cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նադիա Ալ-Սաքքաֆ
Մրցանակներ և կոչումներ
Ալ-Սաքքաֆը 2006 Գեբրան Թուեն մրցանակի առաջին դափնեկիրն էր, որը տրվել էր Բեյրութի «Ամսագրերի և հրատարակիչների համաշխարհային ասոցիացիայի» և «Ան-Նարեն» ամսագրի կողմից ։ 2013 թվականին նա ստացել է «Խաղաղության համար բիզնես» մրցանակը, որը ընտրվել էր տնտեսագիտության և խաղաղապահության Նոբելյան մրցանակի մրցանակակիրների կողմից և տրվում էր մասնավոր հատվածի առաջնորդներին, որոնք «բարոյական գործնական պրակտիկայի միջոցով ցույց են տվել փոխակերպում և դրական փոփոխություններ» ։ 2013 թվականին BBC-ի կողմից ճանաչվել է «աշխարհը փոխած 100 կանանցից» մեկը ։
Անձնական կյանք
Ալ-Սաքքաֆը ամուսնացել է հորդանանցու հետ. զույգն ունի երկու զավակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եմենի կառավարության նախարարներ Կատեգորիա:Եմենցի կին լրագրողներ Կատեգորիա:Տեղեկատվության նախարարներ Կատեգորիա:BBC 100 կին Կատեգորիա:Եմենի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կանայք Եմենում Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածուներ
Իշտվան Պետելեյ
Իշտվան Պետելեյ (հունգարերեն՝ Petelei István,, հունգարացի գրող։ Ծագումով հայ։
1886-1891 թվականներին Կլուժում խմբագրել է «Կոլոշվար» («Kolosvar») թերթը։ 1880-1890-ական թվականներին հրատարակվել են Իշտվան Պետելեյի «Խաչեր», «Գավառական մարդիկ», «Կյանք», «Սոխակ» պատմվածքների ժողովածուները։ Նրա անտիպ գործերը հետագայում տպագրվել են «Տրանսիլվանիայի աստղեր» (1935) գրքում։ Իշտվան Պետելեյին քննադատական ռեալիզմի դիրքերից պատկերել է Տրանսիլվանիայի ոչ միայն հունգար, այլև մյուս ժողովուրդների կյանքն ու կենցաղը։ Սերտ կապերի մեջ է եղել հայկական շրջանակների հետ, Գեռլայի «Արմենիա» («Armenia») հունգարերեն հայագիտական հանդեսում (JSP 10, 1904 թվական) լույս է տեսել նրա «Մատանի» պատմվածքը։ Իշտվան Պետելեյը կազմակերպել և ուղղություն է տվել Տրանսիլվանիայի հայերի գրական կյանքին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարահայ գրողներ Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Here’s to Never Growing Up
«Here’s To Never Growing Up», կանադացի փոփ-պանկ երգչուհի Ավրիլ Լավինի երգը, որ թողարկվել է որպես նրա Avril Lavigne հինգերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2013 թվականին ապրիլի 9-ին։
2013 թվականի փետրվարի 8-ին Ավրիլ Լավինը Թվիթերի միջոցով հայտարարել է, որ Here’s To Never Growing Up երգը թողարկվելու է որպես իր հինգերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ ։ Երգը ձայանագրվել է 2013 թվականի սկզբին Henson Recording Studios-ում ։
Երգացանկ
CD Թվային ներբեռնում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավրիլ Լավինի երգեր Կատեգորիա:2013 երգեր
Լազերևսկայա (Վոլոմայի վտակ)
Լազերևսկայա (Лазаревская), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլոմա գետի աջ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 8 կմ է, ավազանի տարածքը 331 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սեգեժա գետի ակունք է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ
Ակտինոլեմ խոշորաբաժակ, հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Միամյա բույս է, որն ունի 10-25 սմ բարձրություն։ Հովանոցի ներքին ծաղիկները երկսեռ են, համարյա նստադիր, արտաքին ծաղիկները արական են, երկար ծաղկակոթերով։ Ծածկոցի թերթերը խոշոր և փշատամնավոր եզրերով են։ Պտուղների մերիկարպները մեջքի կողմից սանրաձև ատամնավոր են ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ուրծի լեռնաշղթա, Ողջաբերդի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Սիրիական անապատում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ կավային լանջերին, ցանքերում, կիսաանապատում և չոր տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին ։
Պահպանություն
Պոպուլյացիաներից մեկը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Միամյա բույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Հովանոցավորներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Լուկաս Սամարաս
Լուկաս Սամարաս (Λουκάς Σαμαράς, ), հունական ծագմամբ ամերիկյան նկարիչ, քանդակագործ-պոստմոդեռնստ, աբսուրդիստական քանդակիներից մինչև վիդեոարտ ժանրերում նեո-դադաիստական աշխատանքների հեղինակ։
Կենսագրություն
Լուկաս Սամարասը ծնվել է 1936 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Հունաստանում, Արևմտյան Մակեդոնիայի Կաստորիա քաղաքում։ Հայրը՝ Դամիանոս Սամարասը, 1939 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, իսկ 1948 թվականին, նրա կինը՝ Տրիգոն Սամարան և նրանց որդին՝ Լուկասը, տեղափոխվեցին նրա մոտ ։ Այդ ժամանակից ի վեր ընտանիքը ապրում էր Նյու Ջերսիում։
Ալեքսանդր Բալակին
Ալեքսանդր Բալակին (Олександр Миколайович Балакін ), ուկրաինացի ֆուտբոլային մրցավար։
Լուկաս Սամարաս
Կենսագրություն
1951 թվականից Լուկաս Սամարասը սովորում է Նյու Ջերսիի նահանգի Արևմտյան Նյու Յորք քաղաքի Memorial High School միջնակարգ դպրոցի ավարտական դասարաններում։ 1955 թվականին ամերիկյան քաղաքացիության հետ Լուկասին հաջողվում է ձեռք բերել Նյու Ջերսի նահանգի կրթաթոշակ, և նա ընդունվում է Նյու Բրանսուիկի հնագույն Ռատգերսի համալսարանը։ Այստեղ նա ծանոթացավ Ալան Կապրոուի և Ջորջ Սիգալի հետ։ Նրանցից առաջինի հետ նա մասնակցել է հեփենինգների, իսկ երկրորդին՝ կեցվածք է ընդունել գիպսե ձուլվածքի քանդակի համար։ Համալսարանն ավարտելուց հետո, 1959-ից մինչև 1962 թվականը, Սամարասը շարունակում է Վուդրո Վիլսոնի կրթաթոշակով Կոլումբիայի համալսարանում արվեստի պատմության դասեր՝ արվեստի ազդեցիկ տեսաբան և քննադատ Մեյեր Շապիրոյի (1904-1996) ղեկավարությամբ։
Ալեքսանդր Բալակին
Կենսագրություն
1982 թվականին սկսել է ԽՍՀՄ առաջնության խաղերի մրցավարությունը։ 7 մրցաշրջաններում մրցավարի դերում նա անցկացրել է 27 խաղ։ Դաշտ է դուրս եկել ԽՍՀՄ ֆուտբոլի ֆեդերացիայի գավաթի երկու խաղերում։ Երկու դեպքում էլ մրցակիցներից մեկը Կիևի "Դինամոն" էր։ 1986 թվականի խաղարկությունում նրանք զիջեցին Դոնեցկի "Շախտյորին": Իսկ երեք տարի անց՝ Խարկովսկի "Մետալիստին":
Լուկաս Սամարաս
Կենսագրություն
