cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մոնղոլական կայսրություն
Գահի համար պայքար
Մյոնգեի եղբայր Հուլաղուն դադարեցրել է իր հաջողություններով լեցուն արշավանքը դեպի Սիրիա՝ դուրս բերելով իր զորքերի մեծ մասին Մուղանի դաշտավայր և շատ քիչ զորք թողնելով զորավար Կիտբուկայի հրամանատարության տակ։ Տարածաշրջանի քրիստոնյա խաչակիրները և մուսուլման մամլուքները, ովքեր հասկացել էին, որ մոնղոլները իրենց գլխավոր թշնամին են, օգտվելով մոնղոլական զորքի դիրքերի թուլացումից՝ ժամանակավորապես դադարեցրել են միմյանց նկատմամբ ռազմական գործողությունները ։
1260 թվականին Եգիպտոսից եկող մամլուքները, որոնց թույլ էր տրվել վրան խփել Աքքա քրիստոնեական ամրության մոտ և համալրել պաշարները, Կիտբուկայի ուժերին հանդիպել են Գալիլեայի հյուսիսում՝ սկսելով Այն Ջալուտի ճակատամարտը։ Այս ճակատամարտում մոնղոլները պարտության են մատնվել, իսկ Կիտբուկան մահապատժի է ենթարկվել։ Այս առանցքային ճակատամարտով որոշվել է Միջին Արևելքի ճակատագիրը՝ սահմանափակելով մոնղոլական հետագա ոտնձգությունները տարածաշրջանում։ Այս ամենից հետո մոնղոլներն այլևս չեն կարողացել Սիրիայից այն կողմ ռազմական լուրջ առաջխաղացում ունենալ ։
Հալիարտուս
Մ.թ.ա. 484 թվականին Քսերքսես I-ի կողմից Հունաստան ներխուժելու ժամանակ միակ քաղաքն էր, որը հավատարիմ էր մնացել Հունաստանին, որի արդյունքում ոչնչացվել է պարսիկների կողմից, սակայն շուտով վերակառուցվել և պելոպոննեսյան պատերազմում դարձել Բեոտիայի գլխավոր քաղաքներից մեկը ։ Պատմության մեջ առավելապես հիշվում է Հալիարտուսի ճակատամարտով, որը տեղի է ունեցել քաղաքի պարիսպների տակ Լիսանդերի և Թեբեի միջև, և որտեղ Լիսանդերը զոհվել է մ․թ․ա․ 395 թվականին   ։  Մ.թ.ա. 171 թվականին Հալիարտուսը երկրորդ անգամ է ավերվել։ Լինելով Պերսևս Մակեդոնացու աջակիցը՝ քաղաքը գրավվել է Հին Հռոմի պրետոր Լուկրեցիուսի կողմից, որը բնակիչներին վաճառել է որպես ստրուկներ, թալանել արձանները, նկարները և արվեստի այլ գործեր և գետնին հավասարեցրել այն, որից հետո տարածքը հանձնվել է աթենացիներին և այլևս չի վերականգնել իր նախկին բարգավաճությունը  ։ Ստրաբոնը քաղաքի մասին խոսում է որպես իր ժամանակներում արդեն այլևս գոյություն չունեցողի, իսկ Պավսանիասը նշել է միայն Լիսանդերի ու մի քանի ավերված տաճարների մասին, որոնք պարսիկներն էին վառել ու միտումնավոր թողել այդ վիճակում ։
Մոնղոլական կայսրություն
Գահի համար պայքար
Կայսրության մեկ այլ մասում Հուլաղուի և Մյոնգեի մյուս եղբայր Խուբլայ խանը Չինաստանի Հուայհե գետի մոտ գտնվելիս տեղեկացել է մեծ խանի մահվան մասին։ Կայսրության մայրաքաղաք վերադառնալու փոխարեն նա շարունակել է իր առաջխաղացումը դեպի Յանցզի գետի մոտակայքում Ուչանի շրջան։ Նրանց կրտսեր եղբայր Արըքբուգեն, օգտվելով Խուբլայի և Հուլաղուի բացակայությունից, օգտագործել է իր դիրքը մայրաքաղաքում և ինքն իրեն հռչակել մեծ խան՝ նախապես ստանալով նաև Կարակորումում հրավիրված քուրուլթայում ընտանիքի բոլոր անդամների հավանությունը։ Սակայն երբ Խուբլայը տեղեկացել է սրա մասին, նա Քայփինում հրավիրել է մեկ այլ քուրուլթայ․ Հյուսիսային Չինաստանի և Մանջուրիայի գրեթե բոլոր ավագ արքայազնները և նոյոնները պաշտպանել են Խուբլայի թեկնածությունը Արըքբուգեի փոխարեն ։
Մոնղոլական քաղաքացիական պատերազմ
Խուբլայ խանի և նրա եղբայր Արըքբուգե միջև պայքար է սկսվել, որի մեջ ընդգրկվել են նաև Մյոնեխե խանի նախկին վարչակարգին հավատարիմ ուժերը։ Խուբլայի զորքը կարողացել է կարճ ժամանակում ոչնչացնել Արըքբուգեի համախոհներին և Մոնղոլիայի հարավում գերիշխանությունն իր ձեռքը վերցնել։ Հետագա մրցակցությունն ու պայքարը արդեն կապված էին մյուս զարմիկների՝ Չաղաթայների հետ  ։ Խուբլայ խանը չաղաթայներից իրեն հավատարիմ արքայազն Աբիշկային ուղարկել է վերահսկողություն հաստատելու Չաղաթայների թագավորության նկատմամբ։ Սակայն Արըքբուգեն բռնել և մահապատժի է ենթարկել Աբիշկային՝ նրա փոխարեն թագադրելով իրեն հավատարիմ մարդկանցից Ալգուին։ Խուբլայ խանի նոր վարչակարգը փակել է Մոնղոլիայում այն ճանապարհները, որոնցով Արըքբուգեին ուտելիք էր մատակարարվում՝ այսպիսով պատճառ դառնալով սովի տարածմանը։ Կարակորումը անմիջապես անցել է Խուբլայ խանին, սակայն Արըքբուգեն ապստամբել է և 1261 թվականին վերագրավել մայրաքաղաքը   ։
Իլխանության հարավարևմուտքում Հուլաղուն հավատարիմ էր Խուբլայ խանին, սակայն 1262 թվականից բախումների մեջ էր իրենց զարմիկ Բերքեի՝ Ոսկե Հորդայի ղեկավարի հետ։ Հուլաղուին ծառայող ջուջի արքայազներից մեկի կասկածելի մահը, ռազմական ավարի անհավասար բաշխումը և մուսուլմանների նկատմամբ Հուլաղուի կողմից իրականացրած ջարդերը հանգեցրել են Բերքեի զայրույթին, ով սկսել է աջակցություն ցույց տալ 1259-1260 թվականներին Հուլաղուի դեմ Վրացական թագավորության կազմակերպած ապստամբությանը ։ Ստեղծված իրավիճակում Բերքեն դաշինք է կնքել եգիպտական մամլուքների հետ ըննդեմ Հուլաղուի և աջակցել է Խուբլայ խանի հակառակորդ Արըքբուգեին ։
Հալիարտուս
Տարածքը գտնվել է ժամանակակից Ալիարտոս քաղաքի մերձակայքում ։ Հալիարտուսի ավերակները գտնվում են Մազի գյուղից մեկ մղոն (1.6 կմ) հեռավորությամբ մի բլրի վրա, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից 50 ոտաչափից (15մ) ավելի չէ։ 19-րդ դարում Ուիլյամ Մարտին Լիկն այցելել է այստեղ ու ասել․ «միջնաբերդի պարիսպների որոշ մնացորդներ, հիմնականում՝ բազմապլաստե որմնադրություն, հայտնաբերվել են բլրի գագաթին, ժայռերի մեջ կան մի քանի գետնադամբարաններ, որոնցից ներքև՝ դեպի հյուսիս, ջրի հորդառատ աղբյուր կա, որը հոսում է դեպի ճահճուտ։ Թեև քաղաքի արտաքին պարիսպները հազիվ նշմարելի են, քաղաքի տարածքը բնականից սահմնագծվում է երկու փոքր գետերով, որոնցից արևմտյանը բխում է Մազի բլրի ստորոտից, իսկ արևելյանը, որը կոչվում է Քեֆալարի, սկիզբ է առնում Հելիկոն լեռից։ Այս գետի ձախ ափին, միջնաբերդից 500 յարդ (480 մ) հեռավորության վրա, գտնվում է մի ավերված մզկիթ և երկու ավերված եկեղեցիներ, և չնայած գյուղը վաղուց լքված է, դրանք ցույց են տալիս, որ ժամանակին այն բնակեցված է եղել ինչպես հույներով, այնպես էլ թուրքերով։ Այստեղ կան ճարտարապետական բազմաթիվ բեկորներ և փորագրված քարեր, որոնք նախկինում հավաքվել են Հալիարտուսի ավերակներից։ Այս վայրից մոտավորապես երեք քառորդ մղոն հեռավորության վրա (1,2 կմ), միջնաբերդից դեպի արևմուտք գտնվող գետնադամբարան կա, որի մոտակայքում մի քանի քարատապաններ և հնագույն շինություններ են» ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական քաղաքացիական պատերազմ
