Նիբելունգների_երգը
Խմբագրություններ
«Նիբելունգների երգը» մեզ է հասել տասը ձեռագրերով և բազմաթիվ պատառիկներով։ Նոր ժամանակներում այն հայտնի դարձավ 18 - րդ դարի կեսերից:1757 թվականին Բոդմերը հրատարակեց պոեմի վերջին հատվածը «Տրտունջ» (գերմ. Klage) կոչվող քնարական փոքրիկ պեոմի հետ։ Այդ պոեմում ներկայացվում է, թե ինչպես են Էտցելը, Դիտրիխը, Հիլդեբրանդը, Ռյուդիգերը և իր ընտանիքը ողբում ընկածներին։ 1782 թվականին Կարլ Մյուլլերը հրատարակեց պոեմի ամբողջական տեքստը, սակայն գիտական որևէ քննադատության, վերլուծության կամ տարընթերցման չենթարկեց այն։ 19 - րդ դարի սկզբից էպոսի մասին գիտական վերլուծություններ և զանազան բնութագրեր սկսեցին գրվել։ Պոեմի առաջին թարգմանիչներից մեկը՝ Ֆ. Հագենը, արդեն 1810 թվականին իրականացրեց դրա՝ քննադատական տարընթերցումներով հագեցած հրատարակությունը։ «Նիբելունգների երգի» առաջին խիստ քննադատական հետազոտությունը կատարեց Լախմանը։ Վերջինս, Հոմերոսի մասին Վոլֆի տեսության մոլի հետևորդ լինելով, համոզված էր, որ ժողովրդական երգերն ինքնին գեղարվեստական կատարյալ երկեր են, իսկ նրանց աղարտում և աղավաղում են ավելի ուշ ապրած բանաստեղծ - բանահավաքները։ Այս սկզբունքից ելնելով՝ «Նիբելունգների երգում» Լախմանը փորձեց զատորոշել և առանձնացնել իրական ժողովրդական հատվածները հետագայում ավելացվածներից։ Այդ գործը նա կատարեց  պոեմի տեքստի մանրակրկիտ հետազոտությամբ։ 13 - րդ դարից հասած երեք մագաղաթներից յուրաքանչյուրն առանձին խմբագրություններ ունի։ Դրանցից առաջինը՝ գոգենեմյան տարբերակը (այժմ՝ մյունխենյան), մնացածներից զգալիորեն կարճ է:Երկրորդը՝ |սանկտգալենյանը]], շատերի կողմից չի ընդունվել գռեհիկ որոշ հատվածների պատճառով, թեև զգալիորեն հենց այն է հետագա խմբագրումների հիմք դարձել։ Պետք է նշել, որ այն համեմատաբար մեծ է առաջին տարբերակից։ Վերոնշյալ երկու տեքստերում էլ պոեմը կոչվում է «Նիբելունգների ողբը» ( գերմ.«Der Nibelunge nôt»): Երեք տարբերակներից ամենաընդարձակը էպոսի՝ այս հոդվածում ներկայացված տեքստն է՝ «Նիբելունգների երգը» (« գերմ. Der Nibelunge liel»), որը նախկինում դարձյալ «գոգենեմյան», այժմ «դոնաուեշինգեմյան» է կոչվում։ Լախմանի կարծիքով այս տեքստերից առաջինն է հնարավորինս մոտ կանգնած ժողովրդական երգերի հին տարբերակներին, իսկ մնացյալ երկուսը հեղինակային միջամտությունների են ենթարկված։ Գիտնականը մի շարք հատվածներում արհեստականորեն փոփոխությունների ենթարկեց տարբերակը՝ մասնավորապես դուրս մեղելով ձեռագրի 2316 ոտանավորներից 745 - ը, իսկ մնացած 1571 - ը բաժանեց քսան երգերի ։ Լախմանը տեսավ նաև նիֆլունգների մասին պատմող սկանդինավյան ժողովրդական պատումների հետ պոեմի ունեցած կապը։ Մինչև 1850 - ական թվականները գիտնականի դրույթները ճիշտ էին համարվում։ Բայց 1851 թվականին ուշադրություն դարձվեց այն հանգամանքին, որ Լախմանի ուսումնասիրությունների տակ հետաքրքիր խորամանկություն կա թաքնված. պարզվեց, որ բոլոր երգերում ոտանավորները գրված են յոթվանկանի չափով, մինչդեռ հունական պոեզիայի մասին իր աշխատություններում Լախմանը հայտնի էր որպես հինգվանկանի ոտանավորի կողմնակից։ 1854 թվականին, իրարից միանգամայն անկախ կերպով, Լախմանի պոեզիայի դեմ դուրս եկան երկու գերմանագետներ՝ Հոլցմանը և Ֆրիդրիխ Ցարնկեն ։ Նրանք բացառեցին ժողովրդական երգերի՝ իրար հետ մեխանիկորեն միաձուլվելու հնարավորությունը և պնդեցին, որ, ընդհակառակը, հենց երրորդ տարբերակն է բնագրին ավելի մոտ, իսկ առաջինը և երկրորդը դրա կրճատված տարբերակներն են։ Թեժ բանավեճ սկսվեց. խնդիրը ոչ միայն մասնավոր, այլև միանգամայն ընդհանրական նշանակություն ուներ, որովհետև վերաբերում էր բանահյուսական նյութի ստեղծման մեջ անհատ հեղինակի ունեցած դերին։ Այս բանավեճում Լախմանի օգտին հանդես եկավ նրա աշակերտ Կ. Մյուլենգոֆը ։ 1865 թվականին ի հայտ եկան Կարլ Բարչի հետազոտությունները (գերմ. «Untersuchungen über das Nibelungenlied») : Վերջինս, ելնելով Պֆեյֆերի այն սրամիտ տեսակետից, որ երգերի հեղինակ կարող է լինել ասպետ Կյուրենբերգերը, պոեմի գրության թիվը համարեց 1150 թվականը, իսկ նրա առաջին փոփոխության ժամանակը՝ 1170 - ականները։ Բարչը ևս համոզված է, որ բնագրին ավելի մոտ է մեզ հայտնի առաջին տարբերակը։ 19 - րդ դարում գիտնականները վերջնականապես հանգեցին այն տեսակետին, որ պոեմի նախնական տարբերակը վերականգնելն անհնար է, ուստի պետք է ձգտել հնարավորինս վերհանել դրա պատմականությունը և բացատրել այն բոլոր տարրերը, որոնք ամբողջացրել է անհատ հեղինակը։