cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камнем по голове
Կարծիքներ և քննադատություն
Ահա թե ինչ է ասել Ալեքսանդր «Չաչա» Իվանովը, «ՆԱԻՎ» խմբի առաջնորդը «Камнем по голове» ալբոմի մասին․"Ես տեսա այնտեղ կալիֆորնիական փոփ-փանկի ազդեցությունը, որը բեկվել է Պետերբուրգի տեսիլքով։ Դրա հետ մեկտեղ կատարված է ռուսերենով և շատ թեմատիկ։ Ինչ-որ օրիգինալ և առասպելական սարսափելի բան։ Նրանցից առաջ ոչ ոք չի ունեցել անվերջ պտտվող կտրված գլուխներ՝ որպես իրենց երգերի թեմա։ Ինչ-որ ժամանակով սա դարձել էր իմ սիրելի ձայներիզը։ Անունից բացի ոչինչ չգիտեի նրանց մասին․․․"«Тараканы!» խումբը 2013 թվականի օգոստոսի 3-ի KUBANA փառատոնի ժամանակ կատարել է «Блуждают тени» երգի քավերը, նվիրելով Միխայիլ Գորշենյովի հիշատակին։ Միևնույն ժամանակ խմբի ղեկավար Դմիտրի «Սիդ» Սպիրինն ասել է հետևյալը․"Հաջորդ երգը մեր սեփական ստեղծագործությունը չէ, բայց երբ 1997 թվականին մենք նա լսեցինք, մեզ շատ դուր եկավ․․․"Մոսկվայում «Կարոլ ի Շուտ»-ի հրաժեշտ համերգներին, որոնք անց են կացվել 2013 թվականի նոյեմբերի 24-ից 25-ը, Դմիտրի Սպրինը կատարեց «Камнем по голове» կոմպոզիցիան։
Հղումներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտի ալբոմներ Կատեգորիա:1996 ալբոմներ Կատեգորիա:Ռուսական ալբոմներ
Ռակիտնոե (գյուղ, Բոբրովիցայի շրջան)
Ռակիտնոե (Рокитне), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Ռակիտնոե գյուղում բնակվում էր 55 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 128,5 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1781 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռիտա Սակելլարիու
Ռիտա Սակելլարիու, հույն երգչուհի։
Կենսագրություն
Ռիտան ծնվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ 12 տարեկանում ստիպված է եղել թողնել դպրոցը, որպեսզի ապրուստ հայթայթի և օգնի ընտանիքին։ Նա հաց և լիմոն է վաճառել Պիրեյոսի փողոցներում։ Ավելի ուշ՝ 1950-ական թվականներին, նա աշխատել է գործարաններում, սակայն առաջին ամուսնությունից հետո կրկին ստիպված է եղել պայքարել հանուն գոյության, ինչի արդյունքում աղբ է հավաքել ետնախորշերում ։ Այնուհետև Ռիտան ամուսնացել է ըմբիշ Ստեֆանոս Սիդիրոպուլոսի հետ, որն ուներ «Սպիտակ հրեշտակ» մականունը, և որի հետ ծանոթացել էր 1969 թվականի Սալոնիկ քաղաքում։ Նրանք ամուսնական դաշինքն են կապել մեկ տարի անց ։
Երաժշտական գործունեության ընթացքում նա ձայնագրել է բազմաթիվ հիթեր, այդ թվում՝ «Istoria Mou, Amartia Mou», «An Kano Atakti Zoi», «Aftos O Anthropos», «Paranomi Mou Agapi» և «Ena Tragoudi»։ 2010 թվականի մարտի 14-ին Alpha TV-ը Սակելլարիուին անվանել է նոր դարաշրջանի (որն սկսվել է 1960 թվականից) պատմության 17-րդ արտիստը ։
Վերջին տարիները նա ապրել է Աթենք քաղաքի Նեա Սմիրնի թաղամասում ։
Մահ
1998 թվականին Ռիտան և նրա ընկերուհի Լակիս Կորեսը կարճ ճամփորդության են մեկնում դեպի Էպիդավրոս։ Այնտեղ Ռիտան իրեն վատ է զգում։ Հիվանադանոցում բուժզննումը ցույց է տալիս, որ նա տառապում է թոքերի քաղցկեղով ։
Սակելլարիուն մահացել է 1999 թվականի օգոստոսի 6-ին 64 տարեկանում՝ անցկացնելով 40 օր Աթենքի հիվանդանոցում։ Մինչև դա նա բուժում էր անցել Նյու Յորքի ուռուցքաբանական կենտրոններից մեկում։ Լակիսի խոսքերով՝ Ռիտայի վերջին խոսքերը հետևյալն էին. «Օ՜, Լակի՛ս, իսկ ես այնքա՜ն անելիքներ ունեի» ։
Ունեցել է չորս տղա և մեկ աղջիկ՝ երկու երեխան առաջին ամուսնությունից, երեքը՝ երկրորդից։ Թաղվել է օգոստոսի 9-ին Աթենքի առաջին գերեզմանոցում ։
Սրեդնեակբաշևո
Սրեդնեակբաշևո (Среднеакбашево, Урта Аҡбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուշնարենկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 152 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուշնարենկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Իսլամ
Իսլամ, մահմեդականություն (արաբերեն՝ الإسلام), միաստվածային կրոն, որի համաձայն կա միայն մեկ աստված (Ալլահը), և Մուհամմադը աստծու մարգարեն է ։ Այն աշխարհի երկրորդ ամենամեծ կրոնն է ՝ 1.8 միլիարդ հետևորդ կամ աշխարհի բնակչության 24%-ը ՝ առավել հայտնի որպես մուսուլմաններ ։ Մուսուլմանները 50 երկրում բնակչության մեծամասնությունն են կազմում ։ Իսլամը սովորեցնում է, որ Աստված բարեգութ է, ամենազոր, եզակի և մարդկությանն ուղղորդում է իր մարգարեների, հայտնաբերված սուրբ գրությունների և բնական նշանների միջոցով ։ Իսլամի նախնական սուրբ գրություններն են Ղուրանը, որը մուսուլմանների համար Աստծո բառացի խոսքն է, և Մուհամմադի ուսմունքները, որոնք կոչվում են սունա և բաղկացած են հադիս կոչվող բաժիններից (մոտ մ.թ. 570- 632 թվականներ)։
Մուսուլմանները հավատում են, որ իսլամը ամենահին հավատի ամբողջական ու տիեզերական տարբերակն է, որը բացահայտվել է շատ վաղ շրջանում մարգարեների կողմից՝ ներառյալ Ադամի, Աբրահամի, Մովսեսի և Հիսուսի ։ Մուսուլմանները գտնում են, որ Ղուրանը Աստծո վերջնական ու անփոփոխ բացահայտումն է։ Ինչպես աբրահամյան մյուս կրոնները՝ իսլամը նույնպես սովորեցնում է, որ գոյություն ունի վերջին դատաստան՝ արդարամիտների համար դրախտի պարգևատրումով և մեղսավորների համար դժոխքի պատիժով  ։ Կրոնական գաղափարների ու պրակտիկայի մեջ են մտնում իսլամի Հինգ հիմնասյուները, որոնք երկրպագության պարտադիր գործողություններ են, և Իսլամական օրենքը (շարիա), որը բառացիորեն վերաբերում է կյանքի ու հասարակության բոլոր ոլորտներին՝ բանկային համակարգից  ու կանանց բարեկեցությունից մինչև շրջակա միջավայր  ։ Մեքքա, Մեդինա և Երուսաղեմ քաղաքները իսլամի երեք ամենասուրբ վայրերն են ։
Աստվածաբանական տեսանկյունը մի կողմ դրած ՝ համարում են, որ իսլամը պատմականորեն ծագել է մ.թ. վաղ 7-րդ դարում Մեքքայում, և մինչև 8-րդ դարը Օմայյան խալիֆայությունը ձգվել է Ալ-Անդալուսից՝ արևմուտքում, մինչև Ինդոս գետը՝ արևելքում։ Իսլամական ոսկեդարը վերաբերում է ավանդաբար 8-ից 13-րդ դարերին՝ Աբբասյան խալիֆայության ժամանակաշրջանին, երբ պատմական մուսուլմանական աշխարհը գիտական, տնտեսական և մշակութային ծաղկում էր ապրում  ։ Մուսուլմանական աշխարհի ընդլայնումը ընդգրկել է տարբեր խալիֆայություններ, ինչպիսին է Օսմանյան կայսրությունը, առևտրականների ու միսիոններների կողմից դավանափոխության գործողություններ (դավա) ։
Շատ մուսուլմաններ երկու հիմնական ուղղություններից մեկին են պատկանում. սուննի (85–90%) կամ շիա (10–15%) : Մուսուլմանների 13%-ն ապրում է Ինդոնեզիայում՝ մուսուլման մեծամասնությամբ ամենամեծ երկրում, 31%-ն ապրում է Հարավային Ասիայում ՝ մուսուլման բնակչությամբ ամենամեծն աշխարհում , 20%-ը՝ Միջին Արևելքում և Հյուսիսային Աֆիրկայում , որտեղ այն գերիշխող կրոն է , իսկ 15%-ը՝ Ենթասահարական Աֆրիկայում ։ Մուսուլմանական մեծածավալ համայնքների թվում են Ամերիկաները, Կովկասը, Կենտրոնական Ասիան, Չինաստանը, Եվրոպան, Հարավարևելյան Ասիան, Ֆիլիպինները և Ռուսաստանը ։ Իսլամը աշխարհի ամենաարագ տարածվող կրոնն է ։