1264 թվականի փետրվարի 8-ին Հուլաղու խանը մահացել է։ Առիթից օգտվելով՝ Բերքեն փորձել է հարձակվել և գրավել Հուլաղուի թագավորությունը, սակայն ճանապարհին մահացել է, իսկ մի քանի ամիս անց մահացել է նաև Չաղաթայի խանության խան Ալգուն։ Խուբլայ խանը Հուլաղուի Աբաղա որդուն ճանաչել է նոր իլխան և Բաթուի թոռ Մյոնգե Թեմուրին նշանակել է Ոսկե Հորդայի ղեկավար։ Աբաղան օտարերկրյա դաշնակիցներ էր որոնում, մասնավորապես փորձ է կատարել ստեղծել ֆրանկո-մոնղոլական դաշինք ընդդեմ Եգիպտոսի մամլուքների ։ 1264 թվականի օգոստոսի 21-ին Արըքբուգեն Շանդուում հանձնվել է Խուբլայ խանին ։
Խուբլայ խանի արշավանքներ (1264–1294 թվականներ)
Հարավում 1273 թվականի Սյանյանի անկումից հետո մոնղոլները վերջնական հաղթանակ են տանում Հարավային Չինաստանում Սոն դինաստիայի նկատմամբ։ 1271 թվականին Խուբլայ խանը վերանվանել է Չինաստանում մոնղոլական նոր վարչակարգը՝ իբրև Յուան դինաստիա, և փորձել է իր կերպարը «չինականացնել»՝ իբրև Չինաստանի կայսր, որպեսզի չինացիների նկատմամբ վերահսկողություն հաստատի։ Խուբլայ խանը իր նստավայրը տեղափոխել է Դադու (Հանբալըք), որը հետագայում դառնալու էր մերօրյա Պեկինը։ Մայրաքաղաքի տեղափոխումը Չինաստան բազմաթիվ բանավեճերի պատճառ է դարձել, իսկ մոնղոլները Խուբլային մեղադրել են չինական մշակույթի հետ սերտ կապեր ունենալու մեջ ։
Մոնղոլները ի վերջո հաջողության են հասել (Սոն) Չինաստանի դեմ իրենց արշավանքներում, արդյունքում 1276 թվականին չինական Սոն կայսերական ընտանիքը հանձնվել է Յուան դինաստիային՝ դարձնելով մոնղոլներին Չինաստանի առաջին ոչ չինացի նվաճողները։ Խուբլայ խանը օգտագործել է ամեն միջոց հզոր կայսրություն ստեղծելու համար՝ հիմնելով ակադեմիա, գրասենյակներ, առևտրային նավահանգիստներ և ջրանցքներ, աջակցելով արվեստի և գիտության զարգացմանը։ Մոնղոլական աղբյուրների համաձայն նրա կառավարման շրջանում ստեղծվել են 20,165 հանրային դպրոցներ ։
Եվրասիայի մեծ մասի նկատմամբ իրական կամ անվանական գերիշխանություն հաստատելուց և Չինաստանը նվաճելուց հետո Խուբլայ խանը նոր արշավանքներ էր նախատեսում։ Բուրմայի և Սախալինի նվաճումները բավականին ռիսկային են եղել, իսկ Վիետնամի և Տամպայի նվաճումները պարզապես պարտությամբ են ավարտվել, սակայն արդյունքն այն է եղել, որ այս տարածքները շարունակել են մնալ մոնղոլական վասալներ։ Մոնղոլական բանակները բազմիցս պարտություն են կրել Վիետնամում և ջախջախվել են Բայ Դանգի ճակատամարտում (1288 թվական)։
Լոռեսթան
Բնակչություն
Իրանական ժողովուրդները բնակվում են ոչ միայն համանուն լեռնաշխարհում՝ Հինդուկուշից մինչև Փոքր Ասիա, այլև դրանից դուրս՝ Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում։ Այս տարածաշրջանը հայտնի է «Մեծ Իրան» անունով ։ Լոռերը դասակարգվում են որպես այս ժողովուրդների հարավարևմտյան մաս, իսկ լոռերենը սերտորեն կապված է պարսկերենի հետ ։ Այն ունի երկու խոշոր բարբառ՝ «լոռե բոզորգ» (մեծ լոռերեն), որով խոսում են բախտիարները (Չհարմահալ և Բախտիարի) և «լոռէ քուչեք» (փոքր լոռերեն), որով խոսում են լոռերը։ Լոռեսթանի երկրորդ խոշոր՝ Բորուջերդ քաղաքի բնակիչները խոսում են տեղական բարբառով։ Նահանգի հյուսիս-արևմուտքում խոսում են քրդերենի բարբառով՝ լաքերենով։ Լոռերի ճնշող մեծամասնությունը շիա մուսուլմաններն են, հանդիպում են նաև յարսանիներ (հիմնականում լաքերի շրջանում)։ Լոռեսթանից դուրս լոռերը բնակվում են Խուզեսթանի հյուսիսում և Իլամի նահանգի հարավում։
Լոռերն ունեցել են կիսանկախ պետականություն՝ Խորշիդների գլխավորությամբ (1155-1597, հյուսիսային շրջան)։ Վերջին միապետին գահընկեց է արել շահ Աբբաս I Սեֆին։ Մեկ այլ պետականություն գոյություն էր ունեցել հարավում՝ Ֆազլևիեների գլխավորությամբ (1160-1424)։ Այդուհանդերձ, մինչև 20-րդ դարը լոռերի մեծամասնությունը զբաղվում էր կիսաքոչվոր անասնապահությամբ, քաղաքաբնակ լոռերի մեծ մասը կենտրոնացած էր Խորամաբադում։ Փահլավիները փորձել են նստակյաց դարձնել լոռերին. Ռեզա շահի օրոք դա ուղեկցվել է բռնություններով ու հաջողության չի հասել, իսկ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավին տնտեսական բարեփոխումներով լոռերին բնակեցրեց քաղաքներում։ Քաղաքային բնակչության աճը գրանցվել է հիմնականում իսլամական հեղափոխությունից հետո՝ Իրան-Իրաքյան պատերազմի տարիներին։ Լոռերի ընդհանուր թվաքանակը հասնում է հինգ միլիոնի, որի ավելի քան մեկ երրորդը բնակվում է Լոռեսթանում ։
Տրանսպորտ և կապ
Լոռեսթանը գտնվում է Թեհրան-Աբադան ավտոճանապարհին, որը հանդիսանում է Իրանի կարևորագույն ճանապարհներից մեկը՝ բեռնափոխադրման տեսանկյունից։ Ճանապարհը կապում է Արաք քաղաքը (Կենտրոնական նահանգ) Անդիմեշք քաղաքին (Խուզեսթան)՝ Բորուջերդ, Խորամաբադ և Փոլդոխթար քաղաքների միջոցով։ Այս մայրուղին բաղկացած է երկու հատվածից՝ 56 և 37 ճանապարհներից, որոնք միավորվում են Բորուջերդում։ Թեհրանի և Խուզեսթանի միջև գտնվող ավտոմայրուղի 5-ը երկրորդ արագընթաց ավտոճանապարհն է, որը կապում է Բորուջերդը և Խորամաբադը։
Նահանգի տարածքում գտնվող գլխավոր օդային դարպասը Խորամաբադի օդանավակայանն է, որն օրական կանոնավոր թռիչքներ ունի դեպի Թեհրան։ Երկրորդ օդանավակայանը նախատեսվում է կառուցել Բորուջերդի հյուսիսում։
Իր լեռնային պայմանների շնորհիվ, Լոռեսթանն ունի Իրանի կարևոր երկաթգծերից մեկը։ Լոռեսոանի երկաթուղային ճանապարհը 215 կմ է, ունի 15 կայարան, 133 երկաթուղային թունել։ Երկաթուղին ընթանում է Դեզ և Սեզար գետերի ափով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռեսթան
(975) Պերսեվարանցիա
(975) Պերսեվարանցիա (Perseverantia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1922 թվականի մարտի 27-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,833272 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7448 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9218 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1741,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,206667 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,56° անկյուն։
Պերսեվարանցիա աստերոիդը պատկանում է Կորոնիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 300 անդամներ։ Բավականին անսովոր է հանդիսանում այն փաստը, որ այս ընտանիքի անդամները շարժվում են գործնականորեն մի ուղեծրով ։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Կորոնիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1922 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մոնղոլական կայսրություն
Խուբլայ խանի արշավանքներ (1264–1294 թվականներ)
Նողային և Քյոչուն՝ Սպիտակ Հորդային խանը, Յուան դինաստիայի և Իլխանության հետ հաստատել են բարիդրացիական հարաբերություններ։ Մեծ խանի պաշտոնի համար ընտանիքի մրցակցող ճյուղերի միջև քաղաքական անհամաձայնությունը շարունակվել է, սակայն Մոնղոլական կայսրության տնտեսական և առևտրական հաջողությունները շարունակվել են՝ չնայած խառնաշփոթին  ։
Audacity
