cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հանքային գործ
Հանքային գործ, գործունեության գիտական և տեխնիկական բնագավառ, որն ընդգրկում է երկրի ընդերքից օգտակար հանածոներն արդյունահանելու և նախնական մշակման ենթարկելու գործընթացները, դրանց հետ կապված գիտական հետազոտությունները և համապատասխան կադրերի պատրաստումը։ Հայաստանի տարածքում երկրի ընդերքից հանքանյութի արդյունահանումը սկսվել է դեռևս պալեոլիթի ժամանակաշրջանում։ Սոթքում, Սյունիքի, Լոռու մարզերում հայտնաբերվել են հնագույն հանքափորվածքներ, հնավայրերում (Շենգավիթ, Կարմիր բլուր)՝ պղնձի դարի և ուրարտական ժամանակաշրջանի առարկաներ։ Հայաստանում հանքային գործի (կապված շինարարության հետ) զարգացման մասին է վկայում Մենուայի (Շամիրամի) ջրանցքը՝ հիդրոտեխնիկական մի խոշոր կառույց (մ.թ.ա. IX-VIII դդ.), որով Հայոց ձոր գավառի ջրառատ աղբյուրներից խմելու ու ոռոգելու ջուր է մատակարարվել Տուշպա քաղաքին։
Հայաստանի ընդերքը հարուստ է բազմատեսակ օգտակար հանածոների՝ աղի, գունավոր մետաղների և առանձնապես շինանյութերի հանքավայրերով։ Դրանց արդյունահանումով զարգացել է հանքարդյունաբերությունը։
Հանքային գործի ձեռնարկություններ են Զանգեզուրի, Ագարակի պղնձամոլիբդենային, Ալավերդու լեռնամետալուրգիական, Ավանի աղի կոմբինատները, պեռլիտների, մարմարների, կրաքարերի, գրանիտների և բազմերանգ տուֆերի բաց հանքարանները։
Հայաստանում հանքային գործի և շինարարության համատեղ կարևոր բնագավառ է երկաթուղային ու ավտոմոբիլային, ջրատար ու հիդրոտեխնիկական թունելների, Երևանի մետրոպոլիտենի շինարարությունը։
Հանքային գործի հետ առնչվող գիտական աշխատանքներ կատարվում են «Հայգունմետ» գիտնախագծային ինստիտուտում, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում, ԵՊՃՀ-ում և ԵՊՀ-ում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հանքային գործ
Լեդարսալե
Լեդարսալե (ლედარსალე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Չխորոծղուի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 230 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Չխորոծղույից հեռու է 15 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 501 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չխորոծղուի շրջան‎‎‎
Բզիթա
Բզիթա (ბზითა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում ։ Գտնվում է Հարավային Օսիայի տարածքում։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օնից հեռու է 35 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 103 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան Կատեգորիա:Հարավային Օսիա
Կասլբար
Կասլաբար (Caisleán an Bharraigh, Castlebar; «Բարիի ամրոց»), փոքրիկ քաղաք Իռլանդիայի Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում՝ Նոննահտ նահանգում։
Քաղաքում կա տեղական երկաթուղային կայարան, որը բացվել է 1862 թվականից ։
Բնակչություն
Բնակչությունը — 11 891 մարդ (ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Ըստ 2002 թվականի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 11 371 մարդ։ Դրանից առաջ եղել է 10 655 մարդ։ Բնակչությունը աճող է։
Աղյուսակի տվյալները ներկայացված են 2006 թվականի տվյալներով
1 — լեզվական կազմ.
1 —
Ավետիս (մանրանկարիչ)
Ավետիս, Ավետիք (ծննդյան թվականը անհայտ է մոտ 1381), 14-րդ դարի 2-րդ կեսի հայ մանրանկարիչ, գրիչ և կազմող։
Կենսագրություն
Ապրել և ստեղծագործել է Սուրխաթում (Ղրիմ)։ Ավետիսի ընտանիքը Ղրիմ է գաղթել Բաբերդից 14-րդ դարի 40-ական թվականներին։ Գրչության արվեստը սովորել է հորից՝ Նատերից։ Գրիչներ են եղել նաև եղբայրները՝ Գրիգորը և Ստեփանոսը։ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվում են Ավետիսի ընդօրինակած և պատկերազարդած 1344, 1346, 1347, 1348 թվականներին Ավետարանները (ձեռագրերից № № 7636, 7637, 7742, 7857, 1364, 1371 թվականներին ճաշոցները (ձեռագրերից № 4656, 7449) և 1355 թվականին ընդօրինակած ժողովածուն (ձեռագրերից № 6938)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Կուրինո (գյուղ, Լյուբիտինսկի շրջան)
Կուրինո (Курино), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Լյուբիտինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Լյուբիտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆորֆեյտինգ
Ֆորֆեյտինգը կրեդիտային պարտավորությունների ձեռքբերումն է (պարզ կամ փրխանցելի մուրհակների, լիազորագիերի կամ արժեթղթերի) կրեդիտորի մոտ՝ առանց նրա հաշվին պարտքի շրջանառության՝ պարտապանի անվճարունակության դեպքում։ Այս դեպքում մուրհակները պետք է լինեն ընդունելի գնորդին (ֆորֆեյտինգ իրականացնողին) և ուենան բանկի երաշխավորագիր։ Ֆորֆեյտինգավորումը միջազգային առևտրի ֆինանսավորման այլընտրանքային տարբերակներից է։ Ֆորֆեյտեր իրականացնողը կարող է պահպանել պարտքային պարտավորությունները մինչև նրանց մարելու ժամանակահատվածը, և այդ ժամանակ նա համարվում է գործարքի համար ներդրում կատարողը։ Նա նաև կարող է վաճառել այս պարտավորությունները այլ ներդրողների։ Երբ սկսում է մուրհակի կամ այլ արժեթղթի մարման ժամկետը, դրա սեփականատերը անմիջապես դիմում է բանկին։ Ֆորֆեյտինգը օգտագործում է վարկավորման հատուկ ֆիքսված տոկոս, 180 օրից մինչև 5 տարի ժամկետով, իսկ որոշ պարագայում մինչև 7 տարի։ Ֆորֆեյտինգային արժեթղթերի հիմնական տեսակնները պարզ և փոփանցելի մուրհակներն են, որոնց հետ գործողությունները իրականացվում են պարզ և արագ։ Ֆորֆեյտինգի մեխանիզմը օգտագործվում է գործարքների 2 տեսակով.
