cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգա
Կենսագրություն
1944 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ընտանիքը խորհրդային զորքերից Գերմանիա է փախել։ Նախնական կրթությունը ստացել է լաթիշյան դպրոցում՝ Լյուբեկում (Գերմանիա) փախստականների ճամբարում և Կասաբլանկայի (Մարոկկո) ֆրանսիական կանանց վարժարանում։
Երբ Վայրեն դարձավ 16 տարեկան, ընտանիքը տեղափոխվեց Կանադա, որտեղ Վայրան աշխատում էր բանկում որպես գրագիր և նամակների տեսակավորող։ Կանադայում Վայրան ստացել է քաղաքացիություն, բարձրագույն կրթություն, բակալավրի աստիճան Անգլերենից, մագիստրոսի աստիճան հոգեբանությունից, դոկտորի թեկնածու փորձարարական հոգեբանության ՄաքԳիլի համալսարանում։ Տիրապետում է լատիշերենին (սա նրա մայրենի լեզուն է), ֆրանսերենին, անգլերենին, գերմաներենին, իսպաներենին, մի քիչ իտալերենին և պորտուգալերենին։ Ռուսերենը չի սովորել, չնայած սկսել է սովորել 1999 թվականին։
1957 թվականից նա եղել է արտերկրում ապրող լատվիացիների շրջանում, որպես մանկավարժ։
1965-1998 թվականներին եղել է Մոնրեալի համալսարանի հոգեբանության պրոֆեսոր (Universite de Montreal)։ Դասավանդել է հոգեֆարմակոլոգիայի, հոգեֆալեզվաբանության, գիտական տեսության դասընթացներ։ Իրականացրել է հոգեբանական հետազոտություններ հիշողության, լեզվի և մտածողության գործընթացների ոլորտում, ներառյալ դեղերի ազդեցությունը։ Լատիշական արտագաղթի մեջ հայտնի է լատիշական դայների (ժողովրդական երգերի), նրանց բանաստեղծության և կառուցվածքի աշխատանքներով։ Արևոտ Դայն և ընդհանուր Դայն տվյալների բազայի համահեղինակ, թեմայի վերաբերյալ յոթ գրքերի հեղինակ և համահեղինակ։ Ստացել է Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի Մեծ մեդալ և այլ գիտական պարգևներ։
Եղել է ազգային և միջազգային գիտական կազմակերպությունների ղեկավարությունում։Եղել է Կանադայի գիտությունների ակադեմիայի (Royal Society of Canada) ֆրանսերենի բաժանմունքի նախագահը։ Եղել է Կանադայի ներկայացուցիչն ու ՆԱՏՕ-ի «Մարդկային գործոնը» գիտական ծրագրի նախագահը Բրյուսելում։
1989 թվականին հրավիրվել է Բրազիլիայի խորհրդարանի սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովում Կանադայի ներկայացուցիչ-խորհրդատու։
1997 թվականին Կանադայից տեղափոխվել է Լատվիա։ 1998 թվականի հոկտեմբերի 19-ին նշանակվել է Լատվիայի ինստիտուտի տնօրեն, որը պատասխանատու է աշխարհում երկրի կերպարի ձևավորման համար։
Նախագահություն
1999 թվականի հունիսի 10-ին մասնակցել է Լատվիայի Հանրապետության նախագահի ընտրություններին։ Վիկե-Ֆրեյբերգան չի եղել ընտրությունների ֆավորիտը՝ լինելով սոցիալ-դեմոկրատների միայն պահեստային թեկնածու, սակայն ընտրությունների առաջին փուլում առաջադրված բոլոր թեկնածուները Սեյմի պատգամավորների ձայների մեծամասնությանը չեն ստացել։ 1999 թվականի հունիսի 17-ին Սեյմը Վիկե-Ֆրեյբերգին ընտրեց Լատվիայի Հանրապետության Նախագահ, և հուլիսի 8-ին նա ստանձնեց պաշտոնը։ 2003 թվականի հունիսի 20-ին վերընտրվել է նախագահի պաշտոնում՝ լինելով միակ առաջադրված թեկնածուն։
Լատվիայի Սահմանադրության համաձայն (հոդված 53), նախագահը քաղաքական պատասխանատվություն չի կրում իր գործունեության համար, բայց Վիկե-Ֆրեյբերգան զգալի արտաքին քաղաքական ակտիվություն է ցուցաբերել և ընդգրկվել է 2005 և 2006 թվականների աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ կանանց Forbes-ի ցուցակում։ Նրա օրոք 2004 թվականին Լատվիան անդամակցեց ԵՄ-ին և ՆԱՏՕ-ին, իր զորակազմը ուղարկեց Իրաք։ Հանդես է գալիս խորհրդային կոմունիստական ռեժիմի հանցագործությունների դատապարտման օգտին։
Այդ պահին դարձել է Բալթյան երկրների միակ նախագահը, որը Մոսկվա էր ժամանել 2005 թվականի մայիսի 9-ին Հաղթանակի 60-ամյակի տոնակատարությանը մասնակցելու համար։ 2004 թվականին Բելգիայում և Լատվիայում լեզվական իրավիճակների համեմատության վերաբերյալ արտահայտվել է հետևյալ կերպ. «Իսկ ինչ ունենք Լատվիայում։ Անօրինական, դաժան, տոտալիտար օտարերկրյա օկուպացիա։ Ուստի այս օրինակը հարմար չէ։ Նրանք պետք է ընդունեն, որ դա անկախ երկիր է, և դառնան լատիշներ ՝ ռուսական ծագում, բայց լատիշներ» ։
2006 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգի թեկնածությունը պաշտոնապես առաջադրվեց Բալթյան երեք երկրների (Լատվիա, Լիտվա, Էստոնիա) կողմից ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում։ Հոկտեմբերի 5-ին Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգան հետ է վերցրել իր թեկնածությունը։
Նախագահությունից հետո
2007 թվականին ամուսնու հետ հիմնադրել է VVF Consulting խորհրդատվական ընկերությունը, որը 2008 թվականին շահել է Լիեպայի Դումայի հայտարարած մրցույթը Լիեպայի զարգացման քաղաքականության վերլուծության համար։ VVF Consulting-ի անցկացրած վերլուծությունը լատվիական ԶԼՄ-ներում բավականին աղմկահարույց սկանդալի հիմքն է դարձել ։
Ամուսնություն և ընտանիք
Ամուսինը Իմանտս Ֆրեյբերգսն է՝ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հեռահաղորդակցության լատվիական ասոցիացիայի նախագահը։ Որդին՝ Կարլիսը, ապրում է Լիատվիայում, դուստրը՝ Ինդրան, աշխատում է Լոնդոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Լատվիայի նախագահներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Լատիշ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Տորոնտոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լատվիայի կին քաղաքական գործիչներ
Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթ
Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթ, ավանդական քաղցրաբլիթը պատրաստվել է գերմանական քաղաք Նյուրնբերգում, այն հայտնի էր դեռևս միջնադարից։ Հատկապես պատրաստվում է ծննդյան տոներին, սակայն պատրաստվում և վաճառվում է ամբողջ տարի։ Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթը 1996 թվականի հուլիսի 1-ից համարվում է պատենտով պահպանված առևտրի դրոշմանիշներով քաղցրաբլիթներ, միայն Նյուրնբերգի արտադրանքով։
Պատմություն
Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթի պատմությունը հսկվում է, XV դարի վերջից։ Հայտնի է, որ կայսր Ֆրեդրիկ III-ը 1487 թվականին Սուրբ Ծննդյան ժամանակ քաղաքում բաժանում էր հատուկ պատրաստված փոքրիկ քաղցրաբլիթներ։ Թխվածքաբլիթի հիմ բաղադրատոմսը պահվում է Գերմանիայի թանգարանում, որը գտնվում է Նյուրնբերգում։ 1855 թվականին կայսր Մակսիմիլիանա II-ը այցի ժամանակ այդ քաղցրաբլիտները պատրաստել են իրենց պատվին, նաև տվել են գրություն «Փառք մեր արքաին»։
Նկարագրություն
Նյուրբերգական թխվածքաբլիթ անվանման տակ որպես օրենք հասկանում ենք մեծ և կլոր, շոկոլադե գլազուրով, կամ առանց գլազուրի շաքարային բլիթներ դառը լցոնումով, ինչպես նաև սպիտակ բլիթներ։ Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթը մնացած քաղցրաբլիթներից նրանով, որ նրա մեջ ընկույզի մասսան ավելի շատ է քան ալյուրը։ Քաղցրաբլիթի մեջ նաև շատ է օգտագործվում մրգի կեղև և նուշ։ Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթների ամենաբարփր որակը, անփոփոխ ներկաները ասորտիմենտում բոլոր արտադրողներին և վաճառողներին, համարվում է «elisenlebkuchen» սորտը, քաղցրաբլիթի 25 % նուշ է, անտառային կամ հունական ընկույզ, ամենաշատը 10 % ալյուր։ Հայտնի է նաև նյուրնբերգի քաղցրաբլիթի տարբեր բաղադրամիջոցներ։
Վաճառվում են նաև անձև և կտորով թխվածքաբլիթներ և իրենց ջարդը, անզիջելի է իր հերամով և տարբեր ձևերով։ Հայտնի քաղցրաբլիթներ դեկորատիվ և ընծալի ֆիրմային թիթեղյա կնգուղներում, այդ թվում երաժշտական արկղեր։ Արտադրել են պատենտավորված նյուրբերգական թխվածքաբլիթով այն ընկած է քաղաքի ծայրամասում և վաճառում են սեփական մասնագիտացված խանութներում Նյուրբերգում և ամբողջ աշխարհում միայն լիազոր խանութներում է, ինչպես նաև առևտրային առաքումը։
Աբ (այլ կիրառումներ)
Աբ, կարող է վերաբերել՝
Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթ
Նկարագրություն
Մասնավորապես լայն քաղցրաբլիթային առևտուր և տեսականիներ են ներկայացվում ինչպես Սուրբ Ծննդյան շաբատվա ապրանք, դեկտեմբերի 25-ին նածորդող, քաղաքաի հրապարակային տոնավաճառներում, սակայն մնացած ժամանակներում քաղցրաբլիթները արագորեն վաճառվում է առևտրի ցուցասեղաններին և սուպերմարկետներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն Կատեգորիա:Սուրբծննդյան խոհանոց
Այիրդա
Այիրդա (Αγύρτα, Ağırdağ), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության կազմում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 745 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Ենս Ստրյուգեր Լարսեն
Ենս Ստրյուգեր Լարսեն (Jens Stryger Larsen, ), դանիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ուդինեզեի և Դանիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում ։
Բրոնդբյու
Ստրյուգեր Լարսենը Բրոնդբյուի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2009 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ Նորշելանի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց 2010 թվականի հուլիսի 15-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման երկրորդ փուլի Վադուցի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց հուլիսի 25-ին՝ Օլբորգի դեմ խաղում ։ Օգոստոսի 1-ին Ստրյուգեր Լարսենը խփեց Միդտյուլանի դեմ խաղի միակ գոլը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով Բրոնդբյուին ։ Օգոստոսի 22-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից Օդենսեի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 78-րդ րոպեին ։ 2013 թվականի մարտի 10-ին դանիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Օրհուսի դեմ խաղում ։ Բրոնդբյուի առաջին թիմի կազմում Ստրյուգեր Լարսենը անցկացրեց 105 հանդիպում՝ դառնալով 7 գոլի և 6 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Նորշելան
2013 թվականի հուլիսի 9-ին Ստրյուգեր Լարսենը անվճար տրանսֆերով տեղափոխվեց Նորշելան ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հուլիսի 22-ին՝ փոխարինման մտնելով Էսբյերգի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց հուլիսի 26-ին՝ Վիբորգի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 25-ին՝ Դանիայի գավաթի Նաեսբիի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի ապրիլի 21-ին Ստրյուգեր Լարսենը գոլի հեղինակ դարձավ Սյոներյուսկի դեմ խաղում, սակայն Նորշելանը պարտվեց 1-3 հաշվով ։ Մայիսի 11-ին նա գոլ խփեց Վիբորգի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով ։ Նորշելանի կազմում Ստրյուգեր Լարսենը անցկացրեց 38 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Աուստրիա Վիեննա
2014 թվականի հունիսի 18-ին Ստրյուգեր Լարսենը 2 տարվա պայմանագիր կնքեց Աուստրիա Վիեննայի հետ ։ Իր դեբյուտը նշեց հուլիսի 11-ին՝ Ավստրիայի գավաթի Ֆյորստի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Առաջին հանդիպումը Ավստրիայի առաջնությունում անցկացրեց հուլիսի 20-ին՝ Գրյոդիգի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց հոկտեմբերի 18-ին՝ Ալտախի դեմ խաղում ։ Իր դեբյուտը Եվրոպայի Լիգայում նշեց 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ Աստրա Ջուրջուի դեմ խաղում ։ Աուստրիա Վիեննայի կազմում անցկացրած 3 մրցաշրջաններում Ստրյուգեր Լարսենը անցկացրեց 85 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 7 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Ուդինեզե
2017 թվականի օգոստոսի 24-ին Ստրյուգեր Լարսենը 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Ուդինեզեի հետ ։ Իր դեբյուտը Սերիա A-ում նշեց սեպտեմբերի 10-ին՝ Ջենոայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 23-ին՝ Ռոմայի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
Դանիայի ազգային հավաքական Ստրյուգեր Լարսենը առաջին անգամ հրավիրվեց 2013 թվականի օգոստոսին՝ Լեհաստանի դեմ խաղի համար, սակայն այս խաղում խաղադաշտ դուրս չեկավ ։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց 2016 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ փոխարինելով Ռիզա Դուրմիսիին Լիխտենշտայնի դեմ խաղում ։ Այս խաղում նա դարձավ գոլի հեղինակ՝ օգնելով Դանիային հաղթել 5-0 հաշվով ։ Առաջին հանդիպումը հավաքականի մեկնարկային կազմում անցկացրեց նոյեմբերի 15-ին՝ Չեխիայի դեմ ընկերական խաղում ։
2018 թվականի մայիսին Ստրյուգեր Լարսենը ընդգրկվեց Դանիայի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։ Առաջնությունում նա անցկացրեց 3 հանդիպում, իսկ Դանիան դուրս մնաց 1/8 եզրափակչում  ՝ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվելով Խորվաթիային  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Դանիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրոնդբյուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նորշելանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աուստրիա Վիեննայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Իշխան Սաղաթելյան
Իշխան Սաղաթելյան, հայ կուսակցական, քաղաքական և պետական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխխոսնակ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Հայաստանի Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ (2019 թվականի ապրիլի 29-ից) ,   Գեղարքունիքի մարզպետ (01․06․2018 - 0310․2018), Պատմական գիտությունների թեկնածու է, բիզնեսմեն ։
Համարվում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ամենախիստ քննադատներից մեկը։ 2020 թվականի Հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո ստեղծված Հայրենիքի փրկության շարժման համակարգողն էր, 2020-2021 թվականներին ՀՓՇ կողմից կազմակերպված Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի ցույցերի առաջնոդներից։ 2021 թվականի ապրիլի 25-ին Փաշինյանի հրաժարականից, սակայն ժամանակավոր պաշտոնակատար մնալուց հետո՝ հունիսի 20-ին նշանակվելիք արտահերթ ընտրությունների կապակցությամբ մայիսի 9-ին՝ Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և Վերածնվող Հայաստան կուսակցության նախագահ Վահե Ալբերտի Հակոբյանի հետ որպես ՀՅԴ ներկայացուցիչ հիմնադրում է Հայաստան դաշինքը ։ Հունիսի 20-ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում դաշինքը դառնում է երկրորդ ուժը խորհրդարանում։ Նույն տարվա օգոստոսի 2-ին Իշխան Սաղաթելյանը «Հայաստան» խմբակցության կողմից առաջադրվեց ԱԺ ընդդիմադիր փոխնախագահ , և օգոստոսի 6-ին ընտրվում է երրորդ փորձից ։
Առաջնորդում է 2022 թվականի ապրիլի 5-ին սկսված Դիմադրության շարժումը, որի նպատակն է Նիկոլ Փաշինյանին իշխանությունից հեռացումը ։
Վաղ տարիներ
Իշխան Սաղաթելյանը ծնվել է 1982 թվականի մայիսի 6-ին Սևանի շրջանի Գեղամավան գյուղում։ Հայրը՝ Վաչիկ Գուրգենի Սաղաթելյանը 2016-2021 թվականներին եղել է Գեղամավանի համայնքապետը։
2002-2006 թվականներին ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական միության ատենապետ։
2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 2003-2005 թվականներին սովորել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրայում։
Ձեռնարկատիրական գործունեություն
2005 թվականին հիմնադրել է «Իմեգա Սերվիս» զբոսաշրջային ընկերությունը։
2010 թվականից «Նավասար Ինվեստմենտ» ներդրումային ընկերության հիմնադիր-տնօրենն է։
Աշխատանքային գործունեություն
2005-2008 թվականներին սովորել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։
2008 թվականին ՀՀ ԳԱԱ-ի պատմության ինստիտուտում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն, ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
2008-2009 թվականներին աշխատել է Հայաստանի ազգային արխիվում որպես գիտաշխատող։
Խմբագրել և հրատարակել է մի քանի գրքեր, ինչպես նաև հանդես է եկել մեկ տասնյակից ավելի գիտական հոդվածներով և հրապարակումներով։ Մասնակցել է համահայկական և միջազգային մի շարք խորհրդաժողովների, որտեղ հանդես է եկել զեկույցներով։
Քաղաքական գործունեություն
2008-2009 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Ազգային ժողովում՝ որպես ԱԺ փոխնախագահի խորհրդական։
2009-2012 թթ. աշխատել է Ազգային Ժողովում որպես ԱԺ պատգամավորի օգնական։
2006-2007 թվականներին և 2016 թվականից Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Հայաստանի Գերագույն մարմնի անդամ։
2016 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2018 թվականի մայիսը ՀՀ բնապահպանության նախարարի խորհրդականն էր ։
2017 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում` նա ՀՅԴ համամասնական ցուցակի 25-րդ տեղում էր, ինչպես նաև առաջադրված էր պատգամավորության թեկնածու Գեղարքունիքի մարզն ընդգրկող թիվ 8 ընտրատարածքում։ Արդյունքում՝ Սաղաթելյանը տարածքային ցուցակով հավաքեց 3458 ձայն, ինչն այդ ընտրատարծքում ՀՅԴ կողմից առաջադրված թեկնածուների մեջ ամենաշատն էր ։ Դաշնակցությունը հաղթահարեց անցողիկ շեմը, հավաքելով 6.57% և ստանալով 7 պատգամավորական մանդատ, սակայն Իշխան Սաղաթելյանը չդարձավ պատգամավոր։
2018 թվականի Թավշյա հեղափոխությունից հետո ձևավորված Ելք դաշինք-Բարգավաճ Հայաստան-ՀՅԴ կոալիցիայի արդյունքում՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ նույն թվականի հունիսի 1-ին նշանակվում է Գեղարքունիքի մարզպետ։ Հոկտեմբերին տեղի ունեցած իրադարձություններից հետո Դաշնակցությունը դուրս է գալիս կոալիցիայից և հոկտեմբերի 3-ին Սաղաթելյանը ազատվում է պաշտոնից։ Այնուհետև ՀՅԴ-ն հանդես է գալիս որպես ընդդիմադիր ուժ։
2018 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում՝ Իշխան Սաղաթելյանը ՀՅԴ կողմից տարածքային ցուցակով 8-րդ ընտրատարածքում կրկին առաջադրվեց պատգամավորության թեկնածու։ Ընտրությունների արդյունքում նա հավաքեց 3000 ձայն, առաջ թողնելով միայն Իմ քայլը դաշինքի թեկնածուներին, իսկ Սաղաթելյանի հայրենի Գեղամավանում ՀՅԴ-ն հաղթեց «Իմ քայլին» ։ Նա նաև ՀՅԴ համամասանկան ցուցակի 8-րդ տեղում էր։ Սակայն ՀՅԴ-ն հավաքելով ընդամենը 3.88% ձայն, չկարողացավ հաղթահարել անցողիկ շեմը և 7-րդ գումարման Հայաստանի Ազգային ժողովում պատգամավոր չունեցավ։
2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրված հայկական կողմի պարտության համաձայնագրից հետո սկսվեցին բողոքի զանգվածային ցույցեր Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով։ Ցույցերի ղեկավարումը ստանձնեց Հայրենիքի փրկության շարժումը, որի համակարգողն էր Սաղաթելյանը։ Երկու օր անց նա՝ շարժման այլ առաջնորդների հետ միասին ձեռբակալվեց Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության կողմից ։ Մոտ մեկ օր անց, նա ազատ է արձակվում ։ Դեկտեմբերի 11-ին, բողոքի ցույցերի ժամանակ Սաղաթելյանը կրկին բերման է ենթարկվում ։ Իսկ 2021 թ. փետրվարի 23-ին ոստիկանների կողմից բռնի կերպով բերման ենթարկելու փորձի ժամանակ Սաղաթելյանը վնասվածքներ է ստանում ։
Ընտրությունների արդյունքում Հայաստան դաշինքը չկարողացավ հավաքել ձայների մեծամասնությունը, ստացավ 21.09% (269 481) ձայն, առաջ թողնելով Փաշինյանի գլխավորած Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությանը ։ Սաղաթելյանը ընտրվեց պատգամավոր։ Օգոստոսի 2-ին «Հայաստան» խմբակցությունը որպես ԱԺ ընդդիմադիր փոխխոսնակի թեկնածու առաջադրեց Իշխան Սաղաթելյանի թեկնածությունը, ինչին աջակցեց նաև «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունը ։ Նա ԱԺ փոխնախագահ ընտրվեց միայն երրորդ փորձից՝ օգոստոսի 6-ին ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Ս. Նունեի պատկերի առաջ
'''«Ս. Նունեի պատկերի առաջ»''', Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1918 թվականին ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1918 թվականին։
Մեկ սևագիր-ինքնագիր, որը, հավանաբար, առաջին գրառումն է, վերնագրված «Վրաստանի ոգին» վերնագրով պահվում է Թումանյանի ընտանեկան արխիվում, ևս երկու սևագիր-ինքնագիր, որոնցից երկրորդը համեմատաբար ավելի է մոտ տպագրվածին՝ պահվում է նույն տեղում։ Թվագրված է՝ «1918», վերնագրված՝ «''Ս. Նունեի պատկերի առաջ''» ։
Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1920 թվականին «Նոր աշխատավոր» թերթում՝ «''Ս. Նունեի պատկերի առաջ» վերնագրով (№ 27): Այնուհետև տպագրվել է Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում «Վրաստանի ոգին''» վերնագրով (էջ 194-195)։
Խոսելով 1918 թվականի դեպքերի մասին՝ Սերգեյ Գորոդեցկին հիշում է.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ Կատեգորիա:1918 գրականությունում
Սանտա Մարիա լա Լոնգա
Սանտա Մարիա լա Լոնգա (Santa Maria la Longa), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2415 մարդ՝ ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 118 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 19 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0432։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կառլեն Ղազարյան (շինարար)
Կառլեն Սարգսի Ղազարյան, հայ ճարտարագետ-շինարար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ (1972)։
Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1955-2004 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում, 1962 թվականից՝ ճարտարապետական արվեստանոցի գլխավոր կոնստրուկտոր ։
Կառլեն Ղազարյանի (հեղինակ-կոնստրուկտոր) նախագծերով Երևանում կառուցվել են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1929 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հայ շինարարներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Տրիկերի
Տրիկերի (Τρίκερι), Հունաստանի Թեսալիա մարզի Մագնեսիա տարածաշրջանային միավորում գտնվող կղզի և քաղաք։ Տարածությունը 26.817 կմ2 է։ Բնակչությունը կազմում է 1,696 մարդ։ 2011 թվականից Հարավային Պելիոն համայնքի մի մասն է ։ Եղել է համակենտրոնացման ճամբար հունական քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Հինտերշելենբերգ
Հինտերշելենբերգը (Hinterschellenberg) գյուղական բնակավայր է Լիխտենշտայնում` ընդգրկված Պլանկեն համայնքի սահմաններում` Ավստրիայի հետ սահմանի վրա։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9498։
Հանդիսանում է էքսկլավ, տեղակայված է Շելենբերգի և ավստրիական Ֆելդկիրխ քաղաքի մոտակայքում ։
Այստեղ է գտնվում «Ռուսլանդ» դիվիզիայի մարտիկներին նվիրված «Ռուսական հուշարձանը» ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի գյուղեր
Վարդան Թովմասյան
Վարդան Միքայելի Թովմասյան (, Երևան), հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
1970-ական թվականներին Թովմասյանը եղել է նորարարական մտքի ակտիվ առաջնորդներից։ 1976 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Եղել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի ձևավորող-նկարիչ։ 1989 թվականից եղել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Բրոսակ
Բրոսակ (Brossac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 535 մարդ, բնակչության խտությունը` 24.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.84 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 145 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 39 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 311 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 193-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 118։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 62,1 %։ 193 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 165 անձ (89 տղամարդ և 76 կին)։ Գործազուրկ են եղել 28 անձ (13 տղամարդ և 15 կին)։ 118 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 70-ը` թոշակառուներ, իսկ 26-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Աշնանային ձկնորսություն
Աշնանային ձկնորսություն (Осенняя рыбалка), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1968 թվականին, ռեժիսոր Ալլա Գրաչյովայի կողմից, ըստ Սերգեյ Կոզլովի հեքիաթի։
Լիրիկական պատմությունն այն մասին է, թե ինչպես են արջուկները ձկնորսության ժամանակ բռնում ու երկինք ուղարկում արևը, աստղերն ու Լուսինը։
Մուլտֆիլմը թողարկվել է երկու լեզվով` ռուսերեն և ուկրաիներեն։
Սյուժե
Որոշելով օգտագործել թխկու տերևը խայծի համար` արջուկները դուրս են հանում... Արևը։ Գիշերն անցնում է, առավոտ է գալիս, բայց արջուկներն այդպես էլ ձուկ չեն բռնում։
Թողարկում
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է «Թևքիկ» հավաքածուի մեջ, դիստրիբյուտոր` «Մաստեր Թեյթ» ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր արջերի մասին Կատեգորիա:1968 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ալլա Գրաչովայի մուլտֆիլմեր
Իմանց Կալնինշ
Կենսագրություն
Իմանց Կալնինշը ծնվել է 1941 թվականի մայիսի 26-ին Ռիգայում, բանվորի ընտանքիում։
Ավարտել է Յազեպ Մեդինի անվան երաժշտական դպրոցն (1960) ու Լատվիայի Յ. Վիտոլի անվան պետական կոնսերվատորիան (1964, կոմպոզիցիայի դասարանը Ադոլֆ Սկուլտեի ղեկավարությամբ)։ Միաժամանակ ակտիվորեն զբաղվել է ռոք երաժշտությամբ։
Դասավանդել է Լիեպայայի միջնակարգ երաժշտական դպրոցում (1964—1967)։ Ստեղծել է երաժշտություն լատվիական թատրոնների բեմադրությունների, Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմերի ու մուլտֆիլմերի համար։ «Փչիր, քամի» ֆիլմի (1973, Ռեժիսոր՝ Գունար Պիեսիս) երաժշտությունը ուշադրության է արժանացել Բաքվում տեղի ունեցած Համամիութենական կինոփառատոնի ժամանակ (1974)։ «Սոնատ լճի վրա» ֆիլմի (1976, ռեժիսորներ՝ Գունար Ցիլինսկի և Վարիս Բրասլա) երաժշտության համար արժանացել է Լիտվայի ԽՍՀ պետական մրցանակի (1977)։ 1990—1993 թվականներին եղել է Լիտվայի գերագույն խորհրդի պատգամավոր, իսկ ավելի ուշ եղել է 9-րդ Սեյմի պատգամավոր։
Ստեղծագործություն
Իմանց Կալնինշը հեղինակել է օպերաներ, օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, երգչախմբի համար նախատեսված երգեր, ռոք երաժշտություն (իր կազմակերպած ու գլխավորած «2 X BBM» և «Turaidas Roze» ռոք-խմբերի համար)։ Գրել է մելոդիկ երաժշտություն՝ ավանդական ու ժամանակակից նորմերին համապատասխան, երբեմն համախմբել է այդ երկու ուղղությունները։
Մրցանակներ
ԿՈմպոզիտորի ստեղծագործության մասին նկարահանվել են երկու ֆիլմեր «Արվեստ» կինոամսագրում (1973, 1978) և «Imants Kalniņš» (ռեժիսոր՝ Բ. Վելդրե, 1983) վավերագրական ֆիլմը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատիշ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռիգա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Թելքային լազեր
Թելքային լազեր, լազեր, ակտիվ միջավայր և, որի համար, հնարավոր է, ռեզոնատոր են հանդիսանում օպտիկական թելքի էլեմենտները։ Ամբողջովին թելքային իրացման ժամանակ այսպիսի լազերը կոչվում է ամբողջական թելքային, լազերի կոնստրուկցիաների մեջ թելքային և այլ էլեմենտների կոմբինացված օգտագործման ժամանակ այն կոչվում է թելքային-դիսկրետ կամ հիբրիդային ։
Թելքային լազերները կիրառվում են արդյունաբերության մեջ մետաղների կտրման և արտադրանքի պիտակավորման, մետաղների միկրոմշակման և եռակցման, թելքային-օպտիկական կապի գծերի մեջ։ Օպտիկական ճառագայթման բարձր որակը, ոչ մեծ չափերը և թելքային գծում վերականգնման հնարավորությունը հանդիսանում է նրանց հիմնական առավելությունը։ Կախված իրենց կիրառման առանձնահատկություններից՝ թելքային լազերների կոնստրուկցիաների լայն տեսականի գոյություն ունի։ Նրանց պատրաստման համար օգտագործվում են ինչպես Ֆաբրի-Պեռո տիպի ռեզոնատորներ, այնպես էլ օղակային ռեզոնատորներ։ Հատուկ մեթոդիկաներով կարելի է միաբևեռային, գերկարճ իմպուլսներով և այլ լազերներ պատրաստել։ Բոլոր թելքային լազերներում կիրառվում են հատուկ տիպի օպտիկական թելքեր, որոնցում ներկառուցված են օպտիկական լցումը ապահովող մեկ կամ մի քանի ալիքատարներ ։
Պատմություն
Օպտիկական թելքով լազերային ճառագայթման առաջին հաղորդումը ցուցադրել են Էլիաս Սնիտցերը (Elias Snitzer) և Ուիլլ Հիկսը (Will Hicks) 1961 թվականին։ Նրանց սարքի հիմնական թերությունը թելքով անցնելուց ճառագայթման ուժեղ մարումն էր։ Սակայն մի քանի տարի անց Սնիտցերը ստեղծեց առաջին լազերը, որում որպես աշխատանքային միջավայր էր օգտագործվում օպտիկական թելքը, լեգիրացված նեոդիմը ։ 1966 թվականին Չարլզ Կաոն և Ջորջ Հոկհամը ստեղծեցին օպտիկական թելք, որում մարումը կազմում էր 20 դԲ/կմ, երբ միևնույն ժամանակ գոյություն ունեցող թելքերի մարումը կազմում էր մոտ 1000 դԲ/կմ։ Կաոյի թելքի ինֆորմացիոն ունակությունը համապատասխանում էր երկուհարյուր հեռուստաալիքներին։ Ներքին տրամագիծը կազմում էր 4 միկրոն, իսկ ամբողջ թելքի տրամագիծը՝ համարյա 400 միկրոն։ Օպտիկական թելքերի արտադրության առաջընթացը նրանց լայն ճանաչում բերեց՝ որպես ազդանշանների հաղորդման միջոց մեծ հեռավորությունների համար։
Թելքային լազերների կտրուկ զարգացումը սկսվեց 1980-ականների վերջում։ Հետազոտությունների հիմնական ուղղությունները կապված էին գեներացված ճառագայթման տրված պարամետրերի ապահովման համար օպտիկական թելքերում զանազան խառնուրդների օգտագործման փորձարկումների հետ։ մասնավորապես, հիմնական հետաքրքրություն էր առաջացնում սպեկտրի Ինֆրակարմիր ճառագայթման մեջ գերկարճ իմպուլսների գեներացիան։ 1993 թվականին կապի սենսորիկայում և ոլորտում սկսեցին լայն կիրառվել էրբիևյան լազերները: 1990-ականներին էրբիևյան լազերների գեներացիայի հզորությունը գերազանցում էր 1 Վտ-ի շեմը և նախատեսվում էր քառավատտ լազերը։
2000 թվականից հետո իտտերբիևյան լազերները հայտնվեցին ուշադրության կենտրոնում՝ ցուցաբերելով հզորության ավելացման էական պոտենցիալ։
1993-1994 թվականների ընթացքում ռուսական «ИРЭ-Полюс» ԳՏԿ-ի ոչ մեծ կոլեկտիվը մշակեց դիոդային մարտկոցով լույսի թելքային ուժեղացուցիչների առաջին նախատիպերը, որոնք իրենց հզորությամբ գերազանցում էին արտասահմանյան անալոգներին։ Հետագայում այդ կոմպանիայի հիմնադիր Վալենտին Պավլովիչ Գապոնցևը ստեղծեց միջազգային IPG Photonics կորպորացիան, որը ներկայումս վերահսկում է մեծ հզորությամբ թելքային լազերների համաշխարհային շուկայի 80 %-ը։ Նրա հիմնական արտադրական հարթակները տեղակայված են ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում և Ռուսաստանում ։
Ընդհանուր սխեմա
Թելքային լազերը կազմված է լուսադիոդի սնուցման մոդուլից (որպես օրենք, լայնաշերտ լուսադիոդներից կամ լազերային դիոդներից), որոնցում տեղի է ունենում գեներացիան, և ռեզոնատորից։ Ի տարբերություն սովորական օպտիկական ալիքատարների՝ լուսադիոդը պարունակում է օպտիկական թելքի լեգիրացված ակտիվ նյութ՝ միջուկ առանց պատյանի ։ Ռեզոնատորի կոնստրուկցիան սովորաբար որոշվում է տեխնիկական խնդրով, բայց կարելի է առանձնացնել առավել տարածված դասեր՝ Ֆաբրի-Պերոյի ռեզոնատորները և օղակաձև ռեզոնատորները: Արդյունաբերական սարքերում ելքային հզորության մեծացման համար, երբեմն մի քանի լազեր միացնում են միևնույն սարքին ։
Ակտիվ թելք
Գերմաքուր հալված կվարցը, որը հանդիսանում է օպտիկական թելքերի հիմնական նյութը, օժտված է բարձր թափանցելիությամբ (երկարության կիլոմետրի վրա օպտիկական կորուստեները կազմում են մի քանի տոկոս)։ Կվարցի մեջ լեգիրացման արդյունքում ներմուծված հատուկ խառնուրդները, ավելացնում են նրա ակտիվ միջավայրը։ Ելնելով ինֆրակարմիր ճառագայթման դիապազոնի հաճախության պահանջներից հեռուստակոմունիկացիաների դիապազոնի և սնուցման փոքր շեմային հզորության համար, որպես օրենք, լեգիրացումը կատարում են լանթանոիդների հազվագյուտ հողային տարրերով։ Առավել տարածված թելքերի տիպերից է էրբիևյանը, որը օգտագործվում է լազերային և հզորացուցիչ համակարգերում, որոնց աշխատանքային դիապազոնը ընկած է 1530—1565 նմ ալիքի երկարության ինտերվալում։ Տարբեր հավանական անցումների արդյունքում հիմնական մակարդակ մետաստաբիլ մակարդակից, գեներացման էֆեկտիվությունը կամ հզորացումը տարբերվում է աշխատանքային դիապազոնում ընկած տարբեր ալիքների համար։ Հազվագյուտ իոններով լեգիրացման աստիճանը կախված է պատրաստվող ակտիվ թելքի երկարությունից։ Մի քանի մետրի սահմաններում այն կարող է կազմել տասից մինչև հազար ppմ, իսկ կիլոմետրանոց երկարության վրա՝ 1 ppմ:
Սնուցում
Գոյություն ունեն օպտիկական ալիքատարերի սնուցման տարբեր կոնստրուկցիաներ, որոնցից առավել կիրառվող են մաքուր թելքային կոնստրուկցիաները։ Տարբերակներից մեկն էլ հանդիսանում է ակտիվ թելքի տեղադրումը մի քանի պատյանների մեջ, որոնցից արտաքինը համարվում է պաշտպանիչ (այսպես կոչված թելք երկակի ծածկույթով)։
Առաջին թաղանթը պատրաստվում է մի քանի հարյուր միկրոմետր տրամագծով մաքուր կվարցից, իսկ երկրորդը՝ պոլիմերային նյութից, որի բեկման ցուցիչը վերցրվում է ավելի փոքր, քան կվարցինն է։ Այսպիսով, առաջին և երկրորդ թաղանթները արձակում են սնուցման ճառագայթումը։ Հազվագյուտ հողերի տարրերի իոնների էֆեկտիվ գրգռումը ապահովվում է ակտիվ միջուկի և սնուցման ալիքատարի տրամագծերի ընտրությամբ։ Այս տեխնոլոգիայով կարելի է ստանալ մոտ 100 Վտ ելքային հզորություն ։
Սնուցման բարձր հզորությունների հասնում են GTWave տեխնոլոգիայով։ Մի պաշտպանիչ թաղանթի մեջ դրվում է մի քանի ալիքատար միջուկներ, մեկը որոնցից հանդիսանում է ակտիվ միջուկը, իսկ մնացածը՝ սնուցման ալիքատարները։ Սնուցումը իրագործվում է նրանց պտերի միջով ակտիվ միջավայր թափանցող շնորհիվ։ Տեխնոլոգիայի առանձնահատկություններից է սնուցման ճառագայթման ներմուծումը յուրաքանչյուր սնուցման ալիքատարի գլխանիստի միջով և WDM-ճյուղավորիչների անհրաժեշտության բացակայությունը ։ Սնուցման թույլատրելի հզորությունը սահմանափակում է միավոր մակերեսի վրա ճառագայթման սահմանային հզորությունը, որը նյութը պահում է առանց փլուզման։ Մաքուր սիլիցիումի համար այն կազմում է 1 մկմ երկարությամբ ալիքի վրա 1 նվ տևողությամբ իմպուլսի համար 1010 Վտ/սմ2 (22 Ջ/սմ2 ):Այսպիսով, 8 մկմ միջուկի տրամագծով օպտիկական թելքի սնուցման հզորության արտաքին սահմանը կազմում է մոտ 5 կՎտ:
Ֆաբրի-Պերո տիպի ռեզոնատորներ
Ֆաբրի-Պերո ինտերֆերոմետրի վրա հիմնված ռեզոնատորները հանդիսանում են ամենատարածվածները: Նրանց միջև տարբերությունը կայանում է ռեզոնատորների հայելիների ստեղծման մեջ։
Դիէլեկտրիկ հայելիների օգտագործմամբ ռեզոնատորներ
Ֆաբրի-Պերոյի ռեզոնատորների ստեղծման համար առաջին թելքային լազերներում կիրառվել են դիէլեկտրիկ հայելիներ, շնորհիվ 0,82 մկմ սնուցման ալիքի երկարության նրանց թափանցիկ դարձնելու հնարավորության, պահպանելով այդ ընթացքում անդրադարձման բարձր գործակիցը գեներացիայի 1,088 մկմ ալիքի երկարության վրա (այսպիսին էին լազերի պարամետրերը, որտեղ կիրառված են Nd3+ իոններով լեգիրացված թելքեր)։ Առաջ թելքը տեղադրվում էր հայելիների միջև, սակայն այսպիսի կոնստրուկցիան դժվար էր տեղակայելը։ Խնդրի մասնավոր լուծում էր հայելիների դրվումը անմիջապես թելքերի գլխանիստերի վրա, որը, սակայն, մեծացնում էր նրանց փչացման ռիսկը սնուցման ճառագայթման կիզակետմամաբ և ավելացնում էր գլխանիստերի մշակման անհրաժեշտությունը։ Հայելիների պաշտպանման պրոբլեմը երբեմն լուծվում էր WDM-ճյուղավորիչի կիրառմամբ:
Թելքային բրեգովյան ցանցերի կիրառմամբ ռեզոնատորներ
Օպտիկական թելքի ներսում ռեզոնատորը կառուցվում է ներթելքային երկու բրեգովյան ցանցերով՝ օպտիկական ալիքատարի տեղամասերով, որոնցում ստեղծվում են մոդուլացված բեկման ցուցիչով կառուցվածքներ։ Փոխված բեկման ցուցիչով տեղամասերը տեղակայվում են ալիքատարի առանցքին ուղղահայաց։ Այսպիսի կառուցվածքից անդրադարձումը տեղի է ունենում ։ ալիքի երկարության վրա, որտեղ -ը հիմնական մոդի էֆեկտիվ բեկման ցուցիչն է, \Lambda_{B}-ն ցանցի պարբերությունը։ Անդրադարձման բնույթը (լրիվ կամ մասնակի) կախված կլինի նրա պարամետրերից։ Անդրադարձման սպեկտրի լայնքը մեծ քանակությամբ խազերի դեպքում դառնում է համեմատական կապի \kappa գործակցին, կապված անդրադարձման գործակցի հետ ։  համապատասխանությամբ, որտեղ L-ը ցանցի երկարությունն է։ Պրակտիկայում ներսում բրեգովյան ցանցով թելքը ունի այլ պարամետրեր, քանի որ հենց միայն նրա ստեղծումը փոխում է բեկման ցուցչի գործակիցը ցանցի գտնման վայրում, և այսպիսով, հենց նրա ռեզոնանսային ալիքի երկարությունը։ Ներթելքային ցանցերի համար վտանգավոր են բարձր ջերմաստիճանները։ Չնայած ցանցի քանդման ջերմաստիճանը էականորեն կախված է նրա ստեղծման մեթոդից և թելքի նյութից, հաճախ առավել կրիտիկական ջերյմաստիճաները ընկած են 300—600 °C դիապազոնում
Բրեգովյան ցանցերի հաճախության սելեկցիան թույլատրում է այնպիսի լազեր ստանալ, որը աշխատում է մեկ երկայնական գեներացիայի շերտի փոքր հաճախությամբ մոդի միջոցով: Թելքային ВКР-լազերներում երբեմն ստեղծում են մեկ զույգից ավել տարբեր ալիքի երկարություններով բրեգովյան ցանցեր, ցրման մեծ կարգ ստանալու համար (ցրման յուրաքանչյուր հաջորդ կարգը փոխում է ֆոտոնի ալիքի երկարությունը, որը թույլատրում է հասնել պահանջվող ալիքի երկարությանը) ։
Օղակաձև ռեզոնատորներ
Օզակաձև ռեզոնատորի պարզագույն կոնստրուկցիա է համարվում երկու WDM-ճյուղավորումների ծայրերի միացումը ակտիվ թելքի հետ։ Թելքային օղակաձև ռեզոնատորների առանձնահատկություններից է լույսի հաճախությունից անկախ մեկ ուղղությամբ նրա բացթողումը, բացառությամբ որոշ ռեզոնանսային հաճախությունների։ Փուլի թռիչքը այսպիսի ռեզոնատորում արտահայտվում է հետևյալ բանաձևով որտեղ \phi-ը՝ փուլի թռիչքն է ռեզոնատորի երկարությունից, իսկ -ը  ռեզոնատորը կազմող թելքի կտրվածքի ելքում և մուտքում հզորությունների հարաբերությունը: Սովորաբար օզակաձև ռեզոնատորներում կիրառվում են հավելյալ մեկուսիչներ և բևեռացուցիչներ, որոնք ապահովում են ճառագայման բևեռացման ամբողջականությունը և նրա տարածման միակողմանիությունը։ Այսպիսի կոնստրուկցիաները թելքային լազերների համար սկսել են կիրառվել դեռևս 1958 թվականից։ Սինքրոնիզացված մոդով լազերների համար օգտագործում են ութի տեսքով ռեզոնատորներ (figure-of-eight lasers), որնք անվանվել են այդպես թելքի միացման պատճառով։ Ռեզոնատորի երկու օղակներն էլ ութի տեսքով ծառայում են Սանյակի օղակի դերը։ Ակտիվ թելքը ռեզոնատորի օղակների նկատմամբ տեղակայվում է ոչ համաչափ, որն էլ ստեղծում է հանդիպակաց ալիքների փուլերի միջև ոչ գծայնորեն կապ և ապահովում է, սնուցման որոշակի շեմային հզորության դեպքում, մոդի սինքրոնիզացիան:
Նանովայրկյանային իմպուլսների գեներացիա
Հզոր նանովայրկյանային, միավոր և տասնյակ կիլոհերց հաճախությամբ, իմպուլսների ստացման համար հաճախ կիրառում են դիմացկունության մոդուլացումը (Q-switching): Այն օգտագործող թելքային լազերները ունակ են գեներացնել 1 մՋ էներգիայով ճառագայթումները ավելի քան 100 կՎտ հզորությամբ իմպուլսներում: Դիմացկունության մոդուլացմանը գործնականում կարելի է հասնել տարբեր ձևերով։ Ներռեզոնատորային ակուստոօպտիկական մոդուլյատորները սկսել են օգտագործվել դեռևս 1980-ականների կեսերից, իսկ արդեն 1990-ականներին սկսեցին կիրառել էրբիևյան թելքային լազերներ մոտ 79 սմ ակտիվ թելքի և
Ռամանի ցրման կամ Մանդելշտամ-Բրիլլյուենի ժամանակ ոչ գծային պրոցեսները, որոնք բերում էին սովորական (չլեգիրացված) թելքի դիմացկունության ինքնամոդուլացմանը, հայտնի էին վաղուց։ 1998 թվին ստացվել են 2 նվ տևողությամբ իմպուլսների գեներացիան՝ նեոդիմյան լազերի օգնությամբ, որին կցվել էր տասմետրևանոց միամոդային թելք։ Ստոքսի հետադարձ ալիքը մտնում էր լազեր կարճատև իմպուլսների տեսքով, որը և բերում էր գեներացիայի անհրաժեշտ ռեժիմին։ Երկու տարի հետո ցուցադրվեց չորսմետրանոց իտերբիևյան լազերը, որը գեներացնոում էր մոտ 100 նվ տևողությամբ իմպուլսները։ Անհրաժեշտ է նշել, որ գործնականում առանց հավելյալ սարքերի այսպիսի ցրումների ստոքաոստիկ բնույթը բերում էր գեներացիայի ամպլիտուդի ոչ ստաբիլությանը։
Պիկո- և ֆեմտովայրկյանային իմպուլսների գեներացիա
Պիկո- և ֆեմտովայրկյանային լազերների ստացման սովորական մեթոդը հանդիսանում է մոդի սինքրոնիզացումը։ Թելքային լազերում միաժամանակ կարող են ճառագայթվել մեծ քանակությամբ իրարից հաճախային հեռավորությամբ երկայնական մոդեր, որտեղ -ը ռեզոնատորի մեկ անցման օպտիկական երկարություն է։ Մոդի սինքրոնիզացիայի համար ասում են այն դեպքում. երբ ցանկացած երկու հարևան մոդերի միջև ծագում է միևնույն \phi փուլի տարբերությունը։ Այդ ժամանակ ճառագայթման I ինտենսիվությունը համեմատական կլինի կապված M մոդերի քանակից և հաճախության տարբերությունից կախված ֆունկցիայից՝ Արդյունքը հանդիսանում է լազերից թողնված իմպուլսների հաջորդականությունը տևողությամբ և  ընդմիջումով։
Թելքային լազերներում օգտագործում են մոդերի սինքրոնիզացիայի մի քանի տիպեր։ Ակտիվ սինքրոնիզացումը կայանում է օպտիկական դաշտի ամպլիտուդի կամ փուլի մոդուլյացիայի մեջ։ Թելքային լազերները թելքային այլ սարքերին միացման համար, չափերով և կորուստներով, կիրառելի են LiNbO3-эԷլեկտրական մոդուլյատորները։ Իմպուլսների տևողությունը և նրանց միջև ընդմիջումները որոշվում ենն ռեզոնատորի կոնստրուկցիայով։ Այսպես, սովորական, 2 կմ երկարությամբ, թելքով միացված օղակաձև ռեզոնատորում ուժեղ անոմալ դիսպերսիայով կարելի է ստանալ մոտ 4 պվ տևողությամբ իմպուլս։ РՖաբրի-Պեռոյի ռեզոնատորը թույլատրում է հասնել \tau_p < 2 պվ տևողությամբ իմպուլսների։ Գոյություն ունեն սարքեր, որոնք թույլատրում են ստանալ մինչև 10 պվ իմպուլսներ՝ 10 ԳՀց ընթացքի հաճախությամբ։ Սակայն այս տիպի լազերների ընդհանուր պրոբլեմ է հանդիսանում գեներացիայի երկար ընթացքի ժամանակ իմպուլսների ամպլիդուդների անկայունությունը։ Ամբողջական թելքային կոնստրուկցիայում, որը կիրառում է ակտիվ սինքրոն մոդ, օգտագործվում են փոխադարձ փուլային մոդուլացիան։
Ֆեմտովայրկյանային իմպուլսների ստացման համար օգտագործվում է մոդի պասիվ սինքրոնիզացիան։ Այս դեպքում օգտագործվում է որոշակի ոչ գծային տարր, որի անցման դեպքում իմպուլսը դառնում է նեղ։ Ոչ գծային տարրերը կարող են հանդես գալ այսպես կոչված հագեցված կլանիչները, թելքային օղակի տիպի ոչ գծային հայելիները և այլն։ Հագեցած կլանիչի գաղափարը կայանում է նրանում, որ իմպուլսի տարածման ժամանակ այսպիսի սարքի միջով նրա ծայրերը կլանվում են էականորեն ավելի շատ, քան կենտրոնը (որի ամպլիտուդը ավելի մեծ է)։ Դա համարժեք է իմպուլսի տևողության փոքրացմանը։ Գոյություն ունեն լազերների օրինակներ, որոնք օգտագործում են հագեցած կլանիչներ 320 ֆվ տևողությամբ իմպուլսների գեներացման համար։ Որ գծային հայելիները կամ բևեռացման ոչ գծային պտույտը թույլատրում է ստեղծել ամբողջական թելքային կոնստրուկցիա։
Միաբևեռացված լազերներ
Նույնիսկ միամոդ թելքում մոտ հաստատուն տարածմամաբ և սահմանափակ բևեռացմամաբ մոդերի միջև կապ գոյություն ունի։ Կապի թելք-օպտիկական գծերի համար դա հանդիսանում է բացթողիչ հատկությունը և երկարությունը սահմանափակիչ գործոն, այնպես որ գերադասելի է համարվում թելքով իմպուլսի տարածման բևեռացման պահպանումը։ Թելքային լազերի ճառագայթման բևեռացումը ընդհանուր դեպքում ոչ գծային օրենքով կախված է շատ գործոններից, մասնավորապես, սնուցման հզորությունից։ Հաճախ օրթոգոնալ բևեռացուցիչների ճնշման կիրառվող մեթոդ է հանդիսանում ներթելքային բևեռացուցիչի կիրառումը։ Նրա դերում կարող է հանդես գալ որոշակի կտրվածքով մետաղական թելը (օրինակ, լատինական D տառի ձևով), որը ներկառուցված է թելքի մեջ և ձգված նրա միջուկի երկայնքով։ Բևեռացման համար, օրթոգոնալային D-աձև թելի հարթ մակերևույթին, օմական կորուստները ուժեղ կլինեն, որպեսզի էականորեն ցածրացնեն նրա ինտենսիվությունը։ Նույն ֆիզիկական սկզբունքի վրա հիմնված այլ տիպի թելքային բևեռացուցիչի ստեղծման համար, օպտիկական թելքը մշակվում է այնպիսի ձևով, որ միջուկից ալիքի կարգի հեռավորության վրա ձևավորվում են բևեռացված մակերևույթներ, որոնց վրա փոշիացվում է մետաղի շերտ։ Նկարագրված կոնստրուկցիաների փորձարարական հետազոտությունները ցույց տվեցին բևեռացման ամպլիտուդի մինչև 25 դԲ ինֆրակարմիր դիապազոնոււմ տարբերությունը ելքային մի քանի միլիվատտ հզորության համար և ՕԳԳ-ն մոտ 25 % է։
Սկուզբուքորեն այլ մեթոդ է ուժեղ երկճառագայթաբեկմամաբ օպտիկական թելքերի օգտագործմամաբ մոդը։ Այս թելքերը, որոնց մեջ արհեստականորեն ստեղծված է լույսի աղբյուրի տարածման անհամաչափությունը, օրինակ, էլիպսաձև միջուկի կամ կողային փոսիկների ստեղծմամբ, որոնք որոշակի ուղղությամբ մեխանիկական լարում են առաջացնում թելքում։ Անհրաժեշտ բևեռացման գեներացիային են հասնում ներթելքային բրեգովյան ցանցերի կիրառմամբ, որոնցում անդրադարձման գործակիցը կախված է Ֆաբրի-Պեռոյի ռեզոնատորի համար բևեռացումից։
Up-կոնվերսիա
Պրազեոդիումը որպես աշխատանքային իոն, իրենից ավելի քիչ հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ up-կոնվերսիոն սխեման թելքերի համար, իրենցով լեգիրացված, թույլատրում է ստանալ կարմիր, նարնջագույն, կանաչ և կապույտ գույների գեներացիան։ Հաճախ շնորհիվ հզոր GaAs դիոդի աշխատանքի դիապազոնում ընկած կլանման շատ լայն տիրույթում կիրառվում են իտերբիումով լրացուցիչ լեգիրացում։ Yt3+-ի իոնները ծառայում են որպես սենսիբիլիզատորներ (մասնիկներ, որոնք փոխանցում են իոնների տարբեր մակարդակների գեներացիայի համար ծառայող էներգիան)։
ԼԿՑ-լազերներ
Լազերի գեներացիայի հաճախության ձևափոխումը կարող է իրագործվել հարկադրական կոմբինացիոն ցրման օգնությամբ։ Ապակիներում այն դրսևորվում է էականորեն ավելի թույլ, քան որոշ ոչ գծային բյուրեղներում և հեղուկներում, բայց թելքում ցածր օպտիկական կորուստների հետևանքով, ԼԿՑ-ը տեղի է ունենում առավել էֆեկտիվ։ Առաջին անգամ Ռամանի էֆեկտը թելքային լազերներում ցուցադրվել է Ռոջեր Ստոլենի կողմից 1972 թվականին, և այդ ժամանակվանից շարունակվում է թելքային ԼԿՑ-լազերների վերամշակումը։ Նրանք առավել մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում շնորհիվ գեներացիայի հաճախության սպեկտրի ենթակարմիր տիրույթ տեղափոխման համար, որտեղ հազվագյուտ հողային պինդմարմնային լազերները ցածրաէֆեկտիվ են ։ Դիսպերսիոն ռեզոնատորների հետ մեկտեղ կարելի է ստանալ հաճախության վերակառուցումը 1,1—1,6 մկմ դիապազոնում պահպանելով բարձր ելքային հզորություն։
Թելքային ԼԿՑ-լազերների ռեզոնատորները ստեղծվում են բրեգովյան ցանցերի զույգերով, որոնք հաշվարկվում են սնուցման ճառագայթման ամբողջ բացթողնման և ստոկսյան կոմպոնենների ցրված ճառագայթման (լրիվ անդրադարձրած հայելու համար 99,9 %-ի կարգի և 5 %-ը ելքաիյ հայելու համար) ալիքի երկարության նկատելի անդրադարձման համար։ Երբեմն օգտագործում են մի քանի զույգ ցանցեր ավելի բարձր կարգի ստոկսյան կոմպոնենտների ստացման համար ։ Առավել տարածված են այնպիսի ԼԿՑ-լազերները, որոնք օգտագործում են գերմանոսիլիկատային թելքեր, որոնց շնորհիվ նրանցում հարկադրված կոմբինացիոն ցրման էֆեկտիվությունը և լուսազգայնությունը էականորեն բարձր է, քան մաքուր կվարցայիններում, և ավելանում է գերմանիումի խտության մեծացման հետ մեկտեղ:Անընդհատ գեներացիայի տիպիկ լազերները սնուցվում են այլ 1,06 մկմ ալիքի երկարությամբ YAG:Nd3+-լազերով։ Նեոդիմային լազերի առաջնային սնուցումը իրագործվում է կիսահաղորդիչ դիոդներով։ Ակտիվ թելքի երկարությունը կարող է կազմել 800մ։ նրանում ռեզոնատորները ստեղծվում են բրեգովյան ցանցերի երեք կամ ավել զույգերով (կասկադներով)։ Նմանատիպ 1,48 մկմ ալիքի երկարությամբ հնգակասկադ լազերը տալիս է ելքային 1,5 Վտ հզորություւն և օգտագործվում է ՀԹՕԳ թելքային ուժեղացուցիչներում սնուցման համար։
ֆոտոնային բյուրեղների թելքային լազերներ
Այսպես կոչված միկրոկառուցվածքային կամ ֆոտոն-բյուրեղային օպտիկական թելքերը (ՖԲՕԹ, photonic crystal fiber (PCF), holey fiber, կամ microstructured fiber) էականորեն տարբերվում են ավանդական կիրառվող օպտիկական թելքերից։ Եթե վերջիններում լուսատարը կազմվում է տարբեր բեկման ցուցիչներ ունեցող շերտերով, ապա ՖԲՕԹ-ում լուսահաղորդող կառուցվածքը թելքի միջուկը առաջացնում է օդային աղբյուրներով (օրինակ, գլանաձև), նրանք առաջացնում են երկչափանի ֆոտոնային բյուրեղ։ Դրա համար նրանցում ալիքատար մոդերը ձևավորվում են ոչ թե թելքի երկայնքով ճառագայթի տարածման ներքին անդրադարձման ճանապարհով, այլ միկրոկառուցվածքի բացթողնման սպեկտրում արգելված շերտերի հայտնման արդյունքում ։ Տիպիկ ՖԲՕԹ-ում միկրոկառուցվածքը կազմավորվում է վեցանիստորեն դասավորված օդային աղբյուներով(triangular cladding single-core PCF): Այս թելքի գլխավոր առանձնահատկություններից հանդիսանում միայն հիմնական մոդի օժանդակումը անկախ ալիքի երկարությունից և միջուկի տրամագծից։ Դրա համար էլ միկրոկառուցվածքները թույլատրում են ստեղծել ցանկացած տրված թվային ապերտուրայով (շատ փոքր՝ ակտիվ միջուկի մինչև շատ մեծ՝ սնուցման ալիքատարի համար) միջուկի համեմատաբար մեծ տրամագծի դեպքում :Վերջինը շատ կարևոր է գերհզոր միամոդ լազերի ստեղծման համար, քանի որ թելքի պատրաստման սովորական տեխնոլոգիան պահանջում է տրամագծի մեծացում հզորության մեծացման համար, իսկ միևնույն գեներացիայի թելքի դեպքում դա բերում է լույսի տարածման բազմամոդ ռեժիմին ։ Հազվագյուտ հողային իոնների սնուցման համար ՖԲՕԹ-ի կտրվածքում ստեղծվում է այնպիսի կառուցվածք, որը հիշեցնում է կրկնակի ծածկույթով օպտիկական թելք։ Ակտիվ միջուկը շրջապատող ներքին ֆոտոնային բյուրեղի շուրջը, որոշակի հեռավորությամբ ձևավորվում է ևս մեկ օդային աղբյուրի շերտ (թելքի կտրվածքում շառավղային ուղղությամբ տիպիկ ձգված)։ Այսպիսի կառուցվածքի առավելությունը բացի մեծ թվային ապերտուրայից, հանդիսանում է, շնորհիվ պարուրաձև և պտուտակավոր մոդերի, սնուցման ճառագայթման փոքր կորուստները, որոնք չեն անցնում ակտիվ միջուկով ։
2003 թվականին ցուցադրվել է հաստատուն գեներացիայի ռեժիմով աշխատող թելքային լազերը, որը օգտագործում էր 2003 մ երկարությամբ ՖԲՕԹ-ը, որի ՕՕԳ-ն 78 % էր 80 Վտ հզորության դեպքում։ 2006 թվականին ստեղծվել է այդ նույն ՕԳԳ-ով լազեր, գեներացիայի մաքսիմալ 320 Վտ (550 Վտ/մ ակտիվ թելքի) հզորությամբ և մոդի 2000 մկմ2 մակերեսով։ Ինչպես և սովորական թելքի դեպքում, լազերները, որոնք օգտագործում են ՖԲՕԹ-ը, բնութագրվում են ճառագայթման ելքային հզորության և սնուցման հզորության գծային կապով ։
Առավելություններ և թերություններ
Թելքային լազերները կիրառման ոլորտներում զիջում են կարծրամարմիններին, որտեղ պահանջվում է բևեռացման համար բարձր կայունություն, իսկ թելքի բևեռացման պահպանման օգտագործումը տարբեր պատճառներով դժվարեցված է։ Կարծրամարմին լազերները չեն կարող փոխարինվել 0,7—1,0 մկմ սպեկտրալ դիապազոնով թելքայիններին։ Նրանք ունեն նաև մեծ պոտենցիալ իմպուլսի ելքային հզորության աճեցման համար ի տարբերություն թելքայիններին։ Սակայն թելքային լազերները ցուցաբերում են լավ արդյունքներ այնպիսի ալիքի երկարությունների համար, որտեղ գոյություն չունի բավարար լավ ակտիվ միջավայրեր կամ այլ կոնստրուկցիաների լազերների հայելիներ, և թույլ են տալիս փոքր դժվարություններով իրացնել up-կոնվերսիաներին նման լազերային սխեմաներ ։
Կիրառման ոլորտներ
Շնորհիվ պարամետրերի լայն ընտրության թելքային լազերները գտել են իրենց կիրառությունները գործունեության լայն ոլորտներում։ Մասնավորապես, նրանք օգտագործվում են արդյունաբերության մեջ մետաղների փորագրման և հատման, ապրանքների լազերային դրոշմադրման համար, որտեղ անհրաժեշտ են տրված ընթացքի հաճախությանը կարճատև իմպուլսների մեծ լարվածակետային հզորություններ։ Այսպես, պլաստիկի և մետաղի համար օգտագորճվում են 5—10 կՎտ իմպուլսներ 10-ից 100 նվ տևողությամբ ընթացքի 20-ից 200 կՀց հաճախությամբ։ Դա թույլատրում է փոխել մակերևույթի միայն օպտիկական հատկությունները, առանց արտադրանքի ներքին կառուցվածքի վնասման։ Մինչև 60 Վտ լազերները օգտագործվում են էլեկտրոնիկայի և միլիմետրի մի քանի տասնորդական մասի հաստության բժշկական գործիքների մեջ չժանգոտվող մետաղների եռակցման համար։ Նրանք ստենտների պատրաստման մեջ ցույց տվեցին լավ արդյունքներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թելքային օպտիկա Կատեգորիա:Լազեր
Գողական օրենք
Գողական օրենք (նաև՝ գողական հասկացություններ, գողական հավատք), Խորհրդային Միության տարածքում և հետխորհրդային երկրների գողական շրջանակներում տարածված վարքի կանոններ և օրենքներ։ Առաջացել է պետության դիմադրության պայմաններում հանցագործների սոցիալական խմբի զատվածության պայմաններում։
Գողական օրենքի դրույթները
Գողական օրենքը ունի մի քանի հիմնական և դրանցից բխող այլ դրույթներ, որոնք այդ օրենքի ներքո ապրող «ճիշտ» մարդկանց համար պարտադիր են կատարման համար։ Ընդհանուր առմամբ գոյություն ունի 7 հիմնական դրույթ.
Վերոնշյալ օրենքներից բխում են հետևյալ լրացուցիչ օրենքները (հասկացությունները)՝
• 2