Audacity (հայերեն` համարձակություն; [ɔː'dæsətɪ]), անվճար բաց կոդով թվային աուդիո խմբագրիչ և ձայնագրման կիրառական ծրագիր է, որը հասանելի է Windows-ի, macOS-ի, Linux-ի և Unix-ի նմանվող այլ օպերացիոն համակարգերի համար ։ Նախագիծը սկսվել է 1999 թվականի աշնանը Դոմինիկ Մացոնիի և Ռոջեր Դանենբերգի կողմից Կարնեգի Մելլոնի համալսարանում և թողարկվել 2000 թվականի մայիսի 28-ին որպես 0.8 տարբերակ ։
2022 թվականի մարտի 2-ի դրությամբ Audacity-ն ամենահայտնի ներբեռնումն է FossHub-ում, ավելի քան 111,6 միլիոն ներբեռնումներով 2015 թվականի մարտից։ Նախկինում այն մատուցվել է Google Code-ից և SourceForge-ից, որտեղ ներբեռնվել է ավելի քան 200 միլիոն անգամ ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական կայսրության մասնատում
1200-ական թվականների վերջին Մոնղոլական կայսրությունում տեղի են ունեցել լուրջ փոփոխություններ։ Խուբլայ խանը, ով գրավել էր ամբողջ Չինաստանը և հիմք դրել Յուան դինաստիային, մահացել է 1294 թվականին։ Նրան հաջորդել է թոռը՝ Թեմուր խանը, ով շարունակել է Խուբլայ խանի վարած քաղաքականությունը։ Միևնույն ժամանակ Թոլուների քաղաքացիական պատերազմը, Բերքե-Հուլաղուի պատերազմը և դրան հաջորդած Խայդու-Խուբլայի պատերազմը թուլացրել էր ոչ միայն Մոնղոլական կայսրության ողջ տարածքում, այլև ինքնավար խանություններում, Յուան դինաստիայի շրջանում, արևմտյան երեք խանություններում՝ Ոսկե Հորդա, Չաղաթայի խանություն և Իլխանություն, մեծ խանի հեղինակությունը։ Միայն Իլխանությունն էր հավատարիմ մնացել Յուան դինաստիային, սակայն այստեղ էլ իշխանության համար պայքար էր ընթանում՝ պայմանավորված կայսրության հարավարևմտյան շրջաններում իսլամական խմբակցությունների հետ հակամարտությամբ ։
Խայդուի մահից հետո Չաղաթայներից Դուվան խաղաղության հաստատման առաջարկով է հանդես եկել և համոզել է Ուգեդեյներին ենթարկվել Թեմուր խանին ։ 1304 թվականին բոլոր խանությունները հաստատել են խաղաղության պայմանագիրը և ընդունել Թեմուր խանի գերիշխանությունը    ։ Սրանով, փաստորեն, Յուան դինաստիան կարողացել է իր անվանական գերիշխանությունը հաստատել արևմտյան խանությունների նկատմամբ, որը տևել է մի քանի տասնամյակ։ Սակայն այս անվանական գերիշխանությունը թույլ հիմքեր ուներ, արդյունքում 4 խանությունները սկսել են զարգանալ իրարից առանձին և ձևավորվել են իբրև անկախ պետություններ։
Audacity
2021 թվականի ապրիլին հայտարարվեց, որ Muse Group-ը (MuseScore-ի և Ultimate Guitar-ի սեփականատերերը) ձեռք կբերի Audacity ապրանքանիշը և կշարունակի մշակել հավելվածը, որը մնում է անվճար և բաց կոդով ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական կայսրության մասնատում
Նվաճումների և քաղաքացիական պատերազմների դարաշրջանից հետո սկսվել է հարաբերականորեն խաղաղ մի շրջան՝ Պաքս Մոնղոլիկա, որի ընթացքում մեծ չափերի են հասել Եվրոպայի և Ասիայի միջև միջազգային առևտուրն ու մշակութային փոխանակումները։ Չինաստանում Յուան դինաստիայի և Պարսկաստանում Իլխանության միջև հաղորդակցությունը ամրապնդում էր արևելքի և արևմուտքի միջև առևտրային հարաբերությունները։ Յուան արքայական դինաստիայի նշաններով տեքստիլ գործեր կարող էր հանդիպել կայսրության հակառակ կողմում, օրինակ՝ հայկական զարդանախշերով զարդարված․ ծառեր և բանջարեղեններ էին փոխանակվում կայսրության տարբեր մասերում, իսկ տեխնոլոգիական նորարարությունները տարածվում էին մոնղոլական տիրույթներից դեպի Արևմուտք ։ Հռոմի Յոհաննես XXII պապը Պաքս Մոնղոլիկան նկարագրող հուշագիր է ստացել արևելյան եկեղեցուց, որտեղ ասվում է․ «Խանը կամ խաքանը մեծագույն միապետներից մեկն է և պետության բոլոր լորդերը, օրինակ՝ Ալմալիղ թագավորը (Չաղաթայի խանություն), Աբու Սաիդը և Ուզբեկ խանը, նրա ենթականերն են, ովքեր ողջունում են նրա սրբությունը և հարգանքի տուրք մատուցում» ։ Այնուամենայնիվ, ճիշտ է՝ 4 խանությունները շարունակել են մինչև 14-րդ դար հարաբերվել իրար հետ, սակայն իբրև ինքիշխան պետություններ՝ նրանք այլևս երբեք չեն միավորել իրենց ռեսուրսները միասնական ռազմական գործողությունների համար ։
Ինքնիշխան խանությունների զարգացում
Չնայած Խայդուի և Դուվայի հետ կոնֆլիկտին՝ Թեմուր խանը կարողացել էր ռազմատենչ շան ժողովրդին հարկատու դարձնել 1297-1303 թվականներին Թաիլանդի դեմ ռազմական մի շարք գործողությունների հետո։ Սրանով վերջ է դրվել մոնղոլների հարավային արշավանքներին։
Audacity
Առանձնահատկություններ և օգտագործում
Ի հավելումն բազմաթիվ աղբյուրներից աուդիո ձայնագրման, Audacity-ն կարող է օգտագործվել բոլոր տեսակի աուդիոների հետմշակման համար, ներառյալ էֆեկտները, ինչպիսիք են նորմալացումը, կրճատումը և ներս ու դուրս գալը ։ Այն օգտագործվել է ամբողջ ալբոմներ ձայնագրելու և միքսելու համար, օրինակ՝ Tune-Yards-ի կողմից ։ Այն ներկայումս օգտագործվում է Մեծ Բրիտանիայի OCR 2-րդ մակարդակի ՏՀՏ դասընթացի Sound Creation բաժնում։
Մոնղոլական կայսրություն
Ինքնիշխան խանությունների զարգացում
Երբ 1295 թվականին Գազան խանը բարձրացել է Իլխանության գահին, նա պաշտոնապես ընդունել է իսլամը՝ շրջադարձային քայլ կատարելով մոնղոլական պատմության մեջ, որից հետո մոնղոլական Պարսկաստանը ավելի ու ավելի է իսլամականացել։ Չնայած դրան՝ Գազան խանը շարունակել է ամրապնդել Թեմուր խանի և Յուան դինաստիայի հետ հարաբերությունները։ Քաղաքական տեսանկյունից ձեռք էր տալիս Գազան խանին ցույց տալ, թե Իլխանությունում մեծ խանը հեղինակություն ունի, քանի որ Ռուսաստանում Ոսկե Հորդան երկար ժամանակ էր Վրաստանի նկատմամբ հավակնություններ էր ցույց տալիս ։ Չորս տարվա ընթացքում Գազանը տուրք է ուղարկել Յուան արքունիք և դիմել է այլ խաներին, որ ընդունեն Թեմուր խանին՝ իբրև գերագույն խան։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում նա քաջալերել է Իլխանության և Յուան դինաստիայի միջև մշակութային և գիտական հարաբերությունների զարգացումը ։
Գազանը մուսուլման էր, սակայն նա նաև շարունակում էր իր նախնիների պատերազմը Եգիպտոսի մամլուքների դեմ և իր մոնղոլ խորհրդականների հետ խոսում էր իր մայրենի լեզվով։ 1299 թվականին Վադի ալ-Խազանդարի հովտում տեղի ունեցած ճակատամարտում նա պարտության է մատնել մամլուքյան զորքերին, սակայն շատ կարճ ժամանակ է կարողացել Սիրիան պահել իր ձեռքում՝ պայմանավորված Չաղաթայի խանության դե ֆակտո ղեկավար Խայդուի արշավանքներով, ով պատերազմի մեջ էր մտել միաժամանակ Իլխանության և Յուան դինաստիայի դեմ։
Audacity
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում Linux-ի համար Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում Windows-ի համար
Մոնղոլական կայսրություն
Ինքնիշխան խանությունների զարգացում
