cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շարմիլա Թագոր
Կենսագրություն
Շարմիլա Թագորը առաջին անգամ էկրանին հայտնվեց 1959 թվականին` Սաթյաջիտ Ռայի «Ապուի աշխարհը» ֆիլմում։ Այդ ժամանակ նա ընդամենը 13 տարեկան էր։ Ռեժիսորը նրան հրավիրեց նկարահանվելու նաև իր հաջորդ՝ «Աստվածուհին» (1960 թ.) ֆիլմում, որտեղ նա խաղում էր երիտասարդ կնոջ դերը, ում ամուսնու հայրը հավատացրել էր, որ նա հանդիսանում է Կալի աստվածուհու երկրային մարմնացումը։
Շարմիլա Թագորի բարեկազմ արտաքինի և ոչ տիպիկ բենգալուհու տեսքի համար, շուտով նրան հրավիրեցին աշխատելու Բոլիվուդում։ 1964 թվականին նա նկարահանվեց «Քաշմիրի գեղեցկուհին» ֆիլմում, որտեղ նրա խաղընկերն էր Շամմի Կապուրը։ Ֆիլմը մեծ հաջողություն ունեցավ և նա դարձավ ամենաշատ պահանջարկ ունեցող դերասանուհիներից մեկը։ Դրանից հետո նա նկարահանվեց «Փորձություն ժամանակի միջոցով» (1965 թ.) և «Անուպամա» (1966 թ.) ֆիլմերում։ Այդ տարիներին նա Բոմբեյի ամենազբաղված դերասանուհին էր և չնայած դրան, ժամանակ էր գտնում բենգալյան ֆիլմերի համար։
1967 թվականին Շարմիլա Թագորը նկարահանվել է «Երեկոն Փարիզում» կինոնկարում, որտեղ կատարում էր կրկնակի դեր։ Այս ֆիլմում Շարմիլա Թագորը հնդկական կինոյի առաջին դերասանուհիներից մեկն էր, որ էկրանին հայտնվեց լողազգեստով։ Լողազգեստով նա հայտնվեց նաև Filmfare ամսագրի կազմին։ Այն տարիներին դա Հնդկաստանում բավականին համարձակ քայլ էր։ Երբ ամսագիրը հանվեց վաճառքի, Շարմիլայի լուսանկարները իսկական իրարանցում առաջացրին։ Լուսանկարների հարցը քննարկվեց նույնիսկ Հնդկաստանի կառավարությունում։ Այդ հանգամանքը նրան ինչ որ չափով դարձրեց սեքս-խորհրդանիշ։
1969 թվականին Ռաջեշ Կհաննայի հետ նա նկարահանվեց «Հավատարմություն» ֆիլմում, իսկ 1972 թվականին «Անմահ սեր» կինոնկարում։ Հետագայում նրանց համագործակցությունը շարունակվեց «Ճանապարհորդություն» (1970 թ.), «Աստծուց բարձր» (1972 թ.) և «Քարը` սրտին» (1973 թ.) ֆիլմերում։ «Հավատարմություն» ֆիլմի համար նա ստացավ իր միակ Filmfare Awards մրցանակը։
Շարմիլա Թագորը նկարահանվել է բոլիվուդյան այնպիսի աստղերի հետ, ինչպիսիք էին Դհարմենդրան, Դիլիպ Կումարը և Շաշի Կապուրը։ 1975 թվականին նկարահանված «Ճանապարհորդություն դեպի անցյալ» («Եղանակ») ֆիլմի համար Շարմիլա Թագորը դարձավ Հնդկաստանի Ազգային կինոմրցանակի դափնեկիր։ 1979 թվականից հետո, երբ արդեն երեք երեխաների մայր էր, հազվադեպ էր նկարահանվում։ 1990-ական թվականներին հիմնականում խաղում էր երկրորդական դերեր։
Անձնական կյանքը
1969 թվականին Շարմիլա Թագորը ամուսնացել է Հնդկաստանի կրիկետի հավաքականի ավագ, Պատաուդիի նաբոբ Մանսուր Ալի Խանի հետ և ընդունել իսլամ ` վերցնելով Այեշա Սուլթանա անունը։ Ամուսնության ընթացքում ունեցել է երեք երեխա` դերասան Սաիֆ Ալի Խանը, ոսկյա զարդերի դիզայներ Սաբա Ալի Խանը և դերասանուհի Սոհա Ալի Խանը։ Շարմիլայի ամուսինը՝ Մանսուր Ալի Խանը մահացել է 2011 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Պադմա Բհուշան շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Նիվիշչի (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Նիվիշչի (Нивищи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոտորած Մոսոտեում
Կոտորած Մոսոտեում (Masacre de El Mozote), Սալվադորի Մորասան դեպարտամենտի Մոսոտե գյուղում (Էլ Մոսոտե) 1981 թվականի դեկտեմբերի 11-ին քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած զանգվածային սպանություն, երբ կառավարական զորքերի կողմից զոհվել է շուրջ 800-1200 խաղաղ բնակիչ (խորհրդային տվյալներով՝ 962 մարդ, այդ թվում՝ 300 երեխա, ամերիկյան տվյալներով՝ «առնվազն 792 բնակիչ» , այդ թվում՝ 280 երեխա )։ 2011 թվականի դեկտեմբերին Սալվադորի կառավարությունը ներողություն է խնդրել այդ հանցագործության համար , սակայն մեղավորներն այդպես էլ դրա համար պատիժ չեն կրել։ Հանդիսանալով «Ատլակաթլ» գումարտակի հաշվին բազմաթիվ ռազմական հանցագործություններից մեկը՝ համարվում է Կենտրոնական Ամերիկայի երկրների պատմության մեջ ամենաարյունալի հանցագործություններից մեկը։
Համատեքստ
1981 թվականին տարբեր ձախ պարտիզանական ջոկատներ միավորվել են Ֆարաբունդո Մարտիի անվան ազգային ազատագրման ճակատ՝ Սալվադորում աջ բռնապետության դեմ պայքարելու համար ։ Կոտորածներից առաջ, ի տարբերություն շրջանի մյուս գյուղերի, Մոսոտեն ուներ չեզոքություն պահպանելու համբավ։ Մինչ հարևան բնակավայրերից շատերը հիմնականում հռոմեական-կաթոլիկ էին և համարվում էին համակրելի պարտիզաններ ազատագրության ձախ-կաթոլիկյան աստվածաբանության ազդեցության տակ, Մոսոտեն հիմնականում բնակեցված էր «ապաքաղաքական» ավետարանական բողոքականներով։ Գյուղը փողի դիմաց պարտիզաններին ինչ-որ բան էր մատակարարում, բայց այլևս օգնություն չէր տրամադրում և հայտնի էր որպես «մի տեղ, որտեղ կուսակցականները չպետք է նորակոչիկներ փնտրեն» ։
Մոսոտե գյուղի ամենահարուստ մարդու սպանդից առաջ Մարկոս Դիասը հավաքել է համագյուղացիներին, որպեսզի զգուշացնի նրանց, որ իրենց թաղամասով պատժիչ գործողությամբ բանակ է անցնելու, սակայն հավաստիացրել է, որ տեղացիներից ոչ ոք չի տուժի, եթե նրանք տանը մնան։ Մոսոեի յուրահատկության պատճառով նրա բնակիչները իշխանություններից սպառնալիք չէին սպասում, այդ իսկ պատճառով մոտակա բնակավայրերից այնտեղ էին հավաքվել հարյուրավոր փախստական գյուղացիներ (այն դեպքում, երբ սովորաբար այնտեղ բնակվում էր 20-ից ոչ ավելի ընտանիք, նրանց թիվը կտրուկ աճել է փախստականների ներհոսքի պատճառով)։
Կոտորած
1994 թվականի The Massacre at El Mozote-ի իր գրքում ամերիկացի լրագրող Մարկ Դենները վերականգնել է 1981 թվականի դեկտեմբերի 10-12-ի իրադարձությունների ընթացքը․
Դեկտեմբերի 10
1981 թվականի դեկտեմբերի 10-ի ցերեկը Սալվադորի բանակի «Ատլակաթլ» ստորաբաժանումը ժամանել է Մոսոտեի հեռավոր գյուղ՝ Ֆարաբունդո Մարտիի անվան ազգային ազատագրման ճակատի պարտիզանների հետ բախվելուց հետո։ «Ատլակաթլ»-ը եղել է «արագ արձագանքման ուժերի» էլիտար գումարտակը, որը հատուկ պատրաստված է եղել հակապարտիզանական մարտական գործողությունների համար։ Այն Սալվադորի զինված ուժերում այդ տոհմի առաջին ջոկատն էր և պատրաստվել էր ԱՄՆ ռազմական խորհրդականների կողմից։ Նա իրականացրել է իր առաքելությունը, որը կոչվում է «Փրկություն» գործողություն (Operación Rescate), Մորասանի հյուսիսում գտնվող փոքր տարածքում ապստամբների ներկայությունը մաքրելու համար, որտեղ պարտիզանները երկու ճամբարներ և ուսումնական կենտրոն ունեին։
Երբ գումարտակը մտաել է գյուղ, զինվորները հավաքել են բոլոր բնակիչներին, կանգնեցրել նրանց դեմքով ներքև և կարգադրել մինչև հաջորդ օրը չլքել իրենց տները գնդակահարության վախի ներքո։
Դեկտեմբերի 11 և 12
Հաջորդ առավոտ՝ վաղ առավոտյան, զինվորները ամբողջ գյուղը հավաքել էին հրապարակում։ Նրանք տղամարդկանց առանձնացրել էին կանանցից և երեխաներից և փակել էին նրանց առանձին խմբերով եկեղեցում, վանքում և տարբեր տներում։
Առավոտյան ժամը 8-ից մինչև կեսօր զինվորականները հարցաքննել, խոշտանգել և գնդակահարել են տարբեր վայրերում փոքր խմբերով տղամարդկանց և դեռահասների։ Կեսօրին «Ատլակաթլը» ընտրել է 10 տարեկանից բարձր բոլոր երիտասարդ կանանց և աղջիկներին, որոնց զանգվածային բռնաբարությունից հետո նույնպես գնդակահարել են գնդացիրները։ Դրանից հետո մանկահասակ երեխաներին փակել են եկեղեցում, իսկ մնացած կանանց տարել են գյուղի ծայրամաս՝ գնդակահարության։ Վերջում զինվորները սկսել են գնդակահարել, կտրել կոկորդները և կախել երեխաներին ու մանուկներին։ Վկաներից մեկը նկարագրել է, թե ինչպես է զինվորը նետել երեք տարեկան երեխային և դանակահարել նրան սվինով ։ Ոչնչացնելով տեղի բնակչությանը՝ զինվորականներն այրել են տները։
Գումարտակը Մոսոտեում մնացել է դեռ գիշերը, իսկ հաջորդ օրը, բանակային այլ ստորաբաժանումների հետ միասին, շարունակել է ծեծը Ռանչերիա և Լոս Տերիլոս գյուղերում, որոնք գտնվում են Մոսոտեից դեպի հյուսիս։ Տղամարդկանց, կանանց և երեխաներին կրկին վռնդել են իրենց բնակարաններից, ոչնչացրել, թալանել և գնդակահարել, որից հետո այրել են նրանց տները։ Դեռևս մեկ օր անց՝ դեկտեմբերի 13-ին, կոտորածը կրկնվել է Մոսոտեից հարավ գտնվող Հոքոտե Ամարիլյո և Սերո Պանդո գյուղերում։
Առաջին լուրեր և հակասություններ
Էլ Մոսոտեում սպանդի մասին առաջին տեղեկությունը տարածել է պարտիզանական «Վենսերեմոս» ռադիոն։ Համաշխարհային լրատվամիջոցներում կոտորածի մասին լուրերն առաջին անգամ հայտնվել են 1982 թվականի հունվարի 27-ին «The New York Times»-ում և «The Washington Post»ում հրապարակված զեկույցներում, որոնց թղթակիցները, ժամանելով դեպքի վայր, զրուցել են իրադարձությունների վերապրած ականատես Ռուֆինա Ամայայի հետ, որը կորցրել է իր ամուսնուն և չորս երեխաներին։ Գյուղացիները «The New York Times»-ի լրագրող Ռեյմոնդ Բոններին տրամադրել են կառավարական զորքերի զինվորների կողմից սպանված 733 անուններից բաղկացած ցուցակ ։
Մեքսիկացի լրագրող Ալմա Գիլիերմոպրիետոն, որը մի քանի օր անց հայտնվել է գյուղում, «The Washington Post»-ում գրել է տասնյակ մահացած մարմինների մասին, որոնք նկատել են մոտակա դաշտերում ընկած, թեև զանգվածային սպանությունից անցել է արդեն մեկուկես ամիս։
Սալվադորի ռազմական խունտան հերքել է այդ հաղորդագրությունները, իսկ իրեն սատարող ԱՄՆ նախագահ Ռեյգանի վարչակազմի պաշտոնյաները դրանք անվանել են «կոպիտ չափազանցություն»։ The Associated Press-ը հաղորդել է, որ «ԱՄՆ դեսպանատունը վիճարկում է զեկույցները՝ հայտարարելով, որ իր սեփական հետաքննությունը որոշել է... որ Մոսոտեում ապրել է 300-ից ոչ ավելի մարդ»։
Accuracy in Media պահպանողական կազմակերպությունը հայտարարել է երկու առաջատար հրատարակություններ, որոնք աշխարհին պատմել են Մոսոտեի ողբերգության մասին, որ նրանք հատուկ իրենց հոդվածները հրապարակել են կոնգրեսում բանավեճերի նախօրեին, իսկ դրա ղեկավար Ռիդ Իրվինը հայտարարել է, որ «պարոն Բոնները կանգնած է Կենտրոնական Ամերիկայի կոմունիստների դիվիզիային»։ Միջամերիկյան հարցերով պետական քարտուղարի օգնական Թոմաս Էնդերսը Սենատի կոմիտեի առջև հայտարարել է, որ սովորական մարտ է տեղի ունեցել և հիմքեր չկան «հաստատելու, որ կառավարական զորքերը պարբերաբար ոչնչացրել են խաղաղ բնակիչներին» ։
Կառավարամետ ԶԼՄ-ները, այդ թվում «The Wall Street Journal»- ը, քննադատել են այն լրագրողներին, որոնք Սալվադորում եղել են որպես «ավելորդ դյուրահավատ» և «կոմկուսի քարոզչությանը մասնակցող»։ «Time» ամսագրում ասվում էր, որ Բոնները, իբր, տեսադաշտից բաց է թողել, որ կանայք և երեխաները նույնպես կարող են լինել պարտիզանական պատերազմի ակտիվ մասնակիցներ, այլ ոչ թե պարզապես քաղաքացիական անձինք։ Վնասվածքների արդյունքում Բոնները օգոստոսին հետ էր կանչվել Նյու Յորք և ավելի ուշ լքել թերթը։
Մոսոտե քաղաքում տեղի ունեցած սպանդի փաստի լայն հրապարակումը հարցականի տակ է դրել Ռեյգանի վարչակազմի ողջ քաղաքականությունը տարածաշրջանում, որտեղ նա հակակոմունիզմի դրոշի ներքո աջակցություն է ցուցաբերել աջ բռնաճնշիչ ռեժիմներին և մահվան ծայրահեղ աջ «էսկադրոններին»։ Նա կտրուկ քննադատության է ենթարկվել ընդդիմության կողմից, այդ թվում՝ Կոնգրեսում, ոչ պակաս՝ Սալվադորում տեղի ունեցած բազմաթիվ վայրագությունների պատճառով։ Ռազմական իմաստից զուրկ խաղաղ բնակչության սադիստական սպանդը, որը կապ չունի պարտիզանների հետ, կարող էր բացասաբար ընկալվել ամերիկյան հասարակական կարծիքի կողմից (հատկապես կառավարական ուժերի ռազմագերիների հետ պարտիզան Ֆարաբունդո Մարտիի անվան ազգային ազատագրման ճակատի լավ վերաբերմունքի մասին տեղեկությունների ֆոնին), իսկ Սալվադորի և ԱՄՆ-ի իշխանությունների՝ հանցագործության փաստը լռեցնելու փորձերը միայն խորացրել են այդ վերաբերմունքը։
Ուշ հետաքննություն
1990 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Պեդրո Չիկաս Ռոմերոն Լա Հոյայից, որը կոտորած էր վերապրել, թաքնվելով մոտակա քարանձավում, «Ատլակաթլ» գումարտակի դեմ դատական հայց էր ներկայացվել զանգվածային սպանության համար ։
1992 թվականին Մեխիկոյում հունվարի 16-ին ստորագրված և քաղաքացիական պատերազմի ավարտը նշանավորած Չապուլտեպեկի խաղաղ համաձայնագրերի խաղաղ կարգավորման շրջանակներում Միավորված ազգերի կազմակերպությունը արտոնել է Սալվադորի համար ճշմարտության հանձնաժողովի ստեղծումը, որը հետաքննում է պատերազմի ժամանակ մարդու իրավունքների խախտումները։ Նոյեմբերի 17-ից արգենտինական դատական փորձագետների թիմի մասնակցությամբ զոհերի արտաշիրմում է սկսվել։ Նա հաստատել է Բոնների և Գիլյերմոպրիետոյի նախորդ հաղորդագրությունները տեղում սպանված հարյուրավոր քաղաքացիական անձանց մասին ։ Այսպես, եկեղեցու մերձակա շինությունում գտնվող եղբայրական գերեզմանում 3x5 մետր հատվածում 146 մասերից 140-ը պատկանել են նորածիններից մինչև 12 տարեկան երեխաներին։
1993 թվականին Պետդեպարտամենտի հատուկ հանձնաժողովը, որն ուսումնասիրում էր Սալվադորում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ամերիկացի դիվանագետների գործողությունները, հանգել է այն եզրակացության, որ «սխալներ, անկասկած, թույլ են տրվել ... հատկապես այն բանում, որ չեն կարողացել ճշմարտությունն ստանալ 1981 թվականի դեկտեմբերին տեղի ունեցած սպանդի մասին»։ Իր հետազոտության մեջ ԶԼՄ-ները և Ռեյգանի վարչակազմը «On Bended Knee» գրքում ամերիկացի հեղինակ Մարկ Հերտսգաարդը գրել է կոտորածի մասին առաջին հաղորդագրությունների նշանակության մասին։ …նրանք հերքել են հիմնարար բարոյական պահանջները, որոնք ընկած են ԱՄՆ քաղաքականության հիմքում։ Նրանք նշել են, որ Միացյալ Նահանգները Կենտրոնական Ամերիկայում աջակցել է ոչ թե ժողովրդավարությանը, այլ բռնաճնշումներին։ Այդ պատճառով նրանք սպառնում էին քաղաքական բանավեճը տեղափոխել միջոցների քննարկումից նպատակների քննարկման՝ բանավեճերից, ինչպես լավագույնս պայքարել ենթադրյալ կոմունիստական սպառնալիքի դեմ՝ ուղարկել ԱՄՆ զորքեր, թե՞ պարզապես օգնել ԱՄՆ-ին․ ինչու է Միացյալ Նահանգները գերադասում աջակցել պետական ահաբեկչությանը ։
Դատարանի ուշացած որոշումը չեղարկել է համաներումը «մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումների» մեջ կասկածվող անձանց համար, սակայն գործի քննությունը նախաձեռնելու սալվադորցի իրավապաշտպանների բազմաթիվ փորձերը արդյունք չեն տվել։
Ժառանգություն
2007 թվականի հունվարին «The Washington Post» թերթում հրապարակված լուրում սալվադորցի նախկին զինվոր Խոսե Վիլֆրեդո Սալգադոն պատմել է արյունալի հաշվեհարդարից մի քանի ամիս անց Էլ Մոսոտե վերադառնալու և «մոմակալների» ու թալիսմանների համար մանկահասակ զոհերի գանգերի հավաքման մասին ։
Մինչ իշխանության ղեկին էր գտնվում ազգայնական հանրապետական դաշինք աջ պահպանողական կուսակցությունը, որը կապված էր քաղաքացիական պատերազմի ժամանակաշրջանի «մահվան էսկադրոնների» հետ, Սալվադորի կառավարությունը հրաժարվում էր ներողություն խնդրել իշխանամետ ուժերի կողմից նման սպանդի համար, Սալվադորի պետությունը պաշտոնապես դատապարտել էր միայն 2011 թվականի դեկտեմբերին՝ Ֆարաբունդո Մարտիի անվան ազգային ազատագրման նախկին ապստամբական ճակատի ընտրություններում տարած հաղթանակից հետո, որը վերածվել էր խորհրդարանական ձախակողմյան կուսակցության։ ԱԳ նախարար Ուգո Մարտինեսը, ելույթ ունենալով կառավարության անունից, կոտորածը որակել է «պետական բռնության կուրության» դրսևորում և ներողություն խնդրել։ Այնուհետև երկրի նախագահ Մաուրիսիո Ֆունեսը պետության անունից ներողություն է խնդրել սալվադորցիներից։
2012 թվականի հոկտեմբերին Մարդու իրավունքների միջամերիկյան դատարանը Սալվադորին պարտավորեցրել էր հետաքննել Մոսոտե քաղաքում տեղի ունեցած սպանդը և մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկել։ Դատարանը վճռել է, որ համաներման մասին օրենքը չի տարածվում սպանությունների վրա ։ Որպես փոխհատուցում պետությունը պետք է վճարի շուրջ 17,7 մլն ԱՄՆ դոլար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն
(7322) Լավրենտինա
(7322) Լավրենտինա (Lavrentina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,199586 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8316 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5676 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2090,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172212 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,01° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջորջ Բոլաս
Ջորջ Չարլզ Բալաս (Բոլաս) ավագ, ամերիկացի ձեռնարկատեր հունական ծագմամբ։ 1971 թվականին հայտնագործել է առաջին մարգագետինների հնձիչը, որը հայտնի է որպես Weed Eater : «Պարեր աստղերի հետ» հեռուստաշոուի մասնակից Մարկ Բալասի հայրն է, իսկ պապը պրոֆեսիոնալ պարող է եղել ։
Վաղ տարիներ
Ջորջ Բոլասը ծնվել է 1925 թվականի հունիսի 28-ին Ռաստոնում (Լուիզիանա, ԱՄՆ)՝ հույն ներգաղթյալներ Չարլզ Բոլասի և Մարիա Լիմնեոսի ընտանիքում։ Ուներ եղբայր՝ Փիթեր Բոլաս։
1942 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, 17 տարեկանում ընդունվել է ԱՄՆ ցամաքային զորքեր, որտեղ ծառայել է որպես ռմբարկու։ Հետագայում մասնակցել Է Կորեական պատերազմին։
Ընտանիք
1951 թվականին ամուսնացել է Մարիա Մարուլանդեի հետ։ Զույգն ունեցել է հինգ երեխա՝ Կորկի, Ջորջ, Միշել, Մարիա և Լիլիան, և յոթ թոռ։
Մահ
Մահացել է 2011 թվականի հունիսի 25-ին՝ Հյուստոնում թոքերի քաղցկեղից 86 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Հրատարակչական հատկորոշում
Հրատարակչական հատկորոշում, հրատարակության բնագրին ուղեկցող փաստաթուղթ, որտեղ շարադրվել են բնագիրը տպագրելու անհրաժեշտ ցուցումները։
Հրատարակչական հատկորոշման մեջ տրվել են տեխնիկական ցուցումներ բնագրի շարվածքի եղանակի, տառատեսակի և տառաչափի, հիմնական և լրացուցիչ տեքստերի, նկարների, վերնագրերի, աղյուսակների, բանաձևերի, ինչպես նաև շարվածքի չափի, միջտողային բացատի, պարբերության մեծության և էջկապի առանձնահատկությունների մասին, ինչպես նաև տպագրության եղանակի, թղթի տեսակի, կազմարարաբրոշյուրավորման գործընթացների՝ քաղի, կարի, գրքի բլոկի մշակման, կազմանյութի և անհրաժեշտ այլ աշխատանքների յուրահատկությունները։ Բնագրի պատրաստման արդի՝ էլեկտրոնային եղանակի պայմաններում հրատարակչական հատկորոշումը պահպանվել է միայն կազմարարաբրոշյուրավորման մասով, մնացածը կատարվում է հրատարակչությունում։
Կատեգորիա:Տպագրություն
Հայ ազգային հիմնադրամ
Կատեգորիա:Եգիպտահայ մշակութային կազմակերպություններ
Դանիել Հիլիս
Վիլյամ Դանիել Հիլիս (William Daniel "Danny" Hillis, ), ամերիկացի գյուտարար, ինժեներ, մաթեմատիկոս, գործարար, անդրհումանիստ և գրող։ Thinking Machines Corporation-ի համահիմնադիրն է, ընկերություն, որը ստեղծել է Connection Machine-ը, զուգահեռ սուպերհամակարգիչը, որը մշակվել է Հիլիսի կողմից MIT-ում։ Նա նաև հանդիսանում է այնպիսի կազմակերպությունների համահիմնադիրը, ինչպիսիք են Long Now Foundation-ը, Applied Minds-ը, Metaweb Technologies-ը, Applied Proteomics-ը, ինչպես նաև The Pattern on The Stone: The Simple Ideas That Make Computers Work գրքի հեղինակը։ Ճարտարագիտության և բժշկության պրոֆեսոր Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանում ։
Վաղ տարիներ
Դենի Հիլիսը ծնվել է Բալթիմորում, Մերիլենդ նահանգում 1956 թվականին։ Նրա հայրը՝ Ուիլյամ Հիլիսը, ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի համաճարակաբան էր, զբաղվում էր Աֆրիկայում հեպատիտի ուսումնասիրությամբ՝ իր ընտանիքի հետ լինելով Ռուանդայում, Բուրունդիում, Կոնգոյի Հանրապետությունում և Քենիայում։ Իր մանկության մի փոքր մասն անցկացրել է Կալկաթայում, Հնդկաստան, որտեղ նրա հայրը ISI-ում հրավիրված դասախոս էր ։ Այդ տարիներին երիտասարդ Հիլիսը տանը ուսանել է իր մոր՝ Արգայ Բրիգս Հիլիսի հետ, որը բիոստատիկայի պրոֆեսոր էր ։ Դենին վաղ տարիքում հետաքրքրվել մաթեմատիկայով և կենսաբանությամբ ։ Նա ունի կրտսեր եղբայր Դեյվիդ Հիլիսը, Օսթինի Տեխասի պետական համալսարանի էվոլյուցիոն կենսաբանության պրոֆեսոր, և քույրը Արգայ Ե. Հիլիսը, Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի նյարդաբանության պրոֆեսոր ։
Կրթություն և գիտություն
1978 թվականին Հիլիսն ավարտել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճանով, իսկ հետո 1981 թվականին ստացել է էլեկտրատեխնիկայի և հաշվողական տեխնիկայի (EECS) մագիստրոսի կոչում՝ մասնագիտանալով ռոբոտատեխնիկայի ոլորտում։
Սակայն Հիլիսի հիմնական աշխատանքը կայանում էր զուգահեռ հաշվարկներում։ Հիլիսը նախագծել է Connection Machine-ը, որը զուգահեռ սուպերհամակարգիչն է և 1983 թվականին դարձել է Thinking Machines Corporation-ի համահիմնադիրը, որը շուկայում արտադրում և ներկայացնում է գերհամակարգիչներ զուգահեռ հաշվարկների գաղափարի հիման վրա։ 1985 թվականին, շարունակելով այս ուսումնասիրությունը, Հիլիսը ստացել է EECS-ի փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան MIT-ում՝ Ջերալդ Ջեյ Սասմենի, Մարվին Մինսկիի և Կլոդ Շենոնի ղեկավարությամբ։ Ատենախոսությունը 1985 թվականին մասնակցել է ACM Distinguished Dissertation ատենախոսությունների մրցույթին և հաղթել այն։
Մտածող մեքենաներ
Հիլիսը Thinking Machines կորպորացիայի համահիմնադիրն է դարձել 1983 թվականին՝ զուգահեռաբար աշխատելով MIT-ում իր դոկտորական ատենախոսության վրա։ Ընկերությունը պետք է մշակեր Hill Machine-ի միացումը առևտրային զուգահեռ գերհամակարգիչների համար, ինչպես նաև հետազոտեր արհեստական ինտելեկտի ստեղծման հաշվողական ուղիները։ Հիլիսի ձգտումները ներկայացված են Մենք կառուցում ենք մեքենա, որը կհպարտանա մեզանով ընկերության կարգախոսով։ Հիլիսը կարծում էր, որ զուգահեռ ճարտարապետությունը պետք է դառնար այդ խնդրի լուծման հիմնական բաղադրիչը։"Ակնհայտ է, որ ուղեղի կազմակերպման հիմնական սկզբունքը զուգահեռականությունն է։ Այն օգտագործում է զանգվածային պարալլելիզմ։ Մի մեծ շարք շատ պարզ զուգահեռ բլոկների աշխատող միասին և հարակից տեղեկություններ. Այնպես որ, եթե մենք ստեղծենք համակարգիչ, որը կգործի այս կազմակերպության համակարգում, այն կկարողանա կատարել նույն խնդիրները, որոնք կատարում են մարդկային ուղեղը ։"Ի Thinking Machines Corporation, Hillis կառուցել է տեխնիկական թիմ, ինչպես նաև բազմաթիվ մարդկանց, ովքեր հետագայում դարձել են առաջատարներ գիտության և արդյունաբերության, այդ թվում՝ Բրյուսթեր Քեյլը, Գայ Սթիլը, Սիդնեյ Բրենները, Դեյվիդ Վալցը, Ջեք Շվարցը և Էրիկ Լանդերը։ Նա նույնիսկ համոզել է Ռիչարդ Ֆեյնմանին զոհաբերել իր ամառային արձակուրդը։ 1990 թվականին, Thinking Machines Corporation եղել է զուգահեռ սուպերհամակարգիչների շուկայում առաջատարը, վաճառքը մոտ $ 65 մլն ։
1986 թվականին Հիլիսը ցուցադրեց զանգվածային զուգահեռ մշակմամբ առաջին գերհամակարգիչը (MRR- massive multiprocessing)։ Իր առաջին շնորհանդեսին СМ-1-ը սկանավորել է 16 հազար հոդվածներ վերջին նորությունների հրապարակումներով 1/20 վայրկյանում։ Time-ում այս իրադարձությանը նվիրված հոդվածն ասում էր։ Ավանդական համակարգիչը СМ-1-ի համեմատ նույնն է, ինչ հեծանիվը գերձայնային կործանիչի համեմատ ։
Դեսնեյի անիմացիա
1994 թվականին Thinking Machines կորպորացիան սնանկության մասին հայտարարություն է արել։ 1996 թվականին, MIT Media Lab լաբորատորիայում որպես պրոֆեսոր կարճ մնալուց հետո, Հիլիսը միացավ Walt Disney Company-ին և զբաղեցրեց Դիսնեյի անիմացիայի հետազոտությունների և զարգացման գծով փոխնախագահի պաշտոնը։ Հիլիսի պնդմամբ, դա նրա վաղ հավակնություններն էին։"Մանկուց ես ուզում էի աշխատել Դիսնեյում... ես հիշում եմ, որ դիտում էի Walt Disney-ը, որը հեռուստատեսությամբ պատմում էր Դիսնեյլենդ մշակող ինժեներների մասին։ Այդ ժամանակ ես որոշեցի, որ մի օր ես էլ կդառնամ Դիսնեյլենդի ինժեներ։ Ավելի ուշ ես սկսեցի հետաքրքրվել այլ տեսակի մոգությամբ՝ համակարգիչների մոգությամբ։ Հիմա ես վերջապես գտել եմ կատարյալ աշխատանք՝ ապահովելով համակարգչային կախարդանք Դիսնեյում ։"Դիսնեյում Հիլիսը մշակել է նոր տեխնոլոգիաներ, ինչպես նաև բիզնես-ռազմավարություններ Դիսնեյի թեմատիկ այգիների, հեռուստատեսության, կինոֆիլմերի, ինտերնետի և սպառողական ապրանքների ընկերությունների համար։ Նա նաև նախագծել է թեմատիկ այգու նոր ատրակցիոններ, լիաչափ քայլող դինոզավր ռոբոտ և տարբեր միկրո-մեխանիկական սարքեր ։
Կիրառական մտքեր
Հիլիսը Դիսնեյին թողել է 2000 թվականին՝ Walt Disney Imagineering, R&D Creative Technologies division-ի նախագահ Բրեն Ֆերենի հետ միասին։ Միասին Ֆերենը և Հիլիսը հիմնել են Applied Minds-ը, մի ընկերություն, որն ուղղված է տեխնոլոգիաների ապահովմանը և մի շարք ոլորտներում, այդ թվում՝ օդատիեզերական, էլեկտրոնիկայի և խաղալիքների ընկերություններին խորհրդատվական ծառայություններ մատուցելուն։
2005 թվականի հուլիսին, Հիլիսը, Ռոբերտ Կուկը և մյուսները Applied Minds ստեղծել են Metaweb Technologies, Inc. համացանցում տվյալների պահպանման իմաստային ենթակառուցվածքի մշակման համար, և ազատ համաշխարհային հանրային տվյալների բազայում։ Երբ Metaweb-ը ձեռք է բերել Google-ի կողմից, տեխնոլոգիան դարձել է Google's Knowledge Graph-ի հիմքը ։ Հիլիսը, Դոկտոր Դեյվիդ Բ. Ագուսի հետ միասին, համատեղ կազմակերպել են Applied Minds-ի ենթաբաժինը, որը կոչվում է Applied Proteomics Inc, որը մշակել և մոդելավորել է արյան մեջ սպիտակուցների մակարդակը բժշկական ախտորոշման համար չափելու համար մեքենան։
Քաղցկեղի դեմ Հիլիսի համատեղ աշխատանքը Agus-ի հետ հանգեցրել է Հարավային Կալիֆորնիայի գիտական գիտությունների համալսարանի ստեղծմանը՝ Ուռուցքաբանության կենտրոն (USC PS-OC), որը ֆինանսավորվում է Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտի (NCI) կողմից։ Հիլիսը այս ծրագրի գլխավոր հետազոտողն է։
Long Now Foundation և Long Now ժամացույցը
Ես չեմ կարող պատկերացնել ապագան, բայց ես հոգ կտամ նրա մասին։ Ես գիտեմ, որ ես մի մասն է պատմությունը, որը սկսվել է շատ առաջ, ինչ ես հիշում եմ, և շարունակվելու է երկար ժամանակ, երբ ինչ-որ մեկը հիշում է ինձ ։
The Long Now Clock-ի անունը հորինվել է հեղինակի և կոմպոզիտոր Բրայան Ինոյի կողմից։ Հիլիսը Wired ամսագրի համար հոդված է գրել՝ առաջարկելով ժամացույցներ, որոնք կծառայեն ավելի քան 10 000 տարի։ Նախագիծն անմիջականորեն հանգեցրել է 1996 թվականին Հիլիսի, Ստյուարտ Բրենդի, Բրայան Ինոյի, Էսթեր Դայսոնի և Միթչ Քափորի կողմից Long Now Foundation-ի ստեղծմանը։
Մտքի փիլիսոփայություն
Հիլիսը պնդում է, որ ընդհանուր առմամբ հենց զուգահեռականությունն է հետախուզության հիմնական բաղադրիչը.որ այլ բան չի պահանջվում, բաշխված պրոցեսորների ցանցից բանականություն ստեղծելու համար։ "... Ինտելեկտը բաղկացած է հազարավոր փոքր մանրուքներից։ Մի ժամանակ մենք սովորում ենք նրանցից յուրաքանչյուրի մասին, և քանի որ մենք աշխատում ենք դրա վրա, մեքենաները ավելի ու ավելի շատ նման կլինեն մարդկանց։ Դա աստիճանաբար տեղի ունեցող գործընթաց է ։"Դա այնքան էլ շատ չի տարբերվում Մարվին Մինսկիի իր Բանականության հասարակության մեջ ենթադրությունից, որը նշում է, որ միտքը գործակալների հավաքածու է, որոնցից յուրաքանչյուրը, հոգ է տանում հետախուզության որոշակի ասպեկտի մասին և միմյանց հետ շփվելիս, տեղեկատվություն է փոխանակում անհրաժեշտության դեպքում։
Արհեստական ինտելեկտի մասին գիտությունների որոշ տեսաբաններ կարծում են, որ գլխավորը ոչ թե հիմնական հաշվողական ռեժիմն է, այլ որոշիչ կոնկրետ ալգորիթմներ (դատողություններ, հիշողություն, ընկալում և այլն)։ Մյուսները պնդում են, որ մանրուքների ճիշտ համադրությունն անհրաժեշտ է նմուշները բերել անկախ համակարգված գործունեության ընդհանուր սխեմայի, որոնք իրական բանականություն են։
Հիլիսն այն սակավաթիվ մարդկանցից է, ովքեր լուրջ փորձ են կատարել ստեղծել ինտելեկտուալ մեքենա և հաջողության հասնելու նրա ձգտումը ակնհայտ է։"«Ես ուզում եմ գտնել մի ճանապարհ օգնել գիտակցությունը դուրս գալ մարդու մարմնի սահմաններից։ Մտածող մեքենայի կառուցումը երկրային անմահության մի տեսակ փնտրտուք է։ Ինչ-որ բան շատ ավելի հատուկ է, քան մենք կարող ենք պատկերացնել։ Մտածող մեքենայի ստեղծումը իմ միջոցն է ձգվել դեպի այդ ձեռքերը» ։"
«Զարդանկար քարի վրա»
1998 թվականին Հիլիսը իր Զարդանկար քարի վրա (The Pattern on The Stone) գրքում փորձում է ընդհանուր պատկերացում կազմել ինֆորմատիկայի մասին ընթերցողների լայն շրջանակի համար՝ օգտագործելով պարզ լեզու, փոխաբերություն և անալոգիա։ Այն շարժվում է բուլյան հանրահաշիվից այնպիսի թեմաներով, ինչպիսիք են ինֆորմացիայի տեսությունը, զուգահեռ հաշվարկները, գաղտնագրությունը, ալգորիթմները, էվրիստիկան, Թյուրինգի մեքենաները և խոստումնալից տեխնոլոգիաները, ինչպիսիք են քվանտային հաշվարկները և էմերգենտային համակարգերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տրանսհումանիստներ
Տարասովկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Տարասովկա (Тарасівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տարասովկա գյուղում բնակվում էր 338 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ավտոբուսի պայթյուն Թունիսում
Ավտոբուսի պայթյուն Թունիսում, տեղի է ունեցել 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ Թունիսի գլխավոր փողոցում, խլել է 13 մարդու կյանք (ներառյալ մահապարտ ահաբեկիչը)։ Ավտոբուսը տեղափոխում էր նախագահի թիկնապահներին։ «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպությունը ստանձնել է ահաբեկչության պատասխանատվությունը։ Հարձակման ժամանակ զոհված ահաբեկիչը նույնականացվել է որպես Հուսեմ Ալ Աբդելի (Houssem Abdelli, Հուսեմ Աբդելի)։
Ահաբեկչություն
2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին 13 մարդ (ներառյալ մահապարտ ահաբեկիչը) սպանվել է Թունիսում՝ համանուն պետության մայրաքաղաքում ավտոբուսի պայթեցման հետևանքով։ Եվս 20 մարդ վիրավորվել է ։ Ավտոբուսը տեղափոխում էր նախագահական թիկնազորի անդամներին։ Պայթյունը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ տրանսպորտային միջոցը կայանվել է քաղաքի կենտրոնում՝ Մուհամմեդ Հինգերորդ և Հաբիբ Բուրգիբի պողոտաների խաչմերուկում ։
Ահաբեկիչը նույնականացվել է որպես Թունիսի 28-ամյա բնակիչ Հուսեմ Ալ Աբդելի։ Մայրը նրան ճանաչել է լուսանկարով։
Հետաքննություն
Թունիսի ներքին գործերի նախարարությունը հայտնել է, որ Ազգային անվտանգության ստուգումները հանգեցրել են 40 մարդու ձերբակալության, որոնց կասկածում են ահաբեկչական խմբերի հետ կապված։ Ձերբակալվածների թվում է եղել կասկածյալի քույրն ու մայրը։ Թունիսի Կառավարության անվտանգության խորհուրդը փակել է Facebook-ի հաշիվները և ահաբեկչական խմբերի հետ կապված կայքերը։
Արձագանք
Թունիսի ներքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ միջադեպը ահաբեկչական գործողություն էր, կիրառվել է «Սեմտեքս» պլաստիկ պայթուցիկը ։ «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորումը ստանձնել է հայտարարության մեջ կատարված հարձակման պատասխանատվությունը։
Խմբավորումը նաև ստանձնել է Թունիսում տեղի ունեցած երկու հարձակումների պատասխանատվությունը նույն տարում, հիմնականում զբոսաշրջիկների վրա. Մարտին Բարդոյի թանգարանի վրա հարձակումը և հունիսին Սուսի ծովափնյա հանգստավայրի վրա հարձակումը։
Հարձակումից հետո նախագահ Բեդջի Քաիդ Էս Սեբսին Թունիսում պարետային ժամ է հայտարարել և արտակարգ դրություն հայտարարել մեկ ամիս ժամկետով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ահաբեկչություններ Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ
Pink Venom
Ստեղծագործություն
«Pink Venom» երգը նկարագրվում է որպես հիփ հոփ ժանրի, որում օգտագործվում են այնպիսի ավանդական կորեական գործիքներ, ինչպիսին է կոմունգոն ։ Ինչ վերաբերվում է երգի տեքստին, ապա երգի կրկներգերից մեկը իրենից ներկայացնում է 2005 թվականի Ռիհաննայի «Pon de Replay» երգի «One by one, then two by two» տողի ինտերպոլյացիան ։ Երգը գրվել է սի մաժոր տոնայնությամբ րոպեում 90 հարված տեմպով ։
Քննադատների արձագանքը
NME-ից տանու Մ. Ռաջը անվանել է երգը «համարձակ, վստահ ստեղծագործություն» և «նրանց նոր դարաշրջանի խոստումնալից ավարտ»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտություն Կատեգորիա:Blackpink խմբի երգեր
Դադլի Բրեդլի
Դադլի Լերոյ Բրեդլի (Dudley Leroy Bradley, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է թեթև հարձակվողի և հարձակվող պաշտպանի դիրքերում։ Սովորել է Չապել Հիլի Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանում։ 1979 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբի կողմից՝ 13-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ֆինիքս Սանս», «Չիկագո Բուլս», «Տորոնտո Տորնադոս», «Վաշինգտոն Բուլեթս», «Միլոուքի Բաքս», «Նյու Ջերսի Նեթս», «Ատլանտա Հոքս», «Սասկաչևան Սթորմ», «Օմահա Ռեյսերս» և «Օկլահոմա Սիթի Քևերլի» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 9 մրցաշրջան։ Մեկ անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության երկրորդ հավաքականի կազմում (1981)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 600 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 3131 միավոր (5,2 մ/խ), կատարել 1098 անդրադարձ, 1147 փոխանցում, 940 խլում և 182 բլոկշոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ
Արմաթ ինժեներական լաբորատորիաներ
Արմաթ ինժեներական լաբորատորիաներ, Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ, նախկինում՝ Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միություն՝ ԻՏՁՄ) կողմից նախաձեռնված և իրականացվող կրթական ծրագիր։ Ծրագրի շրջանակում ստեղծվել է և նախատեսվում է ստեղծել ինժեներական լաբորատորիաներ Հայաստանի, այդ թվում Արցախի, 1400 դպրոցներում։
Պատմություն
2008 թվականին ԱՏՁՄ-ն մեկնարկեց Հայաստանում դպրոցականների շրջանում ռոբոտաշինության զարգացման լայնամասշտաբ ծրագիր՝ ԱրմՌոբոտիքսը, որի շրջանակում Հայաստանի(ներառյալ Արցախը) 55 համայնքներում ստեղծվեցին 60 խմբակներ, որտեղ աշակերտներն ուսումնասիրում էին ռոբոտաշինություն եւ աշխատում «Սայմոտեկ» ընկերության արտադրած ռոբոտներով։ Հետագայում ԱրմՌոբոտիքսի հիման վրա Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միությունը ստեղծեց «Արմաթ» ինժեներական լաբորատորիաները, որոնց թիվը 2019 թվականի ապրիլի դրությամբ հասնում է 260-ի։
Ծրագրի էությունը
«Արմաթ»-ը Հայաստանի կրթական համակարգում արտադասարանային զբաղվածության ձևաչափով ինժեներական լաբորատորիաների հիմնման ծրագիր է, որի նպատակն է ուժեղացնել Հայաստանում տեխնիկական կրթության բազան, նպաստել դպրոցականների մասնագիտական կողմնորոշմանը, պատրաստել տեխնիկական կրթությամբ մասնագիտական աշխատուժ, որը կբավարարի աճող պահանջարկը։ Նախագիծն ազդեցության մեծ ներուժ ունի սոցիալական արժեքների կերտման ասպարեզում։ Ակնկալվում է, որ նմանատիպ կրթական համակարգը կհանգեցնի մտածելակերպային փոփոխության, կդաստիարակի նոր՝ ստեղծարար արժեքներ, որոնք կառողջացնեն սոցիալական արժեհամակարգը երիտասարդների շրջանում։ Ինժեներական լաբորատորիաները հիմնվում են ԱՏՁՄ-հովանավորներ-պետություն համագործակցությամբ։ Ինժեներական խմբակների ուսումնական ծրագիրը ենթադրում է, որ խմբակների շրջանավարտները (առանց բուհ ավարտելու) զինված կլինեն բավականաչափ տեխնիկական գիտելիքներով՝ աշխատաշուկա որպես սկզբնական մակարդակի տեխնիկական մասնագետներ մուտք գործելու համար։ Սա որակապես նոր` միջին մասնագիտական հմտություններով սեգմենտ կստեղծի Հայաստանի տեխնոլոգիական աշխատաշուկայում։
Կրթությունը Արմաթում
«Արմաթ» ինժեներական լաբորատորիաներում կրթությունն անվճար է։ Ընդունելության տարիքային նվազագույն շեմը 10 տարեկանն է։ Այստեղ աշակերտներն ուսումնասիրում են ծրագրավորում, խաղերի և անիմացիաների ստեղծում, ռոբոտաշինություն, եռաչափ մոդելավորում և տպագրություն, համակարգչային փայտամշակում և լազերային փորագրություն։ Սկզբնական շրջանում ուսանողներն ուսումնասիրում են Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուստի կողմից ստեղծված և հայ մասնագետների կողմից հայաֆիկացված Աղուէս և Կրիայ ծրագրավորման և խաղերի ու անիմացիաների ստեղծման միջավայրերը, ձեռք են բերում ալգորիթմային մտածողություն, որից հետո սկսում են խորացնել գիտելիքները եռաչափ մոդելավորման և տպագրության, լազերային փորագրության և ռոբոտաշինության ասպարեզներում։ Աշակերտները ուսումնասիրում են բազմաթիվ ծրագրավորման լեզուներ, ինչպես նաեւ ավտոմատացնում տարբեր համակարգեր, ստեղծում են ռոբոտ-օգնականներ և իրականացնում սեփական տեխնոլոգիական նախագծերը։ Այս ամենին զուգահեռ պարբերաբար կազմակերպվում են մրցույթներ(Դիջիկոդ), ինչպես նաև ցուցահանդեսներ(Դիջիթեք), որոնց ժամանակ ուսանողները հնարավորություն են ունենում ցուցադրել իրենց սովորածն ու նոր գիտելիքներ ձեռք բերել։ Աշակերտներին խրախուսելու և նոր գիտելիքներ հաղորդելու համար ԱՏՁՄ-ի կողմից իրականացվում է նաև Դիջիքեմփ տեխնոլոգիական ճամբարը։
Պարգևներ
«Արմաթ» ինժեներական լաբորատորիաները արժանացել են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Հայաստանում
(96) Էգլա
(96) Էգլա (Aegle), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1868 թվականի փետրվարի 17-ին Ժերոմ Կոջիայի կողմից Մարսելում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,051748 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6293 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4742 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էգլա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,6499 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1947,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184876 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,97° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է T դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս T Կատեգորիա:1868 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ժերոմ Կոջիայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զարեչե (այլ կիրառումներ)
Զարեչե, կարող է վերաբերել՝
Աքսու (գետ)
Աքսու, գետ Սեբաստիայի նահանգում, հոսում է Դերենդե քաղաքի միջով։ Հիշատակում է թուրք պատմիչ Քյաթիր Չելերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Արմեն Հովհաննիսյան (զինվորական)
Արմեն Լևոնի Հովհաննիսյան (հունիսի 30, 1994 - հունվարի 20, 2014), Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի կրտսեր սերժանտ, «Արիության համար» և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» առաջին աստիճանի հետմահու մեդալակիր ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1994 թվականի հունիսի 30-ին։ Ընտանիքում միակ որդին էր, ուներ երեք քույր ։ Ընտանիքը ապրում է Երևանի Ավան վարչական շրջանում։ Հաճախել է Երևանի Գրիգոր Բաղյանի անվան թիվ 141 հիմնական դպրոցը։ Մինչև զորակոչվելը սովորում էր Մշակույթի պետական քոլեջի վերջին կուրսում։ Զբաղվում էր քանդակագործությամբ և աշխատում էր կահույքի արտադրամասում ։ Պատրաստվում էր դառնալ օպերատոր ։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո պատրաստվում էր շարունակել ուսումը։ Արմեն Հովհաննիսյանի հորեղբայրը մահացել է 18 տարեկանում, ու հայրը որդուն եղբոր անունն էր տվել ։
Հերոսական մահը
2014 թվականի հունվարի 19-ի լույս 20-ի գիշերը՝ ժամը 23։ 50-ից մինչև 00։ 15-ի սահմաններում, արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծի հյուսիսարևելյան (Ջրաբերդ) և հարավարևելյան (Կորգան) ուղղություններում արձանագրվել են հակառակորդի դիվերսիոն խմբերի ներթափանցման միաժամանակյա փորձեր ։
Ադրբեջանցիները գիշերը հարձակվել են մեծ խմբով, սակայն Արմենը նկատել է դիվերսանտներին, զգուշացրել զինակիցներին և սկսել դիմադրությունը։ Նույնիսկ ծանր վիրավոր վիճակում նա չի ընկրկել և շարունակել է դիմադրությունը։ Դա հայկական ուժերին հնարավորություն է տվել արագ կազմակերպվել և դեն շպրտել թշնամուն, պատճառելով մեծ քանակի կորուստներ ։
Արցախի Հանրապետության զինված ուժերի առաջապահ ստորաբաժանումները, հավաստանշելով ադրբեջանական դիվերսիոն խմբերի գործողությունները, երկու ուղղություններում էլ անցել են կազմակերպված պաշտպանության և հակառակորդին պատճառելով զգալի մարդկային և նյութական կորուստ՝ հետ շպրտել իր ելման դիրքերը։ Բռնկված փոխհրաձգության արդյունքում հակառակորդի կողմից ստացած հրազենային վիրավորումից հյուսիսարևելյան ուղղությամբ տեղակայված մարտական դիրքում իր առջև դրված խնդիրը արիաբար կատարելու ժամանակ զոհվել է կրտսեր սերժանտ Արմեն Հովհաննիսյանը ։
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանով Արմեն Հովհաննիսյանը հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով ։ Այդ պարգևի ամենաերիտասարդ մեդալակիրն է։
Հայկական Կիբեր Բանակի կողմից հարձակման են ենթարկվել ադրբեջանական շուրջ 30 կայքեր, ինչը հաջորդել է ադրբեջանցի հաքերների հարձակմանը։ Հայկական Կիբեր Բանակն ադրբեջանական մի շարք կայքերում տեղադրել է հերոսացած կրտսեր սերժանտ Արմեն Հովհաննիսյանի լուսանկարը՝ հետևյալ գրառմամբ՝ «Հայկական Կիբեր Բանակ, Ի հիշատակ Արմեն Հովհաննիսյանի», ինչպես նաև հայրենասիրական երգեր ։
Հունվարի 28-ին ՀՀ Նախագահը Արմեն Հովհաննիսյանին հետմահու պարգևատրել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով, նույն զորամասի երկու զինծառայողներ՝ Արիության մեդալով, ևս չորսը Մարտական ծառայության մեդալով ։
Հուղարկավորություն
Հունվարի 22-ին զինվորական կարգով Արմեն Հովհաննիսյանին հողին հանձնեցին Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։ Եռաբլուրի Սուրբ Վարդանանց նահատակաց եկեղեցու դիմաց տեղի ունեցավ հոգեհանգստյան կարգ։ Սերժանտին հետմահու շնորհված մեդալը հանձնվեց Արմենի հորը՝ Լևոն Հովհաննիսյանին։ Հուղարկավորությանը ներկա էին պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը՝ ՊՆ ղեկավար անձնակազմի հետ միասին, ազատամարտիկներ, մշակույթի և քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչներ ։
Մոմավառություն
Կրտսեր սերժանտ Արմեն Հովհաննիսյանի հիշատակին կազմակերպվեցին մոմավառություններ, հոգեհանգստյան կարգ մատուցվեց Երևանում, Գյումրիում, Արցախում։ Հունվարի 21-ին Արմեն Հովհաննիսյանի հոգեհանգստյան արարողության ժամանակ մի խումբ քաղաքացիներ հարգեցին Արմենի հիշատակը մոմավառությամբ նրա հայրենի տան առջև ։
Հունվարի 22-ին մոմավառությունները շարունակվեցին Երևանում, Գյումրիում, Արցախում։
Երևանում Հյուսիսային պողոտայում Արմենի հիշատակը մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին մի խումբ երիտասարդներ, որոնց միացան տարբեր տարիքի անցորդներ։ Երիտասարդներն իրենց հետ բերել էին Արմեն Հովհաննիսյանի նկարը, որի շուրջ էլ վառեցին մոմերը։ Մոմավառությունը շարունակվեց մինչ ուշ գիշեր։
Գյումրու «Խաչքարերի պուրակ»-ում ևս տեղի ունեցավ մոմավառություն, իսկ Գյումրու Յոթվերք եկեղեցում հոգեհանգստյան կարգ մատուցվեց ։
Մինչ Արմեն Հովհաննիսյանին հերոսին վայել կարգով հանձնում էին հողին, հոգեհանգստյան արարողություն էր կատարվում նաև Արցախում. ներկա էին Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը, այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, զինվորականներ, մեծ ու փոքր քաղաքացիներ։ Հոգեհանգստի արարողությունն ու մոմավառությունը տեղի ունեցավ Ստեփանակերտի Սուրբ Հակոբ եկեղեցում ։
Հիշատակ
2014 թվականի հունիսի 30-ին՝ Արմեն Հովհաննիսյանի ծննդյան օրը, հայրական տանը բացվեց նրա անունով թանգարան։ Թանգարանը հենց զոհված կրտսեր սերժանտի սենյակն է, որտեղ հավաքվել են նրա իրերը ։
2014 թվականի դեկտեմբերի 23-ին «Դե Ֆակտո» ամսագրի կողմից Արմեն Հովհաննիսյանը ճանաչվեց «Տարվա մարդ» ։
Կարվիլ (Կալվադոսի գավառ)
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 348 մարդ, բնակչության խտությունը` 33.37 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.43 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից Բոլիե, Լը Բենի Բոկաժ, Բյուր լե Մոն, Կամպո, Էտուվի, Լա Ֆերիեռ Արան, Լա Գրավրի, Մալուե, Մոնտամի, Մոն Բերտրան, Մոնշովե, Լը Ռեկյուլե, Սեն Դենի Մեզոնսել, Սենտ Մարի Լոմոն, Սեն Մարտեն դը Բեզաս, Սեն Մարտեն Դոն, Սենտ Ուան դե Բեզաս, Սեն Պիեռ Տարանտեն և Լը Տուրներ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Սուլևր ան Բոկաժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 50 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 218 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 169-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 49։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,5 %։ 169 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 154 անձ (84 տղամարդ և 70 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (6 տղամարդ և 9 կին)։ 49 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիբորգի արվեստի դպրոց
Վիբորգի արվեստի դպրոց, գեղարվեստական դպրոց Վիբորգում։
Պատմություն
1890 թվականին հիմնադրված «Վիբորգի արվեստի բարեկամներ» ընկերությունը 1891 թվականին կազմակերպել է Վիբորգի գեղարվեստի դպրոցը (Viipurin taiteenystävien piirustuskoulu, Viipurin piirustuskoulu, Viipurin taidekoulu), որի համար վարձակալել են տարբեր տարածքներ ։ Դպրոցի ուսուցիչներից են եղել Արվիդ Լիլելունդը, Ռյուրիկ Լինդկվիստը, Յալմարի Լանկինեն։
1930 թվականին ճարտարապետ Ունո Ուլբերգի նախագծով Պանցերլաքս բաստիոնում կառուցվել է Գեղարվեստի թանգարանի շենքը և Արվեստի դպրոցը։ Բացման արարողությանը ներկա է գտնվել Հանրապետության նախագահ Լաուրի Քրիստիան Ռելանդերը ։
Վիբորգի դպրոցը Հելսինկիի և Տուրկուի դպրոցների հետ մեկտեղ երեք գեղարվեստի դպրոցներից մեկն է եղել, որը գործել է նախապատերազմական Ֆինլանդիայում։ Դպրոցում սովորել են Հուգո Սիմբերգը, Աուկուստի Տուհկան, Այմո Տուկիայնենը, Վյայնյո Կուննասը, Օլլի Միետտինենը և Օննի Մանսներուսը ։
Ավելի ուշ Ուգո Սիմբերգը այստեղ ստացել է գեղանկարչության ուսուցչի պաշտոն ։ Դպրոցը փակվել է խորհրդա-ֆիննական պատերազմի սկզբում (1939-1940) ։
Նիկոլայ Սեմենովիչ Սոկոլովի (1909-1983) Վիբորգի արվեստի ստուդիա
20-րդ դարի 50-ականների վերջին 60-ականների սկզբին Վիբորգը եղել է փոքրիկ, «փակ» քաղաք։ Այդ մասին է վկայում Սոկոլովի աշակերտ Վալերի Սոլոդսկիխը.
Նիկոլայ Սեմյոնովիչ Սոկոլովի (1909-1983) անունը լավ ծանոթ է Վիբորգի ավագ սերնդի ներկայացուցիչներին, քանի որ դա կապված է եղել հետպատերազմյան Վիբորգի հոգևոր կյանքի վերածննդի հետ։ Նիկոլայ Սեմյոնովիչը եղել է Վիբորգի նկարչության և գեղարվեստի ստուդիայի հիմնադիրն ու առաջին տնօրենը, որը 60-ականներին ճանաչվել է լավագույնը Լենինգրադի մարզում։ Սոկոլովի աշակերտների մեծ մասը դարձել են պրոֆեսիոնալ նկարիչներ։
«Ամբողջ Խորհրդային Միությունում կարելի է հանդիպել Վիբորգի արվեստի ստուդիայի նախկին աշակերտների հետ», - գրել է Մ. Յուրիևը «Ողջույն, արվեստի ստուդիա» հոդվածում, 1962 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ։
Նիկոլայ Սեմյոնովիչ Սոկոլովը ծնվել է 1909 թվականին Նովգորոդի մարզի Բոլշայա Վիշերա գյուղում։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է, մարտնչել է Լենինգրադի ռազմաճակատում, կոնտուզիա է ստացել։ Նկարչությամբ սկսել է հետաքրքրվել 10 տարեկանից, գեղանկարչության դասեր է ստացել Իսահակ Լևիտանի աշակերտ նկարիչ Կուզնեցովից։ Նա չկարողացավ մասնագիտական գեղարվեստական կրթություն ստանալ, զբաղվեց ինքնուսուցմամբ, բայց միևնույն ժամանակ հասավ հմտության բարձր մակարդակի ։
Սոկոլովի աշակերտ, լրագրող, նկարիչ Պյոտր Դմիտրիևիչ Կիսելևը գրել է. «Նիկոլայ Սեմյոնովիչը ինքնատիպ անձնավորություն էր։ Առաջին դասը նա սկսեց յուրովի. «Հիշեք, որ դուք նկարիչներ եք, ինչը նշանակում է, որ ձեր կարիքը ոչ ոք չունի»։ Նա սովորեցրել է սիրել արվեստը, ատել մոլեռանդությունը, կեղծավորությունը, գռեհկությունը։ Նա միշտ ցնցվում էր, երբ տեսնում էր արվեստի գործերի պղծում։ Խոսելով Սոկոլովի մասին՝ շատերը ափսոսում էին, որ նա գեղարվեստական կրթություն չի ստացել։ Հիմնական իմաստը կայանում է նրանում, որ բարձր հարգի դրոշմը դրված է մարդու հոգու վրա։ Դա հենց այն է, ինչ ուներ մեր Նիկոլայ Սեմյոնովիչը։ Նա իսկական անձնվեր սխրագործ էր, ով կատարում էր իր մեծ գործը, և իր աշխատանքի համար ակնկալիք չուներ» ։
Սոկոլովը խիստ պահանջներ էր ներկայացնում աշակերտներին։ «Ինձ արվեստի սիրահար մարդիկ են պետք», սիրում էր կրկնել նա։ Ուսուցիչը չէր հանդուրժում ուշացումներ։ Սոկոլովն ուներ մի կանոն` երեք անհարգելի ուշացում և ուսանողը դուրս է մնում ստուդիայից ։
Սոկոլովի արվեստանոցը գոյատևել է մինչև 1966 թվականը։ Նիկոլայ Սեմյոնովիչի հույսերն արդարացել են. նրա նախկին աշակերտները տաղանդավոր, հայտնի նկարիչներ են դարձել։ Գեղարվեստի դպրոցը, որը շատ առումներով շարունակում է Սոկոլովի արվեստանոցի (այժմ՝ Արվեստի դպրոց) ավանդույթները, ներկայումս էլ պատրաստում է երիտասարդ նկարիչների։ Սոկոլովի աշակերտները աշխարհի հատուկ գեղագիտական տեսլականի կրողներ են ։
Սոկոլովի աշակերտների թվում են հանրահայտ նկարիչներ Վալերի Շարիգինը, Սերգեյ Պրուշինսկին, Նիկոլայ Մալիխինը, Վլադիմիր Յուֆերովը, Միխայիլ Ֆեդորովը, Գենադի Մատյուխինը, Վլադիմիր Շպիգովը, Ալբերտ Բակունը, Վասիլի Չերվյակովը, Գենադի Կուզնեցովը, Վալերի Սոլոդսկիխը, Վյաչեսլավ Սոլոդսկիխը, Վլադիմիր Բարբինյագան, Գենադի Շիլովը, Բորիս Շիլովը, Օլգա Սավչենկոն, Վլադիմիր Բիկովը, Տատյանա Դմիտրիևան (Արխանգելսկայա), Վիկտոր Դմիտրիևը, Նիկոլայ Սաժինը, Յուրի Սվիրիդովը, Յուրի Սմորոդինը, Նիկոլայ Բերեզովսկին։ Շատերը, կրթություն ստանալով, վերադարձել են Վիբորգ։ Սոկոլովի մոտ ժամանակին սովորել են «անվանի» գրեթե բոլոր տեղացի նկարիչները։ 60-ականներին նկարչության և գեղանկարչության վիբորգյան ստուդիան ճանաչվել է լավագույնը Լենինգրադի մարզում  :
Մանկական գեղարվեստական դպրոց («Խուդոժկա», արվեստի դպրոց)
1969 թվականից Նիկոլայ Սեմյոնովիչ Սոկոլովի Վիբորգի արվեստի ստուդիան դարձել է Մանկական գեղարվեստական պետական դպրոց ։ Տարբեր տարիների դպրոցում դասավանդել են Ելենա Մաքսիմովան, Քսենիա Դաշկովան, Տուվի Լեյթմանը և ուրիշներ ։ Հայտնի նկարիչ Անատոլի Նաբատովն իր նախնական կրթությունը ստացել է Լյուդմիլա Ստարկովայի մոտ։ 1975 թվականի աշնանը գեղարվեստի դպրոցը զբաղեցրել է ասպետների տան հին շենքը։ 2004 թվականից ի վեր իր պատմական անվան ներքո տեղակայված է Գեղարվեստի թանգարանը և Արվեստի դպրոցի շենքը։ Վիբորգի գեղարվեստի դպրոցի երկարամյա տնօրենն է Լեոնիդ Իվանովիչ Բոնդարիկը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի դպրոցներ Կատեգորիա:Վիբորգի կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:Վիբորգի մշակույթ