cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բիզնես ցիկլ
Ընդլայնում կամ boom
Այս փուլը բնութագրվում է արտադրանքի և զբաղվածության աճով։ Շուկայում կա նաև պահանջարկի աճ, կապիտալ ծախսեր, վաճառքներ և, հետևաբար, եկամտի և շահույթի աճ։ Այս ցիկլը շարունակվում է մինչև առկա ռեսուրսների հարյուր տոկոս օգտագործումը, երբ արտադրության մակարդակը լինում է առավելագույնս հզոր պայմաններում։ Այս ցիկլի ժամանակ գործազրկության մակարդակը կլինի զրոյական, բացառությամբ կամավոր գործազրկության և ֆրակցիոն կամ կառուցվածքային զբաղվածության (ինչը ժամանակավոր է) ։
Այս փուլում ինչպես գները, այնպես էլ ծախսերն աճում են մի փոքր ավելի արագ տեմպերով։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, հասարակությունը վայելում է բարեկեցություն և ավելի բարձր կենսամակարդակ։ Պարտատերերը, ընդհանուր առմամբ, ժամանակին վճարում են իրենց պարտքերը, փողի առաջարկի արագությունը (velocity) բարձր է, իսկ ներդրումները՝ մեծ։ Ակնկալվում է, որ տնտեսության գագաթնակետին մոտենալու դեպքում աճի տեմպը նվազում է։
Գագաթնակետ
Քանի որ անունը ենթադրում է, որ սա բիզնես ցիկլերի բոլոր փուլերի ամենաբարձր կետն է, այս պահին արդյունքը առավելագույն է, իսկ կամավոր գործազրկություն ը հիմնականում զրոյական է։ Քանի որ տնտեսությունն անցնում է ընդլայնման, մուտքերը դառնում են ավելի հազվադեպ։ Նրանց պահանջները մեծանում են, և նրանց գները նույնպես աճում են։ Դա հանգեցնում է նաև սպառողական ապրանքների գնի բարձրացման։ Եկամուտը համամասնական աճ չի տեսնում։ Այսպիսով, սպառողները պետք է վերանայեն իրենց ծախսերը և կրճատեն իրենց սպառումը։ Շուկայում համախառն պահանջարկը լճանալու է։ Դա կնշանակի ընդլայնման փուլի ավարտը։ Տնտեսության աճը կայունանում է գագաթնակետին կարճ ժամանակահատվածում։ Այնուհետև այն անցնում է հակառակ ուղղությամբ։ Տնտեսական ցուցանիշները հետագայում չեն աճում և գտնվում են իրենց բարձրագույն մակարդակում։ Գները իրենց գագաթնակետին են։ Այս փուլը մատնանշում է շրջադարձային կետը տնտեսական աճի տենդենցում։ Սպառողները հակված են այս պահին վերակառուցել իրենց բյուջեները ։
Անկում
Տնտեսության գագաթնակետին պահանջարկը լճացած է։ Այնուհետև շատ շուտով պահանջարկը սկսում է ընկնել տնտեսության որոշակի հատվածներում։ Դա առևտրային ցիկլի անկման փուլի սկիզբն է, ինչը ընդլայնման փուլի հակառակն է։ Ներդրման մակարդակն ու զբաղվածության մակարդակը նվազում են պահանջարկի հետ միասին։ Ապրանքների և ծառայությունների պահանջարկը այս փուլում սկսում է արագորեն և կայուն կերպով նվազել ։
Արտադրողները ակնթարթորեն չեն նկատում պահանջարկի անկում և անցնում արտադրության, ինչը շուկայում ստեղծում է ավելորդ առաջարկի իրավիճակ։ Գները ընկնելու միտում ունեն։ Հետևաբար, տնտեսական բոլոր դրական ցուցանիշները, ինչպիսիք են եկամուտը, արդյունքը, աշխատավարձը և այլն, սկսում են ընկնել։ Այդ դեպքում շուկայում անհամապատասխանություն է լինում պահանջարկի և առաջարկի միջև։ Արտադրողները, գիտակցելով տնտեսության փոփոխության մասին,  սկսում են ապամոնտաժել, հետ մղել գործողությունները, չեղյալ հայտարարել ապրանքների և աշխատանքի պատվերները և այլն։ Սա սկսում է դոմինոյի էֆեկտ։ Այդ ժամանակ կապիտալ ապրանքների և հումքի արտադրողները նույնպես սկսում են չեղյալ հայտարարել պատվերները և կանգնեցնել ներդրումները։ Տնտեսության այս շրջադարձային պահին ընկնում են նաև ապրանքների գները։ Եկամուտի մակարդակը նվազում է, ինչը նույնպես նվազեցնում է սպառողների ծախսերը։ Տնտեսության մասին հեռանկարը հոռետեսական է լինում, և տեսանելի է լինում տնտեսական գործունեության անկում բոլոր ոլորտներում։ Այն անվանվում է նաև անկում ։
Վերականգնում
Դեպրեսիաի փուլից հետո տնտեսությունը վերականգնման փուլ է գալիս։ Այդ փուլում շրջադարձ է տեղի ունենում դեպի վեր, և տնտեսությունը սկսում է վերականգնվել աճի բացասական տեմպից։ Պահանջարկը սկսում է հավաքվել ամենացածր գների պատճառով, և, հետևաբար, մատակարարումը նույնպես սկսում է արձագանքել։ Տնտեսությունը զարգացնում է դրական միտում ներդրումների նկատմամբ և զբաղվածությունը, և արտադրությունը սկսում են աճել։ Զբաղվածությունը սկսում է աճել, ինչպես նաև բանկիրների դրամական միջոցների կուտակման պատճառով վարկավորումը դրական ազդանշաններ է ցույց տալիս։ Այդ փուլում արժեզրկված կապիտալը փոխարինվում է արտադրողների կողմից, ինչը հանգեցնում է արտադրության գործընթացում նոր ներդրումների։ Վերականգնումը շարունակվում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ տնտեսությունը չի վերադառնում կայուն աճի մակարդակներին։ Այն լրացնում է բումի և սեղման մեկ ամբողջական բիզնես ցիկլ։ Ծայրահեղ կետը գագաթնակետն է։
Եվգենի Զուև
Եվգենի Միխայլովիչ Զուև (Яўген Міхайлавіч Зуеў, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող
Ակումբային կարիերա
Մինսկի «Օլիմպիա» մանկապատանեկան մարզադպրոցի սան է ։ Խաղացել է Մինսկի «Լոկոմոտիվ», Ժոդինոյի «Տորպեդո» ակումբներում։
2007 թվականին տեղափոխվեց «Վիտեբսկ», հետո երկու տարի անցկացրել է «Նաֆտան» ակումբի կազմում։ 2011 թվականին «Գոմելի» կազմում արժանացել է Բելառուսի առաջնության բրոնզե մեդալի։
Բիզնես ցիկլ
Մակրոտնտեսական ցուցանիշների դասակարգում
Ցիկլը հիմնականում վերաբերում է ՀՆԱ ցուցանիշում արտացոլված արտադրանքի տատանումներին։ Ցիկլի փուլը որոշվում է փոփոխությունների ուղղության համաձայն՝ արտադրանքի աճը համապատասխանում է տնտեսական վերականգնմանը, իսկ արտադրանքի նվազումը ՝ անկմանը։ Այլ ցուցանիշները նույնպես ենթակա են տատանումների։
Եվգենի Զուև
Ակումբային կարիերա
2012 թվականի մրցաշրջանն անցկացրել է «Սլավիա-Մոզիր» ակումբում, սակայն հազվադեպ է ընդգրկվել թիմի հիմնական կազմում։ 2013 թվականի փետրվարին կրկին հայտնվել է «Վիտեբսկ» ֆուտբոլային ակումբում, որտեղ դարձել է թիմի հիմնական խաղացող։ Նույն տարվա հունիսին վնասվածք է ստացել, որի պատճառով բաց է թողել երկու ամիս, հետո վերադարձել է հիմնական կազմ։ 2013 թվականի մրցաշրջանի ավարտին լքել է «Վիտեբսկ» ֆուտբոլային ակումբը։
Բիզնես ցիկլ
Մակրոտնտեսական ցուցանիշների դասակարգում
Փոփոխությունների ուղղության համաձայն՝ մակրոտնտեսական ցուցանիշները կարելի է բաժանել հետևյալ տեսակների՝
Եվգենի Զուև
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Բիզնես ցիկլ
Մակրոտնտեսական ցուցանիշների դասակարգում
Հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշների բնութագրերը բերված են աղյուսակում։
Որոշ ցուցանիշներ դասակարգված չեն։
Ցիկլերի բնույթը
Ցիկլերի բնույթի վերաբերյալ գաղափարները ժամանակի ընթացքում փոխվել են։ Ցիկլերի բնույթն ուսումնասիրելու համար կա երկու մոտեցում` որոշիչ ​​և ստոխաստիկ։
Կայսերական վալս (ֆիլմ)
Կայսերական վալս (անգլերեն՝ The Emperor Waltz), ամերիկացի անվանի կինոռեժիսոր Բիլլի Ուայլդերի՝ 1946 թվականին նկարահանած և 1948-ին էկրաններ բարձրացած երաժշտական կատակերգությունը, որտեղ գլխավոր դերերի կատարմսամբ հանդես են եկել Բինգ Քրոսբին և Ջոան Ֆոնտեյնը ։ Ֆիլմի նկարահանումները կատարվել են ԱՄՆ-ում՝ Ժայռոտ լեռներում գտնվող Ջասպեր ազգային պարկում՝ նմանեցնելով կինոնկարի դիպաշարում (սյուժեում) հիշատակվող Տիրոլյան Ալպերին ։ Երաժշտական կատակերգության ժանրին պատկանող այս կինոնկարը, որ ժանրային առումով միակն է կինոռեժիսոր Բիլլի Ուայլդերի ստեղծագործական գործունեության մեջ, հեղինակավոր Օսկար կինոմրցանակի է արժանացել երկու անվանակարգում՝ «Լավագույն տարազավորում» («Best Costume (in color)») և «Լավագույն երաժշտական ֆիլմ» («Best Soundtrack (musical film)»): Կինոնկարում այլ երգերի թվում Բինգ Քրոսբիի կատարմամբ հնչած  I Kiss Your Hand, Madame. երգը երկար տարիներ լայն ժողովրդականություն է վայելել շատ ու շատ երկրներում։
Բիզնես ցիկլ
Որոշիչ մոտեցում
Որոշիչ մոտեցումը առաջինն է եղել։ Տնտեսության ցիկլային բնույթի համար կան հատուկ պատճառներ։ Ցիկլի ժամանակը քիչ թե շատ հաստատուն է։ Հետևաբար, անցած ցիկլերի մասին գիտելիքները օգնում են կանխատեսել նորերը։ Մասնավորապես, որոշիչի տարրերը պարունակվում են գերարտադրության ճգնաժամերի, մարքսիստական ​​տեսության, Կոնտրատևի երկար ալիքների տեսության և այլնի մեջ։
Տնտեսական ցիկլերի ամենատարածված դասակարգումը պատկանում է Ժոզեֆ Շումպեթերին։ Իր «Տնտեսական ցիկլեր» գրքում նա առաջարկեց երեք մասից բաղկացած սխեմա, որն ընդգրկում էր Կիչինի, Ջուգլարի և Կոնդրատևի երկար ալիքների ցիկլերը։ Կիչինի ցիկլերը ներառված են ժուգլարի ցիկլերի մեջ, իսկ ժուգլարի ցիկլերը՝ Կոնդրատևի երկար ալիքներում։ Այս սխեմային ավելացվում են նաև Կուզնեցի ռիթմերը։ Այսպիսով, սովորաբար կան տնտեսական ցիկլերի չորս հիմնական տեսակներ ։
Մինչ օրս չկա տնտեսական ցիկլերի որոշիչի համոզիչ էմպիրիկ ապացույց։ Arthur Burns- ը և Wesley Mitchell- ը առաջիններից են, ովքեր այս եզրակացությանն են հանգել իրենց 1938 թ.-ի հոդվածում։ Նրանք վերլուծել են 487 ժամանակային շարքերը սկսած 1880-ականներից և ավելի վաղ։ Նրանց եզրակացությունն այն էր, որ յուրաքանչյուր բիզնես ցիկլ ունի իր առանձնահատկությունները, և չկա որոշակիություն, որ անցյալի բումերն ու անկումները ճիշտ կկրկնվեն։ Հնարավոր չէ որոշել ցուցանիշների որևէ ստանդարտ փաթեթ, որոնք կօգնեն կանխատեսել ցիկլը։ Փոխարենը, ամեն անգամ անհրաժեշտ է վերլուծել շատ տվյալներ։ Նման եզրակացություն է պարունակվում Ջեֆրի Մուրի հետագա աշխատություններում ՝ 1961 թ..
Կայսերական վալս (ֆիլմ)
Երաժշտությունը
Յոհան Շտրաուս Երկրորդի «Կայսերական վալսը» (Kaiserwalzer)
Ֆրից Ռոթերի և Էրվին Ռալֆի՝ 1929 թվականին գրած «I Kiss Your Hand, Madame» երգը
Արթուր Փրայըրի «The whistler and his dog» երգը
Բիզնես ցիկլ
Ստոխաստիկ մոտեցում
Տատանումների հանգեցնող իրադարձությունները կոչվում են ցնցումներ։ Բարենպաստ ցնցման դեպքում նկատվում է աճ, իսկ անբարենպաստ ցնցման դեպքում՝ անկում։ Բազմազան իրադարձություններ կարող են ցնցումների աղբյուր հանդիսանալ՝
Կայսերական վալս (ֆիլմ)
Երաժշտությունը
Կինոնկարում հանդես եկող կերպարների տարազների հեղինակը Էդիթ Հեդն է։
Բիզնես ցիկլ
Ստոխաստիկ մոտեցում
Ցիկլի խորությունը և տևողությունը կախված է ցնցման բնույթից և ծանրությունից, ինչպես նաև ցնցմանը ի պատասխան մակրոտնտեսական քաղաքականություն վարող պետության արձագանքից։ Ցիկլի պատահական բնույթն արտացոլվում է տնտեսական վիճակագրության մեջ։ Օրինակ, համաձայն Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոյի, 1854-ից 2009 թվականներին ամերիկյան տնտեսությունը տարբեր երկարության և խորության 33 ցիկլ է ապրել ։
Կայսերական վալս (ֆիլմ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:1948 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Բիզնես ցիկլ
Ստոխաստիկ մոտեցում
Քանի որ տնտեսական տատանումները հիշեցնում են պատահական գործընթացներ՝ առանց խիստ պարբերականության, շատ տնտեսագետներ «ցիկլ» տերմինը համարում են ոչ ճիշտ։ Փոխարենը, մենք պետք է խոսենք տնտեսական տատանումների մասին (fluctuations)։
Առաջատար ցուցանիշներ
Առաջատար ցուցանիշները օգտագործվում են ցիկլը կանխատեսելու համար։ Առաջատար ցուցանիշները ներառում են նաև այն փոփոխականները, որոնք ցիկլից առաջ չեն անցել, բայց վիճակագրական ծառայությունների գործառնական աշխատանքի շնորհիվ, առկա են ավելի վաղ, քան ՀՆԱ-ի տվյալները։ Այս ցուցանիշները ներառում են տեղեկատվություն գործազրկության նպաստ ստանալու համար դիմումների քանակի, արդյունաբերության մեջ նոր պատվերների քանակի և այլնի մասին։ Առաջատար ցուցանիշների ինդեքսները կառուցվում են գործառնական բոլոր տեղեկությունների հիման վրա։ ԱՄՆ-ում նման տեղեկատվությունը հրապարակվում է հասարակական հետազոտական ​​կազմակերպության կողմից։ Ռուսաստանում դրա համար պատասխանատու է «Росстат» ։
Բիզնես ցիկլի չափում
Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոն որոշում է բիզնես ցիկլի փուլերը` օգտագործելով ՀՆԱ-ի աճի եռամսյակային տեմպերը։ Նա  նաև օգտագործում է ամսական տնտեսական ցուցանիշներ, ինչպիսիք են զբաղվածությունը, իրական անձնական եկամուտը, արդյունաբերական արտադրությունը և մանրածախ վաճառքը։ Այս տվյալները վերլուծելու համար ժամանակ է հարկավոր, այնպես որ NBER-ը (National Bureau of Economic Research) չի զգուշացնում այդ փուլի մասին, մինչև նրա սկսվելը։ Կազմակերպությունները կարող են ինքնուրույն նայել ցուցանիշները՝ որոշելու, թե որ փուլում է գտնվում բիզնես ցիկլը ։
Բիզնես ցիկլի ղեկավարում
Կառավարությունը ղեկավարում է բիզնես ցիկլը։ Օրենսդիրները օգտագործում են հարկաբյուջետային քաղաքականություն ը տնտեսության վրա ազդելու համար։ Նրանք օգտագործում են ընդարձակ հարկաբյուջետային քաղաքականություն, երբ ցանկանում են վերջ տալ անկմանը։ Նրանք պետք է օգտագործեն ճնշող հարկաբյուջետային քաղաքականություն ՝ տնտեսությունը գերտաքացումից զերծ պահելու համար։ Բայց դա հազվադեպ է պատահում, քանի որ նրանք քվեարկությունից դուրս են գալիս, երբ նրանք բարձրացնում են հարկերը կամ կրճատում են հանրաճանաչ ծրագրերը։ Երկրի կենտրոնական բանկը օգտագործում է դրամավարկային քաղաքականությունը։ Այն իջեցնում է տոկոսադրույքները` վերջ տալու կծկմանը։ Դա կոչվում է ընդլայնողական դրամավարկային քաղաքականություն։ Կենտրոնական բանկը բարձրացնում է տոկոսադրույքները` ընդլայնումը կառավարելու համար, որպեսզի այն չհայտնվի գագաթնակետում։ Դա արդեն  ճնշող դրամավարկային քաղաքականություն է։
