cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեյկոն շրջան (Իլինոյս)
Մեյկոն շրջան (Macon County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.505 կմ² է, բնակչությունը՝ 110.768 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դեկեյտեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1829 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Կամեն-Կաշիրսկի
Կամեն-Կաշիրսկի (Камінь-Каширський), քաղաք Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում, շրջկենտրոն։
Չճշտված տվյալներով Կամեն-Կաշիրսկի քաղաքում բնակվում էր 10 609 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7,64 կմ²։
Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի (Բագարան)
Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի (Բագարան), Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Արշարունիք գավառում, Բագարան գյուղի մոտ, Ախուրյանի գետաբերանից ոչ հեռու՝ ձորի գագաթին։ Շուշանիկ եկեղեցու դիմաց, կառուցվել է 7-րդ դարում։
Ըստ արձանագրությունների, այն հիմնադրել է Բուտ Առավելյան իշխանը 624 թվականին, բայց կառուցումը ավարտին է հասցրել իր կինը՝ Աննան, 631 թվականին։ Եկեղեցին ներքուստ և արտաքուստ խաչաձև է և շատ նման է Էջմիածնի տաճարին, որը համարվում է հայկական եկեղեցաշինության մեջ եզակի կոթողներից մեկը։
Հովհաննես Կուլողլյան
Հովհաննես Կուլողլյան, հայ ռոք երաժիշտ, կիթառահար։
Ծնվել է 1982 թվականի հունիսի 23-ին Երևանում։ 1998 թ. ավարտել է «Անանիա Շիրակացի» քոլեջը։ 1998-2004 թթ սովորել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում՝ ավարտելով նաև մագիստրատուրան, 2004-2007 թվականներին՝ Երևանի Ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրատուրայում՝ պաշտպանելով թեկնածուական աշխատություն։ Ավարտել է երաժշտական 5-ամյա դպրոցի ակորդեոնի դասարանը, ապա՝ մասնավոր հաճախել է կիթառի, սոլֆեջոյի, վոկալի դասերի։ 2006 թվականին ռոք երաժշտության ասպարեզում առաջին անգամ հանդես է եկել «AlterEgo» խմբի կազմում։ 2007-2010 թթ նվագել է «Սթրայֆ» խմբում։ 2009 թ-ից նվագում է «Այաս» խմբի կազմում, որի հետ 2010 թ. ելույթ է ունեցել Հայաստանի պետական Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ համատեղ համերգում, ինչպես նաև՝ Հայաստանում և արտասահմանում տարբեր փառատոներում և մենահամերգներում։ 2008-2009 թթ նվագել է «Սակվոյաժ» խմբի կազմում։ 2008 թ-ից նվագում է հայտնի «Մետալ Ֆրոնթ» նախագծում։ 2011 թ., «Սթրայֆ» խմբի բաս-կիթառահար Գեորգի Փիրումովի հետ հիմնադրել է «Infected Cinema» խումբը, որի կիթառահարն է։ Մասնակցել է մի շարք աշխարհահռչակ ռոք խմբերի ու երաժիշտների երևանյան համերգների կազմակերպչական աշխատանքներին։
Կատեգորիա:Հայաստանի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ կիթառահարներ
Գունդաուրի (Շուախևի շրջան)
Գունդաուրի (გუნდაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Շուախևի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 880 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Շուախևից 7 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 58 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Շուախևի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Լևոն Գենչ
Լևոն Գևորգի Գենչ (Գենչղլյան), խորհրդային շրջանի հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
1918-1923 թվականներին սովորել է Դոնի Ռոստովի գեղարվեստական ստուդիայում։ Մինչև 1966 թ. ապրել է Մոսկվայում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ Երևանում։
Ստեղծագործություններ
Քաղաքական ծաղրանկարներ է տպագրել «Պրոժեկտոր» (1920-ական թթ․), «Կրոկոդիլ» (1928), «Սովետական Հայաստան», «Կոմունիստ» և այլ պարբերականներում։
Նկարազարդել է մի շարք գրքեր (Մաքսիմ Գորկու «Կլիմ Սամգինի կյանքը», 1935)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ ծաղրանկարիչներ
DVBBS
DVBBS-ը (արտասանվում է «dubs»), կանադական էլեկտրոնային երաժշտական դուետ է, կազմված եղբայրներ՝ Քրիս վան դե Հոֆից (ծննդյան անունն է Քրիստոֆեր վան դե Հոֆ), (հունվարի 1, 1990) և Ալեքս վան դե Հոֆից (ծննդյան անունն է Ալեքսանդեր վան դե Հոֆ), (հոկտեմբերի 17, 1991)։ Նրանք հայտնի դարձան իրենց՝համաշխարհային հիթ դարձած «Tsunami» երգի համար, որը ստեղծվեց Borgeous-ի հետ համատեղ։ «Tsunami» երգի վոկալային ռեմիքսը՝ «Tsunami(Jump)» անվամբ, Թայնի Թեմպահի կատարմամբ, Միացյալ Թագավորության և Շոտլանդիայի վարկանշային աղյուսակներում հասավ 1 հորիզոնականի։
Կարիերա
Հոֆ Եղբայրները ծնունդով Օնտարիոյի Օրանժվիլ քաղաքից են, սակայն այժմ ապրում են Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Տուչնենսկի գյուղական խորհուրդ (Բելոպոլսկի շրջան)
Տուչնենսկի գյուղական խորհուրդ  (Тучненська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Տուչնենսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 816 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Ֆուսկալդո
Ֆուսկալդո (Fuscaldo), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 8241 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 139 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 60 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87024։ Հեռախոսային կոդը՝ 00982։
Քաղաքի հովանավորն է Իակով Զևեդեև։
Սահակ Սյունի
Սահակ Գ Սյունի, Սյունիքի իշխանության հյուսիսում գտնվող Գեղարքունիքի գավառի իշխան 821-831 (կամ 832) թվականներին։ Եղել է Սյունիքի իշխան Վասակ Գ Իշխանիկի որդին, ով հոր մահից հետո դառնում է Գեղարքունիքի գահերեց իշխան։ Սահակ Սյունու կառավարման ընթացքում նրա տիրույթները ենթարկվում են արաբների հարձակումներին։ Իր կառավարման սկզբին Խուրամյան շարժման ղեկավար Բաբեկը հարձակվում է Սյունիքի Բաղք ու Գեղարքունիք գավառների վրա։
Հոր՝ Վասակ Իշխանիկի մահից հետո Սյունիների տոհմը բաժանվել էր հինգ ճյուղերի, որոնցից մեկի՝ Հայկազուննիների տոհմի հիմնադիրը դառնում է Սահակը։ 831 թվականին արաբները հերթական անգամ հարձակվում են Գեղարքունիքի վրա։ Հրազդան գետի ափին գտնվող Կավակերտ բնակավայրում տեղի ունեցած ճակատամարտում արշավանքը գլխավորած Խալիդ ոստիկանի դեմ պայքարի ժամանակ իշխանը զոհվում է։ Հուղարկավորության արարողությունը կատարում է Հայոց կաթողիկոս Դավիթ Բ Կակաղեցին։
