cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակաբանություն
ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ ուսումնասիրություն և հասարակություն
2001 թվականից ի վեր Ամերիկայի միացյալ նահանգներում ՄԻԱՎ-ի ուղղությամբ լայնածավալ հետազոտություններ են իրականացվել։ Առողջապահության ազգային ինստիտուտը (ԱԱԻ) (անգլ․՝ National Institutes of Health NIH), որը ԱՄՆ Առողջապահության և մարդկային ծառայությունների դեպարտամենտի (անգլ․՝ U.S department of Health and Human Services (HHS)) կողմից ֆինանսավորվող գործակալություն է, էապես բարելավել է բազմաթիվ անհատների առողջությունն ու կյանքի որակը՝ տրամադրելով նպատակաուղղված բուժում։ Մարդու իմունանբավարարության վիրուսը ՁԻԱՀ-ի առաջացման հիմնական նախապայմանն է։ Մինչ օրս վիրուսի դեմ ոչ մի բուժում չկա։ Այնուամենայնիվ, հասանելի են դարձել որոշ դեղամիջոցներ, կրթական ծրագրեր, բժշկական պատշաճ օգնություն և աջակցություն։
ԱԱԻ-ն համակարգվում է ՁԻԱՀ-ի հետազոտությունների գրասենյակի (OAR) կողմից, և այս հետազոտությունն իրականացվել է ԱԱԻ-ի գրեթե բոլոր ինստիտուտների և գիտական կենտրոնների կողմից։ Այլ գործակալություններ, ինչպիսիք են, օրինակ, Ալերգիայի և վարակիչ հիվանդությունների ազգային ինստիտուտը, նույնպես զգալի ջանքեր են գործադրել՝ տրամադրելու հասանելի նորագույն հետազոտություններն ու բուժումը։
ԱԱԻ-ն պարզել է, որ աշխարհի որոշ հատվածներում ռիսկային վարքագծի և ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի ձեռքբերման փոխկապակցվածությունը պատճառահետևանքային է։ Թմրամիջոցների պարբերաբար օգտագործումը և դրա հետ կապված ռիսկային վարքագիծը, ինչպիսին է թմրամիջոցների կամ փողի դիմաց սեռական հարաբերություն ունենալը, ուղղակիորեն կապված են ծայրամասերում ՄԻԱՎ-ի ձեռքբերման ռիսկի հետ։ Ալերգիայի և վարակիչ հիվանդությունների ազգային ինստիտուտը և առողջապահության ազգային այլ ինստիտուտներ աշխատում են մշակել վնասի նվազեցմանն ուղղված հատուկ միջամտությունների, որոնք ներարկային և ոչ ներարկային թմրամիջոց օգտագործողների շրջանում կպակասեցնեն թմրամիջոցների օգտագործմամբ պայմանավորված և սեռական ճանապարհով փոխանցվող ՄԻԱՎ-ի ձեռք բերման ռիսկը ։ Շատ կազմակերպություններ համագործակցում են աշխարհով մեկ՝ հասկանալու, ախտորոշելու, բուժելու և պայքարելու այս հիվանդության դեմ։ Հատկանշական է, որ 1998 թվականից ի վեր կոնկրետ միջոցառումների և մշակված կանխարգելիչ ծրագրերի միջոցով ՄԻԱՎ-ի ձեռքբերման և ՁԻԱՀ-ի զարգացման ռիսկը կտրուկ նվազել է 40%-ով ։
Չնայած գիտության զարգացմանը, մինչ օրս ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեմ հասանելի բուժում դեռ չկա։ Այնուամենայնիվ, հակառետրովիրուսային արդիականացված թերապիայի միջոցով հիվանդությունը ճնշելու և շատ անհատների կյանքը բարելավելու հիմնական ջանքերը հանգեցրել են դրական և խոստումնալից արդյունքների, որոնք մի օր կարող են հանգեցնել բուժման։ ԱՄՆ նախագահի արտակարգ իրավիճակների՝ ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի ծրագիրը (անգլ․՝ The U.S. President's Emergency Plan for AIDS Relief (PEPFAR)) ԱՄՆ կառավարության ամենաընդլայնուն արձագանքն է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համավարակին։ PEPFAR-ը 2019 ֆինանսական տարում ՄԻԱՎ-ի թեստավորման ծառայություններ է տրամադրել 79,6 միլիոն մարդու, իսկ 2019 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ՝ մոտ 15,7 միլիոն տղամարդկանց, կանանց և երեխաների աջակցել է կյանքեր փրկող հակառետրովիրուսային թերապիայի ստացման հարցում ։ 2019 թվականի վերջի՝ ամբողջ աշխարհում ՄԻԱՎ-ով վարակված 25,4 միլիոն մարդ (67%) ստանում էր հակառետրովիրուսային թերապիա(ART)։ Դա նշանակում է, որ 12,6 միլիոն մարդ դեռ սպասում է նման հնարավորության։ ՄԻԱՎ-ի բուժման հասանելիությունը առանցքային գործոն է ՁԻԱՀ-ի՝ որպես հանրային առողջության սպառնալիքի, վերացնելու համաշխարհային ջանքերի համար ։ Այն անհատներին, ովքեր ոչ միայն տեղյակ են իրենց կարգավիճակի վերաբերյալ, այլև պարբերաբար ստանում են ART թերապիա, խրախուսվում է հետևողական մնալ իրենց բուժմանը, որպեսզի իրենց միջոցով նվազի վարակի տարածումն ու վիրուսակրությունը։
Քանի որ ՄԻԱՎ-ը ավելի տարածված է Միացյալ Նահանգների քաղաքային շրջաններում, գյուղաբնակները հիմնականում անմասն են մնում ՄԻԱՎ-ի ախտորոշման գործընթացից։ ՀՎՀ-ն պարզել է, որ ՄԻԱՎ-ի դեպքերի հսկայական տարբերություններ են արձանագրվում հյուսիսային և հարավային շրջանների միջև։ Հարավային շրջաններում ՄԻԱՎ-ի հանդիպման հավանականությունը 15,9 տոկոսով ավելի մեծ է։ Ի տարբերություն դրա՝ Հյուսիսային շրջաններում և Միջին Արևմուտքի ՄԻԱՎ-ի ընդհանուր ցուցանիշները կազմում են համապատասխանաբար 9 և 7,2 տոկոս, որը խոսում է տարածվածության զգալիորեն ցածր ցուցանիշի մասին ։ ՄԻԱՎ-ի դեմ պատվաստանյութի մշակումը վերջին քառասուն տարիների ընթացքում շատ առաջընթաց չի գրանցել, սակայն փՌՆԹ (անգլ․՝ mRNA) տեխնոլոգիայի զարգացման շնորհիվ, որն օգտագործվում է SARS-CoV2 շտամի համար որպես COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութերի արագ ստեղծման մեթոդ, ՄԻԱՎ-ի պատվաստանյութի ստեղծումը շատ ավելի խոստումնալից է թվում։ Թե ինչու չի կիրառվում COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութի մշակման նույն սկզբունքները պայմանավորված է նրանով, որ ՄԻԱՎ-ն ունի վիրուսի անհամեմատ ավելի շատ շտամներ, որոնցից յուրաքանչյուրի դեմ պետք է պատվաստանյութն արդյունավետ գործի ։
UNAIDS-ը նշում է, որ վիրուսի ձեռք բերման ռիսկի կոնկրետ խմբերում սովորաբար գտնվում են հետևյալ մարդիկ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ Կատեգորիա:Համաճարակաբանություն Կատեգորիա:Աշխարհ Կատեգորիա:Հանրային առողջություն Կատեգորիա:ՁԻԱՀ Կատեգորիա:Հոմոսեքսուալություն Կատեգորիա:Հետերոսեքսուալություն Կատեգորիա:Հիվանդությունների բռնկումներ
Մալի Սուխոդոլ (գյուղ, Կրասնոդոնի շրջան)
