cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սերբական Հանրապետություն
Այն ունի իր առանձին տնտեսվարող սուբյեկտները, որոնք հիմնականում ինքնավար են։ Իրավական այս դաշնության մայրաքաղաքը դե ֆակտո կերպով ընդունված է համարել Բանյա Լուկան։
Անվանում
Սերբախորվաթերեն պետության անվանումը թարգմանվում է «Սերբական Հանրապետություն» (Република Српска)։ Չնայած դրան, մյուս պաշտոնական լեզուներով երկրի անվանումը թարգմանվում է նաև որպես Սերբ Հանրապետություն կամ Բոսնիական սերբ Հանրապետություն։
2014 թվականին մամուլին տված հարցազրույցում Բոկան Դրագոսլավը նշել է, որ երկրի իսկական անվանումը պետք է լինի «Սրպսկայի Հանրապետություն»։
Շրջաններ
Համաձայն տարածքային կազմակերպության և տեղային ինքնակառավարման մարմինների սահմանած օրենքների, որոնք ընդունվել են 1994 թվականին, Սերբական Հանրապետությունը (կամ Սրպսկայի Հանրապետությունը) բաժանվում է 80 շրջանների (մունիցիպալիտետների)։
Դրանից հետո, ըստ Դեյթոնի Խաղաղության համաձայնագրի ընդունվեց Սերբական Հանրապետության նոր վարչատարածքային բաժանումը, որի համաձայն երկիրը բաժանվում էր 63 շրջանների։
Խոշորագույն քաղաքը և մայրաքաղաքը Բանյա Լուկան է։ Ըստ 2013 թվականի արդյունքների, Սերբական Հանրապետության խոշոր քաղաքներն են ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինա Կատեգորիա:1992 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Ստեֆան Ջեյմս
Ստեֆան Ջեյմս (Stephan James, ), կանադացի հայտնի դերասան, հաղթել է «Canadian Screen Awards»  մրցանակաբաշխությունում՝ «Մրցավազք» ֆիլմում լավագույն դերի համար։ Ֆիլմում նա մարմնավորել է ամերիկացի վազորդ  Ջեսսի Օուենսին։
Կենսագրություն
Ստեֆանը ծնվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում (Կանադա)։ Սովորել է «Ջարվիս» քոլեջում «Jarvis Collegiate Institute», որն ավարտել է 2011 թվականին ։ Նա Շամյեր Անդերսոնի կրտսեր եղբայրն է։ Նրանց ընտանիքը Ճամայկայից է ։
Ջեյմսն իր կարիերան սկսել է՝ նկարահանվելով կանադական «Degrassi. հաջորդ սերունդը» երիտասարդական հեռուստասերիալում։ «Degrassi» հեռուստասերիալի ավարտից հետո Ջեյմսը նկարահանվել է մի քանի հեռուստասերիալներում։ 2011 թվականին «Ինչպես լինել հնդկացի», «Իմ դայակը վամպիր է», 2012 թվականին՝ «Լսողը» հեռուստասերիալներում։ 2011-ին նկարահանվեց «Սուրբ Ծննդյան 12 ամսաթվերը» ֆիլմում ։ Առաջին գեղարվեստական ֆիլմը, որտեղ նկարահանվել է Ջեյմսը, «Կրկին տուն» ֆիլմն էր, 2012 թվականին։ Նա մարմնավորել է ճամայկացի աքսորյալ  Էվերթոն Քլերին ։ Ֆիլմում նրա խաղընկերներն էին Տատյանա Ալին և Ֆեդե Դոբսոնը։ Ֆիլմն արժանացել է բազում քննադատությունների։ «The Globe and Mail» կանադական շաբաթաթերթը Ջեյմսին դրական գնահատական է տվել, նրա դերը անվանելով «հուզիչ»։ Ջեյմսը նոմինացվել է «Canadian Screen Award» մրցանակաբաշխությանը՝ լավագույն դերասան անվանակարգում։ Սակայն մրցանակին արժանացել է կոնգոցի դերասան Սերժ Քանինդան։
2013 թվականին Ջոյմսը նկարահանվել է «Սելմա» ֆիլմում՝ ակտիվիստ Ջոն Լևիսի դերում։ Ֆիլմը նոմինացվել է «Օսկար» մրցանակաբաշխությանը՝ լավագույն ֆիլմ անվանակարգում ։ 2015 թվականին Ջեյմսը նկարահանվել է «Սևամորթների գիրքը» հեռուստասերիալում։ Ֆիլմն էկրանավորվել է կանադացի հեղինակ Լոուրենս Հիլլի համանուն վեպի հիման վրա ։ «Սևամորթների պատմության ամիս» տոնակատարության ժամանակ «CBC» Ջեյմսը ճանաչվել է կանադական վեց սևամորթ մարդկանցից մեկը, որոնք ազդել են կանադական մշակույթի վրա։ Ջեյմսը Օփրա Ուինֆրիի անվանակոչեց իր վրա ամենամեծ ազդեցություն թողած մարդը։
2016 թվականին Ջեյմսը հաղթել է «Canadian Screen Award» մրցանակաբաշխությունում՝ «Մրցավազք» ֆիլմում իր կատարած դերի համար։ 2017 թվականին հաղթել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխությունում։
CodinGame
CodinGame, տեխնոլոգիական ընկերություն, որը հիմնել է առցանց պլատֆորm ծրագրավորողների համար, որը թույլ է տալիս նրանց խաղալ ծրագրավորման թեմատիկայով խաղեր, կայքում կարելի է սովորել 25 հասանելի լեզուներից ցանկացածը, ինչպես նաև մասնակիցները կարող են մասնակցել բազմաօգտատեր մրցույթների արհեստական ինտելեկտի դեմ։
CodinGame-ը ծրագրավորողներին հնարավորություն է տալիս նկատվել այլ ընկերությունների կողմից ըստ մրցույթներին մասնակցած իրենց արդյունքների ։
Գործունեություն
CodinGame-ի մոդելը հովանավորվել է այլ ընկերությունների կողմից, ովքեր ցանկանում են ունենալ խելացի աշխատակիցներ։ CodinGame-ը այդ ընկերություններին թույլ է տալիս ընտրել ծրագրավորողներ ամեն 3 ամիսը մեկ կազմակերպվող մրցությների ընթացքում կամ հատուկ հաքաթոնների ժամանակ։ Ընկերությունը իր գործունեությունը սկսել է 2013 և 2015 թվականներին կատարված դրամահավքներից հետո ։
CodinGame for Work-ը վաճառում է պատրաստի թեստեր ընկերությունների համար, ովքեր ցանկանում են ստուգել իրենց ծրագրավորողներին։
Կայքում հասանելի են հետևյալ ծրագրավորման լեզուների մասին առաջադրանքներ և նյութեր՝ C, C++, C#, Bash, Clojure, Dart, F#, Go, Groovy, Java, JavaScript, Haskell, Kotlin, Lua, Objective-C, OCaml, Pascal, Perl, PHP, Python (v3), Ruby, Rust, Scala, Swift և Visual Basic .NET։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ Կատեգորիա:Խնդիրների լուծում
Կամելկա
Կամելկա (Кемелка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բյոկսա գետի ձախ ափում՝ 5 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Տնտեսական ճգնաժամ Իսպանիայում (1993)
Տնտեսական ճգնաժամ Իսպանիայում (1993), 20-րդ դարի վերջում Իսպանիայում տեղի ունեցած ֆինանսական ճգնաժամ, որը Իսպանիայի տնտեսական պատմության մեջ ամենածանրերից էր և որի գագաթնակետը դարձավ 1993 թվականը։ Արդյունաբերության անընդդհատ անկումը հանգեցրեց երկրում գործազրկության խորացման, որը 16 %-ից բարձրացավ մինչև 24 % (1993 թվականի վերջի դրությամբ Իսպանիայում գոործազուրկ քաղաքացիների թվաքանակը եղել է 3.545.950), առևտրային կազմակերպությունների կողմից եկամտի ու ներդրումների անկանխատեսելի անկման, մինչև 30 տրիլիոն պեսետին մոտեցող պետական պարտքի , որը հավասար էր համախառն ներքին արդյունքի 68 %-ին, ինչպես նաև բյուջեի պակասորդի, որը հավասար էր համախառն ներքին արդյունքի 7 %-ին։
Նախապատմություն
1990 թվականից ճապոնական ֆինանսական փուչիկի շարունակական զարգացումը և դրան զուգորդված Պարսից ծոցի պատերազմը, որոնք լրջորեն ազդեցին նավթամթերքների գների վրա, ընդհանուր հաշվովանդրադարձան նաև ինֆլացիայի վրա և 1990-ական թվականների սկզբին զարգացած երկրների տնտեսությունները կանգնեցրեցին ճգնաժամի շեմին։
Պետական ծախսերով իրականացվող միջազգային մակարդակի խոշոր միջոցառումների, ինչպիսիք են 1992 թվականին Սևիլյայում կազմակերպված Համալսարանական ցուցահանդեսը (զարգացած տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ստեղծում՝ արագընթաց երկաթուղային գծեր և Մադրիդ-Սևիլյա ավտոմայրուղիներ), 1992 թվականին Բարսելոնայում տեղի ունեցած ամառային Օլիմպիական խաղերը և Իսպասետ ծրագիրը (իսպանական արբանյակային կապի օպերատոր), անցկացումը Իսպանիայում փոքր-ինչ հետաձգեցին ճգնաժամի հայտնվելը։ Ֆելիպե Գոնսալեսի ղեկավարած կառավարության կողմից այդպիսի մասշտաբային ներդրումային ծրագրերից հետո պետական հաշվեհամարներում արձանագրվեց խոշոոր պարտք, իսկ գործազրկության մակարդակը, որը այդ ժամանակ արտադրության կանգնեցման հետևանքով արդեն բարձր էր, ավելի աճեց։
1992 թվականի երկրորդ եռամսյակում Իսպանիայի համախառն ներքին արդյունքի ինդեքսը նվազեց 1,1 %-ով։ Համախառն ներքին արդյունքի աճն այդպես էլ պահպանվեց բացասական կամ զրոյական ցուցանիշներով և միայն երրորդ եռամսյակում հասավ +0,9 %-ի ։
Իսպանիայում ճգնաժամը էլ ավելի ծանրացավ Իսպանիայի տարածքում երաշտի հետևանքով, որի առավել դժվարին պահը բաժին 1995 թվականին։ Այդ ժամանակաշրջանում որևէ տեսակ տեղումների բացակայությունը անդրադարձավ հատկապես թերակղզու կենտրոնական շրջանների վրա, մասնավորապես՝ Անդալուզիայում, որտեղ մունիցիպալիտետների մեծ մասի մոտ նկատվում էր ջրի ծավալների կտրուկ կրճատում, որին զուգահեռ արձանագրվում էր գյուղատնտեսական ոլորտի անկում ;
1993 թվականի մայիսի 13, «սև հինգշաբթի»
1993 թվականի մայիսի 13-ին Իսպանիայի կառավարությունը ստիպված էր հայտարարել պեսետայի դևալվացիայի մասին այս անգամ արդեն 8 %-ով։ 9 ամիսների ընթացքում այն դարձավ ազգային արժույթի արժեզրկման երրորդ դեպքը։ Նախկին երկու դեպքեր արձանագրվել էին 1992 թվականի սեպտեմբերի 16-ին և նոյեմբերի 21-ին համապատասխանաբար 5 %-ով և 6 %-ով։ Սեպտեմբերյան դևալվացիան տեղի ունեցավ այսպես կոչված «Սև չորեքշաբթիի» օրը։ Այդ օրը Մեծ Բրիտանիան, Իտալիան և Պորտուգալիան արժեզրկեցին իրենց պետական արժույթները, ընդ որում, առաջին երկուսը ստիպված էին հետ վերցնել եվրոպական փոխարժեքի մեխանիզմով։
Latvijas Mobilais Telefons
Latvijas Mobilais Telefons, LMT, բջջային կապի օպերատոր Լատվիայում։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին և հանդիսանում է բջջային կապի առաջին օպերատորն այդ երկրում։ Ընկերության բաժնետոմսերի 51 տոկոսը վերահսկում է լատվիական պետությունը։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1992 թվականի հունվարի 2-ին՝ որպես լատվիա-շվեդա-ֆիննական համատեղ ձեռնարկություն։ Հիմնադրման պահին լատվիական պետությանն էր պատկանում կապիտալի 51 տոկոսը, շվեդական Telia օպերատորին և ֆիննական Sonera—ին՝ 49 տոկոսը։ LMT-ն սկզբնական շրջանում տրամադրում էր NMT ստանդարտին համապատասխանող ծառայություններ։ 1995 թվականի հունվարից ծառայություններ է մատուցում նաև ըստ GSM ստանդարտի։
Տնտեսական ճգնաժամ Իսպանիայում (1993)
Տնտեսության վերականգնման սկիզբ, 1995 թվական
1994 թվականին գործազրկության մակարդակը հասավ իր առավելագույն կետին՝ 24,1 %-ի ։ Այդ պահից սկսած բնակչության զբաղվածության մակարդակը սկսեց աճել։ 1994 թվականի ռեցեսիան համախառն ներքին արդյունքի 2,4 % ինդեքսով Իսպանիայի համար մնաց անցյալում, որը 1995 թվականին ցույց տվեց 2,8 % ցուցանիշ։ Այդ տարիներին երկրում աշխատանքով ապահովվեց 400.000 մարդ, իսկ գործազրկության մակարդակը նվազեց մինչև 22 % :
Latvijas Mobilais Telefons
Պատմություն
2002 թվականին, Telia-ի և Sonera-ի միավորվելուց հետո, նորաստեղծ ընկերությունը սկսել է բանակցել լատվիական կառավարության հետ իր բաժնեմասը LMT-ում 100 տոկոսի հասցնելու, այսինքն՝ ձեռնարկությունն ամբողջությամբ գնելու նպատակով։ Լատվիայում տեղի ունեցած կառավարության փոփոխության պատճառով բանակցությունները փակուղի են մտել, սակայն 2007 թվականին TeliaSonera-ն վերսկսել է գործընթացը և իր մտադրությունների վերաբերյալ հուշագիր է ստորագրել ։ Ընկերության արժեքը այդ ժամանակ (2005 թվականի դրությամբ) գնահատվել է 600 միլիոն եվրո։ Գործարքն այդպես էլ չի կայացել։
Տնտեսական ճգնաժամ Իսպանիայում (1993)
Տնտեսության վերականգնման սկիզբ, 1995 թվական
Այնուամենայնիվ, Իսպանիայի կառավարությունը ստիպված էր բախվել նոր խնդրի հետ՝ սոցիալական ապահովության ծախսեր, որոնք ներառում էին նաև գործազրկության նպաստը, կենսաթոշակային և բժշկական վճարներ։ 1995 թվականին առաջին անգամ Իսպանիայի սոցիալական ապահովագրական համակարգը բախվեց դեֆիցիտի՝ գրանցելով ծախսերի գումար, որը գերազանցում էր եկամուտները։ Խնդրի լուծման համար 1995 թվականի ապրիլի 6-ին Պատգամավորների կոնգրեսը ստորագրեց Տոլեդոյի համաձայնագիրը, որով առաջարկվում էր սոցիալական ապահովագրության մի շարք բարեփոխումներ, այդ թվում՝ կենսաթոշակի ու առողջապահության աղբյուրից միասնական ֆինանսավորման դադարեցում, ընդ որում, վերջինի դեպքում ենթադրվում էր բյուջեից ֆինանսավորում ։
Latvijas Mobilais Telefons
Պատմություն
2016 թվականի սկզբի դրությամբ LMT-ն համարվում էր կապի խոշորագույն օպերատորը Լատվիայում, ուներ 1 132 552 բաժանորդ, մոտավորապես 9 հարյուր աշխատակից ։
Տնտեսական ճգնաժամ Իսպանիայում (1993)
Տնտեսության վերականգնման սկիզբ, 1995 թվական
Տոլեդոյի համաձայնագիրը չափազանց ուշ ուժի մեջ մտավ՝ միայն 1997 թվականին, իսկ 1996 թվականի ընթացքում սոցիալական ապահովության ճգնաժամը շարունակվեց՝ չնայած այն հանգամանքին, որ այդ տարի արձանագրվել էր համախառն ներքին արդյունքի 2,4 % աճ և ստեղծվել էր կես միլիոն աշխատատեղ  ։ 1996 թվականի դեկտեմբերին ոչ վաղ անցյալում ընտրված Խոսե Մարիա Ասնար կառավարությունը կիրառեց կենսաթոշակային վճարումների մասնավոր վճարում մինչև տարվա վերջ ։
Latvijas Mobilais Telefons
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1992 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Բջջային օպերատորներ
Տնտեսական ճգնաժամ Իսպանիայում (1993)
Ճգնաժամի ավարտ, 1997 թվական
Նախկին տարիների իրավիճակի կրկնությունից խուսափելու նպատակով Խոսե Մարիա Ասնարայի կառավարությունը 1997 թվականի հուլիսի 15-ին ստեղծեց Սոցիալական ապահովագրության պահուստային ֆոնդ, որպեսզի հավաքագրվի սոցիալական ապահովագրության համակարգում արձանագրված ավելցուկը ։ Համակարգի գործարկումը դարձավ ավելի քիչ խնդրահարույց այն բանից հետո, երբ ուժի մեջ մտավ Տոլեդոյի համաձայնագիրը, քանի որ առողջապահության ծախսերը, որոնք մինչև այդ պահը կազմում էին ծախսերի 15 %-ը, այլևս չէին դրամական պարտավորությունների ցանկում, որի պատասխանատվությունը կրում էր պետությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական ճգնաժամեր Կատեգորիա:Իսպանիայի տնտեսություն
Մոն Սեն Ռեմի
Մոն Սեն Ռեմի (Mont-Saint-Remy), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 54 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.15 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.55 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 50 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 50 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 31 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 23-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 8։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,2 %։ 23 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 23 անձ (12 տղամարդ և 11 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ (0 տղամարդ և 0 կին)։ 8 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սերբերի մեծ արտագաղթ
Սերբերի մեծ արտագաղթ (Велике сеобе Срба, Velike seobe Srba), ավանդաբար այսպես են կոչվում Օսմանյան կայսրությունից Հաբսբուրգների միապետություն սերբերի երկու արտագաղթերը, որոնք տեղի են ունեցել 1690 և 1740 թվականներին։ Սերբերի արտագաղթը պայմանավորված էր թուրքական ջոկատների գործողություններով, որոնք բռնության էին ենթարկում քրիստոնյաներին ավստրիացիներին օգնելու համար։ Այս արտագաղթերն էապես փոխել են ժամանակակից Սերբիայի էթնիկ կազմը. սերբերն արդեն փոքրամասնություն են կազմել հրաավային շրջաններում, սակայն բնակչության հիմնական մասն են կազմել ներկայիս Վոևոդինայում։
Սերբերի դրությունը Օսմանյան կայսրությունում
Թուրքական նվաճումների արդյունքում սերբական հողերը մասնատվել են, անկում է ապրել գյուղատնտեսությունը, հանքային արդյունաբերությունը գրեթե ընդհատվել է։ Սկսվել է բնակչության զանգվածային տարաբնակեցում Դանուբից Սավայի մերձակայք, ինչի հետևանքով սերբերի էթնիկական տարածքն ընդարձակվել է հյուսիսի ուղղությամբ։ Սերբերը զանգվածաբար տեղափոխվել են ժամանակակից Հունգարիայի ու Խորվաթիայի տարածք, որոնք այն ժամանակ Հաբսբուրգների միապետության կազմում էին՝ այնտեղ ձևավորելով գրանիչարների շերտը։ Ռազմական ծառայության և թուրքերի հետ կռվելու դիմաց գրանիչարները հող են ստացել և ազատվել հարկերից ։ Ընդ որում, ազատված հարթավայրային տարածքներում բնակություն են հաստատել թուրքերը, ալբանացիները ։ Քրիստոնյա բնակչությունը սահմանափակված էր քաղաքացիական իրավունքներով։ Ամեն դեպքում, ի տարբերություն Ալբանիայի, Բոսնիայի ու Մակեդոնիայի՝ Սերբիայում իսլամ ընդունել է բնակչության մի փոքր հատվածը միայն։ Դրանում իր մեծ դերակատարումն է ունեցել Պեչի պատրիարքությունը, որը վերականգնվել էր 1557 թվականին։ Օսմանյան կառավարման տարիներին այն կենտրոնացրել է սերբերի ազգային ու մշակութային կյանքը։ Ուղղափառ եկեղեցին պահպանել է իր ավանդույթները, ունեցել է տարրական դպրոցներ բացելու հնարավորություն։
Ֆեոդալական դասը օսմանյան տիրապետության շրջանում հիմնականում ներկայանում էր մուսուլմաններով և իսլամ ընդունած սլավոններով։ Բնակչության կորիզը կազմում էր կախյալ գյուղացիությունը՝ ռայան, որն ուներ ժառանգաբար փոխանցվող հողի իրավունք և սուլթանին ու տարբեր ֆեոդալներին հարկ էր վճարում։ Հարավային Սերբիայում և մերձդանուբյան շրջաններում պահպանվել է անասնապահությամբ զբաղվող վլախների խավը։ Գյուղացիության հիմնական մասը կապված էր հողին և չէր կարող լքել այն առանց տեղի ֆեոդալի թույլտվության։
Ուղղափառ եկեղեցին թուրքական տիրապետության պայմաններում կարողացել է շարունակել իր գործունեությունը, սակայն ավելի դժվար պայմաններում։ Սերբիայի բնակավայրերը գրավելուց անմիջապես հետո թուրքերը եկեղեցական կառույցները հարմարացրել են իրենց պահանջներին։ Նոր եկեղեցիների կառուցումն արգելված է եղել՝ բացի Սլավոնիայի, Բանատի ու Սրեմի տարածքներից, որտեղ էլ հաստատվել են սերբերը՝ փորձելով փրկվել թուրքական հալածանքներից։
Նախապատմություն
Վիեննայի մոտ և մի քանի այլ տեղերում պարտություն կրելուց հետո, ինչպես նաև թուրքական տիրապետության դեմ ստեղծված կոալիցիայից՝ Սրբազան լիգայից (1684) հետո Օսմանյան կայսրության վիճակը լրջորեն բարդացել էր։ Կայսերական զորքերն ազատագրել էին Հունգարիան, Տրանսիլվանիան ու Սլավոնիան։ Իր հերթին, վենետիկցիները տիրել էին Աթենքին, Մորեային ու մարտեր էին մղում Դալմաթիայի համար։ Վախենալով քրիստոնյաների ապստամբությունից՝ թուրք աստիճանավորները թուլացրել են նրանց նկատմամբ բռնությունները, ինչը, սակայն, չի կանխել 1688 թվականի զանգվածային ապստամբությունը Սերբիայում ու Մակեդոնիայում։ Սերբ ականատեսը հետևյալ կերպով է նկարագրել այդ իրադարձությունները. «Եվ այդ ժամանակ շատ սերբեր անցան կայսրի կողմը ու սկսեցին պայքարել թուրքերի դեմ և քշեցին նրանց սերբական Բուդիմ քաղաքից մինչև սերբական մեծ քաղաք Բելգրադը»։
1689 թվականի աշնանը ապստամբած սերբերը Հաբսբուրգների զորքերի աջակցությամբ ազատագրել են Սերբիայի հյուսիսը գրեթե ամբողջությամբ։ Դրանից հետո ավստրիացիները որոշել են արշավանք կազմակերպել Սերբիայով, Մակեդոնիայով և Ալբանիայով դեպի Ադրիատիկ ծով։ 3.700 ավստրիացի զինվորներին գլխավորում էր Պավել Դեակը։ Սերբիայով անցնելու ճանապարհին նրանք ազատագրել են քաղաքներ ու գյուղեր՝ ստանալով տեղի սերբերի աջակցությունը։ Բացի նրանցից՝ զորքին միացել են զգալի թվով ալբանացիներ ։
Փորձելով իր կողմը գրավել որքան հնարավոր է մեծ թվով սերբերի՝ ավստրիացիները կապեր են հաստատել պատրիարք Արսենի III-ի հետ՝ նրան խնդրելով հանուն քրիստոնեության ավելի շատ սերբերի կոչ անել համընդհանուր ապստամբության։ Սակայն երբ պատրիարքը, թուրքերի կողմից հաշվեհարդար ստանալու սպառնալիքի տախ փախել է ավստրիացիների կողմը, պարզվել է, որ ինքը նրանց այլևս հարկավոր չէ։ Այս պահից սկսած՝ ավստրիացիները դադարում են նրա հետ խորհրդակցել՝ նրան կանգնեցնելով արդեն ընդունված որոշումների առաջ ։
Դավիդ Բառալ
Դավիդ Բառալ Տոռես (իսպ․՝ David Barral Torres, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Կադիս» ֆուտբոլային ակումբի հարձակվող։
Սերբերի մեծ արտագաղթ
Նախապատմություն
Ավստրիական զորքերին ու սերբական ջոկատներին մեծ օգնություն են ցույց տվել Մակեդոնիայի հյուսիսային մասի հայդուկները։ Այնտեղ նրանց ղեկավարում էր հարամբաշա Կարպոշը, որի ղեկավարությամբ թուրքերն արդեն դուրս էին մղվել Կրատովից, Կումանովից, Կոչանից և մի շարք այլ բնակավայրերից։ Տեղի բնակիչներն իրենց թագավոր էին համարում Կարպոշին։ Երբ ավստրիացիներն ու սերբերը մտնում են Մակեոնիայի տարածք, հայդուկները միանում են նրանց։ Համատեղ ջանքերով 1689 թվականի հոկտեմբերին ազատագրվել է Սկոպիեն, ապա Պրիզրենը։ Թուրքերի պարտության մասին լուրերը լսելով՝ ավելի շատ կամավորներ էին միանում ավստրիացիներին ու սերբերին։ Արդյունքում, 1689 թվականին Ստամբուլը կորցնում է Սերբիայի ու Մակեդոնիայի նկատմամբ վերահսկողությունը։
Դավիդ Բառալ
Կենսագրություն
Դավիդ Բառալը ծնվել է Սան Ֆեռնանդո քաղաքում։ Ֆուտբոլիստի մասնագիտական կարիերան սկսվեց «Ռեալ Մադրիդ»-ի և «Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիա»-ի, ինչպես նաև՝ որոշ ժամանակով վարձակալված «Ֆուենլաբրադա» ակումբի ցածր լիգաներում հանդես գալով ։ 2006/07 մրցաշրջանում Բառալը տեղափոխվեց Սպորտինգ Խիխոն, իսկ հաջորդ առաջնությանը Բառալը, Մատե Բիլիչի հետ (միացել էր թիմին 2008 թվականի հունվարին) ստեղծելով ուժեղ կապ հարձակման մեջ, օգնեց ասթոնացիներին 10 տարվա բացակայությունից հետո վերադառնալ Լա Լիգա։ Բառալը՝ 2008 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, առաջին անգամ գրանցեց իր բարձրագույն մակարդակով գոլը՝ «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»-ի դեմ խաղի ընթացքում։ Իսպանական ֆուտբոլի էլիտայում՝ իր առաջին մրցաշրջանում, նա՝ Բիլիչի հետ 22 գոլ խփեց հակառակորդի դարպասին։ Բառալը վճռական գոլի հեղինակ դարձավ «Ռեկրեատիվո»-ի դեմ խաղում, որով Սպորտինգը փրկվեց պարտությունից ։
2010 թվականի մարտի 20-ին Բառալը՝ մադրիդյան «Ռեալի» դեմ ընկերական խաղի 53-րդ րոպեին, գնդակն անկյունից ուղարկելով Իկեր Կասիլյասի դարպասին, կարողացավ բացել հաշիվը, սակայն հակառակորդը կարողացավ լավ խաղալ և հասնել վերջնական՝ 3: 1 հաշվին հօգուտ իրենց
Սերբերի մեծ արտագաղթ
Նախապատմություն
Այս ընթացքում թուրքերին հաջողվում է Մակեդոնիայում մեծ ուժեր կենտրոնացնել։ Փոխարինվում է սերասկեր Ռեջեպ փաշան։ Մեծ վեզիրի պաշտոնը ստանձնում է Մուստաֆա Չուպրիլիչը, որը ջիհադ է հռչակում։ Օսմանյան բանակը քրիստոնյաներին կոտորում է Կաչանիկի ճակատամարտում, ընդ որում ավստրիացիների կողքին կռվող ալբանացիներն անցնում են թուրքերի կողմը։ Դրանից հետո սկսվում է քրիստոնյաների նահանջը Հարավային Սերբիայից Նիշի ուղղությամբ ։
Ավստրիացիների պարտության մեջ իր դերն է ունեցել տեղի բնակչության վերաբերմունքի փոփոխությունը նրանց հանդեպ։ Գեներալ Պիկոլոմինի զինվորները իրենց չեն պահել ազատագրողների պես, այլ տերերի՝ թալանելով տեղի բնակչությանը։ Հատկապես մեծ վրդովմունք է առաջացրել Սկոպիեի թալանն ու այրումը, ինչպես նաև սերբական ու ալբանական ջոկատների զինաթափումը, որոնց ընդհանուր թիվը հասնում էր 20.000-ի։ Արդյունքում, սերբերը սկսում են ինքնուրույն պայքարել թուրքերի դեմ, իսկ ալբանացիներն անցնում են թուրքերի կողմը ։
Սերբերի արտագաղթ
Ավստրիացիների նահանջը խուճապի ու զանգվածային փախուստի տեղիք է տվել տեղի բնակչության շրջանակներում։ Շատերը փախել են ավստրիացիների հետ, մյուսները թաքնվել են սարերում, ճահիճներում ու անտառներում, որպեսի փրկվեն թուրքերից։ Թուրքական զորքերը կրկին գրավել են քրիստոնյաների ազատագրած տարածքները՝ Նիշը, Բելգրադը, Կրագուևացը, Սկոպիեն, Պրիզրենը և մի շարք այլ քաղաքներ։ Օսմանյան լծի վերականգնումն ուղեկցվել է թալանով ու կոտորածով ։
Ֆրանցիսկյան հոգևորական Տոմո Ռոսպասարիի առաջարկով ավստրիական իշխանությունները 1690 թվականի ապրիլի 6-ին սերբերին առաջարկել են դավանանքի ազատություն, հարկերից ազատում, ինքնավարության իրավունք, նրանց ավանդույթների հարգում թուրքերի դեմ պայքարել շարունակելու դիմաց։ Պատրիարք Արսենին անձամբ է նամակ ստացել կայսրից այդ առաջարկներով։ Սերբերի խմբի հետ նահանջելով՝ 1690 թվականի հունիսի 18-ին Բելգրադում ժողովրդական հավաք է հրավիրվել, որտեղ քննարկվել են ավստրիական միապետից ստացված նամակը և դրա պատասխանը, որը Վիեննա է տարել Եսայի Ջակովիչը։ Ընդունելով Լեոպոլդ կասյեր առաջարկը՝ սերբերը խնդրել են ավելի քիչ իրավունքներ, քան խոստացվել էր իրենց՝ հիմնական ուշադրությունը դարձնելով եկեղեցու՝ որպես ազգային ինքնության պահապանի անկախության վրա ։
Դավիդ Բառալ
Կենսագրություն
2011/12 մրցաշրջանում Բառալը՝ 30 խաղերի ընթացքում, դարձավ 9 գոլի հեղինակ (թիմի լավագույն արդյունք)։ 2012 թվականի հուլիսի 5-ին, 29 տարեկան հասակում, նա առաջին անգամ ստորագրեց պայմանագիր օտարերկրյա ակումբի հետ, որը թուրքական «Օրդուսպոր» ակումբն էր ։
Սերբերի մեծ արտագաղթ
Սերբերի արտագաղթ
Սերբերի պատասխանը չի բավարարել ավստրիացիներին, որոնք կարծում էին, որ սերբերը, հավաստիացումներ ստանալով իրենց կարգավիճակի մասին, կրկին զենք կվերցնեն, ոչ թե վերաբնակություն կհաստատեն կայսրության տարածքում։ Երկար քննարկումներից հետո Վիեննան ընդունել է սերբերի պայմանները, և 1690 թվականի օգոստոսի 11-ին կայսրը հաստատել է ուղղափառների համար խոստացված նախապայմանները թուրքերից ազատագրված տարածքներում։ Կաթոլիկ եկեղեցու գործադրած ջանքերի պատճառով՝ ավստրիական իշխանությունները չէին հիշատակում սերբերի մասին, որոնք արդեն հաստատվել էին Սրեմում, Սլավոնիայում ու Խորվաթիայում, սակայն Եսայի Ջակովիչի դիմումից հետո կայսերական հրովարտակում հիշատակվել են և նրանք ։
Կայսեր՝ ուղղափառ քրիստոնյաներին ուղղված հրովարտակը կարդալու օրը թուրքերը ավստրիացիներին խոշոր պարտության են մատնել Տրանսիլվանիայում։ Փորձելով Հունգարիան պաշտպանել թուրքական հնարավոր հարձակումից՝ կայսերական զորքերը լքել են Սերբիան Դանուբից ու Սավայից հարավ։ Նրանց հետ հեռացել են փախստականները, որոնք կուտակվել էին Բելգրադի մերձակայքում ։ Արտագաղթի հիմնական ալիքը գրանցվել է սեպտեմբերի 6-ից, երբ թուրքերը գրավել են Նիշը, մինչև 1690 թվականի սեպտեմբերի 26-ը, երբ թուրքերը սկսել են Բելգրադի պաշարումը։
Դավիդ Բառալ
Կենսագրություն
2013 թվականի ամռանը Բառալը վերադարձավ հայրենիք՝ ստորագրելով երկամյա պայմանագիր «Լևանտե» ակումբի հետ։ 2015 թվականի փետրվարի 7-ին՝ Իսպանիայի առաջնության ժամանակ, նա կարողացավ կատարել հեթ-տրիկ «Մալագա»-ի դեմ խաղում, Բառալը 2 անգամ աչքի ընկավ 11 մետրանոցներով, և «Լևանտե»-ն հաղթեց 4:1 հաշվով  2015 թվականին նա խաղացել է «Ալ-Զաֆրա» ակումբի համար, ապա տեղափոխվել իսպանական «Գրանադա» ակումբը՝ կնքելով պայմանագիր մինչև 2017 թվականի հունիսի 30-ը։
Սերբերի մեծ արտագաղթ
Սերբերի արտագաղթ
Արտագաղթած սերբերի ճշգրիտ քանակը հայտնի չէ։ Պատրիարք Արսենիի տվյալներով նրա հետ Հաբսբուրգների միապետության տարածք է արտագաղթել մոտ 30.000 մարդ։ Պատմագրության մեջ շրջանառվում են այլ թվեր՝ մինչև 37.000 ընտանիք։ Նրանք լքել են Սրեմի, Բարանյայի, Բաչկայի տարածքները, որոնց մի մասը Վիեննան ներառել է ռազմական սահմանի տարածքում։ Արտագաղթի արդյունքում զգալիորեն նվազել է սերբերի թվաքանակը Ռաշկայում, Կոսովոյում և այլ շրջաններում, որտեղ ակտիվորեն սկսել են հաստատվել մուսուլման ալբանացիները և թուրքերը։ Սերբական ուղղափառ եկեղեցին Հին Սերբիայում հայտնվել է դժվարին իրավիճակում. պղծվում էին եկեղեցիները, իսկ որոշ եկեղեցիներ թուրքերը վերածում էին մզկիթների ։
Դավիդ Բառալ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռասինգ Սանտանդերի ֆուտբոլիստներ
Սերբերի մեծ արտագաղթ
Հետագա իրադարձություններ
Սկզբնական ժամանակաշրջանում ավստրիական սպայակազմը և հունգար աշխարհիկ իշխանությունները չէին վստահում սերբերին՝ վախենալով, որ նրանց մեջ կլիներ թուրքական լրտեսներ։ Իրենց հերթին, շատ ընտանիքներ չէին ցանկանում թողնել իրենց ընտանիքները տեղի իշխանությունների հույսին՝ նրանց իրենց հետ պատերազմ տանելով։ Դա արվում էր ոչ առանց հիմքի. ոչ միշտ էին քաղաքացիական իշխանությունները հասցնում հոգալ նորեկների կենցաղային հարցերը, իսկ կաթոլիկ եկեղեցին ջանքեր էր գործադրում նրանց իր կողմը գրավելու ։
Պետական իշխանությունների բարձրագույն մարմինները և Հաբսբուրգների միապետության ազդեցիկ ուժերը տարբեր կերպ էին վերաբերվում սերբական հարցին։ Կայսերական պալատն անհանգստանում էր գահի ու պետական սահմանների անվտանգության համար։ Ռազմական խորհուրդը ցանկանում էր հավաքագրել որքան հնարավոր է շատ, բայց էժան զինվորներ։ Պալատին հետաքրքրում էին վարչական ու տնտեսական հարցերը. հունգարական իշխանություններն ու ազնվականությունը՝ որպես հունգարական պետական ավանդույթների կրողներ, հարց էին բարձրացնում հունգարական հողերում սերբերի կարգավիճակի մասին։
Սերբիայի ու Մակեդոնիայի դատարկված հողերը ծանր են անդրադարձել տնտեսության ու բնակիչների վիճակի վրա։ Նույն 1690 թվականին թուրք աստիճանավորները հասկացել են հետևանքների մասշտաբները՝ փորձելով նվազեցնել հարկերը ու ներել ապստամբության մասնակիցներին։ Սակայն դա քիչ ազդեցություն է ունեցել ընդհանուր իրավիճակի վրա, իսկ թուրքական տիրապետության տակ գնտվող հողեր վերադարձածների թիվը շատ քիչ է եղել։
1740 թվականի արտագաղթ
Լինելով Ռուսական կայսրության դաշնակից՝ Հաբսբուրգների միապետությունը 1737 թվականին պատերազմ է հռչակել Օսմանյան կայսրությանը՝ կատարելով իր դաշնակցային պարտականությունը և զգուշանալով Բալկաններում իր ունեցած դիրքից։ Ռազմական գործողություններ սկսելուց հետո Կառլ VI կայսրը դիմել է բալկանյան ժողովուրդներին՝ իր զորքերին օգնելու ու թուրքերի դեմ ապստամբելու կոչով։ 1737 թվականի մարտին կայացած գաղտնի ժողովում, որին ներկա էին պատրիարք Արսենի IV -ը, մի քանի եպիսկոպոսներ, իշխաններ, որոշում է ընդունվել սատարել օսմանյան տերության դեմ կռվող ավստրիացիներին։ Կոչին արձագանքել են նույնիսկ Զևայի լեռնային շրջաններում բնակվող սերբերն ու որոշ ալբանացիներ ։
Ավստրիական ջոկատները, որոնց զորակցում էին սերբ ապստամբները Ստանիշ Մարկովիչի ղեկավարությամբ, շարժվում են դեպի Սերբիայի հարավ։ Հուլիսի 28-ին առանց կռվի հանձնվել է Նիշը։ Նույն օրը սերբերն ազատագրել են Նովի Պազարը։ Աթանասի Ռաշկովիչը հայդուկների զորաջոկատով մաքրել է Նովի Վարոշն ու Պրիեպոլիեն։ Սակայն դաշնակիցների հաջողությունները այսքանով էլ սահմանափակվել են։ Ավստրիական ղեկավարությունը բավականաչափ փորձառու չէր և ունեցել է մի շարք բացթողումներ։ Բացի այդ՝ ապստամբության սկսվելուն պես թուրքերը դաժան հաշվեհարդար են տեսել տեղի բնակչության հետ։ Նրանք ձերբակալել են պատրիարք Արսենիին, որին հաջողվել է ավելի ուշ փախչել, սպանել են եպիսկոպոս Սիմեոնին ։
Սերբիայի տարածքում թուրքերը մի քանի անգամ պարտության են մատնել Հաբսբուրգների ու սերբերի միացյալ ուժերին։ Դրանից հետո պատրիարք Արսենին ժամանել է Բելգրադ։ 1737 թվականի կեսերին նա մեկնել է Վիեննա։ Իրենց հետ այնտեղ գնացած փախստականներից ավստրիացիները փորձել են ձևավորել գունդ՝ 2.000 զինվորից, սակայն չեն հասցրել դա անել։ Սերբիայից նահանջող բանակը տուժել էր թուրքերի հարձակումներից, հիվանդությունից ու դասալքությունից։ Վատացել էր նրա մատակարարումը, որն առաջին հերթին ուղղվում էր կայսերական զորքին, ինչի պատճառով սերբերը զանգվածաբար լքում էին զորքերը։ Սեպտեմբերի 7-ին Բելգրադում ստորագրվել է համաձայնագիր, որով Հաբսբուրգները վերադարձնում էին Բելգրադն ու շրջակա տարածքները ։
Բելգրադը լքած ավստրիական զորքերի հետ Դանուբով սկսում են արտագաղթել հազարավոր սերբեր, կաթոլիկ ալբանացիներ, որոնք այդպիսով փորձում էին փրկվել թուրքական բանակից։ Փախստականները հիմնականում հաստատվել են Սրեմի շրջանում ։ 1740 թվականին փախած սերբերի մի մասը սերբ գրանիչարների որոշ քանակության հետ 1750-ական թվականներին հաստատվել է Ռուսական կայսրությունում ։
Հետևանքներ
Սերբերի մեծ արտագաղթը սերբերի պատմության առանցքային դրվագներից է։ Այն զգալի ազդեցություն է թողել սերբերի հասարակական ու քաղաքական կյանքի վրա, ինչպես նաև լրջորեն փոխել է սերբ ժողովրդի էթնիկ սահմանները։ Հարավային Սերբիան (Ռաշկա, Կոսովո, Մետոհիա) կորցրել է մինչ այդ գերիշխող սերբական բաղադրիչը։ Սերբերի կողմից զանգվածաբար լքված շրջաններում վերաբնակություն են հաստատել ալբանացիներն ու թուրքերը։ Այդ ժամանակից էլ Ռաշկան ստացել իր թուրքական Սանջակ անունը։ Ավելի քիչ է փոխվել ժողովրդագրական պատկերը Սերբիայի կենտրոնական հատվածում, չնայած այդտեղից էլ են շատ սերբեր տեղափոխվել հյուսիս։ Սերբական մեծ արտագաղթի հետևանքով կտրուկ աճել է սերբերի թիվը Սլավոնիայի, Բաչկայի, Բարանյայի և Հարավային Հունգարիայի տարածքներում։
Ալբանացիներին բնակեցնելով Սերբիայի հարավային շրջաններում՝ Օսմանյան կայսրությունն ամեն կերպ փորձում էր նրանց մեջ թշնամություն հրահրել։ Մուսուլման ալբանացիներն ավելի շահեկան վիճակում էին հայտնվում, քան ուղղափառ սերբերը, որոնք թուրքերի օրոք նվազագույն իրավունքներ ունեին։ Ալբանացիներին ամեն կերպ աջակցելով՝ Ստամբուլը փորձում էր կասեցնել սերբերի քաղաքական ակտիվության զարգացումը՝ չթողնելով, որ նրանք ազատագրական պայքար սկսեն։
Ստամբուլը փորձում էր նաև սահմանափակել Սերբիայի ուղղափառ հոգևորականության գործունեությունը։ 18-րդ դարի առաջին կեսից թուրքերն իրենք են սկսում պատրիարք նշանակել, որոնք նախկինում ընտրվում էին եկեղեցական հավաքներում։ Եկեղեցիներն ու տաճարները թալանվում էին մուսուլմանների կողմից, սկսվում է հոգևորականության վրա տնտեսական ճնշումը։ 1730-ական թվականների վերջերին պատրիարքները նշանակվում են կայսրության նկատմամբ լոյալ դիրք ունեցող հույները, որոնք իրենց հերթին հելլենականության քաղաքականություն էին վարում և պարզապես կողոպտում էին պատրիարքության ունեցվածքը։ 1766 թվականին լուծարվել է Պեչի պատրիարքությունը, որը ենթակա էր Պոլսի պատրիարքությանը։ Դա Արևմտյան Բալկանների ուղղափառ բնակչությանը զրկել է մի կառույցից, որը իրենց համախմբելու գործառույթ էր կատարում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների հետապնդում
Կարմիր նահանգներ և կապույտ նահանգներ
մինի|500px|[[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սենատորների կուսակցական պատկանելությունը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 116–րդ Սենատում՝ ըստ նահանգների։ Կանաչ շերտերով Վերմոնտ և Մեն նահանգներում նշված են մեկական անկախ սենատոր յուրաքանչյուրում, համապատասխանաբար՝ Բեռնի Սանդերսը և Անգուս Քինգը։]] Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 2000 թվականի ընտրություններից հետո, կարմիր նահանգ և կապույտ նահանգ ասելով հասկանում են ԱՄՆ–ի այն նահանգները, որոնց ընտրողները գերազանցապես ընտրել են կա՛մ ԱՄՆ–ի Հանրապետական կուսակցության (կարմիր), կա՛մ ԱՄՆ–ի Դեմոկրատական կուսակցության (կապույտ) նախագահական թեկնածուին ։ Այն ժամանակվանից այդ տերմիներն օգտագործվում են նշանակելու ԱՄՆ–ի ժամանակակից Դեմոկրատական, այսինքն՝ լիբերալ ուղղվածության կամ որպես լիբերալ ընկալվող նահանգների և ԱՄՆ–ի ժամանակակից Հանրապետական, այսինքն՝ Պահանողական ուղղվածության կամ որպես Պահպանողական ընկալվող նահանգների միջև եղած տարբերությունը։
ԱՄՆ–ի նահանգների կուսակցական կոմնորոշման պարզեցված ներկայացում
Նահանգների մակարդակով «կարմիր» և «կապույտ» նահանգների աշխարհագրական տարբերակումը երբեմն խիստ պարզեցված է, քանզի ավելի ցածր վարչական միավորների՝ կոմսությունների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, գյուղական և քաղաքային բնակչության միջև կուսակցական–քաղաքական կողմնորոշման պատկերը, առավել ևս դրանց փոփոխությունների դինամիկան շատ ավելի ավելի բարդ է ։
Կարմիր նահանգներ
Կարմիր նահանգներ են համարվում հետևյալ 22 նահանգները, որոնք չորս անգամ՝ 2004թ․, 2008թ․, 2012թ․ և 2016թ․ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների արդյունքների համաձայն քվեարկել են հօգուտ նախագահի հանրապետական թեկնածուի։ Պայմանականորեն դա կարելի է համարել 4։0 և ստորև ներկայացնել այդ նահանգների մասին հիմնական տեղեկությունների որոշ մասը։
Վարդագույն նահանգներ
Վարդագույն նահանգներ կարելի է համարել հետևյալ 2 նահանգները, որոնք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների վերջին չորս նախագահական ընտրությունների ժամանակ՝ 2004թ․, 2008թ․, 2012թ․ և 2016թ․, երեք անգամ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների արդյունքների համաձայն քվեարկել են հօգուտ նախագահի հանրապետական թեկնածուի և մեկ անգամ՝ հօգուտ դեմոկրատականի։ Պայմանականորեն դա կարելի է համարել 3։1 և ստորև ներկայացնել այդ նահանգների մասին հիմնական տեղեկությունների որոշ մասը։
Մանուշակագույն նահանգներ
Մանուշակագույն նահանգներ կարելի է համարել հետևյալ երեք նահանգը, որոնք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների վերջին չորս նախագահական ընտրությունների ժամանակ՝ 2004թ․, 2008թ․, 2012թ․ և 2016թ․, երկու անգամ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների արդյունքների համաձայն քվեարկել են հօգուտ նախագահի հանրապետական թեկնածուի և երկու անգամ՝ հօգուտ դեմոկրատականի։ Պայմանականորեն դա կարելի է համարել 2։2 և ստորև ներկայացնել այդ նահանգների մասին հիմնական տեղեկությունների որոշ մասը։
Երկնագույն նահանգներ
Երկնագույն նահանգներ կարելի է համարել հետևյալն յոթ նահանգները, որոնք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների վերջին չորս նախագահական ընտրությունների ժամանակ՝ 2004թ․, 2008թ․, 2012թ․ և 2016թ․, երեք անգամ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների արդյունքների համաձայն քվեարկել են հօգուտ նախագահի դեմոկրատական թեկնածուի և մեկ անգամ՝ հօգուտ հանրապետականի։ Պայմանականորեն դա կարելի է համարել 3։1 և ստորև ներկայացնել այդ նահանգների մասին հիմնական տեղեկությունների որոշ մասը։
Կապույտ նահանգներ
Կապույտ նահանգներ են համարվում հետևյալ տասնվեց նահանգները, որոնք չորս անգամ՝ 2004թ․, 2008թ․, 2012թ․ և 2016թ․ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների արդյունքների համաձայն քվեարկել են հօգուտ նախագահի դեմոկրատական թեկնածուի։ Պայմանականորեն դա կարելի է համարել 0։4 և ստորև ներկայացնել այդ նահանգների մասին հիմնական տեղեկությունների որոշ մասը։
Կարմիր, վարդագույն, մանուշակագույն, երկնագույն և կապույտ նահանգներ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պատմության մեջ տեղի ունեցած վերջին չորս նախագահական ընտրությունների՝ 2004 թ․, 2008 թ․, 2012 թ․ և 2016 թ․ արդյունքների համատեղ ամփոփումը հաշվի առնելով կարելի է ԱՄՆ–ի բոլոր 50 նահանգները պայմանականորեն բաժանել հետևյալ 5 խմբի՝
բ․ վարդագույն նահանգներ, որտեղ վերոհիշյալ բոլոր չորս ընտրություններից երեքում (3; 1) հաղթել են Հանրապետականները,
գ․ մանուշակագույն նահանգներ, որտեղ վերոհիշյալ բոլոր չորս ընտրություններից երկուսում հաղթել են հանրապետականները, երկուսում՝ դեմոկրատները (2; 2),
դ․ երկնագույն նահանգներ, որտեղ վերոհիշյալ բոլոր չորս ընտրություններից երեքում (3; 1) հաղթել են Դեմոկրատականները,
Կարմիր, վարդագույն, մանուշակագույն, երկնագույն և կապույտ նահանգների համատեղված աղյուսակ
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են ԱՄՆ–ի բոլոր 50 նահանգները, բաժանված հինգ պայմանական խմբի՝ 22 կարմիր նահանգներ, 16 կապույտ նահանգներ, 2 վարդագույն նահանգ, 3 մանուշակագույն, 7 երկնագույն։
Մանուշակագույն Ամերիկա
Բնականաբար, ԱՄՆ–ի բոլոր հիսուն նահանգներում (որոնք, ի դեպ, ոչ թե պարզապես նահանգներ են, այլ իրականում՝ պետություններ, որոնք սակայն կամավորապես Դաշնային իշխանություններին են զիջել իրենց՝ արտաքին հարաբերություններ և ռազմական քաղաքականություն վարելու իրավունքը), բնակվում են թե՛ լիբերալ, թե՛ պահպանողական քվեարկողներ։ Դա նշանակում է, որ բոլոր նահանգները «մանուշակագույն» են, այսինքն՝ կարմիր և կապույտ գույնի խառնուրդն են։ Դրանցից յուրաքանչյուրը ընտրությունների քարտեզի վրա կարմիր կամ կապույտ գույնով են նշանակվում միայն պայմանականորեն, այսինքն, երբ որևէ կողմը՝ «կարմիրները» կամ «կապույտները», հավաքում են ձայների հարաբերական կամ բացարձակ մեծամասնությունը ։ Այնուամենայնիվ, որոշ նահանգների «կապույտ», իսկ մյուսների՝ «կարմիր» ընկալվելը ուժեղացավ շնորհիվ այն բանի, որ կուսակցական կայունությունը աստիճանաբար մեծանում էր ընտրությունից ընտրություն՝ սկսած 2000 թվականի ԱՄՆ–ի նախագահական ընտրություններից մինչև 2004 թվականի ԱՄՆ–ի նախագահական ընտրությունները։ Մասնավորապես, այդ ժամանակ միայն երեք նահանգ փոխեցին իրենց «գույնը»։ Այնպես որ, 2016 թվականի ԱՄՆ–ի նախագահական ընտրությունների ժամանակ 50 նահանգներից 37–ը քվեարկեցին նույն ա՛յն կուսակցության թեկնածուի կողմ, որի կողմ իրենք քվեարկել էին ամեն նախագահական ընտրության ժամանակ՝ այն բանից ի վեր, ինչ 2000 թվականին կարմիր–կապույտ տերմինաբանությունը ժողովրդականություն սկսեց վայելել։
2016 թվականի «էքզիթ փոլ»՝ ընտրատեղամասից դուրս եկած ընտրողների հարցում
Աղբյուրը՝ ՙՆյու Յորք Թայմս՚ թերթի անցկացրած էքզիթ փոլ–ի արդյունքները․ 2016 թ․ նոյեմբերի 8։․ 24,537 surveyed
Աղբյուրը՝ CNN–ի էգզիթ փոլը, CNN Exit Polls 2016: 24,558 surveyed
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններ Կատեգորիա:Քաղաքական նորաբանություններ
Մեծ երկնագույն անցք
Մեծ երկնագույն անցք (Great Blue Hole), խոշոր երկնագույն անցք, տեղակայված Բելիզի արգելախութերի մաս հանդիսացող Լայտհաուս Ռիֆ օղակակղզու կենտրոնում։ Անցքն իրենից ներկայացնում է 300 մ տրամագծով և 124 մ խորությամբ կլոր կարստե խառնարան։
Տվյալ երկրաբանական գոյացությունը ի սկզբանե համարվել է վերջին սառցե դարաշրջանի ժամանակ ձևավորված կրաքարային քարանձավերի համակարգ։ Ծովի մակարդակը այն ժամանակ եղել է զգալիորեն ցածր, բայց երբ օվկիանսը բարձրացել է քանդելով խորտակված քարանձավի ծածկը, ձևավորվել է կրաստե խառնարան (Բելիզիի ափերի համար բավականին տարածված ռելիեֆ)։ Երկնագույն անցքը հայտնի դարձավ ֆրանսիացի հետազոտող Ժակ Իվ Կուստոի շնորհիվ, ով ընդգրկեց այն սուզվելու համար նախատեսված աշխարի 10 լավագույն վայրերի ցանկում։ 1972 թվականին նա իր Կալիպսո նավով չափեց անցքի խորությունը և հաստատեց նրա առաջացման թեորիան ։ Մեկ տեղանի սուզանավերով սոզվելով անքի մեջ, արշավախմբի մասնակիցները հայտնաբերեցին մեծածավալ ստալակտիտներ, որոնցից մի քանիսը գտնվում էին ուղղահայաց 10—13° անկյան տակ, ինչը ցույց էր տալիս ներքևում գտնվող սարահարթի երկրաբանական տեղաշարժը և թեքությունը։
Մակընթացությունների ժամանակ Մեծ երկնագույն անցքի վայրում գոյանում է իրական ջրապտույտ, իր մեջ ձգելով այն ամենը ինչ գտնվում է ջրի մակերեսին՝ ջրիմուռներ, տախտակներ, նավեր։ Այդ ջրապտույտներում մարդիկ հաճախ են մահանում։ Մակընթացությունների սկսվելու ժամանակ անցքի միջից սկսում է ժաթքել հզոր ջրային շատրվաններ, երբեմն տարբեր տեսակի ազբի պարունաությամբ ։
Չնայած տեղի դժվար հասանելիությանը (Բլիզ քաղաքից մոտ 96 կմ) Մեծ կապույտ անցքը համարվում է հանրամատչելի վայր ռեկրացիոն (զվարճալի) դայվինգի համար։ Այստեղ սուզորդները կարող են տեսնել մի քանի հետաքրքիր ձկնատեսակներ։
Կրաստե անդունդի հարևանությամբ գտնվող ծովալճակների նստվածքային ապարներիների տիտանի և ալյումինի փոխհարաբերությունների անալիզը ցույց է տվել, որ 800 թ.-ից 900 թվականների և 1000 թ.-ից 1100 թվականների մեջ ընկած ժամանակահատվածները Յուկատանում եղել են ծայրահեղ չորային շրջաններ, ինչը հանգեցրել է հնագույն մայաների քաղաքակրթության գյուղերի անկմանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելիզի աշխարհագրություն
Ստրենդ (փողոց)
Ստրենդ (Strand), Լոնդոնի կենտրոնական փողոցը, որը միացնում է իրար Վեստմինստեր և (քաղաքական կյանքի կենտրոն) և Լոնդոնյան Սիթի (գործնական ակտիվ կենտրոն) Տրաֆալգարյան հրապարակից և շարունակվում է հասնելով մինչև Ֆլիտ Ստրիտ։
Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Բաբանեխի
Բաբանեխի, երկիր հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում։ Հայտնի է ուրարտական արձանագություններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնագույն երկրներ
Հովհաննես Մանթարլյան
Հովհաննես Մանթարլյան, հայ ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան, սպորտի վարպետ։ Աչքի է ընկել ֆիզիկական լավ պատրաստականությամբ, գլխով հմուտ խաղով։ 1960-1963 թվականներին Երևանի «Սպարտակ» և «Արարատ» թիմերի կազմում հանդես է եկել ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում։ Անցկացրել է 97 խաղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կենտրոնական պաշտպաններ Կատեգորիա:Հայ սպորտի վարպետներ
Հրանտ Ավետիսյան (այլ կիրառումներ)
Հրանտ Ավետիսյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Գայնիի շրջան
Գայնիի շրջան (Гайнский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1926 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գայնի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 14934,2 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15813 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1,06 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերմի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Կոզմա (Վոլոգդայի վտակ)
Կոզմա (Козьма), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլոգդա գետի աջ ափում՝ 59 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Գորնոզավոդսկի շրջան
Գորնոզավոդսկի շրջան (Горнозаводский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1965 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գորնոզավոդսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 7057,2 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 27078 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,84 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերմի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Ռոբերտ Այլեր
Ռոբերտ Այլեր (Robert Michael Iler, ), ամերիկացի դերասան, հայտնի է դարձել «Սոպրանոները» քրեա-դրամատիկական սերիալում Էյ-Ջեյ Սոպրանոյի դերի շնորհիվ, որը 1999-2007 թվականներին ցուցադրվել է HBO հեռուստաալիքով։
Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորքում՝ իռլանդական ծագում ունեցող ընտանիքում ։
Կարիերա
Առաջին անգամ էկրանին հայտնվել է 1995 թվականին Մերիլին Մենսոնի «Dope Hat» սինգլի տեսահոլովակում։
Խնդիրներ օրենքի հետ
2001 թվականի հուլիսին Այլերը ձերբակալվել էր բրազիլացի երկու զբոսաշրջիկներին թալանելու փորձ կատարելու և մարիխուանա օգտագործելու համար։ Գողությունը խոստովանելու դիմաց նա ստացել է երեք տարի պայմանական ազատազրկում ։ Այլերի շահերը պաշտպանում էր հայտնի փաստաբան Մայքլ Բախները ։
2005 թվականի հոկտեմբերի 23-ին թղթախաղի անօրինական ակումբներ ոստիկանների այցի ժամանակ նկատվել է «Ace Point» ակումբի այցելուների թվում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Մուրոն
Մուրոն (Mouron), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 79 մարդ, բնակչության խտությունը` 12.34 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.4 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 55 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 38 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 27-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 11։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,1 %։ 27 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 24 անձ (15 տղամարդ և 9 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 11 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Փիքադիլի (փողոց)
Փիքադիլի (Piccadilly), Լոնդոնի Վեստմինստերի ամենալայն և մարդաշատ փողոցներից է։ Անցնում է Փիքադիլիի հրապարակից (արևելքում) մինչև Հայդ-զբոսայգին (արևմուտքում)։ Լավագույն տեղական տեսարժան վայրը Գեղարվեստական թագավորական ակադեմիայի շենքն է։
Պատմություն
Մինչև XVII դարը փողոցի հատվածներից մեկը հայտնի էր Պորտուգալիա անունով, ավելի ուշ փողոցն էլ կոչվեց Պորտուգալական։ «Պիքադիլի» անվանումը ստացել է Ռոբերտ Բեյկերի առանձնատան անվանումից՝ piccadill։
Արտաքին հղումներ
Անգլիայի փողոցներ
Ռերյո
Ռերյո (Reyrieux) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր շրջանի կազմի մեջ։ Մտնում է Ռերյո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 380 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 20 կմ է և 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կոմունայի արևմտյան մասում հոսում է Սոնա գետը։
Կլիմա
Կլիման ցամաքային է ՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 4093 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 2581 մարդկանցից 1876-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 705-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 72,7% է, 1999 թվականին՝ 69,9%)։ 1876 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1793-ը (952 տղամարդ, 841 կին), գործազուրկ է եղել 83 մարդ (39 տղամարդ և 44 կին)։ 705 պասիվներից 324 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 236-ը՝ թոշակառու, 145 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Գուբախայի շրջան
Գուբախայի շրջան (Губахинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գուբախա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1009,5 կմ²։
Բնակչություն
2007 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40800 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 40,42 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերմի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Հարութիկ Ռուբենյան
Հարութիկ (Արիստիդիս) Արտուշի Ռուբենյան (Αριστίδης Ρουμπενιαν, ), հունահռոմեական ոճի խորհրդային և հունաստանցի հայ ըմբիշ, ԽՍՀՄ չեմպիոն (1988), Հունաստանի բազմակի չեմպիոն (1993-1997), Եվրոպայի առաջնության կրկնակի մեդալակիր (1988, 1994), Աշխարհի գավաթի հաղթող (1990), Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1996)։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1985) ։
Կենսագրություն
Հարութիկ Ռուբենյանը ծնվել է 1966 թվականի հուլիսի 5-ին, Ցելինոգրադում (այժմ` Աստանա)։ 1969 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լենինական (այժմ` Գյումրի), որտեղ 9 տարեկանում Արամ Սարգսյանի գլխավորությամբ սկսել է զբաղվել հունահռոմեական ըմբշամարտով։ 1984 թվականին դարձել է պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ 1985 թվականին` պատանիների աշխարհի չեմպիոն։ 1988 թվականին նա հաղթել է ԽՍՀՄ մեծահասակների առաջնությունում, որից հետո ընդգրկվել է ԽՍՀՄ հավաքական, որի կազմում դարձել է Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1988) և Աշխարհի գավաթակիր (1990) ։
1992 թվականին Ռուբենյանը տեղափոխվել է Հունաստան և հետագայում հանդես եկել այդ երկրի դրոշի ներքո՝ Արիստիդիս Ռուբենյան անունով։ 1994 թվականին նա նվաճել է Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալը, իսկ 1996 թվականին մասնակցել է Ատլանտայում կայացած օլիմպիական խաղերին։ 1997 թվականին նա դարձել է Միջերկրական խաղերի բրոնզե մեդալակիր ։