cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սմբատ Գաբրիելյան
Կենսագրություն
Սմբատ Գաբրիելյանը ծնվել է 1856 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիայի գավառի Ակն գավառակի կենտրոն Ակն քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Ակնում և Խարբերդում։ Ավարտել է ամերիկացի միսիոներների Այնթապի Կենտրոնական Թուրքիայի քոլեջը։ Սովորել է նաև Կ. Պոլսում և զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1884-1885 թվականներին սովորել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, բայց ուսումը կիսատ է թողել։ Վերադառնալով Ակն՝ զբաղվել է մշակութային գործունեությամբ։
Գրական առաջին փորձերը կատարել է Ակնում հրատարակվող «Ծաղիկ» խմորատիպ պարբերականում։ Ակնում բողոքականության դեմ պայքարի ժամանակաշրջանում գրել է «Հայ բողոքականութեան անցեալն ու ներկան» աշխատությունը, որով պահանջել է Հայ ավետարանական եկեղեցու ազգայնացումը։ Ա. Ժամկոչյանի հետ հաջողել է ժողովարաններում ընդունել տալ հայ եկեղեցական երգերը, տաղերն ու հոգեշունչ բանաստեղծությունները։ Կրոնա-մշակութային այս շարժումը բորբոքելու համար օսմանյան կառավարությունը նրան կասկածելի տարր է համարել և հետապնդումների ենթարկել։ 1886 թվականին, հետապնդումներից խուսափելու նպատակով մեկնել է ԱՄՆ և ապաստան գտել Նյու Յորքում։
1886-1990 թվականներին սովորել է Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանում` մասնագիտանալով հասարակական գիտությունների գծով։ Այնուհետև Նյու Յորքի բժշկական քոլեջում շարունակել և ավարտել է կիսատ թողած բժշկական կրթությունը։ Նյու Յորքում զբաղվել է բժշկությամբ և հանրային գործունեությամբ, տպարան հիմնել։
1891-1898 թվականներին խմբագրել է Նյու Յորքում հրատարակվող «Հայք» ազգային, գրական-քաղաքական հանդեսը, որտեղ հրապարակվել են նյութեր հայկական հարցի վերաբերյալ, եվրոպական և ամերիկյան մամուլի արձագանքները Թուրքիայում հայ ազգաբնակչության դրության մասին, լուսաբանվել ԱՄՆ-ի հայ համայնքների կյանքը։ Ընտրվել է «Հայերի հայրենասիրական դաշնակցության» նախագահ, որի նպատակն էր տերությունների աջակցությամբ օգնել Արևմտյան Հայաստանի ազատագրմանը թուրքական բռնատիրությունից։ «Հայերը կամ Արարատի ժողովուրդը» (1892 թվական, անգլերեն), «Փաստեր Հայաստանի մասին» (1895 թվական, անգլերեն), «Քրիստոնյա Հայաստանը և քրիստոնյա տերությունները» (1897 թվական, անգլերեն), «Արյունաքամ Հայաստանը, նրա պատմությունն ու սարսափները» (1896 թվական, անգլերեն), «Հայաստան, նահատակ ժողովուրդ» (1918 թվական, անգլերեն) երկերում Գաբրիելյանը ամերիկյան ընթերցողին ծանոթացրել է հայ ժողովրդի պատմությանը, արևմտահայերի ծանր դրությանը, 1894-1896 թվականներին ջարդերի ու կոտորածների փաստերին, 1915-1916 թվականներին հայերի տեղահանությանն ու ցեղասպանությանը, հայկական հարցում տերությունների քաղաքականությանը։ 1896 թվականին «Հայքը» վերածվել է ամսագրի, որը երբեմն անգլերեն հավելվածներ է ունեցել։ Գիտահասարակական և բժշկա-առողջապահական հոդվածներով թղթակցել է «Հանդէս Ամսօրեայ» և «Կոչնակ Հայաստանի» պարբերականներին։ 1896 թվականին լույս է տեսել նրա «Հայաստանի վերականգնումը» խորագրով աշխատությունը։ Մահացել է 1919 թվականի հունիսի 3-ին, ԱՄՆ-ի Ուիհոքըն քաղաքում՝ 63 տարեկանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Դեյվիդ Գարրիկ
Դեյվիդ Գարրիկ (David Garrick, ), անգլիացի դերասան, դրամատուրգ, Դրուրի Լեյն թատրոնի տնօրեն։
Կենսագրություն
1750 թվականին բեմում ցուցադրվել է Ուիլյամ Ուայթհեդի առաջին ողբերգությունը՝ «Հռոմեական հայրը» («The Roman Father»), Պիեռ Կոռնեյլի «Հորացիոսի» ընդօրինակմամբ։ Կենսագիր Ուայթհեյդը Պասոն պիեսի ձախողումից հետո փոխում է Դեյվիդ Գրեկի գրածը, որտեղ Դեյվիդը փոփոխել էր Հորացիոսի հորը, դերին ավելի փայլ տալու համար, սակայն ըստ քննադատ Զ.Ա. Վենգերովայի, պիեսի ամենամեծ թերությունը Հորացիոսի քրոջ դերն էր, որը չի մահանում եղբոր թրից, այլ՝ վերադառնում է բեմ և հոր հետ երկարատև զրույցներ վարում։
1757 թվականին, երբ մահացավ բանաստեղծ-դափնեկիր Քոլլի Սիբերը, նրան փոխարինեց Ուիլյամ Ուայտհեդը, որը գրեց մեծ քանակությամբ ներբողներ և էլեգիաներ, որոնց մեծ մասը պոետիկ էին։ Բայց Սիբերի ապաշնորհությունը բանաստեղծ-դափնեկրի կոչումը ծաղրի առարկա դարձրեց, որից անմասն չմնաց նաև նրա հետնորդը։ Հատկապես շատ կտրուկ էր հայտնի երկիծաբան Չարլզ Չերչիլը հարձակումը նրա վրա։ Ուայտհեդը ավելորդ էր համարում արձագանքել իր հակառակորդի սրամիտ և չար արարքներին, ինչի շնորհիվ Չերչիլը կարողացավ այն աստիճան հեղինակազրկել Ուայտհեդին իր ժամանակակիցների շրջանում, որ Գարրիկը համաձայնեց խաղալ բանաստեղծ-դափնեկրի նոր պիեսում («Trip to Scotland») միայն այն պայմանով, որ հեղինակի անունը լինի թաքնված։ Բեմադրությունը մեծ հաջողություն ունեցավ քննադատների և հասարակության շրջանում, ովքեր անգամ չէին կասկածում, որ ծափահարում են իրենց սիրելի երգիծաբանի զոհին։
«Սիրողական հասարակություն» անգլիական արիստոկրատ ակումբի անդամ էր, ակումբի նպատակն էր սովորեցնել հնաոճ արվեստը։ Գարրիկի ընկերական շրջապատում ներառված էին տվյալ դարաշրջանի մտավորականներ. Էդմոնդ Բյորկ, Օլիվեր Գոլդսմիթ, Սեմյուել Ջոնսոն, Դենի Դիդրո, Ջոշուա Ռեյնոլդս, Ջեյմս Բասուել, Ժան Ժորժ Նովեր։
Ըստ Սամուել Ջոնսոնի մասնագիտությունը Գարրիկին հարստացրեց, նա հասարակությանը հանգեցրեց այդ մասնագիտությանը։ Թաղված է Վեստմինստերյան աբբայություն, այսպես կոչված պոետների անկյունում։
Խաղացանկ
Խաղացել է Բենջամին Ջոնսոնի «Ալքիմիկոս» պիեսում, իր բեմադրությամբ՝ «Իռլանդացի այրին» (1772) և այլ պիեսներում։ Առավել հայտնի է դարձել շեքսպիրյան դերերի համար (Համլետ Մակբեթ և այլն), որոնք նա իրականացրեց իրատեսորեն։ Որպես ռեժիսոր 1768 թվականին բեմադրել է Հյու Քելի «Կեղծ նրբագեղության» պիեսը։
Հետաքրքիր փաստեր
Գարրիկը բառացիորեն երկրպագել է Շեքսպիրին և նրա պատվին կառուցել Համփթոնի տաճար (1756 թվականին)։ Դերասանը և նրա կինը` Եվան ենթարկվել իրենց ժամանակի օրենքներին։ Նրա անունով են անվանել տղամարդկանց ձմեռային վերարկուները` կրկնակի օձիքով,  ազատ բացվածքով մի քանի մանյակներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Վեստմինստերյան աբբայությունում թաղվածներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դրամատուրգներ
Ալեքսեյ Իվանով
Ակումբային կարիերա
Ալեքսեյ Իվանովը «Մինսկ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ 2014 թվականից սկսել է խաղալ երկրորդ կազմում և շուտով տեղ է գրավել նրա հիմնական կազմում։ 2014 թվականի նոյեմբերի 8-ին նա նշել է իր դեբյուտը Բելառուսի Պրեմիեր լիգայում «Մինսկի» հիմնական կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով Մոգիլյովի «Դնեպր» ակումբի դեմ խաղի վերջում (2:0)։ 2015 թվականի մրցաշրջանում շարունակել է խաղալ երկրորդ կազմում, ինչպես նաև մեկ անգամ փոխարինման է դուրս եկել Բարձրագույն լիգայում։
2016 թվականի հուլիսին Իվանովը տեղափոխվել է Բրեստի «Դինամո» ակումբ ։
Միջազգային կարիերա
2015 թվականի աշնանը Բելառուսի պատանեկան հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլին, որտեղ գոլ է խփել Սան Մարինոյի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Սեն Ժենե Լաշամ
Սեն Ժենե Լաշամ (Saint-Genest-Lachamp), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 101 մարդ, բնակչության խտությունը` 4.37 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.09 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 54 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 39-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 15։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,2 %։ 39 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 35 անձ (18 տղամարդ և 17 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (2 տղամարդ և 2 կին)։ 15 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Քեմալական շարժում
Թուրքիայի ազգային շարժում (Türk Ulusal Hareketi), Քեմալական շարժում, խորհրդային և թուրքական պատմագիտության մեջ հակաիմպերիալիստական, բուրժուաազգայնական համարվող հեղափոխություն Թուրքիայում, ինչի արդյունքում ձևավորվում է Թուրքիայի Հանրապետությունը ։ Իրականում Քեմալական շարժումը ազգայնամոլական ցեղապաշտական ուղղվածությամբ հետադիմական շարժում էր՝ ուղղված Թուրքիայի տիրապետության պահպանմանը ճնշված ենթակա ժողովուրդների և նրանց տարածքների նկատմամբ, իսկ նրանց դիմադրության դեպքում՝ ընդհուպ մինչև այդ ժողովուրդների մասնակի կամ ամբողջական բնաջնջումը։
Մուդրոսի զինադադարից (1918) հետո Անտանտի երկրները Սայքս-Պիկոյի համաձայնագրի (1916) հիման վրա սկսեցին իրենց միջև բաժանել Օսմանյան կայսրության իրենց կողմից գրավված տարածքները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Թուրքիայի պարտությունը մի շարք ժողովուրդների՝ հույներին, հայերին և արաբներին հնարավորություն էր տալիս ազատվել թուրքական լծից և ստեղծել իրենց անկախ պետությունները՝ իրենց պատմական տարածքներում։ Անտանտի երկրների քաղաքականության և ճնշված ժողովուրդների ազատագրական շարժման դեմ է հանդես գալիս թուրքական ազգայնամոլ բուրժուազիան՝ Մուստաֆա Քեմալի գլխավորությամբ։
Պատմություն
1919 թվականի հուլիսի 23-ից մինչև օգոստոսի 6-ը Կարինում (Էրզրում) տեղի է ունենում «Արևելյան վիլայեթների իրավունքների պաշտպանության» կոնգրեսը, որն ընտրում է «ներկայացուցչական կոմիտե»՝ Քեմալի գլխավորությամբ, դա նոր Թուրքիայի առաջին ժամանակավոր կառավարությունն Էր։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 4-11-ին Սեբաստիայում (Սվաս) տեղի է ունենում «Անատոլիայի և Ռումելիայի իրավունքների պաշտպանության ընկերությունների» համաթուրքական կոնգրեսը, որին մասնակցում են 33 պատգամավոր Անատոլիայի (Փոքր Ասիա) և Ռումելիայի (Եվրոպայում թուրքական տիրապետության տակ գտնվող տարածքներ) վիլայեթներից։ Կոնգրեսը չի ճանաչում Մուդրոսի զինադադարով որոշված սահմանները և պայքարի կոչ է անում՝ պահպանելու Օսմանյան կայսրության ամբողջականությունը։ Կարինի և Սեբաստիայի կոնգրեսները մերժում են հայկական, հունական և արաբական պետությունների ստեղծման գաղափարը։ Իրենց զավթողական ծրագրերը քողարկելու նպատակով արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ հայ ժողովրդի արդարացի պահանջը քեմալականները ներկայացնում էին իբրև նվաճողական ձգտում։ Մուստաֆա Քեմալը նշում էր, որ «ազգը ոչ մի թիզ հող չի զիջի Հայաստանին»։ 1919 թվականի վերջին Քեմալական շարժման կենտրոնը դառնում է Անկարան։ Շարժման կորիզը Փոքր Ասիայի կենտրոնում գործող գյուղացիական զինված ջոկատներն էին («ազգային ուժեր»)։ Քեմալականները պայքարում էին երկու ճակատով, արևմուտքում՝ Հունաստանի, արևելքում՝ Հայաստանի Հանրապետության դեմ, վերջինիս առավել ուշադրություն էր դարձվում։ Օգտվելով Թուրքիայի հարցում Անտանտի տերությունների միջև հակասություններից՝ քեմալականները զենք են գնում Ֆրանսիայից և Իտալիայից։ 1920 թվականի ապրիլի 23-ին Անկարայում ստեղծվում է մեջլիս (ազգային ժողով)՝ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը (ԹԱԱԺ), որն էլ կազմում է կառավարություն Քեմալի գլխավորությամբ։ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին Անտանտի և Թուրքիայի սուլթանական կառավարության միջև կնքվում է Սևրի հաշտության պայմանագիրը, որը չի ճանաչում Անկարայի կառավարությունը, ուստի՝ այս հողի վրա Քեմալական շարժումը նոր ծավալ է ստանում։
Քեմալականների մերձեցումը բոլշևիկներին և ռազմաքաղաքական դաշինքը Ռուսաստանի հետ
Քեմալական շարժման նոր թափ առնելուն նպաստում է քեմալականների մերձեցումը բոլշևիկների հետ, որոնք այդ ժամանակ արդեն գրեթե երկու տարի զավթել էին իշխանությունը Ռուսաստանում։ Քաղաքակիրթ աշխարհի կողմից մերժված Ռուսաստանը գտնվում էր միջազգային քաղաքական մեկուսացման մեջ, ուստի փնտրում էր իր հետ դաշնակցելու ընդունակ ուժեր։ Դրանցից մեկն էր քեմալական շարժումը, որի պայքարը Արևմուտքի և մասնավորապես՝ Անտանտի դեմ լիովին համընկնում էր կարմիր Ռուսաստանի քաղաքական նպատակներին։ Ուստի Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարությունը մեծապես նպաստում է քեմալական շարժման ծավալմանը և նրա հաղթանակին ընդդեմ հարևան նորանկախ երկրների, մասնավորապես՝ Հայաստանի Հանրապետության։ Միջազգային հանրության կողմից չճանաչված Ռուսաստանի կառավարությունը մեծ քանակությամբ զենք ու զինամթերք և ավելի քան 10 միլիոն տոննա ոսկով անհատույց տրամադրում է միջազգային հանրության կողմից չճանաչված Քեմալական Թուրքիային։
Ռուս-թուրքական համատեղ ագրեսիա ընդդեմ Հայաստանի (1920)
Ստանալով Ռուսաստանի վիթխարի ռազմատեխնիկական օգնությունը և օգտվելով Հարավային Կովկասում ստեղծված իրադրությունից՝ 1920 թվականի սեպտեմբերին քեմալական զորքերը՝ Քյազիմ Կարաբեքիրի գլխավորությամբ, ներխուժում են Հայաստանի Հանրապետության տարածք՝ դա ներկայացնելով իբրև Անտանտի դեմ պատերազմ։ Միաժամանակ, և նույնիսկ ամիսներ առաջ՝ մայիսից Հայաստանի Հանրապետության դեմ ագրեսիվ գործողություններ էր իրականացնում քեմալականների դաշնակից Ռուսաստանը։ Փաստորեն Հայաստանի Հանրապետության դեմ մղվում էր երկու ճակատով պատերազմ՝ արևելքից կարմիր Ռուսաստանի տասնմեկերորդ բանակը, արևմուտքից՝ Քյազիմ Կարաբեքիրի քեմալական բանակը։ Քեմալական զինվորները հրի ու սրի են մատնում արևելյան Հայաստանը՝ ոչնչացնելով տասնյակ հազարավոր անմեղ մարդկանց։ Քեմալականները փաստորեն շարունակում են երիտթուրքերի՝ հայերի ցեղասպանության քաղաքականությունը։ Արևելքում Քեմալական շարժումը կարողանում է հասնել այն բանին, որ չստեղծվի անկախ ու միացյալ հայկական պետություն։ Հայաստանի դեմ ռուս–թուրքական համատեղ ռազմական ագրեսիայի՝ հայ ժողովրդի և հայկական պետականության համար ողբերգական արդյունքները ամրագրվեցին Քեմալական Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև կնքված պայմանագրերով ։ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հաստատում են այսօրվայ՝ ծայրահեղորեն անարդարացի, ստորացուցիչ և խեղդող սահմանը։ Դրանցից առաջինը՝ 1921 թվականի մարտի 16-ին, առանց Հայաստանի մասնակցության, Մոսկվայում, խորհրդային Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև կնքված «բարեկամության և եղբայրության» պայմանագիր, որով Հարավային Կովկասից Թուրքիային է տրվում շուրջ 26 հազար կմ2 տարածք, որից 24 հազար կմ2՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից։ Իսկ երկրորդը՝ Կարսի պայմանագիրն է, որը 1921 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ստորագրել են, ինչպես գրված է պայմանագրի նախաբանում, «Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության, Ադրբեջանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության և Վրաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության կառավարությունները մի կողմից և Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը, մյուս կողմից, Ռուսաստանի Սովետական Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության մասնակցությամբ»։ Իրականում, Հայաստանը և մյուս հանրապետությունները ձևականորեն, իսկ հատկապես Հայաստանը՝ ստիպողաբար էր ստորագրել այդ պայմանագիրը։ Իրականում պայմանագիրը ստոարգող կողմերը դարձյալ Թուրքիան և Ռուսաստանն է, թեպետ վերջինս այս անգամ հանդես էր գալիս որպես ոչ ստորագրող, այլ պարզապես, իբր, մասնակցող կողմ։ Կարսի Պայմանագիրը, լինելով, փաստորեն, ապօրինի պայմանագիր, որը հակասում է միջազգային իրավունքի նորմերին, հաջորդելով Մոսկվայի պայմանագրին, որը նույնչափ ապօրինի պայմանագիր էր, նույն պատճառներով, հաստատում էր վերջինիս դրույթները և սահմանում էր ժամանակակից սահմանները Թուրքիայի և Անդրկովկասյան հանրապետությունների միջև։ Դա նշանակում է, որ ժամանակակից սահմանները նշված պետությունների, և մասնավորապես, Թուրքիայի և Հայաստանի միջև օրինական չեն։ Այդ է պատճառը, որ Թուրքիան մինչև այժմ ձգտում է Հայաստանի կառավարություններին հարկադրել ստորագրելու նոր պայմանագիր, կամ արձանագրություն, որով կհաստատվեն ներկայիս՝ առայժմ գործող, սակայն ապօրինի սահմանները երկու պետությունների միջև։
Հունաստանի ռազմական պարտության սկիզբը
Քեմալականները արևելքում ավարտելով ռազմական գործողությունները, հիմնական ուշադրությունը դարձնում են արևմտյան ճակատին՝ հույների դեմ պատերազմին։ 1921 թվականին Սանգարիոս (Սաքարյա) գետի մոտ ճակատամարտում հունական զորքերի պարտությունը արագացնում է Անտանտի հակաթուրքական դաշինքի քայքայումը։
Ֆրանսիայի հեռացում Կիլիկյան Հայաստանից և Հայկական Միջագետքից
Աշխարհաքաղաքական նոր իրադրությունը հանգեցնում է նրան, որ 1921 թվականին Ֆրանսիան անջատ հաշտություն է կնքում Թուրքիայի հետ, որով հրաժարվում է քեմալականների դեմ պայքարից, հեռացնում է զորքերը Կիլիկյան Հայաստանից և Հայոց Միջագետքից։ Այդ ամենը, և հատկապես գրեթե մեռած Թուրքիայի կենդանացումը Ռուսաստանի կողմից և նրան ռուսական վիթխարի ռազմատեխնիկական օգնության տրամադրումը հզորացնում են թուրքական ռազմական ներկայությունը Հայկական Կիլիկիայում և Հայկական Միջագետքում։ Այդ ամենը թուրքական զորքերին հայկական նոր կոտորածների հնարավորություն է տալիս։
Հունաստանի վերջնական ռազմական պարտությունը հույն–թուրքական պատերազմում
1922 թվականին վերջնական պարտություն կրելով՝ հունական ուժերը թողնում են Փոքր Ասիան. թուրքական զորքերը ներխուժում են Իզմիր (Զմյուռնիա) և կոտորում հայ և հույն խաղաղ բնակչությանը։
1922 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Մարմարա ծովի ափին գտնվող Մուդանյա քաղաքում ստորագրվում է զինադադար Թուրքիայի և Անտանտի երկրների միջև։ Հոկտեմբերի 13-ին զինադադարին է միանում նաև Հունաստանը։ Պատերազմն ավարտվում է Լոզանի կոնֆերանսով (1922-23), որը ճանաչում է թուրքական անկախ պետությունը, հույն–թուրքական պատերազմի արդյունքները, սակայն չի ճանաչում արևելքում Թուրքիայի սահմանները՝ այսինքն՝ հայ–թուրքական սահմանը պաշտոնապես մնում է այն, ինչ որ սահմանված էր Վիլսոնի իրավարար վճռով։
Քեմալական շարժման պատմական գնահատականը
Ըստ հայ ականավոր թուրքագետ Ռ․ Սաֆրաստյանի, որին համամիտ են հայ հետազոտողների գրեթե բացարձակ մեծամասնությունը՝ «Քեմալական շարժումը երիտթուրքերի նախապատրաստած ազգայնամոլական շարժում էր, որի նպատակն էր պահպանել Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականությունը և թուրքերի իշխանությունը հպատակ ժողովուրդների նկատմամբ»։ Հատուկ շեշտադրվում է, որ «քեմալական շարժումը ի սկզբանե չէր ճանաչում Հայաստանի Հանրապետության գոյությունը և Արևմտյան Հայաստանի իրավունքը` անջատվելու Օսմանյան կայսրությունից»։ Տարածքային հարցերում քեմալական ազգայնամոլական շարժման քաղաքական նպատակները արտացոլող կարևորագույն փաստաթղթում, այսպես կոչված «Ազգային ուխտի» մեջ անթաքույց ձևով նշվում էր, որ Թուրքիան չի կարող որևէ մեկին զիջել թեկուզ մի թիզ հող ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք Կատեգորիա:Թուրքիայի անկախության պատերազմ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Գուիզ
Գուիզ (Gouise), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Ալյեի գավառի Մուլեն շրջանում։ Մտնում է Նեյի լը Ռեալ կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03124։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 224 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 149 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 109-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 40-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 73,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 75,6 %)։ 109 աշխատունակ բնակիչներից 104-ը աշխատում էին (64 տղամարդ և 40 կին), անաշխատանք էին 5-ը (3 տղամարդ և 2 կին)։ 40 անգործունակ մարդկանցից 17-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 10-ը թոշակառու, 13-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Կրուա Ռուս
Կրուա Ռուս (Croix-Rousse բառացի՝ շիկակարմիր խաչ), շրջան ֆրանսիական Լիոն քաղաքի հյուսիսային մասում։ Տեղակայված է Ռոն և Սոն գետերի գետամիջում գտնվող համանուն բլրի վրա, դրանց միախառնման տեղից 5 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Բաժանվում է երկու մասի․ բլրի լանջեր (այժմ այն Լիոնի 1-ին քաղաքային շրջանի մի մասն է) և սարահարթ (4-րդ քաղաքային շրջան)։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 254 մետր է։ Նշանավոր լիոնյան մետաքսի հայրենիքն է։
Անտիկ շրջան
Վիեյ փողոցում հայտնաբերված լատինական արձանագրության համաձայն՝ այս վայրն անվանվել է «pagus de Condate» (Կոնդատ թաղամաս) ։ Ելնելով նրանից, որ «Կոնդատը» (նշանակում է գետերի միախառնում) գալլական տեղանուն է, լիոնցի պատմաբան Ամաբլ Օդենը եզրակացնում է, որ Կրուա Ռուս բլրի ստորոտին հին հռոմեական ժամանակաշրջանում գալլական բնակավայր է եղել։ Հռոմեական Լուգդունում քաղաքը, որը ժամանակի ընթացքում վերածվել է Լիոնի, գտնվել է Սոնի մյուս ափին՝ Ֆուրվիեր բլրի վրա ։ Այս տեսակետը լայն տարածում ունի, բայց այդ վայրում մինչհռոմեական ժամանակաշրջանում գալլական բնակավայրի գոյության մասին հնէաբանական ոչ մի ապացույց մինչ օրս հայտնաբերված չէ։ Ամենահին հնէաբանական պեղումնները վերաբերում են 10 թվականին՝ այդ վայրում Երեք Գալիաների ամֆիթատրոնի կառուցմանը ։
Դեռ միջնադարում Կրու Ռուս բլրի ստորոտին և մինչև լանջի միջնամասը հայտնաբերվել են Դոմինատի ժամանակների այլ արտեֆակտներ ևս․ բնակելի շինությունների, ապակի փչելու և կավագործական արհեստոանոցների մնացորդներ, խճանկարներ, ինչպես նաև հռոմեական բազմաթիվ արձանագարություններ, որոնցից հայտնի է Կլավդիոսյան տախտակը՝ բրոնզե թիթեղի վրա գրված Կլավդիոս կայսեր խոսքը, որը նա ներկայացրել է 48 թվականին Սենատի առջև ։ 1854 թվականին Հռենոսի ուղղությամբ որոշ տեղերում հայտնաբերվել են գրանիտով ծածկված հռոմեական ճանապարհների մնացորդներ ։
Միջնադար և Վերածնունդ
Միջնադարում Սուրբ Սեբաստիան լեռը (Montagne Saint-Sébastien), ինչպես այդ ժամանակ անվանվում էր Կրուա Ռուսը, չէր մտնում Լիոնի կազմի մեջ, այլ պատկանում էր արքայի ղեկավարության տակ գտնվող փոքրիկ Ֆրան Լիոնե պրովինցիային, և հիմնականում օգտագործվում էր գյուղատնտեսական նպատականերով (գլխավորապես խաղողի աճեցման համար)։
1512 թվականին Լյուդովիկոս XII-ը որոշում է քաղաքի պաշտպանության համար բլրի գագաթին բերդապարիսպներ կառուցել՝ հաղորդակցման նպատակով թողնելով միայն մեկ դարպաս։ Այդ պարիսպների տեղում այժմ գտնվում է Կրուա Ռուս ծառուղին ։
1560 թվականին քաղաքի ելքի մոտ՝ կանգնեցվում է դեղին քարից պատրաստված խաչ ։ Ժամանակի ընթացքում այս խաչի շնորհիվ փոխվում է և՛ բլրի, և՛ դրանում տեղակայված թաղամասի անվանումը։ Ենթադրաբար խաչը գտնվել է ճանապարհների երկճեղման տեղում՝ մեկը տանում էր դեպի Դոմբ, մյուսը՝ Նյովիլ ։ Խաչը մի քանի անգամ ավերվել է․ 1562 թվականին կրոնական պատերազմների ժամանակ բողոքականների կողմից, XVIII դարի վերջին՝ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ, 1881 թվականին քանդվել է Լիոնի մունիցիպալիտետի որոշմամբ։ Վերջապես, 1994 թվականի վերջին Ժոանես Ամբր հրապարակում՝ Կրուա Ռուս հիվանդանոցի մոտքի մոտ կանգնեվում է խաչի հերթական կրկնօրինակը, որն այնտեղ է գտնվում մինչ օրս։
Պարիսպների կառուցման պահից՝ դրանց և Լիոնի միջև առաջանում է քաղաքամեձ նոր բնակավայր։ XVII և XVIII դարերում այստեղ տեղակայվում են եղել մի շարք վանական միաբանություններ՝ Կարտեզյան (1580 թվական), Կարմելի և այլն։ Սակայն արդեն XVII դարում քաղաքը բերադապարիսպներից ներս չափազանց նեղ է դառնում, և դրանցից դուրս՝ սարահարթի վրա կառուցվում են վանքեր, ինչպես նաև արհեստագործական և առևտրային ձեռնարկություններ․ վերջինների համար սա շատ շահավետ էր, քանի որ սարահարթը մտնում էր Ֆրան Լիոնե պրովինցիայի կազմի մեջ, որտեղ հարկերը ավելի ցածր էին քան Լինում։ Լիոնի իշխանությունը դժգոհ լինելով դրանից՝ բազմիցս դիմում է իշխանություններին իրավիճակը շտկելու խնդրանքով։ 1677 թվականին Պետական խորհուրդը Կրուա Ռուսին հարկադրման մասին որոշում է ընդունում։ Սակայն Լյուդովիկոս XIV-ը Ժան Բատիստ Կոլբերի խորհրդով ազատում է հարկերից բոլոր նրանց, ում տները 30 և ավելի տարի առաջ են կառուցվել ։
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն և XIX դարի առաջին կես
1769 թվականին հին լիոնյան բերդապարիսպները քանդվում են և Կրուա Ռուսը միավորվում է հարևանությամբ գտնվող գյուղատնտեսական Կալյուիր-է-Կյուիրի հետ։ Սակայն 1790 թվականի փետրվարի 14-ին, Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ, բնակիչները քվեարկում են Կյուիրի առանձնացման օգտին, որը տեղի է ունենում 12 տարի անց միայն՝ 1802 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ արդեն Նապոլեոնի օրոք։
Հեղափոխությունը լուրջ փոփոխություններ է առաջացնում Կրուա Ռուսում․ բոլոր վանքային հողերը և սեփականությունները վաճառվում են, ինչը հանգեցնում այս վայրի ժողովրդագրական պատկերի զգալի փոփոխությանը։ XIX դարի սկզբից Կրուա Ռուսը վերածվում է Լիոնի արդյունաբերական արվարձանի․ հենց այստեղ են այդ ժամանակաշրջանում գտնվել նշանավոր լիոնյան մետաքսի արտադրությամբ զբաղվող ձեռնարկությունները։ Բնակչության թիվը զգալիորեն աճում է․ 1802 թվականին եղած 4500-ից 1851 թվականին դառնում է 28000, ինչը հանգեցնում է նաև բնակելի շինությունների ավելացմանը։ Կրուա Ռուսը կառուցապատվում է 5-6 հարկանի շենքերով՝ տեղակայված՝ խճճված նեղ փողոցների, աստիճանների (Կրուա Ռուսը բլուր էր) և տրաբուլների լաբիրինթոսում։
Կյանքի դժվար պայմանները մի շարք ապստամբությունների պատճառ են դարձել․ 1831, 1834, 1848 և 1849 թվականներին ։
Միացումը Լիոնին
1852 թվականի մարտի 24-ին հրապարակվում է Կրուա Ռուս սարահարթը Լիոնին միացնելու մասին Նապոլեոն III-ի հրամանը ։ Նույն հրամանով առաջին հերթին սահմանվում է Լիոնի վարչական բաժանումը՝ քաղաքային շրջանների․ բլրի լանջերը մտնում են 1-ին քաղաքային շրջանի մեջ, իսկ սարահարթը՝ 4-րդ ։
Լիոնի հետ միավորումից հետո Կրուա Ռուսում քաղաքային միջավայրի բարելավմանն ու քաղաքացիների կյանքի լավացմանն ուղված մի շարք աշխատանքներ են կատարվում․ անցկացվում է ջրատար խողովակաշար, կառուցվում է քաղաքի ամենամեծ հիվանդանոցներից մեկը, նախկին բերդապարիսպների տեղում կառուցվում է Կրուա Ռուս ծառուղին ։ Զարգանում է տրանսպորտը․ 1862 թվականին հենց Կրուա Ռուսում է կառուցվում աշխարհում առաջին ֆունիկուլյորը , 1863 թվականին բացվում է երկաթուղային կայարան (փակվել է 1975 թվականին) , ծրագրվում է Ռոնի և Սոնի առափնյաների միացման համար երկաթուղային թունելի կառուցումը (բացվել է 1952 թվականին որպես ավտոմոբիլային թունել) ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Լիոնը օկուպացվում է նացիստական զորքերի կողմից, Կրուա Ռուսը դառնում է քաղաքի հակամարտության կենտրոններից մեկը։ Շրջանի բազմաթիվ՝ օտար աչքին անտեսանելի անցումների՝ տրաբուլների շնորհիվ, զորքերը կարողանում էին արագ, գաղտնի և համեմատաբար անվտանգ տեղաշարժվել ։
2011 թվականի հուլիսի 7-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության կոմիտեն 35-րդ նստաշարջանի ժամանակ որոշում է կայացրել Լիոնի ամբողջ պատմական հատվածը՝ այդ թվում նաև Կրուա Ռուսի լանջերը և սարահարթի զգալի մասը ներառել համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում  ։
Մեծ գլաքար
Մեծ գլաքարը (Le Gros Caillou) Կրուա Ռուսի յուրօրինակ խորհրդանիշն է։ Ապառաժի մոխրագույն-սպիտակ հսկայական այս բեկորը Լիոն է հասել Ալպերից՝ վերջին սառցե ժամանակաշրջանի ընթացքում ։
Տրաբուլներ
Տրաբուլները (traboules) թաղամասերի ներսում գտնվող հետիոտն անցումներ էին, որոնք հնարավորություն էին տալիս մեկ փողոցից մյուսը կամ մի շենքից մյուսը անցնել։ Կրուա Ռուսի լանջերը Լիոնի երեք թաղամասերից մեկն է, որտեղ տրաբուլներ կան։ Հենց այստեղ է գտնվում ամենահայտնի տրաբուլներից մեկը՝ Կուր դը Վորասը և Պասաժ Տիաֆեն (Passage Thiaffait) ։
Երեք Գալիաների ամֆիթատրոն
Երեք Գալիաների ամֆիթատրոնը (Amphithéâtre des Trois Gaules) հռոմեական ժամանակաշրջանի ամֆիթատրոն է, իր անվանումը ստացել է «երեք Գալիաներից» (Գալիայի երեք մասերից՝ Գալիա Կելտիկա, Բելգիկա և Ակվիտանիա)։ Ամֆիթատրոնը կառուցվել է մոտ 19 թվականին և ծառայել է որպես ժողովրդական հավաքների և տոների անցկացման վայր՝ տեղավորելով մոտ 20 հազար մարդ ։
Կրուա Ռուս հրապարակ
Կրուա Ռուսը (Place de la Croix-Rousse) շրջանի գլխավոր հրապարակն է, որտեղ անցկացվում են համահասարակական բոլոր տոներն ու քաղաքական իրադարձությունները։ Հրապարակի կենտրոնում գտնվում է Ժոզեֆ Մարի Ժակարի հուշարձանը, ով ստեղծել է նախշավոր կտորի համար նախատեսված ջուլհակային հաստոցը, ինչը XIX դարում մեծ իրարանցում առաջացրեց Կրուա Ռուսում ։
Կրուա Ռուս ծառուղի
Կրուա Ռուս ծառուղին Կրուա Ռուսի տրանսպորտային գլխավոր զարկերակներից մեկն է։ Գեղեցիկ ծառուղին կառուցվել է 1865-1868 թվականներին՝ քանդված բերդապարիսպների տեղում։ Այժմ այն Լիոնի 1-ին և 4-րդ քաղաքային շրջանների սահմանն է ։
Բրյունե տուն
Բրյունեն (365 պատուհաններով տուն) (Maison Brunet (Maison aux 365 fenêtres)) 1824-1826 թվականներին կառուցված այդ ժամանակների համար հսկայական տուն էր, որը զբաղեցնում էր մի ամբողջ թաղամաս։ Այն 365 պատուհան ուներ (տարվա օրերին համապատսախան), 52 բնակարան (շաբաթների թվով), 7 հարկ (շաբաթվա օրերին համապատասխան) և 4 շքամուտք (տարվա 4 եղանակներին համապաստասխան)։ Այն այդ ժամանակվա ջուլհակների տիպային տուն էր՝ բարձր առաստաղներով (ջուլհակային դազգահը տեղավորելու համար) և պատուհաններով (ավելի շատ լույսի ներթափանցման շնորհիվ աշխատանքային օրը երկարացնելու համար) ։
Ռոզա Միր պարտեզ
Ռոզա Միր պարտեզը (Jardin Rosa Mir) տեղակայված է Կրուա Ռուսի Մեծ փողոցի (Grande Rue de la Croix-Rousse) շենքի ներքին բակում։ Այդ «գաղտնի պարտեզը» մի քանի տասնամյակի ընթացքում ստեղծվել է էնտուզիաստ Ժյուլ Սենի (Jules Senis) կողմից ։
Մետաքսագործների պատ
Մետաքսագործների պատը (Le mur des canuts) 1200 մ2 մակերես ունեցող փողոցային որմնանկար է, որը ստեղծվել է 1987 թվականին և ամենամեծն է Եվրոպայում։ Բնակելի տան հետևի նիստին պատկերված են դեպի վերև տանող աստիճաններ, խանութների մուտքեր, բնակելի տների պատուհաններ և Կրուա Ռուսի այդ շրջանին բնորոշ ժանրային տեսարաններ ։
Տրանսպորտ
Կրուա Ռուսով է անցնում լիոնյան մետրոպոլիտենի C գիծը․ Կրուա Պակե, Կրուա Ռուս և Էնոն կայարաններով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շրջաններ
Goodnight Goodnight
«Goodnight Goodnight», ամերիկյան Maroon 5 փոփ ռոք խմբի երգն է։ Այն թողարկվել է 2008 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ որպես խմբի «It Won't Be Soon Before Long» անվանումը կրող երկրորդ ստուդիական ալբոմի հինգերորդ սինգլ։ Երգը գրվել է խմբի վոկալիստ Ադամ Լևինի և կիթառահար Ջեյմս Վալենթայնի կողմից։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Մարկ Ուեբը, ներկայացվել է 2008 թվականի օգոստոսին ։ Տեսահոլովակում ամերիկացի դերասանուհի Քենդիս Բեյլին խաղում է որպես Ադամ Լևինի ընկերուհի ։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է նաև խմբի նախկին անդամ Ռայան Դուսիկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2008 սինգլներ Կատեգորիա:Maroon 5 երգեր
Ագինսկոյեի Բուրյաթական ազգային օկրուգ
Ագինսկոյեի Բուրյաթական Ազգային Օկրուգ, ՌՍՖՍՀ Չիտայի մարզում։ Կազմավորվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։ Տարածությունը 20.6 հզ. քկմ է, բնակչությունը՝ 67 հզ. (1972), բուրյաթներ, ռուսներ, էվենկներ։ Ունի 3 շրջան, կենտրոնը՝ Ագինսկոյե։ Մակերևույթը հիմնականում լեռնային է։ Արևմտյան կեսը գրավում է Չերսկու, Դաուրյան և Բորշչովոչնի լեռնաշղթաները։ Վերջինից հարավ ալիքային հարթավայր է։ Գլխավոր գետերն են Օնոնը և Օլենգույը։ Կլիման ցամաքային է, ձմեռը՝ խստաշունչ, սակավաձյուն։ Հունվարին միջին ջերմաստիճանը -28 է, հուլիսին՝ 19, տարեկան տեղումները՝ 300 մմ։ Հողերը թույլ պոդզոլացված են, սևահողային և շագանակագույն, բուսականությունը՝ տափաստանային, անտառատափաստանային և լեռնատայգային։ Տարածքի գրեթե մեկ երրորդը ծածկված է անտառով։ Տնտեսության հիմնական ճյուղը արոտային մսաբրդատու անասնապահությունն է։ Զարգացած են նաև ձիաբուծությունը և ուղտաբուծությունը։ Մշակում են ցորեն, վարսակ, գարի, բանջարեղեն և կարտոֆիլ։ Կան գունավոր մետաղների հանքավայրեր, հանքային աղբյուրներ, լեռնահանքային արդյունաբերության ձեռնարկություններ։
Տոնավաճառ
Տոնավաճառ, կանոնավոր կազմակերպվող լայն նշանակության վաճառավայր, սահմանված վայրում պարբերաբար կազմակերպվող շուկա, մի կամ բազմաթիվ տեսակի ապրանքների սեզոնային իսպառ վաճառք։ Տոնավաճառներն առաջացել են Եվրոպայում, վաղ միջնադարում։ Դրանք մանրածախ առևտրի շուկաներ էին, որոնք ուղեկցվում էին կրոնական ու ժողովրդական տոների կապակցությամբ կազմակերպվող զվարճալի միջոցառումներով։ Հետագայում տոնավաճառների բնույթը փոխվել է, դրանցում լայն տարածում է ստացել մեծածախ առևտուրը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո լայն տարածում ստացան միջազգային տոնավաճառները, որոնք իրենցից ներկայացնում են առևտրական բնույթի ցուցադրական միջոցառումներ։ Տարբերում են ունիվերսալ (Պլովդիվի, Իզմիրի), բազմաճյուղ (Պոզնանի, Փարիզի), մասնագիտացված (Մյունխենի՝ սպորտային ապրանքների, Բազելի՝ տրանսպորտային սարքավորումների) տոնավաճառներ։ Առավել խոշոր միջազգային տոնավաճառներից են նաև Լայպցիգի, Զագրեբի, Բռնոյի, Բուդապեշտի, Բուխարեստի, Հանովերի, Լիոնի, Միլանի, Տորոնտոյի, Բաղդադի ևն։ Միջազգային տոնավաճառների գործունեությունը կարգավորում է Միջազգային տոնավաճառների միությունը, որը ստեղծվել է 1925-ին Փարիզում։ ԽՍՀՄ-ում տոնավաճառները տարածում են ստացել 1960-ից հետո, երբ ապրանքների մեծածախ վաճառքի համար կազմակերպվեցին ներպետական, միջհանրապետական, հանրապետական, տեղական, արտադրության միջոցների և ժողովրդական սպառման ապրանքների, գալիք տարվա, ապրանքների ավելցուկների, մասնագիտացված, ունիվերսալ ևն տոնավաճառներ։ Դրանք մեծ դեր են կատարում արդյունաբերության և առևտրի տնտեսական կապերի ամրապնդման գործում, նպաստում բնակչության աճող պահանջմունքների բավարարմանը։ ՀԽՍՀ–ում առաջին անգամ մասնակցել է 1921-ին Նիժնի Նովգորոդի (այժմ՝ Գորկի) միջազգային տոնավաճառին, ուր վաճառքի համար ցուցադրվել են բուրդ, մորթի, կաշի, մուշտակներ, մրգեր, կոնյակ, տնայնագործական արտադրանք։ Հետագայում ցուցանմուշների մեջ մեծացել է արդիական արտադրանքի (1950-ական թթ․՝ մեքենայական տեխնիկայի) ծավալը։ 1961-ից ՀԽՍՀ արդյունաբերական արտադրանքը ցուցադրվել է արտասահմանյան միջազգային 26 տոնավաճառներում։ Հանրապետության 23 ձեռնարկություններ այդ ստուգատեսներին ուղարկել են ինչպես ավանդաբար ցուցադրվող ապրանքներ (կոնյակ, գինի, հանքային ջրեր, տնայնագործական-գեղարվեստական իրեր, ձեռագործ գորգեր ևն), այնպես էլ մետաղամշակման հաստոցներ, էլեկտրատեխնիկական սարքեր, կոմպրեսորներ ևն։ 1965-ից արտասահմանում միջազգային տոնավաճառների խորհրդային տաղավարների շրջանակներում ՀԽՍՀ-ն հանդես է գալիս ինքնուրույն բաժնով։ ՀԽՍՀ էկոնոմիկայի զարգացման հետ ցուցանմուշների մեջ աճում է մեքենատեխմիկական, հատկապես էլեկտրոնային արդյունաբերության արտադրանքի (միկրոէլեկտրոնիկա, ռադիոտեխնիկա, կապի միջոցներ ևն) ծավալը։ Միջազգային տոնավաճառներում ՀԽՍՀ բաժինները (Նյու Դելիում, Պլովդիվում, Ալժիրում, Բաղդադում) և ցուցանմուշները (Լայպցիգ-գարուն 1975 և 1980, Պլովդիվ-գարուն 1983) արժանացել են ոսկե ու արծաթե մեդալների և պատվոգրերի։
Կատեգորիա:Առևտուր
Հորդանանի տոներ
Սա Հորդանանի տոների մասին ցանկ է․
Նշումներ․ Հորդանանում տոները հաճախ շարժական են։ Սովորաբար կառավարությունը փոփոխում է տոնի օրը՝ այն տանելով շաբաթվա հանգստյան օրեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տոների ցանկեր ըստ երկրի Կատեգորիա:Հորդանանի մշակույթ
Ցյոշինգեն
Ցյոշինգեն  (Zöschingen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Դանուբի Դիլինգենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 770 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 14.60 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 187։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Իսահակ Մելիք-Աղամալյանի բնակելի տուն (Կոնդ)
Իսահակ Մելիք-Աղամալյանի բնակելի տուն, Երևանի վեցերորդ քաղաքագլուխ Իսահակ Մելիք-Աղամալյանի տունը Երևանի Կոնդ թաղամասում։
Ճարտարապետություն
Իսահակ Մելիք-Աղամալյանի բնակելի տունը կառուցվել է 1893 թ․ Կոնդի Թափաբաշի թաղամասում ճարտարապետ Ե․ Բոգուշևի կողմից։ Տեղակայված է եղել Մելիք-Աղամալյանների կալվածքի խորքում՝ հետին սահմանի միջնամասում։ Տան նախագին ունեցել է ուղղանկյան տեսք՝ դեպի երկայնական կողմը ձգվող պատշգամբով։ Նախագծային կոմպոզիցիայի ձևը սահմանում է սրահաշարով (անֆիլադաներով) սենյակների տեղաբաշխումը երկար երկայնական միջանցքի շուրջ (լայնությունը՝ 1 սաժինա կամ 2․1 մ), որը ձգվում էր ձախ կողային պատից առանձնաշենքի (կորպուս) կենտրոնով ։ Սիմետրիկ տեղադրված և տարբեր տարածականությամբ երկու լայնակի նախասրահները հարում են հանդիպակաց ճակատներին, որոնք ունեն կողային մուտքեր։ Ձապ նախասրահը տարել է դեպի միջանցք, աջը՝ դեպի հյուրասենյակ։ Ընդհանուր առմամբ կոմպոզիցիայի համակարգը համարվում է որպես երկշարքանի և երեքշարքանի համակարգերի համատեղում։ Դեպի սրահ դուրս եկող նկուղի խցերի շարքը ձևավորվել է կալվածքի անհարթ ռելիեֆի օգտագործման արդյունքում։ Շենքի՝ դեպի բակ նայող գլխավոր ճակատի ճարտարապետությունը բնորոշ է բակային ճակատային ձևերին և ենթակա է կառույցի ծավալի ֆունկցիոնալ մասնատմանը։ Շենքի լայնակի պատերը դուրս են բերվում դեպի շենքի ճակատ թիերով, որոնք շարված են պրիզմայաձև քառակուսիներով և շենքի քիվերից վեր բարձրացված կարճասյուներով։ Անհամաչափորեն կառուցված ճակտոնն ընդգծում է թիերի առանցքների ու պարակալներով շրջանակված լուսամուտների անկանոն տեղաբաշխումը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Հին Երևան
Ֆրանկոֆոնիա
Ֆրանկոֆոնիա (La Francophonie), միջազգային կազմակերպություն, ֆրանսախոս երկրների համագործակցություն։ Միավորում է 58 անդամների, որոնք պետություններ են կամ պետությունների մասեր։ Կան նաև 26 դիտորդ անդամներ։ Երկրում ֆրանսերեն լեզվին տիրապետելու մակարդակը և Ֆրանսիայի հետ ձևավորված մշակութային կապերը կազմակերպությանն անդամագրվելու նախապայման չեն հանդիսանում։ Այժմյան կարգավիճակով Ֆրանկոֆոնիան գործում է 1970 թվականից։ Կազմակերպության կարգախոսն է «Հավասարություն, փոխլրացում, համերաշխություն» («égalité, complémentarité, solidarité»):
անուն
Ֆրանկոֆոնիա, ֆրանկոֆոնիա և Ֆրանկոֆոն տարածք, շարույթային արտահայտություններ են, որոնք երբեմն սխալ են հասկանում։ Դրանք կարող են հոմանիշներ լինել, բայց շատ դեպքերում լրացնում են միմյանց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն
Թերմոպիլեի ճակատամարտ
Թերմոպիլեի ճակատամարտ (Μάχη τῶν Θερμοπυλῶν) - ճակատամարտ մ.թ.ա. 480 թվականի սեպտեմբերին (հավանաբար՝ 17 -19 ) մ.թ.ա. 480-479 թվականների հույն-պարսկական պատերազմների ընթացքում, Թերմոպիլյան կիրճում։
Սեն Ժորժ լե Բեն
Սեն Ժորժ լե Բեն (Saint-Georges-les-Bains), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Թերմոպիլեի ճակատամարտ
Պարսկական զորքի թիվը, ըստ ժամանակակից պատմաբանների, հասնում էր 200-250 հազարի, իսկ հույներինը, ըստ տարբեր աղբյուրների՝ 5200-7700:  Մարտի առաջին երկու օրը հույները հաջողությամբ հետ էին մղում պարսկական գրոհները նեղ կիրճում։ Երրորդ օրը պաշտպաններից շատերը հեռանում են՝ վախենալով շրջափակումից։ Մնում են միայն սպարտացիների, թեսպիացիները և թեբեացիները՝ մոտ 500 զինվոր։ Տեղաբնիկի դավաճանության պատճառով պարսիկներին հաջողվում է հույների թիկունքն անցնել և ջախջախել նրանց։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում ճակատամարտի վայրում գտնվել են ավելի քան երկու հազար տարի առաջ նկարագրված մարտի բազմաթիվ վկայություններ  ։
Սեն Ժորժ լե Բեն
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2008 մարդ, բնակչության խտությունը` 142.31 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.11 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից` 100 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 22 կմ հյուսիս-արևելք։
Թերմոպիլեի ճակատամարտ
Սկզբնաղբյուրներ
Թերմոպիլեի ճակատամարտը նկարագրող մեզ հասած հիմնական սկզբնաղբյուրը Հերոդոտոսի «Պատմության» VII գիրքն է։ Իրադարձություններին անդրադարձել է նաև պարսից Արտաքսերքսես II արքայի պալատում ապրող Կտեսիաս Կնիդացին իր «Պարսկական պատմություն» աշխատության մեջ ։ Թերմոպիլեի ճակատամարտին և հույն-պարսկական պատերազմի մյուս իրադարձություններին անդրադարձել են նաև ավելի ուշ շրջանի հեղինակներ Դիոդորոսը, Պլուտարքոսը, Հուստինոսը ։
Սեն Ժորժ լե Բեն
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Թերմոպիլեի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Հունական քաղաք- պետություններ Աթենքը և Էրետրիան օգնություն են ցուցաբերում Հոնիային պարսից արքա Դարեհի դեմ ապստամբության ժամանակ մ.թ.ա. 499-494 թվականներին։ Պարսից տերության դեմ հաճախ էին ապստամբում հպատակ ժողովուրդները։ Ապստամբներին հաջողվում է գրավել և հրկիզել տերության կարևոր քաղաքներից մեկը՝ Սարդեսը։ Դարեհը ցանկանում էր վրեժ լուծել ապստամբությանը մասնակից և իրեն չենթարկվող հույներից, ինչպես նաև հնարավորություն էր տեսնում հնազանդեցնել հունական տարանջատված քաղաքները։ Հերոդոտոսն այսպես է նկարագրում Դարեհի արձագանքը Սարդեսի գրավմանը. ''Դարեհը ստացավ աթենացիների և հոնիացիների կողմից Սարդեսի գրավման և հրկիզման լուրը... Լսելով այդ լուրը՝ արքան, ասում են, ուշադրություն չդարձրեց հոնիացիներ վրա (նա գիտեր, որ նրանք թանկ կվճարեն ապստամբության համար), միայն հարցրեց՝ ովքեր են աթենացիները... Նա ասաց. «Զևս, թույլ տուր վրեժ լուծել աթենացիներից» :'' Մ.թ.ա. 492 թվականին պարսից զորահրամանատար Մարդոնիոսի արշավանքի ժամանակ նվաճվում է Թրակիան, Մակեդոնիան ընդունում է պարսիկների գերիշխանությունը։ Այդպիսով պարսիկներն ապահովում են իրենց ցամաքային զորքերի մուտքը Հին Հունաստան։ Մ.թ.ա. 491 թվականին Դարեհը դեսպաններ է ուղարկում հունական բոլոր անկախ քաղաքներ՝ պահանջելով «հող և ջուր», որը նշանակում էր հնազանդություն Աքեմենյան տերությանը։ Բոլոր քաղաքները, բացի Աթենքից և Սպարտայից, ընդունում են ստորացուցիչ պահանջները։ Աթենքում դեսպանները դատապարտվում են և մահապատժի ենթարկվում, Սպարտայում դեսպաններին գցում են ջրհորը՝ այնտեղից հող և ջուր վերցնելու.:
Մ.թ.ա. 490 թվականին Աթենքը գրավվելու համար ուղարկվում է պարսկական նավատորմ Դատիսի և Արտափրենեսի գլխավորությամբ։ Ճանապարհին գրավվում և ավերվում է Էրետրիան։ Զորքերն ափ են իջնում Ատտիկայում, սակայն ջախջախվում են աթենացիների և պլատեացիների կողմից Մարաթոնի ճակատամարտում։
Սեն Ժորժ լե Բեն
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1316 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 972-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 344։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,9 %։ 972 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 885 անձ (455 տղամարդ և 430 կին)։ Գործազուրկ են եղել 87 անձ (43 տղամարդ և 44 կին)։ 344 անաշխատունակներից 95-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 165-ը` թոշակառուներ, իսկ 84-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թերմոպիլեի ճակատամարտ
Հունական զորք
Համաձայն Հերոդոտոսի, Դիոդորոս Սիցիլիացու , հունական պոլիսները Թերմոպիլյան կիրճ են ուղարկել 5200-7700 զինվորներ։
Պետք է նշել, որ Հերոդոտոսի աշխատության մեջ հակասություն կա։ Պելոպոնեսից եկած զինվորների ցուցակում նշվում է 3100 զինվոր, իսկ հետո բերում է ճակատամարտի վայրում հույների կողմից դրված կոթողի գրությունը. "Երեք հարյուր բյուրի դեմ այստեղ կռվել են Քառասուն հարյուրակ պելոպոնեսցի այրեր։"
Անպատասխան է մնում այն հարցը, թե մասնակցել են հելոտները Թերմոպիլեի ճակատամարտին։ Հելոտները սպարտացիների կողմից նվաճված մեսենիացիներն էին և ստրուկի ու ճորտի միջանկյալ կարգավիճակում էին ։ Հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ նրանք համալրում էին թեթևազեն զինվորների շարքերը։ Այնուամենայնիվ, մեկ հելոտի մասին հիշատակություն կա Հերոդոտոսի մոտ. "Եվրիտեսը, իմանալով, որ պարսիկները շրջանցել են լեռը, պահանջեց իր զենքերը։ Զրահավորվելով՝ նա հրամայեց իրեն մարտիկների մոտ տանել։ Հելոտը Եվրիտեսին տարավ Թերմոպիլե, իսկ հետո փախավ։"
Հաշվի առնելով Հերոդոտոսի կողմից հելոտի մասին հիշատակությունը, հունական ուժերի ցուցակի և հուշաքարի արձանագրության անհամապատասխանությունը՝ մի շարք ուսումնասիրողներ կարծում են, որ հելոտները նույնպես մասնակցել են Թերմոպիլեի ճակատամարտին ։
Հույների սպառազինություն։ Փաղանգ
Հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ տարածված էին նաև, այսպես կոչված, «անատոմիական» բրոնզե պատյանը՝ կուրծքը և իրանը պաշտպանող մասերից, որոնք ճշգրտությամբ կրկնում էին տղամարդու իրանի մկանային կառուցվածքը։ Պատյանի տակ հոպլիտը հագնում էր վուշե տունիկա, իսկ սպարտացիները վրայից կրում էին կարմիր թիկնոց։ Բրոնզե կիրասների թերությունն այն էր, որ ազդրերն անպաշտպան էին։ Այդ շրջանում ի հայտ եկան այսպես կոչված լինոթորաքսները՝ պատրաստված սոսնձով ներծծված վուշի մի քանի շերտերից։ Դրանք թույլ էրին տալիս ծածկել նաև ազդրերը՝ չսահմանափակելով զինվորի շարժումները։ Պաշտպանական հանդերձի մաս էր կազմում նաև բրոնզե սռնապանները, որոնք համապատասխանում էին սրունքի առաջնամասին և, գրկելով ոտքը, չէի խանգարում քայլելուն։
Սպարտացիները զինված էին նիզակով և կարճ թրով։ Նիզակի երկարությունը 2-3 մետր էր։ Հակառակորդին մոտենալիս առաջին հարվածը տալիս էին նիզակով։ Սպարտացիների թուրը ամենակարճն էր Հունաստանում։ Այն նախատեսված էր ձեռնամարտի համար, երբ երկար զենքերը դառնում էին անօգուտ ։ Հույների մարտավարությունը և սպառազինությունը համապատասխանում էր Թերմոպիլեի նեղ կիրճի պայմաններին։
Լեոնիդաս արքա
Լեոնիդասը սպարտացի արքա Անաքսանդրիդեսի 4 որդիներից երրորդն էր։ Երկու ավագ եղբայրների մահը Լեոնիդասին բերում է իշխանության։ Մ.թ.ա. 480 թվականին նա 40 տարեկան էր։ Սպարտայի արքաներին (միժամանակ ղեկավարում էին երկու արքա տարբեր տոհմերից) ամբողջ իշխանությունը պատկանում էր միայն պատերազմի ժամանակ, խաղաղության ժամանակ նրանք ներկայացուցչական դեր ունեին։ Անգամ թշնամու հարձակման թեժ պահին հույները չէին պատրաստվում զայրացնել աստվածներին՝ հետաձգելով տոնակատարությունը։ Սպարտայում նշում էին Կարնեի տոնը, որը համընկնում էր Օլիպիական 75-րդ խաղերին մ.թ.ա. 480 թվականին։ Լեոնիդասն ընտրում է 300 սպարտացիների, որոնք արդեն երեխաներ ունեին։ Մյուսները պետք է միանային զորքին տոնակատարությունից անմիջապես հետո։ Սպարտայի ավագները փորձում էին համոզել Լեոնիդասին ավելի շատ զինվորներ վերցնել. «Վերցրու գոնե հազարը»,-ասում են նրանք։ Բայց Լեոնիդասը պատասխանում է. «Հաղթելու համար հազարն էլ է քիչ, մեռնելու համար երեք հարյուրն էլ է բավական» ։
Լեոնիդասն ամուսնացած էր Գորգոյի՝ իր ավագ եղբոր՝ Կլեոմենեսի աղջկա հետ (Կլեոմենեսը ուրիշ մորից էր ծնված), ուներ անչափահաս որդի՝ Պլիստարքեսը։ Պատերազմից առաջ Դելփյան պատգամախոսը կանխատեսել էր, որ կմեռնի կամ ողջ Սպարտան, կամ նրա արքաներից մեկը։
Ճակատամարտի վայրի ընտրություն
Հույների հիմանակ խնդիրը պարսկական բանակի առաջխաղացումը դեպի Հելլադայի տարածք կանգնեցնելն էր։ Թերմոպիլեի նեղ կիրճը պաշտպանելով՝ հույները կարոող էին հույս ունենալ, որ կկատարեն այդ մարտավարական խնդիրը։ Իրենց ուժերը բաշխելով Քսերքսեսի ցամաքային և ծովային զորքի ճանապարհի ամենանեղ վայրերում (Թերմոպիլե և Արտեմիսիայի հրվանդանի մոտ)՝ հույները չեզոքացնում էին հակառակորդի թվային գերազանցությունը ։ Ի տարբերություն հույների՝ պարսիկները չէին կարող տեղում կանգնել, քանզի բանակի մատակարարման համար մեծ քանակությամբ սնունդ էր հարկավոր, որը նրանք ձեռք էին բերում նվաճված տարածքներից։ Այդ պատճառով պարսիկներն, արշավանքը հաջողությամբ ավարտելու համար, պետք է անցնեին Թերմոպիլյան կիրճը։ Մարտավարության տեսակետից Թերմոպիլյան կիրճը շատ հարմար էր հույների համար ։ Հոպլիտների փաղանգը չէր կարող շրջապատվել թևեր կողմից, ինչպես նաև հեծելազորի համար տեղը շատ նեղ էր։ Ճակատային ձեռնամարտում սպառազինված հոպլիտները ուժեղ էին հակառակորդի թեթևազեն հետևակից։ Մարտական դիրքի թույլ կողմը թիկունքի լեռնային կածանն էր։ Թեև այն անանցանելի էր հեծելազորի համար, հետևակը կարող էր անցնել հունական աշխարհազորի թիկունքը։ Լեոնիդասը գիտեր կածանի մասին և այն պաշտպանելու համար ուղարկում է հազար փոկիդացիներից կազմված ջոկատը։ Անցումի միջին լայնությունը կազմումէր մոտ 60 քայլ ։
Ճակատամարտ
Հույները ճամբար են դնում Թերմոպիլյան կիրճը փակող պատի հետևում, որը ոչ բարձր բարիկադ էր՝ ծանր քարերից շարված։ Օգոստոսի կեսին պարսկական բանակը երևաց Մալիակոսյան ծովածոցում Թրաքինա քաղաքի մոտ։ Մի տեղաբնիկ պատմում է հելլեններին բարբարոսների մեծաքանակ ուժերի մասին՝ ավելացնելով, որ «եթե բարբարոսները արձակեն իրենց նետերը, նետերի ամպը կծածկի արևը»։ Սպարտացի Դիենեկեսը անհոգ կատակում է. «Թրաքինացի մեր ընկերը լավ լուր է բերել. եթե մարերի նետերը փակեն արևը, մենք կկռվենք ստվերում»։
Պելոպոնեսցի զինվորները, ահաբեկվելով պարսկական զորքի տեսքից, առաջարկում են վերադառնալ և պաշտպանել Կորնթոսյան պարանոցը։ Փոկիդացիները և լոկրիացիները, որոնց հողերը գտնվում էին Պելոպոնես թերակղզու սահմաններից դուրս, այդ առաջարկից վրդովվում են։ Վեճը լուծում է Լեոնիդասը և որոշում մնալ տեղում։ Հունական զոքրի մոտ է գալիս Քսերքսեսի սուրհանդակը և առաջարկում հանձնվել՝ դրա դիմաց ստանալով ազատություն, «պարսից ժողովրդի բարեկամ» տիտղոսը և ավելի լավ հողեր։ Երբ այս առաջարկները մերժվում են Լեոնիդասի կողմից, դեսպանը փոխանցում է Քսերքսեսի պահանջը՝ վայր դնել զենքերը։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ Լեոնիդասը տալիս է իր հայտնի պատասխանը. «Արի և վերցրու» (Μολὼν λαβέ) :
Երկրորդ օր
Երկրորդ օրը պարսից արքան կրկին հարձակման ուղարկեց իր հետևակը՝ խոստանալով պարգևատրել հաղթանակի համար և մահապատժի ենթարկել փախուստի դեպքում։ Պարսից զորքը դարձյալ հաջողության չի հասնում ։ Պարսիկները փոխում էին հարձակվող ջոկատներին, հույները փոխարինում էին մեկը մյուսին։ Քսերքսեսը տարակուսած նահանջում է ճամաբար ։
Երբ Քսերքսեսը մտորում էր հետագա անելիքների մասին, նրա մոտ են բերում տեղաբնիկ Էֆիալտեսին, որը հայտնում է լեռնային շրջանցիկ ճանապարհի առկայության մասին և առաջարկում է դրամական պարգևի դիմաց ցույց տալ պարսկական բանակին։ Իր արարքի համար Էֆիալտեսն անագանքի է արժանանում ողջ Հունաստանում։ Արդյունքում նրա անունով անվանեցին գիշերային մղձավանջ առաջացնող դևին ։ Քսերքսեսը նույն երեկոյան ուղարկում է 20 հազարանոց զորք՝ Հիրկանիայի սատրապ Հիդարնես Կրտսերի գլխավորությամբ ։
Երրորդ օր
Երրորդ օրը լուսաբացին ճանապարհը պաշտպանող փոկիդացիները տեսնում են թվաքանակով գերազանցող պարկական ջոկատները։ Երկու կողմերն էլ սարսափ են ապրում՝ միմյանց տեսնելով։ Սակայն Էֆիալտեսը վստահեցնում է պարսիկներին, որ մոտակայքում գտնվող ջոկատը սպարտացիներից չի կազմված։ Փոկիդացիները նահանջում են դեպի բլրի գագաթ և պատրաստվում պաշտպանության։ Հիդարնեսը որոշում է չշեղվել հիմնական խնդրից և շարունակել շրջանցման մարտավարությունը։
Փոկիդացիները սուրհանդակ են ուղարկում սպարտացիների մոտ՝ հայտնելու պարսիկների թիկունքից մոտենալու մասին։ Լսելով այդ լուրը՝ Լեոնիդասը խորհուրդ է հրավիրում։ Հույների մեջ տարաձայնություններ են առաջանում, և ջոկատներից շատերը հեռանում են իրենց քաղաքները։ Կիրճում մնում են սպարտացիները, թեսպիացիները և թեբեացիները։ Հերոդոտոսի համաձայն լեոնիդասն անձամբ է հրամայել հույներին հեռանալ իրենց քաղաքները, քանզի իրավիճակն անհույս էր դարձել։ Ինքն էլ կարծում էր, որ «իրեն և իր սպարտացիներին վայել չէ թողնել այն տարածքը, որը պաշտպանելու համար են իրենց ուղարկել»։ 500 տարի անց Սենեկայի և Պլուտարքոսի մոտ մեջբերվում է Լեոնիդասի խոսքերն՝ ուղղված իր զինվորներին. «Եկեք նախաճաշենք, եղբայներ, քանզի ճաշն արդեն տարտարոսում է լինելու» ։
Հաղթելու հույսից զրկված՝ հույներն ընտրեցին գիտակցված մահը և մարտն ընդունեցին կիրճի լայնացող հատվածում։ Նույնիսկ այնտեղ պարսիկները ետ դառնալու հնարավորություն չունեին և զոհվում էին սեղմվելով կամ զառիթափից ցած ընկնելով։ Սպարտացիների նիզակները կոտրվել էին, նրանք կռվում էին կարճ թրերով։ Մարտում զոհվում է Լեոնիդասը, պարսիկներից՝ Քսերքսեսի եղբայները։ Նկատելով Էֆիալտեսի ուղեկցությամբ թիկունքից մոտեցող պարսկական ջոկատը՝ հույները նահանջում են դեպի պատը և դիրքավորվում բլրի վրա ելքի մոտ։ Հերոդոտոսի խոսքերով՝ նահանջի ժամանակ թեբեացիները հանձնվում են պարսիկներին՝ իրենց կյանքը փրկելով ստրկությամբ։
Սպարտացիներն ու Թեսպիացիներն ընդունում են վերջին մարտը։ Պարսիկները նետահարում էին վերջին հերոսներին, քարերով հարվածում։ Հերոդոտոսը հայտնում է, որ աչքի են ընկնում սպարտացիներ Դիենեկոսը, Ալփեոս և Մարոնես եղբայները, թեսպիացի Դիֆիրամբեսը։
Դիոդորեսը 300 սպարտացիների վերջին մարտն առասպելական է ներկայացնում:։ Նրանք հարձակվում են պարսկական բանակի վրա լույսը դեռ չբացված՝ փորձելով ընդհանուր խառնաշփոթում հասնել Քսերքսեսին։ Երբ լույսը բացվում է, պարսիկները նկատում են Լեոնիդասի ջոկատի սակավությունը և նրանց վրա հարձակվում նիզակներով, նետերով ու քարերով։ Ճանապարհը Թերմոպիլեի կիրճով բաց էր պարսիկների առջև։