cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բերգամասյան սյուիտ (Դեբյուսի)
Համառոտ բնութագիր
Լուսնի Լույսը Դեբյուսիի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է։ Այն Բերգամասյան Սյուիտի 3-րդ մասն է։ Հիմնական տոնայնությունը ռե բեմոլ մաժորն է։ Մասը սկսվում է դանդաղ և շատ մելոդիկ ակորդներով։ Այնուհետև ակորդների թիվը շատանում է և դա լսողին տալիս է արագացման տպավորություն։ Օգտագործվում են միջնադարյան լադերը։ Ստեղծագործությունը ներշնչվել է Պոլ Վեռլենի համանուն պոեմից։
Պասսպիե
Պասսպիեն արագ պար է։ Թարգմանաբար նշանակում է արագ փոփոխվող ոտքերի պար։ Ծագումով Ֆրանսիայի Բրետանիա նահանգից է։ Տոնայնությունը ֆա դիեզ մինորն է։ Այն բավական արագ է։ Ձախ ձեռքը կատարում է արագ ստակկատոներ։ Մասը ունի շատ տիպիկ միջնադարյան երանգ։ Այն Բերգամասյան սյուիտի վերջին մասն է։
Կատեգորիա:Կլոդ Դեբյուսիի ստեղծագործություններ
Մելիտոն Սարդեցի
Մելիտոն եպիսկոպոս Սարդեցի-Եղել է նշանավոր եկեղեցական և աստվածաբան, ներկացրել է Փոքրասիական աստվածաբանությունը; Նրա կյանքի և գործունեության մասին մանրամասն տեղեկություններ չունենք։ Հայտնի է միայն, որ 160-180 թվականներին եղել է Լիդիայի Սարդ քաղաքի եպիսկոպոսը։ Եվսեբիոսը հիշատակում է Մելիտոն Սարդեցու շուրջ 20 գրքերի անունները, որոնցից ամբողջությամբ պահպանվել է միայն «Զատկի մասին» երկը, հատվածներ «Ջատագովություն»-ից և «Ընտրանի» երկի առաջաբանը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Բիտլենայմ
Բիտլենայմ (Bietlenheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 282 մարդ, բնակչության խտությունը` 132.39 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.13 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 16 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 203 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 144-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 59։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,9 %։ 144 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 137 անձ (76 տղամարդ և 61 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (1 տղամարդ և 6 կին)։ 59 անաշխատունակներից 16-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 29-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բոգաչևո (գյուղ, Բայմակսկի շրջան)
Բոգաչևո (Богачево, Богачев), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 301 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի բնակավայրեր
Սուշիլինո (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Սուշիլինո (Сушилине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սուշիլինո գյուղում բնակվում էր 242 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բերշադի շրջան
Բերշադի շրջան (Бершадський район), վարչական միավոր Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի հարավ-արևելքում։ Վարչական կենտրոնը Բերշադ քաղաքն է։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կամում է 1286 կմ²։
Հիմնական գետերը՝ Հարավային Բուգ, Դոխնա։
Բնակչություն
Շրջանի բնակչությունը կազմում է 61 289 մարդ (2013 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ), այդ թվում քաղաքային բնակչությունը կազմում է 13 142 մարդ (21,44%), գյուղականը՝ 48 147 մարդ (78,56%)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզի Բերշադի շրջան
Ոստան (Դերսիմի գավառ)
Ոստան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում ։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 25 կմ արևելք, Արածանիի ստորին հոսանքի ձախ կողմում, այգեվետ գետահովտում։
Աշխարհագրություն
Շրջակայքը լեռնային էր։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն բնակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կրիմկի (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)
Կրիմկի (Крымки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
2007 թ. NBA դրաֆթ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Նոր-Այր
Նոր-Այր (Նորայր Ալեքսանդրի Հարությունյան, ), հայ արձակագիր, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1937 թվականից։
Գրական անունը
Սկզբում գրական անուն է ընտրել պապի ազգանունը՝ Հովնանյան, և գրվել Նորայր Հովնանյան։ Այդպես է ստորագրել իր առաջին գիրքը՝ «Ճարտարապետուհին»։ 1932 թվականին Եղիշե Չարենցը մի կողմ է թողնում նրա ազգանունը և կնքում նրան Նոր-Այր անունով։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսի մարզի Մավրակ գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Լենինականի մանկատանը, երկրորդ կարգի դպրոցն ավարտել է Նոր Բայազետի (այժմ՝ Գավառ) քաղաքում։ 1931 թվականին ավարտել է ՀԿԿ Կենտկոմին առընթեր մամուլի աշխատողների դասընթացը։ Աշխատել է Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) «Սոցարշավ» շրջանային թերթում որպես խմբագրի տեղակալ։ Եղել է Եղեգնաձորի Ազիզբեկովի միջշրջանային «Կոլտնտեսական», Արտաշատի «Բոլշևիկյան կոլխոզ» թերթերի խմբագիր։ Աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում որպես հրահանգիչ, ապա մամուլի, գրականության և արվեստի սեկտորի վարիչ, հետագայում վարել է գրական ֆոնդի հայկական բաժանմունքի տնօրենի պաշտոնը։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողություններին։ Ծանր վիրավորվել է Կրակովում, բուժվել Մոսկվայում և Բաքվում։ 1957-1974 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության Կիրովականի բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղարը։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1928 թվականին, Լենինականի «Բանվոր» թերթում։
Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Արամ» (Մոսկվա, 1970), «Անմահություն», «Իմ ծաղկած այգի», վրացերեն՝ «Լորենու տակ» (Թբիլիսի, 1962) գրքերը։ Մահացել է Կիրովականում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Վանաձոր քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Ձվածեղ
