Գերմանիա իր մոր հետ։ Ազիզայի առաջին ալբոմը թողարկվել է 1991 թվականին Ազիզա Մուստաֆազադեի անունով։ Նրա երկրորդ ալբոմը «Always» (Միշտ), արժանացել է Գերմանիայի լավագույն երաժշտական մրցանակները՝ «Sound Academy» և «Sony Exo» :
Ներկայումս նա մոր հետ ապրում է Գերմանիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ջազմեններ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կին կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դաշնակահարուհիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգչուհիներ
Անգլախոս ժողովուրդների պատմությունը
«Անգլիախոս ժողովուրդների պատմությունը» (անգլ․՝ A History of the English-Speaking Peoples) Բրիտանիայի, նրա նախկին գաղութների և ամբողջ աշխարհում ունեցած նրա կալվածքների մասին քառահատոր պատմագիտական աշխատություն է՝ գրված Ուինսթոն Չերչիլի կողմից, որը պատմում է Մեծ Բրիտանիա Կեսարի արշավանքից (55 թ.) մինչև Առաջին աշխարհամարտի սկսվելը (1914) ։ Այն սկսվել է 1937-ին եւ վերջապես հրատարակել 1956-58 թվականները. դրանց հրատարակումը մի քանի անգամ հետաձգվել է պատերազմի եւ նրա այլ աշխատությունների վրա աշխատելու պատճառով։ Հատորները նաև հրատարակվել են միահատոր, հակիրճ տարբերակներով։
Գրելը և հրատարակելը
Չերչիլը, ով հաջողության է հասել ատմագիտության մեջ՝ որպես մի երեխա, և որի մայրը ամերիկացի էր, ուներ ամուր հավատք, որն կոչվում էր «հատուկ փոխհարաբերություններ» Բրիտանիայի և իր Ազգերի համագործակցության (Ավստրալիա, Կանադա, Նոր Զելանդիա, Հարավային Աֆրիկա և այլն) ժողովրդի, որոնք միավորված էին Թագի ներքո, և Միացյալ Նահանգների ժողովրդի միջև, ովքեր դուրքս եկան թագի տակից և գնացին իրենց իսկ ճանապարհով։ Այսպիսով, նրա գրքում անդրադարձավ «անգլիախոս ժողովուրդների» երկու բաժիններին։
Հրատարակիչ Նյուման Ֆլոուվերի առաջարկով Չերչիլը սկսեց աշխատությունը 1930-ական թվականներին` այն ժամանակաշրջանում, որը իր պաշտոնական կենսագրիչ Մարտին Գիլբերտը «անապատի տարիներ» անվանեց, երբ նա իշխանության մեջ չէր։ Աշխատանքն ընդհատվել է 1939 թ.-ին, երբ սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, իսկ հետո, երբ Չերչիլը նշանակվեց վարչապետ։ 1945-ին ավարտված պատերազմից հետո, Չերչիլը զբաղված էր՝ գրելով իր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ (անգլ․՝ The Second World War) աշխատությունը եւ հետո կրկին որպես վարչապետ 1951-1955 թվականներին։ Ուստի նա չէր կարող ավարտել իր այս աշխատությունը մինչեւ 1950-ականների։ Նա իր գիրքն ավարտին հասցրեց իր ութսունամյա հասակում։
Վերջին հատորի մեկ երրորդը նվիրված էր ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի մանրամասնություններին։ Սոցիալական պատմությունը, գյուղատնտեսական հեղափոխությունը եւ արդյունաբերական հեղափոխությունը հազիվ էին նշմարվում գրքում ։ Քաղաքական հակառակորդ Կլեմենտ Ատտտը առաջարկել է, որ աշխատանքը պետք է վերնագրվեր «Բաներ պատմության մեջ, որոնք հետաքրքրեցին ինձ» ։
