cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զգացմունք և բանականություն
Հրատարակման պատմություն
Վեպը շարունակաբար հրատարակվել է 21-րդ դարում, այն պահից հետո, երբ Ջեյն Օսթինի վեպերի հայտնիությունը աստիճանաբար մեծացավ։ Գիրքը ֆրանսերեն է թարգմանվել Մադամ Իզաբելի կողմից de Montolieu as Raison et Sensibilité վերնագրով ։ Թարգմանիչն այդ ժամանակ ուներ անգլերենի տարրական գիտելիքներ, ուստի նրա թարգմանությունները ավելի շատ նմանակումների են նմանվել, որը հետո թարգմանել է ավելի գեղեցիկ ֆրանսերենով՝ հաճախ արմատապես փոխելով Օսթինի կերպարները և գրած սյուժեն ։ Մոնտոլեյի «թարգմանության» մեջ փոխվել են ամբողջական տեսարաններ և հերոսներ։ Օրինակ՝ Մերիանը Ուիլըբիին առաջին հանդիպման ժամանակ կոչում է «հրեշտակ» և «Ադոնիս», մինչդեռ այս տեսարանը բացակայում է անգլերեն տարբերակում ։ Երբ Էլինորը իմանում է, որ Լյուսիի հետ ամուսնացած պարոն Ֆերասը Ռոբերտն է, այլ ոչ թե Էդվարդը, Մոնտոլեյը ավելացնում է մի տեսարան, որտեղ Էդվարդը, Դաշվուդ քույրերը և նրանց մայրը իրար ձեռք են սեղմում և սկսում են արտասվել։ Այս տեսարանը ևս բացակայում է անգլերեն տարբերակում ։ Օսթինը գրել է,որ Ռոբերտ Ֆերասը և Լյուսի Սթիլը ամուսնանում են, բայց ֆրանսերեն թարգմանության մեջ նրանց ամուսնությունը ձախողվում է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջեյն Օսթինի վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Լիբանանի ճգնաժամ (1958)
1958 թվականի լիբանանյան ճգնաժամը (նաև հայտնի է որպես լիբանանյան քաղաքացիական պատերազմ) եղել է քաղաքական ճգնաժամ, որը պայմանավորված էր երկրում քաղաքական և կրոնական լարվածությամբ, ինչը ներառում էր Միացյալ Նահանգների ռազմական միջամտությունը։ Ինտերվենցիան շարունակվել է շուրջ երեք ամիս, քանի դեռ նախագահ Կամիլ Շամունը, ով օգնության համար դիմել էր, չի ավարտել իր ժամկետը Լիբանանի նախագահի պաշտոնում։ Ամերիկյան և լիբանանյան կառավարական զորքերը հաջողությամբ գրավել են Բեյրութի նավահանգիստը և Բեյրութի միջազգային օդանավակայանը։ Երբ ճգնաժամը ավարտվեց, Միացյալ Նահանգները լքեց երկիրը։
Արաբական սառը պատերազմ
1945 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Միացյալ Նահանգներն ու Խորհրդային Միությունը երկու խոշորագույն համաշխարհային տերություններն էին։ Երկու տարի անց Թրումենի դոկտրինը հրատարակվեց ՝ ուղղված կոմունիզմի և Խորհրդային Միության տարածումը զսպելուն ։ Հավանաբար սառը պատերազմը սկսվել է այս իրադարձությունից ։ Քանի որ աշխարհը բաժանված էր Արևելյան (կոմունիստական) և Արևմտյան (կապիտալիստական) դաշինքների, պայքար էր գնում ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի գաղափարական աշխարհաքաղաքական գերազանցության համար։ Քայլերից մեկը պրոքսի կամ սառը պատերազմներն էր աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում։ Նման տարածաշրջաններից մեկը Մերձավոր Արևելքն էր, որտեղ Արաբական սառը պատերազմն էր ընթանում ։ 1956 թվականի Սուեզի ճգնաժամից հետո աճել է արաբների թշնամանքը ԱՄՆ-ի նկատմամբ, ինչպես նաև աճել է խորհրդային ազդեցությունը Եգիպտոսում և Սիրիայում։ Ճգնաժամը նաև նպաստել է պանարաբիզմի զարգացմանը և Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերի ժողովրդականության ու ազդեցության աճին։ Միացյալ Նահանգները մտավախություն ուներ, որ տարածաշրջանը ենթակա է կոմունիզմի տարածմանը ։
Էյզենհաուերի դոկտրինը հայտարարվել է Միացյալ Նահանգների նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերի կողմից 1957 թվականի հունվարին։ Նա խոստացել է ամերիկյան տնտեսական և ռազմական աջակցությամբ կանխել կոմունիզմի տարածումը Մերձավոր Արևելքում ։ Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսը դոկտրինը ընդունել է մարտի 7-ին, որն էլ ստորագրվել է մարտի 9-ին։ Ջեյմս Պ. Ռիչարդսը սկսել է շրջագայությունը Մերձավոր Արևելքում, իսկ Միացյալ Նահանգների շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեն և Եվրոպական հրամանատարությունը սկսել են տարածաշրջանային միջամտության ծրագրեր մշակել։ Նրանց ծրագիրը, Միացյալ Նահանգների վեցերորդ նավատորմում կենտրոնացած, տեղակայված էր Միջերկրական ծովում, որին միացել էին ԱՄՆ-ի մերձավորարևելյան և օդային ուժերը։ 11 000 զինվոր պատրաստ էր մարտական գործողությունների այս տարածաշրջանում։ Չնայած այդ դոկտրինը երբեք պաշտոնապես չի կիրառվել, ԱՄՆ-ը 1957-ին աջակցել է Հորդանանի Հուսեյն թագավորին ենթադրյալ հեղաշրջման փորձը չեզոքացնելու, ինչպես նաև քայլեր է ձեռնարկել Սիրիայում կոմունիզմի տարածումը կանխելու համար :
Իրավիճակը Լիբանանում
1923 թվականին Օսմանյան կայսրության մասնատումը առաջացրել է ժամանակակից Սիրիան և Լիբանանը ՝ Սիրիայի և Լիբանանի մանդատին համապատասխան։ Լիբանանն ամբողջությամբ անկախ պետություն դարձավ 1943 թվականի նոյեմբերի 22-ին, երբ ֆրանսիական մանդատը պաշտոնապես ավարտվեց։ Այն ժամանակ, երբ երկիրը հասավ անկախության, համաձայնեցվեց ազգային պակտը, որում, ի թիվս այլ բաների, ասվում էր, որ «Լիբանանը պետք է լիովին անկախ ինքնիշխան պետություն լինի։ Քրիստոնյաները պետք է հրաժարվեն արտաքին պաշտպանությունից կամ փորձեն Լիբանանը օտարերկրյա վերահսկողության կամ ազդեցության տակ դնելուց։ Փոխարենը մուսուլմանները պետք է հրաժարվեն Լիբանանը Սիրիայի հետ որևէ քաղաքական դաշինքի մեջ ներքաշելուց կամ որևէ արաբական միության ստեղծման ցանկացած փորձից»։ Պակտը նշանավորեց երկրում ապրող մի քանի կրոնական աղանդների, մասնավորապես մարոնիտների, սուննի մահմեդականների, շիա մահմեդականների, հույն ուղղափառ քրիստոնյաների, հույն կաթոլիկների և դրուզների միջև փոխզիջումը:
Մայիսի վերջին, երբ Շամունի զորքերը Բեյրութում սպանեցին յոթ և վիրավորեցին յոթանասուներեք ցուցարարների, հաջորդ ամիս ընդդիմության առաջնորդները պնդում էին, որ Շամունը «գնել է այնքան շատ ձայներ, որ քվեարկությունը կլիներ անիմաստ»։ Ընտրությունները, այնուամենայնիվ, հաջող են անցել, քանի որ վաթսունվեց խորհրդարանականներից հիսունը պաշտպանել են Շամունին։ ԱՄՆ-ը շարունակում էր աջակցել Շամունին ՝ վախենալով ԽՍՀՄ-ի ազդեցությունից տարածաշրջանում։ Շամունի հակառակորդները պնդում էին, որ ընտրություններն անվավեր են եղել և պետք է կրկնակի անցկացվեն։
1958 թվականին Քամիլ Շամունը գտնվում էր Լիբանանի նախագահի պաշտոնում իր վեցերորդ և վերջին տարում։
Լարվածության աճը
