cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իզոտոպներ
Իզոտոպներ (հին ισος — «հավասար», «նույն», և — «տեղ»), որևէ քիմիական տարրի ատոմների (և միջուկների) տարատեսակներ, որոնց կարգաթիվը նույնն է, իսկ զանգվածային թիվը տարբեր։ Անվանումը պայմանավորված է նրանով, որ ատոմի բոլոր իզոտոպերը Մենդելեևի աղյուսակում զբաղեցնում են նույն տեղը (նույն վանդակը)։ Ատոմի քիմիական հատկությունները կախված են ատոմի էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքից, որը իր հերթին հիմնականում պայմանավորված է միջուկի Z լիցքով (այսինքն միջուկում պրոտոնների թվով) և գրեթե կախված չէ A զանգվածային թվից (այսինքն պրոտոնների Z և նեյտրոնների N գումարային թիվ)։
Նույն տարրի բոլոր իզոտոպները ունեն միջուկի միևնույն լիցք, տարբերվում են միայն նեյտրոնների թվով։ Սովորաբար իզոտոպը նշանակվում է քիմիական տարրին պատկանող նշանով, ավելացնելով վերին ձախ ցուցիչ, որը համապատասխանում է զանգվածային թվին (օր.12C, 222Rn)։ Կարելի է նաև գրել տարրի անվանումը՝ գծիկով ավելացնելով համապատասխան ատոմային զանգվածի թիվը (օրինակ՝ ածխածին-12, ռադոն-222)։ Որոշ իզոտոպներ ունեն ավանդական դարձած անուններ (օր. դեյտերիում, ակտիոնիում)։
Իոտոպների օրինակ է թթվածնի 168O, 178O, 188O երեք կայուն իզոմերները։
2015 թվականի վերջին տվյալներով հայտնի է բոլոր տարրերի 3211 իզոտոպներ ։
Տերմինաբանություն
IUPAC-ի հիմանական տերմինը որը բնութագրում է միևնույն քիմիական տարրի ատոմները որոնք ունեն միևնույն ատոմնային զանգվածը հանդիսանում է նուկլեիդը, իսկ իզոտոպներ տերմինը կիրառվում է միևնույն տարրի նուկլեիդների հանրագումարին անվանելու համար։ Իզոտոպեր տերմինը ընդունվել է որպես հոգնակի, քանի որ համեմատության համար անհրաժեշտ է ամենաքիչը երկու ատոմ։ Հետագայում կիրառություն գտավ նաև եզակի թվով իզոտոպ տերմինը։ Բացի դրանից հոգնակիով տերմինը կիրառվում է ատոմների ցանկացած քանակի նուկլեիդների հանրագումարի համար, և ոչ միյայն մեկ տարրի համար, որը իհարկե ոչ կոռեկտ է։ Ներկայումս միջազգային գիտական կազմակերպությունների մոտեցումները չեն համընկնում, տերմինի միանշանակության վերաբերյալ և իզոտոպ տերմինը շարունակում է լայն կիրառություն ունենալ այդ թվում IUPAC-ի պաշտոնական նյութերում։ Դա ևս մի օրինակ է, որն ի սկզբանե նպատակադրված տերմինի միտքը չի համապատասխանում ատոմին բնութագրելու համար օգտագործվող դեպքերը։
Իզոտոպերի բացահայտման պատմություն
Իզոտոպերի առկայության առաջին ապացույցներն ի հայտ են եկել ծանր մետաղների ատոմներ ռադիոակտիվ փոխակերպումների ուսումնասիրության ժամանակ, երբ նկատվել է, որ միևնույն քիմիական հատկություններ ունեցող նյութերը կարող են տարբեր ֆիզիկական հատկություններ ունենալ։ 1906-1907 թվականներին պարզվել է, որ ուրանի ռադիոակտիվ ճեղքման վերջնանյութ իոնիումը և թորիումի ռադիոակտիվ ճեղքման վերջնանյութ ռադիոթորիումը ունեն նույն քիմիական հատկությունները, բայց տարբերվում են ատոմական զանգվածով և ռադիոակտիվ ճեղքման բնութագրերով։ Հետագայում հայտնաբերվել է, որ երեք միացությունների օպտիկական և ռենտգեն սպեկտորները նույնն են։ Քիմիական հատկություններով նման, բայց ատոմական զանգվածով և որոշ ֆիզիկական հատկություններով իրարից տարբերվող նյութերը անգլիացի գիտնական Սոդիի առաջարկով 1910 թվականից անվանվեցին իզոտոպեր։
Իզոտոպերի կիրառությունը մարդու կողմից
Տեխնոլոգիական առումով իզոտոպերի ուսումնասիրությունը և բաղադրության փոփոխությունը բերում է հատուկ հատկություններով նյութերի ստացման։ Օրինակ 235U-ը ընդունակ է շղթայական ռեակցիայի ջերմային նեյտրոնների ճեղքմամբ և կարելի է օգտագոևծել ատոմային ռեակտորներում և ատոմային զենքում։ Սակայն բնական ուրանում ընդամենը 0,72% է այդ ռադիոակտիվ նուկլիդը, այն ինչ շղթայական ռեակցիան ընթանում է նվազագույնը 3%-ի առկայության դեպքում։ Քանի որ ուրանի նուկլիդները ուեն բավականին մոտ ֆիզիկո-քիմիական հատկություններ ապա ուրանի հարստացմամբ կարող են զբաղվել մի քանի պետություն աշխարհում։
60Co и 137Cs նուկլիդները օգտագործվում է γ-ճառագայթների ստերիլիզացման համար, մետաղական իրերի ֆիզիկական ստերիլացման մեթոդ, վիրակապման նյութերի և այլն։ Ներթափանցող ճառագայթման չափաբաժինը պետք ե լինի մինչև 20-25 մկգ, որը պահանջում է բարձր անվտանգության աստիճան։ Դրանից ելնելով այս մեթոդը հանդիսանում է գործարանային ստերիլիզացման մեթոդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա Կատեգորիա:Իզոտոպներ Կատեգորիա:Ռադիոկենսաբանություն Կատեգորիա:Միջուկային քիմիա Կատեգորիա:Ատոմային ֆիզիկա Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա Կատեգորիա:Քիմիական տարրեր Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա Կատեգորիա:Ռադիոքիմիա Կատեգորիա:Ատոմներ Կատեգորիա:Նուկլիդներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվություն
Ալիս Աբգարիոս
Ալիս Յուհաննայի Աբգարիոս, հայ մանկավարժ, սկաուտիզմի հիմնադիրը արաբական երկրներում ։
Կենսագրություն
Ալիս Աբգարիոսը ծնվել է 1886 թվականին, Բեյրութում, հայազգի գրող Յուհաննա Աբգարիոսի և արաբուհի Աֆիֆե Գանավաթիի ընտանիքում։ 1891-1899 թվականներին ուսանել է Բեյրութի գերմանական վարժարանում։ Կատարելապես տիրապետել է արաբերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին։ 1900-1912 թվականներին ապրել է Կահիրեում, 1912-1914 թվականներին՝ Անգլիայում։ Լիբանանում ստեղծել է սկաուտական խմբեր, զբաղվել աղջիկների մարմնակրթական հարցերով։ 1917 թվականին հիմնել է իսլամական բարձրագույն Ահլիա դպրոցը, Դամասկոսի արաբական վարժարանը, Տրիպոլիի հույն ուղղափառների իգական վարժարանը։ 1923 թվականին նշանակվել է Լիբանանի և Սիրիայի սկաուտական ընդհանուր մարզպան ։
Աշխատություններ
Գրել է անգլերեն մի ծավալուն աշխատություն՝ սկաուտիզմի մասին, որը թարգմանվել է արաբերեն ։
Պարգևներ
Ստացել է «Գըրլ Գայդի գնդապետ և սկաուտապետ» պատվանունը, արժանացել Լիբանանի Արժանյաց շքանշանին։ Ողջ արաբական աշխարհը հիացմունքով է արտահայտվել նրա մասին ։
(9720) Ուլֆբիրգիտա
(9720) Ուլֆբիրգիտա (Ulfbirgitta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի մարտի 16-ին Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Ակլի Հյուքյումեթություն
