cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Ազեֆի բացահայտումը
Գապոնի սպանության մեջ Ազեֆի դերի բացահայտումը լրագրողական նոր հետաքննությունների առիթ դարձավ։ «Գոլոս Մոսկվի» («Голос Москвы») թերթում հայտնվեցին նյութեր, որոնք վկայում էին Գապոնի և Ազեֆի ծանոթության ու նրանց թշնամական հարաբերությունների մասին։ Թերթի թղթակիցը զրուցել էր մի խումբ բանվորների՝ գապոնականների հետ, որոնցից մեկը հիշել է, որ Գապոնից լսել է Ազեֆի ազգանունը ։ Գապոնը նրա մասին արտահայտվել էր որպես հեղափոխության ամենաազդեցիկ առաջնորդի՝ իր ենթականերին բռնապետ որեն կառավարող. «Նա ղեկավարում է նրանց, և սրանք հեզաբար կատարում են նրա բոլոր քմահաճույքները»,- պատմել էր Գապոնը։- Ես փորձեցի առարկել և ապացուցել, որ նա շատ է առաջ անցել։ Իմ խոսքերը հանդիպեցին կենդանի հակահարվածի. մենք չսիրեցինք միմյանց» ։ Բանվորները նաև հիշել են, որ հենց նրա հետ է Գապոնը վիճել Ժնևի խորհրդաժողովում ։ Մեկ այլ հրապարակման մեջ լրագրող Ն. Իստոմինը հիշում է, թե ինչպես էր Գապոնը սահմանից վերադառնալիս «Ջոն Գրաֆթոն» շոգենավի վթարից հետո մեղադրում Ազեֆին իր անհաջողությունների համար։ «Գապոնը խոսում էր հուզված և չարացած։ Հավանաբար, ամեն ինչ փոթորկվել էր այս սարսափելի խառնվածքով մարդու մեջ՝ - Կրկին անիծյալ Ազեֆը խանգարեց... : Իսկ երդվյալ հավատարմատար Ի. Գ. Գալպերշտեյնի վկայությամբ՝ Ազեֆի ազգանունը Գապոնից բազմիցս լսել է նաև անժամանակ մահացած փաստաբան Ս. Պ. Մարգոլինը ։ 1909 թվականի օգոստոսին ինժեներ Ռուտենբերգը «Le Matin» թերթում հրապարակեց Գապոնի սպանության իր վարկածը ։ Նույն թվականի սեպտեմբերին նրա հուշերը տպագրվեցին Բուրցևի հրատարակած «Բիլոե» («Былое») ամսագրում։ «Գապոնի գործը» վերնագրված իր հիշողություններում Ռուտենբերգը մանրամասն պատմել է Գապոնի հետ իր հարաբերությունների մասին ։ Ռուտենբերգի պնդմամբ՝ գրքի հիմքում դրվել են Գապոնի հետ իր ունեցած զրույցների մասին գրավոր «հաշվետվությունները», որոնք նա կազմել է կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի հանձնարարությամբ և փոխանցել կուսակցական ղեկավարությանը։ Հաշվետվությունները հստակ ապացուցել են Գապոնի և Ռաչկովսկու հարաբերությունների փաստը, որն էլ նրա սպանության առիթ է հանդիսացել ։ Ինչպես և առաջին հայտարարության մեջ, Ռուտենբերգը շարունակում էր պնդել, որ սպանության մասին որոշումը կայացվել է էսէռների կուսակցության կենտկոմի անդամների կողմից, սակայն պայմանով, որ Գապոնը սպանվի Ռաչկովսկու հետ միասին։ Միայն Գապոնի սպանության թույլտվությունը Ռուտենբերգին տրվել է անձամբ Ազեֆի կողմից, ով թաքցրել է նրանից, որ այդ տարբերակը հավանության չի արժանացել Կենտկոմի մյուս անդամների կողմից։ Իմանալով միայն Գապոնի սպանության մասին՝ կուսակցությունը հրաժարվել է ստանձնել այդ արարքի պատասխանատվությունը, իսկ Ազեֆը հրաժարվել է իր խոսքերից՝ հայտարարելով, որ միայն Գապոնի սպանության որևէ թույլտվություն ինքը չի տվել ։ Արդյունքում սպանությունը դիտարկվել է որպես Ռուտենբերգի անձնական գործ, իսկ Կենտկոմից այդ գործում վերջինիս մասնակցության ճանաչման հասնելու նրա փորձերը ապարդյուն են եղել։ Միաժամանակ, Ռուտենբերգը պնդում է, որ կուսակցական դատավճիռն ի կատար ածած աշխատավորները գաղտնալսման մեթոդով համոզվել են Գապոնի դավաճանության մեջ ։
Ռուտենբերգի գրքի հրապարակումը դժգոհություն առաջացրեց գապոնական-աշխատավորների շրջանում։ Բանվորները հերթական անգամ Ռուտենբերգի պնդումները զրպարտություն որակեցին և կոչ արեցին նրան կանգնելու միջնորդական դատարանի առջև։ Թերթերում իրենց հայտարարությունը հրապարակելու հնարավորություն չունենալով՝ բանվորները որպես միջնորդ «օգտագործեցին» «Անկախ աշխատավորական կուսակցության» նախկին ղեկավար Մ.Ա. Ուշակովին։ Ելույթ ունենալով մամուլում՝ Ուշակովը հայտարարեց, որ Գապոնի դավաճանական գործունեության մասին Ռուտենբերգի պնդումները սուտ են, և աշխատավորները կարող են հաստատել այն փաստը, որ Գապոնը մինչև կյանքի վերջը իշխող ռեժիմի թշնամին է եղել ։ «Որպեսզի մեկընդմիշտ վերջ դնեն Գապոնի մասին ասեկոսեներին, նրանք այժմ ձգտում են հանգուցյալի նկատմամբ միջնորդ դատի»,-պատմել է Ուշակովը։ -Այդ դատը վաղ թե ուշ տեղի է ունենալու, և դրան մասնակցելու են ներկայացուցիչներ բանվորներից ու հեղափոխականներից, որոնք փաստերի հիման վրա կորոշեն, թե ով է եղել դավաճանը՝ Գապոնը, թե՞ Ռուտենբերգը» ։ Սակայն, ինչպես և առաջին անգամ, աշխատավորների առաջարկը մնաց անպատասխան, և միջնորդ դատ այդպես էլ չկայացավ։
Գապոնի բանակցությունները Ռուտենբերգի հետ
Իր հուշերում, որոնք հրապարակվել են «Բիլոե» («Былое») ամսագրում, Ռուտենբերգը մանրամասն շարադրել Է Գապոնի հետ իր հարաբերությունների պատմությունը ։
Ռուտենբերգի խոսքերով՝ 1906 թվականի փետրվարի 6-ին Մոսկվայում իրեն՝ իր գաղտնի հասցեով ներկայացել է Գապոնը։  Ռուտենբերգի հասցեն Գապոնն իմացել է նրա կնոջից՝ Օլգա Խոմենկոյից, ով նրան լիովին վստահում էր։ Գտնելով Ռուտենբերգին՝ Գապոնը հայտարարել է, որ նրա հետ «լուրջ գործ» ունի։ Ռուտենբերգից ազնիվ խոսք վերցնելով, որ ասածը գաղտնի կմնա, Գապոնը պատմել է նրան կառավարական և ոստիկանական պաշտոնյաների հետ իր հանդիպումների մասին։ Էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեում իր առաջին «հաշվետվությունում» Ռուտենբերգը մանրամասն վերարտադրել է այդ խոսակցությունը ։
Ըստ Գապոնի՝ 1905 թվականի հոկտեմբերի 17-ի մանիֆեստից հետո նա անօրինական կերպով վերադարձել է Ռուսաստան՝ «Ռուս ֆաբրիկա-գործարանային բանվորների փակ ժողովի» 11 բաժինները վերականգնելու մտադրությամբ։ Մի քանի հրապարակախոսներ ներկայացել են կոմս Ս. Յու. Վիտտեին և նրա մոտ ջանք են թափել Գապոնի և բաժինները բացելու լեգալացման համար։ Նրանցից մեկը՝ Ա. Ի. Մատյուշենսկին, Գապոնին ծանոթացրել է կոմս Վիտտեի հատուկ հանձնարարությունների պաշտոնյա Ի. Ֆ. Մանասևիչ-Մանույլովի հետ։ Հանդիպման ժամանակ Մանույլովը հայտարարել է, որ Վիտտեն Գապոնին խորհուրդ է տվել մեկնել արտասահման, քանի որ ներքին գործերի նախարար Պ. Ն. Դուրնովոն պնդում է, որ նա ձերբակալվի։ Մանույլովի հետ երկար բանակցություններից հետո Գապոնը կառավարության հետ համաձայնագիր է կնքել, ըստ որի նա պարտավորվել է հեռանալ Պետերբուրգից, իսկ Վիտտեն պարտավորվել է բացել բաժինները, փոխհատուցել դրանց փակման պատճառած վնասները 30 000 ռուբլու չափով և 6 շաբաթ անց լեգալացնել Գապոնին։ Գապոնը հետևել է համաձայնագրին և մոտ նոյեմբերի 24-ին մեկնել է արտասահման ։
Վերադառնալով Ռուսաստան դեկտեմբերի 25-ին՝ մի փոքր ավելի վաղ նախատեսված ժամկետից, Գապոնը համոզվում է, որ Վիտտեն իր խոստումները չի կատարել։ Բաժինները բացվել են կարճ ժամանակով, բայց Մոսկվայի ապստամբությունից հետո դրանք կրկին փակվել են։  Վիտտեի խոստացած 30 000 ռուբլուց բանվորները ստացել են միայն 7000-ը. մնացյալ գումարը, ինչպես պարզվեց, Ա. Ի. Մատյուշենսկին վերցրել և փախել էր։ Գապոնը այդպես էլ չէր օրինականացվել։ Մանույլովի հետ հաջորդ հանդիպման ժամանակ նա բացատրել է, որ Վիտտեն բաժինների բացման օգտին պայքարել է Դուրնովոյի դեմ։ Դուրնովոն կտրականապես դեմ է եղել գապոնական բաժիններին և հայտարարել է, որ հրաժարական կտա, եթե դրանք բացվեն։ Դուրնովոյի հանձնարարականով Գապոնին առաջարկվել է հանդիպել նրա աջ ձեռքի՝ ոստիկանության դեպարտամենտի փոխտնօրեն Պ. Ի. Ռաչկովսկու հետ ։
Հանդիպումը տեղի է ունեցել 1906 թվականի հունվարի սկզբին։ Հանդիպման ժամանակ Ռաչկովսկին հայտարարել է, որ բաժինների բացման հետ կապված գործը շատ դժվարին է։ Դուրնովոն գապոնական բաժինները վտանգավոր է համարում, իսկ Գապոնի գտնվելը Պետերբուրգում՝ անցանկալի։ Դուրնովոն և Դ. Ֆ. Տրեպովը ի դեմս Գապոնի տեսնում են վտանգավոր մարդու, ով կառավարության աչքի առաջ կազմակերպել է հունվարի 9-ին հեղափոխությունը և այժմ էլ կարող է «նման բան ձեռնարկել»։ Գապոնը փորձել է հանգստացնել պաշտոնյային՝ բացատրելով, որ աշխատավորների շարժման վերաբերյալ իր հայացքները փոխվել են, և այժմ նա միայն խաղաղ, արհեստակցական շարժման ջատագով է։ Ծայրահեղ հայացքներից, որոնք նա արտահայտել է իր հայտարարություններում, նա հրաժարվել է և զղջում է դրանց համար։ Ռաչկովսկին ի պատասխան նշել է, որ կառավարությունը դրանում ոչ մի երաշխիք չունի, և նրան առաջարկել է Դուրնովոյի անունով մի նամակ գրել՝ շարադրելով ասվածը։ Գապոնը որոշ տատանումներից հետո համաձայնել և գրել է այդ նամակը Հաջորդ հանդիպմանը Ռաչկովսկին ներկայացել էր Պետերբուրգյան անվտանգության բաժանմունքի պետ Ա. Վ. Գերասիմովի հետ։  Գերասիմովը բարեկամական զգացմունքների դրսևորման քողի ներքո խուզարկել է Գապոնին՝ համոզվելու համար, որ նա զենք չունի։ Ռաչկովսկին Գապոնին հայտնել է, որ իր գրած նամակը բացասական տպավորություն է թողել Դուրնովոյի և Վիտտեի վրա։ Դուրնովոն նույնիսկ շպրտել է թուղթը՝ մինչև վերջ չկարդալով այն։  Վիտտեն, Դուրնովոն և Տրեպովը դեռևս առաջվա նման զգուշանում են Գապոնից և վախենում են, որ նա «ինչ-որ բան կձեռնարկի»։ Ռաչկովսկին Գապոնին առաջարկել է կառավարությանը ապացուցել, որ այլևս հեղափոխական մտադրություններ չունի։ Այդ նպատակով նրան առաջարկել են բացեիբաց ծառայության անցնել և որևէ պաշտոն զբաղեցնել կառավարությունում։ Գապոնին առաջարկում էին բարձր պաշտոններ և մեծ աշխատավարձեր, սակայն նա հրաժարվել է այդ առաջարկներից։ Այդ ժամանակ Ռաչկովսկին առաջարկել է մեկ այլ տարբերակ՝ ինչ-որ բան պատմել այն հեղափոխականների մասին, որոնց հետ նա հանդիպել է արտասահմանում։  Ռաչկովսկին վկայակոչել է նախկին նարոդովոլեց Լ. Ա. Տիխոմիրով ի զղջման օրինակը և Գապոնին առաջարկել է հետևել նրա օրինակին։ Գապոնը պատասխանել է, որ ոչինչ չգիտի ։
Այնուհետև խոսակցությունը անդրադարձել է Ռուտենբերգին։ Գապոնը վերջինիս իր ընկերն է անվանել և ասել, որ նրան շատ լուրջ հեղափոխական է համարում։ Այնուհետև Ռաչկովսկին և Գերասիմովը առաջարկել են նրան «գայթակղել» Ռուտենբերգին՝ ոստիկանությունում ծառայության անցնելու համար։ «Ա՜յ թե դուք մեզ նման կերպ գայթակղեիք»,-ասել են նրանք։ «Այսպես էլ ասեցին շան որդիները»,-պատմել է Գապոնը։ Նրա խոսքերով՝ ինքը խուսափել է ուղիղ պատասխանից և հայտարարել է, որ գործը հեշտ չէ, բայց 100 000 ռուբլի գումարի դիմաց նա կարող էր դա կազմակերպել։ Այստեղ Գապոնն ընդհատել է իր պատմությունը և անցել հեղափոխական պլանի շարադրմանը, որը, նրա խոսքով, այն «լուրջ գործն» էր, որի համար նա ժամանել էր Մոսկվա ։
Գապոնի՝ վերոնշյալ պատմությունը հաստատվում է այլ անկախ աղբյուրների կողմից։ Նշված պաշտոնյաների հետ Գապոնի բանակցությունների մասին գրված են Վիտտեի հուշերում, Դուրնովոյի գաղտնի զեկույցում , Ա. Վ. Գերասիմովի, Ի. Ֆ. Մանասևիչ-Մանույլովի հիշողություններում և տարբեր անձանց հետ Գապոնի ունեցած պատմություններում։ Փաստաբան Ս. Պ. Մարգոլինի վկայությամբ՝ Գապոնը իրենից չի թաքցրել, որ հարաբերություններ է պահպանում ոստիկանության դեպարտամենտի պաշտոնյաների հետ։ Նրա հետ զրույցներից մեկում նա ասել է՝ «Ես նույն Գապոնն եմ, որը ես եղել եմ հունվարի 9-ին։ Ես մինչև հունվարի 9-ն էլ եմ եղել անվտանգության բաժանմունքի հետ կապված, բայց օգտագործել եմ իմ կապերը բացառապես աշխատավորական շարժման շահերի համար։  Իմ խնդիրն է կյանքի կոչել աշխատավորական բաժինները։ Ես պահպանում եմ Ռաչկովսկու, Մանույլովի և մյուսների հետ իմ կապերը։ Նրանք հարցրել են ինձ, թե արդյո՞ք իմ կազմակերպությունները դավադրություն չեն լինի թագավորի դեմ, և ես նրանց խոստացել եմ, որ մենք չենք գնա թագավորի դեմ, որ մենք միայն խաղաղ սոցիալական աշխատանքով կզբաղվենք» ։
Ի. Ֆ. Մանասևիչ-Մանույլովն իր հիշողություններում ներկայացրել է Գապոնի հետ 1905 թվականի դեկտեմբերի վերջին ունեցած զրույցներից մեկը ։ Գապոնը խոսել է հոկտեմբերի 17-ին Մանիֆեստի՝ իր աջակցության, հեղափոխականների բռնի մարտավարության մերժման և աշխատանքային շարժումը խաղաղ հուն մտցնելու ձգտման մասին։
Գապոնի հանդեպ կառավարության անվստահության մասին հաղորդում են Վիտտեի և Գերասիմովի հուշերը։  Վիտտեի խոսքերով՝ երբ ինքն իմացել է, որ Գապոնը անօրինական կերպով վերադարձել է Ռուսաստան, նրան հրահանգել է անհապաղ մեկնել արտասահման և դրա համար 500 ռուբլի է տվել։ Դուրնովոն ցանկացել է ձերբակալել Գապոնին և դատել նրան 1905 թվականի հունվարի 9-ի իրադարձությունների համար, սակայն Վիտտեն պնդել է, որ նրան թույլ տան հեռանալ Ռուսաստանից ։ Կայսրին հասցեագրված Դուրնովոյի՝ 1906 թվականի մարտի 6-ի գաղտնի զեկույցում հաղորդվում է Վիտտեի և Գապոնի միջև՝ «Ռուս ֆաբրիկա-գործարանային աշխատավորների ժողով»-ի 11 բաժինների բացման և 30000 ռուբլի սուբսիդիայի տրամադրման համաձայնագրի մասին։ Դուրնովոյի խոսքով՝ ինքը դեմ է եղել Գապոնի հետ որևէ գործարքի, սակայն Վիտտեի պնդմամբ համաձայնել է սուբսիդավորել Գապոնի՝ բանվորներին ուղղված նամակի տպագրությունը ։
Նույն զեկույցում խոսվում է Գապոնին ոստիկանական հետախուզման մեջ ներգրավելու փորձերի մասին։ Դրա համար Դուրնովոյի կարգադրությամբ 1906 թվականի հունվարի կեսերին նրա մոտ է ուղարկվել Պ. Ի. Ռաչկովսկին։ Ռաչկովսկու հետ զրույցում Գապոնը պատրաստակամություն է հայտնել կարճ ժամանակում բացահայտել էսէռների մարտական կազմակերպությունը, սակայն զեկույցը գրելու պահին իր խոստումը չի կատարել ։ Գնդապետ Ա. Վ. Գերասիմովն իր հուշերում հիշում է Գապոնի հետ Դուրնովոյի հանձնարարությամբ կայացած հանդիպման մասին։ Գապոնը նրա վրա թողել է մի մարդու տպավորություն, ով խոսքով պատրաստ էր մատնել «ամեն ինչ ու բոլորին», բայց իրականում ոչինչ չգիտեր։ Գերասիմովը Դուրնովոյին զեկուցել է իր տպավորությունների մասին, սակայն Դուրնովոն, Ռաչկովսկու ազդեցության տակ, շարունակել է պնդել Գապոնի հետ գործարքի մեջ մտնել։ Գերասիմովի խոսքերով՝ Գապոնը Ռուտենբերգին գործի մեջ ներգրավելու համար պահանջել է 100 000 ռուբլի՝ 50 000-ական իր և Ռուտենբերգի համար ։ Դուրնովոն, չունենալով այդչափ գումար, օգնության համար դիմել է Վիտտեին։ Սա պատասխանել է, որ գանձարանի համար այդ գումարը ոչ մի նշանակալի բան չի, բայց Գապոնին նա չի վստահում և նույնը խորհուրդ է տալիս Դուրնովոյին ։
Գապոնի հեղափոխական պլանները
Գապոնի և Ռուտենբերգի հանդիպումը տևել է երկու օր՝ փետրվարի 6-ին և 7-ին։ Ռաչկովսկու հետ իր հանդիպումների մասին Ռուտենբերգին պատմելով՝ Գապոնն անցել է իր հեղափոխական ծրագրի շարադրմանը։ Գապոնը վստահություն է հայտնել, որ Վիտտեն և Դուրնովոն իր հետ «բարի և չար քննիչ» են խաղում և հայտարարել, որ անհրաժեշտ է վրեժխնդիր լինել նրանց չկատարած խոստումների համար։ «Իրավիճակն այնպիսին է, որ պետք է օգտագործել այն,-ասել է Գապոնը։ -Նախկինում ես դեմ էի միասնական ահաբեկչությանը, հիմա կողմ եմ»։ Գապոնը Ռուտենբերգին առաջարկել է համաձայնել Ռաչկովսկու առաջարկին, գնալ նրա հետ հանդիպման, իսկ հետո իր կարգավիճակն օգտագործել հեղափոխական նպատակով։ Գապոնի ծրագիրը կայանում էր նրանում, որ վստահություն ձեռք բերվեր Վիտտեի և Դուրնովոյի մոտ, իսկ հետո նրանց դեմ ահաբեկչական գործողություններ կազմակերպվեր։  Գապոնի պնդմամբ՝ դա մեծ նշանակություն կունենար և խթան կհանդիսանար համաժողովրդական ընդվզման համար։  Ապստամբության կազմակերպման համար նա ենթադրում էր հենվել «ժողով»-ի 11 բաժինների վրա, որոնք աշխատավորների շրջանում մեծ ժողովրդականություն էին վայելում ։
Գապոնը երեք անգամ վերադարձել է իր պլանի շարադրանքին՝ փետրվարի 7-ին՝ Ռուտենբերգի հետ առաջին հանդիպման ժամանակ, մարտի 1-ին և մարտի 5-ին կայացած հանդիպման ժամանակ։ Գապոնի ծրագիրը հիմնված էր այն բանի վրա, որ Վիտտեի և Դուրնովոյի միջև հակասություններ կային և նրանց միջև պայքար էր մղվում իշխանության համար։ Մի կողմից, Վիտտեն և նրա մերձավորները, ինչպես Մանասևիչ-Մանույլովը, կցանկանային, որ Դուրնովոն սպանվեր։ Մյուս կողմից, Ռաչկովսկին և Դուրնովոն դեմ չէին լինի սպանված տեսնել Վիտտեին։ Գապոնն արդեն այս թեմայով խոսել էր Մանույլովի հետ և կարողացել էր իմանալ Դուրնովոյի սիրուհու, որի մոտ նա գնում էր, տան հասցեն։ Տունը գտնվում էր Մոխովայա փողոցի վրա։ Հետագայում կարելի էր ավելին իմանալ։ Մանույլովի միջոցով կարելի էր «դուրս գալ» Վիտտեի «վրա», իսկ Ռաչկովսկու միջոցով՝ Դուրնովոյի «վրա», ապա հարմար պահի «հնձել» նրանց։ Գապոնը խոստացել է Դուրնովոյին իր սեփական ձեռքերով սպանել ։
Գապոնն առաջարկել է Ռուտենբերգին այդ ծրագրի իրագործումը վստահել էսէռների մարտական կազմակերպության ղեկավարներին՝ Ազեֆին և Սավինկովին։ Նա պետք է հանդիպեր նրանց հետ, և միասին քննարկեին առաջարկված ծրագիրը։ Ռուտենբերգը պետք է ներազդեր նրանց վրա այնպես, որպեսզի նրանք վստահեին իրեն։ Գապոնը պետք է ռազմական կազմակերպություն մեջ ընդունվեր նրանց հետ հավասար իրավունքներով և ամեն ինչից տեղյակ լիներ, «ոչ թե՝ ինչպես Ժնևում»։ Այնուհետև հնարավոր կլիներ օգտագործել առկա կապերը և «հասնել» Վիտտեին և Դուրնովոյին։ Ինքը՝ Ռուտենբերգը, պետք է համաձայներ Ռաչկովսկու հետ հանդիպմանը, նրան ինչ-որ տեղեկություններ հաղորդեր և նրանից գումար ստանար։ «Առանց փողի ոչինչ անել հնարավոր չէ։ Փողն ամեն ինչի լծակն է»։  Զրույցի վերջում Գապոնն առաջարկել է ոչինչ չհայտնել Ազեֆին և Սավինկովին և «գործը երկուսով անել»։ Ռուտենբերգը ոչինչ չի պատասխանել, խոստացել է մտածել և մեկնել է Պետերբուրգ ։
1906 թվականի փետրվարին սկանդալ առաջացավ, որը պայմանավորված էր Գապոնի՝ Վիտտեից 30 000 ռուբլի ստանալու մասին տեղեկատվության հրապարակմամբ։ Սկանդալը դարձավ Գապոնի դեմ թերթերի արշավի սկիզբը, որին մասնակցեցին բոլոր ձախ կուսակցությունները։ Մեկ ամսվա ընթացքում Գապոնի ազդեցությունը հասարակության մեջ և աշխատանքային միջավայրում արագորեն նվազեց։ Ինքնավերականգնման նպատակով Գապոնը առաջ քաշեց հասարակական դատարանի գաղափարը, որտեղ պատրաստվում էր հերքել իրեն առաջադրված բոլոր մեղադրանքները։ Գապոնի ազդեցության անկման պատճառով նրա հեղափոխական ծրագիրը անիրագործելի դարձավ, և մարտի 1-ին և 5-ին Ռուտենբերգի հետ հանդիպումների ժամանակ նա արդեն դրա մասին խոսել է անցյալ ժամանակով ։ Սակայն մարտի 10-ին կայացած հանդիպման ժամանակ Գապոնը կրկին վերադառնում է ահաբեկչական պլանին, և այս անգամ առաջարկում է սպանել Ռաչկովսկուն և Գերասիմովին։  Գապոնն ասում է, որ բոլոր սկանդալներից հետո իր հասարակական վիճակն այնպիսին է, որ միայն նման ակտով կարող է վերականգնել իր հանդեպ եղած վստահությունը։ Ռուտենբերգի խոսքերով՝ Գապոնը խոսել է այնպիսի եռանդով և մոլուցքով, որ նա սկսել է լրջորեն քննարկել այդ ծրագիրը։ Գապոնն ասել է, որ դա իր վաղեմի գաղափարն է, և որ լավ կլինի նրանց սպանել նախքան Պետական Դումայի բացումը։ Եվ Դուրնովոյին՝ նույնպես. «Եթե ես համոզված լինեմ, որ ինձ ավելի կարևոր առաքելություն վերապահված չէ, ես ինձ վրա կվերցնեմ այդ գործը։ Միայն պետք է այնպես կազմակերպել, որպեսզի հեռանալ լինի» ։
Ինչպես հետևում է Ռուտենբերգի հիշողություններից, նա չի հավատացել Գապոնի հեղափոխական ծրագրերի իրական լինելուն և հակված է եղել երևակայություններ տեսնել նրանց մեջ։ Պատմելով Գապոնի պլանների մասին՝ Ռուտենբերգը գրել է, որ նա շփոթվել է, ընկել հակասությունների մեջ, և եզրակացրել, որ նրա ծրագրերը միայն «սիմուլյացիա» էին և փող ստանալու ցանկության քողարկում։ «Ջերմագին և սահուն կերպով Գապոնը խոսում էր միայն ընդհանուր ծրագրերի մասին, իսկ փաստերը շարադրում էր զգուշորեն, անհետևողական, հաճախ հակասելով ինքն իրեն» ։ Մինչդեռ ժամանակակից պատմաբաններ Բ. Ա. Ռավդինը և Դ. Վ. Պոսպելովսկին ենթադրում են, որ Գապոնի ծրագրերը լիովին իրական էին։ Պատմաբան Բ. Ա. Ռավդինի կարծիքով՝ Գապոնը մտադիր էր ի կատար ածել Վիտտեի և Դուրնովոյի դեմ իր ահաբեկչական պլանները՝ կախված «ժողովի» բաժինների բացման շուրջ բանակցությունների հաջողությունից կամ անհաջողությունից՝
"«Ի՞նչ էր առաջարկում Գապոնը։ Ձևացնել, որ Ռուտենբերգը մեծ վարձատրության դիմաց պատրաստ է գաղտնի ոստիկանությանը մատնել Էսէռների կուսակցության մարտական կազմակերպությունը, մահափորձերի ժամանակացույցը, իսկ ահաբեկիչներին զգուշացնել ժամանակին, որպեսզի նրանք կարողանան թաքնվել։ Եթե ինչ-որ մեկը կընկներ ոստիկանության ձեռքը, սարսափելի չէ...անտառը հատելիս տաշեղներ կթռչեն։ Առաջարկների երկրորդ կետը՝ կազմակերպել մի շարք իրական մահափորձեր, ասենք, Վիտտեի, Դուրնովոյի կամ Տրեպովի, ոստիկանության առաջատար պաշտոնյաների, օրինակ՝ Ռաչկովսկու։ Հավանաբար, Գապոնի մտահղացումները պետք է վերածվեին շարժման՝ կախված այն բանից, թե որքանով կհաջողվեր իրագործել նրա հիմնական գաղափարը «ժողովի» և սրանում  իր տեղի վերականգնումը։  Մի կողմից, նա կառավարության համար իր լոյալության ապացույցներ էր պատրաստում, մյուս կողմից՝ և՛ փոխհատուցում էր կառավարության այն պաշտոնյաներին, որոնք խոստացել էին իրապես վերակենգնել բաժինները և չէին կատարել դրանք, և՛ պատրաստվում էր վերականգնել իր հեղինակությունը, որն էապես խարխլվել էր կառավարության հետ նրա գաղտնի փոխհարաբերությունների բացահայտման և 30 հազարի շուրջ սկանդալի պատճառով» ։" Գապոնի այս ծրագրերի առկայության մասին գոյություն ունեն նաև անկախ վկայություններ։ Այսպես, պրոֆեսոր Դ. Վ. Պոսպելովսկին վկայակոչում է գապոնական շարժման առաջնորդներից մեկի՝ բանվոր Ա. Ե. Կարելինի հիշողությունները, ով պատմել է, որ այդ ծրագրերի մասին իմացել է իր ընկեր, «Ժողովի» բաժիններից մեկի ղեկավար, բանվոր Վ. Ա. Անդրինգից ։ Խորհրդային տարիներին հրապարակված իր հուշերում Կարելինը գրել է՝"«Գապոնին հալածատանջ արեցին։ Նրա մասին բամբասանքներ և զրպարտչագրեր տարածեցին։ «Ես ցույց կտամ, թե ինչ եմ ներկայացնում ինձանից,-բազմիցս ասել է Գապոնը։ - Նրանք դեռ կիմանան, որ ես կեղտոտ անձնավորություն չեմ։ Եվ ինչպես ազնիվ մարդ եղել եմ, ազնիվ էլ կմնամ։» -Լսելով այդ խոսքերը՝ մենք չգիտեինք, թե ինչ է նա պլանավորում՝ թերթ գրել, թե՞ տեռորի դիմել։ Պատահաբար իմացա, որ նա որոշել է ընտրել երկրորդ ճանապարհը։  Մի օր ինձ մոտ եկավ իմ ընկերը, բանվոր Անդրիխը, Վլադիմիր Անտոնովիչը, և ասաց, որ Գապոնը իրեն կանչում է մարտական խումբ, որը նա սկսել է կազմավորել՝ մտադրվելով սպանել Ռաչկովսկուն, Վիտտեին և մյուսներին։ Դրանից ոչինչ չի ստացվի։ Ահաբեկչությունը պատասխան ահաբեկչություն կառաջացնի,-ասացի ես։ Գապոնն իր մտադրության մասին պատմել էր Ռուտենբերգին, այս վերջինս՝ Ազեֆին, իսկ Ազեֆից էլ իմացել էր Ռաչկովսկին» ։"
«Բորսային տեղեկագրի» տեղեկություններով, երբ թերթերում արշավ սկսվեց Գապոնի դեմ, նրա ընկերները պահանջեցին հերքել զրպարտչական լուրերը։ Բայց նա հայտարարեց, որ դեռ ժամանակը չէ, որ պետք է մի քի չէլ սպասել, և ինքն ուժեղ հարված կհասցնի իր թշնամիներին։ «Գործն՝ ինքը,- ասում էր Գապոնը, - կխոսի իր մասին, և այդ ժամանակ կիմանան, թե ինչ է արել և ինչ է անում տեր Գապոնը»։ Օզերկի մեկնելուց առաջ վերջին օրերին նա ասել է, որ զբաղված է մեծ աշխատանքով, և որ «ահա-ահա»՝ արդեն շուտով կհասկանան և կգնահատեն իր նշանակությունը ազատագրական շարժման գործում ։ Բանվորական ամսագրի խմբագիր նշանակված լրագրող Ս. Յա Ստեչկինին Գապոնն ասել է՝ «Դուք աշխատում եք, գրել աշխատավորների մասին՝ ձեր ամենասիրելի գործն է, իսկ ես նետվելու եմ հեղափոխության ալիքների մեջ»։ Ստեչկինը հարցրել է, թե արդյո՞ք աշխատավորական կազմակերպությունները դրանից չեն տուժի։ «Ոչինչ, ոչինչ։ Իմ գործն առանձին է։  Ես չեմ վտանգի աշխատավորների գործը և ընտանիքների երջանկությունը։ Դուք մի՛ անհանգստացեք։ Աշխատե՛ք հօգուտ կազմակերպությունների, ձեզ ոչինչ չի դիպչի։ Ես հրատարակության համար բանկին գումար ի պահ կտամ, իսկ աշխատավորները կվերահսկեն ամբողջ գործը։ Այդ գործը նրանց հոգեհարազատ է։ Իսկ ես ունեմ ի՛մ պլանը, դժոխային պլանը» ։
Գապոնին մտերիմ բանվորներից մեկը հիշում է՝ «Ես Գեորգիի ամենավստահելի մարդն էի, և, այդուհանդերձ, նա ամեն ինչ չէ, որ ինձ ասում էր։  Ես գիտեի, որ նա «մեծ գործ» ունի, որ նա կրկին ու կրկին երկու ճակատով խաղ է խաղում, բայց ինքնավստահ, իր դեմքին բնորոշ մշտական ժպիտով ասում էր՝ «Լռի՛ր, եղբայր... Ես ինքս ամեն ինչ ավելի լավ եմ հասկանում։ Կառավարության ուսերին պետք է հեղափոխություն անել։ ...Նրանք կարծում են, որ խաբեցին ինձ, բայց հենց ես եմ խաբելու նրանց... Ա՛յ կտեսնեք... Ես նոտաների նման ամեն ինչ կարդում եմ։ ...Ես ունեմ իմ աստղը։»...Այդ ամենը նա ասել է Օզերկի մեկնելուց մի քանի օր առաջ» ։
Հայտնի լրագրող Ա. Ե. Զարինը, մեկնաբանելով Գապոնի անհետացումը, նրան կապել էր Պետական I Դումայի բացման մոտենալու հետ՝ «Նա զրկվել էր իր նշանակալիությունից, բայց չէր կորցրել այն, և իր էներգիայով, իր ունակություններով, իր մաքիավելական խելքով կարող էր դեռ իր դերը խաղալ և կրկին տրիբունի տեղը զբաղեցնել բանվորների շրջանում։ Իսկ ե՞րբ։ Ա՛յժմ։ Ժամանակը մոտենում է։ Դումայի բացումն էր, իսկ դրան հետևելու էր մայիսի 1-ը։ Աշխատավորների շրջանում դժգոհություններ, գործազուրկների շրջանում սով և ֆաբրիկա--գործարանային շրջաններում չդադարող ռեպրեսիաներ... Միգուցե նա իր ունակություններով «վտանգավոր» է թվացել անվտանգություն ապահովող անձանց։ ... Եվ անհետացավ...» :
Վ. Մ. Կարելինի վկայությամբ՝ անհետացումից քիչ առաջ Գապոնը իր մերձավորներին հայտնել է, որ պատրաստվում է զենք բերելու նպատակով մեկնել Ֆինլանդիա՝ նկատի ունենալով Պետական Դումայի զինված աջակցության համար զանգվածներ կազմակեպել ։ Մեկնաբանելով այդ հաղորդագրությունը՝ Լ. Յա. Գուրևիչը գրել է՝ «Հնարավոր է, որ, խճճվելով անվտանգության բաժանմունքի ներկայացուցիչների հետ վերսկսված հարաբերությունների մեջ, նա այդ նույն ժամանակ, իրոք, ապագա հեղափոխական ելույթների պլան էր կազմել, որոնք իրեն կվերականգնեին և՛ սեփական աչքերում, և՛ իրեն վստահած ընկերների, և՛ պատմության առջև» ։ Գապոնի մյուս կին-կուսակից Միլդա Խոմզեն հաստատել է՝ «Սրանք խորությամբ մտածված պլանի առաջին քայլերն էին։ Եթե նրան չսպանեին, Պետական Դուման չէր ցրվի, ժանդարմական հանցախումբը հեղափոխությանը չէր հաղթի։ Նա ցանկանում էր անցնել թշնամու ճամբար և այն պայթեցնել ներսից» ։
Գապոնի ճակատագրի որոշումը
Նույն օրվա առավոտյան պետերբուրգյան երկրորդ գնացքի հետ Հելսինգֆորս է ժամանում Բորիս Սավինկովը՝ մարտական կազմակերպության ղեկավարության գծով Ազեֆի տեղակալը։ Իմանալով Ռուտենբերգի պատմության մասին՝ Սավինկովը միանում է Գապոնին սպանելու անհրաժեշտության մասին Ազեֆի կարծիքին ։ Նրանք երկուսով ակտիվորեն համոզում են Ռուտենբերգին։ Երրորդ մարդը, ով իմացել է Ռուտենբերգի պատմածի մասին, էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ Վիկտոր Չեռնովն էր, ով այդ ժամանակ բնակվում էր Հելսինգֆորդում։ Ազեֆը գնացել է նրա մոտ նույն օրը, հաղորդել Է Ռուտենբերգի պատմածի մասին և հարցրել նրա կարծիքը ։ Ի տարբերություն Սավինկովի, Չեռնովը դեմ է արտահայտվել Գապոնի սպանությանը։ Չեռնովը դա պատճառաբանել է նրանով, որ Գապոնին կուրորեն հավատալու պարագայում աշխատավորների զգալի մասի մոտ կարող է լեգենդ ձևավորվել, թե հեղափոխականները նրան սպանել են նախանձից և նրա ազդեցության վախից ։ «Ես այն ժամանակ պնդում էի,- հիշում էր Չեռնովը,-որ թեև հայտնի անձի հեղինակությունը խիստ խարխլված է, բայց և այնպես դեռևս կան հայտնի շերտեր, որոնք հավատում են նրան, որ մի օր ձեռք բերված համբավն այնքան էլ հեշտ չէ կյանքից դուրս հանել, և որ այն հանցագործությունների վերաբերյալ, որոնք կատարվել են նրա կողմից, մենք չենք կարող ունենալ բոլոր անվիճելի և ակնհայտ հանցանշանները» ։ Կենտկոմը չէր կարող ոստիկանության հետ նրա հարաբերությունների ապացույցներ ներկայացնել, բացի Ռուտենբերգի ցուցմունքներից՝ նրա հետ դեմ առ դեմ տեղի ունեցած զրույցի մասին։ Որպես այլընտրանք Չեռնովն առաջարկում է Գապոնին սպանել «հանցանքի վայրում», այսինքն՝ Ռաչկովսկու հետ նրա հանդիպման ժամանակ ։
Էսէռների հիշողություններում հիշատակումներ չեն պահպանվել այն մասին, թե հատկապես ինչ է պատմել նրանց Գապոնը Ռուտենբերգի հետ իր ունեցած զրույցների մասին։ Սակայն ակնհայտ է, որ նրանք Գապոնի առաջարկները մեկնաբանել են որպես դավաճանության նպատակով մարտական կազմակերպություն մուտք գործելու փորձ։ Վերջին հոդվածներից մեկում Չեռնովը վստահություն է հայտնել, որ Գապոնը ցանկացել է մտնել մարտական կազմակերպություն՝ Ռաչկովսկու առաջադրանքով ։ Ռուտենբերգի գործով էսէռների կուսակցության 1909 թվականի պաշտոնական հայտարարության մեջ Գապոնի գործողությունները սահմանվել են որպես «սադրիչ փորձեր» ։ Միևնույն ժամանակ, էսէռների առաջնորդները գիտակցել են, որ իրենք նրա մեղքի համոզիչ ապացույցները չունեն և որ նրա սպանությունը լայն զանգվածների համար անհասկանալի է լինելու։ Հենց այդ պատճառով նրանք կանգ են առել կրկնակի՝ Գապոնի և Ռաչկովսկու սպանության գաղափարի վրա՝ կարծելով, որ Գապոնի և Ռաչկովսկու կապը առաջինի մեղքի ակնհայտ ապացույցը կլինի ։
Մշակված պլանը ենթադրել է, որ սպանությունը պետք է կատարվի հենց Ռուտենբերգի կողմից, քանի որ հենց նրան էր Գապոնը անվտանգության հետ համագործակցության առաջարկ արել։ Ռուտենբերգը պետք է ձևականորեն համաձայներ Ռաչկովսկու հետ հանդիպմանը, Գապոնի հետ միասին գնար այնտեղ և նրանց երկուսին սպաներ այդ հանդիպման ժամանակ։ Ռուտենբերգին տրամադրվելու էի մարտական կազմակերպության զինյալներ՝ որպես օգնություն։ Գապոնի համար ռումբը պետք է պատրաստեր Լ. Ի. Զիլբերբերգը ։ Ռուտենբերգին հանձնարարվում է նաև հանգամանորեն արձանագրել Գապոնի հետ իր բոլոր զրույցները և այդ մասին գրավոր «հաշվետվությունները» փոխանցել Կենտկոմին ։
Սավինկովի վկայությամբ՝ Ռուտենբերգը դժկամությամբ է համաձայնել իրեն առաջարկված դերին։ Նրան շփոթեցրել է գործի նուրբ կողմը՝ Գապոնի առաջարկին տրվելիք կեղծ համաձայնությունը և ստի վրա կառուցված ողջ պլանը։ «Նա դեռևս չէր հարմարվում այն մտքին, որ մարտական գործն անխուսափելի է և անփոփոխ կերպով կառուցվում է ոչ միայն անձնազոհության, այլև՝ խաբեության վրա»,-հիշել է Սավինկովը ։ Ռուտենբերգը հայտարարել է, որ իրեն առաջարկվող դերի մեջ ինքն իր վրա հույս չի դնում, բայց որոշ տատանումներից հետո համաձայնել է։ Այն մասին, թե ինչպես է կայացվել այդ որոշումը, մանրամասն պատմել է Վիկտոր Չեռնովը պատմաբան Բ. Ի. Նիկոլաևսկուն ուղղված նամակում ։ Չեռնովի խոսքերով՝ Ռուտենբերգի հետ արդեն առաջին հանդիպման ժամանակ Ազեֆն ու Սավինկովը նրա հետ «շատ կոշտ բացատրություն» են ունեցել։ «Երկուսն էլ, ըստ էության, ասում էին, որ հեղափոխականի, որպիսին համարվում է նողկալի առաջարկներով դավաճանը, և՛ իրավունքը, և պարտքն է, առանց որևէ ատյաններին հարցնելու և դիմելու, անմիջապես արձագանքել՝ հաշվեհարդար տեսնել նրա հետ և դրանով իսկ սրբել այդ առաջարկով իրեն հասցրած վիրավորանքը» ։ "«Ե՛վ Ազեֆը, և՛ հատկապես Սավինկովը Ռուտենբերգին տառացիորեն դեմ էին տվել պատին. ինչպե՞ս կարող է նա՝ ինչ-որ առումով Գապոնին «կերտողը» և նրան կուսակցություն բերողը, այդքան երկար և այդքան պասիվ ընդունել նրա « մոլորեցնող» դեմարշները, և արդյունքում վազել նույն մարտական կազմակերպություն և առաջարկել՝ ահա, խնդրեմ, ես Գապոնին գայթակղեմ, իսկ դուք նրան սպանեք։ Ազեֆը դեռ համեմատաբար այդքան էլ բորբոքված չէր, բայց Սավինկովը բառացիորեն ամբողջովին եռում էր վրդովմունքից և բառացիորեն քամահրում էր շփոթված, ընկճված, «թրջված հավի» նմանվող (ինչպես նա՝ նույն Սավինկովը, հետագայում արտահայտվեց անձամբ ինձ հետ զրույցի ժամանակ) խեղճ Ռուտենբերգին... Հետագա բոլոր բանակցությունները, պլանները, նախապատրաստությունները Ռուտենբերգի բռնաբարություններն էին՝ Ազեֆի և Սավինկովի կողմից, որոնք նրան առավել ակտիվ դեր էին պարտադրում Ռաչկովսկու և Գապոնի ոչնչացման գործում, մինչդեռ Ռուտենբերգն ամեն կերպ հակառակվում էր, թուլակամություն անում (կրկին՝ Սավինկովի և Ազեֆի բնորոշմամբ) և ձգտում էր սահմանափակել իր՝ Գապոնին գայթակղելու դերը, և հետագա ամեն բան փոխանցել մեկ ուրիշին» ։"
Ակորդ
Ակորդ երաժշտության մեջ 3 կամ ավելի հնչյուններ, որոնք դասավորված են տերցիաներով։ Ակորդի հնչյունները կարող են հնչել թե՛ միասին, թե՛ առանձին։ Ակորդներն օգտագործվում են գրեթե բոլոր ժանրերի երաժշտության մեջ, Աֆրիկականից մինչև փոփ և ռոք։
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Գապոնի ճակատագրի որոշումը
Ինքը՝ Սավինկովն իր «Ահաբեկչի հիշողություններում» իրադարձությունները մի փոքր այլ կերպ է նկարագրում։ Գապոնի սպանության նախաձեռնությունը նա վերագրում է իրեն, իսկ Ռաչկովսկու և Գապոնի (կրկնակի) սպանության գաղափարը՝ Ազեֆին ։ Սակայն այս վարկածը կասկածի տակ դրվեց արդեն Բ. Ի. Նիկոլաևսկու կողմից՝ Չեռնովին ուղղված պատասխան նամակում. Նիկոլաևսկու կարծիքով՝ «Սա Ազեֆին բնորոշ խաղ էր Սավինկովի հետ, որին նա առաջ մղեց ազնիվ հիմարի դերում» ։ Առաջին զրույցի ժամանակ Ազեֆը միայն Գապոնի սպանության ջատագովն էր և նույն գաղափարը ներշնչել էր Սավինկովին։ Բայց ծանոթանալով Չեռնովի դիրքորոշմանը՝ նա մտքափոխվել է՝ Սավինկովին թողնելով նախկին դիրքորոշմանը։ Իսկ հետո արդեն Սավինկովը, իրեն հատուկ խառնվածքով, սկսել է այդ միտքը ներշնչել Ռուտենբերգին։ «Իսկ ես հենց Ձեզնից եմ լսել,-գրել է Նիկոլաևսկին,-ինչպես էր Սավինկովը կարողանում մահացու բռնել և ծաղրել մարդկանց» ։
Ակորդ
Ամենահաճախ օգտագործվող ակորդներերից է եռահնչյունը։ Կոչվում է եռահնչյուն, քանի որ կազմվում է տերցիաներով դասավորված երեք հնչյունից։ Երեքից ավելի հնչյուններից կազմված ակորդներն արդեն սեպտակորդներ, ութակորդներ, իննակորդներ և այլ ակորդներ են։ Ակորդները բնութագրելու համար շատ հաճախ օգտագործվում են մեծ, փոքր, մեծացրած, փոքրացրած բառերը։ Ակորդներն իրենց անվանումը ստանում են գլխավոր հնչյունի անունից, օրինակ՝ դո մաժոր ակորդը դո մաժոր գամմայում կառուցված մաժոր եռահնչյունն է։
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Գապոնի ճակատագրի որոշումը
Այն բանից հետո, երբ սպանության մասին որոշումն ընդունվել է, Չեռնովն ու Սավինկովը հեռացել են Հելսինգֆորսից, իսկ Ռուտենբերգի հետ հետագա բանակցություններն իրենց վրա է վերցրել Ազեֆը ։ Չեռնովը, հեռանալով Հելսինգֆորսից, որոշման մասին հայտնել է Կենտկոմի մյուս անդամներին։ Չեռնովի խոսքերով՝ այդ որոշումը նրանց կողմից ուժեղ ընդդիմության է արժանացել։ Սկզբում նրանք չեն ցանկացել համաձայնել նույնիսկ կրկնակի՝ Գապոնի և Ռաչկովսկու սպանության հետ։ Սակայն, ի վերջո, «հաշտվել են» այդ որոշման հետ ։ Կենտրոնական կոմիտեի անդամ Մարկ Նաթանսոնը մնացել է հատուկ կարծիքին՝ դեմ արտահայտվելով Գապոնի՝ նույնիսկ Ռաչկովսկու հետ սպանությանը ։ Հետագայում նա պնդել է, որ այդ որոշումը չեղյալ հայտարարվի։ Կենտրոնական կոմիտեի մեկ այլ անդամ՝ Անդրեյ Արգունովը, կայացված որոշման մասին ոչինչ չի իմացել ։ Իսկ կենտրոնական կոմիտեի ողջ կազմի կողմից միայն Գապոնի սպանության մասին որոշում ընդունելու վերաբերյալ, ըստ Չեռնովի, խոսք անգամ չի եղել ։
1906 թվականի սկզբին էսէռների կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի կազմում ընդգրկված են եղել 6 հոգի՝ Ե. Ֆ. Ազեֆը, Վ. Մ. Չեռնովը, Մ. Ա. Նաթանսոնը, Ա. Ա. Արգունովը, Ն. Ի. Ռակիտնիկովը և Պ. Պ. Կրաֆտը ։ Առաջին հինգն ընտրվել էին Կենտկոմի կազմում 1905 թվականի դեկտեմբերին էսէռների կուսակցության՝ Իմատրայում կայացած առաջին համագումարում, իսկ վեցերորդը ներառվել էր կոոպտացիայի միջոցով։ Կենտրոնական կոմիտեի ամենաազդեցիկ անդամն այդ պահին Ազեֆն էր, և Կենտկոմի կազմի ձևավորումը մեծապես կախված էր նրա հայեցողությունից ։ Բնութագրելով նրա դիրքը կուսակցությունում՝ Չեռնովն ասել է, որ «նա Կենտկոմի ամենագործուն անդամներից մեկն էր, որը հայտնի պահին այնպիսի ազդեցություն և ուժ ուներ, որ ստանձնել էր Կենտկոմի վերստեղծման առաքելությունը Ռուսաստանում» ։ Էսէռների կուսակցության փարիզյան խմբի բանաձևում ասվում էր, որ Ազեֆն այնքան անսահման իշխանություն և հեղինակություն է վայելում, որ «ամենալայն հնարավորություններն ունի տեղավորելու իր աշխատակիցներին կուսակցական բոլոր կազմակերպություններում» ։ Կենտրոնական կոմիտեի մյուս անդամների հետ հարաբերություններում Ազեֆը հաճախ կոպտություն, ինքնավստահություն, ինքնագոհություն և ցինիզմ է դրսևորել ։ Սակայն նրա հեղինակությունն այնքան բարձր է եղել կուսակցությունում, որ նրա կարծիքի, ավելի՝ քան մեկ ուրիշի, հետ հաշվի են նստել։ Նա միանձնյա կատարում էր ամենադժվար գործերը, և Կենտկոմը միայն խոնարհվում էր նրա երկաթյա կամքի առաջ։ Ինչ վերաբերում է էսէռական շարքային գործիչներին, ապա նրանք թեև չեն սիրել նրան, բայց վախենում էին ու անտրտունջ կատարում նրա բոլոր հրամանները ։
Ակորդ
Որոշ ակորդներ ունեն շրջվածքներ։ Շրջվածքներն առաջանում են, երբ ակորդը կազմող նոտաներից մեկը տեղափոխվում է մեկ օկտավայով վերև։ Օրինակ՝ սեքստակորդն ու կվարտսեքստակորդը եռահնչյան շրջվածքներ են։ Ակորդների գրառման ամենատարածված ձևն, ավանդական նոտագրությունից հետո, հունական այբուբենի տառերով նշանակումն է (C dur, D mall)։
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Գապոնի ճակատագրի որոշումը
Առանձնակի ուժով Ազեֆի ազդեցությունն արտահայտվել է ոստիկանության հետ համագործակցության մեջ կասկածվող անձանց սպանության գործերում։ Այդ առումով Ազեֆն առանձնակի վճռականություն է ցուցաբերել՝ պնդելով անհապաղ սպանել դավաճաններին։ Երբ կուսակցությունում տեղեկություններ են ստացվել Ն. Յ. Թաթարովի դավաճանության մասին, Կենտկոմը որոշում էր կայացրել նրան հեռացնել բոլոր գործերից և հանձնաժողով էր ստեղծել նրա գործը քննելու համար։ Սակայն արձակուրդից եկած Ազեֆը Կենտկոմին ստիպել է փոխել իր որոշումը։ Արգունովի վկայությամբ՝ Ազեֆը բորբոքվել է, հայհոյել բոլորին՝ «կակղամորթներ», «ագռավներ» բառերով, և ապացուցել, որ Թաթարովին պետք էր անհապաղ սպանել ։ Արդյունքում Թաթարովը սպանվել է առանց նրա գործի մանրամասն քննության։ Չեռնովի վկայությամբ՝ Ազեֆը նույն վճռականությունը դրսևորել է Գապոնի սպանության գործում՝
Ակորդ
Գործածությունը
Դասական երաժշտության մեջ օգտագործվում են այն ակորդները, որոնք կազմվում են տերցիաներով։
Դաշնամուրի վրա ակորդ նվագելու համար միանգամից սեղմում են մի քանի ստեղն, կիթառի վրա սեղմելու համար՝ երեք և ավելի լար։ Ակորդները կարող են հնչել միանգամից մի քանի գործիքով, դա հիմնականում լինում է սիմֆոնիկ նվագախմբում։ Ինչպես նաև, ակորդներ կարող են հնչել մարդկային ձայներով։
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Գապոնի ճակատագրի որոշումը
"«Երբ կուսակցությունում կասկածներ են առաջանում սադրիչ համարվող Թաթարովի դեմ, հանցանշանների անբավարարությանը ստիպում է միայն վերջինիս հեռացնել աշխատանքից։ Ազեֆն արհամարհանքով հայտարարում է՝ «Է՜խ, դուք։ Այստեղ պետք չէ հետաքննել, այլ՝ սպանել։ Էլ ի՞նչ հանցանշաններ են ձեզ պետք։ Արդյո՞ք նման գործերում բավարար ապացույցներ լինում են։ Չե՞ք տեսնում, որ նա սադրիչ է...»: Եվ նույն վճռականությունը՝ Գապոնի հարցում, երբ Ռուտենբերգի կողմից բացահայտվում են նրա սադրիչ ծրագրերը» ։"
Ազեֆի հրահանգները Ռուտենբերգին
Սպանության մասին որոշումն ընդունելուց հետո Չեռնովն ու Սավինկովը հեռացել են Հելսինգֆորսից, իսկ Ազեֆն իր վրա է վերցրել Ռուտենբերգի հրահանգչի դերը ։ Մշակված պլանի համաձայն՝ Ռուտենբերգը պետք է հեռանար բոլոր գործերից և խզեր բոլոր կապերը Կենտկոմի և կուսակցական կազմակերպությունների հետ, որպեսզի ոստիկանությունը հետքի վրա չկարողանար ընկնել։ Գապոնի հետ հաջորդ հանդիպման ժամանակ նա պետք է պատրաստակամություն հայտներ հանդիպել Ռաչկովսկու հետ։ Ռուտենբերգը իրեն պետք է մարտական կազմակերպության անդամ անվաներ և հաղորդեր, որ ղեկավարում է Դուրնովոյի դեմ նախապատրաստվող դավադրությունը ։ Համոզիչ լինելու համար նրան հանձնարարվել էր ձևացնել մահափորձի նախապատրաստումը՝ տվյալ ժամանակամիջոցին Պետերբուրգի փողոցներում կառքեր տեղակայելով։ Որպես օգնություն նրան տրամադրության տակ էր դրվում մարտական կազմակերպության անդամ Ի. Դվոյնիկովը՝ ձիով և թեթև երկտեղանի կառքով ։ Ռաչկովսկու հետ հանդիպելու համաձայնությունը տալով՝ Ռուտենբերգը պետք է նրա հետ իր համագործակցությունը պայմանավորեր այն գումարի չափով, որը նա կվճարեր մահափորձի համար։ Գապոնի հետ իր բանակցությունների ամբողջ բովանդակությունը նա պետք է գրեր ու «հաշվետվությունների» տեսքով փոխանցեր Կենտկոմի ներկայացուցչին։ Կենտրոնական կոմիտեի ներկայացուցիչը, որի հետ նա պետք է կապ հաստատեր, Ազեֆն էր ։
Իր հիշողություններում Ռուտենբերգը հաստատել է, որ Ազեֆի հետ իր զրույցների ընթացքում վերջինս հնարավոր է համարել Գապոնի և Ռաչկովսկու դեմ կրկնակի մահափորձի անհաջողության հնարավորությունը և նման անհաջողության դեպքում ընդունել է միայն Գապոնին սպանելու անհրաժեշտությունը ։ Երկրորդ տարբերակի համար Ազեֆը նախապես պատրաստել է անհրաժեշտ ամեն ինչ։  Նա օգնության խնդրանքով դիմել է ֆիննական հեղափոխական կուսակցության ներկայացուցիչներին՝ ասելով, որ միայն Գապոնի սպանության դեպքում դա պետք է ի կատար ածվի Ֆինլանդիայում՝ Պետերբուրգի և Վիբորգի միջև։ Ազեֆը խնդրել է դրա համար տարածք, մարդկանց ու ձիեր տրամադրել։  Ֆիննական կուսակցության ներկայացուցիչը պատասխանել է, որ իրենք պատրաստ են մեկ ձի և երկու մարդ տրամադրել ։ Ֆրանսիական «Le Matin» թերթի տվյալներով՝ սպանությունը պետք է տեղի ունենար Տերիոկիում, ուր այն ժամանակ իր ընտանիքի հետ ապրում էր Գապոնը ։ Սակայն ֆիննական կուսակցության ներկայացուցիչները, իմանալով, թե ինչ գործի մասին է խոսքը, կտրականապես հրաժարվել են մասնակցել դրան ։ Ռուտենբերգը մեկնում է Պետերբուրգ՝ հույս ունենալով կրկնակի սպանություն կատարել։ Գապոնի սպանության ծախսերի համար Ռուտենբերգը էսէռների կուսակցության կենտկոմից 700 ռուբլի է ստանում ։
Ակորդ
Ոչ տերցային ակորդներ
19-րդ դարի երկրորդ կեսին դասական երաժշտության մեջ սկսեցին օգտագործվել այնպիսի ակորդներ, որոնք տերցիաներից չէին կազմված։ Սկսեցին օգտագործվել կվարտակորդներ։ Այսպիսի ակորդներ հիմնականում հանդիպում ենք Մուսորգսկու 4-րդ սիմֆոնիայում, Բորոդինի Առաջին, Չայկովսկու՝ Վեցերորդ սիմֆոնիաներում։
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Ազեֆի հրահանգները Ռուտենբերգին
Փետրվարի 21-ին կամ 22-ին Ռուտենբերգը ժամանում Է Պետերբուրգ և սկսում է գործել ըստ նախատեսված պլանի։ Գապոնի հետ առաջին հանդիպումը կայանում է փետրվարի 24-ին Տերիոկիում՝ Գապոնի բնակարանում ։ Զրույցի ընթացքում Ռուտենբերգը ցանկություն է հայտնում հանդիպել Ռաչկովսկու հետ և հարցնում է, թե նա որքա՞ն է պատրաստ իրեն վճարել։ Գապոնն անորոշ պատասխան է տալիս։ Հաջորդ հանդիպումը տեղի է ունենում մարտի 1-ին, նույն բնակարանում։ Գապոնը պատմում է աշխատավորական կազմակերպությունում իր գործերի և առաջիկա հանրային դատի մասին։ Ռուտենբերգը կրկին վճռական կերպով հայտարարում է Ռաչկովսկու հետ հանդիպելու իր ցանկության մասին։ Գապոնի համար այս հայտարարությունն անսպասելի էր, բայց նա խոստանում է խոսել ոստիկանի հետ ։ Գործելով ըստ կուսակցության ցուցումների՝ Ռուտենբերգը պայմանավորվում է հանդիպել այն գումարի չափով, որը Ռաչկովսկին կհամաձայնի վճարել մահափորձի համար։ Արդյունքում խոսակցությունը սակարկության բնույթ է ընդունում՝ Ռուտենբերգը գին է առաջարկում, իսկ Գապոնն այն իջեցնում է ։ Որոշվում է, որ Գապոնը կբանակցի Ռաչկովսկու հետ և ժամադրության վայր կնշանակի։ Բանակցությունների արդյունքում հանդիպումը նշանակվում է մարտի 4-ին Պետերբուրգի «Կոնտան» ռեստորանում։
Ակորդ
Ակորդի հնչյունները
Դասական երաժշտության մեջ ակորդի յուրաքանչյուր հնչյունն ունի իր անունը.
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Գեորգի Գապոնի սպանություն
Ազեֆի հրահանգները Ռուտենբերգին
Նշանակված օրը Ռուտենբերգը ժամանում է ռեստորան, բայց ոչ մեկին այնտեղ չի հանդիպում։ Ռաչկովսկին ժամադրության չի ներկայանում։ Հաջորդ օրը՝ մարտի 5-ին, Ռուտենբերգը հանդիպում է Գապոնի հետ, ով բացատրում է, որ թյուրիմացություն է տեղի ունեցել։ Ռաչկովսկին ժամադրության չի եկել, քանի որ Ռուտենբերգը չի հայտնել հանդիպմանը իր համաձայնության մասին։ Այժմ նա հրավիրում է նրան հանդիպման հաջորդ կիրակի օրը ։ Որոշ ժամանակակից հետազոտողներ կարծում են, որ Ռաչկովսկին հանդիպմանը չի ներկայացել, քանի որ նախազգուշացված է եղել իր դեմ պատրաստվող մահափորձի մասին։ Ենթադրվում էր, որ Ռաչկովսկուն Ազեֆն է զգուշացրած եղել ։ Սակայն Պետերբուրգյան անվտանգության բաժանմունքի պետ Ա. Վ. Գերասիմովն իր հուշերում պնդել է, որ Ռաչկովսկուն նախապատրաստվող մահափորձի մասին ինքն է զգուշացրել ։ Գերասիմովի խոսքերով՝ ինքը նախապատրաստվող մահափորձի մասին իմացել է իր գործակալներից մեկից և այդ մասին հայտնել Է Ռաչկովսկուն հեռախոսով։ Ռաչկովսկին պատասխանել է, որ «դա ծիծաղելի է» և «դրան չի կարելի հավատալ», առաջարկել է անձամբ Գերասիմովին գալ այդ հանդիպմանը։ Գերասիմովը խոհեմորեն հրաժարվել է, բայց Ռաչկովսկին էլ հանդիպմանը չի գնացել ։ Ռաչկովսկու հետ կապված անհաջողությունը բարոյալքում է Ռուտենբերգին։ Նա որոշում է, որ Ռաչկովսկին հանդիպման չի գա, եթե ինքը նախապես նրան որևէ լրտեսական տեղեկություններ չփոխանցի։ Սա հաշվի առնելով՝ Ռուտենբերգը որոշում է հրաժարվել այդ գործից։ Այդ նպատակով նա մեկնում է Հելսինգֆորս և հանդիպում Ազեֆին ։ Հանդիպման ժամանակ նա հայտնում է, որ գործը գլուխ չի գալիս և Գապոնին Ռաչկովսկու հետ միասին սպանելը, ըստ երևույթին, չի հաջողվի։ Դրան ի պատասխան՝ զայրացած Ազեֆը սկսում է մեղադրել Ռուտենբերգին, որ նա չի կատարում իր հրահանգները։ Ըստ Ռուտենբերգի՝ Ազեֆն իրեն մեղադրել Է Պետերբուրգում մարտական կազմակերպության տապալման մեջ և կոպիտ ձևով «չարությունը թափել է իր վրա» ։ Զրույցի վերջում Ազեֆը նրան երեկոյան հանդիպման է կանչել, որպեսզի մտածի այն հարցի շուրջ, թե «արդյո՞ք Ռաչկովսկուն հանգիստ թողնեն և միայն Գապոնի վերջտ տան» ։ Ինչպես հետագայում պնդել էր Ռուտենբերգը, Ազեֆին այդ ժամանակ արդեն հայտնի էր միայն Գապոնի սպանության վերաբերյալ ԿԿ-ի բացասական վերաբերմունքը, բայց նա այդ մասին ոչ մի բառով չի հիշատակել ։ Ազեֆի կոպիտ տոնից վիրավորված՝ Ռուտենբերգը հրաժարվում է հանդիպումից և վերադառնում է Պետերբուրգ՝ գրություն թողնելով, որ գործը շարունակելու է ըստ նախկին ցուցումների ։
Մարտի 10-ին Ռուտենբերգը հերթական անգամ Տերիոկիում հանդիպում է Գապոնի հետ։ Գապոնը «ջերմությամբ և սիրալիր» պատմում էր նրան Գերասիմովին և Ռաչկովսկուն սպանելու իր ծրագրի մասին և առաջարկում էր մասնակցել դրան։ Ռուտենբերգը պետք է ինչ-որ բան հաղորդեր Ռաչկովսկուն, գումար ստանար՝ 25 հազարից ոչ պակաս, իսկ հետո կարելի էր մահափորձերը կազմակերպել։ Մահափորձերը կազմակերպելու համար Գապոնն առաջարկել է օգտագործել իր աշխատավորներին ։ Ռուտենբերգը դժկամությամբ է պատասխանել, բայց համաձայնել է հանդիպմանը։ Սակայն մարտի 13-ին կրկին պարզվել է, որ Ռաչկովսկին հանդիպման չի գալու։ Այդ ժամանակ Ռուտենբերգը հերթական անգամ որոշում է թողնել այդ գործը և մեկնել արտասահման։  Հելսինգֆորս մեկնելուց հետո նա Ազեֆին է փոխանցում իր «հաշվետվությունը» Գապոնի հետ ունեցած վերջին զրույցի մասին և հայտնում է, որ ցանկանում է մեկնել արտասահման։ Սակայն Ազեֆը ոչինչ չի պատասխանում այդ գրությանը։ Այդ ժամանակ Ռուտենբերգը հեռախոսով կապվում է Ազեֆի հետ, սակայն վերջինս հայտարարում է, որ ոչ մի պատասխան չի լինելու ։
Ըստ Վ. Մ. Չեռնովի, Ազեֆը հետագայում Ռուտենբերգի հետ իր «տալ-առնելիքի» վերջաբանը ներկայացրել է այսպես՝ «Ռուտենբերգը չդիմացավ, կրկին «թոշնեց», և բավական էր Ռաչկովսկուն մեկ անգամ չներկայանալ նշանակված հանդիպմանը, որպեսզի Ռուտենբերգն ամբողջ գործը տանուլ տված համարեր, և կրկին գար խոսելու այն մասին, որ կոմբինացված լիկվիդացիայի պլանն անիրագործելի է»։ Ազեֆը որոշել է, որ «ոչ մի գարեջուր էլ Ռուտենբերգի հետ չես եփի, որ ինքը գործ է բռնել ոչ թե մարդու, այլ ոչնչության հետ» և հեռախոսազրույցի ժամանակ հանդիմանել է նրան՝ ասելով՝ «Դե, դու չես կարող (կամ չես ուզում), կուսակցությունն էլ ոչինչ չունի քո հետ խոսելու, գրողի ծոցը գնա և արա այն, ինչ ուզում ես» ։ Ռուտենբերգի տեղեկություններով՝ այդ զրույցի ժամանակ Ազեֆի մոտ եղել է Սավինկովը։  Բայց Սավինկովը լիակատար լռություն է պահպանել։ Իր հիշողություններում Ռուտենբերգը գրել է՝ «Ես այդ լռությունն ընդունեցի որպես կշտամբանք, ավելի ճիշտ ՝ որպես վիրավորանք այն բանի համար, որ այս կամ այն ձևով ես ի կատար չէի ածել Կենտկոմի կողմից ինձ տրված հանձնարարությունը... որոշեցի ի կատար ածել Կենտկոմի՝ ինձ տված հանձնարարությունը նրանցից միայն մեկի մասով» ։
Հետագայում Ռուտենբերգն իմացել է, որ ծանուցագիր ստանալով Գապոնի և Ռաչկովսկու չհաջողված սպանության և իր արտասահման մեկնելու մասին, Կենտկոմը չեղյալ է հայտարարել սպանության մասին որոշումը։ Դրա փոխարեն Կենտկոմը այլ որոշում է կայացրել՝ մասնակցել Գապոնի նկատմամբ հանրային դատին։ Այդ դատարանում ԿԿ-ն ենթադրում էր հրապարակել Ռուտենբերգի տեղեկությունները Գապոնի հետ նրա ունեցած զրույցների մասին ։ ԿԿ-ն այդ մասին հրապարակային հայտարարություն էր արել և դատի էր տվել իր ներկայացուցչին։ Սակայն որոշման մասին տեղեկացված Ազեֆն այդ մասին ոչինչ չի հայտնել Ռուտենբերգին։ Ազեֆը գիտեր Ռուտենբերգի՝ Պետերբուրգ վերադառնալու մասին և սպանությունից երկու օր առաջ իրեն տեղյակ էր պահվել նախապատրաստվող ահաբեկչության մասին։  Նա հնարավորություն է ունեցել ցանկացած պահի կապ հաստատելու Ռուտենբերգի հետ և կանգնեցնելու նրան, բայց՝ չի արել ։
Սպանությունը կատարողները
Վերադառնալով Պետերբուրգ՝ Ռուտենբերգը ձեռնամուխ է եղել Գապոնի սպանության նախապատրաստմանը։ Քանի որ ֆիննական կուսակցության ներկայացուցիչները հրաժարվել էին մասնակցել այդ գործին, Ռուտենբերգը սկսել է դրա համար այլ կատարողներ փնտրել։ Նա հրավիրել է մի խումբ աշխատավորների, էսէռների կուսակցության անդամների, պատմել է նրանց, որ Գապոնը դավաճան է դարձել, և նրանք համաձայնել են մասնակցել նրա սպանությանը ։ Էսէռների կուսակցությանը այդ աշխատավորների պատկանելության մասին վկայում են առնվազն հինգ անկախ աղբյուրներ    ։ Թե ում էր պատկանում Գապոնին բանվորների ձեռքերով սպանելու գաղափարը, հայտնի չէ։ Ինքը՝ Ռուտենբերգը պնդել է, որ նրանց հրավիրել է որպես «վկաներ», որպեսզի նրանց «վկայական ցուցմունքներով» փոխարինի «հանցանշանի»՝ Ռաչկովսկու դիակի, պակասությունը ։ Ըստ Վ. Մ. Չեռնովի՝ Ռուտենբերգը հրավիրել է նրանց, քանի որ չի համարձակվել սպանել Գապոնին սեփական ձեռքերով։ «Նա նրանց հետ արեց այն, ինչ ուզում էր անել մարտական կազմակերպության օգնությամբ. գայթակղեց Գապոնին, իսկ նրան վերացնելու խնդիրը գցեց նրանց ուսերին» ։
Պահպանվել են սպանության մի քանի մասնակիցների հիշողությունները, որոնք հայտնում են Ռուտենբերգի՝ բանվորներին դիմելու մասին։ 1909 թվականի մարտին «Պետերբուրգսկայա գազետա»-ում հրապարակվել է էսէռների կուսակցության Պետերբուրգի կոմիտեին կից մարտական դրուժինաների կազմակերպիչ «ընկեր Վլադիսլավի» հաղորդագրությունը ։ Հեղինակի պնդմամբ՝ սպանությունից երեք շաբաթ առաջ նրան մոտեցել է Ռուտենբերգը և, Պետերբուրգի կոմիտեից մանդատներ ներկայացնելով, խնդրել է իրեն ցույց տալ մի քանի հուսալի «գիտակից» բանվորների։ Ռուտենբերգը հաղորդել է, որ առկա է ԿԿ-ի որոշումը Գապոնի և Ռաչկովսկու համատեղ սպանության մասին, և խնդրել է դրա համար մարդկանց տրամադրել։ Հարցին, թե ինչու են անհրաժեշտ եղել հենց բանվորներ, Ռուտենբերգը պատասխանել է, որ «Գապոնը, ով դավաճանել է աշխատավորական գործը, պետք է զոհվի աշխատավորների ձեռքով» ։ Համաձայնելով դրա հետ՝ «ընկեր Վլադիսլավը» նրան տրամադրել է ութ բանվոր-դրուժիննիկներ, որոնցից հետո ընտրվել են հինգը։ Սպանությունից մեկ օր առաջ հինգն էլ՝ «ընկեր Վլադիսլավի» գլխավորությամբ, մեկնել են Օզերկի՝ գործողությունների վայր։ Սպանության միջոց պետք է դառնար պարանը։ Սակայն նշանակված օրը Պետերբուրգից ժամանել է միայն մեկը՝ Գապոնը։ Այն ժամանակ Ռուտենբերգի համաձայնությամբ որոշվել է սպանել միայն Գապոնին ։
«Ընկեր Վլադիսլավի» հաղորդագրությունը հաստատվել է մարդասպաններից մեկի՝ ավելի ուշ վկայությամբ, որի հետ արդեն խորհրդային տարիներին զրուցել է Լ. Գ. Դեյչը ։ Դեյչի գրքում նա պայմանականորեն կոչվում է «ընկեր Ստեփան»։ Վերջինս պատմում է՝
"«Մեր՝ էսէռ-բանվորների մեջ կային «մարտական դրուժինաներ» կամ «հնգյակներ», որոնցից յուրաքանչյուրի գլուխ կանգնած էր «կազմակերպիչը», որը կապ էր հաստատում միայն մյուս՝ նույն կարգավիճակով կազմակերպչի հետ, իսկ մենք՝ շարքային անդամներս, գիտեինք միայն մեր հնգյակը։ Այսպես, մի անգամ մեր կազմակերպիչը, հավաքելով մեզ, հայտնեց, որ հայր Գապոնը դավաճան է դարձել, որ նա մատնել է ընկ. Մարտինին, դա Պ. Ռուտենբերգի կեղծանունն էր, վաճառվել է պահակազորին և այժմ գործում է ոստիկանության գլխավոր պաշտոնյաների՝ Ռաչկովսկու և Կուրլովի հետ միասին։ Հետևաբար, պետք է սպանել նրան, և, միևնույն ժամանակ, ճանկի մեջ առնել նաև վերջին երկուսին։ Մեր ամբողջ հնգյակը պատրաստակամություն հայտնեց։ Կազմակերպիչը մեզ հայտնեց, որ պետք է Ֆինլանդիայի երկաթուղով գնալ Օզերկի՝ այն ամառանոցը, որտեղ պետք է Գապոնը գար իր նոր «ընկերների» հետ։ Քանի որ մենք ենթադրում էինք, որ նրանց, հավանաբար, ուղեկցելու է խուզարկուների մեծ խումբ, մենք որոշեցինք, որ մեզանից երկուսը պետք է կայարանից հետևեն եկվորներին։ Բայց երբ գնացքը եկավ, պարզվեց, որ եկել է միայն Գապոնը, և որ ոչ ոք նրա հետ չի» ։"