Լուկաս Սամարասին որպես նկարիչ և քանդակագործ սկզնական համբավ (1960-ականների սկզբին) են բերել նրա «զարդատուփերը» (տուփեր, որոնք առատորեն սոսնձված են փայլուն ստրազներով, ուլունքներով)։ Դրանք անսպասելիորեն «զարդարված» էին ցցված ասեղներով, մեխերով և ածելիներով, իսկ ներսում պարունակում էին դանակներ, թռչունների խրտվիլակներ, քարեր, հայելիներ, դիմանկարային լուսանկարներ, խճճված մազերի զանգվածներ ։
1960-ականների կեսերից Լուկաս Սամարասը պատկերասրահներում և թանգարանային տարածություններում բարդ, բազմաշերտ օպտիկական էֆեկտների ստեղծման համար օգտագործում է թափանցիկ և արտացոլող նյութեր, այդպիսի սրահների օրինակ է «Հայելային սենյակը» (1966), որտեղ դիտողը ինքն է անվերջ արտացոլվում, ընկղմվում՝ տարածական ապակողմնորոշման գլխապտույտ մթնոլորտի մեջ։
Ալեքսանդր Բալակին
Կենսագրություն
Հինգ մրցաշրջաններում սպասարկել է Ուկրաինայի առաջնության հանդիպումները։ 1992 թվականի մարտի 17-ին մրցավարի կարգավիճակում նշել է նորամուտը Ուկրաինայի առաջին լիգայի թիմերի մրցաշարում։ Այդ խաղում Արդանիան նվազագույն հաշվով հաղթել է Շախտյոր-2-ին (Դոնեցկ)։ Առաջին և երկրորդ խմբում անցկացրել է ընդհանուր 34 խաղ։ Որպես կողային մրցավար սպասարկել է բարձրագույն խմբի հանդիպումները։
Լուկաս Սամարաս
Կենսագրություն
1960-ականների վերջից նրա լուսանկարչական շարքի հիմնական թեման իր սեփական պատկերացումն է հենց իր մասին, որպես կանոն, միտումնավոր խեղաթյուրված էր։ Նա աշխատել է մուլտիմեդիա կոլաժների հետ և մանիպուլյացիայի է ենթարկել Polaroid-ի ժապավենը ՝ ռետուշի ենթարկելով պատրաստի լուսանկարները։ Արդյունքները եղել են (ինչպես նրանց նկարիչն էր անվանում) «Ֆոտո-վերափոխումներ», որոնք հանդիսատեսի մեջ առաջացնում են տագնապ և անհանգստություն ։
Սամարասը 1968-ին Կասելում մասնակցել է չորրորդ documenta-յին, 5-րդ documenta-յին (1972) և 6-ի documenta-յին (1977)։ 1986 թվականին նկարիչն արժանացել է Infinity Award for Art մրցանակի։ Լուկաս Սամարասի առաջին խոշոր հետահայաց ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1982 թվականին՝ Նյու Յորքի Ուիթնի թանգարանում, իսկ 1988-ին՝ Փարիզի Ժ. Պոմպիդուի ժամանակակից արվեստի կենտրոնում, իսկ 1996-ին տեղի է ունեցել հետադարձ ցուցահանդեսներ հինգ ամերիկյան թանգարաններում։
Ալեքսանդր Բալակին
Կենսագրություն
1995-2002 թվականներին ղեկավարել է Կիևի մրցավարների կոմիտեն ։
Լուկաս Սամարաս
Կենսագրություն
Սամարասը Հունաստանը ներկայացրել Է Վենետիկի 53-րդ բիենալեում PARAXENA մուլտիմեդիա ինստալյացիայով (2009) ։
Ալեքսանդր Բալակին
Ընտանիք
Հայտնի մարզական ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Նրա հայրը՝ Նիկոլայը և հորեղբայրը՝ Վլադիմիրը 30-40 թվականներին հանդես են եկել Կիևի Լոկոմոտիվում և Դինամոյում։ Ավագ եղբայրը` Իգորը պաշտպանել է Կիևի Դինամոյի գույնները։ Որդին՝ Նիկոլայը ՖԻՖԱ-ի մրցավար է։
Լուկաս Սամարաս
Կենսագրություն
Վերջերս նա սկսել է ուսումնասիրել համակարգչային արվեստի բնագավառը՝ համադրելով լուսանկարներն ու վիրտուալ իրականությունը, ստեղծել է կարճ տեսաֆիլմերի շարք, որոնք նա անվանել է «Photoflicks» .։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:1936 ծնունդներ Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ռատգերսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Բալակին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ
Սիբեխ սիբեխանման
Սիբեխ սիբեխանման, հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Երկամյա, թույլ ճյուղավորված խոտաբույս է, որն ունի 30-50 սմ բարձրություն։ Տերևները կաշենման են, արմատամերձները ամբողջական տափակացած կոթուններով են և ունեն ձվաձև երկարավուն կամ գծային-երկարավուն տեսք՝ հիմքում սրտաձև տերևաթիթեղով։ Ծածկոցը և ծածկոցիկը բացակայում են։ Պտուղները նեղ են, երկարավուն ։
Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում ⟨Արարատ ավանի շրջակայք, Այղրլիճ⟩, նաև Անատոլիայում և Արևմտյան Իրանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրությունների վրա, աղակալված հողերում և խոնավ մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Այն ներկայումս աճում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Սևանի ֆլորիստիկական շրջանում նույնպես աճելէ, բայց հավանաբար անհետացել է լճի ցամաքեցումից հետո։ Ընդհանուր արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին կապված գյուղատնտեսական գործունեության (մելորացիա, ճահիճների աղազրկում և չորացում, բուսականության այրում) հետ տարածման ու բնակության շրջանների կրճատման վտանգ է սպառնում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր մեկ կարգավիճակով՝ որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվեցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ ։
Արարատի ճահիճները ներկայումս առանձնացվել են որպես բնության հուշարձան, սակայն ոչ մի կոնկրետ գործողություն չի իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Հովանոցավորներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Էքսուդատ
Էքսուդատ (exsudo «դուրս եմ գալիս»;  «–ից» +  «քրտնել») , բորբոքման ժամանակ մանր արյունատար անոթներից՝ դեպի օրգանիզմի խոռոչներ և հյուսվածքներ արտահոսող հեղուկ ։
Էքսուդացիա– էքսուդատի դուրս բերման գործընթաց ։
Տերմինաբանություն
«Էքսուդատ» և «էքսուդացիա» տերմինները կիրառվում են միայն բորբոքման նկարագրման դեպքում և նպատակ ունեն ընդգծել բորբոքային հեղուկի տարբերությունները (ինչպես նաև առաջացման մեխանիզմները) միջբջջային հեղուկից և տրանսուդատից ։
Էքսուդացիայի մեխանիզմ
Այս մեխանիզմների միջև դինամիկ հավասարակշռության պահպանումն ապահովում է նրանով, որ առողջ մարդու մոտ թոքամզի ներծծող ունակությունը մոտ 3 անգամ գերազանցում է նրա սեկրետոր (արտազատական) ունակությունը, այդ պատճառով թոքամզի խոռոչում առկա է հեղուկի միայն աննշան քանակություն։
Էքսուդացիայի առաջատար գործոնն է հանդիսանում անոթների թափանցելիության աճը։ Այն, որպես կանոն, հանդիսանում է երկփուլ գործընթաց և իր մեջ է ներառում արագ և դանդաղ փուլերը։ Արագ փուլն առաջանում է բորբոքային ազդակի ներգործությամբ, հասնում է իր առավելագույնին մի քանի րոպեների ընթացքում և ավարտվում է մոտ 15–30 րոպեների ընթացքում։ Դանդաղ փուլը զարգանում է աստիճանաբար, հասնում է իր առավելագույնին 4–6 ժամ անց և, որոշ դեպքերում, շարունակվում է մինչև 100 ժամ՝ կախված բորբոքման ինտենսիվությունից։ Հետևաբար՝ բորբոքման էքսուդատիվ փուլը սկսվում է անապաղ և շարունակվում է ավելի քան 4 օր։
Դասակարգում
Բորբոքային հյուսվածքներում հեղուկի արտահոսքի դեպքում խոսքը գնում է վնասվածքային էքսուդատի (exsudo vulnerale), իսկ օրգանիզմի խոռոչներ բորբոքային հեղուկի արտահոսքի դեպքում՝ արտաքիրտի մասին (effusion)։ Ոչ հազվադեպ էքսուդատ և արտաքիրտ տերմինները հանդիսանում են հոմանիշներ , ինչն այդքան էլ ճիշտ չէ, քանի որ «էքսուդատ» տերմինը կիրառելի է միայն բորբոքային պրոցեսի համար , իսկ արտաքիրտը ոչ միշտ է ունենում բորբոքային բնույթ։
Ըստ մակրոսկոպիկ պատկերի տարբերում են էքսուդատի հետևյալ տեսակները՝ շճային, ֆիբրոզ, թարախային, նեխական, արյունահոսական։ Ինչպես նաև հանդիպում են խառը՝ շճաֆիբրինոզ, շճաթարախային, շճաարյունահոսական, թարախաֆիբրինոզ տեսակները ։ Բացի դրանից, ըստ մակրոսկոպիկ պատկերի, որոշ հեղինակներ առաձնացնում են էքսուդատի հետևյալ, առավել հազվադեպ հանդիպող տեսակները՝ լորձային (exsudo mucosum), լորձաարյունահոսական (exsudo mucohaemorrhagicum) , կաթնաձև (խիլյոզ, խիլուսանման, կեղծ խիլյոզնման, խոլեսթերինային) ։
Ըստ բջջաբանական պատկերի տարբերում են էքսուդատի հետևյալ տեսակները՝ նեյտրոֆիլային, լիֆոցիտար, էոզինոֆիլային, մոնոնուկլեար և խառև ձևեր ։ Սուր բորբոքմանը բնորոշ է էքսուդատում նեյտրոֆիլների, քրոնիկ բորբոքմանը՝ լիմֆոցիտների և մոնոցիտների, իսկ ալերգիկ ծագման բորբոքմանը՝ էոզինոֆիների գերակշռումը։
Շճային
Շճային էքսուդատը (exsudo serosum) իրենից ներկայացնում է գրեթե թափանցիկ հեղուկ։ Իր կազմով այն ավելի մոտ է տրանսուդատին ։ Ոչ մեծ քանակությամբ (3-5 %) պարունակում է սպիտակուց (հիմնականում՝ ալբումին) և բազմաձև կորիզային լեյկոցիտներ (նեյտրոֆիլներ, բազոֆիլներ, էոզինոֆիլներ)։ Տեսակարար կշիռը կազմում է 1015—1020, pH՝ 6–7 ։ Ցենտրիֆուգելուց հետո նստավածքը պարունակում է եզակի սեգմենտակորիզավոր գրանուլոցիտներ (նեյտրոֆիլների «հասուն» ձևեր ) և շճային թաղանթների էպիթելային բջիջներ ։
Որպես կանոն, այդպիսի էքսուդատը ձևավորվում է շճային թաղանթների բորբոքման հետևանքով (շճային պերիտոնիտ, շճային պերկարդիտ) և հազվադեպ է հանդիպում պարենքիմատոզ օրգանների բորբոքման ժամանակ ։ Բնորոշ է այրվածքային, վիրուսային կամ ալերգիկ բորբոքմանը  ։
Շճային էքսուդատը հեշտ է ներծծվում, չի թողնում ոչ մի հետք կամ ձևավորում է շճային թաղանթների աննշան հաստացում ։
Ֆիբրինոզ
Ֆիբրինոզ էքսուդատին (exsudo fibrinosum) բնորոշ է ֆիբրինոգենի բարձր պարունակությունը, ինչը պայմանավորված է անոթների թափանցելիության արտահայտված աճի հետ։ Վնասված կամ բորբոքված հյուսվածքների հետ շփվելուց ֆիբրինոգենը վերածվում է ֆիբրինի, որը շճային թաղանթների մակերեսին առաջացնում է մազմզուկավոր զանգված հիշեցնող նստվածք, իսկ լորձային մակերեսներին նստում է թաղանթի նման (այս էքսուդատով են պայմանավորված բորբոքման կրուպոզ և դիֆթերիտիկ տեսակները)։ Էքսուդատում ֆիբրինի մեծ քանակության հետևանքով տեսակարար կշիռը լինում է շատ ավելի մեծ, քան շճային էքսուդատի տեսակարար կշիռը ։
Ֆիբրինոզ էքսուդացիան կարող է առաջանալ դիզենթերիայի, թոքախտի, դիֆթերիայի, ինչպես նար տարբեր վիրուսների հարուցիչներով վարակման, էնդոգեն (օրինակ՝ ուրեմիա) և էկզոգեն (օրինակ՝ սուլեմայով թունավորում) ծագման թույներով թունավորման ժամանակ
Շճային թաղանթների վրա նստած ֆիբրինը մասնակիորեն ենթարկվում է աուտոլիզի, բայց նրա մեծ մասը ենթարկվում է օրգանիզացիայի (շարակցական հուսվածքի աճ), ինչի հետևանքով ձևավորվում են կպումներ և սպիեր։ Լորձային մակերեսների վրա ֆիբրինը ենթարկվում է աուտոլիզի և անջատվում է՝ թողնելով խոցեր, որոնց խորությունը որոշվում է ֆիբրինի նստեցման խորությամբ։ Ժամանակի ընթացքում խոցերը վերականգնվում են ։
Թարախային
Թարախային էքսուդատը (exsudo purulentum) կամ թարախը մակրոսկոպիկ իրենից ներկայացնում է կանաչավուն երանգի, պղտոր և մածուցիկ հեղուկ։ Այն պարունակում է մեծ քանակությամբ, գերազանցապես քայքայված բազմաձև կորիզային լեյկոցիտներ (թարախային մարմնիկներ), ալբումիններ, գլոբուլիններ, ֆիբրինի թելեր, ֆերմենտեր և հյուսվածքների պրոտեոլիզի արգասիքներ ։
Թարախային էքսուդատը կարող է ձևավորվել ցանկացած հյուսվածքի, օրգանի, շճային խոռոչների, մաշկի բորբոքման դեպքում, կարող է առաջացնել աբսցես կամ ֆլեգմոնա.
Բնորոշ է ստաֆիլոկոկային, ստրեպտոկոկային, մենինգոկոկային, գոնոկոկային, միկոբակտրիային ծագման և ախտածին սնկերով հարուցված բորբոքմանը ։
Նեխական
Նեխական էքսուդատը (exsudo putrida) իրենից ներկայացնում է կեղտոտ կանաչավուն երանգի հեղուկ, ինդոլի կամ սկատոլի տճաճ հոտով ։ Ձևավորվում է այն դեպքում, երբ բորբոքային գործընթացը զարգացել է անաէրոբ բակտերիաներով պայմանավորված։ Այս տեակի բորբոքման դեպքում հյուսվածքները ենթարկվում են նեխկան կազմալուծման ։
Արյունահոսական
Արյունահոսական էքսուդատն (exsudo haemorrhagicum) ունի վարդագույն կամ կարմիր գույն, ինչը պայմանավորված է էքսուդատում պարունակվող մեծ քանակի էրիթրոցիտներով, որոնք այստեղ են հայտնվում բորբոքման հետևանքով առաջացած անոթների բարձրացած թափանցելիության կամ քայքայման հետևանքով ։
Այս էքսուդատի առաջացումը բնորոշ է բարձր վիրուլենտություն ունեցող հարուցիչներով (օրինակ՝ ժանտախտ, սիբիրյան խոց, բնական ծաղիկ, տոքսիկ գրիպ) առաջացած բորբոքմանը։ Բացի դրանից, այն դիտվում է նաև թոքախտային պլևրիտների, ալերգիկ ծագման բորբոքման և չարորակ նորագոյացություների ժամանակ ։
Խիլյոզ
Խիլյոզ էքսուդատը հաճախ հանդիպում է որովայնի խոռոչում, սակայն դիտվում է նաև թոքամզի խոռոչում՝ կրծքային ծորանի, միջկողային և թոքային ավշային անոթների պատռման դեպքում ։
Խիլուսանման
Խիլուսանման էքսուդատը (hydrops chyliformis s. adiposus) ևս ունի կաթնային գույն, ինչպես և խիլյոզ էքսուդատը։ Սակայն, ի տարբերություն վերջինիս՝ խիլուսանման էքսուդատում միկրոսկոպիկ հետազոտության ժամանակ նրանում համեմատ ավելի քիչ ճարպ է հայտնաբերվում է սովորաբար այն ունենում է խոշոր ճարպային գնդիկների տեսք։
Խիլուսանման էքսուդատն առաջանում է շճային թաղանթների քրոնիկ բորբոքման հետևանքով և սովորաբար դիտվում է որովայնի խոռոչում՝ լյարդի ատրոֆիկ ցիռոզի, իսկ թոքամզի խոռոչում՝ թոքախտի, սիֆիլիսի և թոքամզի չարորակ նորագոյացությունների դեպքում ։
Պսևդոխիլյոզ
Պսևդոխիլյոզ էքսուդատն ունի կաթնանման տեսք, սակայն, ի տարբերություն խիլյոզ և խիլուսանման էքսուդատի՝ ընդհանրապես չի պարունակում կամ պարունակում է 0,15%–ից քիչ ճարպ, այսինքն կաթնանման գույնը չի կարող պայմանավորված լինել ճարպի առկայությամբ։ Այս էքսուդատի գունավորման պատճառը հստակ հայտնի չէ։ Այն կարող է պայմանավարված լինել նրանում սպիտակուցային մարմինների, մուկոիդ նյութերի, գլոբուլինի հատուկ ագրեգացված մասնիկների, լեցիտինի և այլ նյութերի հետ ։
Այս էքսուդատի նստեցման դեպքում չի առաջանում սերուցքանման շերտ և չի բացանում եթերի ավելացման դեպքում, իսկ օսմիաթթվի ավելացման դեպքում այն մասնակի ձեռք է բերում շագանակագույն երանգ կամ ընդհանրապես գույնը չի փոխում։ Սովորաբար այն չի մակարդվում և անաջատվում է ֆիբրինի աննշան քանակություն ։
Հանդիպում է երիկամների լիպոիդ դեգեներացիայի դեպքում ։
Խոլեսթերինային
Խոլեսթերինային էքսուդատն իրենից ներկայացնում է խիտ, շագանակագույն կամ դեղնավուն գույնի, պերլամուտի երանգով հեղուկ։ Էրիթրոցիտների քայքայված խառնուրդը կարո է տալ շոկոլադանման երանգ։ Պարունակում է խոլեսթերինի բյուրեղներ ։
Այն ձևավորվում է երկարատև, ընդհուպ մինչև մի քանի տարի գոյություն ունեցող, պարկավորված շճային խոռոչներում։ Առաջանում է ցանկացած տեսակի էքսուդատից՝ խոռոչից ջրի և էքսուդատից որոշակի հանքային տարրերի հետներծծման, ինչպես նաև դեպի խոռոչ հեղուկի արտահոսքի բացակայության դեպքում ։
Նեյտրոֆիլային
Նեյտրոֆիլային էքսուդատը որոշվում է հեղուկի միկրոսկոպիկ հետազոտության ժամանակ։ Այն բնութագրվում է նեյտրոֆիլների մեծ քանակությամբ, իսկ արտաքին տեսքով կարող է հիշեցնել ինչպես շճային, այնպես էլ թարախային էքսուդատ։ Շճային նեյտրոֆիլային էքսուդատի դեպքում, որպես կանոն, հեղուկում պարունակվում են չվնասված նեյտրոֆիլներ։ Այդպիսի էքսուդատը ձևավորվում է թարախակալման սկզբնական փուլում, այսինքն իրենից ներկայացնում է միկրոթարախային էքսուդատ ։
Թարախային նեյտրոֆիլային էքսուդատի դեպքում բոլոր նեյտրոֆիլները գտնվում են դեգեներացիայի և նշանակալի դեստրուկցիայի փուլում ։
Էոզինոֆիլային
Էոզինոֆիլային էքսուդատի դեպքում միկրոսկոպիկ հետազոտության դեպքում շճային հեղուկում էոզինոֆիլների քանակը կազմում է ընդհուպ մինչև 97% ։ Որոշ դեպքերում էոզինոֆիլները կազմում են բջջային կազմի միայն 10–20%, իսկ մնացած բջիջները ներկայացված են լիմֆոցիտներով։ Այս դեպքում խոսքը գնում է էոզինոֆիլային–լիմֆոցիտար էքսուդատի մասին, երբ, բացի էոզինոֆիլներից և լիմֆոցիտներից, առկա են նաև հիստոցիտներ, բազոֆիլներ և նեյտրոֆիլներ ։
Այն կարող է դիտվել թոքախտի, այլ ինֆեկցիաների, ինչպես նաև՝ աբսցեսի, վնասվածքների, թոքերում բազմաթիվ քաղցկեղային մետաստազավորման, թոքերում ասկարիդի թրթուրների միգրացիայի դեպքում ։
Լիմֆոցիտար
Այս տեսակի էքսուդատի դեպքում միկրոսկոպիկ հետազոտության ժամանակ բջջային կազմի 90%–ը ներկայացված է լիմֆոցիտներով ։
Բնորոշ է թոքամզի թոքախտային բորբոքմանը ։
Մոնոնուկլեար
Էքսուդատի մոնոնուկլեար տեսակը հայտնաբերվում է հեղուկի միկրոսկոպիկ հետազոտության ժամանակ։ Այն կազմված է մոնոցիտներից, մակրոֆագերից, մեզոթելի բջիջներից և մոնոցիտոիդային տիպի բջիջներից ։
Էքսուդատում մոնոցիտների առկայությունը խոսում է էքսուդատիվ պրոցեսի արագ անցման փուլի մասին։ Մակրոֆագերը և մեզոթելի բջիջները հանդիպում են խոռոչում արյունազեղման, խիլյոզային էքսուդատի, արտաթոքամզային պնևմոլիզից հետո։ Վերածնված մեզոթելիալ բջիջները հանդիպում են նեոպլաստիկ պրոցեսների, մեզոթելիոմայի, թոքամզի քաղցկեղի և թոքամզի մետաստազավորման դեպքում ։
Էքսուդատի և տրանսուդատի տարբերություն
Արտաքիրտների տարբերակիչ ախտորոշման դեպքում կարևոր է տարբերակել էքսուդատը տրանսուդատից։ Տրանսուդատը ձևավորվում է հիդրոստատիկ կամ կոլոիդաօսմոտիկ ճնշման խանգարման, այլ ոչ՝ բորբոքման հետևանքով։ Ըստ կազմության, տրանսուդատին ավելի մոտ է շճային բնույթի էքսուդատը
Տրանսուդատը, ի համեմատ էքսուդատի՝ պարունակում է ոչ մեծ քանակությամբ սպիտակուց։ Էքսուդատի և տրանսուդատի միջև տարբերությունը հնարավոր է որոշել՝ չափելով հեղուկի տեսակարար կշիռը, որն անուղղակիորեն բնութագրում է նրանում սպիտակուցի պարունակությունը։ Բացի դրանից, հեղուկի բնույթը պարզելու համար կարող է օգտակար լինել Ռիվալտի թեստի անցկացումը։
Էքսուդացիայի կենսաբանական նշանակություն
Միևնույն ժամանակ էքսուդատի կուտակումը կարող է հանգեցնել նյարդային վերջավորությունների սեղման և ցավային զգացողությունների զարգացման։ Պարենքիմատոզ բջիջների սեղման և նրանցում միկրոշրջանառության խանգարման հետևանքով կարող է զարգանալ տարբեր օրգանների ֆունկցիայի խանգարում։ Էքսուդատի օրգանիզացիայի դեպքում կարող են ձևավորվել կպումներ, որոնք առաջացնում են տարբեր կառույցների տեղաշարժ, դեֆորմացիա և ֆունկցիայի խանգարում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բժշկական եզրեր Կատեգորիա:Բորբոքումներ Կատեգորիա:Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա
Դոբել
Դոբել (Dobel), քաղաք Գերմանիայում, կենտրոնական թաղամաս, տեղակայված է Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Կարլցուրե վարչական շրջանին։ Մտնում է Կալվ նահանգի մեջ։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալներով կազմում է 2143 մարդ։ Զբաղեցնում է 18,43 կմ² տարածք։ Խտությունը կազմում է 116 մարդ/կմ²։ Պաշտոնական կոդ - 08 2 35 018։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Քրիստիանա Կապոտոնդի
Քրիստիանա Կապոտոնդի (Cristiana Capotondi, ), իտալացի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է Հռոմում, հրեա իտալացու ընտանիքում։ Մեծացել է Հռոմում՝ նշելով և՛ հրեական և՛ քրիստոնեական տոները  ։ Ավարտել է Սապիենցա համալսարանը, ստացել հեռահաղորդակցության ոլորտի մասնագետի որակավորում ։ «2009 թվականի 100 ամենագեղեցիկ դեմք» մրցույթի վարկանշային աղյուսակում զբաղեցրել է 84-րդ տեղը ։
Կինոյում սկսել է նկարահանվել 1993 թվականից։ Գլխավոր դեր է խաղացել իտալական «Ռեբեկկա» ֆիլմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Երեխա դերասաններ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հրեա դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ
Երևանի Սմբատ Բյուրատի անվան թիվ 125 դպրոց
Սմբատ Բյուրատի անվան թիվ 125 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական համայնքում։
Պատմություն
Երևանի Սմբատ Բյուրատի անվան 125 դպրոցը հիմնադրվել է 1965 թվականին։ 1997 թվականին անվանակոչվել է բանաստեղծ և հրապարակախոս Սմբատ Բյուրատի անունով։ Դպրոցը սերտ կապերի մեջ է եղեռնազոհ բանաստեղծ Սմբատ Բյուրատի հարազատների հետ, որոնք ապրում են ԱՄՆ-ում ։
Տնօրեններ
Դպրոցի առաջին տնօրենը եղել է Մարուսյա Ազարյանը։ 1980-1983 թվականներին դպրոցը ղեկավարել է Ալեքսեյ Պապյանը։ 1983-2001 թվականներին դպրոցի տնօրենն է եղել Յուրի Հարությունյանը։ 2001 թվականից դպրոցը ղեկավարում էր Ծովինար Ղազարյանը, իսկ արդեն 2015 թվականից սկսած դպրոցը ղեկավարում է Լիլիթ Անտոնյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Նախագծման թանգարան
Նախագծման թանգարան (Design Museum), թանգարան Քենսինգթոնում (Լոնդոն), որը ներառում է արտադրական, արդյունաբերական, գրաֆիկական, նորաձևության և ճարտարապետական նախագծում։ 2018 թվականին արժանացել է Տարվա եվրոպական թանգարան մրցանակին ։
Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1989 թվականին, Սըր Տերես Կոնրանի կողմից։ Սկզբում այն գտնվել է Թեմզա գետի ափին, Թաուեր կամրջի մոտ, այնուհետև տեղափոխվել է Քենսինգթոն։ Թանգարանը գործում է որպես գրանցված բարեգործական կազմակերպություն, և տոմսերի վաճառքից ստացված միջոցները տրամադրվում են թանգարանի նոր ցուցահանդեսների կազմակերպմանը։
Շադ Թեմզա
Թանգարանը ի սկզբանե (1940-ական թվականներին) տեղակայված է եղել Թեմզայի հարավային ափին, Շադ Թեմզա շրջանում (Լոնդոն) գտնվող պահեստի շենքում։ Պահեստի վերասարքավորումը անճանաչելիորեն փոխել է այն՝ կառույցին տալով 1930-ական թվականների միջազգաին մոդեռնիզմի ոճ։ Այն ֆինանսավորվել է բազմաթիվ ընկերությունների, դիզայներների և բարեգործական կազմակերպությունների կողմից։ Թանգարանը նախագծվել է Կոնրանի խմբի կողմից՝ երկու հարկերում տեղակայված ցուցահանդեսներով։ Թանգարանի և Թեմզայի միջև տեղակայված է եղել Սըր Էդուարդո Պաոլոցցիի «Գյուտի գլուխ» մեծամասշտաբ արձանը։
Քենսինգթոն
2011 թվականի հունիսին սըր Տերես Կոնրանը նվիրաբերել է 17,5 միլիոն ֆունտ-ստերլինգ, որպեսզի թանգարանը 2016 թվականին տեղափոխվեր ավելի մեծ պահեստային տարածք, որտեղ նախկինում տեղակայված էր Արևմտյան Լոնդոնի «Համագործակցության ինստիտուտը»։ 1960-ականների այս տեսարժան վայրը նախագծվել է ճարտարապետներ Սըր Ռոբերտ Մետյուի, Ջոնսոն Մարշալի և ընկերների կողմից։ Կառույցը պատրաստվել է նախագծային խմբի կողմից, որը ղեկավարում էր Ջոն Պոլսոնը։ Շենքն ի սկզբանե պատրաստվել է 21-րդ դարի թանգարանին համապատասխան՝ պահպանելով տարածական որակները։ Նախագծման թանգարանը բացվել է Քենսինգթոնում, 2016 թվականի նոյեմբերի 24-ին ։ Տեղափոխությունը թանգարանին տվել է երեք անգամ ավելի տարածք` իր մշտական հավաքածուն անվճար ցուցադրելու համար։ Տեղափոխությամբ թանգարանը բերվել է Քենսինգթոնի մշակութային թաղամաս՝ միանալով Արվեստի թագավորական քոլեջին, Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանին, Գիտության թանգարանին, Բնագիտական թանգարանին և Սերփենթայն պատկերասրահին։
Հավաքածու
Վերևի հարկում՝ թանգարանի տանիքում, գտնվում է թանգարանի հավաքածուի «Դիզայներ, արտադրող, օգտվող» մշտական ցուցադրումը։ Մեծ Բրիտանիայում այն միակ թագարանն է՝ նվիրված բացառապես ժամանակակից դիզայնին և ճարտարապետությանը։ Ռեստորանը, պատկերասրահը, միջոցառումների սրահը և անդամների համար սրահը նույնպես գտնվում են վերևի հարկում։
Երկրորդ հարկում գտնվում է ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների և դիզայներների համար նախատեսված դիզայնի և ճարտարապետության տեղեկատվական գրադարանը։ Այնտեղ նաև գտնվում են թանգարանի պատմությանը վերաբերող արխիվները։ Սվարովսկի հիմնադրամի ուսումնական կենտրոնը ուսումնական հաստատությունների համալիր է, որը ներառում է դիզայն-ստուդիա, ստեղծագործական արվեստանոց, սեմինարի երկու դահլիճ և ընդհանուր դահլիճ։ Առաջին հարկում տեղակայված են թանգարանի գրասենյակները, ընդունարանը, կոնֆերանս դահլիճը և կինոստուդիան։ Առաջին հարկում գտնվում են ժամանակավոր ցուցադրությունները։
Մրցանակներ
2003 թվականից 2006 թվականներին թանգարանը գործարկել է «Տարվա դիզայներ» անվանակարգը՝ 25.000 ֆունտ-ստերլինգ պարգևավճարով։ 2007 թվականին նոր տնօրենը չեղարկեց անվանակարգը և 2008 թվականին գործարկեց «Տարվա դիզայն» անվանակարգը։ 2003 թվականից 2011 թվականների ընթացքում Բրիտ Ինշյուրնս ապահովագրական ընկերությունը հովանավորել է մրցանակները։
Տարվա դիզայն
Մրցանակի համար հաշվի են առնվում նախորդ 12 ամիսների ընթացքում ամբողջ աշխարհում արտադրված դիզայնի առարկանները։ Միջազգային մակարդակով դիզայնի փորձագետներից յուրաքանչյուրին առաջարկվում է առաջ քաշել մինչև յոթ կատեգորիաներին ենթակա հինգ նախագիծ՝ ճարտարապետություն, երթևեկություն, գրաֆիկա, ինտերակտիվ դիզայն, արտադրանք, կահույք և նորաձևություն։ 2015 թվականից գործում են ճարտարապետություն, նորաձևություն, գրաֆիկա, թվային դիզայն, արտադրական դիզայն և երթևեկություն անվանակարգերը։ 2016 թվականին ցուցադրությունները հովանավորել է Բիզլեյ ապահովագրական ընկերությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1989 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Լոնդոնի թանգարաններ
Հինգ կայսրերի տարի
Հինգ կայսերի տարի կամ 193 թվական, երբ 5 տարբեր մարդիկ իրենց հայտարարեցին որպես Հռոմի կայսր։ Այդ մարդիկ էին Պերտինաքսը, Դիդիոս Հուլիանոսը, Պեսցենիոս Նիգերը, Կլոդիոս Ալբինոսը և Սեպտիմիոս Սևերոսը։ Հենց նույն տարում էլ սկսվել է քաղաքացիական պատերազմ, որի ժամանակ հինգ տարբեր անձինք ձգտում էին դառնալ Հռոմի կայսր։
Կոմմոդոս կայսեր սպանությունից հետո, ինչը տեղի ունեցավ 192 թվականի ամանորին, սկսվել են քաղաքական խռովություններ։ Կոմմոդոսի սպանությունից հետո Պերտինաքսը անմիջապես հռչակվեց կայսր, սակայն երբ նա փորձեց բարեփոխումներ ձեռնարկել, անմիջապես հանդիպեց պրոտերական գվարդիայի դիմադրությանը։ Մինչ Պերտինաքսը փորձում էր ճնշել ապստամբներին, սպանվեց հենց նրանց կողմից ։ Նա որպես կայսր կառավարել է ընդամենը 3 ամիս։ Պրոտերիական գվարդիայի կողմից կայսր է հռչակվում Դիդիոս Հուլիանոսը, որը, սակայն, շուտով գահընկեց է արվում Սեպտիմիոս Սևերոսի կողմից և հունիսի 1-ին մահապատժի ենթարկվում։ Սևերոսը Սենատի կողմից հռչակվում է կայսր, ինչով հարուցում է Պեսեցիոս Նիգերի թշնամանքը, որն այդ ժամանակ ինքն իրեն կայսր է հայտարարում ։ Սևերոսի և Նիգերի միջև սկսվում է քաղաքացիական պատերազմ։ Նրանք զորքեր են հավաքում և ճակատամարտում։ Այս պատերազմի ժամանակ Սևերոսը իր գահակից է նշանակում Կլոդիոս Ալբինոսին, որից նա զգուշանում էր, քանի որ կասկածում էր նրան։ Այդ քայլի շնորհիվ Սևերոսը կարողացավ կենտրոնանալ Նիգերի դեմ մղվող պատերազի վրա, այլ ոչ թե գահակալական խնդիրների ։ Սևերոսը հաղթանակ է տանում Նիգերի նկատմամբ։ Պատմիչների մեծ մասը և՛ Կլոդիոս Ալբինոսին, և՛ Սեպտիմիոս Սևերոսին համարում են կայսրեր, քանի որ նրանք գահակալել են միաժամանակ։ Շուտով Սևերոսը պատերազմեց նաև Ալբինսի դեմ և հաղթանակ տարավ նաև նրա հանդեպ։ 193 թվականին ստեղծված այս խառնաշփոթից հետո հիմնադրվեց Սևերոսների հարստութունը ։
Կոմմոդոսի սպանություն
Կոմմոդոսի հոգեկան առողջությունը սկսել է վատանալ այն ժամանակ, երբ նրա մտերիմ կողմնակիցներից մեկը՝ Կլեանդրը, սպանվել է, ինչից հետո կայսրը սկսում է վախենալ իր կյանքի համար։ Այդ ամենը պատճառ հանդիսացավ, որ Կոմմոդոսը ազնվականության շրջանում մեծ թվով մահապատիժներ իրականացնի։ Նա սկսել է գաղափարապես հեռանալ նաև սեփական արմատներից․ կայսրը վերականգնել էր իր ծննդյան անվանումը՝ փոխանակ օգտագործելու իր հոր կողմից նրան՝ որպես կայսրի, տրված անունը։ Նրա բնավորությունը շարունակել է խաթարվել, ինչի հետևանքով կայսրը դառնում էր էլ ավելի պարանոիդ։ 192 թվականի ամանորին նա Հռոմում իրականացրել է մեծամաշտաբ կոտորածներ, որպեսզի դառնա միանձնյա կոնսուլ։ Երեք ազնվականներ՝ Էկլեկտոսը, Մարցիան և Լետոսը, վախենալով սեփական կայնքը կորցնելուց, խեղդամահ են անում Կոմմոդոսին, մինչ նա կհասցներ իրենց մահապատժի ենթարկել։ Մարդասպանները նոր կայսր են հռչակում Պերտինաքսին ։
Մարդասպանության կազմակերպչի իսկությունը մինչ այժմ քննարկման առարկա է։ Որոշ աղբյուրներ տալիս են Պերտինաքսի անունը․ ըստ դրանց՝ նա կազմակերպել է սպանությունը, որպեսզի դրանից հետո ձեռք բերի կայսերական իշխանություն։ Այնուամենայնիվ, Պերտինաքսին հանցանքի մեջ մեղադրել են նրա թշնամիները՝ փորձելով հեղինակազրկել նրան։ Իրականում հենց իրենք՝ մեղադրողները, հնարավոր է՝ նույնպես չգիտեին իրական մեղավորին ։
Պերտինաքս
Պերտինաքսը իր քաղաքական հզորությունը ձեռք է բերել ռազմական ոլորտում ունեցած իր հաջողությունների շնորհիվ։ Նա եղել է Աֆրիկայի պորկոնսուլ՝ դառնալով կայսրերից առաջինը, որը իր քաղաքական գործունեությունը սկսել է հենց այնտեղից ։ Ամանորին տեղի ունեցած մեծամաշտաբ կոտորածներից հետո Պերտինաքսը բարձրաստիճան քաղաքական այն քիչ գործիչներից էր, որը կարող էր նոր կայսր հռչակվել։ Կառավարման հենց սկզբնական շրջանում Պերտինաքսը հանդիպում է մի շարք դժվարությունների, որոնք կապված էին կայսրության ֆինանսական խնդիրների և նախորդ կայսրի սպանության վերաբերյալ իրեն ուղղված մեղադրանքների հետ։ Հնարավոր է, որ Պերտինաքսը մեղադրվել է նաև Կլեանդրի սպանության մեջ, որի մահից հետո էլ Կոմմոդոսի մոտ հոգեկան խնդիրներ էին ի հայտ եկել։
Պերտինաքսը Կոմմոդոսի հակառակորդն էր։ Նա կարգապահ էր, սակայն կորցրեց իր հեղինակությունը Պրետորիական գվարդիայի զինվորների շրջանում, երբ հրաժարվեց վճարել դոնատիվումը (donativum, թարգմանաբար՝ պարգևատրություն) և սկսեց հանել Կոմմոդոսի կողմից նրանց տրված արտոնությունները։ Երբ նրանց միջև բախումներ սկսվեցին, Պերտինաքսը այլևս չէր կարող բանակցել խաղաղության շուրջ և շուտով սպանվեց գվարդիայի կողմից։
Պերտինաքսի մահից հետո Պրոտերիական գվարդիան փաստացի աճուրդ ի է դնում Հռոմի կայսերական գահը՝ համաձայնելով այն հանձնել այն գործչին, որը ավելի շատ կվճարի իրենց։
Դիդիոս Հուլիանոս
Դիդիոս Հուլիանոսը Աֆրիկայի պրոկոնսուլն էր, որը, մասնակցելով կայսերական գահի համար սկսված աճուրդին, շուտով դարձավ կայսր և հաջորդեց Պերտինաքսին։ Սակայն Պերտինաքսի սպանությունից հետո նա անմիջապես չի դարձել կայսր, այլ աճուրդի ժամանակ մրցակցել է Պերտինաքսի աներոջ՝ Սուլպիցիանոսի հետ։ Միակ ուղին, որի միջոցով Հուլիանոսը կարող էր շահել Պրետորիական գվարդիայի աջակցությունը, զինվորներին Սուլպիցիանոսի առաջարկածից ավելի բարձր աշխատավարձ առաջարկելն էր։ Հուլիանոսը սկզբնապես մեղադրվում էր նաև Պերտինաքսի սպանության մեջ։ Երկու հասարակական գործիչները՝ Սիրիայի կառավարիչ Պեսցենիոս Նիգերը և Սեպտիմիոս Սևերոսը, հասարակության վախը օգտագործում էին այս ճգնաժամի ժամանակ առավելություն ստանալու համար։ Պերտինաքսի սպանությունից 12 օր անց Սևերոսը Հուլիանոսի փոխարեն իրեն կայսր է հռչակում։ Հասարակ ժողովուրդի վերաբերմունքը նույնպես անբարենպաստ էր Հուլիանոսի համար, քանի որ նրանք օգնության էին կանչել Պեսցենիոս Նիգերին։ Շուտով Հուլիանոսը Սենատի կողմից դատապարտվում է մահապատժի։ Ըստ Դիոն Կասսիոսի՝ սպան, որ ուղարկվել էր կայսրի մահապատիժն իրականացնելու, նրան գտնում է ծնկաչոք աղոթելիս։ Դիդիուս Հուլիանոսը մահապատժի ենթարկվեց հունիսի 1-ին՝ կառավարելով ընդամենը 66 օր ։
Պեսցենիոս Նիգեր
Նիգերը 193 թվականին Սիրիայի կառավարիչն էր։ Երբ հասարակ ժողովուրդը օգնության է կանչում նրան, Նիգերը թշնամանում է Սևերոսի հետ, քանի որ վերջինս իրեն կայսր էր հռչակել։ Նիգերը նույնպես իրեն կայսր է հռչակում, ինչը բարկացնում է Սևերոսին ։ Սիրիայի կառավարիչը կայսրության արևելյան մասում դաշնակիցներ ուներ, ինչի համար էլ երբ Սևերոսը նրան սպառնաց պատերազմով, նա զորք հավաքեց և կայսրությունը երկու տարի շարունակ մնաց քաղաքացիական պատերազմի մեջ։ Նիգերը օգնական զորք տրամադրելու համար դիմում է նաև Արշակունիների թագավորության արքա Վաղարշ II-ին, որը իր հեռատես քաղաքականության շնորհիվ չեզոք դիրք է բռնում։ Շուտով Նիգերը պարտություն է կրում Իսոսի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում և զոհվում ։
Կլոդիոս Ալբինոս
Ալբինոս կայսերական մրցավազքին միացավ 193 թվականին, երբ Կոմմոդոսի սպանությունից հետո նրան առաջարկում են դառնալ կայսր, սակայն նա մերժում է։ Այնուամենայնիվ նա ստանում է կայսրի տիտղոսը, քանի որ Սևերոսին անհրաժեշտ էր մի օգնական, որը կվերահսկեր կայսրությունը մինչ ինքը զբաղված էր Նիգերի դեմ շարունակվող քաղաքացիական պատերազմով։ Սևերոսը և Ալբինոսը այդ ժամանակ համարվում էին թշնամիներ, սակայն նրանց միջև համաձայնություն է կնքվում, ինչից հետո մեծանում է Ալբինոսի իշխանությունը և նա ստանում է կայսրի տիտղոս։ Որոշ աղբյուրներ պնդում էին, որ այս պայմանավորվածությունը օգուտ է բերել միայն Սևերոսին և բխում էր նրա շահերից, քանի որ նա դրա միջոցով ստացել է Ալբինոսի աջակցությունը՝ նրան չտալով կայսրի որևէ իշխանություն ։ Մինչ այդ Ալբինոսը վերահսկում էր միայն Բրիտանիան, իսկ համաձայնագրի ստորագրումից հետո՝ նաև Գալլիան ու Իսպանիան։ Մեծ թվով աղբյուրներ չեն հիշատակում ինչ-որ համաձայնագիր, այլ նշում են, որ այն ուղղակի եղել է ոչ պաշտոնական համաձայնություն նրանց միջև, ինչի արդյունքում Սևերոսը հնարավորություն ստացավ կենտրոնանալ Նիգերի դեմ մղվող պատերազմի վրա։ Ալբինոսը «կայսր» տիտղոստ կրեց ևս 3 տարի՝ մինչև իր և Սևերոսի միջև քաղաքացիական պատերազմ սկսվեց, որի արդյունքում Սևերոսը հաղթնակա տարավ և դարձավ միանձնյա կայսր ։
Սեպտիմիոս Սևերոս
Փաստացիորեն Սևերոսը կայսր էր հենց Պերտինաքսի սպանությունից հետո։ Որոշ աղբյուրներ Սևերոսին և Պերտինաքսին դաշնակիցներ են համարում, ինչը բացատրում է այն, թե ինչպես էր Սևերոսը այս խառնաշփոթ իրավիճակի ժամանակ այդքան ուժեղ դարձել։ Պերտինաքսի՝ մարտի 28-ին տեղի ունեցած սպանությունից 12 օր հետո Սևերոսը, վայելելով Սենատի հովանավորությունը, իրեն հռչակեց կայսր ։ Նա Դիդիոս Հուլիանոսին մահապատժի է ենթարկում և ձեռք բերում նաև մի քանի ուժեղ ազնվականների թշնամանքը, որոնք կայսերական գահի հանդեպ նույնպես նկրտումներ ունեին (օրինակ՝ Նիգերը և Ալբինոսը)։ Նա սկզբնապես ցանկանում էր գահը գրավել հենց Կոմմոդոսի սպանությունից հետո, սակայն շտապողականություն ցուցաբերած Պերտինաքսը կանխում է դա՝ ինքը դառնալով կայսր։
Իր կառավարման առաջին տարիները նա ծախսել է քաղաքացիական պատերազմների վրա։ Նա Նիգերի դեմ պատերազմ է մղել կայսրության արևելյան մասում, ինչի ժամանակ իր իշխանությունը կիսել է Կլոդիոս Ալբինոսի հետ։ Նա վերջինիս հետ համաձայնության է եկել՝ նրա՝ իր հանդեպ ունեցած թշնամանքը դարձնելով աջակցություն և տալով նրան կայսրի տիտղոս, բայց ոչ իրական իշխանություն ։ Այնուամենայնիվ, Նիգերին պարտության մատնելուց հետո նա քաղաքացիական պատերազմ է սկսում նաև ընդդեմ Ալբինոսի և հաղթում նաև նրան ։ Երկու հակառակորդներին հաղթելուց հետո նա հաշվեհարդար է տեսել նաև վերջիններիս հետևորդների հետ՝ դառնալով միանձնյա կայսր։ Սևերոսի մինաձնյա իշխանության հաստատումը համարվում է Սևերոսների հարստության սկիզբը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:193 Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրություն Կատեգորիա:Սևերոսների արքայատոհմ
Վինքս ակումբ։ Կորուսյալ թագավորության գաղտնիքը
Մուլտֆիլմի հիմնական միտքն այն է, որ յուրաքանչյուրի մեջ կա ինչ-որ յուրահատուկ և կախարդական բան, որը նրան անկրկնելի է դարձնում։ Իջինիո Ստրաֆֆին կախարդանք է համարում այն էներգիան, որն օգնում է մարդկանց ձևավորել իրենց անհատականությունը և միշտ մնալ այնպիսին, ինչպիսին կան։
Մուլտֆիլմի գլխավոր թեման գրել է ավստրալիացի երգչուհի Նատալի Իմբրուլյան, որն արտահայտել է իր հիացմունքը ստեղծագործության և հերոսների մասին, ովքեր հիշեցնում էին իրեն` երիտասարդ հասակում։
Մուլտֆիլմի ստեղծման գործընթացը «Rainbow» ընկերության համար այնքան էլ հարթ չի ընթացել, քանի որ նրա համար դա առաջին նմանատիպ փորձն էր։ Բացի այդ, ստեղծողները շտապում էին, որպեսզի հասցնեն ցուցադրել մուլտֆիլմը կինոթատրոններում մինչև 2007 թվականի Ամանորը։
Ռեժիսորի քննադատ-հայրենակիցները ֆիլմը մեծ մասամբ բացասական են ընդունել. գրեթե բոլոր գրախոսությունների մեջ հեղինակին մեղադրում էին այլ հայտնի ստեղծագործություններից գրագողության մեջ, հերոսուհիների նորաձև և գեղեցիկ հագուստների վրա շեշտը դնելու, անիմացիայի և երկխոսությունների որակի համար։ Այնուամենայնիվ, քննադատների մի խումբ նշել է ֆիլմի դրական կողմերը. այն հանդիսատեսին է հասցնում ընտանիքի, ընկերության, բարի գործերի և համախմբվածության արժեքները։ Որոշ քննադատներ բարձր են գնահատել անիմացիայի և հատուկ էֆեկտների որակը. քննադատներից մեկն էլ մուլտֆիլմն անվանել է որակի բարձրակետ Իտալիայի համար։ Վարձույթի առաջին շաբաթում մուլտֆիլմը զբաղեցրել է առաջին տեղը Իտալիայում, ներկայացվել է մրցանակի` լավագույն հատուկ էֆեկտների համար, թողարկվել է DVD տարբերակով, և հիմք հանդիսացել մի շարք գրքերի համար։
Սյուժե
Գլխավոր հերոսուհին՝ Բլումը, պարզում է, որ ինքը փերի է և կախարդված թագավորության արքայադուստր։ Այդ պահից սկսած` նա ընկերանում է ուրիշ հինգ փերիների հետ և սկսում պաշտպանել կախարդական աշխարհը չարից՝ միաժամանակ շարունակելով տեղեկություններ փնտրել իր և իր ծնողների մասին։ Բլումը և մյուս Վինքսերը փնտրում են նրա իրական ծնողներին` Օրիտել թագավորին և Մարիոն թագուհուն։ Աղջիկները գտնում են Հագենին, ով կռել էր Օրիտել թագավորի սուրը։ Բլումի այն հարցին, թե կարող է արդյոք նա զգալ իր հոր համար կռած թուրը, վերջինս պատասխանում է, որ փնտրել է այն երկար տարիներ, բայց չի կարողացել գտնել։ Նա համոզված է, որ աղջկա ծնողներին այլևս հնարավոր չէ վերադարձնել։ Սքայը սփոփում է հերոսուհուն և համոզում շարունակել փնտրել իր ծնողներին։ Ժամանում է մի նավ, և Սքայը ստիպված է լինում մեկնել խորհրդավոր աղջկա հետ` խոստանալով Բլումին ամեն ինչ բացատրել հետո։ Բլումն ուղևորվում է Երկիր` խորթ ծնողներ Մայկի և Վանեսսայի մոտ, և երազում տեսնում է, թե ինչ է տեղի ունեցել իր իրական ծնողների հետ. Կախարդ-նախամայրերը գերեվարել են նրա հորը այլ գալակտիկայում, իսկ մայրը բանտարկել է իրեն Օրիտելի թրի մեջ։ Բլումի առջև է հայտնվում իր քույր Դաֆնան և ասում, որ իրենց ծնողները դեռ ողջ են։ Նա խնդրում է հերոսուհուն գտնել Ճակատագրի Գիրքը, որի մեջ գրված է Դոմինո մոլորակի պատմությունը։ Վինքսը և մասնագետները (Մասնագետները փերիների քոլեջին զուգահեռ տղաների` Մասնագետների դպրոց է, ովքեր օգնում են աղջիկներին) համաձայնում են Բլումի հետ ուղևորվել Դոմինո և օգնել նրան։ Գրադարանում նրանք հանդիպում են Բարտելբիին` Օրիտելի տարեգրին, և պարզում են, որ Դոմինոյի ողջ բնակչությունը չար Օբսիդիանի գալակտիկայում թակարդի մեջ է։ Անհետանալով` Բարտելբին արտաբերում է մի մարգարեություն, որում ասվում է, որ թագավորն առանց թագի կվերցնի Օրիտելի թուրը և կփրկի Դոմինոն։ Երեք կախարդ-նախամայրերը ուղարկում են իրենց աղախին Մանդրագորին, որպեսզի նա խանգարի Վինքսին։ Մանդրագորի սարդը խայթում է Րիվենին (մասնագետներից մեկը, Մուզայի ընկերը), և տղան դառնում է նրա խաղալիքը։ Վինքսը մասնագետների ուղեկցությամբ ուղևորվում է Պիկսիների բնակավայր, որտեղ փերիները մտնում են Պորտալների ծառի մեջ, որպեսզի գտնեն Օբսիդիանի բանալին։
Հենց հերոսները մուտք են գործում այդ աշխարհ, հայտնվում է Մանդրագորը, և նրա կողմից կախարդված Րիվենը սկսում է կռվել Սքայի հետ։ Երբ Րիվենը պատրաստվում է հարվածել նրան, Մուզան մոտենում է և իր վրա վերցնում հարվածը։ Րիվենին դա մտորումների առիթ է տալիս, նա բարձրացնում է Մուզային և ասում, որ կկռվի հանուն նրա։ Բլումը քարե արձան է տեսնում, որը նման է իր հորը։ Կախարդները նրան ցույց են տալիս Մայքին և Վաննեսային՝ սպառնալով սպանել նրանց, եթե Բլումը չհանձնվի, բայց նա նկատում է, որ Մայքը չի փռշտում` գտնվելով կատվի մոտ, չնայած որ նա ալերգիա ունի կատուներից, և հասկանում է, որ դա ծուղակ է։ Սքայը վերցնում է Օրիտելի սուրը և կորցնում գիտակցությունը։ Բլումը մտածում է, որ նա զոհվել է, քանի որ համաձայն մարգարեության` միայն թագավորը կարող է վերցնել այդ թուրը, բայց նրան աջակցում է Դաֆնան, և նրանք միասին կռվում են կախարդների դեմ։ Կախարդները մտնում են Մանդագորի մարմի մեջ և սկսում խեղդել Բլումին, բայց Սքայը արթնանում է և սպանում նրանց Օրիտելի թրով, որից հետո Օբսիդիանը ոչնչանում է, իսկ Դոմինոն իր բնակչությամբ վերադառնում է կյանք։ Բլումը միանում է իր իրական ծնողներին։ Օրիտելն ու Մարիոնը խոստանում են Բլումին, որ միշտ կլինեն նրա կյանքի մի մասնիկը և շնորհակալություն են հայտնում Մայքին և Վաննեսային իրենց աղջկան դաստիարակելու համար։ Սքայը Բլումին ամուսնության առաջարկություն է անում և մատանի նվիրում։ Բարտելբիի ձայնն ասում է, որ մարգարեությունը հիմա կատարված է, և նոր Լույսի Թիմ է հայտնվել՝ Վինքս Ակումբը։ Սակայն Հին Կախարդները դեռևս հաղթահարված չեն։ Նրանք ծրագրում են ղեկավարել Այսիի, Դարսիի և Ստորմիի մարմինները։
Կերպարներ և գործողության վայր
Մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսը Բլումն է, իսկ մյուս գլխավոր հերոսներն են Ստելլան, Մուզան, Ֆլորան, Մուզան, Տեկնան և Լեյլան։ Մուլտֆիլմում գլխավոր հերոսուհիներից յուրաքանչյուրը դառնում է իր մոլորակի փերի-պաշտպանը։ Բոլորը՝ բացի Բլումից, դառնում են դրանց պաշտպանները Ալֆեի վախճանից անմիջապես հետո, իսկ Բլումը` Դոմինոն փրկելուց հետո։ Բլումը, Ստելլան և Լեյլան հանդիսանում են նաև իրենց աշխարհների արքայադուստրերը։
Ֆիլմում գլխավոր հերոսուհիները օգտագործում են Էնչանտիքսի ուժը, որին նրանք արժանացել էին մուլտսերիալի երրորդ եթերաշրջանում` իրենց աշխարհներից որևէ մեկին անձնազոհաբար փրկելու համար։ Մյուս նշանակալից հերոսներն են Սքայը, Բրենդոնը, Րիվենը, Տիմին, Գելիան և Նաբուն, ովքեր Վինքսի փերիների հետ սիրային հարաբերությունների մեջ են։ Երեք Կախարդ-նախամայրերը մուլտֆիլմի գլխավոր բացասական կերպարներն են։ Բացի մուլտսերիալում ներկայացված կերպարներից, մուլտֆիլմում հայտնվում են նոր հերոսներ. Հագենը` Փայլող պողպատի վարպետը, ով կռել է Բլումի հոր` Օրիտելի սուրը, Մանդրագորը` Կախարդ-նախամայրերի աղախինը, մուլտֆիլմի բացասական հերոսներից մեկը, Բարտելբին` Դոմինոյի տարեգիրը, ով ներկայացված է հոգու կերպարանքով։
Մուլտֆիլմի գործողությունները կատարվում են Մագիքս կախարդական տիեզերքում, որը բաժանված է մոլորակների և աշխարհների։ Մուլտֆիլմի հիմնական վայրերից է Ալֆեյա կախարդական դպրոցը, որտեղ սովորում էին Վինքսերը։ Այն տեղակայված էր Մագիքս մոլորակում։ Մուլտֆիլմի միջին հատվածում իրադարձությունները տեղի են ունենում Երկիր մոլորակի Գարդինի քաղաքում, որտեղ Բլումը մեծացել էր իր խորթ ծնողների մոտ։ Ֆիլմի ավարտը տեղի է ունենում Դոմինոյում` Բլումի հարազատ մոլորակում, որը Կախարդ-նախամայրերի կողմից կախարդվել և կենսազրկվել էր։ Ֆիլմի սկզբում ներկայացվում է մի կարճ հատված անանուն մոլորակում, որտեղ գտնվում է Հագենի ամրոցը։
Մտահղացում ու ստեղծում
Մուլտֆիլմի հիմքում ընկած գաղափարը Իջինիո Ստրաֆֆին հղացել է դեռևս «Վինքս Քլաբ» մուլտսերիալի ստեղծման փուլում։ Հիմքում ընկած է Բլումի պատմությունը, որը պարզում է, որ ինքն ունի մոգական ուժեր և երկար պատմություն, բայց միայն ժամանակի ընթացքում է հասկանում իր առաքելության ողջ կարևորությունը։ Ի սկզբանե Ստրաֆֆին ծրագրել էր ավարտել Բլումի պատմությունը դեռ երկրորդ եթերաշրջանում, բայց որոշեց զարգացնել սերիալի երկրորդական գծերը, իսկ հիմնական պատմության ավարտը տեղափոխել մեծ էկրաններ։ Մուլտֆիլմը կոչված է պատասխան տալու սերիալի հիմնական սյուժետային գծի գլխավոր գաղտնիքին։ Իր իրական ծնողներին փնտրող աղջկա մասին պատմությունը ստեղծելիս հեղինակին ոգեշնչել է իր քոլեջի համակուրսեցու պատմությունը, իսկ Բլումի բնավորության գծերը նա փոխառել է իր կնոջից` Ջոանից։ Մուլտֆիլմի հիմնական միտքն այն է, որ յուրաքանչյուր երեխա յուրահատուկ է, և յուրաքանչյուրի մեջ կա «կախարդական և յուրահատուկ» ինչ-որ բան, ինչը նրան անկրկնելի է դարձնում։ Վինքսի կախարդանքը ներկայանում է որպես էներգիա, որն օգնում է մարդկանց ձևավորել իրենց անձը և մնալ այնպիսին, ինչպիսին կան նույնիսկ ամենաբարդ ժամանակներում։ Ֆիլմում ներկայացված է գլխավոր հերսուհու՝ սեփական «ես»-ի և իր ակունքների որոնումների պատմությունը, նրա հասունանալու և հասուն կյանք մտնելու գործընթացը։ Իր ստուդիայի աճի և հաջողության հաճույքը Ստրաֆֆին համեմատում է Բլումի անձնային աճի հետ։
Սցենարը գրելիս Ստրաֆֆիին օգնել է Շոն Մոլինոն, ով ծագմամբ Նյու Յորքից էր, ով մինչ այդ արդեն մասնակցել էր Վինքսի բնօրինակ սերիալի սցենարի կազմմանը։ Իջինիոյի նպատակը ոչ միայն զգացմունքների և բովանդակության փոխանցումն էր, այլև հանդիսատեսի սիրտը գրավելու համար երկխոսությունները նմանեցնել ամերիկյան ձևին։ Այդ կերպ նա հույս ուներ հետաքրքրել նույնիսկ այն հեռուստադիտողներին, ովքեր չէին դիտել բնօրինակ սերիալը ։ Միևնույն ժամանակ Ստրաֆֆին ընդգծում է, որ իր մուլտֆիլմը «Disney»-ի և «Pixar»-ի տիպական արտադրությունների նման կատակերգություն չէ։ Ռեժիսորը հայտարարում է, որ նոր ժանր է ստեղծել` «ֆենտեզի-էքշն-ռոմանս» ։ Մուլտֆիլմը ամբողջ ընտանիքին հետաքրքիր դարձնելու նպատակով առանձնահատուկ ուշադրությունն է դարձվել նաև տղամարդկային կերպարներին ։