cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոկորդի ցավ
Սահմանում
Կոկորդի ցավ նշանակում է ցավ կոկորդի ցանկացած մասում ։
Դիֆերենցիալ ախտորոշում
Կոկորդի ցավը սովորաբար առաջանում է գրգռման կամ բորբոքման պատճառով ։ Ամենատարածված պատճառը (80% դեպքերում) սուր վիրուսային ֆարինգիտն է (կոկորդի վիրուսային վարակ)։ Այլ պատճառների շուրջ կան այլ ինֆեկցիաներ. օրինակ՝ Ստրեպտոկոկային ֆարինգիտ, տրավմաներ և ուռուցքներ ։ Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդությունը կարող է առաջացնել ստամոքսահյութի հետադարձ հոսք կոկորդում, քան նաև այնտեղ ցավ առաջացնել ։ Երեխաների մոտ 37% կոկորդի ցավի պատճառը հանդիսանում է ստրեպտոկոկային ֆարինգիտը ։ 20-30% դեպքերում հնարավոր չէ պարզել, թե կոկորդի ցավի պատճառը ինչ վիրուս է հանդիսանում։ Նույնիսկ հնարավոր չէ պարզել վիրուսաբանական լաբորատորիայի օգնությամբ ։
Համաճարակաբանություն
Ամերիկայի Միացյան Նահանգներում տարեկան շուրջ 2.4 միլիոն մարդ դիմում է բժշկական օգնություն կոկորդի հետ կապված բողոքներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցավ Կատեգորիա:Ախտանիշներ Կատեգորիա:Հիվանդություններ Կատեգորիա:Անավարտ հոդվածներ Բժշկության մասին Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա Կատեգորիա:Մարդկային հիվանդության ախտանիշներ
Հասան (Ճապաղջրի գավառ)
Հասան, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր Գյունեկ գետի ափին՝ անտառապատ մեղմաթեք լեռնալանջի վրա ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սոնալի Բենդրե
Սոնալի Բենդրե Բեհլ (Sonali Bendre, सोनाली बेंद्रे, ), հնդիկ դերասանուհի, ֆոտոմոդել և հեռուստահաղորդավարուհի, որի կարիերան սկսվել է 1994 թվականին։ Star Screen Award դափնեկիր տարբեր անվանակարգերում ։
Կենսագրություն
Սոնալին ծնվել է 1975 թվականի հունվարի 1-ին Մումբայ քաղաքում։ Նրանից բացի ընտանիքում ևս երեք աղջիկ կար։ Սովորել է Բանգալորի Քենդրիյա Վիյալայա, Մալեսվարամ դպրոցներում, Թհանայի ավագ դպրոցում, իսկ հետո Դեհրադունի կանանց դպրոցում։
Կարիերայի սկզբում աշխատել է որպես մոդել, բայց որոշել է դերասանուհի դառնալ այն բանից հետո, երբ հաղթահարել է «Star Dust Talent Search» մրցույթը։ Որոշում կայացնելով՝ սովորել է դերասանական վարպետությունը։ 1994 թվականին «Aag» ֆիլմում առաջնաելույթ է կատարել այդ ժամանակ հանրաճանաչ դերասան Գովինդայի հետ միասին։ Ֆիլմը տոմսարկղում ձախողվել է, սակայն երկու մրցանակ է բերել դերասանուհուն՝ կնոջ լավագույն առաջնաելույթի համար։
1990-ական թվականների վերջին նրա հինդիալեզու ֆիլմերը վարձույթում ձախողվել են։ 1999 թվականին Kadhalar Dhinam ֆիլմով դերասանուհին առաջնաելույթ է ունեցել թամիլական կինոյում, որը ունեցել է առևտրային հաջողություն։ 2000 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է կանադալեզու ֆիլմում։ Ֆիլմը կոչվում է Preethse և հանդիսանում էր «Վախի մեջ ապրելով» թրիլլերի վերականգնումը, իսկ դերասանուհու զույգը կազմել են նահանգի հանրաճանաչ դերասաններ Ուփենդրան և Շիվա Ռաջկումարը ։ 2000 թվականին Մահեշ Բաբուի հետ թողարկած Murari-ի թելուգալեզու առաջնաելույթը նույնպես հաջողություն է ունեցել։
Տվյալ պահին վերջին ֆիլմը, որում Սոնալին գլխավոր դեր է խաղացել, դարձել է «Բրատան Մուննա» թելուգալեզու ֆիլմի վերականգնումը՝ Չիրանջիվի մասնակցությամբ։
Անձնական կյանք
2002 թվականի նոյեմբերի 12-ից Սոնալին ամուսնացած է եղել ռեժիսոր Գոլդի Բեհլի հետ ։ Ամուսիններն ունեն որդի՝ Ռանվիր Բեհլը (ծնված՝ 2005 թվականի օգոստոսի 11-ին) ։
2018 թվականի հուլիսի 4-ին Բենդրեն Twitter-ում հայտարարել է, որ վերջին շրջանում նրա մոտ լուրջ քաղցկեղ են ախտորոշել, որն արդեն մետաստազներ է տվել։ Ներկայումս բուժում է ստանում Նյու Յորքի հիվանդանոցներից մեկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունվարի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ մոդելներ
Բալանկա Կամուրջգլուխ
Բալանկա Կամուրջգլուխ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում ։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 3 տուն հայ և 1 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աքերմանի դաշտերում (Թումանյանի թարգմանություն)
Պատմություն
Ադամ Միցկևիչի «Սոնետներ» գիրքը լեհերեն առաջին անգամ տպագրվել է 1826 թվականին, Մոսկվայում։ Սոնետը հետագայում լույս է տեսել ռուսերեն թարգմանությամբ։ Գրքում ամփոփված են հեղինակի «Любовные сонеты» և «Крымские сонеты» շարքերը։ Վերջինիս մեջ է մտնում «Аккерманские степи»-ն։
Թարգմանության թվականը ստույգ հայտնի չէ։ Թումանյանը թարգմանության ընթացքում 6 տող բաց է թողել։
Ինքնագիրը չի պահպանվել։ Թարգմանությունն առաջին անգամ «Միցկևիչից» ենթավերնագրով տպագրվել է Թիֆլիսում լույս տեսնող «Տարազ» շաբաթաթերթի 1899 թվականի դեկտեմբերի 31, №50, 1140-րդ էջում ։
Արտատպվում է «Տարազ» շաբաթաթերթից
Շորժայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Շորժա գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 13 հուշարձան (6 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Արարատ Երևան ՖԱ
«Արարատ» ֆուտբոլային ակումբ, ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Երևանում։ Հիմնադրվել է 1935 թվականի մայիսի 10-ին Վռամշապուհ Մերանգուլյանի գլխավորությամբ ։
Անվան պատմությունը
Այն ժամանակ ակումբը կոչվում էր Երևանի «Սպարտակ»։ 1938 թվականից սկսած ակումբը ստանում է «Դինամո» անվանումը։ 1954-1962 թվականները կրկին վերադարձ նախորդին. Ակումբը կրկին վերանվանվում է Սպարտակ։ Իսկ 1963 թվականից մինչ օրս ակումբը կրում է պատմական «Արարատ» անվանումը։
Գործունեություն
Առաջին նվաճմանը ակումբը հասել է հիմնադրմանից 5 տարի անց՝ նվաճելով Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթը, որի իրավահաջորդը ներկայումս գործող Հայաստանի անկախության գավաթն է։ 1954 թվականին այն ժամանակվա Երևանի «Սպարտակը» ԽՍՀՄ տարածքում իր առաջին բարձունքին է հասնում՝ մասնակցելով ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակչին։ Սպարտակցիների մրցակիցը Կիևի «Դինամոն» էր, որը և մեծ դժվարությամբ տիրանում է գավաթին։ 1971 թվականից սկսվում են արդեն Երևանի «Արարատի» ոսկե տարիները։ Նախ նույն թվականին թիմը տիրանում է ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մեդալներին։ Հաջորդ տարի թիմի ղեկին է կանգնում ամբողջ ԽՍՀՄ-ում ճանաչված նախ ֆուտբոլիստ, Մոսկվայի «Սպարտակի» բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկու, այնուհետև փայլուն մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանը։ Վերջինս էլ սկիզբ է դնում 73-յան երազներին։ Թիմը հասնում է անհավանական հաջողությունների. ԽՍՀՄ առաջնության և գավաթի ոսկե մեդալներ… Դա մեծագույն նվաճում էր ամբողջ ԽՍՀՄ տարածքում, որը ռուսներն անվանեցին. «Հայկական ֆուտբոլի բում»։ 1973-ը կարող ենք համարել թիմի բոլոր ժամանակների լավագույն տարին, քանի որ ԽՍՀՄ առաջնության կարևորագույն չեմպիոնությունը «Արարատի» համար առաջինն ու վերջինն էր։ 1975-ին երևանցիները երկրորդ անգամ են տիրանում բաղձալի գավաթին։ Հաջորդ տարի մասնակցում են եզրափակչին, կրկին մոտ լինելով երկրորդ անընդմեջ նվաճմանը։
1974 թվականին արարատցիները հաջող էին խաղում Չեմպիոնների գավաթ (ներկայումս Չեմպիոնների լիգա՝ ՉԼ) մրցաշարում։ Քառորդ եզրափակչում մեր մրցակիցը Եվրոպայի այդ թվականների լավագույն ակումբն էր՝ Մյունխենի «Բավարիան», որը նախորդ տարի դարձել էր ԽՍՀՄ առաջնության հաղթող։ Երևանում մերոնք ցուցադրելով փայլուն խաղ՝ հաղթեցին մի ակումբի, որի կազմում խաղում էին այնպիսի աստղեր, ինչպիսիք են Ֆրանց Բեկենբաուերը, Կառլ-Հայնց Ռումենիգեն, Գերդ Մյուլլերը, որը Գերմանիայի հավաքականի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն է, և այլք։ Հանդիպման միակ գնդակը 34-րդ րոպեին հեղինակում է Արկադի Անդրեասյանը։ Ափսոս, որ Մյունխենում տեղացիները հաղթում են 2։0 հաշվով և դուրս գալիս կիսաեզրափակիչ։ Այդ տարի նույնպես «Բավարիան» նվաճում է Եվրոպական ամենահեղինակավոր մրցաշարի գավաթը, իսկ «Արարատից» կրած պարտությունը միակն էր ողջ մրցաշարում։
Ներկա կազմ
Օգոստոսի 17, 2014
Մարզչական աշխատակազմ
Արարատ 2
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:Երևանի ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:1935 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կիրա Ուոլշ
Կիրա Ֆեյ Ուոլշ (Keira Fae Walsh, ), անգլիացի ֆուտբոլիստուհի, հանդես է գալիս կիսապաշտպանի դիրքում «Մանչեսթեր Սիթիի» և Անգլիայի ազգային հավաքականի կազմում։
Կենսագրություն
Կիրա Ուոլշը ծնվել է 1997 թվականի ապրիլի 8-ին անգլիական Մեծ Մանչեսթեր կոմսության Ռոչդեյլ քաղաքում։ Հինգ տարեկանից սկսել է իր հոր հետ ֆուտբոլ խաղալ ։ 11 տարեկանում հաճախել է Քինգսվեյ Պարկ միջին դպրոցի «Տեսկո Սքիլզ կենտրոն» ՖԱ հաճախել, որտեղ Կիրան հնարավորություն է ունեցել զարգացնել իր ֆուտբոլային կարողությունները։
«Բլեքբերն Ռովերսի» սան է, պատանեկան խմբերում հանդես է եկել վեց մրցաշրջանում, մինչև որ 2014 թվականի փետրվարին առաջին անգամ հանդես է եկել առաջին թիմում ։ Առաջնախաղը եղել է կանանց Պրեմիեր լիգայի հյուսիսային դիվիզիոնի «Շեֆիլդ» ակումբի դեմ, որն ավարտվել է «Բլեքբերն Ռովերսի» 5։1 հաշվով պարտությամբ ։ Ընդհանուր առմամբ առաջին թիմի համար անցկացրել է տասը խաղ, խփել երեք գոլ՝ մինչև կտեղափոխվեր «Մանչեսթեր Սիթի» ։
Մանուկ հասակում Կիրայի սիրելի ֆուտբոլիստները Նիկոլյա Անելկա և Շոն Գոութերն էին ։
«Մանչեսթեր Սիթի»
«Մանչեսթեր Սիթիում» առաջին պաշտոնական խաղն Ուոլշն անցկացրել է 2014 թվականի հուլիսի 17-ին՝ «Նոթս Քաունթիի» դեմ խաղի 86-րդ րոպեում փոխարինման դուրս գալով ։ 2014 թվականի վերջին դարձել է «Սիթիի» հիմնական կազմի խաղացող՝ Անգլիական լիգայի գավաթում հաղթանակի մեջ առանցքային դեր խաղալով ։
2016 թվականի մրցաշրջանում նվաճել է Անգլիայի առաջնության հաղթողի իր առաջին կոչումը, միևնույն ժամանակ վերահաստատել է Անգլիական լիգայի գավաթում իր հաղթանակը՝ եզրափակիչ մրցախաղում 1։0 հաշվով հաղթելով «Բիրմինգհեմ Սիթիին» ։ 2016 թվականի նոյեմբերին նոր պայմանագիր է կնքել մանչեսթերյան ակումբի հետ, որը գործում էր մինչև 2019/2020 մրցաշրջանի ավարտը ։ 2017 թվականի մայիսին նվաճել է Անգլիայի գավաթը, որի եզրափակիչ խաղում «քաղաքաբնակները» հաղթանական են տարել այդ նույն «Բիրմինգհեմ Սիթիի» նկատմամբ 4։1 հաշվով ։ 2018/19 մրցաշրջանում ֆուտբոլիստուհին ակումբի հետ նվաճել է Անգլիայի լիգայի գավաթը և Անգլիայի գավաթը, ինչպես նաև Անգլիայի առաջնության արծաթե մեդալ։
Անգլիայի առաջնության խաղեր և գոլեր
Արդյունքում՝ 14 հանդիպում, 8 հաղթանակ, 4 ոչ-ոքի, 2 պարտություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կոլոնտաևսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Կոլոնտաևսկի գյուղական խորհուրդ  (Колонтаївська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կոլոնտաևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1280 մարդ։ Տարածքը՝ 83.5 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15.33 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խարկովի մարզ Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գլոբուսների թանգարան
Գլոբուսների թանգարան (Globenmuseum), աշխարհում միակ գլոբուսների թանգարանը։ Գտնվում է Վիեննայի Կլարի-Ալդրինգեն պալատում, Ազգային գրադարանի շենքերից մեկում։
Հիմնադրում
Թանգարանը հիմնադրվել է 1956 թվականին գլոբուսների հավաքածուի հիման վրա, որոնք պահպանվում էին Ավստրիայի ազգային գրադարանում։ Գլոբուսների մեծ մասը գրադարանում է հայտնվել ավստրիական կայսրերի հավաքածուներից։ Դրանք կամ նվիրել են (ինչպես օրինակ, Վինչենցո Մարիա Կորոննելիին հատուկ Լեոպոլդ I կայսեր համար պատրաստել է երկու գլոբուսներ հենց կայսեր դիմապատկերով), կամ էլ գնվել։ 1921 թվականին աշխարհագետ Օյհեն Օբերհումմերը կատարել է գլոբուսների գույքագրում և հայտնաբերել ութ գլոբուսներ տարբեր չափերի (ինչպես Երկրի, այնպես էլ երկնքի), և երկու արմիլյարային թաղանթներով գլոբուսներ։ 1922 թվականին այդ գլոբուսները տեղափոխվել են Աշխարհագրական հավաքածու, որտեղ 1948 թվականին արդեն հավաքվել էր շուրջ 28 գլոբուս։ Թանգարանի բացումը հնարավոր դարձավ շնորհիվ գլոբուսների խանդավառ հավաքորդ Ռոբերտ Հարդտի։ 1956 թվականի ապրիլի 14-ին բացվեց աշխարհում դեռևս առաջին գլոբուսների թանգարանը։ 1956 թվականին հավաքածուում մուտք գործեցին 63 ցուցանմուշներ։ Հաջորդ 30 տարիների ընթացքում թանգարանի նմուշների թիվը հասավ 145-ի։ Համալրումը հիմնականում կայացավ ի հաշիվ գնումների, նվիրատվությունների և այլ թանգարանների հետ փոխանակման։ 1970-1976 թվականներին թանգարանը ընդարձակվեց ։ 1996 թվականին թանգարանում հաշվվում էր 260 ցուցանմուշ։ Գլոբուսների թանգարանը մի քանի անգամ փոխել է իր տեղադիրքը։ 2005 թվականի դեկտեմբերի 1-ից ցայսօր գտնվում է Մոլլարդա-Կլարի պալատում։
Ցուցանմուշներ
Բացի սեփական հավաքածուից, այստեղ ցուցադրվում են նաև մի քանի տասնյակ գլոբուսներ անձնական հավաքածուներից, որոնք բերվել են այստեղ երկարատև ցուցադրության և պահպանման նպատակով։
Կորոնելլիի գլոբուսներից բացի, թանգարանի թանկարժեք էքսպոնատների ցանկում են նաև Մերկատորի 1541 թվականի Երկրի և 1551 թվականի երկնքի գլոբուսները։ Ինչպես նաև Գեմմա Ֆրիզիուսի 1536 թվականի գլոբուսը՝ Ավստրիայի հնագույն գլոբուսներից մեկը։
Գլոբուսներից բացի թանգարանում ցուցադրված են նաև զանազան աստղագիտական գործիքներ։ 2009 թվականի հունվարի դրությամբ թանգարանի հավաքածուն բաղկացած էր 590 առարկաներից, որոնցից 250-ը գտնվում են ցուցադրությունում։
Պատկերասրահ
Ցուցանմուշները
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ Ավստրիայում Կատեգորիա:Տեխնիկական թանգարաններ Կատեգորիա:1956 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Գլոբուսներ Կատեգորիա:Քարտեզագրություն Կատեգորիա:Բնագիտական թանգարաններ
Ալյոշինսկոե
Ալյոշինսկոե (Альошинське), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Ալյոշինսկոե գյուղում բնակվում էր 188 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 235 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վելիլյա դել Ռիո Կառիոն
Վելիլյա դել Ռիո Կառիոն  (Velilla del Río Carrión), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Պալենսիա պրովինցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտոլիա Պալենտինա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 198,94 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 1520 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 101 կմ հեռավորության վրա։
Օստաշկովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Օստաշկովո (Осташково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարականան (Պարա)
Մարականան (Պարա) (Maracanã), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարա նահանգի Հյուսիս արևելյան մասում։ Մտնում է Սալգադու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 29 046 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 780,724 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 37,2 մարդ/կմ2։
Վարզի-Շուդյա
Վարզի-Շուդյա (Варзи-Шудья), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Մարականան (Պարա)
Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 28-ին։
Վարզի-Շուդյա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարականան (Պարա)
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարա նահանգի բնակավայրեր
Սիփանտերե
Սիփանտերե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգի Ադանայի գավառում։ Գտնվում էր Վահկա բերդի մոտակայքում։
Բնակչություն
XX դարասկզբին ուներ 15 տուն հայ բնակիչ։
Օգտակար հանածոներ
Գյուղում կային աղի երևակումներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
(7093) Ջոնլիկե
(7093) Ջոնլիկե (Jonleake), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հուլիսի 26-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,438399 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9323 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9445 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1390,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258849 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,85° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆրենսիս Դ․ Լայոն
Ֆրենսիս Դ․ «Փիթ» Լայոն, ամերիկացի ռեժիսոր, հեռուստառեժիսոր և կինոխմբագիր։ Նա և Ռոբերտ Պերրիշը միասին են ստացել « Օսկար լավագույն մոնտաժի համար » մրցանակը 1947 թվականին նկարահանված «Մարմին և հոգի» կինոնկարի համար ։
Կենսագրություն
Լիոնը ծնվել է Հյուսիսային Դակոտա նահանգի Բոուբելլս քաղաքում։ Հետո նա տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա՝ Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում սովորելու համար։ Ավարտելուց հետո նա մեկնել է Անգլիա իր կարիերան կինոասպարեզում սկսելու համար, որից հետո վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ և 1930-1950 թվականների ընթացքում աշխատել որպես խմբագիր, բացառությամբ 1932 թվականին մեկ դերակատարման ։ Աշխատել է 29 ֆիլմում որպես խմբագրի օգնական կամ խմբագիր, ներառյալ «Տղամարդիկ նրա կյանքում» (1941),«Մարմին և հոգի» (1947) և «Երիտասարդները և քաջերը» (1963) ֆիլմերը։
Այնուհետև անցել է ռեժիսուրայի և համահիմնադրել է United Pictures Corporation-ը 1966 թվականին։ 1970 թվականին վաստակած հանգստի անցնելուց առաջ նա հասցրել է աշխատել նաև ավելի քան 20 ֆիլմերի վրա։
1993 թվականին Լայոնը հրատարակել է իր մեմուարները՝ «Ճակատագրի պտույտները․ օսկարակրի միջազգային կարիերան» ։
Լայոնը մահացել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Արիզոնայի Գրին Վելլի քաղաքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1905 ծնունդներ Կատեգորիա:1996 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Լյուբովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Լյուբովսկի գյուղական խորհուրդ  (Любівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Լյուբովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 878 մարդ։ Տարածքը՝ 40.5 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21.68 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խարկովի մարզ Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կուրիլիա կոն Մոնտևիասկո
Կուրիլիա կոն Մոնտևիասկո (Curiglia con Monteviasco), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պասարգադ
Պասարգադ (, բառացի` Ֆարսի այգիներ), հին պարսկական քաղաք, Աքեմենյանների առաջին մայրաքաղաքը։ Գտնվում է ժամանակակից Իրանի Ֆարս երկրամասում` Պերսեպոլից 87 կմ հյուսիս-արևելք, Շիրազից 130 կմ հեռավորության վրա։
Պատմություն
Կյուրոս Մեծը սկսել է իր մայրաքաղաքի շինարարությունը մ. թ. ա. 546 թվականին, սակայն այն դեռ չավարտած` մահացել է։ Քաղաքը մայրաքաղաք է հռչակվել նրա մահից հետո։ Ավելի ուշ Դարեհ I Մեծը կառուցում է Պերսեպոլը և մայրաքաղաքը տեղափոխում այնտեղ։
Հնագիտական տարածքի մեջ մտնում են Կյուրոս Մեծի դամբարանը, Տոլլ ե Թախտ ամրոցը, պալատական երկու արքունիքների ավերակները և Չախար բագխ ոճի քառամակարդակ այգիները։ Հնագիտական տարածքը զբաղեցնում է 1.6 կմ² տարածք։
Քաղաքի նախագծումն իրականացվել է այնպես, որ այն կարողանա դիմակայել ուժեղ երկրաշարժներին։
Կյուրոս Մեծի դամբարան
Վեց լայն աստիճանները տանում են դամբարանախուց` 3.17 х 2.11 х 2.11 մ չափերով։ Մ. թ. ա. 330 թվականին դամբարան է այցելել Ալեքսանդր Մակեդոնացին։ Հնդկական արշավանքի ժամանակ դամբարանն ամբողջովին թալանվում է, վերադարձից հետո Մակեդոնացին հրամայում է մահապատժի ենթարկել ավարառուներին։
Երբ տեղանքն զբաղեցնում են արաբները, նրանց շրջանում հավատալիք է տարածվում, որ դամբարանը Սողոմոն Իմաստուն արքայի մարգարե Սուլեյմանի մորն է։
Ջոսերի բուրգի հետ միասին Կյուրոս Մեծի դամբարանը Կարմիր հրապարակում գտնվող Լենինի դամբարանի ճարտարապետական նախօրինակն է եղել։
Դամբարանի մոտակայքում կա պարսկա-էլամա-բաբելոնյան կարճ ու համեստ սեպագիր տեքստ. «Ես Կուրուշն եմ` Աքեմենյան արքան»։ Պատկերված է նաև թևավոր արարած` էլամական արքայական հանդերձանքով և եգիպտական արքաներին հատուկ գլխարկով։ Այն, որ դամբարանը Կյուրոս Մեծինն է, տարակուսանքի առիթ չի տալիս, քանի որ նրա նկարագիրն ամբողջությամբ համընկնում է Արիստովուլի նկարագրությանը, ում Ալեքսանդր Մակեդոնացին հանձնարարել էր հոգալ նրա պահպանումը։
Ամեն դեպքում, որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ դամբարանը, այնուամենայնիվ, Կյուրոս Մեծինը չէ։ Տարածում ունի նաև այն տեսակետը, որ շինությունը զրադաշտական մեհյան է` նվիրված կրակին։ Կա նաև տեսակետ, որ Կյուրոսը թաղված է զրադաշտական քաաբայի տակ` Նաղշե Ռոսթամում։
Սիվանդի ամբարտակ
Ամբարտակի շինարարությունը սկսվել է 2007 թվականի ապրիլի 19-ին։ Հնագետներն ու պատմաբանները բողոքել են այս շինարարության դեմ, քանի որ հին մայրաքաղաքի հուշարձանները կարող են խիստ վնասվել կամ ջրի տակ մնալ հողի մեջ խոնավության ավելացման հետևանքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իրանում Կատեգորիա:Իրանի նախկին մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Իրանի հնագիտական վայրեր
Ջոն Մաքսվել
Ջոն Քելվին Մաքսվել (John Calvin Maxwell, ), ամերիկացի գրող, խոսնակ և պաստոր, որը գրել է բազմաթիվ գրքեր՝ հիմնականում կենտրոնանալով առաջնորդության վրա։ Վերնագրերն են՝ «The 21 Irrefutable Laws of Leadership» և «The 21 Indispensable Qualities of a Leader»: Նրա գրքերը վաճառվել են միլիոնավոր օրինակներով, որոնցից մի քանիսը հայտնվել են New York Times-ի լավագույն վաճառվողների ցուցակում  ։
Անձնական կյանք
Մաքսվելը ծնվել է 1947 թվականին Միչիգան նահանգի Գարդեն Սիթի քաղաքում ։ Որպես ավետարանական քրիստոնյա՝ նա հետևել է իր հոր ծառայությանը։ 1969 թվականին ավարտել է Circleville Bible College-ի բակալավրի կոչումը, Azusa Pacific University-ի մագիստրոսի կոչումը և Fuller Theological Seminary-ի նախարարության դոկտորի կոչումը։ Այժմ նա բնակվում է Հարավային Ֆլորիդայում, իր կնոջ՝ Մարգարետի հետ։ Նա Ուեսլեյան եկեղեցու կարգված քահանա է։
Գործունեություն
1970-ական թվականներից ի վեր Մաքսվելը ղեկավարում էր Ինդիանայի, Օհայոյի, Կալիֆոռնիայի և Ֆլորիդայի եկեղեցիները ։ 14 տարի ավագ պաստոր ծառայելուց հետո նա 1995 թվականին հեռացել է Սկիլայն եկեղեցուց։ 2004 թվականին նա վերադարձել է ժողովական ծառայության, Ֆլորիդա նահանգի Փալմ Բիչ Գարդենս քաղաքում գտնվող Քրիստոս Ֆելլայսիում, որտեղ ներկայումս դասավանդում է պաստոր։ 2008 թվականի նոյեմբերի 16-ին նա սկսել է ծառայել որպես հյուր պաստոր Կալիֆոռնիայի Օրինջ շրջանում գտնվող Բյուրեղյա տաճարում։ Նրա մենթորը՝ Ռոբերտ Հ. Շուլլերը, ուներ տարբեր ավետարանական պաստորներ, որոնք քարոզում էին իր մեգա եկեղեցում այն ​​բանից հետո, երբ 2008 թվականին իր որդին՝ Ռոբերտ Ա. Շուլլերը, հրաժարվել է ավագ պաստորի պաշտոնից։ Մաքսվելը մի քանի անգամ վերադարձել է քարոզելու Բյուրեղյա տաճարում, և նրա ուղերձները հեռարձակվել են Hour of Power հեռուստատեսային ծրագրով։
Կանանց թենիսի ասոցիացիա
Կանանց թենիսի ասոցիացիա (Women's Tennis Association, ), հայտնի նաև որպես WTA Tour: 2005 թ. ասոցիացիան վերանվանվեց The Sony Ericsson WTA Tour: Կազմակերպությունը ստեղծվել է 1970-ի սեպտեմբերի 23-ին ԱՄՆ-ի Հյուսթոն քաղաքում Վիրջինիա Սլիմս մրցաշարի անցկացման ժամանակ։ WTA-ի հիմնադրման գլխավոր «դերակատարներից է» Բիլի-Ջին Քինգը։
Ջոն Մաքսվել
Գործունեություն
Մաքսվելը առաջնորդության փորձագետ է, խոսնակ և հեղինակ ։ Նա INJOY, Maximum Impact, The John Maxwell Team, ISS և EQUIP հիմնադիրներն է։ EQUIP-ը առաջնորդության զարգացման միջազգային կազմակերպություն է, որն աշխատում է օգնել առաջնորդներին ։ Համգործակցում է ավելի քան 80 երկրների առաջնորդների հետ։ Նրա առաքելությունն է «տեսնել, թե ինչպես են քրիստոնյա առաջնորդները արդյունավետ կատարում Մեծ Հանձնարարությունը յուրաքանչյուր ազգի մեջ» ։
Կանանց թենիսի ասոցիացիա
Մրցաշարերի կատեգորիա
2009 թվականից մտցված է WTA մրցաշարերի նոր կատեգորիա՝
Ջոն Մաքսվել
Գործունեություն
Մաքսվելը տարեկան խոսում է Fortune 500 ընկերությունների, միջազգային կառավարության ղեկավարների և այնպիսի կազմակերպությունների հետ, ինչպիսիք են ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիան Ուեսթ Փոյնթում և Ֆուտբոլի ազգային լիգան։ Նա New York Times, Wall Street Journal և Business Week թերթերի բեսթսելլերների հեղինակ է, և այն 25 գրողներից մեկը, որը ներառված է Amazon.com-ի 10-րդ ամյակի Փառքի սրահում։ Նրա երեք գրքերը՝ The 21 Irrefutable Laws of Leadership, Developing the Leader Within You և The 21 Indispensable Qualities of a Leader, յուրաքանչյուրը վաճառվել է ավելի քան մեկ միլիոն օրինակով ։
Կանանց թենիսի ասոցիացիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թենիսի կազմակերպություններ
Ջոն Մաքսվել
Գործունեություն
2013 թվականի հուլսին Մաքսվելի կազմակերպությունը Գվատեմալայում վերապատրաստել է 24,000 առաջնորդների։ Ռենդի Սթրոմանն ու Ջոն Մաքսվելի թիմի այլ անդամներ մասնակցել են ղեկավարության շաբաթվա ընթացքում անցկացվող դասընթացներին ։
2014 թվականի մայիսին Inc. Magazine-ի կողմից Մաքսվելը ճանաչվել է աշխարհի թիվ 1 ղեկավարության և կառավարման փորձագետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Ռոջեր Հարթ
Ռոջեր Ա․ Հարթ (ծնվել է 1950 թվականին), Նյու Յորքի քաղաքային համալսարանի հոգեբանության և աշխարհագրության պրոֆեսոր, երեխաների շրջակա միջավայրի հետազոտման խմբի համանախագահ ։
Կրթություն
Հարթը կրթություն ստացել է 1968 թվականին, Անգլիայի Հալլ համալսարան ի աշխարհագրության բաժնում և Մասաչուսեթս նահանգի Վորսեստի Քլարք համալսարանի աշխարհագրության գծով մագիստրատուրա և ասպիրանտուրա։
Հետազոտություն
Հարթի հետազոտությունը կենտրոնացված է երեխաների և երիտասարդության ամենօրյա կյանքին, և այդ նպատակով նա մշակել է բազմաթիվ մասնակցային մեթոդաբանություններ երիտասարդների հետ աշխատելու համար։ Նա համագործակցում է շատերի հետ` տեսության և հետազոտության կիրառման մեջ երեխաների շրջակա միջավայրի պլանավորման, նախագծման և բնապահպանական կրթության մասին։
Վերջին տարիներին նրա աշխատանքը ավելի լայնորեն ուղղված էր անապահով երեխաների մասնակցությունը նրանց իրավունքների իրականացման գործում նպաստելու ուղիների որոնմանը։ Նա այդ նպատակով համագործակցել է բազմաթիվ միջազգային երկրներում, միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հետ նա երկու գրքեր է գրել երեխաների մասնակցությամբ և համահեղինակել «Երեխաների քաղաքները, Երեխաների իրավունքներ, աղքատություն և քաղաքաշինություն»։ «Save the Children Alliance» -ը գրել է «Նեպալի մանկական ակումբները` դեմոկրատական փորձ» և «Մեր ինքնության զուգարանները. Ժողովրդավարական ինքնադրսևորման գործիքներ երեխաների և երիտասարդների խմբերի համար» տեսանյութ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Չկալովկայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Չկալովկա գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 8 հուշարձան (3 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Բյուրատերևուկ
Բյուրատերևուկ, բյուրատերևուկազգիների ընտանիքի բազմամյա ջրային խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 45 (այլ տվյալներով՝ 50), ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ և ։
Տարածումը Հայաստանում
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի քաղցրահամ ջրերում՝ լճերում, լճակներում, դանդաղահոս գետերում ու գետակներում, լճացած ջրերում կաբույլը հասկանման է՝ ջրից դուրս։
Նկարագրություն
Ծաղիկները միասեռ են, միատուն, գագաթնային, մանր, սպիտակ։ Ծաղկում է հունիսին։ Պտուղը չոր կորիզապտուղ է։ Ակվարիումային բույս է։ Լողացողների մոտ երբեմն առաջացնում է ալերգիկ երևույթներ, մաշկ, ցան և բրոնխային հեղձուկ։
Արմատամերձ տերևները կոթունավոր են, մյուսները՝ նստադիր, նշտարաձև կրկնակի կամ եռակի փետրաձև։ Պտուղը մանր սերմիկ է։ Սերմերը հասունանում են հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Պտղակալում է կանոնավոր, ձմեռում՝ լավ, հեշտ է տանում երաշտն ու շոգը, լավ է աճում աղքատ հողերում։ Բազմանում է սերմերով և վեգետատիվ ճանապարհով։ Երբեմն բյուրատերևուկին անվանում են նաև <<զինվորի խոտ>>, քանի որ նրա` արյունահոսություն դադարեցնող հատկությունից օգտվում են վիրավոր զինվորները։
Քիմիական բաղադրություն
Ծաղիկներում և տերևներում հայտնաբերված է մինչև 1% մուգ կապույտ եթերայուղ, որը պարունակում է ազուլեն, բարդ եթերներ, կամֆորա, տույոլ, ցինեոլ, բորնեոլ, բորնիլացետատ, խամազուլեն, կարիոֆիլեն, ինչպես նաև՝ մրջնաթթու, քացախաթթու, իզովալերիանաթթու, ակոնիտաթթու, դաբաղանյութեր, խեժ, դառը նյութեր, C, E, K վիտամիններ, կարոտին, սապոնիններ, ալկալոիդներ, նիտրատներ, խոլին, ասպարագին, ամինաթթուներ, ֆիտոնցիդներ, քիմիական տարրերից՝ ալյումին, երկաթ, քրոմ, պղինձ, մանգան։
Բուժական նշանակություն
Բուժման համար օգտագործում են բույսերի վերգետնյա հատվածը, որը հավաքում են ծաղկման փուլում, չորացնում են չոր տեղում, միջանցուկ քամու տակ՝ կախած կամ բարակ շերտով փռված վիճակում։ Պատրաստի հումքը պահում են թիթեղյա տուփերի մեջ։ Դեղաբույսը հայտնի է եղել Հին Հունաստանում և Հռոմում։ Դիսկորիդը բյուրատերևուկն անվանել է herba vulnenaria, այսինքն՝ վերքի խոտ, քանի որ այն լայնորեն կիրառվել է վերքերի բուժման համար։ Գերմանիայում դեղաբույսն արմատով օգտագործվում է որպես ախոժակը լավացնող միջոց։ Ֆրանսիայում դեղաբույսը համարվում է օրգանիզմը տոնուսավորող միջոց, օգտագործվում է ընդհանուր թուլության, որոշ հիվանդությունների և ցավոտ դաշտանի ժամանակ։ Բուլղարիայում և Լեհաստանում ծաղիկների և տերևների եփուկը օգտագործվում է գեղձախտի, ռևմատիզմի, լյարդի հիվանդությունների ժամանակ ինչպես նաև ճիճվակրության և գլխացավերի ժամանակ։ Այդ դեղաբույսը օգտագործում են նաև անասնաբուժության մեջ՝ հիմանականում ստամոքսաաղիքային տրակտի ժամանակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բյուրատերևուկազգիներ
Կոյուղու թանգարան
Փարիզի կոյուղու թանգարան (Musée des Égouts de Paris), հետագծում է քաղաքային կոյուղու պատմությունը Օբրիոյի առաջին թունելներից (Փարիզի պրեֆեկտ Շառլ V-ի օրոք) մինչև Բելգրանդի կոյուղու ցանցը, որը դեռևս օգտագործվում է այսօր (19-րդ դարի ֆրանսիացի ինժեներ)։
Փարիզի կոյուղու պատմություն
Փարիզում առաջինը կոյուղիներ կառուցել են հռոմեացիները։ Այն ժամանակվա մոտ 18 մետր կոյուղու խողովակները դեռևս գտնվում են Լատինական թաղամասի հռոմեական բաղնիքների ավերակների տակ։
Հռոմեական կայսրության անկումից հետո հիգիենան մոռացության է մատնվել, և Փարիզը դառնում է վարակների անմխիթար միջավայր։ Դարեր շարունակ Փարիզի կոյուղաջրերը միայն խրամատներ էին, որոնց մեջ հեղուկ թափոններ էին հոսում։ 1131 թվականին Լյուդովիկոս VI-ի ավագ որդին՝ Ֆիլիպ Երիտասարդը, մահանում է վարակից։ Բաց ջրահեռացումներն աղբանոցներ էին. մի քանի նոր փակ ջրահեռացումները նույնպես լցվել են աղբով և արագ խցանվել։ Բացի այդ, երբ Սեն գետի ջրի մակարդակը բարձրանում է, կոյուղուց ժայթքում են գարշահոտ կեղտի և աղբի հոսքեր։
12-13 դարերի սահմանագծին Ֆիլիպ II Օգոստոսը հրամայում է փարիզյան փողոցները սալաքարով սալահատակել, յուրաքանչյուր մայթի մեջտեղում նախատեսելով ջրհոր։ Սա որևէ հատուկ փոփոխություն չի բերել, և 1370 թվականին պրեֆեկտ Ուգո Օբրիոն կառուցել է առաջին կոյուղու համակարգը՝ թաղածածկ թունել Մոնմարտր փողոցի տակ, դեպի Մենիլմոնտան։
1878 թվականին Փարիզի կոյուղու թունելների ընդհանուր երկարությունը կազմել է 600 կիլոմետր։
Բելգրանդի համակարգը տարիների ընթացքում ընդլայնվել է, և ցանցը կրկնապատկվել է 20-րդ դարի ընթացքում։ Ջրանցքները դարձել են քաղաքի հայելային պատկերը։ Յուրաքանչյուր ալիք նշվում էր փողոցի անունով և տան համարով, որի տակով այն հոսում էր։
1991 թվականից մեկնարկել է ցանցի վերակառուցման ծրագիրը, որի համար հատկացվել է 330 միլիոն դոլար։ Վերակառուցման տասնամյա ծրագրի համաձայն՝ Փարիզի կոյուղագծերը, որոնցով օրական անցնում է 1․2 մլն խորանարդ մետր ջուր, պետք է համալրվեր համակարգչային կառավարվող ավտոմատ մաքրման սարքավորումներով։
Այսօր Փարիզն ունի 2100 կիլոմետր կոյուղու թունելներ։
Թանգարան
Կոյուղու թանգարանը թույլ է տալիս ավելին իմանալ կոյուղու ցանցի զարգացման պատմության մասին, ծանոթանալ ջրի մաքրման տարբեր մեթոդներին, որոնք կիրառվել են Փարիզում իր պատմության ընթացքում՝ Լուտեցիայի հռոմեական բնակավայրերից մինչև մեր օրերը։
Թանգարանային ցուցանմուշները ցուցադրվում են գործող կոյուղու ստորգետնյա պատկերասրահներում, ինչն այցելուին թույլ է տալիս ոչ միայն ներսից տեսնել կոյուղու թունելը, այլև հասկանալ քաղաքի կոյուղու ցանցի կառուցվածքը։ Այսպիսով, թանգարանից կարող են տեսնել.
Թանգարանում ներկայացված են նաև բազմաթիվ մակետներ և իրական կոյուղու մեքենաներ։
Թանգարանը սիրված է զբոսաշրջիկների և քաղաքի բնակիչների կողմից։ Ամեն տարի մոտ 100 000 մարդ այցելում է այնտեղ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ Կատեգորիա:1889 հիմնադրված թանգարաններ
Լրտես, դուրս եկ
«Լրտես, դուրս եկ» (Tinker Tailor Soldier Spy, բառացի՝ «Թիթեղագործ, դերձակ, զինվոր, լրտես», մանկական ասացվածք), Թոմաս Ալֆրեդսոնի ֆիլմը նկարահանված Ջոն Լե Կարրեի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմը հիմնված է ԲիԲիՍի֊ի կողմից նկարահանված մինիսերիալի վրա ։
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունեում 1970- ական թվականներին՝ Սառը պատերազմի տարիներին։ Գերի Օլդմենը խաղում է լրտես Ջորջ Սմայլիի դերում, ով փորձում է բացահայտել սովետական լրտեսին, ով աշխատում է ՄԻ 6֊ի ղեկավար կազմում ։
Սյուժե
1973 թվականին ՄԻ 6֊ի («Կրկես») ղեկավարը, ով պայմանականորեն կոչվում է «Տեր», ուղարկում է գործակալ Ջիմ Պրիդոյին Հունգարիայի ժողովրդական հանրապետություն, որպեսզի հանդիպի հունգարացի գեներալի հետ։ Վերջինս ցանկանում է կարևոր տեղեկություն հաղորդել բրիտանական հատուկ ծառայություններին։ Հանդիպումը խափանում են սովետական հետախուզության լրտեսները, իսկ Պրիդոն վիրավորվում է մեջքից։ Պատահարը հանգեցնում է միջազգային սկանդալի, որի արդյունքում «Տերը» և նրա աջ ձեռքը՝ Ջորջ Սմայլին ստիպված են լինում պաշտոնաթող լինել, իսկ դեպքից մի քանի օր անց մահանում է «Տերը»։
«Կրկեսի» նոր տնօրենը դառնում է Պերսի Ալլելայնը, Բիլ Հեյդոնը նշանակվում է ղեկավարի տեղակալ, իսկ Ռոյ Բլենդը և Թոբի Էթերհազը դառնում են նրա մտերիմ գործընկերները։ Դեռևս «Տիրոջ» ղեկավարման օրոք Ալլելայնը հայտնել էր, որ սովետական հետախուզությունը ունի հետախույզ, ով աշխատում է ՄԻ 6֊ի վերին հարթակներում։ «Տերը» և Սմայլին սա համարեցին կասկածելի։ Ալլելայնը փոխանցում էր անհրաժեշտ տեղեկատվությունը ամերիկյան հատուկ ծառայություններին՝ փոխարենը ստանալով իրեն անհրաժեշտ ինֆորմացիան։
Փոխնախարար, հետախուզության ղեկավար Օլիվեր Լեյքոնը դիմում է պաշտոնաթող Սմայլիին՝ խնդրելով բացահայտել «խլուրդին», ով երկար ժամանակ աշխատում է ՄԻ 6-ում։ Սմայլին խորհրդակցում է ՄԻ 6-ի պաշտոնաթող աշխատակիցների հետ։ Նրանցից մեկը Քոննի Սաքսը, հեռացվել էր Ալլելայնի կողմից Սմայլիի հեռանալուց հետո՝ սովետական դիվանագետ Պոլյակովի հետ գաղտնի սիրային կապերի համար։ Մյուսը, Ջերրի Ուեսթերբին, աշխատել է հերթապահ սպա՝ Պրիդոյի վրա հարձակման օրը։ Նա պատմում է, որ արարողակարգի համաձայն զանգահարել է Սմայլիի այդ գիշեր, որպեսզի տեղեկացնի պատահարի մասին, սակայն նրա կինը ասել է, որ ամուսինը տանը չէ։ Դրանից հետո ՄԻ 6 է եկել Հեյդոնը, ով իմացել էր պատահարի մասին իբր թե ակումբում, սակայն Սմայլին վստահ էր, որ նա իմացել է իր կնոջից, քանի որ նրանց միջև եղել է սեքսուալ կապ, երբ Սմայլին գտնվել է արտասահմանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Հունգարերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ստամբուլում Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ստամբուլում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Միհրան Ասքանազյան
'''Միհրան Պ. Ասքանազյան''', հայ հրապարակախոս, խմբագիր։
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Սովորել է տեղի Պերպերյան վարժարանում և պատանեկան հասակից նվիրվել ուսուցչական ասպարեզին։ Պաշտոնավարել է Կ. պոլսի բազմաթիվ վարժարաններում (Պերպերյան, Մեզպուրյան, Կենտրոնական, Արամյան և այլն)։ Եղել է Ռոդոստոյի ազգային վարժարանի տեսուչ։ 1896 թվականին անցել է Եգիպտոս, շարունակել ուսուցչական պաշտոնը մինչև իր մահը։ Մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց զբաղվել է խմբագրությամբ։ 1891 թվականին հրատարակել է «Ծաղիկ մանկանց» շաբաթաթերթը, որից լույս է տեսել 22 համար։ 1903 թվականին Եգիպտոսում տպարան բաց անելով՝ լույս է ընծայել «Պարտեզ» մանկավարժական հանդեսը։ Մեղրամած ծածկանունով աշխատակցել է Եգիպտոսում հրատարակած «Փեթակ» հանդեսին։
Առանձին գրքով լույս է տեսել նրա «Գրագիտության տեսական և գործնական» դասագիրքը, հատոր Ա (առաջին տպագրություն՝ 1884, երկրորդ տպագրություն՝ 1891), հատոր Բ և Գ (1891)։ Կազմել է հոմանիշների մի բառարան, որը մնացել է անավարտ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:1854 ծնունդներ Կատեգորիա:1904 մահեր Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Բզվան
Բզվան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում ։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից 5-6 կմ արևելք։
Աշխարհագրություն
Տարածքը ծառազուրկ էր և սակավաջուր։ Բնակիչները օգտվում էին ջրհորի ջրից։
Պատմություն
Հայ բնակչությունը գրեթե իսպառ բնաջնջվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն հայ և 27 տուն քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Բզվանն ուներ '''Ս. Աստվածածին''' անունով քարաշեն հայկական եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սմոլենսկի մարզ
Սմոլենսկի մարզ (Смоленская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի Դաշնության միավոր։ Մայրաքաղաքն է Սմոլենսկ քաղաքը։
Մեծն Մակեդոնիա
Մեծն Մակեդոնիայ կամ Միացեալ Մակեդոնիայ (մակեդ․ Обединета Македонија)՝ մակեդոնացի ծայրայեղական իրրեդէնտիստներու պոպուլիստական, պանսլաւոնական, պանբալկանեան գաղափար մը, որը ստեղծուած է ի դէմս Մեծն Բուլղարիայ, Մեծն Ալբանիայ, Մեծն Յունաստան եւ Մեծն Սերբիայ գաղափարներու։
Սմոլենսկի մարզ
Սահմանակից է Ռուսաստանի Մոսկվայի, Կալուգայի, Բրյանսկի, Պսկովի և Տվերի մարզերի հետ, ինչպես նաև Բելառուսի Մոգիլյովի և Վիտեբսկի մարզերի հետ։
Մեծն Մակեդոնիա
Պատմութիւն
Մեծն Մակեդոնիայի տարածքային կազմը՝
Վարդարեան Մակեդոնիայ (մակեդ․ Вардарска Македонија)՝ Մակեդոնիայի հանրապետութիւն։ Էգեեան Մակեդոնիայ (մակեդ․ Егејска Македонија)՝ հիւսիսային Յունաստանի երեք ծայրամասային շրջաններ մը։ Պիրինեան Մակեդոնիայ (մակեդ․ Пиринска Македонија)՝ հարաւ–արեւմտեան Բուլղարիայի՝ Բլագոեւգռադ մարզին ոչ պաշտօնական անուանումը։ Մալայ Պռեսպայ եւ Գօլոյ Բռդոյ՝ մարզ մը հարաւ–արեւելեան Ալբանիային մէջ, որը մօտաւորապէս կը համապատասխանէ Կորչայի մասին մը, Պոգռադեցին ու Դեւոլի շրջաններուն (երբեմն Էգեեան Մակեդոնիային մաս համարւող)։ Գոռայ եւ Պռոխոր Պչինսկի՝ հարաւային Կոսուոին ու Սերբիային մէջ։ Երբեմն այս ենթամարզերը կը համարուին Վարդարեան Մակեդոնիայի մասէրը։ Գաղափարը ու ինքը տէրմինը ստեղծած են Բուխարեստեան համաձայնութեններէն յետոյ (Մակեդոնիայի բաժանման մասին կէտ) եւ կազմած են նոյն պոպուլիստական հիմունքներէն, ինչպէս Մեծն Լեհաստան ու Մեծն Բուլղարիայ գաղափարները եւ այլ։ Գաղափարի հիմքին մէջ ընկած է Մակեդոնիայի առաջնային դիրքը Բալկանեան թերակղզուն վրայ՝ խոշոր տարածքով ու մակեդոնամէտ բնակչութեամբ։ Իսկ այսպիսի պետութեան քաղաքական հիմքը կը հանդիսանայ պատմական Մակեդոնիային տարածքը, որը չի համապատասխանէ այժմեանին։ Գաղափարակիրը անցեալին մէջ Ներքին մակեդոնայ–օդրինեան յեղափոխական կազմակերպութիւնը՝ Թոդոր Ալեքսանդրովի եւ Իւան Միխայլովի ղեկավարութեամբ։
Կատեգորիա:Իրրեդենտիզմ Կատեգորիա:Քաղաքական շարժումներ
Սմոլենսկի մարզ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սմոլենսկի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում
Սոլագլը
Սոլագլը, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Չորրորդ իշխանություն (կտավ)
«Չորրորդ իշխանություն» (Il Quarto Stato), Ջուզեպպե Պելիցա դա Վոլպեդոյի 1901 թվականին դիվիզիոնիզմ ոճով ստեղծած կտավը, որտեղ նկարիչն անդրադարձել է պրոլետարիատին։ Ի սկզբանե կտավը կոչվել է «Աշխատողների ուղին»։
Գտնվում է Միլանի Դուոմո հրապարակին կից Novecento թանգարանում։ Նախնական տարբերակը պահվել է նաև Միլանի Բրերա պատկերասրահում։
Նկարագրություն
«Չորրորդ իշխանությունը» Ջուզեպպե Պելիցա դա Վոլպեդոյի ամենահայտնի ստեղծագործությունն է։ Այն դարձել է Իտալիայում և ամբողջ Եվրոպայում առաջադեմ և սոցիալիստական սկզբնապատճառների հայտնի խորհրդանիշը։
Նկարը քսաներորդ դարի պատկեր է, որտեղ ներկայացված են գործադուլ անող աշխատողները (չորրորդ իշխանության անդամներ)։ Նկարը գործադուլը ներկայացնում է ոչ թե որպես մարդկանց սոցիալական կյանքից հատված, այլ որպես խորհրդանիշ։
Երեխան գրկին կնոջ հետ մարդիկ հավասար տարածությամբ շարժվում են դեպի լույսը։ Կտավում թեման արծարծված է ամբողջ զարգացմամբ։ Նկարիչն այս թեմային անդրադարձել է նաև այլ կտավներում՝ «Սովի դեսպան», «Մարդկանց հոսք» և «Աշխատողների ուղին» 1898 թվականի նախապատրաստական էսքիզը։ Նկարի գեղանկարչական կոմպոզիցիան հավասարակշռված է իր ձևով, կենսունակ է իր լույսով՝ տալով զանգվածային շարժման կատարյալ գաղափարը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1901 նկարներ
Օստաշկովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Օստաշկովո (Осташково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Կարելիայի Հանրապետություն
Կարելիայի Հանրապետություն, Կարելիա, Ռուսաստանի դաշնային սուբյեկտ։ 1920 թվականի հունիսի 8-ին ստեղծված Կարելական աշխատանքային կոմունան (ինքնավար մարզային միավորումը) 1923 թվականի հուլիսի 25-ին վերակազմվել է Կարելական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Հանրապետության։ Արևելքից ողողվում է Սպիտակ ծովով, հարավից՝ Լադոգա և Օնեգա լճերով, արևմուտքից սահմանակից է Ֆինլանդիային։ Տարածությունը 172,4 հազար կմ2 է, բնակչությունը՝ 736 հազար (1979)։ Ունի 15 շրջան, 12 քաղաք, 45 քաղաքատիպ ավան։ Մայրաքաղաքը՝ Պետրոզավոդսկ։
Անվանում
Անվանումն առաջացել է կարել ժողովրդի անունից ։
Պետական կարգ
Կարելական ԻԽՍՀ-ն սոցիալիստական համաժողովրդական պետություն էր, խորհրդային ինքնավար հանրապետություն։ Պետական իշխանության բարձրագույն մարմինը՝ միապալատ Գերագույն խորհուրդը, կազմում է հանրապետության կառավարություն՝ Մինիստրների խորհուրդ, ընտրում Գերագույն դատարան։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Ազգությունների խորհրդում Կարելական ԻԽՍՀ ներկայացնում էին 11 դեպուտատ։ Պետական իշխանության տեղական մարմինները ժողովրդական դեպուտատների քաղաքային, շրջանային, ավանային և գյուղական խորհուրդներն էին։ Կարելական ԻԽՍՀ դատախազին նշանակում էր ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազը՝ 5 տարի ժամկետով։
Բնություն
Մակերևույթը բլրավետ հարթավայր է՝ ցայտուն արտահայտված սառցադաշտային հետքերով։ Մակերևույթի առավել բարձրադիր մասը արևմուտքում և հյուսիս-արևմուտքում Մանսելկյա լեռն է (578 մ) և Արևմտա-Կարելական բարձրությունը (417 մ)։ Սպիտակ ծովի ափերին շատ են ծոցերն ու ծովախորշերը։ Օգտակար հանածոներից կան շինանյութեր, երկաթ, փայլար։ Կարելիայում ձմեռը երկարատև է, համեմատաբար մեղմ, ամառը՝ զով, օդի հարաբերական խոնավությունը՝ բարձր։ Հույիսի միջին ջերմաստիճանը 14-16 °C է, փետրվարինը՝ -9 °C-ից -13 °C։ Տարեկան տեղումները հարավ-արևմուտքում 600 մմ են, հյուսիսում՝ 400- 500 մմ։ Վեգետացիոն շրջանը 70-125 օր է։ Նշանավոր են Կեմ, Վիգ, Կերետ, Վոդլա, Սունա, Շույա գետերը, որոնք կարճ են, ջրառատ, ունեն զգալի անկում։ Գետերն օգտագործվում են հիդրոէներգիայի ստացման և լաստառաքման համար։ Կարելիան ունի 40 հազար լիճ, որոնց թվում Լադոգան և Օնեգան։ Հողերը պոդզոլային, ճահճա-պոդզոլային և ճահճային են։ Հանրապետության տարածքի 50%-ը անտառածածկ է, 18%-ը՝ ճահճապատ, որտեղ տորֆի պաշարները կազմում են 4 միլիարդ տոննա։ Կենդանական աշխարհը բազմազան է։
Բնակչություն
Բնիկները կարելներն են, բնակվում են նաև ռուսներ, բելառուսներ, ուկրաինացիներ, ֆիններ և այլք։ Միջին խտությունը 1 կմ2 վրա 4,2 մարդ է (1979), քաղաքային բնակչությունը՝ 78%։ Խոշոր քաղաքներն են Պետրոզավոդսկը, Սորտավալան, Կեմը, Կոնդոպոգան, Բելոմորսկը, Սեգեժան, Մեդվեժիեգորսկը։
Տնտեսություն
Կարելիան ինդուստրիալ-ագրարային ինքնավար հանրապետություն է։ Առաջատար են անտառամթերման, փայտամշակման, թաղանթանյութի-թղթի, մեքենաշինության, մետաղամշակման, շինանյութերի արտադրության, էլեկտրա-էներգեաիկական և ձկնարդյունաբերության ճյուղերը։ Էլեկարաէներգեաիկ տնտեսության մեջ վճռական դեր են խաղում Սունա, Կեմ, Վիգ և մյուս գետերի վրա կառուցված ՀԷԿ-երի կասկադները։ Արդյունաբերական նշանակություն ունեցող փայտանյութի մթերումը 1977 թվականին կազմել է 12377 հազար մ3, թղթինը՝ 985,7 հազար տոննա։ Փայտամշակման արդյունաբերությունը ներկայացված է իր բոլոր ենթաճյուղերով՝ անտառասղոցման, շինարարական դետալների, նրբատախտակի, կահույքի, դահուկների, թղթի-թաղանթանյութի և այլ նյութերի արտադրությամբ։ Այս ճյուղի խոշոր կենտրոններն են Պետրոզավոդսկը, Բելոմորսկը, Մեդվեժիեգորսկը, Սեգեժան և այլն։ Մեքենաշինության ճյուղերից միութենական նշանակություն ունի տրակտորաշինությունը (Պետրոզավոդսկ), զարգացած է նավաշինությանը, նավանորոգումը, թուղթ արտադրող մեքենաների արտադրությունը։ Զարգանում է ալյումինի արդյունաբերությունը (Նադվոիցկի), շինանյութերի արդյունահանումը։ Առավել զարգացած է ձկնարդյունաբերությունը։ Գյուղատնտեսության մեջ առաջատարը կաթնային անասնապահությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները կազմում են հանրապետության տարածքի մոտ 1,5%-ը։ Ցանքատարածությունները 71 հազար հեկտար են, որի 84%-ը զբաղեցնում են կերային կուլտուրաները, 1,5%-ը՝ կարտոֆիլն ու բանջարեղենը։ Տրանսպորտի ճյուղերից վճռական դեր են խաղում երկաթուղայինը և ջրայինը։ Երկաթուղու երկարությունը 2 հազար կմ է (1971), միութենական կարևոր նշանակություն ունեն Սպիտակ-Բալթիկծովյան ջրանցքը, և Օնեգա-Լադոգա լճերով կատարվող նավարկությունը։ Զարգացած է նաև ավտոտրանսպորտը։ Պետրոզավոդսկը օդային գծերով կապված է Մոսկվայի, Լենինգրադի, Արխանգելսկի և այլ քաղաքների հետ։
Լուսավորություն և առողջապահություն
1975-1976 ուսումնական տարում կար 582 նախադպրոցական հիմնարկ, բոլոր տեսակի 447 հանրակրթական դպրոց, 17 հատուկ միջնակարգ ուսումնական հաստատություն, 26 պրոֆտեխնիկական ուսումնարան, երկու բուհ և Լենինգրադի Ռիմսկի-Կորսակովի անվան կոնսերվատորիայի Պետրոզավոդսկի մասնաճյուղը։ Ունի (1978) 533 մասսայական գրադարան (7,3 միլիոն կտոր գիրք և հանդես), 480 ակումբային հիմնարկ, Կարելական պետական հայրենագիտական (Պետրոզավոդսկ), Օլենեցկի շրջանային հայրենագիտական թանգարաններ, Պատմա-ճարտարապետական թանգարան-արգելանոց, Կարելական ԻԽՍՀ կերպարվեստի (Պետրոզավոդսկ), հայրենագիտական (Մեդվեժիեգորսկ) թանգարաններ։ Գործում են 4 թատրոն, պետական ֆիլհարմոնիա, 570 կինոսարքավորում, պիոներների և դպրոցականների պալատներ, պիոներների 17 տուն, մանկական այգիներ, պատանի տեխնիկների և պատանի բնախույզների կայաններ։ 1978 թվականին հանրապետությունում գործել են 116 հիվանդանոց՝ ավելի քան 11 հազար մահճակալով (14,3 մահճակալ 1000 բնակչին), 142 ամբուլատորիա և պոլիկլինիկա, կանանց 74 կոնսուլտացիա, 211 մանկամսուր։ Բնակչությանը բուժօգնություն են ցույց տվել ավելի քան 3 հազար բժիշկ (1 բժիշկ 345 բնակչին) և ավելի քան 8 հազար միջին բուժաշխատող։ Բժիշկներ են պատրաստում Պետրոզավոդսկի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Գործում են Մեդվեժյա գորա, Մարցիալնիե վոդի, Սորտավալա կուրորտները։
Մամուլ, ռադիո, հեռուստատեսություն
Լույս է տեսնում շուրջ 20 թերթ և 10 հանդես, այդ թվում՝ «Նեուվոստո Կարիյալա» («Սովետական Կարելիա», 1920 թվականից, ֆիններեն), «Լենինսկայա պրավդա» (1918 թվականից) և «Կոմսոմոլեց» (1920 թվականից) հանրապետական թերթերը և «Պունալիպպու» («Կարմիր դրոշ», 1940 թվականից, ֆիններեն), «Սևեր» (1940 թվականից) հանդեսները։ Հանրապետական ռադիոն և հեռուստատեսությունը հաղորդումները վարում են ֆիններեն և ռուսերեն, վերահաղորդումներ են տրվում Մոսկվայից։
Գիտական հիմնարկներ
Հանրապետությունն ուներ 17 գիտական հիմնարկություն, այդ թվում ԽՍՀՄ ԳԱ Կարելական բաժանմունքը (միավորում է 4 ինստիտուտ և 2 բաժանմունք), անտառային արդյունաբերության ինստուտը, ձկնատնտեսության հյուսիսային ԳՀԻ, «Կարելքաղնախագիծ»-ը և այլն։ Պետրոզավոդսկում ցելյուլոզային մեքենաշինության ԳՀԻ-ի և «Տյաժբումմաշ» գործարանի հիման վրա ստեղծվել է «Ցելյուլոզմաշ» գիտա-արտադրական միավորումը։ Բուհերում և ԳՀԻ-ներում աշխատում է ավելի քան 1400 գիտական աշխատող։