Ակլի Հյուքյումեթություն, ֆեոդալական իշխանություն Արևմտյան Հայաստանում։ 17–րդ դարից Ջղիրեր իշխանության մեջ։ Համապատասխանում է Անգեղտուն գավառին, այժմյա Դիարբեքիր քաղաքից հյուսիս–արևելք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իշխանություն
(9720) Ուլֆբիրգիտա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,930562 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6017 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2594 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1832,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,196462 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,99° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
CCTV-1
CCTV-1, Չինաստանի կենտրոնական հեռուստատեսության գլխավոր հեռուստաալիքն է։ Հեռարձակվում է 1958 թվականի սեպտեմբերի 2-ից։ Հասանելի է Չինաստանի ողջ տարածքում, նաև Հոնկոնգ և Մակաու քաղաքներում։ Արբանյակային հեռուստատեսությամբ հասանելի է նաև Վիետնամում, Ինդոնեզիայում, Մալայզիայում և Սինգապուրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Չինալեզու հեռուստաալիքներ
Հոգեվիճակ
Հոգեվիճակ, անձի հոգեկան ակտիվության ընդհանուր բնութագիրը որոշակի ժամանակահատվածում, նրա ընթացքի յուրահատկությունը և հոգեկանի ընդհանուր ֆունկցիոնալ ակտիվացման մակարդակը։
Հոգեվիճակներ
և այլն։
Հոգեվիճակների տեսակները
Հոգեվիճակները լինում են՝
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Պահանջմունք (հոգեբանություն)
Պահանջմունք, նորմալ կենսագործունեության և հոգեկան ակտիվության համար անհրաժեշտ որևէ երևույթի, արժեքի կարիքը։ Յուրաքանչյուր կենդանի օրգանիզմի, այդ թվում նաև մարդու հոգեկան ակտիվության հիմքում ընկած է պահանջմունքները։ Պահանջմունքներն այն ամենի ամբողջությունն են, ինչի կարիքն ունի կենդանի օրգանիզմը իր կենսագործունեությունը պահպանելու, գոյատևելու, հարմարվելու և զարգանալու համար։ Պահանջմունքն, առաջ գալով, մարդուն մղում է ակտիվության կամ նույնիսկ նպատակասլաց գործունեության, որի նպատակը այդ պահանջմունքը բավարարելու համար անհրաժեշտ հատկություններ ունեցող օբյեկտներ ձեռք բերելն է։ Պահանջմունքի բավարարումն անհրաժեշտ է օրգանիզմի և անձի պահպանման ու զարգացման համար։ Մարդիկ զարգացման գործընթացում հաճախ ձեռք են բերում նաև վնասակար պահանջմունքներ (օրինակ, ծխելու կամ սպիրտային խմիչքներ օգտագործելու պահանջմունք)։
Պահանջմունքները ընկած են մարդու հոգեկան ակտիվության հիմքում։ Մարդը ակտիվ է այնքանով, որքանով նա ունի պահանջմունքներ, որոնք անհրաժեշտ էբավարարել։ Սեփական պահանջմունքների գիտակցումը կապված է անձի ընդհանուր զարգացման, նրա գիտակցության, ինքնգիտակցության, խոսքի, մտածողության ձևավորման հետ։ Պահանջմունքների գիտակցումը կատարվում է աստիճանաբար, անձի զարգացման հետ զուգընթաց։
Պահանջմունքի մի մասը ֆիլոգենետիկական, իսկ մյուսները՝ օնտոգենետիկական ծագում ունեն։ Պահանջմունքի կոնկրետ իրադրական դրսևորումը դրդապատճառն է։«Ոչ ոք չի կարող որևէ գործ կատարել` չանելով դա նաև հանուն իր պահանջմունքներից մեկի բավարարման» (Կ. Մարքս)։ Պահանջմունքը, ծագելով մարդու մեջ, ծնում է նաև իր բավարարումն ապահովող միտում։ Մարդու պահանջմունքների յուրահատկություններից կենդանիների պահանջմունքներից ունեցած էական տարբերություններից մեկն այն է, որ դրանք կարող են բավարարվել ոչ թե կանխորոշված միակ հնարավոր առարկայի կամ խիստ որոշակի գործունեության օգնությամբ, այլ ճկուն են, փոփոխունակ։ Հասարակական կյանքը մարդուն թույլ է տալիս ստեղծել մշակութային բազմազան արժեքներ, այդ թվում նաև պահանջմունքների բավարարման ամենատարբեր միջոցներ ու եղանակներ։
Պահանջմունքների տեսակները
Հոգեբանության մեջ գոյություն ունեն պահանջմունքների դասակարգման տարբեր չափանիշներ։
Գոյություն ունի բացառապես մարդկային պահանջմունքների ևս մեկ մեծ խումբ՝ սոցիալ-հոգեբանական պահանջմունքներ։ Սոցիալական պահանջմունքներն են անձի այն կարծիքները, որոնք վկայում են, որ նա ունի ուրիշ մարդկանց հետ շփվելու, նրանց դրական վերաբերմունքին ու սիրուն, հարգանքին արժանանալու կարիք։
Բացառապես մարդկային պահանջմունքների շարքին են դասվում նաև հոգեբանական պահանջմունքները։ Դա այն պահանջմունքն է, որ մարդն ունի աշխարհի ու նրա հետ իր հարաբերությունների հստակ ու իմաստալից պատկերն ունենալու պահանջմունք։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Լիպլյանի (գյուղ, Մալինի շրջան)
Լիպլյանի (Липляни), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1640 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լիպլյանի գյուղում բնակվում էր 269 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2143 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 125,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1640 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
IPhuck 10
«iPhuck 10», ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի տասնհինգերորդ վեպն է, որը գրվել է 2017 թվականին և լույս է տեսել նույն թվականի սեպտեմբերի 26-ին «Էքսմո» հրատարակչության կողմից։ Այս վեպի համար հեղինակն արժանացել է Անդրեյ Բելիի մրցանակի ։
Սյուժե
Վեպը պատմում է «ZA-3478/PH0 բիլթ 9.3» համակարգչային ոստիկանագրական ալգորիթմի մասին, որի անունը Պորֆիրի Պետրովիչ է։ Նա հետաքննում է հանցագործությունները և միևնույն ժամանակ վեպ է գրում։
«iPhuck 10»-ը նրա վեպերից մեկի վերնագիրն է, ինչպես նաև այն ժամանակ գոյություն ունեցող ամենաթանկ սեքս-մեքենայի անվանումը։ Վեպի գործողությունը տեղի է ունենում 21-րդ դարի երկրորդ կեսի Ռուսաստանում ։
Վեպի գլխավոր հերոսուհին՝ արվեստաբան Մարուխա Չոն (Մարա) սիրահարվում է Պորֆիրիի տասնյոթամյա վերափոխակին և ալգորիթմն օգտագործում է իր նպատակների համար՝ այն ցմահ գնելով ոստիկանության բաժանմունքից ։ Մարան և Պորֆիրին զանազան պատրվակներով ստուգում են ժամանակակից արվեստի գործերը, որոնք հաճախ ապօրինի կերպով են ձեռք բերվել։ Հետագայում պարզվում է, որ Մարան, նախկինում մահացած համախոհների թիմի հետ, ստեղծել է արհեստական բանականություն, որն ունակ է գեներացնելու արվեստի գործեր։ Այս ստեղծագործությունների վաճառքը զգալի եկամուտ է բերում Մարային, բայց, միևնույն ժամանակ, կեղծիքի համար բռնվելու մշտական վտանգ կա։
