cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հնդեվրոպական լեզուներ
Թոխարական լեզուներ
Թոխարական լեզուները պայմանականորեն կոչվում են թոխարերեն Ա և թոխարերեն Բ, կամ քուչերեն. ավանդված են 5-8-րդ դարերի գրավոր հուշարձաններով։
Խեթական լեզուներ
Խեթական լեզուներն են խեթա-կապադովկիական լեզուները, որոնց մեջ առավել նշանավոր է խեթերենը։ Ավանդված են սեպագիր (և հիերոգլիֆային) արձանագրություններով, մ. թ. ա. 13-12-րդ դարերից։
Սլավոնական լեզուներ
Սլավոնական լեզուները բաժանվում են երեք ենթաճյուղի՝ արևելյան, հարավային և արևմտյան։ Արևելյան սլավոնական լեզուներն են ռուսերենը, բելառուսերենը և ուկրաիներենը, որոնցից ռուսերենը գրավոր հիշատակարաններ ունի 9-րդ դարից, իսկ մյուսները՝ 11-րդ դարից։ Հարավային սլավոնական լեզուներն են սլովեներենը, սերբերենն ու խորվաթերենը, բուլղարերենը և մակեդոնական խոսվածքները։ Այս խմբի մեջ են մտնում նաև մեռած հին սլավոներենը՝ ավանդված 9-րդ դարից, որ սլավոնական ժողովուրդների ընդհանուր գրական լեզուն է։ Արևմտյան սլավոնական լեզուներն են լեհերենը (ավանդված 14-րդ դարից), կաշուբերենը, չեխերենը (ավանդված 13-րդ դարից) և սլովակերենը, լուժիկերենը, պոլաբերենը (մեռած 18-րդ դարում)։
Հայերեն
Հայերենը հնդեվրոպական ընտանիքի առանձին ճյուղ է։ Հայերենի զարգացումը բաժանվում է երեք շրջանի՝ հին հայերեն, որ գրավոր կերպով (գրաբար) ավանդված է 5-րդ դարից, միջին հայերեն (կիլիկյան), որ ավանդված է միջնադարյան, հատկապես կիլիկյան շրջանի մատենագրությամբ, և աշխարհաբար, իր երկու գրական ճյուղավորումներով՝ արևելյան ու արևմտահայերեն, որոնցից արևելյանը բարձրացավ պետական լեզվի մակարդակի։ Հայերենն ունի բազմաթիվ բարբառներ, որոնք բաժանվում են երեք ճյուղի՝ ում, կը, ել, ոմանք բաժանում են չորս ճյուղի՝ ում, կը, ել, ս։ Այս բարբառներից շատերն այժմ ձուլվում են համազգային հայերենի մեջ և գնում են դեպի մահացում, ըստ որում, նրանցից մի քանիսն արդեն մահացել են (օրինակ՝ Ագուլիսի, Մեղրու բարբառ և այլ բարբառներ)։ 19-րդ դարի առաջին կեսում, երբ դեռ նոր էր հիմնադրվել համեմատական լեզվաբանությունը, եվրոպական մի շարք արևելագետներ (Պետերման, Վինդիշման, Գոշե և այլն), ուսումնասիրելով հայերենը, ցույց տվեցին, որ այն ևս հնդեվրոպական լեզու է, բայց սխալ կերպով համարեցին հնդ-իրանական ճյուղի իրանական ենթաճյուղին պատկանող մի բարբառ։ Դրա հիման վրա Ֆրանց Բոպպն էլ իր համեմատական քերականության երկրորդ հրատարակության ժամանակ հայերենը նույնպես մտցրեց հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի մեջ՝ որպես հնդ-իրանական ճյուղի մի բարբառ։ Այդ սխալ տեսակետը ընդունվեց նաև այլ լեզվաբանների կողմից (Մյուլլեր, Պոլ դը Լագարդ և այլք) մինչև 1875 թվականը, երբ լույս տեսավ Հայնրիխ Հյուբշմանի "Die Grundlage der Armenischen Sprache im Kreise der indogermanischen Sprachen" («Հայերենի դիրքը հնդեվրոպական լեզուների շարքում») աշխատությունը։ Այդ աշխատության մեջ Հյուբշմանը, ճիշտ կիրառելով հնչյունափոխական օրենքները հայերենում, կարողացավ զատել հայերենի սեփական (բնիկ) հնդեվրոպական բառերը փոխառյալ բառերից և, դրանով իսկ, վեր հանեց այն առանձնահատկությունները, որ ունի հայերենը թե՛ իրանական, թե՛ հնդեվրոպական մյուս լեզուների համեմատությամբ։ Դրա հիման վրա էլ նա եկավ այն եզրակացության, որ հայերենը, իբրև հնդեվրոպական լեզու, ինքնուրույն մի ճյուղ է ներկայացնում և չի մտնում հնդ-իրանական ճյուղի մեջ։ Իր այդ եզրակացությունը Հյուբշմանը հետագայում հաստատեց մի շարք արժեքավոր ուսումնասիրություններով, որոնք նոր հունի մեջ դրին հայերենի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հյուբշմանի հետևողությամբ շարունակեցին ուսումնասիրել հայերենը հնդեվրոպական լեզվաբանության բազմաթիվ ներկայացուցիչներ։ Այս տեսակետից առանձնապես մեծ է Հրաչյա Աճառյանի վաստակը, որ իր աշխատությունների մեջ ամփոփել է այն ամենը, ինչը որ արված է հայոց լեզվի համեմատական ուսումնասիրության ներկայացուցիչների կողմից։ Ի մի բերելով հայերենի բոլոր հնդեվրոպական տարրերը (բառեր, մասնիկներ, քերականական ձևեր)՝ Աճառյանը ցույց է տվել, որ հնդեվրոպական լեզուների արևելյան խմբի մեջ մտնելով՝ հայերենը ինքնուրույն ճյուղ է ներկայացնում և առավել մերձավոր ցեղակցության մեջ է իրանական, հունական ու սլավոնական լեզուների հետ։
Կելտական ճյուղ
Կելտական լեզուները բաժանվում են երկու ենթախմբի՝ մայրցամաքային և կղզիների։ Մայրցամաքային կելտական լեզուներ համարվում են գալլերենը և նրա տարբերակները, որոնք տարածված էին հին Գալլիայում և Իտալիայի հյուսիսում։ Թե՛ գալլերենը, թե՛ մյուսները 4-5-րդ դարերից արդեն մեռած լեզուներ էին։ Գալլերենից մեզ հասել են բազմաթիվ հատուկ անուններ (տեղի և անձի) և մի քանի արձանագրություններ։ Կղզիների կելտական լեզուները բաժանվում են երկու մասի՝ գաելյան և բրիտական։ Գաելյան լեզուներն են իռլանդերենը, շոտլանդերենը և մենական լեզուն (Մեն կղզում)։ Գաելյան լեզուները ավանդվել են 4-րդ դարից՝ այսպես կոչված օգամյան արձանագրություններով, ապա՝ 7-րդ դարից՝ իռլանդական գրականությամբ։ Բրիտական լեզուներն են՝ վալլիերենը կամ կիմրերենը (ավանդված 11-րդ դարից), բրետոներենը (ավանդված 8-րդ դարից) և կորներենը (մեռած 18-րդ դարում)։
Ռոմանական ճյուղ
Ռոմանական լեզուների մեջ են մտնում պորտուգալերենը, իսպաներենը, կատալաներենը, պրովանսալերենը, ֆրանսերենը, իտալերենը, ռետոռոմաներենը կամ լադինականը, սարդիներենը, ռումիներենը և մոլդավերենը։ Ռոմանական լեզուների մեջ են մտնում նաև հին լատիներենը և այսպես կոչված ժողովրդական լատիներենը, որը նոր ռոմանական լեզուների (իտալերեն, ռումիներեն, ֆրանսերեն, կատալաներեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն և այլն) հիմք է հանդիսացել։ Թե՛ ժողովրդական, թե՛ գրական լատիներենը (ավանդված մ. թ. ա. 6-րդ դար) օսկերենի և ումբրերենի հետ կազմում են ռոմանական ճյուղի իտալյան ենթաճյուղը։ Ումբրերենը ծանոթ է մ. թ. ա. գրված արձանագրություններով։ Այս երեք լեզուներն էլ մեռած լեզուներ են։ Ոմանք այս երկուսը՝ օսկերենը և ումբրերենը, համարում են առանձին ճյուղ հնդեվրոպական լեզուների շարքում և կոչում են իտալյան ճյուղ։
Գերմանական լեզուներ
