cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մայրա Հեսս
Պատերազմից հետո կարիերա
1946 թվականին Արտուրո Տոսկանինին Հեսին հրավիրեց Նյու Յորքում NBC սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ հանդես գալու։ Ըստ Տոսկանինիի կենսագրության հեղինակի՝ Մորտիմեր Ֆրանքի, երբ Հեսսը և վարորդը չհամաձայնվեցին Բեթհովենի դաշնամուրի հինգերորդ կոնսերտի տեմպերի մասին, նրանք որոշեցին կատարել Բեթհովենի երրորդը։ 1946 թվականի նոյեմբերի 24-ին հեռարձակված համերգը պահպանվել է թարգմանության սկավառակների վրա և ավելի ուշ թողարկվել է Naxos Records- ի կողմից սկավառակում ։
Հեսսը առավել հայտնի էր Մոցարտի, Բեթհովենի և Շումանի ստեղծագործությունների մեկնաբանություններով, բայց ունեցել է լայն ռեպերտուար, սկսած Դոմենիկո Սկարլատից մինչև ժամանակակից ստեղծագործություններ ։ Նա ներկայացրել է Հովարդ Ֆերգյուսոնի դաշնամուրային սոնատան և դաշնամուրային համերգը։ Նա նաև լավ քանակությամբ կամերային երաժշտություն է նվագել և կատարվել է Իռեն Շարերի հետ դաշնամուրային երկվորյակում։ Հեսսը խթանել է հանրության գիտակցությունը Շուբերտի դաշնամուրային դուետի և երկու դաշնամուրային գործերի մասին։
1926-ին և 1934-ին նա հանրահայտ կերպով կազմակերպեց՝ և՛ մենակատար դաշնամուրի, և՛ երկու դաշնամուրի համար Wohl mir, dass ich Jesum haben-ը Բախի Cantata Herz und Mund und Tat und Leben-ից (BWV 147): Սա կանտատայի 6-րդ շարժումն է։ Երաժշտությունը նույնն է 10-րդ շարժման համար։ Այս շարժումներից յուրաքանչյուրն իր տեքստը վերցնում է Մարտին Յանուսի (կամ Ջան) Jesu, meine Seelen Wonne երգի համարից։ Նրա կազմավորումը հրապարակվել է Jesu, Joy of Man's Desiring վերնագրով, որը այս երգի անվան կոպիտ թարգմանություն է, չնայած գիծը չի հայտնվում Բախի կանտատայում։ 1641 թ.-ին գրված երգի երգը երգել է ջութակահար Յոհան Շոպը, այլ ոչ թե Բախը, որը կազմել է երգը ։
Պրոտեժեներ և ազդեցություն
Նրա պաշտպանիչների թվում են Կլայվ Լիթգոուն և Ռիչարդն ու Ջոն Կոնտեգլիան։ Նա նաև ուսուցանել է Սթիվեն Կովաչևիչին (երբ հայտնի էր որպես Սթիվեն Բիշոփ)։ Նա նաև կապ ունի ջազի հետ, 1920-ական թվականներին դասեր է տվել Դեյվ Բրուբեկի մայր Էլիզաբեթ Այվի Բրուբեկին ։
Առնոլդ Բաքսի 1915 թվականին ստեղծված «Վոդկայի խանութում» դաշնամուրային ստեղծագործությունը նվիրված է նրան։
Վերջին համերգը և կենսաթոշակը
1961 թվականի սեպտեմբերին Հեսսը իր վերջին հանրային համերգը կատարել է Լոնդոնի Թագավորական փառատոնային սրահում։ 1961 թվականի սկզբին ինսուլտով տառապելուց հետո նա ստիպված էր թոշակի անցնել, ինչը մշտական ուղեղային վնաս պատճառեց ։ Այդ տարվա ամռանը պարզ դարձավ, որ նրա հանրային խաղերի օրերը ավարտվել են։ Նա շարունակեց ուսուցանել մի քանի ուսանողների, մասնավորապես Սթիվեն Կովաչևիչին, իր վերջին տարիներին։
Մահ
1965 թվականի նոյեմբերի 25-ին Հեսսը մահացել է 75 տարեկան հասակում սրտի կաթվածից Լոնդոնի իր տանը։ Կապույտ տախտակ է նշում իր բնակարանը 48 Վայլդվուդ փողոցում, Լոնդոնի Հեմփսթեդ Գարդեն արվարձան ։
Հեսսի թոռնիկների թվում էր բրիտանացի կոմպոզիտոր Նայգել Հեսսը, ով իր երաժշտական հրատարակչությունը անվանել է Myra Music նրա պատվին, և պահպանողական քաղաքական գործիչ և նախկին ֆինանսների նախարար Նայգել Լոուսոնը ։
Չիկագո Դեմ Միրա Հեսսի հուշահամալիրի համերգներ
1977 թվականին Չիկագոյի մշակութային կենտրոնը սկսեց իր Պրեսթոն Բրադլի սրահում ամեն չորեքշաբթի ժամը 12:15-ից մինչև 13:00-ն անցկացվող անվճար ցերեկային համերգների շարքը, որը Հեսսի պատվին կոչվեց Dame Myra Hess Memorial Concerts: Սերիան արտադրվում է Չիկագոյի միջազգային երաժշտական հիմնադրամի կողմից։ 1977 թվականից սկսած համերգները ուղիղ եթերում հեռարձակվում են WFMT ռադիոկայանում և հեռարձակվում են WFMT.com կայքում ։
Լայնապոչ եղեգնաթռչնակ
Լայնապոչ եղեգնաթռչնակ, շահրիկների ընտանիքի թռչուն։ Հայաստանում բնադրող-չվող է, տարածված։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 13,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 15-19 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 15-17 գ։ Պոչը լայն է, կլորավուն։ Մարմինը վերևից միատարր մուգ շիկակարմիր-դարչնագույն է, ներքևից՝ միատարր մոխրագույն–սպիտակ, հոնքը՝ խամրած սպիտակ։
Կենսակերպ
Չափազանց թաքնված թռչուն է, թաքնվում է խիտ սաղարթի ստորին մասում։ Բնակվում է ճահճուտներում, մինչև ենթալպյան գոտի տարածվող խիտ թփուտներում։
Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով, հատապտուղներով։
Չու
Չնայած թաքնված լինելուն՝ աշնանային չուի ընթացքում (մինչև սեպտեմբերի վերջին օրերը) հայտնվում են բաց տարածություններում՝ ջրերից ոչ հեռու։ Տարիների ընթացքում թվաքանակի կտրուկ անկումներ ու վերելքներ են նկատվում։
Կատեգորիա:Շահրիկներ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Կոսիրյովկա (գյուղ, Լիպեցկի շրջան)
Կոսիրյովկա (Косырёвка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի բնակավայրեր
610
Մահեր
Կատեգորիա:610 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կրոտի (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)
Կրոտի (Кроти), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրոտի գյուղում բնակվում էր 340 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2023 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 168,07 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տորխ
Տորխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում` նրա հյուսիսում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Եշչեուլով
Եշչեուլով (Ещеулов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանում։ Մտնում է Կրիմսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Լեռնական հրեաներ
Լեռնական հրեաներ (ինքնանվանում՝ жугьур [джуhур]), Արևելյան Կովկասում բնակվող հրեաների ենթաէթնիկ խումբ։ Մինչև 19-րդ դարի կեսը հիմնականում բնակվում էին Դաղստանի հարավում և ներկայիս Ադրբեջանի հյուսիսում, իսկ հետագայում սկսեցին բնակվել ննաև Դաղստանի հյուսիսում, հետո տեղափոխվում են Ռուսաստանի մյուս շրջաններ, ապա՝ մի մասը վերադառնում է Իսրայել։
Կատեգորիա:Հրեաներ Կատեգորիա:Սեմական ազգեր Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր
700
Մահեր
Կատեգորիա:700 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բրիջփորթ (Կոնեկտիկուտ)
Բրիջփորթ (Bridgeport), քաղաք ԱՄՆ-ի Կոնեկտիկուտ նահանգում ։ Ըստ 2010 թվականի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 144․2 հազար մարդ։ Լոնգ Այլենդ կղզու նավահանգիստ է։ Կոնեկտիկուտ նահանգի ամենամեծ քաղաքն է, որը Մեծ Բրիջփորթ ագլոմերացիայի մաս է։ Քաղաքում զարգացած են ռազմական արդյունաբերությունը, մեքենաշինությունը, մետաղաձուլությունը, էլեկտրոնային սարքավորումների արտադրությունը։
Աշխարհագրություն
Ըստ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի՝ քաղաքն ունի ընդհանուր առմամբ 50 կմ² տարածք, որից 41 կմ²-ը ցամաք է և 8,8 կմ²-ն՝ ջուր։ Ամբողջ քաղաքի տարածքի 17,53%-ը ծածկված է ջրով։
Կլիմա
Բրիջփորթը գտնվում է խոնավ մերձարևադարձային և խոնավ մայրցամաքային կլիմայի միջակայքում (համաձայն Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման)։ Ամռանը շատ տաք է և խոնավ, ձմռանը՝ ցուրտ և ձյունառատ։ Քաղաքում առավելագույն բացարձակ ջերմաստիճանը գրանցվել է 1957 թվականի հուլիսին (39,4 °C), իսկ ռեկորդային ցածր ջերմաստիճանը գրանցվել է 1984 թվականի հունվարին (-21,7 °C): Բրիջփորթում ամենաձյունառատ ձմեռը եղել է 1996 թվականին, երբ տեղացել էր 195 սանտիմետր ձյուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոնեկտիկուտի բնակավայրեր Կատեգորիա:1821 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բիհար
Բիհար (बिहार, Bihar), նահանգ Հնդկաստանի հյուսիս-արևելքում։ Վարչական կենտրոնը և խոշոր քաղաքը Պատնան է։
Աշխարհագրություն
Բիհարը ահմանակից է Նեպալին։ Տարածությունը 174 հազար կմ² է, բնակչությունը՝ 55,1 մլն (1968)։ Բիհարի հյուսիսում Ինդոս–Գանգեսի դաշտավայրն է, հարավում՝ Չհոտա–Նահպուր սարահարթի արևելյան մասը և Ռաջմահալ բարձրությունը։ Կլիման արևադարձային մուսոնային է, չոր ձմեռով և խոնավ ամառով։ Տեղումները՝ մոտ 1000 մմ։ Աճում են տերևաթափ արեվադարձային խառն անտառներ և բամբուկի մացառուտներ։ Գյուղատնտեսության լեռնահանքային և ծանր արդյունաբերության կարևոր շրջանն է ։ Մշակում են բրինձ, եգիպտացորեն, ցորեն, գարի, ջուտ, շաքարեղեգ, կարտոֆիլ։ Արդյունահանվում է կոքսացող ածուխ (Հնդկաստանի ածխի հանույթի 1/2-ը), երկաթ (հանույթի 1/4-ը), պղնձի, ուրանի հանքանյութ, փայլար (հանույթի 1/2-ը), բոքսիտներ։
Պատմություն
Ժամանակակից Բիհար նահանգի տարածքում, որտեղ գտնվում էին հին թագավորությունները (Մագադհա, Կոշալա, Վայշալի), ապրում և քարոզում էր Բուդդան (Սիդհարթա Գաութամա)։
Բնություն
Մոտ 6764կմ² տարածքը անտառածածկ է, որոնք ընդհանուր պետության մակերեսով զբաղեցնում են 7,1%-ը։ Բուսականությունը ներկայացված է խառը թափող արևադարձային անտառներում, կան բամբուկներ ու թփուտներ։ Ֆաունային աշխարհում պետք է նշել գետային դելֆինին, որը բնակվում է Գանգես և Բրահմապուտրա գետերում։ Մինչ օրս այս տեսակը համարվում է վտանգված։ Արևմտյան Չամպարանում գտնվում է ազգային Վալմիկի այգին, որն էլ համարվում է Հնդկաստանի արգելանոցներից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1912 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Servier
Servier  Laboratoires Servier, ֆրանսիական միջազգային  դեղագործական ընկերություն։ Այն ղեկավարում է FIRS (Servier International Research Foundation) շահույթ չհետապնդող հիմնադրամի կողմից, որը գտնվում է  ֆրանսիական Սյուրեն  քաղաքում։ 2017 թվականին  տարեկան շրջանառությունը կազմել է 4,152 մլրդ եվրո։ Ընկերությունը ներկայացված է աշխարհի հինգ մայրցամաքներում և ավելի քան 150 երկրներում, ունի  ավելի քան 22500 աշխատակից։ Ամբողջ աշխարհում  Servier ընկերությունն ունի ավելի քան 16 արդյունաբերական համալիրներ ։ Servier միջազգային ընկերությունը սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների բուժման հարցում համարվում է Եվրոպայում երկրորդը, իսկ ամբողջ աշխարհում` ութերորդը ։
Պատմություն
Servier ընկերությունը հիմնադրել է 1954 թվականին Օռլեանում, բժիշկ Ժակ  Սեղվիերի կողմից։ Սկզբնական շրջանում նրա հետ միասին 9 մարդ էր աշխատել ընկերությունում ։ Մեկ տարի անց ընկերությունը թողարկել է իր առաջին երկու դեղերը` արյան բարձր ճնշման(հիպերտոնիա) և շաքարախտի համար։ 1956 թվականին Ֆլերի-Լեզ-Օբրեում սկսվել է թմրամիջոցների առաջին խմբաքանակների արտադրությունը։ 1960 թվականին  ֆրանսիական Սյուրեն քաղաքում ստեղծվել է առաջին գիտահետազոտական և արդյունաբերական կենտրոնը, իսկ 1972 թվականին  ընկերությունը գործարկել է իր առաջին արտադրական ձեռնարկությունը ֆրանսիական Ժիդ քաղաքում ։ 1979 թվականից  նախկին ԽՍՀՄ տարածքում թոյլատրվել է  թմրանյութերի մատակարարումը։ 1987 թվականին ընկերությունը սկսել է իր առաջին գիտական հետազոտությունները` ուռուցքաբանության և նյարդաբանության ոլորտում։ 1990 թվականին իռլանդական Արկլոու քաղաքում բացվել է Ֆրանսիայից դուրս առաջին արտադրական համալիրը։  1994 թվականից Կրուասիում հետազոտությունների և զարգացման կենտրոնը սկսել է իր աշխատանքը։ 1995 թվականի դեկտեմբերին ընկերությունը ձեռք է բերում հունգարական EGIS դեղագործական ընկերության բաժնետոմսերի մեծ մասը, իսկ 2013 թվականին` ամբողջությամբ  ։ 2000-ական թվականներից մինչ այսօր շարունակվում են գործարաններ բացել ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ արտադրական օբյեկտներ Չինաստանում Ռուսաստանում,  Բրազիլիայում և այլուր։ 2014 թվականին Ժակ Սեղվիերի մահից հետո ընկերությունը ղեկավարում է Օլիվիե Լորոն, նա դառնում է նրա նախագահ և FIRS (Servier International Research Foundation) ընկերության ղեկավար ։ 2018 թվականի  օգոստոսին ընկերությունը 2.4 միլիարդ դոլարով ձեռք է բերել իռլանդական Shire ընկերության ուռուցքաբանական պորտֆելը և մուտք է գործել ԱՄՆ շուկա ։
Համագործակցային հետազոտություն
Servier ընկերությունը հետազոտություններ է իրականացնում ինչպես ինքնուրույն, այնպես էլ համատեղ` տարբեր ընկերությունների հետ ։ Մասնակցում է նաև դեղագործության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտում արդյունաբերական հետազոտություններին, EFPIA-յի և Եվրոպական հանձնաժողովի դեղերի նորարարության նախաձեռնություններին ։ Պֆայզեր դեղագործական ձեռնարկության հետ միասին նա զարգացնում է UCART19- թերապիան` CAR-T բջջային թերապիայի տեսակ, որը 2018 թվականին ճանաչվել է որպես բեկում քաղցկեղի բուժման մեջ ։
Ընկերությունը Հայաստանում
2006 թվականին Servier միջազգային դեղագործական ընկերության ներկայացուցչությունն  իր գործունեությունն է ծավալել Հայաստանում։ Սկզբնական շրջանում ընկերության հայաստանյան ներկայացուցչությունում աշխատել են երեք աշխատակից, որոնցից մեկն էլ եղել է ներկայիս Servier միջազգային դեղագործական ընկերության  հայաստանյան ներկայացուցչության տնօրեն Գագիկ Վելիջանյան ։ Այսօր արդեն ընկերությունն ունի քառասունից ավել աշխատակիցներ։ Ընկերությունը սերտորեն համագործակցում է հայաստանյան գրեթե բոլոր առողջապահական հաստատությունների հետ, այդ թվում նաև մարզային առողջապահական կենտրոնների հետ։ 2018 թվականից Servier միջազգային դեղագործական  և «Տոնուս-Լես» ընկերությունները  համագործակցում են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեղագործություն Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Ատյաշևո (քաղաքատիպ ավան, Ատյաշևսկի շրջան)
Ատյաշևո (Атяшево, Отяжеле), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Ատյաշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5907 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Ատյաշևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Միստր Բին (ֆիլմ, 1997)
«Միսթր Բին» (Bean), ամերիկյան և անգլիական կատակերգական ժանրի գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1997 թվականին «PolyGram Filmed Entertainment» կինոընկերության կողմից, համատեղությամբ՝ «Working Title» և «Tiger Aspect Films» կինոընկերությունների։ Այս ֆիլմում խախտված են «Միսթր Բին» հեռուստասերիալի ավանդույթները։ Ի տարբերություն հեռուստասերիալի, այստեղ շատ են հանդես եկող դերակատարները։ Հայտնի դերասաններից ֆիլմում ընդգրկված են Հարիս Յուլինը, Բյորտ Ռեյնոլդսը, Լարի Դրեյքը, Պամելա Ռիդը և այլք։
Սյուժե
Միսթր Բինը աշխատում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում որպես պահակ։ Նա անընդհատ անհաջողություններ է ստեղծում թե՛ թանգարանի համար, թե՛ իր։
Լոս Անջելեսի գեղարվեստական պատկերասրահը պատկանում է Ջորջ Գրիվերսոնին։ Հանկարծ վերջինս իմանում է, որ գեներալ Նյուտոնը կատարել է մի աննախադեպ բարեգործական ներդրում։ Զորավարը Ֆրանսիայից գնում է մի կտավ՝ «Ուիսթլերի մայրը» անվանումով, որը պատկանում է ամերիկացի նկարիչ Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերի վրձնին։
Արկածներով լեցուն իրավիճակում Միսթր Բինը ժամանում է Կալիֆորնիա։ Օդանավակայանում նրան ձերբակալում են՝ ապօրինի զենք կրելու մեղադրանքով։ Սակայն հետո պարզվում է, որ դա ընդամենը թյուրիմացություն էր։ Այստեղ նրան դիմավորում և իր տուն է ուղեկցում Լոս Անջելեսի արվարձանում ապրող թանգարանի աշխատակիցներից մեկը՝ Դևիդը։
Կինոնկարի սյուժեի գագաթնակետը Բինի կողմից նկարի խեղաթյուրումն է՝ հանգամանքների անակնկալ բերումով պայմանավորված։ Որից հետո նա լծվում է նկարը «վերականգնելու» գործին։
Շատ երկրպագուների դուր չեկավ ֆիլմի հոլիվուդյան բեմադրությունը ։ Բայցևայնպես, ֆիլմի ընդհանուր եկամուտները կազմեցին 230 միլիոն դոլար, և սա այն դեպքում, երբ ֆիլմը ստեղծելու համար ծախսվել էր ընդամենը 18 միլիոն դոլար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:Մանկական ֆիլմեր
Գրյազնուշկա (Ուլկայի վտակ)
Գրյազնուշկա, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ադըղեայի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուլկա գետի աջ ափից 42 կմ հեռավորության վրա։ Երկարությունը 19 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 81.6 կմ² ։
Ջրային գրանցամատյան
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Ադըղեայի գետեր
Լիլի Դաֆ
Լիլի Դաֆ (Lily Daff, ), բրիտանացի դիզայներ և նկարչուհի, որն աշխատել է Նոր Զելանդիայում և հրատարակել է ջրանկարներ և Նոր Զելանդիայի բնիկ շատ թռչունների և ծաղիկների ջրանկարներ։
Կենսագրություն
Դաֆը ծնվել է 1885 թվականի մարտի 16-ին, Ափթոնում, Լոնդոնում. ։ Նա գծանկարչության և նկարչության դասընթացներ է անցել Լոնդոնի պոլիտեխնիկում, նաև դասընթացներ է անցել Էդվարդ Արքայի տեխնիկական քոլեջում, Դանիդինում ։ Պոլիտեխնիկում իր դասընթացից հետո Դաֆը որպես պատկերազարդող է աշխատել սուրբծննդյան բացիկներ արտադրող «Ռաֆայել Թաք և որդիներ» ընկերության համար ։ 1926 թվականին Դաֆը մեկնել է Օտագո և աշխատել է կառավարության հրատարակչության բաժնի հետ։
Դաֆը պատասխանատու էր Օտագոյի թանգարանի ցուցահանդեսների, տրամապատկերներ նկարելու, պատկերասրահների վերակազմակերպման և ձևավորման, ցուցադրությունների պաստառների դիզայնի և տեղեկատվական թերթիկների տպագրության համար։ Դաֆը ընդհանուր առմամբ 12 տարի եղել է թանգարանի աշխատակազմում։ Ըստ նրա մահախոսականի, գիտական կրթության մեջ նրա գլխավոր ներդրումները եղել են իր ճափորդությունների ընթացքում, որոնց ժամանակ նա այցելել է Նոր Զելանդիայի թանգարաններ, բայց նա առավել հայտնի է իր Նոր Զելանդիայի թռչունների պատկերազարդումներով։
Կապույտ մզկիթ (Երևան)
Կապույտ մզկիթ, գործող շիա մզկիթ Երևանում։
Լիլի Դաֆ
Կենսագրություն
1932 թվականի հունիսին Դաֆը Դանիդինից մեկնել է Վելինգտոն, որպեսզի իրականացնի Նոր Զելանդիայի թռչունների պահպանության ասոցիացիայի հանձնարարությունը և նկարի Նոր Զելանդիայի բնիկ թռչունների նկարների շարքը ։ Դաֆը պատկերազարդել է Նոր Զելանդիայի Վալթեր Օլիվերի թռչունների մասին գիրքը և Փերրինե Մոնքրայվսի «Նոր Զելանդիայի թռչունները և ինչպես ճանաչել նրանց» գիրքը ։ Ջոն Վալիս Բարնիքոթսի կողմից արված նրա պատճենումները գտնվում են Հոքինի հավաքածուներում, ինչպես նաև` այդ հավաքածուներում են գտնվում թաքահեի նկարը և բնության պատմության այլ չավարտված ուսումնասիրություններ։ Դաֆը նաև հարյուրավոր գծանկարներ է ապահովել, ազգագրության մասին հետազոտությունների հրապարակումները պատկերազարդելու համար, որոնցից շատերը մենք կարող ենք տեսնել առցանց Պոլինեզյան միության ամսագրում ։ Նկարները, որոնք Դաֆը արել է Նոր Զելանդիայի թռչունների պաշտպանության միության համար, հրատարակվել են գրքերում և շատ անգամներ ամսագրի շապիկում և նախնական նկարները հիմա պահվում են Ալեքսանդերի Թարնբալ գրադարանում ։
Կապույտ մզկիթ (Երևան)
Պատմություն
Կապույտ մզկիթը կամ Գյոյ-ջամին կառուցել է Երևանի կիսանկախ սարդար Հուսեյն-Ալի խանը 1766 թվականին (հիջրեթի 1179 թվական)։ Մզկիթի հարավային դարպասի ճակատին դրա կառուցողը թողել է մի արձանագրություն, որի վերջում հիշատակվում են նրա անունն ու մզկիթի կառուցման թվականը։ Արձանագրության մեջ հիշատակված մզկիթի կառուցման թվականը Հովհաննես Շահխաթունյանցը կարդացել է ոչ թե 1179 (հիջրեթի), ինչպես այն կա, այլ՝ 1186 (հիջրեթի), իսկ Հենրի Լինչը նշում է, որ մուսուկլան հոգևորականները մզկիթի կառուցումը վերագրում են Նադիր շահի ժամանակներին (1736-1747 թթ.)։
Կա կարծիք, որ մզկիթի տեղում մինչ այդ կանգնած է եղել Դեֆ սուլթանի մզկիթը, որը քանդվել է Երևանի մեծ երկրաշարժի ժամանակ 1679 թվականին, ու գրեթե մեկ դար անց միայն տեղում կառուցվել է այս նորը՝ Հուսեյն-Ալի խան Քաջարի կողմից։
Խորհրդային տարիներին կրոնական կառույցների զանգվածային քանդման շրջանում Կապույտ Մզկիթը պահպանվեց մի շարք հայ մտավորականների ջանքերով, որոնց թվում էր նաև Եղիշե Չարենցի, ովքեր դեմ դուրս եկան այդ մտադրությանը և արեցին ամեն հնարավորը մզկիթը պահպանելու համար ։ Մզկիթը փրկվեց ու նրանում հիմնադրեց Երևանի պատմության ու բնագիտության թանգարանը ։
Հայաստանի անկախացումից հետո Իրանի կառավարության խնդրանքով մզկիթը որպես աղոթավայր՝ հանձնվել է Իրանին ։ Այն վերակառուցվել է 1994-1998 թվականներին Իրանի կառավարության ջանքերով։ 2006 թվականին վերանորոգվել է գմբեթը։
2018 թվականին հայտարարվել է Կապույտ մզկիթը Յունեսկոյի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցուցակում ընդգրկելու ցանկության մասին ։
Նկարագրություն
Բուն մզկիթի շինվածքները գտնվում են երկնագույն հարավային և հյուսիսային կողմերում, իսկ թևերում և դիմացը կառուցված են օժանդակ մի շարք մանր շենքեր, 28 խուց, գրադարան ու մեդրեսե, որոնք բուն մզկիթի հետ միասին շրջապատում են մի քառակուսի գեղեցիկ ու ընդարձակ բակ՝ 71մ x 47մ մակերեսով ։ Վերջինիս կենտորոնում կառուցված է մի փոքրիկ ջրավազան, որի շուրջն ընկած է ստվերախիտ ծառերով ծածկված լայն ու խնամքով սալահատակված հրապարակը։ Մզկիթն ունի երեք մուտք, երկու փոքրերը՝ արևելյան ու արևմտյան կողմերում, իսկ մեծը՝ հարավային։ Բուն մզկիթը գտնվում է հարավային կողմում։ Այն բաղկացած է երեք կամարակապ դահլիճներից, որոնք կապված են իրար հետ։ Միջին մասում գտնվող ամենաբարձր դահլիճի վրա բարձրանում է նրա հիմնական կապույտ գմբեթը, որի համար էլ հավանաբար կոչվել է կապույտ։ Կողքին վեր է խոյանում ավելի փոքր գմբեթը, որը կրում է պարսիկների կրոնական առաջնորդ Հուսեյնի անունը ։ Մյուս երկու դահլիճները փոքր են և համեմատաբար ցածր առաստաղ ունեն։ Դահլիճներն ընդհանրապես անզարդ են, կառուցվածքով պարզ և ունեցել են հասարակ կահավորում։ Զարդարված են միայն դահլիճների՝ դեպի բակը բացվող լուսամուտներըը։ Իսկ դրանց զարդն էլ կազմում են գույնզգույն ապակիներով շրջանակների մոտ զետեղված արևելյան նախշերը։ Բակի հյուսիսային կողմում գտնվում է փոքր աղոթարանը, որն իր մեծությամբ ու շքեղությամբ հարավային կողմում եղած մզկիթի հետ չէր կարող նույնիսկ համեմատվել։ Մինարեն հին Երևանի կառուցվածքների բարձրագույն կետն էր և ուշադրություն էր գրավում շատ հեռվից։ Նրա գագաթից իսլամական հասարակությանը ամեն օր աղոթքի է կանչել ազաչին։
Կապույտ մզկիթը նկարագրել են շատ-շատերը՝ Ա. Հաքստհաուզենը, Ե. Լաչինովը, Հ. Շահխաթունյանցը, Հ. Լինչը, Ուվարովան(?) և ուրիշներ, որոնք նշել են նաև դրան կից գործող հոգևոր տարրական դպրոցի մասին։ Որպես երկու ազգերի հանդուրժողական ու ակնածալի վերաբերմունքի ապացույց՝ մզկիթի ցուցասրահում հայկական եկեղեցին և պարսկական մզկիթը կողք կողքի են տեղադրված։
Կապույտ մզկիթը մշակույթում
Բանաստեղծ, արձակագիր Մկրտիչ Արմենի՝ «Զուբեյիդա» վիպակում գործողություններից մեկը տեղի է ունենում Կապույտ մզկիթում։ «Վոր վերաբերում ե Կապույտ մզկիթին» անվանումով գլխում՝ Մ. Արմենը նկարագրում է 1920-ականների Երևանը և Կապույտ մզկիթը, որի խցերում խորհրդայնացումից հետո ապաստանել էին բանվորներ, ինչպես նաև բնակարանային ծանր պայմաններ ունեցող մարդիկ։ Վիպակի գլխավոր հերոսներից Ահմեդը ապրում էր Կապույտ մզկիթի արևմտյան պատի հինգերորդ խցում։ «Զուբեյիդայի» շապիկը ձևավորել է ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Շավարշ Հովհաննիսյանը։
Ռուդնյա-Գորոդեցկայա
Ռուդնյա-Գորոդեցկայա (Рудня-Городецька), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուդնյա-Գորոդեցկայա գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,232 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 267,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (120201-120300)
Աստերոիդների ցանկ (120101-120200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (120301-120400)
Իսաևսկի (Ուստ-Դոնեցկի շրջան)
Իսաևսկի (Исаевский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանում։ Մտնում է Մելիխովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
(2265) Վերբանդերտ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,618261 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0673 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1692 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1547,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23264 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,8° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1950 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սիլվեն Արենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոսկի (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Կոսկի (Коски), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 515 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Բուկնար (Չոխատաուրի շրջան)
Բուկնար (ბუკნარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 120 մետր բարձրության վրա։
Տրանսպորտ
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
Շեյխ ալ-Հադիդ
Շեյխ ալ-Հադիդ (شيخ الحديد‎, այլ տարբերակ Շեյխ Հադիդ), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում, Հալեպի մարզի Աֆրինի գավառում։ Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։
Բնակչություն
2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 5,063 մարդ, իսկ համանուն շրջանի բնակչությունն իր շրջակա 13 գյուղերով և ավաներով կազմում է 13,871 մարդ։ Բնակչության գերակշիռ մասն Քրդեր են՝ որոնց մեծամասնությունն սուննի իսլամադավաներ են։
Տրանսպորտ
Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն (Aleppo International Airport) է, որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրինի գավառ
510
Մահեր
Կատեգորիա:510 Կատեգորիա:Տարեթվեր
501
501 թվական, ոչ նահանջ տարի, սկսում է ուրբաթ օրով ըստ Գրիգորյան օրացույց։ Սա մեր թվարկության 501 թվականն է, 1–ին տարին VI դարի։
Մահեր
Կատեգորիա:501 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կրտսեր դպրոցական տարիք
Կրտսեր դպրոցական տարիք, անհատի օնտոգենետիկ զարգացման փուլ, մանկության գագաթնակետը։ Երեխան պահպանում է մանկական շատ որակներ՝ թեթևամտությունը, միամտությունը։ Բայց նա արդեն սկսում է կորցնել մանկական անմիջականությունը վարքում, նրա մոտ առաջանում է մտածողության ուրիշ տրամաբանություն։ Ուսումը նրա համար նշանակալից գործունեություն է։ Դպրոցում երեխան ձեռք է բերում ոչ միայն նոր գիտելիքներ, կարողություններ, այլև որոշակի սոցիալական կարգավիճակ։ Փոխվում են հետաքրքրությունները, արժեքները, երեխայի կյանքի ամբողջ դրվածքը։
Դպրոցական ուսուցման հոգեբանական պատրաստվածություն
Երեխայի հոգեկան զարգացման պարբերացման մեջ նախադպրոցական տարիքն ունի որոշակի սահմաններ՝ 3-7 տարեկան։ 7 տարեկանի ճգնաժամը անցումային տարիք է և կարծես թե բաժանում է նախադպրոցական տարիքը կրտսեր  դպրոցական  տարիքից։Այնուամենայնիվ,այսօր երեխաները դպրոց են ընդունվում ոչ թե 7, այլ 6 տարեկանից։Սրա հետ կապված առաջանում      են բազում հարցեր։ Եթե 6 տարեկան երեխան  սկսում է  սովորել  դպրոցում,  արդյո՞ք սա   նշանակում է,   որ նա արագ է զարգանում,   օգտակար է, արդյո՞ք   այս   տարիքում  ներառվել  ուսումնական գործունեության    մեջ,  ի՞նչ է նշանակում հոգեբանական պատրաստվածություն դպրոցին։
6 տարեկան երեխաների ուսման հիմնախնդիր
6 տարեկան առաջին դասարանցին  իր հոգեկան զարգացման մակարդակով մնում է դեռ նախադպրոցական։ Նա պահպանում է      այդ տարիքին բնորոշ մտածողության առանձնահատկությունները, նրա մոտ գերակայում է ոչ կամային հիշողությունը, ուշադրության յուրահատկությունն այնպիսինն է, որ երեխան ընդունակ է արդյունավետ զբաղվել միևնույն գործով 10-15 րոպեից ոչ ավել։
6 տարեկան երեխայի անձի առանձնահատկությունները լրացուցիչ դժվարություններ են առաջացնում ուսման գործընթացում։ Ուսման խնդիրներին համապատասխանող ճանաչողական դրդապատճառները դեռ անկայուն և իրավիճակային են, դրա համար էլ դասերի ժամանակ երեխաների մեծամասնության մոտ այն դրդապատճառները դրսևորվում և պահպանվում են ուսուցչի ջանքերի շնորհիվ։ Բարձր ինքնագնահատականը շատ երեխաների մոտ հանգեցնում է նրան, որ նրանք դժվարանում են հասկանալ մանկավարժական գնահատման չափանիշները։ Իրենց ուսումնական գործունեության գնահատականը նրանք համարում են ամբողջ անձի գնահատական։ Բացասական գնահատականները, դիտողությունները նրանց մոտ առաջացնում են տագնապայնություն, անհարմարության վիճակ, ինչի հետևանքով աշակերտներից շատերը դառնում են պասիվ։ Երեխայի հուզական վիճակից կախված վարքի անկայունությունը դժվարացնում է ինչպես մանկավարժի հետ հարաբերությունները, այնպես էլ դասի ժամանակ երեխաների կոլեկտիվ աշխատանքը։
6 տարեկան երեխաներին ուսուցանելը դժվար է, ընդ որում այսպիսի ուսուցումը պետք է հաշվի առնի նրանց զարգացման առանձնահատկությունը։
6 տարեկան երեխաների զարգացման տարբեր կողմերի հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նրանք իրենց հանգիստ, հարմարավետ, ինքնավստահ են զգում մանկապարտեզի նախապատրաստական խմբերում ուսուցանման ժամանակ՝ ի տարբերություն դպրոցի առաջին դասարանի։ Գլխավոր պատճառն այն է, որ մանկապարտեզի կենսառիթմը, մեծահասակի և հասակակիցների հետ շփման ոճը, առավել համապատասխանում է երեխայի հոգեկան զարգացման մակարդակին։ Իր սոցիալական անկայունության, նոր պայմաններին և հարաբերություններին հարմարման դժվարությունների պատճառով 6 տարեկան երեխան կարիք ունի անմիջական հուզական կոնտակտի, բայց դպրոցական ուսուցման ֆորմալիզացված պայմաններում այդ պահանջմունքը չի բավարարվում։
Իսկ ի՞նչ է տեղի ունենում երեխայի հետ, եթե նա, այնուամենայնիվ հայտնվում է դպրոցական ուսուցման ֆորմալիզացված համակարգի մեջ, որում բավարար չափով հաշվի չի առնվում նրա տարիքային առանձնահատկությունները։ Ինչպես ցույց են տվել դպրոցում իրականացված կոմպլեքս հետազոտությունները, անբարենպաստ պայմաններում հաճախ վատանում է երեխաների առողջական վիճակը, կարող է քաշը պակասել, նվազել հեմոգլոբինի քանակն արյան մեջ, իջնում է տեսողության սրությունը, ի հայտ են գալիս գլխացավեր։ Ընդհանուր ինքնազգացողության վատացման պատճառով՝ նվազում է երեխայի ոչ այդքան բարձր աշխատունակությունը, ինչը բացասաբար է ազդում ուսման վրա։ Առանձին դեպքերում առաջանում են նևրոզներ, դպրոցական դեզադապտացիա, նրանք լարված են և ֆիզիկապես, և հոգեպես։
Հարաբերականորեն բարենպաստ պայմաններում հոգեբանական լարվածությունն աստիճանաբար նվազում է 1,5-2 ամսից։ Առավել խիստ պայմաններում այն պահպանվում է՝ առաջացնելով երկրորդային էֆեկտներ ինչպես հոգեբանական, այնպես էլ սոմատիկ առումներով։
Հոգեբանական պատրաստվածություն
Հոգեբանական պատրաստվածությունը դպրոցին բարդ կազմավորում է, որը պահանջում է դրդապատճառային, ինտելեկտուալ, կամային ոլորտների զարգացման բարձր մակարդակ։ Սովորաբար առանձնացնում են հոգեբանական պատրաստվածության երկու ասպեկտներ՝ անձնային և ինտելեկտուալ։ Երկուսն էլ կարևոր են ինչպես ուսումնական գործունեության հաջող ընթացքի, այնպես էլ նոր պայմաններին արագ հարմարման համար։
Անձնային պատրաստվածություն
Որպեսզի երեխան հաջողությամբ սովորի, նա առաջին հերթին պետք է ձգտի նոր դպրոցական կյանքին, «լուրջ» պարապմունքներին, «պատասխանատու» առաջադրանքներին։ Այսպիսի ցանկության առաջացման վրա ազդում է ուսման՝ որպես կարևոր, բովանդակային գործունության նկատմամբ, մոտիկ մեծահասակների վերաբերմունքը։ Ազդում է և այլ երեխաների վերաբերմունքը, հնարավորությունը բարձրանալու նոր տարիքային աստիճան փոքրիկների աչքերում և համեմատվել ավագների հետ։ Արդյունքում երեխայի մոտ ձևավորվում է դպրոցականի ներքին դիրքորոշումը։ Սկզբնապես երեխաներին գրավում են դպրոցական կյանքի արտաքին ատրիբուտները՝ գրիչները, տետրերը, դասարանը և այլն։ Նոր տպավորությունների, նոր մթնոլորտի պահանջմունք է առաջանում, ցանկություն՝ ձեռք բերելու նոր ընկերներ։ Եվ միայն հետո սովորելու, ինչ-որ նոր բան իմանալու, գնահատական ստանալու ցանկություն է առաջանում։
Դպրոց ընդունվող երեխայի համար կարևոր է նաև ուսուցչի, տարիքակիցների և իր նկատմամբ վերաբերմունքը։ Նախադպրոցական տարիքի վերջում պետք մեծահասկների հետ հաստատվի ոչ իրավիճակային-անձնային շփում։
Ուսուցանման դաս-դասարանային համակարգը ենթադրում է ոչ միայն ուսւոցչի հետ, այլև այլ երեխաների հետ հատուկ հարաբերություններ։ Ուսումնական գործունեությունն իր բնույթով կոլեկտիվ գործունեություն է։ Աշակերտները պետք է սովորեն միմյանց հետ գործնական հաղորդակցմանը, արդյունավետ փոխազդելու կարողությանը՝ կատարելով համատեղ ուսումնական գործողություններ։ Հասակակիցների հետ շփման նոր ձևը հաստատվում է դպրոցական ուսուցման հենց սկզբից։
Հոգեկան զարգացման բարձր մակարդակով 6 տարեկան երեխաների համար բնութագրական է համագործակցային-մրցակցային շփումը տարիքակիցների հետ։ Նրանք հետևում են ընդհանուր խաղային նպատակին, բայց միմյանց համարում են մրցակիցեր, հակառակորդներ։ Նրանք պլանավորում են իրենց գործողությունները՝ կանխատեսելով արդյունքը, հետևելով ընկերոջ գործողություններին, փորձելով նրան խանգարել։
Դպրոցին անձնային պատրաստվածությունը ներառում է նաև որոշակի վերաբերմունք սեփական անձի նկատմամբ։ Արդյունավետ ուսումնական գործունեությունը ենթադրում է ադեկվատ վերաբերմունք սեփական ընդունակությունների, աշխատանքային արդյունքների, վարքի նկատմամբ, այսինքն՝ ինքնագիտակցության զարգացվածության որոշակի մակարդակ։ Դպրոցականի ինքնագնահատականը չպետք է լինի շատ բարձր և չտարբերակված։
Դպրոցին երեխայի պատրաստվածության մասին սովորաբար դատում են խմբային աշխատանքներում նրա վարքով։ Այստեղ շատ կարևոր է և երեխայի կամային ոլորտի զարգացման առանձնահատկությունների դուրս բերումը։ Երեխայի վարքի կամային բնույթը դրսևորվում է ուսուցչի առաջադրած պահանջների, կանոնների կատարման ժամանակ։ Դրա համար էլ երեխայի կամային վարքի առանձնաատուկ մեթոդիկաների միջոցով։
Ինտելեկտուալ պատրաստվածություն
Ինտելեկտուալ պատրաստվածությունը կապված է մտավոր գործընթացների զարգացման հետ. ընդհանրացնելու, օբյեկտները համեմատելու, դասակարգելու, նրանց էական առանձնահատկությունները դուրս բերելու, պատճառա-հետևանքային կապերը գտնելու, եզրակացություններ կատարելու ընդունակություններ։ Երեխան պետք է ունենա լայն պատկերացումներ՝ պատկերային, տարածական, խոսքի զարգացման համապատասխան մակարդակ, ճանաչողական ակտիվություն։
Ինտելեկտի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը երբեմն սկսում են հիշողության հետազոտությունից. հոգեկան գործընթաց, որն անքակտելիորեն կապված է մտածականի հետ։ Մեխանիկական մտապահման մակարդակի որոշման համար երեխային առաջադրվում է անիմաստ բառերի հավաք, օրինակ՝ տարի, փիղ, գնդակ, օճառ, աղ, աղմուկ, գարուն, ձեռք և այլն։ Այս ամբողջ հավաքը լսելով՝ երեխան կրկնում է այն բառերը, որոնք մտապահել է։ Կարող է իրականացվել կրկնակի վերարտադրում. նույն բառերի կարդալուց հետո վերարտադրում, և նորից մեկ ժամ հետո նույն բառերի երկրորդ վերարտադրումը։
Ընդհանրացումը և վերացարկումը, եզրահանգումների հաջորդականությունը և մտածողության այլ ասպեկտներ ուսումնասիրվում են առարկայական դասակարգման մեթոդիկայի օգնությամբ։ Երեխան խումբ է կազմում անշունչ առակաների և կենդանի էակների պատկերներով քարտերից։ Դասակարգելով օբեկտները՝ նա կարող է խմբերն առանձնացնել ըստ ֆունկցիոնալ հատկանիշի և տալ ընդհանուր անվանում, ըստ իրավիճակային հատկանիշի։
Այն, թե ինչպես է երեխան գործում պարզ եզրակացություններ անելիս, երևում է «առարկաների բացառում» աշխատանքը կատարելիս։
Դպրոց երեխաներին ընդունելիս, որոնց ուսումնական ծրագրերը չափազանց բարդ են, օգտագործվում են առավել բարդ մեթոդիկաներ։ Վերլուծության, սինթեզի բարդ մտածական գործընթացներն ուսումնասիրվում են երեխաների կողմից ասացվածքների մեկնաբանման միջոցով։ Ասացվածքների մեկնաբանման հայտնի մեթոդիկան ունի հետաքրքիր տարբերակ՝ առաջադրված Բլյումա Զեյգարնիկի կողմից։
Զարգացման տարբերակներ
Դպրոցին հոգեբանական պատրաստվածության դիագնոստիկան բավական բարդ, բայց միանգամայն լուծելի խնդիր է։ Դպրոցական պատրաստվածությունը, կապված ուսման հաջող սկզբի հետ, պայմանավորում է երեխաների զարգացման առավել բարենպաստ տարբերակը։ Բայց կան նաև զարգացման այլ տարբերակներ, որոնք պահանջում են շտկողական աշխատանքներ։
Դպրոց ընդունվելիս երբեմն հայտնաբերվում է զարգացման որոշակի բաղադրիչի անբավարար ձևավորվածություն։ Շաւտ մանակվարժներ գտնում են, որ ուսուցանման գործընթացում ավելի հեշտ է զարգացնել ինտելեկտուալ, քան անձնային առանձնահատկությունները։ Ըստ երևույթին, դա այդպես է։ Ամեն դեպքում դպրոցին անբավարար անձնային պատրաստվածության դեպքում ուսուցչի մոտ առաջանում են բավական բարդ խնդիրներ։ Այսպիսի երեխաները դրսևորում են մանկական անմիջականություն, դասերին միանգամից են պատասխանում՝ առանց ձեռք բարձրացնելու, ուրիշներին ընդհատելով, կիսվում են ուսուցչի հետ իրենց զգացումներով, մտքերով։
Ունենալով շատ բարձր ինքնագնահատական՝ նրանք նեղանում են դիտողություններից։ Նրանք դժգոհում են, որ դասերն անհետքրքիր են, դպրոցը լավ չէ, ուսուցիչը չար է։ Այսպիսի երեխաների դրդապատճառային ոլորտի անհասունությունն իր հետ բերում է գիտելիքի ձեռք բերման խնդիրներ, ուսումնական գործունեության ցածր արդյունավետություն։
Ինտելեկտուալ անպատրաստվածությունը հանգեցնում է ուսումնական գործողությունների անհաջողությանը, հասկանալու և ուսուցչի պահանջները կատարելու անհնարինությանը, հետևաբար ցածր գնահատականների։ Սա իր հերթին ազդում է երեխայի մոտիվացիայի վրա։ Ինտելեկտուալ անպատրաստվածության դեպքում հնարավոր են զարգացման մի քանի տարբերակներ։ Յուրօրինակ տարբերակ է վերբալիզմը։ Այն կապված է խոսքային զարգացման չափազանց բարձր մակարդակի, հիշողության զարգացվածության հետ՝ ընկալման և մտածողության անբավարար զարգացվածության ֆոնին։ Այս երեխաները տիրապետում են բարդ քերակականական կառույցների, հարուստ բառապաշարի, բայց նրանք դժվար են ներգրավվում պրակտիկ գործունեության, խաղի մեջ։ Վերբալիզմը հանգեցնում է մտածողության միակողմանիության զարգացմանը։ Այսպիսի երեխաների հետ շտկողական աշխատանքը պահանջում է անցում կատարել նախադպրոցական տարիքին հատուկ գործունեություններին՝ խաղ, նկարչություն և այլն, որոնք, առաջին հերթին նպաստում են պատկերավոր մտածողության զարգացմանը։
Կապված որոշակի անձնային առանձնահատկությունների հետ՝ երեխաները կարող են նշանակալից դժվարություններ ունենալ դպրոցում։ Ինչպես օրինակ, տագնապայնությունը, որը կայունություն է ձեռք բերում երեխայի աշխատանքով անընդհատ դժգոհության պայմաններում։ Տագնապայնության աճի և նրա հետ կապված ցածր ինքնագնահատականի պատճառով նվազում են ուսումնական ձեռքբերումները։ Ստացվում է, որ երեխայի անբարենպաստ անձնային առանձնահատկություններն ուղղակիորեն ազդում են նրա ուսումնական գործունեության վրա, ինչը առաջ է բերում շրջապատողների համապատասխան բացասական ռեակցիան, որն էլ իր հերթին ուժեղացնում է երեխայի առանձնահատկությունները։ Այսպիսի իրավիճակից խուսափելու համար պետք է փոխել ծնողների և ուսուցիչների գնահատականներն ու դիրքորոշումները։
Զարգացման երկրորդ տարբերակը «բացասական դեմոնստրատիվությունն է»։ Սա թատերականացված վարք է շրջապատի ուշադրությունը գրավելու համար։ Այսպիսի երեխայի համար հիմնական խնդիրը գովաբանության անբավարարություն է։
Դեմոնստրատիվության աղբյուրը մեծահասակների կողմից ուշադրության պակասն է երեխաների հանդեպ, ովքեր իրենց լքված են զգում։ Պատահում է նաև, որ դեմոնստրատիվություն դրսևորում են բավական ուշադրություն վայելող երեխաները։ Այսպիսի երեխաների համար ցանկալի է ինքնաիրացման հնարավորություն։ Դեմոնստրատիվության ամրապնդման լավագույն տեղը բեմն է։ Անբարենպաստ զարգացման տարբերակներց մեկը «իրականությունից կտրվելն է»։ Վերջինս դիտվում է այն ժամանակ, երբ երեխաների մոտ տագնապայնությունը համադրվում է դեմոնստրատիվության հետ։ Այսպիսի երեխաները նույնպես ուշադրության խիստ կարիք ունեն, բայց չեն կարողանում իրացնեն թատերականացված վարքով։ Պահանջմունքի անբավարարվածութունը հանգեցնում է պասիվության, աննկատելիության՝ համադրելով ինֆանտիլության, ինքնավերահսկողության բացակայության հետ։ Ասյպիսի երեխաներն ընկնում են ֆանտազիաների մեջ։ Երազներում, ֆանտազիաներում նրանք ստանում են հնարավորություն՝ դառնալու գլխավոր գործող անձը, հասնելու ճանաչման։ Ուսումնական գործունեության խրախուսման, նրանց գործունեության նկատմամբ ուշադրության միջոցով կարելի է հասնել այսպիսի երեխաների զարգացման հարաբերականորեն հեշտ շտկման։
Այսպիսով, 6 տարեկան երեխաներն իրենց զարգացման մակարդակով նախադպրոցականներ են։ Նրանք չեն կարող լիարժեք զարգանալ խիստ դպրոցական համակարգի ֆորմալիզացված պայմաններում։ Այս տարիքի երեխաների ներառումը ուսումնական գործունեության մեջ պահանջում է հատուկ պայմաններ. «նախադպրոցական» ռեժիմ, ուսուցանման խաղային մեթոդներ և այլն։ Առաջին դասարան 6 տարեկանների ընդունաման հարցը պետք է անհատական լուծվի՝ ելներով դպրոցին հոգեբանական պատրաստվածությունից։
7 տարեկանի ճգնաժամ
Անկախ այն բանից, թե երբ է երեխան դպրոց գնում՝ 6, թե 7 տարեկանում, նա իր զարգացման որոշակի շրջանում անցնում է ճգնաժամի միջով։ Այդ բեկումը կարող է սկսվել 7 տարեկանից, բայց կարող է և տեղավորվել 6-8 տարեկանների արանքում։ Ինչպես ցանկացած ճգնաժամ, 7 տարեկանի ճգնաժամը խիստ կապված է իրավիճակի խիստ փոփոխությունների հետ։ Կարևոր այն է, թե ինչպես է երեխան ապրում այն հարաբերությունների համակարգը, որում ներառված է. լինի դա կայուն կամ խիստ փոփոխվող հարաբերություններ։ Փոխվել է հարաբերությունների համակարգում սեփական տեղի ընկալումը, նշանակում է, փոխվում է զարգացման սոցիալական իրադրությունը, և երեխան հայտնվում է նոր տարիքային փուլի սահմանին։
Եթե 3 տարեկանի ճգնաժամը կապված է սեփական անձին՝ որպես առարկաների աշխարհում ակտիվ սուբյեկտի, գիտակցման հետ, ապա հիմա նա անցում է կատարում հասարակական հարաբերությունների համակարգում սեփական տեղի գիտակցմանը։ Նա իր համար բացահայտում է նոր սոցիալական դիրքի՝ դպրոցականի դիրքի, նշանակությունը՝ կապված մեծահասակի կողմից բարձր գնահատվող ուսումնական գործունեության հետ։ Ընդ որում, համապատասխան ներքին դիրքի ձևավորումը երեխայի մոտ արմատապես փոխում է նրա ինքնագիտակցությունը։ Ինչպես գտնում է Լ. Բոժովիչը 7 տարեկանի ճգնաժամը երեխայի սոցիալական «ես»-ի առաջացման շրջանն է։
Ինքնագիտակցության փոփոխությունը հանգեցնում է արժեքների վերագնահատմանը։ Այն, ինչ նշանակալից է եղել նախկինում, դառնում է երկրորդական։ Հին հետաքրքրությունները, դրդապատճառները կորցնում են իրենց դրդողական ուժը. նրանց փոխարինելու են գալիս նորերը։ Այն, ինչը կապված է ուսումնական գործունեության հետ, արժեքավոր է, ինչ կապված է խաղի հետ՝ պակաս կարևոր։ Կրտսեր դպրոցականը հետաքրքրված խաղում է և դեռ երկար ժամանակ կխաղա, բայց խաղը դադարում է լինել նրա կյանքի հիմնական բովանդակությունը։
Հուզական-դրդապատճառային ոլորտի վերակառուցումը չի սահմանափակվում միայն նոր դրդապատճառների առաջացմամբ, երեխայի դրդապատճառային հիերարխիայի վերակառուցմամբ։ Ճգնաժամային փուլում տեղի է ունենում ապրումների խորը փոփոխություններ՝ նախապատրաստված նախադպրոցական տարիքում ամբողջ անձնային զարգացմամբ։ Նախադպրոցական տարիքի վերջում տեղի է ունենում երեխայի կողմից սեփական ապրումների գիտակցում։ Այժմ գիտակցված ապրումները ձևավորում են կայուն աֆեկտիվ կոմպլեքսներ։
Առանձին հույզերն ու զգացմունքները, որոնք երեխան զգացել է 4 տարեկանում, եղել են ակնթարթային, իրավիճակային և հիշողության մեջ չեն թողել էական հետք։
7 տարեկանի ճգնաժամի փուլում ի հայտ է գալիս այն, ինչ Լև Վիգոտսկին անվանում է ապրումների ընդհանրացում։ Հաջողությունների կամ անհաջողությունների շղթան, որոնք ամեն անգամ երեխայի կողմից ապրվում են նմանատիպ ձևով, հանգեցնում է կայուն աֆեկտիվ կոմպլեքսի ձևավորմանը. թերարժեքության զգացում, վիրավորված ինքնասիրություն կամ սեփական նշանակալիության, կոմպետենտության, բացառիկության զգացում։ Իհարկե, հետագայում այդ աֆեկտիվ ապրումները կարող են փոխվել, նույնիսկ վերանալ այլ տեսակի փորձի կուտակմանը զուգահեռ։ Բայց նրանցից մի քանիսը, ամրապնդվելով համապատասխան իրադարձություններով և գնահատականներով, կֆիքսվեն անձի կառուցվածքում՝ ազդելով երեխայի ինքնագնահատականի, նրա հավակնությունների զարգացմանը։ Ապրումների ընդհանրացման շնորհիվ՝ 7 տարեկանում ի հայտ է գալիս զգացմունքների տրամաբանությունը։ Ապրումները ձեռք են բերում նոր իմաստ երեխայի համար, նրանց մինչև հաստատվում են կապեր, հնարավոր է դառնում ապրումների պայքարը։
Հուզական–դրդապատճառային ոլորտի այսպիսի բարդացումը հանգեցնում է երեխայի ներքին կյանքի առաջացմանը։ Չնայած արտաքին իրադարձությունները, իրավիճակները, հարաբերությունները կազմում են ապրումների բովանդակությունը, նրանք յուրահատուկ կերպով բեկվում են գիտակցության մեջ, իսկ նրանց վերաբերյալ հուզական պատկերացումները հաստատվում են երեխայի զգացմունքների տրամաբանությունից, նրա հավակնությունների, սպասելիքների մակարդակից կախված։ Այսպես, օրինակ՝ տարբեր երեխաների կողմից դասի ժամանակ ստացած գնահատականը նրանց մոտ առաջացնում է միանգամայն տարբեր հուզական արձագանք. «4-ը» մի երեխայի համար ուրախություն է, մեկի համար՝ հիասթափություն, մյուսի համար՝ հաջողություն։ Մյուս կողմից՝ ներքին կյանքը՝ ապրումների կյանքը ազդում է վարքի և դրանով իսկ արտաքին իրադարձությունների վրա, որոնցում ակտիվորեն ներգրավում է երեխան։
Երեխայի արտաքին և ներքին աշխարհների տարբերակումը կապված է նրա վարքի կառուցվածքային փոփոխության հետ։ Ի հայտ է գալիս արարքի իմաստային հիմքը. ինչ-որ բան անելու ցանկության և զարգացող գործողությունների միջև։ Սա ինտելեկտուալ պահ է, որը թույլ է տալիս այս կամ այն չափով ադեկվատ գնահատել ապագա արարքը արդյունքների և հեռավոր նպատակների տեսանկյունից։ Բայց միաժամանակ, սա նաև հուզական պահ է, քանի որ որոշվում է արարքի անձնային իմաստը, նրա տեղը երեխայի շրջապատի հետ երեխայի ունեցած հարաբերությունների համակարգում։ Սեփական գործողությունների իմաստային կողմնորոշումը դառնում է ներաշխարհի կարևոր կողմը։ Միևնույն ժամանակ, այն բացառում է երեխայի վարքի իմպուլսիվությունը և անմիջականությունը։ Այս մեխանիզմի շնորհիվ վերանում է մանկական անմիջականություն. երեխան մտածում է գործելուց առաջ, սկսում է թաքցնել իր ապրումները, տատանումները, փորձում է ուրիշներին ցույց չտալ, որ ինքը լավ չէ։ Երեխան արտաքնապես այնպիսին չէ, ինչպես ներքինով, թեև կրտսեր դպրոցական տարիքի ընթացքում մեծապես պահպանվում է բացությունը, անել այն, ինչ շատ ցանկալի է է։ Երեխաների արտաքին և ներքին աշխարհների տարբերակման ճգնաժամային դրսևորում դառնում են սովորաբար ծամածռությունները, վարքի արհեստական ձգվածությունը, նաբնականությունը։
Ուսումնական գործունեություն
Երեխան իսկապես դառնում է դպրոցական այն ժամանակ, երբ ձեռք է բերում համապատասխան ներքին դիրք։ Նա ներառվում է իր համար նշանակալից ուսումնական գործունեության մեջ՝ կողնորոշվելով այն բանի հասարակական արժեքի վրա, ինչ անում է։
Խաղի նկատմամբ հետաքրքրության կորուստը կապված է հենց խաղային գործունեության զարգացման առանձնահատկությունների հետ։ 3-5 տարեկանում երեխաները հաճույք են ստանում խաղի գործընթացից, 5-6 տարեկանում՝ ոչ միայն գործընթացից, այլև արդյունքից, շահումից։ Կանոններով խաղերում, որոնք բնորոշ են նախադպրոցական և կրտսեր դպրոցական տարիքներին, հաղթում է նա, ով ավելի լավ է յուրացրել խաղը։ Խաղային մոտիվացիայում գործընթացից շեշտադրվում է արդյունքը, բացի այդ, զարգանում է հասնելու դրդապատճառը։ Մանկական խաղի զարգացման ընթացքը հանգեցնում է նրան, որ խաղային մոտիվացիան աստիճանաբար իր տեղը զիջում է ուսումնականին, որի ընթացքում գործողությունները կատարվում են կոնկրետ գիտելիքների, կարողությունների համար, ինչն իր հերթին հնարավորություն է տալիս ստանալու խրախուսանք, մեծահասկաների, հասակակիցների ընդունումը, հատուկ կարգավիճակ։
Մարկսովո (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Մարկսովո (Марксове), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
Կրտսեր դպրոցական տարիք
Ուսումնական գործունեություն
Այսպիսով, կրտսեր դպրոցական տարիքում ուսումնական գործունեությունը դառնում է առաջնային։ Այն բավական բարդ գործունեություն է, որը պահանջում է ժամանակ և ջանքեր. 10-11 տարի։ Բնականաբար, այն ունի որոշակի կառուցվածք։
Մարկսովո (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մարկսովո գյուղում բնակվում էր 989 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2679 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 369,17 մարդ/կմ²։
Կրտսեր դպրոցական տարիք
Ուսումնական գործունեություն
Առաջին բաղադրիչը մոտիվացիան է։ Ուսումնական գործունեությունը բազմադրդապատճառականցված է. այն դրդվում և ուղղորդվում է ուսումնական տարբեր դրդապատճառներով։ Նրանցում կան դրդապատճառեր՝ առավել ադեկվատ ուսումնական խնդիրներին. եթե նրանք ձևավորվում են աշակերտի մոտ, նրա ուսումնական գործունեությունը դառնում է արդյունավետ, իմաստավորված։ Դ. Էլկոնինը դևանք անվանել է ուսումնա-ճանաչողական դրդապատճառներ։ Նրանց հիմքում ընկած են ճանաչողության և ինքնազարգացման պահանջմունքները։ Երեխան պետք է մոտիվացված լինի ոչ միայն ուսումնական գործունեության արդյունքով այլև հենց նրա գործընթացով։ Սա նաև սեփական անձնային աճի, ինքնակատարելագործման, ընդունակությունների զարգացման դրդապատճառն է։
Մարկսովո (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրտսեր դպրոցական տարիք
Ուսումնական գործունեություն
Երկրորդ բաղադրիչը ուսումնական խնդիրն է, այսինքն՝ առաջադրանքների համակարգը որոնց կատարման ընթացքում երեխան յուրացնում է գործողություների առավել ընդհանուր միջոցներ։ Ուսումնական խնդրիրը անհրաժեշտ է տարբերել առանձին առաջադրանքներից։ Սովորաբար երեխաները, լուծելով մեծ քանակությամբ կոնկրետ առաջադրանքներ, իրենք են տարերայնորեն բացահայտում նրանց լուծման ընդհանուր միջոցը, ընդ որում այն միջոցը տարբեր աշակերտների կողմից գիտակցվում է տարբեր չափով։ Զարգացնող ուսուցումը ենթադրում է երեխաների և ուսուցչի կողմից խնդիրների մի մեծ խմբի լուծման միջոցի համատեղ բացահայտում և ձևակերպում։ Այս դեպքում ընդհանուր միջոցը դառնում է օրինակ և հեշտ տարածվում է այդ դասի այլ առաջադրանքների վրա, ուսումնական գործունեությունը դառնում է առավել արդյունավետ, իսկ սխալներն աստիճանաբար վերանում են։