Ռաբինդրանաթ_Թագոր
Վեպեր
Թագորը գրել է ութ վեպ և չորս նովել՝ «Չաթուրանգան», «Շեշեր Կոբիտան» («Վերջին պոեմը»), «Չար Օդհայը», «Նոուկադուբին» և «Տունը և աշխարհը»։ «Տունը և աշխարհը» նովելի իդեալիստական գլխավոր հերոսի՝ զամինդար Նիկհիլի միջոցով խիստ քննադատվում է Հնդկաստանի աճող ազգայնականությունը, ահաբեկչությունը և Սվադեշի շարժման մոլեռանդությունը, որոնք էլ Թագորի հակասական զգացումների անկեղծ արտահայտության արդյունքն էին։ Նովելն ավարտվում է հինդու-մուսուլման բռնությամբ և Նիկհիլի, հավանաբար, մահացու վիրավորվելով։ «Գորա» վեպում գրողն այնպիսի հակասական հարցեր է առաջ քաշել, որոնք առնչվել են Հնդկաստանի ինքնության հետ։ «Գորա» վեպում Թագորը հնդիկներին կոչ է արել միավորվել և պայքարել ազատագրության համար։ Մեկ այլ նովել է՝ «Տունը և աշխարհը», որտեղ ինքնաճանաչման, անձնական ազատության և կրոնի հարցերը զարգանում են ընտանեկան պատմության և սիրո եռանկյունու համատեքստում։ Վերջինս նկարագիրն է Հնդկական ժողովրդական ապստամբության ժամանակ որբացած մի իռլանդացի տղայի, որին հնդիկներն են մեծացնում՝ կնքելով նրան գորա, այսինքն՝ սպիտակ մականվամբ։ Անտեղյակ լինելով իր իսկական ծագումից և ելնելով բնիկ հնդիկների հանդեպ տածած սիրուց և նրանց հետ իր հայրենակից ղեկավարների դեմ ունեցած համերաշխությունից՝ հերոսը խիստ քննադատում և նույնիսկ պատժում է հինդուիզմը ուրացողներին։ Հերոսը սիրահարվում է Բրահմո կաստայից մի աղջկա՝ ստիպելով մտահոգված խորթ հորը բացահայտել իր կորած անցյալն ու դադարեցնել իր նատիվիստական եռանդը։ Որպես ճիշտ հանգուցալուծում՝ «առաջ քաշելով խիստ ավանդապաշտության և՛ դեմ, և՛ կողմ փաստարկները», նա կռվում է գաղութացման դեմ։ Հերոսի միջոցով Թագորն ընդգծել է նաև «որպես դհարմա ընկալվող ինքնությունը»: Թագորի լավագույն վեպերից է «Ջոգաջոգը» («Հարաբերություններ»)։ Վեպի սյուժեն պտտվում է երկու ընտանիքների միջև տեղի ունեցող պայքարի շուրջ՝ Չաթթերջինիների, որոնք ներկայացնում են ազնվականությունը և Գհոսալների, որոնք ներկայացնում են փողն ու ամբարտավանությունը։ Չաթթերջինիների ընտանիքի Բիփրոդայի քույրը՝ Կումուդինին, ամուսնանում է Գհոսալների ընտանիքից Մադհուսուդանի հետ։ Վեպի հերոսուհի Կումուդինին, աստվածությունների վերին եռյակը ներկայացնող Շիվայի և Սաթի աստվածուհու կատարելություններով հմայված և ներշնչված Բրահմա աստծո որդի Դակշայի դուստր Սաթիի օրինակով՝ դժվարին ընտրության առջև է կանգնում՝ իր առաջադեմ ու կարեկից եղբոր և ոչ աստվածասեր ամուսնու միջև։ Կումուդինին, որը մեծացել է ապահով տանը՝ հաճույքով հետևելով բոլոր ավանդույթներին և մասնակցելով բոլոր կրոնական արարողություններին ինչպես տան մյուս կանայք, պատրաստ է ամուսնուն ընկալել, որպես իր կողմից երկրպագվող Աստծո բոլոր արժեքները կրողի։ Սակայն ամուսնանալով՝ Կումուդինին ցնցվում է հարստությունն ու իշխանությունը ցուցամոլություն սարքած Մադհուսուդանից։ Այս վեպում Թագորը լավագույնս ի ցույց է դրել իր ֆեմինիստական հակումները. պաթոսով նկարագրել է հղիության, ընտանեկան պարտականությունների և պատվի ծուղակն ընկած կանանց դժվարին վիճակը և ողբերգական ճակատագիրը, միաժամանակ, հիշատակելով՝ նեխող, հողատեր բենգալացի ազնվանականությունը: Մյուս վեպերն ավելի ոգևորող են. «Շեշեր Կոբիտան», որը երկու անգամ թարգմանվել է, համապատասխանաբար՝ «Վերջին պոեմը» և «Հրաժեշտի երգեր» վերնագրերով, հանդիսանում է Թագորի ամենալիրիկական վեպը, հագեցած՝ բանաստեղծություններով և չափածո հատվածներով, որոնց հեղինակը՝ գլխավոր հերոսը բանաստեղծ է։ Այն երգիծական և պոստմոդեռնիստական տարրեր է պարունակում, ունի ամպլուաներ, որոնք եռանդով քննադատում են ծեր, հնաոճ և հռչակավոր բանաստեղծին, որն ի դեպ, հանդես է գալիս շատ ծանոթ մի անունով՝ Ռաբինդրանաթ Թագոր։ Թեպետ Թագորի վեպերն իր աշխատանքների մեջ ամենից քիչ ուշադրության ու գնահատանքի արժանացած գործերն են, սակայն դրանք նոր շունչ են ստացել՝ վերածնվելով հնդկական կինեմատոգրաֆիայի խոշորագույն ռեժիսոր Սաթյաջիտ Ռայի «Չոկեր Բալի» և «Տունը և աշխարհը» ֆիլմերում։ «Չոկեր Բալի» վեպում Թագորը հերոսուհու՝ մի խռովահույզ այրու միջոցով նկարագրում է բենգալական հասարակությունը։ Նա ծաղրում է այրիների հավերժական սգի և այլևս երբեք չամուսնանալու, հավետ մեկուսացմանն ու միայնությանը հանձնված սովորույթը։ Հետագայում, իր վեպի մասին Թագորը գրել է հետևյալ տողը. «Ես միշտ զղջացել եմ վեպի այդպիսի ավարտի համար»։