Ոսկե Հորդայի ներսում իշխանության համար պայքարելով՝ Խայդուն իր թեկնածու Քոբելեգին է առաջարկել Բայանի (1299–1304 թվականներ) փոխարեն՝ իբրև Սպիտակ Հորդային խան։ Բայանը, Ռուսաստանում մոնղոլների կողմից ռազմական աջակցություն ստանալուց հետո, դիմել է Թեմուր խանին և Իլխանությանը՝ միասնական պայքար սկսելու Խայդուի ուժերի դեմ։ Թեմուրը համաձայնվել է և մեկ տարի անց հարձակվել Խայդուի վրա։ 1301 թվականին Ձաբխան գետի մոտ Թեմուրի և Խայդուի զորքերի միջև տեղի ունեցած արյունոտ ճակատամարտից հետո Խայդուն մահացել է, իսկ նրան հաջորդել է Դուվան ։
Խայդուի որդի Չափարը դեմ է դուրս եկել Դուվային, սակայն Թեմուրի օգնությամբ Դուվան կարողացել է պարտության մատնել Ուգեդեյներին։ Ոսկե Հորդայի խան Թոխթան, ևս ցանկանալով խաղաղություն հաստատել, 20,000 մարդ է ուղարկել Յուանի առաջնագծի պաշտպանության համար ։ 1312 թվականին Թոխթան մահացել է, իսկ նրան հաջորդել է Ուզբեկը (1313–1341 թվականներ), ով գրավել է Ոսկե Հորդայի գահը և հալածել ոչ մուսուլման մոնղոլներին։ Ոսկե Հորդային նկատմամբ Յուան դինաստիայի ազդեցությունը նվազել է, և մոնղոլական պետությունների միջև սահմանային բախումները վերսկսվել են։ Այուրբարվադա Բույանթու խանի դեսպանները աջակցություն են ցույց տվել Թոխթայի որդուն ընդդեմ Ուզբեկի։
Չաղաթայի խանությունում Ուգեդեյի ժառանգների հանկարածակի ապստամբության ճնշումից և Չափարին աքսորելուց հետո գահ է բարձրացել Էսեն Բուգա I-ը (1309–1318 թվականներ)։ Յուանի և Իլխանության բանակները ի վերջո հարձակվել են Չաղաթայի խանության վրա։ Կանխազգալով հնարավոր տնտեսական շահը և Չինգիզ խանի ժառանգությունը ճանաչելով՝ Ուզբեկը 1326 թվականին կրկին բարիդրացիական հարաբերություններ է հաստատել Յուան դինաստիայի հետ։ Նա ամրապնդել է հարաբերությունները նաև մուսուլմանական աշխարհի հետ՝ կառուցելով մզկիթներ և այլ բարդ կառույցներ, ինչպիսիք են բաղնիքները։ 14-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում մոնղոլական արշավանքները նվազել են։ 1323 թվականին Իլխանության խան Աբու Սաիդը (1316–1335 թվականներ) Եգիպտոսի հետ խաղաղության պայմանագիր է կնքել։ Նրա խնդրանքով Յուան արքունիքը իր խնամակալ Չոբանին նշանակել է մոնղոլական բոլոր խանությունների գլխավոր հրամանատար, սակայն Չոբանը 1327 թվականին մահացել է ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Քաղաքական սկանդալ ԱՄՆ-ում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու միջև 2019 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի կապակցությամբ, կապված նախագահ Թրամփի՝ իր դիրքը չարաշահելու մեղադրանքների հետ՝ 2020 թվականի առաջիկա նախագահական ընտրություններում հիմնական պոտենցիալ ընդդիմախոսի՝ Ջո Բայդենի, որն ԱՄՆ-ի նախկին փոխնախագահն Է, դեմ վարկաբեկիչ նյութեր ստանալու նպատակով ։ Ամերիկյան մամուլը սկանդալին տվել է «Ուկրաինագեյթ» անվանումը ։
Ինչպես հայտնի է դարձել, 2019 թվականի մայիսից մինչև օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը և նրա անձնական փաստաբան Ռուդի Ջուլիանին ճնշում են գործադրել Ուկրաինայի նորընտիր նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու վրա՝ փորձելով համոզել նրան վերսկսել Ջո Բայդենի որդու՝ Հանթեր Բայդենի գործունեության հետաքննությունը  ։ Հուլիսի 25-ին Թրամփի և Զելենսկու միջև հեռախոսազրույց է տեղի ունեցել, որի ընթացքում Թրամփն անձամբ է խնդրել Զելենսկուն աջակցել Բայդենների ընտանիքի կոռուպցիոն կապերի հետաքննությանը և ստացված արդյունքները փոխանցել իր ներկայացուցիչներին։
Մոնղոլական կայսրություն
Ինքնիշխան խանությունների զարգացում
Թուղ Թեմուրը (1304–1332 թվականներ) տիրապետել է չինարենին և չինական պատմությանը և եղել է հայտնի պոետ, գեղագիր և նկարիչ։ Մոնղոլական կայսրության այլ խանությունների կողմից ընդունվելու համար նա Չաղաթայի խանություն՝ իլխան Աբու Սաիդի և Ուզբեկի մոտ է ուղարկել է Չինգիզ խանի ժառանգներին և արքայազններին։ Այս պատվիրակներին ի պատասխան նրանք համաձայնվել են ամեն տարի տուրք են ուղարկել ։ Ավելին՝ Թուղ Թեմուրը շռայլ նվերներ և կայսերական կնիք է ուղարկել Էլջիղիդեյին նրա զայրույթը հանգստացնելու համար։
Մոնղոլական կայսրությունից մնացած պետություններ
1335 թվականին իլխան Աբու Սաիդ Բահատուր խանի մահվան հետ մեկտեղ Մոնղոլական կայսրության հիմքերը սկսել են երերալ, իսկ Պարսկաստանում քաղաքական անիշխանություն է սկիզբ առել։ Աբու Սաիդին հաջորդած խանը սպանվել է օյրաթ կառավարչի կողմից, իսկ Իլխանությունը բաժան-բաժան է եղել ջալաիրների, սուլդուսների, խասարների, Թողա Թեմուրի (մահացել է 1353 թվականին) և պարսիկ զինվորականների միջև։ Ստեղծված քաոսային իրավիճակից օգտվելով՝ վրացիները կարողացել են դուրս մղել մոնղոլներին իրենց տարածքներից, իսկ ույղուր հրամանատար Էրեթնան 1336 թվականին Փոքր Ասիայում հիմնել է անկախ պետություն։ Մոնղոլների անկումից հետո նրանց հավատարիմ վասալ Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը սկսել է ենթարկվել մամլուքների աճող սպառնալիքին և արդյունքում անկում է ապրել ։
Հալիարտուս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Հունաստան Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Բայդենի գործը
ԱՄՆ-ն աջակցել է Ուկրաինայի ընդդիմությանը, որը իշխանության է եկել 2014 թվականի փետրվարին, և Ղրիմի իրադարձությունների ընթացքում կանգնել Է Ուկրաինայի կողքին ։ Մարտի 12-13-ը Ուկրաինայի կառավարության ղեկավար Արսենի Յացենյուկը մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ բանակցություններ է վարել Բարաք Օբամայի հետ ։
2014 թվականի ապրիլին Բայդենի որդին՝ Հանթերը, ընդգրկվել է ուկրաինական «Burisma Holdings» էներգետիկ ընկերության տնօրենների խորհրդում, որն Ուկրաինայում բնական գազի խոշորագույն ոչ պետական արտադրողն է  ։ Իր ծառայությունների համար նա ամսական ստանում էր մինչև 50 հազար դոլար ։
Burisma ընկերության սեփականատեր Նիկոլայ Զլոչևսկու նկատմամբ դեռևս 2012 թվականին՝ նախագահ Յանուկովիչի օրոք, Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը հետաքննություն է սկսել փողերի լվացման, հարկերի վճարումից խուսափելու և կոռուպցիայի մեղադրանքների կապակցությամբ։
Մեծ Բրիտանիայում 2014 թվականին անցկացված հետաքննության ընթացքում բրիտանական իշխանությունները սառեցրել են Չարոչվացու ակտիվները Մեծ Բրիտանիայում, սակայն հետաքննությունը փակվել է ապացույցների բացակայության պատճառով։
2015 թվականին Վիկտոր Շոկինը, որը նշանակվել է Ուկրաինայի նոր գլխավոր դատախազ, շարունակել է ժառանգաբար իրեն հասած հետաքննությունը։
Օբամայի վարչակազմում, սակայն, հայտարարել են իրենց մտահոգության մասին, որ Շոկինը բավարար չափով պայքարում է Ուկրաինայում կոռուպցիայի դեմ, պաշտպանում է քաղաքական վերնախավին, ինչը «խոչընդոտում է կոռուպցիայի դեմ պայքարին ուղղված ջանքերին» ։
