cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վորոնեժի մարզ
Սահմանակից է Ռուսաստանի Ռոստովի, Բելգորոդի, Կուրսկի, Լիպեցկի, Տամբովի, Վոլգոգրադի և Սարատովի մարզերի հետ, ինչպես նաև Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վորոնեժի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում
Իլյումինատներ
Իլյումինատներ (Illuminatenorden,illuminati), կամ լուսավորված (illuminatus), տարբեր ժամանակներում տարբեր միավորումների (շքանշանների, եղբայրությունների, աղանդների, հասարակությունների) օկուլտային-փիլիսոփայական ուղղվածության՝ առեղծվածային բնույթի, տարբեր աստիճանի թույլատրելի կամ գաղտնի, հաճախ ընդդիմության մեջ եղած քաղաքական և կրոնական (կղերական) իշխանությունների վերաբերյալ։
Առավել հաճախ տերմինը օգտագործվում է պրոֆեսոր Ադամ Վեյսգաուփի Բավարիայի իլյումինատների ընկերության անդամների նկատմամբ։
Այս տերմինը օգտագործվում է նաև կոնսպիրոլոգիական տեսություններում, որոնք ենթադրում են որոշակի գաղտնի կազմակերպության գոյության մասին, որը գաղտնի կերպով ղեկավարում է պատմական գործընթացը։
Բավարիայի իլյումինատների հասարակություն
Բավարիայի իլյումինատների հասարակություն կամ շքանշան (der Illuminatenorden), XVIII դարի գերմանական գաղտնի հասարակություն, որը հիմնադրվել է 1776 թվականի մայիսի 1-ին Ինգոլշտադտում փիլիսոփա և աստվածաբան Ադամ Վեյսգաուպտի կողմից (1748-1830), որը դեիզմի հայտնի կողմնակից է։ Նա մտադիր էր օգտագործել իր կազմակերպությունը այդ ուսմունքի տարածման և հանրահռչակման, ինչպես նաև եվրոպական լուսավորության դարաշրջանի լիբերալ գաղափարների համար։
Պաշտոնապես իլյումինատների նպատակն էր հայտարարել մարդկության կատարելագործումը «նոր Երուսաղեմի կառուցման» միջոցով ։ Այն իլյումինատների պատմության մեջ ամենահայտնի հասարակություններից մեկն է։
Իլյումինատները կոնսպիրոլոգիայում
Բավարական իլյումինատների և գաղտնի հասարակությունների հետ ընդհանրապես կապվում էին դավադրությունների բազմաթիվ տեսություններ։ Առավել հաճախ, քանի որ գաղտնի հասարակությունների մոտիվացիան էր համաշխարհային տիրապետությունը՝ մարդկանց, գիտությունների և ֆինանսական ռեսուրսների վերահսկողությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մասոնական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Մասոնություն
(7211) Քսերքս
(7211) Քսերքս (Xerxes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 25-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,797122 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3368 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2574 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1708,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210687 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,12° անկյուն։
Քսերքս աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էյֆելյան աշտարակի նմանակների ցանկ
Էյֆելյան աշտարակը հանդիսանում է ամենահայտնի կառույցների մեկը։ Այդ իսկ պատճառով էլ տարօրինակ չէ, որ ամբողջ աշխարհում հաշվվում է հայտնի կառույցի ավելի քան 30 նմանակ։
Աղյուսակում ներկայացված են Էյֆելյան աշտարակի նմանակները` ըստ կառույցի բարձրության.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էյֆելյան աշտարակ Կատեգորիա:Աշտարակներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Ճարտարապետություն
Հեշ ֆունկցիա
Հեշ ֆունկցիան դա գերազանց որոշված ընթացակարգ կամ մաթեմատիկական ֆունկցիա է, որը հիշողությունը՝ ենթադրելի փոփոխականի չափով տվյալը փոխակերպում է փոքր թվի, սովորաբար մի ամբողջ թվի, որը կարող է ծառայել որպես զանգվածի ինդեքս, հեշտացնել և արագացնել մեծ տրամաբանական աղյուսակներում փնտրման աշխատանքը։ Այն արժեքները, որոնք վերադարձնում է հեշ ֆունկցիան կոչվում են հեշ արժեքներ, հեշ կոդեր կամ պարզապես հեշեր։ Հեշ ֆունկցիաները լայնորեն կիրառվում են աղյուսակների որոնումը կամ համեմատության գործողությունները արագեցնելու նպատակով, օրինակ "տվյալների բազա"-ից մասեր գտնելը, ԴՆԹ կառուցվածքների մեջ նույնատիպ հետքերի փնտրման, ուղղագրության ստուգման, բառարանների և այլ ծրագրերում հասցնելով բառարանային գործողությունների արագությունը Օ(1) կոնստանտ ժամանակի։
Հեշ ֆունկցիան կարող է քարտեզագրել երկու կամ ավելի բանալիներ մեկ հեշ արժեքի, ցանկալի է մինիմիզացնել այդպիսի բախումների առաջացումը, դա նշանակում է որ հեշ ֆունկցիան պետք է հնարավորինս պարզորեն քարտեզագրի հեշ արժեքները։ Ծրագրից կախված այլ պայմաններել կարող են նույնքան պահանջված լինել։ Չնայած այդ գաղափարը մտածել են 1950 թ., որակյալ հեշ ֆունկցիաների նախագծումը դեռևս հանդիսանում է ակտիվ հետազոտության թեմա։
Հեշ ֆունկցիաները առնչվում են (և հաճախ շփոթում են) մատնահետքերի, պատահական թվերի գեներացման, սխալների ուղղման կոդերի, թվանշանների ստուգման, և կրիպտոգռաֆիկ հեշ ֆունկցիաների հետ։ Չնայած նրան, որ այս հասկացությունները ինչ-որ իմաստով համընկնում են, յուրաքանչյուրը ունի իր կիրառությունը ու պահանջները, և նախագծված ու օպտիմիզացված են տարբեր եղանակներով։
Հեշ աղյուսակներ
Հեշ ֆունկցիաները պարզորեն օգտագործվում են հեշ աղյուսակներում, տվյալի գրառման հասցեն արագ որոշելու համար (օրինակ բառարանի սահմանումը) տրված է գտնել բանալի հանդիսացող բառը։ Սովորաբար հեշ ֆունկցիայով քարտեզագրում են որոնման բանալին հեշին՝ ստեղծելով ինդեքսը, որը ցույց կտա թե որտեղ է տվյալ գրառումը պահված։ Իսկ հեշ աղյուսակները իրենց հերթին օգտագործվում են դինամիկ բազմությունների և ասոցիացված զանգվածներ իրականացնելու համարի։ Ընդհանուր առմամբ հեշ ֆունկցիան կարող է քարտեզագրել մի քանի տարբեր բանալիներ նույն ինդեքսին, հետևաբար յուրաքանչյուր հեշ աղյուսակի դիրք ասոցացվում է (ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն) գրառումների ինչ-որ բազմության հետ, այլ ոչ թե մի գրառման հետ։ Սա է պատճառը, որ յուրաքանչյուր դիրքի հաճախ անվանում են փունջ և հեշ արժեքները նաև անվանում են փնջի ցուցանիշներ։ Այսպիսով հեշ ֆունկցիան միայն հուշում է ռեկորդի հասցեն՝ թե որտեղ պետք է փնտրել այն։
Գաղտնագրական հեշ ֆունկցիա դա ձևափոխություն է, որը վերցնում է հաղորդագրություն և վերադարձնում ֆիքսած երկարության տող, որը անվանում են հեշ արժեք, կամ հաղորդագրությունների հավաքածու կամ թվային մատնահետք։ Իդեալ հեշ ֆունկցիան ունի 3 հատկություն
Հեշ ֆունկցիաները օգտագործվում են բազմազան նպատակներով գաղտնագրման ասպարեզում և նրա սահմաններից դուրս։ Վերջիններս լայն կիրառում են գտել հաղորդագրությունների ամբողջականության ստուգման, թվային ստորագրությունների, անձորոշման և ինֆորմացիայի ապահովագրման գործում։ Հեշ ֆունկցիաների հատկություններից ելնելով կարելի է նրանց օգտագործել միանման կամ տարբերվող ֆայլերի հայտնաբերման և ինդեքսավորման գործում։ Ամենատարածված հեշ ֆունկցիաներն են MD5-ը և SHA-1-ը։ 2005-ին 2-ում էլ հանտնաբերվել են խոցելիություններ, որոնք կապված են օգտագործվող մաթեմատիկական համակարգի հետ, սա նշանակում է որ այժմ կա հզոր հեշ ֆունկցիայի պահանջ։ 2007-ին Ամերիկայի Ստանդարտների և Տեխնոլեգիայի ինստիտուտը հայտարարել է նոր ալգորիթմի մշակման մրցույթ, որը կկոչվի SHA-3 և կհանդիսանա FIPS ստանդարտի հիմքը։
Հեշ ֆունկցիան ընդունում է ցանկացած երկարության տող և վեր է ածում այն ֆիքսած երկարության տողի, որը կարելի է ընդունել որպես նախնական տողի ստորագրություն։ Այսպիսով, մեկը, ով գիտի հեշ կոդը՝ ի վիճակի չէ ստանալ նախնական տեքստը, սակայն, մեկը, ով գիտի սկզբնական տեքստը՝ կարող է ապացուցել որ հեշը ստացվել է այդ և միայն այդ տողից։ Այսպիսով հեշ ֆունկցիան պետք է վարի իրեն ինչպես պատահական ֆունկցիա, մինչդեռ պահպանելով իր միանշանակությունը և հեշտ հաշելիությունը։ Հեշ ֆունկցիան համարվում է անապահով, եթե հնարավոր է հետևյալ պայմաններից հաշվարկով ստացումը։
Հարձակվողը, որը կարող է անել թվարկվածներից որևէ մեկը, կարող է ներկայացնել չգրանցված տողը ինչպես գրանցված։ Իդեալական դեպքում պետք է ընդհանրապես հնարավոր չլինի գտնել 2 տողեր որ ունենան նույն հեշը, ինչը չի թույլ տա հարձակվողին որևէ ինֆորմացիա քաղել կոդի մասին։ Սակայն ցանկացած դեպքում հարձակվողը ստանում է մինիմալ ինֆորմացիա տեքստի մասին՝ հեշ կոդը, ինչը թույլ կտա հետագայում ճանաչել նույն կոդը հանդիպելու դեպքում։
Կատեգորիա:Փնտրման ալգորիթմներ Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Բրին-Մար (քոլեջ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1885 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Կանանց բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Իսլամշեհր
Իսլամշեհր, արվարձան Իրանի մայրաքաղաքին կից՝ 12 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է Թեհրանի նահանգում։ Բնակչությունը կազմում է 357,171 մարդ (2006 թ. մարդահամարի տվյալների)։
Արտաքին հղումներ
Իսլամշեհրի պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Վանի թագավորության արքունական տնտեսությունները
Վանի թագավորության արքունական տնտեսությունները , Վանի թագավորության արքունական տնտեսությունները հիմնվել են ըստ երևույթին ավելի հուռթի, արգավանդ, ոռոգման համար անհրաժեշտ ջրային պաշարներով ապահովված տարածքներում։ Այդ տնտեսություններում զբաղվել են հիմնականում հացահատիկային և բանջարաբոստանային կուլտուրաներով, այգեգործությամբ, խաղեղագործությամբ, վերամշակել երկրագործական ու այգիների մթերքները։ Լայնորեն տարածվախ է եղել նաև անասնապահությունը։
Սեփականության Գլխավորը
Թագավորը սեփականատերն էր զգալի թվով կալվածքների և ցանքատարածքների։ Նրա անունով կոչվում էին ոչ միայն վարչա-տնտեսական կենտրոնները այլև արքունական տնտեսություննները, հովիտները, խաղողի այգիները։ Այսպես Մենուայի անունով հայտնի են Մենուախինիլի վարչա-տնտեսական կենտրոնը Արաքս մեյր գետի աջ ափին՝ Այրարատյան դաշտում և Մենուայի հովիտը՝ Արածանիի վերին հոսանքում ( Մանազկերտի մոտակայքում), Արգիշտիի անունով՝ Արգիշտիխինիլի երկու հովիտներ՝ Արաքսի ձախ ափին (Հին և Նոր Արմավիրների տեղում) և Արճեշի շրջանում, Արգիշտիունա ամրոցը Այադու մարզում՝ Վանա լճի մոտակայքում։ Ռուսա Ա-ի անունով՝ Ռուսախինիլի մայրաքաղաքը՝ Թոփրա-կալե, Ռուսա Բ-ի անունով Ռուսայի հովիտը՝ Հրազդան գետի աջափնյա մասում՝ Կարմիր Բլուրի և Էջմիածինի միջև ընկած տտարածքներում։
Երկրորդական սեփականատերեր
Բացի թագավորից սեփականատեր էին նաև թագավորական ընտանքի անդամները՝ եղբայրները, քույրերը՝ մի խոսքով՝ «արքայական տոհմի սերմը», որի թիվը հասնում էր հարյուրների։ Ըստ Սարգոն Բ-ի հաղորդման Ռուսա Ա-ի «տոհմի սերմը»՝ (Լուվրի աղյուսակ) կազմում էր 260 մարդ։ Արքայական տոհնմ ուներ իր առանձին բնակատեղիները։
Հայտնի է նաև «Շամիրամի ջրանցքին» հարող վայրերից մեկում գցված խաղողի այգիներն, որը Մենուան նվիրել էր դստերը՝ Թարիրիային և նրա անունով էլ կոչվում է՝ «Թարիրիախինիլի»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վանի թագավորության տնտեսություն
Բյուրականի աստղադիտարանի հաղորդումներ
«Բյուրականի աստղադիտարանի հաղորդումներ», ՀԽՍՀ ԳԱ Բյուրականի աստղադիտարանի գիտական ուսումնասիրությունների ժողովածու։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1946-1989 թվականներին Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Վիկտոր Համբարձումյան, խմբագիր՝ Հրանտ Թովմասյան։ «Աստղադիտարանի 1935 թ. աշխատությունների բյուլետեն» (1938), «Հայաստանի պետական աստղադիտարանի աշխատությունների բյուլետեն» (1938), «Երևանի աստղադիտարանի բյուլետեն» (1940-1945) պարբերականների շարունակությունն է։
Տպագրել է աստղաֆիզիկայի, աստղագիտության, աստղային վիճակագրության, ինչպես նաև կառավարվող տիեզերական սարքերի, տիեզերագնացության, տիեզերական ճառագայթների և ռադիոկապի վերաբերյալ գիտական հոդվածներ՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն (ամփոփումներով)։
Անտոնովկա (գյուղ, Վարվայի շրջան)
Անտոնովկա (Антонівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Անտոնովկա գյուղում բնակվում էր 767 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 164,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իվանովոյի մարզ
Իվանովոյի մարզ (Ивановская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Իվանովո քաղաքը։
Սահմանակից է Ռուսաստանի Յարոսլավլի, Կոստրոմայի, Նիժնի Նովգորոդի և Վլադիմիրի մարզերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իվանովոյի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում
Ֆիտի
Ֆիտի (Φύτη), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 150 մարդ։ Տեղակայված է Պաֆոս քաղաքից 25 կմ դեպի հարավ-արևելք։ 20-րդ դարի սկզբին գյուղը դարձավ հոգևոր և մշակութային կենտրոն, հարևան գյուղերից շատ երեխաներ էին գալիս սովորելու գյուղում։ Ֆիտի (foiti) հունարեն նշանակում է ուսումնասիրել, սովորել, այդտեղից էլ գյուղը ստացել է իր անվանումը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Յոլմեջ
Յոլմեջ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում ։ Գտնվում էր Քղի քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գրեթե բոլոր հայերը բնաջնջվեցին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 250 հայ և 160 թուրք բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Յոլմեջն ուներ հայկական եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր հայկական վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էֆրաիմ Շեյ
Էֆրաիմ Շեյ (Ephraim Shay, ), ամերիկացի ինժեներ գյուտարար, լոկոմոտիվների կոնստրուկտոր։
Շեյա համակարգի գնացքների ստեղծողը։
Կենսագրություն
Էֆրաիմ Շեյը ծնվել է 1839 թվականի հուլիսի 17-ին Օհայո նահանգի Գուրոն շրջանի Շերման Թաունշիպ բնակավայրում։
1861 թվականին տեղափոխվել է Միչիգան նահանգի Մյուիր գյուղ և շուտով ընդգրկվել Միության բանակի Միսսուրիի 8-րդ կամավորական հետևակային գնդում (8th Missouri Volunteer Infantry)։ Շեյը Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ իր օրագրում գրառում է կատարել․
Իր առաջին շոգեքարշը Էֆրաիմ Շեյը կառուցել է 1877 թվականին, իսկ 1881 թվականին ստացել է նրա կառուցվածքի արտոնագիրը ։
(13) Էգերիա
(13) Էգերիա (Egeria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1850 թվականի նոյեմբերի 2-ին Անիբալե դե Գասպարիսի կողմից Նեապոլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,576995 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,36 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,794 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էգերիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,4394 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1511,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23825 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,54° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1850 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անիբալե դե Գասպարիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆեդորովկա (գյուղ, Ֆյոդորովսկի շրջան)
Ֆեդորովկա (Федоровка, Фёдоровка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆեոդորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4128 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆյոդորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կապույտը հուդայականության մեջ
Կապույտը (թեխելեթը) հուդայականության մեջ, հուդայականության սուրբ գույնն է։ Այն կապույտ կամ մանուշակագույն է ներկված։
Պատմություն
Իրենց ոչ հրեա հարևանների պես Միջին արևելքի հրեաները իրենց դռների կողափայտերը և տների մնացած մասերը ներկել են թեխելեթ (կապտամանուշակագույն) ներկանյութով, զարդարել իրենց երեխաներին թեխելեթ ժապավեններով և նշաններով։ Օգտագործել են այդ գույնի պաշտպանիչ թալիսմաններ ։
Թորայում իսրայելցիներին հրամայվում է իրենց հագուստների անկյուններում պատրաստել ծոպիկներ՝ թզիթզիթներ, և հյուսել ծոպերը «ոլորված (թեխելեթ) կապույտ թելերով» ։ Բանավոր զրույցներն ասում են, որ հնագույն ժամանակներում կապույտ թելերը պատրաստվել են միջերկրածովյա խեցիներից ստացված ներկով և րաբբիական գրականության մեջ կոչվել է հիլազոն ։ Այս գույնին նայելն օգնել է մեդիտացիային՝ պատկերացում տալով մեզ «երկնքի մաքրության պես շափյուղայի սալահատակի» մասին, որն Աստծո Գահի նմանությամբ է ։ Խորանի բազմաթիվ իրեր, օրինակ՝ շարժական սրբավայրը անապատում, ինչպիսին է մենորան, շատ անոթներ, Ուխտի տապանակը, ծածկվել է կապտամանուշակագույն կտորով, երբ տեղից տեղ են տարվում ։
Այն պատկերացվել է որպես հավասարակշռություն, քանի որ դրա երանգը ենթադրում է ստվեր՝ սպիտակի և սևի, օրվա և երեկոյան միջև ։
Ժամանակակից շրջան
Իսրայելի դրոշին սպիտակ ետին պլանի վրա երկու կապույտ շերտերն են և Դավթի կապույտ աստղ։ Քանի որ այն զուգորդվում է Իսրայելի Պետության հետ, կապույտը շատ տարածված է ժամանակակից հրեական դիզայնում ։ Ժամանակակից տալլիտոտը, հատկապես կրոնական սիոնիստ հրեաների կիրառած, հաճախ սպիտակ ֆոնի վրա ունի կապույտ շերտեր՝ ի տարբերություն Հարեդի համայնքներում տարածված սև շերտերի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուդայական աստվածաբանություն Կատեգորիա:Հուդայականություն Կատեգորիա:Հրեական մշակույթ Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Մազոտ մեղու
Մազոտ մեղու, մեգախիլիդների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
15-17 մմ երկարությամբ, խոշոր մեղու է։ Էգի երեսկալը գրեթե երկու անգամ լայն է իր երկարությունից։ Երեսկալը, երեսի կողքերը, ճակատկալի եռանկյունաձև բիծը և աչքերի հետևի բծերը դեղին են։ Տերգիտները կողային դեղին բծերով են, իսկ միջնակրծքի կողքերն՝ անկյունաձև դեղին բծերով։ Արուի փորիկի 6–րդ տերգիտը ունի ձգված կողմնային անկյուններ, 7–րդ տերգիտը՝ եռոտնուկի տեսք, իսկ ճակատկալը և միջնակրծքի կողքերն առանց դեղին բծերի են ։
Էռնա Յուել-Հանսեն
Էռնա Յուել-Հանսեն (Erna Emilie Louise Juel-Hansen, ), դանիացի գրող, մանկավարժ և կանանց իրավունքների պաշտպան։
Մազոտ մեղու
Տարածվածություն
Տարածված է Արևելյան Միջերկրայքում, Անդրկովկասում, Թուրքմենստանի հարավային շրջաններում, հավանաբար նաև Հյուսիսային Իրանում։ Հայաստանում հայտնի է միայն Արագած լեռան հարավային լանջից (Անտառուտ և Բյուրական գյուղերի և Ամբերդ ամրոցի փլատակների մոտ) ։
Էռնա Յուել-Հանսեն
Կենսագրություն
Էռնա Դրահմանը ծնվել է Կոպենհագենում, 1845 թվականին, բժիշկ Անդրեաս Գեորգ Դրահմանի և Վիլհելմինա Մարիա Ստերի ընտանիքում։ Գրող Հոլգեր Դրահմանը եղել է նրա կրտսեր եղբայրը և իր ողջ կյանքի ընթացքում սերտ հարաբերություններ է պահպանել նրա հետ։ Էռնան ցանկացել է գնալ հոր հետքերով և բժիշկ դառնալ, բայց այդ ժամանակ Դանիայում կանայք իրավունք չունեին սովորել բժշկական ուսումնական հաստատություններում։ Հետո ձեռնամուխ է եղել մարմնամարզության հանդեպ իր հետաքրքրությանը, ուսումնասիրել է նրա տեսությունն ու պրակտիկան և նույնիսկ 1866 թվականին այցելել է Փարիզ` ուսումնական ճամփորդության։ Ավելի ուշ սովորել է N. Zahles Skole աղջիկների դպրոցում՝ դպրոցական ուսուցիչ դառնալու համար։
Մազոտ մեղու
Էկոլոգիա
Ապրում է ծովի մակարդակից 1800-2200 մ բարձրությունների վրա՝ լեռնատափաստաններում, քսերոֆիտ նոսրանտառներում և թփուտներում։
Էռնա Յուել-Հանսեն
Կենսագրություն
1860-ականների վերջին Էռնան դասավանդել է հոր կողմից հիմնադրված աղջիկների մարմնամարզության ինստիտուտում։ Այդ ժամանակ էլ նա նշանվել է Նիլս Յուել-Հանսենի հետ, ով իրավաբանություն է սովորել, բայց պաշտպանել է կնոջ հետաքրքրությունը կրթության հանդեպ և կիսել Ֆրիդրիխ Ֆրյոբելի գաղափարները երեխաների կրթության սկզբունքների վերաբերյալ։ 1871 թվականին Էռնան և Նիլսը ստեղծել են առաջին մանկապարտեզը Դանիայում՝ հիմնվելով Ֆրոբելի մոտեցման վրա։ Դրանից անմիջապես հետո նրանք ամուսնացան։ 1876 թվականին նրանք բացել են տղաների և աղջիկների խառը դպրոց, բայց այս նորամուծությունը ծնողների հավանությանը չի արժանացել և 1883 թվականին, ֆինանսական խնդիրների պատճառով, դպրոցը փակվել է։ 1894 թվականին Էռնան և Նիլսը բաժանվել են, բայց շարունակել են միասին դաստիարակել իրենց չորս երեխաներին։
Մազոտ մեղու
Էկոլոգիա
Միայնակ մեղուներ են, թռիչքը հուլիսին է։ Հանդիպում են շրթնածաղիկների ընտանիքի բույսերի ծաղիկների վրա ։
Էռնա Յուել-Հանսեն
Կենսագրություն
Մանկապարտեզի գաղափարի ձախողումից հետո Էռնան մտածել է նոր նախագծի վերաբերյալ և 1884 թվականին ստեղծել մարմնամարզության դպրոց՝ օգտագործելով շվեդ ուսուցիչ Պեր Հենրիկ Լինգի գաղափարները երիտասարդներին ֆիզկուլտուրա դասավանդելու մասին։ Նա իր ինչպես հաջող, այնպես էլ անհաջող փորձի մասին հրատարակել է գիրք, որտեղ նկարագրել է, թե ինչպիսի դժվարությունների են բախվում երիտասարդները դաստիարակության արդյունքում, ինչպես նաև վեր է հանում ընտանեկան կյանքում կանանց խնդիրները՝ հիմնվելով իր կենսափորձի վրա։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Mellem 12 og 17» («12-ից 17-ի միջև») լույս է տեսել 1881 թվականին՝ Առնե Վենդտ կեղծանունով, որտեղ նկարագրել է աղջկական ֆանտազիաները, երկրորդ գրքում` En ung Dames Historie («Երիտասարդ կնոջ պատմությունը», 1888) պատմում է աղջկա առաջին ռոմանտիկ զգացումների մասին, որոնք մեծ տարածում գտան, իսկ իր հետագա ստեղծագործությունները` Terese Kærulf (1894) և Helsen & Co. (1900), հիմնականում ինքնակենսագրական բնույթի էին և Էռնան նկարագրել է չափահաս կանանց խնդիրները։ Դասավանդելուց և գրելուց բացի Էռնան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել կանանց իրավունքների պաշտպանությանը, 1883 թվականին նա դարձել է Dansk Kvindesamfund-ի (Դանիական կանանց ընկերակցություն) և Studentersamfundet-ի (Ուսանողական միություն) համահիմնադիրներից մեկը։ 1905 թվականին նա դարձել է առաջին կանանցից մեկը, ով ընտրվել է Լիբերալ կուսակցության վարչության անդամ  ։
Մազոտ մեղու
Պահպանություն
Հանրապետությունում ծայրահեղ սահմանափակ, մեկուսացած արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով հայկական պոպուլյացիան գնահատվում է որպես անհետացող տեսակ։
Էռնա Յուել-Հանսեն
Կենսագրություն
Էռնա Յուել-Հանսենը կյանքից հեռացել է 1922 թվականին։
Մազոտ մեղու
Պահպանություն
Հանդիպում է հազվադեպ, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։
Էռնա Յուել-Հանսեն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ Կատեգորիա:Դանիացի ուսուցիչներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Մազոտ մեղու
Պահպանություն
Վտանգման հիմնական գործոններն են անասունների չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը, կերաբույսերի ծաղկման շրջանում իրականացվող խոտհունձը։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Մեգախիլիդներ Կատեգորիա:Անհետացող տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Ռոկա Սուզելա
Ռոկա Սուզելա (Rocca Susella), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։ Բնակչության թիվը կազմում է 228 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը կազմում է 19 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 13 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ +39 0383։ Փոստային ինդեքս՝ 27052։
Սերգեյ Սարգսյան (երկրաբան)
Սերգեյ Սարգսյան, հայ խորհրդային երկրաբան։ Երկրաբանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1939 թվական), պրոֆեսոր (1947 թվական)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Ադրբեջանի պոլիտեխնիկ ինստիտուտը (1931 թվական)։ Սարգսյանի աշխատանքները վերաբերում են Արևմտա-Սիբիրական հարթավայրի պալեոզոյան և մեզոզոյան նստվածքների նավթագազաբերությանը և հնաաշխարհագրությանը, ինչպես նաև նստվածքային ապարների հանքաբանությանը։ Սարգսյանը զբաղվել է նաև ՀՍՍՀ երրորդական դարաշրջանի նստվածքների նավթագազաբերության հեռանկարների և Սևանի ժամանակակից գոյացումների հանքաբանության հարցերով։
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ Կատեգորիա:1907 ծնունդներ Կատեգորիա:1981 մահեր Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 10 մահեր Կատեգորիա:Բաքու քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Լը Տեյ ան Օժ
Լը Տեյ ան Օժ (Le Theil-en-Auge), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 176 մարդ, բնակչության խտությունը` 63.31 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.78 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 50 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բոռեդա
Բոռեդա (Borredá), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բերգեդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 43.45 կմ2։ Բնակչությունը՝ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Շուրուկ
Շուրուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հին Հռոմի տոներ
Օգոստոս
13 - անազատների տոնը (servorum dies).
(7212) Արտաքսերքս
(7212) Արտաքսերքս (Artaxerxes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,30417 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0477 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5606 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1277,53 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281794 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,07° անկյուն։
Նովորոզանովկա (գյուղ, Նովի Բուգի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նովորոզանովկա գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,23 կմ²։
Վատերզոյ
Վատերզոյ (նիդերլանդերեն waterzooi՝ water «ջուր» և zooien «եփել»), դասական բելգիական ապուր, Ֆլանդրիայի ազգային ուտեստ։ Հաճախ օգտագործվում է նաև Gentse Waterzooi անվանումը (գենտական վատերզոյ), որը ցույց է տալիս ուտեստի ծագման վայրը։
Բաղադրամասեր
Օրիգինալ բաղադրատոմսը ներառում է ձուկ (viszooitje), բայց մեր ժամանակներում ավելի հայտնի է հավի մսով բաղադրատոմսը (kippenwaterzooi)։ Ավելի ճիշտ թեորեմ է այն փաստը, որ Գենտայի գետերը ավելի կեղտոտվել էին և ձկները պակասել էին։
Կատեգորիա:Ապուրներ Կատեգորիա:Ֆլամանդական խոհանոց Կատեգորիա:Հոլանդական խոհանոց Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց
Աստերոիդների ցանկ (53001-53100)
Աստերոիդների ցանկ (52901-53000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (53101-53200)
Պոստալեզիո
Պոստալեզիո (Postalesio), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 609 մարդ, խտությունը կազմում է 61 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 10 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 23010, հեռախոսային կոդ՝ 0342։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իշամեղու ձնափայլ
Իշամեղու ձնափայլ, իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Էգի և աշխատավոր առանձնյակների մեջքի առջևի մասը, վահանիկը և փորիկի 1-2-րդ տերգիտները ծածկված են սպիտակ, մեջքի միջնամասը և 3-րդ տերգիտը` սև, 4-5-րդ տերգիտները` նարնջագույն մազիկներով։ Երեսկալի վրա սպիտակ մազիկների փնջով արուի գլուխը սև մազիկներով է։ Մեջքի առջևի մասը, վահանիկը, փորիկի 1-2 տերգիտները ծածկված են սպիտակ մազիկներով, մեջքի միջնամասը և 3-րդ տերգիտը` սև, փորիկի ծայրը` կարմրավուն կամ նարնջագույն մազիկներով ։
Տարածվածություն
Կովկասի տարածաշրջանի էնդեմիկ տեսակ է, հայտնի է Հյուսիսային Թուրքիայից, Հյուսիսարևմտյան Իրանից, իսկ Հայաստանում՝ Գեղարքունիքի (քաղաք Սևանի մոտակայք), Կոտայքի (գյուղ Արտավազ), Սյունիքի (Մեղրի քաղաքի մոտակայք) մարզերից և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցից ։
Պահպանություն
Ոչ մեծ, ընդհատված արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։ Հազվադեպ է ամբողջ արեալում։
Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում անասունների գերարածեցումը, տեսակի՝ կերաբույսերով զբաղեցրած տարածքների մշակումը լայն ազդեցությամբ միջատասպաններով։
Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում և «Սևան» ազգային պարկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Սոչի առողջարանային քաղաքի պատմության թանգարան
Սոչի առողջարանային քաղաքի պատմության թանգարան (Музе́й Исто́рии го́рода-куро́рта Со́чи, (մինչև 1980 թվականը՝ տեղական պատմության թանգարան), կրթական, մշակութային հաստատություն, գլխավոր Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Սոչի քաղաքի գլխավոր գավառագիտական թանգարանը ։ Շենքը կառուցվել է 1936 թվականին, այնտեղ տեղավորվել է դպրոց, ապա` Ն. Ա. Օստրովսկուն անվան մանկական գրադարանը։
Թանգարանը հիմնադրվել է 1920 թվականի հուլիսի 9-ին որպես Սոչիի տեղական պատմության թանգարան։ Թանգարանի ստեղծման հիմքում ընկած է Կովկասյան լեռների ակումբի Սոչիի հատվածի ցուցանմուշների հավաքածուն։ 1932 թվականի հունվարից թանգարանը գտնվում էր Հանրային խորհրդի շենքում։
Թանգարանի ֆոնդերում կան ավելի քան 80 հազար պատմական նյութեր։ Ցուցահանդեսային տարածքը 654, 4 քմ է։ Թանգարանի ցուցադրություններից են՝ «Սոչիի հնագիտական հուշարձաններ», «Արևմտյան Կովկասի բնություն», «Տիեզերագնացները Սոչիում»։ Թանգարանը ներառում է՝ Վ. Վ. Բարսովայի տուն-ամառանոցը,, Սևծովյան շապուսուգների առանձնատունը, Բատարեյկա լեռան վրա գտնվող աշտարակի մասնաճյուղը։
Թանգարանի ծագում
Թանգարանի ստեղծման համար հիմք է ծառայել Կովկասյան լեռնային ակումբի Սոչիի մասնաճյուղի հավաքածուն, որը Սոչիի արվարձանում գոյություն ուներ 1902-1917 թթ.: Ակումբի անդամներն ուսումնասիրում էին Կովկասի Սևծովյան ափի բուսական և կենդանական աշխարհը, հնագիտությունը, տեղի բնակչության կենցաղը։ Ակումբը ղեկավարում էր հայտնի ինժեներ և գավառագետ Վասիլի Կոնստանտինովիչ Կոնստանտինովը, որը կառուցվել է Կրասնայա Պոլյանայի ճանապարհը և զբաղվում էր գյուղեր տանող ճանապարհների նախագծմամբ։ Լեռնային ակումբի հավաքածուն  գտնվում էր նրա մոր՝ Եկատերինա Պավլովնա Մայկովի տանը։ Հավաքածուն ներառում էր Կովկասի ժողովուրդների հանքանյութերի, հերբարիումների, կենցաղային իրերի նմուշներ։
Կոնստանտինովի և նրա մոր (1920 թ.) մահից հետո լեռնային ակումբի հավաքածուն դարձավ պետության սեփականությունը։ 1920 թվականի հուլիսի 9-ին Սոչիի շրջանի գործադիր կոմիտեն որոշում է կայացրել տեղական պատմության թանգարան ստեղծելու մասին։ Թանգարանն առաջին այցելուներին ընդունել է 1921 թվականի փետրվարի 15-ին։ Թանգարանը գտնվել է սեփական տան մեջ, որի տեղում ավելի ուշ կառուցվել է «Պրիմորսկայա» հյուրանոցը։ Թանգարանի հավաքածուն կազմում էր մոտավորապես հազար միավոր, ուներ գավառագիտական գրականության սեփական գրադարան։ Կազմավորման առաջին տարվա ընթացքում թանգարանն ունեցել է 712 այցելու։
Թանգարանը 1920-1940-ական թթ.
1920-ական թվականների կեսերից մինչև 1932 թվականը թանգարանը մեծ դժվարություններ է կրել, չի ունեցել մշտական տարածք, հավաքածուներն արկղերում էին, ստիպված էին տեղափոխվել կամ ժամանակավոր տեղակայել ցուցադրությունը։ Միայն 1932 թվականին թանգարանին հատկացվեց Օրջոնիկիձե փողոցում գտնվող 29 շենքը, որտեղ թանգարանը տեղակայվել է ավելի քան 60 տարի։
Հայրենական պատերազմի ժամանակ թանգարանը դարձել է քաղաքի կարևոր սոցիալ-քաղաքական կենտրոն։ 1942 թվականի ամռանը Սոչի քաղաքը դարձել էր մերձճակատային, թանգարանի ցուցանմուշները տեղափոխվեցին լեռների խորքեր, թաղվեցին քարանձավներում։ Երբ օկուպացիայի սպառնալիքն անցավ, թանգարանը կրկին վերականգնեց ցուցահանդեսը և բացվեց այցելուների համար։ Պատերազմի տարիներին թանգարանի ֆոնդը ստացել է ավելի քան 3 հազար թանգարանային նմուշ, որոնք պատմում են Սոչիի բնակիչների ճակատներում մարտական ​​գործողությունների և նրանց անձնվեր աշխատանքի մասին։ Թանգարանի աշխատակիցները շրջայցեր են կազմակերպել վիրավոր զինվորների համար, իսկ հիվանդանոցներում գտնվող մարտիկներին այցելել են դասախոսություններով։ Հայրենական պատերազմի ժամանակ թանգարանը սպասարկել է ավելի քան 45 հազար այցելուի։
Հետպատերազմյան ժամանակաշրջան
Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում թանգարանի գործունեությունը լիովին համապատասխանում էր թանգարանային գործի բնագավառում պետական քաղաքականությանը։ Կառուցվում էին նոր էքսպոզիցիաներ, ֆոնդերը համալրվում էին եզակի ցուցանմուշներով, անցկացվում էին էքսկուրսիաներ և մասսայական միջոցառումներ, իրականացվում էին շրջագայություններ Կուբանի գյուղական շրջաններում։ Ի հայտ էին գալիս աշխատանքի նոր ձևեր, սկսում էին ընդունել այլ քաղաքների թանգարանների ցուցահանդեսներ, Թբիլիսիից, Կրասնոդարից, Մայկոպից, Կալուգայից, Սուխումիից և այլ քաղաքներից։ 1986 թվականին թանգարանի կազմի մեջ ներառվեցին առանձին շինություններում տեղակայված օբյեկտներ, «Երգչուհի Վ. Բարսովայի ամառանոց» թանգարանը և թանգարանի ազգագրական բաժինը Լազարևսկոե ավանում։
Նորագույն ժամանակաշրջան։ Տեղափոխություն նոր շենք
Օրջոնիկիձե փողոցում գտնվող շենքը, որտեղ ի սկզբանե գտնվել է թանգարանը, կառուցվել է 1910 թվականին և 1980-ականների վերջերին այն արդեն ամբողջովին հնացել էր ու չէր համապատասխանում թանգարանային նորմերին։ Ներդրումային միջոցների հաշվին նախատեսվում է  կառուցել թանգարանի նոր շենք, որի շինարարությունը սկսվում է 1992 թվականին, Օրջոնիկիձե փողոցում գտնվող հին շենքի կողքին։ Որոշ ժամանակ անց շինարարությունը դադարեցվում է ֆինանսավորման բացակայության պատճառով։ Շուտով սկսվում է «Չերնոմորե» առողջարանի նախագծումը, այնուհետև նոր շենքի կառուցումը։ 1999 թվականի վերջին Օրջոնիկիձեի փողոցի № 29 տունը քանդվում է։
2000 թվականին թանգարանը տեղափոխվում է այլ շենք՝ լիովին կորցնելով մշտական ցուցադրության հնարավորությունը։ Աշխատակիցների առջև դրված էր ոչ միայն մշտական ցուցադրություն ունենալու հայեցակարգի մշակման հարցը, այլև շենքի վերակառուցման հարցը, քանի որ այն հարմարեցված չէր թանգարանային հաստատության համար։ Վորովսկու 54/11 հասցեում գտնվող այս շենքը կառուցվել է 1936 թվականին, Սոչի-Մացեստայի առողջարանը որպես հանրակրթական դպրոց վերակառուցելու ժամանակահատվածում և արտացոլում է այդ շրջանի Սոչիի ճարտարապետական ոճի առանձնահատկությունները։ Ճարտարապետական կերտողական արվեստի մանրամասները, դրանց համաչափ լուծումները, կորնթոսյան սյունաշարի կառուցվածքային համամասնությունները և հոնիական կեղծ սյունաշարերը տիպիկ են նեոդասականության ոճին, որին էլ կարելի է վերագրել այս շենքը։ Նման շինությունները կազմում էին կառուցապատման ճարտարապետական ֆոնը և 1930-ական թվականների Սոչիի նկարագիրը, որը ներկայումս կորել է։
Հենց այդ պատճառով էլ 2000 թվականին Սոչի քաղաք-առողջարանի թանգարանի այլ շենք տեղափոխվելուց հետո հատկացված շինությունը ճարտարապետական առանձնահատկություններով համապատասխանում է իր ֆունկցիոնալ նշանակությանը, որպես թանգարան իր հայեցակարգային հիմունքներին և թանգարանային կողմնորոշմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1920 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Սոչիի թանգարաններ
Խորեն Սինանյան
Խորեն Սինանյան, հայ մանկավարժ, աստղագետ, Ֆրանսիայի աստղագիտական ընկերության (1915), Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության (1892) անդամ։
Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է Մուրատ-Ռափայելյան վարժարան և Պադովայի համալսարանում։ Սինանյանի կյանքի մեծ մասը նվիրել է մանկավարժական գործունեությանը՝ մաթեմատիկա և աստղագիտություն դասավանդելով Սուրբ Ղազար մայրավանքի ճեմարանում, Մուրատ-Ռափայելյան, Տրապիզոն, Քաղկեդոնի, Նիկոմիդիայի վարժարաններում։ 1894 թվականի ապրիլի 15-ին հայտնագործել է Լուսնթագ (Յուպիտեր) մոլորակի 6-րդ արբանյակը, սակայն Վատիկանի դիտարանի հանձնաժողովը այդ գյուտը չի հաստատել և չի գրանցել Սինանյանի անունով՝ Լուսնթագի 6-րդ արբանյակի գոյությունը բացառելով ընդհանրապես։ Սինանյանի գիտական աշխատանքներ և գիտահանրամատչելի հոդվածներ ունի մթնոլորտում թթվածնի պարունակության, կենդանակերպային լույսի, երկնային լուսատուների շարժման, աստղերի առկայծումների վերաբերյալ։ Առաջարկել է օրացույցի ուրույն նախագիծ, ըստ որի բոլոր ամիսների միևնույն թվին համապատասխանում է շաբաթվա միևնույն օրը։
Վաղինակ Բյուրատ
Վաղինակ Սմբատի Բյուրատ, հայ հրատարակիչ, թարգմանիչ, մշակույթի գործիչ։ Հայ հրապարակախոս, արձակագիր Սմբատ Բյուրատի որդին։
Կենսագրություն
Վաղինակ Բյուրատը ծնվել է 1886 թվականի սեպտեմբերի 10(22)-ին Զեյթունում։ Սովորել է նախ Կ. Պոլսի Արամյան վարժարանում, ապա՝ Կահիրեում՝ հոր հիմնադրած կրթարանում, Ալեքսանդրիայի շվեյցարական դպրոցում և Վենետիկի Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1909 թվականին Կ. Պոլսում հոր հետ հիմնադրել է հրատարակչատուն և գրքեր հրատարակել «Ժամանակակից մատենաշար»-ով։ Մինչև 1914 թվականը տպագրել է 32 անուն գիրք, հիմնականում՝ արևմտահայ ժամանակակից գրողների (Գրիգոր Զոհրապ, Լևոն Շանթ, Արշակ Չոպանյան, Տիգրան Չյոկյուրյան և ուրիշներ) ստեղծագործություններ։
1914 թվականին թուրք. իշխանությունը բռնագրավել է տպարանը։ Բյուրատը հրատարակչական գործը վերսկսել է 1920 թվականին և մինչև 1924 թվականը տպագրել ևս 21 անուն գիրք։
Եղել է ֆրանսիական «Մարին» օրաթերթի թղթակցի անձնական թարգմանը։
1946 թվականին Ա. Իսահակյանի միջնորդությամբ և պետական հրավերով հայրենադարձել է։
Վաղինակ Բյուրատը մահացել է 1972 թվականին Երևանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)
«Դոկտոր Սթրենջ» (Doctor Strange), սուպերհերոսի մասին ամերիկյան ֆիլմ, որը պատմում է Marvel Comics-ի Դոկտոր Սթրենջի մասին։ Ֆիլմի ստեղծմամբ զբաղվել է Marvel Studios ընկերությունը, իսկ տեղայնացման իրավունքները պատկանում են Walt Disney Studios Motion Pictures-ին։ Այս կինոնկարը Marvel-ի կինեմատոգաֆիական տիեզերքի տասնչորսերորդ ֆիլմն է, ինչպես նաև երրորդ փուլի երկրորդ ֆիլմը։ Ռեժիսորը Սքոթ Դերիքսոնն է, իսկ սցենարի հեղինակը՝ Ջոն Սփեյսը։ Գլխավոր դերը մարմնավորում է բրիտանացի դերասան Բենեդիկտ Քամբերբեչը ։
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ 2016 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, չնայած սկզբում նախատեսված էր հոկտեմբերի 28-ին, իսկ Միացյալ Նահանգներում՝ նոյեմբերի 4-ին ։
Սյուժե
Այն բանից հետո, երբ Դոկտոր Սթրենջ անունով հռչակավոր նյարդավիրաբույժն ավտոճանապարհային պատահարում վնասվածք է ստանում, որը խանգարում է նրա կարիերային, նա ուղևորվում է ճանապարհորդության՝ բուժվելու։ Ուղևորության ընթացքում Դոկտոր Սթրենջը հանդիպում է Ավագին, ով դառնում է իր ուսուցիչը միստիկական արվեստի բնագավառում ։
Դերակատարներ
Էմի Լանդեքերը, Սքոթ Էդքինսը և Զառա Պիտիան ֆիլմում ստացել են անհայտ դերեր։
Յարոսլավ Դոմբրովսկի
Յարոսլավ Դոմբրովսկի (Jarosław Dąbrowski, ), լեհ հեղափոխական, 1871 թվականի Փարիզի կոմունայի զինվորական գործիչներից։
Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)
Մշակում
Դոկտոր Սթրենջի կոմիքսների առաջին էկրանավորումը դուրս է եկել 1978 թվականին։ Այն հեռուստատեսային ֆիլմ է 93 րոպե տևողությամբ, որտեղ գլխավոր դերում է Փիթեր Հութենը։ Ցածր վարկանիշների պատճառով նախագծի հետագա զարգացումն ավարտվեց ։ 1986 թվականին պլանավորվեց Դոկտոր Սրթենջի մասին առաջին գեղարվեստական ֆիլմի արտադրությոնը, որի ռեժիսորը պետք է լիներ Բոբ Գեյլը, սակայն նկարահանումներն այդպես էլ չսկսեցին ։ 1989 թվականին Սթեն Լին և Ալեքս Կոքսը զարգացրին սցենարը, սակայն ստուդիաներից ոչ մեկը չհետաքրքրվեց դրանով ։ 1992 թվականին Savoy Pictures-ը ձեռք բերեց կերպարի իրավունքները և վարձեց Ուես Քրեյվենին, որպեսզի վերջինս 1994 թվականի նախագծի ֆիլմի թողարկումը ։ Այն բանից հետո, երբ Savoy-ը սնանկացավ, Columbia Pictures-ը ձեռք բերեց իրավունքները 1999 թվականին էկրանավորելու համար և վարձեց Դևիդ Հոյերին, ով գրեց ֆիլմի սցենարը, որում ներկա էին Սթրենջի հոգևոր ուսուցիչ Ավագը, ինչպես նաև նրա ամենաչար թշնամիներ Բարոն Մարդոն և Դորմամմուն ։
1997 թվականի ապրիլին Columbia Pictures-ը ֆիլմի արտադրության համար Գոյերի փոխարեն հրավիրեց Ջեֆ Ուելշին, Բենի Բրիլշտեյնին և Բրեդ Գրեյին ։
Յարոսլավ Դոմբրովսկի
1855 թվականից ծառայել է ռուսական բանակում, 1859-1861 թվականներին սովորել է գլխավոր շտաբի ակադեմիայում (Պետերբուրգ)։ Ղեկավարել է 1863-1864 թվականների լեհական ազատագրական ապստամբությունը նախապատրաստող կազմակերպության («կարմիրների» կուսակցության) ձախ թևը։ Դոմբրովսկիի լեհական և ռուսական, հեղափոխականների սերտ դաշինքի և համատեղ գործողությունների կողմնակից էր։ 1862 թվականին ձերբակալվել է, 1864 թվականին փախել բանտից և 1865 թվականից բնակություն հաստատել Փարիզում։ Մասնակցել է Փարիզի կոմունային՝ սկզբում որպես ռազմաճակատի պատասխանատու հատվածների հրամանատար, ապա՝ զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար։ Զոհվել է վերսալցիների դեմ մղված մարտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Լեհ ռազմական գործիչներ
Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)
Մշակում
2000 թվականին Columbia Pictures-ը հրաժարվեց նախագծից, և հեղինակային իրավունքները ձեռք բերեց Dimension Films-ը ։ Գոյերը կրկին զբաղեցրեց նախագծով և ռեժիսուրայով։ Նույն տարվա օգոստոսին Miramax Films-ը ձեռք բերեց ֆիլմի իրավունքը, իսկ 2002 թվականի մարտին լքեց ծրագիրը ։ 2015 թվականի Marvel-ը հայտարարեց, որ ֆիլմը մեծ էկրաններին կբարձրանա 2005 թվականին, չնայած սցենարի բացակայությանը։ Ավի Արադը զբաղվեց սցենարիստի որոնումներով ։
2005 թվականին աշխատելով Marvel Studios-ի հետ՝ Paramount Pictures-ը կրկին գնեց իրավունքները ։ Գիլերմո Դել Տորոն ընտրվեց ֆիլմի ռեժիսոր, որի նկարահանումները պետք է սկսեին 2008 թվականի փետրվարին։ Սցենարիստներից մեկը կարող էր լինել Նիլ Գեյմանը, սակայն նախագիծը մերժվեց ։ 2011 թվականի օգոստոսին հայտնի դարձավ, որ Marvel ստուդիան մտածում է նոր հերոսի՝ Դոկտոր Սթրենջի թողարկման մասին։ Սկզբում կերպարը պետք է կամեո ունենար «Թոր։ Մռայլ աշխարհը» ֆիլմում, ինչպես նաև կարևոր դեր կինոնկարի սիկվելում ։ Դոկտոր Սթրենջի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է «Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը» ֆիլմում, որտեղ S.H.I.E.L.D.-ի գործակալ Ջասփեր Սիթուելը հիշատակեց նրան որպես «Փայլատակում» ծրագրի նշանակետերից մեկը, սակայն հայտնի չէր, թե նա այդ պահին մոգ էր, թե պետք է դառնար ։
2012 թվականի սեպտեմբերի 21-ին ամերիկացի գրող Ջորջ Մարտինը՝ «Սառույցի և կրակի երգ» ֆենտեզի ժանրի վեպերի ցիկլի հեղինակը, հայտնեց ֆիլմի սցենարը գրելու իր ցանկության մասին։ Ստուդիան մերժեց՝ ի նկատի ունենալով այն, որ Մարտինը պատրաստվում էր առանձնացնել կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի այլ ֆիլմերից, ինչպես նաև պահանջում էր մի պայմանագրի կնքում, ըստ որի իր կողմից գրված սցենարը չի կարող փոփոխվել, իսկ ֆիլմաշարը չի կարող թարմացվել ։ Թոմաս Դին Դոնելին և Ջոշուա Օպենհայմերը հրավիրվեցին գրելու ապագա նախագծի սցենարը ։ 2013 թվականի հունվարին պրոդյուսեր Քևին Ֆեյջը հայտնեց, որ Դոկտոր Սթրենջը կմասնակցի Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի «Երրորդ ֆազա»-ին ։ 2013 թվականի մայիսին Ֆեյջն ասաց, որ ֆիլմը գտնվում է արտադրության փուլում  ։
2014 թվականի փետրվարին հայտարարվեց, որ փնտրվում է ռեժիսոր ֆիլմի համար։ Որպես թեկնածու դիտարկվում էին Ջոնաթան Լիվանը, Դին Իսրայելայթը, Ջոնաթան Այբել և Գլեն Բերգերը ։ Մայիս ամսին Ֆեյջը պատմեց ֆիլմում մոգության նշանակության մասին․ «Դու չեք ունենա այնպիսի մոտեցում, ինչպիսին Հարրի Փոթերն է, սակայն եթե գիտնականը գնար Հոգվարթս, նա միանշանակ գլուխ կհաներ, թե ինչպես են աշխատում այնտեղ տեսածների մի մասը։ Մենք այդքան չենք խորանա այդ թեմայի մեջ, սակայն կողքով էլ չենք անցնի։ Դա հատկապես կարևոր է այնպիսի կերպարի համար, ինչպիսին Սթրենջն է, ով կերապարափոխվում է գիտության մարդուց հավատի մարդու և ապրում է երկու աշխարհներում»։ Ֆեյջն ավելացրեց, որ «Դոկտոր Սթրենջ»-ը կոգեշնչվի Դիտկոյի, Կուբրիկի և Հայաո Միաձակիի / Մատրիցայի աշխարհներից ։ 2014 թվականի ապրիլին Ֆեյջը հայտարարեց, որ «Դոկտոր Սթրենջը» կդառնա «դուռ» դեպի Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական գերբնական շրջան ։ Այդ միտքը նա հիմնավորեց 2014 թվականի հուլիսին․ «Դե, ի՞նչ է գերբնականը։ Հասկացությունը բարդ է։ Մեզ՝ ղեկավարությանս, դուր են գալիս այլ իրականություններում ուսումնասիրությունների միտքը, աշխարհներով ուղևորությունները, և մենք կարծում ենք, որ զվարճալի է խաղալ իրականության ըմբռնման հետ։ Ես հենց նոր նայեցի Նիլ Դեգրաս Թայսոնի «Տիեզերք» հեռուստասերիալը, որն ուղղակի հրաշալի է և ուղղակի հալյուցինացիա պատճառող։ Այն սերիալ է, որը լայնացնում է գիտակցությունը և հիմնված է ֆիզիկայի և քվանտային մեխանիկայի վրա։ Մենք պատրաստվում են նմանատիպ բանի նման փորձարկումներ անել՝ փորձելով բացատրել, թե ինչպես են կախարդներն անում այն, ինչ անում են» ։ Այնուհետև Ֆեյջը հաստատեց ֆիլմում Մութ տարածության առկայությունը ։
Նախարտադրություն
2014 թվականի հունիսին հայտնի դարձավ, որ ֆիլմի ռեժիսորն է Սքոթ Դերիքսոնը ։ JobLo-ին տված հարցազրույցում Դերիքսոնը խոստովանեց․ «Ես այն շատ էի ուզում, ավելի քան որևէ այլ ծրագիր, որի ետևից ընկած էի։ Ես զգում էի, որ ամեն ինչ իմ ձեռքերում է, որպեսզի ստանամ այն։ Անկեղծ ասած՝ ես ուղղակի զգում էի, որ հենց ես եմ ստեղծելու այն ։ Ինչպես նաև հայտնի դարձավ, որ Դոնելին ու Օպենհայմները կզբաղվեն սցենարով։ Հունիսին Քևին Ֆեյջը հաստատեց նախագծում Դերիքսոնի մասնակցությունը և ասաց, որ ստուդիան պատրաստվում է վարձել սցենարիստի, ով նորից կգրի այն, իսկ քասթինգը կսկսվի 2015 թվականին․ «Մեկ կամ երկու ամիսների ընթացքում, ես կարծում եմ, կսկսենք դերասանների ընտրությունը և շուտով կընտրենք գլխավոր դերակատարին, իսկ արտադրությունը կսկսենք արդեն հաջորդ տարվա գարնանը։ Սթրենջը ոչ միայն շատ կարևոր է նրանով, որ հետաքրքիր կերպար է, ոչ միայն նրանով, որ անցել է վիրաբույժից հոգևոր մարդու դժվար ճանապարհը, ով առանց դժվարության կարողանում է ղեկավարել իր շուրջը պտտվող իրականությունը։ Marvel-ի կոմիքսներում կա մեկ ուրիշ կողմ՝ գերբնական կողմը՝ մի ամբողջ տարածությունը այս տիեզերքի ուրիշ աշխարհների միջև, իսկ Դոկտոր Սթրենջը, ինչպես ինձ է թվում, համարվում է մուտքի «դուռ» դեպի այդ իրականությունը, որտեղ գոյություն ունեն տասնյակ սեփական կերպարներ և սյուժեներ »։
Քևին Ֆեյջի խոսքերով՝ «Դոկտոր Սթրենջը» կառուցված կլինի մոգական թեմայի հիման վրա, ինչպես, օրինակ, «Գալակտիկայի պահապաններն» է բացահայտում տիեզերական թեման, իսկ «Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը»՝ քաղաքական վեճերը ։ Հուլիսին Ջոն Սփեյթսը, ով հայտնի է որպես 2012 թվականի «Պրոմեթևս» ֆիլմի սցենարի առաջին տարբերակի հեղինակ, Marvel ստուդիայի հետ բանակցություններ սկսեց ֆիլմի սցենարը գրելու վերաբերյալ ։ 2014 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ, որ սցենարը կրկին կգրեն Դոնելին և Օպենհայմերը ։
2014 թվականի օգոստոսին Դևիդ Ֆարաչին հայտնեց, որ «Դոկտոր Սթրենջը» չի լինի պատմություն, որը կներկայացնի Սթիվեն Սթրենջի ծագման մասին։
«Դոկտոր Սթրենջ»-ի սցենարը նրանց մոտ պահվել էր մի ամբողջ հավերժություն։ Դա Դոկտոր Սթրենջի ծագման մասին ստանդարտ պատմություն էր։ Գլխավոր չարագործը Բարոն Մորդոն էր։ Այդ ամենն այլևս չկա։ Marvel-ի նոր տարբերանիշն է՝ այլևս ոչ մի արմատներ։ Ամեն ինչ սկսվում է մեջտեղից։ Դոկտոր Սթրենջն արդեն հրաշագործ է դարձել։ Դա լրիվ նոր սցենար է։ Ջոն Սփեյթսը գրում է զրոյից առանց որևէ մեկի օգնության, առանց նախկինում եղած ուղղումների։ Նույնիսկ չի էլ դիպչում հին սցենարին ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ֆիլմի ռեժիսոր Սքոթ Դերիքսոնն իր Թվիթթերում տեղադրեց 1991 թվականի «Անսահմանության պատերազմ» կոմիքսի առաջին թողարկման նկարազարդումներից, որի նկարիչն է Ջորջ Փերեսը։ Այդ նկարում Սթիվեն Սթրենջը մեդիտացիա է անում։ Բացառված չէ, որ Դերիքսոնը ցանկանում է ֆիլմը կապել Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի «Վրիժառուները։ Անսահմանության պատերազմը» առաջին ֆիլմի հետ, որը դուրս կգա 2018, իսկ երկրորդը՝ 2019 թվակականներին ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 4-ին Դերիքսոնը Թվիթթերում գցեց 1986 թվականի «Դոկտոր Սթրենջ։ Շամբալայի միջով» (Doctor Strange: Into Shamballa) կոմիքսից մի նկար։ Գրքում պատմվում է, որ Ավագի հետ հանդիպումից 20 տարի անց Սթիվեն Սթրենջը վերադառնում է Հիմալայներ, որպեսզի հարգանքի տուրք մատուցի մահացած ուսուցչին։ Շուտով Սթիվենը բացահայտում է, որ վերջինս իրեն թողել է մի առեղծվածային նվեր։ Անհայտ է՝ կկապվի այդ կոմիքսը ֆիլմի հետ, թե ոչ ։ 2015 թվականի հունվարին The Wall Street Journal-ին տված հարցազրույցում Բենեդիկտ Քամբերբերը պատմեց, որ «Դոկտոր Սթրենջ» ֆիլմում կանդրադառնան աստրալային պրոյեկցիայի թեմային, ինչը կլինի կինոտիեզերքի նոր տարրը ։
2015 թվականի սեպտեմբերին «Գալակտիկայի պահապանները» ֆիլմի և դրա սիկվելի ռեժիսոր Ջեյմս Գանը պատմեց, որ նկարահանման խմբի մեծ մասը չեն կարող մասնակցել շարունակության աշխատանքների վրա, քանի որ նրանք զբաղված են լինելու «Դոկտոր Սթրենջով» ։ Ամսվա վերջում Ֆեյջը հայտնեց, որ եկող մի քանի ամսում կհայտարարվեն ֆիլմի քասթինքի մասին նորություններ ։