cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միմար Սինան
Վաղ տարիներ
Որոշ գիտնականների կարծիքով սա նշանակում էր, որ նրա ընտանիքը կապադովկիացի հույներ էին, քանի որ տարածաշրջանի ուղղափառ քրիստոնյաները միայն հույներն էին։ Բացի այդ՝ նրանցից շատերը հիշատակում էին Սինանի հորը՝ որպես քարտաշ-որմնադիր և ատաղձագործ Քրիստոս (Χρήστος) անունով, որը շատ տարածված հունական անուն էր ։ Հերբերը Մյուլլերի կարծիքով, սակայն, «նա կարծես թե հայ էր» ։ Թաֆթսի համալսարանից Լյուսի Տեր-Մանուելյանը առաջարկում է այն տեսակետը, որ «կայսերական արխիվներից և այլ փաստաթղթերից կարելի է եզրակացնել, որ նա հայ էր» ։
Որոշ գիտնականներ նույնիսկ նշում են, որ նա կարող է և ալբանական ծագում ունենալ ։ Բրիտանացի գիտնական Փերսի Բրաունի և հնդիկ գիտնական Վիդյա Դար Մահաջանի համաձայն Մեծ մոնղոլական կայսր Բաբուրը շատ դժգոհ էր տեղական հնդկական ճարտարապետությունից, ուստի հրավիրում է «օսմանյան առաջատար ճարտարապետ Սինանի, որը ալբանական ծագում ուներ, որոշ աշակերտներին՝ ճարտարապետական նախագծեր ստեղծելու» ։
Սինանը մեծանում է՝ աշխատանքում օգնելով իր հորը, և այդ ընթացքում զարգանում են շինարարական աշխատանքներում նրա կարողությունները ։ Կան երեք կարճ արձանագրություններ (Անանուն տեքստ, Ճարտարապետական գլուխգործոցներ, Ճարտարապետության գիրք) Թոփքափը պալատի գրադարանում, որը գրված է Սինանի կողմից իր ընկեր և կենսագիր Մուսթաֆա Սաի Չելեբիին։ Այս ձեռագրերում բացահայտում է իր երիտասարդության և ռազմական կարիերայի վերաբերյալ որոշակի մանրամասներ։ Նրա հայրը հիշատակվում է «Աբդուլմեննան» (բառացիորեն «Առատաձեռն և ողորմած մեկի ծառա») անունով, որն օգտագործվում էր օսմանյան շրջանում՝ կոչելու այն ոչ քրիստոնյաների հայրերին, որոնք դարձել էին մուսուլման ։
Ռազմական գործունեություն
1512 թվականին Սինանը զորակոչվում է օսմնայան բանակում ծառայության՝ որպես դևշիրմե ։ Նա ուղարկվել է Կ. Պոլիս, որպեսզի դառնա ենիչերիական բանակի սպա և հենց այդտեղ էլ ընդունել է իսամ ։ Նա տարիքով էր և չէր կարող ընդունվել Թոփքափըի պալատում գտնվող Էնդերունի դպրոց ։ Որոշ արձանագրություններում նշվում է, որ նա հավանաբար ծառայել է մեծ վեզիր Փարգալը Իբրահիմ փաշային՝ որպես Իբրահիմ փաշա դպրոցում նորեկ։ Հավանաբար հենց այդ ժամանակ էլ նրան տրվել է իսլամական Սինան անունը։ Նա սկզբնապես սովորում էր ատաղձագործություն և մաթեմատիկա, սակայն իր մտավոր կարողությունների և ձգտումների շնորհիվ շուտով դառնում է առաջատար մի ճարտարապետի օգնական և ձեռք բերում ճարտարապետին անհրաժեշտ գործնական գիտելիքները ։
Հաջորդ 6 տարիների ընթացքում նա ծառայում է որպես ենիչերի սպա (acemioğlan): Նա հավանաբար մասնակցել է Սելիմ I-ի վերջին արշավանքին՝ դեպի Հռոդոս համաձայն որոշ աղբյուրների, սակայն երբ սուլթանը մահանում է, այս ծրագիրը չեղարկվում է։ Երկու տարի անց նա ականատես դարձավ Բելգրադի նվաճմանը։ Նոր սուլթան Սուլեյման Փառահեղի օրոք նա եղել է Արքունի հեծելազորի անդամ Մոխաչի ճակատամարտի ժամանակ։ Նրան շուտով նշանակում են Արքունի պահակախմբի հրամանատար, իսկ ավելի ուշ՝ Հետևակային կադետային կորպուսի հրամանատար։ Ավելի ուշ նա տեղափոխվում է Ավստրիա, որտեղ դառնում է 62-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատարը ։ Սինանը դառնում է աղեղնաձգության վարպետ։ 1535 թվականին մասնակցում է Բաղդադ արշավանքին՝ որպես Արքունի պահակախմբի հրամանատար։ 1537 թվականին նա մասնակցում է դեպի Կերկիրա, Ապուլիա և Մոլդավիա արշավանքներին ։
Այս արշավանքների ընթացքում նա ցույց է տալիս ճարտարապետի ու ինժեների իր ունակությունները։ Երբ օսմանյան բանակը գրավում է Կահիրեն, Սինանը նշանակվում է գլխավոր ճարտարապետ և նրան շնորհվում է արտոնություն քանդելու ցանկացած շինություն այդ քաղաքում, որը չէր համապատասխանում քաղաքի հատակագծին։ Արևելք կատարած արշավանքի ժամանակ նա օգնում էր պաշտպանական կառույցներ և կամուրջների կառուցելիս, ինչպես օրինակ Դանուբի վրա կառուցված կամուրջը։ 1535 թվականի պարսկական արշավանքի ժամանակ Սինանը բանակի համար կառուցել է նավեր և թնդանոթներ Վանա լիճն անցնելու համար։ Սրա համար նրան շնորհվում է հասեկի կոչումը՝ սուլթանի պահակախմբի սերժանտ, մի աստիճան, որը համարժեք էր ենիչերիների աղա կոչմանը։
Երբ 1539 թվականին Չելեբի Լյութֆի փաշան դառնում է մեծ վեզիր, նա Սինանին նշանակում է Բարեգործության տան ճարտարապետության վարչությունում։ Սա նրա նշանակալի կարիերայի սկիզբն էր։ Նրա աշխատանքը ենթակառուցվածքների կառուցումն էր։ Նա նաև պատասխանատու էր հանրային տարբեր շինությունների՝ ճանապարհներ, ջրատարներ և կամուրջներ, կառուցման և ձևավորման համար։
Աշխատանքներ
Ռազմական ինժեներությունը Սինանին տեսական գիտելիքներից զատ տվեց նաև գործնական հմտություններ։ Նույնը կարելի է ասել նաև Արևմուտքում Վերածննդի ճարտարապետներ Միքելանջելոյի և Բրունելեսկու մասին։
Տարբեր աղբյուրների համաձայն՝ Միմար Սինանը համարվում է առնվազն 374 շինությունների ճարտարապետ, այդ թվում՝ 92 մզկիթներ, 52 փոքր մզկիթներ (mescit), 55 կրոնական դպրոցներ (medrese), Ղուրանը սերտողների (darülkurra) 7 դպրոցներ, 20 դամբարաններ (türbe), 17 հանրային խոհանոցներ (imaret), 3 հիվանդանոցներ (darüşşifa), 6 ջրատարներ, 10 կամուրջներ, 20 քարավանատուն, 36 պալատներ և առանձնատներ, 8 կամարներ և 48 բաղնիքներ ։ Միմար Սինանը շուրջ 50 տարի եղել է արքունի գլխավոր ճարտարապետ՝ աշխատելով ճարտարապետների մի մեծ խմբի հետ։
Միմար Սինանի մասնագիտական զարգացման գործընթացն արտացոլվում է նրա 3 գլխավոր աշխատանքների միջոցով։ Սրանցից երկուսը գտնվում են Ստամբուլում՝ Շեհզադե մզկիթը, որը ինքը դեռևս իր աշկերտության շրջանն է համարում, և Սուլեյմանիե մզկիթը, որը արդեն մասնագիտական շրջանն է, իսկ Էդիրնեում Սելիմիե մզկիթը, որը համարվում է նրա վարպետության շրջանի արդյունքը։
Շեհզադե մզկիթը Սինանի ստեղծած խոշոր մզկիթներից առաջինն է։ Միհրիմահ սուլթան մզկիթը, որը ավարտին է հասցրել նույն տարում, ունի յուրահատուկ տեսք իր գլխավոր գմբեթով, որը հենվում է երեք կիսագմբեթների վրա։ Երբ Սինանը դառնում է 70 տարեկան, ավարտում է Սուլեյմանիե մզկիթը համալիրը։ Այս կառույցը տեղակայված է Ստամբուլի բլուրներից մեկի վրա և նայում է դեպի Ոսկե եղջյուր, կոչվում է Սուլեյման Փառահեղի անունով՝ համարվելով ժամանակի խորհրդանշական հուշարձաններից մեկը։ Գմբեթի տրամագիծը, որը գերազանցում է 31 մ տրամագիծ ունեցող Սելիմիե մզկիթին, որը Սինանն ավարտել է 80 տարեկանում, համարվում է նրա ձեռքբերումների ամենակնառու օրինակը։ Միմար Սինանը գեղարվեստականության գագաթնակետին է հասել Սելիմիե մզկիթի ճարտարապետությամբ, զարդանախշերով և դիզայնով։
