cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միջնադար
Հասարակություն և տնտեսություն
Հասարակությունը ամբողջ Եվրոպայում Սև մահից հետո անհանգստացած էր տեղաշարժերով։ Քիչ բերքատվությամբ հողերը լքվեցին, քանի որ գյուղացիները կարող էին ավելի բերրի վայրեր գտնել ։ Չնայած ճորտատիրությունը անկում ապրեց Արևմտյան Եվրոպայում, այն ավելի արդիական դարձավ Արևելյան Եվրոպայում ։ Շատ գյուղացիներ Արևմտյան Եվրոպայում նախընտրեցին աշխատել այն հողի վրա, որը նախկինում իրենց կալվածատերերի սեփականությունն էր` վճարելով ռենտա ։ Գյուղացիների մեջ ճորտերի քանակը ժամանակաշրջանի ավարտին 90 տոկոսից նվազեց 50 տոկոս ։ Կալվածատերերը նաև ավելի ականջալուր էին հողի վարձկանների նկատմամբ և միասին պետությունից աջակցություն էին պահանջում։ Կալվածատերերի և կառավարությունների մի մասը փորձում էր վերադարձնել տնտեսական քաղաքականությունը, որը գործում էր մինչև Սև մահը ։ Ոչ հոգևորական հասարակության մոտ զարգացավ գրագիտությունը և քաղաքային բնակչությանը սկսեց հետաքրքրել ասպետությունը ։
Հրեական համայնքները արտաքսվեցին Անգլիայից 1290 թվականից և Ֆրանսիայից 1306 թվականին։ Չնայած նրանց մի մասին թույլատրեցին վերադառնալ Ֆրանսիա, շատ հրեաներ արտագաղթեցին արևելք` բնակություն հաստատելով Լեհաստանում և Հունգարիայում ։ Հրեաները արտաքսվեցին Իսպանիայից 1492 թվականին և բնակություն հաստատեցին Թուրքիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Հոլանդիայում ։ Իտալիայիում 13-րդ դարում զարգացավ բանկային գործը, որը շարունակվեց 14-րդ դարում։ Շատ բանկային ֆիրմաներ վարկեր էին տրամադրում թագավորներին մեծ ռիսկայնությամբ և սնանկանում էին, եթե թագավորները հրաժարվում էին մարել վարկերը ։
Պետության վերածնունդ
Ուժեղ, միապետական հիմքով ազգային պետությունները սկսեցին զարգանալ Եվրոպայում Ուշ միջնադարում, մասնավորապես Անգլիան, Ֆրանսիան և Պիրենեյան թերակղզու քրիստոնեական թագավորությունները, այդ թվում Արագոնը, Կաստիլիան և Պորտուգալիան։ Երկարատև հակամարտությունները այս շրջանում ուժեղացրին թագավորի իշանությունը և ծանր անդրադարձան գյուղացիության վրա։ Թագավորները շահույթ էին ստանում պատերազմների միջոցով իրենց տարածքները ընդարձակելիս ։ Պատերազմի ֆինանսավորումը հարկերի միջոցով ավելի պրակտիկ էր դառնում, հաճախ հարկերի մակարդակը բարձրացվում էր ։ Հարկ վճարողների իրավունքները պաշտպանելու համար ստեղծվեցին ներկայացուցչական մարմիններ, ինչպիսիք էին Անգլիայի խորհրդարանը և Ֆրանսիայի Գլխավոր շտատները ։
14-րդ դարում Ֆրանսիայի թագավորները նպատակ էին դրել ուժեղացնել իրենց ազդեցությունը այդ թվում տարածքների ընդարձակման հաշվին ։ Նրանք դժվարությունների հանդիպեցին երբ փորձեցին տիրանալ Անգլիայի տարածքներին հարավային Ֆրանսիայում, ինչը բերեց Հարյուրամյա պատերազմին, որը տևեց 1337 թվականից մինչև 1453 թվականը ։ Պատերազմի վաղ շրջանում Անգլիան Էդուարդ III-ի (կառավարել է 1327–77) և նրա որդի Էդուարդ Սև արքայազնի (մահացել է 1376) գլխավորությամբ հաղթեցին Կրեսիի և Պուատիեի ճակատամարտերում, նվաճեցին Կալե քաղաքը և վերահսկողության տակ առան Ֆրանսիայի մեծ մասը։ Ֆրանսիայում պատերազմի վաղ շրջանում տիրեց հուսալքություն և կազմալուծում ։ 15-րդ դարի սկզբին Ֆրանսիան կանգնած էր կործանման շեմին, սակայն 1420-ական թվականների վերջին Ժաննա դ'Արկի ռազմական հաջողություններից ոգեշնչված Ֆրանսիան կարողացավ հաղթել և 1453 թվականի դրությամբ նվաճել Անգլիայի վերջին տարածքները Ֆրանսիայի հարավում ։ Պատերազմը թանկ արժեցավ Ֆրանսիայի համար, քանի որ պատերազմի վերջում Ֆրանսիայի բնակչությունը կիսով չափ նվազել էր պատերազմի սկզբի համեմատ։ Պատերազմը դրական ազդեցություն ունեցավ անգլիացիների ազգային կողմնորոշման վրա։ Հակամարտությունը նաև օգնեց Անգլիային ստեղծել սեփական ազգային մշակույթ, Ֆրանսիայի մշակույթից անջատված, որը նախկինում մեծ ազդեցություն ուներ ։
Ժամանակակից Գերմանիայի տարածքում շարունակում էր գործել Սրբազան Հռոմեական կայսրությունը, սական կայսերական գահի ընտրովի կարգավիճակը նշանակում էր հրաժարվել թագավորական հարստությունից և պետության ուժեղ հիմքից ։ Ավել արևելքում հզորանում էին Լեհաստանի, Հունգարիայի և Բոհեմիայի թագավորությունները ։ Պիրենեյան թերակղզում քրիստոնեական թագավորությունները շարունակեցին հողեր նվաճել իսլամական թագավորություններից, Պորտուգալիան կենտրոնացավ անդրծովյան տարածքների ընդարձակման վրա 15-րդ դարում, մինչդեռ մյուս թագավորությունները դժվարություններ ունեցան թագավորական ժառանգորդների և այլ խնդիրների հետ կապված ։ Պարտվելով Հարյուրամյա պատերազմում` Անգիլայում բռնկվեցին քաղաքացիական պատերազմներ, հայտնի որպես Սպիտակ և կարմիր վարդերի պատերազմ, որը տևեց մինչև 1490-ական թվականները և միայն ավարտվեց, երբ Հենրի Թյուդորը (կառավարել է 1485–1509 թվականներին որպես Հենրի VII) դարձավ թագավոր և իր ձեռքը կենտրոնացրեց իշխանությունը Ռիչարդ III-ին հաղթելուց հետո Բոսֆորտի ճակատամարտում 1485 թվականին ։ Սկանդինավիայում Դանիայի թագուհի Մարգարետ I-ը միավորեց Նորվեգիան, Դանիան և Շվեդիան Կալմարյան միության մեջ, որը գոյատևեց մինչև 1523 թվականին։ Բալթիկ ծովի շրջակայքում ամենահզոր ուժը Հանզայական միությունն էր, որը որպես քաղաք պետությունների առևտրական միություն առևտրով էր զբաղվում Արևեմտյան Եվրոպայից մինչև Ռուսաստան ։ Շոտլանդիան դուրս եկավ Անգլիայի վերահսկողությունից Ռոբերտ Բրյուսի օրոք, ով ստացավ Հռոմի պապի կողմից ճանաչումը 1328 թվականին ։
Բյուզանդական կայսրության անկում
Չնայած Պալեոլոգոս կայսրերը վերանվաճեցին Կոստանդնուպոլիսը արևմտյան եվրոպացիներից 1261 թվականին, նրանք այլևս ի վիճակի չէին վերականգնելու վերահսկողությունը կայսրության նախկին տարածքների մեծ մասի նկատմամբ։ Նրանք սովորաբար վերահսկում էին փոքր հատված Բալկանյան թերակղզում, Կոստանդնուպոլիսի մոտ, Կոստանդուպոլիսը և որոշ ափամերձ հողեր Սև ծովի և Էգեյան ծովի շրջակայքում։ Բալկաններում նախկին բյուզանդական տարածքները բաժանվեցին նոր ձևավորված Սերբիայի թագավորության, Երկրորդ Բուլղարական կայսրության և քաղաք պետություն Վենետիկի միջև։ Բյուզանդիային թուլացնում էր նաև նոր թուրքական ցեղը օսմանները, որոնք հիմնադրեցին Անատոլիայում պետություն 13-րդ դարում և արագորեն մեծացավ 14-րդ դարում։ Օսմանները ընդարձակվեցին դեպի Եվրոպա` հպատակեցնելով Բուղարիան 1366 թվականին և նվաճեցին Սեբիան Կոսովոյի ճակատամարտից հետո 1389 թվականին։ Արևեմտյան եվրոպացիները միավորվեցին, որպեսզի պաշտպանեն Բալկանների քրիստոնյաներին նոր խաչակրաց արշավանք կազմակերպեցին 1396 թվականին դեպի Բալկաններ, որտեղ նրանք պարտվեցին Նիկոպոլի ճակատամարտում ։ Կոստանդնուպոլիսը վերջնականապես նվաճեցին նվաճեցին օսմանցիները 1453 թվականին ։
