cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զբոսաշրջությունը Հայաստանում
Պատմություն
Կրթական համակարգում կատարվող բարեփոխումների շնորհիվ Հայաստան են այցելում հարյուրավոր ուսանողներ՝ Հնդկաստանից, Իրանից ու արաբական երկրներից՝ Երևանի բուհերում, մասնավորապես՝ Բժշկական համալսարանում ուսանելու նպատակով։ Դա իր հերթին նպաստում է զբոսաշրջության աճին։ 2010 թվականին Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Մեխակ Ապրեսյանը զեկուցում է, որ զբոսաշրջիկների մեծ մասը ԱՊՀ երկրներից, մասնավորապես Ռուսաստանից և Վրաստանից, Եվրամիության երկրներից, Իրանից և Միացյալ Նահանգներից են ։ 2011 թվականին «National Geographic Traveler» ամսագիրը Հայաստանը որակեց ոչ միայն պատմական ու հանգստի, այլև որպես էքստրեմալ տուրիզմի վայր ։ 2011 թվականի տվյալներով Հայաստանում կար 128 հյուրանոց, 102 ճամբար, 31 հանգստյան տուն, 19 տուրիստական բազա՝ ընդհանուր առմամբ նախատեսված մոտ 98500 մարդու համար։ 2012 թվականից Հայաստանում բացվում են առավել հարմարավետ հյուրանոցներ, վերանորոգվում են հները։ Հիմնվում է «Tu­fenkian» հյուրանոցային ցանցը (Երևան, Ծափաթաղ, Ձորագետ, Դիլիջան), «Նացիոնալ», ապա՝ «Փարիզ» հյուրանոցները Երևանում, վերաբացվում են «Նաիրի» և «Սիլաչի» հոյւրանոցները, Ծաղկաձորում իր երկրորդ հյուրանոցն է բացում «Mar­riott» ապրանքանիշը, իսկ 2013 թվականին՝ «Hyatt» ապրանքանիշը բացում է երկու հյուրանոց՝ Ջերմուկում և Երևանում, իսկ Ծաղկաձորում կառուցվում է «Golden Palace» հյուրանոցը։ Վերոնշյալ բարձրակարգ հյուրանոցներից բացի Երևանում կառուցվում են ևս երկուսը՝ Opera Suite Hotel և Radisson Blu։
Հայաստան այցելող զբոսաշրջիկների քանակը տարեցտարի ավելի է մեծանում. դա կապված է նաև Հայաստանում անցկացվող փառատոնների ու միջազգային մրցույթների հետ։ Երևանում ամռանն անցկացվում է «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը, չորս տարի պարբերականությամբ՝ Համահայկական խաղերը, կայանում է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրների ժողովները, Մանկական Եվրատեսիլը (2011) և այլն։ Սփյուռքի նախարարության մշակած «Արի տուն» ծրագրով հայրենիք են այցելում հարյուրավոր պատանիներ ու երիտասարդներ։
Միջին Արևելքի երկրներից Հայաստան ուղղվող ինքնաթիռների մեծ մասը ուղիղ չվերթով Երևանը կապում է Դուբայ քաղաքի հետ։ Առևտրաարդյունաբերական այդ խոշոր կենտրոնից տարեցտարի ավելանում է ոչ միայն տեղի արաբների, այլև ՄԱԷ-ում հաստատված օտարազգիների, մասնավորապես՝ քրիստոնեադավան ֆիլիպինցիների հոսքը Հայաստան։
2016 թվականի ապրիլին Արցախում տեղի ունեցավ Քառօրյա պատերազմ, իսկ հուլիսին Երևանում կազմակերպվել էր ՊՊԾ գնդի գրավումը։ Այդուհանդերձ, զբոսաշրջիկների քանակը Հայաստանում ոչ միայն չպակասեց, այլև 2015 թվականի համեմատությամբ ավելացավ մոտ 70 000-ով։ Նրանց 19,2 %-ը ժամանեց ՌԴ-ից, 18,2 %-ը՝ Իրանից, 10,3 %-ը՝ ԱՄՆ-ից։ Այս ցուցանիշը վկայում է, որ զբոսաշրջությունը դարձել է բազմազգ. Հայաստանի այցելուների մեծամասնությունը ՌԴ-ից Հայաստան վերադարձող ժամկետային աշխատողները չեն եղել, այլ արտասահմանցի քաղաքացիներ։ Նրանց 58 %-ը Հայաստան էր մտել օդային ճանապարհով (հիմնականում՝ Զվարթնոց օդանավակայան), 34 %-ը՝ խճուղով (հիմնականում՝ Մեղրու և Բագրատաշենի անցակետերից) և 8 %-ը՝ երկաթուղով ։
Ճարտարապետական հուշարձաններ
Հայաստանն ունի հազարավոր տարիների պատմություն, որի վկայությունն են հանդիսանում երկրի տարբեր հատվածներում գոյություն ունեցող հայկական ճարտարապետական կոթողները։ Դրանք կարելի է բաժանել 4 խմբի՝ նախնադարյան, հնադարյան, միջնադարյան և նոր ու նորագույն ժամանակների։ Հայկական լեռնաշխարհը եղել է նախամարդու բնակեցման կարևոր օջախներից մեկը։ Վրաստանի տարածքում հայտնաբերվել է Դմանիսի, Արցախում՝ Ազոխի, իսկ բուն Հայաստանի տարածքում՝ Արենիի քարանձավները։ Վերջինս հայտնի է նաև որպես «Թռչունների քարանձավ»։ Այստեղ հայտնաբերվել է աշխարհի ամենահին կոշիկը, որը թվագրվում է մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակին ։ Նույն ժամանակաշրջանին է վերագրվում նաև կանացի կիսաշրջազգեստը ։
Քարայրներով Վայոց ձորից առավել հարուստ է Սյունիքի մարզը (Գորիս, Խնձորեսկ և այլն)։ Այստեղ է գտնվում աշխարհի հնագույն աստղադիտարաններից Քարահունջը։ Վերջինս թարգմանաբար մոտ է անգլիական Սթոունհենջին, սակայն այն հիմնվել է 4000 տարի առավել վաղ՝ մ.թ.ա. 5500 թվականին (նոր քարի դար)։ Երևանի տարածքում է գտնվում Շենգավիթ հնավայրը (պղնձի-քարի դար)։ Արենիի քարանձավը վերագրվում է առավել ուշ շրջանի՝ բրոնզի դարին։ Այստեղ 2007 թվականին հայտնաբերվել է գինու՝ աշխարհի հնագույն մառանը ։
Նախնադարյան շրջանին են վերագրվում նաև Սևանա լճի ավազանում ու Արագած լեռան վրա կառուցված կիկլոպյան ամրոցները, ուրարտական Էրեբունի, Թեյշեբաինի և Արգիշտիխինիլի բերդերը, ուրարտական ջրացնքներն ու դամբարանները, տաճարների մնացորդները և այլն։ Հայկական ճարտարապետության հաջորդ փուլին՝ հնադարին վերագրվում են հիմնականում հելլենիստական կառույցները։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներից հետո Մերձավոր Արևելքում սկսված հելլենիզմի (հունականության) դարաշրջանին են վերագրվում սակավաթիվ հուշարձաններ, որոնցից առավել լավ պահպանված է Միհր աստծուն նվիրված Գառնու հեթանոսական տաճարը։ Այն կառուցվել է մ.թ. 77 թվականին և հասակակից է Հռոմի Կոլիզեումին։
Հելլենիստական ժամանակաշրջանում են կառուցվել Արմավիր, Երվանդաշատ, Զարեհավան, Զարիշատ, Բագարան, Արշամշատ, Արտաշատ, Վաղարշապատ, Դվին քաղաքները։ Դրանցից առավել խոշորը եղել է մայրաքաղաք Արտաշատը, որը հատակագծով կառուցված առաջին քաղաքն էր։ Նրա պեղումները կատարվում են Խոր Վիրապի մոտակայքում, որտեղ հայտնաբերվել է Արտաշատի հովանավոր սուրբ Անահիտ աստվածուհու քանդակը։
Գառնիի հեթանոսական տաճարին կից կառուցվել է արքունի ամառանոց և հռոմեական բաղնիք, իսկ այդ ամենի շուրջ դեռ երկաթի դարում հիմնվել էր Գառնու ամրոցը։ Հայկական ճարտարապետության՝ մեզ հասած առավել պահպանված նմուշները վերագրվում են միջնադարին։ Հայաստանն առաջին երկիրն էր, որն ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական պաշտոնական կրոն։ Վաղ շրջանի կառույցներից են Ամարասի վանքը, Երերույքի տաճարը, Ծիծեռնավանքը, Էջմիածնի Մայր Տաճարը, Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին և այլն։ Դրանցից Էջմիածնի մայր տաճարը 7-րդ դարում կառուցված երեք այլ եկեղեցիների հետ (Սուրբ Գայանե, Սուրբ Հռիփսիմե, Զվարթնոց) 2000 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների Հայաստանյան ցանկում։
Զարգացած միջնադարի հայկական ճարտարապետության առավել հայտնի նմուշներից են Գեղարդի վանքը, Ամբերդը, Նորավանքը, Կաքավաբերդը, Ախթալայի ամրոցն ու եկեղեցին, Դադիվանքն ու Գանձասարը, Լոռու և Մեղրու բերդերը, Հաղարծինն ու Գոշավանքը, բազմաթիվ կամուրջներ ու ջրանցքներ, Տաթևի, Հաղպատի ու Սանահինի վանական համալիրները։ Վերջին երկուսը նույնպես, 1996 թվականին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում։ Ճարտարապետական հուշարձաններից ոչ հեռու այժմ գտնվում են հանգստի գոտիներ ու հյուրանոցներ։ Նոր շրջանում և ուշ միջնադարում Հայաստանը կորցնում է պետականությունը և կիսվում մի կողմից՝ Օսմանյան կայսրության, մյուս կողմից՝ Սեֆյան Իրանի (ավելի ուշ՝ Ռուսական կայսրության) միջև։ Հայկական ճարտարապետությունը անկում է ապրում։ Այն վերականգնվում է ռուսական տիրապետության շրջանում և արտահայտվում գերազանցապես քաղաքաշինությամբ։ Այդ դարաշրջանի առավել պահպանված կառույցները գտնվում են Գյումրիում ու Երևանի կենտրոնում։ Ժամանակի առավել հայտնի ուսումնական կենտրոն է Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանը Էջմիածնում։
Խորհրդային տարիներին և անկախացումից հետո Հայաստանի քաղաքները սկսում են կառուցապատվել ու ընդլայնվել։ Երևանում կառուցվում է Օպերայի և Բալետի Ազգային Ակադեմիական Թատրոնը, Հանրապետության հրապարակը, Կասկադ համալիրը, Հյուսիսային պողոտան, մայրաքաղաքում ու հանրապետության մյուս քաղաքներում կառուցվում են մշակութային ու կրթական կենտրոններ, եկեղեցիներ ու հասարակական շենքեր։
Բնության գեղատեսիլ վայրեր
Բացի պատմական արժեք ունեցող ճարտարապետական հուշարձաններից, Հայաստանում կան բազմաթիվ գեղատեսիլ վայրեր։ Դրանց մի մասը պետության կողմից պաշտպանվում է՝ ազգային պարկերի, արգելոցների, արգելավայրերի տարածքներում կամ որպես բնության հուշարձաններ։ Կենտրոնական մասում Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի հատվածն է՝ Արագած, Գեղամա, Ջավախքի և Սյունիքի հրաբխային զանգվածները։ Եզերող մարզերում ծալքաբեկորային լեռներ են, և տեղի գետերի հովիտներում կա փարթամ բուսականություն։ Հայաստանի տարածքի 12 %-ը, իսկ Արցախի Հանրապետության տարածքի 35 %-ը կանաչապատ է։ Անտառային զանգվածները շատ են Փոքր Կովկասի լեռնաբազուկներին՝ Լոռու, Տավուշի, մասամբ՝ Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի ու Սյունիքի մարզերում։ Կանաչապատ տարածքներում ստեղծվել են չորս ազգային պարկեր, որոնք պահպանում են տեղի բուսական ու կենդանական աշխարհը, ջրային հարստություններն ու հողի մաքրությունը։ Դրանք են՝ Սևան, Դիլիջան, Արփի լիճ և Արևիկ։ Եվս 26 արգելավայրեր զբաղեցնում են հանրապետության տարածքի մոտ 3,5 %-ը։ Դրանցից առավել հայտնի է Խոսրովի անտառ արգելոցը։
Բացի վերոնշյալ անտառային գոտիներից՝ հանգստի կազմակերպումն իրականացվում է նաև բուսածածկ պուրակներում ու այգիներում։ Դրանք հիմնականում տեղակայված են խոշոր քաղաքներից ոչ հեռու։ Լոռու մարզի կենտրոնական հատվածում գտնվում է հանրապետության խոշորագույն բուսաբանական այգին՝ Ստեփանավանի դենդրոպարկը, որի տարածքը կազմում է շուրջ 35 հեկտար։ Երևան քաղաքի ներսում գտնվում է մեկ այլ բուսաբանական այգի, որից քիչ հեռու տեղակայված է կենդանաբանական այգին։ Հայաստանը լեռնային երկիր է։ Ամենացածր կետերը ծայր հյուսիսում ու ծայր հարավում են՝ Ալավերդի ու Մեղրի քաղաքների մոտ, երկուսն էլ՝ 375 մ, սակայն հիմնական հարթավայրն Արարատյան դաշտն է (800-1000 մ)։ Տարածքի 80 %-ը կազմում է բարձր լեռնային լանդշաֆտը, իսկ մնացածը հարթավայրեր ու գոգավորություններ են։ Լեռնային մարզերը գլխավորապես երկու տեսակի են՝ հրաբխային և ծալքաբեկորային։ Հրաբուխի ժայթքման ու լավաների տեղաշարժի արդյունք են լանդշաֆտի ձևափոխումները Որոտան ու Հրազդան գետերի կիրճերում, որոնք հանգստի հիմնական գոտիներն են։ Առավել գեղեցիկ է Քարերի սիմֆոնիան, որը գտնվում է Ազատ գետի կիրճում և Հայաստանի բնության միակ հուշարձանն է, որ գրանցված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում։
Հանգստի կազմակերպման համար լեռնային միջավայրն ունի մի քանի առավելություններ՝ մաքուր օդ, հանքային բուժիչ աղբյուրներ, պայմաններ՝ էքստրեմալ տուրիզմի զարգացման համար և այլն։ Այստեղ են գտնվում Ջերմուկի, Ծաղկաձորի, Դիլիջանի, Արզնիի ու Որոտանի առողջարանները, որոնք տեղակայված են համանուն աղբյուրների շուրջ։ Որպես լեռնային բուժիչ կենտրոններ՝ դրանք հայտնի էին դեռ խորհրդային տարիներին։ Այդ ժամանակներից սկսած՝ այստեղ կառուցվել են առողջարաններ ու հանգստյան տներ։ Հայաստանը հարուստ է ջրային պաշարներով։ Հայաստանի տարածքով հոսում են Ախուրյան, Քասաղ, Դեբեդ, Աղստև, Հրազդան և Որոտան գետերը, որոնք, հարստանալով վտակներով, ստեղծում են գեղեցիկ կիրճեր։ Դրանցից առավել աչքի է ընկնում Քասախի կիրճը՝ Սաղմոսավան և Օհանավան գյուղերից ոչ հեռու՝ Սաղմոսավանք և Հովհաննավանք համալիրների շրջակայքում։ Դրանց վրա գոյանում են տարբեր բարձրության ջրվեժներ՝ Ջերմուկի (68 մ), Շաքիի (18 մ), Քասախի (70 մ), Թռչկանի (24 մ) և այլն։ Դրանք առավել ջրառատ են դառնում գարնան ամիսներին ու ամռան սկզբին, որը պայմանավորված է տեղումների քանակով և ձյան հալոցքով։
2011 թվականին Սևան ազգային պարկը հայտարարվեց հանգստի գոտի։ Այստեղ բացվեցին լողափեր, որոնք հանրահայտ են ոչ միայն հայերի, այլև Հայաստան ժամանող զբոսաշրջիկների համար ։ Սևանի լողափներին կառուցվել են բազմաթիվ հյուրանոցներ ու հանգստյան տներ ։ Առավել հայտնի է հյուսիսային ափը, որը ձգվում է 2.5 կմ՝ Սևանա թերակղզու շրջակայքում։ Լճի ջուրը հարմար է լողալու, ամառային ջերմաստիճանը՝ արևային լոգանքներ ընդունելու համար։
Սևանի հանրային լողափերում աշխատում են փրկարար լողորդներն ու այլ հանրօգուտ ծառայությունների ներկայացուցիչներ ։ 2014 թվականին հանրային լողափների թիվը 2-ից հասավ 11-ի, որտեղ հանգստացան 200 000 մարդիկ ։ Լողափերը կարող են ընդունել շուրջ 100.000 մարդու։ Ամառային հանգստի կազմակերպման համար շատերն են մեկնում Սևան՝ անցկացնելու ընտանեկան կամ ընկերական հանգիստ։
Էքստրեմալ տուրիզմ
20-րդ դարի ընթացքում աշխարհում սկսում է զարգանալ էքստրեմալ տուրիզմը։ Նրա հիմնական մասնակիցները երիտասարդներ են, ովքեր զբոսաշրջության այս ճյուղը զարգացրել են հիմնականում ալպինիզմի (լեռնային տեսակներ), նավագնացության (ջրային տեսակներ), արշավների (ցամաքային տեսակներ) և օդային տրանսպորտի (օդային տեսակներ) շնորհիվ։ Հայաստանի լեռնային լանդշաֆտը մշտապես հետաքրքրել է ալպինիստներին։ Այստեղ զարգանում են ալպինիզմի բոլոր տարատեսակները՝ լեռնագագաթների հաղթահարում, ժայռամագլցում, էկոտուրիզմ։ Հայաստանի լեռնային որոշ առողջարաններում, մասնավորապես՝ Ծաղկաձորում, անցկացվում է ձմեռային հանգիստ։ Դա արտահայտվում է լեռնադահուկային սպորտի կազմակերպմամբ, ինչպես նաև՝ սնոուբորդի և այլ տարատեսակներով։ Լեռնային էքստրեմալ այս մարզատեսակները առավել հինն են էքստրեմալ զբոսաշրջության մեջ։ Դեռ խորհրդային իշխանության տարիներին Ծաղկաձորում ու Ջերմուկում կառուցվել են ճոպանուղիներ՝ լեռնային էքստրեմալ տուրիզմի համար։ Նույն ժամանակաշրջանում ճոպանուղի է կառուցվում նաև Երևանում, որը նախատեսված էր ինչպես զբոսաշրջիկների համար, այնպես էլ բնակչության տրանսպորտային հոգսը թեթևացնելու նպատակով։
Հայաստանի հարավում՝ Արցախ տանող ճանապարհին՝ Երևանից 240 կմ հեռավորության վրա, գտնվում է Տաթևի վանական համալիրը։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 16-ից այստեղ շահագործման է հանձնվել «Տաթևեր» խցիկավոր ճոպանուղին, որն օդային տրանսպորտի առավել զարգացած օրինակ է։ Ճոպանուղին կառուցվել է «Տաթևի վերածնունդ» նախագծի շրջանակներում և իրենից ներկայացնում է օդային տրամվայ՝ կապ հաստատելով Հալիձոր և Տաթև գյուղերի միջև։ Ամռան ամիսների ճոպանուղին աշխատում է 15 րոպե հաճախականությամբ՝ երկկողմանի երկու խցիկներով, ձմռանը հաճախականությունը նվազում է մինչև 30-40 րոպե։ Մեկ խցիկը տեղափոխում է 25 անձ։ Տաթևի ճոպանուղին ամենաերկարն է աշխարհում (5752 մետր), և որպես այդպիսին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում ։ Տաթևի ճոպանուղին չունի կանգառներ. թռիչքը տևում է 12 րոպե։ Այն Տաթևի վանք տանող ամենակարճ ճանապարհն է և անցնում է Որոտան գետի կիրճով։ Ճանապարհին գտնվում է մեկ բարձունք, որն ուղին բաժանում է երկու անդունդների։ Առաջին հատվածում երևում են Հին Հալիձոր գյուղատեղին, Հարսնաձորի դիտակետը, իսկ երկրորդ հատվածում՝ Սատանի կամուրջը և Տաթևի Մեծ Անապատը։ Վերջինս Տաթևի վանքին կապված էր ստորգետնյա ուղիով։ Այս հատվածում խցիկը թռչում է 320 մ բարձրության վրայով։ Դեպի Տաթևի վանք կարելի է հասնել նաև քայլարշավներով ։
2010-ական թվականներից Հայաստանում սկսում է զարգանալ նաև օդային էքստրեմալ տուրիզմը, որը գլխավորապես ներկայացված է պարապլաներիզմով և պարաշյուտային սպորտով։ Պարապլաներիզմը ժամանցային թռիչքային մարզաձև է, որն իրականացվում է մեկ կամ երկու հոգով։ Օդաչուն նստում է մի լծասարքի մեջ, որը կախված է մի կտորե թևի ներքո, և իր ձևը որոշվում է իր կախման գծերի և թևի առաջի օդանցքներից ներս մտնող օդի շնորհիվ ։ Իրականացվում է չորս հիմնական վայրերում՝ Սևանա լճի մոտակայքում (Ծովագյուղ, 200 մ, Սևան 100 մ, Մարտունի, 500 մ),Արագածի մոտակայքում (Արագած, 500 մ, Վարդաբլուր, 200 մ) և Հատիս (1000 կամ 200 մ) կամ Արա լեռան (1100 մ) մոտ։
Երևանից 145 կմ հյուսիս-արևելք՝ Թբիլիսի-Երևան միջպետական ճանապարհի ուղղությամբ, տեղակայված Ենոքավան գյուղի տարածքում (Լաստիվեր), 2015 թվականի հուլիսի 26-ին տեղի ունեցավ առաջին թռիչքը զիփլայնով։ Արդեն հաջորդ տարում այցելուների քանակը գերազանցեց 10.000-ը։ Դա ոչ միայն Հայաստանի, այլև ամբողջ Հարավային Կովկասի տարածքում միակ զիփլայնն էր։ Թռիչքուղին բաղկացած է 6 ուղեգծից, որոնցից մեկը կրկնվում է։ Դրանցից ամենակարճի երկարությունը 150 մետր է, ամենաերկարը՝ 750։ Թռիչքները կազմակերպող «Յելլ Էքսթրիմ Պարկ» ընկերությունն առաջին էքստրեմալ զվարճանքի վայրն էր Հայաստանում, որը հնարավորություն էր ընձեռում թռիչքներ կատարել առանց պրոֆեսիոնալ լինելու անհրաժեշտության։ 2015 թվականի նոյեմբերից հնարավոր է եղել թռիչքներ կատարել նաև պարապլանից, զբաղվել լեռնային հեծանվասպորտով, իսկ 2016 թվականի ապրիլին բացվել է Rope Park-ը։ Էքստրեմալ սպորտի սիրահարների համար հնարավորություն է տրվում մասնակցել «Ճանապարհից դուրս» (Off-road) տուրերին։
2016 թվականի ընթացքում զիփլայն բացվեց նաև Պարզ լճի տարածքում և Ծաղկաձորում։
Տրանսպորտ և կապ
Հայաստանը հանդիսանում է աշխարհի 44 երկրներից, որոնք դեպի ծով ելք չունեն։ Այդպիսով, այստեղ գոյություն չունի աշխարհում առավել տարածված ջրային տրանսպորտը՝ ոչ գետային, ոչ ծովային եղանակով։ Փոխարենը՝ Հայաստանն արտաքին աշխարհի հետ կապված է երկաթուղով, խճուղով, օդանավակայանով։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին հիմք է դրվում հայկական ավիացիային։ Երևանի տարածքում կառուցվում է «Էրեբունի», ապա՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանը։ Նույն ժամանակահատվածում կառուցվում են Բերդի «Տավուշ»,Գորիսի «Շինուհայր», Գյումրիի «Շիրակ», ինչպես նաև՝ Գավառի, Ջերմուկի, Վարդենիսի, Սիսիանի, Մեղրու, Կապանի, Նոր Հաճնի, Տաշիրի ու Ստեփանավանի տեղական նշանակության փոքր օդանավակայանները, որոնք գրեթե բոլորը փակվում են ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ։
Հայաստանի գլխավոր օդային դարպասը Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանն է, որից տարեկան օգտվում են հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ։ 2016 թվականի տվյալներով՝ Հայաստան է մուտք գործել կամ Հայաստանից դուրս եկել 2.105.540 ուղևոր։ Ընդ որում, եթե գրեթե բոլոր թռիչքները Հայաստան կազմակերպվում էր Ռուսաստանից, ապա այժմ կապեր են հաստատվել Դուբայի, Թեհրանի, Կիևի, Վարշավայի, Վիեննայի, Փարիզի, մասամբ՝ նաև Թբիլիսիի, Բեյրութի, Ստամբուլի, Պրահայի, Թել Ավիվի, Դոհայի, Բարսելոնայի և այլ քաղաքների օդանավակայանների հետ։ Այդուհանդերձ, թռիչքների մեծ մասն իրականացվում է Մոսկվայի «Շերեմետևո» և «Դոմոդեդովո» օդանավակայանների հետ, որտեղ ուղղվում են առավել խոշոր ինքնաթիռները՝ ինչպես տեղական, այնպես էլ տրանզիտային թռիչքների համար ։ Երկաթուղին Անդրկովկասում կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին։ Այն միավորում էր Թբիլիսին Բաքվին։ Ավելի ուշ կառուցվեց Թբիլիսի-Բաթում, Թբիլիսի-Վանաձոր-Գյումրի, Գյումրի-Կարս և Գյումրի-Երևան-Նախիջևան երկաթուղին։ Խորհրդային իշխանության տարիներին կառուցվել է Երևան-Սևան երկաթգիծը, որը ճյուղավորվել է երկու մասի՝ հարավային՝ դեպի Սոթք և հյուսիսային՝ դեպի Իջևան։ Նախիջևանից Բաքու շարունակվող երկաթուղին շարունակվում է Սյունիքի մարզի հարավային հատվածով, առանձին ճյուղ կա դեպի Կապան։ Բաթումից ու Բաքվից Սև և Կասպից ծովերի երկայնքով երկաթուղին կապվել է Ռուսաստանին, իսկ Նախիջևանի և Կարսի միջոցով՝ Թուրքիային ու Իրանին։ Արցախյան ազատամարտից հետո փակվել են հայ-ադրբեջանական, հայ-թուրքական ու վրաց-աբխազական սահմանները, ինչի հետևանքով Հայաստանը երկաթուղային կապ ունի միայն Վրաստանի հետ։
Հայաստանը դառնում է տարանցիկ երկիր՝ նեղ իմաստով Վրաստանի ու Իրանի, լայն իմաստով՝ Եվրոպայի սևծովյան ուղու և Մերձավոր Արևելքի ճանապարհին։ Այդ տեսանկյունից կարևոր է դառնում «հյուսիս-հարավ» ավտոմայրուղու շինարարությունը, որը սկսվել էր 2010-ական թվականներին։ Այն ունի 600 կմ երկարություն, որից 100 կմ-ն արդեն պատրաստ է։ Ճանապարհն անցնելու է Սյունիքի, Վայոց ձորի, Արարատի, Արմավիրի, Արագածոտնի ու Շիրակի մարզերով։ Հայաստանի բոլոր շրջկենտրոնները՝ թվով 36, ամենօրյա երթուղային գծով կապված են Երևանին, նաև կապ կա հարևան ու հեռավոր քաղաքների միջև։ Երևանի ներսում գործում է ներքաղաքային տրանսպորտը՝ ավտոբուսներ, միկրոավտոբուսներ, տրոլեյբուսներ ու մետրո։ Ժամանակին եղել են նաև տրամվայ և ճոպանուղի։
Հայաստանում փոստը հիմնադրվել է 1828 թվականին՝ ունենալով ռուսական, ապա խորհրդային շրջաններ։ 1991 թվականից անկախ Հայաստանի փոստային բաժանմունք է և կրում է «Հայփոստ» անվանումը։ Ազգային օպերատորը տրամադրում է փոստային, ֆինանսական և առևտրային ծառայություններ, ունի 900 փոստային բաժանմունք ։
Նախքան հեռախոսի հայտնագործումը Հայաստանում եղել է հեռագրային կապ։ Հայաստանի հեռախոսային կոդը +374 է, որին հաջորդում է ութանիշ հեռախոսահամարը։ Երևանն ունի երկնիշ, իսկ հանրապետության շրջկենտրոնները՝ եռանիշ կոդեր։ Արդյունքում Երևանի ներսում ստացվում են վեցանիշ, իսկ այլ քաղաքներում՝ հնգանիշ հեռախոսահամարներ։ Հայաստանն ունի բջջային երեք օպերատոր (VivaCell-MTS, Բիլայն և Ucom)։ Դրանք իրականացնում են նաև ինտերնետային ու կաբելային հեռուստատեսության օպերատորի աշխատանքներ, իսկ միայն ինտերնետով զբաղվում են Arminco, Rostelecom և այլ ընկերությունները։
Հայաստանն աշխարհի առաջատար երկրներից է՝ գազաֆիկացման ու էլեկտրաֆիկացման տեսանկյունից։ Երկիրն ի վիճակի է արտադրել երկու անգամ ավելի էլեկտրաէներգիա, քան սպառում է։ Բնական գազը ներմուծվում է Իրանից ու Ռուսաստանից։ Տրանսպորտային փոխադրամիջոցների համար վառելանյութ են ծառայում ինչպես բենզինը, այնպես էլ՝ բնական գազն ու էլեկտրաէներգիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Հայաստանում
Բագաչկա (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)
Բագաչկա (Багачка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կորդոն Լեսնոյ
Կորդոն Լեսնոյ (Кордон Лесной, Лесной кордон), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Պրիվզակ
Պրիվզակ (Privezac), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 325 մարդ, բնակչության խտությունը` 29.31 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.09 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 500 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 110 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 32 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Արսամակի
Արսամակի (Арсамаки), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Գուս-Խրուստալնի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Գուս-Խրուստալնի շրջանի բնակավայրեր
Վիշնևկա (Պերվոմայսկի գյուղական համայնք)
Վիշնևկա (Вишневка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանում։ Մտնում է Պերվոմայսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Հյովյուդբորգարսվայդիդ
Հյովյուդբորգարսվայդիդ (Höfuðborgarsvæðið - «Մայրաքաղաքային տարածաշրջան») - Իսլանդիայի 8 տարածաշրջաններից մեկը, որը գտնվում է երկրի հարավարևմտյան մասում։ Վարչական կենտրոնը Ռեյկյավիկն է։
Դիմախաղ
Դիմախաղ, միմիկա (μῑμέομαι — նմանակել), դեմքի մկանների շարժումներ, որոնք արտահայտում են մարդու այս կամ այն զգացմունքը, տրամադրությունը։ Դիմախաղը մարդկանց միմյանց հաղորդակցվելու օժանդակ միջոցներից է։ Ուղեկցում է խոսքին, օգնում նրա արտահայտչականությանը, լինում է անմիջական և կամովին։ Դիմախաղը դերասանական արվեստի կարևոր տարրերից է դերասանին օգնում է աչքերի, դեմքի խոսուն արտահայտությամբ՝ խաղով բացահայտել կերպարի տարբեր հոգեվիճակները, շեշտում է բեմական խոսքի իմաստը։
Հյովյուդբորգարսվայդիդ
Տարածաշրջանի արևմտյան ափը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերրը, հյուսիսում Հյովյուդբորգարսվայդիդ ը սահմանակցում է Վեստուրլանդի, արևելքում՝ Սուդուրլանդիայի, իսկ հարավում՝ Սուդուրնեսի հետ։
Դիմախաղ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հաղորդակցություն
Հյովյուդբորգարսվայդիդ
Տես նաև
Կատեգորիա:Հյովյուդբորգարսվայդիդ
Միրելա Կումբարո
Միրելա Կումբարո Ֆուրքսի (ալբաներեն՝ Mirela Kumbaro), ալբանացի քաղաքական և պետական գործիչ։ 2013 թվականին ընտրվել է Ալբանիայի մշակույթի նախարար ։ Ունի դոցենտի աստիճան, սկսած 2012 թվականից լեզվաբանության ասպարեզում հասած հաջողությունների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:1966 ծնունդներ Կատեգորիա:Ալբանացի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Տիրանայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ալբանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Ճայակ
Սովորական ճայՃայ ճնճղուկազգիների կարգի՝ ագռավների ընտանիքին պատկանող թռչուն է։ Հայտնի է նաև անունով։ Հայաստանում ապրում է արևելյան ճայը, որը լայն տարածում ունի Արարատյան դաշտում և նախալեռնային գոտում։
Արտաքին կառուցվածք
Միջինից մեծ, սև թռչուն է։ Ունի ուժեղ կտուց, որը կողքից սեղմված է, իսկ ռունգները ծածկված են կոշտ մազերով։ Ճայակի թևերը լայն են, ծայրերը՝ մատների նման չռված։
Կենսակերպ
Ճայերը շրջում են մեծ խմբերով, հաճախ սերմնաքաղ ագռավների հետ։ Լինում են նաև քաղաքներում և այլ բնակավայրերում։ Ճայակները չեն չվում։
Բնադրում
Բնադրում են ծառերի փչակներում, պատերի ճեղքերում, մանր գիշատիչների բներում, հողի փլվածքներում և այլուր։ Բները պատրաստում են փետուրներից, հին շորի լաթերից, հաճախ ծեփում գոմաղբով կամ ցեխով։ Ունեն կոպիտ, կանոնավոր ձև չունեցող բներ։ Բազմանում են վաղ գարնանը, դնում 3 - 8 ձու։
Սննդառություն
Շատ օգտակար թռչուն է։ Հիմնականում կերակրվում է հողի մեջ ապրող շատ վնասակար միջատներով՝ արջուկներով, ճռիկներով, բվիկների թրթուրներով, լարաթրթուրներով։ Սնվում է նաև դաշտային այլ վնասատուներով, ներառյալ մկներով։
Կատեգորիա:Ագռավներ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Թարթիչավոր որդեր
Թարթիչավոր որդեր, տափակ որդերի դաս։ Երկսիմետրիկ կենդանիներ են, մարմինը (երկարությունը՝ 0,2–35 սմ) իլիկաձև է, ժապավենա–տերևաձև՝ պատված թարթիչավոր էպիթելով (այստեղից՝ անվանումը)։ Փոքր ձևերի թարթիչները ծառայում են շարժմանը, խոշորները՝ շարժվում են մկանային համակարգի կծկմամբ։ Մարմնի խոռոչ չունեն, ներքին օրգանների միջև եղած տարածությունը լցված է պարենքիմով։ Բերանի անցքը գտնվում է փորի կողմում կամ մարմնի կենտրոնում և տանում է դեպի մկանոտ կլանը։ Արյան շրջանառության օրգաններ չունեն։ Շնչառությունը մաշկային է, մարսողությունը՝ ներբջջային, հետանցք չունեն։ Արտաթորության օրգանները պրոտոնեֆրիդներն են։ Ստորին ձևերի նյարդային համակարգը դիֆուզ տիպի է, բարձրակարգերինը՝ հանգուցային։ Թարթիչավոր որդերը երկսեռ են, բազմանում են սեռական, որոշ տեսակներ՝ անսեռ ճանապարհով։ Զարգացումը հիմնականում ուղղակի է, որոշ բազմաճյուղաղիների (Polycladida) բնորոշ է մյուլլերյան թրթուրը։ Ազատ ապրող են, աչքերր լավ են զարգացած, ունեն հավասարակշռության օրգաններ՝ ստատոցիստներ։ Տարածված են ծովերում և քաղցրահամ ջրերում։ Ցամաքային պլանարիաները ապրում են արևադարձային խոնավ անտառներում։ Մեծ մասը գիշատիչ է, ծովային որոշ տեսակներ մակաբույծներ են։ Թարթիչավոր որդերի բազմաթիվ տեսակների պարենքիմը պարունակում է գունավոր հատիկներ, որոնցից որդերն ստանում են վառ գունավորում։ Թարթիչավոր որդերի դասն ընդգրկում է 11 – 12 կարգ, 3000 տեսակ։
Կատեգորիա:Տափակ որդեր
Մերի Մակարյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1985 թվականի օգոստոսի 12-ին Երևանում։ Ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի վոկալ բաժինը։ Աշխատել է «Պարադիզ» ստուդիայում։ «Շանթ» հեռուստաընկերությունում վարել է «Առավոտը Շանթում» հեռուստահաղորդումը, «Հ2» հեռուստաընկերությունում վարել է «Օդից փող» հեռուստախաղը։ «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում 2011 թվականից մինչև 2013 թվականի մարտի 1-ը սերիալում խաղացել է Մերիի կերպարը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
ATV (այլ կիրառումներ)
ATV՝
Շույուխ Թահթանի
Շույուխ Թահթանի (شيخ تحتاني‎‎‎, այլ տարբերակ Շայուխ Թահթանի), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավային մասում, Հալեպի մարզի Այն ալ-Արաբի գավառում։ Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը տեղակայված է Հալեպի մարզի հարավային հատվածում՝ Թուրքիայի պետական սահմանին շատ մոտ։ գտնվում է ծովի մակարդակից 345 մետր բարձրության վրա ։ Ամենամոտ բնակավայրերն են հյուսիսում՝ Շույուխ Ֆաուկանի, հյուսիս-արևելքում՝ Այն ալ-Արաբ։
Բնակչություն
2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 4,338 մարդ, իսկ համանուն շրջանի բնակչությունն իր շրջակա 13 գյուղերով և ավաներով կազմում է 43,861 մարդ։ Սուննի իսլամադավաններ են։
Տրանսպորտ
Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն (Aleppo International Airport) է, որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Այն ալ-Արաբի գավառ
(2329) Օրտոս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,404281 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,8247 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9838 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Օրտոս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1015 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1361,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,264379 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 24,43° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հանս-Էմիլ Շուստերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ապոլոնի ընտանիքի աստերոիդներ
Բելիլովկա
Բելիլովկա (Білилівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։
2007 թվականի տվյալներով Բելիլովկա գյուղում բնակվում էր 2 193 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6842 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 320,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ահաբեկչություն Չեհբեհարում
Ահաբեկչական գործողություն Չեհբեհարում, գործողություն, որը տեղի է ունեցել 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Իրանի Չեհբեհար քաղաքում։ Ահաբեկչության արդյունքում զոհվել է ամենաքիչը 39 մարդ։
Իրադարձությունների ընթացք
Հարձակումն իրագործվել է ուխտավորների վրա Շախսեյ-վախսեյի օրը (շիաների մոտ այդ օրը 680 թվականին Քերբելայում սպանված Հուսեին իմամի հիշատակման օրն է)։ Զոհերի թվում կային նաև կանայք և երեխաներ ։
Ահաբեկիչների թիվը եղել է երկու։ Նրանցից մեկը ձերբակալվել է։ Սուննի իսլամի հետևորդ Ջունդալլա ահաբեկչական խմբավորումը ստանձնել է պայթյունի պատասխանատվությունը ։
Սիստան ու Բելուջիստան
Սիստանն ու Բելուջիստանը համարվում է Իրանի ամենաաղքատ գավառներից մեկը։ Դրա տեղադրությունը նաև առանցքային դեր է խաղում թմրանյութերի միջազգային առևտրի երթուղում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Իրանում Կատեգորիա:2010 սպանություններ
Գրանաժա (Սեարա)
Գրանաժա (Granja), համայնք Բրազիլիայում՝ Սեարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սերտոինս Սեարենսիս նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Լիտորալ դի Կամոսին ի Ակարաու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 53 645 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 697,202 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 19,9 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1776 թվականին։
Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սեարա նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1776 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թեկվոնդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2012
Թեկվոնդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2012, անցկացվել է 2012 թվականի մայիսի 3-ից 6-ը Մանչեստր քաղաքում։
Կառուլա (Էստոնիայի շրջան)
Կառուլա շրջան (Karula vald), շրջան Էստոնիայի Վալգամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Լյուլլեմեե գյուղը։
Թեկվոնդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2012
Աղբյուր
Կատեգորիա:2012 թեկվոնդոյում Կատեգորիա:Թեկվոնդոյի Եվրոպայի առաջնություններ
Կառուլա (Էստոնիայի շրջան)
Բնակչություն
2011 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1025 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 4,46 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Սամարսկի (Ցելինսկի շրջան)
Սամարսկի (Самарский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Կիրովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Բոբ և Բոբեկ
Բոբ և Բոբեկ (Bob a Bobek – králíci z klobouku), չեխական մուլտֆիլմ, որտեղ նկարագրվում են երկու նապաստակների արկածները։
Նկարագրություն
Բոբը և Բոբեկը երկու նապաստակներ են, որոնք ապրում են կախարդական գլխարկում։ Բոբը մեծ էր, ավելի խելացի և հաճախ կատարում էր ծնողների դերը։ Բոբեկն ավելի կարճահասակ, ավելի վախկոտ, բայց խելացի և ճարպիկ էր, հաճախ խաղում էր երեխայի դերը։ Երկու նապաստակներն էլ ունեին յուրահատուկ մտքեր, որոնք, սակայն, նրանց տհաճությունների մեջ էին գցում, ինչն էլ դառնում է մուլտֆիլմի կատակերգական սյուժեի հիմքը։ Չնայած կերպարների մեծամասնությունն ունեն լավ վարքագիծ, բայց սերիալը հանդես չէր գալիս բարոյախրատական և գաղափարական դիրքերից. նապաստականերն ունեին բացասական բնավորություն և երբեմն վնասում ու չարաճճիություններ էին անում։
Ստեղծման պատմություն
Գաղափարի հեղինակները եղել են Վացլավ Բեդրժիխը (որը նաև հանդես է եկել որպես ռեժիսոր) և Միրոսլավ Վալտերը։ Նկարահանումները սկսվել են 1978 թվականից, նկարահանվել է շոուի 8 եթերաշրջան (91 սերիա)։ Սցենարի հեղինակաները եղել են Վլադիմիր Իրանեկը, Յարոսլավ Պաչովսկին և Իրժի Սեբանեկը։ Երաժշտությունը գրել են կոմպոզիտորներ Պյոտր Սկոումալը (1938-2014) և Յոզեֆ Դվորժակը (ծնվ. 1942 թվականին)։ Մուլտֆիլմը ամենահայտնիներից մեկն է Չեխիայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Մերկեր
Մերկեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում։ Գտնվում էր Գելիգուզանի մոտ և համարվում էր նրա թաղերից մեկը։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հայկուհի Խտշյան
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Բեմական ասպարեզ է մտել 1940-ականների վերջերից։ Մի ամբողջ տասնամյակ եղել է փարիզահայ բեմի կենտրոնական ուժերից, խաղալով տարբեր խնբերում և հանդես գալով բացառապես դրամատիկ դերերով։ Զուգահեռ, 1952-ից խաղացել է ֆրանսիական «Կոմեդի դե Պարի» թատրոնում, «Լե րեալիզասիոն թեաթրալում», իսկ 1961-ի աշնանից մասնակցել է «Պարի» թատերախմբի շրջագայություններին ֆրանսիական մի շարք կենտրոններում, որպես խաղընկեր ֆրանսիացի հայտնի դերասան Ժան Դավիին։
Ֆրանսիական բեմում հաջողության է ունեցել հետևյալ դերերում՝ Պոլին («Պոլիեոկտ»), Հերմիոն («Անդրոմաքե»), Դոննա Բեատրիս («Դ'Էստոկ է դ'Օֆրեշ») և այլն։ 1962-ին Շվեյցարիայում հանդես է եկել Ժան Դյուրանի «Սենսերըման» կատակերգությունում։ Ֆրանսիական և հայկական մամուլը հաճախ է անդրադարձել նրա կատարողական արվեստին և բարձր գնահատել ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասանուհիներ
Մահմուդ II-ի դամբարան
Մահմուդ II-ի դամբարան (II. Mahmud Türbesi), Ստամբուլի տեսարժան վայրերից մեկը։ Այն օսմանյան վերջին սուլթանների ընտանեկան դամբարանն է։ Դամբարանի մոտ է գտնվում օսմանյան հայտնի քաղաքական գործիչների և գրողների գերեզմանատունը ։
Ճարտարապետություն
Ութանկյուն կառուցվածք ունեցող դամբարանը կառուցված է ամպիրի ոճով՝ սպիտակ մարմարից։ Գմբեթը զարդարված է լորենու ծաղիկներով։ Կառույցի ներսում՝ մարմարե քարատախտակի վրա է գտնվում գեղանկարիչ Մեհմեդ Հաշիմի պատկերը։ Ճենապակե ջահը, որը կախված է դամբարանի գմբեթից, նվիրել է թագուհի Վիկտորիան։ Ոսկեպատ ժամացույցը դամբարանին է նվիրել կայսր Նապոլեոն III-ը։
Պատմություն
Դամբարանը կառուցվել է սուլթան Աբդուլ Մեջիդ-ը հրամանով՝ իր հոր Մահմուդ II-ի աճյունը թաղելու համար։ Ճարտարապետները եղել են հայազգի Պողոս և Հովհաննես Դադյանները։ Կառուցումը ավարտվել է 1840 թվականին։
Ավելի ուշ դամբարանում են թաղվել նաև Աբդուլ Ազիզ և Աբդուլ Համիդ II սուլթանների աճյունները, ովքեր, համապատասխանաբար, Մահմուդ II-ի որդին և թոռն էին։
Մինչ 1920 թվականը, դամբարանին կից գտնվող գերեզմանատանը թաղվել են անվանի քաղաքական գործիչներ և գրողներ, ինչի շնորհիվ դամբարանի տարածքը մարդաշատ է ողջ տարին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության մշակույթ Կատեգորիա:Ստամբուլի մշակույթ Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Խաղաղության աշտարակ
Պատմություն
Աշտարակի կառուցումը սկսվել է Ջոն Լենոնի ծննդյան օրը՝ 2006 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, և տևել է ուղիղ մեկ տարի։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Բացման արարողությունը հեռարձակվել է հեռուստատեսությամբ։ Ներկա էր Յոկո Օնոն իր որդու՝ Շոն Լենոնի հետ, Ռինգո Սթարը և Օլիվիա Հարիսոնը՝ Ջորջ Հարիսոնի այրին և նրա որդին ։ Փոլ Մաքքարթնին հրավիրված էր, բայց դատական գործընթացի պատճառով չէր կարողացել ներկա գնտվել։ Յոկո Օնոն իր ելույթում ասել է, որ «այս աշտարակը լավագույնն է, ինչ նա և Ջոնը երբևէ արել են»։ Աշտարակը խորհրդանշում է Յոկոյի և Ջոնի՝ ամբողջ աշխարհում խաղաղության քարոզարշավի շարունակությունը, որը նրանք սկսել են 60-ականներին ։
Լուսավորությունն աշխատում է ոչ կլոր տարին․ դրանք միանում են հոկտեմբերի 9-ին (Ջոն Լենոնի ծննդյան օրը) և աշխատում են մինչև դեկտեմբերի 8-ը (մահվան օրը), ինչպես նաև դեկտեմբերի 21-28-ը։ Նոր տարվա առաջին օրը լուսարձակներն աշխատում են մինչև լուսաբաց ։
Նկարագրություն
Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է սպիտակ քարից պատվանդան, որի վրա փորագրված են «Պատկերացրու խաղաղությունը» բառերը 24 լեզուներով։ Աշտարակը ճառագայթվում է դեպի երկինք ձգվող լույսերով։ Աշտարակի անվանումը և արձանագրությունները ուղերձ են խաղաղության յուրօրինակ հիմին՝ «Imagine»-ին, որը կատարում է Ջոն Լենոնը։
Պարզ եղանակին ճառագայթները հասնում են մինչև 4 կմ ։ Լուսարձակների համար էներգիան արտադրում են երկրաջերմային աղբյուրները։ Ընդհանուր հզորությունը հավասար է մոտավորապես 75 կվտ։
Պատկերացրու խաղաղությունը
Սյան վրա ներկայացված է «Պատկերացրու խաղաղությունը» նախադասությունը 24 տարբեր լեզուներով․
աշտարակերից մեկի վրա կա հետևյալ գրությունը․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի տեսարժան վայրեր
Roma TV HD
Roma TV HD, հեռուստալիք ամբողջությամբ նվիրված իտալական Ռոմա ֆուտբոլային ակումբին, հասանելի է Sky հեռուստալիքների ցանկի 213-րդ ալիքով։ 2007 թվականի հունիսից հեռուստալիքի ղեկավարն է Ալեսսանդրո Սպարտան։
Պատմություն
Սկզբնական շրջանում հեռուստալիքը անվանվում էր «Roma Channel» և հեռարձակվում էր Rai Trade-ի միջոցով, այդ ժամանակ հեռուստալիքի ղեկավարն էր Ջորջ Մարտինը։ 2003 թվականի հուլիսից սկսվեց հեռարձակումը Sky-ի միջոցով ։ 2014 թվականի օգոստոսի 29-ից հեռուստալիքը վերանվանվեց «Roma TV» : 2015 թվականի օգոստոսի 3-ից «Roma TV»-ն սկսեց հեռարձակվել HD որակով, ապահովելով 1080i կետայնության պարզություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Մարզական հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Իտալալեզու հեռուստաալիքներ
Վոլչոկ (գյուղ, Վոլչոկի գյուղական խորհուրդ)
Վոլչոկ (Вовчок), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ունայ Էմերի
Ունայ Էմերի Էչեգոյեն (Unai Emery Etxegoien,, Գիպուսկոա, Իսպանիա), բասկական ծագմամբ իսպանացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ Լինելով «Վալենսիա» ակումբի գլխավոր մարզիչ՝ երեք անգամ անընդմեջ Իսպանիայի առաջնությունում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը։ 2012 թվականի մայիսից մինչև նույն թվականի նոյեմբերը գլխավորել է Մոսկվայի «Սպարտակ»-ը։ 2013-2016 թվականներին համարվել է «Սևիլյա» ակումբի գլխավոր մարզիչը, որի հետ երկու անգամ (ակումբում՝ իր առաջին մրցաշրջանից սկսած) հաղթել է Եվրոպայի Լիգայում։ 2016 թվականից մինչև 2018 թվականը գլխավորել է ֆրանսիական «Պարի Սեն-Ժերմենը»։ Ներկայումս գլխավորում է լոնդոնյան «Արսենալը»։
Ակումբային կարիերա
Ունայ Էմերին «Ռեալ Սոսիեդադ» ֆուտբոլային ակումբի սան է, սակայն այդ ակումբի կազմում խաղացել է ընդամենը 5 պաշտոնական խաղ (հեղինակել է մեկ գնդակ «Ալբասետե»-ի դարպասը )։ Հետագայում ամբողջ կարիերան նա անց է կացրել Սեգունդայի տարբեր ակումբներում։
Ունայը իր կարիերան որպես ֆուտբոլիստ ավարտել է 2004 թվականին (ծնկի ծանր վնասվածքի պատճառով)։
Մարզչական կարիերայի սկիզբ Իսպանիայում
Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելով՝ Ունայ Էմերին «Լորկա Դեպորտիվա» ֆուտբոլային ակումբի տնօրինությունից ստանում է առաջարկ ակումբի գլխավոր մարզիչ դառնալու համար (ֆուտբոլային կարիերայի ընթացքում Ունայը այդ թիմում հանդես էր եկել) ։ Ունայը ընդունեց առաջարկը, և հենց առաջին մրցաշրջանը նրա համար շատ հաջող էր. ակումբը նրա տնօրինությամբ դիվիզիոնում զբաղեցրեց 4-րդ հորիզոնականը և Սեգունդա Բ-ից բարձրացավ Սեգունդա։ Ոչ պակաս հաջող էր Ունայի հաջորդ մրցաշրջանը. «Լորկա»-ն նորեկի համար զբաղեցրեց շատ բարձր՝ 5-րդ հորիզոնականը, իսկ ինքը՝ Ունայը՝ որպես դիվիզիոնի լավագույն մարզիչ, արժանորեն ստացավ Միգել Մունյոսի մրցանակը։
Հաջորդ մրցաշրջանն Ունայ Էմերին սկսեց այլ ակումբում. նա հրավեր էր ստացել «Ալմերիա»-ից։ Ինչպես պարզ դարձավ ապագայում, ակումբը մարզչի հարցում չէր սխալվել. «Ալմերիա»-ն, որն ընդամենը 5 տարի առաջ հանդես էր գալիս Սեգունդա Բ-ում, դուրս եկավ Պրիմերա, իսկ Ունայը երկրորդ տարին անընդմեջ ճանաչվեց դիվիզիոնի լավագույն մարզիչ։ Ակումբի և մարզչի համար դեբյուտային մրցաշրջանը Պրիմերայում լիովին հաջող էր ։ «Ալմերիա»-ն հաստատվեց լիգայում՝ զբաղեցնելով 8-րդ հորիզոնականը, իսկ Ունայ Էմերին մրցաշրջանի ավարտից հետո ստացավ առաջարկ, ըստ որի նա պետք է գլխավորեր իսպանական ֆուտբոլի գրանդներից մեկը՝ «Վալենսիա»-ն ։
«Վալենսիա»
2008 թվականի մայիսի 22-ին Ունայը 2 տարի ժամկետով պայմանագիր կնքեց «Վալենսիա»-ի հետ։ Ունայի առաջին մրցաշրջանը «Վալենսիա»-ում ստացվեց ոչ այնքան հաջող (ակումբը երկար ժամանակ գտնվում էր բարձր հորիզոնականի վրա, սակայն մրցաշրջանի ավարտից առաջ ակումբը կրեց մի շարք պարտություններ և «գլորվեց» 6-րդ հորիզոնական), սակայն ակումբի տնօրինությունը հայտնեց, որ նրանք դեռ վստահում են Ունային, և նա կշարունակի իր աշխատանքը հաջորդ մրցաշրջանում նույնպես ։ 2010 թվականի մայիսին՝ մինչև 2009-10 մրցաշրջանի ավարտվելը (արդյունքում «Վալենսիա»-ն զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը և ձեռք բերեց իրավունք ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայում հանդես գալու համար), Ունայ Էմերին երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ ։
«Սպարտակ»
Ունայի հետ առաջին խաղում «Սպարտակ»-ը հաղթեց «Ալանիա»-ին 2:1 հաշվով։ 2012 թվականի աշնանը «Սպարտակ»-ի արդյունքները սովորականից տարբեր էին։ Էմերիի գլխավորությամբ նախ «Սպարտակ»-ը 4:0 հաշվով հաղթեց «Դինամո»-ին, դրանից հետո հետևեց «Զենիթ»-ի դեմ խաղում 0:5 հաշվով պարտությունը, իսկ հետո «Սպարտակ»-ը 2:1 հաշվով հաղթեց Կազանի «Ռուբին»-ին։
Չեմպիոնների Լիգայի 2012-13 մրցաշրջանում «Սպարտակ»-ը որակավորման 4-րդ փուլում հանդիպեց թուրքական «Ֆեներբախչե»-ի հետ և կարողացավ անցնել հաջորդ փուլ (տանը՝ 2:1 հաշվով, իսկ հյուրընկալվելիս 1:1 հաշվով)։ Մրցաշարի խմբային փուլում «Սպարտակ»-ի մրցակիցներն էին «Բարսելոնա»-ն, «Բենֆիկա»-ն և «Սելթիկ»-ը։ Վեց հանդիպումներից հինգում ակումբը պարտվեց (վերջին պարտությունը «Սպարտակ»-ը կրեց «Սելթիկ»-ից և արդեն առանց Ունայի ներկայության), և հաղթեց մեկ անգամ՝ հոկտեմբերի 23-ին տանը «Բենֆիկա»-ի դեմ խաղում (2:1)։ Հոկտեմբերի 7-ին «Սպարտակ»-ը երկրի գլխավոր դերբիում 0:2 հաշվով պարտվեց «ԲԿՄԱ»-ին ։
2012 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ ռուսական Պրեիմեր լիգայի 17-րդ տուրում Դինամո-ի կողմից 1:5 հաշվով ջախջախիչ պարտություն կրելուց հետո Ունայ Էմերին հեռացվեց Մոսկվայի «Սպարտակ»-ի գլխավոր մարզչի պաշտոնից ։ Այդ լուրի մասին մամուլի ասուլիսի ժամանակ տեղեկացրեց ակումբի գլխավոր տնօրեն Վալերի Կարպինը ։ Հաջորդ օրը Ունայը այցելեց «Սպարտակ»-ի մարզմանը։ Նա իր շնորհակալությունը հայտնեց ակումբի բոլոր ֆուտբոլիստներին և ակումբի անձնակազմին համատեղ աշխատանքի համար, ինչպես նաև շնորհակալություն հայտնեց ակումբին «Սպարտակ»-ում աշխատելու իրեն ընձեռնված հնարավորության համար։ Իսպանացին նաև մաղթեց բոլորին հաջողություն և ակումբի առջև դրված բոլոր նպատակների իրականացում ։ Մարզչի պաշտոնին կրկին վերադարձավ Վալերի Կարպինը։
«Սևիլյա»
2013 թվականի հունվարի 13-ին Ունայը, փոխարինելով Միգել Միչելին, նշանակվեց իսպանական «Սևիլյա»-ի գլխավոր մարզիչ ։ Պայմանագրի ժամկետը նշանակված էր մինչև 2014 թվականի հունիսի 30-ը ։ «Սևիլյա»-ի նախագահը հայտնեց. «Մենք գտել ենք իդեալական մարզիչ այս և հաջորդ մրցաշրջանների համար։ Այս մրցաշրջանում մենք պետք է մտածենք ամեն հաջորդ խաղի մասին, այլ ոչ թե ապագայի։ Մի խոսքով ես մտածում եմ, որ վարձել եմ իդելական մարզչի» ։ Հունվարի 16-ին կայանում է Ունայի նորամուտը։ Իսպանիայի գավաթի 1/4 եզրափակչում՝ «Սևիլյա»-ն, հյուրընկալվելով «Սարագոսա»-ին, 0:0 հաշվով ոչ-ոքի խաղաց ։ Մարզչի նորամուտը առաջնությունում կայացավ հունվարի 19-ին՝ «Խետաֆե»-ի դեմ խաղում։ Այդ խաղում թիմերը «կիսեցին» միավորները ։ Իսպանիայի գավաթի 1/4 եզրափակչի պատասխան խաղում Ունայը՝ «Սարագոսա»-ի դեմ խաղում որպես անդալուզական ակումբի մարզիչ տարավ իր առաջին հաղթանակը՝ մրցակցին ջախջախելով 4:0 հաշվով ։ Ի շնորհիվ այդ վստահ հաղթանակի՝ «Սևիլյա»-ն դուրս եկավ մրցաշարի կիսաեզրափակիչ փուլ։ Հունվարի 28-ին Էմերին «Սևիլյա»-ի հետ տարավ իր առաջին հաղթանակը արդեն առաջնությունում՝ 3:0 հաշվով հաղթելով «Գրանադա»-ին ։ Ըստ 2013-14 մրցաշրջանի արդյուքների՝ Ունայը օգնեց «Սևիլյա»-ին առաջնությունում զբաղեցնել 5-րդ հորիզոնականը և հաղթել Եվրոպայի Լիգան՝ հաղթելով եզրափակչում պորտուգալական «Բենֆիկա»-ին (0:0, 4:2 - ըստ 11 մետրանոց հարվածաշարի արդյունքի) ։ 2014 թվականի մայիսի 29-ին Ունայը ակումբի հետ երկարաձգեց պայմանագիրը մինչև 2016 թվականը ։ Մեկ տարի անց «Սևիլյա»-ն կրկնեց անցած տարվա հաղթանակը՝ հաղթելով Եվրոպայի լիգան երկրորդ անգամ անընդմեջ (եզրափակչում պարտության էր մատնվել «Դնեպր» ակումբը) ։ 2015 թվականի հունիսի 5-ին Էմերին երկարաձգեց իր պայմանագիրը «Սևիլյա»-ի հետ մինչև 2017 թվականը  ։
Մարզչական վիճակագրություն
ըստ 2015 թվականի նոյեմբերի 8-ի տվյալների
Ակումբային
«Վալենսիա»
«Սևիլյա»
Անձնական կյանք
Ունայը ծագումով բասկ է։ Ունայ Էմերիի հայրը և պապը՝ Խուանը և Անտոնիոն նույնպես եղել են ֆուտբոլիստներ, և երկուսն էլ եղել են դարպասապահ։ Նրա հայրը՝ Խուանը, խաղացել է երկրորդ կարգի շատ թիմերում, իսկ պապիկը՝ Անտոնիոն, բարձր մակարդակով հանդես է եկել «Ռեալ Ունիոն» ֆուտբոլային ակումբում ։ Ֆուտբոլիստ է եղել նաև Ունայի հորեղբայրը՝ Ռոմանը, ով խաղացել է որպես կիսապաշտպան  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բասկ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Անդրեյ Կոլոսովսկի
Կենսագրություն
1978 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Դիվանագիտական գործունեությամբ է զբաղվել 1978 թվականից մինչև 1996 թվականը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կորեինո
Կորեինո (Кореино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Վեստուրլանդ
Վեստուրլանդ (Vesturland - «Արևմտյան տարածաշրջան»), Իսլանդիայի 8 տարածաշրջաններից մեկը, որը գտնվում է երկրի արևմտյան մասում։ Վարչական կենտրոնը Ռեյկյավիկն է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Իսլանդիայի տարածաշրջաններ Կատեգորիա:Վեստուրլանդ
Արսենևո (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Արսենևո (Арсеньево), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1471 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (5228)
Ժողովածու (5228), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5228 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1364 թվականին Ալեքսան աբեղա գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Ալեքսան աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.5x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 228 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 1ա, 11բ, 52ա, 55բ, 83բ, 151ա, 218ա և այլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կուրնո-Լիպովկա (Տարասովսկի շրջան)
Կուրնո-Լիպովկա (Курно-Липовка), սլոբոդա Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Կուրնո-Լիպովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր
Թափանցիկություն
Թափանցիկություն միջավայրի (նյութի) բնութագիր, որոշվում է միջավայրում, առանց տարածման ուղղությունը փոխելու, միավոր երկարության ճանապարհ անցած ճառագայթման հոսքի (տեսանելի լույսի դեպքում՝ լուսային հոսքի) և զուգահեռ ճառագայթների փնջի ձևով այդ միջավայր մտնող հոսքի հարաբերությամբ։ Թափանցիկության ընդհանուր դեպքում ալիքի երկարության ֆունկցիա է և բնորոշում է միաժամանակ նյութում ճառագայթման հոսքի կլանման և ցրման երևույթները։ Թափանցիկությունը այնքան ավելի մեծ է, որքան թույլ է կլանվում և ցրվում ճառագայթումը, առավել մեծ թափանցիկությամբ են օժտված հիմնականում օպտիկական ճառագայթման ուղղորդված թողունակությամբ միջավայրերը։ Թափանցիկությունը պետք է տարբերել թողունակությունից (ընդհանրապես), քանի որ միջավայրը կարող է անթափանց լինել, սակայն անցկացնել ցրված լույսը (օրինակ, բարակ թուղթը)։ Օպտիկական քվարցի 1 սմ հաստությամբ շերտի թափանցիկություն մոտ 0,999 է, օպտիկական ապակունը՝ ~0,99–0,995:
Մթնոլորտի թափանցիկությունը, որը պայմանավորում է էլեկտրամագնիսական էներգիայի թափանցումը մթնոլորտում, կախված է օդի զանգվածից, ինչպես նաև օդում ջրային գոլորշիների և փոշու պարունակությունից։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օպտիկա
Վանամիիսա (գյուղ, Ահյա շրջան)
Վանամիիսա (Vanamõisa), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Ահյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Ահյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Նաբիլ ալ-Արաբի
Նաբիլ ալ-Արաբի (نبيل العربي, ), արաբ պետական և քաղաքական գործիչ, իրավաբան։
2011 թվականի մարտի 6-ից մինչև հուլիսի 1-ը զբաղեցրել է Եգիպտոսի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ 2011 թվականի հուլիսի 1-ին ստանձնել է Արաբական Պետությունների Լիգայի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը։
Կենսագրություն
Նաբիլ ալ-Արաբին ծնվել է 1935 թվականի մարտի 15-ին Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության մայրաքաղաք Կահիրեում։