Նրան հաջորդում է իր որդին՝ Գրիգոր Սուփան Ա-ն, ում կառավարման ընթացքը ևս ուղեկցվում է արաբների հարձակումներով։ Սահակի մասին հետագայում գրում է Հովհաննես Ե Դրասխանակերտցին իր «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի իշխաններ Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Չարլզ Բեբիջ
Չարլզ Բեբիջ (Charles Babbage, ), բրիտանացի մաթեմատիկոս, մեխանիկ-ինժեներ, փիլիսոփա։ Մի շարք հայտնագործությունների հեղինակ է։ Առաջինն է նախագծել լիարժեք ծրագրավորվող մեխանիկական հաշվիչ՝ «Վերլուծող մեքենան», որն էլեկտրական համակարգչի նախատիպն է համարվում։
Տարբերությունների մեքենա
1821 թվականին մաթեմատիկական աղյուսակներ գեներացնելու համար նախագծել է «Տարբերությունների մեքենա» (The Difference Machine) մեխանիկական հաշվիչ սարքը։ Այս սարքը պետք է բաղկացած լիներ 25․000 մասնիկից, կշռեր 15 տոննա և ունենար 244 սմ բարձրություն։ Բրիտանական կառավարությունը Բեբիջին 15.000 ֆունտ ստեռլինգ էր տրամադրել սարքի ստեղծման համար, սակայն նրան այդպես էլ չի հաջողվել ավարտին հասցնել այն։
Վերլուծող մեքենա
1834 թվականից մինչև մահը՝ 1871 թվականը, աշխատել է ծրագրավորվող հաշվիչ մեքենայի՝ «Վերլուծող մեքենայի» (The Analytical Engine) նախագծման վրա։ Այս սարքի համար Ադա Լավլեյսը գրել է աշխարհում առաջին համակարգչային ծրագիրը։ Սակայն «Վերլուծող մեքենան» կառուցվեց միայն Բեբիջի մահից ավելի քան մեկ դար անց՝ 1940֊ականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Անգլիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ
Ծրագրային երաժշտություն
Ծրագրային երաժշտություն, պատմողական կամ նկարագրային բնույթի գործիքային երաժշտության տեսակ, նաև երաժշտական երկ, որն ստեղծվում է որոշակի սյուժետային ծրագրով ու բովանդակությամբ։
Պատմություն
Ծրագրային երաժշտությունը հայտնի է հնագույն ժամանակներից։ Եզրույթը շրջանառել է Ֆերենց Լիստը։ Ստեղծագործության հիմքը որևէ գրական երկ է (կամ կերպար), պատմական դեմք, եղելություն, անձնական կյանքի իրադարձություն, բնապատկեր և այլն, որն առավելապես արտահայտվում է երկի վերնագրի միջոցով։
Ծրագրայնությունը երաժշտության մեջ ունի որոշակի և ընդհանրացված դրսևորումներ։ Ծրագիրը բացահայտում է այն, ինչը մատչելի չէ ունկնդրին երաժշտությամբ հաղորդելու համար։ Ծրագրային երաժշտության պարզագույն տեսակը պատկերայինն է (բնության, ժողովային հանդիսությունների, ճակատամարտերի և այլ երաժշտական պատկերներ)։
Ծրագրային երաժշտության տեսակներ
Ծրագրային երաժշտության մեջ օգտագործվում են զարգացման եղանակներ, որոնց շնորհիվ հնարավոր է «հետևել» թեմային՝ չխախտելով բուն երաժշտական օրինաչափությունները։ Ծրագրայնությունը նպաստել է երաժշտական երկի նոր արտահայտչամիջոցների հարստացմանն ու կերպարների շրջանակի ընդլայնմանը։
Ծրագրային երաժշտության նմուշներից են Մոդեստ Մուսորգսկու «Պատկերներ ցուցահանդեսից», Ռոբերտ Շումանի «Կառնավալ» դաշնամուրային շարքերը, Քամիլ Սեն-Սանսի «Կենդանիների կառնավալը» ֆանտազիան, մասամբ՝ Էկտոր Բեռլիոզի «Ֆանտաստիկ սիմֆոնիան», Պ. Ի. Չայկովսկու «Մանֆրեդ» սիմֆոնիան։
Ընդհանրացված բնույթի երկերից են Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Յուպիտեր», Ֆրանց Շուբերտի «Անավարտ» սիմֆոնիաները, Պյոտր Չայկովսկու «Ռոմեո և Ջուլիետ» նախերգանքը։ Կան նաև երկեր, որոնց ծրագրայնությունն արտահայտում է ընդհանուր գաղափար (Լյուդվիգ վան Բեթհովենի «Հերոսական» սիմֆոնիան ևն)։
18-րդ դարի գործիքային երաժշտությանը բնորոշ է պատկերային ծրագրայնությունը (Անտոնիո Վիվալդիի «Տարվա եղանակները», Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի «Թռչունների ձայնարկությունը»)։
Ծրագրային երաժշտությունը ռոմանտիզմի գեղագիտական սկզբունքներն իրագործող կարևոր միջոցներից է, մասնավորապես առաջադրվել են երաժշտության մոնոթեմատիկ (Ֆ. Լիստ) և լայտմոտիվ. (Էկտոր Բեռլիոզ) զարգացման սկզբունքները։
20-րդ դարից ծրագրային երաժշտությունը շարունակումէ մնալ կոմպոզիտորների ուշադրության կենտրոնում (Բելա Բարտոկի «Կոշուտ» սիմֆոնիա-պոեմը, Պ. Բուլեզի «Պոռթկում»-ը՝ նվագախմբի համար, Դմիտրի Շոստակովիչի 7-րդ, 11-րդ սիմֆոնիաները)։
Հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտության ծրագրային երաժշտության լավագույն նմուշներից են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Երեք արմավենի» սիմֆոնիկ պատկերը, Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի «Ախթամար» սիմֆոնիկ պոեմը, Առնո Բաբաջանյանի «Հերոսական բալլադը», Ղազարոս Սարյանի «Հայաստան» սիմֆոնիկ պաննոն (ըստ Մարտիրոս Սարյանի կտավների), Տիգրան Մանսուրյանի «Ներբող կանոնական»-ը, Հարություն Դելլալյանի «Նվիրում Կոմիտասին» դաշնամուրի սոնատը, Ե. Երկանյանի «Հայկ և Բել» սիմֆոնիան, Վահրամ Բաբայանի «Համլետ» օպերան, «Անտունի» սիմֆոնիկ պոեմը։
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Գևորգ Կասպարով
Գևորգ Կասպարով, հայազգի ֆուտբոլային մարզիչ, նախկին դարպասապահ, ով հանդես է եկել մասնավորապես հայկական և իրանական ֆուտբոլային ակումբներում, ինչպես նաև Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։
Դվին Արտաշատ
Կասպարովն իր առաջին քայլերն սկսել է «Դինամո Երևան»-ում, որտեղ հանդես էր գալիս որպես կենտրոնական պաշտպան, սակայն դարպասապահի խնդիր ունենալը ճակատագրական է դառնում նրա համար։ Թիմը 3 օրից խաղ ուներ, իսկ մարզիչը փորձարկում է 3 հոգու և ընտրում Կասպարովին։ Հեռանկարային դարպասապահին դուր եկավ այդ դիրքը և ցանկություն հայտնեց դառնալ դարպասապահ ։ 7 ամիս անց ընդունվում է Երևան քաղաքի ֆուտբոլային դպրոց։ 1995 թվականին վերջինիս թիմից (Մ16 հավաքականի խաղից հետո) ընտրվում է 15-16 ֆուտբոլիստ՝ խաղալու Արտաշատի «Դվին» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։ 1996 թ.-ից պատանի Կասպարովն իր ելույթները շարունակում է Առաջին խմբի առաջնությունում։
Նա պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում կարիերան սկսել է 1997 թ. Արտաշատի «Դվինի» կազմում, դարպասապահի համար բավականին վաղ հասակում՝ 17 տարեկանում։
«Դվինում» հիմնականում ընդգրկված էին պատանի ֆուտբոլիստներ, որոնցից շատերը Հայաստանի մինչև 18 տարեկանների հավաքականի անդամներ էին։ 17-ամյա Կասպարովը թիմի հիմնական դարպասապահն էր ու մասնակցեց առաջնության բոլոր 18 հանդիպումներին՝ միայն մեկ անգամ փոխարինվելով։
