cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վալերի Մելաձե
Վալերի Մելաձե (Վալերի Շոտակաևիչ Մելաձե, ვალერიან შოთას ძე მელაძე, ), ռուս փոփ երգիչ, Ռուսաստանի Դաշնության փոփ արվեստի վաստակավոր երգիչ (2006), Չեչնիայի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2008) ։
Կենսագրություն
Վալերի Մելաձեն ծնվել է 1965 թվականի հունիսի 23-ին Բաթումում։ Ծնողները երաժշտության հետ կապ չեն ունեցել։ Տատիկը, պապիկը, հայրը և մայրը աշխատել են որպես ինժեներ։ Այստեղ նա սովորել է երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժնում ։ 1989 թվականին ավարտել է Մակարովի անվան նավաշինության ինստիտուտը, մասնագիտությունը՝ ինժեներ-մեխանիկ։ 1989 թվականին եղբոր Կոնստանտին Մելաձեի հետ համատեղ բացեցին «Դիալոգ» խումբը։ 1992 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել մենահամերգով (երգ «Մի խանգարի իմ հոգին, ջութակ …»), որը ներկայացրել է ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ։ Մինչ այսօր էլ հեղինակ է բազմաթիվ երգերի, երաժշտությունների, ինչպես նաև եղբայրը՝ Կոնստանտին Մելաձեն։ 1993 թվականին հանդես է եկել Կիևում։ 1993 թվականին դեկտեմբերին Ալլա Պուգաչովայի հրավերով մասնակցել է համերգին, իր «Սուրբ Ծննդյան » երգով։ 1995 թվականին նա թողարկել է իր առաջին սոլո ալբոմը, որը նրան բերեց ճանաչում։ 1996 թվականին երգիչը թողարկեց իր երկրորդ սոլո ալբոմը։ 1987 թվականին վեց ամիս հետո թողարկեց իր երրորդ սոլո ալբոմը։ 1997 թվականին Վալերի Մելաձեն գրեց «Պրիմադոննա» երգը, որը պետք է ներկայացվեր «Եվրատեսիլ»-ի ժամանակ, սակայն որոշ խնդիրների պատճառով նրա փոխարեն հանդես է գալիս Ալլա Պուգաչովան։ Նա զբաղեցնում է 15-րդ տեղը։ 1998 թվականին նա թողարկում է իր երրորդ անհատական ալբոմը։ 1999 թվականին նա թողարկում է իր չորրորդ սոլո ալբոմը, նվիրված եղբայրների․
2003 թվականին թողարկում է իր հինգերորդ սոլո ալբոմը, որի աշխատանքներն տևել է երեք տարի։ 2007 թվականին, դարձավ երաժշտական պրոդյուսեր «Աստղերի ֆաբրիկա (Ռուսաստան)» հաղորդաշարի եղբոր հետ միասին։ 2008 թվականի վերջին հեռարձակում է ալբոմը։ 2013 թվականին, նա հրավիրվել է երաժշտական մրցույթ։ Ամեն տարի Վալերի Մելաձեն ժյուրիի անդամ է «Նոր ալիք» միջազգային մրցույթում։
Անձնական կյանք
Առաջին կինը – Իրինա Մելաձե (Մալուխինա)։ Վալերին և Իրինան ամուսնացել են 1989 թվականին. ։ Մոսկվայի գրանցման համար նրանք պետք է կեղծ ամուսնալուծվեին, կեղծ ամուսնալուծվել են 1998 թվականին (համատեղ կյանք 10 տարի)։ 2012 թվականին վերջնական ամուսինների հարաբերությունները դադարեցվել էին։ 2014 թվականի հունվարի 21–ին նրանք ամուսնալուծվեցին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս երգահաններ Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Ռուսներ վրացական ծագմամբ Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ
Ընդդեմ իրավական կամայականության
Ընդդեմ իրավական կամայականության հասարակական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին, Երևանում՝ «Պատանդների պաշտպանության ֆոնդ» անվամբ։ Հիմնադիրներ՝ Ալեքսանդր Մանասյան (հիմնադիր նախագահ), Միքայել Արամյան (նախագահ), Լարիսա Ալավերդյան (գործադիր տնօրեն)։ Կազմակերպությունը անդամակցում է «Ի պաշտպանություն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության» միությանը, «Փախստականների իրավունքների և շահերի պաշտպանություն» ընկերակցությանը, «Փախստականների իրավական հ օրենսդրական պաշտպանություն» միջազգային աշխատանքային խմբին և այլ հասարակական կազմակերպությունների։ Համագործակցում է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի, միջազգային ներում (Մեծ Բրիտանիա), Մարդու իրավունքների դիտում (Հելսինկի և ԱՄՆ), Քրիստոնեական միջազգային համերաշխություն (Մեծ Բրիտանիա), Փախստականների դանիական խորհուրդ, ՄԱԿ-ի խոշտանգումների զոհերի կամավորական հիմնադրամ և այլ ազգային, միջկառավարական ու միջազգային կազմակերպությունների և պետական մի շարք հաստատությունների, ՀՀ և ԼՂՀ անհայտ կորածների հարազատների միությունների հետ են։ Խնդիրներն են՝ որոնել պատանդներին, ռազմագերիներին, անհայտ կորածներին, օժանդակել նրանց վերադարձին և կազմակերպել սոցիալական ու իրավաբանական օգնություն, բացահայտել Ղարաբաղյան հիմնախնդրի իրավական և քաղաքական կողմերը։ Կազմակերպությունը մշակել է (ղեկավար՝ Ա. Մանասյան) Ղարաբաղյան հիմնախնդրի իրավական փաթեթը (բնութագիր-դրույթներ, կարգավորում են), կազմել ու տարածել պատանդների, ռազմագերիների և անհայտ կորածների ցուցակները, հայտնաբերել շուրջ 250 պատանդի և ռազմագերիների գտնվելու վայրը։ Տարբեր հասարակական կազմակերպությունների համագործակցությամբ հայրենիք է վերադարձվել 1800 պատանդ (այդ թվում՝ 20 երեխա)։ 1991-1994 թվականներին կազմակերպության միջամտությամբ և նախաձեռնությամբ ԱՀ են վերադարձել ազատագրված տարածքներում գերի վերցված մեծ թվով ադրբեջանցի խաղաղ բնակիչներ։ ԼՂՀ-ում և ՀՀ-ում ապահովում է փախստականների տեղաբաշխումը, օրենսդրական, կազմակերպչական, տեխնիկական և հումանիտար կողմերը։ Հրատարակել է Ղարաբաղյան հիմնախնդրին և տարածաշրջանային հապերին, Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ տուժածների խնդիրներին և իրավունքներին նվիրված աշխատություններ։
Կատեգորիա:Հասարակական կազմակերպություններ Կատեգորիա:1991 թվականին հիմնադրված կազմակերպություններ
Իսահակ Դովլաթյան
Իսահակ Իվանի Դովլաթյան (Հովհաննեսի), հեղափոխական, կուսակցական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1906 թվականից։
1920 - 1923 թվականներին եղել է Հայաստանի ներքին գործերի ժողկոմ, 1923-1928 թվականներին՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ ԲԳՏ ժողկոմի տեղակալ, 1928 - 1929 թվականներին՝ ԱԿ(բ) կ ԿՎՀ-ի կոլեգիայի պատասխանատու քարտուղար, հետագայում՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողկոմսովետին կից գլխավոր արբիտր։ Դովլաթյան ընտրվել է Ադրբեջանի կոմկուսի ԿԿ-ի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Հայ կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Բառ գիրգ Տալիանի
Տպագրության վայրը, տպարանը և թվականը հայտնի չեն։ Վերնագրից հետո առաջին տողը՝ «Ած.-տիօ ածութի-տիվինիթայ…» (80 էջ, 80, 9 x 6 սմ)։ Ենթադրվում է, որ տպագրվել է Վենետիկում՝ Միքելանջելո Բորբոնիի տպարանում. տպագրությունը նման է 1681 թվականին այնտեղ լույս ընծայված Ժամագրքին։
1–64-րդ էջերում բուն բառարանն է, որտեղ հայերեն բառերը ներկայացված են հայատառ իտալերեն թարգմանությամբ, 65–80-րդ էջերում՝ «Խօսք Տալիանի» խոսակցարանը (զրուցարան), որտեղ հայերեն բառերն ու բառակապակցությունները տրված են հայատառ իտալերեն թարգմանություններով։
Առաջին տողը՝ «Բարով հազար բարի պարոնին….»։
Կատեգորիա:Բառարաններ
Արնքատեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի լճեր Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջան
Էբա
Էբա, (Έμπα) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Էբան մեկն է Կիպրոսի մեծ գյուղերից։ Գյուղը գոյություն է ունեցել դեռ Բյուզանդական ժամանակներում։ Էբա (EMBA) նշանակում է «մուտք գործել»։ Հնարավոր է, որ այդ գյուղի անունը տրվեց, քանի որ գյուղը կառուցված էր Պաֆոս քաղաքի մոտակայքում։ Մեկ այլ տարբերակ է, որ գյուղը մոտ է եղել ծովին, դրա համար էլ այդպես է անվանվել։ Գյուղում կան հին եկեղեցիներ, մատուռներ։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 4 885 մարդ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Սառը տանգո
«Սառը տանգո» (Холодное танго, աշխատանքային անվանում՝ «Օտարը» («Чужой»), «Ածխագործը» («У́гольщик») ), ռուսական դրամատիկական ռազմական-պատմական գեղարվեստական ֆիլմ, որը 2017 թվականին նկարահանել է Պավել Չուխրայն իր սցենարով, որը գրել է Էֆրայիմ Սավելայի «Վաճառիր քո մորը» (1981) վիպակի մոտիվներով ։
Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Յուլյա Պերեսիլդը և Ռինալ Մուխամետովը։
Կինոնկարը դարձել է «Կինոտավր» XXVIII բաց ռուսական կինոփառատոնի բացման ֆիլմը, որը տեղի է ունեցել 2017 թվականի հունիսի 7-ին Սոչիում, որտեղ ռեժիսոր Պավել Չուխրային հանձնվել է «պատվի, արժանապատվության և կինեմատոգրաֆիային նվիրվածության համար» պատվավոր մրցանակը ։
Ֆիլմը համառուսաստանյան վարձույթում հայտնվել է 2017 թվականի հունիսի 22-ին ՝ Հիշատակի և սգո օրը (Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելու 76-րդ տարելիցի օրը)  ։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Լիտվական ԽՍՀ-ում 1940-ական և 1950-ական թվականներին։
Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերից գրեթե մինչև նրա ավարտը՝ 1941 թվականի հունիսի 22-ից մինչև 1945 թվականի հունվարի 28-ը, Լիտվական ԽՍՀ տարածքը բռնազավթված է եղել նացիստական Գերմանիայի և նրա դաշնակիցների զորքերի կողմից և գտնվել է «Օստլանդ Ռեյխսկոմիսարիատի» վերահսկողության տակ։
Արյունալի պատերազմի, նացիստական օկուպացիայի և բռնաճնշումների ֆոնին հանդիպում են երկու բոլորովին տարբեր երիտասարդներ։ Առաջին անգամ նրանք ճակատագրի բերմամբ հանդիպում են դեռ պատանեկան տարիքում՝ հենց պատերազմի սկզբում․ նրանք միմյանց հանդեպ տածում են նուրբ զգացմունքներ։ Պատերազմից տարիներ անց նրանք կրկին հանդիպում են մերձբալթյան հայրենի քաղաքում, սակայն նրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր անձնական մարդկային ցավը, իր խեղաթյուրված ճակատագիրը։ Ճակատագրին հակառակ կենդանի մնացած և պատերազմից հետո տուն վերադարձած տղամարդը վերջապես գտնում է իր սիրելիին, սակայն երջանիկ կյանքի հանդեպ նրա հավատը անհետանում է, երբ նա իմանում է, որ իր սիրելի կինն իր թշնամու դուստրն է։ Բացի այդ, նրանց բաժանում են կրոնական ու ազգային ատելությունը և թշնամանքը, օտար մշակույթի մերժումը, քաղաքական մոլորությունները, դավաճանության համատարած կասկածները։ Եվ այդ ողբերգական հանգամանքներում, ագրեսիվ և դաժան աշխարհի իրողություններում նրանք սիրում են միմյանց, բայց չեն կարող միասին լինել, որովհետև նրանց բաժանում են հրեշավոր գաղափարական հակասությունները։ Նրանց համար դժվար է հասկանալ միմյանց, ավելի դժվար է նման պայմաններում արժանավոր մարդ մնալը։
Տղան՝ Մաքսը, հրեական գետտոյից է, նրա մորն ու կրտսեր քրոջը պատերազմի սկզբում գազանաբար սպանել են ֆաշիստները, իսկ ինքը հրաշքով է փրկվել գերմանական համակենտրոնացման ճամբարից, ապա դարձել է ՆԳԺԿ աշխատակից։
Աղջիկը՝ Լայման, լիտվացի է, «թշնամու» (ածխագործի, որն զբաղվում էր գետտոյի հրեաներից առգրավված արժեքավոր իրերի վաճառքով, այնուհետև ծառայել է ֆաշիստական զոնդերկոմանդում, ապա գնացել այսպես կոչված «անտառային եղբայրների» մոտ) դուստր, որը մանկության տարիներին վերապրել է անձնական ողբերգություն (նրան բռնաբարել է Վերմախտի սպան իրենք սիրահարված Մաքսի աչքի առաջ) և չարացել է ամբողջ աշխարհի դեմ, իսկ պատերազմից հետո դարձել է լիտվական պատրիոտ. նա երգում է խորհրդային սպաների համար և սրտի խորքում գաղտնի ատում նրանց։
Չնայած երկրում տեղի ունեցող իրադարձությունների ամբողջ սարսափին, ֆիլմի հերոսներն ապրում են, սիրում, վիճում, փոխզիջումների գնում, տանջվում խղճից, խաղաղություն են ուզում, փորձում են մարդ մնալ և պահպանել իրենց սերը…
Ստեղծում և տարբերություններ գրքից
«Սառը տանգոն» Պավել Չուխրայի առաջին աշխատանքն է տասնամյա ընդմիջումից հետո ։
Ֆիլմը նկարահանվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։
Ի տարբերություն Էֆրայիմ Սևելայի «Վաճառիր քո մորը» վիպակի (1981), ֆիլմում չկան դատողություններ հրեա ժողովրդի, որը հարկադրված թափառում է աշխարհով մեկ, ինչպես նաև «հրեականության էության, տառապանքի՝ որպես պատկանելիության գնի մասին».
Պատմական ճշգրտություն և արձագանքներ
2015 թվականին՝ անմիջական նկարահանումներին նախորդող փուլում, «Սառը տանգո» գեղարվեստական ֆիլմի սցենարը (այն ժամանակ՝ «Օտարը») անցել է «Ռուսաստանի ռազմապատմական միություն» համառուսաստանյան հասարակական-պետական կազմակերպության պատմական փորձաքննություն, որը գլխավորել է Ռուսաստանի մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկին։ Ռուսական ռազմապատմական միության մասնագետների օգնությամբ կատարված լրամշակումներից հետո սցենարն արժանացել է մեծ մասամբ դրական գնահատականների և առաջարկվել է տրամադրել մասնակի պետական ֆինանսական աջակցություն։ Արդյունքում, Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության կողմից «Слон» կինոընկերությանը հատկացվել է պետական սուբսիդիա 35 միլիոն ռուբլու չափով։
Ֆիլմի վրա աշխատանքի եզրափակիչ փուլում եզրափակիչ լուսագրերում ներառվել է ֆիլմի հեղինակի հետևյալ տեքստը.
«Լիտվայում գերմանական օկուպացիայի ժամանակ ոչնչացվել է ավելի քան 200 հազար հրեա։
Խորհրդային շրջանում սիբիրյան ճամբարներ ու բնակավայրեր են արտաքսվել ավելի քան 260 հազար լիտվացիներ։
Մերձբալթիկան գերմանական զորքերից ազատագրելիս զոհվել է ավելի քան 120 հազար խորհրդային զինվոր»։
Ըստ (№ 2489, 13 հոկտեմբերի 2017 թվական) Ռուսաստանի ռազմապատմական միության կողմից՝ հանրային հարցմանն ի պատասխան տրված պաշտոնական պատասխանի՝ ոչնչացված հրեաների, Սիբիր աքսորվածների ու Կարմիր բանակի զոհված զինվորների վերաբերյալ այդ վիճակագրական տեղեկությունները բացակայել են սցենարում, որը 2015 թվականին անցել է պատմական փորձաքննություն Ռուսաստանի ռազմապատմական միության մասնագետների կողմից։
Ֆիլմի սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր Պավել Չուխրայը «Սառը տանգո» ֆիլմի հետ կապված իր բազմաթիվ հարցազրույցներից ոչ մեկում կոնկրետ պարզաբանումներ չի տվել այդ հարցի վերաբերյալ, չի հաստատել թվերի արժանահավատությունը և չի նշել այն աղբյուրները, որոնցից վերցվել են այդ թվերը։
2017 թվականի հունիսի 22-ին երկրի կինոթատրոններում «Սառը տանգո» ֆիլմի համառուսաստանյան պրեմիերայից հետո եզրափակիչ լուսագրերում զոհերի ու տեղահանվածների թվի վերաբերյալ տեքստն արժանացել է հանրության և ռուսական ԶԼՄ-ների խոսուն արձագանքներին։ Մասնավորապես «Газета.ру» պարբերականն նշել է, որ ֆիլմը պատմում է.
...Ստալինի օրոք ցեղասպանության հետ հավասարվող բռնաճնշումների մասին, որոնք առնչվում էին Մերձբալթյան երկրին. լիտվացիներին սիբիրյան աքսոր ուղարկում էին ոչ պակաս անասնական պայմաններում, քան նացիստները՝ հրեաներին դեպի համակենտրոնացման ճամբարներ, նույնիսկ արտաքսված Մերձբալթիկայի բնակիչների և ոչնչացված հրեաների մոտավոր թվերը համադրելի էին (Լիտվայում 200 հազար սպանված հրեաներ և 260 հազար արտաքսված լիտվացիներ)։
Եվ այն փաստը, որ խորհրդային վարչակարգը ցուցադրված է այս ֆիլմում ոչ պակաս հրեշավոր, քան նացիստականը, կարող էր ԽՍՀՄ-ը սգացողների շրջանում ռուսական բնակչության մի մասի մոտ սկանդալ առաջացնել բոլորովին ոչ ավելի փոքր, քան «Մաթիլդան» առաջացրել էր հավատացյալների շրջանում։
Դրամարկղային հասույթ
2017 թվականի օգոստոսի 28-ի դրությամբ՝ «Սառը տանգո» ֆիլմը հավաքել է 24 մլն ռուբլի, իսկ հայտարարված բյուջեն եղել է 250 մլն ռուբլի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
ISO 14000
ISO 14000, էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգի ստեղծման միջազգային ստանդարտ։
Հենց էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգ հասկացությունը առաջին անգամ հստակ սահմանվեց և բացատվեց Մեծ Բրիտանիայի BS 7750 չափանիշում (Environmental Management Systems) 1992 թ.-ին։ Հատկանշական է, որ այդ չափանիշը առաջացավ ոչ թե որպես պետության գործունեության արդյունք, այլ անգլիական արդյունաբերողների նախաձեռնությամբ, որոնք բախվել էին բնապահպանական խստացված օրենսդրությանը և ադեկվատ կառավարչական վճիռների կիրառման անհրաժեշտությանը։
«Էկոլոգիական մենեջմենթ» գիտական առարկայի անունը փոփոխություններ է կրում իր էվոլյուցիայի զարգացման ընթացքում։ Գիտական գրականության մեջ արտասահմանում և առավել ևս Ռուսաստանում, որտեղ այդ տնտեսակառավարչական առարկայի նկատմամբ հետաքրքրությունը վերջերս է առաջացել, չկա այս տերմինի ընդհանուր հասկացություն։ Th. Dyllick, Н. Meflerl, М. Kircbgeorg, G. Mueller-Christ, U. Steger, R. Welford արտասահմանյան գիտնականների աշխատանքներում, ինչպես նաև ռուսական հետազոտողների՝ Ա.Լ. Բոբրով, Ա.Ս.Գրինին, Ե.Ի.Խաբարովա, Է.Մ.Կորոտկով և այլն, աշխատություններում էկոլոգիական մենեջմենթի սահմանման ժամանակ ամենից հաճախ այս կամ այն հեղինակի կարծիքով ընդգծվում է էկոլոգիական մենեջմենթի ամենակարևոր միայն մեկ տար։ Օրինակ, Gray R, Bebbington J., Waiters D. այդ գործունեությունը սահմանում են որպես «ընկերության հետադիմությունների (ռեակցիաների) ամբողջություն ուղղված էկոլոգիական խնդիրներին, որոնք առաջանում են շրաջակա միջավայրի նկատմամբ ընկերության դիրքի գնահատման ժամանակ, քաղաքականությունների և ռազմավարությունների մշակում և իրականացում` ուղղված իրենց դիրքի բարելավմանը, որն էլ պայմանավորված է կառավարման համակարգի փոփոխությամբ՝ արդյունավետ կառավարման և կատարելագործման ապահովման նպատակով» [Gray R, Bebbington J. Walters D., 1993, էջ. 6]:
Որոշ հեղինակներ էկոլոգիական մենեջմենթը բացատրում են որպես «ձեռնարկության էկոլոգիապես գիտակցված կառավարում» [Dyllick Т., 1992. S. 153; Kostka S., 1997. S. 136; Winter G., 1990. S. 51]: Fischer H., Wucherer Q, Wagner B. Burschel С. նշում են, որ այն ընդհանուր մենեջմենթի մասն է, որը ապահովում է էկոլոգիական քաղաքականության մշակում, ներդնում, իրականացում և պահպանում” (Fischer Н., Wucherer С, Wagner В., Burschel С., 1997. էջ. 343), Mueller К. կարծում է, որ շրջակա միջավայրի վրա կենտրոնացված մենեջմենթը պետք է լինի ո՛չ շրջակա միջավայրի մենեջմենթ, ո՛չ էլ ձեռնարկության մենեջմենթ, այլ պետք է լինի միայն շրջակա միջավայրի հետ հարաբերությունների մենեջմենթ [Mueller К., 2001. էջ. 8]: Ռուսական գիտնականների աշխատություններում նույնպես նկատվում է տերմինոլոգիայի օգտագործման տարբեր մոտեցումներ։ Ե.Ի.Խաբարովայի սահմանմամբ՝ “էկոլոգիական մենեջմենթը ժամանակակից արտադրության էկոլոգիապես անվնաս կառավարումն է, որի դեպքում օպտիմալ հարաբերություն է ձևավորվում էկոլոգիական և տնտեսական ցուցանիշների միջև” [Хабарова Е.И, էջ. 12]: Է.Մ.Կորոտկովը, ընդգծելով մենեջմենթի նշանակությունը հասարակության և բնության փոխհարաբերությունների ապահովման մեջ, նշում է, որ “էկոլոգիական մենեջմենթի առարկան և օբյեկտը մարդու և բնության փոխգործունեությունն է” [Короткой Э.М.» 199В» с 12]: Տ.Խուսանովի, Լ.Բեզբորոդովի և Յու.Բեզբորոդովի կարծիքով էկոլոգիական մենեջմենթը իրենից ներկայացնում է “շրջակա միջավայրի պահպանության ամբողջական կազմակերպումը [Хусаинов Т., Безбородое А., Безбородов ТО., էջ. 23]:
Շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսագիտության և էկոլոգիական մենեջմենթի բնագավառների հայտնի գիտնականներ Ն.Վ.Պախամովը, Ա.Էնդրեսը և Կ.Ռիխտերը էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգը սահմանում են “որպես ձեռնարկության գործունեության կառավարման համակարգ իր այն ձևերով, ուղղություններով, կողմերով և այլն, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի կերպով վերաբերում է ձեռնարկության և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխհարաբերությանը” [Пахомова Н.П., А. Эндрес, К. Рихтер, 2003, էջ. 259]:
Առավել ամբողջական սահմանում է տալիս նաև գիտնական Ֆ.Ս.Ֆերարուն, “էկոլոգիական մենեջմենթը (մենեջմենթի էկոլոգիացումը) տնտեսական սուբյեկտների նախաձեռնողական և արդյունավետ գործունեությունն է` ուղղված իրեն սեփական էկոլոգիական նպատակների, ծրագրերի և պրոեկտների իրականացմանը, որոնք մշակված են էկոարդյունավետության և էկոարդարության սկզբունքներին համաձայն”: Այն կառավարման տեսակ է, որը սկզբունքորեն կենտրոնացված է էկոլոգիական արտադրության, մարդու էկոլոգիական մշակույթի և կենսակերպի ձևավորման և զարգացման վրա։ “Էկոլոգիացում” հասկացությունը իր հերթին նշանակում է տեխնոլոգիական համակարգերի, կառավարչական և այլ որոշումների ներդրման գործընթաց, որը բնական միջավայրի որակի պահպանման ժամանակ թույլ է տալիս բարձրացնել բնական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։
ISO 14000-ին համապատասխան, էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգը ընդհանուր մենեջմենթի մասն է, որը ներառում է կազմակերպչական կառուցվածքը, գործունեության պլանավորումը, պատասխանատվությունների բաշխումը, գործնական աշխատանքը, ինչպես նաև հասած արդյունքների մշակման, ներդնման և գնահատման գործողությունները, գործընթացներն ու ռեսուրսները, խնդիրների, նպատակների և էկոլոգիական քաղաքականության իրականացումն ու կատարելագործումը։ Ձեռնարկություներում էկոլոգիական մենեջմենթի և դրա սերտիֆիկացման ներդրման հիմնական նպատակները.
Էկոլոգիական մենեջմենթի խնդիրները։ Էկոլոգիական քաղաքականության և պարտավորությունների հիմնավորում։ Էկոլոգիական քաղաքականությունը հասարակայնորեն ասվող սկզբունքներն ու պարտավորություններն են, որոնք կապված են ձեռնարկության գործունեության էկոլոգիական կողմերի հետ և որոնք ապահովում են նրա էկոլոգիական նպատակների և խնդիրների սահմանման հիմքը։ Էկոլոգիական գործունեության պլանավորումը։ Պլանավորումը հանդիսանում է էկոլոգիական մենեջմենթի կարևորագույն գործառույթներից մեկը, որը հնարավորություն է տալիս էկոլոգիական նպատակների իրականացմանն ուղղված հնարավոր բազմաթիվ միջոցառումներն ու գործողությունները դասակարգել և համակարգել։ Արտաքին և ներքին էկոլոգիական գործունեության կազմակերպումը։ Էությունը կայանում է պլանավորված և չպլանավորված (լրացուցիչ) գործողությունների և միջոցառումների իրականացման մեջ, որն ուղղված է աղտոտող նյութերի արտանետումների կրճատմանը (արտանետումներ, թափոններ, նյութական և էնեգետիկ ռեսուրսների սպառում և այլն)։ Անձնակազմի խթանում։ Թույլ է տալիս անձնակազմը ներգրավել շրջակա միջավայրի պահպանության և բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման գործողությունների մեջ։ Ներքին էկոլոգիական մշտադիտարկում (մոնիտորինգ) և էկոլոգիական վերահսկողություն։ Անցկացվում են պլանավորված ցուցանիշներից ձեռնարկության աշխատանքի շեղումների նախօրոք բացահայտման նպատակով։ Էկոլոգիական գործունեության արդյունքների վերլուծություն և գնահատում։ Կառավարչական որոշումների ապահովման գործառույթը վերաբերում է ձեռնարկության էկոլոգիական արդյունավետությանը՝ ցուցանիշների ընտրության, տվյալների հավաքման և վերլուծության, էկոլոգիական արդյունավետության կրիտերիաներով տեղեկատվության գնահատման, հաշվետվության պատրաստման և տեղեկատվությունների փոխանակման, ինչպես նաև այդ գործընթացի անընդհատ վերանայման և կատարելագործման ճանապարհով։ Այդ գործառույթի շրջանակներում ձեռնարկությունը պարտավոր է սահմանել, ներդնել և ապահովել իրական կամ պոտենցիալ անհամապատասխանություններին արձագանքման գործողություն։ Էկոլոգիական մենեջմենթի ներդնման մեխանիզմ։ Այժմ աշխարհում արդեն կուտակված է էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգերի ներդնման և գործարկման փորձը, որը համաշխարհային հանրությանը հնարավորություն տվեց մի շարք փաստաթղթեր մշակել, որտեղ գրառվում է ներդնման կարգը։ Այդ փաստաթղթերին համապատասխան էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգերի ներդրման մեխանիզմը ունի հետևյալ փուլերը. •	 Ընթացիկ վիճակի գնահատում •	Էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգերի ներդրման պլանավորում •	Նպատակների, խնդիրների առաջադրում և ծրագրերի մշակում •	Մշտադիտարկում (դիտման համակարգ) •	Արդյունավետության գնահատում •	Էկոլոգիական մենեջմենթի համակարգի ներքին աուդիտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ISO ստանդարտներ
Ռիդո (ջրվեժ)
Ռիդո ջրվեժ (Rideau Falls), երկու մասից կազմված ջրվեժ է, որը գտնվում է Կանադայում։ Տեղակայված է այն վայրում, որտեղ Ռիդո գետը թափվում է Օտտավա գետ։ Երկու ջրվեժների միջակայքում գտնվում է Կանաչ կղզին (Green Island), որից հարավ տեղակայված է քաղաքի հին քաղաքապետարանի շենքը (Old City Hall)։ Ջրվեժից արևմուտք գտնվում է Ազգային հետազոտական խորհրդի (National Research Council) շտաբ բնակարանը, իսկ արևելքում է գտնվում նախկին թանգարան «Կանադայի և աշխարհի տաղավար-ը» և Ֆրանսիայի դեսպանությունը։
Ջրվեժի անվանումը 1613 թվականին տվել է Սամյուել դը Շամպլեն, որի համար թափվող ջուրը նման էր վարագույրի (rideau)։ Ավելի ուշ ի պատիվ ջրվեժի անվանվեց նաև գետը և բազում այլ օբյեկտներ Օտտավայում։ Ռիդո ջրանցքի շինարարության նպատակներից մեկն այն էր, որ նավերի համար շրջանցիկ ճանապարհ ստեղծվի, քանի որ Ռիդո և Հոգս Բեք ջրվեժների միջոցով անցումը անհնար էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի ջրվեժներ
Արթուր Սեսիլ Պիգու
Քեմբրիջի համալսարանի Կինգզ քոլեջն ավարտելուց հետո սկսել է դասավանդել քաղտնտեսագիտության ամբիոնում, և ղեկավարել է այն 1908-1943 թթ.։ 1918-1919 թվականներին եղել է արժույթային կոմիտեի անդամ, 1919-1920 թթ. եղել է անդամ թագավորական եկամտահարկի կոմիտեում. 1924-1925 Չեմբերլանի՝ դրամաշրջանառության խնդիրներով զբաղվող կոմիտեի անդամ։
Պատմության մեջ տնտեսագետի անունը թևակոխեց նրա կողմից բացահայտված, «Պիգուի էֆեկտ»-ի հետ մեկտեղ, երբ դրամական զանգվածների աճի պայմաններում ինֆլյացիայի սպասումների բացակայությունը և գների ու տոկոսադրույքի ճկուն համակարգը բերում են ոչ թե գների աճ, այլ նվազում։ Մահացել է մարտի 7-ին 1959 թվականին Քեմբրիջում։
Ֆեդորո-Պետրովկա
Ֆեդորո-Պետրովկա (Федоро-Петровка, Федоро-Петровка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Կարակայգան Մեծ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7209) Ցիրուս
(7209) Ցիրուս (Cyrus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Դումենցա
Դումենցա (Dumenza), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։
(7209) Ցիրուս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,592615 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4706 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7146 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1524,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236101 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,87° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դումենցա
Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի տվյալների կազմում է 1326 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 74 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0332։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տուն ավազաբլուրներում
«Տուն ավազաբլուրներում» («Mājiņa kāpās»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել են Արկադի Կոլցատին և Անատոլի Մարկելովը Ռիգայի կինոստուդիայում 1963 թվականին ։ Պրեմիերան կայացել է 1964 թվականի մարտին (Ռիգա) և 1965 թվականի հունվարի 25-ին (Մոսկվա);
Սյուժե
Նավի շարժիչների վարպետը երկար տարիներ աշխատելուց հետո որոշում է անցնել թոշակի։ Երազելով հանգիստ կյանքի մասին՝ նա ցանկանում է իր կնոջ և թոռան՝ Վոլոդյա հետ բնակություն հաստատել ծովի մոտ։ Թվում էր, թե երազանքն իրականանում է. նա գտնում է հարմարավետ տուն, որը վաճառքի է հանել մի թոշակառու մարդ՝ նախկին ձկնորս, սակայն պապին ու թոռանը հայտնի է դառնում, որ տնակի տերը պատրաստվում է բաժանվել իր տնից միայն այն պատճառով, որ նրա ընտանիքը ծանր դրության մեջ է հայտնվել։ Մտածելուց հետո Վոլոդյան ու պապը որոշում են տան գնման համար հավաքված գումարը պարտքով տալ ծեր ձկնորսին։
Դերերում
Դրվագներում նկարահանվել են Հարի Ավենսը, Ուլդիս Պուցիտիսը, Ռաֆայել Ռակիտինը, Վելգա Ֆիլիպը, Անսիս Կրեյցբերգսը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1963 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ամրակիցի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Ամրակից գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 19 հուշարձան (15 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկեր
Աստերոիդների ցանկ (52901-53000)
Աստերոիդների ցանկ (52801-52900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (53001-53100)
Սոսնիցա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Սոսնիցա (Сосниця), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Սոսնիցայի շրջանում, շրջկենտրոն։
2011 թվականի տվյալներով Սոսնիցա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 534 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8,97 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 840 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1234 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երկարալեզու մեղու
Նկարագրություն
10-13 մմ երկարությամբ միջին չափի մեղու է։ Մարմինը խիտ մազածածկով է, փորիկի 2-3-րդ տերգիտների վրա կան խիտ մազերից կազմված բաց գույնի տրամակապեր, էգի 6-րդ տերգիտը սովորաբար ծածկված է շիկակարմիր մազիկներով։ Արուների մարմինը ծածկված է մեջքի վրա ավելի երկար դեղնագորշավուն մազիկներով, երեսկալի գագաթնային եզրը բաց գույնի է, 6-7-րդ տերգիտների կողքերն ատամնավոր են ։
Տարածվածություն
Տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայում, Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է միայն Երևանի շրջակայքից (հին հավաքներ) և Գեղարքունիքի մարզից (Արեգունի գյուղի շրջակայք) ։
Էկոլոգիա
Ապրում են տարբեր տեսակի կիսաանապատներում և չոր լեռնատափաստաններում։
Պահպանություն
Շատ փոքր, կտրտված արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Շատ հազվադեպ է հանդիպում, հայտնի են եզակի առանձնյակներ, թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Արզրումա դաշտ
Արզրումա դաշտ, դաշտ Հայկական լեռնաշխարհում։ Այսպես է կոչված 17-րդ դարի մի հիշատակարանում՝ Էրզրումի դաշտը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշտեր
Երկարալեզու մեղու
Պահպանություն
Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Անթոֆորիդներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Վահան Կարկարյան
Վահան Հայկի Կարկարյան, խորհրդային և ռուսական ճարտարապետ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ, Ռուսաստանի ճարտարապետական և շինարարական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ, նկարիչ ։
Գործունեություն
1958 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտը։ 1958 թվականին «Քաղնախագծում» (ք. Կույբիշև) եղել է ճարտարապետ, 1962 թվականից՝ ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ։ 1964-1988 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության Կույբիշևի կազմակերպության վարչության նախագահ։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության վարչության անդամ, քարտուղարության անդամ, վարչության քարտուղար։ Եղել է Ռուսաստանի ճարտարապետների միության հիմնադիր համագումարի Կազմակերպական կոմիտեի անդամ։ Ընտրվել է Ռուսաստանի ճարտարապետների միության նախագահության անդամ և քարտուղար, Պովոլժիեյի ճարտարապետների միության կազմակերպության խորհրդի նախագահ, ՌՍՖՍՀ Նախարարների խորհրդին կից ճարտարապետության բնագավառում ՌՍՖՍՀ պետական մրցանակների շնորհման հանձնաժողովի անդամ։ 1965-1986 թվականներին եղել է «Կույբիշևքաղնախագիծ» (ք. Կույբիշև) ինստիտուտի ճարտարապետության հարցերով տնօրենի տեղակալ, 1984 թվականին` ՌՍՖՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ, 1986-1996 թվականներին` «Սամարաքաղնախագիծ» (ք. Սամարա) ինստիտուտի տնօրեն, 1994 թվականին` Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության գիտությունների Ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1996 թվականից` պրոֆեսոր, 1996 թվականից` Սամարայի ճարտարապետաշինարարական պետական ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Եղել է Ռուսաստանի Ճարտարապետության և շինարարության գիտությունների ակադեմիայի ճարտարապետական հուշարձանների պահպանության հանձնաժողովի անդամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Բառգիրք հայոց
«Բառգիրք հայոց», Երեմիա Մեղրեցու կազմած հայերեն բառերի առաջին տպագիր բացատրական բառարանը։
Հիմնական բառապաշարը վերցված է «Բառք քերթողականք» բառարանի մի գրչագիր տարբերակից, որին, Սարգիս եպիսկոպոսի աշխատասիրությամբ, ավելացված են Աստվածաշնչի և այլ բառարանների բառահոդվածներ։
Այն որպես սկզբնաղբյուր օգտագործել են Մխիթար Սեբաստացին, Ստեփանոս Օրբելյանը, Գ. Փեշտմալճյանը, Ն. Բյուզանդացին, Հրաչյա Աճառյանը և ուրիշներ։
Տպագրվել է 1698 թվականին Լիվոռնոյում, տպագրիչ՝ Սարգիս Եվդոկիացի Սահեթճի։
Բառարանը վերջում ունի «Աշխարհացոյց» վերնագրով հավելված և տեղանունների համառոտ ցանկ։ Ընդգրկում է շուրջ 8550 բառ։
Տիտղոսաթերթին՝ «Բառգիրք հայոց, արարեալ ի Սուրբ Էջմիածին Երեմիայ վարդապետէ…» (344 էջ, 8°, 13 x 7,4 սմ)։ 1728 թվականին վերահրատարակվել է Կ. Պոլսում՝ Մարտիրոս Սարգսյանի տպարանում որի տիտղոսաթերթին գրված է նույնը։ Տպակից է Վարդան Արևելցու «Աշխարհացոյց»-ին (576 էջ, 8°, 13,3 x 8 սմ)։
Կատեգորիա:Բառարաններ
Ղուկաս եպիսկոպոսի խաչքար (1501, Մասրուց անապատ)
Ղուկաս եպիսկոպոսի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Ձորագյուղ գյուղի մեջ՝ Մասրուց անապատում։ Հաշվառված է ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (5.60/10.5.40) ։
Տեղադրություն
Խաչքարը կանգնեցված է անապատի արևելյան պատի դիմաց, խաչքարերի շարքում։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարը ունի 1 տող վիմական արձանագրություն, խաչքարի կանգնեցման թվականը՝ ՋԾ-ն, քաղյաքյվել է։
Համաձայան արձանագրության՝ խաչքարը նվիրված է Ղուկաս եպիսկոպոսին։ Կանգնեցվել է 1501 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասրուց Անապատի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo
Արտահայտությունը գրականության մեջ օգտագործվել է 1972 թվականին Բուֆֆալոյի Համալսարանի դասախոս Ուիլիամ Ջ. Ռապապորտի կողմից ։ Նախադասության մեջ կետադրական նշաններ չկան։ buffalo բառը նրանում օգտագործվում է երեք իմաստով՝
Կարելի է ներկայացնել հետևյալ կերպ՝ «Buffaloa buffalon Buffaloa buffalon buffalov buffalov Buffaloa buffalon», որտեղ «a»՝ ածական, «n»՝ գոյական, իսկ «v»՝ բայ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Բառախաղեր
Грустная Песня (երգ)
«Грустная Песня», ռուսական հիփ-հոփ-կատարող Thrill Pill-ի երգ` երգիչ Եգոր Կրիդի և վիդեոբլոգեր ու ռեփ-կատարող Ալիշեր Մորգենշտերնի մասնակցությամբ, որը թողարկվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 1-ին Warner Music Russia լեյբլում։ Սինգլը հասել է Genius-ի առաջին հորիզոնականին և մտնում է Thrill Pill-ի «Откровения» ստուդիական ալբոմի մեջ      ։
Նախապատմություն
2019 թվականի օգոստոսի 14-ին Thrill Pill-ը իր ինստագրամում հրապարակել է սնիփեթը։ Սեպտեմբերի 7-ին արտիստն Սանկտ Պետերբուրգում՝ «Маятник Фуко» փառատոնի ժամանակ առաջին անգամ կատարել է երգ, որտեղ էլ հայտարարել է ապագա «Откровения» ալբոմի անվանումը։ Եգոր Կրիդը Twitch-ում իր հեռարձակման ժամանակ պատմել է, որ նոյեմբերի 1-ին կթողարկվի համատեղ տեսահոլովակ, և որ դա կլինի «լեգենդար կոլաբ» ։
Տեսահոլովակ
Մեկ շաբաթվա ընթացքում տեսահոլովակը կարողացել է հավաքել 10 միլիոն դիտում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 սինգլներ Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Վերխնեկարգինո
Վերխնեկարգինո (Верхнекаргино, Үрге Ҡарғауыл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 41 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Արաքսեն
Արաքսեն, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, գործածական է հունա֊լատինական աղբյուրներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Դոնեցկի ածխային ավազան
Դոնեցկի ածխային ավազան (Донецький вугільний басейн, Донецкий угольный бассейн), ածուխի հանքավայր, ձևավորված թետիսային ծովածոցերում և գետաբերաններում։ Գտնվում է Ուկրաինայի Դոնեցկի, Վորոշիլովգրադի, Խարկովի, Դնեպրոպետրովսկի, Սումայի, Չեռնիգովի ն ՌԴ Ռոստովի մարզերի տարածքում։
Զբաղեցնում է մոտ 60 հազար կմ² տարածություն։ Բնակչության խտությունը 1 կմ² վրա 144 մարդ է (1970)։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Դոնեցկ, Վորոշիլովգրադ, Մակենկա, Գոռլովկա, Կրամատորսկ, Կադինկա, Կոնստանտինովկա, Շախտի և ալն։ Դոնեցկի ածխային ավազանի ընդերքը հարուստ է նաև ուրիշ օգտակար հանածոներով (սնդիկ, ծարիր, բնական այրվող գազ, քարաղ, գիպս, կավիճ, ցեմենտի հումք, հրակայուև կավեր և այլն), որոնց բազայի և բերվող երկաթահանքի հիման վրա զարգացել են արդյունաբերության բազմաթիվ ճյուղեր (մետալուրգիական, մեքենաշինական, լեռնային, քիմիական, շինանյութերի ն այլն)։
Կատեգորիա:Ածխային ավազաններ
Ապտեհեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ Կատեգորիա:Խարբերդի գավառ
Ստանիսլավ Ահմեդով
Ստանիսլավ Ահմեդով (Станисла́в Анва́рович Ахме́дов, ), ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2008 թվականի հոկտեմբերի 29) ։
Կենսագրություն
1974 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։
1976 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Վիլասար դե Մար
Վիլասար դե Մար (Vilasar de Mar, Vilassar de Mar, Vilassar de Mar), քաղաք ևմունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մարեսմե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 4,01 կմ²։ Բնակչությունը՝ 19574 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Պեդրո Պոռո
Պեդրո Պոռո (Pedro Porro, ), իսպանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Մանչեսթեր Սիթիից վարձավճարով հանդես է գալիս Ռեալ Վալյադոլիդի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի և վինգերի դիրքում ։
Ժիրոնա
Պոռոն հանդես է եկել Խիմնաստիկո Դոն Բենիտոյի և Ռայո Վալեկանոյի ակադեմիաներում։ 2017 թվականի օգոստոսի 10-ին նա միացավ Ժիրոնային ։ 2018 թվականի հուլիսի 2-ին իսպանացին երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2022 թվականը  ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց նոյեմբերի 28-ին՝ փոխարինման մտնելով Իսպանիայի գավաթի Լևանտեի դեմ խաղում  ։ Առաջին հանդիպումը Լա Լիգայում անցկացրեց օգոստոսի 17-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ռեալ Վալյադոլիդի դեմ խաղում  ։ Օգոստոսի 18-ին Պոռոն 1 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը  ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց 2019 թվականի հունվարի 31-ին՝ Իսպանիայի գավաթի Ռեալ Մադրիդի դեմ խաղում  ։ Ժիրոնայի կազմում Պոռոն անցկացրեց 35 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ  ։
Մանչեսթեր Սիթի
2019 թվականի օգոստոսի 8-ին Պոռոն 11 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց տեղափոխվեց Մանչեսթեր Սիթի, ինչից հետո վարձավճարով միացավ Ռեալ Վալյադոլիդին   ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 24-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ռեալ Մադրիդի դեմ խաղում  ։
Միջազգային կարիերա
Պոռոն ներկայացրել է Իսպանիան մինչև 21 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի սեպտեմբերի 14-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ժիրոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Ապոլում
Ապոլում, ճանապարհային կայան Մեծ Հայքում, Արտաշատ֊Սեբաստոպոլիս ուղեգծի վրա։ Գործածական է Պևտինգերյան քարտեզի Ռավեննացու օրինակում ։
Քանքանյան
Քանքանյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Սպիտակ աստվածուհի
«Սպիտակ աստվածուհի։ Բանաստեղծական դիցաբանության պատմական քերականությունը» (The White Goddess: a Historical Grammar of Poetic Myth), Ռոբերտ Գրեյվսի դիցաբանական տրակտատը, որը լույս է տեսել 1948 թվականին։ Լրացված և վերանայված հրատարակությունները լույս են տեսել 1952 և 1961 թվականներին։ Գրքի հիմքում ընկած են Գրեյվսի՝ Wales ամսագրում հրապարակված ակնարկները։
Գրեյվսի հարուստ բանաստեղծական երևակայությունը կելտական, գերմանական, հունական, սեմիտական ամենատարբեր աստվածուհիների կերպարների ետևում տարբերում է մայր աստվածուհու որոշակի միասնական կերպար։ Բոլոր դիցաբանությունների հետևում, ըստ Գրեյվսի, Սպիտակ աստվածուհին է՝ ծննդյան, սիրո և մահվան աստվածությունը։ Այս երրորդությանը համապատասխանում են Լուսնի երեք փուլերը։ Աստվածուհու ծիսական պաշտամունքից ծնվում է «ճշմարիտ» պոեզիան։ Ցանկացած բանաստեղծ այդ հավերժական կանացիության յուրօրինակ քուրմ է։
Խորխե Լուիս Բորխեսի խոսքով՝ Գրեյվսի գիրքը «հավակնում է բանաստեղծական լեզվի առաջին քերականության դերին», որի միջուկը կազմում է դիցաբանությունը։ Սակայն իրականում դա «հոյակապ միֆ է, կա՛մ Գրեյվսի կողմից գտնված, կա՛մ Գրեյվսի կողմից հորինված»՝ «պոեզիան իր մոգական ակունքներին վերադարձնելու» նպատակով ։
Մարիա Գիմբուտասի՝ Հին Եվրոպայի մասին պատմող ստեղծագործությունների հետ միասին Գրեյվսի գիրքը ընկած է վիկկաների մոտ սպիտակ աստվածուհու պաշտամունքի հիմքում ։
Բարեգործականի ձայն
«Բարեգործականի ձայն», տեղեկատու ամսաթերթ։ ՀԲԸՄ Բուլղարիայի շրջանային հանձնաժողովի պաշտոնաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսնում 2004 թվականից Պլովդիվում՝ բուլղարերեն և հայերեն։ Խմբագիր՝ Հռիփսիմե Երնիյազյան։
Սպիտակ աստվածուհի
Քննադատություն
Քննադատները, ընդունելով աշխատանքի բանաստեղծական արժեքը, նշել են հնացած աղբյուրների օգտագործումը և եզրակացությունների ոչ բարձր գիտական արժեքը ։
Բարեգործականի ձայն
Պատմություն
Լուսաբանում է ՀԲԸՄ կենտրոնական վարչության և մասնաճյուղերի գործունեությունը, բարեգործական միջոցառումները, ներկայացնում է միության հիմնադիր և նվիրյալ անհատներին, հոբելյանական տարեթվեր, անդրադառնում ՀԲԸՄ կրթական, մշակութային, մարզական հաստատությունների առօրյային, ծանոթացնում է Հայ առաքելական եկեղեցու պատմությանը, բուլղարահայ համայնքի անցյալին ու ներկային, Հայաստանում, Արցախում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին։ Տպագրում է նաև գրական-գեղարվեստական ստեղծագործություններ, մշակութային և գիտական նյութեր։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:ՀԲԸՄ
Սպիտակ աստվածուհի
Քննադատություն
Գրեյվսը իր հերթին, հիասթափվել է, որ իր աշխատանքը անտեսվել է կելտերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող բազմաթիվ գիտնականների կողմից և քննադատներին մեղադրել է առասպելի հոգեբանական մեկնաբանման ունակ չլինելու մեջ ։
Հետագայում աշխատանքը մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել կելտական հեթանոսության ոչ ակադեմիական հետազոտողների շրջանում և միաժամանակ դարձել տարածված մոլորությունների աղբյուր ։
Քննադատական գրականություն
Կատեգորիա:1948 գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Միրզա
Միրզա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նովոսյոլովկա (գյուղ, Նովի Բուգի շրջան)
Նովոսյոլովկա (Новоселівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսյոլովկա գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,355 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆեդորովկա (գյուղ, Բակալինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի բնակավայրեր
(11) Պաթենոպե
(11) Պաթենոպե (Parthenope), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1850 թվականի մայիսի 11-ին Անիբալե դե Գասպարիսի կողմից Նեապոլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,452417 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2101 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6947 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Պաթենոպե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,1973 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1402,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,256633 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,63° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1850 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անիբալե դե Գասպարիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արինոքի ձոր
Արինոքի ձոր, ձոր Հայկական լեռնաշխարհում, Սասունի Խութ-Բռնաշեն գավառակում։ Ընկած է Արինոք և Դաշտադեմ գյուղերի միջև։ Արինոք ձորի հյուսիսային մասում կոչվում է Կատվաձոր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով
Վալերիյոնաս Բալտրունաս
Վալերիյոնաս Բալտրունաս (Валерийонас Стасевич Балтрунас, ), ռուս դիվանագետ։ 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1996 թվականի դեկտեմբերի 30) ։
Կենսագրություն
1991 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Խազ
Խազեր, հայկական միջնադարյան երաժշտության գրության նշաններ, որոնցով տարբեր համակարգերում, տարբեր մանրամասնությամբ հաստատագրվել են հոգևոր, մասամբ աշխարհիկ երգեր։ Բնույթով հարում են նևմային գրության նշաններին, սակայն ձևերով, անվանումներով և նշանակությամբ ինքնուրույն են։
Կիրառում
Գրվել են տողից վեր՝ եթե մեկ վանկին մեկ-երկու խազ է ընկնում և տողում եթե մեկ վանկի խազերը շատ են։ Լայն առումով խազերի մեջ ընդգրկված են նաև հայերենի առոգանության և տրոհության նշանները, այբուբենի այն բաղաձայներն ու կիսաձայնը, որոնք երաժշտական համակարգում կիրառվել են որպես լրացուցիչ նշումներ և մոնոդիկ երաժշտական ձայնեղանակների տառային նշումները, որ կոչվել են «Բանալի խազեր»։ Խազերի քանակը, ձևերը, անվանումները և դրանց վերագրված նշանակությունները ժամանակի ընթացքում փոփոխվել են։ խազերից մի քանիսը հետագայում օգտագործվել են նոր հայկական նոտագրության համակարգում ։
Անվան ծագումնաբանություն
Ըստ Հրաչյա Աճառյանի խազ բառը փոխառվել է Կովկասյան լեզուներից, և նշանակում է «գիծ, գիր, ձայնագրական նշան, սյունի կամ ձեռքի ակոսաձև գծերը, նետի վարի ծայրի ճեղքը»։ Նույն բառից է գալիս «խազել» բայը, որը նշանակում է «գծել» կամ «մարմինը ճղել, ճեղքել» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Գմունդեն
Աշխարհագրություն
Գմունդենի տարածքը կազմում է 63,49 կմ², իսկ կենտրոնի միջին բարձրությունը 425 մետր։
Բնակչություն
2001 թվականի տվյալներով, քաղաքի բնակչությունը կամզում է 13,336 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ավստրիացիներն են՝ 88.4 %-ը։ Կան նաև մեծ թվով բոսնիացիներ (3.6%), իսկ նախկին հարավսլավիացիները կազմում են քաղաքի բնակչության 2.7%-ը։ 1.2 %-ը թուրքերն են, իսկ 1.1 %-ը գերմանացիները։
Տրանսպորտ
Քաղաքը ունի նաև տրամվայների գիծ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (234501-234600)
Աստերոիդների ցանկ (234401-234500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (234601-234700)
Բարիզ-Արևելք
«Բարիզ-Արևելք» («Բարիզ-Արեւելք»), բժշկաառողջապահական ամսաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1939 թվականին Փարիզում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Ալլահվերդի Որդի։
Տպագրել է բժշկագիտական-առողջապահական հոդվածներ, օգտակար զրույցներ, ծանոթացրել հիվանդությունների ախտանշաններին և այլն, «Լրատու էջ»-ում զետեղել է լուրեր Ֆրանսիայում և այլ երկրներում բժշկագիտության նվաճումների, նաև Խորհրդային Հայաստանի առողջապահական ձեռնարկումների մասին։
Ունեցել է ֆրանսերեն բաժին։
Այգեհատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Այգեհատ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 16 հուշարձան (10 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկեր
Վերխնեկարիշևո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 547 մարդ։
Վիվեր ի Սեռատեշ
Վիվեր ի Սեռատեշ (իսպ.՝ Viver i Serrateix), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Էլ Բերգեդա Էմպորդա շրջանում։ Զբաղեցնում է 66,81 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 188 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Իշամեղու դաղստանյան
Իշամեղու դաղստանյան, իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Առաջնամեջքը, վահանիկը, և փորիկի 1-2-րդ տերգիտները ծածկված են սպիտակ մազիկներով, իսկ միջնամեջքն ունի սև տրամակապ։ Էգի և աշխատավոր առանձնյակների 4-5-րդ տերգիտները դեղնանարնջագույն մազիկներով են, իսկ երեսկալը և ճակատը՝ սպիտակ մազիկների փնջով։ Արուի 3-րդ տերգիտը սև մազիկներով է, 5-6-րդը՝ նարնջագույն ։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում և Անդրկովկասում։ Հայաստանում հանդիպում է Հայաստանի հյուսիսային և կենտրոնական մասում, հայտնի է Շիրակի (Գյումրի քաղաքի շրջակայք), Գեղարքունիքի (Սևան քաղաք, Զոլաքար գյուղ մոտակայք) և Կոտայքի (Ծաղկաձոր քաղաքի և Լեռնանիստ գյուղի մոտ) մարզերից ։
Էկոլոգիա
Հասարակական, բազմակեր միջատներ են, ապրում են լեռնատափաստաններում և տափաստաններում, կենսական ցիկլով նման են Հայկական իշամեղուներին։ Թռիչքը դիտվում է հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին ։
Պահպանություն
Ոչ մեծ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Մեծաքանակ չէ, հանդիպում է տեղ-տեղ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններն են հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը և անասունների գերարածեցումը։
Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