cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էրգոկալցիֆերոլ
Կենսասինթեզ
Այս մեթոդով ստացված վիտամին D-ի բարձր մակարդակով Շամպինիոնները համարժեք են վիտամին D-ի հավելումներին և երկուսն էլ բարելավում են վիտամին D2-ի մակարդակը։ Ճառագայթման ենթարկված սնկերը և խմորասնկերից թխված հացը կենսամատչելի են ու բարձրացնում են արյան մեջ 25(OH) D մակարդակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիտամին D Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Բաշկիրսկայա Չումազա
Բաշկիրսկայա Չումազա (Башкирская Чумаза, Башҡорт Самаҙыһы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 518 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոգլիտ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
126
Մահեր
Կատեգորիա:126 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ներկարարություն
Ներկարարություն, զանազան նյութերի ու առարկաների ներկման արհեստ։ Հայաստանում տարածված է եղել հնագույն ժամանակներից, իսկ միջին դարերում հասել է բարձր զարգացման, որի մասին վկայում են բազմաթիվ հնավայրերից հայտնաբերված նմուշները։ Հին դարերից սկսած հայտնի են եղել մի շարք ներկանյութեր, ներկեր, ներկերն ու ներկվածքը ամրացնող նյութեր, որոնք Հայաստանից առատորեն արտահանվել են նաև այլ երկրներ։ Ն․երկարարությունը սկզբում կատարվել է տնայնագործական, ապա՝ արհեստագործական եղանակով, մասնագիտացված արհեստանոցներում (կոչվել են ներկատուն, ներկոց և այլն)։ Ներկարարին անվանել են նարոտաներկ, ներկարար, ներկիչ։ Ներկելու համար օգտագործել են պարզ գործիքներ (կարասներ, պղնձե կաթսաներ, Փայտե խառնիչ և այլն)։
19-րդ դարի Հայաստանի քաղաքներում և հայկական գաղթավայրերի մի շարք կենտրոններում գործել են ներկարարների համքարություններ, որոնց անունով հաճախ կոչվել են առանձին թաղամասեր, շուկայամերձ փողոցներ, կրպակների շարքեր։ Ներկարարյան դարավոր հմտություններն անցել են սերնդեսերունդ։ Արդի թեթև արդյունաբերության բնագավառներում, գունավոր տպագրության մեջ, արվեստի մի շարք ճյուղերում և այլուր կիրառվում է ներկարարյան մասևագիտական հնարանքների և ժողովրդական հմտությունների փորձը։
Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Ռոնդանինա
Ռոնդանինա  (իտալերեն՝ Rondanina), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Ջենովա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 82 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 6 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 13 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 16025։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 010։
Բնակավայրի հովանավորն է հանդիսանում Սուրբ Սան Բարտոլոմեոն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կուլյաբինո
Կուլյաբինո (Кулябино), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 474 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կալինինո (այլ կիրառումներ)
Կալինինո, կարող է վերաբերել՝
Փայտոջիլ
Փայտոջիլ (Cimex lectularius), կիսակարծրաթևավորների կարգի արյունածուծ միջատ։ Մարմինը տափակ է, երկարավուն արուների երկարությունը 4,9-6,4 մմ է, էգերինը՝ 4,8-8,4 մմ։ Հասուն փայտոջիլների գունավորումը դարչնակարմիր է, թրթուրներինը՝ դժգույն դեղին։ Բերանի ապարատը ծակող-ծծող տիպի է։ Սուր, տհաճ հոտով արտազատուկ արտադրող գեղձերը բացվում են երրորդ զույգ ոտքերի ետևում։ Ապրում է բնակարաններում, առավելապես փայտե կահույքի մեջ (այստեղից՝ փայտոջիլ անվանումը), հավանոցներում, թռչունների, չղջիկների և կրծողների բներում։ էգերը կյանքի ընթացքում դնում են 200-250 (երբեմն մինչև 540) ձու։ Թրթուրները դուրս են գալիս 17-20 օր հետո (սենյակային ջերմաստիճանում)։ Անցնում են թրթուրային 5 փուլ։ Մարդու և որոշ տաքարյուն կենդանիների արտաքին մակաբույծ է սնվում է միայն արյունով։ էգը մեկ անգամից կարող է ծծել մինչև 7 մլ արյուն։ Պայքարի միջոցները՝ միջատազերծման տարբեր մեթոդների կիրառում։
Կասպիական կրիա
Գրականություն
Կատեգորիա:Երկկենցաղներ
127
Մահեր
Կատեգորիա:127 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սլեպորոդ (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)
Սլեպորոդ (Сліпорід), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սլեպորոդ գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,642 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 82,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Էդի Ռամա
Էդի Ռամա (Edi Rama, ), ալբանացի քաղաքական գործիչ, արվեստագետ, գրող, Ալբանիայի վարչապետ (2013 թվականի սեպտեմբերի13-ից), Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդ 2005 թվականից, Ալբանիայի մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և սպորտի նախարար (1998-2000), Տիրանայի քաղաքապետ (2000 -2011)։ Առաջնորդել է ձախ թևի սոցիալիստներին, որոնք 2013 թվականի հունիսին խորհրդարանական ընտրություններում պարտության մատնեցին վարչապետ Սալի Բերիշայի պահպանողական բլոկին։
Անձնական կյանքը
Էդի Ռաման ծնվել է Տիրանայում, քանդակագործ Կրիստաք Ռամայի և բժիշկ Անետ Ռամայի ընտանիքում։
Ռամայի ընտանիքն սերում է Կորցա շրջանի Դարդհե գյուղից, որը հիմնադրվել է Օսմանյան ժամանակաշրջանում, ուղղափառ կաթոլիկների կողմից, որոնք Օսմանյան տիրապետությունից փախչելով, բարձրանում էին լեռները Ռաման կնքվել է որպես կաթոլիկ ։
Պատանեկության տարիներին զբաղվել է սպորտով, խաղացել է բասկետբոլային «Դինամո» և Ալբանիայի բասկետբոլի ազգային թիմում։
Ալբանիայում կոմունիստական կարգերի տապալումից հետո, ներգրավվել է առաջին դեմոկրատական, ուսանողական շարժումների մեջ, սակայն գաղափարախոսական վեճերի պատճառով հեռացել է ։
Միաժամանակ դասավանդելով Ալբանիայի արվեստի ակադեմիայում, Ռաման, հրապարակախոս Արդիան Կլոսիի հետ հրատարակեց Refleksione անվամբ գիրքը ։
Ամուսնացած է եղել դերասանուհի Մաթիլդա Մակոցիի հետ, ունեն մեկ որդի Գրեգորի Ռաման ։ 1994 թվականին ամուսնալուծվել են և նա արտագաղթել է ։
Մեկնելով Ֆրանսիա` զբաղվել է արվեստով, մասնակցել բազմաթիվ ցուցահանդեսների իր մտերիմ ընկերոջ Անրի Սալայի հետ ։
1997 թվականի հունվարին Ալբանիա կատարած իր հերթական այցի ժամանակ ֆիզիկական հարձակման է ենթարկվել ։
1998 թվականին Ալբանիայի վարչապետ Ֆատոս Նանոն Ռամային առաջադրել է Մշակույթի նախարարի պաշտոնում ։