Կատեգորիա:Բանկային գործ Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայություններ
Հարություն Քուշկյան
Հարություն Մաքսիմի Քուշկյան, հայ բժիշկ, ՀՀ և ԼՂՀ պետական գործիչ, ԼՂՀ առողջապահության նախարար, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1956 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարներ Կատեգորիա:ԼՂՀ Առողջապահության նախարարներ Կատեգորիա:ԲՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԼՂՀ պետական գործիչներ
Աննա Սահակյանց
Աննա Ալեքսանդրի Սահակյանց (Анна Александровна Саакянц, ), հայազգի ռուսաստանյան գրականագետ, ով լայն ճանաչում է գտել Մարինա Ցվետաևայի կենսագրությանը և ստեղծագործական ժառանգությանը նվիրված իր ուսումնասիրություններով։
Կենսագրություն
Աննա Ալեքսանդրի Սահակյանցը ծնվել է 1932 թվականի մարտի 3-ին Մոսկվայում՝ իրավաբանի ընտանիքում։ 1955 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Նրա համալսարանական ավարտաճառն էր «Հեղինակի և հերոսի հարաբերության հիմնախնդիրը Չեխովի և Գորկու մոտ»։ 1995 թվականին աշխատանքի է անցել «Гослитиздат»-ում որպես խմբագիր։ Մասնակցել է Ալեքսանդր Կուպրինի և Իվան Բունինի երկերի ժողովածուների հրատարակման աշխատանքներին։ 1973 թվականին նրա խմբագրությամբ լույս է տեսել Միխայիլ Բուլգակովի «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպը, որը խորհրդային գրաքննության կողմից ենթարկվել էր զգալի մկրատումների ։ 1960 թվականին նշանակվել է Մարինա Ցվետաևայի երկերի ժողովածուի հրատարակումը պատրաստող հանձնախմբի անդամ։ Դրանից հետո նրա գիտական հետաքրքրության հիմնական առարկան դառնում է Մարինա Ցվետաևայի կենսագրությունը և ստեղծագործական ժառանգությունը, որին է նվիրված նրա գիտական աշխատությունների գերակշիռ մասը։ Աջակցություն է ցուցաբերել Ալեքսանդր Սոլժենիցինին՝ պետական հատուկ արխիվներում արգելված գրական նյութեր փնտրելու հարցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Բուրանովսկիե Բաբուշկի
Բուրանովսկիե Բաբուշկի, ուդմուրտական խումբ, ռուսական նախընտրական փուլում նրանք առաջ անցան Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթի հաղթող Դիմա Բիլանի և Յուլյա Վոլկովայի "Back To Her Future" երգից։ Ներկայացրել է Ռուսաստանը Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթում, հավաքելով 259 միավոր, գրավելով 2-րդ հորիզոնականը։ Տատիկները կիսաեզրափակչում առաջին հորիզոնականն էին գրավել։
Խմբի անդամներ
Գրյանա Բայսարովան(63 տարեկան), ալևտինա Բեգիշեվան(54 տարեկան), զոյա Դորոդովան(72 տարեկան), գալինա Կոնեվան(73 տարեկան), նատալյա Պյուգաչովան(76 տարեկան), վալենտինա Պյատչենկոն(74 տարեկան), եկատերինա Շկլյաևան(74 տարեկան), օլգա Տուկտարյովան(արտիստիզմի տնօրեն)(44 տարեկան), ելիզավետա Զարբատովան(86 տարեկան)։
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի մասնակիցներ
593
Մահեր
Կատեգորիա:593 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Անուշավան Սահակյան
Անուշավան Հայկի Սահակյան (, Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն), ազատ ոճի ըմբշամարտի խորհրդային և հայ մարզիկ, Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն (1994, 1995), Եվրոպայի չեմպիոն (1994): ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1989): Հայաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1993):
Կենսագրություն
Անուշավան Սահակյանը ծնվել է 1972 թվականի հունվարի 23-ին Երևանում։ Ազատ ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 12 տարեկանից՝ Յուրի Բաբայանի ղեկավարությամբ։ 1990 թվականին պատանիների շրջանում ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն։
1993-1999 թվականներին ընդգրկվել է Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմի մեջ։ Ամենախոշոր հաջողություններից մեկը իր կարիերայում դարձավ 1994 թվականին Հռոմում՝ Եվրոպայի առաջնությունում տարած հաղթանակը։ Այդ առաջնության եզրափակչում նա հաղթեց ռուս հայտնի մարզիկ, Եվրոպայի առաջնության երկակի չեմպիոն Բագաուտդին Ումախանովին։
1999 թվականին ավարտեց իր սպորտային կարիերան։ 2010 թվականից սկսած զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ Վահան Զատիկյանի անվան «Մալաթիա» երևանյան ըմբշամարտի ակումբում։ 2010-2012 թվականներին աշխատել է Եվրոպայի առաջնության մեդալակիր Գրիգոր Գրիգորյանի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:Խորհրդային մարզիկներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Եվրոպական գավաթ 1955–56
Եվրոպական գավաթ 1955–56 Եվրոպական գավաթի առաջին մրցաշրջանն էր, որը հաղթեց Ռեալ Մադրիդը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Ստեյդ Ռեյմսին 4–3 հաշվով։ Եզրափակիչը տեղի ունեցավ Փարիզի Պարկ դե Պրենս մարզադաշտում 1956-ի հունիսի 13-ին։
Մասնակից ակումբներին ընտրել է ֆրանսիական մարզական պարբերական L'Equipe-ը, որը ընտրեց այն ակումբներին որոնք այդ պահին առավել հայտնի էին։ Նախնական նաև ընտրվել էր Չելսին սակայն անգլիական ֆուտբոլային ասոցացիան գտավ, որ ակումբը կշեղվի իր երկրի առաջնությունից։ Չելսիի փոխարեն առաջնությանը մասնակցեց Գվարդիա Վարշավան Լեհաստանից։ Առաջնությանը մասնակցելու հրավերից հրաժարվեցին նաև մի շարք ակումբներ՝ այդ թվում Հոլանդ Սպորտը, Հոնվեդը և Կոպենհագենը, նրանց փոխարեն մասնակցեցին ՊՍՎ Էյնդհովենը, Վորոս Լոբոգոն և Աարուսը։
Առաջին փուլի մրցակից զույգերին որոշեցին կազմակերպիչները առանց վիճակահանության։
Երկրորդ հանդիպումներ
Պարտիզանը հաղթեց 8–5 ընդհանուր հաշվով։
Հիբերնիանը հաղթեց 5–1 ընդհանուր հաշվով։
Դյուգորդենը հաղթեց 4–1 ընդհանուր հաշվով։
Լորոս Լոբոգոն հաղթեց 10-4 ընդհանուր հաշվով։
Ռեյմսը հաղթեց 4-2 ընդհանուր հաշվով:
Ռապիդը հաղթեց 6-2 ընդհանուր հաշվով:
Միլանը հաղթեց 6-2 ընդհանուր հաշվով:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ Կատեգորիա:1955 ֆուտբոլում Կատեգորիա:1956 ֆուտբոլում
Կոմարով (գյուղ, Վիննիցայի շրջան)
Կոմարով (Комарів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոմարով գյուղում բնակվում էր 1 190 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,19 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 543,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բոբրկա