Մալի Սուխոդոլ (Малий Суходіл), գյուղ Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Կրասնոդոնի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1957 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալի Սուխոդոլ գյուղում բնակվում էր 337 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 112,33 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Կրասնոդոնի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1957 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Շագանակագեղձի քաղցկեղը քաղցկեղի զարգացումն է շագանակագեղձում, որը հանդիսանում է տղամարդկանց վերարտադրողական համակարգի օրգան ։ Շագանակագեղձի քաղցկեղի մեծ մասը դանդաղ է աճում, սակայն որոշ դեպքերում՝ համեմատաբար արագ ։ Քաղցկեղային բջիջները կարող են շագանակագեղձից տարածվել այլ օրգաններ, հատկապես ոսկրեր և ավշային հանգույցներ ։ Այն կարող է սկզբում որևէ ախտանիշով չդրսևորել ։ Ավելի ուշ փուլերում կարող են դիտվել դժվարացած միզարձակում, արյուն մեզում, ցավ կոնքի խոռոչում ։ Շագանակագեղձի բարորակ գերաճը ևս կարող է նման ախտանիշներ առաջացնել ։ Ավելի ուշ փուլերում կարող է դիտվել հոգնածության զգացողություն՝ սակավարյունության զարգացման պատճառով ։
Շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացման ռիսկի գործոններն են՝ մեծ տարիքը, հիվանդության ընտանեկան պատմությունն ու ռասսան ։ Դեպքերի մոտ 99%-ը առաջանում է 50 տարեկանից բարձր տղամարդկանց մոտ ։ Այս հիվանդությամբ առաջին աստիճանի հարազատ ունենալը մեծացնում է ռիսկը երկու-երեք անգամ ։ ԱՄՆ-ում այն ավելի տարածված է աֆրոամերիկացիների, քան սպիտակամորթների շրջանում ։ Ռիսկի գործոններ են հանդիսանում նաև սննդում վերամշակված մսի, կարմիր մսի կամ կաթնամթերքի բարձր քանակը ։ Հայտնաբերվել է կապ գոնորեայի հետ, բայց որպես պատճառ հաստատված չէ ։ Բարձր է ռիսկը՝ կապված BRCA մուտացիաների հետ ։ Շագանակագեղձի քաղցկեղն ախտորոշվում է բիոպսիայով ։ Որոշ բժշկական հետազոտություններ իրականացնելով կարելի է պարզել, արդյոք քաղցկեղը տարածվել է այլ օրգաններ, թե ոչ ։
Շագանակագեղձի քաղցկեղի սկրինինգը հակասական է ։ Շագանակագեղձի սպեցիֆիկ անտիգենի (PSA) հայտնաբերումը մեծացնում է քաղցկեղի հայտնաբերման հավանականությունը, սակայն չի ազդում ելքի վրա  ։ Խորհուրդ է տրվում սկրինինգ հետազոտություն կատարել 55-69 տարեկանների շրջանում ։ Ավելի նպատակահարմար է այն իրականացնել կյանքի երկար տևողություն ունեցող մարդկանց շրջանում ։ Չնայած 5α-ռեդուկտազը կարծես նվազեցնում է ցածր աստիճանի քաղցկեղի ռիսկը, սակայն չի ազդում բարձր աստիճանի քաղցկեղի ռիսկի վրա և խորհուրդ չի տրվում կիրառել կանխարգելման նպատակով Սննդի հավելումը վիտամիններով կամ հանքանյութերով չի ազդում ռիսկի վրա ։
Շատ դեպքերում իրականացվում է ակտիվ հսկողություն։ Բուժման նպատակով կիրառվում են վիրահատություն, ճառագայթային թերապիա, հորմոնալ թերապիա կամ քիմիոթերապիա ։ Երբ քաղցկեղը միայն շագանակագեղձի սահմաններում է, կարող է բուժելի լինել ։ Երբ այն տարածվում է դեպի ոսկրեր՝ ցավազրկող դեղերը, բիսֆոսֆոնատները և թիրախային թերապիան կարող են օգտակար լինել ։ Ելքը կախված է տարիքից և առողջական վիճակից, ինչպես նաև քաղցկեղի ագրեսիվության և տարածվածության աստիճանից ։ Շատերը չեն մահանում հիվանդությունից ։ ԱՄՆ-ում 5 ամյա ապրելիությունը 99% է ։ Այն աշխարհում երկրորդ ամենատարածված քաղցկեղն է և տղամարդկանց մոտ մահվան 5-րդ առաջատար պատճառը ։ 2012 թվականին շագանակագեղձի քաղցկեղ առաջացել է 1,1 մլն տղամարդու մոտ և այն հանդիսացել է 307,000 մահվան պատճառ ։ Այն ամենատարածված քաղցկեղն է տղամարդկանց մոտ 84 երկրներում, ավելի հաճախ հանդիպում է զարգացած երկրներում ։ Հանդիպման հաճախականությունը բարձրացել է զարգացող երկրներում ։ Դեպքերի քանակը զգալիորեն աճել է 1980-ականներին և 1990-ականներին՝ կապված շագանակագեղձի սպեցիֆիկ անտիգենի (PSA) ստուգմամբ ։ 60 տարեկանից բարձր տարիքում մահացած տղամարդկանց 30-70%-ի մոտ հայտնաբերվել է շագանակագեղձի քաղցկեղ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Շագանակագեղձի քաղցկեղը վաղ փուլերում սովորաբար չունի հստակ ախտանիշներ։ Հաճախ այն առաջացնում է շագանակագեղձի բարորակ գերաճին բնորոշ ախտանիշներ՝ հաճախամիզություն, գիշերամիզություն, դժվարացած միզարձակում, արյունամիզություն և դիզուրիա (ցավ միզարձակման ընթացքում)։ ԱՄՆ-ում 1998 թվականին հիվանդների խնամքի գնահատման հիման վրա պարզվել է, որ շագանակագեղձի քաղցկեղով հիվանդների մոտ մեկ երրորդը ունեցել է մեկ կամ ավելի, իսկ երկուսից երեքը՝ ոչ մի ախտանիշ ։
Շագանակագեղձի քաղցկեղն ուղեկցվում է միզարձակման խանգարմամբ, քանի որ այն շրջապատում է միզուկը։ Հետևաբար, գեղձի փոփոխություններն ուղղակիորեն ազդում են միզարձակման ֆունկցիայի վրա։ Քանի որ շագանակագեղձը մասնակցում է սերմնահեղուկի ձևավորմանը, քաղցկեղը կարող է առաջացնել էրեկցիայի հասնելու դժվարություն կամ ցավոտ սերմնաժայթքում ։
Շագանակագեղձի մետաստատիկ քաղցկեղը, որը տարածվել է այլ օրգաններ, կարող է առաջացնել լրացուցիչ ախտանիշներ ևս։ Ամենատարածված ախտանիշը ոսկրային ցավն է, հաճախ՝ ողնաշարի, կոնքի կամ կողերի։ Շագանակագեղձի քաղցկեղը ողնաշարում կարող է ճնշել ողնուղեղը և առաջացնել ծակծկոցի զգացողություն, ոտքերի թուլություն, ակամա միզարձակում և կղազատում ։
Վլադիմիր Բորիսկովիչ
Վլադիմիր Բորիսկովիչ (Владимир Григорьевич Борискович ), թատրոնի նկարիչ և գծանկարիչ։
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Ռիսկի գործոնները
Շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջնային ռիսկի գործոններն են՝ գիրությունը, տարիքը և գենետիկ նախատրամադրվածությունը ։ Շագանակագեղձի քաղցկեղը հազվադեպ է հանդիպում 45 տարեկանից ցածր տղամարդկանց մոտ, սակայն դառնում է առավել տարածված՝ տարիքի մեծացմանը զուգահեռ։ Ախտորոշման միջին տարիքը համարվում է 70 տարեկանը ։ Շատ տղամարդիկ երբեք չեն իմանում, որ հիվանդ են շագանակագեղձի քաղցկեղով։ Տարբեր պատճառներից մահացած չինացի, գերմանացի, իսրայելցի, ջամայկացի, շվեդ ու ուգանդացի տղամարդկանց 30%-ի մոտ հատնաբերվել է շագանակագեղձի քաղցկեղ՝ մինչև 50 տարեկանների շրջանում, իսկ 80%-ի մոտ՝ 70-ից բարձր տարիքային խմբում ։
Վլադիմիր Բորիսկովիչ
Կենսագրություն
Ծնվել է 1905 թվականին, Պետերբուրգում։ Սովորել է Լենիգրադի բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտում և Օպերայի և բալետի պետական թատրոնում` Ալեքսանդր Գոլովինի և Ալեքսանդր Սավինովի մոտ։ 1927 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1924 թվականից սկսել է ինքնուրույն աշխատել թատրոններում։ Մինչև 1941 թվականը Ալեքսանդրինսկի թատրոնի և Լենիգրադի կոնսերվատորիայի օպերային ստուդիայում ներկայացումներ է ձևավորել։ 1933 թվականից եղել է Լենիգրադի նկարիչների միության անդամ։ Իր ստեղծագործական աշխատանքին զուգորդել է հասարակական գործունեությունը։
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Ռիսկի գործոնները
