cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆեդերատներ (Հին Հռոմ)
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զինված ուժեր
Ջիբութիի դրոշ
Ջիբութիի դրոշը Ջիբութիի պետական խորհրդանիշներից է։ Այն սահմանված է Ջիբութիի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, կապույտ, սպիտակ և կարմիր գույներից ՝ լայնքի և երկայնքի 2։3 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1997 թվականի ապրիլի 27-ին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ջիբութիի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:1997 դրոշներ
Պետրովսկոգո (այլ կիրառումներ)
Պետրովսկոգո, կարող է վերաբերել՝
Վորոբյովկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)
Վորոբյովկա (Воробївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վորոբյովկա գյուղում բնակվում էր 161 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 157,84 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գեղեցիկ տղամարդը (հեռուստասերիալ)
Գեղեցիկ տղամարդը (예쁜남자) (Pretty Man / Pretty Boy) — հարավկորեական հեռուստասերիալ, Չան Կըն Սոկի, Լի Ջի Ընի, Լի Ջանգ Ուի և Հան Չե Յանգի մասնակցությամբ, որը ցուցադրվել է KBS2 հեռուստաալիքով 2013 թվականի նոյեմբերի 20- ից մինչև 2014 թվականի հունվարի 9- ը։
Սյուժե
Դոկգո Մա Թեն (Չանգ Կըն Սոկ), աշխարհի ամենագեղեցիկ տղամարդն է։ Հավելում դրան, նա պատվախնդիր և փառամոլ մարդ է, ով ձգտում է հասնել հարստության, օգտագործելով իր կատարյալ արտաքինը։ Դոկգո Մա Թեն ծանոթանում է հայտնի հարուստի նախկին կնոջ հետ, Հոն Յու Րա անունով։ Նա տպավորվում է գեղեցիկ տղամարդու փառասիրական նպատակները, և նա դառնում է նրա ուսուցիչը։ Հոն Յու Րան համաձայնվում է օգնել Դոկգո Մա Թեին և հանձնարարում է նրան հրապուրել 10 իրարից տարբերվող կանանց։ Այդ բոլոր կանայք հասել են մեծ փառքի տարբեր ոլորտներում։ Իսկ Դոկգո Մա Թեի առաջադրանքն է պարզել և ընկալել այն յուրահատուկ կարողությունները, որոնք օգնել են նրանց։ Բայց հետո Դոկգո Մա Թեի տեսադաշտում հայտնվում է տարօրինակ անծանոթուհի։ Նրա անուն է Կիմ Բո Թոն, նա սովորական աղջիկ է, հասարակ ծագումով։ Կիմ Բո Թոնը անմոռանալի զգացողություն է թողնում Դոկգո Մա Թեի վրա, ոչնչացնելով նրա կյանքի սովորական ընթացքը։ Կարո՞ղ է արդյոք նա այնպես անել, որ ամենագեղեցիկ տղամարդը սիրահարվի նրա վրա։
Պայքար Խուրշուդյան
Պայքար Արտավազդի Խուրշուդյան, հայ անտառագետ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1986): ՀԽՍՀ վաստակավոր անտառաբույծ (1967):
Կենսագրություն
Պայքար Խուրշուդյանը ծնվել է 1925 թվականի մարտի 13-ին, Երևանում։ 1950 թվականին ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1949 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտում, 1963 թվականից՝ անտառագիտության բաժնի վարիչ (նաև դասավանդել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում), 1970-1991 թվականներին, միաժամանակ՝ փոխտնօրեն։ 1992 թվականից՝ անտառաբուծության գլխավոր մասնագետ ։
Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ անտառների արդյունավետության բարձրացման, անտառածածկ տարածքի ընդարձակման, հատկապես Սևանա լճի ջրերից ազատված ավազուտների անտառապատման գիտական հիմունքների մշակմանը։
ՀՀ ԳԱԱ նախագահությանն առընթեր բնության պահպանության հանձնաժողովի գիտքարտուղար (1958-1962), փոխնախագահ (1962-1974)։
Մահ
Պայքար Խուրշուդյանը մահացել է 2002 թվականի օգոստոսի 27-ին, Երևան քաղաքում։ Թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ անտառագետներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր անտառաբույծներ Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Ժողովածու (1456)
Ժողովածու 1456, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1456 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 19,6X14,5սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 259 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշվեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կանգուռիստի
Կանգուռիստի (Kanguristi), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վիռու-Նիգուլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։
Սեղան (երկրաչափություն)
Սեղանի զուգահեռ կողմերը կոչվում են հիմքեր։ (Օրինակ՝ նկարում AB-ն սեղանի փոքր հիմքն է, DC-ն՝ մեծ հիմքը)
Սեղանի ոչ զուգահեռ կողմերը կոչվում են սրունքներ։ (Օրինակ՝ նկարում AD-ն, BC-ն)
Սեղանները կարող են լինել հավասարասրուն և ուղղանկյուն։ Հավասարասրուն սեղան է կոչվում այն սեղանը, որի սրունքները (կողմնային կողերը) հավասար են միմյանց։ Իսկ ուղղանկյուն սեղան է կոչվում այն սեղանը, որի սրունքներից մեկը ուղղահայաց է հիմքերին ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Քառանկյուններ Կատեգորիա:Բազմանկյուններ Կատեգորիա:Երկրաչափական պատկերներ
(5415) Լյանզուրիդի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,273954 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9927 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5552 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1252,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28743 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,29° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պարիս (այլ կիրառումներ)
Պարիս անվանումը կարող է վերաբերվել
Ադրբեջանի գորգերի թանգարան
Ադրբեջանի գորգերի թանգարան (ադրբ՛ Azərbaycan Xalça Muzeyi), թանգարան, որտեղ հավաքվել են ադրբեջանական ժողովրդի ազգային մշակույթի և արվեստի անփոխարինելի գորգերի նմուշները։ Հիմնադրվել է 1967 թվականին և գտնվում է Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում։
Պատմություն
Ադրբեջանի գորգերի թանգարանը հիմնադրվել է 1967 թ. հունիսի 1-ին Լատիֆ Քերիմովի կողմից ։ Այցելուների համար առաջին ցուցահանդեսը բացվեց 1972 թվականին։ Այդ ժամանակ թանգարանը գտնվում էր Ջումա Մզկիթի շենքում։ 1992 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է Թանգարանային կենտրոնի շենք (նախկինում՝ Լենինի թանգարան)։ Թանգարանի հավաքածուն ցուցադրվել է ավելի քան 50 երկրներում, ինչպես Մեծ Բրիտանիա, Պորտուգալիա, Հոլանդիա, Իսպանիա, Իտալիա, Ֆրանսիա, Հնդկաստան, Իրան, Իսրայել, Թուրքիա, Կուբա, ԱՄՆ և շատ այլ երկրներ։ Գորգի թանգարանի պատմության մասին նկարահանվել է վավերագրական ֆիլմ ։