Բոբրկա (Бібрка), քաղաք Ուկրաինայի Լվովի մարզի Պերեմիշլյանիի շրջանում, շրջանային նշանակության քաղաք։ Հիմնադրվել է 1211 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Բոբրկա քաղաքում բնակվում էր 3 949 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,14 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1211 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(2655) Գուանշի
(2655) Գուանշի (Guangxi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,191691 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6807 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7027 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2082,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172851 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խաժակ Գյուլնազարյան
Խաժակ Մեսրոպի Գյուլնազարյան ( (թաղված է Օշական գյուղում)), հայ արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1985), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972, մանկական ու պատանեկան ստեղծագործությունների համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1957 թվականից։
Կենսագրություն
1941 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայկական բաժինը։ 1941-1945 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Զորացրվելուց հետո սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1950 թվականից եղել է ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1950 թ. «Հայրենական պատերազմի արտացոլումը խորհրդահայ արձակում» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1972 թվականին «Հայ քննադատական միտքը 1920-ական թվականներին» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան, ինչպես նաև ստացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակ։ 1985 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ կոչմանը ։
Խաժակ Գյուլնազարյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել և առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն, ուկրաիներեն, էստոներեն, մոլդավերեն, տաջիկերեն, վրացերեն, ղազախերեն, լատիշերեն, լիտվերեն։ ԽՄԿԿ անդամ 1962 թվականից։
Ստեղծագործություններում անդրադարձել է Հայրենական մեծ պատերազմին՝ Գրել է նաև մանուկների և պատանիների համար՝ Գրականագիտական աշխատություններից են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Բելոե Մորե (գյուղ, Կանդալակշսկի շրջան)
Բելոե Մորե (Белое Море), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Կանդալակշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 660 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1928 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Կանդալակշսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1969 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (307301-307400)
Աստերոիդների ցանկ (307201-307300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (307401-307500)
506
Դեպքեր
Դվինի առաջին  եկեղեցական  ժողով
Մահեր
Կատեգորիա:506 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Գլուխայա (Պրյամայայի վտակ)
Գլուխայա (Глухая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պրյամայա գետի աջ ափին՝ 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Ժելյկո Յոքսիմովիչ
Ժելյկո Յոքսիմովիչ(Жељко Јоксимовић, ), սերբ երգիչ, երաժիշտ, երգահան։ Մասնակցել է Եվրատեսիլ 2004 երգի մրցույթին` ներկայացնելով Սերբիա և Չեռնոգորիան իր "Lane moje" երգով։ Նա զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը, զիջելով Ուկրաինայի ներկայացուցիչ Ռուսլանային։
2012 թվականին նա կրկին մասնակցեց մրցույթին Բաքվում, ներկայացնելով Սերբիան "Nije Ljubav Stvar" երգով, որը զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը։ 2008 թվականին նա Յոհանա Յանկովիչի հետ միասին վարում էր Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթը Սերբիայում։
592
Մահեր
Կատեգորիա:592 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Գալիատո
Բնակչությունը կազմում է 563 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 94 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 88060։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0967։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ռոբերտ Բալանթայն
Ռոբերտ Բալանթայն (R. M. Ballantyne, ), Վիկտորյական դարաշրջանի շոտլանդացի գրող, պատանիների համար արկածային գրքերի հեղինակ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Էդինբուրգում, թերթի խմբագրի ընտանիքում։ 1835-1837 թվականներին սովորել է Էդինբուրգի ակադեմիայում։ Սակայն անհաջող ֆինանսական ներդրումների պատճառով ընտանիքը սնանկացել է, և Բալանթայնը ստիպված է եղել սկսել ինքնուրույն վաստակել։ 16 տարեկան հասակում նա մեկնել է Կանադա, որտեղ աշխատել է Հուդզոնի ծոցի ընկերությունում մինչ 22 տարեկան հասակը, առևտուր է արել տեղի հնդկացիների ու թրափփերների հետ։ Կարոտելով հայրենիքը` Բալանթայնն սկսել է նամակներ գրել մորը, և դա եղել է նրա առաջին գրական փորձը։
1847 թվականին նա վերադարձել է Շոտլանդիա և որպես ծառայող երկու տարի աշխատել է Հյուսիսային Բրիտանական երկաթուղային ընկերությունում։ 1848 թվականին լույս է տեսել Բալանթայնի առաջին գիրքը` «Կյանքը Հյուսիսային Ամերիկայի անտառներում»։ Սա ինքնակենսագրական աշխատանք է, որում հեղինակը նկարագրում է իր արկածները Կանադայում։
1856 թվականից ի վեր Բալանթայն իր կյանքն ամբողջությամբ նվիրվել է գրական և դասախոսական աշխատանքներին։ Նրան ճանաչում է բերել 1857 թվականին լույս տեսած «Մարջանյան կղզին» վեպը։ Հետո նա շարունակել է գրելր արկածային ստեղծագործություններ, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ոչ միայն Կանադայում, այլ նաև Անգլիայում, Աֆրիկայում և այլ երկրներում։
1883 թվականին հետո նա ապրում էր Լոնդոնի մերձակայքում գտնվող Հարրոու շրջանում։ 1866 թվականին ամուսնացել է Ջեյն Դիքսոն Գրանտի հետ։ Նրանք ունեցել են չորս որդի և երկու դուստր։
Մահացել է 1894 թվականի փետրվարի 8-ին, Հռոմում, թաղված է Հռոմի ոչ կաթոլիկ գերեզմանատանը։
Բորցո
Բորցո (ბორცო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում ։
Ռոբերտ Բալանթայն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արկածային գրողներ
Բորցո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան
Կավարտի հունական եկեղեցի
