cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տնտեսական հաշվարկի խնդիր
Տեխնոլոգիաների օգտագործում
Ի պատասխան՝ Կոկշոթը պնդում էր, որ տնտեսական համակարգը բավականաչափ հեռու է կապիտալիստական ազատ շուկայական տնտեսությունից, որպեսզի չհամարվի որպես մեկը՝ ասելով.
"Նրանք, որոնց դեմ վիճում էր Հայեկը, օրինակ՝ Լանգը և Դիկինսոնը, թույլ տվեցին սպառողական ապրանքների շուկաներ ունենալ, դա չէր ստիպել Հայեկին ասել. Օ՜, դուք իրականում չեք վիճում սոցիալիզմի օգտին, քանի որ դուք զիջել եք սպառողական ապրանքների շուկան, նա թույլ չտվեց, որովհետև այնտեղ մնացին։ Նրա և Լանգի միջև քաղաքական հսկայական տարբերություններ, նույնիսկ եթե Լանգը ընդունում էր սպառողական ապրանքների շուկաները։ Այսպիսով, Բրյուսթերի կողմից շատ թույլ փաստարկ է ասել, որ այն, ինչ մենք պաշտպանում ենք, իրականում սոցիալիստական հաշվարկ չէ, քանի որ այն ինչ-որ կերպ աղտոտված է շուկայական ազդեցություններով։"
Լի Ֆիլիպսի և Միխալ Ռոզվորսկու 2019 թվականի «Ուոլմարտի ժողովրդական հանրապետություն» գիրքը պնդում է, որ բազմազգ կորպորացիաները, ինչպիսիք են Walmart-ը և Amazon-ն, արդեն գործում են կենտրոնացված պլանավորված տնտեսություններով, որոնք ավելի մեծ են, քան Խորհրդային Միությունը՝ ապացուցելով, որ տնտեսական հաշվարկների խնդիրը հաղթահարելի է ։
Մատենագրություն
Ludwig von Mises
Պյոտր Կլիմուկ
Պյոտր Իլյիչ Կլիմուկ (Пётр Ильич Климук, ), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1973, 1975), փոխգնդապետ։
Կենսագրություն
1969 թվականին ավարտել է Չեռնիգովի բարձրագույն ռազմական ավիացիոն ուսումնարանը, 1977 թվականին՝ Յուրի Գագարինի անվան ռազմաօդային ակադեմիան։ ԽՍՀՄ տիեզերագնացների ջոկատում ընդգրկվել է 1965 թվականին։
1973 թվականի դեկտեմբերի 18-26-ին Վալենտին Լեբեդևի հետ որպես հրամանատար թռիչք է կատարել «Սոյուզ-13» տիեզերանավով։ 1975 թվականի մայիսի 24-ից մինչև հուլիսի 26-ը Վիտալի Սևաստյանովի հետ որպես հրամանատար թռիչք է կատարել «Սոյուզ-18» տիեզերանավով, որը 1975 թվականի մայիսի 26-ին կցվել է «Սալյուտ-4» ուղեծրային գիտակայանին (երկրամերձ ուղեծրում էր 1974 թվականի դեկտեմբերի 26-ից), և թռիչքը շարունակվել է «Սալյուտ-4» ուղեծրակայանով։ 1975 թվականի հուլիսի 26-ին, «Սոյուզ-18» տիեզերանավի և «Սալյուտ-4» կայանի տարակցումից հետո, անձնակազմը վայրէջք է կատարել «Սոյուզ-17» տիեզերանավով։ 1978 թվականի հունիսի 27-ից հուլիսի 5-ը, Լեհաստանի քաղաքացի Միրոսլավ Հերմաշևսկու հետ որպես տիեզերանավի հրամանատար թռիչք է կատարել «Սոյուզ-30» տիեզերանավով, որը 1978 թվականի հունիսի 28-ին կցվել է «Սալյուտ-6»—«Սոյուզ-29» ուղեծրային գիտական համալիրին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Խորհրդային օդաչուներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակներ Կատեգորիա:Փոխգնդապետեր Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Զաբոլոտե (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Զաբոլոտե (Заболотье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 63 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆերդինանդ Պիեխ
Ֆերդինանդ Կարլ Պիեխ (Ferdinand Piëch, ), ավստրո-գերմանական ավտոմոբիլային արդյունաբերող, գործարար, ինժեներ-նախագծող, մենեջեր և մեծամասնական բաժնետեր։ Volkswagen AG կոնցեռնների դիտորդական խորհրդի նախագահ (2002-2015 թվականներին) և MAN (2007-2015 թվականներին)։ Ավտոարդյունաբերության Պորշե դինաստիայի անդամ (Ֆերդինանդ Պորշեի դինաստիայի հիմնադրի թոռը) ավստրիական քաղաքացիություն է ունեցել։
Կենսագրություն
Իրավաբան Անտոն Պիեխայի (1894-1952) և նրա կնոջ՝ Լուիզա Պորշեի (1904-1999) ընտանիքում երրորդ երեխան էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հայրը Վոլֆսբուրգի Volkswagen-ի գործարանների կառավարիչն էր։ Մայրը հայտնի ավիակոնստրուկտոր և գործարար Ֆերդինանդ Պորշեի դուստրն էր։ Ֆերդինանդ Պիեխը, այսպիսով, պատկանում է ավտոարդյունաբերության պիոներներից մեկի հետնորդների «կանանց» ճյուղին։
1962 թվականին ավարտել է Ցյուրիխի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը, ավարտական աշխատանքը նվիրված էր Ֆորմուլա-1 ավտոմեքենաների շարժիչների կառուցվածքին, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր Honoris causa-ին ։
Կարիերա
1963 թվականին Ֆերդինանդն աշխատանքի է անցել Շտուտգարտում՝ Porsche-ում՝ որպես ինժեներ։ Հետագայում դարձավ տեխնիկական տնօրեն։
1968 թվականին Ֆերդինանդը Porsche կոնցեռնի տարեկան բյուջեի երկու երրորդը ուղղել է 25 ավտոպորտալ Porsche 917-ի կառուցման համար, որոնք նախագծվել են դրա սկզբում։ Մեքենաների տվյալ քանակն անհրաժեշտ էր Լե Մանայում 24-ժամյա մրցավազքին մասնակցելու համար։ Ընտանիքը խիստ դժգոհ էր բյուջեի ուղղության մասով Ֆերդինանդի արարքից։ Եթե մեքենան չհաջողվեր, ընկերությունը սնանկացման եզրին կհայտնվեր։ Սակայն Porsche 917-ը բացարձակ հաջողություն է ունեցել և հաղթել լեգենդար ավտոմարաֆոնում ։
1972 թվականին Ֆերդինանդը սկսել է աշխատել Audi-ում, որտեղ աշխատանքի ընթացքում առաջադիմել է կարիերայի աստիճաններով և դարձել գլխավոր տնօրեն։ Այդ ժամանակ Audi-ն թողարկում էր միջին դասի ավտոմեքենաներ։ Սակայն Ֆերդինանդը աշխատանքի ընթացքում կարողացել է ընկերությունը դարձնել պրեմիում ավտոմեքենաների արտադրողի կատեգորիա։ Նա ակտիվորեն վարում էր տարբեր տեխնոլոգիական նորույթների ներդրման քաղաքականություն՝ 5 մխոցային շարժիչների, Quattro լիաքարշակի համակարգի, թափքի թեթև ալյումինե բաղադրիչների և այլնի տեղադրում։ Արդյունքում 2011 թվականին Audi-ն իր գոյության ընթացքում առաջին անգամ Mercedes-Benz-ից առաջ է անցել աշխարհում մարդատար ավտոմեքենաների վաճառքով ։
1993 թվականին Ֆերդինանդն ընդունել է Volkswagen-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ Այդ պահին ընկերությունը գտնվում էր անմխիթար վիճակում և տարվա արդյունքներով ստացել է ավելի քան 1 մլրդ եվրոյի նախկինում չտեսնված վնաս։ Ֆերդինանդը որոշել է աշխատանքից ազատել գրեթե բոլոր ղեկավարությանը, ընդ որում հասարակ աշխատողներին նա չի կրճատել։ 2002 թվականին Պիեխի համառ աշխատանքի շնորհիվ (Ֆերդինանդի՝ դիտորդական խորհրդի կազմում գլխավոր տնօրենի պաշտոնից անցնելու տարում) ընկերության զուտ շահույթը կազմել է 2,6 մլրդ եվրո։
Ընդհանուր առմամբ 22 տարվա ընթացքում Volkswagen-ի շուկայական արժեքն աճել է 15 անգամ։ Պիեսի աշխատանքի ընթացքում Volkswagen-ը մտել է լյուքս ավտոմոբիլների սեկտոր (1998 թվականին ընկերությունը ձեռք է բերել Bugatti, Bentley և Lamborghini): 2012 թվականի դրությամբ ընկերությունը վերահսկում էր 12 ապրանքանիշ, այդ թվում՝ բեռնատար ավտոմեքենաներ և ավտոբուսներ արտադրող MAN, Scania, Ducati մոտոցիկլետներ և այլն ։
Ֆոլքսվագեն կոնցեռնի դիտորդական խորհրդից հեռանալը
Պիեխը միշտ աչքի է ընկել աշխատակիցների նկատմամբ մեծ պահանջկոտությամբ և նրանցից շատերին աշխատանքից հեռացնելու պատճառ է դարձել։ Նրա հերթական զոհը դարձել է իր սեփական թեկնածու, կոնցեռնի վարչության նախագահ Մարտին Վինթերքորնը (Martin Winterkorn): Պատճառները, որոնց մասին Պիեխը հանդես է եկել Վինթերքորնի դեմ, չեն հրապարակվում։ Սակայն Պիեխը թերագնահատել է իր դրածոյին, ով հասցրել է ձեռք բերել աշխատակիցների մեծամասնության, դիտորդական խորհրդի անդամների և նույնիսկ Ստորին Սաքսոնիայի երկրի կառավարության սերն ու աջակցությունը, որտեղ գտնվում է Վոլֆսբուրգը, Ֆոլքսվագենի մայրաքաղաքը։ Դիտորդական խորհրդի բոլոր հինգ անդամները քվեարկել են 2015 թվականի ապրիլի 25-ին՝ Վինթերքորնին հեռացնելու Պիեխի պահանջի դեմ։ Պիեխն ու նրա կինը՝ Ուրսուլան, հեռացել են կոնցեռնի դիտորդական խորհրդից։ Բորսան արձագանքել է Պիեխի հեռացմանը կոնցեռնի բաժնետոմսերի 5%-անոց աճով ։
Անձնական կյանք
Ֆերդինանդ Պիեխը 1984 թվականից երկրորդ անգամ ամուսնացել է Ուրսուլա Պիեխի հետ (ծնված՝ 1956 թվականին)։ որը նախկին տնային դաստիարակչուհի էր։ 2002 թվականից ընտանիքը ապրում էր Զալցբուրգում։ Ուներ երեք ընդհանուր երեխա, որդին Անտոնը բացեց Piëch Automotive ավտոմոբիլային ընկերությունը։ Ընդհանուր առմամբ, Պիեխը նախորդ ամուսնություններից և կապերից ունեցել է տասներկու երեխա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ավստրիացի գործարարներ Կատեգորիա:Ավստրիացի ճարտարագետներ
Կշիռ
Կշիռ, ձգողականության հետևանքով մարմնի վրա ազդող ուժը։ Կարելի է ձևակերպել նաև որպես մարմնի կողմից ազդող ուժը հենարանի վրա։ Մի քանի հենարանների դեպքում կշիռ ասելով հասկանում ենք բոլոր հենարանների վրա ազդող գումարային ուժը։ Չափման միավորը Միավորների միջազգային համակարգում նյուտոնն է։ ՍԳՎ համակարգում կիրառվում է դինը։
Իներցիալ հաշվարկման համակարգում դադարի վիճակում գտնվող մարմնի \mathbf P կշիռը նույնական է մարմնի վրա ազդող ձգողական ուժին և ուղիղ համեմատական է նրա \! m զանգվածին և տվյալ կետում ազատ անկման արագացմանը՝ Ի տարբերություն զանգվածի, կշիռը վեկտորական մեծություն է։
Եթե մարմին-հենարան համակարգը շարժման մեջ է հաշվարկման իներցիալ համակարգի նկատմամբ, կշիռը և ձգողականության ուժը այլևս նույնը չեն՝ որտեղ -ն մարմին-հենարան համակարգի արագացումն է։
Չափումը
Կշիռը կարելի է չափել զսպանակային կշեռքի միջոցով։ Համապատասխան ձևով աստիճանավորելու դեպքում այդպիսի կշեռքով կարելի է չափել նաև զանգվածը։ Լծակավոր կշեռքները նման աստիճանավորման կարիք չունեն, քանի որ այդ դեպքում համամատվում են զանգվածները, որոնց վրա ազդում են միևնույն ազատ անկման արագացումներ (կամ արագացումների գումարներ հաշվարկման ոչ իներցիալ համակարգերում)։ Տեխնիկական զսպանակավոր կշեռքով կշռելիս սովորաբար անտեսում են ազատ անկման արագացման վարիացիաները, քանի որ այդ վարիացիաների ազդեցությունը փոքր է կշռման համար գործնականում պահանջվող ճշտությունից։
Հեղուկ կամ գազային միջավայրում մարմնի կշռի վրա ազդում է նաև Արքիմեդի ուժը. միջավայրի մեջ ընկղմված մարմնի կշիռը փոքրանում է այդ միջավայրից արտամղված ծավալի չափով։ Եթե մարմնի խտությունը փոքր է միջավայրի խտությունից, կշիռը դառնում է բացասական, այսինքն՝ մարմնի վրա դուրս մղող ուժ է ազդում։
Կշռի բացակայության վիճակը՝ անկշռությունը առաջանում է ձգող օբյեկտները մարմնից հեռացնելու դեպքում, կամ էլ այն ժամանակ, երբ մարմինը գտնվում է ազատ անկման մեջ, այսինքն՝ :
Զանգված և կշիռ
Ժամանակակից ֆիզիկայում զանգվածը և կշիռը հիմնովին տարբեր հասկացություններ են։ Կշիռը ուժ է, որն ի հայտ է գալիս նյութի վրա ձգողականության ազդեցության հետևանքով, մինչդեռ զանգվածը էքստենսիվ մեծություն է և ցույց է տալիս մարմնի իներտության չափը։ Օրինակ, անկշռության պայմաններում բոլոր մարմինների կշիռը զրո է, մինչդեռ յուրաքանչյուր մարմնի զանգվածը տարբեր է։ Եթե մարմնի դադարի վիճակում կշեռքների ցուցումները լինեն զրոյական, ապա նույն արագությամբ մարմիններով կշեռքներին հարվածելիս ազդեցությունները տարբեր կլինեն (տե՛ս էներգիայի և իմպուլսի պահպանման օրենքները)։ Այնուհանդերձ, չնայած ֆիզիկայում պահպանվում է զանգված և կշիռ հասկացությունների տարբերակումը, առօրյա կյանքի բազմաթիվ իրավիճակներում «կշիռ» բառը հաճախ կիրառվում է «զանգվածի» փոխարեն։ Օրինակ, ասում ենք, որ ինչ-որ մարմին կշռում է այսքան կիլոգրամ, չնայած կիլոգրամը զանգվածի չափման միավոր է։
Ձգողական շեղումները
Կշիռի արժեքը (եթե մարմնի զանգվածը անփոփոխ է) ուղիղ համեմատական է ազատ անկման արագացմանը, որը կախված է երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրությունից (կամ այլ մոլորակի մակերևույթից ունեցած բարձրությունից, զանգվածից և չափերից եթե մարմինը դրա մոտ է գտնվում)։ Քանի որ Երկիր մոլորակը կատարյալ գնդաձև չէ, կշիռը կախված է նաև այն կետի աշխարհագրական կոորդինատներից, որտեղ իրականացվում է չափումը։ Ազատ անկման արագացման, հետևաբար մարմնի կշռի վրա ազդող մյուս գործոնը չափման կետի շրջակայքի գրավիտացիոն անոմալիաններն են, որոնք պայմանավորված են Երկրի մակերևույթի և ընդերքի կազմության առանձնահատկություններով։ Երկրի ձգողական դաշտի տատանումները կարող են կազմել մինչև 0,5% ։ Աղյուսակում բերված են որոշ տվյալներ Երկրի մակերևույթի տարբեր կետերում արված չափումներից։ Քանի որ նշված վայրերում տարբեր արժեքներ են գրանցվել g գրավիտացիոն հաստատունի համար, ապա տարբեր կլինի նաև մարմնի կշիռը այդ կետերում ։
Երկնային մարմինների գրավիտացիոն հաստատունը
Մարմնի կշիռը տարբեր է տարբեր ձգողական դաշտերում։ Օրինակ, 1 կիլոգրամ զանգված ունեցող մարմնի կշիռը Լուսնի վրա կկազմի Երկրի վրա ունեցած կշռի 1/6 մասը, քանի որ Լուսնի ձգողական դաշտը մոտ 6 անգամ փոքր է Երկրի ձգողական դաշտից, մինչդեռ զանգվածը անփոփոխ կլինի՝ 1 կգ։