Ծագումնաբանություն և նշանակություն
Իսլամը բայական գոյանուն է, որը ծագում է եռաբաղաձայն S-L-M արմատից, որը ամբողջականության, հնազանդության, անվտանգության ու խաղաղության գաղափարների հետ կապ ունեցող բառերի մի լայն շարք է կազմում ։ Կրոնական համատեքստում այն նշանակում է «կամավոր հնազադություն Աստծուն» : Islām-ը բայական արմատի IV ձևն է և նշանակում է «հնազանդություն» կամ «հրաժարում»։ Իսլամին կից muslim (մուսուլման) բառը միևնույն բայի ածական դերբայն է, որը նշանակում է «հնազանդվող» կամ «նա, ով հնազանդվում է»։ Բառը երբեմն տարբեր լրացուցիչ իմաստներ է ձեռք բերում Ղուրանի տարբեր հատվածներում։ Որոշ հատվածներում շեշտը դրվում է իսլամի հոգևոր արժեքի վրա. «Աստված ում որ ցանկանում է ուղղություն ցույց տալ, բացում է նրա սիրտը իսլամի առջև» ։ Այլ հատվածներ իսլամն ու կրոնը (dīn) դիտարկում են որպես մեկ ամբողջություն. «Այսօր ես կատարելագործել եմ քո կրոնը (dīn) քեզ համար, ես ավարտել եմ քո օրհնությունը, ես հավանության եմ արժանացրել իսլամը քո կրոնի համար» ։ Ուրիշ հատվածներ իսլամը նկարագրում են ավելի շուտ որպես Աստծու մոտ վերադառնալու գործողություն, քան թե լոկ հավատի բանավոր հաստատում ։ Հադիս Գաբրիելում islām-ը ներկայացված է որպես սուրբ երրորդության մի մաս, որի մեջ մտնում են նաև imān -ը (հավատ) և ihsān-ը (գերազանցություն) ։
Պատմականորեն իսլամը անգլախոս հասարակություներում կոչվել է մահմեդականություն։ Այս տերմինը գործածությունից դուրս է եկել և երբեմն վիրավորական է համարվում, քանի որ ըստ դրա մուսուլմանների կրոնի կենտրոնում ավելի շատ մարդ արարածն է, քան թե Աստված, ինչպես Բուդդան բուդդայականության մեջ ։ Որոշ հեղինակներ, այնուամենայնիվ, շարունակում են օգտագործել մահմեդականություն տերմինը՝ որպես կրոնական համակարգի տեխնիկական անվանում՝ հակադրելով իսլամի աստվածաբանական գաղափարին, որն առկա է այդ համակարգի ներսում ։
Հավատի հանգանակներ
Հավատը (Iman) և իսլամական դավանանքը (Aqidah) հաճախ ներկայացվում են հավատի վեց հանգանակների տեսքով, որոնք ներկայացված են Հասիդ Գաբրիելում։
Աստծու գաղափար
Իսլամը երբեմն դիտարկվում է որպես գլխավոր կրոններից ամենապարզ ուսմունք ունեցողը ։ Դրա ամենահիմնական գաղափարը խիստ միաստվածությունն է, որը կոչվում է թավհիդ (արաբերեն՝ توحيد‎): Աստված նկարագրվում է Ղուրանի 112-րդ գլխում. «Նա Աստվածն է, Մեկ և Միակը. Աստված, Հավերժությունը, Բացարձակը. Նա չի ծնում, ոչ էլ ծնվել է, և չկա Նրա նման երկրորդը» (112:1–4) : Մուսուլմանները չեն ընդունում բազմաստվածությունն ու կռապաշտությունը, որը կոչվում է Shirk, և հրաժարվում են Սուրբ երրորդության քրիստոնեական գաղափարից։ Իսլամում Աստված հասկացողությունից վեր է, և, հետևաբար, մուսուլմանները չպետք է մարդկային հատկանիշներ վերագրեն նրան   ։ Աստված նկարագրվում է հատուկ անուններով ու ածականներով, որոնցից ամենաընդհանուրներն են Al-Rahmān-ը՝ «կարեկցող», և Al-Rahīm-ը՝  «բարեգութ» ։
Մուսուլմանները հավատում են, որ տիեզերքում ամեն ինչի ստեղծումը տեղի է ունեցել Աստծո հրամանով՝ «Եղի՛ր, և եղել է», և գոյության նպատակը երկրպագությունն է կամ Աստծուն ճանաչելը ։ Նա դիտարկվում է որպես անհատական աստված, որը պատասխանում է, երբ որ կարիքավոր կամ վշտացած մարդիկ կանչում են իրեն ։ Չկան միջնորդներ, ինչպես հոգևորականները, որ կապ հաստատեն Աստծու հետ, որն ասում է. «Ես ավելի մոտ եմ քեզ, քան թե (քո) լծային երակը» ։ Աստվածային գիտակցությունը կոչում են թաքվա (taqwa):
Allāh բառը այն տեմինն է, որն առանց հոգնակի թվի կամ սեռի գործածվում է մուսուլմանների, արաբախոս քրիստոնյաների ու հրեաների կողմից՝ Աստծուն անվանելու համար, մինչդեռ 'ʾilāh' (արաբերեն՝ إله‎) տերմինը գործածվում է աստվածություն կամ ընդհանրապես աստված իմաստով ։ Այլ ոչ արաբ մուսուլմաններ կարող են Ալլահից բացի գործածել տարբեր անուններ, ինչպես, օրինակ, «թանրը»՝ թուրքերենում, «խոդա»՝ պարսկերենում կամ «խուդա»՝ ուրդուում։
Հրեշտակներ
Հրեշտակներին հավատալը իսլամում առանցքային է։ Ղուրանում հրեշտակ բառը (արաբերեն՝ ملك‎ 'malak') ծագում է կամ Malaka-ից, որը նշանակում է՝ «նա վերահսկեց»՝ շնորհիվ հրեշտակների՝ տարբեր առաջադրանքներ կառավարելու կարողության, կամ էլ ’-l-k, l-’-k կամ m-l-k արմատից, որը նշանակում է «սուրհանդակ», ինչպես որ եբրայերենում (malʾákh) ու հունարենում (angelos): Ի տարբերություն եբրայերեն տարբերակի՝ տեմինը վերաբերում է բացառապես աստվածային աշխարհի երկնային հոգիներին, բայց ոչ երբեք մարդկային սուրհանդակներին։ Փոխարենը, Ղուրանը հրեշտակային ու մարդկային սուրհանդակներին նկատի ունենալիս գործածում է «ռասուլ» տերմինը ։
Ղուրանը իսլամական հրեշտակների գաղափարի գլխավոր աղբյուրն է ։ Դրանցից որոշները, ինչպես Գաբրիելն ու Միքայելը, Ղուրանում հենց իրենց անունով են ներկայացված, մինչդեռ մյուսները ներկայացված են իրենց գործառույթով։ Հադիսական գրականության մեջ հրեշտակները հաճախ միայն մեկ հատուկ երևույթի հետ են կապվում ։ Հրեշտակները կարևոր դեր են խաղում Միրաժի գրականության մեջ, որտեղ Մուհամմադը մի քանի հրեշտակների է հանդիպում երկնքում իր ճամփորդության ընթացքում : Այլ հրեշտակներ հաճախ պատկերվել են իսլամական էսխատալոգիայում, իսլամական աստվածաբանության ու փիլիսոփայության մեջ ։ Հրեշտակներին տրվող հանձնարարություններից են, օրինակ, Աստծո հայտնությունները հաղորդելը, նրան փառաբանելը, մարդկանց քայլերը արձանագրելը և մահվան պահին մարդու հոգու հետ խոսելը։
Իսլամում, ինչպես որ հուդայականության ու քրիստոնեության մեջ, հրեշտակները հաճախ ներկայացվում են մարդու տեսքով և գերբնական տարրերով՝ թևեր, մեծ չափեր կամ երկնային ատրիբուտներ ։ Ղուրանը նրանց նկարագրում է որպես «թևերով սուրհանդակներ՝ երկու կամ երեք կամ չորս (զույգ). Նա [Աստված] ավելացնում է Արարմանը, ինչպես որ ցանկանում է...» : Հրեշտակների ընդհանուր առանձնահատկություններն են նրանց բացակայող մարմնական ցանկությունները, ինչպես ուտելու և խմելու ։ Նյութական ցանկությունների բացակայությունը ևս ցույց է տալիս, որ նրանք լույսից են ստեղծվել. գթության հրեշտակները ստեղծված են nur -ից (սառը լույս)՝ ի հակադրություն պատժի հրեշտակների, որոնք ստեղծված են nar-ից (տաք լույս) ։ Մուսուլմանները սովորաբար չեն ընդունում հրեշտակներին պատկերներում արտահայտելու ընկալումը, ինչպիսիք որ առկա են արևմտյան արվեստում։
Իբն Սինան, որը պատկերել է Ալ-Ֆարաբի նեոպլատոնական ծագման տիեզերաբանությունը, զարգացրել է Ինտելեկտների հրեշտակային հիերարխիա, որը ստեղծված է «Միակի» կողմից։ Հետևաբար, Աստծու ստեղծած առաջին արարածը գերագույն հրեշտակապետն է, որին հետևում են մյուս հրեշտակապետերը, որոնք ավելի ցածր ինտելեկտ ունեն։ Այս ինտելեկտներից բխում են ավելի ցածր հրեշտակները կամ «շարժվող ոլորտները», որոնցից հերթով բխում են այլ ինտելեկտներ, մինչև որ հասնում են բարձրագույն Ինտելեկտին, որը ղեկավարում է հոգիները։ Տասներորդ ինտելեկտը պատասխանատու է նյութական էությունները կյանքի կոչելու և մտքերը լուսավորելու համար ։
Որոշ ժամանակակից գիտնականներ ընդգծում են հրեշտակների գաղափարի փոխաբերական մեկնաբանությունը ։
Հայտնություններ
Մուսուլմանները հավատում են, որ իսլամական սուրբ գրքերը Ալլահի կողմից թելադրվել են տարբեր մարգարեների, իսկ նախապես հայտնաբերված սուրբ գրությունների մասերը՝ Tawrat (Թորա) և Injil (Ավետարան), խեղաթյուրված են եղել կա՛մ մեկնաբանության առումով, կա՛մ տեքստի, կամ էլ՝ երկուսի ։ Ղուրանը (բառացի՝ «Արտասանություն») մուսուլմանները համարում են Աստծո վերջնական հայտնությունն ու բառացի խոսքը և դասական արաբերենով գրված լավագույն գրական երկը ։
Մուսուլմանները հավատում են, որ Ղուրանի հատվածները Աստծու կողմից ուղարկվել են Մուհամմադին Գաբրիել (Jibrīl) հրեշտակապետի միջոցով հիմնականում մ.թ. 610 թվականից մինչև 632 թվականի հունիսի 8-ը՝ նրա մահը ։ Քանի դեռ Մուհամմադը ողջ էր, այդ բոլոր հայտնությունները գրի էին առնվում նրա ուղեկիցների (sahabah) կողմից, թեև փոխանցման հիմնական մեթոդը բանավոր է եղել՝ հիշողության միջոցով ։
Ղուրանը բաժանված է 114 գլխի (suras), որոնք միասին պարունակում են 6,236 չափածո հատված (āyāt): Ժամանակագրական առումով ամենավաղ սուրահները՝ Մեքքայում հայտնված, հիմնականում բարոյական ու հոգևոր թեմաների շուրջ են։ Հետագայի Մադինայում հայտնված սուրահները քննարկում են մուսուլմանական համայնքի համար կարևոր սոցիալական և իրավական հարցեր ։
Ղուրանը ավելի շատ կենտրոնացած է բարոյական ուղղություն տալու, քան թե օրենսդրության վրա, և համարվում է «իսլամական սկզբունքների ու արժեքների սկզբնաղբյուր» ։ Մուսուլման իրավաբանները հաշվի են նստում hadith -ի («զեկույցներ») կամ Մուհամմադ մարգարեի կյանքի գրավոր արձանագրությունների հետ, որոնք երկուսն էլ լրացնում են Ղուրանը և օգնում մեկնաբանել այն։ Ղուրանի մեկնության գիտությունը հայտնի է որպես tafsir :Ճիշտ ճարտասանության կանոնների ամբողջությունը կոչվում է tajwid:
Մուսուլմանները սովորաբար որպես բնագիր սուրբ գրություն համարում են Ղուրան արաբերեն տարբերակը, իսկ դրա թարգմանությունները համարվում են թերի ու պարզապես Ղուրանի մեկնություններ ։
Մարգարեներ և սուննաներ
Մուսուլմանները իսլամի մարգարեներին (արաբերեն՝ أنبياء‎ 'anbiyāʾ' ) սահմանում են Աստծու կողմից որպես իր սուրհանդակներ ընտրված մարդկանց։ Համաձայն Ղուրանի՝ մարգարեները աստծու կողմից հրահանգված են մարդկանց հաղորդել «Աստծու կամքը»։ Մուսուլմանները հավատում են, որ մարգարեները մարդկային են և ոչ թե աստվածային, թեև նրանցից ոմանք կարրող են հրաշքներ գործել՝ իրենց ճշմարտացիությունը ապացուցելու համար։ Իսլամական աստվածաբանությունն ասում է, որ Աստծու բոլոր սուրհանդակները քարոզել են իսլամի հաղորդագրությունը՝ Աստծո կամքին հանձնվելը։ Ղուրանը նշում է իսլամում մարգարեներ համարվող բազմաթիվ հայտնի կերպարների անուններ, այդ թվում՝ Ադամ, Նոյ, Աբրահամ, Մովսես և Հիսուս ։
Մուսուլմանները հավատում են, որ Աստված վերջապես ուղարկեց Մուհամմադին՝ որպես վերջին իրավակիր մարգարեի (մարգարեների եզրափակումը)՝ աստվածային հաղորդագրությունը ամբողջ աշխարհին հայտնելու համար (ամփոփելու և ավարտելու Աստծու խոսքը)։ Իսլամում Մուհամմադի կյանքի «նորմատիվ» օրինակը կոչվում է Սուննա (բառացի՝ «բռնած ճանապարհ»)։ Մուսուլմաններին խրախուսվում է իրենց առօրյա կյանքում հետամուտ լինել Մուհամմադի գործունեությանը, իսկ Սուննան վճռական դեր ունի Ղուրանի մեկնության համար ։ Այդ օրինակը ավանդության մեջ հայտնի է հադիս անունով, որը մարգարեի խոսքերի, գործունեության և անձնական հատկանիշների ամբողջությունն է։ Հադիս Քուդսին հադիսի ենթակատեգորիա է, որը համարվում է Մուհամմադի կողմից Աստծու բառացի խոսքերի մեջբերում, սակայն ոչ Ղուրանի մաս։
հադիսը բաղկացած է երկու տարրերից՝ պատմողների շղթա, որ կոչվում է սանադ, և փաստացի խոսքեր՝ մաթն։ հադիսները կարող են դասակարգվել ըստ պատմության՝ «իրական» կամ «ճշմարիտ»՝ Սահիհ (արաբերեն՝ صَحِيْح‎), «լավ»՝ Հասան (արաբերեն՝ حَسَن‎) կամ «թույլ»՝ Դաիֆ (արաբերեն՝ ضَعِيْف‎) և այլն։ Մուհամադ ալ-Բուխարին հավաքել է ավելի քան 300,000 հադիս, սակայն դրանցից միայն 2,602-ն են հավաստիության թեստի միջոցով ճշմարիտ համարվել՝ ընդգրկված իր գրքում՝ Սահիհ ալ-Բուխարիում, որը սուննիների համար Ղուրանից հետո ամենաիսկական աղբյուրն է ։ հադիսների մեկ այլ հայտնի աղբյուր են Չորս գրքերը, որոնք շիաները համարում են ամենաիրական հադիսական վկայակոչումներ
Հարություն և դատաստան
«Հարության օրվան» հավատալը՝ Յոմ ալ-Քիյամահ (يوم القيامة) նույնպես կարևոր է մուսուլմանների համար։ Նրանք հավատում են, որ Քիյամահի ժամանակը նախասահմանված է Աստծո կողմից, սակայն հայտնի չէ մարդուն։ Քիյամահին նախորդող և դրա ընթացքում տեղի ունեցող փորձություններն ու պատիժները նկարագրված են Ղուրանում և հադիսում, ինչպես նաև գիտնականների մեկնաբանություններում։ Ղուրանը ընդգծում է մարմնի հարությունը՝ անջատում մահվան նախաիսլամական արաբական հասկացությունից ։
Մուսուլմանները հավատում են, որ Յոմ ալ-Քիյամահի օրը ամբողջ մարդկությունը կդատվի իրենց լավ ու վատ արարքների համար և կուղարկվեն Ջաննաթ (դրախտ) կամ  Ջահաննամ (դժոխք)։ Ղուրանում Սուրաթ ալ-Զալզալահը սա նկարագում է այսպես «Ով որ ատոմի չափով անգամ բարություն գործի կտեսնի դա (99:7), իսկ ով ատոմի չափ չարություն անի, կտեսնի դա (99:8)»։ Ղուրանը թվարկում է մի շարք մեղքեր, որոնք կարող են մարդուն դժոխք ուղարկել, ինչպես Աստծուն չհավատալը (كفر kufr) և անազնվությունը. այնուամենայնիվ, Ղուրանը հասկանալ է տալիս, որ Աստված կների նրանց մեղքերը, որոնք կապաշխարեն։ Բարի արարքները, ինչպես բարեգործությունը, աղոթքը և կենդանիների հանդեպ կարեկցանքը, կպարգևատրվեն դրախտով։ Մուսուլմանները դրախտը պատկերացնում են որպես ուրախության ու օրհնության վայր, իսկ Ղուրանը նկարագրում է դրա մանրամասները։ Իսլամում միստիկ  ավանդույթնեըրայս դրախտային բերկրանքները դիտարկում են Աստծու հիամունքի արտահայտման կոնտեքստում ։  Յոմ ալ-Քիյամահի Ղուրանում հայտնի է նաև որպես Յոմ ադ-Դին (يوم الدين)՝ «Կրոնի օր» , աս-սա-ահ (الساعة)՝ «Վերջին ժամ» և ալ-Քարի-ահ (القارعة)՝ «Ահազանգող» ։
Շանդոր Տոտկա
Շանդոր Տոտկա , հունգարացի թիավար (բայդարկա), 2010 թվականից հանդես է գալիս բայդարկաներով և կանոեներով թիավարության Հունգարիայի հավաքականում։ Օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, Բաքվում անցկացված Եվրոպական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, Ռիո դե Ժանեյրոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից, ազգային և միջազգային նշանակության բազմաթիվ ռեգատների հաղթող։
Իսլամ
Հարություն և դատաստան
Իսլամական ապոկալիպտիկ գրականությունը, որը նկարագրում է Արմագեդոնը, հաճախ հայտնի է որպես ֆիտնա կամ մալահիմ։ Արմագեդոնը նկարագրվում է Մահդիի (մարգարեացված փրկիչ) գալուստով, որը Հիսուսի օգնության կպայքարի Դաջալի դեմ։ Նրանք կհաղթեն՝ ազատելով իսլամը դաժանությունից, և դրան կհետևի խաղաղության շրջանը, երբ մարդիկ կապրեն կրոնական արժեքներին հավատարիմ ։
Աստվածային կամք
Աստվածային կամքի գաղափարը կոչվում է al-qadāʾ wa l-qadar, որը բառացիորեն նշանակում է չափել: Ամեն բան՝ լավ ու վատ, նախասահմանված է ։
Շանդոր Տոտկա
Կենսագրություն
Մեծահասակների միջազգային մակարդակում առաջին լուրջ հաջողությանը հասել է 2013 թվականի մրցաշրջանում, երբ մտել է Հունգարիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում և մասնակցել Գերմանիայի Դույսբուրգ քաղաքում կայանացած աշխարհի առաջնությանը, որտեղ հունգարացիները 4×200 մետր փոխանցումալողում նվաճել են բրոնզե մեդալներ՝ զիջելով միայն Լեհաստանի և Ռուսաստանի թիմերին։
Իսլամ
Երկրպագության գործողություններ
Իսլամում կան հինգ հիմնական կրոնական գործողություններ, որոնք միասին հայտնի են որպես «Իսլամի հիմնասյուներ» (arkan al-Islam; նաև՝ arkan ad-din, «կրոնի հիմնասյուներ») և պարտադիր են բոլոր հավատացյալների համար։ Ղուրանը դրանք ներկայացնում է որպես պաշտամունքի ամբողջականության և հավատին նվիրված լինելու նշան։ Դրանք են՝ (1) հավատք (շահադա), (2) ամենօրյա աղոթքներ (նամազ), (3) հարկահավաքություն (զաքաթ), (4) ռամադանի (Սաում) ժամանակ ծոմապահություն և (5) ուխտագնացություն դեպի Մեքքա (Հաջ)՝ կյանքում գոնե մեկ անգամ ։ Ե՛վ շիա, և՛ սուննի ուղղությունները այս բոլոր գործողությունների կատարման հիմնական ձևերի հարցում միմյանց հետ համաձայն են ։ Սրանցից բացի՝ մուսուլմանները կատարում են նաև կրոնական այլ ակտեր։ Դրանցից ամենանշանակալիցներն են բարեգործությունը (Սադաքա) և Ղուրանի ընթերցումները։
Շանդոր Տոտկա
Կենսագրություն
Միլանում անցկացված 2015 թվականի աշխարհի առաջնությունում Պետեր Մոլնարի հետ զուգախաղի ժամանակ բայդարկաներով 200 մրցատարածությունում առաջ է անցել և նվաճել ոսկե մեդալ։ Բացի այդ, հաջող է հանդես եկել Բաքվում կայացած առաջին Եվրոպական խաղերում, որտեղ նույն մրցաձևում նույն զուգընկերոջ հետ դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ Հաջորդ մրցաշրջանում չորս տեղանոց անձնակազմի կազմում Մոսկվայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում հաղթել է 500 մետր մրցատարածությունում։
Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ Շանդոր Տոտկան իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Ռիո դե Ժանեյրոյում 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Մոլնարի հետ զույգով նա դուրս է եկել «Ա» գլխավոր եզրափակիչ և եզրագծին հասել չորրորդը ։
Իսլամ
Վկայություն
Շահադան իսլամի հիմնական հավատքն է, որը պետք է արտասանվի երդման հատուկ բառերով.«Ես վկայում եմ, որ չկա ուրիշ աստված, քան Ալլահը, և Մուհամմադն է նրա մարգարեն» (أشهد أن لا إله إلا الله وأن محمدا رسول الله): Այս արտահայությունը իսլամում մյուս բոլոր հավատների ու գործողությունների հիմքն է։ Մուսուլմանները պիտի կրկնեն շահադան աղոթքի մեջ, իսկ ոչ մուսուլմանները, ովքեր ցանկանում են հարել իսլամին, պիտի արտասանեն դավանանքի տողերը ։
Շանդոր Տոտկա
Կենսագրություն
2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ 200 մ մրցատարածությունում։
Իսլամ
Աղոթք
Ծիսական աղոթքները կոչվում են Նամազ կամ Սալաթ (արաբ.՝ صلاة): Նամազի նպատակն է միտքը կենտրոնացնել Աստծո վրա և նրա հետ անձնական կապ հաստատել՝ ի նշան գոհունակության և երկրպագության։ Օրական հինգ անգամ աղոթելը պարտադիր է, սակայն ժամանակի կառավարման առումով որոշակի ճկունություն կա։ Աղոթքներն արտասանվում են արաբերենով և կազմված են Ղուրանի հատվածներից ։ Դրանք կատարվում են կրծքավանդակով՝ քաաբայի ուղղությամբ, թեև իսլամի վաղ շրջանում կատարվում էին Երուսաղեմի ուղղությամբ։ Աղերսելու գործողությունը կոչվում է դուա։
Մզկիթը երկրպագության վայր է մուսուլմանների համար, որոնք հաճախ այն կոչում են արաբերեն masjid բառով: Ուրբաթօրյա աղոթքների կամ Զոհաբերության աղոթքների համար նախատեսված մեծ մզկիթները կոչվում են մասջիդ ջամի (masjid jāmi) : Թեև մզկիթի գլխավոր նպատակը որպես աղոթավայր ծառայելն է, այն իսլամական հասարակության համար հանդիպման և կրթության վայր է նաև։ Մադինայում Ալ-Մասջիդ ալ-Նաբավին կամ Մարգարեի մզկիթը նույնպես աղքատների համար հավաքատեղի է եղել ։ Ժամանակակից մզկիթների դիզայնը մեծ փոփոխությունների է ենթարկվել 7-րդ դարի համեմատությամբ և ընդգրկում է ճարտարապետական այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են մինարեթները ։ Աղոթքի ժամը հուշող ձայնը կոչվում է ազան։
Բարեգործություն
«Զաքաթը» (زكاة zakāh "alms") ունեցվածքի մի որոշակի հատվածի տրամադրումն է աղքատներին կամ կարիքավորներին և զաքաթ հավաքող հատուկ մարդկանց, ինչպես նաև սրտեր միացնելու, գերյալներին ազատելու, պարտքի տակ գտնվողների ու ճամփորդների համար ։ Սա կրոնական պարտականություն է համարվում (ի տարբերություն կամավոր բարեգործության). ունևորները պարտական են կարիքավորներին, քանի որ նրանց ունեցվածքը «Աստծո առատաձեռնության նշանն է»։ Ըստ պահպանողական հաշվարկների՝ զաքաթի տարեկան քանակը համաշխարհային մարդասիրական օգնությունից 15 անգամ շատ է կազմում ։ Ոչ աղքատների համար այն կազմում է տարեկան կապիտալի 2.5%-ը (1/40) :
Կուշ (կանաբիս)
Կուշ կամ քուշ, հնդկական կանեփի (Cannabis indica) հիբրիդային ենթատեսակ։
Իսլամ
Բարեգործություն
Սադաքը կամավոր բարեգործությունն է, որը կրոնական պարտականության և առատաձեռնության նշան է ։ Ե՛վ Ղուրանը, և՛ հադիսները մեծ շեշտ են դրել աղքատ մարդկանց բարեկեցության համար գումար տրամադրելուն և մուսուլմաններին կոչ են արել ավելի շատ կամավոր բարեգործություն անել ։ Ղուրանն ասում է. «Գումար ծախսիր (բարեգործության մեջ) այն նյութից դուրս, որը Ես եմ քեզ շնորհել, նախքան Մահը կայցելի քեզ»։ Մուհամմադի սկզբնական ուսմունքը մարդկանցից ակնկալում էր իրենց ունեցվածքի հարցում լինել առատաձեռն և ոչ ժլատ ։ Կարողություն կուտակելը և աղքատների կարիքի համար այն չուղղելը սովորաբար արգելված է ։ Իսլամում բարեգործության մեկ այլ տեսակ է վաքուֆը, որը նշանակում է մշտական կրոնական նվիրատվություն։
Ծոմապահություն
Ծոմապահությունը (صوم ṣawm) Ռամադան ամսվա ընթացքում առավոտից իրիկուն ուտելիքից ու խմիչքից հրաժարումն է։ Նպատակը Աստծուն մոտ գտնվելու զգացողության խթանումն է. դրա ընթացքում մուսուլմանները պիտի Աստծուն արտահայտեն իրենց երախտագիտությունն ու կախվածությունը, փոխհատուցումը անցյալի մեղքերի համար, զարգացնեն ինքնակառավարում և զսպվածություն և մտածեն կարիքավորների մասին։ Սաումը պարտադիր չէ որոշ խմբերի համար, որոնց դեպքում այն կդառնա ավելորդ ծանրաբեռնվածություն։ Մյուսների համար հրաժարումը թույլատրված է միայն որոշակի հանգամանքներում, սակայն ավելի ուշ հարկավոր է ավարտին հասցնել ծոմը ։
Կուշ (կանաբիս)
Անվանումն ստացել է Հինդուկուշ լեռնաշղթայից։
Իսլամ
Ուխտագնացություն
Իսլամական պարտադիր ուխտագնացությունը՝ հաջը (حج), պիտի իրականացվի Դհու ալ-Հիջա իսլամական ամսվա ընթացքում դեպի Մեքքա քաղաք։ Ֆիզիկապես կարող ամեն մուսուլման պիտի ուխտագնացություն կատարի Մեքքա կյանքում առնվազն մեկ անգամ։ Հաջի ծիսակատարության մեջ են մտնում մեկ օր և մեկ գիշեր Մինայի անապատում վրանների մեջ անցկացնելը, ապա մեկ օր Արֆաթի անապատում Աստծուն աղոթելն ու երկրպագելը՝ հետևելով Աբրահամի ոտնահետքերին, այնուհետև բացօթյա գիշեր անցկացնելը Մուզդալիֆայի անապատի ավազներին, հետո Ջամարաթ գնալը՝ խորհրդանշական կերպով կրկնելով Աբրահամի՝ Աստծուն չենթարկվելու գայթակղությունը , ապա Մեքքա գնալը և  յոթ շրջան քայլելը Քաաբայի շուրջ, որն ըստ մուսուլմանների Աբրահամի կողմից կառուցվել է որպես Աստծուն երկրպագելու վայր, հետո Սաֆա և Մարվա սարերի միջև յոթ անգամ քայելը՝ կրկրնելով Աբրահամի կնոջ՝ Հագարի քայլերը, երբ նա իր որդի Իսմայելի համար անապատում ջուր էր փնտրում՝ նախքան Մեքքան բնակավայր կդառնար ։ Ուխտագնացության մեկ այլ ձև է Ումրան, որը կարելի է անել տարվա ցանկացած ժամանակ։
Կուշ (կանաբիս)
«Հինդուկուշ» անվամբ տվյալ տեսակի կանեփը Միացյալ Նահանգներ է բերվել ուշ 1970-ական թվականներին ։
Իսլամ
Ղուրանի ընթերցում և մտապահում
Մուսուլմաններն ընթերցում և սովորում են Ղուրանն ամբողջությամբ կամ մասամբ որպես առաքինության գործողություն ։ Բարեպաշտ մուսուլմանները արտասանում են ամբողջ Ղուրանը Ռամադան ամսվա ընթացքում ։ Նա, ով ամբողջությամբ անգիր է անում Ղուրանը, կոչվում է հաֆիզ, որը Վերջին դատաստանի օրը կկարողանա տասը մարդու համար բարեխոսել ։ Դրանից բացի՝ գրեթե յուրաքանչյուր մուսուլման մտապահում է Ղուրանի որոշ հատվածներ՝ օրվա ընթացքում աղոթքի ժամանակ արտասանելու համար։
Կուշ (կանաբիս)
Ծաղիկը խիստ ամուր է, սովորական կանեփի (Cannabis sativa) ենթատեսակների համեմատ, ցողունն առավել կարճ է և հաստ։
Իսլամ
Օրենք
Շարիաթը իսլամական ավանդույթի մաս կազմող կրոնական օրենք է ։ Այն ծագում է իսլամի կրոնական պատվիրաններից՝ հատկապես Ղուրանից ու Հադիսից։ Արաբերենում sharīʿah տերմինը վերաբերում է Աստծու աստվածային օրենքին և հակադրվում է ֆիքհին, որը դրա գիտական մեկնաբանությունն է ։ Դրա կիրառության ձևը նոր ժամանակներում մուսուլման ավանդապաշտների ու ռեֆորմիստների միջև խնդրո առարկա է դարձել ։
Իսլամական օրենսդրության ավանդական տեսությունը տարբերում է շարիաթի չորս աղբյուր՝ Ղուրան, սուննա (Հադիս և Սիրա), քիյաս (անալոգային հիմնավորում) և իջմա (իրավական կոնսենսուս) ։ Իրավունքի տարբեր դպրոցներ զարգացրել են հոգևոր աղբյուրներից շարիաթի օրենքները դուրս բերել մեթոդաբանություններ՝ կիրառելով իջթիհադ (հետևություն) կոչվող գործընթացը ։ Ավանդական օրենսդրությունը տարբերում է օրենքի երկու հիմնական ճյուղ՝ʿibādāt (ծեսեր) և muʿāmalāt (հասարակական հարաբերություններ), որոնք միասին կազմում են թեմաների մի լայն շրջան ։ Վճիռները հինգ կատեգորիաներից մեկին են պատկանում՝ պարտադիր, խորհուրդ տրվող, թույլատրված, սարսափելի և արգելված ։ Այսպիսով՝ շարիաթի որոշ ոլորտներ մասամբ համընկնում են արևմտյան օրենքների հետ, մինչդեռ մյուսները ավելի շատ համապատասխանում են Աստծո կամքին համարժեք կյանքով ապրելուն ։
Կուշ (կանաբիս)
Ռեկրեացիոն և/կամ բժշկական օգտագործման դեպքում, մարդու վրա թողած ազդեցությունը, ընդհանուր առմամբ, նման է հնդկական կանեփի և կանեփի հիբրիդային ենթատեսակների ազդեցությանը, պարունակում է կանաբիդիոլի (CBD) բարձր կոնցենտրացումներ (գործում է որպես հանգստացնող, ցավազրկող, հակաբորբոքային, հակաբիոտիկ, հակացնցումային և այլ տեսակի միջոց)։ Ունի լայն օգտագործում որպես բժշկական կանեփ ։
Իսլամ
Օրենք
Պատմականորեն շարիաթը մեկնաբանվել է անկախ իրավաբանների (մուֆթիներ) կողմից։ Իրավական նորմերը (ֆաթվաներ) հաշվի են առնվում առաջնորդի նշանակած դատավորների կողմից, որոնք ղեկավարում են qāḍī' -ի ու maẓālim -ի դատարանները, որոնք վերահսկվում են առաջնորդի խորհրդի և քրեական օրենքի միջոցով ։ Ժամանակակից շրջանում շարիաթի վրա հիմնված քրեական օրենքները մեծապես փոխարինվել են եվրոպական մոդելի օրենսդրություններով ։ Մինչ մուսուլման մեծամասնությամբ երկրների սահմանադրությունները հղումներ են անում շարիաթին, դրա դասական օրենքները հիմնականում պահպանվում էին անձնական բնույթի (ընտանեկան) օրենքներում ։ Այս օրենքները կոդավորող իրավական մարմինները փորձում են դրանք ավելի մոդեռն դարձնել՝ չհրաժարվելով ավանդական օրենսդրության հիմքերից ։ 20-րդ դարավերջի իսլամական վերածնունդը իսլամական շարժումներ առաջ բերեց, որոնք կոչ էին անում ամբողջությամբ կիրառելու շարիաթը  ։ Շարիաթի դերը ամբողջ աշխարհում վիճարկելի հարց է դարձել։ Ներկայումս շարունակվող քննարկումներ կան այն հարցի շուրջ, թե արդյոք շարիաթը համատեղելի է կառավարման աշխարհիկ ձևերի, մարդու իրավունքների, մտքի ազատության և կանանց իրավունքների հետ  ։
Գիտնականներ
Իսլամը հուդայականության պես կրոնական իմաստով հոգևորականություն չունի, ինչպես, օրինակ, քահանաներ, որոնք միջնորդ կհանդիսանան Աստծու և մարդկանց միջև։ Այնուամենայնիվ, իսլամում կան շատ տերմիններ, որոնք վերաբերում են իսլամի հոգևորական աստիճաններին։ Լայն առումով՝ ուլեմա (علماء) տերմինն օգտագործվում է մուսուլման գիտնականների մարմինն անվանելու համար, որոնք մի քանի տարի իսլամական գիտության դասեր են արել։ Իսլամական օրենքը մեկնաբանող իրավաբանը կոչվում է մուֆթի (مفتي) և հաճախ իրավական կարծիքներ է հայտնում, որոնք կոչվում են ֆաթվաներ։ Իրավագիտության մասնագերը կոչվում է ֆաքիհ (فقيه): Հադիսների գիտությունն ուսումնասիրողին անվանում են մուհադիս։ Քադին իսլամական դատարանի դատավորն է։ Գիտնականներին տվրող պատվավոր կոչումներ են շեյխը, մուլլան և մավլավին։ Իմամը (إمام) ղեկավար պաշտոն է, որը գործածվում է իսլամի երկրպագության ծառայությունների կոնտեքստում։
Կուշ (կանաբիս)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարիխուանա
Իսլամ
Իրավագիտության դպրոցներ
Իրավագիտության դպրոցը կոչվում է մադհաբ (مذهب): սուննի ուղղության չորս գլխավոր դպրոցներն են՝ Հանաֆի, Մալիկի, Շաֆի և երբեմն՝ Զահիրի, միննչդեռ շիա ուղղության դպրոցներն են Ջաֆարին և Զաիդին։ Յուրաքանչյուրը տարբերվում է իր մեթոդաբանությամբ, որը կոչվում է Ուսուլ ալ-ֆիքհ։ Կրոնագետի կողմից ընդունված որոշումները կոչվում են թաքլիդ։ Գահիր մուքալիդ տերմինը բառացի վերաբերում է նրանց, ովքեր չեն գործածում թաքլիդը և չունեն մադհաբ ։ Իսկ անհատի կողմից օրենքը անկախ մեկնաբանումը կոչբում է իջթիհադ ։
Տնտեսություն
Հարուստների ու աղքատների միջև տարբերությունը կրճատելու նպատակով իսլամական տնտեսական օրենսդրությունը խրախուսում է առևտուրը, չի խրախուսում ունեցվածքի կուտակումն ու շահադիտական բնույթի վարկերը (ուսուրի, արաբերեն՝ ռիբա) ։ Հետևաբար, ունեցվածքը հարկվում է զաքաթի միջոցով, սակայն առևտուրը չի հարկվում։ Ուսուրին, որը թույլ է տալիս հարուստին էլ ավելի հարստանալ, արգելված է իսլամում։ Շահույթի բաժանումն ու ներդրվող ձեռնարկատիրական կապիտալը, որը նույնպես ռիսկ է ներկայացնում ներդրողի համար, ընդունելի է ։ Շահարկման նպատակով մթերքի կուտակումը նույնպես չի խրախուսվում ։
Ուրիշներին պատկանող հողը խլելը նույնպես արգելված է։ Ուսուրի արգելումը հանգեցրել է իսլամական բանկային համակարգի զարգացմանը։ Մուհամմադի ժամանակներում պետությանն ուղղված ցանկացած գումար անմիջապես ծախսվում էր աղքատներին օգնելու նպատակով։ Ապա՝ 634 թվականին Ումարը պաշտոնապես հիմնեց Բեյթ ալ-մալի բարեկեցիկ պետությունը։ Վերջինս աղքատ, կարիքավոր, ծեր, որբ ու հաշմանդամ մուսուլմանների և ոչ մուսուլմանների համար էր։ Բեյթ ալ-մալը հարյուրավոր տարիներ պահպանեց իր գոյությունը 7-րդ դարի Ռաշիդուն խալիֆայության ներքո և շարունակեց նաև Օմայյան խալիֆայության ու Աբբասյան խալիֆայության դարաշրջաններում։ Ումարը ներմուծեց նաև մանկական նպաստ ու մեծահասակների թոշակ ։
Ջիհադ
Ջիհադ նշանակում է «ջանալ կամ պայքարել» (Աստծու ձևով)։ Լայն իմաստով ջիհադը «վերջին ուժը, ջանքերը, նվիրումը կամ կարողությունը ներդնելն է՝ անհնազանդության օբյեկտի դեմ պայքարելու համար»։ Կախված այդ օբյեկտի տեսանելի լինելուց, Հրեշից և մարդու սեփական եսից (ինչպես, օրինակ, մեղսալի ցանկությունների առկայությունը)՝ գոյություն ունեն ջիհադի տարբեր կատեգորիաներ ։ Ջիհադը վերաբերում է նաև մարդու՝ կրոնական ու բարոյական կատարելության ձգտմանը ։ Առանց ածականի գործածության դեպքում ջիհադը ռազմական տերմին է ։ Մուսուլման որոշ իշխանություններ՝ հատկապես շիաների ու սուֆիստների մոտ, տարբերում են «ավելի մեծ ջիհադ», որը վերաբերում է հոգևոր ինքնակատարելագործմանը, և «ավելի փոքր ջիհադ»՝ պատերազմ ։
Ընտանեկան կյանք
Մուսուլմանական ընտանիքում երեխայի ծնունդն ուղեկցվում է մի շարք կրոնական ծեսերով։ Ծնունդից անմիջապես հետո երեխայի աջ ականջին շշնջում են ազանի խոսքերը ։ Յոթերորդ օրը իրականացվում է աքիքայի ծիսակատարությունը, երբ կենդանի են զոհաբերում և միսը բաժանում աղքատներին ։ Երեխայի գլուխը սափրում են և մազերի քաշի չափով գումար նվիրաբերում աղքատներին ։ Բացի երեխայի հիմնական կարիքները հոգալուց՝ սնունդ, կացարան և կրթություն, ծնողները կամ ընտանիքի մեծերը ստանձնում են նաև երեխային բարոյական հատկանիշներ, կրոնական գիտելիքներ և պրակտիկաներ սովորեցնելու պարտականությունը ։ Ամուսնությունը, որը մուսուլման ընտանիքի հիմքն է, քաղաքացիական պայմանագիր է երկու կողմերի միջև՝ երկու վկաների ներկայությամբ։ Փեսան պարտավոր է վճարել հարսի համար (մահր)՝ պայմանագրում նշվածի համաձայն ։ Իսլամական աշխարհում շատ ընտանիքներ բաղկացած են մեկ զույգից ։ Բազմայրությունը, երբ կինը ունենում է երկու կամ ավելի ամուսին, արգելված է իսլամում ։ Այնուամենայնիվ, մուսուլման տղամարդիկ կարող են բազմակնության պրակտիկա ունենալ, այսինքն՝ միաժամանակ մեկից ավելի կին ունենալ՝ մինչև չորս՝ ըստ 4-րդ սուրահի 3-րդ հատվածի։ Տղամարդը առաջին կնոջ հավանության կարիքը չունի երկրորդ անգամ ամուսնանալու համար, քանի որ Ղուրանում կամ Հադիսում նման բան նշված չէ   ։ Կնոջ վկայությունն իսլամում հավասարազոր է տղամարդու վկայության կեսին ։ Մուսուլմանական ամուսնության զանազան տարբերակներ կան ամբողջ մուսուլմանական աշխարհի մոտ։ Սովորաբար մուսուլման ընտանիքում կինը գործում է տանը, իսկ տղամարդը պատասխանատու է դրսի աշխարհի համար։ Այնուամենայնիվ, գործնականում այս բաժանումը քարացած չէ ։ Ժառանգության առումով տղան ստանում է երկու անգամ ավելի մեծ բաժին, քան աղջիկը ։
Մուսուլմանի մահվան ընթացքում և դրանից հետո կատարվում են որոշակի կրոնական ծեսեր։ Մահացողի մոտ գտնվողները նրան խրախուսում են արտասանել Շահադան, քանի որ մուսուլմաններն ուզում են, որ իրենց վերջին խոսքը հավատի արտահայտությունը լինի։ Մահվանից հետո միևնույն սեռի ներկայացուցիչները լողացնում են մարմինը և փաթաթում սպիտակ սավանի մեջ, որը կոչվում է քաֆան ։ Դին դնելով դագաղի մեջ՝ նախ տանում են մզկիթ, որտեղ հոգեհանգստի աղոթք է ասվում, ապա տանում են գերեզման։
Էթիկետ և դիետա
Շատ պրակտիկաներ պատկանում են իսլամական էթիկայի կամ ադաբի կատեգորիային։ Դրանց թվում են՝ մյուսներին բարևելը "as-salamu 'alaykum" («խաղաղությունն ընդ քեզ») խոսքերով, ուտելուց առաջ bismillah («Աստծու անունով») ասելը, ուտելիս կամ խմելիս միայն աջ ձեռքը գործածելը։ Իսլամական հիգիենայի պրակտիկան հիմնականում պատկանում է անձնական մաքության ու առողջության կատեգորիային։ Տղամարդկանց թլփատությունը նույնպես կիրառվում է իսլամում։ Իսլամական թաղման ծեսերն ընդգրկում են Salat al-Janazah -ը (թաղման աղոթք) դին լողացնելու, սավանով փաթաթելու և թաղելու ժամանակ։ Մուսուլմանները խիստ դիետայի են ենթարկվում։ Արգելված մթերքների թվում են խոզի միսը, արյունը, կենդանիների մաշկն ու ալկոհոլը։ Միսը պիտի լինի խոտակեր անասունների, որոնք մորթվում են Ալլահի անունով մուսուլմանի, հրեայի կամ քրիստոնյայի ձեռքով՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ մարդ ինքն է որսացել։ Մուսուլմանների համար թույլատրելի մթերքը հայտնի է որպես հալալ մթերք ։
Հասարակական պարտականություններ
Մուսուլման հասարակության մեջ համայնքի անդամները տարբեր սոցիալական ծառայություններ են մատուցում։ Դրանք հրահանգվում են իսլմական կանոնիկ տեքստերով, և մուսւոլմանի կյանքը կիսատ է համարվում, եթե նա չի ծառայում մարդկությանը ։ Իրականում, իսլամական ավանդության մեջ սոցիալական բարեկեցության գաղափարն ամենակարևոր արժեքներից է ։ Ղուրանի 2:117 հատվածը հաճախ մեջբերում են իսլամական սոցիալական բարեկեցության գաղափարը ներկայացնելու համար ։ Նմանապես, իսլամում սահմանված են նաև ծնողների, հարևանների, բարեկամների, հիվանդների, ծերերի ու փոքրամասնությունների հանդեպ վարվեցողության կանոնները։ Ծնողներին հարգելն ու հնազանդվելը և հատկապես մեծ տարիքում նրանց մասին հոգալը կրոնական պարտականություն է ։ Բարեկամների հանդեպ վերաբերմունքի հարցում երկկողմ մոտեցում կա՝ նրանց հետ լավ հարաբերություններ պահպանել և անհրաժեշտության դեպքում ֆինանսական օգնություն առաջարկել ։  Նրանց հետ կապերը խղելը հանդիմանության է արժանանում։ Անկախ հարևանի կրոնական պատկանելության՝ իսլամը սովորեցնում է մուսուլմաններին հնարավորինս լավ վերաբերվել նրանց և խնդիրներ չառաջացնել  ։ Որբ երեխաների վերաբերյալ Ղուրանն արգելում է կոպիտ ու ճնշող վերաբերմունքը նրանց հանդեպ՝ խրախուսելով բարությունն ու արդարությունը։ Այն նաև հանդիմանում է նրանց, ովքեր չեն պատվում և կեևակրում որբ երեխաներին (Ղուրան 89:17-18)։
Բնորոշ գծեր
Ղուրանը և Մուհամմադի սունան մուսուլմանների համար բարոյական նորմերի մի ամբողջ համակարգ են սահմանում, որին նրանք պետք է հետևեն իրենց անձնական, հասարակական, քաղաքական և կրոնական կյանքում։ Պատշաճ բարոյական վարվելակերպը, լավ արարքները, ճշմարտասիրությունը և բարի բնավորությունը մտնում են բարոյականության ուղենիշների մեջ ։ Իսլամում բարոյական արժեքների պահպանումը միշտ կրոնական կարևորություն ունի, քանի որ այն բարձրացնում է հավատացյալի կրոնական կարգավիճակը և հաճախ դիտվում է որպես երկրպագության անհերքելի գործողություն ։ Բարոյականության վերաբերյալ իսլամի տիպական դասերից մեկը հանցագործին տուգանելն է իր հանցանիք չափով, սակայն նրան ներելը շատ ավելի նախընտրելի է։ Իսկ նրան լավություն անելը բարձրագույն գովասանքի է արժանի ։ Ղուրանն ասում է.«Ե՛տ մղիր (չարիքը) լավ արարքով» (41:34)։ Հետևաբար, մուսուլմանը պիտի միայն բարի գործ անի, քանի որ չար գործերը ավելացնում են վատ սովորությունները ։ Իսլամի հիմնական բարոյական հատկանիշներն են արդարությունը, ներողամտությունը, ճշմարտացիությունը, բարությունը, ազնվությունը և աստվածավախությունը ։ Կարևոր մյուս արժեքների թվում են բարեգործություն անելը, խոստումը պահելը, համեստությունը և հնազանդությունը, խոսքի մեջ պարկեշտություն պահպանելը, հանդուրժողականությունը, վստահելիությունը, զայրույթի կառավարումը և նպատակների անկեղծությունը։
Որպես կրոն՝ իսլամը շեշտում է լավ բնավորություն ունենալու գաղափարը։ Ինչպես Մուհամմադն է ասում.«Ձեզանից լավագույնները նրանք են, ովքեր ունեն լավագույն բնավորությունն ու պահվածքը» (Շահիհ ալ-Բուխարի, 8:73:56)։ Իսլամում արդարությունը ոչ միայն բարոյական արժեք է, այլ նաև պարտականություն, որն անհրաժեշտ է կատարել ցանկացած պարագայում ։ Ղուրանը և հադիսը Ալլահին նկարագրում են որպես բարի և իր արարածների հանդեպ գթասիրտ մեկի, և մարդկանց կոչ են անում նրա պես բարեգութ լինել։ Ներողամտությունը որպես արժանիք մեծապես ընդունված է իսլամում և համարվում է մուսուլմանական կարևոր պրակտիկա ։ Համեստության վերաբերյալ Մուհամմադն ասում է.«Ամեն կրոն ունի իր առանձնահատկությունը, իսկ իսլամի առանձնահատկությունը համեստությունն է» ։
Կառավարություն
Իսլամի հիմնական օրենքը չի տարբերակում «եկեղեցու» և «պետության» հարցերը. գիտնականները գործում են որպես իրավաբաններ և աստվածաբաններ։ Ներկայումս ոչ մի կառավարություն չի համապատասխանում իսլամի տնտեսական օրենսդրությանը, սակայն քայլեր են ձեռնարկվում դրա որոշ հատվածներ կիրառելու ուղղությամբ  ։ սուննի և շիա ուղղությունների բաժանումը ազդում է նաև մուսուլմանների միջկառավարական հարաբերությունների վրա, ինչպես, օրինակ, Սաուդյան Արաբիայի և Իրանի ։
Մուհամմադ (610–632)
Մուսուլմանական ավանդույթը Մուհամմադին (մ.թ. 570 – Հունիսի 8, 632 թվական) համարում է վերջին մարգարե ։ Ըստ կենսագիրների՝ իր կյանքի վերջին 22 տարիների ընթացքում՝ սկսած մ.թ. 610 թվականին, երբ նա 40 տարեկան էր, Մուհամմադը պատմում է Ալլահից ստացած հայտնությունների մասին, որ նրան էին փոխանցվել Գաբրիել հրեշտակապետի միջոցով։ Մուհամմադի գործընկերները մտապահում և արձանագրում են դրանք, որն էլ դառնում է Ղուրանը ։
Այդ ընթացքում Մուհամմադը Մեքքայում քարոզում է մարդկանց՝ աղերսելով նրանց հրաժարվել բազմաստվածությունից և երկրպագել միայն Ալլահին։ Թեև որոշ մարդիկ ընդունում են իսլամը, Մեքքայի իշխանությունները հետապնդում են Մուհամմադին և նրա հետևորդներին։ Դրա հետևանքով մուսուլմանները արտագաղթում են Աբասսինիա (Ակսումի թագավորություն)։ Իսլամ ընդունածները հիմնականում աղքատ, օտարերկրացի նախկին ստրուկներ էին, ինչպես Բիլալ իբն Ռաբահ ալ-Հաբաշին, որը սևամորթ էր։ Մեքքայի վերնախավը զգում էր, որ Մուհամմադը խարխլում է իրենց հասարակական կարգի հիմքերը՝ քարոզելով երկրպագել միայն մեկ աստծու և ռասայական հավասարության կոչ անելով, և այդ գաղափարները ընկալվում են աղքատների ու ստրուկների կողմից    ։
Մեքքացիների կողմից 12 տարի հետապնդվելուց հետո Մուհամմադը, նրա հարազատներն ու հետևորդները 622 թվականին Հիջրա («գաղթ») են կատարում դեպի Մեդինա քաղաք (նախկինում հատնի որպես Յաթրիբ)։ Այնտեղ մեդինացի կրոնափոխները (անսարներ) և մեքքացի գաղթականները հիմնում են կրոնաքաղաքական իշխանություն։ Ձևավորվում է Մեդինայի Սահմանադրությունը՝ սահմանելով մի շարք իրավունքներ Մեդինայի մուսուլման, հրեա և քրիստոնյա համայնքների համար՝ ընդգրկելով նրանց մեկ համայնքի ներքո՝ Ումմա ։
Բոլոր ցեղերը ստորագրեցին համաձայնագիրը՝ համաձայնվելով պաշտպանել Մեդիան արտաքին վտանգից և ապրել ներդաշնակության մեջ։ Մի քանի տարվա ընթացքում երկու ճակատամարտ տեղի ունեցավ Մեքքայի ուժերի դեմ. առաջինը Բադրի ճակատամարտն էր 624 թվականին, որտեղ մուսուլմանները հաղթանակ տարան, իսկ մեկ տարի անց, երբ մեքքացիները վերադարձան Մեդինա, տեղի ունեցավ Ուհուդի ճակատամարտը, որը վերջնական ավարտ չունեցավ։
Արաբիայի մնացած արաբական ցեղերը դաշնություն կազմեցին և Խրամատի ճակատամարտի ժամանակ (627 թվականի մարտ-ապրիլ) պաշարեցին Մեդինան՝ նպատակ ունենալով վերջ դնելու իսլամին։ 628 թվականին Մեքքայի և մոսուլմանների միջև կնքվեց Հուդայբիյահի պայմանագիրը, որը երկու տարի անց խախտվեց Մեքքայի կողմից։ Հուդայբիյահի պայմանագիրը ստորագրելուց հետո շատ մարդիկ դարձան մուսուլման։ Միևնույն ժամանակ Մեքքայի առևտրային ուղիները կրճատվեցին, քանի որ Մուհամմադը շրջապատող անապատների ցեղերին իր ղեկավարության տակ առավ ։ Մինչև 629 թվականը Մուհամմադը հաղթող դուրս եկավ Մեքքայի նվաճման արյունալի պատերազմում, իսկ մինչև 632 թվականի իր մահը (62 տարեկանում) նա արդեն միավորել էր արաբական ցեղերին մեկ կրոնական պետության ներքո ։
Մուսուլմանների ամենավաղ երեք սերունդները հայտնի են Սալաֆ անունով, իսկ Մուհամմադի համախոհները՝ Սաբահ անունով։ Նրանցից շատերը, ինչպես հադիսի ամենամեծ պատմիչ Աբու Հուրեյրան, կազմել են սուննաները։
Խալիֆայություն և քաղաքացիական հակամարտություն (632–750)
632 թվականին Մուհամմադի մահով անհամաձայնություն ծագեց այն հարցի շուրջ, թե ով պիտի փոխարինի նրան որպես մուսուլման հասարակության ղեկավար։ Աբու Բաքրը՝ Մուհամմադի գործընկերն ու մտերիմ ընկերը, դարձավ առաջին խալիֆ։ Նրա ղեկավարության ներքո մուսուլմանները դիմակայեցին արաբական ցեղերի բարձրացրած ապստամբությանը՝ հայտնի որպես Ռիդդայի պատերազմներ կամ «Ուխտադրժության պատերազմներ» ։
634 թվականին Աբու Քաբրի մահվանից հետո խալիֆ դարձավ Ումար իբն ալ-Խաթաբը, որին հաջորդեցին Ութման իբն ալ-Աֆֆանը, Ալի իբն Աբի Թալիբը և Հասան իբն Ալին։ Առաջին 4 խալիֆները սուննի իսլամում հայտնի են որպես al-khulafā' ar-rāshidūn («Իրավունքով առաջնորդվող խալիֆներ») ։ Նրանց ղեկավարության ներքո մուսուլմանների տարածքները ընդլայնվեցին Պարսկական և Բյուզանդական տարածքների ուղղությամբ ։
Օմայյանների դինաստիան նվաճեց Մաղրիբը, Պիրենեյան թերակղզին, Նարբոնյան Գալիան և Սինդը ։ Տեղաբնիկ հրեաներն ու քրիստոնյաները հետապնդվում էին որպես կրոնական փոքրամասնություններ և ավելի բարձր հարկեր վճարում՝ Բյուզանդա-սասանյան պատերազմները ֆինանսավորելու համար  ։
Մուհամադին հաջորդած, բայց նրա համախոհների ժամանակակից սերունդը հայտնի է Թաբիուն անունով, որին հաջորդեց Թաբի ալ-Թաբինը։ Խալիֆ Ումար իբն Աբդ ալ-Ազիզը հիմնեց մի ազդեցիկ կոմիտե՝ «Մեդինայի յոթ ֆուքաները» ՝ Քասիմ իբն Մուհամմադ իբն Աբու Բաքրի գլխավորությամբ ։ Մալիկ իբն Անասը գրել է իսլամական օրենսդրության վերաբերյալ ամենվաղ գրքերից մեկը՝ Մուվաթթան ՝ որպես իրավաբանների կարծիքների փոխահամաձայնեցման արդյունք  ։
Մուհամմադի քեռի Աբբաս իբն Աբդ ալ-Մութալիբի հետնորդները Օմայյանների դեմ միավորեցին դժգոհ ոչ արաբ կրոնադարձներին (մավալի), աղքատ արաբներին և որոշ շիաների՝ գահընկեց անելով նրանց և 750 թվականին հիմք դնելով Աբբասյանների դինաստիային ։
Միացյալ իսլամական պետությունից անկախ առաջին մուսուլման երկրները առաջ եկան Բերբերի ապստամբությունից (739/740-743 թվականներ)։
Դասական շրջան (750–1258)
Ալ-Շաֆին հնարեց հադիսի հուսալիությունը սահմանելու մի մեթոդ ։ Աբբասյանների ղեկավարման վաղ շրջանում սուննիների հադսի հավաքածուները կազմվում էին գիտնականներ կողմից, ինչպես Բուխարին կամ Մուսլիմը, մինչդեռ շիաների հավաքածուները Ալ-Կուլայնիի ու Իբն Բաբավայի պես գիտնականների կողմից։ Ջաֆարիական օրենսդրությունը կազմվեց Ջաֆար ալ-Սադիքի ուսումնքներից, իսկ սուննիների իրավական չորս դպրոցների օրենսդրությունը՝ Աբու Հանիֆայի, Ահմադ իբն Հանբալի, Մալիկ իբն Անասի և ալ-Շաֆիի գործերից։ 9-րդ դարում ալ-Շաֆին իր ar-Risālah գրքում իսլամական օրենքի համար տեսական հիմք և Հիջազի ավանդույթների գործնական մոտեցման նախադրյալ դրեց ։ Այնուամենայնիվ, իսլամական օրենքը մինչև 1869 թվականը չէր կազմվել ։ 9-րդ դարում Ալ-Թաբարին ավարտին հասցրեց Ղուրանի առաջին մեկնաբանությունը, որը դարձավ սուննի իսլամում ամենաշատ մեջբերվող մեկնաբանական գիքերից մեկը՝ Թաֆսիր ալ-Թաբարի։
Որոշ մուսուլմաններ սկսեցին կասկածի տակ դնել աշխարհիկ կյանքում կրոնական բարեպաշտություն պահպանելը և մարմնական ցանկություններից հրաժարման միջոցով աղքատության, հնազանդության ու մեղքերից խուսափելու երևույթները։ Հասան ալ-Բասրիի պես ճգնավորները զարգացրին մի շարժում, որը վերածվեց Թասավուֆի (սուֆիզմ) ։
930 թվականին Իսմայիլի խումբը՝ հայտնի որպես կարմատներ, անհաջող կերպով ապստամբեց Աբբասյաննների դեմ, թալանեց Մեքքան և գողացավ Սև քարը, որը հետագայում վերադարձվեց ։
Մամուն ալ Ռաշիդ և Ալ-Մութասիմ խալիֆները մութազիլականության փիլիսոփայությունը դարձրին պաշտոնական հավատալիք և պարտադրեցին մուսուլմաններին հետևել դրան։ Մութալիզականությունը հույներից ազդված մտահայեցողական աստվածաբանության դպրոց էր, որը կոչվում էր քալամ և վերաբերում էր դիալեկտիկային ։ Շատ ուղղափառ մուսուլմաններ չընդունեցին մութալիզականության դոկտրինան և դատապարտեցին Ղուրան ստեղծելու դրա գաղափարը։ Ինկվիզիցիայի ժամանակ Իմամ Հանբալը հրաժարվեց ընդունել այն, որի պատճառով խոշտանգվեց և ուղարկվեց Բաղդադի մի մութ բանտախուց՝ մոտ տասներեք ամսով ։ Քալամի մյուս ճյուղը Աշարի դպրոցն էր՝ հիմնված Ալ-Աշարիի կողմից։
Աբբասյան խալիֆայության տարածումով Սասանյան կայսրությունում իսլամը ձեռք բերեց հելլենիստական և պարսկական շատ գաղափարներ, որոնք ներկրվեցին իրանցի և թուրք մտածողների միջոցով ։ Ալ-Ֆարաբիի և Ավիցեննայի նման փիլիսոփաները ուղիներ էին փնտրում հունական սկզբունքները իսլամի գաղափարաբանության մեջ ընդգրկելու համար, մինչդեռ մյուսները, ինչպես Ալ-Ղազալին, դեմ էին նման սինկրետիզմի ։ Ավիցեննան փորձարարական բժշկության ռահվիրան էր և առաջին ֆիզիկոսն էր, որ կլինիկական փորձարկումներ կատարեց ։ Նրա երկու ամենահայտնի գործերն են Բժշկության գիրքը և Բժշկության կանոնը, որոնք իսլամական աշխարհում, ավելի ուշ՝ նաև Եվրոպայում, կիրառվում էն որպես ստանդարտ բժշկական տեքստեր։ Նրա ներդրումների թվում են վարակիչ հիվանդությունների վարակիչ բնույթի բացահայտումը և կլինիկական դեղագիտության ներմուծումը ։ Մաթեմատիկայի ոլորտում մաթեմատիկոս Մուհամմադ իբն Մուսա ալ-Խարիզմին իր անունը տվեց ալգորիթմի գաղափարին, իսկ հանրահաշիվ բառը (algebra) ծագում է al-jabr-ից ։ Պարսիկ պոետ Ֆիրդուսին գրեց իր էպիկական պոեմ Շահնամեն։ Ռումին գրեց պարսկական պոեզիայի հրաշալի էջեր, որով մինչև օրս էլ Ամերիկայում ամենաշատ վաճառվող պոետների թվում է  ։ Ներդրված իրավական հաստատությունները ընդգրկեցին վստահված գույքի և բարեգործական գույքի (վաքֆ) գաղափարները  ։
Այս շրջանը երբեմն կոչվում է «Իսլամական ոսկեդար» ։ Այս ընթացքում հասարակական հիվանդանոցներ հիմնվեցին (կոչվում էին Բիմարիստանի հիվանդանոցներ), որոնք համարվում են ժամանակակից իմաստով «առաջին հիվանդանոցները». դրանք առաջին բժշկական դիպլոմները տվեցին ։ Գինեսի ռեկորդների գիրքը Ալ-Կարաուինի համալսարանը՝ հիմնված 859 թվականին, համարում է գիտական աստիճան տվող ամենահին համալսարանը ։ Ներմուծվեցին փորձարարության ստանդարտներ և որակավորման տեխնիկաներ, ինչպես նաև մեջբերման ավանդույթը ։ Այդ հարցում կարևոր դերակատարում ունեցավ Իբն ալ-Հայթամը, որը համարվում է ժամանակակից գիտական մեթոդի հայրը և կոչվում է «աշխարհի առաջին իսկական գիտնական»  ։ Կառավարությունը գիտնականներին վճարում էր այնքան, որքան պրոֆեսիոնալ մարզիկներին այսօր ։ Փաստարկում են, որ արևակենտրոն համակարգի եզրակացությունների համար Կոպեռնիկոսի կիրառած տվյալները հավաքվել են, իսկ Ալ-Ջահիզը առաջարկել է բնական ընտության տեսությունը  ։