Կավարտ գյուղի հունական եկեղեցի Հունական ուղղափառ եկեղեցու տաճար Սյունիքի մարզի Կավարտ գյուղում։ Եկեղեցին ներկայումս չի գործում, գտնվում է վթարային վիճակում։
Պատմություն
Կառուցվել է 19-րդ դարում Կապանի հանքերը շահագործող օտարերկրացիների համար քաղաքից 5-6 կմ հեռավորությամբ, Բաշքենդ (այժմ՝ Կավարտ) գյուղում։ Ըստ ճակատակալ քարի շինարարական արձանագրության՝ եկեղեցին կառուցել են ազգությամբ հույն Կոնդուրով եղբայրները 1865 թվականին։ Գմբեթավոր շինություն է՝ կառուցված ոչ տեղական, մուգ դարչնագույն տուֆաքարի և բազալտի համադրումով։ Քիվերի, պատուհանների շրջանակների և զարդագոտիների համար սպիտակադեղնավուն կրաքարի օգտագործումը հետաքրքրական գունային երանգ են հաղորդել կառույցին։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատին կից է զանգակատունը։ Այստեղ է գտնվում նաև եկեղեցու շինարարի դամբարանը։
Ըստ մասնագետների, եկեղեցին յուրօրինակ կառույց է, սակայն այն վթարային վիճակում է գտնվում այսօր։ Եկեղեցու հիմքում շահագործված հանքեր են գտնվում։ Կառույցի հարավարևմտյան և հյուսիսային կողմերում կան խորը փլվածքներ, որի հետևաներով տաճար բոլոր պատերն էլ ճաքեր են տվել, և նույնիսկ չի բացառվում, որ կգա ժամանակ, երբ շինությունը կփլվի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հունական ուղղափառ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:19-րդ դարի հունական վանքեր և եկեղեցիներ
Լեսիճինե
Լեսիճինե (ლესიჭინე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Չխորոծղուի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 130 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Չխորոծղույից հեռու է 8 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2321 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չխորոծղուի շրջան‎‎‎
Պյայվի Ռյասյանեն
Պյայվի Մարիա Ռյասյանեն (Päivi Räsänen, ի ծնե՝ Կուվայա (Kuvaja), ), ֆինն քաղաքական գործիչ, ֆիննական խորհրդարանի պատգամավոր (1995 թվականից), «Քրիստոնյա դեմոկրատներ» կուսակցության նախագահ (2004 թվականից մինչև 2015 թվականի օգոստոս), 2011-2015 թվականներին Ֆինլանդիայի ներքին գործերի նախարար։
Կենսագրություն
Ռյասյանենը մասնագիտությամբ բժիշկ է։ 1993 թվականին ընտրվել է Ռիյխիմյակիի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 2004 թվականին ընտրվել է ֆիննական «Քրիստոնյա դեմոկրատներ» կուսակցության նախագահ, պարբերաբար վերընտրվել է այդ պաշտոնում, այդ թվում 2011 թվականի օգոստոսի 20-ին կուսակցական հերթական համագումարի ժամանակ, որն անցկացվել է Կոկոլա քաղաքում (ընտրվել է միաձայն), 2013 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ Հյամեենլիննեի համագումարի ժամանակ (ստացել է 271 ձայն, իսկ ընտրության ժամանակ միակ մրցակիցը՝ միայն 12 ձայն) ։ 2015 թվականին Ռյասյանենը չի մասնակցել նախագահական ընտրությանը, կուսակցության նախագահի պաշտոնում նրան փոխարինել է Սարի Էսսայան ։
2011 թվականի հունիսի 22-ից եղել է Ֆինլանդիայի ներքին գործերի նախարար։ Նախարարի պաշտոնում արտահայտվել է Ֆինլանդիայի ճանապարհային ոստիկանության լուծարման օգտին, որը նրա կարծիքով համապատասխանում է բյուջետային միջոցների տնտեսման ծրագրին ։
2013 թվականի հունիսի 29-ին իբր թե Ռյասյանենին պատկանող @PaiviRasanen թվիթթեր հաշվի՝ Helsinki Pride-ի վերաբերյալ գրառման հետ կապված («Ես աղոթում եմ փրայդի բոլոր մասնակիցների համար։ Հուսով եմ՝ դուք կուղղվեք, և Աստված կների ձեզ») կուսակցության ղեկավարությունը հայտարարել է, որ հաշիվը կեղծ է, և նախագահը որևէ կապ չունի դրա հետ ։
2015 թվականի փետրվարին ենթարկվել է ճանապարհատրանսպորտային վթարի, ինչի հետևանքով հիվանդանոց է տեղափոխվել ։ Նույն թվականի մայիսին կրկին վթարի է ենթարկվել. մեքենան, որով նա գնում էր, հարվածել է հյուսիսային եղջերվի, Ռյասյանենը և նրա վարորդը չեն տուժել, սակայն կենդանին տեղում սատկել է ։
Կրոնական հայացքներ
2013 թվականի հուլիսին կապված կրոնական Kansanpäivät արարողության ժամանակ Ռյասյանենի ելույթի հետ, որտեղ նա խոսել է քրիստոնյաների կյանքում Աստվածաշնչի դերի մասին և այն մասին, թե ինչպես է Աստծո խոսքը հարաբերվում օրենքի հետ, նրա դիրքորոշումը հասարակության շրջանում բուռն քննադատության և սուր արձագանքների առիթ է դարձել (հատկապես նրա հայտարարությունը, որ որոշ իրավիճակներում Աստվածաշունչն ունի ավելի մեծ կշիռ, քան օրենսդրությունը, ինչպես նաև աբորտների համեմատությունը կենդանիների սպանդի հետ)։ Դրա հետ կապված նախարարական տունը ենթարկվել է վանդալիզմի ։
Համասեռամոլ զույգերի վերաբերյալ հեռուստաբանավեճեր
2010 թվականի հոկտեմբերին Ռյասյանենը մասնակցել է հեռուստաբանավեճերի՝ նվիրված համասեռամոլության խնդիրներին։ Դրա նախադրյալը 2010 թվականի մարտին Ֆինլանդիայի եկեղեցու ղեկավար Կարի Մյակինենի ընտրությունն էր, որը դրական էր վերաբերվում համասեռամոլ զույգերի միության պսակին։ Բանավեճերից հետո, որոնց ժամանակ Ռյասյանենը բացասաբար է արտահայտվել դրա դեմ, մի քանի հազար մարդ լքել է Ֆինլանդիայի լյութերական եկեղեցու համախոհների շարքերը։ Միևնույն ժամանակ հազարից ավելի մարդիկ ընդգրկվել են Ռյասյանենի կուսակցությունում։
Ընտանիք
Ամուսնացած է աստվածաբանության դոկտոր Նիյլո Ռյասյանենի հետ։
Ամուսիններն ունեն հինգ երեխա՝ Սակարին (ծնված 1988 թվականին), Սաարան (ծնված 1990 թվականին), Միրյամին (ծնված 1992 թվականին), Էսթերին (ծնված 1994 թվականին) և Յուուլիան (ծնված 1996 թվականին)։
Ներամուսնություն
Ներամուսնություն, ամուսնության սովորույթ որոշակի հասարակական խմբի (տոհմ, ցեղ, կաստա և այլն) ներսում։ Նախնադարյան հասարակության մեջ տոհմը եղել է արտաամուսնական, ցեղը՝ ներամուսնական։ Նախնադարյան հասարակարգի քայքայման շրջանում որոշ ժողովուրդների (մալագասցիներ, արաբներ, ուզբեկներ, տուարեգներ են) մեջ տոհմը կամ ներտոհմային խմբերը դարձել են ներամուսնական, որը պայմանավորված էր գույքը մոտիկ ազգականների միջավայրում պահպանելու ձգտմամբ։ Ամուսնություններ էին հաստատվում հորեղբոր որդիների ու դուստրերի և այլ մոտիկ ազգականների միջև։ Կաստայական ներամուսնություն բնորոշ էր Հնդկաստանի կաստաներին։ Հայաստանում ներամուսնություն գոյություն է ունեցել նախաքրիստոնեական շրջանում։ Քրիստոնեության տարածումից հետո եկեղեցական մի շարք կանոններով (Աշտիշատի ժողով ե այլն) արենակցությամբ կապված անձանց միջև ամուսնությունն արգելվել է։
Կատեգորիա:Ամուսնություներ
Նևրոզներ