Չնայած այդ քննադատություններին, գրքերը եղել են բեսթսելերներ եւ գնահատվել են դրականենորեն Ատլանտյան օվկիանոսի երկու կողմերում էլ։ Daily Telegraph- ում Ջ. Հ. Պլումբը գրել է. «Այս պատմությունը կգոյատևի ոչ միայն այն բանի համար, որ այն գրել է Սըր Ուինսթոնը, այլ նաեւ իր յուրահատուկությունների պատճառով` իր պատմական ուժը, պատերազմի եւ քաղաքականության բարի դատողությունը, զինվորների եւ պետական գործիչների, եւ նույնիսկ ավելին, քանի որ այն արտացոլում է իրենց կայսրության օրվա անգլիացիների ավանդույթը եւ զգացել իրենց երկրի անցյալը» ։
Չորս հատորները հետեւյալներն են.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:1958 գրքեր
Վերա Կարալի
Վերա Կարալի (Вера Алексеевна Каралли, ), ռուսական բալետի պարուհի, համր կինոյի դերասանուհի, բալետի մանկավարժ։ Արտագաղթելով Ռուսաստանից աշխատել է Եվրոպայում։
Կենսագրություն
Վերա Կարալին ծնվել է  1889 թվականի հուլիսի 27-ին Մոսկվայում արտիստի ընտանիքում։ Հայրը՝ գավառական անտրեպրենյոր էր, Կարալի Տորցովի անվան Յարոսլավի թատրոնի ռեժիսոր, մայրը՝ Օ. Կարալին, դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի էր (ի ծնե՝ Կրուշենկովա)։ 1906 թվականին ավարտել է թատերական ուսումնարանը՝  Ալեքսանդր Գորսկու ղեկավարությամբ։
1909 թվականին, ինչպես նաև 1919 և1920 թվականներին շրջագայել է արտասահմանում՝ լինելով Սերգեյ Դյագիլևի «Ռուսական բալետի» կազմում ։ Որպես մենակատար հանդես է եկել Մեծ թատրոնում, այդ թվում՝ «Փարավոնի դուստրը», «Կյանքը թագավորի համար», «Կարապի լիճ», «Սալամբո» բալետային ներկայացումներում և այլն։ Հաճախ պարել է Միխայիլ Մորդկինի հետ։ 1914 թվականին Կարալին առաջին անգամ նկարահանվեց կինոյում՝  Պետրոս Չարդինինի «Դու հիշում ես արդյո՞ք» դրամայում, որտեղ նրա գործընկերներն էին, ինքը՝ Չարդինին և Իվան Մոզժուխինը։ Շուտով դառնում է առաջին ռուս կինոաստղերից մեկը, 1915 թվականին թողարկելով ութ նկար։ Հիմնականում դերասանուհին նկարահանվել է Չարդինինի մոտ և ռուսական կինեմատոգրաֆիայի ևս մեկ պիոներ՝ Եվգենի Բաուերի մոտ։
1917 թվականի հեղափոխությունից հետո Կարալին ներգաղթել է, ապրել է Լիտվայում, որտեղ Կաունասում դասավանդել է պարի արվեստ, աշխատել է Ռումինիայում, նկարահանվել է Ֆրանսիայում և Ավստրիայում։ Ի վերջո, նա հաստատվում է Վիեննայում, որտեղ բալետային հմտության դասեր է տվել։ Վերա Կարալին մահացել է Ավստրիայի Բադեն քաղաքում 1972 թվականի նոյեմբերի 16-ին,  ութսուն երեք տարեկան հասակում։
Գարոն
Գարոն (ֆրանսերեն՝ Garonne, իսպաներեն՝ Garona, գասկոներեն՝ Garoune), Ֆրանսիայի խոշոր գետերից մեկը՝ 647 կմ։ Գետը սկիզբ է առնում Իսպանիայում՝ Պիրենյան լեռնաշղթայում և թափվում է Ատլանտյան օվկիանոս՝ Ակվիտանիայում։ Գարոնը հոսում է այնպիսի խոշոր քաղաքներով ինչպիսիք են Բորդոն (Bordeaux), Թուլուզը (Toulouse), Աժենը (Agen)։ Գետի հիմնական վտակներն են Բաիսը (Baïse), Ժերսը (Gers), Սավը ձախակողմնյա մասում և Արիեժը (Ariège), Լոտը (Lot), Տարնը (Tarn), Դորդոնիան (Dordogne) գետի աջ կողմում։
Վերա Կարալի
Կենսագրություն