Գերմանական լեզուները բաժանվում են երեք ենթաճյուղերի՝ արևելյան, արևմտյան և հյուսիսային կամ սկանդինավյան։ Արևելյան գերմանական լեզուներն են՝ գոթերենը, վանդալերենը և բուրգունդերենը. բոլորն էլ մեռած են։ Գրավոր աղբյուրներ մնացել են միայն գոթերեն լեզվով՝ 4-րդ դարից (Աստվածաշնչի մի մասի թարգմանությունը)։ Արևմտյան գերմանական լեզուներն են՝ անգլերենը (ավանդված 8-րդ դարից՝ հին անգլերեն կամ անգլո-սաքսոներեն), ֆրիզերենը, ստորին գերմաներենը (ավանդված 9-րդ դարից), հոլանդերենը և ֆլամանդերենը, վերին գերմաներենը, որ ավանդված է 8-րդ դարից՝ հին վերին գերմաներեն (Althochdeutsch) արձանագրություններով, և որը ժամանակակից գրական գերմաներենի հիմքն է կազմում։ Արևմտյան գերմանական ենթաճյուղին են պատկանում նաև ժամանակակից հրեերենը (իդիշ), որ կազմվել է միջին դարերում գերմանական բարբառների հիմքի վրա, և բուրերենը կամ աֆրիկանս։ Հյուսիսային գերմանական (սկանդինավյան) լեզուներն են՝ իսլանդերենը, նորվեգերենը, շվեդերենը, ֆառյորականը և դանիերենը. իսլանդերենը ավանդված է հնագույն «Էդդա» էպոսով և 3-րդ դարի արձանագրություններով։
Բալթիական լեզուներ
Բալթիական լեզուների մեջ են մտնում լիտվաներենը, լատիշերենը (ավանդված 16-րդ դարից) ու լատհալերենը (ավանդված 18-րդ դարից) և պրուսերենը՝ մեռած 17-րդ դարից։
Ալբաներեն
Բաժանվում է երկու բարբառի՝ հյուսիսային և հարավային։ Ենթադրում են, որ ալբաներենը հնում պատկանել է իլլիրական ճյուղին, որի մեջ մտել են քիչ հայտնի վենետերենը, մեսսապերենը և իլլիրերենը։
Հունարեն
Բաժանվում է երեք շրջանի՝ ա) հին հունարեն (ավանդված մ.թ.ա. 7-րդ դարից), որի գլխավոր բարբառներն են եղել յոնիական-ատտիկյանը, դորիականը, աքեականը և էոլականը։ Մ.թ.ա. 3-րդ դարում ատտիկյան բարբառի հիման վրա զարգացավ ընդհանուր հունարեն գրական լեզուն (կոյնե)։ Յոնիական-ատտիկյան բարբառով են գրված Հոմերոսի ստեղծագործությունները, Հերոդոտոսի «Պատմությունը» և հետագայի գիտական ու փիլիսոփայական ամբողջ գրականությունը. բ) միջին հունարեն կամ բյուզանդական հունարեն (5-15-րդ դարեր), գ) ժամանակակից հունարեն, որ կազմավորվել է 16-րդ դարում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Մյուս Հաբանդ
Մյուս Հաբանդ (հին ուղղագրությամբ՝ Միւս Հաբանդ), երբեմն ուղղակի Հաբանդ, գավառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի կազմում, Կարկառ գետի աջափնյակից մինչև Դիզափայտի լեռները և Քիրսի լեռնաշղթայից մինչև Մուխանք դաշտի արևմտյան եզերքը ։
Աշխարհագրություն
Հաբանդի տարածքը մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս Արցախի Հանրապետության Մարտունու և Հադրութի շրջաններին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախ նահանգի գավառներ
Վոլգոէլեկտրոսետստրոյ
Վոլգոէլեկտրոսետստրոյ (Волгоэлектросетьстрой), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 336 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սիրոկվաշինո (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Սիրոկվաշինո (Сыроквашино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Շատրի (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)
Շատրի (Шатри, Bozğana), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բոզգանա։
2001 թվականի տվյալներով Շատրի գյուղում բնակվում էր 251 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շրջահյուս հունական
Շրջահյուս հունական, թունաթափազգիներ ընտանիքի, շրջահյուս ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Լիանա է մինչև 12 մ բարձրությամբ։ Ընձյուղները շատ բարակ են, ծածկված նուրբ, փոշենման աղվամազով, սկզբում ձիթականաչավուն, ավելի ուշ՝ դեղնաշագանակագույն գունավորմամբ։ ճյուղերը, որոնց երկարությունը հասնում է մինչև 1 2 մ-ի, դարչնագորշավուն են, ծածկված ելունդանման ոսպնյակներով։ Տերևները էլիպսաձև են կամ ձվաձև, 6-10 սմ երկարությամբ և 1,5-6,5 սմ լայնությամբ, ընդ որում վերին տերևները ավելի մանր են և նեղ, սրագագաթ, սեղմված կամ կլորավուն հիմքով, կոշտ, մերկ, պարզ արտահայտված կենտրոնական ջղով, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, փայլուն, ներքևի կողմից՝ ավելի բաց գույնի։ Տերևակոթունն ունի 0,5-1,2 մմ երկարություն։ Ծաղկաբույլերը ծոցային, սակավածաղիկ, հովանոցանման կամ մերկ հուրաններ են, մինչև 20 սմ երկարությամբ ծաղկակիրներով։ Ծաղիկներն ունեն 1,5-3 սմ տրամագիծ, արտաքինից կանաչավուն են, ներսի կողմից՝ պղտոր մանուշակադարչնագույն, ծանր, անդուր հոտով։ Բաժակի հատվածները լայն-ձվաձև են, թաղանթաեզր։ Պսակաթերթիկները հետ են ոլորված, երկարավուն են, բութ, մոտ 1 սմ երկարությամբ, մազմզուկապատ, գագաթին՝ փոսիկով։ Տերևապտուղները զույգ են (հազվադեպ մեկական) գծանման, գագաթում աստիճանաբար սրվող, մոտ 6 սմ երկարությամբ։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են մայիս-հուլիսին։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Իրանում, Չինաստանում, Միջերկրական ծովի ափերում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում, հատկապես Դեբեդ, Աղստև և Արաքս գետերի հովիտներում։ Չափազանց դեկորատիվ, բայց աճման պայմանների նկատմամբ պահանջկոտ բույս է։ Ջերմասեր է, սակայն դիմանում է մինչև -25-28 °C-ի սառնամանիքներին, խոնավասեր է, լավ է աճում սննդանյութերով հարուստ, ստրուկտուրային, թեթև-ավազային հողերում, լուսասեր է։ Թունավոր է։ Բազմանում է սերմերով և կտրոններով։
Կիրառություն
Կեղևը օգտագործվում է բժշկության մեջ, սրտի հիվանդությունների բուժման նպատակով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոգածաղկավորներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Հակաբիոտիկների սխալ օգտագործում
Հակաբիոտիկների սխալ օգտագործում, երբեմն անվանում են նաև հակաբիոտիկների չարաշահում կամ հակաբիոտիկների գերօգտագործում, վերաբերվում է հակաբիոտիկների սխալ կամ չափից շատ օգտագործմանը, ինչը առողջության վրա կարող է լուրջ ազդեցություն ունենալ։ Այն նպաստող գործոն է հակաբիոտիկակայունության զարգացման, բազմադեղակայուն բակտերիաների ստեղծման համար, որոնք ոչ ֆորմալ ձևով կոչվում են «սուպեր մանրէներ», երբ հարաբերականորեն անվտանգ բակտերիան (ինչպիսիք են ստաֆիլակոկերը, էնտերոկոկերը և ացինետոբակտերը) կարող է մի քանի հակաբիոտիկների նկատմամբ ձեռք բերել կայունություն և հանգեցնել կյանքին սպառնացող վարակների առաջացմանը ։
Հակաբիոտիկների կարգավորման պատմություն
