cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալեքս Ֆերգյուսոն
Երկրորդ եվրոպական Չեմպիոնների լիգա
2006 թվականի նոյեմբերի 6-ին Ֆերգյուսոնը նշեց 20-րդ տարեդարձը «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ղեկին։ Հարգանքի տուրք մատուցելու էին եկել Ֆերգյուսոնի և՛ ներկա, և՛ նախկին խաղացողները, ինչպես նաև նրա վաղեմի թշնամի Արսեն Վենգերը , նախկին ավագ Ռոյ Քինը և ընթացիկ խաղացողները։ Հավաքույթը «փչացավ», երբ հաջորդ օրը «Յունայթեդը» հանդուրժեց 1 գոլանոց պարտությունը «Սաութենդից» Լիգայի գավաթի խաղարկության չորրորդ փուլի ժամանակ ։ Այնուհանդերձ, դեկտեմբերի 1-ին հայտարարվեց, որ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» փոխառության պայմանագիր է կնքել 35-ամյա Հենրիկ Լարսոնի հետ. խաղացող, որով Ֆերգյուսոնը հիանում էր երկար տարիներ և նախկինում ևս փորձել էր ձեռք բերել ։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Կրիշտիանու Ռոնալդուն հեղինակեց ակումբի 2000-րդ գոլը Ֆերգյուսոնի ղեկավարությամբ «Ասթոն Վիլլայի» դեմ խաղում ։ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հետագայում 9-րդ անգամ նվաճեց Պրեմիեր լիգայի գավաթակրի տիտղոսը, բայց պարտվեց Անգլիայի գավաթի եզրափակչում Ուեմբլի մարզադաշտում «Չելսիի» հարձակվող Դիդիե Դրոգբայի բացառիկ 4-րդ դուբլով ։ Չեմպիոնների լիգայում ակումբը հասավ մինչև կիսաեզրափակիչ՝ քառորդ եզրափակչի երկրորդ հանդիպմանը գրանցելով 7-1 հաշվով տնային հաղթանակ «Ռոմայի» նկատմամբ, սակայն կիսաեզրափակչի երկրորդ հանդիպմանը 3-0 հաշվով պարտվեց «Միլանին» Սան Սիրո մարզադաշտում՝ առաջին հանդիպմանն ունենալով 3-2 հաշիվ ։
2007/08 մրցաշրջանի համար Ֆերգյուսոնը նշանակալի ձեռքբերումներ կատարեց՝ ամրացնելով «Յունայթեդի» հիմնական կազմը։ Երկար ժամանակ թիրախ հանդիսացող Օուեն Հարգրիվզին ձեռք բերեցին «Մյունխենի Բավարիայից», դրանից անմիջապես հետո միացան նաև երիտասարդ պորտուգալացի հարձակվող Նանին և բրազիլացի փլեյմեյքեր Անդերսոնը, և վերջապես նույն ամռանը, երկարատև ու դժվար բանակցություններից հետո, պայմանագիր կնքվեց «Վեսթ Հեմ Յունայթեդի» արգենտինացի հարձակվող Կառլոս Տևեսի հետ  ։
2008 թվականի փետրվարի 16-ին «Յունայթեդը» Օլդ Թրաֆորդում 4-0 հաշվով պարտության մատնեց «Արսենալին» Անգլիայի գավաթի 5-րդ փուլի ընթացքում, սակայն հետագայում դուրս մնաց մրցաշարից՝ մարտի 8-ին քառորդ եզրափակչի տնային հանդիպմանը 1-0 հաշվով պարտվելով վերջնական չեմպիոն «Պորտսմութին» ։ «Յունայթեդը» տուգանային 11 մետրանոց հարվածի պահանջ էր ներկայացրել, որը մերժվել էր, Ֆերգյուսոնը խաղից հետո հայտարարեց, որ Կիթ Հաքեթը՝ Պրոֆեսիոնալ խաղերի մրցավարների խորհրդի գլխավոր նախագահը, «չէր անում իր գործն ինչպես հարկն է» ։ Ֆերգյուսոնը հետագայում մեղադրվեց ոչ պատշաճ վարքագծի համար, որը նա որոշեց վիճարկել։ Սա Ֆերգյուսոնի երկրորդ նկատողությունն էր մրցաշրջանի ընթացքում, այն բանից հետո, երբ վիճեց մրցավարի հետ «Բոլթոն Ուոնդերերս»-ի հետ խաղում, որը «Յունայթեդը» պարտվեց 1-0 հաշվով։
2008 թվականի մայիսի 11-ին Ֆերգյուսոնը առաջնորդեց «Յունայթեդին» դեպի Պրեմիեր լիգայի 10-րդ չեմպիոնական տիտղոս՝ ուղիղ 25 տարի անց այն բանից հետո, երբ Գավաթակիրների գավաթի մրցաշարում առաջնորդում էր «Աբերդինին» «Ռեալի» դեմ խաղում՝ եվրոպական հաղթանակին ընդառաջ։ Մոտակա մրցակից «Չելսի»-ի հետ միավորների տարբերությունը նվազագույն 1-ն էր, որը վերջին փուլում տանը 1-1 խաղալով «Բոլթոնի» հետ՝ հաղթողից 2 միավորի տարբերությամբ ավարտեց մրցաշարը։ «Յունայթեդը» տիտղոսը նվաճեց՝ 2-0 հաշվով հաղթելով «Ուիգան Աթլետիկ»-ին, որը ղեկավարում էր «Յունայթեդի» նախկին ավագ Սթիվ Բրյուսը ։
2008 թվականի մայիսի 21-ին Ֆերգյուսոնը «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ղեկին երկրորդ անգամ նվաճեց ՈւԵՖԱ գավաթը՝ 11 մետրանոց հարվածաշարով պարտության մատնելով «Չելսիին» 6-5 հաշվով Մոսկվայի «Լուժնիկի» մարզադաշտում, այն բանից հետո, երբ ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի մաքուր անգլիական եզրափակչի հիմնական ժամանակն ավարտվեց 1-1 ոչ-ոքիով  : Ռոնալդուի չստացված հարվածը նշանակում էր, որ Ջոն Թերիի գոլը «Չելսիին» կբերեր այդքան բաղձալի գավաթը, բայց Թերին ձախողեց հաղթանակի հասնելու հնարավորությունը, իսկ երբ վերջում Էդվին վան դեր Սարը պահեց Նիկոլա Անելկայի հարվածը, դա «Մանչեսթեր Յունայթեդին» բերեց Ֆերգյուսոնի մարզչության օրոք 2-րդ, ամբողջ պատմության ընթացքում՝ 3-րդ չեմպիոնական տիտղոսը ։
Չեմպիոնական ևս երկու տիտղոս և Լիգայի գավաթներ
Չնայած 2008/09 մրցաշրջանը ծանր սկսվեց «Մանչեսթեր Յունայթեդի» համար ՝ թիմը հաղթանակ տարավ Պրեմիեր լիգայում պահեստային խաղով, որով Ֆերգյուսոնը դարձավ անգլիական ֆուտբոլի պատմության մեջ առաջին մարզիչը, որը երկու անգամ եռակի անընդմեջ հաղթանակ էր տարել Պրեմիեր լիգայում։ Ֆերգյուսոնն արդեն լիգայի 11 տիտղոս էր նվաճել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ, և 2008/09 մրցաշրջանի հաջողությունը հավասարեցրեց նրանց «Լիվերպուլի» հետ, որը ևս ընդհանուր հաշվով 18 անգամ էր դարձել Անգլիայի չեմպիոն ։ Նրանք նաև նվաճեցին Լիգայի գավաթը 11 մետրանոցներով Ուեմբլիում «Տոտենհեմի» հետ գոլազուրկ ոչ-ոքիից հետո ։
2009 թվականի մայիսի 27-ին «Բարսելոնայի» հետ վիճարկեցին Չեմպիոնների լիգայի գավաթը, սակայն պարտվեցին իսպանական ակումբին 2-0 հաշվով ։
Շնորհանդեսի արարողությունից հետո Ֆերգյուսոնը խոստովանեց, որ կմնա «Յունայթեդում» այնքան, ինչքան թույլ կտա առողջությունը, և ինքը ուրախ կլինի ևս մեկ անգամ նվաճելու լիգայի հաղթողի տիտղոսը։ Դա հնարավորություն կտար լիգայում հաղթանակաների ընդհանուր քանակով առաջ անցնել թշնամի «Լիվերպուլից» և դառնալ առաջատար ։
2009/10 մրցաշրջանում Ֆերգյուսոնն իր նվաճումների շարքում ավելացրեց ևս մեկ Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ՝ այս անգամ 2010 թվականի փետրվարի 28-ին կայացած եզրափակչի ժամանակ Ուեմբլիում 2-1 հաշվով հաղթելով «Ասթոն Վիլլային» ։ Միայն թե երազանքները դեպի Եվրոպական գավաթ ավարտվեցին մի քանի շաբաթ վաղ, երբ «Յունայթեդը» ընդհատեց իր ելույթները քառորդ եզրափակչում «Մյունխենի Բավարիայի» հետ գնդակների հաշվով։ Իսկ երազանքը՝ նվաճելու 19-րդ չեմպիոնական կոչումը, ավարտին հասավ մրցաշարի վերջին օրը, երբ «Չելսին» խլեց նրանցից Պրեմիեր լիգայի տիղոսը՝ 8-0 հաշվով ջախջախելով «Ուիգանին» և անիմաստ դարձնելով «Յունայթեդի» 4-0 հաշվով հաղթանակը «Սթոք սիթիի» նկատմամբ։
2012 սեպտեմբերի 2-ին Ֆերգյուսոնը «Յունայթեդի» ղեկին առաջնորդեց 1000-րդ խաղը «Սաութհեմփթոնի» դեմ մրցամարտում։ «Յունայթեդը» հաղթեց 3-2 հաշվով՝ շնորհիվ Ռոբին վան Պերսիի հեթ-տրիկի։ 2 շաբաթ անց նա հաղթեց նաև Չեմպիոնների լիգայի իր 100-րդ խաղում «Գալաթասարային» 1-0 հաշվով «Օլդ Թրաֆորդում»։
Պաշտոնաթողություն
2013 թվականի մայիսի 8-ին Ֆերգյուսոնը հայտարարեց, որ մրցաշրջանի ավարտին հրաժարական է տալու մարզչական պաշտոնից, բայց կմնա ակումբում որպես տնօրեն և ներկայացուցիչ ։ The Guardian-ը հայտարարեց, որ դա «դարաշրջանի ավարտն է», իսկ ՈւԵՖԱ-ի նախագահ Միշել Պլատինին ասաց, որ Ֆերգյուսոնը «իսկական երազող էր» ։ Բրիտանիայի վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը բնութագրեց Ֆերգյուսոնին որպես «բրիտանական ֆուտբոլի ականավոր դեմք» ։ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» նախկին խաղացողներ Փոլ Ինսը և Բրայան Ռոբսոնը համաձայնեցին, որ Ֆերգյուսոնն անգերազանցելի կլինի ։ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» բաժնետեր Գլեյզերն ասաց. «Նպատակին հասնելու նրա որոշումները և նվիրվածությունն ակումբին իրավամբ ուշագրավ են» ։ Ֆերգյուսոնը պարզաբանեց, որ իրականում որոշել էր հեռանալ դեռևս 2012 թվականի դեկտեմբերին և շատ դժվար էր թաքուն պահել իր պլանները ։
2014 թվականի հունվարին Ֆերգյուսոնը նշանակվում է ՈՒԵՖԱ մարզչական պատվիրակ և ասել էր, որ «դա պատիվ և արտոնություն է»՝ ստանձնելու այդ դերը ։ 2014 թվականի ապրիլին հայտարարվեց, որ Ֆերգյուսոնն զբաղեցնելու է «երկարաժամկետ դասավանդողի պաշտոն» Հարվարդի համալսարանում, որտեղ նա դասախոսելու էր նոր դասընթաց՝ «Զվարճանքի, ԶԼՄ-ի և սպորտի բիզնես» վերնագրով ։ Դա տեղի ունեցավ 6 ամիս անց այն բանից հետո, երբ նա երևան հանեց իր նախագիծը, որի հաջողությունն ապահովում էին Անիտա Էլբերսին տված հարցազրույցները «Harvard Business Review»-ում  ։ Նրա երրորդ գիրքը՝ «Առաջնորդությունը», հրատարակվեց Մայքլ Մորիցի հետ համահեղինակությամբ 2015 թվականի օգոստոսին ։
Գորդոն Ստրական
Գորդոն Ստրականը Ֆերգյուսոնի առանցքային խաղացողներից էր «Աբերդինում», սակայն նրանց հարաբերություններում լարվածություն մտավ այն բանից հետո, երբ Ստրականը ցանկանում էր համաձայնագիր կնքել գերմանական «Քյոլն» ակումբի հետ՝ առանց մարզչին ասելու ։ Ֆերգյուսոնն ասաց, որ ինքը հավատում է, թեև «Ստրականի կողմից դա նենգ արարք էր, և որ ինքը չէր էլ կարող պատկերացնել, որ նա կարող էր նման հարված հասցնել իրեն» ։ Ստարականը չտեղափոխվեց «Քյոլն»՝ դրա փոխարեն 1984 թվականի ամռանը գնալով «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ։ Ստրականը նախընտրեց տեղափոխությունը, քանի որ զգում էր, որ Ռոն Ատկինսոնը վերաբերում է իրեն որպես չափահաս մարդու՝ իր տարբերություն Ֆերգյուսոնի։ Ստրականը դեռևս ակումբում էր, երբ Ֆերգյուսոնը 1986 թվականի նոյեմբերին նշանակվեց մարզիչ ։ Ֆերգյուսոնը կարծում էր, որ Ստրականը չի խաղա «Յունայթեդի» համար և հետագայում 1989 թվականին վաճառեց նրան «Լիդս Յունայթեդին» ։ Ստրականը մեծ հաջողությունների հասավ «Լիդսի» հետ՝ որպես վետերան խաղացող օգնելով նրանց հաղթելու 1991/92 թվականի Անգլիայի լիգայի մրցաշարում՝ առաջ անցնելով Ֆերգյուսոնի «Յունայթեդից»։
1999 թվականին լույս տեսած ինքնակենսագրականում Ֆերգյուսոնը Ստրականի մասին գրել էր. «Մի թիզ անգամ չեմ վստահի այդ մարդուն. ես չէի ցանկանա իմ մեջքը դարձնել նրան» ։ Ստրականը պատասխանեց հակահարձակմամբ՝ իր ինքնակենսագրական «Իմ կյանքը ֆուտբոլում» գրքում գրելով, որ ինքը «ապշած և հիասթափված է», չնայած նա կասկածում էր, որ Ֆերգյուսոնը կապ է ունեցել 2001 թվականին իրեն «Քովենթրի Սիթի» հեռացնելու հետ՝ կապելով «Դերբի քաունթիի» դեմ «Յունայթեդի» անհաջող խաղի հետ, թեպետ Ստրականը դատական հայց չներկայացրեց՝ իր պատվի և անունի հետ խաղալու պաշտպանության համար։ 2006 թվականից նրանք «զինադադարի նման բան հայտարարեցին» ՝ առջևում ունենալով Չեմպիոնների լիգայի խաղեր «Յունայթեդի» և Ստրականի «Սելտիկի» միջև ։
Դևիդ Բեքեմ
2003 թվականին Ֆերգյուսոնը վիճաբանության մեջ մտավ խաղից հետո Դևիդ Բեքեմի հետ հանդերձարանում. «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչը իբր թե հուսախաբությունից մարզակոշիկով հարվածել էր ֆուտբոլիստի դեմքին և Բեքեմին փոքր վնասվածք հասցրել ։
Չեմպիոնների լիգայի վիճակահանություն
2003 թվականի ապրիլի 5-ին Ֆերգյուսոնը հայտարարեց, որ Չեմպիոնների լիգայի վիճակահանությունը կեղծված է հօգուտ իսպանական և իտալական թիմերի ։ ՈւԵՖԱ-ը մեղադրեց Ֆերգյուսոնին մեկնաբանություններով անվանարկության համար և մայիսի մեկին տուգանեց նրան 10 000 շվեյցարական ֆրանկով (£4,600)։
Ջիբրալթարի ժայռ
2003 թվականին Ֆերգյուսոնը հայց է ներկայացնում ընդդեմ «Յունայթեդի» գլխավոր բաժնետեր Ջոն Մանյեի՝ Ջիբրալթարի ժայռ մականունով արշավաձիու իրավունքների համար ։ Մանյեն հակընդդեմ հայց ներկայացրեց ՝ պահանջելով, որ Ֆերգյուսոնը հիմնավորի իր պահանջը Ջիբրալթարի ժայռի վճարի կեսի վերաբերյալ։ Իրավական հարցերն ավելի խճճվեցին «99 հարցերի» խնդրանքի պատճառով, որպեսզի պատասխան տրվեր Ֆերգյուսոնի տրանսֆերային գործարքների՝ ներառյալ Յապ Սթամի, Խուան Վերոնի, Թիմ Հովարդի, Դևիդ Բելլիոնի, Կրիշտիանու Ռոնալդուի և Կլեբերսոնի հետ կապված ։ Գործը վերջիվերջո կարգավորվեց դատարանով։
BBC
Ֆերգյուսոնը հրաժարվեց հարցազրույց տալ BBC հեռուստաընկերությանը 2004 թվականի մայիսի 27-ին բրիտանական հետուստատեսությամբ հեռարձակված «Հայր և որդի» (Father and Son) վավերագրական ֆիլմից հետո ։ Համաձայն The Independent լրագրի հոդվածի՝ Բի-բի-սիի ֆիլմը «նրա գործակալ որդուն՝ Ջեյսոնին, ներկայացնում էր որպես հոր ազդեցությունը և դիրքը սեփական շահերի համար տրանսֆերային շուկայում շահագործող մարդու»։ Նույն հոդվածից պարզ է դառնում, որ Ֆեգյուսոն-կրտսերը երբևէ մեղավոր չի ճանաչվել որևէ իրավախախտման մեջ, և այդտեղ մեջբերում են Ֆերգյուսոն-ավագի կարծիքն այդ մասին. «Նրանք (BBC) պատմություն են սարքել տղայիս մասին, որն ամբողջությամբ անհեթեթություն է։ Այդտեղ ամեն ինչ հորինված է, «դեղին մամուլի» նյութ։ Դա սարսափելի հարված է տղայիս պատվին, նա արժանի չէր դրան» ։ BBC-ին տված հետագա հարցազրույցները, ինչպես «Օրվա հանդիպումը» (Match of the Day) հաղորդման մեջ, տալիս էր նրա օգնական Կառլոս Կեիրոսը, ավելի ուշ՝ Մայք Ֆելանը։
Համաձայն Պրեմիեր լիգայի 2010–11 նոր կանոնների՝ Ֆեգյուսոնին պահանջ առաջադրվեց վերջացնել բոյկոտը BBC-ին ։ Այնուհանդերձ, նա հրաժարվեց անել դա, և «Մանչեսթեր Յունայթեդը» պարտավոր էր տուգանք վճարել ակումբի եկամուտներից ։ 2011 թվականի օգոստոսի 25-ին Ֆերգյուսոնը հանդիպեց BBC-ի գլխավոր տնօրեն Մարկ Թոմփսոնի և BBC North-ի տնօրեն Պիտեր Սալմոնի հետ. հանդիպման արդյունքում Ֆերգյուսոնը համաձայնվեց վերջ տալ իր յոթամյա բոյկոտին։
Մրցավարների քննադատություն
Ֆերգյուսոնը բազմաթիվ անգամներ պատժվել է վիրավորանքների և խաղի մրցավարներին հրապարակայնորեն քննադատելու համար, երբ նրանց սխալ էր համարում.
Առաջարկվել է նաև, որ մրցավարներին Ֆերգյուսոնի «ահաբակելը» կոչվի «Ֆերգիի ժամանակ» («Fergie Time»), այսինքն այն անսովոր առատաձեռնությունը, երբ վնասվածքների դեպքում ժամանակ է ավելացվում «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պարտության պարագայում։ Opta Sports-ի վերլուծությամբ 2010-2012 թվականների ընթացքում հայտնաբերվել է, որ միջինից 79 վայրկյան ավելի ժամանակ է տրվել այն դեպքում, երբ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» պարտվելիս է եղել ։ Սա մեծ հանգամանք էր մյուս գերակա ակումբների համեմատ, թեպետ այդ ակումբների մեծ մասում կարծում էին, որ կարող են օգտվել «Ֆերգիի ժամանակից», հատկապես երբ հանդիպումը սեփական հարկի տակ էր ։
Ժառանգություն
Ֆերգյուսոնի նախկին խաղացողներից շատերը դարձել են մարզիչներ, այդ թվում՝ Թոնի Ֆիցպատրիկը, Ալեքս Մաքլիշը, Գորդոն Ստրականը, Մարկ Մաքգիին, Ուիլլի Միլլերը, Նիլ Կուպերը, Բրայան Գանը, Էրիկ Բլաքը, Բիլի Սթարկը, Բրայան Ռոբսոնը, Սթիվ Բրյուսը, Մարկ Հյուզը, Ռոյ Քինը, Փոլ Ինսը, Քրիս Կասպերը, Դարեն Ֆերգյուսոնը, Ուլե Գունարը, Հենինգ Բերգը և Գարի Նևիլը ։
Ֆերգյուսոնի բրոնզե արձանը, որն ստեղծել է շոտլանդացի քանդակագործ Ֆիլիպ Ջեքսոնը, հանդիսավոր կերպով բացվել է «Օլդ Թրաֆորդի» դիմաց 2012 թվականի նոյեմբերի 23-ին ։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Ֆերգյուսոնը մասնակցեց արարողությանը, որով «Օլդ Թրաֆորդին» հարակից ճանապարհը Water's Reach-ից անվանակոչվեց Sir Alex Ferguson Way-ի («Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնի ճանապարհ»)  ։
Անձնական կյանք
Ֆերգյուսոնն ապրում է Ուիլմսլոուում, Չեշիր, կնոջ՝ Քեթի Ֆերգյուսոնի (օրիորդական ազգանունը՝ Հոլդինգ) հետ ։ Նրանք ծանոթացել են պրոֆմիության գործադուլի ժամանակ, որտեղ Ալեքսը պատվիրակ էր։ Ամուսնացել են 1966 թվականին և ունեն երեք որդի՝ Մարկը (ծնվել է 1968 թվականին) և երկվորյակներ Դարենը՝ «Պիտերբորո Յունայթեդի» նախկին մարզիչ և Ջեյսոնը՝ ընկերության գովազդային կառավարման ոլորտում։
1998 թվականին Ֆերգյուսոնը լեյբորիստական կուսակցության ամենախոշոր անհատ նվիրատուների ցուցակում էր ։ Նա իրեն բնութագրում է որպես սոցիալիստ և ամբողջ կյանքում եղել է լեյբորիստների կողմից ։ 2011 թվականին Գրեհեմ Սթրինգերը՝ լեյբորիստական պառլամենտի անդամը Մանչեսթերում և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» աջակիցը, կոչ է անում Ֆերգյուսոնին մտածել Լորդերի պալատում ընդգրկվելու մասին ։ Եթե դա տեղի ունենար, ապա դա կդարձներ Ֆեգյուսոնին առաջին ներկա կամ նախկին ֆուտբոլիստը, որը պերի կոչում ուներ։ Սթրինգերը և նրա գործընկեր Մանչեսթերի լեյբորիստական պառլամենտի անդամ Պոլ Գոգինսը կրկնեցին այս հորդորը 2013 թվականի մայիսին պաշտոնաթողությունից հետո ։ Սակայն Daily Mirror շաբաթաթերթը անհայտ աղբյուրներից 2013 թվականի օգոստոսի 1-ին պնդում էր, որ Ֆեգյուսոնը մերժել է պերության առաջարկը ։
2009 թվականին Ֆերգյուսոնը Մանչեսթերի մետրոպոլիտեն համալսարանի կողմից բիզնեսի կառավարման պատվավոր դոկտորի կոչում է ստացել ։ Սա նրա երկրորդ կոչումն էր համալսարանից, մինչ սա նա 1998 թվականին ստացել էր պատվավոր մագիստրոսի կոչում ։
2014 թվականին Շոտլանդիայի անկախության հանրաքվեի ընթացքում Ֆերգյուսոնը «Better Together» («Միասին ավելի լավ է») քարոզարշավի ակտիվ կողմնակիցը և հովանավորն էր, որը կողմ էր Շոտլանդիայի՝ Միացյալ Թագավորության կազմում մնալուն ։ Նա քննադատում էր Շոտլանդիայի ազգային կուսակցությունը և նրանց ղեկավար Ալեքս Սալմոնդին՝ նրանց որոշման համար, որով Շոտլանդիայից դուրս ապրող շոտլանդացիները, բացի Միացյալ Թագավորությում մնացողների, հանրաքվեի իրավունք չունեն ։ Նա նաև դեմ էր «Yes Scotland» («Այո Շոտլանդիա») խմբի ինքն իրեն ստանձնած կանոնին՝ ընդունելու նվիրատվություն Շոտլանդիայից դուրս ապրող մարդկանցից նվազագույնը £500 ։
Մարզչական
Ֆերգյուսոն պաշտոնական նորամուտը Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահ եղել է 2002 թվականին ի նշան անգլիական խաղում որպես մարզիչ նրա մեծ ներդրումներին։ 2003 թվականին Ֆերգյուսոնը դարձավ ՖԱ մարզչական որակավորման պաշտոնակալ, որով պարգևատրվում են բոլոր մարզիչները, որոնք ունեն առնվազն տասը տարվա (գլխավոր) մարզչական փորձ ։ Նա Մանչեսթերում գտնվող Ֆուտբոլի ազգային թանգարանի փոխնախագահն է, Լիգայի մարզիչների միավորման գործադիր կոմիտեի անդամ ։ 2011 թվականի նոյեմբերի 5-ին «Օլդ Թրաֆորդի» «Հյուսիսային տրիբունան» 25 տարի «Մանչեսթեր Յունայթեդը» գլխավորելու պատվին պաշտոնապես անվանակոչվեց սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնի անունով ։
Ֆերգյուսոնը միակ մարզիչն է, որ նվաճել է լիգայի գլխավոր գավաթները, և «կրկնակի»՝ հյուսիս-հարավ («Մանչեսթեր Յունայթեդով» հաղթել է Պրեմիեր լիգայում, իսկ «Աբերդինով»՝ Շոտլանդիայի պրեմիեր դիվիզիան)։ Նա նաև վերջին մարզիչն է, որ հաղթել է Շոտլանդական լիգայի առաջնությունը ոչ Old Firm թիմերով (Գլազգոյում ստեղծված «Սելթիկ» և «Ռեյնջերս» ակումբների ոչ պաշտոնական միացյալ անունը)՝ հասնելով դրան 1984–85 մրցաշրջանում «Աբերդինի» շնորհիվ։ Ֆերգյուսոնը նաև անգլիական ֆուտբոլի միակ մարզիչն է, որ 20 մրցաշրջան անընդմեջ գլխավոր երեք տեղերն է զբաղեցրել՝ սկսած 1991–92 մրցաշրջանից (ընդհանուր 22 մրցաշրջանի մեջ)։
Ֆերգյուսոնն ունի 49 գավաթ որպես մարզիչ, որով նա անգլիական ֆուտբոլի պատմության ամենահաջողակ մարզիչն է ։ Նա նաև յոթ գավաթով համարվում է եվրոպական ֆուտբոլի ամենատիտղոսակիր մարզիչը՝ կիսելով կոչումը Ջովաննի Տրապատտոնիի և Կառլո Անչելոտտիի հետ։ Ֆերգյուսոնը Անգլիայի չեմպիոնի տիտողը նվաճել է 13 անգամ, երկու անգամով ավելի, քան հաջորդ տիտղոսաշատ մարզիչը ։ Նա նաև Անգլիական լիգայի պատմության մեջ առաջին մարզիչն է, որ երեք անգամ անընդմեջ նվաճել է լիգայի հաղթողի տիտղոսը, որը նա արել է երկու անգամ ։ Ֆերգյուսոնը 10 անգամ նվաճել է տարվա մարզիչ տիտղոսը, 27 անգամ՝ ամսվա մարզիչ և ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայում ամենաշատ խաղերն անցկացրած մարզիչն է (190 խաղ) ։
Որպես մարզիչ
2013 թվականի մայիսի 19-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդ ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ
Նոնա Մորդյուկովա
Նոնա Վիկտորովնա Մորդյուկովա (Нонна Викторовна Мордюкова, 25 նոյեմբերի, 1925, Կոնստանտինովկա, Արտյոմովսկի շրջան, ՈՒԽՍՀ, ԽՍՀՄ – 6 հուլիսի, 2008, Մոսկվա, Ռուսաստան), կինոյի և թատրոնի ռուս խորհրդային դերասանուհի։ Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1949)։ ՌՍՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան մրցանակի դափնեկիր (1973)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1974) ։
Ընդգրկվել է 20-րդ դարի ամենահայտնի քսան դերասանուհիների ցանկում, որ կազմել է բրիտանական «Ով ով է» («Who is Who») հանրագիտարանի խմբագրական խորհուրդը ։
Կենսագրություն
Նոնա Մորդյուկովան (իսկական անունը՝ Նոյաբրինա) ծնվել է 1925 թվականի նոյեմբերի 25-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Արտյոմովսկի շրջանի Կոնստանտինովկա գյուղում (ներկայում՝ քաղաք Կոնստանտինովկա, Դոնեցկի մարզ) (այլ տվյալներով՝ Կրասնոդարի երկրամասի Օտրադնայա ստանիցայում ):
Մանկությունն անցկացրել է Կրասնոդարի երկրամասի Գլաֆիրովկա գյուղում, որտեղ նրա մայրը՝ Իրինա Պետրովնա Մորդյուկովան (օրիորդական ազգանունը՝ Զայկովսկայա) եղել է կոլխոզի նախագահ, աչքի է ընկել վոկալային տվյալներով ու կենսախինդ բնավորությամբ, սիրել է երգել ռոմանսներ ու ռուսական ժողովրդական երգեր։ Հայրը՝ Վիկտոր Կոնստանտինովիչ Մորդյուկովը, եղել է զինվորական, կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, որտեղից վերադարձել է առանց ոտքի։ Նոնան եղել է ընտանիքի ավագ երեխան, ունեցել է երկու եղբայր ու երեք քույր։ Մանկության տարիքից Նոնա Մորդյուկովան ստիպված է եղել աշխատել մեծահասակների հետ հավասար, խնամել իր կրտսեր եղբայրներին ու քույրերին ։
1942 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Կրասնոդարի երկրամասի շրջափակման ժամանակ, Մորդյուկովների ընտանիքը չի կարողացել տարհանվել։ Առաջացել է Գերմանիա տեղափոխվելու վտանգ, և Մորդյուկովները ստիպված են եղել թաքնվել Տրուբոլետ հեռավոր բնակավայրում (ներկայում՝ Նովոուրուպսկի, Օտրադնայայի շրջան, Կրասնոդարի երկրամաս)։ 1943 թվականին նրանք տեղափոխվել են Օտրադնայա ավան։ 1944 թվականին, երբ ընտանիքը բաժանվել է, Իրինա Պետրովնան երեխաների հետ տեղափոխվել է Եյսկ քաղաք ։
1945 թվականին Նոնա Մորդյուկովան ընդունվել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտ՝ Բորիս Բիբիկովի և Օլգա Պիժովայի դերասանական արվեստանոց։ Ուսումն ավարտել է 1950 թվականին։
Ուսանողական տարիներին՝ 1948 թվականին, Նոնա Մորդյուկովան կատարել է իր նորամուտը կինոյում՝ մարմնավորելով Ուլյանա Գրոմովային ռեժիսոր Սերգեյ Գերասիմովի «Երիտասարդ գվարդիա» ֆիլմում, որը նկարահանվել է խորհրդային գրող Ալեքսանդր Ֆադեևի համանուն վեպի հիման վրա։ Այդ դերի շնորհիվ սկսնակ դերասանուհին արժանացել է համամիութենական ճանաչման։ 1949 թվականին Ուլյանա Գրոմովային դերի համար Նոնա Մորդյուկովային շնորհվել է Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակի գրականության և արվեստի բնագավառում «Գեղարվեստական կինեմատոգրաֆիա» կատեգորիայում։ 1950-1991 թվականներին Նոնա Մորդյուկովան եղել է Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայի դերասանուհի։
Իր կինոկարիերայի ընթացքում Նոնա Մորդյուկովան նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքների թվում են՝ «Երիտասարդ գվարդիա» (1948), «Օտար ազգականներ» («Чужая родня», 1955), «Հասարակ պատմություն» («Простая история», 1960), «Նախագահը» (1964), «Բալզամինովի ամուսնությունը» (1964), «Կոմիսար» (1967), «Ադամանդե ձեռքը» (1968), «Журавушка» (1968), «Ազգականներ» («Родня», 1981):
Կինոյում Նոնա Մորդյուկովայի վերջին աշխատանքը եղել է «Մայրը» («Мама») ֆիլմը, որ նկարահանվել է ռեժիսոր Դենիս Եվստիգնեևի կողմից 1999 թվականին ։ Հետագայում նա այլևս կինոյում նկարահանվելու առաջարկներ չի ստացել, թեև սպասել է ։
Նոնա Մորդյուկովան մահացել է 2008 թվականի հուլիսի 6-ին Մոսկվայի Կենտրոնական կլինիկական հիվանդանոցում ։ Հուղարկավորման արարողությունը տեղի է ունեցել հուլիսի 9-ին։ Նույն օրը նա թաղվել է Կունցևոյի գերեզմանատանը՝ որդու՝ Վլադիմիր Տիխոնովի կողքին ։
2008 թվականի հուլիսի 7-ին դերասանուհու հարազատներին իր ցավակցությունն է հայտնել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը.
Ռուսաստանի կառավարության մամուլի ծառայության հայտարարության համաձայն՝ 2008 թվականի հուլիսի 7-ին Ռուսաստանի վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը նույնպես հայտնել է իր ցավակցությունը Նոնա Մորդյուկովայի հարազատներին ու ազգականներին ։
2008 թվականի հուլիսի 9-ին «Аргументы и факты» շաբաթաթերթին տված իր հարցազրույցում «Իմ արծաթե գունդը» («Мой серебряный шар») հաղորդման հեղինակ և վարող Վիտալի Վուլֆը, բնութագրելով Նոնա Մորդյուկովայի արվեստը, ասել է.
Ընտանիք
Ծնողներ՝ Քույրեր՝ Եղբայրներ՝ Ամուսիններ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Կուռք» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Մելորա Հարդին
Մելորա Դայեն Հարդին (Melora Diane Hardin, ), ամերիկացի դերասանուհի, պրոդյուսեր և կինոռեժիսոր։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Ճուտիկը» (2002 թ.), «Շնորհակալություն ծխելու համար» (2005 թ.), «Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է» (2009 թ.) գեղարվեստական ֆիլմերից, ինչպես նաև «Օֆիս» և «Բացահայտ» հեռուստասերիալներից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Հյուստոն քաղաքում՝ դերասան Ջերի Հարդինի և դերասանական արվեստի մասնագետ Դայան Հիլլի ընտանիքում (վերջինս նույնպես դերասանուհի է եղել նախկինում )։ Մելորան չորս տարեկան է եղել, երբ նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Սան Ֆրանցիսկո։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա սովորել է Սառա Լոուրենսի անվան քոլեջում ։ 1997 թվականին Մելորան ամուսնացել է Ջիլդարտ Ջեքսոնի հետ։ Ամուսնական զույգը երկու զավակ ունի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Բրագինովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Բրագինովկա (Брагинівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Պետրոպավլովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրագինովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 676 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1326 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Աբդալ Կայասի
Աբդալ Կայասի, լեռ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգում, Վասպուրականի լեռնաշղթայի հյուսիսային հատվածում, Մակու քաղաքից արևմուտք։ Լեռան հյուսիսային լանջերից սկիզբ են առնում Արաքս գետի ավազանի մի քանի գետակներ ։
Շվեդ-նորվեգական պատերազմ
1814 թվականի շվեդ-նորվեգական պատերազմ, կարճատև ռազմական հակամարտություն, որը բռնկվել է Շվեդիայի և Նորվեգիայի թագավորությունների միջև՝ Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում։
Այն սկսվեց այն բանից հետո, երբ Քիլի հաշտության պայմանագրով Դանիան Շվեդիային զիջեց Նորվեգիայի կառավարումը։
Աբդալ Կայասի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի լեռներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ Կատեգորիա:Վասպուրականի լեռնաշղթա
Շվեդ-նորվեգական պատերազմ
Նախապատմություն
Դանիան, և վերջինիս տարածք հանդիսացող Նորվեգիան, Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում համարվում էր Ֆրանսիայի գլխավոր դաշնակիցներից մեկը։ Այն բանից հետո, երբ Նապոլեոն Բոնապարտը պարտություն կրեց Ռուսաստանից և իր դաշնակիցներից, 1812 թվականին Դանիա-Նորվեգական ունիան առաջարկ ստացավ ընդդիմանալու Ֆրանսիային։
Առաջարկն առավել նման էր պարտադրանքի, որի համաձայն Դանիան պետք է Նորվեգիան հանձներ Շվեդիային՝ փոխարենը ստանալով Հյուսիսային Գերմանիան։ Դանիայի թագավորը մերժեց Ռուսաստանի կայսեր ներկայացրած պահանջը և 1813 թվականին նոր հակառուսական դաշինք կնքեց Ֆրանսիական կայսրության հետ։
1813 թվականի նոյեմբերին Լայպցիգի ճակատամարտում Նապոլեոնի պարտությունից հետո Շվեդիան պատերազմ սկսեց Դանիայի դեմ։ Դանիացիները պարտություն կրեցին և 1814 թվականին Դանիան ստիպված եղավ Նորվեգիան զիջել Շվեդիային։ Երկու երկրների միջև կնքվեց Քիլի հաշտության պայմանագիրը։ Պայմանագրի դրույթներից դժգոհ Նորվեգիան հռչակեց իր անկախությունը Դանիայից։ Նորվեգիայի գահաժառանգ Քրիստիան Ֆրեդերիկը իրեն հռչակեց թագավոր։ Հռչակվեց Նորվեգիայի սահմանադրությունը։
Պատերազմական գործողություններ
1814 թվականի ամռանը Շվեդիայի թագավոր Կառլ Յոհանը իր բանակով ռազմաճակատից վերադարձավ Շվեդիա և նախապատրաստվեց դեպի Նորվեգիա նոր արշավանքի։ Դաշնակիցների՝ Ռուսաստանի, Անգլիայի, Ավստրիայի և Պրուսիայի միջնորդությունները անհաջող էին։ Շվեդիան պահանջում էր Արևելյան Նորվեգիայի ամրոցները։
Նորվեգիայի և Շվեդիայի միջև ռազմական գործողությունները սկսվել են 1814 թվականի հուլիսին։ Նորվեգական բանակը շատ ավելի փոքր է, քան շվեդներինը։ Նորվեգական բանակը նաև ավելի վատ է զինված։ Բացի այդ, շվեդները ունեին պատերազմելու մեծ փորձ, ինչպես նաև տաղանդավոր հրամանատար։
Հուլիսի 30-ին շվեդական բանակը ներխուժել է Նորվեգիայի տարածք և օգոստոսի 4-ին գրավել Ֆրեդրիկստենի բերդը։ Նորվեգական բանակը թողեց երկրի հյուսիսը և հեռացավ։
Շուտով շվեդական ռազմածովային նավատորմը շրջափակեց նորվեգական սակավաթիվ ռազմական նավերին և գրավեց Նարվիկ քաղաքը։ Քրիստիան Ֆրեդերիկը քաջ գիտակցում էր, որ դիմադրությունն անիմաստ է։ Շուտով նա զիջեց ամբողջ Նորվեգիան շվեդներին։
Նորվեգիան դարձավ Շվեդական կայսրության մի մաս։
Էդուարդ Մադաթյան
Էդուարդ Ավետիքի Մադաթյան, հայ տնտեսագետ, պետական գործիչ։ Հայաստանի տրանսպորտի և կապի նախարար (2000-2001) ։
Կենսագրություն
Էդուարդ Մադաթյանը ծնվել է 1952 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, Երևանում։ 1983 թվականին ավարտել է Լենինգրադի սովետական առևտրի ինստիտուտը՝ ստանալով տնտեսագետի որակավորում։ 1970-1974 թվականներին որպես տեխնիկ-տեխնոլոգ աշխատել է Երևանի «Հիդրոհաղորդակ» գործարանում։ 1974-1976 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1976-1979 թվականներին Հիդրոհաղորդակ» ԱՄ-ում եղել է ավագ ինժեներ, 1980-1987 թվականներին՝ հասարակական սննդի թիվ 3 միավորման սրահի վարիչ, 1987-1993 թվականներին՝ «Նաիրի» հասարակական սննդի միավորման տնօրեն, 1993-1996 թվականներին՝ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան կահույքի ԱՄ-ի փոխտնօրեն, 1994-1999 թվականներին՝«Մուշ» ՍՊԸ-ի փոխտնօրեն (համատեղությամբ), 1997-1999 թվականներին՝ «Էներգապետհսկողության» բաժնի պետ։
1999 թվականի մայիսի 30-ին թիվ 9 ընտրատարածքից ընտրվել է Հայաստանի ԱԺ պատգամավոր ։ Եղել է ԱԺ պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Կայունություն» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2000 թվականի մայիսի 5-ին Հայաստանի տրանսպորտի և կապի նախարար նշանակվելու կապակցությամբ Մադաթյանի պատգամավորական լիազորությունները վաղաժամկետ դադարեցվել են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի նախարարներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
(8249) Գերշվին
(8249) Գերշվին (Gershwin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի ապրիլի 13-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,381375 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9552 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8076 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1342,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268202 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ցիանիններ
Ցիանիններ, կենտ թվով մեթինային խմբերից բաղկացած շղթայով իրար միացած հետերոցիկլային ռադիկալներ պարունակող օրգանական միացություններ։ Պոլիմեթինային շարքի ներկանյութեր են։ Անվանումը ստացել են այդ դասի առաջին ներկայացուցիչներից մեկի՝ ցիանինի անունից, որը վառ կապույտ ներկանյութ է (հունարեն՝ ϰυανός – կապույտ)։ Ցիանինները սովորաբար ունեն վառ և մաքուր գույներ (դեղինից կապույտ)։ Օգտագործվում են որպես լուսազգայուն թաղանթների սենսիբիլիզատորներ, օրինակ՝ քենոցիանինը լուսանկարչական ժապավենը դարձնում է զգայուն սպեկտրի ինֆրակարմիր տիրույթում (~8500 A°)։
Կատեգորիա:Օրգանական միացություններ
Չինացու ձախորդությունները Չինաստանում
«Չինացու ձախորդությունները Չինաստանում» (Les Tribulations d’un Chinois en Chine), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի արկածային վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Գրվել է 1879 թվականին։
Հրատարակումը
Վեպի առաջին հրատարակությունը եղել է Le Temps թերթում՝ 1879 թվականի հուլիսի 2–ից մինչև հուլիսի 7–ը։ Առաջին գրքային հրատարակությունը (ինչպես միշտ Էտցելի մոտ) լույս է տեսել 1879 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Գրքի հրատարակությունը կազմել է 28000 օրինակ։
Բովանդակություն
Գիրքը բաժանված է քսաներկու գլուխների ։
Սյուժե
Գրքի գլխավոր հերոսը երիտասարդ տղամարդ է՝ Ցզին Ֆոն։ Նա հավաքում է իր բոլոր ընկերներին, որպեսզի հայտնի իր ամուսնության մասին։ Սակայն հանկարծ պատահում է մի դեպք, որը փոխում է Ֆոյի պլանները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Խաչի տոներ
Խաչի տոները Հայ առաքելական եկեղեցու՝ խաչը փառաբանող Տերունի չորս տոներն են, որոնցից մեկը՝ Խաչվերացը, Հայ եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից է։
Խաչգյուտ
Գյուտ Խաչ, Խաչգյուտ. 327 թվականին բյուզանդական Կոստանդիանոս կայսրի մայրը՝ Հեղինե կայսրուհին, Քրիստոսի խաչը գտնելու նպատակով այցելել է Երուսաղեմ։ Հուդա անունով մի հրեա օգնել է կայսրուհուն գտնել Գողգոթայի՝ Հիսուսի խաչվելու վայրը։ Որոնումներից հետո գտնվել են Քրիստոսի և նրա հետ խաչված երկու ավազակների խաչերը։ Տիրոջ խաչը ճանաչելու համար մի պատանու դիակ հերթով դրել են խաչերի վրա։ Երրորդի վրա պատանին հարություն է առել և ոտքի կանգնել. դրանով ճանաչվել է տերունական խաչը։ Խաչափայտի գյուտից հետո Հեղինե կայսրուհին բարեկարգել է Երուսաղեմի սրբազան վայրերը և Գողգոթայում Սուրբ Հարություն անունով տաճար կառուցել, որտեղ էլ հետագայում զետեղվել է Տիրոջ Խաչափայտը։ Այդ հրաշքից հետո Հուդա հրեան քրիստոնեություն է ընդունել և դարձել Երուսաղեմի Կյուրեղ եպիսկոպոս։ Հետագայում մոր՝ Աննայի հետ նահատակվել է։
Հայ եկեղեցին Խաչի գյուտը տոնում է հոկտեմբերի 23-ից 29-ը հանդիպող կիրակի օրը։ Հույներն այս տոնը միացրել են Խաչվերացի տոնին և կատարում են սեպտեմբերի 14-ին, իսկ կաթոլիկները՝ մայիսի 3-ին։
Խաչի երևման տոն
Երևման Խաչ, Խաչի երևման տոնը կատարվում է ի հիշատակ Խաչի հրաշալի երևման, որը տեղի է ունեցել 351 թվականին՝ Երուսաղեմի վրա Գողգոթայից մինչև Ձիթենյաց լեռ խաչանման լույսի ճառագումով։ Երուսաղեմի հայրապետ Կյուրեղ Երուսաղեմացին այդ առթիվ հատուկ նամակ է հղել բյուզանդական Կոստանդին Բ կայսրին, որտեղ, վկայակոչելով Խաչի երևումը, հորդորել է ամուր մնալ քրիստոնեական ուղղափառ հավատքի և Ընդհանրական եկեղեցու որդեգրած դավանանքի անառարկելի ճշմարտությունների վրա։ Կյուրեղ Երուսաղեմացու այս նամակը 5-րդ դարում թարգմանվել է հայերեն և ներկայումս էլ տոնի օրը ընթերցվում է Հայ եկեղեցում։Նամակի ամբողջական տարբերակը առկա է ճաշոց ծիսական գրքում։
Հույները Խաչի երևման տոնը կատարում են մայիսի 17-ին, իսկ Հայ եկեղեցին՝ Հինանց հինգերորդ կիրակի օրը, սուրբ Զատկից 28 օր հետո, 35 օրվա շարժականությամբ (ապրիլի 19-ից մինչև մայիսի 23-ը)։ Կաթոլիկ եկեղեցին այս անունով տոն չունի։ Երևման Խաչի տոնին հատուկ շարական չի նվիրվել. այդ օրը երգվում են Խաչի մյուս տոների շարականները, որոնցով փառաբանվում է Խաչը։
Վարագա Սուրբ Խաչի տոն
Վարագա Սուրբ Խաչի տոնը կապված է ազգային ավանդության հետ։ Նշում է միայն Հայ եկեղեցին։ Այս տոնը 653 թվականին հաստատել է Ներսես Գ Տայեցին։ Ըստ ազգային ավանդության, սուրբ Գայանյանց կույսերից սուրբ Հռիփսիմեն իր պարանոցին կրել է Քրիստոսի Խաչափայտից մի մասունք, որը Պատրոնիկե թագուհին Երուսաղեմից բերել էր Հռոմ։ Երբ հալածական կույսերն ապաստանել են Հայաստանում, սուրբ Հռիփսիմեն Վաղարշապատ գնալու ճանապարհին իր պարանոցը զարդարող սև մասունքը, երկու քահանաների պահպանության ներքո, զետեղել է Վարագա լեռան քարայրներից մեկում։ Քրիստոնեության դեմ հալածանքների պատճառով երկար ժամանակ սուրբ մասունքի գտնվելու վայրը գաղտնի է պահվել, իսկ քահանաների մահից հետո՝ մոռացվել, բայց այդ մասին հյուսված ավանդությունը միշտ հետաքրքրել է սրբակյաց ճգնավորներին։ 653 թվականին Վարագա լեռան վրա ապրող Թոդիկ և Հովել ճգնավորներն աղոթել են՝ իմանալու համար, թե որտեղ է պահված սուրբ մասունքը։ Հանկարծ լսվել է մի ձայն, որից հետո երևացել մի պայծառ լույս Վարագա լեռան վրա և 12 լուսեղեն սյուներ նրա շուրջը։ Լույսերը երկար ժամանակ լեռան վրա մնալուց հետո մտել են եկեղեցի և հանգչել եկեղեցու սեղանի վրա։ Հոգևորականներն ու աշխարհականները, իմանալով այդ մասին, մեծ թափորով շտապել են եկեղեցի։ Ժամանակի Ներսես Գ Տայեցի կաթողիկոսն ու Վարդ Ռշտունի սպարապետը, նույնպես Վարագ գալով, ստուգել են եղելությունը և մեծահանդես տոնախմբություն կատարել։ Նույն վայրում, որտեղ երևացել էին 12 լուսե սյուները, կաթողիկոսը կառուցել է Սուրբ Նշան եկեղեցին։
Վարագա վանքի մեջ հանգչող Խաչափայտը կոչվել է սուրբ Նշան և երկար ժամանակ պահվել այնտեղ։ Դեգերումներից հետո, 1655 թվականին դրվել է Վանի Սուրբ Տիրամայր Մայր եկեղեցում, որն այնուհետև կոչվել է Սուրբ Նշան։ Տոնը կատարվում է Խաչվերացից 15 օր հետո՝ սեպտ. 25-ից մինչև հոկտ. 1-ը հանդիպող կիրակի օրը։ Ներսես Գ Տայեցին Վարագա Սուրբ Խաչի տոնի առթիվ հորինել է «Նշանաւ ամենայաղթ խաչիւդ քո Քրիստոս» շարականը։
Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Հայկական գործվածք
Հայկական գործվածք, բրդից, բամբակից, մետաքսից հյուսվածքեղեն, որն օգտագործվել է հայկական տարազային համալիրների, զգեստների, հագուստի տարբեր տեսակների ու մասերի ստեղծման համար։ Ունի տեսակների, գույների, նախշերի յուրօրինակ ու տարբերվող բազմազանություն։
Պատմություն
Կլիմայական պայմանները, տեղական արտադրանքի տեսակները կարևոր էին յուրաքանչյուր շրջանին բնորոշ տարազի ընդհանուր նկարագրի համար։ Ուստի մեծ դեր ունեին տեղական հումքի մշակման, տարբեր որակի գործվածքների պատրաստման և օգտագործման ժողովրդական եղանակները։ Հայկական հյուսվածքեղենը բամբակից, բրդից ու մետաքսից էր։ Մետաքսե կտարի արտադրությունը կապված էր շերամապահության հետ, այն տարածված էր Հայաստանի որոշ գավառներում՝ հատկապես Տիգրանակերտում, Խարբերդում, Սվեդիայում, Սյունիք-Արցախում, Արարտյան հովտում, Աշտարակում, Տավուշում, Գողթնում։ Հունդը արթնացրել են գարնանաը՝ տարեց կանանց թևքերի տակ՝ մարդու ջերմությամբ։ Հետո հատուկ արկղերում տաքացրել են նավթի ճրագի ջերմությամբ։ Շերամապահությամբ զբաղվել են կանայք, իսկ տղմարդիկ կտրել են թթենու ճյուղերն ու տեղափոխել տուն։ Բոժոժի, մետաքսաթելի և մնետաքսե կտորի առևտուր արել են հայ վաճառականները՝ աշխարհի տարբեր երկրներ հասնելով։ 1659 թվականին պարսկահայերի ստեղծած առևտրական ընկերությունը Հնդկաստանից և Պարսկաստանից տարբեր ապրանքներով լցրել  է ռուսական շուկան՝ Պարսից ծոցի, Սպահանի և Կասպից ծովի վրայով։ Մինչ այդ հայերը շրջել են Մոսկվայում, Նովգորոդում՝ վաճառելով թանկարժեք քարեր, մետաքս, ներկեր։ Սաֆար Վասիլյանը Թերեքի ափին ստեղծել է մետաքսի մանուֆակտուրա, աճեցրել թթենու տնկարաններ, զբաղվել շերամապահությամբ։ Հայերը հիմնել են մետաքսի ֆաբրիկաներ, սովորեցրել են մետաքս ստանալու արվեստը տեղի բնակչությանը։ Այդ վայրը կոչվել է Շելկոզավադսկոյ
Մետաքս
19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին մետաէսաթելի և մետաքսե գործվածքի արտադրություն է եղել Շուշիում։ Այդ արտադրանքը ուղարկվել է Մարսել, 1888 թվականից՝ նաև Մոսկվա։ Մետաքսե կտորեղենը գործվել է միագույն, գծանախշով, ծաղկանախշերով։ Արցախի Հադրութ ավանում և Ջաբրաիլի նահանգում բոժոժի ցածրորակ տեսակը մշակել են տանը և ստացել կոպիտ, ոլորոված մետաքսաթել։ Արցախում աճեցվել է շերամի որդի իտալական տեսակ, որից ստացել են լավ որակի դեղին բոժոժ և մետաքսաթել։ Այն հանվել է վաճառքի։ Ավելի նուրբ թելից պատրաստել են կտոր՝ ալադլսա, որից կարել են կանացի հալավ շապիկ։ Մետաքսյա կտորի տարբեր տեսակներից կարել են ներքնակ, վերմակ, հատուկ որակի թելով գործել են ջեջիմ։ Կոպիտ ոլորուն թելից գործել են գուլպա, սռնապան, հագուստի այլ մասեր։ 19-րդ դարի կեսից գործել է մետաքսաթելի գործատուն, որն արտադրել է մետաքսյա կտոր։ Ստեփանակերտի շրջանի Շոշու գյուղում ևս եղել է մետաքսյա կտորի գործարան։ 1895 թվականին Արցախում գործել է մետաքսի արտադրության 18 գործարան։ Խարբերդում Հյուսենիկ գյուղից մինչև Մորենիկ ու Եղեգիս գյուղեր աճեցրել են թթենի և զբաղվել շերամապահությամբ։ 1871 թվականին Խարբերդ քաղաքում հիմնել են մետքասի ֆաբրիկա։ Այնտեղ արտադրել են կերպասներ՝ ծաղկյա կեզիներ, որն արտահանվել է ընդհուպ մինչև Կ․Պոլիս։ Խարբերդի Մեզիրե գյուղում նույնպես արտադրել են մետաքս։ Տեղում այդ կտորեղենից կարվել է հիմնականում տոնական և հարսանեկան զգեստ։ Խարբերդի ծաղկազարդ մետաքսյա կերպասը վաճառվել է Թուրքիայում, Ռուսաստանում, Եվրոպայի տարբեր երկրներում։ Խարբերդում հայտնի մետաքսագործ էր Գրիգոր Իփակճյանը։ Նա եկել է Արաբկիրից, 7 տարի ԱՄՆ-ում սովորել է մետաքսագործություն,վերադարձել Խարբերդ և 5 զավակների հետ զբաղվել շերամապահությամբ ու մետաքսյա գործվածքների արտադրությամբ ։ Շերամապահությամբ հայտնի է եղել խարբերդի Բարջանճ գյուղը։ Այստեղ արտադրել են Խատն, ղութնի մետաքսյա կտորներ։ 1904 թվականին Բարջանճը միջազգային ցուցահանդեսում շահել է մրցանակ Մետաքսաթելի արտադրությամբ հայտնի էր Սվեդիայի Հաջի հաբիբլի գյուղը։ Խարբերդի խոխ գյուղում, Մոկսում հարսների վերնազգեստը կարել են ծաղկանախշերով զարդարուն կտորից։ Սեբաստիայում կային մանարաններ, տարբեր որակի գործվածքների արտադրություն։ Շապին Գարահիսարում, Թոքատում գործել են տեղական գործվածքների արհեստանոցներ։ Դեռևս 16-րդ դարից Կովկասում արտադրվող մետաքսյա մովի, դարայի, տաֆտա կտորների մասին տեղեկություններ է հաղորդել Ի․լ․Սեգալը։ Նա նշել է, որ այդ կտորները վաճառվել են Թիֆլիսում, Բաքվում, Շիրվանում, Թավրիզում, Շամախում,կարսում,Գյումրիում։
Մանուսա
Բամբակյա կտորի տեսակներից մեծ տարածում է ստացելմանուսան, որն արտադրվել է Սղերդում, Հալեպում, Արաբկիրում, Հաճնում, Մարաշում,Ակնում։ Արաբկիրի մանուսան շատ հայտնի է եղել։ Մանուսագործությամբ զբաղվել են հարուստները՝ փոխանցելով սերնդեսերունդ։ Նաև արտահանել են ու վաճառել։ Արաբկիրում աշխատել են 1600 ջուլհակի հորեր։
Արաբկիրի մանուսայի տեսկները տարբերվել են գույներով ու նախշերով և կոչվել են՝
Մանուսան եղել է 3 տեսակի
1․ հասարակ, որը գործել են տեղացիները։
2․ տուխումա, լայնությունը 1,25, գործվել է բարձի, մինդարի, սավանի համար։
3․ կարտոն, ծաղկավոր, ավելի դիմացկուն, գործածել է գյուղի բնակչությունը։
Վանում եղել է ասուի տեղական արտադրանք, որից հիմնականում տեղացիներն են հագուստ կարել։ Վասպուրականում, Տուրուբերանում, Կիլիկիայում մանուսայից կարել են տղամարդու լայն գոտի։
Մոմի
Այս կտավն արտադրվել է Բաղեշում, Սասունում։ Մոմի է անվանվել, քանի որ նախշերը արվել են մոմի միջոցով։ Սանրը թաթախել են հալած մոմի մեջ և կաթիլներ կամ ցոլքեր արել շապկի կամ գլխաշորի վրա, որից հետո ներկել են կարմիր կամ կապույտ։ Ներկած շապիկը եռացրել են ջրի մեջ, մոմի տեղերը մնացել են սպիտակ։
Վարշամակ
Բամբակյա կտոր էր բուսանախշերով դաջված գլխաշորը՝ ծաղկանկար վարշամակը(յազմա)։ Սա արտադրվել է Թոքատում։ Թոքատում արտադրվել է նաև չիթ կտոր, որը անվանել են արևելյան կերպաս։ Վարշամակը տարածված էր նաև Բարձր Հայքում, Ախալցխայում։ Ալեքսանդրապոլում վարշամակով են պատել գլխի հարդարանքի մասերից վարդը(օյա, թանթանա)՝ առօրյա գործածության համար։
Մալազ
Մալազ կամ բերնջաղ կոչված կտորը ուներ նոսր հյուսվածք։ Կտորն ունեցել է դեղնավուն կամ սև, ուղիղ գծանախշով եզրեր։ Այս կտորից կարել են կականց գիշերանոցը։ Մալազից շապիկը դրվել է աղջկա օժիտի մեջ։ Արտադրվել է Տրապիզոնում և Կ․Պոլսում։
Խատ
Բալուում թելը մանել են երեք չափի՝ հաստ, միջակ, բարակ։ Բարակ թելը ներկել և գործել խատ կտոր, որից կարել են կանացի ներքնազգեստ։ Միջակ կտորից գործվել է կտոր, որից կարվել է տղամարդու հագուստը, իսկ հաստ թելից հյուսված կտորով կարել են գոգնոց։
Ալաճա
Այս բամբակյա կտորը արտադրվել է Կեսարիայում, ապա նաև Այնթապում։ Ալաճայից կարվել է վերնազգեստ՝ անթարի։
Ասորոց կարմիր չիթ
Խարբերդում է արտադրվել է ասորոց չիթը։ Սա կարմիր և սև ծաղկազարդ բամբակյա չիթ կտոր էր՝ թռչնանախշերով և այլ պատկերներով։
Կտավ
Խարբերդում գործել են կտավ, որը սպիտակեցրել են արևի տակ։ Կտավը դրել են գոմաղբից սարքած լափայի մեջ, պահել 3 օր։ Հետո տարել են այգիներով ու ջրով առատ խուրային անվանվող վայրը, ջրի մեջ լավ կոխկրտել, ծեծել թակով, քամել ու փռել արևի տակ։ Օգտագործվել է կանանց ու տղամարդկանց սպիտակեղեն կարելու համար։
Բրդյա կտորեղեն
Հայաստանում տարածված է եղել բրդյա կտորեղենը՝ միագույն և նախշազարդ։ Շատախում բուրդը մշակել և գործել են շալ։ Թաղ գյուղում տարվա ընթացքում գործվել է 600-700 փաթեթ շալ։ Շալն ուներ 54 սմ լայնություն ու 12 մ երկարություն։ Դրանից կարել են կանացի անդրավարդիք, շրջազգեստ, հոգևորականների փարաջա։ Շատախի շալը հարգի է եղել նաև Եվրոպայում։ Կանանց համար առավելություն է համարվել այս կտորից զգեստ ունենալը։
Տուխուրճին շալվար
Բրդե շեղանկոյւնաձև և ծաղկանախշ կտոր է արտադրվել Կյուրինում։ Այն որպես տղամարդու գոտի գործածվել է Զեյթունում, Սիսում, իսկ շալվաևրի ու վերնազգեստի համար կիրառվել է Կյուրինի կրկնահյուս բրդյա կտորը՝ տուխուրճին շալվար անվանումով։ Այս կտորից կարվել է անդրավարտիք Փոքր Հայքում և այլ գավառներում։ Հալեպում, Պոնտոսում, Լոնդոնում և այլ վայրերում տարածվել է հայ վաճառականների շնորհիվ։
Բրկահ
Բրկահը մաքիի բրդից գործված կտոր է, որից կարել են ամենօրյա վերնազգեստ։ Արտադրվել է Մոկսում։
Աբաի
Սասունի Հազզո քաղաքու արտադրվել է աբաի կոչվող բրդե կտոր, որից կարվել է տղամարդու աբաի՝ տաք վերնազգեստ։ Հումքը տարվել է Սղերդից ։ Հենքը գցել են բամբակյա թելից, գործել առանձին մասերը, քերել սանրով, մազերը դուրս հանել, ծեծել են հատուկ դֆա գործիքով, ապա միացրել կարով։ Աբային ունեցել է 2 տեսակ՝ շալ և բըսկունի։ Բսկունի աբային արտադրել են Մոկսում։
Աբա
Զեյթունում է արտադրվել աբան, որից կարվել է տղամարդկանց աբա վերնազգեստը։ Հարգի է սև գույնի բրդե կտորի արտադրությունը, որից կարել են շալվար։
Մահուդ
Ախալցխայում պատրաստվել է մահուդի երկու տեսակ՝ *չուլֆա շալ, գործել են բոլոր տեսակի բրդերից։ Ունեցել է 6 վերշոկ լայնք ու 16-18 արշին երկարություն(27-28 սմ լայնություն և 11,36 մ երկարություն)։ Վերնազգեստի համար արտադրված շալի լայնությունը եղել է 6 վերշոկ, իսկ շալվարի համար՝ 8 վերշոկ։
Գործվածքի գույն
Մետքասյա, բրդյա, բամբակյա գործվածքը արվել է աշխատավոր ժողովրդի ձեռքերով։ Եղել են գործվածքներ, որոնք գործել են միայն տղամարդիկ, օրինակ՝ Շատախի շալը։ Բուրդը լվալը, գզելը եղել է նրանց գործը, իսկ թել մանելը, ներկելը, նախշելը կանանց պարտականությունը։ Զգեստի համար կաևոր էր գույնի ընտրությունը։ Վասպուրականում տարածված էր կարմիրը։ Գողթնում ընդունված էր սևի ու կարմրի, շագանակագույնի, կանաչ ու կարմիր գույների համադրությունը։ Վերնազգեստների համար շատ է գործածվել կապույտ գույնը, բաց մանուշակագույնը։ Բայց հայկական տարազին ընդհանուր առմամաբ հատուկ է եղել մեղմ գույների համադրությունը։ Գործվածքի թելերը ներկել են բուսական ու կենդանական ներկերով, իսկ 19-րդ դարավերջից նաև քիմիական ներկերով՝ ալիզարին, ամալին և այլն։
Նշանակություն
Գործվածքի գույներն ունեցել են իրենց նշանակությունը, զգեստի գույնով մարդն արտահայտել է իր հոգեվիճակն ու տրամադրությունը։ 19-20-րդ դարերի սովորությունների համաձայն՝ սպիտակը համարվել է անմեղության ու պարկեշտության նշան, ծիածանի բոլոր գույները՝ ուրախության և համեստության, իսկ սևը՝ սգո։ Կտորի տեսակը, որակը զգեստների համար ընտրվել է ըստ տարածաշրջանի կլիմայան առանձնահատկությունների։ Տաք կլիմայով հայկական բնակավայրերում տարածված է մետաքսյա, բամբակյա կտորեղենը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կտորներ Կատեգորիա:Շերամապահություն Կատեգորիա:Մետաքս Կատեգորիա:Գործվածքներ Կատեգորիա:Հայ վաճառականներ
Ուլուտուպ
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 36 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Միքայել Արամյանց
Եղել է Ներսիսյան դպրոցի մշտական հոգաբարձուն ու հովանավորը։ Աջակցել է Թիֆլիսի նշանավոր «Արամյանցի հիվանդանոցի» (ներկայումս Թբիլիսիի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոց) կառուցմանը՝ նվիրաբերելով հարյուր հազար ռուբլի։ Արամյանցի անվան հետ է կապված նաև Թբիլիսիի «Մարիոտ» հյուրանոցը, որը նա կառուցել է իր սիրելի նավի՝ «Մաժեստիկի» նմանությամբ։
Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, Արամյանցը կորցրել է գրեթե ողջ կարողությունը։ Զրկվելով հարստությունից ու դիրքից՝ 1924 թ. մահացել է սովի ու աղքատության մեջ։
Արամյանցը թաղվել է հայկական Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ Ստալինյան ժամանակաշրջանում գերեզմանատունն ավերվել է, իսկ 1990-ական թթ. գերեզմանատան տեղում կառուցվել է վրացական Սամեբա տաճարը։ Կատարված հողային աշխատանքների հետևանքով հարյուրավոր աճյուններ, այդ թվում և Արամյանցինը ոչնչացվել են։
Ձվեր (ֆիլմ)
«Ձվեր» (Eggs), գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է Նորվեգիայում։ Ռեժիսորը Բենթ Համեր ն է։ Սա համարվում է առաջին լիամետրաժ ֆիլմը, որը նկարահանվել է Համերի կողմից իր հիմնած «Bulbul Films» կինոստուդիայում։
«Ձվեր» ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1995 թվականին Կաննի միջազգային կինոփառատոն ի ժամանակ։
Սյուժե
Ֆիլմում պատմվում է երկու եղբայրների սահուն ու ներդաշնակ կյանքի մասին։ Վերջիններս միայնակ ապրում են փոքր համայնքում։ Ամեն ինչ փոխվում է, երբ բնակավայրում հայտնվում է անսպասելի մի հյուր։ Պարզվում է, որ եղբայրներից մեկը երիտասարդ տարիներին հարևան քաղաք ճանապարհորդություն է կատարել և ապօրինի կապի մեջ է եղել մի կնոջ հետ։ Արդյունքում ծնվել է նրա երեխան, որի մասին տեղյակ չի եղել։
Ծանր հիվանդ մոր խնդրանքով Կոնրադը ուղևորվում է եղբայրների մոտ։ Նա մի երիտասարդ է, որը գամված է հաշմանդամի սայլակին։ Վերջինս շուտով խախտում է եղբայրների տանը ձևավորված անդորրն ու հավասարակշռված կյանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:Կատակերգություններ Կատեգորիա:Նորվեգական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բենթ Համերի ֆիլմեր
Նամակ կարդացող կինը` կապույտով (նկար)
«Նամակ կարդացող կինը` կապույտով» (Brieflezende vrouw in het blauw), բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի հռչակավոր գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ Յան Վերմեերի նկարը։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1663-ից 1664 թվականներին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 46.6 × 39.1 սմ։ «Նամակ կարդացող կինը` կապույտով» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Ռեյկսմյուզեումում (Ամստերդամ, Նիդերլանդներ)։
Նկարագիր
«Նամակ կարդացող կինը` կապույտով» ստեղծագործության կենտրոնական կերպարը կապույտ հանդերձանքով կին է։ վերջինս ձեռքերով նամակ է պահել և ընթերցում է։ Կինը կանգնած է պատուհանի դիմաց, որի միայն լույսն է երևում։ Յան Վերմեերը գլխավոր հերոսուհուն կարծես թե հղի է պատկերել, բայց դա միանշանակ չէ. շատ հետազոտողների կարծիքով այդ հանդերձանքը համապատասխանել է ժամանակաշրջանի նորաձևությանը և հղիության տպավորություն է ստեղծել ։ Նամակի բովանդակության մասին փորձել են գուշակել նկարի կոմպոզիցիայի էլեմենտներից։ Օրինակի համար, պատին փակցրած է Հոլանդիայի մեծադիր քարտեզը կարող էր նշանակել, որ կինը նամակը ստացել է աստանդական ամուսնուց ։ Հազիվ նկատելի մարգարիտներով փոքրիկ պարկը, որը պատկերված է սեղանին, կարող էր նշանակել նամակ սիրեկանից, քանի որ այդ ժամանակահատվածում մարգարիտները խորհրդանշում էին փառամոլություն ։