cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Արփի լճի ազգային պարկ
Տարածքում կան մոտ 670 տեսակ բույսեր (խոլորձ, թրաշուշան, հիրիկ, կակաչ, շուշան), որոնցից 25-ը ներառված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Դրանցից 22-ը էնդեմ տեսակներ են։ Պարկում կան կաթնասունների 30 տեսակ (եվրոպական ջրասամույր, խայտաքիս)։
Արփի լճի ջրահավաք ավազանի մշակովի լանդշավտները կազմված են հիմնականում հացահատիկի և վուշի դաշտերից։
Արևիկ ազգային պարկ
Ստեղծվել է 2009 թվականին։ Գտնվում է Սյունիքի մարզում Զանգեզուրի լեռնաշղթայի Մեղրի լեռնաբազուկի հարավային լանջին, ինչպես նաև Շվանիձոր և Նյուվադի գետերի ջրահավաք ավազանում։ Մակերեսը կազմում է 34 401․8 հեկտար։ Պահպանության օբյեկտը Մեղրիի եզակի բուսական և կենդանական աշխարհն է։
Ազգային պարկի տարածքում առկա են ուղղաձիգ բնական գոտիներ և լանդշֆտների տարբեր տիպեր՝ ալպյան մարգագետիններ, լեռնային տափաստաններ, անտառային զանգվածներ, կիսաանապատներ։ Ունի հարուստ կենսաբազնազանություն՝ առաջավորասիական ընձառյուծ, բեզոարյան այծ, հայկական մուֆլոն, միջերկրածովային կրիա, հայկական իժ, կովկասյան ջրասամույր, կասպիական հնդկահավ, կովկասյան մայրեհավ։
Բուսական աշխարհը նույնպես հարուստ է։ Կարմիր գրքում գրանցված տեսակներից հանդիպում են չորապտեր արծվապտերային, Գրիֆիթի հուդայածառ, վայրի ձմերուկ, անմեռուկ կլորատերև, կատվադաղձ լերդախոտատերև, թրաշուշան աղասեր, սագասոխուկ ցողունավոր, սարդակիր կովկասյան, խոլորձ Շելկոնովիկի, սարդակիր կովկասյան։
Հայաստանի արգելավայրեր
Հայաստանում ներկայումս գրանցված և գործում են 26 արգելավայրեր, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 102 212.93 հեկտար, որը Հայաստանի տարածքի 3.44%-ն է ։
Ախնաբադի կենու պուրակ
Գտնվում է Գետիկ գետի ավազանում։ Մակերեսը կազմում է 25 հեկտար։ Ստեղծվել է 1959 թվականին։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 1400-1700 մ բարձրության վրա։ Պահպանման օբյեկտներն են կենու անտառակն ու կենդանիների համակեցությունը։
Արագածի ալպիական արգելավայր
Մակերեսը՝ 300 հեկտար։ Կազմավորվել է 1959 թվականին։ Գտնվում է Արագածի հարավային լանջին՝ ծովի մակերևույթից 3200-3500 մետր բարձրության վրա։ Պահպանվող օբյեկտներն են Քարի լիճն ու ալպիական բուսականությունը։
Արջատխլենու արգելավայր
Մակերեսը՝ 40 հեկտար։ Ստեղծվել է 1958 թվականին։ Տեղակայված է Հայաստանի հյուսիսում՝ Խաչաղբյուր գետի ավազանում՝ ծովի մակերևույթից 1500-1800 մետր բարձրության վրա։ Պահպանվող օբյեկտներն են գիհիի և արջատխլենու մնացուկային պուրակները։
Բանքսի սոճու պուրակ
Մակերեսը՝ 4 հեկտար։ Ստեղծվել է 1959 թվականին։ Տեղակայված է Հայաստանի Մարմարիկ գետի ավազանում՝ ծովի մակերևույթից 1800-2000 մետր բարձրության վրա։ Պահպանվող օբյեկտներն են անտառատնակներն ու Բանքսու սոճուտը։
Բողաքարի արգելավայր
Մակերեսը՝ 2728 հեկտար։ Ստեղծվել է 1989 թվականին։ Տեղակայված է Հայաստանի հարավում՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային լանջին՝ ծովի մակերևույթից 1400-2100 մետր բարձրության վրա։ Պահպանվող օբյեկտներն են Հայաստանի ֆլորային ու ֆաունային բնորոշ մի քանի ներկայացուցիչներ։
Գանձաքարի (Վերին Աղդան) արգելավայր
Մակերեսը՝ 6813 հեկտար։ Ստեղծվել է 1971 թվականին։ Տեղակայված է Հայաստանի հյուսիսում՝ Աղստև գետի վտակ Ցայտաջուր գետի ավազանում։ Պահպանվող օբյեկտներն են՝ այծյամ, գորշ արջը, վայրի խոզ, կովկասյան մարեհավ։
Գետիկի արգելավայր
Մակերեսը՝ 5718 հա։ Ստեղծվել է 1971 թվականին։ Տեղակայված է Հայաստանի արևելքում՝ Աղստև գետի վտակ Գետիկ գետի ավազանում՝ ծովի մակերևույթից 1500-2700 մ բարձրության վրա։ Պահպանվող օբյեկտներն են՝ այծյամ, գորշ արջը, վայրի խոզ, կովկասյան մարեհավ։
«Գիլան» արգելավայր
Մակերեսը՝ 118 հեկտար։ Գտնվում է Հայաստանի Արարատի մարզում, Ազատ գետի Միլի վտակի ափին։ 2007 թվականին առանձնացվել է Խոսրովի արգելոցից։
Հայաստանի տարածքի մյուս արգելոցներից են՝
Հայաստանի բնության հուշարձաններ
Հայաստանի բնության կենդանի հուշարձաններից են արևելյան սոսու մնացուկային պուրակը (Հայաստանի Սյունիքի մարզի Ներքին Հանդ գյուղ մոտ), Գրիֆիթի հուդայածառը (Մեղրու նախալեռնային շրջան) և այլն, իսկ անկենդան հուշարձաններից՝ բազալտե սյունաձև, և ճառագայթաձև մերկացումները (Ազատի, Արփայի, Հրագդանի կիրճեր), հրաբխային կոները (Գեղամա, Վարդենիսի լեռնավահաններ), ռելիեֆի հողմահարման եզակի ձևերը՝ բնական ժայռաբուրգերը (Գորիս, Խնձորեսկ), ինչպես նաև բազմաթիվ բարձրլեռնային լճակներ, հանքային աղբյուրներ, ջրվեժներ (Թռչկան, Ջերմուկի, Շաքիի) և այլն։
Բնության հուշարձանները բացառիկ կամ յուրահատուկ, գիտական և պատմամշակութային հատուկ արժեք ներկայացնող բնական օբյեկտներ են։
230 բնական հուշարձաններից 109-ը հանդիսանում են երկրաբանական (Աժդահակ և Արմաղան հրաբուխներ Գառնիի «Բազալտե երգեհոն» սյունաձև բազալտները, Որոտանի վրա գտնվող «Սատանի կամուրջ»), 48-ը՝ ջրաերկրաբանական (Ապարանի «Սրբի աղբյուր», Մալիշկա գյուղի «Մոզ աղբյուր»), 38-ը՝ ջրագրական (Շաքիի ջրվեժ, Գեղամա լեռների «Վիշապալիճ»), 16-ը՝ բնապատմական (Երիցվանքի մոտ գտնվող Արծվանիկ գյուղի բնական քարայրներ), 19-ը՝ կենսաբանական հուշարձաններ (Շիրակի «Փետրախոտային տափաստան», Տավուշի մարզի «Սարի գյուղի սոսին»)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հատուկ պահպանվող տարածքներ Կատեգորիա:Բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Հողմահարման կեղև
Կատեգորիա:Հող
Ալեքս Փիլիպոս
Ալեքս Փիլիպոս (Alex Pilibos, ), հայազգի բարերար, գործարար, Ռոզ և Ալեք Փիլիպոս վարժարանի հիմնադիր ։ Կալիֆոռնիայում կանտալուպի խոշոր արտադրողներից մեկը ։
Կենսագրություն
Եղբայրները Սիրիայից բերված սերմերից սկսեցին աճեցնել տարբեր տեսակների սեխեր։ Նրանք սկսեցին կիրառել սեխերի փաթեթավորման նոր ձևեր ։ Փաթեթավորման գործընթացը բարելավելու համար Ստեփան Փիլիպոսը ստեղծեց գնահատման և տեսակավորման սարքեր ։
Ալեքս Փիլիպոսը եղել է Արևմտյան պտղաբույծների ընկերակցության խորհրդի անդամ ։
Մահացել է 1966 թվականի Ֆրեզնոյում։
Բարեգործություն
Ալեքս Փիլիպոսը եղել է բարերար, հիմնել է Հայ կրթական հիմնադրամը, ինչպես նաև աջակցել է Կալիֆոռնիայի հայկական տան, Սիրիայի, Կիպրոսի և Հունաստանի մանկատներին։
Ալեքս Փիլիպոսի մահից հետո կինը՝ Ռոզը, 1969 թվականին ապահովում է միջոցներ հայկական Ռոզ և Ալեքս դպրոցի ստեղծման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ Կատեգորիա:Անձինք Խարբերդից Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարերարներ
Սիմենթալ տավարի ցեղ
Սիմենթալ տավարի ցեղ (Simmental - Զիմենթալի հովիտ անվանումից), տավարի կաթնամսատու ցեղ։
Հատկանիշներ
Դիմացկուն է։ Թույրը՝ առավելապես հարդախայտաբղետ, տարբեր երանգներով, հաճախ գլխի մազածածկը՝ սպիտակ, քթի հայելին՝ բաց վարդագույն։ Մարմինը հոծ է, ոսկրակազմը՝ ամուր, մկանակազմը՝ փարթամ զարգացած, կրծքավանդակը՝ խորը և լայն։ Ցուլերի կենդանի զանգվածը 1000-1250 կգ է, կովերինը՝ 600-700 կգ։ Հորթերը արագ են աճում։ 12 ամսական հասակում ցուլիկների կենդանի զանգվածը 400-420 կգ է, 18 ամսականում՝ 500-600 կգ, իսկ սպանդային ելքը՝ 58-63%։ Կովերի տարեկան միջին կաթնատվությունը 3500-4000 կգ է (լավագույնը՝ 5000 կգ, ռեկորդայինը՝ 14430 կգ), կաթի յուղայնությունը՝ 3, 9-4, 0%։
Տարածվածություն
Հիմնականում բուծվում է Շվեյցարիայում։ Լավ կլիմայավարժման և բարձր մթերատու հատկանիշների շնորհիվ տարածված է շատ երկրներում․ Եվրոպայում (շուրջ 35 մլն), վերջին տարիներին նաև՝ ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Արգենտինայում, Արևելյան և Արևմտյան Աֆրիկայում, Ուկրաինայում, Կենտրոնական սևահողային, Մերձվոլգյան, Հարավային Ուրալի գոտիներում, Կրասնոյարսկի և Ալթայի երկրամասերում, Հեռավոր Արևելքում։ Նախկին ԽՍՀՄ-ում ձևավորվել են 7 ենթատիպ, որոնք զանազանվում են տոհմային և մթերատու հատկություններով, տվյալ բնատնտեսական պայմաններին հարմարվելու ունակությամբ և նրա ածանցյալ սիճովյան ցեղերի կազմում էին ցեղային տավարի գրեթե 1/3-ը (կամ ավելի քան 18 մլն)։
Սիմենթալ տավարի ցեղի ցուլ Հայաստան է ներմուծվել XIX դարի կեսերին։
Կատեգորիա:Կովեր Կատեգորիա:Անասնաբուծություն Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Լեզվական կրթություն
Լեզվական կրթություն, երկրորդ կամ օտար լեզու սովորելու գործընթացը։ Այն սկզբում կիրառական լեզվաբանության մի ճյուղ էր, սակայն այժմ այն կարող է համարվել գիտության առանձին ճյուղ։ Լեզվական կրթության համար կան չորս հիմնական կատեգորիաներ` հաղորդակցական ունակություններ, հմտություններ, միջմշակութային փորձառություն և գրագիտություն ։
Կարևորություն
Ընդլայնվող գլոբալացումը կարիք է ստեղծել տարբեր աշխատանքներում ներգրավել այնպիսի մարդկանց, ովքեր տիրապետում են տարբեր լեզուների։ Առևտրի, զբոսաշրջության, միջազգային հարաբերությունների, տեխնոլոգիաների և գիտության ոլորտներում օգտագործվում են ընդհանուր լեզուներ։ Շատ երկրներ, ինչպիսիք են Կորեան, Ճապոնիան և Չինաստանը վարում են կրթական այնպիսի քաղաքականություն, ըստ որի՝ աշակերտները տարրական և միջին դասարաններում պետք է սովորեն առնվազն մեկ օտար լեզու։ Սակայն, որոշ երկրներ, օրինակ՝ Հնդկաստանը, Մալայզիան, Սինգապուրը, Պակիստանը և Ֆիլիպինները կառավարությունում ունեն երկրորդ պաշտոնական լեզու։ Վերջերս Չինաստանում չափազանց մեծ կարևորոթյուն է տրվում լեզուների, մասնավորապես անգլերենի դասավանդմանը։
Հին ժամանակներից մինչև միջնադար
Օտար լեզու սովորելու անհրաժեշտությունը նույնքան հին պատմություն ունի, որքան մարդկությունը։ Շատ դարեր Եվրոպայում լատիներենը կրթության, առևտրի, կրոնի և կառավարության լեզուն էր, սակայն ժամանակի ընթացքում դրան փոխարինելու են եկել ֆրանսերենը, իտալերենը, իսկ 16-րդ դարում արդեն անգլերենը։ Ջոն Ամոս Կոմենիուսը ցանկանում էր փոխել սա։ Նա լատիներեն սովորելու համար մի ամբողջական կուրս էր գրել, որը ընդգրկում էր դպրոցի ամբողջ ուսումնական պլանը։ Դրա գագաթնակետն էր 1657 թվականին գրված «Opera Didactica Omnia» գիրքը:
Իր աշխատության մեջ Կոմենիուսը նկարագրել է լեզու սովորելու մասին իր տեսությունը։ Նա լեզու սովորելու և դասավանդելու մեթոդների մասին տեսության հիմնադիրներից մեկն է։ Նա պնդում էր, որ լեզու սովորելը պետք է ուղեկցվի զգայողության և փորձառության հետ, դասավադումը պետք է լինի բանավոր, դասարանում պետք է լինեն տարբեր առարկաների նկարներ կամ նմուշներ։ Նա երեխաների համար հրատարակել է աշխարհի առաջին պատկերազարդ գիրքը։ Լատիներենի ուսուցումը՝ որպես կենդանի լեզու աստիճանաբար նվազեց, և այն դարձավ դպրոցներում դասավանդվող սովորական առարկաներից մեկը։
16-18-րդ դարերի «քերականության դպրոցները» կենտրոնանում էին դասական լատիներենի ուսուցման քերականական տեսանկյան վրա։ Առաջադեմ ուսանողները այնուհետև անցնում էին լատիներենը հռետորության հետ մեկտեղ ։
18-րդ դար
Ժամանակակից լեզուների ուսումնասիրությունը մինչև 19-րդ դարը Եվրոպայի դպրոցներում ընդգրկված չէր ուսումնական պլանի մեջ։ Հիմնված լինելով լատիներենի ակադեմիական ուսումնասիրության վրա՝ ուսանողները անընդհատ կատարում էին նույն առաջադրանքները, սովորում էին քերականական կանոններ և թարգմանում էին վերացական նախադասույթուններ։ Բանավոր խոսքը զարգանում էր նվազագույն չափով, և ուսանողներից միայն պահանջվում էր տիրապետել գրավոր լեզվին՝ նամակները թիրախային լեզվով ապակոդավորելու համար։ Այս մեթոդը հայտնի դարձավ ինչպես քերականական թարգմանություն ։
19 -20-րդ դարեր
Օտար լեզվի դասավանդման մեջ նորորարություններ սկսեցին կիրառվել 19-րդ դարում և մեծ արագությամբ զարգացան 20-րդ դարում։ Սա առաջացրեց մի շարք տարբեր և երբեմն հակասական մեթոդներ, և դրանց ստեղծողներից յուրաքանչյուրը պնդում էր, որ իր մեթոդը ավելի լավն է քան մյուսներինը։ Կիրառական լեզվաբանությամբ զբաղվող մարդկանցից առաջինները Ժան Մանեսկան, Հենրիխ Գոթֆրիդ Օլեդորֆը, Հենրի Սվիթը, Օտտո Ջեսպերսենը և Հարոլդ Պալմերն էին։ Նրանք զբաղվում էին լեզվի դասավանդման սկզբունքների և մոտեցումների ուսումնասիրությամբ ։
20-րդ դարում օտար լեզվի կրթության պատմությունը և դասավանդման մեթոդները կարելի է համարել կատարյալ ձախողում։ ԱՄՆ-ում շատ քիչ համալսարաններ կան, որտեղ լեզուն համարվում է «նվազագույն մասնագիտական հմտություն»։ Նույնիսկ դոկտորական աստիճանի համար պահանջված «ընթերցելու գիտելիքները» համեմատելի են 2-րդ դասարանի աշակերտների ընթերցելու կարողությունների հետ, և անգլախոս շատ քիչ հետազոտողներ կան, ովքեր կարողանում են ձեռք բերել ինֆորմացիա անգլերենից բացի որևէ այլ լեզվով։ Նույնիսկ որոշ լեզվաբաններ կան, ովքեր տիրապետում են միայն մեկ լեզվի ։