Պորֆիրին ուշ է հայտնաբերում Մարայի իրական մտադրություններն իր նկատմամբ և գործնականում ոչնչացվում է՝ հասցնելով պահպանել իր ալգորիթմի պահուստային օրինակը։ Նրա ծածկագրի կտորները կլանվում են ստեղծված Ժաննա կերպարով արհեստական բանականության կողմից, որին Մարան համարում էր կորսված։
Քննադատների կարծիքներ
Գրականագետ Գալինա Յուզեֆովիչի կարծիքով՝ սա «տարօրինակ, խոր և հուզիչ վեպ է, որը միաձուլում է միտքն ու զգացումը Պելևինի համար (գուցե նաև ամբողջ ռուսական արձակի համար) լրիվ նոր համամասնության մեջ, և հաստատ հեղինակի վերջին տարիների լավագույն տեքստն է, համենայն դեպս, մտավոր առումով ամենագրավիչը »։
Նշվում է նաև սեռական բռնության հետ կապված սյուժեների առատությունը, ինչը հեղինակի համար ավանդական է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Բաքրան
Բաքրան, գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում ։ Տարածվում էր Արաքսից հվ․՝ Գողթն և Գաբիթյան գավառների միջև։ Հայոց թագավոր Տրդատ Ա (62–80) ի հիշատակ իր եղբոր՝ Մարաստանի Բակուր թագավորի, Բաքրանում կառուցել է տվել Բակուրակերտ ավանը, որը Պևտինգերյան քարտեզում նշված է «Փիլադելփիա» անունով։ Այստեղ կառուցված հեթանոսական տաճարին է նվիրաբերել գավառը։ II–III դդ․ Բաքրանը կոչվել է նաև իր տարածքում գտնվող Մարանդ քաղաքի անունով։ VII դ․ «Աշխարհացույց»-ում հիշատակվում է Բաքան (Բաքրանի աղավաղված ձևը) և Մարանդ անուններով։
Գավառի կենտրոնը եղել է Մարանդ քաղաքը։ Գավառի կազմում եղել է նաև Բակուրակերտ հեթանոսական կենտրոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Գվիդո Ռենի
Գվիդո Ռենի (Guido Reni, ), վերածննդի դարաշրջանի իտալացի գեղանկարիչ։ Ծնվել է Կալվենցանոյում, սովորել է Բոլոնյայում Դենիս Կալվերտի մոտ։ Ազդեցություններ է կրել Լոդովիկո Կարաչչիից։ 1600 թվականին գնում է Հռոմ, որտեղ սկսում է նկարել Ռաֆայելի ոճով, որը սակայն ակնհայտորեն տարբերվում էր ժամանակի երկու խոշոր նկարիչներից՝ Կարավաջոյից և Հաննիբալե Կարաչչիից։ 1614 թվականին Ռենին վերադառնում է Բոլոնիա, որտեղ և ապրում է մինչև կյանքի վերջը, ընդամենը երկու անգամ լքելով քաղաքը՝ 1622 թվականին Նեապոլ և 1325 թվականին՝ Հռոմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղանկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Տելլևեռե
Տելլևեռե (Tällevere), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արկադիա (առողջարան)
Բուժական և առողջարանային համալիր «Արկադիա», առողջարանային, բուժական և պրոֆիլակտիկ համալիր Ուկրանիայի Օդեսա նավահանգստային քաղաքում։
Պատմություն
Առողջարանը հիմնադրվել է 1946 թվականին Օդեսայում։ Այդ ժամանակ էլ սկսվեց առողջարանի ննջասենյակների և տնտեսական գործունեության մասնաշենքի շինարարությունը ։
Արկադիան համարվել է Ուկրաինայի պատմական տարածք, նրա շրջակայքում է տեղակայված Ուկրաինայի մշակութային ժառանգության մի մեծ զանգված. 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին կառուցված շինություններից՝ Մավրոկորդատի ամառանոցը, Պարասկիևի ամառանոցը, կույրերի դպրոցը, ջրաբուժարանը, ճաշարանը, քաղաքային առողջարանը, 1891 թվականին կառուցված արտաքին պարիսպը (ճարտարապետ Պ. Վ. Քլեյն)։ Առողջարանի ամբողջ տարածքն իր հերթին զբոսայգի է, այգիների և ճարտարապետական կառույցների հուշարձան ։
2008 թվականին առողջարանը դարձավ Ուկրաինայի պետական առողջարանային կենտրոն ։
Երաժշտական տևողություն
Երաժշտական տևողություն Երաժշտության հնչյունների և նրանց միջև տեղի ունեցող դադարների հարաբերական տևողությունը։ Երաժշտության արտահայտչականության համար հնչյունների տևողությունների տրամաբանված կազմակերպումը նույնքան առաջնային պայման է, որքան նրանց բարձրությունների նույնպիսի կազմակերպումը։ Տևողությունների բազմազան հարաբերությունները արտահայտվում են ռիթմում, չափակցվում մետրի հիման վրա, գրավոր դրսևորվում նոտաների և դադարի նշանների միջոցով։ Միավոր է համարվում մեկ ամբողջ տևողությունը, մյուսները ստացվում են դրա բաժանումից և մասերի գումարումից։ Հիմնականը ամբողջի բաժանումն է զույգ մասերի՝ երկու կեսի, չորս քառորդի ևն։ Կիրառվում են նաև զույգ տևողությունների բաժանումը կենտ մասերի (տրիոլ, կվինտոլ և այլն) և կենտ (գումարված) տևողությունների բաժանումը զույգ մասերի (դուոլ, կվարտոլ և այլն)։ Հարաբերականորեն նշված տևողությունները երաժշտության կատարման ընթացքում իրենց փաստական տևականությունը ստանում են ըստ կատարման ընտրված արագության (տես Տեմպ, նաև՝ Նոտա, Դադար, Նոտագրություն, Ամանակ, խազագրություն, Նոր հայկական ձայնագրութուն)։
Կատեգորիա:Երաժշտություն
Արկադիա (առողջարան)
Պատմություն
2015 թվականին առողջարանի տարածքում մեծ հրդեհ բռնկվեց, որի արդյունքում միահարկ մասնաշենքն ամբողջովին այրվեց ։
Համալիրի պետականորեն պահպանվող տարածքում բազմիցս հայտնաբերվել են անօրինական շինարարություններ ։
Համալիրի տարրեր
Առողջարանի բուժական համալիրը ներառում է տուբերկուլյոզի և թոքային այլ հիվանդությունների, տեսողության օրգանների, ուրոլոգիական և գինեկոլոգիական հիվանդությունների բուժման մասնագիտացված բաժիններ։ Համալիրը կարող է ընդունել 210 մարդ` ուրոլոգիական-80, գինեկոլոգիական-80, ակնաբուժական-50։ Առողջարանն զբաղեցնում է 9.6 հա տարածք, որի մի մասը կանաչ տարածքն է, 7 ննջարանային մասնաշենքերը, բուժական և ախտորոշման մասնաշենքը, լաբորատորիան, վարչական մասնաշենքը, խոհանոցը, կաթսայատունը, գրադարանն ու կոմունալ ծառայությունների մասնաշենքերը ։ Առողջարանն ունի նաև ակումբ՝ 400 անձի համար, ամառային կինոթատրոն, պարահրապարակ և բիլիարդի սենյակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի առողջարաններ Կատեգորիա:Օդեսայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կինդյակովո (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Կինդյակովո (Киндяково), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Ձախ Բոգուտի
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Կինդյակովո (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։
Ձախ Բոգուտի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
ՏՐԱՍԵԿԱ