Շոկինի խոսքով՝ ԱՄՆ-ի վարչակազմը սկսել է խոչընդոտել Burisma Holdings-ի նկատմամբ նրա հետաքննությանը։ Սկզբում 2015 թվականի ամռանը Ուկրաինայում ԱՄՆ դեսպան Ջեֆրի Փայեթն ակնարկել էր, որ հետաքննությունը պետք է անցկացվի «սպիտակ ձեռնոցներով» (դատախազը դա մեկնաբանել էր որպես ոչինչ չանելու հրահանգ)։ Այնուհետև 2016 թվականի գարնանը փոխնախագահ Ջո Բայդենը, իր խոսքով, Պորոշենկոյից պահանջել էր անհապաղ հեռացնել Շոկինին, հակառակ դեպքում Ուկրաինան 1 միլիարդ դոլարի փոխառություն չի ստանա ։ Շոկինն ուղարկվել է թոշակի և ավելի ուշ հայտնել այն վարկածը, որ նրա հրաժարականի պատճառը եղել է Burisma-ի հնարավոր չարաշահումների հետաքննությունը ։
Շոկինի հետնորդ Յուրի Լուցենկոն՝ այն ժամանակվա նախագահ Պորոշենկոյի կումը, գործը փոխանցել է ԱՄՆ-ի աջակցությամբ ստեղծված Ուկրաինայի Ազգային հակակոռուպցիոն բյուրոյին, որտեղ գործն աստիճանաբար կոծկվել է ։ Մեկ տարի անց Լուցենկոն հայտարարել է, որ բոլոր դատավարությունները և Չարոչևսկու դեմ առաջադրված մեղադրանքներն «ամբողջովին փակել են» ։ 2019 թվականի մայիսին Լուցենկոն հայտարարել էր, որ Բայդենի կողմից ոչ իրավաչափ գործողությունների ոչ մի ապացույց չի հայտնաբերվել, բայց Լուցենկոն ինքը,նրա խոսքով, իբր պատրաստվում էր ԱՄՆ-ի գլխավոր դատախազ Ուիլյամ Բարրին տեղեկատվություն տրամադրել Burisma-ի տնօրենների խորհրդի անդամներին վճարումների մասին, որպեսզի ամերիկյան իշխանությունները կարողանան ստուգել՝ արդյոք Հանթեր Բայդենն այդ վճարումները ներառել է իր հարկային հայտարարագրում ։
Ինչպես նշում են ամերիկյան ԶԼՄ-ները, ոչ մի ապացույց չկա, որ Ջո Բայդենի գործողություններն Ուկրաինայի նկատմամբ նպատակ են ունեցել պաշտպանել Burisma ընկերությունը, որի տնօրենների խորհրդի կազմում եղել է նրա որդին, թեև և Թրամփը, և նրա անձնական փաստաբան Ջուլիանին նման ենթադրություններ են անում ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական կայսրությունից մնացած պետություններ
Պարսկաստանում Իլխանության անկմանը զուգահեռ խառնաշփոթ էր տիրում նաև Չինաստանում և Չաղաթայի խանությունում։ Այս խառնաշփոթին ավելացել է նաև Սև մահ անունով հայտնի ժանտախտը, որը սկսվել է մոնղոլական տիրույթներում և տարածվել դեպի Եվրոպա։ Այս հիվանդությունը ավերածություններ է գործել բոլոր խանություններում՝ կտրելով առևտրային հարաբերություններն ու սպանելով միլիոնավոր մարդկանց ։ 14-րդ դարում միայն Եվրոպայում ժանտախտի պատճառով մահացել է շուրջ 50 միլիոն մարդ ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Պոլ Մանաֆորտի գործը
2016 թվականի օգոստոսին՝ ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններից երկուսուկես ամիս առաջ, քաղաքական տեխնոլոգ Փոլ Մանաֆորթը՝ Դոնալդ Թրամփի նախընտրական շտաբի ղեկավարը, հայտարարել էր իր պաշտոնաթողության մասին։ Կիևում մեկնաբանների մեծ մասն այդ հրաժարականը կապել է Ուկրաինայի Ռեգիոնների կուսակցության այսպես կոչված սև հաշվապահության շուրջ Մեդիա-սկանդալի հետ։ Ազգային հակակոռուպցիոն բյուրոն, որը ստեղծվել է Օբամայի վարչակազմի աջակցությամբ, համացանցում զետեղել է Ռեգիոնների կուսակցության ինչ-որ տեղեկագրերի սքանավորված պատճենները, որոնցում պատկերված է Փոլ Մանաֆորտի անունը։ Ուկրաինայի Ազգային հակակոռուպցիոն բյուրոյի տվյալներով՝ այն ուղղակի ապացույցներ չուներ, որ Մանաֆորտը գումար է ստացել ՔՊ-ից, սակայն նրա անունը հիշատակվել է 2007 թվականից մինչև 2012 թվականն ընկած ժամանակահատվածում առնվազն 22 անգամ, իսկ ստացված միջոցների ընդհանուր գումարը գերազանցել է 12,7 միլիոն դոլարը։ Ինքը՝ Մանաֆորթը, հերքել է որևէ վճարումների ստացումը, սակայն ստիպված է եղել լքել իր պաշտոնը։ Կոմպրոմատի հրապարակմանը մեղսակից են եղել ԲՊԿ-ի պատգամավոր Սերգեյ Լեշչենկոն, որը համագործակցել է «Ուկրաինսկայա պրավդա» պարբերականի հետ, որն աջակցություն է ստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատնից ։ Լեշչենկոյի վարկաբեկող նյութերը ստացել Է Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության ղեկավարի առաջին տեղակալ Վիկտոր Տրեպակից։ ԱՄՆ-ի դեսպան Ջեֆրի Փայեթը, նրա առաջին տեղակալ Ջորջ Քենթը և Փայեթին փոխարինած Մարի Յովանովիչը, որն ինքը չի մասնակցել կոմպրոմատի փոխանցմանը, բայց տեղյակ է եղել այդ մասին և չի տեղեկացրել իր ղեկավարությանը ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական կայսրությունից մնացած պետություններ
Մոնղոլների իշխանության անկման հետ մեկտեղ կայսրությունում կատարյալ քաոս է սկսվել՝ պայմանավորված ոչ մոնղոլ ղեկավարների ազդեցության տարածմամբ։ 1342-1369 թվականներին Ոսկե Հորդան կորցրել է արևմտյան տիրույթները (ներառյալ ժամանակակից Բելառուսի և Ուկրաինայի տարածքները) մինչև Լեհաստան և Լիտվա։ 1331-1343 թվականներին Չաղաթայի խանության մուսուլման և ոչ մուսուլման արքայազնները միմյանց հետ կռվի են բռնվել․ Չաղաթայի խանությունը քայքայվել է, երբ ոչ Չինգիզ խանի ժառանգներից զինվորականները իրենց խամաճիկներին են դրել Տրանսոխանիայի և Մողուլիստանի խաների պաշտոնում։ Ջանիբեկ խանը (1342–1357 թվականներ) կարճ ժամանակով ջուջիների գերիշխանությունն է հաստատել չաղաթայների նկատմամբ։ Նա, պահանջելով իրեն ենթարկվել իրանական Ատրպատականում Իլխանությունից անջատված մի հատվածի, հայտարարել է, որ «այսօր երեք ուլուսներ իմ վերահսկողության տակ են» ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Պոլ Մանաֆորտի գործը
Ուկրաինայի քաղաքական էլիտաները, որոնք վաղուց և սերտորեն համագործակցել են Բարաք Օբամայի վարչակազմի հետ և անհանգստանում են իրենց գոյատևման համար, 2016 թվականի ընտրություններում բացահայտ կերպով անցել են Հիլարի Քլինթոնի կողմը և կարծում էին, որ նման վարկանիշով Թրամփի հաղթանակն անհնար կլինի ։ Թրամփը, սակայն, հաղթել է, և դեռ Պորոշենկոյի օրոք։ 2018 թվականի դեկտեմբերին, Կիևի շրջանային վարչական դատարանը անօրինական է ճանաչել պատգամավոր Լեշչենկոյի և Նաբու Սայտնիկի գործողությունները, որոնք Մանաֆորտի դեմ կոմպրոմատ են հրապարակել։ Դատարանը խոստովանել է, «որ դա հանգեցրել է 2016 թվականի ԱՄՆ-ի ընտրական գործընթացների միջամտության և վնաս է հասցրել Ուկրաինայի շահերին» ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական կայսրությունից մնացած պետություններ
1359 թվականին Բերդիբեկ խանի սպանությունից հետո ջուջիների հակառակորդ ընտանիքները սկսել են պայքարել Ոսկե Հորդայի գահի համար։ Յուան դինաստիայից վերջին ղեկավար Թողան Թեմուրը (ղեկավարել է 1333–1370 թվականներ) ի զորու չէր կարգավորելու այս հակասությունները, որը ցույց էր տալիս, որ կայսրությունը հասել էր իր վերջին։ Արժույթը, որը չէր հաստատվել արքունիքի կողմից, մտել է հիպերինֆլիացիայի մեջ և արդյունքում Յուան դինաստիայի մտցրած կոշտ հարկային համակարգը հանգեցրել է հան-չինական ժողովրդի ապստամբությանը։ 1350-ական թվականներին Գոնգմինը Գորյոյից կարողացել է հաջողությամբ դուրս մղել մոնղոլական կայազորին և բնաջնջել է Թողան Թեմուր խանի կայսրուհու ընտանիքը, իսկ այդ ընթացքում Ջանչուբ Գյալցեն կարողացել է վերացնել մոնղոլական ազդեցությունը Տիբեթում ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Առաջին շփումները Վլադիմիր Զելենսկու ներկայացուցիչների հետ
Ուկրաինայի նախագահական ընտրություններում Վլադիմիր Զելենսկիի հաղթանակից հետո Թրամփի անձնական փաստաբան Ռուդի Ջուլիանին ակտիվություն է ծավալել ՝ նպատակ ունենալով համոզել ուկրաինական նոր իշխանություններին, որ անհրաժեշտ է հետաքննություն անցկացնել Burisma-ի նկատմամբ, ինչպես նաև ստուգել, թե արդյոք խախտումներ չեն եղել Ուկրաինայում Փոլ Մանաֆորտի գործունեության հետաքննության մեջ։ Նա պնդում էր, որ նման հետաքննությունները օգտակար կլինեն իր պաշտպանյալի՝ Դոնալդ Թրամփի համար, և որ Թրամփը լիովին աջակցում է Ջուլիանիի ջանքերին այդ կապակցությամբ ։ Ջուլիանին հայտարարել է, որ ինքը հինգ ուկրաինացի պաշտոնյաների ցուցմունքներ ունի այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարին Օբամայի վարչակազմից ցուցում են ստացել «ցեխ շպրտել Թրամփի և Մանաֆորտի վրա» ։
Մոնղոլական կայսրություն
Մոնղոլական կայսրությունից մնացած պետություններ
Իրենց հպատակներից մեկուսացվելով՝ մոնղոլները կարճ ժամանակում կորցրել են Չինաստանի մեծ մասը հօգուտ ապստամբ Մին դինաստիայի ուժերի և 1368 թվականին փախել են իրենց հայրենիք Մոնղոլիա։ Յուան դինաստիայի տապալումից հետո Ոսկե Հորդան կորցրել է կապը Չինաստանի և Մոնղոլիայի հետ, մինչդեռ Չաղաթայի խանության երկու հիմնական հատվածները պարտություն են կրել Լենկթեմուրից (1336–1405 թվականներ)՝ Թեմուրյանների կայսրության հիմնադրից։ Այնուամենայնիվ, Չաղաթայի խանության որոշ մնացորդներ պահպանվել են․ վերջին չաղաթայական պետությունը եղել է Յարքենթի խանությունը մինչև այն պարտություն է կրել օյրաթական Ջունգար խանությունից 1680 թվականին Ալթիշահրի նվաճման ժամանակ։ Ոսկե Հորդան բաժանվել է մանր թյուրքական հորդաների, որոնք հետագա 4 դարերի ընթացքում աստիճանաբար անկում են ապրել։ Դրանց մեջ Մեծ Հորդան՝ խանության ստվերը, գոյատևել է մինչև 1502 թվականը, երբ դրա իրավահաջորդ պետություններից մեկը՝ Ղրիմի խանությունը, գրավել է Սարայը ։ Ղրիմի խանությունը գոյություն է ունեցել մինչև 1783 թվականը, մինչդեռ Բուխարայի խանությունը և Ղազախական խանությունը ավելի երկար կյանք են ունեցել։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Առաջին շփումները Վլադիմիր Զելենսկու ներկայացուցիչների հետ
Մայիսի 10-ին Ջուլիանին, սակայն, չեղարկել Է պլանավորված ուղևորությունն Ուկրաինա, որտեղ նա մտադիր էր համոզել Զելենսկիի ընտրված նախագահին հետաքննություն անցկացնել Հանթեր Բայդենի նկատմամբ, ինչպես նաև պարզել, թե՞ արդյոք ԱՄՆ-ի Դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչները համաձայնության չեն եկել Ուկրաինայի նախկին իշխանությունների հետ՝ Պոլ Մանաֆորտի հետ առնչություն ունեցող տեղեկատվությունը բացահայտելու նպատակով ։
Մոնղոլական կայսրություն
Ռազմական կառուցվածք
Մոնղոլական զորքի թիվը գիտական շրջանակներում բանավեճերի առարկա է եղել, սակայն մի բան պարզ է, որ 1206 թվականին զորքի թիվը եղել 105,000 ։ Մոնղոլական ռազմական կառույցը պարզ էր, սակայն շատ արդյունավետ՝ հիմնված էր դեցիմետրական համակարգի վրա։ Բանակը կազմված էր 10-ական հոգուց կազմված միավորներից՝ արբաններ (10 մարդ), զուններ (100), մինգաններ (1000) և թումեններ (10,000) ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Առաջին շփումները Վլադիմիր Զելենսկու ներկայացուցիչների հետ
Ջուլիանին հայտարարել է, որ հրաժարվել Է Կիևում Զելենսկու հետ հանդիպելու պլաններից նրա խոսքով՝ ինքը մտավախություն ունի, որ Զելենսկին «տառացիորեն շրջապատված կլինի ԱՄՆ-ի նախագահի թշնամիներով»։ «Fox News»-ին տված հարցազրույցում Ջուլիանին ասել է. «ելնելով այն բանից, որ ես լսեցի այս երեկո երկու շատ հուսալի մարդկանցից, նախագահ Զելենսկին շրջապատված է այն մարդկանցով, ովքեր նախագահ Թրամփի թշնամիներն են և մարդիկ, ովքեր, առնվազն, մի դեպքում, ակնհայտորեն կոռումպացված են»  ։
Մայիսի 15-ին ուկրաինական «Ինտեր» հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում Ռուդոլֆ Ջուլիանին հայտարարել է, որ Վլադիմիր Զելենսկին շրջապատված է այն մարդկանցով, որոնք դեմ են արտահայտվել Դոնալդ Թրամփի՝ ԱՄՆ-ի նախագահ ընտրվելուն։ Ջուլիանիի խոսքով՝ Զելենսկու որոշ հանգուցային խորհրդականներ ԱՄՆ-ի նախագահի նկատմամբ անազնիվ վերաբերմունքի պատմություն ունեն, մասնավորապես, նրանցից մեկն անօրինական կերպով աջակցել Է Հիլարի Քլինթոնի նախընտրական արշավին (նկատի ուներ Սերգեյ Լեշչենկոն, որի միջոցով ԶԼՄ-ներում հայտնվել են Փոլ Մանաֆորտի վրա վարկաբեկող նյութեր )։ Ջուլիանին կարծում է, որ մարդիկ, որոնց մասին նա խոսում է, տրամադրված են հետագայում էլ խնդիրներ ստեղծել Թրամփի համար։ Ջուլիանիի կարծիքով՝ Զելենսկուն անհրաժեշտ է կազմակերպել դավադրության հետաքննություն, որին մասնակցել են ուկրաինացի պաշտոնյաներ, ԱՄՆ-ի Դեմոկրատական կուսակցության անդամներ և հեռացնել իրենց այն մերձավորներին, ովքեր մասնակցել են Թրամփի արշավին «վնաս հասցրած տեղեկատվության կոռուպցիոն փոխանակմանը»։ Հարցին, թե ով է սպառնալիք ներկայացնում Ուկրաինայի առաջնորդի համար, Ջուլիանին պատասխանել է. «ես խոսում եմ նրանց մասին, ովքեր կապված են Իգոր Կոլոմոյսկու և Գենադի Բոգոլյուբովի հետ» ։
Մայիսի 20-ին Պետդեպարտամենտը Կիևից հետ է կանչել դեսպան Մարի Յովանովիչին՝ նրա եռամյա դիվանագիտական ժամկետի ավարտից առնվազն երեք ամիս առաջ։ Պետդեպարտամենտում և Սպիտակ տանը նրա հրաժարականը չեն մեկնաբանել։ Ինչպես հոկտեմբերի 3-ին հայտնել է «The Wall Street Journal» թերթը, Յովանովիչը հետ է կանչվել այն բանից հետո, երբ Թրամփին բողոքել են, որ նա խոչընդոտում է Կիևում Ջո Բայդենի և նրա որդու՝ Հանթերի նկատմամբ հետաքննություն անցկացնելու փորձերին։ Բացի այդ, Յովանովիչը, իբր, անհեթեթ է արտահայտվել հենց Թրամփի մասին ։ Ռուդոլֆ Ջուլիանին պնդել է, որ հրաժարականի պատճառը եղել է Յովանովիչի մասնակցությունը 2016 թվականի ամերիկյան ընտրություններին ։
Օգոստոսին հայտնի էր դարձել Ջուլիանիի և Զելենսկու օգնական Անդրեյ Երմակի միջև բանակցությունների մասին։ Ըստ «The New York Times»-ի, կողմերը քննարկել են երկու հետաքննություն, Դոնալդ Թրամփի համար հետաքրքրություն ներկայացնող՝ 2016 թվականի ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրությունների ժամանակ ուկրաինացի պաշտոնյաների փորձերը հետաքննելու և Ուկրաինայում նախկին փոխնախագահ Ջո Բայդենի գործունեությունը հետաքննելու և այն վճարումները, որոնք նրա որդին ստացել Է ուկրաինական Burisma ընկերությունից ։
Մոնղոլական կայսրություն
Ռազմական կառուցվածք