Շագանակագեղձի քաղցկեղով առաջին աստիճանի հարազատ ունեցող տղամարդկանց մոտ կրկնապատկում է քաղցկեղի զարգացման ռիսկը ։ Քաղցկեղով հիվանդ եղբայր ունեցող տղամարդկանց մոտ ռիսկն ավելի բարձր է, քան այն տղամարդկանց մոտ, ովքեր ունեն քաղցկեղով հիվանդ հայր։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում հայտնաբերվել է շագանակագեղձի քաղցկեղի 230,000 նոր դեպք և դրա հետևանքով զարգացած 30,000 մահվան դեպք ։ Արյան բարձր ճնշում ունեցող տղամարդկանց մոտ շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացումն ավելի հավանական է ։ Քաղցկեղի զարգացման ռիսկը փոքր-ինչ բարձր է ֆիզիկական ակտիվության բացակայության դեպքում ։
Վլադիմիր Բորիսկովիչ
Կենսագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին հայտնվել է Լենիգրադի շրջափակման մեջ։ 1942 թվականին նա Սանկտ Պետերբուրգի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում եղել է «Անտառային եղելությունը» օպերետի բեմադրող նկարիչը, ներկայացումներ է ձևավորել երգի և պարի ճակատային անսամբլում։ 1943 թվականին նրան որպես շարային զինվոր զորակոչվել է բանակ։ Կռվել է Լենիգրադի ճակատամարտում։ Մասնակցել է Օրանիենբաում մարտահենադաշտի մարտներին։ Ծանր վիրավորում է ստացել և զորացրվել է ։ 1944-1946 թվականներին ստեղծել է «Պատերազմի բնանկարներ» նկարների շարքը, որի վրա սկսել է աշխատել վիրավորվելուց հետո, հիվանդանոցում։ 1944-1946 թվականներին ստեղծել է «Լենիգրադ։ 1942 թվական» 12 թերթից կազմված սև ու սպիտակ վիմագրությունը, որը մասնակիորեն ներկայացվել է Լենինգրադի պաշտպանության և շրջափակման հիշատակի թանգարանում։ 1950-ական թվականներին ստեղծել է էստամպների շարք, որոնք նշանավորել են Պուշկին, Պավլովսկ և Լենիգրադ քաղաքների վերածնված զբոսայգիները պատերազմից հետո։
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Գենետիկա
Գենետիկ ֆոնը կարող է նպաստել շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացմանը՝ կապված ռասսայից, ընտանիքից և սպեցիֆիկ գեներից։ Առաջին աստիճանի հարազատ (հայր կամ եղբայր) ունեցող տղամարդկանց մոտ քաղցկեղի զարգացման ռիսկը կրկնապատկվում է, իսկ երկրորդ աստիճանի հարազատ ունեցողների մոտ ռիսկը մեծանում է հինգ անգամ ։ ԱՄՆ-ում շագանակագեղձի քաղցկեղով առավել հաճախ ախտահարվում են սևամորթները, ի տարբերություն սպիտակամորթների ու իսպանախոսների և ավելի մահացու է սևամորթների մոտ ։ Դեպքերը և մահացության մակարդակը իսպանախոսների մոտ 1/3-ով քիչ է ոչ իսպանախոս սպիտակամորթների համեմատ։ Ըստ Սկանդինավիայում կատարված երկվորյակների ուսումնասիրությունների շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկի 40%-ը կարող է բացատրվել ժառանգական գործոններով ։
Վլադիմիր Բորիսկովիչ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս բեմանկարիչներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Գենետիկա
Շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման համար պատասխանատու են տարբեր գեներ։ BRCA1 և BRCA2 գեների մուտացիաները կարևոր ռիսկի գործոններ են համարվում ձվարանի և կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման գործում՝ կանանց մոտ և շագանակագեղձի քաղցկեղի՝ տղամարդկանց մոտ ։ Շագանակագեղձի քաղցկեղի ժառանգական գեն 1-ը (HPC1), անդրոգենային ընկալիչները և վիտամին D-ի ընկալիչները նույնպես կապված են շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման հետ ։ TMPRSS2 - ETS ընտանեկան գենի համակցումը, մասնավորապես TMPRSS2- ERG կամ TMPRSS2- ETV1 / 4-ը նպաստում են քաղցկեղային բջիջների աճին ։
Թոմ Սոյերի արկածները
Թոմ Սոյերի արկածները (The Adventures Of Tom Sawyer), Մարկ Տվենի վեպերից, որ լույս է տեսել 1876 թվականին։
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Գենետիկա
2008-ին հրապարակվել են երկու կարևոր գենոմային լայնածավալ հետազոտություններ՝ կապված շագանակագեղձի քաղցկեղի եզակի նուկլեոտիդային պոլիմորֆիզմի (SNPs) հետ ։ Այս ուսումնասիրությունները ցույց են տվել մի քանի SNPs, որոնք զգալիորեն ազդում են շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկի վրա։ Օրինակ, SNP rs10993994-ում TT զույգ ալելներ ունեցող մարդկանց մոտ շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը 1,6 անգամ բարձր է, քան CC զույգ ալելներ ունեցողների մոտ։ Այս եզակի նուկլեոտիդային պոլիմորֆիզմով է բացատրվում աֆրիկյան ամերիկացի տղամարդկանց մոտ շագանակագեղձի քաղցկեղի աճող ռիսկի մի մասը՝ համեմատած եվրոպական ծագման ամերիկացի տղամարդկանց հետ, քանի որ C ալելը շատ ավելի տարածված է վերջիններիս մոտ։ Այս SNP- ն տեղակայված է MSMB գենի խթանող հատվածում, որն ազդում է շագանակագեղձի բջիջների կողմից MSMB սպիտակուցի սինթեզի և արտազատման վրա ։
(2603) Թեյլոր
(2603) Թեյլոր (Taylor), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հունվարի 30-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Թոմ Սոյերի արկածները
Սյուժե
Թոմ Սոյերը մոտ 12 տարեկան մի տղա է, որը մոր մահից հետո ապրում էր իր մորաքույր Պոլլիի տանը։ Վեպում նկարագրվում են տարբեր արկածներ, որոնք տեղի են ունենում Թոմի և նրա ընկերների հետ։ Եվ այս արկածները տևում են մի քանի ամիս։ Այդ ընթացքում Թոմը հասցնում է՝
(2603) Թեյլոր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,77959 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6647 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8944 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1692,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212683 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,05° անկյուն։
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Սննդակարգ
Մրգերի ու բանջարեղենի կանխարգելիչ ազդեցությունը շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման վրա շատ քիչ է ։ Այն ապացուցվել է նաև փաստերով ։ Կարմիր միսը և վերամշակված միսը նույնպես քիչ ազդեցություն ունեն ։ Սակայն ըստ որոշ հետազոտությունների, մեծ քանակությամբ մսի օգտագործումը կապված է բարձր ռիսկի հետ ։
(2603) Թեյլոր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Սննդակարգ
Շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը կարող է մեծանալ կապված արյան մեջ վիտամին D-ի պակասով ։
Ֆոլիկաթթվի հավելումները չեն ազդում շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման վրա ։
Դեղորայքի ազդեցությունը
Որոշակի կապ կա նաև շագանակագեղձի քաղցկեղի և դեղորայքի, բժշկական միջամտությունների միջև ։ Խոլեստերինի քանակն իջեցնող դեղերի՝ ստատինների կիրառումը ևս կարող է նվազեցնել շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը ։
