cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սիգուրդ Ռոսթեդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆուտբոլիստներ
Թենլի Օլբրայթ
Թենլի Էմմա Օլբրայթ (Tenley Emma Albright; ), ամերիկացի գեղասահորդ-մենասահորդուհի, եղել է Ձմեռային օլիմպիական խաղերի  չեմպիոնուհի (1956),   արծաթե մեդալակիր (1952), Գեղասահքի աշխարհի առաջնության կրկնակի չեմպիոնուհի (1953, 1955), Հյուսիսային Ամերիկայի կրկնակի չեմպիոնուհի (1953, 1955) և ԱՄՆ-ի  հնգակի չեմպիոնուհի։
Իտալական Կորտինա դ’Ամպեցո քաղաքում տեղի ունեցած 1956 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերում դարձել է առաջին ԱՄՆ գեղասահորդուհին, որը նվաճել է օլիմպիական ոսկե մեդալ ։
Կարիերա
Վաղ մանկության տարիներին Թենլին հիվանդացել է  պոլիոմիելիտ հիվանդությամբ, և բժիշկները  առաջարկել են  նրան մաքուր օդում զբաղվել սպորտով։ Այդ ժամանակից աղջիկը գեղասահքով սկսեց զբաղվել   օրական 8 ժամ։ 15 տարեկանում նա ընդգրկվեց  ԱՄՆ-ի գեղասահքի հավաքականի կազմում։ Առաջին անգամ աշխարհի առաջնությանը մասնակցել է 16 տարեկանում։
Թենլի Օլբայթի անվան հետ կապում է կանացի գեղասահքի նոր ուղղություն։ Նա հայտնի էր իր ճկունությամբ և երաժշատկան ընկալմամբ։ Մրցույթներում կատարող կոմպոզիցիաներում իշխում էր մեղեդու հետ միահյուսումը։
Օլբայթը հեռացավ սպորտից 1956 թվականիմրցաշարից հետո։ Ի տարբերություն պրոֆեսիոնալ  շատ մարմնամարզուհիների՝  նա երբեք պրոֆեսիոնալ չի սահել։ Իր կյանքի մնացած տարիները նա որոշել  է զբաղվել բժշկությամբ ։  1961 թվականին նա ավարտել Է Հարվարդի բժշկական դպրոցը և դարձել Հորվարդի բժշկական դպրոցի վիրաբույժ։ Վերապատրաստվել է 23 տարի   և միաժամանակ  աշխատել  ուսուցիչ։ Թենլի Օլբայթը ամուսնացել է Ջերալդ Բլեյկլիի՝  հետ, որը  եղել է Ռից-Կարլտոն  (Ritz-Carlton hotel)  հյուրանոցի նախկին տերը։
Թենլին եղել է ԱՄՆ Օլիմպիական կոմիտեի անդամ, «Քաղցկեղի դեմ պայքարի» հասարակական  կազմակերպության   անդամ, ամերիակիան Սպորտային բժշկագիտություն քոլեջի անդամ։
Թիմոթի Սթրեյթ
Թիմոթի Սթրեյթ (Timothy Straight, ), նորվեգացի դիվանագետ, հասարակական գործիչ, հաղորդավար ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1957 թվականի մարտի 26-ին ԱՄՆ Օհայո նահանգի Նորթ Օլմսթեդ՝ նորվեգական ընտանիքում ։
Կրթություն
Ավարտել է Նորթ Օլմսթեդի ավագ դպրոցը, ապա՝ միջազգային բիզնեսը Ջորջ Վաշինգթոնի համալսարանում։
Աշխատանքային գործունեություն
1980-ականներին տեղափոխվել է Նորվեգիա, իսկ 2000 թվականին Նորվեգիայից տեղափոխվել է Հայաստան, որտեղ գլխավորել է Norwegian Refugee Council կազմակերպության հայաստանյան մասնաճյուղը, զուգահեռ լինելով Հայաստանում Նորվեգիայի հյուպատոսը մինչև 2005 թվականը։ Որոշ ժամանակ անց, կրկին զբաղեցնում է Հայաստանում Նորվեգիայի հյուպատոսի պաշտոնը, ստանձնելով նաև Ֆինլանդիայի պատվավոր հյուպատոսի պաշտոնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայից Հայաստան արտագաղթածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ից Նորվեգիա արտագաղթածներ Կատեգորիա:1957 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Նորվեգացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի հաղորդավարներ
Այղրգյոլ (լճակ, Էրզրում)
Այղրգյոլ, լճակ Թուրքիայում, Էրզրում քաղաքից 10-15 կմ հեռավորության վրա՝ Քյոսա Մահմեդ գյուղի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ
Մյունխեն (շրջան)
Մյունխեն  (Landkreis München), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Մյունխեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 667,27 կմ2։ Բնակչությունը 319 573 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 479 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 1 84 է։ Շրջանում 29 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Աստերոիդների ցանկ (140701-140800)
Աստերոիդների ցանկ (140601-140700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (140801-140900)
|}
Տարտուի խաղալիքների թանգարան
Տարտուի՝ խաղալիքների թանգարան (Tartu Mänguasjamuuseum), թանգարան Էստոնիայի Տարտու քաղաքում, խաղալիքների ամենամեծ թանգարանը Մերձբալթիկայում։ Թանգարանում ցուցադրվում են ավելի քան 5000 խաղալիքներ։ Թանգարանի մի շարք խաղալիքներ կարելի է փորձարկել, իսկ երեխաների համար կա առանձին խաղասենյակ ։
Պատմություն
Թանգարանի առաջին շենքում 19-րդ դարի սկզբում գործում էր Դորպատի նահանգի դպրոցը, որտեղ սովորում էին հիմնականում արհեստավորների երեխաներ։ 1829 թվականին շենքը գնել է մասնավոր անձ, որից հետո սկսվել են շենքի վերականգնման աշխատանքները։ Տան ճակատամասը վերակառուցվել է դասական ոճով, պատուհանները մեծացվել են, սենյակները բաժանվել են միջնապատերով։ 19-րդ դարի վերջին ու 20-րդ դարի սկզբին շենքում գործել են տարբեր կազմակերպություններ, շենքի բակում կառուցվել են օժանդակ շինություններ, որոնք հետագայում քանդվել են։ 20-րդ դարում շենքն օգտագործվել է որպես բնակելի տուն, որ չուներ մշտական սեփականատեր։ 1994 թ. Տորտու քաղաքի կառավարությունը որոշում է այս շենքում բացել խաղալիքների թանգարան։ Տարտուի խաղալիքների թանգարանի բացումը տեղի է ունեցել 1994 թ. մայիսի 29-ին։ Թանգարանի հիմնադիրներն են Մերի Սաարեն, Մարե Հանթը, Տիիա Տոոմետը։ Վերջինս էլ դարձել է թանգարանի առաջին տնօրենը։ 2007 թ-ից թանգարանի տնօրենն է Տրիին Վաարոն։
2003 թ. թանգարանը տեղափոխվել է Լուտսու փողոցում գտնվող փայտե տնակը։ 2004 թ. մարտի 13-ին բացվել է նոր ցուցահանդեսը՝ ներառյալ արհեստանոցն ու խաղասենյակը։ Թանգարանի հիմնական շենքի ետնաբակում գտնվող տնակում 2005 թ. դեկտեմբերի 2-ին բացվել է թատերական ներկայացումների ու մուլտֆիլմերի տիկնիկների ցուցահանդես, որում ցուցադրված են Էստոնիայում վերջին 50 տարիների ընթացքում ստեղծված տիկնիկները։
Ցուցանմուշներ
Թանգարանում ցուցադրվում են ավելի քան 6000 խաղալիքներ ու տիկնիկներ։ Խաղալիքները պատրաստված են էստոնական ավանդական ոճով։ Ցուցադրված են նաև տարբեր երկրների հուշանվերներ, ինչպես նաև ուգրոֆիննական խաղալիքների հավաքածու։
Թալիսմանը
Թանգարանի թալիսմանը Ծաղկաթաթ Թեդի արջուկն է, որ 1994 թ. կարվել է Կաի Մասերի կողմից։ Արջուկն այդպես է անվանվել, որովհետև նրա թաթերը կարվել են ծաղկավոր կտորից։ Ծաղկաթաթ Թեդիի մասին գրքեր են գրել, բացիկներ հրատարակել, նկարահանել կինոյում և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1994 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ Էստոնիայում
Կալամին
Կալամին ( - դեղին հանք), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ ։ Պարունակում է 67,5% ZnO։ Բյուրեղագիտական համակարգը ռումբային է։ Հիմնականում առաջացնում է դրուզներ, ստալակտիտներ։
Հատկանիշներ
Անգույն է, սպիտակ, դեղին։ Կարծրությունը՝ 4,5-5, խտությունը՝ 3500 կգ/մ³։ Հանդիպում է կապար-ցինկային հանքավայրերի օքսիդացման զոնայում։
Օգտագործվում է որպես ցինկի ստացման հանքանյութ։
Կատեգորիա:Ցինկի միներալներ Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Շամբի ջրաէլեկտրակայան
Շամբի ջրաէլեկտրակայան, Որոտանի կասկադի երկրորդ, ամենահզոր ջրաէլեկտրակայանը։ Գործարկվել է 1976 թ.-ին։ Կասկադի առաջին հիդրոհանգույցից՝ Սպանդարյանի ջրաէլեկտրակայանից դուրս եկող Որոտան գետի ջրերը ստեղծում են Անգեղակոթի՝ 3,4 միլիոն մ3 տարողության ջրամբարը, որտեղից 10,5 կմ երկարության անճնշումային թունելով այդ ջրերն առբերվում են Սիսիան գետի հովիտը։ Այստեղ 69 մ բարձրության հողե պատվարով դիմահարվող Որոտան և Սիսիան գետերի, Շաքիի աղբյուրների հոսքերից ստեղծվում է 96 միլիոն մ3 տարողության Տոլորսի ջրամբարը։ Ջրամբարից խորքային ջրընդունիչով 6,9 կմ երկարության ճնշումային թունելով ջուրը առբերվում է Շամբի ջրաէլեկտրակայանի ուժային հանգույցը։
Ճնշումային կառույցները հիդրավլիկական հարվածներից պահպանելու համար դերիվացիոն թունելի վերջում նախատեսված է հավասարեցման ռեզերվուար։ Կայանի շենքում տեղադրված են 171 000 կՎտ ընդհանուր հզորությամբ 2 հիդրոագրեգատ։ Կայանի էլեկտրաէներգիայի միջին տարեկան արտադրանքը 330 միլիոն կՎտ·ժ է։ Կայանին կցակառուցված է 220/110 կՎ բարձրացնող ենթակայանը։ Շամբի ջրաէլեկտրակայանի աշխատանքներն ավտոմատացված են։
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Սիսիանի շրջան
Պայտաթափ
Պայտաթափ, Նալթոքյան, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Գուգարաց լեռների արևելյան ճյուղավորություններում, Աչաջուր գյուղից 6 կմ հարավ–արևմուտք։ Բարձրությունը 1979 մ է։ Լեռնալանջին է գտնվում Մակարավանքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Զիդկի
2001 թվականի տվյալներով Զիդկի քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 4 087 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 941,27 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Մալոե Շկունդինո
Մալոե Շկունդինո (Малое Шкундино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Պերշե Տրավնյա (գյուղ, Գլուխովի շրջան)
Պերշե Տրավնյա (Перше Травня), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պերշե Տրավնյա գյուղում բնակվում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կիտցինգեն (շրջան)
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 6 75 է։ Շրջանում 31 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Կեզիկարա
Կեզիկարա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բոլոգովո (գյուղ, Անդրեապոլսկի շրջան)
Բոլոգովո (Бологово), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Անդրեապոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 700 մարդ։
Դուստրը (ֆիլմ)
Դուստրը, 1942 թվականին «Երևանի կինոստուդիայի» նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է հայկական ընտանիք վերցված որբ երեխաների մասին։
Հղումներ
Կատեգորիա:1942 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կալերգ
Կալերգ, հայ ժողովրդական ավանդական աշխատանքային երգ (նաև երգատեսակ), որ հնչել է հացահատիկի հունձքը կամով կալսելիս, բանող անասուններին խրախուսելու և այդ միջոցով աշխատանքը թեթևացնելու նպատակով։ Արտահայտել է նաև գյուղացու անձնական հույզերն ուապրումները։
Որպես կանոն, հանպատրաստից հորինվող խոսքերում կան «հո՜լ արա», «հո՜լ ել» և նման բացականչություններ՝ կապված անասունների շրջանաձև պտտման հետ, ու նրանց անուն-անուն գովաբանող արտահայտություններ։ Մեղեդիներին բնորոշ է հանդարտ ընթացքով սահուն շարժում, իմպրովիզացիոն բնույթ, չպարփակվող կառուցվածք, հոգեպարար անմիջականություն։
Երբեմն կալերգերը անվանել են նաև հորովելներ։ Կալերգերի դասական նմուշներ են Կոմիտասի ձայնագրած «Ոտիդ արա» և «Հոլ արա, եզո» երգերը։ Երաժշտական բովանդակությամբ ու կառուցվածքով կալերգերին մոտ են սայլերգերը։
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն Կատեգորիա:Ժողովրդական երաժշտություն
Կորա
Կորա (甲良町), Ճապոնիայի Սիգա պրեֆեկտուրայի Ինուկամի գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 13,62 կմ², բնակչությունը՝ 7 143 մարդ , բնակչության խտությունը՝ 524,45 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Սիգա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Հիկոնե, քաղաքը և Տագա, Այսյո, Տոյոսատո ավանները։
Բնակչություն
Ավանի բնակչությունը կազմում է 7 143 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 524,45 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.
Սիմվոլիկա
Ավանը խորհրդանշող ծառ է համարվում Zelkova serrata-ն, ծաղիկ՝ գլիցինիան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Թովմա Արծրունի
Թովմա Արծրունի, IX-X դդ. հայ պատմիչ, գրել է «Պատմություն Արծրունյաց տան» երկասիրությունը։ Ներկայացնում է Հայաստանի և Վասպուրական նահանգի պատմությունը Արծրունիների նախարարական տան պատմության պրիսմակի տակ։ Երկը արժեքավոր աղբյուր է ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարևան երկրների պատմության համար։ Հեղինակը սկսում է վաղ ժամանակներից՝ հասցնելով շարադրանքը մինչև մ.թ. 9-րդ դարի վերջ։ Նրանից հետո երկը շարունակում են մի քանի անանուն հեղինակներ, որոնք հասցնում են շարադրանքը մինչև 1370-ական թվականները։