Ձվածեղ, եվրոպական խոհանոցի ուտեստ, հիմնականում պատրաստվում է թավայի մեջ, մեկ կամ մի քանի ձվերից։ Մխլուի մեջ ձուն անպայման պետք է ամբողջական լինի, այսինքն դեղնուցը չպետք է պատռվի և առանձնանա սպիտակուցից, իսկ խառնած ձվածեղի համար (որը սովորաբար և անվանում են ուղղակի ձվածեղ) ձվերը հարվում են, ինչն էլ այս ուտեստը մոտեցնում է ֆրանսիական դասական օմլետին։ Սակայն նախկին ԽՍՀՄ-ի երկրներում օմլետ էր համարվում ձվով, ալյուրով և կաթնամթերքով պատրաստվող ուտեստը։ Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում բեկոնով ձվածեղը համարվում է ավանդական նախաճաշ։
Որոշ երկրններում ձվածեղն ուտում են միայն լոլիկով. սկզբում կտրատած լոլիկը տապակում են թավայի մեջ, հետո ավելացնում են անհրաժեշտ քանակությամբ հարած ձու։
Վերջին տարիներին ձվածեղը դարձել է այնքան համապիտանի ուտեստ, որ նրա մեջ ավելացնում են ոչ միայն լոլիկ, այլ նաև պանիր, խոզապուխտ, երշիկ, տապակած միս, սունկ, սոխ, տապակած բանջարեղեն, պաստեղ և այլն՝ տարբեր համադրություններով ու տարբերակներով։ Հայաստանում այն նույնպես լայնորեն տարածված ուտեստ է։ Զուտ ձվածեղի վրա հաճախ լցնում են մեղր կամ մածուն։ Ավանդական սովորությամբ, զոքանչները փեսաներին պատվում էին ձվածեղով։ Որպես շուտ ապաքինող կերակուր, ձվածեղով են կերակրում նոր ծննդաբերած կնոջը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Աստերոիդների ցանկ (313301-313400)
Աստերոիդների ցանկ (313201-313300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (313401-313500)
Իանեթ (Օզուրգեթի շրջան)
Իանեթ (იანეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օզուրգեթից հեռու է 17 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 236 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին. գյուղում գտնվում է հերթական կայարանը։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Թեյլոր Քիննի
Թեյլոր Քիննի (Taylor Kinney, ), ամերիկացի դերասան և մոդել, որն առավել հայտնի է «Չիկագոյի հրշեջները» հեռուստասերիալում խաղացած Քելլի Սեվերայդի դերով։
Կենսագրություն
Թեյլոր Քիննին ծնվել է 1981 թվականի հուլիսի 15-ին, Փենսիլվանիա նահանգի Լանկաստեր քաղաքում։ Երեք եղբայրների՝ Ադամի, Ռայանի (մահացել է 2008 թվականին) և Տրենտի հետ մեծացել է Նեֆֆսվիլում։ Նրանց դաստիարակությամբ զբաղվել է շվեցարա-գերմանական ծագում ունեցող մայրը՝ Պամելա Հեյսլեր Քիննին, որն ատամնաբույժ է եղել։ Նրանց հայրն ունի իռլանդական արմատներ։
2000 թվականին Թեյլորն ավարտել է Լանկաստեր Մեննոնիտի միջնակարգ դպրոցը, իսկ ավելի ուշ՝ Արևմտյան Վիրջինիայի համալսարանը։
Հեռուստատեսությունում նորամուտը կայացել է 2006 թվականին` «Մոդայի տուն» հեռուստասերիալով։ Հայտնվել է «OK!», «Glamour» , «Cosmopolitan» , «Vogue» պարբերականներիի էջերին։ 2011 թվականին նկարահանվել է Լեդի Գագայի «Yoü and I» տեսահոլովակում ։ 2015 և 2017 թվականներին առաջադրվել է «People’s Choice Awards» մրցանակի` «Հեռուստատեսային լավագույն դրամատիկ դերասան» անվանակարգում։
Անձնական կյանք
2011 թվականից Թեյլորը հանդիպում էր երգչուհի Լեդի Գագայի հետ ։ 2015 թվականի փետրվարի 14-ին՝ Սուրբ Վալենտինի օրը, դերասանն ամուսնության առաջարկ է արել Գագային, որին երգչուհին դրական է պատասխանել։ 2016 թվականի հուլիսի 20-ին նրանք բաժանվել են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1981 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում
Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումը (ՀՏՍԽ), համարվում է թե՛ գենետիկական, թե՛ շրջակա միջավայրի գործոններով պայմանավորված հիվանդություն, որը պատկանում է դեպրեսիայի և տագնապի քրոնիկ ընթացք ունեցող ծանր հոգեկան հիվանդությունների շարքին (ICD-10 ծածկագրեր՝ F43.1, F62.0, DSM-4 ծածկագիր՝ 309.81)։ ՀՏՍԽ-ն հաճախ անվանում են «վախի հիվանդություն», քանի որ այն զարգանում է կյանքին ու առողջությանը սպառնացող, սուր վախ ու սարսափ առաջացնող տրավմատիկ արտակարգ իրավիճակներում հայտնված անձանց մոտ, կամ այլ կերպ ասած հոգեբանական տրավմայի արդյունքում։
Պատմություն
ՀՏՍԽ տերմինը առաջացել է 1980 թվականին, երբ Ամերիկյան Հոգեբուժական Միությունը DSM-ում ներառվեց սուր հուզական և ֆիզիկական սրթեսի հանդեպ ռեակցիաները։
Առաջին անգամ հետտրավմատիկ սթրեսի երևույթը դիտվել և նկարագրվել է որպես «երկաթգծային վթարի շոկ» 1885 թվականին Հերբերտ Պեյջի կողմից։ 1919 թվականին ԱՄՆ֊ում հրատակարվեց Թ․Լեվիսի գիրքը, որտեղ նկարագրված էին սարսափ երազները, վախերը, նյարդային դողը, վարքի անկազմակերպվածությունը և զինվորական ծառայություն կրելու անկարողությունը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը վերականգեց հետաքրքրությունը պատերազմական սթրեսային ռեակցիաների հանդեպ․ լայնացվեց այդ վիճակների ախտանշանների ցանկը, հայտնվեցին այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են պատերազմական նևրոզ, մարտական նևրոզ, պատերազմական հոգնածություն և այլն։ Այդ ժամանակվանից ի վեր հիմք դրվեց այդ վիճակների հոգեբանական ասպեքտների ուսումնասիրության և հոգեբուժական բուժման մեթոդների մշակմանը։
Ռիսկի գործոնները և տարածվածությունը
ՀՏՍԽ֊ի զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններից մեկը համապատասխան էթիոլոգիական գործոնի առկայությունն է՝ դեպք, որը իր բացասական ազդեցության ուժով դուրս է առօրյա կյանքի փորձի սահմաններից և հանդիսանում է չափազանց ուժեղ սթրեսոր գրեթե յուրաքանչյուր մարդու համար։
ՀՏՍԽ-ն զարգանում է կյանքին ու առողջությանը սպառնացող, սուր վախ ու սարսափ առաջացնող արտակարգ իրավիճակներում հայտնված անձանց՝ ինչպես տուժածների, այնպես էլ ականատեսների մոտ։ Այդպիսի իրավիճակներից են միջազգային, քաղաքացիական, էթնիկական և կրոնական պատերազմները, ցեղասպանությունը, բնական տարերային աղետները, տեխնածին աղետները, վթարները, ահաբեկչական գրոհները, ազատազրկումը, թրաֆիքինգը, բռնաբարությունը, ծանր վիրահատությունները, դժվար ծննդաբերությունները և այլն։
Հիվանդության զարգացումը խթանող գործոններից են բռնության, սպանության և մահվան զանգվածային տեսարանները, դաժանությունները, կյանքին և առողջությանը սպառնալիքները և այլն։ Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ ՀՏՍԽ-ի առաջացման «ռիսկային գոտում» այսօր գտնվում է բնակչության 70%-ը, դրանցից 20%-ը հիվանդանում է ՀՏՍԽ-ով, իսկ միջինում աշխարհի բնակչության 10%-ը տառապում է ՀՏՍԽ-ով։ ԱՄՆ-ում տղամարդկանց 60%-ը և կանանց 50%-ը կյանքի ընթացքում առնվազն մեկ անգամ ենթարկվում են ՀՏՍԽ-ի զարգացմանը նպաստող գործոնների ազդեցությանը, դրանց համապատասխանաբար 8%-ի և 20%-ի մոտ զարգանում է հիվանդությունը։
