cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժոզեֆ Ա. Քեշիշյան
Կենսագրություն
2008 թվականին նա հրատարակել է երկու ուսումնասիրություն՝ « Իշխանությունը և իրավահաջորդությունը արաբական միապետություններում» և ''Ֆայսալ. Սաուդյան Արաբիայի թագավորը։ Վերջին շրջանում նրա հրատարակած երկերից հիշարժան է հատկապես «Իրավական և քաղաքական բարեփոխումները Սաուդյան Արաբիայում» աշխատությունը, որը լույս է ընծայվել Ռութլեջի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերին։ Դրանից երկու տարի անց հրատարակել է Ֆայսալի ուղեկից հատորը «Իֆֆաթ Ալ Թունայան. Արաբական թագուհին»'' գրքում (Լոնդոն։ Սասեքսի ակադեմիական մամուլ, 2014)։
Աշխատություններ
Ժոզեֆ Քեշիշյանի երկերի զգալի մասը նվիրված է Սաուդյան Արաբիային :: “The Enduring Saudi Oil Power,” in Robert E. Looney, ed, Handbook of Oil Politics, London and New York: Routledge, 2012, pp. 284–294.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1954 ծնունդներ Կատեգորիա:Չվավերացված պնդումներով հոդվածներ
Ադիս Աբեբա
Ադիս Աբեբա (አዲስ አበባ — նոր ծաղիկ), Եթովպիայի մայրաքաղաքը և Աֆրիկյան միասնության կազմակերպության (ԱՄԿ) նստավայրը։ Գտնվում է երկրի կենտրոնական մասում, Եթովպական բարձրավանդակում՝ ավելի քան 2400 մետր բարձրության վրա։ Բնակչությունը՝ ։ Դեպի ծով ելք չունեցող խոշորագույն քաղաքներից մեկն է։
Հիմնադրել է Մենելիք II կայսեր կողմից 1887 թվականին՝ իր կնոջ՝ Տիատու Բետուլի խնդրանքով։ Այդ տեղանքն է ընտրել նկատի ունենալով բարձր դիրքը, բուրավետ, առատ բուսականությունն ու առողջարար կլիման, որը շատ անհրաժեշտ էր հիվանդ կայսրուհու բուժման համար, այն անվանել է Addis Abeba «նոր ծաղիկ» (ամհարերեն՝ Addis «նոր», Abeba «ծաղիկ») ։
Ադիս Աբեբային մայրցամաքում իր պատմական, քաղաքական և դիվանագիտական նշանակության շնորհիվ հաճախ անվանում են «Աֆրիկայի մայրաքաղաք» կամ «Աֆրիկայի Փարիզ»։ Քաղաքը բնակեցված է Եթովպիայի տարբեր շրջանների բնակիչների կողնից. ամհարներ, օրոմոներ, տիտրայիներ, սոմալիներ և շատ այլ։ Հարուստ է և քաղաքի կրոնական կազմը, այստեղ ապրում են միաֆիզիտներ, մուսուլմաններ, հրեաներ, ուղղափառ քրիստոնյաներ, բողոքականներ և ավանդական աֆրիկյան համոզմունքներ հետևորդներ։
Ադիս Աբեբան աշխարհի լեռնաբերձ մայրաքաղաքներից մեկն է։ Քաղաքի ամենացածր կետը, որը 2326 մետր է, գտնվում է քաղաքի հարավում, այնտեղ, որտեղ տեղակայված է Բոլե օդանավակայանը։ Ամենաբարձր կետը՝ Էնտոտո լեռը, որն ունի 3000 մետր բարձրություն, գտնվում է քաղաքի հյուսիսում
Պատմություն
Ադիս Աբեբան հիմնադրվել է Եթովպիայի կայսր Մենելիք II-ի կողմից։ Սկզբում քաղաքն ուներ Ֆինֆին անունը, որը օրոմո լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «տաք աղբյուներ»։ Մենելիք II-ը, ով այդ ժամանակ Շևա պետության կայսրն էր, համարվում էր, որ մերձակա Էնտոտո լեռը թագավորության հարավում տեղի ունեցող ռազմական գործողությունների համար հարմար բազա է։ 1879 թվականին նա այցելեց հայտնի միջնադարյան քաղաքի և այդ շրջանի եկեղեցու ավերակներին։ Նրա հետաքրքրությունը շրջանի մասին աճել է այն ժամանակ, երբ կայսրուհի Թահիթը սկսեց Էնտոտո լեռան վրա եկեղեցու կառուցման աշխատանքները։ Սակայն բնական պայմանները թույլ չէին տվել կառուցել քաղաք լեռների հարևանությամբ։ 1886 թվականին լեռներից դեպի հարավ, սկսվեց շինարարությունը։
Սկզբում Թահիթը Ֆիլոհայի հանքային աղբյուրներ մոտակայքւմ իր համար տունկառուցեց, որտեղ նա և թագավորական դատարանի անդամները սիրում էին հանքային ջրով լոգանք ընդունել։ Մյուս նշանավոր մարդիկ բնակություն հաստատեցին Թահիթի տան կողքին։ Երբ բնակեցումը ընդլայնվեց, Մենելիք II-ը Թահիթի համար տուն կառուցեց պալատում, որտեղ այսօր տեղակայված է Եթովպիայի կառավարությունը։ Ժամանակակից անվանումը՝ Ադիս Աբեբան, ամհարերեն լեզվով նշանակում է «նոր ծաղիկ»։ Եթովպիա պետության մայրաքաղաքի տիտղոս ստացել է այն ժամանակ, երբ Մենելիք II-ը դարձավ Եթովիպայի կայսր։ Քաղաքի փողոցների երկայնքով ցայսօր կարելի է գտնել էվկալիպտ ծառեր, որոնք տնկված են Մենելիք II կայսեր կողմից։
1936 թվականի մայիսի 5-ին՝ Երկրորդ իտալա-եթովպական պատերազմի ժամանակ, իտալական զորքերը գրավում են քաղաքը։ 1936-1941 թվականների միջակայքում Ադիս Աբեբան դարձել էր Իտալական Արևելյան Աֆրիկայի մայրաքաղաք։ Այս ընթացքում, մոտ մեկ միլիոն եթովպացիներ սպանվել են մանանեխի գազով։ Բրիտանական զորքերի և իտալական բանակի դեմ պայքարող եթովպացի ապստամբների հաղթանակից հետո Եթովպիայի կայսր Հեյլե Սելլասսիեն վերադարձրեց քաղաքը և անմիջապես սկսեց քաղաքի վերականգնման աշխատանքները։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Եթովպիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1886 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Քաղաք-պետություններ
Թանգամյան
Թանգամյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Օրփեոս թատրոն (Լոս Անջելես)
Օրփեոս թատրոն, գտնվում է Լոս Անջելեսի Բրոդվեյ կենտրոնական փողոցում։
Անվանում և պատմություն
Թատրոնի անվանումն անմիջականորեն կապված է հունական դիցաբանության մեջ լեգենդար երգիչ և երաժիշտ Օրփեոսի անվան հետ։ Օրփեոսը, Ապոլլոնից ստանալով իր ոսկե քնարը, կարողանում էր իր պոեզիայով ու երգերով կախարդել մարդկանց, ժայռեր շարժել, հանգստացնել վայրի գազաններին ։
1923 թվականին, երբ պլանավորվում էր Օրփեոսի թատրոնի կառուցումը, դժվար էր կանխատեսել նրա հետագա կարևորությունը։
Շենքի ճակատային մասը կառուցվել է 1926 թվականին՝ ճարտարապետ Ալբերտ Լանսբուրգի (G. Albert Lansburgh) նախագծով՝ բոզար ճարտարապետական ոճով։ Ալբերտ Լանսբուրգը թատրոնի ինտերիերը ստեղծել է ֆրանսիական բարոկկոյի ոճով՝ սրահում մեծաթիվ մարմարներով, բյուրեղապակյա ջահերով և շքեղ կահույքով ։
Թատոնը սկզբնապես նախատեսված էր վոդևիլյան ներկայացումների համար։ Մեծ ճգնաժամի ընթացքում այն փակվում է, բայց՝ ժամանակավոր ։
Թատրոնի համար արժեքավոր ձեռքբերում էր 1928 թվականին Wurlitzer ամերիկական ընկերությունից երաժշտական գործիք գնելը։ Wurlitzer ընկերությունը ստեղծվել էր 1853 թվականին Ցինցինատիում՝ գերմանացի ներգաղթյալ Ռուդոլֆ Վուրլիտցերի (Rudolph Wurlitzer) կողմից ։
Միայն 90 տարի հետո՝ 2018 թվականին, երաժշտական գործիքը ապամոնտաժվում է և ուղարկվում Չիկագո՝ վերանորոգման ։