Աղյուսակում բերված են որոշ երկնային մարմինների մակերևույթների ազատ անկման արագացումների համեմատական արժեքները։ Արեգակի համար որպես մակերևույթ ընդունվել է լուսոլորտը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ուժ Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ Կատեգորիա:Գրավիտացիա Կատեգորիա:Դասական մեխանիկա Կատեգորիա:Չափումներ Կատեգորիա:Չափման միավորներ Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Չուվաշսկի Նագադակ
Չուվաշսկի Նագադակ (Чувашский Нагадак, Чӑваш Нукасак), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 429 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մաշտոց (հանդես)
«Մաշտոց», հասարակական, կրթամշակութային, հայագիտական եռամսյա հանդես։ Լոռու մարզի «Մաշտոց» կրթամշակութային կենտրոնի հրատարկություն։
Պատմություն
Լույս է տեսնում 1997 թվականից (անդրանիկ համարը՝ Թարգմանչաց տոնին) Վանաձորում։ Հիմնադիր-խմբագիրը եղել է Գագիկ Աթաբեկյանը։ Ներկայացնում է հայագիտության, գրականության, մանկավարժության, կերպարվեստի, թատերարվեստի բնագավառների հայ երախտավորներին, ականավոր դեմքերին, ժամանակակից անվանի մարդկանց, տպագրում է քննական, վերլուծության նյութեր, անդրադառնում է հիշյալ ոլորտների նորություններին, կարևոր միջոցառումներին։ «Մաշտոցը» նպաստում է Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանն ու զարգացմանը։
Պարբերականի համարները տարածվում են նաև Արցախում և Սփյուռքում։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Ուիլսոն շրջան (Կանզաս)
Ուիլսոն շրջան (Wilson County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.487 կմ² է, բնակչությունը՝ 10.332 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆրեդոնիա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1855 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Կապելլա Կանտոնե
Կապելլա Կանտոնե (Cappella Cantone), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 566 մարդ, խտությունը կազմում է 41 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 13 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 26020, հեռախոսային կոդ - 0374։
Ժողովրդագրոթյուն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Տոտալան
Տոտալան (Totalán), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ակսարկիա Կոստա դել Սոլ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 9 կմ2։ Բնակչությունը՝ 737 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 22 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Ժողովածու (1665)
Ժողովածու (1665), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1665 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1441 թվականին Ստեփաննոս երէց գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Կասրապետ քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.3X13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 300 թերթից։ Գրված է միասյուն և երկսյուն բոլորագրով։ Պահպանակը ունի 600 էջ, գրված է՝ թղթի վրա։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ 103բ, 189բ, 266բ, 300ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(4311) Զգուրիդի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,441751 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0851 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7985 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1393,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258316 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,48° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մելեթրիա
Մելեթրիա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Կանխավճարված կապիտալ
Կանխավճարված կապիտալ, դրամագումար, որ շահույթ ստանալու նպատակով կապիտալիստը ներդնում է ձեռնարկության մեջ։ Կանխավճարված կապիտալի մի մասը ծախսվում է արտադրամիջոցներ (հաստատուն կապիտալ ՝ C), մյուսը՝ աշխատուժ (փոփոխուն կապիտալ ՝ V) գնելու համար։
Արտադրությունը կազմակերպելուց և թողարկված ապրանքներն իրացնելուց հետո կապիտալիստը դրամական ձևով վերադարձնում է կանխավճարված կապիտալը, ստանալով նաև շահույթ։ Կանխավճարված կապիտալի շրջապտույտն արտահայտվում է կապիտալի ընդհանրական բանաձևով ՝ Փ-Ա-Փ ՛, ուր Փ-ն կանխավճարված դրամագումարն է, Ա-ն՝ ապրանքը, Փ= Փ-Փդելտա ՝ կանխավճարված դրամագումարի և հավելյալ արժեքի գումարը։ Կանխավճարված կապիտալի նախապայմանը շրջապտույտի վերջում կանխավճարված արժեքի աճն Է։ Ընդ որում՝ կանխավճարված արժեքն այդ պրոցեսի ընթացքում, դրամական ձևից վերածվելով ապրանքայինի և հակառակը, ինքնաճում Է։ Կապիտալը, որպես արժեք, կանխավճարվում Է ոչ հանուն եզակի շահույթի, նրա տիրոջ նպատակն արժեքի անընդհատ մեծացումն Է։ Այդ պատճառով կանխավճարված կապիտալի շրջապտույտը միշտ կրկնվում Է։
Մանուել (մանրանկարիչ)
Մանուել, Նաղաշ Մանուել, մանրանկարիչ, 15-րդ դարիի Տփղիսի հայ գրչության դպրոցի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Մանուելի մանրանկարներին բնորոշ են հորինվածքների ինքնատիպ կառուցվածքը, գունային նուրբ համադրությունները և կատարողական բարձր արվեստը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Խմելև (գյուղ, Վլադիմիր-Վոլինի շրջան)
Խմելև (Хмелів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Խմելև գյուղում բնակվում էր 210 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 673 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զաբորե (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Զաբորե (Заборье), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Եղցի
Եղցի, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ 1990-ական թվականների հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո չի վերաբնակեցվել ։
Անվան նշանակությունը
Գյուղի «Եղցի» և օտարալեզու «Քիլիսա կամ Քիլիսալու» անվանումները նշանակում են եկեղեցի։
Պատմություն
17-րդ դարում կառուցված կիսավեր եկեղեցին կանգուն է, որի մուտքի անկյունաքարերը և ճակատակալ քարը խաչքարեր են։ Խաչքարերից երկուսի վրա պահպանվել են արձանագրություններ, որոնցից մեկի վրա նշված է կանգնեցման տարեթիվը
