cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շաբուրիձեներ
Չնայած վերջիններիս ազդեցիկ հեղինակությանը՝ 15-րդ դարում Արագվիի իշխանությունում վերջիններիս ժառանգական իշխանությունը դադարում է։ Շաբուրիձեները հիմնականում ունեցել են էրիսթավիի և ազնաուրիի տիտղոսներ ։ 18-րդ դարում Շաբուրիձեների մեկ այլ ճյուղ հաստատվել է Ռուսական կայսրությունում՝ սկզբնավորելով Շաբուրովների տոհմին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաց ազնվական տոհմեր
Ուիլյամ Գլադստոն
Ուիլյամ Յուարթ Գլադստոն (William Ewart Gladstone, ), բրիտանացի պետական գործիչ և գրող։ Չորս անգամ զբաղեցրել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի պաշտոնը (դեկտեմբեր 1868 թ. - փետրվար 1874 թ., ապրիլ 1880 թ. - հունիս 1885 թ., փետրվար - օգոստոս 1886 թ., օգոստոս 1892 թ. - փետրվար 1894 թ.)։ Մեծ Բրիտանիայի 41-րդ, 43-րդ, 45-րդ և 47-րդ վարչապետն է։
Քաղաքական գործունեություն
Առաջին անգամ Գլադստոնը մուտք է գործում Համայնքների պալատ 1832 թ.՝ որպես թորիների (պահպանողականների) կուսակցության ներկայացուցիչ և շնորհիվ հռետորական ունակությունների, կարճ ժամանակահատվածում լայն ճանաչում է ստանում իր ելույթներով։ 1835 թ. փետրվարին նշանակվում է գաղութներ կառավարման գծով նախարարի օգնական։ Բայց 1835 թ. Ռոբերտ Պիլի կառավարության պարտությունից հետո Գլադստոնը անցնում է ընդդիմության շարքերը և հիմնականում զբաղվում է ստեղծագործական գործունեությամբ։ 1841 թ. Ռ. Պիլը նոր կառավարություն է ձևավորում և Գլադստոնը 1843 թ. նշանակվում է առևտրի նախարար, 1845 թ. գաղութների կառավարման գծով նախարար, 1852-1853 թթ. ֆինանսների նախարար։ Այս փուլում է, որ մի շարք հարցերում Գլադստոնը հակասություններ է ունենում պահպանողական գործիչների հետ և աստիճանաբար շեղվում է դեպի հակադիր ճամբարը։ 1859 թ. նա մտնում է լորդ Պալմերսթոնի կաբինետ՝ որպես ֆինանսների նախարար, այս քայլով վերջնականապես տեղափոխվելով դեպի լիբերալների (վիգերի) բանակը։ Այսուհետ, մինչ իր քաղաքական կարիերայի ավարտը, նա շարունակում է գործել արդեն վիգերի կառավարության կազմում։ 1868-1894 թթ. եղել է լիբերալ կուսակցության առաջնորդը՝ իշխանությունը գլխավորելով 4 անգամ՝ 1868-1874 թթ., 1880-1885 թթ., 1886 թ. հունվար-հունիս, 1892-1894 թթ.։ Մահացել է 1898 թ. մայիսի 19-ին 89 տարեկան հասակում։
1868 թվականին դառնում է լիբերալ կուսակցության պարագլուխը։ 1868-1894 թթ. առաջին կառավարության ընթացքում նրա գլխավոր ձեռնարկներից էին 1689 թ. Իռլանդիայում պետական եկեղեցու վերացման օրենքը, 1870 թ. Իռլանդական հողային օրենքը, 1870 թ. տարրական կրթության ոլորտի բարեփոխումները, 1871 թ. պաշտոնների վաճառքի արգելումը, 1872 թ. ընտրություններում գաղտնի քվերակության մտցնումը և այլն։ Երկրորդ կառավարման ընթացում 1880 թ. ապրիլ-1885 թ. հուլիս, նրան հաջողվում է անցկացնել 1881 թ. իռլանդական հողային օրենքը և երրորդ պառլամենտական օրենքը (1885 թ.)։ 1885 թ. պառլամենտական ընտրություններում Գլադստոնի կառավարությունը պարտություն է կրում և նոր կառավարություն ձևավորում են պահպանողականները՝ լորդ Սոլսբերիի գլխավորությամբ, վերջինս սակայն երկար չի մնում իշխանության գլուխ։ Նույն թվականին ընտրություններում Գլադստոնի կաբինետը կրկին հաղթանակ է տոնում շնորհիվ իռլանդական խմբավորման աջակցության։ 1886 թ. հունվարին ձևավորվում է Գլադստոնի երրորդ կառավարությունը։ Այս փուլում նկատվում է նրա վճռական տրամադրվածությունն իռլանդական հարցին քաղաքական լուծում տալու շուրջ։ 1886 թ. ապրիլի 4-ին Գլադստոնը պառլամենտ է ներկայացնում Իռլանդիային սահմանափակ տեղական ինքնավարություն հոմրուլ (Home rule) շնորհելու մասին օրինագիծը, որի համաձայն Իռլանդիայում պետք է ստեղծվեր տեղական պառլամենտ և գործադիր իշխանություն։ Իռլանդիան տարեկան անգլիական գանձարան պետք է մուծեր 3 մլն. 245 հազար ֆունտ ստերլինգ։ Սակայն արտաքին և ներքին կարևորագույն հարցերը մնում էին Լոնդոնի իրավասության ներքո։ Բայց Գլադստոնի ներկայացրած հոմրուլի այս սահմանափակ օրինագծին պառլամենտում դեմ են դուրս գալիս ինչպես պահպանողականները, այնպես էլ Գլադստոնի գլխավորած լիբերալ կուսակցության պատգամավորների մի մասը։ Եվ 1886 թ. հունիսի 7-ին հոմրուլի մասին օրինագծին պահպանողականներն ու նրանց միացած լիբերալների մի մասը դեմ են քվեարկում։ Այս օրինագծի պատճառով լիբերալների կուսակցությունը 1886 թ. պառակտվում է և պառակտված մասը անվանափոխվում է լիբերալ յունիոնիստների կուսակցություն։ Պարտություն կրած Գլադստոնը հրաժարական է տալիս։ Ընդդիմության մեջ գտնվելիս՝ Գլադստոնը օգտագործել է Հայկական հարցը որպես պահպանողականների դեմ քաղաքական պայքարի միջոց, իսկ իշխանության գլուխ անցնելով շարունակել է պահպանողականների նույն ծավալապաշտական քաղաքականությունը, իր վարչապետ լինելու ժամանակաշրջաններում որևէ գործնական քայլ չանելով արևմտահայության վիճակը բարելավելու ուղղությամբ։ Եղել է Մեծ Բրիտանիայում հայանպաստ հանրային կարծիքի ստեղծման նախաձեռնողներից, նրան է պատկանում «Ծառայել Հայաստանին նշանակում է ծառայել քաղաքակրթությանը» թևավոր արտահայտությունը։ 1894-96 թթ. հայկական կոտորածների ժամանակ Աբդուլ Համիդ II-ին անվանել է «մեծ մարդասպան»։
1892 թ. 83 տարեկան հասակում Գլադստոնը չորրորդ անգամ է գալիս իշխանության՝ դառնալով ամենածեր վարչապետն Անգլիայի ամբողջ պատմության ընթացքում։ Ի դեպ, նման երևույթ, երբ քաղաքական գործիչը չորրորդ անգամ դառնում էր վարչապետ, Անգլիայի պատմության մեջ աննախադեպ էր։ Գլադստոնը դարձյալ փորձում է իրագործել հոմրուլի նախագիծը, սակայն 1893 թ. պառլամենտը կրկին մերժում է այն։ Այս անգամ էլ պարտություն կրելով հոմրուլի հարցում Գլադստոնը 1894 թ. մարտին վերջնականապես հեռանում է քաղաքական ասպարեզից։
Ստեղծագործական գործունեություն
Լինելով քաղաքական գործիչ՝ Գլադստոնը ծավալել է նաև ակտիվ ստեղծագործական գործունեություն։ Նրան հատկապես հետաքրքրում էր անտիկ հեղինակների ստեղծագործությունները, մասնավորապես՝ Հոմերոսի։ 1881 թ. լույս է տեսնում նրա մեծածավալ աշխատությունը “Studies on Homer and Homeric Age’’ վերտառությամբ։ 1876 թ. “Homeric Synchronizm”-ը, քիչ անց էլ մի շարք էտյուդներ նվիրված Հոմերոսին։ Գրել է բազմաբնույթ հոդվածներ նվիրված փիլիսոփայության, պատմության հարցերին, քաղաքական առկա խնդիրներին և այլն։ Դրանք հետագայում 1879 թ. հրատարակվեցին վեց հատորանի ժողովածուով՝ “Gleanings of Past Years”. Իռլանդական խնդրի զարգացմանը զուգընթաց նա գրել է նաև մի շարք հոդվածներ այս թեմայով։ Գլադստոնի նորամուծություններից էին գրքույկներն ու քաղաքական ուղերձները, որոնք 1868 թ. պառլամենտական քարոզարշավից սկսած դարձան Գլադստոնի ներմուծած քաղաքական պայքարի նոր միջոցները, որոնց օգնությամբ հնարավոր էր ներազդել լայն զանգվածների վրա։ Դրանցից էր օրինակ 1868 թ. լույս տեսած «Իռլանդական հարցը» (The Irish Question) գրքույկը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ռեկոնկիստա