Հայաստանում ՀՏՍԽ-ն ևս բավականին տարածված է։ Այն հիմնականում հանդիպում է պատերազմի մասնակիցների, երկրաշարժից տուժածների և փախստականների մոտ։
Ախտանշանները և կլինիկահոգեախտաբանական չափորոշիչները
ՀՏՍԽ-ն բնորոշվում է հոգեկան, վարքային և ֆիզիոլոգիական մի շարք խանգարումներով։ Այն ուղեկցվում է դեպրեսիայով, վախի զգացումով, գերգրգռվածությամբ և ագրեսիվությամբ, պատասխանատվության զգացումի բացակայությամբ, հիշողության վատթարացմամբ և գիտակցության մթագնումով, հարազատների նկատմամբ անտարբերությամբ և ընտանիքում ու աշխատանքում ցուցաբերած անպարտաճանաչությամբ։ ՀՏՍԽ-ով տառապող հիվանդները բնութագրվում են հուզական ծանր վիճակով, օրգանիզմի հարմարվողական կարողությունների, տեղեկատվության յուրացման ունակությունների կտրուկ նվազմամբ, ընտանեկան կյանքի, հասարակական և մասնագիտական գործունեության խաթարմամբ։ Նրանք դուրս են մնում հասարակությունից, սովորաբար դառնում են անօգնական, անաշխատունակ, հոգեպես անկայուն, թմրամոլ, ալկոհոլամոլ, հաճախ կյանքն ավարտում են ինքնասպանությամբ։ Ստորև բերված են ՀՏՍԽ-ի հիմնական կլինիկահոգեախտաբանական չափորոշիչները և նրանցում ընդգրկված ախտանշանները՝ ըստ DSM-IV-TR-ի. Վերը նշված ախտանշաններից բացի ՀՏՍԽ-ն ուղեկցվում է նաև դեպրեսիայով, անհանգստությամբ, ինչպես նաև ալկոհոլի կամ թմրանյութերի չարաշահմամբ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ՀՏՍԽ-ով հիվանդների մեջ շատ են գործազուրկները, բաժանվածները, ընտանեկան բռնությունների զոհերը, աշխատանքից հեռացվածները։ Նրանց կյանքում շատ են խնդիրները ընտանեկան և ներանձնային հարաբերություններում։
Փուլեր
Համաձայն Թ․Վիլյամսի ՀՏՍԽ֊ի նորմալ ընթացող սուր ձևը ներառում է հետտրավմատիկ ռեակցիաների երեք փուլ։
Շոկային փուլն
Բնորոշվում է մի կողմից անորոշությամբ և անկազմակերպվածությամբ, մյուս կողմից՝ մերժմամբ, անվստահությամբ այն բանի հանդեպ, որ տրավմատիկ դեպքը իրականում տեղի է ունեցել։ Այստեղ կարող են առկա լինել դեռեալիզացիոն, հիստերի տիպի ռեակցիաներ, «մարմնից դուրս» զգացումներ, այնպիսի զգացում, որ անձը պարզապես կողքից դիտող մեկն է, այլ ոչ տրավմատիկ իրավիճակի մասնակիցը։
Բախման փուլ
Սկսվում է ջղայնությամբ կամ ծայրահեղ տագնապայնությամբ, որը դրսևորվում է լացի, լարվածության սուբյեկտիվ զգացման, ապակառուցողական գործողությունների միջոցով։ Այս փուլում զոհը տանջվում է հարցերով, որոնք վերաբերում են տրավմայի ժամանակի սեփական վարքին։ Այս փուլը ավարտվում է դեպրեսիայով, սակայն անձը կարող է պարբերաբար գտնվել ջղայնության, տագնապի և դեպրեսիայի վիճակներում։
Վերականգնման փուլ
Բնութագրվում է «ախտանշաններից հարաբերականորեն ազատ կենսագործունեության մոդելով»։ Սակայն նոր տրավման, ընտանեկան և ֆինանսական սուր խնդիրները, հիվանդությունը և այլ հանգամանքներ կարող են հին ախտանշանների վերականգնման պատճառ դառնալ։ Այդ դեպքում արդեն խոսքը ՀՏՍԽ֊ի երկարաձգված և պաթոլոգիական ձևերի մասին է։
Դինամիկա
Չ․Ֆիգլեյը, Մ․ Գորովիցը որպես ՀՏՍԽ֊ի սուր ձև բնութագրում են անմիջական հետտրավմատիկ ռեակցիաներ, ինչպիսիք են, կոլապս, փախուստ, տեղում քարանալը, անկանոն աֆեկտներ և այլն։ Այսինքն՝ այն երևույթները, որոնք սովորաբար չեն վերաբերում ՀՏՍԽ֊ին, այլ համարվում են բնական հետտրավմատիկ ռեակցիաներ։ Նրանց կարծիքով ՀՏՍԽ֊ի քրոնիկական ձևը կարող է առաջանալ սուր ձևից մեկ ամիս անց։
Տարբեր հետազոտություններ տարբեր տվյալներ են ներկայացնում ՀՏՍԽ֊ի քրոնիկ ձևի սկզբի ժամկետների մասին։ Ըստ որոշ հեղինակների այն սկսվում է տրավմայից մեկ ամիս անց, ըստ այլոց՝ վեց ամիս անց, իսկ ուրիշ հեղինակների տվյալների համաձայն՝ դեպքից մի քանի կամ նույնիսկ տասնյակ տարիներ անց։
Գործոնները, որոնք պայմանավորում են հետտրավմատիկ սթրեսային վիճակի յուրահատկությունը, սրությունը և դինամիկան, պայմանականորեն կարելի է բաժանել երեք խմբի։
Մյուս կողմից հետտրավմատիկ վիճակի ընթացքը կախված է բուն իրավիճակի յուրահատկությունից․ բնական աղետ, պատերազմ, տեխնիկական աղետ, բռնություն և այլն։
Հոգեբանական մեխանիզմներ
Չ․ Ֆիլգեյսը համարում է, որ տրավմա տարած անձը մտնում է «տրավմայի վերապրման մոդելի» մեջ, որը բնորոշվում է պաթոլոգիական ախտանշանների համակարգով․ գիտակցության փոփոխված վիճակներ, հիպերտագնապայնություն և հիպերզգոնություն, պարանոիդալ մտքեր, նյարդային համակարգի հիպերգրգռվածություն և այլն։ Հեղինակները ՀՏՍԽ֊ն դիտարկում են որպես կոնտինիում, որի ներսում կարող են առաջանալ պաթոլոգիական, այնպես էլ ոչ պաթոլոգիական ռեակցիաներ, ընդ որում այդ ձևերը կայուն չեն, այլ թույլ են տալիս դինամիկ կերպով փոփոխվող վիճակներ։
Դեռևս մինչ ՀՏՍԽ տերմինի առաջացումը Ռ․Լազարուսը նշում էր, որ տրավմայի հաղթահարման գործընթացը կախված է ոչ միայն սթրեսորից որպես այդպիսին և նախկին ապրումներից, այլ նաև այդ տրավմայի գնահատումից։
Մ․ Գորովիցը ՀՏՍԽ֊ի նորմայի և պաթոլոգիայի պրոբլեմը բացատրում է ելնելով իր առաջարկած ինֆորմացիոն գործընթացի մոդելից։ Հենվլեով՝ Ռ․Լազարուսի մշակած ինֆորմացիոն սթրեսի տեսության վրա, որի համաձայն կոգնիտիվ գործընթացները միջնորդավորում են սթրեսային իրադրությունը, հեղինակը համարում է, որ քանի դեռ չավարտվի գիտակցակամ մակարդակում տրավմատիկ իրավիճակի ասիմիլյացիայի գործընթացը, անհատը գտնվում է հոգեկան գերբեռնվածության վիճակում և պարբերաբար վերապրում է կպչուն հիշողությունները։ Անբարենպաստ հանգամանքներում ասիմիլյացիայի գործընթացը տեղի չի ունենում, այսինքն՝ իրավիճակի ներգրավվում կեցության սխեմայի մեջ, ինչը հիմք է հանդիսանում պաթոլոգիայի առաջացման համար։ Եթե տեղեկատվական գործընթացը նորմալ է ընթանում, ապա տեղի է ունենում տրավմայի կրկնվող վերարտադրության ինտենսիվության և հաճախականության անկում, իսկ հետագայում դրան միանում են հոգեկանի պաշտպանական մեխանիզմները։
Ինքնավերաբերմունքի փոփոխություն
Պերլոֆֆի կարծիքով տրավմայի ենթարկված անձի ընկալումը փոփոխվում է երկու ուղղությամբ։ Առաջինը՝ երբ մարդ իմանում է որևէ դժբախտության մասին, նա վստահ է սեփական անխոցելիության մեջ։ Այդ պատրանքը նրան զերծ է պահում տագնապայնությունից և անհանգստությունից։ Զոհի գիտակցությունը, ի տարբերություն դրան, լի է անպաշտպանության զգացումով, կորսված է անվտանգության զգացումը։ Երկրորդ փոփոխությունը վերաբերում է դրական ինքնաընկալման փոփոխությամբ բացասականով։ Ներանձնային հավասարակշռության կարևոր բաղադրիչ է համարվում ինքնավարության զգացումը, որը բռնության զոհերի մոտ կորչում է, առաջանում է պատկերացում, որ ցանկացած պահի ցանկացած մեկը կարող է խախտել այն։
Մեկ այլ փոփոխվող համոզմունք է այն, որ մենք կարող ենք ազդել հանգամանքների վրա։ Զոհի պատկերացումներում այդ դիրքորոշումը վերափոխվում է սեփական անուժության գիտակցումով, ինչը կարող է նաև հանգեցնել հետտրավմատիկ մեղքի զգացման առաջացմանը։
Հետտրավմատիկ սթրեսի ուսումնասիրությունները ընդգծում են այլ մարդկանց հետ ընդհանրության զգացման խափանման հանգամանքը։ Տուժածը տանջվում է դեվիանտության, բոլորից տարբեր լինելու զգացումից։
Hey Arnold! The Jungle Movie
«'''Hey Arnold! The Jungle Movie'''», Առնոլդի մասին պատմող երկրորդ լիամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմն է, որտեղ որոշել են ավարտին հասցնել «Հեյ, Առնոլդ» սերիալը։ Պրեմիերան որոշել են կայացնել 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին։
Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում
Ախտորոշումը
ՀՏՍԽ-ի ախտորոշումն իրականացվում է միջազգային ցուցանիշներին համապատասխանող հոգեբանական հետևյալ թեստերով. Այս սանդղակը գնահատվում է 5 միավորային համակարգով և հաշվի է առնվում գումարային միավորը, որը թույլ է տալիս հայտնաբերել տրավմահարույց պատահարի ծանրության աստիճանը։ Այս դեպքում կարևորվում են կպչուն մտքերի, դեպրեսիաների, շփման դժվարությունների, հիշողության խնդիրների, քնի խանգարման և անձնային մի շարք խնդիրների առկայությունը։ Այլ հիվանդությունների և ախտանիշների առկայությունը, ինչպիսիք են դեպրեսիան, վախը և այլ հիվանդությունները, դժվարացնում են ՀՏՍԽ-ի ախտորոշումը։
Hey Arnold! The Jungle Movie
Սյուժե
Մուլտֆիլմը լինելու է նախորդ եթերաշրջանի շարունակությունը, որի վերջում Առնոլդը գտնելու է քարտ և որոշելու ուղևորվել ջունգլի՝ ծնողներին որոնելու։
Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Հոգեբուժություն Կատեգորիա:Հոգեթերապիա Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում Կատեգորիա:Հոգեախտաբանություն
Hey Arnold! The Jungle Movie
Ստեղծումը
Հայտնի է, որ Կրեյգ Բարտլետը երկրորդ լիամետրաժ մուլտֆիլմի սցենարը գրել է շատ վաղուց։ Նա ինքն է ասել այդ մասին, երբ չատով գրվում էր իր երգրպագունների հետ։
Սկզբից «Nickelodeon» ստուդիային հավանել է՝ երկրորդ լիամետրաժի սցենարը, բայց «Առնո՛լդ» մուլտֆիլմի ձախողումից հետո՝ նախագծերը փոխվեցին։
2015 թվականի նոյեմբերի 23-ին «Nickelodeon»-ը հայտարարում է, ասելով, որ կա մի խումբ, որը կարող է շարունակել մուլտֆիլմի սյուժեն և կբացահայտի Առնոլդի ծնողների ճակատագիրը ։
Հնչյունավորման համար շատ դերասաններ են ընդգրկվել նախորդ անձնակազմից ։ 2016 թվականի մարտի 6-ին դերասանուհի Նիկա Ֆուտերման, որը հնչյունավորում է Օլգա Պատակիին, հայտարարել է, որ նա և նրա հերոսուհին հայտնվելու հետ երկժամանոց ֆիլմում ։
2016 թվականի մարտի 1-ին, որ հեռուստատեսական ֆիլմը՝ «The Jungle Movie» բաժանվել է 2 մասի, որն էլ կցուցադրվի 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին    ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2017 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
(2876) Աեշիլուս
(2876) Աեշիլուս (Aeschylus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,602029 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3002 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9038 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1533,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23482 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,88° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ահաբեկչություններ Նյու Յորքում և Նյու Ջերսիում (2016)
2016 թվականի սեպտեմբերի 17-ին պայթյուն է տեղի ունեցել Նյու Յորքում և Նյու Ջերսի նահանգում՝ մի քանի ժամ տարբերությամբ։ Նյու Յորքում տուժածների թիվը կազմել է 29, իսկ Նյու Ջերսիում տուժածներ չեն եղել ։ Սեպտեմբերի 19-ին պայթյունի գործով ձերբակալվել է Աֆղանստանից սերված Ահմադ Խան Ռահամին ։ 2018 թվականի փետրվարի 13-ին Ռահամին դատապարտվել է պարտադիր ցմահ ազատազրկման՝ առանց վաղաժամկետ ազատման իրավունքի։
Պայթյուն Նյու Յորքում
Նյու Յորքում պայթյունը հնչել է շաբաթ օրը՝ սեպտեմբերի 17-ի երեկոյան Մանհեթենի Չելսիի շրջանում, որտեղ միշտ մարդաշատ է։ Պայթյունը տեղի է ունեցել քաղաքի արևմտյան մասում՝ 6-րդ և 7-րդ ավենյուների միջև 23-րդ փողոցում ։ Տուժել է 29 մարդ, որոնցից մեկը լուրջ վնասվածքներ է ստացել։
Պայթյուն Նյու Ջերսիում
Նյու Յորքի պատահարից մի քանի ժամ առաջ, տեղական ժամանակով առավոտյան ժամը 9:30-ին զանգվածային վազքի մայրուղու վրա պայթյուն է տեղի ունեցել, որը նախատեսված էր առավոտյան 9-ին Նյու Ջերսիի նահանգի Սիսայդ Պարկ քաղաքում, որը գտնվում է Նյու Յորքից ոչ հեռու։ Պայթյունից հետո մրցավազքը չեղյալ է հայտարարվել։ Երկաթե խողովակից պատրաստված ինքնաշեն ռումբը պայթել է աղբամանի մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 հանցագործություններ Կատեգորիա:2016 ահաբեկչություններ
Տարզան
Տարզան, հորինված կերպար, ստեղծել է Էդգար Ռայս Բերոուզը իր Տարզանը՝ կապիկների տոհմից վեպում։
Վեպը առաջին անգամ տպագրվել է 1912 թվականին ամսագրում, իսկ 1914 թվականին լույս է տեսել առանձին գրքով, որին հաջորդել են ևս 23 գրվածք Տարզանի մասին։ Տարզանը ամենահայտնի գրական կերպարներից է։ Նրա կերպարը օգտագործվել է նաև բազմաթիվ ֆիլմերում, հեռուստատեսային և ռադիո հաղորդումներում, կոմիքսներում և այլն։
Կինոյում Տարզանի հայտնի դերակատարներից են եղել Էլմո Լինկոլնը, Ջոննի Վայսմյուլլերը, Լեքս Բարքերը, Բրյուս Բեննետը, 1-2 ֆիլմում Տարզանի դերն են խաղացել Քրիստոֆեր Լամբերը, Կասպեր Վան Դինը, Ջոն Մահոնին և այլն։
Ընդհանուր թվով Տարզանի մասին մոտ 80 ֆիլմ ու մուլտֆիլմ է նկարահանվել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական հերոսներ Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆիլմերի հերոսներ Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Ուզբեկական խոհանոց
Ուզբեկական խոհանոց (O'zbek taomlari), Ուզբեկստանի ազգային խոհանոց։ Հարուստ խոհանոց է, ունի հարուստ պատմություն, սերտորեն կապված է ուզբեկական մշակույթի, լեզվի և ավանդույթների հետ։ Բաղադրատոմսերի բազմազանությունը և ինքնատիպությունը պայմանավորված է նրանով, որ, ի տարբերություն իրենց աշխարհագրական հարևանների, ուզբեկները պատմականորեն բնութագրվում էին ինչպես նստակյաց, այնպես էլ քոչվոր կյանք վարող ազգ։ Միևնույն ժամանակ պահպանվել են նախնիների խոհարարական ավանդույթներն ու մշակույթը, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը խորը ազդեցություն է ունեցել կերակրատեսակների բազմազանության և հարստության վրա ։ Կերակրատեսակներից շատերի ծագումը խոր արմատներ ունի և պահպանել է իր ավանդական տեսքը։ Դրանք տարածված են ամբողջ աշխարհում, օրինակ՝ փլավը, լագմանը, մանթին և այլն։ Ուզբեկստանն ունի այս ուտեստների պատրաստման յուրահատուկ ձևեր ։
Ձևավորված հրաշալի ավանդույթի համաձայն՝ ուզբեկական խոհանոցը կարող է պատրաստել ուտեստների բոլոր տեսակները, հիմնականը մսային ուտեստներ, ապուրներ, հացաբուլկեղեն և հրուշակեղեն, աղցաններ և խմիչքներ։
Պրոֆեսիոնալ խոհարար տղամարդկանց կոչում են  «օշպազ» (ошпаз): Լայն իմաստով, օշպազը ընդհանրապես խոհարար է, բայց սովորաբար Ուզբեկստանում այս տերմինի տակ հասկանում են հենց փլավի պատրաստման մասնագետը։
Պատմություն
Ուզբեկական խոհանոցն առաջացել է մի քանի մշակույթների համակեցության և խառնուրդի արդյունքում։ Հատուկ ազդեցություն է ունեցել Ուզբեկստանին այդքան բնորոշ, պարսկական և թուրքական մշակույթի խառնուրդը, որը տեղի է ունեցել X-XII դարերում։ Այստեղ նկատելի է ուզբեկական և տաջիկական խոհանոցի բնորոշ ընդհանրությունը։ Միևնույն ժամանակ նկատվում է լուրջ տարբերություն մոտակա աշխարհագրական հարևանների խոհանոցից։
19-րդ դարում Միջին Ասիան Ռուսաստանին միացնելուց հետո ուզբեկ ժողովրդի դարավոր խոհանոցում խոհարարության զարգացման վերելք է նկատվում։ Սկսեցին աճեցնել այնպիսի բանջարեղեններ, ինչպիսիք են կարտոֆիլը, լոլիկը, կաղամբը, բողկը և այլն։ Դա նպաստեց խոհանոցի հարստացմանը նոր ճաշատեսակներով։ Այնուամենայնիվ, շատ բաղադրատոմսեր ունեն դարավոր պատմություն, հիշատակվում են Ավիցենայի և միջնադարի այլ հայտնի գիտնականների և գործիչների աշխատություններում  ։
Ուզբեկական ազգային խոհանոցում շրջանների միջև նկատելի տարբերություններ կան։ Հյուսիսում հիմնական ուտեստներ են համարվում փլավը, խմորեղենը:Երկրի հարավային մասում նախապատվությունը տրվում է բանջարեղենից և բրնձից պատրաստված բազմաբնույթ ուտեստներին։ Ֆերգանայի հովտում ավելի մուգ ու տապակած փլավ է պատրաստում, Տաշքենդում ՝ այն ավելի թեթև է տապակվում ։
Նկարագրություն
Ուզբեկական խոհանոցը հիմնականում աճել է ասիական ավանդույթների և բաղադրատոմսերի հիման վրա, բայց ունի նաև իր առանձնահատկությունները։
Առավել տարածված մսի բաղադրիչ է - գառան միսը, սակայն լայնորեն օգտագործվում է նաև տավարի և ձիու միս։ Հիմնական մսային ուտեստները սովորաբար պատրաստվում են արտադրանքի մեծ թողարկումով ։ Հաճախ որպես աղցանների բաղադրիչ օգտագործվում են հատուկ կաթնաթթվային մթերքներ ՝ կատիկ և սուզմա ։
Ամենատարածված ու հայտնի ուտեստներից մեկը փլավն է։ Ուզբեկական և տաջիկական խոհանոցի համար բնորոշ է մսի և հացահատիկի համատեղ պատրաստումը (առավել հաճախ դա բրինձ է) ։ Ձուն օգտագործվում է սահմանափակ չափով։ Սունկ հազվադեպ է օգտագործվում։  Հացաբուլկեղենի հիմնական և ամենատարածված արտադրանքներից մեկը ՝ ուզբեկական փխրեցուցիչ է (ուզբ. ՝ non), որը բաժանվում է երկու հիմնական կատեգորիաների։ Ուզբեկական հիմնական և ամենահայտնի հացաբուլկեղենը տափակ հացն է։
Շատ ուտեստներ ունեն բարդ բաղադրատոմս, պատրաստվում են ձեռքով, ինչը պահանջում է երկար տարիների հմտություն և խոհարարական արվեստ։ Տասնյակ ու հարյուրավոր կիլոգրամ բրնձի համար մեծ փլավ պատրաստելիս անհրաժեշտ է հատուկ մասնագիտական ​​հմտություն։ Ցորենի բողբոջման նախապատրաստական ​​փուլը կարող է տևել մի քանի օր ։
Ավանդույթներ և կանոններ
Իսլամական ավանդույթներին հետևելով, ուզբեկական խոհանոցը նույնպես հետևում է որոշակի սահմանափակումների ՝ տարբերակելով «խարոմ» (ҳаром) և «խալոլ» (ҳалол) սնունդները։ Խոզի միսը ցանկացած ձևով համարվում է արգելված։
Շատ ուտեստներ ունեն իրենց հետ կապված ավանդույթներ, որոնց արմատները գալիս են հնուց։ Դրանք հիմնականում կապված են սննդի և արտադրանքի հանդեպ սուրբ վերաբերմունքի հետ՝ որպես կենդանի էակների, որոնց պետք է վերաբերվեն պատշաճ հարգանքով ։
Ավանդաբար, ուզբեկական հարսանիքը (ինչպես նաև հանգուցյալի հիշատակը և այլ իրադարձություններ) ուղեկցվում են փլավի պատրաստմամբ ։ Սովորաբար այն պատրաստվում է նախորդ գիշերվանից և մատուցվում վաղ առավոտյան։ Նման դեպքերում օգտագործվում է «տոնական փլավի բաղադրատոմսը» (тўй оши) սիսեռով, չամիչով և տարատեսակ համեմունքներով ։ Սա ամենահայտնի սովորույթներից մեկն է, որը ժամանակակից ուզբեկստանում կարևոր դեր է խաղում մարդկային հարաբերությունների մեջ։ Մինչ օրս ընդունված է փլավն ուտել ձեռքերով, չնայած դա պահանջում է որոշակի հմտություն։
Կան յուրահատուկ ավանդույթներ, որոնք կապված են սննդի բաղադրիչների նախապատրաստման հետ։ Այսպիսով, սոխը կլպելիս անհրաժեշտ է պատշաճ կերպով կտրել սոխի բողբոջված ծայրը (սոխի մոտ մեկ քառորդ մասը) ։
Հասարակական սննդի բիզնես
Խոհանոցը լայն ճանաչում է վայելում երկրի սահմաններից դուրս. Ուզբեկական խոհանոցի ռեստորանները գործում են ԱՊՀ բազմաթիվ խոշոր քաղաքներում, աշխարհի խոհարարական մայրաքաղաքներում ՝ Նյու Յորքում և Փարիզում։ «Ռեստորանային վարկանիշ» կայքի տվյալներով ՝ ուզբեկական խոհանոցը Մոսկվայում առավել մեծ ժողովրդականություն վայելող (2010 թվական) խոհանոցն է, 2005 թվականի դրությամբ Ռուսաստանի մայրաքաղաքում կար   ուզբեկական խոհանոցի շուրջ 50 ռեստորան  :.
«Ռեստորանային բիզնես» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Մարիա Տիմիրբաևայի կարծիքով ՝ ուզբեկական խոհանոցի առանձնահատկությունն այն է, որ այն տնական է, այն վատ է հարմարեցված ռեստորանային առանձնահատկություններին  նախնական պատրաստումը և դրան հաջորդած արագ մատուցումը սեղանին։ Մյուս կողմից, նրա դրական հատկանիշներից է բաղադրիչների համեմատաբար էժանությունը, թեև էլիտար ռեստորաններում ընդունված է պատվիրել և առաքել օրիգինալ ապրանքներ և համեմունքներ Ուզբեկստանից ։
Ժողովրդականությունը և ճանաչումը
Շատ հայտնի մարդիկ խոսում են այն մասին, որ նրանց համար ուզբեկական խոհանոցը ամենասիրվածն է։ Սերգեյ Նիկիտինը իր երգերից մեկը նվիրել է արևելյան խոհանոցին և համարվում է փլավի  պատրաստման վարպետ  ։ Իոսիֆ Կոբզոնը, Սերգեյ Լեբեդևը, Նիկոլայ Բասկովը կարծիք են հայտնել ուզբեկական խոհանոցի և փլավի մասին, որպես իրենց ամենասիրելի ճաշատեսակների  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուզբեկական խոհանոց Կատեգորիա:Ասիական խոհանոց Կատեգորիա:Խոհանոց ըստ երկրի Կատեգորիա:Ուզբեկստանի մշակույթ Կատեգորիա:Ուզբեկստան Կատեգորիա:Ուտեստներ Կատեգորիա:Հրեական խոհանոց
Յոհան Գմելին
Յոհան Ջորջ Գմելին, գերմանացի բնագետ, բուսաբան և աշխարհագրագետ։
Վաղ կյանք և կրթություն
Գմելինը՝ Թյուբինհենի համալսարանի պրոֆեսորի որդին, ծնվել է Թյուբինհենում։ Նա շնորհալի երեխա էր և 14 տարեկանից սկսել է հաճախել համալսարանի դասախոսություններին։ 1727 թվականին՝ 18 տարեկանում, նա ավարտել է համալսարանը բժշկի կոչումով։ Հետո ճանապարհորդել է դեպի Սանկտ Պետերբուրգ և 1728-ին դարձել Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ 1730 թվականից ի վեր դասախոսել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանում և հաջորդ տարի դասախոսել է որպես բնագիտոթյան և քիմիայի պրոֆեսոր ։
Գրենադայի ազգային թանգարան
Պատմություն
Գրենադայի ազգային թանգարանը տեղակայված է Յանգ և Մոնքթոն փողոցների խաչմերուկում գտնվող կառույցում։ 1704 թվականին այն օգտագործվել է որպես ֆրանսիական զորանոց, այնուհետև դարձել է կղզու առաջին հյուրանոցը ։ Տարբեր ձեռնարկատերերի պատկանող երկու այլ հյուրանոցներ վերածվում են Սենտ Ջորջեսում աշխատող առևտրականների պահեստների։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1976 թվականին անհատների օժանդակությամբ, ովքեր կազմում են երկրի պատմական համայնքը ։ Համարվում է հնագիտության և պատմության թանգարան ։ Հանրապետության բանկի ներդրումների հաշվին նախատեսվում է զարգացնել և ընդլայնել հնդկացիների մշակույթին և պատմությանը, նաև եվրոպական հարձակումներին առնչվող ցուցասրահները ։
Յոհան Գմելին
Վաղ կյանք և կրթություն
Նրա առաջարկությամբ Յոհան Ամանը Լոնդոնում լքեց Հանս Սլոունին, որպեսզի Սանկտ Պետերբուրգում պաշտոն զբաղեցնի։ Յոհան Քրիստիան Բուքսբաումի վերջին 2 գրքերը՝ «Centuria»-ն, հետմահու հրատարկվել են Գմելինի կողմից ։
Գրենադայի ազգային թանգարան
Կրթական ծրագիր
Թանգարանում իրականացվում է կրթական ծրագիր «Գրենադայի ազգային թանգարանի հրատարակչություն» անվանումով։ Ծրագրի շրջանակներում այցելուներին ներկայացվում է Կարիբյան կղզու պատմությունը, 1609 թվականին բրիտանական ներկայության և ֆրանսիական օկուպացիայի շրջանները ։ Թանգարանում պահվող զանազան հետազոտական գրքերը, քարտեզները հասանելի են ու ևս համարվում են կրթական ռեսուրսներ այցելուների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրենադայի թանգարաններ
Յոհան Գմելին
Կամչատկայի երկրորդ գիտարշավը
Գմելինը այն 3 պրոֆեսորներից էր, որոնք մասնակցելու էին Վիտուս Բերինգի՝ Կամչատկայի երկրորդ գիտարշավին (1733–1743): Գիտարշավի սկզբնական շրջանում, երբ 1733 թվականին հեռանում էին Սանկտ Պետերբուրգից, նրան ուղեկցում էր երիտասարդ ուսանող Ստեփան Կրաշենիննիկովը։ Նրանք միասին ճամփորդել են Ուրալյան լեռներով և Արևմտյան Սիբիրիով դեպի Ենիսեյսկ։ Նա նկարագրել է Ենիսեյ գետի դիրքը՝ որպես սահման Եվրոպայի և Ասիայի միջև, և մասնակցել է Ենիսեյսկում գրանցված ամենացածր ջերմաստիճանի չափմանը։ Նա եղել է նաև առաջին մարդը, որը փաստել է, որ Կասպից ծովի մակարդակը ցածր էր Միջերկրական ծովի մակարդակից։ Վերջիվերջո 1736-ի սեպտեմբերին նա Յակուտսկում հասավ Բերինգի շտաբ։ Դժբախտաբար նոյեմբերի 8-ին այրվում է Գմելինի բնակավայրը՝ ոչնչացնելով իր՝ բնագիտության բոլոր հավաքածուները և նշումները՝ գումարած իր գրադարանի մի մասը։ Հաջորդ ամռանը նա նմուշների այնքան հավաքածուներ վերակազմեց, որքան հնարավոր էր, որպեսզի լրացնի կորցրածը։ Նրա «Flora Sibirica» գիրքը (1747–1769) հիմնված էր իր հավաքածուների և դիտողությունների վրա։ Այն ներառում է 1178 տեսակների նկարագրություն, որոնցից 294-ը լուսաբանված և պատկերազարդված են։ Նրա եղբորորդի Սամուել Գոթլիբ Գմելինը օգնել է ավարտին հասցնել 2 գրքերը։ «Flora Sibirica»-ի 5-րդ հատորը՝ հիմնականում կրիպտոգամների մասին, գրել է Ստեփան Կրաշենիննիկովը, բայց երբեք չի հրատարակվել։ Գմելինը նաև նկարագրել է իր ճամփորդությունը իր «Reise durch Sibirien von dem Jahr 1733 bis 1743» գրքում (1751–1752). :
Ուշ կյանքը
Գմելինը 1747-ին վերադարձել է Թյուբինհենի համալսարան և դարձել բժշկության պրոֆեսոր, իսկ 1751 թվականին՝ համալսարանի բուսաբանական այգու տնօրեն։ Նրա ճանապարհորդության նկարագրությունն այստեղ է ։ Այն թարգմանվել է ֆրանսերեն և հոլանդերեն, սակայն ոչ ռւսերեն, «որովհետև այն պարունակում էր անհեթեթ դիտարկումներ և ռուսների նկատմամբ մեկնաբանություններ»
Գմելինը 1749 թվականին ընտրվել է Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի օտարազգի անդամ։
«Գմելինի տափոլոռ» բույսը և մի քանի տասնյակ բույսերի և կենդանիների տեսակներ անվանակոչված են ի պատիվ նրա ։
Ամբողջական մատենագրություն
Կատեգորիա:Գերմանացի բուսաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:1709 ծնունդներ Կատեգորիա:1755 մահեր Կատեգորիա:Սիբիրի պատմություն Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի բնագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Ձյունահովազ