Ներկայացումերի վայր
Բացման օրվանից (1926 թ.փետրվարի 15) Օրփեոսի թատրոնը առաջատար դիրք է գրավել շոու-բիզնեսում։ Այստեղ ելույթ են ունեցել այնպիպի հայտնիներ, ինչպիսիք են հայտնի մերկապարուհի Սալլի Ռանդը, կատակերգուներ Մարկս եղբայրները  (անգլ. Marx Brothers), Ուիլլ Ռոջերսը (անգլ. William "Will" Penn Adair Rogers),  Ջուդի Գառլենդը (անգլ. Judy Garland), Ջեկ Բեննին, ինչպես նաև  ջազ նվագողներ Լինա Հորնը (Lena Mary Calhoun Horne), Էլլա Ֆիցջերալդը (Ella Jane Fitzgerald) և Դյուկ Էլլինգթոնը (անգլ. Duke Ellington) : Մինչև 1850 թվականը թատրոնում վոդևիլներ էին ցուցադրվում։ 1960 թվականին այստեղ տեղի էին ունենում ռոքնռոլի ռահվիրաներ Լիթլ Ռիչարդի, Արետա Ֆրանկլինի և Սթիվի Ուանդերի համերգները։
1989 թվականի վերանորոգումից հետո վերաբացված թատրոնում համերգներ էին տեղի ունենում, ցուցադրվում էին ֆիլմեր, նկարահանվում էին հեռուստահաղորդումներ և ֆիլմեր, կատարվում ֆոտո և վիդեոնկարահանումներ։ 1991 թվականին մենակատար Վիլե Վալոյի, կիթառահար Միկո Լինդստրյոմի և բաս կիթառահար Միգե Պանանենի կողմից ստեղծված ֆիննական HIM ռոք խումբը  2007 թվականին այստեղ է ձայնագրում իր առաջին՝ Digital Versatile Doom ալբոմը  :
Ծանոթագրություներ
<references group="" responsive="1">
Հղումներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Հայերն Աֆղանստանում
Աֆղանստանի հայ գաղթօջախները, որոնք սովորաբար Իրանի գաղթօջախի մի ճյուղն են համարվում, ունեցել են երեք տարբեր շրջաններ։
Առաջին շրջան
Աֆղանահայ գաղութի հնագույն ճյուղը վերաբերում է Արշակունյաց ժամանակաշրջանին։ Պարսիկների կողմից բազմաթիվ հայեր են տարվել և բնակեցվել Խուժաստանում, Սագստանում, Խարասանում, Նիշապուրում և այլուր։
Դոնգհոյ
Դոնգհոյ (Đồng Hới), Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք։ Դոնգ Հոյ օդանավակայան քաղաքացիական օդանավակայան է վիետնամական Դոնգհոյ քաղաքում, Քուանգբին շրջանում։ Գտնվում է Հանոյից 450 կմ հարավ։ Մեկ տարվա մեջ ընդունում է 500 000 մարդ։
Հայերն Աֆղանստանում
Առաջին շրջան
Հայ գաղթականների այս զանգվածների զգալի մասը հետագայում շարժվել է դեպի արևելք և մշտական բնակություն հաստատել ներկայիս Աֆղանստանի տարածքում։
Երկրորդ շրջան
18-րդ դարի 60-ական թվականներին, Սիմեոն Երևանցին խոսելով Աֆղանստանի հայերի մասին, իր «Հիշատակարանում» հայտնում է, որ Ղանդահարի հայերին գերավարել է Լենկթեմուրը։
Վերջին աղվանական խռովություններից ամենից հզոր խռովությունը, ինչպես հայտնի է, եղել է Ղզլայ ռազմատենչ ցեղի ապստամբությունը, որը նպատակ է ունեցել տապալել էմիր Աբդուլ Ռահման խանին և նրան փոխարինելու Էուբ խանով։ Եվրոպական թերթերի թղթակիցները, որոնք անձամբ եղել են ղզլայների մեջ, ականատես են եղել դեպքեր, միաբերան պնդում են, որ ղզլայները, որոնք բաղկացած են 10 000 ընտանիքներից, ունեն բուն հայկական ծագում ։ Անգլիական թերթերից մեկի թղթակիցը, որպես հավաստի աղբյուր է բերում ղզլայների ազգագրական կենցաղային բազմաթիվ սովորություններ, որոնք իրենց վրա կրում են հայկական դրոշմ (հիվանդների և խմորի վրա խաչակնքելու սովորություն, ուխտատեղերում կամ տանը խաչով նշանների դնելը և այլն)։ Լրագրողի պնդմամբ, հենց իրենք՝ ղզլայները ընդունում են, որ իրենց նախնիները հայեր են եղել ։
Հայտնի է նաև մի ավանդություն, որ իբր թե Լենկթեմուրի տարած հայ գաղթականները ապրում էին Աֆղանստանի լեռնադաշտային շրջանում և զբաղվում խաշնարածությամբ՝ հիմնական սնունդ ունենալով մսեղենը և կաթնեղենը։ Մի անգամ, երբ նրանց հոգևոր հովիվը մեծ պասին արգելում է կաթնեղեն և մսեղեն ուտել, ժողովուրդը խռովություն է բարձրացնում և իսլամ ընդունում։ Նրանք կազմում են մի առանձին ցեղ և կոչվում «ղզլայի» ։
Երրորդ շրջան
Երրորդ շրջանի հայ գաղթականությունը կապված է 17-րդ դարի երկրորդ կեսի հետ։ Հայ հաղթականությունը, որը հիմնականում հաստատված էր Ղանդահար և Քաբուլ քաղաքներում, այլ պատճառներ էլ ուներ։ Արևելքին քաջագիտակ հայ, հատկապես ջուղահայ առևտրականները չէին կարող աչքաթող անել այդ քաղաքները, որոնցով անցնում էր Արևելքի առևտրական խոշոր զարկերակներից մեկը։
Դեռևս Կոստանդ վարժապետ Ջուղայեցին, իր առևտրական «Դավթարում», Ղանդահարը և Քաբուլը հիշում է այն քաղաքների թվում, ուր հայերը առևտուր էին անում ։ Երբ ստեղծվեց Նոր Ջուղան, որն անհամեմատ մոտ էր աֆղանական քաղաքներին, դեպի այնտեղ տանող ուղիներին քաջածանոթ հայերը ավելի հաճախ սկսեցին հայտնվել այդ քաղաքներում։ 1670-ական թվականներին Քաբուլում և Ղանդահարում արդեն կային հաստատուն հայ գաղօջախներ ։ Նրանք բաղկացած էին գլխավորապես առևտրականներից և արհեստավորներից։
1722 թվականին Սպահանը գրաված և ավերած աֆղան Միր Մահմուրդը կողոպտեց նաև Նոր Ջուղան և իր հետ բռնի տարավ նորջուղայեցի 60 հայ արհեստավորական ընտանիքներ ։
Մի քանի տարի անց, Նադիր շահը դարձյալ Սպահանից, իր նախորդի օրինակով, տարավ 200 տուն հայ արհեստավորներ ՝ մոտ 500 մարդ և բնակեցրեց Քաբուլում։ Ավելի ուշ Նադիր շահը տասնյակ հազարավոր հայեր և վրացիներ բռնի քշեց Թուրքեստան և Աֆղանստան, ու նրանք հիմնականում բնակություն հաստատեցին գյուղերում։ Հայտնի է, որ 1750 թվականին նրանք դեռևս կային, բայց արդեն կանգնած էին ձուլման ճանապարհին ։
Աֆղանստանի այս շրջանի գաղթականության մասին շատ քիչ տեղեկություն է մեզ հասել։ Հայտնի է միայն, որ Սիմեոն Երևանցու կարգադրությամբ նրանք պետք է ենթարկվեին Աղվանից կաթողիկոսին, սակայն հավանաբար դա եղել է ձևական կարգադրություն։ Իրականում հայկական այս հատվածները ոչ մի կապ չեն ունեցել Աղվանից կաթողիկոսության հետ և, առանց հոգևոր հովվի ու եկեղեցու, արագորեն ընդունել են իսլամ ու ձուլվել տեղական ժողովուրդների հետ։
Աֆղանահայերի վիճակը մխիթարական չի եղել նաև քաղաքներում։ Եկեղեցուց և հովվից զուրկ, հայերն ստիպված դիմել են կաթոլիկ միսիոներներին և դավանափոխ եղել։ Ոչ Էջմիածինը և ոչ նրա գահակալները բացարձակ ոչինչ չեն ձեռնարկել այստեղ հոգևոր հովիվ ուղարկելու ուղղությամբ։
Քաբուլի գաղթօջախ
Սակայն, համեմատաբար, բավարար կյանք ունեցող այս գաղթօջախը շատ կարճ միջոցում անկում է ապրել և նրա անդամների մեծ մասը ցրվել է այլ վայրեր։
Դոնգհոյ
Կատեգորիա:Վիետնամ
Մալթայական ամրոց
Մալթայական ամրոցում գտնվում է Գլխավոր մագիստրի աթոռանիստը։ Այնտեղ անցկացվում են նաև կառավարության նիստեր ։