Միմար Սինանն իր ճարտարապետական ունակությունները ցուցաբերել է նաև դամբարաններ ստեղծելիս։ Շեհզադե Մեհմեդ դամբարանը աչքի է ընկնում իր արտաքին զարդարանքներով և կիսագմբեթով։ Ռուսթեմ փաշա դամբարանն աչքի է ընկնում իր դասական ոճով։ Սուլեյման Փառահեղի դամբարանը հետաքրքիր փորձ է յոթանկյուն կառույցով և հարթ գմբեթով։ Սելիմ II-ի դամբարանն ունի քառակուսի հատակագիծ և համարվում է թուրքական դամբարանների ճարտարապետական լավագույն օրինակներից մեկը։ Հենց իր՝ Սինանի դամբարանը, որը գտնվում է Սուլեյմանիե համալիրի հյուսիսարևելյան մասում, շատ պարզ կառույց է։
Սինանը մեծ վարպետությամբ միախառնում էր արվեստն ու ֆունկցիոնալիզմը կամուրջներ կառուցելիս։ Սրանցից ամենամեծը Բյույուքչեքմեջե կամուրջն է, որը մոտ 635 մետր է։ Ուրիշ լավ օրինակներից են Սիլիվրի կամուրջը, Մարիցայի վրա Սվիլենգրադում Հին կամուրջը, Լյուլեբուրգազ գետի վրա Լյուլեբուրգազ (Սոկոլովիչ Մեհմեդ փաշա) կամուրջը, Էրգենե գետի վրա Սինանլը կամուրջը և Դրինա կամուրջը ։
Մինչ Սինանը կառուցում և զարգացնում էր Ստամբուլի ջրամատակարարման համակարգը, քաղաքում տարբեր հատվածներում կառուցում է կամարակապ ջրատարներ։ Ալիբեյ գետի վրա Մաղլովի կամարը, որը 257 մետր երկարություն և 35 մետր բարձրություն ունի, կազմված է կամարների երկու հարկաշարքերից. այն համարվում է այս տեսակի մեջ լավագույն օրինակներից մեկը։
Սինանի գործունեության սկզբում օսմանյան ճարտարապետությունը մեծապես պրագմատիկ էր։ Կառույցները հիմնականում նախկին ձևերի կրկնություն էին և հիմնվում էին ամենահասարակ նախագծերի վրա։ Դրանք ավելի շատ տարբեր մասերի հավաքածու էին, քան մեկ ամբողջություն։ Ճարտարապետը գծագրում էր նախագիծը, իսկ օգնականը գիտեր, թե ինչ պետք է աներ, քանի որ նոր գաղափարներից խուսափում էին։ Սինանը ժամանակի ընթացքում փոխում է այս ամենը։ Նա փոխակերպում էր արդեն գործող ճարտարապետական ավանդույթները՝ ավելացնելով նորարարական երևույթներ՝ փորձելով հասնել կատարելության։
Վաղ տարիներ (1550-ական թվականների կեսեր). աշկերտության շրջան
Այս տարիների ընթացքում նա շարունակել է օսմանյան ճարտարապետության ավանդական ձևերը, բայց աստիճանաբար ուսումնասիրում է նոր երևույթները, քանի որ ռազմական գործունեության ընթացքում հնարավորություն ուներ ուսումնասիրելու Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի նվաճված քաղաքներում ճարտարապետական հուշարձանները։
(2797) Տեվկր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,100226 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,6454 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,555 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Տեվկր աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 3,7033 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4207,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,08557 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,4° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Միմար Սինան
Վաղ տարիներ (1550-ական թվականների կեսեր). աշկերտության շրջան
Սինանին ընձեռվեց առաջին հնարավորությունը նախագծելու խոշոր մի կառույց, այն է՝ Հալեպում Հյուսրև փաշա մզկիթը և նրա երկու մեդրեսսեները։ Այն կառուցվել է 1536-1537 թվականների ձմռանը։ Այն կառուցվել է շատ արագ, որը ակնհայտ է դառնում կառույցի կոպիտ զարդարանքներից և կատարողական անփութությունից։
Նրա առաջին խոշոր գործը՝ որպես արքունի ճարտարապետ, եղել է Հասեկի Հյուրեմ համալիրը՝ կառուցված Ռոքսելանայի համար (Հյուրեմ սուլթան), որը Սուլեյման Փառահեղի կինն էր։ Նա ստիպված էր հետևյալ իր նախորդների ստեղծած նախագծերին։ Սակայն արդեն իսկ կառույցը ավելի լավ էր կառուցված, քան Հալեպի մզկիթը և ուներ որոշակի գրավչություն։ Այնուամենայնիվ այն բազմիցս վերակառուցվել է։ Ոմանք պնդում են, որ Սինանը կառուցել է Ալբանիայի հարավում՝ Վլորայում պաշտպանական աշտարակ 1537 թվականին, որը շատ նման է Թեսաղոնիկեի Սպիտակ աշտարակին, նրան է վերագրվում նաև Վլորա քաղաքում Մուրադիե մզկիթը, որը կառուցվել է Սուլեյման Փառահեղի՝ Իտալիա արշավանքի ընթացքում այստեղ գտնվելու ժամանակ ։ 1541 թվականին Միմար Սինանը սկսում է մեծ ծովակալ Հայրեդդին Բարբարոսսայի դամբարանի (türbe) կառուցումը։ Այն գտնվում է Ստամբուլի եվրոպական հատվածում՝ Բեշիքթաշի ափին, այն վայրում, որտեղ նրա նավատորմը հավաքվում էր։ Որքան էլ տարօրինակ է, ծովակալը ոչ թե այդտեղ է թաղված, այլ Միհրիմահ սուլթան մզկիթի մոտ գտնվող դամբարանում։
Միհրիմահ սուլթանը՝ սուլթան Սուլեյմանի դուստրը և մեծ վեզիր Ռուսթեմ փաշայի կինը, հանձնարարում են Սինանին Ուսքյուդարում կառուցել մզկիթ, որը ներառում էր մեդրեսե, հանրային խոհանոց (imaret) և Ղուրանի ուսուցման դպրոց։ Իմարեթն այլևս չկա։ Այս մզկիթը արդեն ուներ Սինանի ոճին բնորոշ հատկանիշներ՝ ընդարձակ, բարձր գմբեթով, փոքր մինարեթներով։ Մզկիթի կառուցումը ավարտին է հասել 1548 թվականին։ Երկու սյունազարդ նախասրահների կառուցումը առաջին անգամ չէր օսմանյան ճարտարապետության մեջ, բայց այն արդիական դարձավ մզկիթաշինության մեջ։ Ռուսթեմ փաշան և Միհրիմահը ավելի ուշ Կ. Պոլսի 3 մզկիթների և Թեքիրդաղում Ռուսթեմ փաշա մզկիթի համար պահանջում են կառուցել նախասրահներ։
Երբ սուլթան Սուլեյմանը վերադառնում է Բալկանյան ևս մեկ արշավանքից, նրան տեղեկացնում են, որ գահաժառանգ Շեհզադե Մեհմեդը մահացել է 22 տարեկան հասակում։ 1543 թվականի նոյեմբերին Միհրիմահ սուլթան մզկիթի կառուցման աշխատանքները սկսելուց ոչ շատ անց սուլթանը հրամայում է Սինանի կառուցել նոր մեծ մզկիթ համալիր իր սիրելի որդու հիշատակին։ Շեհզադե մզկիթն ավելի մեծ և շքեղ էր լինելու, քան նախորդները։ Ճարտարապետ պատմաբաններն այս մզկիթը համարում են Սինանի առաջին գլուխգործոցը։ Տարվելով մեծ կենտրոնագմբեթ շինություններով՝ Սինանը սկսում է օգտագործել մզկիթների նմանատիպ նախագծերը, ինչպես օրինակ Դիարբեքիրում աթիհ փաշայի մզկիթը կամ էլ Հասքյոյում Փիրի փաշայի մզկիթը։ Հավանաբար նա այցելել էր երկու մզկիթներն էլ պարսկական արշավանքի ժամանակ։ Սինանը կառուցում է կենտրոնագմբեթ մզկիթ, այս անգամ 4 հավասար կիսագմբեթներով։ Գմբեթները հենվում են 4 վիթխարի, բայց միևնույն ժամանակ էլեգանտ, յոթանկյուն սյուների և կողային պատերին միացող 4 սյուների վրա։ Անկյուններում՝ տանիքի մակարդակին, 4 փոքրիկ աշտարակները ծառայում են խարիսխներն ամրացնելու համար։ Այս համահունչ կառուցվածքն արդեն իսկ նշանակալիորեն տարբերվում էր օսմանյան ճարտարապետության ավանդական ձևերից։ Սեդեֆքար Մեհմեդ աղան ավելի ուշ սյուների այս գաղափարը կիրառելու էր իր Սուլթանահմեդ մզկիթում։ Սինանը, սակայն, ավելի ուշ շրջանի իր մզկիթներում մերժում էր այս ձևը։
