cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ամբազոնիա
Կամերունի Դաշնային Հանրապետություն և 1972 թվականի սահմանադրություն (1961–1972)
Արևելյան Կամերունի նկատմամբ գրեթե ամբողջական վերահսկողություն ձեռք բերելուց հետո, 1972 թվականի գարնանը նախագահ Ահիդջոն թիրախավորեց Արևմտյան Կամերունի ինքնավար իշխանություններին։ Կամերունի թերզարգացման և վատ իրականացված հանրային քաղաքականության մեղքը գցելով դաշնային կառավարման վրա և պնդելով, որ առաձին կառավարությունների առկայությունը աղքատ երկրում շատ թանկ է՝ նա հայտարարեց հանրաքվեի դնել նոր սահմանադրությունը, որով դաշնային կառավարումը փոխարինվում էր ունիտարով և նախագահը ավելի շատ իշխանություն էր ձեռք բերում։ Հանրաքվեն տեղի ունեցավ 1972 թվականի մայիսի 20-ին միակուսակցական պետությունում ու արդյունքը երբեք կասկածի տակ չի դրվել։ Պաշտոնական տվյալներով մասնակցել է ընտրողների 98,2%-ը, որոնց 99,99%-ը կողմ էր նոր սահմանադրությանը ։ Ամբազոնյան ազգայնականները հանրաքվեն համարեցին ոչ ազատ և անարդար ։ Նրանք նաև կասկածի տակ դրեցին նոր սահմադրության լեգիտիմությունը, քանի որ 1961 թվականի սահմանադրության փոփոխությունների համար անհրաժեշտ էր Դաշնային ժողովի (օրենսդիր մարմին) անդամների մեծամասնության ու երկու բաղկացուցիչ երկրներից յուրաքանչյուրի համաձայնությունը և նոր սահմանադրությունը երբեք չի հաստատվել Արևմտյան Կամերունի օրենսդիրների մեծամասնության կողմից ։ Ըստ նոր սահմանադրության՝ երկրի անվանումը «Կամերունի Դաշնային Հանրապետությունից» փոխվեց և դարձավ «Կամերունի Միացյալ Հանրապետություն»։ Արևմտյան Կամերունը բաժանվեց երկու վարչական շրջանների, որոնք մինչ օրս գոյություն ունեն՝ Հյուսիսարևմտյան և Հարավարևմտյան շրջանների ։
Միասնական պետություն և անգլախոսների աճող դժգոհություն (1972–2015)
1975 թվականին կառավարությունը դրոշից հանեց երկու աստղերից մեկը, երկու պետությունների միջև դաշնության մեկ այլ խորհրդանիշ վերացրեց՝ ստեղծելով նոր դրոշ՝ մեկ աստղով ։ 1982 թվականի նոյեմբերի 6-ին Ահիջոն հրաժարական տվեց և իշխանությունը փոխանցեց Փոլ Բիյային, ով շարունակեց Ահիջոյի քաղաքականությունը և Ահիջոյի հետ վիճաբանությունից ու Ահիջոյի կողմնակիցների կողմից անհաջող հեղաշրջման փորձից հետո ամրապնդեց իր իշխանությունը ։ 1984 թվականի փետրվարին Բիյան փոխեց երկրի պաշտոնական անվանումը՝ Կամերունի Միացյալ Հանրապետությունը դարձնելով Կամերունի Հանրապետություն ։ Բիյան հայտարարեց, որ ինքը քայլ է կատարել՝ հաստատելու Կամերունի քաղաքական հասունությունը և ցույց տալու, որ ժողովուրդը հաղթահարել է իրենց լեզվական և մշակութային խոչընդոտները, սակայն Հարավային Կամերունում շատերը դա համարում էին իրենց առանձին մշակույթն ու պատմությունը ջնջելու ևս մեկ քայլ։
1980-ականների կեսերից Հարավային Կամերունի վերնախավի և կենտրոնական կառավարության միջև խզումը գնալով ավելի ակնհայտ դարձավ։ 1985 թվականի սկզբին անգլախոս իրավաբան և Կամերունի իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահ Ֆոն Գորջի Դինկան տարածեց մի շարք էսսեներ և բրոշյուրներ, որոնք պնդում էին, որ Բիյայի կառավարությունը հակասահմանադրական է և կոչ էր անում ճանաչել անկախ Ամբազոնիայի Հանրապետությունը։ Գորջի Դինկան դարձավ Ամբազոնիայի վերականգնման խորհրդի առաջին ղեկավարը։ 1985 թվականի մայիսին նա ձերբակալվեց, բանտարկվեց, իսկ հետո երեք տարի տնային կալանքի տակ դրվեց, այնուհետև փախավ նախ Նիգերիա, ապա Միացյալ Թագավորություն ։
1990 թվականին ընդդիմադիր քաղաքական կուսակցությունները օրինականացվեցին, և Ջոն Նգու Ֆոնչան՝ Կամերունի կառավարությունում անգլախոսների առաջնորդը, հեռացավ կառավարող կուսակցությունից և իր հրապարակային հրաժարականի նամակում ներառեց անգլախոս շրջանների նկատմամբ կենտրոնական կառավարության վերաբերմունքի վերաբերյալ դժգոհությունը։
Ինքնավարության կամ անկախության համար ճնշումների աճը նվազեցրեց վստահությունն ու ներգրավվածությունը կառավարության և անգլախոս փոքրամասնության միջև, ինչի արդյունքում մինչև 2017 թվականը Կամերունի կառավարությունում պորտֆել ունեցող 36 նախարարներից միայն մեկն էր անգլախոս ։
Բողոքի ցույցեր և քաղաքացիական պատերազմ (2016–ներկա)
2016 թվականի նոյեմբերին մի շարք խոշոր բողոքի ցույցեր և գործադուլներ կազմակերպվեցին, սկզբում անգլախոս իրավաբանների, ուսանողների և ուսուցիչների կողմից, որոնք ուղղված էին օրենսդրության և կրթության ոլորտում անգլիական և անգլալեզու հաստատությունների աճող մարգինալացմանը ։ Մի քանի ցույցեր դաժանաբար ցրվեցին ոստիկանական ուժերի կողմից, ինչը հանգեցրեց բախումների ցուցարարների և ոստիկանների միջև, որոնց արդյունքում մի քանի մարդ զոհվեց։ Երկու կողմերի բռնությունները խաթարեցին բանակցությունները 2017 թվականի սկզբին, ինչը ընդատվեց առանց համաձայնության ։ Բռնությունը հանգեցրեց համընդհանուր գործադուլների։ Կառավարությունը արգելեց քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների գործունեությունը, հեռախոսի և ինտերնետ կապը անջատվեց հունվարից մինչև ապրիլ և ցուցարարները ձերբակալվեցին ։ Թեև կառավարությունը ստեղծեց հանձնաժողով, որը կկենտրոնանար անգլախոսների բողոքների վրա, և քայլեր ձեռնարկեց դատարաններում ու դպրոցներում լեզվի հավասարության խնդիրները լուծելու համար, շարունակական անվստահությունը և բողոքի ակցիաներին կոշտ արձագանքները կանխեցին զգալի դեէսկալացիան։
2017 թվականի վերջին, երբ երկխոսության ջանքերը մարում էին և բռնությունը շարունակվում էր երկու կողմից էլ, ամբազոնյան առաջատար ազգայնական շարժումները ստեղծեցին Հարավային Կամերունի Ամբազոնիայի Կոնսորցիումի Միացյալ ճակատ (ՀԿԱԿՄՃ) հովանավոր կազմակերպությունը։ ՀԿԱԿՄՃ-ը հոկտեմբերի 1-ին՝ Միացյալ Թագավորությունից Հարավային Կամերունի անկախության տարեդարձի օրը, միակողմանիորեն հայտարարեց տարածաշրջանի անկախությունը՝ որպես Ամբազոնիա։ ՀԿԱԿՄՃ-ը փորձում էր ստեղծել ժամանակավոր կառավարություն՝ իր առաջնորդ Սիսիկու Այուկ Թաբե Ջուլիուսի նախագահությամբ ։ Առնվազն 17 մարդ է զոհվել անկախության հռչակումից հետո բողոքի ցույցերի ժամանակ, մինչդեռ Կամերունի տասնչորս ոստիկաններ սպանվել են հարձակումների հետևանքով, որոնց պատասխանատվությունը ստանձնել են Ամբազոնիայի պաշտպանության ուժերը ։ Կամերունի կառավարությունը հայտարարեց, որ հռչակագիրը իրավական նշանակություն չունի։ Սա ժամանակավորապես դադարեցրեց շարունակական երկխոսության հույսերը և սկիզբ դրեց Հարավային Կամերունում լիարժեք պարտիզանական պատերազմին։ Մի քանի տարբեր զինված խմբակցություններ են ի հայտ եկել, ինչպիսիք են Կարմիր վիշապները, Վագրերը, ARA-ն, Յոթ Կատան, ABL-ը, որոնք ունեն տարբեր մակարդակի համակարգում և հավատարմություն Ամբազոնիայի քաղաքական առաջնորդների հետ ։ Գործնականում անկախության կողմնակից աշխարհազորայինները հիմնականում գործում են անկախ քաղաքական առաջնորդներից, որոնց հիմնականում աքսորում են։ 2018 թվականի հունվարի 5-ին Նիգերիայի մայրաքաղաք Աբուջայում վտարանդի Ամբազոնիայի ժամանակավոր կառավարության անդամները, այդ թվում՝ նախագահ Սիսիկու Ջուլիուս Այուկ Թաբեն, ձերբակալվեցին և արտաքսվեցին Կամերուն՝ կառավարական ուժերի կալանքի տակ քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու համար ։ 2018 թվականի փետրվարի 4-ին հայտարարվեց, որ ԱՄՆ-ում բնակվող քարոզիչ դոկտոր Սամուել Իկոմե Սաքոն կդառնա Ամբազոնիայի Դաշնային Հանրապետության ժամանակավոր նախագահը, որը ժամանակավորապես կփոխարինի Այուկ Թաբեին ։ Այնուամենայնիվ, չնայած Կամերունի դատարանից ահաբեկչության մեղադրանքով ցմահ ազատազրկում էր ստացել, 2019 թվականի մայիսի 2-ին Այուկ Թաբեն բանտից հայտարարեց Սաքոյի ժամանակավոր կառավարության լուծարման և սեփական կառավարության վերականգնման մասին ։ Սաքոն ընդդիմացավ՝ հանգեցնելով 2019 թվականի Ամբազոնյան ղեկավարության ճգնաժամին։ Բռնության ուժեղացմանը զուգընթաց, ճգնաժամի կարգավորմանն ուղղված միջազգային ջանքերը ակտիվացան։ 2019 թվականի մայիսի 13-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը ոչ պաշտոնական հանդիպում ունեցավ՝ քննարկելու Անգլախոսների ճգնաժամը ։ Շվեյցարիայի կառավարության միջնորդությամբ խաղաղության բանակցությունները բազմիցս տապալվել են։
Բանակ
Ամբազոնիայի պաշտպանության ուժերը անջատված պետության փաստացի զինված ուժերն են ։
Աշխարհագրություն
Ամբազոնիան բնութագրվում է երկու հիմնական լանդշաֆտներով․ արևմուտքում՝ դեպի Նիգերիայի սահմանը, Մամֆեի ավազանի ցածրադիր գոտիներն են։ Տարածքը ծածկված է խիտ խոնավ անտառով։ Կան պահպանվող տարածքներ, ինչպիսիք են Կորուպ ազգային պարկը կամ Տակամադա ազգային պարկը։ Ավելի դեպի արևելք՝ դեպի Կամերուն, կարելի է գտնել մի շարք հրաբուխներ, ինչպիսիք են Մանենգուբան կամ Կուպեն։ Նրանք ձգվում են Կամերունի սահմանի երկայնքով դեպի հյուսիս, որտեղ նրանք միանում են Բամենդայի բարձրավանդակին։ Մի քիչ մյուս հրաբուխներից մեկուսացված է Ֆակոյի լեռը (Կամերունի լեռ), որը Ամբազոնիայի ամենահարավում է գտնվում։ Այն Արևմտյան Աֆրիկայի ամենաբարձր լեռն է և 28-րդը՝ Աֆրիկայում։
Կլիմա
Քանի որ Ամբազոնիայի մեծ հատվածները գտնվում են Արևմտյան բարձրավանդակում, այն ունի մի փոքր ավելի զով կլիմա, քան Կամերունի և Նիգերիայի շրջակա տարածքները։ Ամբազոնիայի մեծ մասն ունի հասարակածային մուսոնային կլիմա, ափամերձ հարթավայրում են գտնվում աշխարհի ամենաանձրևոտ վայրերից մի քանիսը (օրինակ, Դեբունդշա գյուղը) ։ Հյուսիսարևմտյան շրջանի հյուսիս-արևելյան հատվածները (ներառյալ Բամենդա քաղաքը) ունեն հասարակածային սավաննայի կլիմա՝ հստակ խոնավ և չոր եղանակներով։ Կամերուն լեռան գագաթն ունի տունդրային բնորոշ բևեռային կլիմա, որը եզակի է Արևմտյան Աֆրիկայում և չափազանց հազվադեպ, քանի որ այդքան մոտ է հասարակածին ։
Վարչական բաժանում
Ամբազոնիան բաժանված է 13 շրջանների և 61 տեղական ինքնակառավարման տարածքների (ՏԻՏ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անկախության շարժումներ Կատեգորիա:Կամերունի պատմություն Կատեգորիա:Կամերունի աշխարհագրություն Կատեգորիա:2017 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի երկրներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ Կատեգորիա:Կամերուն Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Ռասել շրջան (Կանզաս)
Ռասել շրջան (Russell County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.292 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.370 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռասել բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1867 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Կալև
Կալև, կարելյան ու ֆիննական դյուցազունների՝ Վյայնամեյնենի, Իլմարինենի, Լեմինկայայնենի նախահայրը։ Վերջիններս երբեմն համարվում են նաև Կալևի որդիները։ Նրա անունից է առաջացել Էլիաս Լյոնրոտի «Կալևալա» չափածո էպոսի անվանումը։ Կալևալա (Kalevala) բառացի նշանակում է «երկիր, որտեղ ապրում է Կալևը»։ Ենթադրվել է, որ Կալևալան կարող է լինել Էստոնիան ։
Էստոնական դիցաբանության մեջ Կալևը առասպելական դյուցազուն-հսկա է, էստոնիայի ազգային էպոսի հերոս Կալևիպոեգի (Kalevipoeg — Կալևի որդի) հայրը։ Սիրիուսը համարվել է Կալևի աստղը, իսկ Օրիոն համաստեղությունը՝ Կալևի սուրը ։ Ավանդության համաձայն՝ Կալևը թաղված է Տալլինի Տոոմպեա բլրի տակ։ Բլուրն առաջացել է հսկա քարերից, որ այդտեղ հավաքել է Կալևի կինը՝ Լինդան։ Վերջինս քարերով ծածկել է ամուսնու գերեզմանը։ Առասպելի համաձայն՝ Լինդայի արցունքներից է առաջացել Յուլեմիստե լիճը։
Կալևի անունից է հավանաբար առաջացել Տալլինի հին անվանումը՝ Կոլիվան, որ հայտնի է արաբ աշխարհագրագետ Ալ-Իդրիսիի (1154) աշխատություններից ու ռուսական հին ձեռագրերից (1223 թվականից մինչև XVIII դարի սկիզբը)։ Կոլիվան անվանումը կարող էր առաջացած լինել էստոներեն Kalevan բառից, որ նշանակում է «Կալևին վերաբերող» ։ Կալևի մասին առաջին հստակ գրավոր հիշատակումը եղել է 1641 թվականին Հենրիխ Շտալի «Լեյեն Շպիգել»-ում ։
Կարելաֆիննական դիցաբանության հերոսը կարող է ունեցած լինել իրական պատմական նախատիպը։ Մասնավորապես, հին անգլիական «Վիդսիդ» էպիկական պոեմում, որը ստեղծվել է IX դարի երկրորդ կեսից ոչ ուշ, պահպանվել է XI դարի ձեռագրում և փաստացիորեն «հերոսական դարի» ժողովուրդների և նրանց տիրակալների յուրօրինակ «կատալոգ» է, հիշատակվում է ոմն Կալիկ (Cælic), որը, ըստ աշխարհում ճամփորդած գլխավոր հերոսի և այդ ստեղծագործության հնարավոր հեղինակի, «գլխավորում էր ֆիններին» (weold Finnum) ։ Այնուամենայնիվ, ինքնին հին անգլիացի բարդի (սկոպ) կողմից Ֆինլանդիայի հերոսի յիշատակումը վկայում է վաղ միջնադարյան Հյուսիսային Եվրոպայում նրա հայտնի եղած լինելու մասին ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էստոնական դիցաբանություն Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Լանտելի
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1500 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մեստիայից հեռու է 26 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 54 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Տարդ
Տարդ, գյուղ Հունգարիայի Հանրապետության Բորսոդ-Աբաույ-Զեմպլեն երկրամասում։ Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 1,408 մարդ, իսկ բնակչության միջին խտությունը 34.77 մարդ/կմ2։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի բնակավայրեր
Զաբեգալովո (գյուղ, Զավյալովսկի շրջան)
Զաբեգալովո (Забегалово), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1710 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրիգոր Առստամյան
Գրիգոր Առստամյան (ծնվել է 1971 հուլիսի 24-ին, Ստեփանակերտում - մահացել է 1992 թ. նոյեմբերի 19-ին, Չլդրան գյուղում (ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան)). ազատամարտիկ։ Ա.Ա. Արատամյանի եղբայրը։ Երբ 1988 թ. սկսվել է արցախյան շարժումը, իր հասակակիցների հետ ակտիվորեն մասնակցել է միտինգներին և ընդհատակյա գործողություններին։ Ռուս զինվորների աչքից չի վրիպել, նրան բռնել ու տարել են Շուշիի բանտ։ 1989-1991 թթ. ծառայել է ԽՄՀՄ ԶՈւ-ում, Կույբիշևի տանկային գումարտակում։ 1991 թվականից զինվորագրվել է ԼՂՀ ԻՊՄՐ 2-րդ վաշտին, որը հետագայում վերակազմավորվել է 71-րդ մոտոհրաձգային գումարտակի։ Եղել է ՀՄՄ-2 մեխանիկ վարորդ։ ԼՂՀ ԻՊՄՐ 71-րդ առանձին մոտոհոոձգային գումարտակի կազմում մասնակցել է Կրկժանի (Ստեփանակերտի արվարձան), Ասկերանի (Քյոսալար, Ասկերան, Դահրազ, Սառնաղբյուր, Վարազաբուն, Նախիջևանիկ, Փրջամալ, Քյաթուկ), Շուշիի (Շուշի, Զառսլու, Նաբիլար, Արաիբաբ, Շռլան), Լաչինի («Մարդասիրական միջանցք»), Աղդամի (Ավդալ, Գյուլավղու), Մարտակերտի (Նարեշտար, Զարեքտար, Աղդաբան, Զավոսր, Դրմբոն, Վաղահաս, Հաթերք, Չլդըոսն), Մարտունիի (ճարտար) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Աչքի է ընկել Չլդրան գյուղի ազատագրման ժամանակ (ՀՄՄ 2-ի անձնակազմը ոչնտացրել է հակառակորդի 2 միավոր զրահամեքենա ու հետևակ տեղափոխող 1 բեռնատար ավտոմեքենա) և Ասկերանի մոտ ռազմավար է վերցրել 1 զրահամեքենա։ Զոհվել է 1992 թ. նոյեմբերի 19-ին Չլդրան-Կիչան հատվածում։
Հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» երկրորդ աստիճանի շքանշանով, «Շուշիի ազատագրման համար», «Մայրական երախտագիտություն՝ Արցախի քաջորդիներին» եւ «Արծիվ մահապարտ» մեդալներով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։
Ֆերմեր (թերթ)
«Ֆերմեր», գյուղատնտեսական ամսաթերթ։ Տավուշի գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոնի հրատարակությունն է։
Պատմություն
«Ֆերմեր» պարբերականը լույս է տեսնում 2000 թվականից Իջևանում ։ Խմբագիրը Վահան Կարապետյանն է, տնօրենը՝ Տաթևիկ Նազինյանը։
Պարբերականն անդրադառնում է մարզի գյուղատնտեսական աշխատանքներին, ֆերմերային տնտեսությունների առօրյային ու խնդիրներին, տպագրում է խորհրդատվական, ուսուցողական, մասնագիտական հոդվածներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Հայաստանում
(4302) Մարկեև
(4302) Մարկեև (Markeev), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1968 թվականի ապրիլի 22-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,459681 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,139 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7804 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1409,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,255497 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,7° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1968 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տամարա Սմիռնովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆարմա
«Ֆարմա», գիտագործնական եռամսյա հանդես, Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միության հրատարակություն ։
Պատմություն
Պարբերականը լույս է տեսնում 2011 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիրն Արամ Ղազարյանն է, պատասխանատու խմբագիրը՝ Պետրոս Ղազարյան։
Տպագրում է դեղագործության, գործնական առողջապահության և բժշկագիտության այլ ոլորտների վերաբերյալ գիտական և գործնական ուսումնասիրություններ՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն (ամփոփումներով)։ Անդրադառնում է նաև առողջապահական և դեղագործական նորագույն հայտնագործություններին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Մալայա Մեդվեդևկա
Մալայա Մեդվեդևկա (Мала Медведівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սալին շրջան (Կանզաս)
Սալին շրջան (Saline County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.865 կմ² է, բնակչությունը՝ 53.597 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սալինա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1860 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Ծինկիլա
Ծինկիլա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Հիմնադրել են համշենահայերը 18-րդ դարի սկզբին։ 1914 թվականին Ծինկիլան ուներ 46 ընտանիք բնակչություն։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ (մասնավորապես պտղաբուծությամբ) և անասնապահությամբ։ Գյուղի կիսավեր եկեղեցին վերանորոգվել է 1750 թվականին և կոչվել Ս. Սարգիս։ Գործում էր նաև երկսեռ 5-6-ամյա վարժարան։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Սաբինկա (Ուրժումկայի վտակ)
Սաբինկա (Сабинка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ուրժումսկի շրջան Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուրժումկա գետի ձախ ափին՝ 42 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է անմարդաբնակ Մարի Սաբույալ գյուղում սահմանի մոտ Մարի Էլ հանրապետությունում, Կոսոլապովո գյուղից 12 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է արևելք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Զաբեժնոե
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարգարիտ Խաչիկյան
Մարգարիտ Լևոնի Խաչիկյան, հայ լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1999)։ Լևոն Խաչիկյանի դուստրը։
Կենսագրություն
Աշխատությունները վերաբերում են խուռիերենի, ուրարտերենի, էլամերենի, շումերերենի քերականության և տիպաբանության խնդիրներին («Խուռիերեն և ուրարտերեն լեզուները», 1985, ռուսերեն, «Էլամերեն լեզու», անգլերեն, 1998) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Լանխվրի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 19 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Չուչկովո
Չուչկովո (Чучково), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Չուչկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Չուչկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Միչուրինի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Միչուրինի փողոց (Улица Мичурина), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային կենսաբան, ԽՍՀՄ-ում պտղատու, հատապտղատու և այլ մշակաբույսերի գիտական սելեկցիայի հիմնադիր Իվան Վլադիմիրովիչ Միչուրինի (1855-1935) պատվին։ Սկիզբ է առնում Տեատրալնայա փողոցից և ավարտվում Զելյոնայա և Սուվորովի փողոցները միացնող ճանապարհի հետ հատվելով։ Երկարությունը 370 մետր է։
Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Միչուրինի փողոցը սկսվում է Տեատրալնայա փողոցից, հատում Սևաստոպոլի փողոցը և ավարտվում Զելյոնայա և Սուվորովի փողոցները միացնող ճանապարհի հետ հատվելով։ Զուգահեռ է Սուվորովի փողոցին։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 370 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 16 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 6 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 10։
Միչուրինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346353։
Փողոցն անվանվել է խորհրդային կենսաբան, ԽՍՀՄ-ում պտղատու, հատապտղատու և այլ մշակաբույսերի գիտական սելեկցիայի հիմնադիր, ԽՍՀՄ ԳԱ պատվավոր անդամ, ՀամԳԳԱ ակադեմիկոս Իվան Վլադիմիրովիչ Միչուրինի (1855-1935) պատվին։ Իվան Միչուրինը մեծ ավանդ ունի գենետիկայի զարգացման գործում։ Նա ուսումնասիրել է ժառանգականությունը՝ կապված օնտոգենեզի օրինաչափությունների և արտաքին միջավայրի հետ, ստեղծել ուսմունք դոմինանտության մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Ժիտանի
Ժիտանի (Житані), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1259 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1259 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օվասիս
«Օվասիս» («Օազիս»), գրական, գիտական ամսաթերթ։
Պատմություն
Պարբերականն արծարծել է հայերենի անաղարտության, ժողովրդական ավանդույթների ու մշակութային արժեքների պահպանման հարցեր, ներկայացրել է հայ գաղթավայրերի և հայրենիքի կյանքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:Գիտական ամսագրեր Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ
Սառա Եսայան
Սառա Մանթաշի Եսայան, ՀՀ վաստակավոր բժիշկ, բարերար, Եվրոպայի ակադեմիայի բնական գիտությունների իսկական անդամ, «Երևանի պատվավոր քաղաքացի»։
Բժիշկ Կառլեն Եսայանի կինը։
Կենսագրություն
Սառա Եսայանը ծնվել է 1946 թվականին, ԼՂԻՄ-ում։ 1964 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1970 թվականին։ Բուհն ավարտելուց հետո աշխատել է թիվ 1 և թիվ 2 կլինիկական հիվանդանոցներում։ 1973 թվականից աշխատել է թիվ 14 պոլիկլինիկայում՝որպես բժիշկ-ռևմատոլոգ։ Պոլիկլինիկայում աշխատելու տարիներին վերակազմավորվել և միացել է «Սուրբ Գրիգոր լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնին։ Որպես պատգամավոր՝մասնակցել է Մոսկվայում և Վիլնյուսում տեղի ունեցած ռևմատոլոգների Միջազգային համագումարներին։ԽՍՀՄ-ի առողջապահության գերազանցիկ, բարձր կարգի մասնագետ։ Սառա Եսայանը 2010 թվականից Եվրոպայի ակադեմիայի բնական գիտությունների իսկական անդամ է։ Տիրապետում է արևելյան բուժման մասնագիտություններին։ Սառա Եսայանն իր ամուսնու՝ Կառլեն Եսայանի հետ բազմաթիվ բարեգործություններ են կատարել Հայաստանում և Արցախում։ 2016 թվականին շնորհվել է «Երևանի պատվավոր քաղաքացի», «Էջմիածնի պատվավոր քաղաքացի» կոչումներ։ Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի ավագանու որոշումը․
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Ջեֆ Մելոուն
Խաղացողի կարիերա
Սովորել է հարձակվող պաշտպանի դիրքում։ Սովորել է Միսսիսիպի նահանգի համալսարանում։ 1983 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Վաշինգտոն Բուլեթս» ակումբի կողմից՝ 10-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Յութա Ջազ», «Ֆիլադելֆիա-76», «Մայամի Հիթ» և «Ատլիտիկոս Օմիլոս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 13 մրցաշրջան։ Ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի մեջ (1984)։ Երկու անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1986-1987)։ 1983 թվականին ճանաչվել է Southeastern կոնֆերենցիայի ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 905 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 17 231 միավոր (19,0 մ/խ), կատարել 2364 անդրադարձ, 2154 փոխանցում, 577 խլում և 100 բլոկշոտ ։
Մարզչի կարիերա
Պրոֆեսիոնալ կարիերայի ավարտից հետո մարզել է երկրորդ լիգաների «Սան Դիեգո Սթիվգրեյզ» (2000), «Կոլամբուս Ռիվերդրագոնս» (NBA զարգացման լիգա) (2001-2005) և «Ֆլորիդա Ֆլեյմ» (NBA զարգացման լիգա) (2005-2006)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ
Դասական ճարտարապետություն
«Դասական ճարտարապետություն» տերմինը վերաբերվում է նաև ցանկացած ոճի ճարտարապետության, որը վերածվել է նուրբ ճոխության, ինչպիսիք են օրինակ` դասական չինական ճարտարապետությունը կամ Մայաների դասական ճարտարապետությունը: Այն նաև կարող է վերաբերվել ցանկացած ճարտարապետության, որն իր մեջ ներառում է դասական գեղագիտական փիլիսոփայություն։ Այս տերմինը կարող է տարբեր կերպ օգտագործվել «ավանդական»-ից մինչև «ժողովրդական ճարտարապետություն», չնայած, որ այն կարող է դրա հետ կիսել հիմքում ընկած աքսիոմները։
Ժամանակակից շենքերի համար, որոնք հետևում են բնօրինակ դասական սկզբունքներին, երբեմն օգտագործվում է նոր դասական ճարտարապետություն տերմինը։
Ծագում
Դասական ճարտարապետությունը ծագում է Հին Հունաստանի և Հին Հռոմի ճարտարապետությունից։ Հռոմեական կայսրության արևմտյան մասի փլուզմամբ, Հռոմեական կայսրության ճարտարապետական ավանդույթները դադարեցին կիրառվել արևմտյան Եվրոպայի մեծ մասում։ Բյուզանդական կայսրությունում շինարարության հնագույն ձևերը շարունակում էին գոյություն ունենալ, բայց շուտով փոխվեցին յուրահատուկ բյուզանդական ոճի ։ 8-րդ և 9-րդ դարերի վերջին, անտիկ աշխարհի ճարտարապետական կորսված ոճն արևմտյան ճարտարապետությանը վերադարձնելու առաջին գիտակցված փորձերը կարելի է նկատել Կարոլինգյան Վերածննդի ընթացքում։ Այսպիսով ներկայիս Գերմանիայում Լորշի վանքի պահակատունը ( մ.թ.ա. մոտ 800 թվական) իրենից ներկայացնում է հաջորդաբար միմյանց ամրացված սյուների և կամարների համակարգ, որը կարող է համարվել Հռոմի Կոլիզեումի կրկնօրինակում ը ։ Բյուզանդական ճարտարապետությունը, ինչպես նաև ռոմանական և նույնիսկ որոշ չափով գոթական ճարտարապետությունը (որի հետ հաճախ դասական ճարտարապետությունն է ներկայացվում), կարող են նաև ներառել դասական տարրեր ու դետալներ, բայց նույն չափով չարտացոլեն հին ժամանակների ճարտարապետական ավանդույթներից օգտվելու գիտակցված ջանքերը։ Օրինակ` դրանք չեն հետևում սյուների համաչափության համակարգված օրդերների գաղափարին։ Ուստի, ընդհանուր առմամբ, դրանք բառացիորեն չեն համարվում դասական ճարտարապետական ոճեր :
Զարգացում
Իտալական Վերածննդի դարաշրջանում և գոթական ոճի վերանալու հետ զուգահեռ, ճարտարապետների կողմից ինչպիսինք են` Լեոն Բատիստա Ալբերտին, Սեբաստիանո Սերիլոն, Ջակոմո Բարոզի դա Վինյոլան, մեծ ջանքեր են գործադրվել, որպեսզի նախ և առաջ, վերականգնվի Հին Հռոմի ճարտարապետական ոճը։ Սա արվել է՝ մասամբ ուսումնասիրելով Վիտրուվիոսի հին Հռոմեական ճարտարապետական գիտական աշխատանքը` «De architectura»-ն և որոշ չափով էլ նաև Իտալիայում հին հռոմեական շինությունների փաստացի մնացորդները ուսումնասիրելով ։ Այնուամենայնիվ, Վերածննդի դարաշրջանի դասական ճարտարապետությունն ի սկզբանե ներկայացնում է դասական գաղափարների խիստ հստակ մեկնաբանություն։ Ֆլորենցիայում «Ospedale degli Innocenti» կառույցում, որը Վերածննդի դարաշրջանի ամենահին կառույցներից մեկն է` կառուցված 1419-45 թվականներին, Ֆիլիպո Բրունելսկիի կողմից, սյուների մշակումը հին հռոմեկան ճարտարապետության մեջ ուղղակի նախադեպը չունի։ Այս ժամանակահատվածում հնագույն ճարտարապետության ուսումնասիրությունը վերածվել է դասական ճարտարապետական տեսության։ Ավելի պարզ ասած, դասական ճարտարապետությունն իր ձևերի բազմազանությունից ի վեր, եղել է անտիկ ժամանականերում ամրագրված ճարտարապետական կանոնների մեկնաբանություն ու մշակում ։
Հետվերածննդի ժամանակաշրջանում Եվրոպայում ստեղծված ոճերի մեծ մասը կարելի է բնութագրել, որպես դասական ճարտարապետություն։ Այս տերմինը կիրառել է Ջոն Սոմերսոնը «Դասական ոճի ճարտարապետություն» աշխատության մեջ։ Դասական ճարտարապետության տարրերը ամբողջովին կիրառվել են ճարտարապետական միանգամայն տարբեր ենթատեքստերում, քան նրանցում, որոնց համար մշակվել են։ Օրինակ` Բարրոկո և Ռոկոկո ճարտարապետությունը ոճեր են, որոնք թեև ունեն դասական արմատներ, միևնույնն է շատ հաճախ ներկայացնում են իրենց ուրույն ճարտարապետական ոճը։ Այս ընթացքում ճարտարապետական տեսությունը դեռևս շարունակում էր վերաբերել դասական գաղափարներին, բայց ավելի թռուցիկ քան վերածննդի դարաշրջանում ։
Պալադական ճարտարապետությունը, որը կատարելագործվել էր վենետիկցի ճարտարապետ Անդրեա Պալլադիոյի ոճից (1508–1580 թվականներ) մեծ ազդեցություն է ունեցել իր մահից հետո, հատկապես Բրիտանիայում այն ընդունվել էր 18-րդ և 19-րդ դարի սկզբին վրացական ճարտարապետության շատ ավելի մեծ շենքերի համար։
Որպես Բարրոկո և Ռոկոկո ոճերի արձագանք, 1750 թվականի ճարտարապետության տեսաբանները, որը հայտնի էր որպես Նեոկլասիցիզմ, կրկին գիտակցաբար և ջանասիրաբար փորձում էին ընդօրինակել անտիկ աշխարհին, ոգեշնչվելով դասական հնագիտության մեջ վերջին նվաճումներով և հստակ կանոնների ու բանականության վրա հիմնված ճարտարապետության ցանկությամբ։ Կլոդ Պերոն, Մարկ Անտուան-Լոժեն և Կառլո Լոդոլին Նեոկլասիցիզմի առաջին տեսաբաններից էին մինչդեռ Էտիեն Լուի Բուլլեն, Կլոդ Նիկոլա Լեդուն, Ֆրիդրիխ Գիլին և Ջոն Սոուն ավելի ազդեցիկներից էին ։ Նեոկլասիկ ճարտարապետությունը հատկապես կարևոր տեղ էր զբաղեցնում ճարտարապետական ասպարեզում, մոտավորապես 1750–1850 թվականներին։ Սակայն, մրցակցող նեոգոթական ոճը ճանաչում ձեռք բերեց 1800-ականների սկզբին, իսկ 19-րդ դարի վերջը արդեն բնութագրվում էր ոճերի բազմազանությամբ, որոնցից մի քանիսը շատ քիչ կամ ընդհանրապես կապ չունեին կլասցիզմի հետ, ինչպես օրինակ` մոդեռնը կամ էլեկտիզմը։ Թեև դասական ճարտարապետությունը շարունակում էր կարևոր դեր խաղալ և տարբեր ժամանակներում, գոնե որոշ տեղերում, գերակշռում էր ճարտարապետական ասպարեզում, որի վառ օրինակն էր 1920-ակաների ընթացքում Սկանդինավյան կլասիցիզմը, միևնույնն է, դասական ճարտարապետությունն իր ավելի խիստ ձևով այլևս երբեք չվերադարձավ իր նախկին գերակայությանը։ 20-րդ դարի սկզբին Մոդեռնիզմի ի հայտ գալուն պես, դասական ճարտարապետությունը, անկասկած, գրեթե ամբողջովին դադարեց գոյություն ունենալ ։
Գործունեություն
Ինչպես արդեն նշվեց, ճարտարապետության դասական ոճերը երկար ժամանակ գերակշռում էին արևմտյան ճարտարապետության մեջ` մոտավորապես Վերածննդի ժամանակաշրջանից սկսած մինչև մոդեռնիզմի ի հայտ գալը։ Կարելի է ասել, հին աշխարհը, գոնե տեսականորեն, արևմուտքում համարվում էր ժամանակակից պատմության մեծ մասի ճարտարապետական ջանքերի ներշնչման հիմնական աղբյուրը։ Այնուամենայնիվ, անտիկ ժառանգության լիբերալ, անձնական կամ տեսականորեն բազմազան մեկնաբանությունների պատճառով կլասիցիզմը ներառում է մի շարք ոճեր, շենքերից որոշները նույնիսկ, այսպես ասած, խաչաձև հիմք ունեն, ինչպես օրինակ Նեոպալադիան ճարտարապետությունը, որի համար ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել իտալացի Վերածննդի ճարտարապետ Անդրեա Պալլադիոյի գործերը, ով իր հերթին ոգեշնչվել է հին հռոմեական ճարտարապետությունից ։ Բացի այդ, նույնիսկ կարելի է պնդել, որ ճարտարապետության ոճերը, որոնք երբեմն դասական չեն համարվում` ինչպես օրինակ գոթականը, միևնույնն է, կարելի է ասել, որ պարունակում են դասական տարրեր։ Ուստի դժվար է նկարագրել դասական ճարտարապետության գործնեությունը ։
Քարացում
Ճարտարապետության քերականության մեջ «քարացում» բառը հաճախ օգտագործվում է, երբ քննարկում ենք հոգևոր կառույցների զարգացումը, ինչպես օրինակ տաճարները, հիմնականում հղում կատարելով հունական աշխարհում տեղի ունեցող զարգացումներին։ Անտիկ և վաղ դասական ժամանակաշրջաններում մ.թ.ա. մոտ 6-րդ և 5-րդ դարի սկզբին, առաջին տաճարների ճարտարապետական ձևերը ամրապնդվեցին և Դորիական օրդերը դարձավ հիմնական տարր։ Դասական ուսումնասիրություններում լայնորեն ընդունված ուսումնասիրությունն այն է, որ տաճարի սկզբնական կառուցները եղել են փայտից, իսկ ճարտարապետական ոճի տարրերը, կոդավորվել և փոփոխության չեն ենթարկվել այն ժամանակ, երբ մենք ականատեսն եղանք անտիկ դարաշրջանի առաջացմանն ու կայացմանը։ Դա այն ժամանակ էր, երբ տարբեր ժամանակաշրջաններում և Հունաստանի տարբեր վայրերում, առաջին տաճարներում մշակված հարթ քարի օգտագործումը փոխարինվեց փայտով, սակայն հին փայտե ոճերի տեսքն ու ձևերը պահպանվեցն, ճիշտ այնպես, ասես փայտե շինությունները վերածվել էին քարի։ Այսպիսով այս գործընթացը կոչվում է «քարացում» կամ երբեմն «քարացած ատաղձագործություն» կամ երբեմն «քարացած ատաղձագործություն» ։
Նորակառույց շենքերի քարե հիմքում պարզունակ փայտե շենքերի պահպանումը մանրակրկիտ ուսումնասիրվեց և պարզվեց, որ այն հնարավոր է թելադրված լինի կրոնի այլ ոչ թե գեղագիտության կողմից, չնայած ճշգրիտ պատճառները այժմ անհայտ են։ Հին ժամանակներից Իտալիայում Էտրուսկների վրա մեծապես ազդել է հունական մշակույթի ու կրոնի հետ կապը, բայց նրանք, որոշ բացառություններով, պահպանեցին իրենց փայտե տաճարները, մինչև որ իրենց  մշակույթը ամբողջությամբ ընդունվեց  Հռոմեական կայսրությունում։ Կապիտոլիումի փայտե տաճարը ինքնին հրաշալի օինակ է։ Նրանց կողմից քարով աշխատելու գիտելիքների պակաս չէր, որ խանգարում էր փայտանյութից անցում կատարել մշակված քարի։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ճարտարապետության պատմություն Կատեգորիա:Ճարտարագիտության պատմություն Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Սկոտ շրջան (Կանզաս)
Սկոտ շրջան (Scott County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.860 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.120 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սկոտ Սիթի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Վելիկիե Բուդկի (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Վելիկիե Բուդկի (Великі Будки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկիե Բուդկի գյուղում բնակվում էր 162 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բերնար Ժիրոդո
Բեռնար Ռենե Ժիրոդո (Bernard René Giraudeau,, Փարիզ), ֆրանսիացի դերասան, գրող, ռեժիսոր, սցենարիստ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ռազմածովային նավատորմի մեխանիկների դպրոցը (1965)։ 1965—1966 թվականներին ծառայել է «Duquesne» ֆրեգատում և «Clemenceau» ավիակրում։
Ավարտել է Դրամատիկ արվեստի պետական բարձրագույն համալսարանը (1970): 1971—2005՝ Փարիզի թատրոնների բեմում։
Առաջնախաղը կատարել է Ժոզե Ջովանիի ռեժիսորական «Երկուսը քաղաքում» (1973) կրիմինալ ֆիլմաշարում։ Նկարահանվել է Ֆրանսուա Օզունի, Պատրիս Լեկոնտի, Կլոդ Պինոտոյի ֆիլմերում։
1990 թվականին Ժիրոդոն դեբյուտացվել է իր առաջին ռեժիսորական «Ուրիշը» ֆիլմում, որի համար ստացել է «Կեսար» մրցանակ «լավագույն ռեժիսորական դեբյուտ» անվանակարգում։ «Գետի անկանխատեսելի բնույթը» (Les Caprices d’un fleuve, 1996 թվականին), որում նկարահանվել են Ռիշար Բորենժեն, Պիեռ Արդիտին, Ժան-Կլոդ Բրիալին, Մարի Դյուբուան, Լամբեր Վիլսոնը։
«Ծովագնացը գցեց խարիսխը» սիրավեպի հեղինակն է։
Մահացել է Փարիզի հիվանդանոցում 2010 թվականի հուլիսի 17-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Օրագիր Կ․ Պոլսո
«Օրագիր Կ․ Պոլսո», քաղաքական, ազգային-առևտրային օրաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1868-1878 թվականներին Կ. Պոլսում՝ հայերեն և հայատառ թուրքերեն (1868 թվականին կոչվել է «Օրագիր», 1876 թվականին՝ «Նորագիր», 1877-1878 թվականներին՝ «Նոր դար»)։ Եղել է «Ծիլն Աւարայրի» (1866–67) և «Օրագիր Ծիլն Աւարայրի» (1868, երկուսն էլ՝ խմբագիր՝ Մարկոս Աղաբեկյան) թերթերի շարունակությունը։
Խմբագիր-տնօրեններն են եղել Օգսեն Խոճասարյանը, Հակոբ Խանճյանը։
Պարբերականը ներկայացրել է արևմտահայության ծանր կացությունը, նրա վիճակի բարվոքումը կապել թուրքական կառավարության բարենորոգիչ ձեռնարկների և երկրագործական ընկերությունների գործունեության հետ։ Անդրադարձել է արևմտահայերի սահմանադրական ժողովների ընթացքին, որի շուրջ բանավիճել է «Մանզումէի Էֆքեարի», «Մեղուի», «Թատրոնի» հետ։ Պաշտպանել է Թուրքիայում սահմանադրական միապետություն հաստատելու, ժողովուրդներին սահմանադրական ազատություններ շնորհելու գաղափարը։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Քարածխային ժամանակաշրջան
Քարածխային ժամանակաշրջան (համակարգ, փուլ), կ ա ր բ ո ն, պալեոզոյան դարաշրջանի հինգերորդ փուլը։ Հաջորդում է դեոնի ժամանակաշրջանին և նախորդում պերմի ժամանակաշրջանին։ Տևողությունը 60 մլն տարի է։ Սահմանել են անգլիացի երկրաբաններ Ու․ Քոնիբիրը և Ու․ Ֆիլիպսը 1822 թվականին՝ Անգլիայում։ Ընդհանուր բնութագրումը։ Քարածխային ժամանակաշրջանի նստվածքները տարածված են բոլոր մայրցամաքներում։ Դասական կտրվածքները հայտնի են Արևմտյան Եվրոպայում (Մեծ Բրիտանիա, Բելգիա, Գերմանիա) և Արևելյան Եվրոպայում (Դոնբաս, Մոսկովյան սինեկլիզ), Հյուսիսային Ամերիկայում (Ապալաչներ, Միսսիսիպի գետի ավազան)։ Քարածխային ժամանակաշրջանում պլատֆորմների և գեոսինկլինալների փոխադարձ տեղադրումը մնացել էր նույնը, ինչ որ դևոնի ժամանակաշրջանում։ Քարածխային ժամանակաշրջանը գրեթե ամբողջ երկրագնդում ստորաբաժանվում է երկու փուլի, առաջինն ընդգրկում է վաղ, երկրորդը՝ միջին և վերին կարբոնը։ Քարածխային ժամանակաշրջանի ընթացքում արդի մայրցամաքների սահմաններում հսկայական տարածություններ ծածկված էին ծովով։ Միջին կարբոնում ծովից ազատվեցին գրեթե ամբողջ Արևմտյան Եվրոպան, Արևմտյան Սիբիրական դաշտավայրը, Ղազախստանը, Միջին Սիբիրը։ Արևադարձային, մերձարևադարձային և բարեխառն գոտիների բարձր խոնավությունը նպաստել է բոլոր մայրցամաքներում անտառային և ճահճային բուսականության լայն տարածմանը։ Բուսական մնացորդների կուտակումը հանգեցրել է բազմաթիվ ածխային ավազանների և հանքավայրերի առաջացմանը։ Օրգանական աշխարհը։ Կարբոնի ամենասկզբում ֆլորայում գերակշռում էին մանրատերև մամռակերպերը և մերկասերմ պտերազգիները։ Քարածխային ժամանակաշրջանի կենդանական աշխարհը խիստ բազմազան էր։ Ծովերում լայնորեն տարածված էին ֆորամինիֆերները, որոնք արագ էվոլյուցիոն փոփոխություն էին կրել կարբոնի ընթացքում և տվել տասնյակ սեռեր ու հազարավոր տեսակներ։ Շերտագրության համար շատ կարևոր են ֆուզուլինիդները։ Բազմազան էին փափկամորթները։ Զարգանում էին ոսկրային ձկները, շնաձկները։ Ցամաքում տիրապետում էին երկկենցաղները, ստեգոցեֆալները։ Քարածխային ժամանակաշրջանի կտրվածքը Դոնեցկի ավազանում դասական է իր լրիվությամբ, գերազանց մերկացվածությամբ, հնէաբանական մնացորդների առատությամբ և բազմազանությամբ։ Ստորին կարբոնն այդտեղ ներկայացված է կրաքարերով, միջին և վերինը՝ հզոր (6–12 կմ) ածխաբեր հաստվածքով։
Հայաստանի Հանրապետության տարածքում Քարածխային ժամանակաշրջանի (գլխավորապես ստորին) ապարները տարածված են հարավարևմտյան մասերում (Ուրծի լեռնաշղթա, Զանգեզուր) և ներկայացված են ավազաքարերով, կրաքարերով, կավային թերթաքարերով, քվարցիտներով։ Քարածուխը և գորշ ածուխը բոլոր մայրցամաքներում կազմում են մի շարք ավազաններ ու հանքավայրեր։ ՍՍՀՄ–ում հայտնի են Դոնեցկի (քարածուխ), Մերձմոսկովյան (գորշ ածուխ), Կարագանդայի (քարածուխ), Կուզնեցկի և Տունգուսկայի (կարբոնի և պերմի հասակի ածուխներ) ավազանները, Ուկրաինայի, Ուրալի, Հյուսիսային Կովկասի հանքավայրերը։ Կենար և Արևմտյան Եվրոպայում ավազաններ և հանքավայրեր կան Լեհաստանում (Աիլեզիա), ԳԴՀ–ում և ԴՖՀ–ում (Ռուր), Բելգիայում, Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ–ում (Փենսիլվանիա)։ Քարածխային ժամանակաշրջանի նստվածքների հետ են կապված նավթի և գազի շատ հանքավայրեր (Վոլգա–Ուրալյան մարզ, Դնեպր–Դոնեցկի իջվածք)։ Հայտնի են նաև երկաթի, մանգանի, պղնձի (խոշորագույնը՝ Զեզկազգանի), կապարի, ցինկի, ալյումինի (բոքսիտներ), հրակայուն և խեցեգործական կավերի բազմաթիվ հանքավայրեր։
Կատեգորիա:Երկրաբանական դարաշրջաններ
Կալաֆկա
Կալաֆկա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառի Յումուրա գավառակում, Տրապիզոնից 20 կմ արևելք։ 1915 թվականին ուներ 63 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղում կար երկու քարաշեն եկեղեցի (Ս. Գևորգ, Ս. Աստվածածին) և վարժարան (հիմնված 1850-ական թվականներին)։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։ Փրկվել են ընդամենը 8 հոգի, որոնք ապաստանել են Սև ծովի Կովկասյան ափերին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Թոմա Բալվե
Թոմա (Ժորժ) Բալվե (Thomas (Georges) Balvay, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլային մրցավար։ Որպես գլխավոր մրցավար վարել է ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնության «-» (4-0) հանդիպումը։ Սպասարկել է նաև Ֆրանսիայի գավաթի 1926 և 1928 թթ. խաղարկությունների հանդիպումներ, ինչպես նաև միջազգային ընկերական հանդիպումներ։
Բալվեի անվան տարբեր տվյալներ են հաղորվում. ՖԻՖԱ-ի աղբյուրներում նշվում է որպես Թոմա, Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում՝ Ժորժ, այլ աղբյուրներում՝ Ջոն։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:1888 ծնունդներ Կատեգորիա:1945 մահեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
(4303) Սավիցկի
(4303) Սավիցկի (Savitskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,172671 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8857 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4596 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1169,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,307761 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դասակարգի հոգեբանություն
Դասակարգի հոգեբանություն, դասակարգի կողմից իր կենցաղի պայմանների հոգևոր յուրացման ձև, որը ներառում է դասակարգի գիտակցությունը, պահանջմունքներն ու հետաքրքրությունները, նրա հայացքները, համոզմունքները, զգացմունքները, տրամադրությունը, ավանդույթները և որոշ այլ տարրեր։
Զաբելե (գյուղ, Պուստոշկինսկի շրջան)
Զաբելե (Забелье), գյուղ Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պուստոշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 132 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պուստոշկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դասակարգի հոգեբանություն
Դասակարգի հոգեբանության առանձնահատկությունը /սպեցիֆիկան/
Ցանկացած դասակարգի հոգեբանություն իրենում ներառում է այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են ` պահանջմունքները, հետաքրքրքությունները, զգացմունքները, տրամադրությունը, հայացքները, համոզմունքները, արժեքները, ավանդույթները և այլն:Սովորաբաար դրանք տարբերվում են ըստ իրենց բովանդակության, հարաբերակցության և ուղղվածության։ Մի դասակարգի հոգեբանությունը մյուսից տարբերվում է ըստ այն բանի, թե ընդհանուր-հոգեբանական դրսևորումներից որոնք են նրանում գերակշռում և թե ինչպիսին է դրանց բովանդակությունը տվյալ պատմական պահին, քանի որ դասակարգի զարգացման գորճընթացում նրա հոգեբանությունը կարող է փոփոխվել:Դասակարգային հոգեբանության մեջ իրենց արտացոլումն են գտնում նաև մարդկանց ազգային-հոգեբանական առանձնահատկությունները, որոնք նրան տալիս են որոշակի ազգային սպեցիֆիկա։ Անհրաժեշտ է նկատի առնել, որ տարբեր դասակարգերի պատկանող սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչների մոտ կարող են լինել մի շարք հոգեբանական գծերի նմանություններ:Սա բացատրվում է նրանով,որ հիմնական դասակարգերի և միջին շերտերի ներքին տարատեսակությունը կապված է սոցիալական խմբերի գոյության հետ, որոնք տարբերվում են իրենց դասակարգային դիրքի հիմնական հատկանիշներով, բայց նման են աշխատանքային գործունեության բնույթով, նրա կազմակերպման ձևերով և այլ բնութագրերով:Հասկանալի է, որ մարդու դասակարգային դիրքը ներգործում է նրա հասարակական կեցության բոլոր կողմերի վրա, և, հետևաբար, այդ կեցությունն արտացոլող նրա գիտակցության, հոգեբանության վրա:Այդ ներգործությունն իրականանում է երկու` սերտորեն փոխկապակցված մեխանիզմների միջոցով. Առաջին հերթին ՝ մարդու անձնային կյանքի փորձի միջոցով, ինչը կախված է այն դասակարգի սոցիալ-տնտեսական պայմաններից, որին տվյալ մարդը պատկանում է/ լիովին պարզ է, որ աշխատավոր մարդու կենսափորձն ամբողջովին տարբերվում է խոշոր կապիտալիստի կենսափորձից, ով ձեռք է բերել բոլորովին այլ սոցիալ-տնտեսական պայմաններ/:
Այս սոցիալական միջավայրն անհատին շրջապատում է նրա գիտակցության ձևավորման առաջին իսկ քայլերից։ Օրինակ, որևէ ապահովված ընտանիքի զավակը, հավանաբար, նախևառաջ կսովորի ամենաարտոնյալ մասնավոր դպրոցներից մեկում, որտեղ սովորում են այլ հարուստ ծնողների երեխաներ։ Այնուհետև բարձրագույն կրթություն կստանա ամենաթանկարժեք համալսարաններից մեկում, որը հասանելի չի շարքային քաղաքացիների համար։ Ավելի ուշ նա կդառնա հեղինակավոր մասնավոր ակումբներից մեկի անդամը։ Իսկ կապրի նա հարուստ և մեկուսացված առանձնատանը, ուր նա շրջապատված կլինի ծառայողներով և պահակախմբով՝շփվելով միայն իր շրջանի հասակակիցների հետ։ Պարզ է, որ գործազուրկի կամ նույնիսկ որակավորում ստացած աշխատողի զավակի սոցիալականացումը կընթանա բոլորովին այլ պայմաններում և այլ շրջապատում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Մալայա Ռադոգոշչ
Մալայա Ռադոգոշչ (Мала Радогощ), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Ռադոգոշչ գյուղում բնակվում էր 124 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,644 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 192,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սուվորովի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Սուվորովի փողոց (Улица Суворова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս զորավար և ռազմական տեսաբան, ռուսական ռազմարվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի (1730-1800) պատվին։ Սկիզբ է առնում Տեատրալնայա փողոցից և ավարտվում Զելյոնայա փողոցին միացող ճանապարհի հետ հատվելով։ Երկարությունը 370 մետր է։
Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Սուվորովի փողոցը սկսվում է Տեատրալնայա փողոցից, հատում Սևաստոպոլի փողոցը և ավարտվում Զելյոնայա փողոցին միացող ճանապարհի հետ հատվելով։ Զուգահեռ է Միչուրինի և Ցենտրալնայա փողոցներին։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 370 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 15 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 5 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 10։
Սուվորովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346353։
Փողոցն անվանվել է ռուս զորավար և ռազմական տեսաբան, ռուսական ռազմարվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ գեներալիսիմուս, Ռիմնիկյան կոմս, Իտալիական իշխան Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի (1730-1800) պատվին։ Սուվորովը պատմության մեջ մտել է որպես տաղանդավոր զորավար (մղել է 60-ից ավելի հաղթական ճակատամարտ) և ռազմական մտածող։ Եղել է 18-րդ դարի ամենակրթված ռազմական գործիչներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Արմեն Մարտիրոսյան (երգահան)
Արմեն Մարտիրոսյան, հայ երգահան, կոմպոզիտոր, պրոդյուսեր ։
Կենսագրություն
1997-2011 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական ջազային նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավարը և դիրիժորը։ Այդ ընթացքում նվագախումբը մասնակցել է բազմաթիվ փառատոների, ելույթ է ունեցել աշխարհահռչակ դաշնակահար և կոմպոզիտոր Չիկ Կորեայի հետ։
2006 և 2010 թվականներին եղել է «Եվրոտեսլիլ» երգի միջազգային մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող երգերի երաժշտությունների հեղինակը («Without you love», «Apricot stone»)։ «Կարմիր, կապույտ, ծիրանագույն», «Հայաստանը դու ես», «Կիլիկիա» և այլ ստեղծագործությունների հեղինակ է։
2006 թվականին Հայաստանի ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ Արմեն Մարտիրոսյանի «Կարմիր, կապույտ, ծիրանագույն» երգն արժանացել է «Տարվա լավագույն երգ» մրցանակին։ Որպես կոմպոզիտոր և գործիքավորող մոտ 300 ստեղծագործության հեղինակ է ։
Մի շարք ֆիլմերի, ներկայացումների երաժշտությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Տեր Ողորմյա», «Խաթաբալադա» ներկայացումների։
Արմեն Մարտիրոսյանի հայտնի ստեղծագործություններից են նաև «Mauntain Dance», «Masisamba», «Eastern Blues» և այլն։ 2002 թվականից հանդիսացել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, համագործակցել է Ալ Ջարունի, Շառլ Ազնավուրի, Չիկ Կորեանի, Ջիվան Գասպարյանի, Հերբի Հենքոքի և այլ երաժիշտների հետ։
2007 թվականին արժանացել է Հայաստանի մշակույթի և երիտասարդության նախարարության ոսկե մեդալի և Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչման, իսկ 2008 թվականին՝ Հայաստանի «Մովսես Խորենացի» մեդալին։ 2010 թվականին տեղափոխվել է Կանադայի Վանկուվեր քաղաք, որտեղ աշխատում է սեփական ստուդիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Չուպաևո (գյուղ, Շարանսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 206 մարդ։
Աջ Վոդովոյկա
Աջ Վոդովոյկա (Правая Водовойка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ուրժումսկի շրջան Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոդովոյկա գետի աջ ափին՝ 6,2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում արևմտյան Ալեկսանդրովսկի գյուղում, Ուրժումա գյուղից 20 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ռիչարդ Ֆեյնման
Ռիչարդ Ֆիլիպս Ֆեյնման (Richard Phillips Feynman, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, արդի քվանտային էլեկտրադինամիկայի հիմնադիրներից, ԱՄՆ-ի ազգային գիտությունների ակադեմիայի անդամ 1954 թվականից մինչև 1969 թվականը, երբ ինքը հրաժարվեց իր անդամակցությունից ։