Թանգարանի հավաքածու
Ադրբեջանի գորգերի թանգարանում պահվում են արժեքավոր պատմական ցուցանմուշներ և արվեստի գործեր Գուբա, Գաբալա, Շիրվան, Ղազախ, Թավրիզ, Երևան, Գանձակ, Շաքի և այլ քաղաքներից ։ Թանգարանում ամենահին գորգի արվեստի ցուցահանդեսը 17-րդ դարի Թավրիզի գորգի «Օվչուլուգ» հատվածն է։ Արժեքավոր ցուցանմուշներից է 18-րդ դարի «Հիլա Աֆշան» գորգը։ Թանգարանի մի քանի ցուցանմուշներ ընտանեկան մասունքներ են, որոնք վաճառվել կամ նվիրվել են թանգարանին։ Նրանցից կարելի է հիշատակել 1724 թ. «Խուրջուն» և «Չուլու» 1727 թ. գորգերը։ 2013 թվականի հունիսի 18-ին, Գրովեր Շիլլզ Բեվերլի Շիլցը ամուսնու անձնական հավաքածուից թանգարանին է տվել երկու ադրբեջանական գորգ՝ Ղարաբաղից «Վիշապի գորգ» 17-րդ դարի և Շիրվանից գորգ «Սալյանի Չիլին» 19-րդ դարի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաքվի թանգարաններ Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ադրբեջանում Կատեգորիա:Բաքվի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Գորգերի թանգարաններ Կատեգորիա:1967 հիմնադրված թանգարաններ
Էրիթրեայի դրոշ
Էրիթրեայի դրոշը Էրիթրեայի Հանրապետության պետական խորհրդանիշներից է։ Այն սահմանված է Էրիթրեայի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, դեղին, կապույտ և կարմիր գույներից ՝ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրիթրեայի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:1995 դրոշներ
Լուկյանիկի
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պլաստիկ պայթուցիկ նյութերի մակնշման մասին կոնվենցիա
Պլաստիկ պայթուցիկ նյութերի մակնշման մասին կոնվենցիա (Convention on the Marking of Plastic Explosives for the Purpose of Detection), բազմակողմ միջազգային համաձայնագիր, որն ուղղված է միջազգային ահաբեկչությանը՝ ստորագրող պետությունների տարածք չնշված պայթուցիկ նյութերի ներմուծումը կամ դրանց տարածքից դուրս բերումը կանխելու միջոցով։ Համաձայն Կոնվենցիայի դրույթների՝ ստորագրող պետությունները պարտավորվում են արդյունաբերական եղանակով արտադրվող պայթուցիկ նյութերում ավելացնել հատուկ ցնդող մակնշող բաղադրիչներ, որոնք հեշտացնում են դրանց հայտնաբերումը։
Կոնվենցիան ահաբեկչության դեմ պայքարի 13 հիմնական կոնվենցիաներից մեկն է ։
Կոնվենցիան ընդունվել է 1991 թվականի փետրվարի 12-ից մինչև մարտի 1-ը Մոնրեալում քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության կողմից անցկացված օդային իրավունքի միջազգային խորհրդաժողովում և ուժի մեջ է մտել 1998 թվականի հունիսի 21-ին, երբ այն վավերացվել է 35 պետությունների կողմից։
Կոնվենցիան ԽՍՀՄ-ի կողմից ստորագրվել է 1991 թվականի մարտի 1-ին և ուժի մեջ է մտել Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում դրա վավերացումից և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի կողմից Ռուսաստանի Դաշնության 2007 թվականի հուլիսի 24-ի N 201 Դաշնային օրենքի ստորագրումից հետո ՝ դառնալով Ռուսաստանի Դաշնության կողմից վավերացված 13 միջազգային հակաահաբեկչական պայմանագրերից վերջինը ։
2014 թվականի վերջի դրությամբ կոնվենցիան վավերացվել է 150 պետությունների կողմից (որոնցից 149-ը՝ ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ են) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պայմանագրեր Կատեգորիա:20-րդ դարի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի պայմանագրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ պայմանագրեր
Լենինի անվան առափնյա փողոց (Յալթա)
Լենինի անվան առափնյա փողոց (Набережная имени Ленина), զբոսանքի համար նախատեսված կենտրոնական փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում, քաղաքի ամենահին փողոցներից մեկը։ Առափնյա փողոցի երկայնքով աճում են արմավենիներ։ Ատրակցիոնները, բարերը, սրճարանները և ռեստորանները փողոցում անընդմեջ շարքերով են։ Ճարտարապետությունում միահյուսված են տարբեր ոճեր, փողոցը սալիկապատված է բազմերանգ կարմիր գրանիտով և բաց մոխրագույն պորֆիրիտով ։
Տեսարժան վայրեր
Առափնյա փողոցում են գտնվում գլխավոր փոստատան, միջազգային ծովային ակումբի շենքերը և ատրակցիոնների շինությունները։ Այստեղ է նաև Վլադիմիր Լենինի հուշարձանը։ Առափնյա փողոցի միջնամասից, տեղական ուղևորագծերի շոգենավերի և զբոսանավերի նավանմատույցի մոտ, սկսվում է ճոպանուղին, որը հասնում է մինչև Դարսան բլուր ։
Ճոպանուղու ստորին կայարանի մոտ գտնվում է «Տավրիդա» հյուրանոցի շենքը (նախկին «Ռոսիա», Առափնյա փողոց, 13)։ Այն կառուցվել է 1875 թվականին և երկար ժամանակ Յալթայում ամենամեծն ու հարմարավետն էր։ 1876 թվականին հյուրանոցում մոտ երկու ամիս ապրել է ծանր հիվանդ Նիկոլայ Նեկրասովը։ Այստեղ նա ոչ միայն բուժվել է, այլև աշխատել «Ո՞վ է Ռուսիայում լավ ապրում» պոեմի վրա։ Հյուրանոցի հուշատախտակին նշված են զգալի քանակությամբ հայտնի անուններ։ Շենքը հետաքրքրական է իր ճարտարապետությամբ և ճարտարագիտական լուծումներով (վերակառուցվել է 21-րդ դարի սկզբին) ։
Քիչ հեռու, «Յուբիլեյնի» համերգասրահի մոտ, գտնվում է ևս մեկ ճարտարապետական հուշարձան՝ Ռոֆֆեի լողարանները։ Հյուրանոցի մուտքի դիմաց էլ տեղադրվել է «Անտոն Չեխովն ու շնիկով տիկինը» խմբաքանդակը ։
Առափնյա փողոցի արևմտյան մասում վեր է խոյանում հին հունական նավի տեսքով ձևավորված մի կառույց՝ «Ապելսին» ռեստորանը։ Նրա դիմաց հսկայական գնդաձև սաղարթով աչքի է ընկնում Այսեդորա Դունկանի սոսին, որը, ըստ առասպելի, ավելի քան 170 տարեկան է ։
Ամենաարևմտյան մասում առափնյա փողոցը հատում է Ուչան Սու գետը, որի վրա կառուցվել է Նկարիչների միության ցուցասրահը ։
2009 թվականի սեպտեմբերի 29-ին տեղի է ունեցել Ռուսաստանի նորանահատակների և խոստովանողների տաճարի պատվին ժամատան օծումը, որը շինարարությունը Յալթայի առափին սկսվել էր դեռևս 2007 թվականին ։
Առափնյա փողոցը մշակույթում
Յալթայի առափնյա փողոցը արվեստի և ժողովրդական մշակույթի բազմաթիվ ստեղծագործությունների գործողության վայր է։ Այդ ստեղծագործությունների շարքում ամենահայտնին Անտոն Չեխովի «Շնիկով տիկինը» պատմվածքն է և Սերգեյ Սոլովյովի «Ասսա» ֆիլմը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ Կատեգորիա:Յալթայի տեսարժանություններ
Ապրիորի
