cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գորգագործություն
Դասական գորգը ստեղծվում է հանգուցավոր գործվածքով, որի թելերը երեք տեսակ են՝ հենքի թել(երկու կամ երեք տակ ամուր ոլորած), միջնաթել(երկու տակ ամուր ոլորած) և գործաթել(հին գորգերում՝ երկու, այժմյան գորգերում՝ մեկ, թույլ ոլորած, փափուկ թել)։ Առաջին երկուսը մնում են գործվածքի մեջ, իսկ երրորդը, որով կապում են առանձին հանգույցները, առաջացնում է գորգի թավշակերպ մակերեսը։ Գորգի թելերը հենում են տորքի վրա։ Հենքի մեկ կամ երկու թելի (հայկական գորգերում՝ երկու թելի) վրա կապվում է առանձին հանգույցը, որից հետո դանակով կտրում են հանգույցի թելերի ծայրը։ Գորգի լայնությամբ, կողք-կողքի, կապում են հանգույցները(վերջիններիս գույնը պայմանավորված է զարդանկարով և գորգի դաշտի գույնով), որոնց յուրաքանչյուր շարքը ավարտելուց հետո մատներով քաշում, նստեցնում են հանգույցները, հետո աջից ձախ և ձախից աջ անց են կացնում միջնաթելը հենքի մեկ ու մեջ թելերի միջոցով և կտուտիչով(կոփիչ, թելատու) կտուտում։ Մինչև 19-րդ դարի վերջը հենքի թելերի միջով մատի հաստության բրդյա պարան էին անց կացնում և փայտյա գործիքով(բեջ) նստեցնում հանգույցներն ու միջնաթելը, ապա պարանը հանվում և պահվում էր հաջորդ շարքի համար։ Այժմ չեն գործածում։ Ցանկացած բարձրությամբ, մկրատով հավասար խուզում են յուրաքանչյուր շարքի հանգույցների ծայրերը։ Որքան բարակ են գորգի թելերը, այնքան ավելի շատ են հանգույցները(1 մ² վրա 180000—300000 և ավելի)։ Հայկական գորգագործությունը զարգացել է երկու հունով՝ արհեստավորական և ժողովրդական։ Արհեստավորական շրջաններում գործել են թանկարժեք գորգեր՝ հմուտ վարպետների ու նկարիչների մասնակցությամբ։ Այդ գորգերի զարդանկարները նմանություններ ունեն մանրանկարչական զարդանկարների հետ։ 19-րդ դարի վերջից գորգերն արտադրում են մեքենաներով, որ ավելի արտադրողական է, սակայն ձեռքի գորգերը, գեղարվեստական արժեքով և ամրությամբ գերազանցում են մեքենայականին։
Հայաստանում թել ներկելու համար օգտվել են հանքային, կենդանական(որդան կարմիր) և հատկապես բուսական(տորոն, դեղնածաղիկ, ընկույզի, սոխի կեղև և այլն) ներկերից։ Գույներն ամրացվել են հանքային նյութերով։
Կատեգորիա:Գործվածքներ Կատեգորիա:Արդյունաբերություն Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Նովոգոլովանևսկ
Նովոգոլովանևսկ (Новоголованівськ), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
Տարածքը՝ 0,324 կմ²։
Ռիժկովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Ռիժկովո (Рыжково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Pretty Savage
Pretty Savage, հարավկորեական Blackpink գըրլ բենդի երգը նրանց դեբյուտային՝ «The Album» ալբոմից։ Թողարկվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 2-ին՝ YG և Interscope լեյբլների միջոցով։ Երգը գրել են Թեդի Փաքը, Դենի Չանը, Løren-ը և Վինսը, իսկ պրոդյուսերներն են Թեդին, Bekuh BOOM-ը, R. Tee-ն և 24-ը։ Երգի տեքստում խոսվում է, որ խումբը չի մտածում ուրիշների կարծիքների մասին։
Ստեղծագործություն
«Pretty Savage»-ը թրեպ երգ է, որի տեքստը կարծես «մեջտեղի մատ է ցույց տալիս հեյթերներին» ։
Քննադատություն
Երգը հիմնականում դրական քննադատությունների է արժանացել։ Ջեյսոն Լիպշուցը Billboard ամսագրից «Pretty Savage»-ը համարում է ալբոմի լավագույն երգը և Blackpink-ի լավագույն երգերից մեկը ։ Քելլի Ալգրիմը Insider-ից երգն «ադրենալինի չափաբաժին» է անվանել ։
Ձայնագրման մասնակիցներ
Տվյալները վրեցված են Tidal-ից և խմբի պաշտոնական կայքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 երգեր Կատեգորիա:Blackpink խմբի երգեր
Կելկիթի գավառակ
Կելկիթ, գավառակ Օսմանյան կայսրության Տրապիզոնի վիլայեթում։ Կենտրոնը Գայլգետ գյուղաքաղաքն է։
Կելկիթն իր տարածքով համապատասխանում է Վերին Հայքի Գայլգետի Երկիր գավառին։
Աշխարհագրություն
Գավառակն ունի լեռնային տարածք, արգավանդ հողեր, առատ ջուր և անտառներ։
Վարչական բաժանում
XIX դարի կեսերին ուներ մոտ 100 բնակավայր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Պոցոլո Ֆորմիգարո
Պոցոլո Ֆորմիգարո  (Pozzolo Formigaro), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4744 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 133 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 36 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15068։ Հեռախոսային կոդ՝ 0143։
Շեյխ-Հայդար
Շեյխ-Հայդար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (192901-193000)
Աստերոիդների ցանկ (192801-192900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (193001-193100)
|} Աստերոիդների ցանկ (192801-192900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (193001-193100)
Վեկտորի դիրք
Երկրաչափությունում, դիրքը, վեկտորի դիրքը, վեկտորի կետը կամ վեկտորի ռադիուսը, Էվկլիդյան վեկտոր է, որը ներկայացնում է P կետի դիրքը տարածությունում միացած կամայական ծագման Օ կետին։ Հաճախ նշելով x,r կամ s, այն ներկայացնում է ուղիղ գիծ Օ-ից P ։
«Վեկտորի դիրքը» տերմինը գրեթե միշտ օգտագործվում է դիֆերենտալ երկրաչափության, մեխանիկայի և երբեմն վեկտորի կալկուլուս։ Շատ հաճախ 2 հարթությամբ կամ 3 հարթությամբ տարածությունների, բայց հանգիստ կարող է ընդհանրացվել Էվկլիդյան տարածության մեջ ցանկացած քանակի հարթությամբ տարածությունների հետ։
Երեք հարթյություններ
Երեք հարթություններում։ ամեն բազմություն երեք հարթությամբ կոորդինատների և իրենց համատասխանող հիմքային վեկտորների հետ կարող են օգտագործվել կողմնորոշելու տարածության կետի դիրքը, սա ամենասովորական լուծումն է վեկտորի դիրքով։
Այստեղ T-ն պարամետր է։ Այս տարբեր կոորդինատները և հիմքային վեկտորը ցույց են տալիս միևնույն վեկտորի կետը։
n հարթություններ
գծային հանրահաշիվը թույլատրում է n հարթությամբ վեկտորի աբստրակցիոնիզմը։ Վեկտորի դիրքը այստեղ կարելի է դիտարկել որպես հիմքային վեկտորների գծային կոմբիացիա։
Բոլոր վեկտորի դիրքերի բազմությունները տարածության դիրքից սկսած, և մինչև անգամ հիմքի վեկտորը միտված են ձեռք բերելու ուրիշ վեկտորի դիրք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վեկտորներ
(5366) Ռիանջոնս
