cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սոցիալական տարածություն
Պիեռ Բուրդիե. սոցիալական տարածություն
Բնակության վայրը՝ որպես սոցիալապես որակավորված ֆիզիկական տեղ, առաջադրում է հնարավորություններ մշակութային և նյութական տարբեր բարիքների, ծառայությունների յուրացման համար։ Կարելի է ֆիզիկապես զբաղեցնել տվյալ բնակության վայրը, բայց չապրել այնտեղ, եթե չես տիրապետում «ծպտյալ միջոցներին»՝ սկսելով որոշակի հաբիտուսից։ Հաբիտուսը ձևավորում է բնակության վայր, նրա՝ այս կամ այն չափով ադեկվատ օգտագործման արդյունքում, որը նրան դրդում է դա անել ։ Այսպես հանգում ենք նրան, որպեսզի կասկածի տակ դնենք այն, որ տարածական մոտիկությունը կամ ավելի հստակ սոցիալապես խիստ հեռու ագենտների համաբնակությունը, կարող է որպես արդյունք ունենալ կամ սոցիալական մոտիկությունը կամ ընդհակառակը։ Ոչինչ այդքան հեռու չէ միմյանցից և այդքան «անտեսանելի», որքան սոցիալապես միմյանցից հեռու մարդիկ, որոնք միասին հայտնվել են մեկ ֆիզիկական տարածության մեջ։ Եվ կարելի է դեռ հարց բարձրացնել բնակության վայրի սոցիալական կառույցի և նրա ենթադրվող բնակիչների մտավոր կառույցների անտեսման մասին, որն ուղղորդում է ճարտարապետներին այնպես վարվել, ինչպես եթե նրանք ի վիճակի լինեին սոցիալական օգտագործման պարտադրել շենքներ, որոնց վրա նրանք պրոյեկտում են իրենց սեփական մտավոր կառույցները, այսինքն՝ այն սոցիալական կառույցները, որոնց պրոդուկտ են հենց իրենց մտավոր կառույցները։ Կարելի է որպես օրինակ նշել այն ընտանիքներին, ովքեր իրենց չեն զգում առաջադրված տարածության մեջ. ամեն անգամ վտանգի են ենթարկվում՝ մտնելով մի տարածություն՝ առանց կատարելու այն բոլոր պահանջները, որոնք այդ տարածությունները գաղտնի առաջադրում են իրենց բնակիչներին։ Հատկություների շարքում, որն առաջադրում է որոշակի տեղի լեգիտիմ զբաղեցում կան այնպիսինները որոնք ձեռք են բերվում միայն այդ տեղի երկարատև զբաղեցման դեպքում։ Ակնհայտ է, որ սա սոցիալական կապիտալի դեպքն է  ։
Գեորգ Զիմմել. սոցիալական տարածության տարբերակվածություն
Զիմմելի համար տարածության տարբերակվածությունը որոշվում է մարդու գործունեության շրջաններով, ազդեցության տարածմամբ, գործող կապերով։ Դրա համար մարդկանց փոխազդեցությունը տարածության վերաբերմամբ, նրա լցնելն է, սոցիալական նշանակություն հաղորդելը։ Ինքն իրենով, տարածությունն, ըստ Զիմմելի՝ սահմանվում է որպես ձև, որը չունի պատճառական գործողություն։
Որպես տարածության հատկություններ՝ Զիմմելին հետաքրքրում են այն տեղերը, որտեղ մարդը կամ խումբը գործում են որպես սոցիալական սուբյեկտներ, ազդում նրանց վրա, փոխազդեցության ընթացքում նրանց դրսևորման առանձնահատկությունների վրա՝ որպես հիմնական առանձնահատկություն ընդգծելով անհատական ազատության աստիճանը ։
Էրվինգ Հոֆման. տարածության առաջնային և հետին պլաններ
Առաջնային պլանի շրջանում անհատի կատարումը կարելի է դիտարկել որպես տպավորություն թողնելու ջանք, կարծես թե այս տարածքում նրա գործունեությունը մարմնավորում և պահպանում է սոցիալական նորմերն ու ստանդարտները։ Զոնաներն ունեն իրենց բնութագրերը, որոնք պայմանավորում են սուբյեկտի հնարավորությունները՝ ստեղծելու և պահպանելու տպավորություն. նրանք ունեն որոշակի «մթնոլորտ», «դեկորացիա», մանրամասն մտածված արտաքին տեսք և արտաքին արտահայտություն (հենց գործող անձի ներառյալ խոսքը, ժեստերը և այլն)։ Հետին պլանում դրսևորվում են հանրությունից թաքցրված փաստերը, այն չի օգտագործվում տպավորություն ստեղծելու համար ։
Էնթոնի Գիդդենսը, խոսելով առաջնային և հետին պլանների մասին՝ որպես ինքնուրույն հասկացությունների, նշում է, որ հետին պլանները կարևոր ռեսուրսներ են, որոնք ռեֆլեքսիվ կերպով օգտագործվում են անհատների կողմից հոգեբանական դիստանցիայի ապահովման և պահպանման համար սոցիալական գործընթացների վերաբերյալ իր սեփական հայացքների և պաշտոնական նորմերի միջև ։
Հանրային և անձնական տարածքներ
Մոտեցումներից առաջինը հանրային ոլորտը կապում է քաղաքականության և քաղաքական որոշումների ընդունման հետ, իսկ երկրորդը՝ մշակութայինի հետ՝ շեշտելով անծանոթ, ազատ փոխազդեցության հնարավորությունները և միջոցները։ Առաջին մոտեցումն ուշադրություն չի դարձնում ֆիզիկական տարածությունը։ Օրինակ՝ Ռիչարդ Սեննետը տարածություն հասկացությունը կապում էր քաղաքային կենսակերպի հետ. հենց քաղաքում են հանդիպում անծանոթ մարդիկ և փոխազդեցության մեջ մտնում միմյանց հետ։ Որպես հանրային տարածք՝ նա դիտարկում է հրապարակները, փողոցները, այգիները։
Շարոն Զուկին նշում է, որ հանրային տարածքին բնորոշ են.
