cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HTTP
Սերվերի պատասխանը
ETag (entity tag) վերնագրային տողը օգտագործվում է պարզելու, արդյոք պահեստավորված տարբերակը համապատասխանում է սերվերի վրա առկա ներկա տարբերակին թե ոչ։ Content-Type սահմանում է HTTP հաղորդագրության միջոցով փոխանցվող տվյալների ինտերնետային մեդիա տեսակը, մինչդեռ Content-Length տողը ցուցադրում է դրա երկարությունը բայթերով։ HTTP/1.1 վեբ սերվերը ներկայացնում է հնարավորություն պատասխանելու փաստաթղթերին տարբեր բայթային միջակայքերում տեղադրելով Accept-Ranges: bytes տողը։ Սա օգտակար է, եթե սպասառուին հարկավոր է ունենալ միայն մեկ հաստատոււն մաս այդ պատասխանից, որը ուղարկվել է սերվերի կողմից և կոչվում է բայթային մատուցում. Երբ Connection: close հրամանը ուղարկվում է, նշանակում է, որ վեբ սերվերը փակելու է TCP կապը այս հարցման պատասխանը տալուց անմիջապես հետո։
Վերնագրային տողերի մեծ մասը կամայական են։ Երբ Content-Length տողը բացակայում է, երկարություն սահմանվում է այլ միջոցներով։ is missing the length is determined in other ways. Մասնատված փոխանցման կոդավորումը օգտագործում է մասնատված 0-ական բաժինները կոնտենտի ավարտը նշելու համար։
«Կոնտենտի կոդավորումը», ինչպիսին օրինակ gzip ն է, կարող է օգտագործվել ուղարկվող տվյլաները սեղմելու համար։
Նմանատիպ պրոտոկոլներ
Գոպֆեր պրոտոկոլը տվյալների փոխանցման պրոտոկոլ էր, որը տեղաշարժվել է HTTP պրոտոկոլի կողմի 1990-ական թվականների սկզբներին։ Նոր SPDY պրոտոկոլը նույնպես նման է HTTP պրոտոկոլին, միայն փոփոխված է հարցման-պատասխանի հաղորդակցումը սպասառույի և սերվերի միջև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցանցային հաղորդակարգեր
Դիզայնի թանգարան (Ցյուրիխ)
Ցյուրիխի դիզայնի թանգարան (Museum für Gestaltung Zürich), արվեստի և պատմության թանգարան Շվեյցարիայի Ցյուրիխ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1875 թվականին, բացվել է 1878 թվականին և կոչվել «Kunstgewerbemuseum der Stadt Zürich»: 1933 թվականին տեղափոխվել է Ausstellungsstrasse փողոցի վրա գտնվող շենքը, որը նախագծել են ճարտարապետներ Ադոլֆ Շտեգերն ու Կարլ Էգենդերը (Steger und Egender բյուրո)։ Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է չորս ոլորտ՝ դիզայն, գրաֆիկա, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ ու պաստառներ, այստեղ հաշվառված են ավելի քան 500000 ցուցանմուշներ և պարբերաբար անցկացվում են ինչպես թեմատիկ, այնպես էլ անհատական ցուցահանդեսներ ժամանակակից արվեստի, դիզայնի և տեսողական հաղորդակցության ոլորտում։
Պատմություն և նկարագիր
Դիզայնի թանգարանը Ցյուրիխում ստեղծվել է կիրառական արվեստի տեղական քաղաքային թանգարանի (Kunstgewerbemuseum) բազայի վրա, որը հիմնադրվել է 1875 թվականին։ 1933 թվականին թանգարանն ու կիրառական արվեստի դպրոցը (այսօր՝ Zürcher Hochschule der Künste Բարձրագույն դպրոցը), որը գոյություն ուներ 1878 թվականից, տեղափոխվել է Ausstellungsstrasse-ի վրա գտնվող շենք, որը կառուցվել է ճարտարապետներ Ադոլֆ Շտեգերի (1888-1939) և Կարլ Էգենդերի (1897-1969) նախագծով և այսօր համարվում է ճարտարապետական հուշարձան։ Դիզայնի թանգարանը, դեկորատիվ կիրառական արվեստի պատկերասրահը, պաստառների հավաքածուն և գծանկարների հավաքածուն տեղաբաշխված են Ցյուրիխի կանտոնում գտնվող տարբեր շինություններում։ 1968 թվականին ստեղծված Ցյուրիխի լճի վիլլայում գտնվող «Museum Bellerive» թանգարանում տեղակայված էր արհեստագործական իրերի հավաքածուն, որտեղ անցկացվում էին նաև ժամանակավոր ցուցադրություններ՝ դիտարկելով արվեստի, արհեստի և դիզայնի կապերը ։
2014 թվականին թանգարանն իր հավաքածուները տեղավորեց մեկ հարկի տակ` Ցյուրիխի արևմուտքում գտնվող «Toni-Areal» գոտում։ Նույն թվականին թանգարանը կարողացավ սկսել իր հին ցուցահանդեսային տարածքի լայնամասշտաբ և բազմակողմանի վերանորոգումը, 2018 թվականի մարտին վերաբացվեց Ausstellungsstrasse-ի վրա գտնվող շենքը, որն սկսեց օգտագործվել ոչ միայն ժամանակավոր, այլև մշտական ցուցահանդեսների համար։
Ժամանակավոր թեմատիկ ցուցահանդեսների մեծ մասը թանգարանը կազմակերպում է իր սեփական ֆոնդերով, ամեն տարի կազմակերպվում են հինգից յոթ ցուցահանդեսներ, ինչպես նաև մի քանի փոքր ցուցադրություններ և միջոցառումներ երկու վայրում՝ Ausstellungsstrasse-ում և Toni-Areal-ում։ Հիմնականում դրանք միջկարգապահական ցուցահանդեսներ են, որոնք ներկայացնում են ինչպես այս կամ այն գեղարվեստական երևույթի պատմությունը, այնպես էլ ներկայիս միտումները. դրանք նախատեսված են ինչպես լայն հասարակության, այնպես էլ մասնագիտական լսարանի համար։ Ցուցահանդեսներն ուղեկցվում են էքսկուրսիաներով, սիմպոզիումներով, թեմատիկ քննարկումներով, դասախոսություններով, ներկայացումներով, կինոթատրոնով և համերգներով։ Երեխաների համար մշակվել է կրթական առաջարկների բազմազան շարք, ինչպես նաև հատուկ ծրագրեր դպրոցական դասընթացների համար։ Հավաքածուի շատ նյութեր մշտապես հասանելի են ինտերնետի միջոցով։
Պաստառների հավաքածու
Ցյուրիխի Դիզայնի թանգարանի պաստառների հավաքածուն աշխարհում իր տեսակի մեջ ամենամեծ և ամենակարևոր արխիվներից մեկն է, որն ունի ավելի քան 350000 ցուցանմուշ, որոնցից 120000-ը ինդեքսավորված և գույքագրված է։ Հավաքածուն փաստում է շվեյցարական և միջազգային պաստառների զարգացման պատմությունը դրանց ստեղծման սկզբից՝ 19-րդ դարի կեսերից մինչև մեր օրերը։ Հավաքածուն ընդգրկում է քաղաքական, գեղարվեստական և առևտրային պաստառներ աշխարհի տարբեր երկրներից ` Շվեյցարիայից և եվրոպական այլ երկրներից, Ճապոնիայից, Կուբայից, ԽՍՀՄ-ից և ԱՄՆ-ից։ Թանգարանում կարծում են, որ պաստառը «արտացոլում է իր ժամանակի գեղագիտական և սոցիալական գործընթացները»։
Դիզայն
Դիզայնի հավաքածուն շեշտը դնում է զանգվածային արտադրության պաստառների վրա, ինչպես 20-րդ դարից, այնպես էլ 21-րդ դարի սկզբից` կենտրոնանալով շվեյցարական դիզայնի «համապարփակ ներկայացման» վրա, միջազգային դիզայնի «ստանդարտ օրինակների» համեմատ։ Հավաքածուն պարունակում է ցուցանմուշներ ինչպես հայտնի դիզայներներից, այնպես էլ անհայտ հեղինակներից։ Այն ներառում է ավելի քան 10000 ցուցանմուշներ և մոտ 20000 փաթեթներ։ Բացի գնումներից և նվիրատվություններից, դիզայնի հավաքածուն 1989 թվականից ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի մշակույթի դաշնային վարչության կողմից։ Թանգարանները, առարկաների հավաքմանը զուգահեռ, ստեղծում են նաև շվեյցարական դիզայնի արխիվ, որը ծառայում է գիտական հետազոտությունների համար։
Արվեստ
Թանգարանի հիմնադրման պահից գոյություն ունեցող գծանկարչական հավաքածուն երկրում ամենակարևորներից մեկն է, այն մասնագիտացած է եվրոպական գծանկարչության ուղղությամբ։ Դրա հիմքում ընկած է 15-ից 21-րդ դարերի նկարների, փորագրությունների և պատկերազարդ գրքերի (ներառյալ դասագրքերի) հավաքածուն։ Տպագրությունները, լուսանկարները և կորպորատիվ ձևավորման օրինակները լրացնում են հավաքածուն։ Բացի գծանկարչական հավաքածուից, թանգարանում կան ավելի քան 15000 արվեստի գործեր, այդ թվում՝ դեկորատիվ կիրառական արվեստի։ Հավաքածուն կենտրոնացած է 19-րդ և 20-րդ դարերի գործերին, չնայած այն ընդգրկում է առանձին հնագույն առարկաներ, ինչպիսիք են ղպտիական և պերուական մանածագործական իրերը։ Թանգարանի համար հետաքրքրություն ներկայացնող բնագավառներից է նաև ժամանակակից արվեստը, երաժշտական գործիքների հավաքածուն նույնպես նշանակալի է, որը բաղկացած է շուրջ 250 պատմական ցուցանմուշներից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի թանգարաններ Կատեգորիա:1878 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ Կատեգորիա:1933 կառույցներ Կատեգորիա:Կոնստրուկտիվիստ ճարտարապետություն
Փշամորթներ
Փշամորթներ (Echinodermata), կենդանիների տիպ։ Իրենց անվանումը ստացել են իրենց փշոտ մակերեսի համար (echin հունարեն նշանակում է «փշոտ»)։ Փշամորթների թվին են դասվում ծովաստղերը, ծովոզնիները, ծովային վարունգները և տափակ ծովոզնիները։
Փշամորթներն ընդգրկում են մոտ 7000 տեսակ։ Բոլորն էլ ծովային կենդանիներ են։ Մեծ մասը դանդաղ է շարժվում (եթե ընդհանրապես շարժվում է)։ Փշամորթներին հատուկ է ճառագայթային համաչափությունը։
Կենսագրություն
Փշամորթների թրթուրային փուլը երկկողմանի համաչափ է։ Սա հաստատում է այն փաստը, որ փշամորթները սերտորեն կապված չեն այլ ճառագայթաձև կենդանիների հետ, ինչպիսին են աղեխորշավորները, որոնք երբեք չեն ցուցաբերում երկկողմանի համաչափություն։
Կառուցվածք
Փշամորթների մեծ մասն ունի ներքին կմախք (էնդոկմախք)՝ կազմված հենց մաշկի տակ գտնվող կարծր թիթեղիկներից։ Այս ներքին կմախքի ելուստներն ու փշերն են, որ առաջացնում են կենդանու անհարթ կամ փշոտ մակերեսը։
Միայն փշամորթներին է հատուկ ջրանոթային (ամբուլակրալ) համակարգը՝ ջրով լցված խողովակների ցանց, որը շրջանառում է ջուրը փշամորթի մարմնի միջով՝ հեշտացնելով գազափոխանակությունը (O2-ի մուտքն ու CO2-ի ելքը) և նյութափոխանակության արգասիքներից ազատումը։
Աղբյուրներ
Կենսաբանության 11-րդ դասարանի դասագիրք
Տես նաև
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փշամորթներ
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Դնեպրոպետրովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրովկա գյուղում բնակվում էր 2 799 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Դնեպրոպետրովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1861 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պորտո Սանտ Էլպիդիո
Պորտո Սանտ Էլպիդիո (Porto Sant'Elpidio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 24755 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 1 346 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63018։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Արծրուն Սաֆարյան
Արծրուն Մարտիրոսի Սաֆարյան, հայ ճարտարագետ-քիմիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (2009) ։
Կենսագրություն
Արծրուն Սաֆարյանը ծնվել է Երևանում, 1954 թվականին ։ 1976 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1975-1978 թվականներին աշխատել է Խորհրդային Հայաստանի գիտությունների ակադեմիային կից Ընդհանուր և անօրգանական քիմիայի ինստիտուտում, եղել է լաբորանտ, ճարտարագետ, կրտսեր գիտաշխատող։
Եղել է Լենինգրադի Լենսովետի անվան տեխնոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտ, թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1982 թվականին։ 1983-1985 թվականներին սովորել է ՀԿԿԿ-ին կից Մարքսիզմի-Լենինիզմի համալսրանում 1982-1988 թվականներին Ընդհանուր և անօրգանական քիմիայի ինստիտուտում եղել է ավագ գիտաշխատող, 1988-1992 թվականներին՝ Լենսովետի անվան տեխնոլոգիական ինստիտուտի դոկտորանտ։ Սանկտ Պետերբուրգի «Նևաստիտ» միավորումում աշխատել է որպես փորձագետ՝ 1993-1995 թվականներին, որից հետո՝ մինչև 1997 թվականը զբաղեցրել է Ռուսաստանի Դաշնության Կինգիսեսպ քաղաքի թիվ 7 դպրոց-գիմնազիայի փոխտնօրենի պաշտոնը։
1997-2003 թվականներին Արծրուն Սաֆարյանը եղել է «Կրուիզ 99» կոոպերատիվի փոխտնօրեն, իսկ 2003-2008 թվականներին «Բեյզ մեթըըս» ՍՊԸ-ի գործադիր տնօրենի խորհրդական։
Երևանի Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում 2000-2009 թվականներին եղել է քիմիայի և կապակցող նյութերի ամբիոնի դոցենտ, հետագայում՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։
Արծրուն Սաֆարյանի աշխատանքները վերաբերում են ՀՀայաստանի Հանրապետության ընդերքի քիմիական հետազոտություններին և դրանց հիման վրա քիմիական ու շինարարական տեխնոլոգիաների մշակման հարցերին։
Մոտ 160 գիտական աշխատության, 2 մեթոդական ձեռնարկի, 29 հեղինակային վկայականի, 7 գյուտի արտոնագրի կեղինակ է, ինչպես նաև հեղինակ է «Силикатные матералы при переработке высококремнеземнистого алюмосиликатного сырья» (Е., 1992) մենագրության։
Էմանուել Եսայան
Էմանուել Եսայան, հայ դրամատուրգ, բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունը ծննդավայրում ստանալուց հետո, ուսումը շարունակել է Վենետիկի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում։ Վերադառնալով Կ. Պոլիս, զբաղվել է ուսուցչությամբ և գրականությամբ։ 1870 թ. Կ. Պոլսում լույս է տեսել նրա «Արշակ», «Գնել», «Օլիմպիա» եռագրությունը, 1872 թ. «Հռիփսիմե» ողբերգությունը, բոլորն էլ գրված խրթին գրաբարով։ Գրել է մի շարք բանաստեղծություններ, որոնք լույս են տեսել Կ. Պոլսում 1893 թ. «Մեծաձորի ներշնչմունք» վերնագրով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Փոքրիկ որբուկը
Փոքրիկ որբուկը (The Little Orphan), Ուիլյամ Հաննայի և Ջոզեֆ Բարբերայի «Թոմն ու Ջերին» կարճամետրաժ շարքի քառասուներորդ դրվագը։ Դրվագն արժանացել է Օսկար մրցանակի 1948 թվականին։ Թողարկման ամսաթիվն է 1949 թվականի ապրիլի 30-ը։
Սյուժե
Նոյեմբերի 4-րդ հինգշաբթի օրը Ջերին կարդում է «Good Mousekeeping» ամսագիրը և պանիր է բերում։ Հանկարծ դռան զանգը հնչում է։ Դռան մոտ կանգնած է Նիբլզը, բայց Ջերին դեռ չի նկատում նրան։ Երբ Նիբլզը փորձում է քաշել պանիրը մկան թակարդից, Ջերին հասցնում է փրկել նրան։ Ջերին Նիբլզից գրություն է վերցնում, ըստ որի Ջերին համաձայն է ապաստան տալ Նիբլզին շնորհակալության օրվա ընթրիքի ժամանակ և որ նա միշտ ուզում է ուտել։
Նիբլզը ժեստերով բացատրում է, որ ուտել է ուզում։ Բայց Ջերին ուտելիք չունի։ Հետո Ջերին փորձում է Նիբլզին կաթ խմեցնել Թոմի ամանից, սակայն նրանք արթնացնում են նրան։ Կատուն արթնանում է և չի նկատում, որ ամբողջ կաթը խմված է և նորից քնում է։ Մկները տեսնում են, որ մայրիկը գցել է Գոհաբանության օրվա սեղանը, և վազում են սեղանի մոտ։
Ճանապարհին Նիբլզը հասցնում է ամեն ինչ փորձել, այնուհետև մկները հյուրասենյակում կանգնած հայր-պիլիգրիմների տեսքով մարդուկներից վերցնում են գլխարկներն ու զենքը։ Նիբլզը փորձում է ամբողջությամբ կուլ տալ նարինջը, Ջերին իր հրացանի կոթի օգնությամբ դուրս է հանում նարինջը Նիբլզից, որը թռչում է ուղիղ Թոմի բերանը։ Թոմը իրեն թափ է տալիս, տեսնում է մկներին և դնում է ցախավելից պատրաստված գլխի հնդկական զարդարանք։ «Կարմրամորթ դաժան մարտիկը» սկսում է կռվել մկների դեմ, սակայն ի վերջո Թոմը պարտություն է կրում և հանձնվում է։
Այս ամենից հետո Թոմըմ Նիբլզը և Ջերին նստում են սեղանին և աղոթում են ընթրելուց առաջ։
Նիբլզը ավարտում է աղոթքը և մի ակնթարթում ուտում է ամբողջ հավը։
Ալոզավրիդներ
Ալոզավրիդներ (լատիներեն-Allosauridae), Տերոպոդ խմբի դինոզավրեր, որոնք պատկանում են սողունակոնքայինների ընտանիքին (գիշատիչ են)։ Այս կենդանիները ապրել են ներկայիս Ասիայի, Աֆրիկայի, Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքներում (155-145 միլիոն տարի առաջ)։ Այս ընտանիքը ներառում է Saurophaganax, Allosaurus և քիչ ուսումնասիրված Epanterias ցեղերը։ Վերջինս կարող է լինել Allosaurus նմուշը։ Առաջին անգամ այս ընտանիքն առանձնացվել է ամերիկացի հնէաբան Օտնիել Չարլզ Մարշի կողմից 1878 թվականին ։
Կլադոգրամմա
Տարբեր խմբերի փոխկապակցվածության կլադոգրամմա ( Benson, Carrano և Brusatte, (2010) ։)
Հղումներ
Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Ուդոբնայա
Ուդոբնայա (Удобная), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Օտրադնայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5314 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:1858 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Օտրադնայայի շրջանի բնակավայրեր
Ստեֆան Շարբոնյե
Ստեֆան Շարբոնյե (Stéphane Charbonnier, ), ֆրանսիացի ծաղրանկարիչ ու լրագրող։
Հայտնի էր «Շարբ» (Charb) կեղծանվամբ։ Փարիզի Շառլի Էբդո երգիծական ամսագրի նախկին աշխատակից ու գլխավոր խմբագիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կոնֆլան Սենտ Օնորինում։
Եղել է Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության ու ձախ ճակատի կողմնակից ։ Դանիել Բենսաիդայի «Մարքս. Օգտագործման հրահանգներ» գրքի նկարների հեղինակ։
Եղել է զոհերի թվում, ովքեր սպանվել են 2015 թվականի հունվարի 7-ին Փարիզի Շառլե Էբդո թերթի շտաբ-բնակարանում հրաձգության հետևանքով։
Մահից մի քանի օր առաջ Ստեֆան Շարբոնյեն ավարտել է «Նամակ խարդախներին իսլամաֆոբիայից, ովքեր խաղում են ռասիստների ձեռքի վրա» անվանմամբ գրքի աշխատանքը, որտեղ նա պաշտպանում է ցանկացած կրոնի ծաղրելու իրավունքը։ Գիրքը հրատարակվեց հետմահու` 2015 թվականի ապրիլին Ֆրանսիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շառլե Էբդո խմբագրության հարձակման զոհեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում ահաբեկչությունների զոհեր Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ծաղրանկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
(8211) 1995 EB1
(8211) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի մարտի 5-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մինամիկյուսյու
, քաղաք Ճապոնիայում, որը գտնվում է Կագոշիմա պրեֆեկտուրայում։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 357,85 կմ², բնակչությունը՝ 36 737 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալներով), միջին խտությունը՝ 102,66 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Ճապոնիայի Կյուսյու տարածաշրջանի Կագոշիմա պրեֆեկտուրայի Կյուսյու կղզու վրա։ Մինամիկյուսյուին սահմանակցում են Կագոշիմա, Մակուրաձակի, Իբուսուկի, Մինամիսաձումա քաղաքները ։
Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 36 737 մարդ, միջին խտությունը՝ 102,66 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:2007 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
ՀՊՃՀ Մեխանիկայի և մեքենագիտության դեպարտամենտ
ՀՊՃՀ-ի Մեխանիկայի և մեքենագիտության ֆակուլտետը ստեղծվել է 1994 թ.-ին մեխանիկա-մեքենաշինական ֆակուլտետի տեսական մեխանիկայի, նյութերի դիմադրության, մեխանիզմների և մեքենաների տեսության, մեքենաների մասերի ամբիոնների հիման վրա։ Ֆակուլտետի առաջին դեկանն էր դոցենտ Միքայել Հարությունյանը։ 2006 թ.-ից ֆակուլտետի դեկանն է դոցենտ Կարեն Արզումանյանը։
Ընդհանուր տեղեկատվություն
Ֆակուլտետն ունի 3 ամբիոն՝ մեքենագիտության, մեխանիկայի, կիրառական մեխանիկայի, որտեղ դասավանդում են 6 պրոֆեսոր, 21 դոցենտ, 14 ասիստենտ և դասախոս։ Ֆակուլտետի 41 դասախոսներից 30-ը (73%) ունեն գիտական աստիճաններ։ Կրթական 4 ծրագրերի 4 մասնագիտությունների գծով սովորում են 153 ուսանող, 23 մագիստրանտ, 4 ասպիրանտ։
Ֆակուլտետի գիտահետազոտական աշխատանքների հիմնական ուղղություններն են՝ մեքենաների և մեքենաների մասերի օպտիմալ նախագծում և կառավարում, մեքենաների մասերի ամրություն, երկարակեցություն և շփագիտություն, փոշենյութերի մշակման տեխնոլոգիական գործընթացների մոդելավորում, կոմպոզիցիոն նյութերի մեխանիկա, մեխանիզմների և մեքենաների տեսություն, դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկա, կենսամեխանիկական և բժշկական սարքերի նախագծում, պոլիգրաֆիա։
Արտաքին հղումներ
Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի կայք էջը
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ ֆակուլտետներ
Վիկտոր Չանով
Վիկտոր Վիկտորի Չանով (Віктор Вікторович Чанов, ), խորհրդային և ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1980)։ ԽՍՀՄ Սպորտի վաստակավոր վարպետ (1986)։
Կենսագրություն
Կարիերան սկսել է Դոնեցկի «Շախտյորում»։ Կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Կիևի «Դինամոյի» դարպասները պաշտպանելով։
Դարպասապահ Վիկտոր Չանովի որդին է, խորհրդային ֆուտբոլիստ և ռուս մարզիչ Վյաչեսլավ Չանովի կրտսեր եղբայրը։ ԽՍՀՄ 1980-ական թվականների լավագույն դարպասապահներից մեկը։
«ԲԿՄԱ-«Բորիսֆեն» (Կիև) ակումբի մարզիչն է եղել (1995, 1996), ինչպես նաև գլխավոր մարզիչը (1996)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա
Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա (ՖՄՕ) (անգլերեն՝ International Physics Olympiad (IPhO)), ֆիզիկայի ամենամյա մրցություն է՝ միջնակարգ դպրոցի աշակերտների համար, որը Գիտական միջազգային օլիմպիադաներից մեկն է։ Առաջին ՖՄՕ-ն եղել է Վարշավայում (Լեհաստան)՝ 1967 թվականին։
Ամեն ազգային պատվիրակություն բաղկացած է առավելագույնը հինգ աշակերտներից և երկու ղեկավարից։ Ղեկավարները պետք է վարժ տիրապետեն անգլերեն լեզվին և ֆիզիկայի առարկային։ Ղեկավարներին կարող են նաև ուղեկցել ցանկացած թվով դիտորդներ։ Աշակերտները հանձնում են անհատական աշխատանքներ՝ տեսական և գործնական։ Ըստ արդյունքների՝ աշակերտները պարգևատրվում են ոսկե, արծաթե, բրոնզե մեդալներով կամ գովասանագրերով։
Պատմություն
Առաջին ՖՄՕ-ից մի քանի ամիս առաջ հրավերներ ուղարկվեցին բոլոր Միջին Եվրոպական երկրներին։ Հրավերներն ընդունվեցին Բուլղարիայի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի և Ռումինիայի կողմից (կազմակերպող Լեհաստանի հետ միասին՝ հինգ երկիր)։ Յուրաքանցյուր երկրի թիմ բաղկացած էր միջնակարգ դպրոցի երեք աշակերտներից և մեկ ղեկավարից։ Մրցությունը կազմակերպված էր Լեհաստանի Ֆիզիկայի օլիմպիադայի վերջնական փուլի նման՝ մեկ օր տրամադրված էր տեսական խնդիրներին, և մեկ օր էլ՝ փորձի համար։ Միակ տարբերությունն այն էր, որ մասնակիցները ստիպված էին սպասել իրենց աշխատանքների արդյունքներն իմանալու համար։ Սպասելու ժամանակ կազմակերպիչները երկու օդանավով էքսկուրսիա կազմակերպեցին դեպի՝ Կռակ և Գդանսկ քաղաքները։ Առաջին ՖՄՕ-ի շրջանակներում աշակերտները պետք է լուծեին չորս տեսական և մեկ փորձարարական խնդիր։
Երկրորդ օլիմպիադան կազմակերպվեց պրոֆեսոր Ռեժո Քունֆալվուի կողմից՝ Բուդապեշտում (Հունգարիա)՝ 1968 թվականին։ Ութ երկրներ մասնակցեցին այս օլիմպիադային՝ Գերմանական Դեմոկրատական Հանրապետությունը, Խորհրդային Միությունը և Հարավսլավիան միացան մասնակից երկրներին։ Կրկին յուրաքանցյուր երկիր ներկայացվում էր միջնակարգ դպրոցի երեք աշակերտների և մեկ ղեկավարի կողմից։ Երկրորդ ՖՄՕ-ից որոշ ժամանակ առաջ օրենքների և ուսումնական ծրագրի մի նախնական պլան պատրաստվեց։ Այս պլանը հետագայում պաշտոնապես ընդունեցին Միջազգային Խորհուրդը, որը բաղկացած էր մասնակից թիմերի ղեկավարներից։ Սա կատարվեց երկրորդ ՖՄՕ-ից մի քանի ամիս հետո Չեխոսլովակիայի Բռնո քաղաքում կատարված հատուկ ժողովում։
Երրորդ ՖՄՕ-ն կազմակերպվեց պրոֆեսոր Ռոստիսլավ Կոստիալի կողմից՝ Բռնոյում (Չեխոսլովակիա)՝ 1969 թվականին։ Այդ ժամանակ յուրաքանչյուր թիմ բաղկացած էր հինգ աշակերտներից և երկու ղեկավարներից։ Բռնոյի մրցույթը կազմակերպվեց ըստ ընդունված պաշտոնական օրենքի։
Հաջորդ օլիմպիադան անցկացվեց Մոսկվայում (Խորհրդային Միություն) 1970 թվականին։ Ամեն երկիր ներկայացվում էր վեց աշակերտներով և երկու ղեկավարներով։ Օլիմպիադայի ժամանակ որոշ փոքր փոփոխություններ արվեցին օրենքի մեջ։
Հինգերորդ ՖՄՕ-ից սկսած, որն անցկացվեց Սոֆիայում (Բուլղարիա) 1971 թվականին, ամեն խումբ պետք է բաղկացած լիեր հինգ աշակերտներից և երկու ղեկավարներից։ 1978 և 1980 թվականներին ՖՄՕ-ն չի կազմակերպվել, արևմտյան երկրների ավելացման պատճառով։ Առաջին արևմտյան երկիրը, որ մասնակցել է, եղել է Ֆրանսիան ։ Սկզբում, սակավաթիվ մասնակից արևմտյան երկրները հրաժարվեցին, որ ՖՄՕ-ն տարին մեջ անցկացվի արևմտյան և արևելյան խմբի երկրներում։ Այդ պատճառով էլ արևելյան խմբի երկրները հրաժարվեցին 1978 և 1980 թվականների օլիմպիադաները կազմակերպելուց։ 1982 թվականից տարեկան օլիմպիադները շարունակվեցին, քանի որ բավականին արևմտյան երկրներ կային բեռը կիսելու համար։
Այժմ ապագա ՖՄՕ-ի անցկացվելիք վայրը տարիներ առաջ որոշված է։ ՖՄՕ-ին միանալուց հետո, ամեն երկիր պետք է երեք տարի առաջ ուրիշներին տեղեկացնի իր ՖՄՕ-ն հյուրընկալելու ցանկության մասին, որից հետո նա ավելանում է սպասողների ցանկին, որը 2006 թվականին արդեն մինչև 2050-ականները շարունակվում է։ Կազմակերպչական ձախողումների դեպքում, երկիրը ժամանակավորապես մերժվում է ՖՄՕ-ի կողմից, որը պատահեց Ֆրանսիայի հետ 2000 թվականին։
Մրցության կառուցվածքը
Մրցությունը տևում է երկու օր։ Մեկ օրը տրամադրված է տեսական խնդիրներին (երեք խնդիր, որոնք ամենաքիչը ֆիզիկայի չորս ոլորտ են պարունակում։ Միավորների ընդհանուր գումարը 30 է)։ Մեկ այլ օր տրամադրված է փորձարարական խնդիրներին (մեկ կամ երկու խնդիրներ. միավորների ընդհանուր գումարը 20 է)։ Այս երկու օրերը բաժանվում են գոնե մեկ հանգստյան օրով։ Այս երկու փուլերի համար էլ հինգական ժամ է տրամադրվում։ Յուրաքանչյուր թիմ բաղկացած է ընդհանուր կամ տեխնիկական միջնակարգ դպրոցների 20 տարեկանը չգերազանցող աշակերտներից (և ոչ թե ինստիտուտների կամ համալսարանների ուսանողներից)։ Ընդհանրապես ամեն խումբ բաղկացած է հինգ աշակերտներից և երկու վերահսկիչներից։
Մեդալների բաշխումը
Նվազագույն միավորները, որոնք պահանջվում են օլիմպիադայի մեդալների և գովասանագրերի համար, որոշվում են կազմակերպիչների կողմից ըստ հետևյալ կաննոների՝
Հայաստանի արդյունքները ՖՄՕ-ում
Հայաստանը առաջին անգամ Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադային մասնակցել է որպես դիտորդ՝ 1997 թվականին, ապա 1998 թվականին չի մասնակցել և 1999 թվականին դարձյալ մասնակցել է որպես դիտորդ։
Հայաստանի թիմերը ակտիվորեն մրցույթին սկսել են մասնակցել 2000 թվականից, որի ընթացքում արժանացել են 2 ոսկե, 11 արծաթե, 38 բրոնզե մեդալների և 22 գովասանագրերի, ինչպես նաև մեկ հատուկ մրցանակի։ Հայաստանը այդ ժամանակաշրջանում ունեցել է 84 մասնակիցներ։
Կերետարո (նահանգ)
Կերետարո (Querétaro,, պաշտոնական անվանումը՝ Կերետարոյի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (Estado Libre y Soberano de Querétaro), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Նահանգն ունի 18 համայնք, մայրաքաղաքն է Կերետարոն։
Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առարկայական օլիմպիադաներ Կատեգորիա:Օլիմպիադաներ ըստ առարկաների Կատեգորիա:Ֆիզիկա Կատեգորիա:Գիտական մրցություններ
Կերետարո (նահանգ)
Տվյալներ
Նահանգը գտնվում է հյուսիս-կենտրոնական Մեքսիկայում, Բախիո (հարթավայրային) շրջանում։ Սահմանակից է հյուսիսում Սան Լուիս Պոտոսին, արևմուտքում՝ Գուանախուատոյին, արևելքում՝ Իդալգոյին, հարավ-արևելքում՝ Մեխիկո նահանգին և Հյուսիս-արևմուտքում՝ Միչոականին։
Կերետարոն Մեքսիկայի ամենափոքր նահագներից մեկն է, սակայն աշխարհագրորեն տարաբնույթ է, ունի տարբեր էկոհամակարգեր, անապատներից մինչև արևադարձային անտառներ, հատկապես Սիրերա Գորդա շրջանը, որ լի է միկրո էկոհամակարգերով։
Կերետարոյի տարածքը կազմում է 11 769 կմ 2, Մեքսիկայի տարածքի 0,6 %-ը, նահանգների մեջ զբաղեցնում է 27-րդ տեղը։
Ամենաբարձր լեռնային քաղաքը Ամեալկոն է (2620), իսկ ամենածարադիր քաղաքը՝ Խալպան, գտնվում է ծովի մակարդակից 760 մետր բարձրության վրա։ Սանտյագո դե Կերետարոն և Սան Խուան դել Ռիոն գտնվում են համապատասխանաբար 1820 և 1920 մետր բարձրության վրա։
Մահինդա Ռաջապաքսա
Պերսի Մահենդրա «Մահինդա» Ռաջապաքսա (පර්සි මහේන්ද්‍ර රාජපක්ෂ, மகிந்த ராஜபக்ச, Percy Mahendra 'Mahinda' Rajapaksa, ), Շրի Լանկայի նախագահը 2005 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2015 թվականի հունվարի 9-ը, եղել է երկրի վարչապետը 2004-2005 թվականներին, 2018 թվականին և 2019 թվականի նոյեմբերից։ Շրի Լանկայի Ազատության կուսակցության առաջնորդներից մեկը, որը մտնում է Ժողովրդական դաշինքի մեջ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հարավային նահանգում 1947-1960 թվականներին խորհրդարանի պատգամավոր դարձած իրավաբանի ընտանիքում։ Կրթությամբ նաև իրավաբան է (սովորել է Հալլեի քոլեջում և Կոլոմբոյի համալսարանում)։ 1970 թվականին դարձել է երկրի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ պատգամավորը։ Ձախ կենտրոնամետ է։ 1994-2001 թվականներին աշխատել է Շրի Լանկայի կառավարությունում՝ սկզբում որպես աշխատանքի նախարար (մշակել է պրոգրեսիվ աշխատանքային օրենսգիրքը, որը մերժվել է խոշոր բիզնեսի ճնշման տակ), ապա՝ որպես ձկնորսության նախարար։ 2001-2004 թվականներին եղել է ընդդիմության առաջնորդը խորհրդարանում։
2004 թվականին Ժողովրդական դաշինքի (ՊՍՇԼ դաշինք և ձախ ազգայնական սինգալյան «Ջանաթա Վիմուկտի Պերամունա» կուսակցություն) հաղթանակից հետո նախագահ Կումարատունգայի հայտարարած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է վարչապետ։ 2004 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ավերիչ ցունամիի հետևանքների վերացման ժամանակ նրա գործունեությունը բարձր է գնահատվել երկրում և նրա սահմաններից դուրս։
Նախագահ է ընտրվել 2005 թվականի նոյեմբերի 17-ի ընտրությունների արդյունքում (ստացել է ձայների 50,3 տոկոսը), որ նշանակվել էր Շրի Լանկայի Գերագույն դատարանի որոշմամբ՝ կապված այն հանգամանքի հետ, որ նախորդ նախագահ Չ. Կումարատունգայի նախագահության ժամկետն ավարտվում էր 2005 թվականի դեկտեմբերին։ Դրանից հետո վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրել է Ռատնասիրի Վիկրեմանայակեն։
Մահինդա Ռաջապաքսան Շրի Լանկայի նախագահ է վերընտրվել 2010 թվականի հունվարի 27-ին՝ ստանալով ձայների 57,88 տոկոսը ։
2010 թվականի փետրվարի 9-ին խորհրդարանը լուծարելու մասին հրամանագիր է ստորագրել և կարգադրել է ձերբակալել ընդդիմության առաջնորդ Սարաթհ Ֆոնսեկիին (2010 թվականի սեպտեմբերին ռազմական տրիբունալը Ֆոնսեկին երեք տարվա ազատազրկման է դատապարտել կոռուպցիայի համար)՝ այդպիսով կտրուկ շեղվելով ժողովրդավարությունից դեպի ավտորիտարիզմ։
Առաջադրվել է երրորդ ժամկետով 2015 թվականի ընտրություններում, սակայն չի վերընտրվել։
Հիմնադրել է նոր կուսակցություն՝ Շրի Լանկայի ժողովրդական ճակատ, որն զբաղեցրել է առաջին տեղը տեղական ընտրություններում 2018 թվականի փետրվարի 11-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ Կատեգորիա:Շրի Լանկայի քաղաքական գործիչներ
Ուդովկի
Ուդովկի (Удовки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ագյորգան
Ագյորգան, լեռնագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում Արտավան գյուղից հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 2528 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Ջիլ (գյուղ)
Ջիլ, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում Շողակաթ համայքնում։
Գտնվում է Սևանա լճի հյուսիս-արևելյան հատվածում՝ Ճամբարակից Վարդենիս տանող ճանապարհի միջնամասում։ 1988 թվականից հետո գյուղը վերաբնակեցվել է հիմնականում Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի, Խանլարի և Շամքորի շրջանի գյուղերից բռնագաղթված բնակիչներով ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ջիլի մշտական բնակչությունը կազմել է 615, առկա բնակչությունը` 587 մարդ ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ` Ադրբեջանից բռնագաղթած հայերով։ Ջիլի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Սանտա Վիտորիա ին Մատենանո
Սանտա Վիտորիա ին Մատենանո (Santa Vittoria in Matenano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 1466 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 56 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 26 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63028։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։ Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է Սանտա Վիտտորիան։
ՀՊՃՀ Մաթեմատիկայի դեպարտամենտ
ՀՊՃՀ-ի Մաթեմատիկայի ֆակուլտետը ստեղծվել է 1992 թ. համալսարանում գործող բարձրագույն մաթեմատիկայի երեք ամբիոնների միավորմամբ։ Ստեղծման օրվանից ֆակուլտետի դեկանն է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վանիկ Զաքարյանը։
Ընդհանուր տեղեկատվություն
Ֆակուլտետի գիտահետազոտական աշխատանքների հիմնական ուղղություններն են՝ Մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումները և դրանց կիրառությունը էլեկտրադինամիկայում, եզրային խնդիրներ անալիտիկ ֆունկցիաների դասերում և դրանց կիրառությունը էլիպտիկ հավասարումների եզրային խնդիրներում, դիսկրետ սխեմաների հանրահաշվական նկարագրությունը և դրա կիրառումն ավտոմատացված նախագծման մեջ։
Արտաքին հղումներ
Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի կայք էջը
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ ֆակուլտետներ
Բիդգոշչ
Բիդգոշչ (Bydgoszcz, Bromberg), քաղաք Լեհաստանում, Կույավսկո-Պոմորյան վոյեդովության վարչական կենտրոն։ Կույավսկո-Պոմորյան վոյեդովության նահանգապետի նստավայրն է։ 2017 թվականի դրությամբ՝ Բիդգոշչում ապրում է 352 313 մարդ ։
Պատմություն
Միջնադարում եղել է սահմանամերձ քաղաք։ Ի սկզբանե Բիդգոշչը` Bydgozcya անվամբ (լատիներեն՝ «Bydgostia»), ձկնորսական բնակավայր էր․ Վիսլա գետի վրայով հոսող առևտրի երթուղիների համար քաղաքը դարձել էր միջնաբերդ։ Քաղաքը 1331-1337 թվականներին գրավել էին Տևտոնական օրդենի ասպետները, իսկ ավելի ուշ՝ Կազիմիր III Մեծ-ը, որը 1346 թվականի ապրիլի 19-ին քաղաքին թողել էր մունիցիպալ իրավունքներ։ Դրանից հետո քաղաքում սկսվել է հրեաների ներհոսքը։
15-16-րդ դարերում Բիդգոշչը հացահատիկային առևտրի կենտրոն էր։ 16-րդ դարում հացահատիկի և աղի վաճառքի շնորհիվ քաղաքը դարձել է Լեհաստանի խոշորագույն քաղաքներից մեկը։ 1657 թվականին ստորագրված Վելյավ-Բիդգոշչյան պայմանագրի մեջ Բիդգոշչը նշված էր։
1773 թվականին սկսվել է Բիդգոշչի ջրանցքի կառուցումը՝ Բրդա և Նոտեց գետերի վրա։
1815 թվականից Պոզնանսկի մեծ կայսրության մաս էր ։
19-րդ դարում կառուցվել է երկաթգիծ, որը Բիդգոշչը միացրել է Պիլային, Գդանսկին, Թորունին և Ինովոցլավին։
1980-1981 թվականներին Լեհաստանի «Համերաշխություն» արհմիության Բիդգոշչ մասնագիտական կենտրոնը, Յան Ռուլեվսկիի գլխավորությամբ, ամենաակտիվներից մեկն էր։ 1981 թվականի մարտին Բիդգոշչում տեղի է ունեցել խոշոր բախում ՝ հանգեցնելով ազգային քաղաքական ճգնաժամի և ընդհանուր գործադուլի ։
Քաղաքը 1999 թվականից Կույավսկո-Պորմորյան վոյեդովության մայրաքաղաքն է, մինչ այդ Բիդգոշչյան վոյեդովության կենտրոնն էր (1947-1998 թվականներ)։
Աշխարհագրություն
Բիդգոշչը տեղակայված է Հյուսիսային Լեհաստանում՝ Բրդա և Վիսլա գետերի ափերին։
Կլիմա
1945-1994 թվականներին միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմել է 8,4°С ։ Ամենատաք ամիսը հուլիսն է․ միջին ջերմաստիճանը՝ 19,0 °C, ամենացուրտ ամիսը հունվարն է՝ −1.9 °С։ Քաղաքում գրանցված բացարձակ ջերմաստիճանային ռեկորդներն են՝ −26.9 °C (1956 թվականի փետրվարի 1), 38,0 °C (1994 թվականի հուլիսի 31)։ Քամիները գերակշռում են արևմուտքից (18 %) և հարավ-արևմուտքից (15 %)։ Ժամանակի 24 %-ը քաղաքում տեղի է ունենում անքամի եղանակ, որը համարվում է հովտում քաղաքի տեղակայման հետևանքը՝ շրջապատված անտառներով։ 1945-1994 թվականների ընթացքում տեղումների միջին քանակը 512 մմ էր, իսկ 1993-2002 թվականներին՝ 533 մմ, ամեն տարի տարափոխվում են 269 մմ-ից (1989 թվական) մինչև 719 մմ (1912 թվական)։ Բիդգոշչի շրջանում արևոտ օրերը կազմում են 1509 ժամ և ավելի, որը միջինից ավելի է, հատկապես, գարնան ամիսներին։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 352 313 մարդ (ըստ 2017 թվականի տվյալների` Լեհաստանում մեծությամբ 8-րդ քաղաքը)։
Տնտեսություն
Բիդգոշչը երկրում ամենաարագ զարգացող քաղաքներից է. խոշոր տնտեսական կենտրոն է՝ հայտնի սպասարկման ոլորտի, հատկապես, ֆինանսական ոլորտի արագ զարգացմամբ։ Բիդգոշչում կան ավելի քան 20 բանկ, ապրանքային բորսաներ, ապահովագրական և վարձակալված ընկերություններ, բրոքերային տներ, անցկացվում են բազմաթիվ տոնավաճառներ, այդ թվում՝ միջազգային։
Արդյունաբերություն
Խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է. վաղուց զարգանում է սննդի, մետաղամշակման, փայտամշակման, կաշվի, կավագործության արդյունաբերությունները. զարգանում է մեքենաշինությունը (էլեկտրատեխնիկական, հաստոցաշինական, ճշգրիտ մեխանիկա, քիմիական սարքավորումների արտադրություն, ցեմենտի արտադրություն և այլ ճյուղեր), քիմիական արդյունաբերությունը (այդ թվում՝ օրգանական սինթեզի արդյունաբերություն), սառնարանների, հեծանիվների արտադրությունը։ Վագոնաշինությունը (տրանսպորտային մեքենաշինություն) ներկայացնում է «PESA» ընկերությունը, որն արտադրում է Ռուսաստանում օգտագործվող «Pesa Twist» տրամվայներ։
Մշակույթ
Քաղաքում անցկացվում են օպերային, երաժշտական և կինեմատոգրաֆիական փառատոններ։ Այստեղ են գտնվում հայտնի «Filharmonia Pomorska» համերգասրահը և Օպերային թատրոնը։
Տեսարժան վայրեր
Բրդա գետի և Հին քաղաքի մոտ գտնվող ճարտարապետական հուշարձաններ են՝ հետգոթական ծխական կոստյոլ (լեհական կաթոլիկ եկեղեցի), որտեղ կա հրաշագործ Մարիամ Աստվածածնի սրբապատկերը՝ շրջապատված վարդերով, 18-19-րդ դարերի՝ փայտե շինվածքով նախկին հացահատիկի ամբար, գոթական և վերածննդյան խառը ոճով կլարիսոկ եկեղեցի։ Բրդա և Նոտեցի գետերի ջրերը միացվում են բիդգոշչյան ջրանցքով՝ պահպանված հին սարքավորումներով։ Իշխանությունները դիմում են ներկայացնում 18-րդ դարի ինժեներական հուշարձանի ներառումը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգությունում, Կազիմիր Մեծի հուշարձանը։
20-րդ դարի սկզբից քաղաքի ոչ պաշտոնական խորհրդանիշ է «Նետաձգուհի» արձանը։ Հանքերի արձանները գտնվում են Գերմանիայի մի շարք քաղաքներում.
Թանգարաններ
Գործում է գավառագիտական թանգարան։ Լեոն Վիչուլկովսկին մունիցիպալ թանգարան է։ Բացի Լեոն Վիչուլկովսկու աշխատանքների մեծ հավաքածուից, թանգարանում կա նաև արվեստի ստեղծագործությունների մշտական ​​ցուցադրություն։
Դասական երաժշտություն
Ի․ Յա․ Պադերեվսկիի անվան պոմորյան ֆիլհարմոնիա - գլխավոր համերգային դահլիճի հիանալի մշակված ձայնային որակի շնորհիվ սա Եվրոպայում դասական երաժշտություն կատարելու լավագույն համերգասրահներից մեկն է։
Հանրահռչակ երաժշտություն
Բիդգոշչում հանրահռչակ երաժշտության համերգները սովորաբար անցկացվում են Պոմորյան ֆիլհարմոնիայում, Լուչնիչկայում, Զավիշայում և «Պոլոնիա» մարզադաշտում։
Տրանսպորտ
Գտնվում է նավարկելի Բիդգոշչյան ջրանցքի սկզբում։ Լեհաստանի կարևոր երկաթգծի և մայրուղիների խաչմերուկում գտնվող Բիդգոշչ-Գլխավոր երկաթուղային կայարանը Լեհաստանում ամենախոշորներից մեկն է։ Առկա է ավտոբուսի և տրամվայի երթուղիների զարգացած ցանց։
Պետական ուսումնական հաստատություններ
Բիդգոշչում են գտնվում «Կազիմիր Մեծի համալսարանը», «Յանա և Անջեյ Սնյադեցկու անվան տեխնոլոգիական և բնական գիտությունների համալսարանը», «Ֆելիքս Նովովեյսկու անվան երաժշտական ակադեմիա» և «Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի համալսարանի բժշկական քոլեջ»։ Քաղաքն ունի նաև այլ պետական ​​ուսումնական հաստատությունների մասնաճյուղեր՝ «Պոզնանի տնտեսագիտական ​​համալսարան բարձրագույն կրթության կենտրոն», «Պոզնանի Ադամ Միցկևիչ համալսարան»-ի աստվածաբանական ֆակուլտետի բաժին, ինչպես նաև «Բիդգոշչի բարձրագույն ճեմարան», «Բիդգոշչի Սուրբ Հոգու հոգևոր համայնքի բարձրագույն միսիոներական ճեմարան» և «Սան Մարինոյի գիտությունների միջազգային ակադեմիայի տուրիզմի և մշակույթի համալսարան»։
Սպորտ
2010 թվականին անցկացվել է կրոսի աշխարհի առաջնությունը։ 2013 թվականի կրոսի աշխարհի առաջնությունը նույնպես անցկացվել է Բիդգոշչում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:11-րդ դարի հիմնադրումներ
Կեցուն (անձնանուն)
Կեցուն, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն կեցուն` «երկայնակյաց, մնացական» բառից։ Հիշատակվել է 15-18-րդ դարերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Օլիվիա Պալերմո
Օլիվիա Պալերմո, ամերիկացի աշխարհահռչակ մոդելավորող և ձեռնարկատեր    ։ Պալերմոն հայտնի է դարձել socialiterank.com կայքին դատի տալուց հետո։ Նրանք թողարկում էին կեղծ նամակներ։ 2007 թվականի մայիսի 4-ին նա հայտնվել է New York Magazine ամսագրի նորությունների թողարկման մեջ։
Պատանեկություն
Պալերմոն ծնվել է Նյու Յորքում, մեծացել է Վերին Իսթ-Սայդում և Գրինուիչեում՝ Կոնեկտիկուտ նահանգում։ Հայրն անշարժ գույքի գործակալ է, իսկ մայրը՝ ինտերիերի դիզայներ։ Նա նաև ունի կրտսեր եղբայր՝ Գրանտը ։ Պալերմոն հաճախել է Մանհեթենի Նայթինգեյլ-Բեմֆորդ տարրական դպրոց և Նյու-Կանանի Սուրբ Լուքի միջնակարգ դպրոց, ավելի ուշ՝ Փարիզի ամերիկյան համալսարան և Նյու Յորքի Նոր դպրոց ։ Ուսման հետ կապված դժվարություններ է ունեցել ։
Պալերմոն իտալիական ծագում ունի։ Լուսանկարիչ Պատրիկ Մաքմալանը նրան նկատել է աճուրդի ժամանակ, այնուհետև լուսանկարել քաղաքի մերձակայքում։ Պալերմոն «Friends Committee of New Yorkers For Children» և «Operation Smile» կոմիտեների անդամ է ։
Գործունեություն
Պալերմոն իր գործունեությունը սկսել է 2008 թվականին՝ «Քաղաք» սերիալում մասնակցությունից հետո ։ Սերիալը եթեր է հեռարձակվել 2008-2010 թվականներին՝ երկու եթերաշրջանով, և նվիրված է Նյու Յորքում բնակվող մի քանի աղջկա անձնական և մասնագիտական ​​կյանքի վրա ։ Շոուի շրջանակներում Պալերմոն աշխատում էր Դիանա ֆոն Ֆյուրստենբերգի մոտ, այնուհետև Elle ամսագրի պիտույքների բաժնում ։
2009 թվականին Պալերմոն պայմանագիր է կնքել «Wilhelmina International Inc.» տաղանդների գործակալության հետ, որպեսզի ամբողջությամբ կենտրոնանա իր ապրանքանիշի զարգացման վրա ։ 2011 թվականին նա դարձել է այժմ չգործող The Gap Piperlime.com ամսագրի հրավիրված խմբագիրը և «Բեմահարթակ» նախագծի 9-րդ եթերաշրջանի հրավիրված ժյուրին ։ 2010 թվականին Պալերմոն ստեղծել է «Mango» և «Hogan» աշուն-ձմեռ հավաքածուն  ։ 2011 թվականի հոկտեմբերին Պալերմոն թողարկել է իր անձնական վեբ կայքը, որն ունի նորաձևության, գեղեցկության և ապրելակերպի մասին խմբագրական բովանդակություն ։ Որպես հրավիրված ժյուրի՝ նա նաև մասնակցել է «Բրիտանական Թոփ-մոդել» շոուի 7-րդ եթերաշրջանին ։ 2012 թվականին «New York Post» ամսագիրը Պալերմոյին անվանել է «Նյու Յորքի ամենաոճային բնակիչ»  ։ 2018 թվականի օգոստոսին Պալերմոն հայտնվել է «Glamour Mexico» ամսագրի շապիկին և թողարկել առաջնորդող հոդվածներ «Grazia Australia» և «¡Hola! Fashion Magazine» ամսագրերի համար  ։ Նա նաև եղել է «Cosmopolitan», «InStyle», «Elle», «Flare», «Marie Claire», «Arcadia», «Lucky», «Brides», «Harper's Bazaar», «L'Officiel», «Tatler» և «Stella» ամսագրերի շապիկին։ Պալերմոն եղել է այնպիսի ապրանքանիշների դեմքը, ինչպիսիք են՝ «Aerin», «Max&Co» և «Banana Republic» ։
2010 թվականին Պալերմոն Ռոբերտ Ֆրեյմանի հետ թողարկել է սահմանափակ քանակով զարդերի հավաքածու և դարձել իսպանական զարդերի «Carrera y Carrera» բրենդի «Mediterraneo» հավաքածուի դեմքը ։ 2011 թվականին Ստյուարտ Վեյցմանը հրավիրել է Պալերմոյին կոշիկի հավաքածու մշակել բարեգործական նպատակով ։ Ավելի ուշ՝ 2014 թվականին, նա մշակել է արևապաշտպան ակնոցների հավաքածու ամերիկյան «Westward Leaning» ապրանքանիշի համար՝ յուրաքանչյուր վաճառքից տոկոս հատկացնելով «Association for Development», «Alternative Commerce» և «Micro Credits's Masaai Project» նախագծերին  ։ 2014 թվականին Պալերմոն համագործակցել է իտալական «Aquazzura» կոշիկների ապրանքանիշի հետ ։
2015 թվականին Պալերմոն աշխատել է «Aspinal of London» բրենդի հավաքածուների վրա, ամերիկյան զարդերի և ոսկերչական իրերի «Baublebar» բրենդի և «Ciaté London» ընկերության հետ  ։ Պալերմոյի «Ciaté» ապրանքանիշի հետ համագործակցությունը ներառում էր կոսմետիկայի և եղունգների համար լաքի ցանց։ 2016 թվականին նա դարձել է «Nordstrom», իսկ 2017 թվականին՝ «Banana Republic» ընկերության գործընկերը ։
2017 թվականին Պալերմոն համագործակցել է «Meli Melo» աքսեսուարների բրենդի հետ, աշխատել «Severine» հավաքածուի վրա։ Լոնդոնյան ապրանքանիշը, որը հայտնի էր իր բարձրորակ կտորներով և վարպետությամբ, համագործակցել է Պալերմոյի հետ հինգ տարբեր երանգներով պայուսակ ստեղծելու համար՝ հիմնված ճարտարապետ և նկարիչ Մաքս Բիլի քանդակագործական աշխատանքների վրա ։
Անձնական կյանք
2014 թվականին Պալերմոն ամուսնացել է գերմանացի մանեկենագործ Յոհանես Հյուբլայի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Լյուբիմովկա (գյուղ, Դնեպրոպետրովսկի շրջան)
Լյուբիմովկա (Любимівка), գյուղ Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Դնեպրոպետրովսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նորովկա, Ալեքսեևկա։
2001 թվականի տվյալներով Լյուբիմովկա գյուղում բնակվում էր 2 610 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Դնեպրոպետրովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլայ Սկլիֆոսովսկի
Կենսագրություն
Ծնվել է 1836 թվականի ապրիլի 6-ին Ռուսական կայսրության Խարկովի նահանգում՝ Դուբոսարի քաղաքի մոտ տեղակայված խուտորում (այժմ՝ չճանաչված Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության կազմի մեջ)։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Օդեսսայում՝ №2 գիմնազիայում, որն ավարտել է արծաթե մեդալով։ 1859 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և անմիջապես ստանձնել Օդեսսայի քաղաքային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի ղեկավարի պաշտոնը։
1878 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, աշխատել մի քանի վիրաբուժական կլինիկաներում։ 1893-ին հրավիրվել է Սանկտ-Պետերբուրգ՝ զբաղեցնելու Կայսերական կլինիկական ինստիտւտի (այժմ՝ Հետբուհական կրթության բժշկական ակադեմիա) տնօրենի պաշտոնը։
Կյանքի վերջին տարիները ապրել է Յակովցիի իր կալվածքում (Պոլտավայի մոտ)։ Մահացել է 1904-ին՝ ինսուլտից։
Նշանակություն
Սկլիֆոսովսկին իր ռազմաբժշկական գործունեության ընթացքում մասնակցել է մի շարք պատերազմների․ ավստրո-պրուսական (1866-68), ֆրանս-պրուսական (1870-1871), Բալկանյան (1876) և ռուս-թուրքական (1877-1878)։ Ռազմական գործողությունների ժամանակ նա աշխատել է վիրակապական կետերում՝ որպես ռազմադաշտային վիրաբույժ, վիրաբույժ-կոնսուլտանտ, ռուսական բանակի առաջատար վիրաբույժ։
Օգտագործելով իր բժշկական մեծ հեղինակությունը՝ նա նախաձեռնել է կլինիկական ավանի ստեղծումը Դեվիչյե Պոլեում, որը բավականին մեծ ներդրում է ունեցել Ռուսաստանում վիրաբուժության զարգացման գործում։
Հեղինակ է ավելի քան 70 բժշկական աշխատությունների, որոնք հիմնականում վերաբերում են ռազմական բժշկությանը՝ հատկապես, ռազմադաշտային վիրաբուժությանը, ռազմասանիտարական գործին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ Կատեգորիա:Ռուս վիրաբույժներ Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կիլինիա
Կիլինիա, (Kοιλίνια) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 45 մարդ։ Տեղակայված է Պոլիս քաղաքից 4 կմ դեպի հարավ-արևելք։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Երվանդ Պարոնիկյան
Երվանդ Գառնիկի Պարոնիկյան, հայ քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2003) ։
Կենսագրություն
Երվանդ Պարոնիկյանը ծնվել է 1951 թվականին, Երևան քաղաքում։
1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը, որից հետո ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1975 թվականին զորացրվել է և ընդունվել է Խորհրդային Հայաստանի ԳԱԱ Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտուտի ասպիրանտուրան։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1980 թվականին։  1978 թվականից աշխատում է Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտուտում, 2015 թվականին նշանակվել է լաբորատորիայի վարիչ ։
1991 թվականից դասավանդում է Հայկական բժշկական ինստիտուտում, 2014 թվականին նշանակվել է ամբիոնի վարիչ։
Աշխատանքները վերաբերում են տարացիկլիկ միացությունների, համակցված պիրոլի և պիրիդինի ածանցյալների սինթեզի, քիմիական հատկությունների և կենսաբանական ակտիվության հարցերին։ Հայտնաբերել է նոր վերախմբավորումներ, մշակել նոր տարացիկլիկ համակարգերի ստացման եղանակներ, իրականացրել է բարձր արդյունավետությամբ օժտված կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների նպատակային սինթեզ։
Մոտ 200-ից ավելի գիտական աշխատանքների հեղինակ է, որոնցից 35-ը հեղինակային իրավունքներ են և արտոնագրեր։ Միջազգային գիտաժողովներում զեկուցումների համար արժանացել է ոսկե մեդալի և դիպլոմների։
Երվանդ Պարոնիկյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել է թեկնածուական 5 ատենախոսություն, ղեկավարել է մի շարք դրամաշնորհային ծրագրեր։
«Գիտական համագործակցություն» միջազգային ֆոնդի, Մոսկվայի պետական համալսարանի և Ռուսաստանի քիմիական ընկերության կողմից 2008 և 2015 թվականներին պարգևատրվել է ոսկե մեդալով և դիպլոմով։
Գիտական և մասնագիտական խորհուրդների, Նյու Յորքի Գիտությունների ակադեմիայի (1995) և Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի (2011) անդամ է։
Ալագեն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի լեռներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Ուդուգուչին
Ուդուգուչին (Удугучин, Удугучин), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1055 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Այաչչո
Այաչչո (Ajaccio Աժաքսյո;,  Aiacciu , Aiaccio կամ Ajaccio , Adiacium), քաղաք Կորսիկա կղզու արևմտյան ափին, Հարավային Կորսիկա դեպարտամենտի (Ֆրանսիա) վարչական կենտրոնը։ Կղզու խոշորագույն բնակավայրն է. 2019 թվականի հունվարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 71.361)։ Նավահանգիստ է և և երկաթուղային կայարան։ Զարգացած են ձկնորսությունը, նավաշինությունը, մարջանի հանույթը։ Քաղաքամերձ շրջանում զբաղվում են ցիտրուսային կուլտուրաների և ձիթենու մշակությամբ։ Հայտնի առողջարան է և զբոսաշրջության կենտրոն։
Համայնքի բնակիչները հայտնի են Ajacciens կամ Ajacciennes մականունով ։ Նրանցից ամենահռչակվածը Նապոլեոն Բոնապարտն է, ով ծնվել է այս քաղաքում 1769 թվականին, և ում հայրական տունը՝ Maison Bonaparte-ը, ներկայումս թանգարան է։ Նրա անունն է կրում Այաչչոյի միջազգային օդանավակայանը (Ajaccio Napoleon Bonaparte Airport) :
Համբավավոր Բոնապարտներից բացի, Այաչչոյում են ծնվել 20-րդ դարի նշանավոր պարֆյումերներից մեկը՝ Ֆրանսուա Կոտին (1874—1934), 20-րդ դարի ֆրանսիացի անվանի դերասանուհի և գեղեցկության առաջին մրցույթներից մեկի հաղթող Պոլին Պոն (1904—1979), կարդինալ Ժոզեֆ Ֆեշը (1763—1839), երգչուհի Ալիզեն (ծնվ. 1984), դերասան և երգիչ Տինո Ռոսսին (1907—1983), որի՝ 1946 թվականին ձայնագրած Petit Papa Noël երգը շարունակում է մնալ ամենաշատ վաճառված ձայնագրությունը Ֆրանսիայի երաժշտության պատմության մեջ (վաճառվել է ավելի քան 30 միլիոն օրինակ)։
Քույր քաղաքներ
Այաչչոն 1991 թվականից բարեկամական սերտ կապեր է հաստատել իտալական Լա Մադդալենա քաղաքի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Կորսիկայի քաղաքներ