Վիճաբանություն եկեղեցու ներսում
Աղմկոտ 14-րդ դարի ընթացում Եկեղեցին գլխավորում էին Պապերի Ավինյոնյան գերության կողմից 1309–76 թվականներին, նաև անվանում էին «Պապերի Բաբելոնյան գերություն» , որից հետո սկսվեց Մեծ Մասնատումըը որը տևեց 1378-ից 1418 թվականներին, երբ երկու, հետագայում երեք անձինք իրենց հռչակել էին Հռոմի պապ, յուրաքանչյուրին սատարում էին մի շարք երկրներ ։ Արդյունքում եկեղեցու պաշտոնյաները ձեռնարկեցին Կոնստանսյան ժողով 1414 թվականին և հաջորդ տարի ժողովը մերժեց պապի թեկնածուներից մեկին` թողնելով երկու թեկնածու։ Հետագա քննարկումներից հետո ժողովը 1417 թվականի նոյեմբերին ժողովը ընտրեց Մարտինոս V-ին որպես Հռոմի պապ ։
Բացի մասնատումից արևմտյան եկեղեցին ունեցավ խնդիրներ կապված աստվածաբանների հետ, որոնցից շատերը դասվեցին հերետիկոս։ Ջոն Վիքլիֆը անգլիացի աստվածաբան էր, ով համարվեց հերետիկոս 1415 թվականին, քանի որ համարում էր, որ Աստվածաշնչի տեքստերը պետք է հասանելի լինեն բոլորին, ինչին դեմ էր Եկեղեցին ։ Վիքլիվի ուսմունքը մեծ ազդեցություն ունեցավ ուշ միջնադարի երկու գլխավոր հերետիկոսական շարժումների վրա` Լոլլարդների վրա Անգլիայում և Հուսատների վրա Բոհեմիայում ։ Բոհեմական շարժման հիմքում ընկած էր Յան Հուսի ուսմունքը, ով այրվեց խարույկի վրա 1415 թվականին, երբ Կոնստանսի ժողովը նրան կարգեց հերետիկոս։ Հուսիտյան եկեղեցին դարձավ Խաչակրաց արշավանքների նշանակետ ։ Գործում էին նաև այլ շարժումներ, ինչպիսիք էին Տաճարականների միաբանության դեմ խմբերը, որոնք արդյունքում ճնշվեցին 1312 թվականին և նրանց հարստությունը բաշխվեց Ֆրանսիայի թագավոր Ֆիլիպ IV Գեղեցիկի և Հիվանդախնամների միաբանության միջև ։
Գիտնականներ, մտավորականներ և ճանապարհորդներ
Ուշ միջնադարում աստվծաբաններ, ինճպիսիք են Յոհաննես Դունս Սկոտը և Ուիլյամ Օկկամը քննադատությունների թիրախ էին ընտրել մտավորականներին և գիտնականներոն կրոնական նկատառումներով։ Նրանք ջանք չէին խնայում վատաբանելու Պլատոնյան պատկերացումները տիեզերքի մասին։ Օկկամի կարծքիով հավատքի անկախությունը թույլ կտա գիտությանը առանձնանալ աստվածաբանությունից և փիլիսոփայությունից ։ Տեղական ուսմունքները հիմնված էին Հռոմեական իրավունքի վրա, որուն նախկինում գործում էին համաձայն միջազգային սովորույթ։ Առանձին ճյուղով զարգացավ Անգլիան, որտեղ ընդհանուր իրավունքտ դարձավ ավելի իրագործելի։ Այլ երկներ ընդունեցին սեփական օրենքները, օրինակ Կաստիլիան, Լեհաստանը և Լիտվան ։
Աճեց ազգային գրականության հրատարակություն։ Հայտնի գրողներ էին Դանթեն, Ֆրանչեսկո Պետրարկան և Ջովաննի Բոկաչչոն Իտալիայում, Ջեֆրի Չոսերը և Վիլյամ Լենգլենդը Անգլիայում ու Ֆրանսուա Վիյոնը և Քրիստինա Պիզայացին Ֆրանսիայում։ Գրականության մեծ մասը բնույթով մնում էր կրոնական և չնայած մեծ դեր էր տրվում լատիներենին, շատ սրբերի կյանքի մասին գործեր թողարկվեցին ազգային լեզուներով ։ Թատրոնը նույնպես զարգացավ եկեղեցու կողմից ներկայացված պիեսների միջոցով ։ Ժամանակաշրջանի վերւում, մոտ 1450 թվականին զարգացավ տպագիր մամուլը, որի արդյունքում 1500 թվականի դրությամբ Եվրոպայով մեկ հիմնադրվեցին տպագրական տներ ։
15-րդ դարի սկզբին Պիրենեյան թերակղզու երկրները սկսեցին հովանավորել ճանապարհորդությունները Եվրոպայի սահմաններից դուրս։ Պորտուգալիայի արքայազն Հենրի ծովագնացը ճանապոհությունների արդյուքով բացահայտեց Կանարյան կղզիները, Ազորյան կղզիները և Կաբո Վերդեն։ Իր մահից հետո ճանապարհորդությունները շարունակվեցին և Բարդուղիմեոս Դիաշը 1486 թվականին հասավ Բարեհուսո հրվանդանի մոտ, իսկ Վասկո դա Գաման 1498 թվականին շրջանցեց Աֆրիկան և հասավ Հնդկաստան ։ Կաստիլիայի և Արագոնի միացյալ միապետները հովանավորեցին Քրիստափոր Կոլումբոսի ճանապարհորդությունը 1492 թվականին, ով հայտնագործեց Ամերիկաները ։ Անգլիան Հենրի VII-ի գլխավորությամբ հովանավորեց Ջոն Քեբոտի ճանապարհորդությունը, որը 1497 թվականին հասավ Կեյպ Բրիտոն կղզի ։
Տեխնոլոգիական և ռազմական զարգացումներ
Ռազմական տեսանկյունից ուշ միջնադարի հիմնական ձեռքբերումներից էին հետևակազորի մեծաքանակ օգտագործումը և թեթև հեծելազորի ներմուծումը ։ Անգլիացիները նաև օգտագործում էին երկար նիազակավորների, սակայն այլ երկրները չկարողացան ստեղծել նման զորքեր նույնատիպ հաջողությամբ ։ Զրահը շարունակեց առավելություն ունենալ, ինքնանետերի զարգացման հետ միասին ձևավորվեցին գործված զրահներ, որոնք զինվորներին ավելի լավ պետք է պաշտպանեին նետերից և ձեռագործ հրացաններից, որոնք սկսել էին գործածվել ։
Գյուղատնտեսության մեջ մեծացավ ոչխարների օգտագործումը, լայն ձգվող բուրդը թույլ էր տալիս ավելի որակով հագուստ ստանալ։ Դրանից բացի ճախարակը փոխարինեց ավանդական գործիքներին թել մանելու նպատակով` արագացնելով արտադրութունը Հագուստների վրա սկսեցին օգտագործել կոճակները, որոնք ավելի հարմարավետ էին կոճկելու ավանդական եղանակներից ։ Տնային վառարանը հայտնագործվոց 1350 թվականին Շվեդիայում` մեծացնելով երկաթի արտադրության քանակը ։ Առաջին հեղինակային իրավունքների օրենքն ընդունվեց 1447 թվականին Վենետիկում` պաշտպանելով իրենց հայտնագործողների իրավունքները ։
Ուշ միջնադարյան արվեստ և ճարտարապետություն
Ուշ միջնադարում Ամբողջ Եվրոպայում ծնունդ առավ Տրեչենտոն և Վաղ Վերածնունդը, որը սկիզբ առավ Իտալիայից։ Հյուսիսային Եվրոպան և Իսպանիան շարունակեցին օգտագործել գոթական ոճերը, որոնք ավելի մեծ թափ առան 15-րդ դարում և տևեցին մինչև ժամանակաշրջանի վերջ։ Միջազգային Գոթիկան որպես պետության թճ դարձավ Եվրոպայի մեծ մասում 1400 թվականի մոտ տասնամյակներում` թողարկելով գլուխգործոցներ ։ Ամբողջ Եվրոպայում քանակապես և որակապես զարգացում ապրեց աշխարհիկ արվեստը և Իտալիան և Ֆլանդիրիան դարձան կարևոր կենտրոններ, որտեղ զարգացավ յուղաներկը, զարդերը, երկաթյա զարդատուփերը և մայոլիկայից իրերը։ Լայն տարածում գտան նաև Իսպանիայում արտադրված իսպանա-իսլամական հագուստները և Մուդեխար ոճի իրերը։ Թագավորական ընտանիքները ունեին սպասքի մեծ հավաքածուներ ։ Իտալիայում մետաքսի արտադրությունը զարգացավ, այսպիսով Արևմտյան եկեղեցիները և հարուստներն այլևս անհրաժեշտություն չունեին պատվիրել հեռավոր Բյուզանդիայից կամ Իսլամական աշխարհից։ Ֆրանսիայում և Ֆլանդրիայում զարգացում ապրեց գոբելենի արտադրությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջնադար
Թեմզայի Ռիչմոնդ
