cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եվրոպական միության քաղաքացիական ծառայության տրիբունալ
Իրավական հիմք
2004 թվականի նոյեմբերի 2-ին Եվրամիության խորհուրդն այդ հիմքով ընդունել է որոշում՝ հիմնել Եվրամիության քաղծառայության տրիբունալը ։ Յոթ դատավորից բաղկացած այս նոր մասնագիտացված դատարանը ստեղծվել է Եվրամիության և նրա քաղաքացիական ծառայության միջև վեճերի վերաբերյալ որոշում կայացնելու համար․ իրավասություն, որը մինչև 2005 թվականը պատկանում էր Ընդհանուր դատարանին։ Դրա վճիռները օրենքի հարցերով ենթակա էին ապելյացիայի միայն Ընդհանուր դատարանում, իսկ բացառիկ դեպքերում՝ ենթակա վերանայման Եվրոպական Արդարադատության դատարանի կողմից։ Հիմնվել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, լուծարվել՝ 2016 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, չնայած Գլխավոր դատարանի չափերը կրկնապատկելու իր մանդատի հաջողություններին ։
2016 թվականի քաղծառայության տրիբունալի դատավորներ
Աղբյուր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության քաղաքացիական ծառայության տրիբունալ Կատեգորիա:Եվրոպական միության աշխատանքային իրավունք Կատեգորիա:Տրիբունալներ
Հրահատ III
Հրահատ Գ Պարթև (մ.թ.ա. մոտ 118-57 թթ.), Պարթևական տերության Արշակունի արքա (մ.թ.ա. 70-57 թթ.), հաջորդել է իր հորը՝ Սանատրուկ Պարթև արքային։ Հրաժարվում է աջակցել Միհրդատ Եվպատորին և Տիգրան Մեծին Հռոմի դեմ պայքարում։ Ավելին, օգտվելով հռոմեական զորավար Լուկուլլոսի Հայաստան կատարած արշավանքից և դրա ընթացքում Հայաստանում Տիգրան Մեծի և նրա Տիգրան Կրտսեր որդու միջև ծագած հակասություններից, կարողանում է վերատիրանալ Հայոց արքայի կողմից Պարթևաստանից նվաճված տարածքների մեծ մասին։ Մ.թ.ա. 65 թ. Տիգրան Կրտսեր հետ միասին արշավում է Հայաստան։ Սակայն Լուկուլլոսին հաջորդած հռոմեացի զորավար Պոմպեոսը, ցանկանալով թույլ չտալ Պարթևաստանի չափից ավելի հզորացումը, հաշտություն է կնքում Տիգրան Մեծի հետ, որպես պատանդ Հռոմ ուղարկում հոր դեմ ապստամբած Տիգրան Կրտսերին և պաշտպանում «արքայից արքայի» տիտղոսի նկատմամբ Տիգրան Մեծի իրավունքները։ Մ.թ.ա. 57 թ. Հրահատ Գ-ն սպանվում է իր երկու որդիների՝ Որոդես Բ-ի և Միհրդատ Գ-ի կողմից։
Հրահատ Գ-ն կրել է «աստվածային» պատվանունը։ Պատճառը նրա հատած դրամներն էին, որոնք կատարյալ «աստուածային նվեր» էին նաւաստիների համար։ Դրանք ոսկեզօծվում էին, և հարևան երկրներում, բնական է, գնահատվում էին ավելի թանկ, քան իրականում կային։
Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Վորոբյովիցա
Վորոբյովիցա (Воробьёвица), գյուղ Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Վոխոմսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1949 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Վոխոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Սևերնոե (գյուղ, Չեռնոմորսկոեի շրջան)
Սևերնոե (Сєверне, Nemse Çağaltay), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Չեռնոմորսկոեի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Չեգելեկ։
2001 թվականի տվյալներով Սևերնոե գյուղում բնակվում էր 417 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Չեռնոմորսկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քլեյթոն Լյուիս
Քլեյթոն Ռիս Լյուիս (Clayton Rhys Lewis,), նորզելանդիացի ֆուտբոլիստ, «Օքլենդ Սիթի» ակումբի և Նոր Զելանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Քլեյթոնը կարիերան սկսել է «Թիմ Վելինգտոն» ակումբում, սակայն ակումբի կազմում պրոֆեսիոնալ մակարդակում այդպես էլ նորամուտ չի ունեցել։ 2014 թվականի ամռանը Լյուիսը տեղափոխվել է «ՍԿ Ուոնդերերս» ակումբ։ Նոյեմբերի 22-ին «Ուաիկատո Համիլտոն» ակումբի դեմ խաղում նա նորամուտ է ունեցել Նոր Զելանդիայի առաջնությունում ։ 2015 թվականի հունվարի 17-ին «Ոայտակարե Յունայթեդ» ակումբի դեմ խաղում Քլեյթոնը խփել է իր առաջին գոլը «ՍԿ Ուոնդերերս» ակումբի կազմում ։
2015 թվականի ամռանը Լյուիսը տեղափոխվել է «Օքլենդ Սիթի» ակումբ։ Նոյեմբերի 22-ին «Վելինգտոն Ֆենիքս» ակումբի փոխարինողների դեմ մրցախաղում նորամուտ է ունեցել նոր թիմի կազմում ։ Նույն մրցախաղում Քլեյթոնը խփել է իր առաջին գոլը «Օքլենդ Սիթի» ակումբի կազմում։ 2015 և 2016 թվականներին Լյուիսը մասնակցել է աշխարհի ակումբային առաջնությանը։
Միջազգային կարիերա
2015 թվականի մարտի 31-ին Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում Լյուիսը նորամուտ է ունեցել Նոր Զելանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում ։
2015 թվականին Քլեյթոնը Նոր Զելանդիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է աշխարհի տնային երիտասարդական առաջնությանը։ Մրցախաղում նա խաղացել է Ուկրաինայի, ԱՄՆ-ի և Մյանմայի երիտասարդական հավաքականների դեմ խաղերում։ Մյանմայի դեմ խաղում Լյուիսը խփել է գոլ։
2017 թվականի Նոր Զելանդիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Քլեյթոնը մասնակցել է Հարավային Կորեայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը։ Մրցախաղում նա խաղացել է Վիետնամի և Հոնդուրասի թիմերի դեմ խաղերում։
2017 թվականին Լյուիսը մասնակցել է Ռուսաստանում կայացած ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթում։ Մրցախաղում նա խաղացել է Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ մրցախաղերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սկանտորպ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ոսկե թիմ
Ոսկե թիմ (Aranycsapat), Հունգարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի լեգենդար թիմի տարածված անվանումը։ Հանդես է եկել 1950-ական թվականների առաջին կեսին մարզիչ Գուստավ Շեբեշի գլխավորությամբ։ Թիմի կազմում խաղում էին Ֆերենց Պուշկաշը, Զոլտան Ցիբորը, Շանդոր Կոչիշը, Նանդոր Հիդեգկուտին, Յոժեֆ Բոժիկը, Դյուլա Գրոշիչը։ Այս թիմն առանց պարտության անցկացրել է 32 անընդմեջ խաղ, և այդ ցուցանիշն անգերազանցելի է մնում եվրոպական ֆուտբոլում մինչ այսօր։ Այդ ընթացքում Հունգարիայի հավաքականը դարձել է 1952 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, հաղթել է Կենտրոնական Եվրոպայի գավաթի խաղարկությունում։ 1953 թվականին հունգարացիները 6։3 հաշվով հաղթել են անգլիացիներին՝ դառնալով առաջին ոչ բրիտանական թիմը որ կարողացել է հաղթել անգլիացիներին «Ուեմբլի» մարզադաշտում։ Այդ հաղթանակից յոթ ամիս անց տեղի ունեցած պատասխան խաղում հունգարացիները Բուդապեշտում հաղթել են 7:1 հաշվով ։ Հաղթական խաղերի շարքն ավարտվել է 1954 թվականին, երբ աշխարհի առաջնության եզրափակչում Հունգարիան 2։3 հաշվով զիջել է Գերմանիայի հավաքականին։ Դրանից հետո հունգարացիները ևս 18 խաղ են անցկացրել առանց պարտության՝ դառնալով առաջին թիմը, որ Մոսկվայում հաղթել է ԽՍՀՄ հավաքականին ։ Հաղթական խաղերի նոր շարքը շարունակվել է մինչև 1956 թվականը և ավարտվել Թուրքիայի հավաքականի դեմ խաղում կրած պարտությամբ։