Նևրոզներ (նեյրո...), հիվանդությունների խումբ, պայմանավորված է հոգեկան տրավմա առաջացնող ազդակներով և բնորոշվում է բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆունկցիոնալ, դարձելի խանգարումներով։ «Նևրոզ» տերմինն առաջարկել է շոտլանդացի բժիշկ Ու. Կուլլենը (1776 թվական)։ Սկզբնական շրջանում նևրոզների խմբին էին դասվում չլուսաբանված պատճառագիտությամբ տարբեր հիվանդություններ (օրինակ՝ էպիլեպսիա, ցրված սկլերոզ, փայտացում և այլն)։ Ավելի ուշ նևրոզներ էին համարում նյարդային համակարգի ցանկացած ֆունկցիոնալ խանգարումը։ Ժամանակակից հասկացությամբ նևրոզներ դասվում են հոգեծին (պսիխոգեն) հիվանդությունների շարքը, այսինքն ծագում են հոգեկան տրավմայի և երկարատև նյարդային լարվածության հետևանքով։ Նպաստող գործոններն են՝ կոնստիտուցիոն նախատրամադրվածությունը, վարակիչ հիվանդությունները, թունավորումները (հատկապես ալկոհոլամոլությունն ու ծխելը), գլխուղեղի վնասվածքները, աթերոսկլերոզը, օրգանիզմի հյուծվածությունը, գերհոգնածությունը, երկարատև անքնությունը և այլն։ Հիվանդության պատճառ կարող են դառնալ արտակարգ ուժեղ (հարազատի մահը) սուր կամ թույլ, բայց երկարատև հոգեկան տրավման։ Թույլ գրգռիչների ազդեցությունից նևրոզների առաջացման հնարավորությունը կենդանիների վրա փորձառական մեթոդով (էքսպերիմենտալ նևրոզներ) ապացուցել է Ի. Պավլովը։ Նրա ուսմունքը հնարավորություն տվեց պարզելու նևրոզների ֆիզիոլոգիական հիմքը և մարդկանց նևրոզների առաջացման հիմնական մեխանիզմները։ Այդ ուսմունքի համաձայն, նևրոզը բարձրագույն նյարդային գործունեության խանգարում է, որն առաջանում է արտակարգ ուժ և տևողություն ունեցող բացասական ազդակների ներգործության հետևանքով՝ գլխուղեղի դրդման և արգելակման պրոցեսների ուժի և շարժունության գերլարումից կամ բախումից։ Ի. Պավլովն ապացուցեց նաև, որ նևրոզների դեպքում խանգարվում է առաջին և երկրորդ ազդանշանային համակարգերի փոխհարաբերությունը։
Դասակարգում
Տարբերում են նևրոզների կլինիկական հետևյալ ձևերը, նյարդաթուլություն, հիստերիա և սևեռուն վիճակների նևրոզ։ Վերջին ձևի դեպքում հիվանդներն ունենում են խորթ, անմիտ մտքեր, հիշողություններ, կասկածներ ու վախ, անհաղթահարելի հակումներ, շարժումներ ու գործողություններ։ Հիմնական պատճառը հոգեկան գերհուզումներն են (հատկապես՝ վախը)։ Առավել հաճախ հանդիպում են սրտամկանի ինֆարկտով, քաղցկեղով, սիֆիլիսով, հոգեկան հիվանդությամբ հիվանդանալու սարսափը, ինչպես նաև բարձրությունից, մենակությունից, մթությունից վախենալը։ Այդ բոլորը առաջացնում են հիվանդների դյուրագրգռելիություն, ներքին անհանգստություն, տագնապալից սպասողականություն, քնի խանգարումներ և այլն։ Երբեմն սևեռուն վիճակները կարող են զուգակցվել միմյանց հետ (օրինակ՝ որևէ հիվանդությամբ վարակվելու վախը պատճառ է դառնում հաճախակի լվացվելու)։ Առանձնանում են նաև վախի, սպասման, շարժողական, ներքին օրգանների (սիրտ, ստամոքս և այլն) նևրոզներ։
Բուժում
Առաջացնող պատճառների վերացում, արտաքին միջավայրի փոփոխություն, աշխատանքի և հանգստի ռեժիմի կարգավորում։ Օրգանիզմն ամրապնդող միջոցառումներ և զրույցի ձևով կամ հիպնոսային ներշնչման միջոցով կատարվող պսիխոթերապիա, էլեկտրաքնի, ֆիզիոթերապևտիկ զանազան մեթոդների կիրառում, բուժական ֆիզկուլտուրա։ Վիտամինային, հորմոնային պատրաստուկներ, օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնող և նյարդային համակարգը հանգստացնող դեղամիջոցներ (սեդուքսեն, էլենիում, տագեպամ, բրոմի պատրաստուկներ և այլն)։ Բնավորության, մտքի, զգացմունքների, կամքի ճիշտ դաստիարակում։ Առողջարանային բուժում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Նևրոզներ Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Կուրինսկայա
Կուրինսկայա (Куринская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի կազմում, Փշիշ գետի ափին, շրջկենտրոնից 40կմ արևմուտք։ Բնակչությունը՝ հայեր, ռուսներ, հույներ, ադըղեներ։ Զբաղվում են անտառատնտեսությամբ։ Ունի միջնակարգ և ութամյա դպրոցներ, ակումբ–կինո, փոստի բաժանմունք, բուժմանկաբարձական կայան, երկաթուղային կայարան։ Հիմնադրվել է 1912 թ.-ին։ Հայերը եկել են Սամսունի շրջանից, 1915 թ.-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ստանիցաներ Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Բնիձորի միջին վանք
Բնիձորի Միջին կամ Ներքին վանք, XII-XIII դարերից մեզ հասած վանական հուշարձանախումբ, գտնվում է Շուլավերից 4 կմ արևմուտք, ջրառատ «Բլբլան» աղբյուրի ձորի ձախակողմում։
Պատմություն
Համալիրը բաղկացած է միանավ բազիլիկ եկեղեցուց, կից մատուռից (հյուսիսից) և կից սրահ-գավթից (հարավից)։ Համալիրի շինաքարի մեծ մասը սրբատաշ է։ Եկեղեցու թաղակապ տանիքը չի պահպանվել։ Թ․ Լալայանի վկայությամբ՝ եկեղեցին 19-րդ դարի վերջին արդեն իսկ այն վիճակում էր, ինչ հիմա ։
Հուշարձանախմբի ներսում և բակում պահպանվել են մի քանի խաչքարեր, որից երկսուսը արձանագիր էին։ Հուշարձանախումբը այն սակավաթիվ հնավայրերից է, որ դեռևս թվականին ունեցել էր իր գիտական այցելուն։ Մի հրապարակման մեջ, որը լույս էր ընծայվել Հովհ․ Ստեփանյանցի հեղինակությամբ, ներկայացված են մի քանի վիմագրեր․ ։
Հնավայրի հաջորդ և վերջին հետազոտողն է եղել ազգագրագետ Ե․ Լալայանը ։
Գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունների առումով XIV-XV դդ․ թվագրվող մի գեղաքանդակ խաչքար, որն ընկած է սրահ-գավքի հարավային պատի տակ, ստորին մասում ունի արդեն գրեթե իսպառ հողմնահար արձանագրություն։ Խաչքարը կերտված է գորշ ավազաքարից և ունի 84x49x32 սմ չափերը ։ Գեղաքանդակ, բայց անարձանագիր մեկ այլ խաչքար էլ ընկած է եկեղեցու հյուսիսային կողմում։ Այն ջարդված է երկու մասի։ Չափերն են՝ 90x37x11 սմ։
Հարավ-արևելքում ընկած է վանքի գերեզմանատունը, որն արդեն ծածկված է անտառով։ Այստեղ տապանաքարերի շարքում պահպանվել են մի քանի խաչքարեր։ Ուղղանկյունաձև, մի ծայրից ճաքած (չափերը՝ 138x28x45 սմ) տապանաքարի երկու նեղ կողերին և վերին մասում արձանագրված է․
Համանման մեկ այլ տապանաքարի (161x45x31սմ) հարավային երեսին կան թամբած ձիու և այլ պատկերաքանդակներ, իսկ հյուսիսային երեսին՝ թագակիր անձ, չորս բաժակներով սկուտեղ, սափոր, ևս մեկ անձ՝ անկյունում։ Վերին երեսին կա մեկ արձանագրություն, որտեղ նշվում է, որ սա «ԱՍԼԻՆԻ» տապանն է՝ ՌՃԼԴ (1685 թվական)։ Բացի վերոնշյալներից մեկ այլ ուղղանկյունաձև սալատապանի երեսին ևս պահպանվել է արձանագրություն։ Ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նույն հանգուցյալի հիշատակին հիշյալ տապանաքարից բացի կանգնեցվել է նաև մի խաչքար (179x67x20սմ), այն երկատված է, որի վրա արձանագրված է․