(5366) Ռիանջոնս (Rhianjones), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,241568 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7816 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7015 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1225,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293681 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,04° անկյուն։
Լոմովկա (գյուղ, Բոգորոդիցկի շրջան)
Լոմովկա (Ломо́вка), գյուղ Ռուսաստանի, Տուլայի մարզի Բոգորոդիցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 100 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Բոգորոդիցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1664 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կաիսա (գյուղ, Լեիսի շրջան)
Կաիսա (Kaisa), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Նովոիվանովկա (այլ կիրառումներ)
Նովոիվանովկա, կարող է վերաբերել՝
Բոնիտու (Մատու Գրոսու դու Սուլ)
Բոնիտու (Bonito), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 18 000 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 4 934,318 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 3,6 մարդ/կմ2։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1948 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուժքույրերի միջազգային օր
Բուժքույրերի միջազգային օր (IND) Աշխարհի մի շարք երկրներում մայիսի 12-ը նշում են որպես Բուժքույրերի օր։ Պատահական չէ, որ մասնագիտական տոնը նշում են հենց այս օրը։ Մայիսի 12-ը հայտնի բուժքույր Ֆլորենս Նայթինգեյլի ծննդյան օրն է ։
Պատմություն
Բուժքույրերի միջազգային խորհուրդը (ICN) նշվում է 1965 թվականից։
1953 թվականին ԱՄՆ-ի Առողջապահության, կրթության և սոցիալական հարցերի նախարար Դորոտի Սաթերլանդը առաջարկել է Նախագահ Դյուիտ Դ. Էյզենհաուերին նշելու՝ «Բուժքույրերի օր»–ը։ Նա չընդունեց այն։
1974 թվականի հունվարին ընտրվել է մայիսի 12-ը, քանի որ այն հանդիսանում է ժամանակակից բուժքույրերի հիմնադիր Ֆլորենս Նայթինգեյլի ծննդյան օրը ։  Ամեն տարի ICN -ը պատրաստում և տարածում է միջազգային բուժքույրերի օրվա գրքույկներ։ Գրքույկը պարունակում է կրթական և հանրային տեղեկատվական նյութեր, ամենուրեք բուժքույրերի կողմից օգտագործելու համար։
1998 թվականի մայիսի 8-ը նշանակվել է ամենամյա Ուսանողական շաբաթաթերթի օր։
Թեմաներ
ICN -ի թեմաները, միջազգային բուժքույրերի օրվա համար ։
Ավստրալիա
«Տարվա Ավստրալիայի բուժքույր»–ը հայտարարվում է պետության մայրաքաղաքներից մեկի արարողության ժամանակ։ Բացի այդ, Ավստրալիայի յուրաքանչյուր երկրում և տարածքներում շաբաթվա ընթացքում անցկացվում են տարբեր բուժքույրական մրցանակաբաշխություններ։
Չինաստան
2007 թվականին 5000 բուժքույր հավաքվեց Չինաստանի Ջիանսզի նահանգի Յիչուն քաղաքում ։
Իռլանդիա
2012 թվականից սկսած, Nurse Jobs Ireland -ը (Իռլանդիայի բուժքույրերի հավաքագրման գործակալություն) սկսում է շաբաթական քառօրյա քարոզարշավ, որը յուրաքանչյուր տարի մայիսի 6-12-ը նշում են բուժքույրերը։ Այս շաբաթվա տոնակատարությունը օգտագործում է թվային հարթակներ, ինչպիսիք են Twitter -ը և Facebook -ը, խթանելով բուժքույրությունը` օգտագործելով հեշթեգ #CelebrateNurses: Հասարակությունը թողնում է իրենց դրական մեկնաբանությունները և շնորհակալություն հայտնում բուժքույրերին կայքէջում, որտեղ նրանք հավաքում են էլեկտրոնային գիրք, որով կիսվում են Իռլանդիայի բժշկական հաստատություններում։
Միացյալ Թագավորություն
Ամեն տարի Լոնդոնում կայանում է Westminster Abbey ծառայություն։ Ծառայության ընթացքում խորհրդանշական լամպը վերցվում է Աբբասի բուժքույրի մատուռից և մեկ բուժքույրից մյուսին հանձնվում, այնուհետև դեկանին, որը տեղադրում է այն բարձր զոհասեղանին։ Սա նշանակում է գիտելիքների փոխանցում մեկ բուժքույրից մյուսը։ Սբ. Մարգարեթի Եկեղեցում, Արևելքից Համբուրգում, որտեղ Florence Nightingale -ն թաղված է, ծառայությունը տեղի է ունենում նաև իր ծննդյան տարեդարձի կիրակի օրը ։
Միացյալ Նահանգներ և Կանադա
ԱՄՆ-ը տոնում է ամեն տարի Ազգային շաբաթվա մայիսի 6-ից մայիսի 12-ը (Florence Nightingale -ի ծննդյան օրը)։ Կանադան տոնում է ամեն տարի Ազգային շաբաթվա շաբաթ օրը, որը ներառում է մայիսի 12-ը, որը Florence Nightingale- ի ծննդյան օրն է։ Կանադայի Առողջապահության նախարարը 1985 թվականին Կանադայում կազմակերպել է Ազգային բուժքույրական շաբաթ։
ԱՄՆ - ում առաջին բուժաշխատողների շաբաթը առաջին անգամ դիտվել է 1954 թ. Հոկտեմբերի 11-16-ը `ի պատիվ Ֆլորենս Բլինգալինգի Ղրիմի առաքելության 100-ամյակի։ Նախագահ Նիքը հետագայում հայտարարեց «Ազգային բուժքույրական շաբաթ» 1974 թվականին։ 1982 թ. Նախագահ Ռեյգանը պաշտոնապես նշանակեց 6 մայիսի, որպես «Ազգային ճանաչման օր բուժքույրերի համար», այժմ հայտնի է որպես Ազգային բժշկի օր կամ Ազգային ազգային օրվա ճանաչում։ 1990 թ.-ին ամերիկյան բուժքույրական ասոցիացիան (ANA) ընդլայնել է տոնը մայիսի 6-ից մայիսի 12-ը նշվող ներկա ազգային բժշկության շաբաթին։
1997 թ. Ազգային Ուսանողական Հոգաբարձուների Ասոցիացիայի խնդրանքով ՀԱԱ-ն մայիսի 8-ը նշանակեց «Ուսանողների ազգային օր»։ 2003 թ.-ին ՀԱ-ն չորեքշաբթի անվանեց Ազգային բժշկության շաբաթը, որպես Ազգային դպրոցի բուժքույրական օր ։ Դպրոցական բուժքույրերի ազգային ասոցիացիան, սակայն, պնդում է, որ Ազգային դահլիճի դահլիճի օրը ճանաչվել է 1972 թվականից ։
Սինգապուր
Սինգապուրը տոնում է բուժքույրերի օրը օգոստոսի 1-ին ։ 1800-ականներին, բարգավաճող Սինգապուրը հայտնվել է աճող բնակչությանը ավելի լավ առողջապահական և բժշկական ծառայություններ մատուցելու կարիք։ Թեև մի քանի հիվանդանոցներ կան, որտեղ բժիշկներին աջակցելու համար բուժքույրերի պակաս կա։ Սուրբ Մանկան Հիսուսի Մենաստանից ֆրանսիացի խնամակալները վերապատրաստվել են բուժքույրեր դառնալու համար, որպեսզի նրանք այդ կարիքը բավարարեն, քանի որ դրանք համարվում էին Սինգապուրի միակ կրթված եվրոպական կանայք, որոնք կարող էին այդ մարտահրավերը վերցնել։ 1885 թվականին Օգոստոսի 1-ը նշում է Սինգապուրում բուժքույրերի զարգացման սկիզբը, երբ այդ զույգերը սկսեցին իրենց բուժքույրական պարտականությունները Outram տարածքում գտնվող Sepoy Lines- ի ընդհանուր հիվանդանոցում ։
Ռիժկովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Ռիժկովո (Рыжково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոսյոլկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Նովոսյոլկա (Новосілка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսյոլկա գյուղում բնակվում էր 575 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3077 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 186,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միրոսլավ Լայչակ
Միրոսլավ Լայչակ (Miroslav Lajčák, ), սլովակ քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։ Սլովակիայի փոխվարչապետն ու արտաքին գործերի նախարարը 2012 թվականի ապրիլի 4-ից։
Կենսագրություն
Ծնվել է ռուսական ծագում ունեցող ընտանիքում ։ Միրոսլավ Լայչակը սովորել է Բրատիսլավայի Կոմենսկու համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, ապա ուսումնասիրել է միջազգային հարաբերությունները ՄՀՄՊԻ-ում, որտեղ ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Նա նաև ավարտել է Գարմիշ Պարտենկիրխենում (Գերմանիա) գտնվող Ջորջ Մարշալի եվրոպական կենտրոնը։
1988 թվականին Լայչակը սկսել է աշխատել Չեխոսլովակիայի արտաքին գործերի նախարարությունում։ 1991-1993 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի դեսպանատանը։ 1993-1994 թվականներին եղել է այն ժամանակվա Սլովակիայի արտաքին գործերի նախարար Յոզեֆ Մորավչիկի կաբինետի ղեկավարը։ 1994-1998 թվականներին եղել է Ճապոնիայում Սլովակիայի դեսպանը, իսկ 2001-2005 թվականներին՝ նախկին Հարավսլավիայում (2003 թվականից՝ Սերբիան և Չեռնոգորիան), Ալբանիայում և Մակեդոնիայում։
2007 թվականի հունիսի 30-ին նշանակվել է Բոսնիայի և Հերցեգովինայի միջազգային հանրության գերագույն ներկայացուցիչ և ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ։
2007 թվականի դեկտեմբերի 16-ին բոսնիացի սերբերի խոշորագույն «Nezavisne novine» թերթը Լայչակին ճանաչել է Տարվա մարդ ։ Գրեթե երկու շաբաթ անց՝ դեկտեմբերի 28-ին, նրան նման տիտղոս է շնորհել բոսնիացի մուսուլմանների «Dnevni Avaz» թերթը ։
2009 թվականի հունվարի 26-ին Յան Կուբիշի փոխարեն նշանակվել է արտաքին գործերի նոր նախարար։ Մինչև մարտի 26-ը Միրոսլավ Լայչակը միաժամանակ կատարում էր Բոսնիայի և Հերցեգովինայի գերագույն ներկայացուցչի պարտականությունները։
2012 թվականի ապրիլի 4-ին կրկին մտավ Ռոբերտ Ֆիցոյի կառավարության կազմի մեջ՝ որպես փոխվարչապետ և արտաքին գործերի նախարար ։
2017 թվականի մայիսի 31-ին ընտրվել Է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 72-րդ նստաշրջանի նախագահ։ Պաշտոնը ստանձնել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ։
2019 թվականի հունվարի 1-ից՝ ԵԱՀԿ նախագահ ։
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Նովոկատերինովկա (այլ կիրառումներ)
Նովոկատերինովկա, կարող է վերաբերել՝
Վասիլե Կոնտա
Վասիլե Գրիգորեիի Կոնտա (Գոնտա), հայազգի ռումին փիլիսոփա, պետական, քաղաքական գործիչ, իրավագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է քահանայի ընտանիքում։ Ավարտել է Անտվերպենի համալսարանը։ Գենտի համալսարանում դասավանդել է ֆրանսերեն։ Բրյոսելի համալսարանում ստացել է իրավաբանության դոկտորի գիտական աստիճան (1872 թվական)։ Եղել է իրավունքի պրոֆեսոր Ցասսիի համալսարանում։ 1879 թվականին անկախականների կուսակցությունից ընտրվել է Ռումինիայի պառլամենտի անդամ, 1880-1881 թվականներին ՝ հանրային կրթության (լուսավորության) մինիստր։ Կազմել է երկրի լուսավորության վերակառուցման օրինակելի, առաջադիմական ծրագիր։ Վատառողջության պատճառով Կոնտան հրաժարվել է պետական, քաղաքական և մանկավարժական գործունեությունից, իրեն ամբողջությամբ նվիրել փիլիսոփայական. գիտությանը։ «Ճակատագրապաշտության տեսությունը» (1876 թվական, ֆրանսերեն հրատարակություն 1877 թվական), «Տեսակների ծագումը» (1877 թվական), «Մետաֆիզիկայի հիմունքները» (1879 թվական, ֆրանսերեն հրատարակություն 1880 թվական), «Աշխարհի կազմավորման առաջին սկզբունքները» (1888 թվական), «Տիեզերական տատանումների տեսությունը» (1876-1877 թվականներ, ֆրանսերեն հրատարակություն 1895 թվական, առաջաբանը ՝ Լ. Բյուխների) և այլ երկերում տվել է ժամանակի բնագիտության և փիլիսոփայության առաջ քաշած մի շարք հարցերի մատերիալիստական պատասխանները, քննադատել իդեալիզմը և կրոնը։ Կոնտայի դիալեկտիկական ըմբռնումները դրսևորվել են բնագիտության փիլիսոփայական վերլուծություններում։ Առաջադրել է համընդհանուր պատճառականության գաղափարը, այն վերագրել նաև մարդու հոգեկանին, որ նա բնորոշել է որպես նյարդային համակարգի ֆունկցիա։
Ժխտումը, կարծիքները
Ժխտել է պատահականությունը, որոշ դեպքերում տուրք տվել ճակատագրապաշտությանը։ Փորձել է գիտության նվաճումները համաձայնեցնել իր դետերմինիստական ըմբռնումներին։ Մարդու ճանաչողական կարողությունը համարել է անսպառ։ Զգայությունը և ընկալումը համարել է ճանաչողության առաջին, անմիջական աստիճան, մտածողությունը՝ երկրորդ, միջնորդավորված աստիճան, որի արտացոլումն իրականացնում է զգայության տվյալների մշակմամբ։ Բնագիտության նվաճումները և Չ. Դարվինի էվոլյուցիոն տեսությունը նպաստել են Կոնտայի աթեիստական հայացքների ձևավորմանը։ Օ. Կոնտի, Հ. Բոկլի և Հ. Սպենսերի սոցիոլոգիայի ազդեցությամբ պաշտպանել է հասարակության օրգանական տեսությունը։ Կոնտայի աշխատությունները, զեկուցումները, հոդվածները, պառլամենտական ճառերը, իրավաբանական ուսումնասիրությունները, կանոնադրությունները նաև վկայում են հեղինակի իրավաբանական, մանկավարժական, հասարակական-քաղաքական առաջադիմական հայացքների մասին։
Կոնտան գրել է նաև բանաստեղծություններ։ Կոնտայի փիլիսոփայությունը Ռումինիայի նախամարքսյան մատերիալիզմի ամենաբարձր արտահայտությունն է։ Կոնտային բարձր է գնահատել Մ. Էմինեսկուն։ Ըստ ակադեմիկոս Պ. Կոնստանդինեսկու-Ցաշի, Կոնտան նպաստել է Ռումինիայում մատերիալիստական հոսանքի ստեղծմանը և երիտասարդությանը մղել դեպի սոցիալիստական շարժումը։ Կոնտան նամակագրություն է ունեցել Չ. Դարվինի, Լ. Բյուխների, Է. Հեկկելի և ուրիշ նշանավոր մտածողների հետ։ Ունեցել է հայ աշակերտներ։ Ուսումնասիրություններում անդրադարձել է հայերին ու Հայաստանին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռումինահայ իրավաբաններ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ռումինացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ռումինացի բանաստեղծներ
