cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Երկրաջերմային էլեկտրակայանները, իհարկե, կարող են Հայաստանի համար էներգիայի մատակարարման տնտեսական և ֆինանսական առումով կենսունակ և կոմեր-ցիոն լինել, եթե տեղանքի երկրաջերմային ռեսուրսի ջերմաստիճանը 250-300°C-ից բարձր լինի։ Եթե առկա է թերմալ ջրերի բարձր ջերմաստիճան, անհրաժեշտ ծավալի հեղուկի արտահոսք, ապա կարող է կառուցվել թաց գոլորշու (ֆլեշ) ցիկլի էլեկտրակայան։ Ենթադրվում է, որ ֆլեշ ցիկլի տեխնոլոգիայի դեպքում 1 կՎտ էլեկտրաէներգիայի արժեքը կտատանվի՝ 0,04-0,07 դոլարի սահմաններում։ Իսկ Ֆլեշ տեխնոլոգիաների էլեկտրակայանի ներդրումային ծախսերը կկազմեն՝   2-3   միլիոն ամերիկյան դոլար  1  ՄՎտ հզորության համար, իսկ բինարային կայանի դեպքում 3-4 մլն դոլար 1 ՄՎտ-իհամար։ Ներդրումների համար պետք է երկրաջերմային ռեսուրսների առկայություն և շահութաբերություն ապահովող հաստատված նախագիծ։ Այս ռեսուրսների գնահատման համար իրականցվում են հետախուզման, հորատման աշխատանքների զգալի ծախսեր, իսկ արդյունքները ռիսկային են և դա էլ հաճախ պատճառ է լինում ներդրումներից հրաժարվելու համար և բանկերը, սովորաբար, դժվարությամբ են վարկեր տրամադրում։ Դրա համար, ներդրողները նախօրոք պետք է ձեռք բերեն ֆինանսավորման միջոցներ տարբեր աղբյուրներից՝ գոնե սկզբնական փուլերում որոշակիա շխատանքներ իրականացնելու համար։ Կառավարությունը կարող է ռիսկը և ծախսերը նվազեցնել տարբեր եղանակներով։ Կարող են ստեղծել պետական ընկերություններ, որոնք հետախուզում և շահագործում են երկրաջերմային ռեսուրսները, հետագայում` այն մասնավոր ընկերություններին, որոնք ցանկություն ունեն զբաղվելու այս բիզնեսով,   խրախուսելու, ինչու չէ նաև փոխանցելու համար։ Կամ այլ եղանակ է, մասնավոր ընկերության հորատման ծախսերի մի մասը պետության կողմից իր վրա վերցնելը կամ պետություն մասնավոր սխեմաներով ռիսկերի կառավարումը։ Հորատման տվյալների, երկրաջերմային համակարգերի և գրունտային ջրերի կոնցեպտուալ մոդելների առկայության դեպքում, ռիսկերը կարող են նվազել և ֆինանսական խոչընդոտները կարող են վերանալ՝ դրանով նպաստելով ռեսուրսների յուրացման արագացմանը։
Կանխատեսումները թույլ են տալիս ենթադրել, որ  Հայաստանում երկրաբանական պայմանները բարենպաստ կլինեն այս ռեսուրսներից արդյունաբերական մակարդակով էներգիայի ստացման համար։ Բացի այդ, երկրաջերմային էներգիայի նախագծերի տնտեսական կենսունակության համար անհրաժեշտ են՝ ճիշտ ընտրված տեխնոլոգիաներ և անհրաժեշտ տնտեսական քաղաքականություն, որտեղ նախ և առաջ կարևորվում է սակագնային քաղաքականությունը և հարկային քաղաքականությունը, ինչպես նաև աջակցության տարբեր ձևերը։ Բոլոր տեսակի երկրաջերմային էներգակայանների դեպքում էլ անհրաժեշտ է պետության աջակցությունը։ Հայաստանում անհրաժեշտ է մշակելնաև մակերևույթամերձ (ոչ խորը) երկրաջերմային էներգետիկայի զարգացման հայեցակարգ ։ Ավանդական էներգետիկ արդյունաբերության գերիշխող ճյուղերից յուրաքանչյուրն ունի որոշակի ռիսկայնություն, այդ տեսակետից այլընտրանքային էներգետիկայի (հատկապես վերականգնվող էներգետիկայի) կայացումը և զարգացումը կասկած չի հարուցում, առավել ևս, որ դա տեղի է ունենալու «սեփական ռեսուրսների»՝ հատկապես արևային, հողմնային և երկրաջերմային անսպառ ռեսուրսների հենքի վրա։ « Ատոմակայանին այլընտրանք» չկա կամ « բնական գազին այլընտրանք չկա» մտածելակերպից վերջապես պետք է հրաժարվել և խնդիրը ավելի լուրջ և ռազմավարական տեսանկյունից դիտարկել։ Հայաստանի հողմային, արևային և երկրաջերմային էներգիայի աղբյուրներն ունեն ներուժ, որոնք արդյունավետ օգտագործման դեպքում կարող են զգալի ավանդ ունենալ մեր երկրի էներգետիկ անվտանգության ապահովման համար։ Հենց սկզբից նշենք, որ պետք չէ պատրանքներին տրվել, նույնիսկ այլընտրանքային էներգետիկայի զարգացման համար կատարյալ պայմանների ապահովման դեպքում, այն երկար ժամանակ չի դառնալու Հայաստանի էներգետիկ հզորությունների ձևավորման հիմնական աղբյուրը, սակայն կարող է լինել դրա մի կարևոր ուղղությունը և աստիճանաբար տասնյակ տարիների ընթացքում ձեռք բերել գերակշռող դեր, հատկապես էլեկտրաէներգիայի ստացման ոլորտում։
Քաշաթաղի շրջան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջան Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներից Հայաստանում հատկապես հեռանկարային են համարվում հողմակայանները։ Արևային ֆոտովոլտայիկ կայանները թեև կապիտալատար և թանկ տեխնոլոգիաներ են, սակայն միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հեռանկարում դրանք անկասկած արդյունավետ և տնտեսապես շահավետ կլինեն։ Արևային էներգիայի այլ տեխնոլոգիաները նույնպես հեռանկարային են մեր տնտեսության համար, նույնիսկ ներկա պայմանների համար որոշ տեսակի տեխնոլոգիաների շահագործումը ձեռնտու է։ Երկրաջերմային էներգիայի ներուժի յուրացման դեպքում, այն նույնպես էապես կնպաստի էներգետիկ անվտանգությանը։
Բացի վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումից Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի, ջերմային և տրանսպորտի էներգետիկ պահանջները բավարարելու համար, էներգետիկայի զարգացման առաջնահերթությունների մեջ են մտնում՝ նոր ատոմակայանի կառուցումը, նոր գազապահեստարանների կառուցումը, Իրան-Հայաստան գազամուղի ազգայնացումը, Իրան-Հայաստան նավթամուղի կառուցումը, Մեղրի, Շնող և Լոռիբերդի միջին հզորության ՀԷԿ-երի կառուցումը, էներգախնայող և ռեսուրսախնայող համակարգերի համատարած գործարկումը։ Վրաստանի, Իրանի և Եվրամիության հետ էներգետիկ համագործակցության խորացումը նույնպես գերակայություն է։ Իսկ վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում շեշտադրումը պետք է դնե լառաջին հերթին հողմակայանների կառուցման,   ինչպես նաև արևային ֆոտովոլտայիկ կայանների, արևային կենտրոնացված ջերմային կայանների, ինչու չէ նաև երկրաջերմային կայանների կառուցման վրա։ Անհրաժեշտ է խթանել էներգախնայողության տեխնոլոգիաների, ինչպես նաև տարբեր տեսակի թափոնների մշակման Waste  to  energy  տեխնոլոգիաների, հատկապես կենսազանգվածից էներգիայի ստացման և կենսավառելիքի ստացման տեխնոլոգիաների կիրառումը ։ Ամբողջ աշխարհում արագ տեմպերով հատկապես մեծանում են հողմակայանների, ՓՀԷԿ-երի, արեւային ֆոտովոլտայիկ կայանների, երկրաջերմային և կենսազանգված ստացող կայանների հզորությունները, միաժամանակ նվազում են վերականգնվող էներգիայի տարբեր տեսակների ստացման շահագործական ծախսերը, ինչը կարևոր փաստարկ է մեզ մոտ հատկապես հողմային, արևային, երկրաջերմային տեխնոլոգիաների ներդրման և զարգացման համար։ Միաժամանակ ավելանում են այդ կայանների օգտակար գործողության գործակիցները և հզորությունները։ Վերականգվող էներգիայի միջազգային գործակալության տվյալների համաձայն (IRENA-International Renewable  Energy  Agency), ամբողջ աշխարհում վերականգնվող էներգետիկան շարունակում է արագ զարգանալ և նորագույն տեխնոլոգիաների լայնածավալ ներդրումները նվազեցնում են վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներից էներգիայի ստացման ծախսերը։ Միայն 2015թ.-ին շարք են մտել   66,3   ԳՎտ հզորությամբ նոր հողմակայաններ (աճը նախորդ տարվա համեմատ  18,4  %),  արևային ֆոտովոլտայիկ (ՖՎ) կայաններ՝    47,4    ԳՎտ հզորությամբ (աճը27,5%), փոքր հիդրոէլեկտրակայաններ՝   3,2   ԳՎտ հզորությամբ (աճը  11,5%),  կենսազանգված ստացող կայաններ՝  4,9  ԳՎտ հզորությամբ (աճը  5,3  %)    և երկրաջերմային կայաններ՝ 1,6 ԳՎտ հզորությամբ (աճը 14%)։ Ներկա պահին հողմակայանների գումարային հզորությունը ամբողջ աշխարհում կազմում է 416,6 ԳՎտ, արևային կայանները՝ 223,9  ԳՎտ, փոքր հիդրոէլեկտրակայանները՝     31ԳՎտ, կենսաէներգիա մշակող կայանները (կենսազանգված և կենսագազ)՝  102,8  ԳՎտ և երկրաջերմային կայաններ՝  13,3  ԳՎտ հզորութ-յուն ։
Էլեկտրաէներգիայի ստացման ծախսերը ամբողջ աշխարհում հիմնականում նվազման միտումներ են ցույց տալիս, օրինակ երկրաջերմային էներգիայի ստացման ծախսերը ներկայումս տատանվում են 7-8    ցենտ/կՎտ.ժ, հողմային էներգիայինը ափամերձ ջրերում՝   6-7,1   ցենտ/կՎտ.ժ, իսկ ցամաքում՝  15,7-15,9  ցենտ /կՎտ.ժ, արև ային ֆոտովոլտայիկ կայաններինը՝       12,6-28,5       ցենտ/կՎտ.ժ, իսկ արևային ջերմային էներգիայի կայաններինը՝   24,5-33,1   ցենտ/կՎտ.ժ սահմաններում։ Դա այն դեպքում, երբ երկրաջերմային էներգիայի ծախսերը ընդամենը 8-10 տարի առաջ տատանվում էին   10-13   ցենտ/կՎտ.ժ, հողմայինը ափամերձ ջրերում՝ 9-13 ցենտ/կՎտ.ժ, արևային ՖՎ-ը՝    40-47    ցենտ/կՎտ.ժ սահմաններում։ Ամենաթանկ էլեկտրաէներգիա ներկայումս ապահովում են արևային ՖՎ և արևային կայանները, իսկ ամենացածր՝ երկրաջերմային կայանները և ծովային ափամերձ հողմնային կայանները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա Կատեգորիա:Երկիր Կատեգորիա:Հրաբխականություն Կատեգորիա:Էներգիայի աղբյուրներ Կատեգորիա:Հիդրոերկրաբանություն Կատեգորիա:Սալերի տեկտոնիկա Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն Կատեգորիա:Օգտակար հանածոների երկրաբանություն
Լուգովայա (գյուղ, Ասկիզսկի շրջան)
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 461 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռոկոկո պալատ
Ռոկոկո պալատ (Дворец рококо), նախկին բնակելի, ներկայումս վարչական շենք Վիբորգում։ Ռոկոկո ոճով կառուցված քաղաքի միակ շենքն է։ Գտնվելով Վիբորգի կենտրոնում, քաղաքի գլխավոր փողոցում՝ Լենինի պողոտայում, երկհարկանի առանձնատունը ընդգրկված է ճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։
Պատմություն
19-20-րդ դարերի սահմանագծին Վիբորգի ամենահարուստ և ազդեցիկ ձեռնարկատերերից մեկը եղել է Ֆեոդոր Իվանովիչ Սերգեևը։ Ճորտ գյուղացի կոմս Շերեմետևի որդին՝ Ֆեոդոր Սերգեևը, տասնչորս տարեկան հասակում հայտնվել է Վիբորգում, սովորել շվեդերեն և ֆիններեն, զբաղվել առևտրով՝ դառնալով վաճառական։ Սերգեևի կողմից հիմնադրված առևտրա-արդյունաբերական ընկերությունը, որը մինչ օրս «Oy Sergejeff Ab» անվամբ գոյություն ունի Ֆինլանդիայում, ի թիվս այլ բաների, ունի նավատորմ և մանուֆակտուրա, զբաղվում է նավթի, հացամթերքների և մրգերի առևտրով։ Վիբորգի տնտեսության մեջ կարևոր դեր է խաղացել Սերգեևի գարեջրի գործարանի և ծխախոտի ֆաբրիկան (1910 թվականի տվյալներով` Վիբորգի ամենամեծ ձեռնարկությունը)։
Իր տան կառուցման համար մեծահարուստ ձեռնարկատերը և բարերարը (հետագայում՝ 1892 թվականին նրան շնորհվեց առևտրի խորհրդականի բարձր կոչում), հողամաս է ձեռք բերել քաղաքի գլխավոր փողոցում և 1882 թվականին առևտրականների առանձնատան նախագիծ պատվիրել Վիբորգի նահանգի ճարտարապետ Ֆրեդրիկ Օդենվալին։ Շինարարությունն ավարտելուց անմիջապես հետո Ֆրեդրիկ Օդենվալը հիվանդության պատճառով հրաժարական է տվել մարզային ճարտարապետի պաշտոնից և հետազոտողները տունը համարել են ճարտարապետ Սերգեի «կարապի երգը»։ Իսկ քաղաքաբնակները 1883 թվականին կառուցված, համեմատաբար փոքր, բայց ճոխ զարդարված տունը  անվանել են «Ռոկոկոյի պալատ»։
Առանձնատան նեոռոկոկո ոճով զարդարված ճակատը զարդարված է նաև ռոկայլի ճանաչելի տարրով։ Ձախ կողմում գտնվում է շքամուտքը, իսկ երկրորդ հարկը աչքի է ընկնում երկաթյա ցանցկեն ճաղավանդակով, երկար պատշգամբով, որը ի սկզբանե հենված էր չորս ատլասների տերևազարդ քանդակների և ծաղկապատվանդանների վրա (հատկանշական է, որ ավելի ուշ հարևան հողամասում կառուցված վաճառական Կոնկոնենի տան ճակատը նույնպես պարունակում էր Ատլասների քանդակներ, բայց դրանք ունեին զավեշտական տեսք)։ Հյուրասենյակի պատուհանները նայում են պատշգամբին, որն աչքի է ընկնում զարդարանքի ճոխությամբ։ Պատի և առաստաղի բնօրինակ զարդանախշերը պահպանվել են մինչև մեր օրերը։ Պահպանվել են  հախչասալե վառարանները, որոնք Ռակկոլանիոկսկի խեցեգործական գործարանի արտադրանքի ամենավաղ շրջանի նմուշներն են և հետազոտողները դրանք  համարում են 19-րդ դարի վերջին քառորդի արվեստի ամենաարժեքավոր հուշարձաններից մեկը ։
Սերգեևի մահից հետո 1920-1930-ականներին առանձնատանը տեղակայվել են խանութներ, ռեստորան և վարսավիրանոց։ Դրա հետ կապված կոպտորեն աղավաղվել են շենքի արտաքին տեսքը առաջին հարկում բացված մեծ ուղղանկյուն ցուցափեղկերով, ինչպես նաև հեռացվել են Ատլասների տերևազարդ քանդակները և ծաղկապատվանդանները։
Խորհրդա-ֆիննական պատերազմներից հետո (1939-1944) շենքում տեղակայված է եղել քաղաքի ռադիոհանգույցը։ 1960-ականներին հայտնվել է «Վիբորգ» հյուրանոցի ընդլայնման նախագիծ հարևան տեղամասում նոր բազմահարկ հյուրանոցի շենք կառուցելու համար։ Պարզվում է, որ Սերգեևի փոքր առանձնատունը խոչընդոտ է հանդիսանում շինարարության համար և նախագծով ենթադրվեռլ է այն քանդել։ Բայց Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պաշտպանության համառուսական ընկերության Վիբորգի քաղաքային մասնաճյուղի ակտիվիստները ոտքի կանգնեցին «Ռոկոկո պալատը» պաշտպանելու համար, որոնց ջանքերով չեղարկվել է հյուրանոցի կառուցման որոշումը, իսկ 1970-ականներին՝ քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի գրասենյակի միջոցով վերականգնման աշխատանքների ժամանակ, շենքի տեսքը մոտեցվել է նախնական նախագծին (վերականգնվեց պատուհանների ձևը, բայց Ատլասների քանդակները չվերականգնվեց)։
2000-ականներին «Ռոկոկոյի պալատից» տեղափոխվել է Վիբորգի գլխավոր ճարտարապետի գրասենյակը։ Քննարկվում է անբավարար վիճակում գտնվող շենքը Լենինգրադի մարզային կառավարության տարածքային իշխանության ստորաբաժանումներին հանձնելու հարցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1883 կառույցներ Կատեգորիա:Վիբորգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Բելովեյվիս
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա։ Գետի ավազանը Պեչորա ։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Կալոգա
Կալոգա (Kaloga), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
Բելովեյվիս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կալոգա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կաղնի խաչ վանք
Կաղնի խաչ վանք, հայկական առաքելական ավերված վանական համալիր ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի նախկին հայաբնակ Կիրանց գյուղից մոտ 1 կմ հարավ-արևմուտք՝ ոչ մեծ ձորակի մեջ։ Պատմականորեն այն տեղակայված է Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում ։
Պատմություն
Վանքում վիմագրերի առկայության մասին առաջին անգամ ակնարկվել է 1853 թվականին «Արձանագիրք եղեալք ի վերայ որմոց շինուածոցն ի հնութենէ ժամանակին գոլով մաշեալք՝ զնշանակեն ինչ տեղեկութիւն միայն յերկուց կանգնեալ արձանաց երևին»։ Ցավոք, տեղեկագրի կազմողը բավարարվել է հիշյալ խաչքարերի սոսկ թվագրերն ընդօրինակելով ։
Ըստ ավանդության՝ վանքում էր գտնվում Գարդմանքի հայտնի իշխաններից մեկի աճյունը.
Վանքն ունեցել է վանահայր և միաբանություն, որը, ըստ վկայությունների, մի դեպքում գործել է մինչև 1834 թվականը, իսկ մյուսում՝ մինչև 1838 թ.
Ճարտարապետություն
Ուշագրավ է նաև 1886 թվականի նկարագրությունը.
Կալվածքներ
Կալվածքների մասին արժեքավոր տեղեկություն է պարունակում 1853 թվականին կազմված վերոհիշյալ վավերագիրը.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշքեսանի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Կիրանց (Դաշկեսանի շրջան) Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սեդ Յոլ (Տիմշերի վտակ)
Սեդ Յոլ (Сед-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Տիմշեր գետի աջ ափին՝ 59 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Եվրասիական տնտեսական միության ընդլայնում
Եվրասիական տնտեսական միության ապագա ընդլայնումը տեսականորեն բաց է հետխորհրդային ցանկացած պետության և պոտենցիալ Եվրոպայի կամ Ասիայի ցանկացած երկրի համար։ Միանալու համար պետությունը պետք է կատարի որոշակի տնտեսական և քաղաքական պահանջներ։ Միության ընդլայնումը նաև կախված է գործող բոլոր անդամների համաձայնությունից և ԵԱՏՄ գործող օրենքների թեկնածուի ընդունումից և Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի ավելի վաղ ընդունած որոշումների իրագործումից։ Եվրասիական տնտեսական միության ընդլայնման ներկայիս օրակարգն առաջին հերթին ուղղված է Տաջիկստանին ։ Մինչդեռ Մոլդովան դիտորդի կարգավիճակ է ստացել 2017 թվականի ապրիլին ։
Պոտենցիալ թեկնածուներ
Մաքսային միության հիմնադիր պետությունների պաշտոնատար անձինք բազմիցս հայտարարել են, որ այդ կազմակերպությունը դիտարկում են որպես բաց այլ երկրների, առաջին հերթին Եվրասիական տնտեսական ընկերակցության (ԵվրԱզԷՍ) և ԱՊՀ-ի անդամ երկրների անդամակցության համար  ։
Մաքսային միությանն անդամակցելու մասին հայտարարած երկրներ
2010 թվականի հուլիսին նախագահ Ռահմոնը հայտարարել է. «Ինչ վերաբերում է Մաքսային միությանը Տաջիկստանի անդամակցությանը, ապա մենք դրանով շատ լուրջ ենք զբաղվում» ։ Սակայն 2012 թվականի հուլիսի դրությամբ Մաքսային միությանը Տաջիկստանի անդամակցության շուրջ բանակցություններն այդպես էլ չեն սկսվել «Մենք ուսումնասիրում ենք, թե այդ միացումը որքանով կարող է մեզ համար շահավետ լինել։ Եթե Ղրղզստանը միանա, մենք ավելի վստահ կլինենք միությանն անդամակցելու հիմնավորվածության հարցում»,- 2012 թվականի մայիսի 18-ին հայտարարել Է Տաջիկստանի արտաքին գործերի նախարար Համրոխոն Զարիֆին ։
2019 թվականի կեսերին Տաջիկստանի նախագահին կից Ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնը 70 էջանոց փաստաթուղթ է մշակել, որը ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու դեպքում դիտարկում է միգրացիոն, տնտեսական, քաղաքական և աշխարհաքաղաքական ասպեկտներում հնարավոր փոփոխությունները ։
2016 թվականի օգոստոսին ՌԴ-ում Թունիսի դեսպան Ալի Գուտալին հայտարարել էր. «մենք կցանկանայինք նաև անդամակցել ԵՏՄ-ին, որպեսզի նման տնտեսական գոտիներ ստեղծեինք այդ միավորման և Թունիսի միջև, ինչը թույլ կտար մեզ արտահանել մեր արտադրանքը և, համապատասխանաբար, ներմուծել ռուսական արտադրանքը։ Մենք պայմանավորվածություն ձեռք բերեցինք այս հարցի շուրջ վերջին ժամանակներս, և դա շատ կարևոր էր, քանի որ Ռուսաստանը, ինչպես գիտեք, դիմել է հակազդեցությունների և արգելել գյուղատնտեսական և այլ արտադրանքի ներկրումը» ։
Աջակցություն Մաքսային միությանը այլ երկրներում
2009 թվականին եվրոպամետ կուսակցությունների իշխանության գալուց հետո Մաքսային միությանն անդամակցելու Մոլդովայի հնարավորությունն անիրագործելի դարձավ։ Եվրոպամետ կուսակցությունները մի քանի անգամ միավորվել են դաշինքների համար Եվրոպական ինտեգրման (AE, AE2, AE3). Եվրոպամետ դաշինքների բոլոր ջանքերն ուղղված էին ԵՄ-ին Մոլդովայի անդամակցությանը։ Նախկին վարչապետ Վլադ Ֆիլատի ձերբակալությունից և կոռուպցիայի մեջ մեղադրվելուց հետո ձևավորվել է նոր իշխող մեծամասնություն, որը շարունակել է երկրի եվրոպական ուղին։
2012 թվականի մայիսին իշխող խորհրդարանական մեծամասնությունը դեմ է Մաքսային միությանը միանալուն  ։ Միացմանը սատարում են Մոլդովայի Հանրապետության խոշորագույն ընդդիմադիր Սոցիալիստական կուսակցությունը, արտախորհրդարանական Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը ։ Վերջինս փորձել է նախաձեռնել Մաքսային միությանը Մոլդովայի անդամակցության վերաբերյալ Ազգային հանրաքվե, սակայն Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը և նախկին նախագահ Նիկոլաե Տիմոֆտին մերժել են հանրաքվե կազմակերպելու առաջարկը  ։
2016 թվականի նոյեմբերի 13-ին նախագահական ընտրություններում հաղթանակ է տարել սոցիալիստների կուսակցության առաջնորդ Իգոր Դոդոնը, որը կողմնակից է ԵՏՄ-ին երկրի անդամակցությանը։ 2017 թվականի հունվարի 18-ին Դոդոնը հայտարարել էր խորհրդարանական ընտրություններից հետո ԵՄ-ի հետ ասոցացման պայմանագրի հնարավոր չեղարկման մասին։
Աստերոիդների ցանկ (193601-193700)
Աստերոիդների ցանկ (193501-193600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (193701-193800)
Եվրասիական տնտեսական միության ընդլայնում
Աջակցություն Մաքսային միությանը այլ երկրներում
2017 թվականի հունվարի 17-ին Մոլդովայի նախագահ Իգոր Դոդոնը հայտարարել էր Եվրասիական տնտեսական միությունում դիտորդ դառնալու Մոլդովայի մտադրության մասին։
2017 թվականի ապրիլի 3-ին Քիշնևում ստորագրվեց ԵԱՏՄ-ի հետ Մոլդովայի համագործակցության մասին հուշագիր։ Հուշագիրը ստորագրել են Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի նախագահ Տիգրան Սարգսյանը, իսկ Մոլդովական կողմից՝ Իգոր Դոդոնը ։ Ապրիլի 14-ին տեղի է ունեցել Եվրասիական տնտեսական միության գագաթնաժողովը, որտեղ որոշում է կայացվել Մոլդովային կազմակերպությունում դիտորդի կարգավիճակ տրամադրելու մասին ։
Աստերոիդների ցանկ (193601-193700)
|} Աստերոիդների ցանկ (193501-193600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (193701-193800)
Եվրասիական տնտեսական միության ընդլայնում
Գործող համաձայնագրեր
Սերբիայի Հանրապետության և Ռուսաստանի միջև երկկողմ հարաբերություններում ազատ առևտրի ռեժիմը գործում է 2000 թվականից ։ Բելառուսի հետ ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը ստորագրվել է 2009 թվականի մարտի 31-ին ։ Մաքսային միության երկրների արտաքին առևտրային ռեժիմների միասնականացման նպատակով Ղազախստանը Սերբիայի հետ նմանատիպ համաձայնագիր է կնքել 2010 թվականի հոկտեմբերի 7-ին (ժամանակավորապես կիրառվել է 2011 թվականի հունվարի 1-ից, վավերացվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին ), իսկ Բելառուսը և Ռուսաստանը Սերբիայի հետ ստորագրել են գոյություն ունեցող համաձայնագրերում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին արձանագրությունները (արձանագրությունները ժամանակավորապես կիրառվում են, սակայն չեն վավերացվել 2012 թվականի հուլիսի 30-ի դրությամբ   ):
ԱՊՀ-ի ազատ առևտրի գոտու մասին պայմանագիրը ստորագրվել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ԱՊՀ-ի մասնակից երկրների կառավարությունների ղեկավարների կողմից, բացի Ադրբեջանից, Թուրքմենստանից և Ուզբեկստանից, որոնք բազմիցս հայտարարել են Մաքսային միությանն անդամակցելու ցանկության մասին ։ Պայմանագիրն ուժի մեջ է մտել 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Բելառուսի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև՝ այն առաջին երեք երկրների հարաբերություններում, որոնք կատարել են դրա վավերացումը։ Պայմանագիրը ստորագրած մյուս հինգ երկրներում 2012 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ շարունակվում է ներպետական ընթացակարգերի կատարումը ։
2012 թվականի վերջին 2013 թվականի սկզբին Ռուսաստանն ակտիվորեն առաջարկում էր Ուկրաինային միանալ ՄՄ-ին և դառնալ նրա լիիրավ անդամ՝ պատճառաբանելով դա տնտեսական շահի և նպատակահարմարության նկատառումներով՝ այն շահերով, որոնք Ուկրաինան կստանա, մասնավորապես, ռուսական էներգակիրների մատակարարումից ավելի ցածր գներով։ Ընդ որում, սակայն, բոլորովին հաշվի չի առնվել քաղաքական բաղադրիչը՝ Ուկրաինական էլիտաների կոնսենսուսը ԵՄ-ի հետ ինտեգրվելու անհրաժեշտության մասին, ինչպես նաև ուկրաինացի քաղաքական գործիչների (ներառյալ Վիկտոր Յանուկովիչի) պարտավորությունները ԵՄ-ի նկատմամբ։ Արդյունքում Ուկրաինան մերժեց Ռուսաստանի բոլոր առաջարկները ինտեգրման վերաբերյալ, և գործը հանգեց Ուկրաինայի զուտ խորհրդանշական մասնակցությանը ։ Յանուկովիչը հայտարարել է, որ Ուկրաինայի համար առաջնահերթությունը ԵՄ-ին ինտեգրումն է, իսկ ՄՄ-ի հետ նա անհրաժեշտ է համարում համագործակցություն կառուցել «3+1 ձևաչափով»՝ ոլորտային մակարդակով ։ Սակայն Ռուսաստանի վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը հայտարարել է, որ «3+1» համագործակցությունն անթույլատրելի է ։ Հետագայում Ուկրաինայի նոր իշխանությունները Եվրոմայդանից հետո նույնպես հրաժարվեցին քննարկել ՄՄ-ին անդամակցելու հարցը՝ ամբողջությամբ կենտրոնանալով Եվրոպական միությանը ինտեգրվելու վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպությունների ընդարձակում Կատեգորիա:Եվրասիական տնտեսական միություն
Ուրոժայնոե (այլ կիրառումներ)
Ուրոժայնոե, կարող է վերաբերել՝
Ռյազանովո-Ազենչեևո
Ռյազանովո-Ազենչեևո (Рязаново-Азенчеево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ստրևի
Ստրևի  (Strevi), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2045 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 134 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15019 ։ Հեռախոսային կոդ՝ 0144։
(5395) Շոսասակի
(5395) Շոսասակի (Shosasaki), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Շելտ Բասի կողմից Սերո Տոլոլոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,537738 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8506 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2249 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1476,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,2438 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քերոլայն Մուգար
Քերոլայն Մուգար (Carolyn Mugar), ամերիկահայ ակտիվիստ, որը հայտնի է «Հայաստան ծառատունկ ծրագրի» հիմնադրմամբ։
Գործունեություն
Քերոլայն Մուգարը 1994 թվականին ամուսնու հետ հիմնադրել է «Հայաստան ծառատունկ ծրագիրը»՝ երկրաշարժի հետևանքով տեղի ունեցած բնապահպանական խնդիրների և Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից Հայաստանի շրջափակման արդյունքում ։
Քերոլայն Մուգարը ընտրվել է որպես Farm Aid կազմակերպության գործադիր տնօրեն կազմակերպության հիմնադիրներից մեկի` Վիլլի Նելսոնի կողմից ։ Նա նաև Ամերիկայի հայկական համագումարի նախագահն է ։
Պարգևներ
2013 թվականին ՀՀ նախագահի կողմից արժանացել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալի ։ 2015 թվականին Մուգարը Սուֆոլկ համալսարանի կողմից արժանացել է Հանրային ծառայության պատվավոր դոկտորի կոչման ։
Ընտանիք
Քերոլայնը Star Market սուպերմարկետների ցանցի հիմնադիր Ստեփան Մուգարի (1901-1982) դուստրն է ։ 1997 թվականին Մուգարն ամուսնացել է Ջոն Թ. Օ՛Կոնորի հետ ։ Օ՛Կոնորը մահացել է 2001 թվականի հունվարին՝ սրտի կաթվածից, 46 տարեկանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ակտիվիստներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր
Նիկոլաևկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)
Նիկոլաևկա (Миколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 310 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,691 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 448,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1925 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չաբանովկա (այլ կիրառումներ)
Չաբանովկա, կարող է վերաբերել՝
Լուգովայա (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Լուգովայա (Луговая), գյուղ Ռուսաստանի, Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռիգոբերտա Մենչու
Ռիգոբերտա Մենչու Թում (Rigoberta Menchú Tum, ), Գվատեմալայի հիմնական բնակչության՝ կիչե ժողովրդի մայա խմբի ներկայացուցիչ։ Իրավապաշտպան, Գվատեմալայի բնիկ բնակչության իրավունքների պաշտպանության համար պայքարող մարտիկ, 1992 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի և 1998 թվականի Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակի դափնեկիր, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Բարի կամքի դեսպան։ «Ես, Ռիգոբերտա Մենչուն եմ» (1983) և «Անցնելով սահմանները» ինքնակենսագրական ստեղծագործությունների հեղինակ։
Կենսագրություն
Ռիգոբերտա Մենչու Թումը նախնական կրթությունը ստացել է մի քանի կաթոլիկ դպրոցներում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 1960-1996 թվականների քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում գվատեմալական զորքերի կողմից մարդու իրավունքների խախտումների դեմ մղվող պայքարին։ 1981 թվականին փախել է Մեքսիկա։ 1982 թվականին հրապարակեց «Ինձ կոչում են Ռիգոբերտա Մենչու։ Ինչպես ծնվեց իմ խիղճը» (Me llamo Rigoberta Menchú y así me nació la conciencia) ինքնակենսագրական ստեղծագործությունը, որը գրել էր հարցազրույցների հիման վրա։ Գրքի խմբագիրը և կազմողը վենեսուելական ծագմամբ մարդաբան և լրագրող Էլիսաբեթ Բուրգոսն էր։ Գիրքը թարգմանվեց անգլերեն «I, Rigoberta Menchú» խորագրով և հեղինակին մեծ հաջողություն բերեց։
1991 թվականին Մենչուն մասնակցեց «Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի հռչակագրի նախապատրաստմանը։ Նրա մերձավոր օգնականը դարձավ Սեսար Մոնտեսը։
Գվատեմալայում քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Մենչուն Իսպանիայի դատարաններում գործընթաց սկսեց գվատեմալական խունտայի անդամներին պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ։ 1999 թվականին նա բողոք ներկայացրեց իսպանական դատարան գվատեմալական պատերազմի հանցագործների հետապնդումները դժվարացնելու վերաբերյալ։ Բողոքը մերժվեց այն հիմքով, որ դիմումատուն չի սպառել Գվատեմալայում արդարադատության վերականգնման բոլոր  հնարավորությունները։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Իսպանիան պահանջեց Գվատեմալայից հանձնել երկրի նախկին իշխանության յոթ անդամների, որոնք մեղադրվում են ցեղասպանության և խոշտանգումների կազմակերպման համար, այդ թվում նախկին դիկտատորներ Էֆրաին Ռիոս Մոնտը և Օսկար Ումբերտո Մեխիա Վիկտորեսը։ Իսպանիայի Գերագույն դատարանը որոշեց, որ արտասահմանում իրականացված ցեղասպանության գործերը կարող են ընդդատյա լինել իսպանական դատարաններին, նույնիսկ եթե դրանք չեն վերաբերվում Իսպանիայի քաղաքացիներին։ Բացի Իսպանիայի քաղաքացիների մահից մեղադրանքները վերաբերվում էին ցեղասպանության զոհ դարձած մայա բնիկ ժողովրդին։
Մենչուն զբաղվում էր նաև գործարարությամբ բժշկության բնագավառում։ Նա ղեկավարում էր մեքսիկական Salud para Todos («Առողջություն բոլորի համար») և «Farmacias Similares» ընկերությունները, որոնց նպատակն էր բնակչության շրջանում էժան դեղամիջոցների տարածումը։
Հակասություններ ինքնակենսագրականում
«Ես Ռիգոբերտա Մենչուն եմ» գրքի լույս տեսնելուց ավելի քան 10 տարի անց մարդաբան Դևիլ Ստոլը կատարեց գրքում ներկայացված փաստերի ուսումնասիրություն՝ հենվելով կառավարական փաստաթղթերի, հաշվետվությունների, հողային պահանջներով հայցադիմումների վրա (որոնց մի մասը ներկայացվել էր Մենչու ընտանիքի կողմից), հարցազրույցներ էր վերցրել նախկին հարևաններից, տեղաբնակներից, ընկերներից և թշնամիներից, բայց Մենչուին նա չէր դիմել։
Ուսումնասիրության արդյունքները նա հրապարակեց 1999 թվականին «Ռիգոբերտա Մենչուն և բոլոր աղքատ գվատեմալացիների պատմությունը» (Rigoberta Menchú and the Story of All Poor Guatemalans) գրքում։ Ստոլլը հաստատում էր, որ Ռիգոբերտա Մենչուն իրոք մեծացել էր մայաներով բնակեցված գյուղում, որտեղ այցելում էին մարքսիստական պարտիզանները, որն էլ այնուհետև հարձակման ենթարկվեց գվատեմալական բանակի կողմից։  Մյուս կողմից Ստոլլը պարզել է, որ Մենչուն գրքում փոխել է  իր և իր ընտանիքի կյանքին ու գյուղին  վերաբերվող առանձին փաստեր, որպեսզի հասարակության ուշադրությունը բևեռի պարտիզանական շարժմանը, որին ինքը միացավ ծնողների սպանությունից հետո։
Իր գրքում Ռիգոբերտա Մենչուն հաստատում է, որ իր ընտանիքն ակտիվորեն մասնակցել է եվրոպական ծագումով հարուստ գվատեմալական խունտայի և հարստահարիչների դեմ մղվող պայքարին։ Նա պնդում էր նաև, որ իր հայրը՝ Վիսենտե Մենչուն, կազմակերպել էր գյուղացիական շարժում, որը հայտնի էր «Գյուղացիների միասնության կոմիտե» անվանումով («կամպեսինո»)։ Ստոլը և նրա գործընկեր Ռոտերը (Rohter) պարզել էին, որ Վիսենտե Մենչուն, չնայած աղքատ էր, բայց տեղացի մայաների չափանիշներով բավականին նյութապես ապահովված մարդ էր։ Որպես համայնքի ղեկավար՝ նա գվատեմալական կառավարությունից ստացել էր դրամաշնորհ 27,53 կմ² մակերեսով հողի տեսքով։ Սակայն նրա հաջողությունը երկար վեճի պատճառ դարձավ կնոջ հարազատների Տում ընտանիքի հետ, որոնք պահանջներ ներկայացրին հողի մի մասի նկատմամբ։ Ըստ նրա դստեր՝ 1970-ական թվականների վերջերին, երբ ինքը արմատական քաղաքական գործիչ էր, Վիսենտե Մենչուն բնակվում էր գյուղում գտնվող իր տանը և համագործակցում էր Խաղաղության կորպուսի կամավորների հետ։
Ինքնակենսագրությունում 1982 թվականին Մենչուն պնդում էր, որ ինքը և իր ընտանիքը ստիպված էին տարեկան ութ ամիս բատրակություն անել հեռավոր ափամերձ պլանտացիաներում, ինչը մինչ օրս անում են շատ աղքատացած մայաներ։ Սակայն հարևանների կարծիքով, Մենչուի ընտանիքը համեմատաբար ապահովված էր, որպեսզի խուսափեր այդ ճակատագրից։ Մենչուն պնդում էր նաև, որ հայրը իրեն թույլ չի տվել դպրոց գնալ այն պատճառով, որ դպրոցը նրան կդարձնի «լադինո», այսինքն կստիպի մոռանալ իր հնդկական արմատները, սակայն իրականում կաթոլիկ վանականները օգնեցին նրան ավարտել 8-րդ դասարանը։
Ինքնակենսագրության դրվագներից մեկում Մենչուն գրում է, որ իր կրտսեր եղբորը՝ Պետրոսինոին, գվատեմալական զինվորականները իրենց աչքի առաջ կենդանի այրեցին ավանի հրապարակում։ Ավանի մի շարք բնակիչների հարցումներից և այդ ժամանակվա իրավապաշպանների հաշվետվությունների ուսումնասիրությունից Ստոլը պարզել է, որ Պետրոսինոն գնդակահարվել է խունտայի կողմնակիցների ռազմականացված խմբի կողմից, քան այրվել, և ընտանիքը ականատես չի եղել նրա մահվանը։ Մյուս կողմից Ստոլը գրում է, որ Մենչուի կենսագրությունը չի կարելի ընկալել որպես կեղծիք, քանի որ նրա երկու ծնողները, երկու եղբայրները, եղբոր կինը և  երեք բարեկամները իրականում սպանվել են խունտայի կողմնակիցների կողմից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետություն
Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետություն (Луганская Народная Республика) կամ ԼԺՀ (ЛНР), պետություն Արևելյան Եվրոպայում։ Ձևավորվել է Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի տարածքում։ Ճանաչվել է ՄԱԿ-ի անդամ Սիրիաի,Հյուսիսային Կորեայի,Ռուսատանի Դաշնության և վերջինի կողմից ճանաչված Հարավային Օսիայի, Աբխազիայի և Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության կողմից։ Այն Ուկրաինիայի կողմից համարվում է օկուպացված տարածք ։ Լուգանսկի Հանրապետության տարածքը կազմում է 8352,6 կմ2, բնակչությունը՝ 1 197 100։ Որպես արժույթ օգտագործվում են Գրիվնան, Ռուսական ռուբլին, Եվրոն և թե ԱՄՆ դոլարը։
Պատմություն
2014 թվականի մարտից Լուգանսկում բողոքի ցույցեր են սկսվել՝ ընդդեմ նախորդ ընդդիմական ուժերի, որոնք իրենց ձեռքն են առել երկրի ղեկավարումը։ Ցուցարարները հրաժարվել են ճանաչել Կիևի նոր իշխանությունները և հանդես են եկել Ուկրաինայի ֆեդերալիզացիայի օգտին։
Մարտի 30-ին Լուգանսկ քաղաքի կենտրոնում տեղի է ունեցել լայնածավալ ցույց, որին մասնացել է մոտ 2 հազար մարդ։ Ակցիայի մասնակիցները ռուսական դրոշներով, «Ուկրաինան Ռուսաստան է», «Եվրոպան Սոդոմ և Գոմոր է», «Ռուսերենը պետական ​​լեզու է» պաստառներով ճանապարհին վանկարկել են՝ «Լուգանսկ, վեր կաց», «Ռուսաստան», «Ուկրաինան Ռուսաստան է»։ Ակտիվիստները եկել էին քաղաքի տարբեր մասերից, և կազմակերպիչների խոսքով սրանով կարելի է իրական պատկերացում տալ, թե Լուգանսկում երկրի ֆեդերալիզացիային և Ուկրաինան Ռուսաստանին միացնելու գաղափարին որքան մարդ էր կողմ։ Ցուցարարները նաև բոլոր պատգամավորներից պահանջում էին անօրինական ճանաչել Ուկրաինայի նոր կառավարությունը և պահանջում էին ազատ արձակել Արսեն Կլինչաևին և Ալեքսանդր Խարիտոնովին ։
2014 թվականի ապրիլի 6-ին մոտ 1000 ցուցարարներ գրոհեցին Լուգանսկ քաղաքի ՈւԱԾ-ի շենքը։ Հաջորդ օրը ակտիվիստները շինարարական բեկորներով, մեքենաների անվադողերով և փշալարերով փակել էին «Սովետսկայա» փողոցը։ Քաղաքի ոստիկանությունը բերվել էր մարտական ​​պատրաստության, ճանապարհային ոստիկանությունը փակել էր քաղաքի կենտրոն տանող ճանապարհները։ Ակտիվիստները ուկրաինական իշխանություններից պահանջում էին ազատ արձակել բոլոր քաղբանտարկյալներին, այդ թվում՝ Լուգանսկի գվարդիայի ղեկավար Ալեքսանդր Խարիտոնովին և մարզային խորհրդի պատգամավոր Արսեն Կլինչաևին, համաներում շնորհել Մայդանի իրադարձություններում ներգրավված անվտանգության բոլոր պաշտոնյաներին, ինչպես նաև, Լուգանսկի մարզում անցկացնել հանրաքվե տարածաշրջանի ինքնորոշման վերաբերյալ ։ Նշվեց նաև, որ եթե իշխանությունները չկատարեն այս պահանջները, ապա կստեղծվի Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության խորհրդարանը  ։
Հարավարևելյան բանակի միացյալ շտաբը ապրիլի 11-ին վերջնագիր է ներկայացրել Լուգանսկի մարզային խորհրդին՝ առաջիկա 10 ժամվա ընթացքում հրավիրել արտակարգ (արտահերթ) նիստ, որի ժամանակ պատգամավորները պարտավոր են ընդունել հետևյալ որոշումները՝ հռչակել Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության պետական ​​ինքնիշխանությունը, 10 օրվա ընթացքում հանրաքվե անցկացնել երկու հարցի շուրջ. 1. «Կո՞ղմ եք, որ Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունը մտնի Ռուսաստանի Դաշնության կազմի մեջ» 2. «Կո՞ղմ եք», որ Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունը մտնի Ուկրաինայի կազմի մեջ»։ Հարավարևելյան բանակի շտաբը նաև որոշել է, որ զենքը կհանձնվի միայն այն իշխանություններին, ովքեր կընտրվեն Լուգանսկի շրջանի քաղաքացիների կողմից հանրաքվեով ։
Ապրիլի 14-ին ապստամբ-ակտիվիստները ցույց են անցկացրել Լուգանսկի շրջանային վարչության շենքի մոտ։ Լուգանսկի շրջանի համակարգող խորհրդի անդամ Օլեքսեյ Չմուլենկոն շրջանի նահանգապետին է փոխանցել ցուցարարների պահանջները՝ ճանաչել Ուկրաինայի նոր իշխանությունների ոչ լեգիտիմությունը, օրինական կերպով ճանաչել «ժողովրդական շարժման» գոյությունը և ազատ արձակել ձերբակալված ակտիվիստներին։ Վերջնագրի կատարման վերջնաժամկետը ապրիլի 16-ն է ։ Լրատվամիջոցների տվյալներով՝ ՈւԱԾ-ում մնացել է մոտ հարյուր ապստամբ ։ Ապրիլի 21-ին ժողովրդական հավաքում Վալերի Բոլոտովն ընտրվեց շրջանի ժողովրդական կառավարիչ ։
Ապրիլի 24-ին Յուլիա Տիմոշենկոն ժամանեց Լուգանսկ՝ բանակցելու ՈւԱԾ-ի շենքի զավթիչների հետ ։ Նաև ապստամբ ակտիվիստների հետ բանակցություններ էր վարում քաղաքապետ Սերգեյ Կրավչենկոն ։ :
Ապրիլի 27-ին Լուգանսկում հռչակվեց Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունը ։
Ապրիլի 29-ին ԼԺՀ-ի կողմնակիցները (մոտ 2000-2500 մարդ) գրավեցին մարզպետարանի շենքը և դատախազությունը ։ Իրավապահներին տրվել է բնակելի միջանցք, և նրանք ինքնակամ լքել են ակտիվիստների գրաված շենքը։ Ոստիկանները գեորգիևյան ժապավեն հագան և անցան ցուցարարների կողմը ։ Ակտիվիստների հետ բանակցություններից հետո Ներքին գործերի նախարարության տարածքային վարչության պետը հրաժարականի դիմում է գրել ։
2014 թվականի մայիսի 11-ին,կիրակի օրը տեղի ունեցավ ԼԺՀ-ի ինքնորոշման հանրաքվե «Դուք սատարո՞ւմ եք Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության պետական ​​անկախության ակտը» հարցով ։ Հանրաքվեի կազմակերպիչների տվյալներով՝ մասնակցությունը կազմել է 75%, որից 96,2%-ը՝ կողմ, 3,8%-ը՝ դեմ։ Ըստ Ուկրաինայի նախագահի լիազորությունները ստանձնող Ալեքսանդր Տուրչինովի զեկույցի՝ հանրաքվեին մասնակցել է տարածաշրջանի ընտրողների մոտ 24%-ը ։
2014 թվականի մայիսի 12-ին Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության իշխանությունները կամքի հռչակագրի հիման վրա հայտարարեցին իր անկախությունը Ուկրաինայից ։
2014 թվականի մայիսի 24-ին Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունները ստորագրեցին փաստաթուղթ Նովոռոսիայի ստեղծման մասին ։
2016-ին ԼԺՀ-ի ուժային օղակներում զտումներ են իրականացվել. Դրա համար խթան հանդիսացավ 2016 թվականի օգոստոսին Իգոր Պլոտնիցկու դեմ անհաջող մահափորձը ։ 2016 թվականի մարտին նրա խորհրդարանի նախկին խոսնակ Ալեքսեյ Կարյակինը լքեց չճանաչված հանրապետությունը 2016 թվականի սեպտեմբերին Իգոր Պլոտնիցկին հայտարարեց պետական ​​հեղաշրջման փորձի մասին։ 2016 թվականի սեպտեմբերին ԼԺՀ-ի մի քանի առաջնորդներ ձերբակալվեցին (այդ թվում՝ նախկին վարչապետ Գենադի Ցիպկալովը, ով իրեն կախել էր կալանավայրում ։
Քաղաքական ճգնաժամ (2017)
2017 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ԼԺՀ-ի Ժողովրդական խորհրդի պատգամավոր Վլադիմիր Սանկինը Ներքին գործերի նախարար Իգոր Կորնետին մեղադրեց ուրիշի տունը յուրացնելու մեջ. «2014 թվականի ամռանը Լուգանսկի շատ բնակիչներ ստիպված էին լքել իրենց տները ռազմական գործողությունների պատճառով։ Վերադառնալով տուն՝ որոշ սեփականատերեր բախվել են այնպիսի խնդրի, որ իրենց բնակարանը զբաղեցրել են անհայտ անձինք։ Այսպիսով, Լուգանսկ քաղաքի բնակչուհի Նինա Վասիլևնա Կվիրցովան պարզել է, որ դուք՝ Ներքին գործերի նախարարը, ապրում եք նրա տանը»  : Նոյեմբերի 9-ին ԼԺՀ-ի Ներքին գործերի նախարարին վտարել են ուրիշի տնից, որը նա զբաղեցնում էր երեք տարի ։ Նոյեմբերի 20-ին Լենինյան շրջանային դատարանի որոշմամբ Իգոր Կորնետը հեռացվել է ԼԺՀ-ի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնից ։ Նոյեմբերի 21-ին Լուգանսկ քաղաքի փողոցներում ռազմական տեխնիկա է հայտնվել, առանց տարբերանշանների զինված մարդիկ՝ սպիտակ թևկապներով և Բերկուտի հատուկ նշանակության ջոկատի զինվորներ։ Ըստ տեղեկությունների՝ նրանք վերահսկողության տակ են վերցրել քաղաքի ամբողջ կենտրոնը, Ներքին գործերի նախարարության շենքը և ԼԺՀ պետական ​​հեռուստառադիոհեռարձակման ընկերությունը ։ Իգոր Կոռնետը հայտարարություն է արել, որ հեռուստառադիոընկերության նախագահ Անաստասիա Շուրկաևան, Պլոտնիցկու վարչակազմի ղեկավար Իրինա Տեյցմանը և կառավարության անվտանգության ծառայության ղեկավար Եվգեն Սելիվերսթովը համագործակցել են ուկրաինական հատուկ ծառայությունների հետ :Ավելի ուշ Իգոր Պլոտնիցկին հայտարարեց, որ նրանց ձերբակալելու հիմքեր չկան, և հետաքննություն է տարվում այլ անձանց նկատմամբ ։ Ըստ Իգոր Կորնետի՝ Սելիվերսթովը 2016 թվականին պատրաստվում էր սպանել Նախարարների խորհրդի նախագահ Գենադի Ցիպկալովին   ։
ԵԱՀԿ -ի հատուկ դիտորդական առաքելության ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ ներքին գործերի նախարարության շենքի մոտ կա զինտեխնիկա և զինված մարդիկ, և առնվազն վեց ռազմական բեռնատար, երկու զրահափոխադրիչ, մեկ զենիթային հրացան (ZU-23) և Դեբալցևոի մերձակայքում՝ ավելի քան 20 առանց պետհամարանիշի քաղաքացիական մեքենաներ՝ 50 զինված մարդկանցով։ ԵԱՀԿ հատուկ դիտորդական առաքելության ներկայացուցիչների ենթադրությունների համաձայն՝ այս ավտոշարասյունը շուտով հայտնաբերվել է Վեսյոլայա Տարասիվկա գյուղի մոտ, որը գտնվում է Լուգանսկից 15 կմ դեպի արևմուտք ։
Նոյեմբերի 22-ին Ներքին գործերի նախարարությունը գրավել է գլխավոր դատախազության շենքը։ Ձերբակալվել են բոլոր աշխատակիցները, որոնց թվում է եղել գլխավոր դատախազության ղեկավար Վիտալի Պոդոբրին ։ Հրապարակվեց նաև տեսաուղերձ՝ «Բրյանկա ԽՍՀՄ» գումարտակի հրամանատար Դմիտրի Պինդյուրինի անունից Ալեքսանդր Զախարչենկոյին՝ Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունը իր ղեկավարության տակ վերցնելու խնդրանքով՝ Նովոռոսիայի միասնական պետություն ստեղծելու համար ։
Նոյեմբերի 23-ին, ըստ գրող Զախար Պրիլեպինի, Իգոր Պլոտնիցկին Դոնի Ռոստովից չվերթով ժամանել է Մոսկվա ։ Յություբ վիդեոհոսթինգում հայտնվել է տեսանյութ, որտեղ նոյեմբերի 23-ի երեկոյան Մոսկվայի օդանավակայանում տեսել են Պլոտնիցկին առանց անվտանգության և ուղեկցող անձանց ։
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին, ըստ պետական ​​անվտանգության նախարար Լեոնիդ Պասեչնիկի, Իգոր Պլոտնիցկին առողջական խնդիրների պատճառներով հրաժարական է տվել հանրապետության ղեկավարի պաշտոնից։ Պլոտնիցկին նշանակվել է լիազորված Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունից Մինսկի պայմանավորվածությունների կատարման համար։ Լեոնիդ Պասեչնիկը նշանակվել է ԼԺՀ-ի ղեկավարի պաշտոնակատարի պաշտոնում  ։
2017 թվականի նոյեմբերի 25-ին Իգոր Պլոտնիցկու հրաժարականն ընդունվել է ԼԺՀ Ժողովրդական խորհրդի կողմից։ Լեոնիդ Պասեչնիկը միաձայն հաստատվել է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավարի պաշտոնում ։
Պետական ​​կառուցվածք
ԼԺՀ-ն նախագահական տիպի ունիտար հանրապետություն է (պետության ղեկավարը, որն ընտրվում է ուղղակի քվեարկությամբ, նաև գործադիր իշխանության ղեկավարն է)։ Հանրապետության հիմնական օրենքը 2014 թվականի մայիսի 18-ին ընդունված սահմանադրությունն է։
Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնական պետական ​​ինստիտուտները ստեղծման փուլում են։
ԼԺՀ-ի հիմնական օրենքի՝ սահմանադրության համաձայն՝ հանրապետության երկրորդ դեմքը ԼԺՀ Ժողովրդական խորհրդի նախագահն է։ 2014 թվականի մայիսի 18-ին Ալեքսեյ Կարյակինն ընտրվել է խորհրդարանի առաջին գումարման առաջին խոսնակ ։  2014 թվականի նոյեմբերին ԼԺՀ ղեկավարի և ԼԺՀ Ժողովրդական խորհրդի պատգամավորների ընտրություններից հետո ընտրվել է երկրորդ գումարման խորհրդարանի նախագահ։ 2016 թվականի մարտի 25-ին ԼԺՀ-ի Ժողովրդական խորհուրդը պատգամավորների առաջարկով Կարյակինին ազատեց նախագահի պաշտոնից։ 2016 թվականի ապրիլի 1-ից մինչև 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ը Վլադիմիր Դեգտյարենկոն եղել է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության Ժողովրդական խորհրդի նախագահը ։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Դենիս Միրոշնիչենկոն ընտրվել է ԼԺՀ Ժողովրդական խորհրդի նախագահ։ Նրա օգտին քվեարկել են ներկա 33 պատգամավորներից 32-ը (Ինքը՝ Միրոշնիչենկոն, ձեռնպահ է մնացել) ։
ԼԺՀ-ի ղեկավարն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով փակ քվեարկությամբ և նույն անձը չի կարող զբաղեցնել այդ պաշտոնը երկու անգամից ավելի։ ԼԺՀ-ի ղեկավարը նշանակում է Նախարարների խորհրդի նախագահին և նրա տեղակալներին, և Նախարարների խորհրդի նախագահի առաջարկությամբ նշանակում է նախարարներին և գործադիր այլ իշխանությունների ղեկավարներին։ Կառավարության կազմում ընդգրկված են նախարարներ (նախարարությունների ղեկավարությամբ) և գերատեսչությունների ղեկավարներ, որոնք չունեն նախարարական պաշտոն, սակայն պաշտոնապես հավասարեցվում են նախարարների կարգավիճակին։ Կառավարության քանակական կազմը և կառուցվածքը կանոնակարգված չեն օրենքով և սահմանում է հանրապետության ղեկավարը։
Պետական ​​խորհրդանիշներ
2014 թվականի նոյեմբերի 26-ին հաստատվել է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության դրոշը։ Դրոշի երկնագույն գույնը խորհրդանշում է Աստվածածնի երկնային մաքրությունն ու անարատությունը, կապույտը` հաստատակամությունն ու կայունությունը, իսկ կարմիրը` ուժը և հաղթանակի ձգտումը։ Դրոշի երկու ստորին գույները (կապույտ և կարմիր) հիշեցնել են տալիս Ռուսաստանի Դաշնության դրոշի գույները ։ 2016 թվականի ապրիլի 29-ին հաստատվել է ԼԺՀ-ի հիմնը։ Երաժշտությունը հեղինակել է Երգահան Գեորգի Գալինը։ Խոսքերը գրել է բանաստեղծ Վլադիմիր Միխայլովը ։
Քաղաքական կուսակցություններ և հասարակական կազմակերպություններ
ԼԺՀ-ում երբեք չեն եղել գրանցված քաղաքական կուսակցություններ ։ Սակայն կան «Խաղաղություն Լուգանշինեին» և «Լուգանսկի տնտեսական միություն» հասարակական կազմակերպությունները, որոնք, ըստ հարևան ԴԺՀ-ի ներկայացուցիչ Էդուարդ Պոպովի, քաղաքական կուսակցություններ են ։ ԼԺՀ Ժողովրդական խորհրդի բոլոր անդամները (2016 թվականի դրությամբ) այդ երկու կազմակերպությունների ներկայացուցիչներն են։ Չնայած քաղաքական կուսակցությունների բացակայությանը, 2016 թվականի հոկտեմբերի 2-ին ԼԺՀ-ում անցկացվել են բաց նախնական ընտրություն, որտեղ էլ քվեարկությանը մասնակցել է ավելի քան 61 հազար մարդ ։ ԼԺՀ-ի քվեարկած բնակիչների թիվը ավելի քիչ էր, քան ԴԺՀ-ի  ։ Հենց բաց նախնական ընտրություններում թեկնածուների ընտրությունը կատարվում էր ոչ թե Հանրապետական խորհրդարանի պատգամավորների, այլ Լուգանսկի, Ալեքսանդրովսկի և Յուբիլեյնոյե քաղաքատիպ ավանի տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից։ Արդյունքում հաղթեցին «Խաղաղություն Լուգանշինեին»-ի թեկնածուները ։
Հանրապետությունում գոյություն ունի զգալի կոմունիստական շարժում, որը չի վայելում իշխանությունների համակրանքը ։ 2015 թվականին ԼԺՀ-ում ստեղծվեց «Լուգանշինայի կոմունիստների միություն» կազմակերպությունը։ 2016 թվականին ստեղծվեց Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության Կոմունիստական կուսակցությունը ։
Զինված ուժեր
Զինված ուժերը բացառիկ մեծ դեր են խաղում ԼԺՀ-ի կյանքում։ Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության զինված ուժերը կրում են «ժողովրդական ոստիկանություն» պաշտոնական անվանումը։ Զինված ուժերը բաժանվում են առանձին բրիգադների։ Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը հանրապետության ղեկավարն է։
Լեզուներ
ԼԺՀ-ի միակ պետական լեզուն ռուսերենն է ։ Մինչև 2020 թվականի հունիսի 3-ը, ԼԺՀ-ի Սահմանադրության համաձայն, եղել է երկու պետական լեզու՝ ռուսերեն և ուկրաիներեն։ Ընդ որում, պետական իշխանության և տեղական ինքնակառավարման բոլոր մարմիններում գործավարության պաշտոնական լեզուն հանրապետությունում եղել է միայն ռուսերենը, որին տրվել է գերակայություն, մասնավորապես հայտարարվել է հանրապետության տարածքում բոլոր ճանապարհային նշանները ռուսերեն թարգմանելու մասին։ Ռուսերենը գերակշռում էր նաև կրթության ոլորտում, չնայած որ ուկրաիներենը շարունակում էր մնալ կրթական ծրագրերում։
Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Լուգանսկի մարզը, որի տարածքում հռչակված է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունը, արևելքում և հարավում սահմանակցում է Բելգորոդ, Վորոնեժ և Ռոստով ռուսական մարզերին, արևմուտքում, հարավ-արևմուտքում և հյուսիսում ՝ Դոնեցկին (ներառյալ ԴԺՀ տարածքը) և Խարկովի մարզերին։ Լուգանսկի շրջանի հյուսիսային մասը, որը ԼԺՀ-ն հայտարարել է իր տարածք մաս, վերահսկվում է Ուկրաինայի կողմից։ ԼԺՀ-ն դեպի ծով ելք չունի։
ԼԺՀ-ն գտնվում է Արևելյան Եվրոպայի հարավային հարթավայրում։ Հանրապետության մակերևույթն ալիքային հարթավայր է՝ մասնատված գետային հովիտներով։ ԼԺՀ տարածքում մասնակիորեն գտնվում է Դոնեցկի բլրաշարքը։ Միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից հավասար է 200-300 մետրի։ ԼԺՀ-ի (և ամբողջ Դոնբասի) ամենաբարձր կետը Պետրովսկ քաղաքի մերձակայքում գտնվող մզկիթն է (367,1 մ ծովի մակարդակից)։