cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուսերեն
Հին ռուսերեն
14-18-րդ դարերում Լիտվայի Մեծ իշխանության գրավոր, երկար ժամանակ նաև պաշտոնական լեզուն էր արևմտառուսական գրավոր լեզուն («рус(с)ки язык», «проста мова», «россійская бесѣда»), որը չնայած այն բանին, որ իր կազմի մեջ ուներ բելառուսական և ուկրաինական հիմք, ուժեղ ազդեցության էր ենթարկվել լեհական և եկեղեցասլավոնական (տվյալ ժամանակի եզրույթաբանությամբ՝ славенского կամ славенорос(сий)ского)) լեզուներից։ Այնուամենայնիվ, «проста руска мова»-ն խոսակցական լեզու չէր, այլ գրքային, արհեստական, որին պետք էր տիրապետել այնպես, ինչպես եկեղեցասլավոնականին։
Ռուսաց լեզվի պատմության մեջ հնագույն գրական հուշարձաններ են Նովգորոդյան օրենսգիրքը (11-րդ դարի առաջին քառորդ), Օստրոմիրովյան ավետարանը (1056-1057) եկեղեցասլավոնական լեզվով (համեմված հնագույն ռուսերենով) և հնագույն նովգորոդյան բարբառով գրված կեչակեղևյա (11-րդ դար) պատվոգրերը։
Առանձին ֆեոդալական Ռուսաստանի ավելի ուշ շրջանի հուշարձանների մեջ արտացոլված են մարզային խոսվածքների առանձնահատկությունները. այսպես՝ նովգորոդյան և պսկովյան հուշարձանները ֆիքսում են «ц»-յախոսությունը («ц»-ի և «ч»-ի փոխանակումը կամ դրանց համընկնումը որևէ հնչյունի մեջ), նովգորոդյան «ѣ»-ի արտասանությունը որպես «и» (ինչը հուշարձաններում արտահայտվում է որպես «ѣ»- և «и»- փոխանակում) հատուկ է այն հուշարձաններին, որոնք առաջ են եկել հարավային և միջին ռուսական խոսվածքների տարածքներում և այլն։
Հաշվի առնելով հուշարձանների վկայությունները և ստուգելով դրանք ռուսական բարբառների համեմատական ուսումնասիրություններով՝ կարող ենք վերականգնել 14-17-րդ դարերի ռուսաց լեզվի քերականական կառուցվածքի զարգացման այսպիսի կարևոր փուլեր.
Ժամանակակից ռուսերեն
Ժամանակակից ռուսաց լեզուն (ստանդարտ տարբերակ, ռուսերենում ընդունված որպես գրական լեզու) ձևավորվել է մոտավորապես 18-19-րդ դարերի սահմաններին։ 1708 թվականին տեղի ունեցավ քաղաքացիական և եկեղեցա-սլավոնական այբուբենների բաժանում։ 1755 թվականին Մ. Լոմոնոսովն ստեղծեց առաջին Ռուսական քերականությունը։ Դրան հետևող փոփոխություններից անհրաժեշտ է առանձնացնել 1918 թվականին ռուսական ուղղագրության ռեֆորմը, ինչպես նաև 1956 թվականի ոչ այնքան էական փոփոխությունները։
Գիր և այբուբեն
Ռուսաց լեզվում օգտագործվող գրությունը ռուսական այբուբենի հիման վրա է, որը ծագում է կիրիլյան այբուբենից (կիրիլիցա)։
Հնչյունաբանություն և հնչյունագիտություն
Գրական ռուսաց լեզվի ձայնավորների համակարգը ներկայացված է եռանկյուն համակարգով (Շերբի եռանկյուն) հինգ կամ վեց ձայնավոր հնչույթներով (հնչույթները նշված են թեք փակագծերում/ /).
Ձայնավորները տարբերվում են լեզվի բարձրացման աստիճանով և շարքով (կապակցված շրթնայնացման առկայությամբ կամ բացակայությամբ).
Հնչակարգային (իմաստատարբերիչ) դեր է խաղում շեշտը (се́ло - село́), ուժեղ է չշեշտված ձայնավորների հնչյունակարգական սղումը։ Բառի հնչյունաբանական կառուցվածքից շեշտի դիրքը միանշանակ դուրս չի մղվում. բառի փոփոխության դեպքում այն շարժական է (голова́ - го́лову - голо́в)։ Ի տարբերություն եկեղեցասլավոնականի (երբ հունականի օրիանակով 14-16-րդ դարերում երկրորդ հարավսլավոնականի ազդեցությունը տարածվում էր բառերի շեշտադրումների վրա), ռուսաց լեզվում շեշտը գրավոր չի նշվում, բացառությամբ որոշ հատուկ տեքստերի (օրինակ՝ բառարանների) և դեպքերի, երբ այդ նշանի բացակայությունը կարող է առաջացնել ոչ միանշանակություն (я знаю, что́ ты читал)։
Ձևաբանություն
Ռուսաց լեզվում բոլոր բառերը պատկանում են լայնածավալ քերականական խմբերին՝ խոսքի մասերին։ Մեկ խոսքի մասի պատկանող բառերն ունեն՝
Պոլստյանոյ (Զիմովնիկի շրջան)
Պոլստյանոյ (Полстяной), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մտնում է Մոկրոգաշունսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ռուսերեն
Ձևաբանություն
Շրջապատող արտալեզվական իրականության մեջ արտահայտում են առարկաներ, հատկանիշներ, գործընթացներ և այլ երևույթներ։ Այդպիսի բառերը սովորաբար հանդիսանում են նախադասության ինքնուրույն անդամներ, կրում են բառային շեշտ և դրանով տարբերվում են սպասարկու բառերից։ Սահմանազատվում են տվյալ տեսակի հետևյալ խոսքի մասերը.
Միայն որակական ածականներն ունեն համեմատության աստիճաններ ։
Պոլստյանոյ (Զիմովնիկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուսերեն
Ձևաբանություն
Պրոֆեսիոնալ լեզվաբանները դերանունը չեն դասում ինքնուրույն խոսքի մասերի շարքին, քանի որ դրանց տարբեր խմբեր ունեն տարաբնույթ ձևաբանական հատկանիշներ։ Դրա փոխարեն առաջարկում են առանձնացնել խոսքի մասերին համապատասխանող դերանունների ենթախմբեր. օրինակ՝ դերանվանական գոյականներ, դերանվանական ածականներ և այլն՝ հակադրելով դրանք ինքնուրույն խոսքի մասեր կոչվող ենթախմբին, այն է՝ ոչ դերանվանական։ Բացի այդ, ակտիվորեն քննարկվում է նաև անդեմ-ստորոգելիական բառերի (весело-ուրախ է, тепло-տաք է, жаль-ափսոս), ածական դերբայները (читающий-կարդացող, читавший) և մակբայական դերբայները (читая-կարդալով) որպես ինքնուրույն խոսքի մասեր առանձնացնելու հարցը։
Չեն անվանում իրականության երևույթները, այլ մատնանաշում են այդ երևույթների հարաբերությունները։ Դրանք նախադասության ինքնուրույն անդամներ չեն հանդիսանում, սովորաբար բառային շեշտ չեն ունենում։ Արտահայտում են խոսողի սուբյեկտիվ վերաբերմունքը խոսքի առարկային՝ կարծիք արտահայտելու նման։ Շատ լեզվագետների կարծիքով, դրանք յուրահատուկ խոսքի մաս են հանդիսանում։ Արտահայտում են (բայց չեն անվանում) խոսողի զգացմունքը։
Ռուսերենը համադրական տիպի լեզու է, նրան հատուկ է վերջավորություններով (ֆլեքսիա, թեքական մասնիկ) և նախածանցներով բառափոփոխության զարգացած համակարգը։
Ռուսաց լեզվի ձևաբանությունը, պրասլավոնականի հետ համեմատած, մի քանի անգամ պարզեցված է։ Ներկայումս ռուսաց լեզուն փաստացի կորցրել է երկակի թիվը, կոչական հոլովի հին ձևը (որը կայուն կերպով պահպանվում է միայն որոշ բառերում, օրինակ՝ боже, господи)։ Մյուս կողմից, ժամանակակաից խոսակցական լեզվում երբեմն նկատվում է նոր (հնարավոր է ֆրանսերենից փոխառնված), հազվադեպ գործածվող 1-ին հոլովման, հազվադեպ նաև՝ հոգնակիով 2-րդ հոլովման-а-ով (ребят!) որոշ շնչավոր գոյականների կոչական հոլովաձև, որը կազմավորվում է հատուկ անունների (և որոշ հասարակ անունների) ուղղական հոլովաձևերի -а կամ -я վերջավորությունների կրճատմամբ։ Այս ձևը համընկնում է հոգնակի թվի սեռական հոլովաձևի հետ։