Հենց այս բնորոշումներն էլ առանձնացնում են 2 կարևոր փաստ. այն որ հանրային տարածքների ներկայացումը կատարվում է անհատականի կամ ինտիմի հակադրության միջոցով և երկրորդ՝ հանրային տարածության մեջ հաղորդակցության պայմանների առկայությունը։
Ի սկզբանե, տարածության ընկալումը մարդու կողմից կապված է ինքն իրեն իր մարմնի ընկալման հետ։ Դրա համար էլ տեղ հասկացությունը առաջնային է մարդու համար, քան տարածություն հասկացությունը, որն ավելի վերացական է։ Այսպես, թե այնպես «տեղ» և «տարածություն»-ը մարդու կողմից ընկալվում են առօրյա դիրքորոշմամբ՝ որպես միմյանց հետ փողկապակցված։ Ռիչարդ Սեննետը և Զիգմունդ Բաումանը առանձնացնում են տարածությունների 2 տեսակ, որոնք դոմինանտում են ժամանակակից քաղաքներում՝ անհատական կամ ինտիմ ու հանրային, որտեղ իրականացվում են մարդկանց փոխազդեցությունները ։
Հանրային տարածքը, ինչպես տեսնում ենք, համարվում է քաղաքային կյանքի ամենակարևոր բաղկացուցիչы, ընդ որում քաղաքի հանրային տարածություն հասկացության տակ ընկալվում է առաջին հերթին բաց, բոլորին հասանելի տարածություն, որը նախատեսված է անծանոթների հաղորդակցության, քաղաքացիների անանուն հանդիպումների համար և որպես այդպիսին դիտարկվում են փողոցները, այգիները և հրապարակները։ Ինչպես նշում է Լին Լոֆլանդը, քաղաքային կյանքը հնարավոր դարձավ քաղաքային բնակչության՝ ըստ արտաքին տեսքի կարգավորման և տարածության մեջ այնպիսի դիրքավորմամբ, որի շնորհիվ քաղաքի բոլոր մարդիկ շրջակայքի մասին մեծ տեղեկություն են ստանում՝ պարզապես միմյանց դիտելով։ Քաղաքային կյանքի ամենաբնորոշ հատկանիշներից է, որ նույնիսկ շատ քչերը չեն հաղորդակցվում հարևանների հետ։ Քաղաքային կյանքն անանուն է և նրան բնորոշ են բարձր ռիսկեր և վախեր։ Սակայն հանրային տարածությունն ուսուցողական դեր է կատարում, երբ մարդիկ, ուսումնասիրելով միմյանց, փորձ են ձեռք բերում, տեղեկատվություն են ստանում գոյություն ունեցող սոցիալական խմբերի, վարքի նորմերի և այլնի մասին։ Հատկապես սա վառ արտահայտվում է երիտասարդների շրջանում. հանրային տարածքը դառնում է սոցիալիականացման կարևորագույն օջախներից։ Ընդ որում, հանրային տարածությունը միայն մարդկանց զանգվածային հավաքատեղի չէ, և ոչ էլ զանգվածային հաղորդակցության համակարգ, այլ մարդու հասարակական կյանքի յուրահատուկ ոլորտ՝ հանրային կյանք, որն էապես տարբերվում է ընտանիքում նրա մասնավոր, ինտիմ կյանքից, ընտանեկան միջավայրից։
Ինտիմի, անձնականի գաղափարը ենթադրում է «իմ» և «ուրիշներ» հասկացությունների հստակ տարաբաժանում։ Այս դեպքում ինտիմությունը դիտարկվում է որպես հասարակության մեջ գոյատևման կարևորագույն նախապայման ։
Տարածության գործառույթներից մեկն այն է, որ ինտիմությունը ներկայացնում է որպես անձնական տարածք ունենալու մարդու պահանջմունք, այն իմաստով, որ ժամանակ առ ժամանակ նրան անհրաժեշտ է միայնակ մնալ կամ լինել «փոքր խմբի»՝ ընտանիքի շրջանակում, ինչն էլ նրա ինտիմության կարևորագույն մասն է։ Ինտիմությունը որը կապված է անհատական տարածքի հետ, իր հերթին ենթադրում է ընկալման տարբեր մոդելներ և տարածության կազմակերպման տարբեր միջոցներ։ Այս առումով, քաղաքն այն վայրն է, որտեղ միավորվում են գործունեության տարբեր տեսակներ, հուզական տարբեր ինֆրաստրուկտուրաներ, որոնք ներառված են կյանքի հանրային և անձնական ոլորտներում։ Պետք է նշել, մոդեռն կենսակերպն առավել վառ արտահայտվում է հենց հանրային ոլորտում՝ աշխատանքում, քաղաքականության մեջ և քաղաքային կյանքում։ Հենց մոդեռնում է հանրային կյանքը սոցիալական նշանակություն ստանում։ Հանրային ոլորտում քաղաքացիները ենթարկվում են անդեմ կանոնների, որոնք ձևավորվում են արդյունաբերական, տնտեսական, քաղաքական համակարգերում։
Մասնավոր կամ անձնական ոլորտում քաղաքացիները դրսևորում են վարքի այլ մոդելներ՝ հիմնվելով տնային սովորությունների անձնային համակրանքի կամ հակակրանքի, տնային ավանդույթների, անհատական նախասիրությունների վրա։ Մասնավորապես հաղորդակցության ժամանակ կիրառվում են լեզվական հատուկ նորմեր, որոնք առավել արտահայտչական, բաց և քիչ խիստ են։
Հենց սա էլ ցույց է տալիս, որ քաղաքի սոցիալական կյանքը կարգավորվում է երկակի համակարգով։ Ժամանակակից քաղաքի առանձնահատկություններից մեկը այն է, որ նրանում հեշտությամբ համադրվում են հանրային և ինտիմ սոցիալ-տարածական համակարգերը ։
Ժամանակակից քաղաքի հանրային–անձնական կամ ինտիմ-տարածական կառուցքավորումն աչքի է ընկնում նրանով, որ այս երկու բաղադրիչները բնակականորեն արտահայտվում են քաղաքային կյանքում և հանդես են գալիս ոչ միայն սոցիալ-մշակութային ֆոնով, այլ նաև սոցիալական և մշակութային գործոններով, որոնք էլ տարբերակում են քաղաքային տարածությունը։ Եվ ինչպես նշում էր Ժան Բոդրիարը, խոսելով հանրային բեմի և ինտիմ տարածության միջև սահմանների խախտման մասին. «դրանցից մեկն արդեն ներկայացում չէ, իսկ երկրորդը արդեն գաղտնիք չէ» ։
Ինտիմը, անհատականը մշտապես չի հակադրվում արտաքինին, այլ համարվում է նրա շարունակությունը. ներքնայնացված արտաքին, որն ամրագրում է անձի սոցիալիականացման սոցիալական և հոգեբանական կոնցեպցիաները. սոցիալական տարածություն մտնելու գործընթացում մարդը արտաքին կանոնները և նորմերը տեղափոխում է ներքին աշխարհ սոցիալականի սահմաններում սեփական վարքի կարգավորման նպատակով։ Հանրայինը «անհատականացվում է» սուբյեկտի կողմից, իսկ սոցիալական փոխազդեցության գործընթացում արտաքինը սկսում է փոխվել և վերափոխվել ներքինի ազդեցությոմբ։ Այս կերպ արտաքին հանրայինը փոխվում է արտաքին ազդեցությամբ՝ անցնելով անձի հոգեսոցիալական գործընթացների միջով։ Սոցիալիականացման գործընթացում մարդը արտաքինից վերցնում է միայն ակտուալն ու անհրաժեշտը, դրա համար էլ ներքնայնացված արտաքինը՝ վերջինս այն բաղադրիչներն են, որոնք համապատասխանում են ժամանակի մարտահրավերներին և պահաններին։ Երբ արտաքինը և ներքինը սկսում են փոխազդել և ձևավորել առօրյա իրականության ընկալում, օգտագործվում են արտաքին այնպիսի կոնստրուկտներ, որոնք, ըստ սուբյեկտի՝ առավել լավ են համապատասխանում պայմաններին։ Այս կերպ, ինտիմությունն այն ոլորտն է, որում վերափոխվում է արտաքինը, հանրայինը։ Ինտիմ կեցությունը մի կողմից անձնականի փակ ոլորտն է, մյուս կողմից տեսանելի է ուրիշներին և կախված է ուրիշներից և ինչպես նշում է Ալֆրիդ Լենգլեն. ինտիմ ոլորտի համար արտաքինը վտանգ է ներկայացնում հանրայինին, սրբազանի պղծման համատեքստում ։