Թեմզայի Ռիչմոնդ (London Borough of Richmond upon Thames, ), Լոնդոնի 32 շրջաններից (բորոներից) մեկը։ Գտնվում է Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաքի «Ներքին Լոնդոն» կոչվող հատվածում, նրա կենտրոնից 13 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, երկաթուղու երեք գծերի (ուղղությունների) հատման շրջակայքում։ Լոնդոնի միակ շրջանն է, որ ընկած է Թեմզայի զույգ ափերին ։ Զբաղեցնում է 57,41 քառակուսի կիլոմետր տարածք ։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 187 500 ։ Կառավարվում է շրջանային խորհրդի կողմից։ Բաժանված է 19 թաղամասերի (is divided into nineteen wards) ։ Այստեղ է գտնվում Լոնդոնի ամենաընդարձակ զբոսայգին և տեսարժան այլ վայրեեր, որոնք ապահովում են բազմաթիվ բրիտանացի և օտարերկրյա զբոսաշրջիկների այցելություններն այս շրջան; Ռիչմոնդը դասվում է Լոնդոնի առավել բարձրահամբավ (պրեստիժային) շրջանների շարքին, թեև անշարժ գույքի գների տեսակետից զիջում է Բելգրեյվին, Նայթսբրիջին, Չելսիին, Քենսիգտոնին և Համփսթեդին ։
Պատմություն
Շրջանը կազմավորվել է 1965 թվականին միդլսեքսյան Թուինքենեմի, Ռիչմոնդի ու սուրեյյան Բարնսի միավորման արդյունքում և հենց այդ ժամանակ էլ ստացել է Թեմզայի Ռիչմոնդ (Richmond upon Thames) անվանումը ։
Քույր քաղաքներ
Թեմզայի Ռիչմոնդի քույր քաղաքներն են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոնդոն Կատեգորիա:Լոնդոնի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ Կատեգորիա:Անգլիայի բնակավայրեր
Տրյում (արբանյակ)
Տրյում կամ Տրյիմ (Ymir), Սատուրնի անկանոն արբանյակն է, հայտնաբերվել է Բրետ Գլեդմանի կողմից 2000 թվականին։
Կատեգորիա:Սատուրնի արբանյակներ
Ստեպնոե (ավան, Շախտյորսկի շրջան)
Ստեպնոե (Степне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպնոե ավանում բնակվում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
(672) Աստարտե
(672) Աստարտե (Astarte), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1908 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Աուգուստ Կոպֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,554824 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2086 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9011 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1491,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241358 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1908 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Աուգուստ Կոպֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դոստալի Բեկ
Դոստալի Բեկ, լեռ Ադրբեջանի Նախիջևանի ԻՀ Շարուրի շրջանում, Վայքի լեռնաշղթայի հարավային մասում, Բաշնորաշեն քաղաքից մոտ 9 կմ հարավ-արևելք։, Համզալի գյուղից մոտ 2,4 կմ հարավ։ Տեղադրման կոորդինատներ 39.54812°N, 45.10931°W։ Լանջերը լերկ են, ջրազուրկ։ Բարձրությունը 1113 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ Կատեգորիա:Շարուրի շրջան
Ռաֆայել Մովսիսյան
Կենսագրություն
1947 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1947 թվականից աշխատում է նույն ինստիտուտում, 1968 թվականից՝ ինժեներական գեոդեզիայի ամբիոնի վարիչ, 1978 թվականից՝ պրոռեկտոր, 1980-1988 թվականներին՝ ռեկտոր։ Ինստիտուտում կազմակերպել է ճշգրիտ ինժեներագեոդեզիական չափումների ավտոմատացման պրոբլեմային լաբորատորիա (1972)։ Մովսիսյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել են լուսահեռաչափ, բարձունքային վերահսկման ավտոմատ հիդրոդինամիկական և հիդրոստատիկական նիվելիրացման սարքեր, որոնք ներ դրվել են արտադրության մեջ։ ԽՍՀՄ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտա կան կրթության մինիստրության գիտատեխնիկական խորհրդի գեոդեզիայի, քարտեզագրության և աերոտիեզերական հանույթի սեկցիայի նախագահության անդամ է (1979 թվականից) ։
Եղել է ՀԽՍՀ X գումարման Գերագույն խորհրդի դեպուտատ, 1981 թվականից՝ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ գեոդեզիստներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարարներ
Դաղնի Գյոլ
Ղաղնի-գյոլ, Տաղնի-կեոլ, լճակ Թուրքիայի Կարսի նահանգում, Կարսի սարահարթի հարավային մասում, Կաղզվանից արևմուտք, Արաքսի ձախ կողմում, Չանգլի լճից հարավ-արևմուտք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր Կատեգորիա:Կարսի մարզ
Ընդվզող մարդը
«Ընդվզող մարդը», Ալբեր Կամյուի էսսեն, որը վերլուծում է «Ընդվզող մարդը»ության և հեղափոխության մետաֆիզիկական և պատմական զարգացումը հասարակության մեջ, հատկապես Արևմտյան Եվրոպայում։
Ազդեցություն
Քամյուն կապում է գրողների, նկարիչների, քաղաքական գործիչների, հեղափոխականների, ինչպիսիք են՝ Կարլ Մարքսը, Ֆրիդրիխ Նիցշեն, Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելը, Մարկիզ դը Սադը, Լուի Անտուան Սեն-Ժյուստը, Միխայիլ Բակունին, Արթյուր Ռեմբոն, Վլադիմիր Լենինը, Սերգեյ Նեչաևը, Ժան-Ժակ Ռուսոն, Ադոլֆ Հիտլերը, Մաքս Շտիրները, Իվան Կալյաևը, Անդրե Բրետոնը, Ժոզեֆ դը Մեստրը, Լոտրեամոնը, Տիտուս Լուկրեցիուս Կարուսը, Էպիկուրոսը, Մաքս Շելերը, Ֆեոդոր Դոստոևսկին, Դմիտրի Պիսարևը, փորձելով նկարել «Ընդվզող մարդը» մարդու պատմական և գեղարվեստական ​​դիմանկարը։
Ֆրեդ Ռոզեն ուսումնասիրել է Սիմոնա Վեյի գաղափարների ազդեցությունը «Ընդվզող մարդը»-ում Կամյուի մտածողության վրա։ Նրա կարծիքով, Կամյուն ընդունել է մարքսիզմի քննադատությունը և «Ընդվզող մարդը» որպես արհեստավորի հայեցակարգը ։ Գեորգ Սելֆերը վերլուծել է Կամյուի և Ֆրիդրիխ Նիցշեի միջև զուգահեռները փիլիսոփայական գեղագիտության մեջ և հայտնաբերել զգալի նմանություններ և խորը տարբերություններ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:1951 Էսսեներ Կատեգորիա:Ալբեր Կամյուի էսսեներ
Մայք Ուոլլես
Միրոն Լեոն «Մայք» Ուոլլես (Myron Leon "Mike" Wallace; ) — ամերիկացի լրագրող, հաղորդավար, հեռուստախաղեր վարող, դերասան, ԶԼՄ գործիչ ։ 60-ամյա կարիերայի ընթացքում հարցազրույց է վերցրել նշանավոր դեմքերից, այդ թվում Դեն Սյաոպինից, Ռուհոլլա Խոմեյնիից, Կուրտ Վայլդհայմից, Յասեր Արաֆաթից, Անվար Սադաթից, Էրիխ Ֆրոմից, Վլադիմիր Հորովիցից և Սալվադոր Դալիից։ Մահմուդ Ահմադինեժադի հետ հարցազրույց վարելու համար 81-ամյա Ուոլլեսին հանձնեցին նրա 21-րդ Էմմի մրցանակը   ։
Կենսագրություն
Մայք Ուոլլեսը, որի ազգանունը սկզբում հնչել է որպես Վոլեկ (Wallik), ծնվել է 1918 թվականի մայիսի 9-ին Բրուքլին քաղաքում , Մասաչուսեթս նահանգում, ԱՄՆ ռուսաստանաբնակ հրեա արտագաղթածների՝ Ֆրանկ ու Զինա (Շարֆման) Ուոլլեսների ընտանիքում ։ Նրա հայրը խանութպան էր ու ապահովագրական միջնորդ ։ 1935 թվականին Մայքը ավարտեց միջնակարգ դպրոցը ։ Չորս տարի անց նա ավարտեց Միչիգանի համալսարանը՝ ստանալով արվեստի բակալավրի դիպլոմ։ Դեռ համալսարանում նա եղել է Michigan Daily թղթակից։
Ուոլլեսը ուներ երկու երեխա իր առաջին կնոջից՝ Նորմա Կափհանից. Նրա կրտսեր որդին՝ Քրիսը, նույնպես լրագրող էր։ Ավագ որդին՝ Փիթերը, 19 տարեկան հասակում զոհվեց ալպինիստական վելելքի ժամանակ՝ Հունաստանում 1962 թվականին.
