cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վորոնովիցա (գյուղ, Կելմենցիի շրջան)
Գրավոր աղբյուրներում գյուղն առաջին անգամ հիշատակվել է 1652 թվականին Վորնովեց անունով։ Գյուղի հարավ-արևելքում՝ Բարվինկովայա Գորա տրակտում, հայտնաբերվել են ուշ պալեոլիթյան վայրեր (ավելի քան 15000 տարի առաջ)։ Գյուղի շրջակայքում հայտնաբերվել են Տրիպիլիայի (մ.թ.ա. III հազարամյակ), վաղ երկաթի (մ.թ.ա. I հազարամյակ) և Չեռնյախովի (մ.թ. II–VI դդ.) բնակավայրերի մշահույթի մնացորդներ։ Գյուղի երկայնքով ձգվում է Տրոյանովի պատնեշըը (մ.թ. առաջին դար) մոտ 4 կիլոմետր երկարությամբ։
2001 թվականի տվյալներով Վորոնովիցա գյուղում բնակվել է 652 մարդ։ Փոստային ինդեքս՝ 60110, հեռախոսային կոդ՝ 3732, ՈւՎՏԿՕԴ կոդ՝ 7322082801։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նովայա (այլ կիրառումներ)
Նովայա, կարող է վերաբերել՝
Բենեդիկտ Չախթլան
Բենեդիկտ Չախթլան (Benedikt Tschachtlan,  ), շվեյցարացի մատենագիր, Բեռնի քաղաքային խորհրդի անդամ, նկարազարդված «Չախթլանի ժամանակագրության» հեղինակ, որը գոյություն ունեցող ամենահին շվեյցարական պատկերազարդ տարեգրությունն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է մոտավորապես 1420 թվականին, Բեռնում, հարուստ բյուրգեր Հայնրիխ (կամ Հայնցման) Չախթլանի ընտանիքում, Արբերգցի պաշտոնյա, ով 1422 թվականին դարձել է Բեռնի քաղաքային խորհրդի անդամ։
Երիտասարդ տարիներին հավանաբար մսագործ է եղել, հետո զբաղվել է անասունների առևտրով։ Կրթության վերաբերյալ տվյալներ չկան։
1448 թվականին նորից դարձել է Բեռնի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 1451 թվականից զբաղեցրել է մի շարք կարևոր պաշտոններ՝ ակտիվորեն մասնակցելով քաղաքի քաղաքական կյանքին, վերահսկել շինարարությունը, տնտեսությունը, ֆինանսները, դատական ​​գործերը, վերահսկել նաև եկեղեցական հաստատությունները։ 1451 թվականից մասնակցել է Բեռնի մեծ խորհրդի նիստերին, իսկ 1455, 1464-1467, 1468-1491 և 1493 թվականներին եղել է Փոքր խորհրդում ։
1469-1474 թվականներին մի քանի անգամ ընտրվել է որպես Բեռն կանտոնի ներկայացուցիչ դաշնային ժողովում՝ Թագսացունգում։ 1469 թվականին եղել է դեսպանորդ Շվիցում, 1471 թվականին՝ Բադենում, 1472 թվականին՝ Ցուգում, 1473 և 1477 թվականներին՝ Լյուցեռնում։ 1470 թվականին եղել է Արբիտրաժային դատարանի անդամ, 1465-1483 թվականներին եղել է Ֆրաուբրաունենի աբբայության ֆոգտ, իսկ 1471 թվականին՝ Սուրբ Անտոնիայի հոսպիտալային եղբայրության ։ 1475 թվականին հաշվառվել է Բեռնի փաստաթղթերում որպես հողատեր, իսկ 1484 թվականին՝ որպես մսագործ ։
Մահացել է 1493 թվականին Բեռնում։
Ընտանիք
1452 թվականին ամուսնացել է բուրգդորֆցի Մարգարիտա Շերերի՝ բուրգդորֆցի մսագործ Հանս ֆոն Կիենտալի այրու հետ, որից ունեցել է առնվազն երեք երեխա՝ երկու որդի, որոնցից մեկը՝ Նիկլաուսը, Թորբերգի վանքի կարտեզյան վանական է եղել Կրաուխտալում, իսկ մյուսը՝ Բենեդիկտոսը, ըստ երևույթին, վաղ հասակում է մահացել և դուստրը՝ Մարգարիտան, որն ամուսնացել է շաֆհաուզենցի Ալեքսանդր Ստոկերի հետ։
Դետանդեր
Դետանդեր (detendre-թուլացնել), գազը սառեցնող մեքենա, գործում է նրա ադիաբատ ընդարձակման հաշվին, որի հետևանքով կատարվում է արտաքին աշխատանք։ Դետանդերը հակառակ կոմպրեսորի, ընդարձակիչ մեքենա է, հիմնականում օգտագործվում է սառնություն ստանալու համար։ Կիրառվում է նաև գազերի խոր հովացման և հեղուկացման մեթոդով գազային խառնուրդները տարանջատող տեղակայանքներում և օդաորակավորիչ համակարգերում։ Մխոցավոր դետանդերները ծավալային պարբերական գործողության մեքենաներ են, որոնցում սեղմված գազի ընդարձակման դեպքում նրա պոտենցիալ էներգիան փոխարկվում է արտաքին աշխատանքի։ Լինում են ուղղաձիգ և հորիզոնական, միայն բազմաշարք։ Հիմնականում կիրառվում են բարձր (15-20 Մն/մ²) և միջին (2-8 Մն/մ²) ճնշման սառնարանային ցիկլերով տեղակայանքներում՝ գազի չափավոր ծավալային ծախսերի դեպքում։ Տուրբանդետանդերներն անընդհատ գործողության թիակավոր մեքենաներ են, որոնցում հոսքն անցնում է ծայրափողակներով և ռոտորի պտտվող թիակների համակարգի փողով։ Առաջինում պոտենցիալ էներգիայի մի մասը փոխարկվում է կինետիկ էներգիայի, իսկ երկրորդում հոսքի էներգիան փոխարկվում է մեխանիկական աշխատանքի։ Կախված հոսքի շարժման ուղղությունից՝ լինում են կենտրոնաձիգ, կենտրոնախույս և առանցքային, ըստ ծայրափողակներում գազի ընդարձակման աստիճանի՝ ակտիվ ու ռեակտիվ, ըստ ընդարձակման աստիճանների թվի՝ միայն բազմաստիճան։ Տուրբադետանդերները հիմնականում կիրառվում են ցածր ճնշման (0,4-0,8 Մն/մ²) սառնարանային ցիկլերով տեղակայանքներում՝ գազի զգալի ծավալային ծախսերի (40-4000 մ³/ժ) համար։
Կատեգորիա:Մեքենաշինություն Կատեգորիա:Կրիոտեխնիկա
Բենեդիկտ Չախթլան
Ընտանիք
Համաձայն 1448 թվականի հարկային ցուցակների՝ ունեցել է քույրեր՝ Աննան և Մարգարիտան։
Ստեղծագործություններ
Բենեդիկտ Չախթլանի հիմնական պատմական աշխատությունն այսպես կոչված «Չախթլանի ժամանակագրություն»-ն է (Berner Chronik), որը երբեմն պարզապես կոչվում է «Բեռնյան ժամանակագրություն» (Berner Chronicle), այն գրվել է միջին վերին գերմաներեն լեզվով և ավարտվել է 1470 թվականին ։ Այն կազմվել է ոչ թե պաշտոնական կարգադրությամբ, այլ մասնավոր կարգով և ընդգրկում է 1191-1470 թվականների իրադարձությունները ։
Չախթլանի ժամանակագրության առաջին մասը իրենից ներկայացնում է Կոնրադ Յուստինգերի կողմից ավելի վաղ գրված Բեռնյան ժամանակագրության գրեթե բառացի շարադրանքը, որը հասցվել է մինչև 1421 թվականը։ 1424 թվականից սկսած մինչև 1470 թվականը ներկայացված են բնօրինակ տեղեկություններ, որոնց աղբյուրը, քաղաքային արխիվների փաստաթղթերից բացի, եղել են Հանս Ֆրյունդի (հատկապես Հին ցյուրիխյան պատերազմի իրադարձությունների հետ կապված) և Դիբոլդ Շիլլինգ Ավագի պատմական ստեղծագործությունները ։ Վերջինս, հավանաբար եղել է Չախթլանի ժամանակագրության վերջին մասի խմբագիրը ։
Ժամանակագրության թղթային ձեռագիրը պարունակում է 230 գունավոր, հիմնականում ամբողջական էջերով մանրանկարներ։ Դրանք պատրաստվել են ինչպես անձամբ Չախթլանի, այնպես էլ քաղաքային խորհրդական Հենրիխ Դիտլինգերի կողմից, որին որոշ հետազոտողներ համարում են տեքստի գլխավոր հեղինակը ։ Դրանց վրայի պատկերները բավականին մանրամասն են և պատմականորեն ճշգրիտ, սակայն դրանք հավաստի աղբյուրներ են, որոնք կիրառելի են միայն 15-րդ դարի երկրորդ կեսի, բայց ոչ ավելի վաղ շրջանների համար ։ Գրեթե 200 մանրանկարները ներառում են մարտական ​​տեսարաններ, մնացածը պատկերում են սոցիալ-քաղաքական, դատական, իրավական, կրոնական և առօրյա տեսարաններ, այդ թվում՝ տեղական քաղաքային և գյուղական կյանքից, ինչպես նաև քաղաքների գունագեղ տեսարաններ, որոնք հաճախ ներկայացված են ռելիեֆային լանդշաֆտային հատվածների տեսքով։
