cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վարակիչ հիվանդություններ
Վարակիչ հիվանդությունների նախապատմությունը
Դեռ վաղուց մարդկությանը հայտնի են եղել զանգվածային տարածվածությամբ հիվանդություններ, որոնց անվանել են համատարած, համընդհանուր հիվանդություններ։ Հիվանդության արագ փոխանցումը կենդանուց կենդանուն և մարդուն, մարդուց մարդուն, ժողովրդի լայն զանգվածների վարակվելը հիմք են ծառայել այս հիվանդություններն անվանել «համաճարակներ»։ Շատերին բնորոշ բարձր մահացության պատճառով դրանք անվանվել են նաև «մահաճարակներ»։ Դարեր շարունակ մարդիկ վարակիչ հիվանդություններ կապում էին գերբնական ուժերի հետ, որը ժխտվեց միայն 16-րդ դարում հպավարակի մասին իտալացի գիտնական Զիրոլամո Ֆրակաստորոյի ուսմունքով։ «Վարակիչ հիվանդություններ» տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է 19-րդ դարում՝ կապված վեներական հիվանդությունների հետ։ Հետագայում այս տերմինի տակ համախմբվեցին նաև այլ հիվանդություններ, որոնց բնորոշ էր վարակելիությունը։ Վարակիչ հիվանդությունների իսկական բնույթը բացահայտելու գործում կարևոր նշանակություն ունեն Պաստյորի, Կոխի, Մեչնիկովի, Գամալեայի և այլոց աշխատանքները։
Վարակիչ հիվանդություններ տարածման աղբյուրները
Դեռ վաղուց մարդկությանը հայտնի են եղել զանգվածային տարածվածությամբ հիվանդություններ, որոնց անվանել են համատարած, համընդհանուր հիվանդություններ։ Հիվանդության արագ փոխանցումը կենդանուց կենդանուն և մարդուն, մարդուց մարդուն, ժողովրդի լայն զանգվածների վարակվելը հիմք են ծառայել այս հիվանդություններն անվանել «համաճարակներ»։ Շատերին բնորոշ բարձր մահացության պատճառով դրանք անվանվել են նաև «մահաճարակներ»։ Դարեր շարունակ մարդիկ վարակիչ հիվանդությունները կապում էին գերբնական ուժերի հետ, որը ժխտվեց միայն 16-րդ դարի հպավարակի մասին իտալացի գիտնական Զիրոլամո Ֆրակաստորոյի ուսմունքով։ Վարակիչ հիվանդություններ տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է 19-րդ դարում՝ կապված վեներական հիվանդությունների հետ։ Հետագայում այս տերմինի տակ համախմբվեցին նաև այլ հիվանդություններ, որոնց բնորոշ էր վարակելիությունը։ Ըստ հարուցչի՝ մարմին ներթափանցման ուղու վարակիչ հիվանդությունները բաժանվում են հետևյալ 5 հիմնական խմբերի. Որպեսզի տեղի ունենա վարակում, անհրաժեշտ է միաժամանակ մի քանի պայմանների առկայություն.
Վարակիչ հիվանդությունների փոխանցման և վարակի տեղադրության տեսակները
Վարակիչ հիվանդությունների իսկական բնույթը բացահայտելու գործում կարևոր նշանակություն ունեն Լ․ Պաստյորի, Ռ․ Կոխի, Ի․ Մեչնիկովի, Ն․ Գամալեայի և այլոց աշխատանքները։ Ըստ փոխանցման մեխանիզմի և վարակի տեղադրության վարակիչ հիվանդությունները բաժանվում են Երբեմն, կախված հիվանդության կլինիկական ձևերից, կարող են լինել առանձին շեղումներ, այսինքն որևէ հիվանդություն կարող է հանդես գալ ոչ բնորոշ փոխանցման մեխանիզմով և տեղակայմամբ։ Սովորաբար վարակիչ հիվանդությունների աղբյուր են հիվանդ մարդիկ կամ կենդանիները, ինչպես նաև առողջացածները, երբեմն էլ՝ առողջ վարակակիրները։ Բոլոր վարակիչ հիվանդություններին հատուկ են զարգացման որոշակի օրինաչափություններ։ Վարակիչ հիվանդություններին բնորոշ են հետևյալ պահերն ու շրջանները։ Վարակիչ հիվանդություններին բնորոշ է նաև հիվանդանալուց հետո տվյալ հիվանդության հանդեպ անընկալունակությունը։ ԽՍՀՄ-ում վարակիչ հիվանդությունների մի մասը (ժանտախտ, բնական ծաղիկ, մալարիա, բծավոր տիֆ, դիֆթերիա) վերացվել է, իսկ որոշ հիվանդություններ խիստ նվազել են։
Վարակիչ հիվանդությունների զարգացման օրինաչափությունները
Բոլոր վարակիչ հիվանդություններին հատուկ են զարգացման որոշակի օրինաչափություններ։ Վարակիչ հիվանդություններին բնորոշ են հետևյալ պահերն ու շրջանները։
Վարակման պահ և մանրէհարուցիչի մուտքը օրգանիզմ
Վարակման պահ և մանրէհարուցիչի մուտքը օրգանիզմ (տարբեր ուղիներով), որոնք կախված են հիվանդության բնույթից։
Գաղտնի շրջան
Գաղտնի (լատենտ) կամ ինկուբացիոն շրջան, որը հաշվվում է վարակի մուտքի պահից մինչև հիվանդության առաջին նշանների ի հայտ գալը։
Հիվանդության նախանշանների շրջան
Հիվանդության նախանշանների (պրոդրոմալ) շրջան, որն արտահայտվում է ընդհանուր թուլությամբ, ինքնազգացողության վատացմամբ, գլխացավով, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ և այլն։
Հիվանդության զարգացման շրջան
Հիվանդության զարգացման շրջան, որն ընթանում է տվյալ հիվանդությանը բնորոշ ախտաբանական երևույթների դրսևորմամբ։
Բուռն շրջան
Բուռն շրջան, երբ դրսևորվում են տվյալ հիվանդությանը բնորոշ բոլոր ախտանշանները։
Մարման շրջան
Մարման (հանգչման) շըրջան, որի ժամանակ ախտածին երևույթներն աստիճանաբար թուլանում են և վերանում։
Առողջացման շրջան
Առողջացման շրջան, որի տևողությունը կախված է օրգանիզմի ընդհանուր վիճակից և հատկություններից, հիվանդության ծանրության աստիճանից։ Վարակիչ հիվանդություններին բնորոշ է նաև հիվանդանալուց հետո տվյալ հիվանդության հանդեպ անընկալունակությունը։ ԽՍՀՄ-ում վարակիչ հիվանդությունների մի մասը (ժանտախտ, բնական ծաղիկ, մալարիա, բծավոր տիֆ, դիֆթերիա) վերացվել է, իսկ որոշ հիվանդություններ խիստ նվազել են։
Նշանները
Վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչներն ունեն ազդեցության մի շարք ընդհանուր կողմեր, որոնք դրսևորվում են որոշ ընդհանուր նշաններով.
Շոթա Միշվելիձե
Շոթա Միշվելիձե (შოთა მიშველიძე, ), վրացի ծանրորդ, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2018, 2023), 2017, 2021 և 2022 թվականների Աշխարհի առաջնությունության մրցանակակիր։
Վարակիչ հիվանդություններ
Տենդ
Վարակիչ հիվանդությունները սովորաբար ուղեկցվում են տենդով։ Տենդը մարմնի ընդհանուր պատասխան ռեակցիան է ախտահարմանը, որն արտահայտվում է մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ՝ 38°C–ից բարձր։ Տենդի ժամանակ խախտված է մարմնի ջերմարտադրության և ջերմատվության հավասարակշռությունը։ Սովորաբար 38 °C–ից բարձր ջերմաստիճանը, բացառությամբ ջերմային խանգարումների, վկայում է մարմնում որևէ վարակի առկայության մասին։ Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումը պաշտպանական ռեակցիա է վարակի նկատմամբ, քանի որ բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում մարմնի դիմադրողականությունը կտրուկ բարձրանում է։ Այդ պատճառով, եթե մարդը նորմալ է տանում մարմնի բարձր ջերմաստիճանը, կարիք չկա այն իջեցնել։ Սակայն 39 °C և բարձր ջերմաստիճանները կյանքին վտանգ են սպառնում։ 40 – 41 °C սկսվում է մարմնի սպիտակուցների բնափոխում։ Տենդի ժամանակ անոթազարկը և շնչառությունը հաճախանում են, կարող է լինել սարսուռ կամ դող։ Տուժածն ունենում է գլխապտույտ, գլխացավ։ Ուժեղանում է քրտնարտադրությունը (հնարավոր է հեղուկի մեծ քանակության կորուստ և ջրազրկման գարգացում)։ Մանկական տարիքում կարող են լինել տենդային ցնցումներ։ Տենդը կարող է ուղեկցվել գիտակցության տարբեր խանգարումներով։ Տենդը վտանգավոր է հատկապես.
Շոթա Միշվելիձե
Կենսագրություն
Շոթա Միշվելիձեն ծնվել է 1994 թվականին։ 2015 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է եկել մեծահասակների աշխարհի առաջնությունում, որտեղ մինչև 69 կգ քաշային կարգում զբաղեցրել է 26-րդ տեղը։
Վարակիչ հիվանդություններ
Առաջին օգնությունը
Վարակիչ հիվանդությունների ժամանակ առաջին օգնությունը չի կարող փոխարինել բժշկական օգնությանը, սակայն, ժամանակին ահագանգելով և նշված մի բանի քայլերը կատարելով, դուք կարող եք ավելի արդյունավետ դարձնել մասնագիտական օգնությունը, կանխարգելել վարակի հետագա տարածումը։
Շոթա Միշվելիձե
Կենսագրություն
2017 թվականին Անահայմում տեղի ունեցած Աշխարհի առաջնությունում 62 կգ քաշային կարգում վրացի մարզիկը նվաճել է բրոնզե մեդալ։
Վարակիչ հիվանդություններ
Պատվաստում
Պատվաստումը վարակիչ հիվանդություններից պաշտպանվելու ապահով միջոց է։ Այն իրենից ներկայացնում է հիվանդության սպանված կամ թուլացված հարուցիչների, երբեմն էլ՝ նրանց արտադրած թուլացված թույների ներմուծումը մարդու մարմին։ Դրա հետևանքով մարմնում արտադրվում են հակամարմիններ, որոնք հետագայում պայքարում են այդ վարակի դեմ։ Որոշ դեպքերում մարմին ներմուծվում են հարուցչի դեմ պատրաստի հակամարմիններ։ Պատվաստումը առաջին հերթին արդյունավետ է օդակաթիլային ճանապարհով փոխանցվող վարակների՝ տուբերկուլյոզի, դիֆթերիայի, կապույտ հազի, խոզուկի, կարմրուկի, ինչպես նաև պոլիոմիելիտի, փայտացման դեմ։ Այս հիվանդություններից խուսափելու համար, երեխայի ծնվելուց հետո, սահմանված ժամկետներում պետք է նրան պատվաստել՝ անկախ համաճարակային իրավիճակից։ Եթե երեխան ծնվել է ոչ հիվանդանոցային պայմաններում, անպայման կատարեք նրա կանխարգելիչ պատվաստումները՝ դիմելով տեղամասային մանկաբույժին։ Չի կարելի խուսափել պատվաստումներից, քանի որ շատ ավելի հեշտ է կանխել հիվանդությունը, քան հետագայում այն բուժել։ Իսկ որոշ դեպքերում (փայտացում, կատաղություն, պոլիոմիելիտ) պատվաստումը միակ արդյունավետ միջոցն է, քանի որ հիվանդության դրսևորումից հետո բուժումը գրեթե անհնար է։ Որովայնային տիֆի, հեպատիտ B-ի, ժանտախտի, խոլերայի, սիբիրյան խոցի, բրուցելյոզի և մի քանի այլ հիվանդությունների դեմ պատվաստումները կատարվում են համաճարակային ցուցմունքներով՝ վարակի աղբյուրի հայտնաբերման վայրերում։
Շոթա Միշվելիձե
Կենսագրություն
2018 թվականին Բուխարեստում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում Շոթան երկու վարժությունների հանրագումարով գրանցել 299 կգ արդյունք և դարձել է աշխարհամասի չեմպիոն ։
2019 թվականին Բաթումում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում վրացի մարզիկը հրում վարժությունում նվաճել է փոքր ոսկե մեդալ (156 կգ), սակայն երկու վարժությունների հանրագումարով մրցանակի չի արժանացել ։
Վարակիչ հիվանդություններ
Համաճարակաբանության
Հետևյալ աղյուսակում բերված են վարակիչ հիվանդությունները, որից ըստ տվյալների Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն 2002 թվականին մահացել են ավելի քան 100000 մարդ։ Մահացությունների թիվը աշխարհում, որի պատճառն է հանդիսանում վարակիչ հիվանդությունը
Շոթա Միշվելիձե
Կենսագրություն
2021 թվականի ապրիլին Մոսկվայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում մինչև 61 կգ քաշային կարգում Շոթան 290 կգ արդյունքով գրավել է եզրափակիչ երկրորդ տեղը և դարձել Եվրոպայի փոխչեմպիոն։ Պոկում վարժությունում նա կարողացել է 135 կգ արդյունքով նվաճել փոքր արծաթե մեդալ։
2021 թվականի դեկտեմբերին նա մասնակցել է Տաշքենդում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությանը։ Մինչև 61 կգ քաշային կարգում Շոթան 286 կգ քաշային երկու վարժությունների հանրագումարով դարձել է արծաթե մեդալակիր, բացի այդ «պոկում» և «հրում» վարժություններում նա փոքր արծաթե մեդալներ է նվաճել։
Վարակիչ հիվանդություններ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Շոթա Միշվելիձե
Կենսագրություն
2022 թվականի գարնանը Տիրանայում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում մինչև 67 կգ քաշային կարգում երկու վարժությունների հանրագումարում Շոթա Միշվելիձեն երկամարտի 307 կիլոգրամ արդյունքով արժանացել է արծաթե մեդալի։
2023 թվականի Երևանում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությունում Շոթան մինչև 61 կգ քաշային կարգում երկու վարժությունների հանրագումարում երկամարտի 298 կգ արդյունքով նվաճել է ոսկե մեդալ։ «Պոկում» վարժությունում նա նույնպես փոքր ոսկե մեդալ է նվաճել, իսկ «հրում» վարժությունում՝ փոքր արծաթե մեդալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:Քութայիս քաղաքում ծնվածներ
Մոցարտի տուն (Վիեննա)
Մոցարտի տուն (Mozarthaus Vienna), թանգարան Վիեննայում, որի շենքը 1784-1787 թվականներին եղել է Մոցարտի տունը։ Գտնվում է Վիեննայի Հին քաղաք կոչվող հատվածում՝ Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճարից ոչ հեռու։
Պատմություն
Տունը գտնվում է Դոմգասում։ Այն կառուցվել է 17-րդ դարում, ի սկզբանե եղել է երկհարկանի, վերակառուցվել է 1716 թվականին։ Մոցարտն այս շենքում սենյակներ է վարձակալել 1784 թվականին։ Այդ ժամանակ տունը հայտնի էր որպես Կամեսինայի տուն՝ ի պատիվ այն ընտանիքի, որի սեփականությունն էր համարվում 1720 թվականից։ Դեպի Schulerstraße նայող տան բնօրինակի մուտքը (որը Մոցարտն է օգտագործել) փակվել է, քանի որ այդ հատվածում խանութի համար սենյակ է կառուցվել։ Այժմ տան մուտքը շենքի թիկունքից է։
1941 թվականին՝ Մոցարտի մահվան 150-ամյա տարելիցին, նրա բնակության նախկին սենյակները բացվել են հանրության համար «Թագավորական գերմանական մոցարտյան շաբաթ» ծրագրի շրջանակներում, ազգային սոցիալիստական միջոցառում՝ նախատեսված պատվելու Մոցարտին «որպես տիպիկ գերմանացի» կոմպոզիտոր (ի տարբերություն իր պոլիգլոտ ապրելակերպի)։ 1945 թվականին ցուցահանդեսի կազմակերպումը ստանձնել է Վիեննայի թանգարանը։
2004 թվականին Վիեննայի Wien Holding ընկերությունը ստանձնել է Մոցարտի տան ընդհանուր վերանորոգման աշխատանքները և այն վերաձևափոխել է այցելուների համար։ Այս ամենը իրականացվել է նախքան 2006 թվականին Մոցարտի ծննդյան 250-ամյակի միջոցառումների մեկնարկը ։ Շինվերանորոգման աշխատանքներից հետո ամբողջ շենքը (այդ թվում` ընդլայնված նկուղը) դարձել է կոմպոզիտորի կյանքին և գործունեությանը նվիրված կենտրոն, որը ներառում է նաև այն սենյակները, որոնք Մոցարտն է զբաղեցրել։ Այս գործընթացը վերահսկել է Վիեննայի թանգարանը։
Մոցարտի տունը ներկայացնում է տեղեկատվություն կոմպոզիտորի մասին պատմական ցուցանմուշների, ձայնա-տեսային սարքերի միջոցով, իսկ նկուղային հարկում համերգային դահլիճն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ Կատեգորիա:Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ
Հիսուս (այլ կիրառումներ)
Հիսուս, կարող է վերաբերել՝
Հիրիճ (այլ կիրառումներ)
Հիրիճ, կարող է վերաբերել՝
Հյուսիս (այլ կիրառումներ)
Հյուսիս, կարող է վերաբերել՝
Հղիություն (այլ կիրառումներ)
Հղիություն, կարող է վերաբերել՝
Բենիտո Մուսոլինի
Բենիտո Ամիլկարե Անդրեա Մուսոլինի (Benito Amilcare Andrea Mussolini, ), իտալացի քաղաքական գործիչ և լրագրող, ով ղեկավարում էր Նացիոնալ Ֆաշիստական կուսակցությունը (Partito Nazionale Fascista, PNF): Նա կառավարում էր Իտալիան, որպես վարչապետ 1922 թվականից մինչև 1943 թվականը։ Նա սահմանադրականորեն կառավարել է երկիրը մինչև 1925 թվականը, երբ վերացրել է կեղծ դեմոկրատիան և հաստատել է դիկտատուրա։
Ճանաչված լինելով որպես  Դուչե (առաջնորդ)` Մուսոլինի իտալական Ֆաշիզմի հեղինակն էր։ 1912 թվականին Մուսոլինին  եղել է Իտալիայի սոցիալիստական կուսակցություն Ազգալին Վարչության առաջատար անդամներից մեկը, սակայն նրան հեռացրել են կուսակությունից, քանի որ վերջինս քարոզում էր ռազմական միջամտություն Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին` հակառակվելով իր կուսակցության գաղափարախոսությանը։ Մուսսոլինին ծառայել է Իտալական արքայական բանակում պատերազմի տարիներին մինչև 1917 թվականը, երբ նա վիրավորվեց և ազատվեց ծառայությունից։ Մուսսոլինին սկսեց քննադատել Իտալիայի սոցիալիստական կուսակցությանը և նրա հայացքը այժմ ուղղված էր ազգայնականությանը սոցիալիզմի փոխարեն և ավելի ուշ նա ստեղծեց ֆաշիստական շարժումը։ Հաջրդող մայիսին Հռոմում 1922 թվականի հոկտեմբերին Մուսոլինին դարձավ Իտալիայի ամենաերտասարդ վարչապետը մինչև 2014 թվականը, երբ վարչապետ դարձավ Մատեո Ռենցին։ Հեռացնելով իր քաղաքական հակառակորդներին իր գաղտնի ոստիկանության և հակաօրինական գործադուլների միջոցով` Մուսոլինին և իր հետևորդները կենտրոնացրեցին իրենց իշխանությունը մի շարք նոր օրենքների ընդունման շնորհիվ, որոնք ազգը դարձրին միակուսակցական դիկտատուրա։ Հինգ տարվա ընթացքում Մուսոլինին հաստատեց դիկտատուրական իշխանություն թե՛ օրինական, թե՛ արտակարգ միջոցների կիրառման միջոցով և ձգտեց ստեղծել տոտալիտար պետություն։ 1929 թվականին Մուսոլինին ստորագրեց Լաթերանյան համաձայնագիրը Վատիկանին` վերջ դրեց տասամյակներ տևած հակամարտությանը Իտալական պետության և Վատիկանի միջև` ճանաչեով վերջինիս անկախությունը։
Վարել է ռազմատենչ քաղաքականություն։ Դաշնակցում էր Գերմանիայի և Ճապոնիայի հետ։ Երկրորդ աշխարհամարտում (1939-1945 թթ.) փորձել է վերականգնել «Հռոմեական տերության փառքը», սակայն ձախողվել է։ 1943 թվականին հեռացվել է իշխանությունից, իսկ հետո կնոջ հետ մահապատժի ենթարկվել ժողովրդի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի առաջնորդներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Իտալիայի մարշալներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Ֆաշիստ առաջնորդներ Կատեգորիա:Լոզանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իտալացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Սաբե
Սաբե (საბე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 500 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 13 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 122 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խարագաուլի շրջան
Բերդ (քաղաք)
Բերդ, քաղաք Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում։
Անվանում
Բերդը իր անունը ստացել է տեղական ամրոցից (Ցլիկ Ամրամի բերդից)։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Տավուշ գետի ձախ ափին, հեռավորությունը Երևանից 202 կմ է։ Շրջապատված է ոչ բարձր սարերով։ Մարզկենտրոն Իջևան քաղաքից հեռու է 54 կմ  դեպի արևելք։
Պատմամշակութային կառույցներ
Բերդ քաղաքը և հարակից տարածքները հարուստ են պատմամշակութային հուշարձաններով։ Այստեղ են գտնվում բազմաթիվ բերդեր, վանական համալիրներ, եկեղեցիներ, գյուղատեղիներ, հին գերեզմանոցներ և այլն ։
2002 թվականի դրությամբ Բերդ քաղաքում պետության կողմից հաշվառվել և ներառվել են պետության կողմից պաշտպանվող հուշարձանների ցանկում 57 անուն հուշարձան ։
Տավուշի բերդ
Բերդ քաղաքի ծայրամասում է գտնվում Տավուշի բերդը, որը երբեմն անվանում են Ցլիկ Ամրամի բերդ։ Տավուշի բերդի հիմնադրման թվականն անհայտ է։ 10-րդ դարի սկզբին այն եղել է Աշոտ Երկաթի փոխարքաների նստավայր (հիմնականում Ցլիկ Ամրամի)։ 10-11-դարերում ամրոցը անցել է լոռեցի Կյուրիկյաններին։
Բնակչություն
Բերդի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բերդում զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը։ Բնակչությունը զբաղվում է նաև անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ, այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, ծխախոտի և կարտոֆիլի մշակությամբ։
Կրթություն
Գործում են նախադպրոցական հաստատություն, 4 հանրակրթական գեղարվեստի և մարզական դպրոցներ, «Ալիք» համալսարանի մասնաճյուղը, պետական քոլեջ, պատմական թանգարան, գրադարաններ, մշակույթի տուն և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բերդ (քաղաք) Կատեգորիա:898 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:898 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ցեզիումի կարբոնատ
Ցեզիումի կարբոնատ, ալկալիական մետաղ ցեզիումի և ածխաթթվի աղը՝ Cs2CO3 քիմիական բանաձևով։ Անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Ցեզիումի կարբոնատը իրենից ներկայացնում է անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ, որոնք հալվում են ոչ թե քայքայման միջոցով, այլ CO2 ավելցուկից։ Իր բաղադրության մեջ ցեզիումի կարբոնատը պարունակում է քվարց, ապակի և այլ խեցեգործական նյութեր (Al2O3, ZrO2, BeO և այլն)։
Շատ լավ է լուծվում ջրում՝ առաջացնելով հիմնաաղային ռեակցիա։
Ցածր ջերմաստիճաններում առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ․ Cs2CO3•8H2O (-32°С), Cs2CO3•5H2O (-18°С), Cs2CO3•3H2O (-15,6°С)։ Կարող է առաջացնել կրկնակի բյուրեղահիդրատներ․ 2Cs2CO3•7H2O, Cs2CO3•1,5H2O, 3Cs2CO3•10H2O, ինչպես նաև սոլավատներ Cs2CO3•nCH3OH, Cs2CO3•H2O2։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցեզիումի միացություններ Կատեգորիա:Կարբոնատներ
Սուրբ Վարդան եկեղեցի (Կուքի)
Սուրբ Վարդան եկեղեցի (կամ Սուրբ Նահատակաց եկեղեցի), Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանի (պատմական Ճահուկ գավառի) Կուքի (այժմ՝ Կուքու) գյուղում, Հազարաբյուրաց վանքից 2-2,5 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Ճարտարապետություն
Եկեղեցին կառուցվել է 10-12-րդ դարերում սրբատաշ քարից։ 16 և 17-րդ դարերում վերանորոգվել է։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան և հարավային ճակատներում։ Աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Կա ավանդատների մեկ զույգ։ Եկեղեցին ունեցել է մի քանի շինություններ, որոնք այժմ ավերված են։ Կան նաև 16-17-րդ դարերի մի քանի խաչքարեր։ Դեռ 1980-ականներին եկեղեցին հիմնականում քայքայված էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ վ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Lifestyle (երգ)
«Lifestyle», ամերիկյան Rich Gang խմբի երգը, որը կատարում են ամերիկացի ռեփերներ Յանգ Թագը և Rich Homie Quan-ը։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի հունիսի 5-ին՝ Cash Money Records և Republic Records լեյբլների կողմից։ Երգը գրվել է Birdman-ի, Յանգ Թագի, Rich Homie Quan-ի և London on da Track-ի կողմից, վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է ։
Քննադատների արձագանքներ
«Pitchfork Media» օնլայն հրատարակչության կազմած 2014 թվականի լավագույն 100 երգերի ցանկում, «Lifestyle» երգը զբաղեցրել է 69-րդ հորիզոնականը ։ «Complex» ամսագիրը երգին տվել է 2-րդ հորիզոնականը 2014-ի 50 լավագույն երգերի ցանկում ։ «Lifestyle»-ը զբաղեցրել է 5-րդ հորիզոնականը «Billboard» ամսագրի կազմած 2014 թվականի լավագույն 10 ռեփ երգերի ցանկում ։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Բի Էլ Բին, թողարկվել է 2014 թվականի հունիսի 30-ին ։
Ռեմիքսներ
2014 թվականի օգոստոսին ամերիկացի ռեփեր Լիլ Բուսին թողարկել է «Lifestyle» երգի իր ռեմիքս տարբերակը ։ Նույն տարվա սեպտեմբերին R&B երգիչ Ջեքիսը թողարկել է իր ռեմիքսը տարբերակն ու դրա տեսահոլովակը, իսկ հոկտեմբերին մեկ այլ ռեմիքս է ներկայացրել նաև ռեփեր Վակա Ֆլոկա Ֆլեյմը ։
Կաիս Սաիդ
Կաիս Սաիդ (قيس سعيد‎, ), թունիսցի իրավաբան, քաղաքական և պետական ​​գործիչ, 2019 թվականի հոկտեմբերի 23-ից ի վեր Թունիսի նախագահը։
Տիրապետում է ֆրանսերենին ։ Մամուլում, դեռ նախագահ ընտրվելուց առաջ, ստացել էր «Ռոբոկոպ» մականունը՝ հատուկ դիմախաղերի և բառապաշարի, ինչպես նաև էմոցիոնալ զսպվածության պատճառով։ 2013 թվականին Սաիդի մասնակցությամբ տեսահոլովակը միանգամից տարածվեց համացանցում։ Տեսանյութում նա հեռուստատեսային ստուդիայում նկարահանումների ժամանակ տեղի ունեցող երկրաշարժի ժամանակ լիակատար հանգստություն էր պահպանում ։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1958 թվականի փետրվարի 22-ին Թունիս քաղաքում միջին խավի ընտանիքում ։
Գիտական ​​կարիերա
Նա ստացել է խորը մասնագիտացմամբ դիպլոմ Թունիսի համալսարանի իրավունքի և քաղաքագիտության ֆակուլտետից Հանրային միջազգային իրավունք մասնագիտացմամբ, ավարտել է Թունիսի Սահմանադրական իրավունքի միջազգային ակադեմիան և Մարդասիրական իրավունքի միջազգային ինստիտուտը Սան Ռեմոյում։ 1986 թվականին սկսել է դասավանդել Սուսի համալսարանի իրավագիտության, տնտեսագիտության և քաղաքագիտության ֆակուլտետում, 1999 թվականից դասավանդել է Թունիսի համալսարանի իրավագիտության, քաղաքական և սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետում։ 1994-1999 թվականներին ղեկավարել է Սուսի համալսարանի իրավագիտության, տնտեսագիտության և քաղաքագիտության ֆակուլտետի հանրային իրավունքի բաժինը, 1997 թվականից հանդիսանում է Սահմանադրական իրավունքի միջազգային ակադեմիայի գիտական ​​խորհրդի և կառավարող խորհրդի անդամ, 1997 թվականից՝  Թունիսի սահմանադրական իրավունքի հանուն ժողովրդավարության կենտրոնի նախագահ։
Առաջիններից մեկը, ով դատապարտեց ՝ 2011 թվականի հունվարի 14-ը՝ Բեն Ալիի և վարչապետ Մուհամեդ Գանուշի Թունիսից հապճեպ հեռանալու օրը։ Վեջինս հայտարարեց նախագահի լիազորությունների իր ժամանակավոր ստանձնման մասին։
2011 թվականի հեղափոխությունից հետո նա միացել է նոր սահմանադրության նախագծի նախապատրաստման փորձագիտական ​​հանձնաժողովին ։
2011 թվականից ի վեր նա հայտնի է դարձել բազմաթիվ ռադիո և հեռուստատեսային ելույթներով՝ որպես փորձագետ, ով հրավիրվել է իր կարծիքը հայտնելու սահմանադրական իրավունքի կամ այլ հարցերի վերաբերյալ։ Նա ակտիվորեն բարձրաձայնեց 2014 թվականի հունվարին ընդունված սահմանադրության մշակման ընթացքում Թունիսի ժողովրդավարության առաջին քայլերի մասին։
2019 թվականի նախագահական ընտրություններ
92-ամյա նախագահ Էսեբսիի մահից հետո, ով իր մահկանցուն կնքեց 2019 թվականի հուլիսի 25-ին` նախագահական հնգամյա ժամկետի ավարտից 5 ամիս առաջ, Թունիսում հաջորդ նախագահական ընտրությունները տեղափոխվեցին նոյեմբերի 17-սեպտեմբերի 15 առաջին փուլով և նոյեմբերի 24-հոկտեմբերի 13՝ երկրորդ փուլով։
Սեպտեմբերի 2-ին Կաիս Սաիդը սկսեց իր նախընտրական քարոզարշավը Մանուբա նահանգի Մանուբա քաղաքում՝ «Ժողովրդի կամքը» կարգախոսի ներքո քաղաքացիների հետ բաց հանդիպումներ անցկացնելով։ Նրա ծրագիրը ներառում էր մի շարք օրենքներում փոփոխություններ կատարելու միջոցով քաղաքական և վարչական իշխանության ապակենտրոնացման նոր տեսլական։ Նա նաև հայտարարեց, որ օրենսդրական նախաձեռնություններ է առաջարկելու բնապահպանության, գյուղատնտեսության, կրթության ոլորտներում ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 15-ին նախագահական ընտրությունների առաջին փուլի արդյունքներով, որին Սաիդը մասնակցեց որպես անկախ թեկնածու, նա անսպասելիորեն գրանցեց լավագույն արդյունքը (18,8%) և «Թունիսի սիրտ» կուսակցության ներկայացուցչի Նաբիլ Կարույի (15,7%) հետ անցավ երկրորդ փուլ։ Այդ ժամանակ Սաիդը արտասովոր քաղաքական գործչի համբավ էր ձեռք բերել. նա հրաժարվեց բյուջետային միջոցներով իր քարոզարշավը ֆինանսավորել, թեև օրինական իրավունք ուներ դրանց նկատմամբ։ Իր ընտանիքի անդամների օգնությամբ հավաքեց 10,000 դինար (մոտ 3,000 եվրո) երաշխիքային ավանդ, որն անհրաժեշտ էր թեկնածության առաջադրման նպատակով գրանցման համար։ Որոշ դիտորդներ նրա պահպանողական հայացքները գնահատում են որպես սալաֆիստական, և նրա հաջողությունը հաճախ վերագրում են երկրի ավանդական քաղաքական դասի նկատմամբ ունեցած հասարակության հիասթափությամբ ։
Նորընտիր նախագահի փոքր թիմում ընդգրկվել է հայտնի ձախակողմյան համոզմունքներով Ռիդ Մեքկին, իսկ Սաիդի ծրագրի կարևորագույն կետերից մեկը Թունիսի քաղաքական համակարգի արմատական ​​փոփոխությունն է։ Նա առաջարկում է հրաժարվել Ազգային խորհրդարանի ուղիղ ընտրություններից՝ անցնելով եռաստիճան ժողովրդավարական մոդելի, որտեղ ուղղակիորեն ընտրվում են միայն քաղաքային իշխանությունների տեղակալները, ընդ որում՝ ընտրողների կողմից նրանց անձնական որակների գնահատմամբ, այլ ոչ թե կոնկրետ քաղաքական կուսակցությանը պատկանելու փաստով։ Այս համակարգում մունիցիպալ պատգամավորները պետք է կազմեն նահանգային խորհրդարաններ, նրանք էլ իրենց հերթին խորհրդարանականներին առաջադրում են որպես պատգամավոր ազգային մակարդակով։ Այնուամենայնիվ, այս տեսակի հիմնարար սահմանադրական բարեփոխումները պետք է հաստատվեն գործող խորհրդարանի երկու երրորդի կողմից՝ Թունիսի Ժողովրդական ներկայացուցիչների ասամբլեայի կողմից, որում կուսակցություններից ոչ մեկը չի ստացել մանդատների բացարձակ մեծամասնությունը 2019 թվականի հոկտեմբերի 6-ի ընտրություններում ։
Սեպտեմբերի 20-ին Իսլամիստական ​​Վերածնունդ կուսակցությունը հայտարարեց նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում Սաիդի թեկնածությանը սատարելու մասին ։
2019 թվականի հոկտեմբերի 4-ին ընտրական հանձնաժողովը հայտարարեց նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում Կաիս Սաիդի հաղթանակի մասին։ Պաշտոնական տվյալներով՝ նրան աջակցել է ընտրողների 72,71 %-ը՝ 55 % մասնակցությամբ։ Նաբիլ Կարուին ընդունել է իր պարտությունը. Sigma սոցիոլոգիական ծառայության անցկացրած հարցման համաձայն՝ 18-25 տարեկան տարիքային խմբի ընտրողների շրջանում Սաիդի օգտին քվեարկել է մոտ 90%-ը, իսկ 60-ից բարձր տարիքի խմբում՝ 49,2%-ը։ «The Daily Telegraph»-ը հրապարակել է փորձագետների կարծիքները, ըստ որոնց՝ կուսակցության բացակայությունն ու լավ ֆինանսավորվող նախընտրական արշավը նպաստել են ազնիվ և անկաշառ մարդու կերպարի ստեղծմանը, որն ունակ է արդյունավետ իրականացնել հակակոռուպցիոն ծրագիր։ Արտաքին քաղաքականության մեջ Թունիսի հարևանները՝ Ալժիրը և Լիբիան, հայտարարվեցին նոր նախագահի առաջնահերթություններ, իսկ ընտրությունների ժամանակ Արևմուտքի հետ ապագա հարաբերությունների բնույթը մնաց անհասկանալի ։
Երկրի ղեկավար
Սաիդը Թունիսի նախագահի պաշտոնը ստանձնել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։ Նա երկրի առաջին նախագահն է, ով ծնվել է Թունիսի անկախության հռչակումից հետո։
2019 թվականի նոյեմբերի 15-ին Սաիդը հանձնարարեց Վերածննդի կուսակցության ներկայացուցիչ վաթսունամյա ինժեներ և գյուղատնտես Հաբիբ Ջեմլիին ձևավորել կառավարություն, ով շատ հայտնի չէ քաղաքական շրջանակներում ։
2020 թվականի հունվարի 6-ին Ազատ սահմանադրական կուսակցությունը դատապարտեց նախագահ Սաիդի լռությունը 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի հայտարարությունից հետո՝ Ֆաիզ Սարաջի գլխավորած Լիբիայի Ազգային համաձայնության կառավարությանն աջակցելու վերաբերյալ ձեռք բերված պայմանավորվածության մասին։ Բացի այդ, հայտնի է դարձել դեկտեմբերի 25-ին Էրդողանի Թունիս կատարած գաղտնի այցի մասին։ Ըստ այս աշխարհիկ կուսակցության՝ թուրքական զորքերի մուտքը Լիբիա, որը թաղված է քաղաքացիական պատերազմով, վտանգ է ներկայացնում Թունիսի համար, քանի որ ռազմական գործողությունները կարող են տարածվել նրա տարածք ։
Հովհաննես Մուրադյան (այլ կիրառումներ)
Հովհաննես Մուրադյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Կաիս Սաիդ
Երկրի ղեկավար
2020 թվականի հունվարի 10-ին խորհրդարանը չհաստատեց Գեմլիի ձևավորած կառավարության կազմը («կողմ» քվեարկեց 72 պատգամավոր, «դեմ»՝ 139) ։
2020 թվականի հունվարի 20-ին Սաիդը նոր կառավարության ձևավորումը վստահեց ֆինանսների նախկին նախարար Էլիաս Ֆահֆահին ։ Սաիդը հանդիպում է Իտալիայի նախագահ Սերջիո Մատարելլայի հետ։
2020 թվականի փետրվարի 27-ին խորհրդարանը ձայների մեծամասնությամբ՝ 129 կողմ, 77 դեմ, 1 ձեռնպահ քվեարկեց Ֆահֆահի կառավարությանը վստահության օգտին ։
2020 թվականի հուլիսի 15-ին վարչապետը Սաիդի խնդրանքով հրաժարական տվեց այն բանից հետո, երբ խորհրդարանը անվստահություն հայտնեց կառավարությանը ։
2020 թվականի հուլիսի 25-ին Սաիդը ներքին գործերի նախարար Հիշամ Մաշիշիին հանձնարարեց ձևավորել նոր կառավարություն ։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 2-ին խորհրդարանը հաստատեց կառավարության նոր կազմը, և Մաշիշին ստանձնեց վարչապետի պաշտոնը ։
2021 թվականի ապրիլին Սաիդը եռօրյա պաշտոնական այցով մեկնել է Եգիպտոս ։
2021 թվականի հունիսի 16-ին և 17-ին նա այցով գտնվում էր Իտալիայում՝ բանակցություններ վարելով նախագահ Մատարելլայի և վարչապետ Մարիո Դրագիի հետ ։
Արտակարգ իրավիճակների լիազորությունների ընդունում
2021 թվականի հուլիսի 25-ին Իսլամիստական ​​Վերածնունդ կուսակցության քաղաքականության դեմ մեկօրյա փողոցային ցույցերից հետո Սաիդը հեռուստատեսային ելույթում հայտարարեց Սահմանադրության 80-րդ հոդվածի հիման վրա իր որոշումը՝ «հանուն Թունիսի, պետության և Թունիսի ժողովրդի փրկության»՝ վարչապետ Հիշամ Մաշիշիին պաշտոնանկ անելու և ամբողջ գործադիր իշխանությունը իր ձեռքում կենտրոնացնելու, ինչպես նաև խորհրդարանի աշխատանքը մեկ ամսով կասեցնելու մասին (ինչպես պարզաբանեց Սաիդը՝ ի պատասխան իր կողմնակիցների փողոցային ցույցերի՝ պահանջելով խորհրդարանի ցրում, Սահմանադրությունը նրան նման իրավունք չի տալիս)։ Վերածնունդ կուսակցությունը դատապարտել է նախագահի գործողությունները՝ դրանք անվանելով պետական ​​հեղաշրջում։ Վերլուծաբանները իրադարձությունները բացատրում են երկրում կրկնակի տնտեսական և սանիտարական ճգնաժամով. COVID-19 համաճարակի ֆոնին (12 միլիոն բնակչություն ունեցող Թունիսում մահացել է 18,000 մարդ, ինչի արդյունքում կորոնավիրուսային վարակից մահացության մակարդակը այստեղ ամենաբարձրներից մեկն է աշխարհում) քաղաքական ճգնաժամ առաջացավ նախագահ Սաիդի և խորհրդարանի նախագահ Ռաշիդ Ալ-Գանուշիի, Վերածնունդ կուսակցության առաջնորդի առճակատման պատճառով ։ Գործազրկության պաշտոնական մակարդակը կազմում է 18%, սակայն մամուլում և սոցիալական ցանցերում պնդումներ կան, որ իրական թիվը մոտ 40% է։ 2014-2015 թվականներին Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության կողմից Սիրիայի մարտերին մասնակցել է մոտ 8 հազար թունիսցի ։
Հուլիսի 26-ին խորհրդարանի շենքը շրջափակած բանակային ստորաբաժանումները թույլ չտվեցին Ալ-Գանուշիին հասնել իր աշխատավայր, և շենքի դիմացի հրապարակում սկսվեց բախում նախագահի և խորհրդարանի կողմնակիցների միջև։ Նույն օրը Սաիդը հայտարարեց պաշտպանության նախարար Բրահիմ Բարթագի և կառավարության խոսնակ Հասնա Բեն Սլիմանին արդարադատության ժամանակավոր նախարարի պաշտոնից ազատվելու մասին ։
Հուլիսի 27-ին Սաիդը մեկ ամսով պարետային ժամ մտցրեց երեկոյան ժամը 19-ից մինչև առավոտյան 6-ը և արգելեց հավաքները հասարակական վայրերում, որտեղ երեքից ավելի մասնակիցներ կային ։
Հուլիսի 29-ին նախագահը ներքին գործերի նախարար նշանակեց իր ազգային անվտանգության խորհրդական Ռիդհու Գարսալաուիին, իսկ նախօրեին նա հայտարարեց, որ 460 ձեռնարկատերեր նախագահ Բեն Ալիի վարչակարգի օրոք կոռուպցիայի հետաքննության հանձնաժողովի կողմից կասկածվում են պետական ​​միջոցների յուրացման մեջ և պետք է գանձարան վերադարձվի 4 միլիարդ եվրո ։
Հուլիսի 31-ին միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները, այդ թվում՝ Human Rights Watch-ը, հայտնել են Վերածննդի կուսակցության մի քանի պատգամավորների, ինչպես նաև անկախ պատգամավոր Յացին Այարիի ձերբակալության մասին, որոնց նկատմամբ 2018 թվականին, Facebook-ում բանակի մասին քննադատական ​​նյութի հրապարակումից հետո, զինվորական դատարանը երկու ամսով կալանքի որոշում է կայացրել (այն չիրականացվեց Այարիի պատգամավորական անձեռնմխելիության պատճառով) ։
Օգոստոսի 28-ին «Amnesty International»-ը նախագահ Սաիդին կոչ արեց վերացնել Թունիսի որոշ կատեգորիաների քաղաքացիների համար արտերկիր մեկնելու արգելքը՝ այդ միջոցը համարելով անօրինական։ Պաշտոնապես արգելքը դրված է միայն խորհրդարանի անդամների համար հատուկ իրավիճակի ժամանակաշրջանի համար, սակայն իրավապաշտպանների կարծիքով՝ գործնականում այն ​​կամայականորեն կիրառվում է այլ անձանց, օրինակ՝ ձեռնարկատերերի նկատմամբ ։
2021 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Սաիդը հրամանագրով ընդլայնեց իր օրենսդիր և գործադիր լիազորությունները՝ ապահովելով պետության ղեկավարի իրավունքը, կառավարության հաստատումից հետո հրամանագրերով հաստատելու օրինագծերը և կաբինետը հաշվետու դարձնելով նախագահության ինստիտուտին և ոչ թե խորհրդարանին ։ Միաժամանակ նա լուծարել է 2014 թվականին ստեղծված սահմանադրական վերահսկողության մարմինը ։
2021 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Սաիդը հրամայեց ձևավորել Նաջլա Բուդենի կառավարությունը ։
Հոկտեմբերի 11-ին նախագահական հրամանագրով հաստատված Բուդենի կառավարությունը երդվեց, և վերջինս դարձավ Թունիսի պատմության մեջ առաջին կինը, ով զբաղեցրեց վարչապետի պաշտոնը։ Նոր կաբինետում ընդգրկված է 29 նախարար, որոնցից առնվազն 9-ը կանայք են։ Վերածնունդ կուսակցությունը հակասահմանադրական է անվանել կառավարության նշանակման կարգը ։
Բարեփոխումների նախապատրաստական աշխատանքներ
2022 թվականի հունվարի 1-ին Թունիսում սկսվեց առցանց «ժողովրդական հարցում» (երկրի բնակչության երկու երրորդը ունեն համացանցին հասանելիություն), որի արդյունքում պետք է մշակվեն Սահմանադրության փոփոխություններ և ընտրական նոր օրենք։ Հանրաքվեով հաստատվելու դեպքում նոր խորհրդարանի ընտրությունները պետք է տեղի ունենային 2022 թվականի դեկտեմբերին։ Ըստ «Gallup»-ի սոցիոլոգիական հետազոտության՝ բնակչության 76%-ը պաշտպանում է նախագահ Սաիդի քաղաքականությունը, իսկ ամենահայտնի քաղաքական ուժը, որի աջակցության մակարդակը մոտ 70% է, Ազատ Դեստուրյան կուսակցությունն է ։
2022 թվականի փետրվարի 6-ին Կաիս Սաիդը հայտարարեց Մագիստրատուրայի բարձրագույն խորհրդի լուծարման մասին, որը պատասխանատու էր դատավորների նշանակման և դատական ​​համակարգի բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Նախագահը մեղադրանքներ է առաջադրել ՀՔԾ-ին կողմնակալության և մասնավոր շահերի սպասարկման մեջ ։
2023 թվականի հունվարի 29-ին տեղի ունեցավ խորհրդարանական ընտրությունների երկրորդ փուլը, որին մասնակցությունը կազմեց 11% (2022 թվականի դեկտեմբերի առաջին փուլում մասնակցությունը եղել է մոտ 8,8%) ։
Տեսակետներ
2019 թվականի հոկտեմբերին «Ալ Ջազիրան» հաղորդել է, որ Սաիդը մահապատժի կողմնակից է (Թունիսում գործում է մորատորիում), անհանդուրժող է ԼԳԲՏ մարդկանց նկատմամբ և դեմ է տղամարդկանց և կանանց ժառանգական հավասար իրավունքներին (ըստ իսլամական օրենքի՝ դուստրը ժառանգում է տղա ժառանգից 2 անգամ պակաս) ։ Նախագահ Էսսեբսին առաջարկեց բարեփոխել իրավահաջորդության օրենքները։
Նա դեմ է Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը՝ հեռուստաբանավեճի ժամանակ այս ուղղությամբ ցանկացած նախաձեռնություն որակելով դավաճանություն։
Անձնական կյանք
Կաիս Սաիդն ամուսնացած է դատավոր Իքրաֆ Չեբիլի հետ։ Իքրաֆը նշանավոր դեր չի խաղացել ամուսնու նախագահական կյանքում ։
Զույգն ունի երեք երեխա՝ որդի Ամրուն (عمرو‎) և երկու դուստր՝ Սառան (سارة‎) և Մունան (منى):
Բոնբոնիերկա
Բոնբոնիերկա (bonbonnière — կոնֆետների տուփ, bonbon — կոնֆետ), փոքրիկ, գեղեցիկ փաթեթավորված տուփ կամ պարկ կոնֆետների համար։
Արդիականություն
Այժմյան բոնբոնիերկաների տուփերի վրա նշվում են մի քանի տվյալներ՝ արտադրող ընկերության անվանումը, գործարանը, արտադրման տարեթիվը, գինը, քաշը։ Բոնբոնիերկաները հաճախ դառնում են հավաքածուներ, քանի որ տեղեկություն են տալիս հրուշակեղենի արտադրության պատմության մասին։
Հարսանեկան բոնբոնիերկաներ
Շնորհիվ հին եվրոպական հարսանեկան սովորույթների՝ բոնբոնիերկաները տրվում էին ներկա հյուրերին, որպես շնորհակալության նշան։ Հաճախ դրանց ներսում լինում էին հնարավոր բոլոր քաղցրեղենները՝ կոնֆետներ, շոկոլադ, մարմելադ։ Երբեմն քաղցրեղենի հետ հյուրերին նաև փոքրիկ հուշանվերներ են տալիս։ Յուրաքանչյուր հարսանեկան բոնբոնիերկա պարունակում է հինգ կոնֆետ, որոնք խորհրդանշում են առողջություն, երկար կյանք, ուրախություն, հաջողություն և բարեկեցություն։ Բոնբոնիերկաները զարդարում են գունավոր նկարազարդ թղթերով, տարբեր դեկորացիաներով։ Դրանք ընդունված է բաժանել հյուրերին հարսանիքի վերջում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոնֆետ
Ջիլիան Անդերսոնի մրցանակներ և անվանակարգեր
Ջիլիան Անդերսոնի մրցանակներ և անվանակարգեր ցանկը ներկայացնում է ամերիկացի դերասանուհի Ջիլիան Անդերսոնի ստացած մրցանակները և այն անվանակարգերը, որոնց ներկայացվել է։
Անդերսոնը, ով քննադատների ճանաչմանն է արժանացել որպես «Գաղտնի նյութեր» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհի Դանա Սկալլայի դերակատարուհի, հանդիսանում է Primetime Emmy Award մրցանակակիր դերասանուհի։ Նա «Էմմի» մրցանակի արժանացել է որպես «Լավագույն դերասանուհի դրամատիկական սերիալում» 1997 թվականին և այդ դերի համար անվանակարգվել է ևս երեք անգամ։ Նույն մրցանակին անվանակարգվել է նաև 2006 թվականին, որպես «Ականավոր առաջատար դերասանուհի մինի-սերիալում կամ կինոյում»՝ «Սառը տուն» ֆիլմի համար։ Նա նաև արժանացել է «Ոսկե Գլոբուս» մրցանակի «Լագավույն դերասանուհի հեռուստասերիալում կամ դրամայում», ինչպես նաև ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի երկու մրցանակների։
Անդերսոնը նաև մրցանակների է արժանացել իր թատերական ներկայացումների համար։ Նա արժանացել է «World Theatre» մրցանակի «Լավագույն նորամուտ» անվանակարգում՝ «բացակայող ընւկերներ» ներկայացման համար։ Նա անվանակարգվել է Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի որպես «Լավագույն կանացի դեր»՝ Իբսենի «Տիկնիկային տուն» ներկայացման համար։ ««Ցանկությունների» տրամվայ» ներկայացման մեջ Բլանշ Դյուբուայի կերպարի համար նա արժանացել է «Evening Standard Theatre Award» մրցանակի, որպես «Լավագույն կանացի դեր» և Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի երկրորդ անվանակարգում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դերասանների ստացած մրցանակների ցուցակ
Սարգիս Ա Վահրամյան
Սարգիս Ա Վահրամյան, Սարգիս Թմոգվեցի, քաղաքական և ռազմական գործիչ։
Զաքարյանների Վահրամյան տոհմաճյուղից։ Սարգիս Զաքարյանի եղբայր Վահրամի որդին։
Գործունեություն
1187 թվականին մասնակցել է Դվինի ամիրայության դեմ Զաքարյանների արշավանքին, 1191 թվականին՝ Թաճար թագուհու դեմ Գեորգի Ռուսի (թագուհու առաջին ամուսինը) ապստամբության ճնշմանը։ Ծառայության դիմաց Թամարից ստացել է Թմոգվին (Թմբկաբերդը), իսկ եղբայր Զաքարիան՝ Գագը։ Այդ պատճառով Սարգիս Ա Վահրամյանը և նրա սերունդը հետագա վրաց մատենագրության մեջ հիշատակվում են Թմոգվեցի (վրացերեն՝ Թմոգվելի), իսկ Զաքարիան և նրա սերունդը՝ Գազեցի (վրացերեն՝ Գագելի)։ Սարգիս Ա Վահրամյան այնուհետև եղել է Ջավախքի կուսակալը, պահպանել Հայաստանի և Վրաստանի արևմտյան սահմանները, պայքարել սելջուկյան թուրքերի դեմ՝ Կարսի ազատագրման (1206) համար։ Շատ ուսումնասիրողներ Սարգիս Ա Վահրամյանին նույնացնում են բանաստեղծ և թարգմանիչ Սարգիս Թմոգվեցու հետ, որը Շոթա Ռուսթավելու «Ընձենավորում» (վերերգում) հիշատակվում է որպես «Դիլարգեթիանի» պոեմի (չի պահպանվել) հեղինակ։ Սարգիս Թմոգվեցու անունով պահպանվել է պարսիկ բանաստեղծ Ֆահրեդդին Ասադ Գուրգանիի «Վիս ու Ռամին» պոեմի՝ քրիստոնեական բարոյական պահանջներին հարմարեցված վրացերեն արձակ թարգմանությունը (առաջին հրատարակությունը՝ 1884)։ Թարգմանվել է անգլերեն (1910) և ռուսերեն (1949)։
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Վահրամյաններ
1301
1301 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ։ Սա մեր թվարկության 1301 թվականն է, 1-ին տարին XIV դարի։
Մահեր
Կատեգորիա:1301 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Գալֆ Այլենդս (ազգային պարկ)
Գալֆ-Այլենդս (Gulf Islands National Park Reserve, Réserve de parc national des Îles-Gulf), ազգային պարկ Կանադայում։ Բացվել է 2003 թվականին։ Հիմնադրվել է Բրիտանական Կոլումբիա նահանգում։ Այս պարկի անվանումը նշանակում է, որ նախկինում այստեղ բնակվել են հնդկացիներ։
Տարածքը՝ 35,4 կմ2։
Բրուսը ունի տարբեր լանդշաֆտներ։ Բրուսում ներառված են անտառներ, տուրիզմի համար բարենպատս պայմաններ, ճամբարային վայրեր և այլ վայրեր։ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Կուքի)
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանի (պատմական Ճահուկ գավառի) Կուքի (այժմ՝ Կուքու) գյուղի հյուսիսարևմտյան կողմում ։
Ճարտարապետություն
Դեռ 1980-ականներին համալիրը արդեն քայքայված էր, եկեղեցուց տեսանելի էին միայն արևելյան ճակատի հիմնաշարերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
1302
Մահեր
Կատեգորիա:1302 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սարգվեշ
Սարգվեշ (სარგვეში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 560 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 10 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 233 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խարագաուլի շրջան
1303
Մահեր
Կատեգորիա:1303 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Գուրգեն Ա Արծրունի
Գուրգեն Արծրունի, Վասպուրականի երրորդ գահերեց իշխան։ Ծնվել է Վասպուրականում՝ Արծրունիների իշխանական կալվածքում։ Իշխել է 855-857 թվականներին։
Գուրգեն Արծրունին Ապուպելճ Արծրունու և անհայտ Մամիկոնյան իշխանուհու որդին էր։ Նրան հաջորդում է Գրիգոր-Դերենիկը (857-887), ում գահակալության ընթացքում կրկին գահ է բարձրանում հայրը՝ Աշոտ Ա-ն։ Դրանով Աշոտյան ճյուղի իշխանությունն վերականգնվում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի պատմություն Կատեգորիա:Արծրունիներ Կատեգորիա:Վասպուրականի գահերեց իշխաններ
Հետերոդոնտոզավր
Տիպիկ տեսակ - H. tuki - բխում է գետտանգիայից։
Դասակարգում
Հետերոդոնտոզավրը հանդիսանում է օրնիտիխիա և պատկանում է Heterodontosauridae ընտանիքին։
Ատամները
Հետերոդոնտոզավրի ամենազարմանալի հատկանիշ է հանդիսանում տարբերակված ատամների առկայությունը։ Վերին կտրիչները կտրուն էին բուսական սնունդը, իսկ հետինները մանրացնում։ Ժանիքների առկայությունը մնում է անհսականալի։ Հնարավոր է, որ ժանիքները օգտագործվել են հակառակորդներին կամ գիշատիչներին վախեցնելու համար։ Արուների ժանիքները համեմետաբար ավելի մեծ էին։ Այդպիսի ատամների առկայությունը գիտնականների շրջանում դիսկուսիաների պատճառ է դարձել։ Նրանք կարծում են, որ հետերոդոնտոզավրը բացառապես բուսակեր կենդանի է, իսկ գիտնականների մեկ այլ խումբ էլ կարծում է, որ հետերոդոնտոզավրերը կարող էին սնվել նաև փոքրամարմին կենդանիներով։
Կատեգորիա:Դինոզավրեր
1304
Մահեր
Կատեգորիա:1304 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ռուսաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիա
Ռուսաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիա (Российская федерация баскетбола), բասկետբոլի կառավարման մարմին Ռուսաստանում։ Հիմնադրվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 27-ին և շարունակել է խորհրդային բասկետբոլի ֆեդերացիային։
Նախագահները
Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Վլադիմիր Գաբուլով
Վլադիմիր Բորիսովիչ Գաբուլով (Гæбулты Борисы фырт Владимир, ), ռուս ֆուտբոլիստ, Տուլայի «Արսենալի» դարպասապահ։ Համարվում է Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2008) ։ 2005 թվականի ՈՒԵՖԱ գավաթի դափնեկիր, Ռուսաստանի երկակի չեմպիոն, 2006 թվականի Ռուսաստանի գավաթի դափնեկիր, 2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։
Վաղ տարիներ
Վլադիմիր Գաբուլովը ծնվել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 19-ին օսիական Մոզդոկ քաղաքում։ Մանուկ հասակից սկսած հոր հետ հաճախ գնացել է ֆուտբոլային մրցաշարեր դիտելու, իսկ հեռուստատեսությամբ բաց չի թողել որևէ եթեր կապված սպորտի այս տեսակի հետ ։ Դարպասները պաշտպանելու որոշումը Գաբուլովը կայացրել է դեռևս վաղ տարիքում։ Մի անգամ նա մեծ եղբոր հետ դրսում մշակում էին իրենց հարվածները. Գեորգին՝ մեծ եղբայրը, հարվածներ էր կատարում, իսկ Վլադիմիրը պաշտպանում էր ֆուտբոլային դարպասները։ Ավագ Գաբուլովի խոսքերով, Վլադիմիրի դարպասին կանգնելու պատճառներից մեկը՝ գնդակի ետևից վազելուց խուսափելն էր ։
Վլադիմիրը ֆուտբոլով զբաղվելու նպատակով, վաղ դպրոցական տարիքում ընդունվում է Մոզդոկի համար 1 ՄՊՍԴ ։ Ապագա ֆուտբոլիստի առաջին մարզիչն է դառնում Սերգեյ Գեորգևիչ Ջանաևը։ 16 տարեկան հասակում Գաբուլովը հրավեր է ստանում Ռուսաստանի առաջնության երկրորդ դիվիզիոնում հանդես եկող «Մոզդոկ» ֆուտբոլային ակումբից, որը անմիջապես ընդունվում է։ Իր առաջին թիմի կազմում Վլադիմիրը անցկացնում է երկու մրցաշրջան, որոնց ընթացքում մասնակցում է 33 հանդիպումների և բաց է թողնում է 54 գնդակ ։
Տաղանդավոր դարպասապահի հաջողությունները աննկատ չեն մնում. 2001 թվականին մոսկովյան «Դինամոյի» գլխավոր մարզիչը համարվող Վալերի Գազաևը հրավիրում է նրան իր թիմ ։ Վլադիմիրը նշում է իր նորամուտը նոր թիմի կազմում 2001 թվականի մարտի 11-ին սամարայական «Կռիլյա Սովետովի» դեմ կայացած խաղում։ Խաղն ավարտվում է «Դինամոյի» 0-1 հաշվով պարտությամբ ։ Մոսկովյան ակումբի կազմում այդ մրցաշրջանի ընդհանուր վիճակագրությամբ Վլադիմիրը մասնակցում է 11 հանդիպման և ստիպված է լինում հանել գնդակը դարպասային ցանցից 14 անգամ։
Շուտով Վալերի Գազաևը լքում է «Դինամոն» և նրան է հետևում նաև Գաբուլովը. հեռանկարային դարպասապահը պայմանագիր է կնքում վլադիկավկազյան «Ալանիյայի» հետ։ Նոր թիմի կազմում նրանից շատ քիչ ժամանակ է պահանջվում հիմնական կազմի դարպասապահը դառնալու համար։ 2003 թվականի օգոստոսի 31-ին, Ռուսաստանի առաջնության 23-րդ տուրում կայացած «Չերնոմորեցի» դեմ խաղում՝ Վլադիմիրը առաջացած վիճաբանության արդյունքում հարվածում է նովորոսիյսկյան ակումբի ֆուտբոլիստներից երկուսին։ Միջադեպից հետո Ռուսաստանի առաջնության խորհուրդը որոշում է որակազրկել դարպասապահին 10 խաղյա ժամկետով ։
2001 թվականից 2003 թվականը Գաբուլովը հյուսիսօսիական ակումբի կազմում (Ռուսաստանի առաջնությունում) մասնակցում է 43 հանդիպման և բաց է թողնում 63 գնդակ ։
«ԲԿՄԱ»
2003 թվականի մրցաշրջանի ավարտից հետո Վլադիմիր Գաբուլովը կրկին հրավեր է ստանում Վալերի Գազաևից, ով արդեն մարզում էր «բանակայիններին»։ Ակումբի կազմում տիրող բարձր մրցակցության պատճառով Վլադիմիրը բավարարվում է երկրորդ թիմում հանդես գալով. պատանի Իգոր Ակինֆևը պնդորեն զբաղեցրել էր իր տեղը թիմի հիմնական կազմում՝ մրցակցության շարքից անգամ դուրս մղելով փորձառու Վենիամին Մանդրիկինին, ով ինչպես ընդունված էր դուրս է գալիս խաղադաշտ միայն խիստ անհրաժեշտության դեպքում ։ Նոր թիմի կազմում անցկացրած իր առաջին երկու տարիների ընթացքում Վլադիմիրը ոչ մի անգամ դուրս չի գալիս խաղադաշտ թիմի հիմնական կազմի հետ։ Միայն 2006 թվականին նա մասնակցություն է ունենում երեք պաշտոնական խաղերի (ընդ որում 2-ին փոխարինում կատարելով) ։
Գաբուլովը իր նորամուտը «ԲԿՄԱ»-ի կազմում նշում է 2006 թվականի ապրիլի 1-ին, Ռուսաստանի առաջնության 3-րդ տուրի շրջանակներում կայացած մոսկովյան «Սպարտակի» դեմ խաղում ։ 61-րդ րոպեին, երբ «ԲԿՄԱ»-ն հաղթում էր 1-0 հաշվով, թիմի հիմնական դարպասապահ Իգոր Ակինֆեևի մոտ տուգանային հրապարակի մատույցներից դուրս ձեռքով խաղ է նկատվում, ինչի արդյունքում նա կարմիր քարտ ստանալով լքում է խաղադաշտը։ Նշանակվել էր վտանգավոր տուգանային հարված, որը պետք է «անվտանգ» դարձներ հենց Գաբուլովը։ «Սպարտակի» կիսապաշտպան Մոցարտի հարվածը Վլադիմիրը կարողանում է ետ մղել, սակայն գնդակին հասնում է Եգոր Տիտովը, ում մոտ դիրքից կատարած հարվածին հասնել Գաբուլովը արդեն անզոր էր։ Արդյունքում խաղն ավարտվում է 1-1 հավով։ Առաջնության հաջորդ խաղում Գաբուլովը դուրս է գալիս խաղադաշտ մեկնարկային կազմի հետ (նա այս դեպքում արդեն փոխարինում էր որակազրկված Ակինֆեևին ): ԲԿՄԱ-ի մրցակիցը «Տոմն» էր։ Խաղում Վլադիմիրը հաջող խաղ է ցուցադրում, ԲԿՄԱ-ի դարպասները «չոր են մնում» և թիմը տանում է 2-0 հաշվով հաղթանակ։ Առաջնության 30-րդ տուրի շրջանակներում «բանակայինները» մասնակցում էին «Դինամոյի» դեմ արտագնա հանդիպմանը։ Վլադիմիրը այս խաղում մտնում է խաղադաշտ երկրորդ խաղակեսում Վենիամին Մանդրիկինին փոխարինելով։ Խաղակեսն ավարտվել էր 1-1 հաշվով։ Հանդիպման 73-րդ րոպեին, անկյունային հարվածի խաղարկման արդյունքում մրցակցի պաշտպան Դենիս Կոլոդինը գրավում է Վլադիմիրի պաշտպանած դարպասը։ Մնացած ժամանակում «ԲԿՄԱ»-ն փորձում էր հավասարեցնել խաղի հաշիվը, սակայն «Դինամոն» պահպանում է իր խաղային առավելությունը և տանում է 2-1 հաշվով հաղթանակ ։
ԲԿՄԱ-ի կազմում անցկացրած երեք տարիների ընթացքում Գաբուլովը չի կարողանում հաստատվել թիմի հիմնական կազմում։ Առաջին թիմի կազմում նա մասնակցություն է ունենում ընդամենը երեք հանդիպման, իսկ երկրորդ թիմի կազմում՝ 52 : Այս ընթացքում նա այնուամենայնիվ դառնում է Ռուսաստանի առաջնության չեմպիոն և Ռուսաստանի և ՈՒԵՖԱ գավաթի դափնեկիր։
«Կուբան» և «Ամկար»
2007 թվականի ձմռանը Վլադիմիր Գաբուլովը համալրում է Կրասնոդարի «Կուբանի» կազմը։ Այստեղ նա ի տարբերություն ԲԿՄԱ-ի ի վերջո կարողանում է հաստատվել թիմի հիմնական կազմում։ Իր առաջին մրցաշրջանում նա մասնակցում է 29 հանդիպումների և բաց է թողնում 36 գնդակ ։ Առաջնությունային արդյունքներով «Կուբանը» Ռուսաստանի առաջնությունում զբաղեցնում է 15-րդ հորիզոնականը և լքում է Պրեմիեր Լիգան։ Այնուամենայնիվ դարպասապահ Գաբուլովի վստահ խաղը աննկատ չի մնում. Վլադիմիրը մրցաշրջանի վերջում ընդգրկվում է 2007 թվականի Ռուսաստանի առաջնության լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցուցակ ։
«Ամկարի» կազմում Վլադիմիրը Ռուսաստանի առաջնությունում մասնակցում է 10 հանդիպման և բաց է թողնում 6 գոլ ։
Վերադարձ «Դինամո»
2008 թվականի մայիսի 30-ին Գաբուլովը կարիերայում արդեն երկրորդ անգամ համալրում է մոսկովյան «Դինամոյի» կազմը ։ Դարպասապահի հետ մինչև 2011 թվականը ժամկետով պայմանագիր են կնքվում։