1949-ից մինչև 1954 թվականը Ուոլլեսը ամուսնացած է եղել Պատրիսիա «Բաֆֆ» Քոբբի հետ, դերասանուհու և Գլեդիս Սվարթոութի խորթ դստեր հետ։ 1950-ական թվականների սկզբին նրանք երկուսով կազմակերպեցին «Մայքի ու Բաֆֆի շոու» (Mike and Buff Show) CBS հեռուստաալիքով. Նրանք նաև վարեցին «Քաղաքի շուրջ» հաղորդումը 1951 և 1952 թվականներին.
Երկար տարիների ընթացքում Ուոլլեսը տառապել է դեպրեսիայից։ Guideposts համար գրված հոդվածում Ուոլլեսը պատմել է։ «Կային օրեր, երբ ես զգում էի ինձ կապտած, ու  սովորականից մեծ ջանքեր էր ինձանից պահանջվում, որպեսզի կատարեմ այն, ինչ պատրաստվում էի անել». Նրա ինքնազգացողությունը վատացավ 1984 թվականին այն բանից հետո, երբ գեներալ Ուեսթմորլենդը հայց ներկայացրեց Ուելլեսի և CBS դեմ 120 մլն դոլարի չափով՝ զրպարտության մեղադրանքով, որոնք նրանք արել էին  «Անհաշվելի թշնամի» (The Uncounted Enemy) փաստագրական ֆիլմում։  Ուեսթմորլենդը պնդում էր, որ ֆիլմում նա ցուցադրվում է որպես մեկը, ով  մանիպուլյացիայի է ենթարկել հետախուզությունը։ Ուեսթմորլենդի հայցը ընդդեմ CBS ավելի ուշ հետ է կանչվել այն բանից հետո, երբ CBS բացատրական հայտարարություն տարածեց այն մասին, որ նրանք երբեք չեն ցանկացել գեներալին ցուցադրել որպես անհավատարիմ ու ոչ հայրենասեր։ Գործընթացում Ուոլլեսը հոսպիտալացվել է հյուծվածություն ախտորոշմամբ։ Նրան հակադեպրեսանտ են նշանակել ու հոգեթերապիա անցկացվել։ Համոզված լինելով, որ իր հիվանդությունը կդիտվի որպես թուլություն, Ուոլլեսը իր ախտորոշումը գաղտնի էր պահում մինչև որ նա բացահայտեց այն Բոբ Կոստասի հետ հարցազրույցում ։ Ավելի ուշ գործընկեր Մորլի Սաֆերի հետ հարցազրույցում նա խոստովանեց, որ փորձել է կյանքին վերջ տալ ինքնասպանությամբ մոտավորապես 1986 թվականին ։ Իր մահից ավելի քան 20 տարի առաջ Ուոլլեսը ստացավ սրտի ռիթմավար ու 2008 թվականի հունվարին տարավ եռակի շունտավորման վիրահատություն ։ Կյանքի վերջին տարիները նա անց է կացրել բուժական հաստատությունում ։ 2011 թվականին CNN հաղորդավար՝ Լարրի Քինգը այցելել է նրան ու հայտնել, որ նա լավ տրամադրություն ունի, բայց նրա ֆիզիկական վիճակը նկատելիորեն վատացել է։
Ուոլլեսը համարում էր իրեն քաղաքականապես հավասարակշիռ։ Նա մտերիմ էր Նենսի Ռեյգանի ու նրա ընտանիքի հետ ավելի քան 75 տարի ։ Նիքսոնը ցանկանում էր նրան դարձնել մամուլի քարտուղար։
Կյանքի վերջին տարիները անց է կացրել ծերերի տանը Կոնեկտիկուտ նահանգում։ Մահացել է 2012 թվականի ապրիլի 7-ին 94 տարեկան հասակում։ 2012 թվականի ապրիլի 15-ի «60 Minutes» հաղորդման թողարկումը ամբողջությամբ նվիրված էր Մայք Ուոլլեսին ։
1999 թվականին ռեժիսոր Մայքլ Մանը նկարահանեց ԱՄՆ պատմության մեջ կորպորատիվ սկանդալի մասին դրամատիկ թրիլլեր «Insider»։ Ֆիլմը ներկայացվել է 7 Օսկարի արձանիկների, Մայք Ուոլլեսի դերը կատարել է Քրիստոֆեր Պլամմերը, ով դրա համար առաջադրվել է աշխարհի մի քանի մրցանակաբաշխության ։
Կարիերա
1940 թվականից նա սկսեց աշխատել ֆրիլանսեր Չիկագոյի ռադիոյում։ 1943 թվականից Ուոլլեսը ծառայել է ԱՄՆ Ռազմածովային նավատորմում, բայց չէր մասնակցում ռազմական գործողություններում։ 1946 թվականին նա վերադարձավ Չիկագո։  1940-ական թվականների վերջին դարձավ  CBS ռադիոհաղորդավար .1949 թվականին նա նկարահանվեց Stand By for Crime ոստիկանական դրամայում։
Նա 60 Minutes ծրագրի առաջատար լրագրողն էր։ 2006 թվականին դուրս եկավ ծրագրից որպես աշխատակազմի թղթակից, բայց շարունակում էր ներդրումներ կատարել մինչև 2008 թվականը։ Իր վերջին հարցազրույցը նա վերցրել է բեյսբոլիստ Ռոջեր Կլեմենսից   ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Webarchive template other archives Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զինվորականներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Վեներայի դելտան (ֆիլմ)
Վեներայի դելտան (Delta Of Venus), ամերիկացի ռեժիսոր Զալման Քինգի 1995 թվականին նկարահանած էրոտիկ բնույթի դրաման, որի սցենարի հիմքում ընկած է ամերիկացի գրող Անաիս Նինի դեռևս 20-րդ դարի 1940-ական թվականներին գրած, սակայն 1977 թվականին լույս տեսած «Վեներայի դելտան» հանրահայտ պատմվածաշարը։ Ֆիլմի առաջնադիտումը տեղի է ունեցել 1995 թվականի հունիսի 9-ին Թուրքիայում։
Սյուժե
Ֆիլմում պատմվում է երիտասարդ գրող Ելենայի մասին, ով 1939 թվականին հեռանում է ԱՄՆ-ից և բնակություն հաստատում Փարիզում։ Ելենան հիմնականում գրում է սիրավեպեր և ամեն ջանք գործադրում հանրահայտ գրող դառնալու և ընթերցողների սրտերը գրավելու համար։ Փարիզում նա բուռն սիրավեպ է ունենում ամերիկացի մի երիտասարդ գրողի հետ, սակայն որը երկար չի տևում։ Շուտով Ելենայի ստեղծագործությունները գրավում են խորհրդավոր մի անձնավորության ուշադրությունը և նա սկսում է հովանավորել գրողին։ Սակայն օգնության դիմաց այս անհայտ անձն սկսում է հեղինակից պահանջել էրոտիկ բնույթի պատմվածքներ։ Ֆիլմի վերջում պարզվում է, որ Ելենայի խորհրդավոր հովանավորն այն երիտասարդ ամերիկացի գրողն էր, ում հետ նա կարճ, սակայն բուռն սիրավեպ էր ունեցիլ իր Փարիզ ժամանելու առաջին ամիսներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր Կատեգորիա:Էրոտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Նյու Լայն Սինեմայի ֆիլմեր
Կոբուրգ (շրջան)
Կոբուրգ  (Landkreis Coburg), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Կոբուրգ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 592 կմ2։ Բնակչությունը 91 661 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 155 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 4 73 է։ Շրջանում 17 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Բազիլիկա Դոլոչոպի
Բազիլիկա Դոլոչոպի (վրաց․ დოლოჭოპის ბაზილიკა), վաղ քրիստոնեական շրջանի եկեղեցի, որը հիմա գտնվում է ավերված վիճակում Վրաստանի արևելյան շրջանում՝ Կախեթիայում, պատմական Նեկրեսիի տարածքում։ Դա V դարի եռակի մեծ բազիլիկա է, նախկինում ավերված եկեղեցու տեղում կառուցված է, որը ճառագայթային ածխածնի վերլուծությամբ թվագրվում է մեր թվարկության 387 թվականին, ինչը նրան դարձնում է Վրաստանի ամենահին հայտնի քրիստոնեական վայրերից մեկը։ Նա հայտնաբերվել է 2012 թվականին։ Բազիլիկան ներառված է Վրաստանի ազգային նշանակություն ունեցող հուշարձանների ցուցակում ։
Գտնվելու վայրը
