cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հունաստանի վարչապետ
2015 թվականի սեպտեմբերի 21-ից պաշտոնն զբաղեցնում է «Ձախերի արմատական կոալիցիա» («Սիրիզա») կուսակցության առաջնորդ Ալեքսիս Ցիպրասը։
Ընտրություն և նշանակում
Այսպիսով՝ խորհրդարանում այս կամ այն կուսակցության անդամների ընտրությունները նույնական են այն քվեարկության հետ, որ տվյալ կուսակցության առաջնորդը դառնա Հունաստանի կառավարության ղեկավար։
Պատմություն
Անկախության պատերազմի ժամանակ Հունաստանի տարբեր շրջաններ, ազատվելով օսմանյան տիրապետությունից, սկսեցին հիմնել ինքնավարության ժողովրդավարական համակարգեր, ինչպես օրինակ՝ Պելոպոնեսի Սենատը, մի շարք ազգային ժողովներ էլ ժամանակ առ ժամանակ հավաքվում էին ՝ ընդհանուր գործողությունները կոորդինացնելու նպատակով։ Առաջին ժողովն Էպիդավրում հավաքեց հինգ անդամից կազմված գործադիր խորհուրդը, որի ղեկավար դարձավ Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոսը։ Գործադիր խորհուրդը շարունակեց ղեկավարել Հունաստանը մինչև 1828 թվականը, երբ ձևավորվեց առաջին իրական կառավարությունը՝ Իոանիս Կապոդիստրիայի ղեկավարությամբ։ Վերջինս, որպես «Հունաստանի ղեկավար», պետության և կառավարության գլուխն էր։ Կապոդիստրիան սպանվեց 1831 թվականին, իսկ նրա կառավարությունը, որը գտնվում էր եղբոր՝ Ավգուստինոս Կապոդիստրիայի ղեկավարության ներքո, փլուզվեց 1832 թվականին։
Պետրուրո Իրպինո
Բնակչությունը կազմում է 446 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 43 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83010, հեռախոսային կոդ՝ 0825 ։
Հունաստանի վարչապետ
Պատմություն
Հետո՝ մինչ 1832 թվականը, երբ Հունաստանը միապետություն դարձավ, իրար հաջորդեցին մի քանի կոլեգիալ կառավարություններ։
Պետրուրո Իրպինո
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հունաստանի վարչապետ
Պատմություն
Բավարիացի արքայազն Օտտոն I-ի գահակալության օրոք՝ 1832 թվականին, գործադիր իշխանությունն անցավ ռեգենտական խորհրդին, որը ղեկավարում էր Յոզեֆ Արմանսպերգը։ Վերջինիս աշխատանքից ազատելուց հետո՝ 1837 թվականին, Օտտոն արքան ինքը դարձավ կառավարության ղեկավար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի վարչապետներ Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքականություն
Թայմիր թերակղզի
Թայմիր, Ասիայի ամենահյուսիսային թերակղզին, գտնվում է Ռուսաստանում, Ենիսեյի և Խատանգայի ծոցերի միջև։ Թայմիրի ծայր հյուսիսային ելուստը Չելյուսկին հրվանդանն է։ Տարածությունը մոտ 300 հզ. կմ²։
Թայմիրի խոշոր գետեր են՝ Պյասինա, Վերին և Ստորին Թայմիր, Խատանգա
Թայմիրի խոշոր լճերն են՝ Թայմիր, Պորտնյագինո, Կունգասալախ, Լաբազ, Կոկորա
Թայմիրի խոշոր քաղաքները՝ Նորիլսկ, Դուդինկա
Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է էվենկերեն թայմուրա «առատ, հարուստ» բառից (հավանաբար նկատի են ունեցել եղջերուների համար կերի ու ջրի առատ, հարուստ ռեսուրսների առկայությունը) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից Կատեգորիա:Ռուսաստանի թերակղզիներ Կատեգորիա:Թերակղզիներ այբբենական կարգով
Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական, ներկայացնում է Կոնգոն միջազգային խաղերում և վերահսկվում է Կոնգոյի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի (ԿՖՖ) կողմից  ։ Առաջին պաշտոնական խաղը անցկացրել է 1960 թվականի ապրիլի 13-ին Ռեյունոնի ազգային հավաքականի դեմ, հաղթել է 4:1 հաշվով։ Ամենամեծ պարտությունը Կոնգոյի ազգային հավաքականը տարել է 1960 թվականի ապրիլի 19-ին, Մադագասկարի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։ Կոնգոյի ազգային հավաքականին անվանում են Diables Rouges (թարգմանաբար՝ կարմիր սատանաներ) ։
Ալեքսանդր Չիվաձե
Չիվաձեն այն երկու վրացի ֆուտբոլիստներից մեկն է, ով երբևէ եղել է ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի ավագը։ ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի ավագ եղել է նաև Մուրթազ Խուրցիլավան։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կլուխորի քաղաքում, որտեղ իր հայրը որոշ ժամանակ աշխատել է հացի փռում և ամուսնացել է տեղացի Նորայի հետ ։
1,5 տարեկան հասակում ծնողները տեղափոխվել են Թբիլիսի, հոր հարազատ քաղաքը։ Մեծացել է Թբիլիսիի Նախալովկա շրջանում, որտեղ բակի երեխաների հետ խաղացել է գնդակով։
18 տարեկանում մտել է Թբիլիսիի «Դինամոյի» փոխարինող կազմի մեջ, իսկ հիմնական կազմում հայտնվել է 1974 թվականին։ Կարիերան սկսել է հենակետային կիսսապաշտպանի դիրքում։ 1978 թվականին «Դինամոյի» գլխավոր մարզիչ Ախալքացին որոշեց Չիվաձեյին կենտրոնական պաշտպանի դիրքում փորձել։ Առաջին իսկ խաղերից պարզ դարձավ, որ որոշումը ճիշտ է կայացված և այդ պահից Չիվաձեն սկսեց խաղալ միայն պաշտպանությունում։
Պաշտպանությունում խաղալով, Չիվաձեն շատ հաճախ միանում էր թիմի հարձակումներին։ Հաճախ գոլեր էր խփում, բացի այդ, եղել է թիմի 11 մետրանոցների իրացնողը։ Ինքը Չիվաձեն, իր 11 մետրանոցներ իրացնլու ոճի մասին ասել է այսպես՝ «Վազքի ժամանակ ես միշտ հետևում էի դարպասապահի շարժմանը և հարվածից առաջ մի փոքր դադար էի անում։ Եթե ցատկում էին անկյուն, խփում էի հակառակ անկյունը կամ կենտրոն» ։
1980 թվականին դարձավ թիմի ավագը, մնալով մինչև խաղային կարիերայի ավարտը։
ԽՍՀՄ հավաքականում խաղացել է 46 խաղ, խփել 3 գոլ։ Դեբյուտը կայացել է 1980 թվականի մարտի 6-ին՝ Բուլղարիայի դեմ խաղում։ Մունդիալ 1982-ի մասնակից, հավաքականի կազմում հայտագրված է եղել նաև Մունդիալ 1986-ին, ուր գնացել է չապաքինված վնասվածքով (պատռվածք ազդրի ետին երեսին), որի պատճառով էլ խաղադաշտ ոչ մի անգամ դուրս չի եկել ։ Որպես ավագ բազմիցս է հավաքականին առաջնորդել խաղերի ժամանակ։
1987 թվականին, ՈՒԵՖԱ գավաթի շրջանակներում գերմանական «Վերդերի» դեմ կայացած խաղից հետո հայտարարեց ֆուտբոլային կարիերան ավարտելու մասին։ Պատճառները վերջին երկու տարում հաճախակի ստացած վնասվածքներ էին, ինչպես նաև պատասխանատվության ծանրությունը, որը որպես ավագ, կրում էր Չիվաձեն։
1990 թվականից սկսել է աշխատել Վրաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի փոխ-նախագահի պաշտոնում։
1993 թվականին սկսեց գլխավորել Վրաստանի հավաքականը, որի մարզչական շտաբ հրավիրեց «Դինամոյի» իր նախկին խաղընկերներին-Ռամազ Շենգելիային, Թամազա Կոստավին, Օթար Գաբելիային։ Նրա ղեկավարությամբ հավաքականը բավականին հաջող հանդես եկավ Եվրո 1966-ի ընտրական խաղերին, խմբում Գերմանիայից և Բուլղարիայից հետո զբաղեցնելով երրորդ տեղը։ Գլխավոր մարզչի պաշտոնը լքեց Մունդիալ 1998-ի ընտրական փուլի շրջանակներում Անգլիայից (0-2) և Իտալիայից (0-1) կրած պարտություններից հետո ։
1998 թվականի հունվարից մինչև հոկտեմբերը՝ Նոդար Ալալքացիի մահվանից հետո, կատարել է Վրաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի պարտականությունները։
2001 թվականի հունիսից, Դավիթ Ղիփիանիի և Ռևազ Ձոձուաշվիլիի հրաժարականներից հետո, Մունդիալ 2002-ի որակավորման մրցաշարի վերջին խաղերում աշխատեց հավաքականի հետ։ 2001 թվականի դեկտեմբերին պաշտոնապես գլխավորեց Վրաստանի հավաքականը, որի հետ մասնակցեց Եվրո 2004-ի ընտրական մրցաշարին ։
2005 թվականին՝ Մեհրաբ Ժորդանիի հրաժարականից հետո, ժամանակավոր ղեկավարեց Վրաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան ։
2012 թվականից գլխավորում է Վրաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականը։
1990-ականներին և 2000-ականների սկզբին վետերանական խաղերում դուրս է եկել խաղադաշտ ։
Ընտանիք
Կինը Մզիյան է, ունի 2 որդի (Գեորգին և Ալեքսանդրը, որոնք երկուսն էլ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստներ են) և մեկ դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Վրաստանի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ֆուտբոլի չեմպիոններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Վալդեմար Լինդգրեն
Վալդեմար Լինդգրեն (շվեդերեն՝ Waldemar Lindgren, ), ամերիկացի երկրաբան։
Կենսագրություն
1883 թվականին ավարտել է Ֆրայբերգի լեռնային ակադեմիան։ 1884 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Աշխատություններում լուսաբանված են մետաղային հանքավայրերի ծագումնաբանական դասակարգման (1903) հարցերը։ Ընտրվել է ԱՄՆ-ի Ազգային ԳԱ անդամ (1924 թվականից՝ պրեզիդենտ), մի շարք երկրների ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ, Միջազգային երկրաբանական կոնգրեսի նախագահ (1933)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկրաբաններ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Զելիմխան (գյուղ)
Զելիմխան (Zəlimxan), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Աղստևի շրջանում։
Բնակչություն
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 1163 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղստևի շրջանի բնակավայրեր
Բուքսեյ (Օբի գավառ)
Բուքսեյ (Buxeuil), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 139 մարդ, բնակչության խտությունը` 31.38 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.43 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 105 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 36 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 83 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 66-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 17։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,5 %։ 66 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 63 անձ (31 տղամարդ և 32 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 17 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վլադիմիր Յագլիչ
Վլադիմիր Վլադիմիր Յագլիչ (Владимир Владимирович Яглыч, ), կինոյի և թատրոնի ռուս դերասան, Առաջին ալիքով անցկացվող «Սառցե դարաշրջան-4» հեռուստաշոուի հաղթող, Ռոսիա 1 հեռուստաընկերության «Արտիստ» երաժշտական շոուի հաղորդավար։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Յագլիչը ծնվել է 1983 թվականի հունվարի 14-ին Մոսկվա քաղաքում ։
2004 թվականին ավարտել է Բ. Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը, Եվգենի Կնյազևի արվեստանոցում։
2003 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել կինոյում լեյտենանտ Մալյուտինի դերում «Անանուն բարձունքի վրա» պատերազմական հեռուստասերիալում։ Նույն թվականին Վլադիմիր Յագլիչը նկարահանվել է «Իմ ամենամաքուր» հեռուստասերիալում, որտեղ խաղացել է Սերգեյի՝ իշխանի և սպասուհու որդու կերպարը։
2013 թվականի սեպտեմբերի 8-ից մինչև դեկտեմբերի 29-ը մասնակցել է Առաջին ալիքով ցուցադրվող «Սառցե դարաշրջան-4» հեռուստաշոուին։
2013 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Վլադիմիր Յագլիչը և Օկսանա Դոմնինան դարձել են «Սառցե դարաշրջան-4» շոուի հաղթող ։
Նկարահանվել է Լեսյա Յարոսլավսկու «Դարձիր իմ ամուսինը» (Стань мне мужем) տեսահոլովակում։
Անձնական կյանք
2005—2010 թվականներին ամուսնացած է եղել դերասանուհի Սվետլանա Խոդչենկովայի հետ ։
2013 թվականի դեկտեմբերին հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Յագլիչը տեղեկացրել է իր և «Սառցե դարաշրջան» հեռուստաշոուում իր զուգընկերուհի Օկսանա Դոմնինայի սիրավեպի մասին ։
2015 թվականին Վլադիմիրը սիրային հարաբերություններ է սկսել Անտոնինան Պապերնայայի հետ ։
Ճանաչում և մրցանակներ
Պարգևատրվել է Ռեժիսորների և պլաստիկայի մանկավարժների գիլդիայի դիպլոմով «Մատրիցա» ցուցադրության համար և ճանաչվել է տասը ամենահեռանկարային արտիստ-շրջանավարտներից մեկը (2004 թվականի շրջանավարտ) Մոսկվայի թատերական բուհերի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստատեսության դերասաններ Կատեգորիա:Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Ռամեշբաբու Պրագնանանդհա
Ռամեշբաբու Պրագնանանդհա (பிரஞ்ஞானந்தா ரமேஷ்பாபு), ), հնդիկ շախմատիստ, գրոսմայստեր, շախմատային հրաշամանուկ։ Համարվում է աշխարհում չորրորդ շախմատիստը, որը ամենաերիտասարդ տարիքում արժանացել է գրոսմայստերի կոչմանը  ։
Շախմատային կարիերա
Պրագնանանդհան ծնվել է 2005 թվականին՝ Հնդկաստանի Թամիլ Նադու նահանգի կենտրոն Չեննայում։ 7 տարեկանում նրան շնորհվել է ՖԻԴԵ-ի վարպետի կոչում։ Նա 2013 թվականին՝ 8 տարեկան հասակում դարձել է շախմատի պատանիների աշխարհի չեմպիոն։ 2015 թվականին նվաճել է մինչև 10 տարեկանների առաջնության չեմպիոնի տիտղոսը ։
2016 թվականին Պրագնանանդհան 10 տարեկան, 10 ամսական և 19 օրական հասակում դարձավ պատմության մեջ ամենաերիտասարդ միջազգային վարպետը։ Նա գրոսմայստերի իր առաջին նորմը լրացրել է 2017 թվականի նոյեմբերին, շախմատի պատանիների աշխարհի առաջնությունում, որտեղ գրավեց 4-րդ հորիզոնականը՝ վաստակելով 8 միավոր։ Նա լրացրեց գրոսմայստերի երկրորդ նորմը 2018 թվականի ապրիլի 17-ին՝ «Ֆիշերի հուշամրցաշարում» ։ 2018 թվականի հունիսի 23-ին նա նվաճեց իր երրորդ և վերջին գրոսմայստերի նորմը։ Օրտիզեիի «Gredine Open» մրցաշարի 8-րդ տուրում՝ նա պարտության մատնեց Լուկա Մորոնիին և 12 տարեկան, 10 ամսական և 13 օրական հասակում դարձավ երկրորդ ամենաերիտասարդ գրոսմայստերի նորմը լրացրած շախմատիստը՝ Սերգեյ Կարյակինից հետո։ Սերգեյ Կարյակինը այդ տիտղոսը նվաճել է 12 տարեկան 7 ամսական հասակում։ 2018 թվականին նա հրավիրվել է արագ շախմատի 4 պարտիա խաղալու Ուեսլի Սոի հետ։ Շատերն այն կարծիքին էին, որ դա հեշտ հաղթանակ է լինելու Ուեսլի Սոի համար, բայց 12-ամյա շախմատիստը 2.5-1.5 հաշվով հաղթող ճանաչվեց ։