Ռեկոնկիստա (՝ վերանվաճում), պիրենեյան քրիստոնյաների` մուսուլմանների կողմից Պիրենեյան թերակղզում գրավված տարածքների վերանվաճման երակարատև գործընթաց։ Ընդհանուր առմամբ Ռեկոնկիստան տևեց շուրջ 770 տարի։
Ռեկոնկիստան սկսվեց արաբների կողմից 8-րդ դարում թերակղզու մեծ մասը նվաճելուց անմիջապես հետո, սակայն ֆեոդալական մասնատվածությունը թույլ չէր տալիս քրիստոնյաներին միասնաբար կռվել մուսուլմանների դեմ։
Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ Ռեկոնկիստան սկսեց ընկալվել որպես պայքար հանուն ողջ քրիստոնյա աշխարհի։
Ռեկոնկիստան ավարտվեց 1492 թվականին, երբ Իսպանիան վերանվաճեց մուսուլմանների վերջին հենակետը՝ Գրանադան։
Ավանդական պատմագրությունը որպես վերանվաճման՝ Reconquista -ի սկիզբ ընդունում է 718 կամ 722 թվականին տեղի ունեցած Կավադոնգայի ճակատամարտը՝ Իբերական /Պիրենեյան/ թերակղզում մուսուլմանների նկատմամբ քրիստոնյա զորքի տարած առաջին հաղթանակը 711 թվականից՝ թերակղզի ներխուժելու արաբա-բերբերական միացյալ զորքի առաջին հաջողված փորձից ի վեր։ Այդ ոչ մեծ ճակատամարտում իսպանացի քաջամարտիկների խումբը Պելագիուս Աստուրիացու հրամանատարությամբ պարտության է մատնել Իբերիայի հյուսիսի սարերը պաշտպանող թշնամական պահակազորին՝ հիմք դնելով Աստուրիասի քրիստոնեական անկախ թագավորությանը։ Մուսուլմանների ձեռքն անցած Ալ-Անդալուսի /Անդալուզիայի/ նոր տիրակալները քրիստոնյաների առաջխաղացումը կանխելու նպատակով paria- ներ՝ թանկարժեք ընծաների տեսքով տուրքեր են մատուցել հարևանությամբ իշխող քրիստոնյաներին։ Այդուհանդերձ՝ 13-րդ դարի կեսերից արդեն սկվել է մավրերի վտարումը թերակղզու հարավում գտնվող բերդերից ու ամրոցներից. 1236 թվականին բնիկ տերերի ձեռքն է անցել Կորդովան, 1248 թվականին՝ Սևիլիան։ Հարավում մուսուլմանների տիրապետության տակ անկլավի տեքով մնացել է միայն Գրանադան։
1491 թվականից ամբողջ թերակղզին անցել է քրիստոնյաների իշխանության ներքո։ 1492 թվականին կնքվել է Ալհամբրայի դաշնագիրը, որով հրեաները, որոնք զանգվածաբար համագործակցել էին մուսուլման զավթիչների հետ և հրաժարվել էին քրիստոնեություն ընդունել, վտարվել են Կաստիլիայից ու Արագոնից։ Այնուհետև 1499–1526 թվականների միջև ստորագրվել են մի շարք էդիկտներ, որոնք հարկադրում էին թերակղզում մնացած իսլամադավաններին կրոնափոխ լինել, քրիստոնեություն ընդունել։ Հետագայում վերջիններիս զգալի մասը, այնուամենայնիվ, վտարվել է թերակղզուց ։
Ռեկոնկիստայի հիմնադրույթը 19-րդ դարի երկրորդ կեսից սկսած, իսպանական պատմագրության մեջ զուգադրվել է իսպանական ինքնության, ազգային ինքնագիտակցության զարգացման, ռոմանտիկ ազգայնականության, մի որոշ ժամանակաշրջան՝ նաև գաղութատիրական հայեցակարգի հետ ։
Իբերիայի գրավումը արաբների կողմից
8-րդ դարի սկզբին խալիֆ Վալիդ Առաջինի օրոք Արաբական խալիֆայության սահմանները մոտեցան վեստգոթերի թագավորությանը։ Այս ժամանակվա հայտնի զորահրամանատար, Աֆրիկայի «վալի»՝ կառավարիչ Մուսա իբն Նուսայրը, ուժեղացնելով իր բանակը իսլամ ընդունած բերբերներով, 707-709 թվականներին գրավեց Հյուսիսային Աֆրիկայի դեռ չգրավված հատվածները և դուրս եկավ Ատլանտյան օվկիանոս։
Միայն Սեուտան ուժեղ դիմադրություն ցույց տվեց արաբներին և երկար ժամանակով կանխեց նրանց առաջընթացը։ Այն պատկանում էր Բյուզանդական կայսրությանը։ Կայսրության զորքերը բավականին հեռու էին գտնվում և չէին կարող պաշտպանել Սեուտան, այդ պատճառով քաղաքի կառավարիչ Յուլիանը սկսեց բանակցել վեստգոթերի հետ, ովքեր այդ ժամանակ տիրում էին Իբերիային։
Յուլիանն իր դուստր Կավային ուղարկում է Տոլեդյան արքունիք, որպեսզի այնտեղ ստանա իր ծագմանը վայել դաստիարակություն։ Սակայն նրան հավանում է վեստգոթերի թագավոր Ռոդերիխը և պատվազրկում նրան։ Ի պատասխան` Յուլիանը քաղաքն արաբներին է հանձնում՝ նախապես պայմանագիր կնքելով։ Դրանից հետո Հուլիանը սկսում է համոզել Մուսային գրավել Իսպանիան՝ խոստանալով օգնել։ Մուսան, ում դրդում էին պատերազմի նաև Իսպանիայի հրեաները, Իսպանիա է ուղարկում խալիֆ Վալիդի թույլտվությամբ մի փոքր զորամաս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռեկոնկիստա
(4056) Թիմուորներ
(4056) Թիմուորներ (Timwarner), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի մարտի 22-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,645639 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3638 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9274 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1571,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,229038 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,17° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բուսաբուծություն
Բուսաբուծություն, գյուղատնտեսական գիտություն և բնագավառ, որը զբաղվում է բույսերի մշակմանը վերաբերող հիմնահարցերով։ Բուսաբուծության ուսումնասիրության ոլորտում ընդգրկված է մրգերի, բանջարեղենների, սերմերի, ծիլերի, սնկեր, ջրիմուռների, ինչպես նաև խոտաբույսերի և դեկորատիվ ծառատեսակների մշակումը։ Մշակության մեջ գտնվող բուսատեսակները մարդու կողմից օգտագործվում են որպես սնունդ, անասունների կողմից՝ որպես կեր, ինչպես նաև թեթև և սննդի արդյունաբերության համար ծառայում են որպես հումք ։
Որպես գիտություն, բուսաբուծությունն ուսումնասիրում է դաշտային պայմաններում մշակվող բույսերի բազմազանությունը, դրանց բուսաբանա-կենսաբանական առանձնահատկությունները, աշխարհագրական տեղադրման և շրջանցնման սկզբունքները, բարձր, հարաճուն և որակյալ բերք ստանալու համար կատարվող ամենակատարելագործված միջոցառումները։
Փորձարարական հետազոտություններում բուսաբուծությունը հենվում է ֆիզիկայի, քիմիայի, բուսաբանության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, հողագիտության, գյուղատնտեսական օդերևութաբանության, գենետիկայի, սելեկցիա-սերմնաբուծության, ագրոնոմիական և կենսաբանական քիմիայի, երկրագործության, էնտոմոլոգիայի, ֆիտոպաթոլոգիայի, մեքենայացման, գյուղատնտեսական արտադրության էկոնոմիկայի ու կազմակերպման և գիտության այլ ճյուղերի տվյալների վրա։