Նախապայմաններ
1948 թվականին Հունգարիայում իշխանության գլուխ անցան սոցիալիստները Մատյաշ Ռակոի գլխավորությամբ։ Երկրում սկսված բարեփոխումներն իրենց արտացոլումը գտան նար ֆուտբոլում։ Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլը վերացվեց, իսկ ակումբները Խորհրդային Միության օրինակով անցան նախարարությունների, գերատեսչությունների ու ձեռնարկությունների ենթակայության տակ։ 1949 թվականի դեկտեմբերի 18-ին «Կիշպեշտ» ակումբը, որում արդեն խաղում էին «Ոսկե թիմի» ապագա առաջատարներ Յոժեֆ Բոժիկն ու Ֆերենց Պուշկաշը, անցնում է Հունգարիայի պաշտպանության նախարարության ենթակայության տակ և վերանվանվում «Հոնվեդ» (թարգմանաբար՝ Հայրենիքի պաշտպան)։ Վերակազմավորվեցին նաև այլ ակումբներ։
1950 թվականի փետրվարին երկրի առաջատար ակումբներից մեկը՝ «Ֆերենցվարոշը», անցավ Սննդի արդյունաբերության աշխատողների ազգային միության ենթակայության տակ, իսկ ակումբի առաջատար խաղացողներ Լասլո Բուդաին ու Շանդոր Կոչիշը կամավոր-ստիպողական կերպով տեղափոխեցին «Հոնվեդ»։ Շուտով այդ ակումբ տեղափոխվեցին նաև ազգային հավաքականի այլ խաղացողների, որոնց թվում էին դարպասապահ Դյուլա Գրոշիչը, պաշտպան Դյուլա Լորանտը և ձախ հարձակվող Զոլտան Ցիբորը։ Մի քանի անգամ անվանափոխվեց ու տարբեր կազմակերպությունների ենթակայության տակ անցավ նաև մեկ այլ առաջատար ակումբ՝ ՄՏԿ-ն։
Aranycsapat
Aranycsapat-ը կամ «Ոսկե թիմը», ինչպես Հունգարիայում և այլ երկրներում անվանում են 1950-ականների սկզբի Հունգարիայի հավաքականը, մեծ մասամբ եղել է կոմունիստական ռեժիմի աշխատանքի արդյունք։ Նրա պատմությունը շատ բանով հիշեցնում է սովետական հոկեյի ԲԿՄԱ թիմի ու Խորհրդային Միության հոկեյի հավաքականի պատմությունը։
Հավաքականի բազային թիմը եղել է մայրաքաղաքային «Հոնվեդը»։ 1949-1955 թվականներին՝ սոցիալիտական բարեփոխումների սկզբից մինչև Հունգարական հեղափոխություն, «Հոնվեդը» հինգ անգամ դարձել է երկրի չեմպիոն։ Հաջորդ անգամ ակումբը երկրի առաջնությունում ոսկե մեդալի արժանացավ միայն 1980 թվականին։
Թարմացված հավաքականը գլխավորում էր Գուստավ Շեբեշը։ Առավել հաճախ Ոսկե թիմը խաղում էր հետևյալ կազմով․ դարպասապահ՝ Դյուլա Գրոշիչ, աջ պաշտպան՝ Ենյո Բուզանսկի, կենտրոնական պաշտպան՝ Դյուլա Լորատ, ձախ պաշտպան՝ Միխայ Լանտոշ, աջ կիսապաշտպան՝ Յոժեֆ Բոժիկ, ձախ կիսապաշտպան՝ Յոժեֆ Զակարիաշ, աջ եզրային հարձակվող՝ Լասլո Բուդաի, աջ ինսայդ՝ Շանդոր Կոչիշ, կենտրոնական հարձակվող՝ Նանդոր Հիդեգկուտի, ձախ ինսայդ՝ Ֆերենց Պուշկաշ, ձախ եզրային հարձակվող՝ Զոլտան Ցիբոր։ Տեղաբաշխումը եղել է 3–2–5, սակայն կախված խաղի ընթացքից ու հակառակորդից՝ կարելի էր փոփոխություններ կատարել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Հունգարիայում
(6215) 1973 EK
(6215) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի մարտի 7-ին Լյուբոշ Կոհոուտեկի կողմից Բերգդորֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,700101 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,521 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8792 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1620,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222144 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուբոշ Կոհոուտեկի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բանաստեղծն ու ցարը
«Բանաստեղծն ու ցարը» («Поэт и царь»), խորհրդային պատմա-կենսագրական դրամա, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Վլադիմիր Գարդինը և Եվգենի Չերվյակովը Լենինգրադի «Սովկինո» ստուդիայում։ Նվիրված է Ալեքսանդր Պուշկինի կյանքի վերջին օրերին, խորհրդային կինոյի պատմության մեջ առաջին պատմա-կենսագրական ֆիլմն է։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1927 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։
Ֆիլմը վերականգնվել և հնչյունավորվել է 1968 թվականին Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում ռեժիսոր Ալեքսանդր Գինցբուրգի կողմից ։
Սյուժե
Նիկոլայ I թագավորը հրապուրվել է Նատալյա Գոնչարովայով՝ Ալեքսանդր Պուշկինի կնոջով։ Փորձելով թաքցնել իր հրապուրանքը՝ թագավորը հովանավորում է Նատալյայի մտերմությունը սպա Դանտեսի հետ։ Ցարական արքունիքը բամբասում է Նատալյայի ու Դանտեսի կապի մասին։ Այս լուրերը հասնում են Պուշկինին, և նա Դանտեսին մարտահրավեր է ուղարկում։
Քննադատություն
Ֆիլմը մեծ քննադատություն է առաջացրել ժամանակակիցների շրջանում։ Ըստ Չեռվյյակովի և Գարդինի վարկածի, բանաստեղծի ողբերգությունը բացատրվում է Նիկոլայ I-ի կողմից Նատալյա Նիկոլաևնային սիրահետելով։ Վիճարկվել է նաև գլխավոր դերերը կատարող դերասանների ընտրությունը՝ ոչ Չեռվյակովը, ոչ էլ Վոլոդկոն դիմանկարային նմանություն չունեին իրենց հերոսների հետ։ Ֆիլմի հեղինակների վրիպումը վուլգար-սոցիոլոգիական մոտեցում էր համարվում Պուշկինի և Նիկոլայ I-ի արքունիքի միջև գոյություն ունեցած բարդ հակամարտության նկատմամբ։ Անհաջողություն էր ճանաչվել խորհրդային կինեմատոգրաֆում ստեղծագործական գործընթացը պատկերելու առաջին փորձը։ Ֆիլմի հեղինակներին մեղադրլ են նաև այն բանում, որ Պուշկինի ճակատագրի փոխարեն նրանք ցույց են տվել բարձրաշխարհիկ պարահանդեսներն ու պետերգոֆյան շատրվանները։ Բարձրաշխարհիկ հասարակության տոնի բազմաթիվ տեսարաններ համարվել են ճաշակից և տարրական տակտից զուրկ (օրինակ, Պուշկինը՝ ծածկված վարդերով)։
Սցենարիստ Միխայիլ Բլեյմանը դժգոհել է, որ «Վ. Գարդինը Պուշկինի ողբերգական մահվան մասին ֆիլմը վերածել է «մելոդրամայի գայթակղիչ սիրեկանի մասին, որն օգտագործում է աշխարհիկ ինտրիգը խաբված ամուսնու դեմ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:1927 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկին Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Ոսկե վարդ
Ոսկե վարդ, Կաթոլիկ եկեղեցու Հռոմի պապերի կողմից ամենամյա օրհնվող ոսկյա զարդարանք։ Երբեմն համարվում է ակնածանքի կամ սիրո խորհրդանիշ։ Ստացողների թվում են եղել եկեղեցիներ ու սրբավայրեր, թագավորներ, ռազմական գործիչներ ու կառավարություններ։
Նշանակություն և սիմվոլիզմ
Հռոմի պապերից շատերն են իրենց քարոզներում ու նամակներում բացատրել վարդի առեղծվածային նշանակությունը։ Իննոկենտիոս III-ն ասում էր․ «Վարդի կիրակին ներկայացնում է սերը ատելությունից հետո, ուրախությունը վշտից հետո, լիությունը քաղցից հետո, ուրեմն և վարդն իր գույնով, բույրով ու ճաշակով բնութագրում է սեր, ուրախություն ու հագեցվածություն համապատասխանաբար»։
Մշակում
Ծաղիկ
Նախքան Սիքստոս IV պապի (1471–84) գահկալությունը, ոսկե վարդը բաղկացած էր մաքուր ոսկուց պատրաստված մեկ ծաղիկից, որը թեթև կարմիր էին գունավորում։ Հետագայում վարդը զարդարելու համար ծաղկաթերթերին ու վարդի մեջ ավելացվել են սուտակներ ու այլ թանկարժեք քարեր։
Հռոմի պապ Սիքստոս IV-ը մեկ վարդը փոխարինել է տաս և ավելի վարդերի փնջով, որոնցից ամենամեծի շուրջը խմբված էին համեմատաբար ավելի փոքրերը։ Կենտրոնական վարդի մեջտեղում շաղափված կափարիչով մի փոքրիկ գավաթ է, որի մեջ վարդն օրհնելիս պապը մուշկ ու անուշաբույր բալզամ է լցնում։ Ամբողջը պատրաստված է մաքուր ոսկուց, սակայն չափը, կշիռն ու զարդարանքները կարող են տարբեր լինել։ Սկզբնապես վարդն ունեցել է երեք դյույմ բարձրություն ու տեղավորվում էր պապի ձախ ձեռքում, մինչ նա աջով օրհնում էր հավաքված բազմությանը։ Հետագայում ավելացվել են ծաղկամանն ու տակդիրը։
Ծաղկաման և տակդիր
Ծաղկամանն ու դրա տակ գտնվող տակդիրը բազմազանվում են ըստ պատրաստման նյութի, կշռի ու ձևի։ Սկզբում դրանք պատրաստվում էին ոսկուց, հետագայում փոխարինվել են ոսկեզօծած արծաթով։ Տակդիրը կարող է լինել եռանկյունաձև, քառանկյունաձև կամ ութանկյունաձև ու դրվագվածված տարբեր զարդարանքներով, ինչպես նաև տվյալ վարդը պատվիրած Հռոմի պապի զինանշանով։
Զարդարանքի արժեք
Վարդի արժեքը կախված էր պապի առատաձեռնությունից ու տվյալ ժամանակի տնտեսական հանգամանքներից։ Բալդասսարին նշում էր, թե 1650 թվականին շնորհված վարդն արժեր 500 էքյու (ոսկեդրամ), որը հավասար էր մոտավորապես 1․7 կգ ոսկու։ Հռոմի պապ Ալեքսանդր VII-ի շնորհած վարդերն համապատասխանաբար արժեին 800 և 1200 էքյու։ Ֆրանսիայի թագուհի Մարիա Թերեզա Ավստրիացուն Կլեմենտ IX պապի կողմից ուղարկված վարդն արժեր 1600 էքյու, որը հավասար էր ութ ֆունտ ոսկու։ Պատրաստվել են վարդեր 1450 էքյու արժողությամբ, իսկ 19-րդ դարում նաև 2000 էքյու և ավելի արժեքով ։
Ծագում
Վարդեր նվիրելու ավանդույթը փոխարինել է կաթոլիկ ղեկավարներին ոսկե բանալիներ ուղարկելու ավանդույթին։ Վարդերի ու բանալիների միջև որոշակի նմանություններ կան․ երկուսն էլ պատրաստված էին մաքուր ոսկուց ու օրհնված պապի կողմից, նաև հանդիսանում էին սուրբ մասունքներ։
Վարդերի ավանդույթի հիմնադրման ստույգ ժամկետը հայտնի չէ։ Ոմանք պնդում են, թե այն եղել է Կառլոս Մեծից (742-814) առաջ, մյուսների կարծիքով այն սկզբնավորվել է 12-րդ դարավերջին։
Ավանդույթը, որը սկզբնավորվել էր, երբ պապերը Ավինյոն էին տեղափոխվել, շարունակվել է նրանց Հռոմ վերադառնալուց հետո նաև։ Պապական արքունիքի ամենաարժանավոր արքայազնը հանդիսավոր արարողությամբ պապից ստանում էր վարդը, իսկ տասնյոթերորդ դարասկզբից վարդով պարգևատրվում էին միայն թագուհիներն ու արքայադուստրերը։ Կայսրերը, միապետները, թագավորներն ու արքայազնները պարգևատրվում էին օրհնված սրով ու գլխարկով, որը տղամարդկանց համար ավելի հարմար նվեր էր։ Սակայն եթե կաթոլիկ կայսրը, միապետը կամ որևէ հզոր արքայազն Հռոմում ներկա էր լինում Վարդի կիրակի օրը, նրան ոսկե վարդ էին նվիրում։
Վարդի օրհնություն
Սկզբում վարդերը չէին օրհնվում, դրանք սկսել են օրհնել արարողությունն ավելի հանդիսավոր դարձնելու ու ստացողի մոտ ակնածանք առաջացնելու համար։ Ըստ կարդինալ Պետրայի՝ վարդն առաջին անգամ օրհնել է Իննոկենտիոս IV պապը (1245–54)։ Ուրիշները պնդում են, որ Իննոկենտիոս III-ը (1198–1216), Ալեքսանդր III-ը (1159–81) կամ Լեո  IX-ն (1049–55) է եղել առաջինը։ Ջիուզեպպե Կատալանուսը պնդում էր, որ թեև առաջին վարդերը օծվում էին մուշկով ու բալզամով, աղոթքներով, խնկով ու սուրբ ջրով դրանց օրհնությունն սկսվել է ավելի ուշ՝ Ջուլիուս II պապի գահակալության օրոք (1503–13)։ Մեր օրերում պապը վարդն օրհնում է ամեն տարի, բայց միշտ չէ, որ այն նոր է լինում կամ տարբեր․ հին վարդն օրհնվում է այնքան ժամանակ, մինչև որ նվիրվում է որևէ մեկին։
Նախքան պապական իշխանությունն Ավինյոն տեղափոխելը վարդն օրհնում էին այն պալատի ավանդատանը, որտեղ գտնվում էր պապը։ Օրհնությանը հետևում էր հանդիսավոր պատարագ, որը մատուցվում էր կա՛մ անձամբ պապի, կա՛մ առաջին կարդինալ-քահանայի կողմից։ Առաջին դեպքում վարդը դրվում էր ոսկով ասեղնագործված վարդագույն մետաքսե քողի վրա, երկրորդ դեպքում պապը վարդը պահում էր իր ձեռքում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ծնկի էր իջնում ու երգում "Laudemus in Domino"։ Վարդը ձեռքում պապը հանդիսավորությամբ վերադառնում էր Լաթեարն պալատ, իսկ Հռոմի քաղաքագլուխը նրա ձիու սանձից բռնած ուղեկցում էր նրան ու օգնում իջնել ձիուց։ Տեղ հասնելով՝ պապը վարդը տալիս էր քաղաքագլխին, որպես նրա ցուցաբերած հարգանքի փոխհատուցում։ Ավինյոնում բնակվելու տարիներին  (1305–1375) պապերն իրենց սուրբ գործառույթներից շատերն իրականացնում էին իրենց պալատի մասնավոր մատուռում, սակայն Հռոմ վերադառնալուն պես վերակագնել են այս ավանդույթը։
Այժմ վարդի օրհնությունը կատարվում է ավանդատանը, իսկ պատարագը մատուցվում է պապական մատուռում։ Վարդը դրվում է վառվող մոմերով սեղանի վրա, և սպիտակ հագնված պապը՝ վարդագույն փարաջայով ու գլխին թանկարժեք խույր, սկսում է արարողությունն ընդունված խոսքերով ու աղոթքով։ Աղոթքն ավարտելուց հետո նա խունկը տեղադրում է բուրվառի մեջ, խնկարկում բալզամն ու մուշկը, հետո դրանք լցնում գլխավոր վարդի մեջ բացված փոքրիկ բաժակի մեջ։ Այնուհետև նա խնկարկում է վարդն ու այն ցողում սուրբ ջրով, որից հետո ամենակրտսեր հոգևորականը վարդը տեղափոխում է մատուռ, ու դնում խաչի տակ՝ ասեղնագործ մետաքսե քողի վրա, որտեղ այն մնում է մինչև պատարագի ավարտը։ Պատարագից հետո եկեղեցական թափորն ուղեկցում է վարդը մինչև ավանդատանը դրա համար հատկացված վայրը, որտեղ այն մնում է մինչև որևէ մեկին պարգևատրելը։
Նվիրառուներ
Ոսկե վարդով պարգևատրվել են և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք, և՛ նույնիսկ մեկ ամուսնական զույգ ու եկեղեցիներ։
Մինչև տասնվեցերորդ դարը ոսկե վարդի արժանանում էին տղամարդ միապետները։ Սակայն տասնվեցերորդ դարից ի վեր ավելի տարածված է դարձել դրանով կին միապետներին կամ միապետների կանանց պարգևատրելը։ Վերջին տղամարդը, ով արժանացել է ոսկե վարդի, Վենետիկի դուքս Ֆրանչեսկո Լորեդանն էր 1759 թվականին։ Ոսկե վարդի արժանացած վերջին կինն ու միապետը Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսուհի Շառլոտան էր 1956 թվականին։.
Ոսկե վարդի արժանացած գլխավոր եկեղեցիներն են՝ Սուրբ Պետրոսի տաճարը (հինգ վարդ), Լաթերանի բազիլիկ եկեղեցին (չորս վարդ) և Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկը (երկու վարդ) ։
Հռոմի պապ Պողոս VI-ից սկսած բոլոր ոսկե վարդերը նվիրվել են եկեղեցիների, Բենեդիկտոս XVI-ի պարգևատրումները եղել են կույս Մարիամի սրբավայրերին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավանդույթներ
Ռադովան Կարաջիչ
Ռադովան Կարաջիչ (սերբերեն՝ Радован Караџић, ) (ծն. հունիսի 19, 1945, Պետնջիկա, Մոնտենեգրոյի ՍՀ, Հարավսլավիայի ՍՖՀ), սերբ բանաստեղծ, հոգեբան և քաղաքական գործիչ։ 1989 թվականին համահիմնադրել է «Սերբական դեմոկրատական կուսակցությունը»՝ սերբական ազգայնական կուսակցություն, որը գործել է Բոսնիա և Հերցեգովինայում։
Ռազմական հանցագործություններ
1991 թ. Հարավսլավիայի փլուզումից հետո, Ռադովան Կարաջիչը նախագահել է Սերբական հանրապետությունը։ Նա մեղադրվում է այդ ընթացքում բոսնիացիների և կրոատների էթնիկ զտումներ իրականացնելու հրահանգ տալու մեջ։ Բոսնիական պատերազմից անմիջապես հետո, 1995 թ. նրա նկատմամբ մեղադրանք է ներկայացվել ՄԱԿ-ի կողմից ստեղծված միջազգային դատարանի (առավելապես հայտնի որպես Հաագայի դատարան) Հարավսլավական տրիբունալի առջև՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի իսլամադավան բնակչության նկատմամբ ռազմական հանցագործություն և ցեղասպանություն մեղադրանքներով ։ Թեպետ տրիբունալը նրան ձերբակալելու որոշում էր կայացրել, Ռադովան Կարաջիչը երկար ժամանակ մնացել է ազատության մեջ։ Սերբական բնակչության մեջ նա դեռևս որոշակի ժողովրդականություն էր վայելում, չնայած, կամ գուցե շնորհիվ, պատերազմում նրա դերակատարության։ Սերբ ժողովրդի մեծ մասը մինչև այժմ չի ընդունում այն հանցագործությունները և ցեղասպանությունը, որ կատարվել են Բոսնիա և Հերցեգովինայում։
Ձերբակալություն
2008 թ. հուլիսի 21-ին Ռադովան Կարաջիչը ձերբակալվել է և հանձնվել Բելգրադի ռազմահանցանքների տրիբունալի հետաքննական դատարանին։ Ձերբակալության պահին նա որպես այլընտրանքային բուժակ աշխատում էր մի մասնավոր կլինիկայում։ Նա իրեն շպարել էր երկար սպիտակ մազերով ու մորուքով և ապրում էր Դրագան Դաբիչ կեղծանվան տակ ։
Զենոն Էլեացի
Զենոն Էլեացի (Ζήνων ὁ Ἐλεάτης, ), հին հույն փիլիսոփա, Պարմենիդեսի աշակերտը։ Հայտնի է իր ապորիաներով, որոնց միջոցով փորձել է ապացուցել շարժման, տարածության և բազմության անհնարինությունը։ Քննարկումները, որոնք ի հայտ եկան նրա այդ պարադոքսալ մտավարժանքների արդյունքում, էապես խորացրեցին այնպիսի ֆունդամենտալ հասկացությունների մասին պատկերացումները, ինչպիսիք են՝ բնության մեջ դիսկրետայինն և անընդհատը, ֆիզիկական շարժման և նրա մաթեմատիկական մոդելի ադեկվատությունը և այլն։ Այդ քննարկումները շարունակվում են առ այսօր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հույներ Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
Սկվորցի (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Սկվորցի (Скворцы), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 18 մարդ։
Բահայինների վարչակարգ
Հոգևոր Ժողովներ
Յուրաքանչյուր Հոգևոր Ժողով բաղկացած է ինը մարդուց, ովքեր ընտրվում են քվեարկությամբ 21տ լրացած տեղական համայնքի անդամներից։ Հոգևոր Ժողովների վրա է դրվում տվյալ վայրում բահայիների ամբողջ գործունեության ղեկավարությունը՝ դա ուսմունքի տարածումն է և լուսավորչական գործունեությունը, ելքը դեպի ԶԼՄ-ներ և գրականության հրատարակումը, համայնքի նյութական միջոցների տնօրինումը, բահայի օրենքներին վերաբերող հարցերով հավատացյալների խորհրդատվությունները և շատ այլ պարտականություններ։ Հոգևոր Ժողովները ստեղծված են ազգային և տեղական մակարդակով։ Ազգային և Տեղական Հոգևոր Ժողովների պարտականությունների շրջանակը նույնն է, բայց նրանց առջև դրված խնդիրներն ավելի բարդ են և ավելի նշանակալից իրենց մասշտաբներով։ Դրան պետք է ավելացնել Տեղական հոգևոր Ժողովների գործունեության ղեկավարությունը, ինչպես նաև իրավասությունների բաշխումը կառավարման տեղական, ազգային և տարածաշրջանային մարմինների միջև։ Տեղական Հոգևոր Ժողովների անդամներն ընտրվում են ուղիղ քվեարկության ճանապարհով, իսկ Ազգային Հոգևոր Ժողովների ընտրություններն ընթանում են երկու փուլով։ Բահայի համայնքի 21տ լրացած անդամները ընտրում են որոշակի թվով պատվիրակներ։ Այնուհետև պատվիրակները երկրի բոլոր անկյուններից հանդիպում են ամենամյա համազգային համագումարի ժամանակ և երկրի բոլոր հասուն բահայիների թվից ընտրում են (ոչ միայն համագումարի պատվիրակներից) Ազգային Հոգևոր Ժողովի ինը անդամ:Հոգևոր Ժողովների ընտրությունները բնորոշվում են մի շարք առանձնահատկություններով։ Քվեարկությունը գաղտնի է։ Յուրաքանչյուր ընտրող իր ընտրական թերթիկի մեջ գրում է ինը անուն։ Ձայների հաշվարկից հետո ընտրված են համարվում այն ինը անդամները, ում անունները գրված են առավել մեծ քանակով ընտրաթերթիկների մեջ։ Այդպիսի համակարգում բացառվում է թեկնածուների նախնական առաջադրումը և ընտրարշավը. քվեարկողներին տրվում է ընտրության առավելագույն ազատություն։ Բացի այդ, նշված համակարգը թույլ չի տալիս դրսևորվելու իշխանատենչ ամբիցիաներ, որոնք անխուսափելի են ընտրությունների այլ կերպ կազմակերպման դեպքում։ Ենթադրվում է, որ համայնքի հասուն անդամներից յուրաքանչյուրը, ում ընտրել են ընտրողները, ընդունակ և պատրաստ է կատարել Տեղական կամ Ազգային Հոգևոր Ժողովի անդամի պարտականությունները։ Կա մի շատ կարևոր փաստ ևս։ Քանի որ բահայիները պայքարում են ռասայական խտրականության դեմ, ընտրությունների ժամանակ, երբ քվեարկողը պետք է ընտրի երկու հավասարապես արժանի թեկնածուների միջև, ընտրությունը պետք է կատարվի ի օգուտ էթնիկական փոքրամասնության ներկայացուցչի` չհամարելով։
Բահայիների Հոգևոր Ժողովների բնույթն ու առանձնահատկությունը
Բահայիների ընտրությունների ընթացակարգը սկզբունքայնորեն տարբերվում քաղաքականությանը հայտնի բոլոր ընտրական համակարգերից։ Այսպիսով ընտրությունները բահայիների կյանքի ևս մեկ յուրահատուկ ոլորտ է։ Նրանցում իրացվում է պարտականությունների և ազատությունների հավասարակշռությունը, որի նմանը չկա աշխարհի ոչ մի քաղաքական համակարգում։ Հավասարակշռությանը հասնում են նրա շնորհիվ, որ մի կողմից գոյություն ունի Բահայի հավատի հիմնադիրների կողմից հայտնած Սուրբ Գրվածքների անհերքելի հեղինակություն, իսկ մյուս կողմից յուրաքանչյուր մարդու խղճի համաձայն ցանկացածի համար քվեարկելու բացարձակ ազատություն։ Միաժամանակ ինչպես տեղական, այնպես էլ ազգային և համաշխարհային  մակարդակներում ձևավորվում է կառավարման համակարգ, որը նմանօրինակներ չունի Բահայի համաշխարհային համայնքից դուրս։
«Որքան մեծ է պատիվը և որքան դժվարին պատվիրակների առաջադրանքը, ովքեր հավաքվել են, որ ընտրեն իրենց ներկայացուցիչներին` նրանց, ովքեր իրենց ձեռքբերումներով  կազնվացնեն և կհարստացնեն Համայնքի տարեգրքերը... Այդ պատճառով ընտրված պատվիրակներն առանց անձնական շահի և նախապաշարմունքների հետքի, անկախ նյութական շահի, կանգ կառնեն մեզանից միայն նրանց անունների վրա, ով իր մեջ համակցում է անհրաժեշտ հատկանիշները՝ անվիճելի հավատարմությունը, անձնուրաց նվիրվածությունը, փորձառու խելքը, ճանաչված ընդունակությունները և հասուն փորձը»։
Հայաստանի Ազգային Հոգևոր Ժողովը
Հայաստանում Բահայի համայնքը ծագել է դեռ Բահաուլլայի օրոք` երբ Հայաստանը մտնում էր Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ 1889թ. ռուսաստանյան դատարանը պատմության մեջ առաջին անգամ ճանաչեց Բահայի հավատի անկախ բնույթը` որպես ինքնուրույն կրոնի և հանդես եկավ որպես դրա հետևորդների պաշտպան։ Այդ տարիների Հայաստանի համայնքները ունեին նաև կառավարման վարչական մարմին` բահայիների Ազգային Հոգևոր Ժողովը, որի իրավասությունները տարածվում էին նաև Անդրկովկասի բահայիների վրա։
Յուրաքանչյուր տարի վերընտրվում է Հայաստանի բահայիների Ազգային Հոգևոր Ժողով, որը բաղկացած է ինը հոգուց։ Ընտրություններում մասնակցում են տարբեր մարզերից բահայիներ՝ Լոռի, Արմավիր, Երևան, Արագածոտն և այլն։ Ժողովի անդամների միջից ընտրվում է նախագահ, փոխնախագահ, գանձապահ և քարտուղար, ովքեր պաշտոնավարում են մեկ տարի՝ համակարգելով իրենց իրավասությունների դաշտում գտնվող հարցերը։ Հայաստանի բահայի համայնքին ուղղվող ֆոնդերը ստեղծվում են Հայաստանում բնակվող բահայիների նվիրատվությունների միջոցով։ Այսպիսով Ազգային Հոգևոր Ժողովն ունի ֆինանսական անկախություն և իր հայեցողությամբ ուղղում է տվյալ ֆոնդերը սոցիալ-տնտեսական զանազան ծրագրերի իրականացման համար։ 1994թ մինչ այսօր Հայաստանի Ազգային Հոգևոր Ժողովը յուրաքանչյուր 5 տարին մեկ մասնակցում է բահայի միջազգային մարմնի՝ Արդարության Համաշխարհային Տան ժողովրդավարական ընտրություններում։
ԱՐԴԱՐՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՏՈՒՆԸ
Արդարության Համաշխարհային Տունը հանդիսանում է Բահայի հավատի գլխավոր ղեկավար մարմինը, այն առաջին անգամ ընտրվել է 1963թ։ Սա ղեկավարման խորհրդակցական մարմին է։ Ընտրությունները կազմակերպվում են 5 տարին մեկ անգամ աշխարհում գոյություն ունեցող բոլոր Ազգային Հոգևոր Ժողովների ներկայացուցիչների կողմից։ 1963թ. գարնանը Ռիզվան այգում հիշարժան իրադարձությունների հարյուրամյա հոբելյանի տոնակատարության օրերին, որտեղ Բահաուլլան իր աշակերտներին առաջին անգամ բացահայտեց իր առաքելությունը, կայացան Արդարության Համաշխարհային Տան ընտրությունները։ Ընտրություններում մասնակցեցին 56 Ազգային Հոգևոր Ժողովների ներկայացուցիչներ, իսկ 1998թ-ից դրանց սկսեց մասնակցել նաև Հայաստանի բահայիների Ազգային Հոգևոր Ժողովը։ 2018թ մասնակցող երկրների թիվը հասավ 160-ի, իսկ պատվիրակների թիվն առավել քան 1300-ի։
Արդարության Համաշխարհային Տան առաջին կազմի ընտրությունները բահայիների համար դարձան հսկայական նշանակություն ունեցող իրադարձություն։ Առաջին անգամ, հարյուր տարվա պայքարից, հետապնդումներից, պարբերաբար ծագող ներքին պառակտումներից հետո Բահայի համայնքին, վերջապես, հաջողվեց ժողովրդավարության հիման վրա կազմակերպված ընտրությունների ճանապարհով ձևավորել հավատի գործերի ղեկավարության մշտական գործող մարմին։
Արդարության Համաշխարհային Տան անդամների ընտրությունները համընկնում են Ռիզվան տոնին և անցկացվում են ամեն տարի ապրիլի վերջին։ Ընտրված անձինք աշխատանքը սկսում են ընտրություններից անմիջապես հետո կամ մոտակա ժամանակում և կատարում են իրենց գործառույթները հինգ տարվա ընթացքում։
Բահայի հավատի բոլոր ինստիտուտների որոշումներն ընդունվում են խորհրդակցությամբ։ Այսինքն կարծիքների անկեղծ, սակայն բարյացակամ փոխանակումը ճշմարտության պարզման և իսկական համերաշխության նվաճման նպատակով։ Այդ առիթով բահայի գրվածքներում ասվում է.
ՙՙԽորհրդակցության սկզբունքը, որը կառավարման կառուցվածքի հիմնական օրենքներից մեկն է, պետք է կիրառել բահայիների գործունեության բոլոր տեսակների նկատմամբ, որոնք շոշափում են Հավատի կոլեկտիվ շահերը, քանզի հատկապես համագործակցության և գաղափարների մշտական փոխանակման միջոցով կարելի է լավագույնս պաշտպանել և ապահովել Գործի շահերը։ Անձնական նախաձեռնությունը, ընդունակությունները և հնարամտությունը, թեև առանց դրանց անհնար է զարգանալ, բոլորովին բավական չեն այդպիսի հսկայական խնդրի կատարման համար, եթե չկա կոլեկտիվ փորձի հարստությունը և մարդկանց խմբի իմաստությունըՙՙ:
Արդարության Համաշխարհային Տան ստեղծումը` մի մարմնի, որն օժտված էր Բահայի համայնքին վերաբերող բոլոր հարցերի լուծման իրավասություններով, վկայում էր այն, որ Բահայի հավատը ցանկացած կրոնի համար ամենակրիտիկական շրջանում պահպանել էր իր միասնությունը` իր պատմության առաջին հարյուրամյակում, երբ բոլոր կրոնները գրեթե անխուսափելիորեն պառակտվել էին։
ԲԱԲ
Բահաուլլայի Առաքելությունը հռչակելուց մի քանի տարի առաջ Աստված ուղարկեց հատուկ Դեսպանորդի, որպեսզի հռչակի Նրա գալուստը։ Այդ մեծ Դեսպանորդն ընդունեց «Բաբ» անունը, որ նշանակում է «դարպասներ»։ Եվ իսկապես, Նա դարպաս էր, որ տանում էր դեպի Աստծու ճանաչում և նոր դարաշրջան մարդկության գոյության մեջ։ Վեց տարիների ընթացքում Նա մշտապես ազդարարում էր մարդկանց, որ նոր Աստվածահայտնության գալուստը մոտ է և նախապատրաստում էր Նրա ճանապարհը։ Նա մարդկանց ասում էր, որ նրանք ներկա են նոր Դարաշրջանի, Աստվածային Ավետյաց Օրվա արշալույսին։ Նա կոչ էր անում նրանց մաքրել իրենց սրտերն աշխարհիկ ունայնությունից, որպեսզի կարողանան ճանաչել Նրան, Ում Աստված շուտով կհայտնի։
Հարյուրավոր մարդիկ ընդունեցին Բաբի Ուղերձը և հետևեցին Նրան։ Սակայն Իրանի կառավարությունը, ժողովրդին տիրող հզոր հոգևորականությունը ըմբոստացան Նրա դեմ։ Նրա հետևորդներն օրենքից դուրս ճանաչվեցին, և շատերը մահապատժի ենթարկվեցին։ Ինքը` Բաբը 31 տարեկանում կառավարության հրամանով հրապարակայնորեն գնդակահարվեց քաղաքային հրապարակում զինվորների ջոկատի կողմից։
Բաբի տանջալից մահից հետո Նրա համախոհները Նրա աճյունը տեղից տեղ էին տեղափոխում, որպեսզի այն չընկնի Նրա թշնամիների ձեռքը։ Վերջապես, այն հանգստություն գտավ Սուրբ Հողի Հայֆա քաղաքի Կարմել լեռան գերեզմանատանը։
ԲԱՀԱՈՒԼԼԱ
Բահաուլլան (Միրզա Հուսեյն Ալի)՝ Բահայի հավատի հիմնադիրը, ծնվել է 1817թ-ի նոյեմբերի 12-ին Թեհրանի ամենահայտնի ընտանիքներից մեկում։ Նրա հայրը շահի պալատի նախարարն էր։ 1844թ-ին Բահաուլլան ընդունեց Բաբի (Բահաուլլայի նախակարապետը) հրովարտակը և դարձավ նրա գործի ամենաեռանդուն պաշտպանը։ Պարսկաստանի հոգևորականությունը, չընդունելով Բաբի կողմից հռչակած նոր հավատը, սկսեց հետապնդել Բաբի հետևորդներին։ 1852 թ-ին Բահաուլլան ձերբակալվեց և շղթայվեց Թեհրանի Սիյահ-Չալ բանտում, որտեղ նա տեսիլք ունեցավ, որի մասին ավելի ուշ ասել է․
Բահաուլլայի հաջորդ աքսորավայրը Կոստանդնուպոլիսն էր, իսկ ավելի ուշ` Ադրիանուպոլիսը, երկու քաղաքն էլ այսօր Թուրքիայի տարածքում են գտնվում։ 1868թ բանտարկյալ ու աքսորյալ Բահաուլլան Ադրիանուպոլիսից նամակներ էր գրում աշխարհի թագավորներին ու կառավարիչներին` կոչ անելով նրանց, որպեսզի հետևեն արդարությանը և օգտագործեն իրենց իշխանությունը` աղքատությանը և պատերազմին վերջ դնելու համար։
Այնուհետև նա աքսորվեց Աքքա բանտ քաղաքը։ Իր կյանքի վերջին տարիների ընթացքում նա ապրում էր քաղաք-բանտի պատերից դուրս գտնվող Բահջի առանձնատանը։ 1892 թվականի մայիսին Բահաուլլան հեռացավ այս աշխարհից։ Նրա մարմինը հանգիստ է գտել Բահջիում, որն այժմ շրջապատված է գեղեցիկ այգիներով։ Այն աշխարհի բոլոր բահայիների համար ամենասուրբ վայրն է։ Աքքա և Հայֆա քաղաքը Բահայի համաշխարհային համայնքի հոգևոր և վարչական կենտրոններն են։
Իր կյանքի ընթացքում Բահաուլլան գրել է ավելի քան հարյուր հատոր գրքեր, որոնք համարվում են Բահայի հավատի Սուրբ գրվածքները։
ԱԲԴՈՒԼ-ԲԱՀԱ
Բահաուլլայի վախճանից հետո սկսվեց Բահայի հավատի զարգացման նոր փուլը։ Բահաուլլան Հավատի միակ մեկնաբան և ղեկավար նշանակեց իր ավագ որդուն՝ Աբդուլ-Բահային։ Իրավահաջորդի հստակ նշանակումը թույլ տվեց Բահայի հավատին խուսափել աղանդների բաժանումից։
Պրոֆեսոր Բրաունը, որ 1890թ. առաջին անգամ հանդիպեց Աբդուլ-Բահային, իսկ հետագայում բավականին մտերմացավ նրա հետ, գրում էր.
ՙՙԵս հազվագյուտ եմ հանդիպել ավելի տպավորիչ արտաքինով մարդկանց։ Բարձրահասակ, ամուր կազմվածքով մարդ, նետի պես ուղիղ կեցվածքով, սպիտակ չալմայով և սպիտակ հագուստով, ուսերին հասնող սև գանգուր մազերով, լայն հզոր ճակատով, որը խոսում է ուժեղ մտքի  ու անսասան կամքի մասին, սրատես ճուռակային հայացքով, սուր, սակայն համակրելի դիմագծերով` ահա իմ առաջին տպավորությունները Աբբաս Էֆենդիից` ՙՙՈւսուցչիցե [sic], ինչպես նրան par excellence* անվանում են բաբիները։ Նրա հետ զրույցից հետո ես նրա նկատմամբ լցվեցի ավելի մեծ հարգանքով` այն տպավորության համեմատ, որ հենց սկզբից նա թողեց ինձ վրա։ Նրա ռասայի անգամ լավագույն ներկայացուցիչների մեջ` պերճախոս, հնարամիտ, նրբենի, դժվար թե գտնվի մի մարդ, ով զրույցի ժամանակ ավելի ուշադիր է, վեճի մեջ ավելի հնարամիտ է, ապացույցների մեջ ավելի անսպառ է, հրեաների, քրիստոնյաների և մահմեդականների սուրբ գրքերի ավելի կատարյալ գիտակ է։ Այդ հատկանիշները նրա շարժուձևի հետ միասին` միաժամանակ վեհ ու բարյացակամ, հանգեցրեցին նրան, որ ես այլևս չէի զարմանում այն ազդեցության ու հարգանքի վրա, որը նա վայելում էր, և ոչ միայն իր հոր ուսմունքի համախոհների մեջ։ Նրա հետ հանդիպողներից ոչ ոքի տրված չէ կասկածի ենթարկել նրա վեհությունն ու իշխանությունըՙՙ:
1908թ. երիտթուրքական հեղափոխության հաղթանակից հետո, ազատվեցին Օսմանյան կայսրության բոլոր քաղաքական բանտարկյալները, ինչպես նաև նրանք, ովքեր դատապարտված էին կրոնական հիմնավորումներով։ Այդպիսով, Աբդուլ-Բահան 1910թ հնարավորություն ստացավ լքել Պաղեստինը և նվիրել իրեն իր հոր հիմնած հավատի տարածման և ամրապնդման գործին արևմուտքում։
1912թ. ապրիլի 11-ին Աբդուլ-Բահան ժամանեց Նյու-Յորք։ Հյուսիսային Ամերիկայում եղած ժամանակաշրջանում նա այցելեց ԱՄՆ-ի մոտ քառասուն մեծ և փոքր քաղաքներ, ինչպես երկրի արևելքում, այնպես էլ արևմուտքում։ Նա եղավ Չիկագոյում, որտեղ դրեց այն շենքի առաջին քարը, որը պետք է դառնար Արևմուտքի Մայր Տաճարը[4]: Կանադայում Աբդուլ-Բահան այցելեց Մոնրեալը և հյուրընկալեց կանադացի ճարտարապետ Վիլյամ Սազերլենդին և նրա կնոջը` Մեյ Մաքսվելին։ Մոնրեալում Աբդուլ-Բահային ցուցաբերած ընդունելությունը չի կարելի արտասովոր անվանել։ Նույն ձևով էին նրան դիմավորում նաև Արևմուտքի այլ քաղաքներում։ Նա այցելեց Նոտր-Դամի տաճարը, թույլտվություն ստացավ հավատացյալներին դիմել Փրկչի տաճարում և Սուրբ Հակոբի եկեղեցում, ելույթ ունեցավ բազմամարդ լսարանի առջև Սենտ-Լորենս փողոցի վրա գտնվող արհմիության կենտրոնում, զրուցեց բազմաթիվ մարդկանց հետ ,Վինձորե հյուրանոցում և Մաքսվելների տանը Փայն-ավենյուում, որտեղ սկզբից հյուրընկալել էր Մոնրեալ ժամանելիս։ Այցելության ընթացքը մանրամասն լուսաբանում էին խոշորագույն թերթերը։ Աբդուլ-Բահան մամուլի ուշադրությունը գրավել էր ոչ միայն Մոնրեալում գտնվելու ժամանակ, այլև Հյուսիսային Ամերիկայի և Եվրոպայի երկրներում եղած ամբողջ ընթացքում։
1921թ. նոյեմբերի 28-ի վաղ առավոտյան 78 տարեկանում կարճատև հիվանդությունից հետո Աբդուլ-Բահան վախճանվեց։ Նրա թաղումը տեղի ունեցավ արտասովոր հանդիսավորության մթնոլորտում։ Դրանից ընդամենը տասներեք տարի առաջ Աբդուլ-Բահան` առանց իրավունքի աքսորյալը, հազիվ խուսափեց հրապարակային մահապատժից։ Իսկ իր կյանքի վերջում նա արդեն վայելում էր անսահման իմաստունություն և մարդասիրություն ունեցող մարդու` գրեթե սրբի համբավ։ Պաղեստինում բոլոր եկեղեցական դպրոցների ներկայացուցիչները վերաբերում էին նրան մեծ հարգանքով։ Երբ հանվեցին թուրքական իշխանությունների կողմից նրա նկատմամբ դրված սահմանափակումները, Աբդուլ-Բահայի փառքը սկսեց աճել։ Նրան ամենուր սկսեցին մեծարել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո սովի ժամանակ Պաղեստինի բնակչությանը հումանիտար օգնություն ցուցաբերելու համար, ի նշան Աբդուլ-Բահայի արժանիքների ճանաչման` բրիտանական կառավարությունը շնորհեց նրան ասպետի կոչում։
Նոյեմբերի 29-ին կայացած թաղումը, հավանաբար, հավասարը չուներ Պաղեստինի ամբողջ պատմության մեջ։ Ավելի, քան տաս հազար մարդուց բաղկացած սգո թափորում մասնակցում էին բարձրագույն մահմեդական, հռոմեական կաթոլիկ, հունական ուղղափառ, հուդդայական և դրուզական հոգևորականության ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև բրիտանական գերագույն կոմիսարը, Երուսաղեմի և Փյունիկիայի նահանգապետերը։
Աբդուլ-Բահայի մահից հետո Հավատի դրույթները մեկնաբանելու բացառիկ իրավունքը փոխանցվում էր Աբդուլ-Բահայի ավագ թոռանը` Շողի Էֆֆենդիին։ 1963թ Բահայի Սուրբ Գրվածքների համաձայն համայնքի ղեկավարումը ստանձնեց Արդարության Համաշխարհային Տունը։
ՇՈՂԻ ԷՖՖԵՆԴԻ
Շողի էֆֆենդին ծնվել է 1897թ Աքքայում, Իսրայել։ Մանուկ ժամանակ եղել է իր պապու քարտուղարը։ Այնուհետև անգլերեն է ուսումնասիրել Օքսֆորդի համալսարանում։ Հետագայում դա օգնեց նրան դառնալ բահայի սուրբ գրքերի հեղինակավոր թարգմանիչը։ Նրա ջանքերի շնորհիվ Բաբի, Բահաուլլայի և Աբդուլ-Բահայի` կրոնի գլխավոր անձանց, գրավոր ժառանգությունը թարգմանվեց և հրատարակվեց ավելի քան ութ հարյուր լեզուներով։ Ամբողջ աշխարհում կառուցվեցին պաշտամունքի տներ, բահայի դպրոցներ, հավատի վարչական և համայնքային կենտրոններ, ձեռք բերվեց մեծ քանակությամբ անշարժ գույք։ Բահայիների համաշխարհային համայնքը ՄԱԿ-ում պաշտոնապես գրանցվեց որպես Տնտեսական և սոցիալական հարցերով կոմիտեին կից խորհրդակցական կարգավիճակով միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպություն։ Պահապանի երկու գլխավոր պարտականություններն էին բահայիների ուսմունքների մեկնաբանությունը և համայնքի ղեկավարությունը։
1921-1963թթ. միջև ընկած ժամանակաշրջանը Բահայի հավատի պատմության մեջ նշանավորվում է մի շարք կարևորագույն նախաձեռնություններով, որոնք ձեռնարկել էր Շողի Էֆֆենդին որպես հավատի Պահապան։ Հատկապես հետաքրքիր են նրա գործունեության չորս ուղղությունները`  Բահայի հավատի համաշխարհային կենտրոնի զարգացումը, Բահաուլլայի ուսմունքների թարգմանությունն ու մեկնաբանումը, կառավարման համակարգի ամրապնդումը և Աբդուլ-Բահայի հավատի տարածման նախագծի իրականացումը։ Պահապանի պաշտոնը ստանալուց անմիջապես հետո Շողի Էֆֆենդին իր վրա վերցրեց Հայֆայի ծովախորշին կից գտնվող հավատի համաշխարհային կենտրոնի շինարարության ղեկավարությունը։ Նա կառուցեց դամբարաններ Բահաուլլայի և Բաբի աճյունների համար։ Տնկվեցին սքանչելի այգիներ, կառուցվեցին առաջին վեհակերտ շինությունները։ Ամբողջ աշխարհով սփռված կրոնական համայնքը ձեռք բերեց իր հավատի սրբավայրը, որը դարձավ ուխտավորության օբյեկտ և որտեղից իրականացվում էր միասնական ղեկավարությունը։
Տես նաև՝
Բահայի
Բաբի տաճար
Աբդուլ-Բահա
Վասիլի Կանդինսկի
Վասիլի Կանդինսկի (Василий Васильевич Кандинский, ), ռուս նկարիչ, գրաֆիկ, արվեստի տեսաբան, աբստրակցիոնիզմի հիմնադիրներից։
Կանդինսկու հայրական ընտանիքը Սիբիրից էր, մորական ընտանիքը՝ Մոսկվայից։
1895 թվականին քսանինը տարեկանում Կանդինսկին առաջին անգամ տեսնում է ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստների մի ցուցահանդես, որն էլ վճռորոշ է լինում նրա կյանքում։ Նա թողնում է իրավաբանի մասնագիտությունը և մեկնում է Մյունխեն` նկարչություն ուսանելու։ Մյունխենի ակադեմիայում Կանդինսկին աշակերտում է Ֆրանց Ֆոն Շտուկին։
Կենսագրություն
Կանդինսկին սերում է դատապարտյալների սերունդ հանդիսացող Ներչինսկի վաճառականների ընտանիքից։ Նրա նախատատը Տունգուսի արքայադուստր Գանտիմուրովի էր, հայրը՝ Կանդինսկու հնագույն Կիախտա ընտանիքի ներկայացուցիչ, ովքեր իրենց համարում էին Մանսի-Կոնդինսկի իշխանության տիրակալների հետնորդներ։ Նրա զարմիկը՝ Վիկտոր Կանդինսկին, հայտնի հոգեբույժ է։
Վասիլի Կանդինսկին ծնվել է Մոսկվայում, գործարար Վասիլի Սիլվեստրովիչ Կանդինսկու (1832-1926) ընտանիքում։ Մանկության տարիներին նա ծնողների հետ ճանապարհորդել է եվրոպական երկրներում և Ռուսաստանում։ 1871 թվականին ընտանիքը հաստատվում է Օդեսայում ։ Այստեղ ապագա նկարիչն ավարտել է 3-րդ գիմնազիան, ինչպես նաև ստանում  գեղարվեստական և երաժշտական կրթություն։ 1885-1893 թվականներին (ընդմիջումով 1889-1891) սովորել է Մոսկվայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում, որտեղ սովորել է քաղաքատնտեսության և վիճակագրության ամբիոնում` պրոֆեսոր Ա. Ի. Չուպրովի ղեկավարությամբ ուսումնասիրելով տնտեսագիտություն և իրավագիտություն։ 1889 թվականին ընդհատել է ուսումը առողջության պատճառով և մայիսի 28-ից (հունիսի 9) մինչև հուլիսի 3 (15) ազգագրական արշավ կատարեց դեպի Վոլոգդայի նահանգի հյուսիսային շրջաններում ։
1892 թվականի օգոստոսին Կանդինսկին ավարտել է իրավաբանական ֆակուլտետը առաջին աստիճանի դիպլոմով և Չուպրովի առաջարկությամբ երկու տարի մնում է Քաղաքատնտեսության և վիճակագրության ամբիոնում «պրոֆեսորի կոչման պատրաստվելու և դիսերտացիա գրելու համար» ։ Դրանից որոշ ժամանակ  առաջ նա ամուսնանում է իր զարմուհու՝ Աննա Ֆիլիպովնա Չեմյակինայի հետ ։ 1895-1896 թվականներին աշխատում  է որպես Մոսկվայի Պիմենովսկայա փողոցում գտնվող «Ի. Ն. Կուշներով և Կօ.» ընկերության տպարանի գեղարվեստական տնօրեն։ Կանդինսկին նկարչի կարիերան ընտրում է համեմատաբար ուշ՝ 30 տարեկան հասակում։ Դրա վրա մեծ ազդեցություն է ունենում իմպրեսիոնիստների ցուցահանդեսը, որը  կայացել էր  Մոսկվայում 1895 թվականին(մասնավորապես, Կլոդ Մոնեի «Խոտի դեզ» կտավի տպավորության ներքո)։ 1895 թվականի նոյեմբերին նա գրում է իր գիտական ղեկավար Ա. Ի. Չուպրովին, որ «որոշել է թողնել գիտությամբ զբաղվելը։ <…> Եվ որքան ժամանակն անցնում է, այնքան նկարչության հանդեպ սերը ավելի է ձգում դեպի իրեն»։
1896 թվականին Կանդինսկին հրաժարվում է Դորպատի համալսարանի կողմից առաջարկվող դոցենտի պաշտոնից և մեկնում Մյունխեն նկարչություն սովորելու։ Կանդինսկին ընդգրկվեց Մյունխենի ռուսական գեղարվեստական գաղութի  մեջ, որի կազմում էին Յավլենսկին, Վերյովկինան, Գրաբարը, Կարդովսկին, հետագայում նրանց միացավ Դոբուժինսկին։ Այս ընկերակցության  կենտրոնը Մարիաննա Վերյովկինայի տունն էր ։
1897 թվականից Կանդինսկին նկարչություն էր սովորել Անտոն Աժբեի մասնավոր ստուդիայում, բայց այնտեղ անցկացրած երկու տարիները  նրան գոհունակություն չէին պատճառել։ Խորհրդային տարիներին Իգոր Գրաբարն իր ավանգարդիստ գործընկերոջ մասին ասում էր` նա նկարում էր փոքրիկ բնանկարային էտյուդներ՝ օգտագործելով ոչ թե վրձին, այլ մաստեխին և կիրառելով առանձին վառ գույներ։ Արդյունքում ստացվում էր խայտաբղետ, անհամապատասխան էսքիզներ։ Մենք բոլորս նրան զուսպ էինք վերաբերվում, կատակում էինք «գույների մաքրության» և այդ վարժությունների հետ կապված։ Կանդինսկու և Աժբեի հարաբերությունները  այդքան էլ բարվոք չէին և ընդհանրապես տաղանդով չէին փայլում ։
1900 թվականին Կանդինսկին ընդունվել է է Մյունխենի արվեստի ակադեմիա, որտեղ սովորել է մոտ։ 1900 թվականից ճանապարհորդել է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում, այցելել Օդեսա և Մոսկվա։ Մասնակցել է Մոսկվայի նկարիչների ասոցիացիայի ցուցահանդեսներին։ 1901 թվականին ստեղծել է «Փալանգ» արվեստի միությունը, որին կից կազմակերպել էր դպրոց (Münchner Malschule Phalanx) , որտեղ էլ դասավանդել է։
Ամռանը գեղարվեստի դպրոցը մեկնեց Կալմյունց քաղաք, որը գտնվում էր գեղատեսիլ տարածքում, այնտեղ որտեղ Ֆիլսը թափվում է Նաբի մեջ։ Այստեղ 35-ամյա Կանդինսկին մտերմացել է դպրոցի 26-ամյա ունկնդիր Գաբրիել Մյունտերի հետ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ 1911 թվականին Կանդինսկին բաժանվել է իր առաջին կնոջից, Մյունտերի հետ հարաբերությունները ոչ մի կերպ չեն ձևավորվել ։
1910 թվականին և 1912 թվականին Կանդինսկին մասնակցել է նաև «Ագուռի զինվոր» արվեստի միության ցուցահանդեսներին ։ Այդ տարիներին նա մշակել է գեղանկարչության բնագավառում գույնի «ռիթմիկ» օգտագործման նորարարական հայեցակարգ, 1911 թվականին «Մտքի ձև» գրքի ազդեցության ներքո գրել է «Հոգևորի մասին արվեստում» հայտնի տրակտատը` պատկերային գեղանկարչությունից անցնում կատարելով զուտ աբստրակցիայի։ 1909 թվականին Կանդինսկին կազմակերպել է «Նոր Մյունխենյան գեղարվեստի միավորում»-ը», 1911 թվականին՝ «Կապույտ ձիավոր» ալմանախը և խումբը, որի անդամներն էին հայտնի էքսպրեսիոնիստ նկարիչներ Ֆրանց Մարկը, Ալեքսեյ Յավլենսկին, Մարիաննա Վերյովկինան, Պաուլ Կլեեն։ Հենց այդ ժամանակ էլ կազմակերպել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսը։
Ռուսաստանի և Գերմանիայի միջև պատերազմի սկսվելուց հետո նկարիչը բաժանվել է Գաբրիել Մյունտերից և վերադարձել Մոսկվա։ Հետագա տարիներին նա աշխատում էր ռեալիստական և կիսաաբստրակտ կտավների վրա, հիմնականում բնանկարների։ 1917 թվականի փետրվարի 11-ին ամուսնացել է Նինա Նիկոլաևնա Անդրեևսկայայի հետ (1890-ականների վերջ-1980)։
1917 թվականի հեղափոխությունից հետո Կանդինսկին ակտիվորեն ներգրավված է եղել հասարակական աշխատանքներում` մասնակցել է հուշարձանների պահպանության կազմակերպմանը, Գեղարվեստական մշակույթի թանգարանի և գեղարվեստական գիտությունների Ռուսաստանի ակադեմիայի ստեղծմանը, դասավանդում էր ԲԳՏԱ-ում։ 1918 թվականին նա հրատարակել է «Աստիճաններ» ինքնակենսագրական գիրքը։ 1918-1919 թվականներին եղել է կրթության ժողովրդական կոմիսարիատի կերպարվեստի բաժնի գեղարվեստական խորհրդի անդամ, 1919-1921 թվականներին` Համառուսաստանյան գնումների հանձնաժողովի նախագահ,   վերարտադրողական արհեստանոցի ղեկավար և գիտական խորհրդատու, որպես հրավիրված պրոֆեսոր Մոսկվայի համալսարանում դասավանդում էր «Ժամանակակից արվեստ»։ Կանդինսկին ընտրվել է նաեւ Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի փոխնախագահ։
1921 թվականի դեկտեմբերին Կանդինսկին մեկնում է Բեռլին` Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի մասնաճյուղ կազմակերպելու նպատակով։ Գերմանիայում նա մասնակցել է ռուսական արվեստի առաջին ցուցահանդեսին։ Բեռլինում Վասիլի Կանդինսկին սկսել է նկարչություն դասավանդել, իսկ 1922 թվականի ամռանից աշխատել է «Բաուհաուսում»՝ դառնալով դպրոցի նշանավոր տեսաբան։ Միջպատերազմյան ժամանակաշրջանում Կանդինսկին համաշխարհային ճանաչում է ստացել որպես վերացական արվեստի առաջատարներից մեկը։ 1928 թվականին նկարիչն ստացել է Գերմանիայի քաղաքացիություն, բայց երբ 1933 թվականին նացիստները իշխանության են եկել և փակել «Բաուհաուս»-ը, նա գաղթել է Փարիզ։ 1939 թվականին Վասիլի Կանդինսկին ստացել է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։
Ճակատագիր և ժառանգություն
1946 թվականից մինչև 1961 թվականները նկարչի այրու նախաձեռնությամբ Փարիզում անցկացվել է Կանդինսկու հիշատակին նվիրված մրցանակաբաշխություն։ 1976 թվականին Նինա Կանդինսկայան հրատարակել է «Կանդինսկին և ես» հուշագրությունների գիրքը։ Նկարչի շատ աշխատանքներ նա կտակել է Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնին։ 1980 թվականին Նինա Կանդինսկայային գտել են խեղդամահ եղած Գշտադ քաղաքում գտնվող «Էսմերալդա» ամառանոցային տնակում, բայց մարդասպանն այդպես էի չհայտնաբերվել։ Կանդինսկու տանը գտնվող նկարները չէին գողացել, անհետացել էին միայն զարդերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս դիզայներներ
Մալդա (գյուղ, Աուդռու շրջան)
Մալդա (Malda), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 86 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հռութ (գիրք)
Հռութ (եբրայերեն՝ מגילת רות‎, Մեգիլաթ Հռութ), Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի ութերորդ գիրքը, իր անվանումը ստացել է հերոսուհուց՝ Հռութից։ Հռութը Մոաբ երկրից մի կին էր, որն իր ամուսնու մահից հետո սկեսրոջ՝ Նոեմի հետ տեղափոխվում է բնակության Բեթղեհեմ, որտեղ ամուսնանում է Բոոսի հետ՝ դառնալով Իսրայելի Դավիթ թագավորի նախամայրը (նրանց ամուսնությունից ծնվում է Օբեդը, որը Դավթի հոր՝ Հեսսեի հայրն էր)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր
Սնեժնոե (գյուղ, Չեռնոմորսկոեի շրջան)
Սնեժնոե (Сніжне, Qarlav), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Չեռնոմորսկոեի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարլավ Ռուսկի։
2006 թվականի տվյալներով Սնեժնոե գյուղում բնակվում էր 70 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Չեռնոմորսկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (31901-32000)
Աստերոիդների ցանկ (31801-31900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (32001-32100)
Նատրիումի բորհիդրիդ
Նատրիումի բորհիդրիդ (նատրիումի տետրահիդրոբորատ), անգույն բյուրեղներ,լավ է լուծվում օրգանական լուծիչներում, չի լուծվում ջրում։ Հայտնաբերվել է 1940 թվականին՝ Գերման Շլեսինգերի կողմից, ով այդ ընթացքում մետաղների բորհիդրիդները օգտագործում էր ռազմական գործընթացներում ։
Նատրիումի բորհիդրիդի ջրային լուծույթները 36,3 °C-ից բարձր ջերմաստիճաններում հիմնականում անգույն լուծույթ է, ավելի ցածր ջերմաստիճաններում հանդիպում է բյուրեղահիդրատի նստվածք NaBH4•2H2O, նաև կարող է առաջացնել սոլվատներ պիրիդինի, հիդրազինի և դիմեթիլֆորմամիդի հետ։ Ջրային լուծույթում հիդրոլիզվում է՝ Na3BO3 և Н2։ Նատրիումի բորհիդրիդի հիդրոլիզի ռեակցիան կատալիզվում է անցումային մետաղների աղերի կողմից։ Նատրիումի բորհիդրիդը սինթեզվում է նատրիումի հիդրիդից, բորի եռքլորիդով կամ բորի անհիդրիդով։
Ինչպես նաև կարելի է սինթեզել դիբորանի և նատրիումի հիդրիդի կամ մեթիլատի միջոցով։