cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարիա Աննա Իսպանացի
Մարիա Աննա Իսպանացի (María Ana de España, ), իսպանացի ինֆանտա, Սրբազան Հռոմեական կայսրության և Հունգարիայի թագավոր Ֆերդինանդ III-ի առաջին կինը ։
Ծնողներ
Մարիա Աննան Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ III-ի և Մարգարիտա Ավստրիացու կրտսեր դուստրն է՝ Ֆրանսիայի թագուհի Աննա Ավստրիացու և Պորտուգալիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ի քույրը։
Ամուսնություն
1620-ական թվականներին Կառլ I-ը այցելում է Մադրիդ, որպեսզի հանդիպի Մարիա Աննա Իսպանացու հետ։ Սակայն նրանց միությունը չի ստացվում, քանի որ Կառլ I-ը հրաժարվում է ընդունել կաթոլիկությունը, իսկ Մարիա Աննան բացառում է հերետիկոսի հետ ամուսնությունը։
1631 թ. փետրվարի 20-ին Մարիա Աննան ամուսնացել է իր կուզենի՝ ապագա Ֆերդինանդ III-ի հետ, ով ուներ 6 երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծննդաբերելիս մահացածներ
Չերեմշան
Չերեմշան (Черемшан), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Չերեմշանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5635 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1732 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Չերեմշանսկի շրջանի բնակավայրեր
Անդրոնիկոս Ա Կոմնենոս
Անդրոնիկոս Ա Կոմնենոս (Ανδρόνικος Α’ Κομνηνός, ), բյուզանդական կայսր, Կոմնենոսների հարստության կոստանդնուպոլսյան ճյուղի վերջին ներկայացուցիչը։ Տրապիզոնում հետագայում իշխող Մեծ Կոմնենոսների հարստության հիմնադիրը։
Իր բուռն կյանքի ընթացքում Անդրոնիկոսը զգաց իրեն տարբեր դերերում՝ կայսրության թշնամի, բանտարկյալ, քաղաքական էմիգրանտ, մայրաքաղաքային բնակչության սիրելի, «լատինների» հակառակորդ և հասարակ ժողովրդի կողմնակից։ Լինելով հզոր և քաջ անձնավորություն, Անդրոնիկոսը նաև գեղեցիկ և խորամանկ էր ։
Մանուիլ I Կոմնենոսի մահից հետո Անդրոնիկոսը զավթեց թափուր մնացած գահը։ Նրա կառավարումը սկսվեց անհրաժեշտ բարեփոխումներով, սակայն շուտով նա վերածվեց բռնապետի։ Այդ ամենը ուղեկցվեց նորմանների ներխուժմամբ, որից հետո բնակիչները ասպատամբեցին Անդրոնիկոսի դեմ և հանձնեցին գահը Իսահակ Բ Անգելոսին։ Վերջինս էլ հանձնեց Անդրոնիկոսին ժողովրդին, ովքեր էլ տանջամահ արեցին նրան։ Անգելոսների հարստության օրոք Բյուզանդիան սկսեց անկում ապրել, որի հետևանքով էլ 1204 թվականին խաչակիրները նվաճեցին Կոստանդնուպոլիսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմնենոսներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք
Մեսրոպյան վարժարան
Մեսրոպյան վարժարան, հայկական ուսումնական հաստատություն Զմյուռնիայում։
Պատմություն
Հիմնվել է 1799 թվականին՝ հայ համայնքի նվիրատվություններով։ Կրոնական առարկաներից բացի դասավանդվել են հայերեն, հունարեն, թուրքերեն, իտալերեն, թվաբանություն (հետագայում՝ երկրաչափություն, հանրահաշիվ), պատմություն, դիցաբանություն, աշխարհագրություն, գծագրություն, վայելչագրություն, ճարտասանություն, փիլիսոփայություն, ֆրանսերեն, անգլերե, 1886 թվականից՝ աշխարհաբար։ 1850-ական թվականներին սովորում էր 400, ավելի ուշ՝ 600 աշակերտ։ Դասավանդումը տարվում էր միջնակարգ դպրոցի ծրագրով։ Շրջանավարտները կարող էին ընդունվել բարձրագույն ուս․ հաստատություններ։ Մինչև 1877 թվականը ուսուցումը անվճար էր, այնուհետև՝ չափավոր վարձով, ուներ գիշերօթիկ բաժին։ 1840-1845 թվականներին գործել է տպարան, հրատարակվել 10 անուն գիրք։ Լույս են տեսել «Թութակ հայկազյան» և «Երկասեր» մանկական հանդեսները, որոնցում տպագրվել են դպրոցականների ստեղծագործությունները։ Մեսրոպյան վարժարանն ուներ հարուստ գրադարան, բնագիտական թանգարան։ 1891 թվականին ստեղծվել են կիրակնօրյա, շաբաթօրյա ու երկօրյա դասընթացներ՝ ուսուցումից դուրս մնացած երիտասարդության համար։ Վարժարանի տեսուչներ են եղել Հ․ Վանանդեցին, Ա․ Փափազյանը, Մ․ Կանյանը, Մ․ Մամուրյանը, Հ․ Իֆեկճյանը, Մ․ Աղաբեկյանը, Թ․ Պոյաճյանը և ուրիշներ։
Հայտնի աշակերտներ
Սովորել են Ղ․ Պալդազարյանը, Խ․ Մելիքսելումյանը, Տետեյան եղբայրները, Մ․ Ոսկանյանը, Ս․ Վանանդեցին, Գ․ Չիլինկիրյանը, Մ․ Մամուրյանը, Մ․ Աղաբեկյանը, Գ․ Բաբազյանը, Գ․ Մարկոսյանը, Մ․ Նուպարյանը, Մսեր Մսերյանը, Մ․ Ապրոն և ուրիշներ։ Վարժարանը տվել է ավելի քան 1500 շրջանավարտ։ Գոյատևել է մինչև 1922 թվականը, երբ հույն-թուրքական պատերազմի հետևանքով գաղթավայրը վերացել է։
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Գազ թավոտ
Գազ թավոտ, լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Բազմամյա, գիպսասեր խոտաբույս է, որը ծածկված է երկար, ցցված և պարզ մազիկներով։ Ցողունների բարձրությունը 17-50 սմ է, ճյուղավորված են։ Տերևները 6-12-ական զույգերով են, կլոր-էլիպսաձև, վերևից մերկ են, իսկ ներքևից՝ խավոտ։ Ծաղկաբույլը ծաղկաթափից հետո ձգվող է և նոսրացող։ Պսակը կարմիր-մանուշակագույն է, ունդը՝ ոտիկով և երկարավուն-ձվաձև ։
Տարածվածություն
Աճում է Երևանի (Լեռնագագաթ՝ Երանոս, Զովաշեն և Գառնի գյուղերի միջև) և Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Հարավարևելյան Անատոլիայում և Իրանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, գիպսակիր լանջերին, տափաստաններում և ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի են երկու պոպուլացիաներ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Լոբազգիներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Դենիս Չերիշև
Դենիս Չերիշև, ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս Ռեալ Մադրիդ ՖԱ-ում։
Երիտասարդ տարիներին