Ինֆեկցիա
Շագանակագեղձի ինֆեկցիան կամ բորբոքումը (պրոստատիտ) կարող է բարձրացնել քաղցկեղի զարգացման հավանականությունը, մինչդեռ մեկ այլ ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ այն կարող է կանխել քաղցկեղի զարգացումը՝ բարձրացած արյան հոսքով պայմանավորված։ Մասնավորապես, սեռական ճանապարհով փոխանցվող ինֆեկցիաները՝ խլամիդիա, գոնորեա կամ սիֆիլիս՝ բարձրացնում են ռիսկը ։
Ըստ մի քանի ուսումնասիրությունների պապիլոմա վիրուսն ունի շագանակագեղձի քաղցկեղ առաջացնելու պոտենցիալ, սակայն այն վիճարկելի է ։ Ըստ 2018 թվականիի վերանայման նշվում է, որ պապիլոմա վիրուսը կարող է բարձրացնել քաղցկեղի ռիսկը, սակայն այն դեռևս մնում է վիճելի ։
Շրջակա միջավայր
Ըստ 2007 թվականի մայիսին հրապարակված հետազոտութան՝ պարզվել է, որ ԱՄՆ-ի պատերազմի վետերանների մոտ 48% -ով աճել է շագանակագեղձի քաղցկեղի կրկնման ռիսկը վիրահատությունից հետո, ովքեր ենթարկվել էին նարնջագույն ռեագենտի ազդեցությանը։
Սեռական գործոն
Կան որոշ ապացույցներ՝ ըստ հեռանկարային կոհորտային հետազոտությունների, որ հաճախակի սերմնաժայթքումը կարող է նվազեցնել շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը, սակայն ըստ ռանդոմիզացված հսկիչ հետազոտությունների՝ ոչ ։ Վազէկտոմիայի և շագանակագեղձի քաղցկեղի միջև գոյություն ունի որոշակի կապ, սակայն անհրաժեշտ են հետազոտություններ այն պարզելու համար ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Շագանակագեղձը տղամարդու վերարտադրողական համակարգի օրգան է, որը մասնակցում է սերմնահեղուկի ձևավորմանը։ Այն մոտավորապես 3 սանտիմետր է և կշռում է մոտ 20 գրամ ։ Գտնվում է կոնքի խոռոչում, միզապարկի տակ և ուղիղ աղուց առաջ։ Շագանակագեղձը շրջապատում է միզուկի մի մասը, որով անցնում է մեզն ու սերմնահեղուկը ։ Տեղակայմամբ պայմանավորված, շագանակագեղձի հիվանդությունները հաճախ ազդում են միզարձակման, սերմնաժայթքման և հազվադեպ կղազատման վրա։ Շագանակագեղձը պարունակում է շատ փոքր գեղձեր, որոնք մասնակցում են սերմնահեղուկի մոտ 20%-ի ձևավորմանը ։
Ի վերջո, ուռուցքը կարող է չափերով մեծանալ և ներաճել հարակից օրգաններ՝ սերմնաբշտեր կամ ուղիղ աղի, ուռուցքային բջիջները կարող են տարածվել արյան կամ ավշային համակարգի միջոցով։ Այլ օրգաններ տարածված ուռուցքային բջիջները կոչվում են մետաստազներ։ Շագանակագեղձի քաղցկեղը առավել հաճախ մետաստազներ է տալիս ոսկրեր, ավշային հանգույցներ և կարող է ներաճել ուղիղ աղի, միզապարկ և միզուկի ստորին հատված։ Ողնաշարի մետաստազավորման ուղին համարվում է երակային, քանի որ շագանակագեղձը դրենավորող երակային հյուսակը կապված է ողնաշարային երակների հետ ։
Շագանակագեղձը ցինկ է կուտակում և ցիտրատ արտադրում։ ZIP1 սպիտակուցը պատասխանատու է ցինկի ակտիվ անցման համար դեպի շագանակագեղձի բջիջներ։ Ցինկի կարևոր դերերից մեկը մասնակցությունն է ցիտրատի փոխանակությանը, որը սերմնահեղուկի կարևոր բաղադրիչն է։ Ցինկի կուտակումը, նյութափոխանակությունը, ցիտրատի արտադրությունը էներգատար գործընթացներ են։ Շագանակագեղձի քաղցկեղային բջիջները ընդհանուր առմամբ զուրկ են ցինկից։ Սա թույլ է տալիս, որ քաղցկեղային բջիջները էներգիա խնայեն ցիտրատ չսինթեզելու հաշվին և այն օգտագործեն իրենց աճի ու տարածման համար։ Ցինկի բացակայությունը պայմանավորված է ZIP1 տրանսպորտային սպիտակուց սինթեզող գենի ճնշման հետ։ ZIP1-ը այժմ կոչվում է ուռուցք ճնշող գեն SLC39A1 գենի համար։ Էպիգենետիկ ճնշման պատճառն անհայտ է։ Ցինկը փոխակերպված շագանակագեղձի բջիջները տեղափոխող ստրատեգիան արդյունավետորեն վերացնում է այդ բջիջները կենդանիների մեջ։ Ցինկը արգելակում է NF-κB ուղիները՝ ցուցաբերելով հակապրոլիֆերատիվ ազդեցություն և խթանելով ոչ նորմալ բջիջների ապոպտոզը։ Ցավոք սննդի միջոցով ցինկի ընդունումն անարդյունավետ է, քանի որ նրա անցումը շագանակագեղձի բջիջներ հնարավոր չէ առանց ակտիվ տրանսպորտի՝ ZIP1 ։
RUNX2- ը տրանսկրիպցիոն գործոն է, որը կանխում է քաղցկեղային բջիջների ապոպտոզը՝ նպաստելով քաղցկեղի զարգացմանը ։
PI3k / Akt ազդանշանային կասկադը տրանսֆորմացնող աճի գործոն բետա / SMAD -ի հետ միասին կանխում է քաղցկեղային բջիջների ապոպտոզը ։ Ապոպտոզի X-շղթայակցված արգելակիչները (XIAP) նպաստում են քաղցկեղային բջիջների պահպանմանն ու աճին, սակայն արգելակիչների խափանման դեպքում ապոպտոզը կարող է շարունակել իր գործառույթը և կանխարգելել քաղցկեղային բջիջների տարածումը ։ Մակրոֆագ արգելակիչ ցիտոկին-1-ը (MIC-1) խթանում է օջախային ադհեզիոն կինազի (FAK) ազդանշանային ուղին, որը հանգեցնում է քաղցկեղային բջիջների աճին ու գոյատևմանը ։
Անդրոգենային ռեցեպտորները նպաստում են քաղցկեղային բջիջների պահպանմանը և թիրախ են հանդիսանում բազմաթիվ հակաքաղցկեղային հետազոտությունների համար։ Մինչ օրս, անդրոգենային ռեցեպտորների արգելակման էֆեկտիվությունն ապացուցված է մկների վրա կատարած հետազոտություններում ։ Շագանակագեղձի սպեցիֆիկ թաղանթային անտիգենները (PSMA) խթանում են քաղցկեղի առաջացումը` բարձրացնելով ֆոլաթթվի մակարդակը քաղցկեղային բջիջների համար, այն նպաստում է ֆոլաթթվիի յուրացմանը՝ հիդրոլիզացնելով գլյուտամինային ֆոլաթթուն ։
Ախտորոշումը
Ամերիկյան քաղցկեղային կազմակերպության դիրքորոշումը շագանակագեղձի սպեցիֆիկ անտիգենի (PSA) վաղ հայտնաբերման վերաբերյալ․ «Հետազոտությունը դեռ չի ապացուցել PSA թեստավորման պոտենցիալ օգուտը թեստավորման և բուժման վնասի հետ համեմատած։ Ըստ Ամերիկյան քաղցկեղային կազմակերպության՝ տղամարդիկ չպետք է ենթարկվեն թեստավորման՝ առանց իմանալու ռիսկերը և թեստավորման ու բուժման հնարավոր օգուտները։ 50 տարեկանից սկսած (45 տարեկանից, եթե աֆրիկյան ամերիկացի են կամ ունեն մինչև 65 տարեկանը քաղցկեղով հիվանդացած եղբայր կամ հայր), բժշկի հետ քննարկելով թեստավորման վերաբերյալ հարցերը, նրանք կարող են որոշել՝ արդյոք թեստավորումը ճիշտ ընտրություն է իրենց համար» ։
Կան այլ թեստեր ևս, որոնք կարող են կիրառվել շագանակագեղձի և միզուղիների վերաբերյալ ավել ինֆորմացիա ստանալու համար։ Շագանակագեղձի անկանոնությունները կարելի է հայտնաբերել ռեկտալ մատնային հետազոտության (DRE) միջոցով։ Ցիստոսկոպիան ցույց է տալիս միզուղիները միզապարկի ներսից, որը բարակ, ճկուն, խցիկով խողովակ է։ Տրանսռեկտալ ուլտրաձայնային հետազոտությունը ցույց է տալիս շագանակագեղձը ձայնային ալիքների միջոցով։ Սակայն միակ քննությունը, որը կարող է լիովին հաստատել շագանակագեղձի քաղցկեղը, հանդիսանում է բիոպսիան։
