Հենդրիկ_Լորենց
Լորենցը և հարաբերականության հատուկ տեսությունը
Դրա հետ մեկտեղ, դիտարկվող Էլեկտրոնային տեսությունից բոլոր հետևությունները և ՀՀՏ-ն նույնական են, ինչը թույլ չի տալիս իրենց միջև ընտրություն կատարել միայն փորձնական հիմքերի վրա։ Այդ պատճառով գրականության մեջ գիտության պատմությունով և փիլիսոփայությունով շարունակում են բանավեճվել հարցեր այն մասին, թե ինչ չափով է ՀՀՏ-ն էլեկտրոնային տեսությանը «պարտավոր» իր ի հայտ գալով, եթե օգտվել Լակատոս Իմրեի տերմինաբանությունից, որում կայանում էր այնշտայնյան հետազոտական ծրագրի առավելությունը լորենցյանի հանդեպ։ 1973 թվականին պատմաբան և փիլիսոփա Ելիե Զահարը (Elie Zahar), Լակատոսի աշակերտն ու հետնորդը, եկավ եզրակացության, որ տարածված ներկայացումների հակառակ, Ֆիցջերալդ-Լորենցի կրճատումը չի կարելի ad hoc հիպոթեզ համարել և, որ հետևաբար, Լորենցը ռացիոնալ հիմք ուներ դուրս չգալ դասական ֆիզիկայի մեթոդաբանության սահմաններից։ Զահարի համաձայն, ՀՀՏ-ի առավելությունը էլեկտրոնային տեսության թերությունների մեջ չէր կայանում (իր որոշակի դիրքերի կամայականության), այլ Այնշտայնի հետազոտական ծրագրի արժանիքների և իր էվրիստիկական ուժի, որն ամբողջությամբ (էմպիրիկ մակարդակի վրա) ի հայտ եկավ միայն հետագայում, հարաբերականության ընդհանուր տեսության կառուցման ժամանակ։ Քննարկման ընթացքում որոշ հետազոտողներ քննադատեցին Զահարի կոնկրետ եզրակացություններ  կամ իր անալիզը համարեցին թերի, թեև արժանի էին ուշադրության և ուսումնասիրության։ Այսպես, Կեննեթ Շաֆները (Kenneth S. Schaffner) նշեց հիմնական պատճառներից մեկը, որով ֆիզիկոսները ՀՀՏ-ն համարեցին Լորենցի տեսություն, Այնշտայի կոնցեպցիայի պարզության համեմատ։ Մյուս կարևոր գործոնը, ըստ Շաֆների, դարձավ անհնարինությունը համաձայնեցնել էլեկտրոնային տեսությունը գիտելիքների շրջանում էլեկտրադինամիկայի նկատմամբ արտաքինից նոր տվյալների հետ, առաջին հերթին քվանտային ֆիզիկայից ծնվող։ Ֆեյերաբենդը նշեց, որ Լորենցի տեսությունը բավարար մեկնաբանություն է տալիս երևույթների ավելի լայն շրջանակի համար, քան ՀՀՏ-ն, այդ երևույթներից շատերը, ատոմիզմի հետ կապված, լիարժեք բացատրություն ստացան միայն շատ տարիներ անց, քվանտային մեխանիկայի ստեղծումից հետո։ Էլեկտրոնային տեսությունից ժամանակակից ֆիզիկա անցում կատարու հարցը քննարկելիս քվանտային գաղափարներին կարևորորություն տալու անհրաժեշտության մասին խոսել են նաև ավելի ուշ աշխատանքների հեղինակներ։ Արթուր Միլլերը (Arthur I. Miller) իր կրիտիկական հոդվածում հիմնական ուշադրություն դարձրեց Ֆիցջերալդ-Լորենցի կրճատման հիպոթեզի ի հայտ գալուն, սակայն Զահարը չհամաձայնեց որպես այդ կրճատման ad hoc հիպոթեզի փաստարկների մեկնաբանության օգտին ։ Վիթզե Բրոուերը (Wytze Brouwer) նույնպես նշեց այդ առումով զահարյան անալիզի անհամոզելիությունը և մայտնացույց արեց այն, որ Լորենցը շուտ ընդունեց հարաբերականության ընդհանուր տեսությունը և վերջինս եթերի հանդեպ իր հայացքներին հակասող չհամարեց։ Բրոուերի կարծիքով, դա իրականության վրա Այնշտայնի և Լորենցի մետաֆիզիկական տեսակետների տարբերությունների առկայության մասին է խոսում, ինչը կարելի է բնութագրել գիտության մեջ պարադիգմների անհամատեղելիության(incommensurability) մասին կունովյան ներկայացումների շրջանակներում։ Միշել Յանսենը (Michel Janssen) ցույց տվեց, որ էլեկտրոնային տեսությունը իր պատկառելի տեսքով չի կարելի դիտարկել որպես ad hoc տեսություն, և նշեց, որ Այնշտայնի աշխատանքի գլխավոր նորարարությունը դարձավ տարածաժամանակի կառուցվածքով Լորենցի կողմից մշակված ֆորմալիզմի կապի հաստատումը։ ՀՀՏ-ում հենց տարածաժամանակի հատկությունները բացատրում են երկարության կրճատման և ժամանակի դանդաղեցման տիպի էֆեկտների ի հայտ գալը, այդ դեպքում ինչպես իր նյուտոնյան տարածությամբ և ժամանակով Լորենցի տեսությունում այդ երևույթները մնում են մի շարք անբացատրելի համընկումների հետևանք։