Դենիս Չերիշևը ծնվել է 1990 թվականին Նիժնի Նովգորոդում, որտեղ տեղական «Լոկոմոտիվ» ակումբում հանդես է եկել հայրը՝ Դմիտրի Չերիշևը։ 1996 թվականի նախնական տվյալներով Դենիս Չերիշևը պետք է տեղափոխվեր «Սպորտինգ Խիխոն» և ընտանիքին տեղփոխեց Իսպանիա։ Հետո Դենիս Չերիշևը դարձավ «Սպորտինգ Խիխոն»-ի երիտասարդական հավաքականի անդամ։ 2001 թվականին, երբ հայրը տեղափոխվում է «Բուրգոս», Դենիսը ընդունվում է տեղի սպորտային դպրոցը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Քիլելի
Քիլելի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուլեյման Շահի դամբարան
Սուլեյման Շահի դամբարան (ضريح سليمان شاه, Süleyman Şah Türbesi), ըստ օսմանյան ավանդության, Օսմանյան կայսրության հիմնադիր Օսման I-ի պապիի՝ Սուլեյման Շահի (մոտ 1178-1236) մասունքները ամփոփող դամբարան։ Այս պատմական դամբարանը 1236 թվականից սկսած ունեցել է երեք տեղադրություն․ բոլորն էլ ժամանակակից Սիրիայի տարածքում։
1263-1973 թվականներին առաջին տեղադրությունը եղել է ժամանակակից Սիրիայի Ալ-Ռակկայի մարզում՝ Ջաբեր ամրոցի մոտակայքում։
Լոզանի պայմանագրով (1923), Օսմանյան կայսրությունը տրոհելով Թուրքիայի, Սիրիայի և այլ պետությունների, դամբարանը մնում է Թուրքիայի սեփականությունը։
1973 թվականին, երբ Ջաբեր ամրոցի մոտակայքի տեղանքը անցավ Ասսադ լճի տակ, Թուրքիայի և Սիրիայի միջև պայմանագրով դամբարանը տեղափոխվեց 85 կիլոմետր հյուսիս Եփրատ գետի վրա Սիրիայում՝ Թուրքիայի հետ սահմանից 27 կիլոմետր հեռու։
2015 թվականի սկզբին՝ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, Թուրքիան միակողմանի կրկին տեղափոխեց դամբարանը Սիրիայում մեկ այլ վայր՝ Թուրքիայի հետ սահմանից մոտ 180 մետր հեռավորության վրա, Կոբանիից 22 կիլոմետր արևմուտք և սիրիական Աշմե գյուղի անմիջապես հյուսիսում, որտեղ մոտավորապես 40 թուրք զինվորներ հսկում են դամբարանը ։ Թուրքիայի կառավարությունը նշեց, որ տեղափոխումը ժամանակավոր է, և դրանից դամբարանի կարգավիճակը չի փոխվի  ։
Թեքիրդաղ
Թեքիրդաղ (Tekirdağ, Ραιδεστός, Родосто), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում, Թեքիրդաղի մարզկենտրոնն է։ Գտնվում է Թուրքիայի եվրոպական հատվածում։ Բնակչությունը 2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում է 108 000 մարդ։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Սուլեյման Շահի մահ
Սուլեյման Շահը (մոտ 1178–1236), ըստ որոշ, բայց ոչ բոլոր օսմանյան ծագումնաբանությունների, Օսման I-ի՝ Օսմանյան կայսրության հիմնադրի, պապն էր ։ Ենթադրվում է, որ Սուլեյման Շահը խեղդվել է Եփրատ գետում, ներկայիս Սիրիայի Ռակկայի մարզում գտնվող Ջաբեր ամրոցի մոտ, և ,ըստ ավանդույթի, թաղված է եղել այդ ամրոցի մոտ՝ դամբարանում ։
Թեքիրդաղ
Թեքիրդաղը ունի մի քանի պատմական անվանումներ՝ Ռոդոստո (Ρωδόστο) կամ Ռադեստուս (Ραιδεστός): Բյուզանդական ժամանակաշրջանում քաղաքը կոչվել է Բյուզանդիոն (Βισάνθη), իսկ օսմանյան ժամանակաշրջանում քաղաքը կոչվել է Թեքֆուր Դաղ։ Այստեղից էլ ի հայտ է եկել ժամանակակից անվանումը։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Դամբարանի իրավական կարգավիճակ
Անկարայի պայմանագրի 9-րդ հոդվածը, որը ստորագրվել է Ֆրանսիայի և Թուրքիայի կողմից 1921 թվականին, սահմանում է, որ Սուլեյման Շահի դամբարանը (իր առաջին տեղում) «իր հարակից տարածքներով կմնա Թուրքիայի սեփականությունը, որը կարող է խնամակալներ նշանակել դրա համար և կարող է. այնտեղ բարձրացնել թուրքական դրոշը»։ Սկզբում դամբարանը հսկում էր 11 թուրք զինվորներից բաղկացած խորհրդանշական կայազորը ։ Թուրքիայի Հանրապետության և Սիրիայի Արաբական Հանրապետության միջև 2003 թվականի Արձանագրությունը Սուլեյման Շահի դամբարանի վերաբերյալ (դրա երկրորդ վայրում) Թուրքիային տրանզիտային իրավունք է տվել դեպի դամբարանը սիրիական տարածքով` դամբարանը պահպանելու և վերանորոգելու նպատակով ։ 2014 թվականից ի վեր Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշումը կարծես թե այն է, որ դամբարանի երկրորդ վայրի (1973 – 2015 փետրվար) շրջակայքի հողը հանդիսանում է կամ եղել է Թուրքիայի ինքնիշխան տարածքը ։ Թուրքիան դամբարանի այցելուներից պահանջել է անձնագրեր ունենալ ։ Սակայն մինչ օրս ոչ մի ապացույց չկա, որ այլ երկրներ, այդ թվում Սիրիան, հրապարակայնորեն պաշտպանել են այս դիրքորոշումը։
Սիրիական դիրքորոշումն այն է, որ առաջին տեղափոխմամբ վայրի ինքնիշխանության նկատմամբ Թուրքիան ցանկացած իրավունքից հրաժարվեց, և 2015 թվականի փետրվարին դամբարանի վերջին տեղափոխումը (դրա երրորդ վայրը) Անկարայի պայմանագրի խախտում է ։
Թեքիրդաղ
Պատմություն
Քաղաքի պատմությունը սկսվում է մ.թ.ա. 4000 թվականից։ Համարվում է, որ Թեքիրդաղի տեղում եղած Ռոդոստո քաղաքը հիմնել են Սամոս կղզու բնակիչները։ Քսենոփոնը իր Անաբասիս աշխատության մեջ նշում է, որ քաղաքը եղել է Տարսոս թագավորության կենտրոնը, որը կառավարում էր իշխան Սեուտեսը։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Առաջին տեղափոխություն
1973 թվականին Ջաբեր ամրոցի շրջակայքը, որտեղ գտնվում էր դամբարանը, պետք է լցվեր ջրով, երբ Տաբկա ամբարտակը վերածվեց Ասսադ լճի։ Թուրքիայի և Սիրիայի միջև պայմանագրով դամբարանը տեղափոխվեց նոր տեղանք 85 կիլոմետր հյուսիս, բայց կրկին Եփրատ գետի ափին և կրկին Սիրիայում։
Թեքիրդաղ
Պատմություն
813 թվականին Ռոդոստոյի մոտ տեղի ունեցավ կարևոր ճակատամարտ Բուլղարիայի և Բյուզանդական կայսրության միջև, իսկ 1206 թվականին Բուլղարիայի և Լատինական կայսրության միջև։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Առաջին տեղափոխություն
Մինչև 2015 թվականի փետրվարը Թուրքիան այստեղ պահում էր փոքր զորք՝ որպես պատվո պահակախումբ։
Իրադարձություններ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ
2012 թվականի օգոստոսի 5-ին՝ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարեց, որ «Սուլեյման շահի գերեզմանը [Սիրիայում] և նրան շրջապատող հողը մեր տարածքն է։ Մենք չենք կարող անտեսել ոչ մի անբարենպաստ գործողություն այդ հուշարձանի նկատմամբ, քանի որ դա կլինի հարձակում մեր տարածքի վրա, ինչպես նաև հարձակում ՆԱՏՕ-ի հողի վրա։. . Յուրաքանչյուրը գիտի իր պարտքը և կշարունակի անել այն, ինչ անհրաժեշտ է» ։
Թեքիրդաղ
Պատմություն
1360 թվականին քաղաքը նվաճվել է օսմանյան թուրքերի կողմից, որից հետո այն ներառվել է Էդիրնեի վիլայեթի մեջ։
Սուլեյման Շահի դամբարան
ԻԼԻՊ-ի սպառնալիքները
2014 թվականի մարտի 20-ին Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետությունը (ԻԼԻՊ) սպառնաց, որ հարձակվի դամբարանի վրա, եթե տարածքը հսկող թուրքական զորքերը դուրս չբերվեն երեք օրվա ընթացքում ։ Թուրքիայի կառավարությունը արձագանքեց՝ ասելով, որ ցանկացած հարձակում կչեզոքացնեն և ոչ մի պահակային դուրս չի գալու դամբարանի տարածքից ։ Այնուամենայնիվ, հարձակում տեղի չունեցավ ։ Նման լարվածության պատճառով 2014 թվականին կամ ավելի վաղ դամբարանի կայազորի մարդկանց թիվը հասցվեց 38 հոգու ։
Թեքիրդաղ
Պատմություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, Թուրքիայի և Բալկանյան երկրների միջև կնքված հաշտության պայմանագրի համաձայն Թեքիրդաղը մտավ Բուլղարիայի կազմի մեջ։ Որոշ ժամանակ անց այն ետ վերադարձվեց Թուրքիային։
Սուլեյման Շահի դամբարան
ԻԼԻՊ-ի սպառնալիքները
2014 թվականի մարտի 27-ին YouTube-ում հրապարակվել են զրույցի ձայնագրություններ, որոնք հավանաբար ձայնագրվել են այն ժամանակվա Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուի գրասենյակում մարտի 13-ին, որում, իբր, ներգրավված են Ահմեդ Դավութօղլուն, ԱԳ նախարարի տեղակալ Ֆերիդուն Սինիրլիօղլուն, այն ժամանակ Ազգային հետախուզական կազմակերպության ղեկավար Հաքան Ֆիդանը և Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, գեներալ Յաշար Գյուլերը՝ քննարկելով Թուրքիայի հնարավոր միջամտությունը կամ ներխուժումը Սիրիա՝ մարտի 30-ին կայանալիք Թուրքիայի տեղական ընտրություններից առաջ ։
Թեքիրդաղ
Պատմություն
1918 թվականի սկզբից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը քաղաքը եղել է հունական բանակի վերահսկողության ներքո և համաձայն Սևրի պայմանագրի քաղաքը պետք է մտներ Հունաստանի կազմի մեջ։ Սակայն 1922 թվականին Լոզանի պայմանագրով Հունաստանը պետք է զիջեր Թեքիրդաղը Թուրքիայի Հանրապետությանը։
Սուլեյման Շահի դամբարան
ԻԼԻՊ-ի սպառնալիքները
2014 թվականի հունիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, երբ ԻԼԻՊ-ը պատանդ էր պահում Մոսուլում թուրքական հյուպատոսության 49 աշխատակիցների, լուրեր էին տարածվել, որ Թուրքիան համաձայնել է հրաժարվել Սուլեյման Շահի դամբարանից՝ պատանդների ազատ արձակման դիմաց ։
Թեքիրդաղ
Պատմություն
1912 թվականին Թեքիրդաղում բնակվել են 26 020 հույներ, 20 775 թուրքեր, 13 000 հայեր և 2500 հրեաներ ։
Սուլեյման Շահի դամբարան
ԻԼԻՊ-ի սպառնալիքները
2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Թուրքիայի փոխվարչապետ Բյուլենթ Առընչը ասաց, որ ԻԼԻՊ-ի գրոհայինները առաջ էին շարժվում դեպի Սուլեյման Շահի դամբարանը։ Ավելի վաղ կառավարամետ « Ենի Շաֆաք » թերթը, հղում անելով անանուն աղբյուրներին, նշում էր, որ 1100 ԻԼԻՊ զինյալներ շրջապատել են դամբարանը ։ Հոկտեմբերի 1-ին, սակայն, նախագահ Էրդողանը հերքեց, որ ԻԼԻՊ-ը շրջապատել է գերեզմանը ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Թուրքիայի խորհրդարանը թույլատրել է թուրքական զինուժի կիրառումը ԻԼԻՊ-ի դեմ։ Խորհրդարանական բանավեճում հիշատակված փաստարկներից մեկը Սուլեյման Շահի դամբարանի անվտանգության աճող ռիսկերն էր ։
Տիրան կղզի
Տիրան կղզի (جزيرة تيران), կղզի Կարմիր ծովի ջրային տարածքում, որի մակերեսը կազմում է 80 քառակուսի կիլոմետր։ Գտնվում է համանուն նեղուցում, որը ներկայացնում է Եգիպտոսի Շարմ էլ Շեյխ քաղաքից հյուսիս-արևելք գտնվող Ակաբայի ծովածոցի գետաբերանը։ Աշխարհագրորեն պատկանում է Սաուդյան Արաբիային։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Երկրորդ տեղափոխություն (2015)
2015 թվականի սկզբին, ըստ Ալ-Ջազիրայի, դամբարանը շրջապատված էր ԻԼԻՊ-ի կողմից ։ BBC-ն, սակայն, նշել է, որ 2015 թվականի հունվարին ԻԼԻՊ-ին Քոբանիից դուրս մղելուց հետո քրդական Ժողովրդի պաշտպանության ստորաբաժանումները (ԺՊՍ) և սիրիացի ապստամբները վերահսկողության տակ են վերցրել դամբարանը շրջապատող մի քանի գյուղեր ։
Տիրան կղզի
Տարածքային պատկանելիություն
Նախկինում կղզին պատկանում էր Եգիպտոսին։ 2016 թվականի ապրիլի 9-ին Եգիպտոսի և Սաուդյան Արաբիայի միջև ծովային սահմանի սսահմանազատման մասին համաձայնագիր ստորագրվեց, համաձայն որի Տիրան և Սանաֆիր կղզիները զիջվեցին Էր Ռիադին։ Կահիրեն բացատրեց, որ կղզիները պատկանում են թագավորությանը, և նրանք 1950 թվականից սաուդցիների խնդրանքով գտնվում էին Եգիպտոսի պաշտպանության ներքո։ Սա զայրացրեց եգիպտացիներին և հրահրեց բողոքի ցույցեր. Փոխանցման հակառակորդները կարծում են, որ Տիրան և Սանաֆիր կղզիները Եգիպտոսի կազմում են 1906 թվականից, երբ Օսմանյան կայսրության և Եգիպտոսի միջև համաձայնագիր կնքվեց Սինայի թերակղզին վերջինիս փոխանցելու վերաբերյալ։ Համաձայնագիրն ուժի մեջ է մտել 2017 թվականի հունիսի 24-ին ։
Սուլեյման Շահի դամբարան
«Շահ Եփրատ» օպերացիա
2015 թվականի փետրվարի 21-ի լույս 22-ի գիշերը թուրքական զորքերի 572 շարասյունը՝ 39 տանկով և 57 զրահամեքենայով, մտավ Սիրիա Քոբանի տարածքով՝ տարհանելու 38 հոգանոց թուրքական զինվորական կայազորը, որը պահպանում էր Սուլեյման Շահի դամբարանը, և տեղափոխելու Սուլեյման Շահի մնացորդները մեկ այլ վայր ։ Այդ մնացորդները տեղափոխվել են Սիրիայում գտնվող մի վայր, որն ավելի մոտ է սահմանին, թուրքական զինուժի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում, որից հետո հին դամբարանի մնացած մասը քանդվել է ։ Գիշերվա գրոհի ժամանակ մեկ զինվոր է մահացել ։