Գործիքային հետազոտություն
Ուլտրաձայնային հետազոտությունը (ՈւՁՀ) և մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (ՄՌՇ) շագանակագեղձի քաղցկեղի հայտնաբերման երկու հիմնական մեթոդներն են։ Ուրոլոգները շագանակագեղձի բիոպսիան իրականացնում են տրանսռեկտալ ուլտրաձայնային հսկողությամբ և երբեմն կարող են տեսնել հիպոէխոգեն հատվածներ։
ՄՌՇ-ն ավելի արդյունավետ է, քան ՈւՁՀ-ն շագանակագեղձի հետազոտության համար ։
ՄՌՇ-ն օգնում է ակտիվ վերահսկողություն իրականացնել ցածր ռիսկի խմբում գտնվող մարդկանց շրջանում, հիվանդության փուլը որոշել միջին ռիսկի խմբում գտնվողների շրջանում և ոսկրային ախտահարումները հայտնաբերել բարձր ռիսկի խմբում գտնվողների շրջանում ։
Ներկայումս (2011 թվական) շագանակագեղձի բիոպսիան իրականացվում է ՄՌՇ և ՈւՁՀ համատեղ հսկողությամբ կամ միայն ՄՌՇ հսկողությամբ։ ՄՌՇ/ՈւՁՀ ուղեկցված բիոպսիայի դեպքում ակտիվ հսկողության տակ գտնվող տղամարդկանց 33%-ի մոտ հայտնաբերվում է շագանակագեղձի քաղցկեղ, իսկ ստանդարտ ՈւՁՀ ուղեկցված բիոպսիայի դեպքում՝ 7%-ի մոտ ։
ՄՌՇ-ն կիրառվում է նաև ռոբոտային պրոստատէկտոմիայի ենթարկվող տղամարդկանց վիրաբուժական պլանավորման համար, ինչպես նաև նյարդանոթային խրձի պահպանման հարցը որոշելիս ։
Շագանակագեղձի ՄՌՇ-ի համար գոյություն ունի PI-RADS հաշվետվական համակարգը։ PI-RADS- ը շագանակագեղձերի գործիքային շերտագրում-հաշվետվության և տվյալների համակարգի հապավում է, որը սահմանում է որակյալ կլինիկական ծառայության ստանդարտներ բազմապարամետրային մագնիսառեզոնանսային շերտագրման (mpMRI) համար։
Բիոպսիա
Եթե կա քաղցկեղի կասկած, խորհուրդ է տրվում կատարել բիոպիա։ Ուրոլոգը կամ ռենտգենոլոգը ձեռք է բերում հյուսվածքի նմուշ շագանակագեղձից՝ սնամեջ ասեղների միջոցով (սովորաբար 3-6 նմուշ յուրաքանչյուր կողմից)։ Շագանակագեղձի բիոպսիաները սովորաբար իրականացվում են ամբուլատոր հիմունքներով և հազվադեպ են պահանջում հոսպիտալացում։ Հակաբիոտիկներն օգտագործվում են բարդությունները կանխելու նպատակով, ինչպիսիք են ջերմությունը, միզուղիների ինֆեկցիան և սեպսիսը ։ Տղամարդկանց 55%-ը նշում է դիսկոմֆորտի զգացողություն բիոպսիայի ընթացքում ։
Գլիսոնի գնահատման սանդղակ
Հյուսվածքների նմուշներն ուսումնասիրվում են մանրադիտակով՝ հայտնաբերելու քաղցկեղային բջիջները և գնահատելու մանրադիտակային առանձնահատկությունները։ Շագանակագեղձի սպեցիֆիկ թաղանթային անտիգենը տրանսմեմբրանային կարբոքսիպեպտիդազ է և ցուցաբերում է ֆոլաթթու հիդրոլազային ակտիվություն ։ Այս սպիտակուցը գերակշռում է շագանակագեղձի քաղցկեղի հյուսվածքներում և գնահատվում է բարձր՝ Գլիսոնի սանդղակով ։
Ուռուցքային մարկերներ
Մանր բջջային կարցինոման հազվադեպ է հանդիպում (1% ), այն չի կարող ախտորոշվել PSA- ի միջոցով ։ 2009 թվականին հետազոտողներն ուսումնասիրում էին քաղցկեղի այս տեսակը, քանի որ այն արագ է տարածվում այլ օրգաններ ։
Օնկոպրոտեին BCL-2-ը կապված է շագանակագեղձի անդրոգեն-անկախ քաղցկեղի զարգացման հետ։ Հետագայում ուսումնասիրությունները հաստատեցին կապը BCL-2-ի էքսպրեսիայի և շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացման միջև՝ անդրոգենային աբլացիայի և կաստրացիայի ենթարկված տղամարդկանց մոտ ։
Ki-67- ի էքսպրեսիան իմունոհիստոքիմիայի միջոցով կարող է զգալիորեն կանխատեսել շագանակագեղձի քաղցկեղի ելքը ։
Փուլեր
Շագանակագեղձի քաղցկեղի գնահատման կարևոր մասն է փուլայնության կամ տարածվածության որոշումը։ Այն կարևոր էկանխատեսման և բուժման համար։ Ամենատարածվածը TNM համակարգն է՝ 4 փուլով։ Այն ներառում է ուռուցքի չափը, ներգրավված ավշային հանգույցների թիվը և մետաստազների առկայությունը ցանկացած օրգանում ։
Ցանկացած համակարգով տարբերակման համար կարևորվում է այն, թե արդյոք քաղցկեղը շագանակագեղձի սահմաններում է։ TNM համակարգով դասակարգելիս կլինիկական T1 և T2-ի դեպքում քաղցկեղ հայտնաբերվում է միայն շագանակագեղձում, իսկ T3 և T4-ի դեպքում՝ գեղձի սահմաններից դուրս։ Բժշկական ուղղվածությամբ մասնագիտացված կազմակերպությունները խորհուրդ են տալիս կանխարգելման նպատակով կիրառել պոզիտրոն էմիսիոն շերտագրություն (PET), ՀՇ կամ սցինտիգրաֆիա՝ քաղցկեղի վաղ փուլում ։ Այդ թեստերը հարմար կլինեն այնպիսի դեպքերում, երբ CT սկանավորումը գնահատվում է տարածված, ոսկորների սկանավորում, ոսկրերի տարածման համար և էնդորեկտալ կոլինուսային մագնիսա-ռեզոնանսային պատկերացում, մոտենալով պրոստատիկ պարկուճին և սերմնարանային պարկուճին։ Ոսկրածուծի սկանները պետք է բացահայտեն օստեոբլաստիկ տեսքը ոսկրային մետաստազիայի տարածքներում ոսկրային խտության ավելացման շնորհիվ, որը տարբերվում է բազմաթիվ այլ քաղցկեղներում, որոնք մետաստազներ են։
Շագանակագեղձի բիոպսիայից հետո քաղցկեղն ախտորոշվում է հյուսվածաբանական հետազոտությամբ։ Պաթոլոգը նշում է նաև ուռուցքի աստիճանը, որը ցույց է տալիս, թե որքանով է ուռուցքային հյուսվածքը տարբերվում է շագանակագեղձի նորմալ հյուսվածքից և ուռուցքի աճի հավանական արագությունը։ Գլիսոնի համակարգը օգտագործվում է շագանակագեղձի քաղցկեղի աստիճանը գնահատելու համար՝ 2-10 միավոր, առավելագույնը համարվում է 10։ Առաջինը 1-5 միավորով գնահատվում է առավել տարածված կառույցները և երկրորդը՝ երկրորդային առավել տարածված կառույցները։ Այս երկու թվերի գումարը Գլիսոնի հաշիվն է։ Երբեմն օգտագործվում է Վիտմոր-Ջեվետի դասակարգումը։
Սննդակարգ և կենսաակերպ
Սննդակարգի և շագանակագեղձի քաղցկեղի միջև կապի վերաբերյալ տվյալներն աղքատ են ։ Այդ տեսանկյունից շագանակագեղձի քաղցկեղի մակարդակը կապված է արևմտյան սննդի սպառման հետ ։ Ըստ որոշ փաստերի որոշակի կապ կա տրանս ճարպերի, հագեցած ճարպերի, ածխաջրերի ընդունման և շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման միջև ։ Շագանակագեղձի քաղցկեղի կանխարգելման հարցում օմեգա-3 ճարպաթթուների դերի մասին փաստարկները չեն ենթադրում, որ դրանք կրճատում են շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը, թեև անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ ։ Վիտամինային հավելումները կարծես թե որևէ ազդեցություն չունեն և որոշները նույնիսկ կարող են մեծացնել ռիսկը ։ Բարձր քանակությամբ կալցիումի ընդունումը կապված է շագանակագեղձի զարգացած քաղցկեղի հետ ։
Ձուկ օգտագործելը կարող է նվազեցնել շագանակագեղձի քաղցկեղից մահվան դեպքերը, սակայն չի ազդում քաղցկեղի առաջացման վրա ։ Ըստ որոշ վկայությունների շագանակագեղձի քաղցկեղի մակարդակը ցածր է բուսակերների մոտ ։ Կան որոշակի ապացույցներ նաև լիկոպեն և սելեն պարունակող սննդամթերքի վերաբերյալ ։ Բանջարեղեն, սոյա, լոբի և հատիկաընդեղեն բույսեր պարունակող սնունդը կարող է նվազեցնել շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը ։