Պատմություն
Տնտեսական մտքի պատմության մեջ տարբեր տեսակետներ են եղել տնտեսական ցիկլերի պատճառների և մեխանիզմի վերաբերյալ։ Ներկայումս հետազոտությունների հիմնական մասն իրականացվում է նոր Քեյնսյան տեսության շրջանակներում։ Բացի այդ, նոր դասական տեսությունը շարունակում է օգտագործվել։ Այս տեսություններն ամբողջովին հակասական չեն և կարող են ասվել AD-AS մոդելի շրջանակներում։
Մարքսիզմ
Մարքսի տեսանկյունից բիզնեսի գործունեության տատանումները հիմնված են գերարտադրության ճգնաժամերի վրա։ Գերարտադրություն նշանակում է, որ հասարակության մեջ արտադրված արտադրանքը հնարավոր չէ վաճառել I և II բաժանմունքների՝ արտադրության միջոցների արտադրության և սպառման համար ապրանքների արտադրության միջև համամասնության պայմանին չհամապատասխանելու պատճառով։ Դժվար է պահպանել համամասնությունը` կապիտալիստական ​​արտադրության եղանակի հիմնական հակասության պատճառով` արտադրության սոցիալական բնույթի և արտադրական միջոցների մասնավոր սեփականության միջև։ Կապիտալիստը արտադրության միջոցների տերն է և ձգտում է առավելագույն շահույթի։ Միևնույն ժամանակ, նա հաշվի չի առնում տնտեսության մեջ փոխկապակցվածության բարդ բնույթը, որն առաջացել է աշխատանքի բաժանման և մասնագիտացման արդյունքում։ Հետևաբար, նա չի կարող ճշգրիտ հաշվարկել սոցիալական կարիքները և անխուսափելիորեն արտադրում է ավելին, քան պահանջվում է։ Արտադրության կոորդինացման և անարխիայի խնդիր կա։ Ուստի, ըստ մարքսիզմի, ճգնաժամերն անխուսափելի են, և յուրաքանչյուր տնտեսական վերելք պարունակում է նոր անկման նախադրյալներ ։
Դասական տեսություն
Դասական տեսանկյունից Սեյի օրենքից անհնար է գլոբալ գերարտադրումը։ Ըստ նրա՝ ցանկացած արտադրություն ծախսեր է պարունակում, որոնք իրենց հերթին այլ տնտեսական գործակալների եկամուտներն են։ Հետևաբար, առաջարկը միշտ ստեղծում է բավարար պահանջարկ, և գերարտադրություն հնարավոր է միայն որոշակի շուկաներում, և ոչ թե ամբողջ տնտեսությունում։ Բացի այդ, առաջարկն ու պահանջարկը միշտ հավասարակշռված են գների փոփոխությամբ, ուստի շուկաները արագորեն գալիս են հավասարակշռության։ Եթե ​​պահանջարկը չափազանց մեծ է, ապա գները կբարձրանան, իսկ եթե դա անբավարար է, ապա գները կընկնեն։
Եթե ​​գներն ապահովում են արագ հավասարակշռություն, ապա դրանք կոչվում են ճկուն։ Հայեկի համար ճկուն գնագոյացումը ստեղծում է ճիշտ տեղեկատվական ազդանշաններ։ Աճի դեպքում դրանք ազդարարում են պահանջարկի մեծացում, առաջարկի պակաս և, դրա շնորհիվ, ներգրավում են նոր արտադրողների։ Գների անկումը վկայում է ցածր պահանջարկի և առաջարկի ավելցուկի մասին, ինչը հանգեցնում է արդյունաբերության ձեռնարկությունների արտահոսքին։ Արդյունքում, տնտեսության մեջ ռեսուրսների օգտագործումը օպտիմալ է։ Գների մեխանիզմը համակարգում է ֆիրմաների (կապիտալիստների) գործողությունները և վերացնում արտադրության անարխիան։ Ճկուն գներով տնտեսության տատանումները չեն կարող երկար տևել։
Դասական տեսության ճգնաժամը կապված էր Մեծ դեպրեսիայի ձգձգված բնույթի հետ, ինչը հակասում էր դասականների եզրակացություններին։
Վաղ Քեյնսյան տեսություն
Ավելի վաղ քեյնսականությունը, սկսած Քեյնսի և նրա հետևորդների աշխատանքից, առաջացել էր Մեծ դեպրեսիայի ձգձգվող բնույթի պատճառները հասկանալու փորձերից։ Վաղ Քեյնսյանները ենթադրում էին, որ ցիկլերի հիմնական աղբյուրը պահանջարկի անսպասելի տատանումներն են՝ կապված ներդրողների կենդանական ոգու հետ։ Գնային այս մեխանիզմը կատարյալ չէ։ Գներն ու աշխատավարձերը միանգամից չեն փոխվում, բայց ժամանակի հետ փոխվում են։ Հետևաբար, դրանք ոչ թե ճկուն են, այլ կոշտ։ Ժգնաժամի պայմաններում, երբ պահանջարկն ընկնում է, գների մեխանիզմը չի կարող ապահովել պատշաճ համակարգում, և ձեռնարկությունները շարունակում են վաճառել ապրանքները հին գներով և վճարել հին աշխատավարձերը։ Բարձր գների պատճառով սպառողները չեն կարող գնել բոլոր արտադրված ապրանքները, իսկ գործատուները չեն կարող կրճատել աշխատավարձերը՝ գները իջեցնելու համար։ Սա ստիպեց ընկերություններին կրճատել արտադրությունը և կրճատել աշխատողներին՝ աշխատավարձերը իջեցնելու փոխարեն, քանի որ հակառակ դեպքում անհնար էր ազատվել պահանջարկի անկման հետևանքներից։
Քեյնսյան վաղ ճգնաժամը սկսվեց 1970-ականների լճացման պատճառով, քանի որ Քեյնսյան տեսանկյունից անկումը անհամատեղելի է գնաճի հետ Ֆիլիպսի կորի պատճառով։
Մոնետարիզմ
Մոնետարիզմը քեյնսան տեսության հիմնական մրցակիցն էր 20-րդ դարի կեսերին:Մոնետարիզմի տեսանկյունից ճգնաժամերը պայմանավորված են փողի զանգվածի կտրուկ անկմամբ ։ Փողն անհրաժեշտ է որպես տնտեսության մեջ հաշվարկների և վճարումների միջոց։ Եթե ​​այն բավարար չէ, ապա տնտեսական գործակալները չեն կարող գործարքներ կատարել, և վարկը չափազանց թանկ է դառնում։ Տոկոսադրույքների աճը թանկացնում է ներդրումները և, ի վերջո, դանդաղեցնում աճը։ Միևնույն ժամանակ, փողի ավելցուկը, ըստ Միլթոն Ֆրիդմանի, չի կարող արագացնել տնտեսական աճը, քանի որ դա միայն բերում է գնաճի, որը միշտ զուտ դրամավարկային երևույթ է։
Ֆրիդմանի եզրակացությունները տնտեսության խթանման անհնարինության մասին հիմնված էին NAIRU վարկածի վրա՝ զբաղվածության բնական մակարդակի առկայություն, որը խթանման միջոցներով հնարավոր չէ նվազեցնել։ Քանի որ զբաղվածությունը չի կարող բարձրացվել այս մակարդակից բարձր, անհնար է նաև արտադրանքը որոշակի բնական մակարդակից բարձրացնել։ Այդ պատճառով կառավարությունն ու կենտրոնական բանկը ինչ կարող են անել՝ ուղղակի չխանգարել տնտեսությանը։ Մասնավորապես, կենտրոնական բանկի միակ նպատակը պետք է լինի փողի զանգվածի հավասարաչափ ավելացումը` տնտեսության աճի տեմպին համահունչ։ Կենտրոնական բանկի վարքի մոնետարիստական ​​կանոնը հիմնված էր փոխանակման հավասարության ուսումնասիրության վրա։ Ըստ նրա՝ փողի զանգվածի աճի տեմպը պետք է համապատասխանի իրական արտադրանքի աճի տեմպին։ Եթե ​​փողի զանգվածն ավելի արագ աճի, ապա ավելորդ աճը կարտացոլվի գների մեջ։
Իրական բիզնես ցիկլի տեսություն