ՏՐԱՍԵԿԱ (հապավում Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia) բազմակողմ համագործակցության ծրագիրը առաջարկվել է Եվրամիության կողմից 1993 թվականին։ Ծրագրի իրավական կարգավիճակը ամրագրվել է 1998 թվականին, երբ տարածաշրջանային 12 երկրներ ստորագրել էին «Եվրոպա-Կովկաս-Ասիա միջազգային տրանսպորտային միջանցքի զարգացման վերաբերյալ Հիմնական բազմակողմ համաձայնագիրը։ 2000 թվականին ստեղծվել էր ծրագրի Միջկառավարական հանձնաժողովը, իսկ մեկ տարի անց` Հանձնաժողովի գործադիր մարմինը՝ Մշտական քարտուղարությունը (նստավայրը՝ Բաքու)։ TRACECA ՄՀ Մշտական քարտուղարության Գլխավոր քարտուղարն է Մոլդովայի ներկայացուցիչ Էդուարդ Բիրյուկովը (2010 թ. հոկտեմբերից) ։
Հայաստանի ներգրավվածությունը կազմակերպությունում
1993 թվականից Հայաստանի Հանրապետությունը ընդգրկված է TRACECA տեխնիկական աջակցության ծրագրում, որը Եվրամիության կողմից առաջարկվել էր Եվրոպա-Կովկաս-Ասիա միջազգային տրանսպորտային միջանցքի երկրների միջև տնտեսական հարաբերությունների, առեւտրի և տրանսպորտային կապի զարգացման նպատակով ։
Կազմակերպության շրջանակում կնքված պայմանագրեր,համաձայնագրեր,կոնվենցիաներ
2007 թվականին, Աստանա՝ նախարարական հանդիպման արդյունքում փոխըմբռնման հուշագիր էր ստորագրվել TRACECA-ի և Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության միջև, հավանություն էր տրվել TRACECA շրջանակում ստեղծել գործարարական խորհրդատվական խորհուրդ։
Եվրամիությունը գործնական քայլեր է ձեռնարկում անդամ-երկրների միջև առեւտրատնտեսական կապերի դյուրացման ուղղությամբ։ 2008 թվականին հունվարին ԵՄ Նախարարների խորհուրդը օրենքի նախագիծ էր ընդունել ԵՄ շրջանակում իրականացվող ապրանքափոխանակման գործընթացներում բյուրոկրատիկ քաշքշուկները բացառելու նպատակով։ Օրենքի ուժի մեջ մտնելուց հետո ապրանքափոխանակողները կհատեն ԵՄ անդամ-երկրների սահմանները առանց ուղոկցող փաստաթղթերի՝ առեւտրային համաձայնագրերի, սակագների, բեռնատար մեքենայի առժեքի եւ իրավիճակի մասին տեղեկության եւ այլն։
2008 թ. դեկտեմբեր, Բաքու՝ TRACECA Եվրոպա-Կովկաս-Ասիա տրանսպորտային ծրագրի անդամակից երկրների տրանսպորտի նախարարների հոբելյանական կոնֆերանսի ընթացքում ստորագրվել էր TRACECA ՄՀ եւ ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի միջեւ փոխըմբռնման հուշագիրը։
2009 թ. փետրվար, Բուխարեստ՝ ստորագրվել է TRACECA անդամակցող երկրներ Բուլղարիայի եւ Ռումինիայի ԵՄ անդամակցության հետ կապված TRACECA Եվրոպա-Կովկաս-Ասիա միջազգային տրանսպորտային միջանցքի զարգացման վերաբերյալ Հիմնական բազմակողմ համաձայնագրում համապատասխան փոփոխություններ կատարելու մասին Արձանագրությունը։
2009 թ. հունիս, Բիշքեկ՝ ստորագրվել է «TRACECA մուլտիմոդալ փոխադրումների զարգացման մասին» համաձայնագիրը, որը կարեւոր նշանակություն ունի տարածաշրջանային բեռնափոխադրումների դյուրացման եւ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների բարելավման համար։ Հայաստանի նկատմամբ Ադրբեջանի կողմից Համաձայնագրում ընդգրկված կետերի չկիրառման մասին Ադրբեջանի պատվիրակության նախաձեռնությամբ ներկայացված ավանդական բնույթ կրող վերապահման դիմաց Հայաստանի պատվիրակությունը հանդես էր եկել համապատասխան առարկմամբ։
TRACECA ՄՀ իր հավանությունն էր տվել բեռնափոխադրումների գործունեության մասին օրենքի մոդելի նախագծին՝ առաջարկելով անդամ-երկրներին իրականացնել ներքին իրավական ընթացակարգերը այն ընդունելու կամ ազգային օրենսդրությանը համապատասխանեցնելու նպատակով։
TRACECA ՄՀ Գլխավոր քարտուղարը ստորագրել էր TRACECA ՄՀ եւ ՄԱԿ-ի Ասիայի եւ Խաղաօվկիանոսյան տնտեսական եւ սոցիալական հանձնաժողովի (UN ESCAP), ինչպես նաեւ Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության (ECO) միջեւ փոխըմբռնման հուշագրերը։
Իրականացվող ծրագրեր
2010 թ. փետրվարի 12-ին Ստամբուլում տեղի է ունեցել Հարավային Կովկասում եւ Թուրքիայում ՏՌԱՍԵԿԱ-ի Միջկառավարական հանձնաժողովի նախագծերի առաջնայնության գնահատման հարցերին նվիրված 2-րդ տարածաշրջանային հանդիպումը, որին մասնակցել են ՀՀ ԱԳՆ եւ տրանսպորտի ու կապի նախարարության ներկայացուցիչները։
Հայաստանի պատվիրակությունը ներկայացրել էր երեք առաջնային ենթակառուցվածքային նախագիծ՝ «Հյուսիս-Հարավ ավտոճանապարհային միջանցք» ներդրումային ծրագիրը, Հայաստանի երկաթուղու վերանորոգման ծրագիրն ու Ախուրյան երկաթգծային կայարանում միջազգային լոգիստիկ կենտրոնի ստեղծման ծրագիրը։ 2010 թ. ապրիլի 14-16-ը Կիեւում կայացավ «Կովկասի եւ ԱՊՀ արեւմտյան երկրների միջազգային լոգիստիկ կենտրոններ» նախագծի աշխատանքային հանդիպումը՝ նվիրված նախագծի իրականացման հարցին։ Հանդիպման ժամանակ ՀՀ ներկայացուցիչը ներկայացրել է նախագծի իրականացման ընթացքը Հայաստանում եւ կատարված քայլերը՝ ապագա միջազգային լոգիստիկ կենտրոնի տարածքի վերջնական ընտրության հարցում։ ՀՀ կողմից որպես նախնական տարբերակ առաջարկվել է «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի բեռնահամալիրի տարածքը։ 2010 թ. հոկտեմբերի 12-ին Բրյուսելում կայացավ «ՏՐԱՍԵԿԱ Ինվեստ ֆորում» ներդրումային ծրագրերի առաջին բարձրաստիճան համաժողովը։ Դրան հաջորդեց հոկտեմբերի 13-ին ՏՐԱՍԵԿԱ Միջկառավարական հանձնաժողովի տարեկան հերթական կոնֆերանսը, որին մասնակցում էին ՏՐԱՍԵԿԱ ազգային հանձնաժողովների նախագահները (ՀՀ պատվիրակությունը գլխավորում էր տրանսպորտի եւ կապի փոխնախարար Հ.Բեգլարյանը, իսկ պատվիրակության մեջ ընդգրկված էին ծրագրի ազգային հանձնաժողովի գլխավոր քարտուղարը, ՀՀ ԱԳՆ եւ տրանսպորտի եւ կապի նախարարության ներկայացուցիչները, ԵՄ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչը)։ Հայկական պատվիրակությունը ներկայացրեց «Հյուսիս-Հարավ» եւ ՀՀ երկաթուղային ցանցի վերականգնման ծրագրերը։ Եվրոպական ներդրումային բանկը հաստատեց իր մասնակցությունը «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքի կառուցման ֆինանսավորմանը։ Հարկ է նշել, որ իր հերթին Ասիական զարգացման բանկը այս ծրագրի համար հատկացնելու է 500 միլիոն դոլարի վարկ։
2010 թ. դեկտեմբերին կայացավ ՏՐԱՍԵԿԱ Միջկառավարական հանձնաժողովի Գլխավոր քարտուղար Է. Բիրյուկովի այցը Հայաստան, որի ընթացքում նա հանդիպումներ ունեցավ ՀՀ տրանսպորտի եւ կապի նախարար Մ.Վարդանյանի եւ ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Ս.Մանասարյանի հետ։ Քննարկվեցին ՏՐԱՍԵԿԱ ծրագրիշրջանակներում իրականացվող «Կովկասի եւ ԱՊՀ արեւմտյան երկրների միջազգային լոգիստիկ կենտրոններ» նախագծի աշխատանքներին Հայաստանի մասնակցության հարցեր։ Մասնավորապես, նախանշվել են լոգիստիկ կենտրոնի տարածքին երկաթգծի եւ ավտոճանապարհի մոտեցման հնարավոր տարբերակները, ինչպես նաեւ վերջիններիս՝ «Հյուսիս-հարավ» ավտոմայրուղու եւ Երեւան շրջանցի հետ միացման հնարավորությունները։
Հայաստանը ներկայացրել էր Հյուսիս-Հարավ ավտոճանապարհային միջանցքի զարգացման մանրամասները՝ նշելով, որ Երեւան-Սեւան-Դիլիջան (118 կմ) հատվածի վերանորոգումը գնահատվում է 131 միլիոն ամ. դոլար, Երեւան-Գյումրի (125 կմ) հատվածի՝ 150 միլիոն ամ. դոլար եւ Երեւան-Երասխավան (70 կմ) հատվածի՝ 56 միլիոն ամ. դոլար։ Նախագիծը մեծապես կարեւորվում է դեպի Սեւ ծովի նավահանգիստներ այլընտրանքային ավտոմոբիլային ճանապարհ ստեղծելու համար, իսկ հետագայում, որպես ռազմավարական նշանակության տարածաշրջանային նախագիծ, այն կարող է հանդես գալ որպես Պարսից Ծոցը Սեւ ծովիեւ այնուհետեւ՝ Եվրոպայի հետ կապակցող այլընտրանքային ուղի։ Այս նախագիծը ենթադրում է, որ Դիլիջան-Իջեւան-Ղազախ 48.3 կմ գոյություն ունեցող երկաթուղու բարեկարգման արդյունքում հնարավոր կլինի գործարկել Կարս-Գյումրի-Վանաձոր-Դիլիջան-Իջեւան-Ղազախ-Բաքու երկաթուղին, որը կարող է ստանձնել տարածաշրջանային երկաթուղային ենթակառուցվածքի կարեւորագույն հանգույցի դերը։ Բացի այդ, արդեն ներկայումս ՏՐԱՍԵԿԱ ծրագրի շրջանակներում ներկայումս իրականացվում են Դիլիջան-Վանաձոր 47 կմ երկաթգծի կառուցման տեխնիկատնտեսական հիմնավորման աշխատանքները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի տրանսպորտ Կատեգորիա:Թուրքիայի տրանսպորտ Կատեգորիա:Ուկրաինայի տրանսպորտ Կատեգորիա:Վրաստանի տրանսպորտ Կատեգորիա:Միջազգային տրանսպորտ Կատեգորիա:1993 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի տրանսպորտ
Գյումիշ
Գյումիշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։ Գտնվում էր Վանա լճից հյուսիս-արևելք, Բերկրի գետի ձախափնյա դարավանդի վրա ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կելյայ
Կելյայ (Келяй), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Պրիօնեժսկի շրջանում և Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կինդոս գետի աջ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սվիր, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բաբան (այլ կիրառումներ)
Բաբան, կարող է վերաբերել՝
(1835) Գայդարիա
(1835) Գայդարիա (Gajdariya), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1970 թվականի հուլիսի 30-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,8342 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5857 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0827 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1742,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,206566 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,99° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1970 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տամարա Սմիռնովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆիլիպե Ազևեդու
Ֆիլիպե Վաս դը Ազևեդու (Filipe Vaz de Azevedo, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։
Կարիերա
Կարիերան սկսել է Ֆրանսիայում՝ «Օլիմպիկ Մարսել» ակումբի երկրորդ թիմում, հիմնական կազմում խաղացել է 1 խաղ։ Հետագայում խաղացել է Պորտուգալիայում, այդ թվում «Ալվերկա» ակումբում, որում առաջին մրցաշրջանում խփել է 14 գոլ, սակայն հետո ստացել է վնասվածք և հիմնական կազմում կորցրել տեղը։ 2000 թվականին պայմանագիր է կնքել «Լոկոմոտիվի» հետ, բայց մեկ տարում այնտեղ խաղաց 6 խաղ և վերադարձավ Պորտուգալիա, որտեղ խաղացել է տեղական ակումբներում, հետո տեղափոխվել է Ֆրանսիա, Հնդկաստան, Իսպանիա և Կիպրոս, իսկ վերջին ակումբը եղել է իսպանական «Սերո Ռեյեսը»։
Անձնական կյանք
Ծնվել է աշխատավորի և տնային տնտեսուհու ընտանիքում, որտեղ բացի նրանից կար ևս երեք աղջիկ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլյանենսեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սեդանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Քրիստափոր Քուշնարյան
Քրիստափոր Ստեփանի Քուշնարյան (Կուշնարյով), հայ կոմպոզիտոր, երաժիշտ-տեսաբան, մանկավարժ։ Պրոֆեսոր (1939)։ ՀԽՍՀ (1939) և Ուզբեկական ԽՍՀ (1943) արվեստի վաստակավոր գործիչ։
Կենսագրություն
Երևանում գործում է Քրիստափոր Քուշնարյանի անվան արվեստի դպրոց։
Ստեղծագործական ուղի
Քուշնարյանը հետազոտել է Վերածննդի դարաշրջանի երաժշտության ոճական գործը, զարգացրել ձայնակարգի և բազմաձայնության մասին ուսմունքները, մշակել մոնոդիայի տեսությունը, պարզաբանել հայկական երաժշտության ծագման ու զարգացման ընթացքը։ Շարունակել է Կոմիտասի տեսության դրույթները. նշանակալի ներդրում ունի հայ մոնոդիկ երաժշտության ուսումնասիրման բնագավառում։ Գրել է երգեհոնի սոնատ, Պասակալիա և Ֆուգա, թավջութակի մենանվագ սոնատ, խմբերգեր, թատերական երաժշտություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:1890 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1960 մահեր Կատեգորիա:Հունվարի 25 մահեր Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ալատ (գյուղ, Վիսոկոգորսկի շրջան)
Ալատ (Алат, Рус Алаты), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Վիսոկոգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 212 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Վիսոկոգորսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժամանակ մտորումների համար
«Ժամանակ մտորումների համար» («Время для размышлений»), խորհրդային հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Սերգեյ Աշկենազին 1982 թվականին Օդեսայի կինոստուդիայում ։
Սյուժե
Ալյան և Իգորը պատրաստվում են ամուսնանալ։ Նրանցից յուրաքանչյուրի համար սա երկրորդ ամուսնությունն է։ Ալյան նախկին ամուսնուն՝ Անդրեյին, մեղադրում է մշտապես գիտությամբ զբաղվելու և կենցաղային խնդիրների նկատմամբ անտարբերության մեջ։ Նա կարծում է, որ Անդրեյը ծնողների հետ միասին ցանկանում է խլել իր որդուն՝ Սերյոժային, և զայրույթի պատճառով չի նկատում, որ անարդար է սիրելիների նկատմամբ, և երեխան տառապում է դրանից։ Բայց Ալյան չի ցանկանում վիճել Անդրեյի հետ, քանի որ շուտով Սերյոժայի ծննդյան օրն է։ Իգորն ամեն ինչում փորձում է աջակցել իր սիրելիին։ Իր ծննդյան օրը Սերյոժան արտասանում է ոտանավոր ընտանիքի մասին, որը նա ինքն է գրել։ Տղան հայտնվել է երկու կրակի արանքում, քանի որ Իգորը նրան դուր է եկել, բայց ինքը անընդհատ մտածում էր իր հոր մասին։ Ալյան համոզում է որդուն, որ հայրը սիրում է իրեն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Օդեսայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
Ֆիլմերի ցանկ ըստ DC Comics-ի կոմիքսների
Մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:DC կոմիքսների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին
Վայլ (Վերին Բավարիա)
Վայլ (Weil), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Բաժանված է վեց գյուղական համայնքի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Համադաշնություն
Համադաշնություն, միջպետական միություն, որի անդամ յուրաքանչյուր պետություն պահպանում է իր անկախությունը, ինքնիշխանությունը և ունի իշխանության սեփական մարմինները։ Համադաշնությունը, որպես կանոն, չի ունենում ընդհանուր սահմանադրություն և միասնական քաղաքացիություն։ Քաղաքական, ռազմական և տնտեսական նպատակների հասնելու համար ստեղծվում են միացյալ համակարգող մարմիններ։ Համադաշնությունները կարող են վերածվել դաշնության (ֆեդերացիա) կամ լուծարվել ։
Սուվերեն պետությունների որևէ ընդհանուր նպատակ հետապնդող քաղաքական, ռազմական այս միությունը ստեղծում է կենտրոնական մարմիններ, որոնք ունեն մասնակից պետություններից ստանձնած որոշակի լիազորություններ։ Որպես կանոն, այդ մարմինները մասնակից պետությունների նկատմամբ իշխանություն չունեն։ Նրանց որոշումները կենսագործվում են միայն մասնակից պետության իրավասու մարմինների համաձայնությամբ։ Կոնֆեդերացիայի ֆինանսական միջոցներն առաջանում են անդամ պետությունների անդամավճարներից։
Հայտնի են հետևյալ համադաշնությունները՝ Հռենոսյան Կոնֆեդերացիա (1254-1350 թթ.), Շվեյցարական Կոնֆեդերացիա (1291-1798 և 1815-1848 թթ.), Նիդերլանդներ (1579-1795 թթ.), ԱՄՆ (1781-1787 թթ.), Գերմանական Կոնֆեդերացիա (1815-1865 թթ.) ։ Կոնֆեդերացիան սովորաբար նախորդում է ֆեդերացիային։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համադաշնություններ
Սայաթ-Նովա
Սայաթ-Նովա (իրական անուն-ազգանուն՝ Հարություն (Արութին) Սայադյան, ), ուշ միջնադարի հայ բանաստեղծ-աշուղ, ժողովրդական-աշուղական նոր դպրոցի՝ արևելյան ձևի հիմնադիր ։ Սայաթ-Նովայի կյանքը ավելի քան 150 տարի եղել է գրականագետների, լեզվաբանների, պատմաբանների և փիլիսոփաների բանավեճերի առարկան։ Նրա կյանքի բազմաթիվ կարևոր հանգամանքներ և մանրամասներ մինչև օրս էլ ամբողջությամբ չեն ուսումնասիրվել։ Նրա մասին տեղեկությունների հիմնական աղբյուրներից են հենց իր գրած բանաստեղծությունները։ Սայաթ-Նովան ունի մի շարք լեզուներով գրված բանաստեղծություններ․ պահպանվել են 68 հայերեն, 34 վրացերեն , ադրբեջաներեն ստեղծագործություններ   , սակայն ադրբեջաներեն բանաստեղծությունների մեծ մասը դեռ չի հրապարակվել և պահվում է Սանկտ Պետերբուրգի Ասիական թանգարանում ։
Կենսագրություն
Սայաթ-Նովայի կենսագրական տվյալները տարբեր ուսումնասիրողների ուժերով հիմանականում քաղված են նրա ստեղծագործություններում տեղ գտած հիշատակումներից և հաճախ իրարամերժ են։
Սայաթ-Նովայի խաղերում եղած ծածկագրությունների վերծանությունների հիման վրա տարբեր ուսումնասիրողներ նրա ծննդյան տարին համարել են 1712, 1717, 1722 թվականները ։ Երգչի առաջին կենսագիր Գևորգ Ախվերդյանն առաջարկել է նրա ծննդյան 1712 թվականը, որը հետագայում վիճարկվել է, և տարբեր փաստարկների ու հաշվարկների հիման վրա առաջարկվել են ծննդյան նոր թվականներ՝ 1711-1726-ի սահմաններում։ Առանձին նշվել են նաև 1710 և 1724 թվականները ։
Մորուս Հասրաթյանը 1942 թվականին Սայաթ-Նովայի խաղերից մեկի վերլուծության հիման վրա պնդել է, թե աշուղի ծննդյան տարեթիվը 1717-ն է։
Սայաթ-Նովայի ծննդյան թվականի հարցը առանձին համակողմանի քննության է ենթարկել Պարույր Սևակը՝ առկա փաստերի ուսումնասիրությամբ եզրակացնելով, որ նա ծնվել է 1722 թվականին։ Պարույր Սևակի կատարած քննությանը ճշգրտելով և նոր տվյալներով համալրելով, այժմ 1722 թվականը համարվում է ամենավստահելին ։
Ծննդավայր
Սայաթ-Նովան իր տաղերում մեկ իրեն թիֆլիսեցի է կոչել, մեկ՝ հալեպցի կամ ադանացի։ Ըստ Մորուս Հասրաթյանի՝ միջին դարերում և մինչև 20-րդ դարի սկզբները, հատկապես Արևելքի ու Կովկասի մարդիկ իրենց ծննդավայրը համարել են ոչ այնքան իրենց, որքան իրենց հոր և պապի ծննդավայրը ։ Սայաթ-Նովան մի քանի տաղերում հիշատակել է, որ ինքը հալեպցի պանդուխտ Կարապետի և Թիֆլիսի արվարձան Հավլաբարի բնակիչ Սառայի որդին է ։ Նախնյաց հայրենիքը, ամենայն հավանականությամբ, եղել է Կիլիկյան Հայաստանը, հոր՝ մահտեսի Կարապետի ծննդավայրը՝ Ադանան կամ Հալեպը։ Սայաթ–Նովայի ընտանիքը Թիֆլիսի մոքալաքներից՝ քաղաքային արհեստավորներից էր ։
Հավանաբար աշուղի հայրը սկզբում տեղափոխվել է Սանահին, որտեղ պարտավոր էր գրանցվել Վրաստանի վերջին թագավոր Գիորգի 13-րդի ցուցակներում, որպես գլեխի՝ անձնական ազատությունից չզրկված, ժամանակավոր պարտադրված մի տեսակ կիսաճորտ։ Սրա մասին փաստում է Գիորգի 13-րդի որդի Թեյմուրազը իր հուշերում նաև Սայաթ-Նովան իր վրացերեն տաղերից մեկում՝ «ես գլեխի (ռամիկ) եմ, իշխան լինել չեմ ուզում» ։
Ըստ վրացի ակադեմիկոս Գեորգի Լեոնիձեի՝ Սայաթ-Նովան ծնվել է Սանահինում։ Գևորգ Ասատուրը հերքել է այս տեսակետը, ենթադրելով, որ Սայաթ-Նովայի մայրը՝ Սառան, ծնվել է Հավլաբարում՝ Սանահինի հետ կապված լինելով իր ծնողների միջոցով և պանդուխտ Կարապետը բնակություն հաստատելով Թիֆլիսում և ամուսնանալով Սառայի հետ, ավատական Վրաստանի օրենքով, պետք է ճորտագրվեր նույն կալվածատիրոջ ցուցակում ։
Մականուն
Կարծիք կա, թե երգիչը սկզբից ևեթ ընդունել է Սայաթ-Նովա (Սէյաթ Նէվա) գրական կեղծանունը, որը տարբեր ուսումնասիրողներ տարբեր ձևով են բացատրում՝ համարել են պարսկերենից թարգմանաբար «երգի/ձայնի որսորդ սիրահար», կամ պարզապես «երգի որսորդ» (պարսկերեն սայադ - որսորդ, նովա - երգ, մեղեդի) ։ Կա թարգմանության ավելի քիչ հավանական տարբերակ թուրքերենից՝ «Սայադի թոռ»։ Այս դեպքում հնարավոր է, որ երգչի պապի անունը Սայադ լինի, մի անուն, որը տարածված է եղել հայերի մեջ ։
Ուսում
Սայաթ-Նովայի մանկությունն ու պատանեկությունն անցել է Թիֆլիսում։ Սովորել է գրել-կարդալ հայերեն, վրացերեն, իմացել է նաև արաբերենի այբուբենը։
