cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բելգիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Առաջին անգամ Բելգիան հայտարարել է իր մասնակցությունն մրցույթին 1956 թվականին։
Արթուր Բաբիչ
Արթուր Սամվելի Բաբիչ, ուկրաինահայ տիկտոկեր, երգիչ ։
«Dream Team House» տիկտոկերների տան առաջին կազմի անդամներից է (2020 թվականի մարտից)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 2000 թվականի մայիսի 16-ին Ուկրաինայում ։ Մեծացել է Դնեպրոպետրովսկի մարզի Կրիվոյ Ռոգից ոչ այդքան հեռու՝ Վոլյնոմ գյուղում : Ծնողներն ամունալուծվել են, երբ տղան 5 տարեկան էր ։ Մայրը երկար տարիներ աշխատել է ագարակում, այժմ ծառայում է որպես պահակ գյուղատնտեսական ձեռնարկություններում ։ Հայրը հայ է ։ Ամուսնալուծությունից հետո մեկնել է Հայաստան։ Աշխատում է գործարանում՝ որպես օպերատոր ։ Արթուրն ունի նաև փոքր եղբայր՝ Թիմուրը։ Քանի որ մայրը ալկոհոլի հետ կապված խնդիրներ է ունեցել, որը խորացել է երկրորդ որդու ծնվելուց հետո, եղբոր մասին հոգ է տարել Արթուրը՝ դպրոցից դիմավորել, դաս տվել, ուտելիք պատրաստել ։
Մանուկ հասակում Արթուրը երազում էր դառնալ հայտնի, ինչպես Ռոնալդուն կամ Մեսսին, և վեց տարի հաճախել է ֆուտբոլի, բայց հետո լքել է ։ Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը (11 դասարան), այնուհետև «մենեջմենթ» մասնագիտությամբ տեխնիկումը, սակայն մասնագիտությամբ չի աշխատել ։
Տղայի հիմնական հետաքրքրությունները սոցիալական ցանցերն էին ։ 2018 թվականին նա հաշիվ է բացել Musical.ly-ում (այժմ՝ TikTok): Նա մասնագիտացել է հումորային տեսահոլովակներ նկարելով, որոնց նկարահանելուն օգնել է կրտսեր եղբայրը ։ Հանրահայտ է դարձել «WTF?» տեսահոլովակով, որում նա «պատահաբար» կոկա-կոլա է թափում և դեմքին պաղպաղակ նետում ։ Գաղափարը դարձել է թրենդային, և արդեն մեկ տարի անց Արթուրին մոտենում էին փողոցում և լուսանկարվում ։
Հետագայում Բաբիչը հրավիրվել է Դանյա Միլոխինի հիմնած Dream Team House՝ տիկտոկերների տուն, և տեղափոխվել Մոսկվա ։
2020 թվականի մայիսի 22-ին նա սկսել է երաժշտական գործունեությունը՝ թողարկելով «Парень простой» սինգլը։
Հետագայում Բիանկայի հետ վերաթողարկել են նրա՝ 2006 թվականին թողարկած «Были танцы» երգը։ Նոր տարբերակով սինգլը Sony Music լեյբլում թողարկվել է օգոստոսի 21-ին ։ Այն երկրորդ տեղն է զբաղեցրել դեկտեմբերի կեսերին «Տիկտոկի» հրապարակած 2020 թվականի «Tiktok-ի հիթերի» ցուցակում, որն այդ տարի առավել օգտագործվող երգերի տասնյակում էր ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 16-ին թողարկել է «Мармеладка» երգը։ Թողարկումից մի քանի օր առաջ նա իր երգից կարճ հատված է կիսել «Տիկտոկում», այդ պատճառով երգի պաշտոնական թողարկման պահին արդեն 65 հազար հոլովակ էին նկարահանել ։
Հոկտեմբերի 26-ին Դանյա Միլոխինն ու Արթուր Բաբիչը իրենց քավերն են ներկայացրել Ռաուֆի և Ֆայքի «Детство» երգի համար։ Նրանց երգի տարբերակում լրացուցիչ ռեչիտատիվներ են հայտնվել ։ Այնուհետև թողարկվել է «КУ КУ» երգը Տիլեքսի հետ։ Դեկտեմբերի 16-ին Արթուրը թողարկել է ամանորյա «Праздник» երգը ։
Տիկտոկ տան իր գործընկերների՝ Մարիա Գորյաչովայի («Машей Все Круто»), Նաստյա Ռիժիկի և Օլյա Շելբիի, վիդեոբլոգեր Գերման Չերնիխի և այլ ինտերնետ-հայտնիների հետ նկարահանվել է Եգոր Կրիդի «Ты не смогла простить» ամանորյա երգի տեսահոլովակում, որը տեղադրվել է Յոթյուբում դեկտեմբերի 18-ին  ։
Դեկտեմբերի 25-ին Դանյա Միլոխինը և Արթուր Բաբիչը թողարկել են «Чётко» սինգլը ։
Ծանոթագրություններ
<!--
Аня Покров
https://www.intermedia.ru/news/352422 https://www.intermedia.ru/news/353714 https://peopletalk.ru/article/eksklyuziv-kto-est-kto-zvezdy-tiktok-dream-team-house-rasskazali-nam-o-sebe-zvezdnoj-bolezni-i-zarabotke/ -->
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի տիկտոկերներ
Լազեր (ազգ)
Լազեր ( (Լազեպպե), ლაზები (Լազեբի), Lazlar (Լազլար), կամ Չանը՝ վրաց. ჭანები ), Քարթվելական լեզվաընտանիքի ազգություն ։
Բնակեցում
Լազերը բնակվում են պատմական Լազիստան մարզում (Լազիկա, Լազեթի||Չանեթի), որի տարածքի մեծ մասը գտնվում է Թուրքիայի Ռիզեի մարզում։
Թուրքիայի տարածքում լազերի բնակեցումը սկսվել է դեռևս մինչքրիստոնեական ժամանակաշրջանից և, չնայած որ, ենթարկվել են բազմաթիվ հարձակումների, լազերը կարողացան մնալ այդ տարածքում ։
Թուրքիայում լազերը ապրում են նաև արևմտյան մարզերում և Ստամբուլում։ Սրանք հիմնականում մուհաջիրների հետնորդներն են, որոնք ստիպված են եղել լքել Լազիստանը՝ Ռուս- թուրքական պատերազմի ժամանակ։ Մի քանի գյուղեր (Սարփի, Կվարիատի, Գոնիո, Մախո և այլն), որոնք գտնվում են Վրաստանում, հիմնականում լազաբնակ է։ Այստեղ լազերը համարվում են վրացիների ենթազգային խումբ։ Լազերը ապրում են նաև Աբխազիայում և Վրաստանի Բաթում, Քոբուլեթ և Զուգդիդ քաղաքներում։
Թուրքիայում՝ պատմական Լազիստանի տարածքում են հիմնականում բնակվում լազերը, ինչպես նաև Արդվինի և Արդահանի մարզերում։ Լազերի հետ համատեղ բնակվում են նաև թուրքեր, վրացիներ և համշենահայեր։
Ժամանակակից Թուրքիայում լազերը դիտարկվում են որպես թուրքեր, քանի որ ներկայումս Թուրքիայի լազերը սուննի իսլամի հետևորդներ են, այդ իսկ պատճառով հստակ դժվար է ասել լազերի թվաքանակը։ Մինչ 17-րդ դարը լազերը եղել են քրիստոնյաներ։
Վրաստանում լազական մշակույթի պահպանման և ժողովրդայնացման համար ստեղծվել է Կոլխական մշակույթի միջազգային կենտրոն, «Կոլխա» ռադիոն, որը հեռարձակվում է լազերենով։ Թուրքիայում նույնպես կան նմանատիպ կազմակերպություններ։ Չնայած դրան երկու երկրներում իրականացվում է ասիմիլացման գործընթաց։
Ռուսաստանում 2002 թվականին տեղի ունեցած մարդահամարի տվյալներով 221 մարդ նշել է, որ ինքը լազ է, իսկ արդեն 2010 թվականին՝ 160-ը։
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ազգությամբ լազ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր Կատեգորիա:Վրաստանի ազգեր Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի հին ժողովուրդներ
Միլտոն Կասկո
Միլտոն Օսկար Կասկո (Milton Óscar Casco, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս արգենտինական «Ռիվեր Փլեյթ»-ի և Արգենտինայի հավաքականի կազմում։
Ակումբային կարիերա
2015 թվականին Միլտոն Կասկոն պայմանագիր է կնքել արգենտինական «Ռիվեր Փլեյթ»-ի հետ։ Թիմը նրա համար վճարել է 2.5 միլիոն եվրո։
Նոր թիմի կազմում Կասկոն իր դեբյուտը նշել է սեպտեմբերի 13-ին՝ «Բոկա Խունիորս»-ի դեմ խաղում ։ «Ռիվեր Փլեյթ»-ի կազմում Միլտոնը իր առաջին գոլը խփել է 2016 թվականի ապրիլի 9-ին՝ «Ատլետիկո Սարմիենտոյի» դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
Արգենտինայի հավաքականի կազմում Միլտոն Կասկոն իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի հուլիսի 7-ին՝ Բոլիվիայի հավաքականի դեմ խաղում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Արմենիա (Սալվադոր)
Արմենաի (Armenia), քաղաք և մունիցիպալիտետ Սալվադորի արևմտյան մասում՝ Սոնսոնատե դեպարտամենտի տարածքում։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Սալվադորի Սոնսոնատե դեպարտամենտի հյուսիս-արևելքում՝ Լա Լիբերտադ և Սանտա Անա դեպարտամենտների հետ սահմանի մոտ։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 588 մ ։ Մունիցիպալիտետի տարածքը կազմում է 65,64 կմ²։
Սպորտ
Քաղաքում գործում է C.D. Salvadoreño ֆուտբոլային ակումբը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սալվադորի բնակավայրեր
Գիյոմ Շեն
Գիյոմ Շեն (Guillaume Chaine, ), ֆրանսիացի ձյուդոիստ, որը հանդես է գալիս մինչև 73 կիլոգրամ քաշային կարգում։ Օլիմպիական չեմպիոն (2020, խմբային մրցաշար)։
Կենսագրություն
Գիյոմ Շենը ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Փարիզում ։ Ձյուդոյով սկսել է զբաղվել 4 տարեկան հասակում Ռեյունյոնում ։
Սպորտային կարիերա
Գիյոմ Շենը ելույթ էր ունենում 2008 թվականից 73 կիլոգրամ քաշային կարգում։2014 թվականին հաղթել է Ֆրանսիայի առաջնությունում։ 2015 թվականինդուրս է եկել Տյումենում կայացած Մեծ սաղավարտի եզրափակիչ և պարտվել է Ուալի Կուրժևային։ 2017 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը, բայց դուրս է մնացել երկրորդ ռաունդից ։
2018 թվականի աշխարհի առաջնության 1/8 եզրափակչում պարտվել է ճապոնացի Սոիթի Հասիմոտոյին։ Թիմային հաշվով ֆրանսիացիները դուրս են եկել եզրափակիչ և պարտություն են կրել Ճապոնիայի հավաքականից։ 2019 թվականին Եվրոպայի առաջնությունը կայացել է Եվրոպական խաղերի շրջանակում Մինսկում։ Շենը  դուրս է մնացել առաջին ռաունդից՝ պարտվելով ռուս մարզուհի Դենիս Յարցևին։ Երկու ամիս անց Տոկիոյի աշխարհի առաջնությունում հաղթել է առաջին երեք գոտեմարտերում, սակայն դուրս է մնացել 1/8 եզրափակչից՝ կրկին պարտվելով Յարցևին։ Խմբում մրցաշարային աղյուսակում երեք հաղթանակ է տարել, բայց եզրափակչում զիջել է ճապոնացի Սյոհեյ Օնոյին ։ Ինչպես և նախորդ տարում, Ֆրանսիայի հավաքականը նվաճել է արծաթ։ COVID-19 համավարակի պատճառով հարկադիր ընդմիջումից հետո Շենը մասնակցել է Պրահայի Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ 1/8 եզրափակչում զիջել է շվեյցարացի Նիլս Ստամպին։ 2021 թվականին Լիսաբոնում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նա առաջին գոտեմարտում պարտվել է իտալացի Ջովանի Էսպոզիտոյին։ Երեք ամիս անց Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում անհատական մրցաշարում նա երկրորդ մրցաշրջանում պարտվել է օլիմպիական չեմպիոն վրացի Լաշա Շավդաթուաշվիլիին ։ Թիմային հաշվարկում նա ոսկե մեդալ է նվաճել այն բանից հետո, երբ ֆրանսիացիները եզրափակչում հաղթել են ճապոնացիներին։ Շենը քառորդ եզրափակչում հաղթել է իսրայելցի Տոհար Բութբուլին, իսկ կիսաեզրափակչում՝ հոլանդացի Թորնիկե Ցյակադոեին։ Եզրափակչում նա պետք է հանդես գար Սյոհեյ Օնոյի դեմ վերջին մարտում, բայց արդեն առաջին հինգ գոտեմարտերում ֆրանսիացիները հավաքել են չորս միավոր՝ ապահովելով իրենց ոսկե մեդալ, դրա համար Շենի և Օնոյի գոտեմարտը չի կայացել  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օլիմպիական չեմպիոններ
Հայկական փողոց (Սինգապուր)
Հայկական փողոց (Armenian Street, 亚米尼亚街), փողոց Սինգապուրի Կենտրոնական տարածաշրջանի Թանգարանների շրջանում։ Հայերի բնակության հիմնական վայր ։
Զիգագ (հրվանդան)
Զիգագ, հրվանդան Հայկական լեռնաշխարհում, Վանա լճի արևմտյան ափին ։
Հայկական փողոց (Սինգապուր)
Պատմություն
Հայկական փողոց սկսվում է Քոլմանի փողոցից (Coleman Street) և ձգվում մինչև Ստեմֆորդ ռոուդի (Stamford Road) ու Վաթեռլոո սթրիթի (Waterloo Street) հատման վայրը։
Փողոցն առաջին անգամ քարտեզի վրա նշվել է 1836 թվականին իռլանդացի ճարտարապետ Ջորջ Քոլմանի (George Drumgoole Coleman) կողմից։ Սկզբում այն անվանում չի ունեցել, չինացիները կենցաղային խոսքում այն կոչել են Սենգ Փոխ Սին Չու, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «Սենգ Փոխի շենքի հետևի մաս» ։ Թան Սենգ Փոխը՝ Թան Ախ Խուի որդին և Սիհ Յու Չինի (Seah Eu Chin) զարմիկը, 19-րդ դարում Սինգապուրում հայտնի է եղել որպես ափիոնով հարստացած ֆերմեր և առաջին չինացին Սինգապուրի մունիցիպալ խորհրդում։
Զիգագ (հրվանդան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հրվանդաններ ըստ երկրի
Հայկական փողոց (Սինգապուր)
Պատմություն
Ժամանակի ընթացքում փողոցն սկսել է կոչվել Հայկական, որի անվանումը վկայում է Սինգապուրում հայերի բնակության ժամանակի մասին ։ Սկզբում այն հայկական Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու մոտ գտնվելու պատճառով կոչվել է «Հայկական եկեղեցու փողոց», որը հետագայում կրճատվել է ու դարձել «Հայկական փողոց» ։
Հայկական փողոցում տեղակայված են մի շարք տեսարժան վայրեր, որոնցից են ժամանակակից արվեստների առաջին և միակ անկախ կենտրոնը Սինգապուրում (The Substation), Թաո Նենի հին դպրոցը (Old Tao Nan School), որը ներկայում Պերանական թանգարանն է (Peranakan Museum) և մտնում է Ասիական քաղաքակրթությունների թանգարանի (Asian Civilisations Museum) կազմի մեջ։ Թանգարանի նմուշները պատմում են Չինաստանի քաղաքակրթության ու մշակույթի մասին, ինչպես նաև մշտապես գործում է «Պերանականների ժաանգություն» ցուցադրությունը, որը ներկայացնում է Պերանականների հարուստ նյութական ժառանգությունը, որոնք ապրել են ինդոնեզական կղզեխմբի կղզիներում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սինգապուրի փողոցներ
Մանդակ
Մանդակ, աստղագազար, նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի երկամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 4, Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը մերկ է, կլորավուն, բարձրությունը՝ մինչև 100 (150) սմ։ Տերևները մերկ են կամ թավոտ, բազմակի փետրաձև կտրտված։ Ծաղկաբույլը բարդ հովանոց է, ծաղիկները՝ սպիտակ կամ վարդագույն։ Ծաղկում է հունիսին։ Պտուղը մանր խոզաններով պատված, էլիպսաձև, կողքերից թույլ սեղմված սերմ է։
Տարածում
Տարածված է Կոտայքի, Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերին։
Նշանակություն
Դեղաբույս է. պարունակում է եթերայուղեր, ալկալոիդներ։ Արմատների թուրմն օգտագործում են ստամոքսի հիվանդությունների ժամանակ։ Որոշ տեսակների մատղաշ ցողուններից ու արմատներից պատրաստում են աղցան և այլ կերակուրներ, թթու դնում։ Մի քանիսը մոլախոտեր են. աղբոտում են հացահատիկի ցանքերը։
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
1966 թվականը գրականության մեջ
Մահացել են
Կատեգորիա:1966
Բուտրինտ Իմերի
Բուտրինտ Իմերի, ալբանացի երգիչ ։ Գերմանիայում և Եվրոպայում աշխատելուց հետո, Բուտրինտը,"Ki Me Ley" երգով, ներկայանում է Ալբանիայի հանրությանը։
Կարիերա
Երաժշտական կրթությունը ստացելէ գերմանացի արվեստագետ Խավիեր Նայիդոյի կողմից հիմնադրված "Voice Lap" փոփ երաժշտության դպրոցում։ Բացի այդ, նա 11 տարեկանից սկսած դարձել է "Dance Energy" պարային ակադեմիայի անդամ, որտեղ նա մեծ հաջողությունների է հասել 7 տարվա ընթացքում՝ շուտով հայտնվելով Գերմանիայի և այլ երկրների մի շարք քաղաքներում։ Մասնակցել է գերմանական «Dance Camp» ծրագրին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Ո՞ւր է իմ պանիրը
'''Ո՞ւր է իմ պանիրը. աշխատանքում և անձնական կյանքում փոփոխություն մտցնելու հիանալի միջոց''', Սպենսեր Ջոնսոնի կողմից գրված շահադրդողական հեքիաթ է՝ գրված բիզնես առակի տեսքով։ Այն հրատարակվել է 1998 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Տեքստը նկարագրում է փոփոխություն ինչ-որ մեկի աշխատանքում կամ կյանքում և չորս տիպական արձագանքներ այդ փոփոխություններին՝ պանիր փնտրելիս երկու մկների և երկու «փոքրիկ մարդկանց» վարքագծի միջոցով։ Նյու Յորք Թայմսի բիզնես բեսթսելլերի վարկածով այս գիրքը գրեթե հինգ տարի մնացել է ամենաշատ վաճառվող գրքերի և 200 շաբաթ Փաբլիշերս Ուիքլիի կոշտ կազմով գիտահանրամատչելի գրքերի ցանկում ։ Այն վաճառվել է 26 մլն օրինակով 37 լեզուներով ամբողջ աշխարհում և հանդիսանում է ամենալավ վաճառվող բիզնես գրքերից մեկը ։
«Ո՞ւր է իմ պանիրը» գիրքը հայերեն թարգմանել է Նազելի Կարապետյանը, 2016 թվականին ։
Ընդհանուր նկարագիր
Այլաբանորեն «Ո՞ւր է իմ պանիրը» պատմությունը նկարագրում է չորս երևակայական հերոսների՝ երկու մկների՝ Հոտառու և Վազկան, և երկու փոքրիկ մարդկանց՝ Հըմ և Գըմ ։ Նրանք ապրում են լաբիրինթոսում, որը ներկայացնում է որևէ մեկի միջավայրը, և փնտրում են պանիր, ինչը ներկայացնում է երջանկություն և հաջողություն։ Սկզբում նրանք չունեին պանիր, և յուրաքանչյուր խումբ՝ մկները և մարդիկ, խմբվում և ճանապարհորդում էին միջանցքներով և պանիր փնտրում։ Մի օր երկու խմբերը մի կայանում գտան պանրով լի միջանցք։ Իրենց գտածով բավարարված՝ մարդիկ սովորեցին պանրի ամենօրյա հավաքման իրենց գործողությանը՝ հետզհետե գործընթացի նկատմամբ դառնալով ամբարտավան։
Մի օր մկները հայտնաբերեցին, որ կայանում այլևս պանիր չկա, և դա նրանց չզարմացրեց, քանի որ նրանք որոշ ժամանակ էր նկատել էին, որ կայանի պանիրը հետզհետե նվազում էր։ Եվ մկները առանց վարանելու սկսեցին նոր պանրի փնտրտուքը։
Իսկ փոքրիկ մարդիկ չափազանց զարմացած էին, որ կայանում այլևս պանիր չկար։ Նրանք չէին նկատել իրենց շուրջ կատարվող փոփոխությունները և միակ բանը, որ անում էին, միմյանց մեղադրելն էր։ Հըմը հարմարվել էր իր առօրյային և վախենում էր անհայտից։ Իսկ Գըմը երկար մտորելուց հետո հասկացավ, որ պետք է պարզապես առաջ գնալ, և կրկին ճանապարհ ընկավ դեպի լաբիրինթոս։ Ճանապարհին նա պատերին թողնում էր իր բացահայտած և իրեն օգնած մտքերը՝ հույսով, որ Հըմը մի օր ևս կորոշի ընդառաջ գնալ փոփոխությանը։ Վերջապես Գըմը գտավ նոր պանրի կայան՝ լի բազմատեսակ ու իրեն անծանոթ պանրի տեսակներով։ Սակայն նա ամեն օր հետազոտում էր կայանը և չէր դադարում փնտրել նորերը, որպեսզի կանխեր անհոգության սովորություն դառնալը։ Մի օր լաբիրինթոսում Գըմը իրեն մոտեցող շարժում նկատեց։ Վստահ չլինելով՝ նա այնուամենայնիվ հույս ուներ, որ դա իր ընկեր Հըմն էր, ով գտել էր ճանապարհը ։
Էգնոց (գետ)
Էգնոց, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում։ Սրա ափին էր գտնվում Էգնոց գյուղը ։
Բեռնաբի
Բեռնաբի (Burnaby), քաղաք Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգում։ Բնակչության թվով նահանգի երրորդ քաղաքն է։ Վանկուվերի արևելյան արվարձանն է։ Հիմնադրվել է 1892 թվականին, հիմնադրումից 100 տարի անց ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։
Պատմություն
Բեռնաբիի առաջացման առաջին 30-40 տարիների ընթացքում նրա աճը պայմանավորված էր այնպիսի բուռն զարգացող և տնտեսապես կարևոր քաղաքների միջև հարմարավետ տեղադրությամբ, ինչպիսիք են Վանկուվերը և Նյու Վեսթմինսթըրը։ Սկզբում քաղաքը գյուղատնտեսական շրջան էր, որը արտադրանք էր մատակարարում տեղական շուկաներին։ Հետագայում Բեռնաբին դարձավ, և մինչ օրս մնում է կարևոր տրանսպորտային միջանցք՝ Վանկուվերի, Ֆրեյզեր գետի հովտի և նահանգի ներքին շրջանների միջև։
Քաղաքի ձևավորման ժամանակ բնակիչները միաձայն որոշել են այն կոչել ի պատիվ օրենսդիր, մասոնի և Կանադայի հետազոտող Ռոբերտ Բեռնաբիի, որը գնդապետ Ռիչարդ Մուդիի անձնական քարտուղարն էր, 19-րդ դարի կեսերին Բրիտանական Կոլումբիայի առաջին լեյտենանտ նահանգապետը։
Աշխարհագրություն
Զբաղեցնում է 98,6 կմ² տարածք։ Տեղակայված է Մեծ Վանկուվերի ագլոմերացիայի աշխարհագրական կենտրոնում՝ Վանկուվերի և Պորտ-Մուդի արևմուտքում, Կոկուիթլամի և Նյու Վեսթմեսթըրի արևելքում ։ Բարձր կետը Բեռնաբի լեռն է՝ ծովի մակարդակից 370 մ բարձր։
հասարակություն
Քաղաքը զբաղեցնում է Վանկուվերի քաղաքային ագլոմերացիայի տարածքի մոտավորապես 4%-ը։ Համարվում է Բրիտանական Կոլումբիայի երրորդ խոշոր քաղաքը։ Բեռնաբին միշտ աչքի է ընկել ներգաղթացների մեծ թվով։ Հյուսիսիային Բեռնաբիում գտնվող Հեյսթինգս փողոցը համարվում է իտալացիների բնակավայր, այնտեղ շատ են իտալական ռեստորանները։ Քաղաքի հարավային մասում շատ են Չինաստանից, Հարավային Կորեայից, նախկին Հարավսլավիայից եկածները։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի՝ բնակչության 54%-ի համար անգլերենը և ֆրանսերենը չի համարվում մայրենի լեզու ։
Բնակչության կրոնական պատկանելիություն
35,3% — չեն նշել կրոնը կամ աթեիստ են,21,3%-ը՝ կաթոլիկ, 19,9 %՝ բողոքական, 6,1%՝ քրիստոնյա, 4,9%՝ բուդդիստ; 4,8%՝ իսլամ; 7,7%՝ այլ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ Կատեգորիա:1892 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Տաբր
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09305։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 351 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 254 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 167-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 87-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 65,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 74,9 %)։ 167 աշխատունակ բնակիչներից 154-ը աշխատում էին (77 տղամարդ և 77 կին), անաշխատանք էին 13-ը (7 տղամարդ և 6 կին)։ 87 անգործունակ մարդկանցից 10-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 59-ը թոշակառու, 18-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մայքլ Սսերումագա
Կարիերա
Մայքլն իր կարիերան սկսել է Police Jinja-յի երիտասարդական հավաքականի կազմում 2007 թվականի օգոստոսին, Հելսինբորգ ֆուտբոլային ակումբ տեղափոխվելուց առաջ։ Տեղափոխվել է ավագ կազմ 2008 մրցաշրջանում։ Այնուամենայնիվ, ուգանդական KB Lions թիմի հետ վերապատրաստման ժամանակ նա ստացել է կոճի ծանր վնասվածք, որը նրան ստիպել է բաց թողնել պարապմունքները գրեթե մեկ տարի։
2009 թվականի սեպտեմբերին Սսերումագան մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել Uganda Revenue Authority ֆուտբոլային ակումբի հետ` իր ուժերը վերականգնելու և դեպի Եվրոպա վերադարձն ապահովելու համար։ Ուգանդայի Caf Champions League-ի ներկայացուցիչը` Bunamwaya S.C.-ն, Սսերումագայի հետ կնքել է 6 ամսվա պայմանագիր։
2011 թվականի փետրվարին նա միացել է ռուանդական Ռայոն Սպորտին ։
Միջազգային կարիերա
Նրա դեբյուտը Ուգանդայի ազգային հավաքականի կազմում եղել է 2008 թվականի հունիսին, Բենինի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուգանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ակտիվ ջերմաստիճան
Ակտիվ ջերմաստիճան, զրոյից բարձր ջերմաստիճան, որն անհրաժեշտ է մշակաբույսերի սկզբնական աճի և զարգացման հաջորդ փուլերի համար։ Բարեխառն գոտու մշակաբույսերի կենսաբանական զրոն 3-7 °C է, իսկ ջերմասեր բույսերինը՝ 8-15 °C: Մշակաբույսերի սկզբնական աճի կենսաբանական զրոն ավելի ցածր է, քան հաջորդ փուլերինը (ծաղկում, հասունացում), յուրաքանչյուր բույսի բերքի հասունացման փուլից փուլ անցնելու համար պահանջվում է ակտիվ ջերմաստիճանի որոշակի արժեք։ Իմանալով ակտիվ ջերմաստիճանի տարեկան գումարը՝ կարելի է որոշել այս կամ այն բույսի մշակման հնարավորությունը (եթե հայտնի է մշակաբույսի հասունացման ակտիվ ջերմաստիճանի պահանջվելիք գումարը)։ ՀՀ-ում 5-10 °C-ից բարձր ջերմաստիճաններ դիտվում են մինչև 3000 մ, 15 °C-ից բարձր՝ մինչև 2500 մ, 20 °C-ից բարձր՝ հյուսիսարևելյանում՝ մինչև 900 մ, Արարատյան դաշտում, Վայքում, Արագածի, Գեղամա լեռնավահանների հարավային լանջերին՝ մինչև 1400 մ բարձրություններում։ 0 °C-ից բարձր ջերմաստիճանների գումարը Անդրիում 4482° է, Արարատյան դաշտում՝ 4040°, Սևանի ավազանում՝ 2300°, 10 °C-ից բարձրինը՝ համապատասխանաբար՝ 4050°, 3468° և 1824°, իսկ 15 °C-ից բարձր՝ 3482°, 2811° և 849°: Ակտիվ ջերմաստիճանի արժեքով են գնահատվում տվյալ տարածքի ջերմային պաշարները։
Բայոնվիլե
Բայոնվիլե (Bayenvillers), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 355 մարդ, բնակչության խտությունը` 43.83 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.1 կմ² տարածք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 218 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 155-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 63։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,1 %։ 155 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 141 անձ (79 տղամարդ և 62 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (6 տղամարդ և 8 կին)։ 63 անաշխատունակներից 20 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 20-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ալջերնոն Չառլզ Սուինբյորնի դիմանկար
«Ալջերնոն Չառլզ Սուինբյորնի դիմանկար» (Algernon Charles Swinburne), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1861 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Ֆիցվիլյամի թանգարանի հավաքածուում ։
Տեղեկություն նկարի մասին
Սուինբյորնի դիմանկարն ստեղծվել է որպես Ռոբերտ Բրաունինգի դիմանկարի լրացում, որը ևս կատարվել է խառը տեխնիկայով և համանման գունային գամմայով ։ Վերին աջ անկյունում գտնվում են Ռոսսետտիի անվանատառերը և ստեղծման տարեթիվը ։ Ռոսսետտին նկարը նվիրել է Ֆաննի Կորնֆորտին, իսկ նա ավելի ուշ վաճառել է այն լորդ Բաթերսին, ապա այն գնել է Չառլզ Ֆեյրֆաքս Մյուրեյը, հենց նա էլ փոխանցել է նկարը Ֆիցվիլյամի թանգարանին ։
Հայաստանի միջազգային դրություն (1918-1920)
Հայաստանի Հանրապետության առաջին միջպետական կապերը հաստատել է Քառյակ միության երկրների (Գերմանիա, Թուրքիա, Ավստրո-Հունգարիա, Բուլղարիա) և անմիջական հարևանների հետ։ Ըստ Բաթումի պայմանագրի (1918 թվականի հունիսի 4)՝
Գերմանիան, դժգոհ լինելով իր ասիական դաշնակցից, համարում էր, որ օսմանյան կայսրությունը Բաթումի պայմանագրով խախտել է Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով (1918 թվականի մարտի 3) նախատեսված սահմանը, ուստի, Անդրկովկասի հանրապետությունների հետ պետք է նոր պայմանագիր կնքվի։ Նախատեսվում էր Կ. Պոլսում հրավիրել նոր խորհրդաժողով։
Կ․ Պոլսի պայմանագիր
Բաթումի պայմանագրի պայմանները վերանայելու նպատակով 1918 թվականի հունիսին Կ. Պոլիս է մեկնել հայկական պատվիրակություն՝ Ավետիս Ահարոնյանի գլխավորությամբ, իսկ մեկ այլ պատվիրակություն էլ Համազասպ Օհանջանյանի ղեկավորությամբ մեկնել է Բեռլին։ Նրանք մի շարք հանդիպումներ են ունեցել Գերմանիայի և վերջինիս դաշնակից պետությունների ներկայացուցիչների հետ։ Սակայն Կ. Պոլսի խորհրդաժողովը տեղի չի ունեցել, և շուտով Քառյակ միության երկրները պարտվել են պատերազմում։
Մուդրոսի զինադադար
Մուդրոսի զինադադարով (1918 թվականի հոկտեմբերի 30) իր պարտությունը ճանաչած օսմանյան կայսրությունը պարտավորվել է զորքերը հետ քաշել մինչև 1914 թվականի ռուս-թուրքական սահմանը։ Թուրքական զորքերի հեռանալուց մի քանի ամիս անց բրիտանական զինվորական հրամանատարության օժանդակությամբ ՀՀ կազմի մեջ են մտել Նախիջևանի երկրամասը և Կարսի մարզի մեծ մասը։ ՀՀ-ն՝ որպես պատերազմում հաղթանակած Անտանտի դաշնակից, ձգտել է ամրապնդել իր միջազգային դիրքերը։
ՀՀ դիվանագիտական ձեռքբերումները
ՀՀ-ն դիվանագիտական ներկայացուցչություններ է բացել 40-ից ավելի երկրներում (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Բրազիլիա, Իտալիա, Բուլղարիա, Հաբեշստան, Ֆինլանդիա, Ճապոնիա, Շվեյցարիա, Իրան և այլն), ինչպես նաև հարաբերություններ հաստատել նախկին Ռուսական կայսրության տարածքում կազմավորված առանձին պետական կազմավորումների՝ Ուկրաինայի, Բեսարաբիայի, Թերեքի, Դոնի շրջանների, գեներալ-լեյտենանտ Աևտոն Դենիկինի կամավոր, բանակի և Կուբանի ու Սիբիրի ծովակալ Ալեքսանդր Կոլչակի կառավարությունների հետ։
Առավել կարևոր էին հարաբերությունները Ռուսաստանի հարավում ստեղծված պետական կազմավորումների հետ (Անտոն Դենիկինի գլխավորությամբ), որովհետև այնտեղ և Հյուսիսային Կովկասում հանգրվանել էին Հայոց ցեղասպանությունից փրկված 100 հազարից ավելի գաղթականներ, իսկ խորհրդային Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարությունը չէր շտապում ճանաչել Հայաստանի անկախությունը։
ՀՀ դիվանագիտական հարաբերությունները Ադրբեջանի հետ
Հայ-ադրբեջանական դիվանագիտական հարաբերությունների կիզակետում Ղարաբաղի, Զանգեզուրի, Նախիջևանի խնդիրներն էին։ «Վիճելի» տարածքներին տիրանալու Ադրբեջանի Հանրապետության ձգտումը դարձել էր պետական քաղաքականության հիմնաքար։ Թուրքական բանակի մուտքը (1918 թվական) Անդրկովկաս սանձարձակել է մուսավաթ, կառավարությունը։ Սակայն 1918-1920 թվականներին հրավիրված արցախահայության 8 համագումարները չեն ճանաչել Ադրբեջանի իշխանությունը, իսկ տեղի հայկական ինքնապաշտպանության ուժերը պայքարել են մուսավաթ, և բոլշևիկյան Ադրբեջանի ոտնձգությունների դեմ։ Զորավար Անդրանիկի՝ Սիսիանում տեղակայված ջոկատի արշավանքը Ղարաբաղ կասեցվել է անգլիական զինվորական հրամանատարության պահանջով, և նա վերադարձել է Զանգեզուր։ Սյունիքի հայ ազգաբնակչությունը նույնպես հարկադրված դիմել է զենքի և պաշտպանել իր՝ ՀՀ կազմում լինելու իրավունքը։ Այստեղ ինքնապաշտպանությունն սկզբում ղեկավարել է Անդրանիկը, իսկ 1919 թվականից՝ ՀՀ Կառավարության գործուղած Արսեն Շահմազյանը, Սերգեյ Մելիք-Յոլչյանը, Գարեգին Նժդեհը և այլ գործիչներ։ Նժդեհի գլխավորությամբ Զանգեզուրում հայ բնակչության հերոսական պաշտպանության շնորհիվ երկրամասը մնացել է Հայաստանի կազմում։ Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովը (1919 թվականի հունվար-1920 թվականի հունվար) կոչված էր նախապատրաստելու և ստորագրելու հաշտության պայմանագրերը Առաջին աշխարհամարտում (1914-1918 թվականներ) պարտված երկրների (Գերմանիա, Թուրքիա, Ավստրո-Հունգարիա, Բուլղարիա) հետ։ Ի թիվս 27 երկրների՝ խորհրդաժողովին մասնակցելու հրավեր է ստացել նաև Հայաստանը։ Հայկական հարցի քննարկումը նախապատրաստելու համար Փարիզ է մեկնել ՀՀ պատվիրակությունը՝ Ավետիս Ահարոնյանի նախագահությամբ։ Այնտեղ էր նաև տակավին 1912 թվականին կազմակերպված ազգային պատվիրակությունը՝ Պողոս փաշա Նուբարի գլխավորությամբ, որը ներկայացնում էր արևմտահայության շահերը։ Հայկական պատվիրակությունները չնայած բազմաթիվ հարցերի շուրջ ունեցել են տարբեր մոտեցումներ, այնուամենայնիվ պատրաստել են հայկական պահանջները ներկայացնող մեկ հուշագիր, որը 1919 թվականի փետրվարի 25-ին ներկայացվել է խորհրդաժողովին։ Դեռևս 1919 թվականի հունվարի 30-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Վիլսոնի նախաձեռնությամբ խորհրդաժողովը որոշել է ընդունել Հայաստանն ազատագրելու և նրան հոգատար (մանդատատեր) նշանակելու առաջարկը։ Հարցն ուսումնասիրելու համար 1919 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Երևան է ժամանել ԱՄՆ-ի պատվիրակությունը՝ գեներալ Ջեյմս Հարբորդի գլխավորությամբ։ Օսմանյան կայսրության հետ կնքվելիք հաշտության պայմանագրի նախագիծը մշակելու նպատակով 1920 թվականի ապրիլին Իտալիայի Սան Ռեմո քաղաքում գումարվել է խորհրդաժողով, որտեղ հատուկ ուշադրություն է հատկացվել Հայկական հարցին, ընդգծվել է, որ դրա լուծումը նշանակում է Հայաստանի 2 մասերի միավորում։ Ապրիլի 24-ին ԱՄՆ-ը փաստացի ճանաչել է Հայաստանի անկախությունը, սակայն 1920 թվականի հունիսի 1-ին Սենատի որոշմամբ (52 դեմ, 23 կողմ ձայներով) մերժվել է Հայաստանի հովանավորությունն ընդունելը։ Որոշման համար բացասական դեր է խաղացել նաև Ջեյմս Հարբորդի պատվիրակության ներկայացրած եզրակացությունը՝ ավերակված ու օգտակար հանածոներով աղքատ Հայաստանին հովանավորելու անհեռանկարայնության մասին։
Սևրի պայմանագիր
1920 թվականի օգոստոսի 10-ին Փարիզի Սևր արվարձանում Անտանտի երկրներն ու Թուրքիան կնքել են հաշտության պայմանագիր, որն ստորագրել է նաև ՀՀ պատվիրակության նախագահ Ավետիս Ահարոնյանը։ Պայմանագրի 89-93 հոդվածներն ամբողջովին վերաբերում են Հայաստանին։ Վուդրո Վիլսոնի իրավարարությանն է հանձնվել սահմանների որոշումը ՀՀ-ի և օսմանյան Թուրքիայի միջև՝ Տրապիզոնի, էրզրումի, Բիթլիսի, Վանի նահանգներում։ Նոյեմբերի 22-ին նա հրապարակել է իրավարարի իր վճիռը, որով նշված նահանգներում Հայաստանն ստանում էր 90 հազար կմ2 տարածք, իսկ ՀՀ-ի հետ կունենար 161.330 կմ2 տարածք, ելք դեպի Սև ծով՝ Տրապիզոն նավահանգստով։ 1920 թվականի ապրիլից սկսվել է քեմալա-բոլշևիկյան մերձեցումը։ Կողմերից յուրաքանչյուրը հետապնդել է իր նպատակները։ Բոլշևիկներն Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո ցանկանում էին տիրել ողջ Անդրկովկասին, իսկ քեմալականները՝ իրականացնել ազգային ուխտը։ Տարածաշրջանում ստեղծվել է նոր աշխարհաքաղաքական իրադրություն։ Մոսկվա է գործուղվել ՀՀ պատվիրակությունը՝ Լևոն Շանթի նախագահությամբ։ Հայ-ռուս ումնական բանակցությունները տեղի են ունեցել 1920 թվականի մայիսի 28-ից հուլիսի 1-ը, որոնց ընթացքում Մոսկվա է ժամանել նաև քեմալականների պատվիրակությունը, և բոլշևիկները նախապատվությունը տվել են նրանց։
Թիֆլիսի պայմանագիր
Լևոն Շանթի պատվիրակության հետ բանակցություններն ընդհատվել են և որոշվել է շարունակել Երևանում։ Կազմվել է խորերդ, պատվիրակություն՝ Բորիս Լեգրանի գլխավորությամբ։ 1920 թվականիի օգոստոսի 10-ին ՀՀ ներկայացուցիչներ Արշակ Ջամալյանը և Արտաշես Բաբալյանը Թիֆլիսում Բորիս Լեգրանի հետ կնքել են համաձայնագիր, որով Ղարաբաղը, Զանգեզուրը, Նախիջևանը հայտարարվել են «վիճելի» տարածքներ, և ժամանակավորապես ռազմակալել են խորերդ, զորքերը։ Բորիս Լեգրանի հետ բանակցությունները վերսկսվել են հոկտեմբերի 12-ին, իսկ 28-ին ստորագրվել է արձանագրություն։ Կնքվելիք պայմանագրի նախագծով՝ Հայաստանի անբաժան մաս էին համարվում Երևանի և Կարսի նահանգներն ամբողջությամբ, Զանգեզուրը, Ղազախն ու Լոռին։ 1920 թվականի սեպտեմբերի 28-ին թուրք, զորքերի լայնածավալ հարձակմամբ սկսվել է թուրք-հայկական պատերազմը։ Ռազմական գործողությունները ծավալվել են Կարսի (հրամանատար՝ Մովսես Սիլիկյան) և Սուրմալուի (հրամանատար՝ Դրո, Դրաստամատ Կանայան) ռազմաճակատներում։ Հայկական զորքերը պարտություն են կրել՝ թշնամուն թողնելով Սարիղամիշը, Կաղզվանը։ Հոկտեմբերի 30-ին թուրքերը գրավել են Կարսը, իսկ նոյեմբերի 7-ին՝ Ալեքսանդրապոլը։ Նոյեմբերի 18-իև հաստատվել է զինադադար, և Ալեքսանդր Խատիսյանի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է Ալեքսանդրապոլ։
Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր
Բանակցություններն սկսվել են նոյեմբերի 25-ին և ավարտվել դեկտեմբերի 2-ի՝ լույս 3-ի գիշերը, երբ ստորագրվել է հաշտության պայմանագիրը։ Հայ-թուրքական սահմանը հաստատվել է Ախուրյան և Արաքս գետերով։ Թուրքիային են անցել ոչ միայն Կարսի մարզը, այլև Սուրմալուի գավառը։ Օգտվելով Հայաստանի այդ ծանր կացությունից՝ Բորիս Լեգրանը Սիմոն Վրացյանի կառավարությունից պահանջել է իշխանությունը հանձնել հայ բոլշևիկներին, որոնք կազմել էին Հայաստանի ռագմահեղափոխական կոմիտե և նոյեմբերի 29-ին մտել հանրապետության տարածք։ 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Դրոն և Համբարձում Տերտերյանը Երևանում Խորհրդային Ռուսաստանի լիազոր ներկայացուցիչ Բորիաս Լեգրանի հետ ստորագրել են համաձայնագիր և իշխանությունը խաղաղ ճանապարհով հանձնել Հայհեղկոմին։ Այսպես խորհրդայնացվել է Հայաստանի Հանրապետությունը, և համաձայնագրի 1-ին կետով Հայաստանը հայտարարվել է անկախ Սոցիալիստական խորհրդային Հանրապետություն։
Միակ ճանապարհը
Միակ ճանապարհը (Единственная дорога, Շղթայված վարորդները (Okovani soferi), խորհրդային-հարավսլավական գեղարվեստական ֆիլմ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին, որը նկարահանվել է 1974 թվականին հարավսլավացի ռեժիսոր Վլադո Պավլովիչի կողմից։ Filmski Studio Titograd (ՀՍՖՀ) և «Մոսֆիլմ» (ԽՍՀՄ) կինոստուդիաների համատեղ արտադրություն։
Սյուժե
Իրադարձությունները, որոնց մասին պատմում է ֆիլմը, տեղի են ունենում երեք օրվա ընթացքում՝ 1944 թվականի ապրիլի 23-25-ը, Հարավսլավիայում։
Ճամփեզրին կանգ են առել գերմանա-ֆաշիստական տանկերն ու զրահամեքենաները, որովհետև վերջացել է վառելիքը։
Գերմանական հրամանատարությունը նախապատրաստում է ավտոշարասյուն, որը Ռումինիայից վառելիք պետք է հասցնի զրահատեխնիկայի համար։ Ճանապարհի մեծ մասը, որով պետք է անցնի ավտոշարասյունը, վերահսկվում է հարավսլավական պարտիզանների կողմից։
Տեխնիկական տվյալներ
Ֆիլմը եղել է առաջիններից մեկը, որ նկարահանվել է կադրի ունիվերսալ ձևաչափով։ Այդպիսի նեգատիվից կարող էին արվել ֆիլմի պատճեններ ցանկացած ձևաչափով՝ լայնէկրան, լայնաֆորմատ և դասական։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Թագավոր ջուր
Թագավոր ջուր, գետակ Կիլիկիայում, Պիռամոս գետի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Թագավոր կոչվող լեռներից, Զեյթուն գյուղաքաղաքից 25 կմ հարավ-արևմուտք և անցնելով Ֆռնուս ավանի մոտով, Կանչի գյուղի մոտ միանում է մայր գետին։ Ունի կարմրախայտ, օձաձուկ, պարուտ և այլ ձկնատեսակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Էլիզաբետ Վալուա
Էլիզաբետ դը Վալուա (Élisabeth de Valois, Isabel de Valois, ), Ֆրանսիայի արքայադուստր և Իսպանիայի թագուհի։
Չնայած այն բանին, որ նա նշանադրված էր ինֆանտ Դոն Կառլոսի հետ, այնուամենայնիվ, նրա հետագա ճակատագրի վրա մեծ ազդեցություն ունեցավ Ֆրանսիայի և Իսպանիայի միջև հաստատված 1559 թվականի`Կատո-Կամբրեսյան պայմանագրի կետերից մեկը, ըստ որի նա ամուսնացավ  Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի հետ։ Եկատերինան կարճ ժամանակում ֆրանսիայի արքայադուստրից  վերածվեց իսպանիայի թագուհու, ում մտավոր ունակությունները և նրբագեղությունը բարձր գնահատվեց ամբողջ Եվրոպայում։
Մանկություն
Էլիզաբետ Վալուան ծնվել է 1545 թվականի ապրիլի 2-ին, Ֆոնտենբլոյում։ Նա Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի II-ի և նրա կնոջ՝ Եկատերինա Մեդիչիի ավագ դուստրն էր։ Մանկության տարիների դառը հիշողությունները պայմանավորված էին նրա ծնողների անհաջող ամուսնության փաստով։ Դեռ վաղ տարիքից Եկատերինան երազում էր ունենալ ներդաշնակ ամուսնական կյանք։
Ծնողներ
Էլիզաբետյի մայրը՝ Եկատերինա Մեդիչին, հերցոգ Լորենցո II-ի Մեդիչիի միակ դուստրն էր, ով աշխարհ եկավ 1519 թվականի ապրիլի 13-ին, Ֆլորենսիայի Մեդիչի պալատում։ Նրա մայրը՝ Մադլեն դե Լատուրը, դժվար ծննդաբերությունից հետո մահացավ 1519 թվականի ապրիլի 28-ին՝  երկու շաբաթ անց։ 1519 թվականի մայիսի 4-ին, երբ մահացավ նաև Եկատերինայի հայրը, աղջկա խնամակալությամբ զբաղվեց նրա հորեղբայրը՝ Կլիմենտ VII-ը։
Մուրադ Զաքարյան
Զաքարյան Մուրադ Գրիշայի, «Բուժականի Մուրադ» (սեպտեմբերի 5, 1971, գ. Բուժական (այժմ՝ Հայաստանի Կոտայքի մարզում) - մարտի 23, 1994, գ. Սեյիդահմեդլու (Ֆիզուլիի շրջան)), ազատամարտիկ։ Հայաստանի զինված ուժերի լեյտենանտ (1993)։ 1989-1991 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ 1991-1994 թվականներին՝ Շուշիի առանձնակի գումարտակի վաշտի հրամանատարի տեղակալ։ Մասնակցել է Շահումյանի, Մարտակերտի, Հադրութի, Շուշիի շրջանների, Բերդաձորի ենթաշրջանի (Կիրով, Եղցահող ևն) ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1993 թվականին վիրավորվել է, ապաքինվել և վերադարձել մարտադաշտ։ Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Մուրադ Զաքարյանի մասին նկարահանվել է «Բուժականի Մուրադը» ֆիլմը (2001, «Խոնարհ հերոսներ» ֆիլմաշար, սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր՝ Ս. Թադեոսյան)։ Թաղված է Բուժականում։
Էլիզաբետ Վալուա
Ծնողներ
Կլիմեն VII-ի՝ Եկատերինայի հետ կապված պլաններն ավելի հեռուն էին հասնում։ Նա ցանկանում էր Եկատերինային կնության տալ Ֆրանսիայի Թագավոր Ֆրանցիսկ I-ի որդիներից որևէ մեկին։ Ֆրանցիսկ I-ը դեմ չէր այդ ամուսնությանը, քանի որ գտնում էր, որ այդ դաշինքի միջոցով Վատիկանի հետ կհաստատվեն սերտ հարաբերություններ, որոնք օգտակար կլինեն Իսպանիայի դեմ պայքարում։ 1532 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Հռոմի պապը օրհնեց զույգին, իսկ հոկտեմբերի 28-ին Մարսելում կայացավ նրանց պսակադրության արարողությունը։
Մուրադ Զաքարյան
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Բուժական գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:1971 ծնունդներ Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 23 մահեր
Էլիզաբետ Վալուա
Ծնողներ
Եկատերինա Մեդիչին սկզբում իրեն կաշկանդված էր զգում պալատում մի քանի պատճառներով․ նախ, քանի որ օտարերկրացի էր և այն էլ վաճառականի ընտանիքից, ինչն առաջացնում էր պալատականների քամահրանքը։ Ամուսինը նրան ընդհանրապես ուշադրության չէր արժանացնում, քանի որ մինչ ամուսնությունը ուժգին սիրել էր երեսունյոթամյա Դիանա դե Պուատիեին։ Հուսախաբ եղած Եկատերինան ստիպված էր համակերպվել ստեղծված իրավիճակի հետ՝ մնալով անտեսված։
Ավելի քան տասը տարի նրանք մնացին անժառանգ և Հենրիխը ցանկություն հայտնեց չեղյալ հայտարարել ամուսնությունը։ Այդ ընթացքում Եկատերինան դիմում էր բժշկական ցանկացած միջոցի, որպեսզի հաղթահարի անպտղությունը։ Այլևս չցանկանալով պայքարել, նա ցանկացավ հեռանալ մենաստան՝ թույլ տալով ամուսնուն նորից ամուսնանալ։ Սակայն  թագավորը նրա մտադրություններին  հավանությանություն չտվեց և  հրամայեց  արագացնել Եկատերինայի բուժման գործընթացը։ Այդ ջանքերի շնորհիվ,  1544 թվականի հունվարի 20-ին Եկատերինան լույս աշխարհ բերեց իր առաջնեկին՝ թագաժառանգ  Ֆրանցիսկ II-ին։ Երեխան փոքրամարմին էր և շնչառության հետ կապված խնդիրներ ուներ։ Բոլորը կարծում էին, որ նա շուտով կմահանա։ Եկատերինան շատ ցավագին էր տանում այդ ամենը։ Ի ուրախություն ծնողների, երեխան շուտով ապաքինվեց և հաջորդ  տասնմեկ տարիների ընթացքում Եկատերինան լույս աշխարհ բերեց ևս իննը երեխաներ, որոնցից երեքը մահացան  մանուկ հասակում։
Երիտասարդ տարիներ
Էլիզաբետն ընտանիքի երկրորդ զավակն էր։ Արքայադուստրը հետաքրքրասեր էր և խելացի։ Նա շատ բարետես արտաքին ուներ, ինչը անտարբեր չէր թողնում նրա հասակակից պատանիներին։ Գրող Պիեռ դե Բուրդել Բրանտոմի կարծիքով նա ստեղծվել էր մինչև աշխարհի արարումը։
Իտալացի մոր կողմից Էլիզաբետն ժառանգել էր սև աչքերը, թուխ մազերը և բարձր ինտելեկտը, բայց ի տարբերություն Եկատերինայի, Էլիզաբետն ուներ մեղմ բնավորություն։
Էլիզաբետյի մասին լուրերը տարածվում էին նույնիսկ եվրոպական պալատներում և շատերն էին ցանկանում կնության վերցնել նրան։ Իսպանիայի հետ երկարատև պայքարի հետևանքով Ֆրանսիան բավականին թուլացել էր, այդ պատճառով  Հենրիխն ու Եկատերինան որոշեցին Էլիզաբետյին կնության տալ  Իսպանիայի թագաժառանգ  Դոն Կարլոսին և այդ միջոցով ամրապնդել Իսպանիայի հետ կապերը։ Սակայն Ֆիլիպ II-ը կնոջ՝ Անգլիայի թագուհի Մարի Թյուդորի մահից հետո, չեղյալ հայտարարեց որդու հետ նշանադրությունը և  ուղարկեց հերցոգ  Ֆեռնանդո Ալբային Եկատերինա Մեդիչիի մոտ։
Ֆրանսիայի թագուհին նախ անակնկալի եկավ, բայց այնուամենայնիվ համաձայնություն տվեց իր դստեր և Իսպանիայի թագավորի ամուսնությանը, հույս ունենալով, որ Էլիզաբետն Կկարողանա օգտակար լինել Ֆրանսիային։ Հարսանեկան արարողություններին ընդառաջ, Էլիզաբետյի հայրը՝ Հենրիխ II-ը կազմակերպել էր ասպետական մրզաշար, որին մասնակցում էր և անձամբ ինքը։ Մրցաշարի ժամանակ հակառակորդի նիզակն անցավ նրա սաղավարտի միջով և խոցեց թագավորի աչքը։ Ծանր վերքը մահացու եղավ թագավորի համար և նա մահացավ մի քանի օր անց՝ 1559 թվականի հուլիսի 10-ին։ Հարսանեկան արարողությունը վերածվեց մեծ վշտի Էլիզաբետյի համար, բայց անցկացվեց ըստ պայմանավորվածության։ Այն տեղի ունեցավ 1559 թվականի հուլիսի 21-ին, Փարիզում։ Փեսացուի փոխարեն ներկա էր հերցոգ Ալբան։ Այդ օրվանից մահը Էլիզաբետյի և նրա մանկության ընկերուհի Մարի Ստյուարտի  համար դարձավ անբաժան ընկեր։ Կես տարի անց, Էլիզաբետն հեռացավ Ֆրանսիայից՝ ուղևորվելով Իսպանիա։ Անցնելով Պիրենեյներ լեռները և Գուադալախարան՝ նա առաջին անգամ հանդիպեց իր ամուսնուն՝ ով մեծ էր նրանից տասնութ տարով։ Ֆիլիպը մտահոգ հարցրեց իր կնոջը, թե արդյոք չեն հիասթափեցնում նրան իր ալեհեր մազերը և տարիքը։  Ամուսնական իրական արարողությունը կայացավ  1560 թվականի փետրվարի 2-ին Տոլեդոյում։ Մարիա Պորտուգալացուց և Մարի Թյուդորից հետո, Էլիզաբետ Վալուան  դարձավ  Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի  երրորդ կինը։
Առաջին տարիներ
Իսպանացիները ֆրանսիական թագուհուն անվանում էին Իզաբել Համերաշխ (Isabel de la Paz), քանի որ նրա ամուսնությունը Ֆիլիպ II թագավորի հետ առիթ դարձավ Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև երկար սպասված խաղաղության։ Էլիզաբետն ընդամենը տասնհինգ տարեկան էր երբ ամուսնացավ։ Նրա հասակակիցները հիանում էին Էլիզաբետյի գեղեցկությամբ։ Թուխ վարսերով, գեղեցիկ աչքերով, բարետես արտաքինով, անթերի կառուցվածքով, ճերմակ մաշկով, բարեկիրթ վարվեցողությամբ և նորաոճ զգեստներով նա գերեց ոչ միայն իր ամուսնու, այլ նաև պալատականների և իսպանացիների սրտերը։
Առաջին տարիներին նա շատ էր կարոտում իր հայրական տունը և փորձում էր հարմարվել իր նոր կարգավիճակով։ 1560 թվականի փետրվարին նա հիվանդացավ ջրծաղիկով և երկար ժամանակ պահանջվեց ապաքինվելու համար։ Նրա հյուծված մարմինը նույն տարվա մեջ ախտահարվեց նաև բնական ծաղիկ հիվանդությամբ, այնպես որ թագուհին ժամանակի մեծ մասն անց էր կացնում անկողնում։ Այդ ընթացքում թագավոր Ֆիլիպ II-ը, չնայած վարակվելու մեծ ռիսկին, չլքեց նրան ոչ մի վայրկյան և խնամեց թագուհուն։ Էլիզաբետն  բարձր  գնահատեց ամուսնու հոգածությունը և հաղթահարեց իր սկզբնական վախը լռակյաց ամուսնու հանդեպ։ Հետագա տարիներին,  մինչ նրա վաղաժամ մահը Էլիզաբետն  իր ամուսնու համար ամենավստահելի մարդն էր, ում հետ թագավորը քննարկում էր բոլոր խնդիրները, ներառյալ քաղաքական կարևոր հարցեր։ Ֆիլիպը, կենսագիրների ներկայացմամբ, հաշվենկատ, սառնասիրտ և մռայլ մարդ էր, ով երիտասարդ կնոջ ընկերակցությամբ դարձել էր կենսախինդ և սիրող ամուսին, ով իրականացնում էր կնոջ բոլոր ցանկությունները։ Էլիզաբետն փորձում էր մոռացության տալ ծնողների անհաջող ամուսնության  մասին հիշեցնող  մանկության դառը հիշողություններ։ նա երազում էր կատարյալ ամուսնական կյանքի մասին։ Չնայած Ֆիլիպը շատ էր սիրում կնոջը, այնուամենայնիվ,  ամուսնական կյանքը նրա օրակարգում երկրորդ տեղն էր զբաղեցնում։ Ֆիլիպ II-ը միապետ էր և ռազմական արշավանքներ կազմակերպելու և քաղաքական կարևոր որոշումների վրա նա ծախսում էր իր ժամանակի մեծ մասը։
Իսպանիայի թագաժառանգի մասին երազանքները
Էլիզաբետյի կյաքում եղան փոփոխական ժամանակներ։ Որպես Իսպանիայի թագուհի, նա նոր նպատակներ ուներ։ Նա օգնում էր իր ամուսնուն պետական գործերում և ֆրանսիական երիտասարդ թագուհուց  կամաց վերածվում էր իսպանականի  կիրթ, գթասիրտ, նվիրյալ և կարեկից թագուհու, ում համար ժողովրդի բարեկեցությունը առաջնահերթ էր։ Էլիզաբետն մեծ պատասխանատվությամբ էր կատարում թագուհու իր պարտականությունները, բայց իր գլխավոր դերը՝ թագի ժառանգորդ լույս աշխարհ բերելը, մնաց անկատար։ Նա շատ ծանր հղիություն էր ունենում։ 1564 թվականի մայիսին նա հղիացավ, իսկ չորրորդ ամսում բժիշկները չկարողացան կարգավորել նրա բարձր ջերմությունը։ Բուժման միջոցներից հետո նրա մոտ ժամանակից շուտ ծննդաբերության նշաններ եղան և նա կորցրեց զույգ աղջիկների։ Դրանից հետո Էլիզաբետն երկար ժամանակ կենաց ու մահու պայքար էր տալիս և հաճախ էր կորցնում գիտակցությունը։
Հաճախակի դարձած հիվանդություններն ու անհաջող ծննդաբերությունը մեծ վնաս հասցրին նրա առողջությանը։ Նա դարձավ գունատ ու նիհար, սակայն նա չէր դադարում օգնել իր ամուսնուն պետական գործերում։
1565 թվականի վերջին նա կրկին հղիացավ։ Չնայած ծանր ծննդաբերությանը, Էլիզաբետն ունեցել է երկու աղջիկներ․ 1566 թվականին՝ Իզաբելա Կլարա Եվգենիան և մեկ տարի անց՝ Կատալինա Միկելա։ 1568 թվականի աշնանը հերթական հղիության ընթացքում թագուհին ծանր հիվանդացավ։ Հոկտեմբերի 3-ի առավոտյան նրա մոտ վաղաժամ ծննդաբերություն սկսվեց։ Նա ունեցավ երրորդ դուստրը, ով շուտով մահացավ։ Էլիզաբետն մահացավ հենց նույն օրը՝ ամուսնու ներկայությամբ, նրան թողնելով անժառանգորդ։ Նա մահացել է Արանխուեսում և հուղարկավորվել   Էլ Էսկորիալ եկեղեցում։ 1570 թվականին Ֆիլիպ II-ը չորրորդ անգամ ամուսնացավ։ Այս անգամ իր զարմուհի Աննա Ավստրիացու հետ, ով 1578 թվականի ապրիլի 14-ին նրա համար լույս աշխարհ բերեց երկար սպասված թագաժառանգին՝ Ֆիլիպ III-ին։ Այնուամենայնիվ, Իսպանիայի միապետը չկարողացավ տալ իր չորրորդ կնոջն ու նրա որդուն այն սերը, որ ուներ Էլիզաբետյի և նրա դստրերի  հանդեպ, ում նա դիմում էր պետական կարևոր որոշումներ ընդունելիս։
Առասպել
Դոն Կարլոսը թագավորի օրինական ավագ որդին էր և Իսպանիայի թագաժառանգը։ Կարծիք կա, որ նա հոգեպես և ֆիզիկապես տկար էր։ Ենթադրվում էր, որ դրա պատճառը ծնողների մոտ բարեկամական կապն է եղել․ Ֆիլիպ II-ը իր առաջին կնոջ՝ Մարիա Պորտուգալացու զարմիկն էր։ Մեկ այլ վարկածով, Դոն Կարլոսը գլխուղեղի  վնասվածք էր ստացել դեռևս մանուկ հասակում։ Այդ ամենի պատճառով նա դարձել էր անկառավարելի, ինչն էլ ստիպում էր հորը նրան մեկուսացնել շրջակա միջավայրից։
Էլիզաբետն ժամանակի մեծ մասն անց էր կացնում իր հասակակցի հետ։ Ժամանակի ընթացքում երիտասարդների մոտ փոխադարձ վստահություն առաջացավ։ Էլիզաբետն փորձում էր մտերմացնել Ֆիլիպին որդու հետ, ինչը նրան որոշ ժամանակ հաջողվեց։ Շուտով, երկրորդ դստեր ծնվելուց հետո նրան հայտնեցին Դոն Կարլոսի ձեռբակալման մասին լուրը։ Էլիզաբետն այնքան ծանր տարավ այն, որ երկար ժամանակ փակված մնաց իր սենյակում։ Դոն Կարլոսը մահացավ Էլիզաբետ Վալուայի մահից չորս ամիս առաջ։
Չնայած նրանց սիրավեպի մասին լուրերի, խորթ մոր և Կարլոսի միջև կապը հիմնված էր կարեկցանքի և ընկերության վրա, և ավելի ուշ միայն այդ հարաբերությունները բնութագրվեցին որպես սիրավեպ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վալուաներ Կատեգորիա:Ծննդաբերելիս մահացածներ Կատեգորիա:Սիցիլիայի միապետների կանայք Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ազնվականություն
Երկրագործություն
Հողագործություն, այլապես կոչված՝ երկրագործություն կամ ֆերմերություն, գյուղատնտեսության ճյուղ, ընդգրկում է պարենային, տեխնիկական, կերային և գյուղատնտեսական այլ բույսերի մշակությունը։ Նաև գիտություն, գյուղատնտեսագիտության՝ ագրոնոմիայի բաժին, որն ուսումնասիրում է բույսերի մշակության ընդհանուր ձևերը, մշակում հողօգտագործման և հողի բերրիության բարձրացման առավել արդյունավետ եղանակներ։ Հողագործությամբ զբաղվողը կոչվում է հողագործ, ինչպես նաև երկրագործ կամ ֆերմեր, իսկ հողագործության տարածքը կոչվում է ագարակ կամ ֆերմա։
Հողագործությունը Հայաստանում
Հայկական լեռնաշխարհում երկրագործությամբ զբաղվել են դեռևս միջին քարի դարից։ Այն ունեցել է երկու գլխավոր փուլեր՝ բրիչային և արորագութանային։ Ըստ հնագիտության, հնաբուսաբանության տվյալների՝ առաջին բույսերը (ցորեն, գարի, բրինձ, պտուղներ և այլն ) մշակվել են սկսած մեր թվարկությունից առաջ 10-8 դարից։ Գիտական տեղեկությունները վկայում են, որ հայկական լեռնաշխարհը ցորենի, խաղողի վազի, որոշ պտղատու ծառերի մշակության նախասկըզբնական կենտրոններից է։ Մի շարք հնավայրերում (Շենգավիթ, Կարմիր բլուր, Մոխրաբլուր) հայտնաբերված ցորենի, գարու, կորեկի մնացորդները, հացահատիկի կարասները, երկրագործական գործիքները (մանգաղների շեղբեր և գութանների սանդեր և այլն), ինչպես նաև Գեղամա և Զանգեզուրի լեռների ժայռապատկերները վկայում են, որ միջին և նոր քարի դարե Աշնանացան ցորեն խաղողի ծաղկման փուլը Ծխախոտի ծաղկման փուլը առվույտի դաշտերում հայկական լեռնաշխարհում եղել է արորային Երկրագործություն։
Մեր թվարկությունից առաջ IX-VI դարում հայկական լեռնաշխարհում ստեղծվել են նաև ոռոգման լայն համակարգեր՝ մեր թվարկությունից առաջ IX դ. Մենուայի ջրանցքը, Շամիրամի ջրատարը, որը գործում է այսօր, և այլն, գործածվել են կատարյալ երկաթե խոփեր, գյուղատնտեսական այլ գործիքներ, որոնց շնորհիվ զարգացել է երկրագործությունը։ Այդ են վկայում պատմիչներ Ստրաբոնի, Հերոդոտոսի, Քսենոփոնի, Մովսես Խորենացու տեղեկությունները։ Մշակվող բույսերը աճեցվել են հիմնականում քարքարոտ և ոռոգելի հողերում, իսկ դրանց սննդառությունը կարգավորվել է նաև պարարտացմամբ (գոմաղբ)։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում Հայաստանում մշակվել և կիրառվել են հողօգտագործման ինտենսիվությունը, հողի բերրիության վերականգնման ու բարձրացման եղանակները բնորոշող երկրագործության որոշակի համակարգեր։
1920-ական թվականից Հայաստանում աստիճանաբար ստեղծվել են երկրագործության ինտենսիվ համակարգեր, մեքենայացվել են գյուղատնտեսական արտադրության տարբեր շարժընթացներ, բարելավվել է գյուղատնտեսական տեխնիկան, լայնորեն կիրառվել է հողբարելավումը։ 1991-ից նորաստեղծ Հայաստանի գյուղատնտեսության բնագավառում սոցիալտնտեսական կտրուկ փոփոխություն է տեղի ունեցել, հաստատվել է հողի և գյուղատնտեսական մյուս արտադրամիջոցների մասնավոր սեփականություն, որի զարգացումը պահանջում է ստեղծել երկյան նոր մոտեցումներ։ 2004-ին Հայաստանի գյուղատնտեսական ցանքատարածությունները կազմել են 461000 հա, որից հացահատիկինը՝ 206433 հա, կարտոֆիլինը՝ 35735 հա, բանջարեղենինը՝ 22273 հա, բոստանայինը՝ 4035 հա, և այլն։
2004-ին Հայաստանում հացահատիկային մշակաբույսերի համախառն բերքը կազմել է 456184 տ, կարտոֆիլինը՝ 576427 տ, բանջարեղենինը՝ 600750 տ, բոստանայինը՝ 113108 տ, պտղինը՝ 113578 տ, և խաղողինը՝ 148892 տ։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Դեհլե
Դեհլե, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում։ Հիշատակում է թուրք հեղինակ Քյաթիբ Չելեբին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Չմենի բազմածաղիկ
Չմենի բազմածաղիկ, վարդազգիների ընտանիքի չմենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Ծաղիկները 6-20-ական, հավաքված են ուղղաձիգ վահաններում։ Բաժակի խողովակը մերկ է կամ թեթևակի մազմզուկապատ։ Բաժակաթերթիկները լայն եռանկյունաձև են, թարթիչաեզր, ավելի հաճախ՝ կարմրավուն։ Պսակը ունի 1 սմ տրամագիծ, կլորավուն, տարածված պսակաթերթիկներով, սռնակները 2 հատ են, երբեմն՝ 1: Պտղաբույլերը ուղղաձիգ են, պտուղները վառ կարմիր, երկարավուն, հակառակ ձվաձև կամ համարյա գնդաձև, 0,6-1 սմ երկարությամբ և 0,3-0,7 սմ լայնությամբ, երկու սերմերով։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Սիբիրում, Միջին Ասիայում, Կենտրոնական Չինաստանում, ժայռուտներում և լեռների քարքարոտ լանջերի թփուտներում։ Հայկական ԽՍՀ-ում աճում է Սևանի ավազանում, Վայքում, Մեղրիում, վերին լեռնային գոտում՝ քարքարոտ լեռնալանջերում։ Բարձր է գնահատվում խոշոր ծաղիկների և դիմացկունության շնորհիվ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Հեթում Գ
Հեթում Գ, Լամբրոն ամրոցի հայ իշխան՝ Հեթումյանների արքայատոհմից։