Բայի ձևերի համակարգում անհետացել են անցյալ վաղակատարը, անցյալ կատարյալն ու ապառնի դերբայը (հին ռուսական տեքսերում տեղ գտած անցյալ անկատարը մի խումբ հետազոտողների կարծիքով, կենդանի արևելասլավոնական խոսքում բացակայում էր), բայց զարգացել է կատարյալ և ոչ կատարյալ կերպերի քերականական հակադրությունը։ Համեմատաբար ծագումով նոր են հանդիսանում ոչ կատարյալ բայերի ապառնի ժամանակի վերլուծական կառուցվածք ունեցող ձևերը, որոնք կազմված են օժանդակ быть (լինել) բայի և հիմնական բայի անորոշ դերբայի (ինֆինիտիվ) օգնությամբ (буду петь). հազվադեպ այս կառուցվածքներում գործածվում է լեզվից աստիճանաբար դուրս մղվող стать-բայը (стану петь)։ Վերլուծական են հանդիսանում նաև ստորադասական եղանակի ձևերը՝ կազմավորված հիմնական բայի անցյալ ժամանակաձևերի և бы մասնիկի օգնությամբ։ Հավանաբար այս բայերն առաջացել են ընդհանուր սլավոնական վաղակատար անցյալից։
Բառակապակցություն
Նախադասության մեջ գործածվող շարահյուսական միավոր։ Հատկանիշներն են՝
Բառակապակցությունը, գլխավոր բառի ձևից կախված, կարող է մտնել այլ բարդ բառակապակցության կամ համադասական շարքի մեջ. օր՝ Само место обязывало к тишине и благочинию и располагало к тихим, серьёзным мыслям (Чехов)՝ Հենց տեղը պարտադրում էր լռության ու բարեպատշաճության և տրամադրում հանգիստ, լուրջ մտքերի (Չեխով)։
Բառակապակցության գլխավոր և կախյալ բառերի միջև երևան են գալիս որոշակի հարաբերություններ, որոնք ցույց են տալիս նախադասության անդամի (կախյալ բառի) իմաստը՝ որոշիչներ, խնդիրներ, պարագաներ։ Բառակապակցությունների տեսակները որոշվում են ըստ գլխավոր անդամի խոսքիմասային պատկանելիության։
Պարզ նախադասություն
Ունի մեկ քերականական հիմք (ենթակա + ստորոգյալ), կամ մեկ գլխավոր անդամ։
Բարդ նախադասություն
Ունի երկու կամ ավել քերականական հիմքեր։ Նրա կառուցվածքի մեջ մտնող պարզ նախադասությունները կազմավորում են իմաստային, քերականական և հնչերանգային միասնություն։ Կապակցող միջոցներ են հանդիսանում հնչերանգը, կապերը, կապական կամ ցուցական բառերը։ Նրանք ոչ միայն բարդ նախադասության բաղադրիչների կապակցման միջոցներ են, այլև ունեն քերականական նշանակություն. ցույց են տալիս պարզ նախադասությունների (բաղադրիչների) միջև հարաբերությունները։ Օրինակ՝ Утро, когда начинается этот рассказ, наступило пасмурное, но тёплое (Паустовский) (Առավոտը, երբ սկսվում է այս պատմությունը, մռայլ էր, սակայն տաք)՝ կապակցման միջոց է հանդիսանում когда (երբ) կապը, այն ունի ժամանակի ընդհանուր նշանակություն, իսկ միաժամանակության նշանակությունը արտահայտվում է բայի կերպի և ժամանակային ձևերով։
Բարդ նախադասություն՝ ոչ համազոր բաղադրիչներով։ Արտահայտվում է ստորադասական կապերով կամ կապական բառերով, որոնք գտնվում են ստորադասական նախադասության կազմում։ Ստորադասական նախադասությունը գլխավորի հետ կապակցվում է երկու եղանակով. За избой далеко расстилалась ровная, серая от лунного света с т е п ь, куда и уносилась взмыленная тройка (Толстой).
Տնակի հետևում փռված էր հարթավայրը, լուսնի լույսից մոխրագույն տափաստանը, որտեղ և սլանում էր քրտնաթաթախ եռաձի կառքը (Տոլստոյ)։
Лодка была на середине, когда её заметили с того берега (Короленко) - ср.։ Когда лодка была на середине, её заметили с того берега.
Նավակը կենտրոնում էր, երբ այն նկատեցին մյուս ափից (Կորոլենկո)՝ համեմատ.՝ Երբ նավակը կենտրոնում էր, այն նկատեցին մյուս ափից։
Նախադասության կառուցվածք
Զարգացած թեքամասնիկների համակարգով հանդերձ ռուսաց լեզվում բառերի շարադասությունը սահմանված չէ և կարող է էականորեն փոփոխվել։
Կետադրական նշաններ
Կետադրությունը կատարվում է գործածվող կետադրական նշաններով։ Դրանք են վերջակետը, ռուս՝ точка (.), բազմակետը, ռուս.՝ многоточие (…), երկու կետը, ռուս.՝ двоеточие (։), ստորակետը, ռուս.՝ запятая, կետ-ստորակետը, ռուս.՝ точка с запятой , բացականչական, ռուս.՝ восклицательный (!) և հարցական, ռուս.՝ вопросительный (?) նշանները, գծիկը, ռուս.՝ тире (-), չակերտները. ռուս.՝ кавычки (""), փակագծեր, ռուս.՝ скобки.
Բառապաշար
Ռուսաց լեզվի բառաֆոնդը ծագման տեսակետից ներառում է հետևյալ բառային շերտերը՝ ընդհանուր հնդեվրոպական, ընդհանուր սլավոնական, արևելասլավոնական և բուն ռուսական, ինչպես նաև փոխառություններ, որոնց մեջ յուրահատուկ տեղ են զբաղեցնում տարբեր տեսակետներով բառապաշարի 10%-ից մինչև կեսը կազմող եկեղեցասլավոնիզմները ։ Դա թույլ է տալիս երբեմն խոսել ռուսաց լեզվի «երկկազմության» և ոճական «երկշերտության» մասին ։
Փոխառություններ
Ժամանակակից ռուսաց լեզվում գոյություն ունեն բազմաթիվ բառային փոխառություններ եկեղեցասլավոնականից (դրանց շարքին են դասվում, օրինակ, այնպիսի գործածական բառեր, ինչպիսիք են вещь-իր, время-ժամանակ, воздух-օդ, восторг-հիացմունք, глагол-բայ, единый-միասնական, изъять-դուրս բերել, награда-պարգև, облако-ամպ, общий-ընդհանուր, ответ-պատասխան, победа-հաղթանակ, работа-աշխատանք, совет-խորհուրդ, сочинить-հորինել, тщетный-մանրակրկիտ, чрезмерный-շատ մեծ և բազմաթիվ այլ բառեր), որոնց մի մասը համագոյակցում է իրենց նշանակությամբ կամ ոճաբանորեն տարբերվող եկեղեցասլավոնականից ռուսական նույնանիշ բառերի հետ. համեմատենք՝ (եկեղեցասլավոնականը գրվում է սկզբից,) власть/волость (տիրապետություն), влачить/волочить (քարշ տալ), глава/голова (գլուխ), гражданин/горожанин (քաղաքացի), млечный/молочный (կաթնային), мрак/морок (խավար), одежда/одёжа (հագուստ), равный/ровный (հավասար), рождать/рожать (ծնել), собор/сбор (ժողովում), страж/сторож (պահակ) և այլն։ Եկեղեցասլավոնականից գրական լեզվում փոխառվել են նաև առանձին մորֆեմներ (օրինակ՝ բառային նախածանցներ из-, низ-, пред- և со-) և նույնիսկ առանձին քերականական ձևեր, օրինակ՝ բայական դարձվածներ (համեմատ.՝ ծագումով եկեղեցասլավոնական текущий (ընթացիկ) կամ горящий (այրվող) ածական դերբայները իրենց համապատասխանող բուն ռուսերեն, ժամանակակից լեզվում որպես կայուն հատկանիշ ունեցող ածականներ պահպանված текучий (հոսող) և горячий (տաք) ձևերի հետ), կամ трепещет բայի նման ձև ունեցող բայերը (ռուսերեն ձևերին ոչ հատուկ հնչյունների т/щ հերթագայությամբ, համեմատ.՝ բուն ռուսերեն են хохочет (քրքջում է) կամ лепечет (կարկաչում է)։