Դոլոչոպի բազիլիկան, որն այդպես է անվանվել ի պատիվ վաղուց լքված գյուղի, գտնվում է Կվարելի քաղաքի հյուսիսարևմտյան ծայրամասերում գտնվող ավերակների մեջ, Դուրուջի գետի աջ ափին։ Նեկրեսսկի վանքը գտնվում է մոտ 3,5 կիլոմետր դեպի արևմուտք, և ևս 1 կիլոմետր դեպի արևմուտք գտնվում է Չաբուկաուրիի հնագիտական ​​վայրը, որտեղ պահպանվել են վաղ քրիստոնեական շրջանի բազիլիկայի ավերակները, որոնք մեծ մասամբ նման է Դոլոչոպիին։
2010 թվականին Դոլոչոպիի ավերակները հայտնաբերվեցին հնագետների կողմից, և պեղվել են Նոդար Բախտաձեի գլխավորությամբ Վրաստանի ազգային թանգարանի արշավախմբի կողմից 2012-ից 2015 թվականներին։ Պարզվում է, որ այն ամուր եկեղեցի է, որը տեղակայված է անտիկ շրջանի երբեմնի ծաղկուն բնակավայրի կենտրոնում։ Գրավոր աղբյուրներից անհայտ բնակչությունը անկում ապրեց մի շարք երկրաշարժերից և օտարերկրյա արշավանքներից հետո, ուշ միջնադարում ընկնելով մոռացության և բնության կողմից ձուլման մեջ։ Խիտ սաղարթների պատճառով այս բնակավայրի չափսը անհայտ է։
Նկարագրություն
Եկեղեցին կառուցված էր փլատակներից և մանրախճից։ Այն մեծ եռակի բազիլիկա էր, որի չափսերը 36×18,5 մետր էին կենտրոնական եռանավ հատվածում, բայց հյուսիսում և հարավում ավելացված էին հավելյալ մուտքեր, արդյունքում շենքը հասել էր 44,27 մետրի։ Այն Դոլոչոպիին դարձրեց Վրաստանի ամենամեծ բազիլիկան, և Կովկասի և արևելյան քրիստոնեական աշխարհի ամենախոշոր կառույցներից մեկը։ Նաոսի բաժանումը երեք նավերի միջև իրականացվում էր հինգ զույգ խաչաձև սյուներով։ Կենտրոնական նավը ավարտվում էր դեպի արևելք գտնվող սրբարանի պայտանման աբսիդով։ Աբսիդն ապահովված էր չորս աստիճանների սինտրոնով` նստարանով, որոնք նախատեսված էին հոգևորականների համար, որոնք բացի Չաբուկաուրիից, Վրաստանում այլ տեղ չէին հայտնաբերվել։ Նրա տակ, ապսիդայի կենտրոնում, գտնվում էր գերեզմանների համար նախատեսված մեծ տարածք։ Պատկերասրահի ամենաարևելյան մասը զբաղեցնում էր բապտիստը։ Եկեղեցու տանիքը փայտից էր և թրծած կավե սալիկներից, որոնք ամրացված էին երկաթյա մեխերով։
Չաբուկաուրիի և Դոլոչոպիի բացահայտումները կասկածի տակ են դրել նախորդ ենթադրությունը, որ արևելյան Վրաստանի առաջին եկեղեցիները ոչ մեծ նեղ շինություններ են եղել, որոնք կառուցվել էին, որպեսզի այնտեղ տեղավորվեին սահմանափակ քանակությամբ մարդիկ։ Ճարտարագիտական տեսանկյունից Դոլոչոպի եկեղեցին եռակի բազիլիկայի տեղական նախատիպն էր, որը Վրաստանին բնորոշ էր։ Եկեղեցու և տանիքի ընդհանուր ճարտարապետության ասպեկտները, ինչպես նաև հայտնաբերմ,ան վայրերում լուսավորող սարքերը ունեն բնորոշ արևելյան հռոմեական հատկություններ, մինչդեռ աբսիդի գտնվելու վայրի որոշ տվյալներ և դրամագիտական ​​գտածոները տեղանքի վրա վկայում են Սասանի ազդեցության մասին ։
Եղնակի
Եղնակի, լեռ Անտիպոնական լեռնահամակարգում, Օլթի գետի ավազանում, նրա աջակողմյան Աղունդիրչայ վտակի ձախ կողմում, Օլթի քաղաքից 38֊39 կմ հյուսիս֊արևելքում։ Հյուսիսային և հարավային լանջերը անտառապատ են։ Բարձր՝ 2143 մետր։ Ռուսերեն տառադարձությամբ՝ Էգնյակի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ
Բեռլինի բուսաբանական այգի
Բեռլինի բուսաբանական այգի (Botanischer Garten und Botanisches Museum Berlin), Եվրոպայի և աշխարհի ամենամեծ և ամենահին բուսաբանական այգիներից մեկը ։
Ամբողջական անվանումն է «Բուսաբանական այգի և Բուսաբանական թանգարան Բեռլին-Դալեմ»։ Սա համապարփակ գիտահետազոտական, կրթա-օժանդակ, մշակութային և կրթական հաստատություն է, որը հիմնված է մոտ 43 հեկտար տարածքում գտնվող շուրջ 22 հազար կենդանի բույսերի ընդարձակ հավաքածուի վրա։
Հաստատության կառուցվածքը
Սկզբում Դալեմի հետազոտական համալիրը կառուցվել էր էկզոտիկ բույսերի համար, որոնք բերվել են գերմանացի գիտնականների կողմից հեռավոր արշավախմբերից, այդ թվում՝ գերմանական գաղութներից։
Որպես իրավաբանական անձ՝ Բեռլինի բուսաբանական այգին ներկայումս հանդիսանում է Բեռլինի ազատ համալսարանի հաստատությունների համակարգի մի մասը և ներառում է Բուսաբանական թանգարանը՝ ամենամեծ հերբարիումով և հիմնավոր գիտական գրադարանով։ Բացի հետազոտական նպատակներով կառուցվածշենքերից, բուսաբանական այգու շենքերի համալիրը ներառում է նաև մի շարք ջերմոցներ։ Ջերմատների և ջերմոցների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 6000 մ²։ Դրանցից բացի, մոտ 43 հեկտար տարածքում մշակվում են բաց գրունտային բույսեր՝ ըստ աշխարհագրական ծագման կարգով դասավորված։ Բուսաբանական այգու դենդրարիումը զբաղեցնում է 14 հա տարածք։
Հավաքածու
Բեռլինի բուսաբանական այգու ջերմոցներից է, օրինակ՝ կակտուսների տաղավարը։ Լայն ճանաչում ունի Victoriahaus ջերմատունը՝ իր լողավազանով և հսկա Ամազոնյան վիկտորիայով, որի անունով էլ կոչվել է ջերմատունը։ Այգու այցելուների ոչ պակաս ուշադրություն են գրավում խոլորձների և էկզոտիկ Միջատակեր բույսերի հավաքածուները։
Մեծ արևադարձային ջերմոցը (Das Große Tropenhaus) իր կառուցման ժամանակ ամենամեծն էր իր տեսակի մեջ աշխարհում։ Այն 25 մ ապակյա և պողպատե կոնստրուկցիա է՝ 30x60մ հիմքով։ Այս ծավալի ողջ ընթացքում (ավելի քան 40 հազար խորանարդ մետր) պահպանվում է 30 °C մշտական ջերմաստիճան և բարձր խոնավություն։ Ի թիվս այլ արևադարձային բույսերի, այս ջերմոցում աճում է հսկա բամբուկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բեռլինի թանգարաններ Կատեգորիա:Բեռլինի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Գերմանիայի զբոսայգիներ Կատեգորիա:Բուսաբանական այգիներ Կատեգորիա:Բեռլինի մշակույթ Կատեգորիա:1904 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Զբոսայգիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրոպայի զբոսայգիներ Կատեգորիա:Բնագիտական թանգարաններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ջոն Քեյսիկ
Ջոն Ռիչարդ Քեյսիկ (հանդիպում է նաև «Կասիչ», John Richard Kasich /ˈkeɪsɪk/, ), ամերիկացի քաղաքագետ, Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչ։ Օհայոյի 69-րդ և ներկա նահանգապետ։
Վաղ տարներ և կրթություն
Ջոն Քեյսիկը ծնվել է Պենսիլվանիա նահանգի Պիտսբուրգ քաղաքի մոտակայքում գտնվող Մակիս-Ռոքս արդյունաբերական գյուղում՝ Աննա և Ջոն Քեյսիկների ընտանիքում ։ Վերջինս աշխատում էր փոստատար։ Հայրը ծագմամբ չեխոսլովակ էր, իսկ մայրը՝ խորվաթ ։ Մակիս-Ռոքսի ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Քեյսիկն ընդունվել է Օհայոյի պետական համալսարան, որտեղ միացել է Alpha Sigma Phi եղբայրությանը։ 1974 թվականին քաղաքագիտության բնագավառում ստացել է արվեստների բակալավրի աստիճան ։