Պատմություն
1834 թվականին Մալթայական ամրոցը դարձավ Մալթայական շքանշանի գլխավոր գրասենյակ։ 1869 թվականին Մալթայական ամրոցին շնորհվեց էկստերետորիալ ամրոցի կարգավիճակ ։ Այսպիսով ամրոցը դարձավ Մալթայական շքանշանի և նրա մայրաքաղաքին պատկանող տարածքը։ Այդ ստատուսը նա պահում է մինչ մեր օրերը։
Ստարոլասպա
Ստարոլասպա (Староласпа), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստարոլասպա գյուղում բնակվում էր 859 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1778 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անասնաֆերմա
«Անասնաֆերմա» (առաջին անգամ թարգմանվել է «Կենդանական ագարակ» վերնագրով, Animal Farm), Ջորջ Օրուելի այլաբանական վիպակը, հրապարակվել է 1945 թվականին։ Քաղաքական սատիրայի և հակաուտոպիական ժանրերի վիպակ է, որի հիմքը 1917 թվականի Բոլշևիկյան հեղափոխությունն է և դրան հաջորդած ստալինիզմը։
Գրքի հերոսներն են «Մենըր» (Manor, այսինքն՝ «Կալվածք» կամ «Դաստակերտ») ֆերմայի (ագարակի) անասունները, որոնք, ազատվելով իրենց շահագործող ֆերմերից (ագարակատիրոջից), փորձում են ստեղծել հավասարության վրա հիմնված համայնք՝ Անասնաֆերման։
Ջորջ Օրուելը գիրքը գրել է Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում, այն հրատարակվել է 1945-ին։ Սակայն գիրքը հանրային մեծ ճանաչում է ստացել ավելի ուշ՝ 1960-ականներին՝ Սառը պատերազմի շրջանում։ Այժմ «Անասնաֆերման» համարվում է դասական ստեղծագործություն։ Անգլիացի հռչակավոր գրող Ջորջ Օրուելի «Անասնաֆերմա» և «1984» վեպերը քսաներորդ դարի «հակաուտոպիայի» հանրահայտ նմուշներ են, ուր հեղինակը քննարկում է ամբողջատիրական վարչակարգերի (տոտալիտար ռեժիմների) պայմաններում անհատականության ոչնչացման գործընթացը։
Սյուժե
Մի խաղաղ օր էր։ Լուր էր տարածվել, որ մի ծեր խոզ ժողովի է հրավիրել ֆերմայի բոլոր անասուններին։ Հավաքվում են բոլորն անխտիր, նույնիսկ առնետները։ Եվ ահա սկսում է ժողովը։ Ծեր խոզուկը պատմում է անցյալ գիշերվա իր տեսած երազը. երազում նա տեսել էր, թե ինչպես են իր նախնիները երգում «Անգլիայի գազանները» երգը։ Այդ երգով ոգեշնչված` ծեր խոզը բարձրացնում է ֆերմայի անասունների մարտական ոգին և պատրաստում ապստամբության։ Երեք օր անց ծեր խոզուկը մահանում է։
Մի օր, երբ ֆերմայի տերը` միստեր Ջոնզը, խմած գալիս է ֆերմա և կեր չի տալիս անասուններին, կենդանիները, հիշելով ծերուկի խոսքերը, պատրաստվում են մարտի։ Ապստամբությունը վերջանում է կենդանիների հաղթանակով, նրանք վռնդում են Ջոնզին իր իսկ ֆերմայից։ Եվ սկսվում է կենդանիների կողմից այդքան երազած կյանքը։ Նրանք իրենք են խոտհունձ անում, իրենք են բերքահավաք անում։ Եվ ահա մի օր ոչ շատ հեռու գտնվող Փինչֆիլդ ագարակի տերը` միստեր Ֆրեդերիկը, և Ֆոքսվուդ ագարակի տեր միստեր Փիլինգթոնը որոշում են ետ վերադարձնել ագարակը։ Նրանք մի քանի հոգով (այդ թվում նաև Ջոնզը) գնում են ագարակ։ Խոզերից մեկը՝ Ձնագնդին, արդեն կանխատեսել էր նրանց գալու փաստը և լավ «պատրաստություն տեսել»։ Այս անգամ էլ անասունները հաղթում են մարդկանց։ Հաղթանակից հետո անասունները փոխում են ագարակի անունը՝ նախկին «Մենըր» անվան փոխարեն դնելով «Անասնաֆերմա»։ Նրանք հորինում են իրենց սեփական դրոշը, որը արտահայտում է Անիմալիզմի խորհրդանիշը՝ սմբակը և եղջյուրը, և Անգլիայի արոտավայրերը (դրոշի կանաչ գույնը)։ Սակայն ֆերման աստիճանաբար վերածվում է բռնապետության, և նոր տերերը կենդանիներին ավելի դաժան շահագործման են ենթարկում։
Քաղվածքներ
• Աստված իրեն պոչ է պարգևել ճանճերին քշելու համար, սակայն ինքը կնախընտրեր, որ ոչ պոչը լիներ, ոչ էլ ճանճերը։
• Այն պարփակված է միակ բառի մեջ՝ Մարդ։ Մարդն է մեր ունեցած միակ թշնամին։ Վերացրեք ասպարեզից մարդուն, և մեր քաղցի ու շահագործման հիմնական պատճառը կչքվի հավիտյան։ Մարդը միակ արարածն է, որը սպառում է առանց արտադրելու։ Նա ոչ կաթ է տալիս, ոչ՝ ձու, նա գութանը քաշելու ուժ չունի, նա անկարող է անգամ ընկնել նապաստակների հետևից։ Եվ չնայած դրան նա բոլոր կենդանիների տերն է։ Նա անխնա բանեցնում է  կենդանիներին, վերադարձնելով նրանց արտադրածի չնչին մի մասնիկը՝ նվազագույնը սովամահ չլինելու համար և յուրացնում մնացածը։
•Մարդ ուրիշ ոչ մի էակի շահ չի հետապնդում, բացի իրենից։
• Թռչնի թևը, ընկերներ, շարժման և ոչ թե գործառության օրգան է։ Այդպիսով առկա են բոլոր հիմքերը այն ոտք համարելու։ Մարդու որոշիչ հատկանիշը ձեռքն է, չարիք գործելու համար։
Հայերեն հրատարակություններ
Խորհրդային Միության գոյության ընթացքում՝ մինչև 1991 թվականը «Անասնաֆերման» չէր կարող հրատարակվել այդ երկրում և դրա կազմում գտնվող Խորհրդային Հայաստանում։ Ուստի «Անասնաֆերման» առաջին անգամ հայերեն լույս է տեսել արտասահմանում՝ Իրանում, 1984 թվականին՝ Սամսոն Առաքելեանի թարգմանությամբ («Նաիրի» հրատարակչություն, Թեհրան, Իրան)։ Հայաստանում առաջին անգամ հրատարակվել է, բնականաբար, Խորհրդային Միության փլուզումից և Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնական՝ ձևական անկախացումից հետո՝ 1991 թվականին Արտաշես Էմինի թարգմանությամբ՝ Գարուն ամսագրի 9-րդ համարում։ 1993 թվականին «Ագարակ» վերնագրով Յ. Պոտրումյանի (Bodrumian) արևմտահայերեն թարգմանությունը լույս է տեսել Բեյրութում ։
Վերահրատարակվել է 2013 թվականին առանձին գրքով («Անտարես» հրատարակչություն, ISBN 978-9939-51-520-5)։
2018 թվականին վերահրատարակվել է «Անտարես» հրատարակչության կողմից Զաքար Դեմիրճյանի նկարազարդումներով (ISBN 978-9939-76-151-0)։
Էկրանավորումներ
«Անասնաֆերման» էկրանավորվել է երկու անգամ․ 1954 թվականին Մեծ Բրիտանիայում՝ որպես անիմացիա, և 1999-ին ԱՄՆ-ում՝ որպես հեռուստատեսային ֆիլմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջորջ Օրուելի վեպեր Կատեգորիա:1945 վիպակներ Կատեգորիա:Հակաուտոպիական վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Հայերն Աֆղանստանում
Քաբուլի գաղթօջախ
Խոջա Մկրտում Թիֆլիզեցին 1763 թվականին Ղուկաս Ա Կարնեցի կաթողիկոսին գրած նամակում տագնապով նշում է, որ Ղանդահարում, Քաբուլում, Բուխարայում տնավորված հայ բնակչություն է տեսել ։