ԻԼԻՊ-ը չի խոչընդոտել թուրքական այս գործողությանը ։ Սիրիայի քուրդ տեղացի պաշտոնյան ասել է, որ քրդերը թուրքական ուժերին թույլ են տվել անցնել իրենց տարածքը, սակայն Թուրքիայի վարչապետ Դավութօղլուն հերքել է նման համագործակցությունը ։ Սիրիայի քրդերի առաջնորդ Սալիհ Մուսլիմը բացահայտել է այս գործողության համար սիրիացի քրդերի և թուրքական ուժերի սերտ համագործակցությունն՝ Անկարայում (Թուրքիա) բարձր մակարդակի դրական պլանավորման և օպերացիայի մոնիտորինգի միջոցով ։ Գործողությունն անցել է հարթ, և սիրիացի քրդերի համակարգողները լքել են Անկարան ։ Թուրքական այս տարհանումից հետո, որը կոչվում է «Շահ Եփրատ» օպերացիան, Ալ Ջազիրան ենթադրեց, որ տարածքը «ամենայն հավանականությամբ» գտնվում է ԻԼԻՊ-ի ամբողջական վերահսկողության տակ ։
Նոր տեղադրություն
Այդ ժամանակից ի վեր դամբարանը գտնվում է Թուրքիայի կողմից վերահսկվող տարածքում՝ թուրքական սահմանից 180 մետր հեռավորության վրա, սիրիական Աշմե գյուղից անմիջապես հյուսիս ։
Տիրան կղզի
Տեսարժան վայրեր
Սինայի և կղզու միջև ընկած նեղուցում կան չորս կորալային խութեր՝ Ջեքսոնը, Գորդոնը, Վուդհաուսը և Թոմասը։ Խութերը կոչվում են բրիտանացի սպաների անունով, որոնք ժամանակին նկարագրել են այդ վայրերը։ Բոլորը, բացի Գորդոն-խութից, զառիթափ պատեր են՝ պատված հոյակապ կորալային խութերով։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Նոր տեղադրություն
Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարը հայտարարել է, որ տեղափոխումը միայն ժամանակավոր միջոց է և դա չի նշանակում դամբարանի կարգավիճակի որևէ փոփոխություն ։ Սիրիական կառավարությունը հայտարարել է, որ հարձակումը «կոպիտ ագրեսիա» է, և որ Անկարան պատասխանատվություն է կրելու դրա հետևանքների համար ։
Տիրան կղզի
Տեսարժան վայրեր
Խութերի վայրի բնությունը չափազանց սիրված է զբոսաշրջիկների շրջանում։ Պարբերաբար կատարվում են էքսկուրսիաներ դեպի Տիրան կղզի. նրա ստորջրյա աշխարհի գեղեցկությունը համարվում է Կարմիր ծովում լավագույններից մեկը։ Սակայն, վայրէջքներն ափ չեն խրախուսվում, քաիի որ կղզու որոշ լողափեր ականապատված են ։ 1983 թվականից Տիրան կղզին Ռաս Մոհամմեդ ազգային պարկի մաս է կազմում։
Սուլեյման Շահի դամբարան
Վերադարձ
2018 թվականի ապրիլի 2-ին Թուրքիայի փոխվարչապետ Ֆիքրի Ըշըքը հայտարարել է, որ դամբարանը կտեղափոխվի իր սկզբնական վայրը Հյուսիսային Սիրիայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան արքայատոհմ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության շենքեր և կառույցներ
Տիրան կղզի
Պատմություն
1955 թվականի սեպտեմբերին Եգիպտոսը հայտարարեց Իսրայելի նավագնացության համար Տիրանի նեղուցի շրջափակման մասին, այդպիսով կտրելով Էյլաթ նավահանգիստը արտաքին աշխարհից, փակեց այս տարածքի օդային տարածքը իսրայելական ինքնաթիռների համար։ Հրետանային դիրքեր ստեղծվեցին Տիրան և հարևան Սանաֆիր կղզիներում։ Շարմ Էլ Շեյխում ստեղծվեց ռազմածովային բազա։
1967 թվականին, վեցօրյա պատերազմի ժամանակ, իսրայելցիները գրավեցին կղզին և այն իրենց վերահսկողության տակ պահեցին մինչև 1982 թվականը ։ Կղզու պատկանելիությունը երկար տարաձայնությունների առարկա է դարձել Եգիպտոսի և Սաուդյան Արաբիայի միջև։
1988 թվականից սկսած Տիրան կղզու վրայով կամուրջ կառուցելու նախագիծ է մշակվել՝ Եգիպտոսից Սաուդյան Արաբիա։ 15 կմ երկարությամբ այս կամուրջը կկապի Աֆրիկյան պետություններն ու Ասիան՝ շրջանցելով Իսրայելի տարածքը։
2016 թվականի ապրիլին Եգիպտոսի և Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունները համաձայնություն ձեռք բերեցին Տիրան և Սանաֆիր կղզիները Սաուդյան Արաբիային փոխանցելու վերաբերյալ։ Եգիպտոսը հույս ուներ, որ Սաուդյան Արաբիան, ստանալով վիճելի կղզիները, կամուրջ կկառուցի նրանց վրայով դեպի Եգիպտոս։ Բայց հարցը չհասավ Եգիպտոսի խորհրդարանում համաձայնագրի վավերացմանը. 2016 թվականի հունիսին Եգիպտոսի վարչական դատարանը պայմանագիրը անվավեր ճանաչեց, իսկ 2017 թվականի հունվարին Գերագույն վարչական դատարանը անփոփոխ թողեց այս որոշումը։ Հայցվորներին հաջողվեց ապացուցել, որ Տիրան և Սանաֆիր կղզիները Եգիպտոսի կազմում են 1906 թվականից, երբ Օսմանյան կայսրության և Եգիպտոսի միջև համաձայնություն կնքվեց Սինայի թերակղզին վերջինիս փոխանցելու վերաբերյալ   ։
Սեմենկի (գյուղ, Բառի շրջան)
Սեմենկի (Семенки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սեմենկի գյուղում բնակվում էր 385 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7,3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 52,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բոլյաչև
Բոլյաչև (Болячів), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բրուսիլովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1400 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բոլյաչև գյուղում բնակվում էր 169 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17339 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,75 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բրուսիլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1400 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բեմե (Էնայի գավառ)
Բեմե  (Besmé), կոմունա Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Վիկ սյուր Էն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Լան։
INSEE կոդը՝ 02064.
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 164 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով՝ աշխատունակ տարիքի 106 մարդկանցից (15-64 տարեկան) 76-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 30-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 71,7%, 1999 թվականին եղել է 69,6%)։ 76 աշխատունակ բնակիչներից 67-ը աշխատում էին (42 տղամարդ և 25 կին), անաշխատանք էին 9-ը (7 տղամարդ և 2 կին)։ 30 անգործունակ մարդկանցից 8-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 6-ը թոշակառու, 16-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ժոզեֆ Ֆուրիե
Ժան Բատիստ Ժոզեֆ Ֆուրիե (Jean Baptiste Joseph Fourier, ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս, Փարիզի ԳԱ անդամ (1817), Պետերբուրգի ԳԱ պատվավոր անդամ (1829), առավել հայտնի Ֆուրիեի շարքերի ուսումնասիրություններով և նրանց կիրառմամբ ջերմափոխանակման և վիբրացիաների խնդիրներում։ Ֆուրիեի ձևափոխությունը և Ֆուրիեի օրենքը իրենց անունները ստացել են նրա պատվին։ Սովորաբար Ֆուրիեին են վերագրում նաև ջերմոցային էֆեկտի հայտնագործությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հնագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Պոդգորենսկայա (Դուբովսկի շրջան)
Պոդգորենսկայա (Подгоренская), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Մտնում է Ժուկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռաասիլլա
Ռաասիլլա (Raassilla), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(1322) Կոպեռնիկոս
(1322) Կոպեռնիկոս (Coppernicus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1934 թվականի հունիսի 15-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,421569 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,852 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9912 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1376,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինը 0,261552 աստիճան/օր արագությամբ։
Ուղեծրի հարթությունը խավարածրի հարթության հետ կազմում է 23.36° անկյուն։
Ընտանիք
Պատկանում է Ֆոկեայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,25-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում և 0,1-ից ոչ մեծ էքսցենտրիսիտետ ։
Անուն
Անունն ստացել է նշանավոր լեհ աստղագետ Նիկոլայ Կոպերնիկոսի (1473-1543 թթ.) պատվին։
Աստերոիդի լատիներեն անվան կրկնակի p-ն կապված է Կոպերնիկոսի հոր Koppernigk ազգանվան, ինչպես նաև կյանքի վաղ շրջանում իրիսկ ազգանվան Coppernicus գրության հետ, որը նա հետագայում մեկ p-ն հանելով դարձրեց Copernicus։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆոկեայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1934 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գազար
Գազար, ԽԼԻՆԴ, նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի երկամյա, հազվադեպ՝ միամյա կամ բազմամյա բույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 60, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ գազար վայրի (D. carota)։
Կենսաբանական նկարագիր
Գազարի արմատը հաստ է, մսալի, կոնուսաձև կամ գլանաձև։ Գազարը լինում է դեղին, կարմիր կամ սև գույնի։ Ցողունը բարձրանում է մինչև 60 սմ, ճյուղավորված է։ Տերևները բազմափետրավոր են։ Ծաղիկները մանր են, հավաքված բարդ հովանոցում, առանց ծաղկաբաժակի։ Պսակը փոքր է, կազմված հինգ մանր պսակաթերթերից։ Առէջները հինգն են։ Գազարը ծաղկում է ամռան սկզբին։
Երկամյա բույս է։ Առաջին տարում ձևավորվում են տերևային վարդակը և արմատապտուղը, երկրորդում՝ ծաղկում է և սերմ տալիս։ Արմատապտուղը մսալի է, գլանաձև, իլիկաձև՝ բութ կամ սուր ծայրով, կարմիր, սպիտակ, դեղին, երբեմն՝ մուգ կապտավուն։ Տերևները բարդ փետրաձև են՝ խիստ կտրտված, նշտարաձև բլթակներով։ Ծաղկաբույլը բարդ հովանոց է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ, բաց վարդագույն։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսին։ Պտուղը երկսերմիկ է։
Հայաստանում
Մշակության մեջ տարածված է գազար մշակովին (D. sativus)։ Օգտագործում են սննդի մեջ (թարմ, եփած, պահածոյած) և որպես դեղամիջոց՝ սակավարյունության, հիպերտոնիկ հիվանդության և այլ դեպքերում։
Հանդիպում է Արագածոտնի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է թփուտներում, խոտածածկ լանջերին, առաջացնում է գազարի ինքնուրույն բուսուտներ, երբեմն աղբոտում է ցանքերը։
Քիմիական կազմ
Գազարը պարունակում է կարոտիններ, ածխաջրեր, հանքային աղեր, եթերայուղեր, վիտամիններ (C, B1, B2), կարոտին (A-նախավիտամին)։ Գազարի ծաղիկներից անջատվում են անտիոցիանային միացություններ և ֆլավնոիդներ (կվերցիտին և կեպֆերոլ)։ Արմատասաղմը պարունակում է կարոտին, ֆետոեն, ֆիտոֆլուեն, լիկոպին, վիտամիններ, պանտոնենաթթու, ինչպես նաև ֆլավնոիդներ, անտոցիանիդներ, ճարպայուղ։
Ավանդական բժշկության մեջ
Բժշկության մեջ օգտագործում են գազարի սերմերը, արմատը և տերևները։
Գազարի սերմերը ժողովուրդը օգտագործում է միզաքարային հիվանդությունների բուժման համար։ Դեղագործական արդյունաբերությունը պատրաստում է դաուկարին պրեպարատը, որը ունի ջղակծկման ազդեցություն և ընդարձակում է սիրտը սնուցող անոթները։ Բժիշկները դեղը նշանակում են կրծքահեղձուկի երևույթներով խրոնիկական սրտասնույց անոթների անբավարարությունների դեպքում։
Գազարի պտղամսով հյութը խմում են սոված ժամանակ որպես լուծողական։ Թարմ գազարի հյութը օգտագործում են ուժերի ընդհանուր թուլության, սակավարյունության, միզաքարային, խրոնիկական խոլեցիստիտ հիվանդությունների, նյութափոխանակության խանգարումից առաջացած բազմահոդաբորբերի, կոկորդաբորբերի, բրոնխիտների, ավիտամինոզ, ցածր թթվությամբ ստամոքսաբորբերի, երիկամների բորբոքումների բուժման ժամանակ։ Գազարի հյութով ողողում են բերանը և կոկորդը՝ բերանաբորբերի և բորբոքային պրոցեսների դեպքում։ Մեղրի կամ շաքարի հետ խառնած կամ եփած գազարի հյութը խորհուրդ է տրվում վերին շնչառական ուղիների կատառների, խռպոտության, հազի դեմ։
Մաշկի այրված կամ ցրտահարված մասերին, թարախային վերքերին, խոցերին դնում են քերած գազար կամ այդ տեղերը լվանում գազարի հյութով։
Ունի ցավազրկող հատկություն ։
Հայկական բժշկությունում