Պարբերաբար ֆիզիկական ակտիվությամբ զբաղվող տղամարդկանց մոտ նվազում է քաղցկեղի զարգացման ռիսկը ։
Դեղորայք
Սկրինինգը, 5-ալֆա-ռեֆտեդազի արգելակիչները (ֆինաստերիդ և դուտաստերիդ) նվազեցնում են շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը, սակայն չկան բավարար տվյալներ նրանց ազդեցության վերաբերյալ մահվան կամ այլ լուրջ խնդիրների առաջացման վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Յուրի Նագիբին
Յուրի Մարկովիչ Նագիբին (Ю́рий Ма́ркович Наги́бин, 1920, ապրիլի 3, Մոսկվա - 1994, հունիսի 17, Մոսկվա), ռուս գրող, արձակագիր, ժուռնալիստ, սցենարիստ,
Կենսագրություն
Յուրի Նագիբինը ծնվել է 1920 թվականին Մոսկվայում։ Հայրը՝ Կիրիլ Նագիբինը, որպես հակահեղափոխական մահապատժի է ենթարկվել նախքան որդու ծնունդը։ 1938 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական բժշկական ինստիտուտ, սակայն ուսումը կիսատ է թողել և ընդունվել Գերասիմովի անվան կինոմատոգրաֆիայի ինստիտուտ։ Առաջին պատմությունը գրել է 1940 թվականին և դարձել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ Ուսումը կիսատ է մնացել Հայրենական պատերազմին մասկացելու պատճառով։ 1943 թվականին հրատարակել է պատմությունների իր առաջին ժողովածուն։ Պատերազմի ավարտից հետո զբաղվել է լրագրողի աշխատանքով, դրա հետ մեկտեղ գրել է «Ձմեռային կաղնի» և «Խողովակ» պատմվածքները։ 1950-1960-ական թվականներին մեկը մյուսի հետևից տպագրվել են գրողի ստեղծագործությունները։ Նագիբինը գրել է մի քանի ֆիլմերի սցենար, պատրաստել է հեռուստահաղորդումների շարքեր։
Նագիբինը ամուսնացել է 6 անգամ, սակայն երեխաներ չի ունեցել։
Թաղվել է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Ջրհեղեղներ Աֆրիկայում (2023)
Ջրհեղեղներ Աֆրիկայում, 2023 թվականի փետրվարի 5-ից աֆրիկյան 14 երկրներում ջրհեղեղները խլել են 2156 մարդու կյանք ։
Պատմություն
Հաճախակի հորդառատ անձրևները, որոնք վնասներ և զոհեր են պատճառում մարտից մինչև մայիս ընկած ժամանակահատվածում, սովորական են Արևելյան Աֆրիկայում։ 2020 թվականի մայիսին Ռուանդայում ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է մոտ 80 մարդ։ Ռուանդայում 30 տարվա ընթացքում ջրհեղեղներն ու երաշտներն աճել են ։ Ռուանդայի օդերևութաբանական վարչությունը կապել է անսովոր տեղումների օրինաչափությունները կլիմայի փոփոխության հետ ։
Հորդառատ անձրևներ են տեղացել Ուգանդայում մարտ ամսից։ Սողանքներ են առաջացել, ավերվել են տներ և հարյուրավոր մարդիկ ստիպված լքել են իրենց տները ։
Ազդեցություն
Տարբեր պատճառներով ջրհեղեղները խլել են 1216 մարդու կյանք Մալավիում, 447 Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում 198 մարդ Մոզամբիկում, 129 Ռուանդայում, 40 Մադագասկարում, 29 Եթովպիայում, 20 Սոմալիում, 161 մարդ։ Հարավային Աֆրիկայում, վեցը՝ Ուգանդայում և ևս մեկը՝ Կամերունում ։
Անգոլա
Անգոլայում ապրիլին տեղի ունեցած ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն 20 մարդ և ավերվել 2900 տուն ։
Կամերուն
Մարտին Կամերունի Բուեա քաղաքում տեղի ունեցած ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է մեկ մարդ, հինգը վիրավորվել և վեցը անհետ կորել են ։
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Ապրիլի 3-ին Հյուսիսային Կիվու նահանգում տեղի ունեցած սողանքի հետևանքով զոհվել է 30 մարդ, մի քանիսը անհետ կորել են ։ Մայիսի 8-ին Հյուսիսային Կիվու նահանգում մեկ այլ սողանք է տեղի ունեցել, որի հետևանքով զոհվել է վեց մարդ, տասնյակ հանքագործներ անհետ կորել են ։
Եթովպիա
Մարտին ջրհեղեղներ են սկսել Եթովպիայի մի մասում, զոհվել է 29, տուժել 240,000 մարդ ։
Քենիա
Մարտի վերջին ջրհեղեղներ են սկսել Քենիայի մի քանի շրջաններում, ինչի հետևանքով զոհվել է 12 մարդ, վիրավորվել հինգը և 812 ընտանիք տեղահանվել է ։ Ապրիլին Քենիայի արևմտյան և հյուսիսարևելյան հատվածներում ջրհեղեղից զոհվել է չորս մարդ, և մոտ 36400-ը տուժեցլ են ։
Մադագասկար
«Չենեսո» ցիկլոնը Մադագասկարում սպանել է 33 մարդու, իսկ 20-ը՝ անհետ կորել են, բազմաթիվ տներ վնասվել են ։ Առնվազն 17 մարդ մահացել է, երեքը անհետ կորել են «Ֆրեդի» ցիկլոնի պատճառով առաջացած ջրհեղեղի պատճառով ։ Ընդհանուր առմամբ ցիկլոնի պատճառով ավերվել է 6706 տուն  ։
Մարտին Մալավիին հարվածել է «Ֆրեդի» երկարատև ցիկլոնը՝ առաջացնելով ջրհեղեղ, որի հետևանքով զոհվեց 1216 մարդ, այդ թվում՝ 537-ը անհետ կորել են և ենթադրաբար զոհվել, վիրավորվել է 1724 մարդ և երկրում տուժել է ավելի քան 500000 մարդ ։
Մոզամբիկ
«Ֆրեդի» ցիկլոնի պատճառով Մոզամբիկում ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն 198 մարդ և վիրավորվել 201 մարդ ։ Երկրում ավերվել է առնվազն 131300 տուն ։
Ռուանդա
Հորդառատ անձրևները սկսվել են մոտավորապես 1600 UTC (1800 տեղական ժամանակով) 2023 թվականի մայիսի 2-ին և շարունակվել ողջ գիշեր ։ Սեբեյա գետը դուրս է եկել ափերից ։ Ռուանդայի ամենաշատ տուժած շրջաններն են եղել Ռուցիրոն, Նյաբիհուն, Ռուբավուն և Նգորորերոն ։ Ըստ Ռուանդայի արևմտյան նահանգի նահանգապետ Ֆրանսուա Հաբիտեգեկոյի՝ մարդիկ զոհվել են մի քանի տների փլուզման հետևանքով, իսկ սողանքներն անանցանելի են դարձրել շրջանի հիմնական ճանապարհները, ինչպես նաև հեղեղել են դաշտերը ։ Նաև տարերքի հետևանքով ոչնչացել է 4100 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն ։ Սողանքների և ջրհեղեղների հետևանքով ավերվել է 26 կամուրջ և 17 ճանապարհ, 5 առողջապահական կենտրոն, 2 բժշկական կենտրոն և հիվանդանոց։ Ավերվել է 5100 տուն, ևս 2500-ը վնասվել են ։ Ռուանդայի հանրային հեռարձակող RBA-ն հայտնել է, որ զոհերի թիվը կարող է աճել, քանի որ ջրհեղեղները շարունակում են աճել ։
Սոմալի
Սոմալիում հարյուրավոր տներ են վնասվել, և 20 մարդ մահացել է, երկու մարդ վիրավորվել է, իսկ 8000 մարդ տուժել է մարտի 24-ին Բարդերա շրջանում տեղի ունեցած ջրհեղեղից ։
Հարավային Աֆրիկա
15 մարդ զոհվել է, չորսը անհետ կորել են Հարավային Աֆրիկայում փետրվարից մարտ տևած ջրհեղեղի հետևանքով ։
Տանզանիա
Տանզանիայի Ռուկվե քաղաքում ջրհեղեղի հետևանքով 7 մարդ զոհվել է, վեցը անհետ կորել, 1400 մարդ տարհանվել և 60 տուն ավերվել է ջրհեղեղից ։
Ուգանդա
Ուգանդայում ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն վեց մարդ, այդ թվում՝ հինգը սողանքի հետևանքով, երեքը վիրավորվել են, երեքը՝ անհետ կորել։ Երկրում շատ տներ են վնասվել կամ ավերվել ։
