cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեծ Հայք
Վռամշապուհ
Վռամշապուհի գահակալության երկար ժամանակաշրջանը եղավ արտաքին խաղաղության և ներքին հանգստության շրջան։ Նրա օրոք հայ մշակույթը մեծ վերելք ապրեց, սակայն քաղաքական ասպարեզում՝ հակառակ Խոսրովի, նա իր առջև երբեք մեծ խնդիրներ չդրեց։ Վռամշապուհի օրոք հանճարեղ Մեսրոպ Մաշտոցը, կաթողիկոս Սահակ Պարթևի և նրա օժանդակությամբ, ստեղծեց հայոց գրերը։ Հասկանալով, որ Վռամշապուհը գտնվում է պարսկական գերիշխանության ներքո, Բյուզանդական կայսրությունը (այդպես էր կոչվում Արևելահռոմեական կայսրությունը 395 թ. հետո) գրերի գյուտից շատ չանցած հետ վերցրեց Մեծ Հայքի թագավորության արևմտյան երկրամասերը։ Չնայած Վռամշապուհի մահից հետո հայ նախարարների խնդրանքով կրկին Հայոց գահ բարձրացավ պարսկական գերությունից ազատված Խոսրով Գ-ն, սակայն նա գահակալեց ընդամենը մի քանի ամիս։ Կամենալով հայերին վարժեցնել օտար տիրապետությանը, պարսից արքան Հայոց թագավոր կարգեց իր որդի Շապուհին (415-419 թթ.)։ Սակայն նրան չհաջողվեց ձեռք բերել հայ նախարարների համակրանքը, և Մովսես Խորենացու խոսքերով «բոլորը նրան ատեցին և թագավորաբար չէին մեծարում որսի կամ խաղերի ժամանակ»։ Շատ չանցած՝ Տիզբոն վերադառնալիս նա սպանվեց։ 422 թ. Բյուզանդիայի և Սասանյան Պարսկաստանի միջև հաշտություն կնքվեց, որից հետո պարսից թագավորի համաձայնությամբ Արևելյան Հայաստանում գահ բարձրացավ Վռամշապուհի որդի Արտաշես (Արտաշիր) Արշակունին։
Հայոց թագավորության վերջնական անկում
Արտաշեսն էլ իր վեցամյա թագավորության ընթացքում չկարողացավ կարգավորել հարաբերությունները նախարարների հետ, որոնք հակադրվում էին նրան։ Սահակ Պարթևը հանդես էր գալիս թագավորի հետ ձեռք ձեռքի տված՝ փորձելով ամեն գնով փրկել թագավորական իշխանությունը։ Նա ամեն ինչ արեց՝ թագավորին հաշտեցնելու անհնազանդ նախարարների հետ։ Սակայն կաթողիկոսը հաջողության չհասավ, քանի որ պարսից արքունիքն իր կողմը գրավեց ոչ ժառանգատեր նախարարներին՝ նրանց հրապուրելով ժառանգատեր դարձնելու խոստումով։ Պարսից արքունիքը փորձ արեց իր կողմը գրավել նաև Սահակ Պարթևին՝ խոստանալով նոր տիրույթներ ու առանձնաշնորհումներ։ Սակայն հայրենասեր կաթողիկոսը գործարքի չգնաց։ Այսուհանդերձ, 428 թ. Արտաշեսը պարսից արքունիքի կողմից գահընկեց արվեց, իսկ Սահակ Պարթևը զրկվեց կաթողիկոսական իշխանությունից։ Արևելահայկական թագավորությունն ընկավ։ Երկիրն անդամահատվեց։ Նրանից անջատվեցին և հարևան վարչական միավորներին կցվեցին մի շարք երկրամասեր։ Երկրի հիմնական տարածքը վերածվեց մեծ ինքնավարություն ունեցող պարսկական մարզի, որը կառավարվելու էր պարսիկ մարզպանի կողմից։
Հայ ժողովուրդն ստիպված էր համառ ու երկարատև պայքար մղել իր պետական անկախության վերականգնման համար, հասկանալով, որ այդ նպատակին կարող է հասնել միայն ազգային միասնությամբ։
Վարչական բաժանում
Հայոց պատմահայր Մովսես Խորենացին բացի իր հիմնարար ՛՛Պատմութիւն Հայոց՛՛ աշխատությունից, 5-րդ դարում գրել է նաև ՛՛Աշխարհացոյց՛՛ աշխատությունը, որն իրենից ներկայացնում է իր ժամանակակից աշխարհի և Հայոց երկրի մանրամասն աշխարհագրական նկարագրությունը՝ համապատասխան քարտեզների կցումով։ 7-րդ դարի հայ խոշորագույն գիտնական Անանիա Շիրակացու (610-685) կողմից «Աշխարհացույց»-ը ենթարկվել է որոշակի խմբագրման։ Այս աշխատությունում մանրամասն նկարագրված են Մեծ Հայքը, Վիրքը և Աղվանքը՝ իրենց վարչատարածքային բաժանումներով։ Հեղինակը, ձեռքի տակ ունենալով տարբեր ժամանակաշրջանների «աշխարհագիրների» տվյալները՝ հատկապես հայ Արշակունիների թագավորության և մարզպանական ժամանակաշրջաններից, հնարավորություն է ունեցել տալ Մեծ Հայքի այդ ժամանակաշրջանի վարչատերիտորիալ բաժանման սպառիչ պատկերը, երբ այն քաղաքականապես ներկայացնում էր մի ամբողջություն (Մեծ Հայքի թագավորության սահմանները 363-385 թվերին)։ Տրվում են նաև սահմանների հետագա փոփոխությունները, որ տեղի են ունեցել Հայաստանի բաժանումով Սասանյան Իրանի և Բյուզանդական կայսրության միջև։ Հիմք ընդունելով Մեծ Հայքի տարածքային բաժանումը 15 աշխարհների (նահանգների) և դրանց ստորաբաժանումների (գավառների)՝ հնարավոր է դառնում կազմել Մեծ Հայքի վարչատարածքային բաժանման քարտեզն ըստ «Աշխարհացույց»-ի։ Այժմյան քարտեզագրական հիմքի վրա հնարավորություն կա վերակազմելու Անանիա Շիրակացու կազմած՝ Մեծ Հայքի, Վիրքի և Աղվանքի քարտեզը, որը մեզ չի հասել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Հայք Կատեգորիա:Հին աշխարհի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Հայոց պատմություն Կատեգորիա:Ասիայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Ասիայի պատմական միապետություններ Կատեգորիա:Պատմական երկրներ Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան Կատեգորիա:Հելլենիստական պետություններ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Միջնադարյան Հայաստան Կատեգորիա:Նախկին կայսրություններ Կատեգորիա:Կայսրություններ Կատեգորիա:Պետություններ Պատմական Հայաստանի տարածքում Կատեգորիա:Փոքր Ասիա Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Դուայեն
Դուայեն (doyen - ավագ, ավագագույն անձ), դիվանագիտական կորպուսի ղեկավար, ավագը ըստ դիվանագիտական դասի և տվյալ երկրում ըստ հավատարմագրման ժամանակի դիվանագիտական ներկայացուցիչ (վստահված անձ), ամենահին և աստիճանով բարձրագույն դիվանագիտական ներկայացուցիչ։
Բազմաթիվ կաթոլիկ երկրներում դուայենը համարվում է Սուրբ Աթոռի առաքելական նվիրակը ` նունթիուսը (Հռոմի պապի Սուրբ աթոռի մշտական դիվանագիտական ներկայացուցիչը այլ պետություններում), և Աֆրիկայի մի շարք նախկին գաղութներում` նախկին մետրոպոլիայի (մայր երկիրն՝ իր գաղութներով) դեսպանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագիտություն Կատեգորիա:Դիվանագիտական աստիճաններ Կատեգորիա:Պաշտոններ
Մաքս Մառա
Մաքս Մառա, իտալական նորաձևության կազմակերպություն։ Այն պատրաստում է պրեդ-ա-պորտե հագուստ։ Հայտնաբերվել է 1951 թվականին Աչիլ Մառամոտիի (հունվարի 7, 1927 - հունվարի 12 2005) կողմից։ Արդեն 2008 թվականին ընկերությունն ուներ 2,254 խանութ շուրջ 90 երկրներում ։ Հովանավորում է «Մաքս Մառա կանացի արվեստի մրցանակ» մրցանակաբաշխությունը։
Պատմություն
Աչիլ Մառամոտին սկսել է դիզայնավորել բարձրակարգ զգեստներ 1947 թվականից սկսած և չորս տարի անց ստեղծեց Մաքս Մառան։ Մառան պարունակում է իր ազգանվան սկիզբը, իսկ Մաքսը վերցված է Քաունթ Մաքսից, ով տեղական կերպար էր՝ միշտ նորաձև հագնված ։ Ընկերությունը ընտանեկան կառավարության տակ է և նրանք ցանկանում են պահպանել իրենց ապագա նախագծերը գաղտնի ։
Բրենդներ
Մաքս Մառան ունի 35 պիտակ, սակայն կանացի բաժինը մնում է բրենդի կորիզը։ Այլ պիտակներից են «Sportmax», «Sportmax Code», «Weekend Max Mara», «Marella», «Pennyblack», «iBlues», «Max & Co» և Մարինա Ռինալդին։ Վերջինս՝ ստեղծված 1980 թվականին, անվանակոչված է Աչիլ Մառամոտիի տատիկի անունով ։
2013 թվականի հուլիսի 17-ին Ջենիֆեր Գարները դարձավ առաջին հայտնի անձև, ով գովազդեց ապրանքանիշը ։
2013 թվականից սկսած բրենդը սկսեց հայտնվել Vogue, Harper's Bazaar, Elle, W, InStyle, The New York Times և International Herald Tribune ամսագրերի էջերում ։
Ընտանիք
Աչիլ Մառամոտին ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 7-ին Իտալիայի Ռեգգիո էմլիլա քաղաքում։ Իր կրթությունը ստացել է Հռոմում՝ Պարմայի համալսարանի իրավունքի ֆակուլտետում։ Ըստ Ֆորբս ամսագրի 2005 թվականի ամենահարուստ մարդկանց ցանկի տվյալների Մառամոտին ամենահարուստների շարքում էր՝ ունենալով շուրջ 2.1 միլիարդ ամերիկյան դոլար ։ Նա արվեստի մեծ հովանավոր էր, ով շատ էր սիրում էքսպրեսիոնիզմը։ Ինչպես նաև ունեցել է մեծ ներդրում իտալական բանկում։
Մահացել է Ալբինեայում՝ 2005 թվականի հունվարի 12-ին։ Մառամոտիի երկու զավակներն ու աղջիկը՝ Լուիջին, Իգնազիոն և Լյուդովիկան հետևեցին հոր ճանապարհը և շարունակեցին բիզնեսը ։ Լուիջի Մառամոտին կազմակերպության նախագահն է ։
Մահից հետո՝ համաձայն Մառամոտիի կտակի Եվրոպայից Ամերիկա տեղափոխվեց մեծ և կարևոր ժամանակակից արվեստի հավաքածու, որը հանրությանը տրվեց ազատ օգտագործման ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորաձևություն
Մայամիի ամենաբարձր շենքերի ցանկ
Այդ ցուցակը ներառում է skyscrapers, ըստ բարձրության վրա, ամենաբարձր շենքը ՝ Մայամիում — 70-հարկանի հյուրանոց "Չորս եղանակները",,բարձրությունը 240 մետր է։
Նախագծի փուլում
Այս ցանկում նախագծվող շենքերի բարձրությունը լինելու է ոչ պակաս 120 մետր ից ։
Կերասկո
Բնակչությունը կազմում է 7928 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 38մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 81 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12062։ Հեռախոսային կոդ՝ 0172։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում ատենակալ Փրկիչ Քրիստոսը և Սուրբ Վիրջինիան և Եֆլիմիյան։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խորվաթիայի ազգային թատրոն (Սպլիտ)
Խորվաթիայի ազգային թատրոն (Սպլիտ), ( Hrvatsko narodno kazalište u Splitu), ազգային թատրոն Խորվաթիայի Սպլիտ քաղաքում, ամենահինը պահպանված թատրոններից (թատրոնը բացվել է 1893 թվականին), հիմնական օպերային ու թատերական բեմերից է, նշանակալի մշակութային կենտրոն Դալմաթիայում։ Թատրոնը ղեկավարվում է քաղաքի կողմից, հաստատությունը ենթարկվում է Խորվաթիայի Մշակույթի նախարարությանը։
Պատմություն
Թատրոնի շենքը կառուցվել է հատուկ Սպլիտի քաղաքային թատրոնի համար 1893 թվականին այդ ժամանակվա քաղաքապետ Գայո Բուլատի օրոք, այն նախագծել են տեղական ճարտարապետներ Էմիլ Վեկյետտին ու Անտե Բեզիչը, ներքին հարդարանքն իրականացրել են Էուժենիո Սկոմպարինին, Նապոլեոն Քոզզին և Իոսիֆ Վարվոդիչը : 16.000 բնակչությամբ քաղաքում 1000 հանդիսական տեղավորող թատրոնն իր ժամանակին ամենամեծն էր հարավարևելյան Եվրոպայում : Թատրոնի շենքն ի սկզբանե կառուցվել ու կահավորվել էր հիմնականում շրջիկ թատրոնների ելույթների համար, քանի որ 19-րդ դարի կեսերին Սպլիտում մշտական գործող թատերական խմբեր ուղղակի գոյություն չունեին : Առաջին պրոֆեսիոնալ թատերախումբը քաղաքում հայտնվել է 1920 թվականին, երբ շենքն առաջին անգամ վերանորոգվել է և երբ թատրոնը վերանվանվել է Դալմաթիայի ազգային թատրոն։ 1928 թվականին, Հարավսլավիայի թագավորության ժամանակ, թատրոնը միավորվել է սարաևյան ազգային թատրոնին, հետո վերանվել է Արևմտյան շրջանների ազգային թատրոն : Հենց նույն թվականին, Սպլիտում գոյություն ունեցող պրոֆեսիոնալ թատերական խումբը իշխանության հրամանով ցրվել է։ Ամեն դեպքում, Իվո Տիյարդովիչի գլխավորությամբ դերասանների խումբը շարունակել է գործել և համերգներ տալ 1930-ական թվականներին։ 1940 թվականին թատրոնն իրական վերածնունդ է ապրել, երբ ստացել է իր այսօրվա անվանումն ու առաջին անգամ իր բեմում ընդունել է օպերայի, դրամայի և բալետի բեմադրություններ։ Թատրոնի առաջին ղեկավարն է եղել Տիյարդովիչը, դրամատիկական մասի ղեկավարը եղել է Մարկո Ֆոտեզը, իսկ օպերայի և բալետի մասերի ղեկավարներն են դարձել համապատասխանաբար Օսկար Ժոզեֆովիչն ու Անա Ռոէն։ Սակայն ծաղկման շրջանը երկար չի տևել, քանի որ թատրոնը կրկին փակվել է 1941 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իտալական շրջափակման պատճառով, երբ Խորվաթիայի հարավային մասը ներառվել է Դալմաթիայի նահանգի մեջ։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետո թատրոնը վերսկսել է իր աշխատանքները 1945 թվականի հուլիսի 1-ից և իր առաջին թատերաշրջանը բացել է նույն թվականի սեպտեմբերից, խորվաթ հեղինակ Միրկո Բոգովիչի պիեսի բեմադրությամբ։ Այդ ժամանակից ի վեր մինչև այժմ թատրոնն աշխատում է մշտական հիմունքներով։ Միայն մեկ անգամ, 1970 թվականի փետրվարին թատրոնի շենքը գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացել է հրդեհից։ Հաջորդ 10-ամյակի ընթացքում Սպլիտի թատերախումբը ներկայացումներ է խաղացել քաղաքի այլ բեմերում, մինչև վերականգնված թատրոնը վերաբացվել է 1980 թվականի մայիսին։
Ժամանակակից թատրոն
Սպլիտի ազգային թատրոնի բեմում տարեկան տեղի է ունենում մոտ 300 ներկայացում, որն այցելում է մոտ 120.000 հանդիսական։ Ներկայացումների ցանկում կա 20-40 օպերա, բալետային և դրամատիկական ներկայացումներ, տեղի են ունենում բազմաթիվ սիմֆոնիկ համերգներ ։ Թատրոնը պաշտոնապես ճանաչվել է «լավագույնը Դալմաթիայում» և «Միջերկրական շրջանի ամենամեծ և հնագույն թատրոններից մեկը» : Բացի մշտական խաղացանկից, Խորվաթիայի ազգային թատրոնը նաև կազմակերպում է 2 արդեն ավանդական ամենամյա փառատոն.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի թատրոններ Կատեգորիա:Խորվաթիայի արվեստ Կատեգորիա:1893 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ազգային թատրոններ Կատեգորիա:1893 կառուցումն ավարտված թատրոններ
Մոնտեկիարուգոլո
Բնակչությունը՝ 9590 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 189 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 47 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 43022։ Հեռախոսային կոդը՝ 0523։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան
Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան (Museo d'arte moderna di Bologna, կրճատ՝ MAMbo), ժամանակակից արվեստին նվիրված թանգարան Իտալիայի Բոլոնիա քաղաքում ։
Թանգարանում հավաքված են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներից միչև այժմ իտալական արվեստի նմուշներ։ Նրա տարածքում աշխատում են ինչպես մշտական էքսպոզիցիան, այնպես էլ ժամանակավոր ցուցահանդեսներ, անցկացվում են թատերական ներկայացումներ, համերգներ և կինոցուցադրություններ։
Պատմություն և գործունեություն
Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանը որպես ինքնուրույն օբյեկտ սկսել է գործել 1990-ական թվականների երկրորդ կեսին, երբ Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի պատկերասրահի հավաքածուն դարձել է այնքան մեծ, որ պահանջվել է նոր տարածք սեփական հավաքածուի և ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսների համար։
Իտալացի ձեռնարկատեր և մեկենաս, կելեկցիոների համբավ ունեցող Լորենցո Սասոլի դը Բյանկին 1995 թվականին նշանակվել է Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի պատկերասրահի նախագահ։ 2009 թվականին նա հաստատվել է այդ պաշտոնում ևս հինգ տարի։ Սասոլի դը Բյանկին մշակել է նախագիծ, որի համաձայն նոր թանգարանը պիտի փոխեր իր մշակութային դերը ոչ միայն Բոլոնիայում, այլև ամբողջ Իտալիայում։ 2005 թվականին մունիցիպիալիտետը իտալական արվեստի պատմաբան Ջանֆրանկո Մարանելոյին նշանակել է ստեղծվող թանգարանի տնօրեն։ Թանգարանի առաքելությունը ոչ միայն էքսպոզիցիոն տարածքն էր, այլ նաև ժամանակակից նկարիչների համար նախատեսված փորձարարական հրապարակը (շնորհիվ Contemporary Art Network միջազգային կազմակերպության)։
Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանը մեծ շուքով բացվել է 2007 թվականի մայիսին և գտնվում է նախկին Forno del pane քաղաքային հացատան վերակառուցված շենքում, որը 1915 թվականին կառուցվել էր քաղաքապետ Ֆրանչեսկո Զանարդիի հրամանով և հետագայում ընդլայնվել է 1928-1929 թվականներին։ Շենքի վերականգնման և վերակառուցման ծրագիրը սկսել է իրականացվել 1990-ական թվականների կեսին ճարտարապետ Ալդո Ռոսսիի նախագծով։ Finanziaria Bologna Metropolitana ընկերության և Studio Arassociati միլանական ստուդիայի համագործակցությամբ վերակառուցված շենքի 9500 մ² տարածքում տեղավորված են 20-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 21-րդ դարի սկիզբն ընդգրկող ավելի քան 3500 ստեղծագործություն։ Էքսպոզիցիան բաժանվում է ինը թեմատիկ մասի։ 2012 թվականին թանգարան է տեղափոխվել Ջորջո Մորանդիի աշխատանքների հավաքածուն, որը կազմված էր ավելի վաղ Մորանդիի թանգարանում գտնվող հայտնի իտալացի նկարչի 200 կտավից։
2016 թվականի հուլիսի 14-ից նոյեմբերի 16-ը Բոլոնիայի թանգարանում անցկացվել է Դեյվիդ Բոուիի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանի կազմակերպած ռետրոսպեկտիվ ցուցահանդեսը՝ նվիրված հայտնի բրիտանացի երաժշտին։ Այն դարձել է 2016 թվականին Իտալիայի ամենաայցելվող ցուցահանդեսներից մեկը․ այն այցելել են ավելի քան 130 000 մարդ ։
Թանգարանը բաց է երեքշաբթի, չորեքշաբթի և ուրբաթից կիրակի ժամը 10։00-ից մինչև 18։00, իսկ հինգշաբթի՝ 10։00-ից մինչև 22։00։ Այն ունի գրադարան, կոնֆերանսների դահլիճ, ուսումնական տարածքներ, գրախանութ և սրճարան-ռեստորան ։
Բոլոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանը Եվրոպական միության մշակութային ծրագրի (EU Culture Programme) աջակցությամբ իրականացվող Didart art teaching project նախագծի առաջատար գործընկերն է ։
Մշտական հավաքածու
Այն պարունակում է ժամանակակից նկարիչներ Ռենատո Գուտտուզոյի, Վանեսա Բիկրոֆտի, Սալվատորե Գարաուի, Լուչո Ֆոնտանայի, Մարինա Աբրամովիչի, Ուգո Ատարդիի, Ջուզեպե Պենոնեի, Մաուրիցիո Կատելանայի, Մարիո Մերցայի, Զորանա Մուզիչայի, Լուիջի Օնտանիի, Ջինա Պանի, Միմո Ռոտելայի, Անտոնի Տապիեսայի և այլոց աշխատանքները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2007 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Իտալիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:Թանգարաններ
Ռևել
Ռևել (Revelles), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 539 մարդ, բնակչության խտությունը` 37.40 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.41 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 14 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 379 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 293-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 86։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 293 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 275 անձ (149 տղամարդ և 126 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (9 տղամարդ և 9 կին)։ 86 անաշխատունակներից 38-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 38-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Վարդավ (այլ կիրառումներ)
Վարդավ, կարող է վերաբերել՝
Խարկովի շրջան
Խարկովի շրջան (Харківський район), շրջան Ուկրաինայի Խարկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1932 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Խարկով ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1403,4 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 183111 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 130,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խարկովի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բանկիվյան հավ
Բանկիվյան հավ, թփուտային կարմիր հավ (callus gallus), փասիանների ընտանիքի կատարավորների ցեղի վայրի թռչուն։ Ըստ Չ․ Դարվինի բանկիվյան հավը ընտանի հավերի նախահայրն է ։
Արտաքին տեսք
Ոչ մեծ թռչուն է (աքաղաղները կշռում են 900–1250 գ, հավերը՝ 500–750 գ)։ Հավերն ածում են 8–12 ձու ։ Աքաղաղների մեջքի փետուրները կարմրա-ոսկեգույն են, որովայնի կողմից՝ սև, հավերը՝ գորշավուն։ Գիշերում և հանգստանում է ծառերի վրա։ Բնադրում է գետնի վրա։ Սնվում է սերմերով, պտուղներով և մանր անողնաշարավորներով ։ Վայրի բանկիվյան հավը դյուրությամբ ընտելացվում է։ Ընտելացվել է Հնդկաստանում, մեր թվարկությունից 3000 տարի առաջ։ Եվրոպա է թափանցել հավանաբար Իրանի և Հայաստանի վրայով ։
Տարածում
Բանկիվյան հավ և աքաղաղը տարածված է Հյուսիսային և Արևելյան Հնդստան (Հայոց ձորի գավառ)ի, Հարավ–Արևելյան Չինաստանի, Հնդկաչինի, Մալայան կղզեխմբի կղզիների ջունգլիներում։ Հավանական է, որ մարդկանց կողմից ներմուծվել են Ֆիլիպիններ, Նոր Գվինեա, Ընկերության կղզիներ, Պոլինեզիա, Ֆիջի, և այլ տեղեր, որտեղ ավելի ուշ վայրենացան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Վարդենիկ (այլ կիրառումներ)
Վարդենիկ, կարող է վերաբերել՝
Սամարա Արենա
Սամարա Արենա (նաև «Կոսմոս Արենա»), ֆուտբոլի աշխարհի Առաջնություն 2018 թ.-ին ընդառաջ կառուցված  ֆուտբոլային մարզադաշտ՝ Սամարայում։ Մունդիալի անցկացումից հետո մարզադաշտը կհանձնվի «Կռիլյա Սովետով» ֆուտբոլային ակումբին։ Մարզադաշտը երկհարկանի է,  բնական մարգագետնով, ֆուտբոլի դաշտը հագեցած է տաքացման արհեստական և ավտոմատ ոռոգման համակարգերով։ Մարզադաշտը գտնվում է Սամարայի ամենաբարձր կետում՝ Ռադիոցենտր բնակավայրի շրջանում։
«Սամարա Արենա»-ն կընդունի ԱԱ-2018 թ.-ի 6 խաղ. խմբային փուլի 4 խաղ (այդ թվում, Ռուսաստանի հավաքականի խաղը), ինչպես 1/8 և 1/4 եզրափակիչ փուլերի մեկական խաղեր։ Տարողությունը մարզադաշտի կազմում է 45 հազար տեղ։ Մարզադաշտի ճարտարապետական առանձնահատկությունը հանդիսանում է նրա տիեզերական մոտիվները։
Կառուցման վայր
Ի սկզբանե մարզադաշտ նախատեսվում էր կառուցել Վոլգա և Սամարա գետերի ափին ։ Հողամասի մակերեսը կազմել է 27-40 հա։ Հենց այս նախագիծը ներկայացվեց և հավանության արժանացավ ՖԻՖԱ-ի փորձագետների կողմից։ Բայց Սամարայի որոշ ճարատարապետներ, քաղաքաշինարարներ, թերահավատորեն էին վերաբերվում մարզադաշտի կառուցման  հնարավորություններին նշված տեղանքում, համարելով դա անհիմն մեծ ծախսեր, փաստելով տեղանքի հեռավորությունը օդանավակայանից, տրանսպորտային ենթակառուցվածքի սահմանափակումները, ինչպես նաև փաստեցին մի շարք պատմական շենքերի քանդման սպառնալիքը և այլ կարևոր պատճառաբանություններ։ Հաշվի առնելով, այդ ամենը ՖԻՖԱ-ի ներկայացուցիչները, սկսեցին դիտարկել մարզադաշտի կառուցման այլ տարածքներ, ինչպիսիք են՝ Մասլեննիկովի անվան գործարանը, Կորովիյ կղզին, «Կարմիր մաճկալ» միկրոշրջանը, Սամարայի ձիարշավարանը։
Ապրիլ 2016
Ապրիլի 5-ին տեղադրվել է երկրորդ պատվանդանը, եթե առաջին պատվանդանի հավաքումը տևել է 2 ամիս, ապա սրա համար պահանջվել է մոտ երկու շաբաթ։ Մոնտաժման գործընթացը տևել է 4 ժամ։ Այդ օրվանից պատվանդանները նախատեսում էին տեղադրել ամեն շաբաթ։
Հոկտեմբեր 2016
Շինարարների հիմնական խնդիրը հանդիսանում էր 32-x մետաղական կոնսուլների տեղադրումը, կազմավորող  մարզադաշտի գմբեթը։
Սամարայում մարզադաշտի շինարարության տեմպերը  հարցեր են առաջացնում ՖԻՖԱ-ի մոտ, հայտարարել է սպորտի նախարար Վիտալի Մուտկոն։ «Դեռ մեկ մարզադաշտ առաջացնում է ՖԻՖԱ-ի անհանգստությունը. դա Սամարան է», — ասել է նախարարը։ Ընդ որում, նա ընդգծել է, որ իրեն  «Սամարա Արենա»-ի ճակատագիրը կասկած չի հարուցում։ «Ինձ համար նա կասկած չի հարուցում։ Ես գիտեմ, թե ինչ է «Կազան» արտադրա-շինարարական միավորումը (մարզադաշտի շինարարություն կապալառուն)», — ասել է Մուտկոն։ Մոտավոր ժամկետները արենայի հանձնման նախատեսվել է 2017 թվականը։ Շինարարության արժեքը՝ 18,2 մլրդ ռուբլի։ Այս պահին Սամարայի մարզադաշտը միակն է, որը գտնվում է «կարմիր գոտում» ։
Շինարարության ընթացքում այցելել են ֆուտբոլիստները և մարզչական շտաբը «Կռիլյա Սովետով» ֆուտբոլային ակումբի։
Ապրիլ 2017
2017 թվականի ապրիլին շինարարները արդեն տեղադրել էին 56 կոնսուլներ 96-ից։ Մետաղական կառուցվածքների տեղադրման համար օգտագործվել է 18 վերամբարձ կռունկներ, այդ թվում՝ մեկ ծանրակշիռ։ Բոլոր աշխատանքները օբյեկտի  նախատեսում են ավարտել մինչև 2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։
Շուրջօրյա աշխատում էր 2300 մարդ և 137 միավոր տեխնիկա։ 100%-ով տեղադրված էր մարզադաշտի արտաքին ջերմային ցանցը։ Միաձույլ աշխատանքներն ավարտված էին 99 % - ով։ 50 % — կենցաղային կոյուղու և այլ աշխատանքեր։ Ավարտին են մոտեցել մոնտաժման աշխատանքները։ Զուգահեռաբար տարվել ենհարդարման աշխատանքներ. սվաղ, հղկում,. այլն։ Հունիսին մասնագետները ձեռնամուխ են լինում ֆուտբոլային դաշտում աշխատանքների իրականցմանը։
Շինարարությունը ընթացել է ըստ պլանային ժամանակացույցի, պահպանվում է միայն մի փոքր ուշացումտանիքի մոնտաժման աշխատանքների, բայց այն լուծվել է մինչև մայիս, իսկ հունիսին նախատեսվել է սկսել ֆուտբոլային դաշտի աշխատանքները ։
Առաջիկայում նախատեսվել է տեղադրել երրորդ կռունը (բեռի կարողությունները 350 տոննա), ինչը զգալիորեն կարագացնի տեղադրումը գմբեթի։
Նոյեմբեր 2017
Մարզադաշտում սկսեցին մաքրել ժամանակավոր մետաղե կառուցվածքները, որոնք պահում էին գմբեթը ։
Շինարարության ավարտ
2018 թվականի ապրիլի 21-ին ՌԴ կառավարության նախագահի տեղակալ Վիտալի Մուտկոն հայտարարել է մարզադաշտի շինարարության ավարտի մասին։
2018 թվականի ապրիլի 28-ին տեղի է ունեցել փորձնական խաղը, որում խաղահրապարակ են դուրս եկել՝ Սամարայի ակումբ «Կռիլյա Սովետով»-ը և վորոնեժյան «Ֆակել»-ը ։
Մարզադաշտի նկարագրություն
Սամարայի մարզադաշտում հիմնական ճարտարապետական դիմագիծը՝ նրա գմբեթն է իր արտաքին տեսքով և տիեզերական թեմաներով։ Մետաղագործության համար անհրաժեշտ պողպատյա հումքը մատակարարել է «Մետալլոինվեստ» ընկերությունը ։
Մարզադաշտի գմբեթը հավաքական կառուցվածք է, որը բաղկացած է 32 կոնսուլներից, կազմված 21,4 մետր բարձրությամբ հենարանից։ Ընդհանուր քաշը արենայի տանիքի կազմում է 13 հազար տոննա։ Ընդհանուր մակերեսը տանիքի կազմում է 76 հազար մ2։ Մարզադաշտի բարձրությունը՝ 60մ։
Մարզադաշտը բաղկացած է 4 հարկից։ Բաց տրիբունայում՝ վերին և ստորին թատերահարկ, և երկու թատերահարկ փակ թատերահարկ։
Մարզադաշտի տարածքը՝ 27 հա է, ընդհանուր տարողությունը՝ 44 918 հանդիսատեսի ։
Գտնվելու վայրը
Ասպարեզ գտնվում է Սամարայի հյուսիս-արևմտյան մասում «Դալնիյ», «Արենա 2018» փողոցների և Մոսկվայի խճուղու միջև։ Մարզադաշտը գտնվում է ամենաբարձր կետում քաղաքի։ Երկաթուղային կայարանից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա, «Կուրումոչ» օդանավակայանից՝ 32 կմ։
Անվտանգություն
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018 թ.-ին ընդառաջ մարզադաշտում թարմացվել են ահազանգային համակարգերը, վտանգավոր հեղուկների և պայթուցիկ նյութերի ինդիկատորները, կազմակերպում են շուրջ 30 պահակակետերից վերահսկողություն ։
Ենթակառուցվածք
Մարզադաշտին կից արդեն կառուցվել է երկու փողոց։ Հեռավոր ու Արենա 2018։ Այս փողոցում նախատեսված է ստորգետնյա հետիոտնային անցում ։
Մարզադաշտի մոտակայքում նախատեսվում է կառուցել ավտոկայան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Ռուսաստանում Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Վարդենիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)
Վարդենիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝
Վարեզե (այլ կիրառումներ)
Վարեզե, կարող է վերաբերել՝
Դանիել Վենդե
Դանիել Վենդե (Daniel Wende, ), գերմանացի գեղասահորդ, հանդես է եկել զուգասահքում։ Գերմանիայի առաջնության բազմակի մրցանակակիր տարբեր զուգընկերուհիների հետ։ Գերմանիայի կրկնակի չեմպիոն և 2009 թվականին Մայլին Խաուշի հետ «Мемориал Ондрея Непелы» տուրնիրի հաղթող։ 2011 թվականի հունիսի տվյալներով զույգը ռեյտինգում զբաղեցնում է 7-րդ տեղը։
Հունիսին ամուսնացել է զուգընկերուհու՝ Մայլին Խաուշի հետ։
Կարիերա
Դանիել Վենդեի առաջին զուգընկերուհին եղել է Ռեբեկկա Խանդկեն։ Նրանք ներկայացնում էին «SC Moehnesee» սպորտային ակումբը, իսկ մարզվում էին Յուլյա Գնիլոզուբովայի ղեկավարությամբ։ 2004 թվականից սկսած մարզվում է Կնուտ Շուբերտի ղեկավարությամբ։ Զույգը երկու անգամ հաղթել է Գերմանիայի պատանիների առաջնությունում և դարձել է մեծահասակների ազգային առաջնությունների արծաթե կրկնակի մրցանակակիր։ Նրանց ամենաբարձր արդյունքը 2005 թվականին Եվրոպայի առաջնությանը 6-5-րդ հորիզոնականն էր։ Զույգը բաժանվեց 2006-2007 թվականների մրցաշրջանից հետո։
2007-2008 թվականների մրցաշրջանին Դանիելը հանդես է եկելռուս գեղասահորդուհի Եկատերինա Վասիլևայի հետ։ 2008 թվականին Գերմանիայի առաջնությանը նրանք դարձան բրոնզե մրցանակակիրներ, սակայն գերմանական Չմշկասահորդների միությունը նրանց չուղարկեց Եվրոպայի առաջնությանը, քանի որ վերջիններիս ցույց տված արդյունքը բավարար չէր։ Դրանից հետո Եկատերինան վերադարձավ Ռուսաստան, իսկ Վենդեն զույգ կազմեց Մայլին Խաուշի հետ։ Նրանք միասին 2009 թվականին Ազգային առաջնությունում նվաճեցին արծաթե մեդալ, Եվրոպայի առաջնությունում ընդգրկվեցին լավագույն տասնյակ և դարձան աշխարհում 15-րդը։
2010 թվականի Օլիմպիական խաղերի ընտրության համար Գերմանիայի Չմշկասահորդների միությունը սահմանել էր հետևյալ համակարգը. մարզիկները մրցաշրջանի՝ իրենց մասնակցած առաջին երեք միջազգային մրցումներից մեկում պետք է որոշակի միավորներ հավաքեն։ Զուգասահքի համար նորմատիվը 138 միավորն էր ։ Խաուշը և Վենդեն «Nebelhorn Trophy 2009» տուրնիրում հավաքել էին 141.96 միավոր (7-րդ տեղը) և այդպես ընդգրկվեցին ազգային հավաքական՝ Վանկուվեր (քաղաք)ում կայանալիք 2010 թվականի Օլիմպիական խաղերի համար ։ Ավելի ուշ Գերմանիայի ազգային հավաքականի լիդերների՝ Ալյոնա Սավչենկոյի և Ռոբին Շոլկովի բացակայության պատճառով առաջին անգամ իրենց կարիերայում դարձան Գերմանիայի չեմպիոններ։
Սպորտային կարիերայի ավարտից հետո զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ։
Ծրագրեր
(Մ. Խաուշի հետ)
Սպորտային ձեռքբերումներ
(Մ. Խաուշի հետ)
Վարեն սյուր Ալյե (այլ կիրառումներ)
Վարեն սյուր Ալյե, կարող է վերաբերել՝
Դանիել Վենդե
Սպորտային ձեռքբերումներ
(Ե. Վասիլևայի հետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գեղասահորդներ
Բորուջերդի տուն
Բորուջերդի տուն, պատմական տուն-թանգարան Իրանի Քաշան քաղաքում։ Կառուցվել է 1857 թվականին ճարտարապետ Ուստադ Ալի մայրամի կողմից հարուստ վաճառական Բորուջերդու հարսնացուի համար ։ Հարսնացուն սերում էր Տաբատաբայների հարուստ ընտանիքից, որի համար ճարտարապետը մի քանի տարի առաջ կառուցել էր Թաբաթաբայների տունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Բրիալիա
Բնակչությունը կազմում է 288 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 48 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0174։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Մագնը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մանուել Ուրբանու
Մանուել Ուրբանու (Manoel Urbano), համայնք Բրազիլիայում՝ Ակրի նահանգի կազմում։ Գտնվում է Վալի դու Ակրիի ագլոմերացիայի մարզում։ Մտնում է Սենա Մադուրեյրայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7 148 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 9 386,961 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 0,8 մարդ/կմ²։
Քաղաքի հովանավորն է համարվում Տիրամայր դա Պենյան։ Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 14-ին։
Աշխարհագրություն
Կլիման արևադարձային է։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ակրի նահանգի բնակավայրեր
Կասըմալի Բայալինով
Բայալինով Կասըմալի, ղրղըզ խորհրդային գրող։
Ստեղծագործություններ
«Աջար» (1928 թվական) վիպակում նկարագրել է կանանց ճակատագիրը 1916 թվականի միջինասիական ապստամբության օրերին։ Այն կիրգիզական արձակի առաջին ռեալիստական երկն է։ Գրել է պատմվածքներ՝ նվիրված Կիրգիզիայի նորաստեղծ կյանքին («Մուրատ», «Երջանիկ ձիապահը» և այլն)։ Կոլտնտեսային կյանքն են պատկերում «Երջանկություն» (1947 թվական), «Իսիկ Կուլի ափերին» (1947 թվական) վիպակները։ «Կուրմանի հովիտը» (1958 թվական) վիպակում հեղինակը նորից անդրադարձել է 1916 թվականի միջինասիական ապստամբությանը։ «Եղբայրություն» (1962 թվական) վեպը պատմում է ժողովուրդների բարեկամության մասին։
Գրականություն
Կատեգորիա:1902 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Գրողներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ռիբոկուր (Սոմի գավառ)
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 173 մարդ, բնակչության խտությունը` 31.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.42 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 145 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 28 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 139 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 107-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 32։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,0 %։ 107 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 102 անձ (57 տղամարդ և 45 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (2 տղամարդ և 3 կին)։ 32 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ռոս Գելեր
Ռոս Յուստաս Գելեր (Ross Eustace Geller), գեղարվեստական կերպար, ամերիկյան «Ընկերները» (1994–2004) սիթքոմի վեց գլխավոր հերոսներից մեկը։ Ռոսի դերում հանդես է գալիս Դեյվիդ Շվիմմերը ։ Ստեղծվել է հեռուստաշոուի համահեղինակներ Դեյվիդ Քրեյնի և Մարտա Քոֆմանի կողմից և հանդես եկել ցուցադրված բոլոր 236 էպիզոդներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Ընկերների» կերպարներ Կատեգորիա:Հորինված ամերիկացիներ Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կեգիչևի շրջան
Կեգիչևի շրջան (Кегичівський район), շրջան Ուկրաինայի Խարկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կեգիչյովկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 782 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խարկովի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բրոնդելլո
Բրոնդելլո  (իտալ․՝ Brondello), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 324 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 36մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0175։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ձավար
Ձավար, ցորենի, գարու և հաճարի ամբողջական կամ աղացված հատիկներից պատրաստված սննդամթերք է։ Հայկական լեռնաշխարհում ձավարի պատրաստման վերաբերյալ հնագույն փաստերը վերաբերում են էնեոլիթյան և բրոնզեդարյան ժամանակաշրջաններին։ Մասնավորապես՝ Շենգավիթից հայտնաբերվել են ձավար ծեծելու սանդեր ու վարսանդներ։
Կատեգորիա:Սնունդ
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ ( Koulutus Suomessa), Ֆինլանդիայի տարածքում կրթական հաստատությունների ցանց։
Վիճակագրական տվյալներով 2011 թվականին Ֆինլանդիայում գործել են 3934 ուսումնական հաստատություններ, որտեղ հաշվում էր 1,94 միլիոն մասնակիցներ։ Քսանինը բուհական հաստատություններից տասը, այսպես ասած, «բազմաֆակուլտետ» են և տասը մասնագիտացված բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ են, նաև՝ երեք պոլիտեխնիկական, երեք բարձրագույն տնտեսագիտական ուսումնական հաստատություններ (օրինակ՝ Հելսինկիի տնտեսագիտական դպրոցը) և չորս բարձրագույն գեղարվեստական հաստատություններ։ 2000 թվականին Ֆինլանդիայի քսանինը մասնագիտական ԲՈւՀ֊երում սովորում էին մոտ հարյուր տասնչորս հազար ուսանողներ։ 2011 թվականին Ֆինլանդիայի համալսարաններ դիմած դիմորդների թիվը հասել է վաթսունվեց հազար չորս հարյուրի (տասնյոթ հազար տեղի համար)։ 1996֊2011 թվականներին երկրում կրճատվեցին հանրակրթական դպրոցների թիվը երեք հազար չորս հարյուրից մինչև երկու հազար ութ հարյուր երեսունութի (միջին դպրոցների թիվը երկու հազար յոթ հարյուր տասնինն էր, դրանց մեջ կան հինգ հարյուր քսաներկու հազար չորս հարյուր աշակերտներ, մասնագիտացված միջին դպրոցներում հաշվվում է՝ հարյուր տասնութ)։ Իննսունհինգ միջին և մասնագիտացված հանրակրթական դպրոցներ փակվել են կամ միավորվել են այլ ուսումնական հաստատությունների հետ։ Հանրակրթական դպրոցներում առավել շատ փոփոխություններ եղել են Պոխյանմա նահանգի հյուսիսային մասում։ ՄԱԿ֊ի և Սովորողների կրթական ձեռքբերումների գնահատման միջազգային կազմակերպության հետազոտական տվյալներով՝ Ֆինլանդիայի կրթական ցուցանիշը (Education index) աշխարհում առաջիններից մեկն է։ 2012 թվականի տվյալներով Ֆինլանդիան շարունակում է կրթական համակարգում պահպանել առաջատարի դիրքերը։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
«Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ» (The Thirteen Problems), անգլիացի գրող Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ պատմվածքների ժողովածու, որը հրատարակվել է 1932 թվականին ՄԵծ Բրիտանիայում Collins Crime Club հրատարակության կողմից։ ԱՄՆ-ում շարքը տպագրվել է Dodd, Mead and Company-ի կողմից 1933 թվականին «Երեքշաբթի երեկոյան ակումբ» (The Tuesday Club Murders) անունով ։ Ժողովածուի մեջ են ներգրավված տասներեք պատմվածքներ, որոնցից յուրաքանչյուրն իրենից ներկայացնում է դետեկտիվ պատմություն՝ պատմված տիկին Մարպլի հյուրերից մեկի կողմից։ Իսկ մյուս հյուրերին առաջարկվել էր գուշակել գաղտնիքը և անվանել հանցագործին։ Այդպես առաջացավ «Երեքշաբթի երեկոյան ակումբը»։
Ակումբի անդամները
Մեկ տարի անց ակումբի անդամ դարձան․
Ակումբ «Երեքշաբթի»
(The Tuesday Night Club) Պարոն Հենրիի պատմությունը։ Երեք մարդ՝ ամուսնական զույգ և գործընկերոջ կինը, ընթրում էին։ Ընթրիքից հետո յուրաքանչյուրն իրեն վատառողջ է զգում, բայց արդյունքում մահանում է միայն կինը։ Մահվան պատճառը պտոմաինով թունավորումն էր, որը պարունակվում էր ընթրիքին մատուցված պահածոներում։ Սպասուհու վկայությունը մատնանշում է, որ ամուսինը կնոջ մահն էր ցանկանում։ Ոստիկանությունը կազմակերպում է դիահերձում և պարզում, որ մահն այնցելել է միշյակով թունավորումից։ Հետաքննությունը փակուղում է հայտնվում, ամուսինն ուներ պատճառներ, սակայն արդյոք նա հնարավորություն ուներ հանցագործությունը կատարելու, իսկ գործակալի կինն ուներ հնարավորություն, բայց պատճառներ չուներ։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ֆինլանդիան բնակչության գրագիտության մակարդակով գրավում է աշխարհում առաջին տեղը։ Դեռ 20-րդ դարի կեսերին անգրագետ էր մեծահասակ բնակչության ընդամենը 3, 8 %-ը։ Ֆինլանդիայի կրթական հաջողությունները Եվրոպայում դիտվում են որպես նմանակման, փոխառման արժանի նվաճումներ։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Աստարտայի սրբավայրը
(The Idol House of Astarte) Բժիշկ Պենդերի պատմությունը։ Բժիշկ Պենդերը նոր ամառանոց էր հրավիրվել ընկերոջ՝ պարոն Ռիչարդ Հեյդոնի կողմից, որը կոչվում էր «Խաղաղ պուրակ»։ Հյուրերի մեջ էր մի կին՝ Դիանա Աշլին, ով խելագարության էր հասցնում երեկույթի գրեթե բոլոր տղամարդկանց։ Տնից ոչ հեռու՝ բլրի լանջին պահպանվել էր քարի դարի ժամանակների մի կառույց՝ բնակարանների հիմքի շրջանը։ Այդ վայրն անվանում էին «Աստարտի պուրակ» կամ «Աստարտայի սրբավայր»։ Մյուս սրբավայրերով զբոսանքներից մեկի ժամանակ Դիանան աստվածուհի Աստարտի հագուստով պատկերում էր քուրմի և մահ սպառնում բոլոր նրանց, ովքեր նրան դիպչեն։ Տան տերը, մի քայլ նրան ընդառաջ գնալով, մահացած ընկնում է։ Նրա սիրտը խոցված էր, սակայն մոտակայքում զենք չկար։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Ընդհանուր տեղեկություններ
Միջազգային ստուգումներն ու համեմատական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Ֆինլանդիան Եվրոպայում առաջատար դիրքեր է գրավում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, հեռահաղորդակցության, գյուղատնտեսության, դիզայնի և կապի ապահովման ոլորտներում։ Աշխարհի ամենաքոմփյութերիզացված երկրներից մեկն է։ Հանրակրթական դպրոցների, գիմնազիաների և ուսումնարանների սովորողների 80 %-ը ապահովված է համակարգիչներով, յուրաքանչյուրն ունի իր կայքը համացանցում։ Լայն տարածում է ստացել վիրտուալ ուսուցումը ։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Ոսկու սալիկներ
(Ingots of Gold) Ռեյմոնդ Ուեստի պատմությունը: Նկարագրվող դեպքերից երկու տարի առաջ Ռեյմոնդը բարեկամ Ջոն Նյումանի հետ հանգստանում էր Կորնուոլում։ Նյումանը զբաղվում էր Անպարտելի արմադայի նավերի գանձերի որոնմամբ։ Կոնրուոլում Ռեյմոնդը կանգ է առնում Նյումանի տանը։ Նրանք այցելում են տեղի «Երեք խարիսխ» բարը։ Բարի տերը Ռեյմոնդին կասկածելի է թվում։ Հաջորդ օրը գանձերի որոնման հատվածում փոթորիկ է տեղի ունենում, և Ռեյմոնդին վատ կանագուշակումներ են այցելում։ Նրանք արդարացվեցին, երբ անհետացավ զբոսանքի գնացած Նյումանը։ Նրան գտան հաջորդ օրը։ Նա գիտակցությունը կորցրած ընկած էր ջրանցքի մոտ։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Ընդհանուր տեղեկություններ
PISA-2000 և PISA-2003 միջազգային կազմակերպությունների հետազոտության տվյալներով Ֆինլանդիան ցույց է տվել հանրակրթական խիստ բարձր միջին մակարդակ, հատկապես սովորողների ընթերցողական կարողությունների (կարդալու և կարդացածը հասկանալու) առումով։ Ֆին դպրոցականները աչքի են ընկնում հատկապես գործառական գրագիտության բարձր մակարդակով. ասենք, ինչպես լրացնել անդորրագիր, ինչպես պատվիրել համացանցով այս կամ այն ապրանքը, դիմում գրել և այլն։ Երեխաները չեն սովորում սոսկ իմանալու համար։ Առաջին հերթին նրանց սովորեցնում են այն, ինչ պետք է գալիս առօրյա կյանքում։ Այս մոտեցումն, իհարկե, ֆինների հայտնագործությունը չէ։ Այն առավել ընդհանուր մանկավարժական մոտեցման մի տարր է, որն հանգում է գիտելիքները կյանքի հետ կապելու, ավելի ճիշտ` կյանքի պահանջներով պայմանավորելու դիրքորոշմանը ։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Արյունը կամրջի վրա
(The Blood-Stained Pavement) Ջոյս Լամպրիերի պատմությունը։ Այս պատմվածքում գործողությունները նույնպես զարգանում են Կարնուոլում՝ Ռետհոուլի գեղեցիկ գյուղակում։ Մի անգամ նա զբացված էր գեղանկարչությամբ, երբ հյուրանոց մեկը մյուսի հետևից ժամանեցին երկու ավտոմեքենա։ Մեկում ամուսնական զույգ էր, իսկ երկրորդում՝ կարմիր զգեստով կին։ Տղամարդը, ում անունը Դենիս էր, կարմիր զգեստով կնոջը կոչեց Կրոուլ և նրան ծանոթացրեց կնոջ՝ Մարջերիի հետ՝ նրան իր հին ծանոթ անվանելով։ Մինչ Ջեյմսը չարչարվում էր կտավի վրա, նա լսեց երեքի խոսակցությունը և Դենիսի առաջարությունը նավ վարձելու և ծովախորշում լողալու վերաբերյալ։ Կերալը, որը նավեր չէր սիրում, առաջարկեց հասնել նշանակված վայրը ոտքով և այնտեղ հանդիպել մյուսներին։ Ավելի ուշ Ջոյսը վերադարձավ աշխատանքին տեղական բարում։ Նա նկատեց Դենիսին, որը որոնում էր Կերոլին։ Նա Մարջերիի հետ գնաց որոնումների։ Ողջ ընթացքում Ջոյսը չի կարողանում ազատվել այն մտքից, թե տեսել է արյան հետքեր բարի առջևի փողոցում, սակայն այժմ դրնաք չկան։ Որոշ ժամանակ անց Ջոյսը թերթերից իմանում է Մերջերիի մահվան մասին։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Նախնական կրթություն
Ֆինլանդիայում ամեն երեխա իրավունք ունի նախնական նախապատրաստական կրթության, որն ընդհանուր առմամբ սկսվում է պարտադիր կրթությունից մեկ տարի շուտ, այսինքն՝ այն ուսումնական տարում, երբ երեխան կդառնա 6 տարեկան։ Նախնական պատրաստական կրթությունը կարող է ստանալ դպրոցում կամ մանկապարտեզում, կամ՝ այլ հարմար տեղում։ Դա որոշում է քաղաքապետարանը։ Պարտադիր կրթությունը երեխան սկսում է այն տարում, երբ լրանում է նրա յոթ տարեկանը և շարունակվում է մինչև 16֊17 տարեկան։ Պետությունը երաշխավորում է անվճար հիմնական կրթություն։ ներառում է՝ կրթություն, դասագրքեր, տետրեր, հիմնական գրասենյակային պարագաներ, դպրոցում սնունդը նույնպես անվճար է։ Ուսումնական տարին սկսում է օգոստոսից։ 3֊րդ դասարանից սկսվում է անգլերենի ուսուցումը, 4֊րդ դասարանում երեխան ընտրում է ֆակուլտատիվ օտար լեզու (ֆրանսերեն,գերմաներեն կամ ռուսերեն)։ 7֊րդ դասարանում սկսվում է պարտադիր շվեդերենի ուսուցումը։ 2012 թվականին որոշում է ընդունվել երկարացնել ուսումնական օրը և երկարացնել դասավանդվող կարգապահությունը։ Կապված նրա հետ, որ Ֆինլանդիայի հանրակրթական դպրոցները տարբերակված են, կրթության նախարար Յուկկա Գուստաֆսոնը դպրոցական կրթության համընդհանուր խուճապի մասին արտահայտեց իր վերաբերմունքը։ Չնայած դրան, 2013 թվականին Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Տոնի Վագները բարձր գնահատեց ֆիննական դպրոցական կրթության համակարգը, որտեղ աշակերտները ավարտում են դպրոցը՝ պատրաստ նորարարությունների։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Պատճառ և հնարավորություն
(Motive v. Opportunity) Պարոն Պետերիկի պատմությունը։ Ժամանակին նա մի հաճախորդ ուներ Սայմոն Կլոդ անունով։ Սայմոնը հարուստ էր, իսկ նրա միակ որդին մահացել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Տղայի մոտ մնացել էր որբ դուստրը, ով մահացավ դեռահաս տարիքում։ Սայմոնի եղբայրը նույնպես մահացավ, իսկ նրա երեք արդեն մեծ երեխաները սկսեցին ապրել Սայմոնի հետ։ Կտակի համաձայն ողջ ունեցվածքը պետք է անցներ այս երեքին հավասար չափաբաժնով։ Սայմոնի տանը հայտնվեց տիկին Սպարգը՝ էքատրասենսը, որը Սայմոնին խոստացավ կազմակերպել մահացած թոռների հետ երկխոսության արարողություն։ Սպարգը և նրա ամուսինը դարձան տան մշտական բնակիչներ։ Պարոն Պետերիկը, անհանգստացած այն իրադրությամբ, Սայմոնի եղբոր երեխաներին առաջարկեց տուն հրավիրել այդօրինակ արարողությունների փորձառու մասնակիցների։ Հրավիրված պրոֆեսորը հանգում է այն եզրակացության, որ Սպրագները խաբեբաներ են։ Սայմոնը զայնարում է եղբոր երեխաների վրա, ովքեր հրավիրել էին էքտրասենսին։ Նա կանչում է Պետերինին և նոր կտակ է կազմում, որի համաձայն եղբոր երեխանրին նա կտակում է հինգ հազար ֆունտ, իսկ հիմնական մասը՝ Սպրագերին։ Պետերկին չի հաջողվում նրան ետ կանգնեցնել։ Կտակը կազմված է։ Երկու շաբաթ անց Սայմոնը մահանում է։ Ծրարը բացելիս Պետերիկը դրանում դատարկ թուղթ է հայտնաբերում։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Երկրորդ մակարդակ
Հիմնական կրթություն ստանալուց հետո սովորողները կանգնում են ընտրության առաջ․
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Կապույտ խորդենի
(The Blue Geranium) Մեկ տարի է անցել ակումբի հիմնադրումից։ Պարոն Հենրին կրկին այցելում է Սենտ-Մերի-Միդ և գնդապետ Բանտրիի տուն ճաշի հրավիրում տիկին Մերպլին։ Նա բոլոր ներկաներին առաջարկում է շարունակել ակումբի խորհրդակցությունները։ Գնդապետ Բանտրիի պատմությունը։ Պատմությունը պատմում է Ջորջ Պրիչարդի և նրա արդեն մահացած կնոջ մասին։ Տիկին Պրիչարդը ծեր մարդ էր․ հաշմանդամ, որի շուրջը միշտ պտտվում էր օգնականների ջոկատը, սակայն նրանցից ոչ-ոք երկար չէր մնում, քանի որ չէին կարողանում ընդհանուր լեզու գտնել նրա հետ։ Միակ բացառությունը դարձավ Կոպլինգի քույրը։ Տիկին Պրիչարդն ուներ կանխագուշակություններ կատարելու ունակություն։ Մի անգամ, երբ ոչ պարոն Պրիչարդը, ոչ Կոպլինգը տանը չէին, տուն է գալիս ոմն Զարիդա։ Երբ պարոն Պրիչարդը վերադարձավ, կինը հայտնեց, որ Զարիդան նրան դժվախտություն կանխագուշակեց և խորհուրդ տվեց տանը չտեղադրել կապույտ ծաղիկներ։ Մի քանի օր անց նախազգուշացնող նամակ եկավ, որում նշված էին տարբեր ծաղիկների նշանակությունները։ Համաձայն այդ նամակի՝ կապույտ խորդնին մահ էր խորհրդանշում։ Մի քանի օր անց տան պաստառների ծաղիկների գույնը սկսում է վերածվել կապույտի։ Երբ տիկին Պրիչարդի տան պաստառների խորդենու ծաղիկները վերջնականապես կապույտ դարձան, նա մահացավ։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
Ֆինլանդիայում չկան ո՛չ էլիտար, ո՛չ էլ թույլ դպրոցներ։ Երկրի ամենախոշոր դպրոցում սովորում է 960 աշակերտ, ամենափոքրում՝ 11։ Բոլորն ունեն բացարձակապես նույն կահավորանքը, հնարավորությունները և հավասարաչափ ֆինանսավորումը։ Գրեթե բոլոր դպրոցները պետական են. կան քիչ թվով մասնավոր-պետական դպրոցներ։ Բացի այն, որ ծնողները մասնավոր վճարում են կատարում, այստեղ աշակերտներից ավելի շատ են պահանջում։ Որպես կանոն՝ սրանք ինքնատիպ մանկավարժական լաբորատորիաներ են, որոնք հետևում են մանկավարժական որևէ ընտրված մեթոդի՝ Ֆրենեի, Մոնթեսորիի և Վալդորֆյան դպրոցի։ Մասնավորներին են պատկանում այն կրթական հաստատությունները, որոնցում ուսուցումը տարվում է անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն լեզուներով։ Հետևելով հավասարության սկզբունքին՝ Ֆինլանդիայում գոյություն ունի նաև շվեդերենով տարվող ուսուցում՝ սկսած մանկապարտեզից՝ մինչև համալսարան։ Անտեսված չեն նաև սաամ ժողովրդի շահերը. երկրի հյուսիսում ուսուցումը տարվում է նրանց մայրենի լեզվով։ Մինչև վերջին ժամանակները ֆիններին արգելված էր դպրոց ընտրել. նրանք պետք է հաճախեին մոտակա դպրոցը։ Արգելքը հանել են, բայց շատ ծնողներ, սովորության համաձայն, երեխաներին սովորելու ուղարկում են մոտակա դպրոց։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Գործընկերը
(The Companion)
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
''բ. Բոլոր ուսումնական առարկաների հավասարություն''
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Գործընկերը
Բժիշկ Լոյդի պատմություն։
Նրա պատմությունը տեղի է ունեցել Լաս Պալմաս դե Գրան Կանարիայի Կանարյան կղզիներում, որտեղ բժիշկն ապրել էր մի քանի տարի։ Մի անգամ նա ծովափում նկատեց միջին տարիքի երկու կնոջ։ Մեկը գեր էր, իսկ մյուսը՝ նիհար։ Ինչպես պարզեց բժիշկը, կանայք անգլիացիներ էին։ Մի քանի օր անց բժիշկն իմացավ, որ դժբախտություն է տեղի ունեցել, և կանանցից մեկը խեղդվել է, չնայած այն փաստին, որ մյուսը ցանկանում էր օգնել նրան։ Տիկին Դուրանը, որը խեղդվել էր, մյուս կնոջ՝ տիկին Վարտոնի գործընկերն էր արդեն հինգ ամիս։ Բժիշկ Լոյդին զարմացրեցին ներկաներից մեկի ցուցմնունքները, որը պնդում էին, թե տիկին Բարտոնը ընդհանրապես չէր օգնում տիկին Դյուրանտին, ընդհակառակը՝ նրա գլուխը ջրի տակ էր պահում։ Բժիշկ Լոյդը կասկածելի բան նկատեց, երբ Բարտոնը կղզուց մեկնելուց առաջ նրան տարօրինակ հարցեր էր տալիս առանց դատի արդարացնեղ դատավճիռ կայացնելու մասին։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
Այս կրթական համակարգում չի խրախուսվում մի առարկայի խորացված ուսուցումը մյուսի հաշվին։ Այստեղ չեն մտածում, որ մաթեմատիկան ավելի կարևոր առարկա է, քան, ասենք, նկարչությունը։ Ընդհակառակն, հատուկ օժտված երեխաներով առանձին դասարան բացելու միակ բացառությունը նկարչության, սպորտի և երաժշտության նկատմամբ ունեցած հետաքրքրությունն է։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Չորսը կասկածի ներքո
(The Four Suspects)
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
''գ. Ծնողների հավասարության սկզբունք''
Թե ովքե՞ր են երեխայի ծնողները, կամ ի՞նչ սոցիալական խավի են պատկանում նրանք, ուսուցիչներն իմանում են ամենավերջում՝ ըստ անհրաժեշտության։ Ուսուցիչների հարցերը կամ տեղեկանքները ծնողների աշխատավայրի մասին խստիվ արգելված են։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Չորսը կասկածի ներքո
Պատմությունը սկզբնական հանելուկ չունի, հայտնի են միայն չորս կասածյալներ, որոնցից երեքը հանդիասանում են նաև զոհեր։ Խոսքը գերմանական «Սև ձեռք» (Schwartze Hand) գաղտնի միության մասին է, որը կազմվել է պատերազմի ժամանակ։ Մեթոդներով և նպատակներով հասարակությունը հիշեցնում է Կամորան։ Ոմն բժիշկ Ռոզեն միանում է կազմակերպությանը՝ այն լուծարելու մտադրությամբ։ Չնայած հաջողությանը՝ նա վերադառնում է Անգլիա վստահ, որ մի օր նրան կսպանեն։ Նրա տնեցիներն էին եղբոր դուստր Գրետան, ծեր սպասուհի Գերտրուդան, պարտիզպան Դոբսը և Չարլզ Տեմպլտոնը՝ հաշվապահը։ Մի անգամ Ռոզենին հայտնաբերում են մահացած, մահվան պատճառն էր աստիճաններից ընկնելը։ Չորս կասկածյալները չեն կարողանում ալիբի ներկայացնել, բայց յուրաքանչյուրը վստահեցնում է, որ բացակայել է մահվան ժամին։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
''դ. Աշակերտների հավասարության սկզբունք''
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Ամանորյա դժբախտություն
(A Christmas Tragedy)
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
Ֆիններն աշակերտներին չեն տեսակավորում՝ ըստ ընդունակությունների կամ մասնագիտական նախապատվությունների։ Չկան նաև, այսպես կոչված, «լավ» և «վատ» աշակերտներ։ Խստիվ արգելված է աշակերտներին համեմատել միմյանց հետ։ Միասին սովորում են ընդունակ և ոչ այնքան, ֆիզիկապես առողջ և հաշմանդամի սայլակին գամված երեխաներ։ Սովորական դպրոցում հնարավոր է՝ ստեղծվի լսողական կամ տեսողական օրգանների հետ կապված խնդիրներ ունեցող աշակերտներով դասարան։ Ֆիններն աշխատում են մաքսիմալ ինտեգրել այն աշակերտներին, ովքեր հատուկ ուշադրության կարիք ունեն։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Ամանորյա դժբախտություն
Տիկին Մարպլի պատմություն։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
''ե. Ուսուցիչների հավասարություն''
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Ամանորյա դժբախտություն
Տիկին Մարպլը Ամանորի նախօրյակին հանգստի էր։ Այնտեղ նա հանդիպել էր երիտասարդ ամուսնական զույգ Ջեկ և Գլեդիս Սանդերսներին։ Նա հասկացավ, որ ամուսինը պատրաստվում է սպանել կնոջը։ Պատճառը գումարն էր։ Երիտասարդ զույգն ապրում էր Գլեդիսի աշխատանքի հաշվին, սակայն չէր կարողանում ճիշտ տնօրինել եկամուտը։ Գլեդիսը ողջ եկամուտը կտակել էր ամուսնուն, որը կկարողանար տնօրինել այն իր մահվան դեպքում։ Տիկին Մարպլը վկա դարձավ ամուսնու կնոջը սպանելու փորձին, նրան տրամվայից գցելով, սակայն այդ պահին նրան փրկում է հսկիչը։ Մոտեցող դժբատության մթնոլորտը շարունակում էր խտանալ, հանգստի վայրի երկու ծառայող մահանում են։ Տիկին Մարպլն այդ երկու մահերը քննարկում էր կանանց հետ և նկատում, որ Սանդերսը գաղտնալսում է իրենց։ Հաջորդ օրը՝ երեկոյան, տիկին Սանդերսին գտնում են մահացած։
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
Այստեղ չկան սիրված կամ չսիրված ուսուցիչներ։ Ուսուցիչները նույնպես հոգեկան կապվածություն չունեն իրենց դասարանի հետ, չեն առանձնացնում սիրելի և ոչ այնքան ընդունելի աշակերտներին։ Համընդհանուր մոտեցումներից ցանկացած շեղում անխուսափելիորեն հասցնում է տվյալ ուսուցչի հետ պայմանագրի խզման։
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Մահվան բույս
(The Herb of Death)
Ֆինլանդիայի կրթական համակարգ
Հավասարության սկզբունք
''զ. Հասուն մարդու (ուսուցիչ, ծնող) և երեխայի հավասարության սկզբունք''
Տասներեք խորհրդավոր խնդիրներ
Մահվան բույս
Տիկին Բանտրիի պատմությունը։