Հակաբիոտիկներ եղել են դեռ 1928 թվականից, երբ Ալեքսանդր Ֆլեմինգը հայտնաբերել է պենիցիլինը։ 1980-ականներից, կենդանիների բուժման կարևոր միջոց համարվող հակաբիոտիկների կիրառումը կարող էր հաստատվել՝ անասնաբույժների հսկողության տակ գտնվելով։ 1996 թվականին հիմնվել է Հակամանրէային կայունության կարգավորման ազգային համակարգը (ՀԿԿԱՀ) (National Antimicrobial Resistance Monitoring System (NARMS)) ։ 2010 թվականից սկսել են հրապարակել տարեկան զեկույցներ սննդում հակամանրէային դեղերի առկայության մասին։ 2012 թվականից սկսած՝ հանրային պահանջ է ներկայացվել, թե ինչպես պետք է հավաքել և զեկուցել տվյալները սննդարդյունաբերության մեջ օգտագործվող կենդանիների շրջանում հակամանրէային միջոցների օգտագործման հետ կապված հարցերի վերաբերյալ։
NARMS-ը համագործակցել է CDC-ի (Հիվանդության վերահսկման և կանխարգելման կենտրոններ (Centers for Disease Control and Prevention)) և USDA-ի (ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտ) հետ հետազոտելով հակամանրէային կայունության վտանգների բնույթը և կարևորությունը, որոնք կապված են սննդարդյունաբերության մեջ հակաբիոտիկների կիրառման հետ, հրապարակել է 150 համատեղ ակնարկային հետազոտություն։ 2014 թվականին FDA-ն համագործակցել է CDC-ի և USDA-ի հետ, որ ուսումնասիրեն տվյալներ ձեռք բերելու լրացուցիչ մեխանիզմներ, որոնք պարունակում են սննդարդյունաբերության մեջ կիրառվող կենդանիների շրջանում հակաբիոտիկների օգտագործումը։ 2015 թվականին FDA-ն թողարկել է Veterinary Feed Directive-ի (VFD) վերջնական կանոնը։ Այս կանոնի համաձայն անասնաբուժներն իրենց կենդանիների կերակրման ընթացքում հակամանրէային միջոցներ օգտագործելու համար պետք է թույլատվություն ստանան ։
Հակաբիոտիկների սխալ օգտագործման դեպքեր
Հակաբիոտիկները բուժում են բակտերիալ վարակները, այլ ոչ թե վիրուսային վարակները։
Հակաբիոտիկների գերօգտագործման հաճախ հանդիպող դեպքեր.
Հասարակական և տնտեսական ազդեցություն
Հակաբիոտիկները կարող են առաջացնել ծանր ռեակցիաներ, բերելով բուժման արժեքի զգալի բարձրացման ։ ԱՄՆ-ում դեղերից կողմնակի ազդեցությունների առաջացման ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են հակաբիոտիկները և հակավարակային դեղերը։ 2011 թվականին ԱՄՆ-ի 32 նահանգներում կատարված հետազոտությունը ցույց են տվել, որ կողմնակի ազդեցությունների 24%-ը բաժին է ընկնում հակաբիոտիկներին և հակավարակային դեղերին, որոնք առաջանում են հենց ընդունման պահին և սրանցից 28%-ը առաջանում եմ հիվանդանոցում գտնվելու ժամանակ ։
Եթե հակամանրէային կայունությունը շարունակի նույն տեմպով աճել, հաշվարկված է, որ 2050 թվականին ամեն տարի տաս միլիոն մարդ կմահանա բուժման բացակայության պատճառով և 2050 թվականին աշխարհի ՀՆԱ-ն 2-3.5%-ով կնվազի ։ Հակաբիոտիկների սխալ օգտագործման և հակամանրէային կայունության դեմ համաշխարհային ոչ մի միջոցառումներ չձեռնարկելու դեպքում հաշվարկված է, որ 2014-2050 թվականներին դեղերի կայունությունից 300 միլիոն մարդ կարող է վաղաժամ մահանալ և տնտեսական արդյունքը կկորցնի 60-100 տրիլիոն դոլար ։ Եթե ներկայիս հակամանրէային կայունությունը ուշացվի 10 տարով, ապա 2014-2050 թվականների ընթացքում աշխարհի ՀՆԱ-ից կխնայվի 65 տրիլիոն դոլար ։
Հակաբիոտիկի նշանակումը ինֆեկցիոնիստի կողմից, այլ ոչ թե ոչ ինֆեկցիոնիստ բժշկի կողմից՝ կնվազեցնի դեղերի օգտագործումը և կիջեցնի արժեքը ։
Հակաբիոտիկակայունություն
Չնայած հակաբիոտիկները պետք են բակտերիալ ծանր վարակների բուժման համար, դրանց սխալ օգտագործումը նպաստել է բակտերիալ կայունության աճին։ Ֆտորքվինոլոնների և այլ հակաբիոտիկների գերօգտագործումը, բակտերիաների շրջանում բերում է հակաբիոտիկակայունության, որը կարող է խոչընդոտել հակաբիոտիկակայուն վարակների բուժմանը ։ Միջին ականջի բորբոքում ունեցող երեխաների շրջանում հակաբիոտիկների չափից ավել օգտագործումը հանգեցրել է նրան, որ բազմաթիվ բակտերաներ լիարժեք կայունություն են ձեռք բերել հակաբիոտիկների նկատմամբ ։ Հակամանրէային դեղերի օգտագործումը շինանյութերի և անձնական խնամքի պարագաների մեջ բերել է հակաբիոտիկակայունության տնային պայմաններում, որտեղ էլ մարդիկ անցկացնում են իրենց կյանքի մեծ մասը ։
Ֆտորքվինոլոնների լայնատարած օգտագործումը որպես առաջին ընտրության հակաբիոտիկ բերեց հակաբիոտիկային զգայունության նվազման, որը բացասական հետևանքներ է ունեցել լուրջ բակտերիալ վարակների ժամանակ, օրինակ՝ ցիստիկ ֆիբրոզի դեպքում, երբ քվինոլոնները կենսական նշանակություն ունեն բուժման մեջ  ։
Անտեղի օգտագործում
Հակաբիոտիկները վիրուսային վարակների ժամանակ, ինչպես օրինակ մրսածության վիրուսների դեպքում, չունեն ոչ մի ազդեցություն։ Նրանք կոկորդի ցավի ժամանակ նույնպես անարդյունավետ են, քանի որ այն հիմնականում վիրուսային ծագման է և ինքնալավացող ։ Բրոնխաբորբերի մեծամասնությունը (90–95%) նույպես վիրուսային ծագման են, որոնք մի քանի շաբաթից ենթարկվում են ինքնալավացման, այս դեպքում հակաբիոտիկների կիրառումը ավելորդ է և կարող է հիվանդների շրջանում առաջացնել կողմնակի ազդեցություններ ։ Վիրուսային վարակի ժամանակ հակաբիոտիկ օգտագործելուց, հակաբիոտիկը ոչնչացնում է օրգանիզմում այլ բակտերիաներին, որոնք օգտակար են կամ անվնաս։ Սխալ բուժման արդյունքում անվտանգ բակտերիաները կարող են ձեռք բերել հակաբիոտիկակայունություն, որը կարող են փոխանցել այլ բակտերիաների կամ անվտանգ բակտերիաները կարող են փոխարինվել խիստ վտանգավորներով ։
Ատամնաբուժական հակաբիոտիկային պրոֆիլակտիկայի մասին Սրտաբանների ամերիկյան ասոցիացիայի պաշտոնական ուղեցույցների համաձայն վարակային էնդոկարդիտի կանխարգելման համար օգտագործում են հակաբիոտիկներ։ Չնայած ներկայիս (2007) ուղեցույցներում սահմանափակված է հակաբիոտիկների օգտագործումը, շատ ատամնաբուժներ և ատամնաբուժական հիվանդեր հետևում են 1997 թվականի ուղեցույցներին, որը բերում է հակաբիոտիկների գերօգտագործման ։
2017-ի փետրվարին Լոնդոնի կայսերական քոլեջի կողմից կատարված հետազոտությունում հայտնաբերվեց, որ Միացյալ Թագավորություններում 20 առցանց կայքերից, 9 հակաբիոտիկներ են վաճառում (անօրինական) ։
Հակաբիոտիկները գյուղատնտեսական կենդանիների շրջանում
