cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զանգվածային սպանություններ Բուչայում
Միջազգային արձագանք
The New Times ամսագրի գլխավոր խմբագիր Եվգենիա Ալբացը կատարվածը համեմատել է Վիետնամի Սոնգ Միի կոտորածի, Լիբանանի Սաբրայի և Շատիլայի կոտորածների, Խորվաթիայում Վուկովարի ջարդերի հետ ։
Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Լիզ Թրուսն ասել է, որ ինքը «ցնցված է Բուչայում և Ուկրաինայի այլ քաղաքներում տեղի ունեցած վայրագություններից» և որ «ռուսական ուժերի՝ անմեղ քաղաքացիների վրա հարձակվելու մասին հաղորդագրությունները զզվելի են»։ Նա նաև հայտարարել է, որ մեղավորները պատասխանատվության կենթարկվեն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական պատերազմ Կատեգորիա:2022 Ուկրաինայում
Ծովը կրակի մեջ
«Ծովը կրակի մեջ» («Море в огне»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ՝ նկարահանված Մոսկվայի Լենինի շքանշանակիր «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1970 թվականին ռեժիսոր Լեոն Սահակովի կողմից։
Սյուժե
Ֆիլմը ներկայացնում է 1941-1942 թվականների Սևաստոպոլի պաշտպանության հերոսական պատումը։
1941 թվականի աշունն է։ Ճեղքելով պաշտպանությունը Պերեկոպի մոտ և գրավելով Ղրիմը՝ ֆաշիստական զորքերը պաշարում են Սևաստոպոլը։ Խորհրդային նավատորմն ուղարկվել է Նովոռոսիյսկ։ Սևաստոպոլի պաշտպանության համար մնացել են միայն նավերի թնդանոթները, առափնյա մարտկոցներն ու ծովային հետևակի մի քանի ջոկատներ։ Պաշտպանությունը ղեկավարում է գեներալ Պետրովը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:1970 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Էյվազլիլար
Էյվազլիլար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 304 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հոկտեմբերի 2
Հոկտեմբերի 2, տարվա 275-րդ (նահանջ տարիներին՝ 276-րդ) օրն է։
Արտաշավի
Արտաշավի, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 85 կմ հեռավորության վրա։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի Հնարապետության արևմտյան թևում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Արցախի Բերդաձոր գավառում։ Բնակավայրը տեղաբաշխված է Շալուա գետի ստորին հոսանքի ձախակողմյան Արտաշավի վտակի աջափնյա ձորալանջին ։
Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 3089,5 հա տարածք, որից 2483,1 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 484,1 հա անտառային հողեր։ Արտաշավի համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Շալվա գետի վտակը։
Պատմություն
Արտաշավին Արցախի հնագույն բնակավայրերից մեկն է։ Ընդհանրապես վերոհիշյալ տարածքը վաղ և միջին միջնադարում զգալի չափով խիտ բնակեցված է եղել ։
1615 թվականին Քասպար երեցի կողմից նորոգված ձեռագիր հիշատակարանում գյուղը ներկայացված է Արտաշաիպ, իսկ 1637 թվականի ընդօրինակված Ավետարանի հիշատակարանում` Արտայշիբի անուններով։
18-րդ դարի վերջերին և 19-րդ դարում թրքախոս քրդական ցեղերը ներխուժեցին տարածաշրջան։ Վերջին հայ բնակիչները լքեցին հայրենի օջախները, և հազարամյակների ընթացքում ստեղծածը շուրջ երկու դար մնաց օտար եկվորների գերության մեջ։ Երկու հարյուրամյակի ընթացքում Արտաշավիի պատմամշակութային նշանակության հուշարձանների ոչնչացումից մնաց միայն նրանց հետքերը։ Գյուղում կարելի է ականատես լինել միջնադարյան եկեղեցու հիմքերի մնացորդներին, իսկ նրա շրջակայքում եղած գերեզմանոցի խաչքարերն ու տապանաքարերը եկվորները ջարդել և իրենց տների ու գոմերի համար շինանյութ էին դարձրել ։
Գյուղի աղբյուրի պատի մեջ տեղադրված է մի տապանաքար, իսկ փոստի շենքի որմերի մեջ ագուցված քանդակազարդ արձանագիր (1481 թ․) խաչքարի բեկորը հայ վերաբնակիչները 1995 թվականին տեղադրել են Արտաշավիի կենտրոնում գտնվող աղբյուրի մոտ ։
Խորհրդային տարիներին գյուղը գտնվում էր Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին` Լաչինի շրջանի կազմի մեջ ։
Գյուղը Արցախյան ազատամարտին
1993 թվականին Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի գործելաոճի շնորհիվ և վերջինիս ջանքերով Արտաշավին ազատագրվեց։
1994 թվականի մայիսին զինադադարի կնքումից հետո գյուղում հաստատվեցին Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ ընտանիքներ և ՀՀ բնակավայրերից քաղաքացիներ ։
Գյուղը Հայ-ադրբեջանական պատերազմին
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
2015 թվականին Արտաշավի համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 127 մարդ, կա 31 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ արձանագիր քար (1221 թ.), 2 խաչքարեր (1481 թ.), խաչքար (13-րդ դար), տապանաքար (1575 թ.), գյուղատեղի Մալխալափ, կամուրջ։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 42 աշակերտներ ։ 2002 թվականին դպրոցը անվանակոչվել էր Արցախի հերոս, ՀՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանակիր Լեոնիդ Ազգալդյանի անունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Խորեն Պալյան
Խորեն Հարությունի Պալյան (մարտի 10, 1935, Տրիպոլի, Լիբանան - հունվարի 23, 2007, Երևան, Հայաստան), հայ հոգևոր երգիչ, մանկավարժ, շարականագետ, ծիսագետ, բանասեր, գրաբարի մասնագետ։
Եղել է Լուսինե Զաքարյանի ամուսինը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լիբանանում Սփյուռքի բազմամյա մանկավարժ և հասարակական գործիչ Հարություն Պալյանի ընտանիքում։ 1946 թվականին հայրենդարձել է։ Ավարտել է Ս.Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանը։ 1955 թվականի դեկտեմբերին Մայր տաճարում ձեռնադրվել է սարկավագ և 1961 թվականին Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի ձեռամբ ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա։ 1962 թվականին Օշականում պաշտպանել է վարդապետական ավարտաճառ և ստացել վարդապետական չորս աստիճաններ։ Սուրբ Էջմիածնում զբաղեցրել է պատասխանատու պաշտոններ։
Գործունեություն
1965 թվականին թողել է հոգևոր ասպարեզը և ամուսնացել հոգևոր երգերի կատարող Լուսինե Զաքարյանի հետ։ 1965-1968 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, եղել է հայոց լեզվի պատմության ամբիոնի դասախոս, դասավանդել լեզվի պատմություն և գրաբար, 1995-2005 թթ՝ աստվածաբանության ֆակուլտետում՝ ծիսագիտություն, վարքաբանություն։ 15 տարի ղեկավարել է ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի «Հայ տոհմիկ» երգչախումբը, որը բազմաթիվ ելույթներով հանդես է եկել Հայաստանի տարբեր շրջաններում և Արցախում։
1978-2004 թթ. դասավանդել է Սուրբ Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում, ապա Սևանի Վազգենյան դպրանոցում ժամակարգություն, տեսական շարականագիտություն և հայ հոգևոր երաժշտություն առարկաները։ Հիշյալ ծառայությունները բարձր գնահատելով՝ Վեհափառ Հայրապետ Տ.Տ. Գարեգին Բ կաթողիկոսը Խորեն Պալյանին շնորհել է «Սուրբ Ներսես Շնորհալի» շքանշանը։
Մանկավարժական և հասարակական գործունեությանը զուգահեռ հեղինակել է երաժշտագիտական, բանասիրական, եկեղեցագիտական բազմաթիվ հոդվածներ։ Ունի նաև բազմաթիվ հոդվածներ Հայկական սովետական հանրագիտարանում, Մանկական Քրիստոնեական Հանրագիտարանի համահեղինակներից է ։ Տարբեր տարիներին վարել է նաև «Զրույցներ գրաբարի մասին», «Խորհուրդ խորին» և այլ հեռուստատեսային հաղորդաշարեր։ 1996-ից 2005 թվականներին վարել է «Արևագալ» երաժշտական-հոգևոր ամենշաբաթյա հաղորդաշարը։
1993 թվականից ընդգրկվել է «Գանձասար» աստվածաբանական կենտրոնի շարականագիտության բաժնի խմբագրական կազմի մէջ՝ մասնակցելով հրատարակչական աշխատանքներին. արդիւնքում հրատարակուել է «Ձայնագրեալ Շարական հոգեւոր երգոց սուրբ եւ ուղղափառ առաքելական Եկեղեցւոյս Հայաստանեայց» գրքի Ա հատորը և «Արեւագալի շարականներ» ժողովածուն։
Խորեն Պալյանը համահեղինակ է «Դասական գրաբարի հատընտիր» գրքի։ 2005 թվականին լույս է տեսել հեղինակային «Ժամակարգություն Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ» ուսումնական ձեռնարկը։ 1989 թվականից ամենամյա համերգ-դասախոսություններով, համերգներով հանդես է եկել Լոս-Անջելեսում, Հելսինկիում։
Խորեն Պալյանը վերջին տարիներին նաև ակտիվ հասարակական գործունեություն էր ծավալել, անդամ էր «Հայ մտավորականների ֆորում» կազմակերպության ավագանու։
Պալյանի աճյունը ամփոփված է Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայանե եկեղեցու բակի գերեզմանատանը։
Աշխատություններ
Համահեղինակություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Եղջերուի արձանիկ (մ.թ.ա. 15-14-րդ դարեր, Լճաշեն)
Եղջերուի արձանիկ, մ.թ.ա. 15-14-րդ դարերի Լճաշենից հայտնաբերված պատվանդանի վրա կանգնած եղջերուի սնամեջ քանդակ է։ Պահպանվում է Հայաստանի պատմության թանգարանում 2009-49 համարի ներքո։
Նկարագրություն
Գլուխը փոքր է, զարդարված բազմաճյուղ շքեղ եղջյուրներով։ Պարանոցը բարձր է՝ վեր պարզած, ականջները մեծ են ու ցից։ Աչքերը կլոր են, բերանը կիսաբաց է՝ ստորին ծնոտից կախված է օղ։ Պոչը կարճ է։ Կենդանու կրծքամասը և իրանի կողային մասերը զարդարված է սեպաձև բացվածքներով։ Պատվանդանը խարիսխաձև հիմքով քառանիստ սյուն է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու հրթիռակոծություն (2020)
Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու հրթիռակոծություն կամ Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցու հրետանային ռմբակոծություն, Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից երկու անգամ Շուշիի Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու հրթիռակոծություն, ինչի հետևանքով փլուզվել է տանիքի մի մասը։ Հրետանակոծությունը տեղի է ունեցել Արցախի վիճելի տարածքի համար Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև մղվող ինտենսիվ զինված պատերազմի 11-րդ օրը։
Երկրորդ հարվածի հետևանքով ծանր վիրավորվել է ռուս լրագրող ․ վիրավորվել է նաև 10 այլ խաղաղ բնակիչ։
ՀՀ ԱԳՆ-ն Ղազաչեցոց եկեղեցու թիրախավորման վերաբերյալ տարածել է հետևյալ հայտարարությունը․ «Սա Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության հերթական հանցագործությունն է, որը բացահայտում է նրա հակամարդկային Էությունը։ Այնուհանդերձ, այս քայլը լիովին տեղավորվում է տասնամյակներ ի վեր իրականացվող հայատյացության  քաղաքականության մեջ։ Ադրբեջանը, որն ամբողջովին բնաջնջել է հայկական մշակութային ժառանգությունը Նախիջևանում և հայ ժողովրդի պատմական հայրենիքի այլ մասերում, այժմ փորձում է Արցախի դեմ սանձազերծած ռազմական ագրեսիայի շրջանակներում հայրենիքից և պատմական հիշողությունից զրկել արցախահայությանը» ։ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը պաշտոնապես հերքել է իր մասնակցությունն այս հրետանակոծությանը, իսկ ադրբեջանական պետական լրատվական գործակալությունը պնդել է, որ հարձակման հետևում կանգնած է Հայաստանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի պատմություն Կատեգորիա:2020 Հայաստանում Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործություններ Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմ
Աուրելիոսի կամուրջ
Պոնտե Սիստո (Ponte Sisto, ), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հայտնի է նաև pons Agrippae, pons Aurelius, pons Antonini, pons Valentiniani և ponte Gianicolense անուններով։ Հատում է Տիբեր գետը, կապում է Ռեգոլա շրջանի Վիա դեյ Պետտինարի փողոցը և Տրաստևերե շրջանի Տրիլուսսա հրապարակը։ Ներկայիս կամուրջը կառուցվել է 1473-1479 թվականներին Սիքստոս IV Պապի հովանավորությամբ։ Կառուցումը գլխավորել է Ճարտարապետ Բաչիո Պոնտելին։ Նա օգտագործել է նախկին` Պոնս Աուրելիոս կամրջի հիմքերը, որը կործանվել էր միջին դարերում։
Պոնս Աուրելիոս
Նախկին Պոնտե Սիստո կամուրջը` Պոնս Աուրելիոսն առաջին անգամ հանդիպել է 4-րդ և 5-րդ դարերում, և ավելի ուշ հայտնի է եղել միջնադարում որպես «Pons Antoninus», «Pons Antonini in Arenula», և «Pons Ianicularis id est pons ruptus vulgariter nominatus et Tremelus et Antoninus» : Պոնս Անտոնինոսը մասամբ ավերվել է 772 թվականին՝ այն ժամանակ, երբ Լոմբարդի արքա Դեզիդերիուսը գրավում է Հռոմը։ Կամուրջն իր ներկայիս տեսքը ստացել է Սիքստոս IV Պապի օրոք, և այն ներկայումս կրում է նրա անունը։
Պոնտե Սիստոն Վերածննդյան ժամանակաշրջանում
Կամրջի ճարտարապետությունն առանձնահատուկ է, քանի որ այն ունի շրջանաձև «oculus»: Դա կառուցվել է, որպեսզի ջրհեղեղների ժամանակ նվազեցնի գետի ճնշումը կամրջի վրա։
Կամրջի ձախ ծայրերում տեղադրվել են երկու մարմարե սալաքարերի կրկնօրինակներ, որոնց վրա գրված են լատիներեն արձանագրություններ։ Դրանք կազմել է Վերածննդյան ժամակաշրջանի հումանիստ Բարտոլեմո Պլատինան՝ ի պատիվ Սիքստոս IV Պապի` կամուրջը կառուցելու կապակցությամբ։
XYSTVS IIII PONT MAX
AD VTILITATEM P RO PEREGRINAEQVE MVLTI
TVDINIS AD JVBILAEVM VENTVRAE PONTEM