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «Q»
Q
Locució llatina Latinske ord og vendinger Liste de locutions latines Daftar frasa Latin Locuzioni latine Lijst van Latijnse spreekwoorden en uitdrukkingen pt:Anexo:Lista de provérbios e sentenças em latim Listă de locuțiuni în limba latină Seznam latinskih izrekov Lista över latinska ordspråk och talesätt
Հենրիխ Ղարիբով
Հենրիխ Սարգսի Ղարիբով, մետալուրգիայի և հատուկ մեքենաշինության բնագավառների խորհրդային գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1990): Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի (1995) , Մոսկվայի ճարտարագիտական ակադեմիայի (1996), Ռուսաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի (1996) ակադեմիկոս։ ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (2003):
Կենսագրություն
Հենրիխ Ղարիբովը ծնվել է 1937 թվականին Բաքվում։ 1954-1960 թվականներին սովորել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական համալսարանի «Ճնշմամբ վերամշակման տեխնոլոգիայի» ֆակուլտետում։ 2003 թվականից Ինքնաթիռային շարժիչաշինության միջազգային միության պատվավոր ինքնաթիռաշարժիչաշինարար։ 1960-1989 թվականներին և 1993 թվականից աշխատում է Թեթև և հատուկ համաձուլվածքների տեխնոլոգիայի ինստիտուտում (Մոսկվա)։ 1989-1993 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի մեքենաների և մետաղների ճնշումով մշակման տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են հոծ և ընդհատ միջավայրերի մեխանիկայի, ժամանակակից և հեռանկարային նյութերի տեսության և տեխնոլոգիայի հատուկ մեքենաշինության ու մեքենագիտության հարցերին։ Զգալի ներդրում ունի մետաղների ճնշումով մշակման տեսության և տեխնոլոգիայի, փոշեմետալուրգիայի, տաք իզոստատիկ մամլման բնագավառներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կոշտուկ
Կոշտուկ, մազոլ, մաշկի վերին (եղջերային) շերտի պինդ գերաճումներ։ Դեղնավուն հանգույցներ են, որոնք սեպաձև խրվում են մաշկի հաստության մեջ։ Առավել հաճախ առաջաունմ է ոտնաթաթի մատերի, երբեմն՝ ներբանների, ձեռքերի ափերի վրա և մարմնի ճնշման ու շփման ենթակա այլ հատվածներում։ Սովորաբար ցավոտ է։ Բուժումը. տաք լոգնոցներ, մազոլային հեղուկի օգտագործում, երբեմն՝ վիրաբուժական միջամտություն՝ կոշտուկի հեռացում։
Եվրոպական երկրների ցանկ ըստ միջին ամսական աշխատավարձի
Ստորև բերված աղյուսակները և նկարները ցույց են տալիս միջին աշխատավարձը, կենտրոնանալով տարբեր աղբյուրների տվյալների վրա։ Պակաս զարգացած շուկաներում մեծ է ստվերային տնտեսության դերը, ինչը խեղաթյուրում է այդ հետազոտությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցանկեր
Ավլախոտ
Ավլախոտ, աղբաղբուկ, աղբուղ, խոզակնճիթ, կաղամբազգիների (խաչածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա և բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 80 (այլ տվյալներով՝ 90), ՀՀ-ում՝ 7 տեսակ՝ , , , և այլն։ Հանդիպում է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է այգիներում, բանջարանոցներում, հացահատիկի ցանքերում, աղբոտ վայրերում։
Ձևաբանություն
Ցողունը կանգուն է, ճյուղավորվող, նոսր մազմզուկածածկ, բարձրությունը՝ 20-70 սմ։ Տերևները հերթադիր են, փետրաբաժան, նեղ գծաձև կամ լայն նըշտարաձև։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է, ծաղիկները՝ վառ կամ բաց դեղին։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։ Պտուղը պատիճ է, սերմերը՝ մանր։ Որոշ տեսակներ վնասակար կամ թունավոր են. պարունակում են գլիկոզիդներ, որոնք ճեղքվելով՝ առաջացնում են սուր հոտով և համով մանանեխայուղեր, իսկ որոշ տեսակների սերմերն օգտագործում են մանանեխի փոխարեն։
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Ժողովածու (2680)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Օրսարա Բորմիդա
Բնակչությունը կազմում է 420 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 82 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0144։
Բիլ Քլինթոն
Բիլ Քլինթոն (Bill Clinton, ) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 42-րդ նախագահն է։ Այս պաշտոնը զբաղեցրել է հունվար 20, 1993 թվականից մինչև հունվար 20, 2001։ ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում նա ընտրվել է Դեմոկրատական կուսակցությունից։
Մինչև նրա ծնունդը, դժբախտ պատահարի արդյունքում մահանում է նրա հայրը։ Չորս տարի անց նրա մայրը ամուսնանում է ավտոմեքենաների վաճառքով զբաղվող Ռոջեր Քլինթոնի հետ, որի ազգանունն է պաշտոնապես կրում իր որդին։ Վիլյամ Ջեֆերսոն Բլեյթ III ( William Jefferson Blythe III ) ծնվել է 1946 թ. օգոստոսի 19-ին Արկանզաս նահանգի Հոուպ քաղաքում։ Երեք ամիս առաջ ավտովթարից մահացել է հայրը։ Երբ Բիլը չորս տարեկան էր, մայրը ամուսնանում է Ռոջեր Քլինթոնի հետ։ Տասնհինգ տարիների ընթացքում Բիլը վերցրել է խորթ հոր ազգանունը։ Սովորել է Արկանզաս նահանգի Hot Springs քաղաքի միջնակարգ դպրոցում։ Հասել է հաջողությունների ուսման և սակսաֆոն նվագելու մեջ, ցանկանում էր դառնալ պրոֆեսիոնալ երաժիշտ։ Ուսանողական խմբի հետ մեկնել է Վաշինգտոն նախագահ Ջոն Քենեդիի հետ հանդիպման, իսկ դրանից հետո որոշել է զբաղվել քաղաքականությամբ։ Ընդունվել է Ջորջթաունի համալսարան, այն ավարտել է 1968 թ. Միջազգային հարաբերություններ մասնագիտությամբ, բակալավարի աստիճանով։ 1968 թվականին Մեծ Բրիտանիայի Օքսֆորդի համալսարանում երկու տարի ուսանելու տարիներին ստացել է Ռաուդսի (Rhodes Scholarship) անվան կրթաթոշակ։ 1973 թվականին ավարտել է համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
Ուսումն ավարտելուց հետո Քլինթոնը մինչև 1976 թ. Դպրոցում դասավանդել է Արկանզասի համալսարանի իրավունքները։ Այնտեղ իր հայրենի նահանգում զբաղվել է քաղաքականությամբ։
Սարիղամիշի ճակատամարտ
