cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք
Ճարտարապետություն
Վանքը բաղկացած էր մեծ և փոքր գմբեթավոր եկեղեցիներից, կառուցված սրբատաշ գորշագոյն քարերով։ Եկեղեցու մուտքի աջ մասում կար մեծ ավանդատուն, իսկ տաճարի ներքևը գտնվում էր ստորգետնյա նկուղ, որտեղ պահվում էին եկեղեցու թանգարժեք իրերը։ Եկեղեցու պատերը նկարազարդված էին յուղաներկային սրբապատկերներով, դրանցից նշանավորը Սուրբ Ներսեսի պատկերն էր, որը Ավագ սեղանի մեջտեղն էր։ Տաճարի հարավային կողմում կար մի դուռ, որը տանում էր դեպի Սուրբ Ներսեսի դամբարան, այնտեղ պատի մեջ ամփոփված էր Սուրբ Ներսեսի աճյունը։ Տապանաքար այնպես էր դրված որը ծածկում էր Սուրբ նշխարների պատմության հիշատակ արձանագրությունը։ Վանք անկրկնելի հնություններից էր նաև ժամատան փայտաշեն «զարմանագործ» դուռը, այն զարդարված էր՝ կրոնական իմաստ պարունակող փորագրություններով, ճարտաշեն քանդակներով և երկաթագիր արձանագրություններով։ Վանական համալիրը ուներ նաև հյուրատուն, ախոռ և գոմ, իսկ վանքի շուրջ կար բարձր պարիսպ։
1880- ական թվականների կեսերին վանքապատկան տնտեսությունը ուներ, 36 արտեր և տարատեսակ ընտանեկան կենդանիներ։ Վանք մոտ կար մարգագետին՝ շրջապատված բերքատու ծառերով։ Վանքը շատ մեծ ուշադրության կենտրոնում էր, քանի որ Երզնկա քաղաքին շատ մոտ էր։ Վանական համալիրը գտնվում էր թեմական իշխանությունների հատուկ հսկողության տակ։ Երզնկաի համարյա թե բոլոր վանքերը կառավարվում էին վանապահների միջոցով, և Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանքն էլ բացառություն չէր։ Այստեղի վանապահն էր ՝ ծնունդով Դերջանից Տեր Վարդան քահանան։
Յակովլևկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
Յակովլևկա (Яковлівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1873 թվականին։
Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան Կատեգորիա:Երզնկա Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Յակովլևկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Յակովլևկա գյուղում բնակվում էր 93 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 273,53 մարդ/կմ²։
Էլիզաբեթ Պենյա
Էլիզաբեթ Պենյան (Elizabeth Peña, ), ամերիկյան դերասանուհի է։ Առավել հայտնի է «Մարտկոցները չեն գործադրվում», «Պիկ ժամ», «Նպատակ 2։ Կյանքն ինչպես երազ» ֆիլմերից։
Կենսագրություն
Էլիզաբետ Պենյան ծնվել է 1959 թ.-ի սեպտեմբերի 23-ին Նյու Ջերսիում։ Նրա ծնողները եղել են թատրոնի դերասաններ։ Պենյան ավարտել է Նյու-Յորքի բարձրագույն վճարովի դպրոցը, որտեղ սովորել է Վինգ Ռեյմսի և Էվո Մորալեսի հետ։
Կարիերա
Պենյան կարիերան սկսել է էպիզոդային դերերով այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Բոլորը ծիծաղում էին», «Կենգնին և Լեյսին»։ Նրա առաջին նշանակալի դերը եղել է 1986 թ.-ին «Առանց գումարի` Բեվեռլի Հիլսում» ֆիլմում, իսկ 1987 թ.-ին՝ «Մարտկողները չեն գործադրվում» ֆիլմում։ 1987-ից 1988 թթ.-ն Պենյան նկարահանվել է «Ես ամուսնացած եմ Դորայի հետ» սիթքոմում, իսկ 1990 թ.-ին՝ «Կպույտ փողպատ» ֆիլմում։ Նույն թվականին հանդես է եկել «Յակոբի սանդուղքը» սարսափ ֆիլմի գլխավոր դերում։ 1992 թ.-ին խաղացել է «Պարը ջրի վրա» դրամայում և «Փախստականը մեզ հետ» հեռուստասերիալում, 1996-ին՝ «Շերիֆի աստղերը» ֆիլմում։ 1998 թ.-ին խաղացել է «Պիկ ժամ» կատակերգությունում Քրիս Թաքերի և Ջեքի Չանի հետ։ 2001 թ.-ին «Կրիայի ապուր» կատակերգությունում հանդես է եկել գլխավոր դերերից մեկում։ 2002 թ.-ին կրկին գլխավոր դերում հանդես է եկել «Հոլիվուդյան մայրիկի գաղտնիքը» հեռուստասերիալում։ Պենյան նաև բարձրաձայնել է մուլտֆիլմերում։ 2007 թ.-ին Պենյան խաղացել է 2 կարևոր ֆիլմերում՝ «Նպատակ 2։ Կյանքն ինչպես երազ» և «Դինոզավրերի պատերազմը»։ 2011 թ.-ին նկարահանվել է «Իդեալական ընտանիք» ֆիլմում՝ Քեթլին Թըրների հետ։ Պենյայի վերջին դերը եղել է Մարիա Սանդովայի դերը «Մատադոր» ֆիլմում 2014 թ.-ին։
Անձնական կյանքը
1988 թ.-ին Պենյան ամուսնացել է Վիլյամ Սթիվերի հետ։ Նրանք ունեցել են 2 երեխա։ Նրանց ամուսնությունն ավարտվել է ամուսնալուծությամբ։ 1994 թ.-ին Պենյան ամուսնացել է 2-րդ անգամ՝ Հանս Ռոլլայի հետ։ Այս անգամ նույնպես ունեցել են 2 երեխա։
Պենյան մահացել է 2014 թ.-ի հոկտեմբերի 14-ին Լոս-Անջելեսում` 55 տարեկան հասակում։ Մահվան պատճառը եղել է լյարդի ցիրոզը` ալկոհոլի չարաշահման հետևանքով։ Դրա արդյունքում Պենյայի մոտ սկսվել է սուր աղիքային արյունահոսություն և սիրտը միանգամից կանգ է առել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Օսման II
Օսման II (, İkinci Osman, ), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1618 - 1622 թվականներ։
Ահմեդ I-ի որդին է։
Վաղ կյանք
Օսման II-ը ծնվել է Կոստանդնուպոլսի Թոփքափը ամրոցում, նա Սուլթան Ահմեդ I-ի (1603–17) և նրա առաջին կին Մեհֆիրուզ հաթունի որդին է։ Ըստ հետագա ավանդույթների. երիտասարդ տարիքում նրա մայրը մեծ ուշադրություն է դարձրել Օսմանի կրթությանը, արդյունքում Օսմանը դարձել է ճանաչված բանաստեղծ և տիրապետում էր շատ լեզուների, այդ թվում արաբերեն, պարսկերեն, հունարեն, լատիներեն և իտալերեն, չնայած այս փաստը մերժվում է ։
Ահմեդի մահից հետո Օսմանի գահին չտիրանալը բացատրվում է, որ նրա հովանավոր մայրը այդ ժամանակ հավանաբար մահացել էր կամ արտաքսվել։
Գրականություն
Կատեգորիա:Օսմանյան արքայատոհմ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:17-րդ դարի օսմանյան սուլթաններ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր Կատեգորիա:Երկու սուրբ մզկիթների պահապան Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության սպանված անձինք Կատեգորիա:Թուրք ազգայնականներ Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք Կատեգորիա:Թյուրք կառավարիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հույն մայրերից ծնված օսմանյան սուլթաններ
Դարինո (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Դարինո (Дарьино, Дарьино), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
(3821) Սոնետ
(3821) Սոնետ (Sonet), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,239097 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6374 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8408 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2129,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,169071 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Նեդելկո Չուբրիլովիչ
Նեդելկո Չուբրիլովիչ (Недељко Чубриловић / Nedeljko Čubrilović, ), Սերբական Հանրապետության պետական գործիչ, 2014 թվականից այդ երկրի խորհրդարանի՝ ժողովրդական սկուպշչինայի նախագահ (այդ պաշտոնն զբաղեցրած անձանց շարքում յոթերորդն է), նախկինում եղել է տրանսպորտի և կապի նախարար (2006—2014): Ազգությամբ սերբ է։
Կենսագրություն
Նեդելկո Չուբրիլովիչը ծնվել է 1953 թվականին Վրբասի Կրուպա քաղաքում։ Ստացել է մեքենաշինության ճարտարագետի մասնագիտական կրթություն, կարիերայի առաջին քսանամյակում շարքային ճարտարագետից հասել գործարանի տնօրենի պաշտոնի։ Այնուհետև արտադրական գործունեությունից անցել է քաղաքականի. ղեկավարել է Բանյա Լուկայի վարչակազմի գործադիր կոմիտեն, Սերբական Հանրապետության հաղորդակցության ուղիների վարչությունը, տրանսպորտի և կապի նախարարությունը։
2000 թվականին անդամագրվել է «Դեմոկրատական ժողովրդական միություն» կուսակցությանը (Демократски народни савез/Demokratski narodni savez կամ DNS): DNS-ի նախագահությունը 2018 թվականի նոյեմբերի 14-ին նրան ազատել է կուսակցության փոխնախագահի պաշտոնից ։ Կարճ ժամանակ անց՝ դեկտեմբերի 22-ին Չուբրիլովիչն ընտրվել է նոր-նոր կազմավորված Դեմոկրատական միություն կուսակցության (Демократски савез, DEMOS) առաջին նախագահ ։
Անձնական կյանք
Նեդելկո Չուբրիլովիչն ապրում և աշխատում է Բանյա Լուկայում ։ Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և մեկ դուստրi :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքական գործիչներ
Իմ մտքերից դուրս
Իմ մտքերից դուրս (Out of My Mind), Նյու Յորք Թայմսի կողմից ճանաչված, մեծ պահանջարկ ունեցող հեղինակ Շերոն Դրեյփերի վեպերից ։ Գրքի հինգերորդ հրատարակության նկարազարդման հեղինակը Դանիել Չանգն է, իսկ կազմի լուսակարը Cyril Bruneau/Jupiter Images ընկերությանն է պատկանում։ Գիրքը խորհուրդ է տրվում 10 և ավելի բարձր տարիքի և 5-8-րդ դասարաններում սովորող երեխաներին։ Պատմությունը գրվել է առաջին դեմքով` Մելոդի Բրուքսի, որն ուղեղային կաթված ունեցող մի աղջիկ է։
Սյուժե
Մելոդի Բրուքսը 11–ամյա աղջիկ է ով ծնվել է մանկական ուղեղային կաթվածով։ Նրա ծնողներն անում են ամեն ինչ, որպեսզի օգնեն նրան ունենալու նորմալ կյանք, բայց կյանքը հաճախ զայրացնում է Մելոդիին, քանի որ նա չի կարողանում շարժվել, խոսել կամ պատմել իր ցանկությունների մասին։ 5 տարեկանում Մելոդիի բժիշկը նրան ախտորոշում է սաստիկ ջղաձգված ու սահմանափակ կարողություններով երեխա և առաջարկում է նրան տեղափոխել զարգացման շեղումներով երեխաների համար նախատեսված հատուկ խնամքի կենտրոն։ Չնայած դրան` Մելոդիի մայրը նրան գրանցում է Սփոլդինգ փողոցի տարրական դպրոց՝ հավուր պատշաճի կրթություն ստանալու համար։ Այնուամենայնիվ, այն դասարանը որտեղ նա պետք է սովորեր, կարծես երեխաների համար նախատեսված նախադպրոցական դասարան լիներ, քանի որ նրանք ամեն օր սովորում էին նույն բաները` ա․ ի․ այբուբեն։ Սա շատ է բարկացնում Մելոդիին, որովհետև նա ուներ բացառիկ հնարավորութնուններ ու գիտելիքներ, սակայն չէր կարողանում խոսել կամ գրել։ Նրա հարևանուհի տիկին Վին բարի, բայց խստապահանջ կին է։ Նա Մելոդիին ստիպում է սովորել իր ողջ հնարավորությունների սահմաններում։ Երբ Մելոդին երեք տարեկան էր, տիկին Վիին դուր չէր գալիս, թե ինչպես է նա ամեն հարցում կախված իր ծնողներից։ Այդ իսկ պատճառով տիկին Վին Մելոդիին ստիպում էր սովորել, թե ինչպես սողա և չորեքթաթ քայլի հատակի վրա։ Նա անգամ աղջկան սովորեցնում էր, թե ինչպես տիրապետեր իրեն, երբ ընկնում էր անվասայլակից։ Այս ամենը աղջկան որոշ չափով օգնեց ինքնուրույն լինել, բայց նա դեռ իր ծնողների օգնության կարիքին ուներ հաց ուտելիս և զուգարան գնալիս։
Շուտով Մելոդին իր թիմին օգնում է վիկտորինայում հաղթել, և նրանք ուղևորություն են վաստակում դեպի Վաշինգտոն` մասնակցելու խաղի համազգային փուլին։ Բայց մրցույթի օրը թիմը մեկնում է Վաշինգտոն` առանց Մելոդիին զգուշացնելու, որ ամրագրված թռիչքը հետաձգվել էր։ Նրանք լքում են Մելոդիին։ Հաջորդ օրը Մելոդին պնդում է, որ ուզում է գնալ դպրոց` չնայելով այն փաստին, որ իր մայրը հիվանդ և հոգնած է։ Մելոդին խփում է ավտոմեքենային և գոռում է, որպեսզի մայրը նկատի, որ Փեննին դուրս է եկել տնից և մեքենայի հետևում է, սակայն մայրը չի հասկանում նրան, որի հետևանքով ավտոմեքենան հարվածում և վնասում է Փեննիին։ Մելոդին իրեն մեղավոր է զգում, քանի որ չէր կարողացել իր մորը զգուշացնել, մինչդեռ Փեննին արդեն առողջանում էր։ Երկուշաբթի օրը Մելոդիի դասարանցիները նրան ներողություն են հայտնում իրենց ոչ խելամիտ արարքի համար և նրան են նվիրում 9–րդ հորիզոնականի գավաթը, բայց Մելոդին այն պատահմամբ գցում ու կոտրում է։ Հաջորդ օրը նա ու Քեթրինը սկսում են աշխատել իր ինքնակենսագրական շարադրության վրա, որի առաջին տողերով էլ սկսվում է գիրքը։
Գրքի կազմը
Գքրի կազմին պատկերված է ոսկեգույն ձկնիկ, որը դուրս է թռչում ակվարիումից։ Սա մարմնավորում է Մելոդիին, ով իր գլխում շատ մնալուց հետո դուրս է թռչել այնտեղից։ Ոսկեգույն ձկնիկը մարմնավորում է Մելոդիին, իսկ ակվարիումը` նրա մտքերը։ Գրքում մի տեսարան կա, որտեղ Մելոդին տեսնում է, թե ինչպես է իր ոսկեգույն ձկնիկը, ձգտելով ազատության, թռչում ակվարիումից։ Այս նկարը և՛ բառացի, և՛ փոխաբերական իմաստով ցույց է տալիս, թե ինչպիսի թակարդում է իրեն զգում Մելոդին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շերոն Դրեյփերի վեպեր
Պլավինիշչենսկի գյուղական խորհուրդ (Ռոմենսկի շրջան)
Պլավինիշչենսկի գյուղական խորհուրդ  (Плавинищенська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պլավինիշչենսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1754 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Նախաճաշ խոտի վրա (Մանե)
Նկարի անունը նախապես «Լոգանք» (Le bain) էր։ Նկարը նախատեսված էր Փարիզի սալոնում ցուցադրվելու համար, բայց 3000 այլ նկարների հետ ժյուրին այս նկարը չթողեց, որ մասնակցի ցուցահանդեսին։ Բոլոր այս նկարները ցուցադրվել են Նապոլեոն III-ի միջամտությամբ բացված այսպես կոչված՝ Մերժվածների սալոնում։
Նկարի սյուժեի ընտրությունը՝ բնության գրկում երկու լրիվ հագնված տղամարդ մերկ կնոջ հետ, հասարակության կողմից չըմբռնվեց և նկարի հեղինակին դեկադենտության և անճաշակության մեջ մեղադրելու առիթ տվեց։ Դիտողները վրդովվել էին ոչ միայն սյուժեից, այլ նրանից, որ մերկ կինը ուղղակի նայում էր հանդիսատեսին։ Վրդովմունքի առարկա էր նաև այն, որ կերպարները ճանաչելի էին՝ կինը Վիկտորիա Մյորանն էր (Victorine Meurent), տղամարդկանցից մեկը Մանեի եղբայր Գյուստավն էր, իսկ երկրորդը՝ նկարչի ապագա աներորդի Ֆերդինանդ Լեենհոֆը (Ferdinand Leenhoff)։ Տղամարդիկ հագնված էին դենդիի նման։ Նկարում նրանք այնպես են տարված զրույցով, որ չեն նկատում կանանց։ Նրանց առաջ փռված է կանացի հագուստ, մրգերով զամբյուղ և կլոր հաց։ Ետին պլանում թեթև շորերով մի կին լողանում է գետում։ Նա առաջին պլանում նստածների համեմատությամբ խոշոր է նայվում։ Նկարի հետին պլանը խորություն չունի, տպավորություն է ստեղծվում, որ գործողությունը նկարված է, ոչ թե բնության մեջ, այլ ստուդիայում։ Այդ տպավորությունը շեշտում է համարյա ստվեր չգցող լուսավորությունը։
Արտաքին հղումներ
սյուժեին
Կատեգորիա:1863 նկարներ Կատեգորիա:Էդուարդ Մանեի նկարներ Կատեգորիա:Օրսե թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Ատլանտյան օվկիանոս
Ատլանտյան օվկիանոս, զբաղեցրած տարածքի մեծությամբ և խորությամբ Երկիր մոլորակի երկրորդ օվկիանոսն է Խաղաղ օվկիանոսից հետո։ Հյուսիսում գտնվում է Գրենլանդիայի և Իսլանդիայի միջև, Եվրոպայի և Աֆրիկայի միջև արևելքում, Հյուսիսային Ամերիկայի և Հարավային Ամերիկայի միջև արևմուտքում, իսկ Անտարկտիդան օվկիանոսի ծայր հարավում է։
Ատլանտյան օվկիանոսի մակերեսը կազմում է 91.66 միլիոն կմ², որից մոտավորապես 16 %-ը պատկանում է ծովերին, ծոցերին և նեղուցներին։ Առափնյա ծովերի մակերեսը մեծ չէ և չի գերազանցում ընդհանուր աքվատորիայի 1 %-ը։ Օվկիանոսի ծավալը կազմում է 329.7 միլիոն կմ³, որը կազմում է Համաշխարհային օվկիանոսի ծավալի ավելի քան 25 %-ը։ Միջին խորությունը կազմում է 3736 մետր, իսկ առավելագույնը՝ 8742 մետր է (Պուերտո Ռիկո)։ Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերի միջին աղիությունը կազմում է 35 ‰: Օվկիանոսն աչքի է ընկնում խիստ կտրատված ափագծերով, որոնց շնորհիվ շատ են ծովերն ու ծոցերը։
Ատլանտյան օվկիանոսի անվանումն առաջացել է հունական դիցաբանության տիտան Ատլասի անունից։
Անվան ստուգաբանություն
Օվկիանոսի անվանումն առաջին անգամ հանդիպում է դեռևս մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարում պատմահայր Հերոդոտոսի աշխատություններում։ Այդ աշխատանքներում հեղինակը գրել է. «Հերկուլեսյան սյուներով պարփակված ծովը կոչվում է Ատլանտիս (Ἀτλαντίς - Ատլանտիդա)» ։ Անվանումն առաջացել է հունական դիցաբանության տիտան Ատլասից, որն իր ուսերին պահում էր երկնակամարը Միջերկրական ծովի ծայր արևմուտքում։ Հռոմեացի գիտնական Պլինիոս Ավագն առաջին դարում օգտագործել է օվկիանոսի ժամանակակից անունը՝ Օկեանուս Ատլանտիկուս ՝ «Ատլանտյան օվկիանոս»։ Տարբեր ժամանակներում օվկիանոսի առանձին մասերին անվանել են՝ Արևմտյան օվկիանոս, Հյուսիսային ծով, Ներքին ծով։ 17-րդ դարի կեսերից արդեն օգտագործվեց Ատլանտյան օվկիանոս անվանումը, որը վերաբերում էր օվկիանոսի ողջ աքվատորիային ։
Ծովեր և ծոցեր
Ատլանտյան օվկիանոսի ծովերը, ծոցերը և նեղուցները զբաղեցնում են 14.69 միլիոն կմ² մակերես, որն ամբողջ օվկիանոսի տարածքի ավելի քան 16 %-ն է։ Ծավալը կազմում է 29.47 միլիոն կմ³ (8,9 %): Ատլանտյան օվկիանոսի ամենահայտնի ծովերն ու ծոցերն են (ժամ-սլաքի ուղղությամբ)՝ Իռլանդական ծով, Բրիստոլի ծոց, Հյուսիսային ծով, Նորվեգական ծով, Բալթիկ ծով, Բոտնիկի ծոց, Ֆիննական ծոց, Ռիգայի ծոց, Բիսկայան ծոց, Միջերկրական ծով, Ալբորան ծով, Բալեարյան ծով, Լիգուրյան ծով, Տիրենյան ծով, Ադրիատիկ ծով, Հոնիական ծով, Եգեյան ծով, Մարմարա ծով, Սև ծով, Ազովի ծով, Գվինեական ծոց, Ռիսեր-Լարսենի ծով, Լազարևի ծով, Ուեդդելի ծով, Սկոշայի ծով (վերջին չորս ծովերը երբեմն համարում են Հարավային օվկիանոսի մասեր), Կարիբյան ծով, Մեքսիկական ծոց, Սարգասյան ծով, Մենի ծոց, Սուրբ Լավրենտիոս ծոց, Լաբրադորի ծով ։ Առանձնացվում են նաև Իրմինգերի ծովը (Գրենլանդիայի և Իսլանդիայի միջև), Կելտական ծովը, Իրուազյան ծովը, Վատտեն ծովը։
Կղզիներ
Ատլանտյան օվկիանոսի խոշոր կղզիներն ու կղզեխմբեր են՝ Բրիտանական կղզիներ (Մեծ Բրիտանիա, Իռլանդիա, Հեբրիդյան կղզիներ, Օրկնեյան կղզիներ, Շետլանդական կղզիներ), Մեծ Անտիլյան կղզիներ (Կուբա, Հայիթի, Ճամայկա, Պուերտո Ռիկո, Խուվենտուդ), Նյուֆաունդլենդ, Իսլանդիա, Հրո երկիր կղզեխումբ (Հրո երկիր, Նավարինո), Մարաժո, Սիցիլիա, Սարդինիա, Փոքր Անտիլյան կղզիներ (Տրինիդատ, Գվադելուպա, Մարտինիկա, Կյուրասաո, Բարբադոս, Գրենադա, Սենտ Վինսենտ, Տոբագո), Ֆոլկլենդյան (Մալվինյան) կղզիներ (Արևելյան Ֆոլկլենդ (Սոլեդադ), Արևմտյան Ֆոլկլենդ (Գրան Մալվինա)), Բահամյան կղզիներ (Անդրոս, Մեծ Ինագուա, Մեծ Բահամա), Քեյփ Բրետոն, Կիպրոս, Կորսիկա, Կրետե, Անտիկոստի, Կանարյան կղզիներ (Տեներիֆե, Ֆուերտեվենտուրա, Գրան Կանարիա), Զելանդիա, Էդուարդ արքայազնի կղզի, Բալեարյան կղզիներ (Մալյորկա), Հարավային Ջեորջիա, Լոնգ Այլենդ, Արևմտաէստոնական կղզիներ (Սաարեմաա, Հիյումաա), Կանաչ հրվանդանի կղզիներ, Եվբեա, Դոդեկանես (Հռոդոս), Գոթլանդ, Ֆյուն, Կիկլադյան կղզիներ, Ազորյան կղզիներ, Հոնիական կղզիներ, Հարավային Շետլանդական կղզիներ, Բիոկո, Բիժագոշ, Լեսբոս, Ալանդյան, Ֆարերյան կղզիներ, Էլանդ, Լոլլլանդ, Հարավային Օրկնեյան կղզիներ, Սան Տոմե, Մադեյրա կղզիներ, Մալթա, Պրինսիպի, Սուրբ Հեղինեի կղզի, Համբարձման, Բերմուդյան ։
Օվկիանոսի ձևավորման պատմություն
Ատլանտյան օվկիանոսն առաջացել է մեզոզոյան ժամանակաշրջանում՝ Պանգեյ նախամայրցամաքի տրոհման արդյունքում, որը բաժանվեց Գոնդվանայի և Լավրասիայի ։ Շնորհիվ այդ մայրցամաքների տարբեր կողմեր շարժվելու, տրիասի վերջում առաջացավ առաջին օվկիանոսային ընդերքը ներկայիս Հյուսիսային Անտլանտիկայում։ Առաջացած ռիֆտային գոտին Թետիս օվկիանոսի ռիֆտային խզվածքի արևմտյան շարունակությունն էր։ Ատլանտյան իջվածքն իր ձևավորման վաղ շրջանում առաջացել է որպես երկու մեծ օվկիանոսային ավազանների միախառնման տեղ՝ Թետիս օվկիանոսի արևելքում և Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում։ Ատլանտյան օվկիանոսի գոգավորության հետագա ընդարձակումը կատարվել է շնորհիվ Խաղաղ օվկիանոսի տարածքի կրճատման։ Վաղ յուրայի ժամանակաժրջանում Գոնդվանան սկսեց տրոհվել, որից առաջացան Աֆրիկան և Հարավային Ամերիկան և այդպիսով առաջացավ նաև ժամանակակից Հարավային Ատլանտիկայի հատակը։ Կավճի ժամանակահատվածում տրոհվեց նաև Լավրասիան և Հյուսիսային Ամերիկան առանձնացավ Եվրոպայից։ Ընդ որում, Գրենլանդիա կղզին էլ սկսեց հեռանալ Սկանդինավիայից և Կանադայից։ Վերջին 40 միլիոն տարիների ընթացքում, ընդհուպ մինչև մեր օրերը, շարունակվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանի ընդարձակումը ։ Այսօր էլ տեկտոնական սալերի շարժումը շարունակվում է։ Հարավային Ատլանտիկայում շարունակվում է Աֆրիկյան սալի և Հարավամերիկյան սալի տեղաշարժումները տարեկան 2,9-4 սմ արագությամբ։ Կենտրոնական Ատլանտիկայում իրարից հեռանում են Աֆրիկյան, Հարավաամերիկյան և Հյուսիսամերիկյան սալերը տարեկան 2,6-2,9 սմ արագությամբ։ Հյուսիսային Ատլանտիկայում շարունակվում է Եվրասիական և Հյուսիսամերիկյան սալերի շարժումները տարեկան 1,7-2,3 սմ արագությամբ։ Հյուսիսամերիկյան և Հարավամերիկյան սալերը շարժվում են դեպի արևմուտք, Աֆրիկյանը՝ հյուսիս-արևելք, իսկ Եվրասիականը՝ հարավ-արևելք՝ առաջացնելով սեղմման գոտի Միջերկրական ծովի շրջանում ։
Մայրցամաքների ստորջրյա եզրեր
Մայրցամաքային թեքությունները Ատլանտյան օվկիանոսի շրջանների մեծ մասում արտահայտված են մեծ թեքություններով, երբեմն դրանք ունեն աստիճանակերպ կառուցվածք և մասնատված են խորը ստոգետնյա խնձահովիտների։ Որոշ շրջաններում մայրցամաքային թեքություններին գումարվում են նաև եզրային բարձրավանդակները՝ Բլեյք, Սան Պաուլու, Ֆոլկլենդյան բարձրավանդակները ամերիկյան ստորջրյա եզրերում, Պոդկուպայն, Գոբան բարձրավանդակները՝ Եվրոպայի ստորջրյա եզրերում։ Բեկորային կառուցվածք ունի Ֆարերոիսլանդական սահանքը, որը ձգվում է Իսլանդիայից դեպի Հյուսիսային ծով։ Այդ նույն տարածաշրջանում գտնվում է Ռոկկոլի բարձրացումը, որը համարվում է Եվրոպա աշխարհամասի ստորջրյա հատվածը ։
Մայրցամաքային ստորոտը, իր ձգվածության մեծ մասում, ներկայացնում է կուտակումային հարթավայր, որն ընկած է 3-4 կմ խորություններում։ Այն պատված է մի քանի կիլոմետրանոց նստվածքային շերտով։ Ատլանտյան օվկիանոս թափվող երեք գետերը դասվում են աշխարհի մեծագույն գետերի տասնյակին. դրանք են՝ Միսիսիպին (կոշտ հոսքը տարեկան 500 միլիոն տոննա), Ամազոնը (499 միլիոն տոննա) և Օրանժը (153 միլիոն տոննա)։ Ատլանտյան օվկիանոս թափվող կոշտ հոսքի գումարային քանակը տարեկան կազմում է ավելի քան 1.8 միլիարդ տարի։ Օվկիանոսի առանձին շրջաններում մայրցամաքային ստորոտում գտնվում են հսկայական կոներ, որոնք առաջացել են գետահոսքերի հետևանքով. այդպիսի կոներ առաջացրել են Հուդզոն, Ամազոն, Ռոն, Նիգերը, Կոնգո գետերը։ Հյուսիսային Ամերիկայի ափերի մոտ սառը արկտիկական օվկիանոսային հոսանքների շնորհիվ առաջացել են հսկայական կուտակումային ռելիեֆային ձևեր, որոնցից նշանավոր են՝ Նյուֆաունդլենդի լեռնավահանն ու Բլեյք-Բահամյան լեռնավահանը ։
Անցողիկ զոնա
Ատլանտյան օվկիանոսում տարածվում են մայցամաքների անցողիկ շրջաններ. դրանք են՝ Կարիբյան, Միջերկրածոցյան, Սկոշի, Հարավսանդվիչյան։
Կարիբյան շրջանին են վերաբերում՝ Կարիբյան ծովը, Մեքսիկական ծոցի խորջրյա հատվածները, կղզային աղեղներն ու խորջրյա փողրակները։ Կղզային ներքին աղեղներից են՝ Կուբայի, Կայմանյան-Սիերա Մաեստրա, Ճամայկա-Հարավային Հայիթի, իսկ արտաքիններից՝ Փոքր Անտիլյան կղզիներ։ Բացի այդ, այստեղ առանձնանում են ստորջրյա բարձրացումներ՝ Նիկարագուա, Բեատա և Ավես։ Կուբայի աղեղն ունի բարդ կառուցվածք. այն լարամյան ծալքավորության ժամանակ է առաջացել։ Դրա շարունակությունն է համարվում Հայիթի կղզու Կորդիլիերը։ Միոցենում է առաջացել Կայման-Սիերա Մաեստրա ծալքավորությունը, որը սկսվում է Յուկատան թերակղզու Մայայի լեռներից, հետո շարունակվում է որպես Կայման ստորջրյա լեռնաշղթա և Հարավային Կուբայում վերածվում է Սիերա Մաեստրա լեռնաշղթայի։ Փոքր Անտիլյան աղեղն ներառում է հրաբխային գոյացությունների շարք, որոնցից նշանավոր է Մոնտան Պելե հրաբուխը։ Այդ հրաբխային գոյացությունները բաղկացած են անդեզիտային, բազալտային, դացիտային արտաժայթքումներից։ Աղեղի ներքին թմբաշարը կազմված է կրաքարերից։ Հարավից կողմից Կարիբյան ծովը եզերում են երկու զուգահեռ ձգվող երիտասարդ լեռներ։ Կղզային աղեղներն ու ստորջրյա լեռնավահանները Կարիբյան ծովի հատակը դարձնում են խիստ բազմազան՝ մի շարք գոգահովիտներից բաղկացած, որոնք կազմված են կորբոնատային նստվածքներից։ Այդ գոգահովիտներից ամենախորը Վենեսուելական գոգահովիտն է (5420 մետր)։ Այստեղ են գտնվում նաև երկու ամենախորը փողրակները՝ Կայմանն ու Պուերտո Ռիկոն (վերջինս Ատլանտյան օվկիանոսի ամենախորն իջվածքն է՝ 8742 մետր) ։
Սկոշի և Սանդվիչյան կղզիների լեռների մարզերն իրենցից ներկայացնում են բորդերլենդեր՝ ստորջրյա մայրցամաքային եզրեր, որոնք մասնատված են երկրակեղևի տեկտոնական շարժումների հետևանքով։ Հարավային Սանդվիչյան կղզիների աղեղի մոտ տարածվում է հրաբխային շարք։ Արևելքից դրա մեջ է մխրճվում Հարավային Սանդվիչյան փողրակը, որի առավելագույն խորությունը կազմում է 8228 մետր։ Լեռնային և բլրավետ ռելիեֆ ունի Սկոշի ծովի հատակը, որն առաջացել է Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի ճյուղավորումից ։
Միջերկրական ծովում լայնորեն տարածված է մայցամաքային տիպի երկրակեղևը։ Սուբօվկիանոսային երկրակեղևը տարածված է որոշակի հատվածներում՝ Բալեարյան, Տիրենեյան, Կենտրոնական և Կրետեի։ Շելֆն առավելապես տարածված է Ադրիատիկ ծովի սահմաններում և Սիցիլայի մոտ։ Լեռնային ծալքավորությունը, որն իրար է միացնում Հոնիական կղզին և Կրետեն, իրենից ներկայացնում է կղզային աղեղ, որը սահմանակցում է հարավից Հելլենական փողրակին, վերջինս էլ, հարավից սահմանակցում է Արևելամիջերկրածովային թմբաշարին։ Միջերկրական ծովի հատակը ձևավորվել է վերին միոցենի ժամանակահատվածում։ Միջերկրական ծովն իրենին ներկայացնում ակտիվ սեյսմիկ գոտի։ Այս տարածաշրջանում կան գործող հրաբուխներ՝ Վեզուվ, Էտնա, Սանտորինի ։
Կոլվա (Վիշերայի վտակ)
Կոլվա (Колва), գետ Ռուսաստանում (Պերմի երկրամաս)։
Ատլանտյան օվկիանոս
Միջինատլանտյան լեռներ
Միջօրեականի ուղղությամբ է ձգվում Միջինատլանտյան լեռնաշղթան, որն Ատլանտյան օվկիանոսը բաժանում է երկու հատվածների՝ արևելյան և արևմտյան։ Այն սկսվում է Իսլանդիայի ափերի մոտ և կոչվում է Ռեյկյանես։ Առանցքային կառուցվածքում գերակշռում են բազալտային գագաթները, ռիֆտային հովիտներն այստեղ թույլ են արըահայտված։ Կան գործող հրաբուխներ։ Հյուսիսային լայնության 52-53° Միջինատլանտյան լեռնաշղթային հատում են Գիբբս և Ռեյկյանես կոտրատումների զոնաները։ Դրանցից հետո սկսվում է Միջին Ատլանտյան լեռնավահանը՝ կոտրատումներով և խորը գրաբեններով։ 40° հյուսիսային լայնությունում ձևավորվում է Ազորյան հրաբխային սարահարթը՝ բազմաթիվ ստորջրյա և կղզային գործող հրաբուխներով։ Ազորյան հրաբխային սարահարթից հարավ՝ ռիֆտային գոտում տարածվում են կրաքարային շերտերը, որոնց տակ էլ 300 մետր հզորությամբ տարածված են բազալտային շերտերը, վերջինիս տակ էլ՝ ուլտրահիմնական ապարները։ Այս գոտում դիտվում են բուռն հրաբխականություն և ջրաջերմային ակտիվություն։ Հյուսիսատլանտյան լեռների մերձհասարակածային հոտվածներում շատ են բեկվածքներն ու կոտրվածքները։ Բուն հասարակածի հատվածում տարածված է Ռոմանշի իջվածքը՝ 7856 մետր խորությամբ ։
1612 (ֆիլմ)
«1612: Խառնակ ժամանակների ժամանակագրություն» («1612: Хроники смутного времени»), ռուսական պատմաարկածային ֆիլմ, որի սյուժեի համար ֆոն են ծառայում Խառնակ ժամանակների իրադարձությունները։ Այս թեմայով ֆիլմ նկարահանելու գաղափարը ռեժիսոր Վլադիմիր Խոտինենկոն կրել է 25 տարի, հետագայում նման ծրագրեր են առաջացել նաև նախագահի աշխատակազմում , և «Ռենովա» բիզնես-խմբի տնօրենների խորհրդի նախագահ Վիկտոր Վեկսելբերգի աջակցությամբ, որը շուրջ հինգ միլիոն դոլար է ներդրել , հարյուր օրվա ընթացքում տեղի են ունեցել ֆիլմի նկարահանումները ։ Չնայած ֆիլմում պատմական կերպարների ներկայությանը (Քսենյա Գոդունովա, իշխան Պոժարսկի), այն ավելի շատ «կոստյումային» է, քան «պատմական», քանի որ իրական փաստերը և իրադարձությունները զգալիորեն փոխվել են և ենթարկվել են հորինված սյուժետային գծին։
Կոլվա (Վիշերայի վտակ)
Աշխարհագրություն
Կոլվա գետը սկիզբ է առնում Կոլվինսկի Կամեն լեռից և թափվում է Վիշերա գետ։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Չերդին քաղաքը, Կորեպինսկոե, Իսկոր, Վիլգորտ, Պոկչա, Կամգորտ, Բիգիչի գյուղերը։
Ատլանտյան օվկիանոս
Օվկիանոսի հատակ
Օվկիանոսի հատակի տարածքի մեծ մասը կազմված է 1 կիլոմետրանոց նստվածքային շերտից։ Նստվածքային ապարների տակ էլ գտնվում է հրաբխային և նստվածքային կոշտացած ապարաշերտերը ։
1612 (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմի սյուժեի կենտրոնում ճորտ Անդրեյի արկածներն են, որն իրեն ներկայացնում է որպես իսպանացի վարձու հրետանավոր։
Կոլվա (Վիշերայի վտակ)
Վտակներ
Կոլվա գետի վտակներն են ձախից՝ Բերյոզովայա, աջից՝ Վիշերկա գետերը։
Ատլանտյան օվկիանոս
Օվկիանոսի հատակ
Գոգահովիտների տարածքներում, որոնք հեռու են մայրցամաքներից, տարածվում են խորքային բլրաշարերը։ Շուրջ 600 լեռներ տարածված են ամբողջ օվկիանոսի հատակում։ Ամենաշատ լեռներ գտնվում են Բերմուդյան գոգահովտում։ Կան նաև մի քանի շատ մեծ ստորջրյա դաշտավայրեր, որոնցից Հյուսիսային Ատլանտիկայում նշանավոր են՝ Հեյզենի, Մորի ։
1612 (ֆիլմ)
Սյուժե
Բորիս Գոդունովի մահից հետո նրա այրին և երիտասարդ ժառանգ Ֆեոդորը սպանվում են։ Կենդանի է մնում միայն Բորիս Գոդունովի դուստրը՝ Քսենյան։ Այն բանից հետո, երբ գահին հայտնված ինքնակոչ Կեղծ Դմիտրին նույնպես սպանվում է, Ռուսաստանում սկսվում է խառնակություն։ Ցարական ընտանիքի սպանությանն ականատես եղած ճորտ Անդրեյը մեծացել է, սակայն դեռ չի կարող մոռանալ գեղեցկուհի Քսենյային։
Կոլվա (Վիշերայի վտակ)
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
1612 (ֆիլմ)
Սյուժե
Երբ Անդրեյին ծառայության վերցրած իսպանացի ազնվական և թնդանոթաձիգ Ալվար Բորխան սպանվում է ավազակների դեմ պայքարում, Անդրեյը որոշում է իրեն ներկայացնել որպես իսպանացի։ Յուրացնելով նրա հագուստն ու անունը՝ Անդրեյը փորձում է փրկել Քսենյա Գոդունովային լեհ Գետման Կիբովսկու ձեռքից և գրավել նրա սիրտը։
Ատլանտյան օվկիանոս
Կլիմա
Ատլանտյան օվկիանոսի կլիման խիստ բազմազան է. դա հետևանք է նրա հյուսիս-հարավ հսկայական ձգվածության, ինչպես նաև օդային զանգվածների տեղաշարժերի։ Այդ մթնոլորտային կլիմայաստեղծ կենտրոններն են՝ Գրենլանդական անտիցիկլոն, Անտարկտիկական անտիցիկլոն, Իսլանդական մինիմում, Անտարկտիկական մինիմում։ Բացի այդ, մերձարևադարձերում գործում են երկու հիմնական անտիցիկլոններ՝ Ազորյան և Հարավատլանտյան։ Դրանք կիսվում են հասարակածային գոտում երկու մասի՝ մթնոլորտային ճնշման նվազման հետևանքով։ Ատլանտյան օվկիանոսում ձևավորված քամիների ճնշող մեծամասնությունն առաջանում է բարիկական կենտրոններից։ Ատլանտյան օվկիանոսի ջերմաստիճանային ռեժիմի վրա ոչ միայն միջօրեականի ուղղությամբ մեծ ձգվածությունն է ազդում, այլև Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի հետ ջրափոխանակությունը, ինչպես նաև Անտարկտիկայի ծովերի ու Միջերկրական ծովի ջրերի հետ ջրափոխանակությունը։ Օվկիանոսի մակերևութային ջրերին բնորոշ է դանդաղ սառեցումը՝ հասարակածից հեռանալուն զուգընթաց, չնայած, որ օվկիանոսային վիթխարի հոսանքները ջրի ջերմաստիճանի փոփոխության վրա նույնպես ազդում են՝ անկախ աշխարհագրական լայնությունից ։
1612 (ֆիլմ)
Դերերում
Կինոժապավենում հնչում են Քսենյա Գոդունովայի բանաստեղծությունների հիման վրա Ալեքսեյ Ռիբնիկովի երաժշտությամբ գրված երգեր (կատարող՝ Zventa Sventana) ։
Ատլանտյան օվկիանոս
Կլիմա
Ատլանտյան օվկիանոսի ամբողջ տարածքում կան կլիմայական բոլոր գոտիները։ Արևադարձային լայնություններին բնորոշ են ջերմաստիճանի սեզոնային աննշան տատանումները. միջին ջերմաստիճանն այստեղ կազմում է 20 °C: Տեղումներն արևադարձերում ամբողջ տարին առատ են։ Արևադարձերից հյուսիս և հարավ տարածված են մերձարևադարձային գոտիները. այստեղ ջերմաստիճանի սեզոնային տատանումներն առավել տեսանելի են՝ ձմեռը 10 °C, ամառը՝ 20 °C: Առկա է նաև ջերմաստիճանի օրական մեծ տատանում։ Տեղումներն այս գոտում հիմնականում թափվում են ամռանը։ Հաճախակի են կրկնվում արևադարձային փոթորիկները։ Այդպիսի սարսափելի մթնոլորտային պտտահողմերի ժամանակ քամու արագությունը հասնում է մի քանի կիլոմետր ժամ արագության։ Ամենահզոր արևադարձային փոթորիկները մոլեգնում են Կարիբյան ավազանում։ Մեքսիկական ծոցում և Վեստ Ինդիայի կղզիներում ամենամեծ ավերածություններն են գործում։ Վեստ Ինդիայի արևադարձային փոթորիկները ձևավորվում են օվկիանոսի արևմտյան հատվածում՝ հյուսիսային լայնության 10-ից 15° սահմաններում և տեղաշարժվում են դեպի Ազորյան կղզիներ և ընդհուպ մինչև Իռլանդիա։ Արևադարձերից հարավ և հյուսիս տարածվում են մերձարևադարձային գոտիները, որտեղ ամենացուրտ ամսին ջերմաստիճանը նվազում է մինչև 10 °C, իսկ ձմեռը բևեռային սառը օդային զանգվածները ցածր ճնշման մարզերից իրենց հետ բերում են մեծ քանակությամբ տեղումներ։ Բարեխառն լայնություններում միջին ջերմաստիճանը ամենատաք ամսին պահպանվում է 10-15 °C, իսկ ամենացուրտ ամսին՝ -10 °C: Այստեղ նկատվում է նաև ջերմաստիճանի օրական մեծ տատանում։ Բարեխառն գոտուն բնորոշ է նաև գրեթե հավասարաչափ տարեկան բաշխված մթնոլորտային տեղումները, որը կազմում է շուրջ 1000 միլիմետր։ Տեղումները ամենաշատն են դիտվում բարեխառն գոտում աշնան և ձմռան ամիսներին. հաճախակի են գրանցվում նաև ծովամրրիկներ։ Հարավային բարեխառն գոտում այդ ծովամրրիկներն առավել բնորոշ են, ինչի պատճառով երբեմն այդ լայնություններն անվանում են «մռնչացող քառասուն»։ 10 °C իզոթերմը Հյուսիսային կիսագնդում անցնում է հյուսիսային լայնության 50° զուգահեռականով (Լաբրադոր) և հս. լ. 70° զուգահեռականների միջև (Հյուսիսային Նորվեգիա)։ Հարավային կիսագնդում մերձբևեռային գոտին սկսվում է հասարակածին ավելի մոտ՝ մոտավորապես հարավային լայնության 45-50° զուգահեռականներում։ Ամենացածր ջերմաստիճանը Ատլանտյան օվկիանոսի մթնոլորտում գրանցվել է -34 °C՝ Ուեդդելի ծովում ։
1612 (ֆիլմ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր
Ատլանտյան օվկիանոս
Ջրի մակերևույթի շրջանառություն
Ատլանտյան օվկիանոսի ջրի շրջապտույտը կախված է մթնոլորտի շրջանառությունից։ Մթնոլորտի այդ շրջանառությունից էլ առաջանում են օվկիանոսային և ծովային հոսանքները, որոնք հիմնականում ձևավորվում են հասարակածի երկու կողմերում։ Այդպիսի հոսանքներից են Հյուսիսպասսատային հոսանքն ու Հարավպասսատային հոսանքը. սրանք կտրում են օվկիանոսը արևելքից արևմուտք ուղղությամբ։ Հյուսիսպասսատային հոսանքը Փոքր Անտիլյան կղզիների մոտ բաժանվում է մասերի՝ հյուսիսային ճյուղը շարունակվում է դեպի հյուսիս-արևմուտք, ընդհուպ մինչև Մեծ Անտիլյան կղզիների ափեր (Անտիլյան հոսանք), իսկ հարավային ճյուղը հեռանում է Փոքր Անտիլյան կղզիներից դեպի Կարիբյան ծով, իսկ Յուկատանի նեղուցով անցնում դեպի Մեքսիկական ծոց և դուրս գալիս դեպի Ֆլորիդայի նեղուց՝ ձևավորելով Ֆլորիդական հոսանքը։ Վերջինս ունի 10 կմ/ժամ արագություն և ծնունդ է տալիս ամենահայտնի հոսանքներից մեկին՝ Գոլֆստրիմին։ Գոլֆստրիմն անցնելով Ամերիկայի ափերի մոտով, հյուսիսային լայնության 40° զուգահեռականի մոտ ենթարկվում է արևմտյան քամիների և Կորիոլիսի ուժի ներգործությանն ու փոխում ուղղությունը՝ սկզբից դեպի արևելք, հետայդու հյուսիս-արևելք. այստեղից կոչվում է նոր անունով՝ Հյուսիսատլանտյան հոսանք։ Հյուսիսատլանտյան հոսանքի հիմնական հոսքն անցնում է Իսլանդիայի և Սկանդինավյան թերակղզու միջև և հասնում Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս՝ մեղմացնելով Արկտիկայի եվրոպական հատվածի կլիման։ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսից սկիզբ են առնում երկու հզոր օվկիանոսային հոսանքներ՝ Արևելագրենլանդական հոսանքը, որն անցնում է Գրենլանդիայի ափերի մոտով, և Լաբրադորյան հոսանքը, որն անցնում է Լաբրադոր թերակղզու և Նյուֆաունդլենդի մոտով ու հասնում մինչև Հատերաս հրվանդան ։
Հարավային պասսատային հոսանքը մասամբ մտնում է Հյուսիսային կիսագնունդ, իսկ Սան Ռոկի հրվանդանի մոտ բաժանվում է երկու մասի՝ դրանցից մեկը հեռանում է հարավ՝ ձևավորելով Բրազիլական հոսանքը, իսկ մյուսը թեքվում է դեպի հյուսիս՝ ձևավորելով Գվիանական հոսանքը, որը հեռանում է դեպի Կարիբյան ծով։ Բրազիլական հոսանքը Լա Պլատա էստուարի մոտ հանդիպում է Ֆոլկելնդյան սառը հոսանքին։ Աֆրիկայի հարավային վերջավորության մոտ Արևմտյան քամիների ներգործությամբ ձևավորվում է Բենգելյան հոսանքը, որը շարունակում է իր ուղղությունը դեպի Հարավարևմտյան Աֆրիկայի ափեր և դանդաղորեն շեղվում է դեպի արևմուտք։ Գվինեական ծոցի մոտ այդ հոսանքը մտնում է Հարավային պասսատային հոսանքի անտիցիկլոնային շրջապտույտի մեջ ։
Ատլանտյան օվկիանոսին բնորոշ են ալիքի մեծ բարձրություն ունեցող մակընթացությունները, որոնք դիտվում են հատկապես Կանադայի ֆյորդերում՝ Ունգավայի ծոցում մակընթացության բարձրությունը հասնում է 12.4 մ, Ֆրոբիշերում՝ 16.6 մ և Մեծ Բրիտանիայում՝ մինչև 14.4 մ Բրիստոլի ծոցում։ Ամենամեծ մակընթացության ալիքն աշխարհում դիտվել է Ատլանտյան օվկիանոսի մաս կազմող Ֆանդի ծոցում՝ Կանադայի արևելյան ափերի մոտ. ալիքի բարձրությունը հասնում է մինչև 15.6-ից 18 մետր ։
Ջերմաստիճան, աղիություն, սառցագոյացում
Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերի աղիության ամենաբարձր մակարդակը նկատվում է մերձարևադարձային լայնություններում, որտեղ աղիությունը հասնում է ընդհուպ մինչև 37.25 ‰: Առավելագույ աղիությունը դիտվում է Միջերկրական ծովում՝ 39 ‰: Հասարակածային լայնություններում, որտեղ ամբողջ տարվա ընթացքում գալիս են հորդառատ անձրևներ, դիտվում է նվազագույն աղիությունը՝ 34 ‰: Խոշոր գետերի գետաբերանային հատվածներում աղիությունը խիստ ցածր է, օրինակ Լա Պլատայի էստուարում այն կազմում է ընդամենը 18-19 ‰ :
Ջրային զանգվածներ
Քամու և կոնվեկցիոն երևույթների հետևանքով տեղի է ունենում նաև ջրի ուղղահայաց տեղափոխություն Ատլանտյան օվկիանսում։ Կոնվեկցիայի հետևանքով ջրի շերտի տեղափոխության հաստությունը կազմում է 100 մետր հարավային կիսագնդում և մինչև 300 մետր արևադարձային ու հասարակածային լայնություններում։ Ջրի վերին շերտի ստորին հատվածում, մերձանտարկտիկական և մերձանտարկտիդական լայնություններում տարածված են Անտարկտիկական միջնակա ջրերը ։
Հյուսիսային Ատլանտիկայի արևելյան հատվածի ջրերի հիդրոլոգիական կառուցվածքի առանձնահատկություններից է համարվում Միջերկրակածովային միջնակա ջրերի առկայությունը, որոնք դանդաղորեն իջնում են դեպի խորությունները՝ 1000-ից մինչև 1250 մետր՝ դառնալով խորջրյա ջրային զանգված։ Հարավային կիսագնդում՝ հարավային լայնության 45° զուգահեռականում այդ ջրային զանգվածը իջնում է մինչև 2500-2750 մետր խորությունները։ Այդ ջրերի գլխավոր առանձնահատկություններից է բարձր աղիությունը և ջերմաստիճանը՝ հարակից ջրերի նկատմամբ։ Ջիբրալթարի նեղուցի հատակային ջրերում աղիությունը կազմում է 38 ‰ իսկ ջրի ջերմաստիճանը՝ մինչև 14 °C: Կադիսի ծոցում, որտեղ Միջերկրական ծովի ջրերը դուրս են գալիս Ատլանտյան օվկիանոս, ջրի աղիությունն ու ջերմաստիճանը փոփոխության է ենթարկվում՝ 35 ‰ աղիություն և 5°С ջերմություն։ Միջերկրական ծովի խորքերում ձևավորվում է հյուսիսատլանտյան խորջրյա շերտը, որը ձմեռային սառը ջերմաստիճանային պայմանների հետևանքով իջնում է ներքև ։
Անտարկտիկական հատակային ջրային զանգվածները ձևավորվում են Անտարկտիկական շելֆի վրա։ Այդ ջրերը տարածվում են Ուեդդելի ծովից մինչև Բերմուդյան կղզիներ ։
Ֆլորա և ֆաունա
Հյուսիսային Ատլանտիկայի հատակի բուսականությունում հիմնականում տիրապետող են գորշ (ֆուկոիդներ, լամինարիա, ալյարիա) և կարմիր ջրիմուռները։ Արևադարձային գոտիներում տարածված են կանաչ (կաուլերպա), կարմիր (լիտոտամնիա) և գորշ (սարգաս) ջրիմուռները։ Հարավային կիսագնդում հատակային բուսականությունը հիմնականում ներկայացված է լամինարիաներով։ Ատլանտյան օվկիանոսի ֆիտոպլանկտոնը ներառում է 245 տեսակներ՝ պերիդնիե, կոկոլիտոֆորներ, դիատոմային ջրիմուռներ և այլն։ Դիատոմային ջրիմուռները ամենաշատը տարածումն ունեն Արևմտյան քամիների տարածման գոտում ։ Ատլանտյան օվկիանոսում կենդանական աշխարհի տարածումն ունի վառ արտահայտված զոնայական բնույթ։ Մերձարկտիկական և արկտիկական լայնությունների ջրերում ձկներից արդյունագործական նշանակություն ունեն՝ նոտոտենայիններ, Պուտասուև ուրիշներ։ Բենթոսով և պլանկտոնով Ատլանտիկան աղքատ է. և՛ տեսակային կազմով, և՛ կենսազանգվածով։ Մերձարկտիկական գոտում, որտեղ բարեխառն գոտու ջրերն են միմյանց հետ հանդիպում, կենսազանգվածը առավելագույնին է հասնում։ Զոոպլանկտոնում գերակշռում են անվակիր խեցգետնակերպեր, Նեկտոնում գերակշռում են՝ կաթնասուն կետերը (կապույտ կետ), մաշկոտանիները, ձկներից՝ նոտոտենայիններ։ Արևադարձային լայնությունների ջրերում զոոպլանկտոնը ներկայանում է բազմազան կենդանատեսակներով՝ ֆորամինիֆերներ, մի քանի տեսակի ճառագայթավորներ, անվակիր խեցգետնակերպեր-ներ, կակղամորթերի և ձկների թրթուրներ, ինչպես նաև սիֆոնոֆորներ, Siphonophora, զանազան մեուզաներ, խոշոր գլխոտանիներ (կաղամարներ), իսկ բենթոսից՝ ութոտանիները։ Արդյունագործական նշանակություն ունեցող ձկներից են՝ սկումբրիա, թյունոս, սարդին, օվկիանոսային սառը հոսանքների շրջանում՝ անչոուսներ։ Արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներին բնորոշ են կորալային խութերը։ Հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն լայնությունների ջրերին բնորոշ է կենդանական հարուստ քանակությունը, սակայն տեսակային կազմը համեմատաբար աղքատ է։ Այս գոտում արդյունագործական նշանակություն ունեն՝ ծովատառեխ, ատլանտյան ձողաձուկ, պիկշա, վահանաձուկ, ծովային պերկես։ Զոոպլանկտոնի համար առավել բնորոշ են՝ անվակիր խեցգետնակերպեր, ֆորամինիֆերներ։ Պլանկտոնի ամենամեծ առատությունը դիտվում է Նյուֆաունդլենդի շրջանում և Նորվեգական ծովում։ Խորջրյա ֆաունան ներկայացված է հետևյալ տեսակային կազմով՝ խեցգետնանմաններ, փշամորթներ, սպունգներ, հիդրոզոաներ։ Պուերտո Ռիկո փողրակում հայտնաբերվել են մի շարք էնդեմիկ կենդանատեսակներ՝ բազմախոզան որդեր, հավասարաոտներ,  հոլոթուրիաներ ։
Բնապահպանական հիմնախնդիրներ
Ատլանտյան օվկիանոսն անհիշելի ժամանակներից համարվում է ինտենսիվ ձկնորսության և որսորդության վայր։ Ձկնորսության տեխնոլոգիաների կտրուկ զարգացմումը հանգեցրել է մեծամասշտաբ ձնկորսության, որը վտանգի տակ է դնում շատ ձկնատեսակների։ Հարպունային թնդանոթի հայտնաբերումից հետո Հյուսիսային Ատլանտիկայում հսկայական աճ արձանագրվեց կետորսության բնագավառում։ 20-րդ դարի կեսերին այս ջրերում այնքան մեծացավ կետորսության մասշտաբները, որ կետերը անհետացման եզրին հայտնվեցին ։ 1985 թվականից 1986 թվականների ընթացքում Կետերի որսի միջազգային հանձնաժողովը մորատորիում (վճարումի դադարեցում) հայտարարեց։ 2010 թվականի հունիսին Կետերի որսի միջազգային հանձնաժողովի 62-րդ նիստում Ճապոնիայի, Իսլանդիայի և Դանիայի ճնշմամբ մորատորիումը դադարեցվեց ։ 2010 թվականի ապրիլի 20-ին «Deepwater Horizon» նավթային պլատֆորմի, որը պատկանում էր բրիտանական «BP» ընկերությանը, պայթյունի հետևանքով էկոլոգիական աղետ սկսվեց. այն համարվեց երբևէ եղած ամենամեծ բնապահպանական աղետը օվկիանոսում։ Վթարի հետևանքով Մեքսիական ծոցի ջրեր թափվեցին մոտավորապես 5 միլիոն բարել հում նավթ, աղտոտվեց 1100 մղոն երկարությամբ ափագիծը։ Կառավարությունները արգելեցին ձկնորսությամբ զբաղվելը Մեքսիական ծոցի տարածքի ավելի քան մեկ երրորդում ։ 2010 թվականի նոյեմբերի 2-ի դրությամբ հավաքվել է 6814 մեռած կենդանիներ, այդ թվում 6104 թռչուն, 609 ծովային կրիա, 100 դելֆին և այլ կաթնասուններ, և 1 երկկենցաղ ։ Ըստ ԱՄՆ-ի Օվկիանոսների և մթնոլորտի հետազոտությունների ազգային կառավարման տվյալների 2010 թվականից 2011 թվականներին կետանմանների մահացության դեպքը կտրուկ աճել է Մեքսիական ծոցի հյուսիսում՝ համեմաատած 2002-2009 թվականների հետ ։
Սարգասյան ծովում առաջացել է մեծ աղբաշերտ՝ բաղկացած պլաստիկե իրերից և թափոններից։ Դրանք այստեղ են հասել օվկիանոսայի հոսանքների շնորհիվ։ Այս գոտին դառնում է Համաշխարհային օվկիանոսի ամենամեծ աղբավայրերից մեկը ։
Աֆրիկա
Բլումֆոնտեյն
Հետազոտման պատմություն
Դեռևս Աշխարհագրական մեծ հայտնագործություններից առաջ Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը ճեղքում էին շատ ու շատ նավեր։ Մեր թվարկությունից չորս հազար տարի առաջ դեռևս Փյունիկիայի ժողովուրդները ծովային առևտուր էին վարում Միջերկրական ծովի երկրների ժողովուրդների հետ։ Ավելի ուշ, մեր թվարկությունից առաջ 6-րդ դարից սկսած, ըստ հույն պատմաբան Հերոդոտոսի թողած վկայությունների, փյունիկացիները Աֆրիկայի շուրջը ճանապարհորդություն են իրականացրել, իսկ Ջիբրալթարի նեղուցով և Պիրենեյան թերակղզու մոտով հասել են ընդհուպ մինչև Բրիտանական կղզիներ։ Մեր թվարկությունից առաջ 6-րդ դարում Հին Հունաստանի բնակիչներն ունեցել են այդ ժամանակվա համար հզոր նավատորմիղ և ճանապարհորդել են Անգլիայի ափերի մոտից մինչև Սկանդինավիա, Բալթիկ ծով և Աֆրիկայի արևմտյան ափեր։ 10-ից 11-րդ դարերում Հյուսիսային Ատլանտիկայի հետազոտություններ իրականացրել են վիկինգները։ Շատ հետազոտողների կարծիքով, նախքան Քրիստափոր Կոլումբոսի հայտնագործություններ, վիկինգները բազմաթիվ անգամներ հասել են Ամերիկայի ափեր. ի դեպ, վիկինգները Ամերիկան անվանել են Վինլանդ և հայտնաբերել են Գրենլանդիան և Լաբրադորը ։
15-րդ դարում իսպանացի և պորտուգալացի ծովագնացները կատարել են հեռավոր նավարկություններ, որ գտնեն դեպի Հնդկաստան ու Չինաստան տանող նոր ուղիներ։ 1488 թվականին պորտուգալացի ճանապարհորդ Բարդուղիմեոս Դիաշի արշավախումբը հասավ Բարեհուսո հրվանդանին և շրջանցեց Աֆրիկան հարավից։ 1492 թվականին Քրիստափոր Կոլումբոսի արշավախումբը Կարիբյան ծովի ավազանի շատ կղզիներ ու հսկա մայրցամաք քարտեզագրեցին, որին հետագայում անվանեցին Ամերիկա։ 1497 թվականին Վասկո դա Գաման Եվրոպայից նավարկության դուրս եկավ դեպի Հնդկաստան՝ շրջանվելով Աֆրիկան հարավից։ 1520 թվականին Ֆեռնան Մագելանն առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը կատարեց։ Նա Ատլանտյան օվկիանոսից հասավ Խաղաղ օվկիանոս. անցավ նեղուցով, որը հետագայում իր անունով կոչվեց՝ Մագելանի։ 15-րդ դարի վերջին Իսպանիայի և Պորտուգալիայի միջև մրցակցություն սկսվեց, թե որը պիտի գերիշխանություն ունենա Ատլանտիկայում։ Դրությունն այնքան սրվեց, որ երկրներին միջամտեց Վատիկանը։ 1494 թվականին Իսպանիայի և Պորտուգալիայի միջև պայմանագիր ստորագրվեց, որը կոչվեց Տորդեսիլյասի պայմանագիր։ Այն համաձայնագիր էր համաշխարհային ազդեցության տիրույթները միմյանց միջև բաժանելու վերաբերյալ։ Կնքվել է 1494 թվականի հունիսի 7-ին Տորդեսիլյաս քաղաքում (Կաստիլիա) ։ Սահմանագիծը, որն անցնում էր երկու բևեռների միջով և հատում էր Ատլանտյան օվկիանոսը, պորտուգալական կողմի պնդմամբ տեղափոխվել է գծից՝ անցնելով Ազորյան կղզիներից ցանկացածից 100 լիգա դեպի արևմուտք, և Կանաչ հրվանդանի կղզիներից 370 լիգա դեպի արևմուտք։ Այժմյան կոորդինատներով դա ամ. ե. 49°32’56" միջօրեականն է, կամ «պապական միջօրեականը»։ Այդ գծից արևելք ընկած ծովերն ու ցամաքը բաժին էր հասնում Պորտուգալիայի թագավորությանը, իսկ արևմուտքինը՝ Կաստիլիայի և Արագոնի թագավորությանը (Միացյալ Իսպանիային)։ 16-րդ դարում սկսվեց գաղութացման դարաշրջանը և Ատլանտյան օվկիանոսը դարձավ ամենաերթևեկելի օվկիանոսն աշխարհում։ Օվկիանոսը կտրող նավերը Եվրոպա էին բերում ոսկի, արծաթ, քանկարժեք քարեր, պղպեղ, կակաո, շաքար։ Դեպի Ամերիկա տեղափոխում էին՝ զենք, գործվածքեղեն, ոգելից խմիչքներ, սննդամթերք, բամբակի և շաքարեղեգի տնկատափերում աշխատելու համար ստրկացած աֆրիկացիներ։ Զարմանալի չէ, որ XVI-ից XVII դարերում այդ կողմերում լայն թափ ստացած ծովահենությունն ու կապերությունը։ Ատլանտյան օվկիանոսում այդ դարերի հայտնի ծովահեններից են՝ Ջոն Հոքինս, Ֆրենսիս Դրեյք, Հենրի Մորգան։ Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային սահմանը (Անտակտիդա մայրցամաք) հայտաբերվել է 1819-1821 թվականներին ռուսական արշավախմբի կողմից, որը ղեկավարում էին Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզենն ու Միխայիլ Լազարևը ։
Օվկիանոսի հատակի հետազոտման առաջին փորձերը սկսվել են 1779 թվականին Դանիայի ափերի մոտ։ Լուրջ գիտական առաջին հետազոտությունները սկսել են 1803-1806 թվականներին ծովային սպա Իվան Կրուզենշտեռնն ու իր արշավախմբի անդամները ։ 1722 թվականին Ջեյմս Կուկը սկսել է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերում ջերմաչափումներ իրականացնել, իսկ Օ. Սոսյուրը՝ 1780 թվականին։ Հետագա չափումների շնորհիվ հնարավոր եղավ կազմել Գոլֆստրիմի տեղաշարժման քարտեզը, որը կազմվեց Բ. Ֆրանկլինի կողմից 1770 թվականին։ Հյուսիսային Ատլանտիկայի խորությունների քարտեզն առաջին անգամ կազմել է Մ. Ֆ. Մորին 1854 թվականին։ Քամիների և հոսանքների քարտեզ նույնպես կազմել է Մորին ։
1872-ից 1876 թվականներն ընկած ժամանակահավածում տեղի ունեցավ առաջին գիտական օվկիանոսային էքսպեդիցիան անգլիական «Չելենջեր» առագաստանավ-շոգենավի կողմից ։ Ըստ արշավախմբի տվյալների թարմացվեցին օվկիանոսի ջրերի կազմության մասին տեղեկությունները, նոր նյութեր ստացվեցին կենդանական և բուսական աշխարհների, հատակի ռելիեֆի, գրունտի մասին, կազմվեց առաջին քարտեզը, որը ներկայացնում էր խորությունները, ինչպես նաև հավաքվեց խորջրյա կենդանատեսակների առաջին հավաքածուն։ Ստացված արդյունքներից կազմվեց գիտական աշխատանք՝ բաղկացած 50 հատորից ։ Դրան հաջորդեցին նաև ուրիշ գիտական արշավախմբեր՝ Ռուսական «Վիտյազ» պտուտակավոր առագաստանավի էքսպեդիցիա (1886-1889), գերմանական «Վալդիվիա» (1898-1899) և «Հաուս» (1901-1903) և այլն ։ Լայնամասշտաբ գիտական հետազոտություններ իրականացվեց բրիտանական «Դիսքավերի-II» նավով (1931 թվականից). հետազոտություններն անցկացվեցին Հարավային Ատլանտիկայի մեծ խորություններում։ Կատարվեցին օվկիանոսագիտական, ջրակենսաբանական հետազոտություններ ։ Միջազգային երկրաֆիզիկական տարվա» (1957-1958) շրջանակներում հետազոտություններ կատարվեցին օվկիանոսում, որի ժամանակ կազմվեցին օվկիանոսի տեղորոշման քարտեզներ ։ 1968 թվականից ամերիկյան «Գլոմար Չելենջեր» նավից կատարվել են կանոնավոր խորջրյա հորատումներ, որոնց շնորհիվ խորջրյա հատվածներում կենսաբանական հետազոտություններ են իրականացվել ։ Միջպետական օվկիանոսագիտական հանձնաժողովի որոշմամբ 1963-ից 1964 թվականներին իրականացվցին մեծածավալ գիտարշավներ Ատլանտյան օվկիանոսի արևադարձային և հասարակածային լայնություններում. հետազոտություններին մասնակցեցին՝ ԽՍՀՄ-ը («Վիտյազ», «Միխայիլ Լոմոնոսով», «Ակադեմիկոս Կուրչատով» և այլ նավեր), ԱՄՆ-ն, Բրազիլիան և այլ երկրներ ։
Վերջին տասնամյակներում օվկիանոսի հետազոտություններ և զանազան չափումներ կատարվում են նաև տիեզերանավերից։ 1994 թվականին ԱՄՆ-ի գեոֆիզիկայի ազգային կենտրոնի կողմից կազմվեց օվկիանոսների բաթիմետրիկ ատլաս՝ ±100 մետր ճշգրտությամբ ։
Ձկնորսություն և ծովային արդյունաբերություն
Ատլանտյան օվկիանոսը տալիս է համաշխարհային ձկնորսության 2/5-ը, սակայն այս ցուցանիշը տարեցտարի նվազման միտում է արձանագրում։ Մերձանտարկտիկական ջրերից արդյունագործական նշանակություն ունեցող ձկնատեսակներից են՝ նոտոտենայիններ, պուտասու և այլն, արևադարձային գոտու ջրերից՝ սկումբրիա, թյունոս, սարդինաձուկ, սառը հոսանքների շրջաններից՝ անչոուսներ, բարեխառն գոտու ջրերից՝ ծովատառեխ, ձողաձուկ, պիկշա, վահանաձուկ, պերկես։ 1970-ական թվականներին շատ ձկնատեսակների չափազանց մեծ որսի հետևանքով ստեղծվեծ էկոլոգիական հավասարակշռության խախտում և շատ կենդանատեսակներ կանգնեցին անհետացման եզրին։ Խիստ սահմանափակումների կիրառումից հետո միայն հնարավոր եղավ փրկել ձկնատեսակների ։ Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանի համար գործում են մի շարք միջազգային կոնվենցիաներ ձկնորսության վերաբերյալ ։