12 տարեկանից նրան տվել են արհեստի, սովորել է ջուլհակություն և կարճ ժամանակում այնքան է հմտացել, որ կտավը հինելու և գործելու նոր դազգահ է պատրաստել։
Երգը և երաժշտությունը նրան հմայել են դեռ փոքրուց։ Մինչև երեսուն տարեկանը Սայաթ-Նովան կատարելագործվել է աշուղական արվեստի մեջ, սովորել եղանակներ և պարզ ու խառը չափեր, հորինել խաղեր՝ հարմարեցնելով հատուկ մեղեդիներ և կատարել ժողովրդական հավաքույթների ժամանակ։ Հավանաբար, երկար տարիներ շրջել է Մերձավոր Արևելքում, եղել Պարսկաստանում, Հնդկաստանում և Օսմանյան կայսրությանը ենթակա երկրներում, ուխտի գնացել հայ աշուղների հովանավոր Մշո Սուրբ Կարապետ վանքը՝ Տարոն, մինչև որ ձեռք է բերել համընդհանուր ճանաչում, մկրտվել Սայաթ-Նովա՝ երգի որսորդ։
Կուսակրոն կյանք
1759 թվականի կեսերին ավարտվել է Սայաթ-Նովայի՝ որպես բանաստեղծի ու երգահան-երաժշտի կյանքը։ 1759 թվականին Հերակլ II-ի հարկադրանքով նա քահանա է ձեռնադրվել Տեր Ստեփանոս անունով և շատ չանցած ուղարկվել Կասպից ծովի հարավային ափին գտնվող Բանդարե Անզալի նավահանգիստը։ Այստեղ երգիչն «ապաշխարել» և արտագրել է Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմը։ Թե երբ է վերադարձել հայրենիք, ստույգ հայտնի չէ։ 1766 թվականին ապրել է Զաքաթալայից Շամախի տանող առևտրական ճանապարհի վրա ընկած Կախի փոքրիկ ավանում, որտեղ արտագրել է մեկ ուրիշ ձեռագիր՝ «Աստվածաշնչի» հատվածներից բաղկացած մի ժողովածու։ 1768 թվականին մահացել է կինը՝ Մարմարը՝ թողնելով չորս անչափահաս զավակ։ Հաջորդ տարվանից Սայաթ-Նովա Տեր Ստեփանոսը փոխադրվել է վանք, ծառայել Թիֆլիսում հաստատված Հաղպատի միաբանության առաջնորդարանում, իսկ 1778 թվականից, երբ վերաշինել է Հաղպատի վանքը, կարգվել է Սուրբ Նշան վանքի լուսարար։ Հետագայում միաբանության հետ նորից վերադարձել է Թիֆլիս։ 1795 թվականի սեպտեմբերին՝ Աղա-Մահմեդ Խան Ղաջարի արշավանքի օրերին, զոհվել է և թաղվել է Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակում։
Ստեղծագործություններ
Սայաթ-Նովայի ուսումնասիրության գործում որոշակի դեր են խաղացել Հարավային Կովկասի հայ աշուղների և ուշ միջնադարի հայ տաղերգուների, հատկապես Նաղաշ Հովնաթանի ստեղծագործությունները և աշուղ Դոստիի խաղերը։ Ավանդական սովորույթի համաձայն՝ ստեղծագործական առաջին քայլերը նա սկսել է թուրքական խաղերով, հետո աստիճանաբար անցել հայերենի ու վրացերենի։ Նա՝ գիտակցելով աշուղ-բանաստեղծի բուն դերն ու կոչումը, հասկանալով գեղեցիկի, կատարելության իդեալներն ու դաշնության պատգամները, դրանք վերարծարծել ու քարոզել է ամենուր և ամենքի համար, առանց ազգային ու դասային խտրության։
Քանակ
Մեզ է հասել Սայաթ-Նովայի ավելի քան 230 խաղ, որոնք ամփոփված են իր սեփական ձեռքով գրած, որդու՝ Օհանի կազմած ու արտագրած և վրաց թագավորի գրագիր Պենդելենց Հովանեի վավերագրած դավթարներում, բանահյուսական զանազան ժողովածուներում, կամ մնացել են ժողովրդի հիշողության մեջ և աստիճանաբար գրի առնվել ու հրատարակվել։
Տաղաչափական առանձնահատկություններ
Ըստ տաղաչափական առանձնահատկությունների՝ Սայաթ-Նովայի խաղերի մեջ հանդիպում են աշուղական բազմապիսի ու բարդ չափերով հորինված գործեր՝ թեջնիսներ կամ բառախաղեր, ղազալիներ կամ գազելներ, բեյթ ու դուբեյթներ, բայաթիներ, այբբենականեր, ուչլամաներ կամ երիցս կրկնություններ, որոնք ցույց են տալիս, որ նա աշուղական արվեստի գերազանց գիտակ է եղել։ Խաղերից շատերի մեղեդիները մոռացվել են և առմիշտ կորել։
Դեր
Սայաթ-Նովան հայ և վրաց աշուղական բանաստեղծության մեջ մեծ հեղաշրջում է կատարել մասնավորապես լեզվի առումով. ըստ էության՝ նրանով է սկսվում մայրենի լեզվով խաղը հայ և վրաց իրականության մեջ։ Սայաթ-Նովան նաև առաջինն է, որ հորինել ու երգել է վրացական խաղեր՝ օգտագործելով պարսկական բանաստեղծության ձևերը. այս նորարարության համար հրավիրվել է պալատ և կարգվել Կախեթի վրաց թագավոր Հերակլ II-ի սազանդար։ Շուրջ տասը տարի բանաստեղծը շփվել է պալատական միջավայրի հետ՝ հաճախակի Թիֆլիսից անցնելով Թելավ։ Նա երգել ուրախացրել է մարդկանց, փառաբանել արդարությունն ու ազնվությունը, դատապարտել կեղծիքն ու քծնանքը, ստորությունն ու նենգությունը, հասարակական ու բարոյական արատները՝ մշտապես բարձր պահելով իր արժանապատվությունը։ Սայաթ-Նովայի կյանքը խաղաղ չի անցել. դավեր են նյութել նրա դեմ, հեռացնել տվել պալատից։
Սիրային երգեր
Ստեղծագործել է սիրային, խոհախրատական և սոցիալական մոտիվներով։
Ժառանգություն
Սայաթ-Նովան մեծ ժառանգություն ունի ուշ միջնադարի հայ գրականության ու հոգևոր մշակույթի ասպարեզում։ Նա հայոց գուսանական-ժողովրդական քնարերգության բարձրակետ է, բնությունից շռայլորեն օժտված արվեստագետ, որ վերածնվել է հայոց քաղաքական ինքնուրույն կյանքի մասնատման ու անկման պատճառով այլափոխված գուսանական արվեստը, այն դրել նոր հունի մեջ՝ հեղաշրջելով 16-րդ դարը։ Նա հայ իրականության մեջ առաջին բանաստեղծն է, որ բազմալեզու ստեղծագործությամբ մեծ դեր է խաղացել Կովկասի ժողովուրդների հոգևոր մերձեցման գործում։ Սկսած 18-րդ դարի երկրորդ կեսից՝ նրա ազդեցությունն են կրել վրացի, ադրբեջանցի և հայ շատ բանաստեղծներ ու աշուղներ։ Սայաթ-Նովան իր հաստատուն տեղն ունի նաև վրաց քնարերգության պատմության։ Անի Հակոբյան
Սայաթնովայագիտություն
Սայաթ-Նովայի կյանքի ու գործունեության առաջին ուսումնասիրությունը հանրայնացրել է Գևորգ Ախվերդյանը 1852 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած Սայաթ-Նովայի հայերեն խաղերի առաջին հրատարակությունում։ Նա Սայաթ-Նովայի Դավթարից վերծանել է երգերի տեքստերը, գրել աշուղի համառոտ կենսագրականը։ Սրանով հիմք է դրվել սայաթնովայագիտությանը։ Հետագա տարիներին Սայաթ-Նովայի կյանքի և գործի վերաբերյալ գրվել են հարյուրավոր աշխատություններ, կատարվել են բազմաթիվ ուսումնասիորւթյուններ։ Սայաթ-Նովայի կյանքին և գործունեությանը անդրադարձել են մշկույթի բազմաթիվ նշանավոր դեմքեր, որոնցից են՝ Հովհաննես Թումանյանը, Նիկոլ Աղբալյանը, Վալերի Բրյուսովը, Իոսիբ Գրիշաշվիլին, Գևորգ Ասատուրը, Գարեգին Լևոնյանը, Մորուս Հասրաթյանը, Պարույր Սևակը ։
Թբիլիսիում