Քաղաքական կարիերա
Ուսումն ավարտելուց հետո Քեյսիկն աշխատել է Օհայոյի օրենսդիր մարմնում որպես հետազոտող ։ 1975-1978 թվականներին եղել է սենատոր Բազ Լեքենսի վարչական օգնականը ։
1978 թվականին Քեյսիկն ընտրվել է Օհայո նահանգի Սենատում։ Ընտրություններում հաղթել է ներկայիս դեմոկրատական սենատոր Ռոբերտ Օշոնեսիին՝ ստանալով քվեների 56 %-ը ։ 26 տարեկանում դարձել է Օհայո նահանգի ամենաերիտասարդ սենատորը ։ Սենատում առաջին գործերից մեկը աշխատավարձի ավելացման մերժումն էր ։
1982 թվականին Քեյսիկը քվեարկել է ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատում։ Հաղթելով հանրապետական պրայմերիզը՝ ստացել է քվեների 83 %-ը ։ Ընդհանուր ընտրություններում պարտվել է ներկայիս կոնգրեսական, դեմոկրատ Բոբ Շամանսկուն (ձայների 50% և 47% տարբերությամբ) ։ 1982 թվականին Քեյսիկը վերընտրվել է 8 անգամ ։
1995 թվականին, երբ հանրապետականները կազմել են ԱՄՆ Կոնգրեսի մեծամասնությունը՝ Քեյսիկը ընտրվել է բյուջետային հանձնաժողովի ղեկավար։ Երբ Քեյսիկը սկսել է ղեկավարել բյուջետային հանձնաժողովը՝ ԱՄՆ-ի դաշնային բյուջեի պակասուրդը մոտ 163 միլիարդ դոլար էր, իսկ իր պաշտոնավարման ավարտին՝ 2001 թվականին բյուջեի ավելցուկը կազմել է ավելի քան 236 միլիարդ դոլար ։
Քեյսիկը նաև զբաղեցրել է Կոնգրեսի սոցիալական ապահովության ոլորտի բարեփոխումների հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը։
2000 թվականին Քեյսիկը չի ձգտել վերընտրվել, փոխարենը որոշել է առաջադրվել Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում ։ Սակայն անհաջող դրամահավաքի պատճառով դադարել է պայքարել  ։
2001-2007 թվականներին Քեյսիկը Fox News հեռուստաալիքի Heartland with John Kasich ծրագրի հաղորդավարն էր։ Նաև մասնակցել է Hannity & Colmes and Hannity հեռուստաշոուին։
Քեյսիկը մի շարք կորպորացիաների խորհրդի անդամ էր, ներառյալ Invacare Corporation- ը և Norvax Inc-ը։ 2001-2008 թվականներին Կոլումբուսում Lehman Brothers ներդրումային բանկի գործադիր տնօրենն էր ։
Քեյսիկը մի շարք կորպորացիաների տնօրենների խորհրդի անդամ էր, ներառյալ Invacare Corporation-ը և Norvax Inc-ը։ 2001-2008 թվականներին Կոլումբուսում գտնվող «Lehman Brothers Investment Bank» մասնաճյուղի կառավարիչն էր։
2006 թվականին հանրապետականները Քեյսիկին առաջարկել էին առաջադրվի Օհայո նահանգի նահանգապետի պաշտոնում, սակայն հրաժարվել է մասնակցել այդ մրցավազքին ։ 2009 թվականի հունիսի 1-ին Քեյսիկը պաշտոնապես հայտարարել է մարզպետի պաշտոնում ընտրվելու մտադրության մասին ։ 2010 թվականի նոյեմբերի 2-ին կայացած ընդհանուր ընտրություններում հաղթել է գործող դեմոկրատական նահանգապետ Թեդ Ստրիկլենդին։
2016 թվականին առաջադրվել է Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում, սակայն դուրս է մնացել փրայմերիզի փուլում ։ Հրաժարվել է աջակցել հանրապետական թեկնածու Դոնալդ Թրամփին ։
2018 թվականի դեկտեմբերին ABC հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «This week» հաղորդմամբ հայտարարել է, որ լրջորեն պատրաստվում է մասնակցել 2020 թվականի նախագահական ընտրություններին ։
Անձնական կյանք
1975-1980 թվականներին Քեյսիկն ամուսնացել է Մերի Լի Գրիֆիտի հետ։ Երեխաներ չունենալու պատճառով ամուսնալուծվել են, ինչից հետո Մերի Լին սկսել է մասնակցել իր նախընտրական արշավներին ։ 1997 թվականին Քեյսիկն ամուսնացել է Կարեն Ուոլդբիլիգի հետ և ունեն երկվորյակ դուստրեր՝ Էմման և Ռիզը ։
Քեյսիկը երեք գրքերի հեղինակ է՝ «Courage is Contagious» (1998), «Courage is Contagious (2006) և Every Other Monday (2010):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Մինչկոլումբոսյան Ամերիկա
Մինչկոլումբոսյան Ամերիկա, Արևմտյան կիսագնդի պատմությունը նախքան Քրիստափոր Կոլումբոսի կողմից Ամերիկայի հայտնագործումը։ Ամերիկայում ապրող հնդկացիական ցեղերը զարգացման տարբեր աստիճանների վրա էին։ Նրանց մի մասն ապրում էր նախնադարյան համայնական հասարակարգում և զբաղվում էր որսորդությամբ, ձկնորսությամբ և հավաքչությամբ։ Մյուսները, մասնավորապես՝ մայաները, ացտեկները, ինկերը, նստակյաց հողագործներ էին և ստեղծել էին իրենց պետությունները։
Նրանք մշակում էին եգիպտացորեն, լոբի, ծխախոտ, դդում, Կենտրոնական Ամերիկայում` կակաո, լոլիկ, իսկ Անդյան լեռներում` կարտոֆիլ։ Տնային կենդանիներից պահում էին շներ և հնդկահավեր, իսկ ձիեր այստեղ բերեցին եվրոպացիները։ Տեղաբնիկներին անծանոթ էին երկաթը, անիվը, բրուտի անիվը։ Երբ եվրոպացիները հայտնվեցին Ամերիկա աշխարհամասում այստեղ ապրում էր շուրջ 15-20 միլիոն մարդ։ Սկզբում եվրոպացիները մտածում էին, որ Ամերիկան Հնդկաստանն է, և տեղաբնիկներին անվանում էին հնդկացիներ։
Մայաներ
Մայաները (Մեքսիկա) բնակվում էին Յուկատան թերակղզում։ Նրանք բաղկացած էին մի քանի ցեղախմբերից, այդ պատճառով ստեղծեցին ոչ թե մեկ միասնական պետություն, այլ մի շարք քաղաք–պետություններ։ Մայաների քաղաքակրթությունն իր զարգացման բարձրակետին հասավ 10-16 դարերում։ Սովորաբար քաղաքն իր շրջակա գյուղական համայնքների հետ միասին կազմում էր քաղաք–պետություն, որը կառավարում էր քուրմ–թագավորը։ Քաղաքի կենտրոնում մայաները կառուցում էին բարձր բուրգ, որը շրջապատված էր լայնարձակ հրապարակով։ Բուրգի գագաթին կառուցում էին տաճար։ Երբ քաղաք–պետության կառավարիչ քուրմ–թագավորը տաճարում կրոնական արարողություն էր կատարում, ժողովուրդը հավաքվում էր հրապարակում։ Մայաների սոցիալական միջավայրի կազմակերպման հիմնական միավորը համայնքն էր, որը բաղկացած էր առանձին գյուղացիական ընտանիքներից։ Համայնքը համարվում էր հողի կոլեկտիվ սեփականատեր և հողակտորները բաժանում էր գյուղացիական ընտանիքների միջև ։
Տնտեսություն
Յուրաքանչյուր ընտանիք հողը մշակում և բերքը հավաքում էր ինքնուրույն։ Սահմանված հարկերը վճարելուց հետո բերքի մնացած մասը տնօրինում էր ընտանիքը։ Իսկ որսորդությանը, ձկնորսությանը և աղի արտադրությանը սովորաբար մասնակցում էին համայնքի բոլոր չափահաս անդամները, ուստի արդյունքը հետո բաժանվում էր ընտանիքների միջև։ Մայաներն ընտանի կենդանիներ չէին պահում և անասնապահությամբ չէին զբաղվում։ Միակ կենդանին, որ նրանք պահում էին, շունն էր, որի միսն օգտագործում էին որպես սննդամթերք։ Միսը համարվում էր տոնական և ծիսակարգային ուտեստ։ Կենդանական ծագում ունեցող սննդամթերք ձեռք էին բերում որսորդության և ձկնորսության ժամանակ։
Պետական կարգ
Մայաների հասարակության մեջ գոյություն ուներ սոցիալ–քաղաքական աստիճանակարգություն։ Ամենավերին աստիճանին կանգնած էին քուրմ–թագավորը (նա օժտված էր գերագույն իշխանությամբ), զորահրամանատարները, քրմերը և նվաճված տարածքների կառավարիչները։ Երկրորդ աստիճանը զբաղեցնում էին զինվորները։ Հաջորդ աստիճանին կանգնած էին առևտրականները, արհեստավորները, գյուղացիները, որոնք հարկեր էին վճարում, բայց համարվում էին ազատ։ Ստորին աստիճանը զբաղեցնում էին կախյալները և ստրուկները։
Մայաների օրացույց
Մայաները մինչկոլումբոսյան Ամերիկայում ապրող միակ ժողովուրդն էին, որ ունեին գիր (հիերոգլիֆային)։ Ուսումնասիրելով Երկրի պտույտը Արեգակի շուրջ՝ մայա աստղագետները և մաթեմատիկոսներն ստեղծեցին օրացույց, որը բաղկացած էր 365 օրից։ Օրացույցն ուներ 18 ամիս, յուրաքանչյուր ամիս՝ 20 օր։ Լրացուցիչ 5 օրերը համարվում էին վատ օրեր, ուստի մարդիկ աշխատում էին այդ օրերին ոչինչ չանել, նույնիսկ հաց չէին ուտում։ Մյուս 260 օրերից կազմված օրացույցը ստեղծվել էր գուշակությունների և կրոնական ծեսերի համար։ Այս օրացույցը կարող էին կարդալ և մեկնաբանել միայն քրմերը, որոնք մեծ դեր էին խաղում մայաների հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում։ Մայաների կրոնական պաշտամունքում որոշակի տեղ էր զբաղեցնում աստվածներին մարդկային զոհեր մատուցելը։ Որպես զոհ ընտրում էին երիտասարդ, առողջ և գեղեցիկ մարդու։
Ացտեկներ
12-րդ դարում ացտեկները հաստատվեցին Մեխիկոյի հովտում։ 1325 թվականին նրանք կառուցեցին իրենց մայրաքաղաքը՝ Տենոչտիտլանը։ Քաղաքն ուներ երեք քառակուսի կիլոմետր տարածք, իսկ բնակչության թիվը շուրջ 70 հազար էր։ Քաղաքը բաժանված էր չորս մասերի, որոնք խորհրդանշում էին աշխարհի չորս կողմերը, և 20 փոքր թաղամասերից, որոնք խորհրդանշում էին ացտեկների տոհմացեղային կառուցվածքը՝ 20 ցեղ, 20 տոհմ։ Գրավելով շրջակա տարածքները՝ 15-րդ դարում սկզբին ացտեկները ստեղծեցին իրենց պետությունը, որն իր հզորության գագաթնակետին հասավ Մոնթեսումա II–ի գահակալման ժամանակ (1502–1520 թվականներ)։ Պետության եկամուտները ճշտելու և հարկերի հավաքումը կանոնավորելու համար նա օրենք ընդունեց, որով սահմանվում էին հարկերի և տուրքերի չափերը։
Տնտեսություն
Ացտեկների հիմնական զբաղմունքը նստակյաց երկրագործությունն էր։ Նրանք սովորել էին ոռոգել մշակելի հողերը և չորացնել ճահիճները։ Հիմնականում մշակում էին եգիպտացորեն, դդում, ծխախոտ, բամբակ, կակաո։ Անասնապահությունը զարգացած չէր. միակ ընտանի կենդանին շունն էր, որի միսն օգտագործում էին։ Սակայն նրանք պահում էին նաև ընտանի թռչուններ՝ հնդկահավեր, սագեր, բադեր։ Ացտեկների մոտ բարձր զարգացման էր հասել արհեստագործությունը, մասնավորապես՝ ջուլհակությունը, ոսկերչությունը, արծաթագործությունը։ Ացտեկների հասարակության մեջ լայն տարածում ուներ ստրկությունը, ընդ որում՝ ստրուկներ ունեին ոչ միայն առանձին համայնքներ, այլև մասնավոր անձինք։ Ստրուկների մեծ մասը ռազմագերիներ էին, սակայն ստրկացնում էին նաև պարտքերը չվերադարձնելու դիմաց, ինչպես նաև մարդիկ կարող էին իրենց և իրենց երեխաներին վաճառել ստրկության։
Պետական կարգ
Պետության գլուխ կանգնած էր գերագույն իշխանությամբ օժտված թագավորը։ Ացտեկների հասարակության մեջ ևս ձևավորվել էր սոցիալ–քաղաքական աստիճանակարգություն։ Նրա ամենավերին աստիճանին կանգնած էին ազնվականները՝ թագավորի գլխավորությամբ։ Քաղաքներում բնակվելու իրավունք ունեին միայն նրանք։ Հաջորդ աստիճանը զբաղեցնում էին առևտրականները, արհեստավորները, գյուղացիները, որոնք բնակվում էին քաղաքների արվարձաններում և գյուղերում։ Ացտեկների ամենահարգի և ցանկալի զբաղմունքը ռազմական ծառայությունն էր։ Հպատակ ժողովուրդներին հնազանդ պահելու և նոր տարածքներ նվաճելու համար ացտեկները կարիք ունեին լավ վարժեցված կանոնավոր բանակի։ Նրանք հավատում էին, որ պատերազմի ժամանակ զոհվածները գնում էին աստվածների հետ երկնքում ապրելու։ Զինվորները միշտ կռվում էին եռանդով և արիությամբ, քանի որ որքան շատ սպանեին և գերի վերցնեին, այնքան բարձր կլիներ նրանց նկատմամբ հարգանքը հասարակության մեջ։ Ացտեկների բանակը բաղկացած էր առանձին զորամասերից, որոնցից ամենահեղինակավորը արծվի զինվորները և հովազի զինվորներն էին։ Առաջինների նշանը արծվի փետուրն էր, իսկ երկրորդներինը՝ հովազի մորթին։ Նրանց կրոնական արարողությունների կարևոր մասն էին կազմում մարդկային զոհաբերությունները։ Ացտեկները հավատում էին, որ իրենց Արև–աստվածն ամեն օր մայր մտնելուց հետո մահանում է և հարություն կառնի այն դեպքում, երբ նրան մարդկային զոհ մատուցվի։ Այս նպատակով Արևի տաճարում մարդկային զոհաբերություն էին կատարում։
Ինկեր
Ինկերի պետությունը ժամանակակից Պերուի և Բոլիվիայի լեռնային շրջաններում էր։ Ինկա բառը սկզբում Կուսկոյի հովտում ապրող ցեղերից մեկի անվանումն էր։ 15-րդ դարում ինկերն սկսեցին լայնածավալ նվաճումներ կատարել, որի արդյունքում նրանց պետության տարածքը չորս անգամ մեծացավ, իսկ բնակչության թիվը հասավ շուրջ 6 միլիոնի։
Տնտեսություն
Տնտեսության հիմքը հողագործությունն էր։ Այստեղ մշակում էին շուրջ 40 տեսակի բույսեր, մասնավորապես կարտոֆիլ, դդում։ Բերքահավաքը հսկում էին հատուկ պաշտոնյաները, որովհետև բերքը հավասարապես բաժանվում էր բնակչությանը, իսկ մի մասը թողնվում էր պետության կարիքների համար։ Նույնը կատարվում էր արհեստագործական արտադրանքի հետ։ Այդ պատճառով ինկերի մոտ առևտուրը թույլ էր զարգացած, քանի որ հիմնական արտադրողի մոտ ավելցուկ համարյա չէր մնում։ Հպատակ ցեղերին հնազանդության մեջ պահելու և նոր տարածքներ նվաճելու համար ինկերն ստեղծել էին կանոնավոր մարտունակ բանակ։ Բանակ զորակոչելու համար սահմանվել էր հատուկ փորձաշրջան։ Տղաների խմբին տանում էին ձյունապատ լեռան գագաթ և թողնում այնտեղ ինն օր առանց ուտելիքի, զենքի և այլ միջոցների։ Ժամկետը լրանալուց հետո նրանց հետ էին բերում, սակայն շատերն այդ փորձությանը չէին դիմանում և մահանում էին։ Կենդանի մնացածները բանակում ծառայում էին որպես առանձին ջոկատների հրամանատարներ։
Պետական կարգ