Սերտորեն կապված է անասնաբուծության հետ։ Դաշտային պայմաններում մշակվող բույսերից ստացված արտադրանքի մոտավորապես 30-50 %-ը կարելի է օգտագործել որպես պարեն կամ արդյունաբերության հումքի աղբյուր (հատիկ, սերմ, թել, արմատ, պալար և այլն)։ Բերքի զգալի մասը (խոտ, ծղոտ, մղեղ, փրեր, խտացրած, կանաչ և հյութալի կերեր և այլն) գյուղատնտեսական կենդանիների կողմից վերածվում են մսի, կաթի, յուղի, բրդի, ձվի, և այլ ապրանքատեսակների։
Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճի վրա ազդում է լույսի, ջերմության և խոնավության բարենպաստ զուգորդումը դրանց աճման ժամանակամիջոցում։ Կարևոր գործոն է նաև բնակչության թիվը որով էլ որոշվում է տվյալ մշակաբույսերի բերքի պահանջարկի չափը։
Իսկ կիրառական նշանակության առանձնանում են հացահատկային, շաքարատու, ձիթատու, կաուչուկատու, վուշատու թելատու և այլ տեխնիկական մշակաբույսեր։ Դաշտավարության գլխավոր ենթաճյուղը դա հացահատկային մշակաբույսերի (եգիպտացորեն, բրինձ, ցորեն) հետ աշխատանքը։ Հացահատկի արտադրությունը համաշխարհային գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղն է։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ հացահատիկը մեծ դեր ունի մարդու կյանքում։ Սակայն ցանքատարածքով առաջնային իր ուրույն դերը ունի ցորենի արդյունահանումը։
Եգիպտացորեն
Եգիպտացորենի հայրենիքը համարվում է Մեքսիկան։ Ներկայումս ցորենը մշակվում է կլիմայական գոտիներից բարեխառն և մերձարևադարձային շրջաններում։ Այժմ ցորենի բերքատվությամբ աշխարհում նշանավորվում են Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ռուսաստանը, Ավստրալիան, ԱՄՆ-ն, Ֆրանսիան և Կանադան։
Արևածաղիկ
Արևածաղկի հայրենիքը համարվում է Հյուսիսային Ամերիկան։ Արտադրությամբ խոշոր երկրներն են ԱՄՆ-ն, ՌԴ-ն, Ուկրաինան և Չինաստանը։
Ձիթենի
Ձիթենին խոնավասեր և ջերմասեր բույս է։ Ձիթենու հայրենիքը համարվում է Հունաստանը։ Ձիթենիներ մեծ մասամբ աճում են Հարավային Եվրոպայում՝ Միջերկրական ծովի հարևանությամբ։ Այն տարածված է միջերկրածովային բոլոր երկրներում (բացառությամբ Պորտուգալիա)՝ Իտալիայում, Հունաստանում և Իսպանիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Շչերբինովկա (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Շչերբինովկա (Щербинівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շչերբինովկա գյուղում բնակվում էր 159 մարդ։
Անահիտի մեհյան (Մուշ)
Անահիտի մեհյան, Անահիտ դիցուհուն նվիրված հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառում, Մուշ քաղաքից հյուսիս-արևելք, Ծիրնկատար լեռան վրա։ Այժմ գտնվում է Թուրքիայի Մուշի մարզում ։
Ըստ ավանդության այս մեհյանում էր դրված եղել Անահիտի արձանը։ Մեհյանը կործանել է տվել Գրիգոր Լուսավորիչը և այդ տարածքը նվիրվել Մշո Սուրբ Առաքելոց վանքին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ
Կարերի
Կարերի (Careri), քաղաք Իտալիայում՝ Կալաբրիա մարզի Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։ Սահմանակից է Բենեստարե, Պլատի, Սան Լուկա, Սանտա Քրիստինա դ'Ասպրոմոնտե համայնքներին ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Անդրե (այլ կիրառումներ)
Անդրե, կարող է վերաբերել՝
Անդրեև (այլ կիրառումներ)
Անդրեև, կարող է վերաբերել՝
Զլինի շրջան
Զլինի շրջան (Okres Zlín), շրջան Չեխիայի Զլինի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնը Զլին քաղաքն է։ Տարածքը 1033,59 կմ2 է, բնակչությունը՝ 2020 թվականի տվյալներով կազմում է 191 652 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ մտնում է 89 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Ջորջ Փալի
Ջորջ Փալի (Gjergj Pali, ), ալբանացի ժամանակակից վիզուալ նկարիչ։
Կենսագրություն
Հաճախել է երաժշտական դպրոց, որտեղ նվագել է ջութակ և կիթառ։ Սակայն ընտրել է նկարչի մասնագիտությունը, քանի որ գույնի և ձևի հանդեպ հետաքրքրությունն ավելի մեծ է եղել քան հնչյունների։ 1980 թվականին ավարտել է Ալբանիայի արվեստի ինստիտուտը։ 1988 թվականից որպես ազատ արվեստագետ աշխատել է Սթամֆորդում, Կոնեկտիկուտ։ 1991 թվականին ավարտել է Միչիգանի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետը։ Ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Նյու Յորք և զբաղվել վիզուալ արվեստով։ Աշխատանքների թեման երաժշտությունն է, հիշողություն, իրադարձություններ, գույներ, որոնք ազդում են առօրյա կյանքի վրա։ Նրա նկարներում երաժշտությունը, գործիքներն առանձնանում են որպես արվեստի առարկաներ ։
Մրցանակներ
2012 թվականին Մոնտե Կառլոյում ստացել է Leone'd'Oro dell'Arte (Արվեստի ոսկե առյուծ) մրցանակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալբանացի նկարիչներ
Ախալշենի (Խելվաչաուրի շրջան)
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1966 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Ճիթաուշքուրի
Ճիթաուշքուրի (ჭითაუშქური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 25 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 6 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 368 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոբի շրջան‎‎‎
Կունենե (գետ)
Կունենե (Cunene), գետ Հարավ-արևմտյան Աֆրիկայում։ Գետը սկիզբ է առնում Անգոլայում։ Միջին և ստորին հոսանքներում այն իրենից ներկայացնում է Անգոլայի և Նամիբիայի սահման և թափվում է Ատլանտյան օվկիանոս։ Գետերի շարքում այս գետը Օրանժի հետ միակ գետն է որը կարողանում է հոսել չոր Նամիբ անապատի միջով։ Գետի երկարությունը 1207 կմ, իսկ ավազանի մակերեսը 109 832 կմ քառ․։ Գետի ջրի ծախսը կազմում է 174 մ խոր․/վ։
Աշխարհագրական դիրք
Կունենեն սկիզբ է առնում Անգոլայի կենտրոնից՝ Բիե սարահարթից։ Այն գտնվում է Ուամբո քաղաքից 30 կիլոմետր հյուսիս-արևելք և սահմանային տարածքով հոսում է դեպի հարավ։
Գետի հոսքը