2000 թվականի հոկտեմբերին Ռաման մասնակցել է Տիրանայի քաղաքապետի ընտրարշավին և հաղթել գրող Բեշնիկ Մուսաֆայի կուսակցությանը` որպես Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդ։ Պաշտոնն ստանձնելուց հետո, Ռաման ձեռնամուխ եղավ արմատական փոփոխությունների՝ վերականգնեց Լանա գետի նախնական տեսքը, քանդել հարյուրավոր ապօրինի շինություններ։
2003 թվականին Ալբանիայի խորհրդարանը քննարկեց Ռամայի Տիրանայի քաղաքապետարանի միջոցների չարաշահման հարցը։ Նիստերի ընթացքում հաճախ նրան տեսնում էին բարձրախոսով խոսելիս ։ Հանձնաժողովի նիստերը փակվեցին, և Ռաման արդարացվեց։
2005 թվականին Ռաման դարձել է Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության նախագահը՝ Ֆատոս Նանոյի հրաժարականից հետո։ Որպես քաղաքապետ նա կազմել է Տիրանա քաղաքի հատակագիծը՝ ներառյալ Սկանդերբերգ հրապարակի նախագիծը ։
2010 թվականին ամուսանցել է մուսուլման, հասարակական ակտիվիստ Լինդա Բաշայի հետ
2011 թվականի ընտրություններում Ռամային հաղթեց քաղաքացիական կոալիցիայի երիտասարդ թեկնածու Լուլզիմ Բաշան։ Միջազգային հանրությունը և մոնիտորինգային հանձնախմբերը քննադատեցին այս ընտրությունները ։ Նախնական արդյունքներով Ռաման 10 ձայնի առավելություն ուներ, սակայն Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը որոշեց բացել քվեատուփերը և հաշվարկել սխալ տուփերում հայտնված քվեաթերթիկները։
2011 թվականի նոյեմբերին Ռաման հրատարակեց իր քաղաքապետ աշխատած տարիների մասին գիրքը, որն անվանեց «Կուրբան» (Kurban)։
Գեղանկարչական գործունեություն
Ռաման ունեցել է բազմաթիվ անհատական ցուցահանդեսներ՝
2009 թվականին հրատարակել է անձնական գրառումների և գեղանկարչական հավաքածուներին նվիրված գիրք, որը կոչվում է «Էդի Ռամա» (Edi Rama) ։
Ազդեցություն Տիրանայի վրա
Քաղաքապետ եղած տարիներին ակնհայտ էր Ռամայի ազդեցությունը կրպակների վերացման հարցում։ Ռամայի «Վերադարձ ինքնությանը» ծրագիրը քաղաքում վերացրեց բազմաթիվ ապօրինի շինություններ, որոնք զբաղեցրել էին այգիների, մայթեզրերի, Լանա գետի երկայնքով ձգվող տարածքները։ Քաղաքապետ եղած տարիներին նրան աջակցել է Ալբանիայի վարչապետ Լիր Մեթան, ով պետական միջոցներից ֆոնդեր է հատկացրել Տիրանայի տեղական ինքնակառավարման համար՝ աջակցելով Ռամայի «մաքրազարդման» ծրագրի իրականացմանը։ Նրա ծրագրերի մեջ էր ճանապարհների լայնացումը, որը իրականացնելիս մեղադրվել է չարաշահումների մեջ։
Ռամայի «Մաքուր և կանաչ» ծրագրի արդյունքում քաղաքին է վերադարձվել 96,700 կմ կանաչ տարածք, տնկվել են շուրջ 1,800 ծառեր։ Նրա հանձնարարականով ներկվել են բազմաթիվ հին շինություններ, ինչն անվանեցին Էդի Ռամայի գույներ (վառ վարդագույն, դեղին, կանաչ, մանուշակագույն)։ Քննադատները շարունակ նշում էին, որ Ռաման շատ է ուշադրություն դարձնում արտաքին հարդարանքներին՝ առանց հիմնական խնդիրները լուծելու, ինչպիսիք են խմելու ջրի պակասը, էլեկտրականությունը ։
Սոցիալական կայքեր
Ռաման իր ընտրազանգվածի հետ շփվում է սոցիալական կայքերի միջոցով՝ "Twitte" կամ "Facebook" ։ Այնուամենայնիվ, Ռամայի սոցիալական կայքերից օգտվելու հարցը վիճարկվում է, քանի որ հաղորդում են, որ նա վիրավորում է մարդկանց՝ մերժելով նրա գաղափարները ։
Վարչապետ
2013 թվականի հունիսին Ռամայի սոցիալիստական կուսակցությունը և կոալիցիոն գործընկերները հաղթեցին 2013 թվականի Ալբանիայի խորհրդարանական ընտրություններում, և նախագահ Բուջար Նիշանը նրան նշանակեց վարչապետ՝ խնդրելով ձևավորել կառավարություն ։ Առաջին ձեռնարկած քայլերից է եղել ներքին անվտանգության ենթակառուցվածքի բարելավումը, պայքարն աճող հանցագործությունների դեմ ։
Մրցանակներ
2004 թվականի դեկտեմբերին մեկ տարի տևած միջազգային մրցույթում դարձել է տարվա «Աշխարհի քաղաքապետ»` համացանցային քվերակության հիման վրա, CITYMAYORS, ՀԿ, Լոնդոն
Time ամսագրի կողմից 2005 թվականին ստացել է «Եվրոպացի հերոս» կոչումը, որն ամսագիրը տվել է այն 37 անձանց, ովքեր աշխարհն ավելի լավն են դարձնում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Ալբանիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Ալբանացի արվեստագետներ
Աստվածամոր համբարձումը
«Աստվածամոր համբարձումը» (Assunta), Տիցիանի նկարը, որն ստեղծվել է 1516-1518 թվականներին ։  Գտնվում է Սանտա Մարիա Գլորիոզա դեի Ֆրարի տաճարի գլխավոր խորանում։ Ամենամեծ խորանային նկարն է Վենետիկում։
Նկարագրություն
Նկարում պատկերված իրադարձությունները տեղի են ունենում երեք տարբեր մակարդակներում։ Ամենաներևի մասում առաքյալներն են, որոնք քարացել են տարբեր դիրքերով։ Նրանք վախով նայում են դեպի երկինք՝ աղերսանքով ու ձեռքերը վեր ձգած։ Կոմպոզիցիայի կենտրոնում Կույս Մարիամն է կարմիր հագուստով և կապույտ թիկնոցով։ Նա բարձրանում է դեպի երկինք ամպի վրա՝ շրջապատված բազմաթիվ քերովբեներով։ Վերևից նրանց նայում է Տեր Աստված՝ քամուց ծփացող մազերով և մորուքով, որին ուղեկցում է հրեշտակը, որը նախապատրաստել է Մարիամի թագը։
«Մարիամի համբարձումը» դարձել է Տիցիանի առաջին խոշոր պատվերը Վենետիկում, որտեղ նա շուտով դարձել է առաջատար նկարիչ։ Ավանդույթը խախտող Կույս Մարիամի հուզված կեցվածքը, հուսահատ շարժումներով առաքյալները, նոր գույները, այդ ամենը մեծ տպավորություն է թողել ժամանակակիցների վրա և փառքի արժանացրել Տիցիանին ։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ բացման արարողությանը ներկա Կառլոս V-ի դեսպանորդ, իմանալով նկարի որակից ֆրանցիսկացիների դժգոհության մասին, անմիջապես ցանկություն է հայտնել վճարել աշխատանքի համար, որպեսզի այն անձեռնմխելի մնա ։
Տիցիանը, ամենայն հավանականությամբ, սովորել է որպես խճանկարի ոլորտում աշխատող նկարիչ, և նկարի ոսկե ֆոնը տուրք է Վենետիկի խճանկարի ավանդույթներին ։ Յուղաներկի բաղադրատոմսը, որով աշխատել է Տիցիանը, չի պահպանվել։ Հայտնի է միայն, որ հիմնական բաղադրիչները ներառել են կտավատի յուղ և սկիպիդար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիցիանի նկարներ Կատեգորիա:1518 նկարներ Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում Կատեգորիա:Քրիստոնեական արվեստը մահվան մասին Կատեգորիա:1510 նկարներ
Տելեմակ Տեր-Ավետիսյան
Տելեմակ Պետրոսի Տեր-Ավետիսյան, հայ թավջութակահար, կոմպոզիտոր, Լեռնային Ղարաբաղի երգի-պարի պետական համույթի հիմնադիր (1958) , ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967) ։
Կենսագրություն
