cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շարտրի տաճար
Ներքին կառուցվածք
Եռակունդ շինությունը հիշեցնում է լատինական խաչ` կարճ, եռակունդ տրանսեպտով։ Տաճարի արևելյան մասը ունի մի քանի կիսաշրջանաձև մատուռներ, որոնցից երեքը նկատելիորեն անցնում են կիսաշրջանի սահմանները։ Մնացած չորսն ունեն ավելի փոքր խորություն։ Շարտրի տաճարի կամարի կառուցման պահին այն ամենաբարձրն է եղել Ֆրանսիայում` ի հաշիվ կոնտրֆորսներին հենված արկբուտանների։ Աբսիդը պահող լրացուցիչ արկբուտանները կառուցվել են 14-րդ դարում։ Շարտրի տաճարն առաջինն էր, որի կառուցման մեջ օգտագործվել են ճարտարապետական այնպիսի տարրեր, որոնք նրան հաղորդել են մինչ այդ չտեսնված ներքին գծեր, ինչի հաշվին էլ մեծացել են պատուհանները և անվակունդի բարձրությունը (36մ)։
Արտաքին կառուցվածք
Տաճարի արտաքին տեսքի առանձնահատկությունը նրա երկու խիստ տարբեր աշտարակներն են։ 1140 թվականին կառուցված հարավային աշտարակի 105-մետրանոց սրաձողը առանձնանում է ռոմանական բուրգի պարզունակ տեսքով։ Հյուսիսային աշտարակը, որն ունի 113մ բարձրություն, մնացել է ռոմանական տաճարից, իսկ 16-րդ դարում ավելացված սրաձողը ուշ գոթիկայի ոճով է կառուցված։
Շարտրի տաճարը բաղկացած է ինը պորտալից, որից երեքը պահպանվել են ռոմանական հին տաճարից։ Հյուսիսային պորտալը վերագրվում է 1230 թվականին։ Այն զարդարված է Հին կտակարանի կերպարների քանդակներով։ Հարավային պորտալը, որը կառուցվել է 1224-1250 թվականների միջակայքում, պարունակում է Նոր կտակարանի սյուժեներով քանդակներ, որոնց կենտրոնական թեման ահեղ դատաստանն է։ Աստվածամոր և Հիսուս Քրիստոսին նվիրված արևմտյան պորտալը, որ առավելապես հայտնի է Թագավորական անունով, թվագրվում է 1150 թվականին և հայտնի է Հիսուսի պատկերով՝ 12-րդ դարում ստեղծված։
Հյուսիսային և հարավային տրանսեպտների մուտքերը զարդարված են 13-րդ դարի քանդակներով։ Ամբողջ տաճարում հաշվվում են մոտ 10.000 քանդակային պատկերներ քարից և ապակուց ։
Տաճարի հարավային մասում գտնվում է 16-րդ դարի աստղագիտական ժամացույց։ Մինչև 1793 թվականին դրա մեխանիզմի խափանումը այն ցույց է տվել ոչ միայն ժամը, այլև շաբաթվա օրը, ամիսը, արևածագի և արևամուտի ժամանակը, Լուսնի փուլերը, աստղակերպի ընթացիկ նշանը։
Ինտերիեր
Տաճարը հայտնի է գունավոր վիտրաժներով, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2.000 մ² ։ Վիտրաժները յուրօրինակ են. դրանք ընդգրկում են մոտ 150 պատուհան, որոնցից ամենահները ստեղծվել են 12-րդ դարում։ Բացի արևմտյան ճակատում գտնվող վիտրաժային վարդերից՝ հայտնի է նաև 1150 թվականին վերագրվող «Աստվածամայրը գեղապակուց» կոմպոզիցիան։
Շարտրի տաճարի առանձնահատուկ գծերից է այն հանգամանքը, որ գույները հագեցած են և պարզ. գույների ստացման այս եղանակի գաղտնիքը չի պահպանվել։ Տաճարի հատակը զարդարված է 1205 թվականի լաբիրինթոսով։ Այն խորհրդանշոմ է հավատացյալի՝ դեպի Աստված տանող ուղին։ Լաբիրինթոսն ունի միայն մեկ ճանապարհ։ Լաբիրինթոսը չափերով համընկնում է արևմտյան ճակատի վարդե պատուհանին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կանաչ կառքը (ֆիլմ, 1967)
«Կանաչ կառքը» («Зелёная карета»), խորհրդային գունավոր ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Յան Ֆրիդ «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1967 թվականին։
Ֆիլմը պատմում է պետերբուրգցի դերասանուհի Վարվառա Ասենկովայի ճակատագրի մասին։
Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1967 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է 19-րդ դարի կեսերի Ալեքսանդրինսկի թատրոնի դերասանուհի Վարվառա Նիկոլաևնա Ասենկովայի ճակատագրի մասին։ Նրան հետապնդում էին թատերական բամբասանքները, հերյուրանքները և ինտրիգները։ Նրա սիրելին՝ ցարական բանակի սպան, չի կարող պաշտոնապես ամուսնանալ նրա հետ, քանի որ եթե նա ամուսնանա Վարվառայի հետ, ապա վերջինս ստիպված կլինի լքել բեմը։
Իրականում սիրելի սպայի հետ պատմությունը հորինվել է ֆիլմի հեղինակների կողմից. Վարվառա Ասենկովային ճանաչողները պնդում էին, որ նա այնքան համեստ էր, որ չուներ սիրեցյալներ, և բացի այդ, երիտասարդ դերասանուհին, որի կյաքն ամբողջությամբ զբաղված էր թատրոնով (նա խաղում էր տարեկան երեք հարյուր ներկայացումում) ուժ և ժամանակ չուներ սիրային պատմությունների համար։
Վարվառա Ասենկովան մահացել շատ վաղ՝ իր կարիերայի ամենաակտիվ ժամանակարջանում։
Կայսերական թատերական դպրոցի աշակերտներին տեղափոխում էին կանաչ կառքերով։ Վարվարա Նիկոլաևնայի խորթ հայրը՝ նրա մոր՝ նույնպես Ալեքսանդրինսկի թատրոնի դերասանուհի Ալեքսանդրա Եգորովնա Ասենկովայի «քաղաքացիական» ամուսինը՝ պաշտոնաթող զինվորական Պավել Նիկոլաևիչ Կրենիցինը, եղել է կանաչ կառքերի սեփականատեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր թատրոնի մասին Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Ալեքսանդր Գոլուբենցև
Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Գոլուբենցև (Александр Александрович Голубенцев, ), խորհրդային կոմպոզիտոր ։
Կենսագրություն
1924 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա։ Տարբեր թատրոններում աշխատել է որպես երաժշտական մասի ղեկավար, այդ թվում՝ Ռեալիստական թատրոնում (1932-1935) և Ե. Վախթանգովի անվան թատրոնում (1935-1949) ։
Բացի այդ, 1932-1936 թվականներին դասավանդել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետում ։
Ընտանիք
Կինը՝ դերասանուհի Նինա Արխիպովան է։
Դուստրը՝ դերասանուհի Նատալյա Գոլուբենցևան, որը «Բարի գիշեր, երեխաներ» հեռուստահաղորդման մեջ հնչյունավորել է Ստեպաշկային։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կալուգա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոնի անձինք Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի մանկավարժներ Կատեգորիա:Միտինսկոե գերեզմանոցում թաղվածներ
Ամդանգ լեզու
Ամդանգ լեզու (նաև միմի, բիլտինե, անդանգտիա և այլն) — այն երկու ֆուրսիան լեզուներից մեկը, կապված է նիլո–սահարյան միկրոընտանիքի հետ։ Տարածված է գլխավորապես Վադի Ֆերա շրջանում, դեպի արևելք Չադում և հետո նրան պատկանող Բատխա և Վադայ շրջանում։ Լեզվակիրների թիվը 2000 թվականին հասնում էր 41 100 մարդու։ Շատ լեզվակիրներ բացի Չադից խոսում են արաբերեն։
Գիտելիքի կառավարման համակարգեր
Գիտելիքահենք համակարգերը հեշտորեն որոշվում են համակարգչային համակարգերի կողմից և նպաստում են խնդիրների լուծմանը։ Գիտելիքահենք հասկացությունը գոյություն ունի տարաբնույթ կազմակերպություններում։ Դրանցից որոշ մասն անշոշափելի են, մինչդեռ մնացյալը, ընդհակառակը, շոշափելի են։ Անշոշափելի գիտելիքի օրինակներ են կազմակերպության ակտիվները, տվյալների բազաները, մշակված պրոցեդուրաները, դասագրքերը, ինչպես նաև հետազոտական փաստաթղթերը։ Իսկ անշոշափելի գիտելիքի օրինակներ են կազմակերպության կապիտալը՝ ներառյալ կազմակերպության ներքին մշակույթը, աշխատողների աշխատանքային փորձն ու գիտափորձը, ինչպես նաև աշխատախմբերի համագործակցությունը։ Ինչ վերաբերում է գիտելիքի կառավարման համակարգին, ապա դա գործընթացների հավաքածու է, որը ղեկավարում է գիտելիքի ստեղծումը, տարածումն ու օգտագործումը։
Ամդանգ լեզու
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չադի լեզուներ
Գիտելիքի կառավարման համակարգեր
Գիտելիքի կառավարման համակարգի հաջողությունները միայն կախված է ճիշտ հավաքագրված տվյալներից և կազմակերպչական գործընթացներից, այլև որոշումների ընդունման կարևոր գործողությունների միավորումից։ Այժմյան կազմակերպություններն արդեն իսկ սկսել են գիտելիքը գնահատել որպես կարևորագույն և անփոխարինելի ռեսուրս։ Դա նշանակում է, որ պետք է մշակվեն ռազմավարական անհրաժեշտ ուղիներ՝ այդ գիտելիքը կառավարելու համար։ Այդ իսկ պատճառով կազմակերպությունները հաճախակի անց են կացնում գիտելիքի հետազոտում և գիտելիքի պլանավորում։ Իսկ գիտելիքի կառավարման համակարգի ռազմավարությունը հաջողվում է այն կազմակերպությունում, որտեղ այն ճիշտ է ընկալվում և գնահատվում է ըստ արժանվույնս։
Կազմակերպություններն աստիճանաբար ավելի ու ավելի են սերտանում մարդ-համակարգիչ գիտելիքային համակարգի հետ։ Իսկ համակարգի հետ առնչվող մասնակիցները գնահատվում են որպես գիտելիքային աշխատակիցներ, որոնց աշխատանքյին առավելություններն են՝
Ինչ վերաբերում է գիտելիքների կառավարման համակարգերի կառավարմանը, ապա այդ պատասխանատու պաշտոնն է ստանձնում գիտելիքի կառավարման գլխավոր տնօրենը (Chief Knowledge Officer։ CKO)։ Նա է իր վրա պատասխանատվություն կրում կազմակերպության գիտելիքի և ուսման համար, կազմակերպության մշակույթի փոփոխման և անհատական բնավորության կերտման համար։ Նա է նախագծում, ձևակերպում և մշակում կազմակերպության համակարգչահենք գիտելիքը։ Նա իր ենթակայության տակ ունի այլ բաժինների կառավարիչների, որոնք հաշվետու են նրան իրենց գործունեությամբ և տեղեկատվության ապահովմամբ։
Կատեգորիա:Գիտելիք
Վեգետացիայի շրջան
Վեգետացիայի շրջան վեգետացիա, 1. Տարվա այն ժամանակաշրջանը, երբ, ըստ օդերևութաբանական պայմանների, հնարավոր է բույսերի աճն ու զարգացումը։ Տևողությունը որոշվում է օդի 5°0-ից բարձր ջերմաստիճանով օրերի թվով և սկսվում է գարնանն օդի ջերմաստիճանը 5°0-ից բարձրանալիս, ավարտվում աշնանը՝ 5°0-ից իջնելիս։ 2. Բույսերի զարգացման լրիվ փուլի համար անհրաժեշտ ժամանակը, գյուղատնտեսական պրակտիկայում՝ աճման սկզբից մինչև բերքահավաքն ընկած ժամանակաշրջանը։ Կենսաբանական հատկություններով պայմանավորված՝ տարբեր բույսերի Վեգետացիայի շրջան տարբեր է. ՀՀ-ում նրա միջին տևողությունը 82-ից (Արագած բլկ) 277 (Մեղրի) օր է։ Ըստ բարձրության՝ յուրաքանչյուր 100մ վրա Վեգե շրջան կրճատվում է 5-7 օրով։ Վեգետացիայի շրջան Մեղրիում միջին հաշվով սկսվում է փետրվարի 28-ից, ավարտվում դեկտեմբերի 3-ին, 2000 մ բարձրություններում համապատասխանաբար՝ ապրիլի 20-25-ից, հոկտեմբերի 20-25-ին, 3000-7-ից բարձր՝ հուլիսի 15-25-ից, սեպտեմբերի 15-25-ին։ Վեգետացիայի շրջանի տևողությամբ են պայմանավորված բուսականության կազմը, տեսակը, սորտը, տեղաբաշխումը և շրջանացումը, ագրոտեխնիկական միջոցառումների ժամկետները, արոտային ժամանակաշրջանի տևողությունը և այլն։
Կատեգորիա:Բազմացում Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Սովորական լորտու
Սովորական լորտու,Կողինջ (Natrix natrix), ոչ թունավոր օձ, որը պատկանում է լորտուների ընտանիքին։ Հանդիպում է ՀՀ բոլոր մարզերի լեռնային շրջաններում, երբեմն՝ նախալեռներում։ Տարածված է կանգուն ու հոսող ջրավազանների ջրամերձ կենսավայրերում, այգիներում կարող է հանդիպել նաև ջրից հեռու։
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (11-120 սմ), պոչը 3-5 անգամ կարճ է։ Գլուխը տարանջատված է մարմնից և ծածկված է խոշոր փայլուն վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են, ծիածանաթաղանթը՝ դեղնավուն կամ մուգ, բիբը՝ կլոր։ Մարմնի թեփուկները կատարավոր են, ինչով լորտուն նմանվում է թունավոր իժերին։ Մոխրագույն, գորշավուն, կանաչավուն գունավորում ունեցող մեջքը ծածկված ՝մուգ բծերով։
Հանդիպում են երկայնակի դեղնավուն զոլավոր մոխրագույն առանձնյակներ, որոնց համարում են առանձին ենթատեսակ՝ պարսկական լորտու (Natrix natrix persa)։ Լեռնային վայրերում հանդիպում են մեջքի ամբողջական սև գունավորում ունեցող առանձնյակներ։ Գլխի հետևի մասում սովորաբար առկա են սպիտակավուն, դեղնավուն կամ նարնջագույն խոշոր զույգ խալեր։ Որովայնային մակերեսը խայտաբղետ է, վահանիկների Եզրերը սպիտակից դեղնավուն են, իսկ կենարարական մասով անցնում է կտրտված ուղիղ եզրերով լայն սև զոլ։ Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (ձկներ, երկկենցաղներ, նաև կրծողներ)։ Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից գարնան սկիզբը։
Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլ-մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է 4-40 ձու։ Ձվերը խոշոր են (23-32 x 12-23 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջից սեպտեմբերի կեսերը։ Հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակներով։ Պաշտպանվում է՝ հիմնականում սուր հոտով հեղուկ արտաթորելով և սատկած ձևանալով։ Կծում է շատ հազվադեպ, կծածը մարդու և կենդանիների համար վտանգավոր չէ։
Կատեգորիա:Օձեր Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Յոզեֆ Ֆրանկ
Յոզեֆ Ֆրանկ, (Joseph Frank, ), ավստրիացի և շվեդ ճարտարապետ՝ հրեական ծագումով։ Աշխատել է Օսկար Շտրանդի հետ և կապված է եղել Վենսկիի հետ։ 1933 թվականին նա տեղափոխվել է Շվեդիա, որտեղ աշխատել է «Svenskt Tenn» դիզայներական ընկերությունում և ստեղծել է բազմաթիվ դիզայներական աշխատանքներ մինչև իր կյանքի վերջը։ 1965 թվականին Ֆրանկին շնորհվել է Ավստրիայի մրցանակ ճարտարապետության ոլորտում։
Կենսագրություն