HVNC QVEM MERITO RVPTVM VOCABANT A FVN
DAMENTIS MAGNA CVRA ET IMPENSA RESTI
TVIT XYSTVMQVE SVO DE NOMINE APPELLARI VOLVIT
QVI TRANSIS XYST QVARTI BENEFICIO
DEVM ROGA VT PONTEFICEM OPTIMVM MAXI
MVM DIV NOBIS SALVET AC SOSPITET BENE
VALE QVISQVIS ES VBI HAEC PRECATVS
FVERIS
Վիա դեյ Պետտինարի և Վիա Գիուլիա փողոցների անկյունում մի ժամանակ շատրվան կար` Ակվա Պաոլան, որն իրենից ներկայացնում էր հռոմեական ջրուղի։ Պողոս V Պապի օրոք այն վերագործածվել է, որով Բրաչչիանո լճից ջուր էր բերվում Տրաստևերե, և այնտեղից էլ գետի վրայով տարվում էր Կամպո Մարզիո։ Ակվա Պաոլայի ջուրն այսօր ևս ութ մեծ խողովակներով անցնում է գետի վրայով։
Բարոկկո և ժամանակակից շրջան
1662 թվականի օգոստոսի 20-ին կամուրջը հսկող կորսիկացի զինվորների և ֆրանսիացի դեսպանի շքախմբի միջև ծեծկռտուք է սկսվում, որի արդյունքում լուծարվում է կորսիկական պահակախումբը, որը ոստիկանական պարտականություն էր կատարում Հռոմում ։
1870 թվականի ռիսորզիմենտոյից հետո Ակվա Պաոլայի շրջակա կառույցները քանդվում են Lungotevere՝ բուլվարի կառուցման համար։ Շատրվանը տեղափոխվում է Տրիլուսսա հրապարակ՝ կամրջի մյուս կողմում, որտեղ էլ մինչ օրս գործում է։
1877 թվականին երկու մեծ թուջե անցատեղեր ավելացվեցին կամրջի երկու կողմերում։ Զգալի հակասություններից հետո Հռոմի քաղաքապետ Ֆրանչեսկո Ռուտելլին 2000 թվականին քանդեց դրանք, և այդուհետ կամրջի երթևեկությունը սահմանվեց հետիոտների համար։
Պոնտե Սիստո կամուրջը կապում է հայտնի Կամպո դե Ֆիորին (Վիա դեյ Պետտինարի փողոցի միջով) և վիա Գիուլիան Տրիլուսսա հրապարակը (Տրաստևերե շրջան)։ Ուրբաթ երեկոներին այստեղ իրենց ժամանցն են անցկացնում երիտասարդ հռոմեացիները և զբոսաշրջիկները։
Գարիկ Առաքելյան
Գարիկ Ալեքսանդրի Առաքելյան (փետրվարի 2, 1965, Քարին տակ, Շուշիի շրջան - հունվարի 8, 1994, Սալահլի-Քենգեռլի, Աղդամի շրջան), հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
1980-1983 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1988-1993 թվականներին մասնակցել է Շուշիի (Քարինտակ, Շուշի, Նաբիլար), Մարտակերտի (Չլդրան) շրջանների ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ 1993 թվականի հոկտեմբերից ծառայության է անցել Շուշիի պաշտպանական շրջանում։
Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով և «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Թաղված է Քարինտակում։
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:1965 ծնունդներ Կատեգորիա:Քարին տակ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հունվարի 8 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Սալահլի-Քենգեռլի գյուղում մահացածներ
Դուերո
Դուերո (Duero ), Դորու(Douro) կամ Դուրիուս (Durius) գետը սկիզբ է առնում Իսպանիայի տարածքում և թափվում է Ատլանտյան օվկիանոս։ Պիրենեյան թերակղզու ամենախաշար գետերից մեկն է, ընդհանուր երկարությունը կազմում է 897 կմ։ Իսպանիայի տարածքում Դուերոն հոսում է Սորիա, Բուրգոս, Վալյադոլիդ, Սամորա, Սալամանկա պրովինցիաներով։ Գետը սահմանը հատում է Միրանդա դու Դորու քաղաքի շրջանում ու այնուհետև հոսում է Պորտուգալիայի տարածքով Դորու անվան տակ։ Գետի կրկնակի անվանումը, որպես կանոն, արտացոլվում է աշխարհագրական քարտեզների վրա։ Վտակներից են՝ Պիսուերգա, Տորմես։
Դորուի ակունքի շրջանում է տեղադրված Պորտուգալիայի մեծությամբ երկրորդ քաղաքը՝ Պորտուն։
2001 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ն Ալտու Դորու խաղաղագործական շրջանը Դորուի վերին հոսանքի շրջանում հայտարարեց որպես «Համաշխարհային ժառանգություն»։
Անվանում
Անվանումն առաջացել է կելտական Dur «գետ, ջուր» բառից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի գետեր Կատեգորիա:Պորտուգալիայի գետեր Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանի գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Արթուր Առաքելյան (ազատամարտիկ)
Արթուր Կոմունարի Առաքելյան, հայ ազատամարտիկ-հրամանատար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թ. նոյեմբերի 7-ին Շուշի քաղաքում։ 1957 թ. ավարտել է Շուշիի Խ. Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1978 թվականին ավարտել է Երևանի Ա․ Թամանյանի անվան շինարարական տեխնիկումի Սիսիանի մասնաճյուղը։ 1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1992 թվականից ծառայում է ՊԲ-ում։
1988-1994 թվականներին Քարինտակի կամավորական ջոկատի (հրամանատար), Շուշիի ՊՇ ստորաբաժանումների կազմերում մասնակցել է Քարինտակի ինքնապաշտպանությանը, Նաբիլար գյուղում և շրջակա բարձունքներում տեղակայված կրակակետերի ճնշման գործողություններին, Շուշիի, Լաչինի, Բերդաձորի, Քելբաջարի, Աղդամի, Չլդրան-Դրմբոնի, Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի, Զանգելանի, Հորադիզի, Մարտակերտի ազատագրական մարտերին։
Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով,ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, «Շուշիի ազատագրման համար», «Մայրական երախտագիտություն` Արցախի քաջորդիներին» «Վազգեն Սարգսյան», «Դրաստամատ Կանայան» և ԱԱՄ «Հայրենյաց Պաշտպան» մեդալներով։
Ամուսնացած է ունի 4 զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ Կատեգորիա:Մարտի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Բորիս Սուպյան
Բորիս Դավթի Սուպյան, խորհրդային ռազմական գործիչ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, տանկային զորքերի գեներալ-մայոր (1945 թվականի սեպտեմբերի 8), ԽՄԿԿ անդամ (1928)։
Կենսագրություն
1939–1940 թվականներին, որպես 11-րդ մեքենայացված բրիգադի գումարտակի հրամանատար, մասնակցել է Խորհրդա-ֆիննական պատերազմին («Ձմեռային պատերազմ»)։ Խորհրդային Միության վրա Ֆաշիստական Գերմանիայի սանձազերծած լայնամասշտաբ հարձակումից հետո որպես 43-րդ տանկային դիվիզիայի շտաբի պետի տեղակալ և օպերատիվ բաժնի պետ, մասնակցել է Բերդիչև, Նովոգրադ-Վոլինսկի, Կորոստեն քաղաքների մոտ պաշտպանական մարտերին, 1942 թվականի գարնանը 10-րդ տանկային բրիգադի հրամանատար նշանակվելուց հետո՝ Ստալինգրադի ճակատամարտին, 1943 թվականի հուլիսից, որպես Տափաստանային 53-րդ բանակի զրահատանկային և մեքենայացված զորամասերի հրամանատար՝ Բելգորոդ-Խարկով հարձակողական մարտերին, հակառակորդի Կորսուն-Շեչենկովսկիի, Ցասսի-Քիշնեի խմբավորումների վերացմանը, Ռումինիայի, Հունգարիայի, Չեխոսլովակիայի գրավմանը, զրահատանկային միավորման հրամանատարի պաշտոնով՝ Կայսերական Ճապոնիայի ջախջախմանը։
Պատերազմից հետո եղել է Կազանի անասնաբուժական ինստիտուտի զինվորական ամբիոնի վարիչ։ 1956 թվականին զորացրվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային զորահրամանատարներ Կատեգորիա:1904 ծնունդներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
(981) Մարտինա
(981) Մարտինա (Martina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1917 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Սերգեյ Բելյավսկու կողմից Սիմեիզում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,092511 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4602 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7248 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1986,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,181233 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,07° անկյուն։
Մարտինա աստերոիդը պատկանում է Ֆեմիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 535 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,24 ա. մ. հեռավորության վրա։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Ֆեմիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1917 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սերգեյ Բելյավսկու կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ԹիմՎյուեր
ԹիմՎյուեր, պրոպրեիտար ծրագրային ապահովում հեռակառավարման վահանակների, առցանց ժողովների, վեբ-համաժողովների և համակարգիչների միջև ֆայլերի փոխանցման համար    ։
Հատկություններ
ԹիմՎյուերը հասանելի է Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ, Մաք ՕԷս Տաս,  Լինուքս , Chrome OS , IOS , Անդրոիդ Վինդոուզ ՌՏ , Windows Phone 8  և BlackBerry օպերացիոն համակարգերի համար։ Հնարավոր է նաև մուտք ունենալ դիտարկիչով աշխատող սարքավորումներ ։ Թեև  հիմնական ուշադրությունը համակարգիչների հեռակառավարումն է, դրա մեջ ներառված են նաև համագործակցության և ներկայացման առանձնահատկություններ ։
Պատմություն
ԹիմՎյուեր ծրագիրը ստեղծվել է գերմանական GmbH ընկերության կողմից, որը հիմնադրվել է Գերմանիաիայի Գյոփինգեն քաղաքում 2005 թվականին։ 2018 թվականի դրությամբ ԹիմՎյուերը տեղական ներկայացուցչություններ ունի նաև Ավստրալիայում և ԱՄՆ-ում։ 2010 թվականից TeamViewer-ում տեղադրվել են երկու արտաքին ներդրումներ։ Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Դարեմ քաղաքից GFI Software ընկերությունը ԹիմՎյուերի բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթը ձեռք է բերել 2010 թվականին։ Լոնդոնի Permira մասնավոր բաժնետիրական ընկերությունը ԹիմՎյուերում GFI բաժնեմասը ձեռք է բերել 2014 թվականին ։
Հեռավոր ծառայության խաբեությունները ԹիմՎյուերի օգտագործմամբ
TeamViewer- ը և նմանատիպ ծառայություններն օգտագործվել են հեռախոսային զանգերի միջոցով տեխնիկական աջակցության խաբեություններ կատարելու համար։ Հանցագործները կոչ են անում մարդկանց, որ նրանք ներկայացնում են համակարգչային աջակցության ծառայություն, որը հայտնաբերել է զոհի համակարգիչը որպես վնասակար ծրագրային վարակված, առավել հաճախ օգտագործելով Մայքրոսոֆթ ընկերության անունը։ Այնուհետև նրանք խնդրում են տուժածին իրենց համակարգչից օգտվելու հնարավորություն տալ `տեղադրելով հեռակառավարման ծառայություն, ինչը թույլ է տալիս  հարձակվողին համակարգիչը վարակել վիրուսով ջնջել, պատճենել անձնական ֆայլերը։ Wired  ամսագրի լրագրողներից մեկին խնդրել են տեղադրեմ ԹիմՎյուերը  ։  Հաղորդվում է որ վիրուսային ծրագրերն օգտագործում էին ԹիմՎյուերը որպես գործիք վիրուսակիր համակարգիչներ հեռակա մուտք գործելու համար  ։ Միացյալ Թագավորությունում ինտերնետ ծառայության պրովայդեր TalkTalk ընկերությունը արգելափակել է հեռակա մուտքի շատ գործիքներ իր հաճախորդներին ապահովելու համար հերակա հեռակա ներխուժումներից ։ Նրանք արգելափակված եղել են մինչև 2019 թվականի ապրիլը։
Հաշվի մուտքի չարաշահում
2016 թվականի հունիսին ԹիմՎյուերի հարյուրավոր օգտագործողներ հաղորդել են այն մասին, որ իրենց համակարգիչներ և բանկային հաշիվներ են մուտք գործել չինական անհայտ հասցեներից ։ Սակայն ԹիմՎյուերի ղեկավարությունը պնդել է որ «Ոչ ԹիմՎյուերն է ենթարկվել հակերական հարձակումների, ոչ եղել է անվտանգության բաց. ԹիմՎյուեռն ապահով է օգտագործման համար և նրա անվտանգությունը պատշաճ կերպով աշխատում է։ Նման դեպքերը վկայում են անփույթ օգտագործման մասին, մի քանի լրացուցիչ քայլերով կարելի է կանխել հնարավոր չարաշահումները» ։
Ելենգուչ
Ելենգուչ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։ Գտնվում է Ելիզավետպոլ քաղաքից 45 կմ հյուսիս-արևելք, Կուր գետի աջ ափին ։
Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 83, իսկ 1908-ին՝ 290 կովկասի թաթար բնակիչ ։
ԹիմՎյուեր
Ծանոթագրություններ
TeamViewer Security Was Compromised in 2016, Chinese Hackers Attacked the Software By Aritra Sen -May 18, 2019 TechDator
Ելենգուչ
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ քարակոփ հայկական եկեղեցի ։
ԹիմՎյուեր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համակարգչային ծրագրեր
Ելենգուչ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Իմ սիրելի ժամանակը
«Իմ սիրելի ժամանակը» («Любимое моё время»), խորհրդային լիամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որ ստեղծվել է Ալեքսանդր Պուշկինի նկարների հիման վրա ռեժիսոր Անդրեյ Խրժանովսկու կողմից։ Մուլտֆիլմում ընդգրկվել են ռեժիսորի պուշկինյան եռագրության բոլոր երեք ֆիլմերը՝ «Ես ձեզ մոտ եմ թռչում հիշողությամբ» («Я к вам лечу воспоминаньем», 1977), «Եվ ձեզ հետ նորից ես եմ...» («И с вами снова я…», 1980) և «Աշուն» («Осень», 1982)։ Այդ եռագրության համար Անդրեյ Խրժանովսկին 1986 թվականին արժանացել է ՌԽՖՍՀ պետական մրցանակի։
Մուլտֆիլմը, ինչպես այդ ամբողջ հավաքածուն, ստեղծվել է նկարված և վերադասված մուլտիպլիկացիայի միջոցով։
2011 թվականին որպես ռետրոսպեկտիվ ընտրվել է Մոսկվայի միջազգային Մուլտֆիլմերի մեծ փառատոնում ։
Սյուժե
Մուլտիպլիկացիոն արվեստի յուրօրինակ պոետական ստեղծագործություն է, որի նպատակն է հանդիսատեսին ծանոթացնել Ալեքսանդր Պուշկինի արվեստի հետ։
Խոսրով (այլ կիրառումներ)
Խոսրով անվանումը կարող է վերաբերել.
Կատեգորիա:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ
Ճակատենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Ճակատեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 16 հուշարձան (13 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Օննո Թունջբոյաջյան
Օննո Թունջ (ամբողջական անվանում՝ Հովհաննես Թունջբոյաջյան, Ohannes Tunçboyacı, ), եղել է թուրքահայ առաջատար երաժիշտներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականին Ստամբուլում։ Նվագել է բաս-կիթառի, կոնտրաբասի, դաշնամուրի և հարվածային գործիքների վրա։ Արտո Թունջբոյաջյանի ավագ եղբայր էր։ Վաղ տարիքուն երգում էր «Հարեուր մանգազ» եկեղեցական երգչախմբում։ Սերտ աշխատել է հայտնի թուրք երգչուհի Սեզեն Աքսուի հետ։ Շուրջ 175 երգերի հեղինակ է։ Նրա գրված «Sevince» երգով Հյուլքի Աքթունջի և Բագդան Բայդուրի կատարմամբ ներկայացվել է 1974 թվականի Եվրատեսիլ մրցույթին։ Ստամբուլի սիմֆոնիկ նվագախումբը կատարել է Թունջի «Su» սիմֆոնիան։
Վախճանը
Օննո Թունջը մահացել է 1996 թվականի հունվարի 14-ին, երբ վատ եղանակի պատճառով ընկել է իր սեփական ինքնաթիռը։ Աղետը տեղի է ունեցել Յալովայի մարզի Արմութլու գյուղի մոտ։ Նրա հետ մահացել է նաև իր ընկեր Հասան Քանիքը։
2002 թվականին Յալովա քաղաքի կենտրոնում տեղադրվել է երաժշտի հիշատակին նվիրված հուշարձան  ։
Onno Tunç tribute
2007 թ.-ին մի քանի ճանաչված թուրք երգիչների կողմից թողարկվեց "Onno Tunç Şarkıları" ("Օննո Թունջի երգերը") հավաքածուն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Թուրքահայ կոմպոզիտորներ
Կարեն Արամայիսի Առաքելյան
Կարեն Արամայիսի Առաքելյան, (հունիսի 2, 1964, Ստեփանակերտ - սեպտեմբերի 3, 1992, Ղազանչի, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ-հրամանատար։
Քարոն (արբանյակ)
Քարոն (134340 I) (Χάρων), Պլուտոնի ամենամեծ արբանյակն է, հայտնաբերվել է Ջեյմս Քրիստիի կողմից 1978 թվականին։
Կարեն Արամայիսի Առաքելյան
Կենսագրություն
1982-1984 թվականներին ծառայել է Գերմանիայում տեղակայված ԽՍՀՄ զորախմբում։ Շարժման ժամանակ Առաքելյանը գործել է ընդհատակում, աջակցել զինագործներին, մասնակցել զենքի ձեռքբերման և տեղափոխման աշխատանքներին։ 1990 թվականին բանտարկվել է և նույն թվականի վերջին ազատվել։ Ստեղծել է կամավորական ջոկատ և Մարտակերտի շրջանում պարտիզանական մարտերով պայքարել հակառակորդի դեմ։ 1991-1992 թվականներին եղել է շտաբի պետ, վաշտի հրամանատար, ապա՝ Խաչենի գումարտակի հրամանատար։ 1991-1992 թվականներին մասնակցել է Մարտակերտի (Կիչան, Սրխավենդ, Մարտակերտ, Ղազանչի, Խաչենի հովիտ) շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին։ Ղազանչի գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերի ժամանակ վիրավորվել է, մահացել հոսպիտալում։
Քարոն (արբանյակ)
Կատեգորիա:Պլուտոնի արբանյակներ
Կարեն Արամայիսի Առաքելյան
Կենսագրություն
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Ստեփանակերտում։
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ Կատեգորիա:Հունիսի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 3 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր Կատեգորիա:Ղազանչի գյուղում մահացածներ
Օտտո ֆոն Բիսմարկ
Օտտո ֆոն Բիսմարկ (Otto von Bismarck, ), Գերմանական կայսրության առաջին կանցլերը (1871-1890)։ Գերմանիայի նշանավոր պետական գործիչ և դիվանագետ, երկրի միավորման գլխավոր դերակատարը։ Համոզված էր, որ Գերմանիայի միավորումը պետք է կատարվի ամենաուժեղ գերմանական պետության՝ Պրուսիայի շուրջ։ Բիսմարկը սկուզբունքային էր և համառ իր նպատակների մեջ։ Նա միասնական գերմանական պետությունը վեր էր դասում ամեն ինչից։ Պաշտոնաթող լինելուց հետո ստացավ Լաուենբուրգի դուքսի տիտղոս ու Պրուսիայի գեներալ-գնդապետի աստիճան՝ գեներալ-ֆելդմարշալի կոչումով։
Պրուսիայում պահպանողականների շրջանում Բիսմարկն արժանացավ յունկերների շահերի ներկայացուցչի համբավ, եղել է դիվանագետ (1851-1862) հետադիմության ժամանակ։ 1862 թվականին նշանակվել է Պրուսիայի ղեկավարության ներկայացուցիչ-նախարար։ Սահմանադրական ճգնաժամի ընթացքում հանդես է եկել ազատախոհների դեմ՝ ի պաշտպանս միապետության։ Լինելով արտաքին գործերի նախարար՝ Պրուսիան դարձրեց Գերմանիայում գերակայող ուժ 1864 թվականի Դանիայի պատերազմից հետո։ Ֆրանս-պրուսական պատերազմում (1870-1871) հանդես է եկել կրտսեր նախագծով գերմանական հարցի լուծման մեջ ու մասնակցել է Երկրորդ Ռայխի ձևավորմանը։
Լինելով ռայխկանցլեր ու պրուսիական նախարար-նախագահ՝ նա մեծ ազդեցություն ուներ ստեղծված Ռայխի քաղաքականության վրա՝ ընդհուպ մինչև իր պաշտոնաթող լինելը 1890 թվականին։ Արտաքին քաղաքականության մեջ Բիսմարկը պահպանում էր ուժերի հավասարակշռության սկզբունքը։
Հետագա տարիներին Բիսմարկը խաղացել է քաղաքական մեծ դեր՝ քննադատելով իր հետևորդներին։ Իր հուշերի շնորհիվ Բիսմարկին հաջողվում էր երկար ժամանակ ազդել հասարակության աչքերում իր սեփական կերպարի ձևավորման վրա։
20-րդ դարի կեսին գերմանական պատմական գրականության մեջ գերակայում էր Բիսմարկի՝ որպես գերմանական դքսությունների մի ազգային պետության միավորման համար պատասխանատու քաղաքական գործչի, դերի դրական գնահատականը, ինչը մասամբ բավարարում էր ազգային հետաքրքրություններին։ Նրա մահից հետո իր պատվին կանգնեցվում էին բազմաթիվ արձաններ՝ որպես հզոր անձնական իշխանության խորհրդանիշ։ Նա ստեղծել էր նոր ազգ ու մարմնավորել էր սոցիալական ապահովման նորարարական համակարգերը։ Բիսմարկը, լինելով կայսրին նվիրված, ամրացրել է պետությունը ուժեղ, լավ պատրաստված բյուրոկրատիայով։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմից հետո սկսեցին ավելի բարձր հնչել քննադատական ձայներ, որոնք Բիսմարկին մեղադրում էին մասնավորապես Գերմանիայում ժողովրդավարության ճնշման մեջ։ Ավելի շատ ուշադրություն էր հատկացվում նրա քաղաքականության վրա, իսկ գործունեությունը ուսումնասիրվում էր ընթացիկ կոնտեքստում։
Ծագում
Օտտո ֆոն Բիսմարկը ծնվել է 1815 թվականի ապրիլի 1-ին Բրանդենբուրգյան պրովինցիայում (ներկայում՝ Սաքսոնիա-Անհալտ), մանր ազնվականների ընտանիքում։ Բիսմարկների տոհմի բոլոր սերունդները ղեկավար պաշտոններ են վարել խաղաղ ու ռազմական կառույցներում, բայց առանձնապես աչքի չեն ընկել։ Բիսմարկները եղել են յունկերներ՝ սերունդներն այն նվաճող-ասպետների, ովքեր բնակավայրեր են հիմնել Էլբա գետից արևելք ընկած տարածքներում։ Բիսմարկները չունեին հսկայական տարածություններ, մեծ հարստություն կամ ազնվականական շքեղություններ, բայց համարվում էին ազնվականներ։
Երիտասարդ տարիներ
1822-1827 թվականներին Օտտոն սովորել է Պլամանի դպրոցում, որտեղ հատուկ ուշադրություն էր դարձվում սովորողների ֆիզիկական դաստիարակությանը։ Բայց պատանի Օտտոն դրանից բնավ գոհ չէր և այդ մասին հաճախ էր գրում ծնողներին։ 12 տարեկան հասակում Օտտոն թողեց Պլամանի դպրոցը, բայց շարունակեց մնալ Բեռլինում՝ հաճախելով Ֆրիդրիխ Մեծի անվան գիմնազիա, որ գտնվում էր Ֆրիդրիխշտրասում։ Երբ լրացավ Օտտոյի 15 տարին, նա տեղափոխվեց «Մոխրագույն վանքի մոտ» գիմնազիա։ Օտտոն սովորում էր միջին առաջադիմությամբ, ոչնչով աչքի չէր ընկնում, բայց լավ էր սովորում ֆրանսերեն ու գերմաներեն, տարված էր արտասահմայան գրականությամբ։ Նրան ամենից շատ հետաքրքրում էին նախորդ տարիների քաղաքական պատմությունը, տարբեր երկրների ռազմական ու խաղաղ հակամարտությունները։ Այդ տարիներին պատանին, ի հակադրություն իր մոր, բավական հեռու էր կրոնից։
Գիմնազիան ավարտելուց հետո մայրն Օտտոյին ուղարկում է Գեորգ Ավգուստի համալսարան (Գյոտինգեն), որ գտնվում էր Հաննովերի թագավորությունում։ Ենթադրվում էր, որ երիտասարդ Բիսմարկը կսովորի իրավունք և հետագայում կաշխատի որպես դիվանագետ։ Սակայն Բիսմարկը լուրջ չէր վերաբերվում ուսմանը և նախընտրում էր զվարճանալ ընկերների հետ, իսկ վերջիններս բավական շատ էին։ Օտտոն մասնակցեց 27 մենամարտերի, որոնցից մեկի ժամանակ նա վիրավորվեց իր կյանքում առաջին և միակ անգամը. այտի վերքից մնաց սպի։ Ընդհանրապես Օտտոն շատ քիչ էր տարբերվում այդ ժամանակվա «ոսկե» երիտասարդությունից։
Բիսմարկը այդպես էլ չավարտեց իր կրթությունը Գյոտինգենում. շվայտ կյանք վարելու արդյունքում նա մնաց դատարկ գրպանով։ Համալսարանի ղեկավարությունը սպառնում էր ձերբակալել Բիսմարկին, և վերջինս հեռանում է քաղաքից։ Մի ամբողջ տարի նա հաշվառված էր Բեռլինի Նոր մայրաքաղաքային համալսարանում, որտեղ պաշտպանեց ատենախոսություն փիլիսոփայությունից՝ քաղաքական տնտեսության թեմայով։ Դրանով ավարտվեց նրա համալսարանական կրթությունը։ Բիսմարկն անմիջապես որոշեց սկսել դիվանագիտական կարիերան, ինչպես ցանկանում էր մայրը։ Բայց Պրուսիայի՝ այդ ժամանակվա արտաքին գործերի նախարարը մերժեց՝ խորհուրդ տալով «աշխատել Գերմանիայի ներսում գտնվող որևէ ադմինիստրատիվ կազմակերպությունում, ոչ թե մտնել եվրոպական դիվանագիտության ոլորտ»։ Հնարավոր է, որ նրա այդ որոշման վրա ազդել են լուրերը Բիսմարկի ուսանողական բուռն կյանքի ու մենամարտերի միջոցով հարաբերություններ պարզելու սովորության մասին։
Աշխատանք
Բիսմարկը գնաց աշխատելու Ախենում, որ ընդամենը կարճ ժամանակ առաջ էր մտել Պրուսիայի կազմի մեջ։ Այս առողջարանային քաղաքում դեռ զգացվում էր Ֆրանսիայի ազդեցությունը, և Բիսմարկը հիմնականում զբաղվում էր այդ սահմանամերձ տարածքը մաքսային միության (որում գլխավորում էր Պրուսիան) մեջ ներգրավելու հարցերով։ Աշխատանքը, Բիսմարկի խոսքերով, ծանր չէր, և բավական ժամանակ էր մնում ընթերցանության ու կյանքը վայելելու համար։ Այդ ժամանակ նա, քիչ էր մնում, ամուսնանա անգլիական թեմի հոգևորականի դստեր՝ Իզաբելա Լորեյն-Սմիթի հետ։
Ախենում Բիսմարկն ստիպված է լինում անցնել զինվորական ծառայության. 1838 թվականին նա գրանցվում է եգերների գվարդիական գումարտակում։ Սակայն մոր հիվանդության պատճառով ընդհատում է իր ծառայությունը։ Մայրը, ում առողջությունը քայքայվել էր երկար տարիներ երեխաների ու կալվածքների մասին հոգ տանելու պատճառով, շուտով մահանում է։ Մոր մահվան հետ Բիսմարկը թողնում է աշխատանքի որոնումները. արդեն պարզ էր, որ նա պիտի զբաղվի Պոմերանիայում գտնվող իրենց կալվածքների կառավարմամբ։
Հաստատվելով Պոմերանիայում՝ Օտտո ֆոն Բիսմարկը սկսեց մտածել կալվածքների եկամուտների բարձրացման հարցերով և շուտով նվաճեց իր հարևանների հարգանքը ինչպես տեսական իմացությամբ, այնպես էլ գործնական հաջողություններով։ Կալվածքում անցկացված կյանքը Բիսմարկին դարձնում է ավելի կազմակերպված, հատկապես համեմատած նրա ուսանողական տարիների հետ։ Նա իրեն դրսևորում էր որպես հնարամիտ ու պրակտիկ հողագործ։ Ուսանողական տարիների սովորությունները, այնուամենայնիվ, չէին մոռացվել, և շուտով մոտակայքում հաստաված յունկերներ նրան սկսում են կոչել «կատաղած»։
Բիսմարկը շատ է մտերմանում իր կրտսեր քրոջ՝ Մալվինայի հետ, ով ավարտել էր կրթությունը Բեռլինում։ Քույր ու եղբոր միջև ծնվում է հոգևոր մտերմություն, որ պայմանավորված էր ճաշակների ու համակրանքների նմանությամբ։
Բիսմարկն երբեք չդադարեց իրեն համարել հավատացյալ և Մարտին Լյութերի հետևորդ։ Ամեն առավոտ նա ընթերցում էր մի հատված Աստվածաշնչից։ Օտտոն որոշեց նշանադրվել Իոհաննա ֆոն Պուտկամերի հետ, և շուտով առանց ավելորդ ջանքերի ի կատար ածեց իր որոշումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Գերմանացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Գերմանիայի կանցլերներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բեռլինի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Գերմանացի ազգայնականներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշանակիրներ
Բյորգե Լիլելիեն
Ռոար Բյորգե Լիլելիեն (Roar Bjørge Lillelien, ), նորվեգացի լրագրող, հաղորդավար և «NRK» հեռուստաընկերության մարզական մեկնաբան։ Նա համարվում է Նորվեգիայի ամենահայտնի մարզական հեռուստամեկնաբաններից մեկը, իր լրագրողական գործունեության ընթացքում լուսաբանել է տարբեր մարզական մրցումներ, այդ ամենով հանդերձ նախընտրությունը տվել է սպորտի ձմեռային ձևերին և ֆուտբոլին։ Մեծ ճանաչում ունի և՛ հեռուստատեսությունում, և՛ ռադիոյում ։
Առանձնակի փառքի արժանացել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, երբ մեկնաբանել է Նորվեգիայի և Անգլիայի հավաքականների միջև ֆուտբոլային հանդիպումը, որն ընթանում էր աշխարհի առաջնության նախընտրական փուլի շրջանակներում Իսպանիայում։ Նորվեգացիները հաղթեցին անգլիացիների համար սենսացիոն 2-1 հաշվով, ինչը Լիլելիենի հիացմունքին էր արժանացել։ Հանդիպումից հետո նա ասաց իր հայտնի մենախոսությունը նորվեգերենի և անգլերենի խառնուրդով, որում թվարկեց Անգլիայի մի շարք քաղաքական գործիչների և հայտարարեց, որ նորվեգացիները հաղթել են նրանց բոլորին՝ ավարտելով իր խոսքը Մարգարետ Թետչերի հասցեին «Մենք ձեր տղաներին դժոխային ծեծ տվեցինք» (Your boys took a hell of a beating!) արտահայտությամբ։ Պետք է նշել, որ նախընտրական մրցաշարի 4-րդ եվրոպական խմբում նորվեգացիներն զբաղեցրին վերջին տեղը, իսկ անգլիացիները դարձան երկրորդը հունգարացիներից հետո և ստացան աշխարհի առաջնության ուղեգիր։
Կենսագրություն
Լիլելիենը 1948 թվականին ընդունվել է Հյուսիսարևմտյան համալսարան և ավարտել է այն «Լրագրություն» մասնագիտացմամբ։ Ծառայելով նորվեգական բանակում՝ նա սկսել աշխատել «Fremtiden» թերթում, բայց շուտով դարձել է NRK-ի աշխատակից։ 1963 թվականին նա սկսել է համագործակցել Հոկոն Բրուսվեենի հետ. Բյորգեն հաղորդումներ է վարել Հոլմենկոլենում ընթացքող դահուկասահքի մասին, իսկ Հոկոնը կանգնում էր ուղեգծի մոտ և ռադիոյով հաղորդում էր մասնակիցների մասին իր տպավորությունները։
Լիլելիենն իր առօրյա կյանքում համեստ և ինքնամփոփ էր, բայց էկրանին նա միանգամից լցվում էր էներգիայով։ Նրա աշխատանքի հիմնական սկզբունքերից մեկն էր այն, որ եթե նույնիսկ մեկնաբանը լուսաբանում է ձանձրալի ֆուտբոլային հանդիպում, ոչ մի կերպ չի կարող անել ձանձրալի ֆուտբոլային հաղորդում. մեկնաբանի պարտքն է մարզական ներկայացման ստեղծումը, որը կարթնացնի և կհրապուրի հեռուստադիտողին։ Լիլելիենին են պատկանում մի շարք արտահայտություններ, որոնք դարձել են թևավոր խոսքեր։
Լիլելիենը մահացել է 1987 թվականին ուռուցքից։ Մինչ իր վերջին օրերը նա աշխատել է Բրուսվեենի հետ։
(982) Ֆրանկլինա
(982) Ֆրանկլինա (Franklina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1922 թվականի մայիսի 21-ին Հարրի Վուդի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,065839 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3481 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7835 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1960,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,183603 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1922 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարրի Վուդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Vevo
Vevo (VEVO, հայերեն արտասանությամբ՝ Վիվո), երաժշտական տեսակայք։ Ստեղծվել է խոշոր ձայնագրող ընկերությունների կողմից՝ Sony Music Entertainment, Universal Music Group, Abu Dhabi Media, EMI, որոնք տվեցին թույլտվություն ազատ օգտագործել իրենց երաժշտական ռեսուրսները։ Vevo-ն ստեղծվել է 2009 թ. դեկտեմբերի 8-ին։
Vevo-ն դիտելու համար ստեղծվել են հատուկ ծրագրեր Apple iPhone (2010)-ի, Google TV-ի, Android-ի (2011-ի հունվար), Windows Phone (2012)-ի համար։
Հասանելիությունը
Vevo-ն ամբողջովին հասանելի է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Գերմանիայում և Իռլանդիայում։ Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում vevo-ն գործում է 2011 թ. ապրիլի 26-ից։ Այլ դեպքերում կան դիտման սահմանափակումներ (բայց հնարավոր է դիտել վիդեոները ՅուԹյուբով)։ Շատ երկրներում vevo-ն չի գործում։ Գալիս է հաղորդագրություն, որ տվյալ վիդեոն բլոկավորված է տվյալ երկրում, քանի որ կան հեղինակային իրավունքներ։ Հայաստանում հասանելի է մասամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական կայքեր
Մակասարի ձեթ
Մակասարի ձեթը տարբեր տեսակի բուսական յուղերի խառնուրդ է։ Մակասարի ձեթի բաղադրության մեջ է մտնում կոկոսի և արմավենու յուղ (հիմնական բաղադրիչ), իլանգ-իլանգի եթերային յուղ, եգիպտացորենի ձեթ, երիժնակի յուղ և վիտամինային կոմպլեքս ։ Իր անունն ստացել է Ինդոնեզիայի Մակասար քաղաքի պատվին, որտեղից ստանում էին մակասարի յուղի բաղադրիչները (ի սկզբանե հիմնական բաղադրիչը ցեյլոնյան կաղնին էր կամ մակասարյան ծառը՝ Schleichera oleosa ): Յուղը արտահանվում էր Անգլիա, որտեղ այն բուրահաղորդում էին և վաճառում որպես մազերի օգտակար քսուք և գովազդում որպես ճաղատացման դեմ միջոց։
Բանաստեղծ Ջորջ Բայրոնը իր «Դոն Ժուան» պոեմում հիշատակում է մակասարի ձեթը. «Ես նրա բարձր պարգևը կարող եմ համեմատել միայն քո ձեթի հետ, դյութիչ Մակասար»։ «Ալիսը հայելու աշխարհում» աշխատության մեջ Լուիս Քերոլը պատմում է «Ռոլանդի մակասարի ձեթի» մասին։
Յուղը շատ ճարպոտ է և դժվար է չորանում։ Ձեթի տարածման հետ տնային տնտեսուհիները փափուկ կահույքի գլխակալները ստիպված էին պատել հատուկ անձեռոցիկներով, որ երեսքաշի վրա չմնային յուղային հետքեր ։ Ժամանակի ընթացքում այդ անձեռոցիկներն սկսեցին անվանել համակամասարներ։ Այժմ այսպիսի անձեռոցիկներ կամ կտորներ են օգտագործում ինքնաթիռների, գնացքների և ավտոբուսների նստատեղերին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ձեթեր
Սերգեյ Եպիշև
Սերգեյ Մալիկովիչ Եպիշև (Серге́й Ма́ликович Е́пишев, ), ուզբեկական թատրոնի ու կինոյի դերասան, երաժիշտ, «Տրեպանգա» շոու-խմբի վոկալիստ։
Կենսագրություն
Սերգեյ Եպիշևը ծնվել է 1979 թվականի հուլիսի 2-ին Տաշքենդում։ 1997 թվականին ավարտել է «Իլհոմ» թաատրոնի դրամատիկական արվեստի դպրոցի երկրորդ ստուդիան ։
2001 թվականին ավարտում է Բ. Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը (Յուրի Շլիկովի դասարան) և ընդունվում Ե. Վախթանգովի անվան թատրոն։ Մասնակցել է նաև «Театр.doc»-ի, Ազգերի թատրոնի, Դրամատուրգիայի և ռեժիսուրայի կենտրոնի ներկայացումներին։
Երկար տարիներ եղել է «Թատերաշրջանի մեխը» թատերական մրցանակաբաշխության վարողներից մեկն (մյուսը Կոնստանտին Բոգոմոլովն է) ու համահեղինակը։
Մրցանակներ և պարգևներ
2005 թվականին Սերգեյ Եպիշևը «МК» թերթի կողմից մրցանակ է ստացել «Տարելկինի մահը» ներկայացման մեջ «Տղամարդու երկրորդ պլանի լավագույն դերակատարման» համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոնի անձինք
Տերուկ դեղագործական
Տերուկ դեղագործական, հաճարազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
10-40 սմ բարձրությամբ ցողունով, թույլ զարգացած առանցքային և ուղղաձիգ արմատով, միամյա գեղեցիկ խոտաբույս է։ Հերթադիր գորշակապտավուն տերևները մասնատված են եռակի փետրաձև, երկարավուն նշտարաձև կամ գծային փոքր մասերի։ Տերևանութներից աճող նոսր ողկույզներում հավաքված են երկսեռ անկանոն, վարդագույն կամ ծիրանի ծաղիկները։ Երկու բաժակաթերթիկներով բաժակը զգալիորեն կարճ է 4 պսակաթերթիկներից կազմված երկշուրթ պսակից։ Անհարթ մակերեսով, գագաթում փորվածք ունեցող պտուղը միասերմ ընկուզիկ է ։
Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների չոր լանջերին և թփուտներում։ Տարածված է Տավուշի և Վայոց ձորի մարզերում, Երևանում և Արցախում։ Թունավոր բույս է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածը ծաղիկներով։ Ժողովրդական բժշկության մեջ ծխաբույսի թուրմը և ոգեթուրմն օգտագործում են որպես միզամուղ, քրտնաբեր, ցավազրկող և ընդհանուր կազդուրիչ միջոց դեղնախտի, լեղուղիների և լեղապարկի հիվանդությունների բուժման համար ։
Սինտիա Մոսլի
Սինտիա Բլանշ Մոսլի (Cynthia Blanche Mosley, ի ծնե Կյորզոն, Curzon, ), բրիտանացի քաղաքական գործիչ, Բրիտանական ֆաշիստական միության հիմնադիր Օսվալդ Մոսլիի առաջին կինը ։
Վաղ տարիներ
Սինտիա Բլանշ Կյորզոնը ծնվել է 1898 թվականի օգոստոսի 23-ին Դերբիշիր կոմսության Կեդլսթոն հոլ տեղանքում գտնվող Կյորզոնների առանձնատանը։ Եղել է հրապարակախոս և պետական գործիչ, մարկիզ Ջորջ Կյորզոնի (1859–1925) և նրա կնոջ՝ Ալեքսանդրա Կյորզոնի (1870–1906, ի ծնե Լեյտեր) երկրորդ դուստրը։ Նա ունեցել է երկու քույրեր՝ Իռեն Կյորզենը (1896–1966) և Ալեքսանդրա Կյորզենը (1904–1995) ։
Ամուսնություն
Առաջին անգամ Կյորզոնի և քաղաքական գործիչ, բարոն Օսվալդ Մոսլիի հարաբերությունների մասին խոսակցությունները շրջանառվել են 1920 թվականի սկզբին ։ Նրանց ամուսնությանը ի սկզբանե դեմ է եղել Ջորջ Կյորզոնը, որը կարծում էր, որ Մոսլին Սինտիայի հետ ամուսնացել է հեռահար նպատակներից ելնելով ։ Այդուհանդերձ, 1920 թվականի մայիսի 11-ին Սինտիա Կյորզոնը ամուսնացել է Մոսլիի հետ ։ Նրանց հարսանիքին մասնակցել են այնպիսի հյուրեր, ինչպիսիք են Գեորգ V-ը, Բելգիայի թագավոր Լեոպոլդ III-ը և Աստրիդ Շվեդացին ։
Ի տարբերություն պետական գործիչների կանանց մեծամասնությունից, լեդի Մոսլին անձամբ զբաղվել է քաղաքականությամբ ։ 1924 թվականին նա անդամակցել է Մեծ Բրիտանիայի լեյբորիստական կուսակցությանը։ 1929 թվականին ընտրվել է Համայնքների պալատի անդամ։ 1931 թվականին Մոսլին հիմնադրել է Նոր կուսակցությունը, որին միացել է կինը՝ կորցնելով իր մանդատը խորհրդարանում։ 1931 թվականին Մեծ Բրիտանիայում կայացած խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ, Նոր կուսակցությունը չի հավաքել բավարար թվաքանակով ձայներ և չի ստացել որևէ մանդատ։ 1932 թվականին Մոսլին հիմնել է Բրիտանական ֆաշիստական միությունը ։
Սինտի Մոսլին մահացել է 1933 թվականի մայիսի 16-ին Լոնդոնում, որովայնամզի բորբոքումից ։ Այդ ժամանակ արդեն նրա ամուսինը սեռական կապի մեջ էր գտնվում Դիանա Միթֆորդի հետ ։ Սինտիայի մահվանից հետո երեք տարի նա հրաժարվել է ամուսնանալ Միթֆորդի հետ, սակայն 1936 թվականին նրանք ամուսնացել են ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆաշիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ազնվականներ
Կտրանցում
Կտրանցում (Cut), ֆիլմի հետարտադրության գործընթացում՝ կինո և վիդեո խմբագրման մեթոդներից մեկն է։ Կտրելու և ընտրելու միջոցով կատարվում է տեսարանների անցում, որի արդյունքում տեսարանները կամ կադրերը միանում են։ Կտրանցումը խմբագրման հիմնական երեք անցման մեթոդներից մեկն է՝ լուծանցման (Dissolve) և արտամղման (Wipe) հետ մեկտեղ։ Եզրը առաջացել է տեսաժապավենի ֆիզիկական գործողության անունից, բայց նաև կիրառելի է ծրագրային ապահովման խմբագրման ժամանակ։ Անգլախոս կինեմատոգրաֆիաիստների շրջանում եզրի անգլերեն տարբերակը՝ «Cut», օգտագործվում է նաև կինոնկարահանման ժամանակ, որպես ռեժիսորի «վերջ» կարգադրություն։
Պատմություն
Կինեմատոգրաֆիաի ստեղծման առաջին տարիներին կինոժապավենի երկարությունը սահմանափակ էր։ Երկարատև շարժապատկերներ ստանալու համար կարիք կար կարճ հատվածները միացնել իրար։ Իրական ֆիլմերի (Actuality film) ռեժիսորները ժապավենի կոճերը միացնում էին իրար միանգամից երկար ժամանակ նկարահանելու համար։ Պատումային ֆիլմերի (Narrative) ռեժիսորները ընդհակառակը գերադասում էին նկարել կարճ հատվածներ, հետագայում դրանք կտրել, ընտրել լավ հատվածները և հավաքել նորից։ Արդյունքում հեռացվում էին ավելորդ կադրերը և հնարավորություն էր ընձեռնվում դիտողի ուշադրությունը հրավիրել կարևոր նյութի վրա։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ֆիլմի հետարտադրություն
Սև հովազ կամավորական ջոկատ
«Սև հովազ» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Ջանֆիդա գյուղի (այժմ՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում) կամավորական ջոկատի հիմքի վրա և շրջանի այլ գյուղերի ջոկատների միավորմամբ։ Ունեցել է շտաբ, զինանշան։ 1990 թվականներին ջոկատի 69 ազատամարտիկ անդամագրվել է «Հատուկ գնդին»՝ ստեղծելով Արմավիրի կամավորական վաշտը, իսկ 1993 թվականին վաշտի հիմքի վրա կազմավորել գումարտակ։ Ջոկատը, վաշտը և գումարտակը մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Երասխ), Գորիսի (Խնձորեսկ, Կոռնիձոր), Իջևանի (Կիրանց), Սիսիանի (Իշխանասար), Կապանի (Խդրանց) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Հայ Պարիս, Կարաչինար), Քաշաթաղի (Դեյխան, Թարխանլու, Բալդրղանլու, Ղոչազ, «Տիգիկ-1», «Կոբրա» դիրքեր), Հադրութի (Մելիքաշեն), Կուբաթլուի (Մաղդարա, Փարաջան, Աշաղի Փարաջան, Մուրադխանլու), Քարվաճառի (Օմարի լեռնանցք), Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հայաստանի Հանրապետության «Արիություն» մեդալով պարգևատրվել է 9, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով՝ 7 ազատամարտիկ։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Ս. Պողոսյան, Ս. Սրեյանը, Ռուստամ Գասպարյանը, շտաբի պետ՝ Մ. Պետրոսյանը։ Ջոկատից զոհվել է 11 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Սուսերամարտ
Սուսերամարտ, մենամարտային օլիմպիական մարզաձև։ Սառը զենքին տիրապետելու հնարքների համակարգ ձեռնամարտում։ Հայտնի է հնագույն ժամանակներից։ Միջին դարերում համարվել է «ասպետի յոթ առաքինություններից» մեկը։ Սուսերամարտի արվեստը ծագել է 15-րդ դարի սկզբին, ռազմիկի սպառազինությունը հրազենի հայտնագործման հետևանքով թեթև և դյուրակիր դառնալուց հետո։