Անցումն ինտիմության՝ որպես կենսագործունեության անհատական պրակտիկայի, արտահայտվում է քաղաքի հանրային տարածքի ակտիվ տնայնացման գործընթացում։ Տնայնացումը դիտարկվում է որպես հասարակական հարաբերություններում անհատականացման մեխանիզմներից մեկը։ Մասնավոր կյանքը յուրահատուկ, բայց ամեն օր կրկնվող մարդու կենսագործունեության միջոցների ամբողջությունն է, որն առաջին հերթին արտահայտվում է տան տարածքում։ Տնայնացում հասկացությունը կիրառվում է այնպես, որ քաղաքը պատկանում է քաղաքացիներին, և նրանք նրանում կարող են անել այն ամենը, ինչ կհամարեին սովորական՝ անելու սեփական տանը։ Այն ժամանակ անձնական տարածությունը ոչ միայն նեղացնում է հանրային տարածքը, այլև դիտարկվում է որպես սոցիալական կեցաղի առաջնային ձև։ Տունը՝ որպես հուզական հարմարավետության միջավայր, դառնում է կարգավորող գաղափար քաղաքային տարածության կազմակերպաման ժամանակ։ Քաղաքների հանրային կյանքի վտանգը շատ հետազոտողներ տեսնում են աճող անհատականացման, մոբիլության մեջ, երբ հասարակությունը աստիճանաբար ավտոմատացվում է, սոցիալական կապերը թուլանում։ ժամանակակից քաղաքի կազմակերպումը հանգեցնում է զանգվածային մեկուսացման, երբ հասարակությունը մասնատվում է ինքնուրույն «ատոմների»։ Մարդիկ իրենց շուրջը ստեղծում են պաշտպանական գոտիներ «երկաթյա դռներ» բարձր պարիսպների միջոցով, որոնց սահմաններից դուրս հասարակությունը դառնում է «ռիսկային գոտի»։ Մարդու կենսագործունեության տարածքը նեղացել է մինչև ինտիմության (privacy) չափերի։ Իսկ անձնական տարածքից դուրս տարածությունը կարծես ոչ մեկին չի պատկանում, երբ բնակչության մի մասն աչքերը փակում է այն բանի վրա, թե ինչ տեղի է ունենում իր շուրջը՝ նախընտրելով մի կողմ քաղվել գոյություն ունեցող հասարակակական կյանքի խնդիրներից՝ համարելով դրանց քննարկումները ձանձրալի և անօգուտ  ։ Վերանում է հասարակական հետաքրքրությունը, ինչն էլ հանրային ոլորտի կարևոր բաղկացուցիչն էր։ Եվ սրա հետևանքով էլ հանրային տարածութունը փոխարինվում է «ընդհանուր» տարածքով։ Եվ ինչպես նշում էր Սեննետը նման տարածությունները չեն նպաստում հաղորդակցման և մարդկանց փոխազդեցությանը, մշակույթի ձևավորմանը։ Սրա հետ մեկտեղ, այն փաստը, որ տարածությունը դադարում է լինել հանրային, չի նշանակում, որ այն մեխանիկորեն վերածվում է անհատականի։ Այն ստանում է միջանկյալ կարգավիճակ։ Հանրային-անձնական տարածությունների կողքին ի հայտ են գալիս այնպիսինները, որն միաժամանակ կարող են լինել և հանրային և անհատական։ Որպես տարածքային ձևափոխման օրինակ՝ անհատական մակարդակում դիտարկվում է տունը։ Փիլիսոփայական մարդաբանությունը տունը դիտարկում է սահման երկու տարածությունների միջև ։
Այսպիսով, հանրային տարածքն այն ոլորտն է, որտեղ անհատը մուտք ունի, բայց պարտադիր չէ՝ գործողությունների ազատություն։ Պաշտոնապես հանրային տարածքը բաց է բոլորի համար, բայց որոշակի կերպարներ և սպասումներ, որոնք վերաբերում են ճիշտ վարքին և անհատի այլ կատեգորիաներին, օգտագործում են այդ տարածքը և մոդիֆիկացնում ազատությունը ։
Տունը որպես հանրային և անձնական տարածքների սահման
Սոցիալական տարածության ոլորտներից մեկը՝ ընտանեկան կամ տնային տարածությունը, բնութագրվում է նրանով, որ փոխազդեցության մշտական մասնակիցներն ունեն վարքի առավել ազատ հնարավորության և ինտիմության, մոտիկության առավել մեծ զգացում և տվյալ ոլորտի առավել ազատ կառավարման միջոցներ։ Տարածության դասակարգումը նրանց մոտ տրվում է ոչ թե չափողականության տեսանկյունից, այլ սոցիալականապես։ Եվ ի վերջո ամեն ինչ հիմնվում է հասանելիության հնարավոր կանոնների վրա։ Տունը դիտարկվում է որպես հավաքատեղի այսինքն՝ նեղ շրջապատի փոխազդեցությունների տարածք։
Եթե տունը սահման է հանրային և անձնական տարածությունների միջև արտաքին ասպեկտից, ապա տան տարածքի անձնական հարդարման մեջ արտացոլվում է սոցիալական տարածության փոխակերխման անհատական-անձնային հիմքը ներքին ասպեկտից. տան մեջ գտնվող իրերը կարող են կրել հուզական, գեղագիտական և արժեքային կամ գաղափարական տարբեր երանգներ ։
Բնակելի միջավայրի հետ անհատի փոխազդեցության նկարագարման դեպքում հաճախ օգտագործվում են հոգեբանական կամ սոցիալ-հոգեբանական տարածություն հասկացությունները։ Ընդ որում, հոգեբանական տարածությունը սահմանվում է որպես «ֆիզիկական, սոցիալական և հոգեբանական երևույթների համալիր, որոնց հետ մարդը նույնականանում է» (անձնական իրեր, սոցիալական կապվածություններ, դիրքորոշումներ), իսկ «սոցիալ-հոգեբանական տարածությունը հոգեբանականի մասնավոր դեպքն է՝ պարտադիր կազմված սոցիալական բնույթ ունեցող օբյեկտներից» ։
Անձի տարածություն հասկացությունը մոտ է կենսական տարածություն հասկացությանը, որն առաջին անգամ գիտական շրջանառության մեջ է մտել 20-րդ դարի առաջին կեսին։ Այն հասկացվում է որպես անձնական փորձի համագումար, որն օգնում է անհատին ադեկվատ ընկալելու շրջապատող իրականությունը, հարմարվելու նրանում և, անհրաժեշտության դեպքում, կառուցվածքավորելու անձնական տարածքն՝ իր ճաշակին, սովորություններին և հետաքրքրություններին համապատասխան ։ Անհրաժեշտ է առանձնացնել անձնական տարածության երկու բաղկացուցիչներ՝ մշակութային-պատմական՝ պայմանավորված տվյալ դարաշրջանի ոճով և ոգով՝ այդ թվում և նորաձևությամբ, և անհատական-հոգեբանական՝ կապված տվյալ անհատի հոգեկան որակներով և դիրքորոշումներով, որոնք ձևավորվում են նրա կենսագործունեության ընթացքում և նրա կենսաբանական առանձնահատկություններով (խառնվածք, ընկալունակություն, սեռ, տարիք, հուզականութունև այլն) ։ Դիմելով անձի և անձնական փորձի վերլուծությանը՝ անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել վարքի և շրջապատող միջավայրի հետ փոխազդեցության անհատական-հոգեբանական առանձնահատկություններին՝ բնորոշ կոնկրետ մարդու և «անձնական տարածքի» պրոյեկցիային ։
Տան ներսույթ. անձնական տարածքի արտահայտում
Տան տարածությունը հրաշալի օրինակ է անձնական տարածքի առանձնահատկությունների բնութագրման համար։ Անձնային տարածության նյութական արտացոլումներից են տնային ներսույթի ձևավորման և լրացման սկզբունքները, նրանցում անձնապես նշանակալից առարկաների (տնային հուշառարկաներից մինչև հուշանվերներ), ինչպես նաև տվյալ անձի արժեքային և աշխարհայացքային դոմինանտները խորհրդանշող իրերի առկայությունը (դիմանկարներ, սրբապատկերներ) ։
Դրա հետ մեկտեղ, և հագուստում, և ինտերիերում, միշտ կարելի է առանձնացնել տարրեր՝ պայմանավորված անհատական անձնային նախընտրություններով։ Նույնիսկ խիստ պատճառավորված հարսանեկան և թաղման հագուստը պարտադիր ունի անհատական տարբերություններ՝ պայմանավորված ինչպես կոնկրետ իրավիճակով (սոցիալական կարգավիճակ, նյութական դիրք, էթնիկական պատկանելիություն), այնպես էլ անհատի ճաշակով ու ցանկություններով ։