Մատալիի մոտ գետը լքում բարձրադիր տեղանքը և 13 մետրից ցած է թափվում հայտնվելով Կալահարի անապատի հյուսիսային մասում և անձրևային եղանակներին սնուցում է անապատ ավազը։ Այստեղ կառուցած ջրային էլեկտրակայանը գետի մակարդակը բարձրացնում է 8 մետրով,իսկ գետի թափվելը 21 մետրից օգնում է էլեկտրաէներգիա ունենալու հարցում։ Օլուշանջիի մոտ գետը միանգամից թեքվում է դեպի արևմուտք և իր հոսքը ավարտում է Ռուական ջրվեժով,124 մետր բարձրությամբ։ Այստեղ այն նույնպես օգտագործվում է էներգիա ստանալու համար։ Այս կետից սկսած գետը ձևավորում է սահման Անգոլայի և Նամիբիայի միջև։ 80 կիլոմետր արևմուտք գետը սկսում է հոսել խոր ճեղքվածքներով, որոնք ստեղծում են լեռնային թմբեր։ Դրանք հասնում են 2200 մետր բարձրության։ Այս հատվածում գետը ձևավորում է Եպուպա ջրվեժը, որը ունի 30 մետր բարձրություն։ Դուրս գալով ճեղքվածքներից գետը սկսում է հոսել Նամիբ անապատով, որտեղ սկսում է հոսքը քչանալ։ Իսկ վերջում գետը թափվում է Ատլանտյան օվկիանոս՝ 30 կմ լայնությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգոլայի գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Լուսնթագ (լեռ)
Լուսնթագ, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռների հյուսիսային լանջերին, Մաքենիս գյուղից 7 կմ հարավ–արևմուտք։ Բարձրությունը 2900 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Անդրեևսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Անդրեևսկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Բարձրից
«Բարձրից», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից ։
Պատմություն
Այս բանաստեղծության գրման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1915 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ « Համբավաբեր » շաբաթաթերթի № 1-ում (էջ 15-26), այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 181-182)։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Համբավաբեր» շաբաթաթերթից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Չախրուխաձե
Չախրուխաձե (ჩახრუხაძე, ), 12-րդ դարավերջի և 13-րդ դարասկզբի վրացի բանաստեղծ-ներբողագիր։ Թամար թագուհուն իդեալականացնող «Թամարիանի» ներբողների ժողովածուի հեղինակն է։ Չախրուխաձեի ոտանավորը իր ստեղծողի անունով ստացել է չախրուխաուլի անունը և լայնորեն տարածված է եղել վրացական դասական պոեզիայում ։
Կենսագրություն
Չնայած նրան, որ Չախրուխաձեի կենսագրության մասին հավաստի որևէ բան հայտնի չէ, բացի նրանից, որ նա ապրել է 12 դարի վերջին և 13-րդ դարի սկզբին, որոշ ժամանակակից գիտնականներ, հիմնվելով Չախրուխաձեի ապրելու ժամանակաշրջանի, ձեռագրի համեմատության, գրի ոճային և բառային յուրահատկությունների վրա, ենթադրում են, որ Չախրուխաձեն կարող է գրագիր Գրիգոլ Չախրուխաձեն լինել ։ Գելաթի վանքում Գրիգոլ Չախրուխաձեի գտած ձեռագրերից կարելի է ենթադրել, որ նա ծրագրել է գնալ Երուսաղեմի վրացական Սուրբ Խաչի վանք։ Պոետ և արքա Արշիլ II-ը ասում էր, որ Չախրուխաձեն սերում է Խևիից և Թամարա թագուհու գրագիրն էր ։
Ստեղծագործական կյանք
«Թամարիանին» վրաց աշխարհիկ գրականության առաջին նմուշն է, որը պարունակում է տասնմեկ ներբող և այլ բովանդակությամբ չորս ոտանավոր։ Հեղինակը փառաբանել է Թամար թագուհու (1184-1213) անհատական արժանիքներն ու պետական գործունեությունը, նաև՝ նրա ամուսնու՝ Դավիթ Սոսլանին և թագաժառանգ Լաշա Գեորգիին ։ Ենթադրվում է, որ ներբողաշարը գրվել է Բասենի ճակատամարտում (1203) վրացական զորքերի տարած հաղթանակից հետո՝ 1203-1207 թվականներին։
Շարքը բաղկացած է քսան վանկանի տողերից, հանգավորումը իգական է։ Ամեն մի կիսատող ունի ներքին հանգ։ Այս վանկաչափը իր ստեղծողի անունով ստացել է չախրուխաուլի անունը և լայնորեն տարածված է եղել վրացական միջնադարի դասական պոեզիայում։ «Թամարիանին» մեզ է հասել 17-19-րդ դարերի գրչությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սախնովշչինսկի գյուղական խորհուրդ (Մաշևսկի շրջան)
Սախնովշչինսկի գյուղական խորհուրդ  (Сахнівщинська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Սախնովշչինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 996 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 52,12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,11 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1929 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անդրեյ Կիրիլենկո (այլ կիրառումներ)
Անդրեյ Կիրիլենկո, կարող է վերաբերել՝
Խորլի
2001 թվականի տվյալներով Խորլի գյուղում բնակվում էր 797 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7,99 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 99,5 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1897 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ամպիկ
Ամպիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառում ։ Գտնվում էր Թաղիկ գյուղից հարավ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Ամպիկն ուներ ավերակ եկեղեցի ։
Նարոնովո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Նարոնովո (Нароново), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 33 մարդ։
Դուբրովկա (գյուղ, Նովոգորոդսկի շրջան)
Դուբրովկա (Дубровка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիկո Էլվեդի
Նիկո Էլվեդի (Nico Elvedi, ), շվեյցարացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի և Շվեյցարիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական և աջ պաշտպանի դիրքում ։
Ցյուրիխ
Էլվեդին Ցյուրիխի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2014 թվականի մայիսի 15-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Լոզանա Սպորտի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց օգոստոսի 21-ին՝ փոխարինման մտնելով Եվրոպայի Լիգայի որակավորման փլեյ-օֆֆ փուլի Սպարտակ Տրնավայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց նոյեմբերի 9-ին՝ Արաուի դեմ խաղում ։ Ցյուրիխի կազմում Էլվեդին անցկացրեց 26 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի և 3 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Բորուսիա Մյոնխենգլադբախ
2015 թվականի հունիսի 24-ին Էլվեդին 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի հետ   ։ Իր դեբյուտը Բունդեսլիգայում նշեց նոյեմբերի 7-ին՝ փոխարինելով Ռաֆայելին Ինգոլշտադտի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Չեմպիոնների Լիգայում անցկացրեց նոյեմբերի 25-ին՝ փոխարինման մտնելով խմբային փուլի Սևիլյայի դեմ խաղում ։ Բորուսիայի կազմում իր առաջին գոլը խփեց 2017 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ Քյոլնի դեմ խաղում ։ 2018 թվականի հունվարի 24-ին Էլվեդին երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2021 թվականը   ։ Մայիսի 5-ին նա գոլի հեղինակ դարձավ Ֆրայբուրգի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով ։
Միջազգային կարիերա
Էլվեդին ներկայացրել է Շվեյցարիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2013 թվականին նա մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով բոլոր 3 հանդիպումներում ։ Շվեյցարիան դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից՝ զբաղեցնելով վերջին հորիզոնականը իր խմբում ։
Շվեյցարիայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը Էլվեդին նշեց 2016 թվականի մայիսի 28-ին՝ փոխարինելով Ֆիլիպ Սենդերոսին Բելգիայի դեմ ընկերական խաղում ։ 2016 թվականին նա ազգային հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը , սակայն չանցկացրեց ոչ մի հանդիպում , իսկ Շվեյցարիան դուրս մնաց 1/8 եզրափակչից՝ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվելով Լեհաստանին  ։
2018 թվականի մայիսին Էլվեդին ընդգրկվեց Շվեյցարիայի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։ Առաջնությունում նա չանցկացրեց ոչ մի հանդիպում, իսկ Շվեյցարիան դուրս մնաց 1/8 եզրափակչից՝ 1-0 հաշվով պարտվելով Շվեդիային  ։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում Էլվեդին խփեց նոյեմբերի 18-ին՝ ՈՒԵՖԱ Ազգերի Լիգայի Բելգիայի դեմ խաղում  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի հունվարի 7-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2019 թվականի հունվարի 7-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ցյուրիխի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
KEO (ընկերություն)
KEO (Κυπριακή Εταιρία Οίνων, Կիպրոսի գինու գործարան), ալկոհոլային խմիչքների առաջատար կազմակերպություն Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլ քաղաքում։ Հանդիսանում է Կիպրոս կղզու ամենամեծ խմիչքային բաց բաժնետիրական ընկերությունը։ Կազմակերպությունը սկսել է գործել 1927 թվականից սկսած։ 1951 թվականին սկսել է արտադրել գարեջուր։
Չակոնա
Չակոնա (chacona, ciaccona), երաժշտագործիքային պիես, որը հանրաճանաչ է եղել բարոկկո ժամանակաշրջանում (ի սկզբանե եղել է ժողովրդական պար՝ Իսպանիայում)։ Հայտնի է 16-րդ դարից։ 17-րդ դարից ստացել է հանդիսավոր բնույթ։ Տեմպը դանդաղ է, չափը՝ եռամաս։ Ժ․ Բ․ Լյուլլիի բալետներում օգտագործվել է որպես եզրափակիչ համար։ 17-18-րդ դարերում կազմավորվել է որպես նվագարանային պիես՝ շարունակ պահվող թեմայի հետ ընթացող վարիացիաներով, մոտիկ պասսակալիային։ Առանձնապես հանրաճանաչ են դարձել Թ․ Վիտալիին վերագրվող ջութակի Չակոնա բասի հետ և Յոհան Սեբաստիան Բախի մենակատար ջութակի Չակոնա ռե մինոր պարտիտից։ Չակոնայի ձևով գրվել են զանազան պիեսներ, դրանց թվում՝ Բեթհովենի դաշնամուրի 32 դո մինոր վարիացիաները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարեր
(4057) Դեմոֆոն
(4057) Դեմոֆոն (Demophon), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Թաքեշի Օբատա
Թաքեշի Օբատա (小畑 健), ), ճապոնացի մանգակ։ Նա համագործակցում է գրողների հետ, ինչպես նաև շատերին սովորեցրել-օգնել է։ Նրանց շարքում են Քենթարո Յաբուքին, Յուսուքե Մուրաթան, Րուորոունի Կենշին ու Բուսոու Րենքին մանգաների հեղինակ Նոբուհիրո Վացուքին։
Օբատային առաջին անգամ նկատել են 1985 թվականին, երբ նա իր Քոնեն շինվա մանգայի համար ստացավ Tezuka Award մրցանակը։ Միանալով Weekly Shonen Jump խմբին, նա աշխատում էր Մաքոթո Նիվանոյի ենթակայության տակ, մինչև 1983 թվականին սկսեց իր առաջին շարքը՝ նկարեց ու գրեց կիբօրգ Ջիի-չանի մասին։ Առաջին տարիներին հաջողություն չունենալով, Օբատան սկսեց համագործակցել այլ գրողների հետ՝ նկարազարդելով նրանց պատմությունները։ Բայց նրան հայտնություն բերած շարքը 1998 թվականին հրատարկաված Յումի Հոթթայի «Հիքարու նո Գո»-ն է, ինչի համար նկարիչը 2000 թվականին ստացավ Շոգաքուքան Մանգա մրցանակը և Օսամա Թեձուկայի մշակութային մրցանակը 2003 թվականին։
Օբատան հազվադեպ է հանդիպում շոնենի նկարիչների շարքում ոչ միայն իր յուրօրինակ ոճի, այլև նորաձևության սիրո պատճառով։ Նրա ստեղծած հերոսներն հաճախ հագնվում են վերջին մոդայի թելադրանքով։
Ի լրացում մանգաների, Օբատան նաև Castlevania Judgment վիդեոխաղի համար հերոսներ է նկարել ու նկարազարդել մի քանի լայթ-նովելներ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ Կատեգորիա:Ճապոնացի պատկերազարդողներ
Վիեննա
Վիեննա (Wien), Ավստրիայի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Դանուբի ափին` Ալպերի Վիեննական անտառ լեռնազանգվածի ստորոտին։ Տրանսպորտային խոշոր հանգույց, գետային նավահանգիստ, միջազգային օդանավակայան (Շվեխատ)։ Մեքենաշինության, նավթավերամշակման, քիմիական, տեքստիլ, սննդի արդյունաբերական կենտրոն։ Միջազգային բազմաթիվ կազմակերպությունների նստավայր է։ Վիեննան ՄԱԿ-ի երրորդ նստավայրն է Նյու Յորքից և Ժնևից հետո։ Վիեննայի միջազգային կենտրոնը (UNO-City) ներառում է միջազգային բազմաթիվ կազմակերպություններ` Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն, ՄԱԿ-ի Թմրամիջոցների և հանցագործության դեմ պայքարի գրասենյակ, Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպություն, ԵԱՀԿ։ Վիեննան միջազգային հանդիպումների, բանակցությունների վայր է։
1910 թվականին Վիեննան ուներ 2 միլիոն բնակիչ՝ այդ ցուցանիշով աշխարհում զբաղեցնելով չորրորդ տեղը Լոնդոնից, Նյու Յորքից և Փարիզից հետո։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, որը հանգեցրեց կայսրության վերջնական փլուզման, Վիեննայի բնակչությունը կրճատվել է քառորդ մասով։
2001 թվականին Վիեննայի Հին քաղաքը և Շյոնբրունը ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Mercer հետազոտական միջազգային ընկերության` 2012 թվականի մայիսին հրապարակված տվյալներով, համեմատելով կյանքի որակը աշխարհի 221 քաղաքներում, Վիեննան հինգերորդ անգամ զբաղեցրել է առաջին տեղը ։ The Economist ամսագրի` 2011 թվականի տվյալներով տվյալներով Վիեննան հարմարավետության առումով երկրորդ տեղն է զբաղեցրել Մելբուրնից հետո ։
Ստուգաբանություն
Մ.թ.ա. 4-րդ դարում այժմյան Վիեննայի տեղում կելտական ցեղերը հիմնել են մի գյուղակ և այն անվանել «Վինդոբոնա» (Vindobona), որը նրա առաջին բնակիչների լեզվով նշանակել է «սպիտակ դաշտ»։ Մ.թ. 1-ին դարից այն եղել է հռոմեական ճամբար նույն անունով։ Այս անվանումը ժամանակի ընթացքում ենթարկվել է հնչյունափոխությունների և դարձել Վիեննա (գերմ.՝ Wien)։
Աշխարհագրություն
Վիեննայի մակերեսը 415 կմ² է։ Այդպիսով` քաղաքը Ավստրիայի ամենափոքր վարչական մասն է։ Քաղաքի տարածքը բաշխված է հետևյալ կերպով.
Անդրեյ Ռիխտեր (այլ կիրառումներ)
Անդրեյ Ռիխտեր, կարող է վերաբերել՝
Վիեննա
Դիրք
Քաղաքը գտնվում է Ավստրիայի արևելյան մասում` Ալպերի ստորոտին` Դանուբ գետի ափին։ Սլովակիայի և Հունգարիայի սահմաններից հեռու է 60 կմ։ Վիեննայով է հոսում Դանուբը իր վտակով` Դանուբի ջրանցքով։ Քաղաքով է հոսում նաև Վիեննա գետը։ Պատմականորեն քաղաքը ձևավորվել է Դանուբից հարավ, սակայն վերջին երկու հարյուրամյակների ընթացքում քաղաքը տարածվել է գետի երկու կողմերում։ Քաղաքի` ծովի մակարդակից ունեցած առավելագույն բարձրությունը Գերմանսկոգել շրջանում է (542 մ), իսկ ամենափոքր բարձրությունը` Լոբաու շրջանում (151 մ)։ Քաղաքը շրջապատում է Վիեննայի անտառը ։
Աշխարհագրական հարմար դիրքը նպաստել է արևելաեվրոպական երկրների հետ բազմաբնույթ կապերի զարգացմանը։ Դա հատկապես նկատելի է եղել 1989 թվականից հետո, երբ բացվել է երկաթե վարագույրը։ Այսպես` Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայից Վիեննան գտնվում է 60 կմ հեռավորությամբ. սա եվրոպական երկու մայրաքաղաքների մեջ եղած ամենակարճ հեռավորությունն է (բացառություն են Վատիկանն ու Հռոմը)։
Իր ձևով Վիեննան շրջան է հիշեցնում, որ կիսվում է Դանուբ գետով։ Նրա կենտրոնական մասը` Հին քաղաքը, գրեթե համընկնում է Ներքին քաղաք վարչական շրջանին։ Ռինգշտրասե օղակաձև փողոցը կրպակների շղթա է, որով շրջապատված է Հին քաղաքը։ Փողոցի պատմությունն սկսվում է 1857 թվականից, երբ կայսրը որոշում է քանդել իրենց պաշտպանական նշանակությունը կորցրած ամրությունները` դրա տեղում զբոսավայրեր և պատմական ոճով կառույցներ հիմնելով, որոնք ներկայումս քաղաքի տեսարժան վայրերն են դարձել։ Գյուրտել փողոցը ձևավորում է քաղաքն ընդգրկող երկրորդ օղակաձև ճանապարհը։ Այն նույնպես ստեղծվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին ռազմական նշանակությունը կորցրած պաշտպանական կառույցների ավերակներից ազատվելու արդյունքում։ Գյուրտելից այն կողմ գտնվում են քաղաքի նախկին արվարձանները, որոնք պաշտոնապես Վիեննայի մաս են կազմել 1892 թվականին։
Վարչական բաժանում
Վիեննան բաժանված է վարչական 23 շրջանների.
Կլիմա
Ձմեռ. օդի միջին ջերմաստիճանը +1 °C է, հազվադեպ լինում են −12 до −18° ցրտեր, ձյան տեղումները հաճախակի են։ Գարուն. վրա է հասնում փետրվարի վերջին և տևում է մինչև մայիսի կեսերը։ Եղանակը կայուն չէ, խիստ փոփոխական է։ Կարող են դիտարկվել ինչպես ձմեռային ցրտեր, այնպես էլ ամառային շոգեր։ Ցրտերը սովորաբար անցնում են մարտին, որոշակի տարիների կարող են շարունակվել մինչև մայիսի կեսերը։ Ամառ. օդի միջին ջերմաստիճանը +20 °C է։ Հաճախ լինում է չոր և շոգ` մինչև +38 °C: Աշուն. դրսևորվում է սեպտեմբերի վերջին տասնօրյակին։ Աշնան սկիզբն ու վերջը բնորոշվում են շոգերի վերադարձով և չոր, հարմարավետ եղանակով։ Խոր աշունը վրա է հասնում նոյեմբերի վերջին` սահուն անցնում կատարելով մեղմ ձմռան։
Վիեննան եվրոպական այն քիչ մայրաքաղաքներից է, որտեղ խաղող է աճեցվում։
Վաղ շրջան
Ներկայիս Վիեննայի բնակեցման պատմությունը սկսվում է նեոլիթի դարաշրջանից, երբ Դանուբի ափերին զարգացել են հողագործությունն ու անասնապահությունը (Ք. ա. 6-րդ հազարամյակ). Վիեննայի հովտափոսը դրա համար լավագույն հնարավորություն է ընձեռել։ Լեոպոլդսբերգ լեռան ստորոտի՝ դորիական ցեղերով բնակեցման պատմությունն սկսվել է բրոնզե դարի կեսերից և ավարտվել հռոմեացիների գալուստով։
Վիեննայի` որպես բնակավայրի պատմությունն սկսվում է Ք. ա. 1-ին դարից, երբ ներկայիս քաղաքի տեղում հռոմեական լեգեոնները կառուցվել են պաշտպանական շինություններ։ Դրանք կոչվել են «Վինդոբոնա», որ նշանակում է «Վինդոսի անդաստան»։ Ռազմական ճամբարի շուրջը սկսեցին կառուցվել քաղաքացիական շինություններ։ Հնագիտական պեղումները չեն հաստատում ներկայիս քաղաքի տարածքում դորիական բնակավայրի գոյությունը։
Այն փաստը, որ Վիեննայի կենտրոնի տեղագրությունը համընկնում է Վինդոբոնի ճամբարի տեղագրության հետ, խոսում է այն մասին, որ հռոմեացիների գնալուց հետո այնտեղ մարդիկ են ապրել, որոնք ապաստան են գտել այն ժամանակներում դեռևս կանգուն ամրոցային պատերի մոտ` դրանց քարերը որպես շինանյութ օգտագործելով։
9-րդ դարում արևմուտքից եկած Կարոլինգները հռոմեական նախկին ճամբարի հյուսիսարևելյան մասում կառուցում են ոչ մեծ ամրոց և մինչ օրս պահպանված Սուրբ Ռուպրեխտի եկեղեցին ։ Դեռևս փոքր բնակավայրի բնակիչների թիվն սկսում է աճել։ Հենց 9-րդ դարին են վերաբերում Վիեննայի մասին առաջին հիշատակումները. Զալցբուրգի մատյաններում պահպանվել է 881 թվականի հիշատակում այն մասին, որ Վիեննայի մոտ տեղի է ունեցել բախում հունգարների հետ («… bellum cum ungaris ad Uueniam…»): Սակայն հստակ չէ` արդյոք դա քաղաքն է, թե Վիեննա գետը, ինչպես որ հայտնի չէ ընդհարման ելքը։
12-րդ դարի կեսերին Վիեննան դառնում է ավստրիական Բաբենբերգների նստավայրը։ 1155 թվականին հերցոգ Հենրի II Բաբենբերգը տուն է կառուցել Ամ Հոֆ հրապարակում։ 1137-1147 թվականներին կառուցվել է Սուրբ Ստեփանոսի տաճարի տեղում կառուցվել է առաջին եկեղեցին (ժամանակակից տաճարը կառուցվել է 13-15-րդ դարերում)։ 1278 թվականից Վիեննան դառնում է Հաբսբուրգների ամրոցը։ 1469 թվականին Ֆրիդրիխ III կայսեր ջանքերով Հռոմի պապի թույլտվությամբ Վիեննայում հիմնվում է եպիսկոպոսություն։
1529 թվականին Վիեննայի վրա անհաջող հարձակում են գործում թուրքերը։ Թշնամուց գրեթե 20 անգամ քիչ ուժերով Վիեննայի բնակիչներին հաջողվում է վճռական հաղթանակ տանել։ Թուրքերի աննախադեպ ծանր պարտությունը Օսմանյան կայսրության` Եվրոպա թափանցելու ջանքերի վերջակետն է դնում։ Կես դար անց` 1683 թվականին, կաթոլիկ երկրների միասնական զորաջոկատները Վիեննայի մոտ թուրքերին առավել խայտառակ պարտության են մատնում, ինչից հետո Օսմանյան կայսրությունը հրաժարվում է Եվրոպան նվաճելու քաղաքականությունից։
1679 թվականին Վիեննայում ժանտախտի համաճարակ է սկսվում։ Քաղաքի բնակչությունը, որ 100.000 մարդ էր կազմում, նվազում է երեք անգամ։ Ժանտախտի հիշատակին Պեստզոյլի մոտ կանգնեցվում է Ժանտախտի սյուն։ Սակայն 1713 թվականին քաղաքում նոր համաճարակ է բռնկվում. միայն Սուրբ Ստեփանոսի տաճարի կատակոմբներում 11.000 մարդ է թաղվում։ Համաճարակի հիշատակին հետագայում կառուցվում է Կարլսկիրխե եկեղեցին։
16-րդ դարից սկսած` Վիեննան դառնում է ավստրիական Հաբսբուրգների բազմազգ պետության մայրաքաղաքը։ 18-րդ դարում Վիեննայում զարգանում է մանուֆակտուրային արդյունաբերությունը։
19-20-րդ դարեր
18-20-րդ դարերում Վիեննան դառնում է համաշխարհային երաժշտական մշակույթի կենտրոն։
1805 և 1809 թվականներին Վիեննա են մտնում Նապոլեոնի զորքերը։ 1814 թվականին քաղաքում կայանում է Վիեննայի վեհաժողովը, որն ստիպում է վերանայել Եվրոպայի քարտեզը։
19-րդ դարի առաջին կեսին ի հայտ է գալիս բիդերմայեր ոճը, որի հիմնադիրներն են եղել վիեննացի նշանավոր նկարիչներ, կոմպոզիտորներ, թատերական գործիչներ։ Վիեննան դառնում է համաեվոպական մշակույթի կենտրոն։ Բիդերմայեր ոճի դարաշրջանն ավարտվում է 1848 թվականի հեղափոխությամբ, որին քաղաքի բնակիչները ակտիվ մասնակցություն են ունենում։
19-րդ դարի վերջին Վիեննայում շարունակում են մեծ զարգացում ապրել մշակույթը, գիտությունն ու կրթությունը։ Համաշխարհային համբավ են ձեռք բերում Վիեննայի համալսարանն ու գիտությունների ակադեմիան։
20-րդ դարի սկզբին Վիեննան ավելի քան 2 միլիոն բնակչությամբ դառնում է Եվրոպայի խոշորագույն բնակավայրերից մեկը։ Սակայն Առաջին աշխարհամարտում Ավստրո-Հունգարիայի պարտությունից հետո Վիեննան կորցնում է իր ազդեցությունը։ Դրան նպաստում են նաև գնաճը և սոցիալիստների ու պահպանողականների պայքարը։ Քաղաքապետարանը, փորձելով պահպանել ֆինանսների և լայն զանգվածների հավասարակշռությունը, մատչելի բնակարանաշինության ծրագիր է սկսում, սակայն չի կարողանում չի կարողանում կանխել կուսակցությունների բախումը. 1927 թվականին Վիեննայում սկսվում են զանգվածային անկարգություններ, որի հետևանքով 89 մարդ է զոհվում։
1934 թվականին իշխանության գլուխ եկած նացիոնալ-սոցիալիստական ուժերը չեն կարողանում պահպանել երկրի անկախությունը. 1938 թվականի մարտի 11-ի լույս 12-ի գիշերը Վիեննա են մտնում գերմանական զորքերը։
1945 թվականի ապրիլի 13-ին Վիեննական գործողության արդյունքում Վիեննա են մտնում խորհրդային զորքերը։ Անգլո-ամերիկյան ռմբակոծություններից, ապա նաև փողոցային մարտերից քաղաքը խիստ տուժում է, սակայն քաղաքի պատմական կենտրոնը հիմնականում անվնաս է մնում։ 1960 թվականին ավարտվում է Սուրբ Ստեփանոսի տաճարի վերականգնումը։ 1955 թվականին վերաբացվում են օպերային թատրոնն ու «Բուրգթատրոնը» (Burgtheater):
1945 թվականի հուլիսին ստորագրվում է քաղաքի օկուպացման պայմանագիրը, որի համաձայն քաղաքը բաժանվում է չորս տիրապետությունների` խորհրդային, ամերիկյան, անգլիական և ֆրանսիական։ Կառլ Ռեները ստեղծում է ավստրիական ժամանակավոր կառավարություն, որը ղեկավարվում էր Գերմանիայի բաժանմունքից։ Քաղաքը բաժանած խորհրդային և դաշնակից զորքերը Վիեննան լքում են 1955 թվականին, երբ Ավստրիան հռչակվում է անկախ և չեզոք երկիր։
1950-ական թվականների երկրորդ կեսին Վիեննայում նորից սկսվում է զարգանալ բնակարանաշինությունը։ 1970-1980 թվականներին լրջորեն վերակառուցվում է քաղաքի կենտրոնը, ինչի շնորհիվ քաղաքը փրկվում է բրյուսելիզացիայից։ Ժամանակակից Վիեննայում իրենց կենտրոններն ունեն Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը, ՄԱԿ-ի արդյունաբերական զարգացման կազմակերպությունը, Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպությունը և միջազգային մի շարք այլ կազմակերպություններ։
Տրանսպորտ
Տրամվայների գործարկումը Վիեննայում սկսվել է 1865 թվականին։ Ներկայումս քաղաքի տրամվային ուղիների երկարությունը կազմում է մոտ 179 կմ։ Այդպիսով` Վիեննայում է գտնվում տրամվայի ամենաերկար և ամենահին գծերից մեկն աշխարհում։ 1989 թվականին Վիեննայում հայտնվում են քաղաքային առաջին երկաթգծերը (Stadtbahn): Ավտոբուսային երթուղիները գործարկվել են 1907 թվականի մարտի 23-ին։
Ավտոմայրուղիներն ու երկաթգծերը Վիեննան կապում են Ավստրիայի և Եվրոպայի այլ քաղաքներին։ Գլխավոր միակ կայարանը կառուցման ընթացքում է (մասամբ բացվել է 2012 թվականի դեկտեմբերին)։ Հեռագնա ուղերթերը սպասարկվում են Հարավային, Հյուսիսային, Արևմտյան և Ֆրանց Իոսիֆի կայարանները։ Վիեննայի միջազգային Շվախտ օդանավակայանը օդային ուղիղ կապ է ապահովում Եվրամիության շատ երկրների հետ։ Այն Կենտրոնական Եվրոպայի ամենախոշոր օդանավակայանն է ուղևորների սպասարկման թվով։ Օդանավակայանի հետ համագործակցում են ավելի քան 60 ավիաընկերություններ աշխարհի տարբեր մասերից։ 2005 թվականին օդանավակայանը սպասարկել է մոտ 14 միլիոն ուղևորի։
Քաղաքի ջրային կապն ապահովվում է Դանուբ գետով։ Այն 60.000 մ² ընդհանուր մակերեսով Եվրոպայում ամենախոշորն է բեռնավագոնների սպասարկման առումով։ Վիեննայի նավահանգստում գրանցված են ավստրիական և արտասահմանյան 120 ընկերություններ, որոնցում աշխատում է ավելի քան 5.000 մարդ։ 2005 թվականին կենտրոնով փոխադրվել է ավելի քան 9 միլիոն տոննա բեռ։
Տնտեսություն
2007 թվականին Mercer Human Resource Consulting ընկերությունը հրապարակել է մարդկանց կյանքի որակին նվիրված ամենամյա հետազոտության արդյունքները, որի համաձայն Վիեննան արդեն մի քանի անգամ զբաղեցրել է առաջին տեղը Եվրամիությունում։ Քաղաքը լավագույն գնահատանքի է արժանացել ենթակառուցվածքների, հասարակական տրանսպորտի, բանկերի և ֆինանսների, անվտանգության, մշակույթի բնագավառներում։ Այդ ցուցանիշը ուրախացրել է ոչ ոչ միայն Վիեննայի բնակիչներին, այլև միջազգային ընկերություններին, որոնք հաճույքով են աշխատում քաղաքում։
«Եվրոստատ» վիճակագրական ընկերության տվյալներով Վիեննան բարեկեցության բարձր աստիճանով աչքի ընկնող քաղաք է. համախառն արտադրանքը միջին եվրոպական ցուցանիշի համեմատ 178 % է։ Անշարժ գույքի շուկան աճում է դանդաղ, բայց հաստատուն այն դեպքում, երբ եվրոպական շատ քաղաքներում այն ճգնաժամ է ապրում։ Վարկանիշի ձևավորման համար հաշվի են առնվել հինգ հանգամանքներ` կյանքի որակ, ենթակառուցվածքներ, սոցիալական ինտեգրում, շրջակա միջավայրի պահպանություն, աշխատանքի արտադրողականություն։
Քաղաքականություն
Քաղաքի օրենսդիր մարմինը Վիեննայի համայնքային խորհուրդն է (Wiener Gemeinderat), գործադիր մարմինը` Վիեննայի քաղաքային սենատը (Wiener Stadtsenat), որը կազմված է Վիեննայի Բուրգոմիստրից (Bürgermeister von Wien) և քաղաքային խորհրդականներից (Stadtrat):
Մինչև 1918 թվականը Վիեննայի քաղաքականությունը ձևավորվում էր քրիստոնյա-սոցիալիստների կուսակցությունը, որի ղեկավարը` Կարլ Լյուգերը, երկար ժամանակ Վիեննայի քաղաքապետն է եղել։ Երկար ժամանակ Վիեննան եղել է ավստրիական սոցիալ-դեմոկրատների հենարանը։ Նրանք իշխանության էին եկել դեռևս Առաջին հանրապետության տարիներին (1918-1934)` անցկացնելով մի շարք սոցիալական բարեփոխումներ, բարելավելով հազարավոր աշխատողների կյանքի որակը։ Վիեննայի քաղաքապետարանի` այդ տարիներին անցկացրած բարեփոխումները ողջունեցին ողջ Եվրոպայի սոցիալիստները, որոնք քաղաքն անվանեցին «կարմիր Վիեննա» (Rotes Wien): Սոցիալ-դեմոկրատների իշխանության միակ ընդհատումը եղել է 1934-1945 թվականներին, երբ երկրում իշխում էր ավստրոֆաշիզմը, ապա նացիոնալիզմը և Գերմանիայի և Ավստրիայի անշլյուսը։
1994 թվականին հեղինակություն վայելող բուրգոմիստր Հելմուտ Ցիլկի փոխարեն ղեկավար է ընտրվում մեկ այլ սոցիալ-դեմոկրատ` Մայքլ Հոյպլը։ 1996-2001 թվականներին սոցիալ-դեմոկրատները քաղաքը ղեկավարում են Ավստրիայի ժողովրդական կուսակցության հետ։ 2005 թվականին քաղաքային ընտրությունների ժամանակ սոցիալ-դեմոկրատները ստանում են ձայների 49 %-ը, մինչդեռ նրանց հակառակորդ կուսակցությունը` ընդամենը 18 %։
Դավանանք
Վիեննան Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու արքեպիսկոպոսական կենտրոն է։ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչության կրոնական դավանանքը հետևյալ հարաբերակցությունն ունի.