1934-1936 թվականներին եղել է Լենինականի դրամատիկ թատրոնի, 1936-1948 թվականներին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոն երաժշտական մասի, ապա՝ ՀԽՍՀ ժողովրդական ստեղծագործության տան երաժշտական բաժնի վարիչ, ԼՂԻՄ երգի-պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարը։
Տելեմակ Տեր-Ավետիսյանը մահացել է 1974 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Երևան քաղաքում, թաղված է Նորքի գերեզմանատանը ։
Ստեղծագործություններ
Տելեմակ Տեր-Ավետիսյանը գրել է լարային կվարտետ (1940), կվինտետ (1941)՝ լարային կվարտետի և ֆլեյտայի, «Բաղձանք» (1950, ըստ Հովհաննես Շիրազի), «Պիոներական» (1952) կանտատները՝ մանկական երգչախմբի և նվագախմբի, սյուիտներ՝ լարային քառյակի (1955) և նվագախմբի (1966), 6 պիես (1967)՝ թավջութակի և դաշնամուրի, «Էլեգիա», «Ռոնդո» (երկուսն էլ՝ 1967)՝ թավջութակի և դաշնամուրի, խմբերգեր, գործեր՝ երգի-պարի անսամբլի համար, խմբերգային սյուիտ «Սասունցի Դավիթ» (ա կապելլա, 1962), երգեր, ռոմանսներ, «Հազարան բլբուլ» (1959) օպերան, «Ղարաբաղյան հարսանիք» (1961) երաժշտական կատակերգությունը և այլ ստեղծագործություններ։
Միրեյո
«Միրեյո» (Mirèio, ուղղագրության մեջ Միստրալյա), Mirèlha (դասական ուղղագրությամբ՝ Միրելյո), Ֆրեդերիկ Միստրալի գյուղական պոեմ, որը 1859 թվականին Ավինյոնում հրատարակվել է Ժոզեֆ Ռումանը։
Սյուժե
12 երգերից բաղկացած պոեմի սյուժեն պատմում է զամբյուղներ հյուսող երիտասարդ Վինսենի (Vincèn) և գեղեցիկ Միրեոյի՝ հարուստ ֆերմերի դստեր սիրո մասին, որը բռնկվում է գարնանային Լե Բո դը Պրովանսի հովվերգական բնապատկերների ֆոնին և ողբալի ձևով ընդհատվում է ծովի ափին՝ Notre-Dame-de-la-Mer տաճարի մոտ Սենտ Մարի դը լա Մերում։
Պոեմի տեքստում հյուսված են Ստորին Պրովանսի՝ Կրո և Դյուրանսի, Կամարգայի, Առլի և Տարասկոնի հովիտների միջնադարյան լեգենդներն ու ժողովրդական ավանդությունները, կախարդ Տավանայի ծեսերի նկարագրություններում հեթանոսական դիվաբանության մնացուկները, Ռոն գետի կամրջի վրա չարագործ Ուրիասի մահը զուգակցվում է Սուրբ Մարիամների մասին կաթոլիկ բարեպաշտական պատմություններով, Սև Սարայի և Պրովանսի մկրտիչների մասին պատմություններով։
Տաղաչափություն և ոճ
Պոեմը գրված է հատուկ «Միրեոյի տուն» ձևով՝ յոթնյակներ, որտեղ իգական հանգերով ութավանկերը հերթագայվում են արական հանգերով (f f m f f f m) ալեքսանդրյան տողերով՝ aabcccb հանգավորմամբ ։ Միստրալը պնդում էր, որ ինքն է հանդիսանում այդ պոեմի տների հեղինակը, սակայն Էմիլ Ռիպերն իր ուսումնասիրություններով ցույց են տվել, որ այն հանդիսանում է 1830-1850-ականների մի քանի պոետների աշխատանքների համակցությունն է։
Միստրալի պոեզիայի առանձնահատկություններից են հարուստ և դիպուկ հանգերը, արտասովոր երաժշտականությունը և պոեմի հնչեղությունը՝ համադրված հարուստ և ճշգրիտ հանգերով, ինչը բավականին դժվարացնում է նրան թարգմանելը։
Միստրալի ոճի առանձնահատկությունն է հեշտ, տեղ-տեղ նաև խոսակցական լեզուն, ինչի օգտագործումը բարձր պոեզիայում նրա ժամանակներում եղել մեծ նվաճում։
Էդուարդ Հարենց
Էդուարդ Հարենց (Հարությունյան), հայ գրող, թարգմանիչ, արևելագետ, Հայաստանի գրողների միության անդամ։
Միրեյո
Տաղաչափություն և ոճ
Օտարերկրյա ընթերցողների համար օրիգինալի ընթերցումը հեշտացնելու համար Միստրալը ապահովել է գիրքը պրովանսալյան և ֆրանսիական ուղղագրության տարբերություների շարադրանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրեդերիկ Միստրալի ստեղծագործություններ
Էդուարդ Հարենց
Կենսագրություն
Ծնվել է Գորիսի շրջանի Տաթև գյուղում։ 1999 թվականին ավարտել է Գորիսի Սերո Խանզադյանի անվան թիվ 6 հիմնական դպրոցը։ 2001-2004 թվականներին սովորել և ավարտել Կահիրեի պետական համալսարանի արաբական լեզվի ու գրականության կենտրոնը։ 2001-2007 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը։
Տպագրվել է Թեհրանի «Ալիք», «Գրական թերթ», «Նոր հայացք», «Գրեթերթ» և այլ պարբերականներում։ 2007 թվականին արժանացել է, Հայաստանի գրողների միության և Երևանի պետական համալսարանի համատեղ ստեղծագործական մրցույթի երկրորդ կարգի մրցանակի։ Մի քանի անգամ արժանացել է «Գրեթերթի» մրցանակի՝ պոեզիա՝ թերթի 2007 թվականի թիվ 5-ում տպագրած բանաստեղծական շարքի համար, թարգմանություն արաբերենից՝ Ադոնիսի բանաստեղծական շարքի թարգմանության համար (2009, թիվ 1) , պոեզիա, բանաստեղծական շարք (2011, թիվ 1) , թարգմանություն, Մարալ-Ալ Մասրի, (2011, թիվ 4), թարգմանություն, «Հելենա Կրուկ» (2013)։
Էդուարդ Հարենց հայերեն է թարգմանում արաբական ու ֆրանսիական հին ու ժամանակակից ստեղծագործություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Բոլոկ
Բոլոկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում էր գետակի ափին, Սղերդ քաղաքից հարավ-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մշկամուկ
Մշկամուկ, խլուրդների ընտանիքի գետնափորների կարգի կենդանի է։ «Desmaninae» ենթաընտանիքի երկու տեսակներից մեկը, որը երբեմն առանձնացվում է որպես ընտանիք. երկրորդ տեսակը պիրենեյան մշկամուկն է (Galemys pyrenaicus) ։
Պաոլո Կանավարո
Վաղ կարիերա
Կանավարոն պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կարիերան սկսել է Նապոլիում 1998-99 մրցաշրջանում՝ հանդես գալով Սերիա B-ում։
Մշկամուկ
Տարածվածություն
Մշկամուկը մնացուկային տեսակ է, բնաշխարհիկ է նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքում։ Նախապատմական ժամանակներում հանդիպել է Եվրոպայում մինչեւ Բրիտանական կղզիները։ Նրա ժամանակակից բնական արեալը հիմնականում սահմանափակվում է Դնեպրի, Վոլգայի, Դոնի և Ուրալի ավազաններով։ Հանդիպում է նաեւ Ղազախստանում։ Ուկրաինայում, Լիտվայում և Բելառուսում հազվադեպ է։
Պաոլո Կանավարո
Պարմա և Վերոնա
Հաջորդ մրցաշրջանում Կանավարոն տեղափոխվեց Պարմա, որտեղ հանդես էր գալիս իր եղբայրը։ Իր դեբյուտը նշեց Լեչեի դեմ՝ 4-1 ավարտված խաղում։
Մշկամուկ
Արտաքին կառուցվածքը
Մշկամուկը փոքրիկ կենդանի է։ Մարմնի երկարությունը 18-22 սմ է, պոչինը՝ նույնպես, կենդանի զանգվածը՝ մինչև 520 գրամ է։
Պաոլո Կանավարո
Պարմա և Վերոնա
2001-02 մրցաշրջանում Կանավարոն վարձավճարով տեղափոխվեց Վերոնա։ Այստեղ նա անցկացրեց 25 հանդիպում և խփեց իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի առաջին գոլը։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա վերադարձավ Պարմա, սակայն այստեղ նա չէր ստանում շատ խաղաժամանակ՝ լինելով պահեստային խաղացող։ Պարմայի կազմում Կանավարոն անցկացրեց 128 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլի հեղինակ։