Պատանի դարպասապահի նորամուտը կայացավ 1997 թ. օգոստոսի 12-ին՝ ՀՀ ապագա չեմպիոն «Երևանի» հետ կայացած առաջնության մեկնարկային տուրում, որում մրցակիցը հաղթեց 5-1 հաշվով։
Ընդհանրապես, «Դվինին» շատ դժվար էր մրցակցել փորձառու ֆուտբոլիստներով համալրված առաջնության մյուս մասնակիցների հետ։ Առաջին մրցաշրջանում պաշտպանական գոտին այնքան թույլ էր, որ 18 խաղում 51 գնդակ է հայտնվում թիմի դարպասում։ Դա էր պատճառը, որ «Դվինն» այդ տարի ընդամենը 7 միավոր վաստակեց ու 10 թիմերի մրցավեճում գրավեց 9-րդ տեղը (վերջինը 1 միավորով Վանաձորի «Լոռին» էր)։ Հաջորդ տարի պաշտպանությունը շտկվում է և, անցկացնելով 10 խաղ, Կասպարովը 19 գոլ է ընդունում։
ԲԿՄԱ Արցախ
Ծառայողական տարիներին՝ 1999-ական թթ., նրան 5 անգամ հրավիրում են պաշտպանելու Արցախի բանակի կենտրոնական մարզական ակումբի դարպասը։
Զվարթնոց-ԱԼԼ
2000 թվականին պայմանագիր է ստորագրում «Զվարթնոց-ԱԼԼ» ակումբի հետ, որը 2 անգամ հասնում է Հայաստանի Գավաթի եզրափակիչ փուլ և մեկ անգամ դառնում ներքին առաջնության արծաթե մեդալակիր։ Կասպարովի կարիերան գուցե շարունակվեր հենց այս ակումբում, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով թիմը հրաժարվում է շարունակել հանդես գալ Բարձրագույն խմբում։
Արարատ Թեհրան
Կասպարովը ստիպված էր գտնել նոր աշխատատեղ։ Հրավեր կար Իրանից՝ Թեհրանի «Արարատ» ակումբից։ Այստեղ անցկացնում է 12 խաղ և մրցաշրջանն ավարտվելուն պես վերադառնում հայրենիք։
Միկա Երևան
2004 թվականին տեղափոխվում է «Միկա» ֆուտբոլային ակումբ։ Կասպարովն իր նորամուտը նշում է ապրիլի 17-ին, Աշտարակում։ «Միկայի» մրցակիցն այդ խաղում Հայաստանի Բարձրագույն խմբի առաջնության նախորդ մրցաշրջանի չեմպիոն «Փյունիկն» էր։ Այդ խաղում «Միկան» պարտություն կրեց 1-3 հաշվով։ Հետագայում թիմի հետ դարձավ 2004 թվականի Բարձրագույն խմբի առաջնության փոխչեմպիոն։
Փյունիկ Երևան
Հաջորդ տարի Կասպարովը դառնում է «Փյունիկի» ֆուտբոլիստ։ Առաջին շրջանից հետո Ապոուլա Էդելը լքում է թիմը և Կասպարովը դառնում է թիմի հիմնական դարպասապահը։ Փյունիկի կազմում Կասպարովը 2 անգամ (2005, 2006) դառնում է չեմպիոն, 2005 թվականի Սուպերգավաթակիր, իսկ 2006 թ.-ին՝ ֆինալիստ, ինչպես նաև 2005 և 2006 թվականների Հայաստանի լավագույն դարպասապահ։
ՓԱՍ Թեհրան և Ռահ Ահան
2007 թվականին վերադառնում է Իրան։ Այնտեղ հանդես է գալիս «ՓԱՍ» և «Ռահ Ահան» ակումբներում։ «ՓԱՍ Թերանում» անցկացնում է 10, իսկ «Ռահ Ահանում»՝ 22 հանդիպում։
Ուլիս, Տրակտոր, Սանաթի Քավե
2008 թ.-ին վերադառնում է Հայաստան՝ համալրելով «Ուլիսի շարքերը։ «Ուլիսում» Կասպարովը մրցաշրջանի առաջին կեսն է անցկացնում։ Այնուհետև Իրանի Առաջին խմբի առաջնության մասնակից Թավրիզի «Տրակտորից» հրավեր է ստանում։ Անցկացնելով 11 խաղ, թիմին օգնում է անցնել Բարձրագույն խումբ։ Իրանի Բարձրագույն խմբում արգելված էլ ունենալ լեգեոներ դարպասպահ և Կասպարովը լքում է թիմը։ 2009 թվականին վերադառնում է «Ուլիս» և դառնում բրոնզե մեդալակիր։ Մրցաշրջանն ավարտվելուն պես կրկին մեկնում է Իրան, որտեղ 5 ամսվա պայմանագիր է ստորագրում Թեհրանի «Սանաթի Քավե» ակումբի հետ, որը հանդես էր գալիս Իրանի Առաջին խմբի առաջնությունում։
Վերադարձ դեպի Միկա
2010 թվականին, ամառային տրանսֆերային պատուհանի բացվելուն պես, լուրեր են պտտվում, որ Երևանի «Միկա» ակումբը հետաքրքրված է Կասպարովի ծառայություններով։ Այսպիսով Կասպարովը, 6 տարի անց, վերադառնում է «Միկա»։ 2010 թ.-ի ընթացքում նա թիմի 4-րդ դարպասապահն էր։ Նախքան Կասպարովի՝ թիմին միանալը, «Միկայից» հեռանում են վրացի դարպասապահ Սոսո Գրիշիկաշվիլին ու լիտվացի Սաուլյուս Կլևինսկասը։ Կասպարովը մասնակցեց հենց առաջին տուրի «Կիլիկիայի» դեմ խաղին։ Արդյունքում, 4 տուր անընդմեջ պարտված «Միկան» վերագտավ իրեն և առավելության հասավ 4-1 հաշվով։ Հայաստանի Գավաթի խաղարկությունում, Գևորգ Կասպարովի վստահ գործողությունների շնորհիվ թիմը հասավ եզրափակիչ փուլ, որում 4-1 հաշվով ջախջախիչ հաղթանակ տոնեց Գյումրու «Շիրակի» նկատմամբ։ «Միկայի» և դարպասապահի միջև պայմանագիրն ավարտվում էր դեկտեմբերի 1-ին։ Մինչ դրա երկարաձգելը, Կասպարովը հրավեր է ստանում իրանական մի քանի ակումբներից, որոնք հանդես էին գալիս Առաջին խմբի առաջնությունում։ Ի վերջո Կասպարովը նոր՝ 1 տարվա պայմանագիր է կնքում «Միկայի» հետ։ Վերջինիս ելույթներն ընթացիկ առաջնության առաջին շրջանում տպավորիչ էին։ Թիմն իր մրցակիցների նկատմամբ զգալի առավելություն ուներ։ Պաշտպանական գծում մեծ դեր ուներ հենց դարպասապահը, ով վստահ էր գործում։ Ամառային տրանսֆերային պատուհանի բացվելուն պես Կասպարովը վարձավճարով տեղափոխվեց «Ուլիս» ՖԱ։ Վերջինս իր թիմակցի՝ Աղվան Մկտչյանի հետ պետք է օգներ «Ուլիսին»՝ ՉԼ որակավորման փուլում։ «Միկա» վերադառնալուց հետո նրանք առաջնությունն ավարտեցին 2-րդ հորիզոնականում և նվաճեցին Հայաստանի Սուպերգավաթը։ Մրցաշրջանի առաջին հատվածն ավարտվելուն պես՝ Գևորգ Կասպարովը վարձավճարով տեղափոխվեց Իրան։ Մրցաշրջանի հաջող ավարտից հետո Կասպարովը 1 տարվա պայմանագիր կնքեց հենց «Զոբ Ահանի» հետ, սակայն վերջինիս նոր գլխավոր մարզչի ոչ ֆուտբոլային պահվածքը դրդեց ավելի վաղ՝ 10 ամսից հեռանալ ակումբից։ Կասպարովը վերադարձավ հայրենիք։ Վերադառնալուց հետո շատ խոսվեց իր հարազատ թիմին՝ «Միկային» միանալու մասին և հենց այդպես էլ եղավ ։ Կնքելով 6 ամսվա պայմանագիր՝ մասնակցեց 2013/14 առաջնության երկրորդ շրջանի բոլոր խաղերին և դարձավ բրոնզե մեդալակիր։ 2014/15 մրցաշրջանում Կասպարովը շարունակեց հավատարիմ մնալ իր թիմին, սակայն ակումբի ներքին խնդիրները շարունակում էին խոչընդոտել թիմի կայուն խաղին։
Ալաշկերտ ՖԱ
