cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սաուդյան Արաբիայի տնտեսություն
Ապագա ծրագրեր
Սաուդյան Արաբիան հայտարարել է, որ նախատեսում է մոտ 47 միլիարդ դոլար ներդնել աշխարհի խոշորագույն և հավակնոտ նավթաքիմիական նախագծերից երեքում։ Դրանք ներառում են 27 մլրդ դոլար Ras Tanura վերամշակման և նավթաքիմիական նախագիծը, 9 մլրդ դոլար Սաուդյան Քայանի  նավթաքիմիական համալիրը  Ջաբալի արդյունաբերական քաղաքում և 10 մլրդ դոլար  Petro Rabigh վերամշակման գործարանի արդիականացման ծրագիրը. Միասին երեք նախագծերում շուրջօրյա աշխատելու են ավելի քան 150,000 տեխնիկ և ինժեներ ։ 2015-16թթ. ավարտից հետո «Ռաս Թանուրա» ինտեգրված վերամշակման և նավթաքիմիական նախագիծը կդառնա իր տեսակի մեջ աշխարհի ամենամեծ նավթաքիմիական օբյեկտը։ Արտադրանքը ներառում է էթիլեն, պրոպիլեն, արոմատիկ նյութեր, պոլիէթիլեն, էթիլեն օքսիդe, քլորի ածանցյալներ, and գլիկոլ.
Բազմաթիվ հաշվետվությունների համաձայն Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունը շահագրգռված է արտասահմանյան ներդրումային համակարգի ազատականացմամբ և արտասահմանյան ներդրողներին 100% թույլատվություն տալով, մասնավորապես՝ մեծածախ և մանրածախ ոլորտում աշխատելու համար ։
Սաուդյան Արաբիայի Առրտրի և ներդորւոմների նախարարությունը ակնկալում է, որ թագավորությունը մինչև 2020 թվականը կապահովի մեկ շնչին բաժին հասնող ՀՆԱ-ի աճ 20,700 ԱՄՆ դոլարից մինչև  33,500 ԱՄՆ դոլար.
Զբաղվածություն
2008 թվականի դրությամբ Սաուդյան Արաբիայում աշխատողների մոտավորապես երկու երրորդը օտարերկրացիներ էին, իսկ մասնավոր հատվածում ՝ մոտավորապես 90% ։ 2014-ի հունվարին Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ իջեցրել է 90% դրույքը ՝ կրկնապատկելով մասնավոր հատվածում աշխատող սաուդյան քաղաքացիների թիվը ՝ հասցնելով 1,5 միլիոնի ։
Ըստ Ռոյթերս գործակալության աշխատանքային տարիքի սաուդցիների միայն 30–40 տոկոսն են ակտիվորեն աշխատանք փնտրում, չնայած նրան, որ գործազրկության պաշտոնական մակարդակը կազմում է ընդամենը 12 տոկոս։ Զբազված սաուդցիների մեծ մասը աշխատում է պետական հատվածում, սակայն Արժույթի միջազգային հիմնադրամը նախազգուշացրել է, որ կառավարությունը չի կարող երկարաժամկետ հեռանկարում ապահովել այդպիսի մեծ աշխատավարձի օրինագծը  ։ 2000 թվականից սկսած կառավարությունը հայտարարել է կատարվելիք պլանների հաջորդականության մասին, որի համաձայն զբաղվածների մեծ մասը պետք է լինեն Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիներ, սակայն արտաքին աշխատուժն ու գործազրկությունը շարունակեցին աճել ։ 2017 թվականի սկզբից, այնուամենայնիվ, Սաուդյան Արաբիայում նկատվում է երկրից հեռացող արտասահմանցի աշխատողների ռեկորդային թվեր, քանի որ Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունը ավելի մեծ վճարներ է պարտադրում արտագաղթած աշխատողների համար, ընդ որում ՝ թագավորությունը լքել են ավելի քան 677,000 օտարերկրացիներ ։
Խոչընդոտներից մեկը սոցիալական դիմադրությունն է աշխատանքի որոշակի տեսակների նկատմամբ։ Ծառայությունների մատուցման և վաճառքի ոլորտում աշխատատեղերը բոլորովին անընդունելի են համարվում Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիների համար ։
Ոչ նավթային ոլորտ
Սաուդյան Արաբիան նավթից բացի ունի այլ բնական պաշարներ, այդ թվում՝ ոսկու, արծաթի, երկաթի, պղնձի, ցինկի, մանգանի, վոլֆրամի, կապարի, ծծմբի, ֆոսֆատի, օճառաքարի և ֆելդսպարի փոքր հանքային պաշարներ ։ Երկիրը գյուղատնտեսական փոքր հատված ունի, հիմնականում հարավ-արևմուտքում, որտեղ տարեկան տեղումների քանակը 400 մմ է (16 "): Երկիրը աշխարհում հացահատիկի խոշորագույն արտադրողներից մեկն է։ Որոշ ժամանակ  աճեցվել է շատ թանկ ցորեն ՝  ոռոգման համար օգտագործելով աղտոտված ջուր, բայց դա նախատեսվում է դադարեցնել մինչև 2016 թվականը ։ 2009 թվականի դրությամբ անասունների գլխաքանակը կազմում էր 7,4 միլիոն ոչխար, 4,2 միլիոն այծ, կես միլիոն ուղտ և մեկ քառորդ միլիոն անասուն։
Չնայած տարեկան մոտավորապես երկու միլիոն ուխտագնացների կողմից ստեղծված աշխատատեղերը երկար չեն տևում,Although jobs created by the roughly two million annual hajj pilgrims do not last long, այդտեղ ավելի շատ մարդ է աշխատում, քան նավթարդյունաբերությունում ՝ 40,000 ժամանակավոր աշխատանք և ապահովվում է 2-3 միլիարդ դոլար եկամուտ ։
2008-ին մեկնարկեց «Սաուդյան Արաբիայի գյուղատնտեսական ներդրումների արտասահմանում» նախաձեռնությունը, հանգեցնելով հողերի մշակման համար տրակտորների  միլիարդավոր գնումների ՝ Եթովպիա, Ինդոնեզիա, Մալի, Սենեգալ, Սուդան և այլն։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի մշակման մեջ արդյունաբերական պետություններին մրցակցող երկրները մրցակցում են Չինաստանի, Հարավային Կորեայի և Հնդկաստանի, ինչպես նաև Ծոցի պետություններից Քուվեյթը, Քաթարը և ԱՄԷ-ն     ։
2016թվականին Մուհամմադ բին Սալմաը հայտարար Սաուդյան տեսլական 2030ի մասին, որը Սաուդյան Արաբիայի տնտեսության կախվածությունը նավթից թուլացնելու, տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու և հանրային ծառայությունների ոլորտի զարգացումը խթանելու ծրագիր էր։
Անշարժ գույք
Երկրի ամենաարագ զարգացող ճյուղերից մեկը անշարժ գույքի ոլորտն է, որը զարգացել է անշարժ գույքի ներդրումային տրաստի (REITs) շնորհիվ ։ Տարածաշրջանային մի շարք փորձագետներ կարծում են, որ խնդիրների մեծ մասը կլուծվի, քանի որ շուկան դառնում է ավելի զարգացած։
Անշարժ գույքը հիմնական դեր է խաղում երկրի ոչ նավթային տնտեսության մեջ։ 2016-ին անշարժ գույքի գործարքների արժեքը, ներառյալ գոյություն ունեցող ստորաբաժանումների վաճառքը, հոկտեմբերի 15-ից 16-ը ընկած ժամանակահատվածում կազմել է 74.91 միլիարդ դոլար ։ Դա բացասական արդյունք է`նախորդ տասնամյակում գրանցված գործարքների քանակի համեմատ, որը հասել է 239,93 միլիարդ դոլարի։ Վերջերս անշարժ գույքի ոլորտի զարգացումները պայմանավորված են տեղական պահանջարկի աճով։
Այս ոլորտում տարածվեցին անշարժ գույքի բարձրագույն խորհրդատվությունները ինչպես օրինակ Jones Lang LaSalle, Knight Frank and Cluttons այն երկրում, որոնք այժմ գրասենյակներ են բացել Սաուդյան Արաբիայում։
Անշարժ գույքը կարևոր դեր է խաղում Սաուդյան 2030 տեսլականում, որն առանձնացնում է Սաուդյան Կառավարության պարտավորությունների զգալի մասը`կապված բնակարանաշինության և հողային ռեսուրսների օգտագործման հետ։Մասնավորապես, Սաուդյան 2030 տեսլականում նշվում է․ «Ռազմավարական նշանակության վայրերում մենք կներդնենք նաև կառավարության անշարժ գույքի պաշարները։ Մենք քաղաքնում տարածքներ կհատկացնենք ուսումնական հաստատությունների, մանրածախ և զվարճանքի կենտրոնների համար, մեր ափերի երկայնքով խոշոր տարածքները նվիրված կլինեն զբոսաշրջային նախագծերին, և համապատասխան հողեր կտրամադրվեն արդյունաբերական նախագծերի համար» ։
2016 թվականին Կապիտալի շուկայի մարմինը ներդրեց նոր կանոններ ՝ անշարժ գույքի ներդրումային տրաստներ ձևավորելու համար։ Սա նպատակ ունի անշարժ գույքի շուկան բացել ներդրողների լայն շրջանակների համար ։ Անշարժ գույքի ներդրումային տրաստները բաղկացած են ստորև ներկայացվող անշարժ գույքի սեփականությունը ներկայացնող միավորներից։ Դրանք առաջարկվում են հանրությանը և վաճառվում Սաուդյան բորսայում ։
Անշարժ գույքի ներդրումային տրաստների ներդրումը ազգային վերափոխման ծրագրի մի մասն էր, Սաուդյան Արաբիայի Սաուդյան 2030 տեսլական ծրագրերից մեկը և նպատակներ ուներ
Մասնավոր հատված
Սաուդյան Արաբիայի մասնավոր հատվածում գերակշռում են սպասարկման ոլորտի խոշոր բիզնեսները, հիմնականում շինարարության և անշարժ գույքի ոլորտում ՝ Օլայան, Զամիլ, Ալմարաի, Մոբիլի, STC, SABIC, Սադարա, Հալիբորթոն, Baker Hughes, Flynas, Hilton, Zain, Yanbu Ementեմենտ, Alhokair, MBC, Mahfouz, Ալ Ռաջի և Ալֆանար։ Այս ձեռնարկությունների գործունեությունը «մեծապես կախված է կառավարության ծախսերից», ինչն էլ իր հերրթին կախված է նավթային եկամուտներից ։
2003–2013 թվականներին մասնավորեցվել են «մի քանի կարևոր ծառայություններ» ՝ համայնքային ջրամատակարարում, էլեկտրականություն, հեռահաղորդակցություն և կրթության և առողջապահություն, երթևեկության վերահսկողություն և ավտովթարների մասին հաղորդումներ։ Ըստ «Արաբական նորությունների»-ի Աբդել Ազիզ Ալուվայշեգի, «այդ ոլորտներից գրեթե յուրաքանչյուրում սպառողները լուրջ մտահոգություններ են ներկայացրել մասնավորեցված սուբյեկտների գործունեության վերաբերյալ» ։
Մասնավոր հատվածին և ձեռներեցներին լավագույն աջակցություն ցուցաբերելու համար Սաուդյան կառավարությունը 2019 թվականի հուլիսին հրապարակեց մի որոշում, որը թույլ կտա երկրի ձեռնարկություններին բաց մնալ 24 ժամ ։
Առևտուր
Վերջին տարիներին Սաուդյան Արաբիան ձգտում է միանալ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը. Բանակցությունները հասել են այն աստիճանի, որ որոշվում է թե որքանով է Սաուդյան Արաբիան պատրաստակամ ավելացնել օտարերկրյա ապրանքներ և ծառայությունների համար շուկայի հասանելիությունը։ 2000 թվականի ապրիլին կառավարությունը, the government ստեղծեց Սաուդյան Արաբիայի ընդհանուր ներդրումային մարմինը ՝Սաուդյան Արաբիայում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները խրախուսելու համար։ Սաուդյան Արաբիան պահպանում է այն հատվածների բացասական ցուցակը, որոնցում արգելվում է իրականացնել օտարերկրյա ներդրումներ, բայց կառավարությունը նախատեսում է ժամանակի ընթացքում բացել որոշ փակ հատվածներ ՝ հեռահաղորդակցություն, ապահովագրություն և էլեկտրաէներգիայի փոխանցում / բաշխում։ 2005 թվականի նոյեմբերին Սաուդյան Արաբիային պաշտոնապես թույլատրեցին Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն մտնելու համար։ Սաուդյան Արաբիան դարձավ ԱՀԿ լիրավ անդամ 2005 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։  2019 թվականին կառավարությունը ստեղծեց Արտաքին առևտրի գլխավոր մարմինը ՝ թագավորության միջազգային առևտրային և ներդրումային գործունեությունը բարելավելու համար ։
Մարտահրավերները
Սաուդյան տնտեսության համար մարտահրավերներ են մեկ շնչի հաշվով եկամտի նվազումը, կրթության բարելավում երիտասարդ աշխատուժի պատրաստումը և նրանց զբաղվածության ապահովումը, տնտեսության դիվերսիֆիկացիան, մասնավոր հատվածի և բնակարանաշինության խթանումը, կոռուպցիայի և անհավասարության դեմ պայքարը։ Ի պատասխան այն հարցին թե ինչու է Սաուդյան Արաբիայի տնտեսությունը կախված արտասահմանյան աշխատուժից  ՄԱԿ-ի Արաբական զարգացման զեկույցը մեղադրում է սոցիալական և տնտեսական ցնցումերին, որը կատարվում է անձնական ազատության բացակայության հետևանքով ։
Չնայած աշխարհի ամենամեծ նավթային պաշարները տիրապետելուն ՝ մեկ շնչի հաշվով եկամուտը նվազել է մոտավորապես 18,000 ԱՄՆ դոլարի ՝ նավթային բումի հետևանքով (1981) ։ 2013 թվականի դրությամբ Սաուդյան Արաբիայի բնակչության արագ աճի պատճառով, մեկ շնչի հաշվով բնակչության եկամուտը Սաուդյան Արաբիայում կազմում էր ավելի քիչ, քան նավթով աղքատ Բահրեյինը։
Ի տարբերություն զարգացած երկրների մեծամասնության, որտեղ համախառն ներքին արդյունքի աճը կապված է արտադրողականության և ներդրումների հետ Սաուդյան Արաբիայում նավթի գների տատանումը ամենակարևոր գործոնն է տեղական արտադրության աճի կամ անկման մեջ։ "Սաուդյան Արաբիայի պաշարները սպառվում են, և ոչ մի նշանակալի բացահայտումներ չեն հայտնաբերվել դրանց փոխարինման համար », - ասում է Մերձավոր Արևելքի լրագրող Կարեն Հաուսը։ 1960-ից 2010 թվականներին սաուդյան բնակչությունը յոթ անգամ աճել է, բենզինի գները սուբսիդավորվում են, իսկ  սպառողական ծախսերը ավելի ցածր են, քան համարժեք քանակությամբ շշալցված ջուրը ։ Արտադրության լճացման պայմաններում բնակչության և ներքին էներգիայի սպառման աճը նշանակում է մեկ շնչի հաշվով եկամտի անկում, եթե նավթի գները չեն բարձրանում այդ աճին համապատասխան ։
Ըստ ՏՆտեսագոտ ամսագրի, Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունը տարիներ շարունակ փորձել է բարձրացնել զբաղվածությունը ՝ ստիպելով «ընկերություններին, որ իրենց աշխատողների առնվազն 30% -ը լինեն սադյան քաղաքացիներ»։ Այնուամենայնիվ, «գործատուները դառնորեն դժգոհում էին երիտասարդ տեղացիների շրջանում հմտությունների անբավարարությունից. Երկար տարիների ուսուցումը և կրոնական հրահանգները չեն պատրաստում նրանց աշխատաշուկայի համար»։ Որպես հետևանք ՝ «քվոտան այժմ իջել է և փոխարինվել ավելի ճկուն համակարգով» ։
Ըստ մեկ այլ աղբյուրի (գիտնական Դեյվիդ Կոմինսի), թագավորությունը կախված է «արտագաղթող աշխատողների հսկայական թվից` տեխնիկական և վարչական պաշտոնները լրացնելու համար », մասնավորապես այն կրթական համակարգի պատճառով, որը տուժել է« վատ պատրաստված ուսուցիչների, պահպանման ցածր մակարդակի, խիստ ստանդարտների բացակայության, կրոնական առարկաների նկատմամբ չափազանց մեծ ուշադրություն պատճառով»   ։
Bayt.com-ի կողմից անցկացված մեկ այլ վիճակագրություն ցույց է տալիս, որ մասնագետների ավելի քան քառորդը (28%) կարծում է, որ իրենց բնակության երկրում հմտությունների պակաս կա։ Սա ավելի ակնհայտ է Սաուդյան Արաբիայում հարցվածների շրջանում (39%) ։
Սաուդիան Արաբիան չի եղել տեխնոլոգիական նորարարությունների խոշոր կենտրոն։1977-ից 2010 թվականներին Միացյալ Նահանգներում գրանցված սաուդյան արտոնագրերի քանակը հասան տարեկան 382-ի ՝ տասներկուսից պակաս, համեմատած Հարավային Կորեայի 84.840 արտոնագրերի կամ այդ ժամանակահատվածում Իսրայելի 20,620 արտոնագրերի հետ ։ Այնուամենայնիվ, 2017 թվականին Սաուդյան Արաբիային տրվել է 664 Միացյալ Նահանգներիարտոնագիր Արտոնագրերի և ապրանքային նշանների գրասենյակի (USPTO) կողմից `92 երկրների շարքում զբաղեցնելով 23-րդ տեղը  ։  Ստացված արտոնագրերի քանակը կրկնակի անգամ շատ էր, համեմատած նույն ժամանակահատվածում  արաբական բոլոր  երկրներինը միասին վերցրած ։ Սաուդյան Արաբիան հույս ունի բարձրացնել տեխնոլոգիական նորարարությունները, մասնավորապես ՝ Քինգ Աբդուլլահի գիտության և տեխնիկայի համալսարանի հետ, և դրանով խթանելով տնտեսությունը։
Սաուդյան Արաբիայի իրավական համակարգը հիմնված է շարիաթի վրա (իսլամական օրենք), որը բխում է Ղուրանի և Սուննիի մեկնություններից։
Սաուդյան Արաբիայի իրավական համակարգին վերաբերող գրքի հեղինակին (Ֆրանկ Վոգելը) վրդովեցնում է "'որոշումների անկանխատեսելիությունը, անպարկեշտությունը, սաուդյան առևտրային շատ նորմերի անհամաձայնությունը, սաուդյան տնտեսության հսկայական ծախսերը։ Այն, որ թագավորը և կառավարությունը հակված չեն, կամ ի վիճակի չեն լուծել այս խնդիրը, դա ֆիկ և ուլամա մշակութային և քաղաքական ազդեցության հարմար միջոց է շարիաթի վրա կենտրոնանալու համար, որը իդեալական է սաուդյան հասարակական և մասնավոր կյանքի համար '"
Գործարար լրագրողը (Կարեն Հաուս), ով քննադատում է Սաուդյան բյուրոկրատիան, նշում է, որ այն անձը, ով ցանկանում է բիզնես սկսել Սաուդյան Արաբիայում "ստիպված է ներկայացնել բազմաթիվ դիմումներ և փաստաթղթեր տարբեր նախարարություններում, ինչը իհարկե պահանջում է գտնել տարբեր հովանավորներ և այդ ընթացքում ձեռք բերել բազմաթիվ պարտավորություններ, ինչպես նաև կախվածություն հովանավորներից։ Ցանկացած չափի բիզնեսի համար ֆինանսական պայմաններ են ապահովում պետական պայմանագրերը, այլ ոչ թե մասնավոր մրցակցությունը։ Այսպիսով, սա նշանակում է ավելի շատ հովանավորներ, ավելի շատ բարերարներ և ավելի շատ պարտավորություններ։ Զարմանալի չէ, որ քչերն են սաուդյան այն բիզնեսները, որոնք կարող են մրցել պաշտպանված Սաուդյան շուկայից դուրս ։"
Թագավորական ընտանիքի համար կատարվող ծախսերը ոմանց կարծիքով գնահատվում են տարեկան մոտ 10 միլիարդ դոլար ։ Ռիադի Առևտրի պալատի կողմից 2005 թ. անցկացված հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ հարցվածների 77% -ը կարծում է, որ իրենք պետք է «շրջանցեն» օրենքը իրենց նպատակներին հասնելու համար։ Այդ ժամանակներից ի վեր «գործարարներն պնդում են, որ դա միայն վատթարացում է» ։
Սաուդյան Արաբիան խիստ քննադատության է ենթարկվել փողերի լվացման և ահաբեկչության միջազգային ֆինանսավորման դեմ պայքարի ձախողման համար։ «Ֆինանսական գործողությունների աշխատանքային խմբի» կողմից 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ին հրապարակված զեկույցում ասվում է. «Սաուդյան Արաբիան արդյունավետ կերպով չի հետաքննում և հետապնդում ավելի մեծ մասշտաբի կամ մասնագիտական [փողերի լվացման] գործունեության մեջ ներգրավված անձանց» և «արդյունավետորեն չի բռնագրավում հանցագործության հասույթը» ։
Սաուդյան Արաբիայում աղքատության մակարդակը տատնվում է 12.7%-ից մինչև 25%. 2013 թվականին կատարված մասնավոր գնահատականները և մամուլի հաղորդագրությունները նշում են, որ երկրի բնիկ սաուդցիների 2 միլիոնից 4 միլիոնը ապրում է ամսական 530 դոլարից պակաս գումարով՝ օրական մոտ 17 դոլար, ինչը համարվում է Սաուդյան Արաբիայում աղքատության գիծը ։
2011-ի դեկտեմբերին, արաբական գարնանային ապստամբությունից օրեր անց, Սաուդյան Արաբիայի ներքին գործերի նախարարությունը ձերբակալեց լրագրող Ֆերոս Բոջնային և երկու գործընկերների (Հուսամ ալ-Դրուեշ և Խալեդ ալ-Ռաշեդ) և նրանց գրեթե երկու շաբաթ պահեց հարցաքննության համար այն բանից հետո, երբ նրանք տեղադրեցին 10 րոպեանոց տեսանյութ YouTube- ում ։ Տեսանյութի հեղինակները պնդում են, որ սաուդցիների 22%-ը համարվում է աղքատ (2009 թ.), Իսկ սաուդցիների 70% -ը չունեն իրենց տները։ Հարցի վերաբերյալ վիճակագրությունը հասանելի չէ ՄԱԿ-ին, քանի որ Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունը աղքատության ցուցանիշ չի տալիս։ Հարցը ուսումնասիրող դիտորդները նախընտրում են անանուն մնալ ՝ ձերբակալման ռիսկի պատճառով, ինչպես Ֆերաս Բոխնան ։
Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիների 50% -ը ունի իր սեփական տունը, չնայած նրան, որ միջազգային ցուցանիշը կազմում է 70%, սակայն ըստ վերջին մարդահամարի արդյունքների 2011 թ.-ին այն աճել է 30%-ից ։ 2011-ին վերլուծաբանների գնահատմամբ տարեկան 500,000 նոր տուն է անհրաժեշտ Սաուդյան բնակչության աճին համապատասխանեցնելու համար, սակայն 2014-ի սկզբի դրությամբ տարեկան կառուցվում էր միայն 300,000-ից 400,000 տուն ։
Խնդիրն այն է, որ կառավարության անշարժ գույքի զարգացման հիմնադրամը (REDF), որն ապահովում է բնակարանային բոլոր վարկերի 81% -ը, 18-ամյա սպասման ցուցակ ուներ վարկերի գծով չմարված պահանջարկի պատճառով։ Մեկ այլ խնդիր է, որ անշարժ գույքի զարգացման հիմնադրամի կողմից տրամադրվող վարկի առավելագույն չափը կազմում է 500,000 SR (133,000 ԱՄՆ դոլար), մինչդեռ 2012-ին Ռիյադում փոքր ազատ բնակելի տան միջին գինը ավելի քան կրկնակի է, քան 1,23 միլիոն ֆունտ ստեռլինգը (328,000 դոլար) ։ Այնուամենայնիվ, որպես տնտեսական բարեփոխումների մի մաս, որը կառավարությունը ձեռնարկել է երկրի ներսում կենսամակարդակը բարելավելու ուղղությամբ, մշակվել են ֆինանսավորման համար նոր լուծումներ ՝ առկա և նոր վարկառուների վարկերը խթանելու նպատակով ՝ նրանց բնակարանային պլանների ֆինանսավորմանը նպաստելու համար։ Այս մասին 2018-ի օգոստոսին հայտարարեց բնակարանաշինության նախարար պարոն Մաջեդ Ալ-Հոգեյլը ։
Բնակարանային բարձր գնի հիմնական պատճառը հողերի բարձր գինն է ։ 2011-2013 թվականներին տանտերերը տեսել են բարձրացնել բնակարանների գները 50 %-ով։ 2013 թ.-ին բնակարանաշինության նախարարն առաջարկեց զբաղվել «հողի բանկային» խնդրով, որ քաղաքային սահմաններում թափուր մնացած հողատերերը կարողանան հարկման ենթարկել։ Այնուամենայնիվ, որևէ հարկային պլան չի մշակվել ։
Ըստ լրագրող Կարեն Հաուսի, «սաուդյան յուրաքանչյուր հնգամյա ծրագիր», որը սկսվել է 1970 թվականից», կոչ է արել դիվերսիֆիկացնել տնտեսությունը նավթից կախվածությունը թուլացնելու համար՝ խթանելով շուկայական հարաբերությունների զարգացումը ։
2007 թվականի դրությամբ նավթարդյունաբերությունից տարբերվող արտադրությունը նպաստեց Սաուդյան Արաբիայի ՀՆԱ-ին 10% -ին ։
2018-ին 5% ավելացված արժեքի հարկի պարտադրումը դադարեցրեց մասնավոր հատվածի աճը։ Սպառողների ծախսերը զսպվեցին նաև 2018 թվականի սկզբին էներգիայի, էլեկտրաէներգիայի և ջրի գների կտրուկ բարձրացումից հետո։ Թագավորությունից հեռացան շուրջ 750,000 օտարերկրյա աշխատողներ՝ նրանց նկատմամբ  նոր կառավարության գանձումներ իրականացնելուց հետո։ Կառավարությունը նաև փոքր բիզնեսի սեփականատերերին պարտադրում է վարձել սաուդցի քաղաքացիներին համեմատաբար ավելի բարձր աշխատավարձով, քան օտարերկրյա աշխատողները։ Բացի այդ հարուստ սաուդացիները չեն ցանկանա ներդրումներ կատարել թագավորության ներսում ՝ կառավարության կողմից վերահսկողության վախի պատճառով ։
Ներդրումներ
Սաուդյան Արաբիան ունի երկու ֆոնդային բորսա ՝ «Թադավուլ» և «Սաուդյան զուգահեռ շուկան» (Նոմու), որոնք կարգավորվում են Կապիտալի շուկայի մարմնի կողմից։ Համաշխարհային բանկի կողմից Սաուդյան Արաբիայում ցուցակված ընկերությունների շուկայական կապիտալիզացիան 2005 թվականին գնահատվել է 646 միլիարդ դոլար ։ Կառավարման զարգացման միջազգային ինստիտուտի (IMD) համաձայն, Սաուդյան Արաբիայում բիզնեսի մրցունակությունը բարելավվել է, քանի որ Թագավորությունը  բիզնեսի մրցունակության ցուցանիշով  զբաղեցրել է աշխարհում 26-րդ տեղը ։
Բիզնես գործունեություն
Համաշխարհային բանկի խմբի Doing Business 2020 զեկույցի համաձայն ՝ Սաուդյան Արաբիան բիզնեսի վարման համակարգում զգալի առաջընթաց ունի։ Անցած տարվա համեմատ երկիրը բարձրացավ 30 տեղով ՝ զբաղեցնելով 62-րդ տեղը ՝ բիզնեսով զբաղվելու հեշտությամբ.
Համաշխարհային բանկի տվյալներով ՝ Սաուդյան Արաբիան իրականացրել է մի շարք բարեփոխումներ։ Այդ բարեփոխումներն իրականացվել են ութ բիզնեսի բնագավառներում, ինչպիսիք են ՝ բիզնես սկսելը, շինարարության թույլտվություն ստանալը, էլեկտրաէներգիա ստանալը, վարկի ստացումը, փոքրամասնությունների ներդրողներին պաշտպանելը, սահմանային առևտուրը, պայմանագրերի կատարումը և անվճարունակության լուծումը ։
Նախկինում երկիրը զբաղեցրել է 92-րդը ՝ բիզնեսի վարման հեշտության համար, Համաշխարհային բանկի համաձայն ՝ 2018 թվականի համար թողարկված իր «Գործարար բիզնես» զեկույցում. 2013 թվականից Թագավորությունը Doing Business– ի ընդհանուր վարկանիշային աղյուսակում զիջում է իր դիրքերը 22-րդից մինչև 92-րդ ։
Սաուդյան Արաբիայի ընկերությունները գերակշռում են 2009 թ.-ի «ՄԵԴ 100» -ում, որոնցում ընդգրկված են Տադավուլումի ընկերությունները ՝ տարածաշրջանի 100 խոշորագույն բաժնետիրական ընկերություններից 29-ը՝ ըստշուկայական կապիտալիզացիայի։ Անցած տարվա լավագույն 100-ից դուրս եկած 20 ընկերություններից ընդամենը երեքն են ցուցակված Սաուդյան բորսայում ։
Օտարերկրացիներին թույլատրվում է արդյունաբերական ոլորտում ունենալ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններ։ Ոչ սաուդցի քաղաքացիները պարտավոր են օտարերկրյա կապիտալ ներդրումների լիցենզիա ստանալ Սաուդյան Արաբիայի գլխավոր ներդրումային մարմնից (SAGIA) ։
2019 թվականի երկրորդ եռամսյակում ընդհանուր առմամբ 291 օտարերկրյա ներդրողի տրվել է արտոնագիր, Թագավորությունում կատարվել է  միջազգային ներդրումների աճ, որն արտացոլում է Սաուդյան  2030 տեսլականի ներքո իրականացվող տնտեսական բարեփոխումները։ Օտարերկրյա ներդրողների համար արտոնագիր ստանալը ավելի պարզ դարձավ, քանի որ դա պահանջում էր փաստաթղթեր, որոնք  մշակվում են երեք ժամվա ընթացքում ։
Սաուդյան ARAMCO
Սաուդյան Արամկոն Սաուդյան Արաբիայի ազգային նավթային և բնական գազի ընկերություն է, որը հիմնված է Սաուդյան Արաբիայի Դահրան քաղաքում. Սաուդյան Արամկոն հրապարակվել է հանրային առևտրի համար 2019-ի դեկտեմբերի 10-ին և գնահատվում է 2 տրիլիոն դոլար ՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դրությամբ։
Սաուդյան Արամկոն ունի ինչպես հում նավթի հայտնաբերված ամենամեծ պաշարները, այնպես էլ ավելի քան 260 միլիարդ բարել (4,1 × 1010 մ 3) և նավթի ամենօրյա ամենախոշոր արտադրություն ։ Սաուդյան Արամկոյում, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Սաուդյան Արաբիայի Դահրան քաղաքում, գործում է աշխարհի ամենամեծ ածխաջրածինային միակ ցանցը ՝ «Վարպետ գազ» համակարգը ։ Դրա տարեկան արտադրությունը կազմում է 3,479 միլիարդ բարել (553,100,000 մ 3), և այն հասցվել է Սաուդյան Արաբիայի ավելի քան 100 նավթային և գազային հանքավայրերի ՝ ներառյալ 284,8 տրիլիոն ստանդարտ խորանարդ  (scf) բնական գազի պաշարները ։ Սաուդյան Արամկոն տիրապետում է Գահվառի հանքավայրին, աշխարհի խոշորագույն նավթային դաշտին և Շեյբահի դաշտին ՝ աշխարհի խոշորագույն նավթային դաշտերից մեկում ։
Ma'aden (ընկերություն)
Ma'aden-ը ձևավորվել է որպես Սաուդյան Արաբիայի բաժնետիրական ընկերություն 1997 թ. մարտի 23-ին `Սաուդյան Արաբիայի հանքային ռեսուրսների զարգացումը հեշտացնելու նպատակով։ Ma'aden-ի գործունեությունը կենտրոնացել է ոսկու բիզնեսի վրա, որն աճել է վերջին տարիներին `ներառելով ոսկու հինգ հանքավայրերի շահագործումը` Մահդ Ադ Դահաբ, Ալ Հաջար, Սուխայբաթ, Բուլղահ և Ալ Ամար։ Ma'aden-ը այժմ ընդլայնում է իր գործունեությունը իր ոսկու բիզնեսից բացի ՝ ֆոսֆատների, ալյումինի և այլ նախագծերի մշակմամբ։ Բացի այդ, դրա ձևավորումից ի վեր Մաադենը (Նավթի և հանքային պաշարների նախարարության միջոցով) համագործակցել է կառավարության և տեղական օրենսդիրների հետ `հանքարդյունաբերության կառավարման կառավարման համար կարգավորիչ դաշտ մշակելու համար։
Տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների ծառայություն
2002 թ.-ին տեղի ունեցած ապօրինի հաշվարկից Սաուդյան Արաբիան ներկայումս տիրապետում է իր անձնական համակարգչային արդյունաբերության մեծ մասին։ 2004 թվականին էլեկտրական և էլեկտրոնային շուկան գնահատվում էր շուրջ 3,5 միլիարդ դոլար.
Վերջին տասնամյակի ընթացքում Սաուդյան ՏՏ ոլորտը զգալիորեն աճել է և դեռևս բարձր աճ է արձանագրում։ 2012 թվականին ՏՏ ոլորտի ծախսերը կազմել են 94 միլիարդ SAR, տարեկան աճը `13,9 տոկոս, իսկ 2013 թվականին հասել է մոտավորապես 102 միլիարդ SAR, տարեկան մոտավորապես 14 տոկոս աճ ։
2001 թվականին էլեկտրոնային առևտրի շուկան գնահատվում էր ավելի քան 1 միլիարդ դոլար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիա Կատեգորիա:Տնտեսություն Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի տնտեսություն
Բոլշիե Շիդի
Բոլշիե Շիդի (Большие Шиды, Оло Шиҙе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Նուրիմանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 490 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Նուրիմանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բենեֆիս
Բենեֆիս, (benefice՝ օգուտ, շահ), ներկայացում, որի հասույթը լրիվ կամ մասամբ (կիսաբենեֆիս) հատկացվում էր մեկ կամ մի քանի դերասանների՝ բենեֆիցիանտների։ Առաջին բենեֆիսները կատարվել են Ֆրանսիայում 1735 թվականին, Ռուսաստանում՝ 1783 թվականից ։ Բենեֆիցիանտն ինքն էր ընտրում բենեֆիսային պիեսը՝ հաջողություն ունեցած իր դերակատարումը և ներկայացման շահութաբերությունը նկատի առնելով։ Խորհրդային Միությունում վերացվել է 1925 թվականից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թատրոն
Դենիել Կահնեման
Դենիել Կահնեման (Daniel Kahneman, דניאל כהנמן, ), հրեա-ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ և հոգեբան, արժանացել է Նոբելյան մրցանակի վարքագծային տնտեսագիտության ոլորտում իր աշխատանքների համար, հատկապես անորոշության պայմաններում որոշումների կայացման և դատողության վերաբերյալ (2002)։ Նա համարվում է վարքագծային տնտեսագիտության համահիմնադիրներից մեկը։ Վարքագծային տնտեսագիտության մեջ միավորված են տնտեսագիտությունն ու կոգնիտիվ հոգեբանությունը, որով բացատրվում է որոշում կայացնելու ռիսկի և իր վարքի վերահսկողության հանդեպ մարդու իռացիոնալ վերաբերմունքը։
Ամոս Տվերսկիի և այլոց հետ Կահնեմանը ստեղծեց ճանաչողական հիմք ընդհանուր մարդկային սխալների համար, որոնք բխում են հեուրիստիկայից և կողմնակալությունից (Kahneman & Tversky, 1973; Kahneman, Slovic & Tversky, 1982; Tversky & Kahneman, 1974), և զարգացրեց հեռանկարային տեսությունը (Kahneman & Տվերսկի, 1979)։
2011 թվականին Foreign Policy ամսագիրը նրան դասեց համաշխարհային առաջատար մտածողների ցանկում։ Նույն տարում Կահնեմանը հրատարակեց իր հետազոտությունների մասին պատմող Մտածիր դանդաղ, որոշիր արագ (Thinking, Fast and Slow) գիրքը, որը դարձավ բեսթսելլեր։
Կահնեմանը Պրինսթոնի համալսարանի Վուդրո Ուիլսոնի դպրոցում հոգեբանության և հասարակայնության հետ կապերի դասախոս է։ Նա նաև բիզնեսի և բարեգործության խորհրդատվական ընկերության՝ TGG Group-ի համահիմնադիր է։ Նա ամուսնացած էր կոգնիտիվ հոգեբան Անն Թրեյսմանի հետ, ով մահացավ 2018-ի փետրվարի 9-ին։
2015-ին, The Economist-ը Կահնեմանին համարեց աշխարհի յոթերորդ ազդեցիկ տնտեսագետը։
Կենսագրություն
Կահնեմանը ծնվել է Թել Ավիվում, մանկությունն անց է կացրել Փարիզում, 1948 թ. տեղափոխվել է Պաղեստին։ 1954 թ. Երուսաղեմի հրեական համալսարանում ստացել է մաթեմատիկայի և հոգեբանության բակալավրի աստիճան, որից հետո աշխատել է Իսրայելի ՊՆ բանակում, հիմնականում՝ հոգեբանության բաժնում։ Տվյալ բաժինը զբաղվում էր զինակոչիկների ընտրությամբ և թեստավորմամբ։ Կահնեմանը մշակում էր անձի գնահատման թեստը։
Բանակում ծառայությունն ավարտելուց հետո Կահնեմանը վերադառնում է Հրեական համալսարան, որտեղ փիլիսոփայության և տրամաբանության դասընթացներ է անցնում։ 1958 թ. տեղափոխվում է ԱՄՆ և 1961 թ. Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում ստանում փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան հոգեբանության մեջ։
1969 թ. համագործակցում է Ամոս Տվերսկու հետ, ով Կահնեմանի հրավերով Հրեական համալսարանում դասախոսություն էր կարդում իրադարձությունների հավանականության գնահատման մասին։
2014-ին աշխատում է Փրինսթոնի և Հրեական համալսարաններում։ Անդամակցում է Economics and Philosophy ամսագրի խմբագրական կազմին։ Կահնեմանը երբեք չի հայտարարել, որ միայնակ է զբաղվել հոգեբանական տնտեսագիտությամբ, նա մատնանշում էր, որ այն ամենը, ինչին ինքն ու Տվերսկին հասել են այս բնագավառում, նրանք հասել են համահեղինակներ Ռիչարդ Թեյլերի և Ջեք Կնետչի հետ։
Կոգնիտիվ հոգեբանություն
Կահնեմանը իր ակադեմիական կարիերան սկսել է 1961 թվականին Երուսաղեմի հրեականի համալսարանում որպես դասախոս։ 1966 թվականին դարձել է ավագ դասախոս։ Իր սկզբնական աշխատանքները եղել են տեսողական ընկալման և կենտրոնացման վերաբերյալ։ Օրինակ, իր առաջին հրատարակումը եղել է Science ամսագրում "Pupil Diameter and Load on Memory" վերնագրով (Kahneman & Beatty, 1966): Այս ժամանակահատվածում Կահնեմանը Միչիգանի համալսարանի (1965–66) և Քեմբրիջի կիրառական հոգեբանության հետազոտման բաժնի հրավիրյալ դասախոս էր (1968-1969)։ 1966-1967թթ. Կոգնիտիվ ուսումնասիրությունների կենտրոնի անդամ էր և Հարվարդի համալսարանում կոգնիտիվ հոգեբանության դասախոս։
Դատողություն և որոշումների կայացում
Այս ժամանակահատվածում նա սկսում է իր երկարատև համագործակցությունը Ամոս Տվերսկիի հետ։ Նրանք միասին հրատարակում են դատողության և որոշումների կայացման վերաբերյալ մի շարք հոդվածներ։ 2002 թվականին Կահնեմանը արժանանում է Նոբելյան մրցանակի տնտեսագիտության ոլորտում հեռանկարային տեսության մեջ ունեցած իր ներդրման համար։ Կահնեմանն ու Տվերսկին Փոլ Սլովիկի հետ համատեղ խմբագրում են "Դատողությունը անորոշության պայմաններում. հեուրիստիկա և կողմնակալություն" (Judgement Under Uncertainty: Heuristics and Biases) աշխատությունը (1982), որը մեծ ազդեցություն ունեցավ նրանց հետագա աշխատանքի և մտածողության վրա։
Իր կենսագրությունում Կահնեմանը պատմում է, որ Տվերսկիի հետ համագործակցությունը սկսվեց այն բանից հետո, երբ Կահնեմանը նրան հրավիրեց հրեականի համալսարանում իր սեմինարներից մեկի ժամանակ դասախոսություն կարդալու (1968/1969): Նրանց առաջին համատեղ հոդվածը՝ "Հավատ փոքր թվերի օրենքի նկատմամբ" (Belief in the Law of Small Numbers), հրատարակվել է 1971-ին (Tversky & Kahneman, 1971): 1971-1979թթ. նրանք միասին հրատարակել են 7 հոդվածներ։ Բացի "Հեռանկարային տեսությունից" (Prospect Theory) շատ կարևոր էր նաև "Դատողությունը անորոշության պայմաններում. հեուրիստիկա և կողմնակալություն (Judgment Under Uncertainty: Heuristics and Biases)" հոդվածը (Tversky & Kahneman, 1974), որը հրատարակվել է Science ամսագրում և ներկայացնում էր նրանց հիմնական գաղափարը։
1978-ին Կահնեմանը հեռանում է հրեականի համալսարանից և աշխատանքի ընդունվում Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանում։
Վարքագծային տնտեսագիտություն
Կահնեմանն ու Տվերսկին Ստենֆորդի համալսարանի Վարքագծային գիտությունների խորացված ուսումնասիրության կենտրոնի անդամներ էին 1977–1978թթ.: Նույն տարիներին Ռիչարդ Թեյլեր անունով մի երիտասարդ տնտեսագետ Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոյի Ստենֆորդի մասնաճյուղում հրավիրյալ դասախոս էր։ Ըստ Կահնեմանի՝ ինքը և Թեյլերը կարճ ժամանակում ընկերացան և մեծ ազդեցություն ունեին միմյանց մտածողության վրա (Kahneman, 2003, p. 437): Թեյլերը, հիմնվելով հեռանկարային տեսության և Կահնեմանի ու Տվերսկիի աշխատությունների վրա, 1980-ին հրատարակեց "Դեպի սպառողի ընտրություն դրական տեսություն" (Toward a Positive Theory of Consumer Choice) հոդվածը, որտեղ Կահնեմանին անվանում է վարքագծային տնտեսագիտության հիմնադիր (Kahneman, 2003, էջ 438)։
Կահնեմանն ու Տվերսկին ամբողջությամբ ներգրավվում են այս նոր տեսության զարգացման մեջ։ Նրանք շարունակում են միասին հրատարակել հոդվածներ մինչև Տվերսկիի մահը։ Մինչ 1983թ. Կահնեմանը իր հոդվածները հրատարակում էր բացառապես Տվերսկիի հետ համատեղ, իսկ 1983-ին հրատարակեց երկու հոդված իր կնոջ՝ Անն Թրեյսմանի հետ, ում հետ ամուսնացել էր 1978-ին։
Հեդոնիկ հոգեբանություն
1990-ական թվականներին Կահնեմանի ուշադրության կենտրոնում էր «հեդոնիկ հոգեբանությունը»։ Այս ենթաճյուղը սերտորեն կապված է դրական հոգեբանության շարժման հետ, որն այն ժամանակ լայն ճանաչում էր ձեռք բերում։ Համաձայն Կահնեմանի և նրա գործընկերների՝"Հեդոնիկ հոգեբանությունը ուսումնասիրում է, թե ինչն է փորձը և կյանքը դարձնում հաճելի կամ տհաճ։ Այն վերաբերում է հաճույքի, հետաքրքրության, ցավի, ձանձրույթի, ուրախության, տխրության, բավարարվածության և անբավարարվածության զգացողությունների հետ։ Այն նաև վերաբերում է հանգամանքների ամբողջությանը, կենսաբանականից մինչև սոցիալական, որոնք առաջացնում են այդ զգացողությունները։"Դժվար է ասել, թե երբ Կահնեմանը սկսեց կենտրոնանալ հեդոնիկ հոգեբանության ոլորտի ուսումնասիրության վրա, սակայն հավանական է, որ դա եղավ տնտեսական օգտակարության մասին իր աշխատությունից հետո։ Թեև նա 1979–1986թթ. հրատարակել է 23 աշխատանք և հոդված, 1987–1989թթ. Կահնեմանը հրատարակեց ընդամենը մեկ հոդված, որից հետո սկսեց հրատարակել հոդվածներ օգտակարության և դրա հոգեբանության վերաբերյալ (Kahneman & Snell, 1990; Kahneman & Thaler, 1991; Kahneman & Varey, 1991 և այլն)։ 1992 թվականին Վարեյն ու Կահնեմանը ներկայացրեցին պահերը և դրվագները որպես «ժամանակի ընթացքում ձեռք բերված փորձառություններ» գնահատելու մեթոդը։ Մինչ Կահնեմանը շարունակում էր ուսումնասիրել որոշում կայացնելու պրոցեսը (Kahneman, 1992, 1994; Kahneman & Lovallo, 1993 և այլն), հեդոնիկ հոգեբանությունը շարունակում էր մնալ շատ հրատարակիչների ուշադրության կենտրոնում (օրինակ՝ Fredrickson & Kahneman, 1993; Kahneman, Fredrickson, Schreiber & Redelemeier, 1993; Kahneman, Wakker & Sarin, 1997; Redelmeier & Kahneman, 1996):
Կահնեմանը Դեյվիդ Շկադի հետ զարգացրեց կենտրոնանալու պատրանքի գաղափարը (Kahneman & Schkade, 1998; Kahneman, Krueger, Schkade, Schwarz & Stone, 2006), որպեսզի բացատրի մարդկանց սխալ որոշում կայացնելը, երբ նրանք հաշվարկում են իրենց երջանիկ ապագայի վրա տարբեր իրավիճակների մի շարք ելքերի ազդեցությունը։ Դա հայտնի է նաև որպես ազդեցության կանխատեսում, որն առավելապես ուսումնասիրել է Դանիել Գիլբերտը։ ՙՙԻլյուզիա՚՚ է այն, երբ մարդիկ հաշվի են առնում մեկ գործոնի ազդեցությունը իրենց ապագա ամբողջ ուրախության վրա և հակված են չափազանցնել այդ գործոնի կարևորությունը՝ անտեսելով մնացած բոլոր գործոնների ազդեցությունը, որոնք շատ հաճախ ավելի մեծ ազդեցություն են ունենում։ Այս մասին խոսվում է Կահնեմանի և Շկադի՝ 1998-ի "Արդյոք Կալիֆոռնիայում ապրելը մարդկանց դարձնում է ավելի երջանիկ. կյանքի բավարարվածության վերաբերյալ դատողությունների պատրանքը (Does living in California make people happy? A focusing illusion in judgments of life satisfaction)" հոդվածում, որտեղ Միդվեսթի և Կալիֆոռնիայի ուսանողները ունեին կյանքի նույն բավարարվածության աստիճանը, սակայն Միդվեսթի ուսանողները կարծում էին, թե Կալիֆոռնիայում ապրող իրենց հասակակիցները ավելի երջանիկ են։ Միդվեսթի ուսանողները այս դատողությունն արել էին՝ հիմնվելով իրենց հասակակիցների բնակության վայրի վրա՝ գերագնահատելով Կալիֆոռնիայի լավ եղանակային պայմանների ազդեցությունը։
Դասավանդում
Կահնեմանը Փրինսթոնի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի և Վուդրո Ուիլսոնի հանրային և միջազգային հարցերի դպրոցում ավագ գիտնական է և պրոֆեսորադասախոսական կազմի անդամ։ Նա նաև հրեականի համալսարանի գիտաշխատող է և ավագ գիտնական։
Անձնական կյանքը
Կահնեմանի առաջին կինը հրեա հոգեբան Իռա Կահնեմանն էր, ում հետ ունեն 2 երեխա։ Երկրորդ կինը կոգնիտիվ հոգեբան Անն Թրեյսմսնն էր մինչև վերջինիս մահը (1978-2018)։ Կահնեմանին բնութագրում են որպես հրեա աթեիստ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Հրեա տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հրեա հոգեբաններ Կատեգորիա:Թել Ավիվ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Մալիե Գորկի (գյուղ, Բուտուրլինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բուտուրլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սոկրատ Հովհաննիսյան
Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է ԵԲՀ։ 1946 թվականից աշխատել է ԵԲՀ ընդհանուր վիրաբուժության կլինիկայում, 1952-1995 թվականներին ղեկավարել է նյարդավիրաբուժական կլինիկան։ 1952-1958 թվականներին՝ Երևանի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ԳՀԻ տնօրեն։ 1962-1966 թվականներին՝ ԵԲԻ ռեկտոր, 1967-1996 թվականներին՝ իր նախաձեռնությամբ կազմակերպված ԵԲՀ տրավմատոլոգիայի, նյարդավիրաբուժության և ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։
Աշխատանքները վերաբերում են նյարդային համակարգի ծանր վնասվածքների և դրանց հետևանքների, ուռուցքների, հետբորբոքային և անոթային հիվանդությունների ախտորոշման և վիրահատական բուժման հարցերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ նյարդավիրաբույժներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Ալթունբուլաղ (այլ կիրառումներ)
Ալթունբուլաղ, կարող է վերաբերել՝
Երևանի կապի միջոցների գիտահետազոտական ինստիտուտ
Պատմություն
Ինստիտուտում գործող ժամանակակից տեխնոլոգիական բազայի հիման վրա ստեղծվում է պահանջվող որակի արտադրանք։ Արդյունավետ աշխատելու համար ինստիտուտը հանրապետությունում առաջիններից է ընդունել ISO 9001։2000 ստանդարտների միջազգային համակարգը։ Սերտիֆիկատ № 64221221524։
Ինստիտուտում CISCO ակադեմիան հիմնադրվել է 2009 թվականին։ Ստեղծվել է ժամանակակից համակարգչային և ցանցային տեխնիկայով համալրված լսարան։
Գործունեություն
Գործունեության ոլորտը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Սանտա դու Մարանիան
Սանտա դու Մարանիան (Santana do Maranhão), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 508 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 094,650 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 10,5 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1995 թվականի հուլիսի 19-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Ավետարան (4852)
Ավետարան (4852), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4852 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է  1592 թվականին Հովհաննես կաթողիկոսի գրիչի կողմից Սրհու վանքում։ Ստացողը եղել է Սարգիս տանուտերն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 29x20 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 226 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգով։ Ունի տերունական 13, ավետարանիչ 3, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ զարդահյուս մետաքս, դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 222բ, ստացողի՝ 225բ, հետագայի՝ 225ա (17-րդ դար) ։
Ալթունդաղ (այլ կիրառումներ)
Ալթունդաղ, կարող է վերաբերել՝
Ուայթ շրջան (Արկանզաս)
Ուայթ (White County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.678 կմ² է, բնակչությունը՝ 77.076 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սերսի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1835 թ.։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Արկանզասի շրջաններ
Ուրոբորոս
Ուրոբորոս կամ օրոբորոս (հին հունարեն՝ οὐροβόρος ὄφις «իր պոչը կծող օձը»), հնագույն խորհրդանիշ, որը պատկերում է իր պոչը ուտող օձ կամ վիշապ։
Ուրոբորոսը սովորաբար խորհրդանշում է ինքնազարգացումը, ինքնավերլուծությունը կամ փուլայնությունը, մեկը, որ ինքնաստեղծում է ինքն իրեն, հավերժական վերադարձը և այլ բաներ, որոնցից է օրինակ՝ փյունիկը, որը ապրում է փուլերով՝ ավարտից հետո սկսում է նոր սկիզբ։ Ուրոբորnսի խորհրդանիշը առաջին անգամ առաջացել է Հին Եգիպտոսում և ընդգրկված է եղել կրոնական և դիցաբանական խորհրդանշային համակարգում, ինչպես նաև հաճախ օգտագործվել է ալքիմիական պատկերներում, որտեղ խորհրդանշել է ալքիմիկոսի աշխատանքի ցիկլային բնույթը։ Այն հաճախ կապվել է նաև գնոստիցիզմի և հերմենտիցիզմի հետ։
Կարլ Յունգը ուրոբորոսը նկարագրում է որպես մարդու հոգեկանի համար կարևոր արքետիպ ։ Յունգյան հոգեբան Էրիխ Նոյմանը այն նկարագրում է որպես նախաէգոյի սկզբնական ձև, որը պատկերում է մարդկության և երեխայի չտարբերակված պատանեկությունը ։
Ծագումնաբանություն
Հին հունարեն անվան ամբողջական ձևը οὐροβόρος ὄφις է, որտեղ ὄφις (óphis)-ը իր մեջ պարունակում է «օձ» նշանակությունը։ οὐρο-βόρος (ouro-bóros «պոչը ուտող»), բառը կազմված է οὐρά (ourá, «պոճ») և -βόρος (-bóros, «ուտող, կուլ տվող») արմատներից, βιβρώσκω (bibrṓskō, «ուտել»)) բայի ներկա դերբայն է։
Պատմություն
Առաջին անգամ ուրոբորոսի նախշը հայտնվել է հին եգիպտական «Անդրաշխարհի խորհրդավոր գրքում», որը հին եգիպտական թաղման տեքստ է գտված KV62-ում՝ Թութանհամոնի դամբարանում (մ.թ.ա. 14-րդ դար)։ Այստեղ երկու օձեր իրենց բերաններում բռնած էին իրենց պոչերը, որը կարող է կապված լինել Ռա-Օսիրիսի հետ։ Երկու օձերն էլ Մեհեն աստվածության դրսևորումներն են, որը այլ թաղման տեքստերում պաշտպանում է Ռա աստծուն իր անդրաշխարհի ճանապարհորդություններում։ Ամբողջ պատկերը խորհրդանշում է ժամանակների սկիզբն ու ավարտը ։
Ալքիմիայում ուրոբորսը խորհրդանիշ է, կնիք։ Շվեյցարացի հոգեբան Կարլ Յունգը ուրոբորոսը տեսնում է որպես արքետիպ և ալքիմիայի հիմնական մանդալա։ Յունգը նաև բնութագրում է ուրոբորոսի և ալքիմիայի կապը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կոմուն Նուովո
Կոմուն Նուովո (Comun Nuovo) կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շավիղ (թերթ)
Կատեգորիա:Իրանի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ներսես Ա Մեծ
Ներսես Ա Մեծ (մոտ ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս (353-373)։ Հաջորդել է Փառեն Ա Աշտիշատցի կաթողիկոսին։ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու տոնելի սրբերից է։
Կենսագրություն
Ներսես Պարթևը ծնվել է մոտ 329 թ.-ին (ծննդյան վայրը անհայտ է), սերում է Գրիգոր Լուսավորչի տոհմից, Հուսիկ Ա Պարթևի թոռն է։ Մանկության և պատանեկության տարիներին ապրել, կրթվել ու դաստիարակվել է Կեսարիայում։ Կեսարիայում ուսանելուց հետո վերադարձել է հայրենիք, որտեղ Արշակ Բ արքան նրան նշանակել է արքունի սենեկապետ։ Ամուսնացել է Հայոց սպարապետ Արտավազդ Մամիկոնյանի որդի Վարդանի դստեր՝ Սահանդուխտի հետ։ 351 թ.-ին Արշակ Երկրորդ արքայի հանձնարարությամբ Ներսես Պարթևը առաջնորդել է Կոստանդնուպոլիս ուղևորվող հայկական պատվիրակությանը, մասնակցել հայ-հռոմեական լարված հարաբերությունների կարգավորմանը։
Ներսես Ա Մեծը՝ կաթողիկոս
353 թ. Արշակ Բ-ի հրահանգով Ներսես Ա Պարթևը ձեռնադրվել է եպիսկոպոս, ապա մեկնել Կեսարիա, որտեղ հանդիսավորությամբ օծվել է Հայոց կաթողիկոս։ Ըստ ավանդության այնտեղ նրա հետ ձեռնադրվել է նաև 4-րդ դարի եկեղեցական նշանավոր հայրերից Բարսեղ Կեսարացին։ Կաթողիկոս ձեռնադրվելուց մեկ տարի անց՝ 353/4 թ., Ներսես կաթողիկոսը Աշտիշատում գումարում է Հայոց Ա ազգային եկեղեցական ժողովը։ Ժողովը որոշում է Հայաստանի տարբեր վայրերում հիմնել աղքատանոցներ, որբանոցներ, հիվանդանոցներ, ուրկանոցներ, հյուրանոցներ և այլ բարեգործական հաստատություններ, ինչպես նաև արգելում է հեթանոսական սովորությամբ՝ լաց ու կոծով, հանդերձներ պատռելով մեռելներ թաղել, քանի որ քրիստոնյան պարտավոր է հավատալ հանդերձյալ կյանքին։ Արգելվում է մերձավոր արյունակիցների ամուսնությունը։ Հանձնարարվում է հեռու մնալ հարբեցողությունից, պոռնկությունից, սպանությունից, գթությամբ վարվել ծառաների հետ, ծանր հարկերով չնեղել ժողովրդին և այլն։ Ժողովի որոշումներից է նաև վանքեր և պարսպապատ կուսանոցներ հիմնելը, յուրաքանչյուր վանքում դպրոց հաստատելը։ Ժողովի որոշումները կարճ ժամանակամիջոցում կյանքի են կոչվում։ Ժողովը նաև խիստ պատիժներ է սահմանել արվամոլների, կենդանամոլների և սեռական այլ սանձարձակությունների դեմ։ Ներսես Ա-ն հոգ էր տանում որպեսզի Հայոց Եկեղեցու պաշտոնյաները զինվեն գիտությամբ և աստվածային իմաստությամբ։ Սուրբ հայրապետը հայտնի էր մեծ աղքատասիրությամբ. նա երբեք ճաշի կամ ընթրիքի չէր նստում առանց սեղանակից ունենալու աղքատներին և կույրերին, անդամալույծներին և ցավագարներին։ Սիրում էր անձամբ սպասավորել և դարմանել նրանց։
Ներսես Մեծի հարաբերություններն արքունիքի հետ
Ներսես Ա Պարթևը և Արշակ Երկրորդը ներքին ու արտաքին քաղաքականության վարման հարցերում ունեցել են ներհակ դիրքորոշում, որի հետևանքով լարվել են հարաբերությունները։ Կաթողիկոսը բացահայտորեն ընդդիմացել է Արշակ Բ-ին և համակրել ու պաշտպանել Արշակունյաց Մեծ սեպուհ Գնելին։ 353 թ-ին Գնելը դավադրաբար սպանվում է, իսկ Ներսես Պարթևին Արշակ արքան մեկուսացնում է Աշտիշատում։ 363 թ. Հուլիանոս կայսեր զոհվելուց հետո, և նրան հաջորդած Հովիանոս կայսեր կնքած «ամոթալի պայմանագրից» հետո, երբ Մեծ Հայքը զրկվել էր Հռոմի ռազմական օգնությունից և հայտնվել պարսկական զորքերի հարձակման վտանգի առջև, Արշակ թագավորը խնդրում է Ներսես Ա Պարթևին վերստին ստանձնել Հայոց կաթողիկոսի պարտականությունները՝ հուսալով նրա հեղինակավոր միջամտությամբ վերահաստատել հայ-հռոմեական հարաբերությունները։ Ներսես Ա Պարթևը պատվիրակությամբ մեկնում է Հռոմ, որտեղ արիոսյան աղանդավորներին հովանավորող Հռոմի նոր կայսր Վալենտիանոսը (Վաղես) Ներսես Ա Պարթևին կալանավորում և աքսորում է Միջերկրական ծովի անմարդաբնակ կղզիներից մեկը։ Կաթողիկոսն աքսորից ազատվում է միայն Պապ Արշակունու օրոք /370-374 թթ/ և վերադառնում է հայրենիք։ 371 թ. պարսկական զորքերի դեմ Ձիրավի ճակատամարտում Ներսես Ա Մեծը քաջալերում էր հայ մարտիկներին, որ աներկյուղ և հավատով զինված մարտնչեն թշնամու դեմ։ Իսկ ինքը, բարձրանալով Նպատ լեռան գագաթը, ողջ մարտի ընթացքում բազկատարած աղոթում էր, մինչև որ հայոց զորքը լիակատար հաղթանակ տարավ։
Ներսես Ա Մեծի մահը
Համաձայն 5-րդ դարի պատմագիր Փավստոս Բուզանդի՝ Հայոց կաթողիկոսը սպանվել է Պապ թագավորի կողմից թունավորվելով, սակայն ըստ այլ աղբյուրների կաթողիկոսը ընդամենը ունեցել է առողջական խնդիրներ։ Ըստ եկեղեցական ուշ մի ավանդության, հայրապետը կանխապես իմացել է թագավորի դավադրության մասին, սակայն կամովին ընդունել է մահվան հրավերը՝ թունավորված գինին խմելուց առաջ հանդիմանելով արքային։ Այնուհետև իր մահն արժանավայել դիմավորելու համար պատարագ է մատուցել, իսկ մահվանից առաջ մերձավորներին պատմել տեսիլքը Հայաստանին սպասվող իրադարձությունների՝ Արշակունիների կործանման, Արևելքի նվաճողների տիրապետության, նրանց կործանման, երկրում քրիստոնեության վերածաղկման և այլ իրադարձությունների մասին։ Համաձայն մեկ այլ վարկածի Ներսես Ա Պարթևը վախճանվել է թոքերի հիվանդությունից 373 թ-ի հուլիսի 25-ին։ Կաթողիկոսի մահը եղել է Եկեղյաց գավառի Խախ արքունի ավանում։ Թաղվել է Եկեղյաց գավառի Թիլ ավանում։ Հայոց եկեղեցին դասել է Ներսես Ա Մեծ կաթողիկոսին սրբերի շարքը։ Նրա հիշատակը տոնվում է Կաթողիկե Ս. Էջմիածնի տոնին հաջորդող շաբաթ օրը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ Կատեգորիա:Լուսավորիչներ Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Նենսի Ավեսյան
Նվարդ Նենսի Ավեսյան (ծնվ. 1990 թվականի փետրվարի 14), հայտնի որպես Նենսի Ավեսյան (Նենսի Ավեսյան), ամերիկյան ծագմամբ հայ ֆուտբոլիստ, ով հանդես է գալիս Հայաստանի կանանց հավաքականի կիսապաշտպանի դիրքում։
Համաշխարհային կարիերա
Ավեսյանը բարձր մակարդակով հանդես է եկել Հայաստանի հավաքականում 2020 թվականի մարտի 4-ին և 6-ին կայացածբ Լիտվայի դեմ երկու ընկերական խաղերում  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Իկե էկոլոգիական կայան
Իկե էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica do Iquê), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Մատու Գրոսու նահանգի Ժուինա մունիցիպալիտետում։
Պահպանություն
Էկոլոգիական կայանը «խիստ բնական արգելոց է», որը գտնվում է Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիայի ներքո ։ Ստեղծվել է Ամազոնից դեպի Սերրադու անցման էկոհամակարգի մի նմուշ պաշտպանելու համար ։ Կլիման տաք է և խոնավ, միջին ջերմաստիճանը 28 °C-ից բարձր է։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 2300 մմ է։ Ռելիեֆը համեմատաբար հարթ է։ Էկոլոգիան վտանգի տակ է ադամանդի որոնումներից, ինչը հանգեցնում է անտառահատումների և գետերի աղտոտմանը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ
Գոնորատկա (գյուղ, Օրատովկայի շրջան)
Գոնորատկա (Гоноратка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Օրատովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1641 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գոնորատկա գյուղում բնակվում էր 348 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1037 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 335,58 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Օրատովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1641 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գրիգոր Չիլինկիրյան
Գրիգոր Հովակիմի Չիլինկիրյան, հայ հրապարակախոս, խմբագիր, թարգմանիչ, հասարակական, գրական գործիչ։