Յուրաքանչյուր տարի Թբիլիսիում Սայաթ-Նովայի հիշատակին կայանում է «Վարդատոնը», որը նշում են Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակում գտնվող աշուղի գերեզմանի մոտ։ Այս տոնակատարության հիմքը դրել են Հովհաննես Թումանյանը և Գևորգ Բաշինջաղյանը 1914 թվականին։ Վերջին տարիներին տոնակատարությունը իրականանում է Վիրահայոց թեմի «Հայարտուն կենտրոնի», «Վիրահայերի միությոան», Թբիլիսիի քաղաքապետարանի, Հայաստանի և Վրաստանի մշակույթի նախարարությունների, Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնի և Վրաստանում Հայաստանի դեսպանության աջակցությամբ ։ Սայաթ-Նովայի տաղանդի երկրպագուները այդ օրը կրծքներին կրում են վառ կարմիր վարդեր։ Երկար տարիներ տոնակատարությանը ելույթ է ունենում Վրաստանի ժողովրդական արտիստ Մուկուչ Ղազարյանի գլխավորած «Սայաթ-Նովա» անսամբլը ։
Երևանում
2005 թվականից սկսած՝ «Սայաթ-Նովա» մշակութային կենտրոնը տոնը նշում է նաև Երևանում՝ Սայաթ-Նովա պողոտայով երթ անում, ծաղիկներ դնում Սայաթ-Նովայի հուշարձանին, բազմաթիվ աշուղներ անհատ երգիչների ու ասմունքողներ կատարում են նրա ստեղծագործությունները։ Տոնակատարության վերջում ելույթ են ունենում աշուղական երգի վաստակավոր անսամբլը և այլ գեղարվեստական խմբեր ։
Ֆիլմեր
1960 թվականին «Երևան» հեռուստատեսության կինոխմբագրությունում ռեժիսոր Կիմ Արզումանյանը նկարահանել է սև-սպիտակ Սայաթ-Նովա ֆիլմը, որը պատմում է Սայաթ-Նովայի կյանքի և սիրո պատմությունը։ Սայաթ-Նովային կերպարանավորել է Բաբկեն Ներսիսյանը, իսկ երգերը կատարել է Նորայր Մնացականյանը ։
1963 թվականին՝ Սայաթ-Նովայի 250-ամյակի տոնակատարություններից առաջ, բանաստեղծի կենսագիր Պարույր Սևակը ռեժիսոր Գուրգեն Բալասանյանի հետ մեկտեղ ստեղծել է «Սայաթ-Նովա» ֆիլմ-քրոնիկոնը։
2006 թվականին ռեժիսոր Լևոն Գրիգորյանը նկարել է «Հիշողություններ Սայաթ-Նովայի մասին» փաստագրական ֆիլմը, որտեղ կան Փարաջանովի կինոնկարում տեղ չգտած կադրերի նեգատիվները։ Կինոնկարը ցուցադրվել է երևանյան «Ոսկե ծիրան», «Վլադիկավկազ-2006» և «Ռոմասինեմաֆեստ» (հոկտեմբեր, 2006) կինոփառատոներում։
Կանտատ
1963 թվականին կոմպոզիտոր Գրիգոր Հախինյանը Եղիշե Չարենցի, Հովհաննես Շիրազի և Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծության հիման վրա գրել է «Սայաթ-Նովա» կանտատը։
Օպերա
1969 թվականին կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Հարությունյանը ստեղծել է «Սայաթ-Նովա» օպերան ։ Նույն թվականին բեմադրվել է Երևանի Օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում, 1973 թվականին բեմադրվել է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշուղներ Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ Կատեգորիա:Հայերը Վրաստանում Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
(9721) Դոտի
(9721) Դոտի (Doty), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի ապրիլի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լյուբովիչի (գյուղ, Մալինի շրջան)
Լյուբովիչի (Любовичі), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1617 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լյուբովիչի գյուղում բնակվում էր 518 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2069 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 250,36 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1617 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դոմաշնի
Դոմաշնի (Домашний), ռուսական հեռուստաալիք, պատկանում է «ՍՏՍ Մեդիա» հոլդինգին։ Հեռարձակվում է 2005 թվականի մարտի 6-ից ։
Հեռուստաալիքի եթերում թողարկվում են թեմատիկ հաղորդումներ բժշկության, խոհարարության, ընտանիքի, վերանորոգման, ճանապարհորդության և կենդանիների մասին, ցուցադրվում են նաև հեռուստասերիալներ։ 2013 թվականի դրությամբ հեռուստաալիքը հասանելի է Ռուսաստանի 487 քաղաքներում և բնակավայրերում, պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը հասնում է 64 միլիոն մարդու։
2012 թ. դեկտեմբերի 14-ին հեռուստաալիքը տեղ է գտել Ռուսաստանի թվային հեռուստատեսության երկրորդ մուլթիհամալիրի կազմում ։
Հայաստանում հեռուստաալիքը հասանելի է կաբելային հեռուստատեսության օպերատորների բաժանորդների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Ժամանցային հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ
Չուդինովցի
Չուդինովցի (Чудинівці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1780 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չուդինովցի գյուղում բնակվում էր 258 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 151,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գյունդուկ
Բնակչություն
XX դարի սկզին ուներ 25 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տալլիկեստե
Տալլիկեստե (Tallikeste), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վասցելիինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վասցելիինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալ-Ռակկայի թանգարան
Ալ-Ռակկայի թանգարան, (مَتْحَفُ الرَّقَّةِ), թանգարան Սիրիայի Ալ-Ռակկա քաղաքում, որը հիմնադրվել է 1981 թվականին ։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1861 թվականին և ծառայել է որպես Օսմանյան կառավարության շինություն ։ Թանգարանը նվիրված է Ալ-Ռակկայի մարզի մշակույթի պահպանմանը ։
Թանգարանը նշանակալիորեն համակարգում է ընդարձակ հավաքածուներ, որոնք հավաքվել են Թելլ Սաբի Աբիադի, Թելլ Բիայի, Թելլ Չուերայի, Թելլ Մումբագայի շրջանների պեղումներից և արվեստի տարբեր գործեր, որոնք թվագրվում են հռոմեական և բյուզանդական ժամանակներից, ինչպես նաև` ավելի ուշ շրջանի առարկաներ Իսլամական ժամանակաշրջանից, (հատկապես` Հարուն ալ-Ռաշիդի դարաշրջանից), ինչպես նաև` բեդվինների գերիշխանության ժամանակկաշրջանից ։ Թանգարանի առաջին հարկն ունի երեք բաժին. Հնագույն, Դասական հետքեր, Ժամանակակից արվեստ, և երկրորդ հարկը նվիրված է արաբական և իսլամական արվեստին ։ Թանգարանն առավելագույնն ունեցել է 7000 արվեստի գործեր մոտակա շրջաններից ։ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմը վնաս է հասցրել թանգարանին` Ալ-Ռակկայում Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության տիրապետման ժամանակ ։ 2017 թվականի հոկտեմբերին Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի կողմից քաղաքը զավթելուց հետո Ալ-Ռակկայի քաղաքային խորհուրդը և դրա Հնությունների և մշակույթի կոմիտեն, 2018 թվականից սկզբից համագործակցելով Վիժն կազմակերպության հետ, սկսել է վերակառուցել շենքը և հետ բերել արվեստի գողացված գործերը ։