«Միկան» ֆինանսական խնդիրների պատճառով հրաժարվեց գրեթե բոլոր ֆուտբոլիստների ծառայություններից, որոնց թվում նաև թիմի փարձառու դարպասապահն էր։ Գևորգ Կասպարովն առաջարկներ ուներ թե Հայաստանից և թե արտերկրից, սակայն արտասահմանյան առաջարկներում հստակություն չկար, իսկ Հայաստանում մի քանի ակումբներ պետք է մասնակցեին միջազգային մրցաշարերի, որոնցից մեկն «Ալաշկերտն» էր։ Թիմն առաջին անգամ վաստակել էր 2015/16 ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի ուղեգիր և մարտական կազմ ստեղծելիս Աբրահամ Խաշմանյանի համար թիմի դարպասը պաշտպանելու ամենահարմար թեկնածուն Կասպարովն էր։ Բազմափորձ դարպասապահը չմերժեց օգնել Խաշմանյանի գլխավորած թիմին։ «Ալաշկերտը» ԵԼ-ում իր առաջին մրցաշրջանում հենց անսպասելիորեն հաջող հանդես եկավ և նվաճեց նաև որակավորման 2-րդ փուլի ուղեգիրը։ Թիմին արագ հարմարվելով՝ Կասպարովը հրաշալի խաղեր անցկացրեց և 1 տարվա պայմանագիր կնքեց «Ալաշկերտի» հետ։ «Ալաշկերտի» կազմում Կասպարովը ռեկորդների հեղինակ դարձավ։ Նախ՝ «Փյունիկի» հետ առաջնության մեկնարկային խաղում սահմանեց առաջին ռեկորդը՝ դառնալով ՀՀ առաջնություններում բոլորից շատ խաղ (262) անցկացրած դարպասապահը, շրջանցելով նախկին շիրակցի Ռայմոնդ Զադուրյանին։ 2-րդ նվաճումը վերաբերում է Սերգեյ Զատիկյանի անվան դարպասապահների խորհրդանշական ակումբին։ Կասպարովը պաշտոնական մրցումներում 130-րդ անգամ դարպասն անառիկ պահեց և շրջանցելով Հարություն Աբրահամյանին, գլխավորեց Սերգեյ Զատիկյանի անվան ակումբը։ Կասպարովի 3-րդ նվաճումը տարիքային նոր ռեկորդի սահմանումն է։ 35 տարեկանում Կասպարովը ՀՀ առաջնության հանդիպումներում 11-րդ անգամ դարպասն անառիկ պահեց և գերազանցեց Արմեն Ավագյանին («Փյունիկ», «Էրեբունի-ՀՄՄ») և «Երևանի» ֆրանսիացի դարպասապահ Պասկալ Ռուսոյին պատկանող տարիքային ռեկորդը, որոնք այդ տարիքում հանդես եկած դարպասապահներից բոլորից շատ՝ 10-ական խաղում գոլ բաց չեն թողել ։
Գանձասար-Կապան ՖԱ
Գևորգ Կասպարովը կարող էր հանդես գալ մեկ այլ հայկական ակումբում, իսկ հիմնական պատճառը՝ իրեն պահեստայինների նստարանին թողնելն էր ։ Առաջարկ եղավ «Գանձասար-Կապան»-ից, որն էլ ընդունվեց, իսկ 2017 թվականի հուլիսի 22-ին ստորագրվեց 1 տարվա պայմանագիր։ Հայաստանի 2017/18 թթ. առաջնության 3-րդ տուրում Կասպարովը նշեց իր հոբելյանական 300-րդ խաղը ներքին առաջնության շրջանակում։ Իսկ ահա 12-րդ տուրի շրջանակում, 0-0 խաղալով «Փյունիկ»-ի հետ և 4-րդ անընդմեջ խաղում գոլ բաց չթողնելով, Կասպարովը սահմանեց նոր ռեկորդ Սերգեյ Զատիկյանի անվան խորհրդանշական ակումբում՝ պաշտոնական մրցումներում անցկացրած 416 հանդիպումներում 150-րդ անգամ դարպասը պահելով անառիկ ։
Միջազգային կարիերա
Կասպարովը 2004 թվականից Հայաստանի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ է։ Նա մասնակցել է 28 պաշտոնական խաղի։ Նորամուտը հավաքականում նշեց 2005 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, երբ ԱԱ-2016 թ.-ի շրջանակում Հայաստանը խոշոր (3-0) հաշվով հաղթանակ տարավ Անդորրայի հավաքականի նկատմամբ։ 2015 թվականից կրկին ստանձնեց հավաքականի հիմանական դարպասապահի դերը։
Մարզչական կարիերա
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելուց հետո, Կասպարովը աշխատում է Ալաշկերտի դուստր թիմում՝ որպես դարպասապահների մարզիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Իվան Շուվալով
Կենսագրություն
Իվան Շուվալովը ծնվել է ոչ հարուստ ազնվական ընտանիքում։ Վաղ տարիքում (14 տարեկան) կորցրել է հորը, ով ծառայել է գվարդիայում։ Նրան դաստիարակել է մայրը՝ Տատյանա Ռոդիոնովնան (որի անվանակոչության օրը հետագայում հավերժացվել է որպես Մոսկվայի համալսարանի հիմնադրման օր՝ Տատյանայի օր)։ Մանուկ հասակում ապրել է Մոսկվայում և Սմոլենսկի նահանգում գտնվող իր պապի կալվածքում։ Մոսկվայում սովորել է լեզուներ և մաթեմատիկա (Ալեքսանդր Սուվորովի հետ ունեցել է ընդհանուր ուսուցիչ), հետագայում զբաղվել է ինքնակրթությամբ, շատ է ընթերցել՝ հրապուրված է եղել ֆրանսիական գրականությամբ ։ Ժամանակակիցները նշում են Շուվալովի բարձր կրթվածությունը, ով շատ է շփվել Միխայիլ Լոմոնոսովի հետ, հետևել նրա փորձերին, համառոտագրել է Լոմոնոսովի հռետորաբանությունը։
1741 թվականի պալատական հեղաշրջման մասնակից իր զարմիկների՝ Ալեքսանդր և Պյոտր Շուվալովների հովանավորության շնորհիվ Շուվալովը հայտնվել է կայսերական արքունիքում։ 1742 թվականին սկսել է իր պալատական ծառայությունը կամեր-պաժի պալատական կոչումով։ 1749 թվականին նրան շնորհվել է կամեր-յունկերի կոչում, և նա դարձել է կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի սիրելին։ 1751 թվականին նշանակվել է սենեկապետ, բայց հրաժարվել է հետագա կոչումներից և պատիվներից, մինչև իր ծառայության ավարտը մնալով 4-րդ դասի կոչումով, նույնիսկ չընդունելով կոմսի կոչում, չնայած երբեմն Շուվալովին սխալմամբ կոմս են անվանել՝ կարծելով, որ մարդը նման մակարդակի, բարձրագույն իշխանությունների հետ մտերմության պարագայում չէր կարող լինել առանց ազնվականության դասի կոչումների ։
1750-ական թվականներին և հատկապես 1760-1761 թվականներին Շուվալովի իշխանությունը տարածվել է կառավարման բոլոր ոլորտներում, ինչը նկատելի ազդեցություն է ունեցել Ռուսաստանի ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա։ Շուվալովը միակն է եղել, ով օգտվել է կայսրուհուն զեկուցելու իրավունքից, պատրաստել է բազմաթիվ հրամանագրեր և կայսրուհու հրամանները հայտնել Սենատին կամ նահանգապետերին՝ մասնավորապես արտաքին քաղաքականության ասպարեզում էապես նպաստելով Ֆրանսիայի հետ Ռուսաստանի մերձեցմանը ։
Շուվալովը նպաստել է ռուսական գիտության և արվեստի զարգացմանը, հովանավորել գիտնականներին, գրողներին և արվեստագետներին։ Ի թիվս այլ բաների, նա աջակցել է նաև Լոմոնոսովի բազմաթիվ նախաձեռնություններին։ Նրա հովանավորությամբ 1755 թվականին հիմնադրվել է Մոսկվայի համալսարանը (Շուվալովը դարձել է նրա առաջին համակարգողը), իսկ 1757 թվականին ստեղծվել է Արվեստի ակադեմիան (Շուվալովը նախագահել է մինչև 1763 թվականը)։ 1757 թվականի սեպտեմբերի 21-ին ստացել է գեներալ-պորուչիկի կոչում։
Շուվալովին անվանել են «նորածին ռուսական կրթության նախարար»։ Նա ոչ միայն գիտակցել է կրթության զարգացման բացառիկ կարևորությունը երկրի ապագայի համար, այլև կարողացել է կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնային համոզել, որ նա իր անմիջական հովանավորության տակ վերցնի ռուսական կրթության առաջնեկին՝ Մոսկվայի համալսարանին։
Եկատերինա II-ի գահակալությունից հետո Շուվալովը շնորհազրկվել է։ Պետական բոլոր պաշտոններից նրա համար պահպանվել է միայն մեկը՝ Մոսկվայի համալսարանի համակարգողի պաշտոնը։ 1763-1777 թվականներին եղել է արտասահմանում (պաշտոնապես՝ հիվանդության հետ կապված արձակուրդում), կատարել է Ռուսաստանի կառավարության մի շարք դիվանագիտական և այլ հանձնարարություններ, 1773 թվականի ապրիլի 21-ին ստացել է գաղտնի խորհրդականի պաշտոնակատարի կոչում։ Միաժամանակ զբաղվել է արվեստի գործերի կոլեկցիա հավաքելով։ Հետագայում իր հավաքածուն նվիրել է Արվեստի ակադեմիային և Էրմիտաժին։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո ակտիվորեն չի մասնակցել  քաղաքական կյանքին։ 1778 թվականի հունիսի 28-ին նշանակվել է Նորին կայսերական մեծության արքունիքի օբեր-կամերգեր։