Դիմում է ներկայացրել՝ խնդրելով վերադառնալ հայրենիք, 1972 թվականի նոյեմբերի 1-ին ստացել է խորհրդային անձնագիր, սակայն երկու շաբաթ անց մահանում է։ Մեռնող կարապ
Գարոն
Անտիկ դարաշրջանում հայտնի էր Գարումնա (լատիներեն՝ Garumna) անունով։ Անվանման այժմյան ֆրանսերեն գրությունն է Garonne։ Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումն ունի գալլական ծագում և նշանակում է «արագընթաց», ոմանք էլ գտնում են, որ այն կազմված է նախահնդեվրոպական կարր «քար, ժայռ» և գալլական օննո «գետ» բառերից։
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գետեր Կատեգորիա:Իսպանիայի գետեր Կատեգորիա:Բիսկայան ծոցի ավազանի գետեր
Վերա Կարալի
Ռասպուտինի մահը
Կարալին եղել է մեծ իշխան Դմիտրի Պավլովիչի սիրուհին  և, ինչպես արդեն հաղորդվել է, թաքցրել է 1916 թվականի Ռասպուտինի սպանության մանրամասները։ Նա այդ գիշեր Ֆելիքս Յուսուպովի պալատում երկու կանանցից մեկն էր։ Սպանության հանցակիցները երբեք և ոչ ոքի չեն պատմել այդ կանանց մասին ։
Գեղարվեստական կենսագրություն
2009 թվականին հրատարակվել է Գենադի Կագանի կողմից գրված Վերա Կարալի գեղարվեստական կենսագրությունը ։ Հաստատապես դերասանուհու  կյանքի հայտնի փաստերը այս հրատարակությունում զուգորդվում են պատմական իրականությունից, հեղինակը բավական մանրամասն ներկայացնում է ժամանակագրությունը և միջոցառումների հաջորդականությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բալետի պարուհիներ Կատեգորիա:Ռուս պարուհիներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
(5490) Բարբրիջ
(5490) Բարբրիջ (Burbidge), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արեն Վաթյան
Արեն Արմենի Վաթյան, հայ դերասան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ։
Գրող Արմեն Վաթյանի որդին։
Ֆիլմեր
Ռեժիսոր՝ Սցենարիստ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:1977 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Պետրոս Կանիսիուս
Պետրոս Կանիսիուս, հոլանդացի հայտնի ճիզվիտ, կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ, հոգևորական։ Նա մեծ ճանաչություն է ձեռք բերել՝ Ռեֆորմացիայի ժամանակ նպաստելով կաթոլիկության տարածմանը Գերմանիայում, Ավստրիայում, Մորավիայում, Շվեյցարիայում և Միացյալ Թագավորությունում։ Ռեֆորմացիայից հետո Գերմանիայում կաթոլիկ եկեղեցու վերականգնմանը մեծապես նպաստել է Հիսուսի միաբանություն կաթոլիկ կազմակերպությունը, որի հիմնական առաջնորդներից էր Պետրոսը։ Նրան կաթոլիկ եկեղեցում մեծարում են որպես սուրբ և եկեղեցու ուսուցիչ։
Կյանք
Պետրոսը ծնվել է 1521 թվականին Նեյմեյխենում։ Նրա հայրը՝ Հակոբոս Կանիսը մեծ ունեցվածքի տեր շահապ էր։ Մայրը՝ Էգիդիա վան Հուվենինգենը, Պետրոսի ծնվելուց կարճ ժամանակ անց մահացել է։ 1540 թվականին 19-ամյա Պետրոսին ուղարկել են Քյոլնի համալսարան՝ մագիստրոսի աստիճան ստանալու ։