Հագուստի պահպանողականությունը(«կոնսերվատիզմը») տարբերվում է ինտերիերի «կոնսերվատիզմից» նաև նրանով, որ հագուստն արտացոլում է ավելի շուտ անձնական բնութագրեր, այսինքն՝ գաղափարական և էթիկական այն հղումը, որն անձը բացահայտ ներկայացնում է շրջապատողներին, և առաջին հերթին, իր ռեֆերենտային խմբին։ Ավելի «ինտիմ» և ավելի քիչ հրապարակային բնույթ ունեցող ինտերիերում այդ հղումներն արտացոլում են առավել խորը անձնային համոզմունքներ և դիրքորոշումներ՝ որոնք կազմում են անշոշափելի «Ես»-ի հիմքը։ Դրա համար էլ սենյակների ձևավորումը սիմվոլիզմի այլ մակարդակ ունի։ Առաջին հերթին, դա վերաբերում է անձնական սենյակներին, որտեղ մարդն անցկացնում է իր «ինտիմ», «անձնական» ժամանակի մեծ մասը։ Այս տեսանկյունից՝ կարելի է խոսել անձնական տարածքի նկատմամբ բնակարանի տարբեր մասերի տարբեր կարգավիճակների մասին, որը պետք է հաշվի առնել նրա վերլուծության ժամանակ։ Հասկանալի է, որ ընդհանուր սենյակները՝ միջանցք, հյուրասենյակ, ճաշասենյակ կրում են տան բոլոր անդամների «անձնային գծերի» հետքը։ Թեև, որպես կանոն, դոմինանտող են տանտերերի նախընտրություններն ու դիրքորոշումները։ Իհարկե, որոշ դեպքերում ընդհանուր սենյակների ինտերիերը կարող է սահմանվել կրտսեր սերնդի նախընտրություններով՝ երբեմն հանգեցնելով միևնույն ինտերիերում տարբեր ոճերի միախառնմանը. այս դեպքում կարելի է խոսել առանձին ընտանիքի սահմաններում տեղի ունեցող մշակութային վերափոխումների գործընթացի «նյութականացման» մասին ։
Ընտանիքի առանձին անդամների կողմից սենյակների հարդարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրումն առաջ է բերում ինտերիերում անձնային տարածքի ներկայացման ևս մի կարևոր հանգամանք՝ անձի բացության/փակության դրսևորում։ Բացության/փակության հատկանիշի արտացոլում է անձնական սենյակներ մուտքի սահմանափակումը ոչ միայն կողմնակի անձանց, այլև ընտանիքի անդամներն։
Իհարկե, ժամանակակից ստանդարտ քաղաքային բնակարաններում ընտանիքի բոլոր անդամների համար մասնավոր հատուկ տարածության առանձնացումը բավական դժվար է։ Ավելին, առանձին սենյակի հնարավորության դեպքում նախընտրությունը տրվում է սովորաբար երեխաներին։ Դրա համար էլ անձնականության առավել վառ դրսևորումներ հայտանաբերվում է հենց երեխաների և դեռահասների անձնական սենյակներում։ Անհատականությունը դրսևորվում է նաև միայնակ մեծահասակների բնակարաններում, ովքեր հետևում են նրան, որպեսզի իրենց տունը չփոփոխվի ։
Անհատի կողմից ստեղծված ինտերիերն արտացոլում է նրա անձնական նախընտրությունները իր ժամանակի նորաձևության ընդհանուր միտումների շրջանակներում։ Նորաձևությանը հետևելը «բավարարում է սոցիալական հենարանի ունենալու պահանջմունքները», քանի որ անհատն, այս կերպ, ցույց տալիս է մի կողմից՝ «դիրքի հավասարում», մյուս կողմից՝ «այդ խմբի առանձնացումը ավելի ցածր դիրք ունեցողներից»։ Դրա հետ մեկտեղ վերակառուցվում է հենց անձի կառուցվածքը, փոփոխվոււմ նրա արժեքային դիրքորոշումները՝ «սոցիալական և միջանձնային կառույցների փոփոխությանը զուգահեռ» ։
Ինտերիերի ձևավորման վերաբերյալ կարելի է նշել որոշակի պատմական առանձնահատկության մասին։ Օրինակ՝ նախարդյունաբերական դարաշրջանում անձնական ընտրությունը սահմանափակված էր ավանդույթների շրջանակներում և նրա վրա մեծ ազդեցություն էր թողնում հասարակական կարծիքը։ Ինտերիերի ձևավորումը սահմանվում էր սոցիոմշակութային, տարիքային, էթնիկական այս կամ այն խմբի պատկանելիությամբ։
Անձնային տարածքն անձնային փորձի դինամիկ բաղկացուցիչն է, իսկ նրա բնութագրական առանձնահատկությունն այն է, որ զարգանում է պատմության մեջ։ Ընդ որում, հաշվի է առնվում ոչ միայն անձնային պատմությունը որպես սեփական կենսական փորձի համագումար, այլև ազգակցական պատմությունը սոցիումի պատմությունը, որոնք ուղղակիորեն կապված են հիշողության հետ։ Իսկ հիշողությունն, իր հերթին, կարևոր անձնային կենսասոցիալական փոփոխական է, որն օգնում է անհատին՝ կառուցելու իրական կենսական ռազմավարություններ և հարաբերելու դրանք սոցիալական միջավայրի գիտելիքների և նրա կողմից վերագրվող կանոնների հետ, ինչպես նաև և անձնական և ընտանեկան կարգավիճակի հետ։ Այս առումով, հիշողությունն անմիջականորեն հարաբերվում է փորձի հետ՝ թույլ տալով կուտակել ոչ միայն անձնական, այլև նախորդ սերունդների կուտակած գիտելիքները։ Այդ փորձի և նրա սիմվոլիկ ներկայացման նյութական մարմնավորումը կարող են լինել ընտանեկան հուշ առարկաները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ինտերիերում  ։
Յուրաքանչյուր իր, եթե դիտարկենք այն տիրոջ նկատմամբ հարաբերությամբ, անձնապես երանգավորված է, արտացոլում է տվյալ անհատի գեղագիտական նախընտրությունների առանձնահատկությունները, խորհրդանշում նրա ձգտումը՝ ցույց տալու իր պատկանելիությունն այս կամ այն սոցիալական խմբին և, հնարավոր է, նույնիսկ լիդերությունը նրանում։ Դրա հետ մեկտեղ՝ իրը կարող է «հին» լինել՝ նրա հետ հուզական–զգայական փոխազդեցության փորձի տեսանկյունից։ Անձնական և սերնդային հիշողության համատեքստում այսպիսի իրը կարող է ձեռք բերել սիմվոլիկ տարբեր նշանակություններ, դառնալ ընտանեկան հուշ-առարկա և արժեք։ Իրի արժեքայնությունն այս դեպքում պարտադիր չէ համընկնի նրա տիրոջ արժեքների սանդղակի հետ, բայց հենց նրանց փոխազդեցության դեպքում դրսևորվում են անձնային տարածության կարևոր առանձնահատկությունները։ Ավելին, հենց սա է նրա էական որոշ հատկությունների պատճառը  ։
Ժամանակակից իրերը նույնպես սիմվոլիկ են և «տեքստ» են ուրիշների, այսինքն՝ միջանձնային հաղորդակցության, այնպես էլ «իր»՝ ինքնահաղորդակցման, համար։ Ժամանակակից ինտերիերն իր զանգվածային ձևերում ձևավորվում է վարքային մոդելների ուժեղ ազդեցության տակ, որոնք սպառողների լայն շրջանակին է հաղորդում նոր սոցիալական շերտը զանգվածային լրատվամիջոցներով, որում ներառված են շոուբիզներսի ներկայացուցիչներ, դերասաններ, մարզիկներ, ինչու չէ նաև քաղաքական գործիչներ և այլն. բոլոր նրանց, որոնց գործունեությունը և հաջողությունը կապված են հրապարակայնության հետ։ Այն բանի հետևանքով, որ սոցիալապես ստրատիֆիկացված հասարակության մեջ այս կամ այն իրերի տիրապետումը անհատի կարգավիճակի ցուցանիշ է, նրա հեղինակության նշան, նկատվում է էլիտայի կյանքի ոճի ընդօրինակման գործընթաց՝ արտացոլելով առավել բարձր սոցիալական խումբ մտնելու ձգտումը  ։