1778 թվականի դեկտեմբերի 29-ից եղել է Մոսկվայի համալսարանի համակարգողը, օբեր-կամերգեր, իսկական գաղտնի խորհրդական Շուվալովն ընտրվել է Կայսերական գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ, իսկ 1783 թվականի հոկտեմբերի 21-ին նշանակվել նորաստեղծ Կայսերական Ռուսական ակադեմիայի իսկական անդամ։
Շուվալովը թաղված է Ալեքսանդր Նևսկու մայրավանքի Բլագովեշչենսկի եկեղեցում (Սանկտ Պետերբուրգ)։
Ունեցվածք
Իվան Շուվալովի սեփականությունն է հանդիսացել Բայկովո գյուղում (Տվերի մարզ, Կեսովոգորսկի շրջան) գտնվող կալվածքը։
Պալատ Սանկտ Պետերբուրգում
Շուվալովի առանձնատունը (Մալայա Սադովայա, 1 / Իտալյանսկայա, 25) կառուցվել է բարոկկո ոճով 1749-1756 թվականներին ճարտարապետ Սավվա Չևակինսկու կողմից։ 1802-1917 թվականներին այստեղ է գտնվել Ռուսական կայսրության, հետագայում ժամանակավոր կառավարության արդարադատության նախարարությունը։
Հիշատակ
Շուվալովի անունն են կրում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մասոններ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Տիյա
Տիյա (Tiye, հաճախ գրվում է նաև Տայ, Տայա և Տիյի, ), Յույայի և Տույայի դուստր, որը դարձել է եգիպտական Ամենհոտեպ III փարավոնի մեծ թագուհին։ Հանդիսացել է Էխնաթոնի մայրն ու Թութանհամոնի տատը։ 2010 թվականին կատարված ԴՆԹ անալիզը հաստատել է, որ 1898 թվականին Ամենհոտեպ II-ի դամբարանից (KV35) հայտնաբերված և որպես «Տարիքով տիկին» հայտնի մումիան պատկանում է Տիյային։
Ընտանիք և վաղ կյանք
Տիյայի հայրը՝ Յույան, արքայական ծագում չունեցող հարուստ հողատեր էր Վերին Եգիպտոսում գտնվող Ախմիմ քաղաքից, որտեղ նա ծառայել է որպես քահանա ու վերակացու, կամ մարտակառքերի հրամանատար ։ Տիյայի մայրը՝ Տույան, ընդգրկված է եղել շատ կրոնական պաշտամունքներում, ինչպես վկայում են նրա տարբեր տիտղոսները (« Հաթորի փառաբանող», Ամոնի և Մինի «Զվարճացնողների ղեկավար»), որը խոսում է նրա արքայական ծագման մասին։
Եգիպտագետները ենթադրել են, որ Տիյայի հայրը օտար ծագում է ունեցել՝ ելնելով նրա մումիայի առանձնահատկություններից ու նրա անվան բազում տարբեր ուղղագրություններից, համաձայն որոնց դա եգիպտական անուն չէր։ Ոմանք պնդել են, որ թագուհու ուժեղ քաղաքական և ոչ ավանդական կրոնական հայացքները կարող էին ոչ թե պարզապես ուժեղ բնավորության, այլ արտասահմանյան ծագման արդյունք լինել։
Տիյան Անեն անունով եղբայր է ունեցել, որն Ամոնի երկրորդ մարգարեն էր։ Մահից հետո Թութանհամոնին որպես փարավոն հաջորդած Էյեն նույնպես համարվում է Տիյայի եղբայրը, չնայած դա հաստատող որևէ փաստ կամ հուշարձան չկա։ Եգիպտագետները դա վերագրում են Էյեի ծագմանը (նա նույնպես Ախմինից էր), որովհետև այնտեղ Մին աստծուն նվիրված մատուռ էր կառուցել, և նաև որովհետև ժառանգել էր Տիյայի հոր՝ Յույայի տիտղոսների մեծ մասը, որոնք վերջինս կրել է Ամենհոտեպ III-ի արքունիքում ծառայելու ժամանակ ։
Տիյան ամուսնացել է Ամենհոտեպ III-ի հետ՝ վերջինիս գահակալության երկրորդ տարում։ Նա ծնվել էր իր հոր երկրորդական կանանցից մեկից ու արքայական տոհմի հետ ավելի ուժեղ կապի կարիք ուներ։ Ամուսնությունը նշվել է հուշագիտական արձանագրությունների թողարկմամբ, որտեղ Տիյան ճանաչվել է Մեծ թագուհի ու գրվել են նրա ծնողների անունները ։ Հավանաբար թագադրվել է դեռևս մանուկ հասակում, գուցե 6-12 տարեկան։ Զույգը ենթադրաբար ունեցել է առնվազն յոթ, եթե ոչ ավելի, զավակներ։
Հուշարձաններ
Ամուսինը նրան մի քանի սրբավայր է նվիրել ու Նուբիայում տաճար կառուցել, որտեղ նրան երկրպագել են ինչպես Հաթոր-Տեֆնուտ աստվածուհուն։ 12-րդ տարում նրա պատվին արհեստական լիճ է կառուցվել ։ Այժմ եգիպտական թանգարանում գտնվող վիթխարի արձանում Տիյան քանդակված է ամուսնու հասակին։ Ինչպես նշել են ամերիկացի եգիպտագետներ Դեյվիդ Օ՛Քոնորն ու Էրիկ Քլայնը՝
Տիյայի վերաբերյալ աննախադեպ բանը ոչ թե այն է, թե նա որտեղից է եկել, այլ ինչ է դարձել։ Ոչ մի նախկին թագուհի երբեք այդքան ակնառու չի պատկերվել իր ամուսնու կենդանության օրոք։ Տիյան կանոնավորապես հայտնվում է Ամենհոտեպ III-ի կողքին արձաններում, դամբարանների և տաճարների ցայտաքանդակներում ու սյուներում, իսկ նրա անունը զուգադրվում է ամուսնու անվան հետ բազմաթիվ փոքր առարկաների վրա, ինչպիսիք են անոթները և զարդերը, էլ չասած խոշոր հուշագրական արձանագրությունները։ Նրա պատկերման մեջ նոր տարրերի, ինչպիսիք են՝ Հաթոր աստվածուհու խորհրդանիշներ կովի եղջյուրներն ու արևի սկավառակը, ավելացումը շեշտում է նրա՝ որպես թագավորի աստվածային ու երկրային զուգընկերոջ դերը։ Ամենհոտեպ III-ը նրան նվիրված տաճար է կառուցել հյուսիսային Սուդանում, որտեղ նրան երկրպագել են որպես Հաթորի։ Այս տաճարից տասնհինգ կմ դեպի հարավ կառուցվել է ավելի խոշոր մեկն Ամենհոտեպի համար (մեկ դար անց Ռամզես II-ը կրկնել է այս մտահաղացումը՝ Աբու Սիմբելում երկու տաճար կառուցելով․ ավելի խոշորը՝ հարավում նվիրված թագավորին, համեմատաբար ավելի փոքրը՝ հյուսիսում նվիրված թագուհի Նեֆերտարիին)։
Ազդեցություն պալատում
Ե՛վ ամուսնու, և՛ որդու գահակալության տարիներին Տիյան օժտված է եղել մեծ իշխանությամբ։ Ամենհոտեպ III-ը դարձել է լավ մարզիկ, բացօթյա կյանքի սիրահար և հոյակապ պետական գործիչ։ Նա հաճախ ստիպված եղել դիտարկել Եգիպտոսի ոսկու պահանջները և իր դուստրերի հետ ամուսնության առաջարկներն այնպիսի թագավորների կողմից, ինչպիսիք են՝ Միտաննի թագավորության արքա Տուշրատտան ու Բաբելոնի արքա Կադաշման-Էնլիլ I-ը։ Հին Եգիպտոսում արքայական ծագումը փոխանցվում էր կանանց միջոցով ու այդպիսի կնոջ հետ ամուսնանալն իրենց սրունդների համար ճանապարհ կբացեր դեպի գահը։ Տիյան դարձել է իր ամուսնու վստահելի խորհրդատուն ու սրտակիցը։ Լինելով իմաստուն, խելացի, ուժեղ և դաժան՝ նա կարողացել է շահել օտարերկրյա բարձրաստիճան պաշտոնյաների հարգանքը։ Արտասահմանյան առաջնորդները պատրաստ էին ուղղակիորեն գործ ունենալ նրա հետ։ Նա շարունակել է ակտիվ դեր խաղալ արտաքին հարաբերություններում և առաջին եգիպտական թագուհին էր, որի անունը գրանցվել է պաշտոնական փաստաթղթերում։