1550-ական թվականների կեսերից մինչև 1570 թվականը. մասնագիտական շրջան
Մինչև 1550 թվականը Սուլեյման Փառահեղը իր հզորության գագաթնակետին էր հասել։ Իր որդու համար մզկիթ կառուցելուց հետո մտադրվեց կառուցել նաև իր համար կայսերական մզկիթ` կառույց, որը կլիներ ավելի մեծ, քան մյուսները, մի վայրում, որը կլիներ բարձր բլուրի վրա՝ կարծես իշխում էր Ոսկե եղջյուրին։ Փողը խնդիր չէր կարող լինել, քանի որ նա մեծ հարստություն էր կուտակել Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում արշավանքների ժամանակ։ Նա Սինանին հրամայում է կառուցել մզկիթ՝ Սուլեյմանիե, որը շրջապատված էր լինելու 4 մեդրեսեներով, խոհանոցով, հիվանդանոցով, օթևանով, բաղնիքով, քարավանատնով և ճանապարհորդների համար հյուրատնով (tabhane): Սինանը, որն այդ ժամանակ արդեն գլխավորում էր բավականին մեծ բաժին մեծաթիվ օգնականներով, կարողանում է ավարտին հասցնել սուլթանի առաջադրանքը 7 տարում։ Մինչև Սուլեյմանիեն ոչ մի մզկիթ չէր կառուցվել կիսախորանարդ տանիքով։ Այս գաղափարը նրա մոտ առաջացել էր Սուրբ Սոֆիայի տաճարի ազդեցությամբ։ Սինանը հավանաբար ծանոթ է եղել Վերածննդի ճարտարապետ Լեոնե Բատիստա Ալբերտիիին, քանի որ նա ևս ցանկանում էր կառուցել կատարյալ եկեղեցի, որը կարտացոլեր երկրաչափական կատարելությունը ճարտարապետության մեջ։ Սակայն ի տարբերություն իր արևմտյան գործընկերների՝ Սինանը ավելի շատ հետաքրքրված էր կառույցի պարզեցմամբ, քան հարստացմամբ։ Նա ցանկանում էր կառուցել գմբեթ, որը հենված կլիներ շրջանի վրա, որը որպես երկրաչափական կատարյալ պատկեր՝ աբստրակտ ձևով արտահայտում էր Աստծո կատարելությունը։ Սինանը նախընտրում էր նուրբ երկրաչափական համադրություններ՝ օգտագործելով երկուսի բազմապատիկները շինությունների հարաբերակցությունը և համամասնությունը հաշվարկելիս։
Մինչ Սինանը խիստ զբաղված էր Սուլեյմանիե մզկիթի կառուցմամբ, կա՛մ ինքը, կա՛մ էլ նրա ենթակայության տակ գտնվողները գծում էին նախագծեր և զբաղվում բազմաթիվ այլ շինությունների կառուցմամբ։ Սինանը 1551 թվականին կառուցում է մզկիթ նաև մեծ վեզիր Փարգալը Իբրահիմ փաշայի համար և Սիլվրիքափըում դամբարան (türbe):
Հաջորդ մեծ վեզիր Ռուսթեմ փաշան ևս մի քանի հանձնարարություններ է տալիս Սինանին։ 1550 թվականին նա կառուցում է մի մեծ հյուրանոց (han) Ստամբուլի Գալաթա շրջանում։ Շուրջ 10 տարի անց նա ևս մեկ հան է կառուցում Էդիրնեում, իսկ 1544-1561 թվականների ընթացքում Էրզրումում կառուցում է Թաշ Հանը։ Նա քարավանատուն է կառուցում Էրեգլիում և Կ. Պոլիսում ութանկյուն մեդրեսե։
1553-1555 թվականների ընթացքում Սինանը Բեշիքթաշում կառուցում է Սինան փաշա մզկիթը, որը Էդիրենում Ուչ Շերեֆլի մզկիթի փոքր տարբերակն է, մեծ ծովակալ Սինան փաշայի համար։ Սա ևս վկայում է այն մասին, որ Սինանը մանրամասն ուսումնասիրել էր այլ ճարտարապետների աշխատանքները, հատկապես որ նա էր պատասխանատու այս շինությունների վերանորոգման համար։ Նա կրկնում էր շինության հին ձևը՝ փորձելով կարգավորել կառուցվածքային որոշակի թերութուններ և կատարել սա իր մտահղացումների համաձայն։ 1554 թվականին Սինանն կրկին օգտագործում է Սինան փաշա մզկիթի ձևը մեծ վեզիր Քարա Ահմեդ փաշայի համար Կ.Պոլսում մզկիթ կառուցելիս, որը լինելու էր իր առաջին վեցանկյուն մզկիթը։ Օգտագործելով վեցանկյուն նախագծիը Սինանը կարող էր կողային գմբեթները դարձնել կիսագմբեթներ և տեղադրել դրանք անկյուններում 45 աստիճան անկյան տակ։ Հավանաբար նրան այս ձևը շատ էր դուր եկել, քանի որ նա այս ձևը կիրառեց նաև այլ մզկիթների կառուցման ժամանակ, ինչպես օրինակ՝ Սոկոլովիչ Մեհմեդ փաշա մզկիթը Քադըրգայում և Աթըք Վալիդե մզկիթը Ուսքյուդարում։
1556 թվականին Սինանը կառուցում է Հասեկի Հյուրեմ համամը՝ փոխարինելով հնադարյան Զևքսիպուսի բաղնիքները, որոնք դեռևս պահպանվել են Սուրբ Սոֆիայի մոտակայքում։ Սա ամենագեղեցիկ համաներից մեկն է համարվում։
1559 թվականին նա կառուցում է Քաֆեր աղա մեդրեսեն Սուրբ Սոֆիայի տարածքում։ Նույն տարում Սինանը սկսում է կառուցել Քանլըքայում՝ Բոսֆորի կողքին, Իսքենդեր փաշա փոքրիկ մզկիթը։
1561 թվականին, երբ Ռուսթեմ փաշան մահանում է, Սինանը սկսում է Ռուսթեմ փաշա մզկիթի շինարարությունը, որը պատվիրել էր նրա այրի Միհրիմահ սուլթանը։ Այն գտնվում է Սուլեյմանիեի մոտակայքում։ Նույն տարում նա կառուցում է նաև դամբարան Ռուսթեմ փաշայի համար Շեհզադե մզկիթի այգում։ Այժմ, երբ ամուսինը մահացել էր և նա կուտակել էր բավականին մեծ հարստություն, Միհրիմահ սուլթանը ցանկանում է մզկիթ կառուցել հենց իր համար։ Սինանը Էդիրնեքափըում նրա համար կառուցում է Միհրիմահ մզկիթը Կ.Պոլսի 7 բլուրների բարձրության վրա։ Թվագրության հետ կապված որոշակի խնդիրներ կան. մինչև վերջերս կարծում էին, որ այն կառուցվել է մոտ 1540 թվականին, իսկ այժմ կարծում են, որ կառուցվել է 1562-1565 թվականների ընթացքում։ Սինանը ցանկանում էր, որ այս մզկիթը լինի շքեղ, ուստի օգտագործում էր իր ողջ երևակայությունը. այն ուներ 37 մ բարձրությամբ և 20 մ լայնությամբ գմբեթ, 15 մեծ պատուհաններ և 4 կլոր պատուհաններ։ Այս հեղափոխական շինության ոճը այնքան մոտ էր գոթական ոճին, որքան թույլ էր տալիս օսմանյան կառուցվածքը։
1560-1566 թվականների ընթացքում Սինանը Կ.Պոլսում կառուցում է Զալ Մահմուդ փաշա մզկիթը։ Բնականաբար Սինանը մշակել և վերահսկել է կառուցման գործընթացը, բայց ոչ մանրամասն, քանի որ նա ու իր օգնականները սկսել էին Էդիրնեում գլուխգործոց Սելիմիե մզկիթի կառուցումը։ Ներսից կառույցը ուներ 3 ընդարձակ սրահներ, այս սրահները կարծես թե նախնական փորձ էին Սելիմիե մզկիթում նույն բանը փորձելու համար։
1570 թվականից մինչև կյանքի վերջ. վարպետության շրջան