Հայկական բժշկության մեջ գազարն օգտագործում են ստամոքսի, լյարդի, փայծախի բորբոքային հիվանդությունների, սեռական թուլության, ջրգողության, գոտկային ցավերի, արգանդի բորբոքումների, աղեփքանքի, մարսողության խանգարման, ականջացավի, թոքաբորբերի, սննդախանգար խոցերի, աչքի սպիտակափառության, դաշտանի խանգարման, երիկամի բորբոքումների, ջղացավության և ձվաբջջի թերզարգացման բուժման համար ։ Գազարն ավելացնում է կերակրող մայրերի կաթը, ունի հակաճիճվային ազդեցություն և օգտագործվում է որպես ճիճվամուղ։
Տեսակներ
Դասը ընդգրկում է մոտ 30 տեսակ ։ Որոշ տեսակներ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Մշակաբույսեր
Մարսել
Մարսել (Marseille, Marselha , Massilia, Massalia, ), քաղաք Ֆրանսիայի հարավում, երկրի ու Միջերկրածովյան տարածաշրջանի ամենամեծ նավահանգիստը։ Բուշ դյու Ռոն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է։ Տեղակայված է Լիոնի ծոցի ափին՝ Ռոնայի գետաբերանի մոտ, որին քաղաքը միացած է նեղուցով։ 2013 թվականին Եվրոպայի մշակութային կենտրոնն էր։
Մարսելի պատվին է կոչվել (20) Մեսալիա աստերոիդը, որ հայտնաբերվել է 1852 թվականին։
Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է Լիոնի ծոցի ափին ՝ Ռոնա գետի բերանին մոտ, որի հետ քաղաքը կապվում է ջրանցքով։ 2013 թվական - Մշակույթի եվրոպական մայրաքաղաք։
Տարածքը 240,62 կմ 2 է, բնակչությունը ՝ 869 815 մարդ (2015), բնակչության խտությունը ՝ 3543,0 մարդ / կմ ։
Ռելիեֆ
Մարսելը գտնվում է մերձափնյա բլուրների աստիճաններում, որոնք առանձնացնում են նրան Ֆրանսիայի մնացած մասերից։ Ափին կան շատ լողափեր ՝ Պրադո, դե Լավ, Կորբիերես, Ֆորտեն, դե լա Բատրի։
Մարսելի մերձակայքում ծովափը լեփ-լեցուն է կալկաններով (fr. Calanques) - լուռ ժայռոտ ծովախորշեր։ Այն ունի հիանալի պայմաններ առագաստանավի, ժայռամագլցման, սուզվելու և լողի համար։
Կլիմա
Կլիման միջերկրածովյան տեսակի է։ Մարսելը գտնվում է Սոչիի լայնության վրա և ունի նմանատիպ ջերմաստիճանային ռեժիմ։  Ձմեռը միջինում մեղմ է, բայց տարեցտարի մեծապես տատանվում է. Որոշ տարիներ կարող են լինել լուրջ ցրտահարություններ, որոնք հասնում են փոքր և նույնիսկ չափավոր սառնամանիքների արժեքներին, իսկ մյուս տարիներին ՝ Միջերկրական ծովի տիպիկ հյուսիսին բնորոշ արևոտ եղանակը կարող է մնալ ամբողջ ձմեռ։ Ձյունը չափազանց հազվադեպ է։  Գարունը, չնայած բնութագրվում է կայուն եղանակով, գալիս է աստիճանաբար։  Ամառները շոգ են, ցնցող և գործնականում անձրևոտ են։  Ի տարբերություն միջերկրածովյան կլիմա ունեցող այլ քաղաքների, Մարսելում աշունը շատ անձրևոտ է և համեմատաբար վաղ, գրեթե առանց թավշյա սեզոնի։
Քաղաքականութուն
2020-ի հուլիսի 4-ից Միշել Ռուբիրոլան նշանակվում է քաղաքապետ։
Տնտեսություն
Միջազգային օդանավակայան Խոշոր նավահանգիստային համալիր։  Մարսելի ինքնավար նավահանգիստը, բացի Արևելյան Մարսելի նավահանգստից, ներառում է մի շարք նավահանգիստներ և նավահանգիստներ Ֆոզ ծովածոցում և Բեհրի ծովածոցում։  Մարսելի հիմնական նավահանգստի ծովային բեռնափոխադրումների ընդհանուր շրջանառությունը տարեկան հասնում է 110 միլիոն տոննայի, Ֆոզ շրջանում ՝ 73,2 միլիոն տոննա տարեկան [7] [8]:  Նավթի վերամշակում, նավթաքիմիա, նավերի և օդանավերի կառուցում։  Տրանսեվրոպական նավթամուղի դեպի Ստրասբուրգ և Կառլսրուհե (ԳԴՀ) ելակետ։
Տրանսպորտ
1977 թվականից ի վեր քաղաքն ունի մետրո ՝ բաղկացած երկու գծից և քսանչորս կայարանից։ Քաղաքն ունի տրամվայի ցանց։  Մարսելն ունի նաև Մարսելի Պրովանս միջազգային օդանավակայան (ֆրանսիական Aeroport Marseille Provence), որը Փարիզի Շառլ դը Գոլ օդանավակայանից հետո (ֆրանսիական Aéroport Paris-Charles-de-Gaulle) երկրորդն է Ֆրանսիայում։
Կրթություն և գիտություն
1982 թվականին Ֆրանսուա Միտերանը որոշում է ստորագրում թատրոնում բացել Մարսելի բալետի ազգային դպրոցը։ 1984 թ.-ին Մարսելի քաղաքապետը հայտարարեց մրցույթ `համատեղ դպրոցի և թատրոնի շենքի լավագույն նախագծման համար, որը շահեց ճարտարապետ Ռոլանդ Սիմունետը։
Պարի ազգային ավագ դպրոցը բացվել է 1992 թվականին։ Ռոլանդ Պետիտը դարձավ նրա առաջին տնօրենը։  1998 թվականից մինչ 2004 թվականը դպրոցը ղեկավարում էր բալետուհի Մարի-Կլոդ Պիետրագալան։  8 տարեկանից սկսած երեխաները վերապատրաստման են ընդունվում 9 տարի ժամկետով։  15 տարեկանից բարձր ուսանողները կրթաթոշակ են ստանում Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարությունից։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի գլխավոր մայրուղին ՝ Boulevard La Canbière, անցնում է Հին նավահանգստից դեպի արևելք։ Երկաթուղային կայարանը տեղակայված է Աթեն բուլվարի հյուսիսային ծայրում, որն իր հերթին անցնում է հյուսիս։
Cours Julien- ից ընդամենը մի քանի թաղամաս հարավ, Գարիբալդի պուրակին զուգահեռ, հետիոտնային մեծ տարածք է տեղադրված շատրվաններով, արմավենիներ, սրճարաններ, ռեստորաններ և թատրոններ։
Ավանդաբար, առևտուրը կենտրոնանում էր Պարադիս փողոցի շուրջ, որն ավելի ձեվավոր դարձավ, երբ մենք շարժվեցինք դեպի հարավ։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում Rue Paradis- ի խանութները զիջեցին մանրածախ մեծ ցանցերին, որոնք տեղակայված էին զուգահեռ Սեն-Ֆերեոլ փողոցում։
Թատրոն
Բալետում Մարսելը հայտնի է որպես երկու «մեծ Մարսելի» ծննդավայր ՝ Մարիուս Պետիպա և Մորիս Բեժարտ։ 1972 թվականին ֆրանսիացի բալետմայստեր Ռոլանդ Պետիտը այստեղ հիմնեց Մարսելի բալետը, որը նա ղեկավարում էր 26 տարի։  1998-ից 2004 թվականներին թատերախմբի գեղարվեստական ​​ղեկավարն էր բալերինան ՝ Փարիզի օպերայի նախկին Էթոիլը ՝ Մարի-Կլոդ Պիետրագալան։  1981 թվականի հունվարին Ֆրանսիայի նախագահ Վալերի iscիսկար դ'Էստանը թատրոնին շնորհեց «Ազգային» կոչում։
Նկար
Այստեղ ապրում էր Ժիլբերտ Գարսինը (1929–2020), ով թոշակի անցնելուց հետո դարձավ հայտնի լուսանկարիչ։
Գաստրոնոմիա
Մարսելի գաստրոնոմիայում գերակշռում է պրովանսալական խոհանոցը և ծովամթերքը. Սոխի արգանակում եփած միդիաները ՝ պրովանսական համեմունքների, navette (տեղական նավակի տեսքով թխվածքաբլիթներ), ձկան կերակրատեսակներ saiseed կամ տապակած անիսոնի լիկյորով, burrida (ուխա սխտորի սոուսով), ratatouille, Պրովանսալ լոլիկ։  Մարսելի ռեստորաններում, որոնք գտնվում են Հին նավահանգստի շրջակայքում և Քենեդիի ծովափում, պատրաստվում է հանրահայտ բուիլաբայզը ՝ մի քանի տեսակի ձկներից պատրաստված ձկան ապուր։  Քաղաքում ծաղկում է ապրում նաև արաբական խոհանոցը. Քուսկուս, արևելյան քաղցրավենիքով խմորեղեն։
Սպորտ
Քաղաքում է գտնվում «Վելոդրոմ» մարզադաշտը, որը ֆրանսիական «Օլիմպիկ» ֆուտբոլային ակումբի տնային ասպարեզն է։