Իրբիս, կամ ձյունահովազ, կամ ձյունաընձառյուծ (Uncia uncia, ըստ այլ դասակարգման — ), կատվազգիների ընտանիքի խոշոր գիշատիչ կաթնասուն է, որը բնակվում է Կենտրոնական Ասիայի լեռնազանգվածներում։ Իրբիսն աչքի է ընկնում բարակ, երկար, ճկուն մարմնով, համեմատաբար կարճ թաթերով, ոչ մեծ գլխով և շատ երկար պոչով։ Պոչի հետ հասնելով 200-230 սմ երկարության, կշռում է ընդամենը 55 կգ։ Մորթին բաց մոխրա-ծխագույն է՝ օղակաձև և համատարած մուգ բծերով։ Բնակության դժվարհասանելիության և տեսակի ցածր խտության պատճառով, նրա շատ անատոմիական հատկանիշներ դեռ լավ չեն ուսումնասիրվել։ Ներկա պահին իրբիսների քանակը շատ քիչ է, 20-րդ դարում այն գրանցվել է IUCN Կարմիր գրքում, ինչպես նաև այլ երկրների պաշտպանական փաստաթղթերում։ 2015 թվականի դրությամբ իրբիսների որսը արգելված է։
Ծագումը և անվանումը
«Իրբիս» անունը ռուս առևտրական-մորթեգործները թյուրքական որսորդներից փոխառել են դեռևս 17-րդ դարում։ Տուվայում այս կենդանուն անվանում են իրբիշ, Ալմա-Աթայից արևելք՝ Չինաստանի հետ սահմանին՝ իրվիզ, մոնղոլերեն՝ իրվես, իսկ թյուրերեն՝ իրբիզ։ Վերջինիս «զ» տառը, տարիների ընթացքում դարձել է «ս», այսինքն իրբիս ։
Ուսումնասիրման պատմությունը
Առաջին հիշատակումը և պատկերը՝ «Once» վերնագրով, տվել է Ժորժ Բյուֆֆոնը՝ 1761 թվականին։ Նշվում է, որ նա ապրում էր Պարսկաստանում և վարժեցվում էր որսի համար ։
Առաջին գիտական նկարագրությունը՝ Felis uncia անունով, տվել է գերմանացի բժիշկ և բնագետ Յոհան Շրեբերը՝ 1775 թվականին։ Ավելի ուշ, 1830 թվականին, տեսակը նկարագրել է Քրիստիան Էրենբերգը՝ Felis irbis անվամբ ։ 1855 թվականին Թոմաս Հորսֆիլդը նրան նկարագրում է Felis uncioides անվան տակ ։
Սիստեմատիկան և ծագումնաբանությունը
Առաջնային քարացուկները, որոնք թվագրվում են ուշ Պլեյստոցենի ժամանակաշրջանին, հայտնաբերվել են միայն Ալթայում և Մոնղոլիայի արևմտյան սահմանին։ Սակայն, ավելի ուշ Պակիստանի հյուսիսում հայտնաբերված մնացորդները ցույց են տալիս տվյալ տարածքում տեսակի տարածվածությունը, հավանաբար, 1,2-1,4 միլիոն տարի առաջ, այսինքն ցույց տալիս տեսակի ավելի վաղ ծագումը։
Առաջ իրբիսին դասում էին Պանտերաների (Panthera) ցեղատեսակին՝ խոշոր կատուների հետ միասին, սակայն վելի ուշ նրան առանձնացրեցին Ձյունահովազների (Uncia) ցեղի մեջ։ Գանգի կառուցվածքով իրբիսը ավելի շատ է տարբերվում Panthera ցեղի ներկայացուցիչներից, քան այդ ցեղի բոլոր տեսակները միմյանցից՝ ցանկացած համակցությամբ վերցված։ Դրա հետ միասին, ձյունահովազը օժտված է մի շարք մորֆոլոգիական և էթոլոգիական հատկանիշներով, որոնք բնորոշ են ինչպես Պանտերայի ներկայացուցիչներին, այնպես էլ փոքր կատուներին (Felinae)։ Օրինակ, նրա գանգի ուղեղային մասը կառուցվածքով նման է Felis ցեղի խոշոր ներկայացուցիչների գանգին, դրա հետ մեկտեղ ունեն ենթալեզվայի ոսկոր, որը բնորոշ է Panthera ցեղի ներկայացուցիչներին ։
Արտաքին նմանության պատճառով հովազը համարվում էր ընձառյուծի ազգակիցը, սակայն գենետիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ նա ավելի շատ նման են վագրերին, որից հետո նրան կրկին սկսեցին դասել Պանտերաների շարքը ։ Սակայն, իրբիսի կարգաբանական դիրքը մնում է մինչև վերջ չուսումնասիրված, շատ գիտական աղբյուրներ մինչև հիմա նրան դասում են առանձին՝ Uncia ցեղի մեջ ։
Չնայած լայն և մասնատված արեալին, մասնագետների մեծամասնությունը իրբիսի ենթատեսակներ չեն առանձնացնում։ Սակայն, որոշ սիստեմատիկներ առաջարկում էին առանձնացնել մի քանի ենթատեսակներ, որոնք բնակեցնում են տարբեր աշխարհագրական շրջաններ։ Օրինակ, U. u. uncia, որը բնակվում է Կենտրոնական Ասիայի, Մոնղոլիայի և Ռուսաստանի հյուսիս-արևմուտքում, և U. u. uncioides՝ Չինաստանի և Հիմալայների արևմուտքից ։ Այս ենթատեսակները չեն ընդունվում, և համարվում են չգործող ։
Արտաքին տեսքը
Համեմատաբար խոշոր կատու է։ Ընդհանուր տեսքով նման է ընձառյուծի, բայց նրանից փոքր է, ավելի կարճլիկ, երկար պոչով և աչքի է ընկնում երկար մորթիով՝ խոշոր, մուգ բծերի և վարդազարդերի անհասկանալի պատկերներով։ Իրանը ուժեղ ետ քաշված է և գետնահար, սրբոսկրի հատվածում քիչ բարձրացած։ Մարմնի երկարությունը գլխի հետ կազմում է 103—130 սմ, պոչի երկարությունը 90—105 սմ ։ Ուսի հատվածում հասակը մոտ 60 սմ է .։ Արուները էգերից մի փոքր խոշոր են  ։ Արուների մարմնի զանգվածը կազմում է 45—55 կգ, էգերինը՝ 22—40 կգ ։
Մորթին հաստ է, շատ խիտ և փափուկ, նրա երկարությունը մեջքի վրա կազմում է 55 մմ ։ Այն ապահով է պաշտպանությունը՝ բնակության միջավայրի խիստ ցուրտ պայմաններից։ Բրդի խտությամբ իրբիսը տարբերվում է բոլոր խոշոր կատուներից և ավելի նման է փոքր կատուներին ։
Մուսիենկի
Մուսիենկի (Мусієнки), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։
Ձյունահովազ
Արտաքին տեսքը
Մորթու ընդհանուր գույնը գորշ-մոխրագույն է, առանց դեղին և շեկ գույնի խառնուրդի (դեղնավուն գույնը նկատվել է անազատության մեջ սպանված որոշ առանձնյակների մոտ)։ Մեջքի և կողերի վերին մասի գունավորումը բաց-մոխրագույն է, գրեթե սպիտակ, ծխագույն երանգով։ Կողի ստորին մասը, փորը և վերջույթների ներքին մասերը մեջքից բաց գույնի են։ Ընդհանուր բաց-մոխրագույն ֆոնի վրա ցրված են խոշոր բծեր՝ վարդակի տեսքով, որի մեջ կան ավելի փոքր բծեր, և փոքր համատարած բծեր՝ սև և մուգ-մոխրագույն գունավորմամբ։ Բծավոր նախշը համեմատաբար գունաթափ է, կազմված է աղոտ բծերից, որոնցից ավելի խոշորների տրամագիծը հասնում է 5 սմ-ից մինչև 7-8 սմ ։ Տարբեր չափերի բծերը տարածված են գլխի (դրանցից ամենափոքրերը), պարանոցի և ոտքերի (ավելի խոշորները դեպի ներքև փոքրանում են) վրա, որտեղ օղակները բացակայում են։ Մեջքի հետին հատվածում բծերը միաձուլվում են, առաջացնելով կարճ լայնական շերտագծեր։ Օղակաձև բծերի միջև գտնվում են ավելի փոքր բծերը։ Խոշոր օղակները պոչի հետին հատվածը ընդգրկում են լայնակի կիսաօղակով։ Պոչի ծայրը սև է։ Մուգ բծերը սև են, բայց մուգ-մոխրագույն են երևում ։ Ձմեռային մորթու ընդհանուր ֆոնի գունավորումը շատ բաց է, մոխրավուն, գրեթե սպիտակ, ծխագույն երանգով, որը ավելի լավ է երևում մեջքի և կողերի վերին հատվածում, այդ թվում հնարավոր է զարգանալ նաև դեղնավուն երանգ ։ Այսպիսի երանգավորումը գերազանց կերպով քողարկում է կենդանուն իր բնակության միջավայրում՝ մուգ քարերի, ժայռերի, սպիտակ ձյան և սառույցի միջավայրում։ Ամառային մորթու գունավորման ընդհանուր ֆոնը բաց գույնի է, գրեթե սպիտակ և սև բծերի ցայտուն դրսևորմամբ։ Ծխագույն երանգը ամռանը քիչ է արտահայտված, քան ձմռանը ։ Կա ինֆորմացիա, որը հետագա հաստատման կարիք ունի, ըստ որի տարիքի հետ նրանց մորթին ավելի է աղոտանում, դառնալով ավելի թույլ արտահայտված և պղտոր ։ Երիտասարդ առանձնյակների մոտ բծային նախշը ավելի վառ է արտահայտված, իսկ բծերի գույնը ավելի մուգ է, քան մեծ առանձնյակների մոտ։ Գունավորման սեռական դեմորֆիզմը արտահայտված չէ։ Աշխարհագրական փոփոխականությունը բացակայում է, իսկ եթե արտահայտվում է, ապա շատ թույլ։ Այս փոփոխականության թույլ արտահայտվածությունը պայմանավորված է տեսակի նեղ արեալով։ Իրբիսը բավականին պահպանողական տեսակ է և արեալի ամբողջ տարածքում ձգտում է զբաղեցնել միևնույն բնական պայմանները և միջավայրը ։
Մուսիենկի
1986 թվականի տվյալներով Մուսիենկի գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ձյունահովազ
Արտաքին տեսքը
Գլուխը մարմնի համեմատ փոքր է, կլորավուն։ Ականջները կարճ են, կլորացած, ձմեռը գրեթե ամբողջությամբ մազով ծածկված։ Բաշը և այտամորուքը զարգացած չեն։ Իբրիսները սև ու սպիտակ են, մինչև 10,5 սմ ։ Աչքերը խոշոր են, կլոր ակնակապիճներով։
Գանգը համեմատաբար հզոր է՝ թմբերով և թիերով, լավ զարգացած այտոսկրի կամարներով, սակայն ավելի քիչ զանգվածային և ծանր, քան կատվազգիների ցեղի այլ ներկայացուցիչներինը ։ Արուների գանգի երկարությունը 18-19 սմ է, կոնդիլոբազալային երկարությունը 16,5-17,3 սմ, այտոսկրային լայնությունը 12-13,5 սմ, միջաչքային հեռավորությունը 4,3-4,7 սմ, ժանիքների ծայրերի միջև հեռավորությունը 4,8-5,3 սմ, վերին ատամնաշարի երկարությունը 5,8-6,3 սմ ։
Մեծահասակ իրբիսը, ինչպես և կատվազգիների մեծամասնությունը, ունի 30 ատամ։ Վերին և ստորին ծնոտներին 6-ական կտրիչներ, 2-ական ժանիքներ; վերին ծնոտին 3 զույգ փոքր և 1 զույգ մեծ սեղանատամներ, ստորին ծնոտին 2 զույգ փոքր և 1 զույգ մեծ սեղանատամներ։ Ատամների բանաձևն է՝ ։ Երկար և շարժուն լեզուն կողքերից ծածկված է հատուկ թմբիկներով, որոնք պատված են եղջերացած էպիթելով և թույլ են տալիս տարբերել զոհի միսը և ոսկրերը։ Այս թմբիկները օգնում են նաև «լվացմանը»։
Պոչը շատ երկար է, գերազանցում է մարմնի երեք քառորդ մասը, ծածկված է շատ երկար մազերով, այդ պատճառով էլ հաստ է թվում (տեսողապես այդ հաստությունը գրեթե հավասար է իրբիսի ուսային լայնությանը )։ Ցատկելու ժամանակ լծակի դեր է կատարում։ Վերջույթները համեմատաբար կարճ են։ Թաթերը լայն են և զանգվածեղ։ Ճանկերը ներքաշվող են։ Ոտնահետքերը մեծ են, կլոր և առանց ճանկերի հետքի։
Ձյունահովազը, ի տարբերություն այլ խոշոր կատվազգիների, չի կարող մռնչալ, չնայած ենթալեզվային ոսկրի առկայությանը, որի շնորհիվ, ինչպես համարվում էր, կատվազգիները կարողանում են մռնչալ։ Նոր հետազոտություններից պարզ է դարձել, որ կատվազգիները կարողանում են մռնչալ կոկորդի այլ անատոմիական առանձնահատկության շնորհիվ, որը բացակայում է իրբիսի մոտ ։ Ձայնային ապարատի նմանության հետ մեկտեղ, բառաչ-մռնչոցը բացակայում է։ «Մլավոցը» կատարվում է ինչպես ներշնչման, այնպես էլ արտաշնչման ժամանակ՝ մանր կատուների նման (Felis)։ Զոհի պատառումը կատարում է մեծ կատուների նման, իսկ ուտելու ժամանակ ընդունած դիրքը նման է փոքր կատուների դրրքին ։
Տարածումը
Ռուսաստանի տարածքում գտնվում է ներկայիս համաշխարհային արեալի չնչին մասը՝ մոտ 2-3 % և իրենից ներկայացնում է նրա հյուսիսարևմտյան և հյուսիսային ծայրը ։ Իրբիսի բնակության միջավայրը Ռուսաստանում կազմում է 60 000 կմ²։ Նա հանդիպում է Կրասնոյարսկի երկրամասում, Հակասիում, Տիվայում, Ալթայում, Արևելյան Սայանի լեռնաշղաթայում, մասնավորապես Տունկինյան Գոլցիի և Մունկու-Սարդիկ լեռներում ։ Սակայն վերջերս Ռուսաստանի տարածքում նկատվում է իրբիսի արեալի կրճատում և մասնատում, սակայն որոշ հատվածներում նկատվում է նաև խտության մեծացում՝ քարայծերի պոպուլյացիաների մեծացման հետ մեկտեղ ։
Հյուսիսում և հյուսիս-արևելքում իրբիսը հանդիպում է Տյան Շանի լեռնաշղթայի բոլոր լեռներում, հարավում՝ Կուրամինյան և Ֆերգանյան լեռները, որոնք սահմանափակում են Ֆերգարյան դաշտավայրը, արևմուտքում՝ Չատկալի, Պսկեմսկի, Ուգամսկի և Տալասկի լեռների արևմտյան մասերում։
Ալթայում իրբիսը տարածված է ծայրային հարավում, որտեղ արեալը ընդգրկում է Չուսկայի անապատը, ինչպես նաև ամբողջությամբ կամ մասամբ հարավի գլխավոր գագաթները, կենտրոնականի մի մասը, արևելյան և հյուսիսարևելյան Ալթայը և նրանց հետ կապված լեռնազանգվածները ։
Բնակության տարածքը
Իրբիսը համարվում է Կենտրոնական և Միջին Ասիայի բարձր ժայռոտ սարերի ֆաունայի տիպիկ ներկայացուցիչը։ Մեծ կատուների մեջ իրբիսը համարվում է բարձրալեռնային միակ մշտական բնակիչը ։ Նա առավելապես բնակեցնում է ալպյան մարգագետինները, անանտառ քարափները, ապառաժները, զառիթափ կիրճերը և հաճախ հանդիպում է ձնային գոտում։ Բայց, դրա հետ մեկտեղ այդ շրջաններից բացի իրբիսը զբաղեցնում է նաև ավելի ցածրադիր վայրերը՝ ծառային և թփային բուսականության գոտիներ։
Բարձր սարերի վերին գոտիները զբաղեցնելով, իրբիսը գերադասում է բաց սարահարթերը, թեք ապառաժները և նեղ հովիտները՝ ծածկված ալպյան բուսականությամբ, որոնք հերթափոխվում են ապառաժոտ կիրճերով, քարաժայռերի և փլվածքների կույտերով։ Լեռնաշղթաները, որտեղ հիմնականում ապրում են ձյունահովազները, որպես օրենք, բնորոշվում են մեծ թեքությամբ, խոր կիրճերով և ապարներով։ Իրբիսները կարող են հանդիպել նաև հարթ տարածքներում, որտեղ թփերը և քարակույտերը ապահովում են նրա հանգիստի ապաստարանը։ Ձյունահովազները հիմնականում բնակվում են անտառներից վերև, բայց ձմռանը հանդիպում են նաև անտառներում։
Բնակատեղին գտնվում է համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակից 1500-4000 մետր բարձրությամբ բիոտոպում։ Երբեմն հանդիպում է հավիտենական ձյան սահմաններում, իսկ Ալիչուրայի վերին հոսանքում՝ Պամիրեայում, նրա հետքերը, նույնիսկ ձմռանը, մի քանի անգամ տեսել են համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակից 4500-5000 մետր բարձրության վրա։ Հիմալայներում իրբիսը նկատվել է համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակից 5400-6000 մետր բարձրություններում և համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակից 2000-2500 մետրից ցածր տարածքներում։ Ամռանը մեծ մասամբ գտնվում է համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակից 4000-4500 մետր բարձրության վրա ։