1763 թվականին Աֆղանստան է ուղարկվում Անանիա վարդապետը։ Նրա հիմնական առաջադրանքն է եղել այս խուլ ու անծանոթ երկրում մանուկներին մայրենի լեզվով գրագիտություն ուսուցանել և ի մի հավաքել ու համախմբել հայրենիքից հեռացված և հավաքական կյանքից զրկված հայերին։ Քաբուլի ճանապարհին Անանիան վախճանվում է։ Հաջորդ տարի նույն նպատակով Աֆղանստան է ուղարկվում Գրիգոր վարդապետ Սանահնեցին։
Աֆղանստանի հայերին ուղարկված իր կոնդակում կաթողիկոսը պատվիրել էր հնազանդվել Էջմիածնի իրենց առաջնորդ Գրիգորին և թույլ չտալ օտար կրոնավորների մուտքը հայկական համայնքը։
Հայտնի չէ, թե արդյոք հաջողություն ունեցավ Գրիգոր Սանահնեցին, թեև ասվում է, որ նա հայկական երկու եկեղեցի է կառուցել Աֆղանստանում ։ Նա այդտեղ ոչ կարճ ժամանակ մնալուց հետո մեկնել է Բուխարա, սակայն տեղ չհասած վախճանվել է ճանապարհին։
Սա վերջին փորձն էր, որ Էջմիածինը աշխատել է կամուրջ գցել Աֆղանստանի հայկական գաղթականների ու հայրենիքի միջև։
Իրար հաջորդող անբարենպաստ քաղաքական դեպքերը փակեցին Պարսկաստանի (այժմ՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետություն) վրայով Աֆղանստան տանող ճանապարհները և կտրվեց կապող վերջին թելը աֆղանահայերի հետ։ Որոշ ժամանակ կարծես Աֆղանահայերի գոյությունն իսկ մոռացվեց։ Միայն տարիներ անց, երբ Միջին Ասիան դարձավ Աֆղանստան տանող միակ անվտանգ ճանապարհը, հայ առևտրականները նորից երևացին նոր շուկաներում։ Դարձյալ նրանք էին, որ նամակներում կամ անձամբ սկսեցին տեղեկություններ հաղորդել մոռացված այս հայ գաղթավայրի մասին։
Ինչպես Քաբուլում ապրող 150 տունը, այնպես էլ մյուս քաղաքներում և գյուղերում ապրող հայությունը կանգնած էր ձուլման վտանգի առջև։ Զրկված հայրենիքի հետ ունեցած կապից, իսլամանալուց բացի այլ ելք չունեին նրանք ։
Հավսեփ Արղությանի գործունեությունը Քաբուլի գաղթօջախում
Հովսեփ Արղությանը ձեռնարկում է անենաակտիվ միջոցառումներ Քաբուլի գաղութի հետ կապերը վերականգնելու համար։ Էջմիածին ուղարկած նամակների մեջ նա խնդրում է կաթողիկոսին մտահոգվել Աֆղանստանի հայերի վիճակով և միջոցներ ձեռնարկել ու փրկել նրանց ձուլումից։ Արղությանը չսպասելով Էջմիածնի միջոցառումներին, ինքն անձամբ սկսում է փոխհարաբերություններ ստեղծել աֆղանահայ համայնքի հետ, գրագրության մեջ մտնելով բուխարաբնակ հայ խոջա Սաֆարի հետ։
Նրա ստացած լուրերը հայ համայնքից սպասածից առավել անմխիթար էին։ Նամակներում աֆղանահայերը հայտնում էին իրենց անտերունչ լինելը և խնդրում էին հոգևոր հովիվներ ուղարկել։ Սիմեոն Երևանցին փորձում է բավարարել Աֆղանստանի հայերի խնդրանքը, բայց անհաջող․ ճանապարհների դժվարությունները թույլ չէին տալիս Էջմիածնից հոգևորականներ ուղարկել Քաբուլ։ Անհաջող է անցնում նաև նրա փորձերը՝ Նոր Ջուղայի առաջնորդի կողմից մարդիկ ուղարկել։ Երևանցին ստիպված դիմում է Հովսեփ Արղությանին և բացատրելով գործի էությունը, խնդրում է նրան բավարարել աֆղանահայոց խնդրանքը ։
Ձեռներեց Արղությանը շուտով նամակ է ուղարկում Էջմիածին, որով հայտնում է, որ կատարելով կաթողիկոսի հանձնարարությունը՝ Աստրախանի վրայով երկու հոգևորական է ուղարկել Աֆղանստան։ Երկու տարի սպասելուց հետո Արղությանը նրանց անունով Քաբուլ ուղարկած նամակում հիշեցնում է, որ նրանց պարտականությունն է Քաբուլում քահանայագործությունից բացի, հայ մանուկներին մայրենի գրագիտություն սովորեցնել։
Արղությանը միաժամանակ պահանջում է նրանից հաղորդել տեղեկություններ։
Դժբախտաբար հայտնի չէ, թե ինչ են պատասխանել Արղությանի ներկայացուցիչները․ պատասխան գրությունը մեզ չի հասել։
1775 թվականին Լահոռից, ապա նաև՝ Շահջհանաբադից, բազմաթիվ հայ զինագործներ են տեղափոխվել Քաբուլ՝ աֆղանական բանակի զենքեր պատրաստելու և զինման գործը գլուխ բերելու նպատակով։
18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբներին Քաբուլի հայ գաղութը նվազել, հասել էր 30-40 տան Ղանդահարի հայությունն ավելի քիչ էր, իսկ մնացած վայրերի հայությունը գլխովին ձուլվել էր, բացի առանձին անհատների։
Գաղթօջախը 19-րդ դարում
19-րդ դարի հատկապես 30-40-ական թվականների հայ համայնքների մասին տեղեկությունները համեմատաբար շատանում են։ Դրանք հիմնականում հաղորդում են անգլիական ճանապարհորդները և Քաբուլ մտած անգլիական սպաներն ու նրանց ուղեկցող հոգևորականները։
Մեզ են հասել 19-րդ դարի 70-ական թվականներին կաթոլիկ միսիայի կողմից գրված մի քանի հաշվետվություն՝ Քաբուլի հայերի մասին։ Այդ զեկուցագրերը մեծ մասամբ հրատարակել է Մ․ Ս․ Սեթը։ Զեկուցագրերի հեղինակը որոշ տեղեկություններ է ուղարկել նաև գաղթավայրի անցյալի վերաբերյալ։
1842 թվականին քարոզիչ Ջ․ Ն․ Ալլենիի և կապիտան Բալվելլի «Հայ քրիստոնյա փոքրիկ համայնքի մասին» զեկուցագրից երևում է, որ հայերը շարունակում էին կղզիացած կյանք վարել Բալհիսար ամրոցին կից մի նեղ փողոցում։ Նրանց հիմնական զբաղմունքը Շիրազի գինի պատրաստելն էր, կային նաև այլ արհեստավորներ։ Ոչ այս և ոչ էլ մյուս զեկուցագրերում հայ առևտրականներ չեն հիշատակվում։ Հայերի կյանքը շարունակում է մնալ անապահով․
Նման պայմաններում, իհարկե հայ գաղութը զարգանալ չէր կարող։ Մեսրոպ Թաղիադյանը, ով ժամանակին տեղեկություններ է հավաքել աֆղանահայերի մասին, ամենամռայլ գույներով է նկարագրել նրանց վիճակը 40-ական թվականներին։ Նա հայտնում է, որ Քաբուլում մնացել է ընդամենը 30 տուն հայեր ։
Յոթ-ութ տարի հետո «Ազգասեր»-ը մեջբերում է արել Դելիի թերթերից մեկի հաղորդումը՝ Աֆղանաստանի հայ համայնքի մասին, ուր ասվում է․
1876 թվականին Էմիրի հատուկ հրամանով հայերը, հրեաների հետ միասին, որոնք մինչև այդ ազատ էին ամեն տեսակ զինվորական ծառայություններից և հարկերից, ենթակա դառան զինակոչման և հարկադրվեցին։
Աբդուլ Ռահման խանի նամակը Կալկաթայի հայերին
1890-ական թվականներին Աֆղանստանում աննշան թվով հայեր էին մնացել։ Մեզ է հասել Աբդուլ Ռահման խանի մի ֆերմանը, որը նա ուղղել է Կալկաթայի հայերին։
Նա այդ նամակում խոստում է տվել, որ Հնդկաստանից Աֆղանստան տեղափոխվել ցանկացող հայերին մինչև տեղ հասնելը բոլոր պահակային կետերում կապահովեն սննդամթերքով և գիշերելու տեղերով, և տեղ հասնելիս նրանցից յուրաքանչյուրը կաշխատի իր մասնագիտությամբ։ Էմիրը վստահեցնում էր, որ հայերն իր երկրում կապրեն «ապահով և խաղաղ կյանքով»։
Աբդուլ Ռահմադ խանը իր հրավերն ավելի հեղինակավոր դարձնելու համար նամակը Կալկաթա է ուղարկում իր վառոդապետ Սերվուրդին խանի (ազգությամբ հայ Ղուկաս Հովսեփյանի) միջոցով։