Եկեղեցու հարավային կողմում, գերեզմանոցի տարածքում պահպանվել է արձանագիր տապանաքար։ Գյուղի տարածքում որևէ պատմամշակութային հուշարձաններ կամ դրանց հետքեր չեն պահպանվել, 1923 թվականին ավերվել են քուրդ թուրքալեզու բնակիչների կողմից ովքեր այդտեղ բնակություն էին հաստատել, իսկ գյուղը լքել են 1991-1993 թվականներին Արցախյան ազատամարտի ընթացքում։ 1993 թվականին գյուղը ազատագրվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Կաժիմ (Սիսոլայի վտակ)
Կաժիմ (Кажим), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սիսոլա գետի աջ ափին՝ 385 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 68 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մարզական Հայաստան
«Մարզական Հայաստան», շաբաթաթերթ (մինչև 1966 թվականը՝ եռօրյա), ՀՀ սպորտվարչության ազգային օլիմպիական կոմիտեի մարզական ֆեդերացիայի և պաշտպանամարզատեխնիկական ընկերության պաշտոնաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1956–2003 թվականներին Երևանում (մինչև 1990 թվականը՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին առընթեր ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի, սպորտկոմիտեի, ՀԱՄԽ-ի պաշտոնաթերթ, 1956-1990 թվականներին կոչվել է «Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ»)։
Խմբագիրներն են եղել Մարտուն Թութխալյանը, Վիլեն Մարտիկյանը, Սերգեյ Նազարյանը, Թորգոմ Կճոզյանը, Սամվել Մուրադյանը։
Պարբերականը լուսաբանել է ՀՀ մարզական կյանքը, անդրադարձել համաշխարհային սպորտի կարևոր իրադարձություններին, մարզական վարպետության բարձրացմանը, աջակցել հանրապետությունում մարզական տարբեր միջոցառումների նախապատրաստմանն ու անցկացմանը։ Տպագրել է մարզական թեմաներով պատմվածքներ, ակնարկներ, ժամանցներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:Մարզական պարբերականներ
Ժողովածու (2157)
Ձեռագրի անվանումը (2157), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2157 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1756 թվականին Սիմեոն Երևանցի գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.5×12.7 չափս։ Տող՝ 24-26։ Ձեռագիրը կազմված է 245 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 44բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ուուդսոն շրջան (Կանզաս)
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Վոշչիլիխա (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վոշչիլիխա գյուղում բնակվում էր 226 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Չուվաշսկոե Դրոժանոե
Չուվաշսկոե Դրոժանոե (Чувашское Дрожжаное, Чăваш Çĕпрел), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Դրոժանովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Դրոժանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Իրավաբանական հոգեբանություն
Իրավաբանական հոգեբանությունը հոգեբանության բնագավառ է, որն ուսումնասիրում է մարդու հոգեկանի օրինաչափությունները, հոգեկան երևույթները մարդ-իրավունք հարաբերությունների համակարգում, ինչպես նաև մշակում է հանձնարարականներ՝ ուղղված այդ համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը ։
Իրավաբանական հոգեբանության բնագավառները
Իրավաբանական հոգեբանության հիմնական բնագավառներն են Դատական հոգեբանությունը, Քրեական հոգեբանությունը, Քրեաբանական հոգեբանությունը, Փաստաբանական գործունեության հոգեբանությունը, Պենիտենցիար հոգեբանությունը և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Իրավաբանական հոգեբանություն
Զաբորե (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Զաբորե (Заборье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 438 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1654 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կապրալբա
Կապրալբա (Capralba), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Ռալֆ Փիթըրս
Ռալֆ Փիթըրսը (անգլերեն՝ Ralph Peters, ), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Բանակի (Ցամաքային զորքերի) պաշտոնաթող փոխգնդապետ է, ռազմական վերլուծաբան, գրող, և մամուլի մեկնաբան։ Ազգությամբ ամերիկացի է, ԱՄՆ քաղաքացի։ Որևէ կուսակցության չի պատկանում։
Կապրալբա
Բնակչությունը կազմում է 2078 մարդ, խտությունը կազմում է 160 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 13 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 26010, հեռախոսային կոդ - 0373։
Ռալֆ Փիթըրս
Ռալֆ Փիթըրսը, հավանաբար, առավել հայտնի է ԶԼՄ-ներում, մասնավորապես՝ Ֆոքս Նյուզ (Fox News) հեռուստատեսությամբ տրված իր հաղորդումներով։
Բացի իր վավերագրական և հրապարակախոսական բնույթի գրքերից, նա հրապարակել է մի քանի վեպ՝ Օուեն Փարրի (Owen Parry) գրական կեղծանվամբ։
Կապրալբա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռալֆ Փիթըրս
Կյանքի վաղ շրջանը և կրթությունը
Փիթըրսի հայրական կողմը գերմանա-ամերիկացիներ են, դավանանքով՝ լյութերական բողոքական քրիստոնյաներ իսկ մայրական կողմը՝ ուելսա-ամերիկացիներ են, դավանանքով՝ մեթոդիստ բողոքական քրիստոնյաներ։ Ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Փոթթսվիլ քաղաքում, 1952 թվականի ապրիլի 19-ին։ Հասակ է առել նույն նահանգի Շույլքիլ հավըն բնակավայրում։ Հայրը՝ Ռալֆ Հայնրիխ Պետերսն է, գերմաներեն՝ Ralph Heinrich Peters: Հայրը քարածխի հանքավայրում հանքափոր էր և գործարար։ Մայրը՝ Ալիս Կաթերինեն է, օրիորդական ազգանունը՝ Պարֆիթ, վելշերեն՝ Alice Catherine (née Parfitt) Peters:
Սովորել է Տեխաս նահանգի Սուրբ Մարիամի համալսարանում ,, ստանալով մագիստրոսի աստիճան (միջազգային հարաբերությունների գծով), 1988 թվականին։ Ռալֆ Փիթըրսի ալմա մատերն է (մայր կրթօջախը) Փենսիլվանիայի պետական համալսարանը։
Պահեստազորի փոխգնդապետ ՓՌլֆ Փիթըրսը երկու անգամ ամուսնալուծվել է. առաջին տիկինն էր Ջենիս Սթիքլերը (Janice (née Stickler) Peters), երկրորդը՝ Մարիոն Անն Մարթինը՝ (Marion Ann Martin)։
Պահեստազորի փոխգնդապետ Ռալֆ Փիթըրսի ներկայիս տիկինը՝ Քեթրին Մաք Ինթայրը (Katherine McIntire), որի հետ ամուսնացել է 1994 թվականի հունիսի 4-ին, այժմ Կառավարական գործադիր լրատվական խմբի՝ ՛՛Աթլանթիկ մեդիայի՛՛ մի բաժնի, փոխխմբագիրն է ։
Ռազմական ծառայությունը
Փենսիլվանիայի պետական համալսարանում սովորելուց հետո, 1976 թվականին Փիթըրսը ծառայության անցավ ԱՄՆ-ի զինված ուժերում ։
Նախ ուղարկվել է ծառայելու Գերմանիայում։ Ապա սովորել է սպայական դպրոցում և ստացել սպայի կոչում 1980 թվականին ։ Ապա ծառայել է 46-րդ հետևակային գնդի 1-ին գումարտակում, որն այն ժամանակ մտնում էր ԱՄՆ-ի 1-ին տանկային դիվիզիայի կազմի մեջ ։
10 տարի ծառայել է Գերմանիայում՝ որպես հետախուզության սպա։ Այնուհետև դարձել է արտերկրյա հարցերով սպա, մասնագիտանալով Խորհրդային Միության ուղղությամբ։ Ապա սովորել է ԱՄՆ ԶՈՒ Հրամանատարաշտաբային քոլեջում։ Ռալֆ Փիթըրսի վերջին պաշտոնը եղել է ԱՄՆ-ի Պաշտպանության նախարարության Շտաբի պետի հետախուզության գծով տեղակալի գրասենյակի սպա։ Զորացրվել է 1998 թվականին՝ փոխգնդապետ կոչումով։
Գրական աշխատանքը
Փիթըրսի առաջին վեպը եղել է Բրավո Ռոմեոն (Bravo Romeo), որը լրտեսական մի զգայացունց վեպ էր, որը նախաձեռնվեց Գերմանիայում և հրատարակվեց 1981 թվականին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նրա վեպերի սյուժեներում ծավալվում են ապագայագիտական՝ ֆուտուրիստական գործողություններ՝ ներգրավելով Կարմիր բանակից մինչև ժամանակակից ահաբեկիչներն ու ձախողված պետությունների հարցերը։ Նրա վեպերի հերոսները հաճախ հանդես են գալիս որպես զինվորական ոչ ստանդարտ անհատներ, որոնք տիրապետում են գիտելիքների ու այնքան խիզախության, որ կարող են լուծել այն հիմնախնդիրները, որոնք ուրիշները չեն կարող կամ չեն ուզում։ Նրա Պատերազմ Արմագեդոնից հետո (The War After Armageddon) վեպը, լույս տեսավ 2009 թվականին։ 2008 թվականին նա հրատարակեց ոչ գեղարվեստական վեպ՝ ''Վտանգի որոնում. Արկածներ կոտրված աշխարհում խորագրով (Looking for Trouble: Adventures in a Broken World)։ Փիթըրսը կանոնավոր կերպով հոդվածներ է տպագրում ռազմապատմական Բազկաթոռի գեներալ (Armchair General)'' հանդեսում։ Ընդ որում նա այդ հանդեսի Խորհրդատվական մարմնի անդամ է ։
Նա տպագրել է ռազմավարության վերաբերյալ բազմաթիվ հոդվածներ այնպիսի ռազմական հանդեսներում, ինչպիսիք են Պարամետրսը (Parameters), Ռազմական վերանայումը (Military Review) և Զինված ուժերի հանդեսը (Armed Forces Journal), տպագրում է ռեպորտաժներ ԱՄՆ-ի Ծովային հետևակի կորխպուսի համար (տե՛ս Center for Emerging Threats and Opportunities), նախկինում մշտական սյունակագիր էր Նյու Յորք Փոսթում (New York Post), և էսսեներ ու հոդվածներ է գրել ԱՄՆ-ն այսօր (USA Today), Ոուոլ սթրիթ ջորնըլ (The Wall Street Journal), Վոշինգթոն փոսթ (The Washington Post), Նյուզուիք (Newsweek), Ուիքլի սթանդարթ (The Weekly Standard), Վաշինգտոնյան ամսագիր (The Washington Monthly), և Միացյալ Նահանգների Բանակի ընկերակցություն (Association of the United States Army) պարբերականների համար։ Ներկայումս USA Today'' պարբերականի աշխատակից է։
ԱՄՆ-ի զինվորականության դերը
Փիթըրսի 1997 թվականի "Մշտական կոնֆլիկտ" հոդվածը  հայտարարում է. "Խաղաղություն չի լինելու։ Մեր մնացած կյանքի ցանկացած տվյալ պահին աշխարհով մեկ մուտացված ձևերով լինելու են բազմաթիվ կոնֆլիկտներ։ Կատաղի կոնֆլիկտները իշխելու են լուրերի վերնագրերում, բայց մշակութային և տնտեսական պայքարները խիստ կլինեն և ծայրահեղորեն առավել որոշիչ։ ԱՄՆ զինված ուժերի փաստական դերը կլինի աշխարհն ապահով պահել՝ մեր տնտեսության համար և բաց պահել՝ մեր մշակութային գրոհի համար։ Ահա այդ նպատակներով մենք բավական քանակությամբ սպանություններ կանենք:"
Իրաքյան պատերազմը
Փիթըրսը 2003 թվականի ամերիկյան զորքերի Իրաք ներխուժման ուժեղ սատարողներից մեկն է։ Պատերազմը պաշտպանելով քննադատողներից, որոնք մեղադրում էին, որ Իրաքը ընկնելու է քաղաքացիական պատերազմի մեջ, Փիթըրսը 2006 թվականի մարտի 5-ին Նյու Յորք Փոսթում հեղինակեց "Ընկեր, ո՞ւր է իմ քաղաքացիական պատերազմը" վերնագրված մի հոդված, որտեղ գրում էր. "Որոնում եմ այն քաղաքացիական պատերազմը, որը Նյու Յորք Թայմսը հռչակել է։ Եվ ուղղակի չեմ կարողանում գտնել այն (...) Իրաքյան բանակը փակուղու մեջ դրեց իր արևմտյան քննադատներին, անցյալ շաբաթ իրեն ցուցաբերելով աչտակարգ լավ։ Եվ ժողովուրդը քաջալերիչ աստիճանի վստահում է իր նոր բանակին:" Իրաքի՝ քաղաքացիական պատերազմի մեջ ընկղմվելու մասին կարծիքները, գրում էր Փիթըրսը, քաղաքական շարժառիթ ունեցող "անպատասխանատու լրագրողների" մեղադրանքներ էին, որոնք "որոնք իրենց հեղինակություն էին ուզում բարձրացնել ի հաշիվ Իրաքի ակնկալվող ձախողման". Մոտավորապես 2006 թվականի օգոստոսին Փիթըրսը սկսեց հոռետես դառնալ Իրաքի հարցում, մի հարցազրույցում հայտարարելով (տե՛ս FrontPageMagazine.com), թե "քաղաքացիական պատերազմն այժմ ավելի մոտ է, քան անցյալում էր (...) Առաջնորդները գզվռտվում են, իսկ մահասփյուռ ջոկատները տեր ու տնօրինություն են անում շուրջբոլորը:" Փիթըրսն ասում էր, որ թեպետ դեռ շատ վաղ է Իրաքից հեռանալը, սակայն "այդ երկրի բախտը վտանգվախ է, քանզի ԱՄՆ-ն՝ ներխուժումից հետո ձախողեց անհրաժեշտ մակարդակի համապատասխան զորքեր տրամադրելը՝ կարգուկանոնը պահպանելու համար, ինչպես նաև իր դերը խաղաց "իրավիճակը լարելու արաբների հանճարը:"
Սահմանների վերագծումը և վարչակարգերի փոփոխումը
2008 թվականի փետրվարին գրված իր հոդվածներից մեկում, Փիթըրսը կոչ է անում սերբական մեծամասնությամբ անկլավը հյուսիսային Կոսովոյում տալ Սերբիային, այն անվանելով "քաղցկեղային հարց", որը "խոստանում է հետագա կոնֆլիկտների գալուստը, այնպես, ինչպես կլինի եթե ստիպեք, որ նախկին ամուսինները՝ կատաղի բաժանումից հետո ապրեն միևնույն բնակարանում:" Իրաքի վերաբերյալ նա գրում է, "ավելի իմաստուն չէ՞ր լինի, արդյոք, եթե, ինչպես մեզանից ոմանք առաջարկում էին 2003 թվականին, հրաժարվեինք Եվրոպայի արատավոր ժառանգությունից և քրդերին իրենց պետականությունը տայինք, Իրաքի շիաներին՝ իրենց պետականությունը, իսկ սյունի արաբներին էլ՝ Իրաքի կենտրոնական մասը, որպեսզի անեին իրենց ուզած ձևով:" Այս բոլոր երկրների վերաբերյալ նրա գրում էր. "Մենք կարիք չունենք անվերջանալի պատերազմներ սկսելու, որպեսզի ուղղենք բարակ զոլավոր շալվարներով եվրոպացիների թողած խառնաշփոթը, բայց մենք, շատ ավելի լավ արած կլինենք, եթե ընդունենք, որ ծախսելով արյունն ու գանձերը՝ այդ կեղծ պետությունների պահպանման համար, պարզապես կանգնում ենք պատմության թափ առնող գնացքի առջև՝ ռելսերի վրա..."
Armchair General Magazine հանդեսի համար գրված հոդվածում, նա գրում էր հօգուտ Սիրիայում և Պակիստանում վարչակարգերի փոփոխության. "Սիրիայի վճռականությունը՝ մշակել և զարգացնել միջուկային զենքեր՝ կապկում-նմանակում է Իրանի և Հյուսիսային Կորեայի միջուկային ծրագրերը, ինչպես նաև Պակիստանի հաջողված հավակնությունը՝ միանալու միջուկային տերությունների ակումբին ... Եթե մեզ տրված լինի ընտրություն կատարելու՝ մի կողմից վերացնելու Ուսամա Բեն Լադենին և իր գլխավորած ամբողջ ահաբեկչական ցանցը, իսկ մյուս կողմից՝ դավաճան միջուկային ինժեներներին, ապա վերջիններիս վերացումն ավելի կարևոր է մեր երկարաժամկետ անվտանգության տեսակետից:"
Աֆղանստան
2009 թվականի փետրվարին Փիթըրսը կոչ էր անում ԱՄՆ զորքերը դուրս բերել Աֆղանստանից, գրելով. "մենք ինքներս մեզ վնասեցինք՝ փորձելով արդիականացնել մի հասարակություն, որը չի ցանկանում փոփոխվել և չի կարող փոփոխվել:" Նա շարունակում էր. "Մենք պետք է ջախջախենք մեր հակառակորդներին և հեռանանք։ Եթե դրա կարիքը լինի, մենք ավելի ուշ դարձյալ կվերադառնանք և կիրաակացնենք մեկ այլ պատժիչ գործողություն։ Դրա փոխարեն մենք ընկել ենք մեծ ամերիկյան մոլորության մեջ, հավատալով, թե, իբր, մենք պատասխանատու ենք օգնելու նրանց, ովքեր վնասել են մեզ:"
Դոնալդ Ռամսֆելդ
Ասում են, թե Փիթըրսը ԱՄՆ-ի նախկին պաշտպանության նախարար Դոնալդ Ռամսֆելդի մասին ասել է հետևյալը. "Ես ալերիգա ունեմ Ռամսֆելդի նկատմամբ։ Մենք մեծ բաներ արեցինք Իրաքում, բայց դա արեցինք շատ վատ։ Նա արտակարգ տաղանդավոր մարդ է, սակայն գոռոզության ողբերգական արատ ունի։ Նրա մեծամտությունն անտանելի է։ Համազգեստով ծառայող իմ ընկերներն ուղղակի ատում են նրան:"
Ուիքիլիքսյան սպանության միջոց-տարբերակը
Ուիքիլիքսի կողմից կատարված ԱՄՆ-ի դիվանագիտական կապուղիների արտահոսքի վերաբերյալ 2010 թվականի վերջին, ՛՛Ֆոսք նյուզ՛՛ (FOX News) հեռուստատեսությամբ Փիթըրսը կոչ է արել՝ սպանել տալ Ջուլիան Ասանժին, վերջինիս մեղադրելով կիբեր-ահաբեկիչ լինելու մեջ, ով մեղավոր է մարդկության դեմ գործած հանցանքների համար (crimes against humanity): Այս համատեքստում Փիթըրսը մեղադրել է, որ Ուիքիլիքսը միջազգային մարդասիրական օգնություն ցուցաբերող աշխատողներին, մարդու իրավունքի պաշտպաններին, լրագրողներին և այլախոհներին դնում է կտտանքների, սպանության և բռնաբարության վտանգի ներքո ։
Հակաիսրայելականության և հակասեմիթիզմի համարժեքությունը
Փիթըրսը գտնում է, որ հակաիսրայելական լինելը համարժեք է հակասեմիթական լինելուն։ Բացի այդ, նա հայտարարել է, թե Մերձավոր Արևելքը եղել է "բարբարոսության ծով" ։
Օբամայի արտաքին քաղաքականությունը
Ռալֆ Փիթըրսը հայտարարել է, որ Բարաք Օբամայի "կանխիչ նահանջը" պատճառ դարձավ Իրաքում, Սիրիայում, Եգիպտոսում և Լիբիայում շարունակական “արյան բաղնիքների”, այսինքն՝ արյունահեղությունների համար ։
Պարգևները
2013 թվականին Փիթըրսին՝ իր Կայենը Գեթթիսբուրգում (Cain at Gettysburg) վեպի համար Ամերիկյան գրադարանային ընկերակցության կողմից շնորհվել է Ռազմական գեղարվեստական գրականության մեջ գերազանցության համար Վ.Յ.Բոյդի մրցանակը (W.Y. Boyd Literary Award for Excellence in Military Fiction) ։ He received the award again in 2014 for Hell or Richmond.
Արտաքին կապեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ
Extreme Championship Wrestling
«Extreme Championship Wrestling», ECW (Էքստրիմ չեմպիոնշիփ ռետլինգ, Ի-Սի-Դաբլյու, թարգ.՝ Էքստրեմալ ըմշամարտի առաջնություն), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) ամերիկյան նախկին կազմակերպություն՝ հիմնադրված Ֆիլադելֆիա քաղաքում (Փենսիլվանիա նահանգ) 1992 թվականին, պրոմոտեր Թեդ Գորդոնի կողմից։ Հայտնի է եղել ռեստլինգի բազմաթիվ ենթատեսակների ցուցադրմամբ, այդ թվում՝ լուչա լիվրե, պուրորեսու և հարդքոր ռեստլինգ, ինչպես նաև աչքի է ընկել առավել տարբերվող երկրպագուների բանակով, որոնց համար կազմակերպության թողարկած շոուները ծառայում էին որպես այլընտրանք՝ առավել մեծամասշտաբ կազմակերպությունների կողմից ցուցադրվող համեմատաբար մուլտֆիլմային շոուներից։
Գոյությունը դադարեցրել է 2001 թվականի ապրիլին, երբ այդ ժամանակվա սեփականատեր Փոլ Հեյմանը հայտարարում է կազմակերպության սնանկացման մասին։ 2003 թվականին կազմակերպության ողջ ակտիվները ձեռք բերելուց հետո, արդյունաբերության առաջատար «World Wrestling Entertainment»-ը (WWE) «ECW»-ն վերստեղծում է որպես սեփական հեռուստատեսային ապրանքանիշ՝ ավելացնելով «Raw» և «SmackDown» ապրանքանիշներին։ Նորաստեղծ հեռուստաշոուի առաջին էպիզոդը եթեր է հեռարձակվել 2006 թվականի հունիսի 13՝ տևելով չորս տարի։ 2010 թվականին փոխարինվել է «WWE NXT» հեռուստաշոուով։
«ECW»-ի առավել կարկառուն շրջանավարտներից են Թոմի Դրիմերը, Թերի Ֆանկը, Սաբուն, Ռոբ Վան Դամը, Թազը, Շեյն Դուգլասը, Սենդմենը, Կակտուս Ջեքը, Դին Մալենկոն, Էդդի Գերերոն, Ռեյվենը և այլք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:2001 կազմալուծված ընկերություններ Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի կազմակերպություններ ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:WWE
Մեսայիզլի
Մեսայիզլի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ավիացիոն հարված
Ավիացիոն հարված (ինչպես նաև ավիացիայի հարված, օդային հարձակում), ավիացիայի կարճաժամկետ կրակային ազդեցությունը թշնամու ցամաքային (կամ ծովային) թիրախում՝ այն ոչնչացնելու (կամ ճնշելու) նպատակով։
Կարող են կիրառվել խոցման տարբեր ավիացիոն միջոցներ՝ հրթիռներ, ռումբեր, հրաձգային-հրետանային սպառազինություն և այլն  ։
Դասակարգում
Ավիացիոն հարվածները բաժանվում են.
Պատմություն
Համարվում է (ամերիկյան պատմագրություն), որ աշխարհում առաջին ավիացիոն հարվածը հասցվել է 1911 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ իտալա-թուրքական պատերազմի ժամանակ։ Իտալացի օդաչու Ջուլիո Գավոտին ձեռքով 4 ռումբ (2 կիլոգրամ քաշով) է նետել օսմանյան զորքերի վրա, որոնք Տրիպոլիին պաշտպանում էին ներխուժած իտալական զորքերից։ Իրադարձությունը հանդիսավորությամբ լուսաբանվել է ամերիկյան մամուլում։ «Նյու Յորք Թայմս»-ի վերնագրում ասվում էր. «Իտալացի ռազմական օդաչուն Տրիպոլիի մոտ ապացուցում է աերոպլանի ռազմական արժեքը» (Italian Military Aviator Outside Tripoli Proves War Value of Aeroplane)    :
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռազմական ավիացիա Կատեգորիա:Ռազմական գործողություններ ըստ տեսակի Կատեգորիա:Ռազմական գործողություններ
Ուայանդոտ շրջան (Կանզաս)
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Մարկել Բերգարա
«Ռեալ Սոսիեդադ»
Իր պրոֆեսիոնալ կարիերան Մարկելը սկսել է իսպանական «Ռեալ Սոսիեդադում»։ Թիմի առաջին կազմ տեղափոխվել է 2005 թվականին։ Իր դեբյուտը թիմի կազմում նշել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ Իսպանիայի գավաթի շրջանակներում կայացած «Լաս Պալմասի» դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը թիմի կազմում խփել է 2014 թվականի մարտի 24-ին՝ «Ալմերիայի» դեմ խաղում ։
Աստերոիդների ցանկ (169901-170000)
Աստերոիդների ցանկ (169801-169900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (170001-170100)
|}
Կոնստանտին Տենասե
Կոնստանտին Տենասե (Constantin Tănase, ), թատրոնի ռումինացի դերասան, դրամատուրգ, Ռումինիայի թատերական ռևյուի թատրոնի էական դեմքերից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ռումինիայի Վասլույ քաղաքում, աշխատավորի ընտանիքում։ Առաջին անգամ թատրոնի ներկայացում տեսել է Pârjoala այգում, որտեղ խաղում էին ազգային թատրոնի դերասաններ Զախարիա Բուրենեսկուն և Ի․ Իոնեսկուն։ Այդ տպավորության ներքո Տենասեն ընկերների հետ ստեղծում է սիրողական թատերախումբ։ Նրանք հայտնի տեսարաններ էին բեմադրում ներկայացումներից՝ Meşterul Manole, Căpitanul Valter Mărăcineanu և Constantin Brâncoveanu, իսկ որպես թատրոն ծառայում էր ամբարը։ Առաջին մասնագիտական փորձը թատրոնում որպես դերասան Տենասեն ստացել է Մորդեխեայա Սեգալեսկու դերը իդիշով, Վասլուեում ելույթի ժամանակ խմբի դերասանները պակաս էին և երիտասարդ Տենասեն բեմ դուրս եկավ։ 1896 թվականին նա ավարտեց գիմնազիան։ Չնայած իր դերասան դառնալու ցանկությանը՝ ծնողներն ուղարկում են նրան Յասի զինվորական ուսումնարան, բայց շուտով նրան հեռացնում են վատ վարքի համար։ Նա ուղևորվում է Բրիելա, որտեղ կարճ ժամանակով սովորել է Նիկոլայ Բելեսկու դպրոցում, սակայն գումար չունենալու պատճառով հեռացվել է այդտեղից։ Բրիելայում նա հանդիպում է գրող և ուսուցիչ Իոնա Ադամին, ով 18-ամյա Տենասեին առաջարկում է զբաղեցնել իր մանկավարժի պաշտոնը Կուրեշկայում, Ռախովայում, քանի որ Ադամն ինքը մեկնում էր սովորելու Բելգիայում։ Նոր ուսուցիչը գլուխ էր հանում աշխատանքից, սակայն չէր հարմարվում տնօրենի և մյուս ուսուցիչների հետ։ Ադամի աջակցությամբ նա աշխատանք ստացավ Հարշովանիում, Պոենեստիում, որտեղ դասավանդել է պոետ Ալեքսանդր Վլախուցեին։ Տենասեն ուներ սեփական մոտեցումը դասավանդելուն. նա հիմնական ուշադրությունը դարձնում էր երաժշտությանը և մարմնամարզությանը, ինչը սկսեց գրավել նոր աշակերտներին։ Նա կրթության գործընթացի մեջ ներգրավում էր նաև ծնողներին, կազմակերպելով արշավներ, որոնց ընթացքում նա դասավանդում էր պատմություն և աշխարհագրություն։ Մեծամասնությունը նրան սիրեց, սակայն որոշ տեղական իրավաբաններին նրա մեթոդները դուր չեկան և նրանք հասան Տենասեի աշխատանքից ազատմանը։ Աշխատանքից զրկվելով՝ Տենասեն գնաց Բուխարեստ։ 1899 թվականի հոկտեմբերի 14-ին նա գրանցվեց առաջին ինժեներական գնդում։ Բանակում ծառայելուց հետո նա աշխատեց թատրոնում։ 1917 թվականին Տենասեն ամուսնացավ Վիրջինի Նիկուլեսկուի հետ։ Կոստանտին Տենասեն (աջից երկրորդը) Visul lui Tănase (1932) բեմադրության գլխավոր դերում։ 1919 թվականին Բուխարեստում Տենասեն հիմնեց Cărăbuş թատերախումբը։ Թատրոնում աշխատել է 20 տարի, որի ընթացքում Ռումինիայում ստեղծել է հումորային կաբարեի ավանդույթներ և ռևյու, որոնք պահպանվել են մինչև այսօր։ Cărăbuş-ում իրենց կարիերան սկսել են շատ կատարողների, ինչպիսիք են Մարիա Տենասեն և Հորի Շերբենսկին։ Cărăbuş-ը հաճախ հյուրախաղերով հանդես է եկել Ռումինիայում և առնվազն մեկ անգամ ուղևորվել են Թուրքիա։ Տենասեն ելույթ է ունեցել Փարիզում։ Համաձայն առնվազն մեկ աղբյուրի՝ նա նաև հիմնել է երեք դպրոց երեխաների համար և եկեղեցի ։
Մահ
Ըստ պաշտոնական եզրակացության՝ Տենասեն մահացել է Բուխարեստում 1945 թվականի օգոստոսի 29-ին, նշկաբորբի խորացումից։ Ըստ ոչ պաշտոնական տարբերակի նրան սպանել են սովետական զինվորներին հեգնելու համար։ Նա թաղված է Բուխարեստում՝ Բելու գերեզմանոցում։
Ժառանգություն
Վասլույի մշակույթի տներից մեկը կոչվել է ի պատիվ Կոստանտին Տենասեի։ Տենասեի անձնական արխիվն ու իրեն պատկանող շատ իրեր գտնվում են Վասլուսկի շրջանի թանգարանում, իսկ 1970 թվականից Վասլուեում անցկացվում է թատերական փառատոն Վալենտինա Սիլվեստրի գլխավորությամբ։ 1980 թվականից այդ փառատոնին գալիս են հումորիստներ ամբողջ Ռումինիայից։ Ներկայումս փառատոնի շրջանակներում անցկացվում է ծաղրանկարի միջազգային մրցույթ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռումինացի դերասաններ Կատեգորիա:Ռումինացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Կատակերգուներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ
Ծաղկավոր բույսերի ցեղեր (O)
Այստեղ ներկայացված են The Plant List տվյալների բազայում 2010 թ. դեկտեմբերի դրությամբ ներառված 904 649 անվանում ծաղկավոր բույսերի 14 038 ցեղերից O տառով սկսվող 833-ը։
Աղյուսակի առաջին սյունակում տեղակայված են 833 ցեղերի լատիներեն անվանումները (The Plant List տվյալների բազայի վիճակագրության մեջ ասվում է 14 038 ցեղերի մասին) ։
Երկրորդ սյունակում նշված է ընտանիքը, որտեղ ներառված է տվյալ ցեղը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
(4312) Նակե
(4312) Նակե (Knacke), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 29-ին Շելտ Բասի և Չառլզ Կովալի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,383509 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0205 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7465 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1344,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267842 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,43° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Չառլզ Կովալի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օրիետա Բերտի
Օրիետա Բերտի (Orietta Berti, ծնյալ Օրիետա Գալիմբերտի/Orietta Galimberti, ), իտալացի երգչուհի, դերասանուհի և հեռուստատեսային դեմք ։ Երաժշտական իր կարիերայի ընթացքում վաճառել է 15 միլիոնից ավելի ձայնասկավառակ, ընդ որում՝ ստացել է մեկ պլատինե, չորս ոսկե և երկու արծաթե ձայնասկավառակի հավաստագիր։ Պարգևատրվել է «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանով ։
Համառոտ տեղեկատվություն
Բերտին երաժշտական կարիերան սկսել է 1962 թվականին, այդ բնագավառում առաջին հաջողությանը հասել երեք տարի անց՝ "Tu sei quello" («Դու ես միակը») երգի կատարումով, որը նրան հաղթանակ է բերել Un disco per l'estate երաժշտական մրցույթում, միաժամանակ երկրորդ տեղն ապահովել իտալական հիթ-շքերթում ։ Բերտիի մի շարք երգեր, ինչպես, օրինակ, "Fin che la barca va" վերնագիրը կրող երգը, ոչ միայն ֆինանսական հաջողություն են ունեցել, այլև դասվել են դասական ստեղծագործության նմուշների շարքին ։ Օրիետան 1966-1992 թվականների միջակայքում 11 անգամ մասնակցել է Սան Ռեմոյի՝ իտալական երգի փառատոնին , 29 տարվա ընդմիջումից հետո այնտեղ հանդես է եկել 12-րդ անգամ՝ սահմանելով յուրատեսակ ռեկորդ երաժշտական այդ մրցույթի պատմության մեջ։
Ֆիլմագրություն
{| class="wikitable"
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգչուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի եգչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Իլարիոն Չոբանու
Իլարիոն Չոբանու (Ilarion Ciobanu, ), ռումինացի կինոդերասան ։
Կենսագրություն
Մեծացել է Սև ծովի ափին գտնվող Կոնստանցա նավահանգստային քաղաքում։ 12 տարեկանում թողել է դպրոցը և ապրուստի միջոցներ էր վաստակում պատահական աշխատանքներով․ եղել է շինարար, ձկնորս, ամեն աշխատանք կատարող բանվոր։ 1948 թվականից եղել է ռեգբիստ։ Խաղացել է «Ştiinţa» և «Դինամո» (Բուխարեստ) ֆուտբոլային թիմերում, իսկ 1959-1962 թվականներին՝ Բուխարեստի «Պրոգրեսուլ» ակումբում։ 1958 թվականից սովորել է Բուխարեստի Կինոյի և թատրոնի «Ի․ Լ․ Կարաջալե» ազգային համալսարանում։ 1961 թվականից նկարահանվել է կինոյում և կանոնավոր կերպով խաղացել է մինչև 1980-ական թվականների վերջը։ Հատկապես մեծ ճանաչում է ձեռք բերել շնորհիվ ոստիկանության անկաշաառ կոմիսար Միխայ Ռոմանի մտացածին դերի։ Նկարահանվել է նաև մի քանի ֆիլմերում (այսպես կոչված «մամալիգա-վեսթերններում») Վայրի Արևմուտքում տրանսիլվանցիների արկածների մասին։ Մահացել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 7-ին 76 տարեկանում կոկորդի քաղցկեղի բարդություններից։ Իր խնդրանքի համաձայն՝ դիակիզվել է։
Խմելևկա (գյուղ, Վլադիմիր-Վոլինի շրջան)
Խմելևկա (Хмелівка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
Իլարիոն Չոբանու
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինացի դերասաններ
Խմելևկա (գյուղ, Վլադիմիր-Վոլինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Խմելևկա գյուղում բնակվում էր 487 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 906 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բատա
Բատա, գյուղ Հունգարիայի Հանրապետության Տոլնայի մարզում։ Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 1,767 մարդ, իսկ բնակչության միջին խտությունը՝ 27 մարդ/կմ²։
Զաբորե (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Բատա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի բնակավայրեր
Զաբորե (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալֆոնսո XI (Կաստիլիայի թագավոր)
Ալֆոնսո XI, անվանում էին Վրիժառու (el Justiciero), եղել է Կաստիլիայի, Լեոնի և Գալիսիայի թագավորը։
Նա Կաստիլիայի թագավոր Ֆերդինանդ IV-ի և նրա կին Կոնստանցիա Պորտուգալացու որդին է։ Իր հոր մահից հետո 1312 թվականից երկար պայքար եղավ ռեգենտության համարը, որը լուծվեց 1313 թվականին։
Ալֆոնսոն չափահաս դարձավ 1325 թվականին և սկսեց կառավարել երկիրը։ Նրա ձեռքբերումներից էր Ռիո Սալադոյի ճակատամարտում հաղթանակը գրանադացիների և մարինիդների նկատմամբ և Կաստիլիայի վերահսկողությունը Ջիբրալթարի նեղուցի նկատմամբ։
Մանկություն
Ծնվել է 1311 թվականի օգոստոսի 13-ին Սալամանկայում,Նա Կատիլիայի թագավոր Ֆերդինանդ IV-ի և նրա կին Կոնստանցիա Պորտուգալացու որդին է։ Նրա հայրը մահացավ, երբ նա մեկ տարեկան էր։ Նրա տատ Մարիա դե Մոլինան, նրա մայր Կոնստանցիան, պապու եղբայր, Ալֆոնսո X թագավորի որդի Խուան Կաստիլիացին և հորեղբայր Պեդրո Կասիտիլիացին, ով Թագավոր Սանչո IV-ի որդին էր, պայքարեցին ռեգենտության համար։ Թագուհի Կոնստանցիան մահացավ առաջինը 1313 թվականի նոյեմբերի 18-ին, դրան հաջորդեցին Խուանը և Պեդրոն ռազմական արշավանքի ժամանակ ընդդեմ Գրանադայի 1319 թվականին, ինչից հետո այրի թագուհի Մարիան մնաց միակ ռեգենտը մինչև իր մահը՝ 1321 թվականի հուլիսի 1-ը։
Խուանի և Պեդրոյի մահից հետո 1319 թվականին Ֆիլիպը (Սանչո IV-ի և Մարիա դե Մոլինայի որդին և Պեդրոյի եղբայրը), Խուան Մանուել (թագավորի երկրորդական հորեղբայրը և Ֆերդինանդ III-ի թոռը) և Ժուան մեկաչքանին (Խուան Կաստիլիացու ոսրդին) բաժանեցին թագավորությունը իրենց միջև ըստ ռեգենտությունների, անգամ մավրերի թալանների և ազնվականության ապստամբության ժամանակ։