Ինչպես պատմում է Աթա Մալիք Ջուվեյնին, ավանդական որսորդության ժամանակ (nerge) արմատավորվում էր կարգապահությունը։ Այս որսորդությունները տարբերվում էին այլ մշակույթների որսորդություններից, որոնք փոքր միավորներով էին կատարվում։ Մողոլական ուժերը գծով տարածվում էին և շրջապատում ողջ տարածքը, այնուհետև մի տեղում քշելով մի տեղում էին հավաքում ամբողջ որսը։ Նպատակն այն էր, որ պետք էր թույլ չտալ որևէ կենդանու փախուստի դիմել և պետք էր մորթել բոլորին ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Առաջին շփումները Վլադիմիր Զելենսկու ներկայացուցիչների հետ
Օգոստոսի 29-ին հայտնի է դարձել, որ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարգադրել է ստուգել Ուկրաինային ռազմական օգնության ծախսերը, որպեսզի համոզվի, որ փողը լավագույնս ծախսվում է ԱՄՆ-ի շահերի տեսանկյունից (այդ կարգադրությունը տրվել է դեռևս հուլիսի 18-ին՝ նախքան Թրամփի և Զելենսկու զրույցը )։ 2019 թվականին այդ նպատակների համար հատկացված 250 միլիոն դոլարի գումարը ժամանակավորապես սառեցվել է ։
Արդյունքում, սակայն, ԱՄՆ նախագահի վարչակազմը որոշում է կայացրել ապաշրջափակել 250 միլիոն դոլարը, որը հատկացվում է Ուկրաինայի ռազմական կարիքների համար ։ ԱՄՆ-ում Ուկրաինայի դեսպանատանը ողջունել են այդ որոշումը և պարզաբանել, որ խոսքը Պենտագոնի բյուջեից 250 միլիոն դոլարի մասին է անվտանգության բնագավառում «Ուկրաինային օգնության նախաձեռնություն» ծրագրի շրջանակներում, պետդեպարտամենտի 2019 թվականի բյուջեից 115 միլիոն դոլարի «միջազգային ռազմական ֆինանսավորում» ծրագրի շրջանակներում, ինչպես նաև նույն ծրագրից 26,5 մլն դոլարի մասին՝ 2018 թվականի բյուջեից ընդամենը 391,5 միլիոն դոլար ։ Ընդ որում, Թրամփը Եվրոպայի երկրներին կոչ է արել ավելի շատ գումար հատկացնել Ուկրաինային աջակցելու համար և նախազգուշացրել է, որ Վաշինգտոնը կարող է դադարեցնել գումարի հատկացումը, եթե Եվրոպայի երկրները չբարձրացնեն իրենց ծախսերը ։
Մոնղոլական կայսրություն
Ռազմական կառուցվածք
Մոնղոլների մեկ այլ առավելություն այն էր, որ նրանք կարողանում էին երկար հեռավորություններ կտրել՝ նույնիսկ անսովոր ցուրտ ձմռանը, օրինակ՝ նրանք օգտագործում էին սառած գետերը դրանց ափերին գտնվող քաղաքներ հասնելու համար։ Մոնղոլները հմուտ էին նաև գետ անցնելու մեջ․ նրանք գարնանային հեղեղումների ժամանակ կարողացել են մեկ գիշերում 30 հազար հեծելազորով անցնել Շահո գետը Մուհի ճակատամարտի ժամանակ (1241 թվականի ապրիլ) և պարտության են մատնել հունգարական թագավոր Բելա IV-ին։ Նմանապես մուսուլմանական Խորեզմշահի դեմ հարձակման ժամանակ գետերում տեղակայված բեռնանավերը թույլ չեն տվել հակառակորդին փախուստի դիմել գետով։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Առաջին շփումները Վլադիմիր Զելենսկու ներկայացուցիչների հետ
Ինչպես հոկտեմբերի 3-ին պնդում էր The New York Times թերթը, 2019 թվականի օգոստոսին երկու ամերիկացի բարձրաստիճան դիվանագետներ՝ Եվրամիությունում ԱՄՆ-ի դեսպան Գորդոն Սոնդլանդը և Ուկրաինայի հարցով ԱՄՆ-ի նախկին հատուկ ներկայացուցիչ Կուրտ Վոլքերը, հայտարարության նախագիծ էին պատրաստել Վլադիմիր Զելենսկիի համար՝ Burisma ընկերության նկատմամբ հետաքննություն անցկացնելու Ուկրաինայի հանձնառության մասին։ Նախագծի վրա աշխատանքը սկսվել է հուլիսի 25-ին կայացած Զելենսկու և Թրամփի հեռախոսազրույցից մի քանի շաբաթ անց։ Այդ մասին իմացել Է Թրամփի անձնական փաստաբան Ռուդոլֆ Ջուլիանին, ինչպես նաև Երմակը՝ Զելենսկու օգնականը։ Ընդ որում, պարզ չէ, արդյոք ինքը՝ Ուկրաինայի նախագահը ծանոթացել է նախագծին թե ոչ։ Նախագծում նաև խոսք է եղել 2016 թվականին ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններին Ուկրաինայի ենթադրյալ միջամտության հետաքննության մասին՝ հօգուտ Դեմոկրատական կուսակցությունից թեկնածու Հիլարի Քլինթոնի ։
Մոնղոլական կայսրություն
Ռազմական կառուցվածք
Մոնղոլները ավանդաբար հայտնի են եղել իրենց ցամաքային ուժերի խիզախություններով, քանզի ծովային ուժեր շատ հազվադեպ են օգտագործել։ 1260-1270-ական թվականներին նրանք օգտագործել են ռազմածովային ուժերը Չինաստանի Սոն դինաստիային պարտության մատնելու համար՝ չնայած Ճապոնիայի դեմ առափնյա արշավանքներ իրականացնելու նրանց փորձերը անհաջողության են մատնվել։ Արևելյան Միջերկրականում մոնղոլական արշավանքները բացառապես ցամաքային են եղել, քանզի ծովը գտնվում էր խաչակիրների և մամլուքների զորքերի վերահսկողության տակ ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Թրամփի հուլիսյան զանգից մի քանի օր առաջ Ջուլիանին հեռախոսով զրուցել է Զելենսկիի օգնական Անդրեյ Երմակի հետ Բայդենի նկատմամբ հետաքննության, ինչպես նաեւ Սպիտակ տանը Կանաչների և Թրամփի միջև ենթադրյալ հանդիպման մասին ։
Սերգեյ Լեշչենկոյի խոսքով ՝ Թրամփը պատրաստ էր հեռախոսով խոսել Զելենսկու հետ միայն այն պայմանով, որ նրանք կքննարկեն Բայդենի ընտանիքի գործունեության հետաքննության հնարավորությունը ։
Մոնղոլական կայսրություն
Ռազմական կառուցվածք
Բոլոր ռազմական արշավանքներին նախորդել է հետախուզության, նախապատրաստման, ինչպես նաև հակառակորդի տարածքի և ուժերի մասին տեղեկատվություն հավաքելու փուլը։ Մոնղոլական բանակի հաջողությունը, կառուցվածքը և շարժունակությունը հնարավորություն էին տալիս միաժամանակ մի քանի ճակատով կռիվ մղել։ Մինչև 60 տարեկան բոլոր չափահաս տղամարդիկ ենթակա էին հավաքագրման, որը ցեղային ավանդույթում պատվի հարց էր համարվում ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Ինչպես սեպտեմբերի 30-ին հայտնել Է The Wall Street Journal թերթը, հուլիսի 25-ին Թրամփի և Զելենսկու հեռախոսազրույցին մասնակցել է նաև ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն ։
Մոնղոլական կայսրություն
Օրենք և կառավարում
Մոնղոլական կայսրությունը կառավարվում էր Չինգիզ խանի կողմից հնարված օրենսգրքով, որը կոչվում էր Յասա և նշանակում էր «կարգ» կամ «հրամանագիր»։ Այս օրենսգրքի գլխավոր կետն այն էր, որ նրանք, ովքեր բարձր պաշտոններ ունեն, կիսում են նույն դժվարությունները, ինչ որ հասարակ մարդիկ։ Այն նաև սահմանել է խիստ պատժամիջոցներ, օրինակ՝ մահապատիժ, եթե երկու ձիավոր ռազմիկներից երկրորդը չվերցնի այն, ինչ ընկել է առջևից գնացող ռազմիկի մոտից։ Տարբեր պատժամիջոցներ էին սահմանվել նաև բռնաբարության և սպանության համար։ Մոնղոլական օրենքի նկատմամբ ցանկացած դիմադրություն ենթադրում էր զանգվածային կոլեկտիվ պատիժ։ Յասայի համաձայն առաջնորդները ու զորավարները ընտրվում էին ըստ իրենց արժանիքների։ Կայսրությունը կառավարվում էր ոչ ժողովրդավարական, խորհրդարանական սկզբունքով ստեղծած կենտրոնական խորհրդի՝ քուրուլթայի կողմից, որտեղ մոնղոլ առաջնորդները հանդիպում էին մեծ խանի հետ՝ քննարկելու տեղական և արտաքին քաղաքականությունը։ Քուրուլթայը հրավիրվում էր նաև ամեն նոր խանի ընտրութան ժամանակ ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Թրամփի զանգից մի քանի օր անց Ջուլիանին Մադրիդում հանդիպել է Էրմակի հետ։ Սեպտեմբերի 23-ին Ջուլիանին հայտարարել էր, որ Պետդեպարտամենտը իրեն հանձնարարել է բանակցել Երմակի հետ ։ Պետդեպարտամենտը, սակայն, օգոստոսի 22-ին հայտարարել էր, որ ուկրաինական հարցերով ԱՄՆ-ի հատուկ ներկայացուցիչ Կուրտ Վոլքերը կազմակերպել է այդ հանդիպումը, սակայն Ջուլիանին գործել է որպես Թրամփի փաստաբան, թեև Պետդեպարտամենտին տեղեկացրել է կայացած հանդիպման մասին։