Եղեգնիկի ճակատամարտը (Сражение при Сарыкамыше; Sarıkamış Muharebesi կամ Sarıkamış Savaşı) Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների ամենամեծ ռազմական բախումներից է։ Ընթացել է 1914 թ. դեկտեմբերի 22-ից մինչև 1915 թվականի հունվարի 17-ը, որպես Կովկասյան արշավանքի մի մաս։ Ավարտվել է ռուսների հաղթանակով։ Ռուսերը ընտրել էին մի ռազմավարություն, որ զորքերից պահանջում էր լինել շատ շարժուն և ճիշտ պահին լինել ճիշտ տեղում։ Այս մոտեցումը տարածված էր գերմանական և ֆրանսիական մարտավարություններում Օսմանյան զորքերը, որ պատրաստ չէին ձմեռային պայմաններին Ալլահուէկբեր լեռների (Allahüekber Dağları|Allahüekber mountains) մոտ ջախջախվեցին ։
Աստղադիտարան
Աստղադիտարան, գիտական հիմնարկ, որտեղ կատարվում են երկնային մարմինների ու երևույթների դիտումներ և հետազոտություններ։ Այդ դիտումների նպատակն է՝ չափել երկնային մարմինները բնութագրող մեծությունները, կոորդինատներ, պայծառություն, գույն և այլն։ Որոշ աստղադիտարաններ մասնագիտացված են և հետազոտությունները կատարում են մի որոշակի եղանակով կամ նպատակով։ Այսպես, գոյություն ունեն ռադիոաստղադիտարաններ, արեգակնային կայաններ, արհեստական արբանյակների դիտման կայաններ և այլն։
Սարիղամիշի ճակատամարտ
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ռուսաստանը Կարսի բերդը Թուրքիայից գրավեց Ռուս–Թուրքական պատերազմի ընթացքում 1877 թ. և վախենում էր Կովկասյան արշավանքից, որ ուղղված էր Կարսն ու Բաթումի նավահանգիստը հետ վերցնելուն։ Օսմանյան գեներալական կազմը չնչին էր ռուսականի համեմատ ։
Աստղադիտարան
Աստղաֆիզիկական աստղադիտարաններում հետազոտվում են տիեզերքում և երկնային մարմիններում տեղի ունեցող ֆիզիկական երևույթները և դրանց ֆիզիկական հատկությունները։ Որոշ աստղադիտարաններում որոշում են ճշգրիտ ժամանակը և կազմում աստղագիտական օրացույցներ։ Աստղադիտարանները, որպես կանոն, ուսումնասիրությունների արդյունքները հրապարակում են իրենց իսկ գիտական հանդեսներում և ինտերնետային կայքերում։ Բյուրականի աստղադիտարանում 1965 թվականից լույս է ընծայվում «Աստղաֆիզիկա» հանդեսը։
Սարիղամիշի ճակատամարտ
Ընդհանուր տեղեկություններ
Կովկասյան արշավանքը Ռուսական ուժերին ջլատող նպատակ ուներ։ Պլանը համաձայնեցված էր Գերմանացի խորհրդատուների հետ, քանի որ հաջողությունը այս տարածաշրջանում, կնշանակեր Ռուսական ուժերի դուրս բերումը Լեհական և Գալիցյան ճակատներից ։ Գերմանիան աջակցում էր ռեսուրսներով և Օսմանյան 3-րդ բանակը օգտագործվում էր ճակատամարտում ։ Կովկասյան արշավանքի անմիջական նպատակն էր հետ վերցնել Արդվինը, Արդահանը, Ղարսը և Բաթումի նավահանգիստը։ Որպես հեռահար նպատակ, Օսմանյան ռազմական նախարար Իսմաիլ Էնվերը հույս ուներ, որ հաջողությունը կհեշտացներ բացել ճանապարհը դեպի Թիֆլիս և Կովկասյան մուսուլմանների ապստամբությունների շնորհիվ ։ Մեկ այլ թուրք ավելի շուտ գերմանական ռազմավարական նպատակ էր՝ կտրել ռուսական հատվածը և միացնել իրենց ածխաջրածնային պաշարներին Կասպից ծովի շրջակայքում ։ Անգլո-Պարսկական Նավթային միավորումը նավթի իրացման բացառիկ իրավունքներ ուներ Պարսկական կայսրության տարածքում, բացառությամբ Ադրբեջանի, Գիլանի, Մազենդարանի, Ազդարաբադի և Խորասանի մարզերի ։ 1914 թ, մինչ պատերազմը, Բրիտանական կառավարությունը միավորման հետ պայմանագրեր էր կապել, որով նրանք ապահովում էին նավատորմը նավթով ։
Աստղադիտարան
Պատմություն
Աստղադիտարանները շատ հին պատմություն ունեցող գիտական հիմնարկներից են, որոնց ստեղծումը (իհարկե առանց օպտիկական և այլ ճշգրիտ սարքերի) պայմանավորվել է մարդու գործնական պահանջներով՝ որոշվել է ժամանակը, մշակվել են տեղանքում և ծովում կողմնորոշնելու եղանակներ և այլն։ Հին աշխարհում աստղադիտարաններ գոյություն են ունեցել Բաբելոնում, Չինաստանում, Եգիպտոսում, Հնդկաստանում, Մեքսիկայում, Հայաստանում։ Հնագույն հայտնի աստղադիտարանների ցանկը.
Սարիղամիշի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Օսմանյան կայսրության զինված ուժերի 3-րդ բանակի շտաբը տեղակայված էր Էրզրումում՝ Հասան Իզեթի հրամանատարության ներքո։
Աստղադիտարան
Պատմություն
Հնագույն աստղադիտարանները, որոնց գործունեության ուղղությունները հայտնի են.
Սարիղամիշի ճակատամարտ
Հայերը պատերազմում
Հայերի և Օսմանյան կայսրության միջև հարաբերությունները 1890-ականների բազմաթիվ կոտորածներից հետո արդեն սկսել էին վատանալ  ։ 1914 թ բանակցություններ էին ընթանում Էրզրումի հայկական կոնգրեսում բանակցություններ էին ընթանում Միության և Առաջադիմության Կոմիտե և հայ մտավորականության միջև։
Աստղադիտարան
Պատմություն
Արդի աստղադիտարանների պատմությունը սկիզբ է առնում միայն XVII դարի երկրորդ կեսից, երբ աստղագիտական դիտումների համար սկսեցին օգտագործել աստղադիտակներ։ Այժմ աշխարհում գործում են շուրջ 500 աստղադիտարաններ։ Խոշորագույն աստղադիտարաններից են Մաունթ Պալոմարի, Մաունթ Վիլսոնի, Կիտ Պիկի, Լիկի, Պուլկովոյի, Ղրիմի, Աբասթումանի, Վերին Պրովանսի, Տաուտենբուրգի աստղադիտարանները։ Հայաստանում գործում են Երևանի պետական համալսարանի (1934 թվականից), Գառնիի և Բյուրականի աստղադիտարանները (1946 թվականից)։
Երկրի մակերևույթին գտնվող աստղադիտարաններ
Երկրի մակերևույթին գտնվող աստղադիտարաններում աստղագիտական դիտումները կատարվում են աստղադիտակներով և ռադիոաստղադիտակներով։ Աստղադիտակները, սովորաբար, տեղադրվում են պտտվող գմբեթներով հատուկ աշտարակներում կամ շարժվող տանիքներով տաղավարներում։ Ռադիոաստղադիտակների չափերը մեծ են (տասնյակ ու հարյուրավոր մետր), և նրանք տեղադրվում են բաց երկնքի տակ։ Դիտողական նյութի մշակման համար աստղադիտարաններում օգտագործվում են հատուկ չափիչ սարքեր և համակարգիչներ։ Դիտողական տվյալների ճշտությունը մեծ չափով կախված է մթնոլորտային պայմաններից։ Այդ պատճառով ժամանակակից աստղադիտարանները կառուցվում են բարձր լեռներում, մեծ քաղաքներից և արդյունաբերական կենտրոններից հեռու, որտեղ մեծ է մթնոլորտի թափանցելիությունը ։
2009 թվականին կատարված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ Երկրի մակերևույթին աստղադիտարանի համար ամենանպաստավոր պայմաններն են Ռիջ Ա վայրում, արևելյան Անտարկտիկայում ։ Այս կետում լավագույն տեսանելիությունն է և կան լավագույն մթնոլորտային պայմաններ։
Սկսած 20-րդ դարի կեսերից աստղադիտարանները սկսեցին կառուցել բարձրադիր վայրերում, ավելին քան 4000 - 5000 մ ծովի մակերևույթից բարձր։ Ամենամեծ և ամենահայտնի բարձրադիր աստղադիտարանն է Մաունա Կեա աստղադիտարանը, որը գտնվում է Հավայի կղզու վրա գտնվող համանուն հրաբուխի գագաթին մոտ 4205 մ բարձրության վրա։ Չակալտայա աստղադիտարանը Բոլիվիայում, որը գտնվում է 5230 մ բարձրության վրա, երկար ժամանակ համարվում էր աշխարհի ամենաբարձր աստղադիտարանը, 1940 - 2009 թվականները, երբ նրա մոտ կառուցվեց Տոկիոյի համալսարանի Ատակամա աստղադիտարանը , օպտիկական-ինֆրակարմիր աստղադիտակով 5640 մ բարձրության վրա։
Օդային աստղադիտարան
Օդային աստղադիտարանները ունե բարձրութայան առավելությունը Երկրի վրա տեղակայված աստղադիտարանների հանդեպ, լինելով Երկրի մթնոլորտի հիմնական զանգվածից վեր։ Նրանք նույնպես ունեն առավելություն տիեզերական աստղադիտակների նկատմամբ, քանի որ նրանց սարքավորումները կարող են վերանորոգվել, փոխվել կամ լավացվել ավելի արագ և էժան։ Կոյպերի օդային աստղադիտարան և Ստրատոսֆերային ինֆրակարմիր աստղադիտարանը տեղակայված են օդանավերի վրա, և կատարում են դիտարկումներ ինֆրակարմիր սպեկտրում, որը հիմնականում կլանվում է մթնոլրտում գտնվող ջրի գոլորշու կողմից։ Ռենտգենային աստղագիտական օդապարիկները օգտագործվել են մի շարք երկրներում։
Լոմովո (գյուղ, Բլագովարսկի շրջան)
Լոմովո (Ломово, Ломов), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռիլկովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Ռիլկովո (Рыльково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կաիսմա
Կաիսմա (Kaisma), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 116 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Նոր Կյանք (Շիրակի մարզ)
Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Նոր Կյանքի մշտական բնակչությունը կազմել է 1701, առկա բնակչությունը՝ 1590 մարդ ։ 1831 թվից ի վեր բնակիչները գրեթե ամբողջությամբ հայեր են, որոնց նախնիները 1829-1830 թթ.-ին գաղթել են Կարսից և Խնուսից։
Նոր Կյանքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կերային կուլտուրաների, ծխախոտի, շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Նոր Կյանքում գտնվում են Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին (VI-VII դարեր), “Թուխ Մանուկ” մատուռը (X-XII դարեր), “Անտոնենց” (մ.թ.ա. 1-ին հզմ.) և VIII դար “Տապան կոտրուկի արտեր” գյուղատեղիները։
Գրիգոր Լուսավորիչի անվան եկեղեցի- Խիստ ուշագրավ այս հուշարձանը, որը հայտնի չէ, թե ով է կառուցել, կենտրոնագմբեթ կառուցվածք է՝ խաչաձև հատակագծով։ Գլխավոր մուտքը հյուսիսային կողմից է։ Արևելյան խաչթևում կիսակլոր աբսիդը՝ ցածրիկ բեմով, մյուս խաչթևերը ուղղանկյուն են։ Եկեղեցու պատերը շարված են սրբատաշ վարդագույն տուֆաքարերով և կրաշաղախով, կառուցման հավանական ժամանակն է 7-րդ դարը։ Այն բազմիցս ենթարկվել է վերանորոգումների, որոնց ընթացքում օգտագործվել է նաև սև տուֆ։ Արևմտյան կողմից մեկ ուրիշ եկեղեցի կառուցելու կապակցությամբ քանդել են հին եկեղեցու արևմտյան պատը, քանդված գմբեթի բացվածքը ծածկել փայտով՝ սողոմաքաշ երդիկի ձևով։ Հուշարձանի պատերին պահվել են մի քանի դժվարընթեռնելի արձանագրություններ՝ 909-1003-1010 թվականներով։ Եկեղեցու մոտ կան մի քանի հին շիրմաքարեր։ Գյուղի հյուսիսարևելակողմի բանջարանոցներում կա բազալտե մի մահարձան՝ բաղկացած պատվանդանից և կոթողից։ Կոթողը խաչքար է, նրա զարդաքանդակները բնորոշ են 10-11֊րդ դարերին։ Տեղացիք այդ մահարձանը «Հազամերխաչ» են կոչում․ առաջներում այն եղել է ուխտատեղի։
Գյուղի արևելյան եզրին՝ սարալանջի վրա, տարածվում է հին գերեզմանատունը, որտեղ իրենց դարաշրջանին համապատասխան ձևով մշակված գերեզմանաքարերից բացի խիստ ուշագրավ են խոյաձև տապանաքարերը։ Այստեղ որպես գերեզմանաքար օգտագործված են նաև խարչքարերի և կոթողների բեկորներ։ Գյուղի արևելակողմի ձորակում կուտակված են զանազան տեղերից բերված 10-12֊րդ դարերին բնորոշ քանդակազարդ խաչքարերի բազմաթիվ բեկորներ։ Գյուղից մեկ կիլոմետր դեպի արևելք կա «Անտոնենց խարաբեք » անունով բնակատեղի ։
Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու վիմագրեր
Եկեղեցու հյուսիսայն պատին փորագրված Բագրատունյաց թագավորության ժամանակաշրջանի վիմագրերը լուռ էին մինչև 20-րդ դարի 80-ական թվականները։ Վերծանելուց հետո ավելի հարստացավ գյուղի պատմությունը։ Առաջին արձանագրությունը եկեղեցու հին մուտքի բարավորի վրայի կամարակապ քարին Է փորագրված, որը է հասել մեզ ամբողջովին խաթարված վիճակում։ Պահպանվել է միայն թվականը՝ Թ ՅԾԻ (909թ․)։ Երկրորդ արձանագրությունը որմի արևմտյան մասում է՝ երեք քարերի վրա։ Գրված է ելունդավոր տառերով և բաղկացած է հինգ տողից․
Երրորդ արձանագրությունը փորագրված է հյուսիսային որմի կենտրոնական մասում։ Այն ութ տողանոց է, որտեղ նաև վնասվածքներ կան։
Չորրորդ արձանագրությունը փորագրված է եկեղեցու հյուսիսային մուտքի վերև՝ կամարի չորս քարերի վրա, և բաղկացած է երեք տողից․
Վեցերորդ արձանագրությունը երկտող է և փորագրված է ելունդավոր տառերով որմի արևելյան անկյունում և ամբողջովին խաթարված է։ Գրչագրական առանձնահատկություններով այն նման է վերը նշված 1001 թ․ արձանագրությանը և ակնհայտորեն ժամանակակից է նրան․
Արձանագրության շատ քարեր կոտրված են կամ գրությունը՝ ջնջված, բայց պատմական գիտությունների թեկնածու, հնագետ Հուսիկ Մելքոնյանը կարողացել է ի մի բերել և վերծանել։ Իր ուսումնասիրությունների արդյունքները նա հրատարակել է «Լրաբեր հասարակական գիտությունների» պարբերականում (11-րդ դարի վիմագրեր Նոր Կյանք գյուղից․«Լրաբեր հասարակական գիտությունների » Երևան, 1983, էջ 57-67) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արթիկի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Ժողովածու (2460)
Ժողովածու (2460), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2460 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում Հովհաննես գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 13×9.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 359 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 52ա, 218ա, հետագայի՝ 218բ (16-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կանադայի գիտության և տեխնոլոգիայի թանգարան
Կանադայի գիտության և տեխնոլոգիայի թանգարան (Canada Science and Technology Museum, Musée des sciences et de la technologie du Canada), գիտությանն ու տեխնոլոգիային նվիրված թանգարան Օտտավայում։ Գտնվում է Սեն Լորան բուլվարում Քվինսվեյից (Highway 417) հարավ։ Հիմնադրվել է 1967 թվականին։
Առաքելություն
Գիտության և տեխնոլոգիաների ազգային թանգարանը հիմնադրվել է 1967 թվականին՝ որպես Կանադայի կառավարության ծրագրի մաս։ Թանգարանը նպատակ է հետապնդում օգնելու հասարակությանը հասկանալու Կանադայի տեխնոլոգիական և գիտական պատմությունը և գիտության, տեխնոլոգիաների և կանադական հասարակության միջև ընթացիկ փոխհարաբերությունները ։ Ցուցանմուշները ներկայացնում են գիտության, տեխնոլոգիաների և Կանադայի հասարակության փոփոխման միջև ընթացող փոխհարաբերությունները։
2014 թվականի փակում
2014 թվականի սեպտեմբերին շենքի հարավային պատերին բորբոսի տարածման հայտնաբերումից հետո թանգարանը փակվեց այցելուների համար ։ Թանգարանի վերանորոգման աշխատանքների ավարտից հետո նախատեսվում է վերաբացել 2017 թվականի նոյեմբերին ։
Առաջարկվող նոր վայրեր
2001 թվականին թանգարանը սկսեց փնտրել նոր վայր տեղափոխվելու համար` նշելով մյուս վայրի տիեզերքի և մատչելիության բացակայության հանգամանքը ։ Գործոններից մեկն էլ ավելի գեղատեսիլ միջավայրի ցանկությունն էր, քանի որ թանգարանը ներկայումս շրջապատված է հիմնականում պահեստներով և առևտրի կենտրոններով։ Դիտարկվեցին չորս տեղեր՝ Լեբրետոն Ֆլետսի արևմտյան հատվածը, Կանադայի ավիացիոն և տիեզերական թանգարանի հարևանությամբ գտնվող Ռոքքլիֆ փարքուեյ (երկուսն էլ Օտտավայում), Լորե փողոցի վրա գտնվող Ժակ Կարտիե այգին և մի վայր Մոնտկալմ փողոցի վրա (երկուսն էլ Գատինո քաղաքի հարևանությամբ)։ 2006 թվականին պահպանողական նախարար և Պոնտիակ շրջանից (որը ներառում է Գատինոյի արևելյան ծայրը) ընտրված պատգամավոր Լորեն Քեննոն իր աջակցությունը հայտնեց Ժակ Կարտիե այգու տարածքի համար ։
Փոխկապակցված թանգարաններ
Թանգարանին փոխկապակցված թանգարաններն են՝
Պահեստային համալիր
Կանադայի գիտահետազոտական և տեխնոլոգիական թանգարանի պահեստային համալիրը, որը գտնվում է 1867 Սեն Լորան բուլվարում, ներառում է CMST 45500 օբյեկտներից շատերը, ինչպիսիք են Bombardier Innovia ART 100-ի նախատիպը, անվարորդ երկաթուղային մեքենա (մոտ 1982 թ.), Երկաթ թոք, որը մեկ անգամ օգտագործվել է Օտտավայի քաղաքացիական հիվանդանոցում (մոտ 1950 թ.), FIU-301 և Օնտարիոյի նահանգային ոստիկանության առաջին անօդաչու ինքնաթիռը (2005-2007)։ The CMST-ի պահեստային համալիրը 2012 թվականի հունիսի 2-3-ին տեղի ունեցող «Դռները բաց Օտտավա» միջոցառման ժամանակ ներառվել է ճարտարապետական հետաքրքիր և պատմական նշանակություն ունեցող շենքերի շարքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի ազգային թանգարաններ Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Կանադայում
(5367) Սոլենբերգեր
(5367) Սոլենբերգեր (Sollenberger), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,045379 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6875 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4032 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1941,16 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185457 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,74° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բազմակառավարելի խաղ
Բազմակառավարելի խաղ, բազմաօգտատերային կամ բազմախաղացողը (անգլերեն` Multiplayer - «շատ խաղացողներ») համակարգչային խաղի ռեժիմ է, որի ընթացքում խաղում է մեկից ավելի մարդ։
Ոչ ցանցային
Ամենավաղ տեսախաղերից մի քանիսը եղել են երկու խաղացողներով խաղեր, ներառյալ վաղ սպորտային խաղերը (օրինակ՝ 1958-ի Tennis For Two-ն և 1972-ի Pong-ը), վաղ հրաձգային խաղերը, ինչպիսին է Spacewar!-ը։ (1962) և վաղ մրցարշավային տեսախաղեր, ինչպիսիք են Astro Race (1973)։ Բազմակի խաղեր իրական ժամանակում խաղերի առաջին օրինակները մշակվել են PLATO համակարգում մոտ 1973թ.-ին։ վերջինս վաղ առաջին դեմքով հրաձիգ էր։ Մյուս վաղ տեսախաղերը ներառում էին հերթափոխով բազմախաղացող ռեժիմներ, որոնք տարածված էին սեղանի արկադային մեքենաներում։ Նման խաղերում ինչ-որ պահի (հաճախ կյանքի կորստից հետո) փոխվում է խաղը։ Բոլոր խաղացողների միավորները հաճախ ցուցադրվում են էկրանին, որպեսզի խաղացողները կարողանան տեսնել իրենց հարաբերական դիրքը։ Դանիել Բանտեն Բերին ստեղծեց առաջին բազմախաղացող տեսախաղերից մի քանիսը, ինչպիսիք են իր դեբյուտը Wheeler Dealers (1978) և իր ամենանշանավոր աշխատանքը՝ M.U.L.E. (1983)։
Ցանցային
Առաջին լայնածավալ սերիալային նիստերը՝ օգտագործելով մեկ համակարգիչ [պահանջվում է մեջբերում]՝ STAR-ը (հիմնված Star Trek-ի վրա), OCEAN-ը (նավերի, սուզանավերի և ուղղաթիռների օգտագործմամբ կռիվ, խաղացողները բաժանված էին երկու մարտական քաղաքների միջև) և 1975-ի CAVE-ը (հիմնված Dungeons-ի վրա)։ and Dragons), որը ստեղծվել է Քրիստոֆեր Քալդուելի կողմից (Roger Long-ի գեղարվեստական գործերով և առաջարկներով և Ռոբերտ Քենիի հավաքման կոդավորումով) Նյու Հեմփշիրի համալսարանի DECsystem-1090-ում։ Համալսարանի համակարգչային համակարգն ուներ հարյուրավոր տերմինալներ, որոնք միացված էին (սերիական գծերի միջոցով) կլաստերային PDP-11-ների միջոցով ուսանողների, ուսուցիչների և անձնակազմի հասանելիության համար։ Խաղերն ունեին ծրագիր, որն աշխատում էր յուրաքանչյուր տերմինալում (յուրաքանչյուր խաղացողի համար), որը կիսում էր ընդհանուր հիշողության մի հատվածը (OS TOPS-10-ում հայտնի է որպես «բարձր հատված»)։ Խաղերը հայտնի դարձան, և համալսարանը հաճախ արգելում էր դրանք RAM-ի օգտագործման պատճառով։ ՍԹԱՐ-ը հիմնված էր 1974թ.-ի մեկ օգտատիրոջ, հերթափոխով կողմնորոշված BASIC STAR ծրագրի վրա, որը գրվել է Մայքլ Օ'Շոնեսիի կողմից UNH-ում։
Քեն Վասերմանը և Թիմ Սթրայքերը 1980 թվականին BYTE-ի հոդվածում բացահայտեցին երեք գործոն, որոնք գրավիչ են դարձնում ցանցային համակարգչային խաղերը.