1958 թվականի փետրվարի 1-ին Սիրիան և Եգիպտոսը միավորվեցին ՝ ձևավորելով Միացյալ Արաբական Հանրապետություն (ՄԱՀ)։ Միացյալ Նահանգները սկզբում մտավախություն ուներ, որ նոր երկիրը կդառնա Մերձավոր Արևելքում գերիշխող տերություն, սակայն փետրվարի 25-ին ճանաչեցին այն ՝ մտածելով, որ ՄԱՀ-ը կարող է օգտակար լինել կոմունիզմի տարածման դադարեցման և Նասերի զսպման գործում: Շամունն ու Չարլզ Մալիկը անհանգստացել են, որ «Լիբանանում քայքայիչ գործունեության վտանգը «ՄԱՀ-ի կողմից» անմիջական է եղել», և ամերիկյան օգնություն են խնդրել:
Լիբանանում լարվածությունն աճել է ողջ 1958 թվականի ընթացքում։ Չնայած Շամունի լիազորությունների ժամկետը լրանում էր 1958 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, նա մտադիր էր կրկին առաջադրվել նախագահի պաշտոնում, ինչը արգելված էր Լիբանանի Սահմանադրությամբ : Մինչ Միացյալ Նահանգները վախենում էր, որ Շամունի դեմ շարժումը կարող է վնասել իր շահերը տարածաշրջանում, նա չէր ուզում հրաժարվել իր աջակցությունից, քանի որ Ֆուադ Շեհաբը, Լիբանանի բանակի շտաբի պետը, առավել հավանական գործիչ էր Շամունին փոխելու համար։ Լիբանանում ԱՄՆ դեսպան Ռոբերտ Մ. Մաքքլինթոքը Շեհաբին բնութագրել է որպես «չեզոք լոբի, որը պահանջում է մանրակրկիտ դրվագներ, որպեսզի աճի ճիշտ ուղղությամբ»: ԱՄՆ-ը պաշտոնապես չի աջակցել Շամունին։
Տարբեր խմբերի ՝ հիմնականում սուննիների և դրուզների բողոքները սկսվել են փետրվարին քրիստոնյա Շամունի դեմ, որը նույնպես միացել է ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի աջակցությանը ՝ գործողություններին, որոնք ցուցարարները համարում էին Ազգային պակտի խախտում: Ցուցարարերը նաև բողոքել են այն բանի դեմ, որ Շամունը թույլ չի տվել Լիբանանին միանալ ՄԱՀ-ին։ Ցուցարարները կարծում էին, որ «Շամունը չի ցանկանում փոխել իր արտաքին քաղաքականությունը, եթե նրան չենթարկեն»։ Մարոնիտ քրիստոնյաների և արաբ մահմեդականների միջև լարվածությունը շարունակել է աճել մայիսի 8-ին Նասիբ Մեթնիի սպանությունից հետո։ Մեթնին «Ալ Տելեգրաֆ»-ի խմբագիրն էր և քննադատում էր Շամունի վարչությանը։ Բեյրութի փողոցներում մարտեր են բռնկվել, երբ մահմեդականների ամբոխը այրել է ԱՄՆ տեղեկատվական ծառայության գրադարանը։ Ավելի մեծ լարվածություն կար ամբողջ երկրում, այդ թվում ՝ Բեքաա հովտում, որտեղ շիա գրոհայինները զենք էին ստանում Սիրիայից։ «Նյու Յորք Թայմսը» 1958 թվականի մայիսի 10-ը պաշտոնապես զինված ապստամբության սկիզբ է համարում ։ Մայիսի սկզբին Շամունը ամերիկյան ռազմական ներխուժում է խնդրել՝ Էյզենհաուերի դոկտրինին համապատասխան իր իշխանության սպառնալիքի դեմ, թեև Մաքքլինթոքը նշել է, որ այնտեղ «բացակայում է բաց կոմունիստական ագրեսիան»:
ՄԱՀ-ի առաջնորդ Նասերը սկսել է հրապարակավ արաբական միասնության կոչ անել։ Տարբեր երկրներ, այդ թվում ՝ Լիբանանը, Նասերի գործողությունները մեղադրել են միջկրոնական անկարգությունների աճի մեջ, և Լիբանանի կառավարությունը պաշտոնական բողոք է ներկայացրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին (ՄԱԿ ԱԽ) 1958 թվականի մայիսի 22-ին ՝ մեղադրելով ՄԱՀ-ին երկրի գործերին միջամտելու մեջ ։ 1958 թվականի հունիսի 11-ին ՄԱԿ ԱԽ-ն բանաձև է ընդունել, որով խորհուրդ է տվել խումբ ուղարկել Լիբանան ՝ «ապահովելու համար, որ անձնակազմի կամ զենքի կամ այլ նյութերի ապօրինի ներթափանցումը չլինի լիբանանյան սահմաններով»։ Շուտով Լիբանան է ուղարկվել «երեք հոգուց բաղկացած խումբ» ՝ Հալո Պլազան, Ռաջեշվար Դաալը և Օդդ Բուլլ Դագ Համմարշելդը, Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղարը և ՄԱԿ—ի զինադադարի վերահսկողության անդամները ։
«Երկնագույն չղջիկ» գործողությունը
«Երկնագույն չղջիկ» գործողության հրամանատարության շղթան հետևյալն էր. Էյզենհաուերի վարչակազմը ՝ ռազմավարական մակարդակով; Հատուկ հրամանատարությունը Մերձավոր Արևելքում (SPECCOMME, ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի, Արևելյան Ատլանտիկայի և Միջերկրական ծովի գլխավոր հրամանատարի համար) գործառնական մակարդակով; վեցերորդ նավատորմը USS Սարագոտա, USS Էսեքս և USS Ուասպ ավիակիրներով, USS դե Մոյն և USS Բոստոն և երկու էսկադրիլիաներով։ Հունիսի վերջին «Էսեքսն» ու «Բոստոնը» խարսխված էին հունական Պիրեայում, մինչդեռ «Դե Մոյնը», որի վրա իր դրոշը բարձրացրեց փոխծովակալ Չարլզ Ռ. Բրաունը, գտնվում էր Վիլֆրանշ-սյուր-Մեր քաղաքում ։ Ցամաքային զորքերը ներառում էին 2-րդ ժամանակավոր ծովային հետևակը (օպերատիվ խումբ 62) և 201 բանակային օպերատիվ խումբը ռազմավարական մակարդակով ։ Այս երեք բաղադրիչներից յուրաքանչյուրը ազդել է 215-58 օպերատիվ պլանի և դրա կատարման վրա։
Գործողությանը մասնակցել է ավելի քան 14 հազար մարդ, այդ թվում ՝ ԱՄՆ-ի բանակի 8509 զինծառայող, 1-ին օդադեսանտային մարտական խմբի զորակազմը, 24-րդ հետևակային դիվիզիայի 187-րդ հետևակային մասը և ԱՄՆ-ի ծովային հետևակի կորպուսի 5670 սպա ու զինվոր (2-րդ ժամանակավոր ծովային հետևակ, 1/8 և 2/2 գումարտակային դեսանտային խմբեր ՝ բրիգադի գեներալ Սիդնեյ Ս.Ուեյդի հրամանատարության ներքո)։ 8-րդ ծովային հետևակի 2-րդ գումարտակը հուլիսի 16-ին ժամանել է Հյուսիսային Կարոլինայի Չերրի Փոյնթից 54-ժամյա օդային թռիչքից հետո ։ Նրանց աջակցել է 70 նավերից և 40 000 նավաստիներից բաղկացած նավատորմը ։ 1958 թվականի հուլիսի 16-ին ծովակալ Ջեյմս Լ.Հոլոուեյ կրտսերը Լոնդոնից մեկնեց Բեյրութի օդանավակայան և նստեց ամերիկյան «Տակոնիկ» նավը, որտեղից նա ղեկավարում էր գործողության մնացած մասը ։ ԱՄՆ-ը իր զորքերը դուրս է բերել 1958 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։
Էյզենհաուերը Լիբանան է ուղարկել իր անձնական ներկայացուցիչ, դիվանագետ Ռոբերտ Դենիել Մերֆիին։ Մերֆին կարևոր դեր է խաղացել հակամարտության երկու կողմերին փոխզիջման հասցնելու հարցում ՝ քրիստոնյա գեներալ Ֆուադ Շեհաբին ընտրելով նոր նախագահ, սակայն Շամունին թույլ տալով մինչև սեպտեմբերի 22-ը մնալ իշխանության ղեկին։
Լիբանանի վարչապետ Ռաշիդ Կարամին ազգային հաշտեցման կառավարություն է ձևավորել 1958 թվականի ճգնաժամի ավարտից հետո։
Ֆիբի Հերսթ
Ֆիբի Էլիզաբեթ Ափերթոն Հերսթ (Phoebe Hearst, ), ամերիկացի բարերար և ֆեմինիստ, առավել հայտնի է որպես թերթի մագնատ Ուիլյամ Ռենդոլֆ Հերսթի մայր։
Կենսագրություն
Ֆիբի Հերսթը ծնվել է 1842 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ԱՄՆ-ի Միսսուրի նահանգի Ֆրանկլին շրջանում։
1880-ական թվականներին նա արվեստի ակտիվ հովանավոր էր։ Մասնավորապես, նա «Գոլդեն Գեյթ» մանկապարտեզների ասոցիացիայի գլխավոր հովանավորն ու տնօրենն էր, ինչպես նաև Կալիֆոռնիայի «Հարյուրամյակի ակումբի» առաջին նախագահը ։ Բացի այդ, նա Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի գլխավոր բարերարն էր և իր պատմության մեջ առաջին կին ռեգենտը։ 1897 թվականից նա ծառայել է խորհրդի կազմում մինչև կյանքի վերջը։ Բացի այդ, 1897 թվականին նա ակտիվորեն մասնակցել է Մայրերի ազգային կոնգրեսի հիմնադրմանը, որը դարձել է ծնողների և ուսուցիչների ազգային ասոցիացիայի նախորդը։ 1900 թվականին նա հիմնադրել է Ազգային տաճարի դպրոցը։ Նրա անունով է կոչվել այս հաստատությանը կից հանրային տարրական դպրոցը ։
1898 թվականին Հերսթը փոխել է իր կրոնական համոզմունքները․ նախկինում լինելով Կամբերլենդի Պրեսվիտերյան եկեղեցու ծխական համայնքի անդամ, նա ընդունել է բահայի հավատքը և հետագայում կարևոր դեր խաղացել Միացյալ Նահանգներում այս կրոնի տարածման գործում      ։ 1889 թվականի դեկտեմբերի 14-ին նա ժամանել է Օսմանյան Պաղեստին (այժմ՝ Իսրայել)՝ ուխտագնացություն կատարելով դեպի Աքկա և Հայֆա։ Նա հետագայում նկարագրել է այս իրադարձությունները որպես «իր կյանքի ամենահիշարժան երեք օրեր» ։
Անձնական կլյանք
19 տարեկանում Ֆիբի Հերսթը ամուսնացել է Ջորջ Հերսթի հետ, որը հետագայում դարձել է ԱՄՆ սենատոր։ Հարսանիքից անմիջապես հետո երիտասարդ զույգը տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա, Սան Ֆրանցիսկո, որտեղ Ֆիբին լույս աշխարհ է բերել իր միակ որդուն՝ Ուիլյամին։
Մահ
Ֆիբի Հերսթը մահացել է 1919 թվականի ապրիլի 13-ին՝ իսպանական գրիպից, 76 տարեկանում։ Նրան հուղարկավորել են Կալիֆոռնիայում՝ Կալիֆոռնիայի Սան Մատեո շրջանում, Կոլմա քաղաքի Կիպրես Լաունի հուշահամալիրում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Չիչա Ամատայակուլ
Քիթի Չիչա Ամատայակուլ (Kitty Chicha Amatayakul, ชิชา อมาตยกุล, ), նախկինում՝ Կանյավի Ֆումսիրիդոլ (Kanyawee Phumsiridol, กัลยวีร์ ภูมิสิริดล), թաիլանդցի դերասանուհի, երգչուհի և մոդել։ Նախկինում եղել է թաիլանդական Kiss Me Five փոփ խմբի անդամ ։ Առավել հայտնի է Նեթֆլիքսի՝ «Աղջիկը ոչ մի տեղից» (Girl from Nowhere) հեռուստասերիալում կատարած Նանոյի դերով   ։
Կյանք և կարիերա
Ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 5-ին։ Սովորել է «Chitralada» դպրոցում։ 15 տարեկանում հաճախել է «British Curriculum» ավագ դպրոցը։ Այն ավարտելուց հետո սովորել է «Assumption University» համալսարանի բիզնեսի ֆակուլտետում և «Ramkhamhaeng University» համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։
2010 թվականին Ամատայակուլը պայմանագիր է կնքել Kamikaze լեյբլի հետ և դեբյուտ կատարել թաիլանդական Kiss Me Five փոփ խմբում ։
2018 թվականից Ամատայակուլը նկարահանվում է «Աղջիկը ոչ մի տեղից» (Girl from Nowhere) հեռուստասերիալում որպես գլխավոր դերակատար և կերտում է Նանոյի դերը ։ Հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանը թողարկվել է 2021 թվականին Նեթֆլիքսում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թաիլանդցի երգչուհիներ
Ֆեդորովկա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Ֆեդորովկա (Федорівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Ֆեդորովկա գյուղում բնակվում էր 2 258 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Գրիգոր Ե Քարավեժ
Գրիգոր Ե Քարավեժ (1193-1194), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1193 թվականից։ Հաջորդել է Գրիգոր Դ Տղային։ Ծնվել է շուրջ 1172 թվականին։ Ծննդյան վայրն անհայտ է։ Մահացել է 1194 թվականին Կիլիկիայի Կոպիտառ ամրոցում և ամփոփվել Դրազարկի վանքում։
Ներսես Շնորհալու եղբայր Վասիլ Պահլավունու թոռը՝ դստեր գծով։ Մկրտության ավազանի անունը՝ Վահրամ։ Իր մորեղբայր Գրիգոր Դ Տղայի ձեռով օծվել է եպիսկոպոս։ Կաթողիկոսական աթոռին ընտրվել է հայոց մեծ իշխան Լևոն II-ի առաջարկությամբ և Հայաստանի բարձրաստիճան հոգևորականների հավանությամբ։ Լևոն II թագավորը ցանկանում էր ունենալ իրեն հնազանդ հայրապետ, սակայն երիտասարդ և բնավորությամբ ըմբոստ կաթողիկոսը, հակառակ թագավորի ակնկալիքների, շարունակել է վարել ինքնիշխան քաղաքականություն՝ հարուցելով շատերի դժկամությունը։
Շուտով Լևոն II Մեծագործը Սսի արքեպիսկոպոս Հովհաննեսի (հետագայում՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Զ Սսեցի) խորհրդակցությամբ կաթողիկոսի աթոռանիստ Հռոմկլայում ձերբակալել է Գրիգոր Ե Քարավեժին, տարել Սիս, ապա բանտարկել Կոպիտառի բերդում։ Այդ արարքը հարուցել է մասնավորապես Հայաստանի հոգևորականների դժգոհությունը։ Իշխանությունը խոստացել է կաթողիկոսի մեղավորության հարցը քննել բարձրագույն դատական ատյանում, բայց բանտարկված կաթողիկոսին շուտով հայտնաբերել են բերդապարսպի ստորոտին՝ ժայռերի մեջ, ջախջախված, մեջքին կտավե պարան։ Պաշտոնապես հայտարարվել է, որ հայրապետը քարավեժ է եղել փախուստ կատարելու պահին։ Պատմիչների վկայությամբ, Գրիգոր Ե Քարավեժի հուղարկավորությունը կատարվել է ցուցադրական հանդիսավորությամբ։ Նրա աճյունը ամփոփվել է Դրազարկի վանքում՝ Գրիգոր Դ Տղայի շիրիմի կողքին։ Կաթողիկոսական գահին Գրիգոր Ե Քարավեժին հաջորդել է Գրիգոր Զ Ապիրատը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ
(1090) Սումիդա
(1090) Սումիդա (Sumida), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1928 թվականի փետրվարի 20-ին Օկուրո Օիկավայի կողմից Տոկիոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,360203 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8421 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8783 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1324,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271819 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,5° անկյուն։
Սումիդա աստերոիդը պատկանում է Ֆոկեայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,25-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում և 0,1-ից ոչ մեծ էքսցենտրիսիտետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆոկեայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1928 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օկուրո Օիկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լեփիլիե
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 350 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոնից հեռու է 14 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 23 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոնի շրջան
Էլիզա Քուփ
Էլիզա Քուփ (Eliza Coupe, ), ամերիկացի կատակերգական դերասանուհի, որն առավել հայտնի Է ABC-ի «Երջանիկ ավարտ» սիթքոմում խաղացած դերով ։
Կյանք և կարիերա
Էլիզա Քուփը ծնվել է Նյու Հեմփշիրում և ավարտել Պլիմուտի դպրոցը, որից հետո սովորել է Կալիֆոռնիայի արվեստի ինստիտուտում ։ Դրանից կարճ ժամանակ անց նա իր կարիերան է սկսել տարածաշրջանային թատերական բեմադրությունում դերով, որից հետո տեղափոխվել է հեռուստատեսություն։ 2006 թվականին «Variety» ամսագիրը Քուփին ընդգրկել է իր լավագույն տաս նոր կոմիկների ցուցակում ։ 2008 թվականին Քուփը նկարահանվել Է HBO-ի «Վատ ճանապարհից 12 մղոն» շոուում, իսկ հետո կանոնավոր դեր է ստացել «Կլինիկա» սիթքոմում, որտեղ նկարահանվել է վերջին եթերաշրջանում։ Նախքան ABC-ի «Երջանիկ ավարտ» սիթքոմում գլխավոր դեր ստանալը նաև եղել է «Ո՞վ է Սամանթան», «Սիրելի բժիշկը» և «Համայնքը» սերիալների հյուրը։ Քուփի շոուն և խաղը քննադատների կողմից արժանացել են գովասանքի, սակայն սերիալի վարկանիշների ցածր լինելու պատճառով 2013 թվականի գարնանը երեք եթերաշրջանից հետո ալիքը փակել է նախագիծը ։
Անձնական կյանք
2007-2013 թվականներին Էլիզան ամուսնացած է եղել դերասանական վարպետության դասախոս և տիկնիկագործ Ռենդալլ Ուիթինգհիլի հետ ։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 24-ին նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է առողջ ապրելակերպի «SuperLife» ապրանքանիշի հիմնադիր Դերին Օլենի հետ, որի հետ հանդիպել է իրենց հարսանիքից մեկ տարի առաջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Ահար
Ահար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Չելմեքջե
Չելմեքջե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ասիվ Վոժ (Ույուբի վտակ)
Ասիվ Վոժ (Асыв-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կուլոմ Յու գետի ձախ ափին՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 21 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ուսիլիտելնի Պունկտ (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Ուսիլիտելնի Պունկտ (Усилительный Пункт), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիստոն եղբայրներ
Վիստոն եղբայրներ(Whiston), Գևորգ և Գուլիելմուս, XVIII դ․ անգլիացի հայագետներ։ 1736 թվականին գրաբարից լատիներեն են թարգմանել ու հրատարակել Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունն» ու նրան վերագրված «Աշխարհացույցը»՝ զուգահեռաբար տվել հայերեն բնագրերը, որոնց համար օգտագործել են Թովմաս Վանանդեցու՝ 1695 թվականին Ամստերդամում հրատարակած պատմությունը և 1698 թվականի Աշխարհացույցը։ Առաջաբանում Վիստոն եղբայրները նշում են Մովսես Խորենացու Պատմության արժանիքներն ու թերությունները, քննադատում Պատմահորը կեղծիքի մեջ մեղադրողներին և նրան V դարից դեպի նոր ժամանակներ տեղափոխողներին։ Վիստոն եղբայրների հիշյալ հրատարակությամբ սկզբնավորվել է հայագիտությունը Անգլիայում, խթանվել հայագիտության զարգացումը Եվրոպայում։
Կորատո
Կորատո (Corato), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ապուլիա մարզի Բարի գավառում ։
Բնակչությունը 47442 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 284 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 167 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 70033։ Հեռախոսային կոդ՝ 080։
Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սան Կատալդոն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (266101-266200)
Աստերոիդների ցանկ (266001-266100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (266201-266300)
Համազ Ղուշչյան
Համազ Բոգդանի (Բուղդանի) Ղուշչյան, հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1988), պրոֆեսոր 1989 թվականից։
Կենսագրություն
Համազ Ղուշչյանը ծնվել է 1939 թվականի հունվարի 1-ին Բարեկամավան (ՀՀ Տավուշի մարզ) գյուղում։ 1963 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1991 թվականից եղել է ԵՊՏԻ մակրոտնտեսագիտության ամբիոնի վարիչ։ 1992 թվականից աշխատել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր կառավարման և տնտեսական բարեփոխումների ինստիտուտի կառավարման կադրերի վերապատրաստման կենտրոնի ղեկավար ։
Աշխատանքները վերաբերում են արտադրության արդյունավետության, միջճյուղային հաշվեկշռի, տնտհաշվարկային հարաբերությունների կատարելագործման, մակրոտնտեսագիտության կարգավորման խնդիրներին։ Հեղինակ է «Շուկայական տնտեսության ժամանակակից հարցերը» դասախոսությունների ժողովածուի (1995), «Մակրոէկոնոմիկա» (1992, 1996) ուսումնական ձեռնարկի, «Տնտեսագիտական բացատրական բառարանի» (1999, համահեղինակ) ։
Պարտադիր օրինակ
Պարտադիր օրինակ, պետական գրապահոցներին, մատենագիտական և տեղեկատու կենտրոններին, գրադարաններին և այլ հաստատություններին պարտադիր կերպով տրվող տպագրական արտադրանքի նմուշ՝ գրանցման և հաշվարկման, մատենագիտական և տեղեկատու աշխատանքների կազմակերպման, գրադարանային ֆոնդերի համալրման ու պետական արխիվների ստեղծման, ինչպես նաև հեղինակային իրավունքի պահպանության նպատակով։ Առաջին անգամ կիրառվել է Ֆրանսիայում, 1537 թվականին։ Ռուսաստանում, որպես համապետ․ համակարգ, ընդունվել է 1783 թվականին։
Համազ Ղուշչյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Պարտադիր օրինակ
Կատեգորիա:Մատենագիտություն Կատեգորիա:Գրադարանավարություն Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք
(1091) Սպիրեա
(1091) Սպիրեա (Spiraea), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1928 թվականի փետրվարի 26-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,421795 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,2103 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6333 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2311,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,155712 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,16° անկյուն։
Սպիրեա աստերոիդը պատկանում է Կիբելեի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 3,27 - 3,7 ա. մ. մեծ կիսաառանցքներով, էքսցենտրիսիտետը՝ փոքր է քան 0,3 և ուղեծրի թեքումը՝ փոքր քան 25°։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կիբելեի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1928 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Աղէրեն
Աղէրեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդրիա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Ալեքսանդրիա (Олександрія), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրիա գյուղում բնակվում էր 74 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պոեզիա
Պոեզիա (ծագում է  հին հունարեն poiesis (ποίησις) բառից, որ նշանակում է «ստեղծել»), չափածո ստեղծագործությունների ընդհանրական անվանումը, որի հիմքում լեզվի գեղագիտական այնպիսի առանձնահատկություններն են, ինչպիսիք են բարեհնչությունը, հնչիմաստը և ռիթմը   ։
Պոեզիան ծագման երկար պատմություն ունի, որը կապվում է դեռևս շումերական «Գիլգամեշ» էպոսի հետ։ Վաղ շրջանի պոեզիայի նմուշները ծագել են ժողովրդական երգերից, ինչպես և առհասարակ բանավոր ժողովրդական նմուշներից. այդպես եղավ, օրինակ, չինական «Շիցզինի», Հոմերոսի «Իլիականի» և «Ոդիսականի» դեպքում։ Հին շրջանում պոեզիան բնութագրելու ուղղությամբ կատարված բոլոր փորձերը, ինչպես օրինակ, Արիստոտելի «Պոետիկան», ուղղված էին ճարտասանության մեջ, դրամայում, երգի և կատակերգության մեջ խոսքի կառուցման առանձնահատկությունները վեր հանելուն։ Ավելի ուշ շրջանի ուսումնասիրությունները կենտրոնացան այնպիսի հատկանիշների վրա, ինչպիսիք են կրկնությունը, բանաստեղծական ձևը և հանգը, և ընդգծեցին գեղագիտական այնպիսի  կողմեր, որոնք զանազանում են պոեզիան շարադրանքի որոշակիորեն տեղեկատվական արձակ ձևերից։
Պոեզիան օգտագործում է ձևեր և հնարքներ՝ ընդգծելու խոսքի հուզականությունը զգացական արձագանք արթնացնելու նպատակով։ Այնպիսի միջոցները, ինչպես համահնչունությունը, ալիտերացիան և ռիթմը, անվանաբանությունը, երբեմն օգտագործվում էին իբրև երաժշտական և հմայական միջոցներ։ Երկիմաստության, խորհրդանշանների, հեգնանքի և այլ ոճական հնարքների կիրառումը չափածո խոսքում առիթ է տալիս բանաստեղծության բազում մեկնաբանությունների։ Խոսքի համանման բաղադրիչները, ինչպես փոխաբերությունը, համեմատությունը, փոխանունությունը, ստեղծում են իրարից տարբեր պատկերների անդրադարձը, շերտավորում իմաստները՝ ձևավորելով առնչություններ, որ նախկինում չեն նկատվել։ Այսինքն` ինչ-որ չափով տեղի է ունենում բառի նշանակության փոփոխություն, այն ձեռք է բերում նոր, անուղղակի կամ անսովոր, ավելի լայն կամ նեղ իմաստ, որի հաշվին էլ խոսքն ավելի պատկերավոր է դառնում։ Խոսքի պատկերավորման միջոցների հարազատություն կարող է գոյություն ունենալ չափածո խոսքի անհատական դրսևորումներում՝ նրանց հանգի և ռիթմի մեջ։ Պոեզիայի որոշ ձևեր ու ժանրեր հատուկ են որոշ մշակույթների ու համապատասխանում են այն լեզվի առանձնահատկություններին, որով բանաստեղծը գրում է։ Ընթերցողները հակված էին նույնականացնել պոեզիան Դանթեի, Գյոթեի, Միցկևիչի և Ռումիի հետ, ովքեր ձևավորում են որոշակի ուղղություն պոեզիայում` կիրառելով հանգը և բանաստեղծական կանոնավոր չափը, թեպետ կային նաև այլ ավանդույթներ, ինչպես ասենք հոգևոր պոեզիան, որ օգտագործում էր այլ միջոցներ ռիթմ և բարեհնչունություն ստեղծելու համար։ Ժամանակակից պոեզիան արտացոլում է բանաստեղծական ավանդների քննադատությունը ` խաղարկելով և փորձարկելով այն, հաճախ ընդհանրապես հրաժարվելով հանգից և այդպիսով ստեղծելով ռիթմ  ։ Մերօրյա զգալիորեն գլոբալիզացված աշխարհում, պոետները հաճախ այլ մշակույթներից և լեզուներից ընդօրինակում են ձևեր, ոճեր և հնարքներ։
Պատմություն
Որոշ ուսումնասիրողներ հավատացած են, որ բանաստեղծական արվեստը նախորդել է գրին ։ Մյուսները, այնուամենայնիվ, կարծում են, որ պոեզիան միանշանակորեն չի նախորդել գրին ։ Պահպանված հնագույն էպոսը՝ «Գիլգամեշը», ձևավորվել է շումերների կողմից մ․թ․ա․ 3-րդ հազարամյակում (Միջերկրական ծով, այժմյան Իրաք), և գրվել է սեպագրերի տեսքով` կավե սալիկների վրա, իսկ ավելի ուշ` պապիրուսի վրա ։ Մ․ թ․ ա․ 2000 թվականի մի սեպագրի վրա ներկայացվում է ամենամյա ծեսը, թե ինչպես է թագավորը խորհրդանշական ձևով ամուսնանում և կնության առնում Ինաննա (համապատասխանում է բաբելա-ասորեստանյան աստվածուհի Իշտարին) աստվածուհուն` ի նշան պտղաբերության և առատության։ Ենթադրվում է, որ դա աշխարհի ամենահին սիրային բանաստեղծությունն է։ Եգիպտական ժողովրդական բանաստեղծության օրինակ է «Սինուհեթի պատմությունը» (Մ․թ․ա․ 1800 թ․)։ Պոեզիայի մեկ այլ հնագույն տեսակ են հունական էպոսները՝ «Իլիականը» և «Ոդիսականը», ավեստերեն գրքերը, Գաթական Ավեստան և Յասնան` Ավեստայի առաջին և կարևորագույն մասը, հռոմեական ազգային էպոսը՝ Վերգիլիոսի «Էնեականը» և հնդկական էպոսը՝ «Ռամայանան» և «Մահաբհարաթան»։ Ժողովրդական պոեզիան, ներառյալ «Ոդիսականը», հնդկական Վեդաները, ի հայտ են գալիս որպես բանաստեղծական ձևեր, որ օգնում են ժողովրդական հիշողության ամրագրմանը և բանավոր հաղորդակցմանը նախապատմական և հնագույն հասարակություններում ։
Պոեզիայի մի շարք ձևեր զարգացել են ուղղակիորեն ժողովրդական երգերից։ Չինական պոեզիայի պահպանված հնագույն ժողովածուի՝ «Շիցզինի» վաղ օրինակները սկզբնապես երգեր են եղել ։
Հնագույն մտածողների բոլոր ջանքերը՝ որոշակիացնելու, թե ինչն է հստակ պոեզիայի ձևը որոշում կամ թե ինչի հիման վրա է տարբերակվում լավ պոեզիան վատից, սկիզբ դրեցին պոետիկային՝ պոեզիայի գեղագիտության մասին ուսմունքին ։ Որոշ հնագույն հասարակություններ, ինչպես օրինակ Չինաստանն իր «Շիցզինով», ձևավորեցին բանաստեղծական երկերի կանոններ, որոնք, բացի գեղագիտական կարևորություն ունենալը, նաև ավանդույթ ձևավորեցին ։ Վերջերս մտածողները ջանում են տալ սահմանում, որ կարող է պարունակել գրական երկերի ձևային տարբերությունները այն չափով, որքան դրանք առկա են Չոսերի «Քենթերբերյան պատմվածքներում» և Մացուո Բասյոյի «Հյուսիսի արահետներով» հոքուներում, ինչպես նաև բովանդակության մեջ առկա տարբերությունները՝ Թանախ կրոնական պոեզիայի, սիրային պոեզիայի և վանկերգի օրինակով ։
Արևմտյան ավանդույթներ
Դասական շրջանի մտածողները առաջարկել են պոեզիայի որակը որոշելու և գնահատելու համար կատարել դասակարգումներ։ Մասնավորապես Արիստոտելի «Պոետիկայի» պահպանված հատվածները ներկայացնում են պոեզիայի երեք ժանր՝ էպիկական պոեմ, կատակերգություն և ողբերգություն, և սահմանում են կանոններ, որոնց համաձայն բնորոշվում է բարձրարժեք պոեզիան յուրաքանչյուր ժանրում՝ հիմք ընդունելով յուրաքանչյուր ժանրի նպատակադրումները ։ Ուշ շրջանի գեղագետներն առանձնացնում են երեք հիմնական ժանր՝ էպիկական, քնարական և դրամատիկական պոեզիա`  կատակերգությունը և ողբերգությունը սահմանելով որպես դրամատիկական պոեզիայի ենթաժանրեր ։
Արիստոտելի դասակարգումը իսլամական ոսկե դարաշրջանի ընթացքում տիրապետող էր Միջին Արևելքում, ինչպես նաև Եվրոպայում՝ Վերածննդի շրջանում ։ Հետագայում պոետները և գեղագետները որպես մի հակադիր ձև առանձնացրին պոեզիան արձակից, որը գլխավորապես ընկալվում է իբրև  տրամաբանական բացատրությամբ և նեղ պատմողական կառուցվածքի հակվածությամբ գրելաձև ։
Սա իհարկե չի նշանակում, որ պոեզիան տրամաբանականության կամ պատումի պակաս ունի, պարզապես պոեզիան փորձում է ներկայացնել գեղեցիկը կամ վեհը՝ առանց տրամաբանական կամ պատմողական մտքերի կիրառմամբ ասելիքը ծանրաբեռնելու։ Անգլիական ռոմատիզմի շրջանի բանաստեղծ Ջոն Քիթսը սա անվանում է փախուստ տրամաբանությունից` հիմք դնելով երևակայության յուրօրինակ տեսության ։ Այս ռոմանտիկ մոտեցումը դիտում է ձևն իբրև արժեքավոր պոեզիայի մի բանալի, որովհետև ձևը վերացական է և զերծ է հիմնական տեսական տրամաբանությունից։ Նման ընկալումը տիրապետող էր 20-րդ դարում ։
Այս շրջանի ընթացքում զգալիորեն շատ էին տարբեր բանաստեղծական ավանդույթների միջև փոխազդեցությունները եվրոպական գաղութականացման և համաշխարհային առևտրի համընթաց աճի շնորհիվ ։ Ի լրումն այս ամենի՝ ռոմանտիզմի շրջանում թարգմանական զարթոնքի շնորհիվ բազմաթիվ հնագույն երկեր վերարժևորվեցին ։
20-րդ և 21-րդ դարերի բանավեճեր
20-րդ դարում գրականության որոշ տեսաբաններ, ավելի քիչ ուշադրություն դարձնելով արձակի և պոեզիայի հակադրությանը, կենտրոնացան պոետի գործունեության վրա` որպես մեկի, ով ստեղծագործում է՝ օգտագործելով լեզուն, և պոեզիայի վրա՝ որպես ստեղծագործության, որ արարում է պոետը ։ Պոետի ստեղծագործությունը չի դիտվում իբրև բացառիկ մի բան, իսկ ժամանակակից որոշ պոետներ էլ չեն տեսնում էական տարբերություններ բանաստեղծություն գրելու և ստեղծագործական այլ գործընթացների միջև։ Ժամանակակիցներից շատերը, թեպետ, բնորոշում են պոեզիան որպես չպարզաբանված ։ 20֊րդ դարի առաջին կեսին պոեզիայի ավանդական ձևերից և կառուցվածքներից հրաժարումը համընկավ ավանդական պոեզիայի սահմանման և պոեզիայի ու արձակի տարբերակման հետ կապված հարցադրումների ծագման հետ` առավելապես բանաստեղծական արձակի և արձակ բանաստեղծության առկա օրինակների պարագայում։ Բազմաթիվ Ժամանակակից բանաստեղծներ գրեցին ոչ ավանդական ձևերով կամ այն ձևով, ինչպես ավանդաբար գրվում է արձակը՝ չնայած նրանց գրվածքը հագեցած է բանաստեղծական առոգանությամբ, իսկ հաճախ էլ ոչ տաղաչափական միջոցներով հաստատված ռիթմով և հնչերանգով։ Այդ շրջանում գրական դպրոցների ներսում սկիզբ առավ ձևապաշտական կարևոր շարժում, որն ինչպես ստեղծում և համադրում էր նոր ձևային կառույցներ, այնպես էլ՝ վերակենդանացնում ավելի հին ձևերն ու կառույցները ։
Վերջերս հետմոդեռնիզմի շնորհիվ արձակը և պոեզիան սկսեցին դիտվել իբրև տարբեր ամբողջություններ, իսկ պոեզիայի ժանրերի տարբերակումն ընկալվեց իբրև մշակութային «հնություն»։ Մոդեռնիստներից առաջ անցնելով` հետմոդեռնիզմը պոետի ստեղծագործական դերի շեշտադրումն ավելի մեծացրեց՝ ընդգծելով այս առումով նաև ընթերցողի գործոնը (հերմենևտիկա), ինչպես նաև այն բարդ մշակութային շրջանակը, որի սահմաններում ընթերցվում է բանաստեղծությունը ։ Այսօր ամբողջ աշխարհում պոեզիան հաճախ փոխառում է բանաստեղծական ձևեր և կաղապարներ այլևայլ մշակույթներից և անցյալից` ձևավորելով տարբերակման և դասակարգման այնպիսի նշանակալի փորձեր, որոնք զգալի դեր են ունենում մշակույթի ներսում այնպես, ինչպես արևմտյան չափանիշը ։
Վաղ 21-րդ դարի բանաստեղծական ավանդույթները, ըստ երևույթին, շարունակում են խիստ վառ արտահայտված այնպիսի նախորդների ավանդները, ինչպես Ուիթմենը, Էմերսոնը և Վորդսվորթը։ Գրաքննադատ Ջոֆրի Հարթմանը օգտագործել է «անհրաժեշտի անձկություն» արտահայտությունը՝ բնութագրելու հին բանաստեղծական ավանդույթներին ժամանակակիցների արձագանքը որպես «վախեցած լինել, որ բովանդակությունն այլևս զուրկ է ձևից» և հիմնվելով Էմերսոնի կողմից առաջ քաշված փոխաբերության վրա։ Էմերսոնը նկատում է, որ բանաստեղծական կառույցին առնչվող բանավեճի մեջ, որտեղ կամ ձևը, կամ բովանդակությունը կարող են գերակշռել, պարզապես պետք է ասել․ «Բովանդակությունը ձև է պահանջում»։ Սա վիճարկվել է այլ գրականագետների կողմից տարբեր շրջաններում, ինչպես օրինակ, Բլումի, ով 21-րդ դարի վաղ շրջանում ձևի մասին ասում է․ «Այսօր համախոհ բանաստեղծների սերունդը՝ հասուն և պատրաստված գրելու 21-րդ դարի ամերիկյան կարևորագույն բանաստեղծությունը, կարող է դեռ դիտվել իբրև, ինչպես Սթիվենսն է ասել, «մեծ ստվերի վերջին հավելում, ստվեր, որ Էմերսոնինն է»» ։
Վանկաչափություն
Վանկաչափությունը երկար և կարճ վանկերով բանաստեղծական չափը որոշելն է։ Այն ուսումնասիրում է բանաստեղծության ռիթմը, բանաստեղծական ոտքը և հնչերանգը։ Ռիթմը և բանաստեղծական ոտքը, չնայած սերտ առնչությանը, տարբեր են ։ Բանաստեղծական ոտքը բանաստեղծության համար սահմանված հստակ ձև է, որ ստեղծվում է երկար և կարճ վանկերի տարբեր զուգորդությունների արդյունքում (ինչպես յամբական պենտամետրը), այնինչ ռիթմի համար որոշիչը բանաստեղծական տողն է` չափածոյի հիմնական ռիթմական միավորը։ Վանկաչափությունն այսպիսով ուսումնասիրում է նաև բանաստեղծական տողերը` ցույց տալու բանաստեղծական ոտքի դրսևորման և կիրառման առանձնահատկությունները ։
Ռիթմ
Չափական (մետրական կամ քանակական) ռիթմական համակարգի մեջ տողերի հավասարության՝ ռիթմի հիմնական պայմանը հարևան տողերի արտասանության համար անհրաժեշտ ժամանակամիջոցի հավասարությունն էր։ Բանաստեղծը, այսպիսով, պետք է «չափեր» տողերի երկարությունն ըստ արտասանության ժամանակի։ Տողը չափելու ամենափոքր միավորը կարճ վանկի երկարությունն էր, որ կոչվում էր մորա (ամանակ) և դրվում էր ‿ նշանով։ Երկար վանկն իր արտասանությամբ երկու անգամ ավելի տևական էր, հավասար էր երկու ամանակի և գրվում էր — նշանով։ Երկար և կարճ վանկերի տարբեր զուգորդությունները կոչվում էին ոտքեր։ Ուսումնասիրողներն անտիկ պոեզիայում հայտնաբերել են մոտ 30 տարբեր ոտքեր, որոնք առաջանում էին երկար ու կարճ վանկերը տարբեր քանակով և տարբեր հաջորդականությամբ զուգակցելու շնորհիվ։ Ժամանակակից անգլիական բանաստեղծության մեջ հիմնականում շեշտերն են տարբերակում ոտքը, այդ իսկ պատճառով ժամանակակից անգլերենում բանաստեղծական ոտքի վրա կառուցված ռիթմը հաճախ հիմնվում է շեշտված կամ անշեշտ վանկերի վրա (ամբողջական կամ կրճատված) ։ Մյուս կողմից դասական լեզուներում մինչ չափական միավորները նման են, ձայնավորի երկարությունն է որոշում չափը, այլ ոչ թե շեշտը ։ Հին անգլիական պոեզիան կիրառում էր չափական ձևը՝ տարբեր թվով վանկեր, սակայն հստակ թվով ուժեղ շեշտեր յուրաքանչյուր տողում ։ Հնագույն եբրայական հոգևոր պոեզիայի (ներառյալ շատ սաղմոսներ) գլխավոր միջոցը ճարտասանությունն էր՝ հռետորական կառույց, որի դեպքում յուրաքանչյուր հաջորդ տող ներգործում է մյուսի կա′մ քերականական, կա′մ հնչյունական կառույցին, կա′մ գաղափարական կողմին, կա′մ էլ բոլորին միասին։ Ճարտասանությունն ինքնին ունի անտիֆոնային (երկձայն երկխոսության) կամ հարց ու պատասախանի բնույթ, որը կարող է հաստատվել նաև հնչերանգով։ Հետևաբար, աստվածաշնչյան պոեզիան ռիթմ ստեղծելու համար շատ ավելի քիչ է հիմնվում բանաստեղծական ոտքի վրա, բայց փոխարենը ստեղծում է ռիթմ՝ հիմնված տողերի, արտահայտությունների և նախադասության առավել մեծ հնչյունական միավորների վրա ։ Դասական պոեզիայի որոշ ձևեր, ինչպես Թամիլ լեզվի վենպան, ունեին չթեքվող քերականություն, որով հանդերձ էլ կարողանում էին ապահովել ռիթմ ։ Չինական պոեզիայում ռիթմ ստեղծում են ինչպես հնչերանգը, այնպես էլ շեշտերը։ Դասական շրջանի չինացի տեսաբաններն առանձնացնում են չորս ձայնաստիճան՝ ուղիղ ձայնասիճան, աճող ձայնաստիճան, սղվող ձայնաստիճան և հավելվող ձայնաստիճան ։
Ռիթմի ստեղծման ձևային կաղապարները՝ ժամանակակից անգլիական բանաստեղծության մեջ կիրառվող, այլևս տիրապետող չեն արդի անգլիական պոեզիայում։ Ազատ բանաստեղծության պարագայում ռիթմը կառուցվում է վերջավորության անկախ միավորների հաշվին, այլ ոչ թե՝ կանոնավոր հանգի։ Ռոբինսոն ՋեֆՖերսը, Մարիան Մուրը և Ուիլյամ Կարլոս Ուիլյամսը այն երեք նշանավոր պոետներն են, ովքեր հերքեցին այն միտքը, թե կանոնավոր շեշտական հանգը անցանկալի է անգլիական գրականության համար ։ Ջեֆերսը փորձարկեց «ցատկող» ռիթմը՝ որպես շեշտական հանգի փոխարինող տարբերակ ։
Տաղաչափություն
Արևմտյան բանաստեղծական ավանդության մեջ, տաղաչափությունը սովորաբար հիմնվում է բանաստեղծական ոտքի և յուրաքանչյուր տողում դրա քանակի վրա ։ Յուրաքանչյուր տողում բանաստեղծական ոտքի քանակը նկարագրվում է՝ օգտագործելով հունական տերմինաբանությունը։ Օրինակ՝ տետրամետր (քառաչափյա)՝ չորս ոտքանի և հեկզամետր (վեցչափյա)՝ վեց ոտքանի բանաստեղծական տողերի դեպքում ։ Այսպես, յամբական պենտամետրը (հինգչափյա) չափ է, որ պարունակում է հինգ բանաստեղծական ոտք յուրաքանչյուր տողում, որտեղ գերադասը յամբն է։ Այս տաղաչափական համակարգը ծագել է հին հունական պոեզիայում և օգտագործվել է այնպիսի բանաստեղծների կողմից, ինչպես Պինդարոսը և Սաֆոն, ինչպես նաև Աթենքի մեծ ողբերգակների կողմից։ Նույն կերպ, դակտիլային հեկզամետրը յուրաքանչյուր տողում պարունակում է վեց բանաստեղծական ոտք, որոնցից գերադասը դակտիլն է։ Դակտիլային հեկզամետրը հունական դյուցազներգության ավանդական չափն էր, որոնցից պահպանված հնագույն օրինակներն են Հոմերոսի և Հեսիոդոսի երկերը ։ Յամբական պենտամետրը և դակտիլային հեկզամետրը ավելի ուշ շրջանում կիրառվեցին մի շարք այլ գրողների կողմից՝ ներառյալ Ուիլյամ Շեքսպիրը և Հենրի Վորդսվորթ Լոնգֆելլոն ։ Անգլերենի համար ամենատարածված չափերն են ՝
Կան բանաստեղծական ոտքի այլևայլ տեսակներ մինչև մեծավերջ, չորս վանկանի ոտք մեկ շեշտված վանկով՝ ուղեկցվող երկու անշեշտ վանկերով և մեկ շեշտված վանկով եզրափակվող։ Յամբը կամ մեծավերջը ծագում է հին հունական և լատինական որոշ բանաստեղծական ձևերից Լեզուները, որոնք հանգը ստեղծելու համար կիրառում են ձայնավորի երկարությունը կամ հնչերանգ, ինչպես օտտոմանյան թուրքերենը կամ վեդայական լեզուն, ունեն հասկացություններ յամբի և դակտիլի նման՝ նկարագրելու երկար և կարճ հնչյունների համակցումները ։ Բանաստեղծական այս չափերից յուրաքանչյուրն ունի որոշակի դրսևորում առանձին կամ այլ չափերի հետ համակցության մեջ։ Օրինակ՝ անգլերենում ռիթմի ամենից բնական ձևը յամբն է ստեղծում, որը ձևավորում է գլխավորապես ճկուն, բայց և կայուն բանաստեղծություն ։ Հանգի ուսումնասիրությունը հաճախ ցույց է տալիս հիմնական կաղապարը, որն ընկած է բանաստեղծության հիմքում, սակայն ցույց չի տալիս շեշտի տարբերվող աստիճանները, ինչպես նաև վանկերի բարձրության և երկարության տարբերությունները ։ Տարակարծություն կա այն հարցի շուրջ, թե որքան կիրառելի է տարբեր բանաստեղծական ոտքերի բազմազանությունը հանգի բնութագրման համար։ Օրինակ՝ Ռոբերտ Փինսկին կարծում է, որ մինչ դակտիլները կարևոր են դասական բանաստեղծության համար, անգլիական դակտիլային բանաստեղծությունը կիրառում է դակտիլը շատ անկանոն և ավելի շուտ կարող է բնորոշվել որպես յամբական և անապեստյան, որի չափը նա բնական է համարում լեզվի համար ։ Իրական ռիթմը նշանակալիորեն առավել բարդ է, քան հիմնական ուսումնասիրված չափը՝ վերը նկարագրված, իսկ շատ գիտնականներ էլ փնտրում են հնարքներ, որ կօգնեն հետազոտել այս կարգի բարդությունը։ Վլադիմիր Նաբոկովը նկատել է, որ բանաստեղծության տողում շեշտված և անշեշտ վանկերի կանոնավոր կաղապարի ներքո թաքնված է առոգանության մի առանձին կաղապար, որ հետևանքն է արտասանած բառերի բնական բարձրության, և առաջարկեց, որ «սղում» տերմինը գործածվի՝ տարբերակելու ոչ արտասանական շեշտը արտասանական շեշտից ։
Չափական կաղապարներ
Պոեզիայի տարբեր ավանդույթներ և ժանրեր կիրառում են տարբեր չափեր՝ սկսած շեքսպիրյան յամբական պենտամետրից և հոմերոսյան դակտիլային հեկզամետրից մինչև անապեստյան տետրամետր՝ տարբեր մանկական ոտանավորներում գործածված։ Ինչևէ, սովորական են նաև հաստատված չափի մի շարք տարբերակներ՝ ընդգծելու, ուշադրություն հրավիրելու բանաստեղծական ոտքին կամ տողին, կամ էլ խուսափելու ձանձրալի կրկնությունից։ Օրինակ՝ բանաստեղծական ոտքի շեշտը կարող է տեղը փոխել, դադար կարող է ավելացվել (երբեմն բանաստեղծական ոտքի կամ շեշտի վրա) կամ տողի վերջնական բանաստեղծական ոտքին կարող է տրվել իգական հանգ՝ մեղմացնելու այն, կամ էլ կարող է փոխարինվել երկար երկվանկ հանգով` ընդգծելու այն կամ ստեղծելու դանդաղեցված դադար։ Որոշ կաղապարներ (ինչպես օրինակ, յամբական պենտամետրը) բավականին կանոնավոր են, մինչդեռ այլ կաղապարներ, ինչպես ասենք, դակտիլային հեկզամետրը, խիստ անկանոն են ։ Կանոնավորությունը կարող է տարբեր լեզուների համար տարբեր լինել։ Ի հավելումն ասենք, որ տարբեր կաղապարներ հաճախ զարգանում են որոշակիորեն տարբեր լեզուներում, այնպես, որ, օրինակ, յամբական տետրամետրը ռուսերենում գլխավորապես կազդի առոգանության կիրառման կանոնավորության վրա` ուժեղացնելու չափը, որը տեղի չի ունենում կամ տեղի է ունենում շատ փոքր չափով անգլերենի պարագայում ։
Ահա որոշ չափական կաղապարներ՝ կիրառված բանաստեղծների կողմից իրենց նշանակալի ստեղծագործությունների օրինակով․
Ռիթմ, նմանաձայնություն, համահնչունություն
Ռիթմը, նմանաձայնությունը (բնաձայնություն)՝ բաղաձայնույթը (ալիտերացիան) և առձայնույթը (ասոնանսը) հնչյունի կրկնություններ ստեղծելու եղանակներ են, որ օգնում են ավելի լավ պատկերացնելու, զգալու նկարագրվող առարկան, երևույթը, մեր երևակայության մեջ «լսողական պատկեր» են ստեղծում։ Դրանք կարող են կիրառվել բանաստեղծության մեջ որպես անկախ կառուցվածքային միավորներ՝ ռիթմի զգացողությունն ուժեղացնելու համար կամ զուտ որպես ձևավորման տարր ։ Նրանք կարող են հաղորդել կրկնվող հնչյունական միավորներից միանգամայն անկախ իմաստ։ Օրինակ՝ Չոսերը նմանաձայնություն շատ է կիրառել` հին անգլիական բանաստեղծությունը նմանակելու և արխայիկ կերպար գծագրելու համար ։ Ռիթմը բաղկացած է նույն (ծանր ռիթմ) կամ նման (փափուկ ռիթմ) հնչյուններից, որ տողի վերջում կամ տողամիջի համապատասխան տեղերում են դրվում (ներքին ռիթմ)։ Լեզուները տարբեր են իրենց ռիթմիկ կառույցների բազմազանությամբ։ Օրինակ՝ իտալերենն ունի հարուստ ռիթմիկ համակարգ, որ թույլ է տալիս պահպանել ռիթմերի սահմանափակ կազմը երկար բանաստեղծության համար։ Այդ առատությունը բառերի վերջավորությունների արդյունքն է, որ հաջորդում է կանոնիկ ձևին։ Անգլերենն այլ լեզուներից փոխառած իր բառերի անկանոն վերջավորությունների հետևանքով այնքան էլ հարուստ չէ ռիթմի առումով ։ Լեզվի ռիթմիկ համակարգի հարստության աստիճանը էական դեր է խաղում տվյալ լեզվին բնորոշ բանաստեղծական ձևերի որոշման հարցում ։
Վուշ-վո՜ւշ, Անո՜ւշ, վուշ-վո՜ւշ, քուրի՜կ, Վո՜ւշ քու սերին, քու յարին… Վուշ-վո՜ւշ, Սարո՜, վուշ-վո՜ւշ, իգի՜թ, Վո՜ւշ քու սիրած սարերին…
Առձայնույթը շատ հաճախ զուգակցվում է բաղաձայնույթի հետ։ Օրինակ` Վ. Տերյանի «Շշուկ ու շրշյուն» բանաստեղծության մեջ զ, ս և մանավանդ շ շփական, ինչպես նաև ջ հնչյունների կրկնության շնորհիվ առկա է բաղաձայնույթ, իսկ ու ձայնավորի կուտակումը (բավական է ասել, որ ստորև բերված հատվածում այն կրկնվում է 25 անգամ) հանգեցնում է առձայնույթի. Աշնան մշուշում շշուկ ու շրշյուն... ...Անտես ու հուշիկ իմ շուրջը շրջում, Եվ շշնջում ես, և անուշ շրշում, Պայծառ տրտմությամբ ինձ ես անրջում Ու գաղտնի սիրով սիրում ու հիշում... ...Եվ շշնջում ես, և շրշում անուշ, Անտես ու հուշիկ իմ շուրջը շրջում։
Հանգավորման համակարգեր
Շատ լեզուներում՝ ներառյալ ժամանակակից եվրոպական լեզուները և արաբերենը, բանաստեղծները օգտագործում են հանգ՝ որպես բանաստեղծական այնպիսի հատուկ ձևերի կառուցման բաղադրիչ, ինչպես բալլադները, սոնետները և երկտող հանգավոր ոտանավորները։ Ինչևէ, հանգավոր կառույցի կիրառումը ընդհանուր չէ, անգամ եվրոպական ավանդույթների սահմաններում։ Ժամանակակից պոեզիան խուսափում է ավանդական հանգավոր համակարգերից։ Դասական հունական և լատինական պոեզիայում հանգ չէին կիրառում ։ Հանգը մուտք գործեց եվրոպական պոեզիա վաղ միջնադարում՝ ինչ-որ չափով Ալ-Անդալուսում (ժամանակակից Իսպանիա) արաբերենի ազդեցության պայմաններում ։ Արաբ բանաստեղծները լայնորեն դիմել են հանգին վեցերորդ հազարամյակում՝ արաբական գրականության զարգացման առաջին իսկ շրջանից, ինչպես նրանց երկար հանգավորված կասիդան է ։ Հանգավորման որոշ համակարգեր կապված են հստակ լեզվի, մշակույթի կամ շրջանի հետ, մինչդեռ մի շարք հանգավորման համակարգեր էլ ձևավորվել են տարբեր լեզուների, մշակույթների կամ ժամանակաշրջանների ազդեցությամբ։ Բանաստեղծական որոշ ձևեր ունեն կայուն և հստակ հանգավորման համակարգ, ինչպես արքայական տաղը (բալլադի տարատեսակ) կամ ռուբայաթը, իսկ որոշ ձևեր էլ ունեն փոփոխական հանգավորման համակարգ ։
Շատ դեպքերում հանգավորումը ներկայացվում է հանգերի դասավորությանը համապատասխան՝ օգտագործելով տառեր, ինչպես օրինակ, եթե քառյակի առաջին, երկրորդ և չորրորդ տողերը հանգավորվում են իրար հետ, իսկ երրորդը՝ ոչ, ապա հանգավորումը կունենա հետևյալ տեսքը՝ «a-a-b-a»։ Օրինակ՝ այս ձևը կիրառվում է ռուբայաթի համար ։ Նույն կերպ «a-b-b-a» կառուցվածքով հանգավորումը, որ հայտնի է որպես օղակաձև, իր կիրառությունն է գտել պետրարկյան սոնետում ։ Որոշ ձևեր էլ, ինչպես օկտավը և տերցինները, ունեն ավելի բարդ համակցություններ, որ երբեմն նախընտրելի չէ ներկայացնել «a-b-c» պայմանական սխեմայի միջոցով ։
Ձևը պոեզիայում
Բանաստեղծական ձևն առավել ճկուն է մոդեռնիստական և հետմոդեռնիստական պոեզիայում ու ավելի քիչ է սևեռված կառուցվածքի վրա, քան նախորդ դարաշրջաններում։ Ժամանակակից շատ գրողներ հրաժարվում են ընդունված բանաստեղծական ձևերից և գրում են ազատ բանաստեղծություն։ Սակայն պոեզիան ի վերջո տարբերվում է արձակից իր ձևով. նույնիսկ ազատ բանաստեղծության մեջ կարելի է գտնել կանոնավոր բանաստեղծական ձևերի կիրառման օրինակներ, որը գլխավորապես արվում է ի հերքումն դասական ձևի ։ Այս ձևով դասական բանաստեղծական ձևի մեջ կարող են լինել շեղումներ, որն էլ արվում է բանաստեղծության մեջ ինչ-ինչ շեշտադրումներ կատարելու նպատակով ։
Պոեզիայի կառուցվածքային հիմնական տարրերն են բանաստեղծական տողը, տունը և դրանց առավել մեծ խմբավորումները (օր.՝ մաս, երգ, գլուխ), որոնք էլ իրենց հերթին միավորվում են ավելի մեծ միավորների մեջ, որ կոչվում են բանաստեղծական կայուն ձևեր, ինչպես սոնետը և հոքուն։
Բանաստեղծական տող և բանաստեղծական տուն
Բանաստեղծությունը կազմված է բանաստեղծական տողերից, որոնք ստեղծում են հանգ բանաստեղծական ոտքերի քանակի կամ տողերի վերջավորությունների հաշվին։ Բանաստեղծական տողն ունի նաև այլ գործառույթներ, հատկապես երբ գործ ունենք ոչ հստակ չափական կառույցի հետ։ Տողերը կարող են առանձնացնել, համեմատել կամ հակադրել գրական տարբեր միավորների արտահայտած իմաստները կամ կարող են ընդգծել հնչերանգի փոփոխությունը ։
Տողերը միավորվում են՝ ձևավորելով բանաստեղծական տներ, որոնք անվանվում են ըստ պարունակած տողերի քանակի։ Այսպես, երկու տող պարունակողը՝ դիստիքոս, երեք տող պարունակողը՝ տերցին, քառատողը՝ քատրեն և այսպես շարունակ։ Այս տողերը կարող են ռիթմով և հանգով համապատասխանել իրար և կարող են նաև չհամապատասխանել։ Օրինակ՝ դիստիքոսի երկու տողերը կարող են իրար հետ հանգ կազմել, բայց մեկ այլ դեպքում էլ կարող են տարբեր հանգերի կրողներ լինել ։
Շատ բանաստեղծություններ էլ պարունակում են տներ, որ ոչ հստակ քանակի տողերից են բաղկացած. նման դեպքերում քնարական երանգավորումն ապահովվում է ռիթմի, նմանաձայնության և բանաստեղծության տվյալ ձևով հաստատված հանգի շնորհիվ ։ Միջնադարյան շատ բանաստեղծություններ գրվել են այս ձևով, թեպետ կանոնավոր բանաստեղծական կառույցներ արդեն գոյություն ունեին ։