Զիմբաբվե
Երկու մարդ մահացել է Զիմբաբվեում «Ֆրեդի» ցիկլոնից հետո ։
Հետևանքներ
Ռուանդայի արտակարգ իրավիճակների նախարար Մարի-Սոլանժ Կայիսիրն ասել է, որ փրկարարական աշխատանքները սկսվել են անմիջապես։ Այնուամենայնիվ, շարունակվող հորդառատ անձրևները խոչընդոտել են ջրհեղեղից զոհվածներին հուղարկավորելու և տուժածներին օգնելու ջանքերը ։ Ռուանդայի օդերևութաբանական գործակալությունը նախազգուշացրել է, որ հնարավոր են հետագա տեղումներ ։ Ըստ Ֆրանսուա Հաբիտեգեկոյի՝ որոշ մարդկանց հաջողվել է փրկել և տեղափոխել հիվանդանոցներ ։ Կարմիր Խաչը օգնություն է ցուցաբերել տուժածներին ։ Արտակարգ իրավիճակների կառավարման պատասխանատու նախարար Մարի-Սոլանժ Կայիսիրը տեղի բնակիչներին և իրավապահ մարմիններին հորդորել է ուժեղացնել պարեկությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2023 ջրհեղեղներ Կատեգորիա:2023 Աֆրիկայում
ԻՍ-1
ԻՍ-1, Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակաշրջանի խորհրդային ծանր տանկ։ ԻՍ հապավումը նշանակում է «Իոսիֆ Ստալին», որը 1943-1953 թվականներին թողարկված խորհրդային ծանր տանկերի պաշտոնական անվանումն էր։ 1 ցուցիչը համապատասխանում է այս տեսակի տանկերի առաջին սերիական մոդելին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ԻՍ-1-ի հետ օգտագործվել է նաև ԻՍ-85 անվանումը, որտեղ 85 ցուցիչը մատնանշում էր տանկի հիմնական զինամթերքի տրամաչափը։
Ստեղծման պատմություն
ԻՍ-1 և ԻՍ-2 ծանր տանկերը սերում են Չելյաբինսկի տրակտորային գործարանում 1942 թվականին արտադրված ու Կլիմենտ Վորոշիլովի պատվին անվանակոչված ԿՎ-1/ԿՎ-1ս ծանր ու ԿՎ-13 զրահապատ տանկերից։
ԻՍ տանկերի արտադրության տեմպերի վրա ամենաանմիջական ազդեցություն է ունեցել 1942—1943 թվականների ձմռանն արևելյան ռազմաճակատում գերմանական «Վագր» ծանր տանկերի հայտնվելը։ Պաշտպանության պետական կոմիտեի (ՊՊԿ) 1943 թվականի փետրվարի 24-ի որոշմամբ Չելյաբինսկի Կիրովի անվան գործարանին ու «Փորձառու տանկային գործարան» վերանվանված № 100 գործարանին հանձնարարվել է պատրաստել ու պետփորձաքննության ներկայացնել ԻՍ տանկերի երկու օրինակ։
Փորձարկումներն անցկացվել են 1943 թվականի մարտի 22-ից ապրիլի 19-ը և ընդհանուր առմամբ հաջող են անցել։ Հանձնաժողովն արձանագրել է, որ փոքր կշռով ԻՍ տանկերն ունեն ավելի հզոր զրահապատում և շարժման ավելի մեծ արագություն։
Սակայն ապրիլին Կուբնիկի հրաձգադաշտում անցկացված ռազմաավարային «Վագր-1» տանկի փորձարկումները ցույց են տվել, որ գոյություն ունեցող հակատանկային զենքերը նրա զրահապատման դեմ չափազանց թույլ են։ Պաշտպանության պետական կոմիտեի 1943 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ խնդիր է դրվել ստեղծել զենիթային թնդանոթների ռմբանետաբանությամբ 85 միլիմետրանոց տանկային թնդանոթներ ԻՍ ծանր տանկերի վրա տեղադրելու համար։
Հուլիսի առաջին կեսին նոր թնդանոթների նախատիպերը պատրաստ են եղել փորձարկման։ Միևնույն ժամանակ պատրատ են եղել նաև ԻՍ տանկերի երկու նախատիպ, որոնք ստացել են «Օբյեկտ 237» անվանումը։ 1943 թվականի հուլիսին անցկացվել են գործարանային փորձարկումները, որոնց արդյունքում ԻՍ տանկերի նախատիպերը թույլատրվել են պետական փորձարկումների, որոնք էլ անցկացվել են օգոստոսի 2-8-ը։ Տանկերը երաշխավորվել են սպառազինության կազմում ընդգրկվելու համար։
Կառուցվածքի նկարագրություն
Ըստ էության ԻՍ-1 տանկերը հանդիսացել են ԿՎ-1 և ԿՎ-1ս ծանր տանկերի գերարդիականացված տարատեսակները։
Սպառազինություն
ԻՍ-1 տանկի հիմնական սպառազինությունը 1943 թվականի արտադրության 85 մմ տրամաչափով տանկային թնդանոթն էր։
Մարտական լրակազմը կազմել է մեկանգամյա լիցքավորման 59 կրակոց, որոնք դասավորվել են զրահաշտարակի վրա ու մարտական բաժանմունքի երկու կողերի երկարությամբ։
Շարժիչ
ԻՍ-1 տանկը համալրված է եղել Բ-2-ԻՍ քառատակտ V-աձև 12-գլանանի դիզելային շարժիչով, որն ունեցել է 520 ձիաուժ (382 կՎտ) հզորություն։ Շարժիչի գործարկումն իրականացվել է իներցիոն ներքին այրման շարժիչի միջոցով կամ մեքենայի մարտական բաժանմունքում տեղակայված երկու ռեզերվուարների սեղմած օդով։ Շարժիչա-շարժահաղորդ բաժանմունքում ցուրտ եղանակին շարժիչի հեշտ գործարկման համար տեղադրված էր տաքացնող սարքավորումներ։ Դրանք օգտագործվում էին նաև մեքենայի մարտական բաժանմունքի տաքացման համար։ ԻՍ-1 տանկն ունեցել է վառելիքի երեք բաք, որոնցից երկուսը գտնվում էին մարտական, իսկ մեկը՝ շարժիչա-շարժահաղորդ բաժանմունքում։ Ունեցել է նաև 360 լ ընդհանուր տարողությամբ չորս արտաքին լրացուցիչ վառելիքի բաքեր, որոնք կապված չեն եղել շարժիչի վառելիքային համակարգի հետ։
Հսկողության միջոցներ ու նշանառություն
Մեքենայի ներսից շրջակայքի ուսումնասիրության համար հրամանատարի դիտահորում և լիցքավորողի աշխատավայրում տեղադրվել են ՄԿ-4 պերիսկոպային երկու սարք։ Հրամանատարական աշտարակն ունեցել է պաշտպանական ապակիներով հինգ դիտանցք։ Մարտի ընթացքում վարորդ-մեխանիկը վերահսկողությունն իրականացնում էր երկապակի դիտասարքի օգնությամբ։ Այն հարմարեցվում էր տանկի ճակատային մասի զրահապատ լյուկում։ Խաղաղ պայմաններում վերջինս կարելի էր առաջ բերել ու վարորդ-մեխանիկի համար իր աշխատավայրից ապահովել ավելի հարմարավետ անմիջական տեսադաշտ։
Կրակ վարելու համար ԻՍ-1 տանկը սարքավորվել է երկու հրանոթային նշանոցներով․ հեռադիտակային 10Տ-15՝ ուղիղ նշանառությամբ կրակելու համար և շրջադիտակային ՊՏ4-15՝ փակ դիրքերից կրակելու համար։ Շրջադիտակային նշանոցի գլխիկը պահպանվում էր հատուկ զրահածածկոցով։ Օրվա մութ ժամերին կրակելու համար նշանոցների սանդղակներն ունեցել են լուսավորման սարքեր։
Կապի միջոցներ
Կապի միջոցները ներառում էին 10Ռ կամ 10ՌԿ-26 ռադիոընդունիչներ և չորս հաճախորդի համար նախատեսված ՏՊՈՒ-4-Բիս հեռախոսասարք։ Տանկային այս հեռախոսասարքը թույլ էր տալիս տանկի անձնակազմի անդամներին խոսակցություն վարել նույնիսկ խիստ աղմկոտ պայմաններում և արտաքին կապի համար ռադիոընդունիչներին միացնել սաղավարտախոս լրակազմը։
Ձևափոխություններ
ԻՍ-1 տանկերի բոլոր 130 օրինակները չեն ունեցել ակնհայտ կառուցվածքային տարբերություններ, հետևբար այս սերիային տանկն ըստ պաշտոնական փաստաթղթերի և ռազմա-պատմական աղբյուրների՝ վերափոխված տեսակներ չի ունեցել։
Համակարգչային և բջջային հեռախոսների խաղերում
ԻՍ-1 տանկը կարելի է հանդիպել հետևյալ խաղերում․
Տոկմացկի (Օռլովսկի շրջան)
