cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կանանց ժամանակը (վեպ)
Գրքի գործողությունը տեղի է ունենում 20-րդ դարի կեսերին, խորհրդային ժամանակներում։ Ելենա Չիժովան խոստովանել է, որ սիրավեպը կոչել է այնպիսի վերնագրով, որն ակամայից ասոցացվում է ֆեմինիզմի հետ։ Նա գիտակցել է, որ պրովոկացիոն քննադատությունները և քննարկումները մշտապես ուղեկցելու են իրեն ։
Սյուժե
«Կանանց ժամանակը» վեպը դատողությունն է կնոջ ճակատագրի, նրա տառապանքների և կյանքի դժվարին ուղու մասին։ Վեպում ներկայացված են կանանց երեք սերունդ և կանանց հինգ տարբեր ճակատագրեր ։
Վեպում Չիժովան պատմում է գլխավոր հերոսուհու` Անտոնինայի կյանքի ու ճակատագրի մասին, որը ինչ-որ ձևով հիշեցնում է «Մոսկվան արցունքներին չի հավատում» սիրված ժողովրդական կինոֆիլմի սյուժեն։ Հեզաբարո լիմիտային բանվորուհին գալիս է Լենինգրադ, հանգրվանում կոմունալ բնակարանում, որտեղ ապրում են երեք տարեց կանայք և արժանանում է պետերբուրգյան «ստիլյագայի» հմայքին ու գայթակղությանը։ Անտոնինան դուստր է ունենում, որով նա չի հասցնում զբաղվել. երեխային հանձնում է պիտերյան տարեց կանաց, կոմունալ-բնակարանի իր «նախկին» հարևանուհիներին՝ Արիադնային, Գլիկերիային և Եվդոկիային։ Շուտով Անտոնինան մահանում է։ Հենց հին հարևանների «այդ տարօրինակ» նուրբ, անցած, բայց զարմանալիորեն իրական կյանքի մասին է պատմում հերոսուհու հասունացած դուստրը, որն ընտրել է նկարչուհու մասնագիտությունը ։
Ստեղծագործությունը սկսվում է մահվան տեսարանով, որն անցնում է ամբողջ վեպով և ստեղծում օղակաձև կոմպոզիցիա։ Ստեղծագործությունը սկսվում է մոր հուղարկավորությամբ, որին մասնակցում են փոքրիկ աղջիկն ու հարևանուհի երեք տարեց կանայք։
Գրքի բոլոր կերպարները ճանաչելի են, նրանք իրար հետ հարևանություն են անում և հանդիպում ամեն օր։ Նրանց մտորումներն ու խոսակցությունները տարբեր են։ Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խոսքը, իր բնավորությունը։ Հերոսները զարմանալիորեն տարբերվում են միմյանցից, տարբերությունները տեսանելի են թե' դիմախաղերում, թե' ժեստերում, թե' դատողություններում։ Եվդոկիան դաժան և բարձրաձայն խոսող, Արիադնան տարված է գրականության ընթերցանությամբ, Գլիկերիան միանգամայն ավելորդ և անպետք անձնավորություն է։ Նրանք բոլորն էլ գաղտնի ատում են խորհրդային իշխանություններին, բայց այդ մասին վախենում են բարձրաձայնել։ Նրանք զգուշանում են ամեն ինչից՝ բժիշկներից և ուսուցիչներից, մանկապարտեզից և դպրոցից, ցանկացած հաստատություններից և նրանց աշխատակիցներից։ Ցարի օրոք երջանիկ կյանքի մասին խոսակցություններն անընդհատ շարունակվում են, և նրանք դժգոհում են թե որքան դժվար և անտանելի է ներկայիս կյանքը։ Նրանք շատ են խոսում մահվան մասին, այնքան շատ, որ Անտոնինան իր ազատ ժամանակը միայն մտածում է դրա մասին՝ ընկնելով «հազվագյուտ» մարդկանց հոգեբանական ազդեցության տակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2009 վեպեր Կատեգորիա:Ելենա Չիժովայի ստեղծագործություններ
Տելուրիդներ
Տելուրիդներ, 1․ անչարի միացությունները իրենից ավելի էլեկտրադրական տարրերի, հիմնականում մետաղների հետ։ Ընդհանուր բանաձևը՝ M2Ten (ո-ը մետաղի օքսիդացման աստիճանն է)։ Ալկալիական մետաղներն առաջացնում են նաև պոլիտելուրիդներ (օրինակ, Na3Tey), անցումային մետաղները՝ փոփոխական բաղադրության միացություններ։ Բյուրեղական, կիսահաղորդչային նյութեր են, քայքայվում են ուժեղ թթուներում և խոնավ օդում։ Ալկալիական մետաղների Տելուրիդներ լուծվում են ջրում։ Բնության մեջ հանդիպում են միներալների ձևով։ Մտացվում են համապատասխան տարրերի միահալումով։ Ջրում սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան 0,01 1գ/մ3 է, հաշված Te2֊+ վրա։ 2․ Միներալների խումբ, ծանր մետաղների և տելուրի միացություններ։ Բնության մեջ հազվագյուտ են, հայտնի են արծաթի, ոսկու, բիսմուտի, կապարի, սնդիկի Տելուրիդներ (պետցիտ, կալավերիտ, տելուրբիսմուտիտ, ալթայիտ, կոլորադոիտ և այլն)։ Տելուրիդներ իրենց հատկություններով հիշեցնում են սուլֆիդներին (մետաղային փայլ, էլեկտրահաղորդականություն, բարձր խտություն), սակայն նրանցից տարբերվում են ցածր կարծրությամբ, հերձումով և այլն։ Տելուրիդներ հանդիպում են հիդրոթերմալ հանքավայրերում սուլֆիդների հետ, երբեմն ոսկու և տելուրի հանքանյութ են։ Հայտնի են ԽՍՀՄ-ում, Ռումինիայում, ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում։
Հայաստանում Տելուրիդներ հայտնաբերվել և նկարագրվել են ոսկու, պղնձի, պղինձ-մոլիբդենային, բամետաղային հանքանյութերում։
Կատեգորիա:Տելուրի միացություններ
(9672) Ռոզենբերգերզեկ
(9672) Ռոզենբերգերզեկ (Rosenbergerezek), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Պետր Պրավեցի կողմից Օնդրեյովում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,185861 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0202 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3515 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2077,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173326 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,71° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պետր Պրավեցի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պրեմիեր Լիգա 1998-99 (Անգլիա)
Պրեմիեր Լիգա 1998-1999-ը Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի 7-րդ սեզոնն էր։
Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի մրցաշրջաններ
Անդերս Ցելսիուս
Անդերս Ցելսիուս (Anders Celsius, ), շվեդ ֆիզիկոս և աստղագետ։ Ծնվել է Ուփսալայում, Շվեդիա։ Համարվում է Ցելսիուսի սանդղակի ստեղծողը։
Կենսագրություն
1730-1744 թթ. եղել է Ուպսալայի համալսարանի պրոֆեսոր աստղագետը։ Նա առաջարկել է օգտագործել Ցելսիուսի սանդղակը, ըստ որի ջուրը եռում է 100 աստիճանում։ Նա Լոնդոնի թագավորական ընկերության և Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ֆիզիկային, աստղագիտությանը, երկրաֆիզիկային։ Ցելսիուսը մասնակցել է Երկրի հասարակածի չափման նպատակով կազմակերպված Լապլանդական արշավախմբի (1736–1737 թթ.) աշխատանքներին։ Առաջարկել է ջերմաստիճանային ցուցնակ (Ցելսիուսի ջերմաստիճանային ցուցնակ), որի վրա սառույցի հալման (0 °C) և ջրի եռման (100 °C) ջերմաստիճանների միջակայքը մթնոլորտային բնականոն ճնշման (760 մմ սնդիկի սյան) դեպքում բաժանված է 100 հավասար մասերի։ Ցելսիուսի ջերմաչափով առողջ մարդու մարմնի ջերմաստիճանը 36,6 °C է։
Մահացել է թոքախտից 1744 թ. ապրիլի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ աստղագետներ Կատեգորիա:Շվեդ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Շվեդ գյուտարարներ Կատեգորիա:Շվեդ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդ ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Շվեդ գիտնականներ Կատեգորիա:Շվեդ երկրաբաններ
Յան Դամել
Յան Քշիշտոֆ Դամել,  (Jan Krzysztof Damel), հայտնի է նաև Յոնաս Դամելիս (Jonas Damelis) և Յոհան Դամել (Johann Damehl) անուններով  , լեհ նեոկլասիցիստ նկարիչ, ով ապրել ու ստեղծագործել է Լեհաստանի բաժանումների դարաշրջանում և կապված է եղել Վիլնյուսի (Լիտվայի ներկայիս մայրաքաղաքի) համալսարանի արվեստի դպրոցի հետ։ Նրան իրենց արվեստագետն են համարում լեհերը, բելառուսները, լիտվացիները։
Կենսագրություն
Դամելը (Դամելիսը) ծնվել է Կուռլանդական դքսության Միտավա քաղաքում (ներկայումս՝ Լատվիայի Հանրապետության Ելգավա քաղաքը), որտեղ էլ անց է կացրել իր մանկությունն ու պատանեկությունը։ Սովորել է Վիլնոյի (ներկայիս Վիլնյուսի) համալսարանում՝ աշակերտելով նկարիչներ Յան Ռուստեմին ու Ֆրանցիշեկ Սմուգլևիչին։ 1809 թվականին ավարտել է համալսարանը՝ ստանալով նկարչի որակավորում։ Բնակություն է հաստատել և սկսել է ստեղծագործել Վիլնոյում։ 1820 թվականին ցարական կառավարությունը նրան աքսորել է Սիբիր։ Աքսորավայրից վերադառնալուց հետո բնակվել է Սանկտ Պետերբուրգում, այնուհետև տեղափոխվել է Մինսկ։
Յան Դամելիսը համարվում է ներկայիս Բելառուսի տարածքում պատմական ժանրով և նեոկլասիցիստական ոճով ստեղծագործած լավագույն նկարիչներից մեկը, եթե որ հենց ամենալավը ։ Նրա հիշարժան աշխատանքներից են պատմական այնպիսի իրադարձություններ պատկերող նկարները, ինչպես՝ Կոսցյուշկոյի ղեկավարած ապստամբությունը, Նապոլեոնի բանակի մուտքը Վիլնո, Ուլրիխ ֆոն Յունգինգենի մահը Գրյունվալդի ճակատամարտի ժամանակ, Վիեննայի ճակատամարտը... Արվեստագետի բարձր վարպետությունը դրսևորվել է նաև նրա վրձնած դիմանկարներում, գծանկարներում, կրոնական թեմաներով կոմպոզիցիաներում։ Վարպետ նկարչի ստեղծագործությունները ներկայումս պահվում ու ցուցադրվում են Լիտվայի, Լեհաստանի, Բելառուսի թանգարաններում ու պատկերասրահներում։ Դամելը միաժամանակ զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով, կերպարվեստի բնագավառում իր կուտակած գիտելիքներն ու հմտությունները փոխանցել պատանիների ու երիտասարդների։ Նրա հաջողակ աշակերտներից էր Միխալ Կուլեշան։
Գրականություն
Joanna Woch. Podróże I ekspedycje naukowe polskich artystów po Sybirze w pierwszej połowie XIX wieku (Jan Damel, Leopold Niemirowski, Bronisław Zaleski) // Sztuka Europy Wschodniej Искусство Восточной Европы Art of the East Europe. T. 1. Polska – Rosja: Sztuka I historia Польша – Россия: Искусство и история. Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata & Wydawnictwo Tako. – Warszawa – Torun, 2013. (370 s.) - S. 328-332. https://www.hse.ru/pubs/share/direct/document/127562475
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ նկարիչներ Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կինեսկոպ
Կինեսկոպ (կազմված κινέω «շարժում եմ» և - «տեսնում եմ» բառերից), էլեկտրա-լուսային սարք, որը էլեկտրական ազդակները ձևափոխում է լուսայինի։ Օգտագործվում է հեռուստացույցների արտադրությունում՝ հեռուսատացույցները մինչև 1990-ական թթ. պատրաստվում էին բացառապես կինոսկոպների միջոցով։
Պատմություն
Կինոսկոպային հեռուստացույցները այլ կերպ հայտնի են նաև էլեկտրոնաճառագայթային խողովակով հեռուստացույցներ անվամբ։ Սրանց աշխատանքը հիմնված է կինոսկոպի վրա, որոնք գոյություն են ունեցել շատ վաղուց։ Դեռևս 1879 թվականին անգլիացի հայտնի քիմիկոս և ֆիզիկոս Վիլյամ Կրուկսը ստեղծեց էլեկտրոնային խողովակի նախատիպը և հաստատեց, որ կատոդային ճառագայթները տեղաբաշխվում են գծորեն, բայց կարող են վանվել մագնիսական դաշտի կողմից։ Նա նաև հայտնաբերեց, որ երբ կատոդային ճառագայթները ընկնում են որոշ առարկաների վրա, սկսում են լուսավորվել։ 1895 թվականին Կրուկսի այս հայտնագործությունների հիման վրա գերմանացի ֆիզիկոս Կարլ Ֆերդինանտ Բրաունը ստեղծեց կատոդային խողովակը, որն էլ իր պատվին ստացավ Բրաունի խողովակ անվանումը։ Ըստ այդմ ճառագայթը էլեկտրոմագնիսի օգնությամբ վանվում է մի ուղղությամբ, իսկ մյուս ուղղությամբ պտտվում էր շնորհիվ պտտվող հայելու։ Բրաունի խողովակը հետագայում տարբեր գիտնականների կողմից կատարելագործվեց, իսկ ահա 1903 թվականին Արթուր Վենելտը խողովակի մեջ տեղադրեց ցիլինդրային էլեկտրոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս փոխել էլեկտրոնային ճառագայթների ինտեսիվությունը, հետևաբար նաև լյումինաֆորի լուսավորման պայծառության աստիճանը։ Այս հայտնագործությունները հետագայում ուսումնասիրվեցին և որոշակի փոփոխությունների ենթարկվեցին։ Այդ բոլոր ուսումնասիրությունները հանգեցին հետևյալին, որ էլեկտրոնաճառագայթային խողովակով հեռուստացույցների աշխատանքը հիմնված է կինոսկոպի վրա, և առհասարակ մինչև 1990-ական թվականները օգտագործվում էին բացառապես կինոսկապի աշխատանքի վրա հիմնված հեռուստացույցներ։
Նկարագրություն
Կինոսկոպն իրենից ներկայացնում է մակերևույթը լյումինաֆորով պատված մակերես, որն ունի էլեկտրոնաճառագայթային խողովակ, որոնք լուսարձակում են ճառագայթները, վառվում են բազմերանգ լյումինաֆորով և ստեղծվում է պատկերը։ Սակայն այս հեռուստացույցների թերությունն այն է, որ երբ շատ ենք մոտենում հեռուստացույցին, ապա կարող ենք տեսնել պատկերի թարթումը, ինչը լյումնիաֆորների վատ լուսավորման արդյունք է, որի հետևանքով էլ ստացվում են երկրաչափական շեղումներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսություն Կատեգորիա:Էկրաններ
Ռեֆերենտ խումբ
Ռեֆերենտ խումբ (to refer - հարաբերակցել, վերագրել), սոցիոլոգիայի և հոգեբանության հասկացություն՝ նշանակելու համար այնպիսի սոցիալական խումբը, որի արժեքներին, նորմերին և վարքի ոճին է հետևում այլ սոցիալական խմբի պատկանող անհատը։
Խմբի դասակարգում
Ռեֆերենտ խումբը արտացոլում է այն հանգամանքը, որ իր սոցիալական պատկանելության, դիրքի և արժեքի մասին անձի ունեցած պատկերացումները ոչ միշտ են համապատասխանում նրա օբյեկտիվ վիճակին և ազդում են անձի կողմից սոցիալական դերերի կատարման վրա։
Հետազոտություններից պարզվել է, որ որոշ կապիտալիստներ իրենց համարում են բանվոր, իսկ որոշ բանվորներ՝ ուրիշ սոցիալական խմբի՝ ընդհուպ մինչև կապիտալիստների, ներկայացուցիչներ։ Եվ սա դրսևորվում է աշխատանքում, կենցաղում, միջանձնային հարաբերություններում են։
Ծագում
Ռեֆերենտ խումբ հասկացությունը ծագել է ամերիկյան սոցիալական հոգեբանության մեջ 1930-ական թվականներին և ձևավորվել որպես հատուկ տեսություն, որն ուսումնասիրում է ռեֆերենտ խումբերի առաջացման պայմանները և գործոնները, տիպերը, դերը շեղվող վարքի և սոցիալական շերտավորման գոյացման, մի հասարակությունից մյուսը մշակութային ձևերի փոխներթափանցման ընթացքում։
ԽՍՀՄ-ում մշակված է հատուկ մեթոդիկա՝ ռեֆերենտաչափություն, որը փոքր խմբերում միջանձնային հարաբերությունները ուսումնասիրելիս լրացնում է սոցիոմեարիան։ Շնորհիվ ռեֆերենտ խումբի տեսության բացատրվում են բախումային սոցիալական պահանջների ներանձնացման հետ կապված մի շարք հոգեբանական շեղումներ։ Ռեֆերենտ խումբի հոմանիշներն են հարաբերակցման խումբ, չափանմուշային խումբ, հեղինակավոր խումբ հասկացությունները։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն Կատեգորիա:Սոցիալական դասակարգեր
Միքայել Հովհաննիսյան (գեղանկարիչ)
Միքայել Արարատի Հովհաննիսյան (ծնվ․՝ 1938, օգոստոսի 26, գ․ Արամուս, Կոտայքի մարզ), հայ գեղանկարիչ, մանկավարժ։
Կենսագրություն
1979 թվականին, նկարիչներ Անատոլի Գրիգորյանի և Զուլում Գրիգորյանի համահեղինակությամբ, ձևավորել է Սարդարապատի ազգագրական թանգարանի նիստերի դահլիճը։
Ստեղծագործություններ
Հովհաննիսյանի ստեղծագործություններին բնորոշ են հոգեբանական լարվածությունը և կերպարային հավաստիությունը.
1970-ական թվականներից Հովհաննիսյանի արվեստում ի հայտ են գալիս մարդու և առարկայական աշխարհի էքսպրեսիվ վերացարկման նշանային իմաստավորումներ.
Ցուցահանդեսներ
1962-ից մասնակցում է հանրապետական, միութենական և միջազգային ցուցահանդեսների
Անհատական՝
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:1938 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Արամուս գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ագիբալովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Ագիբալովո (Агибалово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 339 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ստեպնոյ Մայակ (Մարտինովսկի շրջան)
Ստեպնոյ Մայակ (Степной Маяк), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Իլյինովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
(1786) Ռահե
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,020844 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6841 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3576 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1917,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18772 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,44° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1948 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հեյկի Ալիկոսկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կաչանովկա (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
Կաչանովկա (Качанівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1360 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կաչանովկա գյուղում բնակվում էր 1 337 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,35 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 568,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1360 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էմիլիոս Պրոսալենտիս
Էմիլիոս Պրոսալենտիս (Αιμίλιος Προσαλέντης, ), հույն հայտնի ծովանկարիչ։
Կենսագրություն
Էմիլիոս Պրոսալենտիս ծնվել է 1859 թվականին Կերկիրա կղզում։ Սերում է կղզու հայտնի նախնիներից՝ հայտնի նկարիչ Սպիրիդոն Պրոսալենտիսի որդին։ Նրա եղբայր Պավլոսը նույնպես դարձավ հայտնի նկարիչ։
Առաջին ուսուցողական դասերը ստացել է իր հորից Աթենքում։ Փարիզում սովորել է ճարտարագիտություն։ Վերադառնալով Հունաստան ընդունվել է ռազմածովային նավատորմ։ Սկզբնական շրջանում նկարչական թեման միմիայն ծովանկարչությունն էր։ Կյանքի վերջին տարիներին զբաղվում էր ջրանկարչությամբ։ Նրա հայտնի նկարների ցանկին են դասվում «Դարդանելի ծովային ճակատամարտը», «Ֆեխտի Բուլենտի տորպեդահարումը», «Միաուլիս հածանավը», «Թուրքական ֆլագմանի հրդեհումը Էրեսոսում» ևայլն ։
Էմիլիոս Պրոսալենտիսը մահացել է 1926 թվականին Աթենքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ
Ագրակ (Հայոց ձորի գավառ)
Ագրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հայոց ձորի գավառում։ Նախկինում եղել է Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պայմանագրերի տեսություն
Պայմանագրերի տեսություն (Contract theory), ժամանակակից տնտեսագիտական տեսություն բաժին, որն ուսումնասիրում է տնտեսական գործակալների առաջարկած պայմանագրերի պարամետրերի սահմանումը`անհամաչափ տեղեկատվության պայմաններում։
Անբարենպաստ ընտության մոդելներ
Ըստ նոր քեյնսականներ շուկայական կառուցվածքների արմատական անկատարության խնդիրները հանդիսանում է վերջնական ապրանքների և արտադրական գործոնների տարասեռությունը, ինչպես նաև անհամաչափ տեղեկատվությունը, այսինքն գործարար հարաբերություններում առկա կողմերի միջև ոչ հավասար տեղեկատվության բաշխումը գործարքի վերաբերյալ։ Գործարքի կնքման պահին, վաճառողների` (արտադրողների) տեղեկատվական առավելությունը պարբերաբար հանգեցնում է մի իրավիճակի, երբ շուկայում ֆինանսավորվում են վատագույն հատկանիշներով ապրանքների և ծառայությունների գնումը, միաժամանակ գնորդը չունենալով հավաստի տեղեկատվություն, թե առկա ապրանքներից որն ունի լավագույն հատկանիշները, վճարում է այն գինը, որն ընկած է լավագույն և վատագույն հատկանիշներով օժտված ապրանքի գնի միջև։ Արդյունքում տեղի է ունենում անբարենպաստ ընտություն։ Լավ ապրանք առաջարկող վաճառողը լքում է շուկան, միջին գինը և ապրանքի որակը ընկնում են։ Անբարենպաստ ընտրության մեկ այլ տարբերակ է գնային խտրականությունը, երբ արտադրող մոնոպոլիստը հնարավորություն ունի սահմանել առավելագույն գին յուրաքանչյուր գործարքի համար և գնորդները ստիպված են վճարել այդ գինը հավասարազոր նրա ամենաբարձր օգտակարությանը։ Այս դեպքում օգտակարության “ավելցուկը” վաճառողը գնորդից բռնագրավում է։ Եվս մեկ հաճախ դիտարկվող անբարենպաստ ընտրության տարբերակ է բարձր արտադրողականությամբ և ցածր արտադրողականությամբ աշխատակիցները( կամ հարուստ, վճարունակ գնորդներ և աղքատներ,ովքեր հնարավորություն ունեն վճարել ավելի քիչ, քան վաճառողն է նախատեսել)։ Այս պարագայում գործատուն (կամ վաճառողը) կապալառուի մասին տեղեկատվություն չունի և ստիպված է առաջարկել մի քանի տեսակ պայմանագրեր տարբեր գներով` միևնույն ժամանակ փոփոխելով առաջարկվող աշխատանքի (արտադրանքի) թե որակական և թե քանակական հատկանիշները։ Կապալառուն էլ իր հերթին միտումնավոր իր մասին չի տրամադրում տեղեկատվություն և, օգտվելով այդ առավելությունից, ընտրում է այն պայմանագիրը, որն առավել շահավետ է տիրող իրավիճակում։
Ոչ լիարժեք պայմանագրի մոդել
Ոչ լիարժեք պայմանագրի տեսությունը ենթադրում է (դիտարկվող, բայց չհաստատված փոփոխականների ) առկայությունը, այսինքն փոփոխականներ, որոնք հայտնի են մասնակիցներից յուրաքանչյուրին, բայց չեն կարող ներառվել պայմանագրում, քանզի բովանդակությունները հաստատված չեն դատարանով։ Ամբողջական պայմանագրի տեսությունում բոլոր դիտարկվող փոփոխականները վավերացվում են։ Որպես կանոն ոչ ամբողջական պայմանագրի մոդելներում բացակայում է անհամաչափ տեղեկատվությունը և հիմնական խնդիրը այստեղ օպտիմալ մակարդակի ջանքերի (ներդրումների) առաջադրման խթանների բացակայությունն է։ Այս իմաստով մոդելը նման է բարոյական ռիսկի մոդելին, սակայն դիտարկվող, բայց չվավերացված փոփոխականների առկայությունը հանգեցնում է պայմանագրի վերանայմանը (renegotiation) : Ի տարբերություն լիարժեք պայմանագրի տեսության, ոչ լիարժեք պայմանագրի տեսությունում կողմերը կարող են պնդել երկկողմանի պայմանագրի վերանայում, նույնիսկ հավասարակշռության պարագայում։ Դա է պատճառը, որ լիարժեք պայմանագրի տեսությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծել գործիքների դերը, որոնք ազդում են բանակցությունների ելքի վրա նոր պայամնագիր կնքելու ժամանակ, այդ թվում նաև սեփականության իրավունքները։
Հիմնական դասագրքեր
Կատեգորիա:Միկրոէկոնոմիկա Կատեգորիա:Խաղերի տեսություն
Աստերոիդների ցանկ (109701-109800)
Աստերոիդների ցանկ (109601-109700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (109801-109900)
Վետշտետեն
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխշտետ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4821 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 12,49 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 76 167։
2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով Վետշտետենի մունիցիպալիտետի բնակչությունը կազմում է 4851 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սուուռմեցա
Սուուռմեցա (Suurmetsa), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Մոոստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 60 մարդ։
Կիզիլ Օկտյաբր (գյուղ, Իշիմբայսկի շրջան)
Կիզիլ Օկտյաբր (Кызыл Октябрь, Ҡыҙыл Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի բնակավայրեր
Կասումլո
Կասումլո (კასუმლო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 30 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս
Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս ֆուտբոլային ակումբը անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ է և մասնակցում էր Պրեմիեր լիգայում, հիմնվել է Վուլվերհեմպտոն քաղաքում։
Վուլվերհամպտոն Ուոնդերերս Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթակիրներ Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ակումբներ
Տետրիս
Տետրիս («տետրամինո» և «թենիս» բառերից, Tetris), շատ տարածված համակարգչային խաղ։
Կանոններ
Տետրամինոյի պատահական ֆիգուրները ընկնում են վերևից ուղղանկյուն բաժակի մեջ։ Թռիչքի ժամանակ խաղացողը կարող է պտտել և շարժել այն հորիզոնական ուղղությամբ։ Նաև կարելի է արագացնել նրա ընկնելը, երբ արդեն որոշված է, թե որտեղ պետք է ընկնի ֆիգուրը։ Ֆիգուրը թռչում է, մինչև չի կպչում ուրիշ ֆիգուրի կամ բաժակի տակին։ Եթե լրացվում է հորիզոնական 10 վանդակ, այն անհետանում է, և նրա վերևում եղած ֆիգուրները ընկնում են մեկ վանդակ ներքև։ Հատուկ դաշտում խաղացողը կարող է տեսնել, թե որ ֆիգուրն է լինելու հաջորդը. այդ հուշումը օգնում է պլանավորել քայլերը։ Խաղի տեմպը գնալով արագանում է։ Խաղի անվանումը գալիս է վանդակներից, որոնցից կազմված են ֆիգուրները։ Խաղը վերջանում է, երբ նոր ֆիգուրը չի կարողանում տեղավորվել բաժակի մեջ։ Խաղացողը ստանում է միավորներ ամեն մի ֆիգուրի համար, ուստի համար նրա առաջադրանքն է լրացնել հնարավորինս շատ շարքեր՝ չլրացնելով բաժակը և այդպիսով հավաքելով, ինչքան հնարավոր է, շատ միավորներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:IOS խաղեր Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Խորհրդային հայտնագործություններ
Նովոալեքսանդրովսկի (Միլլերովսկի շրջան)
Նովոալեքսանդրովսկի (Новоалександровский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Վոլոշինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Աստերոիդների ցանկ (283201-283300)
Աստերոիդների ցանկ (283101-283200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (283301-283400)
Սան Վիսենտի Ֆեռեր
Սան Վիսենտի Ֆեռեր (São Vicente Ferrer), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 20 256 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 390,404 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 51,0 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է օգոստոսի 27-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Մալպենսա օդանավակայան
Միլան-Մալպենսա օդանավակայան (Aeroporto di Milano-Malpensa, Aeroporto Città di Milano, Milano Malpensa Airport, City of Milan Airport), նախկին անվանումը՝ Բոստո-Արսիցիո օդանավակայան  (Aeroporto Città di Busto Arsizio), Հյուսիսային Իտալիայում գտնվող ամենամեծ օդանավակայանը։ Սպասարկում է Լոմբարդիայի, Պիեմոնտի, Լիգուրիայի 15 միլիոն բնակիչներին։ Միլանի կենտրոնից գտնվում է 49 կմ հեռավորության վրա , մոտ է Լոմբարդիան և Պիեմոնտը իրարից բաժանող Տիչինո գետին։ Օդանավակայանն ունի երկու տերմինալ և երկու թռիչքուղի։ "CargoCity" տերմինալում տարեկան կտրվածքով իրականացվում են 435,000 տոննա միջազգային բեռնափոխադրումներ։
Առաջին արդյունաբերական օդանավակայանը Cascina Malpensa-ի հարևանությամբ բացվել է 1909 թվականին Ջովանի Ագուստայի և Ջոնավի Բատիստա Կապրոնիի հին ագարակում՝ փորձարկելու իրենց ինքնաթիռների նախատիպերը։ Այնուհետև, քաղաքացիական շահագործման նպատակով 1948 թվականին բացվել է այս օդանավակայանը պատերազմի վերակառուցման ժամանակահատվածում՝ ծառայելու Միլանի հյուսիսային հատվածին։
2015 թվականին Մալպենսա օդանավակայանը սպասարկել է շուրջ 18,582,043 ուղևորների ։ Ուղևորների առումով համարվում է Եվրոպայի 29-րդ ամենածանրաբեռնված օդանավակայանը։ Մինչև 2008 թվականը Մալպենսա օդանավակայանը եղել է Իտալիայի ազգային ավիափոխադրող Alitalia-ի խոշոր հանգույցը։ Մալպենսա օդանավակայանը Հռոմի Fiumicino օդանավակայանի հետ միասին համարվում են միջազգային ուղևորափոխադրումների և բեռների իտալական ամենածանրաբեռնված օդանավակայանները։
Տերմինալներ
Մալպենսա օդանավակայանն ունի երկու ուղևորային տերմինալներ, և նրանք կապված են օդանավակայանի մերձքաղաքային ավտոբուսների ցանցին։
Տերմինալ1
Տերմինալ 1-ը բացվել է 1998 թվականին։ Այն նոր, մեծ և ավելի աչքի ընկնող տերմինալ է։ Տերմինալը բաժանված է երեք բաժինների և ուղևորներին սպասարկում է ըստ նախատեսված, ինչպես նաև ըստ չարտերային չվերթների.
Տերմինալ 2
Տերմինալ 2-ը ավելի հին տերմինալ է ։ Ներկայումս այն օգտագործվում է բացառապես easyJet-ի համար։ Նախկինում այս տերմինալում գործող բոլոր չարթերային ծառայությունները Տերմինալ 1-ի բացվելուց հետո տեղափոխվել են այնտեղ։
Այստեղ գործող միակ հասարակական տրանսպորտներից է ATM (Միլանի տրանսպորտ) տեղական ավտոբուսները կամ մերձքաղաքային ավտոբուսները, որոնք գործարկվում են Terravision, Autostradale և Malpensa Shuttle-ի կողմից։ Մալպենսա օդանավակայանում գործում են անվճար ավտոբուսներ Տերմինալ 2-ը Տերմինալ 1-ին կապելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի օդանավակայաններ
Կոնստանտին Ցիոլկովսկի
Կոնստանտին Ցիոլկովսկի (Константин Эдуардович Циолковский, ), Ռուսաստանի և խորհրդային հրթիռ նախագծող գիտնական, տիեզերագնացության տեսության պիոները, ռուսական կոսմիզմի ներկայացուցիչ։ Իր հետևորդների՝ գերմանացի Հերման Օբերտի և ամերիկացի Ռոբերտ Գոդարդի հետ միասին նա համարվում է հրթիռների և տիեզերագնացության հայրը ։
Կենսագրություն
Ցիոլկովսկին իր կյանքի մեծ մասն ապրել է Կալուգայի ծայրամասում, փայտե տնակում, Մոսկվայից մոտ 200 կմ հարավ։ Նա իր բնույթով ճգնավոր էր, և իր համաքաղաքացիներին թվում էր տարօրինակ և արտառոց։ Հիմնադրել է տիեզերական հրթիռները։ Ռուսական տիեզերագնացության հիմնադիր ներկայացուցիչներից է։ Հիմնական գիտական աշխատանքները վերաբերվում են տիրզերագնացությանը, հրթիռաշինությանը։ Կոնստանտին Էդուարդ Ցիալկովսկին ծնվել է 1857 թ.սեպտեմբերի (5)17․՝ Ռյազանի շրջանում։ Նրա անունը Ցիոլկովսկի տոհմում նոր էր և ծնողները նրան անվանել էին մկրտող քահանայի անունով։ Ինը տարեկանում Կոստյան սահնակով սահելուց մրսեց և լրջորեն հիվանդացավ։ Ծանր հիվանդության հետևանքով երեխան երբեմն կորցնում էր լսողությունը։ Հետագայում նա այդ շրջանը համարեց իր կյանքի ամենածանր ժամանակաշրջանը։ Այդ ժամանակվանից Կոստյան սկսեց վարպետություն ցուցաբերել. «Ինձ դուր էր գալիս պատրաստել սահնակներ, ժամացույցներ, տնակներ թղթերից և ստվարաթղթից և զմռսում էի նրանց»,-գրում է Ցիալկովսկին ավելի ուշ։ 1869 թ. Կոստյան իր փոքր եղբոր հետ ընդունվեց գիմնազիայի առաջին դասարան։ Կրթությունը տրվում էր մեծ ջանքերով, առարկաները բավականին շատ էին, իսկ դասավանդողները շատ խիստ։ Խանգարում էր նաև խլությունը. «Ուսուցիչները համարյա չէին լսում արտասանած բառեռը, կամ լսում էին միայն վերջին վանկերը»։ Հենց այդ տարում տեղի ունեցավ ցավալի իրադարձություն, մահացավ մեծ եղբայրը՝ Դմիտրին։ Այս մահը ցնցեց ողջ ընտանիքին, հատկապես մորը՝ Մարիա Իվանովնային։ Իսկ 1870 թ. հանկարծամահ եղավ մայրը։ Այդ ցավալի իրադարձությունների ազդեցությունը անմիջավեց նկատվեց, գնալով տղան սկսեց ավելի ու ավելի վատ սովորել։ Իր չարաճճիությունների հետևանքով նա բազմակի անգամ ենթարկվում էր նկատողությունների։ Երկրորդ տարում նույնիսկ մնաց նույն դասարանում, իսկ երրորդ դասարանից տրվեց հեռացում հետևյալ բնութագրմամբ՝ «․․․Տեխնիկական ուսումնարան ընդունվելու համար»։ Այդ ժամանակ Կոստյան ձեռնամուխ է լինում գիտական և տեխնիկական գործունեության։ Նա ինքն իրեն պատրաստում է աստղադիտական գործիք, տնական էլեկտրական խառատային հաստոց, ինքնաշարժ սայլակներ։
Առաջին գիտական աշխատանքները
Ցիոլկովսկու ամենաառաջին աշխատանքը վերաբերվում է մեխանիկային և կենսաբանությունը։ Այդ աշխատանքներում նա ներկայացրեց իր վատատեսկական հայացքները, մաթեմատիկորեն փորձեց ներկայացնել մարդկային կյանքի ամիմաստությունը։ Նա այդ հոդվածը ուղարկեց «Ռուսկական միտք» ամսագրին, բայց այն չհրատարակեցին և ոչ էլ հոդվածը ետ ուղարկեցին, և նա սկսեց աշխատել ուրիշ նյութերի վրա։ 1881 թ. նա գրեց իր առաջին երկար գիտական աշխատանքը՝ «Գազերի տեսություն»-ը, այնուհետև սկսեց փնտրել հիմքեր գազերի կինետիկ տեսության համար։ Դրա մասին նա ստացավ պատասխան Մենդելեևից-սա նորություն չէ, որովհետև գազերի տեսությունը հայտնի և բաց է արդեն 25 տարի։ Իհարկե այդ փաստը տհաճ էր Ցիալկովսկու համար, որի պատճառը հիմնականում նրա անտեղյակություններ էր ժամանակակից գիտական գրականությանը։ Չնայած անհաջողությանը, նա շարունակում էր հետազոտությունները։ Երկրորդ գիտական աշխատանքը հանդիսացավ 1882 թ. լույս տեսած հոդվածը «Օրգամիզմի նման փոփոխվող մեխանիկա» ։ Դրանից հետո եղան շարունակական հոդվածներ, որոնք ունեցան բազմաթիվ հաջողություւներ։
Առաջին գիտաֆանտաստիկ ստեղծագործությունը
1887 թ. Ցիալկովսկին գրեց ոչ մեծ աշխատություն «Լուսնի վրա» վերնագրով, առաջին գիտաֆանտաստիկ ստեղծագործությունը ։ Բոլոր պատմությունները վերաբերվում էր ազատ տարածությանը, սակայն նկարագրվում էր ավելի գեղարվեստական տեսանկյունից-երկու անանուն հերոս՝ հեղինակը և իր ֆիզիկ ընկերը պատահականորեն հայտնվում են լուսնի վրա։ Խնդիը կայանում էր նրանում, որ պետք է նկարագրվեր դիտողի տպավորությունները։ Ցիալկովսկու «հեքիաթը» նկարագրվում է այսպես.
Բացի դրանից նա նկարագրում է նաև Երկրի տեսքը լուսնի վրայից։ Նա բավականին մանրամասն նկարագրում է լուսնի ձգողությունը, մթնոլորտի բացակայությունը և այլ հատկություններ։
Գիտական նվաճումները
Զբաղվելով մեխանկիայի խնդիրներով, Ցիոլկովսկին նախագծել է կառավարվող օդային սարքը՝ աերոստատ(դիրիժաբլ)։ Նա առաջինն էր, որ տվեց մետաղական թաղանթով դիրիժաբլի կառուցվածքը։ Դրանք փոփոխական ծավալով դիրիժաբլեր էին, ունեին գազի այրման համակարգ։ Բայց պաշտոնական կազմակերպություներից այդպես էլ հավանության չարժանացավ ։ 1891 թ. «Թևերի հետևանքով թռչելու հարցին» հոդվածում Ցիալկովսկին անդրադարձավ ավելի քիչ ուսումնասիրված թեմայի՝ օդից ծանր թռչող սարքերին։ Շարունակոլով այդ աշխատանքը տվյալ թեմայով, նա հանգավ մետաղական կմախքով թռչող սարքերի կառուցմանը։ 1894 թ. իր հոդվածում ՝«Աերոստատ կամ ռազմական թռչող սարք», առաջին անգամ տվեց մանրամասն նկարագրություն ամբողջական մետաղական կմախքի և թևերի մասին։ Սակայն հետագա զարգացման համար Ցիալկովսկին չուներ ոչ աջակցությւն, ոչ էլ միջոցներ։ Իր բնակարանում Ցիալկովսկին ստեղծել աերոդինամիկական լաբորատորիան։
1897 թ. նա կառուցեց առաջին անգամ Ռուսաստանում աերոդինամիկական խողովակ՝ բաց աշխատանքային սեղանով և ցույց տվեց օդային հոսքի և նրանում առկա մարմնի փոխազդեցության ուժը պարբերաբար չափելու անհևաժեշտությունը․ Նա գտավ այդ փորձը կատարլու ճիշտ մեթոդ և 1900-ական թթ. գիտությունների ակադեմիայում հասարակ մոդեկների վրա որոշեց գնդի, հարթ սկավառակի, գլանի և այլ մարմինների փոխազդեցության գործակիցը։ Նա շատ մեծ աշխատանքներ է տարել հատկապես ռեակտիվ շարժիչների մասին։ 1903 թ. «Գիտական ակնարկ» ամսագրում տպագրված էր Ցիալկովսկու աշխատությունը ՝«Համաշխարհային տարածությունների ուսումնասիրումը ռեակտիվ պատնեշներով»,որտեղ հիմնվելով մեխանիկայի հիմնական օրենքների վրա, աշխատեց ռեակտիվ շարժման հիմնական օրենքների վրա և կատարեց լուրջ ուսումնասիրություններ հրթիռների ուղիղ ընթացքի համար։
Տեսական աստղագնացություն
Այստեղ Ցիոլկովսկին ուսումնասիրում էր հրթիռների շարժումը Նյուտոնյան գրավիտացիոն դաշտում։ Նա դրեց երկնային մեխանիկայի կանոնները, որոնք հնարավոր կդարձնեին թռիչքներ կատարել Արեգակնային կամակարգում, և ուսումնասիրում էր թռիչքները անկշռության պայմաններում։ Մշակեց դեպի Երկիր վայրէջքի հետգծի ճիշտ տեսքը։ «Տիեզերանավ» աշխատության մեջ Ցիալկովսկին վերամշակեց առանց վառելիքի այրման հրթիռի մուտքը մթնոլորտ, պարուրաձև հետագծով վայրէջքի դեպքում։ Սովետական աստղագնացության պիոներներց մեկը՝ պրոֆեսոր Մ.Կ.Տիխոնրավովը, քննարկելով Ցիալկովսկու ներդրումը աստղագնացության մեջ, գրեց որ իր աշխատությունը ՝«Համաշխարհային տարածությունների ուսումնասիրումը ռեակտիվ պատնեշներով» ամբողջական է։ Վերջինիս մեջ տիեզերական տարածություններում թռիչքներ կատարելու համար առաջարկված էր հրթիռ հեղուկ վառելիքով, ներկայացված էր կենսաբանական և բժշկական խնդիչները միջմոլորակային թռիչքնեի հաամար, ցույց էր տալիս Երկրի ուղեծրում արհեստական արբանյակներ ստեղծելու գաղափարը։
Ուսումնասիրություններ ուրիշ ոլորտներում
Ցիալկովսկին կարծես Էյնշտեյնի հարաբերականության հատուկ տեսության ընդդիմադիրներից էր։ Իր նամակներից մեկում նա գրել է.
Հենց այդ աշխատության մեջ նա հերքել է նաև տիեզերքի ընդարձակման գաղափարը սպեկտրոսկոպիկ ուսումնասիրությունների հիման վրա, համարելով որ դա ուրիշ երևույթների հետևանք է։ Մասնավորապես նա բացատրել է լույսի դանդաղման հետևանքով առաջացած կարմիր շեղումը։ Նրա երկրորդ եզրահանգումը հետևյալն է՝
Ժխտել է նաև ժամանակի դանդաղման էֆեկտը՝
Մտքի տարածումը տիեզերքում
Կատարյալ մարդկությունը կտեղակայվի տարբեր մոլորակներում և արհեստական ստեղծված տիեզերական օբյեկտներում։ Այդ դեպքում տարբեր մոլորակներում կձևավորվի գոյություն՝ այդ միջավայրին համապատասխան։ Կլինեն այնպիսի օրգանիզմներ, որոնք կարիք չեն ունենա մթնոլորտի։ Հետո բնակեցումը դւորս կգա արեգակնային համակարգի սահմաններից։ Կատարյալ մարդիկ կբնակվեն ամբողջ տիեզերքում, այդ դեպքում բազմացումը միլիոն անգամ ավելի արագ կնթանա, ընդ որում այն կղեկավարվի ընտրությամբ՝ անհրաժեշտ է կատարյալ բնակություն, նարան աարագ և ինչ թվով ուզեն։ Մոլորակները կազմեն միություն, արեգակնային համակարգերը կմիավորվեն և այդպես շարունակ։ Բնակության մեջ հանդիպելով կյանքի անդուր տեսակներ, բարձրակարգ էակները կվոչնչացնեն նրանց և կգրավեն մոլորակները։ Քանի որ կատարյալությունը լավ է անկատարյալությունից, բարձրակարգ էակները կլիկվիդացնեն կյանքի ցածրակարգ կենդանի էակներին, կվարեն կյանքի պայքար։ «Բայց արդյո՞ք դա լավ է»։ Եթե չլիներ նրանց միջամտությունը ապա կենդանիների ինքնաոչնչացումը կշարունակվեր միլիոնավոր տարիներ, ինչպես տեղի է ունենում հիմա երկրի վրա։ Նրանց միջամտությունը օրերի կամ տարիների ընթացքում կոչնչացնեն բոլոր տանջանքները և տեղը կստեղծեն ամենակարող և երջանիկ կյանք։ Պարզ է որ վերջինս լավ է առաջինից։
Ատոմի գաղափարը և անմահություն
Ցիալկովսկին համահոգի է ։ Նա հաստատում է, որ ամբողջ մատերիան օժտված է զգայնությամբ՝ ընդունակ է զգալ հաճելին և անհաճելին։ Տարբերությունը միայն դրա աստիճանն է։ Զգայնությունը մարդուց դեպի կենդանի փոքրանում է և այդպես շարունակ, բայց վերջնականապես չի ոչնչանում։ Ցանկացած ատոմ ընկնելով ողջամիտ էակի ուղեղ, ապրում է նրա կյանքով, զգում է նրա զգացածը, իսկ դա հենց մատերիայի գոյության ամենաբարձրակարգ ձևն է։ Նույնիսկ կենդանու մեջ, թափառելով մաբողջ մարմնով ատոմը մեկ ապրում է ուղեղի կյանքով, մեկ ոտքերի, մեկ մաշկի, և այսպես շարունակ։ Ի վերջո այս մտքում մահ չկա, ատոմների ոչ օրգանական գոյության ընթացքը անցնում է նրանց համար ինչպես երազ կամ «ուշաթափություն», երբ զգայնությունը լրիվ վերանում է՝ դառնալով ուղեղի մաս, ցանկացած ատոմ «ապրում է նրանց կյանքով և զգում է գիտակացական և թափանցիկ կեցության ուրախությունը»։ Այդ պատճառով պետք չէ վախենալ մահից, օրգանիզմի մահից և «ավարտից» հետո, ատոմի ոչ օրգանական գոյությունը վերանում է, դառնում է զրո, այն սուբյեկտիվորեն չի լինում։ Բայց այդ ժամանակահատվածում Երկրի բնակչությունը լիովին կփոխակերպվի։ Երկրագունդը կծածկվի կյանքի բարձրակարգ տեսակներով, իսկ մեր ատոմը կօգտագործվի նրանց կողմից։ Այսպիսով մահը դադարեցնում է բոլոր տանջանքները, և սուբյեկտիվորեն տալիս է ոչ դանդաղ երջանկություն։
Նշումներ
<references group="Ն" />
Մոստովկա (Սուենգայի վտակ)
Մոստովկա (Мостовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նովոսիբիրսկի շրջանում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սուենգա գետի ձախ ափին՝ 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, Բարնաուլ քաղաքից մինչև Նավարասիսկի հէկը։ Գետի գետային ավազանը Չումիշ գետն է՝ մինչև Տոմի։ Ինչպես նաև գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Անտոնին Դվորժակ
Անտոնին Դվորժակ, նշանավոր չեխ (բոհեմիացի) երգահան, չեխական դասական երաժշտության և ազգային սիմֆոնիայի հիմնադիրներից։ Ռոմանտիզմի երաժշտական ուղղության ներկայացուցիչ։ Մորավիայի և Բոհեմիայի ժողովրդական երաժշտության մոտիվները ու տարրերը լայնորեն օգտագործվում են նրա ստեղծագործություններում։ Դվորժակի հայտնի ստեղծագործություններից են 9-րդ Սիմֆոնիան (որը գրվել է ԱՄՆ-ում), «Ջրահարս» օպերան, Կոնցերտ թավջութակի և նվագախմբի համար, Ամերիկյան լարային կվարտետը, Ռեքվիեմը, Stabat Mater-ը, «Սլավոնական պարերը»։
Վանկուվերի սիմֆոնիկ նվագախումբ
Վանկուվերի սիմֆոնիկ նվագախումբ (ՎՍՆ, Vancouver Symphony Orchestra), Վանկուվերում (Բրիտանական Կոլումբիա) հիմնված կանադական նվագախումբ։ ՎՍՆ հանդես է գալիս Օրֆեումում, որը 1977 թվականից եղել է նվագախմբի մշտական վայրը։ Տարեկան 16 միլիոն դոլար բյուջեով այն Կանադայի երրորդ խոշոր սիմֆոնիկ նվագախումբն է և Արևմտյան Կանադայի կատարողական արվեստի ամենամեծ կազմակերպությունը։ Յուրաքանչյուր թատերաշրջանում նվագախումբը կատարում է 140 համերգ։ Կանադայի ռադիոհեռարձակող կորպորացիայում ՎՍՆ-ն ունի տարեկան հեռարձակումներ։ Նվագախմբի մաս է կազմում ՎՍՆ երաժշտական դպրոցը, որը հիմնադրվել է 2011 թվականի սեպտեմբերին։ Վանկուվերի սիմֆոնիկ նվագախմբի կամերային երաժշտության համերգները տեղի են ունենում ՎՍՆ երաժշտական դպրոցի կամպուսի Pyat Hall-ում։
Պատմություն
Ներկայիս ՎՍՆ-ն հիմնադրվել է 1919 թվականին Վանկուվերի սիմֆոնիկ միության կողմից, հիմնականում արվեստի հովանավոր Էլիզաբեթ Ռոջերսի ջանքերով։ (Ավելի վաղ, նույն անունը կրող, բայց ոչ մի առնչություն չունեցող նվագախումբ ձևավորվել էր 1897 թվականին Ադոլֆ Գրեգորիի կողմից, սակայն գոյատևել էր ընդամենը մեկ խաղաշրջան, կարճ ժամանակ անց՝ 1907 թվականին այն վերածնվել է Չարլզ Ուարդի կողմից)։ Վանկուվերի սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջին դիրիժորն է եղել Հենրի Գրինը, առաջին նախագահը՝ Ֆ. Լ. Բիչերը, փոխնախագահը՝ Էլիզաբեթ Ռոջերսը։ Երկու խաղաշրջանից հետո 1921 թվականին ֆինանսական պատճառներով և Գրինի հեռանալուց հետո նվագախումբը ցրվել է։ 1930 թվականին Ռոջերսի շնորհիվ ելույթները վերսկսվել են և երաժշտական ղեկավար է դարձել Ալլարդ դե Ռիդերը։ 1940-ական թվականներից մինչև 1959 թվականը նվագախումբը հանդես է եկել Դենման արենայում, այնուհետև տեղափոխվել է Եղիսաբեթ թագուհու նոր թատրոն ։
ՎՍՆ-ը, 1960-1970-ական թվականների ընթացքում մինչև 1977 թվականին Վանկուվերի առանձին օպերային նվագախմբի ստեղծումը, նաև ծառայել է որպես Վանկուվերի օպերային ընկերության նվագախումբ։ 1960-1970-ական թվականների վերջին նվագախումբը հաճախ հանդես է եկել Վանկուվերի փողային կվինտետի հետ համատեղ համերգներով։ 1972-1985 թվականներին երաժշտական ղեկավար է եղել Կազույոշի Ակիմանան։
1979-1980 թվականներին ՎՍՆ ունեցել է Հյուսիսային Ամերիկայի յուրաքանչյուր սիմֆոնիայի բաժանորդագրության ամենամեծ ցանկը ։ Սակայն, չնայած Կանադայի ռադիոհեռարձակող կորպորացիայում ձայնագրման պայմանագրին, եռամսյակային ամսագրին և հավակնոտ տուրիստական ժամանակացույցին, ՎՍՆ ֆինանսական դժվարություններ ունեցավ։ 1988 թվականին այն ստիպված էր փակվել հինգ ամսով, վերակազմավորվել և հաղթահարել 2,3 միլիոն դոլարի պակասուրդը։ Պարտատերերի ներողամտությամբ ՎՍՆ սկսեց վերակառուցվել։ Նվագախումբը սկսեց ամառային համերգների ամենամյա շարքը և 1996 թվականին նշանակեց իր առաջին կոմպոզիտորին ։
2000 թվականից ՎՍՆ-ի երաժշտական տնօրեն է դարձել Բրամուել Թովին։ Նրա նախնական պայմանագիրը երկարաձգվել է 2004 թվականի դեկտեմբերին` 2009-2010 թվականների խաղաշրջանի ընթացքում և հետագայում երկարաձգվել է 2010 թվականի հունվարին 2014-2015 թվականների խաղաշրջանի համար ։ 2013 թվականի նոյեմբերին ՎՍՆ-ը հայտարարել է Թովիի պայմանագրի հետագա երկարացման մասին 2017-2018 թվականների խաղաշրջանի համար։ Նախատեսում է, որ Թովին կստանա ՎՍՆ երաժշտական դիրիժորի կոչում 2018-2019 խաղաշրջանի համար՝ ՎՍՆ-ի 100-րդ խաղաշրջանի պատվին ։ ՎՍՆ և Թովին նվաճել են 2008 թվականի Գրեմմի մրցանակ` լավագույն գործիքային կատարման (նվագախմբի հետ), Korngold, Barber, և Walton ջութակահարների համերգի ձայնագրման համար, որտեղ աչքի է ընկել կանադացի ջութակահար Ջեյմս Էնեսը։ Ձայնագրությունն արժանացել է 2008 թվականի Ջունոյի մրցանակին Տարվա դասական ալբոմ (մեծ համույթ) անվանակարգում։
2016 թվականի հունվարին Օտտո Տաուսկը եղել է ՎՍՆ հյուր-դիրիժորը։ 2017 թվականի հունվարին նա կրկին հանդես է եկել որպես հյուր-դիրիժոր։ 2017 թվականի փետրվարին ՎՍՆ-ը հայտարարել է, որ Օտտո Տաուսկը կլինի նվագախմբի հաջորդ երաժշտական դիրիժորը 2018 թվականի հուլիսի 1-ից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիմֆոնիկ նվագախմբեր Կատեգորիա:Կանադական երաժշտական խմբեր
Անտոնին Դվորժակ
Վաղ տարիներ
1860-ական թվականներին Դվորժակը հանդես է գալիս որպես ալտահար Չեխիայի ժամանակավոր թատրոնի նվագախմբում։ 1866 թվականից սկսած այդ նվագախումբը սկսեց ղեկավարել Բեդրժիխ Սմետանան։ Լրացուցիչ եկամուտներ ունենալու մշտական պահանջը ստիպում է երիտասարդ երաժշտին 1871 թվականին լքել նվագախումբը, որպեսզի ավելի շատ ժամանակ ունենա երաժշտություն գրելու համար։ Այդ ժամանակահատվածում Դվորժակը սիրահարվում է իր աշակերտուհիներից մեկին՝ Ժոզեֆին Չերմյակովին, որին է նվիրված նրա Նոճիներ անունը կրող երաժշտական ժողովածուն։ Նրանից հետո երբ Ժոզեֆինը ամուսնացավ մեկ ուրիշի հետ, Անտոնինը առաջարկություն արեց վերջինիս քրոջը Աննային։ Անտոնինը և Աննա Դվորժակովնան(1854—1931) ամուսնացան 1873 թվականին և ապրել են միասին 31 տարի։ Նրանք ունեցել են իննը երեխա, որոնցից Օտոկարը (1874—1877), Յոզեֆա (1875-մահացել է մանուկ հասակում), Ռուժենա (1876—1877), Օտիլիա (1878—1905), Աննա (1880—1923), Մագդալենա (1881—1952), Անտոնին (1883—1956), Օտակար (1885—1961), Ալոիզյա(1888—1967)։
Այս տարիների ընթացքում Դվորժակի ստեղծագործական տաղանդը լայնորեն ճանաչում է ստանում։ Դառնալով երգեհոնահար Պրահայի Սուրբ Ադելյբերտայի եկեղեցում նա ամբողջությամբ ընկղմվում է կոմպոզիտորական աշխատանքի մեջ։ 1875 թվականին նա վերջացնում է իր երկրորդ լարային կվարտետի վրա տարվող աշխատանքները։ 1877 թվականին քննադատ Էդուարդ Հանսլիկը հաղորդեց Դվորժակին, որը նրա աշխատանքները գրավել են Բրամսի ուշագրությունը, որի հետ հետագայում նրանք դարձան ընկերներ։ Բրամս էր, որը որոշեց խթանել Դվորժակի ստեղծագործական զարգացմանը, շփվելով երաժշտական ​​հրատարակիչ Ֆ. Զիմրոքի հետ, որը հրատարակեց Դվորաժակի «Սլավոնական պարերի» առաջին ժողովածուն։ Հրատարակվելով 1878 թվականին «Սլավոնական պարերի» առաջին ժողովածուն անմիջապես դարձավ հայտնի։ Դվորժակի Stabat Mater (1880 թվական) անունը կրող ստեղծագործությունը առաջինն էր, որը կատարվեց արտերկրում։
1883 թվականին բրիտանական ունկնդիրների շրջանում այս աշխատանքի հաջողության արդյունքում Դվորժակը հրավիրվեց Լոնդոն, որտեղ 1884 թվականին մեծ հաջողություն ունեցավ։ Նրա թիվ 7 սիմֆոնիան հատուկ գրվել է բրիտանական մայրաքաղաքի համար, որտեղ նրա պրեմիերան տեղի է ունեցել 1885 թվականին։ Ընդհանուր առմամբ, Դվորժակը 9 անգամ այցելել է Մեծ Բրիտանիա, հաճախ անձամբ ղեկավարել իր ստեղծագործությունները կատարող նվագախմբեր։ Պ.Ի. Չայկովսկու ազդեցության տակ նա 1890 թվականին այցելել է Ռուսաստան։ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում նա ղեկավարում էր այն նվագախմբերը, որոնք կատարում էին իր ստեղծածործությունները ։
1891 թվականին Դվորժակը պատվավոր կոչում է ստացել Քեմբրիջի համալսարանից։ Նույն թվականին Բիրմինգհեմի երաժշտական ​​տրիենալում տեղի է ունենեում նրա «Ռեքվիեմ» ստեղծագործության պրեմիերան։
Ամերիկա
1892 թվականից մինչև 1895 թվականը Դվորժակը Նյու-Յորքում Ամերիկայի Ազգային Կոնսերվատորիայի ղեկավարն էր։ Այստեղ նա հանդիպում է առաջին աֆրոամերիկացի կոմպոզիտորներից մեկին` Հարլի Բուրլին, ով ներկայացնում է Դվորժակի Սպիրիչուելսը ՝ ամերիկյան նեգրո հոգևոր երաժշտությունը։
1893 թվականի ձմռանը և գարնանը Դվորժակը ստեղծեց իր հայտնի սիմֆոնիան թիվ 9 «Նոր աշխարհից»։ Նույն տարվա ամռանը նա այցելում է չեխական սփյուռքին, Սպիլվիլում և Այովայում։ Այստեղ շրջապատված լինելով արտագաղթած ազգականների և հայրենակիցներով, նա ստեղծում է 2 լարային կվարտետ և սոնատ ջութակր և դաշնամուրի համար։
Հետագա գործունեություն
Կյանքի վերջին տարիներին Դվորժակը կենտրոնացավ օպերային և կամերային երաժշտություն գրելու վրա։ 1896 թվականին վերջին անգամ նա այցելում է Լոնդոն, որտեղ նա ներկա է գտնվում իր ջութակի սի-բիմոլ-մինոր կոնցերտի պրեմիերային։
Դվորժակը փոխարինեց Անտոնին Բենրևիցին, որպես Պրահայի կոնսերվատորիայի տնօրեն, որի պաշտոնում մնաց մինչև իր մահը։ Նա Չեխիայի Գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։
Կոմպոզիտորի 60-ամյակը նշվեց որպես ազգային տոն։
Անտոնին Դվորժակը մահացավ Պրահայում, 1904 թվականի մայիսի 1-ին, սրտի կաթվածից։ Նա թաղվել է Վիշեգրադյան գերեզմանոցում։
Դվորժակը թողել է բազմաթիվ անավարտ հոդվածներ, այդ թվում, ջութակի լա-մաժոր կոնցերտը։
Ստեղծագործությունը
Դվորժակը գրել է տարբեր ժանրերի և ձևերի ստեղծագործություններ։ Նրա ինը սիմֆոնիաները կողմնորոշված են դեպի Լ. վան Բեթհովենի կողմից սահմանված դասական մոդելը, բայց միաժամանակ, նա մշակել է սիմֆոնիկ պոեմը՝ իբրև երաժշտական առանձին ժանր, որն ի հայտ եկավ միայն XIX դարի կեսերին Նրա որոշ գրվածքներ Ռ. Վագների նկատելի ազդեցությունն են կրում։
Սկզբնական շրջանում կենտրոնանալով Մոցարտի և Բեթհովենի վրա՝ 1873 թվականին նա որպես հիմք վերցնում է ժողովրդական երաժշտարվեստը։ Դասական նմուշներից հեռու են 2 ժողովածու՝ «Սլավոնական պարերը», ինչպես նաև Դվորժակի երգերը, այնուամենայնիվ արձագանքներ ժողովրդական ազդեցության զգացվում են նույնիսկ խոշոր ստեղծագործություններում։ Այս հետաքրքրությունը դրսևորվեց նաև կոմպոզիտորի Միացյալ Նահանգների, Հնդկաստանի և Նեգրրայի մշակույթներում ոգևորությունններում։ Նա փորձում է դրանց հատկանիշները փոխանցել սեփական գրվածքներին։ Իր կյանքի վերջում Դվորժակը կենտրոնացած է ծրագրային երաժշտություն ստեղծելու՝ հիմնականում օպերային աշխատանք կատարելու վրա։ 1900 թվականին հայտնվեց «Ջրահարս»՝ հանրահայտ գլուխգործոցը, որը հայտնի է ամբողջ աշխարհում մինչ օրս։ Դվորժակը ավարտին հասցրեց Սմետանայի աշխատանքը ստեղծելով չեխական ժողովրդական երաժշտարվեստ, որը հիացմունք առաջացրեց Վագների և Բրամսի՝ երկու գերմանական ռոմանտիզմի բևեռների մոտ։
Օպերայի ասպարեզում շարունակել է Բեդրժիխ Սմետանայի ավանդույթները։ Գրել է տարբեր ժանրի 10 օպերա՝ ժողովրդական-կենցաղային («Կամակորները», 1874, «Խորամանկ գյուղացին», 1877), պատմա-ռոմանտիկական («Ալֆրեդ», 1870, «Դմիտրի», 1882), ժողովրդական հեքիաթային («Ջրահարսը», 1900)։ Վոկալ-սիմֆոնիկ երկերից նշանավոր են «Սուրբ Լյուդմիլա» օրատորիան (1866, առաջինը՝ չեխական երաժշտությունում), «Ռեքվիեմը» (1890) և այլն։ Դվորժակին բնորոշ քնարականությունը լիակատար արտահայտություն է ստացել 70-ից ավելի երգերում և ռոմանսներում, 21 «Մորավիական զուգերգերում» (1875), «Բնության գրկում» խմբերգերում (1882)։ «Պրահայի գարուն» ամենամյա միջազգային փառատոնում կազմակերպվում է Դվորժակի անվան թավջութակահարների մրցույթ ։