cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՄաքԴոնալդս
Ստեղծման պատմությունը
ՄաքԴոնալդսը աշխարհի համբուրգերների ամենամեծ ռեստորանային ցանցն է։ Այն օրական ընդունում է 68 միլիոն հաճախորդ աշխարհի 119 երկրներից։ Փաստացիորեն հիմնադրվել է 1940 թվականին, երբ Ռիչարդ և Մորիս Մաքդոնալդները Սան Բերնարդինո քաղաքում (33.9471°N, -118.1182°W) բացեցին արագ սննդի կետ։ Ավելի ուշ՝ 1948 թվականին նրանց է միանում գործարար Ռեյ Քրոքը, ով էլ հենց հիմնում է առաջին համբուրգերի ռեստորանը՝ Սան Բերնարդինոյում։ Հետագայում ճաշացանկը համալրվում է նոր ուտեստներով։ Դրանցից էին չիզբուրգերները, ֆրանսիական ֆրիները, տապակած ճուտը, ըմպելիքները, կաթնային շեյքերը, զանազան աղցաններն ու ձկնեղենը և այլ մթերքներ։
Որպես անվանում «ՄաքԴոնալդս»-ը Ամերիկյան առևտրի շուկայում առաջին անգամ հայտնվել է 1961 թվականի մայիսի 6-ին։ Նույն տարվա սեպտեմբերի 13-ին ստեղծվեց նաև տարբերանշանը՝ լատիներեն «M»-տառի գծապատկերով և 1968 թվականի 18-ին այն դարձավ ոսկեձույլ կամարիկ։ Առաջին ֆրենչայզային ռեստորանը բաց է անում Ռեյ Քրոքը Իլինոյսում։
Աշխարհագրություն
«ՄաքԴոնալդսը» մասնաճյուղեր ունի հետևյալ պետություններում՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արագ սննդի ցանցեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Ֆիբրինոգեն
Ֆիբրինոգենը արտադրվում է լյարդում, անհրաժեշտության դեպքում վերածվում է անլուծելի ֆիբրինի` արյան մակարդուկի հիմքը հանդիսացող նյութի։ Այնուհետև ֆիբրինը ձևավորում է թրոմբ, ինչով ավարտվում է արյան մակարդման գործընթացը։
Ֆիբրինոգենի անալիզի համար օգտագործվում է նատրիումի ցիտրատ(3.8 տոկոսանոց)։ Ֆիբրինոգենի անալիզը նախավիրահատական հետազոտության անհրաժեշտ փուլերից է, իրականացվում է բորբոքային, սիրտ-անոթային հիվանդությունների դեպքում։ Ֆիբրինոգենը նաև հեմոստազի անփոխարինելի ցուցիչներից է։
Արյան մեջ ֆիբրինոգենի պարունակությունը բարձրանում է սուր բորբոքային հիվանդությունների և հյուսվածքների քայքայման դեպքում։ Ֆիբրինոգենը ազդում է նաև էրիթրոցիտների նստեցման արագության վրա։
Ֆիբրինոգենի նորման 2-4 գ/լ է։ Նորածինների դեպքում այն 1.25-3 գ/լ է։
Ֆիբրինոգենի նորման հղիության ընթացքում ավելի բարձր է։ Այդ ժամանակաշրջանում ֆիբրինոգենի պարունակությունն աստիճանաբար բարձրանում է և երրորդ եռամսյակում հասնում է 6գ/լ-ի։ Այլ դեպքերում մարդու արյան մեջ ֆիբրինոգենի բարձր քանակությունը վկայում է հետևյալ հիվանդությունների մասին. սուր բորբոքային և ինֆեկցիոն հիվանդություններ(գրիպ, տուբերկուլոզ), կաթված, սրտամկանի ինֆարկտ, հիպոթիրեոզ, ամիլոիդոզ, թոքաբորբ, չարորակ ուռուցքներ։ Ֆիբրինոգենի քանակության ավելացումը կարելի է կանխել վիրահատական միջամտությամբ, էստրոգենի ընդունումով։
Ֆիբրինոգենի նորմալ քանակությունն ընկնում է հետևյալ հիվանդությունների դեպքում. լյարդի հիվանդություններ (հեպատիտ, ցիրոզ), հղիության տոքսիկոզ, վիտամին C-ի և B12-ի պակաս, քրոնիկ միելոլեյկոզ, պոլիցիտեմիա։ Այն ընկնում է նաև օձի թույնով թունավորման, անաբոլիկ հորմոնների, անդրոգենների և օմեգա-3 ճարպաթթուների ընդունման դեպքում։
Ֆիբրինոգենից զուրկ արյան պլազման կոչվում է շիճուկ։ Կատեգորիա:Արյան սպիտակուցներ
Քար
Ծիսապաշտամունքային հավատալիքներում ժայռերը, քարերը, ի տարբերություն մարդու ծերացող, մեռնող և անհետացող մարմնի, ամրության, երկարակեցության և հավերժության խորհրդանշաններն են։ Որոշ քարեր մարմնավորում են տիեզերքի արարչական ուժերը ինչպես մարջանը ՝ ջրային աշխարհը, մագնիզաքարը՝ տիեզերական ուժերի, երկնային լուսատուների ու մոլորակների շարժման փոխկապվածությունը, ծիածանաքարը՝ մարդկային կերպարանափոխությունը, նեֆրիտը՝ տիեզերական էներգիան, կատարելությունը ուժը, իշխանությունը։ Չինաստանում չափյուղան երկնակամարի խորհրդանշանն է և ամփոփում է հայեցողության գաղափարը։ Լաջվարդի մուգ կապտավուն գույնը մատնացույց է անում քարի երկնային ծագումը և աստվածային ուժի մարմնացումը։ Օգտագործել է գիշերային, աստղազարդ երկինք պատկերելիս։ Եգիպտական դատավորներն իրենց վզին էին կրում այդ քարը «ճշմարտություն» մակագրությամբ։ Քարերը կապ ունեն նաև աստվածների հետ։ Մեքսիկայում ացտեկների Շիութեքուրշի աստծուն պատկերել են փիրուզե փետուրներով՝ նրան համարելով փիրուզե տիրակալ։ Ացտեկներն այս քարին բնորոշ կապտականաչ գույնը զուգակցել են երկինքն ու երկիրը, արևն ու կրակը միավորող փիրուզե օձին։ Փիրուզը նաև Թսեփոնեյի, յունոնայի քարն է։ Հին Հունաստանում լազուրիտը համարվել է սիրո խորհրդանշան՝ Աֆրոդիտեի քարը։ Մագնիզաքարը պատկերվել է եգիպտական արևի աստված Գորի հետ։ Զարդատուփում պահվող զարդաքարերը համեմատվում են ենթագիտակցության մեջ փակված կռահողական գիտելիքների հետ։ Անգամ կենցաղային խոսակցություններում գիտելիքները հոգևոր գանձեր են համարվում։ Մարգարիտը կատարելությամբ և գեղեցկությամբ համարվում է մետաֆիզիկական ընդհանուր խորհրդանշան։ Հնագույն մշակույթներում գնահատվել են քարի ամրությունն ու կարծրությունը։ Հետագայում՝ գույնը, փայլը, մաքրությունը, հմայական, մոգական, և հոգեբանական ներազդեցությունը, գեղեցկությունը։ Մոլորակներն ազդեցության ուժով խորհրդանշորեն կապված են թանկարժեք որոշակի քարերին։
Առավել ընդունելի է համանմանության այս համակարգը
Խորհրդանշում է՝ հաջողություն, սիրային հաղթանակ, ծաղկունք, առողջություն, երկարակեցություն։ Հին Հռոմում համարվում էր տղաբերության աստվածուհի՝ այգեգործների հովանավոր Պոմոնայի քարը։ Անվանումը ծագել է հունարեն «ագաթես» ՝ երջանիկ բառից։ ըստ մեկ այլ վարկածի՝ առաջացել է Սիցիլիայի Ագաթես գետի անունից, որտեղից արդյունահանվել է։ Վաղ միջնադարում մկրտվող երեխաները կրում էին Ագաթե զարդեր, որովհեև դրանք հանգստացնում են նրանց։ Ժան դը Մանդևիլը քարին վերագրում էին իր տիրոջը սրամիտ և պերճախոս դարձնելու ընդունակություն։ Միջնադարյան հետազորող Լորի Ցերուսը մտորելով ագաթի գունային փոփոխությունների մասին՝ ասել է. «Եթե այն ակխվի քնած մարդու գլխավերևում, ապա նա գեղեցիկ և բարի երազներ կտեսնի»։ Ալբերտ Մեծի խոսքերով ՝ «Սև երակներով ագաթն օգնում է մեղմել վիշտը և սրտին ուժ է տալիս»։