Կյանքի վերջին տարիներին Սինանը փորձարկում է որմնանկարներն ու տարածական ձևերը, որոնք նոր էին դասական օսմանյան ճարտարապետության համար։ Ըստ Սինանի ինքնակենսագրական գրքի՝ "Tezkiretü’l Bünyan"-ի, իր գլուխգործոցը Սելիմիե մզկիթն է Էդիրնեում։ Ազատվելով օսմանյան ավանդական ճարտարապետության կապանքներից՝ այս մզկիթը համարվում է ինչպես Սինանի աշխատանքների գագաթնակետը, այնպես էլ օսմանյան ճարտարապետության։ Մինչ մզկիթը կառուցվում էր ճարտարապետի համար մոտիվացիա էր դարձել հետևյալ արտահայտությունը՝ «Որպես մուսուլման դու երբեք չես կարող կառուցել ավելի մեծ գմբեթ, քան Սուրբ Սոֆիայինն է»։ Երբ կառուցումն ավարտվեց, Սինանը հայտարարեց, որ այն ունի ամենամեծ գմբեթն աշխարհում՝ հետ թողնելով նաև Սուրբ Սոֆիային։ Իրականում, սակայն գմբեթի բարձրությունը հողի մակերեսից շատ ավելի քիչ էր, իսկ տրամագիծը շուրջ կես մետրով էր ավելի հազարամյակների պատմություն ունեցող Սուրբ Սոֆիայից։ Սակայն հիմքից հաշվված Սելիմիեն շատ ավելի բարձր էր։ Միմար Սինանը ավելի քան 80 տարեկան էր, երբ մզկիթի կառուցումն ավարտվեց։ Այս մզկիթի շնորհիվ նա հասավ իր նպատակին՝ կառուցելով ամբողջական, միասնական կառույց։ Այս անգամ նա օգտագործեց ութանկյուն կենտրոնական գմբեթի ձևը (31.28 մ լայնություն և 42 մ բարձրություն)՝ որը հենվում էր մարմարե և գրանիտե 8 վիթխարի սյուների վրա։ Մզկիթը ունի շատ պատուհաններ, որոնք ապահովում են լուսավորությունը։ Մզկիթի 4 մինարեթները մուսուլմանական աշխարհում ամենաբարձրն են և իշխում են քաղաքը։
Սինանը նախագծում է նաև Դամասկոսում Թաքքիյա ալ-Սուլեյմանիյա քարավանատունը և մզկիթը, որոնք համարվում են քաղաքի ամենանշանավոր հուշարձաններից մեկը, ինչպես նաև Բուլղարիայում՝ մայրաքաղաք Սոֆիայում Բանյա Բաշի մզկիթը, որը ներկայումս քաղաքի միակ գործող մզկիթն է։ Նա նաև կառուցել է Մեհմեդ փաշա Սոկոլովիչ կամուրջը Վիշեգրադում Դրինա գետի վրա՝ Բոսնիա և Հենցոգովինայի արևելքում, որը այժմ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություններից է։
Եզրակացություն
Սինանը ճարտարապետ դառնալու ճանապարհին ստիպված էր հաղթահարել գոյություն ունեցող ավանդական ճարտարապետության կապանքները։ Ռազմական ինժեներ լինելը Սինանին մեծապես օգնեց, որ ճարտարապետության նայի փարձառական տեսանկյունից և ոչ թե զուտ տեսական։ Նա սկսում է փորձարկել միագմբեթ ու բազմագմբեթ շինությունների նախագծումն ու կառուցումը։ Նա փորձում էր հասնել «երկրաչափական մաքրության», ռացիոնալության և տարածական ամբողջականության։ Սինանը սկսում է գմբեթների տարբեր տեսակների կառուցումը՝ շրջապատելով դրանք կիսագմբեթներով, սյուներով։ Նրա գմբեթները և կամարները կոր են, բայց կյանքի հետագա տարիներին կորություններից խուսափում է՝ շրջանը փոխարինելով ուղղակյուն, վեցանկյուն և ութանկյուն ձևերով։ Նա, ինչպես նշվեց, փորձում էր հասնել ռացիոնալ ներդաշնակության գմբեթների, կիսագմբեթների, մզկիթների ներսում տարածության միասնականության միջոցով։ Սինանի հանճարը հենց դրա մեջ է։ Նա նորարարական ձևերով համատեղում էր տարբեր հին ու նոր զարդարանքներ և մոտիվներ։
Երբ մահացավ Սինանը, օսմանյան դասական ճարտարապետությունը իր գագաթնակետին էր հասել։ Սինանին հաջորդած ոչ մեկը չեղավ այնքան տաղանդավոր, որ կարողանար բարելավել Սելիմիե մզկիթի ձևավորումը և զարգացնել այն։ Նրա աշակերտները հետ գնացին ավելի վաղ շրջանի ձևերին, ինչպիսին էր Շեհզադե մզկիթը։ Նորարարությունները հետզհետե սկսեցին վերանալ և սկսեց անկման գործընթաց։
Ճարտարապետական կառույցներ
Սինանի ամենակարևոր ճարտարապետական գործը ալ-Հարամ մզկիթն է։ Կայսերական ճարտարապետ եղած 50 տարիների ընթացքում Սինանը կառուցել և նախագծել է 476 կառույց (դրանցից 196 մինչ օրս պահպանվում են)՝ համաձայն Tazkirat-al-Abniya-ի՝ իր աշխատանքների պաշտոնական ցանկի։ Բնականաբար այդ բոլոր կառույցները ինքը չի նախագծել, այլ վստահել է իր վարչությանը, որի համար պատասխանատվություն էր կրում։ Որպես ենիչերի և սուլթանի ստրուկ՝ նրա առաջին հերթին պատասխանատու էր սուլթանի առջև։ Ազատ ժամանակն էլ անցկացնում էր շինություններ նախագծելով։ Իսկ իր օգնականներին հանձնարարում էր կառուցել նահանգների առավել քիչ կարևոր շինությունները։ Նրա որոշ աշխատանքներից են՝
Մահ
1935 թվականին նրա մասունքները հանվել են գերեզմանից և ուսումնասիրվել մի խումբ թուրք գիտնականների կողմից։ Այդ ժամանակ մեծ տարածում գտած ռասսաների մասին գիտության կողմնակիցները պնդում էին, որ Սինանի գանգի չափերը ցույց են տալիս, որ նա իրականում թուրք է ։
Նրա անունով է կոչվում Սինանի դիմանկարն է պատկերված 1982-1995 թվականների թուրքական 10.000 լիրա թղթադրամի վրա և 2001 թվականի 7 500 000 լիրա կոպեկի վրա, ինչպես նաև 6 նամականիշների վրա, 1957 թվականին թողարկված 100 լրիայի վրա (Սուլեյմանիե մզկիթի ստեղծման 400-ամյակի կապակցությամբ), 1988 թվականին 50 լիրայի վրա (Սինանի մահվան 400-ամյակի կապակցությամբ) և 2007 թվականի նոյեմբերի 14-ին թողարկված շարքի վրա՝ 60, 70, 70 և 80 քուրուշ՝ Սինանը և իր գործերը։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Օսմանյան ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Սուլեյման I Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Անձինք Կեսարիայից Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ Կատեգորիա:Կապադովկիայի հույներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Միմար Սինանի նախագծած կառույցներ
Բնագիտության պատմության թանգարան (Վիեննա)
Բնագիտության պատմության թանգարան (Naturhistorisches Museum), բնագիտության պատմության մեծ թանգարան, տեղակայված է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում ։ Թանգարանի կայքը վիրտուալ շրջայց է ապահովում ։
Թանգարանի արտեֆակտների ամենավաղ հավաքածուները 250 տարվա պատմություն ունեն ։ Այսօր դրանց հավաքածուները զբաղեցնում են 8,700 քառակուսի մետր։
2011 թ. տվյալներով, թանգարանում հաշվվում են մոտավորապես 30 միլիոն նմուշներ և դրանց թիվն ավելանում է։ Ցուցասրահների ետևում 25 միլիանոց հավաքածուի նմուշները 60 գիտնական աշխատակիցների ուսումնասիրությունների հիմքն են կազմում։ Նրանց ուսումնասիրությունների շրջանակն ընդգրկում է տարածվում է ինչպես Արեգակնային համակարգի ծագումը, կենդանիների և բույսերի էվոլյուցիայից մինչև մարդու էվոլյուցիան, այնպես և նախապատմական ավանդույթներն ու սովորույթները ։
Շինությունը
Թանգարանի գլխավոր շենքը մանրակրկիտ քանդակներով հարուստ պալատ է, որը 1889 թվականից սկսած, որպես բնագիտության պատմության թանգարան, տեղավորել է մշտապես աճող հավաքածուները ։
Շենքի բարձրակարգ ճարտարապետական ձևավորումը, կահույքը և թանկարժեք ցուցանմուշների համադրությունը թանգարանն ինքնին պատմական պահպանման կարևորագույն առարկա են դարձնում ։
Ցուցանմուշներ
Վերին հարկում թանկարժեք քարերի, հանածոների և մետեորիտների կողքին կարելի է տեսնել հսկա դինոզավր, նախապատմական գեղարվեստական գործերի՝ Վեներա Վիլենդորֆից, կմախքների կողքին՝ հսկայական բյուրեղյա տոպազ և թանկարժեք ադամանդյա ծաղկեփունջ, որը Մարիա Թերեզան նվեր էր պատրաստել ամուսնու համար ։
Առաջին հարկում ցուցադրվում է կենդանական աշխարհի ողջ բազմազան տեսակները պարզագույն ձևերից մինչ միջատնեից բարձրակարգ կաթնասուններ․ 200 տարվա նմուշները հետաքրքիր են ոչ միայն որպես ցուցանմուշներ, այլև որպես գիտության պատմության վերաբերյալ պատմական գրառումներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ Կատեգորիա:Բնագիտական թանգարաններ Կատեգորիա:Հնէաբանական թանգարաններ Կատեգորիա:1889 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Նեոռենեսանս ճարտարապետություն Կատեգորիա:1889 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Եվգենյա Ումինսկա
Եվգենյա Ումինսկա (Eugenia Umińska),, լեհ ջութակահարուհի։
Կենսագրություն
Ջութակ նվագել սովորել է 5 տարեկանից Գ. Յաբլոնսկայայի և Մ. Միխալովիչի մոտ։ Սովորել է Վարշավայի կոնսերվատորիայում Յուզեֆ Յաժեմբսկու մոտ, ապա Պրահայի կոնսերվատորիայում՝ Օթակար Շևչիկի մոտ և վերջապես Փարիզում ՝ Ջորջե Էնեսկուի մոտ։  1930-ականների սկզբին նվագել է նվագախմբում, այնուհետև եղել է Լեհական ռադիոյի և ֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի, ղեկավարել է Վարշավայի լարային քառյակը։ 1927 թվականից նա մի շարք հյուրախաղերով շրջագայել է Եվրոպայում, սատարել է լեհ կոմպոզիտոր  Կարոլ Շիմանովսկուն։
1930-ականների վերջին և 40-ականների վերջին Եվգենյա Ումինսկան ելույթ է ունեցել Խորհրդային Միության քաղաքներում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա եղել է օկուպացված Վարշավայում, մասնակցել է ընդհատակյա համերգների։ Հետպատերազմյան շրջանում նա շարունակել է իր ելույթները, առանձնահատուկ ճանաչման են արժանացել Ումինսկայայի զուգերգը մեկ այլ նշանակալից ջութակահար Իրենա Դուբիսկայի հետ։
1945 թվականից Եվգենյա Ումինսկան եղել է Կրակովի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, 1964-1966 թվականներին՝ Կրակովի կոնսերվատորիայի ռեկտոր։ Նրա մոտ սովորել են Կ.Դանչովսկայան, Վ.Կվասնին, որոշ ժամանակ սովորել են Վ.Վիլկոմիրսկայան ։
Շունտուն
Շունտուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սևերեկի գավառակում ։ Գտնվում էր Եփրատի ձախ Շամ վտակի աջ ափին, Դիարբեքիր-Ուրֆա ճանապարհին, Սևերեկ քաղաքից 13 կմ հարավ-արևմուտք ։
Եվգենյա Ումինսկա
Կենսագրություն
Ումինսկայի ձայնագրություններից նշանակալից են Շիմանովսկու առասպելների առաջին ձայնագրությունը (1938թ., դաշնակահար Զիգմունտ Դիգաթի հետ) և նրա Առաջին կոնցերտը (1948թ., դիրիժոր Գրժեգորժ Ֆիտելբերգ) ։
Շունտուն
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Եվգենյա Ումինսկա
Կենսագրություն
Եղել է ջութակի միջազգային մրցույթների ժյուրիի անդամ։
Շունտուն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Եվգենյա Ումինսկա
Կենսագրություն
Եվգենյա Ումինսկան մահացել է 1980 թվականի նոյեմբերի 20-ին։ Թաղվել է Կրակովի Ռակովիցկի գերեզմանատանը։
2005 թվականին Պոզնանում տեղի է ունեցել Եվգենիա Ումինսկայի անվան երիտասարդ ջութակահարների առաջին համալեհական մրցույթը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ ջութակահարներ Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ Կատեգորիա:Պրահայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Պլազմային մետալուրգիա
Պլազմային մետալուրգիա մետալուրգիայի ճյուղ, ընդգրկում է հանքանյութերից մետաղների կորզումը, մետաղների և նրանց համաձուլվածքների հալումն ու վերամշակումը, ինչպես նաև գոյություն ունեցող հալման պրոցեսների ինտենսիվացման համար պլազմային տաքացման օգտագործումը։
Պատմություն
Պլազմային մետալուրգիան սկսել է զարգանալ 1950-ականթվականներին, Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում, և այլ երկրներում։
Կալեի պաշարում
Կալեի պաշարում (Siège de Calais, Siege of Calais), անգլիացի զինվորների կողմից ֆրանսիական Կալե նավահանգստի գրավումը 1346-1347 թվականներին՝ Հարյուրամյա պատերազմի ընթացքում։
Պլազմային մետալուրգիա
Պրոցեսներ
Պլազմային մետալուրգիայի պրոցեսները հիմնականում իրագործվում են ցածր ջերմաստիճանային պլազմայի միջավայրում [Т= 103÷2•104 К և Р= (10−2-106) Պա պայմաններում], որն ապահովում է ֆիզիկա-քիմիական փոխակերպումների մեծ արագություն և դրանով իսկ հնարավորություն ստեղծում մեծ արտադրողականության և փոքր չափեր ունեցող սարքավորումների՝ պլազմային ռեակտորների և վառարանների ստեղծման համար։ Այս սարքավորումների կարևոր մասը պլազմատրոնն է՝ ցածր ջերմաստիճանային պլազմային գեներատորը, որը հզոր (102-107 վտ) էլեկտրաաղեղային պարպումների միջոցով կամ այլ եղանակով պլազմային վիճակի է բերում տարբեր գազերի (Ar, He, H2, N2 և այլն)։
Կալեի պաշարում
Անգլիական զորքերի հրամանատարն էր հանրահայտ զորավար Էդուարդ III-ը, իսկ Ֆրանսիայի թագավորության բանակը զեկավարում էր Ժան դե Վիենը։
Պլազմային մետալուրգիա
Պրոցեսներ
Ճնշման փոփոխման շնորհիվ, պլազմային մետալուրգիաի սարքավորումներում, տարբեր գազերի միջավայրում հնարավոր է իրագործել մի շարք մետալուրգիական պրոցեսներ, վերականգնում և օքսիդացում, մետաղների և համաձուլվածքների խոր գազազրկում, որոշ գազերով հագեցում, ցնդող բաղադրիչների պարունակության կարգավորում և այլն։
Կալեի պաշարում
Նախապատմություն
Սլյոյսեի ճակատամարտում ֆրանսիական նավատորմի ջախջախումից հետո Էդուարդ III-ը արշավանքներ կազմակերպեց դեպի Նորմանդիա, որոնք ավարտվեցին 1346 թվականին Կրեսեի ճակատամարտում անգլիացիների հաղթանակով։ Ֆրանսիայում այդ ժամանակ Էդուարդի բանակը օգնություն և զորավիգ ուժ խնդրեց Ֆլանդրիայից և այդ պատճառով նրա զինվորները տեղափոխվեցին երկրի հյուսիս։ Անգլիական նավերը թողեցին Նորմանդիան և վերադարձան տուն։ Անգլիական բանակը ամրացված նավահանգստի կարիք ուներ, որտեղ նրա բանակը կարող էր համալրվել։
Պլազմային մետալուրգիա
Պրոցեսներ
Հանքանյութերը վերամշակվում են պլազմայի միջավայրում՝ ջերմային քայքայմամբ։ Ելանյութերը պլազմայի շիթի մեջ են տրվում փոշու ձևով կամ որոշ էլեկտրահաղորդիչ նյութերի խառնուրդի հետ պատրաստած էլեկտրոդների ձևով։ Հակադարձ ռեակցիաները կանխելու համար կիրառում են՝ վերականգնիչներ (ածխածին, ջրածին և այլ), արագ սառեցնում՝ «կոփում» են պլազմային ռեակտորից դուրս եկող գազանման նյութերը։ Բարդ միացությունների վերամշակման դեպքում կարևոր խնդիր է ստացված նյութերի զատումը միմյանցից։
Կալեի պաշարում
Նախապատմություն
Կալեն միանգամայն հարմար էր Էդուարդի նպատակներին։ Քաղաքը ուներ կրկնակի բերդապարիսպներ և ամրակուռ քաղաքային պարիսպներ՝ կառուցված հարյուր տարի առաջ։ Կալեն կարևորագույն նպատակակետ էր, որի միջոցով Էդուարդը կարող էր ապահովել վերահսկողություն Լա Մանշում։
Պլազմային մետալուրգիա
Սև մետալուրգիայում
Սև մետալուրգիայում պողպատը և համաձուլվածքները հալում ու վերամշակում են պլազմաաղեղային վառարաններում (օրինակ, ռաֆինացնող հալում չեզոք մթնոլորտում, վերահալման համատեղում պլազմաջրածնային թթվածնազրկման հետ, ազոտի բարձր պարունակությամբ աուստենիտային պողպատների ստացում, վերահալում խարամների միջավայրում և այլն)։
Կալեի պաշարում
Պաշարում
Էդուարդի զինվորները Կալեին մոտեցել են 1346 թվականի սեպտեմբերին։ Քաղաքի զանգվածային ամրապնդումը չի կարող լինել հեշտ հաղթահարելի։ Էդուարդը օգնություն էր ստանում Անգլիայից և Ֆլանդրիայից։ Ֆիլիպ VI-ը չի կարողացել կանխել Անգլիայից զինամթերքի մատակարարումը։
Նոյեմբերին անգլիացիները սկսեցին քաղաքի թնդակոծումը, որին հաջորդեց զինվորների կողմից բերդաքաղաքի պարիսպների ապաստակումը՝ աստիճանների միջոցով։ Սակայն այդպես էլ անգլիացիները չկարողացան հասնել առավելության։ Հուսահատված Էդուարդը ընդհատել է հարձակումը և պաշարման անցել միայն 1347 թվականին։ Այնուամենայնիվ, Ֆիլիպ թագավորը շարունակեց զորավառժություններ անցկացնել անգլիական դիրքերի մոտակայքում։ Ֆրանսիացիները չկարողացան դուրս մղել անգլիական ուժերին։
Օգոստոսի 1-ին քաղաքում վառվել են ազդանշանային լույսերը, որոնք տեղեկացնում էին անգլիացիներին, որ քաղաքի բնակիչները պատրաստ են հանձնվել։ Նախկինում Էդուարդը առաջարկել էր դադարեցնել պաշարումը այն դեպքում, երբ նրան կբերեին Կալեի քաղաքային դարպասների բանալիները, ինչպես նաև քաղաքի վեց ղեկավարներին մահապատժի ենթարկելու իրավունքը։ Նրա պայմանը կատարվել է, սակայն խորհրդականները և նրա կինը համոզել են արքային, որպեսզի նա չխնայի Կալեի բնակիչներին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հարյուրամյա պատերազմի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Անգլիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր
Պլազմային մետալուրգիա
Գրականություն
Կատեգորիա:Մետալուրգիա
Դևիդ Բլեյն
Դևիդ Բլեյն Ուայթ (David Blaine White, ), ամերիկացի իլյուզիոնիստ։
Կենսագրություն
Ծնվել է պուերտոռիկացու և խորհրդային հրեայի ընտանիքում։ Մայրը դպրոցի ուսուցչուհի էր, իսկ հայրը` զինվորական, Վիետնամի պատերազմի վետերան։ Փողոցային կախարդանքով է սկսել զբաղվել 1997 թվականին։ Նրա շոուն ABC-ում միանգամից հայտնիություն ձեռք բերեց։ 1999 թվականից Բլեյնը ավելի մեծ հրաշքներ է սկսել գործել, որոնց թվում են`
2010 թվականի հուլիսի 11-ին Դևիդ Բլեյնը իր պաշտոնական կայքում սկսեց անձնական բլոգ։
2013 թվականին դուրս եկավ վավերագրական ֆիլմ Բլեյնի իլյուզիաների մոտիվներով և «Դևիդ Բլեյն. Իրականությու՞ն, թե՞ կախարդանք» վերնագրով ։
Անձնական կյանք
Բլեյնն ունի կիսահարազատ մեկ եղբայր։ Բլեյնը և Ալիզի Գուինոչետը ունեն մեկ աղջիկ` Դեսսան` ծնված 2011 թվականի հունվարի 26-ին ։ Գունոչետի` աշխատանքի գնալու ժամանակ Նյու Յորքում ուժեղ ձնաբուք է եղել։ Այդ եղանակի պատճառով փողոցում ոչ մի մեքենա և տաքսի չի եղել, ուստի Բլեյնը նույնպես ստիպված է եղել ընկնել ձնաբքի մեջ, ինչի հետևանքով զույգը տեղափոխվել է հիվանդանոց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աճպարարներ
Ձվոնիխա
Ձվոնիխա (Дзвониха), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1393 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ձվոնիխա գյուղում բնակվում էր 375 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 27,79 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,49 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1393 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սեն Տրիվիե սյուր Մուանյան (կանտոն)
Սեն Տրիվիե սյուր Մուանյան (Saint-Trivier-sur-Moignans), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրկ ան Բրես օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 13760 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 130 է։ Կանտոնում կա 13 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էն դեպարտամենտի կանտոններ
Կազանի Դաշնային համալսարան
Կազանի Դաշնային համալսարան (Казанский (Приволжский) федеральный университет), Ռուսաստանում Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի անվան հնագույն համալսարաններից։ Հիմնադրվել Է 1804 թվականին։ Մինչհեղափոխական շրջանում ունեցել է պատմաբանասիրական, ֆիզմաթ, բժշկական և իրավաբանական ֆակուլտետներ։ Համալսարանում սովորել և աշխատել են Ն. Լոբաչևսկին (1827-1846 թվականներին՝ ռեկտոր), Ա. Բուտլերովը, Մ. Կովալսկին, Վ. Բեխտերևը, Օ. Կովալևսկին, Ի. Ռոդուեն դե Կուրտենեն։
Կազանի համալսարանը եղել է Ռուսաստանի առաջավոր հասարակական մտքի և հեղափոխական պայքարի կենտրոններից։ 1887 թվականին իրավաբանական ֆակուլտետ է ընդունվել Վլադիմիր Ուլյանովըը (Լենին), դեկտեմբերի 4 ( 16)-ի ուսանողական հավաքի նախապատրաստմանն ու անցկացմանը ակտիվորեն մասնակցելու համար հեռացվել է համալսարանից։ 1839-1852 թվականներին գործել է հայոց լեզվի ամբիոն, որը 1842-1849 թվականներին ղեկավարել է Ս. Նազարյանը։ Խորհրդային իշխանության տարիներին Կազանի համալսարանը դարձել է գիտաուսումնական կենտրոն։
Մեծ է համալսարանի դերը Պովոլժիեի և Մերձուրալի ժողովուրդների կրթության և մշակույթի զարգացման գործում։ 1925 թվականին Կազանի համալսարանին շնորհվել Է Վ. Ի. Ուլյանով-Լենինի անունը։ Կազանի համալսարանը 1972 թվականին ուներ կենսաբանահողային, աշխարհագրական, երկրաբանական, պատմա-բանասիրական (թաթարական լեզվի և գրականության բաժնով), մեխանիկա-մաթեմատիկական, ֆիզիկայի, քիմիայի, իրավաբանական, բուհերում դասավանդողների որակավորման ֆակուլտետներ, նախապատրաստական, երեկոյան և հեռակա բաժիններ, ասպիրանտուրա, 65 ամբիոն, ԳՀԻ-ներ, աստղադիտարան, հաշվողական կենտրոն, 8 խնդրային լաբորատորիա, կենդանաբանական, երկրաբանական և ազգագրական թանգարաններ, մագնիսական և օդերևութաբանական դիտարաններ, կենդանաբանական և կենսաբանական կայաններ, հրատարակչություն, գրադարան (մոտ 4 միլիոն գիրք)։
Կազանի համալսարանում գործում է Լենինի անվան թանգարանը։ 1821 թվականից հրատարակում է «Գիտական տեղեկագիր»։
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1955)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:1804 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
14-րդ հյուսիսային զուգահեռական
14-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 14°-ի անկյուն։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Կենտրոնական Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ցերեկվա տևողությունը
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Շոն Ջամբրոուն
Շոն Ջամբրոուն ( Sean Giambrone, ), ամերիկացի դերասան։ Հայտնի է «Գոլդբերգները» սիթքոմում Ադամ Գոլդբրգի և Ռոն Թակ Սեբեի դերերով՝ Դիսնեյ ալիքի «Քիմ Հնարավոր է» լիամետրաժ ֆիլմում։
Կենսագրություն
Շոնը ծնվել է Սենտ Ջոզեֆում (Միչիգան) ՝ իտալա-գերմանական ընտանիքում և մեծացել է Իլինոյս նահանգի Պարկ Ռիջ քաղաքում, որտեղ հաճախել է Լինքոլնի ավագ դպրոց, հետո Մեյն Սաութի ավագ դպրոց։ 2019 թվականից նա ապրում է Լոս Անջելեսում, բայց հաճախ է այցելում Պարկ Ռիջ  ։
Կարիերա
Նա 9 տարեկանում սկսել է նկարահանվել Մաքդոնալդսի գովազդային հոլովակներում ։ 2013 թվականի սեպտեմբերին Ջամբրոունը ստացել է Ադամ Գոլդբերգի՝ «Գոլդբերգները» սերիալի Գոլդբերգների ընտանիքի կրտսեր երեխայի դերը։ Նա նաև «Կլարենս» մուլտսերիալում հնչյունավորել է Ջեֆ Ռենդելին և տերիեր Ռասելին՝ «Ռասելի խելագարությունը» ֆիլմում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայիսի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:1999 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Պարուրակներ
Պարուրակներ, պտտման մարմնի մակերևույթի վրա իրար հաջորդող, պտուտակային գծով տեղադրված ելուստներ և ակոսներ։
Կիրառում
Պարուրակները կիրառվում են մեքենամասերի, մեխանիզմների, սարքերի, սարքավորումների ու շինվածքների միացման, սեղմման կամ տրված տեղաշարժումների ապահովման համար։
Ձևեր
Մարմնի մակերևույթի ձևից կախված պարուրակներ լինում են. ըստ ակոսի պրոֆիլի՝
Եռանկյուն պարուրակներ լինում են. Որպես ամրակման պարուրակները օգտագործվում են խոշոր քայլով մետրական, իսկ բարակ պատերով ու ցիկլային ծանրաբեռնված մեքենամասերում՝ փոքր քայլով մետրական պարուրակներ։ Աղտոտված միջավայրում օգտագործվում են կլոր, հերմետիկ միացություննեում՝ խողովակային պարուրակներ։
Հիմնական տարրեր
Պարուրակների հիմնական տարրերն են՝
Պարուրակների գալարները լինում են՝ աջ ու ձախ ուղղության, օրինակ, ձախ ուղղության գալարներով պարուրակներ նշանակում են՝ Սեղ․ 40X6 ձախ։
Կատեգորիա:Ելուստներ
Դմիտրովկա (գյուղ, Լուկաշովի գյուղական խորհուրդ)
Դմիտրովկա (Дмитрівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1915 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դմիտրովկա գյուղում բնակվում էր 49 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,44 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 111,36 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1915 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սբ. Կատերինեի եկեղեցի (Մուհու)
Պատմություն
Եկեղեցին իր պատմության ընթացքում բազմիցս վնասվել է։ 1640 թվականին այն վնասվել է հրդեհից։ Եկեղեցին վնասվել է նաև Հյուսիսային մեծ պատերազմի ընթացքում, իսկ 1941 թվականին գերմանացիները ռումբ են նետել եկեղեցու վրա, ինչից ավերվել է տանիքը. այն վերականգնվել է միայն 1958 թվականին։ Տանիքի բացակայությունը ու ոչ մասնագետների կողմից կատարված վերականգնողական աշխատանքների փորձերն անդառնալի վնաս են հասցրել որմնանկարներին։ 1991 թվականին Էստոնիայի անկախացումից հետո եկեղեցու վերականգնողական աշխատանքները կատարվել են Շվեդիայի ֆինանսական օգնության շնորհիվ ։
Ճարտարապետությունը
Սուրբ Կատերինեի եկեղեցին Արևմտաէստոնական կղզեխմբի միջնադարյան ամենապարզ եկեղեցիներից մեկն է։ Այն մի սրահ ունեցող շինություն է՝ սպիտակեցրած բարձր կամարներով։ Եկեղեցին չունի աշտարակներ ու զարդաքանդակներ, ինչը հատուկ է այդ տարածքի եկեղեցիներին։ Սուրբ Կատերինեի եկեղեցու միակ զարդարանքը որմնանկարներն են. դրանք հայտնաբերվել են միայն 1913 թվականին, երբ հեռացվել է սվաղը, որ արվել էր դեռ Ռեֆորմացիայի ժամանակ։ Որմնանկարներում պատկերված են վերջին դատաստանի տեսարաններ, ինչը վկայում է, որ նկարիչը եկած պիտի լինի Գոթլանդից, քանի որ այդ որմնանկարները խիստ նման են Գոթլանդում նույն ժամանակաշրջանում կատարված որմնանկարներին։ Նշենք, որ որմնանկարները կրում են նաև Բյուզանդական արվեստի ազդեցությունը ։ Որմնանկարներից այսօր պահպանվել են միայն առանձին հատվածներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի եկեղեցիներ
Բիկովո (գյուղ, Բիկովսկի շրջան)
Բիկովո (Быково), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Բիկովսկի շրջանի կազմում։
Գլաձորի համալսարան
Գլաձորի համալսարան, 13-14-րդ դարերի նշանավոր հայկական կրթօջախ, իր ժամանակի կրոնական, հասարակական, քաղաքական, փիլիսոփայական, նաև ստեղծագործական մտքի զարգացման կենտրոն։ Ժամանակակիցների կողմից անվանվել է «Երկրորդ Աթենք պանծալի», «Մայրաքաղաք իմաստության», «Գերահռչակ համալսարան»։ Միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր, գիտական և հասարակական կյանքում ունեցել է մեծ դեր ու նշանակություն։ Այստեղ են բարձրագույն կրթություն ստացել, գործել և ստեղծագործել այդ ժամանակի անվանի հայ մտավորականներ Ներսես Մշեցին, Եսայի Նչեցին, Հովհաննես Օրբելը, Մխիթար Սասնեցին, Ստեփանոս Տարսայիճը, Մանուշակ Նոր Կյանքցին, Հովհաննես Որոտնեցին, Խաչատուր Կեչառեցին, Թորոս Տարոնացին, Ավագը, Մոմիկը և այլք։
Բիկովո (գյուղ, Բիկովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8522 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Բիկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1784 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գլաձորի համալսարան