Անձնական կյանք
Պրագնանանդհաան ապրում է Չեննայի արվարձաններից մեկում։ Հայրը աշխատում է բանկում, իսկ մայրը՝ տնային տնտեսուհի է։ Նրա ավագ քույրը՝ Վեյշալի Ռամեշբաբուն երիտասարդ շախմատիստ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Հնդիկ շախմատիստներ
Պատերնոպոլի
Պատերնոպոլի (Paternopoli), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2716 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 151 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83052, հեռախոսային կոդ՝ 0827։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իսիլիո
Իսիլիո (Issiglio), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 402 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 80 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էյնալլի
Էյնալլի (Eynallı), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Աղստևի շրջանում։
Չալեո Իյուվիդյա
Չալեո Իյուվիդյա (เฉลียว อยู่วิทยา; ), թաիլանդացի ձեռնարկատեր և ներդրող։ Հայտնի է որպես «Krating Daeng» (กระทิงแดง) խմիչքի և դրա հիման վրա ստեղծված «Red Bull» Էներգետիկ ըմպելիքների ապրանքանիշի ստեղծող։ Կյանքի վերջին տարում՝ 2012 թվականին Թաիլանդի ամենահարուստ մարդկանց շարքում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը, որի ունեցվածքը գնահատվել է 5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար ։
Էյնալլի
Բնակչություն
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 2284 մարդ ։
Չալեո Իյուվիդյա
Կենսագրություն
Ավստրիացի ձեռնարկատեր Դիտրիխ Մատեշիցը, որն աշխատում էր «Blendax» գերմանական ընկերությունում, խմիչքի մասին իմացել է 1980-ական թվականների սկզբին։ Դիտրիխը պարզել է, որ «Krating Daeng»-ը թույլ է տալիս ազատվել ջեթլագից, և 1984 թվականին Իյուվիդյայի հետ համագործակցության համաձայնագիր է կնքել Եվրոպայում վաճառք մեկնարկելու համար։ Արտահանման տարբերակը «Red Bull» ապրանքանիշով շուկա է մուտք գործել 1987 թվականին։ Իյուվիդյան գործընկերությանը տրամադրում էր ըմպելիքի օրիգինալ բաղադրատոմսը, իսկ Մատեշիցը հարմարեցնում էր այն եվրոպացիների ճաշակի հետ և զբաղվում մարքեթինգով ։ Յուրաքանչյուրը գործի մեջ ներդրել է 500 000 ԱՄՆ դոլար՝ ստանալով 49 % ֆրանշիզա, մնացած 2 %-ը փոխանցվել է Չալեո Իյուվիդյայի որդուն՝ Չալերմ Իյուվիդյային։ Այդ ապրանքանիշից բացի, Չալեո Իյուվիդյան մնացել է «TC Pharmaceuticals»-ի սեփականատերը, որը թողարկել է նաև այլ էներգետիկ ըմպելիքներ, ինչպես նաև եղել է Պիյավատ մասնավոր հիվանդանոցի համասեփականատերը։
Իյուվիդյայի ընտանիքն ունի նաև «Ֆերրարի» ընկերության ավտոմեքենաները Թաիլանդ ներմուծելու բացառիկ իրավունքներ։
Չալեո Իյուվիդյան մահացել է 2012 թվականի մարտի 17-ին Բանգկոկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի գործարարներ
Նաիրա Զոհրաբյան
Նաիրա Վահանի Զոհրաբյան, հայ լրագրող, հասարակական-քաղաքական գործիչ, 2007 թվականից ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր, 2019 թվականի հունվարի 18-ից մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերի 29-ը եղել է ՀՀ ԱԺ մարդու իրավունքների և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։
2007 թվականից մինչև 2021 թվականի մայիսի 20-ը եղել է ԲՀԿ անդամ, կուսակցության գլխավոր քարտուղար։
2021 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ
Նաիրա Զոհրաբյանը հայտարալել է, որ վայր է դնում «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գլխավոր քարտուղարի և կուսակցականի պարտականությունները և առաջիկա ընտրություններին չի մասնակցելու ԲՀԿ համամասնական ցուցակով ։
Ստեղծագործական գործունեությունը
Տեղական և արտերկրի մշակութային պարբերականներում հրապարակված թատերագիտական բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է։
Անձնական կյանք
Զոհրաբյանը հայտնի թարգմանիչ Սամվել Մկրտչյանի այրին է, ունի մեկ դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Սան Մատեո (գավառ)
Սան Մատեո (San Mateo), գավառ Կոստա Ռիկայի Ալախուելա նահանգում։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է նահանգի հարավային մասում։ Հյուսիս-արևմուտքում սահմանակից է Պունտարենաս նահանգին։ Վարչական կենտրոնը Սան Մատեո քաղաքն է։
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 6 136 մարդ։ Տարածքը՝ 125,9 կմ²։
Շրջաններ
Գավառը բաժանված է 4 շրջանների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի գավառներ
Դաղ Քասաման
Դաղ Քասաման (Dağ Kəsəmən), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Աղստևի շրջանում։
Բնակչություն
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 6866 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղստևի շրջանի բնակավայրեր
Խելացի ուժ
Միջազգային հարաբերություններում խելացի ուժ (smart power) եզրույթը նշանակում է փափուկ ուժի (soft power) և կոշտ ուժի (hard power) համադրություն։ Այն սահմանվել է Միջազգային և ռազմավարական ուսումնասիրությունների (Center for Strategic and International Studies) կենտրոնի կողմից, որը սահմանվում է որպես մոտեցում, որը ընդգծում է ռազմականապես ուժեղ լինելու անհրաժեշտությունը, բայց նաև մեծապես հենվում է դաշինքների, համագործակցությունների, ինստիտուտների վրա՝ ամերիկյան ազդեցությունը ընդլայնելու և ԱՄՆ֊ի գործողությունների լեգիտիմությունը ապահովելու համար ։
Ջոզեֆ Նայը, որը Պաշտպանության պետքարտուղարի ասիստենտն է եղել Բիլ Քլինթոնի վարչակազմում և փափուկ ուժի մարտավարության վերաբերյալ մի շարք գրքերի հեղինակ է, պնդում է, որ մերօրյա արտաքին քաղաքականության ամենաարդյունավետ մարտավարությունը փափուկ և կոշտ ուժերի համակցության կիրառումն է։ Միայն փափուկ ուժը կամ կոշտ ուժը կիրառելը սովորաբար լինում է անբավարար ։ Նայը օգտագործում է ահաբեկչության օրինակը՝ նշելով, որ ահաբեկչության դեմ պայքարելիս պետք է կիրառել խելացի ուժ։ Նա պարզաբանում է, որ Թալիբանի կառավարության սրտերը և միտքը փոխելու համար միայն փափուկ ուժ կիրառելը բավարար չէ․ դրանում պետք է ներառվեն նաև ուժային բաղադրիչներ։ Բայց հատկապես իսլամական աշխարհի հետ առնչվելիս փափուկ ուժը խիստ անհրաժեշտություն է, քանի որ միայն կոշտ ուժի օգտագործումը կարող է հանգեցնել անկանխատեսելի վատ հետևանքների։ Համաձայն Չեսթեր Քրոկերի՝ փափուկ ուժը․ «ներառում է դիավանգիտական, համոզելու, կարողությունների զարգացման մարտավարությունը, որը ազդեցություն է գործում այն միջոցներով, որոնք ծախսատար չեն և ունեն քաղաքական և սոցիալական լեգիտիմություն․ սա ներառում է և՛ ռազմական ուժի, և՛ դիվանագիտության բոլոր միջոցների ներգրավում» ։
Ծագում
«Խելացի ուժ» եզրույթի ծագումը վիճեի է․ այն վերագրվում է և՛ Ջոզեֆ Նային, և՛ Սյուզան Նոսելին։ Սյուզան Նոսելը ՄԱԿ֊ում ԱՄՆ֊ի փոխդեսպանն է եղել Քլինթոնի վարչակազմում։ Նա այս արտահայտությունը օգտագործել է «Արտաքին հարաբերություններ» (Foreign Affairs) ամսագրում 2004 թվականին, որը վերանգրված էր «Խելացի ուժ․ պանհանջելով լիբերալ միջազգայնականացում» ("Smart Power: Reclaiming Liberal Internationalism") ։ Նա քննադատության է ենթարկում նաև Թրամփի վարչակազմի քաղաքականությունը, որը արհամարհում է և՛ խելացի ուժի, և՛ փափուկ ուժի դերը արտաքին հարաբերություններում։ Նա մասնավորապես նշում է, որ Թրամփի վարչակազմը չի կիրառում այն գործիքները և մեթոդները, որը Ջոզեֆ Նայը կոչում է փափուկ ուժ։ Ապա ավելացնում է, որ նրանք անտարբեր են նաև իր առաջ քշած խելացի ուժի տեսության նկատմամբ, որը առաջարկում է օգտագործել դիվանագիտական բոլոր միջոցները, ինպես նաև անհրաժեշտության դեպքում ձեռնպահ չմնալ ռազմական ուժի կրառումից ։
Նայը փաստում է, որ հաջողակ և արդյուանվետ խելացի ուժի 21֊րդ դարի էությունը չի ենթադրում ուժի մաքսիմալացում կամ հեգեմոնիայի պահպանում։ Ավելին, այն գտնում է ուղիներ ռեսուրսները համատեղելու համար, որը հանգցենում է հաջողակ մարտավարությունների ուժերի միախառնմանը նոր համատեքստում ։ Հաջողակ խելացի ուժի մարտավարությունը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին․
Միացյալ Թագավորություն
Փաքս Բրիտանիկայի (Pax Britannica) ժամանակներից (1915֊1914 թվականներ) ի վեր Միացյալ Թագավորությունը կրառել է ազդեցության և հարկադրանքի համադրությունը միջազգային հարաբերություններում ։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Խելացի ուժ եզրույթը առաջացել է անցած տասնամյակում, բայց դրա տեսությունն ունի իր արմատները ԱՄՆ֊ի վաղ շրջանի պատմության մեջ․ այն այսօր տարածված գաղափար է միջազգային հարաբերություններում։
1901 թվական․ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը հայտարարել է․ «Խոսի՛ր փափուկ, բայց ձեռքումդ ունեցիր մեծ մահակ»։
1948 թվական․ ԱՄՆ֊ը նախաձեռնեց մեծածավալ խաղաղասիրական ծրագրեր փափուկ ուժի համատեքստում՝ ներառյալ հեռարձակումներ, տեղեկատվության փոխանակում ամբողջ աշխարհում` Խորհրդային Միության ազդեցության տարածման դեմն առնելու համար։
1991 թվական․ Սառը պատերազմի ավարտը նախանշվեց Բեռլինի պատի քանդելով, որը տեղի ունեցավ կոշտ և փափուկ ուժերի համատեղման արդյունքում։ Սառը պատերազմի ամբողջ ընթացքում կոշտ ուժը օգտագործվում էր Խորհրդային Միության ագրեսիան զսպելու, իսկ փափուկ ուժը՝ կոմունիզմի գաղափարախոսությունը քայքայելու համար։ Ջոզոֆ Նայն ասել է․ «Երբ Բեռլինի պատը վերջապես փլուզվեց, այն քանդվեց ոչ թե հրետանային միջոցների կողմից, այլ մուրճերի և տրակտորների կողմից․ սա արդյունքն էր կոմունիզմի գաղափարախոսության քայքայման »։
2004 թվական․ Ջոզեֆ Նայը «խելացի ուժ» եզրույթը օգտագործեց իր «Փափուկ ուժ․ միջոցներ համաշխարհային քաղաքականության մեջ հաջողության հասնելու համար» ("Soft Power: The Means to Success in World Politics") գրքում։ Նա գրում է․ «Խելացի ուժը ո՛չ փափուկ ուժն է, ո՛չ էլ կոշտ․ այն երկուսը միասին է» ։
2007 թվական․ Իրաքում պատերազմի և 2001 թվականի սեպտմեբերի 11֊ի ահաբեկչության լույսի ներքո Բուշի վարչակազմը քննադատության էր ենթարկվում կոշտ ուժի չափից շատ կիրառման համար։ Հակադրվելու համար այս կոշտ ուժային մարտավարությանը Միջազգային և ստրատեգիական ուսումնասիրությունների (Center for Strategic and International Studies) կենտրոնը ստեղծեց «Փափուկ ուժի հանձնաժողով», որը ներկայացնելու էր խելացի ուժի տեսությունը ԱՄՆ֊ի՝ հետիրաքյան պատերազմի արտաքին քաղաքականությունը կողմնորոշելու համար ։ Զեկույցը մատնանշեց հինգ առանցքային տիրույթներ ԱՄՆ֊ի արտաքին քաղաքականության համար։ Դրանք են․ դաշինքներ, համաշխարհային զարգացում, հանրային դիվանագիտություն, տնտեսական ինտեգրացում, տեխնոլոգիաներ և նորամուծություններ ։
2009 թվական. Միջազգային և ստրատեգիական ուսումնասիրությունների կենտրոնը հրապարակեց երկրորդ զեկույցը «Հետաքննելով նոր բազմակողմանիությունը» ("Investing in a New Multilateralism") վերնագրով, որով դիտարկվում էր խելացի ուժի տեսությունը միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Զեկույցը դիտարկում է ՄԱԿ֊ը որպես գործիք ԱՄՆ֊ի խելացի ուժի քաղաքականության իրականացման համար։ ՄԱԿ֊ի միջոցով ԱՄՆ֊ը իրակացնում է իր քաղաքականությունը բազմակողմ տիրույթում ։ 2009 թվական․ Օբամայի վարչակազմի օրոք խելացի ուժը դարձավ արտաքին քաղաքականության մարտավարության առանցքային անկյունաքարը։ Սա տարածում գտավ Պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի Սենատի լսումների ժամանակ հուվնարի 13֊ին ունեցած զեկույցից հետո․ Ե՛վ Սյուզան Նոսելը, և՛ Ջոզեֆ Նայը դրվատանքով հանդես եկան Հիլարի Քլինթոնի մոտեցման վերաբերյալ, քանի որ ԱՄՆ֊ի արտաքին քաղաքականությունը այդուհետ հենվելու էր խելացի ուժի վրա ։
2011 թվական․ Բարաք Օբամայի 2011 թվականի ելույթը Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի վերաբերյալ մատնանշում էր խելացի ուժի մարտավարությունը՝ ի հավելումն ռազմական ուժի և դիվանագիտության՝ որպես արտաքին քաղաքականության հայեցակարգի երրորդ սյուն ։
Միացյալ Թագավորություն
Մեծ Բրիտանիայի կառավարության 2015 թվականի Ստրատեգիական պաշտպանության և անվտանգության ռազմավարությունը հիմնված էր փափուկ և կոշտ ուժերի մարտավարությունների համատեղման վրա    ։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վերջին տարիներին որոշ գիտնականներ ձգտում են տարբերակել խելացի ուժը փափուկ ուժից՝ ներառելով նաև ռազմական միջոցները պետական ռազմավարության մեջ՝ որպես խելացի ուժի ավելի լայն փիլիսոփայություն։ Քրիստիան Ուհիթոնը, որը Ջորջ Բուշի վարչակազմում Պետդեպարտամենտի պաշտոնյա է եղել, ներկայցրել է փափուկ ուժը որպես մեծ թվով ֆինանսական, մշակութային, լրտեսական, տնտեսական և ռազմական գործողություններ, որը պետությունները կարող են օգտագործել պատերազմի պայմաններում, բայց առավել արդյունավետ ձևով խաղաղ ժամանակ ։ Ուհիթոնը հղում է կատարում ԱՄՆ֊ի արտաքին քաղաքական գործունեությանը սկսած Սառը պատերազմից, ներառելով նաև Կենտրոնական հետախուզական վարչության հովանավորած ծրագրերը, և կոչ է անում օգտագործել դրանք ԱՄՆ֊ի ժամանակակից մարտահրավերների դեմ պայքարելու համար, որոնք առաջացնում են Չինաստանը, Իրանը և իսլամիստները ։
Խելացի ուժ կիրառելու մարտահրավերներ
Համաձայն «Առնչվելով այսօրվա ասիմետրիկ սպառնալիքներին ուղղված ԱՄՆ֊ի և համաշխարհային անվտանգության դեմ» ("Dealing with Today's Asymmetric Threat to U.S. and Global Security") գիտաժողովի՝ արդյունավետ խելացի ուժի մարտավարությունը բախվում է բազմաթիվ մարտահրավերների խելացի ուժի տեսությունը գործնականում կիրառելու ժամանակ։ Այսօր խելացի ուժ կիրառելը պահանջում է հաղթահարել բազմաթիվ դժվարություններ, քանի որ այն գործում է ասիմետրիկ սպառնալիքների միջավայրում՝ կիբերանվտանգությունից մինչև ահաբեկչություն։ Այս սպառնալիքները գոյություն ունեն միջազգային ասպարեզում՝ դրանով ավելացնելով ևս մեկ խոչընդոտ խելացի ուժի մարտավարության համար։ Այս խոչընդոտները հաղթահարելու համար գիտաժողովը առաջարկում է կիրառել հետևյալ գործոնները․ օրենքի գերակայություն, կազմակերպչական արգելապատնեշներ, խելացի ուժի ֆինանսավորում և մարտավարական կապերի ամրապնդում ։
Օրենքի գերակայություն
Խելացի ուժի հայեցակարգը և՛ ներքին, և՛ միջազգային մակարդակում իրականացնելու համար, ԱՄՆ֊ը պետք է զարգացնի իրավական շրջանակները խելացի ուժի ընձեռած հնարավորություններից լիարժեքորեն օգտվելու համար։ Խելացի ուժի իրականացման համար օրենսդրական հիմքը զարգացնելը, այուամենայնիվ, պահանջում է այս ասիմետրիկ սպառնալիքների ճշգրիտ ընկալում, որ երբեմն շատ բարդ է։ Կիբերանվտանգության տիրույթը, օրինակ, չափազանց խճճված է։ Հետևաբար պետք է լիարժեք պատկերացնել ասիմետրիկ սպառնալիքները օրեսնդրական հիմքը բարեփոխելու համար ։
Կազմակերպչական արգելափակոցներ
Խելացի ուժի մոտեցումների իրականացման անկարողությունը, որն առաջանում է գործակալությունների ներսում կազմակերպչական բնույթի ձախողումների պատճառով, ևս մեկ խոչընդոտ է խելացի ուժի մարտավարության արդյունավետ իրականացման համար։ Գործակալությունները հաճախ ունենում են կա՛մ համապատասխան լիազորությունների, կա՛մ ռեսուրսների պակաս խելացի ուժ կիրառելու համար։ Խելացի ուժի երկարատև և կայուն կիրառման միակ ճանապարհը այս կազմակերպչական խնդիրներին առերեսվելն է, ինչպես նաև կոշտ և փափուկ ուժերի ռեսուրսների համակարգման և մատչելիության զարգացումն է։
Խելացի ուժի ֆինանսավորում
Ընթացիկ ֆինասկան ճգնաժամերի պատճառով ֆինանսավորումը դարձել է առանցքային խոչընդոտ խելացի ուժի իրականացման համար։ Համաձայն Դարպասների քարտուղարության՝ կա մեծ պահանջ քաղաքացիական գործընթացների ֆինասնավորման աճի համար դիվանագիտության, մարտավարական հաղորդակցության, արտաքին օգնության, քաղաքացիական գործողությունների և տնտեսական վերակառուցման բնագավառներում։ Խելացի ուժի արդյունավետ կիրառման համար ԱՄՆ֊ի բյուջեն պետք է վերանայվի և նոր հավասարկշռություն ստեղծվի այնպես, որ ոչ ռազմական արտաքին քաղաքական ծրագրերը ստանան ավելի շատ ֆինանսավորում։ Սակայն ռազմական ծախսերը զոհաբերելը կարող է թուլացնել պետության պաշտպանունակությունը ։
Մարտավարական հաղորդակցություններ
Ընկալման ասիմետրիկությունները, համաձայն զեկույցի, մեծ խոչընդոտ են մարտավարական հաղորդկացությունների համար։ Երկարատև խելացի ուժի մարտավարությունը կչափավորի բացասկան ընկալումները՝ քննարկման դնելով այս սպառնալիքների բնույթը և ստեղծելով հարթակ այս մարտավարության իրականացման համար։ Զեկույցը պնդում է, որ մարատավարական հաղորդակցության կենտրոնական դերը պետք է վերապահված լինի կրթությանը՝ ամերիկյան ժողովրդավարական արժքեներով և պետության առջև ծառացած մարտահրավերների հաղթահարման ոգով համակված։
ՄԱԿ֊ը՝ որպես խելացի ուժի գործիք
Խելացի ուժի իրականացման գործիքակազմի մեջ մասնագետները առանձնացնում են ՄԱԿ֊ի դերը։ Միջազգային և մարտավարական ուսումնասիրությունների կենտրոնը 2009 թվականի հունվարին հրապարակեց մի զեկույց, որը բացահայտում էր ՄԱԿ֊ի դերը՝ որպես ԱՄՆ֊ի խելացի ուժի գործիքի ։ Զեկույցը պնդում է, որ բազմաբևեռ աշխարհում ՄԱԿ֊ը չի կարող համարվել դարն ապրած կառույց, այլ պետք է դիտարկվի որպես մարտավարական մտածողության գործիք մեր պետությունների առջև ծառացած բազմակողմանիության պայմաններում
ԱՄՆ֊Չինաստան հարաբերություններ
2011 թվականին Պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի հաղորդմամբ ԱՄՆ֊ը կսկսի փոխել Ասիախաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի նկատմամբ իր մտադրությունները՝ ստեղծելով մարտավարական հարաբերություններ ԱՄՆ֊ի և Չինաստանի միջև, որը շատ կարևոր է տարածաշրջանի նկատմամբ հետագա արտաքին քաղաքականության պլանավորման համար։ Վերոհիշյալ ուսումնասիրությունների կենտրոնի «Խելացի ուժը ԱՄՆ֊Չինաստան հարաբերություններում» զեկույցը առաջարկում է խելացի ուժի տեսության մի քանի միջոցներ Չինաստանի հետ ռազմավարական կապերը ամրապնդելու համար ։ Միակողմանի գործողությունների վրա հենվելու փոխարեն՝ ԱՄՆ֊ը և Չինաստանը պետք է համատեղեն իրենց խելացի ուժի միջոցները տարածշրջանում խաղաղության և կայուն զարգացմանը նպաստելու համար։ Զեկույցը այուամենայնիվ ընգծում է, որ ԱՄՆ֊Չինաստան հարաբերությունները պետք է զարգացվեն առանց Չինաստանի սև֊սպիտակ տեսլականի․ հարաբերությունները պետք է լինեն գործընկերային տարածաշրջանում կայունության ամրապնդման համար։
ԱՄՆ֊Թուրքիա հարաբերություններ
Օբամայի վարչակազմը շարունակաբար ընգծում էր խելացի ուժի մարտավարության կարևորությունը Մերձավոր Արևելքի երկրների, հատկապես Թուրքիայի հետ հարաբերություններում, քանի որ այն ունի տարածաշրջանում ուժային կենտրոն դառնալու նկրտումներ ։ Լինելով ՆԱՏՕ֊ի միակ մուսուլման անդամը՝ Թուրքիան կորող է ծառայել որպես լծակ ոգեշնչելու տարածաշրջանի մյուս պետություններին իր օրինակին հետևելու համար։ Ստեղծելով գործընկերային հարաբերություններ Թուրքիայի հետ և կիրառելով խելացի ուժի մարտավարությունը, այն կարող է դառնալ կամուրջ Արևելքի և Արևմուքտի միջև։ ԱՄՆ֊Թուրքիա հարաբերությունները խելացի ուժի մարտավարության շրջանակներում կարող է օգնել վերջինիս մեծացնել իր տարածաշրջանային ազդեցությունը, և դրանով այն կդառնա ՆԱՏՕ֊ի ավելի կարևոր անդամ։
Փոխակերպող դիավանագիտությունն ընդդեմ խելացի ուժի մարտավարության
Կոնդոլիզա Ռայսը, որ Բուշի վարչակազմում զբաղեցնում էր Պետքարտուղարի պաշտոնը, ձևակերպեց «Փոխակերպող դիվանագիտություն» (Transformational Diplomacy) տերմինը՝ նկարագրելու համար Բուշի վարչակազմի՝ դեմոկրատիային նպաստելու և տարածելու քաղաքականությունը ։ Փոխակերպող դիվանագիտությունը հակասում է խելացի ուժի տեսությանը, քանի որ վերջինս օգտագործում է կոշտ և փափուկ ուժերի ռեսուրսները՝ իրավիճակային հիմունքներով։ Օբամայի վարչակազմի արտաքին քաղաքականությունը հիմնված էր խելացի ուժի մարտավարության վրա և փորձում էր պահել բալանսը ուժի և դիվանագիտության միջև։
Խելացի ուժը որպես ամերիկյան իմպերիալիզմի գործիք
Բոսթոն Գլոբի հետ հարցազրույցի ժամանակ լրագրող Անա Մունդոուն հարց ուղղեց Ջոզեֆ Նային այն կարծիքի վերաբերյալ, որ խելացի ուժը ամերկյան իմպերիալիզմի բարեկամական կողմն է ։ Երկար ժամանակ Բուշի հայեցակարգը ևս քննադատության թիրախ էր իմպերալիստական լինելու պատճառով, քանի որ այն կենտրոնանում էր ԱՄՆ֊ի և իր դաշնակիցների մնացած աշխարհի ննկատմամբ ազդեցության վրա։ Ջոզեֆ Նայը պաշտպանեց խելացի ուժի գաղափարը՝ պնդելով, որ այս քննադատությունները գալիս են խելացի ուժի տեսության թյուրիմացաբար ընկալումներից։ Նա նշեց, որ այս տեսությունը կարող է օգտագործվել ոչ միայն ԱՄՆ֊ի, այլև ցանկացած պետության կողմից։ Բարաք Օբաման բնորոշել է ԱՄՆ֊ի առաջնայնությունը՝ որպես գործընկերոջ ոգի, այլ ոչ թե տիրոջ ոգի ։
Խելացի ուժի անարդյունավետ օգտագործում
Կեն Ադելմանը «Ոչ այսչափ խելացի ուժ» ("Not-So-Smart Power")կոչվող հոդվածում փաստում է, որ չկա հարաբերակցություն ԱՄՆ֊ի օգնության և արտերկրում ազդեցություն ունենալու կարողության միջև ։ Նա մատնանշում է․ այն պետությունները, որոնք ստանում են ավելի շատ արտաքին օգնություն, ինչպիսիք են Եգիպտոսը և Պակիստանը, ավելի քիչ են համահունչ ամերիկյան արժեքներին, քան այն պետությունները, որոնք ստանում են ավելի քիչ օգնություն, կամ ընդհանրապես չեն ստանում։ Այսպիսով նա քննադատում է խելացի ուժի գործիքները, որպիսիք են արտաքին օգնության և փոխանակման ծրագրերը, քանի որ դրանք համարում է անօգուտ և անարդյուանվետ ամերիկյան ազգային շահերին ծառայելու գործում։
Հին ինստիտուտների և դաշիքների վիճարկում
Խելացի ուժի կիրառումը ԱՄՆ֊ի մարտավարությունում քննդատության է ենթարկվում նաև «Խելացի ուժ» աշխատության հեղինակ Թեդ Գալեն Կարպենթերի կողմից։ Նա հատկապես քննադատում է այդ քաղաքականության իրականացման կապելը «ժամկետանց» կազմակերպությունների, օրինակ ՆԱՏՕ֊ի հետ ։ Կարպենտերը իր մոտեցնումները բացատրում է ասելով․ «Ամերիկան չպետք է լինի և չպետք է ձգտի լինել համաշխարհային ոստիկանի և համաշխարհայի սոցիալական աշխատողի համատեղում»։ Հին կազմակերպությունների հետ հույսեր կապելու փոխարեն՝ ԱՄՆ֊ը պետք է վերամտածի նոր դաշինքների մասին, որոնք համահունչ կլինեն արտաքին քաղաքական նոր ծրագրերին։ Կարպենտերը մտավախություն ունի, որ խելացի ուժի պատճառով բուն ամերիկյան շահերը կարող են զոհաբերվել հանուն համաշխարհային հանրության շահերի։
Տես նաև
Փափուկ ուժ
Վիու (Իտալիա)
Վիու (Viù), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ տարածաշրջանի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը՝ ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 1.198 մարդ, խտությունը՝ 15 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 84 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10070, հեռախոսային կոդը՝ 0123։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Little Me
«Little Me», բրիտանական Little Mix խմբի երգը։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ որպես խմբի «Salute» (2013) կոչվող երկրորդ ալբոմի երկրորդ սինգլ ։ Երգը գրվել է Little Mix խմբի անդամների, TMS պրոդյուսերական թիմի և Իեն Ջեյմսի կողմից։ Երգը Մեծ Բրիտանիայի սինգլների հիթ շքերթում զբաղեցրել է 14-րդ հորիզոնականը ։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Director X-ը, ներկայացվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 18-ին (մինչև երգի սինգլ թողարկվելը) ։
Պարոլիզե
Պարոլիզե (Parolise), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 653 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 218 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83050, հեռախոսային կոդ՝ 0825 ։
Little Me
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 սինգլներ Կատեգորիա:2013 երգեր Կատեգորիա:Ֆեմինիստական երգեր Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Պարոլիզե
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խորխե Լարենա
Խորխե Լարենա-Ավելյանեդա Ռոյգ (Jorge Larena-Avellaneda Roig, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, խաղում է որպես կիսապաշտպան։ Այժմ հանդես է գալիս Լարնակայի Կիպրոսի ԱԵԿ ակումբում։
Ակումբային կարիերա
Խորխե Լարենան իր կարիերան սկսել է որպես «Լաս Պալմաս» ակումբի ֆուտբոլիստ, իր հայրենի քաղաքից։ 2000 թվականի Սեպտեմբերի 3-ին նա իր դեբյուտը կատարեց իսպանական առաջնությունում, փոխարինելով Վալադիդիդին 66-րդ րոպեին ։ 2 ամիս անց, Լարենը իր առաջին գոլը վաստակեց Պրեմիեր Լիգայում, որը դարձավ «Նումանսկիյ» ։ 2001/02 թվականի առաջնությունում նա վաստակել է 7 գոլ, ներառյալ տուգանային հարված `« Ռեալ Մադրիդի» հաղթական տիտղոսում ։ Սակայն, սա չի պահպանվել «Լաս Պալմասի» մրցաշարի օրինակներից հեռանալուց։ 2002 թվականի ամռանը Խորխե Լերանան պայմանագիր կնքեց Մադրիդի «Ատլետիկո» ակումբի հետ, որի կազմում պարբորաբար խաղում էր մրցաշրջաններւմ։ 2005 թվականի ամռանը նա տեղափոխվեց մեկ այլ ակումբ՝ «Սելտա», որի կազմում 2006/07 թվականիի մրցաջշրջաների արդյունքում մտան Սեգունդու։ Այդ ժամանակից մինչ 2014 թվականի կեսը նա հանդես է եկել բացառապես իսպանական երկրորդ ամենակարևոր առաջնության թիմերի համար. Սելտա, հայրենի Լաս-Պալմաս, Հուեսկա և Ռեսրիվիվո։ 2014 թվականի օգոստոսի կեսերին Խորխե Լիրենան պայմանագիր է կնքել Լարնակայից Կիպրոսի ԱԵԿ ակումբիի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Apalus bimaculatus
Apalus bimaculatus, Nemognathinae ենթաընտանիքի բզեզ։ Տարածված է Եվրոպայում, Ուկրաինայում, Եվրոպայի հարավային մասում, Ղազախստանում, Թուրքիայում և Թուրքմենիայում ։ Բնակվում են անտառում։ Ակտիվ են ցերեկային ժամերին, սնվում են վառվռուկի ծաղիկներով։ Մարմնի երկարությունը 10-12 մմ։ Մարմինը սև է, փայլուն։ Թևերի գույնը դեղին է, շատերի մոտ կան սև օղակե բծեր, երբեմն բացակայում են։
Փառատոն
[[Պատկեր:Village Feast Fac simile of a Woodcut of the Sandrin ou Verd Galant facetious Work of the End of the Sixteenth Century edition of 1609.png|right|thumb|
Գյուղի տոնը։ Sandrin ou Verd Galant-ի փայտի ֆաքսին, 16-րդ դարի աշխատանք (1609-ի հրատարակություն)]] Փառատոն համայնքի կողմից սովորաբար նշվող մի իրադարձություն, որը հիմնվում է այդ համայնքի և իր կրոնի և մշակույթի որոշ բնույթի վրա։ Այն հաճախ նշվում է որպես տեղական կամ ազգային տոն, մելա կամ իսլամական տոներ։ Բացի կրոնից և ֆոլկլորից նշանակալի ծագումը նաև գյուղատնտեսությունն է։ Սնունդը այնպիսի կենսական ռեսուրս է, որ բոլոր փառատոները կապված են բերքահավաքի հետ։ Լավ բերքի համար նախատեսված կրոնական հիշատակությունը և գոհունակությունը խառնվում են աշնանը տեղի ունեցող իրադարձությունների հետ, ինչպիսիք են Հելոուինը հյուսիսային կիսագնդում և Զատիկը՝ հարավայինում։
Փառատոները հաճախ նախատեսված են հատուկ համայնքային նպատակներ իրագործելու համար, հատկապես հիշատակությանը և գոհունակությանը առնչվող։ Տոնակատարությունները ներկայացնում են կրոնական, սոցիալական կամ աշխարհագրական խմբերի պատկանելության զգացում, որոնք նպաստում են խմբի միասնությանը։ Նրանք կարող են նաև տրամադրել զվարճանք, որը հատկապես կարևոր է տեղական համայնքների համար մինչև զանգվածային արտադրության ժամանցի արարողությունը։ Փառատոները, որոնք կենտրոնացված են մշակութային կամ էթնիկ թեմաների վրա, նաև ձգտում են տեղեկացնել համայնքի անդամներին իրենց ավանդույթների վերաբերյալ․ պատմությունները և փորձը փոխանակող մեծերի ներգրավումը միասնության միջոց է հանդիսանում ընտանիքների միջև։
Հին Հունաստանում և Հռոմում փառատոները, ինչպիսիք են Saturnalia- ն, սերտորեն կապված են հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքական գործընթացների, ինչպես նաև կրոնի հետ  ։ Ժամանակակից ժամանակներում փառատոներին կարող էին մասնակցել օտարերկրացիները, ինչպիսիք են զբոսաշրջիկները, ովքեր գրավում են ավելի շատ էքսցենտրիկ կամ պատմական։ Ֆիլիպինները մեծ թվով փառատոներ ունեցող ժամանակակից հասարակության օրինակներից են, քանի որ տարվա յուրաքանչյուր օրը առնվազն մեկ կոնկրետ տոն է։ Երկրում ավելի քան 42,000 հիմնական և երկրորդական փառատոներ կան, որոնց մեծ մասը բնորոշ է բարանգայի (գյուղական) մակարդակին ։
Ստուգաբանությու
«Փառատոն» բառը ի սկզբանե օգտագործվել է որպես ածական ուշ տասնչորսերորդ դարից, որը ծագել է լատիներենից և հին ֆրանսերենից ։ Միջին անգլերենում «փառատոնային դայ»-ը կրոնական տոն էր ։ Առաջին անգամ որպես գոյական այն օգտագործվել է 1589 թվականին (որպես «Festifall») Տոնը առաջին անգամ օգտագործվել է որպես գոյական 1200 թվականին ,։ և առաջին անգամ որպես բայ օգտագործվել է 1300 թվականին ։ «Խնջույք» տերմինը օգտագործվում է նաև ընդհանուր աշխարհիկ լեզվով, որպես խոշոր կամ մանրակրկիտ կերակուրի հոմանիշ։ Երբ օգտագործվում է որպես փառատոնի իմաստով, հաճախ վերաբերում է կրոնական փառատոնին, այլ ոչ թե ֆիլմերի կամ արվեստի փառատոների։ Ֆիլիպիններում կամ իսպանական շատ այլ գաղութներում իսպաներեն բառը fiesta օգտագործվել է որպես համայնքային տոն ի պատիվ հովանավոր սրբի։
Ավանդույթներ
Շատ փառատոներ կրոնական ծագում ունեն և մշակութային և կրոնական նշանակությունը ներխուժում են ավանդական գործողություններում։ Ամենակարևոր կրոնական փառատոները, ինչպիսիք են Սուրբ Ծնունդը, Ռոշ Հաշանան, Դիվալին և Կուրբան Բայրամը, ծառայում են տարին նշելու համար։ Մյուսները, ինչպիսիք են բերքահավաքի փառատոները, նշում են սեզոնային փոփոխությունը։ Պատմական նշանակության միջոցառումները, ինչպիսիք են կարևոր ռազմական հաղթանակները կամ ազգային կառույցները, նույնպես խթանում են փառատոնին։ Հին օրինակ է Հին Եգիպտոսի փարավոնի Ռամսեսս III-ի կողմից հիմնած փառատոնը, որտեղ տշվում էր իր հաղթանակը լիբիացիների նկատմամբ ։ Շատ երկրներում արքայական տոները նշում են դինաստիկական իրադարձությունները, ինչպես գյուղատնտեսական տոները բերքահավաքի մասին։ Փառատոները հաճախ նշվում են տարեկան։ Աշխարհում կան փառատոների բազմաթիվ տեսակներ և երկրների մեծ մասը տոնում են կարևոր իրադարձությունները կամ ավանդույթները ավանդական մշակութային միջոցառումներով և միջոցներով։ Հատկապես ամենաշատը պատրաստվում են հատուկ պատրաստված սննդի սպառման մեջ (ցույց տալով կապը «տոնակատարության» հետ) և մարդկանց համախմբում է։ Փառատոները նաև խիստ կապված են ազգային տոների հետ։ Ազգային փառատոների ցուցակը հրապարակվում է, որպեսզի մասնակցությունը դառնա ավելի հեշտ ։
Կրոնական փառատոներ
Շատ կրոնների շարքում տոնը տոնակատարությունների շարք է Աստվածների կամ Աստծո պատվին ։ Տոնը և փառատոնը պատմականորեն փոխարինելի են։ Շատ կրոններ ունեն փառատոներ, որոնք տարեկան կրկնվում են և որոշները, ինչպիսիք են Փեսախը, Զատիկը և Կուրբան Բայրանը շարժական տոներ են, այսինքն, նրանք, որոնք որոշվում են կամ լուսնային կամ գյուղատնտեսական ցիկլերով, կամ ժամանակի օգտագործման օրացույցով։ Սեդի փառատոնը, օրինակ, տոնում է եգիպտացի փարավոնի իշխանության երեսուներորդ տարին և ապա ամեն երեք (կամ որոշ դեպքերում չորս) տարին դրանից հետո ։
Քրիստոնեական եկեղեցական օրացույցում կան երկու հիմնական տոներ, որը հայտնի է որպես Տիրոջ ծննդյան տոնը (Սուրբ Ծնունդ) և Հարության տոնը (Զատիկ)։ Կաթոլիկ, Ուղափառ և Անգլիկան եկեղեցական օրացույցում ամբողջ տարվա ընթացքում կան մեծ թվով փոքր տոներ՝ հիշատակելով սրբերին, սրբազան իրադարձություններ և վարդապետություններ։ Ֆիլիպիններում տարվա ամեն օր ունի առնվազն մեկ հատուկ կրոնական փառատոն, կամ կաթոլիկ, իսլամական, կամ բնիկ ծագումով։
Բուդդայականություն կրոնական փառատոները, ինչպիսիք են Էսալա Պերահերան, տեղի են ունենում Շրի Լանկայում և Թաիլանդում ։ Հինդուիստիկան փառատոները, ինչպիսիք են Հոլին, շատ հին են։ Սիկհեր համայնքը տոնում է Վայսախիի փառատոնը նշելով նոր տարին և Խալսի ծնունդը ։
Արվեստի փառատոներ
Ընդհանուր գեղարվեստական փառատոների բազմաթիվ սերունդների թվում են նաև փառատոների ավելի կոնկրետ տեսակներ, այդ թվում մտավոր կամ ստեղծագործական նվաճումների ցուցադրություններ, ինչպիսիք են գիտական փառատոները, գրական փառատոները և երաժշտական փառատոներ ։ Ենթակատեգորիայի մեջ են մտնում երգիծական փառատոները, ռոք փառատոները, ջազ փառատոները և բուսկերս (buskers-փողոցային) փառատոները, պոեզիայի փառատոները, թատերական փառատոները և հեքիաթների փառատոները, և վերամիավորման փառատոները, ինչպիսիք են Վերածննդի տոնավաճառները։ Ֆիլիպիններում, բացի ամբողջ տարվա ընթացքում ցրված բազմաթիվ արվեստի փառատոներից, փետրվար ամիսը հայտնի է որպես ազգային արվեստի ամիս, ամբողջ արշիպելագոնում բոլոր արվեստի փառատոների գագաթնակետը ։
Կինոփառատոները ներառում են մի քանի ֆիլմերի ցուցադրություններ և սովորաբար տեղի են ունենում տարեկան։ Որաշ շատ նշանակալից կինոփառատոներից են Բեռլինի միջազգային կինոփառատոնը, Վենետիկի կինոփառատոնը և Կաննի կինոփառատոնը։
Սննդի և խմիչքի փառատոներ
Սննդի փառատոնը այն միջոցառումն է, որը տոնում է սնունդն ու խմիչքը։ Սրանք հաճախ նշում են հատուկ շրջանի արտադրողների արտադրանքը։ Որաշ սննդի փառատոներ կենտրոնացած են հատուկ սննդի կետի վրա, ինչպիսիք են Գետնանուշի ազգային փառատոնը (The National Peanut Festival) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, կամ Գոլվեյի Միջազգային Օյսթեր փառատոնը (The Galway International Oyster Festival) Իռլանդիայում։ Նաև կան հատուկ խմիչքների փառատոներ, ինչպիսիք են գարեջրի փառատոնը՝ Օկտոբերֆեստը, Գերմանիայում։ Շատ երկրներ անցկացնում են փառատոներ գինին տոնելու համար։ Մեկ օրինակն է Beaujolais nouveau- ի ժամանման համաշխարհային տոնակատարությունը, որը ներգրավվաած է նոր գինին ամբողջ աշխարհում առաքելու համար յուրաքանչյուր տարվա նոյեմբերի երրորդ հինգշաբթի օրը ։ Եվ Beaujolais nouveau-ն և ճապոնական բրնձի գինին՝ սակեն, կապված են բերքահավաքի հետ։ Ֆիլիպիններում կան առնվազն երկու հարյուր փառատոներ, որոնք նվիրված են սննդին և խմիչքին։
Սեզոնային և բերքի փառատոներ
Սեզոնային փառատոները, ինչպիսիք են Բելտենան (Beltane), որոշվում են արեգակնային և լուսնային օրացույցերով և սեզոնների ցիկլով, հատկապես իրենց ազդեծության պատճառով սննդի մատակարարման վրա, որի արդյունքում կան շատ լայն տարածում ունեցող հին և ժամանակակից բերքի փառատոներ։ Հին եգիպտացիները ապավինում էին Նեղոս գետի սեզոնային հեղեղին, ոռոգման ձևին, որը պարարտ հող էր բերում բերքի համար ։ Ալպերում, աշնանը անասունների վերադարձը լեռնային արոտավայրերից մինչև հովտում գտնվող ախոռները նշվում էր որպես Ալմաբրիբ։ Հայտնի ձմեռային փառատոնը՝ Չինաստանի նոր տարին, սահմանվում է լուսնային օրացույցով և նշվում է ձմեռային արևադարձից հետո երկրորդ նոր լուսնի օրը։ Հուլիսի 4-ից 7-ը նշվում է Arunachal Pradesh- ի Ստորին Սուբանսիրի շրջանում ապրող Apatatians- ի շքեղ փառատոնը, աղոթելով բուսական մշակաբույսի բերքի համար ։
Ամառային կամ Սուրբ Հովհաննեսի տոնը սեզոնային փառատոնի օրինակ է՝ կապված քրիստոնեական սրբերի տոնի հետ, ինչպես նաև հյուսիսային կիսագնդի ամառային արևադարձի ժամանակի տոնակատարությանը, որտեղ այն առանձնապես կարևոր է Շվեդիայում։ Ձմեռային կարնավալները նաև հնարավորություն են տալիս օգտագործել ձյուն և սառույց պահանջող ստեղծագործական կամ սպորտային միջոցառումներ տոնելու համար։ Ֆիլիպիններում տարվա յուրաքանչյուր օր կա առնվազն մշակաբույսերի, ձկների, խեցգետնիների, կաթի և այլ տեղական ապրանքների բերքահավաքին նվիրված մեկ փառատոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հասարակական իրադարձություններ
Վիթվիլ (Վիրջինիա)
Վիթվիլ, քաղաք, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի Վիրջինիա նահանգի Վիթ վարչական շրջանի կենտրոնը։ Այն անվանակոչվել է ի պատիվ Ջորջ Վիթի, ով եղել է ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագրի տակ ստորագրողը և Թոմաս Ջեֆերսոնի ուսուցիչը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Վիթվիլի բնակչության թիվը կազմել է 8,211 մարդ ։ Միջպետական 71 և 81 մայրուղիները կառուցվել են քաղաքի ճանապարհներին կից, որպեսզի ճանապարհորդներին ապահովեն հարմար խաչմերուկներով։
Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Վիթվիլն ուներ ռազմավարական կարևորություն։ Այն հարձակման է ենթարկվել 1863 թվականին Թոլանդի և 1865 թվականին Սթոունմենի գրոհների ժամանակ։ Քաղաքը Էդիթ Բոլինգ Վիլսոնի ծննդավայրն է, ով եղել է նախագահ Վուդրո Վիլսոնի երկրորդ կինը։
Պատմություն
Վիթ վարչական շրջանը ստեղծվել է 1789 թվականին և անվանվել ի պատիվ Ջորջ Վիթի, ով եղել է «Ամերիկյան իրավագիտության նախահայրը» և վավերացրել է ԱՄՆ անկախության հռչակագիրը։ 1790 թվականի մայիսին Քրիս Սիմրմենը նվիրաբերել է 90 ակր հող, և Ջոն Դեյվիսի նվիրաբերած 10 ակրի հետ միասին հիմնադրվել է քաղաք և վարչական կենտրոն։ Նույն տարվա նոյեմբերին Ռոբերտ Ադամսը ավարտում է քաղաքի շինարարական հետազոտությունները։ Քաղաքը դեռևս չուներ պաշտոնական անվանում, բայց հայտնի էր որպես Վիթ շրջանի դատական կենտրոն։
Վերակառուցման շրջանից հետո մեծ թվով սպիտակամորթներ միացան նահանգի բնակիչներին, որպեսզի հաստատեն սպիտակամորթերի վերադասումը և Ջիմ Քրաուի սահմանած կանոնները, որոնք շարունակվում էին կրառվել մինչև XX դարը։ 1926 թվականին Վիրջինիայում վերջին անգամ Լինչի դատաստանին ենթարկվեց Աֆրո-ամերիկացի Ռեյմոնդ Բըրդը, ով սպիտակամորթների մեծ խմբի կողմից հանվեց բանտից, այն բանից հետո, երբ ձերբակալվել էր սպիտակամորթ կնոջ հետ սեռական հարաբերություն ունենալու պատճառով։ Կրակոցով սպանելուց հետո նրա մարմինը կապեցին բեռնատարից և մղոններով քարշ տալուց հետո կախեցին դատարանի ճանապարհին մի ծառից։ Սկզբում նա մեղադրվում էր Մինի Գրաբբի` իր գործատուի աղջկա բռնաբարման մեջ, սակայն Մինին պնդում էր, որ իրենց հարաբերությունները փոխհամաձայնեցված էին և ծնունդ տվեց նրա որդուն ։ Համայնքը հրաժարվում էր ընդունել դա և երեք ամիս անց սպանեց նրան։ Այս իրադարձությունը լուսաբանվեց և առաջ բերեց ազգային վրդովմունքի։
Բըրդի մահը ճեպազդակ հանդիսացավ, որ 1928 թվականին Վիրջինիայում ընդունվի ինքնադատաստանի վերացման օրենքը։ Դրան մեծապես ազդեց նաև Լուիզ Ջաֆֆեի քարոզարշավը, ով Նորֆոկ Վիրջինիան-Փայլըթ թերթի խմբագիրն էր։ Նրան աջակցում էր նաև նահանգապետ Հարրի Ֆլադ Բըրդը, ով ջանք չէր խնայում իր նախագծերով զարկ տալ նոր բիզնեսների զարգացմանը նահանգում ։
Աշխարհագրություն
Վիթվիլը տեղակայված է 36.94778°N, -81.08694°W (36.947679, −81.086955). ։ Համաձայն ԱՄՆ-ի մարդահամարի բյուրոյի՝ քաղաքն զբաղեցնում է 37 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որի 0,1 %֊ը ջրային տարածք է։ Տեղակայված լինելով Միացյալ Նահանգների մայրուղիների, 77, 81 միջպետական ճանապարհների խաչմերուկում և Բլու Ռիջ լեռան ստորոտին՝ Վիթվիլը հայտնի է որպես Հարավարևմտյան Վիրջինիայի կենտրոն կամ Բլու Ռիջ լեռան խաչմերուկ։
Կլիմա
Ծովի մակարդակից բարձր դիրքի շնորհիվ ունի և՛ ծովային, և՛ խոնավ ցամաքային կլիմա։ Ամռանը տաք է և խոնավ, չնայած համեմատաբար զով են նահանգի մյուս ավելի ցածրադիր գտնվող վայրերը։