1896 թվականի մայիսի 25-ին Կալկաթայի հայերը ուղարկել են իրենց պատասխանը Էմիրին․
Հետագայում միայն երկու հայ գնաց Քաբուլ, որոնք կարճ ժամանակում արտաքսվեցին։
1897 թվականին Էմիրի վերաբերմունքը դեպի իր հպատակ հայերը փոխվեց։ Անհասկանալի պատճառով Աբդուլ Ռահմանը, որը շահագրգռված էր հայերի Աֆղանստան գնալով և բարելավում էր նրանց վիճակը, հատուկ հրամանով երկրից բռնի ուժով արտաքսեց բոլոր հայերին։ Նրանք ամբողջությամբ անցան Հյուսիսային Հնդկաստան և հաստատվեցին Փեշեվարում ։
Կարճ ժամանակ անց միայն հայտնի դարձավ, որ Էմիրը կատարել է իր բարեկամ սուլթան Աբդուլ Համիդի ցանկությունը, որը հատուկ նամակով խնդրել էր արտաքսել հայերին որպես անհավատարիմ հպատակների։ Սուլթանը նույնանման նամակով դիմել էր նաև պարսից Նասր ադ Դին Շահին, որը չկատարեց խնդրանքը։
Փեշեվար արտաքսված հայ գաղթականներով չզբաղվեցին ոչ Էջմիածինը և ոչ Նոր Ջուղան։ Նրանց բախտին և ճակատագրին անտարբեր գտնվեցին նաև Կալկաթայի և Հնդկաստանի մյուս հայ համայնքների եկեղեցիներն ու մեծահարուստները։
Մ․ Սեթը իր «Հայերը Հնդկաստանում» գրքում ասում է, որ Փեշեվարում հաստատված հայերն իրենց հետ Քաբուլից բերել էին պատկառելի հնության ձեռագրերի մի մեծ ժողովածու։
Աֆղանստանի մյուս գաղթօջախները
Աֆղանստանի մյուս վայրերի հայկական համայնքների մասին եղած տեղեկությունները կցկտուր են․ Հենրի Ռավլինսոնը «Անգլիացիները և ռուսներն Արևելքում» գրքում տվել է Չինաստանին սահմանամերձ աֆղանական Չաշխա քաղաքի մարդահամարը․ այնտեղ քաղաքի բնակիչների թվում նշված էին նաև 300 հայեր ։ Ռավլինսոնի հաղորդումը հավաստի է, քանի որ գեներալը ձեռքի տակ է ունեցել անգլիական գաղութային զորքերի հաղորդման տվյալները և ինքն էլ անձամբ եղել է Ղաշխայում։
Չինաստանին սահմանակից այս փոքրիկ քաղաքում 300 հայերից բաղկացած համայնքի գոյությունը զարմանալի չէ․ Ղաշխան առևտրական քաղաք-հենակետ էր Չինաստանի հետ կատարվող մետաքսի առևտրում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի ազգեր ա ա
Նոր տնտեսական քաղաքականություն
Նոր տնտեսական քաղաքականություն (новая экономическая политика (НЭП), նովայա էկոնոմիչեսկայա պոլիտիկա [ՆԷՊ]), 1921 Վլադիմիր Լենինի կողմից առաջարկված ժամանակավոր շուկայակենտրոն տնտեսական քաղաքականություն Խորհրդային Միությունում։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից և դրան հաջորդած քաղաքացիական պատերազմից հետո Ռուսաստանի տնտեսությունը գտնվում էր խիստ ծանր վիճակում, և առաջացել էր համակարգային լուրջ փոփոխությունների անհրաժեշտություն, որն էլ ստիպեց Լենինին ժամանակավորապես դադարեցնել երկրում «սոցիալստական շինարարությունը» և նոր քաղաքականություն մշակել, որն էլ փոխարինու եկավ 1918-1922 թվականների ռազմական կոմունիզմին։ Խորհրդային իշխանությունները մասամբ չեղյալ հայտարարեցին գյուղատնտեսության և արդյունաբերության համատարած ազգայնացումը և ներդրեցին խառը տնտեսության համակարգ, որով թույլ էր տրվում մասնավոր անձանց ունենալ փոքր ծավալի ձեռնարկություններ, հողակտորներ, կրկին զբաղվել ազատ առևտրով, օգտվել հարկային նոր քաղաքականությունից, մինչդեռ պետությունը շարունակում էր վերահսկել բանկային համակարգը, խոշոր արդյունաբերությունները և արտաքին առևտրի մենաշնորհը ։ Բացի այդ, հացահատիկի հարկադիր առգրավումը (պրոդռազվյորստկա) փոխարինվում է բնամթերքի հարկով (պրոդնալոգ)։ Նէպի շրջանի մասնավոր ձեռնարկատերը կոչվում էին նեպմաններ (нэпманы) ։
ՆԷՊ-ի նախագիծն ընդունվել է ՌԿ(բ)կ 10-րդ համագումարի՝ 1921 թվականի մարտի 21-ի դեկրետով։ Քաղաքականությանն առնչվող հետագա դեկրետներով նախատեսվում էին նաև դրամական համակարգի բարեփոխումներ և արտասահմանյան ներդրումային հնարավորությունների ստեղծում։
Գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման և արդյունաբերականացման արագացման պատրվակով Իոսիֆ Ստալինը 1928 թվականին վերջ դրեց ՆԷՊ-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ տնտեսություն Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Հոշիմին
Հոշիմին (Thành phố Hồ Chí Minh, Sài Gòn), քաղաք Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետության հարավում, երկրի խոշորագույն քաղաքը (բնակչությունը կազմում է շուրջ 7,1 միլիոն մարդ)։
1887-1901 թվականներին եղել է Ֆրանսիական Հնդկաչինի մայրաքաղաքը, 1955-1975 թվականներին՝ Հարավային Վիետնամի մայրաքաղաքը։
Անվանում
Սկզբում կոչվել է Պրեյ Նոկոր և եղել է հետանգկորյան ժամանակաշրջանի Կամբոջայի ամենամեծ նավահանգիստը։ Այդ շրջանը վիետնամցիների կողմից գրավվելուց հետո մինչև 1975 թվականը կրել է Սայգոն անվանումը (վիետ.՝ Sài Gòn)։ Անվանափոխվել է ի պատիվ առաջին նախագահ Հո Շի Մինի։
Աշխարհագրություն
Հոշիմինը տեղակայված է Վիետնամի հարավում։ Գտնվում է մայրաքաղաք Հանոյից 1719 կմ հարավ ։ Քաղաքի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 19 մ է։ Հոշիմինի հրապարակի տարածքը կազմում է 2096 կմ2։ Հոշիմինի կենտրոնով է անցնում Սայգոն գետը։
Ճարտարապետություն
Հոշիմինը բուռն կերպով զարգանում է. այս քաղաքում են կառուցվել Վիետնամի առաջին երկնաքերները։ Հայտնի երկնաքերներ են՝ Bitexco աշտարակ (262 մ), Vietcombank Tower (206 մ), Saigon One Tower (195 մ), Sabeco World Trade Center (170 մ), Saigon Times Square (164 մ), Petroland Tower (155 մ), Dragon City (153 մ), The Everich II (152 մ), BIDV Tower (152 մ), Kenton Plaza (150 մ), Saigon Trade Center (145 մ), Cantavil Premier (144 մ), Cinco Tower (138 մ), Saigon Pearl (135 մ), Sunrise City (131 մ), Lim Tower (125 մ), Hung Vuong Plaza (120 մ), City Garden (120 մ), Vincom Center (115 մ), Diamond Island (113 մ), Richland Emerald (112 մ), The Everich I (112 մ), Thuan Kieu Plaza (110 մ), The Vista Towers (110 մ), Kumho Asiana Plaza (110 մ), The Flemington (106 մ), Saigon Centre (106 մ), The Manor Officetel (106 մ), Sailing Tower (105 մ), The Manor Residential (103 մ), Fico Tower (102 մ), Centec Tower (101 մ) ։
Թավադյան
Թավադյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վրացերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Յ
Յ, յ (անվանում՝ յի), հայկական այբուբենի 21-րդ տառը։ Թվային արժեքը՝ «300»։
Ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405-406 թվականներին։