Նապոլի
2006 թվականին Կանավարոն վերադարձավ Նապոլի։ Ակումբի կազմում իր առաջին մրցաշրջանում Նապոլին տեղափոխվեց Սերիա A։ Հաջորդ մրցաշրջանում իտալացին դարձավ Նապոլիի ավագը՝ օգնելով թիմին վերականգնվել։ 2008 թվականին Նապոլին որակավորվեց ՈՒԵՖԱ Գավաթին, իսկ 2011 թվականին՝ Չեմպիոնների Լիգային։ 2012 թվականին Նապոլին հաղթեց Իտալիայի գավաթը՝ իր առաջին գավաթը վերջին 20 տարիների ընթացքում ։
Մշկամուկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Պաոլո Կանավարո
Նապոլի
2012 թվականի դեկտեմբերին 6 ամսով որակազրկվել է՝ պայմանավորված խաղերի պատճառով ։
Սասուոլո
2017 թվականի դեկտեմբերին Կանավարոն հայտարարեց, որ ամսվա վերջում կավարտի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կարիերան ։ Վերջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ դեկտեմբերի 30-ին՝ Ռոմայի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
2002-ից 2004 թվականներին Կանավարոն 18 հանդիպում անցկացրեց Իտալիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով 2002 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ Իտալիան հասավ առաջնության կիսաեզրափակիչ։ 2007 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Կանավարոն հայտավորվեց Իտալիայի ազգային հավաքական՝ Հարավային Աֆրիկայի դեմ խաղի համար, սակայն այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չեկավ ։
Մարզչական կարիերա
Կարիերան ավարտելուց հետո Կանավարոն միացավ իր եղբորը չինական Գոուանչժոու Էվերգրանդում որպես մարզչի օգնական ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պարմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վերոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սասուոլոյի ֆուտբոլիստներ
Տելարո
Տելաո (Tellaro), ձկնորսական փոքր գյուղ Իտալիայի հյուսիսում գտնվող Լիգուրիա մարզում՝ Սպեցիա ծոցի արևելյան առափնյակի ժայռին։ Այն համարվում է Իտալիայի ամենագեղեցիկ և գողտրի բնակավայրերից մեկը ։
Տելաոն եղել է իտալացի և օտարերկրացի նկարիչների սիված վայրը։ Իր կյանքի վերջին տարիներն այստեղ է անցկացրել իտալացի հայտնի գրող և կինոռեժիսոր Մարիո Սոլդատին։
Առափնյա այս բնակավայրը հանդիսանում է Սպեցիայի ծոցում անցկացվող ամենամյա Պալիո դել Գոլֆո նավավարական մրցույթ-փառատոնի հանգրվաններից մեկը։
Պատմություն
1152 թվականին Տելորան ընդգրկվել է Ջենովայի հանրապետության կազմում։
Մշակույթ
Տելաոն, չնայած իր փոքր չափերի, ունի հարուստ մշակութային կյանք։ Այստեղ կազմակերպվում են բազմաթիվ և բազմաբնույթ մշակութային փառատոններ, որոնցից հատկապես առավել հետաքրքրություն է առաջացնում Սուրբ Ծննդյան տոնակատարությունները, որոն իրականացվում են Ծննդյան գիշերը։ Այդ գիշեր ջրասուզակների հատուկ խումբը ծովից դուրս է բերում մանուկ Հիսուսի արձանը և տեղադրում խանձարուրի մեջ։ Այդ ընթացքում ափի մոտ վառվում են ավելի քան 8000 մոմեր, իսկ ծովի վրա կազմակերպվում է հրավառություն։ Տելաոյի հովանավորն է հանդիսանում Սուրբ Գրիքորը, որի տոնը նշվում է ապրիլի 23-ին։ Սիրված տոներից է «Ութնոտնուկի փառատոնը», որն անցկացվում է յուրաքանչյուր տարի օգոստոսի 2-րդ կիրակի օրը Յունիոն Սպորտիվայի շրջանակներում։
Գոյություն ունեն Տելաոյին վերաբերվող մի շարք առասպելներ։ Դրանցից ամենահայտնին վերաբերվում է միջին դարերում սարացիական ծովահենների կողմից բնակավայրի հարձակմանը։ Նշվում է, որ փոքրիկ գյուղը փրկել է հսկայական ութոտնուկը, որը նախազգուշացրել է բնակչությանը՝ բարձրանալով եկեղեցու աշտարակի վրա և հնչեցնելով զանգերը։
Մամեչ
Մամեչ (Мамеч), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մամեչ գյուղում բնակվում էր 74 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,36 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 205,56 մարդ/կմ²։
(2508) Ալուպկա
(2508) Ալուպկա (Alupka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,367622 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0642 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6711 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1330,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270543 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Ալւպկա Ալւպկա Ալւպկա
Յազիլնիցա
Յազիլնիցա  (Язильница), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վյատկա գետի ձախ ափից 496 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սենտ Էլալի դ'Օլթ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 344 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.48 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 155 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 33 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 207 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 147-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 60։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,0 %։ 147 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 127 անձ (75 տղամարդ և 52 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (10 տղամարդ և 10 կին)։ 60 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 36-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Մուրիել դե Սապարդիել
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մնջախաղ
Պատմություն
Առաջին անգամ մնջախաղը նկարագրել է Քսենոֆոնն իր «Խնջույքում»։ Հին Հունաստանում մնջախաղն սկզբնապես ունեցել է ծիսախաղային բնույթ, հետագայում, հատկապես հելլենիզմի դարաշրջանում, կատարելագործվել է որպես ինքնուրույն արվեստ (հայտնի են Բաֆիլոս Ալեքսանդրացու և Պիլադես Կիլիկեցու անունները, I դար)։ Հին Հռոմում մնջախաղի արվեստը նույնանում է բալետին, վերարտադրում է դիցաբանական սյուժեներ ու կերպարներ («Վեներա», «Մարս», «Հերկուլես» և այլն)։
