Երկրաջերմային_էներգիա
Երկրաջերմային էներգետիկայի գլոբալ միտումները
Երկրաջերմային էլեկտրակայանների նախագծերը կապիտալատար են, սակայն ունեն ցածր և կանխատեսելի գործառնական ու սպասարկման ծախսեր։ Երկրաջերմային էլեկտրակայաների ամբողջական ներդրումային ծախսերը ծածկում են հետախուզման աշխատանքների և ռեսուրսների գնահատման ծախսերը (հետախուզական հորատանցքերի, արտադրական և ներմղման հորատանցքերի ծախսերը), ինչպես նաև դաշտային ենթակառուցվածքների (ճանապարհներ, ջրատարներ, գազամատակարարում, էներգամատակարարում և այլն), հեղուկների հավաքման և հեռացման համակարգերի, վերերկրյա և ստորգետնյա սարքավորումների, էլեկտրակայանի կառուցման և դրա հետհամակցված գործընթացների, նախագծի զարգացման, ցանցի միացման և մնացած ծախսերը։ Ներդրումային ծախսերը՝ հորատանցքների խորության և հորատանցքների թվով պայմանավորված, ունեն բարձր զգայունություն։ Հորատմանա շխատանքների տեսակարար կշիռը ներդրումային ծախսերում կարող է տատանվելմոտավորապես 40-70%-ի սահմաններում, իսկ էլեկտրակայաններիկ առուցումը ներդրումային ծախսերում մոտ՝20-50%: Մնացած ծախսերը, կազմում են՝հիդրոթերմալ ջրերի շրջանառության, ենթակառուցվածքների, հեղուկների ամբարների կառուցման, մղման պոմպերի, պլանավորման, ցանցի միացման և այլծախսերը։ Հետաքրքիր է, որօրինակ Ինդոնեզիայում գործող մի քանի բինարային ցիկլի կայանների պարագայում ընդհանուր ներդրումների կառուցված քում հորատանցքների հորատման ծախսերը ցածր են՝ տատանվում են  24-34%-ի սահմաններում, իսկ ահա էլեկտրակայանի կառուցման ծախսերը բարձր են և կազմում են  54-56%, ենթակառուցվածքների ծախսերը՝  1-7%,  պլանավորման և մենեջմենթի ծախսերը՝   3-12%, իսկ ապահովագրությունը և այլ ծախսերը միասին՝  4-10%:  Սովորաբար բինարային ցիկլով կայանների    ORC    (Organic    Rankine    Cycle) կամ    Kalina    էլեկտրակայանների ներդրումային ծախսերը ավելի բարձր են, քան չոր գոլորշու և թաց գոլորշու կայաններինը։ Բավականին թանկ են նաև՝ պետրոթերմալ   (Petrothermal)   կամապարաջերմային ռեսուրսներ յուրացնող կամ այսպես կոչված   Stimulated   Geothermal   Systems   (SGS)   համակարգերը, որոնք օգտագործում են ոչ թե ընդերքի հիդրոթերմալ ջրերը, այլ ապարներում  կուտակված ջերմությունը, որի ջերմությունը փոխանցվում է դրսից համակարգ մղվող ջրերին, որոնք էլ մղվում են դեպի վերգետնյա սարքավորումներ՝փակ շրջանառություն կատարելով։ Քանի որ շատ մեծ խորությունների վրա մեծ ճնշման արդյունքում ապարների ծակոտկենությունը փոքրանում է, ջուրը քչանում է, իսկ խթանման միջոցները, բնականաբար, օգտագործվում են նաև թափանցելիության բարձրացման նպատակով և բավականին ծախսեր են պահանջվում։ Երկրաջերմային էլեկտրակայանների հիմնադրման ներդրումային ծախսերը, կախված տեխնոլոգիաներից,    1    ՄՎտ տեղակայման հզորության համար տատանվում են՝ 1,8-5 մլն. ԱՄՆ դոլլարի սահմաններում։ Ավելի կոնկրետ, 1ՄՎտ-ի համար ներդրումային ծախսերը աշխարհում     2016-2017թ.-ի դրությամբ կազմելեն՝ բինարային ցիկլով աշխատող կայանների համար՝   4,2-5   միլիոն դոլար, չոր գոլորշու կայանների համար՝  3,7-3,9  միլիոնդոլար, թաց (ֆլեշ) կայանների համար՝ 2-5   միլիոն դոլար սահմաններում :Ընթացիկ ծախսերի մակարդակը հիմնականում  նույնպես կախված է կայանի տիպից և տեխնոլոգիայից,երկրաջերմային դաշտի բնութագրից և իրականացվող տնտեսական քաղաքականությունից։ Կայաններիկ առուցումից հետո, քիչ շուկայական գործոններ են հետագայում ազդում ընթացիկ ծախսերի մակարդակի վրա, այդ պատճառով դրանք կայուն են։ Կարող են որոշակիորեն ազդելգնաճի տատանումները։ Նավթի և գազի գների տատանումները բորսաներում չեն ազդում երկրաջերմային էլեկտրաէներգիայի ծախսերի մակարդակի վրա։ Յուրաքանչյուր երկրաջերմային էներգակայան ունի իր առանձնահատուկ ծախսերը, որը կախված է արտադրողականությունից, ռեսուրսի բնութագրից, բնա-պահպանական կանոնավորումից, հարկերից, օպերատորի գործողություններից և այլ տնտեսական գործոններից։ Եվ այսպես. 2016-2017թ.-ին  1   կՎտ.ժ-ի էներգիայի հավասարակշռված ծախսը (LCOE) տատանվելէ՝բինարային կայանների համար   0,08-0,12   ԱՄՆ դոլարի սահմաններում, թաց (ֆլեշ) գոլորշու կայանների համար՝0,04-0,12 ԱՄՆդոլար, չոր գոլորշով կայանների համար՝  0,06-0,07 ԱՄՆ դոլար ։  Երկրաջերմային էլեկտրաէներգիան թանկ է նստում աֆրիկյան մայրցամաքի երկրներում՝ միջինում  0,09  ԱՄՆ դոլար կամ  9  ԱՄՆ ցենտ 1 կՎտ.ժ-ի համար, Կենտրոնական Ամերիկայում՝ 0,10 ԱՄՆ դոլար, Եվրոպայում՝ 0,10 ԱՄՆ դոլար, համեմատաբար էժան է Ասիայում՝  0,05  ԱՄՆդոլար, Հարավային Ամերիկայում՝ 0,04 ԱՄՆ դոլար ։ 2016-2017թ.-ին ներդրումային ծախսերը երկրաջերմային էլեկտրակայանների կառուցման համար միջինում կազմելէ՝ 2959  դոլար/ՄՎտ։ Գլոբալ  LCOE-ն կազմելէ`  0,04-0,14  ԱՄՆդ ոլար/կՎտ.ժ սահմաններում, միջինում՝  0,07 ԱՄՆ դոլար կամ 7 ցենտ, որտեղ գործառնական և սպասարկման(O&M) ծախսերը կազմելեն՝  0,01-0,03  ԱՄՆ դոլար/կՎտ.ժ։  Սակագները  (Feed  in  tariffs)  երկրաջերմա-յին էներգետիկայի զարգացման համար տնտեսական քաղաքականության ամենակարևոր գործիքներից մեկն է։ ԵՄ երկրներում այն ամենատարածված խթանն է, որն ապահովում է ֆիքսված գին մեկ կՎտ.ժ էլեկտրաէներգիայի համար։ Շատ երկրներում, երկրա ջերմային էլեկտրաէներգիայի արտադրության ոլորտում ներդրողների մոտ կոմերցիոն հետաքրքրություն առաջացնելու համար, սակայն գները խաղում են ֆունդամենտալ դեր։ Այս ռեսուրսի ամենաարագ զարգացումը ապահովելու համար սակագնային քաղաքականությունը ամենահաջող քաղաքականությունն է։ Ներկայում մի քանի տասնյակ երկրներ օգտագործում են սակագնային համակարգը (համակցված նաև բոնուսային և քվոտային համակարգերը)։ Այս սակագները էլեկտրաէներգիայի արտադրողներին կայուն երաշխիքներ են տալիս 10-20 տարիների կտրվածքով։ Բնականաբար՝ տարբեր երկրներում դրանք ունեն տարբեր մակարդակներ, որոնք ներկայացվում են հաճախ նվազագույն (min) և առավելագույն (max) մակարդակներում, օրինակ Շվեյցարիայում,  1  կՎտ.ժ-ի համար այն կազմում է  0,18  եվրոյից մինչեւ  0,33  եվրո, որտեղ մաքսիմում սակագինը՝   33   եվրոցենտը, աշխարհում ամենաբարձրներից մեկն է և նախատեսված է մինչև 5 ՄՎտ հզորության կայանների համար։ Իսկ ահա Գերմանիայում, մինիմում մակարդակը կազմում է՝     0,25     եվրո կՎտ.ժ և     0,30     եվրո/կՎտ.ժ մաքսիմում մակարդակը՝ պետրոթերմալ կայանների համար։ Ֆրանսիայում այն կազմում է  0,20  եվրո/կՎտ.ժ, Խորվաթիայում 0,17 եվրո/կՎտ.ժ, իսկ ամենացածրներից է Ուկրաինայում՝  0,08  եվրո/կՎտ.ժ, Ավստրիայում՝  0,075  եվրո/կՎտ.ժ11։ Կիրառվում է նաև բոնուսների համակարգը, ինչպես օրինակ Գերմանիայում՝ վերը նշված  0,25  եվրո/կՎտ.ժ սակագնում 0,05 եվրոաջակցություն պետության կողմից ։