cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նիա
Կիրային բռնելուց հետո
Ինչպես ցուցադրվում է մանգայի հատուկ թողարկմանը, Նիան սկսել էր ներկայանալ որպես Էլ՝ բացահայտելով նոր հանցահործություններ և պարզելով նոր գործեր։ Նիան որոշեց աշխարհին չբացահայտել Կիրայի ինքնությունը և ընդհանրապես չհաղորդել հետաքննության արդյունքները։ Ամենայն հավանականությամբ դա պայմանավորված էր նրանով, որ Կիրան, չնայած իր մահվանը, կարողացավ փոխել աշխարհը․ հանցագործությունը տասն անգամ կրճատվեց, իսկ պատերազմներն ընդհանրապես դադարեցին։ Պաշտոնապես Կիրան (ինչպես նաև երկրորդ Կիրան), անհայտ պատճառով դադարեցին սպանել մարդկանց։
Նիան ցուցադրվում է առավել անմարդամոտ և չշփվող, քան հիմնական սյուժեում։ Նոր Կիրային բռնելու փոխարեն, նա օրերով քարտերից և զառախաղերից մեծ աշխատարկներ է պատրաստում։ Անընդհատ փորձում է վարվել այնպես, ինչպես կաներ Էլը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հորինված հանճարներ Կատեգորիա:«Մահվան տետրը» կերպարներ
Մոնաստիրիշչե (քաղաք, Ուկրաինա)
Մոնաստիրիշչե (Монастирище), քաղաք Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Մոնաստիրիշչեի շրջանում, շրջկենտրոն։ Հիմնադրվել է 1055 թվականին։
2007 թվականի տվյալներով Մոնաստիրիշչե քաղաքում բնակվում էր 8 951 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,51 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1055 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռոստով արենա
Ռոստով արենա (Ростов Арена ), ֆուտբոլային մարզադաշտ Դոնի Ռոստովում ։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 2-ի ՖԻՖԱ-ի որոշմամբ Ռուսաստանի պաշտոնական հայտի հիման վրա մարզադաշտում տեղի կունենա 2018 թվականի աշխարհի առաջնության խաղերը ։
Տնային թիմը՝ «Ռոստով»։ Արենայի բացումը տեղի է ունեցել 2018 թվականի ապրիլի 15-ին՝ 2017/2018 ՌԴՊԼ 26-րդ տուրի «Ռոստով»-«ՍԿԱ-Խաբարովսկ» (2:0) հանդիպմամբ։
Դիրք
Ապագա մարզադաշտի համար ընտրվել է Դոն գետի ձախ ափը։ Շինարարության գինը կազմում է 19,8 միլիարդ ռուբլի։
Պատմություն
Մարզադաշտը պետք է հայտնվի Դոն գետի ձախ ափին, Թիավարման ջրանցքի մոտ։ Ռոստովի մարզադաշտը մյուս մարզադաշտերի մեջ առանձնանում է յուրօրինակ ճարտարապետական լուծմամբ։ Հյուսիսային տրիբունան բաց կլինի, այնտեղից կբացվի Դոն գետի գեղեցիկ տեսարան։ Մայիսի 13-ին Մոսկվայում ներկայացված նախագծի համաձայն` Ռոստովի մարզադաշտը կհամապատասխանի ՖԻՖԱ-ի բոլոր հիմնական պահանջներին. կլինեն մանրակրկիտ մտածված անվտանգության համակարգեր, հատուկ կարիքավորների համար տեղեր, VIP-տարածքներ, լրատվամիջոցների համար նախատեսված տեղեր և այլն։
Քաղաքի ամենախոշոր հրապարակում՝ Թատերական հրապարակում, նախատեսվում է հսկայական էկրաններ տեղադրել, որպեսզի մարզադաշտում տեղ չունեցող երկրպագուները կարողանան հետևել աշխարհի առաջնության խաղերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ֆուտբոլային մարզասրահներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018 մարզադաշտեր Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի մարզադաշտեր
Չիչխան
Լափռի, Չիչխան անունը պարսկերեն է, հայերեն Լափռի է։ Հոմանիշներ- փշարմավ, ձիափշատ, ձիափուշ, ձորի փուշ, փշատագգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի կամ թփերի ցեղ։ Հայտնի է 3, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝
Կենսաբանական նկարագիր
Երկտուն է. արական ծաղիկները խմբված են կարճ հասկերում, իգականները՝ տերևանութներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։ Պտուղը հյութալի Նարնջագույն, կարմրավուն, գնդաձև կամ էլիպսաձև, ճյուղերին կպած կորիզապտուղ է։ Պտուղները պարունակում են վիտամիններ C, E, P, K, B1։ B2, B6, կարոտին (A-նախավիտամին) և այլն, թթուներ (խնձորաթթու, գինեթթու, ֆոլաթթու), շաքար, սերմերը՝ յուղ, տոկոֆերոլ, կարոտին (A-նախավիտամին), տերևները՝ աղաղանյութեր, ֆիտոնցիդներ, ֆլավոնոիդներ և այլն։ Չիչխանի յուղն օգտագործվում է վերքերի, աչքի եղջերաթաղանթի վնասվածքների, այրվածքների, էկզեմայի, ստամոքսի խոցի բուժման համար։
Հայաստանում
Տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերում, Սևանի ավազանում և այլն։ Աճում է գետերի և առուների հովիտներում, ճահճուտներում և այլ խոնավ վայրերում։ Բարձր, մինչև 10 մ է, ճյուղերը փշոտ են, մատղաշ ընձյուղները՝ արծաթագույն։ Տերևները մանր են, հերթադիր, պարզ, գծանշտարաձև, վերևից՝ կանաչ, ներքևից՝ սպիտակ, արծաթավուն։
Քիմիական կազմ
Պարունակում է E (8-15 մգ), B1 (0,35 մգ), B2 (0,5 մգ), K (1,2 մգ), P (75-100 մգ), կարոտինոիդներ(մինչև 8,5 մգ), PP (14-25 մգ), խոլին (B4), պիրիդոքսին (B6), ասկորբինաթթու (50-450 մգ), ֆոլիաթթու (0,79 մգ, 100 գր. պտղի մեջ), շաքար (մինչև 8,5 %), պեկտինային նյութեր (0,3-0,4 %), օրգանական թթուներ (խնձորի, գինու, թրթնջուկի, սաթի 2,8%), ներկանյութ, դաբաղանյութ, ֆլավոնոիդներ (կվերցետին), կումարին, ֆիտոնցիդներ։ Պտղի մեջ հայտնաբերվել են միկրոտարրեր՝ երկաթ, բոր, տիտան, մանգան, ալյումին, մագնեզիում, կրեմնիում, որոնք շատ կարևոր են մարդու աճի և զարգացման համար։
Նշանակություն և կիրառում
Տարբեր ժողովուրդներ չիչխանի պտուղներն օգտագործել են որպես հակալնդախտային, ցավազրկող, մազերն ամրացնող, մաշկային որոշ հիվանդություններ ամոքող միջոց։ Չիչխանն օգտակար է նյութափոխանակության կարգավորման և արյան շրջանառության համար։
Բուժիչ նշանակություն
Բուժման նպատակով օգտագործվում են բույսի պտուղներն ու սերմերը, դրանցից ստացվող յուղը, որոշ դեպքերում նաև՝ տերևները։ Այն օգտագործվել է արևելյան՝ հին մոնղոլական, տիբեթական բժշկության մեջ։ Չիչխանի պտուղները կանխարգելում են աթերոսկլերոզը, հիպերտոնիան, վաղաժամ ծերությունը, նպաստում սերոտոնինի ստեղծմանը, որը կարգավորում է նյարդային համակարգի աշխատանքը։ Սաթաթթուն թուլացնում է տոքսիկ նյութերի, ռենտգենյան ճառագայթների, սթրեսի ազդեցությունը, կումարինները կանխարգելում են թրոմբների առաջացումը։ Պտուղներից պատրաստված եփուկն օգտագործվել է աղեստամոքսային տրակտի հիվանդությունների ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարդածաղկավորներ Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Հատապտուղներ
(7745) 1987 DB6
(7745) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի փետրվարի 22-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,791152 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2083 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,374 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1703,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211363 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կամելիազարդ տիկինը (ֆիլմ, 1995)
Սյուժե
Ֆիլմի իրադարձությունները ծավալվում են 19-րդ դարի կեսերին։ Գլխավոր հերոսուհին՝ փարիզյան շքեղ կուրտիզանուհի Մարգարիտ Գոթյեն, հայտնի է նրանով, որ միշտ հանրության մեջ է հայտնվում միայն ճերմակ ծաղիկների՝ կամելիաների (Camellia) փնջով` առանց գույնի և հոտի։ Թոքախտից Մարգարիտը մահանում է։ Նրա մահից հետո բոլոր իրերը առգրավվում են պարտքերի դիմաց և աճուրդի հանվում։ Գրող Ալեքսանդր Դյումա – որդին պատահաբար հայտնվում է աճուրդում և անսպասելի ներքին դրդումով մեծ գումարով ձեռք է բերում Աբբա Պրևոյի «Մանոն Լեսկո» գիրքը, որի վրա դրված է ոմն Արման Դյուվալի ստորագրությունը ։ Մի քանի օր անց հայտնվում է Արման Դյուվալը՝ բարետես արտաքինով երիտասարդ, որը հենց նոր է վերադարձել ճանապարհորդությունից։ Նա աղերսում է իրեն վաճառել գիրքը և ստիպված է լինում հեղինակին պատմել Մարգարիտ Գոթյեի՝ կամելիազարդ տիկնոջ պատմությունը։ Անսովոր հյուրը գրողին պատմում է հանգուցյալ Մարգարիտի հանդեպ իր ողբերգական սիրո մասին ։ Գրողը որոշում է, որ այդ պատմությունը կդառնա իր նոր դրամատիկական վեպի ստեղծման հիմքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր
Ռոբերտ Դաունի Ավագ
Ռոբերտ Ջոն Դաունի (ավագ) (Robert John Downey, Sr., իսկական ազգանունը՝ Էլիաս, Elias, ), ամերիկացի ռեժիսոր և դերասան, նաև սցենարիստ, պրոդյուսեր, օպերատոր։
15-ից ավելի ֆիլմերի ռեժիսոր է և դերասան, մոտ 14 ֆիլմի սցենարիստ, 5 ֆիլմի պրոդյուսեր և 3 ֆիլմում աշխատել է որպես օպերատոր։
Կախենտ
Կախենտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սիեմպոսուելոս
Սիեմպոսուելոս ( Perales del Puerto), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայի Էստրեմադուրա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 49,6 կմ2, բնակչությունը՝ 22,656 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կլաուդիա Պասկուալ
Կլաուդիա Պասկուալ Գրաու (Claudia Pascual Grau, ), չիլիացի սոցիալական մարդաբան և քաղաքական ակտիվիստ, Չիլիի Կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 2014 թվականի մարտի 11-ին նշանակվել է Կանանց ազգային ծառայության նախարար-տնօրենի պաշտոնում և դարձել վերջին 41 տարում Կոմունիստական ​​կուսակցության առաջին կին նախարարը ։ 2016 թվականի հունիսի 3-ին նա պաշտոնապես նշանակվել է Կանանց և գենդերային հավասարության նախարար ։
Կենսագրություն
Կլաուդիա Պասկուալը 13 տարեկանից եղել է Չիլիի կոմունիստական ​​երիտասարդության և Չիլիի կոմունիստական ​​կուսակցության (ՉԿԿ) անդամ, որոնցում եղել է շրջանային քարտուղար, Կենտրոնական կոմիտեի անդամ և կանանց հարցերով ազգային հանձնակատար։ Կլաուդիա Պասկուալը սոցիալական մարդաբանություն է սովորել Չիլիի համալսարանում։ Դասավանդել է Չիլիի տարբեր կրթական հաստատություններում՝ համալսարաններում, արհմիութենական դպրոցներում և կանանց դպրոցներում։ Եղել է Չիլիի համալսարանի ուսանողական հարցերի գրասենյակի թմրամիջոցների և ալկոհոլի օգտագործման կանխարգելման ծրագրի համակարգող ։
2001 և 2005 թվականներին նա եղել է Սանտյագոյի շրջանի պատգամավորի թեկնածու, սակայն համապատասխանաբար 3% և 6,5% արդյունքներով երբեք չի ընտրվել ։ 2002-2005 թվականներին եղել է Ալեխանդրո Լիպշուցի անվան գիտական ​​ինստիտուտի գործադիր քարտուղարը ։
2008 թվականի տեղական ընտրություններում նա զբաղեցնել է երկրորդ տեղը և ընտրվել Սանտյագոյի կոմունայի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 2012 թվականի ընտրություններում նա վերընտրվել է։ Մինչև 2014 թվականի մարտի 5-ը եղել է տեղական պատգամավոր ։
2016 թվականի հունիսի 3-ին նախագահ Միշել Բաչելետը Կլաուդիա Պասկուալին նշանակել է Կանանց և գենդերային հավասարության նախարար։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2018 թվականի մարտի 11֊ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Չիլիի կոմունիստներ Կատեգորիա:Չիլիի համալսարանի շրջանավարտներ
Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար մեդալ (Նորվեգիա)
Հայրենիքին մատուցված ծառայությունների համար մեդալ, Նորվեգիայի պետական պարգև։
Պատմություն
Հայրենիքին մատուցված ծառայությունների համար մեդալը հաստատվել է Նորվեգիայի Հակոն VII թագավորի հրամանագրով 1908 թ.-ի փետրվարի 8-ին մշակույթի, գիտության, տնտեսության և պետական ծառայության ոլորտները խրախուսելու համար։ Այն ունի երկու աստիճանակարգ՝ ոսկե և արծաթե։ Ոսկե մեդալը տրվում է պետության և հասարակության համար լրջագույն առաջընթաց ապահովելու նպատակով։ Արծաթե աստիճանակարգի մեդալը տրվում է ավելի ցածր կարգի առաջընթաց ապահովելու համար ։
Նկարագրություն
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված ոսկուց կամ արծաթից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է իշխող թագավորի դիմանկարը և նրա կարգախոսը։ Մեդալի հակառակ կողմի կենտրոնում դուբի 4 տերևներից պատրաստված դափնեպսակի կենտրոնում պատկերված է խաչ։
Մեդալը առօրյա կյանքում կրելու համար տրվում է նաև մեդալի ժապավենով փաթաթված սալիկ։
Աղբյուրներ
Հայրենիքին
Շպոլա
Շպոլա (Шпола), քաղաք Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Շպոլայի շրջանում, շրջկենտրոն։
2007 թվականի տվյալներով Շպոլա քաղաքում բնակվում էր 18 689 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 61,26 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք, միջնադարյան Հայաստանի ֆեոդալական իրավունքի հավաքածու, որը կազմել է Մխիթար Գոշը 12-րդ դարի վերջում։ Ճիշտ անվանումն է «Գիրք Դատաստանի»։
Բացի այս, Մխիթարի աշխատություններում ներառվել են նաև այլ հեղինակների աշխատանքներ, օրինակ Մխիթար Գոշին չեն պատկանում սիրիա-հռոմեական օրենքների թարգմանությունները, որոնք ներառված են դատաստանագրքում։
Օրենքի ուժ որևէ պետության մեջ դատաստանագիրքը ստացել է 13-րդ դարում Կիլիկիայի հայկական թագավորությունում։ 16-րդ դարում այն ընդունվել է Լեհաստանի թագավոր Սիգիզմունդ I-ի կողմից հայկական Լվովի, Կամենեց-Պոդոլսկի և այլ քաղաքների գաղութների համար։ Դատաստանագրքի առանձին հատվածներ թարգմանվել են լատիներեն, լեհերեն, թաթարերեն լեզուներով։ 18-րդ դարում Մխիթար Գոշի դատաստանագիրքը մտել է վրացական օրենքների մեջ, դրանք հայտնի են իբրև Վախթանգյան օրենքների ժողովածու (օրենքների ժողովածու, որը կազմվել է Վրաստանի Վախթանգ թագավորի կողմից), ժողովածուն շարունակում էր գործել նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Վրաստանը անցավ Ռուսաստանի կազմի մեջ։ Դատաստանագիրքը պահպանվել է բազմաթիվ հայկական ձեռագիր աղբյուրներում, որոնք այժմ պահպանվում են Երևանի Մատենադարանում Վենետիկի, Վիեննայի, Բեյրութի, Փարիզի և այլ հայտնի գրադարաններում և մատենադարաններում։