Մաշտոցյան շրջանում Յ տառանշանը ուներ հնչյունային արժեք։ Օրինակ այն գրվել է ա-ից ու ո-ից հետո ու արտասանվել է։ Հետագա դարերում դադարել է արտասանվել այդ դիրքում, սակայն շարունակվել է գրվել։
Տառը դասական ուղղագրության մեջ բազմաթիվ շեղումներ է տալիս այլ տառանշանների հետ համեմատ, ինչը և դառնում է առանձին ուսումնասիրության առարկա Արիստակես Գրիչի կողմից գրված «Վերլուծութիւնք բացերեւապէս բազմազան բառից եւ բայից յոգնախումբ շարագրութեամբ» աշխատության մեջ։ Յ տառին է վերաբերվում աշխատության 10-րդ կետը։ Աշխատությունը հանդիսանում է հայերեն ուղղագրության բարեփոխման առաջին փորձը։ Մեսրոպյան ուղղագրության մեջ տառասկզբի Յ-ն ժամանակի ընթացքում հնչյունափոխվում է հո-ի։ Գործընթացը սկսվում է 13-րդ դարից ու վերջնականապես ավարտվում 17-18-րդ դարերում։ ''Գնաց ...ի գիւղն Անապատ, յանկարծակի յիվանդացաւ... (Ագուլեցի, 84):''
Նույնը կատարվում է բառավերջի յ-ի հետ, որը դադարում է հնչել, իսկ այնուհետև նաև սկսում է չգրվել ։
Ժամանակակից արևելահայերենում յ-ն բառամիջում գրվում է ա-ից ու ո-ից հետո, եթե դրան հաջորդում է ձայնավոր հնչյուն։
Բրայլով ներկայացումը
Յունիկոդում ներկայացված է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն
Կրիստինա
Կրիստինա (Кръстина), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Կամենոյի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Կամենո քաղաքից գտնվում է 6 կմ դեպի արևմուտք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 400 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Սերվերա (Լիեդա)
Սերվերա (իսպ․,բասկ․,կատ․՝ Cervera), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Լիեդա նահանգում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեգառա շրջանում։ Զբաղեցնում է 55․2 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 9361 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սպասարկու բառեր
Սպասարկու բառեր, նյութական (առարկայի, հատկանիշի) իմաստ չունեցող բառեր, որոնք արտահայտում են քերականական (առավելապես շարահյուսական) հարաբերություններ։ Սպասարկու բառերն առաջանում են նյութական իմաստ ունեցող բառերից, երբ սրանք աստիճանաբար կորցնում են նյութական իմաստը, և հարաբերության իմաստը դառնում է առաջնային, հաճախ՝ միակը։ Իրենց իմաստային ու կիրառական յուրահատկության պատճառով սպարարկու բառերը նախադասության անդամ չեն լինում։ Սպասարկու բառեր են կապերը, շաղկապները, բառ-մասնիկները, օժանդակ բայերը, անկախ գործածություն ունեցող հոդերը։ Սպասարկու բառերի առանձին տեսակներ ունեն նաև իմաստաքերականական յուրահատկություններ։ Կապերն արտահայտում են բառերի ստորադասական հարաբերություններ (պայքարել հանուն առաջադիմության), շաղկապները՝ բառերի, բարդ նախադասության բաղադրիչների, ինչպես և ինքնուրույն նախադասությունների հարաբերություններ։ Սպասարկու բառերի կա՛մ նյութական իմաստ ունեցող բառի հետ միասին հանդես են գալիս որպես քերականական վերլուծական միավորի բաղադրիչ (կապ, օժանդակ բայ, հոդ), կա՛մ առհասարակ չեն մտնում նախադասության անդամի կազմի մեջ (շաղկապ)։ Սպասարկու բառերը գերազանցապես ունեն գործածության մեծ հաճախականություն և խոշոր դեր են կատարում նախադասության կառուցվածքի մեջ։ Նախադասության ձևավորման գործում առանձնապես մեծ է օժանդակ բայերի դերը [եմ, ես, է, դառնալ (վարպետ դառնալ՝ վարպետանալ), տալ (վազել տալ՝ վազեցնել)]։ Բայական համակարգում սպասարկու բառերը կարելի է համարել անջատ հանդես եկող եղանակիչները (պիտի, որը բարբառներում ունի իր տարբերակները՝ տի, պտի և այլն)։ Սպասարկու բառեր առանձնապես մեծ դեր ունեն վերլուծական կառուցվածքի լեզուներում և համեմատաբար փոքր դեր՝ թեքական լեզուներում։
Կատեգորիա:Բառագիտություն
Անգլար դը Սալեր
Անգլար դը Սալեր (Anglards-de-Salers), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 795 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.44 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 48.36 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 85 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 32 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 477 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 339-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 138։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,1 %։ 339 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 319 անձ (177 տղամարդ և 142 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (5 տղամարդ և 15 կին)։ 138 անաշխատունակներից 24-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 78-ը` թոշակառուներ, իսկ 36-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Service Civil International
Միջազգային քաղաքացիական ծառայություն (SCI), կամավորական միավորումների և խաղաղության համար շարժումների ոչ պետական կազմակերպություն։ Ունի 43 մասնաճյուղեր և խմբեր ամբողջ աշխարհում։ Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1920 թվականին շվեյցարացի ինժեներ Պիեր Սերեզոլի  կողմից։ Անգլալեզու մի շարք երկրներում այն գործում է  Միջազգային կամավորական  ծառայություն անվան տակ։
Նպատակներ
SCI-ի աշխատանքը հիմնված է հետևյալ արժեքների վրա՝
SCI-ն համարում է, որ բոլոր մարդիկ ի վիճակի են ապրել ներդաշնակ և փոխադարձ հարգանքի պայմաններում  և չդիմել բռնությունների որևէ ձևի՝ հակամարտությունները լուծելու համար։ Զբաղվել է ամբողջ աշխարհում կամավորական ծրագրերի կազմակերպմամբ՝ տարբեր մարդկանց հետ համագործակցության և կոոպերացման նպատակներով, նրանց  ծագման և մշակույթից անկախ՝ խաղաղություն հաստատելու նպատակով։
Պատմություն
SCI-ն ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո՝ խաղաղություն ապահովելու և այն  պահպանելու համար։ Այն հիմնադրվել է շվեյցարացի արմատական պացիֆիստ Պիեռ Սերեզոլի կողմից, ով նախագիծը սկսել է տարբեր երկրների կամավորների հետ Բիլթհովենում,  1920 թվականին  «Հաշտեցման և եղբայրություն» առաջին միջազգային գիտաժողովին մասնակցելու ընթացքում ։
Հաշտությունից մինչև արտակարգ օգնություն (1920)