Խաչքարի երկու կտորներն էլ 1988 թվականին փոխադրվել են Շուլավերի Սբ․Աստվածածին եկեղեցի:Քանի որ հիշյալ խաչքարը և տապանաքարը կերտված են եղել միևնույն հանգուցյալի հիշատակին, հետևում է, որ տապանաքարը ևս կերտվել է 1651 թվականին ։
Նույն գերեզմանոցում պահպանվել են XVII դարին վերաբերող այլ խաչքարեր ևս, որոնք բոլորն էլ տեղահանվել են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական եկեղեցիներ
Անդրանիկ Միրզոյան
Ծնվել է դարբնի ընտանիքում։
Պարգևներ և կոչումներ
Հեղինակ է մի քանի տասնյակ մասնագիտական հոդվածների և վերլուծական նոթագրությունների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ դատախազներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր իրավաբաններ Կատեգորիա:Հատուկ քննչական ծառայության պետեր Կատեգորիա:Արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդականներ
Էլվիրա Դոլինար
Էլվիրա Դոլինար (Elvira Dolinar,), գրական անունը՝ Դանիցա (Danica), սլովենացի գրող, ֆեմինիստ և ուսուցիչ։ Նա առավել հայտնի է «Սլովենկա» ամսագրում կանանց իրավունքների պաշտպանության համար գրելով և համարվում է Սլովենիայի առաջին ֆեմինիստը։
Կենսագրություն
Դոլինարը ծնվել է 1870 թվականին Կրշկոյում (Krško)՝ ավստրիական և գերմանական ծագում ունեցող ծնողների ընտանիքում ։ Նա ստացել է ուսուցչի կրթություն, քանի որ այն ժամանակ դասավանդումը Սլովենիայի այն սակավաթիվ մտավոր մասնագիտություններից մեկն էր, որը կանանց համար ընդունելի էր համարվում, բայց հետագայում՝ ամուսնությունից հետո, նա դադարել է դասավանդելը։ Նա և ամուսինն ունեցել են չորս երեխաներ․ որպես կեղծանուն նա օգտագործել է իր դստեր՝ Դանիցայի անունը ։
Ուսուցչուհու մասնագիտությունը սովորելու ընթացքում Դոլինարը հետաքրքրված էր կանանց խնդիրներով, ինչը նրան ոգեշնչել է գրել այս թեմայով հոդվածներ, որոնք տպագրվել են ավստրիական տարբեր ամսագրերում։ Նրա ամենաազդեցիկ աշխատանքը տպագրվել է 1897-1902 թվականներին լույս տեսած « Սլովենկա » («Սլովենացի կին») ամսագրում, որտեղ հիմնականում գրում էին կին ուսուցիչները։ Նա ավելի քան 40 հոդված է գրել «Սլովենկա» - ի համար՝ քարոզելով կանանց իրավունքները։ Իր առաջին հոդվածով՝ «Ժենսկա էմանսիպացիյա» («Կանանց ազատագրում»), որը լույս է տեսել 1897 թվականին, նա դարձել է ամսագրի առաջին հեղինակը, ով բացահայտորեն պաշտպանում էր կանանց իրավունքները, և այդ ժամանակից ի վեր համարվում է Սլովենիայի առաջին ֆեմինիստը ։ Նրա ամենաազդեցիկ և ամենաընթերցված հոդվածը՝ «Սվոբոդնա լյուբեզեն ին զակոն» («Ազատ սեր և ամուսնություն»), լույս է տեսել 1900 թվականին և հռչակել է, որ ամուսնալուծությունը թույլատրելի է, եթե երկու ամուսիններն էլ հարաբերություններ «անտանելի» են համարում, ինչը հակասում էր այն ժամանակ սլովենացիների մեծամասնության կաթոլիկ արժեքներին ։ Իր հայացքների համար նա լայն քննադատության է ենթարկվել՝ հատկապես կաթոլիկների կողմից ։ Բացի լրագրությունից և կարծիք գրելուց, նա նաև գրել է գեղարվեստական ստեղծագործություններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ
Բիգլ
Բիգլ (beagle), որսորդական շան ցեղատեսակ, տարածված են Մեծ Բրիտանիայում։
Այս ցեղատեսակին պատկանող շներն ունեն միջին չափսեր, արտաքնապես նման են անգլիական ֆոքսհաունդ ցեղատեսակին, սակայն ավելի փոքր են, ավելի կարճ ոտքերով և ավելի երկար ու փափուկ ականջներով (ըստ ստանդարտների, ցեղատեսակի ականջները պետք է հասնեն մինչև քթի ծայրը) ։ Հասակը 33-ից մինչև 40 սմ է, քաշը՝ 9-ից մինչև 11 կգ։ Էգերը ավելի փոքր են, քան արուները։ Ունեն լավ հոտառություն, որն օգտագործվում են նապաստակ և ճագար որսալու նպատակով, շատ հաճախ օգտագործում են պայթուցիկ նյութերի որոնման համար։ Բիգլները բավականին ակտիվ են և չարաճճի։ Նրանց դաստիարակելը և ուսուցանելը բարդ չէ։
Անվան ծագում
Կա անվան ծագման երկու տարբերակ։ Դրանցից մեկը կապված է երկար, մեղեդային հաչոց արձակելու ունակության հետ, ինչի պատճառով ցեղի անվանումը կարող էր հիմնվել ֆրանսիական «begueule» բառի վրա, բառացի՝ նեղացրած կոկորդ։ Մյուս տարբերակը կապված է մարմնի փոքր չափերի հետ։ Ըստ այս տարբերակի, ցեղատեսակի անվանումը կապված է հին անգլերեն «begle», կետլական «beag» կամ հին ֆրանսերեն «beigh» բառերի հետ, որոնք ունեին «փոքր» նշանակությունը, օգտագործվում էին բոլոր որսորդական շների համար, անկախ ցեղից և ծագումից
Ցեղատեսակի պատմություն
Կան ցեղի ծագման մասին տարբեր վարկածներ։ Հույն պատմաբան Քսենոֆոնի համաձայն՝ արդեն Հին Հունաստանում գոյություն ունեին որսորդական շներ։ Հռոմեացիները վերցրել են որսորդական շների օգտագործման փորձը և նրանց տարել Բրիտանական կղզիներ, որտեղ նրանք երկար ժամանակ խաչասերվել են տեղի շների հետ։ Կան վարկածներ, որ որսորադական շները Անգլիայում գոյություն են ունեցել մինչև հռոմեացիների ժամանումը, մասնավորապես Պվիլլայը, Ուելսի արքայազնը և ժամանակակից թագավոր Արթուրը, ունեցել են սպիտակ որսորդական շների հատուկ ցեղատեսակ։
18-րդ դարի կեսերին Անգլիայում նապաստակ որսալու համար ձևավորվել են երկու հիմնական ցեղատեսակներ՝ հարավային բարակ և հյուսիսային բիգլ։ Սակայն ժամանակակից ցեղի հիմքը դարձել է արդեն 19-րդ դարի կեսերին Փարսոն Հանիվուդի հավաքած շնակապը։ Այն ցուցադրվել է Էսսեքսում, և այդ ժամանակ գրեթե բոլոր հայտնի շնաբուծարաններում կային այս շնակապի տեսակներից ։
Մինչև 1870 թվականը, ԱՄՆ-ում հարավային նահանգների փոքրիկ բարակները, որոնց այն ժամանակ անվանում էին բիգլներ, տարբերվում էին ժամանակակից ցեղից։ Նրանք, ինչպես տակսաները, ունեին թեթև գլուխ։ Նրանք նման էին ուղիղ ոտքեր ունեցող բասետներին և ունեին սև, սպիտակ և շիկակարմիր գունավորում։ Նրանք հիանալի որսորդներ էին, բայց արտաքուստ՝ տգեղ, ինչը, սակայն, քիչ էր մտահոգում տերերին։ 1860-ական թվականներին, Կարլինսվիլի Իլինոյս նահանգի գեներալ Ռիչարդ Ռոուեթը, երկիր բերեց բարակների մի խումբ՝ ավելի բարելավված տեսքվ, բայց որ բարակներից գեներալը հավաքեց իր սեփականը, մնում է անհայտ։ 1880 թվականին Պրովիդենսի Ռոդ Այլենդ նահանգից պարոն Առնոլդը Հյուսիսային Անգլիայից բերեց բիգլների մի խումբ, իսկ 1896-ին դա արեց Ջեյմս Լ. Քերնոհանը։ Շուտով՝ 1888 թվականին, ստեղծվեց «Բիգլ» ցեղատեսակի ազգային ակումբը, որն անցկացրեց առաջին դաշտային փորձարկումները։
Ժամանակակից ցեղատեսակի պաշտոնական ստանդարտը հաստատվել է 1957 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ։
1980 թվականին Ուոլես Հեյվենսենը հաջող փորձ է անցկացրել՝ խաչասերելով բիգլ և գերմանական մաստիֆ ցեղատեսակները։ Այս խաչասերման արդյունքում հայտնվել է շների նոր ցեղատեսակ, որն անվանվել է պագլ։
Ընդհանուր նկարագրություն
Ունեն միջին չափսեր, արտաքնապես նման են անգլիակա ֆոքսհաունդին, սակայն ավելի փոքր են՝ կարճ ոտքերով և ավելի երկար ու փափուկ ականջներով (ականջները պետք է հասնել քթի ծայրին) ։ Վզակոթոի բարձրությունը հասնում է 13-ից մինչև 16 դյույմի (33-40 սմ), քաշը՝ 18-ից մինչև 35 ֆունտի (8-16 կգ), իսկ եվրոպական բիգլների հասակը կազմում է մոտ 36-41 սմ, իսկ քաշը 13-18 կգ։ Էգերը ավելի փոքրամարմին են, քան արուները ։ Ծնոտները ուժեղ են։ Աչքերը մեծ են՝ մուգ կամ բաց շագանակագույն։ Շուրթերը չափավոր կախված են։ Քթի բլթակը լայն է։ Պարանոցն ունի միջին երկարություն։ Կրծքավանդակը լայն է, որը նեղանում է որովայնի և իրանի հատվածներում։ Պոչը հաստ է և միջին երկարության, բարձր է տնկված և կատարում է զվաևճալի շարժումներ։ Պոչը լավ է խավավորված, հատկապես ծայրի հատվածում, որտեղ մազերը ձևավորվում են խոզանակ։ Բիգլն ունի մկանոտ, միջին երկարություն և հարթ մարմին։ Ազդրերը հզոր են, թաթերը՝ կլոր կամ թեթևակի ձգված։ Մատները ամուր են և կիպ դասավորված։ Բարձիկները կոմպակտ են։
Գունավորում
Հիմնականում հանդիպում են եռագույն բիգլներ՝ սև և շագանակագույն բծերով սպիտակ գունավորմամբ։ Եռագույն առանձնյակները միշտ ծնվում են սև և սպիտակ գունավորմամբ։ Այնուհետև ազդրերի սև գույնը վերանում է և աստիճանաբար գունաթափվում է պոչից դեպի վզակոթ ընկած հատվածներում (որոշ առանձնյակներ մոտ այս գործընթացը բավականին երկար է տևում)։ Երկգույն տարբերակները («լիմոնիկներ») միշտ ունեն սպիտակ հիմնական գույն՝ երկրորդ գույնի հատվածներով (շիկակարմի տարբեր երանգներ)։ Պոչի ծայրը միշտ սպիտակ է։
Հոտառություն
Նրանց մոտ լավ զարգացած է հոտառությունը, սա ապացուցել են 1950-ական թվականներին հետազոտություններ անցկացրած Ջոն Պոլ Սկոտը և Ջոն Ֆալերը։ Ուսումնասիրությունների օգնությամբ՝ ստուգելով տարբեր ցեղատեսակների հոտառական ունակությունները, նրանք հայտնաբերեցին, որ բիգլները հաղթահարում են առաջադրանքը առավել պակաս, քան մեկ րոպեում, այն դեպքում երբ մյուս ցեղատեսակներին անհրաժեշտ էր զգալիորեն շատ ժամանակ։
Բնավորություն
Բիգլների վարժեցման համար շատ ուժ և համբերություն է պահանջվում, քանի որ նրանք շատ համառ ցեղատեսակ են (բացի այդ, նրանք շատ հետաքրքրասեր են, ինչը թույլ չի տալիս, որ բիգլները արագ կենտրոնանա տիրոջ վրա)։
Բիգլները ուրախությամբ են վերաբերվում հեռավոր զբոսանքներին, սիրում են վազել, բնույթով որսորդներ են, զբոսանքի ժամանակ նրանք մշտապես ընկնում են հետքերով, այրվելով նրանցից որեևէ մեկի հետքերով գնալու ցանկությունից։ Այս զբաղմունքը այնքան է կլանում նրանց ուշադրությունը, որ նրանք կարող են մոռանալ ամեն ինչի մասին, ահա թե ինչու այդ շների զբոսանքի տարած տերերը պետք է մեծ ուշադրություն ցուցաբերեն (սակայն, այս խորհուրդը ավելորդ չի լինի նաև այլ բարակների տերերի համար)։
Բիգլները խելացի և նվիրված ուղեկիցներ են։ Նրանք շատ մաքուր են և դրա շնորհիվ հաճախակի լողանալու կարիք չունի։ Բավականին խելացի են և հիանալի շփվում են ընտանիքի բոլոր անդամների, հատկապես երեխաների հետ։ Այս ցեղատեսակի որոշ առանձնյակներ երբեմն (բայց շատ հազվադեպ) կարող են ագրեսիվություն դրսևորել անծանոթ մարդկանց կամ շների նկատմամբ։
Այս շները իրենց ավելի լավ են զգում՝ ապրելով մասնավոր տանը։ Բիգլները տոկուն են, քմահաճ չեն և չեն պահանջում բարդ խնամք, աչքի են ընկնում հիանալի առողջությամբ ։
Առողջություն
Կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 12-ից մինչև 15 տարի, ինչը բնորոշ է նման չափսեր ունեցող շների համար ։
Հիմանական հիմանդություններ՝ Ֆուրունկուլ, գլաուկոմա, ծիածանաթաղանթի դիսպլազիա ։ Երկար ճկուն ականջների պատճառով ներքին ականջը բավարար չէ օդափոխվում, ինչը կարող է հանգեցնել ականջների վարակի։ Հանդիպում է նաև, այսպես կոչված, «հակառակ փռշտոց», իրականում օդը անցնում է բերանի և քթի միջով, և դա բոլորովին վնաս չէ շան առողջույթան համար։
Գործառույթներ
Նախապես բիգլներին բուծում էին բացառապես որսի համար, քանի որ ունեին հիանալի հոտառություն։ Ըստ 2002 թվականին ընդունված Վայրի Կաթնասունների Պահպանության (Շոտլանդիա) և 2004 թվականին ընդունված Որսորդական (Անգլիա և Ուելս) օրենքների, շների օգտագործումը նապաստակ որսալու համար թույլատրվում էր միայն հողատիրոջ համաձայնությամբ։
Ներկայումս բիգլը բազմակողմանի զարգացած ցեղատեսակ է, որն օգտագործվում է հետապնդման և ներքին հիվանդությունների բժշկություն համար, ինչպես նաև, որպես ընտանի կենդանի։
Հիմնական ցեղատեսակն է, որի վրա կատարվում են բժշկական հետազոտություններ և փորձարարություներ, այդ թվում նաև կենցաղային քիմիայի և կոսմետիկայի փորձարկումներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շներ Կատեգորիա:Շնազգիներ Կատեգորիա:Կաթնասունների ցանկեր
Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ
Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ (התזמורת הפילהרמונית הישראלית, ha-Tizmoret ha-Filharmonit ha-Yisre'elit), Իսրայելի սիմֆոնիկ նվագախումբ՝ հիմնված Թել Ավիվում։ Հիմնական համերգասրահը Թել Ավիվի Չարլզ Բրոնֆմանի դահլիճն է։
Պաղեստինյան նվագախմբից մինչև Իսրայել Ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ (1936-1948)
Իսրայելական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը հիմնադրվել է 1936 թվականին Պաղեստինի նվագախմբի ջութակահար Բրոնիսլավ Հուբերմանի կողմից, եվրոպական նվագախմբերից բազմաթիվ հրեա երաժիշտների հեռացման ժամանակ։ Նվագախմբի առաջին համերգը տեղի է ունեցել Թել Ավիվում, 1936 թվականի դեկտեմբերի 26-ին, Արտուրո Տոսկանինիի կողմից։ Նվագախմբի առաջին գլխավոր դիրիժորն է եղել Ուիլյամ Սթայնբերգը։
1938-1945 թվականներին նվագախմբի գլխավոր ղեկավար է եղել Լեո Քեստենբերգը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նվագախումբը 140 անգամ հանդես է եկել դաշնակից զինվորների, այդ թվում` 1942 թվականին Էլ Ալամեյնի հրեական բրիգադի զինվորների համար։ Պատերազմի վերջում նվագախումբը հանդես է եկել ազատագրված Բելգիայում։ 1948 թվականին Իսրայելի Պետության ստեղծումից հետո նվագախումբը վերանվանվել է Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ։