Մնջախաղը տարածվել է նաև առաջավորասիական երկրներում. IV–VII դարերում Կապադովկիայում, Բյուզանդիայում, Ասորիքում, Հայաստանում դարձել է պրոֆեսիոնալ թատրոնի տեսակ։ Հին Արևելքի երկրներում, հատկապես Հնդկաստանում, Չինաստանում, Ճապոնիայում, մնջախաղը դրսևորվել է խիստ յուրահատուկ և խորհրդանշական ձևերով։ Բոլոր ժողովուրդների հին թատրոնները և առհասարակ թատերական բանահյուսությունը հարուստ են մնջախաղի տարրերով։ XVI–XVIII դարերի կեսերին մնջախաղը վերածնվել է իտալական կոմեդիա դելլ’արտե թատրոնում։ XIX դարում այն, որպես ինքնուրույն թատերաձև, զարգացրել են Ջոզեֆ Գրիմալդին (Մեծ Բրիտանիա), Ժան-Բատիստ Դեբյուրոն (Ֆրանսիա)։
Նոր ժամանակներում մնջախաղը թատերական, էստրադային, կրկեսային ժանր է, որի արտահայտչամիջոցներից օգտվում են նաև բալետը և կինոն (հիմնականում՝ համր)։
20-րդ դարի սկզբին մնջախաղի տարրերը թափանցել են նաև դրամատիկական թատրոն (Մաքս Ռայնհարդ, Վսեվոլոդ Մեյերհոլդ, Եվգենի Վախթանգով, Ալեքսանդր Թաիրով և ուրիշներ)։ Սկզբունքորեն մնջախաղային է նաև Չառլզ Չապլինի արվեստը կինոյում։ 1930–70-ական թվականների մնջախաղի վարպետներից են Ժան-Լուի Բառոն, Մարսել Մարսոն (Ֆրանսիա, 1966 թվականին հյուրախաղերով հանդես է եկել Երևանում), Լադիսլավ Ֆիալկան (Չեխոսլովակիա), Հենրիկ Տոմաշևսկին (Լեհաստան), Մոդրիս Տենիսոնը (Լիտվա) և ուրիշներ։
Ժամանակի ընթացքում մնջախաղի տարրերը թափանցում են բալետ, կրկես, էստրադա, կինո (Չառլզ Չապլին) և թատրոն։ Մնջախաղի հայ խոշորագույն վարպետ է համարվում Լեոնիդ Ենգիբարյանը։
Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում կա Երևանի մնջախաղի պետական թատրոն, այն մնջախաղի ժանրի պետական թատրոնն է։ Թատրոնը ստեղծվել է 1974 թ․ և պետական թատրոնի կարգավիճակ է ստացել 1983 թ․։
Հղումներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ժանրեր Կատեգորիա:Թատերական մասնագիտություններ Կատեգորիա:Լռություն
128
Մահեր
Կատեգորիա:128 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վիլուստե
Վիլուստե (Viluste), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 114 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հրաչիկ Սևոյան
Կենսագրություն
Հրաչիկ Սևոյանը ծնվել է 1931 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ Մարտունու շրջանի (Գեղարքունիքի մարզ) Վարդենիկ գյուղում ։ 1950 թվականին ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը, ապա՝ 1951 թվականին ընդունվել Երևանի ֆինանսական տեխնիկումը։ Նույն թվականին զորակոչվում է Խորհրդային բանակ։ Հրաչիկը զորացրվելուց հետո շարունակում է ուսումը և ավարտում տեխնիկումը։ 1954 թվականին ընդունվում է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։
1959 թվականին որպես ավագ տնտեսագետ սկսում է աշխատել Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության (ՀՍՍՀ) ֆինանսների նախարարությունում, այնուհետև որպես ֆինբաժնի, իսկ հետո էլ պլանբաժնի վարիչ՝ շինարարության նախարարությունում։
Մանկավարժական գործունեություններ
1970-1975 թվականներին որպես քաղտնտեսության ամբիոնի դասախոս աշխատել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում և միաժամանակ քաղտնտեսություն է դասավանդել Երևանի ժողովրդական տնտեսության և գեղարվեստաթատերական ինստիտուտներում։ Հրաչիկը աշխատել է նաև Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական ՀանրապետոՀայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության գիտությունների ակադեմիայի (ՀՍՍՀ ԳԱ) Տնտեսագիտության ինստիտուտում։
1978-1980 թվականներին աշխատել է Հայհրատպետկոմում, սկզբում որպես ավագ, ապա` առաջատար խմբագիր։ 1980 թվականից դարձել է «Սովետական գրող» հրատարակչության պլանավորման բաժնի վարիչ։
Ընտանիք
1959 թվականին ավարտելով համալսարանը՝ ամուսնանում է։ Ունի երեք զավակ` մեկ որդի և երկու դուստր։
Ստեղծագործություններ
Չնայած իր աշխատանքային ծանրաբեռնվածությանը, Հրաչիկ Սևոյանը թողել է հրաշալի գրական ժառանգություն։ Նրա բազմաթիվ ստեղծագործությունները՝ թարգմանությունները, Սայաթ-Նովայի կյանքին վերաբերող գրականագիտական աշխատությունը և նույնիսկ դիսերտացիայի թեման, որոնք լույս են տեսել տարբեր գրքերում, վկայում են, որ Հրաչիկ Սևոյանը կոչվում է բանաստեղծ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:1931 ծնունդներ Կատեգորիա:Վարդենիկ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:1993 մահեր Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Բաշկիրսկի Բարմակ
Բաշկիրսկի Բարմակ (Башкирский Бармак, Башҡорт Бармағы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 127 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կուլյատինո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վինկա ցածրահասակ
Վինկա ցածրահասակ (Vínca mínor), մշտադալար, սողացող, ցածրաճ թուփ։ Ունի 15-20 սմ բարձրություն, 2-5 սմ երկարություն, 1,5-2,5 սմ լայնություն, ամուր, մերկ, փայլուն, մուգ կանաչ։ Ծաղիկը բաց մանուշակագույն են, մեկական Տերևապտուղները կանաչ են, 7-8 սմ երկարությամբ։ Ծաղկում է ապրիիլին։
Ընձյուղները սողում են հողի մակերեսին և արմատակալելով՝ թփակալում։ Գետնի մակերեսին չափազանց խիտ ու գեղեցիկ ծածկոց են առաջացնում։ Չափազանց արժեքավոր բույս է։ Ստվերատար է, բայց լավ է աճում նաև բաց, արևոտ վայրերում, որտեղ գազոնային խոտերի մշակությունը կապված է որոշակի դժվարությունների հետ։ Հեռանկարային է մեր հանրապետության բոլոր կլիմայական գոտիների համար։
Տարածում
Տարածված է Եվրոպայի, Ասիայի բարեխառն գոտու անտառներում։ Հանդիմում ենք Հայկական ՍՍՀ-ի հյուսիսային շրջանի անտառներում։ Պահանջկոտ է հողի նկատմամբ, գերադասում է սննդանութերով հարուստ հող։ Խոնավասեր է բայց կարող է դիմանալ կարճատև երաշտին, հիվանդություններով չի վարակվում, վնաստուներից չի տուժում Բազմանում է սանդալիսով, թփի կիսմամբ և կտրոններով։ Բույսի օրգանները հարուստ են ալկոլոիդներով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շնամեռուկազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Կիսաթուփեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
129
Մահեր
Կատեգորիա:129 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային թանգարան
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային թանգարան (Musée national de la République démocratique du Congo), Կոնգոյի էթնիկ խմբերի մշակույթի և պատմական ժամանակաշրջանների թանգարան։ Գտնվում է մայրաքաղաք Կինշասայում։ Այն պաշտոնապես տրվել է Կոնգոյի կառավարությանը Հարավային Կորեայի կողմից 2019 թվականի հունիսին ։
Պատմություն
Թանգարանի շենքի կառուցումն արժեցել է 21 միլիոն ամերիկյան դոլար, որը ֆինանսավորել է Կորեական կոոպերացիոն ընկերությունը։ Այն կառուցվել է 33 ամիսների ընթացքում Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության և Կորեայի մասնագետների համատեղ ջանքերով, ովքեր ի վերջո ստեղծեցին ժամանակակից բոլոր լուծումները ընդգրկող ճարտարապետական կառույց։ Թանգարանն իրենից ներկայացնում է Հարավային Կորեայի կողմից Կենտրոնական Աֆրիկայում իրականացվող մշակութային քաղաքականության լայնածավալ ծրագրերից մեկը ։
Թանգարանը բացվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Կոնգոյի նախագահ Ֆելիքս Չիսեկեդիի կողմից։ Անդրադառնալով աֆրիկյան մշակութային ժառանգությանն առնչվող օբյեկտների վերադարձին եվրոպական մի շարք թանգարաններից՝ Չիսեկեդին նշում է, որ իրենք աջակցում են նմանատիպ ծրագրերին, սակայն միայն գաղափարը բավարար չէ, այն պետք է ճիշտ իրագործել։ Նա ընդգծել է նաև այդ ժառանգության պահպանման խնդիրը՝ նշելով, որ մի բան է վերադարձնել մշակութային ժառանգությունը, և մեկ այլ բան՝ այն պահպանելը ։
Հավաքածու
6000 քառ․ մետր մակերեսով 3 հիմնական ցուցասրահներում պետք է ներկայացված լինեն 12,000 օբյեկտներ, այնուամենայնիվ Թանգարանների ազգային ինստիտուտի արտեֆակտների մեծ մասը պահվում է պահեստներում։ Սկզբնապես տնօրենը և գիտական անձնակազմը ներկայացնում էին Բրյուսելի Աֆրիկյան թանգարանի բելգիացի գիտնականները, բայց, բարեբախտաբար, այժմ Կոնգոյի գիտնականները հատուկ վերապատրաստումներ են անցնում Հարավային Կորեայում, ինչի շնորհիվ ընդլայնվել է մշակութային միջազգային համագործակցությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 հիմնադրված թանգարաններ
Դենդի
Առաջին անգամ արտադրվել է 1992 թվականի ավարտին։ Ապարատները հավաքվել են Թայվանում՝ չինական աշխատուժով, թայվանական «Steepler» ընկերության պատվերով։ Սկզբնապես, Ռուսաստանում Դենդիի մեկ օրինակը արժեցել է 39 000 ռուբլի։ Մինչև 1994 թվականը Ռուսաստանի Դաշնությունում վաճառվել է շուրջ մեկ միլիոն օրինակ ։
Պատմություն
Դենդին շուկայում առաջին անգամ հայտնվում է 1992 թվականի ավարտին։ Ապարատի մեկ օրինակի շուկայական գինն սկզբնապես կազմել է 39 000 ռուսական ռուբլի։ Պլատֆորմը նույնիսկ ունեցել է սեփական մուլտիպլիկացիոն գովազդային հոլովակը՝ «Դե՛նդի, Դե՛նդի, բոլորս սիրում ենք Դենդիին, բոլորը խաղում են Դենդի» («Денди, Денди, мы все любим Денди! Денди - играют все!») կարգախոսով։
Պլատֆորմի հանդեպ պահանջարկն այնքան բարձր էր, որ 1993 թվականի ապրիլի դրությամբ «Steepler» ընկերությունն ուներ միանգամից չորս տարածաշրջանային դիստրիբյուտոր՝ գրանցելով 500 միլիոն ռուբլու վաճառք։
Դենդիի թալիսման փղիկի ստեղծման գաղափարը պատկանում է պրոֆեսիոնալ անիմատոր Իվան Մաքսիմովին ։
Չնայած շուտով «Steepler»-ը հայտնվում է պրակտիկորեն դատարկ խորշում, արևմտյան վիդեոխաղային արդյունաբերությունը տվյալ ժամանակահատվածում Ռուսաստան մուտք գործելու հետաքրքրություն չէր ցուցաբերում։ Տևական ժամանակով Դենդին շուկայում մրցակցում էր չինական արտադրության նմանատիպ կլոնների հետ։ 1994 թվականին շուկա է մուտք գործում մրցակից «Sega» ընկերության «Sega Mega Drive» համակարգը։ Նույն տարի «Steepler»-ը ենթարկվում է ներքին վերափոխման, ինչի արդյունքում «Steepler Trade» ցանցը ենթարկվում է ռեբրենդինգի և ստանում «Lamport» անվանումը։
Մինչև 1994 թվականի երկրորդ կեսը, «Steepler»-ը վաճառել էր Դենդիի շուրջ 1 միլիոն օրինակ, ինչպես նաև հետագա ամիսների ընթացքում վաճառում էր 100 000-ից մինչև 125 000 օրինակ՝ գրանցելով մոտ 5 միլիոն ԱՄՆ դոլարի եկամուտ։ Տվյալ ժամանակահատվածում պլատֆորմերի գինը կազմում էր 30-35 դոլար։
1994 թվականի օգոստոսին «Steepler»-ը և ռուսական Ինկոմբանկը հայտարարում են «Դենդի» համատեղ ծրագրի մասին, որի շրջանակներում բանկը ներդնելու էր իր միջոցները և հետագայում տիրելու վենչուրային եկամտի 30%-ին։ 1994 թ.-ի ավարտին շուկայում են հայտնվում Դենդիի նոր մրցակիցները (նույնպես NES-ի կլոններ)՝ Կենգան (արտադրված «Lamport» ընկերության կողմից՝ Թայվանում) և Բիթմենը (արտադրված «R-Style» ընկերության կողմից)։
Ներկայումս հայտնվող Դենդի ապարատները դեռ որոշակի չափով առկա են տարբեր երկրների խանութներում։ Դրանք, սակայն, կապ չունեն օրիգինալ ապարտների հետ, որոնք արտադրվում էին «Steepler»-ի կողմից։ Վերջինս դադարեցնում է իր գործունեությունը 1996 թվականին։ Ըստ որոշ վարկածների, «Steepler»-ը պայմանագիր էր կնքել «Նինթենդոյի» հետ, որով ստացել էր լիցենզավորված քարթրիջներ վաճառելու բացառիկ իրավունք, սակայն քանի որ լիցենզավորված քարթրիջները մի քանի անգամ ավելի թանկ էին, քան ապօրինի պատճենները, «Steepler»-ին չէր հաջողվել վաճառքից շահույթ ստանալ, ինչն էլ հանգեցրել էր ընկերության փակմանը։
Մոդելներ
Դենդին ունեցել է 5 կազմաձևեր՝ «Dendy Classic», «Dendy Classic II», «Dendy Junior», «Dendy Junior II» և «Dendy Junior IVP»։ Առաջին և երկրորդ Դենդի Կլասիկները եղել են թայվանական «TXC Corporation»-ի կողմից արտադրված «Micro Genius» խաղային կլոնի համապատասխանաբար IQ-501 և IQ-502 մոդելների ռեբրենդինգային տարբերակները։
Համաձայն արտադրողի գովազդային բուկլետների, Դենդի Կլասիկն ունի երկու ելք՝ համատեղելի PAL և SECAM ստանդարտ անալոգային հեռուստատեսության գունային համակարգերի հետ։ Ապարատն ուներ միայն մեկ գործարանային ջոյստիկ, իսկ երկրորդը վաճառվում էր առանձին։ Դենդի Կլասիկ II-ը ունի այլ պլատֆորմային և կոնտրոլերային դիզայն։ Դենդի Ջունիորն ունի միայն PAL վիդեոհամակարգ։ Դենդի Ջունիոր II-ը նույնպես նախագծված էր «Famicom»-ի նմանությամբ։ Դենդի Ջունիոր IVP-ն վաճառվում էր խաղային ատրճանակի հետ։
Քարթրիջներ
Դենդիի քարթրիջներն արտաքնապես նման են «Famicom»-ի (NES-ի սկզբնական անվանումը Ճապոնիայում) օրիգինալ քարթրիջներին։ Այնուամենայնիվ, NES-ի օրիգինալ քարթիջները չեն կարող օգտագործվել Դենդիի հետ, ինչը պայմանավորված է պլատֆորմի արտաքին կմաղքի և պլատայի տարբերություններով։ Դենդիի համար վաճառված վիդեոխաղերը մեծ մասամբ եղել են ապօրինի պատճեններ։ Դենդիի քարթրիջներում տարածված էր այսպես կոչված մուլտիկարտային ձևաչափը, երբ մի քարթրիջում տեղադրված էին մի քանի խաղեր, երբեմն՝ նույն խաղերի տարբեր մակարդակներ և ձևափոխված տարբերակներ՝ կրելով «4-ը 1-ում», «120-ը 1-ում», «999-ը 1-ում» և այլ անվանումներ։ Գոյություն են ունեցել նաև մի շարք ռուսական, թայվանական կամ չինական օրիգինալ վիդեոխաղեր։ Առավել մեծ պահանջարկ վայելող վիդեոխաղերից էր «Super Mario Bros.» խաղաշարքը։ Շատ հաճախ Դենդիի խաղերում առկա էին խաղացվող հերոսի անօրինական փոխարինումներ, ինչի առավել պատկերավոր օրինակներից էր «Somari» (Sonic և Mario բառարմատներից) խաղը, որտեղ Սեգայի թալիսման Սոնիկը փոխարինված էր մրցակից Նինթենդոյի թալիսման Մարիոյով, ինչը նույնպես միջազգային իրավունքում հեղինակային իրավունքների կոպիտ խախտում էր համարվում։