Ապրիորի լատիներենից՝ a priori, (ա պրիո՛րի) «հառաջագույնից» «ի հառաջագույնե», նախքան փորձը, նախփորձական, մինչփորձական ։ Ապրիորի արտահայտությունը տրամաբանության կամ իմացության տեսության հասկացություն է, որը բնութագրում է փորձով չհիմնավորված կամ փորձին նախորդող գիտելիք, նախօրոք մինչև փորձի արդյունքները կամ վերլուծությունը արված եզրակացություն (լատիներեն а + priori՝ նախորդ, բառացի նախորդից)։ Մաթեմատիկայում և լոգիկայում՝ կիրառվում է մի հասկացություն բնորոշելու համար, որը հայտնի է դարձել կամ հայտարարվել է մինչև ապացուցվելը։ Փիլիսոփայության մեջ կիրառվում է որևէ հասկացության նկատմամբ, որը կարելի է իմանալ առանց էմպիրիկ փորձի։ Առօրյա խոսակցականում ասում են մի բանի մասին, ինչը պատահում է կամ հայտնի է դառնում մինչև իրադարձության կատարվելը։
Ապրիորի հիմնավորման հակադրությունը ապոստերիորի հիմնավորումն է Ժամանակակից փիլիսոփայության մեջ երկուսն էլ համարվում են դիսկրեպտիվ իմացության տեսակներ։ Ապրիոր հիմնավորումը ապոստերիորի հիմնավորման նման նույնպես բնականաբար արվում է որոշակի փորձի հիման վրա, սակայն այդ փորձը կախված է տվյալ պարագայում առկա իմացության մակարդակից, մարդու համոզմունքներից կամ ունեցած հավատքի հիմնավորումներց։ Ապրիորի փաստարկը այնպիսի փաստարկ է, որի ճշմարիտությունը ակնհայտ է մարդու համար առանց ֆիզիկական աշխարհը հետազոտելու։ Այսինքն դրա ճշմարիտության մեջ համոզվելու համար կարիք չկա գիտությամբ զբաղվել։ Այս փիլիսեփայական եզրը կարևոր նշանակություն է ձեռք բերել իմացության տեսության և լոգիկայի մեջ շնորհիվ Իմանուիլ Կանտի։ Ապրիորի գիտելիքի գաղափարը կապված է մտածողության ակտիվության ներքին աղբյուրի հասկացության հետ։ Այն տեսությունը, որը ճանաչում է ապրիորի գիտելիքը կոչվում է ապրիորիզմ։ Դիալեկտիկան և մատերիալիզմն ժխտում են ամեն մի ապրիորի գիտելիք ։
Ոչ փիլիսոփայական ենթատեքստում արտահայտությունը կարող է հոմանիշ լինել «նախնական» («նախօրոք»); «մինչփորձնական», «անհիմնավոր», «անապացույց», «ենթադրյալ», «ի սկզբանե» արտահայտություններին։
Անտիկ և միջնադարյան փիլիսոփայություն
Փիլիսոփայության մեջ ապրիորի գիտելիք հասկացության առավել վաղ օգտագործումը վերագրվում է Պլատոնին, որի «Մենոն» դիալոգի մեջ հիշատակավում է «հիշողության տեսություն» գաղափարը (380 մ.թ.ա.)։ Ըստ այդ տեսության այն գիտելիքները, որոնք ժամանակակից բնորոշմամաբ կարելի է անվանել ապրիորի գիտելիքներ ներքուստ հատկորոշ են մարդկային մտածողությանը և ըստ էության փոխանցվում են ժառանգաբար։
Ռոդինա (գյուղ, Պսկովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3382 մարդ։
Ապրիորի
Անտիկ և միջնադարյան փիլիսոփայություն
Հենց ապրիորի եզրի հայտնվելը կապված է Արիստոտելի փիլիսոփայության հետ։ Նա առաջինն է առաջարկել ապացույց, որը բխում է նախորդից և ապացույց, որը բխում է հաջորդից տարբերակումները։
Ռոդինա (գյուղ, Պսկովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պսկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ապրիորի
Անտիկ և միջնադարյան փիլիսոփայություն
Հետագայում այդ տարբերակումը հետազոտել են Սեվերին Բոէցիուսը, միջնադարյա արաբ փիլիսոփաները (Իբն Ռուշդ, Իբն Սինա)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Պետրովսկոե (այլ կիրառումներ)
Պետրովսկոե, կարող է վերաբերել՝
Ջորջ Սիրլ
1905 թվականին Ջորջ Սիրլը հրատարակել է իր գաղափարները Գրիգորյան օրացույցի բարեփոխման համար։ Առաջարկվել է ամեն նոր տարին սկսել կիրակի օրվանից ։ Ըստ նոր օրացույցի ոչ նահանջ տարիներում պետք է լիներ 364 օր կամ ճիշտ 52 շաբաթ, ինչը հնարավոր էր դառնում փետրվար ամսվա կրճատման հաշվին մինչև 27 օր։ Իսկ նահանջ տարիների մեջ շաբաթների քանակը ավելանում էր մեկով, այսինքն մինչև 53, իսկ օրերի քանակը դառնում էր 371։ Այս ավելացված շաբաթը առաջարկվում էր դարձնել տոնական և ավելացնել ապրիլի ու մայիսի միջև։ Այս համակարգով նահանջ կհամարվեր ամեն հինգերորդ տարին, բացառությամբ այն տարիների, որոնք կլինեին բազմապատիկ 50 և 400 թվերին։ Արդյունքում կստացվեր օրացույց, որում ամեն 400 տարվա մեջ կլիներ 20871 շաբաթ, որը կհամընկներ այսօրվա Գրիգորիական օրացույցին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Տերնովոե (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)
Տերնովոե (Тернове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տերնովոե գյուղում բնակվում էր 284 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,863 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 329,08 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Փանիկ
Փանիկ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Արթիկի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 16 կմ հարավ-արևելք, Մանթաշի ձորահովտի և Շիրակի դաշտի միացման վայրում, Գեղաձոր գետակի ձախափնյա արգավանդ դաշտում։
Գրիգոր Գրիգորյան (գիտնական)
Գրիգորի Մակարի Գրիգորյան, հայազգի ռուս խորհրդային գիտնական և մանկավարժ, տրանսպորտի նավթի և նավթամթերքի պահեստավորման, ինչպես նաև նավթի և գազի արդյունաբերության անվտանգության ոլորտում ։
Փանիկ
Բնակչության մեծամասնությունը կաթոլիկ հայեր են։
Փանիկ է վերանվանվել 1925 թվականին։ Գյուղը ժամանակին եղել է գրչության կենտրոն։
Գրիգոր Գրիգորյան (գիտնական)
Կենսագրություն
Մահացել է 1966 թվականին, Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը։
Պերեդովոե (այլ կիրառումներ)
Պերեդովոե, կարող է վերաբերել՝
Փանիկ
Բնակչություն
1842 թվականին Ալաշկերտից մի խումբ հայեր վերաբնակվել են այս գյուղում։
Գրիգոր Գրիգորյան (գիտնական)
Գիտա-արտադրական և հասարակական նվաճումներ
Գրիգորյանը հեղինակ է 50 գիտական աշխատությունների, ինչպես նաև նավթարդյունաբերության անվտանգության և հակահրդեհային անվտանգության վերաբերյալ դասագրքերի ։ «Նավթային արդյունաբերություն» ամսագրի հրապարակումները՝
Փանիկ
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Փանիկի մշտական բնակչությունը կազմել է 3157, առկա բնակչությունը` 2666 մարդ , բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Գրիգոր Գրիգորյան (գիտնական)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Փանիկ
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ, ճակնդեղագործությամբ, մեղվաբուծությամբ և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։
Օգտակար հանածոներ
Գյուղի մոտակայքում կան բազալտի քարհանքեր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կա Տիրամայր եկեղեցի (1761-1846 թվականներ), գյուղից 5 կմ հյուսիս, «Ավերք» կոչվող վայրում, կան անտիկ շրջանի բերդի ավերակներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Արթիկի շրջան
Ժիզելա Ֆրանսացի
Ժիզելան (Giséle; հիշատակված է` 911 թվականին) ֆրանսական արքայադուստր էր, ով ամուսնացել էր Նորմանդիայի դուքս Ռոլլոնի հետ:
Ավանդազրույցի համաձայն` 911 թվականին Ռոլլոնը քրիստոնեություն ընդունելուց և Նորմանդիայի գահին բազմելուց հետո նշանադրվել է Արևմտաֆրանկյան թագավորության արքա Կառլոս Պարզամիտի դուստր Ժիզելայի հետ։ Ժիզելայի ամուսնության և կյանքի մասին հավաստի աղբյուրներ չկան։ Կա վարկած, թե, եթե նա իրականում ապրել է, ապա հնարավոր է, որ եղել է Կառլոսի արտամուսնական դուստրը։
Եվրոպական Ե80 ավտոմայրուղի
Եվրոպական E80 ավտոմայրուղի, A կարգի միջեվրոպական ավտոմայրուղի, որը կապում է Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնը Թուրքիայի Գյուրբուլաք քաղաքին։ Ավտոմայրուղին անցնում է 11 երկրներով և ունի 6 102 կիլոմետր երկարություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրոպական ավտոմայրուղիներ Կատեգորիա:Թուրքիայի ճանապարհներ
Պերելեսկի (այլ կիրառումներ)
Պերելեսկի, կարող է վերաբերել՝
Կենտրոնական պայմանագրի կազմակերպություն
Կենտրոնական պայմանագրի կազմակերպություն, ՍԵՆՏՕ (The Central Treaty Organization), ներկայումս չգործող ռազմաքաղաքական խմբավորում Մերձավոր և Միջին Արևելքում. ստեղծվել է 1955 թվականի փետրվարին, սկզբնապես կոչվել՝ Բաղդադի պակտ։
Մասնակիցներն էին Մեծ Բրիտանիան, Իրանը, Պակիստանը, Թուրքիան, մինչև 1958 թվականը՝ նաև Իրաքը։ ԱՄՆ-ը, թեև իրավաբանորեն չի մտնում նրա մեջ, իր դիտորդներն ուներ հիմնական մարմիններում։
Շտաբկայանը գտնվել է Անկարայում։ 1979 թվականին մարտին Իրանը և Պակիստանը հայտարարեցին են նրա կազմից դուրս գալու մասին։
Կատեգորիա:Նախկին միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:1955 հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Ռազմաքաղաքական դաշինքներ Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Կանիսաառե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պյոիդե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լուկյանովկա (գյուղ, Ալթայսկի շրջան)
Լուկյանովկա (Лукьяновка), գյուղ Ռուսաստանի, Խակասիա հանրապետության Ալթայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 429 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ալթայսկի շրջանի բնակավայրեր
Սպիտակ գիշերներ (ֆիլմ, 1959)
«Սպիտակ գիշերներ» («Белые ночи»), 1959 թվականի ռոմանտիկ դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իվան Պիրևը  Ֆեոդոր Դոստոևսկու համանուն վեպի հիման վրա։ Պրեմիերան կայացել է 1960 թվականի փետրվարի 19-ին։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ներկայացվում են Երազողի տեսակյունից։
Պետերբուրգ, 1840-ական թվականներ։ Գլխավոր հերոսը՝ Երազողը, արդեն մի քանի տարի է ապրում է մեծ քաղաքում, և այդ ամբողջ ժամանակ նա մենակ է։ Պետերբուրգյան ամառային սպիտակ գիշերներից մեկի ընթացքում Նևայի ափին նա ծանոթանում է Նաստենկայի հետ։ Հինգ գիշեր հերոսները, զբոսնելով քաղաքում, միմյանց պատմում են իրենց մասին։ Իր անմիջական բնավորության ողջ կրքով և քնքշությամբ Երազողը սիրահարվում է Նաստենկային։ Աղջիկը, որը սկսել է կասկածել նախկին սիրեցյալի զգացմունքների մեջ, Երազողին խոստանում է ամուսնանալ նրա հետ։ Սակայն երջանկություն երկար չի տևում... Նաստենկան վերադառնում է իր նախկին սիրեցյալի մոտ, իսկ Երազողը նորից միայնակ է զգում իրեն։
Կիտչ է, բայց հանճարեղ, շնորհալի մարդու կիտչ։ Պիրևը շատ ուշ ծանոթացավ Դոստոևսկու ստեղծագործությանը, նա մոտ 60 տարեկան էր։ Բայց դրանից հետո, կոպիտ ասած, հիվանդացավ գրողով։ Մենք գիտենք նրա «Ապուշը» ֆիլմը, չեմ գնահատի այդ ֆիլմը։ Բայց Պիրևը, անշուշտ, ամենահետաքրքիր մարդկանցից մեկն է մեր կինեմատոգրաֆիայում, ուստի «Սպիտակ գիշերներն» անպայման արժե նայել։
Նկարագրություն
Ֆիլմում առկա է «Հինգերորդ գիշերը», որը վիպակի մեջ չկա։ Այն դրվագը, որում գլխավոր հերոսուհին սենյակ է գալիս բնակչի մոտ և պատահաբար գցում է գրապահոցը, վերցվել է Դոստոևսկու «Խեղճ մարդիկ» վեպից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Աստերոիդների ցանկ (194101-194200)
Աստերոիդների ցանկ (194001-194100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (194201-194300)
|} Աստերոիդների ցանկ (194001-194100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (194201-194300)
Անխ
Անխ, (եգիպտերեն՝ IPA: <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ʕaːnax] <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)"> ; U+2625 ☥ կամ U+132F9 𓋹) նաև կյանքի շունչ, Նեղոսի բանալի կամ crux ansata (լատիներեն՝ «բռնակով խաչ»), հին եգիպտական հիերոգլիֆ, որը կարդացվում էր «կյանք» և ꜥ-ն-հ բաղաձայնների եռահնչյուն նշանն էր։
Ծագում
Եգիպտագետների համար այս խորհրդանիշի ծագումը դեռ առեղծված է և ոչ մի վարկած ընդհանուր համաձայնություն չի գտնում։ Ամենավաղ վարկածներից մեկը Թոմաս Ինմանի արկածն է՝ տպագրված 1869 թվականին։
"Եգիպտագետներն անվանում են այդ կյանքի խորհրդանիշ։ Այն անվանվում է նաև բռնակով խաչ կամ crux ansata. Այն ներկայացնում է արական երրորդությունը և իգական միավորը։ Շատ քիչ այսպիսի լայնորեն կիրառվող սիմվոլներ կան եգիպտական մշակույթում ։"
Էռնեստ Ալֆրեդ Ուոլլիս Բաջը գտնում է, որ անխը սկզբում եղել է մայր աստվածուհի Իսիսի գոտու ճարմանդը անխը և Իսիսի կապը լայնորեն օգտագործվել են եգիպտական ծեսերում։ Սըր Ալան Գարդիները ենթադրում է, որ անխը նման է սանդալի կապիչի, որը էլի գրվել է անխի հիերոգլիֆով ։ Իր «Կենդանին և մահը» գրքում Էնդրյու Հանտ Գորդոնը և Քելվին Վ. Շվաբեն ենթադրում են, որ անխը, ջեդը և ուասը խոշոր եղջերավոր անասունների հետ կապված հնագույն մշակույթից ծագած խորհրդանիշներ են ։
Պատմություն
Անխը հաճախ է հանդիպում եգիպտական դամբարանների պատկերներում և արվեստի այլ տեսակներում, աստվածությունների մատնահետքի վրա. սրանով աստվածները մեռածի մումիային պարգևում են հավերժական կյանք։ Եգիպտացիները հաճախ են կրել անխը որպես ամուլետ առանձին կամ երկու այլ՝ ուժ և առողջություն խորհրդանշող հիերոգլիֆների հետ։ Անխի ձևով են ստեղծվել նաև հայելիներ։ Անխը հաճախ է հանդիպում նաև Կիպրոսի և Փոքր Ասիայի մետաղադրամների վրա (հատկապես Կիլիկիայի Մալուս քաղաքում) <span style="background-color: rgb(255, 255, 255);">։ Մինչ օրս անխը Վեներա մոլորակի և պղնձի նշանն է
Դեյվիդ Պ. Սիլվերմանը նշում է, թե ինչպես է ղպտիների՝ ղպտական խաչի ներկայացման մեջ պահպանվել հին եգիպտական անխը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խաչեր Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Փոքր Մանթաշ
Փոքր Մանթաշ, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 28 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Նախնիները գաղթել են Կարսից, Մուշից և Խնուսից։
Փոքր Մանթաշի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Փոքր Մանթաշն ունի 1864 թ.-ի մատուռ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Արթիկի շրջան
Ջանլուկա Ռամացցոտտի
Ջանլուկա Ռամացցոտտի (Gianluca Ramazzotti, ), իտալացի թատրոնի և կինոյի դերասան։
Կենսագրություն
Ավարտել է Կալաբրիի թատերական ուսումնարանը, հետո ուսուցանել է Վարշավայի թատրոնում և Theatre du Soleil-ում (Փարիզ)։ Պիեր Ֆրանչեսկո Փինջիտորեի հսկողության տակ դարձել է Bagaglino վարյետե խմբի մասնակիցը, որտեղ զբաղված էր ինչպես շոուով, այնպես էլ թատերական բեմադրություններով։ Որպես դերասան նկարահանվել է Vivere և Un posto al sole հեռուստասերիալներում, ինչպես նաև Papa Buono հեռուստաֆիլմում։
Աշխատում է իտալական Radiodue ալիքի առավոտյան ծրագրերում՝ որպես ռադիոհաղորդավար։ Թատրոնում խաղացել է Bojetto-ի դերը Rugantino երաժշտական կատակերգությունում։ Բացի իտալերենից ազատ խոսում է ֆրանսերեն, իսպաներեն և անգլերեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Մետաղադրամների վատթարացում
Մետաղադրամների վատթարացման պատճառներ
Կառավարության կողմից ազնիվ մետաղների պարունակության նվազեցման գլխավոր պատճառը հանդիսանում է ֆինանսական պատճառը։ Օրինակ, արծաթի կամ ոսկու նույն քանակի դեպքում կարելի է թողարկել ավելի շատ մետաղադրամ։ Այս գործընթացը, որպես կանոն, բերում է արժեզրկման, շրջանառությունից լիարժեք կամ ավելի որակյալ դրամների դուրս հանման։
Մետաղադրամների վատթարացում և Կոպեռնիկոս-Գրեշեմի օրենք
Այնտեղ ձևակերպվել էր դրամաշրջանառության հիմնական օրենքներից մեկը, որը հետագայում ստացավ Կոպեռնիկոս-Գրեշեմի օրենք անունը, և որի դասական ձևակերպման մեջ ասվում է. «Վատագույն դրամները շրջանառությունից դուրս են մղում լավագույններին»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Սերգեյ Մուրավյով-Ապոստոլ
Սերգեյ Մուրավյով-Ապոստոլ, դեկաբրիստ, փոխգնդապետ։
Գործունեություն
Մասնակցել է 1812 թվականի Հայրենական պատերազմին և ռուս բանակի 1813-1814 թվականների արտասահմանյան արշավանքներին։ Դեկաբրիստների «Փրկության միության» հիմնադիրներից էր, «Բարօրության միության» հիմնական վարչության անդամ։ 1820 թվականին Սեմյոնովյան գնդում ապստամբությունից հետո, որտեղ Մուրավյով-Ապոստոլը վաշտի հրամանատար էր, տեղափոխվել է Չեռնիգովյան հետևակային գունդ։ 1822 թվականից դեկաբրիստների Հարավային ընկերության կազմում էր։ 1825 թվականին Մ․ Բեստուժև-Ռյումինի հետ միավորել է Հարավային և Միացյալ սլավոնների ընկերությունները։ Մուրավյով-Ապոստոլը հայացքներով հանրապետական էր և ճորտատիրության հակառակորդ։ 1823-1825 թվականների ընթացքում առաջադրել է բանակում զինված ապստամբության մի շարք ծրագրեր, հանգել է ցարին սպանելու անհրաժեշտության գաղափարին, հեղափոխական պրոպագանդա է ծավալել զինվորների շրջանում։ 1825 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է Հարավային ընկերության 3-րդ տնօրեն, նախապատրաստել ապստամբություն Ռուսաստանի հարավի զորամասերում։ Տեղեկանալով 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Պետերբուրգի Սենատի հրապարակում ապստամբության անհաջողության մասին, դեկտեմբերի 29-ին կազմակերպել և գլխավորել է Չեռնիգովյան գնդի ելույթը։ Ծանր վիրավոր գերվել է։ Կախաղան է բարձրացվել ապստամբության ղեկավար դեկաբրիստների հետ։
Կատեգորիա:Ռուս դեկաբրիստներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Բուլղարական լև
Լև (лев, հոգնակի։ лева, левове / leva, levove), Բուլղարիայի տարադրամն է։ Այն պարունակում է 100 ստոտինկի (стотинки, singular։ stotinka, стотинка)։ Հին բուլղարերենում "լև" բառը նշանակում է "առյուծ"՝ (IPA։ ) (Բուլղարերենով՝ лъв)։ Ստոտինկա բառը թարգմանաբար նշանակում է հարյուրերորդ և սովորաբար կրճատ օգտագործվում է ստինկա կամ ստիշկա։
Առաջին լև (1881–1952)
Լևը ներմուծվեց որպես Բուլղարիայի տարադրամ 1881 թվականին, և այն ժամանակ նրա ոսկու արժեքը հավասար էր ֆրանսիական ֆրանկին։ Ոսկու ստանդարտը կասեցվել էր 1899 թ.-ից մինչև 1906, այնուհետև կրկին 1912 թվականին։ Մինչև 1916 թվականը Բուլղարիայի արծաթե և ոսկյա մետաղադրամերը թողարկվում էին Լատինական դրամային միության չափորոշիչների համաձայն։ Թղթադրամերը, որոնք թողարկվում էին մինչև 1928 թ., ապահովված էին ոսկով ("leva zlato" կամ "zlatni", "лева злато" կամ "златни") կամ արծաթով ("leva srebro" կամ "srebarni", "лева сребро" կամ "сребърни")։
1928 թվականին ընդունվեց լևի նոր ստանդարտ 1 լև = 10.86956 մգ ոսկի։
Տարադրամային կուրսի ռեժիմ
Ազգային տարադրամի աջակցության համար Բուլղարիան օգտագործում է Տարադրամային խորհրդի ռեժիմը, որտեղ բուլղարական լևի փոխարժույթը կապված է եվրոյի փոխարժույթի հետ։
(ISO 4217 կոդը — EUR) 1,95583:1 հարաբերությամբ ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի տնտեսություն Կատեգորիա:Դրամական միավորներ Կատեգորիա:Տարադրամներ Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կորյուն Խուրշուդյան
Կորյուն Նիկոլայի Խուրշուդյան, հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1971): ՀԽՍՀ վաստակավոր տնտեսագետ (1965):
Կենսագրություն
Կորյուն Խուրշուդյանը ծնվել է 1911 թվականի մայիսի 18-ին, Ղուրդուղուլի (գյուղ Արմավիր՝ Արմավիրի մարզ) գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի երկաթուղային տրանսպորտի ճարտարագետների ինստիտուտը։ 1963-1977 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ պետական պլանի տնտեսագիտության և պլանավորման գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչ, 1975-1982 թվականներին` Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ճյուղային տնտեսագիտության ամբիոնի վարիչ ։ Խուրշուդյանի տնտեսական հիմնավորումներով են կառուցվել Սևան-Սոթք, Հրազդան-Իջևան երկաթգծերը։
Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանում և Հարավային Կովկասում երկաթուղաին տրանսպորտի հեռանկարային զարգացման խնդիրներին։ Հեղինակ է «Տրանսպորտի էկոնոմիկայի ընդհանուր դասընթաց» (1977) բուհական ձեռնարկի։
Մահ
Կորյուն Խուրշուդյանը մահացել է 1996 թվականին, Երևան քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր տնտեսագետներ
IPhone 14 Pro
iPhone 14 Pro և iPhone 14 Pro Max, «Apple Inc.» ընկերության սմարթֆոններ։ Այն աշխատում է iOS 16 օպերացիոն համակարգով և Apple A16 Bionic մշակիչով։ Սարքերը ներկայացվել են iPhone 14-ի և iPhone 14 Plus-ի հետ միասին 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Կալիֆոռնիաի Կուպերտինոյում Apple Park-ում Apple-ի հատուկ միջոցառման ժամանակ։ Նախնական պատվերները սկսել են 2022 թվական սեպտեմբերի 9-ին, իսկ վաճառքը սկսվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ։
Ձևավորում
Ի տարբերություն Apple-ի մնացած սմարթֆոնների՝ սկսած iPhone X-ից, ձևափոխվել են սարքավորման առջևի մասերը։ «Խազ»-ի փոխարեն այժմ տեղակայված է Dynamic Island-ը` էկրանի երկարավուն կտվրվածքը։
iPhone 14 Pro-ն և 14 Pro Max-ը հասանելի են 4 գույնով՝ արծաթագույն, տիեզերական սև, ոսկեգույն և մուգ մանուշակագույն։ Մուգ մանուշակագույնը նոր գույն է, որը փոխարինում է լեռնային կապույտին, իսկ տիեզերական սևը՝ գրաֆիտին։ Մուգ մանուշակագույնը հանդես է գալիս որպես Apple շարքի նոր գույն։ Նախկինում Apple-ը թողարկել է iPhone 13 սերիայում կանաչ գույնը, որը բավականին դրական արձագանքներ է ստացել օգտատերերից։
Էկրան
Մոդելը հագեցած է Super Retina XDR էկրանով, որի մաքսիմալ լուսավորվածությունը հասնում է 2000 կդ/մ²։ Էկրանը նաև ունի LTPO տեխնոլոգիայով 120 Հց թարմացման հաճախություն։ iPhone 14 Pro-ն կազմում է 2556x1179 փիքսել կետայնություն 460 ppi-ի դեպքում, այն դեպքում, երբ iPhone 14 Pro Max-ն ունի 2796x1290 փիքսել կետայնություն 460 ppi-ի դեպքում։ Այն ունի մատնահետքերի դիմացկուն օլեոֆոբիկ ծածկույթ՝ միաժամանակ մի քանի լեզուների և նիշերի ցուցադրման աջակցությամբ։ Երկու սմարթֆոններն էլ աջակցում են «Always On Display» գործառույթին։
Կապ
iPhone 14 Pro-ն և ProMax-ը, ինչպես ԱՄՆ շուկայի համար արտադրված iPhone 14-ը և 14 Plus-ը, չեն ստացել ֆիզիկական SIM քարտի աջակցությունը (2 eSIM) ։ Եվրոպական երկրների համար արտադրված սմարթֆոնների համար ստացել է 1 ֆիզիկական SIM քարտի և 1 eSIM-ի աջակցություն, իսկ Չինաստանի համար՝ 2 ֆիզիկական SIM քարտի աջակցություն։
Ծրագրային ապահովում
Ինչպես iPhone 14-ն ու 14 Plus-ը, iPhone 14 Pro և Pro Max-ի վրա նախապես տեղադրված համակարգը համարվում է iOS 16-ը, որը թողարկվել է եկել 2022 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։
Dynamic Island
Dynamic Island-ը, որն ավելացվել է IPhone-ի նախկին մոդելներում՝ սկսած iPhone X-ից, սենսորային «խազ»-ի վերաիմաստավորումն է, որը iPhone 14 Pro-ում տեղակայված է կտրվածքում՝ էկրանի վերևի մասից շատ քիչ առանձնացած։ Այն նախատեսված է օգտակար ինֆորմացիայի համար, ինչպիսիք են ապարատային և համակարգի մակարդակի ծանուցումները, լրատվամիջոցների նվագարկման տվյալները և հավելվածին հատուկ այլ գործառույթներ։ Այս պատկերակները կարող են ցուցադրվել որպես ընդլայնում սենսորների երկու կողմերում, իսկ ֆոնը համապատասխանում է էկրանի կտրվածքի սև գույնին և, ըստ երևույթին, սահուն ընդլայնում է այն ։ Dynamic Island-ը կարող է նաև ընդարձակվել՝ հարմարեցնելով iPhone 14-ի ավելի լայն էկրանին։ Օրինակ, մուտքային զանգի ծանուցումները հայտնվում են որպես սենսորներից հորիզոնական տարածվող պաստառ, մինչդեռ Face ID-ի ցուցիչները ընկնում են սենսորային կտրվածքից ուղղահայաց, այլ ոչ թե հայտնվում են էկրանի կենտրոնում, ինչպես նախորդ մոդելներում։
Լրացուցիչ մանրամասների համար կարելի է նաև սեղմել Dynamic Island-ի վրա, որպեսզի տեղեկանալ, օրինակ, ընթացիկ գործողություններից, ինչպիսիք են երթուղիները քարտեզների վրա կամ սպորտային միավորները, կարող են նաև ընդլայնվել՝ սեղմելով և պահելով տարածքը։
iPhone 14-ի գովազդ
IPhone 14-ի գովազդը հակասությունների տեղիք է տվել Իդրիս Էլբայի «Biggest» երգի պատճառով․ որոշ օգտատերեր «Nigga» բառը լսել էին ռասիստական ենթատեքստով։ Apple-ը ստիպված է եղել հեռացնել վոկալը կտրել սաունդթրեքից գովազդի հեռարձակումից երկու ամիս անց ։
Պերեկոպ (այլ կիրառումներ)
Պերեկոպ, կարող է վերաբերել՝
Պերեկոպովկա (այլ կիրառումներ)
Պերեկոպովկա, կարող է վերաբերել՝
Ռոդինո (գյուղ, Ռոդինսկի շրջան)
Ռոդինո (Родино), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Ռոդինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9600 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1891 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Ռոդինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լուկյանովկա (գյուղ, Շկոտովսկի շրջան)
Լուկյանովկա (Лукьяновка), գյուղ Ռուսաստանի, Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 113 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1901 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պերեկրեստովկա (այլ կիրառումներ)
Պերեկրեստովկա, կարող է վերաբերել՝
Դարկո Բրաշանաց
Բրաշանացը հանդես է եկել իր երկրի բոլոր տարիքային խմբերի հավաքականներում՝ մասնակցելով ավլի քան 35 հանդիպման։
«Պարտիզան»
2010 թվականի հունիսին Բրաշանացը թիմի հետ կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը ։ Նոր մրցաշրջանում նա իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ մասնակցելով «Հայդուկ ՖԱ»-ի դեմ խաղին, որն ավարտվել է 2-0 հաշվով։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ֆուտբոլիստն իր առաջին հանդիպումն է անցկացրել Չեմպիոննրի լիգայի շրջանակներում՝ փոխարինելով Ալմամի Մորեյրային «Արսենալի» դեմ խաղում։ Այդ հանդիպումն ավարտվել է 1-3 հաշվով՝ անգլիական թիմի հաղթանակով ։ 2010-11 մրցաշրջանի ընթացքում Դարկո Բրաշանացը անցկացրել է 6 հանդիպում։
2011 թվականի օգոստոսին 6 ամիս վարձակալության ժամկետով ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է «Սմեդերևո» ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Բրաշանացը խփել է իր կարիերայի առաջին գոլը Սերբիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Սլոբոդա ՖԱ»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով։ 2012 թվականի փետրվարին թիմը երկարաձգել է Դրակոյի հետ վարձակալությունը մինչև մրցաշրջանի ավարտ։ Սերբիայի լիգայի շրջանակներում նա իր առաջին գոլը խփել է 2012 թվականի մարտի 4-ին «Բորչա ՖԱ»-ի դեմ խաղում։ Այդ հանդիպումն ավարտվել է 1-0 հաշվով։ 2011-12 մրցաշրջանի ընթացքում ֆուտբոլիստը ընդհանուր առմամբ մասնացկցել է 24 հանդիպման և դարձել 2 գոլի հեղինակ։
Վարձակալությունից հետո Դրակոն վերադարձավ «Պարտիզան», սակայն 2012-13 մրցաշրջանի առաջին կեսում նա հազվադեպ էր հայտնվում թիմի կազմում։ Մրցաշրջանի առաջին հատվածում նա մասնակցել է ընդամենը 2 հանդիպման։ «Պարտիզան»-ի կազմում Դարկո Բրաշանացը իր առաջին գոլը խփել է 2013 թվականի մարտի 6-ին «Բորչայի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 4-0 հաշվով ։
2013 թվականի դեկտեմբերի 7-ին սերբ ֆուտբոլիստը իր առաջին գոլն է խփել 2013-14 մրցաշրջանի ընթացքում «Չուկարիչկի» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում(1-0)։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա թմի հետ կնքեց պայմանագիր, որը գործելու էր մինչև 2017 թվականը ։ 2013-14 մրցաշրջանի ընթացքում Դարկոն չի մասնակցել լիգայի միայն մեկ հանդիպման։ Նա շարունակում էր մեծամասամբ մասնակցել 2014-15 մրցաշրջանի խաղերին մինչ 2014 թվականի սեպտեմբերին ստացած վնասվածքը ։ Վնասվածքից ապաքինվելուց հետո ֆուտբոլիստը վերադարձավ հիմնական կազմ և օգնեց թիմին դառնալ Սերբիայի չեմպիոն։
2015-16 մրցաշրջանի ընթացքում Դարկո Բրաշանացը դարձավ թիմի անվիճելի առաջատարներից մեկը՝ մասնակցելով 40 հանդիպման և դառնալով 4 գոլի հեղինակ։ Այդ մրցաշրջանի ընթացքում «Պարտիզանը» դարձավ Սերբիայի գավաթի խաղարկության հաղթող։
«Ռեալ Բետիս»
2016 թվականի օգոստոսին Բրաշանացը տեղափոխվեց իսպանական «Ռեալ Բետիս» և թիմի հետ կնքեց 5 տարվա պայմնագիր ։ Անդալուզյան թիմի կազմում նա իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է սեպտեմբերի 11-ին՝ ամբողջությամբ մասնակցելով «Վալենսիայի» դեմ խաղին, որն ավարտվել է 3-2 հաշվով՝ անդալուզյան թիմի հաղթանակով։ Դարկոն այդ խաղում ստացել է դեղին քարտ։ 2017 թվականի ապրիլի 23-ին ֆուտբոլիստը իր առաջին գոլն է խփել Լա Լիգայի շրջանակներում կայացած «Սելտայի» դեմ խաղում, որի շնորհիվ էլ «Բետիսը» հաղթել է 1-0 հաշվով։
«Լեգանես», «Ալավես»
2017 թվականի օգոստոսի 30-ին սերբ ֆուտբոլիստը մեկ տարի վարձակալության ժամկետով տեղափոխվել է «Լեգանես» ։ Վարձակալության ժամկետի վերջանալուց հետո նա վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալավես», որի կազմում ևս հանդես է եկել մեկ տարի ։
Միջազգային կարիերա
Բրաշանացը եղել է Սերբիա Մ17 հավաքականի կազմի հիմնական ֆուտբոլիստներից մեկը։ Սերբիա Մ19 հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի Մ19 առաջնությանը և հասել մինչև կիսաեզրափակիչ փուլ։ 2013 թվականին Դարկոն իր նորամուտն է նշել Սերբիա Մ21 հավաքականի կազմում և արագորեն դարձել հավաքականի առաջատարներից մեկը։ Մ21 հավաքականի կազմում նա իր առաջին գոլը խփել է 2014 թվականի մարտի 5-ին Բելգիա Մ21 հավաքականի դեմ կայացած խաղում, որն ավարտվել է 3-0 հաշվով՝ սերբերի հաղթանակով ։ Բրաշանացը ընդգրկվել է 2015 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության Սերբիայի հավաքականի վերջնական հայտացուցակում։
2015 թվականի սեպտմեբրի 4-ին նա իր նորամուտն է նշել Սերբիայի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով Եվրո 2016-ի որակավորման փուլի շրջանակներում կայացած Հայաստանի հավաքականի դեմ խաղին։ Դարկոն մասնակցել է ամբողջ հանդիպմանը, որն ավարտվել է 2-0 հաշվով՝ սերբերի հաղթանակով ։ Նա հայտավորված է եղել նաև որակավորման փուլի Ալբանիայի և Պորտուգալիայի հավաքականների դեմ խաղերի համար, սակայն չի մասնակցել դրանց ։
Ակումբային
Ըստ 2019 թվականի մարտի 16-ի
Միջազգային
Ըստ 2018 թվականի մարտի 7-ի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Բետիսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Ալավեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օսասունայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սերբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Ժողովածու (2482)
Ժողովածու (2482), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում)։ Ձեռագիրը գրվել է 16-17֊րդ դարերում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 10×6,5սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 124 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վանի թագավորության տնտեսություն
Վանի թագավորության տնտեսություն, մ.թ.ա. XIII - VI դարերում Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում ձևավորված Վանի թագավորության տնտեսության կառուցվածքը և գործունեության սկզբունքները։
Առևտուրը
Հայկական լեռնաշխարհում գյուղատնտեսության մեջ աշխատանքի բաժանում կատարվում էր Վանի թագավորության կազմավորումից դեռ շատ առաջ։ Այդ պատճառով հետազոտողները չեն կասկածում, որ Վանի թագավորությունում գոյություն են ունեցել զարգացած առևտրային հարաբերություններ այդ պետության պատմության հենց սկզբից։ Երկրում առևտուրը ապրանքափոխանակության բնույթ ուներ, այլ ոչ ապրանքա-դրամային։ Հիմնականում առևտրի առարկա էին դառնում անասունները, ձիերը, ձավարեղենը, գինին, մետաղները, բնափայտը։ Հաճախակի ռազմական գործողությունները, հատկապես Վանի թագավորության և Ասորեստանի միջև, խոչընդոտում էին առևտրի զարգացմանը։ Հաճախ թանկարժեք բեռները հափշտակվում էին որպես ռազմավար կամ տուրք։ Հավանական է, որ կրոնական տնտեսությունները նույնպես մասնակից էին առևտրական հարաբերություններում։ Օրինակ, Վանի թագավորության պաշտամունքային կենտրոն Մուսասիրիում անասուններ էին բազմացնում ինչպես զոհաբերության, այնպես էլ ազատ առևտրի համար ։
Վանի թագավորությունում արտադրվող հիմնական ապրանքները, որոնք հարևան երկրների (հատկապես, Միջագետքի պետությունների) համար ուշագրավ էին՝
Ոռոգումը և ջրամատակարարումը
Ջրամատակարարումն ու ոռոգումն պետության տարածքների տնտեսության վրա ազդեցության կարևորագույն գործոններ էիր։ Ուրարարտական թագավորական բոլոր տնտեսությունները տեղաբաշխվում էին գործարկված ոռոգման ջրանցքների շուրջը։ Հայկական լեռնաշխարհի շատ տարածքներ՝ այդ թվում Վանա լճի շրջակայքը, Արածանի գետի հովիտը և Արարատյան դաշտը պարզագույն հողագործության համար պիտանի չեն, սակայն արհեստական ոռոգման պայմաններում առատ բերքատվություն կարող են ապահովել։ Առկա ռեսուրսների և բնակչության ներգրավումը ոռոգման խոշոր ջրանցքների կառուցման գործում նպաստեցին պետականության առաջադիմությանն ու ծաղկման, ինչը իր գագաթնակետին հասավ մ.թ.ա. VIII դարում։ Շնորհիվ ոռոգման համակարգի ստեղծման վրա ծախսած ջանքերի ուրարտացիները բավականաչափ հացահատիկային մշակաբույսեր աճեցնելու հնարավորություն ստացան, որպեսզի կախված չլինեին հարևան երկրներից, ինչպես նաև բազմապատկեցին խաղողի այգիները և դարձան Հին աշխարհի խոշորագույն գինի արտադրողն ու արտահանողը։ Բացի այդ նորաստեղծ քաղաքներն ու ամրոցները պահանջում էին ջրամատակարարման անհրաժեշտ համակարգի կառուցում։ Այդպիսի համակարգերը անհրաժեշտ էին ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև ռազմական նպատակներով, հատկապես քաղաքի շրջափակման ժամանակ։ Ուրարտացիները մեծ հաջողությունների հասան ջրամատակարարման և ոռոգման համակարգերի կառուցման գործում։ Իշպուինի, Մենուա, Արգիշտի I, Սարդուրի II, Ռուսա I և այլ թագավորների օրոք կառուցվել են ոռոգման բազմաթիվ արդյունավետ ջրանցքներ, որոնց մի մասը առ այսօր օգտագործվում է, որոշ դեպքերում՝ առանց էական վերակառուցման[5]:
Այդպիսի խոշորագույն ջրանցք էր Մենուաի ջրանցքը (Շամիրամ ջրանցք ), որը խմելու ջուր էր մատակարարում դեպի մայրաքաղաք Տուշպա։ Այդ ջրանցքի ընդհանուր երկարությունը 70կմ-ից ավելի էր, Խոշաբ գետի վրայով ջրանցքի ջուրը տարվում էր հատուկ կամրջով, իսկ ցածրադիր վայրերում 15մետր բարձրություն ունեցող քարաշարի վրայով։ Ջրանցքի շատ հատվածներ մեր օրերում էլ են գործում։ Հնարավոր է, որ ուրարտացիները ոռոգման տեխնիկան մասամբ փոխառել էին հարևան Ասորեստանից՝ երկիր, որը վճռական ազդեցություն է ունեցել Վանի թագավորության մշակույթի վրա։ Միջագետքի երկրները արհեստական ոռոգման կազմակերպման գործում հայտնի էին իրենց մեծ հաջողություններով։ Մյուս կողմից Հայկական լեռնաշխարհում դեռևս մինչուրարտական ժամանակներում գոյություն ուներ Վիշապների պաշտամունք՝ ջրի և բերքատվության աստվածության, որը կապված էր ջրանցքների հնագույն համակարգերի հետ։ Բոլոր դեպքերում, ուրարտացիների ոռոգման աշխատանքները ասորիների կողմից բարձր գնահատականին են արժանացել։ Մեջբերենք հատված Ասորեստանի Սարգոն թագավորի Աշուրի աստծուն գրած նամակից. Ուլխուն՝ սարի ստորոտում ամրապնդված քաղաքը ..., ուր մարդիկ ձկների նման ցամաքում ծարավում են, չեն խմում և չեն հագենում՝ Ուրսան, նրանց թագավորն ու կառավարիչը իր սրտի կամոք ցույց տվեց ջրերի ելքը։ Նա հոսող ջուր տանող ջրանցք փորեց և ջրին ինչպես Եփրատը նա ստիպեց հոսել։ Նա դրանից դուրս եկող անհամար առուներ փորեց և իրոք ոռոգեց արտերը։ Ուլխու քաղաքները անապատային հողերը հնուց ..., նա, ինչպես անձրև, նրանց վրա թափեց պտուղներ և խաղող։ ... ... Այդ անապատային հողերը նա մարգագետին դարձրեց ... ։
Ցավոք, Սարգոն II-ը մ.թ.ա. 714 թ.-ի ռազմական արշավանքի ժամանակ ոչնչացրեց Ուլխու քաղաքի ձեռքբերումները, սակայն նրա ավերածությունները որոշ լույս սփռեցին ուրարտական ջրամատակարարման կառուցվածքի վրա։ Սարգոն II-ի նամակից. «Ջրանցքի՝ նրան սնող հոսքի, ելքը ես փակեցի և հոսող ջուրը ճահճի վերածեցի, նրա հունից բխող առուները, ..., դրանց ստորգետնյա խողովակները արևին իցույց դրեցի ... »: Այդպիսի ստորգետնյա խողովակներ հնագետների կողմից իրոք հայտնաբերվել են մեկ այլ ուրարտական քաղաքի՝ Էրեբունիի, պեղումների ժամանակ, սակայն այդպիսի ջրախողովակաշարի աշխատանքի սկզբունքները դեռևս անհայտ են մնում։
Առանձնակի հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև Ռուսախինիլիի ոռոգման շինությունները (Ռուսա II-ի կողմից կառուցված Վանի թագավորության Տուշպա մայրաքաղաքի արվարձան)։ Այդ շինությունները իրենց մեջ ներառնում էին մինչ այժմ գոյություն ունեցող արհեստական Ռուսայի լիճը, որի ժողովրդական անունն է «Սրբացնող լիճ» և ստորգետնյա կոմունիկացիաների բարդ համակարգը։ Մինչև XIX դարի վերջերը գործող և Ռուսախինիլիի տեղում գտնվող հայկական և քրդական գյուղերը ջուր մատակարարող ոռոգման համակարգի ճշգրիտ կառուցվածքը դեռևս անհայտ է, իսկ այդ համակարգի շինարարությունը նկարագրող Ռուսա I-ի սեպագիր արձանագրությունը՝ անհասկանալի։
Հողագործությունը
Հողագործությունը Հայկական լեռնաշխարհում հին ավանդույթներ ունի։ Համաձայն հնագիտական տվյալների՝ հողագործությունը այդ տարածաշրջանում կիրառվում էր նեոլիտի ժամանակներից, դեռևս մ.թ.ա. III հազարամյակում։ Ուրարտական շրջանում հողագործությունը լավ զարգացած էր, հողագործության տեխնիկան բարձր մակարդակի վրա էր և հավանաբար ասորիներից փոխառված։ Հողի մշակման գործիքների մեծ մասը պատրաստվում էր երկաթից, օգտագործվում էին ցլերի զույգի (հազվադեպ՝ քառյակի) համար նախատեսված ծանր գութաններ ։ Հաջող հողագործություն իրականացնելու համար տարածքների մեծ մասը արհեստական ոռոգում էին պահանջում, այդ իսկ պատճառով Վանի թագավորների կողմից ոռոգման ջրանցքների շինարարությունը տեղանքում կտրուկ խթանում էր հողագործությունը և ապահովում նրա զարգացումը։
Վանի թագավորությունում աճեցվող մշակաբույսերն էին՝ ցորենը (հիմնականում՝ լատ. Triticum vulgare vill), գարին (լատ. Hordeum vulgare L.), տարեկանը (լատ. Secale L.), կորեկը (երկու տեսակ՝ լատ. Panicum miliaceum L. և Panicum italicum L), քնջութը (լատ. Sesamum tal), ոսպը (լատ. Evrum Lens), սիսեռը (լատ. Cicer arietunuva) և այլն։ Այդ բույսերի սերմերը և մնացորդները հայտնաբերվել են ուրարտական քաղաքների՝ մասնավորաբար Կարմիր Բլուրի պեղումների ժամանակ։ Սեպագիր գրություններից հայտնի է նաև, որ Վանի թագավորությունում հաճար են աճեցրել։
Հատիկավոր մշակաբույսերը, ավելի հաճախ գարին, մասսայականորեն օգտագործվում էին հաց թխելու, ինչպես նաև գարեջրի պատրաստման համար։ Քնջութն օգտագործվում էր բուսական յուղ ստանալու համար։ Օրինակ, գարու ալյուրից պատրաստված հացի մնացորդներ են հայտնաբերվել Թեյշիբաինի քաղաքի թաղամասերի պեղումների ժամանակ։ Հետազոտողները կարծում են, որ դրա պատրաստման եղանակը շատ նման է հաց թխելու այն եղանակին, որ մինչև այժմ տարածված է Կովկասի որոշ գյուղերում։ Հացահատիկի մշակման համար օգտագործվում էր հատուկ գործիք, երկանքի կամ ջրաղացի տիպի։