1948 թվականից ի վեր
1958 թվականին նվագախումբն արժանացել է Իսրայելի մրցանակին ։
Նվագախմբի պատմության մեջ առանձնահատուկ դիրիժորներ են եղել Լեոնարդ Բերնսթայնը և Զուբին Մեթան։ Բերնսթայնը սերտ կապեր է պահպանել նվագախմբի հետ 1947 թվականից, 1988 թվականին նվագախումբը նրան շնորհել է պատվավոր դիրիժորի կոչում։ Մեթան նվագախմբի երաժշտական խորհրդատու դարձավ 1968 թվականին։ Նվագախումբը պաշտոնապես երաժշտական ռեժիսոր չուներ, այլ՝ «երաժշտական խորհրդատուներ» մինչև 1977 թվականը, երբ Մեթան նշանակվեց նվագախմբի առաջին երաժշտական տնօրեն ։ 2016 թվականի դեկտեմբերին Իսրայելի ֆիլհարմոնիկը հայտարարել է, որ Մեթան պետք է պաշտոնավարի մինչև 2019 թվականի հոկտեմբեր ։ Նվագախմբի գլխավոր հյուր-դիրիժորներն են եղել Յոել Լևին և Ջանանդրեա Նոսեդան։
Մեթայի հետ նվագախումբը Decca Records-ի համար մի շարք ձայնագրություններ է կատարել։ Բերնսթայնի հետ նվագախումը ձայնագրել է իր ստեղծագործությունները և Իգոր Ստրավինսկու ստեղծագործությունները։ Նվագախումբը նաև համագործակցել է ճապոնացի կոմպոզիտոր Յոկո Կանոյի հետ Մակրոս Պյուս անիմեի սաունդթրեքի համար։
1936 թվականի դեկտեմբերին Պաղեստինի նվագախմբի համերգները ղեկավարել է Արտուրո Տոսկանինին՝ կատարելով Ռիչարդ Վագների երաժշտությունը ։ Սակայն 1938 թվականի նոյեմբերին Բյուրեղապակյա գիշերվա ջարդերից հետո նվագախումբը դե ֆակտո արգելք է դրել Վագների աշխատանքի վրա կոմպոզիտորի հակասեմականության և Նացիստական Գերմանիայի հետ նրա երաժշտության կապի համար ։
2007 թվականին Լահավ Շանին առաջին անգամ նվագախմբի կազմում հանդես է եկել որպես հյուր-մենակատար։ 2013 թվականի հոկտեմբերից նա նվագախմբի հետ հանդես է եկել որպես հյուր-դիրիժոր։ 2018 թվականի հունվարին նվագախումբը հայտարարել է, որ Շանին նշանակվել է հաջորդ երաժշտական տնօրեն 2020-2021 թվականների շրջանի համար։ 2019-2020 թվականներին նա կստանա Երաժշտական տնօրենի կոչում  ։
Բոյկոտի հակասություններ
2011 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Լոնդոնում The Proms փառատոնի ընթացքում պաղեստինցի ցուցարարներն ընդհատել են նվագախմբի ելույթը։ Ռադիոհեռարձակումն ընդհատվել է, սակայն համերգը մի քանի օր անց կրկին հեռարձակվել է ։ Նվագախմբի գլխավոր քարտուղար Ավի Շոշանին Լոնդոնի «Թայմս» թերթին տված հարցազրույցի ժամանակ հայտնել է, որ նվագախումբը այլևս հանդես չի գա Մեծ Բրիտանիայում ։ Տեղի ունեցածի համար ոչ ոք չդատապարտվեց, մասամբ այն պատճառով, որ Ալբերտ թագավորական սրահի ղեկավարությունը, որտեղ տեղի էր ունեցել համերգը, հրաժարվել էր համագործակցել Իսրայելին աջակցող իրավաբանների խմբի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի նվագախմբեր Կատեգորիա:Թել Ավիվի մշակույթ
Միխայլենկովո (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)
Միխայլենկովո (Михайленкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլենկովո գյուղում բնակվում էր 201 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ազգային պոլիտեխնիկական ինստիտուտ
Ազգային պոլիտեխնիկական ինստիտուտ (Instituto Politécnico Nacional), Մեքսիկայի ամենամեծ հանրային համալսարաններից մեկը, որն ավագ դպրոցի, բարձրագույն կրթության և հետբուհական կրթության մակարդակներում ունի 171581 ուսանող ։ Հիմնադրվել է 1936 թվականի հունվարի 1-ին նախագահ Լասարո Կարդենասի ղեկավարման ժամանակաշրջանում՝ անապահով սոցիալական դասին մասնագիտական կրթությամբ ապահովելու համար ։
Ինստիտուտն ունի 293 ուսումնական դասընթացներ տրամադրող 98 ստորաբաժանումներ ՝ 78 տեխնիկական մասնագիտությունների գծով, 80 հետդպրոցական և 135 հետբուհական ծրագրեր ։ Ինստիտուտի գլխավոր կամպուսը կոչվում է «Ադոլֆո Լոպես Մատեոս մասնագիտական միավոր» կամ «Սակատենկո», գտնվում է Մեխիկոյից 2.1 կմ հյուսիս։ Ինստիտուտը հիմնականում գտնվում է Մեխիկոյում և նրա արվարձաններում, սակայն մի քանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ գտնվում են Մեքսիկայի մյուս 22 նահանգներում ։
Պատմություն
Ինստիտուտը հիմնադրվել է 1936 թվականի հունվարի 1-ին նախագահ Լասարո Կարդենասի պաշտոնավարման օրոք և գտնվել է նախկինում որպես «Ex hacienda Santo Tomás» հայտնի 16-րդ դարում կոնկիստադոր Էռնան Կորտեսին պատկանող մեծ կալվածքում, նվիրաբերել է Մեքսիկայի դաշնային կառավարության կողմից ։
Աշխարհահռչակ աստղագետ Լուիս Էնրիկե Էռոն, նախկին հեղափոխական Խուան դե Դիոս Բատիս Պարեդեսը և նախկին կրթության նախարար Նարսիսո Բասոլսը եղել են ինստիտուտի ստեղծման առաջին նախաձեռնողներից ։
Նախկին տնօրեն Ալեխո Պերալտայի ղեկավարման տարիներին ինստիտուտին բավականաչափ հողեր են հատկացվել։ Բռնագրավված Սանտա Մարիա Տիկոման (213 հեկտար) և Սան Պեդրո Սակատենկո (43 հեկտար) հողերը նույնպես օգտագործվել են ։
Այժմ որպես «Ադոլֆո Լոպես Մատեոս մասնագիտական միավոր» կամ «Սակատենկո» հայտնի կամպուսի շինարարությունն սկսվել է 1958 թվականին։ 1959 թվականին Մեքսիկայի նախկին նախագահ Ադոլֆո Լոպես Մատեոսը, կրթության նախկին նախարար Խայմե Տոռես Բոդետը և ինստիտուտի նախկին տնօրեն Էուխենիո Մենդես Դեկուռոն հանդիսավոր բացել են Սակատենկոյի 4 շինությունները, որոնք հատկացվել են Մեխանիկայի և էլեկտրատեխնիկայի (ESIME) և Ճարտարագիտության և ճարտարապետության ավագ դպրոցներին (ESIA) :
Ինստիտուտն ունի շուրջ 98 գիտական ստորաբաժանումներ, այդ թվում՝ 18 մասնագիտական ավագ դպրոցներ, 26 համալսարանական քոլեջներ, 20 գիտական և տեխնիկական հետազոտական կենտրոններ, 17 շարունակական կրթության կենտրոններ, 4 կրթական աջակցության բաժին, 3 նորարարական կրթությանն աջակցող ստորաբաժանում, հետազոտություններին, տեխնոլոգիական զարգացումներին աջակցող 8 բաժիններ, 2 գիտությանն առընթեր, ձեռնարկության հետազոտությունների և զարգացման ստորաբաժանումներ։
Դպրոցները հիմնականում Մեխիկոյում են, թեև մի քանի ընդլայնված և հետազոտական կառույցներ տեղաբաշխված են երկրի 22 նահանգներում ։
Որոշ բաժիններ ունեն բարձր աստիճանի ակադեմիական և բյուջետային ազատության։ Ինստիտուտը ղեկավարում է գլխավոր տնօրենը, որին նշանակում է պետության նախագահը, սովորաբար (բայց ոչ միշտ) ակադեմիական համայնքի անդամների հետ խորհրդակցելուց հետո ։ 2014 թվականի նոյեմբերից ինստիտուտի գլխավոր տնօրենն է Էնրիկե Ֆերնանդես Ֆասնաչը ։