Խորհրդանշում է՝ չափավորություն, ողջախոհություն, մեղմում է ցասումը։ Կրողին դարձնում է անպարտելի։ Պատահական չէ, որ նապոլեոնը միշտ ադամանդ էր պահում։ Մոգական քար է՝ հմայական ներգործությամբ։ Առաջացել է արաբական ելմազ բառից։ Հույներն այն անվանում էին ադամանդ, որ ծագել է ընկճել, նվաճել բայերից և նշանակում է և նշանակում է աննվաճ, անընկճելի։ Կա համոզմունք, որ ադամանդին երկարատև նայելիս նվազում է մելամաղձությունը, հեռանում է չար աչքը, մարդը դառնում է խորաթափանց, զարգանում է հիշողությունը։ Քարի բաղադրությունը վնասակար է վայրի և թունավոր կենդանիների համար։ Ադամանդը անուժ է դարձնում թույնը և վնասում սարսափի տարաստեսակ զգացողությունները։ Այն ցրում է վատ երազները։ Հաջողություն է բերում ձախ ձեռքին կրելիս։ Օգտագործվում է որպես բուժական միջոց՝ ադամանդը կարելի է կոտրել՝ փափկացնելով այծի թարմ և տաք կաթով։
Խորհրդանշում է երկարակեցությունը, հաջողությունը։ Բուժում է մելամաղձությունը, ընկնավորությունը և նյարդային համակարգի մյուս հիվանդությունները, մաքրում է արյունը և լեղին։ Բարերար ազդեցություն է թողնում արյան բարձր չնշման և ոսկրային հիվանդությունների ժամանակ վառ կապույտ գույնի է։ Ազուրիտից պատրաստում են բազմազան ներկեր։ Հայաստանը դարեր ի վեր հարևան երկրներ է արտահանել ազուրիտի ներկանյութը, ինչը վկայում է նաև Պլինիուս Ավագը։
Ծաղկունքի, երջանկության, հաջողության, նաև դժբախտության խորհրդանշանն է։ Կրողների համար իբր կանխագուսհակում էր բաժանում։ Առաջին անգամ գտնվել է Ուրալում, 1838 թվականին։ Այդ ժամանակ նշվում էր Ալեքսանդր 2-րդի չափահաս դառնալը, և քարը ստացավ նրա անունը։ Կապտականաչավուն-արևային, արհեստական լույսի ներքո մորեգույն կամ կարմիր երանգավորումներով քար է։ Հանդիպում է նաև Բրազիլիայում, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, Մադագասկարում, իսկ Շրի-Լանկայում գտնվել են բավականին մեծ քարեր, որոնցից մի քանիսը՝ ավելի քան 60 կարատ քաշով։ Դրանց գույնը շշի կանաչ է, որը գիշերն ավելի է մգանում։
Սրբազան քարերից է ` երիտասարդության ու հույսի խորհրդանշանը։ Երկնագույն, կանաչավուն կամ սպիտակբյուրեղ։ Անվանումն ստացել է գույնի համար` լատիներեն ակվա - ջուր բառից։ Ըստ հնագույն ավանդույթների ` այդ փայլաքարը նավաստիներին պահպանում է նավաբեկությունների ժամանակ։ Քարի բյուրեղները մեծ մասամբ համաչափ գունավորում ունեն, սակայն երանգները տեղաբաշխված են նաև գոտիներով։ Ակվամարինին բնորոշ են կապույտը, կանաչաերկնագույնը։ Բրազիլիայի երկնականաչավուն ակվամարիններն այնքան շատ են, որ կազմում են համաշխարհային արդյունահանության կեսը։
Խորհրդանշում է ընտանեկան բարեկեցությունը։ հասակավոր մարդկանց մղում է սիրային պոռթկումների։ Ընդգծում է կանացիությունը, վանում անհանգստության զգացողությունը և անվստահությունը։ Պահպանում է արևահարությունից ու գլխացավից, ամրացնում է սրտամկանը, բարելավում լսողությունը և մաշկի վիճակը։
Համեստության, հոգեկան հանգստի, մաքրության, անմեղության, չափավորության, զգոնության ու բարեպտության խորհրդանշանն է։ Հնդկաստանում մոգական ամենազոր քարերից է։ Նպաստում է մտքի սթափությանը։ պլինիուս Ավագը նշում է, որ քարի անունը հիմնվում է նրա երանգավորման վրա, որը մոտ է գինու գույնին։ Ամեթիստ կրում են եպիսկոպոսները, որոնք պետք է մնան ցանկացած թմրեցումից, այդ թվումև` հոգևոր։
Խորհրդանշում է ` լուսին, կուսություն, իգական սկիզբ, թագուհի։ Ալքիմիայում մարմնավորում է նախանյութի կուսական վիճակը, լուսինը։ Հայերեն բառ է, որի ցեղակիցներն են սանսկրիտի rajata`արծաթ, իտալերեն argento, ֆրանսերեն ergent և այլն։ Այս բոլորը ծագում են հնդեվրոպական areg` փայլել արմատից, որից առաջացել է նաև հունարեն արծաթ բառը։
Բանակնության, ճշմարտության, ճարպկության և ճարտարության խորհրդանիշ։ Բառը սեփական ծագում ունի։ Հայերենը ձևավորվել է պարսկերեն և հունարեն լեզուների ազդեցությունից։ Առասպելի համաձայն ՝ Կլեոպատրան եղել է եգիպտական հանքախորշերում, որտեղ գերակշռել են Զմրուխտ հանքախորշերը կրել են Կլեոպատրայի անունը։ Այն հանքերը շահագործվել են մինչև 13-րդ դարը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Գետիկ (այլ կիրառումներ)
Գետիկ, կարող է վերաբերել՝
Գրեմմի՝ վոկալային կամ գործիքավորված հարդ-ռոք/մետալ ոճում լավագույն կատարման համար
«Գրեմմի» «Վոկալային կամ գործիքավորված հարդ-ռոք/մետալ ոճում լավագույն կատարում» անվանակարգում շնորհվել է միայն մեկ անգամ՝ 1989 թվականին Գրեմմիի 31-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ՝ հարդ ռոք կամ հևի մետալ ժանրերում լավագույն երգերի/ալբոմների համար ։ Ամեն տարի ԱՄՆ արվեստի և ձայնագրության գիտությունների ազգային ակադեմիան ընտրում էր մի քանի թեկնածուների՝ «գեղարվեստական նվաճումների, տեխնիկական վարպետության և ձայնագրության զարգացման մեջ զգալի ներդրման համար, առանց հաշվի առնելու ալբոմի վաճառքը և դիրքը չարթերում ։
1988 թվականին ակադեմիան առաջին անգամ անվանակարգ սահմանեց ծանր երաժշտական ժանրերի՝ հարդ-ռոք և հեվի-մետալի ներկայացուցիչների համար, որոնք 1980-ականներին արագորեն ճանաչում էին ձեռք բերում։ Նրանց համար սահմանվեց մեկ միասնական անվանակարգ՝ «Վոկալային կամ գործիքավորված հարդ-ռոք/մետալ ոճում լավագույն կատարում» ։ Մրցանակի առաջին հավակնորդների շարքում այնպիսի արտիստների ձայնագրություններ էին, ինչպիսիք են Jane's Addiction, Իգգի Փոփը և AC/DC-ն, ինչպես նաև Metallica (...And Justice for All) և Jethro Tull (Crest of a Knave) խմբերի ալբոմները։ Չնայած այն բանին, որ ֆավորիտ սկավառակը համարվում էր Metallica խմբինը, մրցանակը շնորհվեց Jethro Tull-ին։ Մրցանակը շնորհողներ Լիտա Ֆորդն ու Էլիս Կուպերը ցնցված էին։ Արդյունքը կարդացած Կուպերը բավականին վրդովված էր երևում, իսկ Ֆորդը հազիվ էր զսպում ծիծաղը՝ վրդովված հանդիսատեսի բացասական արձագանքի ֆոնի վրա ։ Ավելի մեծ խառնաշփոթ առաջացրեց Jethro Tull խմբի առաջատար՝ Իեն Անդերսոնի արձագանքը, որն ընդհանրապես անտեսել էր մրցանակաբաշխությունը, քանզի համոզված էր, որ իր խումբը չի հաղթելու և իր արվեստն ընդհանրապես հարդ-ռոքի մաս չէր համարում ։ Նա հայտարարեց, որ մրցանակը, հավանաբար, տրվել է խմբի երաժշտական արժանիքների, այլ ոչ առանձին ձայնագրության համար ։ Մրցանակաբաշխության արդյունքները ԶԼՄ-ներում մեծ քննարկումների պատճառ դարձան և հանգեցրեցին ակադեմիայի աշխատանքի քննադատության, քանի որ շատ լրագրողներ Jethro Tull-ը չէին համարում ոչ հարդ-ռոք, և ոչ էլ առավել ևս մետալ խումբ։ Արդյունքում, «Գրեմմի» ղեկավարությունը որոշում ընդունեց արդեն հաջորդ տարի այս երկու ժանրերը բաժանելու տարբեր անվանակարգերի՝ «Հարդ-ռոք ոճի լավագույն կատարում» և «Լավագույն մետալ կատարում»։ Այս միջադեպը, թերևս, ակադեմիայի անդամների և հանրության կարծիքի միջև կապի բացակայության ամենավառ օրինակն է։ Մասնավորապես, «Entertainment Weekly» ամսագրի խմբագրությունը այն համարել է մրցանակաբաշխության պատմության ամենամեծ ձախողումը ։