Անասնաբուծության մեջ հակաբիոտիկները օգտագործվում են մեծ քանակներով։ Աշխարհում հակաբիոտիկները ամենաշատը օգտագործվում են գյուղատնտեսական կենդանիների շրջանում, որն ավելացվում է կերին կամ խմելու ջրին որպես հիվանդությունները կանխարգելող կամ աճը խթանող միջոց ։ Մարդու հակաբիոտիկակայունության վրա ազդող վերոնշյալ հակաբիոտիկների, հիմնականում հակամանրէային աճը խթանողների, ազդեցության չափի շուրջ վեճեր ծագեցին։ Որոշ աղբյուրներ հաստատում են, որ չկա բավարար տեղեկություն, թե կենդանիների շրջանում, որ հակաբիոտիկների կիրառումն է մարդկանց համար ամենամեծ վտանգը ներկայացնում, դրա համար ստեղծվել են կանոններ, որոնք սահմանափակում են վնասակար ազդեցությունները, օրինակ՝ բակտերայի հակաբիոտիկակայունության զարգացումը գյուղատնտեսական կենդանիների շրջանում հակաբիոտիկների օգտագործման ժամանակ և որ բակտերիան կարող է դեղակայունության գեները փոխանցել մարդուն ախտահարող բակտերիաներին ։ 2017 թվականիի հունվարի 1-ին, FDA-ի կողմից ընդունված օրենսդրությամբ պահանջվում է, որ մարդու համար կարևոր և կենդանիների կերի մեջ օգտագործվող հակաբիոտիկները (առաջնահերթ ազատ վաճառքի դեղերը) դասակարգվեն որպես Veterinary Feed Directive (VFD) դեղեր։ Այս գործողությունը պահանջում է, որ ֆերմերներն աշխատեն անասնաբույժների հետ, որպեսզի ստանան VFD-ի գրավոր կարգադրումները ։ Այս ակտի ազդեցությունը պահանջ է դնում անասնաբույժ-պատվիրատու-հիվանդ (veterinarian-client-patient relationship (VCPR)) կապի հաստատման վրա։ Այս կապի շնորհիվ, ֆերմերներն անասնաբույժներից կստանան հավելյալ տեղեկություններ։ Սննդում դեղակայուն բակտերիաների առկայությունը մարդկանց շրջանում կարող է վարակի պատճառ դառնալ։ Ինչպես մարդկանց շրջանում, այնպես էլ սննդարդյունաբերության մեջ օգտագործվող կենդանիներին հակաբիոտիկ տալուց, բացի դեղակայուն բակտերիաներից բոլոր բակտերաները ոչնչանում են։ Մսատու կենդանիների մորթի և մշակման ժամանակ աղիքներում գտնվող դեղակայուն մանրէները կարող են վարակել միսը կամ այլ կենդանական արտադրանքներ։ Դեղակայուն մանրէները կենդանու աղիքից կղանքի միջոցով կարող են անցնել արտաքին միջավայր (ջուր և հող)։ Եթե կենդանու կղանքը կամ ջուրը, որոնք պարունակում են դեղակայուն մանրէներ, օգտագործվի որպես պարարտանյութ կամ այդ ջրով ոռոգեն մրգերը և բանջարաղենները, ապա սա կարող է բերել դեղակայուն մանրէների տարածմանը ։
Ալ Կապոնե
Ալֆոնս Գեբրիել «Ալ» Կապոնե (Alphonse Gabriel "Al" Capone, ), ամերիկացի գանգստեր, որը կահույքային բիզնեսի ծածկի տակ Չիկագո է մատակարարել ալկոհոլային խմիչքներ այն ժամանակներում, երբ ԱՄՆ-ում գործում էր խիստ օրենք։ Կապոնեն նաև զբաղվել է ծանրակշիռ քաղաքական գործիչներին կաշառքներ բաժանելով և կավատությամբ։ Չնայած իր անօրինական գործունեությանը՝ Կապոնեն եղել է նշմարելի քաղաքական գործիչ, քանի որ զուգահեռ զբաղվել է բարեգործություններով՝ ժողովրդի շրջանում ձեռք բերելով «Մեր ժամանակների Ռոբին Հուդ» որակավորումը։
Վաղ տարիներ
Կապոնեն ծնվել է Բրուքլինում և եղել է Գաբրիել Կապոնեի (1865-1920) և Թերեզա Ռայոլի (1867-1952) չորրորդ երեխան։ Ծնողները իտալական փախստականներ են (երկուսն էլ ծնվել են Անգրիում), որոնք ժամանել են ԱՄՆ 1894 թվականին Ավստրո-Հունգարիայի Ռիեկա քաղաքից (արտագաղթել են դրանից մեկ տարի առաջ) և հաստատվել Բրուքլինի արվարձանում գտնվող Նյու Յորքի ռազմածովային նավաշինարանում՝ Նեյվի սթրիթ-95-ում։ Հայրը վարսահարդար էր, իսկ մայրը՝ դերձակ։ Ընդհանուր առմամբ նրանք ունեցել են 9 երեխա ՝ որդիներ Ջեյմս Վինչենցոն (1892-1952), Ռաֆայել Ջեյմսը (1894-1974), Սալվատորեն (1895-1924), Ալֆոնսեն, Էրմինո Ջոնը (1903-1985), Ալբերտ Ումբերտոն (1905-1980), Մեթյու Նիկոլասը (1908-1967), դուստրեր Հերմինան (1901-1902) և Մաֆալդան (1912-1988)։
Հաղթանդամ պատանի Ալֆոնսոյին նշանակել էին բիլիարդի ակումբի դռնապահ, որը բանդայի փաստացի ապաստարանն էր և իրական գործերի քողարկիչը (հիմնականում անօրինական խաղային բիզնեսը և դրամաշորթությունը)։ Խաղալով բիլիարդ՝ նա մեկ տարվա ընթացքում հաղթել է Բրուքլինում անցկացվող բոլոր մրցաշարերում։ Ֆիզիկական ուժի և չափսերի շնորհիվ Կապոնեն հաճույքով կատարում էր այդ աշխատանքը իր ղեկավար Յելի «Harvard Inn» թշվառ հաստատությունում։ Հենց այս ժամանակահատվածում է, որ պատմաբանները քրեական հանցագործ Ֆրենկ Գալուչիոյի հետ Կապոնեին վերագրել էին դանակահարությունը։ Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել Գալուչիոյի քրոջ (ըստ որոշ տեղեկությունների՝ կնոջ) պատճառով, որի հասցեին Կապոնեն հանդուգն նկատողություն է արել։ Գալուչիոն դանակով հարվածել է երիտասարդ Ալֆոնսոյի դեմքին՝ նրա ձախ այտին թողնելով հայտնի սպին, որի պատճառով Կապոնեն քրոնիկական և փոփ մշակույթում ստացել է «Սպիով դեմքը» մականունը (Scarface): Ամաչելով այս պատմությունից՝ Ալֆոնսոն սպիի ծագումը բացատրել է «Կորած գումարտակին» մասնակցությամբ՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Արգոն անտառում Անտանտի ուժերի հարձակումը՝ ամերիկյան զորքերի հետևակային գումարտակի համար ողբերգորեն ավարտված հրամանատարության անգործունակության պատճառով։ Իրականում Ալֆոնսոն երբեք չի ծառայել բանակում ։
Անձնական կյանք
1918 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Կապոնեի ընկերուհին՝ իռլանդացի կաթոլիկ Մեյ Ջոզեֆինա Կաֆլինը (1897-1986) նրան որդի է պարգևել՝ Ալբերտ Ֆրենսիս «Սոննի» Կապոնե (1918-2004), իսկ դեկտեմբերի 30-ին 19-ամյա Կապոնեն և Կաֆլինն ամուսնացել են։ Քանի որ Կապոնեն դեռևս 21 տարեկան չէր այդ պահին, նրա ծնողներից ամուսնության համար պահանջվել է գրավոր համաձայնություն։ Ալբերտը ծնվել է սիֆիլիսով և պտկաձև ելուստի լուրջ բորբոքումով։ Նա գլխուղեղի հարկադիր վիրահատություն է տարել և ողջ կյանքում մնացել մասամբ խուլ։ Նա բավականին օրինապահ կյանք էր վարել՝ չհաշված 1965 թվականին խանութում կատարած մանր գողության դեպքը, որի համար երկու տարի պայմանական կալանք էր ստացել։ 1966 թվականին պաշտոնապես փոխել է իր անունը Ալբերտ Ֆրենսիս Բրաունի (Բրաունը, որպես մականուն, հաճախ օգտագործում էր նաև Ալը)։ 1941 թվականին նա ամուսնացել է Դիանա Ռուտ Քեյսիի (1919-1989) հետ, ունեցել են 4 աղջիկ՝ Վերոնիկա Ֆրենսիս (1943-2007), Դիանա Պատրիցիա, Բարբարա Մեյ և Տերրի Հոլլ։ 1964 թվականին Ալբերտը և Դիանան ամուսնալուծվել են, որից հետո Ալբերտն ամուսնացել է ևս 2 անգամ։
Գործունեություն մաֆիայում
1917 թվականին Կապոնեով լրջորեն հետաքրքրվել էր Նյու Յորքի ոստիկանությունը. նրան կասկածում էին առնվազն երկու սպանության մեջ, ինչը նրան դրդեց տեղափոխվել Չիկագո՝ Տորրիոյի մոտ։ Նա միացել է մի քանի հասարակաց տների սեփականատեր «Մեծ» Կոլոզիմոյի ավազակախմբին և Տորրիոյին։ Այդ շրջանում Կոլոզիմոյի և Տորրիայի միջև բանավեճ է ընթացել բուտլեգերության գործունեության ոլորտի ընդլայնման շուրջ։ Տորրիոն «կողմ» էր, իսկ Կոլոզիմոն՝ «դեմ»։ Ագահ և անսկզբունքային Տորրիոն, սպառելով բոլոր փաստարկները, որոշել էր վերացնել կամակոր ազգականին, և Ալֆոնսոն աջակցել էր նրան։ Կատարողը հանդիսացել է Five Points խմբավորումից ծանոթ Ֆրենկի Յելը ։
Բուտլեգերական բիզնեսում Տորրիոյի նորաստեղծ ավազակախմբին կատաղի մրցակցություն էր սպասվում։ Մի քանի տարվա համակեցությունից հետո շահերի բախումը կոնֆլիկտի պատճառ է դարձել Տորրիոյի խմբի և Դիոն Օ’Բանիոնի Irish North Side խմբավորման միջև, որն ի վերջո հանգեցրել թր վերջինիս սպանությանը։ Օ’Բանիոնի ավազակախումբը չէր հանդուրժել պարտությունը, և դիմակայության հաջորդ զոհը դարձել էր Մեթյու Նիկոլասը՝ Ալֆոնսոյի կրտսեր եղբայրը։ Երկու մահափորձը և Տորրիոյի լուրջ վերքը ստիպել էին նրան մի կողմ թողնել գործերը և իր իրավահաջորդ նշանակել 26-ամյա Ալ Կապոնեին։ Այդ ժամանակ խմբավորումը կազմված էր շուրջ հազար մարտիկից և շաբաթական 300 հազար դոլար եկամուտ էր հավաքում։
Ալ Կապոնեն ներմուծել է ռեկետ հասկացությունը։ Մաֆիան սկսել էր զբաղվել մարմնավաճառության շահագործմամբ, իսկ այդ ամենը քողարկվում էր Կապոնեի կողմից ոստիկանության սպաներին և քաղաքական գործիչներին վճարվող հսկայական կաշառքներով։ Կապոնեի օրոք ավազակախմբերի պատերազմները հասան աննախադեպ չափերի։ 1924-1929 թվականներին Չիկագոյում գնդակահարվել էին ավելի քան հինգ հարյուր ավազակ։ Կապոնեն անխնա ոչնչացրեց Օ’Բանիոնի, Դոուրեթի և Բիլլ Մորանի իռլանդական ավազակախմբերը։ Փոխհրաձգությունների ժամանակ օգտագործում էին ինքնաձիգներ, գնդացիրներ և ձեռքի նռնակներ, ինչպես նաև մեքենաներում տեղադրվող պայթուցիկ սարքեր։
Կապոնեի հետ են կապում «փողերի լվացում» արտահայտությունը։ Իր եկամտի սկզբնաղբյուրները թաքցնելու համար նա ԱՄՆ-ում բացել էր լվացքատների մեծ ցանց և իր հանցավոր եկամուտները հայտարարել էր որպես դրանցից ստացվող եկամուտ ։
Սուրբ Վալենտինի օրվա կոտորած
Կազմակերպվել էր Տորրիոյի ավազակախմբի կողմից՝ քաղաքում մաքսանենգ ալկոհոլի շուկայում առաջատար լինելու համար։ 1924 թվականի նոյեմբերին Տորրիոն պատվիրել էր Օ’Բանիոնի սպանությունը՝ բացահայտ պատերազմ սկսելով նրա զինակիցների դեմ։ Հյուսիս-արևմուտքից ստացված պատասխանի արդյունքում Տորրիոն, որը հազիվ էր խուսափել հաշվեհարդարից, դուրս էր եկել մրցավազքի՝ նշանակելով Կապոնեին գործողության համար պատասխանատու, որը 1926 թվականի սեպտեմբերի առճակատման ժամանակ հազիվ էր փրկվել մահից։
Կապոնեի՝ այդ դրվագի հետ առնչության ուղղակի ապացույցներ չեն հայտնաբերվել։ Ավելին, հանցագործության համար դատարանի առաջ այդպես էլ ոչ ոք չի կանգնել ։
Հանցագործության վայրից հրապարակված պատկերները ցնցել էին հասարակությանն ու մեծապես հեղինակազրկել Կապոնեին հասարակության շրջանում, ինչպես նաև ստիպել էին դաշնային իրավապահ մարմիններին ուշադիր ուսումնասիրել նրա գործունեությունը։
Կապոնեի առողջության վատացում և մահ
1931 թվականիի հուլիսին Կապոնեն ներկայացել էր Դաշնային դատարան, իսկ 1932 թվականիի մայիսին Ատլանտայի ուղղիչ կառույցում դատապարտվել 11 տարվա ազատազրկման՝ շուրջ 388 հազար դոլար հարկերից խուսափելու համար։ Այնտեղ գտնվելու ընթացքում անցկացրած բուժզննման ժամանակ Կապոնեի մոտ ախտորոշվել է սիֆիլիս և հոնորեա, ինչպես նաև կոկաինային կախվածությունից առաջացած զրկանքի համախտանիշ, որոնք հանգեցրել են քթի միջնապատի վնասմանը։ Բանտում Կապոնեն օրական 8 ժամ աշխատում էր կոշիկի արհեստանոցում։ Թույլ առողջության պատճառով նա ենթարկվել էր մյուս կալանավորների հարձակումներին, սակայն կարողացել էր իր շուրջը համախմբել իրեն պաշտպանող կալանավորների, մասնավորապես, նրան աջակցություն էր ցուցաբերել իր խցակից Ռեդ Ռուդենսկին։ Վերջինս մանր խարդախ էր, որն արդեն կապ ուներ Կապոնեի ավազակախմբի հետ և լրջորեն անհանգստանում էր նրա հոգեկանի համար։ Այդպիսի իրադրության արդյունքում կարծիք էր տարածվել, թե Կապոնեն արտոնություններ ունի, այդ իսկ պատճառով 1934 թվականին նրան տեղափոխել էին Ալկատրասի կղզում գտնվող բանտ։ 1936 թվականի հունիսի 23-ին Կապոնեն այնտեղ դանակով վնասվածք է ստացել բանտարկյալ Ջեյմս Լուկասի կողմից։ Ալկատրասում Կապոնեի հոգեկան առողջությունը գնալով վատանում էր զարգացող նեյրոսիֆիլիսի պատճառով, և բանտարկության վերջին մեկ տարին նա անցկացրել էր բանտային հիվանդանոցում։ Բանտարկության ընթացքում նրա գրած նամակների մեծ մասը կցկտուր էր։ Առողջության պատճառով նրա պատժի ժամկետը կրճատվել էր, և 1939 թվականի հունվարի 6-ին նա ազատ է արձակվել բանտից։ Տեղափոխվել է Կալիֆոռնիայի դաշնային քրեակատարողական հիմնարկ՝ պատիժը կրելու դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի  համար։ Այդտեղից ազատ է արձակվել նույն թվականի նոյեմբերի 16-ին։
Ազատ արձակվելուց հետո Կապոնեն տեղափոխվել է Բալթիմորի Ջոնս Հոփկինսի հիվանդանոց՝ պարեզի բուժման համար (որն առաջացել է սիֆիլիսի ուշ փուլում), սակայն վարկանիշի պատճառով այնտեղ հրաժարվել են ընդունել նրան։ Արդյունքում նրան ընդունել էին Միության-Մեմորիալ հիվանդանոց, որին ավելի ուշ Կապոնեն երախտագիտությամբ նվիրել էր երկու ճապոնական լացող բալենի։ Մի քանի շաբաթ ստացիոնար ամբուլատոր բուժումից հետո Կապոնեն, դեռևս չապաքինված, լքել էր Բալթիմորը 1940 թվականի մարտի 20-ին և գնացել իր կնոջ և որդու մոտ՝ Ֆլորիդայի Պալմ Այլենդ կղզում գտնվող իրենց ընտանեկան առանձնատուն։ 1946 թվականին Բալթիմորից նրա բժիշկն ու հոգեբույժը հետազոտություն էին անցկացել և եկել այն եզրակացության, որ Կապոնեն ունեցել է 12-ամյա երեխայի բանականություն և հոգեկան։ 1947 թվականի հունվարի 21-ին Կապոնեն կաթված էր ստացել, իսկ ավելի ուշ հայտնաբերվել էր թոքաբորբ։ Հունվարի 22-ին դրսևորվել էր սրտի կանգ, իսկ հունվարի 25-ին Կապոնեն մահացել է ընտանիքի ներկայությամբ։ Ի սկզբանե նա թաղված էր Չիկագոյի Մաունթ-Օլիվենտ գերեզմանատանը, սակայն 1950 թվականին Կապոնեի աճյունը հոր և եղբոր՝ Սալվատորեի աճյունների հետ, տեղափոխվել է Իլինոյս նահանգի Հիլսայդ քաղաքի Մաունթ Կարմել գերեզմանատուն։
Ազդեցություն մշակույթի վրա
Ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում Կապոնեի դերը կատարել են․
Երաժշտության մեջ․
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մաֆիա Կատեգորիա:Ամերիկացի հանցագործներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Սենտ Լուիս քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գանգստերներ
Գոմարտեր
Գոմարտեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Շատախի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լուիգու
Լուիգու (Luigu), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Տաեբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 36 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Տաեբլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Թիմին
Թիմին, պիրիմիդինի ածանցյալ, մեկը հինգ ազոտային հիմքերից։ Առկա է բոլոր կենդանի օրգանիզմներում, որտեղ դեզօքսիռիբոզի հետ միասին մտնում է նուկլեոզիդների տիմիդինի կազմի մեջ։ դեզօքսիռիբոնուկլեական թթվում թիմինը մտնում է ԴՆԹ-ի կազմության մեջ, ՌՆԹ-ում նրա տեղը զբաղեցնում է ուրացիլը։ Թիմինը կոմպլեմենտար է ադենինի հետմ նրա հետ կազմելով 2 ջրածնային կապեր։ Թիմինային հիմքերը հաճախ թթվայնացվում են մինչև գիդանտոին օրգանիզմի մահից հետո ։
Հետազոտությունների համաձայն թիմինը տարածում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների էներգիան, որը ապահովում է ԴՆԹ-ի պաշտպանությունը ավերիչ ազդեցությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ազոտային հիմքեր
Ֆոկ շրջան (Հարավային Դակոտա)
Ֆոկ շրջան (Faulk County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.590 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.364 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆոկտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Կատեգորիա:Հարավային Դակոտայի շրջաններ
Կոշակ
Կոշակ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում։
Վոլգո-Կասպիյսկի
Վոլգո-Կասպիյսկի (Волго-Каспийский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Աստրախանի մարզի Կամիզյակինսկի շրջանի կազմում։
Կոշակ
1914 թ.-ին ուներ մոտ 30 հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վոլգո-Կասպիյսկի
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2713 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Աստրախանի մարզի Կամիզյակինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1943 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալինա Մարտիրոսյան
Ալինա Մարտիրոսյան, հայ դերասանուհի։
Կենսագրություն և գործունեություն
Ալինա Մարտիրոսյանը ծնվել է 1979 թվականի մայիսի 6-ին՝ Երևանում։
Ավարտել է Երևանի պարարվեստի պետական ուսումնարանը։ 17 տարեկանում ամուսնացել է, 19-ում կորցրել ամուսնուն, ապա մայր դարձել ։ 1996-2001 թթ սովորել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում։ 1996 թ. մասնակցել է «Միսս Հայաստան» գեղեցկության մրցույթին, որից հետո զբաղվել է մոդելային գործունեությամբ։ Բալետի արտիստ Նարեկ Մարտիրոսյանի քույրն է։
2016 թվականին ամուսնացել է Կարեն Արայանի հետ ։
Համագործակցել է «Շարմ» ընկերության հետ։
Նկարահանվել է «Պահանջվում է միլիոնատեր» (2010 թ.) գեղարվեստական ֆիլմում։
Համագործակցել է մի շարք գովազդային գործակալությունների հետ։
Նկարահանվել է «Անուրջներ» (2011 թ.), «Եղբայրներ» (2012 թ.), «Մամա» (2013 թ.) և այլ հեռուստասերիալներում, «Տնփեսա» (2014 թ.) հեռուստանախագծում ։2015 թ. նկարահանվել է, «Լույսի պահապանը» և «Երանի» սերիալներում։ 2016 թ. նկարահանվել է «Քարե Դարդ» սիթքոմում:Իսկ այժմ նկարահանվում է «Խաբկանք» սերիալում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Սիրոստան (գյուղ, Միաս քաղաքային օկրուգ)
Սիրոստան (Сыростан), գյուղ Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Միաս քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1200 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1756 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Միաս քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կարեն Չալյան
Կարեն Չալյան, ազգությամբ հայ ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
1977 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Տիրապետում է անգլերեն և սերբերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական աշխատանքով զբաղվում է 1977 թվականից։
1993-1996 թվականներին եղել է Ռուսաստանի ԱԳՆ միջազգային կազմակերպությունների դեպարտամենտի խորհրդական։
1996-2010 թվականներին աշխատել է Բելգրադում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ներկայացուցչության աշխատակազմի, Բոսնիա և Հերցեգովինայում ՄԱԿ-ի առաքելության, Կոսովոյում ժամանակավոր վարչակազմի գործերի գծով ՄԱԿ-ի առաքելության ղեկավար, Լիբերիայում ՄԱԿ-ի առաքելության շտաբի պետ։
2010-2017 թվականներին եղել է Աֆրիկյան միության՝ ՄԱԿ-ի՝ Դարֆուրում (Սուդան) շտաբի պետ։
2014 թվականին ժամանակավորապես ստանձնել Է Հարավային Լիբանանում ՄԱԿ-ի առաքելության ղեկավարի տեղակալի պարտականությունները։
2018 թվականի մարտի 14-ից Ռուանդայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Լուիստե
Լուիստե (Luiste), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
Ուտկինո (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)
Ուտկինո (Уткіне, Bosterçi), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կուչուկ-Բուստերչի։
Լուիստե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։
Ուտկինո (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ուտկինո գյուղում բնակվում էր 78 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(6140) Կուբոկավա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,332731 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9991 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6664 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1301,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,276635 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,62° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարան
Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարան, կամ Հեռահար աստղագիտական միության Նյու Մեքսիկոյի աստղադիտարան (New Mexico Skies Observatory, RAS (Remote Astronomical Society) Observatory of New Mexico, աստղադիտարանի կոդը` — «H06»), հեռահար կառավարվող աստղադիտարան ԱՄՆ-ի Նյու Մեքսիկո նահանգի Մայհիլ քաղաքի մոտ։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին։ Անվանվում է նաև iTelescope Observatory, այն մեկն է iTelescope.Net ցանցի հեռահար կառավարվող աստղադիտարաններից։ Աստղադիտարանում դիտարկումներ կարելի է պատվիրել iTelescope ցանցի միջոցով ։
Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարան գտնվում է Ապաչի Փոյնթ աստղադիտարանից 15 մղոն հյուսիս-արևելք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Գրանտ շրջան (Հարավային Դակոտա)
Գրանտ շրջան (Grant County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.766 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.356 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Միլբանկ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Լայթհաուս
Լայթհաուս, 18-րդ 19-րդ դարերում բնիկ ամերիկացիների, եվրոպացիների և աֆրկացիների ստեղծված գյուղ։ Բնակիչները ապրել են Ֆարմինգտոն Ռիվերի հարևանությամբ (Կոնեկտիկուտում)։ Այդտեղ գտնվել են դեն նետված և կոտրված սպասք, մետաղական գործիքներ, քարի կտորներ, ծխամորճեր, ժանգոտված մեխեր, կորցված մետաղադրամներ, վերարկուներից պոկված կոճակներ, սննդի մնացորդներ, գերեզմանաքարեր։
Հնէաբանաբան կենտրոնում գտնված նյութերը լեռնային տարածքում բնակվող մարդկանց կյանքի արտացոլանքը և ապացույցն են համարվում։ Լայթհաուսի պատմությունը լեգենդ է, որը գրվել էր դեռ մինչ գյուղի լքվելը։ 1855 թվականին «New Haven» ամսագրի խմբագիր Մասոնը այցելեց այնտեղ և գրեց երկու մասից բաղկացած հոդված։
Լեգենդի բովանդակություն
Միլսը պատմում է Ջեյմս Չաումանի, Նարագանսեթի հնդկացու մասին, ով ճամփորդում էր Կոնեկտիկուտի ջրերով և հասել էր Վետերսֆիլդ մոտ 1740 թվականին, փնտրելով աշխատանք և բնակավայր ։ Չանգամը ծնվել է մոտ 1710 թվականին Բլոկ Այսլանդում։ Մոլին ծնվել է Իռլանդիայում մոտ 1714 թվականին։ Հայտնի չէ նաև թե Մոլին և նրա հայրը երբ են Վեստերսֆիլդ եկել։ Լյուիս Միլսը պատմում է Մոլի Բարբերը, ուժեղ կամքով կին էր՝ ապրող Վետերսֆիլդում, Կոնեկտիկուտ, ընդդիմացել էր հորը, ով արգելել էր նրան ամուսնանալ երիտասարդի հետ։ Մոլին ամուսնացավ այլ մարդու հետ, Ջեյմս Չաումանի հետ, ով Նարագանսեթի հնդկացի էր։ Վախենալով հոր արձագանքից, նրանք երկուսով փախչեցին Կոնեկտիկուտի հյուսիսարևմտյան լեռները։ Լեգենդի համաձայն նրանք ունեին մեծ ընտանիք՝ ութ երեխայից բաղկացած։ Երեխաների անվանումներն էին՝ Սալի, Սոլոմոն, Սամուել, Մերիբա կամ Մերի, Հանա Սանդ, Մերսի, Մարի կամ Պոլի, և Էլիզաբեթ ։  Այստեղ տեղափոխվել են այլ սպիտակամորթներ, հնդկացիներ և սևամորթներ։ Ավելի քան 40 բնակավայրեր և վիգվամներ ենթադրվում է, որ կային գյուղի ծաղկման ժամանակ։
Բնակիչները զբաղվում էին որսորդությամբ և գետում ձկնորսությամբ՝ հնդկացիների պես։ Աճեցնում էին հացահատիկ և պատրաստում զամբյուղներ, որոնք վաճառում էին 19-րդ դարում դեպի Կոնեկտիկուտի հյուսիսարևմտյան հատվածը գնացող սպիտակամորթներին։ Նրանք թաղում էին մահացածներին բլրակի վրա՝ գյուղից դեպի հյուսիս։ Ջեյմս Չաուգամը մահացել է 1800 թվականին։ Մոլին ապրել է 105 տարի, մահացել է 1820 թվականին։ Երկուսն էլ ըստ լեգենդի թաղված են բլրակի վրա։
Մոլիի մահվանից հետո գյուղը լքվել է։
Անվան ծագումը
19-րդ դարում, ճանապարհ էր ստեղծվում Ալաբամայից, Նյու Յորքից մինչև Հարթֆոլդ։ Փոստակառքի վարորդները ճանապարհորդելով Ալաբամայից Հարթֆոլդ  անցնում էին անմարդաբնակ անտառով և տեսել էին կրակ Չաումանի բնակավայրից։ Այդ վարորդները բնակավայրը անվանել են Լայթհաուս՝ փարոս և անվանումը այդպես մնացել է ։
Խեցե բեկոր
1991 թվականին Ջեյմս Դալստրոմը գտել է բեկոր, որը տիպիկ էր 19-րդ դարի սկզբների և միջին ժամանակների համար։ Դրա մեկ երեսին կար տպագրված գրե նմուշ։ Հակառակ կողմի վրա նշված էր պատրաստողի նշանը՝ կազմակերպության անվանումը և լոգոն։ Այնտեղ նշված էր  A N O V A և բացի այդ L. O. N. G. P տառերը։ Պարզ չէ թե ինչ են նշանակում  ANOVA-ն և L-O-N-G-P-ն։
Բացի այդ Քեթի Լաբադիան գտել էր խեցե կտոր, որի վրա գրված էր կավագործի անվանումը՝ T. Mayer: Ջեֆի և Քեթիի բեկորները ենթադրաբար նույն սպասքից էին։ Միացնելով իրար ստացվում է CANOVA T. MAYER LONGPORT: Թոմաս Մայերը 19-րդ դարի առաջին կեսին Անգլիայում լավ հայտնի խեցեգործ է եղել, որը CANOVA-ն խեցեգործական նշան էր, որը նա օգտագործում էր։ Թոմաս Մայերը կավը 1826 թվականին է ձեռք բերել՝ Լոնգփորթում։ Դա հավանաբար այն ժամանակաշրջանն է եղել, երբ սպասքը, որի կտորները գտնվել էին Լայթհաուսում, պատրաստվել էր։
Կոճակներ
Կոճակների հավաքածուն արտացոլում է 19-րդ դարի եվրոամերիկյան նյութական մշակույթի ազդեցությունը այս տեղամասի վրա։ Հաջողվել է որոշել 179-ից 88 կոճակների ծագումը։ 88 որոշված կոճակներից միայն չորսն (4.5 տոկոսը) է, որ 18-րդ դարի է, իսկ մնացած 83-ը ՝ 94 տոկոսը արտացոլում են 19-րդ դարը՝ ըստ իրենց ոճի և տեխնոլոգիայի։ Մնացած 48-ը 1837 թվականից հետո եղած ժամանակաշրջանի է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնէաբանական գտածոներ Կատեգորիա:Լեգենդներ
Snow on the Beach
«Snow on the Beach» (անգլ. թարգմ.՝ «Ձյուն լողափին»), ամերիկացի երգչուհի Թեյլոր Սվիֆթի երգը, որը թողարկվել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 21-ին նրա «Midnights» տասներորդ ստուդիական ալբոմում։ Երգը ձայնագրվել է երգչուհի Լանա Դել Ռեյի հետ համատեղ։
Կոմերցիոն հաջողություն և հիթ-շքերթներ
Երգը Spotify ամենօրյա հիթ-շքերթում ընդգրկվել է երրորդ հորիզոնականից՝ զիջելով ալբոմի միայն երկու այլ կոմպոզիցիաներին՝ «Anti-Hero» и «Lavender Haze» և հավաքելով 15 030 183 լսումներ 2022 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, ինչը լավագույն արդյունքն էր հարթակի պատմության մեջ կանացի դուետի համար. նախկինում ռեկորդը պատկանել է Լեդի Գագայի և Արիանա Գրանդեի «Rain On Me» երգին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թեյլոր Սվիֆթի երգեր Կատեգորիա:Լանա Դել Ռեյի երգեր
Դալարձոր
Դալարաձոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Շատախի շրջանում։
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ։
Բնակիչները տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սահակյան եղբայրներ
Սահակյաններ, հայ խորհրդային ինժեներ-շինարարներ։
Սահակյան եղբայրների աշխատությունները վերաբերում են հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդով շենքերի և կառույցների շինարարության պրոբլեմներին։ Գիտականորեն հիմնավորել և գործնականում ապացուցել են հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդով (տես Հարկերի բարձրացման մեթոդ) բարձրահարկ շենքերի կառուցման արդյունավետությունը, ստեղծել այդ մեթոդի ճարտարապետական-կոնստրուկտիվ և տեխնոլոգիական նոր միասնական համակարգ։ Հեղինակ են 60-ից ավելի գյուտերի։ Նկատի ունենալով այդ աշխատանքների ժողովրդատնտեսական նշանակությունը 1978 թվականին Երևանում ստեղծվել է Համամիութենական նախագծային տեխնոլոգիական ինստիտուտ (տնօրեն Ս․ Ռուբեն Հովհաննեսի, տնօրենի տեղակալ՝ Ս․ Ալեքսանդր Հովհաննեսի), իսկ ինստիտուտում մշակված աշխատանքների արագ ներդրման համար 1983 թվականին՝ «Բարձրշին» մասնագիտացված տրեստ (ՀԽՍՀ արդյունաբերության շինարարության մինիստրության, համակարգում)։ Հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդը լայնորեն կիրառվում է ԽՍՀՄ տարբեր քաղաքներում։ Այդ մեթոդով Երևանի Շահումյանի զանգվածում կառուցվում է 24 հզ․ բնակչի համար նախատեսված օրինակելի-ցուցադրական շրջան (16 և 25 հարկանի բնակելի շենքեր, դպրոցական համալիրներ, պոլիկլինիկա, մանկապարտեզներ, բազմահարկ ավտոտնակ-կայանատեղեր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քույրեր և եղբայրներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Տոֆիա
Տոֆիա (Toffia), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 1020 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), խտությունը՝ 91 մարդ/կմ2։ Տարածքը կազմում է 11 կմ2։ Փոստային ինդեքսը՝ 2039։ Հեռախոսային կոդը՝ 0765։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը համարվում է Սան Լորենզո Սիրոն։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լոմելո
Լոմելո (Lomello), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 2377 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը կազմում է 108 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 22 կմ2 տարածք։ Հեռախոսային կոդ՝ 0384։ Փոստային ինդեքս՝ 27034։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գրեգորի շրջան (Հարավային Դակոտա)
Գրեգորի շրջան (Gregory County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.631 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.271 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բուրկ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1862 թ.։
Վոլգովերխովե
Վոլգովերխովե (Волговерховье), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Օստաշկովսկի շրջանի կազմում։
Գրեգորի շրջան (Հարավային Դակոտա)
Կատեգորիա:Հարավային Դակոտայի շրջաններ
Վոլգովերխովե
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Օստաշկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սիրսկոե
Սիրսկոե (Сырское), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուսլան Պոնոմարյով
Ռուսլան Օլեգովիչ Պոնոմարյով, ուկրաինացի շախմատիստ, ՖԻԴԵ-ի աշխարհի չեմպիոն (2002-2003)։ Ուկրաինայի սպորտի վաստակավոր վարպետ։ 1998 թվականին դարձավ աշխարհի ամենաերիտասարդ գրոսմայստերը ։ 2002 թվականին դարձել է աշխարհի ամենաերիտասարդ ՖԻԴԵ-ի չեմպիոն։ Ուկրաինայի հավաքականում հաղթել է շախմատի XXXVI, XXXIX օլիմպիադաներում։ Սովորել է շախմատ խաղալ Կրամատորսկում, որտեղ անցկացրել է իր մանկությունն ու պատանեկությունը։ Եվրոպայի տղամարդկանց մրցաշարի փոխչեմպիոն։ 2002 թվականին մասնակցել է միջազգային Լինարեսի մրցաշարին և գրավել է 2-րդ հորիզոնականը։ 2 անգամ եղել է ՖԻԴԵ-ի եզրափակչում (2005, 2009)։ Հաղթել է Դորտմունդի մրցաշարում (2010)։
Օրկնեյան կղզիներ
Օրկնեյան կղզիներ (Orkney Islands, Àrcaibh, հնում կոչվել են Օրկադյան կղզիներ ), կղզեխումբ Շոտլանդիայի հյուսիսային մասում, տեղաբաշխված է Մեծ Բրիտանիա կղզու և Շետլանդյան կղզիների միջև, հանդիսանում է Նորվեգիական ծովի և Հյուսիսային ծովի բաժանող կետը։
Ընդհանուր մակերեսն է 990 կմ², որից 523 կմ² «հիմնական կղզի»՝ Մեյնլենդն է։ Վարչական կենտրոնը և ամենամեծ բնակավայրն է Կերկուոլը։
Կղզիները կազմում են Շոտլանդիայի 32 շրջաններից մեկը։
Կղզեխմբի կղզիներից մոտ քսանը բնակելի են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրկնեյան կղզիներ Կատեգորիա:Շոտլանդիայի կղզիներ Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության կղզիներ Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով
Թաթուլ Հակոբյան (պետական գործիչ)
Թաթուլ Երվանդի Հակոբյան (ծնվ. 23 մարտի 1963 թ., ք. Սիսիան), ՀՀ պետական և առողջապահության ոլորտի գործիչ
Աշխատանքային գործունեությունը
Անկուսակցական է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դեղաբաններ Կատեգորիա:Առողջապահության կազմակերպիչներ Կատեգորիա:1963 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Սիսիան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԱՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Soul Kitchen
Soul Kitchenը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի երգն է որը ընդգրկվել է խմբի առաջին ստուդիական ալբոմում, 1967 թվականին ։ Երգը գրվել է մի ռեստորանի մասին որտեղ Ջիմ Մորիսոնը հաճախ էր լինում, և բավականին երկար ժամանակ էր անցկացնում այնտեղ, դեռևս այն ժամանակներում երբ բնակվում էր Վենետիկյաին ծովափում։ Ջիմին այդ ռեստորանը հիշեցնում էր իր տունը ։
Ինչպես խմբի շատ այլ երգեր այս երգը նույնպես ընդգրկվել է «Ֆորեսթ Գամփ» ֆիլմի սաունդթրեքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:The Doors
Լյուկատի
Լյուկատի (Lükati), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 65 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կապույտ թռչուն (մուլտֆիլմ)
«Կապույտ թռչուն» (Синяя птица), 1970 թվականի խորհրդային լիամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ։ Սատիրական հեքիաթ է Մորիս Մետերլինկի համանուն պիեսի մոտիվներով։ Էպիզոդների մի մասն ստեղծվել է ֆոտոկոլաժի տեխնիկայով ռեժիսոր և նկարիչ-մուլտիպլիկատոր Նատալիա Կոտովշչիկովայի (Գոլովանովա) կողմից։
Երաժշտական կոմպոզիցիան, որ ստեղծել է Գենադի Գլադկովը, կատարել են Կինեմատոգրաֆիայի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը Վլադիմիր Վասիլևի ղեկավարությամբ, Մոսկվայի պետական երգչախումբն ու «Спутник» մանկական երգչախումբը։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են ժամանակակից ֆրանսիական կապիտալիստական քաղաքում։ Շուկայում ուտելիք որոնելիս տղան անապաստան շանը փրկում է դաժան վաճառողից։ Դրա փոխարեն մոտակայքով անցնող պառավ կինը, որ, ինչպես պարզվում է, փերի է, նրան նվիրում է Կապույտ թռչուն, որին չի կարելի վաճառել կամ գնել, բայց կարելի է նվիրել։ Տղան թռչունին թաքցնում է ձեղնահարկում՝ հին իրերի մեջ, որպեսզի հետո ցույց տա իր կրտսեր քրոջը։