Մոնղոլական կայսրություն
Օրենք և կառավարում
Չինգիզ խանը նաև ստեղծել է ազգային կնիք, խրախուսել է Մոնղոլիայում գրավոր այբուբենի կիրառությունը և հարկերից ազատել է ուսուցիչներին, իրավաբաններին և արվեստագետներին։ Մոնղոլները Կենտրոնական Ասիայի մուսուլմաններին բերում էին Չինաստան՝ իբրև կառավարիչներ և, ընդհակառակը, հան չինացիներին և խիթաններին տանում էին Բուխարա և Կենտրոնական Ասիա՝ մուսուլման բնակչության շրջանում կառավարիչ լինելու․ այս մեթոդով նվազեցվում էր տեղական ժողովուրդների իշխանությունը տվյալ տարածքում ։ Մոնղոլները կրոնական տեսանկյունից բավականին հանդուրժողական էին և հազվադեպ էին հալածում մարդկանց դավանանքի պատճառով։ Սա պայմանավորված էր նրանց մշակույթով և մտածելակերպով։ 20-րդ դարի շատ պատմաբաններ կարծում են, որ սա շատ լավ ռազմական ստրատեգիա էր, օրինակ՝ երբ Չինգիզ խանը պատերազմ է սկսել Խորեզմի սուլթան Մուհամմադի դեմ, մյուս մուսուլման առաջնորդները չեն միացել կռվին, քանի որ այն չէր դիտարկվում որպես սրբազան պատերազմ, այլ պարազապես պայքար երկու անհատների միջև։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Կիևում ԱՄՆ դեսպանատան ներկայացուցիչները բազմիցս անհանգստություն են հայտնել Ջուլիանիի հանդիպումների կապակցությամբ ։ Ջուլիանին հայտարարել է, որ Երմակին ասել է. «ձեր երկիրը պարտական է մեզ և ձեր երկրին՝ պարզելու թե իրականում ինչ է տեղի ունեցել»։ Սեպտեմբերի 19-ին հեռուստատեսությամբ հայտնվելով՝ Ջուլիանին սկզբում հերքել է, որ ուկրաինացի պաշտոնյաներին խնդրել է հետաքննել Ջո Բայդենի գործը, սակայն մի քանի րոպե անց հայտարարել է. «Իհարկե, ես դա արել եմ»  ։
Մոնղոլական կայսրություն
Կրոններ
Չինգիզ խանի կառավարման շրջանում մոնղոլները սկսեցին դավանափոխ լինել՝ ընդունելով գրեթե բոլոր կրոնները, որոնք ժամանակին հայտնի էին՝ բուդդայականություն, քրիստոնեություն, իսլամ և մանիքեություն։ Հնարավոր հակամարտություններից խուսափելու համար Չինգիզ խանը ստեղծել է մի իսնտիտուտ, որը երաշխավորել է կրոնների լիակատար ազատությունը՝ չնայած ինքն անձամբ իրեն շամանության հետևորդ էր համարում։ Չինգիզ խանի ղեկավարության շրջանում բոլոր կրոնական առաջնորդները ազատված էին հարկերից և հանրային ծառայությունից ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Սեպտեմբերի 25-ին Սպիտակ տունը հրապարակել Է Թրամփի և Զելենսկու միջև հուլիսի 25-ին կայացած հեռախոսազրույցի գաղտնազերծված հուշագիրը ։ Զրույցի ընթացքում Թրամփը պնդել է իր քաղաքական մրցակիցների, այդ թվում Ջո Բայդենի դեմ հետաքննության մասին։ Թրամփը նաև իր անձնական փաստաբան Ռուդի Ջուլիանիին է ներկայացրել, թեև Ջուլիանին ԱՄՆ-ի կառավարությունում պաշտոնական պաշտոն չի զբաղեցնում ։ Թրամփը երեք անգամ հայտարարել է, որ գլխավոր դատախազ Ուիլյամ Բարրին և Ջուլիանին կխնդրի զանգահարել Զելենսկիին և հավելել է. «այնպես որ, այն ամենը, ինչ դուք կարող եք անել գլխավոր դատախազի հետ, օգտակար կլինի»։ Ի պատասխան Զելենսկին ասել է, որ Ուկրաինայի գլխավոր դատախազի պաշտոնի իր թեկնածուն «կքննարկի իրավիճակը, մասնավորապես, այն ընկերությունը, որը դուք հիշատակել եք»։ Այն բանից հետո, երբ Զելենսկին տվել է այդ խոստումը, Թրամփն առաջարկել է Սպիտակ տանը հանդիպել Կանաչների հետ։ Զրույցի ընթացքում Թրամփը նաև հավանություն է տվել այն ենթադրությանը, որ փոստային սերվերը, որից օգտվել Է Հիլարի Քլինթոնը, գտնվում է Ուկրաինայում։ Նա քննադատել Է ԱՄՆ-ի եվրոպական դաշնակիցներին այն բանի համար, որ նրանք բավարար օգնություն չեն ցուցաբերում Ուկրաինային ։
Մոնղոլական կայսրություն
Կրոններ
Նախապես քոչվորական կենսակերպի պատճառով շատ քիչ տեղեր են եղել, որտեղ հնարավոր էր իրականացնել երկրպագություն։ Սակայն Ուգեդեյ խանի կառավարման շրջանում մոնղոլական մայրաքաղաքում կառուցապատման աշխատանքներ են կատարվել։ Պալատներից բացի Ուգեդեյ խանը հրամայել է հատուկ երկրպագության տներ կառուցել բուդդիստների, մուսուլմանների, քրիստոնյաների և դաոսականների համար։ Այդ ժամանակի գերակայող կրոններն էին շամանությունը, բուդդայականությունը և թենգրիականությունը՝ չնայած Ուգեդեյի կինը նեստորական քրիստոնյա էր ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Թրամփի հետ հուլիսի 25-ին կայացած զրույցի ընթացքում Զելենսկին շնորհակալություն է հայտնել Թրամփին «պաշտպանության ոլորտում ԱՄՆ-ի մեծ աջակցության համար»։ Թրամփը Զելենսկիին խնդրել է «մեզ լավություն անել» կիբեռանվտանգության ոլորտում ամերիկյան ընկերության՝ CrowdStrike-ի հարցով, որը հետաքննել է կիբեռգրոհները 2015 և 2016 թվականներին դեմոկրատական կուսակցության ազգային կոմիտեի դեմ ։
Մոնղոլական կայսրություն
Կրոններ
Ի վերջո Մոնղոլական կայսրության մասնատման արդյունքում ստեղծված առանձին պետությունները ընդունել են իրենց տեղական բնակչության շրջանում տիրապետող կրոնը՝ Արևելքում չինամոնղոլական Յուան դինաստիան ընդունել է բուդդայականությունն ու շամանությունը, մինչդեռ մյուս երեք արևմտյան խանությունները ընդունել են իսլամը ։
Թրամփ-Զելենսկի հակասություն
Հեռախոսազրույց Թրամփի և Զելենսկու միջև
Թրամփն ինքը հրապարակված հեռախոսազրույցի հուշագրության մեջ չի օգտագործել «ռազմական օգնություն» բառերը, սակայն սեպտեմբերի 20-ին Ջուլիանիի Թվիթերյան գրառումը, հավանաբար, հաստատում է այն ենթադրությունը, որ կապ կա ռազմական օգնության դադարեցման և  հետաքննության միջև, որը նա և Թրամփը ցանկանում էին անցկացնել Ուկրաինայում ։ Ջուլիանին գրել է. «Իրականությունն այն է, որ Միացյալ Նահանգների նախագահը, ով էլ որ նա լինի, լիակատար իրավունք ունի ասելու մեկ այլ երկրի նախագահին, որ դուք ավելի լավ է զսպեք կոռուպցիան ձեր երկրում» ։
Մոնղոլական կայսրություն
Արվեստ և գրականություն
Մոնղոլերենով պահպանված ամենահին գրական գործը Մոնղոլների գաղտնի պատմությունն է, որը գրվել է արքունի ընտանիքի համար Չինգիզ խանի մահից կարճ ժամանակ անց՝ 1227 թվականին։ Սա Չինգիզ խանի կյանքի և ծագումնաբանության ամենակարևոր տեղական աղբյուրն է, որտեղ պատմվում է նրա ծագման, մանկության մասին ընդհուպ մինչև Մոնղոլական կայսրության ստեղծումը և նրա որդու՝ Ուգեդեյի կառավարման շրջանը։