Ձեռագրեր
Պահպանվել են բազմաթիվ ձեռագրեր (շուրջ 40-ը՝ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում)։ Գրվել է դասակարգային հակասությունները մեղմացնելու, ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգին բարձրացնելու նպատակով։ Հայտնի են դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ խմբագրությունները։ Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն դատաստանագրքից (251 հոդված)։ Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված)։ Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և տարբերվում է ըստ էության։
«Դատաստանագրքի» գրման 12 պատճառներ
Նախադրության մեջ Մխիթար Գոշը խոսում է հիմնականում Դատաստանագրքի նշանակության, անհրաժեշտության մասին։ Մխիթար Գոշը իր Դատաստանագրքով հիմք դրեց դատարանի ձևավորմանը և դատարանակազմությանը։ Նախադրության մեջ Գոշը անդրադարձել է Հայաստանում առկա օրենսդրական խնդիրներին։ Նախադրության Բ գլխում Մխիթար Գոշը բերում է տասներկու պատճառ Դատաստանագրքի անհրաժեշտության մասին։ «Այս տասներկու գլուխները պարունակում էին այն պատճառները, որ եղան դատաստանի այս գիրքը գրելու համար»։
Սոցիալական պատճառներ
Առաջին պատճառը Գոշը համարում էր այն, որ մուսուլմանները և այլ քրիստոնյաները համարում էին, որ մենք չունենք գրավոր օրենքներ։ Մխիթար Գոշը այս կապակցությամբ գրում է․
«Որովհետև թեպետ ասվեց, թե Տիրոջից հարկավոր գրով մեզ դատաստան անելու ավանդ չկա, սակայն այժմ այդ կամեցանք մենք անել, որովհետև բազմաթիվ անգամներ պարսավանքներ լսեցինք ոչ միայն այլահավատներից, այլ նաև քրիստոնյաներից, որ ասում են, թե, իբր ըստ Ավետարանի բնավ դատաստան չկա, այդպես անգիտանալով, որ իրենց ներսում է։ Եվ նրանց այդպիսի կարծիքի պատճառով երկու անգամ ի հայտ է գալիս չարի ախտը, առաջինը, որ իբր օրինադիրը անիմաստությամբ է վարվել, երկրորդը, որ չի կամեցել զուգահավասար կենցաղավարել մարդկային ազգերին»։
Երկրորդ պատճառը, որի մասին խոսում է Մխիթարը, չարությունն է։ «Եվ երկրորդ, որ իր էությամբ մեր մեջ օրենքներով չարությանը հանգեցրեց եւ կատարելություն տվեց ակատարությանն հոգու և տվեց վշտակցությունը սիրո՝ ատելության փոխարեն»։ Մխիթար Գոշը չարությունը ընդունում է՝ որպես բազմաթիվ հանցագործությունների հիմք։ Բացի այդ նա՝ որպես ուսուցչապետ, իր ստեղծագործություններում միշտ կոչ է անում սիրո ատելության փոխարեն։
Երրորդ պատճառը նա համարում է ծուլությունը, երբ մարդիկ չեն վարժվում օրենքներին և հասարակության պահանջների և չեն գիտակցում դրանց կարևորությունը իրենց իսկ համար։ «Երրորդ․ որովհետև հեղգության պատճառով անվարժներ կան օրենքներին եւ մարգարեներին եւ Ավետարանին, որոնց զորությունից հեռու մնալով, հեղգությամբ ապրողները անկարող եղան ընտրել դատաստանի գիրը, որ արժանի վարքերով ապրելու ժամանակ, իբրեւ քնից կարթնացներ նրանց՝ դատաստանի գրվածքների ձեռքով»։
Չորրորդ պատճառ կրթության պակասը, որը ժամանակի ընթացքում դարձել էր կարևոր հիմնախնդիր, ինչը հանգեցրեց հմտության և փորձառության պակասությանը, ինչպես նաև Գոշը անդրադառնում է նրան, որ փոխվել էին պահանջմունքները և դեպքերը և այլևս հնարավոր չէր միայն մարգարեական օրենքներով և ավետարանի օրենքներով առաջնորդվել։  «Չորրորդ՝ որովհետև նվազեց հմտությունն ու փորձառությունը ըստ ժամանակի եւ ազգերի եւ աշխարհները փոփոխվեցին ըստ պատահմունքների եւ չմնացին անշարժ՝ ըստ օրենքների, մարգարեների եւ Ավետարանի»։
Վեցերորդ պատճառը ըստ Գոշի այն է, որ մարդկային բարոյականությունը անկում է ապրել, իսկ երդումը դարձել է պղծության հիմնական միջոցը։ «Վեցերորդ՝ որովհետև դատաստանի իրողությունները երդման են հանգեցնում, մի բան, որ Տիրոջ կողմից թույլ չտրվեց, սակայն որն այժմ հաճախ, գործ ընդ գործի ետևից եւ վայրապար վարվող դատաստանների ժամանակ կամ առանց դատաստանի հավատացյալները չարաշահում են։ Նման իրողություններից ելնելով կամեցանք, ոչ թե Տիրոջ հրամանը լուծանել, այլ խնդիրները լուծելու համար դատաստանի օրենքներն ու կանոններն հաստատել, ըստ հարկավորության նաեւ՝ ներել դատաստանի ժամանակ»։
Յոթերորդ պատճառը ըստ Գոշի այն է, որ քրիստոնյաները չունենալով գրով ամրագրված դրույթներ հանցագործությունների և դատարանների համար դիմում էին մուսուլմանների դատարանները, որտեղ արմատացած էր կաշառակերությունը։ «Յոթերորդ՝ որովհետև գրով դատաստան չլինելու պատճառով, քրիստնյաներըգնում դիմում են այլահավատներին, ըստ մարգարեի հետևյալ հանդիմանության մի՞թե Իսրայելի մեջ Աստված չկա, որ գնում հարցնում են Ճանճիկին։ Այս մասին առաքյալն եւս հանդիմանում է, ասելով՝ եւ եղբոր դեմ դատ բացում, այն էլ անհավատների մեջ»։
Քրիստոնեական պատճառներ
Ութերորդ պատճառն այն է, որ քրիստոնյաների դատարանները ևս լի են կաշառակեր եպիսկոպոսներով, քահանաներով և աշխարհականներով, ովքեր տգիտությամբ են առաջնորդվում և չեն կարողանում կատարել արդար դատեր։ «Ութերորդ՝ այժմ էլ տեսնում ենք՝ բազմաթիվ են եւ եպիսկոպոսներից, եւ վարդապետներից, ու քահանաներից, եւ գլխավոր աշխարհականներից, որ երեսանց, կաշառքի համար եւ տգիտությամբ թյուրում են ճշմարիտ դատաստանները։ Եվ այս ամենի համար հոժարեցինք գրել գիրքը դատաստանների»։
Իններորդ պատճառ՝ «Իններորդ՝ որովհետեւ մարդու բնությունից ելնելով, որքան էլ շատ հոգով կամ տարբեր զբաղմունքների մարդկանցով կամ ցնորներով եթե կամենանք ուղի”ղ դատաստան անել՝ չենք կարողանա՝ մոռացությունից, ու եթե այդպես վարվեինք, հետո պիտի փոշմանած ետ դառնայինք, ասելով, ուղի՞ղ դատաստան արեցինք, թե՞ ոչ»։
Տասներորդ պատճառ՝ «Տասներորդ՝ քանի որ, երբ Տեր Աստված ստեղծեց Ադամին, օր օրի շնորհները Սուրբ Հոգու զորանում էին մեզ վրա։ Իսկ սատանան ասաց, թե Սուրբ Հոգին էլ մարդկանց վրա չմնաց, նրանց մեղքերի պատճառով, երբ մեղանչեցին Աստծո դրախտում»։ Տասնմեկերորդ պատճառ՝ «Տասնմեկերորդ՝ որովհետև դատավորները միշտ երկնչում են Աստծուց, նրանք գիտեն, որ կանգնելու են երկնավոր դատավորի առջեւ, ուստիեւ ճշմարիտ եւ ուղիղ գրով թող կատարեն դատաստան մարդկանց համար»։
Տասներկուերորդ պատճառ՝ «Տասներկուերորդ՝ եւ մարդիկ, որ գան դատավորի առջեւ, երկյուղեն Աստծուց եւ դատավորներին չկաշառեն եւ թյուրել չտան ճշմարիտ դատաստանը, քանզի ծածկագետ Աստված տեսնում է նրանց գործերը եւ Նրա առջեւ ամենքս էլ կանգնելու ենք դատաստանի»։
Գոշի պետական ինքնիշխանության հայեցակարգը դատաստանագրքում
Գոշն իր օրենքների ժողովածուում մեծ տեղ է հատկացնում պետական ինքնիշխանությանը, ինչպես նաև պետության ձևավորման հայեցակարգին, ինչը արտահայտվում է նրա օրենքներով։ Գոշն այս օրենքներով ձգտում էր դրդել հայ իշխաններին և ժողովրդին պետական անկախության վերականգնման։ Նա պետության գլուխ համարում էր թագավորին, ով պետք է ունենար միանձնյա կառավարման բոլոր լծակները։ Երկրորդ օրենքը իրավամբ ամենից հետաքրքիրներից է, քանի որ Գոշը խոսում է այլ երկրներից հարկ վերցնելու և այլ ժողովուրդներ հպատակեցնելու և ոչ թե հպատակվելու մասին և սա այնպիսի ժամանակներում, որբ հայ ժողովուրդը գտնվում էր օտարերկրյա պետությունների ազդեցության գոտում։ Գոշն ինքնիշխանության կարևոր հատկանիշներից է համարում պետության գերիշխանությունը հպատակ ժողովուրդների և արտաքին հարաբերություններում լիակատար ինքնուրույնության։ Պետությունը պետք է ունենա ամբողջական հսկողություն ներքին կյանքի վրա։
Գոշը քաջատեղյակ լինելով հայ ժողովրդի պատմությանը գտնում էր, որ հայ ժողովրդի անկախության վերականգնման համար ամենից կարևոր հանգամանքը ներքին ուժերի համախմբուն էր մեկ ընդհանուր գաղափարի շուրջ։ Այդ պատճառով Գոշը միշտ պարսավում էր այն ավատատերերին, ովքեր ճնշում են իրենց տիրույթներում բնակվող գյուղացիներին։ Գոշը գտնում էր ազգային անկախության վերականգնման միակ ճանապարհը ազգային ազատագրական պայքարն է։ Թագավորի իրավասությունների մասին խոսելով Գոշը նշում է, որ թագավորը պետք է ունենա բացարձակ իշխանություն ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ արտաքին հարաբերությունների կառուցման ժամանակ։ Այսպես, Գոշը նշում է, որ թագավորին պետք է պատկանի միայն բերդեր և ամրոցներ կառուցելու իրավասությունը, թագարվորը միայն կարող է պատերազմ հայտարարել կամ հաշտություն կնքել։
Այսպիսով, Գոշը ներկայացնում է մի համակարգ, որը հետագայում հնարավորություն է տալիս շատ թագավորությունների պահպանել իրենց ինքնիշխանությունը և հենվել քաղաքացիական բնակչության վրա, ինչը հնարավորություն է ընձեռում պահպանելօ երկրի հզորությունը հնարավորինս երկար ժամանակ, սակայն ինչպես Գոշն է նշում ամեն ինչ անցողիկ է անգամ թագավորությունները և թագավորները։
Մարդու իրավունքները
Ներկայումս մարդը ընդունվում է՝ որպես գերագույն արժեք և ներկա ժամանակաշրջանի կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը համարվում է մարդու իրավունքների սահմանումը և դրանց վերադասումը։ Այժմյան պետությունների գաղափարախոսության առանցքային նշանակություն ունեցող կետերից մեկն է դարձել մարդու իրավունքների պահպանումը և սահմանումը։ Արդի հասարակակարգի հիմնական գաղափարախոսությունը ժողովրդավարությունը հիմնված է մարդու իրավունքների և մարդու արժանապատվության պահպանման գաղափարախոսության վրա։
Ռոբերտ Ավոտին
Ռոբերտ Ժանովիչ Ավոտին (Роберт Жанович Авотин, ), խորհրդային նկարիչ և նկարազարդող, «Երիտասարդ գվարդիա» հրատարակչության և «Տեխնիկա-երիտասարդություն» ամսագրի ֆանտաստիկ ստեղծագործությունների նկարազարդումների հեղինակ 1950-1990 թվականներին։
Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
Մարդու իրավունքները
Մարդու իրավունքների հիմնախնդիրը բոլոր ժամանակներում եղել է փիլիսոփաների և քաղաքագետների ուշադրության կենտրոնում։ Գոշը որպես մարդու իրավունքների պաշտպանման հիմք վերցնում էր մարդուն, ով որպես այդպիսին ուներ իրավունքների պաշտպանության կարիք։ Այս ժամանակաշրջանի համար սովորական դրույթներ առաջ քաշելով Գոշը ձգտում էր վեր հանել ազգային-ազատագրական պայքարը։ Սա մի շատ կարևոր քայլ էր դատաստանագիրքը ժողովրդի ցածր խավերի մեջ տարածելու համար։ Այս տեսանկյունից էր հենց Գոշը կարևորում «Դատաստանագրքի» պաշտոնական ձևաչափը։ Գոշը շատ լավ էր հասկանում չունենալով պետական հստակ գաղափարախոսություն և համակարգ դժվար է պահպանել պետությունը որպես բարձր արժեք մարդու և հասարակության համար։ Անձի իրավունքների պաշտպանությունը Գոշը դնում էր պետության վրա նպատակ ունենալով պահպանել հայ մարդու կերպարը՝ որպես մեկ ժառանգություն։
Ռոբերտ Ավոտին
Կենսագրություն
Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1943 թվականին՝ աշխատելով որպես փականագործ էլեկտրամեխանիկական վերանորոգման գործարանում։ 1945 թվականին էքստեռն կարգով ավարտել է յոթնամյա դպրոցը, ապա սովորել է Մոսկվայի Մ. Ի. Կալինինի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանում։ Աշխատանքի է ուղարկվել է Գորկու մարզ՝ խոխլոմայի նկարչության արտելում, որտեղ դարձել է արտադրության ղեկավար։ Ավելի ուշ ավարտել է Մոսկվայի կիրառական և դեկորատիվ արվեստի ինստիտուտը և Լենինգրադի Վ. Ի. Մուխինայի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայի մոնումենտալ գեղանկարչության ֆակուլտետը։ «Գորգագործություն» գունագեղ պաննոն՝ Ավոտինի դիպլոմային աշխատանքը, ցուցադրվել է Երիտասարդների և ուսանողների համաշխարհային փառատոնում (1957) և Համամիութենական գեղարվեստական ​​ցուցահանդեսում (1958) ։
Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
Մարդու իրավունքները
Մինչ Գոշը բնական իրավունքի վերաբերյալ կային բազմաթիվ նկարագրություններ, սակայն Գոշը դրեց այն ավելի բարձր հարթության վրա և ձևակերպեց բնական իրավունքը՝ որպես ի սկզբանէ աստծո կողմից ստացված ճշմարտություն, որը պետք է պահպանել և փոխանցել սերնդեսերունդ։ Ըստ նրա, մարդուց է կախված արդարացի վարվելը և առաքինի լինելը, իսկ իրենց բնությամբ մարդիկ ազատ են և հավասար։ Բնական իրավունքը արտահայտում է աստվածային արդարության, ազատության, հավասարության իրավունքները, որոնք հավերժ են, համամարդկային արժեքներ են և չեն ենթարկվում փոփոխությունների։
Ռոբերտ Ավոտին
Կենսագրություն
1950-ական թվականների կեսերին Ավոտինը հիմնականում անցել է գիտաֆանտաստիկ և տիեզերական թեմաներով նկարազարդումներին։ Այդ տարիներին նա սկսել է համագործակցությունը «Տեխնիկա-երիտասարդություն» ամսագրի հետ, որը տևել է 40 տարի։ Հետագայում Ավոտինը նաև պատկերազարդել է «Երիտասարդ գվարդիա» հրատարակչության շատ գիտաֆանտաստիկ գրքեր։ Աշխատել է նաև այլ հրատարակչությունների հետ, ինչպիսին է «Լուսավորությունը»։ Աշխատել է նաև այլ ժանրերում՝ նկարազարդելով « Շերլոկ Հոլմսը », հեքիաթների գրքեր, «Մանկական հանրագիտարանը» ։
Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
Մարդու իրավունքները
Գրավոր օրենքները, որոնցով պետք է ղեկավարվեն մարդիկ, հիմնվում են բնական իրավունքի վրա և ստեղծվում են արդարություններ, ապահովելու խաղաղությունն ու պահպանելու իրավունքը։ Այդ իսկ պատճառով բնական իրավունքը և պետությունում գործող օրենքը չեն կարող հակադրվել։ Դրական օրենքը բնական իրավունքի տրամաբանական շարունակությունն է հասարակության մեջ։ Այն պետք է համապատասխանի աստվածային իրավունքին՝ հավասարության, ազատության և արդարության գաղափարին։ Սրանով վարդապետը գաղափարախոսական մեծ առաջընթաց կատարեց, քանզի մինչ այդ օրենքը պաշտպանում էր ոչ թե մարդուն, այլ՝ անձին, որոշակի անհատի կապված նրա սոցիալական դիրքի հետ։ Գոշը մարդկանց հավասարության գաղափարը փոխադրեց օրենսդրական դաշտ, սահմանեց մի շարք նորմեր, որոնցով, իրոք հավասարեցրեց մարդուն ու անձին պոզիտիվ իրավունքում։ Իրավամբ՝ այս ամենը չի նշանակում, որ Գոշը դեմ է դուրս գալիս ավատատիրական գաղափարախոսությանն ու ամբողջությամբ վերացնում մարդու և անձի միջև եղած հակադրությունները, սակայն նրա գաղափարները աչքի են ընկնում իրենց առաջադիմությամբ և մարդասիրությամբ։
Ռոբերտ Ավոտին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք
Մարդու իրավունքները
Գոշի մարդասիրական հայացքները առաջին հերթին դրսևորվում են նրա կյանքի իրավունքին վերաբերվող հատվածներում։ Նրա բացասական վերաբերմունքը մահապատժի վերաբերյալ արդեն իսկ ապացուցում է նրա մարդասիրությունը։ Նա մի կարևոր կերպ է պատկերացնում մարդկանց կատարած սխալների ուղղումը։ Առաջ քաշելով այն գաղափարը, որ հանցագործները պետք է ետ վերադարձնեն պարտքը հասարակությանը նա կոչ է անում հանցագործներին օգտագործել հասարակական բարիքներ ստանալու համար։ Սակայն այստեղ ևս արտացոլվում է Գոշի պետականամետ գործչի կերպարը։ Նա կարծում է, որ առանց ողորմածության մահապատժի են արժանի դավաճանները, ովքեր հանձնում են բերդերը և ամրոցները, ովքեր բացում են քաղաքի դարպասները թշնամու առաջ։ Գոշի մարդասիրական հայացքն այն է, որ նա ձգտում է հասնել նրան, որ մահապատիժների փոխարեն հեռացվեն մարդկանց որևէ մի անդամ, ինչը հնարավորություն կտա նրանց ապաշխարելու։ Պատժի այս ձև ընդունված է հատկապես մուսուլմանների մոտ։ Այն ժամանակ, երբ քրիստոնյաները անխնա մահապատիժների էին ենթարկում միմյանց, իսկ ահա մուսուլմանները կատարում էին անդամահատումներ, որով շատերը ապաշխարում էին բացի այդ նրանք այս կամ այլ կերպ սկսում էին նպաստեմ հասարակության առաջընթացին։
Որպես օրենք
Դատաստանագրքի աղբյուրներն են՝ Մովսիսական օրենքները, հայոց կանոնական իրավունքը, հայ սովորութային իրավունքը։ Ընդգրկում է ֆեոդալական իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմապիսի բնագավառները։ Որպես տիպիկ ֆեոդալական օրենսգիրք, ամրապնդում է տիրապետող կարգերն ու դասային արտոնությունները, պաշտպանում եկեղեցու Գիրքը։ Ըստ «Գիրք Դատաստանի»-ի դատական համակարգը հետնյալն էր պետական դատարաններ (թագավորական, թագավորին առընթեր, իշխանական, իշխանին առընթեր, ստորին), ֆեոդալական (տերունական, դասային), կորպորատիվ (համայնքային, համքարային, եղբայրությունների), եկեղեցական (կաթողիկոսական, եպիսկոպոսական, վարդապետական, քահանայական) և արտակարգ։ Դատավարությունը մեղադրական-մրցակցական է, առանց ծայրահեղ ձևապաշտության։ Դատավարությունն սկսվում է, երբ կա մասնավոր մեղադրող (հայցվոր), իշխանության մարմինները դատ են սկսում եզակի դեպքերում։ Դատական ապացույցներ էին՝ խոստովանությունը, վկաների ցուցմունքները, երդումը (առանձին դեպքերում), գրավոր փաստաթղթերը և գիտակ անձանց (փորձագետների) եզրակացությունը։ Հանցագործություն է համարվել ամեն մի գործողություն՝ ուղղված գոյություն ունեցող հասարակական հարաբերությունների, պետության, հանրային կառավարման, սեփականության, անձի կյանքի ու առողջության, եկեղեցու, տիրող գաղափարախոսության դեմ։ Հանցագործության պատճառները, ինչպես ամենուր, այնպես էլ Հայաստանում, ամենից առաջ, սոցիալ-տնտեսական էին, չնայած պատճառներ էին համարվում նաև (այդ թվում՝ ըստ «Գիրք Դատաստանի»-ի) մարդու մեղսունակությունը, կրոնական ջերմեռանդության թուլացումը, «առ աստված հավատի տկարությունը», այդ ամենի հետևանքով առաջացած բարքերի խաթարումը։ Մինչև միջնադար հանցակազմի ենթակա, այսինքն՝ հանցագործություն կատարող են համարվել նաև միջատները, կենդանիները, նույնիսկ՝ անշունչ առարկաները։ «Գիրք Դատաստանի»֊ն, ելնելով սուբյեկտիվ մեղսայնացման սկզբունքից, դատապարտության ենթակա է համարում ոչ թե վտանգավոր արարքը ընդհանրապես, այլ այն արարքը, որը կատարվել է մեղքով։ Ըստ «Գիրք Դատաստանի»֊ի անմեղսունակությունը նույնպես դատական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանք է։
Ամուսնական հարաբերություններ
Կնոջ և տղամարդու միջև ամուսնական հարաբերությունների հաստատումը կարևոր գրավական էր իրավունքի զարգացման տեսանկյունից։ Համաձայն Գոշի կնոջ ամուսնական տարիքը 15 տարեկանն է։ Եթե ամուսնությունը տեղի էր ունենում նրա կամքին հակառակ, ապա համարվում էր, որ կինը հարկադրվել է ամուսնության, և այդպիսի ամուսնությունը համարվում էր ստիպողական, ուստի կինը կարող էր ամուսնալուծվել։ Մոտեցումն ուներ սկզբունքային նշանակություն, քանզի ամուսնությունը կամովին միություն, էր և կինը չէր կարող հարկադրվել։ Ամուսնաընտանեկան հարաբերություններում Գոշը ելնում էր մենամուսնության սկզբունքից՝ պատժելի համարելով երկկնությունն ու բազմակնությունը։ Այնուամենայնիվ ինչպես տղամարդուն, այնպես էլ կնոջը թույլատրվում էր ամուսնանալ երկրորդ, իսկ բացառիկ դեպքում նաև երրորդ անգամ։
Մխիթար Գոշը եզակի խնդիր բարձրացրեց, որը չենք գտնի այլ միջնադարյան աղբյուրներում այն է՝ գույքային իրավահավասարություն սահմանել տղամարդու և կնոջ միջև։
Կնոջն իրավունք էր վերապահվում ինքնուրույն տնօրինել իր գույքը։ Նա կարող էր իր սեփականությունը կտակել ըստ իր հայեցողության։ Երեխաները նրա ունեցվածքը ժառանգում էին անկախ հայրական ժառանգությունից։ Նման մոտեցումը կնոջ նկատմամբ առաջադիմական քայլ էր այդ ժամանակաշրջանի համար։
Ժառանգականության հիմնահարցը
Անդրադառնալով երեխաների ժառանգման իրավունքին՝ հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում հաշմանդամ երեխաների վրա։ Նա առանձնացնում է հաշմանդամության երկու տեսակ՝ մտավոր և ֆիզիկական։ Առաջինները զրկված են բանականությունից և ի վիճակի չեն տնօրինել ժառանգությունը, հետևաբար չեն կարող լինել ժառանգորդներ։ Գոշը գտնում էր, որ տան հոր մահից հետո գլխավոր տիտղոսը սովորութային ուժով անցնում է ավագ որդուն, իսկ ահա նրա մահվան կամ այլ պատճառներով, որ նա անհնար է, որ կարողանար իրականացնել իր պարտականությունները պետք է այն ժառանգեր երկրորդ որդին կամ հետ եկող ժառանգը։ Մխիթարը գտնում էր, որ չի կարելի թափուր թողնել ժառանգական տիտղոսը, քանի որ այն կարող էր ողբաի հետևանքներ ունենալ պետության կամ իշխանության համար։
Գոշը կողմնակից էր շատ օրենքների սովորութային ուժով կարգավորմանը, եթե դրանք հնարավոր են իրականացնել, իսկ անհնարինության դեպքում նա առաջարկում էր օգտագործել, այլ երկրների փորձը։ Համաձայն Գոշի, սովորութային ուժով պետք է կարգավորվեն այն օրենքները, որոնք անմիջական առնչություն ունեն պետական համակարգի և պետության համար կարևորագույն նշանակություն ունեցող հարցերի վերաբերյալ։
Պատիժներ
Դատաստանագրքում մեղքն ընկալվում է երկու իմաստով՝ կրոնական և իրավական, առաջինը որպես աստվածադիր, մյուսը՝ մարդադիր օրինականության խախտում։ Ընդունելով, որ մեղքն իրավական իմաստով միաժամանակ մեղք է կրոնական իմաստով (հակառակ իմաստով՝ ոչ միշտ), Մխիթար Գոշը, համապատասխանաբար, նախատեսում է երկու բնույթի պատիժ՝ հոգևոր֊եկեղեցական և մարմնական։ Առաջինը նշանակում էին միայն եկեղեցական, երկրորդը՝ աշխարհիկ դատարանները։ Մխիթար Գոշն ընդունել է հետևյալ պատիժները՝ հոգևոր-եկեղեցական (բանադրանք, նզովք, ապաշխարություն իր տեսակներով, աստիճանազրկում, պաշտոնազրկում), մարմնական-նյութական՝ մահապատիժ, մարմնական պատիժներ (ծեծ, անդամահատում), ազատությունը զրկող կամ սահմանափակող, գույքային-դրամական։ Գտնելով, որ պատժի ներգործությունը չի որոշվում խստությամբ, Մխիթար Գոշն ընդունում է հանցանքի ու պատժի համամասնության, իր ժամանակի համար առաջադիմական, սկզբունքը, «իսկ պատիժն ըստ վնասուն համեմատ լիցի» ։
Այն հայկական իրավա-քաղաքական մտքի և ընդհանրապես միջնադարի իրավական հուշարձանների շարքում խոշորագույններից է, ամփոփում է ժամանակի համար շատ առաջավոր դրույթներ, որոնք այժմեական են։ Օրինակ, Մխիթար Գոշը գտնում է, որ պատիժը պետք է ունենա ոչ թե տանջանք պատճառելու և վրեժ լուծելու, այլ խրատելու, ուղղել-դաստիարակելու նպատակ։
Անձնական և գույքային հարաբերություններ
«Գիրք Դատաստանին» ուշագրավ դրույթներ է արտահայտում նաև ամուսինների անձնական և գույքային հարաբերությունների կարգավորման բնագավառում։ Տղամարդը տան գլուխն է, նրան են ենթարկվում ընտանիքի բոլոր անդամները, նաև՝ կինը։ Սակայն տղամարդու իշխանությունը բռնակալական կամ անկաշկանդ կամայական չէ։ Ինչպես տղամարդու, այնպես և կնոջ իրավունքները զուգորդվում են ամուսնու և ընտանիքի մյուս անդամների նկատմամբ ունեցած որոշակի պարտականություններով։ Ամուսինը պարտավորվում է հարգել կնոջը, նրա նկատմամբ լինել մարդկային, հոգալ նրա կարիքները, ապահովել նյութական բարեկեցությունը, հիվանդանալիս խնամել, պահանջել ամուսնական հավատարմություն ևն։ Կնոջը ծեծելու համար ամուսինը ենթակա է դատական պատասխանատվության։ Մխիթար Գոշը կնոջ իրավունքների հարաբերական հավասարությունը պայմանավորում է գույքային հարաբերություններով։
Ամուսինների մինչամուսնական շրջանի գույքը նրանց առանձին, ամուսնության ընթացքում ձեռք բերածը՝ համատեղ սեփականությունն է։ Ամուսնանալու պահից կինն ուներ նյութական-գույքային հենարան, որը ամուսնու հանդեպ և ընտանիքում կնոջ իրավունքների երաշխիքն էր։ «Գիրք Դատաստանի»-ն բացառիկ կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի ներքին կյանքին վերաբերող տեղեկություններ հաղորդելու առումով։
Դատաստանագրքի ամենից կարևոր դրույթներից մեկը հենված Աստվածաշունչ վրա մարդկանց բնական հավասարության իրավունքն է։ Մխիթար Գոշը մարդկանց անհավասարության փաստը բացատրում է սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններով։ Գոշը, հակառակ իր դարաշրջանի գաղափարախոսությանը, մարդկանց սոցիալական անհավասարությունը հիմնավորում է տնտեսական պատճառներով։
Գոշը նշում է, որ գյուղացիները կախման մեջ են ընկել, քանի որ կորցրել են իրենց ապահովող հիմնական միջոցը հողը։ Հողային հարաբերությունների կարգավորման համար նա սահմանափակում է ավատատերերի իշխանությունը։ Անհավասարության առաջացման պատճառի բացատրությունը և դա լուծելու անհրաժեշտության խնդրի բարձրացումը նորություն էր ողջ միջնադարի իրավական համակարգի համար։ Գոշից մի քանի դար հետո միայն Վերածննդի դարաշրջանում հայտնի գիտնականները սկսեցին խոսել մարդկանց իրավահավասարության անհրաժեշտության մասին։
Կիրառում
Այդ իմաստով Մխիթար Գոշը միջնադարյան հումանիզմի ներկայացուցիչներից է։ «Գիրք Դատաստանի»-ն մերժում է կրոնական անհանդուրժողականությունը, պաշտպանում մուսուլմանի արժանապատվությունը, կրոնական պատկանելիության համար չի սահմանում պատիժներ։ «Գիրք Դատասաանի»-ն կիրառվել է նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս այն գաղութներում, որտեղ հայ համայնքը ձեռք էր բերել ներքին ինքնավարության իրավունք։ Սուդանում այսօր էլ հայ համայնքի անդամների քաղաքացիական գործեր լսելիս պետական դատարանը կիրառում է «Գիրք Դատաստանի»-ն։
Դատաստանագրքի գործադրություն
Միջնադարյան Հայաստանում Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի գործադրության վերաբերյալ հայագիտության մեջ իշխող կարծիքը բացասական է։ Դրա հիմքը, ամենից առաջ, արտաքուստ շատ ծանրակշիռ թվացող հետևյալ փաստն է։ Դատաստանագիրքը չի բխել լիազոր իշխանությունից, այն մասնավոր անձի նախաձեռնության արդյունք է, ուստի ենթադրել են, որ այդպիսի աղբյուրից բխող պարտավորիչ ուժ ունենալ։ Այս ամենին զուգահեռ Գոշի Դատաստանագիրքը իր կիարառությունն է գտել տարբեր երկրների իրավական կյանքում։
Գոշը քաջ գիտակցել է այս հանգամանքը, այդ իսկ պատճառով իր կենդանության օրոք անում էր ամեն ինչ որպեսզի իր դատաստանագիրքը ստանա օրինական ուժ, որը կարող էր լուրջ ազդակ հանդիսանալ հայոց անկախ պետականության համար։ Մխիթար Գոշը փորձել է հրավիրել ազգային ժողով․ որպեսզի հաստատվի իր դատաստանագիրքը՝ որպես պարտավորիչ նշանակություն։ Սակայն նրա այս նախաձեռնությունը իրականություն չդարձավ, քանի որ սկսվեցին քաղաքական զարգացումներ, թե Կիլիկիայի հայկական թագավորությունում և թե Զաքարյան իշխանությունում։ Բացի այս կային բազմաթիվ տարաձայնություններ հայկական իշխանությունների երկու թևերի միջև, ինչպես քաղաքական, այնպես էլ եկեղեցական հարցերի վերաբերյալ։