Կամավորների առաջին միջազգային աշխատանքային ճամբարը կայացել Վերդենի ճակատամարտի վայրում՝ 1920 թվականին։ Կամավորների նպատակն էր վերականգնել Էսնես-ան-Արգոն գյուղը, որը համարվում էր Ֆրանսիայի և Գերմանիայի միջև հաշտության խորհրդանիշ։ Վերականգնմանը մասնակցում էին նաև միջազգային կամավորների մի փոքր խումբ, ինչպես նաև  գերմանացի երեք կամավորներ։ Աշխատանքների ընթացքում գյուղացիների համար կառուցվել են ժամանակավոր տներ և մաքրվել է գյուղատնտեսական նշանակության հողերը ։
1924 թվականին Սերեզոլը կազմակերպեց երկրորդ միջազգային աշխատանքային ճամբար Օրմոն-Դեուսյուում (Շվեյցարիա)` ձնահյուսի հետևանքները վերացնելու համար։ Կամավորական ծրագրերին մասնակցությունը խրախուսվում է որպես այլընտրանքային ծառայության ներդրման քաղաքական արշավին օժանդակելու միջոց։ Հետագա տարիներին միջազգային ճամբարների քանակը ակտիվորեն աճում է։ Դրանցից ամենամեծը կազմակերպվել է Լիխտենշտեյնում 1928 թվականին 28 երկրների ավելի քան 700 կամավորների մասնակցությամբ։ Նրանք զբաղվում էին 1927 թվականին տեղի ունեցած ուժեղ ջրհեղեղից հետո Հռենոսի հովտի մաքրման աշխատանքներով ։
Սոցիալական պարտավորությունների զարգացում (1931)
Սկզբում կամավորների ճամբարները ստեղծվում էին բնական աղետներից տուժած տարածաշրջաններին  օգնություն ցուցաբերելու նպատակով։ Այնուհետև, 1931 թվականին, SCI-ի գաղափարը զարգացավ, և միջազգային կամավորների ճամբարների հայեցակարգը կիրառվեց սոցիալական պատասխանատվության այլ ոլորտներում`
Միջազգային կազմակերպություն (1948)
1920 թվականից ի վեր SCI-ն կամավորական ճամբարներ և միջոցառումներ է կազմակերպել Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Հնդկաստանում և այլ երկրներում՝ առանց պաշտոնական կառույց ունենալու։ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո, միջազգային կամավորական ճամբարների գաղափարը տարածվեց այլ երկրներում, Փարիզի միջազգային քարտուղարության հետ հիմնադրվեց SCI դուստր ձեռնարկությունների միջազգային ասոցիացիա, բարելավվեցին կազմակերպության պայմանները (օրինակ ՝ կազմակերպվել է կամավոր ապահովագրություն)։ Զգալիորեն աճել էր աշխատանքային ճամբարների և կամավորների թիվը.
Ավելացավ նաև մասնաճյուղերի թիվը։ 60-ական թվականներին ստեղծվեցին կառույցներ՝ կազմակերպության գործունեությունը համակարգող  կառույցներ՝ Աֆրիկայի, Ասիայի և Եվրոպայի երկրներում։
Հյուսիս-հարավ և զարգացման աջակցություն (1950)
1950 թվականին SCI-ն զբաղվում էր Հնդկաստանի Ֆարիդաբադ քաղաքում փախստականների համար տներ   կառուցելով։ Միջազգային կամավորների խմբին միացան ավելի շատ տեղացի բնակիչներ։ Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև առկա հակամարտությունը նրանց ոգևորեց 1951 թվականից Պակիստանում կազմակերպելու միջազգային ճամբարներ, ինչի արդյունքում, Ասիայում ստեղծվեցին SCI մի քանի տեղական մասնաճյուղեր և խմբեր։ Առնչվելով Եվրոպայի, Ասիայի և Աֆրիկայի անբարենպաստ և աղքատ տարածաշրջաններին՝ SCI-ն ձեռնամուխ եղավ զարգացման ու աջակցության ծրագրի մշակմանը և հավաքագրեց որակավորված կամավորների։ Զարգացման ամենամեծ ծրագիրը իրականացվել է Արևմտյան Ալժիրի Տլեմսեն նահանգում՝ Ալժիրում անկախության պատերազմից հետո (1954-1962)։ Սիմոնա Տաներ Շոմեն Ալժիրում աշխատել է որպես SCI կամավոր։ 1962-1968 թվականների ընթացքում SCI-ն վերականգնեց Բենի Համու գյուղը, ցուցաբերեց բժշկական օգնություն և աջակցեց մարդկության զարգացմանը` կազմակերպելով  տարրական կրթություն Սեբդու շրջանում։
Արևելք-Արևմուտք (1955)
Չնայած սառը պատերազմին, SCI-ն համագործակցում էր Արևելյան դաշինքի հետ։ Որպես ոչ կոմունիստական կազմակերպություն՝ SCI-ի կամավորները մասնակցեցին աշխատանքային ճամբարի 1955 թվականին Վարշավայում (Լեհաստան) անցկացվող 5-րդ Համաշխարհային երիտասարդական փառատոնին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր աշխատանքային ճամբարներ են կազմակերպվել Լեհաստանում (1955), Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությունում (1956), ԽՍՀՄ-ում (1958), Հունգարիայում (1964), Չեխոսլովակիայում (1964) և Բուլղարիայում (1981) սոցիալիստական կամավորական  կազմակերպությունների  հետ համատեղ։ Այդ շփումները ամրապնդվեցին 70-ականներին։ 1972 թվականին SCI-ն ստեղծեց Արևելք-Արևմուտք հանձնաժողով՝ կամավորների փոխանակումը հեշտացնելու և սոցիալիստական երկրներում գործընկեր կազմակերպությունների հետ համագործակցության բարելավման համար։ Արևելյան Եվրոպայում տեղի ունեցած քաղաքական տեղաշարժերի պատճառով, SCI-ի նոր նախաձեռնությունները սկսվեցին 1990 թվականին։
Վերակողմնորոշում  (1969)
1969 թվականից ի վեր կազմակերպվել են սեմինարներ, աշխատաժողովներ և հանդիպումներ, որոնց հիման վրա էլ քննարկվել են  հասարակության համար SCI -ի աշխատանքի քաղաքական հետևանքները։ Դրանից հետո կազմակերպությունը հրաժարվեց զարգացման աջակցության մոտեցումից, որպես կամավորական ճամբարների հիմնական նպատակներից մեկը։ SCI -ի գործունեության հիմնական նպատակը եղել է միջազգային կամավորների սոցիալական և քաղաքական իրազեկվածության բարձրացումը։
Մասնավորապես, Հյուսիս-հարավը վերակողմնորոշվում է կրթության և համերաշխության զարգացման հայեցակարգի ուղղությամբ։ Նամիբիայի անկախության համար կազմակերպվել են մի շարք միջազգային արշավներ (1985-1992), որին հաջորդել է փախստականների միջազգային արշավը (1994-1997)։ Գործունեության ուղղության փոփոխությունը հանգեցրեց   կամավորների միջազգային փոխանակման ստանդարտացմանը։ 1970-ականների վերջերին ներդրվեց կամավորականների աշխատանքի տեղավորման ապակենտրոնացված համակարգ աշխատանքային ճամբարների համար, իսկ Հյուսիս-հարավ և Արևելք-արևմուտք փոխանակումները կենտրոնացված էին SCI-ի  եվրոպական և միջազգային համակարգման շնորհիվ։
1970-ականներին գործունեության ուղղության փոփոխությամբ SCI-ն վերափոխեց իր կառուցվածքը և ուշադրությունը կենտրոնացրեց որոշակի տարածաշրջանում միջազգային ճամբարները համակարգելու կամ հետաքրքրությունների որոշակի ոլորտում աշխատելու վրա։ 1997 թվականին սահմանադրական խոշոր փոփոխությունների արդյունքում ստեղծվեցին կամավորական աշխատանքային խմբեր, որոնք ներկայումս հաստատվում են ամեն տարի։ Տարածաշրջանային խմբեր գոյություն ունեն Աֆրիկայի, Ասիայի և Լատինական Ամերիկայի (Աբա Յալա) և Հարավարևելյան Եվրոպայի (SABA) համար։ Այլ աշխատանքային խմբերը կենտրոնացել են հետևյալ թեմաների վրա.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1920 հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Եվրոպայի միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միջազգային կամավորական կազմակերպություններ