Այնտեղ ուսանելու տարիներին նա հանդիպել է Հիսուսի միաբանության հիմնադիրներից մեկին՝ Պյեր Ֆաբերին։ Նրա շնորհիվ Պետրոսը դարձավ առաջին հոլանդացին, որ 1543 թվականին անդամագրվեց Հիսուսի միաբանությանը։ Իր քարոզների և գրերի շնորհիվ Պետրոս Կանիսիուսը դարձավ ժամանակի ամենաազդեցիկ կաթոլիկներից մեկը։ Նա հոգում էր իր գերմանախոս, ճիզվիտ առաջին գործընկերների մասին՝ հաճախ փոքր ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելով։ Միևնույն ժամանակ նա քարոզում էր քաղաքում և մոտակայքում, մասնակցում էր քննարկումների, դասավանդում էր համալսարանում։ Իր գործընկերների հետ անընդհատ ճանապարհորդելու և բավականին հոգնեցուցիչ և միևնույն ժամանակ վտանգավոր աշխատանք իրականացնելու շնորհիվ նա շուտով հայտնի դարձավ որպես Գերմանիայի երկրորդ առաքյալ ։
Կանիսիուսը ազդեցիկ դիրք ուներ Ֆերդինանդ I (Սրբազան Հռոմ) կայսեր մոտ։ Թագավորի ավագ որդին մի ամուսնացած հոգևորականի՝ հայտնի Ֆոզեր անվամբ, նշանակել է արքունիքի քարոզիչ։ Կանիսիուսը բազմիցս՝ և՛ գրություն ուղարկելով, և՛ հանդիպում փնտրելով կայսեր հետ, զգուշացրել է Ֆերդինանդին, որ Ֆոզերին հեռացնեն արքունիքից, իսկ հասարակական բանավեճերի ժամանակ միշտ հակառակվել է Ֆոզերին։ Մաքսմիլիանը՝ թագավորի ավագ որդին, ստիպված էր հեռացնել Ֆոզերին, իսկ վերջինս ամբողջ կյանքը ոխ էր պահում Կանիսիուսից ։
1547 թվականին Պետրոսը մասնակցեց Թրենթյան խորհրդի կողմից կազմակերպված մի քանի դասընթացի ։ Կանիսիուսը ազդեցիկ ուսուցիչ էր, ակտիվ քարոզչական գործունեություն էր ծավալում, որի վառ օրինակներից էր իր հրապարակած գիրքը՝ «Գերմանական Կատեխիզիս»–ն։ Գրքում գերմաներենով ներկայացված են կաթոլիկության հիմնական սկզբունքները, որոնք ավելի հասանելի դարձան գերմանախոս երկրների ընթերցողների համար։ Նրան 1554 թվականին առաջարկել են Վիեննայի եպիսկոպոսի պաշտոնը, բայց վերջինս մերժել է այդ առաջարկը՝ իր ճանապարհորդություններն ու դասավանդումը ավելի կարևորելով։
Նա տեղափոխվել է Գերմանիա՝ դառնալով այնտեղի ամենագլխավոր աստվածաբաններից մեկը, իսկ հետագայում՝ 1559–1568 թվականներին, եղել է Աուգսբուրգի համալսարանի գլխավոր քարոզիչը։ Կանիսիուսը դարձավ հայտնի քարոզիչ ։ 1562 թվականին նա հիմնադրել է համալսարան, որը հետագայում դարձել է Ինսբրուքի համալսարանը ։
Երբ նա հեռացավ Գերմանիայից, Հիսուսի միաբանությունը կազմակերպությունը հոգևորականների փոքր խմբից վերածվեց մի հզոր գործիքի, որը պայքարում էր հակառեֆորմացիայի դեմ։ Կանիսիուսը իր կյանքի վերջին քսան տարին անցկացրել է Ֆրիբուրում, որտեղ հիմնել է սուրբ Միշելի քոլեջը, որը երիտասարդ տղամարդկանց պատրաստում էր հետագա համալսարանական կյանքին և կարիերային ։
1591 թվականին 70 տարեկան հասակում Կանիսիուսը սրտի կաթված է ստացել, որի հետևանքով նա մասնակի կաթվածահար եղավ, բայց իր քարտուղարի շնորհիվ շարունակեց քարոզել և գրել մինչև իր մահը ։
Նրան սկզբում հուղարկավորեցին սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում։ Նրա մնացուկ աճյունը տեղափոխվեց Ճիզվիտի համալսարանին կից իր հիմնադրած եկեղեցին, որտեղ անցկացրել է իր կյանքի վերջին տարին։ Նա թաղվեց եկեղեցու գլխավոր խորանի առջև։ Սենյակը, որում նա մնում էր իր կյանքի վերջին ամիսներին, հիմա բաց մատուռ է ։
Ռազմավարություն
Կանիսիուսը ապրել է Ռեֆորմացիայի ամենածաղկուն ժամանակաշրջանում և, ականատես լինելով բողոքականության նոր համոզմունքներին, նվիրվել է կաթոլիկ հավատքի տարածմանն ու պարզաբանմանը։ Նա մեծ ներդրում է արել՝ լատիներենով և գերմաներենով հրատարակելով երեք քրիստոնեական գիրք, որոնք լայնորեն տարածվեցին և հայտնի դարձան կաթոլիկ շրջաններում ։ Խոսելով գերմանացի բողոքականների հետ իր պայքարի մասին, նա Հռոմից զիջողականություն է պահանջել՝ պնդելով․
Նա հրաժարվեց որևէ ճնշում գործադրել Ժան Կալվինի և Ֆիլիպ Մելանխթոնի վրա ասելով՝ նման բառերով մենք չենք բուժում հիվանդներին, ընդհակառակը՝ մենք նրանց անբուժելի ենք դարձնում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցու ուսուցիչներ Կատեգորիա:Ճիզվիտներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Թույն
Թույն, բակտերիային, կենդանական և բուսական ծագման սպիտակուցային նյութ, որն ունակ է ընկճելու կենդանիների և մարդու ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաները, երբեմն էլ հիվանդությունների կամ մահվան պատճառ դառնալ։ Կենսաբանական թույները կոչվում են տոքսիններ։ Թունավորումները և դրանց հետևանքները ուսումնասիրում է տոքսիկոլոգիան՝ թունաբանությունը, որն էլ կարելի է համարել որպես տոքսիկոլոգիայի բաժին ։
Ըստ տեղադրության
Բնական (տոքսիններ)
Օրգանիզմում թույնի հայտնվելու ուղիներ
Թունավորումների ամենատարածված եղանակն թույնի ընդունումն է բերանով՝ կլլման ճանապարհով։ Այն բնորոշ է կենցաղային և սննդային թունավորումների մեծ մասի համար։ Թունավորման այս տարբերակում թույնները ներծծվում են նախ բերանում, օրինակ՝ ցիանիններ, նիկոտին, ֆենոլ, նիտրոգլիցերին, ապա՝ աղեստամոքսային տրակտում։
Ստամոքսի թթվային միջավայրը նպաստում է օրգանական թթուների (մասնավորապես ՝ բարբիտուրատների) և լիպիդոֆիլ նյութերի կլանմանը, միևնույն ժամանակ կանխում է հիմնական բնույթի օրգանական նյութերի (ամիններ, ալկալոիդներ և այլն) կլանումը։ Ալկալոիդները և լիպիդներում լուծվող նյութերը ներծծվում են բարակ աղիքներում։
Գազային կամ աէրոզոլային վիճակում գտնվող թունավոր նյութերը՝ (ածխածնի երկօքսիդ (II), ֆորմալդեհիդ, ջրածնի սուլֆիդ) վերին շնչուղիների միջոցով մտնում են օրգանիզմ, ինչը հաճախ նկատվում է վատ օդափոխվող սենյակներում։ Բրոնխների և թոքային ալվեոլների մեծ մակերեսի շնորհիվ այդ նյութերն արագորեն ներծծվում են արյան մեջ։ Բացի այդ, աերոզոլացված պինդ նյութերը, որոնք հայտնվում են  են բերանի խոռոչում, թքի հետ միասին, կարող են հասնել ստամոքս։
Ճարպի մեջ լուծվող թույնները մարդու մարմնին են մտնում մաշկի միջոցով, մասնավորապես` նիկոտինը, քլորացված ածխաջրածինները, սնդիկի ու թալիումի աղերը և այլն։ Վնասվածքների և այրվածքների արդյունքում մաշկի վնասը նպաստում է դրա միջոցով թունավոր նյութերի արագ ներթափանցմանը։
Հանրահայտ թունավորողների հետքերով