Հնարավոր է, որ Տիյան եղած լինի նաև որդու՝ Էխնաթոնի խորհրդականը վերջինիս գահ բարձրանալուց հետո։ Տուշրատտայի հետ նրա որդու նամակագրությունը վկայում է Տիյայի՝ արքունիքում վայելած քաղաքական ազդեցության մասին։ EA 26 նամակում Տուշրատտան գրել է անմիջապես Տիյային ու վերհիշել այն լավ հարաբերությունների մասին, որոնք նա վայելում էր վերջինիս՝ արդեն հանգուցյալ ամուսնու հետ և ցանկություն հայտնում շարունակել նրա որդու՝ Էխենաթոնի հետ ընկերական հարաբերությունները ։
Ամենհոտեպ III-ը մահացել է իր կառավարման 38-րդ կամ 39-րդ տարում (մ․թ․ա․ 1353 /1350 թվականներ) և հուղարկավորվել Արքաների հովտի WV22 դամբարանում։ Տիյան ամուսնուց հետո ապրել է ևս տասներկու տարի։ Նա շարունակել է հիշատակվել Ամարնա արխիվում և արձանագրություններում որպես թագավորի թագուհի ու սիրելի կին։ Հայտնի է, որ նա տուն է ունեցել Էխնաթոնի նոր մայրաքաղաք Ախենաթենում (Ամարնա), և պատկերվել է Հույայի դամբարանի պատերին՝ Էխնաթոնի, Նեֆերտիտիի ու նրանց ընտանիքի հետ ճաշի սեղանի շուրջ։ Էխնաթոնի կառավարման 12-րդ տարում (մ․թ․ա․ 1338 թվական) արված մի փորագրության մեջ նա և իր թոռնուհի Մակեթաթոնը պատկերվել են վերջին անգամ։ Հավանաբար դրանից կարճ ժամանակ անց նրանք վախճանվել են։
Եթե Տիյան մահացել է Էխնաթոնի կառավարման 12-րդ տարում (մ․թ․ա․ 1338 թվական), ապա նա պետք է ծնված լինի մոտավորապես մ․թ․ա․ 1398 թվականին, տասնմեկ կամ տասներկու տարեկանում ամուսնացած լինի Ամենհոտեպ III-ի հետ ու այրիացած լինի քառասունութ կամ քառասունինը տարեկանում։
Հուղարկավորություն և մումիա
Ենթադրվել է, որ Տիյան սկզբնապես հուղարկավորվել է Ամառնայում գտնվող Էխնաթոնի դամբարանում՝ որդու և թոռնուհի Մակեթաթոնի հետ։ Ապացույցները ցույց են տալիս, որ անավարտ սյունազարդ դահլիճի հյուսիսային երկու սյուները հանվել են՝ սարկոֆագ տեղավորելու նպատակով, իսկ նրա ջարդված սարկոֆագի կտորները հայտնաբերվել են դամբարանախոռոչում և դրա շրջակայքում ։
Մայրաքաղաքը հետ դեպի Թեբե տեղափոխելուց հետո Տիյան արքայական դամբարանի մյուս հանգուցյալների հետ տեղափոխվել է արքաների հովիտ։ Նախապատրաստություններ էին տեսնվել Ամենհոտեպ III-ի գահակալության տարիներին Տիյային ամուսնու դամբարանում թաղելու համար։ Նրան պատկանող ուշեբտի արձանիկներ են հայտնաբերվել այդ դամբարանում։
1898 թվականին երեք խումբ մումիացված մասունքներ են հայտնաբերվել Վիկտոր Լորեի կողմից Ամենհոտեպ II-ի դամբարանի կողմնայի խոռոչում։ Դրանցից մեկը տարիքով կին էր, երկրորդը մոտավորապես տասը տարեկանում մահացած տղա երեխա, հավանաբար Ամենհոտեպ II-ի  որդի Վեբենսենուն կամ արքայազն Թութմոսը, իսկ երրորդը՝ ավելի երիտասարդ տարիքի անհայտ տիկին։ Երեքն էլ գտնվել են կողք-կողքի մերկ պառկած վիճակում ու չճանաչված։ Տարիքով կնոջ մումիան, որը հետագայում պետք է պարզվեր, որ Տիյան էր, եգիպտագետներն անվանել են «Տարիքով տիկին», իսկ ավելի երիտասարդին՝ «Երիտասարդ տիկին»։ Որոշ գիտնականներ անհավանական են համարել տարիքով կնոջ՝ Տիյան լինելու հանգամանքը։
Վրան Տիյայի անունը գրված ու մի մազափունջ պարունակող չորս փոքրիկ դագաղներ են հայտնաբերվել նրա թոռան՝ Թութանհամոնի դամբարանից․ միգուցե հիշատակ սիրելի տատիկից։ 1976 թվականին տարիքով տինոջ մազերի նմուշների ու դագաղներում հայտնաբերված մազափնջի վրա կատարված միկրպրոբային անալիզը ցույց է տվել, որ դրանք կատարելապես համընկնում են, որով և նույնացրել են տարիքով տիկնոջը Տիյա թագուհու հետ ։
2010 թվականին ԴՆԹ վերլուծությամբ տարիքով տիկնոջը պաշտոնապես նույնականացրել են Տիյա թագուհու հետ ։ Մահվան պահին նա եղել է մոտավորապես 40–50 տարեկան ու ունեցել 145 սմ հասակ ։
Նրա մումիան կրում է CG 61070 գույքագրման համարը ։ 2021 թվականի ապրիլին այն Կահիրեի եգիպտական թանգարանից երեք այլ թագուհու և տասնութ թագավորների մումիաների հետ տեղափոխվել է Եգիպտական ​​քաղաքակրթության ազգային թանգարան «Փարավոնների ոսկե շքերթ» անունը կրած միջոցառման շրջանակներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ
Վերականգնվող էներգիայի արձան
Վերականգնվող էներգիայի արձան (Renewable energy sculpture), Էկոլոգիական արվեստի ուղղություն, որում ներառված են արձաններ, որոնք նաև վերականգնվող՝ արևային, քամու, գեոթերմալ, հիդրոէլելեկտրական կամ մակընթացային էներգիայի աղբյուր են։
Ուղղության առանձնահատկությունները
Վերականգնվող էներգիայի քանդակի հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ այս ուղղության արվեստագետները ստեղծում են գործեր, որտեղ համատեղվում են գեղագիտությունը և էներգիայի առաջացման և խնայողության ֆունկցիոնալ հատկությունները։ Այս զարգացող ոլորտում պրակտիկայով զբաղվող մասնագետները հաճախ աշխատում են ըստ Էկոդիզայնի չափանիշների։
Վերականգնվող էներգիայի օգտագործմամբ քանդակի գաղափարը առաջին անգամ առաջարկել են այնպիսի նկարիչներ, ինչպիսիք են Պատրիս Ստելեստը, Սառա Հոլը, Ջուլիան Հ. Սքաֆը, Պատրիկ Մարոլդը, Ելենա Պարուչևան, ճարտարապետներ Լաուրի Չեթվուդը և Նիկոլաս Գրիմշոուն, Իլինոյսի համալսարանի պրոֆեսոր Բիլ Բեքեթը։ Կիսելով էկոլոգիական արվեստի գաղափարները՝ նրանք կարծում են, որ իրենց աշխատանքի գեղագիտական մասը անքակտելիորեն կապված է կառույցի էկոլոգիական գործառույթի հետ։ Բացի այդ, վերականգնվող էներգիայի քանդակը ստեղծելիս նկարիչները հաճախ ոգեշնչվում են բնության ձևերից և գործընթացներից՝ նախընտրելով շրջապատող աշխարհի գույներն ու կազմվածքները ։
Քաղվածքներ
Զարմանալի է, երբ գիտես, որ էլեկտրաէներգիայի նույնիսկ մի փոքր մասը, որ սնուցում է մեր կյանքը, ստեղծվում է արվեստի գործի միջոցով, որը հնարավոր է այցելել և վայելել :
Արձանների օրինակներ
Անդրեա Պոլլիի «Էներգիայի հոսքը» փորձարարական ճարտարապետության օրինակ է։ Հողմային տուրբինները կամրջի կառուցվածքի դիզայնի մաս են կազմում, միևնույն ժամանակ լուսավորելով կամուրջն ու հարակից տարածքները ։
Ռալֆ Սանդերի «World Rescue Vehicle» հանրային քանդակը օգտագործել է արևային էներգիան՝ Սեուլի արվեստի թանգարանի հարևանությամբ, Կորեայի շոգ ամռանը ձյուն և սառույց ստեղծելու համար ։
Սառա Հոլը աշխատում է գեղարվեստական ապակիով ՝ ներկառուցելով արևային բջիջներ, որոնք արեգակնային էներգիան հավաքում են երկու ապակե վահանակների միջև՝ դրանք համատեղելով բուն արվեստի գործին ։
Ելենա Պարուշևայի արվեստը նախատեսված է մարդկանց ուշադրությունը քամու էներգիայի վրա հրավիրելու համար։ Նա նաև ձգտում է գեղարվեստական ​​պատասխան տալ էներգիայի սպառման հարցերին, ձգտում է  տարածել քամու էներգիայի օգուտների մասին իրազեկությունը։  Ելենայի «Ունդինե» ստեղծագործությունը ստեղծվել է 2004 թվականին։ Օգտագործել են պղինձ և զոդում։ Քանդակը կնոջ կերպարանք է ստացել ՝ պարանոցի և դաստակի զարդերով, որոնք հողմային տուրբիններ են ։
Էլիզաբեթ Մոնոյանն ու Ռոբերտ Ֆերին ոգեշնչվելով քամուց ցորենի հասկերի շարժումից նախագծել են լոգարիթմական պարուրաձևի մեջ տեղադրված 55 մ բարձրությամբ տատանվող ցողուն-սյուներ։ Քամու էներգիան ցնցելու է ցողունները՝ առաջացնելով էներգիա։ Տարեկան գնահատված հզորությունը՝ 20,000 ՄՎտժ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա Կատեգորիա:Քանդակագործություն Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի արվեստ
Disturbia (երգ)
Ծագում
«Disturbia» երգը գրել է Ռիհաննայի այդ ժամանկվա բոյֆրենդը՝ Քրիս Բրաունը և վերջինիս թիմը՝ Բրայան Քենեդին, Ռոբերտ Ալենը և Անդրե Մերիթը, որն առավել հայտնի է որպես Graffiti Artizts։ 2007 թվականին երգը պիտի ներառվեր Էրիս Բրաունի վերաթողարկված «Exclusive» ալբոմի մեջ։ Երգի վրա տարված աշխատանքն ավարտելուց հետո երգիչը նախապատվությունը տվել է «Forever» երգին, որն ավելի ուշ «Disturbia» երգից հետո դարձել է հիթ։ Նա զգացել է, որ երգն առավել շատ համապատասխանում է Ռիհաննային, այդ պատճառով շուտով այն ուղարկել է երգչուհուն ։ Երգը ստեղծվել է «ամբողջությամբ առանձնացած և մի փոքր վախենալու դառնալու ցանկության» ոգեշնչմամբ ։ USA Today-ի համար հարցազրույցի ժամանակ Քրիս Բրաունը նկարագրել է երգը Ռիհաննային փոխանցելու ժամանակ ունեցած իր զգացմունքները․
«Disturbia» երգի ձայնագրման ժամանակ Դենվերի «Rocky Mountain Recorders» ստուդիայում Ռիհաննան վստահորեն իր վրա է վերցրել ամբողջ ստեղծագործության հնչողությունը։ Digital Spy-ի համար Նիկ Լևինին տված հարցազրույցում նա բացատրել է․ «Ես մտա ստուդիա այդ երգն իմ տարբերակով ստեղծելու համար։ Այդ ժամանակ ես գտա իմ ճանապարհը» ։ This Morning-ին տված հարցազրույցում Ռիհաննան ասել է, որ երգն իր սեփական փորձի վրա հիմնված չէ, քանի որ երգը հոգեկան խանգարման, անհանգստության ու անկարգության մասին է։ Ռիհաննան բացատրել է, որ ցանկացել է ձայնագրել երգը, որովհետև վերջինիս թեման մի ժամանակ հուզում էր շատ մարդկանց ։ About.com պորտալի խմբագիր Բիլ Լեմբը կարծում է, որ երգի տեքստը մի փոքր սարսափելի է և նման է երգչուհու 2006 թվականի նախորդ «Unfaithful» սինգլին ։ Այլ քննադատներ մեկնաբանել են դա նրանով, որ Ռիհաննան երգում է վախի մասին, բայց երգի բառերի համաձայն այս մեկնաբանությունը ոչ մի իմաստ չունի ։
Երբ «Good Girl Gone Bad» ալբոմը պատրաստ է եղել վերաթողարկման համար, Ռիհաննան հանդիպել է Def Jam լեյբլի գլխավոր ձայնագրող Էլ Էյ Ռեյդին, որն առաջարկել է երգը թողարկել «Take a Bow» երգից հետո։ MTV News-ի հետ հարցազրույցի ժամանակ Ռեյդն ասել է․
Կառուցվածք
«Disturbia» երգն ըստ իր կառուցվածքի ռիթմիկ է և ունի «մոխրացնող» ուժեղ տակտ, որը պատկանում է դենս-փոփ, էլեկտրո-փոփ և սինթի-փոփ ժանրերին ։ «Don't Stop the Music» երգի նման այն առանձնանում է պարային և ակումբային ուղղվածությամբ ։ Երգն ունի ռոքի երանգավորում և սկսվում է ճիչով այնպես, ինչպես սարսափ ֆիլմերում , ինչից հետո լսվում է «Bum-bum-be-dum-bum-bum-be-dum-bum» հուկը, որը հիշեցնում է երգչուհու մեկ այլ երգի՝ «Umbrella»-ի «Ella-ella-ella-ey-ey-ey» հատվածը ։ Առաջին տան սկսվելուց առաջ Ռիհաննան ասում է․
Երգը սկսվում է դաշնամուրի ակորդների կտրուկ հաջորդականությամբ, որը ստեղծել է Ջոշ Հոկիրկոմը Կարլոս Օյանեդելի օգնությամբ ։ BBC չարտի բլոգում Ֆրեյզեր Մակելփայնը գրում է, որ «Disturbia» երգը հիշեցնում է Eiffel 65 իտալական տրիոյի «Blue (Da Ba Dee)» երգը ։ Համաձայն «Musicnotes.com» կայքում հրապարակված նոտաների՝ տակտի չափը րոպեում 124 հարված է։ Երգը գրված է սի մինոր տոնայնությունում, իսկ Ռիհաննայի վոկալային դիապազոնը գտնվում է D3 և E5 նոտաների միջև։ Երգի ինչպես տներում, այնպես էլ կրկներգում օգտագործվել է Am-C-G-F ակորդների հաջորդականությունը ։
Քննադատական արձագանքներ
«Disturbia» երգը դրական արձագանքներ է ստացել երաժշտական քննադատների կողմից։ «Թայմ» շաբաթաթերթից Ջոշ Տիրենգիլը գովաբանել է երգը «զսպող մեղեդու համար, որը թռչում է գլխի մեջ» ։ About.com վեբ կայքից Բիլ Լեմբը երգին հինգ հնարավորից չորս աստղ է տվել և այն անվանել «կլանող» լիրիկայով «պարահրապարակի ակնթարթային հիթ»։ Լեմբն ասել է, որ «Disturbia» երգում կարելի է լսել Ռիհաննայի ամենաառաջադեմ և վստահ վոկալը ։ Ավելի ուշ «About.com» կայքը երգը դասել է «Ռիհաննայի լավագույն հիթերի» ցուցակի երկրորդ («Umbrella» երգից հետո) և «Auto-Tune լավագույն կատարում հանրաճանաչ երաժշտության մեջ» ցուցակի ութերորդ տեղում ։ Digital Spy-ից Ալեքս Ֆլետչերն ասել է, որ ի տարբերություն արտիստի թողարկած յոթերորդ հասարակ սինգլի, «Disturbia» երգը Ռիհաննայի ուժեղ թողարկումներից մեկն է, որն ապացուցել է երգչուհու 2008 և 2007 թվականների երաժշտական հիթ-շքերթները գլխավորելու կարողությունը։ Շարունակելով նկարագրել երգեն՝ ասել է, որ այն «ամբողջական էլեկտրո հաճույք է, որը լցված է այրող ռիթմով և խենթ վոկալային հատուկ էֆեկտներով»։ Ֆլետչերն առաջին պլան է մղել երգի մեջ ուժեղ հուկը և ասել, որ դա առավել գրավիչ կրկներգն է իր «Umbrella» սինգլի ժամանակներից ի վեր ։ IGN կայքից Սփեմսի Դին կարծում է, որ երգն ունի վարակիչ «Bum-bum-be-dum-bum-bum» հուկ, որն ունկնդիրներին ձգում է ուժեղ էլեկտրոնային բիթի մեջ ։ ''Yahoo! Music'' ընկերությունից Հայմե Ջիլն ընդգծել է «երգի համառ հուկը, ուժեղ հարվածային գործիքները, գալարվող և միահյուսված մեղեդին» ։
BBC-ից Ֆրեյզեր Մաքելփայնը նշել է երգի առավելությունները՝ Ռիհաննայի սառցե ճիչը, եղյամապատ կցկտուր երկտողը և «Eiffel 65» ոճի կրկներգը ։ Շոտլանդական Sunday Mail թերթից Միկի Մաքմոնեյգլը հայտարարել է, որ Ռիհաննայի երգը ժամանակակից R&B-ով էլեկտրոնային հնչողության խառնուրդ է և օգնում է երգչուհուն տարբերվել Բեյոնսեի ոճից։ Մաքմոնեյգլն ընդգծել է երգի սկիզբը․ «դաշնամուրի ակորդների կտրուկ հաջորդականություն, որն անցնում է ուրբան ռիթմի» ։ Houston Chronicle թերթից Ջոի Գերան ասել է, որ դա «սեքսուալ ակումբային երգ է» և «հուզիչ, ռոք տոնով պարային ձայնագրություն» ։ «Disturbia» երգն 2009 թվականի NRJ Music Award մրցանակաբաշխության ժամանակ լավագույն միջազգային երգ անվանակարգում հաղթել է այն թյուրիմացությունից հետո, երբ սկզբնապես հայտարարվել է, թե հաղթել Է Քեթի Փերրիի «I Kissed a Girl» երգը ։