Ինչևէ, ծիծաղաշարժ մեծ վկայություն կա, որը ցույց է տալիս, որ երկրորդ կամ օտար լեզու սովորելը հեշտ է, սակայն պարզ երևում է, որ մեծ անհամապատասխանության կա այս դեպքերի և լեզվական ծրագրերի ձախողումների միջև։ Սա երկրորդ լեզվի ձեռք բերման մասին ուսումնասիրությունները դարձնում է բավականին էմոցիոնալ։ Հին մեթոդները և մոտեցումները, այդ թվում քերականական թարգմանությունը, ծիծաղի առարկա են դառնում, մինչդեռ ներկայումս շարունակում են ի հայտ գալ նոր, ավելի լավ մեթոդներ այս հարցին նոր լուծում տալու համար։
Լեզվի ուսուցման վերաբերյալ շատ գրքերում թվարկվում են այն մեթոդները, որոնք կիրառվում էին անցյալում, և որոնց վերջում նշվում են հեղինակի նոր մեթոդները։ Այս մեթոդները հաճախ հեղինակների հորինած մեթոդերն են, քանի որ գրողները սովորաբար թերահավատորեն են վերաբերվում են հին մեթոդներին, և այն հանգամանքին, որ դրանցից կարելի է օգուտ քաղել և օգտագործել դրանք հետագայում։ Օրինակ՝ նկարագրողական լեզվաբանները առանց տատանվելու պնդում են, որ իրենց աշխատանքից առաջ կիրառված լեզվի ուսուցման մեթոդները գիտական ոչ մի հիմք չունեն։ Ինչևէ, փաստերը ցույց են տալիս հակառակը։ Հաճախ ենթադրվում է նաև, որ հին մեթոդները լիովին անօգուտ էին և լիովին վերացել են, սակայն իրականում այդ մեթոդները մինչ այժմ էլ կիրառվում են ։
Լեզվի ուսուցման ոլորտում միշտ եղել են երկու հիմնական ճյուղեր՝ գործնական և տեսական, և այս երկուսը ունեցել են լիովին անջատ պատմություն, և որոնցից յուրաքանչյուրը ժամանակի ընթացքում մյուսից առաջ է անցել։ Գործնական ճյուղի կողմնակից հետազոտողների շարքում են Ջեսպերսենը, Փալմերը և Լեոնարդ Բլումֆիլդը, ովքեր աջակցում են քերականական և այլ կաղապարների ընդօրինակմանն ու կրկնությանը։ Տեսական ճյուղի կողմնակիցներն են Ֆրանսուա Գուանը, Բերլիցը և Էմիլի Դե Սաուզը, ում՝ լեզու սովորելու վերաբերյալ ռացիոնալիստական տեսությունները համընկնում են Նոամ Չոմսկիի և այլոց լեզվագիտական աշխատանքների հետ։ Սա նպաստել է լեզվի ուսուցման ավելի շատ մեթոդների ստեղծմանը։ Այս մեթոդներով սովորողները կարողանում են որևէ լեզվով արտահայտել իմաստալից և քերականորեն ճիշտ ձևավորված միտք։ Սա գալիս է այն ռացիոնալ դիրքորոշումից, որ մարդը ծնվել է մտածելու համար, և լեզվի կիրառումը բնորոշ է միայն մարդուն։ Եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ մարդկային բոլոր լեզուներում կան միանման հատկանիշներ, կա մի տեսակետ, որ բոլոր մարդիկ և լեզուները կիսում են համընդհանուր քերականություն, որը առկա է մեր ուղեղի կառուցվածքում։ Սա թույլ է տալիս մեզ կազմել նախադասություններ, որոնք երբևէ չենք լսել, սակայն տվյալ լեզվի քերականությունն իմանալու շնորհիվ մարդիկ կարող են լիովին հասկանալ այն ։
21-րդ դար
Որոշ երկրներում, օրինակ Ավստրալիայում, այժմ այնքան սովորական է դարձել դպրոցներում լեզու դասավանդելը, որ լեզվական կրթության առարկան անվանում են LOTE (Language Other Than English) հապավումով, որը նշանակում է անգլերենից բացի այլ լեզու։ Անգլախոս երկրներում ամենատարածված օտար լեզուներն են ֆրանսերենը, իսպաներենը և գերմաներենը ։
Լեզվի ուսուցումը դասարաններում
Լեզվական կրթությունը իրականացվում է կամ որպես հանրակրթական դպրոցի առարկա, կամ էլ որպես մասնագիտացված լեզվական դպրոցի առարկա։ Լեզու դասավադելու բազմաթիվ մեթոդներ կան։ Դրանցից որոշները լիովին մոռացվել են, իսկ մյուսները շարունակվում են լայնորեն կիրառվել։ «Մոտեցում», «մեթոդ» և «տեխնիկա» տերմինները ստորակարգային գաղափարներ են։
Մոտեցումը լեզվի և այն սովորելու բնույթի մասին դիտարկումների խումբ է, սակայն այն չի ներառում գործընթացը և չի ներկայացնում մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես է պետք այդ դիտարկումները իրականացնել դասարանում։
Կան երեք հիմնական մոտեցումներ. Մեթոդը լեզուն՝ որպես սովորելու նյութ ներկայացնելու նախագիծ է և պետք է հիմնված լինի որևէ մոտեցման վրա։ Մոտեցումը մեթոդի վերածելու համար անհրաժեշտ է նախագծել ուսուցողական համակարգ՝ հաշվի առնելով դասավանդման նպատակը, կատարվելիք առաջադրանքների բնույթը, աշակերտների դերը, ուսուցիչների դերը և այն, թե ինչպես պետք է ընտրել և դասակարգել բովանդակությունը։ Տեխնիկան շատ հատուկ, կոնկրետ ճարպկություն կամ հնարք է, որը հնարավորություն է տալիս միանգամից հասնել նպատակին։ Սրանք առաջացել են կառավարման մեթոդից և մոտեցումից ։
Առցանց և ինքնուրույն ուսուցման կուրսեր
Համացանցում ներկայումս առկա են հարյուրավոր լեզուների ուսուցման ծրագրեր, որոնք տարբեր գների համապատասխան առաջարկում են տարբեր մեթոդներ ։
Աուդիո ձայնագրություններ և գրքեր
Աուդիո ձայնագրություններն արվում են լեզվակիրների կողմից, որը օգնում է սովորողներին բարելավել իրենց առոգանությունը ։ Որոշ ծրագրերում հնարավորություն է տրվում դադարեցնել ձայնագրությունը և կրկնել լսածը։ Սա նման է որևէ երգ սովորելուն ։
Աուդիո ձայնագրությունները ևս կիրառվում են տարբեր մեթոդներով և տեղադրված են կայքերում, ծրագրերում և սկավառակներում։ Աուդիո ձայնագրություններից շատերը սովորեցնում են թիրախային լեզվի բառերը՝ բացատրելով նշանակությունը սովորողի լեզվով։  Մեկ այլ տարբերակ է բառերը բացատրել նկարների կամ էլ ձայնային էֆեկտների միջոցով։
Դեռևս հին ժամանակներից հրատարակվել են լեզվի ուսուցման գրքեր, որոնք սովորեցնում են բառապաշար և քերականույթուն ։ Ամենապարզ գրքերը զրուցարաններն են, որոնցում գրված են հաճախ օգտագործվող կարճ արտահայտություններ։ Դրանք նախատեսված են ճանապարհորդների, խոհարարների, ընդունարանի աշխատողների համար, ում հարկավոր է հատուկ բառապաշար։ Ավելի ամբողջական գրքերը ներառում են առաջադրանքներ, քերականություն, թարգմանություն և մեծ բառապաշար։
Համացանց և ծրագրեր
Ծրագրերը, ի տարբերություն գրքերի և աուդիո ձայնագրությունների, կարող են հաղորդակցվել սովորողների հետ. Կայքերը տրամադրում են լեզվի ուսուցման համար անհրաժեշտ ծառայություններ։ Որոշ կայքեր նախագծված են հատուկ լեզու սովորելու համար։ Այլ կայքեր ևս օգնում են սովորել լեզուներ, չնայած նախագծված չեն հենց այդ նպատակով. Որոշ կայքեր անվճար են, սակայն կան կայքեր, որոնց ծառայություններից օգտվելու համար անհրաժեշտ է վճարել։
Սովորելու ռազմավարություն
Լեզու սովորելու գործընթացում շատ կարևոր է որևէ ռազմավարության մշակումը, որը կօգնի ավելի հեշտ ընկալել լեզուն։
Լսելը՝ որպես սովորելու մեթոդ
Անշուշտ, սովորելու համար անհրաժեշտ է լսել, սակայն այլ բան է ուղղակի լսելը, իսկ մեկ այլ բան է լեզուն սովորելու նպատակով ուշադիր լսելը։ Վերջինս կարող է համարվել լեզուն սովորելու հատուկ մեթոդ։
Ընթերցանությունը՝ որպես սովորելու մեթոդ
Շատ մարդիկ կարդում են որևէ տեքստ հասկանալու համար դրա նշանակությունը։ Լեզու սովորելիս կարելի է որպես մեթոդ ընտրել ընթերցանությունը՝ քերականությունը հասկանալու և նոր բառապաշար ձեռք բերելու համար ։
Բառապաշար
Թարգմանությունը և հիշելն ու կրկնօրինակելը լեզու սովորելու ավանդական մեթոդներն են։ Կան այլ ռազմավարություններ, օրինակ՝ կռահումը՝ հիմնված համատեքստային հուշումների վրա, խաչբառերը, որոնց միջոցով կարելի է ձեռք բերել բառապաշար ։
Կոդի փոփոխություն
Կոդի փոփոխությունը, այն է՝ հաղորդակցման ընթացքում մի լեզվից մյուսը անցնելն է։ Այս ռազմավարությունը բնորոշ է հատկապես երկլեզվանիներին ։
Խառը ուսուցում
Խառը ուսուցումը միավորում է դեմառդեմ կրթությունը և հեռահար դասավանդումը։ Այն վերջին տարիներին անգլերենի ուսուցման մեջ մեծ դեր է խաղացել։ Որոշ մարդիկ միախառնված կրթություն ասելով նկատի ունեն այլ գործողությունների հետ միաժամանակ ուսուցումը։ Օրինակ՝ խաղաքարտերով խաղալիս կարելի է սովորել թվերը։
Հմտությունների ուսուցում
Լեզվական հմտությունները չորսն են՝ լսողություն, բանավոր խոսք, ընթերցանություն և գրավոր խոսք։ Սակայն այժմ հմտությունների մեջ ընդգրկում են նաև նկարագրելու, պատմելու և վերաշարադրելու ունակությունները։ Ավելին, հմտությունների շարքում կարելի է նաև նշել սովորելու ունակությունները, այսինքն սովորողի մշակած հատուկ մեթոդները, որոնք նա կարողանում է կիրառել որևէ բան սովորելու համար ։
1970-1980-ական թվականներին չորս հիմնական հմտությունները դասանադվում էին խիստ հերթականությամբ։ Օրինակ՝ լսողությունը դասավանդվում բանավոր խոսքի դասավանդումից առաջ։ Սակայն, ավելի ուշ մարդիկ հասկացել են, որ մենք միաժամանակ օգտագործում ենք տարբեր հմտություններ։ Բանավոր խոսքի կարևորությունը հաճախ ավելի ցածր է դասվում քան գրավոր խոսքինը ։ Սա հավանաբար այն պատճառով է, որ բանավոր խոսք սովորեցնելն ավելի դժվար է։ Գրավոր խոսքի վերաբերյալ բազմաթիվ դասագրքեր կան, սակայն շատ քիչ են ճիշտ արտասանություն սովորեցնող գրքերը։
Վերջերս դասագրքերում շատ են հանդիպում այնպիսի առաջադրանքները, որոնք անհրաժեշտ է կատարել խմբերով կամ էլ զույգերով։ Այսպիսի առաջադրանքների շնորհիվ ավելի շատ աշակերտներ են ինտեգրվում սովորելու գործընթացի մեջ։ Առավելությունն այն է, որ այս դեպքում գործում է հասակակիցների՝ միմյանց սովորեցնելու և օգնելու գործընթացը։ Սակայն այս դեպքում դժվար է հետևել, որ բոլորը հավասարապես անեն աշխատանքը ։
Սենդվիչի տեխնիկա
Օտար լեզվի դասավադման մեջ «սենդվիչի տեխնիկայի» դեպքում մայրենի լեզվի որևէ արտահայտության՝ օտար լեզվով  թարգմանված տարբերակը դրվում է մայրենի լեզվով նույն արտահայտությունների միջև և կրկնվում է այնքան, մինչև աշակերտը սովորի օտար լեզվի անծանոթ արտահայտությունը։ Բանաձևն ունենում է հետևյալ տեսքը՝
Ա2-Ա1-Ա2, որտեղ Ա2-ը մայրենի լեզվով արտահայտությունն է, իսկ Ա1-ը նույն արտահայտության համարժեքն է օտար լեզվում։
Օրինակ՝
թույլ տվեք փորձել - lass mich versuchen - թույլ տվեք փորձել
Մայրենի լեզվի անդրադարձում
Մայրենի լեզվի անդրադարձումը դասավանդման նպատակով գրական և ճիշտ թարգմանության փոխարինումն է բառացի թարգմանությամբ։ Նպատակը օտար լեզվի դարձվածքները թափանցիկ և հասկանալի դարձնել սովորողների համար և օգնել նրանց վերլուծել քերականական կառուցվածքը կամ էլ դարձվածքի նշանակության հետ կապը։
Հետկցում
Հետկցումը մի մեթոդ է, որը կիրառվում է բարդ և բազմավանկ բառեր սովորելու համար ։ Այս դեպքում ուսուցիչը արտասանում է բառի վերջին վանկը, աշակերտները կրկնում են այն, այնուհետև ուսուցիչը աստիճանաբար կցում է նոր վանկեր ։
Լեզվի ուսուցումը ըստ տեղանքի
Չնայած լեզու սովորելու մեթոդները և տեխնիկաները բոլորի համար նույնն են, լեզվի ուսուցումը տարբեր տարածաշրջաններում կարող է տարբեր կերպ իրականացվել։ Տարբեր են նաև տարբեր տարածաշրջաններում հաճախ դասավանդվող լեզուները։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում ամենաշատ դասավանդվող օտար լեզուն իսպաներենն է, իսկ Ավստրալիայում՝ Իտալերենը և մանդարինը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեզվական կրթություն Կատեգորիա:Կիրառական լեզվաբանություն
Օսման (պոեմ)
Օսման (Osman), ուշ վերածննդի ժամանակշրջանի դուբրովնիկցի բանաստեղծ Իվան Գունդուլիչի էպիկական պոեմ:
Պոեմի հիմնական գաղափարը թուրքական տիրակալության դեմ պայքարի կոչն է : Նվիրված է արքայազն, հետագայում Լեհաստանի թագավոր և Լիտվայի մեծ իշխան Վլադիսլավ IV-ին : Պոեմը, ընդհանուր առմամբ, հավանաբար ավարտին է հասցվել 1630-ական թվականներին: Առաջին անգամ հրատարակվել է 1826 թվականին :
Պատմություն
Գունդուլիչի հետարքրությունը քրիստոնեության ու իսլամի հակամարտության պատմությամբ նկատմամբ դրսևորվել է 1620 թվականին, երբ Դավիթ արքայի «Ապաշխարության սաղմոսների» նախաբանում հեղինակը ցանկություն է արտահայտել թարգամնելու իտալացի բանաստեղծ Տորկվատո Տասսոյի «Ազատագրված Երուսաղեմ» պոեմը: «Օսման» պոեմը գրելու առիթը եղել է Խոտինի ճակատամարտը 1621 թվականին, որի ժամանակ Ռեչ Պոսպոլիտայի զորքերը հարված են հասցրել Օսմանյան կայսրության ռազմական ուժերին, որոնք գլխավորում էր երիտասարդ սուլթան Օսման II-ը: 1622 թվականին սուլթանը սպանվել է ապստամբ ենիչերիների ձեռքով: Այդ ժամանակ Բալկաններում ուժեղացել է հարավսլավոնական ժողովուրդների ազգային-ազատագրական շարժումը՝ ընդդեմ թուրքական տիրապետության: Գունդուլիչի հետաքրքրությունը թուրքերի դեմ պայքարի հանդեպ սերտորեն կապված է այդ ժամանակներում Բալկաններում տարածում գտած այն տեսակետի հետ, ըստ որի մոտենում է թուրքական տիրակալության ավարտը: Բալկանների սլավոնների պատկերացումներով Մուհամեդ մարգարեի մահից հազար տարի անց՝ այսինքն 1632 թվականին, Օսմանյան կայսրությունն անկում կապրեր: Թուրքերի պարտությունը Խոտինի ճակատամարտում ընդունվել է որպես մուսուլմանական իշխանության տապալման նախակարապետ: Գունդուլիչը հաշվարկել է, որ պեոմը պետք է գրվի թուրքական իշխանության տապալումից առաջ :
Հարավային սլավոնների ազատագրության կազմակերպման գործում՝ ընդդեմ թուրքական իշխանության, Գունդուլիչը առաջնորդողի դերում տեսնում էր Լեհաստանը, որը մինչև 1648 թվականին Վեստֆալյան հաշտությունը կարևոր դեր է խաղացել Օսմանյան կայսրության դեմ պայքարում: Գունդուլիչի համակրանքը Լեհաստանի նկատմամբ արդարացված է նաև այն հանգամանքով, որ այն կաթոլիկ դավանանք ունի : Ցավակցելով թուրքերի կողմից նվաճված Հունաստանին՝ պոետը գրել է. «Թուրքը վերցրեց քո ազատությունը, խլեց քո հարստությունը և ազատ ժողովրդին կապեց ստրկության անիծյալ շղթաներով»: Նրա համար Դուբրովնիկը հարավսլավոնացիների հույսն է, որոնք ստրկացված են, փառազուրկ. «սլավոնական բոլոր իշխանությունները օտար օրենքների ստրուկն են դարձել» :
Բելիզի զինանշան
Շրջանձև սահմանը եզերվում է սվիթենիայի հիսուն տերևներով, որը խորհրդանշում է սվիթենիայի կարևորությունը Բելիզի տնտեսությունում 18-19-րդ դարերում ։
Օսման (պոեմ)
Պատմություն
Պոեմի հակաթուրքական բնույթը դժգոհություն է առաջացրել Դուբրովնիկի հանրապետության իշխանությունների շրջանում, որոնք զգուշանում էին թուրքական իշխանությունների հետ հարաբերությունների բարդացումից: Պոեմն արգելվել է Սենատի որոշումով :
Բելիզի զինանշան
Վահանը բռնում են երկու մարդիկ, որից մեկը սպիտակամորթ է, իսկ մյուսը՝ սևամորթ։ Սևամորթ մարդը իր ձեռքին պահում է թիակ, իսկ սպիտակամորթը՝ կացին։ Այն նորից խորհրդանշում է սվիթենիա ծառը և նավաշինությունը։
Օսման (պոեմ)
Հրատարակման պատմություն
Գունդուլիչի մահից հետո պոեմի բնօրինակը պահպանվել է նրա որդու՝ Ֆրանի մոտ: Սակայն բնօրինակը չի պահպանվել: Պոեմի ամենահին կրկնօրինակը համարվում է Ֆրանի ընկերոջ՝ Նիկոլայ Օխմուչևիչի կողմից ընդօրինակված տարբերակը, որն արվել է 1654 թվականին: Հետագայում ի հայտ են եկել տասնյակ այլ կրկնօրինակներ: Համարվում է, որ պոեմի առաջին թարգմանությունը կատարել է Կոտորի բնակիչ Վենցեսլավ Սմեչը իտալերենով (չի պահպանվել) :
Բելիզի զինանշան
Ներքևում գրված է զինանշանի կարգախոսը՝ SUB UMBRA FLOREO (Ստվերի տակ ես բարգավաճում եմ)։
Օսման (պոեմ)
Հրատարակման պատմություն
Պոեմն առաջին անգամ հրատարակվել է 1826 թվականին Դուբրովնիկում : 1844 թվականին ստեղծագործության նոր հրատարակությունն են պատրաստել Իվան և Անտուն Մաժուրանիչները: Նրանք պոեմը լրացրել են բառարանով, իսկ կրտսեր եղբայրը՝ Իվանը, ավելացրել է 14-րդ և 15-րդ գլուխների պակասող հատվածները: Այս հրատարակության համար նախաբան է գրել Վեկոսլավ Բաբուկիչը: Հետագայում հաջորդել են Արմին Պավիչի (1877, լույս են տեսել «Stari pisci hrvatski» մատենաշարով), Իվան Բրոզի (1887) և մի քանի այլ հրատարակություններ: Պոեմի նկատմամբ մեծ հետաքրքրություն է առաջացել Լեհաստանում 19-րդ դարում: Պոեմը լեհերենով ամբողջությամբ հրատարակվել է 1934 թվականին Վարշավայում: 1920-ական թվականներին այն թարգմանվել է ռուսերեն սլավոնագետ Ն. Գալկովսկու կողմից : Պոեմը ռուսերենով ամբողջությամբ հյրատարակվել է 1969 թվականին Մինսկում : «Օսմանին» նվիրված է լայնածավալ գրականություն աշխարհի տարբեր լեզուներով :
Բելիզի զինանշան
Բելիզի դրոշի կենտրոնում պատկերված է երկրի զինանշանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելիզի պետական խորհրդանիշեր
Լեպշա (Սոլոնիցայի վտակ)
Լեպշա (Лепша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սոլոնիցա գետի աջ ափին 108 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ավազանի տարածքը 85,3 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա գետն է։ Գետի ենթաավազանը (Վերին) Վոլգայի վտակների ավազաններն են՝ մինչև Ռիբինսկի ջրամբար։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Վոլգա գետն է՝ մինչև Կույբիշևի ջրամբար (առանց Օկա գետի ավազանի)։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Գադսդենի դրոշ
Գադսդենի դրոշ (Gadsden flag), ԱՄՆ պատմական դրոշ, ամերիկյան հեղափոխության խորհրդանիշերից մեկը։ Դեղին կտավի վրա պատկերված է գալարված բոժոժավոր օձը, որը պատրաստվում է խայթել։ Պատկերի տակ տեղակայվում է անգլերեն «Չկանգնես ինձ վրա» (Dont tread on me) զգուշացնող գրառումը։ Դրոշը կրում է գնդապետ Քրիստոֆեր Գադսդենի անունը, ով պատերազմի տարիներին ընտրել էր այն որպես ամերիկյան նավատորմի խորհրդանիշ։ Ներկայումս Գադսդենի դրոշն ասոցիացվում է ամերիկյան «Թեյախմություն» շարժման և լիբերտարիանիստական կուսակցության հետ ։
Ներկայիս նշանակությունը
Մեր օրերում Գադսդենի դրոշը տարածված է ամերիկյան պահպանողական ուժերի շարքերում։ Այն օգտագործվում է որպես պահպանողական, լիբերտարիանիստական և հայրենասիրական շարժումների խորհրդանիշ։ «Թեյախմություն» շարժումը օգտագործում էր Գադսդենի դրոշը նախագահ Օբամայի հեղինակած առողջապահական նախագծի դեմ անցկացվող ցույցների ժամանակ։ Երբեմն Գադսդենի դրոշը դիտարկվում է որպես ծայրահեղ աջ ուժերի խորհրդանիշ։ Հայտնի են դեպքեր, երբ մարդկանց մեղադրանքներ են առաջադրվել «Չկանգնես իմ վրա» գրառումը մեքենաների, կամ վերնաշապիկների վրա վերարտադրելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դրոշներ
Կրապինա
Կրապինա (Krapina), քաղաք Խորվաթիայի հյուսիսում։ Կրապինսկո-Զագորսկայա ժուպանության վարչական կենտրոնն է և խոշորագույն քաղաքը։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 4 471 մարդ (2011):
Ընդհանուր տեղեկություններ
Կրապինա քաղաքը գտնվում է Զագրեբից 45 կմ դեպի հյուսիս և Վարաժդինից նույն հեռավորության վրա դեպի հարավ-արևմուտք։ Քաղաքից 15 կմ դեպի արևելք գտնվում է Լեպոգլավա քաղաքը, 20 կմ դեպի հարավ՝ Զաբոկ քաղաքը։ Քաղաքից 15 կմ դեպի հյուսիս Սլովենիայի սահմանն է։ Քաղաքի միջով անցնում է Զագրեբ-Կրապինա-Ցելե երկաթուղային մասնաճյուղը։
Պատմություն
Քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվել է 1193 թվականին։ Միջնադարում քաղաքը եպիսկոպոսի նստավայրն էր։ 1647 թվականին կառուցվել է Կրապինայի մայր տաճարը։
Կրապինանա հիշատակվում է չեխ ժողովրդի մասին կրթության լեգենդում, որը նկարագրված է Պրոկոպի Սլաբոդա գրքում։ Այդ լեգենդի բովանդակությունը հիմնովին համապատասխանում է հռոմեական ժամանակագրությանը  ։
1809 թվականին Կրապինայում ծնվել է խորվաթացի լեզվաբան Լյուդևիտ Գայը, ով ստեղծել է խորվաթական այբուբենը։
1899 թվականին Կրապինան համաշխարհային փառք է ձեռք բերել, երբ շրջակա խորվաթական քարանձավներում հնէաբան Դրագուտին Գորյանովիչ-Կրամբերգերը գտել է ավելի քան 800 ոսկորներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Խորվաթիայի առողջարաններ
Վանաձորի սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վիմական արձանագրություններ
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Վանաձոր քաղաքում գտնվող Վանաձորի սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վիմական արձանագրությունները ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Adelocera punctata
Adelocera punctata - Adelocera ենթաընտանիքի բզեզների տեսակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ
Գյոլե (լեռ)
Գյոլե, լեռ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Ծովակ լճից արևմուտք, Զարիշատի լեռներում։ Հնում կոչվում էր Կող ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Արդահանի նահանգ
Սվեն Հարալդ Լինդերուտ
Սվեն Հարալդ Լինդերուտ (Sven Harald Linderot, ի ծնե՝ Սվեն Հարալդ Լարսոն [Sven Harald Larsson], ), շվեդ կոմունիստ քաղաքական գործիչ։
1908-1917 թվականներին եղել է Շվեդիայի խորհրդային կուսակցության անդամ, հարել դրա ձախ թևին։ 1917 թվականին մասնակցել է ձախ խորհրդային կուսակցության հիմնադրմանը (1921 թ-ից Շվեդիայի կոմունիստական կուսակցություն, ՇԿԿ)։ 1927-1929 և 1951-1956 թվականներին՝ ՇԿԿ ԿԿ քարտուղար, 1929-1951 թվականներին՝ նախագահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1889 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:1956 մահեր Կատեգորիա:Ապրիլի 7 մահեր Կատեգորիա:Շվեդիայի կոմունիստներ Կատեգորիա:Շվեդիայի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Կոմինտերնի գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Չեր Իժեմսկայա
Չեր Իժեմսկայա (Черь-Ижемская), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իժմա գետի աջ ափին՝ 448 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 49 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լեսար
Լեսար (Leyssard), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Իզերնոր կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտուան է։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առողջ սիրտը բաբախում է կանոնակարգված կերպով ի շնորհիվ նրա, որ էլեկտրական իմպուլսերը սրտում առաջանում և տարածվում են յուրահատուկ էլեկտրական հատկությամբ օժտված միոցիտներով, որոնք առաջացնում են սրտամկանի կազմակերպված և կայուն կծկումներ։ Առիթմիան դա սրտի ռիթմի խանգարումն է, որն առաջանում է, երբ սրտի կծկումները ապահովող էլեկտրական իմպուլսները սխալ են գործում, ստիպելով սրտին, որպեսզի այն կծկվի շատ արագ կամ շատ դանդաղ, կամ ոչ ռիթմիկ, ոչ կայուն։
Լեսար
Կոմունայի կոդը՝ 01214։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առաջացման պատճառներ
Առիթմիաների առաջացման օրգանական պատճառ կարող են հանդիսանալ՝
Մինչ օրս չկա առիթմիաների դասակարգման որևէ միասնական եղանակ։ Առաջարկվող դասակարգումների մեծ մասը շատ դժվար են ընկալման համար և քիչ են օգնում գործնական աշխատանքներում։ Այժմ կլինիկական պրակտիկայում բժիշկների կողմից կիրառվում է մի դասակարգում, որը խիստ սխեմատիկ է։ Առիթմիայի յուրաքանչյուր տեսակ պատկանում է այս կամ այն խմբին պայմանականորեն։ Սակայն, այս դասակարգումը թույլ է տալիս բժշկական պրակտիկայում իրականացնել տարբեր ռիթմի և հաղորդականության խանգարումների համեմատաբար առավել ճշգրիտ դիֆերենցումը։
Լեսար
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 20 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առաջացման պատճառներ
Ըստ այդ դասակարգման սրտի ռիթմի և հաղորդականության խանգարումները լինում են՝
Լեսար
Կլիմա
Կլիման ցամաքային է ՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առաջացման պատճառներ
2. Ակտիվ էկտոպիկ կոմպլեքսներ կամ ռիթմեր
Բիսմարկի հուշարձան (Համբուրգ)
Բիսմարկի հուշարձան (Bismarck-Denkmal), Օտտո ֆոն Բիսմարկին նվիրված հուշարձան Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքի Սուրբ Պաուլի թաղամասում։ Այն ամբողջ աշխարհում Բիսմարկին նվիրված 250 հուշարձաններից մեկն է։ Հուշարձանը գտնվում է Համբուրգի նավահանգստի ծովապատնեշի մոտ՝ Elbhöhe-ում։ Հուշարձանի ճարտարապետը Յոհան Էմիլ Շաուդտն է, քանդակագործը՝ Հյուգո Լեդերերը։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առաջացման պատճառներ
3. Պարոքսիզիմալ և ոչ պարոքսիզիմալ տախիկարդիա
Լեսար
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 153 մարդ։
Բիսմարկի հուշարձան (Համբուրգ)
Պատմություն
Հուշարձանի տեղում նախկինում եղել է Elbpavillon ռեստորանը, որը 1901 թվականին քանդվել է։ Քաղաքապետ Յոհան Գեորգ Մյոնկեբերգը ստեղծել է քաղաքացիների հանձնաժողով՝ այդ վայրում հուշարձան տեղադրելու համար։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առաջացման պատճառներ
4. Շողացում և թրթռում
Լեսար
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 106 մարդկանցից 88-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 18-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 83.0% է, 1999 թվականին՝ 80.4%)։ 88 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 79-ը (43 տղամարդ, 36 կին), գործազուրկ է եղել 9 մարդ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 18 պասիվներից 5 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 10-ը՝ թոշակառու, 3 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առաջացման պատճառներ
5. Հաղորդականության ֆունկցիայի խախտում
Բիսմարկի հուշարձան (Համբուրգ)
Պատմություն
Բիսմարկի հուշարձանի արժեքը կազմել է 500000 գերմանական ոսկե մարկ ։ Շինարարությունն ավարտվել է 1906 թվականին ։
Լեսար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Սինուսային տախիկարդիա
Սինուսային տախիկարդիաների ժամանակ, ռիթմի առաջնորդողը հանդես է գալիս սինուսային հանգույցը, և ռիթմի հաճախականությունը գերազանցում է 80 զարկ/րոպեն։ Իմպուլսի տարածումը սինուսային հանգույցից դեպի նախասրտեր, ԱՎ հանգույց և փորոքներ չի փոխվում, այդ պատճառով էլ ԷՍԳ-ան ժամանակ ատամիկները չեն տարբերվում նորմայից։ Սինուսային տախիկարդիաների առաջացման հիմնական պատճառ են հանդիսանում վեգետատաիվ ազդակները, որոնք կապված են սիմպատիկ նյարդային համակարգի տոնուսի բարձրացման կամ թափառող նյարդի տոնուսի իջեցման հետ։ Պատճառ կարող են հանդիսանալ նաև սինուսային հանգույցի վնասումը՝ իշեմիայի, նեկրոզի հետևանքով, ինչպես նաև տարբեր ինֆեկցիաները, տոքսիկ ագենտները, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումը և այլն ևս հանգեցնում են սինուսային տախիկարդիայի։ Տենդը, թիրետոքսիկոզը, սրտային անբավարարությունը, հաճախ հանգեցնում են սինուսային տախիկարդիայի։ Սինուսային տախիկարդիան հաճախ նկատվում է առողջ մարդկանց մոտ։ Այն առաջանում է թունդ սուրճի, թեյի, ալկոհոլի, ծխախոտի չարաշահման հետևանքով։ Դեղորայքային կամ տոքսիկ սինուսային տախիկարդիա զարգանում է սինուսային հանգույցի վրա դեղամիջոցների և քիմիական նյութերի ազդեցության հետևանքով․ սիմպատոմիմոտիկներ ադրենալին, նոր ադրենալին, վագոլիտիկներ ատրոպին, էուֆիլին, կորտիկոստերոիդներ, հիպոթենզիվ և միզամուղ պրեպարատներ։ Սինուսային տախիկարդիայի ժամանակ սուբյեկտիվ ախտանշանները կարող են բացակայել կամ արտահայտվել աննշան կերպով․ սրտխփոց, սրտի շրջանում ծանրության զգացում։ Սինուսային տախիկարդիաների ժամանակ նկատվում է աստիճանաբար առաջացում և ավարտ։ Արտահայտված տախիկարդիայի դեպքում ախտանշանները կարող են արտահայտվել տարբեր օրգանների և հյուսվածքների արյան մատակարարման խանգարմամբ։ Առաջանում է գլխապտույտ, երբեմն ուշագացություն, գլխուղեղի արյունատար անոթների վնասման դեպքում՝ ջղաձգումներ։ Երկարատև տախիկարդիայի դեպքում իջնում է զարկերակային ճնշումը, նվազում է դիուրեզը, նկատվում է վերջույթների ջերմաստիճանի նվազում։
Բիսմարկի հուշարձան (Համբուրգ)
Ճարտարապետություն
Հուշարձանն ունի 35 մետր բարձրություն, կշռում է 600 տոննա և համարվում է աշխարհում Բիսմարկի ամենախոշոր հուշարձանը։
Հուշարձանի պատվանդանին պատկերված համալիրը ներկայացնում է Վեվելսբուրգի Սև արևի պատկերը, որի կենտրոնում արևի անիվն է, սվաստիկաներ և գրություն՝
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Սինուսային բրադիկարդիա
Սինուսային բրադիկարդիան, դա սինուսային ռիթմի դանդաղումն է, երբ սրտի կծկումների թիվը կազմում է 60 զարկ/րոպե- ից ցածր։ Ռիթմի առաջնորդողը հանդես է գալիս սինուսային հանգույցը, որի ավտոմատիզմը իջած է։ Սովորաբար, սինուսային բրադիկարդիայի դեպքում՝ ռիթմի հաճախականությունըկազմում է 40-60 զարկ 1րոպեում, եթե այն ցածր է 30- ից, ապա որպես կանոն արդեն չի համարվում սինուսային բրադիկարդիա։ Սինուսային բրադիկարդիան հաճախ պայմանավորված է, թափառող նյարդի տոնուսի բարձրացմամբ։ Հաճախ այն ի հայտ է գալիս առողջ մարդկանց մոտ՝ քնի, հանգստի ժամանակ։ Հատկապես արտահայտված սրտային բրադիկարդիա 40զարկ/ր նկատվում է մարզիկների մոտ։ Սինուսային բրադիկարդիաներ լինում են նաև խոցային հիվանդություններով հիվանդների, վագուսային գիտակցության կորուստների, կամ հակառակը հիպերտոնիկ կրիզների ժամանակ։ Բրադիկարդիան կարող է ուղեկցել գրիպպին, որովայնային տիֆին, դիֆտերիային, տարբեր միոկարդիտերին և այլն։ Սինուսային բրադիկարդիա կարող է առաջանալ նաև սինուսային հանգույցի բորբոքման կամ դեգեներատիվ վնասումների, ինչպես նաև սինուսային հանգույցը սնուցող արյունատար անոթների թրոմբոզի հետևանքով։ Եվ վերջապես սինուսային բրադիկարդիա կարող է առաջանալ՝ մատնոցուկի, մորֆինային պրեպարատների, տարբեր հակաառիթմիկների, մի շարք հիպոտենզիվ պրեպարատների ռեզերպին, իզոբարին և այլն, տրանկվիլիզատորների ընդունման հետևանքով։ Սինուսային բրադիկարդիան առաջանում և անհետանում է աստիճանաբար՝ ֆիզիկական աշխատանքի, ատրոպինի ներմուծման, օրթոստատիկ փորձարկման ժամանակ։ Չափավոր արտահայտված բրադիկարդիան սովորաբար չի ուղեկցվում արյան մատակարարման խանգարումներով։ Գլխապտույտ, թուլություն, ուշագնացություն նկատվում է < 40 զարկ/րոպե սրտի կծկումների հաճախականության դեպքում, ինչպես նաև սրտի օրգանական վնասումների դեպքում։ Բրադիկարդիայի ժամանակ ի հայտ է գալիս հոգնածություն, շնչառության դժվարեցում, ցավ սրտում, զարկերակային ճնշման տատանումներ, ուշադրության և հիշողության խանգարում, տեսողության կարճատև խանգարում։ Միոկարդի կծկման ֆունկցիայի թուլացմանը, առաջինը արձագանքում է գլխուղեղը, և ենթարկվում է հիպօքսիայի։ Ինչի հետևանքով էլ առաջանում են ուշագնացությունները, ջղաձգումները՝ որոնք կարող են տևել մի քանի վայրկյանից մինչև 1 րոպե։ Սա բրադիկարդիայի ժամանակ ամենավտանգավոր վիճակն է, որը պահանջոմ է անհետաձգելի բժշկական օգնություն, քանի որ նոպայի երկարաձգման դեպքում կարող է առաջանալ շնչառության կանգ։ Սինուսային բրադիկարդիան հաճախ հանդիպում է մեծահասակների մոտ։
Առիթմիաների հետազոտման մեթոդները
Ժամանակակից առիթմոլոգիայում գոյություն ունեն դիագնոստիկայի հիմնական և լրացուցիչ մեթոդներ։
Բիսմարկի հուշարձան (Համբուրգ)
Ճարտարապետություն
Նախագծողները հուշարձանի տակ ստեղծել են գետնադամբարանի մի մեծ ցանց։ 1939-1940 թվականների ընթացքում դրանք դարձել են օդային հարձակումներից ապաստան՝ պաշտպանելով մինչև 650 մարդ ։ Ճարտարապետի կողմից գետնադամբարանների ստեղծման մտադրությունը մնում է անհայտ, և հուշարձանի ամբողջ ներքին հատվածն այլևս հասանելի չէ անվտանգության նկատառումներից ելնելով։ 1970-ական թվականներին Գերմանիայում օկուպացիայի ընթացքում բրիտանական բանակում ծառայող մի զինվոր հայտնաբերել է Բիսմարկի հուշահամալիրի տակ գտնվող թունելը, որը տանում էր դեպի նացիստական ապաստարան։ Նա կապ է հաստատել «Daily Mirror» թերթի հետ և նրանք կապվել են Համբուրգում բումիստերի հետ։ Թունելն ուսումնասիրելուց հետո այն փակել են:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:Օտտո ֆոն Բիսմարկի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գերմանիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Համբուրգի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Համբուրգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1906 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Գերմանիայի պետական խորհրդանիշեր
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առիթմիաների հետազոտման մեթոդները
Լրացուցիչ մեթոդներ՝
Էլեկտրասրտագրություն
Էլեկտրասրտագրությունը հանդիսանում է ամենահասանելի մեթոդը, որը թույլ է տալիս ստանալ արժեքավոր ինֆորմացիա սրտի ռիթմի, հիվանդությունների, հիվանդի մոտ ցավային և անցավ իշեմիաների առկայության և այլ փոփոխությունների մասին։ ԷՍԳ-ն իրականացվում է պացիենտի մարմնի մակերեսից։ Ձեռքերին, ոտքերին և կրծքավանդակին ամրացնում են 10 էլեկտրոդներ կամ օգտագործում են հատուկ «տանձիկներ» և մանժետներ։ ԷՍԳ-ն տևում է 10-15 րոպե։ ԷՍԳ-ան միջոցով հնարավոր է նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ախտորոշման ճշգրտումը և դրանից ելնելով համապատասխան բուժման նշանակումը։ Ինչպես նաև սինուսային տախիկարդիա և բրադիկարդիա, կամ միոկարդի իշեմիայի, նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի անցումով առիթմիաներ առաջացնող հնարավոր պատճառների հայտնաբերման համար ևս կիրառում են ԷՍԳ։
Էխոկարդիոգրաֆիա
Էխոկարդիոգրաֆիան ժամանակակից մեթոդ է, որը թույլ է տալիս ՈւՁ-ի միջոցով գնահատել սրտի կառուցվածքը և աշխատանքը։ Էխոկարդիոգրաֆիան իրենից ներկայացնում է հետազոտման մեթոդ, հիմնված ՈւՁ-ի ալիքի՝ հյուսվածքով ներթափանցելու և նրանց արտացոլման հատկության վրա։ ՈւՁ-ը անջատվում է սենսորից, որը տեղադրվում է պացիենտի մաշկի վրա՝ նախասրտային կամ սրտի գագաթային հատվածում։ Արտացոլվող ՈւՁ- ային ազդանշանը ընդունվում է սենսորի կողմից։ Էխոկարդիոգրաֆիան իրականացվում է սրտի խոռոչների չափերի որոշման համար, սրտի պաթոլոգիաների հայտնաբերման համար, ձախ փորոքի կծկման ֆունկցիայի գնահատման ցուցանիշի համար։
Երկարատև ԷՍԳ
Երկարատև ԷՍԳ-ան մեթոդը առաջին անգամ կիրառել է Հոլթերը 1961 թվականին, այդ պատճառով այս հետազոտությունը կոչվում է նաև Հոլտերի հետազոտություն։ ԷՍԳ–ան կարճատև հետազոտությունը, չնայած ինֆորմատիվությանը և կարևորությանը, ունի սահմանափակ հնարավորություններ, հատկապես երբ ռիթմի խանգարումը կրում է կարճատև կամ անցողիկ բնույթ։ Նման դեպքերում պահանջվում է երկարատև ԷՍԳ։ Օրական կամ բազմօրյա ԷՍԳ- ը օգտագործում են սրտի ռիթմի և հաղրդականության խանգարումների գրանցման համար։ Կրծքավանդակին ամրացնում են մի քանի էլեկտրոդներ և միացնում են գրանցող սարքի լարերին։ Պացիենտը, իրականցնում է սովորական ֆիզիկական աշխատանք, և օրագիր է լրացնում, որտեղ նշում է իր գործողությունները և զգացողությունները։ Գրանցումները իրականացվում են 24 ժամվա ընթացքում՝ հնարավոր է 2-7 օր ձայներիզի կամ միկրոսխեմայի վրա։ Գրանցումից հետո, տվյալները վերծանվում են համակարգչում հատուկ ծրագրերի միջոցով։ Հոլտեր հետազոտությունը իրականացվում է օրվա ընթացքում նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի գրանցման համար, այդ թվում մի քանի վայրկյան կամ րոպե տևողությամբ առիթմիաների, որոնք մարդը չի կարող զգալ։ Սինուսային ռիթմի վերականգնման գնահատականի համար, անցկացվող բուժման արդյունավետության գնահատման և դեղերի կողմնակի ազդեցությունների հայտնաբերման համար։ Բուժման հետագա ընթացքի որոշման, հակաառիթմիկ դեղամիջոցի հնարավոր փոփոխության համար։
Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ թեստը՝ իրականացվում է միայն բժշկի նշանակմամբ։ Այն իրականացվում է՝ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի նոպաներից դուրս, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության տանելիության,լարման ստենոկարդիայի և միոկարդի անցավ իշեմիայի հայտնաբերման համար։ Որոշվում է, զարկերակային ճնշման և սրտի կծկումների հաճախակնության արձագանքը՝ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության նկատմամբ։ Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ թեստերը իրականացվում են՝ բուժման միջոցառումների արդյունավետության գնահատման, և անհրաժեշտության դեպքում բուժման տակտիկայում շտկումներ և փոփոխություններ իրականացնելու համար։
Դեղորայքային բուժում
Այն ժամանակից, երբ Կ․ Ուենքբախը 1914թվականին ապացուցեց, որ խինինին բնորոշ է հակաառիթմիկ հատկություններ, օգտագոծվող հակաառիթմիկ դեամիջոցների թիվը կտրուկ աճեց։ 1918 և 1921 թվականներին են վերաբերվում ՈՒ․ Ֆրեյի և Կ․ Ուենքբախի առաջարկը, ըստ որի խինինի փոխարեն որպես հակաառիթմիկ միջոց օգտագործվում է նրա աջ պտտող իզոմերը՝ խինիդինը։ 1930թ․ բացահայտվում է կալիումի աղերի հակաառիթմիկ հատկությունը։ Եվ վերջապես արդեն 1970-80- ական թվականները կարելի է անվանել հակաառիթմիկ պրեպարատների ֆարմակոլոգիական «պայթյուն» ։ Ստեղծվում են մի շարք միացություններ՝ տարբեր քիմիական կառուցվածքով, և դրանց թվում այնպիսի արդյունավետ միացություններ ինչպիսիք են՝ «Amiodaron» -ը, «Ethacyzin» –ը և «Aеtmozin»-ը։ Սակայն չնայած դեղամիջոցների առատությունը բուժումը ինչպես առաջ այսօր ևս կարիք ունի նոր, առավել ուժեղ և ունիվերսալ դեղամիջոցների, որոնք բարձր դրական դեղաբանական հատկությունների հետ միասին, չեն ցուցաբերի բացասական կողմնակի ազդեցություններ։ Այստեղ անհրաժեշտ է նշել նաև, որ գրեթե ցանկացած հակաառիթմիկ դեղամիջոցի բուժական ազդեցությունը խիստ պայմանավորված է արյան պլազմայում նրա կոնցենտրացիայով։ Հակաառիթմիկ դեղամիջոցներով բուժման ռազմավարությունը հիմնականում կայանում է պլազմայում համապատասխան կոնցենտրացիային առավելագույնս արագ հասնելուն, և պահպանվելուն այնքան ժամանակ որքան անհրաժեշտ է։
Հակաառիթմիկ դեղամիջոցների դասակարգումը ըստ Ուիլիամսի
Դասակարգման մեջ չեն ներառվել մի շարք պրեպարատներ՝ սրտային գլիկոզիդներ, K և Mg աղեր, ԱԵՖ, Ֆենկառոլ, Անտազոլին, Դելագիլ, Ֆինլեպսին, նիտրատներ, հակաագրեգանտային, հիպոլիպիդեմիկ միջոցներ և այլն, որոնք երբեմն կիրառվում են առիթմիաների կամ այն հիվանդությունների բուժման համար, որոնք առաջացնում են առիթմիա։ Այս դեղամիջոցները տարբերվում են դեղաբանական ազդեցությամ մեծ շրջանակով և չեն կարող համարվել հակաառիթմիկ դեղամիջոցներ։
Սիլվանա Արմենուլիչ
Կենսագրություն
Զիլխա Բարյակտարևիչը ծնվել է 1939 թվականի մայիսի 18-ին Դոբոյ քաղաքում՝ բոսնիացի մուսուլմանի բազմազավակ ընտանիքում ։ Նրա հայրը հրուշակագործ էր ։
Սրտի ռիթմի խանգարումներ
Առիթմիաների բուժման վիրահատական եղանակներ
Սրտային առիթմիաների բուժման վիրահատական եղանակները կիրառում են այն դեպքում երբ դեղորայքային մեթոդը արդյունք չի տալիս։
Կարդիոստիմուլյատորի տեղադրում
Կարդիոստիմուլյատորը իրենից ներկայացնում է սարք, որի մեջ գտնվում է անհրաժեշտ էլեկտրոնիկան, և մարտկոցը՝ որը ծառայում է 10 տարի և ավել։ Կարդիոստիմուլյատորին ամրացված են 2 կամ 3 էլեկտրոդներ՝ կարճ հաղորդալարերով։ Վիրահատության ժամանակ այդ հաղորդալարերը անցկացվում են արյունատար անոթների միջով ընհուպ մինչև սիրտ՝ ավելի կոնկրետ նախասիրտ և փորոք։ Անհրաժեշտության դեպքում, կարդոստիմուլյատորը ուղարկում է էլեկտրական իմպուլսներ՝ որոնք գրգռում են միոկարդը, կարդիոսիմուլյատորը փոխարինում է սինուսային հանգույցին և սրտի հաղորդականության ֆունկցիային։ Կարդիոստիմուլյլատորի տեղադրումը հաճախ իրականացնում են տեղային անզգայացմամբ։ Այն տեղադրվում է մաշկի տակ կամ կրծքային մկանի տակ, ինչի համար վիրաբուժը իրականացնում է բացվածք մոտավոր 4սմ չափով։ Այսպիսով, ծրագրավորված սարքի տեղադրումը, թույլ է տալիս վերադարձնել՝ առիթմիայով տառապող հիվանդին, նորմալ սրտամկանի կծկումների ռիթմը։
Սիլվանա Արմենուլիչ
Կենսագրություն
Մանուկ հասակից հետաքրքրվել է երաժշտությամբ։ Դպրոցում նվագել է մանդոլին։ Երբ որոշել է դառնալ պրոֆեսիոնալ երգչուհի, հայրը պաշտպանել է այդ ընտրությունը ։