cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լոս Անջելես շրջանի արվեստի թանգարան
Պատմություն
Առանձնացված թանգարանի առաջին հովանավորներն էին Հովարդ Ֆ. Ահմանսոնը (Howard F. Ahmanson), Աննա Բինգ Առնոլդը (Anna Bing Arnol) և Բարթ Լիտթոնը (Bart Lytton): Ահմանսոնըը 2 միլիոն դոլար է նվիրաբերել և հատուկ հանձնաժողովին համոզել է ստեղծել նոր թանգարան։ 1965 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է Ուիլշիրի բուլվարի շենքը՝ դառնալով Արվեստի ազգային պատկերասրահից հետո ամենամեծ թանգարանը։ Թանգարանային համալիրը կառուցվել է Լինքոլնի կենտրոնի և Լոս Անջելեսի երաժշտական կենտրոնի նման ոճով և բաղկացած էր երեք շենքերից՝ «Ահմանսոն շենք» (Ahmanson Building), «Բինգ կենտրոն» (Bing Center) և «Լիտթոն» պատկերասրահ (Lytton Gallery), որը 1968 թվականին վերանվանվել է Ֆրենսիսի և Արմանդ Համերի շենք (Frances and Armand Hammer Building):
Գործունեություն
Թանգարանի բաժիններից են՝ ժամանակակից արվեստի, ամերիկյան և լատինաամերիկյան արվեստի, ասիական և իսլամական արվեստի, ինչպես նաև հունական, հռոմեական և էտրուսական արվեստի բաժինները։ Գործում են արվեստի և արհեստի և դիզայն, լուսանկարչության և կինոնկարների բաժինները։ Թանգարանում հաճախ բացվում են արտ-ինստալիաիաներ և ցուցահանդեսներ։
Տարբեր տարիների թանգարանի տնօրեններն են եղել՝
Թանգարանի հաճախելիությունը անընդհատ աճում է։ 2010 թվականին այցելել է 914,356 մարդ ։ 2011 թվականին գերազանցել է մեկ միլիոն նշաձողը՝ այցելել է մոտ 1,200,000 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կատեգորիա:ԱՄՆ թանգարաններ
Սանոտ Արծրունի
Սանոտ Արծրունի (ծնված՝ Սանոտ Բագրատունի, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, 1-ին դար), Արծրունյաց իշխանուհի, Մեծ Հայքի արքա Սանատրուկի դայակը, Աշոտ Արծրունու մայրը, Բյուրատ Բագրատունու քույրը, Խուրեն Արծրունու ամուսինը, Բագրատունիների նախարարական տոհմից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բագրատունիներ Կատեգորիա:Արծրունիներ Կատեգորիա:Օսրոյենե Կատեգորիա:Հայ իշխանուհիներ
Դաջվածք
Դաջվածք (կտածում (հայերեն կուտ՝ սպի բառից), tattoo), մաշկի տակ ներկանյութերի ներարկմամբ պատկերների, նախշերի, խորհրդանշանների դրոշմում։
Մարմնի հետ կապված մանիպուլիացիաներն իրենց մեջ մեծ տեղեկատվություն էին պարունակում և հոգեբանական կարևոր նշանակություն ունեին ավանդական հասարակությունների ներկայացուցիչների առօրյա կենսընթացում։ Դաջվածքը մարդու մարմնի մանիպուլացման եղանակներից մեկն է, որը ներառում է սպիների, կտրվածքների և պատկերազարդելու միջոցներ։ Դաջվածքի մշակույթը, ինչպես ցույց են տվել ազգագրական հետազոտությունները, հատուկ են աշխարհի համարյա թե բոլոր ժողովուրդներին։ Ի սկզբանե մարդաբանները, փորձելով բացատրել դաջվածքի մշակույթի ծագման հիմքերը, առաջնային նշանակություն էին տալիս պատկերների դեկորատիվ էությանը ։
Դաջվածքը պատկանում է ամենահին ավանդույթների շարքին։ Չնայած բազմադարյան քննադատությանը` այն չի վերացել, այլ ժամանակի ընթացքում ենթարկվել է լուրջ փոփոխությունների և հարմարեցվել է հասարակության բոլոր շերտերի նախասիրություններին։ Եվ ինչպես փաստում են պատմական աղբյուրները, այն միայն քրեական աշխարհի առանձնահատկությունը չէր, ինչպես ընդունված է կարծել, այլ մեծ տարածում ուներ աշխարհի բոլոր ժողովուրդների շրջանում։ Ինչպես նշում է Հենրիխ Վուտտկեն, դաջվածքը մարդկության զարգացման ճանապարհին առաջին քայլերից է։ Իր ստեղծման պահից դաջվածքը կրում է կրոնական, տիեզերական, էրոտիկ, էսթետիկական և մոգական բնույթ, ինչը կիրառվում էր տարբեր ծեսերի ժամանակ, որի միջոցով երիտասարդը դառնում էր ցեղի իրավահավասար անդամ։ Դաջվածքը ժամանակի ընթացքում էական փոփոխությունների և վերաիմաստավորման է ենթարկվել։ Ցեղային միություններում տարածված դաջվածքների բնորոշ հատկանիշները տարրական նշանների՝ գծերի, կետերի, աստղերի, շրջանների առկայությունն էր, ինչը բացատրվում էր պրիմիտիվ միջոցների առկայությամբ, որոնք հնարավորություն չէին տալիս բարդ զարդանախշեր կիրառել։ Նման դաջվածքները սերտ կապված էին ավանդույթների հետ և արտահայտում էին շրջապատի արժեքային համակարգը։ Վարպետը իրավունք չուներ պատկերում որևէ բան ավելացնել կամ պակասեցնել, քանի որ այն ի սկզբանե հաստատված էր ցեղի առասպելաբանության մեջ։ Ներկայումս դաջվածք անող մասնագետն ազատ է դաջվածքի ընտրության թեմատիկայում և սյուժեում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դաջվածքը կատարվում է հանցագործների մարմնին։ Պատկերային մոտիվներն այդ դեպքում համընդհանուր ստանդարտ տարբերակներ են ։
Ստուգաբանություն
Օքսֆորդ անգլերեն բառարանը տալիս է դաջվածքի (տատուի) ստուգաբանությունը. «18-րդ դարում tattaow, tattow, պոլինեզերեն tatau.թաիթիերեն tatu»: Առաջին անգամ տատու բառը մեջբերել է Ջոզեֆ Բենքսը իր լրագրում (բնագետ, 1743 թվական, փետրվարի 24-1820 թվական հունիսի 19). «Ես հիմա կասեմ, թե ինչպես էին նրանք իրենք իրենց նշում. բոլորը նշված են համաձայն իրենց հումորի կամ հակումների»։ Առաջին անգամ այս բառը Եվրոպա է բերվել հետախույզ Ջեյմս Կուկի կողմից, որը վերադարձել էր 1771 թվականին Թահիթի և Նոր Զեյլանդիա կատարած իր ճանապարհորդությունից։ Ճանապարհորդության մասին իր գրվածքներում նա մատնանշում է մի գործողության մասին, որը կոչում էին «tattaw»։ Մինչ այս պահը այն նկարագրվում էր որպես սպի, նկար կամ բիծ ։ Տատուի սիրահարներն այն կարող են համարել «թանաք», «նմուշներ», «մարմնի արվեստ», «տատու արվեստ», «աշխատանք», իսկ տատու ստեղծողներին` որպես «տատու վարպետներ», «տատու անողներ» կամ «տատուիստներ», իսկ այն վայրերը, որտեղ արվում է տատուն, «տատու խանութներ», «տատու ստուդիաներ», «տատու սրահներ»։
Դաջվածքի տեսակներ
Մաշկաբանության Ամերիկյան Ակադեմիան տարբերում է 5 տեսակի տատուներ ՝ Տրավմատիկ տատուներ (բնական տատուներ), առաջանում են վնասվածքների հետևանքով, Սիրողական տատուներ/պրոֆեսիոնալ տատուներ, երկուսն էլ ստեղծվում են ավանդական մեթոդներով և ժամանակակից տատու ապարատներով, Կոսմետիկ տատուներ (ժամանակավոր տատուներ) և բժշկական տատուներ։
Տրավմատիկ դաջվածքներ
Ըստ Ջորջ Օրուելի` հանքափորների մոտ կարող են առաջանալ բնութագրական դաջվածքներ՝ վերքերում մնացած քարածխի փոշու պատճառով ։ Նույնը կարող է առաջանալ նաև այնպիսի նյութերի դեպքում, ինչպիսին է վառոդը։ Ամալգամ տատուն առաջանում է այն դեպքում, երբ ամալգամ մասնիկները տարածվում են բերանի նուրբ հյուսվածքներում։
Սիրողական կամ պրոֆեսիոնալ դաջվածքներ
Որոշ տատուներ բնորոշում են ծիսակատարություններ, կարգավիճակի կամ կոչման նշաններ, կրոնական կամ հոգևոր նվիրվածության սիմվոլներ, քաջությունը խորհրդանշող դեկորացիաներ, սեքսուալ գրավչության և պտղաբերության նշաններ, սիրո գրավական, պատժամիջոց, ամուլետներ և թալիսմաններ, հովանավորության և որպես վտարանդիների, ստրուկների և դատապարտյալների նշաններ։ Դաջվածքների նշանակությունը տարբեր է լինում՝ կախված վայրից և մշակույթից։ Դաջվածքը կարող է արտահայտել տվյալ անձի վերաբերմունքն իր կողակցի, հարազատի կամ իր հետ կապ չունեցող մարդկանց վերաբերյալ ։ Հիմա մարդիկ դաջվածքները ցանկանում են գեղարվեստական, կոսմետիկ, կրոնական, սենտիմենտալ/հիշարժան նպատակներով, ինչպես նաև նշելու իրենց պատկանելիությունը որևէ հանցագործ կամ մասնավոր էթնիկ խմբի։
Դաջվածքներ նույնականացման նպատակով
Մարդկանց վրա դաջվածքներ են անում նաև իրենց կամքին հակառակ։ Ամենահայտնի նշանը նացիստական կենտրոնացված ճամբարի նշանն է Հոլոքոստի ժամանակ։ Նրանք այս միջոցը կիրառում էին տարբերակելու համար բանտարկյալների մարմինները։ Դաջվածքները օրինակ Չինաստանում արվում էին բանտարկյալների կամ ստրուկների երեսներին՝ որպես պատժամիջոց։ Հռոմեական կայսրության ժամանակ զինվորները օրենքով տատուներ էին կրում, որպեսզի հնարավոր չլիներ դասալքությունը։ Գլադիատորների և ստրուկների դաջվածքները միանման էին։ Դաջվածքները երբեմն օգտագործվում են դատաբժշկական նպատակներով՝ ճանաչելու վառված, նեխած կամ խեղված մարմինները։ Քանի որ դաջվածքի պիգմենտը շատ խորն է մաշկի տակ, այն հեշտ չէ մաքրել կամ ոչնչացնել, եթե նույնիսկ մաշկը վառվում է։
Դաջվածքներ անում են նաև կենդանիների մարմինների վրա՝ դեկորատիվ նպատակներով։
Կոսմետիկ դաջվածքներ
Կոսմետիկ վիրահատության ոլորտում շարունակվում է կոսմետիկ դաջվածքներ ցանկացողների քանակի աճը։ Կոսմետիկ դաջվածք ասելով հասկանում ենք մշտական դիմահարդարում։ Կոսմետիկ դաջվածքների միջոցով հաստացվում են ունքերը, մեծացվում շուրթերը, ընդգծվում են աչքերը և այլն։
Բժշկական նպատակներով արվող դաջվածքներ
Բժշկական դաջվածքներն օգտագործվում են վստահ լինելու համար, որ գործիքները ճիշտ են տեղադրված ճառագայթաբուժության կրկնակի կիրառման համար։ Նմանատիպ դաջվածքները նաև ինֆորմացիա են տալիս այն կրողի մասին (արյան խումբ, առողջական վիճակ և այլն)։ Բժշկական նպատակներով դաջվածքներ հավանաբար արվել են հին ժամանակներում։ 1898 թվականին Դանիել Ֆուքեն (բժիշկ) հոդված է գրել Հին Եգիպտոսում բժշկական դաջվածքների փորձարկումների վերաբերյալ։ Նա նկարագրել է կին մումիաների վրա եղած դաջվածքները, որոնք, ըստ նրա, արված էին բուժիչ կամ բուժական նպատակներով։
Պատմություն
Դաջվածք անում էին դեռևս հին ժամանակներում, տարբեր մշակույթի ներկայացուցիչները։ Այուները՝ Ճապոնիայի տեղաբնիկները, ըստ ավանդույթի` դաջում էին իրենց երեսները։ Հիմա նույնպես գոյություն ունեն ցեղեր, որոնք դաջվածքներ են անում իրենց երեսների վրա։ Դաջվածք անելը շատ տարածված էր Հարավային Չինաստանի, Պոլինեզիայի, Աֆրիկայի, Բորնեոյի, Կամբոջայի, Եվրոպայի, Ճապոնիայի, Մենտավիան Կղզիների, Մեսոամերիկյան, Նոր Զեյլանդիայի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Հարավային Ամերիկայի, Ֆիլիպինների, երկաթյա դարաշրջանի Բրիտանիայի և Թայվանի որոշ էթնիկ խմբերում։
Դաջվածքի արդիականացումը գալիս է 1700-ականներին Ջեյմս Կուկի կատարած ճանապարհորդությունից։ Կուկի գիտական ղեկավար և արշավախմբի բուսաբան Սըր Ջոզեֆ Բենքսը Անգլիա է վերադառնում դաջվածք արած։ Նա անգլիական բարձր խավի ներակայացուցիչ էր համարվում։ Կուկի նավակազմի շատ անդամներ նույնպես վերադարձան Անգլիա դաջվածքներով, որը ավանդույթ դարձավ և շուտով պետք է զուգորդվեր նավագնացների հետ։ Նրանք վերարտադրեցին դաջվածքի գործընթացը, և այն լայն տարածում գտավ։ Քանի որ շատ դաջվածքների հիմքում ընկած էին պոլինեզիան և ճապոնական դաջվածքների օրինակներ, դաջվածքների սիրողական վարպետները մեծ պահանջարկ ունեին այն քաղաքներում, որտեղ նավամատույցներ կային։ Դաջվածքի առաջին փաստագրված մասնագետը Մարտին Հիլդեբրանդտն է ԱՄՆ-ում, ով ներգաղթել էր Բոստոն Գերմանիայից 1846 թվականին։ 1861-1865 թվականներին նա դաջվածքներ էր անում Ամերիկյան Քաղաքացիական Պատերազմին մասնակցող երկու կողմի զինվորներին։ Բրիտանիայում դաջվածքի առաջին պրոֆեսիոնալ մասնագետը հաստատվել է 1870-ականներին։ 1970-ականներից ի վեր դաջվածքները Արևմտյան նորաձևությունում գրավեցին հիմնական տեղ։ Դաջվածքները տարածվեցին բոլոր խավի ներկայացուցիչների, երկու սեռերի, տարբեր տարիքային շրջանակներում։ 2010 թվականին ավստրալիացի մինչև 30 տարեկան ներկայացուցիչների 25%-ը դաջվածք ուներ ։
Դաջվածքի մշակույթը և նրա զարգացումը
20-րդ դարի եվրոպացի հեղինակները, որոնք փորձում էին ուսումնասիրել ավանդական հանրույթների դաջվածքի մշակույթը, դրան վերագրեցին տեղեկատվական, մոգական, կրոնական հատկանիշներ։ Ուրիշներին դուր գալը կամ վախեցնելը միակ պատճառը չէր, որ անասելի ցավի և նույնիսկ տառապանքի միջոցով կիրառում էին դաջվածքի պատկերման տարբեր եղանականեր։ Նրանցից յուրաքանչյուրն այդ եղանակով փորձում էր արտահայտել իր անհատականությունը, ցույց տալ իր էթնիկական պատկանելիությունը։ Ըստ մարդաբանների՝ դաջվածքի մշակույթի տարածվածությունը և նրա կարևոր դերակատարությունն ավանդական մշակույթներում ունի մի քանի պատճառներ.
Ըստ Վերենա Կաստի՝ «հոգեկանի գիտակցական և անգիտակցական բովանդակությունը միավորվում է սիմվոլներում»։ Եվ որպես անգիտակցական և գիտակցական բովանդակության արտահայտություն՝ դաջվածքը իր էությամբ հենց սիմվոլ է։ Սիմվոլները կարող են ընդունել տարբեր ձևեր և արտահայտվում են տարբեր եղանականերով։ Դաջվածքը սիմվոլ է, որի նշանակությունն արտահայտվում է նրա կրողի գիտակցական և անգիտակցական շարժառիթներով։ Նշանակությունը, որը տրվում է սիմվոլին, նույնքան նշանակալի է, որքան և արտաքին տեսքը. պատկերն իմաստից և նշանակությունից առանձին հնարավոր չէ դիտարկել ։
Դաջվածքը ոչ միայն ընդգծում էր սոցիումի լիարժեք անդամի կարգավիճակ ձեռք բերելու նշանակությունը, այլ նաև վիզուալացնում էր այն։ Դաջվածքը հնարավորություն էր տալիս ծրագրավորել այն ամենը, ինչ տվյալ հասարակությունն անհրաժեշտ էր համարում անհատի նույնականացման համար։ Դաջվածքն իր էությամբ ելնում է սրբազան նշանակությունից։ Արխայիկ մարդու կյանքն անպայման ուներ նաև իր հոգևոր բաղկացուցիչը։ Մարդու երկրային կյանքը բացահայտում էր նրա փոխհարաբերությունը հոգևոր աշխարհի հետ։ Հետևաբար դաջվածքը, որը վիզուալացնում էր տոհմացեղային և սոցիալական պատկանելիությունը, անմասն չէր նաև ոգիների աշխարհից։ Ոգիների հետ հաղորդակցությունն էր ընկած դաջվածքի հիմքում։ Մարմնի սրբազան նշանների միջոցով մարդն իր ոգին կապում էր իր կյանքի հետ։ Դաջվածքը հանդես էր գալիս որպես հավատարմության հավաստիք, որի միջոցով մարդու մարմինը կապվում էր հոգու հետ ։
Դաջվածքը, ըստ շատ ժողովուրդների պատկերացումների, իր մեջ կրում էր տիեզերական և մոգական բնույթ։ Մարդիկ հավատում էին, որ մարմնի վրա պատկերի գոյությունը կպաշտպանի իրենց չար ոգիներից, հակառակորդի զենքից։ Ռազմիկի համար դաջվածքի հիմնական մասը մարմնի վրա կոնքն էր։ Դրանք ամբողջությամբ պատվում էին մոգական նշաններով և մանտրաներով (պաշտպանական խոսքեր)։ Այն նաև գրավչության միջոց էր հակառակ սեռին դուր գալու համար։ Տղամարդը հպարտանում էր իր դաջվածքներով։ Այսօր, սակայն, դաջվածքն իր մոգական խորհրդաբանությունը կորցրել է։ Այսօր շատերը դաջվածքը դիտարկում են վերապրուկ, որը վկայում է մարդու մարգինալ մշակույթի պատկանելիությունը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո դաջվածքի մշակույթը մեծ տարածում ստացավ նաև ԱՄՆ-ում, որտեղ էլ ի հայտ եկան դաջվածքի համար նախատեսված էլեկտրական սարքերը։ Հենց այդ ժամանակից սկսած դաջվածքը դարձավ ոչ միայն արվեստի ուղղություն, այլև բիզնեսի առաջատար ճյուղերից մեկը։ Հետագայում դաջվածքի միտումները մի քանի անգամ անկում ամպրեցին։ 20-րդ դարի 60-ական թթ. դաջվածքները մեծ տարածում ունեին ռոք-երգիչների շրջանում, որին հաջորդում էին երիտասարդների մեծ զանգվածներ, որոնք կրկնօրինակում էին իրենց կուռքերին։ Դաջվածքի առկայությունը խորհրդանշում էր որոշակի շրջանակների պատկանելություն։ Հետագայում այն դարձավ նորաձևության առաջատար ուղղություններից մեկը. դաջվածքները զարդարում էին հայտնի մոդելների, մարզիկների, երգիչների մարմինները։
Ռուսաստանում դաջվածքի առկայությունը երկար տարիներ խորհրդանշում էր հանցավոր աշխարհին պատկանելիությունը։ Նրանց շրջանում դաջվածքի հիմնական շարժառիթներն էին.
Հոգեբանական նշանակություն
Ըստ ամերիկացի հոգեբան Կարեն Մահովերի՝ այս ոլորտը որոշակի միտումների և օրինաչափությունների ամբողջություն է ներկայացնում։ Ըստ նրա՝ կախված այն բանից, թե պատկերը մարմնի որ հատվածում է, ինչ նշանակություն ունի այն մարդու համար, կարելի է գնահատել հասարակության մեջ նրա վտանգավոր լինելու ստիճանը ։ Նախքան որևէ դաջվածք պատկերելը՝ անհրաժեշտ է, առաջին հերթին, հասկանալ նրա իմաստաբանությունը։ Սիմվոլների բառարանի հեղինակ Կերլոտ Խուան Էդուարդոն ներկայացրել է պատկերների սիմվոլիկական իմաստաբանությունը.
Կարելի է առանձնացնել դաջվածք պատկերելու մի քանի դրդապատճառներ.
Օվկիանիայի էթնիկ հանրույթներ
Նոր զելանդական մաորի ցեղի մոտ դաջվածքը ոչ միայն պատկեր էր, որը ներկայացնում էր սոցիալական հիերախիայի աստիճանակական բնութը, այլ նաև ուղերձ էր, որը պարունակում էր ամբողջական մի իմաստ։ Դաջվածքները միջոց էին հիշողության մեջ ամրագրելու ցեղի ավանդույթների, պատկերացումների, աշխարհընկալման և փիլիսոփայության ողջ համակարգը։ Դաջվածքը կամ դեմքի պատկերազարդումը հաղորդում է մարդու սոցիալական նշանակությունը, արտահայտում է մարդու արժանապատվությունը։ Մայորի ցեղի մոտ տարածված էր հատկապես դիմակային դաջվածքը՝ մոկոն, ինչը ցույց էր տալիս ցեղային պատկանելիությունը, սոցիալական ստատուսը, անձնական ձեռքբերումները։ Նա, ով դիմակավոր դաջվածք չուներ, ստրուկի կարգավիճակում էր։ Ըստ Նոր զելանդական ցեղերի մտածողության՝ անհրաժեշտություն է, որպեսզի մարդը պատկերազարդի ինքն իրեն, նա, ով մնում է իր բնական վիճակով, ոչնչով չի տարբերվում կենդանուց։ Մարմնական զարդանախշերը հիմնականում տեղեկատվական գործառույթ էին իրականացնում՝ ցուցելով սոցիալական կարգավիճակը։ Աբորիգենների մոտ նա, ով հրաժարվում էր կենդանության օրոք դաջվածք ունենալ, մահից հետո սպասվում էր դաժան պատիժ։ Դաջվածքի պատկերումը սրբազան գործառույթ էր, որով զբաղվում էր քուրմը, որը որպես հիմնական միջոց՝ օգտագործում էր բույսերի փշեր և ձկան ոսկորներ։ Մախոյի ցեղի մոտ տղամարդ-ռազմիկը յուրաքանչյուր հաղթանակից հետո խորհրդանշական դաջվածք էր պատկերում։ Եվ դաջվածքների թվից կարելի էր տեղեկանալ ռազմիկի քաջության և առնականության մասին։
Պոլինեզիայում և Ինդոնեզիայում դաջվածքները սոցիալական մեծ նշանակություն ունեին և կյանքի բոլոր իրադարձությունները՝ սկսած ծննդից, կապված էր դաջվածքի հետ ։
Ամերիկյան ժողովուրդներ
Նախակոլումբոսյան ամերիկյան մշակույթում դաջվածքը կարևորագույն տարրերից էր, ինչը վկայվում է գրավոր աղբյուրներով և հնագիտական պեղումներով։ 15-րդ դարում, երբ իսպանացիները առաջին անգամ ոտք դրեցին ամերիկյան հողի վրա, իրենց հուշերում առաջին հերթին ուշադրություն էին հրավիրում այն բանին, որ վայրենիները ոչ միայն պաշտում էին վտանգավոր աստվածների, այլ նաև իրենց մարմնին կրում էին զանազան պատկերներ։ Պատմական աղբյուրների համաձայն՝ մայաների մոտ տարածված էր կտրվածքային դաջվածքը, հատկապես տղամարդկանց շրջանում։ Դաջվածքները կիրառվում էին ոչ միայն դեկորատիվ և ծիսակական նպատակներով, այլ որպես պատժի միջոց։ Հարավամերիկյան հնդկացիների կենցաղի ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ դաջվածքը կիրառվում էր որպես զարդարանքի միջոց։ Մասնագետները նման եզրակացության եկան այն ժամանակ, երբ դաջվածքի համանման զարդանախշեր հայտնաբերեցին նաև խեցեղենի վրա ։
Ճապոնական դաջվածքի մշակույթ
Ճապոնիան դաջվածքի հայրենիքներից է, որտեղ այս մշակույթը կոչվում է «իրէդձումի»։ Ժամանակի ընթացում դաջվածքը Ճապոնիայում ձեռք է բերել բացասական բնույթ։ Այն սկսեց օգտագործվել հանցագործներին, ինչպես նաև անձեռնամխելիների կաստային առանձնացնելու համար, որոնց գործունեությունը, համաձայն բուդդիստական գաղափարաբանության, համարվում էր պիղծ, անմաքուր։ Մսագործների, գերեզմանափորների նախաբազկին պատկերում էին խաչ կամ գիծ։ Հանցագործների ճակատին պատկերվում էր շան տեսքով հիերոգլիֆ, աջ ձեռքին երկակի մատանի, ձախին՝ շրջան։ Ճապոնիայում ամոթալի դաջվածք կրողը ենթարկվում էր ժողովրդական արտաքսման, ինչը ամենաստորացուցիչ և դաժան պատիժն էր։ Այդ իսկ պատճառով հանցագործներն ամեն կերպ փորձում էին ազատվել դրանից։ Վարպետները մատանիների պատկերի շուրջը առավել բարդ նախշազարդեր էին նկարում՝ փորձելով քողարկել այդ ամոթալի դաջվածքը։ Հենց այդ ժամանակ էլ շատերի կարծիքով, դաջվածքի մշակույթը դարձավ մասսայական երևույթ։ Միջնադարում Ճապոնիայում իրէդձումին արգելված էր ողջ երկրում, քանի որ գոյություն ուներ հասարակության խիստ դասակարգում ըստ շերտերի՝ սամուրայներ, արհեստավորներ և գյուղացիներ։ Յուրաքանչյուր շերտ ուներ իր բնակարանի, հագուստի և սանրվածքի տեսակը։ Ցանկացած խախտում պատժելի էր օրենքով։ Եվ քանի որ դաջվածքները չէին մտնում հաստատված նորմերի շրջանակը, պաշտոնական արգելք համարվեցին։
17-րդ դարի վերջին դաջվածքը մեծ տարածում ուներ ցածր շերտերի շրջանում՝ դերասանների, առևտրականների, աշխատավորների մեջ։ Արգելքի պատճառով մարդիկ ամեն կերպ քողարկում էին դաջվածքները, որի արդյունքում էլ ճապոնական դաջվածքը նոր առանձնահատկություն ձեռք բերեց. դաջվածքը պատկերվում էր մարմնի միայն այն հատվածում, որ չէր երևում հագուստի տակից, իսկ բաց ձեռքերը և ոտքերը, կրծքի միջին հատվածը զուրկ էր դաջվածքից։ Ճապոնական դաջվածքի նոր ալիքը բարձրացավ 18-րդ դարում։ Հենց այդ ժամանակ էլ դաջվածքի մեծ տարածումը հանգեցրեց նրան, որ կառավարությունը հանեց արգելքը։ Սակայն 20-րդ դարում արգելքը նորից մտցրվեց, քանի որ ըստ կառավարության՝ օտարերկրացիներին կզարմացնեն տեղացիների պատկերազարդ մարմինները։ Դա երկրի մասին կարող էր ոչ ճիշտ պատկերացում ստեղծել։ Սակայն, ի հակադրություն սրան, օտարերկրացիները մեծ հետաքրքրություն սկսեցին տածել այդ հնագույն արվեստի նկատմամբ։ Եվ քանի որ արգելքը վերաբերում էր միայն տեղաբնիկ ճապոնացիներին, ապա վարպետները հիմնական գործունեություն ծավալում էին օտարերեկրյա ճանապարհորդների, ծովայինների, առևտրականների հետ։ Չնայած ողջ աշխարհում ճապոնական դաջվածքի մշակույթը մեծ հռչակ էր վայելում, սակայն հենց Ճապոնիայում այն աստիճանաբար անկում ապրեց։ Նույնիսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո արգելքի ամբողջական հանումը հնարավորություն չտվեց այդ մշակույթի վերականգմանը։ Կորսվեցին հնագույն վարպետների շատ գաղտնիքներ, որոնց փոխարինեցին նոր տեխնոլեգիաներ։ Ինչ վերաբերում է դաջվածքների սյուժեներին, ապա մեծ տարածում ունեին սիրային և կրոնական թեմաներով դաջվածքները, վերջինս տարածված էր բուդդայական վանական համալիրներում։ Մեծ տարածում ունեին բուսական մոտիվները, կենդանինեինց՝ կրիաների, վագրերի, օձերի, վիշապների պատկերները, որոնք իմաստություն, առնականություն, երկարակեցություն, ուժ էին մարմնավորում։ Ճապոնական դաջվածքները առանձնանում էին իրենց չափերով։ Ծագող արևի երկրի բնակիչները նախընտրում էին իրենց մարմնին ունենալ մասշտաբային, սյուժետային, ծավալային դաջվածքներ ։
Հնդկական մշակույթ
Հնդկաստանում հատկապես մեծ տարածում ուներ մարմնի վրա հինայի միջոցով բուսական և աբստրակտ զարդանախշեր պատկերելու արվեստը, որը ժամանակի ընթացում կատարելության է հասել։ Մշակվել են հինայի օգտագործման հիմնական ավանդույթները։ Հինայով մարմնի պատկերումը ինֆորմացիա էր հաղորդում պատերազմի ժամանակ տղամարդու ցուցաբերած արիության մասին կամ էլ ընտանիքում դժբախտության մասին։ Զարդանախշերը ձեռք են բերել մոգական, պաշտպանական և սիրային հատկություններ։ Հինան մեծ կիրառություն ուներ հատկապես կանանց շրջանում։ Զարդանախշերը արվում էին ոտքերին և ձեռքերին, որտեղ ամենաերկարն էր պահպանվում։ Հյուսիսային Հնկաստանում կանայք հինայի միջոցով փորձում էին ընգծել բնական գեղեցկությունը կամ կատարելագործել այն։ Որոշ էթնիկ հանրույթներ կարծում էին, որ դաջվածքը սիրո ատրիբուտ է և գրգռիչ հատկություն ունի։ Հնդկաստանում հինայով մարմնի պատկերումը կապված էր հարսանեկան ծեսի հետ։ Հարսանիքից մի օր առաջ հարսնացուի ավագ ազգականները պատկերազարդում են նրա կոնքերը, ձեռքերը, միաժամանակ հաղորում նաև ընտանեկան կյանքի գաղտնիքները։ Ըստ հետազոտողների՝ այս արվեստը Հնդկաստանում ավելի շատ կանացի է, քան տղամարդկային։ Հնդիկ կանայք չէին խուսափում նորարարություններից և կիրառում էին հինայի պատկերազարդման նոր տեխնիկաներ ։
Հայկական դաջվածքային մշակույթ
Հայկական զարդարվեստի կենդանական մոտիվների մի մասը կախված է եղել տոտեմական պատկերացումների հետ։ Բացի այդ` կենդանապատկերները, համարյա ամբողջությամբ, կապված էին նաև ժողովրդական հին պատկերացումների և ընմբռնումների հետ։ Մարդիկ կենդանիների հետ են կապել իրենց գոյությունը, իրենց սերնդի, երկրագործության, անասնապահության զարգացման և բազմացման ակնկալիքները։ Հայկական հին ծեսերում, բանահյուսության մեջ, զարդարվեստում մեծ տարածում ուներ նաև աղվեսապատկերը, որը բարդացված էր բուսական ատրիբուտներով և ներկայացնում էր կենդանա-բուսական զարդեր։ Այլ ժողովուրդների մոտ պահպանված տվյալների շնորհիվ, մասնագետները ցույց են տվել, որ աղվեսը մեծ տեղ է գրավել նրանց տոտեմական համակարգում։
Տոտեմական պատկերացումների մնացուկ են համարվում այնպիսի հավատալիքները, որոնց համաձայն, եթե մարդն իր վրա կրի աղվեսի մորթուց կամ մարմնի մասից որևէ կտոր, նրան փորձանք չի պատահի։ Որպես տոտեմական խորհրդանիշ՝ այն արտահայտվել է հատկապես պտղաբերության տոների ժամանակ՝ որպես աճման և պտղաբերության խորհրդանիշ։ Աղվեսը դիտարկվում էր որպես բարի ուժերի սիմվոլ, որը պայքարում էր չար ուժերի դեմ՝ հանուն գարնան, բերքի և մարդկային բերեկեցիկ կյանքի։ Սակայն պետք է փաստել, որ քրիստոնեությունը, պայքարելով հեթանսական պատկերացումների դեմ, հալածել է աղվեսին՝ համարելով նրան բացասական, չար ուժերի սիմվոլ։ Աղվես տոտեմը կարևոր տեղ և դեր էր զբաղեցնում հարսանիքում։ Նա այդտեղ գործող կարևոր «անձնավորություն» էր, որը, բոլոր տեսակի արգելքների, ծեծերի և տուգանքների միջից անցնելով, որպես բարի սուրհանդակ, հասնում է փեսայի տուն և նրանց ավետում հարսի ու հարսանեկան թափորի ճանապարհ ընկնելը։
Հայ ժողովրդական պատկերացումներում աղվեսը բարի ուժի և հաջողության խորհրդանիշն էր։ Աղվես տոտեմը պատկանել է այն կենդանիների շարքին, որոնց մեջ մարդիկ գնահատել են ամենից առաջ նրա խելքը, խորամանկությունը՝ որպես դրական երևույթ։
Հայկական հին աղբյուրների մեջ արվեստի հետ կապվող փաստերից է նաև աղվեսադրոշմները։ Գոյություն են ունեցել հատուկ կնիքներ, որոնց միջոցով քրիստոնեկան եկեղեցին խարանել է իր գաղափարական հակառակորդների ճակատները։ Միջնադարյան կանոնագրքերում և դատաստանագրքերում նման կնիքները կոչվում էին աղվեսադրոշմներ։ Այդ կնինքների վրա գծագրված ձևն իրենից ներկայացրել է աղվեսի պատկեր։ Ի՞նչն էր պատճառը, որ այդ կնիքները երևան են եկել աղվեսի դրոշմով. դրոշմել մեկի ճակատին աղվեսի պատկեր, նշանակում է նրան համարել աղվես։ Բայց, երբ տվյալ անձնավորությունը ներկայանում է որպես գաղափարական հակառակորդ, պիտի համապատասխան գաղափար էլ ունենար աղվեսի կնիքը։ Աղվեսը հեթանոսական պաշտամունքների հետ կապված և տոտեմական ծագում ունեցող կենդանի էր։ Ուստի աղվեսադրոշմը դիտվում էր որպես հակաքրիստոնեական հեթանոսական նշան։ Ուշագրավ է այն փաստը, որը հաղորդում է Գրիգոր Մագիստրոսը թոնդրակեցիների կապակցությամբ. պարզվում է, որ եկեղեցին որպես պատիժ թոնդրակյանների ճակատին խարանել է տվել հենց աղվեսադրոշմ։
Հայտնի է, որ հնում ընդունված էր տոտեմ կենդանու նմանությամբ խարան դնել տոհմի անդամների մարմնի վրա։ Այս սովորույթը որպես մնացուկ հետագայում անցել է նաև քրիստոնեության մեջ։ Ավեղադրոշմն էլ այդպիսի ծագում ուներ։ Թեև միջնադարյան հոգևոր մեկնիչների բացատրությամբ աղվեսը համարվում էր կեղծավոր, խաբեբա, սատանային հավասարազոր տիպ, բայց նա, ըստ իր վաղեմի նշանակության, այդպիսին չէր։ Մասնավորապես առակների մեծ մասում աղվեսը երևան է գալիս որպես սիրելի, համակրելի հերոս, որի բերանով հաճախ խոսում է ժողովուրդը։ Աղվեսը ներկայանում է որպես քրիստոնեության և ֆեոդալական կարգերի թշնամի, արտահայտում ճնշվածների և աշխատավորների շահերը։ Հետագայում միայն աղվեսի մասին պատկերացումները սոցիալական հողի վրա աստիճանաբար սկսեցին վերաիմաստավորվել ։
Հայկական հեքիաթներում նույնպես կարելի է տեսնել դաջվածքի, դրոշմի արտահայտություններ։ Մասնավորապես դրանցից մեկում, երբ տղան մութ աշխարհում սպանում է ջրագել վիշապին, փրկում թագավոր աղջկան, վերջինս արյունոտ ձեռքով դրոշմ է դնում տղայի մեջքին կամ սրտին։ Նվիրագործում անցնող հերոսը իր վրա նշան է կրում (դրոշմ, կնիք, դաջվածք), մեծ մասամբ նրա մազերն ու մատները ոսկեզօծվում են, այսինքն՝ վկայում են փորձություններին դիմակայման մասին վկայող հաղթանշաններով։ Նա վերածնվում է նոր, ավելի բարձր կարգավիճակում՝ անգիտակցականի հնագույն արքետիպերի թելադրանքով այս փոփոխությունը կրելով ոչ միայն արտաքին-ֆիզիկական, այլև հոգեկան մակարդակում։ Հասակային դասերի հետ են կապված երիտասարդների մարմինների վրա անջնջելի խարաններ դրոշմելը, որը վկայում է տարիքային մի խմբից մյուսին անցած լինելու մասին։ Հեքիաթներում հաճախ այդ նշանները ներկայացվում են դրոշմի կամ դաջվածքի տեսքով՝ խորհրդանշելով հնագույն պատմահասարակական հարաբերություններին բնորոշ (տեղեկատվական, կրոնածիսական, էթնոմշակութային) պատկերացումները։ Հայ ժողովրդական հեքիաթներում նվիրագործող հերոսների մարմնի տարբեր մասերին դաջվածք-դրոշմանշանները ծիսական բնույթ ունեն, «որոնք աստիճանաբար վեր են ածվել հասարակության սոցիալական շերտերը ներկայացնող մարդկանց անձը, սեփականությունն ու իրավունքը հաստատող սիմվոլների՝ կնիքների» ։
Գործընթաց
Դաջվածքը բուն մաշկի տակ պիգմենտի ներարկումն է։ Առաջին ներարկումից հետո, պիգմենտը ցրվում է ամբողջ հոմոգեն շերտով, հետո էպիդերմիս շերտով և արտաքին դերմիս շերտով։ Վերջիններում օտար մարմնի առկայությունը ակտիվացնում է իմունային համակարգի ֆագոցիտները, որոնք էլ կլանում են պիգմենտի մասնիկները։ Երբ սկսվում է ապաքինման գործընթացը, վնասված էպիդերմիսը չորանում, թափվում է, մինչդեռ խորը մաշկի տակ ձևավորվում է մանր հյուսվածք, որն էլ այնուհետև դառնում է միասնական հյուսվածք՝ կոլագենի աճի շնորհիվ։ Այն վերականգնում է արտաքին դերմիսը, որտեղ պիգմենտը գտնվում է ֆիբրոբլաստների միջև՝ աստիճանաբար կենտրոնանալով դերմիսի ներքևում գտնվող շերտում։ Այն կայուն է մնում այստեղ երկար ժամանակ, սակայն շատ երկար ժամանակ անց այն կարող է ավելի խորը՝ դերմիս անցնել ։ Շատ ցեղերի մշակույթներում ավանդաբար դաջվածք էին անում կտրելու միջոցով՝ ձևավորելով մաշկը և արդեն վերքը ներկելով թանաքով, մոխիրով կամ այլ նյութերով։ Իսկ այլ ցեղախմբեր դաջվածք էին անում ձեռքով թանաք քսելով՝ օգտագործելով սրածայր փայտեր կամ կենդանիների ոսկորներ։ Արդի ժամանակներում կիրառվող ամենատարածված մեթոդը դաջվածքի էլեկտրական սարքն է, որը թանաքը մաշկի տակ է ներարկում մեկ ասեղի կամ մի քանի ասեղների միջոցով, որոնք ամրացված են ձողին, որն էլ իր հերթին ամրացված է առանցքային միավորի։ Տվյալ միավորը արագ և իրար ետևից ասեղը մտցնում և հանում է մաշկից, սովորաբար վայրկյանում 80-ից 150 անգամ։ Այս ժամանակակից գործընթացը որպես կանոն սանիտարահիգիենիկ է։ Ասեղը մեկանգամյա օգտագործման պետք է լինի։ Դաջվածքի մասնագետը պետք է լվանա նախ իր ձեռքերը, ինչպես նաև այն մասը, որտեղ պետք է դաջվածքը արվի։ Միշտ պետք է կրի ձեռնոցներ, իսկ վերքը պետք է մաքրվի թաց անձեռոցիկներով։ Սարքը պետք է մանրէազերծվի ամեն անգամ օգտագործելուց հետո և առաջ։
Ասոցիացիաներ
19-րդ դարում Ճապոնիայի Մեյջի կառավարությունը արգելեց դաջվածքներ ունենալը, արգելք, որը տևեց 70 տարի (մինչև 1948 թվականը) ։ 2012 թվականի հունիսի 6-ին Օսակայի աշխատող բնակչությանը արգելվեց դաջվածքներ ունենալ, իսկ արդեն եղած դաջվածքները թաքցվեցին զգեստների տակ։ Օսակայի բարոյական օրենսգրքում կանոնակարգեր մտցվեցին` ըստ որոնց բոլոր այն աշխատողները, որոնք դաջվածքներ էին կրում իրենց մարմնի վրա, պետք է մաքրեին դրանք։ Պատճառը կապված էր Յակուձայի կամ ճապոնական կազմակերպված հանցախմբի հետ։ Պատմական Չինաստանում դաջվածքներն ունեն բացասական իմաստ, քանի որ այնտեղ հաճախ հանցագործներն էին դաջվածքներ կրում ։ Հիմա չինական հասարակության մեջ դաջվածքները համարվում են տաբուներ ։ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում դաջվածքի ժամանակակից մշակութային հասկացողությունը մեծապես փոփոխվել է դեվիանտ սոցիալական խմբերի երկարամյա կարծրատիպերի շնորհիվ 19-20-րդ դարերում։ Մասնավորապես Հյուսիսային Ամերիկայում դաջվածքները զուգորդվում էին կարծրատիպերի, ֆոլկլորի և ռասիզմի հետ։ 1960-70-ականներին մարդիկ այն ասոցացնում էին այնպիսի հասարակական վտարանդիների հետ, ինչպիսիք են մոտոցիկլավարները և բանտարկյալները ։ Այժմ ԱՄՆ-ում շատ հանցագործներ և բանդայի ներկայացուցիչներ տարբերակիչ դաջվածքներ են կրում՝ ցույց տալու իրենց հանցավոր վարքի, դատվածության վերաբերյալ փաստեր ։ Մի շարք ուսումնասիրություններ են արվել դաջվածք կրող հասարակության շրջանակներում և դաջվածքի վերաբերյալ հասարակության կարծիքի մասին։ 2006 թվականի հունիսին «Մաշկաբանության Ամերիկյան Ակադեմիայի» ամսագիրը տպագրեց 2004 թվականին անցկացված հեռախոսային հետազոտությունների արդյունքները։ Համաձայն ամսագրի` 18-29 տարեկան ամերիկացիների 36%-ը, 30-40 տարեկանների 24%-ը և 41-51 տարեկանների 15%-ը դաջվածք է ունեցել։ 2006 թվականի սեպտեմբերին «Փյու» հետազոտական կենտրոնը հեռախոսային հետազոտություն անցկացրեց` համաձայն որի 18-25 տարեկան ամերիկացիների 36%-ը, 26-40 տարեկանների 40%-ը և 41-64 տարեկանների 10%-ը դաջվածք է ունեցել։
Առողջական ռիսկեր
Առողջական ռիսկերից են համարվում վարակները և ալերգիկ ռեակցիաները։ Դաջվածքի ժամանակակից մասնագետները նվազեցնում են այս ռիսկերը՝ հետևելով համընդհանուր նախազգուշական միջոցների՝ կիրառելով մեկանգամյա օգտագործման ասեղներ և ախտահարելով գործիքները։ 2009 թվականին ԱՄՆ-ում ՄԻԱՎ-ի ոչ մի դեպք չի գրանցվել, որը կառաջանար դաջվածքներից ։ Սիրողական դաջվածքների դեպքում վարակի ռիսկը մեծանում է, քանի որ նման պայմաններում շատ հաճախ կիրառվում են ոչ ախտահարված գործիքներ։ Նմանատիպ վարակներից են հեպատիտի բոլոր ձևերը, հերպեսի վարակները, ՄԻԱՎ, կարկամախտ և տուբերկուլյոզ ։ Դաջվածքի համար նախատեսված թանաքը ռեակցիա չի առաջացնում։ Սակայն որոշ դեպքեր վավերացվել են, հատկապես գունավոր թանաքի հանդեպ ալերգիկ ռեակցիաներ։ Սա երբեմն կարող է լինել թանաքի բաղադրությունում պարունակվող նիկելի պատճառով, որը կարող է առաջացնել սովորական մետաղական ալերգիա։ Երբեմն դաջվածքի գործընթացում արյունատար անոթների ծակվելու պատճառով կարող են կապտուկներ/հեմատոմա առաջանալ։
Դաջվածքի հեռացում/մաքրում
Չնայած որ դաջվածքները համարվում են երկարաժամկետ, երբեմն հնարավոր է ամբողջությամբ կամ մասնակի հեռացնել դրանք լազերային սարքերի միջոցով։ Սովորաբար, սև կամ որոշ գունավոր թանաքով արված դաջվածքներն ավելի հեշտ կարելի է ամբողջությամբ մաքրել, քան այլ գունային թանաքով արվածները։ Հեռացնելու գործընթացը շատ ավելի ցավոտ է, քան դաջելու գործընթացը։
Ժամանակավոր դաջվածքներ
Ժամանակավոր դաջվածքներ են անվանում մաշկը թանաքով կամ որոշ գունանյութերով ներկելը։ Մեհնդիյով կամ հինայով մաշկը ներկելը հին հնդկական ավանդույթ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարմնի ձևափոխում
Կրապիվնա (Չերեբետի վտակ)
Կրապիվնա (Крапивна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում և Մալոյարոսլավեցկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չերեբետ գետի աջ ափին 2,4 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։ Կրապիվնայի ակունքը գտնվում է Պոդկոպաևսկի գյուղի մոտ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օկա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Շանտիմվոժ
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Շերդինո գետն է մինչև թափվելը Ուսի, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Իզվեր
Իզվեր (Изверь), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուգրա գետի ձախ ափին 47 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 72 կմ է, ավազանի տարածքը 504 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ոգրա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Journal of Historical Review
Պատմության վերանայման ամսագիր (Journal of Historical Review), չգրախոսվող պատմական ամսագիր ։ Հիմնադրվել է նեոնացիստ Ուիլլիս Կարտոյի կողմից ։
Ամսագրում հրատարակվող հոդվածների թեմատիկան հիմնականում վերաբերում է Գերմանիայի պատմությանը նացիոնալ-սոցիալիստական, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի, Հոլոքոստի ժամանակաշրջանում, թեև հոդվածների մի մասը նվիրված է պատմության ավելի վաղ շրջաններին։ Հիմնական թեման Հոլոքոստի ժխտումն է։
Քննադատություն
Ամսագիրը քննադատողները, այդ թվում Անտիդիֆամացիոն լիգան, Հոլոքոստի ու եղեռնի ուսումնասիրման դանիական կենտրոնը, Ազգային անվտանգության գործակալության պատմաբան Ռոբերտ Հանյոկը ամսագրին մեղադրել են կեղծ գիտականության մեջ։ Երբ Նոամ Չոմսկին պաշտպանել է Ռոբեր Ֆորիսոնին, ով հոդվածներ էր գրում Պատմության վերանայման անսագրի համար, դա հանգեցրել է վեճերի, թեև Չոմսկին պնդել է, որ ինքը պաշտպանում է Ֆորիսոնի խոսքի ազատության իրավունքը, այլ ոչ թե նրա հոդվածներում պարունակվող ինչ-որ կոնկրետ պահանջներ։
Ամերիկյան պատմաբանների կազմակերպության (Organization of American Historians) հանձնաժողովի կողմից քննվել է ամսագրի բովանդակությունը և եզրակացվել, այն «ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ գիտականության դիմակահանդես» ։ Չնայած ամսագիրը բնորոշվում է որպես պատմական գիտական հրատարակություն, Ամերիկյան պատմաբանների կազմակերպությունը հրաժարվել է այն ներառել մատենագրական ժողովածուներում, որովհետև Հոլոքոստի ժխտումը գիտական աշխարհում համարվում է լուսանցանշումային տեսություն և քաղաքական պրոպագանդա ։
Ռուս պատմաբաններ Իգոր Ռիժկովն ու Մարիա Բորոդինան նշում են, որ Պատմության վերանայման ինստիտուտի կողմից «Պատմության վերանայման ամսագրի» հրատարակումը «թույլ է տվել ոչ միայն համախմբել ժխտողներին մեկ շարժման մեջ, այլև նրանց գործունեությանը տալ կեղծ գիտականության ձև''»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Ժալինի սյուր Բեբր (կանտոն)
Ժալինի սյուր Բեբր (Jaligny-sur-Besbre), կանտոն Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Օվերն մարզի Ալյե դեպարտամենտում։ Մտնում է Վիշի շրջանի կազմի մեջ։
Արևմտյան Մուլեն կանտոնի մեջ հաշվվում է 12 կոմունա, որից գլխավորն է Ժալինի սյուր Բեբրը։
Բնակչություն
Կանտոնի բնակչությունը 2006 թվականին կազմում էր 4 292 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հանթեր գետ
Հանթեր (Hunter River), գետ Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։ Երկարությունը 300 կիլոմետր, ավազանի մակերեսը մոտ 22.000 կմ² ։ Ակունքները գտնվում են Լիվերպուլ լեռնաշղթայի լանջին, որից հետո գետը հոսում է հովիտով (որը գտնվում է Սիդնեյից 120-300 կիլոմետր դեպի հյուսիս) և նահանգի ծովափի խոշորագույն հարթավայրերից մեկով։ Հանթերը Նյուքասլ քաղաքի մոտ թափվում է Թասմանի նեղուցը։ Գետի խոշոր վտակներից են Փաթերսոնը և Վիլյամսը։
1790-ական թվականներին հայտնաբերել են եվրոպացիները։ 1796 թվականին գետաբերանի մոտակայքում հայտնաբերվել է ածխահանք։ Ներկայում ևս Նյուքասլ նավահանգիստը համարվում է քարածխի արտահանման ծավալներով համաշխարհային առաջատարներից մեկը։ Գետը 1797 թվականին անվանակոչվել է փոխծովակալ Նոր Հարավային Ուելսի նահանգապետ Ջոն Հանթերի պատվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի գետեր
Պավիլոստա
Պավիլոստա (Pāvilosta), քաղաք Լատվիայի արևմուտքում, վարչական կենտրոնը գտնվում է Պավիլոստաի շրջանում։ Քաղաքը գտնվում է պատմական Կուրզեմե տարածաշրջանում Բալթիկ ծովի ափին գտնվող՝ Սակա գետի մոտ, Ռիգա քաղաքից 180 կմ դեպի արևմուտք, իսկ Լիեպայա քաղաքից ՝ 40 կմ դեպի հյուսիս։
Պատմություն
Սակա գետի գետաբերանը հիշատակվում է տարբեր փաստաթղթերում, քանի որ 1253 թվականին գետաբերանը պատկանում էր Կուրանդիայի եպիսկոպոսներին։ 1795 թվականին Լեհաստանի բաժանումը և Կուրիլյան կղզին Ռուսաստանի կայսրությանը միանալուց հետո, այս վայրը կոչվել է Սակենհաուզեն և կազմում էր Կուրիլիայի նահանգի մի մասը։
1879 թվականին որոշվեց գետի գոտում ստեղծել նավահանգիստ, իսկ մայիսի 16-ին Կուրիլիայի նահանգապետ Պավել Ֆեոդորովիչ Լիլիենֆելդի եղբայր Բարոն Օտտո Ֆրիդրիխ ֆոն Լիլիենֆելդը հանդիսավոր կերպով կառուցեց։ Շինարարությունը ընթանում էր շատ դանդաղ, և նավահանգիստը օգտագործվում էր միայն Լիեպայա քաղաքի գյուղատնտեսական արտադրանքի առաքման համար։
Էական փոփոխություններ տեղի ունեցան 1893 թվականին Լիեպայա նավատորմի կառուցման ժամանակ։ Շինարարական նյութերը տեղափոխվել են Պավիլոստա քաղաքից մինչև Լիեպայա ծով։ Պավիլոստա քաղաքի շինարարության ավարտից հետո ձկնորսությունը, նավաշինությունը և առևտուրը բավական զարգացած էին։
1897 թվականին քաղաքից 658 բնակիչներից 584 բնակաիչը դավանում էին ուղղափառություն։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ Պավիլոստա քաղաքում կար երեք նավաշինարան, որոնք ունակ էին կառուցել փոքր անոթներ։ Պատերազմից հետո ձկնորսությունը դարձել էր գյուղի տնտեսության հիմքը։
1961 թվականին Պավիլոստա քաղաքը ստացել է գյուղի կարգավիճակ, իսկ 1991 թվականին՝ քաղաքի կարգավիճակ։
Ավտոճանապարհներ
Քաղաքի արևելյան սահմանի երկայնքով ընթանում է տարածաշրջանային դժվարանցանելի Վենտսպիլս - Գրոբինյա ավտոճանապարհը։
Միջքաղաքային ավտոբուսների գործունեություն
Հիմնական երթուղիներն են՝ Պավիլոստա - Կուլդիգա - Կանդավա - Տուկումս - Ռիգա, Պավիլոստա - Լիեպայա, Պավիլոստա - Վենտսպիլս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լատվիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:1991 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստանայի օպերա
Օպերայի և բալետի պետական թատրոն «Աստանա-օպերա», գտնվում է Աստանայում, այն հիմնված է Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի նախաձեռնությամբ։ Թատրոնի շենքը, որը կառուցվել է 2013 թվականին, համարվում է ազգային ճարտարապետական արժեք ։
Շենք
Շենքը կառուցվել է մոտ 3 տարի։ Շինարարությունը իրականացվել է 2010-2013 թվականներին և անհրաժեշտ է եղել 320 միլիոն դոլար։ Թատրոնի արտաքին տեսքի և ինտերիերի համար Ճարտարապետների, շինարարների և 33 երկրների մասնագետների խումբ է աշխատել։ Երկրի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի առաջարկով Թատրոնի գլխավոր նախասրահի բարձրությունը ավելացվել է։
Թատերախմբեր
Թատերախումբը ձևավորվել է մրցութային ընտրության ճանապարհով։ 2013 թվականի հունիսի 21-ին ցուցադրվել է առաջին ներկայացումը։ Կատարել են Մուկան Տուլեբաևի «Բիրժան և Սարա» օպերան։
Ի սկզբանե թատրոնը գործել է որպես բաժնետիրական ընկերություն։
Ղեկավարություն
2014 թվականի վերջին Նուրսուլթան Նազարբաևը փոխել է թատրոնի ղեկավարին, Մուխամեջանովի փոխարեն տնօրենի պաշտոնը ստանձնել է Ալպիևը։ 2016 թվականի սեպտամբերի 28-ի Ղազախստանի նախագահի հրամանագրով «Աստանա-օպերա»-ի տնօրեն է նշանակվել Գալիմ Ալգիևիչը ։
Միքելանջելո Անտոնիոնի
Միքելանջելո Անտոնիոնի (Michelangelo Antonioni, ), իտալացի կինոռեժիսոր, կինոքննադատ և սցենարիստ, եվրոպական հեղինակային կինոյի դասական, որին անվանում էին «օտարման և անհաղորդակցման պոետ»։ Նրա ուշադրության կենտրոնում էին փիլիսոփայական էքզիստենցիալիզմի տեսանկյունից ժամանակակից հասարակության խնդիրները՝ ոգեղեն մահացումը, զգացմունքային հոգնածությունը, մարդկանց միայնությունը ։
Անտոնիոնիի ոճին հատուկ է հերոսի հոգեկան դինամիկայի ավելի ցայտուն պատկերումը՝ ի հաշիվ սյուժեի թուլացման ։
Կենսագրություն
Միքելանջելո Անտոնիոնին ծնվել է 1912 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ֆերարա քաղաքում։ Ավարտել է Բոլոնիայի Տնտեսագիտության և կոմերցիայի բարձրագույն դպրոցը, միաժամանակ նկարում էր, ինչպես նաև տեղի թերթի համար քննադատական հոդվածներ էր գրում։ 1939 թվականին համագործակցել է «Cinema» և «Bianco e nero» ամսագրերի հետ՝ դառնալով նեոռեալիզմի տեսաբաններից մեկը , կինոդպրոցում սովորել է ռեժիսուրա։ 1942 թվականին ստաժավորվում է ֆրանսիացի Մարսել Կառնեի մոտ՝ «Երեկոյան այցելուներ» ֆիլմի նկարահանումներին։
Անտոնիոնիի առաջին ռեժիսորական աշխատանքը «Պո գետի մարդիկ» փաստագրական ֆիլմն էր, իսկ առաջին խաղարկային ֆիլմը՝ «Մի սիրո ժամանակագրություն», որը էկրան բարձրացավ 1950 թվականին։ Այնուհետև նա նկարահանեց ևս մի քանի ֆիլմ, որը նրան հայտնի դարձրեց իր հայրենիքում՝ «Առանց քամելիաների տիկինը», «Ընկերուհիները», «Ճիչ»։
Ռեժիսորը համաշխարհային ճանաչում ունեցավ 1960-ականների սկզբին՝ «օտարման եռագրությունից» հետո։ Այս եզրով են կոչում Անտոնիոնիի «Արկած», «Գիշեր», «Խավարում» ֆիլմերը, որտեղ խաղում էր նրա այդ տարիների մուսան՝ Մոնիկա Վիտտին։ Եռագրության բոլոր ֆիլմերը կապված են ոճաբանորեն և թեմատիկ՝ սևուսպիտակ բնապատկերներում և կիսադատարկ ինտերիերներում խաղարկվում են գեղեցիկ մարդկանց ճակատագրերը (Մարչելո Մաստրոյանի, Ալեն Դելոն, Լեա Մասարի, Ժաննա Մորո), որոնք ունակ չեն միմյանց հետ երկարատև հարաբերություններ կառուցել և հասկանալ, թե որն է իրենց առաքելությունն այս կյանքում։
«Կարմիր անապատ» ֆիլմը (1964), որը Վենետիկի կինոփառատոնում գլխավոր մրցանակ ստացավ, իր բովանդակությամբ նման է «օտարման եռագրությանը»։ Սա Անտոնիոնիի առաջին գունավոր ֆիլմն է։ Գույնի հետ աշխատանքին Անտոնիոնին մեծ պատասխանատվությամբ մոտեցավ՝ բնապատկերները և ինտերիերները մեկնաբանելով որպես բարդացված ճարտարապետական գունեղ ֆակտուրաներ, որոնք հիշեցնում էին Ֆեռնան Լեժեի կտավները։ Որպեսզի ցանկալի արդյունքի հասներ՝ նա նույնիսկ արհեստականորեն ներկում էր խոտը, ծառերը և գետերը։
Վերջին 4 ֆիլմերի ունեցած միջազգային հաջողությունը դրդեց Անտոնիոնիին ընդունել անգլալեզու երիտասարդ հանդիսականի համար աշխատելու առաջարկը։ Հաջորդ ֆիլմը՝ «Ֆոտոընդարձակում»-ը, նա նկարահանեց Մեծ Բրիտանիայում՝ անգլալեզու դերասաններով։ Չնայած փիլիսոփայական խնդրի արծարծմանը՝ հանդիսատեսը ֆիլմն ընդունեց որպես դետեկտիվ․ այն մեծ հաջողություն ունեցավ և արժանացավ Կաննի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակին՝ «Ոսկյա արմավենու ճյուղի»։
1970-ական թվականներից Անտոնիոնիի ֆիլմերում շատանում էր ինքնակենսագրական տարրը, այնքան, որ նույնիսկ նրա ստեղծագործական գործունեության մասնագետներն էին դա թերություն համարում ։ Անգլալեզու եռագրությունը շարունակեցին «Զաբրիսկի պոինտ» (1970) և «Մասնագիտությունը լրագրող» (1975) ֆիլմերը։ «Զաբրիսկի պոինտ»-ն Անտոնիոնիի 10 տարվա գործունեության առաջին ֆիլմն էր, որը տապալվեց և հուսախաբ արեց կինոքննադատներին, թեև արդյունքում ֆիլմը մեծ հաջողություն ունեցավ։ «Մշակութային հեղափոխության» թեժ ժամանակ Անտոնիոնին այցելեց ցզեդունյան Չինաստան, որպեսզի 3 ժամանոց փաստագրական ֆիլմ նկարահանի այնտեղ տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին ։ Նա փորձեց հաղթահարել ստեղծագործական ճգնաժամը՝ Ջեք Նիկոլսոնին նկարահանելով իր 10-ամյա գործունեության ընթացքում միակ լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմում՝ «Մասնագիտությունը լրագրող»-ում։ Ներկայումս այս ֆիլմը համարվում է Անտոնիոնիի ստեղծագործական գործունեության գագաթը, նրա վերջին մեծ արտահայտումը, իսկ ժամանակին այս ֆիլմն անուշադրության էր մատնված։
1970-ական թվականների երկրորդ կեսին Անտոնիոնին և Գուեռան ԽՍՀՄ Պետկինոյի հետ քննարկում էին լիամետրաժ ֆիլմ֊հեքիաթի՝ «Թղթե օդապարիկ»-ի նկարահանման հնարավորությունը խորհրդային միջինասիական հանրապետություններից մեկի տարածքում, ամենայն հավանականությամբ Ուզբեկստանում։ Նրան ԽՍՀՄ եկան նկարահանման վայրերն ընտրելու համար, սակայն նախագիծն անկատար մնաց ։
Անտոնիոնիին վիճակված չէր կրկնել 1960-ականների փառատոնային հաղթանակները։ 1985 թվականին ռեժիսորը կաթված ստացավ։ Վարպետը մինչև կյանքի վերջ համր և մասամբ կաթվածահար մնաց։ Այդուհանդերձ գերմանացի կինոռեժիսոր Վիմ Վենդերսի օգնությամբ նրան հաջողվեց 1995 թվականին նկարահանել իր վերջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Ամպերի ետևում»։ Իրենց ստեղծագործական կյանքի վրա Անտոնիոնիի թողած ազդեցության մասին բացեիբաց խոսում է ոչ միայն Վիմ Վենդերսը, այլև ամերիկացի և հունգարացի կինոռեժիսորներ Ջիմ Ջարմուշը և Բելա Տարրը։ Միքելանջելո Անտոնիոնին վախճանվել է 2007 թվականի հուլիսի 30-ին 94 տարեկան հասակում՝ համաշխարհային կինոյի մեկ այլ հսկայի՝ Ինգմար Բերգմանի մահվան օրը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Շակյոլ
Շակյոլ (Шакъёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է 42 կմ աջ ափից Մեծ Մուտնայա գետի վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ուսա, գետի ենթաավազանը Ուստ-Ցիլմա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Կարպիս Մուկասյան
Կարպիս Արտեմի Մուկասյան, հայ դերասան։
Կենսագրություն
Կարպիս Մուկասյանը ծնվել է 1925 թվականին, Մոսկվայում։ Մեծ հայրենական պատերազմի սկզբում փախել է տանից ու մեկնել ռազմաճակատ։ Սակայն նրան հետ են ուղարկել։ Այնուհետև ընդունվել է Ուրալի ավիացիոն ուսումնարան, ստացել ծովագնացի մասնագիտություն։ Պատերազմի ավարտից հետո սովորել է Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարանում։ 1952 թվականից եղել է Մոսկվայի Մայակովսկու անվան թատրոնի դերասան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:1925 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:1991 մահեր Կատեգորիա:Հունվարի 27 մահեր Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Վլադիմիր Անտոնով-Օվսեենկո
Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ Անտոնով-Օվսեենկո (Владимир Александрович Антонов-Овсеенко, կուսակցական ծածկանունը՝ Շտիկ, գրականը՝ Անտոնով Գալոկի, ), խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ, լրագրող։ ՌՍԴԲԿ անդամ 1903 թվականից։
Կենսագրություն
1910 թվականին մեկնել է Ֆրանսիա, որտեղ հարել է մենշևիկներին։ 1914 թվականին խզել է կապերը մենշևիկների հետ, 1917 թվականի մայիսին մտել բոլշևիկյան կուսակցության մեջ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժամանակ Պետրոգրադի ռազմահեղափոխական կոմիտեի քարտուղարն էր։
Սովետների Համառուսաստանյան 2-րդ համագումարում, 1917 թվականի հոկտեմբերի 26 (նոյեմբեր 8)–ին, ընտրվել է ժողկոմխորհի առաջին կազմում, որպես ռազմական և ծովային գործերի կոմիսարիատի անդամ։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին ղեկավարել է ուկրաինական ռազմաճակատը։ 1922–1924 թվականներին աշխատել է որպես Ռազմահեղափոխական խորհրդի քաղաքական վարչության պետ։
Եղել է լիազոր ներկայացուցիչ Չեխոսլովակիայում (1924 թվականից), Լիտվայում (1928 թվականից), Լեհաստանում (1930 թվականից), ՌՍՖՍՀ դատախազ (1934 թվականից)։ 1936–1937 թվականին ԽՍՀՄ գլխավոր հյուպատոս էր Բարսելոնայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ Կատեգորիա:Լրագրողներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Նեյի լը Ռեալ (կանտոն)
Նեյի լը Ռեալ (Neuilly-le-Réal), կանտոն Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Օվերն մարզի Ալյե դեպարտամենտում։ Մտնում է Մուլեն շրջանի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 0325։
Նեյի լը Ռեալ կանտոնի մեջ հաշվվում է 9 կոմունա, որից գլխավորն է Նեյի լը Ռեալը։
Բնակչություն
Կանտոնի բնակչությունը 2006 թվականին կազմում էր 5 023 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Արցախաշեն
Արցախաշեն (նախկինում՝ Դաշբուլաղ), գյուղ Արցախի Ասկերանի շրջանում։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Ասկերանից 12 կմ, իսկ Ստեփանակերտից` 20 կմ հեռավորության վրա։ Գյուղի դիրքը նախալեռնային է, բարձրությունը ծովի մակերևույթից 800 մ է, կլիմայական պայմանները նպաստավոր են ։
Պատմական տեղեկություններ
Մինչև թուրք սելջուկների հարձակումները գյուղը կոչվել է Քարաղբյուր ։ Հետագայում կոչվել է Դաշբուլաղ, իսկ 1988 թվականից կոչվում է Արցախաշեն։ Այս պատմական գյուղում եղել է Խրիմյան Հայրիկը (1898 թվականի օգոստոսի 25-26-ին) ։
1920 թվականին գյուղում կար 450 տուն, 1600 բնակիչ, 1987 թվականին` 208 տուն, 703 բնակիչ։ Գյուղը միշտ հայկական է եղել։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1961 թ.։
Մասնակցություն Հայրենական մեծ պատերազմին
Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 400 մարդ, զոհվել է 126-ը, որոնց հիշատակին կառուցված է հուշարձան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի բնակավայրեր