(8528) 1992 SC24
(8528) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,383595 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0931 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6741 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1344,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267828 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,12° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պիեռ Սերեզոլ
Պիեռ Սերեզոլ (Pierre Cérésole, ), շվեյցարացի ինժեներ, որը առավել հայտնի է որպես Միջազգային քաղաքացիական ծառայության կամ Խաղաղության համար միջազգային կամավորական  ծառայության (IVSP) հիմնադիր (1920). կազմակերպություն, որն Առաջին աշխարհամարտից հետո օգնել է վերակառուցմանը՝ եղբայրության մթնոլորտի հասնելու նպատակով։ Լինելով պացիֆիստ, Սերեզոլը հրաժարվել է վճարել հարկերը, որոնք օգտագործվել են զենք գնելու համար և հրաժարվել է իր ժառանգությունից գումար ընդունել։ Նա երկար ժամանակ է անցկացրել բանտում։
Սերեզոլը ոգեշնչվել է ամերիկացի մտածող Վիլյամ Ջեյմսից։ Ինքը՝ Սերեզոլը, իր հերթին, ոգեշնչել է Կիս Բոկեին։
Պատմություն
Պիեռ Սերեզոլը ծնվել է Լոզանում, 1879 թվականի օգոստոսի 17-ին, Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդի անդամ և Շվեյցարիայի Համադաշնության նախագահ Պոլ Սերեզոլի ընտանիքում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի քվակերներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի գիտնականներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի հակապատերազմական ակտիվիստներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի ակտիվիստներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի պացիֆիստներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի մանկավարժներ
Երկրաշարժ Ռումինիայում (1802)
Բուխարեստում երկրաշարժի ուժգնությունը Մերկալլի սանդղակով գնահատվում էր VIII-ІХ բալ ։ Քանդվել են բազմաթիվ եկեղեցիների գմբեթների սրաձողերը, ավերվել է Կոտրոչենի եկեղեցին։ Բազմաթիվ հրդեհներ առաջացան շրջված վառարանների պատճառով։ Բուլղարիայի Ռուսե, Վառնա և Վիդին քաղաքները գրեթե ամբողջությանբ ավերվեցին ։
Հիմնական երկրաշարժին հետևեցին հետցնցումներ, որոնցից ամենաուժեղը 5,5 բալ ուժգնությամբ ։
Ավերածություններ և զոհեր
Հիմնական ցնցումները Բուխարեստում զգացվեցին կեսօրին, դրանք տևեցին 10 րոպե և ավերվեցին քաղաքի համարյա բոլոր ծխնելույզները։ Քանդվեցին բազմաթիվ պատմական հուշարձաններ, այդ թվում Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցին և Կոտրոչենտի վանքը, Կոլցեյի 54 մետրանոց աշտարակը ։ Հույն պատմաբան Գիոնիսի Ֆոտինոն հայտնում է, որ իշխան Կոնստանտին Իպսիլանտին ընտանիքով տեղափոխվեց Վակարեստի տաճար, քանի որ նրա պալատը բավականին վնասվել էր ։ Չնայած հսկայական ավերածություններին, գրանցվել էր 4 մահվան դեպք, որոնցից երեքը հրեա կինը երեխայի հետ և մի թափառաշրջիկ վաճառական մահացել էին Կոլցեյի աշտարակի փլուզման հետևանքով ։ Մահվան դեպքերը այդքան քիչ էին հավանաբար այն պատճառով, որ շենքերը իրարից հեռու էին կառուցված և նրանց միջև մեծ այգիներ և բակեր կային և ցնցումները մի շենքից մյուսին չէին անցնում, բացի այդ շինանյութերը թեթև էին ։
Յասիում փլուզվել էին իշխանական արքունիքի պատերը, քանդվել էին բազմաթիվ վանքեր և եկեղեցիների աշտարակներ։ Սուչավայում փլուզվել էր հայկական եկեղեցու գմբեթի սրաձողը, իսկ Պաշկանի քաղաքում Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցու պատերին ճաքեր առաջացան։ Երկրաշարժից տուժած մյուս վանական շինություններից են Ուսպենսկու իշխանական եկեղեցին Բիրլադում և Կաշինի վանքը Բակեուում։ Երկրաշարժից զգալիորեն տուժեց Բրաշովը և նրա շրջակայքը՝ ներառյալ քաղաքային Սև եկեղեցին։
Տեղական ժամանակագիրների տվյալներով Բոդ գյուղում վնասվել կամ քանդվել են ավելի քան 50 տուն և մի քանի եկեղեցի։ Երկրաշարժի հետևանքով Ֆելդիոարում ջրի մակարդակը բարձրացավ մի քանի մետր ։ Սիբուում շենքեր էին քանդվել, այդ թվում, քաղաքային կաթոլիկ եկեղեցին ։
Բուխարեստի վերականգնում
Երկրաշարժից հետո Կոնստանտին Իպսիլանտին հրամայեց արագ վերականգնել Բուխարեստը։ Որպեսզի որմնադիրներն ու արհեստավորները աղետից օգուտ չքաղեին նա սահմանեց նրանց վարձատրության առավելագույն չափ։ Բուխարեստը  վերակառուցվեց մի քանի տարվա ընթացքում, չնայած առանձին շենքեր և շինություններ չվերականգնվեցին ։
Հետագա տարիներին մի քանի երկրաշարժեր տեղի ունեցան, բայց դրանք համեմատաբար քիչ վնասներ պատճառեցին։ Նրանցից մեկը տեղի ունեցավ 1803 թվականի հունիսի 15-ին, որը վնասեց Բուխարեստի ջրամատակարարման համակարգերը և շարքից հանեց բազմաթիվ պոմպեր։ 1804 և 1812 թվականներին տեղի ունեցան երեք այլ խոշոր երկրաշարժեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1802 Եվրոպայում Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Ռումինիայում Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Մոլդովայում Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Ուկրաինայում Կատեգորիա:1802 երկրաշարժեր
Ջերմուկի ջրվեժ
Ջերմուկի ջրվեժ, ջրվեժ, բնության ջրաերկրաբանական հուշարձան Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Ջերմուկ քաղաքում՝ Արփա գետի աջակողմյան Ջերմուկ վտակի վրա։ Սկզբնավորվում է աղբյուրներից, մոտ 68 մ բարձրությունից 3 գմբեթաձև դարավանդներով թափվում Արփա գետ։
Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում՝ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի ջրվեժներ Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վայքի շրջան Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Վայոց ձորի մարզում
Պեդրետ ի Մարզա
Պեդրետ ի Մարզա (Pedret y Marsá, Pedret i Marzà), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Էմպորդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 8,7 կմ²։ Բնակչությունը՝ 173 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր