cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գլոբալացում
Քաղաքական գլոբալացում
Որոշ մարդիկ հանդիսանում են մի քանի երկրի քաղաքացի։
Բազմաքաղաքացիությունը, որի համար նաև կիրառում են «երկքաղաքացիություն» եզրույթը, սահմանում է անձի քաղաքացիության կարգավիճակը, երբ անձը միաժամանակ հանդիսանում է ավելի քան մեկ Ինքնիշխան պետության քաղաքացի, որը կարգավորվում է տվյալ երկրների օրենքներով։
Հասարակական կազմակերպությունները զգալիորեն ազդում են երկրի սահմաններից դուրս գործող հանրային քաղաքականության վրա, այդ թվում՝ մարդասիրական օգնությունը և զարգացման ջանքերը ։ Մարդասիրական գլոբալ կազմակերպությունների առաքելությունը նույնպես ուղղված է մարդասիրական ծրագրերի իրականացմանը։ Բարեգործական այնպիսի նախաձեռնություններ, ինչպիսիք են՝ Բիլ և Մելինդա Գեյթսների բարեգործական հիմնադրամը, Աքսիոն Ինթերնեշնլ, Էքյումեն հիմնադրամը և Էքոինգ Գրին հասարակական կազմակերպությունը բիզնես մոդելը  համադրել են բարեգործության հետ՝ զարկ տալով բիզնես կազմակերպությունների հիմնադրմանը, ինչպիսիք են՝ Գլոբալ բարեգործական խումբը և բարեգործների նոր ասոցիացիաների, այդ թվում՝ Բարեգործության գլոբալ ֆորումի ստեղծմանը։ Բիլ և Մելինդա Գեյթսների բարեգործական հիմնադրամի ծրագրերը ներկայումս ընդգրկում են բազմամիլիարդ դոլարների հատկացումներ, որոնք ուղղված են աղքատության շեմին գտնվող, բայց մեծ թափով զարգացող աշխարհի մի շարք երկրներում իրականացվող իմունիզացիայի ծրագրերին ։ Հադսոն ինստիտուտի կողմից իրականացված գնահատման արդյունքում զարգացող երկրներին հատկացվող մասնավոր բարեգործական հոսքերը 2010թ. կազմել է 59 միլիարդ ԱՄՆ դոլար ։
Գլոբալացման զարգացումներին ընդառաջ՝ մի շարք երկրներ որդեգրեցին Մեկուսացման քաղաքականություն (իզոլացիոնիզմ)։ Օրինակ՝ Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը դժվարացրել է օտարերկրացիների մուտքը երկիր և խստագույնս վերահսկում է այդ գործընթացների պահպանումը։ Մարդասիրական օգնության ոլորտում աշխատողները մանրամասն զննումների են ենթարկվում և կառավարությունը արգելում է նրանց մուտքը այն վայրեր և տարածաշրջաններ, որտեղ վերջիններիս գտնվելը անցանկալի է։ Քաղաքացիները չեն կարող ազատորեն լքել երկիրը ։
Այլ ուղղություններ
Գիտնականները երբեմն քննարկում են գլոբալացման ավելի քիչ տարածված ուղղությունները, ինչպիսիք են՝ բնապահպանական գլոբալացումը (միջազգայնորեն համակարգվող գործընթացներն ու կանոնակարգերը, և հաճախ՝ միջազգային բնապահպանական համաձայնագրերը) or ռազմական գլոբալացումը (աճը՝ գլոբալ մակարդակով և անվտանգության հարցերի շուրջ հարաբերությունների շրջանակը) ։ Վերը նշված այդ ուղղություններին, սակայն, ավելի քիչ անդրադարձ է կատարվում, քանի որ ուսումնական գրականության մեջ սովորաբար գլոբալացումը դասակարգվում է երեք հիմնական ճյուղերի, այն է՝ տնտեսական գլոբալացում, մշակութային գլոբալացում և քաղաքական գլոբալացում։
Մարդկանց տեղաշարժ
Գլոբալացման կարևոր ասպեկտներից է մարդկանց տեղաշարժը։ Ուղևորափոխադրման տեխնոլոգիաների առաջընթացի հետ մեկտեղ, 18-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը ճամփորդելու ժամանակը և ծախսերը զգալիորեն կրճատվեցին։ Եթե 18-րդ դարում Ատլանտյան օվկիանոսով ճամփորդությունը տևում էր մինչև 5 շաբաթ, ապա 20-րդ դարում ճամփորդելու համար պահանջվում էր մոտ 8 օր ։ Այսօր ժամանակակից օդային փոխադրումների շնորհիվ հեռագնա ճամփորդությունները դարձել են արագ և մատչելի։
Տուրիզմը ժամանցի կազմակերպման նպատակով ճամփորդությունն է։ Տեխնոլոգիական և փոխադրման ենթակառուցվածքների զարգացումները, ինչպես օր.՝ Ջամբո ջեթ տեսակի ուղևորատար ինքնաթիռ, էժան թռիչքները և առավել հասանելի տուրիզմը/հասանելի օդանավակայանները տուրիզմի բազմաթիվ տեսակները դարձրել են ավելի մատչելի։ Միջազգային զբոսաշրջիկների ժամանումները 2012թ. առաջին անգամ, գլոբալ մասշտաբով, գերազանցել են 1 միլիարդ զբոսաշրջիկների թիվը ։
Մուտքի արտոնագիրը պայմանական արտոնություն է, որը պետությունը տրամադրում է օտարերկրյա քաղաքացուն։ Մուտքի արտոնագիրը օտարերկրյա քաղաքացիներին թույլ է տալիս մուտք գործել այլ երկիր, որոշ ժամանակ բնակվել այնտեղ և մինչև արտոնագրի ժամկետի լրանալը լքել տվյալ երկիրը։ Որոշ երկրներ, ինչպիսիք են՝ Շենգենյան տարածքի երկրները, ձեռք են բերել համաձայնություն, որի համաձայն այդ երկրների քաղաքացիները հնարավորություն ունեն մեկնել Շենգենյան գոտու այլ երկիր՝ առանց մուտքի արտոնագրի անհրաժեշտության։ Համաշխարհային զբոսաշրջային կազմակերպության տվյալներով՝ մուտքի արտոնագրի կարիք ունեցող զբոսաշրջիկների թիվը նվազագույնի է հասել 2015թ ։
Ներգաղթը մարդկանց միջազգային տեղաշարժն է դեպի այլ վայր, երկիր, որի  քաղաքացի նրանք չեն հանդիսանում՝ նպատակ ունենալով այնտեղ բնակություն հաստատել՝ մշտական կացություն կամ քաղաքացիություն ձեռքբերելու հիմքով, կամ էլ աշխատանքի անցնել որպես միգրանտ աշխատող և կամ ձեռք բերել ժամանակավոր օտարերկրյա աշխատողի կարգավիճակ ։
Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության տվյալների համաձայն՝ 2014թ. դրությամբ միջազգային միգրանտների թիվը աշխարհում կազմել է 232 միլիոն (այն անձինք, ովքեր 12 և ավելի ամիս գտնվել են իրենց բնակության երկրից դուրս) և գնահատվել է, որ միգրանտների մի մասը ցուցաբերել է տնտեսական ակտիվություն (այսինքն՝ աշխատանքի է անցել կամ փնտրել է աշխատանք) ։ Աշխատուժի միջազգային տեղաշարժը հաճախ դիտվում է որպես տնտեսական զարգացմանը նպաստող կարևոր գործոն։ Օրինակ՝ Եվրոպական միությունում աշխատողների ազատ տեղաշարժը նշանակում է, որ մարդիկ կարող են ազատ տեղաշարժվել մի անդամ պետությունից մյուսը՝ ապրելու, աշխատելու, սովորելու կամ մեկ այլ երկրում կենսաթոշակի անցնելու նպատակով։
Գլոբալացումը նշանակալից դեր ունի միջազգային կրթության զարգացման գործում։ Ավելի ու ավելի շատ ուսանողներ են ձգտում բարձրագույն կրթություն ստանալ արտասահմանում և բազմաթիվ միջազգային ուսանողների համար այսօր արտասահմանում ուսանելը հիմնաքար է հանդիսանում տվյալ երկրում մշտական բնակություն հաստատելու համար ։
Ազգամիջյան ամուսնությունը դա տարբեր երկրներ ներկայացնող երկու մարդկանց միջև ամուսնությունն է։ Նմանատիպ ամուսնության դեպքերում ի հայտ են գալիս բազմապիսի հարցեր, որոնք առնչվում են, օրինակ, քաղաքացիությանը և մշակույթին՝ ամուսնական հարաբերությունների մեջ բարդությունների և խնդիրների առաջացման պատճառ դառնալով։
