Պելագրա
Պատմություն
Պելագրան առաջին անգամ նկարագրվել է Իտալիայում 1735 թվականին Գասպար Կասալի կողմից։ Նա պարզել է, որ հիվանդությունը առաջացնում է դերմատիտ ձեռքերի, ոտքերի և պարանոցի շրջանում, և հիվանդության պատճառ է հանդիսանում վատ սննդակարգը և մթնոլորտի ազդեցությունը ։ Նրա ընկերոջ Խուան Սևիլանոյի կողմից 1762 թվականին հրատարակվել է աշխատանք, որը կոչվում էր «Աստուրիասի պատմական և բժշկական պրակտիկա» կամ «Աստուրիասի իշխանության բնական և բժշկական պատմություն» (1762)։ Սա հանգեցրեց նրան, որ հիվանդությունը հայտնի է որպես «Աստուրիստական բորոտ», և այն ճանաչվում է որպես սինդրոմի առաջին ժամանակակից պաթոլոգիական նկարագրություն ։ Այն էնդեմիկ հիվանդություն էր Իտալիայի հյուսիսում, որտեղ նրան անվանում էին   (լոմբարդերեն) pell agra (agra =սրբանման կամ շիճուկանման; pell =մաշկ) Միլանի Ֆրանչեսկո Ֆրապոլիի կողմից ։ 1880-ական թվականներին Իտալիայում ավելի քան 100000 մարդ տառապում էր պելագրայով, և սկսվեցին բանավեճեր թե ինչպես կարելի է դասակարգել հիվանդությունը և որոնք են պատճառները։ 19-րդ դարում Ռուսելը Ֆրանսիայում արշավ սկսեց՝ եգիպտացորենի սպառումը սահմանափակելու և հիվանդությունը արմատախիլ անելու համար, սակայն այն էնդեմիկ հիվանդություն մնաց Եվրոպայի շատ գյուղական վայրերում ։ Քանի որ պելագրայի բռնկումները տեղի են ունեցել այն շրջաններում, որտեղ եգիպտացորենը գերիշխող սնունդ էր հանդիսանում, XIX դարի վերջին առավել համոզիչ վարկածը, ինչպես վկայում է Չեզարե Լոմբրոսոյի կողմից, այն էր, որ եգիպտացորենը կամ կրում էր թունավոր նյութեր կամ հանդիսանում էր հիվանդության կրող ։ Լոնդոնի Արևադարձային բժշկության դպրոցում աշխատող անգլո-իտալացի բժիշկ Լուի Սամբոնը համոզված էր, որ պելագրան փոխանցվում է միջատների կողմից։ Ավելի ուշ, Լատինական Ամերիկայում պելագրայի բռնկումների բացակայությունը, որտեղ եգիպտացորենը հանդիսանում էր գերիշխող սննդամթերք, հետազոտողներին ստիպեց ուսումնասիրել այդ տարածաշրջանում մշակման տեխնիկան։ Պելագրան հիմնականում ուսումնասիրվել է Եվրոպայում մինչև 19-րդ դարի վերջ, երբ այն համաճարակ է դարձել հատկապես Միացյալ Նահանգների հարավում ։ 1900-ականների սկզբին Ամերիկայի հարավում պելագրան հասավ համաճարակային գագաթնակետին ։ 1906-1940 թվականների ընթացքում ավելի քան 3 միլիոն ամերիկացիներ տառապում էին հիվանդությամբ, ավելի քան 100,000 մահացությամբ, սակայն համաճարակը լուծվեց ինքն իրեն անմիջապես դիետիկ նիացինի հարստացումից հետո։ 1950-ի առաջին տաս ամիսների ընթացքում Հարավային Կարոլինայում պելագրայի մահվան դեպքերը կազմել են 1,306, իսկ 1916-ին տուժել են 100000 ամերիկացի։ Այդ ժամանակ գիտական հանրությունը պնդում էր, որ պելագրան հավանաբար առաջացել է ինչ որ միկրոօրգանիզմից կամ եգիպտացորենի անհայտ թույներից ։ Հարավային Կարոլինայի Սպարտանբուրգ նահանգի Սպարտանբուրգ հիվանդանոցը երկրի առաջին հաստատությունն էր, որը նվիրված էր պելագրայի առաջացման պատճառներին։ Այն հիմնադրվել է 1914 թ-ին հետազոտությունների համար։ 1915 թ.-ին Յոզեֆ Գոլդբերգերը, Միացյալ Նահանգների գլխավոր վիրաբույժի կողմից նշանակվել էր պելագրան ուսումնասիրելու համար։ Նա ցույց տվեց, որ դա կապված է դիետայի հետ՝ նկատելով մանկատներում և հոգեբուժարաններում պելագրայի բռնկումները։ Գոլդբերգերը նշել է, որ 6-ից 12 տարեկան երեխաները (բայց ոչ ավելի մեծ կամ փոքր երեխաները մանկատներում) և հոգեբուժարաններում հիվանդները (բայց ոչ բժիշկներն ու բուժքույրերը) ավելի շատ են պելագրայով հիվանդանում ։ Գոլդբերգը ենթադրեց, որ մսամթերքի, կաթի, ձվի և լոբիի պակասը այդ բնակչությանը դարձնում է ավելի ընկալունակ հիվանդության նկատմամբ։ Փոփոխելով այս հաստատություններում մատուցվող սննդակարգը, ավելացնելով կենդանական և բուսական սպիտակուցների քանակը, Գոլդբերգերը կարողացավ ցույց տալ, որ պելագրան կարող է կանխվել ։ 1926 թ-ին Գոլդբերգերը հաստատեց, որ դիետան, որը ներառում է այդ մթերքները կամ փոքր քանակությամբ գարեջրի խմորիչը, կանխում է պելագրան։