Ժամանակակից ռուսաց լեզվի բառապաշարի մեծ ազդեցություն են ունեցել այն լեզուները, որոնց հետ ռուսերենը (ավել վաղ նաև՝ հին ռուսերեն և պրասլավոնական բարբառները) տևական ժամանակ սերտ հարաբերություններ է ունեցել։ Փոխառությունների հնագույն շերտը արևելագերմանական («գոթական») ծագում ունեն (դրանցից են блюдо-ափսե, буква-տառ, верблюд-ուղտ, гораздо-առավել, изба-տնակ, князь-իշխան, котёл-կաթսա, крест-խաչ, купить-գնել, осёл-ավանակ, плуг-գութան, стекло-ապակի, хлеб-հաց, хлев-փարախ, холм-բլուր, худож[ник]-նկարիչ, церковь-եկեղեցի, шлем-սաղավարտ և այլ բառեր), նաև փոքրաթիվ, սակայն կարևոր բառեր փոխառնված են հնագույն իրանական լեզուներից («սկիֆյան բառապաշար»). օրինակ՝ рай-դրախտ, собака-շուն, топор-կացին, бог-աստված։ Սակայն պետք է հաշվի առնել՝ ոչ բոլոր գերմանական և իրանական ստուգաբանություններն են անվիճելի. օրինակ՝ «верблюд» (ուղտ) բառը պատմաբան Բորիս Ռիբակովի վարկածով բուն սլավոնական բառ է, որը նշանակում է «շատ քայլող», «շատ թափառող», իսկ «бог» (աստված) բառը ըստ Մաքս Ֆեսմերի հնդեվրոպական ծագմամբ բառ է, որ ազգակից է այլ հին-հնդկական «bhagas»-ին և հին-պարսկական «baga»։ Գերմանական (հիմնականում սկանդինավյան) ծագում ունեն որոշ ռուսական անձնանուններ. օրինակ՝ Глеб, Игорь, Олег, Ольга։ Ժամանակային մյուս շերտը կազմում են հունական (ад (դժոխք), грамота (պատվոգիր), дьяк (ատենապիր), игумен (վանահայր), икона (սրբապատկեր), катавасия (համերգություն), каторга (տաժանավայր), корабль (նավ), кровать (մահճակալ), кукла (տիկնիկ), магнит (մագնիս), огурец (վարունգ), палата (ատյան), парус (առագաստ), поп (քահանա), саван (ծածկոց), свёкла (ճակնդեղ), скамья (նստարան), тетрадь (տետր), уксус (քացախ), фонарь (լապտեր) և այլն) և թուրքական (алмаз (ադամանդ), аркан (օղաթոկ), башка (գլուխ), башмак (մաշիկ), бирюк (մենագայլ), деньга (դրամ), изюм (չամիչ), кабан (վարազ), казна (գանձարան), кайма (երիզ), кандалы (ձեռնաշղթաներ), капкан (թակարդ), караул (պահակություն), кафтан (կաֆտան), ковёр (գորգ), колбаса (երշիկ), колчан (կապարճ), крокодил (կոկորդիլոս), лошадь (ձի), очаг (օջախ), сарай (սարայ), сундук (սունդուկ), товар (ապրանք), туман (մառախուղ), тюрьма (բանտ), шалаш (քողտիկ), шатёр (վրան), штаны (տաբատ), ямщик (կառապան), ярлык (պիտակ) և այլն. այս բառերի մի մասը իրենց հերթին ունեն պարսկական կամ արաբական արմատներ) ծագում ունեցող բառերը։ Պետք է նկատի ունենալ, որ ռուսական մկրտության անձնանունների ճնշող մեծամասնությունը նույնպես փոխառնված են հունարենից (դրացից են՝ Александр, Алексей, Анатолий, Андрей, Аркадий, Василий, Влас, Георгий, Денис, Дмитрий, Евгений, Кирилл, Кузьма, Леонид, Лука, Макар, Никита, Николай, Пётр, Степан, Тимофей, Фёдор, Филипп; Анастасия, Варвара, Галина, Екатерина, Елена, Зоя, Ирина, Ксения, Пелагея, Прасковья, Софья, Татьяна և այլն. հունարենի միջոցով ռուսաց լեզու են մտել այնպիսի տարածված քրիստոնեական հնագույն հրեական ծագմամբ անուններ ինչպիսիք են Вениамин, Даниил, Иван, Илья, Матвей, Михаил, Наум, Осип, Семён, Яков; Анна, Елизавета, Мария, Марфа և այլն).
16-17-րդ դարերում փոխառությունների հիմնական աղբյուրը լեհականն էր, որի միջոցով ռուսաց լեզու են թափանցում ինչպես մեծ թվով լատինական, ռոմանական և գերմանական բառեր (օրինակ՝ абстракция-վերացականություն, алгебра-հանրահաշիվ, автор-հեղինակ, аптека (դեղատուն), Африка (Աֆրիկա), винт (պտուտակ), гвалт (աղմուկ), гитара (կիթառ), гонор (պատիվ), казарма (զորանոց), клавиши (ստեղներ), кофта (կոֆտա), кухня (խոհանոց), малевать (ներկել), маляр (ներկարար), музыка (երաժշտություն), муштровать (խստակրթել), панцирь (պատյան), Париж (Փարիզ), потрафить (գոհացնել), почта (փոստ), приватный (անձնական), пудра (դիմափոշի), пунцовый (վառ կարմիր), регулярно (կանոնավորապես), рейтузы (գործած վարտիք), рота (վաշտ), рынок (շուկա), рыцарь (ասպետ), сталь (պողպատ), столяр (հյուսն), танец (պար), тарелка (ափսե), фабрика (գործարան), фальшивый (կեղծ), фиалка (մանուշակ), фиолетовый (մանուշակագույն), фортель (ճարպիկ խաղ), цель (նպատակ), цех (արտադրամաս), цифра (թիվ), школа (դպրոց), шлифовать (հղկել), шпага (սուսեր), штука (հատիկ), штык (սվին), шулер (խաբեբա), юбка (կիսաշրջազգեստ), ярмарка (տոնավաճառ) և բազմաթիվ այլ բառեր), ինչպես նաև որոշ թվով բուն լեհերեն (банка (ապակե տարա), бутылка (շիշ), быдло (աշխատող անասուն), вензель (անվանագիր), граница (սահման), дозволить (թույլատրել), доконать (հոգին հանել), доскональный (մանրամասն), если (եթե), забияка (կռվարար), завзятый (մոլի), запальчивый (կրակոտ), заядлый (երդվյալ), клянчить (մուրալ), кролик (ճագար), куртка (կուրտկա), легавый (որսկան), мещанин (քաղքենի), отвага (քաջություն), отчизна (հայրենիք), палка (փայտ), паршивый (անպետք), повидло (պովիդլո), подначить (դրդել), поединок (մենամարտ), позволить (թույլատրել), поручик (պորուչիկ), предместье (արվարձան), причина (պատճառ), пуля (փամփուշտ), пушка (թնդանոթ (վիճելի), смертельный (մահացու), столица (մայրաքաղաք), сума (տոպրակ), фигляр (աճպարար), хлопец (տղա), шарить (պրպտել), шкодливый (վնասարար), шпаргалка (հուշաթղթիկ) և այլն)։
Որոշ անգլերեն բառեր փոխառության եղանակով ռուսերեն են մուտք գործել կրկնակի. օրինակ՝ հին ленч և նոր ланч։ Նորագույն անգլերեն փոխառությունները հաճախ են դուրս մղում եվրոպական մյուս լեզուներից առավել վաղ կատարված փոխառությունները. օրինակ՝ նոր անգլերեն франчайзинг-ը՝ նախկինից ֆրանսերեն франшиза-ին, նոր անգլերեն боулинг-ը գերմաներեն նույն նշանակությամբ кегельбан բառին, նոր անգլերեն брокер բառը՝ նախկինից գերմաներեն маклер-ին, նոր անգլերեն офис-ը՝ նախկին գերմաներենից контора-ին, նոր անգլերենից слоган-ը՝ նախկին գերմաներեն лозунг-ին, նոր անգլերեն лобстер-ը՝ նախկինից ֆրանսերեն омар-ին, նոր անգլերեն хит-ը՝ նախկինում գերմաներենից փոխառված шлягер-ին, նոր անգլերեն прайс-лист-ը՝ նախկինում փոխառված գերմաներեն прейскурант-ին, նոր անգլերեն скутер-ը՝ նախկինում փոխառված գերմաներեն мотороллер-ին և այլն։
Մյուս եվրոպական լեզուներից փոխառությունները էականորեն քիչ են, բայց բառաֆոնդի որոշ շրջաններում դրանց դերը բավականաչափ կարևոր են։ Օրինակ՝ մի շարք զինվորական տերմիններ փոխառված են հունգարերենից (гайдук, гусар, сабля), մեծ թվով երաժշտական տերմիններ, ինչպես նաև ֆինանսական, խոհարարական և այլ տերմինների մեծ մասը՝ իտալերենից (երբեմն ֆրանսերենի կամ գերմաներենի միջոցով). авизо, ария, банк, браво, виолончель, казино, либретто, макароны, малярия, опера, паста, паяц, пианино, сальдо, сальто, скерцо, сольфеджио, соната, сопрано, фирма և այլն։
Բառերի քանակ
Հաշվելու մեթոդոլոգիայի հստակեցման բարդությունը թույլ չի տալիս պատասխանել այն հարցին, թե քանի բառ կա ռուսաց լեզվում։ Տվյալ հարցը, վերջին տարիներին ակադեմիական գիտությունների շրջանակներից դուրս գալով, հասարակական-քաղաքական ոլորտում դարձել է մշտական քննարկումների առարկա։ Մասնագետների մեծամասնության կարծիքով ռուսաց լեզվի բառային հարստությունը դուրս է Մեծ ակադեմիական բառարանի(«Большой академический словарь») շրջանակներից ։
2004 թվականից հրատարակվող Ռուսաց լեզվի նոր ակադեմիական բառարանը («Большой академический словарь русского языка» ՝ նախատեսված է 33 հատոր, որոնցից 22-ն արդեն լույս են տեսել), նախահաստատված է 150 000 բառ ծավալով, սակայն, ինչպես ենթադրվում է, այդ քանակը զգալիորեն կավելանա։ Դրա հետ միասին, նոր բառարանի բառացանկը չի լինելու վերջին ժամանակի նույնիսկ գրական լեզվի բառույթների թվային կազմի սպառիչ արտացոլանքը, քանի որ համաձայն ռուսական բառարանագրության ավանդույթի, ակադեմիական բառարաններ ներառվում են միայն կայունացած կազմավորումները. բազմաթիվ բարդ բառեր ինքնուրույն բառահոդվածներով չեն ներկայացվի, հաշվից դուրս կմնան մակբայների առանձին խմբեր, չեն արձանագրվի առանձին մասնագիտական բառեր։ Ժարգոնային և բարբառային բառապաշարը նույնպես մեծ մասամբ չի մտնելու բառարան ։
Ռուսաց լեզվի ոչ մեծ ուղղագրական բառարաններից Լոպատինայի և Իվանովայի խմբագրությամբ «Русский орфографический словарь»-ը բաղկացած է 200 000 բառերից ։
Այսպիսով, ≈ 200 000 բառ, ըստ երևույթին, իրենից ներկայացնում է այն նվազագույնը, որից կարելի է սկսել ռուսաց լեզվում բառերի թվաքանակի գնահատականը։ Որոշ լեզվաբաններ նշում են 500 000-ի և նույնիսկ՝ 600 000-ի մասին ։
Անվանաբանություն
Ռուսաց լեզվում մարդկանց անվանելու համար գործածվում է եռա- կամ երկանդամ բանաձև (կախված կոնկրետ հանգամանքներից).
Ոչ ձևական շփումների ժամանակ և ընտանիքում հաճախ նույնպես գործածվում է անձնանունը՝ առանց լրացումների կամ կրճատ անուն (հիպոկրիստիկա)։
Միայն հայրանունով դիմելը ևս խոսակցական ձև է։ Ընդ որում այն հաճախ կրճատվում է, երբեմն զգալիորեն. Анатольевич - Анатолич (Անատոլևիչ-Անատոլիչ), Александрович - Саныч (Ալեքսանդրովիչ-Սանիչ)։
Ուսումնասիրությունների պատմություն
Ռուսաց լեզվի թեմային, սկսած XVII դարից, անդրադարձել են այնպիսի գիտնականներ, ինչպիսիք են Լավրենտի Զիզանին, Մելետին, Նիկոլայ Կուրգանովը, Վասիլի Ադոդուրովը, Անտոն Բարսովը և մյուսները, բայց, իրականում, ռուսաց լեզվի ուսումնասիրության համակարգային գիտական մոտեցումը  հայտնաբերվել է միայն XVIII դարի կեսերին Միխայիլ Լոմոնոսովի աշխատանքներում, ով համարվում է ռուս լեզվաբանության հիմնադիրը։ Լոմոնոսովը դարձավ ռուսաց լեզվի առաջին գիտական նկարագրության՝ «Ռուսական քերականության» (1755)  հեղինակը և  երեք ոճերի տեսության ստեղծողը («Ներածություն ռուսերեն լեզվով  եկեղեցական  գրքերի օգտակարության  մասին», 1758)։ Այդ աշխատությունները հիմք դրեցին ռուս գրական լեզվի միասնական նորմերի հետագա ձևավորմանը։ Մ. Լոմոնոսովի ազդեցությունը արտացոլված է  ռուս բառարանագրության կայացման  մեջ, նրա տեսությունը և պրակտիկան դարձան ռուսաց լեզվի առաջին բառարանի՝ «Ռուսական ակադեմիայի բառարան» ուղենիշը (1789-1794) ։ XIX դարի առաջին կեսին ռուսաց լեզվի ուսումնասիրությամբ զբաղվել են այնպիսի հետազոտողներ, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Վոստոկովը, Իվան Կալայդովիչը, Նիկոլայ Գրեչը, Գերասիմ Պավսկին, Իվան Դավիդովը, Կոնստանտին Ակսակովը, Նիկոլայ Նեկրասովը, և ուրիշներ։ Ռուս լեզվաբանության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում  Ալեքսանդր Վոստոկովի աշխատանքները,  նվիրված  հին սլավոնական հուշարձանների ուսումնասիրմանը,  ռուսաց և այլ սլավոնական լեզուների քերականությանը։ Ռուսաց լեզվի XIX դարի առավել խոշոր հետազոտողներից մեկն էր նաև Իզմայիլ Սրեզնևսկին։ Նրա գիտական գործունեության  հիմնական ոլորտը եղել է ռուսաց լեզվի պատմությունը (Մտքեր ռուսաց լեզվի պատմության մասին, 1849), այդ թվում և հին սլավոնական և ռուսական գրի հուշարձանների հետազոտությունները։ Սրեզնևսկին համարվում է «Հին ռուսերեն լեզվի բառարանի նյութերի» հեղինակը (3 հատորով, 1893-1903)։ Բացի այդ, Վոստոկովի հետ միասին նա կանգնած էր ռուսական բարբառագիտության  զարգացման գործում, շնորհիվ այս գիտնականների ջանքերի 1852 թվականին հրատարակվեց «Ռուսերեն մեծ բառարանի փորձը» ։
Ռուսաց լեզվի  ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսին նշանակալի ներդրումներով նպաստել են Ֆեոդոր Բուսլաևը («Ռուսաց լեզվի պատմական քերականության փորձը»՝ առաջին ռուսական պատմական քերականության հեղինակը, 1858), Վլադիմիր Դալը («Ռուս մեծ բացատրական բառարանի» հեղինակ, 4 հատորով, 1863-1866), ռուս-ուկրաինացի լեզվաբան, Ալեքսանդր Պոտեբնյայի Խարկովի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիր («Ռուսական քերականության գրառումներից աշխատանքի» հեղինակ, 4 հատորով, 1874-1941) և Յակով Գրոտը, սկսելով ռուս գրական լեզվի նորմատիվ ակադեմիական բառարանի հրատարակությունը և կարգավորելով ռուսական ուղղագրությունը, նրա կանոնները (Ռուսական ուղղագրություն, 1885), դարձել է օրինակելի մինչև 1917-1918 թթ. ուղղագրական բարեփոխումները։
Ռուսաց լեզվի ուսուցումը արտասահմանում XIX—XX դարերում կապված է այնպիսի անունների հետ, ինչպես Ֆ. Ֆ. Ֆորտունատովը (համեմատական-պատմական լեզվաբանության խոշորագույն ներկայացուցիչ, ով ղեկավարել է մոսկովյան լեզվաբանական դպրոցը), Ա. Շախմատովը (ժամանակակից ռուս լեզվաբանության այնպիսի ուղղությունների հիմնադիր, ինչպես ժամանակակից գրական լեզվի ուսումնասիրությունը, ռուսական բառարանագիտությունը, լեզվական տեքստաբանությունը և այլն), Ա. Ի. Սոբոլևսկին ( հին ռուսական գրականության, պատմության, ռուսաց լեզվի և բարբառի խոշորագույն հետազոտող), Ի. Ա. Բոդուեն դե Կուրտենեն (Կազանի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիր, ավելի ուշ՝ Պետերբուրգի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիր)։ Ֆ. Ֆ. Ֆորտունատովի գաղափարները զարգացրել են նրա աշակերտներ՝ Մ. Ն. Պետերսոնը, Ն. Ն. Դուրնովոն, Ա. Մ. Պեշկովսկին, Դ. Ն. Ուշակովը և այլն։
1920-1930‑ական թվականներին Թուրքիայում հայտնվում է ռուսաց լեզվի տարբեր ոլորտներում լեզվաբանության մեծ թվով ուսումնասիրման աշխատանքներ, զարգանում են նոր ուղղություններ ռուս լեզվաբանության մեջ։ Բարբառաբանության ոլորտում նշանակալից են Եվֆիմի Կարսի, Աֆանասի Սելիշչևի, Պավել Չերնիխի աշխատանքները,   քերականական կառուցվածքի բնագավառում՝  Սերգեյ Օբնորսկու, Ա. Մ. Պեշկովսկու, Ն. Ն. Դուրնովի, Մ. Ն. Պետերսոնի աշխատանքները, ռուս գրական լեզվի և նրա պատմության հետազոտությունների ոլորտում հայտնի են Վլադիմիր Վինոգրադովի, Լեոնիդ Բուլախովսկու աշխատանքները,  հնչյունաբանության և գրական արտասանության բնագավառում՝ Վ, Ա. Բոգորոդիցկու, Դ. Ն. Ուշակովի, Լ. Վ. Շչերբի աշխատանքները,  լեզվի պատմության բնագավառում՝ Ն. Ն. Դուրնովի աշխատանքները, բառարանագրության բնագավառում՝ Բորիս Լարինի, Լ. Վ. Շչերբի աշխատանքները և այլն։
1940–1980-ական թվականներին ռուսաց լեզվի ուսուցումը շարունակում է ակտիվորեն զարգանալ։  Պատմական ռուս լեզվաբանության բազմաթիվ ասպեկտներ արտացոլված են Վիկտոր Բորկովսկու, Սերգեյ Կոտկովի, Պյոտր Կուզնեցովի, Տիմոֆեյ Լոմտևի, Ս. Պ. Օբնորկու, Ֆեդոտ Ֆիլինի, Պ. Յա. Չերնիխի, Լև Յակուբինսկու հետազոտություններում, ռուսական բարբառաբանության աշխատությունները հրատարակում են Ռուբեն Ավանեսովը, Կապիտոլինա Զախարովան, Վարվարա Օրլովան, Կլավդիա Գորշկովան, Սոֆյա Բրոմլեյը, Լիդիա Բուլատովան, Իրինա Կուզմինան, հնչյունաբանության և հնչակարգության ոլորտում հայտնվում են մոսկովյան հնչակարգության դպրոցի ներկայացուցիչների՝ Ռ. Ավանեսովի, Ալեքսանդր Ռոֆորմատսկու, Պ. Ս. Կուզնեցովի, Միխայիլ Պանովի աշխատանքներում, Լենինգրադի հնչակարգության դպրոցի ներկայացուցիչների՝ Լև Զինդերի, Մարգարիտա Մատուսևիչի աշխատանքներում, ուղղախոսության ոլորտում՝ Ռուբեն Ավանեսովի աշխատանքները, ինտոնացիայի ոլորտում՝ Ելենա Բրիզգունովայի, Տատյանա Նիկոլաևայի աշխատանքներում, քերականության ոլորտում՝ Վլադիմիր Սիդորովի, Պ. Ս. Կուզնեցովի, Նիկոլայ Պոսպելովի, Տ. Պ. Լոմտևը, Բորիս Գոլովինը, Նատալիա Շվեդովայի, Դմիտրի Շմելյովի, Ալեքսանդր Բոնդարկոյի, Անդրեյ Զալիզնյակի, Յուրի Ապրեսյանի, Իոսիֆ Մուչնիկի, Գալինա Զոլոտովայի, Վերա Բելոշապկովայի, Նինա Հրուտյունովայի, Ելենա Պադուչևայի, Տատյանա Բուլիգինայի, Եվգենի Շիրյաևի աշխատանքները, բառակազմության ոլորտում՝ Գրիգորի Վինոկուրի, Ելենա Զեմսկայի, Նիկոլայ Շանսկու, Վլադիմիր Լոպատինի, Իգոր Ուլուխանովի, Ալեքսանդր Տիխոնովի, Գենադի Զենկովի, Նադյա Յանկո Տրինիցկայի, Իգոր Միլոսլավսկու աշխատանքները, բառագիտության ոլորտում՝  Սերգեյ Օժեգովի, Օլգա Ախմանովայի, Յուրի Սորոկինի, Լիդիա Կուտինայի, Դ. Շմելյովի, Յուրի Կարաուլովի, Ֆեոդոր Սորոկոլետովի, Պյոտր Դենիսովի աշխատանքները, ոճաբանության և  գեղարվեստական գրականության լեզվի ոլորտում՝ Գրիգորի Վինոկուրի, Բորիս Տոմաշևսկու, Բորիս Լարինի, Իրինա Իլյինսկայի, Ալեքսանդրա Գրիգորևայի, Վիկտոր Գրիգորևի, Տատյանա Վինոկուրի, Եվգենիա Իվանչիկովայի աշխատանքները, ռուս գրական լեզվի պատմության  բնագավառում՝  Գ. Օ. Վինոկուրի, Բ. Ա. Լարինայի, Յու. Ս. Սորոկինի աշխատանքներում և այլն։
Ռուս լեզվաբանության  զարգացման կարևորագույն ուղղությունները XX դարի երկրորդ կեսին եղել են Վլադիմիր Վինոգրադովի աշխատանքներում և նրա ստեղծած լեզվաբանական դպրոցի ավանդույթներում ։
Ռուսաց լեզվի պատմության մեջ ամենանշանակալի են համարվում ակադեմիական հրատարակության այնպիսի աշխատանքներ, ինչպիսիք են ռուսաց լեզվի քերականության, մասնավորապես, «Ռուսաց լեզվի քերականությունը»  Վլադիմիր Վինոգրադովի խմբագրությամբ (1952-1954), «Ժամանակակից ռուսաց գրական լեզվի քերականություն» (1970, Նատալյա Շվեդովայի խմբագրությամբ), «Ռուսաց լեզվի քերականություն» (2 հատորով, 1980, Նատալյա Շվեդովայի խմբագրությամբ), «Ռուսաց լեզվի պատմական քերականություն» (1978-1982), «Ռուսաց լեզու» համառոտ հանրագիտարան (1979 թ., վերահրատարակվել է 1997), ստուգաբանական բառարանների (այդ թվում ՝  Մ. Ֆասմարի բառարանի ռուսական հրատարակությունը 4 հատորով, 1986-1987), պատմական բառարաններ, գրական լեզվի նորմատիվ բառարաններ (Ուշակովի բառարան, 1935—1940, Օժեգովի բառարան, 1949, Ն. Շվեդովայի խմբագրությամբ, 1972), «Ռուսաց լեզվի բառարան» (Անաստասիա Եվգենևայի խմբագրությամբ, 2 հրատարակչություն, 1981—1984) և Ժամանակակից ռուսաց գրական լեզվի բառարան (3-րդ հրատարակչություն, 2004 թվականից), «Ռուսական ժողովրդական խոսքի բառարան» ( Ֆ. Պ. Ֆիլինի խմբագրությամբ, 20 հատորով, 1965–1985) և տարածաշրջանային բարբառագիտական բառարաններ՝ Ա. Զալիզնյակի «Ռուսաց լեզվի քերականական բառարան» (1977), «Ռուսաց լեզվի ուղղախոսության բառարան» (Ռ. Ավանեսովի խմբագրությամբ, 1983) և այլն։
Բարբառագիտության ոլորտում կարևորագույն ձեռքբերումը դարձել է ռուսաց լեզվի ատլասե  ամփոփ բառարանագիտության կազմումը (1986-2005)։ Շարունակվում է հնագույն և ռուսական մեծ դպրության հուշարձանների հրապարակումը, այդ թվում և կաշվի վրա արված պատվոգրերը։ Ռուսական խոսակցական ելույթում անցկացվում են հետազոտություններ,  ռուսաց լեզուն որպես օտար լեզու, կազմվում է ռուսաց լեզվի ազգային կորպուսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլավոնական լեզվախումբ Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Հայաստանի լեզուներ
Իմակուլադա
Իմակուլադա (Imaculada), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարաիբա նահանգի Սերտանի մարզում։ Մտնում է Սեռա դու Տեյշեյրայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 823 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 399,409 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 29,6 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի բնակավայրեր
Սոնակ սյուր լ'Էր
Սոնակ սյուր լ'Էր (Sonnac-sur-l'Hers), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 156 մարդ, բնակչության խտությունը` 11.35 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.74 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 170 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 38 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 103 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 73-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 30։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,9 %։ 73 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 63 անձ (38 տղամարդ և 25 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (4 տղամարդ և 6 կին)։ 30 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ավետյաց բլուր
Ավետյաց բլուր, Արևից բլուր, Արու բլուր, Արևու բլուր, բլուր Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Տարոն գավառում, Գլակա և Կարպետ վանքի մոտ։ Լանջերին անտառապատ էին, ուներ գեղեցիկ դիրք։ Շրջակայքում և վանքի մոտ գտնվում էին Մամիկոնյան իշխաններիշիրիմները։ Հիշատակվում է Հովհան Մամիկոնյանի «Պատմություն Տարոնոյ» գրքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ
(1481) Թյուբինգիա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,017577 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8783 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1568 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1914,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188025 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1938 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սերմնասկզբնակ
Սերմնասկզբնակ (ovulum), գոյացություն սերմնավոր բույսերի մոտ, որից բեղմնավորումից հետո զարգանում է սերմը։ Այն իրենից ներկայանում է սերմնավոր բույսերի իգական մեգապորանգիում։ Ծաղկավոր բույսերի մոտ սերմնասկզբնակը գտնվում ձվարանի խոռոչում, մերկասերմերի մոտ՝ իգական կոների թեփուկների արանքում։
Ընդհանուր նկարագիր
Սերմնասկզբնակները զարգանում են սերմնարանի ներքին պատերին և հանդիսանում են ինտեգումենտների մեջ պարփակված մեգապորանգիումներ։ Նրանք հիմնադրվում են թմբիկների ձևով, որոնց կազմվելուն մասնակցում են բջիջների արտաքին շերտերը։ Սերմնասկզբնակի հիմնադրման տեղը կոչվում է սերմնակիր կամ պլացենտա։ Սերմնասկզբնակը պլացենտային ամրանում է սերմնակոթի կամ ֆունիկուլուսի միջոցով։
Հասուն սերմնասկզբնակը հիմքից նշանակալից կերպով լայնանում է և սովորաբար ձվի ձև է ընդունում։ Սերմնասկզբնակի գլխավոր մասը կազմում է սաղմնային բջիջների ներքին զանգվածը, որոնք առաջանում են թմբիկից և ձևավորվելուց հետո փոխարկվում են պարենքիմային նուցելլուսի։ Արտաքուստ նուցելլուսը պատած է մեկ կամ երկու ծածկոցով ինտեգումենտներով։ Սրանք առաջանում են թմբիկի շուրջը բջիջների օղակից, որոնք հետզհետե աճելով նուցելլուսից անցնում են ամբողջ մակերեսով, բայց թողնում են նեղ անցք՝ որպես փոշեմուտք։ Ուժեղ զարգացած նուցելլոսը բազմաշերտ երկու ինտեգումենտներով, բնորոշ է նախնական ծածկասերմների համար։ Ընդհակառակն, փոքր նուցելլուսը մեկ ինտեգումենտով, հատուկ է բարձր զարգացած ծածկասերմներին։ Սերմնասկզբնակի այն մասը, որ հակադիր է փոշեմուտքին, կոչվում է խալազ։
Սերմնասկզբնակները ըստ նրանց դիրքի՝ սերմնակրի վրա տարբեր են լինում։ Եթե սերմնասկզբնակի ծածկոցները բոլոր ուղղություններով համաչափ են աճում, և նուցելլուսը կազմում է սերմնակրի շարունակությունը, այս դեպքում սերմնասկզբնակը կոչվում է ուղիղ կամ ատրոպային։
Եթե ֆունիկուլուսը մի կողմից արագ է աճում, իսկ մյուս կողմից ավելի դանդաղ, ստացվում է ծռված սերմնասկզբնակ, ըստ որում ծռվածության չափը կարող է տարբեր լինել։ Այսպիսի սերմնասկզբնակը կոչվում է հակադարձ կամ անատրոպային և ավելի հաճախ է հանդիպում ծածկասերմների մեջ։ Եթե ֆունիկուլուսի մի կողմի անհամաչափ աճը տարածվում է ծածկոցների և նուցելլուսի վրա (կամ սերմնասկզբնակը ինքն է թեքված), ստացվում է ծռված կամ կամպիլոտրոպային սերմնասկզբնակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բույսի անատոմիա Կատեգորիա:Բույսի բազմացում
Պոլիննի (Զիմովնիկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանի բնակավայրեր
Թիլ Լինդեման
Թիլլ Լինդեման (Till Lindemann,, Արևելյան Գերմանիա), գերմանական հանրաճանաչ Rammstein NDH-խմբի մեներգիչն է և տեքստերի հեղինակը։ Մասնակցել է Apocalyptica և Puhdys խմների որոշ երգերի ձայնագրությանը։ «Messer» բանաստեղծությունների հավաքածուի հեղինակն է։ Մի քանի անգամ նկարահանվել է կինոնկարներում։ Լինդեմանը ունի հզոր և արձագանք առաջացնող բաս ձայն։
Կենսագրություն
Թիլլ Լինդեմանը ծնվել է 1963 թ.-ին Լայպցիգում։ Նրա հայրն էր գրող, բանաստեղծ Վեռներ Լինդեմանը (շուրջ 40 գրքի հեղինակ), որի հետ Թիլլը շատ լարված հարաբերությունների մեջ էր։ Հայրը ցանկություն ուներ, որ իր որդին բանաստեղծ դառնա, և որոշ չափով դա իրականանում է՝ Թիլլը ոչ միայն Ռամշտայն խմբի երգերն է գրում, այլ նաև տպագրում է իր ստեղծագործությունների հավաքածուն։ Մայրը՝ Բրիգիտը, լրագրող էր, 1992-2002 թթ.-ին աշխատել է ռադիոյում, նաև զբաղվում էր նկարչությամբ։ Ունի իրենից 6 տարով կրտսեր քույր։
Կամենկի (գյուղ, Բոգորոդսկի շրջան)
Կամենկի (Каменки), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի կազմում։
Թիլ Լինդեման
Կենսագրություն
Մանկական տարիները Թիլլն անցկացրել է Գերմանիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Շվերին քաղաքում։ Երբ նա 12 տարեկան էր, ծնողները ամուսնալուծվում են, մայրը երկրորդ անգամ ամուսնանում է ԱՄՆ քաղաքացու հետ։
Մանկության կեսը անցկացնելով Վենդիշ-Ռամբով գյուղում՝ Թիլլը նաև սովորում է տիպիկ գյուղական մասնագիտություններ։ Նա նաև հմտանում է ատաղձագործի և զամբյուղներ պատրաստելու գործերին։
Կամենկի (գյուղ, Բոգորոդսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Թիլ Լինդեման
Կենսագրություն
Թիլլը վաղ հասակից լող էր պարապում։ 10 տարեկանում նա ընդունվում է մարզական դպրոց, որը պահեստայիններ էր պատրաստում Արևմտյան Գերմանիայի հավաքականի համար, և փայլուն ավարտում դպրոցը 1980-ին։ 1978 թ.-ին ԳԴՀ-ի հավաքականի անդամ էր Եվրոպայի կրտսերների առաջնության ժամանակ։ Նա պետք է մասնակցեր 1980 թ. Մոսկվայում կայացած ամառային Օլիմպիական խաղերին, բայց դա նրան չհաջողվեց։ Նրա լողորդի կարիերան ավարտվեց այն բանից հետո, երբ Իտալիա մրցումների համար ժամանելու ժամանակ իր ընկերուհու հետ լքում է հյուրանոցը՝ Հռոմը տեսնելու նպատակով, քանի որ նախկինում Թիլլը հնարավորություն չէր ունեցել արտերկիր մեկնելու։ Անհաջողությունից փախչել չկարողացավ՝ Գերմանիա վերադառնալուն պես նրան հարցաքննության կանչեցին "Շտազի"-ից (ԳԴՀ անվտանգության ծառայություն)։ Բայց Թիլլը լողը լքեց ոչ միայն Շտազիի պատճառով՝ հիմնական պատճառ հանդիսացավ մարզման ժամանակ ստացած փորի մկանների վնասվածքը։
Թիլլ Լինդեմանը ամուսնալուծված է, ունի երկու դուստր՝ Նելե և Մարի-Լուիզա։ 2007-ին իր ավագ դուստր Նելեն որդի է ունեցել Ֆրից Ֆիդել անունով։ Թիլլի հայրը մահացել է 1993 թվականին՝ այնպես էլ չտեսնելով որդու հաջողությունները։ Ըստ տարածված լուրերի՝ ուժեղ հարբելուց, այն էլ եկեղեցում։ Դրանից ելնելով ենթադրվում է, որ Ռամշտայնի առաջին ալբոմում տեղ գտած «Heirate mich» (Ամուսնացիր ինձ հետ) երգը նվիրված է այդ իրադարձությանը։
Այդ ժամանակահատվածում Թիլլը սերտ ընկերություն էր անում Ռիխարդ Քրուսպեի հետ, և հենց Ռիխարդն է իրեն առաջարկում երգել իր նոր խմբում, որը վաղուց երազել է ստեղծել։ Թիլլը շատ է զարմանում այդ խնդրանքից, քանի որ նա իր մոտ չէր նկատել վոկալային ունակություններ։ Բայց Ռիխարդը պնդեց, ասելով որ բազմիցս լսել է, թե ինչպես է նա երգել զամբյուղներ պատրաստելիս, և որ իրենից շատ լավ երգիչ կստացվի։ Թիլլը ընդունեց առաջարկը։ Մինչ Ռամշտայն խմբի առաջանալը՝ նա արդեն ուներ երաժշտի փորձ՝ հանդիսանալով First Arsch պանկ-ռոք խմբի թմբկահարը։
Ծանուցումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ Կատեգորիա:Ռամշտայնի մասնակիցներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Յուրի Կազարին
Յուրի Իվանովի Կազարին (Юрий Иванович Казарин, ), խորհրդային և ռուս լրագրող, 1998-2000 թվականներին եղել է «Вечерняя Москва» թերթի գլխավոր խմբագիրը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1937 թվականի փետրվարի 12-ին Ռյազանում։ 1960 թվականին ավարտել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտը, աշխատել է Սիբիրի էլեկտրակայանի շինարարության գործում, Ռյազանի գործարանում։
Իր առաջին գրառումը թերթում գրել է 1956 թվականին։ 1968 թվականից զբաղվել է պրոֆեսիոնալ լրագրությամբ։ 18 տարեկանում աշխատել է «Приокская правда» թերթում՝ պահակի պաշտոնից մինչև կուսակցական կյանքի և արդյունաբերության բաժինների վարիչ ։ 1986 թվականից աշխատել է «Вечерняя Москва» թերթի խմբագրությունում․ 1989 թվականից` ներքին քաղաքականության բաժնի կառավարիչ, 1990 թվականից` տեղակալ, 1993-1998 թվականներին` գլխավոր խմբագրի առաջին տեղակալ, 1998-2000 թվականներին` գլխավոր խմբագիր ։ 1998-2000 թվականներին եղել «Век» թերթի «Наш век» հավելվածի գլխավոր խմբագիրը, 2000-2005 թվականներին աշխատել է Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարանի մամլո կենտրոնում։ Ներկայումս համագործակցում է թանգարանի կողմից հրատարակվող «Поклонная гора» լրագրի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Նիկործմինդա (գյուղ)
Նիկործմինդա (ნიკორწმინდა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1180 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 16 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 498 մարդ ։
Canal 9 (Արգենտինա)
Canal 9, արգենտինական հեռուստաընկերություն։ Հեռարձակումը սկսել է 1960 թվականի հունիսի 9-ից (Արգենտինայի անկախության օրը)։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է հեռուստասերիալներ, թոկ-շոուներ, լրատվական թողարկումներ, ժամանցային հաղորդումներ և ֆիլմեր։ Ալիքի բաժինը Արգենտինայի հեռուստաշուկայում կազմում է 4,8% (2011 թ.)։
Գաբրիել Տարդ
Գաբրիել Տարդ (Jean-Gabriel Tarde, ), ֆրանսիացի սոցիոլոգ, քրեաբան, սոցիալական հոգեբանության հիմնադիրներից։
Աշխատությունները վերաբերում են սոցիոլոգիային («Ընդօրինակման օրենքները», 1890, «Սոցիալական օրենքներ», 1898), սոցիալական հոգեբանությանը («Սոցիալական հոգեբանության ակնարկներ», 1898), իրավունքի փիլիսոփայությանը, քրեաբանությանը («Համեմատական քրեաբանություն», 1886)։ Զբաղվել է սոցիալական իմացության մեթոդաբանական հարցերով, հասարակական կարծիքի, ամբոխի, միջանձնային հաղորդակցման մեխանիզմների, հանցագործության սոցիալ-հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությամբ։ Մեծ տեղ է հատկացրել էմպիրիկական հետազոտություններին, վիճակագրական մեթոդին։ Քննադատել է մեխանիցիզմը, նատուրալիզմը, էվոլյուցիոնիզմը։ Տարդը համընդհանուր բացատրության սկզբունք է համարել ընդօրինակման մեխանիզմը, հասարակության հիմքում ընկած է մի անհատի ընդօրինակումը մյուսին։ Ընդօրինակման, հարմարման միջոցով են առաջանում հասարակական արժեքները։ Նա հոգեբանականացրել է սոցիալ․ երևույթները, դրանք բացատրել անհատական հոգեբանության առանձնահատկություններով։ Տարդը փաստորեն նույնացրել է սոցիոլոգիան և սոցիալական հոգեբանությունը (սոցիոլոգիան, ըստ նրա, կոլեկտիվ հոգեբանություն է, «միջուղեղային» հոգեբանություն)։ Պատմության ընթացքն ըմբռնել է իդեալիստորեն, հասարակական ներդաշնակությունը բխեցրել գաղափարների ներդաշնակությունից և այլն։ Տարդը զգալիորեն ազդել է բուրժուական, հատկապես ամերիկական սոցիոլոգիայի զարգացման վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Ծովի աղ
Ծովի աղ, օգտակար ծովային հանածո, որը կարելի է օգտագործել և տնտեսության, և բազմաթիվ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման նպատակով։ Դրանք նատրիումի քլորիդի բյուրեղներ են, որոնք առաջացել են հին ծովերի չորացման արդյունքում՝ հարյուրավորներից տասնյակ միլիոնավոր տարիներ առաջ ։
Երբեմն այդ հանքավայրերը շատ մոտ գտնվելով երկրի մակերեսին՝ կազմում են գմբեթներ։ Բայց ամենից հաճախ դրանք գտնվում են շատ խորը, որոնց արդյունահանման համար հարկավոր է խորատներ փորել։ մինի|Աղի արդյունահանում։
Աղը հնում
Հնում հյուսիսային ժողովուրդները հնարավորություն չունեին գոլորշիացնելու օվկիանոսի ջուրը։ Հետևաբար, նրանք չեն տվել այն հարցը, թե ինչպես է ծովի աղը տարբերվում սեղանի աղից ։
Այս աղը շատ թանկ է իր հազվադեպության պատճառով։ Հռոմեական կայսրությունում այս ապրանքը օգտագործվում էր լեգեոներներին ծառայություն մատուցելու համար։
Այս տեսակի փոխանակումը կոչվում էր «սալարի», որն ունի նույն արմատը «աղ» բառի հետ։ Նույնիսկ հին ժամանակներում նրանք հասկանում էին այս ապրանքի գերակա կարևորությունը։ Հիսուս Քրիստոսն իր աշակերտներին համեմատում է աղի հետ (Մատթ. 5:13): Միջնադարում ապրանքի արժեքը մի փոքր անկում ապրեց։ Դա առաջին հերթին պայմանավորված էր նրանով, որ Միջերկրական ծովում ծովի աղ սկսեցին արտադրել։
Մարդիկ վաղուց նկատել են, որ նատրիումի քլորիդը խանգարում է փտած բակտերիաների աճին։ Մինչև սառնարանների գյուտը և պաստերիզացման գործընթացը, միսը և ձուկը աղում էին երկարատև պահպանման համար։
Քիմիական կազմ
Ծովի աղի հիմնական բաղադրիչը նատրիումի քլորիդն է, սակայն բացի այդ միացությունից, ծովի աղը պարունակում է մինչև 5 % այլ աղանյութեր և միկրոէլեմենտներ։ Աղերի պակասը նպաստում է նյութափոխանակության խանգարմանը, նաև հանգեցնում է լուրջ փոփոխությունների, որոնք բժշկական միջամտության կարիք ունեն։ Ծովի աղի կանոնավոր օգտագործումը նպաստում է տվյալ խնդիրների լուծմանը, քանի որ այդ մթերքում պարունակվում են հետևյալ միկրոէլեմենտները.
1.Մագնեզիում՝ նյարդային համակարգի նորմալ գործունեության համար անհրաժեշտ տարր։ Դրա պակասն արագացնում է օրագնիզմում ծերացման պրոցեսները ։
2.Կալիում՝ պահպանում է աղա-ջրային հավասարակշռությունը, նաև անհրաժեշտ է սրտի նորմալ աշխատանքի համար։
3.Յոդ՝ անփոխարինելի տարր, որը պահպանում է օրգանիզմի հորմոնալ հավասարակշռությունը։ Յոդն անհրաժեշտ է վահանագեղձի գործունեության համար, քանի որ մտնում է նրա հորմոնների՝ թիրոքսինի և եռ-յոդթիրոնինի կազմի մեջ։
4.Երկաթ՝ հեմոգլոբինի անբաժանելի մասը, որը մասնակցում է թթվածնի տեղափոխմանը։
5.Պղինձ՝ մասնակցում է արյունաստեղծ գործունեությանը և կանխում անեմիայի զարգացումը։
6.Մանգան՝ ամրացնում է իմունային համակարգը և հենաշարժողական համակարգը, քանի որ ընդգրկված է ոսկրագոյացման գործընթացում։
7.Սելեն՝ ամրացնում է օրգանիզմի իմունային համակարգը և հանդիսանում է օնկոպրոտեկտոր։
8.Սիլիցիում՝ անոթներին հաղորդում է առաձգականություն։
9.Բրոմ՝ նյարդային համակարգի վրա հանգստացնող էֆեկտ ունի։
Ծովի աղի իոնային կազմը, աղիությունը օվկիանոսային ջրում 35 ‰：
Ծովի աղը բուժման և կանխարգելման համար
Ծովի աղի լուծույթը կիրառվում է շնչուղիների լվացման համար։ Սա լավ կանխարգելիչ և բուժիչ միջոց է հարբուխի, գրիպի և այլ շնչառական հիվանդությունների ժամանակ։ Բացի դրանից, ծովի աղի ընդունումը ցանկալի է զուգակցել հիմնական բուժման հետ հետևյալ հիվանդությունների ժամանակ.
· սիրտ-անոթային հիվանդություններ, մասնավորապես, հիպերտոնիա և արյան շրջանառության խանգարումներ
· հոդերի հիվանդություններ (ռևմատիզմ, արթրոզ, արթրիտ)
· քրոնիկ հոգնածություն
· մաշկի և եղունգների սնկային ախտահարում (լոգանքներ ծովային աղով)
Աղի տեսակներ
Քանի որ հումքն ամեն դեպքում անցնում է մաքրման, դրանից ստացված արտադրանքը բաժանվում է դասերի։ Որքան աղը մանրակրկիտ է մաքրվում, այնքան ավելի խիտ է նատրիումի քլորիդի քանակությունը։ Այս նյութի «Լրացուցիչ» գնահատականը 99,7 տոկոս է։ Սրանք մանր, ձյունաճերմակ բյուրեղներ են, որոնք մանրադիտակի տակ սովորական խորանարդի տեսք ունեն։ Որպեսզի դրանք չկծկվեն, արտադրողը E536-ը ավելացնում է այդպիսի աղին, որն այդքան էլ օգտակար նյութը չէ։
Ապրանքի առաջին և երկրորդ տեսակերը այդքան մանրակրկիտ չեն մաքրվում։ Մյուս կողմից, էժանագին աղի մոխրագույն խոշոր բյուրեղները պարունակում են այլ հետքի տարրեր, որոնք երբեմն օգտակար են առողջության համար։
Ծովային արտադրանքը դասակարգվում է նաև ըստ դասերի։ Բայց մաքրումն այստեղ այլ ուղի է վերցնում։ Տաքացնելով ջեռոցում, բյուրեղները փոքրանում են ձեռք բերելով փաթիլների տեսք։
Ծովի թե՞ խոհանոցի աղ
Մոլորակի վրա արտադրվող աղերի բոլոր տեսակներն էլ իրենց ծագմամբ ծովի են։ Երկրի ընդերքից ստացվող աղը ժամանակին կազմում էր ծովերի և օվկիանոսների բաղկացուցիչ մասը։ Սակայն որոշ քիմիական պրոցեսների արդյունքում ծովի աղից ցամաքում մնացել է հիմնականում նատրիումի քլորիդը։ Ավելին, ժամանակակից մշակումն ավելի է մաքրում քարաղը՝ այնտեղից հեռացնելով մյուս աղերը։
Ծովի աղի հիմնական բաղադրիչը նատրիումի քլորիդն է, սակայն բացի այդ միացությունից, ծովի աղը պարունակում է մինչև 5 % այլ աղանյութեր և միկրոէլեմենտներ, որոնք կազմում են Մենդելեևի աղյուսակի գրեթե մեկ երրորդը։ Ընդ որում, ծովի աղի կազմը նույնպես կարող է տարբերվել՝ կախված նրանից, թե համաշխարհային օվկիանոսի որ մասում են այն ստանում։ Ծովի աղի լավագույն տեսակները ստանում են Իսրայելում, Ֆրանսիայում, Հավայան կղզիներում և Մեծ Բրիտանիայում։ Հաճախ ծովի աղը կարող է ունենալ բնական գունավորում, ինչը վկայում է նրա կազմում ջրիմուռների կամ հրաբխային ապարների մնացորդների առկայության մասին։
Ինչպիսին է ծովի աղը
Ծովի աղը ստանալու համար պարզապես հարկավոր է չորացնել այդ աղը արևի ճառագայթների ներքո։ Ընդ որում՝ այս աղի մեջ պահպանվում են ծովի կենդանական ու բուսական աշխարհի մասնիկներ, ինչպես նաև կերակրի աղից հեռացվող հանքանյութերը։ Բացի այդ, չվերամշակված աղն այդքան սպիտակ չի լինի, քանի որ չի պարունակի գունանյութեր։
Ծովի աղ օգտագործելիս նաև հարկավոր է հաշվի առնել այն փաստը, որը ծովի աղն ավելի խոնավ է քան քարաղը, իսկ դրա համն ավելի ուժեղ է, ուստի այն ավելի աղի է ։
Ծովի աղի մեջ պարունակվող հանքանյութերն օգնում են «արթուն» պահել օրգանիզմի պաշտպանիչ ուժերը։ Այն խորհուրդ է տրվում օգտագործել ամռան վերջին, որպեսզի օրգանիզմն ավելի հեշտ հաղթահարի ջերմաստիճանի տատանումները ։ Ծովի աղի լուծույթը կիրառվում է քթի լվացման համար։ Սա լավ կանխարգելիչ և բուժիչ միջոց է հարբուխի, գրիպի և այլ շնչառական հիվանդությունների ժամանակ։ Բացի դրանից, ծովի աղի ընդունումը ցանկալի է զուգակցել հիմնական բուժման հետ հետևյալ հիվանդությունների ժամանակ.
(9342) Քերիգրանտ
(9342) Քերիգրանտ (Carygrant), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 6-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Ծովի աղ
Ինչպիսին է ծովի աղը
2. Պայքարում է դեպրեսիայի դեմ
(9342) Քերիգրանտ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,287734 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8929 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6825 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1263,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,284837 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ծովի աղ
Ինչպիսին է ծովի աղը
Սթրեսը հաղթահարելու համար անհրաժեշտ հորմոններն են սերատոնինն ու մելատոնինը, սակայն դեպրեսիայի ժամանակ մարդու գլխուղեղն այդ հորմոնները բավարար քանակությամբ չի արտադրում։ Ծովի աղն օգնում է պահպանել այդ կարևոր հորմոններն անհրաժեշտ մակարդակի վրա։
Արալի
Արալի (არალი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ադիգենի մունիցիպալիտետում ։
Ծովի աղ
Ինչպիսին է ծովի աղը
3. Բարելավում է արյան շրջանառությունը
Արալի
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ադիգենից հեռու է 12 կմ։
Ծովի աղ
Ինչպիսին է ծովի աղը
4. Օգնում է պայքարել ավելորդ քաշի դեմ
Արալի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1324 մարդ ։
Ծովի աղ
Ինչպիսին է ծովի աղը
Ծովի աղը հիմնային նյութ է, ինչը նշանակում է, որ դրա ազդեցությունն օգնում է ստամոքսին արտադրել նյութեր, որոնք նպաստում են օրգանիզմը բոլոր վնասակար նյութերից, այդ թվում նաև ճարպերից, մաքրելուն։ Այդ իսկ պատճառով ծովի աղը ոչ միայն կանխում է ստամոքսի այրոցը, այլև արագացնում ու հեշտացնում է մարսողության գործընթացը։
Արալի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ադիգենի մունիցիպալիտետ