Միջերկրական ծովի բարենպաստ դիրքը Մարսելը գրավիչ է դարձնում ջրային տարբեր մարզաձեւերի համար։ Այստեղ տարեկան անցկացվում են առագաստանավային ռեգատաների և քամու սերֆինգի մրցումներ։  2024 թվականին Մարսելում կանցկացվի ամառային օլիմպիական խաղերի առագաստանավային ռեգատա։
Քաղաքն ունի 45 քաղաքային մարզադահլիճ, 172 թենիսի կորտ, 22 լողավազան, 72 քաղաքային մարզադաշտ, գոլֆի 3 խաղադաշտ, մարտարվեստի 8 սրահ, 3 սքեյթբորդ և այլ մարզական օբյեկտներ։
1993 թվականից Մարսելում անցկացվում է ATP 250 սերիայի Open 13 թենիսի միջազգային մրցաշարը։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է մ. թ. ա. շուրջ 600 թվականին Փոքր Ասիայից եկած հույների՝ ֆոկեյացիների կողմից։ Այդ ժամանակ այն կոչվում էր «Մասալիա» (հուն.՝ Μασσαλία, լատ.՝ Massilia կամ Massalia) (Μασσαλία), ։
Ըստ ավանդության՝ քաղաքի պատմությունն սկիզբ է առել Գիպտիսի՝ լիգուրիյցիների ցեղի արքա Նանի դստեր ու հույն Պրոտիսի սիրո պատմությունից։ Հույներեն Պրովանսում ափ են իջել այն ժամանակ, երբ Նան արքան մտածում էր դստերն ամուսնացնելու մասին։ Արքան խնջույք է հրավիրում, որ դուստրը փեսացու ընտրի։ Գիպտիսը Պրոտիսին է մեկնում գինով լի գավաթը։ Զույգը ստանում է ափամերձ տարածքների մի մասը՝ որպես հարսանեկան նվեր։ Այդտեղ էլ նրանք հիմնում են քաղաք, որ կոչվում է Մասալիա։ Գիպտիդի պատվին է կոչվել (444) Գիպտիս աստերոիդը, որ հայտնաբերվել է 1899 թվականին Մարսելի աստղադիտարանում։
Աստերոիդների ցանկ (98901-99000)
Աստերոիդների ցանկ (98801-98900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (99001-99100)
Նիգոզեթ
Նիգոզեթ (ნიგოზეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ճիաթուրայից հեռու է 16 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 446 մարդ ։
Պրիսալսկի (Դուբովսկի շրջան)
Պրիսալսկի (Присальский), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Մտնում է Պրիսալսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեֆերովկա
Սեֆերովկա (Сеферівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սեֆերովկա գյուղում բնակվում էր 348 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Չերեմշանկա (գյուղ, Զալարինսկի շրջան)
Չերեմշանկա (Черемшанка), գյուղ Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Զալարինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1910 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Զալարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Քիլիսեջիկ
Քիլիսեջիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(9195) 1992 OF9
(9195) , աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հուլիսի 26-ին Անրի Դեբեոնի և Ալվարո Լոպես-Գարսիայի կողմից Լա Սիլյայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ալվարո Լոպես-Գարսիայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Դիբրովկա (գյուղ, Բրուսիլովի շրջան)
Դիբրովկա (Дібрівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բրուսիլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դիբրովկա գյուղում բնակվում էր 122 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8,05 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,16 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բրուսիլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անմեռուկ կլորատերև
Անմեռուկ կլորատերև, իշակաթնուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
20-40 սմ բարձրությամբ բազմամյա կիսաթփիկ է, որը ճյուղավորվում է հիմքից և կազմված է ճիպոտանման ցողուններից։ Տերևները մանր են, կլորավուն և հերթադիր։ Ծաղկակիցներով ծաղիկները մանր են և միատուն, արական ծաղիկների պսակաթերթերը զարգացած են և ունեն 5 առէջ։ Իգական ծաղիկները կազմված են բավականին մեծ, մանր, բութ, ռեդուկցված և կլորավուն պսակաթերթերից և պտղի ժամանակ պահպանվող բաժակաթերթերից։ Պտուղը եռանիստ է, առանց հավելուկի ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Մեղրի, Ալդարա, Նյուվարդի) ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 800-1000 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, ֆրիգանոիդ բուսականության կազմում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին քոչվոր անասնապահության և կլիմայի փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պահպանություն չի իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Իշակաթնուկազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Պյատիլետկա (Դուբովսկի շրջան)
Պյատիլետկա (Пятилетка), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Մտնում է Պրիսալսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պրեքեսթուլեն
Պրեքեսթուլեն (Preikestolen), անգլերեն կոչվում է նաև Preacher’s Pulpit (քարոզչի լսարան) կամ Pulpit Rock (ժայռ-լսարան), հսկայական ուղղաբերձ քարաժայռ Նորվեգիայի Ֆորսան կոմունայում։ Այն 604 մ բարձրությամբ վեր է խոյանում Լյուսե-ֆյորդի վրա` Կյերագ սարահարթի դիմաց։
Հասնելու հնարավորություն
Պրեքեսթուլեն տանող ճանապարհն անցնում է լեռնային տարբեր լանդշաֆտների միջով։ Դեպի ժայռ վերելքը ավտոմոբիլային մոտակա կանգառից և Լեռնային զբոսաշրջության նորվեգական կազմակերպության կայանակետից, որոնք գտնվում են Ստավանգեր նավահանգստից մեկ ժամ հեռավորության վրա, հետդարձի հետ կարող է կազմել 3-4 ժամ ։
Պրեքեսթուլեն տանող ճանապարհը բարդ է, արահետը` տեղ-տեղ կտրուկ թեքվող։ Այն սկսվում է «Preikestolhytta Youth Hostel» -ի մոտից 270 մ բարձրության վրա և ավարտվում 604 մ բարձրության վրա։ Սովորաբար վերելքը կամում է 2 ժամ, սակայն առավել փորձառու ճանապարհորդները այն կարող են հաղթահարել 1 ժամում։ Չնայած այն բանին, որ բարձրության տարբերությունը կազմում է 330 մ և 3.8 կմ (1 կողմը), վերելքն ավելի դժվար ու երկար է, քանի որ արահետը բազմիցս բարձրանում և իջնում է ոլորաններում։ Ճանապարհը, ձգվելով տարբեր բարձրություններում, անցնում է բուսական տարբեր գոտիներով` սկսած անտառներից ներքևի հատվածում մինչև քարաքոսերն ու մամուռները վերին հատվածում։ Քարաժայռ կարելի է հասնել նաև Լյուսե-ֆյորդով, սակայն տարվա ցուրտ եղանակներին, երբ եղանակը խոնավ է, ամպերը կարող են խոչընդոտել ժայռից բացվող տեսարաններին։
Պրեքեսթուլեն ուղևորվել խորհուրդ չի տրվում ձմռանը և գարնանը, երբ ճանապարհին ձյուն ու սառույց է։ Ուղևորության լավագույն շրջանը ապրիլ-հոկտեմբեր ամիսներն են։
Անվտանգություն