Վաճառք
1992 թվականին շուկա մուտք գործելուց հոտո Դենդին Ռուսաստանում արժեր 39 000 ռուբլի (94 դոլար), ինչը Ռուսաստանում, ինչպես նաև մնացյալ հետխորհրդային երկրներում հավասար էր միջին քաղաքացու մի քանի ամսավա աշխատավարձին։ Թանկարժեքության պատճառով պլատֆորմն սկզնբական շրջանում անհասանելի էր բնակչության լայն զանգվածներին ։ Այնուամենայնիվ, 1994 թվականին 1 միլիոն օրինակ վաճառելուց հետո, «Steepler» ընկերությունը նվազեցնում է Դենդիի շուկայական գինը՝ այն հասցնելով 35 դոլարի ։
Ներկայումս, ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ բոլոր այն երկրներում, որոնք եղել են տվյալ համակարգի սպառողներ, առկա է որոշակի ռետրոգեյմինգային նոստալգիա, ինչի շնորհիվ Դենդիի հանդեպ որոշակի սպառողական հետաքրքրություն դեռ պահպանվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաղային համակարգեր Կատեգորիա:Nintendo Entertainment System
Զաալեի Վյուլֆերսհաուզեն
Զաալեի Վյուլֆերսհաուզեն (Wülfershausen an der Saale), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիաի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը՝ 1460 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 18,12 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդն է՝ 09 6 73 184։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Բոշա (Սղերդի գավառ)
Բոշա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
130
Մահեր
Կատեգորիա:130 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ստարի Իրժավեց (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)
Ստարի Իրժավեց (Старий Іржавець), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1764 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարի Իրժավեց գյուղում բնակվում էր 677 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4503 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 150,34 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1764 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իգոր Լապտև
Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1954 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։
1993 թվականից թոշակառու է եղել։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել, ուներ երկու երեխա։
Վազգեն Սեմերջյան
Վազգեն Վարդգեսի Սեմերջյան, հայ սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1980), Բժշկատեխնիկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Կենսագրություն
Վազգեն Սեմերջյանը ծնվել է 1932 թվականին Թիֆլիսում։ 1957 թվականին ավարտել է Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտը։ 1957-1968 թվականներին եղել է Կալուգայի մարզի Կիրովի քաղաքային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի, այնուհետև` ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի փորձարարական կենսաբանության և բժշկության ինստիտուտի սիբիրյան բաժանմունքի (Նովոսիբիրսկ) արհեստական արյան շրջանառության լաբորատորիայի վարիչ, 1968-1994 թվականներին` ՀՀ առողջապահության նախարարության Սրտաբանության, վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ինստիտուտի գիտքարտուղար, Առողջության հանրապետական կենտրոնի գլխավոր բժիշկ, 1994-2004 թվականներին` Տուլայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, 2005 թվականից` ՀՀ ավանդական բժշկության համալսարանի պրոռեկտոր ։
Աշխատանքները վերաբերում են սիրտանոթային վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, վերակենդանացման, առողջապահության կազմակերպման խնդիրներին։ 1964 թվականին Ալեքսանդր Միքայելյանի հետ կիրառել է արհեստական արյան շրջանառության իր ստեղծած սարքը (սրտի բնածին արատների վիրահատությունների ժամանակ) ։
Ուսումնամեթոդական ձեռնարկների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ սրտաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
131
Մահեր
Կատեգորիա:131 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ազատ Ալչուջյան
Ազատ Հակոբի Ալչուջյան, հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1958), պրոֆեսոր (1953), Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։
Կենսագրություն
Ծնվել է փետրվարի 18-ին, Ախալցխայում։ 1932 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Լենսովետի անվան տեխնոլոգիական ինստիտուտը, ապա աշխատել տեղի բարձր ճնշումների ԳՀԻ-ում։
1938 թվականին տեղափոխվել է Երևան և մինչև 1970 անընդմեջ ղեկավարել պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ընդհանուր և անօրգանական քիմիայի ամբիոնը, այնուհետև նշանակվել պրոֆեսոր-կոնսուլտանտի պաշտոնում։ Եղել է ինստիտուտի քիմիա-տեխնոլոգիական ֆակուլտետի դեկան (1943-1947 և 1950-1957)։ ԽՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։
Պելա
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գվինեայի քաղաքներ
Ազատ Ալչուջյան
Աշխատանքներ
Ազատը զբաղվել է հետերոգեն կատալիզի հարցերով, ուսումնասիրել պալադիումի, նիկելի, կոբալտի և այլ մետաղների կատալիտիկ ազդեցությունը հիդրման ռեակցիաների վրա։ Զբաղվել է նաև Հայկական ԽՍՀ մի քանի հանքանյութերի կոմպլեքսային վերամշակման հարցերով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում
Ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում՝ պանկրեատիտ (լատ pancreatitis, հունարեն πάγκρεας ենթաստամոքսային գեղձ + -itis բորբոքում), վիճակ, որը բնութագրվում է ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքմամբ ։ Ենթաստամոքսային գեղձը մեծ օրգան է, որը գտնվում է ստամոքսի հետևում և արտադրում է մարսողական ֆերմենտներ, ինչպես նաև մի շարք հորմոններ ։ Գոյություն ունի ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքման հիմնական երկու տիպ՝ սուր պանկրեատիտ և խրոնիկական պանկրեատիտ ։ Ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքման հիմնական նշաններն ու ախտանիշները ներառում են ցավը որովայնի վերին հատվածում, սրտխառնոցը և փսխումը ։ Ցավը հաճախ ճառագայթում է դեպի մեջք և սովորաբար ծանր է լինում ։ Սուր պանկրեատիտի ժամանակ կարող է դիտվել ջերմության բարձրացում և ախտանիշները սովորաբար մարում են մի քանի օրվա ընթացքում ։ Խրոնիկական պանկրեատիտին բնորոշ են քաշի կորուստը, ճարպային կղանքը և դիարեան (փորլուծություն) ։ Բարդությունները կարող են ներառել վարակի միացումը (ինֆեկցում), արյունահոսությունը, շաքարային դիաբետը, ինչպես նաև այլ օրգանների հետ կապված խնդիրները ։
Սուր պանկրեատիտի առաջացման երկու ամենատարածված պատճառներն են ընդհանուր լեղապարկային ծորանի քարով խցանումը, իսկ հետո նաև ենթաստամոքսային գեղձի ծորանի միացումը, ինչպես նաև ալկոհոլի օգտագործումը ։ Այլ պատճառների մեջ մտնում են գեղձի ուղղակի վնասումը, որոշակի դեղամիջոցները, այնպիսի ինֆեկցիաները, ինչպիսիք են խոզուկը (պարոտիտ), ինչպես նաև ուռուցքները ։ Խրոնիկական պանկրեատիտը կարող է զարգանալ սուր պանկրեատիտի արդյունքում ։ Դա սովորաբար պայմանավորված է ալկոհոլի ծանր և երկարատև օգտագործմամբ ։ Այլ պատճառների մեջ ընդգրկված է արյան մեջ ճարպի բարձր քանակությունը, կալցիումի բարձր քանակությունը, որոշ դեղամիջոցներ և որոշակի գենետիկական խանգարումներ, ինչպես օրինակ՝ ցիստիկ ֆիբրոզը ։ Ծխելը բարձրացնում է թե՛ սուր, և թե՛ խրոնիկական պանկրեատիտի զարգացման ռիսկը ։ Սուր պանկրեատիտի ախտորոշումը հիմնված է արյան մեջ ամիլազի և լիպազի քանակության երեք անգամ ավելացման վրա ։ Խրոնիկական պանկրեատիտի դեպքում այս թեստերը կարող են նորմալ լինել ։ Բժշկական վիզուալիզացիայի այնպիսի տեսակները, ինչպիսիք են գերձայնային հետազոտությունը և համակարգչային շերտագրությունը, նույնպես օգտակար կարող են լինել ։
Սուր պանկրեատիտը սովորաբար բուժվում է ներերակային հեղուկներով, ցավազրկող դեղամիջոցներով և երբեմն հակաբիոտիկներով ։ Սովորաբար ուտելը և խմելը արգելվում է, իսկ ստամոքսի մեջ տեղադրվում է նազոգաստրալ զոնդ ։ Գործողությունը, որը հայտնի է էնդոսկոպիկ ռետրոգրադ խոլանգիոպանկրեատոգրաֆիա անունով, կիրառվում է դիստալ լեղապարկային ծորանի հետազոտման նպատակով, ինչպես նաև լեղային քարերի առկայության դեպքում՝ դրանց հեռացման նպատակով ։ Լեղային քարերի առկայության դեպքում սովորաբար հեռացվում է նաև լեղապարկը ։ Խրոնիկական պանկրեատիտի դեպքում, ի հավելումն վերը նշվածի, նազոգաստրալ զոնդով ժամանակավոր կերակրումը կարող է կիրառվել սնուցումը ապահովելու նպատակով ։ Հնարավոր է պահանջվի երկարատև փոփոխություններ սննդակարգում և պանկրեատիկ ֆերմենտների կիրառում ։ Երբեմն իրականացվում է պանկրեասի մասերի վիրահատական հեռացում ։
Ընդհանուր առմամբ, 2015 թվականին գրանցվել է պանկրեատիտի 8,9 մլն դեպք ։ Սա հանգեցրեց 132,700 մահվան, 83,000 մահվան դեպքով ավելի քան 1990 թվականին  ։ Տարեկան 100 հազար մարդկանցից 30-ի մոտ հայտնաբերվում է սուր պանկրեատիտ ։ Խրոնիկական պանկրեատիտի նոր դեպքերը զարգանում են տարեկան 100 հազար մարդկանցից մոտ 8-ի մոտ և ներկայումս Միացյալ Նահանգներում 100,000 մարդուց մոտ 50-ի վրա է ազդում ։ Այն ավելի տարածված է տղամարդկանց, քան կանանց շրջանում ։ Հաճախ խրոնիկական պանկրեատիտը սկսվում է 30-40 տարեկանների շրջանում, մինչդեռ հազվադեպ այն կարող է դիտվել երեխաների շրջանում ։ 1882 թվականին առաջին անգամ բացահայտվել է սուր պանկրեատիտը, իսկ խրոնիկական պանկրեատիտը առաջին անգամ նկարագրվել է 1946 թվականին։
Նշաններ և ախտանիշներ
Պանկրեատիտի ամենատարածված ախտանիշներից է համարվում որովայնի վերին հատվածի սաստիկ ցավը կամ ձախ վերին քառակուսու այրող բնույթի ցավը, որը ճառագայթում է դեպի մեջք, սրտխառնոցը և փսխումը, որն ավելի է վատանում ուտելու հետևանքով։ Ֆիզիկալ զննման արդյունքները կարող են կախված լինել ներքին արյունահոսության առկայությունից կամ ծանրության աստիճանից։ Արյան ճնշումը կարող է բարձրացած լինել ցավի պատճառով, կարող է նաև իջած լինել՝ օրգանիզմի ընդհանուր դեհիդրատացիայի (ջրազրկում) կամ արյունահոսության հետևանքով։ Սրտի կծկումների և շնչառական շարժումների թիվը սովորաբար բարձրացած է լինում։ Որովայնը շոշափելիս սովորաբար ցավոտ է, սակայն այդ ցավը շատ ավելի մեղմ է, քան պանկրեատիտի դեպքում առկա ցավը։ Ինչպես շատ հաճախ լինում է որովայնի խոռոչում առկա ախտահարումների դեպքում, այս դեպքում նույնպես աղիքային ձայները կարող են նվազած լինել աղիների ռեֆլեքսային պարալիզի հետևանքով։ Կարող է դիտվել նաև դեղնուկ և տենդ։ Խրոնիկական պանկրեատիտը կարող է նպաստել շաքարային դիաբետի կամ ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի առաջացմանը։ Չհիմնավորված քաշի կորուստը պայմանավորված է մարսողական ֆերմենտների անբավարարության հետևանքով խախտված մարսողական գործընթացներով։
Բարդություններ
Վաղ բարդությունները ներառում են շոկը, ինֆեկցումը, համակարգային բորբոքային պատասխանի զարգացումը, արյան մեջ կալցիումի ցածր քանակությունը, արյան մեջ գլյուկոզի բարձր քանակությունը և դեհիդրատացիան (ջրազրկում)։ Արյան կորուստը, դեհիդրատացիան և հեղուկի կուտակումը որովայնի խոռոչում (ասցիտ) կարող են առաջացնել երիկամային անբավարարություն։ Շնչառական համակարգում առկա բարդությունները սովորաբար ավելի ծանր են ընթանում։ Հաճախ կարող է դիտվել հեղուկի կուտակում թոքամզի (պլևրա) խոռոչում։ Մակերեսային (ոչ խորը) շնչառությունը բերում է թոքի կոլապսի։ Պանկրեասի ֆերմենտները կարող են ախտահարել թոքերը՝ առաջացնելով բորբոքում։ Ծանր բորբոքումը կարող է նպաստել ներորովայնային հիպերտենզիայի և որովայնի կոմպարտմենտ համախտանիշի զարգացմանը։ Երիկամների և շնչառական համակարգի շարունակական ախտահարման պարագայում կարիք է լինում բացել որովայնը՝ ճնշումը նվազեցնելու նպատակով ։
Ուշ բարդությունները ներառում են կրկնվող պանկրեատիտը և պանկրեատիկ պսևդոցիստերի (կեղծ կիստա) զարգացումը՝ պանկրեատիկ արտազատուկների կուտակում՝ պատված սպիական հյուսվածքով։ Սա կարող է նպաստել ցավի առաջացմանը, ինֆեկցվել, պատռվել և արյունահոսել, խցանել լեղապարկային ծորանը՝ բերելով դեղնուկի կամ տարածվել ամբողջ որովայնով։ Սուր նեկրոտիկ պանկրեատիտը կարող է առաջացնել պանկրեասի աբսցես (թարախակույտ)՝ թարախի կուտակում, որն առաջացել է նեկրոզի, հեղուկի կուտակման և ինֆեկցման հետևանքով։ Սա պատահում է դեպքերի մետ 3%-ի շրջանում կամ 60% դեպքերում, եթե առկա է երկու պսևդոցիստ և գազ պանկրեասում ։