Գլոբալացման դարում, երբ մարդիկ ամբողջ աշխարհում հնարավորություն ունեն ընդլայնելու իրենց կապերը և աշխարհագրությունը՝ չսահմանափակվելով առկա տեղանքում ստեղծված կապերով, ամուսնության համար սկսում են ընտրություն կատարել երկրի սահմաններից դուրս։ Ազգամիջյան ամուսնությունը մարդկանց տեղաշարժի և արտագաղթի կողմնարդյունք է։
Տեղեկությունների հոսք
Նախքան էլեկտրոնային հաղորդակցության ի հայտ գալը, հեռահար հաղորդակցության միջոց էր հանդիսանում փոստային ծառայությունը։ Գլոբալ հաղորդակցության միջոցների արագությունը, մինչև 19-րդ դարի կեսերը, որոշվում էր սուրհանդակային ծառայությունների (մասնավորապես՝ ձիերի և նավերի) առավելագույն արագությամբ։ Էլեկտրոնային հեռագիրը հեռահար արագ հաղորդակցության միջոցներից առաջինն էր։ Օրինակ՝ նախքան առաջին տրանսատլանտյան կապի ի հայտ գալը, Եվրոպայի և Ամերիկայի միջև հաղորդակցման համար պահանջվում էին շաբաթներ, քանի որ փոստի փոխադրման միջոց էին հանդիսանում նավերը։ Առաջին տրանսատլանտյան հեռագրային կապի ներդրումը զգալիորեն արդյունավետ դարձրեց հաղորդակցումը՝ հնարավորություն տալով հաղորդագրությունը ուղարկել և պատասխանը ստանալ նույն օրվա ընթացքում։ Տրանսատլանտյան հեռագրային կապը կայուն զարգացում ապրեց 1865-1866թթ.: Առաջին անլար հեռագրային հաղորդիչները ներդրվեցին 1895թ.:
Ինտերնետը առանցքային դեր ունի մարդկանց միջև կապի ստեղծման գործում՝ անկախ նրանց գտնվելու վայրից։ Օրինակ՝ ֆեյսբուքը սոցիալական ցանց է, որն ընդգրկում է վիրտուալ համայնքների ցանկ՝ ավելի քան 100 միլիոն ակտիվ օգտատեր, իսկ ամսական կտրվածքով՝ 1.65 մլրդ ակտիվ օգտատեր]]՝ 2016թ. մարտի 31-ի դրությամբ ։
Գլոբալացումը կարող է տարածում գտնել Գլոբալ լրագրողության շնորհիվ՝ մեծածավալ տեղեկություններ հասանելի դարձնելով ինտերնետի միջոցով, «ամենօրյա անելիքների մաս է կազմում լրահոսի ուսումնասիրությունը և իրազեկվածությունը աշխարհի տարբեր մասերում բնակվող մարդկանց և նրանց գործունեության, խնդիրների, կենսապայմանների և այլնի փոխազդեցությունների մասին։ Հրատապ խնդիրները, որոնք գլոբալ սպառնալիք են ներկայացնում, ինչպես օրինակ՝ կլիմայի փոփոխությունը, հնարավոր խթան կարող են հանդիսանալ գլոբալ լրագրողության հետագա ձևավորման գործում» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սոցիալական էվոլյուցիա Կատեգորիա:Գլոբալացում Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Կիռսա
Կիռսա (Kõrsa), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տոռի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 66 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տոռի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ագուստին Էստևե
Ագուստին Էստևե ի Մարկես (Agustín Esteve y Marqués, մայիսի 12, 1753, Վալենսիա, Իսպանիա - 1830, Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի նկարիչ, ով աշխատում էր Մադրիդի թագավորական տան համար։ Գոյայի աշակերտն է և համարվում է 18-րդ դարի վերջի և 19-րդ դարի սկզբի Իսպանիայի լավագույն պատկերանկարիչներից մեկը։
Կենսագրություն
Ագուստին Էստևեն ծնվել է 1753 թվականի մայիսի 12-ին Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքում։ Ռետաբլո նկարիչ Ագուստին Էստևե Տոռալբայի և Մարիա Մարկեսի որդին է։ Սերում էր մի ընտանիքից, ում գեղարվեստական արմատները գալիս են 15-րդ դարից։
1768 թվականին ընդունվել է Վալենսիայի Սան Կառլոսի գեղարվեստի ակադեմիա, իսկ 1770 թվականին տեղափոխվում է Մադրիդ՝ Սան Ֆեռնանդոյի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում սովորելու, որտեղ 2 տարի անց գծանկարի համար մրցանակ ստացավ։ 1778 թվականին նույն ակադեմիայում ևս մեկ մրցանակ ստացավ, այս անգամ գեղանկարչության համար ։ Ազդվել է Ֆրանսիսկո Բայեուից, Մարիանո Սալվադոր Մաելյայից և Ռաֆայել Մենգսից, թեև Գոյան էր (ում հետ ծանոթացավ 1775 թվականին և սկսեց համագործակցել), ով մեծապես ազդել է նրա վրա։ Ազդված լինելով արագոններից պատճենել է նրանց բազում կտավներ։ Նրա գլուխգործոցներից են մարկիզ Սան Անդրես դե Պարմայի, Կոմսուհի Լերենայի, Խոսեֆա Պիսկատորի Դիաս դե Լավանդերոյի կտավները։ 1780 թվականի հունիսի 14-ին նշանակվեց արքունիքի նկարիչ։ Ստանում էր 6000 ռեալ աշխատավարձ․ մյուս նկարիչները ստանում էին 15 000, իսկ Գոյան՝ 55 000։
1800 թվականին դարձավ Սան Կառլոսի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս, և չնայած Անկախության համար պատերազմին՝ նոր արքան 1815 թվականին նրան տեղափոխեց Վալենսիա, որտեղից էլ վերադարձավ Մադրիդ։
1819 թվականին արքան նրան թոշակի ուղարկեց և Ագուստին Էստևեն վերադարձավ Վալենսիա, որտեղ մի քանի տարի անց մահացավ։
Կտավներ
Էստևեի կտավներին բնորոշ է մեղմավարությունը, գույնի և թափանցաներկի խաղը և մոխրագույն և արծաթազօծ երանգները։ Դրանք աչքի են ընկնում դեկորատիվ տարրերով և ճաշակով մանրամասնություններով, որոնք միայն հարստացնում են կտավը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ Կատեգորիա:18-րդ դարի իսպանացի նկարիչներ
Թեհրան
Թեհրան, Իրանի մայրաքաղաքը։ 8,7 միլիոն բնակչությամբ Թեհրանը Իրանի և Արևմտյան Ասիայի խոշորագույն քաղաքն է և երկրորդ ամենախոշոր մետրոպոլիտենային տարածքը Միջին Արևելքում (Կահիրեից հետո)։ Մետրոպոլիտենային տարածքի բնակչությամբ քաղաքը 24-րդն է աշխարհում ։
Անտիկ ժամանակաշրջանում ներկայիս Թեհրանի մի մասը նվաճել են Ռեյերը՝ հիմնելով մեդական քաղաք ։ Այն բազմիցս ավերվել է միջնադարում արաբների, թյուրքերի և մոնղոլների արշավանքների ընթացքում։ Հին քաղաքի ավերակները գտնվում է Մեծ Թեհրան մետրոպոլիտենի տարածքում։
Թեհրանն առաջին անգամ ընտրվել է Իրանի մայրաքաղաք Աղա Մոհամմադ խանի կողմից 1786 թվականին՝ նպատակ ունենալով մոտիկ լինել իրանական տարածքներին Կովկասում, մինչ դրանք կանցնեին Ռուսական կայսրությանը Ռուս-պարսկական պատերազմների ընթացքում և խուսափելով հակառակորդ տոհմերի հետ ընդհարումից։ Մայրաքաղաքը փոփոխվել է բազմաթիվ անգամ և Թեհրանը Պարսկաստանի պատմության 32-րդ մայրաքաղաքն է։ Մեծածավալ շինարարություններ քաղաքում սկսվել են 1920-ական թվականներից և Թեհրան ներգաղթեցին մեծ թվով իրանցիներ 20-րդ դարում ։
Թեհրանի բնակչության մեծամասնությունը պարսկախոս են և բնակչության մոտ 99%-ը խոսում և հասկանում է պարսկերեն, բայց կան մեծ թվով այլազգի բնակիչներ, որոնց համար պարսկերենը երկրորդ լեզուն է ։
Թեհրանում կա մեկ միջազգային օդանավակայան (Իմամ Հոմեյնիի անվան միջազգային օդանավակայան) և մեկ ազգային օդանավայան (Մեհրաբադ օդանավակայան), մեկ կենտրոնական երկաթգծի կայարան, արագ գործող Թեհրանի մետրո, արագ ավտոբուսային համակարգ, տրոլեյբուսներ և մեծ մայրուղիների ցանց։
Նախատեսվում էր Իրանի մայրաքաղաքը Թեհրանից տեղափոխել այլ վայր, հիմնականում օդի աղտոտվածության և սեյսմիկ գոտում գտնվելու պատճառով, սակայն ներկա պահին ոչ մի նախագիծ չի հաստատվել։ 2016 թվականին Mercer խորհրդատվական ընկերությունը, հետազոտելով 230 քաղաք, Թեհրանը դասեց 203-րդ հորիզոնականում կյանքի բարեկեցության չափանիշով ։
Հոկտեմբերի 6-ը նշվում է որպես Թեհրանի օր ըստ քաղաքային խորհրդի 2016 թվականի որոշման։ Օրն ընտվել է որպսես Քաջարների տոհմի վերադարձի օր 1907 թվականին ։
Պատմություն
Ենթադրվում է, որ հիմնվել է 9-րդ դարում Ռեյ քաղաքի մոտ որպես փոքրիկ բնակավայր։ Թեհրանի մասին, որպես քաղաքի, առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 12-րդ դարին։ 1785 թվականից Իրանի մայրաքաղաքն է։
Անվանում
Որոշ հետազոտողներ անունը ստուգաբանում են որպես «հարթավայր», ոմանք էլ՝ «մաքուր կամ գեղեցիկ քաղաք» ։
Քաղաքի կառույցներ
20-րդ և 21-րդ դարերում Թեհրանը դարձել էր մեծ միգրացիայի կենտրոն՝ ամբողջ Իրանի բնակչության կողմից։ Քաղաքում տեղակայված են մեծ թվով մզկիթներ, եկեղեցիներ, սինագոգեր, զրադաշտական կրակի գավաթներ (Zoroastrian fire temples)։ Այնուամենայնիվ նաև ժամանակակից կառույցներ՝ Թեհրանի Ազատության աշտարակը և Միլադի աշտարակը նույնպես քաղաքի խորհրդանիշերից են։ Աշխարհում Թեհրանը 29-րդն է իր բնակչության մետրոպոլիտենի տարածքով։ Թեհրանն արդեն 240 տարի Իրանի մայրաքաղաքն է, այն մայրաքաղաքների պատմության մեջ 32-րդն։ Թեհրանում ոչ պաշտոնական լեզուները շատ են տարածված, ընդհանուր առմամբ ամբողջ բնակչության 99 %-ը խոսում և հասկանում է պարսկերեն, իրեն պարսիկ է համարում։
Քաղաքի զարգացում
1885 թվականից սկսվեց քաղաքի զարգացումը։ Սկզբնական շրջանում նրանում ոչինչ չէր ընդգծվում՝ կառուցված էր ավանդական տարածական կառուցվածքով։ Հետագայում ճարտարապետական հնարքները քաղաքին նոր շունչ տվեցին։ 1878 թվականի քարտեզը ներառում էր նոր քաղաքային պատեր, որոնք հիշեցնում էին իդեալական ութանկյուն՝ 19 քառակուսի մետր տարածքով, որն իր մեջ կամփոփեր Եվրոպայի քաղաքների վերածնունդը։ Հետագայում վերափոխումներ կատարվեցին 1907 թվականին, 1933 թվականին, 1937 թվականին, 1958 թվականին և վերջնական առումով 1962 թվականին։
Ուտելիք և Ռեստորաններ
Թեհրանն ունի շատ մոդերն և ձևավոր ժամանցային վայրեր՝ ռեստորաններ, թեյարաններ, ակումբեր։ Հիմնական ամենապահանջվող ուտելիքը քյաբաբն է (kebab-նշանակում է ապխտած կամ տապակած միս)։ Տարածված է նաև արագ ուտեստների մշակույթը, հատկապես երիտասարդ սերնդի շրջանակնորում։ Պիցցայի, քյաբաբի և սենդվիչների կրպակները սփռված են քաղաքով մեկ։
Թեհրանի Տնտեսություն
Թեհրանը Իրանի տնտեսական կենտրոնն է։ Հասարակական ծառայողների 30%-ը և 45 % արդյունաբերական աշխատուժը, որոնց մեծամասնությունը աշխատում է կառավարության համար՝ տեղակայված են Թեհրանում։ Հիմնականում հանդիպում են աշխատողների մի քանի տեսակներ՝ կրպակներում վաճառողներ, գործարանների աշխատակիցներ, բանվորներ և տրանսպորտային ոլորտի ծառայողներ։ Գործում են մեքենաշինության, մանուֆակտուրայի, ավտոնեքենաների, էլեկտրոնիկայի, ռազմամթերքի, տեքստիլի, շաքարի, ցեմենտի և քիմիական ապրանքների արտադրության ձեռնարկություններ։ Այն նաև լավ առաջնորդ է գորգերի և կահույքի արտադրության մեջ։ Կապը այլ երկրների միջև պահպանվում է նաև Թեհրանում տեղակայված 4 օդակայանների միջոցով։ Թեհրանը մեծապես ապավինում է մասնավոր ավտոմեքենաների, ավտոբուսների, մոտոցիկլետների, տաքսիների և աշխարհի աշխարհում ավտոմեքենաներից կախվածություն ունեցող քաղաքների վերին հորիզոնականներում է։
Կրթություն
Թեհրանն ամենամեծ կրթական համայնքն է Իրանում։ Ներկայաումս կան մոտ 50 մեծ քոլեջներ և համալսարաններ Մեծ Թեհրանում։ Սամուել Մ. Ջորդանի (Samuel M. Jordan) և այլքի ջանքերով Թեհրանում բացվեց Թեհրանի Ամերիկյան Քոլեջը (American College of Tehran)։ Դպրոցից հետո կրթական համակարգը Թեհրանի ձեռքում է՝ ամանահայտնի համալսարանները՝ Թեհրանի համալսարան, Թեհրանի բժշկական գիտությունների համալսարան և Շարիֆ տեխնոլոգիական համալսարան։ Մնացածը տեղական գիտությունների ոլորտում են ընդգրկված։
Տուրիզմը Թեհրանում
Թեհրանը հարուստ է մշակութային ատրակցիոններով։ Պարսկական արքաների թանգարաններով՝ Գոլեստանի պալատում (Golestan Palace), արվեստի թանգարանը, որտեղ պահում են հանրահայտ նկարիչների գործեր, ինչպիսիք են՝ Վան Գոգը, Պաբլո Պիկասոն և Էնդի Ուորհոլը։ Բացի դրանցից կան նաև գորգերի թանգարան, Իրանի ազգային թանգարան, Իրանական Արքայական թագերի, ոսկերչական իրերի թանգարան (Iranian Imperial Crown Jewels)։ Հանրահայտ է նաև Իրանական Կենտրոնական բանկը (Iranian Central Bank) Թեհրանում։ Ամենամյա հետաքրքիր տոնախմբություններից է՝ Թեհրանի Միջազգային ցուցահանդես-տոնավաճառը, որը Ասիայի ամենապահանջված շուկաներից է և որտեղ վաճառում են միայն գրքեր։ Հատկապես երիտասարդների շրջանում տարածված հանգստի միջոց է կինոթատրոնը՝ կենտրոնական փողոցներում։ Ազադի կինոթատրոնը բացվել է 2008 թվականին, այն ամենամեծ կինո կոմպլեքսն Թեհրանում է՝ իր ութ թատրոններով։
Մարիլու Պադուա
Մարիլու Պադուա կամ Մարիա դե լա Լուզ Պադուա (Marilu Padua կամ María de la Luz Padua, ), մեքսիկացի իրավապաշտպան ակտիվիստ և «Տնային աշխատողների ազգային միության» Գլխավոր քարտուղար և այդ միության Գենդերային և մարդու իրավունքների բաժնի քարտուղար, մի կազմակերպություն, որի նպատակն է պաշտպանել տնային աշխատողների իրավունքները Մեքսիկայում։ Նա ընկերության աշխատանիքի տեղավորման ծրագրի պատասխանատուն է ։ Նա ղեկավարում է «Պաշտպանների ձայները» արշավը, որի նպատակն էր մամուլի հաղորդագրությունների և այլ լրատվամիջոցների միջոցով ճնշում գործադրել կառավարությունների վրա՝ COVID-19 համավարակին արձագանքել՝ հաշվի առնելով մարդու իրավունքները:
Վաղ տարիներ
Երբ Մարիլու Պադուան երիտասարդ աղջիկ էր, նրա մայրը, որը Մեխիկո քաղաքում տնային աշխատող էր, մեղադրվել է կողոպուտի մեջ, ձերբակալվել և հարցաքննվել ոստիկանության կողմից։ Մարիլուն այդ մասին խոսում է որպես վախեցնող և ձևավորող փորձի, որն իրեն ուղղորդել է Տնային աշխատողների ազգային միությունում աշխատել, օրինակ՝ այդպիսով նա կարող էր խուսափել իր և իր կազմակերպության մոտավորապես 2,4 միլիոն անդամ տնային աշխատողների նկատմամբ նման վերաբերմունքից ։
Գործունեություն
Պադուան աշխատել է որպես տնային տնտեսուհի (երեխայի խնամակալ) մինչև Տնային աշխատողների ազգային միություն մտնելը և միության Գենդերային և մարդու իրավունքների քարտուղար դառնալը։ Բացի այդ, նա ղեկավարել է աշխատողների տեղաբաշխման ծրագիրը ։ Այնուհետև նա դարձել է միության Գլխավոր քարտուղար։ Կազմակերպությունը պայքարում է աշխատողների ավելի լավ իրավունքների և պայմանների համար, ներառյալ աշխատանքային պայմանագրերը, սոցիալական ապահովագրությունը, արձակուրդները , արձակուրդային պարտադիր աշխատավարձը, արհմիության իրավունք ։ Միությունը ղեկավարում են կին տնային աշխատողները, Մեքսիկայի միակ կազմակերպությունն է, որը 100% -ով ղեկավարում են կանայք։ Ապագայում Պադուան հուսով է, որ տնային աշխատողները ստիպված չեն լինի հարցնել «որոնք են մեր իրավունքները», փոխարենը կվարձվեն այնպես, ինչպես արդյունաբերական այլ ոլորտների և պաշտոնների աշխատակիցները ։
Պադուան նաև հանդես է գալիս որոշումների կայացման գործընթացում կանանց ավելի մեծ մասնակցության և ղեկավար պաշտոններում կանանց ներկայացուցչությունն ավելացնելու օգտին ։
Մրցանակներ
2020 թվականին Պադուան ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի կողմից ճանաչվել է որպես Մարդու իրավունքների պաշտպանության տարածաշրջանային ղեկավար և, մասնավորապես, «Պաշտպանների ձայներ» քարոզարշավի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ակտիվիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Մեքսիկայում Կատեգորիա:Կազմակերպությունների ղեկավարներ
Մինա բիբին
Տպագրման պատմություն
Մինա բիբի պատմվածքը առաջին անգամ տպագրվել է ռուսերեն «Զարյա Վոստոկա» օրաթերթում՝ 1925 թվականի նոյեմբերի 5-ին։ 1927 թվականին պատմվածքը տեղ է գտել «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ։ Մինա Բիբի պատմվածքը «Զարյա Վոստոկա» լրագրում տպագրված թարգմանության և «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ տեղ գտած հայերեն բնագրի բովանդակությունների միջև կան բազում տարբերություններ։ Ռուսերեն տարբերակի թարգմանիչն անհայտ է։ Նկատվում է, որ թարգմանությունը հեղինակը չի կատարել։ Ստույգ չեն թարգմանված հատվածները։ «Մինա Բիբի» պատմվածքը տեղ է գտել գրողի երկերի 1955 թվականի հրատարակության մեջ, ինչպես նաև Երկերի 1964 թվականի հրատարակության առաջին հատորում ։
Սյուժե
Մինա Բիբուն ասել էին, որ տասը տարվա բացակայությունից հետո որդին ընտանիքով գյուղ է վերադառնալու։ Ուրախությունից Մինա Բիբին չէր ցանկանում տուն մտնել։ Կանգնել էր կտուրին, ձեռքը դրել ճակատին և յուրաքանչյուր անցորդի մեջ փնտրում էր որդուն։ Նույն չափ անհանգիստ և անհամբեր էր նաև Մինա Բիբու ամուսինը՝ Ավան ամին։ Անսահման էր ուրախությունը, երբ նշմարում է որդու ընտանիքը։ Հրճվանքով իջնում է կտուրից և տուն վազում։  Հուզմունքից ամբողջ գիշեր չի կարողանում քնել։ Մյուս առավոտ Մինա Բիբին վաղ է արթնանում, Ավան ամին էլ գնացել էր գոմ՝ տավարին խոտ տալու։ Տիգրանը վաղուց չէր եղել գյուղում և  երկար ժամանակ քաղաքում չապրած մարդու համար առաջին տպավորությունները գրավիչ էին։ Գյուղում օրերը ձանձրալի էին միայն Անժելիկի համար։ Մինա բիբին ամեն օր հարսին՝ Էլյային, պատմում էր իրենց գյուղի պատմությունները, որից հարսը շատ էր զարմանում։ Տատը ամեն կերպ ցանկանում էր աղոթք սովորեցնել թոռնիկին և մի օր որոշում է թոռան հետ մատուռ գնալ և նրան աղոթք սովերեցնել։ Անժելիկը զարմանում է, տեսնելով այդ մրոտ քարերը, որը համբուրում էր տատը։ Տատը խնդրում է, որ նա էլ համբուրի և Անժելիկից  մերժում է ստանում՝ քարերի կեղտոտ լինելու պատճառաբանությամբ։ Մատուռ մտնելիս Անժելիկը գլուխը խփում է դռանը և նախատում դուռը ցածր կառուցողին։ Տատը փորձում է  նախատել թոռանը, ասում, որ Աստված կբարկանա, բայց թոռն ասում է, որ Աստված չկա։ Այդ խոսքերը սրի նման խոցեցում են տատի սիրտ, և նա այլևս չի կարողանում ոչինչ ասել և սկսում է լուռ արտասվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ակսել Բակունցի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԵՊՀ ԻՄ հոդվածներ 2023
Ֆիլարետ Պակուն
Ֆիլարետ Իվանովիչ Պակուն (Филарет Иванович Пакун, ), ռուս խորհրդային գեղանկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը՝ ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն) ։
Կենսագրություն
Ֆիլարետ Պակունը ծնվել է 1912 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Չերնիգովի նահանգի Վելիկայա Տոպոլ գյուղում՝ հոգևորականի ընտանիքում։ Նրա պապը եղել է սրբանկարիչ։ 1930 թվականից Ֆիլարետ Պակունն ապրել է Լենինգրադում։ 1932-1935 թվականներին սովորել է Լենինգրադի երեկոյան «ԻԶՈՐԱՄ» գեղարվեստական տեխնիկումում՝ Կ. Ռուդակովի, Նիկոլայ Տիրսայի, Բորիս Ֆոգելի մոտ։
Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է որպես շարքային զինվոր Կալինինյան ճակատում, վիրավորվել է։ Պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար», «Գերմանիայի նկատմամբ հաղթանակի համար» մեդալներով։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել է Լենինգրադ։ 1946 թվականին դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ 1940-ականների վերջից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ Նա հիմնականում նկարել է բնանկարներ, ինչպես նաև դիմանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ։ Նրա նկարներից են՝ «Լճի վրա», «Գորշ օր» (երկուսն էլ 1951), «Անձրևից առաջ», «Լիճ» (երկուսն էլ 1955), «Նորալուսին Դնեպրի վրա», «Նկարիչներ» (երկուսն էլ 1956), «Լիսայա Գորա», «Դնեպրի վրա», «Ամպրոպից առաջ» (բոլորը 1957), «Դաշտ», «Ճանապարհ», «Նովգորոդ», «Վոլոդարսկու հուշարձանը» (երկուսն էլ 1960), «Դնեպր», «Տրիպոլե» (երկուսն էլ 1961), «Նոր Լենինգրադ», «Մարտ» (երկուսն էլ 1964), «Դնեպր» (1972), «Երեկո» (1980), «Մայրություն», «Քույրեր» (երկուսն էլ 1988) և այլն։
Ֆրանսիայում «L' Ecole de Leningrad» ռուսական գեղանկարչության ցուցահանդեսների և աճուրդների մասնակցությունը 80-ականների վերջին և 90-ականների առաջին կեսին, արվեստագետին հաջողություն և եվրոպական ճանաչում է բերել։ 1990-ականներին երկար ժամանակ ապրել և աշխատել է Ֆրանսիայում, նկարել է բազմաթիվ պատվերով դիմանկարներ և նյու ֆրանսիական իմպրեսիոնիստների ոճով։ Պակունի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսներն անցկացվել են 1990-ականներին Փարիզում, Ժնևում, Լոնդոնում։
Ֆ. Պակունի ստեղծագործությունները գտնվում են թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Բելգիայում, Ճապոնիայում, Իտալիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ֆինլանդիայում և այլ երկրներում ։
Ծանոթագրություններ
<!--
Выставки
-->
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս դիմանկարիչներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կազալե Մոնֆերատո
Կազալե Մոնֆերատո (իտալ.՝ Casale Monferrato), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Կոմունայի պահապանը համարվում է Սուրբ Աստվածածինը։
Պատմություն
Կարլ Մեծի թագավորության և երկու դար ժամանակվա ընթացքում Կազալե Մոնֆերատոն եղել է եպիսկոպոսներ Վերչելիների գահակալության ներքո։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հևեսի շրջան
Հևես (Heves megye, ), գտնվում է Հունգարիայի հյուսիսում։ Այն ընկած է Տիսա գետի աջ ափի և Մատրա և Բուկկ լեռների արանքում։ Այն սահմանակից է հունգարական Պեստ, Նոգրադ և Յաս-Նագիկուն-Սոլնոկ կոմսություններին։ Եգերը շրջանի նստավայրն է։
Պատմություն
Վարչաշրջանը Օսմանյան կայսրության համար առաջնային թիրախ էր օսմանա-հունգարական պատերազմների ժամանակ, որտեղ տեղի ունեցավ Եգերի պաշարումը։
Ժողովրդագրություն
2015 թվականին ուներ 301,296 բնակիչ, բնակչության խտությունը կազմում էր 83 կմ²։
Ազգություն
Բացի հունգարացի մեծամասնությունից, հիմնական փոքրամասնությունները գնչուներն են (մոտ 19 000), գերմանացիները (1000) սլովակները (500) և ռումինացիները (500)։
Բնակչության ընդհանուր թվաքանակն ըստ 2011 թվականի մարդահամարի կազմում էր 308.882 մարդ, իսկ էթնիկ խմբերինը (2011 թվականի մարդահամար)՝ 279.714 ։
2011 թվականին Հեվեսի շրջանում տեղի ունեցող մարդահամարի ժամանակ մոտ 43,000 մարդ չի հայտարարել իր էթնիկ խումբը։
Կրոն
Ըստ 2011 թվականին Հեվեսում տեղի ունեցող մարդահամարի տվյալների, կրոնական դավանանքը այս երկրում ունի հետևյալ պատկերը
Աշխարհագրություն
Ամենաբարձր կետը՝ Կեկեստետե, Մատրա լեռներ (1014 մ)
Ամենացածր կետը՝ Կիսկերե (86 մ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շրջաններ ըստ երկրի
Կոռսկի
Կոռսկի (Korski), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սախարովի հրապարակ (Երևան)
Սախարովի հրապարակ, հրապարակ Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։
Պատմություն
Սախարովի անվան հրապարակը գտնվում է Նալբանդյան փողոցի սկզբնամասում՝ Հանրապետության հրապարակից քիչ հյուսիս-արևելք։
Պարսից տիրապետության ժամանակաշրջանում այս տարածքն անվանվել է Փանա Խանի հրապարակ։ Այն ներառված է եղել Մեհրաբովի հատակագծում, մինչև Ալեքսանդր Թամանյանի Երևանի գլխավոր հատակագծի իրագործումը։ Հրապարակը նախկինում կոչվել է Ազիզբեկովի անվան հրապարակ։ 1991 թվականին անվանափոխվել է ի պատիվ մեծանուն հայագետ, ֆիզիկոս, ատոմագետ, ջրածնային ռումբի հեղինակներից, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս, 1975 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ Անդրեյ Սախարովի։
Հրապարակն իրար է կապում Վարդանանց, Նալբանդյան և Պուշկինի փողոցները։ Հրապարակի կենտրոնում Սախարովի կիսանդրին է (քանդակագործ՝ Տիգրան Արզումանյան, ճարտարապետ՝ Լևոն Ղալումյան, դրվագող՝ Ներսես Չարխչյան) ։
Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ
Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ (Joseph Louis Lagrange, ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և մեխանիկ, մշակել է վարիացիոն հաշվի հիմնական հասկացությունները։
Նա մաթեմատիկան ուսումնասիրել է ինքնուրույն և արդեն 19 տարեկանում Տուրնիի հրետանային դպրոցի պրոֆեսոր էր։
1759 թվականին ընտրվել է Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի անդամ, իսկ 1766 - 1787 թվականներին եղել է այդ ակադեմիայի մաթեմատիկական դասարանի տնօրեն։ 1787 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, 1795 թվականին դարձել է նորմալ դպրոցի, իսկ 1797 թվականին՝ Պոլիտեխնիկական դպրոցի տնօրեն։
Լագրանժի ամենակարևոր աշխատանքները վերաբերում են վարիացիոն հաշվին. նա առաջարկել է վարիացիոն խնդիրների լուծման ընդհանուր անալիտիկ մեթոդ, որոնք կոչվել են Լագրանժի խնդիրներ։ Նա շարժման հավասարումներին տվել է նոր ձև, որոնք կոչվում են Լագրանժի հավասարումներ։ «Անալիտիկ մեխանիկա» (1788 թվական) դասական աշխատությունում նա ստատիկայի հիմքում դրել է հնարավոր տեղափոխությունների սկզբունքը, այնուհետև այդ սկզբունքը զուգակցելով ֆրանսիացի գիտնական Դ՛Ալամբերի սկզբունքների հետ՝ կառուցել է նաև դինամիկան. (Դ՛Ալամբերի - Լագրանժի սկզբունք)։
Լագրանժը արժեքավոր հետազոտություններ է կատարել նաև մաթեմատիկական անալիզի, թվերի տեսության, հանրահաշվի, դիֆերենցիալ հավասարումների, մաթեմատիկական քարտեզագրության, աստղագիտության և այլ գիտությունների ոլորտում։
Տես նաև
Լագրանժի թեորեմը չորս քառակուսիների գումարի մասին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Թուրինի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Սավինկա (գյուղ, Պալասովսկի շրջան)
Սավինկա (Савинка), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Պալասովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3500 մարդ։
Աստերոիդների ցանկ (21601-21700)
Աստերոիդների ցանկ (21501-21600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (21701-21800)
(5755) 1992 OP7
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,022724 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6908 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3546 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1919,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187545 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,28° անկյուն։
Էրվին Զադոր
Էրվին Զադոր (Zádor Ervin, 7 հունիսի, 1935, Բուդապեշտ, Հունգարիա – 28 ապրիլի, 2012, Լինդեն, Կալիֆոռնիա նահանգ, ԱՄՆ), հունգարացի ջրագնդորդ և լողի մարզիչ ԱՄՆ-ում, Մելբուրնում կայացած Ամառային Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1956)։ Հունգարիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1956 թվականի Օլիմպիական խաղերի կիսաեզրափակչում տեղի ունեցած ԽՍՀՄ հավաքականի հետ խաղին, որ հայտնի է «Արյուն ջրում» (Արյուն ջրավազանում) անունով  ։
Կենսագրություն
Օլիմպիական խաղերի ավարտից հետո Հունգարիայի ազգային հավաքականի անդամներից մի մասը, այդ թվում նաև Էրվին Զադորը, քաղաքական ապաստան են խնդրել Արևմուտքում։ Էրվին Զադորը եղել է այդ մարզիկներից միակը, որ հետագայում երբեք չի վերադարձել հայրենիք։ ԱՄՆ-ում նա աշխատել է որպես լողի մարզիչ։ Պատանեկան տարիներին նրա մոտ մարզվել Մարկ Սպիտցը, ով հետագայում դարձել է Օլիմպիական խաղերի իննակի չեմպիոն։
Էրվին Զադորը մահացել է 2012 թվականի ապրիլի 28-ին ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Լինդեն քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ջրագնդորդներ Կատեգորիա:Հունգարացի օլիմպիական չեմպիոններ
Գրենլանդական ծով
Գրենլանդական ծով, Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծայրամասային ծով՝ Գրենլանդիա, Իսլանդիա, Ցան Մայեն, Արջի և Շպիցբերգեն կղզիների միջև։ Տարածությունը 1205 հազար կմ² է, առավելագույն խորությունը՝ 4846 մ։
Կլիմա
Ունի խիստ, արկտիկական կլիմա։ Տիրապետում են հյուսիսային քամիները։ Արևմուտքովով անցնում են Արևելագրենլանդական ցուրտ, արևելքով՝ Շպիցբերգենյան տաք հոսանքները։ Հյուսիսում ջրի միջին ջերմաստիճանը փետրվարին ցածր է -1 °C-ից, հարավում ու հարավ-արևելքում՝ 1°С-ից 2 °C, օգոստոսին հարավ-արևմուտքում ցածր է 0 °C-ից, հարավում ու արևելքում՝ մինչև 6 °C, աղիությունը՝ 32,0—34,9°/00։ Մակընթացությունը (4,4 մ) կեսօրյա է։
Կատեգորիա:Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծովեր Կատեգորիա:Գրենլանդական ծով Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ծովեր Կատեգորիա:Ծովեր այբբենական կարգով
Սոլդատսկոե (գյուղ, Նովոուկրաինկայի շրջան)
Սոլդատսկոե (Солдатське), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սոլդատսկոե գյուղում բնակվում էր 115 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կալմաշբաշևո
Կալմաշբաշևո (Калмашбашево, Ҡалмашбаш), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 843 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Սիգնե Բաումանե
Սիգնե Բաումանե (Signe Baumane, ), լատվիացի մուլտիպլիկատոր, գեղանկարիչ, իլյուստրատոր, գրող։ Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիայի անդամ է, Նյու Յորքի կինոարվեստի հիմնադրամի խորհրդի անդամ (2005 թ.): Սիգնե Բաումանեն նաև մանկավարժ է, 2000-2002 թթ. դասավանդել է Փրաթ ինստիտուտում։
Կենսագրություն
Սիգնե Բաումանեն ծնվել է Լատվիայի Աուցե քաղաքում, մեծացել է Տուկումսում և Սախալինի կղզում։ Ամուսնացած է եղել նկարիչ, իմպրեսարիո Յուրի Գավրիլենկոյի և շվեդ մուլտիպլիկատոր Լաս Փերսոնի հետ։ 14 տարեկանում տպագրության համար նյութեր է գրել։  1989 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը։
Գործունեություն
Որպես մուլտիպլիկատոր աշխատել է 1989 թվականից, եղել Dauka Animation Studio-ի մուլտիպլիկատորը։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում տեղական հեռուստատեսությունը հեռարձակել է Բաումանեի նախագծած մի քանի անիմացիոն գովազդներ։ 1991 թվականին Բաումանեն նկարահանել է իր առաջին անիմացիոն ֆիլմը՝ «The Witch and the Cow». եղել է ֆիլմի սցենարիստը, ռեժիսորը, դիզայնեը և մուլտիպլիկատորը։
Երկու տարի Մոսկվայում զբաղվել է մանկական գրքերի նկարազարդմամբ, ապա 1993 թվականին Ռիգայում կրկին զբաղվել մուլտիպլիկացիայով, նկարազարդությամբ և բեմական դիզայնով։ 1995 թվականի սեպտեմբերին տեղափոխվել է Նյու-Յորք, Բիլ Փլիմփթոնի հետ աշխատել որպես արտադրության մենեջեր, ստիլիստ։
1998 թվականին վերսկսել է աշխատանքը որպես անկախ անիմատոր, նկարահանել մի քանի ֆիլմեր։ Դրանցից երկուսը, Woman and Veterinarian («Կանայք և անասնաբույժները») նկարահանվել է Լատվիա կատարած այցերի ժամանակ, մնացածը նկարահանվել են Նյու Յորքում ։
Սիգնե Բաումանը նախաձեռնել և ղեկավարել է մի շարք անկախ անիմացիոն ծրագրեր։ Պատրիկ Սմիթի և Բիլ Փլիմփթոնի հետ միասին կազմում են Square Footage Films նյույորքյան անկախ անիմատորներից բաղկացած խմբի առանցքը, որն ինքնակամ հրապարակում և տարածում, բաշխում է իրենց սեփական DVD-ները ։
Մուլտիպլիկացիայից բացի, Բոմանեն գեղանկարիչ է և ստեղծել է բազմաթիվ նկարներ ու քանդակներ, պատկերազարդել է մանկական գրքեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիացի մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Լատիշ նկարիչներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Արևելյան աշխարհ
Արևելյան աշխարհ վերաբերում է Արևելյան Ասիայի կամ աշխարհագրական Արևելյան մշակույթի բազմազան և բազմաթիվ մշակույթների կամ հասարակական կառուցվածքների և փիլիսոփայական համակարգերի։ Այն ներառում է Հնդկական թերակղզին ( Բանգլադեշ, Բուտան, Հնդկաստան, Մյանմար, Պակիստան, Շրի Լանկա, Մալդիվներ, Նեպալ և երբեմն Աֆղանստան), Հեռավոր Արևելքը ( Չինաստան, Թայվան, Վիետնամ, Կամբոջա, Մալայզիա, Մոնղոլիա, Ինդոնեզիա, Ճապոնիա, Հյուսիսային Կորեա, Հարավային Կորեա), Ավստրալազիան (Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա), Միջին Արևելքը/Մերձավոր Արևելքը և Կենտրոնական Ասիան երբեմն դիտարկվում են որպես Արևելյան Ասիայի մաս։
Կատեգորիա:Մշակութային հասկացություններ Կատեգորիա:Երկրների դասակարգում Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Մարգարիտ Գրիգորյան
Մարգարիտ Սերգեյի Գրիգորյան, հայ խորհրդային ախտաբան ֆիզիոլոգ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1953), պրոֆեսոր (1954), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1964)։ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994)։
Կենսագրություն
Մարգարիտա Գրիգորյանը ծնվել է Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ Լաբինսկ քաղաքում։ 1935 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1946-1994 թվականներին եղել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ Գրիգորյանի աշխատությունները նվիրված են ցավի պրոցեսի, օրգանիզմի կենսագործունեության ու դիմադրողականության համար միկրոտարրերի (մոլիբդեն, կոբալտ ևն) նշանակության, իմունոլոգիական, ալերգիկ ռեակտիվականության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը, ֆերմենտային համակարգերին։ Գրիգորյանը եղել է ՀԽՍՀ ախտաբան-ֆիզիոլոգների ընկերության նախագահի տեղակալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ
Աննա Մանյանի
Աննա Մանյանի (Anna Magnani, ), թատրոնի և կինոյի աշխարհահռչակ իտալացի դերասանուհի, ով համաշխարհային փառքի է հասել առաջին հերթին նեոռեալիստ կինոռեժիսորների ֆիլմերում հասարակության ցածր խավերը ներկայացնող կանանց տրագիկոմիկ դերեր մեծ վարպետությամբ, բացառիկ տաղանդով մարմնավորելու շնորհիվ։ Մանյանին ամերիկյան կինոակադեմիայի գլխավոր մրցանակին՝  Օսկարի արժանացած առաջին իտալական դերասանուհին է։ «Դաջված վարդ» կինոնկարում սիցիլիացի այրի կնոջ դերի տպավորիչ, բարձրարվեստ կատարման համար նա «Օսկար»-ից բացի, ստացել է ևս չորս հեղինակավոր կինոմրցանակ։
Հակիրճ տեղեկատվություն
Կինոյում Մանյանիի առաջին մեծ հաջողությունն առնչվում է նշանավոր կինոբեմադրիչ Ռոբերտո Ռոսսելինիի «Հռոմը բաց քաղաք է» ֆիլմի հետ, որը համարվում է դարակազմիկ կինոստեղծագործություն, իտալական նեոռեալիզմի առաջին խոշոր նվաճումը ։ Այդ կինոնկարում դերասանուհին մարմնավորել է հղի այրի կնոջ, որի կյանքը ողբերգական ավարտ է ունենում ֆաշիստների տիրապետության տակ անցած Հռոմում։ Նրա հերոսուհու մահվան տեսարանը, բազմաթիվ կինոգետների կարծիքով, եղել է և կմնա համաշխարհային կինոարվեստի պատմության մեծագույն նվաճումներից մեկը։ Այդուհետ Մանյանիի համբավը բազմապատկվել է հասարակության ստորին խավերի կանանց դերերի դինամիկ, հզոր, անչափ տպավորիչ կատարումներով ։ Բացի վերոնշյալ «Դաջված վարդ» և «Հռոմը բաց քաղաք է» ֆիլմերից, դերասանական արվեստի փայլուն նմուշներ են համարվում նաև Մանյանիի դերակատարումները, հատկապես Ալբերտո Լատուադայի «Ավազակը» (1946), Լուիջի Ձամպայի «Հարգարժան Անժելիկան» (1947), Մարիո Կամերինիի «Երազանքներ ճանապարհին» (1948 թ., այս ֆիլմում կանացի լավագույն դերակատարման համար Մանյանին արժանացավ Կնո-կե-լե-Զուտի (Բելգիա) միջազգային  երկրորդ կինոփառատոնի մրցանակին),  L'Amore, «Սեր», (1948), Ուիլյամ Գիտերլի «Վուլկանո» (1949), Bellissima, «Բելիսիմա» (1951),  The Fugitive Kind (1960), Ժան Ռենուարի «Ոսկյա կառքը» (1952), Դանիել Մաննի «Դաջված վարդը» (1955), որի կանացի լավագույն դերակատարման համար արժանացավ «Օսկար» մրցանակին, Ջորջ Կյուքորի «Վայրի քամին» (1957), Ռենատո Կաստելանիի «Դժողքը քաղաքի մեջ» (1959), Սիդնեյ Լյումետի «Օձի մաշկով մարդը» (1960), Mamma Roma, «Մամա-Ռոմա» (1962), Ստենլի Կրամերի «Սանտա-Վիտորիայի գաղտնիքը» (1970), Ֆեդերիկո Ֆելինիի «Հռոմ» (1972), Մարիո Մոնիչելիի «Ուրախության արցունքներ» (1980), կինոնկարներում։ Ինչպես պնդում էր հանրահայտ Life  ամսագիրը դեռևս  1950 թվականին՝ «Մանյանին ամենատպավորիչ դերասանուհին է Գրետա Գարբոյից հետո»։ Նրան անվանում էին "La Lupa," «կինոյի էգ գայլի մարմնացում», «իտալական ողջ կինոյի հողեղեն ու հրաբխային մայր», «կրքոտ, անահ ու անչափ հուզիչ դերասանուհի, որին բնորոշ են հրաբխային պոռթկումները»։ Կինոռեժիսոր Ռոբերտո Ռոսսելինին նրան համարում էր «դերասանական արվեստում երկրորդ մեծագույն հանճարը Էլեոնորա Դուզեից հետո» ։ Իսկ ամերիկացի նշանավոր թատերագիր Թենեսի Ուիլյամսը այն աստիճան էր հմայված Մանյանիով, որ «Դաջված վարդ» թատերգությունն ու կինոսցենարը գրել է հատուկ նրա համար։ 1979 թվականին բելգիացի ռեժիսոր Քրիս Վերմորկենը էկրանավորեց «Ես՝ Աննա Մանյանին եմ» լիամետրաժ վավերագրական ժապավենը, որի նյութը թատերական ներկայացումներից հատվածներ են ու զրույցները գործընկերների հետ։
Աննա Մանյանին մահացել է 1973 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Նաիրա Հակոբյան (հոգեբան)
Նաիրա Ռաֆայելի Հակոբյան, հայ հոգեբան։ Հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (2004), պրոֆեսոր (2005): «Մանկավարժության և հոգեբանության հիմնախնդիրներ» միջբուհական կոնսորցիումի գիտական հանդեսի գլխավոր խմբագիր։ «Միջբուհական կոնսորցիում» հիմնադրամի տնօրեն։ «Սոցիալական հոգեբանների կենտրոն» հասարակական կազմակերպության նախագահ։
Կենսագրություն
Նաիրա Հակոբյանը ծնվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 6-ին, Երևանում։ 1988 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1988-1990 թվականներին եղել է Մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտաշխատող,1990-1995 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի համալսարանական կրթության գիտական խմբի ավագ գիտաշխատող, 1995-2002 թվականներին՝ դասախոս, 2000-2004 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի դոկտորանտ ։ 2002-2005 թվականներին եղել է ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայի պրոռեկտոր, 2005 թվականից՝ Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։ 2005-2007 թվականներին՝ եղել է PR Տեխնոլոգիաների և սոցիալ-հոգեբանական կենտրոնի տնօրեն, 2005-2008 թվականներին՝ Մանկավարժության 020 մասնագիտական խորհրդի նախագահի տեղակալ, 2007-2011 թվականներին՝ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի միջազգային համագործակցության և ստանդարտացման վարչության պետ, 2011 թվականից` Մասնագիտական որակավորումների բարձրացման և կրթական ոլորտում համագործակցության կենտրոնի ղեկավար, «Սոցիալական հոգեբանների կենտրոն» հասարակական կազմակերպության նախագահ, «Հայպետ ծառայող կանանց ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպության նախագահ։
Աշխատությունները վերաբերում են սոցիալական և ազգային հոգեբանության հիմնախնդիրներին ։ Հեղինակ է «Սոցիալական հոգեբանություն» (2005) բուհական ձեռնարկի։ Հեղինակ է բազմաթիվ գիտական հոդվածների, ուսումնամեթոդական ձեռնարկների, մենագրությունների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ուիլյամ Սենֆորդ Նայ
Ուիլյամ Սենֆորդ Նայ (William Sanford Nye, ), ամերիկացի ինժեներ, դերասան և հեռուստահաղորդավար։
Կենսագրություն
Ուլիամ Սենֆորդ Նայը ծնվել է Վաշինգտոնում, նրա ծնողներն էին Ժակլինը (1921-2000), որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է որպես գաղտնագրագետ և Էդվին Դեբի Նայը (1917-1997), նա նույպես երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախկին վետերան էր։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Նայը սովորել է Քորնելի համալսարանում, որտեղ նրան դասավանդել է Կարլ Սագան։ Համալսարանն ավարտել է 1977 թվականին։
Նայը իր կարերիան սկսել է Բոինգ կազմակերպությունում, որտեղ նաև նկարահանվել է ուսուցողական ֆիլմերում։ Հետագայում նա աշխատել է, որպես ավիացիոն ոլորտի խորհրդատու։ 1999 թվականին տրված հարցազրույցի ժամանակ նա ասել է, որ մի քանի տարին մեկ դիմել է HACA-ին՝ տիեզերագնացի պաշտոն ստանալու համար, բայց ամեն անգամ մերժել են ։
2010 թվականին Նայը զբաղեցնում է «Մոլորակային միություն» կազմակերպության գործադիր տնօրենի պաշտոնը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թերահավատներ Կատեգորիա:Ջոն Հոփքինսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Լը Ֆուրնե
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 53 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.99 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 35 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 37 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 31-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 6։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 83,8 %։ 31 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 30 անձ (14 տղամարդ և 16 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (0 տղամարդ և 1 կին)։ 6 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 2-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ինֆուզորիաներ
Ինֆուզորիաները նախակենդանիների կարևոր խումբ են, որոնք տարածված են գրեթե ամենուր, որտեղ կա ջուր՝ լճերում, լճակներում, օվկիանոսներում, գետերում, հողում, մամուռներում։ Նկարագրվել են մոտ 4500 յուրօրինակ տեսակներ, իսկ գոյություն ունեցող տեսակների պոտենցիալ թիվը գնահատվում է 27 000-40 000 ։ Այս թիվը ներառում է բազմաթիվ էկտոսիմբիոտիկ և էնդոսիմբիոտիկ տեսակներ, ինչպես նաև որոշ մակաբույծներ (որպես կոմենսալներ, սիմբիոնտներ և մակաբույծներ ապրում են օղակավոր որդեր), փափկամարմինների, ձկներ, երկկենցաղների, կաթնասունների օրգանիզմներում) ։ Կան ազատ լողացող և նստակյած ձևեր, միայնակ և գաղութներով գոյություն ունեցողներ։ Ինֆուզորիաների մարմնի ձևը կարող է բազմազան լինել, մարմնի չափերը՝ 10 մկմ-ից մինչև 4,5 մմ։ Ներառում են մորֆոլոգիական տեսանկյունից ամենաբարդ նախակենդանիների մի քանիսը ։
Որոշ ինֆուզորիաներ, ինչպիսիք են հողաթափիկ ինֆուզորիան, Tetrahymena, Oxytricha trifallax, մոլեկուլային կենսաբանության մոդելային օրգանիզմներ են։ «Ինֆուզորիա» անվանումը ծագում է infusum («թուրմ») բառից, քանի որ նախակենդանիներն առաջին անգամ հայտնաբերվել են բուսական թուրմերում ։<!--
Ինֆուզորիաներ, նախակենդանիների խումբ։ Ինֆուզորիաների չափերը տատանվում են 12 միկրոնից մինչև 3 մմ։ Մարմինը կազմված է ամուր թաղանթից՝ կորտեքսից և դոնդողանման, հատիկավոր շերտից։ Շարժման օրգանելները պրոտոպլազմային թարթիչներն են, որոնց առջևից դեպի ետ թիավարումով ինֆուզորիաները լողում են։ Ինֆուզորիաները ունեն 2 տիպի կորիզ, պոլիպլոիդ մակրոնուկլեուս և դիպլոիդ միկրոնուկլեուս։ Սեռական պրոցեսը կոնյուգացիայի ձևով է, միաձուլվում են ոչ թե գամետները, այլ անհատները։ Բազմանում են նաև անսեռ ճանապարհով՝ լայնակի կիսվելով կամ բողբոջմամբ։ Լինում են նստակյաց և ազատ լողացող ձևեր, գաղութներով և առանձին։ Ինֆուզորիաները մեծ մասը սնվում է մանր սնկերով, որոշները գիշատիչ են։ Սնունդը մարսվում է սննդառական վակուոլներում, չմարսված մասնիկները դուրս են թափվում արտաթորման անցքից։ Մեծամասնության մոտ առկա է բջջի օսմոտիկական ճնշումը կարգավորող մեկ կամ մի քանի վակուոլ։ Ինֆուզորիաները դասն ընդգրկում է մոտ 6000 տեսակ և բաժանվում է 5 ենթադասի։ Ապրում են քաղցրահամ ջրերում, ծովերում, մտնում են պլանկտոնի և բենթոսի կազմում։ Լինում են նաև խոնավ հողում, մամուռների մեջ։ Հիմնականում մակաբույծներ են, կան նաև խիստ մասնագիտացված մակաբույծ տեսակները։
Աղտոտ և օրգանական մնացորդներով հարուստ ջրամբարներում բնակվում են թարթիչավոր նախակենդանիները։ Թարթիչավորներն ապրում են արմատամտրակավորների հետ նույն կենսամիջավայրում և, ի տարբերություն նրանց, ունեն գիշատիչ ձևեր։ Հայտնի է ինֆուզորիաների կամ թարթիչավորների ավելի քան 7000 տեսակային ներկայացուցիչ։ Թարթիչավորների կամ ինֆուզորիաների տիպի ակնառու ներկայացուցիչն է հողաթափիկ ինֆուզորիան։ Այն 0,1-0,3 մմ երկարությամբ, արտաքինից հողաթափիկի տեսք ունեցող նախակենդանի է։
Հողաթափիկ ինֆուզորիան ունի երկու կորիզ՝ մակրոնուկլեուս և միկրոնուկլեուս։ Դրանցից մեծը կարգավորում և վերահսկում է սննդառությունը, շնչառությունը, շարժումները, նյութափոխանակությունը, իսկ մյուսը, որն ավելի փոքր է, կարևոր դեր է կատարում բազմացման ընթացքում։ Ամռանը բարենպաստ պայմաններում հողաթափիկ ինֆուզորիան բազմանում է անսեռ եղանակով՝ կիսվելով լայնությամբ։ Աշնանը անբարենպաստ պայմաններում հողաթափիկ ինֆուզորիայի մոտ դիտվում է սեռական մի գործընթաց, որի ժամանակ երկու ինֆու զորիա մոտենում են միմյանց, միանում բերանային անցքով, տեղի է ունենում կորիզանյութի փոխանակում, ապա՝ հեռանում։ Այդ երևույթը կոչվում է կոնյուգացիա։ -->
Դասական
Ընդհանուր առմամբ, այս տիպը, ըստ տարբեր տվյալների, պարունակում է 6-7 հազար տեսակ ։ 1980-ական թվականների խորհրդային դասակարգման համաձայն՝ տվյալ տիպը ներառում է երկու դաս՝ թարթիչավոր ինֆուզորիաների դաս (Ciliata)՝ երեք վերնակարգով և սուկտորիալ ինֆուզորիաների դաս (Suctoria) ։
Տիպ Ciliophora
Ըստ Ս. Կարպովի
Ս. Կարպովի (2004) դասակարգման մեջ առանձնացվում են երկու ենթատիպեր և 11 դասեր․
Տիպ Ciliophora – Թարթիչավորներ
Ըստ Վ. Մալախովի
Վլադիմիր Մալավովի դասակարգում (2006)․
Տիպ Ciliophora – Թարթիչավորներ կամ ինֆուզորիաներ