Ժամանակակից ինտերիերներում արտացոլվում են հետարդյունաբերական հասարակության զարգացման ակտուալ միտումները։ Վերջինիս բնորոշ է սոցիալական դիրքորոշումների մեծ ծավալ, որոնք ներդրվում են զանգվածային մշակույթի և հաղորդակցության միջոցներով՝ ձևավորելով անձնային տարածության յուրահատուկ պատկեր ոչ թե անձնային փորձի, այլ ինֆորմացիոն-գեղարվեստական ֆիկցիայի հիման վրա։ Ժամանակակից ինտերիերը կարելի է դիտարկել որպես ազատորեն хհամակցվող, իր էությամբ խաղային տարածություն։ Ինտերիերի ձևավորումը սեփական պատկերացումների համապատասխան անձի ինքնաիրացման ձևերից մեկն է՝ հասանելի յուրաքանչյուրին առօրյա կյանքում։ Անհատը տան՝ ազատորեն փոխակերպվող տարածությունը, վերածում է յուրահատուկ «խաղային դաշտի», «իր համար թատրոնի», որում հնարավոր է ցանկացած ձևափոխում և ճանապարհորդություն ժամանակի մեջ     ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Սուրնիակ
Սուրնիակ (Sourniac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 188 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.04 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.72 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 125 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 90-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 35։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,0 %։ 90 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 82 անձ (45 տղամարդ և 37 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (3 տղամարդ և 5 կին)։ 35 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հին Հերցեգովինայի թանգարան
Հին Հերցեգովինայի թանգարան (Музеј Старе Херцеговине), տեղակայված է Սերբիայի Հանրապետության Ֆոչա քաղաքում՝ Պյոտր արքայի անվան հրապարակի վրա գտնվող «Գերստլ» հյուրանոցի շենքում։ Հիմնադրվել է 1956 թվականին, ունի ցուցադրությունների հինգ բաժիններ։
Պատմություն
«Գերստլ» հյուրանոցը կառուցվել է 1906 թվականին և ավերվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Վերջին տարիներին այն վերանորոգվեց և նորից շահագործվեց՝ դարձյալ որպես հյուրանոց, «Վուչևո» անվանումով։ 2014 թվականին թանգարանի շենքում ակտիվ գործունեություն  է ծավալում Ֆոչայի ժողովրդական թատրոնը։
Բժիշկ Ռիստո Երեմիչ
Այս բաժինը նվիրված է Ֆոչիի առաջին բարձրագույն կրթությունն ստացած բժիշկ Ռիստո Երեմիչին, որն ավարտել էր Գրացի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Նա Բոսնիայի և Հերցեգովինայի առաջին վիրաբույժն էր, որը հեղինակ էր նաև 15 գրքերի և 70-ից ավելի գիտահետազոտական աշխատությունների։ Երեմիչը հետագայում դարձավ Սարաևոյի Պետական հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկը, Բելգրադի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, ակադեմիկոս։
Ֆոչան անցյալում
«Ֆոչան անցյալում» ցուցադրությունը (Фоча у прошлости) հնարավորություն է տալիս այցելուին՝ ծանոթանալու Ֆոչայի պատմությանն ու մշակույթին՝ հին ժամանակներից մինչև 20-րդ դարի առաջին կեսը։ Թանգարանում ցուցադրված են լուսանկարներ, հայտնի մարդկանց պատկանող իրեր, նրանց մասին պատմող նյութեր, աշխատանքային գործիքներ, զենք և զինամթերք։ Ցուցանմուշների թվում կան նաև տարբեր անվանումներով հին մետաղադրամներ, որոնք տարբեր ժամանակներում շրջանառվել են Ֆոչայում ։
Էթնոգրաֆիկական ցուցադրություն
Այստեղ ներկայացված են անցած դարերի կահույքներ, կենցաղային պարագաներ, այն ժողովուրդների հագուստները, որոնք բնակվել են Ֆոչայում։ Այցելուն պարզ պատկերացում կկազմի Ֆոչայի՝ XX դարասկզբի կյանքի, կենցաղի և առօրյայի մասին, կծանոթանա այդ ժամանակաշրջանի տարբեր բնագավառների աշխատանքային գործիքների հետ։
Ալգերո
Ալգերո, Ալգեր (Alghero, l'Alguer), քաղաք Սարդինիա կղզու հյուսիս-արևմուտքում։ Ալգերոն Սերդինիի գլխավոր քաղաքներից է և զբաղեցնում է 5-րդ հորիզոնականը բնակչության քանակով, և ինչպես նաև 3-րդ հորիզոնականը, որտեղ կա համալսարան օտարերկրացիների համար՝ ճարտարապետութան ֆակուլտետ, ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ։ Քաղաքը հայտնի է որպես Կորալյան Ռիվերա («Riviera del Corallo»), քանի որ շրջակայքի ջրերում աճում են շատ թանկարժեք, կարմիր կոլլարներ։
Բնակչությունը՝ 42289 մարդ (2006)։
Պատմություն
Ժամանակակից քաղաքի տեղում հայտնաբերվել են մարդկային մնացորդներ 4 հազար և ավելի տարվա հնությամբ։
Քաղաքը հիմնադրվել է 1102 թվականին։ Բնակչությունը հիմնականում կատալոնացի է, բացառությամբ տեղական բնակչության։
Բնակչություն
Բնակչության մեծամասնությունը համարում է իրեն հարազատ լեզու իտալերենը։ Յուրաքանչյուր 5-րդ մարդու համար հարազատը կատալոներենն է։ («Ալժիրի բարբառը կատալոներենում»), յուրաքանչյուր 8-րդ բնակչի մոտ սարդիներենն է։
Տեղական բնակչությունը անվանում է իր քաղաքը «Բարսելոնետա», ինչը նշանակում է «Փոքրիկ Բարսելոնա»։
Աշխարհագրությունը և կլիման
Գտնվում է Միջերկրական ծովի կենտրոնում, Ալգերոն ունի տիպիկ Միջերկրածովյան կլիմա՝ թեթև ձմեռով (+10-+11°С) և ջերմ ամառ (+23-+24 °C).
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սարդինիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
(566) Ստերեոսկոպիա
(566) Ստերեոսկոպիա (Stereoskopia), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի մայիսի 28-ին Պաուլ Գյոցի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,379852 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0004 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7593 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ստերեոսկոպիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 2,0057 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2269,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,15862 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,9° անկյուն։
Ստերեոսկոպիա աստերոիդը պատկանում է Կիբելեի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 3,27 - 3,7 ա. մ. մեծ կիսաառանցքներով, էքսցենտրիսիտետը` փոքր է քան 0,3 և ուղեծրի թեքումը` փոքր քան 25°։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Կիբելեի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1905 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պաուլ Գյոցի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Հետևանք (ֆիլմ, 2019)
«Հետևանք» (The Aftermath), ռեժիսոր Ջեյմս Քենթի ռազմական դրաման ։ Գլխավոր դերերում՝ Քիրա Նայթլի, Ալեքսանդր Սկարսգորդ և Ջեյսոն Կլարկ. Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի մարտի 1-ին ։
Սյուժե
Համաձայն հրաարակված հոդվածների ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են հետպատերազմյան ավերված Գերմանիայում։ Սյուժեի կենտրոնում անգլիացի Լյուիս Մորգանն է, ով դարձել է Համբուրգի ժամանակավոր քաղաքապետը և ստիպված է վերակենդանացնել քաղաքը։ Լյուիսը կնոջ հետ բնակվում է մի տան, որտեղ ապրում են նաև գրմանացի ճարտարապետ իր նյարդային դստեր հետ։ Կկարողանա արդյո՞ք Լյուիսը զերծ մնալ վրեժխնդրությունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Անդրեա Ապիանի
Անդրեա Ապիանի (Andrea Appiani, ), իտալացի նեոդասական նկարիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է բժշկի ընտանիքում իտալական Միլան քաղաքում։ Անդրեայի հայրը հույս ուներ, որ որդին կգնա իր ուղով, բայց նա ընդունվեց նկարիչ Կարլ Մարիա Ջուդիչի մասնավոր ակադեմիան, որտեղ 2 տարի (1783-1784) սովորեց նկարչություն և փորագրանկարների պատճենում։ Հետո Ապիանին շարունակեց ուսումը ֆրեսկո գեղանկարչության գծով Ամբրոզիանայի միլանյան ակադեմիայում Ջորջո Անտոնիո դե Մեդիչիի գլխավորությամբ։ Ֆլորենցիա կատարած ուղևորության ժամանակ ծանոթացավ Ջուլիանո Տրաբալեզի և Մարտին Կնոլերայի աշխատանքներին, իսկ Բոլոնիայում հիմնական ուշադրությունը դարձրեց Դոմենիկինոյի գործերին։ Այնուհետև սովորեց անտիկ քանդակագործություն և Ռաֆայելի ու Մենգսի գեղանկարչությունը Հռոմում և Նեապոլում։ Պարմ այցելել է 1795 թվականին, այնտեղ ծանոթացել Կորեջիոյի գեղանկարչությանը։ Մշտական աշխատել է Միլանում 1792 թ.։
1796 թվականին Անդրեա Ապիանին Ցիզալպինյան հանրապետությունում նշանակվել է գեղարվեստի գործերով տեսուչ։ Այդ պաշտոնում նա ղեկավարել է Միլանի գեղարվեստի ակադեմիան և Բրերի պատկերասրահը։ Կատարել է Նապոլեոնի պատվերները՝ դիմանկարներ և այլաբանական պատկերներ՝ նվիրված կայսերը և նրա գեներալներին։ Նրա գործերն են զարդարում Սենթ Մերի Սելսուի գմբեթը Միլանում (1796 թ.) և նահանգապետ էրցհերցոգ Ֆերդինանդի ամրոցի պատերն ու առաստաղը։
Պառիլյաս
Պառիլյաս (Parrillas), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Կամպանա դե Օլոպեսա շրջանում։ Տարածքը կամզում է 51 կմ2, բնակչությունը` 424 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 105 կմ հեռավորության վրա։
Անդրեա Ապիանի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Պառիլյաս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սև կատուն (պատմվածք)
Սև կատուն (The Black Cat). Էդգար Ալլան Պոյի ամենահայտնի պատմվածքներից մեկն է։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1843 թվականի օգոստոսի 19-ին The Saturday Evening Post օրաթերթում։
Սյուժե
Գործողությունները պատմվում են մի հարբեցողի անունից, ով այդ նյութերի ազդեցության տակ չի վերահսկում իր վարքը և ծայրահեղ վրեժով է լցվում։ Նրա առաջին զոհը դառնում է ընտանի կենդանի սև կատուն, ում նա սպանում է՝ աչքը հանելով, չնայած իրականում կատվին նա սիրում էր։ Որոշ ժամանակ հետո նա կատվին այգում թաղում է մի ծառի տակ։ Այդ նույն գիշերը անհասկանալի դիպվածով այրվում է նրա տունը։ Հանկարծ նա պատի վրա տեսնում է սպանված կատվի ահռելի պատկերը։
Երբ պատմողը սկսում է մոռանալ իր հանցագործությունը, հանկարծ հանդիպում է կատվին շատ նման մեկ ուրիշ կատու։ Միակ տարբերությունն առաջին կատվից այն էր, որ նրա վրա սպիտակ գիծ էր գնում։ Նրան տուն տանելով՝ պատմողը սկզբում բարեկամաբար էր վերաբերվում նրան, բայց դա երկար չի տևում։ Սակայն առաջին իսկ առավոտյան, երբ նկատում է, որ կատուն էլ չունի աչք, սկսում է ատել նրան՝ առանց ֆիզիկապես վնասելու։ Ժամանակի ընթացքում պատմողը նկատում է, որ նրա վրայի սպիտակ գիծը գտնվում էր նույն տեղում, որտեղից սպանել էր կատվին։ Մի անգամ, երբ նա տուն է գալիս, կատուն մոտենում է ոտքերին։ Պատմողը վերցնում է կացինը, սակայն կինը կանգնեցնում է նրան։ Զայրույթի պահին նա կացնով խփում է կնոջ գլխին և սպանում նրան։ Մարմինը թաքցնում է պատի մեջ։
Մի քանի օր անց, երբ ոստիկանները խուզարկում են նրա տունը, կարծես թե հանցանքը մատնող ոչինչ չեն գտնում։ Ինքնավստահորեն նա գնում և ոստիկանների մոտ կանգնում է հենց այն պատի մոտ, որտեղ թաքցրել էր կնոջ դիակը։ Դրան ի պատասխան լսվում է բարձր մլավոց։ Ոստիկանները քանդում են պատը և գտնում կնոջ դիակը, իսկ նրա գլխին՝ մլավող կատվին։
Վերլուծություն
Պատմվածքն ընդհանուր գծեր ունի Էդգար Պոյի մեկ այլ ստեղծագործության՝ «Մատնիչ սիրտը» պատմվածքի հետ։ Այստեղ ևս պատմությունը պատմվում է առաջին դեմքով, հիմնված է պատմողի մտքերի վրա։ Սակայն ի տարբերություն մյուս պատմվածքի հերոսի՝ եթե մյուս հերոսն իր պատմությունն անհավանական ու անհավատալի էր համարում, այս դեպքում նա ընդունում է, որ գուցե ինչ-որ մեկը հավատա այդ պատմությանը, չնայած ինքն էլ չի հավատում իր հիշողություններին ։
Իր ամենահայտնի պատմվածքներից մեկում Էդգար Պոն ցույց է տալիս ալկոհոլի սարսափելի ազդեցությունը մարդու վրա։ Նրա կարծիքով՝ այս բոլոր սարսափները ալկոհոլի հիվանդության և հրեշի պատճառով են։ Սև կատուն չարության խորհրդանիշ է, պատահական չէ, որ հեղինակը պատմվածքի սկզբում հիշում է պատմողի կնոջ խոսքերը․ «Բոլոր սև կատուները թաքնված չարիքներ են»։ Առաջին կատվի անունը Պլուտոն է, որը հռոմեական դիցաբանության մեջ ստորերկրյա աստծո անունն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն Կատեգորիա:Հորինված կատուներ
(567) Էլևթերիա
(567) Էլևթերիա (Eleutheria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի մայիսի 28-ին Պաուլ Գյոցի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,129744 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8345 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,425 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2022,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178009 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,27° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Էլեկտրետներ
Էլեկտրետները դիէլեկտրիկների տեսակ են։
Հայտնագործում
1896 թվականին անգլիացի ֆիզիկոս Օլիվեր Հևիսայդը (1850-1925 թթ.) առաջ է քաշել այն միտքը, որ, հաստատուն մագնիսների նման, բնության մեջ պետք է գոյություն ունենան «մշտապես բևեռացված դիէլեկտրիկներ»։ Անգլերեն «էլեկտրետ» բառը համապատասխանում է նույն անգլերեն «մագնետ»` մագնիս բառին (հայերեն, ըստ երևույթին, ճիշտ կլիներ անվանել էլեկտրիս)։ Թվում էր, թե հաստատուն մագնիսների նման էլեկտրետները կարող են պատրաստվել միայն սեգնետաէլեկտրիկներից։ Սակայն հետագայում պարզվեց, որ սեգնետաէլեկտրիկները, օժտված լինելով մնացորդային բևեռացմամբ, այդ վիճակը, որպես կանոն, երկար ժամանակ չեն պահպանում։ Բացի այդ` հայտնաբերվեցին բազմաթիվ դիէլեկտրիկներ, որոնք սեգնետաէլեկտրիկներ չեն, բայց էլեկտրական դաշտում բևեռացվելուց հետո երկար ժամանակ ընդունակ են պահպանելու իրենց էլեկտրականացված վիճակը։
Պատրաստման եղանակ
Էլեկտրետներ պատրաստելու համար պինդ բևեռային դիէլեկտրիկը հալում և ապա տեղադրում են ուժեղ էլեկտրական դաշտում։ Դիէլեկտրիկի մոլեկուլները հալույթում հեշտությամբ կողմնորոշվում են. մոլեկուլների էլեկտրական մոմենտները ձգտում են դասավորվել դաշտի ուժագծերի երկայնքով։ Հալույթը սառեցնելուց և այնուհետև արտաքին էլեկտրական դաշտը վերացնելուց հետո պինդ դիէլեկտրիկում մոլեկուլների պտույտները դժվարանում են, և նրանք երկար ժամանակ՝ օրերի, նույնիսկ տարիների ընթացքում, պահպանում են կանոնավոր դասավորվածությունը։ Նկարագրված եղանակով առաջին էլեկտրետը պատրաստել է ճապոնացի ֆիզիկոս Մոտոտորո Յոգուչին (1879-1926 թթ.) անցյալ դարի քսանական թվականների սկզբին։
Կիրառություն
Էլեկտրետները շրջապատված են էլեկտրական դաշտով, ուստի բնական է, որ առաջին հերթին այդ բյուրեղները պետք է կիրառվեին որպես հաստատուն էլեկտրական դաշտի (բայց ոչ հոսանքի) աղբյուր։ Էլեկտրետային խոսափողները և հեռախոսները, փոփոխական հոսանքի փոքր հզորության գեներատորները, էլեկտրաստատիկ վոլտաչափները, ծանրաչափները, խոնավաչափները և էլեկտրետների օգտոգործմամբ պատրաստմամբ բազմաթիվ այլ սարքեր լայն կիրառություն ունեն տեխնիկայում։ Էլեկտրետները կիրառվում են նաև հիշող սարքերում՝ էլեկտրական ազդանշաններ գրանցող էլեկտրետային էլեկտրաշարժիչներում։ Ֆոտոէլեկտրետներն օգտագործվում են էլեկտրալուսանկարչության մեջ՝ պատճենահանման նպատակով։ Բժշկության մեջ արհեստական սիրտ և արհեստական անոթներ ստեղծելիս օգտագործում են խողովակներ, որոնք պատրաստված են էլեկտրետային նյութերից։ Էլեկտրետային խողովակի մի կտորը կարող է փոխարինել այս կամ այն պատճառով «մաշված» և շարքից դուրս եկած կենդանի անոթին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Դիէլեկտրիկներ
Նոթբուք
Նոթբուք (notebook, բառացի՝ «բլոկնոտ», «նոթատետր»), դյուրակիր անհատական համակարգիչ, որի կորպուսի մեջ ընդգրկված են ստացիոնար համակարգչի տիպիկ բաղադրամասերը՝ էկրան, ստեղնաշար և մատնանշման սարք (սենսորային պանել կամ թաչփադ), գրպանային համակարգիչ, ինչպես նաև մարտկոց։ Նոթբուքներն ունեն փոքր չափսեր և քաշ, նոթբուքերի ինքնավար աշխատանքի ժամանակը լինում է 1-ից մինչև 15 ժամի սահմաններում։
Կառուցվածքը և կիրառությունը
Սովորաբար ունենում են բարակ LCD կամ LED էկրան, որի ստորին մասում տեղադրված է տառա-թվային ստեղնաշարը։ Էկրանը միաժամանակ ծառայում է որպես կափարիչ, որի շնորհիվ այն հարմար է տեղափոխման համար ։ Մինչև 2014 թվականը լափթոփը (ծնկադիր համակարգիչը) և նոթբուքը տարբերվում էին իրարից․ լափթոփը սովորաբար ավելի մեծ էր ու ծանր, սակայն այժմ երկուսի միջև այլևս էական տարբերություն չկա։
Դյուրակիր համակարգիչները սովորաբար օգտագործվում են տարբեր նպատակների համար, օրինակ, աշխատանքի, կրթության, խաղերի, Համացանցի, անձնական զբաղմունքների և  ընտանեկան ժամանցի համար։ Ստանդարտ նոթբուքը համատեղում է համակարգչի բաղադրիչները, ներդիրները, արդյունքները և հնարավորությունները, ներառյալ ցուցադրման էկրանը, բարձրախոսները, ստեղնաշարը, կոշտ սկավառակը, օպտիկական սկավառակակիրը (օրինակ` touchpad կամ trackpad), պրոցեսոր, և հիշողության ծավալը։ Ժամանակակից դյուրակիր համակարգիչներն ունեն ինտեգրված վեբ-խցիկներ և ներկառուցված խոսափողներ, մինչդեռ շատերն ունեն նաև սենսորային էկրան։
Դյուրակիր համակարգիչները կարող են սնուցվել ներքին մարտկոցից կամ արտաքին սնուցման աղբյուրից։ Տարբեր մոդելի նոթբուքները ունեն տարբեր առանձնահատկություններ՝ ինչպիսիք են պրոցեսորի արագությունը և հիշողության ծավալը, տարբերվում են նաև նրանց արժեքները և օգտագործման ոլորտները։ Կախված օգտագործման նպատակներից, տարբեր են լինում դիզայնի տարրերը, ձևը, կառուցվածքը։
Տերմինոլոգիայի տարբերակներ
«Նոութբուք» տերմինը առաջացել է մի փոքր ավելի ուշ, երբ արտադրողները սկսեցին արտադրել նույնիսկ ավելի փոքր դյուրակիր սարքեր, հետագայում կրճատելով դրանց քաշը,  չափսերը, հասցնելով մոտավորապես A4 թղթի չափի։ Դրանք վաճառվում են որպես նարնջագույն նեթբուքներ, որպեսզի  տարբերակվեն նոթբուքներից ։ Ակնհայտ է, որ 1990-ականների վերջերին արժեքները փոփոխվեցին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դյուրակիր համակարգիչներ Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Երեխա
Կենսաբանորեն երեխա է համարվում ծնունդից մինչև սեռական հասունացման տարիքն ընկած մարդը ։ Իրավական սահմանմամբ՝ երեխան հիմնականում վերաբերում է անչափահասներին կամ անչափահասին, ով դեռևս չի կարող համարվել մեծահասակ կամ չափահաս ։
«Երեխա» եզրույթը նաև նկարագրում է ծնողի հետ հարաբերությունները (ցանկացած տարիքի որդիներ կամ դուստրեր), այն կարող է նաև վերաբերել որոշակի ժամանակահատվածում, վայրում կամ պայմաններում ծնված մարդկանց, ինչպես օրինակ՝ «բնության զավակ» կամ «վաթսունականների երեխա» ։
Գոյություն ունեն երեխաներին վերաբերող բազմաթիվ սոցիալական խնդիրներ, ինչպես օրինակ՝ երեխաների կրթություն, ահաբեկչություն, մանկական աղքատություն, անապահով ընտանիքներ, մանկական իրավունք, սով կամ մանկական անտնություն։
Իրավական, կենսաբանական և սոցիալական սահմանումներ
Միավորված ազգերի կազմակերպության՝ «Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիա»-ի համաձայն՝ երեխա է համարվում 18 տարին չլրացած յուրաքանչյուր մարդկային էակ, եթե նրա նկատմամբ կիրառվող օրենքով նրան չափահասության չի հասնում ավելի վաղ ։ Սա հաստատվել է ՄԱԿ-ի անդամ 194 երկրներից 192-ի կողմից։
Կենսաբանորեն երեխա է համարվում ծնունդից մինչև սեռական հասունացման տարիքն ընկած ցանկացած մարդ ։ Որոշ մշակույթներում երեխան համարվում է չափահաս՝ ծեսական արարողություն անցնելուց հետո, որը կարող է կապ չունենալ սեռական հասունացման տարիքի հետ։
Երեխաները սովորաբար չափահասներից ավելի քիչ իրավունքներ ունեն և լուրջ որոշումներ կայացնելու համար համարվում են անկարող։ Իրավականորեն միշտ պետք է լինեն պատասխանատու մեծահասակի կամ երեխաների խնամակալության մարմնի խնամքի ներքո (կախված ծնողների ամուսնալուծությունից)։ Մեծահասկաներից երեխաների առանձնացումը տարածում է գտել 16-17-րդ դարերում։ Հասարակությունը սկսել է երեխաներին վերաբերվել ոչ թե որպես մեծահասակների մանրակերտների, այլ որպես հասունության ավելի ցածր մակարդակում գտնվողների, ովքեր ունեն մեծահասակների պաշտպանության, սիրո և դաստիարակության կարիք։ Այս փոփոխությունը կարող է նկատվել նկարչության մեջ․ Միջին դարերում երեխաները պատկերվում էին որպես մեծահասակների մանրակերտեր՝ առանց մանկական հատկանիշների։ 16-րդ դարում երեխաների նկարները սկսեցին ձեռք բերել մանկանման տեսք։ 17-րդ դարի վերջից երեխաները սկսեցին խաղալ խաղալիքներով, և սկսվեց մանկական գրականության զարգացումը ։
