cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում
Գյուղատնտեսական արդյունաբերության անկումը
ՀԽՍՀ ագրարային ոլորտում ճգնաժամային իրավիճակ է ստեղծվում 1988-ի դեկտեմբերի 7-ի աղետալի երկրաշարժի հետևանքով։ ԱԱՀ-ին հասցվել է շուրջ 2 միլիարդ ռուբլու վնաս, այդ թվում՝ գյուղացիական բնակչության անհատ տնտեսություններին՝ 560 միլիոն ռուբլու։ Աղետի գոտու 342 տուժած բնակավայրերից 58-ն ավերվել են հիմնովին։ Խախտվել է յուրաքանչյուր երրորդ տնտեսության, մշակող արդյունաբերության, շինարարական ինդուստրիայի ձեռնարկությունների մեծ մասի բնականոն գործունեությունը։ Շարքից դուրս է եկել հողբարելավման համակարգի ավելի քան 40 %-ը։ Երկրաշարժի, ԽՍՀՄ փլուզման, Ղարաբաղյան հակամարտության, տրանսպորտային ուղիների շրջափակման, տնտեսության համակարգային փոփոխությունների, անցումային փուլում կատարված սխալների և դժվարությունների պատճառով ոլորտում ի հայտ են եկել մի շարք հիմնախնդիրներ։ Մասնավորապես, հողի սեփականաշնորհումից հետո խաթարվել է սպասարկման և ագրովերամշակման համակարգը, լուրջ կորուստներ են ունեցել ենթակառուցվածքները։ Գյուղացիական տնտեսությունների փոքր չափերը, խոշոր հողակտորների մասնատումը լրջորեն արգելակել են արտադրության կազմակերպումը և արդյունավետ տնտեսվարումև ու ինտենսիվ տեխնոլոգիաների կիրառումը։
Գյուղատնտեսության և գյուղի զարգացման, երկրի պարենային անվտանգության ապահովման համար ՀՀ կառավարությունն իրականացնում է պետական աջակցության բազմաբնույթ ծրագրեր՝ օգտագործելով պետական բյուջեի միջոցները, արտաքին փոխառություններն ու դրամաշնորհները։
Գյուղատնտեսական արտադրանքը Հայաստանում
Սույն աղյուսակը պատրաստվել է Միացյալ ազգերի կազմակերպության Սնունդ և գյուղատնտեսության կազմակերպության վիճակագրության հիման վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի տնտեսություն
Բելխան
Բելխան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Գտնվում էր Խարբերդի լեռների ստորոտում, Անձիտ գավառում։
Պտղոմեոսը քաղաքը հիշատակել է Բելկանիա ձևով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գավրեք գավառի բնակավայրեր
Բոշևկա (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Բոշևկա (Бошівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոշևկա գյուղում բնակվում էր 468 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(2906) Կալտեխ
(2906) Կալտեխ (Caltech), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի հունվարի 13-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,167196 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8221 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5122 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2058,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174861 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 30,65° անկյուն։
Աստերոիդների ցանկ (314301-314400)
Աստերոիդների ցանկ (314201-314300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (314401-314500)
Բոգուշյովկա
Բոգուշյովկա (Богушёвка), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Խոստայի շրջանում, Բզուգու գետի ձախափնյա հովտում։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Խոստա միկրոշրջանից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 5 կմ հյուսիս-արևելք, ծովի մակարդակից 202 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի հաշվառումների, գյուղն ուներ 309 բնակիչ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 349 մարդ, մեծամասնությունը հայեր։
Պատմությունը
Գյուղի հիմնադիր է համարվում Բալի Բեդրոսի Խրիստակյանը, ով 1896 թվականին Օսմանյան կայսրությունից գաղթելով, հաստատվել է այս տարածքում, որն այն ժամանակ պատկանում էր ցարական փոխարքա Բոգուշևսկուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Ունիկա Ցյուրն
Ունիկա Ցյուրն (ծննդյան անունը` Նորա Բերտա Ունիկա Ռութ Ցյուրն Nora Berta Unica Ruth Zürn, ), գերմանացի գրող, նկարչուհի, քանդակագործ։ Հայտնի է իր անագրամա պոեզիայով։
Ստեղծագործական ուղի և ճանաչում
«Մռայլ գարուն» վեպը պատմում է մի երիտասարդ աղջկա կարճատև կյանքի մասին, ով իր ճանապարհին հանդիպում է իր առաջին սեռական ֆանտազիաներին, որոնք ճակատագրական են դառնում առաջացնելով տագնապ և հոգեկան խանգարում։ Գրքում առկա են մի քանի կրկնվող նախօրինակ կերպարներ՝ իդեալականացված հայր, արհամարհված մայր և մազոխիստական հակումներով անհանգիստ աղջիկ ։ Զարմանալի է այն փաստը, որ Ցյուրնի մահը կարծես կանխատեսված է տեքստում, քանի որ ստեղծագործության գլխավոր հերոսուհին ինքնասպան է լինում՝ նետվելով ննջասենյակի պատուհանից։ Հետմահու լույս տեսած Der Mann im Jasmin-ը, ինչպես նաև Das Haus der Krankheiten-ի ընդլայնված տարբերակը, մտավոր փլուզման խորաթափանց ուսումնասիրություններ են, որոնք մանրամասնորեն նկարագրում են Ունիկայի հոգեբանական փորձը և նրա բազմաթիվ հոսպիտալացումները։ Անգլերեն լույս է տեսել Die Trompeten von Jericho մղձավանջային վեպը, որն ընթերցողին է ներկայացնում ծննդաբերության մասին անհանգիստ պատմվածք։ Չնայած այն հանգամանքին, որ 1950-ականների սկզբին Ունիկան հեղինակել է մի քանի նկարներ, աշխատանքի մեծ մասն արվել է թանաքով, մատիտով և գուաշով ։ Գծանկարները դիտողի առջև ներկայացվել են ֆանտաստիկ աշխարհների տեսքով, կարծես բնակեցված լինեին երևակայական բույսերով, պատրանքների տեսքով և ամորֆ մարդանման կերպարներով, երբեմն դրանց աղավաղված մարմիններից դուրս գալիս մի քանի զույգ դեմքեր։ Նրանց աչքերը ամենուր էին։ Գեղագիտական աշխատանքները համալրված էին բարդ և հաճախ կրկնվող նշաններով։
Ցյուրն այն սակավաթիվ կանանցից է, ովքեր կապված էին սյուրռեալիստական շարժման հետ, որտեղ ընդգրկված էին նաև Լեոնորա Կարինգտոնը, Դորոթեա Տանինգը, Քեյ Սեյջը, Էյլին Ագարը և Լեոնոր Ֆինին ։
Ցյուրնի անագրամա բանաստեղծությունները ընկած են Իզաբել Մունդրիի (2002), Ալֆրեդո Տիզոկկոի (2006) երաժշտության հիմքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Սյուրռեալիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Սմբատ Տեր-Կյուրեղյան
Սմբատ Տեր Կյուրեղյան (Sumbat Der Kiureghian, ), սփյուռքահայ նկարիչ։
ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, պրոֆեսոր Արմեն Տեր-Կյուրեղյանի հայրը։
Ստեղծագործական ուղի
Նկարչի ստեղծագործական կյանքի կայացման գործում մեծ դեր է ունեցել Ջուղայի հայկական միջավայրը, որտեղ ծնվել և մեծացել է Սմբատը, մասնավորապես եկեղեցիների, տեղի հայկական ճարտարապետության առանձնահատկությունների, միջավայրի ուսումնասիրությունը, որի արդյունքը հետագայում տեսնում ենք նրա գործերում։ Սմբատի գեղանկարների հիմնական թեման պարսկահայ առօրյան է, գյուղացիների կենցաղը, սովորույթները։ Սմբատի արվեստի առաջին ուսուցիչը եղել է Եղիա Եղիջանյանը, այնուհետև Հակոբ Վարդանյանը՝ Սպահանի «Սարամ-ոլ-Դոլե» գեղարվեստի դպրոցի դասատուն։ Բայց նրա՝որպես անձի և նկարչի ձևավորման գործում վճռական դեր է խաղացել Սարգիս Խաչատրյանը։ Մալաթիայում 1886 թվականին ծնված և նախ Հռոմի գեղարվեստի ակադեմիայում, հետագայում նաև Փարիզի «Էկոլ դե Բոզարում» ուսում առած այս արվեստագետը, որն արդեն հասցրել էր ցուցադրվել Կոնստանդնուպոլսում, Թբիլիսիում, Կահիրեում, Վիեննայում, Փարիզում և Լոնդոնում, ժամանելով Սպահան, հիմնել է արվեստի մի դպրոց, որտեղ աշակերտների մեջ նկարչական իր փայլուն ընդունակություններով առանձնացել է Սմբատը։ Նոր Ջուղայի հայկական դպրոցն ավարտելուց հետո, Սմբատը 1929 թվականին սկսել է հաճախել Սպահանի «Ստյուարդ Մեմորիալ» տղաների անգլիական քոլեջը, որը, սակայն, ֆինանսական դժվարությունների պատճառով, մեկ տարի անց ստիպված է եղել թողնել, և տասնյոթ տարեկանում բացել իր փոքրիկ ստուդիա-վաճառատունը՝ Չահարբաղ պողոտայի վրա՝վաճառելու իր նկարազարդումներով ծաղկամանները, լուսամփոփներ և ջրաներկ կտավներ։ 1933 թվականին Սմբատը փակել է ստուդիան՝ բանակ զորակոչվելու պատճառով։ Ծառայության ավարտին վերաբացելով արվեստանոցը՝ նա շարունակել է նկարել բնապատկերներ, գյուղական վայրերի, ծառերի ու առվակների, մարդկանց կենցաղային առօրյային վերաբերող տեսարաններ։
1948 թվականի ձմռանը ընտանիքը տեղափոխվել է Աբադան։ Այնտեղ Սմբատը արվեստանոց է վարձել և նույնիսկ անհատական ցուցահանդես կազմակերպել ATOC-ի՝անգլո-իրանական նավթային ընկերության մշակութային կենտրոնի գլխավոր դահլիճում, որն արտակարգ հաջողություն է արձանագրել։ Գովասանքի խոսքերը մեկը մյուսին են հաջորդել։ Այցելուներից մեկը՝ ATOC-ի խորհրդատու, ճարտարագետ և սիրողական մակարդակի արվեստագետ անգլիացի Ստենլի Ֆոստերը, հիացմունքով գրել է. «Սմբատ Կյուրեղյանը մի արվեստագետ է, որով բնությունը` նրա միակ ուսուցիչը, կարող է հպարտանալ»։ Նա նաև առաջարկել է ֆինանսավորել Սմբատի 6-ամսյա ճանապարհորդությունը դեպի մերձավոր արևելյան երկրներ և Եվրոպա` փոխարենը նրանից նկարչության դասեր առնելու պայմանով։ Նրանք ճանապարհ են ընկել 1949 թվականի հունիսի 18-ին և անցել Իրանից Իրաք, Սիրիա և Լիբանան, որտեղ չորս օր մնալուց հետո նավով ուղևորվել են Նեապոլ, Հռոմ, Վենետիկ, իսկ այնտեղից էլ` Շվեյցարիա, Փարիզ և Լոնդոն։ Ֆոստերն այնքան է տպավորված եղել Սմբատի գիտելիքներով և նրա ստեղծագործություններով, որ տարբեր ատյաններ է դիմել՝ Սմբատին ամեն կերպ աջակցելու խնդրանքով։ Հետագայում նա, նույնիսկ «Յի Օուլդ Բոպհաուս» կոչված իր առանձնատունը ընդարձակելով, պատկերասրահի համար նախատեսված մի մասնաշենք է կառուցել տվել և այն անվանել «ՍմբատՍտուդիո»։ Այդ մասին է վկայում 1962 թվականի հունվարի 20-ին նրա գրած նամակը։
«Սմբատիզմներ»
Անգլիայից վերադառնալուց հետո Սմբատը մի շարք նորամուծություններ է մտցրել իր ստեղծագործություններում։ Նրա վրձնահարվածները դարձել են ավելի համարձակ, ինքնավստահ, առավել արտահայտչական։ Գույները՝ առավել կենսունակ, հյութալի և թափանցիկ։ Որպես նորամուծություն, սովորական լուսանկարներից հատվածներ (հիմնականում դեմքեր) կտրատելով և տեսարանի մնացած մանրամասներն իր երևակայությամբ ջրաներկով ամբողջ ացնելով, նոր տարվա բացիկներ է պատրաստել և ուղարկել ծանոթներին, որոնք հիացել են նրա մտքի թռիչքներով։ Որպես նորամուծություն, նաև սկսել է նկարել օրաթերթերի վրա՝ երբեմն թողնելով, որ մի քանի հայերեն կամ պարսկերեն տողեր երևան իր կտավներում։ Միտքը ծագել է այն բանից հետո, երբ մի գույնից մյուսն անցնելու համար վրձինը թերթի վրա մաքրելուց հետո նկատել է, որ մի փոքր շտկումներ մտցնելով կարելի է հետաքրքական ու գունեղ նկարներ ստանալ։ Սմբատի որդին՝ Արմեն Տեր-Կյուրեղյանը դրանց անվանել է «սմբատիզմներ»` պահպանելով ժամանակին «նկարչության ո՞ր ուղղություն է ներկայացնում այդ ոճը» հարցին հոր (որն այդ միջավայրում ոչ մի ուղղության էլ չէր հետևում) տված պատասխանը ։
Ցուցահանդեսներ
Սմբատը Հայաստանի նկարիչների միության հրավերով այցելել է Հայաստան 1991 թվականի մայիսին, որտեղ անչափ կապվել է հայկական բնաշխարհին, և հունիսի 1-10-ը ցուցահանդես է կազմակերպել Ազգային պատկերասրահի գլխավոր դահլիճում։ 1993 թվականի աշնանը վերջին անգամ այցելել է Իրան և գրկաբաց ընդունելություն գտել ծանոթ արվեստասերների կողմից։ Վախճանվել է 1999 թվականի հունիսի 9-ին։
«Սմբատի կյանքը և արվեստը»
Հայաստանի Հանրային գրադարանում տեղի ունեցավ նրա որդու՝ Կալիֆորնիայի համալսարանի դոկտոր, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի ուսումնական հարցերի փոխնախագահ Արմեն Տեր Կյուրեղյանի «Սմբատի կյանքը և արվեստը» անգլերեն գիրք-ալբոմի շնորհանդեսը։ Գիրք-ալբոմը ներկայացնում է Սմբատ Տեր-Կյուրեղյանի անցած ճանապարհը՝ Իրանից մինչև ԱՄՆ, որի ընթացքում, սակայն, գեղանկարիչը չի կորցրել իր ինքնությունը, իր կտավներում հարազատ է մնացել հայկական թեմաներին։ Ներկայացվող ալբոմն ամփոփում է Սմբատ Տեր Կյուրեղյանի անձնական, ընտանեկան լուսանկարներ, նրա հեղինակած շուրջ 190 գեղանկարներ։ Ըստ այդ ալբոմի տվյալների՝ իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում Սմբատը շուրջ 10 հազար էսքիզներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ և գծանկարներ է ստեղծել, որոնց մի մասը գտնվում է Իրանի, մյուսը՝ Հայաստանի թանգարաններում, իսկ զգալի մասը՝ անհատական հավաքածուներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էթնիկ հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1913 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոր Ջուղա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1999 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 9 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իրանական սերմամբ Կատեգորիա:Սփյուռքահայ նկարիչներ
Սոյլեմեզի խումբ
Սոյլեմեզի խումբ, կազմակերպված հանցավոր կազմակերպություն Թուրքիայում, որը ղեկավարում էր Ֆայսալ Սոյլեմեզը և նրա հինգ եղբայրները։ Նրանք զբաղվում էին թմրանյութերի մաքսանենգությամբ, առևանգումներով և սպանություններով։ Դրա գործունեությունը բացահայտվել է 1996 թվականին՝ 25 անդամների ձերբակալությամբ։ Այս խմբավորման կազմում էին ոստիկանության գործող ծառայողներ և զինվորականներ ։ Խումբը բացահայտվել է 1996 թվականի հունիսին։ Խմբավորման անդամների մոտ հայտնաբերվել են մեծ քանակությամբ պայթուցիկ նյութեր և հրթիռային կայանքներ
Ակնարկ
Սոյլեմեզ եղբայրների խմբավորումը բացահայտվել է 1996 թվականի հունիսին Սևերեկ քաղաքում Ուրֆայի Բուչակ կլանի գրասենյակ գրոհելու ծրագրով։ Խմբի կլանի ղեկավարն էր խորհրդարանի «Ճշմարիտ Ուղի» կուսակցության անդամ Սեդաթ Բուչակը՝ 1996 թվականի նոյեմբերին Սուսուրլուկի ավտովթարից միակ փրկվածը։ Ենթադրաբար, Բուկաչի և Սոյլեմեզի ավազակախմբի միջև արյան հետապնդումը հիմնված է Թուրքիայում և մասնավորապես՝ Հարավ-Արևելքում զենքի և թմրանյութերի վաճառքի վերահսկողության վրա ։
1997-1998 թվականներին ավազակախմբի մի քանի անդամ, ներառյալ Ֆայսալը, դատապարտվել է 18-30 տարվա ազատազրկման ։ Ինտերպոլի օժանդակությամբ 2010 թվականին Ադրբեջանում ձերբակալվել են ավազակախմբի երկու առաջատար անդամները ։
Մոլեկուլային գենետիկա
Մոլեկուլային գենետիկա, մոլեկուլային կենսաբանության և գենետիկայի բաժին, ուսումնասիրում է օրգանիզմի ժառանգականության և փոփոխականության նյութական հիմքերը, ինչպես նաև գենետիկական ինֆորմացիայի պահպանման, փոխանցման, փոփոխման և իրականացման մոլեկուլային մեխանիզմները։ Մոլեկուլային գենետիկան իր հայտնագործություններով նշանակալի ազդեցություն ունեցավ կենսաբանական բոլոր գիտությունների վրա։ Այն արագացրեց կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի, բջջաբանության, մանրէաբանության առաջընթացը, նրա հիմքի վրա աճեց ու ձևավորվեց մոլեկուլային կենսաբանությունը։ Մոլեկուլային գենետիկայի նվաճումները լայնորեն օգտագործվում են ընդհանուր կենսաբանության, գյուղատնտեսության և բժշկագիտության մեջ։ Հայաստանում մոլեկուլային գենետիկայով զբաղվում են գենետիկայի ՀԳՀԻ-ի Երևանի մասնաճյուղում, Երևանի համալսարանի գենետիկայի և բջջաբանության ամբիոնում, Գիտությունների ակադեմիայի փորձառական կենսաբանության ինստիտուտում։
Մոլեկուլային գենետիկան՝ որպես ինքնուրույն ուղղություն և դրա ուսումնասիրության հիմնական օբյեկտներ
Որպես ինքնուրույն ուղղություն առանձնացվել է 20-րդ դարի 40—50ական թվականներին, երբ կենսաբանության մեջ ֆիզիկական և քիմիական նորագույն մեթոդների (ռենտգենակառուցվածքային վերլուծություն, քրոմատոգրաֆիա, էլեկտրոնային միկրոսկոպիա, էլեկտրաֆորեզ, ռադիոակտիվ իզոտոպներ են) կիրառումը հնարավոր դարձրեց ավելի խորը և ճշգրիտ ուսումնասիրել բջջի և նրա առանձին բաղադրամասերի ֆունկցիան ու կառուցվածքը։ Պարզ կառուցվածքի և կարճ ժամանակամիջոցում մեծ սերունդ տալու շնորհիվ պրոկարիոտները, բազմաթիվ բակտերիաներ և միկրոօրգանիզմներ, վիրուսներ դարձան Մոլեկուլային գենետիկայի ոաումնասիրության հիմնական օբյեկտները։
ԴՆԹ-ի կառուցվածք և գեն
1953-ին ամերիկացի Ջ․ Ուոթսոնը և անգլիացի Ֆ․ Քրիքը առաջարկեցին ԴՆԹ-ի կառուցվածքի մոդելը, ըստ որի ԴՆԹ-ի մոլեկուլը բաղկացած է ոչ պարբերական, բայց որոշակի հերթականությամբ դասավորված նուկլեոտիդներից և կոմպլեմենտարության սկզբունքով իրար միացած 2 բազմանուկլեոտիդային թելիկների պարույր է։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ նույնատիպ կառուցվածք ունեն տարբեր ՌՆԹ-ների մոլեկուլները, որոնք սակայն բաղկացած են բազմանուկլեոտիդային մեկ թելիկից։ Ի հակադրություն դասական պատկերացումների, ըստ որոնց, գենը ժառանգականության ընդհատ և անբաժանելի միավոր էր, 1950—60ին պարզվեց գենի բաժանելիությունը։ Գենը բաղկացած է տասնյակ կամ հարյուրավոր մասերից, որոնք կարող են առանձին մուտացվել կամ վերամիավորվել։ Գենի բաժանելիության սահմանը նուկլեոտիդների զույգն է (մեկ թելիկավոր ՌՆԹ պարունակող վիրուսների համար՝ մեկ նուկլեոտիդը)։ Գենի բնույթի և կառուցվածքի մասին տվյալները հնարավոր դարձրին գենի անջատումը (Ջ․ Բեքվիր, 1969) և քիմիական սինթեզը (Հ․ Քորանա, 1968)։ ԴՆԹ-ի կառուցվածքի բացահայտումից հետո հնարավորություն ստեղծվեց փորձնական ճանապարհով հետազոտել գենետիկական ինֆորմացիայի բջջից բջիջ և սերնդից սերունդ հաղորդման հիմքում ընկած պրոցեսի՝ ԴՆԹ-ի կենսասինթեզի՝ ռեպլիկացիայի մեխանիզմը։ Պարզվեց, որ ԴՆԹ-ի կենսասինթեզի համար անհրաժեշտ է ունենալ ԴՆԹ-ի պատրաստի մոլեկուլ, որի հիմքի (մատրիցայի) վրա սինթեզվում է նորը։ Ընդ որում ԴՆԹ-ի պարույրը ռեպլիկացիայի ընթացքում ապագալարվում է, և յուրաքանչյուր բազմանուկլեոտիդային թելիկի վրա սինթեզվում է նոր, նրան կոմպլեմենտար թելիկ։ Այսինքն, դուստր ԴՆԹ մոլեկուլները կազմված են մեկ հին և մեկ նոր թելիկներից։
Մոլեկուլային գենետիկայի նվաճումներ
1.Մոլեկուլային գենետիկայի կարևորագույն նվաճումներից է գենի քիմիական բնույթի պարզաբանումը (1953) և օրգանիզմում ժառանգական ինֆորմացիայի գրանցման եղանակների ու իրականացման վերծանումը։ 1944-ին ամերիկացի գիտնական Օ․ էյվերին, աշխատակիցների հետ ցույց տվեց, որ պնևմոկոկերի մեկ շտամի ժառանգական հատկանիշները կարող են փոխանցվել մյուսին՝ վերջինիս մեջ առաջին շտամից անջատված ԴՆԹ ներարկելով։ ԴՆԹով նըման գենետիկական տրանսֆորմացիա իրականացվեց նաև այլ բակտերիաների համար։ Այսպիսով, պարզվեց, որ զեները կազմված են ԴՆԹ-ից։ Փորձեր են կատարվել նաև ԴՆԹ-ի փոխարեն ՌՆԹ պարունակող վիրուսների վրա և պարզվել է, որ վերջիններիս զեները կազմված են ՌՆԹ-ից։ հետագայում պարզվեց, որ ԴՆԹ պարունակող վիրուսների բազմացման համար անհրաժեշտ և բավարար է ԴՆԹ-ի ներարկումը տվյալ բջջի մեջ, իսկ վիրուսի մյուս բաղադրամասերը՝ սպիտակուցները, լիպիդները զուրկ են ինֆորմացիոն հատկությունից և գենետիկորեն իներտ են։
2.Մոլեկուլային գենետիկայի խոշոր նվաճումներից էր գենետիկական ինֆորմացիայի իրականացման խնդրի պարզաբանումը; Այսինքն, ինչպես են գեները՝ ԴՆԹ-ի մոլեկուլի հատվածները, որոշում տվյալ օրգանիզմի հատուկ սպիտակուցի կառուցվածքն ու հատկությունները։ ԴՆԹ-ի և սպիտակուցի մոլեկուլների համեմատությունը բերեց գենետիկական կոդի գաղափարին, ըստ որի ԴՆԹ-ի մոլեկուլում 4 տեսակի նուկլեոտիդների հաջորդականությունն է որոշում սպիտակուցի մոլեկուլում 20 տեսակի ամինաթթունների հաջորդականությունը։ ԴՆԹ-ի շղթայում յուրաքանչյուր եռյակ (տրիպլետ, կոդոն) որոշում է (կոդավորում) որոշակի ամինաթթու։ հաստատվեց նաև գենետիկական կոդի ունիվերսալությունը կենդանի օրգանիզմների համար։ Գենետիկական կոդի վերծանումը թույլ տվեց պարզել նաև սպիտակուցի սինթեզի մեխանիզմը։ Պարզվեց, որ գենետիկական ինֆորմացիայի հաղորդումը կատարվում է ԴՆԹ—ՌՆԹ սպիտակուց սխեմայով։
3.Մոլեկուլային գենետիկայի կարևոր նվաճումներից է նաև սպիտակուցների սինթեզի կարգավորման մեխանիզմի բացահայտումը։ Պարզված է, որ բակտերիայի բջջում սպիտակուցի կենսասինթեզը գտնվում է գենետիկական կրկնակի հսկման տակ։ Մի կողմից յուրաքանչյուր սպիտակուցի մոլեկուլային կառուցվածքը որոշվում է համապատասխան կառուցվածքային գենով, մյուս կողմից, այդ սպիտակուցի սինթեզի հնարավորությունը որոշվում է առանձին կարգավորիչ գենով, որը կոդավորում է հատուկ կարգավորիչ սպիտակուցը՝ օպերատորը։ Վերջինս միանում է ԴՆԹ-ի առանձին հատվածների հետ և «միացնում» կամ «անջատում» է կառուցվածքային գեների ֆունկցիաները։ Մի քանի կառուցվածքային գեների և իրենց օպերատորի համակարգը կոչվում է օպերոն։ Բազմաթիվ օրգանիզմներում սպիտակուցի սինթեզի կարգավորման մեխանիզմը բարդ է և բավարար չափով ուսումնասիրված չէ։
Մոլեկուլային գենետիկայի նվաճումների շնորհիվ զարգանում է, այսպես կոչված, գենային ինժեներիան, որն այժմ հնարավորություններ ունի միկրոօրգանիզմների մեջ մտցնել այլ օրգանիզմների (նաև մարդու) գեներ և այդ եղանակով նրանց ստիպել սինթեզել իրենց ոչ յուրահատուկ միացություններ։ Ներկայումս հայտնի են ինսուլին և ինտերֆերոն սինթեզող բակտերիալ շտամներ։ Մոլեկուլային գենետիկայի տվյալներն օգտագործվում են նաև մուտացիոն պրոցեսների, օրգանիզմների զարգացման կառավարման համար, ինչպես նաև լեյկոզների, չարորակ նորագոյացությունների, վիրուսային վարակների կանխարգելման և բուժման համար օգտագործվող դեղորայքի պատրաստման մեջ։ Մոլեկուլային գենետիկայի զարգացմամբ հնարավոր եղավ նաև խոր կերպով հասկանալ մուտացիաների, ռեպարացիայի (ԴՆԹ-ի մոլեկուլի վնասված՝ մուտացված մասերի վերականգնում) էությունը։
Կատեգորիա:Գենետիկայի բաժիններ
Ֆրանկ դե Բուր
Կենսագրություն
Ֆրանկ դե Բուրն «Այաքսի» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ «Այաքսի» կազմում Ֆրանկն անցկացրել է 10 տարի` դառնալով Նիդերլանդների չեմպիոն և տիրանալով տարբեր եվրոպական գավաթների։ 1998 թվականին Դե Բուրը տեղափոխվեց իսպանական «Բարսելոնա», սակայն այստեղ չկարողացավ հասնել այնպիսի բարձունքների ինչպես «Այաքսի» հետ և դոպինգ սկանդալի պատճառով հեռացավ ակումբից։ Հետագայում նա իր երկվորյակ եղբայր Ռոնալդ դե Բուրի հետ հանդես եկավ թուրքական «Գալաթասարայի», շոտլանդական «Ռեյնջերսի», ապա Կատարի «Ալ-Ռայանի» և «Ալ-Շամալի» կազմում։ Կատարում էլ 2006 թվականին Ֆրանկ դե Բուրն ավարտեց կարիերան։
Ֆրանկ դե Բուրը Նիդերլանդների հավաքականի ավագն էր ընդհուպ մինչև իր հեռանալը հավաքականից` Եվրո-2004-ից հետո։
Հավաքականում կարիերան ավարտվեց անհաջող։ Եվրոյի քառորդ եզրափակչում Շվեդիայի դեմ խաղում նա վնասվածք ստացավ և փոխարինվեց։ Չնայած վնասվածքին Դե Բուրը մասնակցեց նաև Պորտուգալիայի դեմ կիսաեզրափակիչ խաղին, որտեղ նրա հավաքականը պարտվեց 2-1 հաշվով։
Ֆրանկ դե Բուրը մասնակցել է աշխարհի 1994 և 1998, ինչպես նաև Եվրոպայի 1992, 2000 և 2004 թվականների առաջնություններին։
Ֆրանկը ֆուտբոլային կարիերան ավարտելու մասին հայտարարեց 2006 թվականի ապրիլին։ 2007 թվականին նա գլխավորեց Այաքսի երիտասարդական թիմը։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 6-ին նա նշանակվեց «Այաքսի» գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար` Մարտին Յոլի փոխարեն : 2011 թվականի հունվարի 3-ին նա նշանակվեց Այաքսի մարզիչ։ Պայմանագիրը նախատեսված էր մինչև 2014 թվականի հունիսի 30-ը : Այն բանից հետո երբ դե Բուրի թիմը 3 տարի անընդմեջ դարձավ Նիդերլանդների չեմպիոն (2010/11, 2011/12, 2012/13) նրա հետ պայմանագիրը երկարաձգվեց մինչև 2017-ի հունիսի 30-ը : Այաքսը դարձավ չեմպիոն նաև հաջորդ տարի (2013/14), սակայն հաջորդ երկու տարիներին չեմպիոնական տիտղոսը զիջեց «ՊՍՎ»-ին։ 2015/2016 մրցաշրջանի ավարտից հետո դե Բուրը հեռացավ «Այաքսից» :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մայիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1970 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Գերմանական տնտեսական հրաշք
Գերմանական տնտեսական հրաշք (նաև՝ Արևմտագերմանական տնտեսական հրաշք և Հռենոսյան հրաշք, Wirtschaftswunder ), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո 1948 թվականից մինչև 1960-ական թվականների կեսերն ընկած ժամանակահատվածում ԳԴՀ-ի (Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն) տնտեսության արագ վերականգնման շրջան, որը հիմնված էր նեոլիբերալիզմի վրա։ Առաջին անգամ տվյալ իրավիճակին համապատասխան տերմինը կիրառվեց 1950 թվականին «The Times» -ում, սակայն «գերմանական տնտեսական հրաշք» բառակապակցությունը հայտնի էր դեռևս XIX դարի վերջից։ Երկրորդ աշխարհամարտից Գերմանիան դուրս եկավ քայքայված տնտեսությամբ և հաղթողների կողմից ռազմակալված վիճակով։ Արևմտյան Գերմանիան կարճ ժամանակահատվածում կարողացավ վերականգնել ավերված տնտեսությունը՝ շնորհիվ ամերիկյան ֆինանսական աջակցության։ Մարշալի պլանով երկիրը ստացավ 3,6 մլրդ դոլար։ Բացի այդ, Արևմտյան Գերմանիան մոտ տասը տարի ռազմական ոլորտի ծախսեր չարեց, քանի որ իրավունք չուներ՝ որպես պարտված երկիր։ Տնտեսությունը վերականգնվեց առաջավոր սարքավորումների և տեխնոլոգիաների ներդրմամբ, ստեղծվեցին նոր, արդիական ճյուղեր։ Գերմանական տնտեսական հրաշքի սկիզբ է համարվում 1948 թվականին իրականացված դրամական բարեփոխումը Տրիզոնիյում, որի արդյունքում ռեյխմսարկի փոխարեն սկսեցին որպես վճարման միջոց օգտագործել գերմանական մարկը։ Այդ ժամանակահատվածի բնորոշ հատկանիշներից էին ինֆլյացիայի (գնաճի) ցածր մակարդակը, գործազուրկների թվաքանակի կրճատումը (մինչև 0,7 %), ՀՆԱ-ի աճի բարձր տեմպերը (տարեկան մինչև 8 %) և արդյունաբերական արտադրանքի զգալի աճը։ «Հրաշքի» հանգեցրած քաղաքականության «հայր» է համարվում Լյուդվիգ Էրհարդը, ով կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերի կառավարությունում զբաղեցնում էր տնտեսության նախարարի պաշտոնը։ Տնտեսական հրաշքի արդյունքները ապրանքային դեֆիցիտի վերացումն էր, պատերազմի ընթացքում երկրի ավերված արդյունաբերության և ենթակառուցվածքների վերականգնումը, նրա վերադարձը համաշխարհային շուկա, բնակչության կենսամակարդակի աճը և 1950-ական թվականների կեսին ԳԴՀ-ի վերածումը Եվրոպայի ամենազարգացած երկրներից մեկի։ Մինչև 1970 թվականը արդյունաբերության աճի տեմպերով ԳԴՀ-ն առաջին տեղում էր Եվրոպայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի տնտեսություն
Բեյմարա
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վավելի վիշապ
Վավելի վիշապ (smok wawelski), լեգենդար վիշապ, որն իբր ապրում է Կրակով ում՝ Վավելի բլրի ստորոտում գտնվող քարանձավում (այն կոչվում է նաև Վիշապի փոս)։
Լեգենդ
Վինսենտ Կադլուբեկի շարադրած լեգենդի առավել վաղ տարբերակի համաձայն (12-րդ դար)՝ Կրակ արքայի օրոք (Կրակովի լեգենդար հիմնադիրը, որի անունով էլ անվանակոչվել է քաղաքը) Կրակովում հայտնվում է մի վիշապ, որին անվանում էին ողջ-ողջ կուլ տվող (całożerca, holophagus, այսինքն՝ արարած, որն իր զոհերին ամբողջությամբ կուլ է տալիս)։ Շաբաթը մեկ անգամ պետք էր վիշապին կով զոհաբերել, և եթե նա չէր ստանում կովին, դրա փոխարեն մարդկանց էր ուտում։ Քաղաքը հրեշից փրկելու և վիշապին սպանելու համար Կրակ արքան ուղարկեց իր որդիներին՝ Կրակին և Լյոխային։ Որդիները երկուսով չկարողացան հաղթել վիշապին, այդ պատճառով էլ դիմեցին խորամանկության։ Նրանք կովի կաշին լցրեցին ծծումբով, և այն կուլ տալով՝ վիշապը շունչը փչեց։ Վիշապին սպանելուց հետո եղբայրները վիճեցին, թե ում է պատկանում հաղթանակը։ Մեծ եղբայրը՝ Լյոխան, սպանեց կրտսերին և վերադառնալով ամրոց՝ ասաց, որ Կրակն ընկավ վիշապի դեմ մարտնչելիս։ Սակայն եղբայրասպանի գաղտնիքը շուտով հայտնի դարձավ, նրան արտաքսեցին քաղաքից և սպանված Կրակի պատվին քաղաքն անվանեցին Կրակով։
Յան Դլուգոշն իր ժամանակագրության մեջ վիշապի հանդեպ տարած հաղթանակը վերագրեց իր արքային, իսկ եղբայրասպանությունը տեղափոխեց այն ժամանակներ, երբ Կրակն արդեն մահացել էր։
Յոախիմ Բելսկուն պատկանող լեգենդի մեկ այլ տարբերակն (14-րդ դար) ասում է, որ վիշապին հաղթել է կոշկակար Սկուբան։ Նա ծծումբով լցոնված հորթուկին նետեց վիշապի առջև։ Հորթուկին ուտելուց հետո վիշապի կոկորդն այնպես սկսեց այրվել, որ նա խմեց Վիսլա գետի կեսը և պայթեց։
Մարմնավորում
1972 թվականին Վավելի բլրի մոտ գտնվող Չերվենսկի բուլվարում տեղադրվեց վիշապի արձանը, որի հեղինակը լեհ քանդակագործ Բրոնիսլավ Խրոմին է։ Վիշապը կրակ է ժայթքում ամեն 5 րոպեն մեկ։ Շատ հետաքրքիր է, որ նաև հաղորդագրություն է գալիս 7168 համարից՝ «smok» տեքստով։
2015 թվականին Нп3 ստուդիան նկարահանեց կարճամետրաժ ֆիլմ՝ Legendy Polskie սերիալի շրջանակներում, որտեղ վիշապը դաջվածքներով տղամարդ էր (որի դերում հանդես եկավ մի դանիացի դերասան)՝ իր թռչող մեծ մեքենայով։ Ֆիլմում վիշապը գեղեցիկ աղջիկների մեծ սիրահար է, որոնց առևանգում և պահում է քաղաքից դուրս գտնվող վիլլաներից մեկի իր ապաստանում։
Մալեևկա (գյուղ, Բորովի շրջան)
Մալեևկա (Маліївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալեևկա գյուղում բնակվում էր 217 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2133 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 101,73 մարդ/կմ²։
Սալմետերոլ
Սալմետերոլ, (Չինաստանում վաճառվում է որպես Qitai ) երկարատև գործող β2-ադրեներգիկ ագոնիստ ( long-acting β2 adrenergic receptor agonists-LABA), որն օգտագործվում է ասթմայ ի և այլ թոքային հիվանդությունների բուժման համար ։ Բրոնխային սպազմի սիմպտոմները՝ հևոց, հազ, շնչահեղձ, կրծքավանդակի սեղմում։ Այն նաև օգտագործվում է ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ շնչառության դժվարությունը կանխելու համար (վարժություններով պայմանավորված բրոնխոկոնստրրիգիա) ։
Այն արտոնագրվել է 1983 թվականին և սկսել է օգտագործվել բժշկության մեջ 1990 թվականին GlaxoWellcome ֆիրմայի կողմից ։ ԱՄՆ-ում այն վաճառվում է որպես Serevent : Այն հասանելի է որպես չոր փոշու ինհալատոր, որն ազատում է դեղամիջոցի փոշիացված ձևը։ Այն նախկինում հասանելի էր, բայց դադարեցվել էր ԱՄՆ-ում 2002 թվականին ։ Այն հասանելի է որպես MDI այլ երկրներում 2020 թվականից ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Ինհալացիոն սալմետերոլը պատկանում է β2 ագոնիստներ կոչվող դեղերի խմբին։ Այս դեղերը խթանում են բրոնխային մկանների մեջ առկա β2 ընկալիչները։ Սա նրանց ստիպում է հանգստանալ և կանխում է ասթմայի ախտանիշների ի հայտ գալն ու վատթարացումը։ Դրանք գործում են ադենիլ-ցիկլազ ֆերմենտի վրա, որը մեծացնում է ցԱՄՖ-ի (ցիկլային ադենոզին մոնոֆոսֆատ) կոնցենտրացիան։ Այս ցիկլային ուժեղացուցիչը նվազեցնում է հարթ մկանների տոնուսը։ Այս դեղը 10,000 անգամ ավելի լուծելի է լիպիդներում, քան կարճ գործող β2 ադրեներգիկ ագոնիստ ալբուտերոլը։ Ի տարբերություն ալբուտերոլի, սալմետերոլը լուծվում է բջջային թաղանթի լիպիդային երկշերտում, և դրա աստիճանական տարանջատումը բջջային թաղանթից երկար ժամանակ ապահովում է β2 ադրեներգիկ ընկալիչները ագոնիստի պաշարով ։
Սալմետերոլի և սալբուտամոլ ի և այլ կարճ գործող β2-ադրեներգիկ ագոնիստների հիմնական ուշագրավ տարբերությունը դրա գործողության տևողությունն է։ Սալմետերոլի ազդեցությունը տևում է մոտավորապես 12 ժամ՝ համեմատած սալբուտամոլի հետ, որը տևում է մոտ 4-6 ժամ ։ Կանոնավոր ամենօրյա օգտագործման դեպքում, ինչպես սահմանված է, ինհալացիոն սալմետերոլը նվազեցնում է ասթմայի նոպաների քանակը և ծանրությունը։ Պարզվել է, որ ֆորմոտորոլը գործողության ավելի արագ սկիզբ ունի, քան սալմետերոլը, ավելի ցածր լիպոֆիլիկության արդյունքում, ինչպես նաև ցույց է տրվել, որ այն ավելի հզոր է՝ ցույց է տրվել, որ ֆորմոտորոլի 12 մկգ դոզան համարժեք է 50 մկգ սալմետերոլի դոզանին ։
Հղիություն և լակտացիոն շրջան
Հղիության ընթացքում սալմետերոլի օգտագործման վերաբերյալ որոշումը պետք է կայացվի՝ ելնելով մոր համար ռիսկի և օգուտի հարաբերակցությունից։ Հղի կանանց մոտ սալմետերոլի օգտագործման լավ վերահսկվող ուսումնասիրություններ չեն իրականացվել։ Կենդանիների որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել արատների զարգացում, Երբ մայրերը ընդունել են մի քանի կլինիկական դոզաներ։ Առնետների մոտ սալմետերոլ քսինաֆոատը արտազատվում է կաթի մեջ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ չկան ապացույցներ, որոնք ենթադրում են մոր կրծքի կաթում սալմետերոլի արտազատում, թերապիան շարունակելու կամ դադարեցնելու որոշումը պետք է կայացվի՝ հիմնվելով այն կարևոր օգուտների վրա, որոնք այն ապահովում է մորը։ Հղի և կրծքով կերակրող կանայք նախքան սալմետերոլ օգտագործելը պետք է խորհրդակցեն իրենց բժիշկների հետ ։
Կողմնակի ազդեցություն
սալմետերոլի ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններն են․ Շատ դեպքերում սալմետերոլի կողմնակի ազդեցությունները մեղմ են և կամ չեն պահանջում բուժում, կամ հեշտությամբ բուժվում են։ Այնուամենայնիվ, որոշ կողմնակի բարդություններ պետք է անհապաղ տեղեկացվեն բժշկին։
Այս ավելի լուրջ կողմնակի ազդեցություններից մի քանիսը ներառում են․
Պատմություն
Թեև ինհալացիոն լաբորատորիաների օգտագործումը դեռևս խորհուրդ է տրվում ասթմայի ուղեցույցներում՝ ախտանիշների վերահսկողությունը բարելավելու համար, լրացուցիչ մտահոգություններ են առաջացել։ 33,826 մասնակիցների մասնակցությամբ 19 ուսումնասիրությունների համակցված արդյունքների վերլուծությունը ենթադրում է, որ սալմետերոլը կարող է մեծացնել ասթմայի հետ կապված մահվան փոքր ռիսկերը, և այդ լրացուցիչ ռիսկը չի նվազում ինհալացիոն ստերոիդների լրացուցիչ օգտագործման դեպքում (օրինակ, ինչպես ֆլուտիկազոն/սալմետերոլ համակցված դեղամիջոցի դեպքում)։ Սալմետերոլը կարող է մեծացնել ասթմայի հետ կապված մահվան փոքր ռիսկերը, և այդ լրացուցիչ ռիսկը չի նվազում ինհալացիոն ստերոիդների լրացուցիչ օգտագործման ըստ երևույթին, դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ չնայած labases-ը մեղմացնում է ասթմայի ախտանիշները, դրանք նաև նպաստում են բրոնխների բորբոքմանը և զգայունության բարձրացմանը՝ առանց նախազգուշացման ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Բոգուչանի
Բոգուչանի (Богучаны), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Բոգուչանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11232 մարդ։
Մանկովկա (գյուղ, Տուլչինի շրջան)
Մանկովկա (Маньківка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տուլչինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1790 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մանկովկա գյուղում բնակվում էր 245 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,48 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 165,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տուլչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1790 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էստիսսակ (կանտոն)
Էստիսսակ (Estissac), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Շամպան-Արդեն շրջանում։ Օբ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Թուրա օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 5846 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1011 է։ Կանտոնում կա 10 կոմունա։
Նիմրոդ Անտալ
Նիմրոդ Անտալ (Nimród E. Antal; Antal Nimród ), հունգարական ծագումով ամերիկացի կինոռեժիսոր և դերասան։
Կենսագրություն
Նիմրոդ Անտալը ծնվել է հունգարացիների ընտանիքում, Կալիֆոռնիա յի Լոս Անջելես քաղաքում։ 1991 թվական ին գնացել է Հունգարիա, որտեղ ընդունվել է հունգարական կինոակադեմիա։ Ավարտելուց հետո աշխատել է հեռուստատեսությունում։ 2003 թվական ին նկարահանվել է իր դեբյուտային ֆիլմում՝ «Կոնտրոլ»։ 2005 թվական ին Անտալը վերադարձել է Լ ոս Անջելես։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Զրույցներ բուխարու մոտ
Զրույցներ բուխարու մոտ (Fireside chats), ԱՄՆ 32-րդ նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտի ամերիկացիներին մի շարք ռադիոդիմումների ընդհանուր անվանումը։ 1933 թվականից մինչև 1944 թվականը 30 ռադիոհաղորդում է տեղի ունեցել, որոնց ընթացքում լուսաբանվում էին ընթացիկ քաղաքական և տնտեսական հարցերը։ «Զրույցները» դարձել են ԱՄՆ բարձրագույն պետական անձի և այդ պետության քաղաքացիների միջև շփման ուղիղ և վստահելի օրինակ, իսկ Ռուզվելտին ընտրողների շրջաններում բարձր հանրամատչելիություն են ապահովել, որը երբեմն համեմատում էին Աբրահամ Լինքոլնի հանրամատչելիության հետ ։ Ռադիոյի օգնությամբ Ռուզվելտը արմատախիլ էր անում բոլոր բամբասանքները և հիմնավոր և հասկանալի կերպով բացատրում սպասվող փոփոխությունները ։ Ռադիոհաղորդման ֆորմատը Ռուզվելտին հատկապես այն բանի պատճառով էր հարմար, որ ցույց չէր տալիս գոտուց ներքև իր կաթվածահարությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ
Պլեադա
Պլեադա (La Pléiade), Վերածննդի դարաշրջանի ֆրանսական բանաստեղծական դպրոց։ Այդպես է կոչվել ի պատիվ մ․ թ․ ա․ 3-րդ ալեքսանդրյան յոթ բանաստեղծների խմբի։
Ձևավորվել է 1549 թվականին։
Անդամներ
Պլեադաի անդամներն էին.
Յուրացում
Պլեադան յուրացրել է ներբողի, սոնետի, եղերերգի, էկլոգի, կատակերգյան և ողբերգության ժանրերը, ազգային վիպերգության ստեղծման կոչ է արել, պաշտպանել է պոեզիայի հասարակական նշանակությունը, պայքարել լեզվական միջոցների հարստացման համար։ Պլեադաի բանաստեղծները զարգացրել են քաղաքացիական մոտիվները, բնության թեման, սիրային քնարերգությունը։ Նրանց ուշ շրջանի ստեղծագործություններում ի հայտ են եկել կլասիցիզմի և բարոկկոյի գծեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ստեղծագործական միավորումներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գրական խմբավորումներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական պոեզիա
Գիշեր
Գիշեր, ժամանակահատված, որի ընթացքում երկնային մարմնի (մոլորակի, նրա արբանյակի և այլն) մակերևույթի վրա որոշակի կետի համար կենտրոնական լուսատուն (Արեգակը, աստղը) գտնվում է հորիզոնի գծից ներքև։
Գիշերվա տևողությունը որոշակի կետում կախված է նրա լայնությունից, մոլորակի ուղեծրի հարթության նկատմամբ նրա առանցքի թեքությունից և դեպի կենտրոնական լուսատու տանող երևակայական գծի ու առանցքի կազմած անկյունից։ Երկնային մարմինների ցերեկային և գիշերային կողմերը բաժանվում են տերմինատորներով։
Գնդիկ Բոքոնիկ (մուլտֆիլմ, 1956)
Գնդլիկ Բոքոնիկ (Колобок), խորհրդային կարճամետրաժ տիկնիկային մուլտֆիլմ, ստեղծել է հայտնի ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Ռոման Դավիդովը 1956 թվականին ։
Նույնանուն հեքիաթի երկրորդ էկրավանորումն է, առաջինը նկարահանվել է նույն ստուդիայում 1936 թվականին, այս տարբերակի թողարկումից 20 տարի առաջ։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը նկարահանվել է չենթարկվող Գնդիկ Բոքոնիկի մասին ռուսական ժողովրդական հեքիաթի մոտիվներով, որը փախչում է տատիկի և պապիկի տնից և իր ճանապարհին հանդիպում է անտառային տարբեր կենդանիների` նապաստակին, ոզնուն, գայլին, արջին և աղվեսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոման Դավիդովի մուլտֆիլմեր
Տիրամայրը և երեխան Սուրբ Դոմինիկի և Սուրբ Թովմաս Աքվինացու հետ
«Տիրամայրը և երեխան Սբ Դոմինիկի և Սբ Թովմաս Աքվինացու հետ», վաղ վերածննդի իտալացի նկարիչ Ֆրա Բեատո Անջելիկոյի որմնանկարը Պետական ​​Էրմիտաժի հավաքածուից։
Կտավում պատկերվել են Մադոննան և Մանուկը, որոնք նստած են երկնագույն կապույտ ֆոնի վրա՝ Սուրբ Դոմինիկի և Սուրբ Թոմաս Աքվինացու միջև։ Սուրբ Դոմինիկն իր աջ ձեռքում պահում է իր կանոնական խորհրդանիշը` շուշանի ծաղիկ, իսկ ձախ ձեռքում` բաց գիրք` անընթեռնելի գրությամբ, որում կարելի է կազմել միայն լատինական և հունական այբուբենի առանձին տառեր։ Թովմաս Աքվինացին գիրքը պահում է երկու ձեռքերով, դրա վրա գրվածքը բավականին ընթեռնելի է և պարունակում է Սաղմոս 18։ 2-8-ի տեքստը և 103:13-րդ սաղմոսի մի փոքրիկ բեկոր լատիներենով, կրծքին նա ունի ոսկե աստղի պատկեր։
Էրմիտաժի Արևմտաեվրոպական արվեստի վարչության առաջատար հետազոտող Տ.Կ.Կուստոդիևան նկարագրել է նկարը և նշել. «Նկարիչը ստիպում է հավատալ, որ պատի սահուն մակերեսը, որը ստորև նշված է մարմարի նմանակող գունավոր հրապարակներով, անցնում է մակերեսային տարածքով, որտեղ գահին նստած Մադոննան աշխարհին ցույց է տալիս իր փրկիչ Քրիստոսին։ Այս տեսարանում ամեն ինչ պարզ է ու զուսպ »:
Первоначально фон был красного цвета с золотыми звездами, но практически сразу его закрасили светло-голубой краской, имитирующей небо; незакрашенным остался лишь небольшой фрагмент между Мадонной и Фомой Аквинским.Սկզբում ֆոնը կարմիր էր ոսկե աստղերով, բայց գրեթե անմիջապես այն ներկվեց բաց կապույտ ներկով՝ երկինքը սիմուլյացիայի ենթարկելու համար։ Մադոննայի և Թովմաս Աքվինացու միջև եղած միայն մի փոքրիկ բեկոր մնաց անպաշտպան։ Որմնանկարը նկարվել է 1430 թվականին, Ֆիեզոլում, որտեղ նախկինում եղել էր Ֆրա Անժելիկոն։ Որմնանկարի ճշգրիտ գտնվելու վայրը անհայտ է, ենթադրվում էր, որ այն գտնվել է գլխի դահլիճում, այնուամենայնիվ, որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ այն գտնվել էր միջանցքի պատին` երկրորդ հարկի վանական խցեր տանող աստիճանների վայրէջքի մոտ ։ 1870-ական թվականներին վանքի վերացումից հետո որմնանկարը հանվել է պատից և պատկանել է իտալացի նկարիչներ Ա. Մացցանին և Ս. Կոնտին, որոնցից 1883 թվականին Ֆլորենցիայում այն ​​գնվել է Ալեքսանդր III կայսեր հրամանով Էրմիտաժի համար։ 1883 թվականի դեկտեմբերին Սանկտ Պետերբուրգը որմնանկարչության համար ժամանելուն պես, կայսերական արվեստի ակադեմիայի փոխնախագահ, իշխան Գ.Գ. Գագարինը պատրաստել է նկարի ոսկեզօծ շրջանակ, որը պաշտպանիչ ապակու հետ միասին պատրաստ էր հաջորդ տարվա մարտին, որից հետո որմնանկարը իր տեղն է գրավել Էրմիտաժի ցուցահանդեսում ։ Ներկայումս ցուցադրվում է Մեծ (Հին) Էրմիտաժում, 209 սրահում ։
Ֆարիտ Նագիմով
Ֆարիտ Սագիտջանովիչ Նահիմով (Ֆարիդ Նահիմ) (Фарит Сагитжанович Нагимов (Фарид Нагим), ), ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, խմբագիր, մանկավարժ։ Մարզային գրականության Ակսակովյան մրցանակի դափնեկիր, «Русский Декамерон» մրցանակի դափնեկիր (2003), Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին կից մշակույթի խորհրդի «Новация» մրցանակ և Մոսկվա քաղաքի «Акция» մրցանակ, Մոսկվայի Լրագրողների միության «Экспо» մրցանակ (Բրաունշվայգ, Գերմանիա), «Дружба народов», «Креатив» ամսագրերի մրցանակ։ Բելկինի և «Антибукер» մրցանակների եզրափակչի մասնակից։ Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական վարպետության ամբիոնի դոցենտ։
Կենսագրություն
Ֆարիտ Նագիմովը ծնվել է 1970 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Օրենբուրգի մարզի Սոլ-Իլեցկի շրջանի Բուրաննոյե գյուղում։ Դպրոցում ուսումն ավարտելուց հետո Նագիմովը զորակոչվել է ծառայության Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերում։ Զինվորական ծառայություն է անցել ՆԳՆ ստորաբաժանումներում, իսկ զորացրվելուց հետո սկսել է աշխատել Օրենբուրգի ապարատների գործարանում ։ 1987 թվականին ապագա գրողը հանդիպել է մարզային գրական միավորման ղեկավար Գենադի Խոմուտովին, որը զգալի դեր է խաղացել նրա գրական կողմնորոշման հարցում։ Նագիմովն ընդունվել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ և 1996 թվականին հաջողությամբ ավարտել այն։
1996 թվականի հոկտեմբերին ընդունվել է Ռուսաստանի գրողների միության շարքերը։ Նրա աշխատանքները տպագրվել են «Литературная Россия», «Комсомольское племя», «Литературная учёба», «Оренбургская неделя» մարզային և կենտրոնական թերթերում, «Уральские нивы» ամսագրում, «Гостиный двор» ալմանախում, «Եվ երիտասարդությունը երգով, կվերադառնա», «Հինգը մեկ հարկի տակ», «Ընկերներ, հիանալի է մեր միությունը», «Ծնողների օրը» և այլ ժողովածուներում։ Հանդիսանում է «Tanger» (2011) և «Երկրային հագուստ» (2012) վեպերի հեղինակը։ Գրում է ռուսերեն, ակտիվորեն զբաղվում դրամատիկական գործունեությամբ, նրա գրական աշխատանքները լավ հայտնի են եվրոպացի արտասահմանյան ընթերցողներին։ Նագիմովի ներկայացումները բեմադրվել են Շվեյցարիայի, Գերմանիայի և Լեհաստանի թատրոններում։ Համարվում է «Ռուսական բանահյուսությունը համաշխարհային մշակութային համատեքստում» միջազգային վեհաժողովի մասնակից ։ Անդամակցում է Մոսկվայի Գրողների միության ՊԵՆ ակումբին ։ «Дружба народов» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ է ։
Աշխատում է իր հիմնական աշխատավայրում՝ որպես գրախոս, արձակի բաժնի խմբագիր, «Дружба народов» ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ, Դոստոևսկու հիմնադրամի կազմակերպչական քարտուղար։ Դասավանդում է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական վարպետության ամբիոնում ։
Բնակվում է Մոսկվայում։
Մատենագիտություն
Գրական ստեղծագործություններ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Կրոշնովո
Կրոշնովո (Крошново), գյուղ Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պլյուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պլյուսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոստանլիկ
Բոստանլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Արաբկիրի գավառակում ։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից հարավ-արևելք, Քեբանմադեն գյուղից 6 կմ հյուսիս-արևելք, Արածանիի ձախ ափի մոտ ։
Սերգեյ Շաթիրյան
Սերգեյ Ալեքսանդրի Շաթիրյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր և դիրիժոր։
Կենսագրություն
Գրել է «Բուլղարական սյուիտ» (մեներգիչների, երգչախմբի և նվագախմբի համար, 1950 թ.), սիմֆոնիկ 4 սյուիտ (1931 թ., հայկական թեմաներով, 1936, 1949, 1958 թթ.), ջութակի և նվագախմբի ֆանտազիա (1953 թ.), լարային կվարտետ (1928 թ.), Կոմիտասի թեմաներով կվարտետային վարիացիաներ (1933 թ.), ռոմանսներ, 2 սյուիտ էստրադային նվագախմբի, երաժշտություն դրամատիկական ներկայացումների և կինոնկարների համար, կատարել հայկական երգերի մշակումներ ձայնի և քառյակի համար (1937 թ.)։ Շաթիրյանը եղել է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայի առաջին լիարժեք բեմադրության (1935, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոն) երաժշտական ղեկավարը։
Բուրիկի (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Բուրիկի (Бурики), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Բուրիկի գյուղում բնակվում էր 152 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Արևային էներգիան Հայաստանում
Արևային էներգիան մեծապես հասանելի է Հայաստանի Հանրապետությունում, ինչը կապված է իր աշխարհագրական դիրքից, ինչպես նաև նրանից, որ այն զարգացող պետություն է։
Արևային կամ արեգակնային էներգիան արևից եկող էներգիան է, որը վերածվում է ջերմային կամ էլեկտրական էներգիայի։ Այն ամենամաքուր և առատ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրն է և արևային էներգիայի շատ հարուստ պաշար աշխարհում ունի ԱՄՆ-ն։ Արևային տեխնոլոգիաները կարող են օգտագործել այս էներգիայի տեսակը տարբեր նպատակներով, ներառյալ էլեկտրաէներգիայի արտադրության, լուսավորության և ներքին հարմարավետ միջավայրի ապահովման, ինչպես նաև կենցաղում, առևտրի, արդյունաբերության մեջ օգտագործվող ջրի տաքացման համար ։
Էկոլոգիապես մաքուր էներգիայի արտադրությունը ամբողջ աշխարհում զարգացման նոր փուլ է անցել, և Հայաստանի Հանրապետության կայուն զարգացման քաղաքականությունից ելնելով՝ անհրաժեշտ է ավանդական էներգիայի հետ հավասար ստեղծել անհրաժեշտ տնտեսական լծակներ վերականգնվող էներգիայի արդյունավետության զարգացման համար։ Կայուն զարգացման հայեցակարգի շրջանակներում վերականգնվող էներգիայի զարգացմանը տրվող առաջնայնությունն ու գերակայությունները տրվում են ելնելով շրջակա միջավայրի համար վերականգնվող էներգիայի անվնաս և հնարավորինս անվտանգ լինելու հանգամանքից ։
Փոքր հէկ-երի նախագծերի հիմնական ազդեցությունը կապված է գետերի սանիտարահիգիենիկ վիճակի հետ, քանի որ ՓՀԿԷ-երի աղբորսիչ ճաղավանդակների մոտ դրված են հարմարանքներ, որտեղով աղբորսիչի վրա կուտակված աղբը կարող է սահել և հեշտությամբ կրկին հայտնվել ջրում, ինչի հետևանքով տեղի է ունենում բացասական ազդեցություն գետերի ջրային էկոհամակարգերի և հատկապես ձկնային աշխարհի վրա։ Մյուս կողմից ՓՀԿԷ-ի պատվարն արգելք է հանդիսանում գետում տարածված ձկնատեսակների հոսանքին ի վեր բարձրացնելու համար ։
Հողմակայանների ազդեցության գործոններից են ձայնային ալիքները և աղմուկը, ՀՈԷԿ-երի համար հողատարածքների առանձնացումը, ազդեցությունը տեսարանի վրա, բախումները թռչունների հետ և էլեկտրամագնիսական ալիքների ինտերֆերենցը։ Հողմակները աղմուկ ու վիբրացիա են ստեղծում հողում, ու ոչ միայն իրենց տեղակայման շրջանում, այլ նաև մի քանի կիլոմետր շառավղով ։
Կենսագազի ազդեցությունը պայմանավորված է նրանով, որ հաճախ բուսատեսակների աճեցման նպատակով հատվում են հսկայական անտառներ։ Կենսագազի ստացման ժամանակ առաջանում են արտանետումներ, մասնավորապես, մարդու առողջության համար վնասակար մանրէն և կարող է վնաս հասցնել էկոհամակարգերին՝ առաջացնելով մթնոլորտային օդի վնասակար նյութեր ։
Ելնելով վերոհիշյալ բացասական ազդեցություններից՝ առավել նպատակահարմար է ստանալ ավելի անվնաս և անվտանգ էներգիա՝ արևային էներգիա։  Այս տեսանկյունից Հայաստանի Հանրապետությունն ունի զգալի առավելություն, քանի որ այն գտնվում է հասարակածային գոտուն մոտ, հանրապետության շրջանների զգալի տարածքներ ունեն բնակլիմայական բարենպաստ պայմաններ, որոնք հնարավորություն են տալիս լայնորեն օգտագործել արեգակնային էներգիան ։
ՀՀ տարածքում արևային ճառագայթների հոսքի ուսումնասիրությամբ զբաղվել և զբաղվում են Հայհիդրոմետի մի շարք օդերևութաբանական կայաններ։ Այս ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս որոշակի տվյալների հիման վրա գնահատել Հայաստանի տարածքի ճառագայթման ռեժիմը։  Ըստ 2007թ. USAID-ի ծրագրի՝ ՀՀ պայմաններում արեգակնային ֆոտոէլեկտրական կայանի ներդրումային կապիտալ ծախսերը է կվտ-ի համար կազմում է 2520 ԱՄՆ դոլար։ Արեգակնային էներգիայի օգտագործման տնտեսապես և տեխնիկապես հասանելի հզորություն՝ մինչև 100 ՄՎտ, հնարավոր է ապահովել մինչև 2020թ.՝ իրագործելով 250 մլն ԱՄՆ դոլարի ներդրումային ծրագիր։  Արեգակնային ֆոտոէլեկտրական կայանի 100 ՄՎտ հզորության դեպքում տարեկան էլեկտրաէներգիայի քանակը կկազմի 270 մլն կվտ ժ.՝ նվազեցնելով ածխաթթու գազի տարեկան արտանետումը 42960 տոննայով։  Ընդունելով արեգակնային ֆոտոէլեկտրական կայանքների ետգնման հաշվարկային ժամկետը 13,5 տարի (0,07 ԱՄՆ դոլարի համարժեք դրամի սակագնի դեպքում), նկատի ունենալով տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ յուրաքանչյուր 10 տարվա ընթացքում արժեքի նվազումը 25%՝ արեգակնային էներգիայի օգտագործման աճը կարելի է ներկայացնել հետևյալ կերպ. մինչև 2010թ.՝ 10 ՄՎտ, 2015թ.՝ 25 ՄՎտ, 2020թ.՝ 65 ՄՎտ ։
Հայաստանի Հանրապետությունն իր աշխարհագրական պայմանների շնորհիվ ունի արեգակնային էներգիայի զգալի ներուժ՝ արևափայլի տարեկան մոտ 2500 ժամ տևողություն և 1մ2 հորիզոնական մակերևույթի վրա արևային էներգիայի հոսքի միջին տարեկան արժեքը կազմում է 1720 կվտ ժ., իսկ հանրապետության տարածքի մեկ քառորդն օժտված է 1850 կվտ. ժ/մ2 տարի ինտենսիվությամբ արևային էներգիայի պաշարներով ։
Հայաստանում արևային էներգիայի յուրացումը ընթանում է 2 ուղղությամբ՝
2017թ. օգոստոսին մեկնարկվեց ՛՛Էներգաարդյունավետության՛՛ վարկային ծրագիր, որի շրջանակներում ընդգրկված են հանրապետության չգազաֆիկացված համայնքները կազմում են մեր երկրի 5%-ը։ Նման համայնքների համար Հայաստանի վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամը իր շրջանառու միջողների հաշվին ստեղծել է փաթեթ, որի շրջանակներում առաջարկվում է ֆիզիկական անձանց համագործակցել վարկային կազմակերպությունների հետ և ունենալ 7-8% տարեկան տոկոսադրույքով և 8 տարի մարման ժամկետով արևային վահանակներ և ջրատաքացուցիչներ տեղադրելու հնարավորություն ։
2018թ. փետրվար ամսվա դրությամբ ՛՛Էներգաարդնունավետության՛՛ վարկային խրագրի շրջանակներում, որտեղ տեղադրվել են ֆոտովոլտային էլեկտրական համակարգեր։