Իրական տնտեսական ցիկլերի տեսությունը (նոր դասական տեսություն) առաջացել է վաղ Քեյնսյան ճգնաժամի ընթացքում, որն առաջացել էր լճացման պատճառով։ Նոր դասականները ստիպված էին հրաժարվել պահանջարկի կողմի գերակայության, կոշտ գների ենթադրությունից և բացթողումները բացատրել առաջարկի կողմում գործող իրական գործոնների ազդեցությամբ։ Արդյունաբերական երկրներում այդ գործոնները կարող են լինել ընդհանուր գործոնի արտադրողականության տատանումներ (ներառյալ նոր տեխնոլոգիաների ի հայտ գալը), հումքի գների փոփոխություն և այլն։ Ագրարային երկրներում` բերքահավաք կամ բերքի ձախողում։ Ինչպես նաև ֆորս-մաժորային իրավիճակնները (պատերազմ, հեղափոխություն, բնական աղետներ)։ Տնտեսական միջավայրի լավ կամ վատ փոփոխությունները կանխատեսելով՝ տնային տնտեսություններն ու ձեռնարկությունները սկսում են զանգվածաբար ավելի շատ խնայել կամ ծախսել։ Արդյունքում, համախառն պահանջարկը նվազում կամ աճում է, իսկ մանրածախ առևտրի շրջանառությունը՝ նվազում կամ աճում։ Ընկերությունները ավելի քիչ կամ ավելի շատ պատվերներ են ստանում արտադրանքի արտադրության համար, համապատասխանաբար `արտադրության ծավալը և զբաղվածությունը փոխվում են։ Բիզնեսի գործունեությունը փոխվում է. ձեռնարկությունները սկսում են կրճատել ապրանքների տեսականին կամ, ընդհակառակը, սկսում են նոր նախագծեր, վարկեր վերցնում դրանց իրականացման համար։ Այսինքն՝ ամբողջ տնտեսությունը տատանվում է՝ փորձելով հասնել հավասարակշռության։ Ընդհանուր պահանջարկի տատանումներից բացի, կան նաև այլ գործոններ, որոնք ազդում են տնտեսական շրջանի փուլերի վրա։ Դրանք են՝ փոփոխություններ կախված գյուղատնտեսության, շինարարության, ավտոմոբիլային արդյունաբերության, մանրածախ առևտրի սեզոնայնության փոփոխությունից, զարգացում՝ կախված ռեսուրսների բազայից, բնակչության քանակից և կառուցվածքից, ճիշտ կառավարում։
Նոր դասականների տեսանկյունից համախառն պահանջարկը խթանելն անօգուտ է, քանի որ նման միջոցները կհանգեցնեն գնաճի։ Հետևաբար, կառավարության քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի ձեռնարկությունների ներդրումային ակտիվության խթանմանը, ինչը ընդլայնում է տնտեսության արտադրական կարողությունները։
Նոր քեյնսյան տեսություն
Քեյնսյան նոր տեսությունը, ինչպես նախորդը, բացատրում է ցիկլը հիմնականում համախառն պահանջարկի տատանումներով, ինչպես նաև շուկայական մեխանիզմի անկատարությամբ, ներառյալ գների և աշխատավարձերի կոշտությունը։ Այնուամենայնիվ, նոր Քեյնսականները ելնում են այն ենթադրությունից, որ պահանջարկը գերակշռում է միայն կարճաժամկետ հատվածում (մոտ 1,5-2 տարի հորիզոնում)։ Երկարաժամկետ հեռանկարում Քեյնսյան նոր տեսությունը հիմնականում համընկնում է նոր դասական և մոնետարական տեսության հետ։ Այն ենթադրում է նաև գնի երկարաժամկետ ճկունություն և մատակարարման կողմի գերակշռող ազդեցություն։ Հետևաբար, Քեյնսյան նոր տեսության շրջանակներում կարելի է վերլուծել ինչպես համախառն պահանջարկի տատանումները, այնպես էլ համախառն առաջարկի տատանումները։ Պահանջարկի փոփոխությունները կարող են կապված լինել արտահանվող ապրանքների գների տատանումների, սպառողի և ներդրողի նախասիրությունների փոփոխության, ինչպես նաև կառավարության քաղաքականության հետ։
Նոր Քեյնսականները համաձայն են NAIRU բնական զբաղվածության վարկածի հետ և կարծում են, որ բոլոր խթանները կարճաժամկետ են։ Երկարաժամկետ հեռանկարում տնտեսությունն անխուսափելիորեն կվերադառնա զբաղվածության և արտադրության բնական մակարդակներին։ Ուստի կենտրոնական բանկի գործողությունները պետք է ուղղված լինեն ոչ թե երկարաժամկետ աճի խթանմանը, այլ նրա տոկոսադրույքների կայունացմանը բնական մակարդակին մոտ։
Կարելի է ասել, որ նոր քեյնսյան տեսությունը իր մեջ ամփոփել է շատ մտքեր դասական, հին քենսյան և մոնետարիստական տեսություններից։ 90-ականներից սկսած՝ տնտեսագետները խոսում են Նոր մակրոտնտեսական կոնսենսուսի մասին ։
Ավստրիական դպրոց
Խեսուս Հուերտա դե Սոտոն պնդում է, որ տնտեսական ցիկլերն առաջանում են վարկերի ընդլայնումից, ինչը արմատավորված է մասնակի վերապահումային ցպահանջ ավանդների բանկային քաղաքականության մեջ ։Անապահով փողերը թափվում են տնտեսություն, ինչը երկարացնում է արտադրական շղթան և դրանով իսկ տնտեսական աճ ստեղծում հիմնականում այն ​​բանի շնորհիվ, որ սպառողական ապրանքները (առաջին կարգի ապրանքներ) թանկանում են։ Երբ վարկի ընդլայնումն ավարտվում է, մարդիկ սկսում են ավանդներ հանել բանկերից, իսկ բանկերը բարձրացնում են վարկերի տոկոսադրույքները։ Կա վարկի կծկում, որը ենթադրում է անկում, որն ուղեկցվում է սպառողական ապրանքների և ծառայությունների գնանկմամբ (գների անկմամբ)։ Գործազրկություն ը սկսում է աճել, որը բացատրվում է «Ռիկարդոյի էֆեկտով» («ակորդեոնի էֆեկտ»), ինչը, ի վերջո, հանգեցնում է կամավոր խնայողությունների ավելացմանը, ինչը, ի վերջո, կարող է տնտեսությունը դուրս բերել ճգնաժամից ՝ սկսելով տնտեսության վերականգնման գործընթացը  ։
2008 թ. անկման բիզնես ցիկլը
2008-ի անկումը բավականին տհաճ էր, քանի որ տնտեսությունն անմիջապես 2.3% անկում էր գրանցել, 2008-ի առաջին իսկ եռամսյակում։ Երբ երկրորդ եռամսյակում այն աճեց 2.1% -ով, բոլորը կարծում էին, որ անկումը ավարտվել է։ Բայց երրորդ եռամսյակում այն աճեց ևս 2.1% -ով՝ մինչև չորրորդ եռամսյակի 8,4% անկումը։ 2009թ. առաջին եռամսյակում տնտեսությունը ստանում է ևս մեկ անկում, երբ այն հասնում է դաժան 4,4%։ 2008-ին գործազրկության մակարդակը հունվար ամսից բարձրանում է 4.9%-ից մինչև 7.2% մինչև դեկտեմբերի 15-ը։ Ըստ Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոյի տվյալների, 2009թ. երկրորդ եռամսյակի վերջին ՀՆԱ-ն աճել է միայն 0.6%-ով։ Ընդարձակման փուլը սկսվել է 2009-ի երրորդ եռամսյակում, երբ ՀՆԱ-ն աճել է 1.5%-ով։ Դա պայմանավորված էր Ամերիկայի վերականգնման և վերաապահովման մասին ամերիկյան ակտի ծախսերի խթանումով։ Գործազրկության մակարդակը շարունակում էր վատթարանալ՝ հոկտեմբերի 15-ին հասնելով 10.2% -ի։ Ընդլայնման փուլից չորս տարի անց գործազրկության մակարդակը դեռ բարձր էր 7%-ից։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ սեղմման փուլը այդքան խիստ էր։ Այն գագաթնակետը, որը նախորդում էր 2008-ի անկմանը, տեղի ունեցավ 2007 թվականի երրորդ եռամսյակում։ ՀՆԱ-ի աճը կազմել էր 2,2% ։
Քաղաքական բիզնես ցիկլ
Քաղաքական բիզնես ցիկլը ընտրությունների ենթակա կառավարությունների վարկածային միտումն է` ընդլայնելու հարկաբյուջետային քաղաքականությունը և հաճախ դրամավարկային քաղաքականությունը։ Այս համատեքստում հարկաբյուջետային ընդլայնումը շատ հեշտ դառնում է հարկերի կրճատման ձև, քանի որ ծախսերը մեծանում են։ Տեսությունը նախապես մշակվել է մտավոր զարգացած երկրների հետ։ Որոշ համապարփակ էմպիրիկ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ քաղաքական բյուջեի ցիկլը առկա է ինչպես զարգացած, այնպես էլ քիչ զարգացած երկրներում, բայց զարգացող երկրները կարծում են, որ նույնիսկ ավելի ենթակա են քաղաքական բիզնես ցիկլի, քան առաջադեմ երկրները։ Մեկնաբանությունն այն է, որ բյուջետային գործընթացում լիազորությունների սահմանադրական տարանջատումը անհրաժեշտ է, որպեսզի նրանք դիմակայեն գործընթացային հարկաբյուջետային քաղաքականության ը, և այդ հաստատությունները ավելի հաճախ պակասում են զարգացող երկրներում։ Երկրների մեծ խաչմերուկում, ցիկլը պայմանավորված է «նոր ժողովրդավարությունների» փորձով, որոնց մեծ մասը զարգացող կամ անցումային երկրներ են, որտեղ գործող կառավարության կողմից հարկաբյուջետային մանիպուլյացիան հաջողվում է քաղաքականապես, քանի որ ընտրողները անփորձ են ընտրություններից։ Երբ այդ երկրները հանվեն ավելի մեծ նմուշից, քաղաքական հարկաբյուջետային ցիկլը վերանում է ։
Քաղաքական բիզնես ցիկլերի վերջին հետազոտությունը կենտրոնացել է ոչ թե աճի, գործազրկության և գնաճի, այլ հարկաբյուջետային փոփոխականների վրա ։
Նրանք վերլուծել են շուրջ 40 տարվա 60 երկրների վահանակը` պարզելու համար սահմանադրության ազդեցությունը կառավարությունների վարքագծի վրա։ Նրանք պարզել են, որ նույնիսկ եթե բոլոր երկրները տուժում են քաղաքական բյուջեի ցիկլերից, սահմանադրական տարբեր առանձնահատկություններ ունեն ազդեցություն, թե որ տեսակի հարկաբյուջետային քաղաքականությունն է ընտրվում։ Համամասնական ընտրակարգ ունեցող ժողովրդավարությունները հակված են բարելավել բարեկեցության ծախսերը ընտրություններից առաջ, մինչ դեռ մեծամասնական ժողովրդավարությունները կրճատում են ծախսերը։ Նախագահական ռեժիմները հետաձգում են հարկաբյուջետային քաղաքականության ոչ համընթաց ճշգրտումները, բայց կառավարությունների բոլոր տեսակները, կարծես, կրճատում են հարկերը ընտրությունների ժամանակ։ Բրենդերը և Դրազենը (2005, 2007) ցույց տվեցին, որ քաղաքական բյուջեի ցիկլերը գոյություն ունեն միայն «նոր ժողովրդավարություններում». նրանք պնդում էին, որ ավելի ժողովրդավարական ավանդույթ ունեցող երկրներում ընտրողները պատժում են այն քաղաքական գործիչներին, որոնք պատեհապաշտորեն շահարկում են վերընտրել հարկային քաղաքականությունը ։
Բացի տնտեսական հարցերից, որպես քաղաքական գործիքներ օգտագործելուց, «քաղաքական բիզնես ցիկլերի» վերաբերյալ ուսումնասիրությունները պնդում են, որ հնարավոր է, որ տնտեսական գործունեությունը կազդի քաղաքական ընտրությունների վրա։ Ընտրական տարում տնտեսությունը ձգտում է կատարելագործվել, մասամբ քաղաքական քարոզչության վրա ծախսվող մեծ գումարների պատճառով։ Այդ  ժամանակ է նաև «քաղաքական զեկույցի քարտը» ցուցադրելու պահն է, երբ տվյալ քաղաքական առաջնորդը և կուսակցությունը պետք է ցույց տան իրենց նվաճումները վերջին 4 կամ 5 տարիների համար։ Լավագույն «քաղաքական զեկույցի քարտը» կլինի այն, թե արդյոք տնտեսական աճը մնացել է ուժեղ, թե իշխող կուսակցությանը հաջողվել է բերել աճ կամ տնտեսությունը վերականգնել անկումից։ Հետևաբար, հաշվի առնելով «քաղաքական զեկույցի քարտ» ցույց տալու ժամանակը և անհրաժեշտությունը, ողջամիտ կլիներ ենթադրել, որ տնտեսությունը կբարելավվի և կաշխատի ավելի լավ ընտրության նախորդող կամ այն հաջորդող տարում ։
Արտադրանք
Ժամանակակից տեսությունը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ ցիկլը հիմնականում վերաբերում է արտադրանքի և զբաղվածության տատանումներին։ Արտադրանքի (ՀՆԱ) աճի դիտարկվող տեմպերը երկու բաղադրիչների հանրագումար են՝ թրենդային և ցիկլային։
Միտումը սահմանում է պոտենցիալ արտադրանքի մակարդակը, որը համապատասխանում է լիարժեք զբաղվածության պայմաններում տնտեսության արտադրական հզորությանը։ Պոտենցիալ արտադրանքի աճը արտադրական հնարավորությունների աճի հետևանք է և նկարագրվում է տնտեսական աճի մոդելներով։ Աճը կապված է արտադրության գործոնների կուտակման հետ (կապիտալի կուտակում, աշխատուժ ի աճ, արտադրողականության աճ)։ Աճի տեմպերը կախված են երկարաժամկետ միտումներից, հետևաբար պոտենցիալ արտադրանքի զգալի փոփոխություն տեղի է ունենում միայն երկարաժամկետ հեռանկարում, մինչդեռ կարճաժամկետ հեռանկարում այն ​​համարվում է կայուն։ Արտադրական հնարավորությունները ազդում են ընդհանուր մատակարարման վրա։
Գներ
Ժամանակակից հասկացությունների համաձայն, գները լինում են կոշտ։ Արտաքին ցնցման ենթարկվելիս դրանք, որպես կանոն, վերակառուցվում են ոչ թե անմիջապես, այլ աստիճանաբար որոշակի ժամանակահատվածում։ Օրինակ, հետազոտությունների հիման վրա Ալան Բլինդերը որոշել է, որ ընկերությունների մոտ կեսը փոխում են գները ոչ ավելի, քան տարին մեկ անգամ, իսկ մոտ երեք քառորդը ոչ ավելի, քան եռամսյակը մեկ անգամ ։
Գների կոշտության պատճառով կարճաժամկետ հեռանկարում տնտեսության ընդհանուր հավասարակշռությունն ապահովվում է քանակի փոփոխությամբ։ Երբ պահանջարկը բարձրանում է, ընկերություններն ավելացնում են արտադրությունը և վարձում լրացուցիչ աշխատողների, իսկ երբ պահանջարկը նվազում է, նրանք նվազեցնում են արտադրությունը և աշխատանքից հեռացնում աշխատողների։ Հետևաբար, դիտարկվող ՀՆԱ-ն, համապատասխանաբար, ավել կամ պակաս է, քան պոտենցիալը։ Արդյունքի շեղումը պոտենցիալ արժեքից կոչվում է ելքային բաց։ Երկարաժամկետ հեռանկարում բոլոր գները ճկուն են, և դրանց վերակազմավորումը բերում է այն փաստի, որ տնտեսության մեջ արտադրանքը վերադառնում է պոտենցիալ արժեք, իսկ գործազրկությունը՝ բնական մակարդակի։ Եթե ​​տնտեսության շեղումը պայմանավորված է պահանջարկի մեծացմամբ, ապա գների աճը կհանգեցնի պահանջարկի նվազման:Եթե ​​շեղումը պայմանավորված է անբավարար պահանջարկով, ապա գների անկումը կհանգեցնի պահանջարկի աճի։ Կարելի է ասել, որ կարճաժամկետ հեռանկարում ժամանակակից մոդելներն իրենց պահում են որպես քեյնսյան, իսկ երկարաժամկետ կտրվածքով՝ որպես մոնետարիստական ​​կամ դասական։
Սպասումների դեր
Գների վարքագիծը կարող է տարբեր լինել` կախված ժամանակաշրջանից և կախված է գնաճային սպասումների բնույթից։ Եթե ​​տնտեսությունը վեր է միտումից (արտադրության դրական բացը), ապա կարճաժամկետ կտրվածքում գները կբարձրանան՝ երկարաժամկետ հավասարակշռություն ապահովելու համար։ Եթե ​​տնտեսությունը միտումից ցածր է (արտադրության բացասական բացը), ապա գներն ավելի դանդաղ կընկնեն կամ կաճեն։
Երկարաժամկետ հավասարակշռության պայմաններում գնաճի մակարդակը որոշվում է միայն գնաճային սպասումներով։ Եթե ​​գործակալները կարծում են, որ գները կբարձրանան, ապա նրանք այդ ծրագրերը հաշվի են առնում իրենց ծրագրերում և իրականում բարձրացնում են գները։ Գնաճային սպասումների փոփոխության դեպքում կոշտությունը չի խանգարում գների վերադասավորմանը, հետևաբար, Ֆիլիպսի կորը բացակայում է ։
Ազդեցությունը տնտեսության վրա
Ճգնաժամերի ժամանակ արտադրության ծավալը նվազում է, գործազրկության մակարդակը բարձրանում է, բնակչությունը խնայում է սպառումը, իսկ պահանջարկն ընկնում է։
Տնտեսության ոլորտներում տնտեսական անկման կործանարար հետևանքները մի փոքր ավելի քիչ են ազդում կարճաժամկետ ապրանքների վրա։ Ռեցեսիան նույնիսկ նպաստում է որոշ գործողությունների աշխուժացմանը, մասնավորապես մեծացնում է սնանկության ոլորտում մասնագիտացված գրավատների և փաստաբանների ծառայությունների պահանջարկը։ Ընկերությունները, որոնք արտադրում են կապիտալ ապրանքներ և սպառողական կայուն նյութեր, առավել զգայուն են ցիկլային տատանումների նկատմամբ։
Այս ֆիրմաները ոչ միայն ամենադժվարն են դիմակայում անկմանը, այլև նրանք առավելագույն օգուտ են ստանում աճից։ Կա երկու հիմնական պատճառ՝ գնումների հետաձգման հնարավորությունը և շուկայի մենաշնորհացումը։ Կապիտալ սարքավորումների գնումը առավել հաճախ կարող է հետաձգվել ապագայի համար։ Տնտեսության համար դժվար ժամանակներում արտադրողները հակված են զերծ մնալ նոր մեքենաներ և սարքավորումներ գնելուց և նոր շենքեր կառուցելուց։ Երկարատև ռեցեսիայի ընթացքում ընկերությունները հաճախ նախընտրում են վերանորոգել կամ արդիականացնել հնացած սարքավորումները, այլ ոչ թե մեծ գումարներ ծախսել նոր սարքավորումների վրա։ Արդյունքում, տնտեսական անկումների ընթացքում արտադրական ապրանքների մեջ ներդրումները կտրուկ կրճատվում են։ Ի տարբերություն սննդի և հագուստի, շքեղ մեքենա կամ թանկարժեք կենցաղային տեխնիկա գնելը հետաձգվում է մինչև լավ ժամանակները։ Տնտեսական անկման ժամանակահատվածում մարդիկ ավելի շուտ նորոգում են, քան փոխում են երկարակյաց ապրանքները։ Չնայած սննդամթերքի և հագուստի վաճառքը նույնպես նվազում է, այնուամենայնիվ, անկումը սովորաբար պակաս է, քան երկարատև օգտագործման ապրանքների պահանջարկի անկումը։
Մենաշնորհային հզորությունը կապիտալ ապրանքների և սպառողական տևական ապրանքների մեծ մասում բխում է նրանից, որ այդ ապրանքների շուկաները սովորաբար գերակշռում են մի քանի խոշոր ձեռնարկություն ներ։ Նրանց մենաշնորհային դիրքը նրանց թույլ է տալիս գները պահպանել նույն մակարդակի վրա տնտեսական անկման ընթացքում՝ նվազեցնելով արտադրությունը՝ ի պատասխան պահանջարկի անկման։ Հետևաբար, պահանջարկի անկումը շատ ավելի շատ է ազդում արտադրության և զբաղվածության վրա, քան գները։ Կարճաժամկետ սպառողական ապրանքներ արտադրող արդյունաբերություններին բնորոշ է այլ իրավիճակ։ Այս արդյունաբերությունները սովորաբար արձագանքում են պահանջարկի անկմանը գների ընդհանուր անկմամբ, քանի որ ձեռնարկություններից ոչ մեկը չունի էական մենաշնորհային հզորություն։
Աճը և մասշտաբավորումը ավտոմատ գործընթացներ չեն, դրանց պահպանումը պահանջում է ոչ միայն համապատասխան սոցիալական ինստիտուտներ, այլև մարդկային ռեսուրսների շատ կարևոր ջանքեր ։
Մակրոտնտեսական կայունացում
Ցիկլի ժամանակակից ընկալումը ընկած է մակրոտնտեսական կայունացման գաղափարի հիմքում։ Պետությունը տնտեսական քաղաքականության միջոցով կարող է երկու եղանակով փորձել ազդել աճի տեմպի վրա։
Առաջին խնդիրը սովորաբար լուծում է կառավարությունը, ինչպես նաև զարգացման բանկերը։ Կառավարությունը պարտավորվում է ստեղծել բարենպաստ ներդրումային միջավայր։ Երկրորդ խնդիրը լուծվում է կենտրոնական բանկի կողմից դրամավարկային քաղաքականության, իսկ մասամբ՝ Ֆինանսների նախարարության կողմից` հարկաբյուջետային քաղաքականության միջոցով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն Կատեգորիա:Կապիտալիզմ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ Կատեգորիա:Տնտեսական ճգնաժամեր Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Ջոն Գարֆիլդ
Ջոն Գարֆիլդ (John Garfield, իսկական անունը՝ Յակով Յուլիյ Գարֆինքլ, Jacob Julius Garfinkle; ), ամերիկացի դերասան։
Կենսագրություն
Ապագա դերասանը ծնվել է Նյու Յորքում՝ Ռուսաստանից ներգաղթած հրեաների՝ Դավիթ և Հաննա Գարֆինքլների ընտանիքում։ Մոր մահից հետո նրան ուղարկել են Բրոնքսի դժվար երեխաների դպրոց, որտեղ առաջին անգամ ցուցադրել է դերասանական վարպետության իր ընդունակությունները ։ 1930-ական թվականներին նրան հաջողվել է կրթաթոշակ ստանալ Մարիա Ուսպենսկայի դերասանական դպրոցում, ինչի շնորհիվ 1932 թվականին նա առաջնաելույթ է ունեցել Բրոդվեյում։ Շուտով Գարֆիլդը դարձել է բավականին հայտնի Նյու Յորքի թատերական շրջանում, իսկ հայտնի սցենարիստ Քլիֆորդ Օդեթսը հատուկ նրա համար նույնիսկ գրել է «Ոսկե տղա» պիեսը։ Բայց հանգամանքների բերումով Գարֆիլդը երբեք չի ներգրավվել դրա հիմնական կազմի գլխավոր դերում, այլ բավարարվել է միայն նենգավոր դերով ։
1937 թվականին Ջոն Գարֆիլդը որոշել է թողնել Բրոդվեյը և երջանկությունը փորձել Հոլլիվուդում։ Միայն այնտեղ մեկ տարվա աշխատանքից հետո դերասանը արժանացել է քննադատական գնահատանքի և «Չորս դուստրեր» Լեյն քույրերի հետ գլխավոր դերում խաղացած ֆիլմում երկրորդական պլանի լավագույն տղամարդկային դերի համար Ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակի անվանակարգի։
Երկրորդ աշխարհամարտին ԱՄՆ-ի մասնակցության ժամանակ Գարֆիլդը որպես կամավոր գրանցվել է ամերիկյան բանակի շարքերում, բայց սրտի հիվանդության պատճառով մերժվել է ։ Չնայած դրան՝ նա, այնումենայնիվ, որոշել է բոլոր ջանքերը գործադրել ամերիկացի զինվորներին օգնելու համար և դերասանուհի Բեթ Դեյվիսի հետ միասին Հոլիվուդյան ճաշարանի ակումբի աշխատանքներում դարձել է շարժիչ ուժ, որն ամերիկացի զինվորներին ապահովել է սննդով և զվարճանքով։ Ավելի ուշ դերասանը մեկնել է Հարավսլավիա, որտեղ մասնակցել է զինծառայողների համար ժամանցային ծրագրերի կազմակերպմանը։
Հետպատերազմյան տարիներին Գարֆիլդը միանգամից մի քանի խոշոր դերեր է ունեցել հոլիվուդյան հայտնի ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Փոստատարը միշտ երկու անգամ է զանգահարում» (1946) նուարում (Ֆրենկ Չեմբերս), «Հումորեսկա» (1946) ռոմանտիկ ֆիլմում (Պոլ Բորեյ) և «Ջենտլմենական համաձայնագիր» (1947) դրամայում (Դեյվ Գոլդման)։
1948 թվականին դերասանը երկրորդ անգամ ստացել է «Օսկար»՝ «Մարմին և հոգի» ֆիլմում կատարած Չարլի Դևիսի դերի համար։ Նույն թվականին նա վերադարձել է Բրոդվեյ, որտեղ խաղացել է «Աստծո հետ սկիպեր շարքում» պիեսում։ Այն բանից հետո, երբ ստուդիայի հետ նրա շփումը ավարտվել է, Գարֆիլդը որոշել է չվերսկսել այն, բայց կազմակերպել է սեփական անկախ պրադյուսերական ընկերությունը՝ դառնալով այդ ուղղության պիոներներից մեկը։
Գարֆիլդը, լինելով լիբերալ քաղաքական հայացքների կողմնակից, պաշտպանել է Սահմանադրության առաջին փոփոխության պաշտպանության կոմիտեն, որը դեմ էր քաղաքացիների քաղաքական համոզմունքների մեջ կառավարական ուժերի միջամտությանը։ Նրա կինը՝ Ռոբերտ Սեյդմանը, ԱՄՆ-ի կոմունիստական կուսակցության անդամ էր, ինչի պատճառով դերասանն ինքն էլ կասկածվել է կոմունիստների հանդեպ համակրանքի մեջ։ Հակաամերիկյան հետաքննական գործունեության կոմիտե (որն ԱՄՆ-ում հետաքննել է կասկածյալ կոմունիստական ինֆիլտրացիան) նրա այցի ժամանակ, Ջոն Գարֆիլդը հրաժարվել է իրեն հայտնի անվանել կոմկուսակցության անդամների կամ նրանց հետևորդների մեջ, ինչի պատճառով իր վրա հարուցել է կոմիտեի զայրույթը և ընկել Հոլիվուդի սև ցուցակ ։ Նկարահանումներում հետաքրքիր առաջարկների բացակայությունը դերասանին ստիպել են վերադառնալ Բրոդվեյ, որտեղ, այնումենայնիվ, 1952 թվականին իր համար գրված «Ոսկե տղա» պիեսում խաղացել է գլխավոր դերը։ Ելույթի ժամանակ նա HUAC-ից առաջ ցուցմունքներ տալու համար ստացել է դատարանի ծանուցագիր ։
Սրտի հետ կապված երկարատև խնդիրները, որոնք դերասանին հետապնդել են դեռ մանկուց և սաստկացել Հոլիվուդի սև ցուցակում գտնվելու հետ կապված սթրեսից, 1952 թվականին հանգեցրել են 39 տարեկան հասակում Ջոն Գարֆիլդի հանկարծամահ լինելուն։ Ամերիկյան կինոարդյունաբերության մեջ նրա ավանդը Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում նշվել է աստղով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարտի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մայիսի 21 մահեր Կատեգորիա:1913 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Միկոնոսի հողմաղացներ
Միկոնոսի հողմաղացներ, Հունաստանի Միկոնոս կղզու խորհրդանիշներից մեկը, որը ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերել զբոսաշրջային բարձր հեղինակություն ։ Հողմաղացները երևում են կղզու գրեթե յուրաքանչյուր կետից և կենտրոնացած են տարբեր դիրքերում։ Հողմաղացների մեծ մասը գտնվում է բնակավայրի կենտրոնական հատվածում, որը պայմանականորեն կոչվում է «Խորա» (այսպես են կոչվում կղզային քաղաքների կենտրոնական հատվածները)։ Միկոնոսը հայտնի է իր քամոտ եղանակով և նախկինում դրանք օգտագործվել են տնտեսական գործունեություն ծավալելու նպատակով։ Ներկայումս Միկոնոսում կան թվով 16 հողմաղացներ, որոնցից յոթը գտնվում են «Խորա» բլրի վրա ։
Միկոնոսյան հողմաղացների մեծ մասը կառուցվել է վենետիկցիների կողմից 16-րդ դարում, մինչդեռ դրանց կառուցապատումը թվագրվում է 20-րդ դարին ՝ անկախ Հունաստանի պատմության ընթացքում։ Ժամանակին ունեցել են կարևոր տնտեսական նշանակություն՝ համարվելով կղզաբնակների եկամուտների կարևորագույն աղբյուրներից մեկը։ Այնուամենայնիվ, տնտեսական հարաբերությունների աշխույժացման հետևանքով 20-րդ դարում հողմաղացները դադարում են գործել։ Ներկայումս հողմաղացները հանդիսանում են Միկոնոսի գլխավոր խորհրդանիշը։ Բոլոր հողմաղացները նման են իրենց ճարտարապետական առանձնահատկություններով։ Հայտնի է, որ այսպիսի շինություններ կան նաև Կիկլադյան մյուս կղզիներում ևս։ Միկոնոսի հողմաղացներից մեկը ներկայումս վերածվել է թանգարանի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միկոնոս
Ջարաբուլուս
Ջարաբուլուս (جرابلس‎‎, քրդ.՝ Cerablûs), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում, Հալեպի մարզի Ջարաբուլուսի գավառում։ Համանուն շրջանի կենտրոնն է, որի տարածքում են գտնվում աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկի՝ Կարքեմիշի ավերակները։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Հալեպի մարզի հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ Եփրատ աջ ափին։ Մոտ է թուրքական սահմանին։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 367 մ։
Ջարաբուլուս քաղաքից 95 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում է մարզկենտրոն Հալեպը, իսկ մայրաքաղաքից հեռու է 393 կմ։
Տրանսպորտ
Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն (Aleppo International Airport) է, որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։ Ավելի հարավ՝ տեղ-տեղ թուրքական տարածքով, անցնում է Հալեպ-Մոսուլ երկաթգիծը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ջարաբուլուսի գավառ
Մեշադի Ազիզբեկով
Մեշադի Ազիմբեկ օղլի Ազիզբեկով  (Məşədi Əziz bəy oğlu Əzizbəyov, Мешади Азиз-бек оглы Азизбеков, ), Անդրկովկասում բոլշևիկյան հեղափոխական շարժման գործիչ, ադրբեջանցի առաջին մարքսիստներից։ ԽՄԿԿ անդամ 1898 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 6-ին, Բաքվում, որմնադիր բանվորի ընտանիքում։ 1908 թվականին ավարտել է Բաքվի ռեալական ուսումնարանը և Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտը։ Իբրև հեղափոխական, Ազիզբեկովը առաջին մարտական մկրտությունն ստացել է 1897 թվականին, Պետերբուրգում՝ գլխավորելով «տեխնոլոգիականների» ելույթը բողոքի ցույցի ժամանակ, որը ծագել էր ձերբակալված ուսանողուհու ինքնասպանության պատճառով։ Ցույցի մի խումբ կազմակերպիչների հետ Ազիզբեկովը ձերբակալվել և նետվել է «Կրեստի» բանտը։ Հետագայում, լինելով IV կուրսի ուսանող, Ազիզբեկովը կրկին բանտ է նետվել հեղափոխական գործունեության համար։ Ակտիվորեն մասնակցել է 1905–1907 թվականների հեղափոխությանը։ «Հումմեթ» ս–դ. խմբի ղեկավարներից մեկն էր։ 1906 թվականին Բաքվում կազմակերպել է «Ազատության դրոշ» բանվորական մարտական ջոկատը և պայքարել ազգամիջյան կոտորածներ հրահրելու ցարական կառավարության քաղաքականության դեմ։ Ռեակցիայի տարիներին Ազիզբեկովը մեծ դեր է խաղացել Ադրբեջանի բանվորների և մտավորականության առաջադեմ մասի մարքսիստական պրոպագանդայի գործում։ 1910 թվականին ընտրվել է Բաքվի քաղաքային դումայի անդամ, պաշտպանել աշխատավորների շահերը։ Լինելով «Նիջաթ» («Ազատագրում») մշակութային-լուսավորական ընկերության նախագահի տեղակալ՝ Ազիզբեկովը հեղափոխական անլեգալ աշխատանքը հմտորեն զուգակցել է լեգալ գործունեության հետ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ակտիվորեն պայքարել է պատերազմը քաղաքացիականի վերածելու լենինյան լոզունգի իրականացման համար։
1915 թվականին ընտրվելով «Գաղթականների օգնության կոմիտեի» նախագահի տեղակալ՝ զբաղվել է թուրքական բարբարոսներից հալածված և տարբեր վայրերից Բաքու գաղթած հայ բնակչությանը օգնելու հարցով։ 1917–1918 թվականին Ստեփան Շահումյանի, Ալյոշա Ջափարիձեի, Իվան Ֆիոլետովի և հայտնի մյուս բոլշևիկների հետ միասին գլխավորել է Ադրբեջանում և ամբողջ Անդրկովկասում խորհրդային վարչակարգ հաստատելու համար մղված պայքարը։ 1917 թվականին ընտրվել է Բաքվի բանվորների դեպուտատների խորհրդի անդամ։ 1918 թվականի մարտին մասնակցել է խորհրդային իշխանության դեմ ուղղված մուսաֆաթական ապստամբության ջախջախմանը և Բաքվի կոմունայի հաստատմանը։ Բաքվի ժողկոմխորհում Ազիզբեկովը նահանգական կոմիսար էր և ներքին գործերի ժողկոմի տեղակալ։ 1918 թվականի մայիսից Ազիզբեկովը միաժամանակ վարել է Բաքվի գավառի գյուղացիների դեպուտատների խորհրդի գործկոմի նախագահի պաշտոնը։ Մասնակցել է թուրք–գերմանական ուժերի դեմ Բաքվի պաշտպանության կազմակերպմանը։
Մահը
Բաքվում խորհրդային իշխանության ժամանակավոր անկումից հետո (1918-թվականի հուլիսի 31) Բաքվի 26 կոմիսարների թվում Ազիզբեկովը ձերբակալվել և անգլիական ուժերի կողմից 1918 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գնդակահարվել է Ախչա–Կումայի ավազուտներում։
Հիշատակ
Ազիզբեկովի անունով էին կոչվում քաղաքային շրջան՝ Բաքվում, գյուղական շրջան, շրջկենտրոն (այժմ՝ քաղաք Վայք) և գյուղ՝ Խորհրդային Հայաստանում։ Երևանում Ազիզբեկովի անունը կրող հրապարակում տեղադրվել է նրա կիսանդրին։ Անկախությունից հետո Ազիզբեկովի կիսանդրին փոխարինվեց Անդրեյ Սախարովի արձանով, որի անունով էլ վերանվանվեց հրապարակը։
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի աթեիստներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ
Կյուիտի Տոկուդա
Կյուիտի Տոկուդա, Ճապոնիայի բանվորական շարժման գործիչ, Ճապոնիայի կոմունիստական կուսակցության (ՃԿԿ) հիմնադիրներից։
Ծնվել է տպագրիչ-բանվորի ընտանիքում։ Մասնակցել է Տոկիոյում տեղի ունեցած զանգվածային հակակառավարական ելույթներին («Բրնձային խռովություններ», 1918)։ Տոկիոյի Նիհոն համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետն ավարտելուց (1920) հետո քաղաքական ակտիվ գործունեություն է ծավալել։ Մասնակցել է 1922 թ. հունվար-փետրվարին Մոսկվայում կայացած Հեռավոր Արևելքի կոմունիստական և հեղափոխական կուսակցությունների 1-ին համագումարին։ ՃԿԿ 1-ին համագումարում (1922) ընտրվել է ՃԿԿ ԿԿ անդամ։ Կյուիտի Տոկուդա 1923-1927 թթ. ՃԿԿ այլ ղեկավարների հետ գլխավորել է աջ օպորտունիստական լիկվիդատորական և ձախ օպորտունիստական աղանդավորական թեքումների դեմ կուսակցության պայքարը։ 1926-1927 թթ. երկու անգամ անլեգալ մեկնել է Ճապոնիայից և մասնակցել Կոմինտերնի գործկոմի աշխատանքներին։ 1928 թ. ձերբակալվել է և մոտ 7 տարվա դատական քաշքշուկից հետո դատապարտվել 10 տարվա բանտային կալանքի։ Ազատվել է միայն 1945 թ.՝ երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Ճապոնիայի պարտությունից հետո։ 1945 թ. դեկտեմբերին ընտրվել է կուսակցության ԿԿ գլխավոր քարտուղար։ 1946 թվականից Ճապոնիայի պառլամենտի անդամ էր։ Նոր ձերբակալումից խուսափելով՝ 1950 թվականի ամռանն անցել է ընդհատակ և, չնայած առողջական ծանր վիճակին, շարունակել է ղեկավարել ՃԿԿ։ Մահացել է Չինաստանում, ուր մեկնել էր բուժման։
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքական գործիչներ
Ալեքսիս դը Տոկվիլ
Ալեքսիս դը Տոկվիլ (Alexis de Tocqueville, ), ֆրանսիացի սոցիոլոգ և պետական գործիչ։ Բարոյական և քաղաքական գիտությունների ակադեմիայի (1838 թվականից), ֆրանսական ակադեմիայի (1841 թվականից) անդամ։ Ընտրվել է Դեպուտատների պալատի անդամ (1839), եղել է արտաքին գործերի նախարար (1849)։ 1831-1832 թվականներին ԱՄՆ-ում ուսումնասիրել է ուղղիչ բանտային համակարգը։
Տոկվիլին հռչակ է բերել «Ամերիկայի դեմոկրատիայի մասին» (1835) գիրքը։ Ըստ Տոկվիլի, ազատության և հավասարության ձգտումը բուրժուա-դեմոկրատական հասարակության իդեալն է, սակայն պետական իշխանության կենտրոնացվածությունը, անհատապաշտությանը հանգեցնող հավասարությունը պայմաններ են ստեղծում միանձնյա բռնատիրության համար, այսինքն՝ համընդհանուր հավասարությունը կամ դրան ձգտելը կարող է հանգեցնել «ստրկության մեջ հավասարության», որը կանխելու միջոցներն են տեղական ինքնավարության ընդլայնումը, իշխանության ապակենտրոնացումը և այլն։
Տոկվիլի համոզմամբ նման պետական կարգի նմուշ է ԱՄՆ-ը։ «Հին կարգը և հեղափոխությունը» (1856) գրքում փորձել է բացահայտել հին և «նոր կարգի» հաջորդայնությունը և պնդել, որ ֆեոդալական կարգերի վերացումը հնարավոր էր նաև առանց հեղափոխության։ Տոկվիլի լիբերալ-պահպանողական գաղափարները ազդել են բուրժուական քաղաքակրթության և սոցիոլոգիական մտքի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Ռոման Գաև
Ռոման Գաև (Раман Гаеў, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, «Տորպեդո» ակումբի պաշտպան։
Ակումբային կարիերա
2005 թվականից Ռոման Գաևը խաղացել է Մինսկի «Դինամո» ակումբի երկրորդ կազմում։ 2008 թվականին «Դինամոյի» կազմում մասնակցել է Բելառուսի Պրեմիեր լիգայի 9 հանդիպման։ 2010 թվականին վարձավճարով հանդես է եկել Գոմելի «ԴՍԿ», ապա Մինսկի «Պարտիզան», «ՍԿՎԻՉ», «Իսլոչ», «Կրումկիչի» (որին օգնել է դուրս գալ առաջին դիվիզիոն) և «Տորպեդո» ակումբներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Իեյասու Տոկուգավա
Իեյասու Տոկուգավա, ճապոնացի ֆեոդալ, պետական գործիչ։ Տոկուգավա դինաստիայի (1603-1867 թթ.) հիմնադիրը։ Եղել է զորավարներ Նոբունագա Օդայի և Հիդեյոսի Տոյոաոմիի զինակիցը, շարունակել է երկիրը կենտրոնացնելու նրանց քաղաքականությունը։ Տոյոաոմիի մահից (1598 թ.) հետո գլխավորել է պայքարը կենտրոնախույս ֆեոդալների դեմ, 1603 թվականին հռչակվել սյոգուն, երկրում ամբողջ իշխանությունը վերցրել իր ձեռքը։ Հրապարակել է գյուղացիության ճորտացումը հաստատող մի շարք հրամանագրեր, իշխանների, կայսեր և նրա արքունիքի (որոնց ենթարկել է սյոգունության հսկողությանը) վարքի օրենսգրքեր։ Ձգտել է անգլիացիների և հոլանդացիների օգնությամբ թուլացնել իսպանացիների և պորտուգալացիների կրոնական և քաղաքական ազդեցությունը Ճապոնիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի պետական գործիչներ
Բերդաձոր (ձոր)
Բերդաձոր, ձոր Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Սոթք գավառում։ Ալիշանի ենթադրությամբ Բերդաձորի անունը կապված է նույնանուն գավառի անվան հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ձորեր Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով
Բաղ (այլ կիրառումներ)
Բաղ անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Միխայիլ Պրոխորով
Կենսագրություն
Մանկությունն անցել է Մոսկվայի Հյուսիս-Արևելյան վարչական շրջանում ։