cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դմիտրի Գրոմով
Ինքնուրույն ստեղծագործություններ
2004 թվականին թողարկվել է «Broken circle» օպերան Դմիտրի Գրոմովի բանաստեղծությունների հիման վրա։ Օպերան հիմնված է Գրոմովի «Խզված շրջան» պատմվածքի հիման վրա։ Ռոք օպերայի երաժշտությունը գրել է Ալեքսեյ Գորբովը։ Օպերայի սկավառակի թողարկումը զուգադիպել է Դմիտրի Գրոմովի ինքնուրույն պատմվածքների ու վիպակների «Անիծվածների ուղին» ժողովածուի հրատարակմանը, որը լույս է տեսել 2005 թվականին «Էկսմո» հրատարակչությունում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
(2971) Մոհր
(2971) Մոհր (Mohr), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,24669 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9842 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5092 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1230,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292678 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գրինի շրջան (Արկանզաս)
Գրին (Greene County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.497 կմ² է, բնակչությունը՝ 42.09 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Փարագուլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1833 թ.։
Ֆելիքս Անդրիս Վենինգ Մեյնես
Ֆելիքս Անդրիս Վենինգ Մեյնես (Felix Andries Vening Meinesz, ), հոլանդացի երկրաֆիզիկոս և գեոդեզիստ։
Ճանաչում է ձեռք բերել Երկրի գրավիտացիոն դաշտի չափման ճշգրիտ մեթոդի գյուտի շնորհիվ։ Այս մեթոդը թույլ է տվել արտադրել գրավիտացիոն դաշտի ծովային չափումներ, ինչը հանգեցրել է գիտնականների կողմից ծովի հատակի գրավիտացիոն անոմալիաների հայտնաբերմանը։ Ավելի ուշ այդ անոմալիաները դարձել են մայրցամաքների ամպերի գոյության ապացույցներից մեկը։
Պարգևներ
'''Ֆ. Ա. Վենինգ Մեյնեսի անունով կոչվել են.'''
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հոլանդացի գիտնականներ Կատեգորիա:Հոլանդացի գյուտարարներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Բոլշերեչե (քաղաքատիպ ավան, Բոլշերեչենսկի շրջան)
Բոլշերեչե (Большеречье), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Բոլշերեչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11783 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1741 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Բոլշերեչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Ստաբատ մատեր
Ստաբատ մատեր (Stabat Mater < Stabat Mater dolorosa, միջին լատիներեն, կանգնած է մայրը վշտագին), կաթոլիկական պոեմ, որտեղ խաչված Որդու տառապանքը սգացող Տիրամայրը արտահայտում է ընդհանրապես որդեկորույս մոր վիշտն ու հուսահատությունը։ Ունի aab-ccb կառուցվածք, 20×3 տող ոտանավոր տեքստ։ Վերագրվում է Ֆրանցիսկյան միաբանության ներկայացուցիչ բանաստեղծ Յակոպո դա Տոդիին։
Երաժշտության մեջ
14-րդ դարում եղանակ և այնուհետև «Ստաբատ մատերը» գոյատևել է որպես սեքվենցիա։ Արարողության մեջ կատարվել է «Տիրամոր յոթ վշտերը» կոչվող տոնին (սեպտեմբերի 15), հետագայում Ավագ Ուրբաթին և այլ տոների։ Գրական տեքստը, որոշ դեպքերում նաև մեղեդին, սկսած 15-րդ դարից նշանավոր շատ կոմպոզիտորների ստեղծագործության համար նյութ են ծառայել։ Համանուն գործեր են գրել Ժոսքեն Դեպրեն, Պալեստրինան, Պերգոլեզին, Ռոսինին, Վերդին, Սկարլատտին, Հայդնը, Շուբերտը, Դվորժակը, Շիմանովսկին, Պուլենկը, Պենդերեցկին և ուրիշները։
Գրիգոր Նարեկացուն վերգրվող հայկական միջնադարյան նշանավոր տաղ «Տիրամայրն» յուրահատուկ հայկական «Ստաբատ մատեր» է։
Ստաբատ մատեր կազմել է երաժշտական ժանր, սակայն չի մնացել հոգևոր երաժշտության սահմաններում, այլ աշխարհականացել է բովանդակությամբ։
Նեկրոզացնող էնտերոկոլիտ
Նեկրոզացնող էնտերոկոլիտ (ՆԷԿ), վիճակ, որի դեպքում աղիքի մի մասը ենթարկվում է մեռուկացման ։ Այն հանդիպում է նորածինների մոտ, որոնք կամ անհաս են, կամ էլ ունեն որևէ այլ խնդիր ։ Ախտանիշներն են վատ սնվելը, վքնածությունը, ակտիվության նվազումը, արյան առկայությունը կղանքում, կամ լեղիով փսխումը ։
Բուն պատճառը անհայտ է ։ Ռիսկի գործոններն էն սրտի բնածին արատները, պերինատալ ասֆիքսիան, փոխանակային արյան փոխներարկումը և պտղապարկի վաղաժամ պատռումը ։ Հիմքում ընկած մեխանիզմը համարվում է արյան մատակարարման խանգարման և աղիքային ինֆեկցիայի համակցումը ։ Ախտորոշումը հիմնված է ախտանիշների վրա և հաստատվում է բժշկական վիզուալիզացիայի միջոցով ։
Ստաբատ մատեր
Լատիներեն տեքստը
Կատեգորիա:Քրիստոնեական օրհներգեր
Նեկրոզացնող էնտերոկոլիտ
Կանխարգելումը ներառում է կրծքի կաթի և պրոբիոտիկների օգտագործումը ։ Բուժումը ներառում է սով, օրոգաստրալ զոնդ, ներերակային հեղուկներ և ներերակային հակաբիոտիկներ ։ Եթե որովայնում առկա է ազատ օդ, ապա ցուցված է վիրահատական միջամտություն ։ Կարող է հարկավոր լինել նաև մի շարք այլ աջակցող միջոցառումների իրականացում ։ Բարդությունները կարող են լինել՝ կարճ աղիքի համախտանիշ, աղիքային կպումներ կամ զարգացման ուշացում ։
Վաղաժամ ծնված նորածինների 7%-ի մոտ զարգանում է նեկրոզացնող էնտերոկոլիտ ։ Այն հիմնականում սկսվում է կյանքի առաջին չորս շաբաթվա ընթացքում ։ Հիվանդացածների մոտավորապես 25%-ը մահանում են ։ երկու սեռերն էլ ախտահարվում են նույն հաճախականությամբ ։ Այս վիճակը առաջին անգամ նկարագրվել է 1888 և 1891 թվականների շրջանում ։
Քաոս (այլ կիրառումներ)
Քաոս կարող է վերաբերել՝
Նեկրոզացնող էնտերոկոլիտ
Նշաններ և ախտանիշներ
Այս հիվանդությունը հիմնականում հանդիպում է անհաս երեխաների մոտ, և սկսվելու ժամանակը սովորաբար հակադարձ համեմատական է երեխային գեստացիոն տարիքի հետ (այսինքն, որքան շուտ է երեխան ծնվում այնքան ուշ են դրսևորվում ՆԷԿ-ի նշանները) ։
Սկզբնական ախտանիշներն են սննդի նկատմամբ անտանելիությունը և քաշ հավաքելու ձախողումը (անբավարար փարթամություն), ստամոքսային մնացորդների շատացումը, որովայնի ձգվածությունը և արյունոտ կղանքը։ Ախտանիշները արագորեն կարող են հարաճել որովայնի գունատությանը՝ աղիքային թափածակման և պերիտոնիտի հետ միասին, ինչը կարող է բերել համակարգային հիպոտենզիայի, ինչն էլ պահանջում է անհապաղ բժշկական միջամտություն։
Ախտորոշում
Ախտորոշումը սովորաբար դրվում է կլինիկական ախտանիշների հիման վրա, բայց հաճախ կարիք է լինում դիմել բժշկական վիզուալիզացիայի տարբեր մեթոդների, մասնավորապես ճառագայթաբանությանը։ ՆԷԿ-ի յուրահատուկ ռադիոգրաֆիկ նշանները կապված են հիվանդության սպեցիֆիկ Բելի շրջաններից ՝
Սոնոգրաֆիան ցույց է տվել, որ կարող է օգտակար լինել ՆԷԿ-ի նշանները հայտնաբերելու մեջ, մինչև վերջիններս կերևան ռադիոգրաֆիայով, հատկապես այն դեպքերում երբ առկա է աղիքում գազի պակաս, առանց գազ որովայն կամ հերթապահ գալարի համախտանիշ ։ Ախտորոշումը ի վերջո դրվում է շատ ցածր քաշ ունեցող (<1,500գ) նորածինների 5–10%-ի մոտ ։
Կանխարգելում
Կանխարգելումը ներառում է կրծքի կաթի և պրոբիոտիկների օգտագործումը ։
Որքան հնարավոր է շուտ բերանացի կրծքի կաթի քիչ քանակի օգտագործումը, մինչդեռ նորածինը հիմնականում սնվում է ներերակային հեղուկներով, կօգնի անհաս աղիքին հասունանալ և պատրաստ լինել ընդունելու ավելի մեծ քանակությամբ սնունդ բերանի միջով ։ Կաթի բանկից կամ դոնորից մարդու կաթի օգտագործումը ևս խրախուսվում է, եթե մոր կաթը անհասանելի է։ Աղիքի լորձաթաղանթի բջիջները չեն ստանում բավարար սննդանյութեր զարկերակային արյան հոսքից՝ առողջ մնալու համար, հատկապես շատ վաղ ծնված նորածինների մոտ, որոնց մոտ արյան մատակարարումը սահմանափակ է մազանոթների վատ զարգացման պատճառով, այսպիսով աղիքը սննդանյութերը պետք է ստանա իր իսկ լուսանցքից։
Cochrane-ի 2014 թվականի վերանայումը ցույց է տվել, որ էնտերալ պրոբիոտիկների կիրառումը կանխարգելում է խիստ ՆԷԿ-ի, ինչպես նաև այլ բոլոր պատճառներից անհաս նորածինների մահացելիությունը ։
30-ից 40 մլ/կգ-ով կաթի քանակության ավելացումը անվտանգ է այն նորածինների մոտ, ովքեր շատ քիչ են կշռում ։ 4 օրից ավել երեխային բերանով կերակրել չսկսելը, կարծես թե, չունի պաշտպանիչ նշանակություն ։
Բուժում
Բուժումը հիմնականում կազմված է աջակցող միջոցառումներից, ներառյալ աղիներին հանգիստ թողնելը՝ դադարեցնելով էնտերալ սնուցումը, ստամոքսային դեկոմպրեսիան ընդհատումներով արտածծման միջոցով, էլեկտրոլիտային հավասարակշռության պահպանումը ներերակային հեղուկների միջոցով, արյան ճնշման վերահսկումը, պարէնտերալ սնուցումը և անհապաղ հակաբիոտիկային թերապիան։
Պետք է իրականացվի կենսական կարևոր ցուցանիշների մոնիտորինգ, ինչպես նաև ամեն վեց ժամը մեկ պետք է իրականացվի որովայնի նկար՝ ձախ կողմնային պառկած դիրքում։
Երբ երեխան բուժվում է ՆԷԿ-ի, պետք է աստիճանաբար անցնել բերանացի սնուցման։ Սովորաբար սկզբից կիրառվում են սնուցող սնունդներ կամ քիչ ծավալով սնուցում (<20 մլ/կգ/օր)։ Ինչպես և ինչ կերակրելը կախված է նրանից թե աղիքի որքան հատվածն է ախտահարված եղել, կարիք եղել է արդյոք վիրահատական միջամտության և երեխայի կլինիկական վիճակից ։
Այն դեպքերում, երբ հիվանդությունը չի բուժվում միայն պահպանողական մեթոդներով, կամ առկա է աղիքի թափածակում, հիմնականում կարիք է լինում անհապաղ վիրահատական միջամտության, որի ժամանակ հեռացվում է մահացած աղիքային հյուսվածքը, իսկ շատ անկայուն վիճակում գտնվող նորածինների մոտ տեղադրվում են որովայնային դրենաժներ՝ որպես ժամանակավոր միջոց։ Վիրահատության արդյունքում կարող է կոլոստամայի տեղադրման կարիք լինել, որը ժամանակավոր է և հետագայում կրկնակի վիրահատության միջոցով հեռացվում է։ Որոշ երեխաների մոտ կարող է զարգանալ կարճ աղիքի համախտանիշ, հատկապես երբ աղիների շատ մեծ հատվածներ են հեռացվում։
Այն նորածինների դեպքում, ում մոտ աղիքը մնում է ընդհատված, կարելի է ստեղծել լորձաթաղանթի խուղակ կամ աղիքի ծայրը միացնել ավելի հեռակա գտնվող աղու գալարին, ինչը կօգնի կրկնակի սնել ստոմայի ելքը դեպի դիստալ աղիք։ Համարվում է, որ այս վերասնուցման պրոցեսը լավացնում է աղիքի հարմարեցումը և բերում է սնունդի ավելի լավ առաջխաղացման ։
Կանխատեսում
ՆԷԿ-ի տիպիկ վերականգնումը, եթե իրականացվել է պահպանողական, ոչ վիրահատական բուժում, ներառում է 10-14 օր կամ ավելի առանց բերանային սնուցման և հետագայում սնունդի ընդունման վերականգնման և քաշի ավելացման հնարավորություն։ ՆԷԿ-ից վերականգնումը կարող է դանդաղել եթե առկա են այլ հիվանդագին վիճակներ, որոնք սովորաբար դիտվում են անհաս երեխաների մոտ։ ՆԷԿ-ի ուշ բարդություններից են աղիքային անանցանելիությունը և անեմիան։
2013 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում այս հիվանդությունը բերել է 100․000 ողջ ծնված նորածիններից 355-ի մահվան, համեմատած 2009 թվականի 100․000-ից 484 մահերի հետ։ Մահերի հաճախականությունը գրեթե երեք անգամ ավել էր սևամորթների մոտ քան սպիտակամորթների ։
Այնուամենայնիվ, ՆԷԿ-ով նորածինների մոտ 70-80%-ը ողջ են մնում ։ ՆԷԿ-ի պահպանողական բուժման դեպքում ողջ մնալու հավանականությունը ավելի մեծ է քան վիրահատական բուժման դեպքում ։ Չնայած ակնառու մահացելիության վտանգի, ՆԷԿ-ի վիրահատություն տարած նորածինների հեռակա կանխատեսումը գնալով լավանում է՝ կազմելով 70-80% ապրելիություն։ Վիրահատական ՆԷԿ-ից հետո ողջ մնացածները գտնվում են այնպիսի բարդությունների զարգացման ռիսկի խմբում, ինչպիսիք են կարճ աղիքի համախտանիշը և նեյրոզարգացման խանգարումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանկաբուժություն Կատեգորիա:Վիրաբուժություն Կատեգորիա:Աղիքային հիվանդություններ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Տյուլ Յուրբեն Նորդ (կանտոն)
Տյուլ Յուրբեն Նորդ (Tulle-Urbain-Nord), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Տյուլ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 8674 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1925 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Ուսլու
Ուսլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արմուլի
Արմուլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում ։
Գտնվում է Հայաստանի տարածքում։
Բնակչություն
Գյուղն ունեցել է 759 հույն բնակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սապուշինո (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Սապուշինո (Сапушине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սապուշինո գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։
Ֆլյորի (Էնայի գավառ)
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 02316:
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը 129 մարդ էր։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 91 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 54-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 37-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 59,3 %, 1999 թվականին եղել է 76,6%)։ 54 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 49-ը (26 տղամարդ և 23 կին), գործազուրկ էին 5 մարդ (3 տղամարդ և 2 կին)։ 37 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 77-ը՝ թոշակառուներ, 7-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Մալայա Ժիկյա
Մալայա Ժիկյա (Малая Жикья), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վլյորայի ֆրանկ
Վլյորայի ֆրանկ (Frank), դրամական միավորներ, որ թողարկվել են 1924—1926 թվականներին Ալբանիայի Վլյորա քաղաքում։ Ֆրանկ = 100 կինդտար (qindtar)։ Թողարկվում էր թղթադրամների տեսքով։ 1926 թվականին փոխարինվել է ալբանական ֆրանկով։
Սոլյոնի Յար (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
Սոլյոնի Յար (Солоний Яр), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1913 թվականին։
Վլյորայի ֆրանկ
Գրականություն
Կատեգորիա:Ալբանիայի տնտեսություն
Սոլյոնի Յար (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սոլյոնի Յար գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,029 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 344,83 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1913 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մարկո Դեփեր
Մարկո Դեփեր (անգլերեն՝ Marco Dapper, ), ամերիկացի մոդել և դերասան։ 2006 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է Խղճի խայթ 2 ֆիլմում որպես Թրոյի դերակատար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Pokémon Go
Pokémon Go, խաղալու համար ազատ, տեղակայման վրա հիմնված, բազմաթիվ օգտատերեր ունեցող, իրապատում խաղ Pokémon շարքից։ Ստեղծվել է Niantic ընկերության կողմից և սկզբում նախագծվել է ԱՄՆ-ի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի համար 2016 թվականի հուլիսի 6-ին ։ Այն հասանելի է iOS և Android օպերացիոն համակարգերի համար։ Թողարկումից ընդամենը մեկ շաբաթվա ընթացքում մեծ հայտնիություն է ձեռք բերել և մեծացրել Pokémon ապրանքանիշի սեփականատեր հանդիսացող Nintendo ընկերության արժեքը մինչև 8 միլիարդ դոլարի ։
Pokémon Go-ի յուրահատկությունը վիրտուալ կերպարների վերադրումն է իրական աշխարհի վրա։ Խաղը խրախուսում է ճանապարհորդել փողոցներում պոկեմոններ որսալու նպատակով, տնից դուրս գալ և շփվել այլ խաղացողների հետ։ Դրանով հաղթահարվում են երիտասարդության խնդիրները` նստակյաց կյանքը և իրական կյանքում հասարակությունից և շփումներից խուսափելը։ Հիմնվելով free-to-play մոդելի վրա` խաղը խրախուսում է օգնող, սակայն ոչ պարտադիր ներխաղային գնումները։ Խաղում գոյություն ունեն առաջին սերնդի բոլոր պոկեմոնները, որոնց շարքում առաջնային են Բուլբազավրը, Չարմանդերը և Սքուիրթլը։
Խաղի ընթացքը
Pokémon GO-ն առաջարկում է խաղացողներին պոկեմոնների մարզիչների դերում հանդես գալ, որոնց պետք է բռնել և մարզել հետագա մարտերի համար ուրիշ մարզիչների պոկեմոնների դեմ։ Սկզբում խաղացողը պատրաստում է իր կերպարը` կարգավորելով իր տեսքի մանրամասները միքանի տարբերակներից ընտրելու եղանակով։ Մինչ խաղացողը շարժվում է իրական աշխարհում, նրա կերպարը ճամփորդում է քարտեզում GPS համակարգի օգտագործման շնորհիվ։ Եթե մոտակայքում պոկեմոն է գտնվում, խաղը տեղեկացնում է այդ մասին և առաջարկում գտնել նրան` օգտագործելով սմարթֆոնի կամ պլանշետի տեսախցիկը։ Պոկեմոնի կերպարը վերադրվում է շրջակա աշխարհի պատկերի վրա, որը ստացվում է տեսախցիկից։ Ընդ որում` արարածի տեսակը կախված է տեղակայքի մասին տեղեկությունից։ Այդ իսկ պատճառով էլ, օրինակ, ջրային պոկեմոնները հանդիպում են գետերի և շատրվանների մոտ։ Իրական գումարի դիմաց ստացվող պոկեմետաղադրամներով (pokecoins) իրականացվում են օգտակար իրերի ներխաղային գնումներ, որոնք արագացնում են խաղացողի առաջընթացը։ Նման գնումները պահոցում են լինում, որը տեղավորում է 500 իրեր։
Հանդիպելով վայրի պոկեմոնի` խաղացողը պետք է նրան բռնի` նրա վրա գցելով վիրտուալ թակարդը` պոկեբոլը։ Պոկեմոններն ունեն բռնվելու դժվարության տարբեր աստիճաններ, որը նշվում է նրանց շուրջը ստեղծված շրջանի գույնով, որտեղ խաղացողը պետք է գցի պոկեբոլը։ Կանաչ շրջանով արարածները մնում են պոկեբոլի մեջ, նարնջագույնները կարող են ազատվել, իսկ կարմիրները` կարող են ազատվել և փախչել։ Յուրաքանչյուր պահի հնարավոր է լուսանկարել պոկեմոնին իր շրջակա միջավայրում։ Հաջողակ որսի դեպքում պոկեմոնը խաղացողի հավաքածուի մեջ է ընդգրկվում, և խաղացողը ստանում է ներխաղային արժույթներ` «աստղային փոշի» և կոնֆետներ, որոնք անհրաժեշտ են պոկեմոնների մեծացման համար։ Պոկեմոններ ստանալու այլ տարբերակ է նրանց ձվերը և ինկուբատոր գնելը, որում մեծանում է արարածը։ Ընդ որում` պոկեմոնի տեսակը կախված է հաղթահարված իրական տարածությունից. ինչքան շատ է խաղացողը ման գալիս ոտքով (տրանսպորտով փոխադրումը չի հաշվվում), այդքան ավելի հզոր պոկեմոն ձվից դուրս կգա։ Հեռավորությունը տարբերակվում է 2 կմ-ից (տալիս է խաղում թույլ խաղացողներ, ինչպիսիք են Պիկաչուն կամ Չերմանդերը) մինչև 10 կմ (հնարավորություն է տալիս ստանալու Օնիքս, Կաբուտո և այլն)։ Կարելի է նաև գնել խայծ, որոնց վրա կգան վայրի պոկեմոնները` հեշտացնելով նրանց որսը։ Պոկեմոններին կոնֆետներով կերակրելով և «աստղային փոշի» ծախսելով` խաղացողը ստանում է պոկեմոնի զարգացման հնարավորություն` նրա պարամետրերի մեծացում կամ անցում մեկ այլ ձևի։ Պարզ ուժեղացումը մեծացնում է առողջության պահուստը և մարտի ընթացքում ստացած վնասվածքների մակարդակը վերականգնում։ Պոկեմոնի ձևի փոփոխման (էվոլյուցիա) համար անհրաժեշտ է շատ կոնֆետներով կերակրել, հաճախ` 25, 50 և 100` կախված ձևից։ Մեջիկարպի նման պոկեմոնները հատուկ դեպքերում կարող են պահանջել մի քանի հարյուր կոնֆետներ էվոլյուցիայի համար, ինչը կոմպենսացվում է ստացած ձևի ուժով։ Բացի այդ` արարածը կարող է էվոլյուցիա ունենալ անվճար, եթե խաղացողը նույն տեսակի շատ պոկեմոններ է բռնել, ինչով պարգևատրվում է բռնելու նրա ջանքերը։
Մարտերում հաջողությունը գնահատվում է պոկեմոնի երկու հիմնական պարամետրերով. մարտական հզորություն (Combat Power) և առողջության միավորներով (Hit Points)։ Հաղթող պոկեմոնը հավաքածու է վերադառնում 1 միավոր առողջությամբ և հասանելի է դառնում նոր մենամարտերի համար հատուկ ըմպելիքի օգտագործումից հետո, որը վերականգնում է նրա առողջությունը մինչև հնարավոր մաքսսիմալ մակարդակ։
Նոր պոկեմոններ բռնելով կամ մեծացնելով, մարտերին մասնակցելով և նրանց զարգացնելով` խաղացողը վիրտուալ կերպով մեծացնում է իր զարգացման մակարդակը և ստանում նոր հնարավորություններ։ Նա ի վիճակի է լինում ավելի հզոր պոկեմոններ բռնել, իսկ «վարձատրությունը» մեծանում է։ 5-րդ մակարդակ հասնելու դեպքում նա կարող է միանալ մարզիչների երեք խմբերից մեկին, որոնք մարտերի ժամանակ միմյանց դեմ են մրցում։ Բացի այդ` յուրաքանչյուր խումբ ունի իր տեսակետը պոկեմոնների մասին. «Խիզախությունը» (Valor) ուշադրություն է դարձնում ֆիզիկապես ուժեղ պոկեմոններ զարգացնելուն, «Խորհրդավորները» (Mystic) վստահ են, որ պոկեմոնները հաղթում են մտքի ուժով, իսկ «Բնազդը» (Instinct) կարծում է, որ հաղթանակի գաղտնիքը թաքնված է զգացմունքների մեջ։ Իրական աշխարհի բազմամարդ վայրերում տեղակայված են պոկեկանգառները (Pokestops), որտեղ կարելի է գտնել արժեքավոր իրեր։ Իսկ «մարզասրահներում» (Gyms) կարելի է մարտահրավեր նետել պոկեմոնների այլ մարզիչների։ Մարզիչը իր պոկեմոններին միայն այդպիսի վայրերում կարող է մարզել։ Ինչքան շատ են պոկեմոններն այնտեղ լինում, այդքան ավելի ուժեղ է դառնում նրանց պաշտպանությունը։ Եթե վարկանիշը հավասարվում է զրոյի, հաղթողները իրենց են վերցնում մարզասրահը` մեծացնելով իրենց ազդեցությունը ։
Պատրաստումը և թողարկումը
[[Պատկեր:Pokémon Go Release Map.svg|մինի|Թողարկման օրերն ըստ գույների.
Ոչ սովորական խաղի մասին, որը պետք է համադերեր իրականությունը վիրտուալ աշխարհի հետ և որը ստացել էր Pokémon GO անվանումը, հայտարարվեց 2016 թվականի հունվարին։ Նախագծի հանդեպ ուշադրությունը մեծացնելով` NIantic-ը իր բլոգում 2016 թվականն անվանեց հավելյալ իրականության տարի ։ Մարտին սկսեցին Pokémon GO-ի փորձարկումները Ճապոնիայում. խաղացողներն արդեն կարողանում էին բռնել պոկեմոններին, նրանց ձվից հանել և պոկեստոպներ ու «մարզասրահներ» գտնել տեսարժան վայրերի մոտ, ինչպիսիք են պատմական հուշարձանները ։ Ապրիլին թեստավորումը ընդլայնվեց Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում, իսկ մայիսին` ԱՄՆ-ում ։ Փորձարկումների հետևանքով հունիսին ծրագիրը պատրաստողները լուսանկարելու ֆունկցիա ավելացրին ։ Վերջնական թողարկումը տեղի ունեցավ հուլիսի 6-ին ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում ։ Խաղը թողարկվեց Գերմանիայում հուլիսի 13-ին , Մեծ Բրիտանիայում հուլիսի 14-ին և Իտալիայում, Իսպանիայում և Պորտուգալիայում հուլիսի 15-ին։ հաջորդ օրը Pokémon Go-ն թողարկվեց ավելի քան 20 եվրոպական երկրներում և Գրենլանդիայում։ Հուլիսի 17-ին թողարկվեց Կանադայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Շաղգամ
Շաղգամ, կաղամբազգիների ընտանիքին է դասվում, կաղամբի ցեղի երկամյա բանջարային բույս։ Առաջին տարում ձևավորվում են վարդակը և արմատապտուղը, երկրորդում՝ ցողունը, ծաղիկները և սերմերը։ Ծաղկաբույլը վահան է, Շաղգամի սորտեր․ /․ Պետրովսկայա-1, 2․ Միլանսկայա սպիտակ կարմրագլուխ, 3․ Մայսկայա դեղին կանաչագլուխ պտուղը՝ երկփեղկանի պատիճ, սերմերը մանր են, կլոր, մուգ գորշ գույնի,1000 սերմի զանգվածը՝ 1-3 գ։ Տերևները՝ թույլ կտրտված եզրերով, թավոտ։ Սերմնաբույսի բարձրությունը՝ 50—150 սմ։
Արմատապտուղը պարունակում է 8,5—16,9% չոր նյութեր (կեսը՝ շաքարներ), С (22— 73 մգ%), Bi, B2 վիտամիններ, կարոտին, հանքային աղեր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր, մանանեխի յուղ, վերջինս պայմանավորում է Շաղգամի յուրահատուկ հոտն ու համը։ Արմատապտղի միսը հյութալի է, կեղևը՝ սպիտակ կամ դեղին, վերևի մասում՝ կանաչավուն, մանուշակագույն, կլոր տափակավունից մինչև երկարավուն ձևի։ Շաղգամ օգտագործվում է սննդի մեջ թարմ, խաշած, խորոված վիճակում։ Շաղգամը լավ է աճում խոնավ, ավազա-կավային և կավավազային բերրի հողերում։ Սերմերը ծլում են 2-3 °C-ում։
Ցանքերը սնուցում են ֆոսֆորական, կալիումական պարարտանյութերով՝ 10-15 կգ/հւս ազդող նյութի հաշվով, փխրեցնում են հողերը, կատարում նոսրացում՝ թողնելով միջբուսային տարածություն 6-8 սմ։ Բերքը հավաքում են ցրտահարություններից առաջ։ ԽՍՀՄ-ում, այդ թվում նաև ՀԽՍՀ-ում, շրջանացված սորտերից են՝ Պետրովսկայան, Մայսկայան, Սամարկանդսկայան, Միլանսկայա բելայան են։
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կաղամբազգիներ Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Արմատապտուղներ
Հեմպստեդի շրջան (Արկանզաս)
Հեմպստեդ (Hempstead County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.888 կմ² է, բնակչությունը՝ 22.609 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հոփ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1818 թ.։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Արկանզասի շրջաններ
Դիթերսբուրգ
Դիթերսբուրգ  (Dietersburg), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3124 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 55,06 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 77 114։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Փոխ
Փոխ, միջնադարյան հայկական երգչային մատյաններում, հատկապես գանձարաններում, հաճախ հանդիպող տերմին, որով նշանակվել են ծավալուն տաղերի ամբողջական այն հատվածները, ուր անհրաժեշտ է եղել փոխել ձայնեղանակը։ Փոխ են կոչվել նաև ծավալուն սաղմոսների ամբողջական հատվածները, երկու մեներգուների փոխեփոխ ասած սաղմոսը և, նույնիսկ, ավետարանական ընթերցվածների այն մասերը, որոնք պետք էր կարդալ ըստ օրվա ձայնի (ձայնեղանակի)։
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Արսեն Չիլինգարյան
Մահացել է 2013 թվականի մայիսի 14-ին Ֆրանսիայի Գրենոբլ քաղաքում ։
Արտաքին հղումներ
footballdatabase.eu կայքում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:2013 մահեր Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 14 մահեր Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Անդամահատման դանակ
Անդամահատման դանակ, վիրահատական գործիքներ, որոնք օգտագործվում են վերջույթների ծայրահատման և դիահերձման ժամանակ ։
Նկարագրություն
Անդամահատման դանակը կազմված է մեծ, հաճախ հաստ բռնակից, լայն վզիկից, երկար շեղբից և ուղղահայաց կտրող եզրից ։ Շեղբի լայնությունը մեծ չէ դանակի երկարության համեմատ ։ Ինչպես նաև անդամահատման դանակը ակոսիկ, որը տեղակայված է շեղբի երկայնքով ։
Ըստ չափսերի դանակները բաժանվում են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիրաբուժություն Կատեգորիա:Բժշկական եզրեր
Դրուլինգեն
Դրուլինգեն (Drulingen), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1483 մարդ, բնակչության խտությունը` 330.29 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.49 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 889 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 644-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 245։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,4 %։ 644 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 588 անձ (333 տղամարդ և 255 կին)։ Գործազուրկ են եղել 56 անձ (13 տղամարդ և 43 կին)։ 245 անաշխատունակներից 57-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 72-ը` թոշակառուներ, իսկ 116-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կասպիական քարադր
Կասպիական քարադր , քարադրների ընտանիքի թռչուն։
Տարածվածություն
Տարածված են Կենտրոնական Ասիայի կավե և ժայռոտ անապատներում, մասնավորապես Կասպից ծովի հյուսիսում և արևելքում։ Ձմռանը գաղթելով Աֆրիկայի արևելք, սովորաբար մնում են մարգագետիններում և վարելահողերում: Շատ հազվադեպ են թռչում Արևմտյան Եվրոպա։ Նաև հազվադեպ են հանդիպում Ավստրալիայում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Քարադրներ Կատեգորիա:Ասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Կասպից ծովի կենդանական աշխարհը Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Քարադրանմաններ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Բոլշևիկ (քաղաքատիպ ավան, Սուսմանսկի շրջան)
Բոլշևիկ (Большевик), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Սուսմանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 96 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Սուսմանսկի շրջանի բնակավայրեր
Անրի Ֆոսիյոն
Անրի Ֆոսիյոն (Henri Focillon, ), ֆրանսիացի արվեստաբան։
Ծնվել է Դիժոն քաղաքում փորագրիչ Լուի Վիկտոր Ֆոսիյոնի ընտանիքում։ Ֆոսիյոնը բանասիրություն է ուսանում Փարիզի Էկոլ Նորմալ Սյուպերիոր հաստատությունում, այնուհետև Բուրժ և Շարտր քաղաքներում, իսկ 1913 թ.-ից, շուրջ տասը տարի, աշխատում է որպես Լիոնի պատկերասրահի տնօրեն և միաժամանակ դասավանդում է արվեստի պատմություն։
Նրա առաջին ուսումնասիրությունները նվիրված են դասական արվեստին, մասնավորապես արձանագրություններին («Աֆրիկայի լատիներեն արձանագրությունները», 1904 թ.)։ Նա աշխատություններ է գրել Բենվենուտո Չելլինիի, Պիեռո դելլա Ֆրանչեսկայի, Կալլոյի, Ալբրեխտ Դյուրերի, Ռեմբրանդտի, Տիեպոլոյի մասին։ Հետագայում Ֆոսիյոնը իր ուշադրությունը բևեռում է Արևելքի արվեստին («Հոկուսայ», 1914 թ., «Բուդդհայական արվեստ», 1921 թ.)։ Նրան հատկապես հետաքրքրում են արևելյան և արևմտյան արվեստների կապերը։ Այս բոլոր աշխատությունները, որոնց կոնցեպտուալ հիմնավորումը պետք է դառնար «Ձևերի կյանքը», կազմում են միաձույլ և ամբողջական տեսություն։
1918 թ.-ին Ֆոսիյոնը Փարիզի համալսարանում պաշտպանում է իր դոկտորական թեզը Պիրանզիի մասին, որը տպագրվել է նույն թվականին, 1930 թ.-ին՝ «Էստամպի վերպետները» աշխատությունները։ 1924 թ.-ին ստանում է պրոֆեսորի կոչում և դասավանդում Սորբոնի համալսարանում միջնադարյան հնագիտություն՝ ստանձնելով նախկինում Էմիլ Մալի ղեկավարած այդ հռչակավոր ամբիոնը։ 1925 թ.-ին դառնում է նույն համալսարանի նորաստեղծ Միջին դարերի արվեստի պատմության ինստիտուտի պրոֆեսոր, որտեղ կրթում է ֆրանսիացի գիտնականների մի ամբողջ սերունդ։
1931 թ.-ին Ֆոսիյոնը Պոլ Վալերիի հետ ներկայացնում է Ֆրանսիան Ազգերի Լիգայի գրականության և արվեստի մշտական կոմիտեում։ 1938 թ.-ին նա որպես արվեստի պատմության պրոֆեսոր դասավանդում է նաև Կոլլեժ դը Ֆրանսում։ Լույս է տեսնում Ֆոսիյոնի թերևս ամենահայտնի գիրքը՝ «Արևմուտքի արվեստը» (1937 թ.), որում հեղինակը հետազոտում է ռոմանական և գոթական ոճերի զարգացման պատմությունը։ Այս ծավալուն աշխատությունների հետ մեկտեղ Ֆոսիյոնը գրում է նաև բազմաթիվ հոդվածներ, գրախոսականներ, քննադատություններ արվեստի և գրականության ամենատարբեր հարցերի շուրջ։ 1938 թ.-ի հոկտեմբերին նա տեղափոխվում է Յեյլի համալսարան (Նյու Հեյվեն)։ 1940 թ.-ին դառնում է Վաշինգտոնի Դումբարտոն Օուքս հետազոտական կենտրոնի առաջին թղթակից անդամ գիտնականը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը խոչընդոտում է Ֆրանսիա վերադառնալուն, և նա մնում է ԱՄՆ-ում, որը դառնում է Ֆոսիյոնի երկրորդ հայրենիքը։ Այստեղ էլ կնքում է մահկանացուն ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստաբաններ Կատեգորիա:Դիժոն քաղաքում ծնվածներ
Պաջալի
Պաջալի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Արաբկիրի գավառակում ։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից 23 կմ հարավ, այգեվետ վայրում։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 20 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քաոս
Քաոս՝ հունական դիցաբանության աստվածներից։ Ըստ դիցաբանության՝ Քաոսից է սկիզբ առնում ամեն ինչը։ Քաոսն ապրել է մթության մեջ, որի պատճառով նրա կերպարանքը հնարավոր չէ նկարագրել ։
Ըստ հունական դիցաբանության՝ ամենից առաջ գոյություն է ունեցել միայն հավիտենական, անսահման մթին Քաոսը։ Նրա մեջ էր ամփոփված աշխարհի կյանքի աղբյուրը։ Ամեն ինչ առաջացել է Քաոսից՝ ամբողջ աշխարհն ու անմահ աստվածները։ Քաոսից է առաջացել նաև Երկրի աստվածուհին՝ Գեան։
Քաոսից է առաջացել Տարտարոսը՝ ահավոր անդունդը, լեցուն հավիտենական խավարով, Սերը՝ Էրոսը՝ ամեն ինչին կենդանություն տվող։
Սկսելով աշխարհի ստեղծումը՝ անսահման Քաոսը ծնեց հավերժական Խավարը՝ Էրեբոսը և մութ Գիշերը՝ Նիկտային։ Իսկ Խավարից ու Գիշերից առաջ եկան հավերժական Լույսը՝ Եթերը, պայծառ օրը՝ Հեմերան։ Գիշերն ու ցերեկը սկսեցին հաջորդել իրար ։
Այլ հավատալիքներում ասվում է, որ Քաոսն անսահման ժամանակի ծնունդն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
(2972) Նիիլո
(2972) Նիիլո (Niilo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,151704 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7868 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5167 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1152,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,31227 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,09° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1939 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե
Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե (Johann Wolfgang von Goethe, ), գերմանացի մեծ քնարերգու, մտածող և պետական այր։
Կենսագրություն
Վոլֆգանգ Գյոթեն սովորել է Լայպցիգի և Ստրասբուրգի համալսարաններում։ Ստեղծագործել է վաղ տարիքից։ Գրել է բանաստեղծություններ, դրամաներ, վեպեր։ Նրա քնարերգությունը կենսասեր է՝ համակված հուզականությամբ ու անմիջականությամբ։ 25-ամյա Գյոթեն հռչակվել է «Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» (1774) վեպով, որը գրված է նամականու ձևով։ Վեպի գլխավոր հերոսը՝ Վերթերը, որոնում է իր ընտանեկան երջանկությունը, սակայն, դժբախտ սիրուց հուսախաբ, ինքնասպան է լինում։
1775 թվականին Գյոթեն հաստատվել է Վայմար քաղաքում։ Այստեղ գրել է «Իփիգենիան Տավրիսում», «Տորկվատո Տասսո», «Էգմոնտ» դրամաները, որտեղ արտացոլված են բարոյափիլիսոփայական խնդիրներ։ «Վիլհելմ Մայստեր» երկհատոր («Ուսման տարիներ» և «Թափառումի տարիներ») փիլիսոփայական վեպում, հեղինակի կարծիքով, մարդկության զարգացման ճանապարհը ստեղծարար գործունեությունն է և մարդու՝ կատարելության ձգտումը։ Գյոթեն ստեղծագործել է նաև մանուկների համար։ «Ռայնեկե աղվեսը» (1793) պոեմը մանուկներին հրապուրում է խորամանկ Ռայնեկեի զվարճալի արարքներով, իսկ մեծերին՝ ավատական միապետության երգիծական պատկերներով։
Գյոթեի ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի գերմանական պոեզիայի գլուխգործոց համարվող «Ֆաուստ» (մաս 1, 1808 թվական, մաս 2, 1823–1831 թվականներ) ողբերգությունը, որի վրա նա աշխատել է ավելի քան 60 տարի։ Մարդիկ անհիշելի ժամանակներից երազում էին այն մարդու մասին, ով կկարողանար հասկանալ և իրեն ենթարկել բնության գաղտնիքները։ XVI դարի 1-ին կեսին Գերմանիայում տարածված էր թափառաշրջիկ բժիշկ ու գրբաց դոկտոր Ֆաուստի մասին լեգենդը։ Գյոթեին նույնպես հետաքրքրել է Ֆաուստի կերպարը, որին էլ նա դարձրել է իր ողբերգության գլխավոր հերոսը։ Ֆաուստն իր կյանքը նվիրում է գիտությանը, փորձում գործունեության շատ ոլորտներ և, անցնելով կյանքի բոլոր վայելքների միջով, զառամյալ տարիքում հանգում է այն իմաստնությանը, որ մարդու միակ երջանկությունը ազատության համար պայքարելու ձգտումն է, նպատակը՝ ստեղծարար աշխատանքը։ Ֆաուստը գտնում է այդ ճշմարտությունը, որի համար այնքան երկար տառապել է.
Գյոթեի լավագույն գործերից են նաև «Հռոմեական էլեգիաներ» (1790), «Հերման և Դորոթեա» (1797), «Արևմտաարևելյան դիվան» (1814–1819) և այլ երկեր։
Գյոթեի կազմաբանական հետազոտություններից հայտնի է «Փորձ բույսի ձևափոխության վերաբերյալ» (1790) աշխատությունը։ Գյոթեն գրել է մոտ 1600 բանաստեղծություն։
Դեռևս 1830 թվականին՝ հեղինակի կենդանության օրոք, նրա բանաստեղծություններից առաջինը հայերեն թարգմանել է Խաչատուր Աբովյանը։ «Վարդը» բանաստեղծությունը թարգմանել է Հովհաննես Թումանյանը, որի համար գեղեցիկ երաժշտություն է գրել Ռոմանոս Մելիքյանը։
Գրական ազդեցություն
Ինչպես ամեն մի մեծ գրող, Գյոթեն ևս ոգևորվել է գրական որոշակի ավանդություններից, ունեցել է իր ուսուցիչները։ Դրանց մեջ առաջին տեղը գրավում է Գոթհոլդ Էֆրաիմ Լեսինգը (1729-1781)։ Երկրորդ խոշոր գրողը, որը վճռական դեր է խաղացել Գյոթեի հայացքների ու ճաշակի ձևավորման պրոցեսում, Հերդերն է։ Վերջինս, ելնելով ռուսոյական ուսմունքից, գտնում էր, որ միայն ժողովրդական պոեզիային է հատուկ իսկական բնականությունը, արհեստականից զերծ անմիջականությունը և ազատությունը, քանզի պոեզիան ժողովրդի ոգու, նրա հավատալիքների ու ավանդությունների, նրա զգացմունքների ու բնավորության մարմնացումն է։
Գյոթեն հայերեն
Առաջին անգամ Գյոթեին հայերեն է թարգմանել Խաչատուր Աբովյանը։
Եվրոպական գրականության խոշորագույն տեսաբան, դանիացի գրականագետ Գեորգ Բրանդեսը, որին հայերս պարտական ենք 1894-1896 թվականներին Օսմանյան Թուրքիայում իրագործված հայկական կոտորածները հրապարակավ դատապրատելու, ինչպես և հայ գրականության հին ու նոր մեծերի՝ Եղիշեի, Մովսես Խորենացու, Ա. Լաստիվերցու, Մխիթար Սեբաստացու, Մ. Նալբանդյանի, Գ. Սունդուկյանի, Րաֆֆու և այլոց մասին հայտնած բարձր դրվատանքի համար (Գեորգ Բրանդես, Հայաստանը և Եվրոպան, Ժնև, 1907), XVIII դարի գերմանական գրականության մեջ էր տեսնում եվրոպական բարձր իդեալների մարմնավորումը և այդ առիթով գրում է. «Այնտեղ է Վերթերը՝ «Շտուրմ ունդ Դրանգ»-ի շրջանի իդեալը, այսինքն՝ բնության և կրքերի պայքարն ընդդեմ հին հասարակական կարգերի, ապա Ֆաուստը, որ մարմնավորում է նոր ժամանակի և նրա հասկացությունների ոգին.... Այնուհետև այնտեղ է Վիլհելմ Մայստերը - մարդկային զարգացման այդ տիպարը, որը կյանքի դպրոցն անցնելով՝ աշակերտից դառնում է ուսուցիչ...., որ գաղափարը գտնում է իրականության մեջ և ի մի է ձուլում այդ երկու հասկացությունները։ Այնտեղ է Գյոթեի գրչի տակից ելած Պրոմեթևսը, որը ժայռին գամված՝ ոգեշունչ և վերամբարձ տողերով քարոզում էր Սպինոզայի փիլիսոփայությունը։ Վերջապես, այնտեղ էր մարկիզ Պոզան - հեղափոխության այդ իսկական մարմնացումը, ազատության առաքյալն ու մարգարեն»։ Այստեղ նշված բոլոր գեղարվեստական կերպարները, բացի շիլլերյան մարկիզ Պոզայից, որոնցով Բրանդեսը բնութագրում է գրական դարաշրջանը, պատկանում են մեծ Գյոթեի բազմաբեղուն գրչին և արտացոլում գեղարվեստական այն արտասովոր երևույթը, որ անվանում են Գյոթե. «Ես նախանձում եմ նրա աստվածային անվանը», - ասում էր գերմանացի մեծ բանաստեղծ Հայնրիխ Հայնեն՝ սրամտորեն ակնարկելով գերմաներեն GOTT (Աստված) և Գյոթե նմանաձայնությունը։
Ավելի քան 170 տարի է բաժանում մեզ Յոհան Վոլֆգանգ Գյոթեի կյանքի վերջին օրից (22 մարտի 1832 թվական)։ 170 տարի, որ միաժամանակ և՛ գերմանացի մեծ բանաստեղծ-մտածողի գրական ժառանգության յուրացման, և՛ վերաիմաստավորման, հետևաբար նաև անընդհատ նորացման ժամանակաշրջան եղավ։ Ինչո՞վ էր բնորոշ Գյոթե ապրած դարաշրջանը հասարակական կյանքում - Գերմանիայի քաղաքական-պետական մասնատվածություն՝ 36 գաճաճ պետություններով և դասային պատնեշներով։ Վերթերի անունով հրապարակած «Շվեյցարական նամակներում» Գյոթեն, Շվեյցարիայի ու շվեյցարացիների անվան տակ ակնարկելով Գերմանիան ու գերմանացիներին, այսպես էր ծաղրում այդ քաղաքական վիճակը. «Նրանք (շվեյցարացիները) մի ժամանակ ազատագրվեցին բռնատիրությունից և մի ակնթարթ իրենց երևակայեցին ազատներ։ Բայց ահա արևը բռնապետի լեշից տարօրինակ վերասերման միջոցով ստեղծեց մանր բռնակալների մի ամբողջ ոհմակ»։ Գյոթեն ծնվել է 1749 թվականի օգոստոսի 28-ին Մայնի Ֆրանկֆուրտում՝ պրուսական պետական խորհրդականի ընտանիքում։ Իր երկարամյա կյանքի ընթացքում (83 տարի), Գյոթեն ականատես եղավ Պրուսիայի մղած Յոթնամյա պատերազմին, Ամերիկայի անկախության պայքարին, Նապոլեոնի տրանսեվրոպական արշավանքին, որին հաջորդեց համաեվրոպական ռեակցիան։ Գյոթեն տեսավ ֆրանսիական երկու արյունալի հեղափոխությունները և մերժեց հեղափոխության գաղափարը՝ գտնելով, որ մարդկային բարօրությունը չի կարող ձեռք բերվել արյան գնով։ Նա մարդկության զարգացման ճանապարհը տեսնում էր ստեղծարար գործունեության և անդուլ ինքնակատարելագործման մեջ։ Մյուս կողմից, Գյոթեի կյանքի ընթացքում գրականության մեջ միմյանց հաջորդեցին մի քանի դարակազմիկ շարժումներ։ Նրա երիտասարդությունը զուգադիպեց ուշ լուսավորությանն ու սենտիմենտալիզմին, հետո վրա հասավ «Գրոհ և փոթորիկ»-ի բուռն շրջանը, որ բնորոշվում է իբրև 1789 թվի ֆրանսիական հեղափոխության նախերգանք։ Այնուհետև, իբրև այդ հեղափոխության հարուցած ռեակցիա, ծայր առավ գերմանական ռոմանտիզմը, որ թափանցեց մշակույթի ու գիտության բոլոր մարզերը։ Գյոթեն յուրովի տուրք տվեց կամ հակադրվեց այդ ամենին՝ վերթերիզմ, վայմարյան կլասիցիզմ, դասական ռեալիզմ, արևելյան ռոմանտիկա։ Եվ սրա արդյունքը եղավ գրական մի վիթխարի ժառանգություն՝ միայն հազարից ավելի ոտանավոր և որքա՜ն դրամաներ, վեպեր ու նովելներ, ինքնակենսագրական բազմահատոր «Պոեզիա և ճշմարտություն», մինչև իսկ բնագիտական լուրջ երկերի մի ստվար շարք, որ ինքնին արդեն մի բնախույզի կյանքի արգասիք կարելի է համարել։
Գյոթեի նամականին միայն կազմում է մի քանի տասնյակ հատոր։ Եվ այս ամենի կողքին ավելացրեք նաև նրա կյանքի ու ստեղծագործության գլխավոր երկը՝ «Ֆաուստ» երկմաս ողբերգությունը, որպեսզի Գյոթեն բոլոր հաջորդ սերունդներին ներկայանա իբրև անկրկնելի ֆենոմեն, իբրև հանճար՝ բառիս ոչ սովորական, այլ սկզբնական մոգական իմաստով՝ Genius (լատ.՝ «ոգի»)։ Եվ դեռ Գյոթեն ինքը Էքերմանին գանգատվում էր, թե կյանքի հանգամանքներն իրեն շատ են անհարկի կտրել գրական գործերից, այլապես հարյուր հատոր գրած կլիներ։ Բնությունը շռայլ եղավ նրա ոգու հանդեպ, իսկ բախտը՝ տարիքի։ Գյոթեն այնքան երկարակյաց եղավ, որ նրա կյանքի օրոք աշխարհ եկան ու աշխարհից հեռացան Ֆրիդրիխ Շիլլերը, ռոմանտիկներ Ֆրիդրիխ Շլեգելը, Նովալիսը, Կլայստը, փիլիսոփաներ Ֆիխտեն, Շելինգը, Հեգելը, կոմպոզիտորներ Մոցարտը, Բեթհովենը, Շուբերտը, անգլիացի բանաստեղծներ Բայրոնը և Շելլին։ Գյոթեի նման մեծագույն անհատների մասին սոսկ կարելի է ասել, որ իրենց ստեղծագործությամբ, ինչպես վիթխարի թրով, նրանք միջահատում են մարդկային մշակույթի պատմությունը՝ բաժանելով այն անցյալի և ապագայի՝ իրենք սակայն մնալով մշտապես ապագայի հետ։
16-րդ դարի առաջին կեսին Գերմանիայում հռչակված թափառաշրջիկ բժիշկ ու գրբաց Յոհան Ֆաուստի կերպարն է նյութ տվել Գյոթեի համանուն ողբերգությանը։ Ժողովրդական լեգենդում դոկտոր Ֆաուստը, արյունով կնքված պայմանագրով, հոգին ծախում է սատանային՝ Մեֆիստոֆելին՝ իր ստացած վայելքների դիմաց։ Եղիազարովը ռուսերեն թարգմանությամբ տպագրել է հայկական ժողովրդական մի զրույց՝ «Անմահության մասին» («Հայկական Ֆաուստ») վերնագրով, հետևյալ ծանոթությամբ. «Հայկական Ֆաուստի այստեղ բերվող գծերը մինչև այժմ հայտնի չեն եղել գրականության մեջ»։ Զրույցը սկսվում է այսպես (ռուսերենից թարգմ.՝ Ա. Մուշեղյանի). «Մի ծեր մարդ՝ ճերմակահեր և զառամությունից հոգնաբեկ, վերադառնում է ջաղացից, ուր աղունը տարել էր աղալու։ Կիրճի քարքարոտ ճանապարհին նրա արաբան (սայլը) շուռ եկավ, և ալյուրով լի պարկերը թափվեցին խոր ձորակի մեջ։ Խեղճ ծերունին շատ չարչարվեց, որ սայլը դուրս քաշի ճանապարհի վրա...»։
Վերջ ի վերջո ամենագութ Աստված, տեսնելով անմահության մեջ երջանկություն որոնող մեղապարտի անկեղծ ապաշխարանքը, ներեց և մահ ուղարկեց նրան։ Նրա մահից հետո, երբ խավարի ոգին, պայմանագրի համաձայն, հայտնվեց նրա հոգին տանելու, Բարի հրեշտակը հրեղեն թրով վռնդեց նրան - Իսկ և իսկ գերմանացի Ֆաուստի վախճանը։
Ես հասկացա՛ խորհուրդը մեր տենչանքի - Այս է վերջին իմաստության խոսքը նոր՝ Նա է արժան ազատության, վե՜հ կյանքի, Ով նվաճի՜ դրանք անդուլ ամեն օր։ Ինչքա՜ն մանուկ, մարդ ու ծերուկ հարաժամ Կյանք են մաշում վտանգի մեջ այս դաժան։ Կուզեմ տեսնել այստեղ ժխոր բազմաշուրթ՝ Ազատ հողում լիներ ազատ ժողովուրդ. Եվ ես կասեմ ակնթարթին վերջապես՝ Կանգ առ, վայրկյան, դու գեղեցի՜կ ես այնպես. Այնժամ հետքը իմ երկրային օրերի Զուր չի կորչի անհունի մեջ դարերի.- Նախազգալով երջանկությունն այս անանց՝ Վայելում եմ վսեմ վայրկյանը սրտանց։
Գյոթեի հայտնի գործերից շատերը թարգմանվել են հայերեն դեռ XIX դարում։ Թարգմանական ավանդներով հարուստ հայ գրականությունը իրավամբ հպարտանում է «Ֆաուստի» մեկ տասնյակից ավելի թարգմանություններով, չհաշված առանձին տեսարանների փոխադրումները։ Գյոթեն մեծ նշանակություն էր տալիս թարգմանությանը՝ բարձր գնահատելով թարգմանչի գործը՝ իբրև հիացմունքի արժանի բանաստեղծական արվեստ, - նա լավ թարգմանությունը համարժեք էր համարում բնագրին, հակառակ Հովհ. Թումանյանի հայտնի դրույթին, թե թարգմանությունը նման է ապակու տակ դրած վարդի, այսինքն՝ զուրկ է բնագրի և սեփական բուրմունքից։ Բազմաթիվ ասույթների կողքին ուշագրավ է նաև Գյոթեի հետևյալ բանաստեղծությունը հենց թարգմանության մասին (գրված 1828 թվականին)։
ՆՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Դրեցի փունջը թարմ ջրամանում, Եվ ա՜յ քեզ հրաշք՝ ո՜նց է թարմանում - Կախ գլխիկները ձգվեցին վերև, Կանաչ քող հագան ցողուն ու տերև. Եվ բոլորն այսպես պայծառ են շողում, Կարծես լինեին տնկած մայր հողում։
Այդպես հիացած ես ականջ արի, Երբ երգըս հնչեց լեզվով օտարի։
Իր ստեղծագործության մեջ Գյոթեն անդրադարձել է նաև հայոց Արարատին և հայերին։ Մեծանուն բանաստեղծին խոր ակնածանք էր ներշնչում բիբլիական Արարատը։ «Ես չէի զարմանա,- ասում է նա՝ գերմանացի նշանավոր բնախույզ և ճանապարհորդ Կարլ Ֆրիդրիխ Մարցիուսի հետ զրուցելիս,- եթե Արարատի վրա հայտնաբերեին առաջին մարդու գանգը»։ Գյոթեի ծովածավալ ստեղծագործության մեջ՝ գրող Ստեֆան Ցվայգի կազմած մի հատընտիրում, տարիներ առաջ ես գտա և թարգմանեցի մի փոքրիկ բանաստեղծություն՝ «Թողեք, որ ես լամ», որի մեջ հիշատակվում է բանաստեղծին գիշերային լռության մեջ՝ անապատում ընկերակցող հայ քարավանապետը.
Թողեք, որ ես լամ, գիշերն է պատել Ինձ անապատում այս անծայրածիր. Քնած են ուղտեր և ուղտապաններ, Հայը լուռ, արթուն հաշիվ է անում.
Գյոթեի բանաստեղծական հանճարը բացահայտվում է ոչ միայն նրա մեծածավալ քերթվածներում. նա նույնքան մեծ և խորաթափանց է նաև իր փոքրածավալ գործերում՝ բանաստեղծություններում ու բալլադներում։ Հայտնի է, թե ինչպիսի մեծ ազդեցություն է ունեցել երիտասարդ Գյոթեի գեղարվեստական ճաշակի զարգացման վրա գերմանացի բանահյուսագետ և ժողովրդական երգերի նրբաճաշակ մեկնաբան, ազգագրագետ Յոհան Գոտֆրիդ Հերդերը, որը բանաստեղծին հորդորում էր շարունակ բանականության և զգացմունքների անմիջականության։ Դրա արդյունքը եղան Գյոթեի Զեզենհայմյան երգերն ու ոտանավորները. ավելին, 22-ամյա Գյոթեի հանդիպումն ու մտերմությունը Հերդերի հետ 1771 թվականին Շտրասբուրգում՝ գերմանական գրականության պատմության մեջ համարվում է ոչ միայն Գյոթեի քնարերգության շրջադարձը, այլև առհասարակ գերմանական նոր պոեզիայի զարգացման սկիզբը թվագրվում է այդ տարեթվով։
Գյոթեն հաճախ է անդրադարձել ժողովրդական բանահյուսության մոտիվներին և դրանց հիման վրա ստեղծել երգեր ու բալլադներ։ Այստեղ պետք է նշեմ, սակայն, որ Հովհ. Թումանյանի թարգմանությամբ շատ հայտնի «Վարդը» Գյոթեի բանաստեղծությունը չէ, այլ գերմանական ժողովրդական երգ՝ «Դաշտավարդը», որ 1778-1779 թվականներին «բանավոր խոսքից» հրատարակել է նաև հայտնի բանահյուսագետ Յոհան Գոտֆրիդ Հերդերը իր կազմած և այլ լեզուներից թարգմանած «Ժողովուրդների ձայները երգերում» ժողովածուում՝ «Վարդիկը դաշտում» վերնագրով։ Այդ երգը Գյոթեից հայերեն թարգմանել է նաև բանաստեղծ Հովհաննես Հովհաննիսյանը՝ «Դաշտի վարդը» (Հովհ. Հովհաննիսյան, Երկերի ժողովածու, հ. 2, Երևան, 1964, էջ 158) վերնագրով, որը ավելի հարազատ է գերմաներեն բնագրին, քան Թումանյանի թարգմանությունը։
Ուշագրավ է, որ Գյոթեի «Անտառի արքան» բալլադի առաջին թարգմանությունը հայերեն կատարվել է դեռևս նրա կենդանության օրոք՝ 1831 թվականի վերջին, հայ նոր գրականության հիմնադիր Խաչատուր Աբովյանի ձեռքով, որն այդ ժամանակ Դորպատի համալսարանի ուսանող էր (Գյոթեի այս բալլադը հետագայում ունեցավ մի քանի նոր թարգմանություն՝ «Անտառի արքան», թարգմ.՝ Ջ. Բալուղյանի («Վարժարան», Թիֆլիս, 1894 թ. N 11, էջ 369).- Իշխան Մայրեաց (բանաստեղծություն), թարգմ.՝ Հովհ. Պալյանի («Բազմավեպ», 1904 թ. օգոստոս, հ. 8, էջ 378).- «Անտառի արքան», թարգմ.՝ Հակ. Հարությունյանի («Խորհրդային գրականություն», 1938, հ. 6-7, էջ 108-109)։ Գետի, լճի, ծովի, ջրահարսների մասին խորհրդավոր շատ զրույցներ են հյուսվել գեղջուկների միջավայրում, որ գրավիչ գեղոնների ու ոտանավորների նյութ են ծառայել բանաստեղծների համար։ Դրանցից մեկն է Գյոթեի «Ձկնորսը» բալլադը, որի մեջ բանաստեղծն արտահայտել է բացառապես բնության թովչանքը. ջրից ելած կինը ափին նստած ձկնորսին իր հետևից հմայում, տանում է ջրի հատակը.
Ջուրն էր թշշում, ջուրն էր ուռչում, Ձկնորսն ափին նստած՝ Կարթին նայում էր, անրջում՝ Կուրծքը զովին տըված։ Նստել, ականջ է լուռ դնում, Մեկ էլ ջուրը ճողփաց, Ու հորձանքից դուրս է ելնում Մի կին՝ մարմինը թաց։
Այսպես երգեց, խոսեց փերին. «Նենգ հնարքով մարդոց Ի՜նչ ես թովում իմ ձագերին Վերև՝ մահվան հնոց։ Թե իմանաս ոնց է խորքում Խայտում ձկնիկն անվիշտ, Դու էլ կիջնես և ընդերքում Կապրես առողջ առմիշտ։
Մի՞թե արևն ու հեզ լուսին Չեն զմայլվում ծովում, Ալեծածան լույս երեսին Շքեղ արտացոլվում։ Քեզ չի՞ դյութում երկինքն անհուն, Կապույտը՝ ջինջ շաղով, Եվ դեմքդ չի՞ սքանչանում Անմահական ցողով»։
Ջուրն էր թշշում, ջուրն էր ուռչում, Կառչում էր մերկ ոտից. Սիրտը կարծես դուրս էր թռչում Սիրո վառ կարոտից։ Այսպես խոսեց, այսպես երգեց, Ու մոլորվեց տղան. Կես նա ձգեց, կես սա սկեց - Աներևույթ եղան։
Երիտասարդ հասակում (1778) գրած իր այս գողտրիկ բալլադի մասին Գյոթեն արդեն առաջացած տարիքում (1823) արտահայտվել է բավական սառնությամբ՝ զարմանալով, որ նկարիչները նույնիսկ նկարել են բալլադը. «Նրանք նկարում են իմ «Ձկնորսը» և բոլորվին չեն մտածում, որ դա նկարչության համար պետքական չէ։ Այդ բալլադում ես սոսկ արտահայտել եմ ջրի զգացողությունը՝ այն թովչանքը, որն ամառը մեզ լողանալու է ձգում. նրանում ուրիշ ոչինչ չկա։ Մի՞թե դա հնարավոր է նկարել» (Էքերման, Զրույցներ Գյոթեի հետ, Երևան, 1975, էջ 32)։ «Երգիչը» (թարգմ.՝ Ա. Մուշեղյանի) բալլադում բանաստեղծը հայտնում է այն միտքը, թե արվեստագետի համար չի կարող լինել ավելի մեծ վարձատրություն, քան այն երգը կամ երկը, որ ինքն է ստեղծում.
''Ես երգում եմ ինչպես թռչնակ, Որ ապրում է սաղարթում. Երգն է առատ վարձը միակ, Որ իր հոգուց է հորդում. Բայց թե կուզես պատի՞վ ինձ տաս, Ընտիր գինի տուր ինձ մի թաս, Գինի՝ ոսկե գավաթում։''
Երգիչը հրաժարվում է արքայի ընծայած ոսկե շղթայից և դրա փոխարեն խնդրում է մի գավաթ ընտիր գինի, որի տակ անկասկած պետք է հասկանալ բանաստեղծին այնքան անհրաժեշտ ոգեշնչումը, ոգևորումը։ Գյոթեն արհամարհանքով էր վերաբերվում ճամարտակությանը և սեղմ ոճը՝ «նեղվածքը» համարում էր բանաստեղծական իսկական արվեստի ցուցանիշ։ Այս իմաստով ուշագրավ է նրա «Բնություն և արվեստ» սոնետը, որի եզրափակիչ տողերում ընդգծվում է հենց այդ էսթետիկական սկզբունքը.
Կրթությամբ է, որ մարդ պիտի բարձրանա. Զուր են անկիրթ հոգիները վեր թևում, Ձգտում վսեմ կատարյալին, սիրելիս։