«Չախթլանի ժամանակագրության» ձեռագիրը գտնվել է մասնավոր ձեռքերում մինչև 1787 թվականը, երբ այն ձեռք է բերվել Ցյուրիխի կենտրոնական գրադարանի կողմից, որտեղ այն այժմ պահվում է A 120 ծածկագրով ։ 17-րդ դարի սկզբին այն պատճենել է բեռնցի պատմաբան Միխայել Շտեթլերը, որն օգտագործել է այն սեփական «Շվեյցարական ժամանակագրություն»-ում (Stettler Schweizerchronik) (1626)։
1820 թվականին այն հրատարակվել է Բեռնում՝ Յոհան Ռուդոլֆ Վիսի և Ռուդոլֆ Իմանուել Շտիրլինի կողմից։ Վերջին ֆաքսիմիլային հրատարակությունը թողարկվել է 1985-1988 թվականներին Լյուցեռնում շվեյցարացի պատմաբան Պասկալ Լադների, Ալֆրեդ Անդրեաս Շմիդի և Վինցենս Բարթլոմի խմբագրությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի մատենագիրներ
Նովայա Բերյոզովկա (այլ կիրառումներ)
Նովայա Բերյոզովկա, կարող է վերաբերել՝
Նովիե Սիվաի
Նովիե Սիվաի (Новые Сиваи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
(7446) Հադրիանուս
(7446) Հադրիանուս (Hadrianus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,119539 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8639 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3752 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2012,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178883 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,77° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստեփան Ավանեսով
Ստեփան Սիմոնի Ավանեսով, հայ պատմաբան, թուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1921 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Նախիջևանի Փառակա գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1941 թվականին մեկնում է Կարմիր բանակ, ուր ծառայում է մինչև 1945 թվականի վերջերը։ Զորացրվելով բանակից՝ ընդունվում է ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, որն ավարտում է 1950 թվականին։ 1950-1952 թվականներին աշխատանքի է անցնում ՀԿԿ Կենտկոմում նախ որպես դասախուս, այնուհետև կուլտուր-լուսավորական հիմնարկների բաժնի վարիչ։ 1955 թվականին ավարտում է ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից հասարակական գիտությունների ակադեմիան և պաշտպանում թեկնածուական ատենախոսությունը։ Այնուհետև բաժնի վարիչ է աշխատել «Կոմունիստ» թերթում։ 1957 թվականից սկսում է աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում, ապա արևելագիության բաժնում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։
Գրել է «Թուրքիան հյուսիս-ատլանտյան պակտի սիստեմում 1951-54 թթ.», «Ազգային փոքրամասնությունների վիճակը Թուրքիայում», «Թուրքական կառավարության արտաքին քաղաքականության պրոամերիկյան կողմնորոշումը 1950-60 թթ.», ինչպես նաև Մերձավոր և Միջին արևելքին նվիրված բազմաթիվ հոդվածներ ։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1944 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ թյուրքագետներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Աստանա
Աստանա (Астана, ինչը նշանակում է «մայրաքաղաք»), Ղազախստանի Հանրապետության մայրաքաղաքն է 1997 թվականի դեկտեմբերի 10-ից։ Վերանվանվել է Նուր-Սուլթան 2019 թվականի մարտի 20-ին ։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 16-ին կրկին վերանվանվել է Աստանա ։ Բնակչությունը՝ ։ Բնակչության քանակով Աստանան Ղազախստանի երկրորդ քաղաքն է Ալմաթայից հետո։ Նախկին անվանումներն են՝ Ակմոլինսկ, Ցելինոգրադ, Ակմոլա, Աստանա, Նուր-Սուլթան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վերանվանված քաղաքներ Կատեգորիա:Աստանա Կատեգորիա:1830 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վիկկի Լոսադա
Մարիա Վիկտորիա «Վիկկի» Լոսադա Գոմես (María Victoria Losada Gómez, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ռոմա» ակումբի և Իսպանիայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։
Կարիերա
«Բարսելոնայի» դպրոցի սան։ Գրեթե ամբողջ կարիերայի ընթացքում Իսպանիայի առաջնությունում հանդես է գալիս հարազատ թիմի կազմում, բացառությամբ 2007/08 մրցաշրջանի, որն անցկացվել է «Էսպանյոլում»։
2015/16 մրցաշրջանն անցկացրել է Անգլիայի առաջնությունում՝ խաղալով «Արսենալի» կազմում ։
Հավաքական
2010 թվականից հանդես է գալիս ազգային հավաքականում։
Հավաքականի կազմում եղել է 2013 և 2017 թվականների Եվրոպայի առաջնություններում, ինչպես նաև մասնակցել է 2015 թվականի աշխարհի առաջնությանը ։
Նովայա Բուդա (այլ կիրառումներ)
Նովայա Բուդա, կարող է վերաբերել՝
Կենտրոնական բախշ (Աբադանի շահրեստան)
Կենտրոնական բախշ, բախշ (շրջան) Իրանի Խուզեստան նահանգի Աբադանի շահրեստանում։ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով նրա բնակչությունը կազմում էր 250 116 մարդ՝ 53940 ընտանիքում ։ Բախշն ունի երկու քաղաք՝ Աբադան և Չավիբդեհը։ Բախշը ունի երեք գյուղական շրջան (դեհեստան)՝ Բահմանշիր-է Ջոնուբի (Հարավային Բահմանշիր), Բահմանշիր-է Շոմալի (Հյուսիսային Բահմանշիր) և Շալահի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբադանի շահրեստան Կատեգորիա:Խուզեստանի նահանգի բախշեր
Ջանաղիս
Ջանաղիս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում ։ Գտնվում էր Արածանի գետի ակունքներից մեկի ափին, Դիադին քաղաքից 10 կմ հարավ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 17 տուն քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դանիելյան
Դանիելյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Ֆրեդրիկա Բրեմեր
Ֆրեդրիկա Բրեմեր (Fredrika Bremer, ), շվեդ բանաստեղծուհի, ճանապարհորդ, ազդեցիկ ֆեմինիստուհի, մանկավարժ- լուսավորիչ:
Կենսագրություն
Ֆրեդրիկա Բրեմերը ծնվել է 1801 թվականի օգոստոսի 17-ին, շվեդական Աբո քաղաքում, հարուստ վաճառականի ընտանիքում: 1804 թվականին` երեք տարեկան հասակում, ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Ստոկհոլմից 20 մղոն հեռավորության վրա գտնվող կալվածք, որը գնել էր նրա հայրը: Ֆրեդրիկան այստեղ ապրել է մինչև 1820 թվականը: Նրա և քույրերի դաստիարակությունը չափազանց մռայլ է եղել, ծնողները, հատկապես հայրը, շատ խիստ և կոպիտ են եղել և ուշադրություն չեն դարձրել իրենց երեխաների խառնվածքին և հակումներին: Մշտական ճնշվածությունը և միապաղաղ մռայլ իրավիճակը իրենց բացասական տպավորությունն էին թողնում խանդավառ և աշխույժ Ֆրեդրիկայի վրա, նա զգում էր, որ իր մեջ թաքնված են ուժեր, որոնք անօգուտ կորչում են, դրանից նա ճնշվում և ազդվում էր, ինչի հետևանքով էլ սկսեց հիվանդանալ: 1821 թվականին ողջ ընտանիքը մեկնեց Ֆրանսիայի հարավ: Այդ ընթացքում Ֆրեդրիկան ծանոթացավ Շիլլերի ստեղծագործություններին, որոնք ուժեղ տպավորություն թողեցին նրա վրա:
Արտերկրից վերադառնալուց հետո նրա ընտանեկան կյանքը անցնում էր նախկինի պես, և նրա միակ զբաղմունքը գրական ստեղծագործություններն էին : Հակառակ ընտանիքի ճնշմանը, նա երբեք չամուսնացավ, և իր կյանքը կապեց գրականության հետ: 1820-1830-ական թվականներին Բրեմերն անանուն կերպով հրատարակեց պատմվածքների ժողովածու` Առօրյա կյանքի պատկերներ, ընտանեկան վեպեր «Հարևանները», «Հայրենի տուն», որոնց համար Շվեդական ակադեմիան նրան պարգևատրեց փոքր ոսկե մեդալով : 1840-ական թվականներին նա հանդես եկավ Մեծ Բրիտանիայում բանվորական շարժման աջակցությամբ:
Պորեչիե (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
Պորեչիե (Поріччя), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Րաշտադտ։ Հիմնադրվել է 1809 թվականին։
Ֆրեդրիկա Բրեմեր
Կենսագրություն
1849-1851 թվականներին ուղևորություններ է կատարել Կուբա և ԱՄՆ հանդիպել Ռալֆ Էմերսոնին, Հենրի Լոնգֆելլոյին, Նաթանիել Գոտորնոմին: Հետագայում նա ճամփորդել է Շվեյցարիայում, Իտալիայում, Պաղեստինում, Հունաստանում և գրել ճամփորդական նոթեր այդ եկրներ ուղևորությունների մասին:
Պորեչիե (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պորեչիե գյուղում բնակվում էր 746 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2071 կմ²։
Ֆրեդրիկա Բրեմեր
Կենսագրություն
Ֆրեդրիկա Բրեմերը մահացել է 1865 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, Ստոկհոլմի մոտակայքում գտնվող Էրստա ընտանեկան ամրոցում:
Պորեչիե (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1809 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆրեդրիկա Բրեմեր
Հետաքրքիր փաստեր
Իր ժամանակին հայտնի Լուիսա Մեյ Էլքոթի «Փոքրիկ կանայք» վեպի հերոսուհիները կարդում էին Ֆրեդրիկ Բրեմերի արձակը: Ֆրեդրիկ Բրեմերի կուբայական ուղևորության մասին Ֆրեդրիկը դրախտում (1999) կենսագրական վեպը գրվել է Շվեդիայում բնակվող կուբացի գրող Ռենե Վասկես Դիասի կողմից:
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ կին գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ բարեգործներ Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Ծերեթելիներ
Ծերեթելիներ (წერეთელი), միջնադարյան վրացական ազնվականական տոհմ։ Ծերեթելիների տոհմի մի շարք ներկայացուցիչներ եղել են հայտնի գրողներ, քաղաքական գործիչներ, գիտնականներ և արվեստագետներ։
Պատմություն
Այդ ժամանակ Իմերեթի իշխող թագավոր Կոնստանտին II-ը Ծերեթելիների առաջնորդին տվեց թավադիի ազնվականական տիտղոս և վերջիններիս կալվածքներ հանձնեց Սաչխերեում։ Իմերեթում նրանք սկսեցին անվանվել Ծերեթելի-Սածերեթլոներ։
Ծերեթելիները ամուսնական կապվերով կապվեցին իշխող Բագրատիոնիների հետ։ 1736 թվականին արքայազն Դավիթ Ծերեթելին ամուսնացավ Իմերեթի թագավոր Ալեքսանդր V-ի քրոջ հետ։
Քարթլիի թագավոր Վախթանգ VI-ի օրոք՝ 1724 թվականին, Ծերեթելիների մի ճյուղ հաստատվեց նաև Ռուսական կայսրությունում։ Այնտեղ նրանք հայտնի դարձան Ծերեթելով անվանումով։ Հետագայում նրանք վերջնականապես լքեցին Վրաստանը և ձուլվեցին ռուս ազնվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաց ազնվական տոհմեր
Նանգ Կվակ
Սովորաբար կրելով կարմիր թաիլանդական ոճի հագուստ, Նանգ Կվակը մարմնավորում է թաիլանդական բրնձի աստվածուհի Մե Փո Սոփին (Փհոսոփ)։ Նա հինդուիզմի աստվածուհի Լակշմիի տարատեսակն է ։
Պատկերագրություն
Նանգ Կվակը պատկերվում է որպես գեղեցիկ կին, որը հագնում է թաիլանդական ոճի կարմիր զգեստ (ոչ միշտ, բայց ավելի հաճախ, քան այլ գույների)։ Նա նաև ոսկե պսակ է կրում գլխին և նստած կամ ծնկած դիրքում է։ Նրա աջ ձեռքը բարձրացված է հաճախորդին ողջունելու թաիլանդական ձևով, ձեռքի ափում` արմավենի և դեպի ներքև ուղղված։ Ձախ ձեռքը գտնվում է նրա կողքին կամ փեշի մոտ ոսկով լի պայուսակ է պահում։
Նանգ Կվակի ներկայիս պատկերագրական կերպարը սիամական բրնձի աստվածուհի Մե Փհո Սոփի (แม่ โพสพ) մարմնավորումն է ։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն Մե Փհո Սոփիի, Նանգ Կվակը չի պահում իր հավաքած բրնձի խուրձը իր աջ ուսին։ Նանգ Կվակի պատկերապատումը հիմնված է հինդուիզմի հարստության, բախտի և բարգավաճման աստվածուհի Շրի Լակշմիի վրա ։
Ներկա օրերի պատկերապատման մեջ նրա ձեռքի դիրքը նման է ճապոնական Մանեկի Նեկո (Maneki Neko) ողջունող կատվին ։
Լեգենդներ
Չնայած Նանգ Կվակը ավելի շատ ժողովրդական բանահյուսության կերպար է, քան կրոնական աստվածություն, կան բուդդայական լեգենդներ, որոնք ձգտում են նրան ներառել բուդդայական գրվածքներում։
Բուդդայական լեգենդներից մեկը Նանգ Կվակին ներկայացնում է որպես Նանգ Սուփավադի (կամ Սուբհավադի) Բրահմին առևտրական ընտանիքից, որը շրջվել էր դեպի բուդդիզմը ։ Ըստ այս լեգենդի՝ Հնդկաստանի Սավադտիի նահանգի Միչիկասանդանախարա փոքրիկ քաղաքում եղել է մի ընտանիք՝ Սուջիդթափրահման և նրա կինը՝ Սումանտան, որոնք ունեին դուստր՝ Սուպավադի անունով։ Նրանք առևտրականներ էին, որոնք շուկաներում վաճառում էին փոքր քանակությամբ իրեր, վաստակելով միայն իրենց փոքր ընտանիքը ամեն օր պահելու համար։ Մի օր նրանք քննարկում էին իրենց հույսերն ու երազանքները ապագայի վերաբերյալ և որոշեցին, որ նրանք պետք է փորձեն ընդլայնել իրենց բիզնեսը, որպեսզի ավելի շատ շահույթ ստանան և սկսեն մտածել այն մասին, որ կարող են ինչ-որ բան խնայել իրենց ծերության համար։
Թաիլանդական մեկ այլ լեգենդ Ռամաքյան էպոսում Նանգ Կվակին ներկայացնում է որպես թագավորին դևից պաշտպանող կին ։ Նա, այնուհետև, արժանացավ ճակատագրի պարգևին և բարգավաճման, որտեղ էլ որ լիներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Ասիա Կատեգորիա:Ասիական մշակույթ Կատեգորիա:Աստվածություններ ըստ տարածքի Կատեգորիա:Աստվածուհիներ
Ուսունի, Թահամի և Երանշահի խաչքար (Լիճք, Գեղարքունիքի մարզ)
Ուսունի, Թահամի և Երանշահի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Լիճք գյուղի հյուսիսային մասում գտնվող գերեզմանոցի հյուսիսային եզրում գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու խորանի կորության մեջ ագուցված։ Հաշվառված է ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (5.39/1.53.7) ։
Տեղադրություն
Լիճք գյուղի հյուսիսային մասում գտնվող գերեզմանոցի հյուսիսային եզրում գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու խորանի կորության մեջ ագուցված։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարի ճակատին և շրջանակներին առկա է 6 տող վիմական արձանագրություն.
Համաձայն արձանագրության խաչքարը կանգնեցված է Հրատի որդիների՝ Ուսունի, Թահամի և Երանշահի, կողմից, իրենց զավակների հիշատակին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի Լիճքի գերեզմանոցի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Արվանդկենար բախշ
Արվանդկենար բախշ, բախշ (շրջան) Իրանի Խուզեստան նահանգի Աբադանի շահրեստանում։ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով նրա բնակչությունը կազմում էր 25 010 մարդ՝ 4930 ընտանիք ։ Բախշն ունի մեկ քաղաք՝ Արվանդկենար։ Բախշը ունի երեք գյուղական շրջան (դեհեստան)՝ Մինուբար, Նասար և Նոաբադ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբադանի շահրեստան Կատեգորիա:Խուզեստանի նահանգի բախշեր
Խերենա
Խերենա (Gerena), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ, մտնում է Անդալուզիա ինքնավար միության կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռա Նորտե դե Սևիլյա համայնքի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 129կմ2։ Բնակչությունը 6812 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Նովայա Դերևնյա (այլ կիրառումներ)
Նովայա Դերևնյա, կարող է վերաբերել՝
Արմաղան
Արմաղան, Արմաղան լեռ, Աբգելսար, Աբդըլասար, Աբդլասար, Արգուլլանսար, Աբդուլնասար, Աբդուլհիսար, Աղմաղան, Մաղմաղան, հրաբխային լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճից հարավ-արևմուտք, Արգիճի գետահովտից հյուսիս, Գեղամա և Վարդենիսի լեռնաշղթաների սահմանագլխին։ Լեռան բարձրությունը 2829 մ է ։ Գագաթին է գտնվում 50 մ տրամագծով և 1,5 մ խորությամբ փոքր լիճ։ Լեռնագագաթը Գեղամա լեռնաշղթայում է, Վերին Գետաշեն համայնքի տարածքում, Մարտունուց 20 կմ հեռավորության վրա։ Գագաթային մասում ունի հրաբխային խառնարան, որն ունի 400 մ տրամագիծ և 50 մ խորություն, որը մասամբ լցված է ջրով։ Փոքրիկ լճակը շրջապատված է ալպիական բուսածածկով։ 2009 թվականին լեռնագագաթին՝ հին մատուռի տեղում, կառուցվել է սրբատաշ, բազալտե, գմբեթավոր եկեղեցի։ Ըստ ավանդույթի՝ երբեմն երկնային փերիներն իջնում են լճից ջուր խմելու, և որպեսզի մնան մարդկանց անտեսանելի, այդ պահին լեռնագագաթն ամբողջությամբ մառախուղով է պատվում ։
Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Լեռան վրա է գտնվում 2009 թվականին բազալտից կառուցված եկեղեցին, որի մուտքը սխալ տեղից է կառուցված։ Եկեղեցու տեղում նախկինում եղել է հին մատուռի ավերակներ։
Արմաղանը հանդիսանում է սկսնակ լեռնագնացների սիրված վայրերից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ծինանդալ)
Ծինանդալ գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Ծինանդալ գյուղում։
Պատմություն
Ծինանդալ գյուղի հայ համայնքը 1808 թվականից ունեցել է իր ծխական եկեղեցին՝ Սբ. Աստվածածին անվամբ։ Կառուցման վերաբերյալ հայտնի են որոշ մանրամասնություններ՝ «Աստ գոյ մատուռ մի սագաշէն կառուցեալ քարիւ և բռամբ, ի վերա հանգըստարանի, յանուն սրբոյ Աստուածածնայ, յամի 1808, արդեամբ վերոյիշեալ ազգին Լուարսաբեանց» ։
1852 թվականին եկեղեցին ունեցել է նորոգման կարիք՝ նախատեսվում էր ճակտոնի գագաթին զանգակատան կառուցել և եկեղեցու շուրջ պարսպապատել՝ «Ի գիւղն Ծինանդալ գտանին 4 տուն հայազգիք և ունին զեկեղեցի քարաշէն, բայց հնացեալ, զոր խոստանան նորոգել և կառուցանել ի յետ կոյս ըստ առաջնոյն զնորոգ, զանգակատուն՝ սեպհական ծախիւք, նոյնպէս և պարսպատ առնել քարուկրիւ զգաւիթ եկեղեցւոյն միայն այնու, զի տացի նոցա իրաւունք թաղելոյ զմեռեալս իւրեանց ի գաւթի անդ...»Հ ։
1853 թվականի մեկ այլ վավերագրից պարզ է դառնում, որ եկեղեցին հնությունից քայքայված է եղել, իսկ զանգակատունը նախատեսվել էր կառուցել ավելի վաղ գոյություն ունեցած ու քանդված զանգակատան տեղում՝ «Գիւղն Ծինանդալ հայազգի չորս տունք բնակիչք ունին զեկեղեցի քարաշէն հնացեալ և ուխտէն նորոգել զայն և յետկոյս գմբեթի շինել զզանգակատուն, որպէս և եղեալ է ի հնոց անտի և պարսպիլ զգաւիթ նորա քարուկիր պարսպաւ, եթէ ունիցին իրաւունս թաղելոյ զմեռեալ իւրեանց ի գաւիթ եկեղեցւոյն» ։
Գյուղի հայերի եկեղեցու բակում գերեզմանոց ունենալու ցանկության պատճառը եղել է հետևյալը՝ «Ծինանդալ գեղջ հայազգի ժողովուրդք խնդրագրով ծանուցեալ են նմա, թէ յառաջ քան զայս ունեցեալ են նոքա զգերեզմանատան տեղի առ եկեղեցեաւ իւրեանց հեռաւորութեամբ ի բնակչաց տեղւոյն երկու ասպարիզաւ, ուրանօր թաղեալ են մինչև ցայսօր ժամանակն զննջեցեալս իւրեանց, բայց վրացիք արգելեալ են նոցա թաղիլ զհանգուցեալս այնու պատճառաւ, թէ ի Ծինանդալ չգտանի յարմարաւոր տեղի հանգստարանի առ ի գնել, վասնորոյ վրացիք առնուն ի հայոց ժողովրդենէ առ իւրաքանչիւր ննջեցեալն 10 և երբեմն 15 մանէթ և այսպիսի եղանակաւ վարելով ընդ մերազնայս արկեալ են զնոսա ի մեծ նեղութիւն, այսու աղագաւ ժողովուրդք մեր ուխտին շրջապատել զնոյն գերեզմանատան տեղի և վերանորոգել զի նոյն տեղւոջ եղեալ եկեղեցին իւրեանց սեպհական ծախիւք և ապա թոյլ տացի նոցա անարգել թաղել անդ ի միջի պարսպին զմեռեալս» ։
1902 թվականին տեղի ունեցած հետևյալ դեպքը՝ «Ապրիլի 7-ին, Ծաղկազարդի տօնի օրը, Ծինանդալ գիւղում մի քանի վրացիներ, առաւօտեան ժամերգութեան ժամանակ դրսից կողպում են հայոց եկեղեցու դուռը և աղօթողներին քահանայի հետ ամբողջ մի ժամ բանտարկված պահում։ Իրանք հեռանում են։ Բանտարկված երկսեռ բազմութիւնը ճարահատեալ, եկեղեցու փոքրիկ պատուհանից իջեցնում է մի երեխայի, որի միջոցով գալիս են մարդիկ և այդ կալանաւորներին ազատում։ ...դէպքի առիթով գիւղի տանուտէրը ոչ արձանագրութիւն է կազմել և ոչ իշխանութեանը հաղորդել» ։