Պետության գլուխ կանգնած էր Բարձրագույն Ինկան, որին անվանում էին Սապա Ինկա։ Այստեղից էլ պետությունը ստացավ Ինկերի պետություն անվանումը։ Այն իր հզորության գագաթնակետին հասավ Սապա Ինկա Պաչակուտիի կառավարման տարիներին (1438–1471 թվականներ)։ Այդ ժամանակ ինկերը կարողացան գրավել Կուսկոյի ամբողջ հովիտը և շրջակայքի մանր պետությունները։ Ինկերի կայսրության մայրաքաղաքը Կուսկոն էր, որն ուներ շուրջ 200 հազար բնակչություն։ Այն համարվում էր կայսրության կրոնական և մշակութային կենտրոնը։ Այստեղ էր գտնվում ինկերի գերագույն աստծու՝ Արևի տաճարը։ Նրանց կրոնական կյանքում մեծ տեղ էին զբաղեցնում աստվածների համար կենդանիների և տարբեր մթերքների զոհաբերությունները։ Ի տարբերություն մայաների և ացտեկների՝ նրանք միայն ճգնաժամային (ջրհեղեղ, սով, համաճարակ) պահերին էին մարդկային զոհաբերություններ կատարում։ Քրմապետի գործառույթները սովորաբար իրականացնում էր Սապա Ինկան։ Ինկերի պետության մեջ հասարակությունը բաղկացած էր ներփակ խմբերից՝ կաստաներից։
Բոլոր ինկերը մտնում էին բարձրագույն կաստայի մեջ։ Նրանք չէին աշխատում և հարկեր չէին վճարում։ Պետությունը նրանց հողատարածքներ էր տրամադրում, ինչպես նաև ստրուկներ՝ դրանք մշակելու համար։ Ինկերի մի մասը զբաղվում էր ռազմական ծառայությամբ, իսկ մյուսներն իրականացնում էին կառավարման և կրոնական–մշակութային գործառույթներ։ Առանձին կաստայի մեջ էր մտնում նվաճված ցեղերի ավագանին։ Դրանց պատկանող հողերը մշակում էին գյուղացի համայնականները։ Նվաճված ցեղերի արհեստավորները և գյուղացիները կազմում էին առանձին կաստա։ Նրանց ազատությունները սահմանափակված էին։ Նրանք կարող էին տեղաշարժվել միայն կառավարության համաձայնությամբ։ Կառավարությունն էր որոշում, թե նրանք երբ և ում հետ պետք է ամուսնանային, քանի որ ամուսնական զույգերին առանձին հողաբաժին էր հասնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ացտեկներ Կատեգորիա:Մայաներ Կատեգորիա:Ինկեր Կատեգորիա:Մինչկոլումբոսյան Ամերիկա
Եգրիչայիր
Երգիչայիր, լեռ Անտիպոնտական լեռներում, դրանց արևելյան հատվածում, Թորթում գետի ակունքների շրջանում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Նարվի (արբանյակ)
Նարվի, Սատուրնի անկանոն արբանյակն է, հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի կողմից 2003 թվականին։
Կատեգորիա:Սատուրնի արբանյակներ
Մովսես Երզնկացի
Մովսես Երզնկացի, հայ մանկավարժ, մատենագիր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Մելքոնյան
Մելքոնյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Ստոժկովո
Ստոժկովո (Стіжкове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի շրջանում։
Ստեփան Ստեփանյան (քաղաքական գործիչ)
Ստեփան Սամվելի Ստեփանյան, հայ քաղաքական գործիչ, Լուսավոր Հայաստան կուսակցության անդամ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականին մայիսի 30-ին Երևանում ։ 1995-2005 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 29 դպրոցում։ 2005-2010 թվականներին սովորել է Հայ-ռուսական սլավոնական համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետի միջազգային հարաբերություններ բաժինը՝ որակավորվելով որպես քաղաքագետ-միջազգայնագետ։ 2012-2016  թվականներին սովորել է ՀՀ ՊԿԱ կառավարման հոգեբանության ամբիոնում որպես ասպիրանտ։ Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ
Ռոթ (շրջան)
Ռոթ  (Landkreis Roth), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Ռոթ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 895,18 կմ2։ Բնակչությունը 128 238 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 149 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 5 76 է։ Շրջանում 17 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Աղալիման
Աղալիման, ծովախորշ Միջերկրական ծովի հյուսիս–արևելյան կողմում, Կիլիկիայի հարավ, Սելևկիա քաղաքից ոչ շաշ հեռու, հիշատակված Ղ. Ալիշանի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիա
Թուխիկյան
Թուխիկյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Work (երգ, Քելլի Ռոուլենդ)
«Work», երգ, որը ձայնագրվել է ամերիկացի երգչուհի Քելլի Ռոուլենդի կողմից իր երկրորդ «Ms. Kelly» ստուդիական ալբոմի համար։ Երգը գրել է Ռոուլենդը Ջեյսոն Բոյդի և Սքոթ Սթորչի համահեղինակությամբ, ինչպես նաև նրանք դարձել են պրոդյուսերներ։
Երգը թողարկվել է 2008 թվականի հունվարի 21-ին Եվրոպայում։ Մեծ ժողովրդականություն է վայելել Freemasons-ի ռեմիքսը, հենց այդ տարբերակն էր թողարկվել որպես սինգլ ռադիոյում, և դրա համար նկարահանվել է տեսահոլովակ։ Ավելի վաղ դիջեյների թիմն արդեն աշխատել էր Բեյոնսեի երգերի հետ, մասնավորապես նրանց «Déjà Vu» ռեմիքսը Եվրոպայում շատ ավելի մեծ հաջողություն է ունեցել, քան բնօրինակը։
Գրան (Նորվեգիա)
Գրան (Gran), կոմունա Նորվեգիայի Օպլանդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Յարեն քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 758.24  կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին ։
Գրանի զինանշանը
Գրան կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 11-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված են դեղին գույնի գմբեթի պատվանդանի վրա երկու խաչեր։ Զինանշանը խորհրդանշում է Յարեն քաղաքում գտնվող երկվորյակ քույրեր կոչվող երկու եկեղեցիները ։
Բնակչություն
Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Գրան կոմունայում բնակվում է 13,695 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ աճման միտումով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օպլանդ ֆյուլքեի կոմունաներ
Էշակսրտի լեռնաշղթա
Էշակսրտի լեռնաշղթա, Էշեկսրտի լեռնաշղթա, Էշեկսիրտի լեռնաշղթա, Էշաքսրտի լեռնաշղթա, լեռնաշղթա Թուրքիայում, Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսում, Ճորոխ լեռնաշղթայի հարավ-արևմտյան կեսն է։ Ձգվում է Բաբերդ քաղաքի մոտից մինչև Չորմայրի լեռնազանգվածը՝ 78 կմ երկար։ Միջին բարձրությունը 2450 մ, առանձին գագաթներինը 1700-2900 մ է։ Կազմված է յուրայի և կավճի հրաբխային ապարներից։ Հարավում լանջերը կարճ են ու զառիթափ, հյուսիս-արևմուտքում և հյուսիսում թույլ թեքությամբ աստիճանաձև իջնում են դեպի Ճորոխ գետը։ Լավ է արտահայտված կլիմայի և հողաբուսական ծածկի ուղղաձիգ գոտիականությունը։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը 0°C–ից –6°C է, հուլիսինը՝ 20°C–ից 10°C, տարեկան տեղումները՝ 400–800 մմ։ Ծածկված է սաղարթավոր անտառներով, թփուտներով, տափաստանային տարախոտերով։