cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շվեյցարիա
Թատրոն
Շվեյցարիայում թատերարվեստը զարգացել է միաժամանակ երեք լեզուներով (ֆրանսերեն, անգլերեն, իտալերեն)։ Պահպանվել են ժողովրդական թատրոնի ավանդույթները։ 16-րդ դարի առաջատար ժանրը դարձել է ժողովրդական դրաման, որն արտահայտել է ժողովրդական շարժման գաղափարները։ Առաջին պրոֆեսիոնալ թատերախմբերը կազմակերպվել են 19-րդ դարի սահմանագծում, Մանկտ Գալլենում, ապա՝ Լոզանում, Ժնևում և այլ քաղաքներում։ Ավելի շատ բեմադրվել են գերմանացի և ֆրանսիացի հեղինակների պիեսներ։ 1940-ական թվականներին սկսվել է Շվեյցարիայի թատրոնի վերելքը։
Ցյուրիխի դերասանների տունը համարվում է գերմանալեզու թատրոների մեջ առաջինը։ Այստեղ ներկայացվել են Բերտհոլտ Բրեխտի բազմաթիվ ստեղծագործություններ։ Նաև Մաքս Ֆրիշի և Ֆրիդրիխ Դյուրենմաթի ստեղծագործություններից շատերը բեմադրվել են այստեղ։ 2002, 2003 թվականներին «Թատրոն» ամսագրի չափանիշների համաձայն ընտրվել է տարվա լավագույն թատրոն։
1891 թվականին Ցյուրիխում բացվեց օպերայի շենքը, որտեղ անցկացվեցին բազմաթիվ պրեմիերաներ և բեմականացումներ։ Միջազգային օպերային բեմերի աստղերին պարբերաբար կարելի էր տեսնել Ցյուրիխի օպերայի բեմին։ Հաճախ տեղի էին ունենում բալետներ և երաժշտական թատրոններ։ Սակայն բացումից հետո դերասանները պետք է բավարարվեին միայն օպերայով, որոշ ժամանակ հետո շենքը վերանվանվեց օպերայի և բալետի թատրոն։
1957 թվականից սկսած Հանս Ռայնհարտ-Ռինգը, որը յուրաքանչյուր տարի տեղի է ունենում Շվեյցարիայի մշակութային թատրոնում համարվում է լավագույն մրցանակը շվեյցարական թատրոնի կյանքում։
Երկրի մշակութային հարստությունը հնարավորություն է տրված բացահայտելու ավելի քան 600 թանգարաններում, որոնցից ամենահայտնիներից են շվեյցարական Ազգային թանգարանը Ցյուրիխում, Արվեստի թանգարանը Բազելում, ինչպես նաև Լյուցերնի տրանսպորտի տունը, Լա Շո Դը Ֆոյի ժամացույցի միջազգային թանգարանը, Լոզանի Օլիմպիական կամ Ժնևի Կարմիր խաչի թանգարանը։ «Պրո Հելվեցիա» բարեգործական հիմնադրամը ստեղծվել է Շվեյցարիայի մշակութային հարստությունը պահպանելու, ինչպես նաև այն արտասահմանում հանրահայտ դարձնելու նպատակով։
Կինո
Շվեյցարիայում առաջին լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմը՝ «Կոնֆեդերացիայի ծագումը», ստեղծվել է 1924 թվականին։ Մինչև 1960-ական թվականներ Շվեյցարիայում կինոյի լեզուն գլխավորապես գերմաներենն էր։ Սալոնային մելոդրամներում, կոմեդիաներում, ռեկլամային ֆիլմերում առանձնանում էին առաջադեմ, կինոռեժիսոր-վավերագրողներ Ա․ Վեկսլերի, Է․ Լայզերի ստեղծագործությունները և Լ․ Լինդբերգի գեղարվեստական ֆիլմերը։
Ամբողջ Եվրոպայում Շվեյցարիան ունի երիտասարդ կինոյի պատմություն։ Կինոմատոգրաֆիան զարգացում ապրեց 1930-ական թվականներին, երբ սկսվեց ներգաղթի տարիները շատ արվեստագետներ և ձեռնարկատերեր եկան Շվեյցարա և այսպիսով այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեց բեղուն մի շրջան կինոյի ոլորտում։ 1950-ական թվականների սկզբին ամենահեղինակավոր կինոնկարը դարձավ ավստրիացի Լազար Վեկսլերի ֆիլմը, վերջինս հիմնել է Պրեզենս-ֆիլմ կինոընկերությունը, այն այդ ժամանակաշրջանի ամենաազդեցիկ կինոընկերությունն էր։ Պրեզենս- ֆիլմի հաջողակ և հայտնի ռեժիսոր Լեոպոլդ Լինդբերգը իր բեղուն աշխատանքի շնորհիվ չորս Օսկար և բազում փառատոններից շատ մրցանակներ է ստացել։
Ինչպես Եվրոպական բոլոր երկրներում այդ թվում նաև Շվեյցարիայում կինոարտադրությունը կախված է ֆիլմերի պետական ֆինանսավորումից։ Այնուամենայնիվ, ֆինանսավորումը բավարար է միայն փոքր ֆիլմեր նկարահանելու համար։ Վերջերս պատմության մեջ մի քանի շվեյցարական ֆիլմեր հասել են միջազգային ճանաչման։ Ալտերնատիվ մրցակցության բացակայության հետևանքով հիմնականում ամերիկյան ֆիլմերը մեծ տարածում են գտել Շվեյցարիայի բոլոր մասերում։ Կինոարվեստում գերիշխում է ԱՄՆ-ի արտադրանքը, քանի որ մուտքի թույլտվության վճարները Եվրոպայում ամենաբարձրն են։ Շվեյցարական ամենահայտնի ֆիլմը Շվայցերմախեր (Die Schweizermacher)։  Հումորային ֆիլմերի շարքին են դասվում  Դանիել Շմիդի «Վերջին օրերը Շվեյցարիայում»  և  Ուրս Օդերմաթի  «Գնված երջանկություն» ֆիլմերը, որոնք շատ սիրված են ոչ միայն Շվեյցարիայում, այլ նաև նրա սահմաններից դուրս։ Օսկարակիր ֆիլմերի շարքին են պատկանում Խավիեր Կոլլերի «Հույսի ճանապարհ» 1991 թվականի ֆիլմը։ Ֆիլմը պատմում է մի քուրդ ընտանիքի մասին,որը Շվեյցարիա էր եկել լավ կյանք  փնտրելու։ Արձանագրվել են հաջողություններ կապված շվեյցարական կինեմատոգրաֆիայի հետ։ Շվեյցարիացի ռեժիսոր  Մարկ Ֆորսթերը ստացել է Օսկար «Հրեշների պարահանդեսը» ֆիլմի համար։ Վերջերս հաջողություն են ունեցել նաև  «Իմ անունը Եվգեն է», «Հայդի» և «Շելլեն-ՈՒռսլի» ֆիլմերը։
Միջազգային ֆիլմերի ամենահաջողակ պրոդյուսեր շվեյցարացի Արթուր Քոնն է, ով 4 անգամ առաջադրվել է Օսկարի համար և նվաճել է երեք Օսկար` լավագույն վավերագրական ֆիլմերի համար։
Ամեն տարի օգոստոսին տեղի է ունենում Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոնը, որն աշխարհում ամենակարևոր միջազգային կինոփառատոներից մեկն է։ Վերջին փառատոնը Ցյուրիխի կինոփառատոնն էր, որն առաջին անգամ տեղի էր ունեցել 2005 թվականին։
Սպորտ
Երկրի լեռնային ռելիեֆը ազդեցություն է ունեցել բնակչության զբաղմունքի, հանգստի, պահվածքի վրա։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին երկրում սիրված սպորտաձևերից է դահուկասահքը։ Լեռներում զբոսաշրջային հանգստավայրերի աճով երկիրը վերջապես դարձավ ձմեռային սպորտաձևի կենտրոն։ Սիրված սպորտաձևերից են դահուկասահքը, խաչաձև լեռնադահուկային սպորտաձևը, և ավելի ուշ արդեն նաև սնոուբորդը։ Փոփոխված ժողովրդագրության և հատկապես միգրացիայի հետևանքով, վերջին տարիներին բնակչության ազատ ժամանցի ձևերը զգալիորեն փոխվել են։ Լեռնադահուկային սպորտով զբաղվողների թիվը վերջին ժամանակներս նվազել է։ Երկրի լանդշաֆտն ունի բարենպաստ դիրք նաև ամառային սպորտաձևերի և լեռնագնացության համար։ Շվեյցարիայում կան մեծ թվով գիմնաստիկայի ակումբներ, որպես կանոն յուրաքանչյուր գյուղում կա ամենաքիչը մեկ ակումբ։ Շվեյցարական ավանդական սպորտաձևերից են ալպիական ըմբշամարտը (շվինգեն) և հորնուսեն։ Ժամանակի ընթացքում ալպիական ըմբշամարտը տարածում է գտել ամբողջ երկրի սահմաններում այդ թվում նաև ծայրամասերում, իսկ հորնուսենը տարածված էր միայն ծայրամասերում։
Թիմային սպորտաձևերը ունեն առաջնահերթ բնույթ, ամենից առաջ կարելի է նշել ֆուտբոլը, վոլեյբոլը, ձեռքի գնդակը և հոկեյը։ Սառույցի հոկեյը և ֆուտբոլը համարվում են երկրում պրոֆեսիոնալ սպորտաձևեր և բնակչության մեծամասնությունը ձբաղվում է այս սպորտաձևերով։ Շվեյցարիայի ազգային հոկեյի լիգան աշխարհի ամենաուժեղներից է։
Շվեյցարիայի օլիմպիական խաղերի հովանավորը շվեյցարական սպորտային ֆեդերացիաների կազմակերպությունն է։
Շվեյցարիան հանդես է եկել բազմաթիվ հաջող մարզիկներով, հատկապես լեռնադահուկային և բոբսլեյ սպորտաձևերը, որտեղ շվեյցարացի մարզիկները գլխավորում են առաջին հորիզոնականները, հատկապես 1970-1980-ական թվականներին։ Վերջերս շվեյցարացի մարզիկները եզակի հաջողություններ ունեցան. թենիսի ոլորտում հաջողություններ են ունեցել Ռոջեր Ֆեդերերը, այդ թվում նաև Գրանդ-Սլամ մրցաշարի հաղթողներ Մարտինա Հինգիսը և Սթեն Վավրինկան։
1928 և 1948 թվականների ձմեռային օլիմպիական խաղերը տեղի է ունեցել Սուրբ Մորից վայրում։ 2020 թվականի երիտասարդական ձմեռային օլիմպիական խաղերը տեղի կունենան Լոզանում։
2006 թվականի Շվեյցարիայում տեղի են ունեցել 230,000 սպորտային միջոցառումներ, որի համար ներդրվել են շուրջ 1․2 միլիարդ շվեյցարական ֆրանկ, դրանից 68-ը խոշոր սպորտային իրադարձություններ են, որոնց համար հատկացված դրամային շրջանառությունը կազմել է 355 մլն շվեյցարական ֆրանկ։ Սպորտային միջոցառումները տեղի են ունենում շատ հաճախակի օրինակ թեթև ատլետիկայի աշխարհի առաջնությունը Ցյուրիխում, ատլետիկ մրցումները Լոզանում,  թենիսի առաջնությունը Բազելում  և այլն։
Հայերը Շվեյցարիայում
Շվեյցարիա եկած առաջին հայերը (17-18-րդ դարեր) եղել են առևտրականներ։ 19-րդ դարի կեսից Շվեյցարիա են եկել հայ երիտասարդներ բարձրագույն կրթություն ստանալու նպատակով։ 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին Շվեյցարիայում ապաստան էին գտնում քաղաքական վտարանդիները։ Այստեղ լայն գործունեություն են ծավալել հայ ազգային կուսակցությունների գործիչները, հրատարակել են մամուլ և քաղաքական գրականություն։ 1907 թվականին Լոզանի հայ ուսանողները հիմնել են «Արմենիա» միությունը, իսկ 1914 թվականին՝ «Տեղեկատու բյուրո»։ Ազգային կյանքը համեմատաբար ավելի կազմակերպված էր ժնևում, որտեղ 20-րդ դարի․ սկզբին կազմավորվել էր հայ համայնք։ Հայերի թիվը Շվեյցարիայում սկսել է աճել 1920-ական թվականների վերջին և, հատկապես, երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ ի հաշիվ Ստամբուլից և Եվրոպայի հայ գաղութներից եկած ընտանիքների։ 1920-ական թվականների Լոզանի և Ժնևի միջև գտնվող Բենիեն գյուղում տեղավորվել է Ստամբուլ փոխադրված հայկական որբանոցը, որին կից գործել է նախակրթարան։ 2012 թվականին Շվեյցարիայում հաշվվում է ավելի քան 5 հազար հայ, որոնք բնակվում են Ժնևում, Լոզանում, Ցյուրիխում։ Շվեյցարահայերը հիմնականում առևտրականներ, բարձրորակ մասնագետներ, ձեռնարկատերեր, բանկերի պաշտոնյաներ են։ Զգալի թիվ են կազմում ուսանողները։ Գաղութի ազգային կյանքը կազմակերպում է «Շվեյցարիայի հայոց միությունը» (կենտրոնը գտնվում է Ժնևում), որի վարչությունն ընտրվում է 4 տարին մեկ անգամ, հրատարակում է «Ցոլք» պարբերականը (հայերեն և ֆրանսերեն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Եվրոպայի երկրներ Կատեգորիա:Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Շվեյցարիա Կատեգորիա:Իտալախոս երկրներ և տարածքներ
Ֆրանսիսկո դե Պաուլա դե Բուրբոն
Ֆրանսիսկո դե Պաուլա Անտոնիո դե Բուրբոն և Բուրբոն Պարմացի (Francisco de Paula Antonio de Borbón y Borbón-Parma, ), իսպանացի ինֆանտ, Չարլզ IV թագավորի և Մարիա Լուիզա Պարմացու կրտսեր որդին, Իզաբելլա II թագուհու հորեղբայրն ու աները։
Երիտասարդ ինֆանտի կրթությունն ընդհատվել է Պիրենեյան պատերազմների պատճառով։ 14-ամյա Ֆրանցիսկոսի վտարումը 1808 թվականի մայիսին առաջ բերեց Մադրիդի ապստամբությունը, որը դաժանորեն ճնշվեց ֆրանսիական զորքերի կողմից։ Հաջորդ տասը տարին նա ծնողների հետ աքսորում ապրեց՝ սկզբում Մարսելում, ապա՝ Հռոմում։
1818 թվականին Ֆրանսիսկո դե Պաուլան վերադարձավ Իսպանիա, որտեղ թագավորի եղբայր Ֆերդինանդ VII-ը նրան շնորհեց բազմաթիվ պատիվներ և արտոնություններ։ Ֆրանցիսկոն հետաքրքրվել է գեղարվեստական գործունեություն ծավալելու ուղղվածությամբ՝ որպես նկարիչ և երգիչ։ 1819 թվականին նա ամուսնացավ իր զարմուհու՝ արքայադուստր Լուիզա Կառլոտա Բուրբոն-Սիցիլիացու հետ, որը իր քրոջ՝ Մարիա Իզաբելլայի ավագ դուստրն էր։ Զույգը տասնմեկ երեխա ուներ, ովքեր ակտիվորեն միջամտում էին Իսպանիայի քաղաքական կյանքին։ Լուիզա Կարլոտան մեծ ներդրում է ունեցել իսպանական գահը իր հարս թագուհի Իզաբելլա II-ին անցնելու գործում։
Իզաբելլա II թագուհու ռեգենտության ժամանակ Ֆրանսիսկո դե Ասիսը վտարվեց թագուհի Մարիա Քրիստինա Բուրբոն-Սիցիլիացու կառավարությունից։ Նա և իր կինը դարձան ընդդիմադիր՝ հանդես գալով լիբերալների դեմ և ստիպված եղան լքել Իսպանիան՝ 1838 թվականին տեղափոխվելով Ֆրանսիա։ Նրանք վերադարձան Իսպանիա Մարիա Քրիստինայի իրավահաջորդ Բալդոմերո Էսպարտերոյի օրոք։ Ներգրավված լինելով նրա դեմ դավադրության մեջ՝ նրանք նորից ստիպված եղան աքսորվել։ Թագուհի Իզաբելլա II-ի չափահաս դառնալուց հետո նրանք կարողացան վերադառնալ։ Ինֆանտը և նրա կինը կենտրոնացրին իրենց բոլոր ջանքերը, որպեսզի ամուսնացնեն իրենց որդի Ֆրանսիսկո դե Ասիսին տիրող թագուհու հետ։ Լուիզա Կարլոտան մահացավ 1844 թվականին։ 1846 թվականին նրանց որդին ամուսնացավ թագուհու հետ։ Դրանից հետո Ֆրանսիսկո դե Պաուլան դառնում է թագուհու սկեսրայրը և նշանավոր պաշտոն է զբաղեցնում Իզաբելլա II թագուհու արքունիքում։ Սակայն երբ նա փորձեց խառնվել քաղաքականությանը, 1849 թվականին կրկին աքսորվեց արտերկիր։ 1852 թվականին թագուհու համաձայնությամբ երկրորդ ամուսնությունը կնքեց և տասներկու տարի անց մահացավ։
Երիտասարդություն
Ինֆանտ Ֆրանսիսկո դե Պաուլա Անտոնիո դե Բուրբոն և Բուրբոն-Պարմա (Francisco de Paula Antonio de Borbón y Borbón-Parma) ծնվել է 1794 թվականի մարտի 10-ին Առանխուեսի թագավորական պալատում. ։ Նա դարձավ Իսպանիայի թագավոր Չարլզ IV-ի (1748–1819) և Մարիա Լուիզայի Բուրբոն Պարմացու (1751–1819) տասնչորսերորդ զավակը։ Հոր կողմից նա Սաքսոնիայի թագավոր Չարլզ III-ի և Մարիա Ամալիայի թոռն է, իսկ մոր կողմից՝ Պարմայի դուքս Ֆիլիպ I-ի և Ֆրանսիայի թագավոր Լուի XV-ի դուստր Մարիա Լուիզա Էլիզաբեթ թոռը։ Ինֆանտի պապերը հարազատ եղբայրներ էին` Ֆիլիպ V թագավորի և Իզաբելլա Ֆարնեզեի երկու որդիները։ Երիտասարդ ինֆանտի ծնողներն ամուսնացել են քսանինը տարի առաջ, և ինֆանտը նրանց վերջին երեխան էր։ Որպես ընտանիքի ամենափոքրը, նա համարվում էր իր մոր սիրելին ։
Ֆրանցիսկոսի հայրը լավ կառավարիչ էր, միևնույն ժամանակ ֆիզիկապես կոփված անձնավորություն էր, սակայն, արքունիքում շատերի կարծիքով, նա չուներ հատուկ ինտելեկտուալ ունակություններ և չափազանց դյուրահավատ էր ։ Չնայած նրան, որ նա համարվում էր եվրոպական հզոր միապետ, նա երբեք չէր անհանգստանում պետական գործերով՝ հաճախ դրանք թողնելով իր կնոջը կամ Մանուել Գոդոյին՝ իր ամենամոտ գործընկերոջն ու ընկերոջը ։ Ինֆանտի մայրը եղել է ընտանիքի գլուխը և մեծ ազդեցություն է ունեցել թագավորի վրա։ Մարիա Լուիզան կառավարման ողջ ղեկը հանձնեց Մանուել Գոդոյին, որը արքունիքում համարվում էր նրա սիրեկանը, իսկ նրա երեխաների՝ Մարիա Իզաբելլայի և Ֆրանցիսկոսի հայրությունը վերագրվում էր նրան, այլ ոչ թե թագավորին։ Այնուամենայնիվ, շատ ժամանակակից պատմաբաններ և կենսագիրներ այս փաստը համարել են անհավանական և չապացուցված ։
Մանուկ հասակում Ֆրանցիսկոսն ուներ սպիտակ մազեր, շագանակագույն աչքեր և դեմքի նուրբ արտահայտություն ։ 1800 թվականի գարնանը, երբ ինֆանտը վեց տարեկան էր, նա ամբողջ թագավորական ընտանիքի հետ պատկերված էր ՖրանսիսկոԳոյայի հայտնի՝ «Չարլզ IV-ը և նրա ընտանիքը» նկարում ։
Ֆրանցիսկոսի կրթությունը տարբերվում էր նրա ավագ եղբայրների՝ Աստուրիայի արքայազն Ֆերդինանդի և Կառլոս Ավագի ստացած կրթությունից ։ Ուսումնական ծրագիրը, որով նա պետք է կրթվեր, կազմել է այն ժամանակվա ամենահայտնի ուսուցիչ Յոհան Հայնրիխ Պեստալոցցին ։ Պեստալոցցիի կրթական համակարգը կիրառվում էր ողջ Իսպանիայում, և գիտնականը համոզեց թագավորական ընտանիքին փորձարկել այն երիտասարդ Ֆրանցիսկոսի վրա ։ Ծնողները ցանկանում էին, որ իրենց կրտսեր որդին ծառայեր ռազմական նավատորմում, սակայն նրա կրթությունն ընդհատվեց Իսպանիայում նապոլեոնյան պատերազմների պատճառով ։
Կարլոս IV թագավորի և նրա որդու՝ Առանխուեսում խռովությունից հետո կառավարության ղեկավար դարձած Ֆերդինանդի միջև հակամարտությունը լուծելու պատրվակով Նապոլեոնը հորն ու որդուն հրավիրեց Բայոն, Ֆրանսիա ։ Նրա ճնշման տակ նա ստիպեց հորն ու որդուն հրաժարվել իսպանական թագից իր առաջ։ Նապոլեոնը գահը հանձնեց իր եղբորը՝ Ժոզեֆ Բոնապարտին, իսկ թագավորական ընտանիքի մնացած անդամները ստիպված եղան անմիջապես լքել իսպանական թագավորությունը ։
Աքսոր
Հաջորդ վեց տարիների ընթացքում թագավորական ընտանիքի բոլոր անդամներն ապրել են աքսորում։ Ֆերդինանդ VII-ը, նրա եղբայր Դոն Կառլոսը և ինֆանտ Դոն Անտոնիո Պասկալը գտնվում էին Վալանսե դղյակում խիստ հսկողության տակ ։ Ֆրանսիսկո դե Պաուլան այն ժամանակ դեռահաս էր, և նրան միայնակ թույլ տվեցին ուղեկցել Ֆրանսիայում աքսորված իր ծնողներին ։
Թագավոր Չարլզ IV-ը թագուհու և Ֆրանսիսկո դե Պաուլայի հետ Մանուել Գոդոյի առաջնորդությամբ ապրում էր Փարիզի հյուսիս-արևելքում գտնվող Կոմպիեն պալատում։ 1808 թվականի հոկտեմբերին նրանք տեղափոխվեցին Մարսել, որտեղ կլիման ավելի մեղմ էր ։ Նրանք այնտեղ անցկացրել են հաջորդ չորս տարիները։ Ֆրանսիսկո դե Պաուլայի քույրը՝ Էտրուրիայի գահընկեց արված թագուհի Մարի-Լուիզան, Նապոլեոնի կողմից բանտարկվել է Հռոմի մոտ գտնվող մենաստանում։ Իրենց դստերը ավելի մոտ լինելու համար թագավորն ու թագուհին որդու հետ միասին 1812 թվականի հուլիսին տեղափոխվում են Հռոմ, որտեղ հաստատվում են Բորգեզե պալատում։ Դրանից անմիջապես հետո Յոախիմ Մյուրատը, ով 1808 թվականից Նեապոլի թագավորն էր, արշավեց դեպի Հռոմ «կայսրի անունով»։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Վերոնա։ Նապոլեոնի վերջնական պարտությունից հետո թագավորական ընտանիքը վերադարձավ Հռոմ, որտեղ նրանք ապրում էին Պալացցո Բարբերինի պալատում ։
1815 թվականին Հարավային Ամերիկայի Միացյալ նահանգների դիվանագետները Չարլզ IV թագավորի աջակցությամբ առաջարկեցին Ֆրանսիսկո դե Պաուլային թագադրել որպես Լա Պլատա, Պերու և Չիլի գետերի Միացյալ Թագավորության թագավոր։ Պլանը մնաց նախագիծ, թեև դրա գաղափարական ոգեշնչողների թվում էին ժամանակի նշանավոր գործիչներ Մանուել Բելգրանոն և Բեռնարդինո Ռիվադավիան։
Վտարանդիության ժամանակ Ֆրանսիսկո դե Պաուլան գործնականում պատշաճ կրթություն չի ստացել։ Մանուել Գոդոյը, ով թագավորական ընտանիքի հետ լքել է Իսպանիան, նրան քաղաքականության դասեր է տվել։ Հռոմում ծնողները փորձել են որդուց քահանա սարքել և նրան տարել են վանքեր։ Տղան եկեղեցական հագուստ է կրել, իսկ Հռոմի Պապն առաջարկել է նրան կարդինալ դարձնել։ Բայց Ֆրանսիսկո դե Պաուլան երբեք չի ցանկացել իր կյանքը կապել եկեղեցու հետ ։ Աքսորում ինֆանտի մշտական ուղեկիցը Սուեկայի 2-րդ դքսուհի Կարլոտա դե Գոդոյն էր։ 1814 թվականին ինֆանտը դարձավ 20 տարեկան, Կարլոտան՝ 14։ Երիտասարդները սիրահարվեցին, և թագուհի Մարիա Լուիզը տվեց իր համաձայնությունը ամուսնության համար։ Սակայն շուտով Ֆրանսիսկո դե Պաուլան փոխեց իր միտքը ամուսնության հետ կապված։ Դժգոհ լինելով իր կողքին մշտական ներկայությունից՝ Ֆրանցիսկոսը գրեց իր եղբորը՝ Ֆերդինանդ VII-ին, որ թույլ տա իրեն հեռանալ, այնուհետև ծառայել իսպանական բանակում ։ Ֆերդինանդ VII-ը դարձավ Իսպանիայի թագավոր Նապոլեոնի տապալումից հետո։ Նա հորդորեց իր եղբորը գալ Իսպանիա, որպեսզի նա չամուսնանա Կարլոտայի հետ ։ 1816 թվականի օգոստոսին թույլ տրվեց ինֆանտ Ֆրանցիսկոյին վերադառնալ հայրենիք, ինչը մեծապես վրդովմունք առաջացրեց նրա ծնողների մոտ, որոնք հույս ունեին ոև նա կամուսնանա դքսուհի Գոդոյի հետ ։
Կադիսի դուքս
Ինֆանտ Ֆրանսիսկո դե Պաուլան վերադարձավ Իսպանիա 1818 թվականի ապրիլին ։ Թագավոր Ֆերդինանդ VII-ը թույլ չտվեց նրան միանալ բանակին, ինչպես ինքն էր ուզում՝ ի պատասխան նրան արտոնություններ շնորհելով։ Ինֆանտը ստացավ Կադիսի դուքս տիտղոսը և դարձավ Սանտյագոյի, Կալատրավայի, Ալկանտարայի և Մոնտեզի շքանշանների ասպետ՝ ստանալով մեծ շահույթ ։ Ինֆանտը նաև դարձավ Սուրբ Հովհաննես Երուսաղեմցու շքանշանի ասպետ։ Ստացել է Ֆրանսիայի Սուրբ Հոգու շքանշան և դարձել Արվեստի թագավորական ակադեմիայի պատվավոր անդամ ։
Այն բանից հետո, երբ Ֆրանցիսկոսը հաստատվեց թագավորական պալատում, նրա հայրը՝ Չարլզ IV-ը իր մահից կարճ ժամանակ առաջ սկսեց բանակցություններ վարել նեապոլիտանական արքայադուստր Լուիզա Կարլոտայի հետ նրա ամուսնության շուրջ ։ Նա Սիցիլիայի թագավոր Ֆրանցիսկոս I-ի և Ֆրանցիսկոսի քրոջ՝ Մարիա Իզաբելլա Իսպանացու ավագ դուստրն էր։ Դրանով հաստատվում էր ամուսնություն հորեղբոր և զարմուհու միջև՝ տասը տարվա տարբերությամբ։ Ֆերդինանդ VII թագավորը նույնպես համաձայնել է ամուսնությանը ։ 1819 թվականի մայիսի 15-ին նրանք հավատարմագրով ամուսնություն կնքեցին։ Մայիսի 14-ին Լուիզա Կարլոտան ժամանեց Բարսելոնա ։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել 1819 թվականի հունիսի 9-ին Մադրիդի թագավորական պալատում։ Ամուսինը 25 տարեկան է, կինը ընդամենը՝ 15 ։ Արքայադուստրը աշխույժ էր, սրամիտ, կամային, արագաշարժ և փառասեր։ Նա միանգամից սկսեց ղեկավարել ամուսնուն, շահեց թագավորի վստահությունը և սկսեց երեխաներ ծնել, և տասնմեկ երեխա ծնվեց 14 տարվա ամուսնության ընթացքում։ Նրանց բոլորին տրվել է Իսպանիայի ինֆանտի կոչում ։ Ընտանիքն ապրում էր Մադրիդի թագավորական պալատում, որտեղ նրանց համար հատուկ բնակարաններ էին հատկացվել։ Երբեմն նրանք այցելում էին Առանխուեսի և Սևիլիայի պալատները ։
Զույգը բավականին համեստ ապրելակերպ էր վարում։ Ինֆանտը միայն իսպանական գահի հինգերորդ հավակնորդն էր՝ իր եղբոր՝ Դոն Կառլոսից և նրա երեք որդիներից հետո։ Ակնկալելով ունենալ ժառանգներ՝ Ֆերդինանդ VII-ը, ով իր առաջին երկու կանանցից ժառանգներ չուներ, երրորդ անգամ ամուսնացավ Ֆրանցիսկոսի հարսանիքից չորս ամիս անց։ 1820-ական թվականներին Իսպանիան անընդհատ ցնցվում էր քաղաքական ճգնաժամերից, տնտեսությունը լավագույն վիճակում չէր։ Իսպանիայի տնտեսական հզորությունը խարխլվեց Ֆրանսիայի Անկախության պատերազմի և ամերիկյան մայրցամաքի գաղութների մեծ մասի կորստի պատճառով։ 1820 թվականի հեղափոխությունը թագավորին ստիպեց ընդունել 1812 թվականի լիբերալ սահմանադրությունը։ Այս շրջանը տևեց երեք տարի։ 1823 թվականին Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի, Պրուսիայի և Ավստրիայի հավանությամբ ֆրանսիական բանակը ներխուժեց Իսպանիա և վերականգնեց թագավորի բացարձակ իշխանությունը։ Այնուամենայնիվ, լիբերալների և պահպանողականների մշտական քաղաքական հակասությունները շարունակվեցին։ Այս պայքարում Ֆրանցիսկոսը աջակցեց իր եղբորը և բռնեց պահպանողականների կողմը ։ Ինֆանտի քաղաքական հայացքները բավականին չափավոր էին, և արքունիքում շատերը նրան համարում էին ավելի լիբերալ, քան պահպանողական ։
Իսպանիա վերադառնալուց հետո ինֆանտը ավելի շատ հետաքրքրված էր արվեստով, ավելի քիչ փորձում էր մտնել քաղաքականության դաշտ։ Մանուկ հասակում նա նկարչության դասեր է առել պալատական նկարիչ և մանրանկարիչ Անտոնիո Կարնիսերոյի մոտ, իսկ հայրենիք վերադառնալուց հետո դարձել է սիրողական նկարիչ։ Նրա որոշ գործեր, օրինակ՝ Սուրբ Հիերոնիմոսը, ներկայացվել են հանրությանը։ Բայց ինֆանտի հիմնական կիրքը երաժշտությունն էր։ Մինչ նա ստիպված էր եղել լքել Իսպանիան, նա երգի դասեր է առել Պեդրո Անսելմո Մարշալից և ջութակի դասեր Ֆրանչեսկո Վակկարիից ։ Նա համարվում էր լավ բաս երգիչ։ Նա բազմաթիվ հայտնի երաժիշտների հրավիրեց թագավորական պալատ և երգեց նրանց հետ ։ Նա նաև երգել է Թագավորական պալատի երաժշտական երեկոների ժամանակ՝ ընտանիքի և պրոֆեսիոնալ երգիչների ներկայությամբ ։ Իր պատանեկությունից մինչև կյանքի վերջ Ֆրանցիսկոսը հավաքել է երաժշտություն, որն ի վերջո կազմել է ավելի քան 700 պարտիտուր։ Այս հավաքածուն ձեռք է բերվել Իսպանիայի ազգային գրադարանի կողմից, որտեղ այն պահվում է մինչ օրս ։ Երբ թագավոր Ֆերդինանդ VII-ը 1830 թվականին ստեղծեց Մադրիդի թագավորական կոնսերվատորիան, Ֆրանցիսկոսը դարձավ վերջինիս պատվավոր անդամը։
Քաղաքական պայքար
Ֆերդինանդ VII թագավորը 1820-ական թվականներին մնացել է առանց ժառանգների։ Նրա երրորդ կինը՝ Մարիա Ժոզեֆա Սաքսոնիացին, ամուլ էր։ Սպասվում էր, որ Իսպանիայի հաջորդ թագավորը կլինի Դոն Կառլոսը, որը սերունդ ուներ պորտուգալացի ինֆանտ Մարիա Ֆրանցիսկայից։ Նա ուներ երեք որդի։ Ինֆանտ Ֆրանսիսկո դե Պաուլան աջակցում էր իր եղբայրներին Իսպանիայում բացարձակ միապետության պահպանման վերաբերյալ նրանց տեսակետներում, չնայած այն հանգամանքին, որ նրա անձնական տեսակետները շատ ավելի լիբերալ էին։ Նրա կինը՝ Լուիզա Կարլոտան, եռանդուն և գերիշխող կին էր, որը մշտապես իր ամուսնուն ներգրավում էր քաղաքականության մեջ ։ Չնայած նա անընդհատ հղի էր, բայց միշտ ժամանակ էր գտնում հասարակական գործերի համար։ Մի ժամանակ նա կտրականապես դեմ էր, որ Կառլոսը երբևէ ժառանգեր գահը, քանի որ վատ հարաբերությունների մեջ էր նրա կնոջ՝ Մարիա Ֆրանցիսկայի և նրա քրոջ՝ Բեյրայի արքայադուստր Մարիա Թերեզայի (Իսպանիայի և Պորտուգալիայի Պեդրո Կառլոսի կինը, Ֆրանցիսկոսի զարմիկը) հետ։ 1829 թվականի մայիսին թագուհի Մարիա Ժոզեֆան մահացավ, և Ֆերդինանդը հնարավորություն ունեցավ ևս մեկ անգամ ամուսնանա և նոր ժառանգներ ունենալ ։ Լավ հարաբերությունների մեջ լինելով թագավորի հետ՝ Լուիզա Կարլոտան համոզեց նրան ամուսնանալ իր քրոջ՝ Մարիա Քրիստինայի հետ։ Նրանց նշանադրությունը տեղի ունեցավ նույն թվականի դեկտեմբերին։ Այս ամուսնությունից ծնվել են երկու դուստրեր, որոնցից ավագը՝ Իզաբելլան, Լուիզա Կարլոտայի մեծ ճնշման ներքո ստացել է Աստուրիայի արքայադստեր և գահաժառանգի տիտղոսը։ Դոն Կառլոսն ու նրա ընտանիքը կտրականապես դեմ էին հաջորդաբար նման փոփոխությանը։ Այդ պատճառով նրանք ստիպված եղան լքել Իսպանիան ։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Ֆերդինանդը մահացավ 1833 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ։
Երեքամյա թագուհի Իզաբելլա II-ը գահ է բարձրացել մոր՝ ռեգենտուհի Մարիա Քրիստինայի օրոք։ Ինֆանտ Ֆրանսիսկո դե Պաուլան դժգոհ էր, որ չի ընդգրկվել նոր կառավարության կազմում։ Թագավորի մահից երեք ամիս անց թագուհի-ռեգենտ Մարիա Քրիստինան երկրորդ մորգանատիկական ամուսնության մեջ է մտնում թագավորական գվարդիայի սերժանտի հետ։ Լուիզա Կարլոտան վիճել է քրոջ հետ այս ամուսնության համար ։ Հետագա ամիսների ընթացքում Ֆրանցիսկոսը և նրա կինը գաղտնի բանակցություններ են վարում լիբերալների հետ Մարիա Քրիստինայի տապալման շուրջ։ Իսպանիան ընկղմվեց քաոսի մեջ այն բանից հետո, երբ Դոն Կառլոսը ուլտրա-ռոյալիստների հետ միասին փորձեց ուժով զավթել իշխանությունը՝ սանձազերծելով քաղաքացիական պատերազմ (1833-1839)։ Մարիա Քրիստինային հաջողվել է պահպանել իշխանությունը չափավոր կուսակցության օգնությամբ։ Նա սկսեց չվստահել իր չափազանց հավակնոտ քրոջը, և երբ Ֆրանցիսկոսը 1837 թվականին ընտրվեց Սենատի անդամ, նա հրաժարվեց ընդունել դա։ Քույրերի այս վերաբերմունքը լիովին վնասեց ընտանեկան կապերը, որոնք այդպես էլ չվերականգնվեցին ։ Հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում Ֆրանցիսկոսը կնոջ հետ միասին դավադրություն էր պատրաստում Մարիա Քրիստինայի թիկունքում՝ փորձելով նրան զրկել իշխանությունից։ Ի վերջո, Մարիա Քրիստինան հրամայեց նրանց ուղարկել արտասահման ։
Աքսոր և վերադարձ
1838 թվականի գարնանը Ֆրանցիսկոսի ընտանիքը աքսորի մեջ հաստատվել է Ֆրանսիայում։ Նրանց հետ ապրում էր ինֆանտի անձնական քարտուղար կոմս Փարսենթը ։ Զույգը դարձել է Ֆրանսիայի թագավոր Լուի Ֆիլիպի և նրա կնոջ՝ Լուիզա Կարլոտայի մորաքույր՝ Մարիա Ամալյայի մշտական հյուրը։ Դորոթեա Սագանը՝ դքսուհի դե Դինոն, ով հանդիպել է ընտանիքին ֆրանսիական թագավորի արքունիքում, նրանց նկարագրել է այսպես.
Վերադառնալով Իսպանիա՝ նրանք բնակություն հաստատեցին Բուրգոսում։ Էսպարտերոն արգելեց նրանց մուտքը մայրաքաղաք ։ Ի վերջո, նա թույլ տվեց նրանց ապրել Մադրիդում, բայց թագավորական պալատից դուրս։ Զույգը հույս ուներ ազդել երիտասարդ թագուհու վրա։ Նրանք ծրագրում էին իրենց որդիներին՝ Ֆրանսիսկո դե Ասիզայի և Էնրիկեին ամուսնացնել թագուհու և նրա քրոջ՝ ինֆանտ Լուիզա Ֆերնանդայի հետ։ Երբ նրանք փորձեցին կրկնակի դաշինք կնքել նրանց միջև, Էսպերտերոն վտարեց նրանց Մադրիդից՝ 1842 թվականի օգոստոսին բնակեցնելով Սարագոսայում ։
Ժամանելով Սարագոսա՝ զույգը դարձավ Էսպերտերոյի կառավարության դեմ ուղղված միջուկը։ Նոյեմբերին ինֆանտի կողմնակիցները փորձեցին պետական հեղաշրջում իրականացնել՝ տապալելով նրա ռեգենտը։ Նրա տեղը կզբաղեցներ Ֆրանսիսկո դե Պաուլան։ Երբ դավադրությունը բացահայտվեց, ամուսինները հերթական անգամ վտարվեցին Իսպանիայից։ Բայց նոր աքսորը կարճ տևեց։ 1843 թվականի հուլիսին չափավոր կուսակցությունը նրան միացած զինվորականների հետ տապալեց ռեգենտին։ Ապստամբները թագուհի Իզաբելային հռչակեցին չափահաս, իսկ Էսպերտերոյին վտարեցին Անգլիա ։
Ֆրանցիսկոսը կնոջ հետ վերադարձել է Իսպանիա։ Այդ ժամանակից ի վեր նրանք ապրում էին իրենց սեփական պալատում՝ Սան Խուանում, որը կառուցել է Ֆերդինանդ VII-ը Բուեն Ռետիրո այգու մոտ։ 1844 թվականի հունվարի 29-ին Լուիզա Կարլոտան հանկարծամահ է լինում կարմրուկից ։ Նա ընդամենը 39 տարեկան էր ։ Այրի դառնալուց հետո Ֆրանսիսկո դե Պաուլան շարունակեց ապրել Սան Խուան պալատում։ Նա երկրորդ ամուսնության ցանկություն է հայտնել՝ առաջարկություն անելով իր զարմուհուն՝ իր առաջին կնոջ քրոջը՝ Մարիա Կարոլինա Բուրբոն-Սիցիլիացուն, սակայն մերժում է ստացել ։ Նա վերականգնեց իր որդիների՝ թագուհու և նրա քրոջ հետ ամուսնանալու ծրագրերը։ Թագուհի Մարիա Քրիստինան դեմ էր նման միություններին։ Այնուամենայնիվ, ֆրանսիական դիվանագիտության ճնշման տակ նա այնուամենայնիվ համաձայնել է Իզաբելլայի ամուսնությանը Ֆրանսիսկո դե Պաուլայի որդու՝ Ֆրանսիսկո դե Ասիսի հետ։ Նա չկարողացավ ամուսնացնել իր երկրորդ որդուն՝ Էնրիկեին թագուհու քրոջ հետ։ Որպես ամուսին՝ նա ընտրեց Լուի Ֆիլիպ թագավորի կրտսեր որդուն՝ ֆրանսիացի արքայազն Անտուան Օռլեանսկուն։ Մերժված ինֆանտ Էնրիկեն ներգրավված էր դավադրության մեջ և ստիպված էր մեկնել արտասահման ։
Վերջին տարիներ
Ֆրանսիսկո դե Պաուլայի դիրքը արքունիքում կտրուկ բարձրացավ այն բանից հետո, երբ նրա որդին ամուսնացավ թագուհու հետ և դարձավ Իսպանիայի թագավոր-կոնսորտ ։ Իզաբելլա 2-րդ թագուհին շատ էր սիրում իր սկեսրայրին, իսկ նրա դուստր Ժոզեֆինա Ֆերնանդան համարվում էր թագուհու լավագույն ընկերուհին։ Այնուամենայնիվ, Իզաբելլայի և Ֆրանսիսկո դե Ասիսի ամուսնությունը երջանիկ չէր։ 1849 թվականին Ֆրանսիսկո դե Պաուլան փորձում է միջամտել ամուսինների ընտանեկան կյանքին ։ Նա անցավ թագուհու կողմը և միևնույն ժամանակ առաջարկեց նրան ձևավորել նոր կառավարություն Առաջադիմական կուսակցության անդամներով, ինչի համար չափավոր կառավարությունը նրան վտարեց երկրից ։ 1850 թվականին նա վերադարձավ ։
Վերադառնալով Իսպանիա՝ ինֆանտը ներքաշվեց սեքս-սկանդալի մեջ ։ Նրան հայտնաբերել են երկու կանանց հետ սեռական խաղեր խաղալիս, ինֆանտի աչքերը կապած էի։ Ոստիկանությունն ազատ է արձակել կանանց։ 1852 թվականի դեկտեմբերի 19-ին 58 տարեկանում նա երկրորդ ամուսնության մեջ է մտնում Մադրիդում ։ Երկրորդ կինը Սան Ռիկարդոյի դքսուհի Թերեզա դե Արեդոնդոն էր, ում հետ ամուսնությունից ծնվեց Ռիկարդոյի միակ որդին՝ Մարիա դե Արեդոնդոն։ Ինֆանտյի երկրորդ կնոջ մասին շատ քիչ բան է հայտնի։ Նա Մուրսիայից էր և լավ պարել գիտեր ։ Նրա ստույգ տարիքը հայտնի չէ, բայց նա Ֆրանցիսկոսից մի քանի տարով փոքր էր և հարկ է նշել, որ լավ օժիտ ուներ ։ Նրանց որդին իրավունք չուներ կրելու դե Բուրբոն ազգանունը և 1864 թվականին թագուհի Իզաբելլա II-ից ստացել է մոր կոչումը և նրա ազգանունը։ Նա մահացել է 1872 թվականին 20 տարեկան հասակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի թագավորներ
Կարմրուկի պատվաստանյութ
Պատվաստանյութն ընդհանուր առմամբ անվտանգ է նույնիսկ ՄԻԱՎ-ով վարակվածների համար ։ Երեխաների մեծամասնությունը որևէ կողմնակի ազդեցություն չի ունենում, իսկ կողմնակի ազդեցությունները մեղմ են և կարճատև , օրինակ՝ ջերմությունը, ցանը, ցավը ներարկման վայրում և հոդերի կոշտությունը։ Անաֆիլաքսիան արձանագրվել է մոտ 3,5-10 դեպքերում մեկ միլիոն դեղաչափի համար ։ Գիլեն-Բարեի համախտանիշի, աուտիզմի և աղիների բորբոքային հիվանդության դեպքերը, ըստ երևույթին, չեն ավելանում կարմրուկի դեմ պատվաստումներով ։
Պատվաստանյութը հասանելի է ինչպես ինքնուրույն, այնպես էլ այնպիսի համակցություններով, ինչպիսիք են MMR պատվաստանյութը (կարմրախտի դեմ պատվաստանյութի և խոզուկի դեմ պատվաստանյութի համադրություն) կամ MMRV պատվաստանյութը (MMR-ի համադրություն ջրծաղիկի դեմ պատվաստանյութի հետ) ։ Կարմրուկի դեմ պատվաստանյութը հավասարապես արդյունավետ է կարմրուկի կանխարգելման համար բոլոր ձևակերպումներով, սակայն կողմնակի ազդեցությունները ուրիշ են տարբեր համակցությունների դեպքում ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) խորհուրդ է տալիս կարմրուկի դեմ պատվաստում կատարել ինը ամսականում այն վայրերում, որտեղ հիվանդությունը տարածված է, կամ տասներկու ամսականում, որտեղ հիվանդությունը այդքան էլ տարածված չէ ։ Կարմրուկի դեմ պատվաստանյութը հիմնված է կարմրուկի կենդանի, բայց նոսրացրած շտամի վրա ։ Այն իրենից ներկայացնում է  չոր փոշի, որը խառնվում է հատուկ հեղուկի հետ՝ նախքան մաշկի տակ կամ մկանների մեջ ներարկվելը ։ Արյան թեստերի միջոցով կարելի է հաստատել պատվաստանյութի արդյունավետությունը ։
Կարմրուկի դեմ պատվաստանյութն առաջին անգամ ներկայացվել է 1963 թվականին ։ Այդ տարի կարմրուկի վիրուսի Edmonston-B շտամը վերածվեց պատվաստանյութի Ջոն Էնդերսի և գործընկերների կողմից և արտոնագրվեց Միացյալ Նահանգներում ։ 1968 թվականին Մորիս Հիլմենի և գործընկերների կողմից մշակվեց կարմրուկի բարելավված և նույնիսկ ավելի նոսրացված պատվաստանյութը սկսեց տարածվել՝ դառնալով կարմրուկի դեմ միակ պատվաստանյութը, որն օգտագործվում էր Միացյալ Նահանգներում 1968 թվականից ի վեր ։ Աշխարհում երեխաների մոտ 85%-ը ստացել էր այս պատվաստանյութը 2013 թվականի դրությամբ ։ 2015 թվականին առնվազն 160 երկիր տրամադրել է երկու չափաբաժին իրենց սովորական իմունիզացիայի ընթացքում ։ Այն գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում ։ Քանի որ բռնկումները հեշտությամբ են տեղի ունենում թերպատվաստված պոպուլյացիաներում, հիվանդության տարածված չլինելը դիտվում է որպես բնակչության ներսում բավարար պատվաստումների փորձարկում  ։
Բժշկական կիրառություն
Մեկ դեղաչափը մոտ 93% արդյունավետ է, մինչդեռ պատվաստանյութի երկու չափաբաժինը մոտ 97% արդյունավետություն ունի կարմրուկի կանխարգելման համար ։ Մինչ պատվաստանյութի համատարած օգտագործումը, կարմրուկն այնքան տարածված էր, որ վարակը համարվում էր այնքան անխուսափելի, որքան «մահն ու հարկերը» ։ Միացյալ Նահանգներում կարմրուկի դեպքերը նվազեցին 3-ից մինչև 4 միլիոն՝ տարեկան 400-ից 500 մահով հասնելով տասնյակ հազարների՝ 1963 թվականին կարմրուկի դեմ երկու պատվաստանյութերի ներդրումից հետո (ինչպես չակտիվացված, այնպես էլ կենդանի թուլացած պատվաստանյութը (Edmonston B շտամ) արտոնագրվել է, օգտագործման համար տե՛ս գծապատկերը աջ կողմում) ։ 1971-ին և 1977-ի բռնկումներից հետո պատվաստանյութի լայնատարած օգտագործումը 1980-ականներին նվազեցրեց տարեկան հազարավոր դեպքերի թիվը։ 1990թ.-ին գրեթե 30000 դեպքերի բռնկումը հանգեցրեց պատվաստումների վերսկսմանը և առաջարկվող ժամանակացույցին երկրորդ պատվաստանյութի ավելացմանը։ 1997-ից 2013 թվականներին 220-ից ավելի դեպք չի գրանցվել ցանկացած տարվա ընթացքում, և ենթադրվում էր, որ հիվանդությունն այլևս էնդեմիկ չէ Միացյալ Նահանգներում ։ 2014 թվականին արձանագրվել է 667 դեպք ։
Ապացուցված է, որ պատվաստումը օգնել է հիվանդությունների, հաշմանդամության և մահվան կանխարգելման գործում։ ԱՄՆ-ում լիցենզավորման առաջին 20 տարիների ընթացքում կարմրուկի դեմ պատվաստումը կանխել է հիվանդության մոտ 52 միլիոն դեպք, մտավոր հաշմանդամության 17,400 դեպք և 5,200 մահ ։ 1999 թվականից մինչև 2004 թվականը ԱՀԿ-ի և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի կողմից ղեկավարվող ռազմավարությունը բարելավվեց կարմրուկի դեմ պատվաստումների ծածկույթը, որը կանխեց կարմրուկի մոտ 1,4 միլիոն մահ ամբողջ աշխարհում ։ Կարմրուկի դեմ պատվաստանյութը հանգեցրեց հիվանդության գրեթե ամբողջական վերացմանը ԱՄՆ-ում և այլ զարգացած երկրներում ։ Թեև պատվաստանյութը պատրաստված է կենդանի վիրուսով, որը կարող է առաջացնել կողմնակի բարդություններ, դրանք ավելի թեթև են, քան բուն կարմրուկի հետևանքով առաջացած հիվանդությունն ու մահը։ Կողմնակի ազդեցությունները, որոնք տատանվում են ցանից մինչև ցնցումներ, առաջանում են պատվաստվողների փոքր տոկոսի մոտ ։
Կարմրուկը տարածված է ամբողջ աշխարհում։ Չնայած հայտարարվել է, որ այն վերացվել է ԱՄՆ-ից 2000 թվականին, պատվաստումների բարձր ցուցանիշ և գերազանց հաղորդակցություն է անհրաժեշտ պատվաստումներից հրաժարվողների հետ՝ կանխելու բռնկումները ։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում գրանցված կարմրուկի 66 դեպքերից կեսից մի փոքր ավելին վերագրվում էր չպատվաստված մի դեռահասի, ով վարակվել էր Ռումինիա կատարած այցի ժամանակ ։ Այս անհատը վերադարձավ մի համայնք, որտեղ բազմաթիվ չպատվաստված երեխաներ կան։ Համաճարակի հետևանքով վարակվել է 34 մարդ՝ հիմնականում երեխաներ և գրեթե բոլորը չպատվաստված․ նրանցից երեքը հոսպիտալացվել են։ Հանրային առողջապահական արձագանքը պահանջում էր գրեթե 5000 հեռախոսազանգ կատարել՝ որպես կոնտակտային հետագծման մաս, կազմակերպել և իրականացնել թեստավորում, ըստ անհրաժեշտության, և կազմակերպել շտապ պատվաստում ռիսկային խմբի մարդկանց համար, ովքեր շփվել են այս անձի հետ։ Հարկ վճարողները և տեղական առողջապահական կազմակերպությունները, հավանաբար, վճարել են ավելի քան 167,000 ԱՄՆ դոլար ուղղակի ծախսեր այս մեկ բռնկումը զսպելու համար ։ Խոշոր համաճարակը կանխվեց հարակից համայնքներում պատվաստումների բարձր ցուցանիշների պատճառով ։
Պատվաստանյութը չունի հատուկ ազդեցություն, ինչպիսիք են շնչառական վարակների կանխարգելումը, որոնք կարող են ավելի լուրջ լինել, քան միայն կարմրուկի կանխարգելումը ։ Այս օգուտներն ավելի արդյունավետ են, երբ պատվաստանյութը տրվում է մինչև մեկ տարեկան ։ Բարձր դեղաչափով պատվաստանյութն ավելի վատ արդյունքների է հանգեցրել աղջիկների մոտ և, հետևաբար, խորհուրդ չի տրվում Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից ։
Ժամանակացույց
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) առաջարկում է պատվաստանյութի երկու չափաբաժին բոլոր երեխաների համար ։ Հիվանդության բարձր ռիսկ ունեցող երկրներում առաջին դեղաչափը պետք է տրվի մոտ ինը ամսականում ։ Հակառակ դեպքում այն կարող է տրվել տասներկու ամսականում ։ Երկրորդ դեղաչափը պետք է տրվի առաջին դեղաչափից առնվազն մեկ ամիս հետո ։ Սա հաճախ արվում է 15-ից 18 ամսականում ։ Ինը ամսականում առաջին դեղաչափից հետո 85%-ը իմունիտետ է ունենում, մինչդեռ տասներկու ամսականում դեղաչափը բերում է 95% արդյունավետության ։
Միացյալ Նահանգներում Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնը խորհուրդ է տալիս վեցից տասնմեկ ամսական երեխաներին, ովքեր ճանապարհորդում են Միացյալ Նահանգներից դուրս, ստանան MMR պատվաստանյութի իրենց առաջին չափաբաժինը նախքան մեկնելը, ապա ստանան ևս երկու դեղաչափ, մեկը՝ 12-15 ամսականում (12 ամսական բարձր ռիսկային գոտիներում գտնվող երեխաների համար), իսկ երկրորդը՝ չորս շաբաթ անց ։ Հակառակ դեպքում առաջին դոզան սովորաբար տրվում է 12-15 ամսականում, իսկ երկրորդը 4-6 տարեկանում ։
Մեծ Բրիտանիայում Առողջապահության ազգային ծառայությունը առաջարկում է  առաջին դեղաչափը ստանալ մոտավորապես 13 ամսականում, իսկ երկրորդը՝ երեք տարեկան և չորս ամսականում  ։
Կանադայում խորհուրդ են տալիս Հյուսիսային Ամերիկայից դուրս ճանապարհորդող երեխաներին  ստանալ MMR պատվաստանյութ, եթե նրանք վեցից 12 ամսական են։ Այնուամենայնիվ, երեխայի 12 ամսականից հետո նրանք պետք է ստանան երկու լրացուցիչ չափաբաժիններ՝ երկարատև պաշտպանություն ապահովելու համար ։
Կողմնակի ազդեցություն
Կողմնակի ազդեցությունները կապված MMR պատվաստանյութի հետ ներառում են ջերմություն, ցան, ցավ ներարկման տեղում և, հազվադեպ դեպքերում, մաշկի վրա կարմիր կամ մանուշակագույն գունաթափումներ, որոնք հայտնի են որպես թրոմբոցիտոպենիկ մանուշակություն կամ ջերմության հետ կապված նոպաներ (տենդային նոպա) ։
Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ չեն գտել որևէ կապ MMR պատվաստանյութի և աուտիզմի միջև  ։
Հակացուցումներ
Որոշ մարդկանց համար խորհուրդ չի տրվում ստանալ կարմրուկի կամ MMR պատվաստանյութ, այդ թվում՝
Պատմություն
Ջոն Ֆրանկլին Էնդերսը, ով 1954-ի Նոբելյան մրցանակն էր ստացել բժշկության ոլորտում պոլիոմիելիտի վիրուսի դեմ աշխատանքի համար, Թոմաս Ք. Փիբլսին ուղարկեց Մասաչուսեթս նահանգի Ֆեյ դպրոց, որտեղ կարմրուկի բռնկում էր ընթանում։ Փիբլսը կարողացավ առանձնացնել վիրուսը արյան նմուշներից և կոկորդի փայտիկներից, իսկ ավելի ուշ կարողացավ մշակել վիրուսը և ցույց տալ, որ հիվանդությունը կարող է փոխանցվել իր հավաքած նյութով պատվաստված կապիկներին ։ Էնդերսը կարողացավ օգտագործել մշակված վիրուսը կարմրուկի դեմ պատվաստանյութ մշակելու համար 1963 թվականին՝ թուլացնելով Փիբլզի կողմից մեկուսացված նյութի՝ աճեցված հավի սաղմի ֆիբրոբլաստների միջոցով ։
1950-ականների վերջին և 1960-ականների սկզբին կարմրուկից մահանում էին գրեթե երկու անգամ ավելի շատ երեխաներ, քան պոլիոմելիտի պատճառով ։ Էնդերսի ստեղծած պատվաստանյութը հիմնված է կարմրուկի նոսրացրած կենդանի վիրուսի՝ Էդմոնսթոնի շտամի վրա, որն անվանվել է 11-ամյա Դեյվիդ Էդմոնսթոնի անունով, Ֆեյի ուսանող, որից Փիբլսը վերցրել էր բակտերիաների աճեցումը, որը հանգեցրել էր վիրուսի մշակմանը ։
20-րդ դարի կեսերին կարմրուկը հատկապես կործանարար էր Արևմտյան Աֆրիկայում, որտեղ երեխաների մահացության մակարդակը մինչև 5 տարեկանը կազմում էր 50 տոկոս, իսկ երեխաների մոտ ցան ու այլ ախտանիշներ տարածված էին մինչև 1900 թվականը Անգլիայում և այլ երկրներում։ Կարմրուկի կենդանի նորսրացրած պատվաստանյութի առաջին փորձարկումն իրականացվել է 1960 թվականին բրիտանացի մանկաբույժ Դեյվիդ Մորլիի կողմից Նիգերիայի Իլեշայի մոտ գտնվող գյուղերից մեկում ։ Այն դեպքում, երբ նրան կարող էին մեղադրել Նիգերիայի բնակչությանը շահագործման մեջ, Մորլին հետազոտության մեջ ներառել է իր չորս երեխաներին։ Հուսադրող արդյունքները հանգեցրին գյուղի և Իլեշայի Ուեսլի Գիլդիայի հիվանդանոցի մոտ 450 երեխաների երկրորդ հետազոտությանը։
Մեկ այլ համաճարակից հետո, 1962 թվականի սեպտեմբերին և հոկտեմբերին Նյու Յորքում ԱՀԿ-ի աջակցությամբ իրականացվեց ավելի մեծ փորձարկում. 131 երեխա ստացավ կենդանի Էնդերսով նոսրացրած Edmonston B շտամը գումարած գամմա գլոբուլին, 130 երեխա ստացավ «ավելի նոսրացրած» պատվաստանյութ առանց գամմա-գլոբուլին ի, և 173 երեխա երկու խմբերի համար հանդես է եկել որպես վերահսկման առարկա։ Ինչպես ցույց է տրվել նաև Նիգերիայի փորձարկումներում, «հետագա նոսրացրած» պատվաստանյութը գերազանցում է Edmonston B պատվաստանյութին և առաջացրել է ջերմության և փորլուծության զգալիորեն ավելի քիչ դեպքեր։ Տարածքի 2000 երեխա պատվաստվել է հետագա նոսրացրած պատվաստանյութով ։
Մորիս Հիլմենը Merck & Co.-ի պատվաստումների մշակման առաջամարտիկն է, որը 1968 թվականին մշակել է կարմրուկի դեմ պատվաստանյութի բարելավված տարբերակը, իսկ 1971 թվականին՝ MMR պատվաստանյութը պատվաստվում է կարմրուկի, խոզուկի և կարմրախտի դեմ մեկ ներարկումով, ինչին հաջորդում է խթանիչը ։ Առաջին ձևը կոչվում է «Attenuvax» : MMR պատվաստանյութի կարմրուկի բաղադրիչը օգտագործում է Attenuvax-ը, որն աճեցվում է հավի սաղմի բջիջների կուլտուրաում՝ օգտագործելով Էնդերսի նոսրացված Edmonston շտամը ։ Հետևելով իմունիզացիայի փորձարկման խորհրդի առաջարկություններին, Merck-ը որոշեց չվերսկսել Attenuvax-ի արտադրությունը որպես ինքնուրույն պատվաստանյութ 2009 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։
2022 թվականին ամերիկյան տնտեսական լրագրում անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ կարմրուկի դեմ պատվաստանյութի ընդունումը հանգեցրել է եկամուտների 1,1 տոկոսի աճի և դրական ազդեցությունների մրադկանց գործունեության վրա՝ պատվաստվածների ավելի մեծ արտադյունավետության շնորհիվ ։
Տեսակները
Կարմրուկը հազվադեպ է տրվում որպես անհատական պատվաստանյութ և հաճախ տրվում է կարմրախտի, խոզուկի կամ ջրծաղիկի պատվաստանյութերի հետ համատեղ։ Ստորև ներկայացնում ենք կարմրուկի դեմ պատվաստանյութերի ցանկը.
Հասարակություն և մշակույթ
Միացյալ Նահանգներում առողջության ապահովագրության ծրագրերի մեծ մասը փոխհատուցում է պատվաստանյութերի արժեքը, և «Պատվաստումներ երեխաների համար» ծրագիրը կարող է օգնել նրանց, ովքեր ապահովագրություն չունեն :Նահանգի օրենքը պահանջում է պատվաստումներ դպրոցական երեխաների համար, սակայն առաջարկում է բացառություններ բժշկական նկատառումներով, իսկ երբեմն՝ կրոնական կամ փիլիսոփայական նկատառումներով ։ Բոլոր հիսուն նահանգները պահանջում են MMR պատվաստանյութի 2 չափաբաժին համապատասխան տարիքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Պատվաստանյութեր Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Համաշխարհային մրցունակության զեկույց
Համաշխարհային մրցունակության զեկույցը (ՀՄԶ) անկախ միջազգային կազմակերպության՝ Համաշխարհային տնտեսական համաժողովի կողմից հրապարակվող ամենամյա զեկույց է։ Առաջին անգամ զեկույցը հրապարակվել է 1979 թ.-ին և ավելի քան երեք տասնամյակ է, ինչ այն տրամադրում է երկրների մրցակցային ներուժը բնութագրող մանրակրկիտ գնահատականներ։ 2004 թ.-ից ի վեր Մրցունակության համաշխարհային զեկույցը երկրների դասակարգումը սկսեց իրականացնել Համաշխարհային մրցունակության համաթվի հիման վրա, որի հեղինակներն են Խավիեր Սալա-ի-Մարտինն ու Էլզա Վ. Արթադին ։
2010 թ.-ից սկսած երկրների ցանկը՝ որպես աշխարհի ամենամրցունակ տնտեսություն, գլխավորում է Շվեյցարիան։ Հայաստանը ՀՄԶ վերջին՝ 2015-2016 թթ.-ի զեկույցում պահպանել է իր տեղը՝ դասակարգվելով մրցունակությամբ 85-րդ երկիրը 140 երկրների շարքում։
Նկարագրություն
2004 թ․-ից համաշխարհային մրցունակության զեկույցում երկրների մրցունակությունը գնահատվում է Համաշխարհային մրցունակության համաթվի միջոցով ։ Վերջինս բաղկացած է ավելի քան 110 փոփոխականներից, որոնք բնութագրում են տնտեսական զարգացման տարբեր փուլերում գտնվող երկրների մրցունակությունը։ Փոփոխականների ամբողջության երկու երրորդը փորձագիտական գնահատականներ են, ստացված ուսումնասիրվող երկրներում տնտեսության տարբեր ոլորտներում գործող կազմակերպությունների ղեկավարների հարցումների արդյունքում, իսկ մեկ երրորդը վիճակագրական գնահատականներն են, որոնք վերցվում են պաշտոնական աղբյուրներից (միջազգային, ազգային և տարածաշրջանային կառույցների հրապարակած տվյալներ)։ Բոլոր փոփոխականները խմբավորվում են հիմնական 12 ցուցանիշների մեջ ։ Դրանք են՝ Այս փոփոխականները ագրեգացվում են մեկ՝ ազգային տնտեսության մրցունակությունը բնութագրող համաթվի մեջ, որով էլ պայմանավորվում է երկրների դասակարգումը։
Երկրների դասակարգումը 2015-2016 թթ.
• 3
Երկրների դասակարգումը 2014-2015 թթ.
2014–2015 թվականների զեկույցում առաջին 30 տեղը գրաված երկրների ցանկը
• 3
Երկրների դասակարգումը 2013-2014 թթ.
• 3
Երկրների դասակարգումը 2012-2013 թթ.
2012–2013 թվականների զեկույցում առաջին 30 տեղը գրաված երկրների ցանկը
• 3
Երկրների դասակարգումը 2011-2012 թթ.
2011–2012 թվականների զեկույցում առաջին 30 տեղը գրաված երկրների ցանկը
Երկրների դասակարգումը 2010-2011 թթ.
2010–2011 թվականների զեկույցում առաջին 30 տեղը գրաված երկրների ցանկը
• 3
Երկրների դասակարգումը 2009-2010 թթ.
2009–2010 թվականների զեկույցում առաջին 30 տեղը գրաված երկրների ցանկը
• 3
Երկրների դասակարգումը 2008-2009 թթ.
2008–2009 թվականների զեկույցում առաջին 30 տեղը գրաված երկրների ցանկը
• 3
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Ջոն Գոլան
1927 թվականից անցել է կոմկուսի շարքերը։ 1931 թվականին հեղափոխական գործունեության համար դատապարտվել է բանտարկության։ Եղել է կոմերիտական «Յանգ ուորքեր» (Young Worker - երիտասարդ աշխատող), ավելի ուշ՝ «Չելլենջ» (Challenge - մարտահրավեր) թերթի խմբագիրը, 1935-1940 թվականներին՝ Մեծ Բրիտանիայի կոմերիտմիության ազգային քարտուղար։ 1935 թվականին ընտրվել է Երիտասարդության կոմունիստական ինտերնացիոնալի գործադիր կոմիտեի կազմում։ 1935 թվականին դարձել է Մեծ Բրիտանիայի կոմկուսի ԿԿ-ի (1943 թվականից գործադիր կոմիտեի), 1940 թվականից՝ քաղբյուրոյի (1943-ից քաղաքական կոմիտեի) անդամ։ 1957-1964 թվականներին կոմկուսի տեսական օրգան «Մարքսիզմ թըդեյ» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր, 1956-1975 թվականներին՝ կոմկուսի գլխավոր քարտուղարը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ազգային գործիչներ Կատեգորիա:Էդինբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Զելյոնի Գայ (գյուղ, Նիկոլաևի շրջան)
Զելյոնի Գայ (Зелений Гай), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Գայ գյուղում բնակվում էր 566 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պրյամուխինո
Պրյամուխինո (Прямухино), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Կուվշինովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 268 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Կուվշինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի արգելոց-թանգարաններ
Լեշենկի
Լեշենկի (Лешенки), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ինտերկոլումնիում
Ինտերկոլումնիում (intercolumnium), օրդերներներում Սյունաշարի կամ նախամուտքի հարևան սյուների միջև եղած հեռավորությունը։
Ինտերկոլումնիում ստանդարտները ըստ Վիտրուվիոսի
Վիտրուվիոսը նկարագրում է ինտերկոլումնիումների հետևյալ ստանդարտները.
Գրականություն
Կատեգորիա:Ճարտարապետական ​​տարրեր
Փլյոսբերգ
Փլյոսբերգ (Plößberg), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Տիրշենրոյտ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3404 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 74, 10 կմ2։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 77 146։ Կոմունան կազմված է 36 գյուղական բնակավայրերից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մշկընկույզ
Մշընկույզ կամ մշկընկույզի ծառ,, մշկընկույզի ընտանիքին պատկանող մշտադալար երկտունկ ծառ ։ Հին Աշխարհի արևադարձային գոտիներում գոյություն ունի 10 տեսակ։
Նկարագրություն
9-12 մ բարձրությամբ, մշտադալար, ոչ մեծ, լայնասաղարթ ծառ։
Տերևները հաստամաշկ են, էլիպտիկ երկարավուն ձևով, ամբողջաեզր, մինչև 13 սմ երկարությամբ։ Տերևի սկավառակի վերևի կողմը փայլուն է, մուգ կանաչ, իսկ ներքևինը՝ կաթնագույն։ Տերևները դասավորված են ըստ հերթականության։ Ծաղիկները բաց դեղնավուն, հոտավետ են։ Պտուղը՝ կորիզապտուղ, 6-9 սմ երկարությամբ, դեղին, մսավուն պտղապատյան, պարունակում է խոշոր սերմեր։
Տարածված է
Հայրենիքը Մոլուքյան կղզիներ, մշակույթում՝ ողջ աշխարհի արևադարձային շրջաններում։ Մշկընկույզի աճեցման ամենագլխավոր կենտրոններից մեկը Ռուն կղզին էր։
Բաղադրություն
Մշկընկույզի մեջ պարունակող նյութերն արբեցնող արդյունք են ունենում։
Օգտագործում
Համեմունքների գլխավոր աղբյուրը մշկընկուզենի անուշաբույր : Մշկընկույզի սերմերը և չորացրած նախասերմերն ունեն դառնավուն համ և յուրօրինակ համ։ Մշկընկույզն օգտագործվում է խոհարարության մեջ և սննդի արտադրության մեջ, ինչպես նաև եթերային յուղեր ստանալու համար, որոնք օգտագործվում են բժշկության, օծանելիքների, արոմաթերապիա և ծխախոտի արտադրության մեջ։
Մշկընկույզի եթերային յուղ
Մշկընկույզի եթերային յուղերը ստանում են շոգեմշակման եղանակով մաքրված ընկույզից։ Այդ եթերային յուղերն օգտագործվում են սննդի արդյունաբերության, օծանելիքի արտադրության, բժշկության և արոմաթերապիայի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Միրոնովկա (քաղաք, Ուկրաինա)
Միրոնովկա (Миронівка), քաղաք Ուկրաինայի Կիևի մարզի Միրոնովի շրջանում, շրջկենտրոն։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում։
Չճշտված տվյալներով Միրոնովկա քաղաքում բնակվում էր 13 253 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Արամ Հայրապետյան
Կենսագրություն
Արամ Հայրապետյանը ծնվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 22-ին Կրասնոդարի երկրամասի Ադլեր քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով ։ Հայրապետյանը սերում է Էջմիածին քաղաքից ։