Սպորտ
Քաղաքին է պատկանում գեղասահքի աշխարհի առաջնությունների անցկացման ռեկորդը. դրանք այնտեղ կազմակերպվել են 11 անգամ, որոնցից առաջինը՝ 1907 թվականին։
Քույր քաղաքներ
Քույր քաղաքի նման հարաբերություններ
Աստղագիտության մեջ
Վիեննայի պատվին անվանակոչվել են (397) Վիեննա աստերոիդը, որը հայտնաբերվել է 1894 թվականին, և (231) Վինդոբոնա աստերոիդը, որ հայտնաբերվել է 1882 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Զապոլիե (գյուղ, Ռատնովի շրջան)
Զապոլիե (Запілля), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1847 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զապոլիե գյուղում բնակվում էր 166 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1041 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 159,46 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1847 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անդրոնովկա (այլ կիրառումներ)
Անդրոնովկա, կարող է վերաբերել՝
Ճիխու
Ճիխու (ჭიხუ), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 26 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 1,5 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 299 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոբի շրջան‎‎‎
Դուբրովկա (գյուղ, Բասկակովսկոե գյուղական բնակավայր)
Դուբրովկա (Дубровка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ախալշենիս Մեուրնեոբա
Ախալշենիս Մեուրնեոբա (ახალშენის მეურნეობა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խելվաչաուրի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 953 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Սելեշչինսկի գյուղական խորհուրդ (Մաշևսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սելեշչինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 3729 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 52,47 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 71,06 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Անտիկ դարաշրջանի պատմիչների ցանկ
Սույն ցանկը վերաբերվում է պատմիչներին։
Անունները խմբավորված են ըստ պատմական այն ժամանակաշրջանի, որում նրանք ապրել և գործունեություն են ծավալել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատմաբաններ Կատեգորիա:Գիտնականների և ակադեմիկոսների ցանկ Կատեգորիա:Պատմաբանների ցանկ Կատեգորիա:Պատմություն Կատեգորիա:Պատմիչներ Կատեգորիա:Անձինք ըստ մասնագիտության
Ռիչարդ Սարաֆյան
Կենսագրություն
Սարաֆյանը ծնվել է 1930 թվականի ապրիլի 28-ին, Նյու Յորք քաղաքում, ներգաղթյալ հայ ընտանիքում։ Նյու Յորքի համալսարանում սկզբնական շրջանում իրավունք ու բժշկագիտություն է ուսումնասիրել, ապա անցել է կինոգործի ուսումնասիրման, որտեղ գերազանց արդյունքներ է ցուցաբերել։ Այնուհետև քոլեջը լքելով՝ ծառայության է անցել Միացյալ Նահանգների զինված ուժերում՝ որպես լրագրող ։ Ծանոթացել ու մտերմացել է ապագա հոլիվուդյան կինոռեժիսոր Ռոբերտ Ալտմանի հետ, միասին ֆիլմեր են նկարահանել արդյունաբերական թեմաներով։ Սարաֆյանը նաև դերակատարմամբ հանդես է եկել Ալտմանի բեմադրած թատերախաղում , 1960-ական թվականների սկզբներին էլ, որպես նրա օգնական, աշխատակցել է հեռուստատեսությունում ։ Կարճ ժամանակ անց սկսել է հենց ինքը հեռուստաշոուներ, հեռուստատեսային ներկայացումներ ու սերիալներ բեմադրել։ 1963 թվականին «Կենդանի խաղալիք» («Living Doll») սերիալի «Մթնշաղի գոտին» («The Twilight Zone») դրվագի նրա նկարահանումը ջերմ ընդունելության ու դրվատանքների է արժանացել՝ արձանագրելով Սարաֆյանի առաջին լուրջ ձեռքբերումը որպես ռեժիսորի։ 1965 թվականին նա նկարահանել է իր առաջին գեղարվեստական կինոնկարը՝ «Էնդին»։ Որպես գեղարվեստական ֆիլմի ռեժիսորի՝ նրա ամենամեծ հաջողությունն առնչվում է Vanishing Point-ին. չնայած քննադատների ոչ այնքան բարեհաճ ընդունելությանը՝ այն ճանաչվեց ու դարձավ արվեստի նշանակալի գործ, կուլտային հիթ ։ Սարաֆյանի նկարահանած գեղարվեստական կինոնկարներից հիշատակման են արժանի նաև «Run Wild, Run Free»-ն (1969), «Man in the Wilderness»-ը (1971), «The Man Who Loved Cat Dancing»-ը, հեռուստատեսային ռեժիսորական աշխատանքներից՝ Gunsmoke և Batman սերիալների առանձին դրվագները։ Դերասանական առանձնապես ուշագրավ աշխատանքներից են գանգստերը՝ Bugsy, հիթմենը՝ Bulworth գեղարվեստական ֆիլմերում, God Beaver կերպարի հնչյունավորումը Dr. Dolittle 2 անիմացիոն կինոնկարում, սրճարանատիրոջ դերը 1985–1986 թթ. CBS հեռուստաընկերության ցուցադրած Foley Square սիտկոմ-հեռուստասերիալում ։
Մահը
Սարաֆյանը մահացել է 83 տարեկան հասակում, Կալիֆոռնիայի Սանտա Մոնիկա քաղաքում, թոքախտից, որով վարակվել էր մեջքի կոտրվածքը բուժելու ընթացքում ։
Առաջադրում
Ռիչարդ Սաֆարյանի «The Next Man» («Հաջորդ մարդը») ֆիլմը (1976) առաջադրվել է Չիկագոյի միջազգային կինոփառատոնի «Ոսկե Հուգո» մրցանակի «Լավագույն գեղարվեստական ֆիլմ» անվանակարգում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասաններ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոդյուսերներ