cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լուսնկա գիշեր Դնեպրում
Աշխատանք նկարի վրա և դրա վաճառքը
Ենթադրվում է, որ սկզբում «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» նկարը պատվիրել է Պավել Տրետյակովը, իսկ հետո, քանի որ Տրետյակովը բացակայել է և Կուինջին փողի կարիք է ունեցել, նա վաճառել է այն մեկ այլ գնորդի։ Արվեստաբան Վլադիմիր Անդրեևը մանրամասն բացատրում է, թե որն է, իր կարծիքով, նման շահարկումների պատճառը։ Նախ, էթիկայի տեսանկյունից դժվար է հավատալ, որ Տրետյակովի նման հայտնի կոլեկցիոներին արդեն իսկ խոստացված կտավը չի կարող վաճառվել նրան։ Կուինջիի և մեծ իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչի զրույցից հետևում է, որ նկարը հանվել է վաճառքի, այսինքն՝ պատվերով չի նկարվել։ Բացի այդ, նկարչի և կոլեկցիոների հնարավոր համաձայնության մասին խոսք չկա ո՛չ Ալեքսանդրա Բոտկինայի Պավել Տրետյակովին նվիրված մենագրության մեջ, ո՛չ էլ Պավել Տրետյակովի և Իվան Կրամսկոյի մանրամասն նամակագրության մեջ, որտեղ քննարկվում են Կուինջիի այլ նկարներ։ Թերևս խառնաշփոթը կարող է առաջանալ այն պատճառով, որ Կրամսկոյն ինքը (ով այդ ժամանակ փողի կարիք ուներ) ունեցել է նույն տարեթվով թվագրված «Լուսնկա գիշերը» նկարը, որը նա վաճառել է մեկ այլ Տրետյակովի՝ Սերգեյ Միխայլովիչին։
«Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» նկարը, որն արդեն ձեռք էր բերել Մեծ իշխանը, մնացել է Կուինջիի արվեստանոցում, նկարիչը ավարտել էր դրա վրա աշխատանքը և պատրաստվել էր այն ցուցահանդեսին, որը պետք է անցկացվեր 1880 թվականի աշնանը։ Այդ ընթացքում Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը պարբերաբար այցելել է նկարչի արվեստանոց՝ հիանալու նրա գլուխգործոցով։ Վերջապես ավարտելով նկարի վրա աշխատանքը՝ Կուինջին կտավի վրա արձանագրել է ոչ միայն տարին, այլև այդ իրադարձության ճշգրիտ ամսաթիվը՝ 1880 թվականի սեպտեմբերի 5-ը։
Մեկ նկարի ցուցահանդես
1880 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբերին Նկարիչների խրախուսման ընկերության շենքում (Սանկտ Պետերբուրգի Բոլշայա Մորսկայա փողոցի թիվ 38 տանը) տեղի ունեցավ արտասովոր ցուցահանդես՝ դա առաջին անգամն էր ռուսական արվեստի պատմության մեջ, երբ ցուցահանդեսին ցուցադրվել է մեկ նկար։ Արվեստաբան Դմիտրի Սարաբյանովի կարծիքով «դա ինքնին աննախադեպ փաստ էր, քանի որ այդ ժամանակ ընդհանրապես անհատական ցուցահանդեսներ հազվադեպ էին կազմակերպվում, էլ չեմ խոսում մեկ նկարի ցուցադրության մասին»։ «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» նկարը ցուցադրվել է կիսախավար սենյակում, որի պատուհանները ծածկված էին։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ նկարիչը որոշել է ծածկել պատուհանները փողոցի մյուս կողմում գտնվող կարմիր պատի արտացոլանքների պատճառով։ Միաժամանակ նկարը լուսավորվել է դեպի իրեն ուղղված լամպի լույսի ճառագայթով։ Արվեստի պատմաբան Վիտալի Մանինի խոսքերով «Կուինջին օգտագործում էր տաք գույների հատկությունը լամպի լույսով պայծառեցնելու համար, իսկ սառը գույները՝ կլանելու համար»։ Բացի այդ, կտավի այն հատվածներից, որտեղ ներկի շերտը կիրառվել էր ցայտունորեն (խրճիթների պատուհանները, ինչպես նաև լուսնի և լուսնային արտացոլանքը ջրի վրա), անկման լույսի ճառագայթն ավելի ուժեղ էր արտացոլվել, քան ավելի հարթ լուսավոր տարածքներում։ Էլեկտրական լույսի ազդեցության ներքո այդ հատկությունն ապահովում էր լրացուցիչ լուսավորության ազդեցությունը, ինչպես նաև ապահովում էր լուսավոր փայլ։ Արվեստի պատմաբան Օլգա Ատրոշչենկոն նշել է, որ «նման դեր են խաղացել լուսնային արահետի ճառագայթները, որոնք քերծվել էին ջրի վրա չոր վրձինով», այնպես որ «լույսի տարբեր աստիճանի արտացոլումը դրա բարձրացված մասերի և խորշերի վրա բազմապատկել էր լույսի առկայծումների ազդեցությունը միաժամանակ ստեղծելով  ջրի մակերեսի տատանումների պատրանք»։ Նրա կարծիքով՝ «երկնքի և երկրի մութ հատվածները նկատելիորեն կլանում էին արհեստական լույսը՝ ուժեղացնելով տոնայնության խորությունը, նպաստելով նկարի թավշյա մակերեսի էֆեկտին»։
Կտավը տեսնելու համար մարդիկ հերթ են կանգնել, շատերը մեկ անգամ չէ, որ այցելել են ցուցահանդես։ Այցելուներին գրավել է նկարի լույսի անսովոր ռեալիզմը, շատերը ենթադրել են նկարչի օգտագործած անսովոր գույների մասին, իսկ ոմանք նույնիսկ նայել են նկարի հետևում՝ փորձելով պարզել, թե արդյոք այն ապակու վրա չէ նկարված և արդյոք չկա լույսի որևէ աղբյուր նկարի ետևում։ Այցելուներից մեկն առաջարկել էր «Հետաքրքիր է կարելի է խոշորացույցով մանրամասն նայել, թե ինչ ներկերով է ստեղծվել այդ լույսը, կարծես թե նման գույներ չկան։ Դա ուղղակի ինչ-որ սատանայություն է»։ Նկարիչ Իլյա Ռեպինը հիշում  է, թե ինչ էր կատարվում Բոլշայա Մորսկայա փողոցում ցուցահանդեսի ժամանակ․ «Հասարակությունը երկար հերթով կանգնած էր թե՛ աստիճանների վրա թե փողոցի՝ մայթերի երկու կողմերում, սպասելով ներս մտնելուն, ամբողջ զանգվածը համբերատար և երկար սպասում էր խստորեն պահպանելով նվիրական դռան մոտենալու կարգը, որտեղ նրանց թույլատրվում էր միայն շարքերով, քանի որ այցելուները կարող էին խեղդվել հրմշտոցից և օդի բացակայությունից»։ Կրամսկոյը գրել է Ռեպինին․ «Խանդավառության ինչպիսի փոթորիկ է բարձրացրել Կուինջին։ Դուք հավանաբար արդեն լսել եք։ Նա խիզախ է և հմայիչ»։
Ծովային ճամփորդություն
1880 թվականի վերջին՝ ցուցահանդեսի ավարտից հետո, Մեծ իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը ծովային ճանապարհորդության մեկնեց «Էդինբուրգսկի դուքս» ֆրեգատով՝ իր հետ տանելով «Լուսնկա  գիշեր Դնեպրում» կտավը։ Մեծ իշխանի որոշումը ինքնաբերական չէր, հոկտեմբերի 31-ին նա գրել էր իր օրագրում․ «Ժամը 3-ին ես գնացի ... քաղաք ... Նկարիչների խրախուսման միություն, որտեղ ցուցադրվում էր Կուինջիի «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» իմ կողմից գնված կտավը, ես ցանկանում էի այն ինձ հետ տանել ծով»։ Կոնստանտին Կոնստանտինովիչի որդի՝ իշխան  Գաբրիել Կոնստանտինովիչը, իր հուշերում գրել է, որ Կուինջին կտրականապես դեմ է եղել նկարի նավի վրա գտնվելուն՝ վախենալով դրա անվտանգության համար բարձր խոնավության և ծովի ջրի գոլորշիացման պայմաններում, ինչը կարող էր բացասական ազդեցություն ունենալ ներկերի գույնի վրա։ Գավրիիլ Կոնստանտինովիչը գրել է․ «Իմանալով այդ մասին՝ Կուինջին պատրաստվում էր գործընթաց սկսել՝ վախենալով, որ նավարկության ընթացքում իր հայտնի նկարը կփչանա։ Բայց հայրն այնուամենայնիվ կտավը վերցրեց իր հետ և ոչ մի գործընթաց էլ  չեղավ»։
Կտավի վիճակի վրա ծովային ճանապարհորդության վնասակար ազդեցության համար միայն դրա հեղինակը չէր անհանգստանում։ Մասնավորապես, 1880 թվականի դեկտեմբերին Ֆրանսիայում հանդիպելով Կոնստանտին Կոնստանտինովիչին, Իվան Տուրգենևը փորձել է համոզել նրան, որ նկարը տեղափոխի Փարիզ Շերբուրգից, որտեղ այդ ժամանակ գտնվել է ֆրեգատը։ 1880 թվականի դեկտեմբերի 10-ին (22) Յակով Պոլոնսկուն ուղղված նամակում Տուրգենևը գրել է․ «Կուինջիի նկարը բերել են այստեղ մի քանի օրով, և մենք կփորձենք այն ցույց տալ ֆրանսիացիներին»։ Գրողին հաջողվել է նկարի ցուցահանդես կազմակերպել Զեդելմեյերի պատկերասրահում, որտեղ այն ցուցադրվել էր տասը օր։ Տուրգենևը նաև հույս ուներ համոզել Մեծ իշխանին կտավը իր ճանապարհորդության ողջ ընթացքում թողնել այդտեղ, սակայն մերժում է ստացել։ Դմիտրի Գրիգորովիչին ուղղված նամակում Տուրգենևը գրել է․ «Եթե նկարը մնար Փարիզում, կմասնակցեր ցուցահանդեսին և շատ աղմուկ կբարձրանար, իսկ Կուինջին մեդալ կստանար։ Եվ ո՞վ կարող էր ակնկալել, որ ծովային ճանապարհորդության ողջ ընթացքում նա իր հետ այդքան մեծ ու թանկարժեք իր քաշ կտար»։ «Ցուցահանդես» ասելով նա նկատի ուներ 1881 թվականի Փարիզյան սալոնը, որը բացվել էր մայիսին Ելիսեյան դաշտերում գտնվող Արդյունաբերության պալատում։
Տուրգենևի հորդորին ուշադրություն չդարձնելով՝ Մեծ իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը, նկարի հետ մեկտեղ, շարունակել է իր ճանապարհորդությունը «Էդինբուրգսկի դուքս» ֆրեգատով, որը, հեռանալով Շերբուրգից, մտել է Միջերկրական ծով։ Հաջորդ տարվա ընթացքում ֆրեգատը շարունակել է ճամփորդությունն Ալժիրում, Իտալիայում և Հունաստանում, ինչպես նաև կանգ է առել Մալթայում, Տրիեստում և Ալեքսանդրիայում։ 1881 թվականի մայիսին Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը իր զարմիկների՝ Մեծ իշխաններ Սերգեյ Ալեքսանդրովիչի  և Պավել Ալեքսանդրովիչի հետ, միացել են նրան, որոնք ուխտագնացության էին մեկնել Սուրբ երկիր, որտեղ նրանց ուղեկցել էր Ռուսաստանի եկեղեցական առաքելության ղեկավար, վարդապետ Անտոնինը։ Երբ «Էդինբուրգսկի դուքսը» պատրաստվել է մեկնել Յաֆֆայից, վարդապետը բարձրացել է ֆրեգատի տախտակամած՝ հրաժեշտ տալու Մեծ իշխաններին և հնարավորություն ունեցել տեսնելու «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավը։ Իր օրագրում (1881 թվականի մայիսի 31-ի գրառում) նա նկարագրել է այդ դրվագը հետևյալ կերպ. «Ես հանձնում էի իրերը հիանալով նկարիչ Կուինջիի «Հարավային գիշեր» շքեղ նկարով, որը պատկանում է մեծ իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչին…»։ Նույն թվականի օգոստոսին Կոնստանտին Կոնստանտինովիչն այցելել է Աթոս և 1882 թվականի սկզբին գտնվելով Եգիպտոսում, նա ծանր հիվանդացել է թոքաբորբով և բուժվել նախ Սիցիլիայում, իսկ հետո քրոջ՝ Օլգա Կոնստանտինովնայի մոտ՝ Աթենքում։ Լուր ստանալով, որ կայսր Ալեքսանդր III-ը բավարարել է նավատորմային ծառայությունից ազատվելու իր խնդրանքը, 1882 թվականի կեսերին Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը վերադարձել է Ռուսաստան։
Մտավախությունները հաստատվել են, ճամփորդության ընթացքում կտավը լրջորեն վնասվել է։ Կուինջիի պատմելով, նավարկությունից վերադառնալուց հետո կտավը շատ տեղերում վնասվել է, վրան քերծվածքներ են առաջացել։ Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը խնդրել է Կուինջիին վերականգնել կտավը, և նկարիչը ձեռնամուխ է եղել այդ գործին։ Սակայն կտավն ամբողջությամբ վերականգնել չի հաջողվել։ Հիմնականում դա պայմանավորված է նրանով, որ կտավը ստեղծելիս օգտագործվել են բիտում պարունակող ներկեր, որոնք մթագնել են պայծառ լույսի և ծովային օդի ազդեցությունից։
Հետագա իրադարձություններ
1882 թվականին Կուինջին կազմակերպել է ևս մեկ անհատական ցուցահանդես, որտեղ ցուցադրվում են երեք նկարներ՝ հեղինակային տարբերակի, «Գիշերը Դնեպրի վրա» կտավի հեղինակային տարբերակի կրկնօրինակը (գուցե այն, որն այժմ պահվում է Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում), «Կեչու պուրակը» նկարի երկրորդ տարբերակը, ինչպես նաև «Դնեպրն առավոտյան» նոր ստեղծագործությունը (այժմ գտնվում է Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում)։ Ցուցահանդեսը կազմակերպվել է Կուզնեցկի մոստում գտնվող Սոլոդովնիկովի տանը։ Այս անգամ բոլոր նկարները ցուցադրվել էին ցերեկային լույսի ներքո։ Այդ ցուցահանդեսը Կուինջիի ստեղծագործական գործունեության մեջ վերջինն է դարձել՝ մինչև կյանքի վերջ նա շարունակել է նոր գործեր ստեղծել, բայց դրանք չեն ցուցադրել լայն հանրությանը։
Քննադատ և հրապարակախոս Միխայիլ Նևեդոմսկին՝ 1913 թվականին հրատարակված նկարչի կենսագրության հեղինակը, գրել է, որ 1882 թվականի մոսկովյան ցուցահանդեսից հետո «Գիշերը Դնեպրի վրա» նկարը ցուցադրվել է նաև Սանկտ Պետերբուրգում, ինչպես նաև նշել է, որ «հետագայում, ստանալով կրկնօրինակների երկու պատվեր (յուրաքանչյուրի համար 5 հազար ռուբլի), Կուինջին երկար ժամանակ աշխատել է դրանց վրա, բայց երբեք չի տվել դրանք պատվիրատուներին. երկու կրկնօրինակները մնացել են նրա արվեստանոցում և մնացած վերջին գործերի հետ միասին դրանք կտակել է իր անվամբ ընկերությանը։ Բացի այդ, Նևեդոմսկին հայտնում է, որ Կուինջիի անձնական ղեկավարությամբ «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» վերարտադրվել է յուղաներկատպությամբ, «որը վաճառվել է հսկայական քանակությամբ օրինակներով»։
Ծովային ճանապարհորդությունից վերադառնալուց հետո «Լուսնկա գիշեր Դնեպրի վրա» կտավը պահվել է Մեծ իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչի հավաքածուում՝ Մարմարյա պալատում։ Սկզբում այն գտնվել է երկրորդ հարկի «Թագավորական սենյակում», իսկ հետո Մեծ իշխանն այն տեղափոխել է իր աշխատասենյակ՝ «Օրեխովյան հյուրասենյակ»։ 1915 թվականին՝ Կոնստանտին Կոնստանտինովիչի մահից հետո Մարմարյա պալատն անցել է նրա որդիներին՝ «հանգուցյալի այրուն ցմահ օգտագործման պայմանով»։ Հեղափոխությունից հետո, որպես Մարմարե պալատի հավաքածուի մաս, նկարը փոխանցվել է Ռուսաստանի նյութական մշակույթի պատմության ակադեմիային (ՌՆՄՊԱ, 1926 թվականից՝ Նյութական մշակույթի պատմության պետական ակադեմիայի ՆՄՊԱ), իսկ 1928 թվականին այն տեղափոխվել է Ռուսական պետական թանգարան։ «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավը ցուցադրվում է Միխայլովսկի պալատի թիվ 35 սրահում, որտեղ գտնվում են նաև «Գիշերային», «Կաղնիներ» կտավները և Արխիպ Կուինջիի այլ ստեղծագործություններ ։
Կտավի նկարագրություն
Կտավում պատկերված է ամառային գիշեր։ Լայն գետը՝ Դնեպրը, հանդարտ և մեղմորեն հոսում է ափերի միջով։ Երկրի մակերևույթի վրա տարածված մութ երկնակամարը անսահմանության տպավորություն է ստեղծում։ Գետի կանաչավուն ժապավենը հատում է հարթավայրը, որը հորիզոնում միախառնվում է մութ երկնքին՝ ծածկված թեթև ամպերի շարքերով։ Ամպերի միջև առաջացած բացվածքում շողում է լիալուսինը, որի լույսն արտացոլվում է ջրի մակերեսին։ Լուսնի պայծառ լույսի շնորհիվ տեսանելի են գետի ափամերձ խրճիթները՝ առկայծող պատուհաններով, դեպի գետ տանող արահետները, ինչպես նաև հողմաղացի ուրվագիծը։ Հորիզոնի գիծը խիստ իջեցված է, ինչի պատճառով երկինքը նկարում ավելի մեծ տարածք է զբաղեցնում։ Բնանկարի կոմպոզիցիոն կառուցվածքը կատարվել է մեծ պարզությամբ և լակոնականությամբ։
Նկարչի մտադրության իրականացման գործում կարևոր դեր է խաղում կոլորիտը։ Կուինջին հիմնականում օգտագործել է երկու գույն՝ սև և ֆոսֆորային կանաչ։ Չնայած գույների նման լակոնիզմին, նկարի երանգավորումը միապաղաղ կամ ձանձրալի տպավորություն չի թողնում։ Սև գույնի մեջ, որն օգտագործվում էր երկինքը և հարթավայրը պատկերելիս, գրեթե անհնար է գտնել նույն նրբերանգները՝ նույն կերպ է նաև լուսնի լույսը պատկերելու համար օգտագործվող կանաչ գույնի դեպքում։ Հեռավոր ափին ձգվող հարթավայրը պատկերելիս, երբ հեռանում ես գետից, սև գույնը դառնում է ավելի ու ավելի խորաթափանց, գրեթե միաձուլվելով հորիզոնում գիշերային երկնքի նրբերանգի հետ։ Նմանատիպ անցումներ են կիրառվում նաև կանաչի օգտագործման ժամանակ, որը փոխվում է լուսնի լույսի արտացոլման ժամանակ։
Գունային տպավորիչ համադրություններ փնտրելով՝ Կուինջին համարձակորեն փորձեր է կատարել գունագեղ ներկանյութերով։ Մասնավորապես, նա օգտագործել է բիտում պարունակող ներկեր (կամ, ինչպես անվանում էին դրանց «ասֆալտի ներկեր»), որոնք, ինչպես պարզվեց հետագայում, լույսի և օդի ազդեցությունից քայքայվում և մգանում էին։ «Լուսնային գիշերը Դնեպրի վրա» կտավի հետ կապված այսպիսի նախազգացումներ ուներ նկարիչ Իվան Կրամսկոյը, ով իր մտահոգություններն արտահայտել է հրատարակիչ Ալեքսեյ Սուվորինին 1880 թվականի նոյեմբերի 15-ին ուղղված նամակում․ «Ինձ անհանգստացնում էր այն  միտքը, թե արդյոք երկար կպահպանվեն այն գունային համադրությունները, որոնք հայտնաբերել է նկարիչը։ Թերևս Կուինջին համատեղել է <...> այնպիսի գույներ, որոնք բնական հակամարտության մեջ են միմյանց հետ և որոշ ժամանակ անց կամ կանհետանան, կամ էլ կգունաթափվեն ու կքայքայվեն այն աստիճան, որ սերունդները տարակուսանքով ուսերը կթոթվեն և կհրճվեն»։
Էտյուդներ և կրկնություններ
«Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավը բազմիցս կրկնօրինակվել և ձևափոխվել է Արխիպ Կուինջիի կողմից։ Կտավի լայնաֆորմատ կրկնօրինակ-տարբերակը, որը կոչվում է «Գիշերը Դնեպրում», պահվում է Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում (յուղաներկ, կտավ, 104 × 143 սմ, 1882, ինվենտար համար՝ 15129)։ Ստեղծման պահից մինչև Կուինջիի մահը այդ կտավը պահվել է նրա արվեստանոցում։ Այնուհետև, նկարչի կամքի համաձայն, այն դարձել է Ա․ Կուինջիի անվան նկարիչների միության սեփականությունը։ Կտավը ցուցադրվել է Կուինջիի հետմահու ցուցահանդեսներում, որոնք անցկացվել էին 1913 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում և 1914 թվականին Մոսկվայում։ 1917 թվականից այն գտնվում է Սոլյանկայի վրա գտնվող Ատլանտների տանը՝ հայտնի մաթեմատիկոս Ալեքսեյ Լյապունովի ծնողների՝ Անդրեյ Ն. Լյապունովի և Ե. Վ. Լյապունովայի հավաքածուում (ըստ պահպանված փաստաթղթերի Ա. Ն. Լյապունովը բնանկարը ձեռք է բերել Կուինջիի անվան ընկերությունից 1917 թվականի նոյեմբերի 20-ին)։ 1930 թվականին Տրետյակովյան պատկերասրահը նկարը գնել է Ե. Վ. Լյապունովայից։ Նախկինում այդ նկարը համարվել է «անավարտ կրկնօրինակ»։ 2001 թվականին հրապարակված կատալոգում նշվում է, որ «աշխատանքի ավարտվածության աստիճանի ներկայիս վիճակը և նկարների տարբերությունները թույլ են տալիս դիտարկել Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուի կտավը որպես կրկնօրինակ տարբերակ»։
Կտավի այլ կրկնօրինակներ պահվում են Սիմֆերոպոլի գեղարվեստի թանգարանում («Գիշերը Դնեպրում», կտավ, յուղաներկ, 111 × 147 սմ, 1882), Աստրախանի Պավել Դոգադինի անվան պատկերասրահում («Գիշերը Դնեպրում», կտավ, յուղաներկ, 110 × 146 սմ, 1882, ստացվել է Գուչկովի հավաքածուից և Բելառուսի ազգային արվեստի թանգարանից («Գիշերը Դնեպրի վրա», 1880-ականներ)։ Կիևի պատկերասրահում (մինչև 2017 թվականը՝ Կիևի ռուսական արվեստի թանգարան) ունի ուղղահայաց կողմնորոշված տարբերակ, որը կոչվում է «Գիշերը Դոնի վրա» (յուղաներկ, կտավ, 165 × 115 սմ, 1882, ինվենտար համար՝ Ж -191), բերվել է այստեղ հասարակական գործիչ և կոլեկցիոներ Ֆեոդոր Տերեշչենկոյի հավաքածուից։ Այդ կտավը եղել է Տերեշչենկոյի ուշադրության կենտրոնում, երբ նա դեռ Կուինջիի արվեստանոցում է եղել, նա որոշ ժամանակ տարակուսանքի մեջ է եղել, բայց, այնուամենայնիվ, այն ձեռք է բերել Կրամսկոյի հետ քննարկելուց հետո։
Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում է գտնվում նաև «Գիշերը Դնեպրում» նկարի չթվագրված փոքրացված տարբերակը (յուղաներկ փայտի վրա, 19,5 × 24 սմ, ինվենտար համար՝ Ж -105, գնված 1960 թվականին մոսկովյան կոլեկցիոներ Գ. Պ. Բելյակովից), իսկ Պետական Ռուսական թանգարանում՝ կտավի մեկ այլ տարբերակ՝ նույն անվանումով (թուղթ կտավի վրա, յուղաներկ, 40 × 54 սմ, 1890-ական թթ., ինվենտար համար՝ Ж -1522, ստացվել է 1930 թվականին Ա. Ի. Կուինջիի անվան ընկերությունից)։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ հեղինակային տարբերակներից մեկը պահվում է Նիժնի Տագիլի Ուրալի վագոնաշինական գործարանի թանգարանի արվեստի հավաքածուում ։
Արվեստաբան Ֆաինա Մալցևան գրել է․ «Մեզ հայտնի չեն այս կտավի համար նկարված էտյուդներն ու էսքիզները, բայց դրանք ընդհանրապես չէին կարող գոյություն չունենալ»։ Միաժամանակ, հայտնի է «Գիշերը Դնեպրում» կտավի առնվազն մեկ չթվագրված էտյուդ, որը պահվում է Սևաստոպոլի Մ․ Պ․ Կրոշիցկու անվան արվեստի թանգարանում (թուղթ նրբատախտակի վրա, յուղաներկ, 22 × 33 սմ, ինվենտար համար՝ Ж-458, ձեռք է բերվել Մակարովից 1952 թվականին, Սիմֆերոպոլ) ։
Ժամանակակիցների արձագանքներ
Նկարիչ Իվան Կրամսկոյը 1880 թվականի նոյեմբերի 15-ին լրագրող և հրատարակիչ Ալեքսեյ Սուվորինին ուղղված նամակում մանրամասնորեն պատմել է Կուինջիի նկարի տպավորությունների մասին և գրել, որ նրա «Գիշերը Դնեպրում» կտավը լի է իրական լույսով և օդով, գետն իսկապես հոսում է, իսկ երկինքը իսկապես անհուն է ու խորը»։ Ըստ Կրամսկոյի, երբ նա առաջին անգամ տեսել է կտավը, «չի կարողացել ազատվել աչքի ֆիզիոլոգիական գրգռվածությունից, ասես իրական լույսից», և այս զգացողությունն առաջանում էր նրա մեջ ամեն անգամ, երբ նա նորից տեսնում էր նկարը, միաժամանակ «հաճույք էր ստանում երեկոյից, ֆանտաստիկ լույսից և օդից»։ Ինքը՝ Սուվորինը, նույնպես բարձր է գնահատել Կուինջիի նկարը։ Նա գրել է․ «Գիշերը Դնեպրի վրա» պարզապես նկարչության շարժ չէ դեպի առաջ, այլ հսկայական թռիչք է»։ Նա նշել է, որ «գույների հզորությունը, որը երբեք այլ տեղ չի տեսել» և այն կախարդական տպավորությունը, որ դա նկար չէ, այլ հենց բնությունն է մանրանկարչության մեջ՝ նկարչի կողմից փոխանցված կտավին։ Ըստ Սուվորինի, այդ ստեղծագործության մեջ ամեն ինչ կարծես իրական է՝ իրական լուսին, որն իսկապես փայլում է և իրական գետ, որը փայլում է այնպես որ, նայելով այդ ալիքների մեջ, դիտողը գրեթե կռահում է, թե որ ուղղությամբ են հոսում Դնեպրի ջրերը՝ «ստվերներ, կիսաստվերներ, լույսեր, օդ, հազիվ նկատելի գոլորշի և այս ամենը փոխանցված է կտավին այնպես, որ մարդ զարմանում է, թե ինչպես կարելի է ներկերով այդ ամենը փոխանցել»։
Գիտնական-բնագետ Դմիտրի Մենդելեևն իր մտքերն է արտահայտել «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» նկարի մասին «Ա. Ի. Կուինջիի նկարի առջև» հոդվածում, որը հրապարակվել է Սանկտ Պետերբուրգի «Ձայն» թերթի 1880 թվականի նոյեմբերի 13-ի համարում։ Կուինջիի նկարը Մենդելեևին հետաքրքրել է դեռևս այն ժամանակ, երբ նա առաջին անգամ տեսել է այն նկարչի արվեստանոցում, բայց նա որոշել է գրել դրա մասին միայն այն բանից հետո, երբ իրեն խնդրել են այդ մասին «տարբեր կողմերից»։ Ըստ Մենդելեևի՝ մինչև «Դնեպրի գիշերը» «երազողը կմոռացվի, նկարիչը ակամա կունենա իր նոր պատկերացումը արվեստի մասին, գրողը կխոսի բանաստեղծությամբ և մտածողի մոտ կծնվեն նոր հասկացություններ և նա իր  սեփական մտքերը կփոխանցի բոլորին»։ Կուինջիի կտավի մասին հոդվածում Մենդելեևը քննարկել է նաև բնանկարային գեղանկարչության առաջընթացի և բնական գիտության առաջընթացի փոխհարաբերության մասին ավելի ընդհանուր հարցեր։
Այդուհանդերձ, այն ժամանակվա մամուլում առկա բազմաթիվ խանդավառ կարծիքների թվում կային նաև քննադատական ակնարկներ։ Օրինակ՝ փիլիսոփա, հրապարակախոս և քննադատ Նիկոլայ Ստրախովը բարձր գնահատելով Կուինջիի հմտությանը, նրա կտավն անվանել է իսկական հրաշք՝ թե՛ լույսի ուժով, և թե՛ «երկնքի զարմանալի նրբերանգությամբ, հորիզոնի և լուսնի միջև ընկած երանգներով», կարծում էր, որ «լուսնի լույսը չափազանց բնական է, աչքի է ընկնում իր բնականությամբ, ինչն էլ փչացնում է նկարի ներդաշնակությունը։ Ստրախովը նշել է, որ չնայած լուսնից ճառագող պայծառ լույսին, որը լուսավորում է ամպերն ու գետի մակերեսը, «լուսնի լույսը չափազանց բնական է, աչքի է ընկնում իր բնականությամբ, ինչն էլ փչացնում է նկարի ներդաշնակությունը»։ «Նրա կարծիքով՝ հենց դրանով է պայմանավորված այցելուների մոտ առաջացած այն պատրանքը, թե դա իսկական յուղաներկ չէ կտավի վրա, այլ «նկարված է ապակու վրա և լուսավորված ետևից»։
Չնայած այն հանգամանքին, որ «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավը Փարիզում ցուցադրվել է ընդամենը տասը օր, այն կարողացել է իր վրա գրավել ֆրանսիացի քննադատների ուշադրությունը։ Մասնավորապես, 1880 թվականի վերջին «La République française» թերթում հրապարակված ակնարկում Ֆիլիպ Բյուրտին գրել է, որ Կուինջիի կտավի հիմնական էֆեկտը կայանում է նրանում, որ նկարիչը կարողացել է «իսկապես հրաշալի, անգույն և շողշողուն լույսը փոխանցել ջրի մակերևույթին, որը մասնատվել և ալեկոծվել է գետի հոսանքից»։ Քննադատը նշում է, որ չնայած այն տարօրինակ տպավորությանը, որ դիտողի մոտ տեղի է ունենում առաջին հայացքից, «կամաց-կամաց նկարչի կամքը հաղթում է և դիտողին տանում է իր պատկերած տարածքը»։ Ըստ Բյուրտիի՝ «լույսի իջնող աստիճանավորումը, որն ակնհայտորեն հարվածում է ափի զառիվայրերին գտնվող խրճիթների պատերին, բարձր կռատուկի ստվերապատկերները, լռությունը, որը տիրում է հսկայական տարածության վրա, մերկ, ծառազուրկ բնապատկերի խստությունը ստեղծում են չափազանց լավ արտահայտված մելամաղձոտ և վեհ տրամադրություն»։
20 և 21-րդ դարերի արվեստագետների արձագանքներ
Քննարկելով դիտորդների վրա «Լուսնային գիշերը Դնեպրի վրա» կտավի ստեղծած էֆեկտը՝ արվեստաբան Վլադիսլավ Զիմենկոն այն անվանել է «լիովին գերբնական»։ Նա գրել է, որ այս ստեղծագործության մեջ Կուինջին համեմատել է «բնության մեծ տարերքները՝ երկիրն ու երկինքը, լույսն ու ստվերը այնպիսի միասնական ներդաշնակության մեջ, որը նա չէր հայտնաբերել նախկինում»։ Ըստ Զիմենկոյի, այն, թե ինչպես է Կուինջին պատկերում բնությունը՝ ստեղծագործելով «իր գիշերային զարդարանքի ֆանտաստիկ շքեղությամբ», կարելի է համեմատել միայն Նիկոլայ Գոգոլի խոսքերի հետ՝ «Դնեպրը հիասքանչ է հանգիստ եղանակին, երբ նա ազատ և սահուն հոսում է անտառներով ու լեռներով իր հորդառատ ջրերով …»:
Արվեստաբան Ֆաինա Մալցևան նշել է, որ «Լուսնային գիշերը Դնեպրի վրա» նկարում Կուինջիի հաջողությունը կարելի է համարել ոչ միայն այն, որ նա «վարպետորեն է արտացոլել լուսնի լույսի ազդեցությունը», այլև բնանկարի վերին մասի գեղանկարչությունը՝ ճշմարտացիորեն վերստեղծելով գիշերային երկնքի պատկերը, ծածկված թեթև փետրավոր ամպերով։ Մալցևայի կարծիքով, Կուինջիի նմանատիպ ստեղծագործական ուղղության բոլոր նկարների շարքում հենց այս բնապատկերն է, որ «արժանիորեն բերել է Կուինջիին լիակատար հաղթանակ», նա երբեք չէր հասել «բնանկարի պատկերման այնպիսի բանաստեղծական ամբողջականության, նրա բոլոր տարրերի ներդաշնակությամբ ու հետևողականությամբ»։
Քննարկելով «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավին ուղեկցող հաջողությունն ու ժողովրդականությունը՝ արվեստաբան Վիտալի Մանինը համեմատել է Կուինջիի և նրա գերմանացի նախորդ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի աշխատանքները, որոնց ստեղծագործություններում «մարդիկ տանջվում են՝ հմայված բնության մոգական կերպարանքով»։ Մանինի կարծիքով, չնայած Կուինջիի և Ֆրիդրիխի նկարներում աշխարընկալման մեկնաբանության թվացյալ նմանությանը, այդ նմանությունը զուտ արտաքին է, ի տարբերություն Ֆրիդրիխի գործերի, Կուինջիի «Լուսնային գիշերը Դնեպրի վրա» կտավում ոչ մի մոգական բան չկա։ Ըստ Մանինի՝ «Կուինջիի մոտ երկնային տարածությունները զգում են երկրային ձգողականությունը», իսկ «հմայքի կախարդական մոգությունը վերաբերում է ոչ թե դրախտի առեղծվածային ուժերին, այլ վիթխարի  իրական աշխարհին, որի առջև մարդը զարմանք և հրճվանք է ապրում»։
Բրիտանա-ամերիկյան սլավոնագետ և արվեստաբան Ջոն Էլիս Բուլտը կարծում է, որ Արխիպ Կուինջիին կարելի է համարել ռուսական լյումինիզմի դպրոցի ամենանշանավոր ներկայացուցիչը, իսկ նրա «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավը որպես լուսային էֆեկտների վրա հիմնված գեղանկարչական ստեղծագործությունների գլուխգործոց։ Ըստ Բոուլտի, «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավում Կուինջին չի հրաժարվել մեկ տարի առաջ նկարված «Կեչու պուրակը» նկարի հիմնական ոճական սկզբունքներից (ինչպես օրինակ՝ կտավի կիզակետում կենտրոնանալը և երանգների արագ փոփոխությունը), բայց միևնույն ժամանակ արմատական փոփոխություն է իրականացրել նկարի տարածական կառուցվածքի մեջ՝ տեսարանը պատկերելով թռչնի թռիչքի բարձրությունից։ Հետագայում նմանատիպ կառուցվածքներ նա օգտագործել է մի շարք այլ կտավներում։
Արվեստաբան Իրինա Շուվալովան «Լուսնկա գիշեր Դնեպրում» կտավն անվանել է Կուինջիի ամենահայտնի ստեղծագործությունը, նկարչի ստեղծագործական ամենամեծ ձեռքբերումը և չնայած խունացած գույներին, «Ռուսական թանգարանի էքսպոզիցիայի զարդերից մեկը»։ Նրա խոսքով՝ այդ կտավում նկարիչը հասել է «իսկապես պատրանքային և ֆանտաստիկ լուսային էֆեկտի», որի արդյունքում նրան հաջողվել է ստեղծել լուսնի լույսի իրական տպավորություն ինչպես երկնքում, ամպերի վրա, այնպես էլ հանգիստ հոսող գետի մեղմորեն տատանվող մակերեսին։ Շուվալովան նշել է նկարչի հայտնաբերած արտահայտչական պատկերների ճշգրտությունը՝ «դեկորատիվ գունային բծերը, դրանց հակադրությունները, լույսի ելևէջները, կոմպոզիցիայի տարածական շրջադարձը»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1880 նկարներ Կատեգորիա:Արխիպ Կուինջիի նկարներ Կատեգորիա:Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Բնանկարներ
Վերին Լուար
Վերին Լուար (ֆրանսերեն՝ Haute-Loire), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում։
Պատմություն
1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ ստեղծված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։
Բնակչությունը 209.1 հազար մարդ է։
Աշխարհագրական տվյալներ
Շրջապատված է Լուար, Արդեշ, Լոզեր, Կանտալ և Պյուի-դը-Դոմ դեպարտամենտներով։
Տարածքը 4 977 քառ.կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Տորտու
Տորտու, ավելի վաղ Տորտուգա, Île de la Tortue, Isla Tortuga - «կղզի կրիա»), ժայռապատ կղզի Կարիբյան ծովում։
Ստուգաբանություն
Տորտուգա կղզին հայտնաբերած եվրոպացիները եղել են իսպանացիները, ովքեր այնտեղ հասել են 1492 թվականին՝ Քրիստափոր Կոլումբոսի առաջին արշավանքի ժամանակ։ 1492 թվականի դեկտեմբերի 6-ին իսպանացիների երեք նավերն անցնում էին Կուբայն ու Հայիթին բաժանող նեղուցով։ Առավոտյան մառախուղի մեջ Կոլումբոսը տեսնում է կղզու ուրվագիծը, որ նրան հիշեցնում է կրիայի հսկայական պատյան, և նա կղզին կոչում է Տորտուգա  ։
XVII դարում այն եղել է ծովահենության խոշորագույն կենտրոնը Կարիբյան ծովում ։
Պատմություն
Սկզբում կղզին ծառայել է որպես ապաստարան որսորդների և ծովահեների համար։ 1605 թվականին իսպանական կառավարությունը թողնում է արևմտյան Էսպանյոլը, բայց գաղութային ոստիկանությունը շարունակում է հարձակվել որսորդների վրա։ Հյուսիսից կղզին անմատչելի էր լեռների շնորհիվ․ այնտեղ հասնելու ամենահարմար ձևը հարավային կողմում գտնվող նավահանգիստն էր։ Այդ պատճառով էլ Տորտուգան ծառայում էր որպես ծովահերի համար հուսալի ապաստարան։ 1620-ական թվականներին որսորդները նավահանգստին մոտ հիմնեցին փոքրիկ բնակավայր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարիբյան ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Հայիթիի կղզիներ
Յան Բրեյգել Կրտսեր
Յան Բրեյգել Կրտսեր (Jan Brueghel de Jonge) (, Բելգիա), հայտնի նիդերլանդացի (ֆլամանդացի) նկարիչ։
Պիտեր Բրեյգել Ավագի թոռը։ Բրեյգելների նկարչական ընտանիքից։
Կենսագրություն
Յանը ընտանիքի ավագ երեխան էր։ Նրա ծնվելուց երկու տարի հետո մահացավ մայրը և հայրն ամուսնացավ Կատարինե վան Մարիենբուրգի հետ, որի հետ 8 երեխա ունեցավ։ Լինելով առաջնեկը՝ Յանը շարունակեց հոր ուղին և դարձավ նկարիչ։ 10 տարեկան հասակում դարձավ հոր սանը։ Իր ստեղծագործական ուղու ողջ ընթացքում ստեղծում էր հոր ոճին նման կտավներ։ Եղբոր՝ Ամբրոզիումի հետ, նկարում էր բնանկարներ, նատյուրմորտներ, այլաբանական կոմպոզիցիաներ և այլ գործեր՝ լի մանրամասնություններով։ Նա պատճենում էր հոր աշխատանքները և վաճառում էր նրա ստորագրությամբ։ Յան կրտսերի աշխատանքները Յան ավագի նկարներից տարբերվում են ավելի քիչ որակով ու լուսավորությամբ։
Յանը 1590 թվականին ճանապարհորդում էր Իտալիայում, երբ իմացավ հոր մահվան լուրը, որը մահացել էր խոլերայից։ Նա ընդհատեց ճանապարհորդությունը և անմիջապես վերադարձավ՝ որ գլխավորի անտվերպենյան արվեստանոցը։ Շուտով զգալի առաջընթաց ունեցավ և 1630 թվականին դարձավ Սուրբ Լուկասի գիլդիայի դեկանը։ Յան կրտսերի լավագույն նկարները խոշոր բնանկարներն են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլանդրացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Աստերոիդների ցանկ (228301-228400)
Աստերոիդների ցանկ (228201-228300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (228401-228500)
Ստուդյոնկի (գյուղ, Ուսմանսկի շրջան)
Ստուդյոնկի (Студёнки), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ուսմանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ուսմանսկի շրջանի բնակավայրեր
Թոմ Գալահեր
Թոմաս Պատրիկ Գալահեր (Thomas Patrick Gallagher, ), ամերիկացի պետծառայող և դիվանագետ։ ԱՄՆ-ի արտասահմանյան ծառայության պատմության մեջ առաջին աշխատակիցը, որը բացահայտորեն խոստովանել է իր համասեռամոլ կողմնորոշումը 1976 թվականին։ Նրա ներդրումը դիվանագիտության մեջ նշվել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի պարգևով՝ Էլինոր Դոդսոն-Թրաջենի անվան մրցանակով (2012) ։
Անձնական կյանք
Ծնվել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Նյու Յորքի Մանհեթենում՝ իռլանդական ծագում ունեցող ամերիկացիներ վարորդ Թոմաս Գալախերի և սպասուհի Մերի Ջոզեֆ Գալախերի ընտանիքում ։ Նրա ծնողները աշխատել են Նյու Ջերսի նահանգի Դիլ քաղաքում։ Այդ քաղաքում է անցել Գալախերի մանկությունը։ Նախնական կրթությունը ստացել է Էսբերի Պարկ քաղաքի կաթոլիկ դպրոցում։ Ուսումը շարունակել է Ռեդ-Բանկ քաղաքի կաթոլիկ միջնակարգ դպրոցում ։ 1962 թվականին ավարտել է Մոնմուտի համալսարանը՝ քաղաքագիտության բակալավրի աստիճանով։ Ավելի ուշ պաշտպանել է մագիստրոսի աստիճան՝ Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում ։
1966 թվականին ամուսնացել է Քերոլայն Ուորելի հետ։ Չնայած ամուսինների միջև լավ հարաբերություններին, 1972 թվականին ամուսնալուծվել են։ Այդ ժամանակ էլ Գալախերը դադարել է թաքցնել իր համասեռամոլ կողմնորոշումը։ 2017 թվականին նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է Ամին Դուլկոմոնիի հետ։ Ամուսնու հետ ապրել է Տինտոն Ֆոլս քաղաքում։ Թոմաս Գալեխերը մահացել է 2018 թվականի հուլիսի 8-ին Նյու Ջերսի նահանգի Ուոլլ-Թաունշիփ քաղաքում ։
Կարիերա
Մոնմուտի համալսարանն ավարտելուց անմիջապես հետո ընդունվել է Խաղաղության կորպուս և հումանիտար առաքելությամբ ուղարկվել Եթովպիա ։ 1965 թվականին ընդունվել է Պետական դեպարտամենտ և Սաուդյան Արաբիայում անցել դիվանագիտական ծառայության։ Տեղափոխվել է Նիգերիա՝ դիվանագիտական ծառայության։ Այնուհետև Էկվադորում՝ ԱՄՆ-ի Գուայակիլ քաղաքում, ստացել է գլխավոր հյուպատոսի պաշտոն ։
Ամուսնալուծությունից հետո, երբ Գալախերը դադարել է թաքցնել իր կողմնորոշումը, սկսել է բացեիբաց արտահայտվել ի պաշտպանություն ԼԳԲՏ իրավունքների։ 1975 թվականին նրան հրավիրել են զեկույցով հանդես գալու Վաշինգտոնում կայացած «Համասեռամոլները և դաշնային կառավարությունը» խորագրով խորհրդաժողովում։ Գալախերը եղել է Պետդեպարտամենտի առաջին ծառայողը, որը բացահայտորեն իրեն ճանաչել է հոմոսեքսուալ։ Նրա դիրքորոշումն այս հարցում հանգեցրել է 1976 թվականին պետական ծառայությունից ազատվելուն՝ անվտանգության ծառայության կողմից ճնշման պատճառով ։
Թոմ Գալահերը վերադարձել է քաղաքացիական կյանքի։ 1970-ական թվականների վերջից մինչև 1990-ական թվականների կեսերն Լոս Անջելեսում և Կալիֆորնիա նահանգում աշխատել է որպես սոցիալական աշխատող ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով հիվանդների համար։ 1994 թվականին վերադարձել է պետական ծառայության և ծառայել ԱՄՆ դիվանագիտական ներկայացուցչություններում՝ Իսպանիայում, Բելգիայում, Էրիթրեայում և Սուդանում։ Նրա վերջին աշխատավայրը միջազգային առողջապահության վարչությունում ունեցած պաշտոնն էր։ 2005 թվականին պետական ծառայությունից անցել է թոշակի։ 2012 թվականին արժանացել է Էլինոր Դոդսոն-Թրաջենի անվան մրցանակին։ Ամբողջ աշխարհում ակտիվորեն հանդես է եկել ԼԳԲՏ իրավունքների պաշտպանության օգտին ։ 2014 թվականին Մոնմուտի համալսարանի մրցանակի հանձնման ելույթի ժամանակ Գալախերն ասել է. «Համասեռամոլությունը շարունակում է պատժվել մահվամբ աշխարհի շուրջ մեկ տասնյակ երկրներում։ Սաուդյան Արաբիայի գիտնականները քննարկում են, թե արդյոք իսլամը կդառնա ավելի ուղղափառ՝ համասեռամոլներին քարկոծելով, այլ ոչ թե նրանց գլխատելով։ Բրունեյը, Նիգերիան, Ռուսաստանը, Հարավային Աֆրիկան և Ուգանդան վերջերս խոշոր քայլեր են ձեռնարկել։ Մենք դեռ երկար ճանապարհ ունենք անցնելու» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Մուխիլե
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օզյորսկոե (գյուղ, Կորսակովսկի քաղաքային օկրուգ)
Օզյորսկոե (Озёрское), գյուղ Ռուսաստանի Սախալինի մարզի Կորսակովսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախալինի մարզի Կորսակովսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Սերգեևկա (գյուղ, Կազանկայի շրջան)
Սերգեևկա (Сергіївка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1810 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սերգեևկա գյուղում բնակվում էր 140 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,92 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1810 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բարոկկո-փոփ
Բարոկկո փոփ, բարոկկո ռոք (բարոկ ռոք), կամ Բրիտանական բարոկկո, հաճախ անվանում են նաև չեմբեր փոփ/ռոք փոփ ռոք երաժշտության ենթաժանրերից է, որը ստեղծվել է Միացյալ Թագավորություն և Միացյալ Նահանգներում։ Այն հիմնադրվել է 1960-ական թվականներին՝ փոփ ռոքի, դասական երաժշտության, օրկեստրալ փոփի և բարոկկո երաժշտության միախառնումից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոք երաժշտության ժանրեր
Բերտկա
Բերտկա (Бертка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասով, Ալթայի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կատուն գետի ձախ ափից 1,5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերխնեբոսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Կատուն, գետի գետային ենթաավազան՝ Բիա և Կատուն։ Գետի գետային ավազանն է Օբը։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Օլջինատե
Օլջինատե (Olginate), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 6926(2004) մարդ, խտությունը կազմում է 956 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 7 կմ² ։ Փոստային ինդեքս 23854։ Հեռախոսային կոդ՝ 0341։
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է Սանտ Ագնեսեն։ Ամեն տարի տոնը նշվում է փետրվարի 21-ին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
(6948) Գունել
(6948) Գունել (Gounelle), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,39516 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0148 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7755 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1353,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26589 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գեյր Հադլգրիմսոն
Գեյր Հադլգրիմսոն, իսլանդացի քաղաքական գործիչ, 1974 թվականի օգոստոսի 28-ից մինչև 1978 թվականի սեպտեմբերի 1-ը Իսլանդիայի վարչապետը, Անկախության  կուսակցության ներկայացուցիչ Իսլանդիայում։
Կենսագրություն
Ծնվել է խոշոր վաճառականի և Ալտինգի անդամի ընտանիքում։ 1944 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ Իսլանդիայի համալսարանում ստացել է բարձրագույն իրավաբանի կրթություն (ավարտել է 1948 թվականին, ուսման տարիներին եղել է ուսանողական խորհրդի նախագահ):1951-1959 թվականներին եղել է Ռեյկյավիկի դատական դեպարտամենտի պատասխանատուն, ինչպես նաև եղել է «H. Benediktsson & Co» իրավաբանական ընկերության գործադիր տնօրենը, եղել է Գերագույն դատարանի փաստաբան։ 1954 թվականին ընտրվել է Ռեյկյավիկի քաղաքային խորհրդի անդամ։ Հարվարդի համալսարանում սովորել է իրավագիտություն և տնտեսագիտություն ։
Իր քաղաքական գործունեությունը սկսել է Անկախության կուսակցությունում, 1965 թվականից՝ գործկոմի անդամ, 1971 թվականից՝ փոխնախագահ, 1973 թվականից՝ կուսակցության նախագահ՝ փոխարինելով Յոհան Հաֆշտեյնին, ով հրաժարական էր տվել առողջական խնդիրների պատճառներով։
Օսկար Կալլաս
Օսկար Կալլաս (Oskar Kallas, ), էստոնացի դիվանագետ, ժողովրդական բանագետ և լեզվաբան ։
Ֆիննա-էստոնացի գրող Այնո Կալլասի ամուսինը։
Գեյր Հադլգրիմսոն
Կենսագրություն
1974 թվականին Անկախության կուսակցությունը տպավորիչ հաղթանակ տարավ խորհրդարանական ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 42,5%-ը և Ալտինգում 60 մանդատից 25-ը։
Լեոնարդ Ռոզենման
Լեոնարդ Ռոզենման (Leonard Rosenman, ), կինոյի, հեռուստատեսության և թատրոնի ամերիկացի կոմպոզիտոր։ «Օսկար» և «Էմմի» մրցանակների դափնեկիր է։
Գեյր Հադլգրիմսոն
Կենսագրություն
1974-1978 թվականներին եղել է Իսլանդիայի վարչապետը՝ աջ կենտրոնամետ կոալիցիոն կաբինետումԱռաջադիմական կուսակցության հետ միասին։ Նրա վարչապետության ժամանակ Մեծ Բրիտանիայի հետ կոնֆլիկտ է եղել Իսլանդիայի կողմից ձկնորսության նպատակով տարածքային ջրերի ընդլայնման շուրջ (« Ձողաձկան պատերազմ »), որի ժամանակ 1976 թվականի փետրվարի 24-ին խզվել են դիվանագիտական ​​հարաբերությունները Բրիտանիայի հետ։
Օսկար Կալլաս
Կենսագրություն
Օսկար Կալլասը ծնվել է Սաարեմաա կղզու Կարմա գավառակում ծխական ուսուցիչ Միխայել Կալլասի ընտանիքում։ Դեռևս երիտասարդ հասակում նա սկսել է հետաքրքրվել էստոնական ժողովրդական բանահյուսությամբ և ուգրոֆիննական լեզուներով։ Բանագետ Յակոբ Հուրտին օգնել է կազմել էստոնական ազգային բանաստեղծությունների ժողովածուն ։ 1889 թվականին նա առաջին անգամ մեկնել է Ֆինլանդիա, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա վրա։ 1887 թվականից 1892 թվականներին Կալլասը սովորել է Դերպտի (այժմ՝ Տարտու) համալսարանի դասական բանասիրության բաժնում ։ Հետո տեղափոխվել է Ֆինլանդիա, որտեղ 1892-1893 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրյան կայսերական համալսարանում Ֆինլանդիայի ժողովրդական բանահյուսություն և ուգրո-ֆիննական լեզուների բաժնում։
Լեոնարդ Ռոզենման
Կյանք և կարիերա
Լեոնարդ Ռոզենմանը ծնվել է Բրուքլինում, Նյու Յորքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է Խաղաղ օվկիանոսի ռազմաօդային ուժերում, երաժշտության ասպարեզում բակալավրի աստիճան է ստացել Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ Սովորել է նաև Առնոլդ Շյոնբերգի, Ռոջեր Սեշենսի և Լուիջի Դալապիկոլի հետ ։
Գեյր Հադլգրիմսոն
Կենսագրություն
1977 թվականի սեպտեմբերին նա դարձավ Իսլանդիայի առաջին վարչապետը, ով այցելեց ԽՍՀՄ ։
Լեոնարդ Ռոզենման
Կյանք և կարիերա
Ռոզենմանի վաղ աշխատանքների մեծ մասը ներառված են Ջեյմս Դինի «Դրախտից դեպի արևելք» (1955) և «Առանց պատճառի խռովարարը» (1955) ֆիլմերում։ Նա շարունակել է երաժշտություն ստեղծել «Ֆանտաստիկ ճամփորդություն» (1966), «Մատանիների տիրակալը» (1978) ֆիլմի առաջին անիմացիոն մշակումների, «Կրոս ճիչ» (1983) և «Աստղային ճանապարհ 4. ճանապարհորդություն դեպի տուն» ֆիլմերի համար։ Նա նաև երաժշտություն է գրել «Պաշտպաններ», «Աղջամուղջային գոտի», «Գիբսվիլլ» և «Բժիշկ Մարկուս Էլբին» հեռուստասերիալների համար։ Նրա գրեթե ամբողջ ստեղծագործությունն օգտագործվել է 1960-ականներին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին նկարահանված «Մարտ» հեռուստասերիալի համար։
Օսկար Կալլաս
Կենսագրություն
Դերպտի համալսարանում սովորելու ժամանակ Կալլասը ակտիվ մասնակցել է քաղաքական կյանքին։ Իր ընկերոջ և էստոնացի ապագա քաղաքագետ Յան Տինիսոնի հետ մասնացել է «Էստոնիայի ուսանողների միություն» ազգայնական կազմակերպությանը։
Գեյր Հադլգրիմսոն
Կենսագրություն
1983 թվականին նա պարտվեց կուսակցության առաջնորդի ընտրություններում Թորստայն Փալսոնին և կորցրեց իր տեղը խորհրդարանում, միևնույն ժամանակ հրաժարական տվեց կուսակցության նախագահի պաշտոնից ։
Լեոնարդ Ռոզենման
Կյանք և կարիերա
Ռոզենմանը 70 տարեկան հասակում հիվանդացել է ճակատաքունքային հիվանդությամբ, որը նման է Ալցհայմերի հիվանդությանը։
Սթենլի Հոլլ
Գրենվիլ Սթենլի Հոլլ (Granville Stanley Hall, ), ամերիկյան հոգեբանության ռահվիրա և մանկավարժ։ Նրա հետաքրքրությունները կենտրոնացած են երեխաների զարգացման (մանկաբանություն) և էվոլյուցիոն տեսության վրա։ Հոլլը եղել է Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի և Քլարկի համալսարանի առաջին նախագահը։ Վիլյամ Ջեյմսի հետ հավասար նա միակն է, որ երկու անգամ դարձել է Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի նախագահը (կրկին 1924 թվականին)։
Լեոնարդ Ռոզենման
Կյանք և կարիերա
Մահացել է 2008 թվականի մարտի 4-ին, սրտի կաթվածից, Վուդլենդ-Հիլզում, Կալիֆոռնիայում ։
Օսկար Կալլաս
Կենսագրություն
1893 թվականից հետո նա դասավանդել է Նարվայի տարբեր դպրոցներում, իսկ հետո նաև Սանկտ Պետերբուրգում։ Մեծ մասամբ եղել է Կարլ Մայի դպրոցի ուսուցիչ։ Նույն ժամանակաշրջանում Յաան Տինիսոնի հետ հիմնադրել է «Postimees» թերթը, որը դեմ էր Էստոնիայի ռուսականացմանը։ 1901 թվականին Ալեքսանդրի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան։ 1901-1903 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբան-բանասիրական ֆակուլտետի համեմատական բանասիրության բաժնի պրիվատ-դոցենտ էր։
Լեոնարդ Ռոզենման
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոկոմպոզիտորներ
Գեյր Հադլգրիմսոն
Կենսագրություն
1983-1986 թվականներին զբաղեցրել է Արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը Շտեյնգրիմուր Հերմանսոնի կոալիցիոն կաբինետում։
Օսկար Կալլաս
Կենսագրություն
1903 թվականից Կալլասը «Postimees» թերթում աշխատել է որպես լրագրող, ինչպես նաև Տարտուի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։ Կալլասը դարձել է Էստոնիայի աղջիկների առաջին դպրոցի առաջին տնօրենը (այժմ Միյնա Հյարմայի գիմնազիա), որը հիմնադրվել է 1906 թվականին Տարտուում։ 1909 թվականին Կալլասը եղել է Էստոնիայի ազգային թանգարանի հիմնադիրներից մեկը Տարտուում և երկար տարիներ եղել է կամավորական աշխատանքի բաժնի տնօրեն ։ Կալլասը հիմնականում հայտնի է Լուձի և Լատգալի շրջանների էստոնական գյուղերի լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրություններով։
Սթենլի Հոլլ
Կենսագրություն
Ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Էշֆիլդ բնակավայրում։ 1867 թվականին ավարտել է Ուիլյամսի քոլեջը, այնուհետև ուսանել է միացյալ աստվածաբանական ճեմարանում։ Մի քանի տարի աշխատել է Լայպցիգում գտնվող Վունդտի լաբորատորիայում։ Ոգեշնչվելով Վիլհելմ Վունդտի «Principles Physiological Psychology» աշխատությամբ` նա, Ուիլյամ Ջեյմսի ղեկավարությամբ, Հարվարդի համալսարանում ստացել է հոգեբանության դոկտորի կոչում։ Լայպցիգում Հոլլն արդյունավետ կերպով զբաղվել է ընդհանուր հոգեբանության խնդիրներով՝ հետազոտելով պրոպրիորեցեպցիան։ Այն տարածության մեջ մկանային զգայունության ընկալումն է, որը բացահայտվել է Ի. Մ. Սեչենովի կողմից։ Թեև պրոպրիորեցեպցիայի հետազոտման համար Նոբելյան մրցանակ է ստացել Շերինգթոնը, նրա հետազոտությունը հիմնականում հիմնված է եղել Սեչենովի աշխատությունների վրա։ Հոլլը հայտնի է որպես մանկաբանության հիմնադիր։ Հոլլը նաև տարիքային հոգեբանության խնդիրներին նվիրված առաջին ամսագրերի հիմնադիրն էր։ 1891 թվականից սկսել է հրատարակվել նրա խմբագրած «Մանկավարժական սեմինար և գենետիկական հոգեբանության ամսագիրը», իսկ 1910 թվականից՝ «Մանկավարժական հոգեբանության ամսագիրը»։
Գեյր Հադլգրիմսոն
Կենսագրություն
Դրանից հետո նա դարձավ Իսլանդիայի Կենտրոնական բանկի երեք կառավարիչներից մեկը և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև իր մահը։
Օսկար Կալլաս
Կենսագրություն
1918 թվականին Էստոնիայի անկախության ձեռքբերումից հետո Կալլասն անցել է դիվանագիտական ծառայության։ Նա եղել է Էստոնիայի ներկայացուցիչը Ֆինլանդիայում։ Այնուհետև 1922 թվանից մինչև 1934 թվականը Լոնդոնում ծառայել է որպես Էստոնիայի դեսպան։
Սթենլի Հոլլ
Կենսագրություն
Հոլլն իր գործունեությունը որպես անգլերենի ուսուցիչ սկսել է Օհայոյի «Yellow Springs» գյուղի «Antioch» քոլեջում։ 1882 թվականին (մինչև 1888 թվականը) Ջոն Հոփքինսի համալսարանում նշանակվել է հոգեբանության և մանկավարժության պրոֆեսոր և ստեղծել է Միացյալ Նահանգների առաջին հոգեբանական լաբորատորիան ։ Այնտեղ Հոլլը խիստ դեմ էր, որ ավագ դպրոցում հատուկ ուշադրություն դարձվի ավանդական առարկաների ուսուցմանը, ինչպիսիք են լատիներենը, մաթեմատիկան, գիտությունը և պատմությունը՝ ասելով, որ դպրոցները պետք է ավելի շատ ուշադրություն դարձնեն դեռահասների դաստիարակությանը, քան քոլեջի ուսանողների պատրաստմանը։
Գեյր Հադլգրիմսոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Վարչապետներ
Սթենլի Հոլլ
Կենսագրություն
Հոլլը հանգել է այն եզրակացության, որ երեխայի հոգեկան զարգացման հիմքում բիոգենետիկական օրենքն է։ Հոլլը տարածել է կենսագենետիկական օրենքի ազդեցությունը սաղմի զարգացումից մինչև մարդու հոգեբանություն՝ ապացուցելով, որ երեխայի հոգեբանության զարգացումը համառոտ կրկնում է Homo Sapiens տեսակի հոգեկանի ֆիլոգենետիկական զարգացման բոլոր փուլերը։ Հոլլի վերակապիտուլյացիայի տեսությունը պնդում է, որ հաջորդականությունը և բովանդակությունը այդ փուլերում տրված են գենետիկորեն, այդ պատճառով երեխան իր զարգացման որևէ փուլից չի կարող ոչ խուսափել, ոչ էլ ազատվել ։
Օսկար Կալլաս
Կենսագրություն
Կնոջ հետ ապրել է Տալլինում։ Էստոնիայի՝ ԽՍՀՄ-ին միանալուց հետո արտագաղթել է Շվեդիա։ Մահացել է 1946 թվականի հունվարի 26-ին Ստոկհոլմում։ Թաղվել է 1946 թվականի փետրվարին Հելսինկիում։
Սթենլի Հոլլ
Կենսագրություն
1887 թվականին հիմնադրել է «American Journal of Psychology»-ը և 1892 թվականին նշանակվել Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի առաջին նախագահ ։ 1889 թվականին նշանակվել է Քլարկի համալսարանի առաջին նախագահ, այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է մինչև 1920 թվականը։ Նախագահության 31 տարիների ընթացքում Հոլլն ինտելեկտուալ առումով մնացել է ակտիվ։ Նա կարևոր դեր է խաղացել մանկավարժական հոգեբանության զարգացման գործում, ինչպես նաև փորձել է պարզել կրթության ազդեցությունը դեռահասների վրա։ Նա նաև պատասխանել է Զիգմունդ Ֆրոյդի և Կարլ Յունգի հրավերին՝ այցելելու նրանց և կարդալու դասախոսությունների դասընթացը (1909)։
Օսկար Կալլաս
Անձնական կյանք
Ալեքսանդրյան համալսարանում սովորելու ժամանակ նա ծանոթացել է Այնո Կրոնի հետ, որն իր գիտական ղեկավարի քույրն էր։ 1900 թվականին նրանք ամուսնացել են Հելսինկիի լյութերական եկեղեցում։ Նրանք ունեցել են հինգ երեխա՝ Վիրվե, Լայնե, Սուլև, Հիլար և Լեմբիտ (մահացել է մանուկ հասակում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Էստոնացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Էստոնացի բանահավաքներ Կատեգորիա:Էստոնացի լրագրողներ Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Էստոնիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Էստոնացի բարբառագետներ
Սթենլի Հոլլ
Կենսագրություն
Հոլլը հոգեբանության պատմությունում մնացել է մարդ, որը մեծ ներդրում է ունեցել հոգեբանական գիտության և կիրառական հոգեբանության վրա։ Նրա ղեկավարությամբ հոգեբանության դոկտորի աստիճան են ստացել բազմաթիվ հայտնի հոգեբաններ, ինչպես նաև առաջին աֆրոամերիկացին, որը երբևէ ստացել է հոգեբանության դոկտորի աստիճան՝ Ֆրենսիս Սեսիլ Սամները (1920) ։
Գրական գործունեություն
Կարևոր ներդրում ունենալով ուսումնական գրականության մեջ, ինչպես նաև լինելով առաջատար հեղինակություն այս ոլորտում՝ նա հիմնադրել և եղել է «American Journal of Psychology»-ի խմբագիրը, ինչպես նաև խմբագրել է «Pedagogical Seminary»-y (1892 թվականից սկսած), «American Journal of Religious Psychology and Education»-ը (1904 թվականից սկսած), «Journal of Race Development» (1910 թվականից սկսած)։ Նրա գրքերի թվում են՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ջոն Հոփքինսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թերահավատներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Ատլանտյան Լուար
Ատլանտյան Լուար (Loire-Atlantique), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում։
Պատմություն
1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ ստեղծված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։
Բնակչությունը մեկ միլիոն 268.1 հազար մարդ է։
Աշխարհագրական տվյալներ
Տարածքը 6 815 քառ.կմ է։
Լեզուները
Ատլանտյան Լուարան պատմական Բրետան մարզի հինգ տարածաշրջաններից մեկն է, այնպես որ, ինչպես ամբողջ Վերին Բրետանում, այնպես և այս դեպարտամենտում ավանդաբար գործածվել է գալլո լեզուն, սակայն, դեպարտամենտի արևմտյան մասի Գերանդ տարածքում մինչև վերջին ժամանակներս խոսում էին բրետոներեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Գուրգեն Մուշեղյան
Գուրգեն Ներսեսի Մուշեղյան, ճարտարապետ։ Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ (1981)։ ՀՃԱ ակադեմիկոս (1996)։ ՌԴ ճարտարապետության և շինարարության ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1999)։
Օսամու Տեձուկա
Օսամու Տեձուկա, ճապոնացի մանգակա, անիմատոր, բժշկական գիտության թեկնածու։
Գուրգեն Մուշեղյան
Ջազային երգչուհի Արաքսյա Մուշեղյանի հայրը։
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետի ճարտարապետական բաժինը։ 1959-1962 թվականներին եղել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտի ավագ ճարտարապետ, 1962-1964 թվականներին՝ Գյումրիի գլխավոր ճարտարապետը, 1964-1967 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետի տեղակալը։ 1982-1990 թվականներին զբաղեցրել է Երևանի գլխավոր ճարտարապետի պաշտոնը։ 2001-2009 թվականներին եղել է Երևաննախագիծ ՓԲԸ գործադիր տնօրենը։ Դասավանդել է Երևանի ճարտարապետաշինարարական ինստիտուտում (պրոֆեսոր)։ 1963 թվականից Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ է, Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարական ԳԱ օտարերկրյա անդամ, Հայաստանի ճարտարապետության ակադեմիայի ակադեմիկոս ։