cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կրոնը Նորվեգիայում
Նորվեգիայի կրոնն այսօր
Մյուս կրոնական խմբերը ազատորեն գործունեություն են ծավալում երկրի տարածքում։ Դրանց թվում են Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդները, ուղղափառները, հուդայականները, հինդուիստները, բուդդայականները և սիկհերը։
2005 թվականին, կատարված հարցումների հիման վրա, որն անցկացնում էր «Gallup International» ընկերությունը աշխարհի 65 երկրներում, պարզ դարձավ, որ Նորվեգիան համարվում է քիչ կրոնականացված երկիր Արևմտյան Եվրոպայում ։
2005 թվականին Eurobarometer-ի կողմից կատարված հարցումներով նորվեգացիների 32 %-ը պատասխանել է, որ «Աստված գոյություն ունի», իսկ 47 % պատասխանեց, որ «կա ինչ-որ մի ոգի կամ կենսական ուժ»։ 17 % մարդիկ էլ պատասխանեցին, որ «նրանք չեն համարում, թե ինչ-որ մի ոգի, Ասված կամ էլ կյանքի ուժ գոյություն ունի»։
Կրոնական կրթություն
2007 թվականին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ընդունեց որոշում հօգուտ նորվեգացի ծնողների, ովքեր դատարան էին դիմել։ Նրանք ցանկանում էին, որ կրոնը (հենց Նորվեգիայի կրոնը) պարտադիր առարկա դառնա դպրոցներում։ Հայցորդ կողմը պնդում էր ու բողոքում, որ կրոնական կրթություն լիակատար բացակայությունը դպրոցներում երեխաներին հասցրել է աթեիստական համոզմունքների։ Ավելի վաղ, մասնավորապես 2004 թվականին, Ժնևի մարդու իրավունքների կոմիտեն տվել էր ծնողների համար դրական լուծում ։ 2008 թվականին այս թեման փոխեց անվանումը և դարձավ «Religion, livssyn og etikk» (կրոն, փիլիսոփայություն և էթիկա), սակայն այս հարցերի մեծ մասը կրկին, նախկինի նման, չէր վերաբերում քրիստոնեական հավատքին։ Փիլիսոփայությունն ու էթիկան միայն պարտադիր դպրոցն ավարտելուց հետո կարելի է ուսումնասիրել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրոնը Նորվեգիայում Կատեգորիա:Աուդիո հոդվածներ
Պաուլա Հայման
Պաուլա Հայման (ծնյալ՝ Կլացկո, Paula Heimann, ), գերմանացի հոգեբույժ և հոգեվերլուծաբան, որն առաջինն է ուսումնասիրել երևույթը՝ որպես հոգեվերլուծական բուժման կարևոր գործիքներից մեկը ։
Ներգաղթ Միացյալ Թագավորություն և աշխատանք
1933 թվականին Հայմանի ամուսինը քաղաքական հայացքների պատճառով ստիպված է եղել հեռանալ Գերմանիայից։ Նա արտագաղթել է Շվեյցարիա, սակայն նրա կնոջն ու դստերը թույլ չեն տվել արտագաղթել․ այսպիսով՝ մայր ու աղջիկ մեկնել են Լոնդոն։
1934 թվականին Հայմանը դարձել է Մելանի Քլայնի քարտուղարը։ 1935 թվականին միասին սկսել են աշխատել հոգեվերլուծության վրա և դարձել մերձավոր գործընկերներ։ 1938 թվականին Հայմանն Էդինբուրգում պետական բժշկական քննություն է հանձնել և նույն տարում «Ներդրում սուբլիմացիայի խնդրի մեջ» դասախոսության շնորհիվ դարձել Բրիտանական հոգեվերլուծական ընկերության անդամ։ «On counter-transference» վերնագրով նրա հոդվածը, որը ներկայացվել է 1949 թվականին Ցյուրիխի հոգեվերլուծական համագումարում, հանգեցրել է վերլուծաբանների քլայնյան խմբի հետ առճակատման, քանի որ քանի որ նա ներկայացրել էր քաունթերտրանսֆերենցիայի  կարևորության վերաբերյալ այլ տեսակետ․ Մելանի Քլայնն այն ուղղակի համարում էր թերապևտիկ գործընթացի խնդիր։ Հայմանը, սակայն, թերապիստի հուզական ռեակցիան իր հաճախորդին համարում էր կարևոր գործիք վերջինիս անգիտակցականն ուսումնասիրելու հարցում։ Դրանից հետո անդամագրվել է հոգեվերլուծաբանների բրիտանական անկախ խմբին ու 1958-1959 թվականներին զբաղվել Մարգարիտ Միտչերլիխի հոգեվերլուծությամբ։ Բժիշկ Ալեքսանդր Միտչերլիխը նույնպես նրա մոտ հոգեվերլուծության վերապատրաստում է անցել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գդանսկ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ Կատեգորիա:Հոգեբուժություն Կատեգորիա:Հոգեվերլուծողներ
Հեռավոր Արևելքի հնությունների թանգարան (Ստոկհոլմ)
Ստրինբերգ թանգարան (Östasiatiska museet), 1926 թվականին Շվեդիայի կառավարության և թանգարանի հիմնադիր-տնօրեն շվեդ հնագետ Յոհան Գունար Անդերսոնի (1874-1960) նախաձեռնությամբ հիմնադրված թանգարան Ստոկհոլմում։ Թանգարանը գտնվում է Սկեպպսհոլմեն շրջանի Տիգուսեթ (Tyghuset) շենքում, և 1999 թվականից թանգարանը հանդիսանում է Համաշխարհային մշակույթի հանրային շվեդական ազգային թանգարանների մի մասը։
Պատմություն
Թանգարանն ի սկզբանե հիմնված էր հիմնականում Անդերսոնի 1920-ականների ընթացքում Չինաստանում կատարած հիմնարար բացահայտումների վրա, որը մինչև այժմ Արևելյան Ասիայի անհայտ նախապատմություն է ։ Թանգարանն ունի բազմազան հավաքածուներ Ճապոնիայից, Կորեայից, Հնդկաստանից և Չինաստանից։ Այն ցուցադրում է և՛ հնագիտություն, և՛ դասական արվեստը, և՛ ժամանակակից մշակույթ, հանրության համար ունի մեծ հետազոտական գրադարան։ 1963 թվականին թանգարանը տպագրել է համապարփակ պատկերագիրք (Հեռավոր Արևելքի հնությունների թանգարան. ալբոմ)։ Թանգարանը տպագրվում է նաև Արևելյան Ասիայի հետազոտություններին նվիրված ամենամյա Հեռավոր Արևելքի հնությունների թանգարանի տեղեկագիր-ամսագիրը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ Կատեգորիա:1926 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:1926 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Գեղանի կռունկ
Գեղանի կռունկ, կռունկների ընտանիքի թռչուն, որը գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։ Չվող է, քիչ տարածված։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 90-100 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 165-185 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 2,5-3,5 կգ։ Հասունի փետրածածկը միատարր մոխրագույն է, դիմային և վզի առջևի մասերն ու կուրծքը՝ սև, գագաթը՝ մոխրագույն։ Երիտասարդի գլուխը մոխրագույն է, դիմային նախշը բացակայում է։ Թռչում է մոխրագույն կռունկի նման։ Բնակվում է արոտավայրերում, բաց դաշտերում, խոնավ մարգագետիններում, լճերի ու լճակների մոտ, բնակավայրերի հարևանությամբ։
Տարածվածություն
Տարածված է Աֆրիկայում, Իսպանիայից մինչև Բայկալ, Մոնղոլիայում, Միջին Ասիայում, Փոքր Ասիայում, Անդրկովկասում։ Առավելապես հանդիպում են հանրապետության կենտրոնական և հյուսիսային շրջաններում։ 200-300 առանձնյակներից կազմված երամներով հանրապետությունում հանդիպում են միայն աշնանային և գարնանային չուի շրջաններում։ Հանգստի համար օգտագործում են վարելահողերը և գյուղատնտեսական ցանքատարածությունները ։
Պահպանություն
Թվաքանակը վերջին տարիներին զգալիորեն կրճատվել է։ Աշնանային և գարնանային չուի շրջաններում հանդիպում են 200-300 առանձնյակներից բաղկացած երամներով, որոնք հանգստի համար օգտագործում են առավելապես Սևանի ավազանի ցանքատարածությունները։
Վաղ գարնան շրջանում եղանակի կտրուկ փոփոխման հետևանքով կարող են ցրտահարվել ։
Սևաբերդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Սևաբերդ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թվականին հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 33 հուշարձան (11 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Անդրանիկ Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)
Անդրանիկ Խաչատրյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Մայիսի 25
Մայիսի 25, տարվա 145-րդ (նահանջ տարիներին՝ 146-րդ) օրն է։
Բելա Խոտենաշվիլի
Բելա Խոտենաշվիլի (ბელა ხოტენაშვილი, ), վրացի շախմատիստուհի, գրոսմայստեր (2013).
Վրաստանի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է երկու Օլիմպիադաների (2010-2012 թվականներ), երկու աշխարհի (2011-2013 թվականներ) և երկու Եվրոպայի թիմային առաջնության։
Մարզիչը Դավիթ Ջոջուան է ։
Ամուսնացած է միջազգային վարպետ Վախթանգ Սուլաշվիլու հետ, նրանք ունեն մեկ աղջիկ՝ Մարիամը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի շախմատիստներ Կատեգորիա:Թելավ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Վրացի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Վրացի մարզիկներ
Հավսար
Հավսար, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն հավասար բառի ժողովրդական հավսար ձևից։ Հիշատակվել է մեկ անգամ՝ 15-րդ դարում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կենտրոնական Ամերիկայի պատմություն
Կենտրոնական Ամերիկայի պատմություն Կենտրոնական Ամերիկայի պատմությունն ուսումնասիրելիս պետք է նախ պարզել, թե որն է Կենտրոնական Ամերիկան։ Սովորաբար ընդունված է ներառել Գվատեմալան, Բելիզը, Էլ Սալվադորը, Հոնդուրասը, Նիկարագուան, Կոստա Ռիկան և Պանաման։ Այս բաժանումը համապատասխանում է ժամանակակից քաղաքական սահմաններին։ Այնուամենայնիվ, որոշ իմաստներով Կենտրոնական Ամերիկան սկսվում է Մեքսիկայում՝ Թեհուանպեկի Իստմուսում, իսկ Յուկաթանի նախկին երկիրը Կենտրոնական Ամերիկայի մաս էր կազմում։ Մյուս կողմից՝ 1903 թվականի անկախացումից առաջ Պանաման քաղաքական և մշակութային առումով մաս էր կազմում Կոլումբիայի։ Ժամանակ առ ժամանակ անգլալեզու Բելիզը, բոլորովին այլ պատմություն ունենալով, համարվում էր Կենտրոնական Ամերիկայից զատ։ Աշխարհագրական տեսանկյունից երկար և նեղ Կենտրոնական Ամերիկան չունի ակնհայտ կենտրոն։ Այլ տարածաշրջաններ չեն ցանկացել մաս կազմել Գվատեմալայի՝ մինչ Գվատեմալան պատմական և կրոնական առաջնորդ է եղել։ Պանաման և ավելի քիչ չափով Գվատեմալան և Կոստա Ռիգան երկու ծովափն էլ ունեն զգալի դեր։ Պանաման խիստ ամերիկայնացված է, օգտագործում է ԱՄՆ դոլարը որպես իր արժույթ, ունի մեծ արդյունաբերություն և եկամտի աղբյուր (ջրանցք)։
Եվրոպական շփումից առաջ
Նախակոլումբիական դարաշրջանում Կենտրոնական Ամերիկայի հյուսիսային շրջանները բնակեցված էին Մեսոամերիայի բնիկ ժողովուրդներով։ Դրանցից առավել ուշագրավ էին Մայա ժողովուրդը, որը կառուցել էր բազմաթիվ քաղաքներ ամբողջ տարածաշրջանում, և ացտեկները, որոնք ստեղծել էին հսկայական կայսրություն:Եվրոպական շփման պահին Չիբանչյան լեզուների խոսնակներն էին Արևելյան Էլ Սալվադորի, արևելյան Հոնդուրասի, Կարիբյան Նիկարագուայի, Կոստա Ռիկայի և Պանամայի մեծամասնությունը։ նախակոլումբիական մշակույթները համարվում են տարբեր և խմբավորված են Իստմո-կոլումբիան տարածաշրջանում։
Իսպանական գաղութային դարաշրջան
Կենտրոնական Ամերիկան բաղկացած է յոթ անկախ ազգերից՝ Բելիզ, Կոստա Ռիկա, Էլ Սալվադոր, Գվատեմալա, Հոնդուրաս, Նիկարագուա և Պանամա։ 16-րդ դարում իսպանական նվաճումից հետո Կենտրոնական Ամերիկայի բնակիչների մեծ մասը կիսում էին նմանատիպ պատմություն։ Բացառություն էր կազմում Արևմտյան Կարիբյան գոտին, որն ընդգրկում էր Կարիբյան ծովափը և ընդգրկում էր ինչպես կիսանկախ բնիկների, այնպես էլ փախստական ստրուկների համայնքներ և բնակիչներ, հատկապես բրիտանացի բնակիչներ, որոնք, ի վերջո, ձևավորեցին բրիտանական Հոնդուրասը՝ (Բելիզայի ժամանակակից ժողովուրդը) մի բնակեցված տարածք, որը բրիտանացիներով բնակեցվեց Մադրիդյան պայմանագրով։ Երբ Իսպանիան չկարողացավ վերականգնել վերահսկողությունը բրիտանական Հոնդուրասի վրա, բրիտանացիները շարունակեցին բնակեցնել երկիրը և ի վերջո գաղութացրին այն։ Երբ Գվատեմալան ստացավ իր անկախությունը, նրանք ստանձնեցին Բրիտանիայի Հոնդուրասի ժառանգությունը Իսպանիայից։ Բրիտանական Հոնդուրասը մի քանի տարի եղել է բրիտանական բնակավայր, այլ ոչ թե գաղութ (Իսպանիայի և Միացյալ Թագավորության միջև պայմանագիրը արգելում էր բրիտանական գաղութները տարածքում)։ Երկար տարիների հակասություններից հետո Գվատեմալայի և Միացյալ Թագավորության միջև կնքվեց պայմանագիր, որով ժամանակի Գվատեմալայի Նախագահը ճանաչեց Բելիզայի օրինական տարածքները։ Այս պայմանագրի շրջանակներում նաև պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել Գվատեմալա քաղաքից բրիտանական Հոնդուրասով մինչև Կարիբյան ծով սայլի ճանապարհի կառուցումը։ Քանի որ սայլի ճանապարհը երբեք չկառուցվեց, Գվատեմալան պայմանագիրը անվավեր ճանաչեց։ Բելիզը, ինչպես ասում էին իսպանացիներն ու գվատեմալացիները, 1981 թվականին ձեռք բերեց իր անկախությունը Մեծ Բրիտանիայից և ընդունեց «Բելիզ» անվանումը։ Գվատեմալան դեռ վիճարկում էր Բելիզայի տարածքը։ 16-րդ դարից մինչև 1821 թվականը Կենտրոնական Ամերիկան ձևավորեց Գվատեմալայի իշխանությունը, որը երբեմն հայտնի է նաև «Գվատեմալայի Թագավորություն», կազմված Չիապաս նահանգի մի մասի (ներկայումս՝ Մեքսիկայի մաս), Գվատեմալա, Էլ Սալվադոր, Հոնդուրաս, Նիկարագուա և Կոստա Ռիկա։ Այն կառավարվում էր ոչ թե օգնականի կամ նրա տեղակալի կողմից, այլ ինքնուրույն նշանակված կապիտան կողմից, որը գլխավորում էր նախ Անտիգուա, իսկ ավելի ուշ՝ Գվատեմալա քաղաք։
(8830) 1988 VZ
(8830) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 7-ին Յոշիո Կուշիդայի և Մասարու Ինոուեի կողմից Յացուգատակեյում ։
Կենտրոնական Ամերիկայի պատմություն
Անկախություն
1811 թվականին Սալվադորում սկսվեցին անկախության շարժումները։ Ընդվզումները հեշտությամբ ճնշվեցին, և քաղաքական անկարգությունները ենթարկվեցին իսպանական աշխարհում ընդունված ընդհանուր քաղաքական գործընթացին, որը հանգեցրեց 1812 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրությանը։ 1810-1814 թվականների միջև գեներալ կապիտան ընտրեց յոթ ներկայացուցիչ Քադիզի Կորտեսում ։ 1821 թվականին Գվատեմալա քաղաքում Կենտրոնական Ամերիկայի Կրիոլոսի համագումարը կազմեց Կենտրոնական «Ամերիակայի Անկախության ակտը»` այդ տարվա սեպտեմբերի 15-ից ուժի մեջ մտած տարածաշրջանի Իսպանիայից անկախությունը հռչակելու համար ։  Կենտրոնական Ամերիկայի շատ ազգերի կողմից այդ ամսաթիվը դեռ նշվում է որպես անկախության օր։ Իսպանացի գեներալ կապիտան Գաբինո Գանցան համակրում էր ապստամբներին և որոշվեց, որ նա պետք է մնա որպես ժամանակավոր առաջնորդ, քանի դեռ չի կարող ստեղծվել նոր կառավարություն։ Անկախությունը կարճատև էր, քանի որ Գվատեմալայի պահպանողական առաջնորդները ողջունեցին մեքսիկական Ագուստան դե Իտուրբիդեի առաջին կայսրության կողմից բռնակցումը 1822 թվականի հունվարի 5-ին։ Կենտրոնական Ամերիկայի լիբերալները դեմ էին դրան, բայց գեներալ Վիսենտե Ֆիլիսոլայի գլխավորությամբ Մեքսիկայից մի բանակ գրավեց Գվատեմալա քաղաքը և դուրս մղեց այլակարծությունը։ Երբ հաջորդ տարի Մեքսիկան դարձավ հանրապետություն, նա ընդունեց Կենտրոնական Ամերիկայի սեփական ճակատագիրը որոշելու իրավունքը։ 1823 թվականի հուլիսի 1-ին Կենտրոնական Ամերիկայի համագումարը բացարձակ անկախություն հայտարարեց Իսպանիայից, Մեքսիկայից և ցանկացած այլ օտար պետություն, ներառյալ Հյուսիսային Ամերիկան և կառավարման հանրապետական համակարգը։