Եկեղեցին գործել է մինչև 1924 թվականի մարտի 16-ը, որից հետո փակվել է և դարձել անօգտագործելի ։
Եկեղեցին գտնվում է կանգուն վիճակում։
Քահանա
Գյուղում ապրել ենփոքրաթիվ հայեր, որոնք քահանա չեն ունեցել, ինչպես մոտակա Տողնիան, Կոնդոլ և Շալաուր գյուղերի հայերը։ Նրանց բոլորին էլ հովվել են Թելավ քաղաքի քահանաները։ Այսպես, 1818 թվականին ծինանդալցի հայերի հոգևոր կարիքները հոգացել է Տեր Մարտիրոս Տեր-Սահակյանը ։
Ադրբեջան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Ադրբեջանի Հանրապետության (ԱՀ) և Եվրամիության (ԵՄ) փոխհարաբերությունների հիմքը գործընկերության և համագործակցության մասին համաձայնագիրն է։ Այդ փաստաթուղթը ստորագրվել է 1996 թվականի ապրիլի 22-ին Լյուքսեմբուրգում և ուժի մեջ է մտել 1999 թվականի հուլիսի 1-ին։
2016 թվականի նոյեմբերի 14-ին ԵՄ Խորհուրդը հաստատել է Եվրոպական հանձնաժողովի և ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գերագույն ներկայացուցիչ Ֆեդերիկա Մոգերինիի մանդատը՝ Ադրբեջանի Հանրապետության հետ համապարփակ համաձայնագրի շուրջ ԵՄ և ԵՄ անդամ երկրների անունից բանակցություններ վարելու համար։ Այս նոր համաձայնագիրը պետք է փոխարինի գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրին։ Նոր համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները սկսվել են 2017 թվականի փետրվարի 7-ին՝ նախագահ Իլհամ Ալիևի՝ փետրվարի 6-ին Բրյուսել կատարած այցից հետո։ Նոր համաձայնագիրը կհամապատասխանի 2015 թվականին Եվրոպական հարևանության քաղաքականության վերանայման շրջանակներում հավանության արժանացած սկզբունքներին և նորացված հիմք կառաջարկի ԵՄ-ի և Ադրբեջանի միջև քաղաքական երկխոսության և փոխշահավետ համագործակցության համար ։ 2017 թվականի ապրիլի 25-ին մեկնարկել է համաձայնագրի կնքման շուրջ Ադրբեջանի և Եվրամիության միջև բանակցությունների նոր փուլը ։
2019 թվականին Եվրամիությունը և ՄԱԿ-ը գործարկել են Ադրբեջանում EU4Climate տարածաշրջանային նախագիծը, որն ուղղված է կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարին ։ Այս նախագիծը կիրականացվի մինչև 2022 թվականը։
Տնտեսական կապեր
ԱՀ-ն Եվրոպական հարևանության քաղաքականության մեջ ընդգրկելու մասին որոշումն ընդունվել է ԵՄ-ի կողմից 2004 թվականի հունիսի 14-ին։ ԱՀ-ն Եվրոպական հարևանության քաղաքականության (ԵՀՔ) շրջանակներում ԵՄ-ից ստանում է առաջին հերթին ֆինանսական և տնտեսական աջակցություն։ ԵՄ-ն Ադրբեջանի խոշորագույն օտարերկրյա դոնորն է, 2007-2016 թվականներին Ադրբեջանը ստացել է 200 միլիոն եվրո։ ԵՄ-ն օգնել է դիվերսիֆիկացնել տնտեսությունը և նպաստել կայուն և աճին միջազգային պրակտիկայում և իր չափանիշներին ։
Ադրբեջանում ԵՄ ներկայացուցչության ղեկավար Մալենա Մարդը ոչ մի անգամ ասել է, որ Ադրբեջանը Հարավային Կովկասում ամենահուսալի գործընկերն է, դրա պատճառներից մեկն այն է, որ Ադրբեջանն առաջարկում է իր օգնությունը «Հարավային գազային միջանցք» նախագծում, միգրացիա և առևտուր։ ԵՄ երկրները ադրբեջանական արտադրանքի խոշորագույն ներմուծողներն են, Ադրբեջանի ներմուծման ավելի քան 50 %-ը գնում է ԵՄ ։
Համագործակցություն կրթության ոլորտում
1994 թվականից Ադրբեջանը միացել է Եվրոպական Միության այնպիսի ծրագրերին, ինչպիսիք են Erasmus Mundus-ը, Tempus-ը, Jeanne Monnet-ը և այլն, իսկ 2014 թվականից՝ Erasmus+ միասնական ծրագրին, որի առանցքային ուղղությունը ուսանողների և անձնակազմի կարճաժամկետ շարժունակությունն է ։ Ծրագիրը հնարավորություն է տալիս սովորելու (ուսանողների համար) կամ վերապատրաստվել (ուսուցիչների համար) եվրոպական գործընկեր բուհում՝ երեք ամսից մինչև մեկ տարի ժամկետով։ 2015-2018 թվականներին Եվրամիությունը կրթաթոշակներ է տրամադրել ադրբեջանական բուհերի մոտ 1300 ուսանողների և ուսուցիչների, ինչպես նաև եվրոպական համալսարանների 450 ուսանողների և ուսուցիչների Ադրբեջան ժամանելու համար ։
Էներգետիկ համագործակցություն
Կողմերի միջև էներգետիկ համագործակցության հիմքը կազմում է 2006 թվականին ստորագրված էներգետիկ ոլորտում ռազմավարական գործընկերության մասին հուշագիրը։ Ներկայումս Ադրբեջանն ապահովում է Եվրամիության նավթային պահանջների 5 %-ը։
2011 թվականի հունվարին ստորագրվեց «Հարավային գազային միջանցքի» մասին համատեղ հռչակագիրը, որը ռազմավարական նախաձեռնություն է կասպիական, Կենտրոնական Ասիայի և մերձավորարևելյան գազային ռեսուրսները եվրոպական շուկաներ հասցնելու համար։ Հարավային գազային միջանցքի նախագծի մեջ մտնում են Հարավկովկասյան, Տրանսանատոլիական և Տրանսադրիատիկ խողովակաշարերը։
Ադրբեջանը նաև ընդգրկվել է «EU4Energy» ծրագրում, որը մեկնարկել է 2016 թվականին և ուղղված է Արևելյան գործընկերության երկրների աջակցությանը ։
Անդամակցություն Եվրոպայի Խորհրդին
ԱՀ-ն Եվրոպայի խորհրդի անդամ է և այդ պատճառով ընդգրկված է եվրոպական կառույցներում։ Սակայն ԵՄ-ի հետ այդ երկիրը կապված է ԵՀՔ շրջանակներում Գործողությունների ծրագրի միջոցով։ Ադրբեջանում ԵՄ ներկայացուցիչները խիստ շահագրգռված են Ադրբեջանի պետական կազմակերպությամբ՝ քաղաքացիներին «ASAN» պետական ծառայություններ մատուցելու համար։
ԵՄ-ի և ԱՀ-ի միջև համագործակցության խորհրդարանական կոմիտեն, որին անդամակցում են բարձրաստիճան քաղաքական գործիչներ, հնարավոր է համարում ԱՀ-ի անդամակցությունը ԵՄ-ին։ Ադրբեջանում Եվրոպական խորհրդարանի պատվիրակության ղեկավարը կարևորել է Ադրբեջանի և ԵՄ-ի միջև կապերը՝ ընդգծելով ապագայում երկկողմ կապերի աճն ու ամրապնդումը։
2019 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Ստրասբուրգում Ադրբեջանի արդարադատության նախարար Ֆիքրեթ Մամեդովը ստորագրել է «արտահանձնման մասին» եվրոպական կոնվենցիային Ադրբեջանի միանալու մասին չորրորդ լրացուցիչ արձանագրությանը ։
Լեռնային Ղարաբաղ
ԵՄ-ն այլ երկրների հետ միասին փորձում է օգնել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորմանը։ ԵՄ-ն բազմիցս է խոսել հակամարտության խաղաղ կարգավորման անհրաժեշտության մասին՝ աջակցելով և անցկացնելով եռակողմ հանդիպումներ։ ԵՄ-ն գտնում է, որ Լեռնային Ղարաբաղում ստատուս քվոն անընդունելի է և ոչ մի անգամ հայտարարել է այդ մասին ։ 2019 թվականի հուլիսի 9-ին Եվրոպական Միության Խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը Բաքու կատարած իր այցի շրջանակներում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպումից հետո հանդես է եկել հայտարարությամբ ․"Խոսելով տարածաշրջանում կայունության մասին՝ մենք քննարկել ենք չլուծված Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը։ Այս հակամարտությունը պետք է կարգավորվի ոչ թե զինված, այլ միայն քաղաքական ճանապարհով՝ միջազգային իրավունքի սկզբունքների հիման վրա։ Եվրոպական միությունը լիովին աջակցում է Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին և ուշադրության ուղղմանը հակամարտության արդար և կայուն կարգավորմանը՝ հիմնված Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի հիմնարար սկզբունքների վրա ։"
Վիզայի քաղաքականություն
2013 թվականի նոյեմբերի 29-ին Վիլնյուսում Ադրբեջանի քաղաքացիներին եվրոպական վիզաների տրամադրման դյուրացման մասին համաձայնագիր Է ստորագրվել։ Փաստաթուղթն ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։ Համաձայն այդ համաձայնագրի՝ ԵՄ երկրներ ուղևորությունները փոքր-ինչ ավելի հեշտ և էժան են դարձել Ադրբեջանի քաղաքացիների համար, և նրանք կարող են կարճաժամկետ վիզաներ ստանալ, ինչը հնարավորություն է տալիս ազատորեն ճանապարհորդել ԵՄ-ի սահմաններում։ Համաձայնագրի համաձայն, վիզայի ձևակերպումը անվճար է քաղաքացիների որոշակի խմբերի համար, ինչպիսիք են պաշտոնական պատվիրակները, թոշակառուները, մինչև 12 տարեկան երեխաները, ուսանողները և հետազոտողները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Եվրոպական միության հարաբերություններ երրորդ երկրների հետ
Twinkle, Twinkle, Little Star
«Twinkle, Twinkle, Little Star» (թարգմանաբար՝ «Առկայծիր, առկայծիր, փոքրիկ աստղ»), հանրահայտ անգլերեն օրորոցային երգ։ Երգի բառերը բանաստեղծուհի Ջեյն Թեյլորի «Աստղը» («The Star») բանաստեղծությունից են, որը գրել է 19-րդ դարի սկզբին ։ Այս երկտող ոտանավորն, առաջին անգամ հրատարակվել է 1806 թվականին «Rhymes for the Nursery» մանկական բանաստեղծությունների ժողովածուում, որը Ջեյնի և Անն Թեյլոր քույրերի բանաստեղծությունների ժողովածուն է։ Այն երգվում է ֆրանսիական «Օ,՜ կասեմ քեզ, մայրիկ» («Ah! vous dirai-je, maman») մանկական երգի մեղեդուն համահունչ, որը հրատարակվել է 1761 թվականին և հետագայում մշակվել է մի քանի կոմպոզիտորների կողմից, այդ թվում է Մոցարտի «Ah vous dirai-je, Maman» թեմայով տասներկու վարիացիաները (1781 կամ 1782) ։ Անգլերեն տեքստերն ունեն հինգ տուն, թեև միայն առաջինն է լայնորեն հայտնի։ Երգն ընդգրկված է Ռոուդի ժողովրդական երգերի ինդեքսում (Roud Folk Song Index) 7666 համարի տակ։
Երգը հանրային սեփականություն է և ունի բազմաթիվ ադապտացիաներ ամբողջ աշխարհում ։
Բառեր
Երգի հիմքում անգլերեն «Աստղը» բանաստեղծությունն է, որը գրել է Ջեյն Թեյլորը (1783-1824) և հրատարակվել է Ջեյնի և նրա քրոջ՝ Անն Թեյլորի (1782–1866) «Rhymes for the Nursery» մանկական բանաստեղծությունների ժողովածուում, Լոնդոնում, 1806 թվականին ։
"Twinkle, twinkle, little star, How I wonder what you are ! Up above the world so high, Like a diamond in the sky.
When the blazing sun is gone, When he nothing shines upon, Then you show your little light, Twinkle, twinkle, all the night.
Then the trav’ller in the dark, Thanks you for your tiny spark, He could not see which way to go, If you did not twinkle so.
«Աստղը» բանաստեղծության բառերը մեղեդիով առաջին անգամ հրապարակվել է 1838 թվականին, «Երգող վարպետ. Առաջին դասարանի երգի գիրք» (The Singing Master: First Class Tune Book) նոտաների գրքում ։ Երգում բանաստեղծության առաջին երկու տողերը կրկնվում են որպես կրկներգ յուրաքանչյուր տունից հետո։
Մեղեդի
«Twinkle, Twinkle, Little Star» երգը երգվում է ֆրանսիական «Ah! vous dirai-je, maman» մեղեդուն համահունչ, որն օգտագործվում է նաև «Alphabet song» («Երգ-այբուբեն») և «Baa, Baa, Black Sheep» երգերի համար։
Այլ տարբերակներ
Կան տեքստի այլ տարբերակներ.
2. Երգահան, երաժշտագետ Միլդրեդ Ջ. Հիլլի «Song Stories for the Kindergarten» երաժշտական գրքում, 1896 թվականին "Twinkle, twinkle, little star, How we wonder what you are. Up above the world so high, Like a diamond in the sky.
When the glorious sun has set, And the grass with dew is wet, Then you show your little light, Twinkle, twinkle, all the night.
When the golden sun doth rise, Fills with shining light the skies, Then you fade away from sight, Shine no more 'till comes the night."