Այս նշանավոր հայ միջնադարյան ուսումնագիտական կենտրոնի պատմության և նշանակության բազմաթիվ հարցերի ուսումնասիրմամբ և վերհանմամբ զբաղվել են անվանի գիտնականներ Ղևոնդ Ալիշանը, Գ. Հովսեփյանը, Լ. Խաչիկյանը, Ա. Մովսիսյանը, Ա. Ավետիսյանը, Լ. Խաչերյանը, Փ. Անթաբյանը, Էմ. Պիվազյանը, Ս. Բարխուդարյանը, Ա. Աբրահամյանը, Ա. Մաթևոսյանը, Ի. Ղարիբյանը։ 1970-1971 թվականներին Երևանի պետական համալսարանի հնագիտության, աղբյուրագիտության և ազգագրության ամբիոնի նախաձեռնությամբ և Ի. Ղարիբյանի ղեկավարությամբ պեղումներ կատարվեցին Վայոց ձորի Սբ. Ստեփանոս վանքի մոտակայքում, որի ընթացքում բացվեցին Գլաձորյան համալսարանի հետքերը։
Գլաձորը որպես «Աթենք պանծալի» հիշատակվում է Մատթեոս գրչի կողմից 1283-1284 թվականների (Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության մատենադարանի № 571) ձեռագրում։ Սակայն մի շարք հիշատակություններում ուսումնական կենտրոնի հիմնադրումը կապում են 1279-1281 թվականների ժամանակահատվածի հետ՝ Թանահատի վանքի հիմնադրման (1279 թվական), ապա նաև համալսարանի առաջին ուսուցչապետ Ներսես Մշեցու Մշո Առաքելոց վանքից տեղափոխվելու և գլաձորյան դպրության կենտրոնը հիմնադրելու թվականի հետ (1280 թվական)։
Պատմություն
Հայաստանում «համալսարան» բառը կար վաղնջական ժամանակներից ի վեր։ Այն գրանցված էր մեսրոպատառ առաջին մատյանների էջերում և պիտի իրականանար։ Համալսարանատենչ հայ երիտասարդներն այլ երկրներում էին կրթություն ստանում։ Սակայն գալով հայրենիք, ջանում էին իրենց գիտելիքներով մայր հողում ստեղծել կրթական օջախներ։ Սովորեցնում էին այն գրքերով, որ բերել էին իրենց հետ, և նրանցով, որ ստեղծել էին իրենք՝ մեր պատմահայր Մովսես Խորենացին, նրա դասակից Դավիթ Անհաղթը, հանրագիտակ Անանիա Շիրակացին և այլք։ Սակայն դարերով փայփայած համալսարան անվան համար բախտը ստեղծեց մի դպրոց, որը պիտի բացվեր թաթար-մոնղոլների տիրապետության դժնդակ տարիներին։ Դա Սյունիք նահանգի Վայոց ձորում հիմնադրված դպրոցն էր, որը հետագայում պիտի կոչվեր Գլաձորի համալսարան։ Նրա օրրանն էր Գլաձորի կամ Աղբերց վանքը, հիմնադիրը՝ Ներսես Մշեցին, Մուշ քաղաքից, որը շնորհաշար Վարդան Արևելցու սանն էր։ Այն բացվել է 1280-ական թվականներին և գոյատևել է 60 տարի։ Դասավանդման լեզուն հայերենն էր, և ուսումնառությունը սերտորեն կապված էր հայրենի մշակույթի հետ։ Գլաձորի հովանավոր եղավ Վայոց ձորի նահանգապետ Պռոշ Իշխան Խաղբակյանը։ Համալսարանը գտնվում էր Պռոշի իշխանանիստ Արկղունք ավանի մոտ։ Երբ 1284 թվականին իր մահկանացուն կնքեց համալսարանի հիմնադիր և տնօրեն Ներսես Մշեցին, Պռոշի հորդորներով տնօրեն դարձավ Եսայի Նչեցին։ Գլաձորի բարձր դպրոցը ուներ երեք լսարան՝ Հայտնի էր, որ Գլաձորի համալսարան ընդունվում էին այսօրվա բառով` միջնակարգ կրթություն ունեցող երիտասարդներ, ովքեր 7-8 տարի ուսանելուց հետո պատրաստում էին քննաճառ և պաշտպանում գիտական աստիճան։ Գլաձորն այդ ժամանակ անմրցակից էր, այն կոչում էին «Երկրորդ Աթենք Պանծալի»։ Այստեղ էին գալիս սովորելու Հայաստանի հեռավոր շրջաններից և անգամ Կիլիկիայից։ Այստեղ էին դասավանդում հռչակավոր ուսուցիչներ՝ Եսայի Նչեցին, Դավիթ Սասնեցին, Թորոս Տարոնացին, հռչակավոր գրիչ, նկարիչ և ճարտարապետ Մոմիկը։ Մեր միջնադարյան մշակույթում հռչակված է Գլաձորի համալսարանի գրչական մանրանկարչության դպրոցը, որը ճանաչվել է որպես ինքնուրույն հոսանքի՝ բուն Գլաձորյան դպրոց, որտեղ իշխում էր սևի և ոսկեգույնի համադրությունը։ Գլաձորի նշանակալի արժեքներից է այն, որ այստեղից սկզբնավորվեցին նոր դպրոցներ։ Գլաձորում է կրթություն ստացել պատմիչ Ստեփան Օրբելյանը, Հովնան Որոտնեցին, Գրիգոր Տաթևացին, Խաչատուր Կեչառեցի բանաստեղծը, գրական գործիչ Հովհաննես Երզնկացին, տաղանդավոր վարդապետներ Հովհաննես Արճիշեցին, Մխիթար Սասնեցին և այլն։ Գլաձորի մայրամուտից հետո Եսայի Նչեցու աշակերտ Հովնան Որոտնեցին փոխադրվելով Տաթևի վանք այնտեղ համալսարանական կարգ ու կանոն ստեղծեց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական համալսարաններ Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:1282 հիմնադրումներ Հայաստանում
Մուրատբեկ Ռիսկուլով
Մուրատբեկ Ռիսկուլով, կիրգիզ խորհրդային դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ 1958։ ԽՄԿԿ անդամ 1947 թվականից։
Կենսագրություն
1936 թվականից եղել է կիրգիզ․ երաժշտա-դրամատիկական թատրոնի դերասան (միաժամանակ սովորել թատրոնին կից ստուդիայում, ավարտել 1937 թվականին)։ 1941 թվականից աշխատել է Կիրգիզական դրամատիկական թատրոնում (Ֆրունզե)։
Դերեր
Լավագույն դերերից են՝ Կանիբեկ (Զանտոշևի «Կանիբեկ»), Շերմաթ (Աբդումոմունովի «Ով վերջինն է ծիծաղում»), Քաղաքագլուխ (Գոգոլի «Ռևիզոր»), Օթելլո, Լիր (Շեքսպիրի «Օթելլո», «Լիր արքա»)։ 1950 թվականից նկարահանվել է կինոյում։ Կիրգ․ ԽՍՀ V-VIII գումարումների գերագույն սովետի դեպուտատ։ Կիրգիզական ԽՍՀ Տոքտոգուլի անվան պետական մրցանակ (1969)։ Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղրղզ դերասաններ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բիշքեկ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Ազատության խաչ
Ազատության խաչ (Vabadusrist), Էստոնիայի Հանրապետության պետական պարգև է։ Շնորհվել է Էստոնիայի անկախության պատերազմում աչքի ընկած անձանց։ Հիմնվել է 1919 թվականի փետրվարի 24-ին։ Ունի երեք դաս, յուրաքանչյուրում երեք աստիճան։ Առաջին դաս՝ սպիտակ էմալով խաչը նախատեսված էր ռազմական արժանիքների համար, երկրորդ դաս՝ սև էմալով խաչը նախատեսված էր ռազմական խիզախության համար, երրորդ դաս՝ կապույտ էմալով խաչը նախատեսված էր քաղաքացիական արժանիքների համար։
Ցագեր
Ցագեր (ცაგერი), քաղաք Վրաստանի Ռաչա-Լեչխումի և Քվեմո Սվանեթի երկրամասում։ Բնակչությունը՝ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Բալախոնկա (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Օլտեն
Օլտեն (Olten), քաղաք Շվեյցարիայում, Աարե գետի ափին: Զոլոտուրն կանտոնի կազմի մեջ մտնող շրջաններից մեկի վարչական կենտրոնն է: Երկաթուղային կարևոր հանգույց է, գնացքով Ցյուրիխից, Բեռնից, Բազելից, Լյուցեռնից գտնվում է մոտավորապես հավասար՝ կես ժամվա հեռավորության վրա: Զբաղեցնում է 11.49 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 18.389 մարդ ), որոնց 27.3%-ը օտարերկրացիներ էին :  1999–ից 2009 թվականն ընկած մեկ տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի միջին տարեկան փոփոխության ցուցանիշը կազմել է 1.2%. :
Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները