cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Համշենի տարազ
Տղամարդկանց հագուստ
Համշենահայ տղամարդկանց հին տարազը բոլորովին նման չի եղել 19-րդ դարի վերջերի նրանց նոր տարազին։ Մինչև 19-րդ դարը համարյա բոլոր համշենահայ գյուղերում՝ Սյուրմենեից Տրապիզոն, Օրդուից՝ Սամսոն, տղամարդիկ հագել են մինչև գետին հասնող, լայն ծալքերով շալվար, մեջքին մի քանի անգամ փաթաթած սպիտակ գոտի, վրայից արխալուղ մինչև ծնկները, երբեմն կարճ չուխա, գլխին՝ սպիտակ կուկուլա (բաշլուղ), որի երկար ականջները (թևերը) միշտ փռված էին լինում ուսերին, ոտքերին՝ խտուլիկ (բրդե գուլպա), սրունքներին՝ նախշուն թոզլուխ (զանգապան)։ 19-րդ դարից հետո տղամարդկանց նահապետական, մինչև կրունկը հասնող լայն ու ծալքավոր շալվարներն, ու երկար արխալուղները աստիճանաբար իրենց տեղը զիջում են նեղ «զիպկա» անդրավարտիքներին ու կարճ չուխային։ 1910-ական թվականներին գյուղերում միայն հատուկենտ ծերունիներ էին հագնում հին տարազ։
Շապիկը կանեփի տնայնագորական կտորից էր կարած, կուրծքը՝ մինչև գոտկատեղը բաց։ Պարանոցի մոտ կապում էին երիզներով կամ կոճկում հասարակ կոճակներով։ Վարտիքը կտավից էր, որը հասնում էր մինչև ծնկները, պարկի պես լայն էր ու ազատ, գոտկատեղի ամբողջ շրջագծով կարված խոնջանակալի միջով անցկացրած ներքնա գոտին կապվում էր առջևից։ Իշլուղը, կամ վրայի շապիկը (վերնաշապիկ), զանազան գույներով ներկված կանեփի կտորից էր։ Սա ներքնաշապկից տարբերվում էր նրանով, որ թևերր վերջանում էր կոճակով կամ առանց կոճակի թեզանիքով, օձիքը՝ ներքնաշապկի օձիքից բարձր։ Ելեխը կիսաբաճկոն (ժիլետ) հիշեցնող զգեստ էր, կարած տնային կոպիտ բրդե կտորից։ Ձմեռվա ելեխը կարում էին աստառով, մեծ ծոցագրպանով, որի մեջ պահում էին դրամի քսակը, չախմախն ու ծխախոտը և այլն։ Ելեխը հագնում էին վերնաշապկի վրայից, այն հասնում էր մինչև գոտկատեղը։ Կային նաև այծի, ոչխարի մորթուց կարած ելեխներ, որոնք հագնում էին ցուրտ եղանակներին, մանավանդ հովիվներն ու որսորդները։ Արխալուղը կարում էր բրդե թելից գործած հաստ կտորից։ Դա վերարկու հիշեցնող, վրայից հագնելու զգեստ էր, որի փեշերը հասնում էին մինչև ծնկները, առանց օձիքի։ Չուխան հասնում էր գոտկատեղից քիչ ներքև, եզրերը նստում էր զիպկայի խոնջակալի վրա։ Կուրծքը բաց էր, կոճկվում էր միայն գոտկատեղից ցած ընկած մասում։ Գնգաձև կոճակները կարվում էր նույն կտորից, երկու կողմից, կոճակամերը նույն գույնի թելից հյուսած օղակներ էր։ Թեզանիքները 8—10 սմ լայնություն ուներ, դաստակի առջևի բացվածքով, 2—3 հատ գնդաձև կոճակներով։Չուխայի բոլոր եզրերից կասեղ էր կարվում կամ գույնզգույն թելերով նախշվում ։ Լայն շալվարը համշենցիների հատկանշական հին վերնազգեստն էր։ Ուներ լայն ու խիտ փոթեր, որոնք հասնում էին մինչև կրունկները։ Փողքերի եզրերը 5—6 սմ լայնքով գույնզգույն ղայթանով սեղմ կապում էին ծնկների տակ։ Զիպկան համարվում էր կատարելագործված, նորաձև անդրավարտիք։ նրա տոտերը (կրունկից մինչև նստատեղը) այնքան նեղ Էր, որ հագնողը դժվարությամբ էր քաշում վրան։ Խոնջակալը մեծ մասամբ կարված էր լինում առանձին գունավոր (կարմիր, դեղին, կանաչ) կտորներից։ Մեջքկապը կանայք հյուսում էին բամբակե կամ մետաքսե թելերից, երկու ծայրերին թողնելով փիսքյուլներ (ծոպեր)։
Համշենցիները գոտին գործում էին սպիտակ բրդից, կանեփից, 8—12 սմ լայնքով, 4—5 մետր երկայնքով, շալվարի վրայից կիպ փաթաթում էին մեջքին։ Ոմանք էլ գործածում էին կտորեղենից պատրաստված գոտի։ Գործածական էր նաև մետաքսե փայլուն գոտիները։
Համշենահայերը գլխին գլխարկ են կրել, որը կոչվում էր կոլոզ։ Ֆեսը շատ քիչ էր տարածված։ Առանձին գյուղերում նույնիսկ 1900-ական թվականներին ֆեսը համարվում էր հարուստ մարդկանց, «քաղքնցոց» գլխարկ։
Գուլպան գործում էին համշենցի կանայք ու տղամարդիկ կանեփե, բրդե ու բամբակե թելերից։ Մինչև ծունկը հասնող երկայնավիզ, առանց կոշտ ներբանի կոշիկը կոչվում էր մեսթ, որը կարում էին հորթի կամ այծի դաբաղած մորթուց։ Մեսթի վրա անպայման հագնում էին չարոխ կամ չափուլա։ Այդպիսի ոտնամաններ մատչելի էին միայն ունևորներին։ Տրեխը՝ ոտքի հիմնական հագնելիքը, խոշոր եղջերավոր անասունների կաշուց կարած չարոխն էր, որի կապերը մի քանի անգամ փաթաթելով գուլպայի վրա, կապում էին կոճի վերևից։ Շատերը չարոխ կարում էին տնային եղանակով մշակված կաշուց։ Չափուլան (չուստ), որը փոխարինում էր չարոխին, ցած կրունկով կամ առանց կրունկի, քիթը դեպի վեր ցցած էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հագուստի ոճեր Կատեգորիա:Հայկական տարազ
Ջեյքս Բրայան
Ջեյքս Բրայան (James Brian Jacques, ), անգլիացի գրող, «Ռեդվոլ» շարքի հեղինակը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1939 թվականի հունիսի 15-ին, Լիվերպուլում։ 15 տարեկանում Բրայանն ավարտել է դպրոցը։ Բրայանը ճանապարհորդվել է առևտրական նավով` այցելելով Նյու Յորք, Վալպարաիսո, Սան Ֆրանցիսկո և Յոկոհամա։ Ապա վերադարձել է Լիվերպուլ, որտեղ փոխել է շատ մասնագիտություններ։
Այդ թվում եղել է նավաստի, փոստատար և ոստիկան, նավահանգստի բանվոր, ծաղրածու և բեռնատարի վարորդ, ինչպես նաև զբաղվել է բռնցքամարտով։
1960-ական թվականներին Բրայանն իր եղբայրների և ընկերների հետ հիմնել է «Լիվերպուլյան ձկնորսները» ֆոլք խումբը։ Նա իր գրական կարիերան սկսել է դամատուրգիայով։
Ջեյքսը գրել է «Ռեդվոլ» պատմվածքը Լիվերպուլի կույրերի դպրոցի երեխաների համար։ Դպրոցի ուսուցիչը կարդացել է է «Ռեդվոլ» պատմվածքը և փոխանցել այն հրատարակիչներին, որոնք Ջեյքսին առաջարկել են պայմանագիր կնքել 5 գրքերի շարքի համար։ 1999 թվականին ըստ ստեղծագործության նկարահանվել է մուլտֆիլմ։
Ջեյքսը վարել է Jakestown շաբաթական հաղորդումը BBC ռադիոկայանով մինչև 2006 թվականի հոկտեմբեր։
Ջեյքս Բրայանը մահացել է 2011 թվականի փետրվարի 5-ին, սրտի կաթվածից, 71 տարեկանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կարբոանհիդրազներ
Կարբոնահիդրազ, ածխաթթվային անհիդրազ, կարբոնատհիդրոլիազ, փազների դասի ֆերմենտ, կատալիզում է ածխաթթվի առաջացումը ջրից ու ածխաթթու գազից.
։
Մոլային զանգվածը՝ մոտ երեսուն հազար։
Կարբոնահիգրազը պարունակում է Zn (ցինկ) մետաղը։ Առկա է էրիթրոցիտներում, երիկամում, ստամոքսի լորձաթաղանթում, ուղեղում և աչքի ցանցաթաղանթում։ Կարբոնահիգրազ հայտնաբերված է նաև առանձին բույսերի տերևներում։ Կարբոնահիգրազի որոշ ակտիվ ինհիբիտորներ օգտագործվում են որպես գլաուկոմայի դեմ պայքարի միջոց։
Կատեգորիա:ՖՀ 4.2.1 Կատեգորիա:Ցինկ պարունակող ֆերմենտներ
Դենիս Գուցկո
Դենիս Նիկոլաևիչ Գուցկո (Денис Николаевич Гуцко, ), ռուս գրող, Ռուսաստանի երիտասարդ գրողների ֆորումի անդամ, Ռուսական Բուկերի դափնեկիր (2005), «Հրապարակախոս» անվանակարգում «Կուլիկովյան դաշտ» միջազգային բաց գրական մրցանակի դափնեկիր (2014) ։ Ապրում և ստեղծագործում է Դոնի Ռոստովում։
Կենսագրություն
Դենիս Գուցկոն ծնվել է 1969 թվականին Թբիլիսիում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1987 թվականին տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով, որտեղ ավարտել է Ռոստովի պետական համալսարանի երկրաբանության և աշխարհագրության ֆակուլտետը «Էկոլոգիա և կիրառական երկրաքիմիա» մասնագիտությամբ։ Ծառայել է խորհրդային բանակում։
2000 թվականին «Գրական տեղեկագրի», «ЛГ - Юг России» հավելվածում հրապարակել է «Ընտելացրած առյուծ» պատմվածքը, 2002 թվականին «Դրոշ» ամսագրում` «Апсны абукет» պատմվածքը ։ «Ժողովուրդների բարեկամություն» և «Վոլգա» ամսագրերի հեղինակն է։
Ռուսաստանի երիտասարդ գրողների ֆորումի անդամ (Մոսկվա-Լիպկի, 2001, 2002, 2003)։ Երկրորդ ֆորումի արդյունքներով արժանացել է ՌԴ մշակույթի նախարարության կրթաթոշակի։
«Բուկերավյան մրցանակի դափնեկիր (Ռուսաստան)» (2005, «Առանց հետք ճանապարհ» վեպի համար) ։ Նույն թվականին վեպը հրատարակվել է որպես «Ռուսախոսները» վեպի մաս` համախմբելով սիրավեպը «Այնտեղ, Բաբելոնի գետերի մոտ» վիպակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ռուս գրողներ
Բեթմեն։ Հարձակում Արկհամի վրա
Բեթմեն։ Հարձակում Արկհամի վրա (Batman: Assault on Arkham), 2014 թվականին ստեղծված ամերիկյան անիմացիոն ֆիլմ՝ հիմնված Batman: Arkham խաղի վրա։ Գործողությունները տեղի են ունենում Batman: Arkham Origins-ի և Batman: Arkham Asylum-ի միջև։ Այն DC տիեզերքի անիմացիոն ֆիլմերի շարքի 21-րդ ֆիլմն է։ Ունի PG-13 ցուցանիշ։ Թողարկվել է Blu-ray Combo Pack, DVD և թվային HD տարբերակներով։ Ռուսերեն թարգմանությունը կատարվել է TV1000 Megahit HD ընկերության կողմից։
Սյուժե
Պետական գաղտնի կազմակերպությունն ստեղծում է «Ինքնասպանների ջոկատ» անվամբ մի խումբ, որի մեջ մտնում են վարձկան զինվորներ ու մարդասպաններ։ Նրանց նպատակն է թափանցել Արկհամի հոգեբուժական հիվանդանոց և գտնել գողացված շատ կարևոր ինֆորմացիան, որ Էդվարդ Նիգմայի՝ Հանելուկասացի մոտ էր։ Բայց նրանց ճանապարհին կանգնում է Սև Ասպետը, իսկ Հարլի Քևինն ունի իր ծրագրերը։ Նա Արկհամի հոգեբուժարանից ազատում է իր սիրելիին՝ Ջոքերին։ Ծաղրածուն ծրագրում է պայթեցնել կեղտոտ ռումբ, որը պետք է ճառագայթման ենթարկեր ողջ Գոթհեմին։ Բայց Բեթմենը վնասազերծում է ռումբը, իսկ Դեդշոթը երկնաքերին է հարվածում ուղղաթիռով, որի մեջ էր Ջոքերը, բայց Ջոքերի մարմինը այդպես էլ չեն գտնում ուղղաթիռի ընկնելու վայրում։ Ֆիլմի վերջում Դեդշոտն իր զենքով նշան է բռնում Ամանդա Ուոլլերի՝ «Ինքնասպանների ջոկատի» հիմնադիրի վրա՝ ասելով՝ Ցտեսություն։
Ստեղծում
Նախկինի փորձը տանում է «Հատուկ նշանակության Իքս ջոկատ» «Արդարադատության Լիգա. Առանց Սահմանների» սերիայում, որտեղ ավազակների խումբը, ազատվելով բանտարկությունից, ԱՄՆ-ի բանակի գնդապետի հրամանատարությամբ գաղտնի հրաման է ստանում կառավարությունում ծառայելու համար ։
Ֆլմում խառնվում են սև հումորը և ապլոմբի բռնությունը ։
Օլիբա Ջեյը, որը նկարահանել է ֆիլմ Իթհան Փոլդինգի հետ, նկատում է որ. «…դա հիմնված չէ ինչ-որ կոնկրետ գծի վրա, որի հանդիսատեսը շատ լավ գիտի, ամեն մի մանրուք և շրջադարձ նոր է։ Դուք չգիտեք, թե ով կապրի, իսկ ով կմահանա։ Նրանց համար, ում հետաքրքիր է, թե ինչու Դեզսթրոուքն այստեղ չէ, քանի որ դուք հաստատ տեսել եք նրան Origins բեռնվող ներածության մեջ, քանի որ, դա Ինքնսպանների խմբի առաջին առաջադրանքը չէ։ Իրականում դա խմբի իներորդ ռեյդն է, իսկ Դեզսթրոուքը փախել է Ուոլլերի ճնշումից»։
Ֆոնը դարձել ավելի մռայլ և հագեցած, քան անիմացիոն ֆիլմի նախկին DC-ները Բեթմենի մասին, որովհետև օգտագործվում է Batman: Arkham տեսախաղերից վերցված ձևավորումը (որտեղից էլ վերցված են հայտնի շարժումներ, ինչպիսին է թիկնոցով խլացումը, նաև որոշ սարքեր)։ Ջեյմս Թաքերն ասել է. «Դա ծանր աշխատանք էր։ Շատ բան է տեղի ունենում տեսախաղերում, և ապա ինչպե՞ս եք դուք փախչելու գործողություններից, որոնք հետո պիտի հակասություններր տեղիք տան։ Երբ մենք հասկացանք, որ ֆիլմը հիմնականում մահկանացուների խմբի մասին, դա ազատեց մեզ։ Հիանալի միջոց է, որպեսզի ճիշտ ներգրավվեն նրան, և Բեթմենի ներկայությունը լինի հիմնավորված»։
Քևին Քոնրոյը այս անգամ կատարել է երկու պարտավորություն՝ մուլտֆիլմ և Batman: Arkham Knight : Սև Ասպետի հնչյունավորումից 23 տարի անց Քոնրոյը՝ տեսախաղերի մեծ սիրահարը, դեմ չէ, որ ուշադրության կենտրոնում լինի Մահկանացուների ջոկատը. «Ինձ դուր է գալիս, որ այս ֆիլմը շեղվել է այս ուղղությամբ։ Այնտեղ կան շատ զարմանահրաշ կերպարներ։ Նրանք շատ հետաքրքիր են եղել տեսարանները տարբերելու համար» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կարբյուրատոր
Կարբյուրատոր, թեթև հեղուկ վառելանյութից (բենզին, կերոսին և այլն) և օդից կազմված այրվող պարզագույն կարբյուրատորի սխեմա։ Բաղկացած է՝
Կատեգորիա:Ներքին այրման շարժիչ
Տուր ձեռքդ, պստլո
«Տուր ձեռքդ, պստլո», Գուրգեն Խանջյանի հինգերորդ վեպը, որը հրատարակվել է 2017 թվականին «Անտարես» հրատարակչությունում։ Խմբագիր՝ Արքմենիկ Նիկողոսյան, շապիկի նկարը՝ Լիանա Ղուկասյանի, հեղինակի լուսանկարը՝ Անահիտ Հայրապետյանի, կազմի ձևավորումը՝ Վիտալի Ասրիևի։ 328 էջ։
Հեղինակը վեպի վրա աշխատել է մոտ երեք տարի ։ Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել Երևանում 2017 թվականի հունիսի 17-ին ։ 2017 թվականի հունիսի 23-ին գիրքը եղել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալության «Երևանյան բեսթսելեր» նախագծի առաջին հորիզոնականում ։
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հունիս, 2010)
Ռազմական բախում Այգեստան գյուղի մոտ՝ ռազմական բախումներ Արցախի Հանրապետության Վերին Չայլու գյուղի մոտ, որոնք կատարվել են 2010 թվականի հունիսի 18-ին և 19-ին Արցախի Պաշտպանության բանակի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև։ Որոշ աղբյուրների համաձայն բախումները ադրբեջանական դիվերսիոն խմբի հարձակման արդյունք են ։
Նախապատմություն
Գյուղը, ինչպես և ամբողջ Արցախը Արցախյան ազատամարտի տարիներին եղել են ռազմական գործողությունների գոտում և պատերազմի ավարտից հետո 1994 թվականի մայիսի 12-ից այդ տարածքները հայտնվեցին հայ-ադրբեջանական շփման գծում։ «Հրադադարի» համաձայանգրի կնքման պահից շրջանում ավարտվեցին ռազմական ակտիվ գործողությունները և սկսվեց բանակցային գործընթացը։
Մարտ
Հունիսի 18-ին Սանկտ Պետերբուրգում ավարտվեց արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված եռակողմ հանդիպումը, որին մասնակցում էին Դմիտրի Մեդվեդևը, Սերժ Սարգսյանը և Իլհամ Ալիևը։ Անմիջապես պետերբուրգյան հանդիպումից հետո, որը տապալվեց, Իլհամ Ալիևը ցուցադրաբար լքեց Սանկտ Պետերբուրգը, նաև հրաժարվելով մասնակցել Միջազգային տնտեսական ֆորումին ։ Մի քանի ժամ անց 2010 թվականի հունիսի 18-ի լույս 19-ի գիշերը համաձայն անուղակի հանցանշանների ադրբեջանական կողմը նախկին Մարտակերտի շրջանի Չայլու գյուղի ուղղությամբ հարձակվել է հայկական դիրքերի վրա ։ Գրոհի և դրան հաջորդած մարտի արդյունքում զոհվում է 4 ՊԲ զինծառայող և մեկ ադրբեջանցի, որի դիակը մնում է հայկական կողմում ։
Ադրբեջանական տարբերակ
Համաձայն ադրբեջանական կողմի հայկական զորքերը Ադրբեջանի Տերտերի շրջանի Չայլու գյուղի ուղությամբ հարձակվել են ադրբեջանական դիքերի վրա, արդյունքում գրոհը ետ է շպրտվել, արդյունքում հայկական կողմն ունեցել է չորս զոհ և չորս վիրավոր, իսկ ադրբեջանական կողմը ունեցել է մեկ զոհ ։
Հայկական տարբերակ
Համաձայն հայկական կողմի հունիսի 18-ին Ադրբեջանի տարածքից Արցախի Հանրապետության հյուսիսարևելյան Մարտակերտի շրջանի Չայլու գյուղի ուղղությամբ կատարվել է ադրբեջանական դիվերսիոն խմբի ներթափանցման փորձ, արդյունքում արցախյան կողմը տվել է չորս զոհ ևս չորս զինվոր վիրավորվել է, իր հերթին ադրբեջանական ուժերը մարտի դաշտում թողել են ամենաքիչը մեկ զոհի դիակ ։
Հետեւանքներ
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Իգոր Պոպովը (Ռուսաստան), Բեռնար Ֆասյեն (Ֆրանսիա) և Ռոբերտ Բրադտկեն (ԱՄՆ) Արցախի և Ադրբեջանի զորքերի շփման գծում տեղի ունեցած միջադեպի վերաբերյալ հանդես եկան հայտարարությամբ։ Հայտարարության մեջ ասվում է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը դատապարտում է տեղի ունեցած միջադեպը, ինչպես նաեւ կոչ են անում կողմերին զսպվածություն ցուցաբերել և շեշտել է, որ Մինսկի խումբը գործադրում է բոլոր ջանքերը հարցի խաղաղ կարգավորման համար։ Համանախագահները նաև կոչ են արել կողմերին բազմակողմանի համագործակցել ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի հետ և չխոչընդոտել նրա գործունեությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական զինված ընդհարումներ
Ուրաևկա
File:Relief Map of Belgorod Oblast.png Ուրաևկա (Ураевка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելգորոդսկո մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոզինկա գետի ձախ ափին 15 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=171594|title=Государственный водный реестр РФ։ Ураевка|archiveurl=http://www.webcitation.org/69QjrXGtW|archivedate=2012-07-26}} ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Արամ Հովհաննիսյան (դերասան)
Արամ Հովհաննիսյան (հունվարի 2, 1973, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, բեմադրիչ, ռեժիսոր ։
Կենսագրություն և գործունեություն
Արամ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1973 թվականի հունվարի 2-ին Երևան քաղաքում։ 1991-1994 թվականներին սովորել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դրամատիկ դերասանի բաժնում։ Դրա հետ մեկտեղ սովորել է Կիմ Արզումանյանի արվեստանոցի ռեժիսուրայի բաժնում։ Որպես դերասան՝ աշխատել է մի շարք թատրոններում, ինչպիսիք են` Երևանի պետական երիտասարդական թատրոնը (1991-1993), Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը (1993-1994), Գորիսի Վ․ Վաղարշյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը (1994-1996), «ԳՈՅ» թատրոն-լաբորատորիան (1997-1999), Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը (1996-2005)։
2006 թվականից, որպես դերասան, աշխատում է Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում։
2009-2010 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետի մագիստրատուրայում և պաշտպանելով «Վիլյամ Շեքսպիր» թեզը՝ ստացել է ռեժիսուրայի մագիստրոսի աստիճան։ 2010 թվականից դասավանդում է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի ռեժիսուրայի ամբիոնում։
Մասնակցել է նաև բազմաթիվ միջազգային թատերական փառատոնների Ուկրաինայում, Լեհաստանում, Մակեդոնիայում, Ալբանիայում, Լիտվիայում, Բուլղարիայում, Հայաստանում և արժանացել մի շարք պարգևների, մրցանակների, դիպլոմների և գրանպրիի ։
2014 թվականից «Հ3» հեռուստաընկերության տնօրենն է ։
Դերեր և ներկայացումներ
Արամ Հովհաննիսյանը խաղացել է հետևյալ ներկայացումներում՝ Մարիվոյի «Խաղ սիրո և պատահականության» (Դորանտ), Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա» (Մասիսյանց), «Էլի մեկ զոհ» (Բրիլիանտով), Պսաֆասի «Պահանջվում է ստախոս» (Ագիս), Արիստոփանեսի «Լիսիստրատե» (Սպա), Ա. Շիրվանզադեի «Ազգային գործիչը» (Միքայել), «Պատվի համար» (Բագրատ), Գ. Խանջյանի «Չարենցի ուղղիչ տանը» (Բենժամին), Վ. Շեքսպիրի «12-րդ գիշեր» (Անտոնիո), Ե. Օտյանի «Եթե կանայք ուզենան» (Ծորակյան), Ա. Օստրովսկու «Գայլեր և ոչխարներ» (Չուգունով), Պ. Զեյթունցյանի «Ոտքի, դատարանն է գալիս» (Դոկտոր Լեփսիուս), Վալեյխոյի «Գոյա» (Ֆերդինանտ 4-րդ) և այլն։ Մոնոներկայացումներով հանդես է եկել Հայաստանում և Սփյուռքում` Հ. Շիրազի «Հայոց դանթեականը», Ֆ. Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը», Պ. Զեյթունցյանի «Սողոմոն Թեհլերյան» և այլն։
Դերասանական գործունեությունից զատ Հովհաննիսյանը զբաղվել է նաև ներկայացումների բեմադրությամբ։ Եղել է բեմադրիչ Գորիսի թատրոնում և իրականացրել երկու բեմադրություն՝ Այաքս «Հունական լեգենդ» և «Մյուզիքլ»։ 2000 թվականին բեմադրել է Պերճ Զեյթունցյանի «Խոր Վիրապ» ստեղծագործության ռադիո-բեմականացումը, 2001 թվականին՝ Կ. Խոդիկյանի «Կինը անձրևից հետո», 2003 թվականին՝ Է. Օլլբի «Ամեն ինչ պարտեզում», «Սեր, փող, սատանա», 2006 թվականին՝ Ա. Օստրովսկու «Գայլեր և ոչխարներ», 2010 թվականին՝ Ֆ. Վեբերի «Ընթրիք հիմարի հետ» ներկայացումները։ 2008 թվականին Գյումրու Վ. Աճեմյանի անվան դրամատիկական թատրոնում եղել է Վ. Սարոյանի «Մի գնա հերսոտած» ներկայացման բեմանկարիչը և երաժշտական ձևավորողը ։
Պոն դ’Էն
Պոն դ’Էն (Pont-d'Ain), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պոն դ Էն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01428։
Արամ Հովհաննիսյան (դերասան)
Հեռուստասերիալներ
Արամ Հովհաննիսյանը հիմնականում հանդես է գալիս դրամատիկական և քրեական ժանրի հեռուստասերիալներում։ Նկարահանվել է «Որոգայթ» (2006-2009), «Դիմակահանդես» (2009-2010), «Դժվար ապրուստ» (2011-2013) և այլ հեռուստասերիալներում ։
Պոն դ’Էն
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 50 կմ է և 20 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից ։
Արամ Հովհաննիսյան (դերասան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հունվարի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Պոն դ’Էն
Աշխարհագրություն
Կոմունայի տարածքում հոսում է Էն գետը։
Նապոլեոնի ընտանիք
Բոնապարտների ընտանիք
1. Կարլո Բոնապարտ + Լետիցիա Ռամոլինո- Նապոլեոնի ծնողները։ Ունեին հետևյալ երեխաները՝ Նապոլեոնի քույրերն ու եղբայրները.
Պոն դ’Էն
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 2627 մարդ։
Նապոլեոնի ընտանիք
Բոնապարտների ընտանիք
1. Ժոզեֆ Բոնապարտ (1768-1844)՝ Իսպանիայի թագավոր։ 1794 թվականից ամուսնացած է Ժյուլի Կլարայի հետ։ (Ժյուլին ուներ փոքր քույր՝ Դեզիրան (1777-1860), ով 1798 թվականին ամուսնացավ Ժան Բերնարդոյի հետ և դարձավ Շվեդիայի թագուհի )։ ժյուլին ուներ 2 երեխա.
Պոն դ’Էն
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1616 մարդկանցից 1223-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 393-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,7% է, 1999 թվականին՝ 71,3%)։ 1223 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1063-ը (577 տղամարդ, 486 կին), գործազուրկ է եղել 160 մարդ (83 տղամարդ և 77 կին)։ 393 պասիվներից 108 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 159-ը՝ թոշակառու, 126 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Նապոլեոնի ընտանիք
Բոնապարտների ընտանիք
2. Լյուսեն Բոնապարտ (1775-1840)- Կանինոյի և Մուզիգանոյի իշխան։ Առաջին ամուսնությունը - Քրիստինա Բոյեր, երկրորդ ամուսնություն- Ալեքսանդրա դե Բլեշամ։ Ուներ 14 երեխան, դարնց թվում.
3 Էլիզա Բոնապարտ (1777-1820) -Տոսկանայի մեծ դքսուհի։ Ամուսինը՝ Ֆելիքս Պասկալ Բաչչիոկի
Պոն դ’Էն
Տեսարժան վայրեր
Պոն դ Էնի դղյակ
Նապոլեոնի ընտանիք
Բոնապարտների ընտանիք
4. Լուի Բոնապարտ (1778-1846) - Հոլանդիայի թագավոր։ Կինը՝ Կորտենզիա Բոգարնա(Նապոլեոնի խորթ աղջիկը)
5.Պոլինա Բոնապարտ (1780-1825)- Գվաստալայի դքսուհին։ Ամուսինը՝արքայազն Կամիլիո Բորգեզե
6. Կարոլինա Բոնապարտ (1782-1839)- Կլևյան դքսուհի։ Ամուսինը՝ Յոախիմ Մյուրատ։ Ունեին 4 երեխա
7.Ժերոմ Բոնապարտ (1784-1860) - Վեստֆալի թագավոր։ Երկրորդ կինը՝ Եկատերինա Վիտենբերգցին
2. Կարդինալ Ժոզեֆ Ֆեշ - Նապոլեոնի մոր՝ Լետիցիայի խորթ եղբայրը
Բոհարնե ընտանիք
Նապոլեոնի առաջին կինը, չպարգևելով նրան երեխաներ, կարողացավ իր առաջին ամուսնությունից ծնված երեխաների համար ապահովել հիանալի կարգավիճակ։ 1. Ժոզեֆինա Բոհարնե + Ալեքսանդր դե Բոհարնե։ Նրանց երեխաները.
Որդեգրած երեխաներ
(Ժոզեֆինա դե Բոհարնեի առաջին ամուսնությունից ծնված երեխաներ)
Արտաամուսնական կապերից ծնված երեխաներ
Տարբեր պատմաբանների հաշվարկներով Նապոլեոնը ուներ 20-50 սիրուհի, որոնցից նա ուներ հետևյալ ժառանգները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ Կատեգորիա:Արքայազններ ըստ երկրի
Սև լեռներ
Սև լեռներ (Չեռնոգորյե, Կարատաու), Սև անտառ, Առաջնային լեռնաշղթա, Կովկասի լեռների պատմական անվանումը, օրոնիմն ընդգրկում է Մեծ Կովկաս (լեռնային երկիր՝ Կովկասյան լեռներ, տարածաշրջան՝ Հյուսիսային Կովկաս) համակարգի հյուսիսային լանջի լեռնաշղթաները։ Իրենից ներկայացնում է ընդհատուն լեռնազանգվածներ (կարճ լեռնաշղթաներ), սարահարթ, բլուրների շղթա և առանձին կանգուն գագաթներ, որոնք զուգահեռաբար ձգվում են Գլխավոր Կովկասյան լեռնաշղթայի հյուսիսից, Կուբանի գետաբերանից մինչև Սուլակ գետ (մոտավոր ուղղությունը՝ արևմուտք-հյուսիս-արևմուտք ― արևելք-հարավ-արևելք)։
Գիտական և հրապարակախոսական գրականության մեջ օրոնիմի տարածման սահմանների հստակ պատկերացում չկա։ Ռուսական կայսրության օրոք լեռնագրական դասակարգման մեջ Սև լեռներ ասելով նկատի էր առնվում Մեծ Կովկասի 3 առաջատար լեռնաշղթաները՝ Ժայռային, Արոտային և Անտառապատ։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում Սև լեռներին վերագրում էին միայն երկու լեռնագրային միավոր՝ Ժայռային և Արոտային լեռնաշղթաները, իսկ Սև լեռների սահմանագիծը կարճացվում էր դեպի արևմուտք, և հատկապես՝ արևելք։ Խորհրդային և ժամանակակից մի շարք հետազոտողներ Սև լեռներ անվանումը կարող էին օգտագործել ընդհանրապես միայն Անտառապատ լեռնաշղթայի համար (դա հատկապես բնորոշ է Չեչնիայում Սև լեռների հատվածին)։
Այսօր Սև լեռներ պատմական անվանման տեղայնացումն ընդգրկում է մի շարք լեռնաշղթաներ (երբեմն տարբեր հետազոտողներ տերբեր լեռնաշղթաներ են նշում), որոնք ձգվում են Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասով, Ադըղեայով, Կարաչայ-Չերքեզիայով, Սևաստոպոլով, Կաբարդա-Բալկարիայով, Հյուսիսային Օսիայով, Ինգուշեթիայով, Չեչնիայով և Դաղստանով։ Սև լեռների սահմանների տարբեր ըմբռնումների պատճառով բազմաթիվ աղբյուրներում կարող են նշվել նրանց տարբեր ձևաչափական բնութագրերը։
Անվանում
Սև լեռների գագաթները չեն հասնում ձյան գծի կամ բարձրալեռնային ալպյան մարգագետինների մակարդակին՝ սահմանափակվելով անտառային գոտով։ Հավանաբար, այս անվանումն առաջացել է Սև լեռներին շատ հնուց լայնատերև անտառածածկ գոտու պատճառով․ վերջինս յուրօրինակ սև երանգ էր տալիս լեռներին ։
«Ռուսական կայսրության աշխարհագրական-վիճակագրական բառարան»-ում (1863-1885) Սև լեռների լեռնաշղթայի համար տրվում է հետևյալ ստուգաբանությունը․ «…и названіе получилъ отъ того, что на всемъ своемъ протяженіи покрытъ густымъ, трудно-доступнымъ лѣсомъ»։ Չեչնիայում Սև լեռների նկարագրությունը և անվանման ծագման նույն տարբերակը (19-րդ դարի 2-րդ կես)․
«Ռուսական կայսրության աշխարհագրական-վիճակագրական բառարան»-ում օրոնիմը երկու բառը նշվում էր երկու մեծատառ տառերով՝ Սև Լեռներ։ Բառարանում նշվել է նաև ևս մեկ անվանում՝ Սև Անտառ ։ «Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան»-ում (1890-1907) լեռների անվանումը ներկայացվում է այլ կերպ՝ առաջին հատվածը մեծատառով, երկրորդ հատվածը՝ փոքրատառով՝ Սև լեռներ ։ ԲԵՀԲ հանրագիտարանում ռուս աշխարհագրագետ Յ․ Դանիկի «Տերսկի մարզ» հոդվածում Սև լեռները զուգահեռաբար հիշատակվում են Առաջնային լեռնաշղթա անունով։ Երբեմն Սև լեռներ օրոնիմի համար կարող են հանդիպել հոմանիշային Չեռնեգորյե և Կարատաու (թյուրք․՝ qara — «սև», տաու [թաու] — «լեռ») անվանումները։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջան
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում Սև լեռների հասկացության սահմանները համեմատաբար լայն էին․ անվանումն ընդգրկում էր ժամանակակից անկախ լեռնագրական միավորներ Ժայռոտ, Արոտային և Անտառապատ լեռնաշղթաները (կայսրության ժամանակաշրջանում օրոնիմները չէին օգտագործվում), և, հավանաբար, Գլխավոր Կովկասյան լեռնաշղթայից հյուսիս ընկած բոլոր լեռները, որոնք ձգվում են Կուբանի գետաբերանից մինչև Սուլակ գետ։ Համաձայն «Ռուսական կայսրության աշխարհագրական-վիճակագրական բառարան»-ի՝ Սև լեռները «второстепенный кряжъ, образующiй какъ-бы предгорiе или уступъ Главнаго Кавказ. хр.»։
«Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան»-ում առկա էր «Սև լեռներ» վերնագրով հոդված, որում նշվում էր, որ նրանց ռելիեֆը առավել նկատելի էր Կուբանի շրջանի Բատալպաշինի հատվածում (ժամանակակից Ստավրոպոլի, Կարաչայ-Չերքեզիայի, Կրասնոդարի երկրամասի տարածք) և Տերսկի շրջանում (ժամանակակից Ստավրոպոլի, Կաբարդա-Բալկարիայի, Հյուսիսային Օսիայի, Չեչնիայի, Ինգուշեթիայի և Դաղստանի տարածք)․ հեղինակը ամենաբարձր գագաթները վերագրում է Արդոն գետի ավազանին։ Նույն հանրագիտարանի ռուս աշխարհագրագետ Վ․ Մ․ Մասալսկու «Կովկասյան լեռնաշղթա» հոդվածում ավելի մանրամասն է նկարագրվում Սև լեռների ռելիեֆը․ ասվում է, որ դրանք Գլխավոր լեռնաշղթայից ավելի հյուսիսային կողմից են անցնում՝ մոտավորապես 17-60 վերստ հեռավորության վրա, նշվել են նաև նրանց բարձրագույն գագաթները բարձրությունների հետ միասին՝ Կիոն-խոխ (11 230 ոտնաչափ), Կարգու-խոխ (11 164 ոտնաչափ)։ Հեղինակը բարձրագույն գագաթները վերագրում է Ուրուխ գետի ավազանին։ ԲԵՀԲ-ի Ն․ Յա․ Դանիկի «Տերսկի շրջան» հոդվածում, Կիոն-խոխի և Կարիու-խոխի (Վ․ Մ․ Մասալսկու մոտ՝ Կարգու-խոխ) հետ ավելացվել են նաև Մատ-խոխ (9 855 ոտնաչափ), Սարդարի-խոխ և Բերմատուտ գագաթները։
Խորհրդային ժամանակաշրջան
Խորհրդային շրջանում հայտնվում են Մեծ Կովկասի համակարգի առաջնային հյուսիսային լեռնաշղթաների երեք օրոնիմային միավորներ՝ Ժայռային, Անատառապատ և Արոտային լեռնաշղթաներ։ Ինչ-ինչ պատճառներով Սև լեռներ ասելով սկսեցին հասկանալ միայն երկու լեռնաշղթա՝ Արոտային և Անտառապատ։ Սովետական մեծ հանրագիտարանի առաջին հրատարակությունը (1926-1947) տեղեկացնում է, որ Սև լեռները «բաղկացած են երկու լեռնաշղթաներից՝ Հարավային (Արոտային)․․․ և Հյուսիսայյին՝ Անատառապատ լեռնաշղթաներից»։ Նշվել են նաև լեռնաշղթաների բարձրագույն կետերը․ Ֆետխուս լեռ (1744 մ, Արոտային լեռնաշղթա) և Լիսայա լեռ (մինչև 1035 մ, Անտառապատ լեռնաշղթա)։ Ինչպես նաև, ՍՄՀ առաջին հրատարակության «Սև լեռներ», անհասկանալի պատճառներով, Սև լեռներ հասկացության համար առանձնացվել է ևս մեկ հոդված Չեչենական ԻՇ-ում, առանց բացատրության, թե դրանք ինչով են տարբերվում Հյուսիսային Կովկասի մյուս Սև լեռներից։
ՍՄՀ-ի երկրորդ հրատարակության մեջ (1950-1958) Սև լեռներ անվանումը նախկինի պես ընդգրկում է Արոտային և Անատառապատ լեռնաշղթաները, միայն Արոտային լեռների համար հայտնվել է նշում այն մասին, որ այն ընդգրկված է մասամբ։ Ինչպես նաև երկրորդ հրատարակության մեջ նշվում էին օրոնիմի արևմտյան և արևելյան սահմանները՝ Մայկոպ քաղաքի միջօրեականից մինչև Արգուն գետի հովիտ։ Հայտնվել են լեռների բարձրության մասին տվյալներ՝ 500-1500 մ, իսկ բարձրագույն կետը, ինչ-ինչ պատճառներով, նշվում է Ջինալ լեռնաշղթան (1542 մ)։ Նույն սահմաններ տալիս է նաև «Համառոտ աշխարհագրական բառարան»-ը (1960-1966)։ ՍՄՀ-ի երրորդ հրատարակության մեջ Սև լեռներ են անվանում նաև Ժայռոտ լեռնաշղթայից հյուսիս ընկած լեռնաշղթաները, սակայն Սև լեռների սահմանները ձևակերպվել են միանգամայն այլ կերպ՝ արևմուտքում այժմ Բելայա գետն է (արևելքում նախկինի պես Արգուն գետը)։ Լեռների բարձրությունը նշվում է մինչև 1500 մետրը։
Փորձելով ինչ-որ կերպ բացատրել օրոնիմների բաժանման արդյունքում ի հայտ եկած շփոթությունը, «Աշխարհագրական հանրագիտարանային բառարան»-ում (1989) ավանդական ձևակերպմանն են ավելացվել տեղեկություններ այն մասին, որ «բազմաթիվ մարգագետիններով շրջաններում Սև լեռներին անվանում են Արոտային լեռնաշղթա։ Մի շարք հեղինակներ Սև լեռներ անվան տակ առհասարակ մատնանշում էին միայն Անտառապատ լեռնաշղթան։ Փաստացի, խորհրդային շրջանում Սև լեռները վերագրում էին Հյուսիսային Կովկասի նախալեռնային գոտուն։
Ժամանակակից շրջան
Մեր օրերում գիտական և հրատարակչական գրականության մեջ, կրկնելով խորհրդային շրջանի հրատարակչությունների օրինակը, հետազոտողները Սև լեռների մեջ են ընդգրկում Արոտային և Անտառապատ լեռնաշղթաները (օրինակ «Մեծ Կովկասի լեռնաշղթաներ և դրանք ազդեցությունը կլիմայի վրա» [2001] աշխատության հեղինակները)։ Երբեմն, այնպես, ինչպես խորհրդային որոշ աշխատանքներում, Սև լեռների հասկացության տակ կարելի է հասկանալ միայն Անտառապատ լեռնաշղթան (օրինակ, Զ․ Մ․ Բագալովա)։ Բայց ավելի ու ավելի տեղեկատու հրատարակություններ դադարում են այս հին օրոնիմի հիշատակումն առհասարակ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կովկասի լեռնաշղթաներ
New Flame
«New Flame», ամերիկացի երգիչ Քրիս Բրաունի երգն է, համագործակցությամբ ամերիկացի երգիչ Աշերի և ռեփեր Ռիք Ռոսի հետ։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի հունիսի 30-ին, որպես Քրիս Բրաունի «X» կոչվող թվով վեցերորդ ստուդիական ալբոմի հինգերորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Քրիս Բրաունի, Աշերի, Ռիք Ռոսի, Վերս Սիմոնդսի, Ջասթին Ջոնսոնի, Քեյթ Թոմասի, Էրիկ Բելինջերի, Մարկ Փիթսի, Մալիսա Հանթերի և Ջեյմս Չեմբերսի կողմից։
Նախապատմություն և թողարկում
Երգի սկզբնական տարբերակը, որում իր մասնակցությունն ունի միայն ռեփեր Ռիք Ռոսը, թողարկվել է 2014 թվականի մարտի 5-ին ։ Մի քանի ամիս անց՝ հունիսի 26-ին, Քրիս Բրաունը իր Ինստագրամի էջում տեղադրում է երգի նոր և վերջնական տարբերակից մի փոքր հատված, որում բացի Ռիք Ռոսից, իր մասնակցությունն ունի նաև R&B երգիչ Աշերը ։ Նույն օրը, նա իր Ինստագրամի էջում նաև տեղադրում է երգի շապիկի պատկերը ։ Մի քանի օր անց՝ հունիսի 29-ին, երգի ամբողջական տարբերակը հասանելի է լինում համացանում, իսկ հաջորդ օրը երգը պաշտոնապես թողարկվում է որպես սինգլ ։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի օգոստոսի 14-ին ։ Տեսահոլովակի մի փոքրիկ հատվածում նկարահանվել է նաև ամերիկացի ռեփեր Թայգան ։
Ռումինիայի տնտեսություն
Ռումինիայի տնտեսություն, Ռումինիայի նյութական և ոչ նյութական բարիքներ արտադրողների, սպառողների միջև կարգավորված փոխհարաբերությունների, որոշումներ ընդունելու և իրագործելու մեխանիզմների ու ինստիտուտների ամբողջություն։ Ռումինիան արդյունաբերական-գյուղատնտեսական երկիր է՝ բարձր զարգացած տնտեսությամբ, մարդկային ներուժի զարգացման բարձր ինդեքսով, բարձրորակ աշխատուժով։ Ռումինիայի տնտեսությունը Եվրամիության երկրների մեջ 11-րդն է ՀՆԱ—ի ցուցանիշով, սակայն բնակչության մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն միջին եվրոպականի 55 %-ն է կազմում միայն։ Ռումինիան Եվրամիության երկրներում 13-րդն է գնողունակության ցուցանիշով ։
Սակայն 2000-ականների սկզբին տնտեսությունը սկսել է ինտենսիվ աճ գրանցել ։ 2005-2007 թվականներին ունեցած աճի համար այն ստացել է «Բալկանյան վագրի» տիտղոս ։ Ինչպես հետսոցիալիստական շատ երկրներ, Ռումինիան նույնպես ընդգրկվել է ԵՄ-ի կազմում (2006)։ Ներկայումս երկրում աղքատության ցուցանիշը նվազում է, բնակչության եկամուտները՝ ավելանում։ Ռումինիան ռազմավարական նշանակություն ունի տարածաշրջանում։ Այսպես, այն Արևելյան Եվրոպայի էլեկտրոնիկայի ու ավտոմեքենաների խոշորագույն արտադրողներից մեկն է, Եվրոպայի ամենագրավիչ երկրներից մեկը ներդրումների առումով ։ Տարածաշրջանում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների խոշորագույն արտադրողն ու գնորդը։ Բուխարեստը Հարավարևելյան Եվրոպայի ամենամեծ քաղաքն է, տարածաշրջանի արդյունաբերական կենտրոնը։ 2016-2017 թվականներին ռումիական տնտեսությունը Եվրամիության ամենաարագ աճող տնտեսությունն է եղել ։
Մինչև Երկրորդ աշխարհամարտը
Միջպատերազմյան շրջանում Ռումինիան մշակույթով ինտեգրվել է եվրոպական համայնքին։ Ձևավորվել է կապիտալիստական հարուստ վերնախավ։ Բուխարեստը Բուդապեշտի հետ դարձել է արևելաեվրոպական բոհեմական կենտրոն․ քաղաքներում կառուցվել են ժամանակի համար նորաձև ար-դեկո, մոդեռն, էկլեկտիկ ոճով կառույցներ, որոնցից շատերն իրենց տեսակի մեջ առաջինն են եղել Արևելյան Եվրոպայում ։ Զարգացել են գեղարվեստը, թատրոնը, օպերան։ Ռումինիան դարձել է արևմտյան գիտնականների, ճարտարապետների ամենահամարձակ ու հավակնոտ նախագծերի հարթակ ։ Այդ թվականներին Բուխարեստը Արևելյան ճեպընթացի միջանկյալ գլխավոր կայարանն է եղել։
Ռումինիայի ծաղկման շրջանն ավարտվել է Երկրորդ աշխարհամարտի սկսվելու հետ։ Երկիրը կորցրել է իր տարածքի զգալի մասը, քայքայվել է տնտեսապես, կորցրել բնակչության մեծ մասը, տուժել դաշնակիցների ռմբակոծություններից։
Սոցիալիստական Ռումինիա
Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Ռումինիայի տնտեսությունը վերակառուցվել է սոցիալիստական կարգի համաձայն։ Ազգայնացվել է արդունաբերությունը, անցկացվել է հողային ռեֆորմ, արտաքին առևտրում հաստատվել է պետական մենիշխանությունը։ 1949 թվականին Ռումինիան դարձել է Սոցիալիստական երկրների տնտեսական համագործակցության հիմնադիրներից մեկը, և այդ ժամանակից սկսած՝ նրա տնտեսությունը զարգացել է հնգամյա պլանով՝ առավելությունը հատկացնելով ինդուստրացմանը։
1950-1960-ական թվականներին երկրում անցկացվել է մասնակի ինդուստրացում, որը պայմանավորել է արդյունաբերության զգալի աճ․ պաշտոնական տվյալներով այս շրջանում այն աճել է գրեթե 40 անգամ։ 1950-ական թվականների սկզբից կազմավորվել են մեքենաշինական ու մետալուրգիական մի շարք խոշոր ընկերություններ, կառուցվել է են մեծ հիդրոէլեկտրակայաններ։ Ինդուստրացումը և նրա հետ կապված տնտեսական աճը, որը սկսվել էր Գեորգիու Դեժեի օրոք, շարունակվել են նաև Նիկոլաե Չաուշեսկուի կառավարման առաջին տարիներին։ 1960-ական թվականների կեսերին ռումինական ղեկավարությունը, պահպանելով տնտեսության ղեկավարման թիմային վարչական մոդելը, երկրի ձեռնարկություններին տվել է ֆինանսական-տնտեսական ինքնուրույնություն, ինչպես նաև միջոցառումներ է ձեռնարկել աշխատակիցների նյութական ապահովվածության հարցով։
1970-ական թվականներ
1970-ական թվականները Ռումինիայի համար նշանավորվել են տնտեսական հետագա աճով, որը հետևանքն էր ինչպես հաջող ինդուստրացման, այնպես էլ արևմտյան երկրների հետ առևտրաշրջանառության աճի ։ Երկրի ներքին շուկա են սկսել մտնել արևմտյան ընկերությունները։ Այսպես, 1970 թվականին Բուխարեստի կենտրոնում կառուցվել է InterContinental միջազգային ցանցի հյուրանոց, որը Ռումինիայի մայրաքաղաքի ամենաբարձր շինությունն է դարձել։ Կարպատներում և Սև ծովում առողջարաններ են հիմնադրվել առավել բարձր դասի համար, որոնք նախատեսված էին օտարերկրյա զբոսաշրջիկներին գրավելու համար։ Այս առողջարաններում ազատ վաճառքով ներկայացվում էին արևմտյան արտադրության ապրանքներ, որոնք անհասանելի էին սոցցճամբարի երկրների շատ բնակիչների համար, օրինակ՝ ամերիկյան Պեպսին։ Ռումինիայի քաղաքացիները հնարավորություն են ստացել ձեռք բերելու արտասահմանյան արտադրության ավտոմեքենաներ ։ 1970-ական թվականներին Պիտեշտի քաղաքում թողարկվել է «Dacia» մակնիշի սեփական ավտոմեքենան ։
Ինդուստրացումը շարունակել է տալ իր պտուղները․ Ռումինիայում արտադրության ծավալը 1974 թվականին 100 անգամ գերազանցել է 1944 թվականի ցուցանիշները ։ 1970-ական թվականների կեսերին ազգային եկամուտը 1938 թվականի համեմատությամբ աճել է 15 անգամ ։
Երկրում ակտիվորեն զարգացել են նավթարդյունաբերությունը, նավթամշակումը, նավթաքիմիական արդյունաբերությունը։ 1976 թվականին արդյունահանվել է օրական 300,000 բարել նավթ, ինչը երկու անգամ գերազանցել է 1930-ական թվականների ցուցանիշը ։ Ռումինական արտահանման մեջ մեծացել է պատրաստի արտադրանքը ։
Սակայն տնտեսությունն ունեցել է մի շարք խնդիրներ, որոնցից են եղել արտադրության ճգնաժամը և իրացման շուկաների բացակայությունը։ Արևմտյան շուկայում Ռումինիայի սոցիալիստական հանրապետության ապրանքները մրցունակ չեն եղել այլ երկրների արտադրանքի հետ, իսկ խորհրդային շուկան զբաղված է եղել ԽՍՀՄ ձեռնարկություններով, որոնք համանման արտադրանք էին թողարկում ։ Նավթի գների տատանման պատճառով անհաջողությամբ է ավարտվել Չաուշեսկուի՝ ռումինական նավթավերամշակող արդյունաբերությունը Մերձավոր Արևելքի երկրներում՝ Իրանում, Իրաքում, օգտագործելու ծրագիրը ։
1970-ական թվականների տնտեսական աճը մեծ մասամբ ապահովվել է վարկերով, որոնք վերցվել են արևմտյան երկրներից։ Այսպես, 1975-1987 թվականներին Ռումինիան ընդհանուր առմամբ 22 միլիարդ դոլարի վարկ է վերցրել, որից 10 միլիարդը տրամադրել է ԱՄՆ-ն ։ 1971 թվականին Ռումինիան դարձել է Հարկացուցակների ու առևտրի գլխավոր համաձանության (General Agreement on Tariffs and Trade, GATT) անդամ ։ Նույն թվականին երկիրը Արժույթի միջազգային հիմնադրամից ռումինական արդյունաբերության զարգացման համար վարկ է վերցրել։ 1972 թվականին Ռումինիան դարձել է ԱՄՀ-ի ու Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի լիիրավ անդամ և սոցիալիստական առաջին երկիրը, որ մտել է այդ կառույցների մեջ ։
1980-ական թվականներ
1980-ական թվականների սկզբին ռումինական տնտեսությունը մեծ փորձությունների առաջ է կանգնել, որոնք պայմանավորված էին նավթի պաշարների սպառումով, համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամով, ինչպես նաև արտասահմանյան վարկերի վճարումով, որոնք 1981 թվականին կազմում էին 10 միլիարդ դոլար ։ Չնայած այն բանին, որ վարկերի վճարման վերջնաժամկետը 1990-ական թվականների կեսերն էին, Ռումինիան այն սկսել է մարել արդեն 1980 թվականին ։ Ընդ որում, Չաուշեսկուն մերժել է արևմտյան առաջնորդների՝ արտոնյալ նոր վարկեր ստանալու առաջարկները ԽՍՀՄ-ի հետ համագործակցությունը դադարեցնելու, Սոցիալիստական երկրների տնտեսական համագործակցությունից դուրս գալու և Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպությանը միանալու դիմաց ։
1983 թվականին Ռումինիայի նախագահի նախաձեռնությամբ հանրաքվե է անցկացվել հետագայում արտաքին որևէ պարտք այլևս չվերցնելու մասին ։ Որպեսզի ապահովի պարտքի մարումը, ձեռնարկվել են մի շարք կոշտ միջոցառումներ․ ընդունվել է կոշտ տնտեսման քաղաքականությունը։ Այսպես, սննդամթերքը տրվել է քարտերով (մեկ մարդու համար 5 ձու, 2 ֆունտ ալյուր և շաքար, կես ֆունտ մարգարին, կարտոֆիլ, հաց, մի փոքր միս և կաթնամթերք), բենզինը վաճառվել է կտրոններով (ամեն մարդու համար՝ ամսական 30 լ) , սահմանափակվել է էլեկտրաէներգիայի կիրառումը ամբողջ երկրի մակարդակով (ռումինացիների տներում հաշվարկվում էր սենյակի համար 1 15-վատտանոց լամպ, արգելվել է սառնարանների, փոշեծծիչների կիրառումը) ։ Տեղի է ունեցել ազգային արժույթի՝ ռումինական լեյի կտրուկ արժեզրկում․ գումարի փոխարեն քաղաքացիները հաճախ օգտագործել են ինքնատիպ արժույթ՝ «Kent» ընկերության ծխախոտ  ։
Ճգնաժամի պայմաններում Չաուշեսկուն փորձում էր իրենից հեռացնել պատասխանատվությունը վերոնշյալ բոլոր դժվարությունների համար՝ այն դնելով երկրի բարձրաստիճան այլ պաշտոնյաների վրա։ 1980-ական թվականներին տնտեսության մեջ իր սխալների համար պաշտոնից ազատվել են բարձրաստիճան պաշտոնյաներ։ Դրանցից ամենանշանավորը 1982 թվականին մայիսին վարչապետ Իլիե Վերդեցի ազատումն էր, որը նախագահի հետ հակասություն ուներ ճգնաժամի լուծման եղանակների շուրջ ։
Սակայն կոշտ տնտեսման քաղաքականության, ինչպես նաև քաղաքական նկատառումներով արևմուտքի հետ համագործակցությունը դադարեցնելու պատճառով երկիրը հայտնվել է տնտեսական աղետի առաջ ։ Ընդ որում, Չաուշեսկուի ցուցումով նույնիսկ վարկատուների պարտքերը փակելուց հետո շարունակվել է ռումինական ապրանքների զանգվածային արտահանումը՝ ի վնաս ներքին սպառողի ։ Այս քաղաքականությունը դադարեցվել է միայն Չաուշեսկուի ռեժիմի տապալումից հետո ։
Հետսոցիալիստական Ռումինիա
Երբ 1989 թվականի հեղափոխությունից հետո երկրում տապալվել են սոցիալիստական կարգերը, տնտեսությունը սկսել է վերակազմավորվել շուկայական տնտեսությանը համապատասխան։ Ազգային տնտեսությունը փաստորեն տապալվել և այլևս չի վերականգնվել ։ Այս գործընթացների հետևանքներից մեկն այն է եղել, որ անկում են ապրել արտադրությունն ու կենսակամարդակը (2011 թվականի տվյալներով Ռումինիայի բնակչության 40 %-ը եղել է աղքատության սահմանագծին) ։ 2007 թվականի հունվարի 1-ին Եվրամիության կազմի մեջ մտնելը և ելքումուտքի ռեժիմի ազատականացումը թուլացրել են աշխատաշուկայում եղած լարվածությունը․ 1990-2013 թվականներին ավելի քան երկու միլիոն քաղաքցի արտագաղթել է։ Բացի այդ, երկիր է մուտք գործել օտար կապիտալը Իտալիայից, Գերմանիայից, Ավստրիայից, իսկ ՆԱՏՕ-ին անդամ դառնալուց հետո՝ նաև ԱՄՆ-ից։
2005-2007 թվականներին Ռումինիայի տնտեսությունն աճ է գրանցել, ինչի համար ստացել է «Բալկանյան վագր» տիտղոսը։ Կենսամակարդակը զգալիորեն աճել է, աճել է նաև սոցիալական ապահովվածությունը։ Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն այս շրջանում գերազանցել է Բուլղարիայի ցուցանիշին։ 2006 թվականին Ռումինիայի ՀՆԱ-ն հասել է 1988 թվականի մակադակին, սակայն աշխատուժի ավելի քիչ բնակչությամբ։ 2009-2010 թվականների տնտեսական ճգնաժամը, սակայն, կանգնեցրել է աճի տեմպերը։
Գյուղատնտեսություն
Վարելահողերի մոտ 70 %-ը զբաղեցնում են ցորենի (3,04 միլիոն տոննա) և եգիպտացորենի դաշտերը (3,85 միլիոն տոննա)։ Կարևոր այլ մշակաբույսերից են կարտոֆիլը (3,71 միլիոն տոննա), շաքարի ճակնդեղը և արևածաղիկը։ Խաղողի այգիները հիմնականում գտնվում են Տրանսիլվանիայի բարձրավանդակում՝ Կարպատների ու Դոբրուդջայի նախալեռներում։ Պտղատու այգիները հիմնականում տեղակայված են Կարպատների նախալեռներում, Դանուբի դելտայում, Դոբրուդջայի բարձրավանդակում։ Հիմնականում աճեցվում են սալոր, խնձոր (0,47 միլիոն տոննա)։ Աճում են նաև տանձ, բալ, ծիրան։
Երկրի տարածքի մոտ մեկ հինգերորդ հատվածը արոտավայր է։ Կենդանիների բուծման կարևոր շրջաններ են Կարպատների նախալեռները, Տրանսիլվանիայի սարահարթի հարավարևելյան մասը, Կարպատյան լեռների հյուսիսային մասը։ Ոչխարաբուծությունը զարգացած է հարավ-աևելում, իսկ խոզաբուծությունը՝ հարավում (Բանատից մինչև Բուխարեստ)։
2010 թվականի գյուղատնտեսական մարդահամարի տվյալներով երկրում հաշվվել է մոտ 42,000 մեղվաբույծ, 1,3 միլիոն մեղվական ընտանիք։
Արդյունահանող արտադրություն
Ռումինիայում արդյունահանում են նավթ, բնական գազ, ոսկի, արծաթ, աղ, բոքսիտներ, ածուխ, մանգանի հանքաքար։
Բնական գազ արդյունահանվում է Տրանսիլվանիայի սարահարթում և Կարպատյան լեռների ստորոտում։ Կրայովայի և Պլոեշտիի մոտ՝ Ռումինիայի հարավկենտրոնական հատվածում, արդյունահանում են գորշ ածուխ։ Քարածուխ արդյունահանում են Կոմենեշտի հյուսիս-արևելքում և Կլուժի լեռների հյուսիսի-արևմուտքում։
Նավթարդյունաբերություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Ռումինիայում արդյունահանվել է 2 միլիոն տոննա նավթ։ 1930-ական թվականներին Ռումինիան Եվրոպայում նավթ արդյունահանող գրեթե միակ երկիրն էր ԽՍՀՄ-ից հետո ։
Նավթի արդյունահանումը առավելագույն ծավալի է հասել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, երբ Ռումինիան եղել է նացիստական Գերմանիային նավթ ու նավթամթերք մատարակարարող համարյա միակ երկիրը ։
Հետպատերազմյան շրջանում նավթի արդյունահանման ծավալները կայունացել են, սակայն 21-րդ դարի սկզբին դրանք կրճատվել են ՝ հետզհետե սպառվելու պատճառով։ Պնդում են, որ ներկայումս նավթի պաշարը կազմում է ոչ ավել, քան 80 միլիոն տոննան։ Ռումինիայում նավթի արդյունահանումը գտնվում է արտասահմանյան և տրանսազգային ընկերությունների ձեռքում ։
Գազի արդյունահանում
Բնական գազի պաշարները Ռումինիայում 2016 թվականին կազմել են 109,9 միլիարդ մ³ ։ Պաշարները կենտրոնացված են Տրանսիլվանիայում, Կարպատների հարավային ստորոտում, ինչպես նաև Սև ծովի ծանծաղուտում։
2015 թվականին Ռումինիայի տարածքում արդյունահանվել է 11,1 միլիարդ մ³ բնական գազ։ Արդյունահանումը հիմնականում իրականացնում են «OMV Petrom» (5,3 միլիարդ մ³ 2015 թվականին) и «Romgaz» (5,6 միլիարդ մ³) ։ Ռուսական գազի արտահանումը Ռումինիա իրականացվում է մինչև 2030 թվականը գործող երկու պայմանագրերով։ Մատակարարումն իրականացնում է ըստ «Wintershall Erdgas Handelshaus Zug AG» և «Conef Energy» ընկերությունների հետ կնքված պայմանագրերի։ Ռումինիայի տարածքով իրականացվում են ռուսական գազի տրանզիտային մատակակարում Բուլղարիային, Թուրքիային, Հունաստանին և Մակեդոնիային։
Գազի հիմնական սպառողներն են արդյունաբերությունը (27 %), էլեկտրաէներգետիկան (26 %), տնային տնտեսությունները (21 %),ծառայությունների ոլորտը (7 %)։ Նավթագազային արդյունաբերության սեփական պահանջմունքներին բաժին է ընկնում համախառն սպառման 7 %-ը, իսկ փոխադրման վրա՝ 3 %-ը ։
Վերամշակող արդյունաբերություն
Պլոեշտի, Գեորգե Գեորգիու Ջեկ, Դարմենեշտի, Բրաշով և Ռիմնիկուլ Սերատ քաղաքներում կան նավթավերամշակող խոշոր գործարաններ։
Մետալուրգիան կենտրոնացված է արևմուտքում՝ Հունեդոարոյի և Տիմիշոարոյի շրջակայքում և հարավ-արևելքում (Գալաց Բրեիլա)։
Մեքենաշինություն
Բրեիլայում և Գալացում՝ Դանուբի դելտայի մոտակայքում, կան նավաշինական գործարաններ։
Ծառայությունների ոլորտ
Ծառայությունների ոլորտին բաժին է հասնում ՀՆԱ-ի 55 %-ը։ Ֆինանսական ու բիզնես ոլորտներին բաժին է ընկնում 20,5 %-ը, հյուրանոցներին, ռեստորաններին և տրանսպորտին՝ 25 %-ը, այլ ոլորտներին՝ 21,7 %-ը։
Ռումինիայի էներգետիկայի բաղադրիչ մաս են կազմում գազը, նավթը, ածուխը, հէկ-երը, ջէկ-երը, աէկ-ը և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրները։ Երկրի էլեկտրաէներգիան հիմնականում ապահովում են ջերմաէլեկտրակայանները, հիդրոէլեկտրակայանները և Չերնավոդեի ատոմային էլեկտրակայանը։
Աշխատուժ և զվաղվածություն
Գործազրկության մակարդակը 2013 թվականին կազմել է 7,3 %, ինչը զգալիորեն ցածր է Եվրամիության (10,9 %) և Եվրագոտու (12,1 %) մակարդակից ։ 2013 թվականին գրեթե 20 միլիոն բնակչից միայն 5 միլիոնն է իր իր աշխատանքային եկամտից ներդրել պետական ապահովագրական ընկերություններում։ Մնացածը եղել են թոշակառուներ, երեխաներ, գործազուրկներ։ Նրանց մի մասը վարել է բնատնտեսություն կամ զբաղված է եղել ոչ ֆորմալ հատվածում, ապրել է արտասահմանից եկող փոխանցումների հաշվին ։ Համեմատության համար 1988 թվականին զբաղվածության ցուցանիշը հասել է 73 %-ի ։ Երկարաժամկետ հեռանկարում Ռումինիայի արագ կրճատվող բնակչությունը կարող է բացասաբար անդրադառնալ նրա տնտեսական զարգացման վրա։ Ամենից մեծ խնդիրը, ինչպես Եվրամիությանն ուշ անդամագրված այլ երկրներում, աշխատուժի տարեցտարի ավելացող պակասն է և թոշակառուների թվի աճը, որը կապված է ծնելիության ցածր մակարդակի և բնակչության արտագաղթի բարձր ցուցանիշների հետ։ Հատկապես բարդ է իրավիճակը՝ կապված ժողովրդագրական ճգնաժամի աճի հետ, որը բնորոշ է Եվրոպայի և Ասիայի մի շարք զարգացող երկրներին         ։ Այդ երկրներում խորանում է ժողովրդագրական ճգնաժամը, կրճատվում է աշխատունակ բնակչության թվաքանակը, որը պայմանավորված է նաև ստվերային մեծ տնտեսության առկայությամբ, ծնելության ցածր մակարդակով, գործազրկությամբ, թոշակառուների մեծ թվով, երիտասարդ, տնտեսապես զարգացած բնակչության արտագաղթով       ։ Սրանք հանդիսանում են երկրների կենսամակարդակի նվազման, աշխատավարձերի աճի դանդաղման պատճառ։ Ռումինիայի տնտեսությունն առնչվել է այս խնդիրներին, ուստի նրա բնակչությունը կարող է ավելի արագ ծերանալ, քան կաճի նրա եկամուտը։
Բնակչության եկամուտներ
Ռումինական տնտեսության հզորությունը ժամանակ առ ժամանակ տատանվում է։ Մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն ամենից բարձրը մայրաքաղաք Բուխարեստում է։ ՀՆԱ-ի 35 %-ը 2012 թվականին ձևավորվել է Տրանսիլվանիայում, որը 10 %-ով գերազանցել է ընդհանուր ռումինական ցուցանիշը ։ Տնտեսական տարբերություններ կան քաղաքային ու գյուղական, արևելյան ու արևմտյան շրջանների միջև։ Կեյտցի ինդեքսը (երկրում նվազագույն ու միջին աշխատավարձերի հարաբերություն) Ռումինիայում 2019 թվականի դրությամբ կազմել է 46 % (միջինը՝ 4,532 ռումինական լեյ, առավելագույնը՝ 2,080 ռումինական լեյ)։ 2020 թվականի հունվարի 1-ից աշխատավարձի նվազագույն չափը (բրուտտո) կազմել է 2,230 լեյ, իսկ բարձր մասնագիտացվածների համար՝ 2,350 լեյ  (€464,80 և €490,77)   , իսկ նետտոն՝ համապատասխանաբար 1,346 լեյ և 1,413 լեյ   (€281,09 և €295,09)    ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի տնտեսություն
Քրիստոնեական հումանիտար-տնտեսագիտական բաց համալսարան
Քրիստոնեական հումանիտար-տնտեսագիտական բաց համալսարան (ՔՀՏՀ) (Христианский гуманитарно-экономический открытый университет (ХГЭУ)), քրիստոնեական աշխարհայացքի վրա հիմնված առաջին հոգևոր-աշխարհիկ ծրագրով աշխատող համալսարանը Ուկրաինայում ։ Հիմնադրվել է Օդեսա քաղաքում 1997 թվականին, ռուս և ուկրաինացի մտավորականների և հոգևորականների կողմից ։ ՔՀՏՀ-ում ուսուցանվում են տարբեր մասնագիտություններ՝ տնտեսագիտություն, աստվածաբանություն, իրավաբանություն, հոգեբանություն, լրագրություն, միջազգային հարաբերություններ, բիզնես կառավարում, լեզվաբանություն և այլն ։ Ուսուցման ձևերն են՝ առկա, հեռակա, հեռավար ։ Բակալավրական և մագիստրոսական ծրագրերը ուսուցանվում են ռուսերեն և անգլերեն ։ Բոլոր մասնագիտությունների համար գործում է դոկտորանտուրա ։