cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արարատյան Հայրապետական թեմ
Վաղ միջնադար
449 թվականի Արտաշատի ժողովի ժամանակ կաթողիկոսի տեղապահ Հովսեփ եպիսկոպոսը (Հովսեփ Ա Հողոցմեցի) միաժամանակ հիշատակվում է որպես եպիսկոպոս Այրարատոյ: Պահպանվել են թեմի շուրջ երկու տասնյակ նշանավոր վանքերի անուններ՝ իրենց առաջնորդների անուններով հանդերձ․ Աբրահամ՝ սրբո Կաթուղիկե վանից երեց (Սուրբ Էջմիածնի), Սամուել սրբո Հռիփսիմեի, Բաբյուլաս սրբո Հովհաննու վանաց, Խոսրով Օշականու, Հավիտյան Եղիվարդա, Դավիթ Երևանա, Իսմայել Գառնո, Հունանես Ավանի, Իսրայել Պտղավանից, Ջոջիկ Արամուսից, Հովհանիկ Արտավազդա Ապարանից, Աբաս, Որդյակ և Աբրահամ Փարպիո, Միքայել Աղցից, Գրիգորիս Արճո, Կոզմաս Ուրդա, Մահեն Մյուս Արճո, Հովհանիս Արծափաց, Սիմոն Դարունից, Սամոտ Բագարանի։ 607 թվականի այս ցուցակը հիշյալ վանքերից շատերի առաջին հիշատակությունն է պատմական տեքստերում։
Զարգացած միջնադար
Բագրատունյաց թագավորության շրջանում (9–11-րդ դարեր) Արարատյան Հայրապետական թեմի մասին հավաստի տվյալներ չկան, իսկ հայկական պետականության անկումից (1045) հետո և կաթողիկոսական աթոռի երկարատև դեգերումների շրջանում (1045-1441) Հայոց կաթողիկոսներն այլևս չեն կարողացել անձամբ կամ իրենց նշանակած փոխանորդների միջոցով մասնակցել երբեմնի ընդարձակ այդ թեմի կառավարման գործերին։
Ձեռագրերի հիշատակարանների համաձայն, 1390 թվականին Արարատյան թեմը միացվել է Բջնո թեմին, և այս երկուսը կառավարել է մեկ եպիսկոպոս։ Կես դար անց Արարատյան թեմը մեկ անգամ էլ է հիշատակվում՝ կապված կաթողիկոս․ աթոռն Էջմիածնում վերահաստատելու իրադարձությունների հետ, և, ինչպես պարզվում է, նրա երեք վարդապետները՝ Կիրակոս Ռշտունեցին, Սարգիս Ձագավանեցին և Տիրացու Վանանդեցին, գործուն մասնակցություն են ունեցել 1441 թվականի ազգային եկեղեցական ժողովին։ Բացի Վաղարշապատի առաջնորդարանից ու Մայրավանքից թեմի կյանքում շոշափելի դեր են խաղացել Հավուց թառի, Հովհաննավանքի, Բջնիի, Խոր վիրապի, Կողբի, Բագարանի վանքերն իրենց միաբանություններով։ Դարավերջից Արարատյան թեմ անվանումն անհետանում է պատմական վավերագրերից, և ժամանակ անց նույն տարածքում հիշատակվում է Երևանի թեմը: Դա հետևանք էր 14-րդ դարի վերջից երկրամասում կազմավորված մուսուլմանական կիսանկախ իշխանությունների, որոնց մայրաքաղաքն է դառնում տարեցտարի բարգավաճող Երևանը։
Ուշ միջնադար
Ըստ 18-րդ դարի պատմիչ Առաքել Դավրիժեցու և Հայոց կաթողիկոս Սիմեոն Ա Երևանցու (1763-1780) վկայությունների, 15-18-րդ դարերի Երևանը ձևավորվել է որպես նվիրական թեմ, իսկ նրա մեջ ընդգրկված բնակավայրերը սեփականության իրավունքով բաժանվել են մեծ ու փոքր վանքերի միջև։ Ըստ այդմ, Երևանի առաջնորդը միաժամանակ Հավուց թառի վանահայրն էր, որը նշանակվում էր քաղաքացիների ցանկությամբ և կաթողիկոսի հաստատմամբ։ 15-րդ դարից Հավուց թառի վանահայրեր են հիշվում Զաքարիա (1441), Հովհաննես (1465), Զաքարիա Բ (1487), Համազասպ և Զաքարիա Պահլավունիներ (1526–1577), ﻿Սահակ (1602), Համազասպ (1618), Մկրտիչ (1630-ական թթ․), Սիմեոն Ջուղայեցի (1640-1650-ական թթ․), Հովհաննես (1650–1660-ական թվականներ) և այլ եպիսկոպոսներ։
Հավուց թառն ամայացել է 18-րդ դարի 50-ական թվականներին, որից հետո Երևանը դարձել է Սուրբ Էջմիածնի տերունական թեմերից մեկը։ Երևանում Հայոց կաթողիկոսներն ունեին իրենց մշտական իջևանը՝ Ձորագյուղի անապատը։ Այստեղ կառուցվել են կաթողիկոսարան, կաթողիկոսական փոքր եկեղեցի՝ Սուրբ Գևորգ անունով, Սուրբ Հակոբ Հայրապետ և սուրբ Սարգիս եկեղեցիները։ Էջմիածնից ուղարկված վարդապետները, հաստատվելով այստեղ, կառավարել են Մայր աթոռի երևանյան կալվածները՝ այգիներ, ջրաղացներ, կրպակներ և այլն։ 1610-ական թվականներին Մովսես Սյունեցու նախաձեռնությամբ քաղաքի հյուսիսային մասում գտնվող Սուրբ Անանիա առաքյալի անշուք մատուռի կողքին կառուցվել են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, դպրանոց և վանական այլ շինություններ, որոնք կարևոր դեր են խաղացել քաղաքի կյանքում։ Այդ կառույցները փայտից էին և կործանվել են 1634–1635-ին՝ թուրք-պարսկական կռիվների շրջանում։ Փիլիպոս Ա Աղբակեցի կաթողիկոսը վերականգնել է վանական այդ համալիրը, բայց 1679 թվականի երկրաշարժի հետևանքով հիմնահատակ կործանվել են ոչ միայն Երևանի եկեղեցիները, այլև Արարատյան աշխարհի գրեթե բոլոր եկեղեցիներն ու վանքերը՝ վերաշինվելով միայն 17-րդ դարի վերջին և 18-րդ դարի սկզբին։ Սուրբ Անանիա առաքյալի վանքը գործել է մինչև 1835 թվականը, ապա վերածվել է ծխական եկեղեցու (այժմ՝ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի)։
Ըստ Ոսկան Երևանցու ցուցակի, 1670 թվականին Երևանի թեմում ընդգրկված էին խանության տարածքում գործող վանական հին թեմերը կամ եպիսկոպոսարանները և մի քանի շրջանների փոխանորդություններ՝ Առինջի, Եղվարդի, Մուղնու, Սաղմոսավանքի, Կոշավանքի, Հովհաննավանքի, Գեղարդի, Մաղարդավանքի, Վարդիհայրի, Կարբիի, Աղջոց վանքի ու Ձագավանքի (Գետարգելի) վանական թեմերը և Խոր վիրապի, Ուշիի պատվակալ արքեպիսկոպոսարանները, ընդհանուր թվով՝ ավելի քան մեկ ու կես տասնյակ։ Այս թեմին էր ենթարկվում նաև Տփղիսի հայ համայնքը։
Ռուսական շրջան
1900 թվականին Երևանի թեմում կար 643 եկեղեցի, 47 վանք, 788 քահանա, 585 004 ծխական համայնքի անդամներ՝ որոնցից 66 500-ը՝ քաղաքաբնակ, իսկ 518 504-ը՝ գյուղաբնակ։ Գործում էր 1837 թվականի սեպտեմբերի 2-ին բացված մեկ թեմական դպրոց՝ 460 աշակերտով և 20 ուսուցչով։
Նախախորհրդային շրջանում Երևանի թեմի առաջնորդարանը մշտապես գործել է Ձորագյուղի անապատի նախկին կաթողիկոսարանում։ Սուրբ Գևորգ եկեղեցին վերակառուցվել է և օգտագործվել որպես թեմական խորհրդարան և գրատուն։ Երևանի թեմի առաջնորդական փոխանորդի պաշտոնն են վարել նշանավոր հոգևորականներ Զաքարիա վարդապետ Գյուլասպյանը, Հովհաննես վարդապետ Շահխաթունյանցը, Ստեփանոս արքեպիսկոպոս Արղությանը, Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Սմբատյանցը, Սուքիաս արքեպիսկոպոս Պարզյանը, Կարապետ եպիսկոպոս Տեր-Մկրտչյանը, Խորեն վարդապետ Մուրադբեկյանը (1932–1938 թվականին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Խորեն Ա Մուրադբեկյան) և ուրիշներ։
Խորհրդային շրջան
Խորհրդային իշխանության տարիներին Ամենայն հայոց կաթողիկոսության նվիրապետ․ կարգը ենթարկվել է արմատական փոփոխությունների․ Երևանի թեմը՝ իբրև հայրապետական, շարունակել է իր գոյությունը, այն տարբերությամբ, որ տրոհված էր երկու փոխանորդությունների՝ Հին Նախիջևանի ու Դարալագյազի և Նոր Բայազետի։ Թեմի կազմում էին նաև Սևանի մենաստանը, Մուղնու Սուրբ Գևորգ և Գնդեվազի վանքերը։ 1930-ական թվականների սկզբին փոխանորդությունները վերացել են, և մի կարճ ժամանակ թեմը տրոհվել է 15 գործակալությունների՝ Բաշ Գառնիի, Գառնիի, Վեդի-Բասարի, Հին Նախիջևանի և Գողթնի, Մեղրու, Կոտայքի, ﻿Ծաղկաձորի, Գեղարքունյաց, Դարալագյազի, Վաղարշապատի, Աշտարակի, Ապարանի, Բաշ Ապարանի, Սարդարապատի, Հրազդանակողմյան, որոնք նույնպես շուտով վերացել են, և Երևանի թեմը դարձել է ձևական կամ անվանական։
Ստալինյան հալածանքների տարիներին փակվել են թեմի տարածքում գործող գրեթե բոլոր եկեղեցիներն ու վանքերը, բանտարկվել, աքսորվել կամ գնդակահարվել է հոգևորականների զգալի մասը։ Երևանում քանդվել են՝
Երևանի թեմը, արդեն հին անունով (Արարատյան հայրապետական), աննշան արտոնություններ է ստացել 1960-ական թվականներին, Վազգեն Ա-ի կաթողիկոսության շրջանում։ 1989 թվականին նրանից առանձնացվել է Սյունյաց թեմն իր այժմյան տարածքով։
Անկախության շրջան
1991 թվականին ձևավորվում է Գուգարքի թեմը, 1996 թվականի մայիսի 30-ին, Գարեգին Ա-ի հայրապետակական տնօրինությամբ թեմից անջատվել և առանձին միավոր են կազմել Արմավիրի, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի և Կոտայքի թեմերը։
Արարատյան Հայրապետական թեմ ներկայումս ներառում է Երևան քաղաքը, Արարատի մարզը և Սևանի վանքը։ Թեմն ունի 17 գործող եկեղեցի և վանք, 8 մատուռ։
Արարատյան Հայրապետական թեմի տարածքում են գտնվում Դվինի կաթողիկոսարանի համալիրը, Խոր վիրապ (ենթարկվում է Մայր աթոռին), Սուրբ Հովհաննես Կարապետ, Հավուց թառ, Աղջոց վանքերը, Երևանում՝ Ավանի Սուրբ Հովհաննես (6-րդ դար), Քանաքեռի Ս․ Աստվածածին (17-րդ դար), Նորագավթի Ս․ Ծիրանավոր (18-րդ դար), Ս․ Սարգիս (19-րդ դար, վերակառուցված՝ 20-րդ դար) եկեղեցիները, Արարատի մարզում՝ Մրգավանի Ս․ Հակոբ, Արգավանդի Սուրբ Սարգիս, Վերին Արտաշատի Սուրբ Աստվածածին, Արարատի Սուրբ Հակոբ, Դալարի Սուրբ Աստվածածին, Գեղարքունիքի մարզում՝ Սևանավանքի Սուրբ Առաքելոց և Սուրբ Կարապետ եկեղեցիները։
Արարատյան Հայրապետական թեմի գործող եկեղեցիներն են՝ Երևանում՝ Սուրբ Սարգիս, Սուրբ Զորավոր, Սուրբ Կաթողիկե, Կոնդի Սուրբ Հովհաննես, Նորագավթի Սուրբ Գևորգ, Նորք-Մարաշի Սուրբ Աստվածածին, Քանաքեռի Սուրբ Հակոբ, Մալաթիայի Սուրբ Աստվածածին, Եռաբլրի Սուրբ Վարդանանց, Շենգավիթի Սուրբ Խաչ մատուռը։
Երևանում գործում են 3 հայորդաց տներ (Արաբկիր, Մալաթիա, Նորք թաղամասերում), Հայ եկեղեցու երիտասարդաց միությունը (ՀԵԵՄ), Քրիստոնեական դաստիարակության դպրոցների կենտրոնը (ՔԴԴԿ), Քրիստոնեական դաստիարակության և քարոզչության կենտրոնի մասնաճյուղը, Շողակաթ հեռուստակենտրոնը, Ծնողազուրկ երեխաների օգնության գրասենյակը, Քանաքեռի մանրանկարչության կենտրոն դպրոցը, բարեգործական ճաշարաններ։ 2000-ից լույս է տեսնում Շողակն Արարատյան երկշաբաթաթերթը։
1999 թվականից Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդն է Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանը։
Սևանա լճի լողափի առողջավայր
Կլիմա
Ձմեռը չափավոր ցուրտ է, ամառը՝ արևոտ։ Հուլիսին օդի միջին ջերմաստիճանը 16 °C է, հունվարին՝ -6 °C, արևափայլքի տևողությունը՝ 2800 ժ, տարեկան տեղումները՝ 600-700 մմ։
Բուժման գործոններ
Բուժման եղանակներն են ջրաբուժությունը, էլեկտրալուսաբուժությունը, պարաֆինաբուժությունը, բուժական մարմնամարզությունը, մերսումը, հոգեբուժումը։ Բուժվում են արյան շրջանառության, նյարդային համակարգի և շնչառական օրգանների ոչ տուբերկուլոզային հիվանդություններով տառապող հիվանդները։ Գործում են «Նաիրի» (նախկինում՝ «Կապուտակ Սևան»),  «Արևիկ» առողջարանները։
Կատեգորիա:Առողջավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի առողջավայրեր
Շարվանսո
Շարվանսո  (ֆրանս.՝ Charvensod), կոմունա Իտալիայի Վալե դ'Աոստա մարզում։
Բնակչությունը կազմում է 2368 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 95 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 25 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։
Բնակավայրի հովանավոր է համարվում սուրբ Կոլոմբե դե Սենսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գուարինուս
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Լեռնապար
Լեռնապար, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Մարզկենտրոնից 57 կմ հեռավորության վրա։
Նախկինում Պամբ Հայկական անվանումով ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում ։
Անվանում
Լեռնապար է վերանվանվել 1978 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Հայի Փամբ, Հայկական Փամբ, Հայ Փամբ, Յայլա Ղարաքիլիսա, Ղարաքիլիսա Թուրքի անվանումները։
Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջին, կանաչապատ հարթավայրում՝ ծովի մակարդակից 2140 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6, -8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սուահողային տափաստաններ են։ Ունի սառնորակ աղբյուրներ։
Բնակչություն
Բնակչության մի մասը եկել է Ախուրյանի շրջանի գյուղերից։ Համայնքի բնակչությունը կազմում է 634 մարդ։ Սեռային կազմում կանայք և տղամարդիկ ունեն նույն համամասնությունը՝ կազմելով 50-ական տոկոս։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, համայնքային կենտրոն, կապի հանգույց։ Լեռնապարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 127 տնտեսություն։ Համայնքի տնտեսության հիմնական ուղղությունը գյուղատնտեսությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակների հիմնական մասն ծառայում է որպես վարելահողեր, խոտհարքեր։ Գյուղացիները զբաղվում են բանջարաբոստանային, հացահատիկային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Գյուղատնտեսական համախառն բերքի մեծ մասը բաժին է հասնում անասնաբուծությանը։ Գյուղում զբաղվում են խոշոր և մանր եղջերավոր անասնաբուծությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ունի մի եկեղեցի, որը կառուցված է 1866 թվականին։ Գյուղից 1,3 կմ հարավ-արևելք գտնվում է «Բերդի լանջ» ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.)։
Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Մանվել Հարությունյան։
Ավագանու անդամների ցուցակ
Աղբյուր
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Մեերա Դեոստհալե
Մեերա Դեոստհալե, հնդիկ դերասանուհի։ Նա ծնվել և մեծացել է իր հայրենի քաղաք Վադոդարայում։
Կարիերա
Նրա մասնակցությամբ ֆիլմերի մեծ մասը հեռարձակվել է և շարունակում է հեռարձակվել հնդկական Colors TV կոչվող հեռուստալիքով ։
Մեերան խաղացել է բավականին հայտնի և հետաքրքիր դերեր, բայց առավել հիշվող և սիրելի է 2016 թվականից Colors TV-ով հեռարձակվող Թռիչք (Udaan) կոչվող ֆիլմը, որտեղ նա կերտում է համարձակ և անվախ Չակորի կերպարը ։
Ֆիլմը ցուցադրվել է նաև Հայաստանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի անձինք Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
2
2 թվական, ոչ նահանջ տարի, որն, ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սկսվում է երեքշաբթի օրը։ Այն մեր թվարկության 2-րդ տարին է, 1-ին հազարամյակի 2-րդ տարին, 1-ին դարի 2-րդ տարին, 1-ին դարի 1-ին տասնամյակի 2-րդ տարին։
Մահեր
Կատեգորիա:2 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Նովոորժիցկոե
Նովոորժիցկոե (Новооржицьке), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1980 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոորժիցկոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 2 008 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,75 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2666,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1980 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1979 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կաստրովերդե դե Սեռատո
Կաստրովերդե դե Սեռատո (Castroverde de Cerrato), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 32,76 կմ2։ Բնակչությունը՝ 264 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 44 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կուզնեցովսկ (խուտոր, Իշիմբայսկի շրջան)
Կուզնեցովսկ (Кузнецовск, Кузнецовский, Кузнецов), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 98 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոբիզևսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Կոբիզևսկի (Кобызевский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կոլունդաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Երեխաների պաշտպանության օրը Աֆրիկայում
«Երեխաների պաշտպանության օրը Աֆրիկայում» (Day of the African Child), միջազգային օր, որը կոչված է բոլոր երկրների քաղաքական գործիչների և համաշխարհային հասարակության ուշադրությունը հրավիրել այն խնդիրների վրա, որոնց առնչվում են աֆրիկյան երկրների երեխաները։ Այն տոնում են ամեն տարի, հունիսի 16-ին։
Առաջին անգամ տոնը նշվել է 1991 թվականին։ Իրականացման նախաձեռնությունը Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանն էր։ Անցկացման ամսաթվի ընտրությունը պատահական չէր. այն յուրօրինակ հարգանքի տուրք է 1976 թվականի նահատակներին։ 1976 թվականի հունիսի 16-ին ՀԱՀ-ում, Սոուետոյում (Յոհաննեսբուրգի հարավ-արևմտյան ծայրամաս) շուրջ 10 հազար սևամորթ դպրոցականներ և ուսանողներ անցել են ավելի քան կես մղոն երկարությամբ շարասյունով, բողոքելով կրթության ցածր որակի դեմ և պահանջելով կրթություն ստանալ մայրենի լեզվով։ Արդյունքում, իշխանությունը առաջնորդվելով ապարտհեյդով հարյուրավոր երիտասարդների գնդակահարել են։ Հաջորդ երկու շաբաթների ընթացքում խռովության արդյունքում մահացել են ավելի քան 100 մարդ, իսկ հազարը ստացել են վնասվածքներ կամ վիրավորվել են ։  Կրթության մեջ աֆրիկաանս լեզվի ներդրման դեմ բողոքող ուսանողների գնդակահարումից հետո, ապստամբություն սկսվեց ապարտհեյդի ամբողջ համակարգի և սպիտակամորթների գերիշխանության դեմ, որը ընդգրկել էր քաղաքի  և ՀԱՀ- մյուս շրջանների և քաղաքների բնակչության բոլոր շերտերը։ 1976 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսների համընդհանուր քաղաքական գործադուլ սկսվեց։ Միայն պաշտոնական տվյալների համաձայն 1976 թվականի հունիսի 16-ից և 1977 թվականի փետրվարի 28-ը ապստամբության ընթացքում քաղաքական գնդակահարությունների արդյունքում մահացել է 575 մարդ, ձերբակալվել են շուրջ 6 հազար մարդ։ Ապստամբությունը դարձել է ազատագրական պայքարի նոր փուլ, որը ղեկավարվում էր Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի կողմից։ 1994 թվականի մայիսի 9-ին ՀԱՀ-ի նախագահ դարձավ Նելսոն Մանդելա ն, ապարհեյդի վարճակարգը անկում ապրեց։ Սակայն այսքանով «մանկական» խնդիրները չլուծվեցին, և երեխաների իրավունքները Աֆրիկայում շարունակում են մնալ բարդ։ Եթե բարեկեցիկ Եվրոպայում և Ամերիկայում երեխաների իրավունքները հեռուստատեսության և համակարգչային խաղերի չարաշահման բացասական հետևանքն են, Աֆրիկայում երեխաներին սպառնում է քաղցը, ՄԻԱՎ-ը, անգրագիտությունը, նույնիսկ մահը ռազմական բախումների ժամանակ։ Երեխաների մահացիության մակարդակը Աֆրիկայի համեմատաբար զարգացած երկրներում, գրեե երկու անգամ բարձր են, քան զարգացող երկրներում ։ Այս օրը Աֆրիկայում գործող բարեգործական հասարակական կազմակերպույթւոնները և ֆոնդերը անցկացնում եմ բազմազան ակցիաներ, որոնք ուղղված են աֆրիկյան երեխաների կյանքի բարելավմանը։ Անցկացվում են ուսուցողական դասախոսություններ և ֆիլմերի ցուցադրություններ, կազմակերպվում են համերգներ և ներկայացումներ։
«Աֆրիկայի երեխաների իրավունքների պաշտպանության օրը» ոչ աշխատանքային չէ, եթե չի համընկնում հանգստյան օրերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի մշակույթ Կատեգորիա:Տոներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ոչ պաշտոնական տոներ Կատեգորիա:Միջազգային օրեր Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Սուլթանմուդ
Սուլթանմուդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում ։ Գտնվում էր Մանակերտ քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք, գավառակի սահմանի մոտ՝ սարահարթի վրա։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 100 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Փաթնոսի շրջանի համայնքներ
Բայկալ (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Բայկալ (Байкал, Байкал), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 63 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գլադկովիչսկայա Կամենկա
Գլադկովիչսկայա Կամենկա (Гладковицька Камянка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1914 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գլադկովիչսկայա Կամենկա գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,48 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 25 մարդ/կմ²։
Վիիռա (գյուղ, Կաառմա շրջան)
Վիիռա (Viira), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 61 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(2474) Ռուբի
(2474) Ռուբի (Ruby), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի օգոստոսի 14-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,683198 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0921 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2743 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1605,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,224246 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
3
3 թվական, ոչ նահանջ տարի, որն, ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սկսվում է չորեքշաբթի օրը։ Այն մեր թվարկության 3-րդ տարին է, 1-ին հազարամյակի 3-րդ տարին, 1-ին դարի 3-րդ տարին, 1-ին դարի 1-ին տասնամյակի 3-րդ տարին։
Մահեր
Կատեգորիա:3 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Զարինջա
Զարինջա, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, մարզկենտրոնից՝ 67 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Զարինջա գյուղում մարդիկ զբաղվում են անասնապահությամբ ու գյուղատնտեսությամբ։Գյուղում ապրուստը հիմնված է դաշտերի մշակության վրա ,առկա չէ ոռոգման ջրի մատակարարում,այսինքն եթե տարին բարենպաստ եղավ ՝անձրևային, գյուղացին շահում է,հակառակ դեպքում՝ տուժում,ինչը բազմիցս խնդիր է հանդիսացել գյուղացիների եկամտի վրա։
Բնակչություն
Զարինջայի ազգաբնակչության փոփոխությունը
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։
Շինություններ
Գյուղի հյուսիսային մասում է գտնվում Սբ. Խաչ (Կարմիր վանք) եկեղեցին (VII դար), 3 կմ արևելքում՝ Կոնդ գյուղատեղին (XVII-XVIII դարեր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Ջիրոլամո Ջենգա
Ջիրոլամո Ջենգա (Gerolamo Genga, ), իտալացի նկարիչ և ճարտարապետ։ Պատկանում է Բարձր Վերածննդի և վաղ մաներիզմի նկարիչների թվին։
Կյանք և կարիերա
Ջենգան ծնվել է Ուրբինոյից ոչ հեռու։ Ջորջո Վազարիի կենսագրության համաձայն՝ տասներեք տարեկան հասակում Ջենգան ուղարկվել է Լուկա Սինորելլիի մոտ որպես աշակերտ։ Դրանից հետո նա երեք տարի աշխատել է Պետրո Պերուջինոյի հետ՝ Ռաֆայելի հետ միասին։ Հետո նա աշխատել է Ֆլորենցիայում և Սիենայում (որտեղ նա զարդարել է Պետրուչիի պալատը մոտ 1508 թվականին) Տիմոտեո Վիտիի հետ միասին, Սիենայում նա նկարել է տարբեր ստեղծագործություններ տեղի պետական ​​գործիչ Պանդոլֆո Պետրուչիի համար։
Ուրբինոյի դուքս Ֆրանչեսկո Մարիա I դելլա Ռովերը հրավիրել է Ջենգային և հանձնարարել նրան կատարել 1522 թվականին Էլեոնորա Գոնզագայի հետ իր ամուսնության հետ կապված աշխատանքները։ Սակայն շուտով այս դուքսն աքսորվեց Լևոն X Հռոմի պապի կողմից, և Ջենգան հետևել է նրան մինչ Մանտովա։
Ուրբինոյում ստեղծված նրա ստեղծագործությունների թվում էին, օրինակ, Բալդասսար Կաստիլոնեի պիեսների բեմանկարները], ինչպես նաև Բերնարդո Դովիցի Բիբբիենայի «La Calandria» ներկայացման բեմանկարները, որը տեղի է ոնեցել Ուրբինոյում [[1513 թվական|1513 թվականի փետրվարի 6-ին։ Նա նաև զարդարել է Սան Մարտինոյի մատուռը։
Ջենգան եղել է քանդակագործ և երաժիշտ։ Նրա աշակերտների թվում էր իր որդին՝ Բարտոլոմեոն (1518–1558), որը դարձել է հարգված ճարտարապետ։
Գոյություն ունեն Ջենգայի մի քանի նկարներ։ Նրա առաջատար աշխատանքներից մեկը Չեզենայի Սանտ Ագոստինո եկեղեցում գտնվող յուղաներկով եռապատկերն է, որը ներկայացնում է Ավետումը, Հայր Աստծուն, Աստվածամորը Նորածնի հետ։
Նրա ճարտարապետական ​​աշխատանքներից են Պեզարոյի Սան Ջովանի Բատիստա եկեղեցին, Սենիգալիայի եպիսկոպոսական պալատը, Մանտովայի տաճարի ճակատը և Պեզարոյի մոտակայքում գտնվող ամրությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1470-ականների ծնունդներ Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կոլունդաևսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Կոլունդաևսկի (Колундаевский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կոլունդաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Երակների վարիկոզ լայնացում
Երակների վարիկոզ լայնացում, հայտնի է նաև որպես վարիկոզ, հիվանդություն, որի պատճառով մակերեսային երակները մեծանում և ոլորվում են ։ Այս երակները սովորաբար զարգանում են ոտքերի վրա, անմիջապես մաշկի տակ ։ Երակների վարիկոզ լայնացումը սովորաբար առաջացնում է քիչ ախտանիշներ։ Այնուամենայնիվ, որոշ մարդիկ կարող են հոգնածություն կամ ցավ զգալ այդ հատվածում ։ Բարդությունները կարող են ներառել արյունահոսություն կամ մակերեսային թրոմբոֆլեբիտ  ։ Ամորձապարկի երակների վարիկոզ լայնացումը կոչվում է վարիկոցելե, իսկ հետանցքի շուրջ գտնվող երակներինը՝ թութք ։ Տարբեր ֆիզիկական, սոցիալական և հոգեբանական հետևանքների պատճառով երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է բացասաբար ազդել մարդու կյանքի որակի վրա ։
Երակների վարիկոզ լայնացումը հատուկ պատճառ չունի ։ Ռիսկի գործոնները ներառում են ճարպակալում, նստակյաց ապրելակերպ, ոտքերի վնասվածքներ և հիվանդության ընտանեկան պատմություն ։ Այս ախտաբանությունը հաճախ զարգանում է հղիության ընթացքում, իսկ երբեմն հանդիսանում է քրոնիկ երակային անբավարարության արդյունք ։ Հիմնական պատճառները ներառում են երակներում թույլ կամ վնասված փականներ ։ Հիվանդությունը սովորաբար ախտորոշվում է հետազոտության ժամանակ, ներառյալ ուլտրաձայնային հետազոտությունը ։
Երակների վարիկոզ լայնացումը բավականին տարածված է, մարդկանց 30% կյանքի ինչ-որ փուլում առնչվում է այս հիվանդության հետ  ։ Տարիքի հետ հիվանդությունը ավելի է տարածվում ։ Կանանց մոտ այն զարգանում է երկու անգամ ավելի հաճախ, քան տղամարդկանց ։ Երակների վարիկոզ լայնացումը նկարագրվում էր պատմության ընթացքում առնվազն սկսած մ․թ․ 400 թվականից և բուժվում էր վիրաբուժական միջամտությամբ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Երակների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդկանց մոտ կարող է դիտվել արյան հետազոտության Դ-դիմերի դրական արդյունք՝ ցածր աստիճանի քրոնիկ թրոմբոզի պատճառով լայնացած երակներում ։
Բարդություններ
Մեծ մասամբ երակների վարիկոզ լայնացումը բարորակ է, բայց ծանր դեպքերում կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների՝ վատ այան շրջանառության պատճառով ախտահարված վերջույթներում, ինչպիսիք են՝
Պատճառներ
Երակների վարիկոզ լայնացումը կանանց մոտ ավելի հաճախ է հանդիպում, քան տղամարդկանց և կապված է ժառանգականության հետ ։ Ուրիշ ուղեկցող գործոններից են հղիություն, ճարպակալում, դաշտանադադար (մենոպաուզա), ծերացում, երկար կանգնել, ոտքերի վնասվածքներ և որովայնի լարվածություն։ Երակների վարիկոզ լայնացումը դժվար թե առաջանա ոտքերը խաչված նստելուց ։ Ավելի հազվադեպ, բայց ոչ բացառապես, երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է կապված լինել այլ պատճառների հետ, ինչպիսիք են հետթրոմբոֆլեբիտիկ համախտանիշը, անմիզապահությունը, երակային կամ զարկերակ-երակային մալֆորմացիան ։
Երակային հետհոսքը ևս համարվում է լուրջ պատճառ։ ՀԵտազոտությունները ցույց են տվել, որ կոնքի երակների հետհոսքը կարևոր դեր է կատարում երակների վարիկոզ լայնացման զարգացման մեջ։ Ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է կապված լինել նաև ձվարանային երակների հետոսքի հետ ։ Եվ ձվարանային երակների, և ներքին զստային երակի հետհոսքը առաջացնում են ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացում։ Այս վիճակը հանդիպում է 14% կանանց մոտ, ովքեր ունեն երակների վարիկոզ լայնացում կամ 20% կանանց մոտ, ովքեր ունեցել են հեշտոցային ծննդաբերություն և ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացում ։ Բացի այդ, առկա տվյալները ցույց են տալիս, որ կոնքի երակների հետհոսքը չհայտաբերելու և չբուժելու դեպքում կարող են լինել երակների վարիկոզ լայնացման ռեցիդիվներ ։
Ի հայտ են գալիս ավելի շատ ապացույցներ, որ երակների վարիկոզ լայնացման ձևավորման գործում և ռեցիդիվների առաջացման գործընթացում դեր են կատարում թափանցող երակները ։ Երակների վարիկոզ լայնացում հնարավոր է առաջանա հիպերհոմոցիստեինեմիայի պատճառով, այն կարող է բերել զարկերակի երեք կարևոր կառոուցվածքային բաղադրիչների առաջացման խանգարման և քայքայման՝ կոլագեն, էլաստին, պրոտեոգլիկան։ Հոմոցիստեինը անընդհատ քայքայում է ցիստեինի դիսուլֆիդային կամրջակները և լիզինի ամինաթթվային մնացորդները սպիտակուցների մեջ, աստիճանաբար ազդելով ֆունկցիայի և կառուցվածքի վրա։ Ավելի պարզ ասած հոմոցիստեինը հանդիսանում է երկարատև ապրող սպիտակուցների՝ կոլագենի կամ էլաստինի, կամ ֆիբրիլինի «քայքայիչ նյութ»։ Այսպիսի երկարատև ազդեցությունները դժվար է հաստատել կլինիկական հետազոտություններում, որոնք ուղղված են հիպոտենզիա ունեցող խմբերի ուսումնասիրության վրա։ Կլիպել-Տրենոնեի և Պարկս-Վեբերի սինդրոմները կարևոր են տարբերակիչ ախտորոշման համար։
Այլ պատճառներից է ալկոհոլի քրոնիկ օգտագործումը, այն հարուցում է անոթների լայնացում, կախված արյան խտությունից և մածուցիկությունից ։
Կլինիկական թեստ
Կլինիկական թեստերը, որոնք կարող են կիրառվել, ներառում են՝
Հետազոտություններ
Սովորաբար, երակների վարիկոզ լայնացումը վիզուալիզացիայի մեթոդով հետազոտում էին միայն այն դեպքերում, երբ կար կասկած խորանիստ երակների անբավարարության, ոեցիդիվների ժամանակ կամ եթամաշկային և ծնկային երակների միացման ընդգրկման ժամանակ։ Ներկայումն այս մեթոդը քիչ է տարածված։ Երակների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդիկ այժմ հետազոտվում են ստորին վերջույթների ՈՒՁՀ (ուլտրաձայնային հետազոտություն) միջոցով։ Ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները երակների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդկանց մոտ, ովքեր պարբերաբար անցնում էին ՈՒՁՀ ու ովքեր չէին հետազոտվում, ցույց են տվել ռեցիդիվների ու կրկնակի վիրահատությունների կրկնության զգալի տարբերություն 2-7 տարվա ուսումնասիրության ընթացքում ։
Դասեր
ԿԷԱՊ (CEAP classification) դասկարգումը (կլինիկական, էթիոլոգիական, անատոմիական ու պաթոֆիզիոլոգիական), որը մշակվել է 1994 թվականին Ամերիկյան անոթաբանների դիտաժողովի միջազգային հատուկ կոմիտեի (American Venous Forum) կողմից, նկարագրում է այս դասերը ՝
Յուրաքանչյուր կլինիկական դաս հավելյալ բնութագրվում է ներքևի ինդեքսով՝ կախված նրանից, թե հիվանդը սիմպտոմատիկ է (S), թե ասիմպտոմատիկ (A), ինչպիսին է օրինակ C2S-ը ։
Բուժում
Բուժումը կարող է լինել ինչպես ակտիվ, այնպես էլ պահպանողական։
Ակտիվ
Ակտիվ բուժման տարբերակները ներառում են վիրահատկան միջամտություն, լազերային ու ռադիոհաճախականն աբլացիա և ՈՒՁՀ հսկողության տակ փրփրային սկլերոթերապիա ։ Նոր հետազոտության բուժման տարբերակները ներառում են ցիանոակրիլատիկ սոսինձ, մեխանոքիմիական աբլացիա ու ներերակային գոլորշային աբլացիա։ բուժմաին մեթոդների միջև էական տարբերություն չի հայտնաբերվել, բացառությամբ, որ ռադիհ ճախական աաբլացիոն մեթոդը կարող է ավելի երկարատև ազդեցություն ունենալ ։
Խորվաթիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Խորվաթիայի օբյեկտները թվով 10-ն են (2017 թվականի դրությամբ), որը կազմում է ընդհանուր թվի 1,0 % -ը (1073-ը 2017 թվականին)։ 8 օբյեկտներ ցանկում ներառված են մշակութային չափանիշներով, ընդ որում դրանցից 2-ը ճանաչվում է որպես մարդկային ստեղծագործ հանճարի գլուխգործոց (չափանիշ)։ Բացի այդ, 2016 թվականի դրությամբ Խորվաթիայի տարածքում տեղակայված են 15 օբյեկտներ, որոնք Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու թեկնածուներ են ։ Խորվաթիայի Հանրապետությունը 1992 թվականի դեկտեմբերի 18–ին վավերացրել է ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան ։ Խորվաթիայի առաջին երեք օբյեկտն ընդգրկվել է ցանկում 1979 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 3-րդ նստաշրջանում։
Երակների վարիկոզ լայնացում
Պահպանողական
2013 թվականի հուլիսին Առողջապահության և կլինիկական որակի ազգային ինստիտուտը (The National Institute for Health and Care Excellence) հրապարակել է կլինիկական ուղեցույցներ, որտեղ խորհուրդ է տրվում երակների վարիկոզ լայնացման ախտանշանային համալիր (C2S) ու ավելի ծանր ձևեր ունեցող բոլոր մարդկանց ողղորդել անոթային ծառայություններ՝ բուժման համար ։ Պահպանողական բուժման տեսակներ, ինչպիսին է կոմպրեսիոն զուգագուլպաների կրումը, խորհուրդ չի տրվում օգտագործել, բացառությամբ դեպքերի, երբ բուժումը հնարավոր չէ։
Խորվաթիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ
Ցանկ
Այս աղյուսակում օբյեկտները տեղակայված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։
Երակների վարիկոզ լայնացում
Պահպանողական
Երակների վարիկոզ լայնացման ախտանիշները հնարավոր է վերահսկել հետևյալ ձևերով՝
Խորվաթիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Երակների վարիկոզ լայնացում
Սթրիփինգ
Սթրիփինգը հանդսանում է գլխավոր երակային ցողունից ենթամաշկային երակի լրիվ կամ մասնակի հեռացում (մեծ/երկար կամ փոքր/կարճ)։ Բարդությունները ընդգրկում են խորանիստ երակների թրամբոզ (5.3%), թոքային էմբոլիա (0.06%), վերքային բարդություններ, ներառյալ ինֆեկցիա (2.2%)։ Կան տվյալներ ենթամաշկային երակի վերականգնման վերաբերյալ հեռացումից հետո ։ Ավանդական վիրաբուժության համար ռեցիդիվների հաճախականությունը, որը ուսումնասիրվել է 10 տարվա ընթացքում, տատանվում է 5%-ից 60%-ի սահմաններում։ Բացի այդ, քանի որ միջամտության ժամանակ հեռացվում են գլխավոր ենթամաշկային ցողունները, դրանք այլևս ենթակա չեն հետագայում որպես երակային շունտ օգտագործման համար (կորոնար կամ ոտքի զարկերակների կենսական կարևոր հիվանդություններ) ։
Այլ
Այլ վիրաբուժական միջամտություններ՝
Սկլերոթերապիա
Սովորաբար վարիկոզ լայնացած երակների ու «անոթային ասղիկների» բուժման ոչ վիրահատական մեթոդը սկլերոթերապիան է, որի ժամանակ դեղը, որ կոչվում է սկլերոզանտ, ներարկվում է երակներ, դրանք փոքրացնելու համար։ Դեղանյութերը, որոնք սովորաբար օգտագործվում են որպես սկլերոզանտ, հանդիսանում են՝ պոլիդոկանոլ (Asclera բրենդային անվամամբ ԱՄՆ-ում, Aethoxysklerol՝ Ավստրալիայում), նատրիումի տետրադեցիլ սուլֆատ, սկլերոդեքս (Կանադա), հիպերտոնիկ աղային լուծույթ, գլիցերին ու քրոմացված գլիցերին։ Նատրիումի տետրադեցիլ սուլֆատի (Fibrovein բրենդային անվամամբ Ավստրալիայում) լուծույթը կարելի է խառնել սկլերոզանտի տարբեր կոնցենտրացիաներով, սկլերոզանտ / գազի տարբեր հարաբերակցություններով օդի, CO2-ի կամ O2-ի հետ՝ փրփուրի ստացման համար։ Փրփուրները թույլ են տալիս ավելի շատ երակներ մշակել մեկ միջամտության ժամանակ համապատասխան արդյունավետությամբ։ Իրա օգտագործումը, ի տարբերություն հեղուկ սկլերոզանտի, դեռ առաջացնում է հակասություններ ու չկան հստակ ապացույցներ, որ փրփուրի օգտագործումը ավելի է գերազանցում հեղուկ սկլերոզանտի կիրառմանը ։ Սկլերոթերապիան օգտագործվում է որպես վարիկոզ լայնացած երակների բուժման ձև ավելի քան 150 տարի ։ Սկլերոթերապիան հաճախակի կիրառվում է տելեանգիէկտազիաների (անոթային աստղիկներ) ու վարիկոզ լայնացած երակների բուժման համար, որոնք պահպանվում են կամ ռեցիդիվում են երակների հեռացումից հետո ։ Սկլերոթերապիան կարող է իրականացվել նաև փրփրացրած սկլերոզանտների միջոցով ՈՒՁՀ վերահսկողության տակ՝ ավելի մեծ վարիկոզ լայնացած երակները բուժելու համար, ներառյալ մեծ ենթամաշկային ու փոքր ենթամաշկային երակները  ։
Կան որոշակի տվյալներ, որ սկլերոթերապիան հանդիսաում է անվտանգ և կարող է արդյունավետ բուժման տարբերակ լինել կոսմետիկ տեսքը բարելավելու, մնացորդային վարիկոզ լայնացած երակները նվազեցնելու, կյանքի որակը բարելավելու ու ախտանիշները քչացնելու համար, որոնք առկա են երակների վարիկոզ լայնացման պատճառով ։ Կան նաև թույլ ապացուցողական տվայլներ, որ բուժման այս տարբերակը կարող է ունենալ խորանիստ երակների թրոմբոզի ավելի բարձր ռիսկ։ Հայտնի չէ, իջացնում է արդյոք սկլերոթրապիան երակների վարիկոզ լայնացման ռեցիդիվերի առաջացման հավանականությունը ։ Հայտնի չէ նաև, թե արդյոք սկլերոթերապիայի բուժման մեթոդի մեջ օգտագործվող հեղուկի, նյութի կամ փրփուրի տեսակը հանդիսանում է ամենարդյունավետը ու բարդությունների նվազագույն ռիսկով տարբերակը ։
Սկելոթերապիայի բարդությունները հազվադեպ են, բայց կարող են ներառել թրոմբների ու խոցերի առաջացումը։ Անաֆիլակտիկ ռեակցիաները չափազանց հազվակի են, սակայն կարող են կյանքին սպառնացող լինել, այդ իսկ պատճառով բժիշկները պետք է միշտ պատրաստի ունենան ռեանիմացիոն հավաքածու ։ Գրանցվել է ինսուլտի մեկ դեպք ՈՒՁՀ վերահսկվող սկլերոթերապիայից հետո, Երբ ներարկվել է փրփուր սկլերոզանտի ավելի մեծ չափաբաժին, քան սովորական դեպքերում։
Ներերակային ջերմային աբլացիա
Գոյություն ունեն երեք տեսակի ներերակային ջերմային աբլացիայի տարբեակներ՝ լազերային, ռադիոհաճախական և գոլորշային ։
Ավստրալիայի առողջապահական ծառայությունների խորհրդատվական կոմիտեն (MSAC: The Australian Medical Services Advisory Committee) 2008 թվականին պարզել է, որ ներերեկային լազերային աբլացիան վարիկոզ լայնացած երակների բուժման համար հանդիսանում է ավելի արդյունավետ կարճաժամկետ պարագայում ու, ընդհանուր առմամբ, նույնքան արդյունավետ, որքան երակների լիգավորման բուժման ձևը կամ երակների սթրիփինգը ։ Հասանելի գրականությունը ուսումնասիրելուց ու գնահատելուց հետո պարզվել է նաև, որ լուրջ բարդությունների զարգացման հաճախականությունը, ինչպիսին է խորանիստ երակների թրոմբոզի առաջազումը, նյարդերի վնասումն ու պարեսթեզիան, հետվիրահատական ինֆեկցիաներն ու հեմատոմաները, ըստ երևույթին, ավելի մեծ է երակների լիգավորման կամ սթրիփինգի ժամանակ, քան ներերակային լազերային աբլացիայի պարագայում։ Ներերակային լազերային աբլացիայի բարդությունները ներառում են մաշկի աննշան այրվածքներ (0.4%) ու ժամանակավոր պարեսթեցիա (2.1%)։ Ներերակային լազերային աբլացիայի ամենաերկար հետազոտությունը տևել է 39 ամիս ։
Երկու պրոսպեկտիվ ռանդոմիզացված հետազոտությունները ցույց են տվել ավելի արագ վերականգնում ու ավելի քիչ բարդությունների առաջացում ռադիոհաճախական աբլացիայից հետո՝ համեմատած բաց վիրահատության հետ Մայերսը գրել էր, որ փոքր ենթամաշկային երակի հետհոսքի բաց վիրահատությունը հնացել է։ Նա նշել է, որ այս երակները պետք է բուժվեն ներերակային միջամտության մեթոդներով, հիմնվելով վիրահատական բուժումից հետո ռեցիդիվների առաջացման բարձր հաճախականության ու նյարդերի վնասման ռիսկի վրա (մինչև 15%)։ Համեմատության համար ցույց է տրվել, որ ռադիոհաճախական աբլացիան վերահսկում է փոքր ենթամաշկային երակի հետհոսքի դեպքերի 80%-ը 4 տարվա ընթացքում, ասաց Մայերսը։ Ռադիոհաճախական աբլացիայի բարդությունները ներառում են այրվածքներ, պարեսթեզիա, կլինիկական ֆլեբիտ ու քիչ ավելի բարձր ռիսկի ցուցանիշներ խորանիստ երակների թրոմբոզի (0.57%) և թոքային էմբոլիայի (0.17%) առաջացման համար։ Մեկ 3-ամյա հետազոտությունը համեմատել է ռադիոհաճախական աբլացիայից հետո ռեցիդվների զարգացման հաճախակնությունը (33%) բաց վիրահատական միջամտությունից հետո զարգացած ռեցիդիվների հետ, որը կազմել է 23%։
Գոլորշային բուժման մեթոդը իրենից ներկայացնում է գոլորշու իմպուլսների ներարկում վնասված երակի մեջ։ Այս բուժման տարբերակը, որն աշխատում է բնական գործոնի (ջրի) հետ, ունի նման արդյունքներ, ինչպիսին ունեն լազերային կամ ռադիոհաճախական բուժման ձևերը ։ Գոլորշային մեթոդը տալիս է բազմաթիվ հետվիրահատական առավելություններ հիվանդին (լավ էսթետիկ արդյունքներ, քիչ ցավ և այլն) ։
Ներերակային լազերային աբլացիան ու ռադիոհաճախական աբլացիան պահանջում են բժիշկների հատուկ պատրաստվածություն ու հատուկ սարքավորումներ։ Ներերակային լազերային աբլացիան իրականցվում է որպես ամբուլատոր միջամտություն և չի պահանջում վիրահատարան, իսկ հիվանդը կարիք չունի ընդհանուր անզգայացում։ Բժիշկները օգտագործում են բարձր հաճախականության ուլտրաձայն միջամտության ժամանակ, որպեսզի վիզուալիզացնեն ենթամաշկային կառույցների միջև անատոմիական փոխդասավորությունը։
Որոշ պրակտիկ բժիշկներ կատարում են նաև ֆլեբէկտոմիա կամ ՈՒՁՀ վերահսկվող սկլերոթերապիա ներերակային բուժման ժամանակ։ Հաճախ առաջնային բուժումից հետո շաբաթների կամ ամիսների ընթացքում պահանջվում է ավելի փոքր չափի երակային ճյուղերի բուժում, որտեղ կա երակների վարիկոզ լայնացում։ Գոլորշային բուժման տարբերակը հանդիսանում է հուսալի մեթոդ ինչպես բժիշկների համար (կաթետերի հեշտ տեղադրում, ռեցիդիվների ժամանակ արդյունավետություն, ամբուլատոր միջամտություն, պարզ ու ֆինանսապես մատչելի միջամտություն), այնպես էլ հիվանդների համար (ավելի քիչ հետվիրահատական ցավ, բնական գործոն, արագ վերականգնում առօրյա գործունեության) ։
Բժշկական սոսինձ
Բժշկական սոսինձ, կոչվում է նաև բժշկական սուպեր սոսինձ, իրենից երկայացնում է առաջատար ոչ վիրահատական երակների վարիկոզ լայնացման բուժում, որի ժամանակ լուծույթը ներարկվում է ախտահարված երակի մեջ փոքր կաթետերի միջոցով ՈՒՁՀ վերահսկման տակ։ Այս սոսինձը կազմված է ցիանոակրիլատից և նախատեսված է երակի կապման համար ու արյան հոսքի ուղղորդման դեպի առողջ երակներ ։
Բուժումից հետո օրգանիզմը բնական եղանակով ներծծում է բուժված երակը, որը վերջում վերանում է։ Բժշկական սոսինձը, պահանջելով միայն փոքր կտրվածք և հիվանդանոցային բուժման բացակայություն, վերջին տարիների ընթացքում առաջացրել է մեծ հետաքրքրություն, ցուցաբերելով 96.8% արդյունավետության ցուցանիշներ ։
Այս բուժումից, ինչպես նաև ցանկացած այլ տեսակի բուժումից հետո, պահանջվում է հետագա խորհրդատվություն՝ ախտահարված երակի ստուգման ու վիճակը գնահատելու և անհրաժեշտության դեպքում բուժումը շարունակելու համար։
Էխոթերապեվտիկ բուժում
Երակների վարիկոզ լայնացման ոլորտում վերջին բժշկական նորամուծությունից է բարձր ինտեսիվության կենտոնացված ուլտրաձայնային թերապիան (HIFU։ High-intensity focused ultrasound)։ Բուժման այս ձևը հանդիսանում է լիովին ոչ ինվազիվ ու պարտադիր չէ, որ կատարվի վիրահատարանում, ի տարբերություն այլ կիրառվող միջամտությունների։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ այս մեթոդը ներառում է իր մեջ մարմնի արտաքինից բուժում, երբ տեղի է ունենում ներթափանցում առանց մաշկը վնասելու՝ տվյալ տարածքում երակների բուժման համար ։ Այս տեսակ բուժումը սպիներ չի թողնում և թույլ է տալիս հիվանդին անմիջապես վերադառնալ իր առօրյա կյանքին։
Համաճարակաբանություն
Երակների վարիկոզ լայնացումը առավելապես տարածված է 50 տարեկանից հետո ։ Ավելի հաճախ հանդիում է կանանց մոտ ։ Կա ժառանգականության դեր առաջացման մեջ։ Այս հիվանդությունը հաճախ նկատվել է ծխողների, քրոնիկ փորկապությամբ տառապողների ու այն մասնագետների մոտ, ում աշխատանքը պահանջում է երկար ժամանակ ոտքերի վրա կանգնած մնալ, ինչպիսին են մատուցողներ, բուժքույրեր, դիրիժորեր, թատրոնի դերասաններ, տարբեր խաղերի մրցավարներ, պահակներ, ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցներ, վաճառողներ, վիրաբույժներ և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անոթային հիվանդություններ Կատեգորիա:Բժշկություն Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Սմոտրիկ
Սմոտրիկ (Смотрик), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Հյուսիսային Ունգա գետի ձախ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մոևկա (գյուղ, Չեռնևցիի շրջան)
Մոևկա (Моївка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1848 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մոևկա գյուղում բնակվում էր 1 910 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4554 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 419,41 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1848 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Եգ
Եգ (Ег) գետ Եուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նյումա գետի ձախ ափով՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 32 կմ է։ Գետաբերանից 7 կմ գետ աջ ափով թաձվում է Կուշևերա գետը, որը միացնում է իր առաջին Վաժենեց ակունքը Վաժենեց լճի հետ։ Գետ աջ ակունքը Լտասն է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինա-Պեչորա ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Հյուսիսային Դվինան գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վյաչեսլավ Ավերյանով
Վյաչեսլավ Անդրեևիչ Ավերյանով (Вячеслав Андреевич Аверьянов, ), ռուս խորհրդային արձակագիր և բանաստեղծ, դրամատուրգ, լրագրող։
Կենսագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում Ավերյանովը փորձել է մտնել գործող բանակ, սակայն կարճատեսության պատճառով չի զորակոչվել։ Մոսկվայի աշխարհազորը կազմավորելիս գրանցվել է նրա կազմում և հայտնվել 8-րդ Կրասնոպրեսնենսկի դիվիզիայի 22-րդ հրաձգային գնդի 1-ին գումարտակի Գրողների վաշտերից մեկում։ Նշանակվել է բաժանմունքի հրամանատար։ Ճակատում միացել է Կոմունիստական կուսակցությանը ։
Մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը, հայտնվել է շրջափակման տակ։ Վերջին նամակը նրա հարազատներն ստացել են Սարատովում 1941 թվականի հոկտեմբերի 1-ին․ «...Ինձ նշանակեցին բաժանմունքի հրամանատար, ընդունեցին կուսակցություն, աշխատանքները շատ են, բայց աշխատանքը հետաքրքիր է, իսկ գլխավորը՝ անհրաժեշտ և օգտակար՝ յուրացնում ենք ռազմական ուսումը և ցանկացած պահի պատրաստ ենք հանդիպել նողկալի թշնամու հետ։ Գրեք, թանկագիններս, ավելի հաճախ, ձեր նամակները շատ հաճելի են և մեզ անհրաժեշտ։ Եղեք աշխույժ և հույս ունեցեք, որ հաղթելու ենք։ Ամուր համբուրում եմ ձեզ։ Վյաչեսլավ։ 21/IX 1941» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Ծիլքար
Ծիլքար, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Մարզկենտրոնից 52 կմ հեռավորության վրա։
Անվանում
Ծիլքար է վերանվանվել 1946 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Մունճուխլի, Մունջուխլի, Մունջուղլի անվանումները։
Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է 2150 մ բարձրության վրա, թեք սարավանդի վրա։ Անտառազուրկ է, կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։
Բնակչություն
Ծիլքարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Գյուղն ունի դպրոց, գրադարան, մանկապարտեզ, կապի հանգույց, բուժկետ։
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 148 տնտեսություն։ Բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ, հացահատիկային և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Ծիլքար լեռան գագաթին է գտնվում մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. «Ծիլքար» ամրոցը։
Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Հակոբ Հակոբյան։
Ավագանու անդամների ցուցակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Դորա Գաբե
Դորա Գաբե (Исидора (Дора) Петрова Габе, ), բուլղարացի-հրեա բանաստեղծ, արձակագիր, էսսեիստ, թարգմանիչ, քննադատ, թատերագետ։ ՊԵՆ ինտերնացիոնալի Բուլղարիայի ներկայացուցիչ։ Երեխաների համար զանգվածային գրական հրատարակումների կազմակերպիչ։
Կենսագրություն
Դորա Գաբեն ծնվել է 1886 թվականին Ռուսաստանից հրեա ներգաղթյալ հասարակական գործիչ Պետեր Գաբեի ընտանիքում։ Ավարտել է Վառնայի գիմնազիան, 1904 թվականին ընդունվել է Սոֆիայի համալսարան, այնուհետև՝ 1905-1906 թվականներին ֆրանսիական բանասիրություն է ուսումնասիրել Ժնևում և Գրենոբլում։ 1907 թվականից ֆրանսերեն է դասավանդել Դոբրիչում։ 1911-1932 թվականներին ամուսնու՝ բուլղարացի գրականագետ, պրոֆեսոր Բոյան Պենևի (1882-1927) հետ բնակվել են արտերկրում, եղել են Լեհաստանում, Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Ավստրիայում, Չեխոսլովակիայում, Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ Գաբեն հանդես է եկել դասախոսություններով։
1925 թվականին Բուլղարիայի կրթության նախարարությունը Գաբեին նշանակել է «Ամենափոքրերի գրադարանը» («Библиотека за най-малките») մատենագիտական շարքի համա-խմբագիր։ 1939-1941 թվականներին եղել է «Прозорче» («Պատուհան») մանկական ամսագրի խմբագիրը։
1922 թվականին Դորա Գաբեն եղել է լեհ-բուլղարական կոմիտեի հիմնադիրներից և Բուլղարիայի ՊԵՆ-ակումբի կազմակերպիչներից (1927), որը նախագահել է երկար տարիներ։ 1947-1950 թվականներին եղել է Լեհաստանում բուլղարիայի դեսպանը մշակութային հարցերով, ինչպես նաև ՊԵՆ ինտերնացիոնալ ակումբի Բուլղարիայի ներկայացուցիչը։
Ստեղծագործություններ
Առաջին անգամ տպագրվել է 1900 թվականին «Երիտասարդություն» ժողովածում «Թռիչք» ստեղծագործությամբ։ Ակտիվ տպագրական գործունեություն է ծավալել 1920-1930-ական թվականներին։ Այս շրջանում Գաբեն գրել է ուղեգրություններ, պատմություններ, էսսեներ, հոդվածներ Բուլղարիայի և արտասահմանյան գրականության, թատերագիտության, հիշողություններ մշակութային գործիչների մասին և՛ մեծահասակների, և՛ փոքրերի համար։
1917 թվականից մինչև կյանքի վերջն ակտիվորեն զբաղվել է թարգմանչական գործունեությամբ։ Թարգմանել է լեհերենից, չեխերենից, ռուսերենից, ֆրանսերենից, հունարենից։
Դորայի ստեղծագործությունները թարգմանանվել են Արգենտինայում, Ավստրիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Վիետնամում, Գերմանիայում, Հունաստանում, Կանադայում, Կուբայում, Լիբանանում, Պերուում, Ռումինիայում, Լեհաստանում, Ռուսաստանում, Սլովակիայում, Ուկրաինայում, Ֆրանսիայում, Չեխիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ելիզավետա Բագրյանա
Ելիզավետա Բագրյանա (Елисавета Багряна, իսկական անունը՝ Ելիզավետա Լյուբոմիրովա Բելչևա, ), բուլղարացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, մանկապատանեկան ստեղծագործությունների հեղինակ։ Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության հերոս (1983)։ Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր (1950)։
Դորա Գաբեի (1886-1983) հետ միասին համարվել են բուլղարական գրականության «առաջին կին գրողները»։