cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սերխիո Ռամոս
2009-2015
2014-2015 մրցաշրջանում Ռամոսը մասնակցեց Ռեալի հաղթանակին Սևիլյայի նկատմամբ ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթի խաղում ։ Նա նաև մասնակցեց Իսպանիայի սուպեր գավաթին, որը սակայն Ռեալը պարտվեց Ատլետիկոյին՝ 2 խաղերի արդյունքում 2-1 հաշվով ։ Այս մրցաշրջանում իր առաջին գոլը Ռամոսը խփեց օգոստոսի 31-ին՝ Ռեալ Սոսիեդադի դեմ խաղում ։
Ռամոսը գոլի հեղինակ դարձավ 2014 թվականի աշխարհի ակումբային առաջնության և՛ կիսաեզրափակչում, և՛ եզրափակչում , իսկ Ռեալը հաղթեց այս գավաթը ։ Ռամոսը ճանաչվեց առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ ։
2015-ներկա
2015 թվականի օգոստոսի 17-ին Ռամոսը երկարաձգեց իր պայմանագիրը Ռեալի հետ մինչև 2020 թվականը ։ Կասիլյասի Պորտու տեղափոխությունից հետո Ռամոսը դարձավ Ռեալի նոր ավագը։ Ռամոսը Ռեալի ավագն էր Ռայո Վալեկանոյի դեմ 2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին կայացած խաղին, որն ավարտվեց Ռեալի 10-2 հաշվով հաղթանակով ։ Վերջին 55 տարիներում սա Ռեալի ամենաշատ գոլ խփած խաղն էր։ 2016 թվականի մարտի 13-ին՝ Լաս Պալմասի դեմ խաղում Ռամոսը գոլ խփեց և այդ խաղում ստացավ իր 20-րդ կարմիր քարտը ։ Ապրիլի 2-ին նա վերադարձավ որակազրկումից և խաղաց Բարսելոնայի դեմ 2-1 հաշվով ավարտված խաղին ։ Այս խաղում նույնպես նա կարմիր քարտ ստացավ, որը դարձավ նրա 21-րդը Ռեալի կազմում և 4-րդը Էլ Կլասիկոներում ։
2016 թվականի մայիսի 28-ին Ռամոսը նորից գոլի հեղինակ դարձավ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակչում՝ գրավելով Ատլետիկոյի դարպասը և առաջ մղելով Ռեալին։ Լրացուցիչ ժամանակում խաղը ավարտվեց 1-1 հաշվով։ Հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում Ռամոսը իրացրեց իր 11-մետրանոցը, իսկ Ռեալը հաղթեց 5-3 հաշվով և նվաճեց իր պատմության 11-րդ Չեմպիոնների Լիգայի գավաթը ։ Ռամոսը ճանաչվեց եզրափակչի լավագույն ֆուտբոլիստ։
Ռամոսը մասնակցեց 2016 թվականի ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթին և Սևիլյայի դեմ խաղում հավասարեցրեց հաշիվը՝ գոլի հեղինակ դառնալով խաղի 93-րդ րոպեին։ Լրացուցիչ ժամանակում Ռեալը հաղթեց 3-2 հաշվով, իսկ Ռամոսը ճանաչվեց խաղի լավագույն ֆուտբոլիստ ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Ռամոսը խփեց իր 4 գոլը Բարսելոնայի դեմ խաղերում։ Խաղն ավարտվեց 1-1 հաշվով, իսկ այս խաղը դարձավ Ռեալի 33-րդ հաջորդական անպարտելի խաղը ։ 1 շաբաթ անց նա նորից գոլի հեղինակ դարձավ խաղի վերջին րոպեներին՝ գրավելով Դեպորտիվոյի դարպասը 92-րդ րոպեին։ Խաղն ավարտվեց 3-2 հաշվով ։ 2017 թվականի հունվարի 15-ին Ռամոսը ինքնագոլի հեղինակ դարձավ Սևիլյայի հետ խաղում, և խաղի ավելացված ժամանակում խփված գոլի շնորհիվ Սևիլյան հաղթեց 2-1 հաշվով՝ ավարտելով Ռեալի 40-խաղյա անպարտելի շարքը ։ 1 շաբաթ անց Մալագայի դեմ խաղում Ռամոսը 2 գոլի հեղինակ դարձավ, և Ռեալը հաղթեց 2-1 հաշվով ։ Սա դարձավ Ռամոսի 50-րդ գոլը Լա Լիգայում ։
2017 թվականի փետրվարի 11-ին Ռեալը 3-1 հաշվով հաղթանակ տարավ Օսասունայի նկատմամբ ։ Սա դարձավ Ռամոսի 500-րդ խաղը Ռեալի կազմում ։ 2017 թվականի մարտի 12-ին խաղի 81-րդ րոպեին Ռամոսը գոլ խփեց Բետիսի դարպասը, որի շնորհիվ Ռեալը հաղթեց 2-1 հաշվով և 2 միավորով առաջ անցավ Բարսելոնայից մրցաշարային աղյուսակում ։
2017 թվականի մայիսի 21-ին Մալագայի նկատմամբ 2-0 հաշվով հաղթանակի շնորհիվ Ռեալը նվաճեց իր 30-րդ Լա Լիգայի գավաթը ։ Սա Ռամոսի 4-րդ հաղթանակն էր Լա Լիգայում և 1-ինը՝ որպես թիմի ավագ։ Հունիսի 3-ին Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակչում Ռեալը հաղթեց Յուվենտուսին և նվաճեց իր 12-րդ գավաթը, ինչը սարքեց Ռամոսին առաջին ավագը, ում հետ թիմը հաղթել է 2 հաջորդական Չեմպիոնների Լիգա ։ 2016-2017 մրցաշրջանում Ռամոսը դարձավ 10 գոլի հեղինակ, ինչը նրա կարիերայի լավագույն արդյունքն էր։
Միջազգային կարիերա
Ռամոսը Իսպանիայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը նշեց 2005 թվականի մարտի 26-ին՝ դուրս գալով խաղադաշտ Չինաստանի դեմ ընկերական խաղին ։ Այս ժամանակ նա 18 տարեկան և 361 օրական էր, ինչը սարքեց նրան Իսպանիայի ազգային հավաքականում խաղացած ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը վերջին 55 տարիներում։ Այս ռեկորդը նրան էր պատկանում մինչև 2006 թվականի մարտի 1-ը, երբ Սեսկ Ֆաբրեգասը շրջանցեց այն՝ դուրս գալով խաղադաշտ Կոտ դ'Իվուարի դեմ ընկերական խաղում ։
Իսպանիայի հավաքականի հետ Ռամոսը մասնակցեց 2006 թվականի աշխարհի առաջնությանը ։ Միչել Սալգադոյի՝ միջազգային կարիերան ավարտելուց հետո, Ռամոսը դարձավ Իսպանիայի հավաքականի հիմնական կազմի խաղացող։
Եվրո 2008
Ռամոսը Իսպանիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրո 2008-ի բոլոր խաղերին բացի խմբային փուլի Հունաստանի դեմ խաղը ։ Իսպանիան հաղթեց խմբային փուլի բոլոր խաղերում և առաջին տեղով դուրս եկավ փլեյ-օֆֆ։ Իսպանիան Ռամոսի հետ հաղթեց Գերմանիային եզրափակչում և նվաճեց իր պատմության 2-րդ Եվրոպայի առաջնության գավաթը ։ Հաղթանակից հետո Ռամոսը հագավ մի շապիկ, որի վրա գրված էր «Միշտ մեր հետ» ի պատիվ իր մտերիմ ընկեր և նախկին Սևիլյայի թիմակից Անտոնիո Պուերտայի, ով մահացել էր 2007 թվականի օգոստոսին ։
ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ 2009 և ԱԱ-2010
Ռամոսը Իսպանիայի հավաքականի հետ մասնակցեց 2009 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթին, որում Իսպանիան զբաղեցրեց 3-րդ տեղը ։ 2010 թվականի հունիսի 3-ին՝ Հարավային Կորեայի դեմ ընկերական խաղի ժամանակ Ռամոսը առաջին անգամ խաղաց որպես Իսպանիայի հավաքականի ավագ ։
2010 թվականի Աշխարհի առաջնությանը Ռամոսը մասնակցեց Իսպանիայի հավաքականի բոլոր խաղերին։ Հավաքականը 5 անգամ իր դարպասը պահեց անառիկ և հասավ եզրափակիչ, որտեղ 1-0 հաշվով հաղթեց Նիդերլանդներին ։ Ըստ Castrol Index-ի Ռամոսը լավագույնն էր առաջնությունում՝ 9.79 արդյունքով ։
Եվրո 2012
Ռամոսը Իսպանիայի հավաքականի կազմում մասնակցեց նաև Եվրո 2012-ին ։ Այս անգամ նա խաղում էր կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։ Երբ նրան հարցրեցին, թե ինչպես է իրեն զգում նոր դիրքում, նա պատասխանեց, որ արդեն ադապտացվել է նոր դիրքում և հանգիստ է զգում, բայց որպես աջ պաշտպան նա Աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն է ։ Ռամոսը կենտրոնական պաշտպանական զույգ կազմեց Ժերար Պիկեի հետ և անցկացրեց առաջնության բոլոր խաղերը։ Կիսաեզրափակչի Պորտուգալիայի դեմ խաղի հետխաղյա 11-մետրանոց հարվածաշարում Ռամոսը իրացրեց իր 11-մետրանոցը Պանենկայի ոճով, և Իսպանիան այդ խաղում հաղթեց 4-2 հաշվով ։ Եզրափակչում Իսպանիան Իտալիային հաղթեց 4-0 հաշվով ։ Այս անգամ նույնպես հաղթանակից հետո Ռամոսը հագավ մարզաշապիկ ի պատիվ Պուերտայի ։ Ըստ Castrol Index-ի վիճակագրության Ռամոսը ճանաչվեց առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ 9.68 արդյունքով ։
ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ 2013 և ԱԱ-2014
2013 թվականի մարտի 22-ին Ռամոսը իր 100-րդ հանդիպումը անցկացրեց Իսպանիայի ազգային հավաքականի կազմում՝ խաղադաշտ դուրս գալով Ֆինլանդիայի դեմ 2014 թվականի Աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի խաղում ։ Այս խաղում Ռամոսը նաև գոլի հեղինակ դարձավ ։
Ռամոսը Իսպանիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2013 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթի բոլոր խաղերին։ Եզրափակչի Բրազիլիայի դեմ խաղում Ռամոսը վրիպեց 11-մետրանոցից։ Իսպանիան պարտվեց 3-0 հաշվով ։
Ռամոսը նաև մասնակցեց 2014 թվականի աշխարհի առաջնության բոլոր խաղերին, սակայն Իսպանիան դուրս մնաց խմբային փուլից ։
Անձնական կյանք
Ռամոսը ծնվել է Իսպանիայի Սևիլյայի Կամաս շրջանում 1986 թվականին մարտի 30-ին։ Նա ընտանիքի կրտսեր զավակն է։ Նրա ընտանիքը բաղկացած է հինգ հոգուց՝ հայրը՝ Խոսե Մարիա Ռամոսը, մայրը՝ Պակի Գարսիան, եղբայր՝ը Ռենե Ռամոսը և քույրը՝ Միրիա Ռամոսը։
Ակումբային վիճակագրություն
2 Ներառում է ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթը և ՖԻՖԱ աշխարհի ակումբային առաջնությունը։
Միջազգային վիճակագրություն
2017 թվականի հունիսի 11-ի դրությամբ ։
Միջազգային գոլեր
2017 թվականի հունիսի 11-ի դրությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Չելարենգո
Չելարենգո, (Cellarengo) կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 677 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 63 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։ Բնակչության հովանավորն է Սան Ֆիրմիոնոն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ոգելից խմիչքներն արգելող օրենք ԱՄՆ-ում
Ոգելից խմիչքներն արգելող օրենքն ԱՄՆ-ում, ազգային արգելք ալկոհոլի վաճառքի, արտադրության և փոխադրման վրա, որը գործել է ԱՄՆ-ում 1920-1933 թվականներին ։ «Արգելքի» շարժումը ղեկավարվում էր 2 առաջատար քաղաքական կուսակցությունների գյուղական բողոքականների կողմից, ինչպես նաև համակարգվում էր այսպես կոչված Հակասալունային լիգայի կողմից։ Արգելքը մտցվել է ԱՄՆ Սահմանադրության 18-րդ ուղղմամբ, իսկ Ուոլստեդի արձանագրության մեջ շարադրված էին արգելքի պահպանմանն ուղղված կանոնները, ինչպես նաև սահմանվում էին այն ալկոհոլային խմիչքների տեսակները, որոնք արգելված էին։ Մասնավոր ձևով ալկոհոլ ունենալն ու օգտագործելը չէր սահմանափակվում դաշնային օրենքով ։ Ալկոհոլի արգելքը չեղարկվեց 21-րդ ուղղման վավերացումից հետո 1933 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։
Ոգելից խմիչքների արգելքն ու դրա օրենսդրական կատարումը բուռն քննարկումների առիթ հանդիսացան։ Օրենքի ընդունման կողմնակիցները պատկերացնում էին այն որպես բարոյականության և առողջության հաղթանակ, սակայն հենց օրենքն ընդունվեց, նրանք բավականին ջանք չթափեցին, որպեսզի օգնեն այդ օրենքի պահպանմանը։
Հակառակորդներ
Օրենքի հակառակորդները քննադատում էին ալկոհոլի արգելքը՝ որպես միջամտություն գյուղական բողոքական իդեալների հիմքերին և քաղաքների, տարագիրների և կաթոլիկների առօրյային։
Հետևանքներ
Ոգելից խմիչքներն արգելող օրենքի արդյունավետ պահպանումը շատ դժվար էր և հանգեցրեց այդ օրենքի լայնամասշտաբ խախտման։ Արգելքի վերաբերյալ խիստ և համընդհանուր համաձայնության բացակայությունը հանգեցրեց հանցավոր կազմակերպությունների քանակի վիթխարի աճին, այդ թվում՝ ամերիկյան ժամանակակից մաֆիայի և տարբեր այլ քրեական խմբավորումների աճին, որոնք զբաղվում էին մաքսանենգությամբ և ոգելից խմիչքների անօրինական արտադրությամբ ու տարածմամբ։ Օրենքի նկատմամբ զանգվածային արհամարհանքը քաղաքական գործիչների և ոստիկանության շրջանում առաջացրեց նաև անզուսպ կաշառակերություն։
Ալկոհոլի օգտագործումը 1920-ական թվականներին ընդհանուր առմամբ կրկնակի իջավ և ցածր ցուցանիշն այդպես էլ պահպանվեց մինչև 1940 թվականը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ պատմություն Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Կուպսարտ
Կուպսարտ (Coupesarte), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 41 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.47 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Մեզիդոն Կանոն, Լեզ Օտիե Պապիոն, Կրևեկեր ան Օժ, Կրուասանվիլ, Գրանշան լը Շատո, Լեկոդ, Մանի լա Կամպան, Մանի լը Ֆրել, Լը Մենիլ Մոժե, Մոնտեյ, Պերսի ան Օժ, Սեն Ժյուլեն լը Ֆոկոն և Վիե Ֆյումե համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Մեզիդոն Վալե դ'Օժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 38 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 21 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 18-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 3։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 85,7 %։ 18 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 18 անձ (12 տղամարդ և 6 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ (0 տղամարդ և 0 կին)։ 3 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 2-ը` թոշակառուներ, իսկ 0-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վլադիմիր Բադալյան (այլ կիրառումներ)
Վլադիմիր Բադալյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2000-01
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2000-01, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 41-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբը։
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ Կատեգորիա:2000 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2001 ֆուտբոլում
Լիմբուրխ (Նիդերլանդներ)
Լիմբուրխ (Limburg). Նիդերլանդների տասներկու մարզերից (պրովինցիաներից) մեկը, գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում։ Բելգիայի համանուն մարզի հետ չշփոթելու համար, այն հաճախ նաև կոչվում է Նիդերլանդյան Լիմբուրխ։ Լիմբուրխն ունի շուրջ 1.122.990 բնակիչ (2009 թ. նոյեմբերի 30-ի դրությամբ), որի կեսից ավելին բնակվում է մարզի հարավային, ուրբանիզացված հատվածում։ Այստեղ է նաև գտնվում վարչական կենտրոն Մաստրիխտը։
Պատմություն
Լիմբուրխի ներկայիս տարածքը մեր թվարկության սկզբում հայտնվել է հռոմեական տիրապետության տակ։ Այս ժամանակաշրջանում են հիմնվել Լիմբուրխի շատ գյուղեր և քաղաքներ, այդ է թվում Մաստրիխտը և Կորիովալլումը (ներկայիս Հիերլեն քաղաքը)։ Ըստ ավանդության, հռոմեական Մաստրիխտում 4-րդ դարում քրիստոնեությունը Սբ. Սերվատիոս եպիսկոպոսը (մահ. 384 թ.), ով ծննդով Հայաստանից է եղել։
Հռոմեացիներից հետո, Լիմբուրխին տիրել են Ֆրանկները, որոնց տիրապետության շրջանում այն մշակութային ու քաղաքական ծաղկում է ապրել։ Կառլոս Մեծի պալցը (իշխանական պալատը) գտնվում էր Լիմբուրխին մերձակա Ակեն քաղաքում։ Ֆրանկների տերության անկումից հետո մինչև նորագույն պատմության շրջանը Լիմբուրխի ներկայիս տարածքը, ինչպես և Նիդերլանդների մնացած մասը, մաս է կազմել Հռոմեական սրբազան կայսրության։
Վաղ միջնադարից ներկայիս Լիմուրխի տարածքը բաժանված է եղել տարբեր փոքրիկ իշխանությունների միջև, որոնցից են Բրաբանտի, Խելրեի և Խուլիկի դքսերը ու Լաուկի և Քյոլնի իշխան-եպիսկոպոսները։ Այս դքսերն ու եպիսկոպոսները անվանականորեն Հռոմեական սրբազան կայսրության հպատականերն էին, սակայն գործնականում հանդես էին գալիս որպես անկախ իշխաններ և հաճախ իրար դեմ պատերազմի էին ելնում։ Շատ անգամ ռազմական թատերաբեմ էր դառնում Լիմբուրխը, որի հետևանքով այն ավելի ու ավելի էր մասնատվում։
Սոլյոնոոզյորնոե
Սոլյոնոոզյորնոե (Солёноозёрное), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի կազմում։
Լիմբուրխ (Նիդերլանդներ)
Պատմություն
Նոր պատմության ժամանակաշրջանում Լիմբուրխը բաժանված էր Իսպանիայի, ապա վերջինիս հաջորդ Ավստրիայի, Պրուսիայի, Յոթ Միացյալ Նիդերլանդների Հանրապետության, Լաուկի իշխանություն-եպիսկոպոսության և բազմաթիվ ավատական տիրույթների միջև։
1794 թ. Նիդերլանդները գրավվեցին Ֆրանսիական հեղափոխական բանակի կողմից։ Այս ժամանակ ներկայիս երկու նույնանուն մարզերը (Բելգիական և Նիդերլանդական Լիմբուրխները) առաջին անգամ կազմեցին մեկ վարչական միավոր «Ներքին Մաասի դեպարտեմենտ» անվանմամբ (ֆրանս. Département de la Meuse inférieure)։ 1830 թ. ամբողջ Լիմբուրխը, Մաստրիխտից ու Մոուկից բացի, միացան Բելգիական հեղափոխությանը, որն Նիդերլանդներից անջատվելով ցանկանում էր կազմել առանձին պետություն։ 1831 թ. կնքված պայմանագրով Լիմբուրխի արևելյան հատվածը վերադարձվեց Նիդերլանդներին, իսկ արևմտյան հատվածը դարձավ նոր բելգիական պետության մասը։ Միաժամանակ, որպես դքսություն, հոլանդական Լիմբուրխը մաս կազմեց Գերմանական Միությանը։ Այս հատուկ կարգավիճակը տևեց մինչև 1866 թ., երբ Գերմանական Միությունը փլուզվեց Պրուսիայի և Ավստրիայի միջև եղած հակասությունների պատճառով։ Մինչև 1906 թ. այն շարունակում էր կրել «դքսություն» անվանումը, չնայած 1866-ից եղել է սովորական մարզ (պրովինցիա)։
Սոլյոնոոզյորնոե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1714 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիմբուրխ (Նիդերլանդներ)
Պատմություն
2008 թ. դեկտեմբերի 9-ին նիեդեռլանդական և բելգիական Լիմբուրխների մարզպետները կնքեցին Լիմբուրխյան խարտիան, որով ցանկանում են հաստատել ավելի սերտ համագործակցություն և իմիջիայոց գործածական դարձնել Արևմտյան Լիմբուրխ և Արևելյան Լիմբուրխ անվանումները։
Ժողովրդագրություն
2007 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ ոչ-հոլանդացիները կազմում էին ամբողջ բնակչության 19,5 տոկոսը։ Հոլանդացիներից հետո, մեծ թիվ են կազմում գերմանացիները և բելգիացիները։
Կրոն
Լիմբուրխը Նիդերլանդների ամենակաթոլիկ մարզերից մեկն է։ Բնակչության մեկ երրորդը կաթոլիկ է, մինչդեռ Նիդերլանդների մյուս մարզերում մեծամասնություն են կազմում ոչ-հավատացյալները։
Կաթոլիկությունն այստեղ հաստատվել է հռոմեական տիրապետության շրջանից ի վեր և ապա Լիմբուրխի մեծ մասը մտել Մաստրիխտի եպիսկոպոսական թեմի հոգևոր իշխանության մեջ (Մաստրիխտից հետո, եպիսկոպսական աթոռը տեղափոխվել է Լաուկ, ապա՝ Ռուրմոնդում)։ Այլ շրջաններ մտել են Քյոլնի եպիսկոպոսության մեջ։ Ներկայումս Ռուրմոնդի եպիսկոպոսությունն ընդգրկում է Լիմբուրխի ամբողջ տարածքը։ 20-րդ դարի սկզբից, հատկապես առաջին աշխարհամարտից հետո, կաթոլիկությունը մեծ ազդեցություն ուներ հասարակական կյանքի վրա, որն սկսեց 60-ական թվականներից հետո։ 2000 թվականին լիմբուրխցիների 95% գրանցված էր որպես կաթոլիկ, 2007 թ. դա կազմում էր միայն 74,6%։ 2003 թ. տվյլաներով, կաթոլիկներից բացի, ռեֆորմացված եկեղեցու անդամ էր բնակչության 2%, 5%-ը պատկանում էր այլ կրոնական ուղղությունների (մուսուլմաններ, ավետարականներ), իսկ 15%-ը չուներ կրոնական պատկանելություն։
Զբաղվածություն
2003 թ. գործազրկությունը Լիմբուրխում կազմում էր 10,5%։ Զբաղված բնակչության մեծ մասը ընդգրկված էր սպասարկման ոլորտում (կոմերցիոն սպասարկում՝ 40,8%, ոչ կոմերցիոն սպասարկում՝ 28,3%), որին հաջորդում էին արդյունաբերությունը (20,3%), շինարարությունը (5,5%) և երկրագործությունը (5,0%) ։
Ինքնակառավարում
Ինչպես Նիդերլանդերի մյուս մարզերում, Լիմբուրխում ևս իշխանություն պատկանում է ժողովրդի կողմից ընտրված Պրովինցիալ Շտատերին (Նահանգային կամ Մարզային Խորհուրդ)։ Սակայն 2008 թ. մայիսի 30-ին Լիմբուրխի Պրովինցիալ Շտատերը որոշեցին վերանվանվել Լիմբուրխի Խորհրդարան (Limburgs Parlement) ։
Տարածքային բաժանում
Լիմբուրխը բաժանված է 40 համայնքների, որոնք ներառում են հետևալ քաղաքները. (փակագծում նշված է քաղաքային իրավունքներ ստանալու տարեթիվը)
Մշակույթ և լեզու
Լիմբուրխը առանձնանում է իր ուրույն մշակութային ինքնությամբ, որի կարևոր բաղկացուցիչ մասն է կազմում տեղական խոսացվածքը՝ Լիմբուրխերենը։ Այն 1997 թ. Նիդերլանդական իշխանության կողմից ճանաչվել է որպես տարածաշրջանային լեզու։ Ներկայիս լեզվաբանկան տեսանկյունից այն համարվում է նիդեր-ֆրանկյան (երբեմն միջին-ֆրանկյան) լեզվաձև։
Լիմբուրխ անունը օգտագործվում է 1815 թվականից, երբ Նիդերլանդների Վիլլեմ Ա թագավորը, որոշեց այդպես անվանել բազմաթիվ մանր տիրույթներից կազմված այն տարածքը դարձնել մեկ պրովինցիա, որն այն ժամանակ ընդգրկում էր այժմյան թե Նիդերլանդական, թե Բելգիական Լիմբուրխ մարզերը։ Անվանումը վերցված էր Լիմբուրխ դքսությունից, որն համապատասխանում էր Բելգիայի ներկայիս Լիժ մարզի հետ (այսինքն ներկայիս Լիմբուրխից հարավ-արևելք)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չայկինո (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Չայկինո (Чайкине, Küçük Tarhan), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Մալիյ Տարխան։
2001 թվականի տվյալներով Չայկինո գյուղում բնակվում էր 1 119 մարդ։
Տալիխա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեջոն Մեծ
Սեջոն Մեծ (հանգըլ՝ 세종대왕, հանջա՝ 世宗大王, ծննդյան անուն՝ Լի Դո (이도; 李祹), ), Կորեական Լի դինաստիայի 4-րդ վան։ Սեջոնգ Մեծի օրոք Կորեան ապրել է մշակութային մեծ վերելք։
Գործունեություն
Մասնավորապես 1420 թվականին Սեջոնը ստեղծել է Չիպհյոնջոն ակադեմիան («Արժանիների սրահ»)։ Ակադեմիայի գիտնականներն էլ մշակել են հանգըլ վանկային այբուբենը, որն այժմ կորեական գրի հիմքն է։
Հիշատակ
2007 թվականին Կորեայի Հանրապետության նախագահ Լի Մյոնբակի որոշմամբ սկսվել է Սեջոն քաղաքի շինարարությունը, որն իր անունը ստացել է Սեջոնգ Մեծի պատվին։ Նախատեսվում է այս քաղաք տեղափոխել Սեուլյան մի շարք պետական կառույցներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չոսոնի թագավորներ
Մեռիսե
Մեռիսե (Merise), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Տեսսա Հոֆման
Տեսսա Հոֆման (Tessa Hofmann, ), գերմանացի գիտնական։
Կենսագրություն
1969-1974 թվականներին սովորել է Արևմտյան Բեռլինի Ազատ համալսարանում, ուսումնասիրել սլավոնագիտություն, հայագիտություն և սոցիոլոգիա։
1974-1975 թվականներին ստաժավորվել է Սանկտ Պետերբուրգի, Երևանի, Թբիլիսիի համալսարաններում։ 1979 թվականից՝ «Սպառնալիքի տակ գտնվող ժողովուրդների պաշտպանության ընկերություն» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության նախագահության անդամ է և համակարգիչ խմբի ղեկավար, որի շրջանակներում էլ հանդես է գալիս Թուրքիայի և միջազգային հանրության կողմից Օսմանյան կայսրությունում 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության ճանաչման պահանջով։
1983 թվականին Լոզանում կայացած հայկական համաշխարհային 2-րդ կոնգրեսում կարդացել է «1923 թ. Լոզանի պայմանագիրը և նրա հետևանքները հայերի ներկայիս վիճակի համար» զեկուցումը։ 1983-ից Ազատ համալսարանի Արևելյան Եվրոպա ինստիտուտի (Բեռլին) գիտաշխատող էր, 1991 թվականից՝ ԱՊՀ և Ռուսաստանի (նախկին ԽՍՀՄ) գրականության (մատենագրության) փաստագրության կենտրոնի ղեկավար։
1984 թվականին ժողովուրդների մշտական ատյանի (Փարիզ) նիստում հանդես է եկել որպես փորձագետ՝ Գերմանական աղբյուրները և վկաների ցուցմունքները հայերի ցեղասպանության մասին զեկուցումով։ 1985 թվականին իր գործընկեր Ժ. Քոչարյանի հետ Բեռլինում հիմնել է Հայաստանի մասին լրատվության և փաստագրության կենտրոն։ 1987 թվականին մասնակցել է Վիեննայում կայացած «Թուրքիայի հանրապետության արտաքին քաղաքականությունը» թեմայով փորձագետների միջազգային կոնֆերանսի կազմակերպմանը։ Հոֆմանը ազգությամբ ոչ հայ գիտնականներից առաջինն էր, որ 1988 թվականին արժանացել է ՀԲԸՄ մրցանակին՝ Հայաստանի պատմության և մշակույթի հետազոտման գործում ունեցած վաստակի համար։ Հոֆմանը հեղինակ է հայ ժողովրդի նոր և նորագույն պատմության հարցերի վերաբերյալ ուսումնասիրությունների։
«Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց մրցանակ շնորհելու մասին» ՀՀ Նախագահի հրամանագրով 2013 թ. մայիսի 29-ին Թեսսա ՀՈՖՄԱՆԻՆ մրցանակ է շնորհվել Հայոց ցեղասպանության հիմնահարցի ուսումնասիրության և այդ ոլորտում ծավալած ակտիվ հասարակական գործունեության համար։
2012 թ. ապրիլի 12-ին արժանացել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայագետներ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2002–03
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2002–03, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 43-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբը։
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ Կատեգորիա:2002 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2003 ֆուտբոլում
Քյաբի
Քյաբի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։ Գտնվում էր Դիարբեքիր քաղաքից 12 կմ հարավ։
Քյաբին ուներ մեծ աղավնանոց և ասում էին, որ երբ բոլոր աղավնիներին բաց էին թողնում, նրանք օդ բարձրանալիս ծածկում էին արևի ճառագայթները և գյուղը մնում էր մթության մեջ։
Բնակչություն
XIX դարի կեսին ուներ 450 տուն ասորի և 150 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Գյուղն հայտնի էր իր մածունով և դեղին ու հոտավետ վարդով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2001-02
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2001-02, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 42-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Բլեքբեռն Ռովերս» ֆուտբոլային ակումբը։
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ Կատեգորիա:2001 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2002 ֆուտբոլում
Կորվինո Սան Կվիրիկո
Կորվինո Սան Կվիրիկո (Corvino San Quirico), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1092 մարդ (2008 թվական)։ Խտությունը կազմում է 273 մարդ/կմ²։ Տարածքը 4 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0383։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Աստերոիդների ցանկ (214101-214200)
Աստերոիդների ցանկ (214001-214100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (214201-214300)
Պախարևկա (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Պախարևկա (Пахарівка, Paharevka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Sure Be Cool If You Did
«Sure Be Cool If You Did», ամերիկացի քանթրի երգիչ Բլեյք Շելդոնի առաջին սինգլն իր «Based on a True Story...» յոթերորդ ստուդիական ալբոմից։ ... Թողարկվել է 2013 թվականի հունվարին ։ Կոմպոզիցիայի հեղինակներն են՝ Rodney Clawson, Chris Tompkins и Jimmy Robbins ։
Պատմություն
2013 թվականի հունվարի 19-ին սինգլն ընդգրկվել է Billboard Hot Country Songs հիթ-շքերթի 45-րդ հորիզոնականում և Billboard Country Airplay հիթ-շքերթի 32-րդ հորիզոնականում. դա Շելթոնի երկրորդ լավագույն դեբյուտն է ։ Սինգլն զբաղեցրել է 44-րդ հորիզոնականը ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում՝ 2013 թվականի հունվարի 26-ին սկսված շաբաթում ։ Իսկ 2013 թվականի մարտի 9-ին երգը դարձել է Բլեյք Շելթոնի 8-րդ չարթփոփերը անընդմեջ՝ որն զբաղեցրել է Billboard ամսագրի Country Airplay ռադիոեթերային հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականը։ Մինչև 2013 թվականի նոյեմբեր սինգլի տպաքանակը ԱՄՆ-ում կազմել է 1 519 000 օրինակ ։
Երգն ստացել է դրական արձագանքներ երաժշտական քննադատների և ինտերնետ հրատարակությունների կողմից, ինչպիսիք են՝ Taste of Country, Roughstock ։
Երաժշտական տեսահոլովակը բեմադրել է ռեժիսոր Trey Fanjoy-ը, պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի փետրվարին ։
Մաքսիմ Դանիլին
Մաքսիմ Դանիլին, ռուս ֆուտբոլիստ, «Ռոդինայի» կիսապաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Դանիլինը ֆուտբոլ սկսել է խաղալ «Կրասնոգվարդեեց» ՕՀՄՊՄԴ-44-ում հայրենի Մոսկվայից։ 2012 թվականի մարտին նրան նկատել են Մոսկվայի «Սպարտակի» սկաուտները և հրավիրել փորձաշրջան անցնելու։ Հաջող դիտումից հետո ընդունվել է «Սպարտակի» ակադեմիա։ 2018 թվականի ամռանն ավարտել է ակադեմիան և տեղափոխվել «Սպարտակի» երիտասարդական թիմ։ 2018 թվականի օգոստոսի 18-ին նա իր նորամուտը նշել է երիտասարդական թիմում Կրասնոդարի դեմ 2018-2019 երիտասարդական առաջնության 4-րդ տուրի խաղում (1:1), այս խաղում նա դուրս է եկել մեկնարկային կազմում և դաշտում անցկացրել 76 րոպե։ Երիտասարդական թիմի կազմում իր առաջին գոլը խփել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 6-ին 2018-2019 երիտասարդական առաջնության 10-րդ տուրի «Ենիսեյի» դեմ խաղում (2:1)։ Ընդհանուր առմամբ, նա «Սպարտակի» երիտասարդական թիմի կազմում անցկացրել է 34 հանդիպում և դարձել 7 գոլի հեղինակ։
2019 թվականի ամռանը սկսել է ընդգրկվել «Սպարտակ-2» ֆարմ-ակումբի կազմում։ 2019 թվականի հուլիսի 7-ին իր նորամուտն է նշել երկրորդ թիմի կազմում 2019-2020 ՖԱԼ առաջնության 1-ին տուրի «Բալթիկայի» դեմ խաղում (1:0)՝ խաղի 84-րդ րոպեին փոխարինելով Սոլտմուրադ Բակաևին ։ 2019 թվականի հուլիսի 13-ին, 2019-2020 ՖԱԼ առաջնության 2-րդ տուրի «ԲՄԱ-Խաբարովսկի» դեմ խաղում (2:2) նա խփել է իր առաջին գոլը երկրորդ կազմում։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 2-ին երկարաձգել է պայմանագիրը «Սպարտակի» հետ. 2019-2020 մրցաշրջանում նա անցկացրել է 12 հանդիպում և դարձել 2 գոլի հեղինակ, իսկ 2020-21 մրցաշրջանում՝ 9 հանդիպում։
2021 թվականի փետրվարի 18-ին վարձավճարով տեղափոխվել է հայկական «Նոյ»։ 2021 թվականի մարտի 4-ին նորամուտ է նշել «Նոյի» կազմում Հայաստանի առաջնության 17-րդ տուրի «Լոռիի» դեմ խաղում (0:2)՝ հանդիպման 46-րդ րոպեին փոխարինելով Էդուարդ Էմսիսին ։ Ընդհանուր առմամբ, 2020-2021 մրցաշրջանում նա «Նոյի» կազմում անցկացրել է 5 հանդիպում (4 առաջնությունում և 1 գավաթում)։ Վարձավճարային պայմանագրի ավարտից հետո վերադարձել է «Սպարտակ-2»։
2022 թվականի հուլիսի 17-ին տեղափոխվել է «Ռոդինա»։
Սիրտիմ Յու
Սիրտիմ Յու (Сыртым-Ю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լոկչիմ գետի աջ ափին՝ 188 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։
Մաքսիմ Դանիլին
Կարիերան հավաքականում
2016 թվականից նա պարբերաբար հրավիրվել է Ռուսաստանի տարբեր տարիքի պատանեկան հավաքականներ։ 2016-2017 թվականներին Անդրեյ Միտինի գլխավորությամբ Ռուսաստանի մինչև 16 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 6 հանդիպում և դարձել 2 գոլի հեղինակ։ 2017 թվականին Լեոնիդ Աբլիզինի գլխավորությամբ անցկացրել է 1 հանդիպում, որում գնդակ է խփել Ռուսաստանի՝ մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում։ 2019 թվականին Ալեքսանդր Կերժակովի գլխավորությամբ Ռուսաստանի մինչև 18 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 12 հանդիպում և դարձել 1 գոլի հեղինակ, նույն տարում 3 հանդիպում է անցկացրել Ռուսաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նոայի ֆուտբոլիստներ
Սիրտիմ Յու
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հասնել երկնքին (մուլտֆիլմ)
Հասնել երկնքին (Достать до неба), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որի ռեժիսորն է Գարրի Բարդինը։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է 1975 թվականին, «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։
Սյուժե
Հաջորդ օրը գտածոն, որը քիչ էր մնում աղբի հետ հավաքեր դռնապանուհին, տղան ցույց է տալիս իր ընկերներ Միշկային և Ալյոնկային։ Երեխաները որոշում են աստղը երկինք վերադարձնել և օգնություն են խնդրում մեծերից, բայց բոլորը կամ ձեռքն էին թափ տալիս, կամ էլ չէին կարողանում հասնել երկնքին։ Եվ միայն հրթիռով տիեզերագնացի օգնությամբ հնարավոր է լինում աստղն իր տեղը վերադարձնել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գարրի Բարդինի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1975 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Գոտառենդուրա
Գոտառենդուրա (իսպ.՝ Gotarrendura), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ավիլա պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Ավիլա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 465 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Նախազգուշացնող նշաններ
Նախազգուշացնող նշաններ, երթևեկության նշաններ, որոնք երթևեկության մասնակիցներին (վարորդներ, հետիոտներ) տեղեկացնում են ճանապարհի այն վտանգավոր տեղամասին մոտենալու մասին, որով երթևեկելիս (տեղաշարժվելիս) անհրաժեշտ է ձեռնարկել իրադրությանը համապատասխան միջոցներ ։
Նախազգուշացնող նշանները տարբեր երկրներում տարբեր տեսք ունեն։ Հայաստանում օգտագործվող նախազգուշացնող նշաններն ունեն հավասարակողմ եռանկյունու ձև, սպիտակ գույնի են և շուրջ բոլորն ըդնգծված են կարմիր գույնով։ Եռանկյան մի գագաթը միշտ վերև է ուղղված ։
Նշանների ցանկ
Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են Հայաստանում գործող նախազգուշացնող նշանները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճանապարհային նշաններ
Կատուներ
Ընտանի կատուներ (Felis silvestris catus կամ Felis catus), փոքր, սովորաբար մորթածածկ, մսակեր կաթնասուններ։ Համարվում են ամենատարածված (շան հետ միասին) «ընկերակից կենդանիներից» մեկը   ։ Ներկայումս աշխարհում հաշվվում է շուրջ 600 մլն ընտանի կատու , որոնք դասակարգված են շուրջ 200 ցեղատեսակների՝ երկարամազերից (պարսկական կատու) մինչև մազազուրկ (սֆինքսներ), որոնք ճանաչված և գրանցված են ֆելինոլոգիական կազմակերպությունների կողմից։
Կենդանաբանության տեսանկյունից ընտանի կատուները գիշատիչների կարգի կատվազգիների ընտանիքին պատկանող կաթնասուններ են։ Նախկինում հաճախ համարվել են առանձին կենսաբանական տեսակ։ Ներկայիս դասակարգման համաձայն՝ ընտանի կատուն (Felis silvestris catus) անտառային կատվի ենթատեսակն է ։ Կատուներն ունեն ճկուն մարմին, արագ ռեֆլեքսներ, սուր ճանկեր ու ատամներ, որ հարմարեցված են մանր կենդանիներ որսալու համար։ Կատուները կարող են լսել շատ ցածր և բարձր հաճախականություն ունեցող (մարդու համար ոչ լսելի) ձայներ, որ արձակում են մկներն ու այլ մանր կենդանիներ։ Նրանք կարող են տեսնել մթության մեջ։ Ինչպես և կաթնասունների մեծ մասը, կատուներն ունեն ավելի թույլ գունավոր տեսողություն և ավելի լավ հոտառություն, քան մարդը։ Միայնակ որսալով կրծողներ ու այլ մանր կենդանիներ՝ կատուն սոցիալական կենդանի է, որը շփման համար օգտագործում է ձայնային ազդանշանների լայն դիապազոն, ինչպես նաև ֆերոմոններ և մարմնի շարժումներ ։
Կատուներն արագ բազմացող կենդանիներ են ։ Վերահսկողության ներքո նրանք կարող են բազմացվել և գրանցվել որպես զտարյուն ցեղատեսակների ներկայացուցիչներ։ Սակայն ստերիլիզացիայի միջոցով կատուների թվաքանակի աճի վերահսկման անհնարինության, ինչպես նաև նախկինում տանը պահվող կատուներին ազատ արձակելու արդյունքում ամբողջ աշխարհում առկա է վայրենացած ու թափառող կատուների մեծ թվաքանակ, ինչը պահանջում է հատուկ վերահսկողություն ։ Որոշ տարածքերում կատուները նպաստել են թռչունների բազմաթիվ տեսակների ոչնչացմանը։ Հայտնի է, որ կատուները դարձել են որոշ մեկուսի կղզիներում թռչունների պոպուլյացիաների ոչնչացման պատճառ ։
Հին Եգիպտոսում կատուների պաշտամունքի առկայության պատճառով համարվում է, որ դրանք ընտելացվել են այնտեղ, սակայն հնարավոր է, որ ընտելացման դեպքեր եղած լինեն դեռ նեոլիթյան ժամանակաշրջանում՝ 9,500 տարի առաջ (մ.թ.ա. 7,500) ։ 2007 թվականին կատարված գենետիկական ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ բոլոր ընտանի կատուները ծագել են մերձավորարևելյան վայրի կատվից և նրանից բաժանվել են մեր թվարկությունից շուրջ 8,000 տարի առաջ Մերձավոր Արևելքում ։ 2006 թվականին ապացուցվել է, որ ընձառյուծային կատուն առանձնաբար ընտելացվել է շուրջ մ.թ.ա. 5500 թվականին, սակայն այդ մասամբ ընտելացված այդ ցեղատեսակի գիծը չունի իր շարունակությունը ներկայիս ընտանի կատուների շարքում ։ 2017 թվականին կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ընտանի կատուներն այն կատուների սերունդներն են, որոնք ընտելացվել են Մերձավոր Արևելքում շուրջ 9000 տարի առաջ ։
2007 թվականի տվյալներով՝ Միացյալ Նահանգներում կատուներն իրենց թվաքանակով երկրորդ տեղն են զբաղեցնում ընտանի կենդանիների շարքում՝ զիջելով քաղցրահամ ջրերի ձկներին ։ 2010 թվականի տվյալներով՝ կատուները երրորդ ամենաշատ ժողովրդականություն վայելող ընտանի կենդանիներն են Մեծ Բրիտանիայում ձկներից ու շներից հետո և կազմում են շուրջ ութ միլիոն ։ Դրանք մարդու կողմից բարձր են գնահատվում նաև կրծողներ և տնային այլ վնասակար կենդանիների որսալու ունակության համար ։
Կատվազգիների ընտանիքի մյուս ներկայացուցիչներին (առյուծ, վագր, լեոպարդ, յագուար, լուսան, հեպարդ, պումա) այլ կերպ կարելի է անվանել մեծ կատուներ։ Հյուսիսային Եվրոպայում տարածված են լինքս կոչվող փոքր կատուները, որոնք չեն համարվում ընտանի կենդանիներ։
Ստուգաբանություն
Հայերենի կատու բառը գործածվում է հետոսկեդարյան շրջանից և հավանաբար փոխառություն է ասորերենից ։ Նրան ամենամոտ ձևերն են լատիներենը (cattus — կատու, ուշ լատիներենում, սկսած 5-րդ դարից՝ ի տարբերություն դասական լատիներենում օգտագործված felis բառի) և ասորերենը ։ Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի շատ լեզուներում նույնպես օգտագործվում են նման բառեր (cat, k’at’u, գալլ.՝ cath, catt, gato, gatto, լեզգ.՝ кац, katė, Katze, պրուս.` catto , chat, kato, kat, katte, katt, katta, kissa, katti և այլն )։
Որոշ ուսումնասիրողներ ենթադրում են, որ հնդեվրոպական լեզուներում գործածվող և կատու նշանակող բառերի հիմքում ընկած է հնդեվրոպական նախալեզվի «*kat-» արմատը, որից ծագում է հնդեվրոպական լեզուների՝ «ցնկնել» նշանակող բայը, որից հետագայում ծագել են մանր կենդանիների ձագերի անվանումները հնդեվրոպական լեզուներում ։ Այլ ուսումնասիրողներ այդ կապը համարում են երկրորդային մերձեցման արդյունք ։
«Մյաու» ձայնարկությանը մոտ բնաձայնական բառերով են կոչվում կատուները հին եգիպտերենում (mj.w ) և չինարենում (māo )։
Գիտական դասակարգում
Համարվում է, որ ընտանի կատուն ծագել է մերձավորարևելյան վայրի կատվից, որի բնակության տարածքն եղել է բավական ընդարձակ և ձգվել Մերձավոր Արևելքից մինչև Աֆրիկայի ատլանտյան ափեր ։ 70000-100000 տարի առաջ ընկած ժամանակահատվածում ստեղծվել է գենետիկական գիծը, որից հետագայում առաջացել են բոլոր ընտանի կատուները, որոնք մերձավորարևելյան վայրի կատվից առանձնացել են մեր թվարկությունում շուրջ 8000 տարի առաջ Մերձավոր Արևելքում  ։
Կատվազգիների ընտանիքը արագ զարգացող կաթնասունների ընտանիք է, որոնց ընդհանուր նախնին գոյություն է ունեցել 10–15 մլն տարի առաջ և ներառում է առյուծներին, վագրերին, կուգուարներին և բազմաթիվ այլ տեսակներ։ Այդ ընտանիքի ներսում ընտանի կատուները (Felis catus) ընդգրկված են կատուներ (Felis) ցեղում, որ ներառում է փոքր կատուների շուրջ յոթ տեսակ (կախված դասակարգման սխեմայից) ։ Ցեղի ներկայացուցիչները տարածված են ամբողջ աշխարհում և ներառում են Հյուսիսարևելյան Ասիայի եղեգնակատվին (Felis chaus), Եվրոպական անտառային կատվին (F. silvestris silvestris), տափաստանային կատվին (F. s. lybica), չինական կատվին (F. bieti), արաբական ավազի կատվին (F. margarita) և այլն ։
1758 թվականին Կառլ Լիննեյը «Բնության համակարգը» աշխատության մեջ ընտանի կատվին տվել է Felis catus անվանումը ։ Յոհան Քրիստիան ֆոն Շրեբերը 1775 թվականին վայրի կատվին անվանել է Felis silvestris ։
Ժամանակակից ֆիլոգենետիկայի ստացած տվյալները ցույց են տալիս, որ ընտանի կատուն Felis silvestris վայրի կատվի 5 ենթատեսակներից մեկն է, և դրա ճիշտ միջազգային անվանումն է Felis silvestris catus ։ Վայրի կատվին Felis silvestris և ընտանի ենթատիպին Felis silvestris catus անվանումներով կոչելու որոշումն ընդունվել է 2003 թվականի մարտին Կենդանաբանական անվանակարգման միջազգային հանձնաժողովի կողմից , դրա հետ միաժամանակ որոշվել է, որ եթե որոշակի դասակարգման դեպքում ընտանի կատուն նկարագրվի որպես առանձին տեսակ, այդ դեպքում համապատասխան տաքսոնի անվանման համար պետք է կիրառվի Լիննեյի առաջարկած անվանումը՝ Felis catus։
Գրականության մեջ հանդիպում են նաև այլ անվանումներ, որոնք օգտագործվում են որպես ընտանի կատվի միջազգային գիտական (լատիներեն) անվանումներ՝ Felis catus domesticus, Felis silvestris domesticus, ինչպես նաև «Բնագիտության սկզբունքներ» աշխատությունում Յոհան Քրիստիան Պոլիկարպ Էրկլեսեբենի կողմից 1777 թվականին առաջարկված Felis domesticus (ի սկզբանե՝ Felis domestica, քանի որ Felis բառն այդ ժամանակ համարվել է իգական սեռի բառ) անվանումը։ Բոլոր այս անվանումները մտնում են տաքսոնի հոմանիշների մեջ, ուստի չպետք է կիրառվեն։
Ծագում և ընտելացման պատմություն
Երեք մայրցամաքների 979 ընտանի, վայրի ու վայրենացած կատուների, այդ թվում նաև ավազի կատուների (Felis margarita), աուտոսոմային մարկերների ու միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի գենետիկական վերլուծության արդյունքների համաձայն՝ բոլոր ընտանի կատուները մայրական կողմից ծագել են տափաստանային կատու ենթատեսակի (Felis silvestris lybica) առնվազն հինգ ներկայացուցիչներից, որոնք ունեցել են միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի տարբեր հապլոտիպեր։ Միտոքոնդրիումային IV հապլոխմբում, որ հատուկ է մերձավորարևելյան ու ընտանի կատուներին, նույնականացվել են վեց ենթախմբեր և պարզել, որ նրանց ընդհանուր նախնին ապրել է շուրջ 13 հազար տարի առաջ, ինչը զգալիորեն գերազանցում է մերձավորարևելյան կատվի ընտելացման ենթադրյալ ժամանակը ։ Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի 30 վայրերում 209 կատուների միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ների գենետիկական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ընտանի կատուներն աշխարհով մեկ տարածվել են երկու մեծ ալիքներով։ Առաջին ալիքը եղել է գյուղատնտեսության զարգացման արշալույսին՝ 12-9 հազար տարի առաջ, երբ Բարեբեր Մահիկից ու նրա ծայրամասերից ընտանի կատուները հողագործների վերաբնակեցման հետ միասին տարածվել են ամբողջ Մերձավոր Արևելքում։ Մի քանի հազար տարի անց եղել է երկրորդ ալիքը, որ սկիզբ է առել Եգիպտոսից և ընդգրկել գրեթե ողջ Եվրոպան ու Հյուսիսային Աֆրիկան  ։ Felis silvestris lybica ենթատեսակի ընտելացումը կատարվել է ավելի քան 130 տարի առաջ։
Տափաստանային կատուն մինչ օրս տարածված է ամբողջ Հյուսիսային Աֆրիկայում և Միջերկրական ծովից միջև Չինաստան ընկած տարածքում, որտեղ այն բնակվում է անապատում՝ սաքսաուլի թփուտներում, ջրավազանների մոտի թփուտներում, լեռներում և նախալեռներում։ Չնայած տարբեր ենթատեսակի փոքր վայրի կատուներ կարող են խաչասերվել միմյանց հետ և սերունդ տալ, գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ընտելացված կատուների ֆիլոգենեզին Felis silvestris-ի այլ ենթատեսակներ, բացի տափաստանային կատուն, մասնակցություն չեն ունեցել ։
Կատուների ընտելացումը տեղի է ունեցել մոտ 9500 տարի առաջ՝ Մերձավոր Արևելքի Բարեբեր մահիկի շրջանում, որտեղ ծագել և զարգացել են մարդկային հնագույն քաղաքակրթությունները ։ Կատուների ընտելացումն սկսվել է մարդու նստակյաց կյանքին անցնելիս՝ հողագործության զարգացման սկզբում, երբ առաջացել է սննդի ավելցուկ և զգացվել է դրա պահպանման ու կրծողներից պաշտպանության անհրաժեշտություն ։
Կատուների ընտելացման ամենավաղ հնագիտական վկայությունները հայտնաբերվել են Կիպրոսում, որտեղ հնագիտական պեղումների ընթացքում գտնվել է մարդու և կատվի համատեղ գերեզման, որը վերաբերում է մ. թ. ա. 7500 թվականին ։ Պարզվել է նաև, որ Կիպրոսի կղզին գաղութացվել է ժամանակակից Անատոլիայի (Թուրքիա) և Սիրիայի տարածքներից հեռացած եկվորների կողմից ։
Նախկինում գիտնականները կարծում էին, թե առաջինը կատվին ընտելացրել են հին եգիպտացիները։ Սակայն եգիպտացիների կողմից կատուների ընտելացման ամենավաղ վկայությունները վերաբերում են մ.թ.ա. 2000-1900 թվականներին։ Իսկ վերջերս պարզվել է, որ Հին Եգիպտոս, ինչպես նաև Կիպրոս ընտանի կատուն եկել է Անատոլիայից ։ Այժմ կատուն ամենատարածված ընտանի կենդանիներից մեկն է ։
Չնայած կատուները ընտելացվել են շատ վաղուց, կատուների մեծամասնությունը ընդունակ է գոյատևել մարդկային բնակավայրերից դուրս՝ համալրելով երկրորդային վայրենացած կատուների շարքերը։ Թափառական կյանքի պայմաններում կատուները կրկին արագ վայրենանում են։ Վերավայրենացած կատուները ապրում և որս են անում միայնակ, բայց երբեմն ձևավորում են մի քանի էգերից և ձագերից կազմված ոչ մեծ գաղութներ։
Ֆիզիոլոգիա
Կատուն խմում է հեղուկ լեզվի շարժման արագության շնորհիվ, որը շարժվում է 1մ/վ արագությամբ։ Լեզուն շատ արագ իջնում է ներքև, կպչում հեղուկի մակերևույթին, սակայն, ի տարբերության շների լեզվի, չի թափանցում ջրի մեջ։ Ապա լեզուն բարձրանում է վեր, և նրա հետ բարձրանում է ջուրը։ Կատուն կլանում է հեղուկը այն ժամանակ, երբ ուղղահայաց հեղուկի արագության բաղադրիչը ձգողականության ազդեցությամբ դանդաղում է և հավասարվում զրոյի։ Այդ պահին կատվի ծնոտները միանում են և հեղուկը կուլ է գնում։ Այդ գործընթացը կրկնվում է վայրկյանում չորս անգամ  ։
Կազմախոսություն
Կատվի մարմնի միջին երկարությունը, առանց պոչի, կազմում է 60 սմ, պոչի երկարությունը՝ 25-35 սմ։ Որպես կանոն՝ էգերն ավելի փոքր են, քան արուները, ինչպես մյուս կաթնասունների մոտ է (սեռական երկձևության արտահայտություն)։ Ամենախոշոր կատուն, ըստ Գինեսի ռեկորդների գրքի, ունի 121,9 սմ երկարություն ։
Միջին չափի առողջ կատվի քաշը կազմում է 2,5-6,5 կգ, սակայն հանդիպում են նաև ավելի խոշոր առանձնյակներ, որոնց քաշը հասնում է մինչև 7-9 կգ։ Սիբիրյան կատուներն ու մեյն կուն ցեղատեսակի կատուների քաշը կարող է հասնել 11,5-13 կգ ։ Կատուների քաշը կարող է հասնել մինչև 20 կգ, իսկ ամենածանր կատուն կշռել է 21,3 կգ ։ Սովորաբար կատուների համեմատաբար մեծ քաշը ճարպակալման արդյունք է։
Կատուն տիպիկ մանր գիշատիչ է, որն ունի կազմախոսական բնութագրիչ առանձնահատկություններ։ Կատվի կմախքը բաղկացած է մոտավորապես 240 ոսկորներից և կազմված է երկու բաժիններից՝ առանցքային և պերիֆերիկ։ Կմախքի առանցքային բաժինը կազմում են գանգը, ողնաշարն ու կրծքավանդակը։ Պերիֆերիկ կմախքը կամ վերջույթների կմախքը կազմված է 2 կրծքային (առջևի) և 2 կոնքային (հետևի) վերջույթներից ։
Գանգն ու ողնաշարը պաշտպանում են կենտրոնական նյարդային համակարգը (գլխուղեղ և ողնուղեղ) վնասվածքներից։ Կատվի ողնաշարը կազմված է 7 վզային, 13 կրծքային, գոտկատեղի ողերից, 3 սերտաճած սրբոսկրերից և 20-26 պոչային ողերից։ Ողնաշարին միացած են 13 զույգ կողոսկրեր։ Վերջիններս կրծքային ողնաշարի ու կրծոսկրի հետ կազմում է կրծքավանդակը։ Առաջին 9 զույգ կողոսկրերն ամիջականորեն միացված են կրծոսկրին, մյուս 4 զույգն ազատ են։ Առջևի վերջույթների ոսկորները միացված են կրծքավանդակին շարակցական հյուսվածքով ու մկաններով։
Կատվի գանգը տարբերվում է մյուս կաթնասունների գանգերից նրանով, որ ունի շատ մեծ ակնակապիճներ և ուժեղ ծնոտներ, ինչպես նաև դիմային և ուղեղային բաժինների մոտավորապես նման զարգացմամբ։ Կատվի գանգի ուղեղային մասը կազմված է 11 ոսկորներից, իսկ դիմայինը՝ 13 ։ Միջին չափի կատվի ուղեղն ունի 5 երկարություն և կշռում է 30 գրամ։ Կատուն ունի 30 ատամ (16 ատամ վերին ծնոտի վրա, 14 ատամ՝ ստորին), այդ թվում՝ 12 կտրիչներ, չորս ժանիքներ, 10 նախասեղանատամներ և 4 սեղնատամներ։ Կատվի ատամները հարմարեցված են զոհին սպանելու և միսը մասնատելու համար։ Բռնելով զոհին՝ կատուն կծում է երկու երկար ժանիքներով՝ դրանք խրելով զոհի երկու ողերի միջև և դրանով իսկ կտրելով նրա ողնուղեղը, ինչը հանգեցնում է անդարձելի կաթվածահարության ու մահվան ։ Կատուների ատամների բանաձևը տիպիկ է կատվազգիների համար՝ ։
Կատվի աչքի կառուցվածքի տարբերակիչ գիծը, որ բնութագրական է շատ կաթնասունների համար, թարթիչ թաղանթի (այսպես կոչված երրորդ կոպ) առկայությունն է։ Այն շաղկապենու բարակ շերտ է, որ դուրս է գալիս աչքի ներքին անկյունից և կատարում պաշտպանական գործառույթ։ Երրորդ կոպը մաքրում է աչքի տեսանելի եղջերաթաղանթը փոշուց և խոնավացնում այն։ Երրորդ կոպը կարելի է տեսնել, երբ կատուն քնած է բաց աչքերով կամ զգում է հոգնածություն։ Եթե երրորդ կապը մշտապես տեսանելի է, այդ թվում նաև կատվի աշխույժ ժամանակ, դա մեծ մասամբ կարող է լինել հիվանդության նշան։
Կատվի մազածածկույթն ունի շփումից էլեկտրականացվելու հատկություն, այդ պատճառով խոզանակով մաքրելու և սանրելու ժամանակ թեթևակի խոնավացնում են կատվի մազերը կամ խոզանակը։ Ստատիկ էլեկտրականության կուտակումը կարող է տեղի ունենալ մշտապես կատվի չափազանց չոր մթնոլորտում գտնվելու դեպքում. այդ ժամանակ օգտագործում են օդի խոնավացուցիչ ։
Տեսողություն
Կատուներն ունեն գերազանց գիշերային տեսողություն և կարող են տեսնել մարդու համար անհրաժեշտ լույսի մեկ վեցերորդի առկայության դեպքում ։ Դա մասամբ այն բանի շնորհիվ է, որ կատուներն ունեն tapetum lucidum, որը ցանցաթաղանթի միջով անցնող ցանկացած լույս անդրադարձնում է աչքի մեջ՝ դրանով իսկ ուժեղացնելով աչքի ընկալունակությունը աղոտ լույսի նկատմամբ ։ Աղոտ լույսի պայմաններում կատուների տեսնելուն նպաստում են նրա աչքերի մեծ բբերը։ Ի տարբերություն մեծ կատվազգիների, ինչպիսին է վագրը, ընտանի կատուներն ունեն ճեղքավոր բբեր ։ Վերջիններս կարող են պայծառ լույսը կենտրոնացնել առանց խրոմատիկ խոտորման, ինչն անհրաժեշտ է, քանի որ ընտանի կատուների բբերն իրենց աչքերի համար բավական մեծ են, ի տարբերություն մեծ կատվազգիների բբերի ։ Թույլ լուսավորության դեպքում կատվի բբերը մեծանում են՝ ծածկելով աչքի բաց հատվածի մեծ մասը ։ Հակառակ ընդունված տեսակետի՝ բացարձակ մթության մեջ կատուները չեն տեսնում ։ Ընտանի կատուներն ունեն թույլ գունային տեսողություն և ընդամենը երկու գունաընկալման տարրեր, որոնք ընկալում են կապույտն ու դեղնավուն կանաչը։ Նրանք ունեն սահմանափակ ունակություն՝ տարբերելու կարմիրն ու կանաչը ։ Նկատվել է, որ անշարժ և մոտ տեղակայված առարկաները կատուներն ընկալում են ավելի վատ, քան շարժվողները ։ Կատուների մոտ առարկաների վրա տեսողության կենտրոնացումը 2-3 անգամ ավելի վատ է, քան մարդանման կապիկների և մարդու մոտ։
Լսողություն
Ընտանի կատվի լսողության օրգանը բաժանվում է երեք հատվածի՝ արտաքին ականջ, միջին ականջ և ներքին ականջ, որտեղից ազդակները հաղորդվում են գլխուղեղում գտնվող լսողության կենտրոն։
Կատուներն ունեն ուղղորդված լսողություն, այսինքն՝ աղմուկի ձայներն առանձնացնում են ըստ ուղղության։ Կատուները կարող են շարժել իրենց ականջախեցին, ընդ որում՝ յուրաքանչյուր ականջախեցի կարող է շարժվել մյուսից անկախ, ինչի շնորհիվ կատուն կարող է միաժամանակ հետևել ձայնի երկու աղբյուրի։ Այդ շարժումները ղեկավարում են ավելի քան տասը մկաններ, որոնց շնորհիվ ականջախեցին կարող է շրջվել գրեթե 180°։ Միաժամանակ կատուն ունի նաև տարածական լսողություն, այսինքն՝ կարող է որոշել ձայնի ուժգնությունը, հեռավորությունն ու բարձրությունը և այդ տվյալների հիման վրա ստույգ որոշել ձայնի աղբյուրի տեղադրությունը։ Կատուն փակ աչքերով կարող է միայն լսողությամբ կողմնորոշվել տարածության մեջ և որսալ իր մոտով անցնող մկանը. մարդու լսողությունն ընդունակ չէ նույնքան ճշգրտությամբ որոշել ձայնի աղբյուրի տեղադրությունը ։ Կատվի լսողության համար ընկալելի են ավելի բարձր հաճախականության ձայներ՝ 55 Հց-ից մինչև 79000 Հց (այլ տվյալներով՝ 45 Հց-ից 64 000 Հց, կամ մինչև 100 000 Հց ), 10,5 օկտավ դիապազոնում, այնինչ մարդունն ու շներինը մոտ 9 օկտավ է ։ Կատուները կարող են ընկալել ուլտրաձայներ, ինչը կարևոր է որսի ժամանակ , քանի որ կրծողների շատ տեսակներ արձակում են ուլտրաձայներ. կրծողները կարող են արձակել ուլտրաձայներ 20-50 կՀց միջակայքում, իսկ կատուները կրող են լսել մինչև 65-70 կՀց հաճախականությամբ ուլտրաձայներ ։ Կատուներն իրենց ուլտրաձայներ արձակել չեն կարող։ Կատվի ականջում կան շուրջ 13 հազար ընկալող բջիջներ, ինչն ավելի քիչ է, քան մարդունը, սակայն կատվի մոտ կան շուրջ 52 000 փոխանցող նյարդային ծայրելուստներ լսողության նյարդում, այնինչ մարդու մոտ դրանք ընդամենը 31 000 հատ են ։
Շոշափելիք
Կատվի մոտ շոշափելիքի ֆունկցիան կատարում են հատուկ շոշափողական մազիկները, որ տեղակայված են չորս շարքով վերին շրթունքից վեր՝ նրա երկու կողմերում, աչքերի վերևում, կզակի տակ (առօրյայում կոչվում են բեղ), ինչպես նաև զգայում մազիկները պոչի վրա, վերջույթների ներսի և թիկունքային կողմերում, թաթերի բարձիկների վրա, մատների միջև, ականջների ծայրերին և ականջների վրա ։ Առանց այդ մազիկների կատուն գրեթե կզրկվի տարածության մեջ իր «կողմնորոշման համակարգից» ։ Փորձնական ճանապարհով պարզվել է, թե որքան թույլ է կատվի տեսողությունը, այնքան երկար ու հաստ են նրա շոշափողական մազիկները, իսկ տեսողության խնդիրներով ծնված կատուների մոտ այդ մազիկների երկարությունը գերազանցում է 8 սմ-ը ։