Թովմա Արծրունին ծանոթ է այլազան սկզբնաղբյուրների՝ թե գրավոր, թե բանավոր-ժողովրդական։ Նա հիշում է նաև օտար մատենագիրների՝ Արիստոնիկոս Քաղդեացուն, Եվսեբիոս Կեսարացուն, Հուլիանոս Հալիկառնասցուն, Փիլոն Ալեքսանդրացուն, Հովսեփոս Ֆլավիոսին, Հերոդոտոսին և ուրիշներին, օգտվել է Մովսես Խորենացուց, Ագաթանգեղոսից, Աբրահամ Խոստովանողից, Ղազար Փարպեցուց, Մամբրե Վերծանողից, Թեոդորոս Քերթողից, Կորյունից, Եղիշեից և ուրիշներից։
«Արծրունյաց տան պատմություն»-ը բաղկացած է չորս մասերից։ Առաջին դպրությունն սկսվում է հին ժամանակներից և հասցվում մինչև V-րդ դարի կեսերը։ Երկրորդ դպրությունը սկսվում է Վարդանանց պատերազմի նկարագրությամբ և հասցվում է մինչև 851-852 թթ. Արաբական խալիֆայության դեմ հայերի ապստամբության նկարագրությունը։ Թովմա Արծրունու երկասիրության կարևորագույն բաժինն է երրորդ դպրությունը, որը անգնահատելի նշանակություն ունի 9-րդ դարի երկրորդ կեսի Հայոց պատմության լուսաբանման համար։ Թովմա Արծրունու երկը հանկարծակի ընդհատվում է երրորդ մասի ԻԹ (29)-րդ գլխի վրա, որը մեզ է հասել անավարտ տեսքով։ Այն շարունակել է ոմն Անանուն պատմիչը, բայց Անանունի երկի վերնագիրը, սկիզբն ու վերջը նույնպես պակասում են։ Պատմության գրաբար բնագիրը լույս է տեսել 1852 թ. Կ.Պոլսում։ Թովմա Արծրունու երկը թարգմանվել է մի շարք լեզուների՝ ֆրանսերեն (1874), անգլերեն (1985), ռուսերեն (2001)։ Աշխարհաբար թարգմանությունը (թարգմանիչ՝ Վրեժ Վարդանյան) լույս է տեսել 1978 թ., վերահրատարակվել է՝ 1999 թ.։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Բազմանկյուն
Դիտարկենք մի պատկեր, որը կազմված է AB, BC, CD, ........, EF, FA հատվածներից այնպես, որ կից հատվածները չեն գտնվում մի ուղղի վրա, իսկ ոչ կից հատվածները ընդհանուր կետ չունեն։ Այդպիսի պատկերը կոչվում է բազմանկյուն։ A, B, C..........., F կետերը կոչվում են բազմանկյան գագաթներ, իսկ այդ կետերով կազմված հատվածները՝ կողմեր։ Բոլոր կողմերի երկարությունների գումարը կոչվում է բազմանկյան պարագիծ։
n հատ գագաթ ունեցող բազմանկյունն անվանում են n- անկյուն։ Այն ունի n կողմ։ Բազմանկյան օրինակ է քառանկյունը։
Նկարում պատկերված է A_1A_2A_3A_4A_5 հնգանկյունը։ Բազմանկյան մի կողմին պատկանող երկու գագաթները կոչվում են հարևան գագաթներ։ Երկու ոչ հարևան գագաթները միացնող հատվածը կոչվում է բազմանկյան անկյունագիծ։ Յուրաքանչյուր բազմանկյուն հարթությունը տրոհում է երկու մասի, որոնցից մեկը կոչվում է բազմանկյան ներքին տիրույթ, իսկ մյուսը՝ արտաքին տիրույթ։ Բազմանկյան և նրա ներքին տիրույթի միավորում հանդիսացող պատկերը ևս անվանվում է բազմանկյուն։
Ուռուցիկ բազմակյուն