3. «Twinkle, Twinkle, Little Star» երգը «Twinkle, Twinkle, Little Bat» վերնագրով պարոդիան ասում է Խելագար գլխարկագործը Լյուիս Քերոլի Ալիսը Հրաշքների աշխարհում գրքի յոթերորդ գլխում ։
4. Երգի ադապտացիան, որը կոչվում է «Twinkle, Twinkle, Little Earth», գրել են Չարլզ Ռենդոլֆ Գրինը, Ֆրեդ Հերցը և Լեոնարդ Նիմոյը։ Այն ընդգրկված է Նիմոյի առաջին ալբոմում՝ «Leonard Nimoy Presents Mr. Spock's Music from Outer Space» (1967):
Նովայա Ժիզն (այլ կիրառումներ)
Նովայա Ժիզն, կարող է վերաբերել՝
Twinkle, Twinkle, Little Star
Այլ տարբերակներ
5. «Ռոջեի թեզաուրուս» մեծ բացատրական բառարանում օգտագործվում է որպես հոմանիշ
6. «Դունկան և Բրեդի» ավանդական սպանությունների բալլադի երկրորդ և երրորդ տարբերակները սկսվում են այս երգի բառերով ։
7. Ալվին և Շերտասկյուռներ քանթրի ոճով մուլտխումբը կատարել է երգի սվինգ ջազային տարբերակը, որը կտրել է Դեյվիդ Սևիլը։
8. Երգը կարող է հնչել նաև որպես մանկական երգախաղ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգեր Կատեգորիա:Մանկական գրականություն Կատեգորիա:Բրիտանական գրականություն Կատեգորիա:Ժողովրդական երգեր Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ Կատեգորիա:Անգլերեն երգարվեստ Կատեգորիա:Մանկական երաժշտություն
Բահա Տահեր
Բահա Տահեր (արաբ. بهاء طاهر‎, անգլ. Bahaa Taher. 1935 թվական, Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի գրող, 2008 թվականի «Արաբական գրականության միջազգային մրցանակի» դափնեկիր (International Prize for Arabic Fiction):
Կենսագրություն
Բահա Տահերը ծնվել է 1935 թվականին Կահիրե քաղաքում (Եգիպտոս) ։
Ավարտել է Կահիրեի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, սկսել է աշխատել «Radio 2»-ում։
Առաջին 1964 թվականին հրատարակել է հենց իր ստեղծագործությունը (մի փոքրիկ պատմություն)։
Բահը պատկանում էր 1960-ական թվականներին Եգիպտոսում գրական գործընթացի ձախակողմյան ավանգարդին և եղել է այսպես կոչված «Պատկերասրահ 68» խմբի (գրական ամսագրի անվանումը) աստղերից մեկը։
Թահերին կորցրեց աշխատանքը ռադիոյում՝ իշխանություններին սուր քննադատելու համար, և 1970-ական թվականներին իր աշխատանքները չհրատարակեց (Սադաթ նախագահի օրոք)։
1981 թվականին գրականագետը տեղափոխվեց Ժնև (Շվեյցարիա), որտեղ աշխատում էր որպես ՄԱԿ-ի թարգմանիչ։
Շատ տարիներ պարտադրված արտագաղթից հետո, Բահա Տահերը վերադարձավ հայրենիք` Եգիպտոս, և անմիջապես ընդգրկվեց եգիպտական մշակույթի և գրականության պրոցեսի մեջ։ Ժամանակակից Եգիպտոսում Բահա Տահերը բավականին հայտնի անձնավորություն է, նրա մասին գրում են հոդվածներ, նկարում են ֆիլմեր ու ծրագրեր, նրանից հարցազրույցներ են վերցնում, նրան շնորհում են ազգային և միջազգային մրցանակներ, ինչպես օրինակ` «Եգիպտոսի գրականության պետական ​​մրցանակ» (Այն ամենաբարձրն է երկրում, 1998 թվական), «Ժուզեպպե Աչերբիի անվան մրցանակ» (Հեղինակավոր իտալական մրցանակ, 2000 թվական), «Արաբական գրականության միջազգային մրցանակ» (Բուքերյան մրցանակի արաբական համարժեքը, 2008 թվական)։
Ստեղծագործություններ
Բահա Տահերը, հետաքրքիր, հաճախ երգիծական, ինչպես նաև սուր սոցիալական և նույնիսկ քաղաքական արձակ ստեղծագործությունների (վեպեր և պատմվածքներ) հեղինակ է. առաջին աշխատանքները (հիմնականում պատմվածքներ) տպագրվել են ամսագրերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ
Բլագա Դիմիտրովա
Բլագա Նիկոլովա Դիմիտրովա (Блага Николова Димитрова, ), բուլղարացի գրող, բանաստեղծ, թարգմանչուհի, գրաքննադատ, քաղաքական, պետական գործիչ։ Բուլղարիայի փոխնախագահ (հունվարի 22 1992 - հուլիսի 6 1993)։ Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Բլագա Դիմիտրովան ծնվել է 1922 թվականին, Բյալա-Սլատինա քաղաքում։ Մայրը եղել է ուսուցիչ, հայրը՝ փաստաբան։ Բլագան մեծացել է Վելիկո Տիռնովոյում, այնուհետև տեղափոխվել է Սոֆիա։ 1941 թվականին ավարտել է Սոֆիայի դասական գիմնազիան, 1945 թվականին՝ Սոֆիայի համալսարանի սլավոնական բանասիրության ֆակուլտետը, այնուհետև՝ Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, որտեղ պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Մայակովսկին և բուլղարական պոեզիան» (1951)։ Տարիներ շարունակ տարբեր թերթերում, ամսագրերում և հրատարակչություններում աշխատել է որպես խմբագիր։ Աշխատել է ազատ բանաստեղծական միավորման բաժնում, զբաղվել է թարգմանություններով ։
Տարբեր թերթերում և ամսագրերում տպագրվել է 1938 թվականից, երբ դպրոցի աշակերտուհի էր։ Բանաստեղծությունների, արձակ ստեղծագործությունների, ճանապարհորդական գրառումների հեղինակ է, ունի Վիետնամի վերաբերյալ վավերագրական գրքերի, քննադատական և կենսագրական հետազոտությունների շարք։ 1987-1989 թվականներին այլախոհության պատճառով արգելվել է Դիմիտրովայի ստեղծագործությունները հրապարակումը։
Նովիե Դվորի (այլ կիրառումներ)
Նովիե Դվորի, կարող է վերաբերել՝
Բլագա Դիմիտրովա
Կենսագրություն
Մահացել է լուրջ հիվանդության և սրտի կաթվածի պատճառով։
Քաղաքական և հասարակական գործունեություն
1988 թվականին Բլագա Դիմիտրովան հիմնադրել է մի քանի հասարակական կազմակերպություններ, այդ թվում` Ռուսեի շրջակա միջավայրի պահպանության կոմիտեն և Հրապարակայնության և վերակառուցման ակումբը։ Ավելի ուշ մասնակցել է Բուլղարիայի դեմոկրատական ուժերի միության Դեմոկրատական ակումբների ֆեդերացիայի, Բաց հասարակության հիմնադրամի ղեկավարման։ Եղել է Բուլղարիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 1992-1993 թվականներին եղել է Բուլղարիայի Հանրապետության փոխնախագահ։ Պաշտոնից հեռացել է նախագահ Ժելյու Ժելևի  հետ ունեցած անհամաձայնության պատճառով։
Օսելևկա
Օսելևկա (Оселівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսելևկա գյուղում բնակվում էր 985 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (58001-58100)
Աստերոիդների ցանկ (57901-58000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (58101-58200)
Էմելի Սանդե