2012 թվականին Գրեմմիի ընդհանուր վերակազմակերպման արդյունքում անվանակարգը նորից վերադարձվեց։ «Հարդ-ռոք ոճի լավագույն կատարում» և «Լավագույն մետալ կատարում» անվանակարգերը միավորվեցին նոր՝ փոքր-ինչ վերանվանված «Հարդ-ռոք/ մետալ ոճի լավագույն կատարում» անվանակարգում։ Սակայն, 2013 թվականին ակադեմիայի ղեկավարությունը որոշում կայացրեց կրկին տարանջատել այս երկու ժանրերը՝ առանձին ուղղվածություններով, վերադարձնելով «Լավագույն մետալ կատարում» անվանումը մետալ կատարումերի համար․ իսկ հարդ-ռոքը ներառեց «Լավագույն ռոք կատարում» անվանակարգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գրեմմիի անվանակարգեր
Քոուլս շրջան (Իլինոյս)
Քոուլս շրջան (Coles County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.316 կմ² է, բնակչությունը՝ 53.873 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Չառլստոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1830 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Գետիկվանք (այլ կիրառումներ)
Գետիկվանք, կարող է վերաբերել՝
Ռենե Կլեման
Ռենե Կլեման (René Clément, ), ֆրանսիացի կինոռեժիսոր։
Կենսագրություն
Ռենե Կլեմանը ծնվել է 1913 թվականին Բորդոյում (Ֆրանսիա)։ Փարիզի գեղարվեստի դպրոցի ճարտարապետական դասընթացներից հրաժարվելով, նա աշխատանքի է անցնում կինոյում, որպես օպերատոր։ Սովորել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցի ճարտարապետության բաժնում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը։ 1937-1945 թվականներին նկարահանել է կարճամետրաժ ֆիլմեր, այդ թվում «Խնամիր քո ձախը», որն արժանացել է մրցանակի։ Կլեմանին ճանաչում բերած առաջին ռեժիսորական աշխատանքը «Ճակատամարտ ռելսերի վրա» (1946) ֆիլմն է, որ պատմում է գերմանական զավթիչների դեմ ֆրանսիացի երկաթուղայինների պայքարի մասին։ Նրա ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է գրավում երկրորդ համաշխարհային պատերազմի թեման («Նզովյալները», 1947 թվականին Կանն ի երկրորդ միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է Մեծ մրցանակի), «Հանգիստ հայրը (1946), «Ապակյա դղյակը» (1950), «Պարոն Ռիպուա (1954), «Ամբարտակ Խաղաղականի դեմ (1958), «Լիակատար արև» (1960), «Ինչ ուրախալի է ապրելը» (1961) «Արգելված խաղեր», 1952, «Օր և ժամ», (1963), «Արդյոք Փարիզը վառվում է (1966), «Անձրևի ճանապարհորդը» (1970), «Բարի օր» (1970), «Տունը ծառերի տակ (1971), «Նապաստակի վազքը դաշտի միջով» (1972), «Զոզոն և Պենելոպը» (1974), «Ձախակողմյան մարդը (1976 թվականին, ըստ Խոզե Լուիս դը Վիլալոնգայի համանուն վեպի) և «Արյունակիցը» (1977) կինոնկարները։ Է. Զոլայի լավագույն էկրանավորողն է («Ժեր-վեզա», 1956, ըստ «Թակարդ» վեպի)։ Ռենե Կլեմանը մեծ երախտիք ունի նաև դերասանական և ռեժիսորական կադրեր պատրաստելու գործում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Եդա Մարիա Վարգաս
Եդա Մարիա Բրիտտո Վարգաս (Iêda Maria Britto Vargas, ), բրազիլացի մոդել, ով 1963 թվականին հռչակվել է Միսս Տիեզերք՝ դառնալով այդ տիտղոսը նվաճած առաջին բրազիլուհին և ընդհանուր առմամբ 12-րդ աղջիկը աշխարհում։ Այդ հաղթանակից հետո նա դարձել է հայրենի երկրի խորհրդանիշը, թեև որոշ ժամանակ բացակայել է Բրազիլիայից. բնակություն էր հաստատել ԱՄՆ-ում՝ Մերիլենդում, ապա Վաշինգտոնում ։ Միացյալ Նահանգներում ապրելու ժամանակ Լենդովեր Հիլզում բացել է Capital Plaza Mall առևտրի կենտրոնը ։
Դրանից հետո Վարգասը հինգ տարի էլ ապրել է Մայամիում (ի դեպ, Միսս Տիեզերք տիտղոսը նա նվաճել էր հենց Մայամի Բիչում կայացած մրցույթում), այնուհետև վերադարձել է հայրենիք, որտեղ արժանացել է չափազանց ջերմ ընդունելության և տևական ջերմ վերաբերմունքի։
Եդան ծնունդով Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգից է։ Պատանության տարիներին սիրել է ֆուտբոլ խաղալ եղբայրների հետ ։ Առաջին տիտղոսը նվաճել է 17 տարեկանում՝ 1962 թվականին հռչակվելով նախ Միսս Պորտու Ալեգրի, ապա Միսս Ռիու Գրանդի դու Սուլ, այնուհետև Միսս Բրազիլիա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոդելներ Կատեգորիա:Բրազիլացի մոդելներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Միսս Տիեզերք
Այնշտայնի նամակը Ռուզվելտին
Այնշտայնի նամակը Ռուզվելտին, նամակ, որն Ալբերտ Այնշտայնը 1939 թվականի օգոստոսի 2-ին ուղարկել է ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտին։ Նամակի նախաձեռնողներն ու մեծ մասի հեղինակները հունգարացի տարագիր ֆիզիկոսներ Լեո Սիլարդը, Յուջին Վիգներն ու Էդվարդ Թելլերն էին։
Նամակը նախագահի ուշադրությունն էր հրավիրում այն հարցին, որ Նացիստական Գերմանիան ակտիվ հետազոտություններ է իրականացնում, որոնց արդյունքում շուտով կարող է միջուկային զենք ձեռք բերել։ Նամակի հեղինակները նաև կոչ էին անում ԱՄՆ-ում ատոմային լայնամասշտաբ հետազոտություններ սկսել։
Գրման պատմություն
Նամակի նախաձեռնողը եղել է Սիլարդը, որը 1939 թվականի սկզբին իմացել է ուրանի շղթայական ռեակցիայի բացահայտման մասին և գիտակցել է նացիստների կողմից ռազմական արդյունավետության մեջ դրա կիրառման հնարավորության մասին։ ԱՄՆ-ի իշխանություններին ուղղված կոչին մեծ հեղինակություն տալու համար նա որոշել է ներգրավել նաև Այնշտայնին։ 1939 թվականի հուլիսին Սիլարդն ու Վինգերը հանդիպել են Այնշտայնին, որն արագ գնահատել է իրավիճակի լրջությունն ու գերմաներենով կազմել է Պետդեպարտամենտին ուղարկվելիք նամակի նախագիծը։
Այն բանից հետո, երբ Վինգերը նամակն անգելերն է թարգմանել ու մեքենագրել է այն, հարց է ծագել, թե ով կարող է այն արագորեն հասցնել նախագահ Ռուզվելտին։ Նախ քննարկվել է նամակը հանձնել հայտնի ավիատոր Չարլզ Լինդբերգին, սակայն վերջինս ռադիոյով ելույթ է ունեցել ԱՄՆ-ի` եվրոպական հակամարտությանը չխառնվելու օգտին և դրական է խոսել հիտլերյան ռեժիմի մասին։ Այդ պատճառով նամակը հանձնվել է ծանոթ բանկիր Ալեքսանդր Սաքսին, որը պարբերաբար հանդիպում էր նախագահի հետ։ Նա, սակայն, ամբողջությամբ չի արդարացրել հույսերն ու նամակն իր մոտ պահել է երկու ամիս, մինչև 1939 թվականի հոկտեմբերի սկիզբ։ Վերջապես հոկտեմբերի 11-ին, արդեն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո, նամակը հանձնվել է Ռուզվելտին` Սիլարդի բացատրական երկտողի հետ ։
Հետևանքներ
Ռուզվելտը Ստանդարտների ազգային բյուրոյից Լայման Բրիգսին նշանակել է Ուրանի կոմիտեի ղեկավար` ուսումնասիրելու այն խնդիրները, որոնք նշված են եղել նամակում։ 1939 թվականի նոյեմբերին կոմիտեն զեկուցել է Ռուզվելտին, որ ուրանի օգտագործումը թույլ կտա ստեղծել ոչնչացնող ուժով օժտված այնպիսի զինատեսակ, որը կգերազանցի նախկինում հայտնի ցանկացած զենքի։ ԱՄՆ-ում ստեղծվել է ատոմային զենք ստեղծելու սեփական նախագիծը։ 1939 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Ռուզվելտն Այնշտայնին պատասխան նամակ է ուղարկել, որտեղ շնորհակալություն է հայտնել տեղեկատվության համար և տեղեկացրել է նախագծի իրագործման սկզբնական քայլերի մասին ։
Ինքը` Այնշտայնը, այդ աշխատանքներին չի մասնակցել։ Հետագայում նա ափսոսանք է հայտնել այդ նամակի հետևանքների համար և բացատրել է իր շարժառիթները.
Պատմաբանները տարբեր կերպ են գնահատում Այնշտայնի նամակի պատմական նշանակությունը։ Մի մասը կարծում է, որ այն որոշիչ մղիչ ուժ է եղել` ատոմային զենք ստեղծելու համար, որոշները (օրինակ, Ա. Պայսը) ենթադրում են, որ այդ դերն աննշան է, և Մանհեթենյան նախագծի զարգացման համար որոշիչ են եղել 1941 թվականին իրականացված անգլիական հետախուզության տեղեկությունները
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նամակներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Գիտության պատմություն Կատեգորիա:Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ Կատեգորիա:Զանգվածային ոչնչացման զենք
Գերան (այլ կիրառումներ)
Գերան, կարող է վերաբերել՝
Սպենտա Արմաիտի
Սպենտա Արմաիտի - կամ سپنت اَرمَیتی կամ سپند آرامئیتی - Ահուրա Մազդայի կողմից «Սրբազան Հոգու» միջոցով արարված յոթ Ամահրասպանդներից մեկն է, որին նշանակալի դեր ու տեղ էր տրվում զրադաշտական համայնքում մարդկային հասարակության մեջ։
Գործառույթները
Սպենտա Արմաիտին, ով հանդիսանում էր մայր-երկրի պաշտպանն ու նրա վրա ապրող էակների արարիչներից մեկը, նաև կանանց պաշտպաններ էր ու հովնավորը։ Վերջիններս, իրենց հովանավոր Աստծու նման պետք է լինեին, առողջ ու հնազանդ։ Ի հակադրություն Սպենտա Արմաիտիի, տղամարդկանց պաշտպանն էր համարվում Խշաթրա Վայրիան, ով երկնքի «քարե» պաշտպաններ ու տղամարդկանց հովանավորը։ Միաժամանակ վերջինս նաև մարտիկների հիմնական աստվածությունն էր, ում ուղղված էին լինում պատերազմ գնացող տղամարդկանց աղոթքները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարսկական դիցաբանություն
Գերասիմ (այլ կիրառումներ)
Գերասիմ, կարող է վերաբերել՝
Ռեյշստեթ
Ռեյշստեթ (Reichstett), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 4603 մարդ, բնակչության խտությունը` 604.86 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.61 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 7 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Թադեոս առաքյալ
Թադեոս առաքյալը Նոր Կտակարանում
«Թադեոս» անվամբ Ավետարանիչներից առաքյալին կոչում է միայն Մարկոսը (Մարկ. 3:18)։ Մատթեոս Ավետարանիչը անվանում է. «Ղեբեոս, որ Թադեոս կոչվեց» (Մատթ. 10:3)։ Առաքյալը Ղեբեոս (եբր.՝ «սիրտ») է անվանված նաև Մատթեոսի մոտ որոշ աննշան ձեռագրերի հիշյալ 3:18 համարում։ Ղուկաս և Հովհաննես Ավետարանիչները առաքյալին անվանում են Հուդա (եբր.՝ «գովելի», «հռչակավոր»)՝ «Հակոբի որդի Հուդա» (Ղուկ. 6:16, Գործք 1:13), «Հուդան (ոչ Իսկարիովտացին)» (Հովհ. 14:22)։ Ղեբեոս ձևը որոշ ուսումնասիրողներ համարում են նույն Թադեոսի տարընթերցումը, իսկ արդեն Թադեոս անվանումը Մարկոսը և Մատթեոսը օգտագործում են Հուդա Իսկարիովտացու հետ շփոթ չառաջացնելու համար։ Առաքյալը անվանվում է որդի Հակոբոսի (Ղուկ. 6:16) կամ Ալփեոսի (Մատթ. 10:3) և եղբայրն է մեկ այլ առաքյալի՝ Հակոբոս Ալփյանի (հմմտ. Մատթ. 10:3), չնայած որոշ տեղերում Թադեոսի եղբայրն է համարվում Թովմաս առաքյալը, ով հայտնի է նաև Երկվորյակ անվամբ։
Թադեոս առաքյալի մասին բացի 12-ի շարքում նշվելուց, Ավետարանում գոյություն ունի լոկ մեկ հիշատակում Հովհաննու Ավետարանում. երբ Քրիստոս Վերջին ընթրիքի ժամանակ ասում է «Ով իմ պատվիրաններն ընդունում և դրանք պահում է, նա՛ է, որ ինձ սիրում է. և ով ինձ սիրում է, պիտի սիրվի իմ Հորից. ես էլ նրան պիտի սիրեմ և ինձ պիտի հայտնեմ նրան»։ Հուդան (ոչ Իսկարիովտացին) ասաց նրան. «Տե՛ր, ինչպե՞ս եղավ, որ քեզ պիտի հայտնես մեզ և ոչ թե աշխարհին»։ Հիսուս պատասխանեց և ասաց նրան. «Եթե մեկը սիրում է ինձ, իմ խոսքը կպահի, և իմ Հայրը նրան կսիրի. և մենք նրա մոտ կգանք ու նրա մոտ կօթևանենք» (14:20-22)։ Եվս մեկ անգամ Թադեոս առաքյալը հիշատակվում է Գործք առաքելոցում (1:13)։
Ռեյշստեթ
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 2791 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1993-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 798։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,4 %։ 1993 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1867 անձ (947 տղամարդ և 920 կին)։ Գործազուրկ են եղել 126 անձ (47 տղամարդ և 79 կին)։ 798 անաշխատունակներից 248-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 347-ը` թոշակառուներ, իսկ 203-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Թադեոս առաքյալ
Թադեոս առաքյալի քարոզչությունը և նահատակությունը համաձայն Ավանդության
2015 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Հայաստանի Հանրապետության Մասիս քաղաքում Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օծմամբ բացվեց Սուրբ Թադեոս առաքյալի անունը կրող եկեղեցի։ Եկեղեցու կառուցման վայրի ընտրությունը և անվան օրհնությունը կատարվել է 1991 թվականին՝ Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից։
Ռեյշստեթ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թադեոս առաքյալ
Հիշատակության օրը
Սուրբ Թադեոս առաքյալը Ընդհանրական Եկեղեցու սուրբ է։ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է նրա տոնը 12 առաքյալների հետ, տարեվերջին՝ Բարդուղիմեոս առաքյալի հետ միասին՝ Տոն Առաջին լուսավորիչների անվամբ Հիսնակի առաջին կիրակիին հաջորդող շաբաթ օրը և Սանդուխտ կույսի հետ։ Հույն եկեղեցին տոնում է օգոստոսի 21-ին, Լատին Եկեղեցին՝ հոկտեմբերի 28-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վարդապետություն Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Ագրակ (Արճեշի գավառ)
Ագրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։
XIX դարի վերջին ուներ 32 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գերասիմովկա (այլ կիրառումներ)
Գերասիմովկա, կարող է վերաբերել՝