Տոկմացկի (Токмацкий), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Կրասնոարմեյսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Մակկաբի Թել Ավիվ ԲԱ
«Մակկաբի Թել Ավիվ բասկետբոլային ակումբ» (եբր.` מ.כ. מכבי תל אביב), հրեական պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ։ Մասնակցում է Իսրայելի բարձրագույն լիգային և Բասկետբոլի Եվրալիգային։ Տեղակայված է Իսրայելի երկրորդ քաղաք Թել Ավիվում։
Սստեղծվել է 1932 թվականին` որպես «Մակկաբի Թել Ավիվ» սպորտային ակումբների մաս։
Համարվում է Իսրայելի ամենահաջող հանդես եկող բասկետբոլային ակումբը։ Ակումբն իր հիմնադրումից ի վեր հաղթել է 6 Եվրոպայի առաջնություն, 1 Ադրատիկ առաջնություն, 53 Իսրայելյան առաջնություն, ինչպես նաև նվաճել 44 Իսրայելի գավաթ և 7 լիգայի գավաթ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելական բասկետբոլային ակումբներ
Սինդիկատ
Սինդիկատ (ուշ լատիներեն syndicatus, < syndico - զննում եմ, ստուգում եմ)։ Ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջում 20-րդ դարի սկզբում։ Գործել է Գերմանիայում և այլ երկրներում։ Դա կապիտալիստական համաձայնության ձև է, որը զբաղվում է հումքի գնման, միատեսակ արտադրանքի արտադրման և իրացման հարցերով, հսկողություն է սահմանում շուկայի վրա մոնոպոլ շահույթ ստանալու համար։ Սինդիկատում արտադրանքի իրացումը կատարում է վարչությունը, որի պատճառով նրա անդամները կորցնում են իրենց առևտրական գործառույթներ կատարելու իրավունքը։ Սինդիկատի անդամներ կարող են լինել նաև տրեստներ, կոնցեռներ, որոնց նպատակն է թափանցել շուկա՝ իրենց վաճառման պայմանները և գները թելադրելու, դեմպինգ կիրառելու միջոցով բարձր շահույթ ստանալ։ Սինդիկատի, ինչպես նաև կարտելի մասնակիցները պահպանում են արտադրական, առևտրական և իրավական ինքնուրույնություն։ Սինդիկատները առավել տարածված են նմանատիպ արտադրանք թողարկող հանքաարդյունահանման, մետաղամշակման և քիմիական արդյունաբերության ճյուղերում ։
Սինդիկատը հանդես է եկել որպես․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձեռնարկությունների տեսակներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կուսեևո
Կուսեևո (Кусеево, Күсәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 508 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի բնակավայրեր
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1998-1999
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1998-1999, Լյուքսեմբուրգի 85-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ժենես Էշը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։ Մրցաշարը տեղի է ունեցել 1998 թվականի օգոստոսի 22-ից մինչև 1999 թվականի մայիսի 21-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Աստերոիդների ցանկ (306001-306100)
Աստերոիդների ցանկ (305901-306000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (306101-306200)
Կիրակի, անիծյալ կիրակի (ֆիլմ)
«Կիրակի, անիծյալ կիրակի» (Sunday Bloody Sunday), բրիտանացի ռեժիսոր Ջոն Շլեզինգերի դրամատիկ ժանրի ֆիլմը, էկրան է բարձրացել 1971 թվականին։ Գլխավոր դերերում խաղացել են Գլենդա Ջեքսոնը, Մյուրեյ Խեդը և Փիթեր Ֆինչը։
Սյուժե
Հրեա բժիշկ Դենիել Խիրշը (Պիտեր Ֆինչ) և խորհրդատու Ալեքս Գրևիլը (Գլենդա Ջեքսոն) սիրահարված են նույն մարդուն՝ քանդակագործ Բոբ Էլկինին (Մյուրեյ Խեդ)։ Երկուսն էլ ծանոթ են միմյանց և գիտեն, որ Էլկինը հանդիպում է իրենց երկուսի հետ, սակայն հարմարվում են այդ իրողության հետ՝ վախենալով կորցնել նրան։ Ֆիլմի կենտրոնական թեման բիսեքսուալությունն ու սիրային եռանկյունին է։
Դերերում
14-ամյա Դենիել Դեյ Լյուիսի համար մեծ կինոմատոգրաֆիայում այս ֆիլմը դարձել է առաջինը, հետագայում նա երեք «Օսկար»  մրցանակի է արժանքացել՝ խաղալով փոքր տարիքի բարբարոսի էպիզոդային դերը ։
Մրցանակներ
Ֆիլմը «Օսկար» մրցանակաբաշխությանը ներկայացվել է հետևյալ անվանակարգերում Ֆիլմը ստացել է նաև BAFTA մրցանակ՝ լավագույն ֆիլմ և լավագույն ռեժիսուրա անվանակարգերում, ինչպես նաև «Ոսկե գլոբուս»՝ «Լավագույն օտարալեզու՝ անգլալեզու ֆիլմ»  անվանակարգում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:1971 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Թաքավլար
Թաքավլար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից 5 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 12 տուն թուրք բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տրոիցկի (Օռլովսկի շրջան)
Տրոիցկի (Троицкий), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Կամեննո-Բալկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
(7896) Շվեյկ
(7896) Շվեյկ (7896 Švejk), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերել է 1995 թ. մարտի 1-ին Զդենեկ Մորավեցը Կլետում ։ Անունն ստացել է Յարոսլավ Հաշեկի Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները վեպի հերոս Յոզեֆ Շվեյկի պատվին։
Տինգիզա
Տինգիզա (Тынгыза), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Օսիպովա գետի աջ ափին՝ 18 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
(7896) Շվեյկ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,140077 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7112 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,569 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2032,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177131 աստիճան/օր արագությամբ։
Տինգիզա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
(7896) Շվեյկ
Ուղեծրի հարթությունը խավարածրի հարթության հետ կազմում է 1.91° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենեկ Մորավեցի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տինգիզա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բուրյաչիխա (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)
Բուրյաչիխա (Бурячиха), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուրյաչիխա գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։
Բրետվիլ սյուր Լեզ (կանտոն)
Բրետվիլ սյուր Լեզ (Bretteville-sur-Laize), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ներքին Նորմանդիա շրջանում։ Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Կան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 13859 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1407 է։ Բրետվիլ սյուր Լեզ կանտոնում կա 29 կոմունա, որոնցից ամենամեծը Բրետվիլ սյուր Լեզ կոմունան է։