Թույների օգտագործման պատմությունը թերևս հանցագործությունների պատմության ամենահետաքրքիր, բայց և այնպես ամենամութ էջերից մեկն է։ Թունավորման միջոցով սպանություն գործելու համար պետք է ունենալ սթափ գիտակցություն և տվյալ մարդուն սպանելու հստակ որոշում։ Մտածված կերպով մարդուն թունավորելու դեպքերից շատերը մինչ օրս շղարշված են ենթադրությունների, վարկածների և երկիմաստությունների շղարշի ներքո։ Այս ամենով հանդերձ թույների պատմության էջերը բավականին հետաքրքրաշարժ են ։
Մեր նախնիների մութ գործեր
Հին շումերական, բաբելոնյան և եգիպտական բժշկական աշխատություններից մեզ են հասել թունավոր միջոցների կիրառմամբ մարդկանց հանդերձյալ աշխարհ «ուղարկելուն» վերաբերող տեղեկություններ։ Այդ միջոցների թվին էին դասվում բուսական ծագման թույները` մոլեխինդը, ստրիխնինը, ափիոնը, կանեփը, ինչպես նաև կապտաթթուն, որը ստանում էին դառը նուշից կամ դեղձի կորիզներից։ Հին եգիպտական աշխատություններում հիշատակվում է մահապատժի մի տեսակ, որն անվանում էին «դեղձով պատիժ»։ Այս կերպ «պատժում էին» բոլոր այն մարդկանց, ովքեր համարձակվում էին «ջրի երես հանել» քրմերի կրոնական գաղտնիքները։ Թույները լայնորեն օգտագործվում էին նաև ծիսական արարողությունների ժամանակ. առաջնորդների մահվան արարողության ժամանակ վերջիններիս կանայք, մերձավորներն ու սպասավորներն իրենց սեփական կամքով թույն էին ընդունում, որպեսզի «ուղեկցեն իրենց առաջնորդին հանդերձյալ աշխարհ»։ Գիտնականներն այն կարծիքի են, որ նրանց օգտագործած թույնը պատրաստված էր կակաչից։ Վերջինս մարդկանց քնի թմբիրն էր տանում, որից նրանք այդպես էլ չէին արթնանում։ «Թունավորումների մասին» առաջին խոշոր աղմկահարույց դեպքը տեղի է ունեցել Հին Հռոմում մ.թ.ա.331 թվականին, երբ մեկը մյուսի հետևից թունավորման արդյունքում մահանում էին անվանի զինվորականներ։ Սկզբում այդ առեղծվածային «ժանտախտը» գնահատվեց որպես մարդկությանն անհայտ հիվանդության համաճարակ։ Սակայն առ ժամանակ անց մի ստրկուհի Սենատին հայտնեց մի շարք ազնվական կանանց անուններ, որոնք թույն էին «հրամցնում» բոլոր այն մարդկանց, ովքեր ուզում էին ազատվել իրենց մեռնել չցանկացող հարազատներից։ Այդ «բարի» իտալուհիների` Կորնելիի և Սերգիայի տների խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվեցին տարբեր տեսակի ուտելու համար պիտանի կանաչեղեն, որոնք, վերջիններիս պնդմամբ, ընդամենը անվնաս դեղամիջոցներ էին։ Թունավորման մեջ կասկածվող կանանց անմեղությունը ստուգելու նպատակով դատարանը վերջիններիս պարտադրեց ի տես բոլորի ուտել այդ կանաչեղենից. արդյունքում րոպեներ անց երկու կանայք անշնչացած ընկան դատարանի դահլիճում։ Մասսայական թունավորման համաճարակի պատճառների պարզման արդյունքում մահվան դատապարտվեցին ավելի քան 100 թունավորող կին։ Իսկ ի՞նչ կարգի թույներ էին նրանք կիրառում։ Ամենայն հավանականությամբ ջրային մոլախինդ և խնդակոթ։ Ավելի ուշ գիտնական-փիլիսոփա Պլինիոս Ավագն իր «Իրական պատմություններ» աշխատության մեջ նկարագրեց հռոմեացիներին ծանոթ ավելի քան հարյուր տեսակի թույների մանրամասն նկարագրությունը։ Ընդ որում թույների մեջ կային նաև այնպիսի էկզոտիկ թույներ, ինչպիսին է հատուկ թունավոր սննդով կերակրված սագի արյունը։