Իշխանությունները որոշել են անվտանգության նկատառումներով չտեղադրել արգելապատնեշներ` գտնելով, որ դրանք կարող են խաթարել բնական գեղեցկությունները։ Չնայած դրան` մահվան ելքով պատահարները քարաժայռին խիստ սակավ են` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ տարեկան Պրեքեսթուլեն է այցելում մոտ 200.000 մարդ ։ Կա նաև մտավախություն, որ արգելապատնեշները կարող են վտանգավոր վարվելակերպ խթանել։ Դա նաև նորվեգական իշխանությունների գործելակերպն է, որոնք որդեգրել են այնպիսի քաղաքականություն, որի համաձայն` իրենք չեն կարող այդ երկրում ողջ բնության մեջ արգելապատնեշներ անցկացնել։ Այս գաղափարը արդարացված է նորվեգական հասարակության կողմից, որը սովոր է «վտանգավոր բնությանը»։
Մինչև 2013 թվականը քարաժայռին չի եղել դժբախտ պատահարի և ոչ մի դեպք, սակայն գրանցվել են ինքնասպանություններ և ինքնասպանությունների փորձեր։ 2000 թվականին ավստրիացի մի կին և նորվեգացի տղամարդ միասին ինքնասպանություն են գործել` քարաժայռից ցած նետվելով ։ 2013 թվականին իսպանացի մի զբոսաշրջիկ կարող էր նախադեպը դառնալ դժբախտ պատահարի, սակայն այն կանխվել է. եղել են նշաններ, որ այն ևս նախապես ծրագրված ինքնասպանության փորձ կարող էր լինել, և ոչ թե դժբախտ պատահար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի լեռներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի տեսարժան վայրեր
Նրբաթիթեղ
Նրբաթիթեղ, մետաղյա «թուղթ», բարակ (հաստությունը 0,0001-ից մինչև 0,5 մմ; երկրների մեծ մասում մինչեւ 0,2 մմ) և ճկուն մետաղյա թիթեղ, օրինակ, ալյումինից, պողպատից, անագից, արծաթից կամ ոսկուց։
Հետաքրքիր փաստեր
Առավել բարակ նրբաթիթեղը ստացվում է ոսկուց։ Նրա հաստությունը կարող է կազմել 0,00001 մմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյութեր
Ֆալուդա
Ֆալուդա (फालूदा), հայտնի ավանդական աղանդեր Հնդկաստանում, Պակիստանում, Աֆղանստանում և Բանգլադեշում:
Նկարագրություն
Ծագում է իրանյան ֆալուդե աղանդերից, որն իրենից ներկայացնում է վերմիշելի տեսքով օսլայի սառեցրած թելիկներ, վրայից լցվում է վարդաջուր: Ի տարբերություն իրանական ֆալուդեի` հնդկական ֆալուդան սառը քաղցր խմիչք է, որտեղ վարդաջուրը և վերմիշելը խառնված են կաթի, դոնդողի կտորների և քաղցր ռեհանի սերմերի հետ :
Պատմություն
Համարվում է, որ ֆալուդա աղանդերն ստեղծվել է Հնդկաստանում 16-18-րդ դարերում՝ մեծ մողոլների կայսրության ժամանակաշրջանում : Աղանդերի տարածաշրջանային տարբերակները ձևավորվել են Հայդարաբադում և այլ վայրերում` մուսուլմանական միապետերի կառավարման ժամանակ :
Ժամանակակից տարբերակներ
Այսօր ֆալուդան ունի բազմազան տարատեսակներ, ինչպես ավանդական տարածաշրջանային, այնպես էլ` ժամանակակից: Բանգլադեշում ֆալուդային ավելացնում են պանդան բույսի էքստրակտ, պիստակ, սագո, կոկոսի սերուցք և մանգո: Մալազիայում և Սինգապուրում նմանատիպ խմիչքն անվանում են բանդունգ: Մավրիկիոսյան տարբերակը, որը կղզի է ներթափանցել Հնդկաստանից եկած ներգաղթյալների հետ, կոչվում է ալուդա: Նմանատիպ խմիչքը, սակայն վերմիշելի ամենահաստ շերտով, գոյություն ունի Իրաքյան Քուրդիստանում: Ըստ մի տարբերակի՝ ֆալուդայի բաղադրատոմսը ազդել է ժամանակակից արևելաասիական բաբլ թեյի ստեղծման վրա, որը հետագայում տարածվել է ամբողջ աշխարհում: 21-րդ դարում ֆալուդան հաճախ մատուցում են պլաստիկ բաժակներով. խմիչքը կարելի է զարդարել պաղպաղակի գնդիկներով:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց Կատեգորիա:Պակիստանական խոհանոց Կատեգորիա:Աղանդեր Կատեգորիա:Ըմպելիքներ Կատեգորիա:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ
Պրոտագոնիստ
Պրոտագոնիստ (: ՝ «առաջին» և ՝ «մրցում եմ», ՝ «մարտիկ»), ստեղծագործության գլխավոր հերոս, գլխավոր գործող անձ, դերասան, որը խաղում է գլխավոր դերում։
Պրոտագոնիստը պատմության կենտրոնում է, նա պիտի կատարի կարևոր ու դժվար ընտրությունները և դեմ առնի այդ ընտրությունների հետևանքներին։ Պրոտագոնիստը պիտի պատմությունը առաջ տանի։ Եթե պատմվածքը ունի ենթասյուժե կամ բաղկացած է մի քանի պատմություններից, ապա ամեն պատմությունը ունի իր պրոտագոնիստը ։
Պրոտագոնիստ բառը մասնավորապես օգտագործվում է դրամաներում, վեպերում, օպերաներում, համակարգչային խաղերում և ֆիլմերում։ Այսպիսի պատմություններում պրոտագոնիստը գլխավոր դերասանն է։ Իսկ անտագոնիստը այն հերոսն է, որն անընդհատ փորձում է դժվարություններ ստեղծել պրոտագոնիստի համար՝ բացահայտելով իր բնավորության թուլություններն ու առավելությունները ։
Հին Հունաստան
Առաջին անգամ կիրառվել է մ․թ․ա․ 534 թվականին ողբերգության մեջ, երբ Աթենքում իր խմբի հետ հանդես եկավ «անտիկ ողբերգության հայր» Թեսպիս։
Պրոտագոնիստ → անտագոնիստ
Պրոտագոնիստի ևս մեկ կերպարանափոխություն (պրոտագոնիստը դառնում է անտագոնիստ) մտածվեց և իրագործվեց «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալում՝ գործադիր պրոդյուսեր Վինս Գիլիգանի կողմից։ Սերիալի գլխավոր հերոսը՝ Ուոլտեր Ուայթը, սովորական դպրոցի ուսուցչից վերածվում է դաժան նարկոբարոնի։ Սցենարիստի պնդմամբ նա պարոն Չիպսին դարձրեց Ալ Կապոնե  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թատրոն
Ռաատվեռե
Ռաատվեռե (Raatvere), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սլոբոդա (ավան, Բառի շրջան)
Սլոբոդա (Слобода), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սլոբոդա ավանում բնակվում էր 170 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,193 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 880,83 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Ռոմանով (Դուբովսկի շրջան)
Ռոմանով (Романов), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Ռոմանովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանի բնակավայրեր
Փոքր Չխիրաուլ
Փոքր Չխիրաուլ (პატარა ჩხირაული), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 162 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ճիաթուրայի շրջան
Իրեն Կյուրի
Մ. Սկլոդովսկայա-Կյուրիի դուստրն է։
Ավարտել է Փարիզի համալսարանը, որտեղ մոր մահից հետո զբաղեցրել է նրա ամբիոնը։ Աշխատանքները վերաբերվում են ատոմի միջուկի ռադիոքիմիային և ֆիզիկային։ Ամուսնու՝ Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրիի հետ հայտնագործել է արհեստական ռադիոակտիվության երևույթը, ստացել արհեստական ռադիոակտիվ իզոտոպներ, բացահայտել պոզիտրոնային ռադիոակտիվությունը։ Հետազոտել է նաև զույգերի առաջացման և անհիլացման պրոցեսները։ 1935 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։ Մահացել է 1956 թվականի մարտի 17-ին, Փարիզում։