Յոզեֆ Ֆրանկը ունի հրեական ծագում։ Նրա ծնողները՝ առևտրական Իգնազ (Իսահակ) Ֆրանկը (1851 թվականի հոկտեմբերի 17-1921 թվականի հունվարի 27, Վիեննա) և Վիեննայում ծնված Ջեննին (1861 թվականի սեպտեմբերի 3- 1941 թվականի փետրվարի 10), արմատներով Հունգարիայի Հևես քաղաքից էին։ Յոզեֆը նախագծել է իր ծնողների գերեզմանները, ովքեր թաղվել են Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանոցում (19-րդ խումբ, 58-րդ շարք, 52 գերեզման) ։ Նա ճարտարապետություն է սովորել Վիեննայի տեխնոլոգիայի համալսարանում։ Այնուհետև նա դասավանդել է Վիեննայի արվեստի դպրոցներից մեկում 1919-1925 թվականներին։ Նա Վիեննայի Վերկբունդի հիմնադիրներից է։ 1933 թվականին նա գաղթել է Շվեդիա` չնայած նրան Վիեննա վերադարձնելու փորձերին։ «Վիեննական խմբակ» մանիֆեստը նրա հրապարակումներից երեքն ընդգրկել է կանոնակարգի ցուցակի մեջ  ։ Նա նաև ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս և փիլիսոփա Ֆիլիպ Ֆրանկի եղբայրն է։
ՀԽՍՀ ղեկավարություն
ՀԽՍՀ ղեկավարություն, Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության ղեկավար կազմը։ Ֆորմալ առումով 1920-1938 թվականներին ՀԽՍՀ բարձրագույն օրենսդիր մարմինը Խորհուրդների Համագումարն էր, իսկ 1938 թվականից՝ միասնական Գերագույն խորհուրդը, որի պատգամավորներն ընտրվում էին չորս տարի ժամկետով (1979 թվականից՝ հինգ տարի ժամկետով)։ Սակայն փաստացի 1920 թվականին Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից մինչև Վերակառուցումը իշխանությունը գտնվում էր Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցության ձեռքում՝ որպես Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության մաս ։ 1937 թվականի Սահմանադրությամբ Կոմկուսը հռչակվեց «աշխատավորների բոլոր կազմակերպությունների ղեկավարող մարմին», իսկ 1978 թվականի Սահմանադրությունն ամրապնդեց նրա «ղեկավարող և ուղղորդող դերը»։ Հայաստանի Կոմկուսի բարձրագույն մարմինը Կենտրոնական Կոմիտեն էր, իսկ Կոմկուսի Կենտրոնական Կոմիտեի առաջին քարտուղարը 1920-1990 թվականներին հանրապետության փաստացի առաջնորդն էր։ Բացի 1990 թվականի ընտրություններից, Գերագույն խորհրդի պատգամավորի բոլոր թեկնածուները ենթարկվում էին Հայաստանի Կոմկուսի ղեկավարության պարտադիր հավանությանը․ այլընտրանքային թեկնածուների առաջադրումը չէր թույլատրվում։ Գերագույն խորհուրդը մշտական ​​գործող մարմին չէր․ նրա պատգամավորները տարեկան 2-3 անգամ գումարում էին մի քանի օր տևողությամբ նիստեր։ Ամենօրյա վարչական աշխատանքներն իրականացնելու համար Գերագույն խորհուրդը ընտրում էր մշտական ​​հանձաժողով, որն իրականացնում էր հանրապետության կոլեկտիվ ղեկավարի գործառույթները։
Իրավիճակը փոխվեց 1990 թվականին, երբ Կոմկուսի ղեկավարող դերի մասին Սահմանադրության հոդվածը չեղյալ համարվեց, և սկսեց թույլատրվել այլընտրանքային թեկնածուների առաջադրումը։ 1990 թվականի հուլիսին Գերագույն խորհրդի ընտրություններում հաղթեց ընդդիմադիր Հայոց համազգային շարժումը, ինչից հետո Հայաստանում Կոմունիստական ​​կուսակցության իշխանությունն ավարտվեց։ 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը ընդունեց Հայաստանի անկախության հռչակագիրը , և Հայկական ԽՍՀ-ն վերանվանվեց Հայաստանի Հանրապետության։ 1991 թվականի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ փլուզման մասին համաձայնագրի կնքմամբ Հայաստանը հռչակվեց որպես անկախ պետություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հանրապետություններ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ
Նորչյոպինգ
Նորչյոպինգ   (շվեդ.   Norrköping ) քաղաք Շվեդիայում, խոշոր արդյունաբերական կենտրոն Ստոկհոլմից 170 կմ դեպի հարավ։ Քաղաքը զարգացել է XIX դար ի ինդուստրիացման ժամանակահատվածում, ինչի համար էլ Նորչյոպինգը ստացել է «շվեդական Մանչեսթեր» մականունը։
Քաղաքը տեղակայված է Մուտալա գետի վրա (Motala ström):
Բնակչությունը կազմում է 83 561 մարդ, արվարձանների հետ միասին՝ 128 060 բնակիչ ( ըստ 2009 թվի մարդահամարի)։ Ամբողջ Շվեդիույում բնակչության թվաքանակով յոթերորդն է։
Պատմություն
Քաղաքում բնակչությունը հայտնվել է միջնադարում։ Հիմնադրման ճշգրիտ ժամանակը հայտնի չէ, սակայն XII դարում այստեղ հիշատակվում է եկեղեցի ՝ նվիրված Սուրբ Օլաֆին։ Քաղաքի անվան առաջին հետքերը հայտնաբերվել են 1283 թվականին։ Նորչյոպինգը քաղաքի իրավունք է ստացել XIV դարի սկզբին, բայց կարգավիճակը հաստատող փաստաթուղթը թվագրվել է 1384 թվին։
Տեսարժան վայրեր
XIX դարում Նորչյոպինգը շվեդական տեքստիլ արդյունաբերության կարևորագույն կենտրոններից մեկն էր, շվեդական երկրորդ խոշոր արդյունաբերական քաղաքը։ Քաղաքի ամբողջ արդյունաբերական կենտրոնը՝ շենքեր, գործարաններ և պահեստներ, տեղակայված է Մուտալա գետի երկայնքով։ Գործվածքի արտադրման կոմպլեքսը համարվում է Եվրոպայում առավել պահպանված արդյունաբերական ճարտարապետության հուշարձաններից մեկը։ Այժմ նրա տարածքում բացվել է քաղաքային թանգարան (Stads Museum): Մոտակայքում կան ևս երկու թանգարաններ կապված քաղաքի արդյունաբերական պատմության հետ՝ Ալրաղացի թանգարան (Holmens Museum) գործող ալրաղացով և Աշխատանքի թանգարանը (Arbetets Museum): XIX դարում Նորչյոպինգում ապրում էր Շվեդիայի խոշորագույն հրեական համայնքներից մեկը։ Նաև հատուկ ուշադրության է արժանի «ժամանակակից արվեստի թանգարանը»։ Քաղաքի համայնապատկերը կարելի է տեսնել դիտահարթակից, որը գտնվում է 50 մ բարձրության վրա 68 մետր բարձրությամբ աշտարակի քաղաքային դահլիճից։ Քաղաքի հյուսիսում գտնվում է Սկանդինավ իայի ամենախոշոր կենդանաբանական այգին ։ Քաղաքում գործում է Նորչյոպինգի սիմֆոնիկ նվագախումբը։
Տրանսպորտ
Քաղաքի միջով են անցնում Е4 եւ Е22 մայրուղիները, Södra stambanan երկաթուղային ճանապարհը (Malmö — Կատրինեհոլմ)։
Նորչյոպինգում 1904թվից գործում է տրամվայի ցանց ։ Ամռան ամիսներին շաբաթական երկու անգամ կանոնավոր գիծ են դուրս գալիս հին տրամվայներ։
Քաղաքի կենտրոնից երեք կիլոմետր դեպի արևելք գտնվում է Նորչյոպինգի օդանավակայանը։
Սպորտ
Քաղաքում գործում են ֆուտբոլային պրոֆեսիոնալ ակումբներ, ինչպես նաև Նորչյոպինգ Դոլֆինս բասկետբոլային ակումբը։ Իդրոտսպարկեն մարզադաշտում անցել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության (1958) և ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության (1992) հանդիպումները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Բանո Կուդգիա
Բանո Կուդսիա հայտնի է նաև որպես Բանո Աապա (‎, ), 21-րդ դարի պակիստանցի գրող, դրամատուրգ, փիլիսոփա։ Գրել է ուրդու և փենջաբի լեզուներով։
Կենսագրություն
Ծնվել է գյուղատնտեսական ոլորտի մասնագետի ընտանիքում։ Լահորում քոլեջն ավարտելուց հետո ընդունվել է Լահորի պետական համալսարական քոլեջը, որտեղ 1951 թվականին սովորել է ուրդու գրականություն։
Հայտնի գրող, դրամատուրգ և հեռուստահաղորդավար Աշֆակ Ահմեդի կինն է։
Ստեղծագործություն
Պակիստանցի առաջատար ռոմանտիկ գրողներից և կարճ պատմվածքների հեղինակներից մեկն է։
Նրա գրչին են պատկանում մի շարք վեպեր, պատմվածքներ, վիպակներ, կենսագրականներ։ Գրել է նաև հեռուստատեսության և թատրոնի համար։
Կուդգիայի «Ռաջա Գիդխ» ((راجه گدھ), «Գիշերակեր արքան», 1981) վեպը համարվում է ուրդու լեզվով ժամանակակից դասական վեպերից մեկը ։
Բանո Կուդգիայի գրքերի մի մասը նվիրված են փիլիսոփայության, հոգեբանության, սոցիոլոգիայի և սպիրիտիզմի հարցերին։
Պարգևներ
Մահացել է երկարատև հիվանդությունից հետո։
Արկունյանո
Արկունյանո  (Arcugnano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 7519 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 171 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 41 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36057։ Հեռախոսային կոդ՝ 00444։
Սև ավազների մեջ (ֆիլմ)
«Սև ավազների մեջ» («В чёрных песках»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ իսթերնի ժանրում, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իսկանդեր Խամրաևը 1972 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ։
Ղազախ գրող Մորիս Սիմաշկոյի համանուն պատմվածքի էկրանավորումն է։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1973 թվականի օգոստոսի 6-ին։
Սյուժե
Կենտրոնական Ասիայում քաղաքացիական պատերազմ է ընթանում։ Բայն սպանում է թուրքմեն երիտասարդ հովիվ Չարի Էսենովի ամբողջ ընտանիքին։ Կենդանի մնացած Չարին, վրեժխնդիր լինելով մանկահասակ քրոջ անպատվության համար, միայնակ հետապնդում է Շամուրադ Խանին՝ բասմաչների տեղական խմբավորման ղեկավարին։ Կարմիր բանակի հետ ծանոթությունը ֆիլմի հերոսի համար պարզաբանում է ընթացող պայքարի իմաստը, նա հարում է բասմաչներին դիմագրավող կարմիր գվարդիականներին և, հրաժարվելով անձնական վրեժխնդրությունից, մի օր Շամուրադին բերում է ջոկատ՝ օրինական դատի համար։
Ֆիլմը պատկերում է «իր համար» ապրող մարդու վերափոխումը «մարդկանց համար» ապրող մարդու, հոգու ցեղային համակարգից անցում դեպի նոր սոցիալիստական գիտակցություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1972 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Հուսահատ շները
«Հուսահատ շները» (The Plague Dogs), բրիտանա-ամերիկյան անիմացիոն արկածային ֆիլմ է, որը նկարահանվել է 1982 թվականին, Մարտին Ռոզենոմի կողմից, Ռիչարդ Ադամսի 1977 թվականի համանուն վեպի հիման վրա ։
Սյուժե
Երկու լաբարատորական շներ` ծեր լաբրադոր-ռետրիվեր Ռոուֆը և երիտասարդ ֆոքսերիեր Սնիտերը փախչում են բանտարկությունից և հայտնվում ազատության մեջ` Լճային երկրամասում։ Սնիտերի ուղեղի վրա փորձարկումներ էին կատարում, մինչդեռ Ռոուֆը բազմիցս խեղդվել և վերակենդանացել էր։ Փախուստի ժամանակ շները անզգուշորեն կոտրում են ժանտախտի բկտերիաներով սրվակները։ Ազատության մեջ Ռոուֆն ու Սնիտերը հայտնվում են ոչ այն դրախտային պայմաններում, որոնք նրանք սպասոում էին։ Նրանց գոյատևման համար երկար և ծանր պայքար է սպասվում։
Արտադրություն
«Հուսահատ շները» նկարահանվել են Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում 1979-1982-ական թվականների ընթացքում։ Բրիտանական կողմից ֆիլմի վրա աշխատել են Արթուր Համբերսթոունը, Ալան Սիմսոնը, Ջորջ Ջեքսոնը, Քոլին Ուայթը, ովքեր ավելի վախ աշխատել են Ադամսի մեկ այ էկրանավորման`«Բլրի բնակիչները» (1978) ֆիլմի վրա։ Ամերիկյան թիմի մեջ ընդգրկված էին Բրեդ Բյորդը, Ֆիլ Ռոբինսոնը և Ռետա Սքոթը, դիսնեյյան կինոստուդիայի վետերան, ով իր ժամանակ աշխատել է «Բեմբի»-ի վրա ։ Նկարիչ-բեմադրող՝ Գորդոն Հարիսոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Էլենա Պոնյատովսկա
Էլենա Պոնյատովսկա, իշխանուհի Hélène Elizabeth Louise Amélie Paula Dolores Poniatowska Amor (Elena Poniatowska, ), մեքսիկացի գրող, լրագրող, ձախ ուղղության քաղաքական ակտիվիստ։
Կենսագրություն
Հայրը՝ Jean Joseph Evremond Sperry Poniatowski, վերջին լեհ արքա՝ Ստանիսլավ Ավգուստ Պոնյավսկու զարմիկ՝ Ստանիսլավ Պոնյատովսկու ծոռնորդին։ Էլենայի նախնիններից է Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս15-րդը, ֆրանսիական արիստոկարատիայի ներկայացուցիչներ, Ֆրանսիայի քաղաքական և պետական գործիչներ։ Մայրը՝ ֆրանսիական ծագում ունի, պատկանում էր մեքսիկական ազնվականության վերնախավին։
Արվեստ
Նրա վեպերը միավորում են գեղարվեստական երևակայությունը լրագրողական հետաննության հետ։ Այսպես են գրվել նրա ամենահայտնի գրքերը՝ «Գիշերը Տլատելոկոյում» (1971, այն պատմում է ուսանողական ցույցերի մասնակիցների նկատմամբ մեքսիկական իշխանության արյունալի հաշվեհարդարի մասին՝ 1968 թվականին Մեխիկոյում, Օլիմպիական խաղերի ֆոնին), «Տինիսիմա» (1992, Տինա Մոդոտիի մասին), Լեոնորա (2011, Լեոնորա Կարինգթոնի մասին) և այլն։
Քաղաքական ակտիվություն
1994 թվականին հարցազրույց է վերցրել Սուբկոմանդանտա Մարկոսից։ 2006 թվականին նախագահական ընտրություններին ակտիվորեն աջակցել է Դեմոկրատական հեղափոխության կուսակցության թեկնածու Անդրես Մանուել Լոպես Օբրադորին։ Նույն թվականի հուլիսին նա դատապարտեց Լիբանանի իսրաելյան ռմբակոծությունը։ (Երկրորդ Լիբանանյան պատերազմ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի կին գրողներ
Զրոյից ցածր 55 աստիճան
«Զրոյից ցածր 55 աստիճան», սովետական գեղարվեստական գունավոր ֆիլմ։
Սյուժե
Բանվոր-մետալուրգ Կուզնեցովի ընտանիքը նոր տարվա շեմին հավաքվել էր։ Բայց տոնը չհաջողվեց, քանի որ հավաքված խնդիրները պահանջում էին հրատապ լուծում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր‎ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Շահնայ
Շահնայ, փողային երաժշտական գործիք, հայտնի է հյուսիսային Հնդկաստանում։
Պատկանում է հոբոյների ընտանիքին, իրենից ներկայացնում է 30-50 սմ երկարությամբ խողովակ, կոնաձև է, անցքերով և երկակի պիպիչով (լեզվակ)։ Գործիքը պատրաստված է փայտից, ներքևի մասում ունի տափակեցված մետաղական փողալայնուկ։ Անցքերի քանակը 6-9 է, դիապազոնը` 2 օկտավա։
Շահնայի ձայնը յուրահատուկ է, երկյուղածության զգացմունք է ստեղծում։ Այն օգտագործվում է կրոնական և հարսանեկան արարողությունների ժամանակ։
Շահնայ նվագող ամենահայտնի երաժիշտներից է Բիսմիշահ Խանը (Bismillah Khan) (1916—2006), վիրտուոզ, պարգևատրվել է Հնդկաստանի պետական ամենաբարձր պարգևով` «Բխարատ Ռատնա»։ Դեյվ Մեյսոնը այդ գործիքը նվագել է «The Rolling Stones» խմբի «Street Fighting Man» երգի ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Իքս-Ֆակտոր 1 (Հայաստան)
Իքս-Ֆակտորը հեռուստաերաժշտական մրցույթ է, որը ստեղծվել է Սայմոն Քովելի կողմից Միացյալ Թագավորությունում, որը նպատակ ուներ փոխարինել Փոփ-Այդլ (Հայաստանում համանման մրցույթ է Հայ Սուպերսթարը) երաժշտական ծրագրին։
Իքս-Ֆակտոր հայկական երգի մրցույթ Շանթ հեռուստատեսություն կայանեն։ Նման է միջազգային X Factor-ին։ Փոխարինում է դադարեցված Հայ Սուպերսթար երգի մրցույթը նույն կայանեն։
Առաջին եթերաշրջանի (2010-2011) ժյուրիի անդամներն էին Գիսանե Պալյանը, Նաիրա Գյուրջինյանը, Եգոր Գլումովը, Գարիկ Պապոյանը։ Եզրափակիչ փուլին մասնակցում էին Վրեժ Կիրակոսյանը և Սրբուհի Սարգսյանը։ Հեռուստադիտողների քվեարկության արդյունքում հաղթող ճանաչվեց Վրեժ Կիրակոսյանը (Գիսանե Պալյանի կատեգորիայից)։ Կիրակոսյանի հնարավորություն կընձեռվի ձայնագրել 2 սինգլ աշխարհահռչակ SONY ձայնագրային ընկերության հետ, ինչպես նաև նկարահանել տեսահոլովակ։
Արտաքին Հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մրցույթներ
Թուր
Թուր, կտրող սառը զենք։ Բաղկացած է գոգավոր ուռուցիկ կողմից սուր, ներճկված կողմից բութ շեղբից, դաստապանից (երախակալ, բռնակ, կոթ) և կռվանից (շեղբը դաստապանից բաժանող խաչաձև մաս), ունի սուր ծայր։ Դաստապանը երբեմն ունենում է 1–3 աղեղնակ։ Թրի երկարությունը՝ 80–90, լայնությունը 3–3,5 սմ է։ Հարմարավետությունը որոշվում է շեղբի այնպիսի կորությամբ և ծանրության կենտրոնով, որի դեպքում փոքրանում է կտրելու անկյունը և մեծանում հարվածի ուժը։ Միայն կտրող արլ. թրերի շեղբի թեքությունը հասնում է 10, իսկ ծակելու համար հարմարեցված եվրոպականինը՝ 1 սմ-ի։ Կրում են պատյանի մեջ, որը լինում է փայտե, մետաղե, փղոսկրե, հաճախ՝ կաշեպատ, թավշապատ, նիկելապատ, զարդարված ոսկյա, արծաթյա (երբեմն՝ թանկագին քարերից) վերադիր զարդերով և փորագիր նախշերով։ Հայաստանում թրի վերաբերյալ տեղեկություններ են հաղորդում Փավստոս Բուզանդը (V դ.), Մովսես Կաղանկատվացին (X դ.), Արիստակես Լաստիվերցին (XI դ.) և ուրիշներ։ Ենթադրվում է, որ այն միջնադարյան Հայաստանում եղել է հեծելազորի հիմնական զենքը։ Պատմիչները երբեմն թուրը նույնացրել են սրի հետ։ XVII–XIX դդ. Հայաստանում գործածվել են առանց կռվանի, վիշապի երախի նմանությամբ դաստապանով թրեր։ XVIII դ. եվրոպական և ռուսական բանակներում թուրը եղել է թեթև հեծելազորի և բոլոր զորատեսակների սպաների հիմնական զենքը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սառը զենքեր Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Տիտանիա (արբանյակ)
Տիտանիա, Ուրանի ամենամեծ արբանյակը և Արեգակնային համակարգի արբանյակների մեջ մեծությամբ ութերորդը։ Հայտնաբերվել է Ուիլիամ Հերշելի կողմից 1787 թվականին և անվանվել է Շեքսպիրի «Միջամառային գիշերվա երազ» պիեսի փերիների թագուհու անունով։ Արբանյակի ուղեծիրն ամբողջովին ընկնում է Ուրանի մագնիսոլորտի ներսում։
Տիտանիան կազմված է մոտավորապես հավասարաչափ սառույցներից և քարերից, և հավանաբար նրա ընդերքը բաժանված է քարե միջուկի և սառցե մանտիայի։ Հնարավոր է նաև, որ արբանյակի մանտիայի և կեղևի շերտերի միջև գոյություն ունի հեղուկ ջրի շերտ։ Տիտանիայի մակերևույթը համեմատաբար մուգ է և ունի թույլ կարմրավուն գույն, և ինչպես երևում է լուսանկարներից, ձևավորվել է աստերոիդների և գիսաստղերի հարվածների ընթացքում, ինչպես նաև էնդոգենիկ պրոցեսների արդյունքում։ Այն ծածկված է բազմաթիվ հարվածային խառնարաններով, որոնք ունեն մինչև 326 կմ շառավին, սակայն խառնարանների քանակը ավելի քիչ է, քան Ուրանի մեկ այլ արբանյակի՝ Օբերոնի վրա։ Տիտանիան հավանաբար ենթարկվել է մակերևույթը փոփոխող էնդոգենիկ ազդեցության, որը ծածկել է ավելի հին խառնարանները։ Տիտանիայի մակերևույթը կտրտված է կիրճերով (գրաբեններ կամ ձորեր), որոնք առաջացել են կեղևի շարժերի հետևանքով արբանյակի էվոլյուցիայի ընթացքում ընդերքի ընդլայնումների ժամանակ։ Ուրանի բոլոր մեծ արբանյակների նման Տիտանիան հավանաբար առաջացել է մոլորակի ձևավորումից հետո նրա շուրջ առաջացած ակկրեցիոն սկավառակից։
2001-2005 թվականներին կատարված ինֆրակարմիր սպեկտրում հետազոտություններն ապացուցեցին Տիտանիայի մակերևույթի կազմության մեջ ջրային սառույցի և սառած ածխաթթու գազի առկայությունը, որն իր հերթին խոսում է այն մասին, որ արբանյակը կարող է ունենալ նոսր մթնոլորտ՝ մոտ 10 նանոպասկալ (10−13 բար) ճնշումով։ Տիտանիայի աստղի վրայով անցման ժամանակ կատարված չափումները ցույց տվեցին, որ Տիտանիայի մակերևույթի մթնոլորտային ճնշումը կարող է լինել մինչև 1–2 մՊա (10–20 նբար)։
Ուրանի համակարգը մոտ տարածությունից հետազոտվել է միայն մեկ անգամ, երբ 1986 թվականին Վոյաջեր 2 ԱՄԿ-ն անցավ մոլորակի մոտով՝ կատարելով Տիտանիայի մի քանի լուսանկարներ, որոնք ծածկում են արբանյակի մակերևույթի մոտ 40%-ը։
Հայտնաբերում
Ուրանի բոլոր արբանյակներն իրենց անուններն ստացել են Ուիլյամ Շեքսպիրի և Ալեքսանդր Փոփի ստեղծագործությունների հերոսների անուններից։ Տիտանիան անվանվել է Շեքսպիրի «Միջամառային գիշերվա երազ» պիեսի փերիների թագուհու անունով ։ 1852 թվականին այն ժամանակ հայտնի Ուրանի բոլոր չորս արբանյակների անունները առաջարկվել են Հերշելի որդու՝ Ջոնի կողմից Ուիլյամ Լասելի պահանջով, ով մեկ տարի դրանից առաջ հայտնաբերել էր մնացած երկու արբանյակները՝ Արիելը և Ումբրիելը ։
Տիտանիան սկզբում անվանվել էր որպես «Ուրանի առաջին արբանյակ» և 1848 թվականին Ուիլյամ Լասելի կողմից նշանակվել էր Uranus I, սակայն նա երբեմն օգտագործում էր Ուիլիամ Հերշելի համարակալումը (ըստ որի Տիտանիան և Օբերոնը եղել էին III-ը և IV-ը) ։ 1851 թվականին Լասելը վերջապես հռոմեական թվերով համարակալեց բոլոր չորս հայտնի արբանյակները նրանց՝ մոլորակից ունեցած հեռավորության աճման կարգով, և ի վերջո Տիտանիան նշանակվեց Uranus III ։
Ուղեծիր
Տիտանիան պտտվում է Ուրանից մոտ 436 000 կմ հեռավորության վրա․ այն մոլորակի հինգ ամենամեծ արբանյակներից հեռավորությամբ երկրորդն է։ Արբանյակի ուղեծիրն ունի փոքր էքսցենտրիսիտետ և թեքում Ուրանի հասարակածի նկատմամբ ։ Նրա պտույտի պարբերությունը ուղեծրով կազմում է 8,7 օր՝ համընկնելով արբանյակի պտույտի պարբերության հետ։ Այլ բառերով՝ Տիտանիան սինքրոն արբանյակ է և միշտ շրջված է դեպի մոլորակը նույն կողմով ։ Տիտանիայի ուղեծիրն ամբողջությամբ ընկնում է Ուրանի մագնիսոսֆերայի ներսում ։ Սա կարևոր է, քանի որ արբանյակի հակառակ կողմը, գտնվելով մագիսոսֆերայի մեջ, ենթարկվում է մագիսոսֆերիկ պլազմայի ազդեցությանը, որը պտտվում է մոլորակին համընթաց ։ Այս ռմբակոծությունը կարող է հանգեցնել Արեգակին հակառակ կիսագնդի մգացմանը, որը փաստորեն դիտարկվում է Ուրանի բոլոր արբանյակների վրա, բացի Օբերոնից ։
Քանի որ Տիտանիան, ինչպես և Ուրանը, Արեգակի շուրջ պտտվում է հորիզոնական վիճակում, այսինքն՝ ժամանակ առ ժամանակ ուղիղ դեպի Արեգակն են ուղղված նրա մեկ հյուսիսային, մեկ հարավային կիսագնդերը։ Սա նշանակում է, որ արբանյակն ունի արտակարգ երկար սեզոնային շրջաններ։ Տիտանիայի բևեռները գտնվում են մշտական գիշերվա կամ մշտական ցերեկվա վիճակում, որը փոխվում է Ուրանի ամեն տարին մեկ անգամ (42 Երկրային տարի), ընդ որում՝ Արեգակը գտնվում է զենիթին մոտ ամեն արևադարձի ժամանակ ։ Վոյաջեր-2 ԱՄԿ-ի անցման ժամանակը համընկնում էր հարավային կիսագնդի 1986 թվականի ամառային արևադարձի հետ, և այդ ժամանակ համարյա ամբողջ հյուսիսային կիսագունդը չէր լուսավորված։ Ամեն 42 տարին մեկ անգամ՝ Ուրանի գիշերահավասարի ժամանակ, երբ նրա հասարակածային հարթությունը հատվում է Երկրինի հետ, Երկրից հնարավոր է դառնում դիտարկել Ուրանի արբանյակների փոխադարձ ծածկումներ։ Մի քանի այսպիսի երևույթներ դիտարկվել են 2007-2008 թվականներին, որոնցից էին Տիտանիայի երկու ծածկումները Ումբրիելի կողմից 2007 թվականի օգոստոսի 15-ին և դեկտեմբերի 8-ին ։
Կազմություն և ներքին կառուցվածք
Տիտանիան Ուրանի արբանյակներից ամենամեծն է ու զանգվածով առաջինը և ութերորդն Արեգակնային համակարգում ։ Տիտանիայի խտությունը կազմում է 1,71 գ/սմ³, որը ավելին է, քան Սատուրնի արբանյակներինը, նույնիսկ նրանցը, որոնք ունեն մոտավորապես սառույցի և ոչ սառույցների նույն հարաբերակցությունը ։ Վերջինները կարող են կազմված լինել քարերից, ածխաջրածիններից և ծանր օրգանական միացություններից ։ Ջրային սառույցի առկայությունը ապացուցվել է 2001-2005 թվականներին կատարված սպեկտրոգրաֆիկ հետազոտությունների արդյունքում, որոնք ցույց են տվել բյուրեղացած ջրային սառույցի առկայությունը արբանյակի մակերևույթին ։ Ջրային սառույցի կլանման սպեկտրն ավելի հզոր է Տիտանիայի առջևի կիսագնդում, քան Արեգակին հակառակ ուղղվածում։ Ի տարբերություն Տիտանիայի՝ Օբերոնի հետնային կիսագունդն ունի ավելի հզոր ջրային սառցի առկայություն ։ Այս ոչ սիմետրիկության պատճառը հայտնի չէ, սակայն այն կարող է կապված լինել մակերևույթին Ուրանի մագնիսոլորտի լիցքավորված մասնիկներով ռմբակոծության հետ, որն հետնային կիսագնդում ավելի հզոր է պլազմայի համընթաց պտույտի պատճառով ։ Մակերևույթին հարվածող մարմինները դուրս են շպրտում սառույցները արբանյակի մակերևույթից՝ ավելի մուգ ոչ սառցային նյութերը թողնելով տեղում ։ Իսկ մակերևույթի մուգ նյութերը կարող են առաջացած լինել ճառագայթման ազդեցության ենթարկված մեթանի կլատրատների կամ այլ օրգանական միացությունների հետ ։
Սպեկտր ուսումնասիրությունների արդյունքում Տիտանիայի մակերևույթին ջրից բացի հայտնաբերված միակ միացությունը ածխաթթու գազն է, որը հիմնականում կենտրոնացված է հետնային կիսագնդում ։ Ածխաթթու գազի ծագումը պարզ չէ։ Այն կարող է առաջացած լինել տեղում կարբոնատներից կամ օրգանական նյութերից արեգակնային ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման կամ Ուրանի մագնիսոլորտի լիցքավորված մասնիկների ազդեցության տակ։ Դրանցից վերջինը կարող է բացատրել ածխաթթու գազի բաշխման անհամասեռությունը, քանի որ հետնային կիսագունդը ենթարկվում է ավելի ինտենսիվ ազդեցության, քան առաջնայինը։ Մեկ այլ հնարավոր պատճառ կարող է լինել նյութերի արտանետումը մակերևույթից։ CO2 գազի արտանետումն արբանյակի ընդերքից կարող է կապված լինել արբանյակի վաղ երկրաբանական անցյալի հետ ։
Հնարավոր է, որ Տիտանիան դիֆերենցացված է քարե միջուկի, որին շրջապատում է սառցե մանտիան ։ Եթե դա այդպես է, ապա կեղևի հաստությունը (520 կմ) կազմում է արբանյակի շառավղի մոտ 66%-ը, իսկ նրա զանգվածը կազմում է արբանյակի ընդհանուր զանգվածի 58%-ը․ այս հարաբերությունները թելադրվում են արբանյակի կազմությունից։ Տիտանիայի կենտրոնում ճնշումը կազմում է 0,58 ԳՊա ։ Ներկայում սառցե մանտիայի կարգավիճակը հայտնի չէ։ Եթե սառույցը պարունակում է բավարար քանակի ամոնիակ կամ այլ հակասառեցնող նյութ, ապա Տիտանիան կարող է ունենալ հեղուկ օվկիանոսի շերտ միջուկի և մանտիայի միջև։ Այս օվկիանոսի շերտի հաստությունը, եթե այն գոյություն ունի, կարող է կազմել առավելագույնը 50 կմ, իսկ նրա ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 190 Կ ։ Այնուամենայնիվ, Տիտանիայի ներքին կազմությունը կախված է նրա ջերմային պատմությունից, որն այս պահին հայտնի չէ։
Մակերևույթի առանձնահատկություններ
Ուրանի արբանյակների շարքում Տիտանիան իր պայծառությամբ միջին տեղ է գրավում մութ Օբերոնի և Ումբրիելի և պայծառ Արիելի ու Միրանդայի համեմատ ։ Նրա մակերևույթն ունի ուժեղ հակադրության ալիք. նրա անդրադարձելիությունը նվազում է 35%-ից 0° ֆազային անկյան դեպքում (երկրաչափական ալբեդո) մինչև 25% մոտ 1° անկյան դեպքում։ Տիտանիան ունի համեմատաբար ցածր Բոնդի ալբեդո՝ մոտ 17% ։ Արբանյակի մակերևույթն ընդհանուր առմամբ թույլ կարմիր գույն ունի, սակայն ավելի պակաս կարմիր, քան Օբերոնն է ։ Արբանյակի վրա դիտարկված նոր, հարվածային ապարները ավելի կապտավուն են, մինչդեռ հարթավայրերը, որոնք գտնվում են առաջնային կիսագնդում՝ Ուրսուլա խառնարանի մոտ, ավելի կարմիր գույն ունեն ։ Արբանյակի առաջնային և հետին կիասագնդերը ասիմետրիկ են, հետինը մոտ 8%-ով ավելի կարմիր է, քան առաջնայինը  ։ Այնուամենայնիվ այս տարբերությունը կապված է հարթավայրերի առկայության հետ և կարող է պատահական լինել ։ Մակերևույթի կարմրացումը հաճախ հանդիսանում է տիեզերական քամհարման արդյունք, որը մակերևույթի ռմբակոծում է լիցքավորված մասնիկներով և միկրոասուպներով ։ Այնուամենայնիվ, ավելի հավանական է, որ Տիտանիայի գունային ասիմետրիան առաջացել է Ուրանի համակարգի տարբեր մասերից գոյացող կարմրավուն նյութի կուտակումից (հավանաբար անկանոն արբանյակներից), որը հիմնականում հավաքվում է արբանյակի առաջնային կիսագնդում ։
Գիտնականները Տիտանիայի մակերևույթի վրա հիմնականում առանձնացրել են երեք տեսակի երկրաբանական առանձնահատկություններ՝ խառնարաններ, կիրճեր (կանյոններ - խորը, երկարաձիգ, աստիճանաբար իջնող հատակով իջվածքներ) և սանդղավանդներ ։ Տիտանիայի մակերևույթն ավելի քիչ է ծածկված խառնարաններով, քան Օբերոնինը կամ Ումբրիելինը, ինչը նշանակում է, որ այն շատ ավելի երիտասարդ է ։ Խառնարանների տրամագիծը հասնում է մինչև 326 կիլոմետր (Գերտրուդ, ամենամեծ հայտնի խառնարանը) ։ Որոշ խառնարաններ (օրինակ՝ Ուրսուլան և Ջեսիկան) շրջապատված են ավելի պայծառ գույն ունեցող արտանետված նյութի օղակներով, որոնք կազմված են համեմատաբար թարմ սառույցից ։ Մեծ խառնարանների հատակները ծածկված են շատ մուգ նյութի շերտով, որը նստել է այնտեղ նրանց առաջացումից հետո, և ունեն կենտրոնական բլուր ։ Գերտրուդից արևմուտք գտնվում է անկանոն տոպոլոգիայով տարածք, այսպես կոչված «անանուն ավազան», որը կարող է լինել մեկ այլ չափազանց ցածրադիր հարվածային շրջան մոտ 300 կմ տրամագծով ։
Տիտանիայի մակերևույթը կտրտված է կիրճերի ցանցով։ Որոշ տեղերում երկու զուգահեռ ձորերը ընդհանուր ցածրադիր շրջան են կազմում արբանյակի մակերևույթին ՝ ձևավորելով գրաբեններ, որոնք երբեմն անվանում են կանյոններ ։ Տիտանի մակերևույթի ամենանշանակալի կիրճը Մեսինա կիրճն է, որն ունի մոտ 1500 կմ երկարություն և ձգվում է հասարակածից համարյա մինչև հարավային բևեռ ։ Տիտանիայի վրայի գրաբեններն ունեն 20 - 50 կմ լայնություն և մոտ 2 – 5 կմ բարձրություն ։ Ձորերը, որոնք կապված չեն կանյոնների հետ, երբեմն անվանում են սանդղավանդեր, ինչպիսին է Ուրսուլա խառնարանի մոտ գտնվող Ռոսելյո սանդղավանդը ։ Որոշ ձորեր և Ուրսուլան շրջապատող շրջանները հարթ են երևում «Վոյաջերի» լուսանկարներում։ Այս հարթավայրերը հավանաբար ավելի նոր ձևավորումներ են Տիտանի երկրաբանական պատմության մեջ և առաջացել են հիմնական խառնարանների ձևավորումից հետո։ Մակերևույթի վերակազմավորումը կարող է եղած լինել ինչպես էնդոգենիկ, արբանյակի ընդերքից հեղուկ նյութերի ժայթքումներով պայմանավորված (կրիոհրաբուխներ), այնպես էլ կարող էին առաջանալ հարվածային ազդեցությունների արդյունքում արտանետված նութերով ծածկվելու արդյունքում ։ Գրաբենները հավանաբար ամենանոր երկրաբանական առանձնահատկություններն են Տիտանի վրա, քանի որ նրանք կտրատում են բոլոր խառնարանները և հարթավայրերը ։
Տիտանիայի երկրաբանությունը ձևավորվել է երկու ուժերի ազդեցության տակ. դրանք են հարվածային խառնարանների առաջացումն ու էնդոգենիկ մակերևութակազմությունը ։ Վերջինները գործել են արբանյակի ամբողջ պատմության ընթացքում և ազդել են արբանյակի ամբողջ մակերևույթի վրա։ Էնդոգենիկ ազդեցություններն իրենց էությամբ նույնպես ունեցել են գլոբալ բնույթ, սակայն ակտիվ են եղել հիմնականում արբանյակի ձևավորմանը հետևող ժամանակահատվածում ։ Այս ազդեցությունները հարթեցրել են ուժեղ խառնարանացված մակերևույթը, ինչով բացատրվում է արբանյակի մակերևույթի հարվածային խառնարանների սակավությունը մեր օրերում ։ Հարթավայրերի առաջացման մեկ այլ բացատրություն կարող է լինել հարվածային խառնարաններից արտանետված նյութերի նստվածքները ։ Առավել նոր էնդոգենիկ երևույթներն ունեն հիմնականում տեկտոնիկ բնույթ և հանգեցրել են կիրճերի ձևավորմանը, որոնք իրականում ճեղքեր են սառցե կեղևի մեջ ։ Այսպիսի ճեղքերն առաջացել են Տիտանիայի մոտ 0,7%-ով ընդլայնման արդյունքում ։
Մթնոլորտ
Տիտանիայի մակերևույթի վրա ածխաթթու գազի առկայությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ նրա վրա գոյություն ունի նոսր սեզոնային CO2 մթնոլորտ յուպիտերյան Կալիստո արբանյակի նման ։ Այլ գազերի (ինչպիսիք են ազոտը կամ մեթանը) առկայությունը մթնոլորտում հավանական չէ, քանի որ Տիտանիայի թույլ ձգողությունը չի կարող պահպանել այս գազերը մակերևույթին մոտ։ Ամառային արևահավասարի ժամանակ Տիտանիայի մակերույթին ջերմաստիճանը կարող է հասնել մինչև 89 Կելվին, ածխաթթու գազի ճնշումը կարող է լինել մոտ 300 մՊԱ (3 նբար) ։
Ծագումը և էվոլյուցիան
Համարվում է, որ Տիտանիան առաջացել է Ուրանի շուրջ գոյություն ունեցած ակկրեցիոն սկավառակից կամ ենթամիգամածությունից։ Այս գազի և փոշու սկավառակը, կամ գոյություն է ունեցել մոլորակի կազմավորումից հետո որոշ ժամանակվա ընթացքում կամ ստեղծվել է մոլորակի հետ ինչ որ մարմնի հսկայական բախման հետևանքով, որն էլ հենց տվել է Ուրանին նրա մեծ առանցքի թեքումը ։ Այս սկավառակի ճշգրիտ կազմությունը հայտնի չէ, սակայն Տիտանիայի և Ուրանի մյուս արբանյակների համեմատաբար մեծ խտությունը, որ ավելին է, քան Սատուրնի արբանյակներինը, խոսում է այն մասին, որ այն ամենայն հավանականությամբ պարունակում էր քիչ քանակով ջուր ։ Այս սկավառակում կարող էր պարունակվել զգալի քանակներով ածխածին և ազոտ, ածխածնի մոնօքսիդի և N2 տեսքով (ոչ որպես մեթան և ամոնիակ) ։ Այսպիսի ենթամիգամածության մեջ ձևավորված արբանյակները կպարունակեին ավելի քիչ քանակով ջրային սառույց (CO և N2 խառնուրդներով, որպես կլատրատներ) և ավելի շատ քանակով քարեր՝ այսպիսով բացատրելով մեծ խտությունը ։
Տիտանիայի կազմությունը հավանաբար ձգվել է մի քանի հազար տարի ։ Այս ընթացքում տեղի ունեցած բախումները հանգեցրել են արբանյակի արտաքին մասերի տաքացմանը ։ Մոտ 60 կմ խորության վրա ջերմաստիճանը հասել է մոտ 250 Կելվինի ։ Ձևավորման ավարտից հետո ընդերքային մասերը սառել են, մինչդեռ արբանյակի արտաքին մասերը տաքացել են քարերի մեջ եղած ռադիոակտիվ նյութերի տրոհման պատճառով ։ Մակերևույթին մոտ ընդերքային մասերը սառեցման արդյունքում սեղմվել են, իսկ արտաքին մասերը՝ ընդլայնվել։ Սա հանգեցրել է հզորագույն ձգման լարվածությունների առաջացմանը, որի արդյունքում արբանյակի կեղևում ճեղքեր են առաջացել։ Այսօր երևացող կիրճերի համակարգը կարող է շուրջ 200 միլիոն տարի տևած այս երևույթի արդյունք լինել ՝ ենթադրելով, որ այս պատճառով տեղի ունեցող էնդոգեն ակտիվությունը պետք է դադարած լիներ միլիարդավոր տարիներ առաջ ։
Նախնական ակկրեցիոն տաքացումը և ռադիոակտիվ էլեմենտների տրոհման ժամանակ անջատված ջերմությունը, հնարավոր է, որ բավարար էին, որպեսզի հալչեր արբանյակի սառույցը, եթե իհարկե առկա չէին հակասառեցնող նյութեր, օրինակ՝ ամոնիակ (ամոնիակի հիդրատ) կամ ինչ-որ աղեր ։ Հետագայում հալչելը կարող էր բերել սառույցի և քարի բաժանմանը, և առաջացնել քարե միջուկ՝ շրջապատված սառցե մանտիայով։ Մեծ քանակությամբ լուծված ամոնիակ պարունակող հեղուկ ջրի շերտ (օվկիանոս) կարող էր առաջանալ միջուկի և մանտիայի միջև ։ Այս դյուրահալ խառնուրդի հալման ջերմաստիճանը կազմում է 176 Կ ։ Եթե ջերմաստիճանն այս արժեքից ցածր է, ապա օվկիանոսը կարող է այժմ սառած վիճակում լինել։ Հեղուկի սառումը կարող էր հանգեցնել ընդերքի ընդլայնման, որն իր հերթին կարող էր առաջացնել կիրճանման գրաբեններ ։ Սակայն այս պահին Տիտանիայի էվոլյուցիայի մասին գոյություն ունեն բավականին սահմանափակ գիտելիքներ։
Հետազոտություններ
Մինչ այժմ Տիտանիայի՝ մոտ տարածությունից կատարված եզակի լուսանկարներն ստացվել են Վոյաջեր 2 ԱՄԿ-ից, որոնք լուսանկարել է արբանյակը 1986 թվականի հունվարին Ուրանի մոտով անցման ժամանակ։ Քանի որ կայանի ամենամոտ անցումը Տիտանիայի մոտով եղել է 365 200 կմ հեռավորության վրա, այս արբանյակի լավագույն լուսանկարները ունեն մոտ 3,4 կմ թույլտվություն (միայն Միրանդան և Արիելը լուսանկարվել են ավելի մեծ ճշտությամբ) ։ Լուսանկարները ծածկում են արբանյակի մակերևույթի մոտ 40%-ը, սակայն արբանյակի մակերևույթի միայն 24%-ն է լուսանկարվել երկրաբանական քարտեզագրման համար բավարար որակով ։ Ավտոմատ միջմոլորակային կայանի անցման ժամանակ Տիտանիայի հարավային կիսագունդն էր ուղղված դեպի Արեգակը, և հետևաբար մութ հյուսիսային կիսագունդը չի հետազոտվել ։
Ոչ մի այլ տիեզերակայան չի այցելել Ուրանի համակարգ, և այս պահին տեսանելի ապագայում չկա նախատեսված առաքելություն՝ ուղղված դեպի այս արբանյակը։ Միակ հնարավորությունն է, որ Կասինի ԱՄԿ-ն ուղևորվի դեպի Ուրան առաքելության երկարացման դեպքում։ 2010 թվականին առաջարկվել է Ուրանի ուղեծրակայան առաքելության տարբերակը։ Ուրանը նաև դիտարկվել է որպես հնարավոր հետազոտվող նպատակակետերից մեկը Նորարար Միջաստղային Հետազոտող սարքի առաքելության համար։
Ուրանի ուղեծրակայանը երրորդն է եղել ՆԱՍԱ-ի առաջնահերթությունների ցանկում, և այժմ ընթանում է այս առաքելության սկզբունքային նախագծումը և վերլուծությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրանի արբանյակներ
Թեոդորոս (հակապապ)
Թեոդորոս, կաթոլիկ եկեղեցու հակապապ։ 687 թվականի սեպտեմբերի 21-ին մահանում է Կոնոն պապը, և Թեոդորոսն ու Պասքալիսը դառնում են մրցակիցներ։ Ըստ այդմ նաև համարվում են հակապապեր։ Երբեմն Թեոդորոսի հակապապ լինելը վիճարկվում է, քանի որ նա չի ձեռնադրվել։
Կենսագրություն
Նախքան վիճահարույց ընտրությունները Թեոդորոսը եղել է արքեպիսկոպոս։ Ըստ «Liber Pontificalis» տեղեկագրքի, նրա և Պասքալիսի կողմնակիցներն առգրավել էին Լաթերանը։ Քանի որ նրանցից ոչ ոք չէր ցանկանում զիջել ճանապարհը մյուսին, գտնվում էին հսկողության և արգելափակման մեջ։ Այդ ժամանակահատվածում կայազորի ներկայացուցիչները և հոգևորականների մեծամասնությունը հանդիպում են կայսերական պալատում և, ի վերջո, որպես Կոնոն պապի իրավահաջորդ ընտրում են Սանտա Սուսաննա եկեղեցու քահանա Սարգիս I-ին։ Այնուհետև վերջինիս բերում են Լաթերան և հարկադրում իրենց ներս թողնել։ Թեոդորոսն անմիջապես զիջում է և խոնարհվում Սարգիս I պապի առաջ ։
Պասքալիսը մնում է անդրդվելի, և մինչ ձևացնում է, թե ընդունում է Սարգիսին, պատգամաբերներ է ուղարկում Ռավեննայի էկզարխություն՝ խոստանալով ոսկով փոխհաատուցում ռազմական աջակցության դիմաց։ Յոհան II Պլատին եկսարքոսը ժամանում է և պահանջում ոսկին, ապա թալանում է հին Սուրբ Պետրոսի բազիլիկը։ Հեռանում է Սարգիս I պապի օծումից հետո (687 թվական, դեկտեմբերի 15) ։
Rare (երգ)
Rare, ամերիկացի երգչուհի Սելենա Գոմեսի երգը, որը թողարկվել է որպես համանուն ալբոմի երրորդ սինգլ ։ Տեսահոլովակը թողարկվել է երգի և ալբոմի հետ միասին ։
Տեղեկություն երգի մասին
Առաջին անգամ երգը հայտնվել է 2018 թվականի օգոստոսի 15-ին` երգչուհի ինստագրամյան տեսահոլովակում, նույն օրը երգիչ Leland հայտարարեց, որ նա մասնակցություն է ունեցել երգի ստեղծման մեջ ։ Սելենա Գոմեսը կիսվել էր երգի որոշ բառերով Elle ամսագրին 2018 թվականի սեպտեմբերին տված իր հարցազրույցում ։ Ավելի ուշ երգն օգտագործվել էր Rare ալբոմի թրեյլերի համար ։ Billboard-ին տված իր հարցազրույցում երգչուհին պարզաբանեց, որ միշտ սիրել է այդ երգը և ցանկացել է, որ այն դառնա ալբոմի գլխավոր միտքը ։
«Rare»-ը գրված է 4/4 չափով, Ֆա մաժոր տոնայնությամբ, 112 բիթ րոպեում տեմպով ։ Գոմեսի վոկալը ներառում է մեկ օկտավա` Դո 4-ից մինչև Ռե 5 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2020 սինգլներ Կատեգորիա:Սելենա Գոմեսի երգեր Կատեգորիա:2020 երգեր
Սուբարիներ
Սուբարիներ, ցեղային միություն Հայկական լեռնաշխարհի հարավ-արևմուտքում և Հյուսիսային Միջագետքում։ Սուբարտուի թագավորության հիմնական բնակչությունը ։
Պատմություն
Սուբարիների ցեղային միությունը մ․թ․ա․ 3-րդ հազարամյակում կենտրոնական հզոր իշխանություն է հաստատում Հյուսիսային Միջագետքում և այնտեղից տարածվում դեպի արևելյան Փոքր Ասիա, Հյուսիսային Սիրիա ու Հայաստան։ Ըստ որոշ պատմաբանների, սուբարիները հանդիսանում են այդ երկրամասերի պատմական հնագույն ժողովուրդը։ Ըստ պատմաբան Սիդնեյ Սմիթի, Ասորեստանի հյուսիսային և հյուսիս-արևելյան կողմերում լեռներից իջած ժողովուրդը սուբարիներն էին ։
Նրանք, իրենց անկախությունը պահպանելու համար երկար ժամանակ պատերազմներ են մղում Աքքադի թագավորների դեմ, որի շնորհիվ կարողանում են պահպանել իրենց անկախությունը ։
Սուբարտուի հզորության մասին ասորագետ Էմիլ Ֆորրերը գրում է․ «Սուբարտուն Համմուրաբիի ժամանակ (մ․թ․ա․ 1955-1913) նրա մեծ ախոյանն էր։ Իսկ Շամշիադադ Ա-ից (մ․թ․ա․ 1879-1847) Նախասիայի քաղաքական ճակատագիրը Սուբարին էր վարում իբրև այդ աշխարհի թագավորություն։ Ագում Ա-ի օրոք (մ․թ․ա․ 1731-1710) Սուբարուի կողմից մի մեծ հարձակում է տեղի ունենում Խատտի երկրի վրա․․․ Թեև այս մեծ հարձակումը տիրեց բոլոր քաղաքներին մինչև Խատտի պետության ներսը, սակայն, Խանտիլիս Ա-ն (մ․թ․ա․ 1740-1700) կարողացավ ետ մղել։ Այնուհետև այս ալիքը հորձանք տվեց դեպի Եգիպտոս, որն էլ զոհ գնաց նրան ու մոտավորապես մ․թ․ա․ 1700-1580 թվականներին մնաց Հիքսոս թագավարոների տիրապետության տակ։ Այս վերջիններիս մեկնակետը Սուբարտուն է» ։
Սուբարտուի թագավորության անկման պատճառ է դառնում Բաբելոնի աքքադական թագավորների տևական հարձակումները, որոնց առջև վերջապես սուբարիները տեղի են տալիս ներքին անմիաբանության պատճառով, թուլանում և ենթարկվում նրանց գերիշխանությանը։ Աքքադի թագավորները ճնշելով Սուբարտուի բնակչությանը, նրանց հպատակեցնում են իրենց։ Այս իրադարձությունների մասին իր դիտարկումներն է արել հնագետ Սիդնեյ Սմիթը․ «Հակառակ այս ժողովրդի այնքան տարածված լինելուն ու պատահական հաջողություններին, որ նրանց բաժին ընկավ շումերների դեմ մղած պատերազմներում, ապացույց չկա թե նրանք հնագույն ժամանակներում կազմած լինեն մի միացյալ թագավորություն, որ կառավարվեր մի կենտրոնական քաղաքով ու մի թագավորով։ Շատ ավելի հավանական է, ինչպես սովորաբար լեռնեցիներն են, որոնց տեղային նեղ շահերը արգելք է լինում միության ու կենտրոնական կազմակերպության, որի պակասը զրկել էր սուբարիների հաղթությունը տևական նշանակությունից» ։