Մխիթար Գոշի ժամանակներում հայտնի են բազմաթիվ նմանատիպ օրենսդրական ակտեր, որոնք դրվել են գործածության մեջ 12-րդ դարի երկրորդ կեսին հայտնի է հռոմեական օրենքների հիման վրա ստեղծված օրենքների ժողովածու, որը այս նույն ժամանակներում սկսեց պարտավորիչ ազդեցություն ունենալ Ֆրանսիայի հարավում։ 1250 թվականին Գոլսատորների սերնդի վերջին ներկայացուցիչ Ակուրսիուսի օրենքների ժողովածուն կիրառության մեջ դրվեց դատարաններում։ Նմանատիպ բազմաթիվ աշխատանքներ ի հայտ եկան Միջնադարյան Եվրոպայում։
12-րդ դարի երկրորդ կեսի բազմաթիվ վկայությունները վկայում են այն մասին, որ միջնադարյան Հայաստանում ևս կար դատաստանագրքի խիստ անհրաժեշտություն։ Դրա անհրաժեշտությունը զգում էին ինչպես հոգևորականները, այնպես էլ իշխանությունները։ Արևմուտքում՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորությունում օրենքների ժողովածու նախաձեռնեց Ներսես Լամբրոնացին, իսկ ահա Արևելքում այդ գործը նախաձեռնեց Մխիթար Գոշը։ Սակայն Ներսես Լամբրոնացու ստեղծածը հիմնականում ընդգրկում էր եկեղեցական և որոշակի չափով կենցաղավարության կանոններ, իսկ ահա Գոշի Դատաստանագիրքը ժամանակի իրավական մտքի հուշարձաններից մեկն է հանդիսանում։ Հարկ է նշել, որ թե՛ Կիլիկիայի հայկական թագավորությունում, թե՛ Բագրատունյաց թագավորությունում դատարանները և պետական իշխանությունը իրականցվում էր սովորույթային ուժով, բայց արդեն Մխիթար Գոշից հետո հայկական իշխանությունները կարող էին օգտագործել Գոշի ստեղծած Դատաստանագիրքը։ Դատաստանագիրքը գործածության մեջ դրվեց Զաքարյանների իշխանության ժամանակաշրջանում։
Թարգմանություններ և հրատարակություններ
«Գիրք Դաաաստանի»-ն առաջին անգամ հայերեն հրատարակել է Վահան Բաստամյանցը՝ 1880 թվականին։ Այն ունի մի քանի այլալեզու խմբագրություններ։ Առաջին անգամ թարգմանվել է լատիներեն (կրճատված, տեղին և պայմաններին համապատասխան փոփոխված), որը լեհահայոց գաղութը 1519 թվականին ներկայացրել է Սիգիզմունդ I-ի հաստատմանը, իր ազգային օրենքներով ղեկավարվելու համար։ Լատիներեն խմբագրությունը հրատարակել է Բիշոֆը (1862)։ 1519—1523 թվականներին լատիներեն խմբագրությունը թարգմանվել է լեհերեն (հրատարակել են Կ․ Վույցիցկին՝ 1843 թվականին, Ա․ Բարոնչը՝ 1869 թվականին և Կրակովի լեհական օրինաց հավաքի երրորդ հատորում, 1906), որը նույն ժամանակ թարգմանվել է ղփչաղերեն (հայատառ)։ Ղփչաղերեն է թարգմանվել (ոչ լրիվ) նաև բուն «Գիրք Դատաստանի»-ն։ Դատաստանագիրքը թարգմանվել է վրացերեն՝ կազմելով Վախթանգի օրենքների «Հայկական իրավունք» բաժինը, որի վրացերեն խմբագրությունը հրատարակել են Լ․ Մելիքսեթ-Բեգը՝ 1928-ին, և Ի․ Դոլիձեն՝ 1963 թվականին։ Ռուսերեն թարգմանությունը առաջին անգամ հրատարակվել է 1828 թվականին։
Գրականություն
Kars J․, Gmndriss der Geschich e des armenischen Rech es <Zei- schrif fur Vergleichende Rech swissenscha- f », 1906, Bd 19
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավունքի ժողովածուներ
Դերվիշ (նկար)
«Դերվիշ » (Dərviş), ադրբեջանցի նկարիչ, ադրբեջանական նոր գեղանկարչության հիմնադիրներից Միրզա Կադիմ Էրիվանիի նկարներից։ Նկարը հեղինակը վրձնել է 19-րդ դարի առաջին կեսերին։ Յուղաներկով հեղինակը վրձնել է ապակու վրա, որի չափերն են 21 × 13,2 սմ։ «Դերվիշ» ստեղծագործությունը այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Ռուստամ Մուստաֆաևի անվան արվեստի ազգային թանգարանում (Բաքու, Ադրբեջան)։
Նկարագիր
Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարանի գույքամատյանում այս ստեղծագործությունը սխալմամբ նշվել է այլ անվանումով՝ «Տղամարդ»։ Ներկա դրությամբ արդեն սխալը շտկված է և նկարը ցուցադրվում է «Դերվիշ» անվանումով։
Դերվիշը հանդերձավորված է կարմիր ջուբայով։ Օձիքը, կոշիկները, գոտին և սրածայր գդակը կանաչ գույնով է վրձնած։ Հագուստն ու վրայի աքսեսուարները ոսկեգույն են։ Դերվիշի աջ ձեռքին շերտավոր շարֆ է։ Այդ նույն ձեռով վերջինս բռնել է «տեբերզինը»։ Իսկ ձախ ձեռքով բռնել է կեշկուլը։ Այս առարկաները պարտադիր են եղել բոլոր դերվիշնորի համար։ Գլխարկի գագաթին արաբական տառերով գրված է «Ալլահ»։
Ինչպես նշում է Նատալիա Միկլաևսկին, Էրիվանիի այս ստեղծագործությունը կատարված է նույն տեխնիկայով, ինչպես որ «Պարուհին»։ Նկարի պահպանվածությունը գնահատվում է լավ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միրզա Կադիմ Էրիվանիի նկարներ Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի արվեստ Կատեգորիա:Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարանի նկարներ
Ռիու Բրանկուի գավառ
Ռիու Բրանկուի գավառ (Microrregião de Rio Branco), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ակրի նահանգի մեջ։ Մասն է կազմում Վալի դու Ակրիի ագլոմերացիայի մարզի։ Բնակչությունը կազմում է 392 416 մարդ, 2006 թվականի տվյալով։ Տարածքը 22 847,612 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 17,2 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Ակրի նահանգի գավառներ
Նովո-Մոիսեևկա
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 16 մարդ։
Գտնվում է շրջանի կենտրոնական մասում՝ Պոչինոկ քաղաքից 35 կմ հարավ, A141 Օրյոլ-Վիտեբսկ մայրուղուց 18 կմ դեպի արևմուտք։ «Կրապիվենսկայա» երկաթուղային կայարանը գտնվում է գյուղից 18 կմ դեպի արևելք՝ Սմոլենսկ-Ռոսլավլ գծի վրա։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, 1941 թվականի հուլիսին, գյուղը գրավել են նացիստական զորքերը, ազատագրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Այս վտանգավոր դուռը դեպի պատշգամբ
«Այս վտանգավոր դուռը դեպի պատշգամբ» («Šīs bīstamās balkona durvis»), 1976 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ձիդրա Ռիտենբերգան Ռիգայի կինոստուդիայում ։
Սյուժե
Մանկության տարիներին Ռոլանդը համառությունից ցած է նետվել պատշգամբից և հազիվ է փրկվել մահից։ Ծնողներն այլ ելք չգտնելով՝ մեխերով ամրացրել են այդ վտանգավոր դարձած պատշգամբի դուռը։
Ռոլանդի ծննդյան օրվա առթիվ կազմակերպված տոնին (նա դարձել է տասնութ տարեկան) սիրողական ֆիլմ է ցուցադրվել։ Թաքնված տեսախցիկով նկարահանվել է աղջիկը, որը ժամադրության էր եկել, բայց հանդիպումն այդպես էլ տեղի չի ունեցել։
Նկարահանող խումբ
Ֆիլմի սցենարի (սկզբնական պիեսի) հեղինակը եղել է դասախոս Բրոնիսլավա Պարշևսկայան, որը սյուժեում օգտագործել է իր մասնագիտական փորձը։ Գրական ձևավորումը պատկանում է անվանի կինոռեժիսոր Յանիս Սթրեյչին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Body on Me
«Body on Me», բրիտանացի երգչուհի Ռիտա Օրայի երգը, որում իր մասնակցությունն ունի նաև ամերիկացի երգիչ Քրիս Բրաունը։ Այն թողարկվել է 2015 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ որպես Օրայի երկրորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ ։ Երգը գրվել է Ռիտա Օրայի, Քրիս Բրաունի, Ջեյմս Էյբրահարթի, Ռոզինա Ռասելի, Թինաշե Սիբանդայի և Ռոբին Վայսայի կողմից։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Քոլին Թիլինը, ներկայացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 18-ին Օրայի VEVO ալիքում ։
Ռեմիքս
Երգի պաշտոնական ռեմիքսը, որում իր մասնակցությունն ունի նաև ամերիկացի ռեփեր Ֆեթի Ուափը, ներկայացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 25-ին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 սինգլներ Կատեգորիա:Ռիտա Օրայի երգեր Կատեգորիա:Քրիս Բրաունի երգեր Կատեգորիա:Զուգերգեր Կատեգորիա:2015 երգեր
Մաթեմատիկական սոփեստություն
Մաթեմատիկական սոփեստություն (σόφισμα՝ հնարք, խորամանկ հնարանք, գլուխկոտրուկ բառից ), մաթեմատիկական սխալ պնդում՝ ստացված դատողության միջոցով, որը կարծես թե ճիշտ է, բայց իրականում պարունակում է այս կամ այն սխալը ։ Սխալների պատճառները կարող են տարբեր լինել՝ մաթեմատիկայում արգելված գործողությունների օգտագործումը (օրինակ՝ բաժանում զրոյի վրա), մաթեմատիկական օրենքների ոչ ճիշտ օգտագործումը կամ դրանց կիրառելիության գոտուց դուրս օգտագործելը, տրամաբանական սխալները և այլն։
Մաթեմատիկական սոփեստությունը սոփեստության մասնավոր դեպքն է։ Տվյալ հոդվածում հետագայում խոսք է գնում միայն մաթեմատիկական սոփեստության մասին, որը կարճ անվանվել է սոփեստություն։ Սոփեստությունները չպետք է շփոթել գիտական պարադոքսների հետ (օրինակ՝ Զենոնի ապորիաների, ծննդյան օրերի պարադոքսի կամ Բանախ-Տարսկիի պարադոքսի հետ), որոնք սխալ չեն պարունակում և հաճախ ունենում են գիտական զգալի արժեք։
Սոփեստությունների վերլուծությունը, դրանցում սխալների որոնումը ծայրաստիճան արժեքավոր են մաթեմատիկայի դասավանդման ընթացքում, դրանք օգնում են աշակերտներին ու ուսանողներին ձևավորել մաթեմատիկական և տրամաբանական օրենքների հստակ պատկերացում, ինչպես նաև նախազգուշացնում են այս օրենքների կիրառման հնարավոր տիպային սխալները ։
Սոփեստությունների դասակարգում
Գոյություն ունի սոփեստությունների խմբավորման մի քանի տարբերակ. որոշ հեղինակներ դրանք խմբավորում են ըստ մաթեմատիկական թեմատիկայի տեսակի, մյուսները՝ ըստ դատողության մեջ թույլ տրված սխալի տիպի, իսկ երրորդները երկու մոտեցումները զուգակցում են այս կամ այն ձևով։
Այս դասակարգումը քննադատվել է այն բանի համար, որ նույն սխալի վերաբերյալ նյութը միավորում է մաթեմատիկայի տարբեր բաժիններ, ինչը մեթոդաբանորեն սխալ է, և, ավելին, դասակարգման հատկանիշները բավարար չեն։
Բաժանում զրոյի վրա
Սոփեստություն։ Դիցուք a-ն և b-ն կամայական թվեր են։ Նրանց տարբերությունը նշանակենք c, տառով, այսինքն՝ a-b=c: Այդ հավասարության երկու մասը բազմապատկենք (a-b)-ով, կստանանք՝ : Բացենք փակագծերը. : Հավասարության անդամները խմբավորենք հետևյալ կերպ. կամ՝ Երկու մասը կրճատենք (a-b-c)-ով, կստանանք. a=b, այսինքն՝ բոլոր թվերը հավասար են։
Զրոյի վրա բաժանումը հանրահաշվական ամենատարածված սխալներից է, ընդ որում՝ այդ բաժանումը կարող է լինել քողարկված, օրինակ՝ կրճատումն ընդհանուր արտադրիչով։ Օրինակ՝ 9x^2=x հավասարումը x-ով կրճատելիս մենք կորցնում ենք x=0 արմատը։ Մեկ այլ հավասարման սոփեստություն. Կրճատելով -ով՝ մենք ոչ միայն կորցնում ենք հավասարման միակ արմատը՝ x=5, այլև միաժամանակ ստանում ենք x=4 ավելորդ արմատը, որը չի պատկանում անհայտի թույլատրելի արժեքների բազմությանը, քանի որ արմատատակ արտահայտությունը x=4 դեպքում դառնում է բացասական։
Անհավասարություններ
Սոփեստություն 1։ Դիցուք a-ն և b-ն կամայական դրական թվեր են, ընդ որում՝ a>b: Անհավասարության երկու մասերը բազմապատկենք b-ով և երկու մասից հանենք a^2, կստանանք՝ : Վերլուծենք արտադրիչների՝ Կրճատենք (b-a)-ով (ենթադրելով, որ այն հավասար չէ զրոյի), կստանանք a>b+a անհավասարությունը։ Երկու մասից հանենք a, կստանանք 0>b: Այսինքն՝ ցանկացած դրական b թիվ միաժամանակ բացասական է։
Արմատի հանում
Սոփեստություն 1։ ճիշտ հավասարությունը կարելի է գրել  տեսքով։ Քառակուսի արմատ հանելով՝ ստանում ենք, որից՝ 1=2:
Սոփեստություն 2։ Թիվն աստիճան կարելի է բարձրացնել ոչ միայն ամբողջ, այլև կոտորակային ցուցիչով. : Դիտարկենք սոփեստություն, որն ապացուցում է, որ -1 = 1:
Սոփեստություն 3։ Պետք է զգուշություն ցուցաբերել եռանկյունաչափական ֆունկցիաները կոտորակային ցուցիչով աստիճան բարձրացնելիս։ Թվում է՝ ակնհայտ է, որ, սակայն x=\pi դեպքում ստանում ենք սխալ հավասարություն՝ : Քանի որ թվի քառակուսու արմատը հավասար է թվի բացարձակ արժեքին, հետևաբար ճիշտ գրությունը հետևյալն է՝ :
Խնդրի սխալ պայմաններ
Սոփեստություն 1։ Լուծենք հետևյալ հավասարումը. : Ստուգում. առաջին արմատը տեղադրելով հավասարման մեջ՝ կստացվի 12=0 հավասարությունը, երկրորդ արմատը տեղադրելով՝ 6=0 հավասարությունը։
Ալիշեր Ուսմանով
Ալիշեր Բուրխանովիչ Ուսմանով (Alisher Usmonov, ), ուզբեկական ծագմամբ ռուսական բիզնես մագնատ։ Ըստ 2015 թվականի Ֆորբս ամսագրի տվյալների՝ Ուսմանովը ճանաչվել է Ռուսաստանի ամենահարուստ մարդը՝ 14,7 մլրդ ԱՄՆ դոլար կարողությամբ և աշխարհի 58-րդ ամենահարուստ մարդը ։ 2013 թվականի դեկտեմբերին Բլումբերգի՝ աշխարհի միլիարդատերերի ցանկում զբաղեցրել է 37-րդ հորիզոնականը՝ 19.6 մլրդ ԱՄՆ դոլարով ։ 2014 թվականի մայիսին The Sunday Times-ը նրան ճանաչել է Միացյալ Թագավորության երկրորդ ամենահարուստ մարդը՝ 10.65 մլրդ ֆունտ կարողությամբ ։
Ուսմանովն իր կարողությունը վաստակել է մետաղի և հանքերի շահագործումից ու ներդրումներից ․ ռուսական արդյունաբերական կոնգլոմերատ Մետալոինվեստի ամենամեծ բաժնետերն է, որը 2006 թվականին միացավ Գազմետալ բաժնետիրական ընկերության հետ ։
Նրան է պատկանում նաև Կոմերսանտ հրատարակչությունը։ Ռուսաստանի երկրորդ ամենամեծ շարժական հեռախոսակապի՝ Մեգաֆոնի և Mail.ru խմբի համասեփականատերն է ։ Վերջինս ռուսախոս աշխարհում համարվում է ամենամեծ ինտերնետ ընկերությունը, որին պատկանում են Օդնոկլասսնիկի, Վկոնտակտե և այլ հայտնի վեբ պորտալների բաժնեմասեր։
Ուսմանովը Digital Sky Technologies ("DST") հիմնադրամի ամենամեծ ներդրողն է․ բաժնեմասեր ունի նաև մի շարք միջազգային տեխնոլոգիական ընկերություններում ։