Ադել Էմելի Սանդե (Adele Emeli Sande, ), ավելի հայտնի է, որպես Էմելի Սանդե, շոտլանդական ռեկորդակիր արտիստուհի և երգահան։ Նա առաջին անգամ հայտնի է դարձել այն բանից հետո, երբ ձայնագրել է թրեք «Diamond Rings» ռեփեր Chipmunk-ի հետ (2009)։ Դա նրանց առաջին թոփ 10 երգերն են Մեծ Բրիտանիայի Singels աղյուսակում։ Նա գրել է երգեր շատ արտիստների համար, ինչպիսիք են՝ Շեր Լոյդը, Սյուզան Բոյլը, Գաբրիելը, Լեոնա Լյուիսը, Շերիլ Քոուլը և այլք։ 2010 թվականին նա ստորագրել է հրատարակչական պայմանագիր EMI Music Publishing-ի հետ։ Սանդեն ձայնագրել է իր դեբյուտային սինգլը՝ «Heaven», 2011 թվականի օգոստոսին։
Վաղ կյանք
Էմելի Սանդեն ծնվել է 1987 թվականի մարտի 10-ին շոտլանդական Ալֆորդ քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Ջոյելը, Զամբիից էր, իսկ մայրը՝ Դիանան՝ Անգլիայից։ 11 տարեկանում, երբ Էմելին սովորում էր դպրոցում, նա գրեց իր առաջին երգը «Դպրոցի տաղանդ» մրցույթի համար, որը կոչվում էր «Tomorrow Starts Again»։ 15 տարեկանում նրան հրավիրեցին Լոնդոն, Choice FM, մասնակցելու «Rapology» մրցույթին։ Աղջկան նկատեց Ռիչարդ Բլեքհուդը, առաջատար MTV-ն, հրավիրելով նրան իր ստուդիա։ Բայց նախքան դպրոցն ավարտելը, նա ընդունվեց Գլազգոյի համալսարան և ստացավ նյարդաբանական բժշկի աստիճան։ Այս կապակցությամբ Էմելին ասել է, որ եթե նույնիսկ իր մոտ չստացվի երաժշտական կարիերան, իրեն մնում է բժշկական կրթությունը։
Կարիերա
Սանդեի քույրը նկարել է մի տեսահոլովակ, որի մեջ Սանդեն նվագում էր դաշնամուր և երգում էր իր ամենասիրելի երգերից մեկը՝ «Nasty Little Lady»։ Նրանք այդ տեսահոլովակը ուղարկեցին Թրևոր Նելսոնին, BBC ընկերություն, որտեղ անցկացվում էր քաղաքային երաժշտական մրցույթ։ Սանդեն հաղթեց մրցույթը և նրան առաջարկեցին ձայնագրության պայմանագիր կնքել, սակայն ստուդիայի ղեկավարները իմանալով, որ աղջիկը եկել է իրենց մոտ մրցույթի մասնակցելու նպատակով՝ հրաժարվեցին։ Նրա ծնողները Էմելիի երգերից բաղկացած մի ձայնասկավառակ ուղարկեցին BBC-ի առաջին ռադիոընկերությանը։ Այնուհետև Սանդեն դարձավ առավել հայտնի, ինչպես Naughty Boy-ը (երաժշտական պրոդյուսեր և սցենարիստ, որը առաջ աշխատել է Ms. Dynamite-ի և Bashy-ի հետ)։ Նրանք սկսեցին գրել թրեքներ այնպիսի արվեստագետների համար, ինչպիսիք են՝ Ալիշա Դիկսոնը, Chipmunk-ը, Professor Greenը, Շերիլ Քոուլը և այլք։ Սանդեն հանդես է եկել, որպես երգչուհի 2009 թվականին։ Սանդեն իր անունը փոխեց Էմելի, քանի որ նա նույնքան հայտնի էր դառնում ինչպես բրիտանական երգչուհի Ադելը։
2013 թվականի մայիսին Սանդեն հանդես եկավ Սպիտակ տանը, Վաշինգտոնում։ Նա արդեն գրել է բազմաթիվ երգեր, ինչպիսիք են՝ «Pluto» (с Naughty Boy), «Enough», «Call Me What You Like», «You and Me» and «This Much Is True», որոնք գրվել են իր ամուսնու՝ Ադամի համար։
Անձնական կյանք
2012 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Սանդեն ամուսնացել է կենսաբան Ադամ Գուրեգուինի հետ, նրա ծննդավայր Չեռնոգորիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Նովիե Սոսնի
Նովիե Սոսնի (Новые Сосны, Од Пиче веле), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կլյավլինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կլյավլինսկի շրջանի բնակավայրեր
(7447) Մարկուսաուրելիուս
(7447) Մարկուսաուրելիուս (Marcusaurelius), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,390168 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1488 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6315 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1349,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266724 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,66° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նովիե Կարամալի (այլ կիրառումներ)
Նովիե Կարամալի, կարող է վերաբերել՝
Սոյուխբուլաղ (Զանգեզուրի գավառ)
Սոյուխբուլաղ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Գտնվում է Բերձոր քաղաքից հյուսիս-արևմուտք, Հոչանց գետի աջ ափին։
Պատմություն
Հետագայում գյուղն ընդգրկվել է Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Զանգելանի շրջանում։ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ տարածքն անցել է Արցախի Քաշաթաղի շրջան։ 2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում տարածքը Քաշաթաղի ողջ շրջանի հետ անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 156, իսկ 1908-ին՝ 281 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Խաչերի աղբյուր
«Խաչերի» աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքի ծայրամասում։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Գեղարքունիքի մարզում
Ռայդոլինա
Ռայդոլինա (Райдолина), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռայդոլինա գյուղում բնակվում էր 139 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,657 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տերտերի ձոր (բնակատեղի)
Տերտերի ձոր, բնակատեղի, որ պատկանում է ուշ նեոլիթի վերջին և էնեոլիթի սկզբներին։
Կառույցները
Տեղի բնակիչները կառուցում էին մի քանի սենյակներից բաղկացած ճիշտ ուղղանկյուն և կլոր կացարաններ, քարե կամ հում աղյուսե պատերով, կավե սվազով, ցածր ու նեղ դռներով։ Կացարանները ծածկում էին ծառի ճյուղերից ու եղեգնից հյուսված, ծեփված տանիքով։ Սենյակների մի մասը փոքր է՝ 3-4 մ2 հրապարակով.այստեղ են հավանաբար պատսպարվել մարդիկ։ Կացարանները կառուցված են որոշ դասավորությամբ, միմյանցից որոշ հեռավորության վրա։ Կացարաններին կից բացվել են մառաններ, ուր գտնվել են պաշարի մնացորդներով ևկենդանական ոսկորներով լի ամաններ։ Կացարանների ներսում՝ կենտրոնում, կան կավից կամ քարից պատրաստված ոչ մեծ օջախներ։
Կենցաղային իրեր
Հայաստանի բնակիչները համեմատաբար բարձր մակարդակի էին հասել քարի, փայտի, ոսկրի մշակման գործում։ Հյուսում էին խսիր, կողով, ձկնորսական ցանց, իսկ բուասկան թելերից՝ տարբեր տիպի կտավներ։ Առատանում է կերամիկան։ Պատրաստում էին զանազան կավե ամաններ, որոնց մի մասը շատ կոպիտ էր, կավին խառնված էր դարման, մանրացված խեցի և ավազ։ Միաժամանակ հանդիպում են նաև շատ բարակ պատերով, նուրբ ամանեղեն, լայն ցածր գավաթներ, վերին մասում նեղացող անոթներ, մեծ կճուճներ՝ կարասների ձևի, նեղ վզով, նախշուն գավաթներ, նեոլիթին բնորոշ գծային կամ կետային երկրաչափական, փորագրված նախշերով՝ եռանկյունների զուգահեռ գծերով, ելուստային կանթերով և միջանցուկ անցքերով։
Նմանատիպ բնակավայրեր են ՝
Աղբյուրներ
«Հայ ժողովրդի պատմություն» Առաջին հատոր, էջ 106