Մորդովո (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Մորդովո (Мордово), գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 452 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1670 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոլեբեատո
Կոլեբեատո  (Collebeato), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4709 մարդ, խտությունը՝ 872 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25060։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Կոմունայի հովանավորն է Սան Պաոլոն։ Տոնը նշվում է ամեն տարի հունվարի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գորոդեց (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Գորոդեց (Городец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բրոնիցա (գյուղ, Կամեն-Կաշիրսկիի շրջան)
Բրոնիցա (Брониця), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրոնիցա գյուղում բնակվում էր 1 310 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2693 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 486,45 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վորոժբյանսկի քաղաքային խորհուրդ (Բելոպոլսկի շրջան)
Վորոժբյանսկի քաղաքային խորհուրդ  (Ворожбянська міська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Վորոժբյանսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 8 375 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Կուկ շրջան (Իլինոյս)
Կուկ շրջան (Cook County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.450 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.194.675 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Չիկագո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1831 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Գերբնական (այլ կիրառումներ)
Գերբնական, կարող է վերաբերել՝
Օսնովինցի
Օսնովինցի (Основинці), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1799 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օսնովինցի գյուղում բնակվում էր 639 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,938 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 681,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1799 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գերգելի (այլ կիրառումներ)
Գերգելի, կարող է վերաբերել՝
Տաիտու Բետուլ
Տաիտու Բետուլ (նաև ուղղակի Տայտու),, 1889- 1913 թվականների Եթովպիայի կայսրուհի և կայսր Մենելիք II-ի կին։
Ընտանիք և ծագում
Տաիտու Բետուլը ծնվել է 1851 թվականի (կոնկրետ թվականը հայտնի չէ) Եթովպիայում՝ արիստոկրատական ընտանիքում, չորս երեխաներից երրորդն էր։ Նրա հայրը սերում էր Սոլոմոնիդների հարստությունից, ուներ հեռավոր կապեր կայսերական ընտանիքի հետ, իսկ տատը՝ ռասա Բետուլի մայրը, ռասա Հուգի աղջիկն էր, սերում էր օրոմո ժողովրդից, որոնք իսլամից անցել էին քրիստոնեության՝ զբաղեցնելով ռեգենտի պաշտոնը Գոնդարում։ Ապագա կայսրուհու մայրը՝ Իուբդարը, սերում է նշանավոր գոնդարական ընտանիքից։
Կայսրուհի
Չորրորդ անհաջող ամուսնությունից հետո Տաիտուն ամուսնացել է Շոյի թագավորի՝ ապագա կայսր Մելնիկ II-ի հետ և 1889 թվականին նրա՝ գահ բարձրանալուց հետո դարձել է Եթովպիայի թագուհի։
Այնուամենայնիվ, 1900-ականներից կայսրուհին սկսում է կորցնել իր ժողովրդականությունը։ Տաիտուն, ի տարբերություն ամուսնու, շատ ավելի կատեգորիկ և անզիջում էր խնդիրների նկատմամբ, ինչը չէր կարող չանդրադառնալ նրա նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքին ։ Իրավիճակն էլ ավելի է սրվում, երբ 1906 թվականին Մենելիք II-ի առողջությունը վատանում է, և Տաիտուն սկսում է որոշումներ կայացնել ինքնուրույն, նրա անունից։ Կայսրուհին չարաշահում է  ընտանեվարություն ՝ նշանակելով պետական պաշտոնների իր հարազատներին և ընտրյալներին՝ դրանով բարկացնելով իր քաղաքական մրցակիցներին։ Սա առանձնահատուկ վրդովմունքն է առաջացնում ազնվականների՝  Տիգրայի և Շոյի, ինչպես նաև գահաժառանգ Իյասու V-ի կողմնակիցների շրջանում, ովքեր վախենում էին, որ կայսեր մահվանից հետո իշխանությունը կփոխանցվի Տաիտուին։ Այսպիսով, 1910 թվականին նա ստիպված էր հեռանալ քաղաքական ասպարեզից՝ տեղը զիջելով Թեսեմա Նադեուին։
Վերջին տարիներ
Երբ 1916 թվականին Եթովպիայում կատարվում է պալատական հեղաշրջում, և իշխանության է գալիս Զաուդիտուն՝ Մենելիք II-ի աղջիկը այլ ամուսնությունից, նա Տաիտուին նորից կանչում է Ադիս Աբեբա։ Վերադառնալով նա բնակվում է մայրաքաղաքի արվարձանում, որտեղ էլ մահանում է 1918 թվականի փետրվարի 11-ին ։ Տաիտույին թաղում են Բետուլում՝ ամուսնու կողքին Ադիս-Աբեբայի Սուրբ Երրորդությունում։
Լիեժ (նահանգ)
Լիեժ (Liège, Lidje, Lüttich, Luik), Բելգիայի թագավորության տասը նահանգներից և Վալոնիայի հինգ նահանգներից մեկը։ Սահմանակցում է Լիմբուրգ, Նամյուր, Ֆլամանդական Բրաբանտ նահանգներին, Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսությանը, Նիդերլանդներին և Գերմանիային։ Վարչական կենտրոնը Լիեժ քաղաքն է։
Վարչական բաժանում
Բաղկացած է 84 համայնքներից․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելգիայի նահանգներ Կատեգորիա:Բելգիայի վարչական բաժանում
Քրոուֆորդ շրջան (Իլինոյս)
Քրոուֆորդ շրջան (Crawford County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.150 կմ² է, բնակչությունը՝ 19.817 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռոբինսոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1816 թվականին։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Հելիոթերմային էներգիա
Հելիոթերմային էներգետիկա, վերականգնվող էներգիայի՝ արևային էներգիայի, գործնական օգտագործման եղանակներից մեկը։ Հելիոթերմային էներգետիկան կիրառվում է ինչպես էլեկտրոէներգիայի արդյունաբերական ստացման, այնպես էլ կենցաղային ստացման համար, որը ծառայում է ջրի տաքացման համար ։ Առաջին հելիոթերմային էներգատեղակայանքը գործել է մոտավորապես 1912-1913 թվականներին Եգիպտոսում ։ Հեղինակը Ֆրենկ Շումանն է։ Այն ունի 60-70 ձիաուժ հզորությամբ շոգեգազային շարժիչ, որն աշխատում էր արևի լույսի օգնությամբ ստացված գոլորշուց։ Հեղուկ վառելիքի հետագա զարգացման պատճառով այս նախագիծը տասնամյակներ շարունակ չի գործարկվել։
Հելիոթերմալ էներգետիկան ձևավորվում է պարաբոլիկ փորված հայելու միջոցով, որը կուտակում է արևի լույսը, որը վերածվում է ջերմության և այնուհետև՝ էլեկտրաէներգիայի։ Արևային էներգիայի արտադրման մի քանի եղանակ կա ։ Գրեթե 2,55 Գ Վտ էներգիա արտադրվում է այս մեխանիզմով։
Աղասաֆ
Աղասաֆ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում ։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 12 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գերդայոլ (այլ կիրառումներ)
Գերդայոլ, կարող է վերաբերել՝
Մորդովո (քաղաքատիպ ավան, Մորդովսկի շրջան)
Մորդովո (Мордово), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մորդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6491 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1707 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մորդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գորոդեց (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Գորոդեց (Городец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գերդյու (այլ կիրառումներ)
Գերդյու, կարող է վերաբերել՝
Հրուշ Աճեմյան
Հրուշ Աճեմյան (Հրանուշ Աճեմյան, Hrush Alexis Achemyan, ), հայազգի ոճաբան-դիմահարդար։
Կենսագրություն
Հրուշ Աճեմյանը ծնվել է Հայաստանում։ 5 տարեկան հասակում տեղափոխվել է ԱՄՆ։
Բնակվում և աշխատանքային գործունեություն է ծավալում Լոս Անջելեսում ։
Հրուշը ինքնուս դիմահարդար է, համագործակցում է հայտնի մոդելների, հաղորդավարների, աստղերի հետ, Քիմ Քարդաշյանի և Քայլի Ջեների անձնական դիմահարդարն է  ։
Գեղեցկության շոուների շրջանակներում շրջագայել է աշխարհում, մասնակցել է Դուբայի դիմահարդարման BROW SHOW-ին ։ Համագործակցել է Tarte™ Cosmetics-ի հետ, միասին թողարկել են SYLED BY HRUSH աչքերի և այտերի գունապնակները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դիմահարդարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմահարդարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ դիմահարդարներ
Կոլիո
Կոլիո (Collio ), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2300 մարդ, խտությունը՝ 43 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 53 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25060։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ջրային ռեսուրսներ
Ջրային ռեսուրսներ, ջուրն առկա է երկրագնդի բոլոր թաղանթներում։ Այն կենդանի նյութի կարևորագույն բաղադրիչն է, առանց որի կյանքն անհնար է։ Ջուրը երկրագնդի վրա գոյացնում է, նաև առանձին թաղանթ‘ ջրոլորտ, որն աշխարհագրական թաղանթի անհրաժեշտ բաղադրիչն է։ Ջուրը միաժամանակ կարևորագույն բնական ռեսուրս է և լայն կիրառություն ունի մարդկանց կենցաղում և տնտեսության բոլոր ճյուղերում։
Ջրի կարևորագույն հատկությունները
Երկրագնդի վրա ջրի անընդհատ շրջապտույտների հիմնական պատճառը Արևի էներգիան է և Երկրի ձգողական ուժը։ Արևի էներգիայի              շնորհիվ ջուրը գոլորշանում է, իսկ ծանրության ուժի շնորհիվ թափվում է տեղումների ձևով, հոսում է գետերում, ստորերկրյա շերտերում։ Ջրի մի զգալի մասն էլ մարդու, բույսերի և կենդանիների միջոցով մտնում է կենսաբանական շրջապտույտի մեջ, այն մնալով կենսազանգվածում‘                    կուտակում է հսկայական քանակի օրգանական և անօրգանական նյութեր։ Երկրագնդի ջրային ռեսուրսները կազմում են մոտ 1 միլիարդ 390 միլիոն խկմ։ Դրանք օգտագործման համար պիտանի ջրերն են, որոնք կուտակված են լճերում, ջրամբարներում, ծովերում ու օվկիանոսներում, հողի մեջ և խորքային շերտերում։ Դուք գիտեք, որ Երկրի մակերեսի 71% -ը զբաղեցված է ջրով և միայն 29%-ը ցամաքն է։ Ջրային ռեսուրսների 95%-ը բաժին է ընկնում Համաշխարհային օվկիանոսին և միայն 5%-ը‘ ցամաքային ջրերին։ Ցամաքի ջրերի ավելի քան կեսը‘ 36 միլիոն խկմ, անուշահամ է։
Ջրային ռեսուրսների միջավայրաստեղծ նշանակությունը
Գիտնականները հաշվել են երկրագնդի ոչ միայն ջրային պաշարները, այլև ջրային հաշվեկշիռը։ Երկրագնդի ջրային հաշվեկշիռը մթնոլորտային տեղումների տարեկան գումարի և ցամաքի ու ջրային մակերեսներից գոլորշացած ջրի քանակի հարաբերություն է։ Եթե երկրագնդի վրա թափվող ջրի քանակը հավասարաչափ բաշխենք դրա մակերեսի վրա, ապա կստացվի 1020 մմ հաստության մի շերտ։ Ջրի այդ քանակությունն էլ ամեն տարի գոլորշանում է և մթնոլորտային տեղումների ձևով կրկին թափվում ցած։ Դա երկրագնդի ջրային հաշվեկշռի միջինացված ցուցանիշ է։ Եվ ահա, ջրային հաշվեկշիռը ջերմային հաշվեկշռի հետ միասին պայմանավորում են երկրագնդի վրա բնական լանդշաֆտների բազմազանությունը։ Մի դեպքում գոյանում են ճահիճներ, մի այլ դեպքում‘ անապատներ, տափաստաններ, անտառներ և այլն։ Ջրային ռեսուրսների էկոլոգիական նշանակությունը ցայտուն ձևով արտահայտվում է կենսոլորտում, որտեղ կյանքի գոյությունը պայմանավորված է           ջրի առկայությամբ։ Բավական է հիշել, որ կենդանի օրգանիզմների կշռի 2/3-ը ջուր է։ Ջուրն այն միակ նյութն է, որի անմիջական մասնակցությամբ լուծվում են սննդանյութերը։
Ջրային ռեսուրսների տնտեսական նշանակությունը
Բնական և ոչ մի այլ տարր մարդու կողմից այնքան լայն ու բազմազան կիրառություն չունի, ինչքան ջուրը։ Մարդկության զարգացման սկզբնական շրջանում ջուրը օգտագործվել է միայն խմելու համար և կենցաղում, ավելի ուշ‘ ոռոգման, նավագնացության, տեխնիկական (ջրաղացներ, շինարարություն, մետաղաձուլություն և այլն) նպատակներով։ Ներկայումս չկա մարդու աշխատանքային գործունեության որևէ բնագավառ, որտեղ ջուրը անհրաժեշտ չլինի։ Մարդու համար այն կենսական պահանջ է, ժողովրդական տնտեսության համար‘ արտադրամիջոց, մի դեպքում‘ աշխատանքի գործիք։ Բացառիկ մեծ է ջրային ռեսուրսների էներգետիկ նշանակությունը։ Ջրավազաններում կուտակված ջուրը գետի հունով ու օվկիանոսներով հոսելիս, մակընթացությունների, տեղատվությունների, ինչպես նաև ալեկոծությունների ժամանակ ձեռք է բերում շատ մեծ հիդրոդինամիկ հզորություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ջրային պաշարներ Կատեգորիա:Ջրաբանություն
Կռվան կտցար
Կռվան կտցար (Philomachus pugnax), մորակտցարների ընտանիքի թռչուն է։ Բնադրում է Եվրասիայի հյուսիսային մասի խոտային ճահիճներում և խոնավ մարգագետիններում։ Չվող թռչուն է, ձմեռում է Արևմտյան և Հարավային Եվրոպայում, Աֆրիկայում՝ Սահարայից հարավ, Հարավային Ասիայում և Ավստրալիայում։ Չվում են երամներով, ձմեռոցներում հաճախ կազմավորում են գաղութներ, որոնք հիմնականում կազմված են լինում մի քանի հարյուրից մինչև հազար թռչունից։ Համարվում է մոնոտիպիկ տեսակ, մոտ ազգակից տեսակներն են ցեխահավը և սրապոչ ավազահավը։
Բավական ամրակազմ, երկարոտ կտցար է, արտաքինով նման է խոշոր ավազահավի։ Արուներն ու էգերը չափերով, իսկ գարնանը նաև՝ գույնով և փետրավորման տարրերով միմյանցից նկատելիորեն տարբեր են։ Ամուսնական հանդերձում արուները կրծքի վրա կրում են վառ գունավորված շքեղ փետուրե օձիք, իր տեսակի մեջ «ականջներ» և գլխի մերկացած մաշկի վրա փոքր ելուստներ՝ գորտնուկների տեսքով։ Տարվա մնացած շրջաններում արուները տարբերվում են միայն խոշոր չափերով․ երկու սեռի ներկայացուցիչներն էլ այդ շրջանում գունավորված են գորշ-մոխրագույն երանգով և սպիտակավուն որովայնով։ Լռակյաց թռչուն է, միայն հազվադեպ արտաբերում է ոչ բարձր ձայներ։ Չնայած գույների հսկայական խայտաբղետությանն, արուների մոտ տարբերում են գարնանային գունավորման ընդամենը երեք տեսակ, որոնցով միմյանցից տարբերվում են բազմացման ստրատեգիայով։ Ընդհանուր առմամբ արուներն իրար հետ հարաբերությունները պարզում են կտուցատեղում, որոնց երբեմն հաճախում են էգերը։ Ձուն ածում են սեզոնում մեկ անգամ, յուրաքանչյուր անգամ ձվադրելով հիմնականում 4 ձու։ Էգերը թխսում և սերունդը դաստիարակում են միայնակ։ Սնվում են ջրամբարների տիղմոտ ափերին։ Բազմացման շրջանում սննդի մեջ օգտագործում են առավելապես կենդանական կեր, ձմեռանոցներում՝ մեծ մասամբ բուսական։ Սնվում են մանր անողնաշարավորներով և բույսերի սերմերով, ցորենի մշակաբույսերով։ Սովորական, որոշ վայրերում շատ հանդիպող տեսակ է։
Կարգաբանական դիրքը և անվանումը
Կռվան կտցարն ընդգրկված է առանձին Philomachus ցեղի մեջ, որն իր հերթին պատկանում է մորակտցարներ մեծ ընտանիքին։ Բրիտանական Բաթի Համալսարանի աշխատակիցները, ովքեր կազմել են բոլոր կտցարների ֆիլոգենետիկական ծառը, եկել են այն եզրահանգման, որ կռվան կտցարի ամենամոտ ազգակիցները ցեխահավն ու սրապոչ ավազահավն են։ Չնայած արուների գունավորման բազմազանությանը, բնակության ողջ արեալում չեն հայտնաբերվել հատկանիշներ, որոնք բնորոշ են միայն այդ տեղանքին։
Կռվան կտցարի առաջին նկարագրությունը հայտվել է շվեդ բնագետ և բժիշկ Կարլ Լինեյի հիմնարար «Բնության համակարգը» աշխատությունում, որը սկիզբ է դրել օրգանիզմների գիտական դասակարգմանը։ Հեղինակը թռչնին ընդգրկել է ուլիտների հետ միասին և տվել է Tringa pugnax բինոմինալ անվանումը։ Ներկայիս գիտական անվանումը թռչնին ամրագրվել է այն բանից հետո, երբ 1804 թվականին գերմանացի բնագետ Բլազիուս Մերեմը Allgemeine Literatur-Zeitung լրագրում հատուկ կռվան կտցարի համար նկարագրեց մոնոտիպ Philomachus ցեղը։ Ինչպես ցեղային, այնպես էլ տեսակային անվանումը կապված է ամուսնական խաղերի ժամանակ արուների ագրեսիվ պահվածքի հետ։ Philomachus բառն առաջացել է հունարեն երկու արմատից՝ φίλος («սիրող») и μάχη («կռիվ»), pugnax բառն ունի լատինական ծագում և բառացիորեն թարգմանվում է ինչպես «ռազմատենչ»։ Ռուսերեն անվանումն ամենայն հավանականությամբ առաջացել է ձայնանմանողության արդյունքում։
Չելենո
Չելենո (Celleno), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Վիտերբո գավառում ։
Կռվան կտցար
Արտաքին տեսք
Արուն ու էգն ունեն լավ արտահայտված տարբերություններ, այդ պատճառով 20-րդ դարի որսորդները նրանց ընդունում էին որպես տարբեր տեսակներ։ Արուներն էգերից զգալիորեն զանգվածեղ են և խոշոր․ նրանց երկարությունը 28-33 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 50-58 սմ, զանգվածը՝ 120-310 գրամ, մինչ էգի մոտ նույնատիպ բնութագրերը կազմում են 22-27 սմ, 46-52 սմ և 70-150 սմ համապատասխանաբար։ Երկձևությունն արտահայտվում է նաև բեղմնավորման շրջանում փետրավորման ձևով և գունավորմամբ։ Ձմռանը երկու թռչուններն էլ գունավորված են գրեթե միանման․ մեներանգ գորշ մոխրավուն վերև և սպիտակավուն ներքև՝ առանց որևէ կտրուկ երանգների։ Փետրվար-մարտ ամիսներին՝ փետուրների մասնակի փոխվելուց հետո, արուի մեջքի առաջնային հատվածը, ուսերը, ծածկափետուրները և ղեկափետուրները զգալի մգանում են։ Այսպիսի փետրավորման գրեթե սև հատվածներում հայտնվում է բաց մանուշակագույն մետաղական երանգ։
Չելենո
Բնակչությունը կազմում է՝ 1359 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը՝ 55 մարդ/կմ2։ Տարածքը կազմում է 25 կմ2։ Փոստային ինդեքսը՝ 1020, հեռախոսային կոդը՝ 0761։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը համարվում է Սանտիսիմո Կրոկիֆիսոն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կռվան կտցար
Արտաքին տեսք
Ամառային փետրափոխման ավարտի հետ արուների փետրային զարդարանքներն ու գորտնուկներն անհետանում են, կտուցը և ոտքերը կորցնում են վառ գույները և խամրում են։ Փետրավորումը ստանում է հովանավորող գունավորում՝ մարմնի վերին հատվածում գորշ-մոխրագույն, իսկ ստորին և կողքային հատվածներում սպիտակա-մոխրագույն՝ մուգ բծերով։ Էգերը տարվա բոլոր եղանակներին ունեն արուների աշնանային հանդերձի նման գունավորում, սակայն բազմացման շրջանում այն ավելի մուգ և խայտաբղետ է։ Երիտասարդ թռչունները նման են ձմեռային հասուն առանձնյակներին, սակայն օժտված են շեկ՝ սև բծերով, փետուրներով պատված թեփուկավոր պատկերով՝ մեջքի և թևերի վրա, ինչպես նաև իրանի վրա թեթևակի դեղնակարմիր երանգով փետուրներով։
Փետրափոխություն
Հասուն կռվան կտցարը, կախված տարիքից և սեռից, տարվա մեջ փետրափոխվում է 2-3 անգամ։ Հետամուսնական փետրափոխումը, որի ընթացքում տեղի է ունենում փետուրների ամբողջական փոփոխում, սկսվում է հուլիսին և շարունակվում է մինչև սեպտեմբեր կամ հոկտեմբեր, հազվադեպ՝ դեկտեմբեր։ Ձմռան վերջից մինչև ապրիլի առաջին քառորդը երկու սեռերի մոտ էլ տեղի է ունենում մասնակի փետրափոխություն, որից հետո էգը ձեռք է բերում իր վերջնական ամուսնական տեսքը, իսկ մինչ այդ արուն՝ նոր առաջացած սև փետուրների առաջացումից մեկուկես ամիս անց, ինչպես և մնացած ձմեռային փետուրները փոխվում են ավելի շքեղ և վառ (ֆենոմեն, որը բնորոշ է նաև ճահճային կտցարին) փետուրներով։ Երկամյա արուները, որոնք իրենց ավելի հասուն ազգակիցներից տարբերվում են ավելի փոքր չափերով, փետրափոխման ավելի ուշ են անցնում։ Բելառուս և լեհ օրնիտոլոգների կարծիքով, այսպիսի հետաձգումը թռչունների թույլ է տալիս օգտագործել ավելի քիչ էներգիա երկար թռիչքների ժամանակ։
Տարբերությունը նման տեսակներից
Արուներին ամուսնական հանդերձով դժվար է շփոթել այլ թռչունների հետ, սակայն մնացած դեպքերում տեսակների ճանաչման համար անհրաժեշտ են հատուկ հարաբերական բնութագրեր։ Ձմեռային հանդերձով կռվան կտցարը մարմնի ձևով, փետուրների գույնով, կտուցի և ոտքերի երանգով հիշեցնում է կարմրաոտ կտցարին։ Սակայն վերջինիս մոտ կտուցը ուղիղ է և ավելի երկար, մեջքի հետին մասը և նախապոչը սպիտակ են։ Կարմրաոտ կտցարի մնացած վերին մասը նույնպես ավելի բաց և մոնոտոն է, իսկ կռվան կտցարի մոտ փետուրների կենտրոնական մասը ավելի մուգ է։ Երիտասարդ սրապոչ ավազահավը չափերով շատ քիչ է զիջում կռվանի էգերին և այպես, ինչպես երիտասարդ կռվան կտցարը, ունի շեկ-դեղնակարմիր կուրծք։ Սակայն այն ունի ավելի գեր տեսք, ձգված (ոչ կլորավուն) գլխի ձև, կարճ ոտքեր և կարճ կտուց։ Ավազահավի աչքերի տակ լավ զարգացված սպիտակ բիծ է առկա։ Կանադական ավազահավը նույնպես ավելի գեր տեսք ունի։ Բացի այդ այս տեսակը զգալի չափով խոշոր է և երկարակտուց, առանձնանում է մեջքի վրայի թեփուկավոր պատկերով։ Մոխրագույն կտցարի և ֆիֆիի ձմեռային հանդերձում բացակայում են շեկ երանգները։ Բացի այդ, մոխրագույն կտցարի մոտ կտուցը ավելի ուղիղ և երկար է, իսկ ֆիֆին զգալի փոքր է։ Մարմնի փոքր չափերով և ավելի կարճ կտուցով առանձնանում են սև կտցարը և կարմիր կտցարը։
Ձայնը
Գրեթե անձայն թռչուն է։ Միայն բնադրող էգերն են երբեմն արձակում ցածր ճիչեր, որոնք բնութագրվում են որպես խուլ կռնչյուն և ճռիչ, որը հիշեցնում է անտառակտցարի խռպոց։ Հազվադեպ նմանատիպ ձայն արձակում են նաև արուները՝ կտղուցատեղում։
(3638) Դեյվիս
(3638) Դեյվիս (Davis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 20-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Կռվան կտցար
Բնային արեալ
Տիպիկ չվող թռչուն է, բնադրում է ճահիճներում և խոնավ խոտային մարգագետիններում՝ Եվրասիայի հյուսիսային հատվածներում՝ Բրիտանական կղզիներից և Սկանդինավիայից արևելք մինչև Կոլիմայի և Անադիրիայի ստորին ավազանում ։ Ձմեռում են բույնից հարավ գտնվող արևադարձերում, հիմնականում Աֆրիկայում։ Եվրոպայում և Ասիայում կռվան կտցարը տարածվում է անտառային և տունդրայի գոտիներում՝ Մեծ Բրիտանիայից և Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքից արևելք մինչև Չուկոտկա և Բերինգի մերձափնյա շրջաններ։ Եվրոպայում թռչունները բարձրանում են հյուսիս ընդհուպ մինչև արկտիկական ափեր, Յամալում և Գիդանսկյան թերակղզում մինչև հ․ լ․ 72°, Թայմիրում մինչև հ․ լ․ 73°, արևելքում մինչև Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ափեր։
Ամենամեծ քանակությամբ, գրեթե 1 միլիոն զույգ բնադրում են Ռուսաստանում։ Թռչունների այլ մեծ կուտակումներ նկատվում են Հյուսիսային Եվրոպայում՝ Շվեդիայում (61 հազար զույգ), Ֆինլանդիայում (39 հազար զույգ) և Նորվեգիայում(14 հազար զույգ)։ Կռվան կտցարների ընդհանուր քանակը, որոնք բնադրում են Մեծ Բրիտանիայից և Ֆրանսիայից արևելք մինչև Դանիայի, Գերմանիայի և Լեհաստանի մերձափյա շրջաններում, չի գերազանցում 2000 զույգը ։ Բնային արեալի ստորին չափանիշը հարաբերական է, քանի որ կտցարը բնակվում է տունդրայից և հյուսիսային տայգայից զգալի հարավ, որտեղ դիտարկվում է թռչունի պոպուլյացիայի ամենամեծ խտությունը։ Սովետական առաջատար օրնիտոլոգ Ելիզավետա Կոզլովան 20-րդ դարի 60-ական թվականներին կատարում էր ձվադրման դիտարկումեր Մերձբալթիկայում, Ուկրաինայի հյուսիսային մարզերում, Պսկով, Օրլով և Նովգորոդ մարզերում, սակայն դրանք եզակի ձեռքբերումներ էին, որոնք չէին նպաստում մշտական կտղումների հայտնաբերմանը։ Լեո Ստեփանյանը 54-րդ զուգահեռականը նշում է որպես բույների հարավային մոտավոր սահմանը, ինչը համապատասխանում է այնպիսի քաղաքների, ինչպիսիք են Սմոլենսկը, Ռյազանը և Ուլյանովսկը։ Սիբիրում հիմնական տարածման շրջաններն են՝ տունդրայի թփերը և անտառները։ Ավելի հարավ տեղակայումները հատուկենտ հանդիպող և ոչ մշտական են․ բույներ հայտնաբերվել են նաև Խոբդա գետի ափին (Ակտյուբինի շրջան, Ղազախստան), Մինուսինսկի գոգավորությունում, Սոն գյուղի (Հակասիա) սահմաններում։ Ապացուցված է, որ ավելի արևելքում կռվան կտցարները բնադրում են Բայկալի հարավում, Սելենգայի դելտայում։ Բացի այդ, ոչ մեծ առանձնացված հատվածներ նշվում են Ուկրաինայում՝ Ժիտոմիրյան, Կիևյան, Պոլտավյան և Չերնիգովյան մարզերի սահմաններում, Օկի գետի վերին հոսքի հովիտներում, Ուրալի միջին հոսքում, Իլեկի միջին հոսքում, Խոբդի ջրամբարում, Բարնաուլ և Սեմե քաղաքների միջև ընկած հատվածում։
(3638) Դեյվիս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,012666 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7809 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2445 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1909,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188485 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կերպարվեստի պետական թանգարան (Շուշի)
Կերպարվեստի պետական թանգարան (Շուշի), ստեղծվել է 2010-2013 թթ. պրոֆեսոր Գրիգորի Արկադիի Գաբրիելյանցի նախաձեռնությամբ և օգնությամբ։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2013 թվականի մայիսի 9-ին՝ Շուշիի ազատագրման օրը։
Պատմություն
Թանգարանի գաղափարը ծնվել է 2010 թվականին ակադեմիկոս Գրիգորի Գաբրիելյանցի մոտ, 3 տարվա ընթացքում Գաբրիելյանցի նախաձեռնությամբ հավաքագրվել է թանգարանի ֆոնդը՝ բացառապես արվեստագետների և հավաքորդների նվիրատվություններից, որոնք շարունակվում են մինչ օրս։ 2013 թվականի մայիսի 9-ին՝ Շուշիի ազատագրման օրը, Շուշի քաղաքում տեղի ունեցավ Կերպարվեստի պետական թանգարանի բացումը։ Թանգարանը տեղակայված է Շուշիի հին կառույցներից մեկի՝ նախկին իջևանատան վերականգնված և վերակառուցված շենքում։
Ցուցադրություն
Թանգարանի հավաքածուն կազմված է բացառապես նվիրատվություններից։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է պետական միջոցներով, Շուշիի նախկին իջևանատան հիմքի վրա՝ պահպանելով վերջինիս ճարտարապետական առանձնահատկությունները։ Բարձր ժայռին թիկնած Շուշիի թանգարանում ներկայացված են Մարտիրոս Սարյանի, Պ. Կուզնեցովի, Մինասի, Նիկողայոս Նիկողոսյանի, Դ. Վիլինսկու, Ա. Սաֆոխինի, Գայանե Թբիլիսցու, Յու. Գրիգորյանի, Ա. Հակոբյանի, Արմինե Գալենցի և այլոց ստեղծագործություններ։
Ներկայացված նկարների մեջ հատուկ տեղ են զբաղեցնում Ղարաբաղի նկարիչների գեղանկարները։
Թանգարանի առանձնահատկություններից է ստեղծագործությունների լայն աշխարհագրությունը՝ Հայաստան, Վրաստան, ՌԴ, ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Մադագասկար, Եթովպիա, Հայիթի, Մոնղոլիա, Ինդոնեզիա և այլն։
Նվիրատուներ
Գրիգոր Գաբրիելյանց, Ս. Հովհաննիսյան, Վ. Բագիրյանց, Շ. Խաչատրյան, Ե. Պոպով, Կարեն Աղամյան, Մ. Չալոյան և ճանաչված նկարիչների շարքը. Սարյան, Մինաս, Գառզու, էդգար Շահին, Ժանսեմ, Հակոբ Հակոբյան, Բուռլյուկ, Ժիլինսկի, Սաֆոխին, Շևչենկո, Պլավինսկի և այլք ։