Զարգացում
Յուրաքանչյուր երեխա անցնում է սոցիալական զարգացման բազմաթիվ փուլերով։ Նորածինները կամ շատ փոքր տարիքի երեխաները խաղում են միայնակ։ Հաջորդ փուլում երեխան սկսում է խաղալ այլ երեխայի հետ։ Հետագայում խումբն աճում է, և խաղի մասն են կազում երեք-չորս երեխաներ։ Մանկապարտեզ հաճախելու տարիքում նա արդեն միանում է խմբերով խաղերին ։
Որպես երեխաներ՝ նրանք սովորում են, թե ինչպես լուծել որոշ խնդիրներ՝ ժամանակագրական կարգով։ Նրանք սովորում են, թե ինչպես իրենց առաջնահերթությունները տան նպատակներին և գործողություններին։ Նրանց վարքագիծը փոփոխվում է, քանի որ նրանք այլ մարդկանցից սովորում են նոր հեռանկարներ։ Նրանք սովորում են, թե ինչպես պետք է ներկայացնել խորհրդանշական որոշ բաներ և սովորել նոր վարքագիծ ։
Առողջություն
Սովորելու համար հավելյալ օգնության կարիք ունեն ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշ (ՈՒՊՀՀ) ունեցող երեխաները և սովորելու հետ կապված հաշմանդամություն ունեցողները։ Ուշադրության պակասով երեխաները, հնարավոր է, չարձագանքեն իրենց միջավայրի սոցիալական ազդակներին, ինչը բարդացնում է փորձի շնորհիվ սոցիալական հմտությունների ձեռքբերումը ։ Երեխաներին վերաբերող առողջապահական հարցերը երբեմն կախված են սեռից. օրինակ՝ տղաները ավելի հավանական է, որ ախտորոշվեն աուտիզմով, քան աղջիկները ։
Պատասխանատվության տարիք
Տարիք, որից սկսած երեխաները համարվում են իրենց սոցիալական գործողությունների համար պատասխանատու (ամուսնություն, քվեարկություն և այլն), նույնպես փոփոխվել է ժամանակի ընթացքում, և դա արտացոլվել է նորմատիվ իրավական ակտերում։ Հռոմեական ժամանակաշրջանում երեխաները հանցագործությունների համար մեղավոր չէին համարվում, սա հետագայում որդեգրվել է եկեղեցու կողմից։ 19-րդ դարում միայն մինչև յոթ տարեկան երեխաներն էին համարվում անմեղսունակ։ Յոթ տարեկանից մեծ երեխաները համարվում էին իրենց արարքների համար պատասխանատու։ Այդ պատճառով նրանք կարող էին բախվել քրեական մեղադրանքների, ուղարկվել չափահասների բանտ և չափահասի նման պատժվել մտրակահարությամբ, խարանով և կախաղանով ։ Այժմ Կանադայի և ԱՄՆ-ի նման շատ երկրներում երեխաները իրենց արարքների համար պատասխանատու են դառնում տասներկու տարեկանից սկսած։ Երեխաների համար գոյություն ունեն հատուկ ուղղիչ հիմնարկներ։
Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ նվազագույնը 25 երկրում պարտադիր կրթության համար սահմանված տարիք չկա։ Աշխատանքի և ամուսնության նվազագույն տարիքը նույնպես տարբերվում է։ Նվազագույնը 125 երկրում 7–15 տարեկան երեխաները կարող են տեղափոխվել դատարան և քրեաիրավական նորմերը խախտելու համար դատապարտվել։ Կամավոր/ոչ կամավոր զինվորական ծառայության սահմանը նույնպես տարբեր է աշխարհում ։ Որոշ երկրներում երեխաները օրենքի պարտադիր ուժով երեխաները պետք է գնան դպրոց՝ մինչև 14 կամ 15 տարեկան հասակը, բայց նրանք նաև կարող են աշխատել մինչև այդ տարիքը։ Երեխայի կրթության իրավունքը վտանգվում է վաղ ամուսնության, մանկական աշխատանքի և ազատազրկման պատճառով ։
Մանկական մահացություն
17-րդ դարի ընթացքում Անգլիայում կյանքի միջին տևողությունը ընդամենը 35 տարի էր, հիմնականում այն պատճառով, որ երեխաների 2/3-ը մահանում էր մինչև չորս տարեկանը ։ Արդյունաբերական հեղափոխության ընթացքում երեխաների կյանքի միջին տևողությունը կտրուկ աճել է ։
Ըստ բնակչության առողջության փորձագետների՝ մանկական մահացության մակարդակը կտրուկ ընկել է 1990-ական թվականներին։ 1990 թվականին տարեկան նորածնային մահացության քանակը աշխարհում կազմում էր մոտ 12.6 միլիոն երեխա, սակայն ցուցանիշը նվազել է 2012 թվականին՝ հասնելով 6.6 միլիոնի։ 1990 թվականից մինչև 2012 թվականն ընկած ժամանակահատվածում 1 000 նորածիններին բաժին ընկնող նորածնային մահացության ցուցանիշը 90-ից դարձել է 48։ Մանկական մահացության ամենաբարձր ցուցանիշը Ենթասահարական Աֆրիկայում է՝ 1 000 կենդանի ծնունդից 98 մահացություն ։
Կրթություն
Կրթությունը, ընդհանուր առմամբ, վերաբերում է ընդհանոր գիտելիքների ձեռքբերմանը կամ հաղորդմանը, հիմնավորման և դատողության կարողության զարգացմանը և ինտելեկտուալ հասուն կյանքին պատրաստվելուն ։ Ֆորմալ կրթությունը հիմնականում կատարվում է դպրոցում։ Կրթության իրավունքը ճանաչվել է որոշ կառավարությունների կողմից։ Միջազգային մակարդակում Միավորաված ազգերի կազմակերպության՝ 1966 թվականի «Տնտեսության, հասարակության և մշակութային իրավունքների մասին միջազգային կոնվենցիա»-ի 13–րդ հոդվածում ճանաչում է յուրաքանչյուր անձի կրթություն ստանալու իրավունքը ։ Աշխարհի մեծ մասում կրթությունը պարտադիր է, բայց դպրոց հաճախելը կարող է չլինել՝ այլընտրանքային տարբերակների դեպքում, օրինակ՝ տնային ուսուցում և էլեկտրոնային ուսուցում։
Աղքատությունը, մանկական աշխատանքը, հասարակական վերաբերմունքը և դպրոցի հեռավորությունը նույնպես խանգարում են երեխաների կրթություն ստանալուն ։
Վերաբերմունք
Երեխաների նկատմամբ սոցիալական վերաբերմունքը տարբեր է տարբեր մշակույթ ունեցող երկրներում։ Այդ վերաբերմունքը ժամանակի ընթացքում փոխվել է։ 1988 թվականին երեխաների վերաբերմունքի մասին եվրոպական  ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Իտալիան ավելի երեխայակենտրոն է, իսկ Նիդեռլանդները՝ պակաս երեխայակենտրոն, այլ երկների հետ, ինչպիսիք են՝ Ավստրիան, Մեծ Բրիտանիան, Իռլանդիան և Արևմտյան Գերմանիան ։
Մանկական ամուսնությունը մարդկության պատմության ընթացքում ընդունված է եղել։ Այժմ մանկական ամուսնությունը Նիգերիայում հասնում է 75 %-ի, Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետությունում և Չադում՝ 68 %, Բանգլադեշում՝ 66 %, իսկ Հնդկաստանում՝ 47 % ։
Բռնությունից երեխաների պաշտպանությունը համարվում է կարևոր և արդի նպատակ։ Սա ներառում է երեխաների՝ շահագործումից պաշպանությունը, որի օրինակներ են՝ մանկական աշխատանքը, մանկական թրաֆիքինգը և վաճառքը, մանկական սեռական բռնությունը՝ ներառյալ մանկական մարմնավաճառությունը և պոռնոգրաֆիան, երեխաներին՝ ռազմական նպատակների համար օգտագործումը և ապօրինի որդեգրումը։