(8830) 1988 VZ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,178739 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4372 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9202 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2070,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173909 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,74° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոշիո Կուշիդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մասարու Ինոուեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կենտրոնական Ամերիկայի պատմություն
Կենտրոնական Ամերիկայի Մեծ Հանրապետություն
19-րդ դարում Կենտրոնական Ամերիկան վերամիավորելու տարաբնույթ փորձեր արվեցին, բայց դրանցից որևէ մեկը չհաջողվեց։ Առաջին փորձը կատարվել է 1842 թվականին նախկին նախագահ Ֆրանցիսկո Մորազանի կողմից, ով արագ գերվեց և մահապատժի ենթարկվեց:Ձախողած փորձը առաջարկում էր վերականգնել միությունը որպես Կենտրոնական Ամերիկայի Համադաշնություն և նախատեսում էր ներառել Սալվադորը, Գվատեմալան, Հոնդուրասը և Նիկարագուան։ Այս առաջին փորձը տևեց մինչև 1844 թվականը։ Կատարվեց երկրորդ փորձը, որը տևեց 1852 թվականի հոկտեմբերից նոյեմբեր, երբ Սալվադորը, Հոնդուրասը և Նիկարագուան ստեղծեցին Կենտրոնական Ամերիկայի Դաշնություն (Federacion de Centro America): Գվատեմալայի նախագահ Ջուստո Ռուֆինո Բարիոսը 1880-ականներին զենքի ուժով փորձեց վերամիավորել ազգը և այդ ընթացքում սպանվեց, ինչպես իր 1842 թվականի նախորդը։ Հոնդուրասի, Նիկարագուայի և Սալվադորի երրորդ միությունը որպես Կենտրոնական Ամերիկայի Մեծ Հանրապետություն կամ «Republica Mayor de Centroamerica» տևեց 1896-1898 թվականներին։ Վերջին փորձը տեղի ունեցավ 1921 թվականի հունիսից մինչև 1922 թվականի հունվար, երբ Սալվադորը, Գվատեմալան, Հոնդուրասը և Կոստան Ռիկան ստեղծեց Կենտրոնական Ամերիկայի (երկրորդ) Դաշնություն։ Այս ֆեդերացիայի ստեղծման մասին պայմանագիրը ստորագրվեց Սանտ Խոսեում, Կոստա Ռիկա 1921 թվականի հունվարի 19-ին։ Այս երկրորդ Ֆեդերացիան սկզբից գրեթե ծանր էր, ուներ միայն ժամանակավոր Դաշնային խորհուրդ, որը կազմված էր յուրաքանչյուր նահանգի պատվիրակներից։ Չնայած տևական քաղաքական միության ձախողմանը, Կենտրոնական Ամերիկայի վերամիավորման գաղափարը ժամանակ առ ժամանակ ծագում էր, չնայած որ առանձին երկրների ղեկավարների կողմից խանդավառություն չուներ։ 1856–1857 թվականներին տարածաշրջանը հաջողությամբ ստեղծեց ռազմական կոալիցիա՝ ամերիկացի արկածախնդիր Ուիլյամ Ուոքերի արշավանքը հետ մղելու համար։ Այսօր բոլոր հինգ ազգերն էլ դրոշներ են վարում, որոնք պահպանում են ներքին սպիտակ շերտագիծը կապող երկու արտաքին կապույտ ժապավենների հին դաշնային նմուշը։ Կոստա Ռիկան, որը ավանդաբար հինգ մասնակիցն էր տարածաշրջանային ինտեգրմանը, 1848 թվականին զգալիորեն փոփոխեց իր դրոշը՝ մուգացնելով կապույտը և ավելացնելով կրկնակի լայն ներքին կարմիր նվագախումբ՝ ի պատիվ ֆրանսիական եռագույնի։
20 րդ դար
1907 թվականին ստեղծվեց Կենտրոնական Ամերիկայի արդարադատության դատարան։ 1960 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Գվատեմալան, Էլ Սալվադորը, Հոնդուրասը և Նիկարագուան ստեղծեցին Կենտրոնական Ամերիկայի ընդհանուր շուկան (CACM): Կոստա Ռիկան ընտրեց չմասնակցել «CACM» -ին։ «CACM»-ի նպատակներն էին` ստեղծել ավելի մեծ քաղաքական միավորումներ և ներմուծման փոխարինման արդյունաբերականացման քաղաքականության հաջողություն։ Ծրագիրն անհապաղ տնտեսական հաջողություն էր, բայց դուրս եկավ 1969 թվականին Էլ Սալվադորի և Հոնդուրասի միջև կայացած «Ֆուտբոլային պատերազմից» հետո։
1930-ական թվականներին «Միացյալ Մրգերի Ընկերությունը» ուներ 3,5 միլիոն ակր տարածք Կենտրոնական Ամերիկայում և Կարիբյան ավազանում, հանդիսանում էր Գվատեմալայի միակ խոշոր սեփականատերը։ Նման հոլդինգները մեծ իշխանություն տվեցին փոքր երկրների կառավարություններին ։ Դա մեկն էր այն գործոններից, որը հանգեցրեց «Բանան հանրապետության» արտահայտության համադրմանը :
Կենտրոնական Ամերիկայի խորհրդարանը գործում է որպես զուտ խորհրդատվական մարմին՝ 1991 թվականից ի վեր։ Միության չորս նախկին անդամների (Նիկարագուա, Գվատեմալա, Էլ Սալվադոր և Հոնդուրաս), ինչպես նաև Պանամա և Դոմինիկյան հանրապետություն։
Մեկ այլ նախաձեռնություն հայտնի է որպես Անկախ ազատ տեղաշարժեր, որը բացել է Նիկարագուայի և Գվատեմալայի միջև եղած սահմանները` հեռացնելով սահմանները հատելու համար անձնագիր կրելու անհրաժեշտությունը, պարզապես ազգային ID -ն (cédula de identidad) բավարար է սահմանները հատելու համար։ Այս նախաձեռնությունը Միգրանտների միջազգային կենտրոնական հանձնաժողովի (OCAM) բանակցությունների արդյունքն է՝ Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության (IOM) աջակցությամբ։ Այս նախաձեռնությունն ուժի մեջ է 2007 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ամերիկայի պատմություն Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի պատմություն Կատեգորիա:Պատմություն ըստ տարածաշրջանի
Կարմիր քար (Արարատի մարզ)
Կարմիր քար, լեռնագագաթ Հայաստանի Արարատի մարզում, Ուրծի լեռների հարավ-արևմտյան լանջին, Պարույր Սևակ գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 1948 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Նակսկով (քաղաք)
Պատմություն
Քաղաքը առևտրային արտոնություններ ստացավ 1266 թվականին թագավոր Էրիկ Վ Գլիֆֆի թագավորության ժամանակ։
Դենիա (քաղաք)
Դենիա  (Denia, Dénia), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ալիկանտե մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Մարինա-Ալտա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 66,2 կմ2։ Բնակչությունը՝ 44498 (2010 թվականին)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը՝ 100 կմ։
Նակսկով (քաղաք)
Տնտեսություն
Նակսկովում է գտնվում Դանիայում ամենամեծ շաքարավազի գործարանը։ Օրվա ընթացքում գործարանը արտադրում է ավելի քան 12 հազար տոննա շաքար, որը պատկանում է գերմանական Nordzucker ընկերությանը ։
Դենիա (քաղաք)
Հղումներ
Կատեգորիա:Ալիկանտե պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Իսպանիայում Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Նակսկով (քաղաք)
Հղումներ
Կատեգորիա:Դանիայի բնակավայրեր
Ռատցեբուրգ
Ռատցեբուրգ (Ratzeburg, Ratzborg, ист. Racibórz, Raciąż), քաղաք Գերմանիայում, շրջանային կենտրոն, գտնվում է Շլեզվիգում։
Մտնում է Լաուենբուրգի հերցոգության մեջ, բնակչությունը կազմում է 13 699 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31) ։
Աշխարհագրական դիրք
Ռատցեբուրգը Համբուրգի մայրաքաղաքային շրջանի բաղկացուցիչ մասն է։
Ռացեբուրգը շրջապատված է Ռացեբուրգեր լճերով (չորս լճեր) և հայտնի է իր տաք աղբյուրներով։
Պատմություն
Ռատցեբուրգը հիմնադրվել է 1000-1066 թվականներին։
1093 թվականին Սմիլովոյի դաշտի վրա գտնվող քաղաքից ոչ հեռու Մագնուս Սաքսոնիացին և Հենրիխ Բոդրիչցկին ջախջախում են Հենրիխից դժգոհ Վենդիական պետության սլավոններին։
Այդ վայրի՝ սլավոններով բնակեցման ժամանակ քաղաքը կոչվել է Ռատիբոր և եղել է պոլաբների ցեղի կենտրոնական քաղաքը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Ռեմի Կաբելյա
Ռեմի Կաբելյա (ֆր․՝ Rémy Cabella, ), ֆրանսիացի կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս «Նյուքասլ Յունայթեդում» և Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում։
«Մոնպելիե»
Ռեմի Կաբելյան «Մոնպելիեի» սան է։ Թիմի հետ պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքել 2009 թվականին։ Իր դեբյուտը թիմի կազմում նշել է 2011 թվականի օգոստոսի 6-ին ։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 21-ին «Այաչոյի» դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը թիմի կազմում ։
«Արլ Ավինիոն»
2010 թվականին ֆուտբոլիստը վարձավճարով տեղափոխվել է «Արլ Ավինիոն», և այնտեղ անցկացրել 1 մրցաշրջան, մասնակցելով 17 խաղի։
«Նյուքասլ Յունայթեդ»
2014 թվականի հուլիսի 14-ին Ռեմին տարվա պայմանագիր է կնքել անգլիական «Նյուքասլ Յունայթեդի» հետ։
«Օլիմպիկ»
2015 թվականին նա վարձավճարով տեղափոխվել է ֆրանսիական «Օլիմպիկ»։
Ազգային հավաքական
2014 թվականի մայիսի 27-ին նա իր դեբյուտն է նշել Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում, մրցելով Նորվեգիայի հավաքականի դեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ֆրանցիսկա Ուրսուլա Ռաձիվիլովա
Ֆրանցիսկա Ուրսուլա Ռաձիվիլ (Franciszka Urszula Radziwiłłowa, Францішка Уршуля Радзівіл, ), իր ժամանակի ամենահարուստ ժառանգորդը՝ գրող և դրամատուրգ, «Վիշնևեցկիների» տոհմի վերջին ներկայացուցիչը Լեհաստանում և Բելառուսում, առաջին կին գրողներից։
Կենսագրություն
Այդ ժամանակ Նեսվիժում կյանքը հնարավոր չէր պատկերացնել առանց տոների, բանկետների, որսերի, երթերի, շքերթների ու խաղերի։ Ֆրանտիշկայի նախաձեռնությամբ նրանց ավելացավ թատրոնը՝ զվարճանքը թագավորական մակարդակով, Վարշավայում այդ ժամանակի թատերական ներկայացումների նախաձեռնողները բացառապես թագավորներն էին Ավգուստ II-ը և Ավգուստ III-ը։
Քանի որ իշխան Միխայիլը հաճախ բացակայում էր Նեսվիժից սեյմի և տրիբունալների նիստերին մասնակցելու պատճառով, ինչպես նաև կալվածքներ կանոնավոր այցեր կատարելու ժամանակ, երիտասարդ Արքայադուստրն անձամբ էր զբաղվում այդ հարցերի կարգավորմամբ։ Նա ղեկավարել է  Նեսվիժի ամրոցի վերականգնումը Շվեդիայի հետ ավերիչ պատերազմներից հետո, պաշտպանել Նեսվիժը 1730-ական թվականներին ռուսական զորքերի հարձակումներից, կանոնակարգեց և համալրեց իշխանական գրադարանը և վերականգնեց տպարանը։ Նեսվիժից շատ հազվադեպ բացակայելով՝ նա սկսեց մշակութային, քարոզչական և քրիստոնեական լուսավորչական մեծ գործունեություն ծավալել։ Գրական տաղանդը և նրբագեղ արվեստի նկատմամբ հակումները հնարավորություն  տվեցին արքայադուստր Ֆրանտիշկային բավականին կարճ ժամանակահատվածում Նեսվիժը դարձնել երկրի մշակութային կյանքի կենտրոններից մեկը։
Միխայիլ Կազիմիրի և Ֆրանցիսկո Ուրսուլայի հետաքրքրությունը թատրոնի հանդեպ սկսվեց 1740 թվականին, երբ Նեսվիժի ամրոցում օտարերկրյա թատերախմբի հետ «Արդարության օրինակ» պիեսի հիման վրա բեմադրվեց առաջին ներկայացումը։ Այնուհետև ներկայացումները կազմակերպվել են իրենց ուժերով։ Սկզբում նրանք ցուցադրեցին Մոլիերի կատակերգությունները, Վոլտերի «Զաիր»-ը և եվրոպական այլ հեղինակների պիեսներ։ Ռաձիվիլի թատրոնը սկսեց ապրել իր լիարժեք կյանքով 1746 թվականից հետո, երբ Ֆրանցիսկա Ուրսուլան սկսեց ղեկավարել այն և բեմադրել իր առաջին դրամատիկական գործերը։ Գրեթե ամեն տարի արքայադուստեր գրչի տակից հայտնվում էին մի քանի նոր պիեսներ։ Դրանք ուսանելի բովանդակություն ունեին, դրանց մեջ Ֆրանցիսկա Ուրսուլան խոսում էր կրթության անհրաժեշտության մասին, դատապարտում էր անհավատարիմ ամուսիններին կամ հիանում կանանց առաքինությամբ և անկեղծությամբ։ Այնուամենայնիվ, նրա դրամատուրգիայի գերակա թեման սերն էր, ինչի մասին են վկայում պիեսների պերճախոս վերնագրերը՝ «Սերը կանխակալ դատավոր է», «Սերը հմուտ արհեստավոր է», «Սրամիտ սերը» և այլն։
Ռաձիվիլի ստեղծագործություններում կարելի է առանձնացնել երկու ժամանակաշրջան։ Առաջինը (1725-1745) երկլեզու էր, իսկ ժանրային իմաստով հիմնականում բանաստեղծական և նամակագրական։ Նեսվիժի դրամատիկական թատրոնի ամենաարդյունավետ ժամանակահատվածը 1746-1752 թվականներին էր, երբ իշխանուհին ինքն էր ղեկավարում մշակութային կյանքը իր կալվածքներում։
Պոեզիա
Արքայադուստր Ռաձիվիլի առաջին (արձանագրված ձեռագրերում) բանաստեղծական փորձերը սկիզբ են առել նամակագրության շրջանակներում։ Ֆրանտիշկա Ուրսուլայի մեծ թվով (ավելի քան 1300) նամակներից առավել մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում իր ամուսնուն ուղղված չորս բանաստեղծական նամակները։ Այս ժանրի բանաստեղծական աշխատություններում արտացոլվել է նամակ-զրույցների ստեղծագործական համակարգը, որը ձևավորվել է անտիկ նամակագրության տեսության հիման վրա և հանրաճանաչություն է ձեռք բերել 18-րդ դարի ֆրանսիական սալոնային պոեզիայում։ Հեղինակը, Ցիցերոնի ցուցումների համաձայն նամակները գրում է «cotidianis verbis» բառերով («առօրյա բառեր»)։ Ավանդական նամակագրության բանաձևերը համակցված էին «սրտի տեղեկատվության» հետ։
Արքայազն Միխայիլին ուղղված բոլոր չորս բանաստեղծական նամակները ներթափանցված են բաժանման տխրության զգացումով և իրենց վրա են կրում ջերմ սուբյեկտիվ զգացողության կնիքը։ Այնուամենայնիվ, բանաստեղծը գրում է իր ուղերձները՝ ակնհայտորեն հաշվի առնելով ավելի մեծաթիվ հասցեատերերի, քանի որ տողերի միջև նա ձևակերպում է իդեալական սիրո վարքականոնի հիմնական կետերը՝ հավերժական հավատարմություն, սիրո ճանաչում՝ որպես ամենաթանկարժեք զգացմունք, սիրելիից բաժանման դեպքում անսահման տխրություն և ապրելու հետաքրքրության կորուստ։ Ս. Վասիլևսկին, բանաստեղծականորեն բնութագրելով Արքայադուստր Ռաձիվիլի նամակները, նրանց մեջ նկատեց «զգացմունքների բուռն ծաղկում առանց գրական դիմափոշու և սանրվածքի» ։
Ռաձիվիլի մի շարք բանաստեղծական գործեր ներծծված են արտահայտիչ դիդակտիզմով։ Պարենետիկ ուղղվածությունը արքայադստեր բանաստեղծական աշխատությունների գաղափարական գերիշխումն է` «Փրկարար զգուշացումներ կյանքի alles տեղեկությունների համար» վերնագրով աշխատությունը գրվել է 1732 թվականին դստեր Աննա Մարիայի  ծնվելուց հետո և նվիրված է նրան, իսկ արքայադստեր մահից կարճ ժամանակ անց՝ 1753 թվականին, այն տպագրվել է Նեսվիժի ճիզվիտների կողմից։
Բացման աղոթքից հետո հեղինակը տասնհինգ կետերով ձևակերպում է առաքինի կյանքի հիմնական դրույթները։ Ավանդական քրիստոնեական գաղափարներն այստեղ միահյուսված են հումանիստական հոգևոր արժեքների հետ, որոնք սկիզբ են առնում Սենեկայի «Բարոյական նամակներ Լուցիլյուին» ստեղծագործությունից։ Այսպիսով, խորհուրդ է տրվում «փառաբանել Տիրոջ Երրորդությունը»՝ ազատվել հպարտությունից, խուսափել խորամանկությունից և ծուլությունից, հարգել ծնողներին, փառաբանել իմաստությունը, հոգևոր արժեքների գերակայություն հաստատել կյանքի գեղեցկությունների նկատմամբ։
Եվ եթե սրբության իդեալին մոտենալու խորհուրդը (անսահման ողորմություն և առաքինություն) մեկնաբանվում է քրիստոնեա-հումանիստական ուսմունքի համաձայն, ապա զսպման կոչը համահունչ է նաև մտավոր խաղաղության մասին էպիկուրական և ուղղակեցվախք գաղափարներին, որոնք չեն ծանրաբեռնվում նախանձով  և ագահությամբ։ Բոլոր բարի և դրական գործերի կազմակերպիչը արարիչն է, հետևաբար, այդ սկզբունքով «պատվիրանները կատարելու» խորհուրդը զուգորդվում է փոքրիկ դստեր համար Աստծո օրհնության ցանկության հետ։ Յոթ ծնված երեխաներից միայն երեքը՝ Ֆրանտիշկան և Միխայիլ Ռաձիվիլների յոթ երեխաներից միայն երեքը, ապրեցին մեծահասակ տարիքը։ Յուրաքանչյուր երեխայի կորուստը մորը  ծանր հոգեկան ցավ էր պատճառում, իսկ ողբերգական դեպքերը հիշատակի բանաստեղծություններ գրելու պատճառն էին դառնում։ 1729 թվականին երկամյա առաջնեկի մահվան կապակցությամբ գրվել է «Գերեզմանաքարի արձանագրություն ...  Նիկոլայ Քրիստոֆ Ռաձիվիլլին», իսկ 1750 թվականին տասնյոթամյա Յանուշի մահը կյանքի է կոչեց «Ափսոսանք կորցրած որդու համար» («Հրաժեշտ  որդուն ...»): Երկու հոգեհանգստյան ստեղծագործություններն էլ, ժանրային առանձնահատկությամբ, մոտ են հուշապատումի, բայց ի տարբերություն գերակշռող քնարականների, դրանք առանձնանում են հռետորաբանությամբ և լի են ներբողական տարրերով։ Այսպես, Նիկոլայի փոքր որդու մահը ներկայացվում է եղերգական բարոկկո պոեզիային բնորոշ պատկերներով, որոնց մեծ մասը կենտրոնացած է «մահվան հունձի» պատճառի շուրջը։ Հեղինակի այս ընտրությունը թույլ է տալիս նրան կատարել հատուկ բանաստեղծական օքսիմորոն,  Նիկոլայը, որը ծնվել է մայիսին և մահացել հուլիսին, նմանեցվում է «մայիսյան ծաղկի», որին  վաղաժամ քաղում է մահը կամ երիտասարդ գազանի որին հալածում են որսորդները (այն դեպքում,  երբ որսը թույլատրվում է միայն աշնանը)։ Նիկոլայի մահը ոչ միայն մոր անձնական ցավն էր, այլ անդառնալի կորուստ էր  Ռաձիվիլների և Վիշնևեցկիների տոհմի և պետության համար։ Արքայազնի կյանքից հեռանալն իրականացվում է Ռադիձվիլների (արծիվ և շեփոր) և Վիշնևեցկիների (աստղ, խաչ և ամիս) հերալդիկ զինանշանների խորհրդանիշների գերիշխող գույների (դեղին և կապույտ) խորհրդանիշերի ներքո, որոնց միջոցով  կարճ էքսկուրս էր կատարվում երկու ազնվական ընտանիքների փառքի պատմության ուղիներով։ Միայն երբեմն Աստծուն ուղղված աղոթքի խոնարհ խոսքերով  լսվում է մայրական վշտի ձայնը յուրահատուկ  հռետորական տոնով։ «Պայծառափայլ  տիկին Ս. Ռաձիվիլ տիկնոջ նկարագրության» վերաբերյալ բանաստեղծական դիմանկարների շարքը ամենայն հավանականությամբ, գրվել է 1733 թվականին, երբ արքայադուստր Ֆրանցիսկո  Ուրսուլան հյուրընկալվել էր սկեսրոջ Աննա Եկատերինա Ռաձիվիլի մոտ։ Սա արքունական պոեզիայի տիպիկ  օրինակ է, որը ստեղծվել է 17-րդ դարի ֆրանսիական սալոնային մշակույթի ազդեցության ներքո։ Արքայադուստր Ֆրանտիշկան, ով ակտիվ էր աշխարհիկ կյանքում, չէր շրջանցում պոեզիայում իր շրջապատի ակնառու փաստերը։ Այսպիսով, տարբեր առիթներով գրվեցին բազմազան բովանդակության և ուղղվածության մի շարք  բանաստեղծություններ։ Դրանք ողջույնի, հրաժեշտի, ուղեկցող և այլբնույթի բանաստեղծություններ են։ Բանաստեղծություն գրելու պատճառ կարող է հանդիսանալ հարսանիքը, ընկերական մտերմությունը, կամ նույնիսկ իշխանական որսը, կամ էլ Լեոն Միխաիլ Ռաձիվիլի միջոցով կնիքի ուղարկելը իր կնոջը՝ Աննային։
Արքայադստեր բանաստեղծական ժառանգության զգալի մասը բաղկացած է քնարերգական բանաստեղծություններից, որոնցում հեղինակը ձգտում է ամրագրել «հոգու ինքնավարության» դրսևորումները։ Բանաստեղծուհի Նեսվիժսկայան արտահայտում է իր անձնական ընկալումը կնոջ և տղամարդու հարաբերությունների էության մասին («ես այդ մարդկանց հաճախ չեմ հասկանում ...», «Զվարճանքի  ոչ անկեղծ ազդեցությունները հոգեկան հուզմունքի վրա...»), իր կենսափորձով գնահատում էր ժամանակակից դարաշրջանը («Կարդացեք կերպարներ, ովքեր չեն կարող, թե ինչպես ...») ձևակերպում է ներքին կյանքի իր սեփական ռազմավարությունը («Բողոք», «Բանաստեղծություն ՝ ամուսնության հետ տրտունջով»)։ Միաժամանակ,  ներկայացումները ամենից հաճախ վերաբերում են  նրա ինտիմ զգացմունքների ոլորտին։
Քնարերգական բանաստեղծությունները երբեմն դրսևորվում են կրոնական պոեզիայի ձևերով։ Բայց Աստծուն ուղղված բանաստեղծությունները, դառնում են քրիստոնեական հոգեվիճակի տարբեր դրսևորումներ, որոնք համապատասխանում են տերողորմյայի  երեք մասերին (ուրախ, սգավոր և գովաբանական)։ Սա հավատքի խոստովանություն է և խոնարհ աղոթք («Աստված, դու դու ես դրախտի պաշտպանը  ...»), կամ ողբալի հիշողություններ Քրիստոսի չարչարանքից («Stabat Mater» օրհներգի ազատ  վկայությունը. «Հիսուս քո վերքերը արյունահոսում են»), կամ Աստծո ստեղծման հրաշքի փառաբանություն  («Կոչ արարածներին փառաբանել իրենց Արարչին»)։ Երբեմն աստվածաշնչյան թեմաները կարող են ծառայել որպես գեղարվեստական հիմք հեղինակի բարոյական հայեցակարգի զարգացման համար («Քաղցր հիշողություններ դրախտի  մասին» բանաստեղծությունը)։ Արքայադուստր Ռաձիվիլի քնարական բանաստեղծությունները եղել են ամենաարդյունավետը բարոկկոյի գեղագիտության և ոճաբանության յուրացման գործում։
Գեղարվեստական միջոցներն ու հնարքները օգնում են հեղինակին՝ բացահայտելու սեփական կենսափիլիսոփայությունը, առաջին հերթին՝ ներքին կյանքը։ Կրթված արիստոկրատի կարծիքով  իր անձնական հոգևոր փորձը կարելի է դաձնել հանրային սեփականություն, նա, ինչպես բարոկկոյի դարաշրջանի մյուս բանաստեղծները, իրեն զգում էր որպես ճշմարտության երջանիկ տեր։ Այս զգացումը հարուցում է մտավոր էլիտարիզմի գիտակցումը։
Էական հանգամանք է համարվում Ռաձիվիլի «անփույթ» վերաբերմունքը հեղինակության խնդրի նկատմամբ։ Մի կողմից, Արքայադուստր Ֆրանտիշկան հնարավոր է համարում իր ձեռքով գրել ֆրանսիացի բանաստեղծ Ֆրանսուա Մալբրոյի բանաստեղծությունները և «մոռանալ» ձեռագրերում նշել հեղինակի անունը, մյուս կողմից, իր բանաստեղծությունների հեղինակությունը վերագրում է այլ անձանց (օրինակ՝ «Շնորհակալություն պայծառափայլ իշխան Լեոն Ռաձիվիլին ...» կամ «Բանաստեղծություն՝ ի հիշատակ պայծառափայլ տիկին Աննա Միցելսկուն...»):
Արձակ
Ապացուցված չի համարվում իշխանուհի Ռաձիվիլի ֆրանսերեն լեզվով արձակ տրակտատների հեղինակ լինելու հանգամանքը։ «Տարբեր բանաստեղծությունների ձեռագրեր հավաքվել են իմ կողմից և իմ սիրած ամուսնու պատվերով արտագրվել են իմ իսկ ձեռքով […] Նեսվիժում 1732 թվականի մարտի 29-ին»։ «Տղամարդկանց և կանանց փոխադարձ պարտականությունների վերաբերյալ ...», «Հարաբերությունները ուրիշների հետ և դրանց գաղտնիության մասին» ստեղծագործություններում հետևողականորեն դիտարկվում են ընտանեկան կյանքի տարատեսակ խնդիրները, տրվում է ամուսնության մեջ երջանկության ապահովման հիմնական դրույթների տրամաբանական փաստարկները` Իմաստուն հայեցողություն, ամուսինների բարեպաշտություն, ամուսնական պարտականությունների փոխադարձ կատարում, պարկեշտություն, բարի կամքի դրսևորում, քաղաքավարություն և առաքինություն։ «Ամուսնության մասին» տրակտատում բացահայտվում է ինչպես տղամարդու, այնպես էլ կնոջ միության հոգևոր (կրոնական) և սոցիալական բնույթը, ձևակերպվում է ամուսնության նպատակները, հաշվի է առնվում դրա տեսակները, ինչպես նաև խորհուրդ է տրվում, թե ինչպես ճիշտ ընտրություն կատարել, որպեսզի ամուսնությունը երջանիկ լինի։ Ակնհայտ է, որ ֆրանսալեզու տրակտատներում քննարկվող հարցերի շրջանակը ծայրաստիճան հետաքրքիր էր բանաստեղծուհու համար, որի գործն ի սկզբանե թեմատիկորեն և փոխաբերական իմաստով հստակ ուղղված էր դեպի սիրո թեման, համենայն դեպս ամուսնության մեջ։
Դրամատուրգիա
Ռաձիվիլը սկսած 1746 թվականից տարեկան երկու-երեք պիես էր գրում և դրանք ներկայացնում Նեսվիժի և Ալբայի թատերական բեմերում։ Ամուսնանալուց հետո, իշխանուհին հազվադեպ էր ճանապարհորդում Ռաձիվիլների նստավայրերից դուրս։ Հաճախակի ծննդաբերությունները, վատառողջությունը թույլ չեն տվել նրան ճանապարհորդել, ուստի նրա «թատերական կրթությունը» ստացել է տանը, գրադարանում։ Բանաստեղծական և դրամատիկ կերպարներից նա անցում է կատարել կատակերգությունների, ողբերգությունների և լիբրետոյի։
Ռաձիվիլի դրամատիկական ստեղծագործության առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ նա ուղղակիորեն գրել է բեմի համար, որևէ ողբերգության կամ կատակերգության պատրաստ լինելը, ընտանիքի համար տոն էր դառնում և հարմար առիթ այն բեմադրելու համար։ Միաժամանակ, հաճախ ներքին կապ չէր լինում  համապատասխան տոնակատարության և ներկայացման ժանրի միջև, լուրջ ներկայացումները  բեմադրվում էին, երբ դրանք լուրջ էին գրված, զվարճալի, երբ գրված էին կատակերգական ժանրով։
Հիմքեր կան, որ Ռաձիվիլը դրամատիկական ստեղծագործություններ սկսել է գրել 1740-ականներից, առանձին պիեսների հատվածներ հավանաբար գրվել են ավելի վաղ։ Միգուցե նախագծի տեսքով որոշ պիեսներ կարող է գրված լինեն մինչև 1732 թվականը, երբ իշխանուհին ակտիվորեն անդրադառնում էր սիրո և ամուսնության խնդիրներին։ Այնուամենայնիվ, քանի որ Ռաձիվիլի վաղ շրջանի դրամատիկական փորձերի մասին որևէ ապացույց չկա, նրա դրամատիկական և ռեժիսորական գործունեության սկզբնակետը կարելի է համարել 1746 թվականի հունիսի 13-ը, երբ Նեսվիժում, Ալբայի ամառանոցում, բեմադրվեց «Սրամիտ սեր» կատակերգությունը՝ նվիրված իշխան Միխայիլ Կազիմիրի 44-ամյակին։ Բեմադրման համար հարմարեցված շինության բացակայության պատճառով ներկայացումը բեմականացվեց բաց երկնքի տակ, կառուցվեց կամարակապ բեմահարթակ, տեղադրվեցին բազմոցներ ազնվական հանդիսատեսների և հոգևորականության համար (Նեսվիժի կայազորի սպաները և ցածր դասի զինծառայողները կանգնած էին դիտում ներկայացումը)։
Առաջին ներկայացման բեմադրությունից հետո ամուսնու գովեստի խոսքերը Ռաձիվիլին ոգևորեցին և նա սկսեց իր մշտական աշխատանքը Նեսվիժի թատրոնի համար երգացանկ կազմելով և նոր ստեղծագործություններ բեմադրելով, ինչն էլ նպաստեց հեղինակի դրամատիկ վարպետության, հետագա աճին։ 1746 թվականին, առաջին կատակերգությունից հետո, իշխանուհին գրեց ևս մեկ բեմադրություն՝ «Աստծո նախանշած գործերը»։ Հեղինակի կողմից այս ստեղծագործությունը ներկայացվեց որպես «ողբերգություն», որից հետո սկսվեց է Ռաձիվիլի պիեսների ներկայացումների շարքը, որոնք գրվել էին հեքիաթների դրամատիկ վերամշակման ժանրով։ Վերոհիշյալ «ողբերգության» սյուժետային հիմքը, եվրոպական բանահյուսության մեջ հայտնի հեքիաթ է, որը ներկայացվում է որպես  իսկական հայելի, քնած գեղեցկուհու խորթ մոր  ձեռքում։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ այս պիեսի բեմադրության ընթացքում որպես դերասանուհի հանդես են եկել իշխանուհիներ Թեոֆիլիա և Կարոլինա Ռաձիվիլները, որոնք  իրենց մորը հուշել  էին որպես  ստեղծագործական թեմա օգտագործել դրվագներ հանրաճանաչ հեքիաթից։ «Աստծո նախանշած  գործերը» պիեսի սյուժեն  համեմատելով  տարբեր ժողովուրդների բանահյուսության բնօրինակ սյուժեների մեկնաբանությունների հետ, պարզվում է, որ պիեսի ստեղծման ընթացքում օգտագործվել են  բելառուսական կամ ուկրաինական ծագման սկզբնաղբյուրներ։ Մինչդեռ Ռաձիվիլին ժողովրդական հեքիաթի միամիտ կախարդական ֆաբուլան լրացնում է բարոյականացնող պաթոսով։ Պիեսը դառնում է իշխանուհու ստեղծագործության հիմնական շարժառիթի դրսևորումներից մեկը, Այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում աշխարհում, դրանք Աստծո նախանշած  գործեր են։ Պիեսում  կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում ոչ թե հայելին, որը կարող է խոսել, այլ դաժան անաստված մայրը, ով կորցնում է իր արտաքին գեղեցկությունը, որ դառնա բարոյական հրեշ։
«Սերը կանխակալ դատավոր է» կատակերգության մեջ Ռաձիվիլը վերստեղծում է տրոյական արքայազն Պարիսի պատմությունը նրա ծննդյան պահից մինչև Տրոյա ժամանումը, գեղեցիկ Ելենայի հետ միասին։ Հին հունական առասպելների շարքըը, որտեղ ներկայացվում է տրոյական պատերազմի պատմությունը, հին ժամանակներից ի վեր մեծ բևեռականություն է ունեցել։ Այնուամենայնիվ, չնայած Տրոյական առասպելի դրամատուրգիական վերամշակման նախակարապետների մեծ թվին, Ռաձիվիլը գնաց իր ճանապարհով, երբ ստեղծեց Պարիսի մասին կատակերգությունը։ Գրողը յուրովի է մեկնաբանում առանձին իրադարձություններ, ամբողջացնում է սյուժեն, փոխում է հերոսների անունները։ Իր պիեսում նա բացահայտեց տրոյական առասպելի էության նոր, «արիստոկրատական» դրսևորումները, շեշտը նոր ձևով դնելով։ Նա ամբողջովին վերականգնում է Պարիսին ու Պրիամին, մինչդեռ նախորդ գրական և դրամատիկական ավանդույթներով  նրանց համարում էին  բացասական կերպարներ, որոնք հեռանում էին աստվածների կամքից։ Գլխավոր հերոսի կերպարը ստանում է սկզբունքորեն նոր մեկնաբանություն. «Երեք գեղուհիների» հայտնի տեսարանում Պարիսը առանց վարանելու տալիս է «կռվախնձորը» Վեներային (ի տարբերություն առասպելական հերոսի), նա համարում է, որ պետք է վախենար աստվածների պատժից, եթե նա խնձոր էր տվել ուժ կամ իմաստություն ձեռք բերելու համար, և ոչ թե հանուն սիրո։ Պարիսի Հունաստան ճանապարհորդությունը նույնպես նոր մեկնաբանություն է ստանում։ Ըստ առասպելի՝ արքայազնը պատրաստվում է ազատվել Պրիամի քրոջ՝ Հեսիոնի ազատագրումից՝ Սպարտայում խոստացված Ելենաին տիրանալու գաղտնի հույսով։ Ռաձիվիլյան Պարիսը կարծես ամբողջովին մոռանում է Վեներայի նվերի մասին, ամաչելով իր տգիտությունից, նա երկար ճանապարհորդության է մեկնում քաղաքակիրթ երկրներում կրթություն ստանալու նպատակով։ Ռաձիվիլը նման սյուժեի դասընթացն օգտագործում էր հիմնականում երեխաների դասավանդման դիդակտիկական նպատակի համար, և առավել լայնորեն՝ առասպելի նման վերաիմաստավորումը կարելի է համարել որպես Լուսավորության դարաշրջանի գաղափարախոսության ազդեցության արդյունք՝ իր գիտության և կրթության պաշտամունքով։
«Սերը ծնվում է աչքերի մեջ» կատակերգությունը բացում է պիեսների մի շարք, որը լեհ հետազոտող Ե. Կժուժանովսկին անվանում է անտիկ-արևելյան-հովվերգություն։ Կատակերգության գործողությունները տեղի են ունենում Կիպրոսում անտիկ ժամանակաշրջանում։ Հեղինակի ուշադրության կենտրոնում է գտնվում սիրո խորհրդավոր ուժի ազդեցությունը մարդու վրա։ Իշխան Ֆիլոքսիպը չի կարող հասկանալ թագավոր Պոլիքսենի սերը իշխանուհի Արետաֆիլիայի հանդեպ, ծաղրում է նրա սիրո տանջանքները և չի ընդունում «զգացմունքների հիասքանչ աստվածուհի» - Վեներայի ազդեցությունը։ Այնուամենայնիվ, հակառակ Ֆիլոքսիպի խնդրանքներին, շուտով սեր է խոստովանում նրան, միանգամայն յուրահատուկ ձևով, Ֆիլոքսիպը սիրահարվում է նկարիչ Մանդրոկլի նկարում պատկերված Վեներա աստվածուհու կերպարին։ Անսպասելիորեն Վեներայի տաճարի մոտ նա հանդիպում է «յուրօրինակ» - Պոլիկրիտին, որը շատ նման էր նկարում պատկերված  աստվածուհուն։ Մի շարք փորձությունների միջով անցնելուց հետո սիրահարները միավորվում են երջանիկ միության մեջ։ Այսպիսով, հեղինակը ընթերցողին հանգեցնում է այն եզրակացության, որ յուրաքանչյուր մարդ գոնե մեկ անգամ իր կյանքի ընթացքում պարտվում է սիրուն։ Կատակերգության մի դրվագում իշխանուհի Ռաձիվիլը հանդես է գալիս որպես սիրողական քաղաքական գործիչ՝ առաջարկելով իդեալական պետության իր մոդելը։
1750 թվականին Ռաձիվիլը գրում է «Ոսկին կրակի մեջ» ողբերգությունը։ Պիեսի սյուժեն հայտնի է Բոկակչիոյի նովելից, դա մարկիզ Սալուցցոյի պատմությունն էր, որը ամուսնացել էր աղքատ աղջկա հետ, իսկ հետո հավատարմության և հնազանդության դաժան  փորձության էր ենթարկել կնոջը։ Նովելը հիմք հանդիսացավ Գ. Մորշտինի «Օսվենցիումի իշխան Պրեմիսլավի և նրա զարմանալի առաքինի կնոջ Սեսիլիայի մասին» վեպի համար (1650), որտեղից Ռաձիվիլը փոխառավ գլխավոր հերոսների անունները։ Նախնական բախումը կայանում էր նրանում, որ Օսվենցիումի իշխան Պրեմիսլավը չի ցանկացել ամուսնանալ, բայց նյարդայնացած լինելով իր հպատակներից, նա որոշեց ինքնուրույն ընտրել սեփական կնոջը։ Մի անգամ նա պատահաբար հանդիպում է միացյալ  ազնվականի դստեր Սեսիլիայի հետ։ Իր կնոջը մի շարք փորձությունների ենթարկելով ՝ Պրեմիսլավը վերջապես իրականացնում է վերջին փորձությունը, դուրս է անում Սեսիլիային և նրան ասում է, որ նորից կամուսնանա։ Ռազդիվիլի Սեսիլիային կարելի է դիտարկել որպես կնոջ  համբերության և հնազանդության կենդանի մարմնացում։
«Ճակատագրի հեգնանքը» կատակերգությանը իրադարձությունները տեղի են ունենում Եգիպտոսում։ Սյուժեն հիմնված է սիրահարների արկածների վրա, որոնք, անցնելով մի շարք փորձություններ, վերջապես միավորվում են բոլոր հարազատների և ընկերների լիարժեք համաձայնությամբ։ Սյուժեի հիմքը փոխառված է Հերոդոտի «Պատմությունից», որը պարունակում է մի լեգենդ Եգիպտոսի թագավոր Ապրիի մասին, որի ժամանակ սկսվեց ապստամբությունը, և Ամադիսը հռչակվեց թագավոր։ Հեղինակը սյուժեն լցնում է արկածային բովանդակությամբ, ներկայացնում է երկու թագավորական երեխաների հովիվների կերպարով, զարդարում է կատակերգությունը սիրային կապով, ճանաչման դրդապատճառներով, կեղծ ճանաչումով, կոկորդիլոսի սպանության տեսարանով և այլն։ Նա վերաարժևորում է արքայի և բռնակալի կերպարները, կատակերգության մեջ  հերոդոտյան բռնակալ Ապրիին դառնում է դաժան դավաճան Ամադիսի անմեղ զոհը, որը բնագրում ներկայացվում է որպես ազգային հերոս։ Ստեղծագործության կերպարային և ոճային  համակարգում զգացվում է հելլենիստական ավանդույթների ազդեցությունը, արդիական են նաև քաղաքակիրթ, քաղաքական և ուսուցողական միտումները։ Պիեսի սկզբում ներկայացվում է, թե ինչպես է Ամադիսը դավադրաբար սպանում Ապրիուս թագավորին և գրավում նրա գահը։ Այնուամենայնիվ, Ռաձիվիլը որոշում է կայացնում պետական հանցագործության թեման կարգավորել դրական եղանակով, պիեսի ավարտին Ամադիսը ապաշխարում է և գահը հանձնում օրինական ժառանգորդ Սեսոտրիկսին։ Ռաձիվիլին հաջողվեց  սինթեզել հնագույն պատմության նյութը, հելլենիստական և քաղաքակրթական-հերոսական վեպերի կերպարա-սյուժետային առանձնահատկությունները՝ ավելացնելով հոյակապ բարոկկո վոկալ-գործիքային և դեկորատիվ ձևավորումը։
1751 թվականի սկզբին ստեղծելով «Անառակը թակարդում» պիեսը` Ռաձիվիլը կրկին ձեռնամուխ է լինում հայտնի հեքիաթի սյուժեի վերափոխմանը, որն այս անգամ փոխառվել էր արևելյան բանահյուսությունից։ Հավատարիմ կինը՝ Արույան, օգնում է ամուսնուն՝ աղքատացած վաճառական Բանուտին, պարտքերը գանձել բժշկից, դատավորից և նահանգապետից։ Բոլոր երեքին հերթով հրավիրելով՝ իբր թե սիրային տեսակցության, ճարպիկ կինը անհաջող սիրահարներին թաքցնում է սունդուկի մեջ, իսկ հետո նրանց տանում սուլթանի դատարան։ Սյուժեի սկզբնաղբյուրը գալիս է «Հազար ու մեկ գիշեր» հեքիաթներից։ Պարսկական հեքիաթի հիման վրա արքայադուստրը ստեղծեց յուրօրինակ դրամատիկական ստեղծագործություն։ Գեղարվեստական և ոճական հարաբերություններում պիեսում դրսևորվում է նեսվիզյան բանաստեղծուհու դրամատիկ վարպետությունը։ Դանիացի սլավոնագետ Ա. Շտենդեր-Պետերսոնը, նշելով հեղինակային երկխոսությունների աշխույժությունը, նաև շեշտեց, որ իշխանուհի Ռաձիվիլին հրաշքով հաջողվել է տարբերակել «երեք պարտապաններին` բժշկի մոտ ընդգծվում է կեղծավոր քաղաքավարությունը և վրդովված անմեղությունը, դատավորը առանձնանում է դաժան անմարդկայնությամբ. նահանգապետը համատեղում է երևակայական բարությունը և լիազորությունների չարաշահումը։ Բոլոր երեք տեսարաններում լավ պատկերվում է Բանուտի կերպարը, ով մշտապես բողոքում է, խնդրում և որին խայտառակ ձևով հետապնդում են» ։ Հեղինակի նվաճումն այն էր, որ հովվերգական դրամայի և ճշգրիտ-նրբակիրթ գրականության գերիշխանության դարաշրջանում նա կատակերգության մեջ մտցնում է աշխույժ խոսակցական լեզու, ստեղծում է վառ, կենսական կերպարներ և միաժամանակ հաջողությամբ համատեղում բոլոր տարրերը։ «Անազնվությունը թակարդում»  պիեսից անմիջապես հետո գրված երկրորդ արևելյան խեղկատակությունը  «Բանականությունից  զրկված դատավորը» կատակերգությունն էր։ Սյուժեն բաժանվում է երկու մասի, առաջինը` արքայազն Ֆադլալայի պատմությունն էր, նախքան իր թագավորական ծագման բացահայտումը, երկրորդը` ճարպիկ Զեմրուդայի կողմից դատավորին խաբելու պատմությունը։ Անկասկած, Ռաձիվիլի պիեսում օգտագործվում են արևմտյան ծագման երկու նովելներ (կամ հեքիաթներ)։
1752 թվականը իշխանուհու ստեղծագործական գործունեության վերջին և ամենաարդյունավետ տարին էր, նա թարգմանում է Մոլիերի երկու կատակերգությունները՝ «Զվարճալի սեթևեթուհին» և «Ակամա բժիշկը»։ Ստեղծելով այս կատակերգությունների սեփական դրամատիկ հարմարեցված տարբերակը Ռաձիվիլը դրանք ներկայացնում է Նեզվիժի բեմում։ Նույն թվականին բեմադրվում են անտիկ դիցաբանության սյուժեներով նրա երկու օպերաները` «Երջանիկ դժբախտություն» և «Երջանիկ սերը չի նայում, թե ինչպես կավարտվի»։ Առաջինը Եվրոպայի առևանգման դրամատիկ պատմությունն է, երկրորդը ներկայացնում է Նիս քաղաքի պաշարման ժամանակ Սցիլլայի և Մինոսի հանցավոր սիրո պատմությունը։ Ինչպես դիցաբանական նյութը մշակելու այլ դեպքերում, Ռաձիվիլը առասպելին տալիս է նոր հնչեղություն՝ վերափոխելով չափազանց հազվագյուտ դրվագներ՝ դրանով իսկ հեռացնելով նախնական դաժանությունն ու ողբերգությունը։ Հին առասպելը ծառայում է որպես բանաստեղծուհու ստեղծագործության գաղափարական և գեղարվեստական մարմնավորում, անկեղծ սերը փորձություն և տանջանք է, բայց միաժամանակ պարգև է նրանց համար։ Ռաձիվիլի ստեղծագործության մեջ սիրո  հասկացությունը սկզբունքորեն տարբերվում է դրա հին մեկնաբանությունից։ Դա Էրոսը չէ, իր կործանարար ուժով, որը ենթակա չէ ռացիոնալ սկիզբի, դա նուրբ, ծայրաստիճան խենթ, արտակարգ ողջախոհ զգացողություն է, դա մարմնական միավորման ծարավ չէ, դա հոգևոր միասնության ցանկություն է ։
Հոգևոր սիրո գովաբանությանը և դրա փոխակերպող ուժին է նվիրված «Սերը կատարյալ վարպետ է» կատակերգությունը։ Սյուժետային փոխառության աղբյուրը «Դեկամերոն»  նովելն է, որը ներկայացնում է կիպրոսցի  Չիմոնեի պատմությունը, որը սիրահարվել է Իֆիգենիային։ Կարճ ժամանակում սերը կոպիտ, անկիրթ երիտասարդին դարձրեց նրբակիրթ քաղաքավարի  տղամարդ։ Ինչպես «Ոսկին կրակի մեջ» ողբերգության դեպքում, Ռաձիվիլը գործող անձանց անունները փոխառել է Գ. Մորշտինի վերափոխված կերպարներից։ Փոխառված է նաև գլխավոր հերոսի անունը, նախ նրան անվանում են Գալեզի, բայց հետո հուսահատության մեջ ընկնելով հայրը նրան անվանում է Սիմոն՝ նրա տգիտության և անբարեկրթության պատճառով։ Ռաձիվիլյան Գալեզին սկզբում չի հասկանում ուսմունքի առավելությունները, բայց սերը դառնում է «կատարյալ վարպետ»։ Հանդիպելով Ֆելիդային և սիրահարվելով նրան՝ Գալեզին խոստանում է փոխել իր վերաբերմունքը գիտության հանդեպ։ Գալեզիի և Ֆիլիդայի հանդիպման դրվագում հեղինակը օգտագործում է քնած գեղեցկուհու հրաշալի կերպարը։ Գալեզիայի սերը, ինչպես բնորոշ է բոլոր տղամարդ հերոսներին Ռաձիվիլի պիեսներում, ծնվել է նրա աչքի առաջ։ Ռաձիվիլյան Ֆիլիդայի համար արտաքին տեսքը ոչ մի նշանակություն չունի, ինչը համապատասխանում է հեղինակի գեղեցկության պատկերացմանը։
Ռաձիվիլյան Ֆիլիդան ունի երկու քույր (Կլարիդան և Ալբինան), որոնք ինչպես պարզվում է երկու եղբայրների` Գելեզի Զիզիմայի և Սիլֆրանիդի սիրուհիներն են։ Գյուղական, համեստ կրթված աղջիկ Ֆելիդան մարտականորեն պաշտպանում է իր սկզբունքները, որը համապատասխանում է հեղինակի բարոյական հայեցակարգին։ Երբ երեք եղբայրների կողմից երեք քույրերին առևանգելուց հետո Կլարիդան և Ալբինան անմիջապես համաձայնվեցին ամուսնությանը, Ֆիլիդան կտրականապես հրաժարվեց նույնը անել առանց իր հոր համաձայնության։ Ռաձիվիլը դատապարտում է բռնակալ հորը, բայց հավանություն է տալիս Ֆիլիդայի բարի կամքին, որի շնորհիվ սիրահարները դեռ կարող էին սպասել իրենց համար երջանիկ արդյունքի։ Հեղինակի բարոյական և գեղագիտական հայեցակարգի համաձայն, բոլոր սյուժետային կոնֆլիկտները լուծվում են «անարյուն», Ֆելիդայի փեսացու Փազիմունդն ինքնակամ հրաժարվում է ամուսնությունից, իսկ Արիստիդը վերջապես տալիս է իր համաձայնությունը։ Պիեսի վերջում Ռաձիվիլը լրացնում է սիրո կախարդական ուժի գաղափարը` նախազգուշացնելով սրտի ձգտումներում ինտրիգների ձգտման դեմ, դիմում է հիմնականում միտքին և ոչ թե զգայարաններին։