Դիրքեր հիթ-շքերթներում
2008 թվականի հուլիսի 26-ին «Disturbia» երգն ԱՄՆ-ի Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 19-րդ հորիզոնականը՝ դառնալով Ռիհաննայի լավագույն առաջնաելույթն այդ ժամանակ և «Good Girl Gone Bad» ալբոմի վեցերորդ սինգլը, որն ընդգրկվել է լավագույն քսանյակում ։ Երաժշտական տեսահոլովակի թողարկումից, սինգլի վաճառքների ավելացումից և ռադիոյով հեռարձակվելուց հետո երգը բարձրացել է մինչև չորրորդ հորիզոնական՝ Ռիհաննային դարձնելով յոթերորդ երգչուհին (առաջին վեցից՝ Մադոննայից, Ուիթնի Հյուսթոնից, Դոննա Սամմերից, Մրայա Քերիից, Բեյոնսեից և Աշանտիից հետո), որի երգերը միաժամանակ գտնվում են լավագույն հնգյակում, քանի որ նրա նախորդ «Take a Bow» սինգլը երկրորդ հորիզոնականում էր ։ Հաջորդ շաբաթ երգը զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը՝ գերազանցելով երգչուհու նախորդ «Take a Bow» հիթին ։ 2008 թվականի օգոստոսի 23-ին «Disturbia» սինգլը գլխավորել է «Hot 100» հիթ-շքերթը ։ Ռիհաննայի ամբողջ կարիերայի ընթացքում «Disturbia» երգը դարձել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի վեցերորդ առաջին և «Good Girl Gone Bad: Reloaded» ալբոմի առաջին կարգի երրորդ հիթը «Umbrella» և «Take a Bow» սինգլներից հետո ` երկու շաբաթ շարունակ մնալով հիթ-շքերթի վերին հորիզոնականում։
2008 թվականի հուլիսի 29-ին «Disturbia» երգն բարձրացել է« Billboard Hot Digital Songs» հիթ-շքերթի երկրորդ հորիզոնական՝ գլխավորելով այն հաջորդ շաբաթվա ընթացքում ։ Բացի այդ, երգը կարողացել է գլխավորել Pop 100 հիթ-շքերթը։ Billboard ամսագրի սեպտեմբերի 13-ի թողարկման մեջ «Disturbia» երգն առաջատար է եղել Hot Dance Club Play և Hot Dance Airplay հիթ-շքերթներում։ Ռիհաննան Մադոննայի հետ Dance Airplay հիթ-շքերթում հիթերի քանակով, ընդհանուր առմամբ վեց երգով (ավելի ուշ այդ ռեկորդը գերազանցել է Մադոննային, երբ նրա «Miles Away» սինգլը դարձել է յոթերորդ երգը, որը գլխավորել է այդ հիթ-շքերթը) նույն հորիզոնականում են գտնվել։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ին «Disturbia» երգն 3,000,000 օրինակ վաճառքը գերազանցելու համար եռակի պլատինե հավաստագիր է ստացել Ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիայի կողից։ «Disturbia» երգն Ռիհաննայի միակ երգն է, որը կարողացել է 36 շաբաթ մնալ լավագույն քառասուն սինգլների ցանկում։ Բացի այդ, այն Ռիհաննայի կարիերայի առաջին երգն է, որը ստացել է եռակի պլատինե հավաստագիր և դարձել աշխարհի ամենավաճառվող սինգլը։ 2010 թվականի հոկտեմբերին ԱՄՆ-ում երգի վաճառքը կազմել է 4 մլն օրինակ ։
Միացյալ Թագավորությունում «Disturbia» երգը թվային վաճառքների շնորհիվ «UK Singles Chart» հիթ-շքերթում առաջնաելույթ է ունեցել 47-րդ հորիզոնականում։ Երաժշտական տեսահոլովակի թողարկումից հետո երգը ևս մեկ անգամ զբաղեցրել է երկրի հիթ-շքերթի 47-րդ հորիզոնականը և հասել իր գագաթնակետին՝ 3-րդ հորիզոնականին, ինչպես նաև դարձել Ռիհաննայի ութերորդ երգը, որն ընդգրկվել է Մեծ Բրիտանիայի հիթ-շքերթի լավագույն սինգլների տասնյակում՝ այնտեղ մնալով 11 շաբաթ՝ 300.000-ը գերազանցող վճարովի ներբեռնումների քանակով դառնալով ռեկորդակիր։ Ընդհանուր առմամբ, «Disturbia» երգը մեծ հաջողություն է ունեցել Մեծ Բրիտանիայում և, հավանաբար, կհասներ առաջին հորիզոնականին, եթե թողարկվեր ֆիզիկական սեղմասկավառակով։ Երգը Ռիհաննայի երրորդ ամենահաջողակ սինգլն է երկրում, քանի որ նրան հաջողվել է 36 շաբաթվա ընթացքում մնալ երկրի հարյուր գլխավոր երգերի շարքում, երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրել է «Don't Stop the Music» սինգլը, որը հիթ-շքերթում 2 շաբաթով ավելի երկար է մնացել, իսկ առաջին հորիզոնականում «Umbrella» հիթն էր, որը 33 շաբաթով ավելի է զբաղեցրել առաջատարի դիրքը հիթ-շքերթում։ «Disturbia» երգը զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայի 2008 թվականի ամենավաճառվող սինգլների ցուցակում․ մեկ հորիզոնականով ավելի բարձր, քան նրա առաջին կարգի «Take a Bow» հիթը ։ Իսպանիայում «Disturbia» երգը գլխավորել է երկրի ամենահայտնի ռադիոկայանի հիթ-շքերթը, մինչդեռ Spanish Singles Chart պաշտոնական հիթ-շքերթում երգն իր գագաթնակետին է հասել տասներորդ հորիզոնականում և 40 000 օրինակի վաճառքը գերազանցելու համար արժանացել պլատինե հավաստագրի։
Իռլանդիայում երգը եղել է զանգվածային հիթ։ Այնտեղ հասել է իր առավելագույն չորրորդ հւրիզոնականին և վեց շաբաթ անընդմեջ պահպանել իր դիրքը՝ դառնալով տարվա 18-րդ լավագույն վաճառվող սինգլը՝ առաջ անցնելով նախորդ երեք սինգլների ցուցանիշներից։ Շվեյցարիայում երգն իր գագաթնակետին է հասել միայն թվային ներբեռնումների միջոցով։ Կանադական Canadian Hot 100 հիթ-շքերթում երգը հինգ շաբաթվա ընթացքում բարձրացել է երկրորդ հորիզոնական։ Նոր Զելանդիայում «Disturbia» երգը դարձել է Ռիհաննայի կարիերայի առաջին կարգի երրորդ սինգլը և առաջինը՝ «Umbrella» երգից հետո։ Երգը դարձել է նաև չորրորդ սինգլը, որն ընդգրկվել է այդ երկրի լավագույն հնգյակում, և հինգերորդ՝ «Good Girl Gone Bad» ալբոմի լավագույն տասնյակում՝ «Hate That I Love You» երգի ժամանակներից ի վեր, որը հասել է վեցերորդ հորիզոնականին։ 2009 թվականի օգոստոսի 23-ին երգը 15 000 օրինակ վաճառքի համար ստացել է պլատինե հավաստագիր ։ Ավստրալիայում երգն իր գագաթնակետին է հասել՝ զբաղեցնելով հիթ-շքերթի վեցերորդ հորիզոնականը։ Ռադիոեթերում հայտնվելու առաջին շաբաթվա ընթացքից երգն ամենապահանջվածն էր Ավստրալիայի ռադիոկայաններում ։ Երգը համացանցային ներբեռնումների շնորհիվ ոսկե հավաստագիր է ստացել, ավելի ուշ՝ ձայնասկավառակի վրա սինգլի թողարկումից հետո, այն դարձել է պլատինե ։ «Disturbia» երգը 9 շաբաթ անընդմեջ գլխավորել է թուրքական «Turkey Top 20» հիթ-շքերթը (լավագույն արդյունքը 2008 թվականի սինգլների շարքում)։ Դեկտեմբերի 28-ին, տարվա արդյունքներով, Մեծ Բրիտանիայի « UK Singles Chart » հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 18-րդ հորիզոնականը։ 2010 թվականի հունվարի 7-ին Մեծ Բրիտանիայի «Smashhits» երաժշտական հեռուստաալիքը երգին երրորդ տեղն Է հատկացրել Ռիհաննայի լավագույն տասը երգերի «Rihanna: Ultimate 10» ցանկում։