cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մոշե Դայան
Միջսահմանային գործողություններ
Վարչապետ Շարեթը զսպվածության կողմնակից էր և վստահ չէր հարձակումների արդյունավետության վրա։ Գործողությունների հավանություն ստանալու համար Դայանը նվազեցրեց հարձակումների մասշտաբը։ 1954 թվականին լայնածավալ գործողություններն ավելի քիչ էին ։ 1953 թվականի դեկտեմբերի և 1954 թվականի սեպտեմբերի միջև ընկած ժամանակահատվածում 18 միջսահմանային հարձակումների ընթացքում սպանվել էին ավելի քան 48 արաբներ, որոնցից տասնհինգը քազաքացիական անձեր էին՝ ֆերմերներ, հովիվներ և բժիշկ, երկու կին ։ Բեն Գուրիոնի վերադարձի հետ սա փոխվեց։ 1955 թվականի փետրվարի 28-ի գիշերը Գազայի քաղաքից հարավ գտնվող եգիպտական բանակի ճամբարի վրա հարձակում սկսվեց։ Իսրայելի պաշտպանական ուժերը բաղկացած էին 120 դեսանտներից և 14 մահացան, 36 եգիպտական զինվորներ և երկու պաղեստինցի քաղաքացիական անձ սպանվեցին։ Բեն Գուրիոնը և Դայանը Շարեթին ասել էին, որ Եգիպտական զոհերի թիվը 10-ն էր ։ 1955 թվականի օգոստոսի 31-ին չնայած Շարեթի ընդդիմանալուն երեք դեսանդային ջոկոտներ հարձակվեցին Խան Յունիսում բրիտանացիների կողմից կառուցած Թեգարդ ամրոցի վրա։ Հրամայված էր «հնարավորինս շատ թշնամու զինվորներ սպանել»։ Ոստիկանական բաժանմունքը և մի շարք այլ շենքեր պայթեցվել էին և 72 եգիպտացիներ և պաղեստինցիներ էին սպանվել ։
Սպառազինություն
1955 և 1956թվականների միջակայքում Դայանը և Շիմոն Պերեսը Ֆրանսիայի հետ զենքի ձեռքբերման մի շարք մեծ կոնտրակտներ կնքեցին։ 1955 թվականի նոյեմբերի 10-ին 100 AMX-13 տանկեր և հակատանկային զենքեր ձեռք բերելու համաձայնագիր ստորագրվեց։ 1956 թվականի հունիսի 24-ին $80 միլիոն դոլարի պայմանագիր է կնքվել, որ ներառում էր 72 Dassault Mystère IV ռեակտիվներ, 120 AMX-13 տանկեր, 40 Շերման տանկեր և 18 105mm հրետանի։ Ի հավելումն, 53 միսթեր արդեն պատվիրված էին։ 1956 թվականի սեպտեմբերին, ավելացվեցին ևս 100 Շերման տանկեր, 300 կիսաբեռնատարներ և 300 6x6 բեռնատարներ ։
1956 թվականի նոյեմբերի սկզբին Իսրայելի բանակը 380 տանկեր ուներ ։
Էսկալացիան մինչև Սուեզի ճգնաժամը
Իսրայելի 1955 թվականի ընտրություններից հետո Բեն Գուրիոնը վերականգնեց իր կրկնակի՝ վարչապետի և պաշտպանության նախարարի դերը։ Դայանը, որ երկրորդ ռաունդը անխուսափելի էր համարում, հանդես էր գալիս Իսրայելի հարևանների, հատկապես Եգիպտոսի, վրա նախազգուշական հարձակումների օգտին ։ Երկու առաջնորդներն էլ կարծում էին, որ Եգիպտոսի հետ պատերազմի կարելի է հասնել շարունակական ռմբակոծություններին պատասխան հրահրելով, որը հետո կարելի է օգտագործել տոտալ հարձակումն արդարացնելու համար։ 1955 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Բեն Գուրիոնը Դայանին հանձնարարեց Շարմ ալ Շեյխը գրավելու պլան պատրաստել։
1955 թվականի հոկտեմբերի 27-ի գիշերը Կունտիլայի մոտ IDF գումարտակ էր հարձակվել Եգիպտական բանակի պահակակետի վրա, սպանելով 12 եգիպտացի զինվորներ ։ Նոյեմբերի 2-ին ալ Սաբհայի վրա հարձակման ընթացքում 81 եգիպտացի զինվորներ սպանվեցին ։ Դեկտեմբերի 11-ին հույս ունենալով, որ Սիրիայի վրա հարձակումը կհանգեցնի եգիպտացիների արձագանքին, Գալիլեայի արևելյան ափի մի շարք սիրիական դիրքեր ոչնչացվեցին։ 48 սիրիական զինվոր և 6 քաղաքացիական անձեր սպանվեցին։ Եգիպտացիները չարձագանքեցին։
1955 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Կառավարության նիստը հետագա սադրանքների կիրառման դեմ քվեարկեց և որոշում կայացրեց, որ ցանկացած անհամաչափ հարձակում պետք է կառավարության կողմից հաստատված լինի ։ Վեց ամիս հարձակումները դադարեցին։ Բացառությամբ 1956 թվականի ապրիլի 5-ի դեպքի, երբ Իսրայելի Պաշտպանության բանակը, ի պատասխան Գազայի հատվածի հետ սահմանում երկու միջադեպերի ընթացքում Իսրայելի չորս զինծառայողներ սպանության, Գազայի կենտրոնը գնդակոծեց։ 58 քաղաքացիական անձեր էին սպանվել, ներառյալ 10 երեխաներ ։
1956 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբերի ընթացքում, Սուեզյան կրիզիսի պլանների հասունացմանը զուգընթաց, Դայանը միջսահմանային լայնամասշտաբ հարձակումների շարք հանձնարարեց։ Մի շարք միջադեպերից հետո, ներառյալ Ռամաթ Ռաշելի մոտ մեծ հավաքի թնդանոթային ռմբակոծման, որում չորս իսրայելցիներ էին սպանվել և մի աղջիկ՝ Երուսաղեմի հարավում, սեպտեմբերի 25-ի գիշերը 890-րդ գումարտակը հարձակվել էր զինադադարի գծի մոտ գտնվող արաբական հատվածի ոստիկանական բաժանմունքի վրա։ 37 լեգիոներներ և ազգային գվարդիականներ, ինչպես նաև 2 քաղաքացիական անձեր սպանվեցին ։
Էվեն-Յեհուդայի մոտ երկու բանվորի սպանությունից հետո, Դայանը հրահանգ տվեց նմանատիպ հարձակում իրականացնել Քալքիլյա ոստիկանական բաժանմունքի վրա։ Հարձակումը, որում ներգրավված էին մի քանի հազար Իսրայելի բանակի զինվորներ, տեղի ունեցավ 1956 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Կռվի ընթացքում Հորդանանի զորքերը շրջապատեցին դեսանտայիններին։ Իսրայելցիներից կենդանի մնացին միայն Իսրայելի օդուժի չորս ինքնադիռների գնդակոժման պայմաններում։ 18 իսրայելցի սպանվեցին և 68-ը վիրավորվեցին։ 70-90 հորդանանցի սպանվեցին։ Հետագայում, դեսանտ սպաները խստորեն քննադատեցին Դայանին ենթադրյալ տակտիկական սխալների համար։ Դա պաշտպանության բանակի վերջին գիշերային պատժիչ գործողությունն էր ։
1956 Սուեզյան կրիզիսի ժամանակ Սինալի կռիվները Դայանը, որպես աշխատակազմի ղեկավար, ինքն էր ղեկավարում Իսրայելական զինուժը։ Իր, որպես աշխատակազմի ղեկավար, պաշտոնավարման ընթացքում էր, որ Դայանը Նազալ Օզ կիբուցի երիտասարդ բնակիչ Ռո Ռուտենբերգի, ով սպանվել էր եգիպտացի զինվորների կողմից, մահվան կապակցությամբ դրվատանքի հայտնի խոսքերն էր արտասանել։ Դայանի խոսքերը շատ արագ հանրահայտ դարձան և դարձան ամենաազդեցիկ ելույթներից մեկը Իսրայելի պատմության մեջ։ Դայանը դատապարտել էր սպանությունը և ասել․
Վեցօրյա պատերազմ (1967)
Քաղաքական կյանքից հեռանալուց անմիջապես հետո Մոշե Դայանը սկսեց լուսաբանել Վիետնամի պատերազմը, ժամանակակից պատերազմը պատկերացնելու Իրականում նա ԱՄՆ ծովային կորպուսի անդամների հետ պարեկության էր անում որպես դիտորդ։ Թեև Դեյանը չէր մասնակցել 1967 թվականի հունիսի Վեցօրյա պատերազմըի պլանավորմանը, սակայն նա անձամբ վերահսկում էր Արևելյան Երուսաղեմի գրավմանը հունիսի 5-7-ի մարտերի ընթացքում ։ Պատերազմին հաջորդած տարիներին Դեյանը հսկայական ժողովրդականություն էր վայելում և համարվում էր հավանական վարչապետ։ Այդ ժամանակ Դայանը հանդես էր գալիս ընդդեմ սահմանների որևէ փոփոխության մինչ-1967 թվականի սահմաններին։ Մի անգամ նա ասել էր, որ ինքը գերադասում էՇարմ ալ Շեյխն առանց խաղաղության, խաղաղությանն առանց Շարմ ալ Շեյխի։ Հետագայում նա փոխեց իր մոտեցումները և կարևոր դեր խաղաց Իսրայելի և Եգիպտոսի միջև խաղաղության վերջնական համաձայնագրի գործում։
Դայանի վեճը հարթեց Մուկի Ցուրը՝ Կիբուցների Միասնական շարժման առաջնորդը, ով ասել էր․ «Իհարկե քննարկումներ եղել են գնալ Գոլանի բարձունքներ, թե չգնալ Գոլանի բարձունքներ, սակայն քննարկումները Գալիլեում կիբուցիզմի անվտանգության մասին է»։ Այնուհետև ավելացրել էր․ «Ես կարծում եմ որ Դայանը չէր ուզում գնալ Գոլանի բարձունքներ։ Սա մի բան է, որ մի մենք գիտեինք տարիներ շարունակ։Ոչ մի կիբուց հող չի ստացել Գոլանի բարձունքները նվաճելուց։ Մարդիկ, ովքեր գնացել են այնտեղ, գնացել են իրենց կամքով։ Ասել, թե կիբուցիզմը հող է ուզում, դա ցինիզմ է» ։
Դայանի մեկնաբանությունների մասին ԱՄՆում Իսրայելի դեսպան Մայքլ Օրենն ասել է ․ "Դայանի հայտարարության մեջ ճշմարտության մասնիկ կա, սակայն հարկ է նշել որ հյուսիսում գտնվող ապառազմականացված գոտիները Իսրայելը դիտարկում է որպես իր սուվերեն տարածքների մաս և դրանք մշակելու իրավունք վերապահում, իրավունք, որը սիրիացիները հետևողականորեն դիմադրում էին ուժով։ Սիրիան նույնպես աշխատում էր օգուտ քաղել Հորդանան գետից, մինչ այն Իսրայելի տարածք մտնելը, նպատակ ունենալով օգտագործել որպես ջրի աղբյուր։ Սիրիան նաև ակտիվորեն աջակցում էր Իսրայելի դեմ պաղեստինյան դիմադրությանը։ Իսրայելը ժամանակ առ ժամանակ ապառազմականացված գոտիներում միջադեպեր էր հրահրում՝ հարվածներ հասցնելով սիրիական ջրային դիվերսիոն նախագծին և պատժում սիրիացիներին՝ պաղեստինյան դիմադրության աջակցության համար։ Դայանի դիտողությունների վերաբերյալ, պետք է հաշվի առնել նաև այն փաստը, որ նա այն ժամանակ ընդդիմության անդամ էր։ Սիրիացիների հանդեպ նրա վերաբերմունքը կտրուկ փոխվեց, երբ նա դարձավ պաշտպանության նախարար։ Իրոք, 1967 թվականի հունիսի 8-ին Դեյանը շրջանցելով թե վարչապետին, և թե աշխատակազմի ղեկավարին՝ իսրայելական բանակին հրամայեց հարձակվել և գրավել Գոլանը։"
1973 թվականի Յոմ Կիպուրի Պատերազմ
Նա դեռ այդ պաշտոնում էր, երբ 1973 թվականի հոկտեմբերի 6-ին սկսվեց Իսրայելի համար աղետալի՝ Յոմ Կիպուրի պատերազմը։ Որպես բարձրաստիճան պաշտոնյա, որ պատասխանատու է ռաազմական պլանավորման համար, Դայանը կարող էր կրել Իսրայելի ղեկավարության պատասխանատվության մի մասը, առաջիկա պատերազմի նախանշանները բաց թողնելու համար ։ Պատերազմին նախորդող ժամերին, Դայանը որոշեց չհրահանգել լիարժեք մոբիլիզացիա կամ կանխարգելիչ հարված հասցնել եգիպտացիների և սիրիացիների դեմ ։ Նա ենթադրում էր, որ Իսրայելը կկարողանա հեշտությամբ հաղթել, նույնիսկ եթե արաբները հարձակվեին և որ շատ ավելի կարևոր է, նա չէր ուզում, որ Իսրայելը որպես ագրեսոր ներկայանա, քանի որ դա Իսրայելին անկասկած կզրկեր ԱՄՆ-ի անգնահատելի աջակցությունից (ենթադրվում էր, որ ԱՄՆ-ը հետագայում Իսրայելի վերազինման համար զանգվածային ավիատրանսպորտ կտրամադրեր)։
Առաջին երկու օրերի ծանր պարտությունից հետո, Դայանի հայացքները կտրուկ փոխվեցին, նա մամուլի ասուլիսի ժամանակ քիչ էր մնում հայտարարեր Երուսաղեմի տաճարի անկման մասին, սակայն Մեիրն արգելեց խոսել։
Պատերազմի սկզբում Դայանը տարբերակներ առաջարկեց, ներառյալ պլանը, որով Հորդանանի հետ մարտը վարելու համար, Սինայից Միտլեհ էր նահանջելով, Գոլանի բարձունքներից զորքն ամբողջությամբ դուրսբերելն էր՝ հրաժարվելով Իսրայելի ռազմական դոկտրինայի հիմնական դրույթից, որն ասում է որ պատերազմը որքան հնարավոր է շուտ պետք է տեղափոխել թշնամու տարածք։ Աշխատակազմի ղեկավար Դավիդ Էլազարը առարկեց Դայանի պլանին և իրավացի դուրս եկավ։ Իսրայելը Եգիպտական սահմանից ներխուժեց Սինայի ճակատ, կտրեց Սուեզի ջրանցքը և շրջապատեց երրորդ Եգիպտական բանակը, Իսրայելը նաև հակահարված տվեց սիրիական ռազմաճակատի ուժերին՝ հետ մղելով Հորդանանի և Իրաքի էքսպեդիցիոն ուժերը և գնդակոծելով Դամասկոսի ծայրամասերը։ Իսրայելը հաղթեց պատերազմը, բայց արաբների հարձակումը ոչնչացրեց Իսրայելի անպարտելիության իմիջը և ի վերջո հանգեցրեց Եգիպտա-իսրայելական խաղաղության պայմանագրին և հետագա իսրայելական զորքերի դուրսբերմանը բոլոր եգիպտական տարածքներից։
Բունյակինսկի գյուղական խորհուրդ (Պուտիլվսկի շրջան)
Բունյակինսկի գյուղական խորհուրդ  (Бунякинська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Բունյակինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 946 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Մոշե Դայան
Արտաքին գործերի նախարար
Համաձայն Դայանին ճանաչող մարդկանց, պատերազմը խորապես ընճել էր նրան։ Որոշ ժամանակ նա քաղաքական մթագնման մեջ էր։ 1977 թվականին չնայած նա ընտրվել էր Քնեսեթում, հավասարակշռություն պահելու համար, ընդունեց արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը՝ Մենախեմ Բեգինի ղեկավարած, Լիկուդի նոր կառավարությունում։ Նա հեռացվել էր Հավասարեցում կուսակցությունից, և որպես արդյունք, պաշտոնավարում էր որպես անկախ կառավարության անդամ։ Որպես արտաքին գործերի նախարար Բեգինի կառավարությունում, նա կարևոր դերակատարություն ունեցավ Եգիպտոսի հետ խաղաղության պայմանագրի՝ Քեմփ Դեվիդի համաձայնագրի մշակման գործում։ Դայանը, Բեգինի հետ տարաձայնությունների պատճառով, 1979 թվականի հոկտեմբերին հրաժարական տվեց։ 1981 թվականին նա հիմնեց Տելեմ կուսակցությունը։
Լյու եղբայրները
Սյուժե
Մի օր եղբայրները նավակով լողում են ծովում։ Դուրս գալով ափ՝ նրանք տեսնում են տխուր ծերունու։ Ծերունին եղբայրներին պատմում է, որ ծով է գցել մի մետաղադրամ, որով ցանկանում էր բրինձ գնել իր և իր ծեր կնոջ համար։ Եղբայրները որոշում են օգնել ծերունուն։ Լյու երկրորդը բամբուկի ծղոտի օգնությամբ սկսում է խմել ծովի ջուրը, որ ցամաք հատակին գտնեն ծեր մարդու մետաղադրամը։ Ծովը խիստ ծանծաղանում է, ինչը վախեցնում է նրա բնակիչներին։  Լյու երրորդը կանգնեցրել է եղբորը և ցույց տալիս ձկանը։ Իմանալով ձկան լեզուն՝ նա հայտնում է եղբորը, որ եթե նա խմի ամբողջ ջուրը, բոլոր ձկները կսատկեն։ Լյու երկրորդը հավաստիացնում է, որ ինքը ետ կվերադարձնի ամբողջ ջուրը, երբ իրենք կգտնեն ծեր մարդուն մետաղադրամը։ Եղբոր խոսքերը փոխանցելով ձկներին՝ Լյու երրորդն ասում է, որ նա անմիջապես կվերադարձնի ջուրը, իսկ մետաղադրամը ձկներն իրենք կգտնեն։ Լյու երկրորդը համաձայնում և ետ է վերադարձնում խմած ամբողջ ջուրը։ Լյու երրորդը ծերունուն է փոխանցում է ձկների խոսքը մետաղադրամի չափի մասին։ Ծերունին ցույց է տալիս մետաղադրամի չափը, և ձկները սկսում են ծովի հատակին փնտրել այդ չափի բոլոր մետաղադրամները։ Որոշ ժամանակ անց ափ է դուրս գալիս կրիան և թողնում է մեծ խեցի՝ լի մետաղադրամներով։ Բայց ծերունին, սյնուամենայնիվ, տխուր է, որովհետև այն մետաղադրամը, որը նա գցել էր ջրի մեջ, պղնձե էր, իսկ ձկների գտած բոլոր մետաղադրամները՝ ոսկե։ Եղբայրները ծերունուն առաջարկում են վերցնել ոսկե մետաղադրամները պղնձի փոխարեն։ Ծերունին շնորհակալություն է հայտնում եղբայրներին։
Հանկարծ Լյու երրորդը նկատում է մտահոգված թռչունի, և եղբայրները վազում են նրա հետից։ Վազելու ընթացքում Լյու երրորդն իր եղբայրներին համար թարգմանում է թռչունի ճիչը. անտառի ծառերից մեկը, որի վրա է գտնվում թռչունի բույնն իր ճտերով, կտրում է փայտահատը։ Եղբայրները հասցնում են կանգնեցնել նրան։ Իմանալով, որ ծառի վրա բույն է, փայտահատը եղբայրներին բացատրում է, որ մինչև մութն ընկնելն ինքը պետք է կտրի ևս տասը ծառ։ Եղբայրներն օգնում են փայտահատին։
Լյու երրորդը խանգարում է կառավարչին՝ մանդարինին, որսորդության ժամանակ սպանելու այծի ձագին։ Մանդարինը հրամայում է «հանցագործին» հանձնել վագրին, որ նա հոշոտի, բայց գերին, որը հասկանում է կենդանիների լեզուն, հնազանդեցնում է նրան։ Այդ ժամանակ Լյու առաջինը և Լյու երկրորդը, իմանալով, որ իրենց եղբայրը փորձանքի մեջ է ընկել, շտապում են օգնության։ Մանդարինը մտածում է մի նոր մահապատիժ, բայց եղբայրները անվնաս են դուրս գալիս ինչպես ջրից, այնպես էլ կրակից։ Արդյունքում երկվորյակները վերջնական հաղթանակ են տանում։
Տարբերություններ բնօրինակից
Ի տարբերություն բնօրինակի՝ մուլտֆիլմում եղբայրների թիվը նվազել է։ Բացակայում է այն եղբայրը, որը կարող է ձգել ոտքերը, ինչպես նաև այն եղբայրը, որ ամենաամուր երկաթից էլ պինդ է։ Առաջին երկու եղբայրների ունակությունները հեղինակները փոխել են տեղերով։
Ընդհանուր առմամբ հեքիաթը ունի մի քանի տարբերակներ, որոնցում եղբայրների թիվը փոխվում է հինգից մինչև տասը։
Վերականգնում
2001 թվականին մուլտֆիլմը վերականգնվել է ու նորից հնչյունավորվել «Студия АС» և «Детский сеанс 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում ամբողջովին փոխվել է ֆոնոգրաման, հնչյունավորմանը մասնակցել են ժամանակակից դերասաններ, տիտրերում փոխվել են հնչյունային ռեժիսորի (Ա. Պոնյավին) ու հնչյունավորողների (Ա. Լուշչիկ, Վ. Պոդյապոլսկի, Վլադիմիր Կոնկին, Յուլիեն Բալմուսով, Տատյանա Կանաևա, Իրինա Մալիկովա, Վիտալի Օվանեսով) անունները։ Վերահնչյունավորումը խիստ բացասական գնահատականի է արժանացել ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ մասնագետների կողմից։
Վերաթողարկում
DVD-ով մուլտֆիլմը թողարկվել է մուլտֆիլմերի հավաքածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1953 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Նիկոլայ Էրդմանի մուլտֆիլմեր
Մոշե Դայան
Ընտանիք
Մոշեի և Դայանի դուստր Յաել Դայանը, վիպասան, Իսրայելում առավել հայտնի է իր «Իմ հայրը, նրա դուստրը», իր հոր հետ հարաբերությունների մասին, գրքով ։ Նա, հետևելով հոր օրինակին քաղաքականություն մտավ և տարիների ընթացքում Իսրայելի ձախակողմյան թևի տարբեր կուսակցությունների անդամ դարձավ։ Նա ծառայեց Քնեսեթում և Թել Ավիվի քաղաքապետարանի խորհրդում, ինչպես նաև սոցիալական հարցերով Թել Ավիվ Ջաֆֆայի քաղաքապետի տեղակալ։ Դայանի որդիներից մեկը՝ Ասսի Դայանը դերասան և ռեժիսոր էր ։ Դայանի մյուս որդին՝ վիպասան Էհուդ Դայանը, ում ժառանգությունից զրկել էին, հոր մահվանից մի քանի ամիս անց նրա մասին քննադատական գիրք էր գրել, ծաղրելով նրա ռազմական, հեղինակային և քաղաքական ունակությունները՝ նրան անվանելով կնամոլ և մեղադրելով ժլատության մեջ։ Գրքում նա իր հորը մեղադրում էր, նույնիսկ քաղցկեղի դեմ պայքարում, փող աշխատելու մեջ։ Նա ցավում էր նաև, որ երեք անգամ ավելի հաճախ էր աղոթք կարդացել մի մարդու համար, որը երբեք չէր պահել տաս պատվիրաններից նույնիսկ կեսը ։
Մահ և ժառանգություն
1981 թվականի Իսրայելի խորհրդարանական ընտրություններում Տելեմ կուսակցությունը երկու տեղ ստացավ, բայց դրանից կարճ ժամանակ անց, նա սրտի կաթվածից մահացավ։ 1980 թվականից ի վեր, երբ նրան ախտորոշեցին հաստ աղիքի քաղցկեղ, նա վատառողջ էր։ Նա թաղվեց Նահալալ մոսհավում (կոլեկտիվ գյուղ), որտեղ նա մեծացել էր։ Նրա մահից հետո տեղի Ռաբի Մենախեմ Շնիրսոնը մեկամյա հիշատակի արարողություն հրահանգեց ի պատիվ Դայանի ։ Դայանն իր անձնական իրերը ժառանգեց իր թիկնապահին։
2005 թվականին նրա աչքակապը վաճառքի էր հանվել 75,000 դոլար մեկնարկային գնով ։
Դայանը բարդ կերպար էր, նրա համոզմունքները երբեք խիստ սև կամ սպիտակ չէին լինում։ Նա շատ քիչ մտերիմ ընկերներ ուներ։ Նրա մտավոր փայլն ու խարիզմատիկ վարվելաձևը զուգակցվում էին ցինիզմի և անզուսպ լինելու հետ։ Արիել Շարոնը Դայանի մասին նշել է․ Նա արթնանում էր հարյուր գաղափարներով։ Դրանցից 95-ը վտանգավոր էին, երեքը պետք էր մերժել, երկուսը, սակայն, փայլուն էին։
Նրա քաջությունը խելագարության աստիճանի էր, նույնքան, որքան պատասխանատվության բացակայությունը։ Նույնը չէի ասի նրա քաղաքացիական քաջության մասին։ Մի անգամ Բեն Գուրիոնն ինձ հարցրեց իմ վերաբերմունքը Դայանին իր կառավարությունում գյուղատնտեսության նախարար նշանակելու վերաբերյալ։ Ես ասացի, որ շատ կարևոր է, որ Դայանը լինի յուրաքանչյուր կառավարությունում՝ իր փայլուն գաղափարների համար, բայց ոչ երբեք վարչապետ։ Բեն Գուրիոնը հարցրեց․ «ինչու՞ ոչ վարչապետ"։ Ես պատասխանեցի․ «քանի որ նա պատասխանատվություն զգացում չունի» ։
Դայանը համատեղում էր Կիբուցականի աշխարհիկ ինքնությունն ու պրագմատիզմը հրեա ժողովրդի և Իսրայելի նկատմամբ խորը սիրո և գնահատանքի հետ, բայց ոչ կրոնական նույնականացման։ Հուշերում, 1967 թվականի Երուսաղեմի գրավումից որոշ ժամանակ անց, տեսնելով, թե ինչպես է ամբոխը հավաքվում Տաճար լեռան վրա, նա հարցրել էր․ «Սա ի՞նչ է։ Վատիկա՞ն»։
Հետագայում Դայանը հրամայեց Իսրայելի դրոշը հանել ժայռի գմբեթից և Տաճար լեռան վարչական վերահսկողությունը հանձնեց մուսուլմանական խորհրդին։ Դայանը կարծում էր, որ Տաճարի լեռն ավելի կարևոր է պատմականորեն՝ հուդայականության համար, քան որպես սրբավայր։
Դայանը գրում էր և ինքն իրեն ներկայացնում էր որպես սիրող հնագետ։ Նրա վեջին հոբբին հանգեցրել էր լուրջ հակասությունների, քանի որ պատմական արտեֆակտեր դիզելու նրա մոլուցքը, հաճախ իր զինվորների օգնությամբ, մի շարք օրենքների խախտում էր։ Այս առումով նրա գործունեության մի մասը, դա պատմական տեղանքների ապօրինի փորելն էր, դրանց թալանը կամ հնությունների առևտուրը ։
Ամերիկյան գիտաֆանտաստ գրող Պոլ Ուիլյամս Անդերսոնը հրատարակել էր իրմԴոմինիկ Ֆլանդրի վեպը, երբ Դայանի միջազգային ճանաչումը և նրանով հիացմունքը Իսրայելում ամենաբարձրն էին։ Գրքում նկարագրված հեռավոր Գալակտիկական կայսրությունում կա մոլորակ, որը կոչվում է «Դայան»։ Այն բնակեցված է հրեաներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Սումցի
Սումցի (Сумці), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սումցի գյուղում բնակվում էր 83 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,296 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 280,41 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1750 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ինթեզա (բանկ)
2002 թվականին KMB Bank-ը սկսել է ֆինանսավորում ներգրավել Ռուսաստանում՝ նախ տեղադրելով սեփական օրինագծերը ռուսական ֆինանսական շուկայում, իսկ նույն թվականի նոյեմբերին թողարկել պարտատոմսեր։ Նույն 2002 թվականին ստեղծվել է սեփական լիզինգային ընկերությունը՝ KMB-Leasing-ը։
2005 թվականի ամռանը բանկի բաժնետերերն էին ՎԶԵԲ-ը և Սորոսի հիմնադրամը (37-ական տոկոս), Գերմանական ներդրումների և զարգացման միությունը (DEG GmbH) (18,4%) և հոլանդական Stichting Triodos-Doen հիմնադրամը (8,1%)։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Intesa Holding International SA-ն ավարտել է գործարքը նախկին բաժնետերերից 90 միլիոն դոլարով գնելու բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթը։ Մնացած 25%-ը գումարած մեկ բաժնետոմսը պահպանվել է ՎԶԵԲ-ի կողմից, սակայն Ինթեզան այս բաժնետոմսը գնելու տարբերակ ունի 2010 թվականից հետո։ Դառնալով «Intesa Sanpaolo» միջազգային բանկային խմբի մաս՝ KMB Bank-ը ձեռնամուխ է եղել դառնալու բանկային ծառայությունների ամբողջական փաթեթ տրամադրող ունիվերսալ բանկ։ 2008 թվականին KMB Bank-ը ենթարկվել է ռեբրենդինգի՝ ստանալով նոր լոգո՝ ջրատար, որը նույնն է, ինչ Intesa Sanpaolo խմբի բոլոր բանկերում։ 2009 թվականին սկսվել է KMB Bank-ի վերակազմավորումը՝ Ռուսաստանում Intesa Sanpaolo բանկային խմբի դուստր ձեռնարկության՝ Bank Intesa ՓԲԸ-ի միաձուլման տեսքով։ 2010 թվականի հունվարի 14-ից KMB Bank-ը գործում է նոր անունով՝ Բանկ Ինթեզա ՓԲԸ։
2010 թվականի հունվարի 14-ին իր գործունեությունը սկսել է «Բանկ Ինթեզա» ՓԲԸ՝ իտալական կապիտալով բանկ Ռուսաստանում։ Ինթեզա բանկ ՓԲԸ-ի բաժնետոմսերի 100%-ը պատկանում է Intesa Sanpaolo-ին։ Ներկայումս բանկի ռազմավարությունն ուղղված է ծառայությունների տեսականու դիվերսիֆիկացմանը՝ հիմնականում ֆիզիկական անձանց համար ապրանքների մշակման և կորպորատիվ հաճախորդներին վարկավորման միջոցով։
2019 թվականի սեպտեմբերին «Expert RA» վարկանիշային գործակալությունը բանկին շնորհել է վարկանիշային միավոր՝ «ruA», հեռանկարը՝ «դրական» ։
Լոգո
1999-2008 թթ լոգոտիպը կապույտ և սպիտակ ժապավենով կապույտ մատանի էր, կողքին թավատառերով կապույտ «KMB», սովորական տառատեսակով՝ «BANK» բառը։ 2008-2010 թվականներին լոգոն հին հռոմեական ջրատարի խորհրդանշական պատկերն էր՝ երեք կապույտ, կանաչ և կարմիր կամարների տեսքով, դրանց վերևում գտնվող դեղին գծով և նարնջագույն քառակուսի շրջանակով, կողքին գրված է «KMB BANK» բառը մուգ կանաչով 2010 թվականից մինչ օրս նույն լոգոտիպն օգտագործվում է ԻՆԹԵԶԱ բանկի անվանմամբ փոխված։
Սեփականատերեր և կառավարում
Բանկի կանոնադրական կապիտալը կազմում է 10 միլիարդ 820 միլիոն ռուբլի։ Հիմնական բաժնետերը իտալական Intesa Sanpaolo բանկն է (100%)։ Տնօրենների խորհրդի նախագահ - Ֆալիկո Անտոնիո Խորհրդի նախագահ՝ Ջանլուկա Կորիաս Խորհրդի անդամներ՝ Օ. Վ. Լեյն, Տ. Յու. Պավլիչևա, Մ. Ա. Նազարով, Ի. Վ. Վասինա, Է. Է. Գրիմայիլո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի բանկեր Կատեգորիա:1992 հիմնադրված բանկեր
Քևին Սփեյսի
Քևին Սփեյսի Ֆոուլեր (Kevin Spacey Fowler, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Յոթը», «Վճարիր ուրիշին», «Կապեքս մոլորակը», «Գեղեցկություն ամերիկյան ձևով» և «Սանտայի եղբայր Ֆրեդ Կլաուսը» ֆիլմերից։ Օսկար մրցանակի դափնեկիր է։
Սիմպաթիկ նյարդային համակարգ
Սիմպաթիկ նյարդային համակարգ (ՍՆՀ), վեգետատիվ նյարդային համակարգի (ՎՆՀ) բաժին։ Վեգետատիվ նյարդային համակարգը բաժանվում է սիմպաթիկ, պարասիմպաթիկ (ՊՆՀ) և մետասիմպաթիկ բաժինների ։ ՎՆՀ-ն բաղկացած է կենտրոնական և ծայրամասային բաժիններից, իսկ ծայրամասային բաժնում տարբերում են աֆերենտ ու էֆերենտ ուղիներ։ Բարձրագույն վեգետատիվ կենտրոնները գտնվում են հիպոթալամուսում, ընդ որում սիմպաթիկ կենտրոններն ունեն առավելապես հետակողմնային (postero-lateral), իսկ պարասիմպատիկը՝ առաջամիջային (antero-medial) տեղակայում ։
Քևին Սփեյսի
Կենսագրություն
Քևին Սփեյսին ծնվել է 1959 թվականի հուլիսի 26-ին, Ամերիկայի Նյու Ջերսի նահանգի Սաուտ-Օրանժ մունիցիպալիտետում։ Նրա հայրը՝ Թոմաս Ջեֆֆրի Ֆաուլերը (1924-1992), տեխնիկական գրող է, իսկ մայրը՝ Քեթլին Էնն Նատսոնը (1931—2003), քարտուղարուհի և տնային տնտեսուհի էր ։ Ֆաուլերը մեծացել է իր ավագ եղբոր՝ Ռենդի, և ավագ քրոջ՝ Ջուլիի հետ։ Հաշվի առնելով այն, որ հայրը հաճախ էր փոխում իր աշխատանքը, Քևինի ընտանիքը ևս հաճախ էր տեղափոխվում։
Քննադատություն, արձագանքներ և ազդեցություն
Բրիտանական Empire ամսագիրը Քևինին ճանաչել է որպես 90-ականների լավագույն դերասան և նրան դրել է «Բոլոր ժամանակների 100 կինոաստղեր»ցուցակի 56-րդ հորիզոնականը ։ Բացի այդ, Սփեյսին Telegraph ամսագրի կողմից ներառվել է «Բրիտանական մշակույթի 100 ավելի ազդեցիկ մարդիկ» ցուցակի մեջ. Իտալացի ռեփեր Կալարեցցան (Caparezza) 2011 թվականի մարտին հայտնի ամերիկացի դերասանների համար թողարկել է մի երգ, որն անվանել է «Քևին Սփեյսի» ։
Սիմպաթիկ նյարդային համակարգ
Պարանոցային բաժին
Պարանոցային ողների լայնաձիգ ելուններից առաջ, գլխի և պարանոցի երկար մկանների մակերեսին և պարանոցի նյարդանոթային խրձից հետ տեղակայված են երեք սիմպաթիկ հանգույցներ՝ վերին, միջին, ստորին, ընդ որում ստորինը հաճախ ձուլվում է կրծքային առաջին՝ Th1 հանգույցին և ձևավորում աստղաձև հանգույցը։
Քևին Սփեյսի
Քննադատություն, արձագանքներ և ազդեցություն
Քննադատները իրենց արձագանքներում Սփեյսիին անվանում են «դերասանական արվեստի վարպետ», «Էլեկտրականացնող» , «բարձրակարգ» , «ականավոր» , «անխնա զվարճալի» ։
Սիմպաթիկ նյարդային համակարգ
Պարանոցային բաժին
Վերին պարանոցային սիմպաթիկ հանգույցը տեղակայված է C2-C3 ողերի մակարդակին, ներքին քնային զարկերակից հետ, թափառող նյարդից միջայնորեն։ Այն տալիս է հետևյալ հիմնական ճյուղերը՝ 1. լծային նյարդ - nervus jugularis - яремный нерв, 2. արտաքին քնային նյարդ - nervus caroticus externus - наружный сонный нерв, որն առաջացնում է հյուսակ արտաքին քնային երակի և նրա ճյուղերի շուրջ, 3. ներքին քնային նյարդ - nervus caroticus internus - внутренний сонный нерв, որն էլ ուղեկցում ու հյուսակավորում է ներքին քնային երակը և ճյուղավորվում նրա ճյուղերի վրա, այդ թվում և nervus petrosus profundus-ը և ճյուղեր թարթչային հանգույցին, որոնք սակայն դուրս են գալիս C8-Th2 սեգմենտներում տեղակայված թարթչաողնուղեղային (ցիլիոսպինալ) կենտրոնից ։
Քևին Սփեյսի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Սիմպաթիկ նյարդային համակարգ
Կրծքային բաժին
10-12 եռանկյունաձև հանգույցներով ձևավորված սիմպաթիկ սահմանային ցողունի կրծքային բաժինը, որպես կանոն, տեղակայված է կողաողնային ակոսում երկփեղկված ներկրծքային փակեղի մեջ ու ծածկված է առպատային թոքամզով։ Ընդ որում, վերևում այն տեղակայված է կողաողնային հոդերից դրսայնորեն, իսկ ներքևում՝ միջայնորեն։ Հետևում գտնվում են կողերի գլխիկները և միջկողային անոթները։ Աջ ցողունը դասավորված է կենտ երակից կողմնայնորեն և հետ, ձախը՝ կիսակենտ երակից կողմնայնորեն։ Սովորաբար, կրծքի խոռոչից այն շատ լավ նշմարվում է՝ թափանցելով պլևրայի և ներկրծքային փակեղի հաստության միջով։ Լավ երևում են նաև գորշ կապակցող ճյուղերը, որոնք հեռանալով հանգույցների կողմնային եզրից առավել հաճախ մոտենում են տվյալ սեգմենտի միջկողային նյարդերին, սակայն կարող են նաև բարձրանալ կամ իջնել հարևան սեգմենտներ։ Սպիտակ կապակցող ճյուղերը միացնում են ողնուղեղային առաջային արմատները սիմպաթիկ հանգույցներին, ունենալով նրանց համեմատ միջային և խորանիստ դասավորություն ։
Հանգույցների միջային կողմից դուրս են գալիս ընդերային ճյուղեր դեպի թոքեր, կրծքային աորտա, կերակրափող, որոնք ընթացքից միանում են միմյանց հետ տարբեր երկարության բարակ ճյուղերով և տվյալ օրգանների վրա թափառող նյարդի հետ միասին ձևավորում են հյուսակներ։ Գլխավորապես 1-3-րդ հանգույցներից դուրս են գալիս սրտի կրծքային նյարդերը և մասնակցում սրտային հյուսակի ձևավորմանը ։ Այստեղ առկա նեյրոֆիզիոլոգիական շունտի կամ Կունտցի ճյուղի գիտենալը կարևոր է սահմանային ցողունի այս բաժնի վրա օպերատիվ միջամտություններ կատարելիս։
Սպիտակ կապակցող ճյուղերը, որոնք մասնակցում են վերին վերջույթի իններվացիաին, բարձրանալով սիմպաթիկ սահմանային ցողունով, հասնում են առաջին հանգույցին, որտեղից էլ ուղղվում են բազկային հյուսակ։ 1927 թ-ին Կունտցն ապացուցեց լրացուցիչ ճյուղի առկայությունը, որը դուրս գալով Th2 հանգույցից, շրջանցում է 1-ինը և անմիջականորեն բարձրանում դեպի բազկային հյուսակ։ Նա ապացուցեց նաև լրացուցիչ ճյուղի առկայությունը 2-րդ և 3-րդ հանգույցների միջև։ Th5-Th9 հանգույցների առաջամիջային մակերեսից 3-ից 5 մեծ մասամբ նախահանգույցային թելեր պարունակող ճյուղերով սկիզբ է առնում և Th9-Th10 ողների առաջային մակերեսին մեկ ցողունի է հավաքվում կրծքի ընդերային մեծ նյարդը (nervus splanchnicus thoracicus major)։ Th10-Th11 հանգույցներից նույնպես մեծ մասամբ նախահանգույցային թելիկներով 2-3 ճյուղերով դուրս է գալիս և ձևավորվում կրծքի ընդերային փոքր նյարդը (nervus spanchnicus thoracicus minor)։ Th11-Th12 հանգույցներից դուրս է գալիս կրծքի ընդերային ստորագույն նյարդը (nervus spanchnicus thoracicus imus)։ Ուղղվելով միջայնորեն՝ սրանք անցնում են որովայնի խոռոչ աջից կենտ, ձախից կիսակենտ երակների հետ միասին։ Ընդ որում, մեծը մասնակցում է որովայնային հյուսակի ձևավորմանը, ստորագույնը և փոքրի մեծ մասը երիկամային հյուսակի ձևավորմանը, իսկ փոքր նյարդի մնացած փոքր մասը նույնպես որովայնային հյուսակի կազմությանը ։
Գոտկային բաժին
Սիմպաթիկ սահմանային ցողունի գոտկային բաժինն անցնում է որովայնի խոռոչ ստոծանու գոտկային մասի խրձերի արանքով։ Այն բաղկացած է 3-4 հանգույցներից, որոնք տեղակայված են ողների առաջակողմնային մակերեսներին, գոտկային մեծ մկանի (musculus psoas major) միջային եզրով, գոտկային զարկերակներից առաջ։ Աջ ցողունը տեղակայված է ստորին սիներակից հետ, ձախը որովայնային աորտայի կողմնային մակերեսին և միանում են միմյանց կապակցող ճյուղերի զգալի քանակությամբ։
Այստեղ նույնպես առկա են սպիտակ կապակցող ճյուղեր, ինչպես նաև գորշ կապակցող ճյուղեր, որոնք ընդգրկելով գոտկային մկանը շարժվում են դեպի գոտկային նյարդեր։ Գոտկային բաժնի հանգույցներից դուրս են գալիս մեծ թվով ճյուղեր՝ գոտկային ընդերային նյարդեր (nervi spanchnici lumbales), որոնք մեծ և փոքր ընդերային նյարդերի հետ և նաև թափառող նյարդի որովայնային մասի հետ միասին ձևավորում են որովայնային հյուսակը։ Վերջինս բաղկացած է տարբեր ձևի ու չափերի միմյանց հետ կապակցող ճյուղերով հաղորդակցվող հանգույցներից և իրենից անջատվող աորտայի հյուսակի հետ հանդիսանում է որովայնի խոռոչի օրգանների իններվացիայի հիմնական աղբյուրը։ Աորտայի հյուսակն անցնում է ստորին միջընդերային հյուսակի, որն էլ դեպի ներքև շարունակվում է որպես ստորորովայնային վերին հյուսակ։ Վերջինս պրոմոտորիումի մոտ երկատվում է ու վերածվում ստորորովայնային ստորին հյուսակի։
Սրբանային բաժին
Սիմպաթիկ սահմանային ցողունի սրբանային բաժինը ներկայացված է 4 հանգույցներով, ընդ որում աջ և ձախ ցողունները մոտենում են և միաձուլվում կենտ հանգույցների, որտեղից դուրս են գալիս ստորորովայնային ստորին հյուսակի ձևավորմանը մասնակցող ճյուղեր։
Ֆունկցիաները
Սիմպաթիկ նյարդաթելերը նյարդավորում են ներքին օրգանները, մաշկը, արյունատար անոթները։ Սիմպաթիկ բաժինը տագնապի, պաշտպանության, պահուստային ուժերի միավորման համակարգ է, որն ապահովում է օրգանիզմի կապն արտաքին միջավայրի հետ։ Սիմպաթիկ ազդակները ակտիվացնում են ուղեղի գործունեությունը, պաշտպանական ռեակցիաները՝ ջերմակարգավորող գործընթացը, արյան մակարդումը, իմուն մեխանիզմները։
Սիմպաթիկ նյարդաթելերի վերջույթներում արտազատվող ադրենալինը համարվում է տագնապի հորմոն։ Սիմպաթիկ բաժինը կմախքային մկանների վրա ունի հարմարողական սնուցողական ազդեցություն։ Այս օրինաչափությունն ուսումնասիրել են Լևոն Օրբելի և Ա. Գինեցիսկին։ Նրանք բացահայտել են, որ նրանց վերջույթներում արտազատվող ադրենալինը վերականգնում և ուժեղացնում են մկանային գործունեությունը, մեծացնում մկանային ուժը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծայրամասային նյարդային համակարգ
Ստեպան Ռազինի փողոց (այլ կիրառումներ)
Ստեպան Ռազինի փողոց հասկացությունը կարող է վերաբերել.
Էլեն Սահակյան
Էլեն Անահիտ Սահակյան (Helen Sahagian, ), ամերիկահայ հեղինակ, գրող, պատմաբան, Հայագիտական ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների ազգային ընկերակցության (National Association for Armenian Studies and Research, NAASR) հիմնադիր անդամ ։
Կենսագրություն
Էլենի մայրը Նվարդ Արտեմիս Զարդարյանն էր, իսկ հայրը՝ Սահակ Գրիգոր Սահակյանը (Սեբաստիա, Արևմտյան Հայաստան) ։
Սահակյանը կենդանի լեզուների ոլորտում արվեստի բակալավրի կոչումը ստացել է Հարվարդի համալսարանի որակավորման բարձրացման դպրոցում։ Հայագիտության ոլորտում արվեստի մագիստրոս է դարձել Կոլումբիայի համալսարանում 1976 թվականին՝ դոկտոր Նինա Գարսոյանի ղեկավարությամբ ։
Էլեն Սահակյանն անկախ հետազոտություն է իրականացրել հայկական մի քանի թեմաների շուրջ, մասնավորապես ուշադրություն է դարձրել Սեբաստիայում և Վանում ամերիկացի միսիոներների աշխատանքին, ինչպես նաև հրապարակել է Համիդյան ջարդերի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գիտական հոդվածներ ։ Նրա հոդվածները տպագրվել են «Journal of Armenian Studies», «Ararat», «Armenian Mirror-Spectator» թերթում և «Armenian Sebastia / Sivas and Lesser Armenia» գրքում։ Նա մասնակցել է սեբաստացիների հայրենակցական միության և Մասաչուսեթս նահանգի Առլինգթոնի պատմական հանձնաժողովի աշխատանքներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Շինա մզրե
Շինա մզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դաչնայա (գյուղ, Բելորեցկի շրջան)
Դաչնայա (Дачная, Дачный), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Գրիվյատկի
Գրիվյատկի (Гривятки), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գրիվյատկի գյուղում բնակվում էր 272 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,93 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 292,47 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1570 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջեյմս Հենրի Բրեստեդ
Ջեյմս Հենրի Բրեստեդ, ամերիկացի հնագետ և պատմաբան՝ զբաղված եգիպտագիտության, ինչպես նաև արևմուտքի վրա Մերձավոր Արևելքի անտիկ քաղաքակրթության ազդեցության և ուղղափառ քաղաքակրթության հարցերով։ Նրա աշխատանքները շոշափել են նաև Հին Արևելքի պատմության այլ կարևոր ասպեկտներ ևս (մասնավորապես՝ նա առաջարկել է «բարեբեր մահիկ» եզրույթը)։ Բրեստեդի գլխավոր աշխատանքը «Եգիպտոսի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև պարսկական նվաճումները» աշխատությունն է։
Կենսագրություն
1894 թվականին ստացել է դոկտորական աստիճան՝ դառնալով ԱՄՆ-ի առաջին նմանատիպ քաղաքացին։ Նույն թվականից եղել է Չիկագոյի համալսարանի եգիպտագիտության ամբիոնի օգնական և դասախոս։ Այստեղ 1905 թվականից դարձել է եգիպտագիտության և արևելքի պատմության պրոֆեսոր։ 1919 թվականին ստանալով Ռոքֆելլեր Կրտսերի ֆինանսավորումը՝ դարձավ Չիկագոյի համալսարանի Արևելյան ինստիտուտի հիմնադիրը։ Այն առաջին հաստատությունն էր Նոր աշխարհում, որը մասնագիտացված էր եգիպտագիտության բնագավառում և շուտով վերածվեց արևելագիտության աշխարհի առաջատար կենտրոններից մեկը։
1928 թվականին եղել է Ամերիկյան պատմական ասոցացիայի նախագահ, 1923 թվականից ԱՄՆ-ի Գիտությունների ակադեմիայի իրական անդամ, Բրիտանական ակադեմիայի (1934 թվական) և Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի (13.06.1907) թղթակից-անդամ։
Մահացել է ստրեպտոկոկային թոքաբորբի վարակից Նյու Յորքում՝ Եգիպտոս գնալու ճանապարհին, թաղված է հայրենի Ռոկֆորդ քաղաքում։ Թաղման վայրում կառուցվել է խորանարդի տեսքով հուշաքար՝ կառուցված ասուանյան գրանիտից, որը նվիրել էր Եգիպտոսի կառավարությունը։
Ժառանգություն
Զբաղվել է ինչպես գրասենյակային պատմական և լեզվական հետազոտությամբ, այնպես էլ դաշտային հնագիտական հետազոտությամբ։ Սկսած 1898 թվականից մասնակցել է պեղումների Եգիպտոսում, 1905-1907 թվականներին գլխավորել է գիտական արշավախումբ Եգիպտոսում և Սուդանում։ Որպես Արևելյան ինստիտուտի տնօրեն՝ կազմակերպել է նոր արշավախմբեր Եգիպտոսում (պեղումներ Լուքսորում, այդ թվում Ռամզես 3-րդի տաճարը Մեդինետ-Աբուում), Պաղեստինում (Մեգիդդո), Թուրքիայում, Իրաքում և Իրանում (Պերսեպոլիս)։
Գերմանական թագավորական ակադեմիայի և իր կոլեգաների առաջարկով, ովքեր աշխատում էին եգիպտերեն լեզվով բեռլինյան բառարան կազմելու վրա, ստանձնեց Եվրոպայի թանգարաններում գտնվող անտիկ եգիպտական արձանագրությունները պատճենելու և համակարգելու գործը։ Ինքն էլ նախաձեռնել է Չիկագոյի ասորական բառարանի ստեղծումը։ 1930 թվականին մեկնել և հրապարակել է Էդվին Սմիթի պապիրուսի տեքստը։
Գլխավոր աշխատությունը՝ «Եգիպտոսի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև պարսկական նվաճումները», պահպանում է իր արժեքը մինչև այսօր և հանդիսանում է անտիկ Եգիպտոսի պատմությունն ընդգրկող հիմնաքարային աշխատությունը։ Նրա գրչին են պատկանում նաև այնպիսի աշխատություններ, ինչպիսիք են «Հին Եգիպտոսի տեքստեր. պատմական փաստաթղթեր հնագույն ժամանակներից մինչև պարսկական նվաճումները» հինգհատորյակը, «Անտիկ ժամանակներ» հնագույն պատմական քրեստոմատիան, «Քաղաքակրթության նվաճումը», «Էդվին Սմիթի վիրաբուժական պապիրուսը» և «Գիտակցության ակունքներին մոտ» մոնումենտալ աշխատությունները։ Նրա «Քադեշի ճակատամարտը» մինչև այսօր պահպանում է իր գիտական արժեքը որպես առաջին փաստագրված մարտի հետազոտություն մարդկության պատմության մեջ։
Աշխատությունների ցանկ
Ռուսալեզու հրատարակչություն. Բրեստեդ Ջ. Գ. Եգիպտոսի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև պարսկական նվաճումները, 1915 վերահրատարակություն ռուսերեն լեզվով Բ. Ա. Տուրաևի «Եգիպտական գրականություն» աշխատությունը, 2003, 2008.
Հետաքրքիր փաստեր
Որոշակի չափով հնագետին կարելի է համարել «փարավոնների անեծքի» լեգենդի աանուղղակի ստեղծողներից։ Հենց Բրեստեդի՝ Հովարդ Քարթերի տանը տեղի ունեցած տհաճ միջադեպի մասին նամակի հրատարակչությունից սկսած (1922 թ. դեկտեմբերի 22-ին «Նյու Յորք Թայմս» ամսագրում), երբ հետազոտողի թռչնակին կերավ կոբրան, մամուլում տարածվեցին մեկնաբանություններ, որ դա վատ նախանշան է պեղումների մասնակիցների համար։ Հատկանշական է այն, որ հենց Բրեստեդը մահացել է դամբարանը բացելուց տասներեք տարի անց յոթանասուն տարեկան հասակում, ինչը չի խանգարում «դեղին մամուլին» նրան դասել «անեծքի զոհերի» շարքին։ Բրեստեդի գիրքը՝ «Գիտակցության ակունքներին մոտ», ունեցել է նշանակալի ազդեցություն Զիգմունդ Ֆրոյդի «Այս մարդը Մովսեսն է» աշխատության համար։ Առաջին մեսենջերային դասախոսությունները կարդացել է 1924 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի եգիպտագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հնագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
(3802) Դորնբուրգ
(3802) Դորնբուրգ (Dornburg), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի օգոստոսի 7-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,283856 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9067 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,661 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1260,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285562 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,44° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արագած ՖԱ (Աշտարակ)
Արագած, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Աշտարակ քաղաքից, որը 2019/20 մրցաշրջանում հանդես կգա Հայաստանի ֆուտբոլի առաջին խմբում ։ Ակումբը հիմնադրվել է 2019 թվականին։
Ղեկավար կազմ
Արագած ֆուտբոլային ակումբի նախագահը Հակոբ Ֆահրադյանն է, փոխնախագահը՝ Ռաֆայել Նազարյանը ։
Մարզադաշտ
Ակումբի տնային մարզադաշտը Քասախի «Մարզիկ» մարզադաշտն է, որը կարող է տեղավորել 3500 մարդ։ Մարզադաշտը կառուցվել է 1971 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:2019 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Աշտարակի ֆուտբոլային ակումբներ
Յաման (գյուղ, Գրյազինսկի շրջան)
Յաման (Ямань), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 175 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մորմաննո
Մորմաննո (Mormanno) կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 3714 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 50 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 75 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87026։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0981։ Քաղաքի հովանավորներն են Սուրբ Ռոխը և Սուրբ Կույս Մարիամը։
Յոան Կարդինալ
Յոան Կարդինալ (Yoan Cardinale, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Նիսի կազմում։ Խաղում է դարպասապահի դիրքում ։
Նիս
Կարդինալը Նիսի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2015 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ռենի դեմ խաղում ։ 2015-16 մրցաշրջանում ֆրանսիացին դարձավ Նիսի հիմնական դարպասապահը։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Շալկե 04-ի դեմ խաղում  ։ 2017-18 մրցաշրջանում Կարդինալը կորցրեց իր դիրքը Նիսի հիմնական կազմում՝ զիջելով այն Վալտեր Դանիել Բենիտեսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ
Վեսելոե (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Վեսելոե (Веселе), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1774 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վեսելոե գյուղում բնակվում էր 386 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,745 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 518,12 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1774 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իսլամը Պապուա Նոր Գվինեայում
Իսլամը Պապուա Նոր Գվինեայում փոքրամասնության կրոն է `ավելի քան 5000 հետեւորդ ։ Մուսուլմանների մեծամասնությունը սուննիի հետևորդ է:
Պատմություն
Նոր Գվինեա կղզու բնակիչները առևտուր էին անում Չինաստանի եւ Մալայական կայսրության հետ։ Վերջինս իսլամադավան էր սկսած 16-րդ դարից ։ 1988-ին Պապուա Նոր Գվինեայում մուսուլմանները ստեղծեցին առաջին իսլամական կենտրոնը Մալազիայում գործող իսլամական կազմակերպությունների եւ Սաուդյան Իսլամական գործերի նախարարության օգնությամբ։  1996 թ.-ին իսլամական համաշխարհային լիգայի օգնությամբ ստեղծվեց ևս երեք իսլամական կենտրոն։  Այսօր երկրում յոթ իսլամական կենտրոն կա։  Առաջին մզկիթը, որը կոչվում է Բիթուլ Կարիմ մզկիթ, կառուցվել է 1988 թ. Քիմբե քաղաքում։
Բնակարան
Բնակարան, մարդու գոյության նյութական հիմնական պայմաններից մեկը, նախատեսված է անբարենպաստ օդերևութաբանական գործոնների (ցուրտ, շոգ, քամի, մթնոլորտային տեղումներ) ազդեցություններից մարդկանց պաշտպանելու, ինչպես նաև հանգստի, աշխատանքային ու կենցաղային կարիքները հոգալու համար։ Բնակարանի տիպերը պայմանավորվում են երկրի արտադրողական ուժերի զարգացման մակարդակով, սոցիալական հարաբերություններով, ընտանեկան կյանքի ձևերով, մշակութակենցաղային ավանդույթներով և աշխարհագրական միջավայրով։
Պատմություն
Նախնադարում մարդիկ ապրել են պարզագույն բնակարաններում՝ գետնատներ, հյուղակներ, քարանձավներ։ Միախուց բնակարան երկար պահպանվել է շատ ժողովուրդների, հատկապես՝ քոչվոր կյանք վարողների մոտ։ Դասակարգային հասարակության ձևավորման շրջանում բնակարանի բնույթի վրա ազդել են բնակչության տարբեր խավերի մշակույթի և կենցաղի առանձնահատկությունները։ Ստրկատիրական կարգերում չունևորների պարզունակ բնակարանի կողքին կառուցվել են դաստակերտներ, ապարանքներ (տարբեր նշանակության շինություններով)։
Ֆեոդալիզմի դարաշրջանում բնակարանների սոցիալական տարբերություններն առավել ընդգծված են։ Ֆեոդալներն ապրել են դղյակներում, իսկ գյուղացիները՝ չափազանց պարզ ու հասարակ կառույցներում։ Ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական պայմաններում նույնպես բնակարանների տարբերությունները չափազանց ընդգծված են. կան հարմարավետ առանձնատներ, բազմահարկ-բազմաբնակարանային շենքեր, հասարակ ու պարզ հարմարեցված կացարաններ։
Կառուցվածք
Ըստ նշանակության շենքերը կառուցում են տարբեր տիպային նախագծերով, բնակարանային (ընտանիքների համար), հյուրանոցային (փոքր ընտանիքների ու միայնակների, ինչպես նաև եկվորների համար) և հանրակացարանային (ուսանողների, շինարարների ու ժամանակավոր բնակության համար)։ Բնակչության կյանքի պայմանների և բնակարանների սանբարեկարգման վրա որոշակի ազդեցություն ունի շենքի հարկայնությունը։ Այդ հատկանիշներից ելնելով՝ շենքերը բաժանվում են ցածրահարկերի և բարձրահարկերի (4 հարկից բարձր)։ Բարձրահարկերում սանտեխնիկական սպասարկման (վերելակ, կենտրոնացված աղբատար) մակարդակը բարձր է։ Այդ շենքերի բնակարանները ստվերվում են կանաչ ծառատունկերով՝ շոգ օրերին պաշտպանելով դրանք գերտաքացումից։ Կառուցվում եննաև առավելապես ցածրահարկ առանձնատներ՝ հատուկ նախագծերով՝ սանհիգիենայի բոլոր պայմաններին համապատասխան։
Հատակագծում
Բնակելի շենքերի հիմնական տարրը բնակարան է՝ բնակելի (մանկական սենյակ, ճաշասենյակ, ննջարան, աշխատասենյակ) և օժանդակ (նախասենյակ, խոհանոց, լողասենյակ, զուգարան և այլն) մասերով։ Շենքերը հատակագծելիս հաշվի է առնվում, որ բնակարան ունենա արևի ճառագայթման, օդափոխության լավագույն պայմաններ, բնակելի սենյակը մեկուսացված լինի խոհանոցից, սանհանգույցից, աստիճանահարթակից։ Անհրաժեշտ է նախատեսել սննդի պատրաստման, անձնական հիգիենայի պահպանման, պասսիվ հանգստի հարմարության, ընտանիքի ազատ բնակեցման ապահովում։ Սենյակի ձևը հարմարավետ է, եթե երկարության հարաբերությունը լայնությանը 1։2 է կամ 3։4։
Օդափոխություն
Բնակարանի նկատմամբ հիգիենայի հիմնական պահանջներից է մաքուր օդի պահպանումը։ Բնակարանում օդն աղտոտվում է ածխաթթու գազով, արտաշնչած օդի խոնավությամբ, խոսելիս, հազալիս, փռշտալիս, ծիծաղելիս օդում հայտնված թքի կաթիլներով, որոնք պարունակում են շատ մեծ քանակությամբ (այդ թվում ախտածին) միկրոօրգանիզմներ։ Բնակարան փոշի է թափանցում կոշիկների, հագուստի, ինչպես նաև օդի միջոցով։ Ծխելիս օդն աղտոտվում է նիկոտինով և այլ թունավոր նյութերով։ Ջեռուցող սարքերից և գազասարքերից ճիշտ չօգտվելու դեպքում օդը կարող է աղտոտվել ածխածնի օքսիդով՝ առաջացնելով թունավորում։ Տհաճ հոտեր կարող են տարածվել նաև քրտինքից, կեղտոտ սպիտակեղենից ու հագուստից, երբեմն՝ խոնավությունից, խոհանոցից, զուգարանից, ջեռուցող սարքերի մակերեսին նստող փոշու այրվելուց։ Օդի նպաստավոր պայմաններ ստեղծելու համար պետք է ապահովել բավարար օդափոխություն։ Բնական օդափոխության ուժեղացման նպատակով պատուհաններին թողնում են օդանցքներ և վերնափեղկեր։ Սենյակներում օդը սառեցնելու, կայուն ջերմաստիճան պահպանելու, օդափոխության, խոնավության կարգավորման, օդը փոշուց մաքրելու համար օգտագործում են օդորակիչներ, որոնք հաշվարկված են 30-35 մ2 մակերեսի համար։
Showbiz
Showbiz - անգլիական Muse ռոք-խմբի առաջին ալբոմն է, թողարկվել է Մեծ Բրիտանիայում 1999 թ. հոկտեմբերի 4-ին "Mushroom Records" լեյբլի կողմից, Մեծ Բրիտանիայում ստացել է պլատինե կարգավիճակ։ Ալբոմը զբաղեցրել է բրիտանական "UK Album Chart" հիթ-շքերթի 29-րդ աղյուսակը ։
Բնակարան
Լուսավորություն
Լուսավորությունը բնակարանում լինում է բնական, արհեստ, և խառը։ Բնակարանի լուսավորությունը պայմանավորված է արևի ուղիղ ճառագայթներով և երկնակամարի ցրված լույսի անդրադարձումով, կախված է նաև բնակելի շենքի դիրքից, միմյանց նկատմամբ դրանց դասավորությունից (դիմացի շենքի բարձրությունից ոչ պակաս հեռավորության վրա), գույնից, ինչպես նաև սենյակի խորությունից։
Showbiz
Երգացանկ
Բոլոր երգերի հեղինակն է Մեթյու Բելլամին.
Բնակարան
Բնական լուսավորություն
Պատուհանի ձևը սովորաբար քառանկյուն է։ Սանիտարական չափանիշներին համապատասխան՝ սահմանված է սենյակի փոքրագույն՝ եռաժամ ինսոլյացիա (միավոր ժամանակում արևի ճառագայթման քանակը երկրի միավոր հորիզոնական մակերևույթի վրա)՝ մարտի 22-ից սեպտեմբերի 22-ն ընկած ժամանակաշրջանում։ Պատերի և առաստաղի պայծառ գույնը ուժեղացնում է բնակարանի լուսավորությունը, քանի որ լույսը, ընկնելով լուսավոր մակերեսին, բազմակի անդրադառնում է։
Արհեստական լուսավորություն
Արհեստական լուսավորության համար օգտագործում են շիկացման և գազապարպումային լյումինեսցենտային լամպեր։ Մեծ նշանակություն ունեն ոչ միայն էլեկտրական լամպի հզորությունը, այլև լուսամփոփը, լույսի աղբյուրի տեղը և այլն։ Կարևոր է, որ լուսատուն ժամանակին մաքրվի, որովհետև մաքրելուց 1 ամիս հետո 10-15 %-ով պակասում է լուսավորությունը։ Լուսամփոփի գույնն ընտրելիս պետք է հաշվի առնել, որ լույսի ճառագայթներն ունենան ալիքի տարբեր երկարություն։ Կարմիր ճառագայթները (760 Նմ ալիքի երկարություն) ունեն գրգռող, կանաչը և կապույտը (ավելի կարճ ալիքները)՝ հանգստացնող ազդեցություն։ Աշխատատեղը ճիշտ լուսավորելու համար լուսատուն պետք է այնպես տեղագրել, որ լույսն ընկնի ձախից, բայց ոչ մի դեպքում դիմացից՝ ուղիղ աչքերին։