1. Բազմաթիվ մարդիկ համակարգչի փոխարեն մրցում են միմյանց հետ
2. Թերի տեղեկատվություն, որը հանգեցնում է առկախման և ռիսկի դիմելու
Wasserman-ը և Stryker-ը նկարագրել են, թե ինչպես միացնել Commodore PET երկու համակարգիչները մալուխով։ Նրանց հոդվածը ներառում է երկու խաղացողի դահիճ և նկարագրում է հեղինակների ավելի բարդ Flash Attack-ը ։ Digital Equipment Corporation-ը տարածել է Star Trek-ի մեկ այլ բազմաֆունկցիոնալ տարբերակ՝ Decwar, առանց էկրանի իրական ժամանակի թարմացման; այն լայնորեն տարածվել է DECsystem-10-ներով համալսարաններում։ 1981 թվականին Քլիֆ Զիմերմանը հարգանքի տուրք է գրում «Աստղային ճանապարհին» MACRO-10-ում DECsystem-10-ի և -20-ի համար՝ օգտագործելով VT100 սերիայի գրաֆիկան։ «VTtrek»-ը եռաչափ տիեզերքում հաղթեց չորս ֆեդերացիայի խաղացողների և չորս կլինգոնների։
Flight Simulator II-ը, որը թողարկվել է 1986 թվականին Atari ST-ի և Commodore Amiga-ի համար, թույլ է տվել երկու խաղացողների միանալ մոդեմի կամ սերիական մալուխի միջոցով և միասին թռչել ընդհանուր միջավայրում։
MIDI Maze-ը, առաջին դեմքով հրաձիգը, որը թողարկվել է 1987 թվականին Atari ST-ի համար, ցուցադրում էր ցանցային բազմախաղ MIDI ինտերֆեյսի միջոցով, մինչև Ethernet-ը և ինտերնետ խաղալը սովորական դարձան։ Այն համարվում է [ում կողմից] առաջին բազմախաղացող 3D հրաձիգը հիմնական համակարգում և առաջին ցանցային բազմախաղացող գործողություն-խաղը (մինչև 16 խաղացողների աջակցությամբ)։ 1991-ին մի շարք հարթակներում (ներառյալ Game Boy-ը և Super NES-ը) մի շարք պլատֆորմների պորտերը հետևեցին Faceball 2000 վերնագրով, ինչը այն դարձրեց առաջին ձեռքի, բազմահարթակ առաջին դեմքի հրաձիգներից մեկը և ժանրի վաղ կոնսոլային օրինակ ։
Ցանցային բազմախաղացող խաղերի ռեժիմները հայտնի են որպես «netplay»։ Առաջին հանրաճանաչ տեսախաղի անվանումը՝ տեղական տարածքային ցանցի (LAN) տարբերակով, 1991-ի Spectre-ը Apple Macintosh-ի համար, որն ապահովում էր AppleTalk-ի աջակցություն մինչև ութ խաղացողների համար։ Spectre-ի հանրաճանաչությունը մասամբ վերագրվել է [ում կողմից]՝ խաղացողի անվան ցուցադրմամբ իրենց կիբերտանկի վերևում։ Հետևեց 1993-ի Doom-ը, որի առաջին ցանցային տարբերակը թույլ էր տալիս միաժամանակ չորս խաղացողներ ։
Play-by-email multiplayer խաղերն օգտագործում են էլ.փոստ՝ համակարգիչների միջև հաղորդակցվելու համար։ Հերթափոխի վրա հիմնված այլ տարբերակներ, որոնք խաղացողներից չեն պահանջում միաժամանակ առցանց լինել, են Play-by-post խաղը և Play-by-Internet։ Որոշ առցանց խաղեր «զանգվածային բազմախաղեր» են, որոնց բազմաթիվ խաղացողներ մասնակցում են միաժամանակ։ Երկու մասսայական բազմախաղացող ժանրերն են MMORPG (օրինակ՝ World of Warcraft կամ EverQuest) և MMORTS։
Առաջին դեմքի հրաձիգները դարձել են հայտնի բազմախաղացող խաղեր; Battlefield 1942-ը և Counter-Strike-ն ունեն քիչ (կամ ոչ) մեկ խաղացողի խաղախաղ։ Մշակողի և խաղային կայքի OMGPOP գրադարանը ներառում էր բազմախաղացող ֆլեշ խաղեր սովորական խաղացողի համար, մինչև այն փակվեց 2013 թվականին։ Որոշ ցանցային բազմախաղացող խաղեր, ներառյալ MUD-ները և զանգվածաբար բազմախաղացող առցանց խաղերը (MMO), ինչպիսիք են RuneScape-ը, բաց թողնում են մեկ խաղացողի ռեժիմը։ 2008-ի ամենամեծ MMO-ն World of Warcraft-ն էր՝ ավելի քան 10 միլիոն գրանցված խաղացողներով ամբողջ աշխարհում։ World of Warcraft-ը հասավ իր գագաթնակետին՝ 12 միլիոն խաղացող երկու տարի անց՝ 2010 թվականին, իսկ 2020 թվականին վաստակեց Գինեսի համաշխարհային ռեկորդ՝ MMO վիդեոխաղի ամենավաճառվող համար ։ Այս կատեգորիայի խաղերը պահանջում են մի քանի մեքենաներ ինտերնետի միջոցով միանալու համար. Մինչ ինտերնետը հայտնի դարձավ, MUD-ները խաղում էին ժամանակի փոխանակման համակարգչային համակարգերի վրա, իսկ Doom-ի նման խաղերը խաղում էին LAN-ով։
Սկսած Sega NetLink-ից 1996-ին, Game.com-ից 1997-ին և Dreamcast-ից 2000-ին, խաղային կոնսուլներն աջակցում են ցանցային խաղերին LAN-ի և ինտերնետի միջոցով։ Շատ բջջային հեռախոսներ և ձեռքի վահանակներ առաջարկում են նաև անլար խաղեր Bluetooth (կամ նմանատիպ) տեխնոլոգիայով։ 2010-ականների սկզբին առցանց խաղերը դարձել էին վահանակների պլատֆորմների հենարանը, ինչպիսիք են Xbox-ը և PlayStation-ը։ Battle Royale խաղ, երկուսն էլ նախատեսված են բացառապես ինտերնետում բազմախաղացող խաղի համար։
Ժամանակի ընթացքում տեսախաղեր խաղացողների թիվն ավելացել է։ 2020 թվականին Միացյալ Նահանգների տնային տնտեսությունների մեծամասնությունն ունի բնակիչ, ով խաղում է տեսախաղեր, և խաղացողների 65%-ը խաղում է բազմախաղացող խաղեր ուրիշների հետ առցանց կամ անձամբ ։
Տես նաև
Միակառավարելի խաղ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի ժանրեր Կատեգորիա:Խաղեր