Բազմանկյունը կոչվում է ուռուցիկ, եթե ընկած է իր ցանկացած երկու հարևան գագաթներով անցնող ուղիղներից յուրաքանչյուրի մի կողմում։ Գտնենք ուռուցիկ n - անկյան անկյունների գումարը։ n - անկյան գագաթները նշանակենք այսպես ` A_1, A_2… A_n։ Անկյունների գումարը հաշվելու համար A_1 գագաթը միացնենք մյուս գագաթներին։ Արդյունքում ստացվում են n-2 հատ եռանկյուններ։ Այդ եռանկյունների անկյունների գումարը հավասար է n - անկյուն բազմանկյան անկյունների գումարին։ Քանի որ յուրաքանչյուր եռանկյան անկյունների գումարը 180° է, ուստի մեր բազմանկյան անկյունների գումարը, այն է n-2 եռանկյունների անկյունների գումարը հավասար է (n-2)*180°։ Այսպիսով ` ուռուցիկ n - անկյան անկյունների գումարը (n-2)*180° է։
Մակերես
Բազմանկյան մակերեսը բազմանկյան այն մասի մեծությունն է, որ գրավում է այդ բազմանկյունը։ Բազմանկյան մակերեսը չափելու համար ընտրվում է չափման միավոր։ Որպես մակերիեսների չափման միավոր է ընդունվում սանտիմետրը։ Սովորաբար, չափում են բազմանկյունների հետ կապված որոշ հատվածները միայն, իսկ հետո մակերեսը հաշվում են որոշակի բանաձևերով։ Այդ բանաձևերի արտածումը հիմնվում է մակերեսների որոշ հատկությունների վրա։ Եթե երկու բազմանկյունները իրար հավասար են, ապա մակերեսների չափման միավորը և նրա մասերը այդ բազմանկյունների մեջ տեղադրվում են նույնքան անգամ, այսինքն՝ տեղի է ունենում որոշ հատկություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրաչափական պատկերներ
Կոմմագենե
Կոմմագենե, Կումմախա, Կամմուխու, Կամախ, հելլենիստական շրջանի հայկական թագավորություն Եփրատի արևմտյան ափին (այժմ՝ Թուրքիայի Մալաթիա իլի (վիլայեթի) մեջ)։ Սահմաններն էին՝ հյուսիսից՝ Տավրոսի լեռնաշղթան, արևմուտքից՝ Ամանոսի լեռներն ու Կիլիկիան, հարավից՝ Ասորիքը, արևելքից՝ Եփրատը։ Գլխավոր քաղաքը Սամոսատն էր (ներկայումս՝ Սամսատ, Ադիամանի նահանգում)։
Պատմություն
Կոմմագենեն Ք. ա. II հազարամյակի վերջին Փոքր Ասիայի արևելքում և Ասորիքի հյուսիսում առաջացած ուշ հեթիթական (հաթական, խեթական) պետություններից էր՝ լուվիական բնակչությամբ։ Ընկնելով հայ-ասորեստանյան հակամարտությունների ոլորտը, Կոմմագենեն բազմիցս ապավինել է Ուրարտուի հզորությանը՝ պաշտպանվելով Ասորեստանի ոտնձգություններից։ Աքեմենյանների օրոք Կոմմագենեն կազմել է հայկական սատրապության, ապա Երվանդունիների հայկական պետության մասը։ Ք. ա. 3-րդ դարի առաջին կեսին ստեղծվել է Ծոփքի և Կոմմագենեի միացյալ պետությունը, որտեղ թագավորել են Երվանդունի Սամոսն (Ք. ա. 3-րդ դարի կես) ու Արշամը (Ք. ա. 240—220-ական թթ.)։ Ք. ա. 3-րդ դարի վերջին Կոմմագենեն անջատվել է Ծոփքից ու ենթարկվել Սելևկյաններին։ Կոմմագենեի կառավարիչ Պտղոմեոսի օրոք Կոմմագենեն վերականգնել է իր անկախությունը։ Կոմմագենեում հաջորդաբար իշխել են Սամոս Բ-ն, Միհրդատ Կալլինիկոսը, Անտիոքոս Ա-ն։ Տիգրան Մեծի և Արտավազդ Բ-ի օրոք Կոմմագենեն մտել է հայկական պետության կազմի մեջ։ Ք. ա. 1-ին դարի երկրորդ կեսին Կոմմագենեում հաստատվել է Հռոմի գերիշխանությունը։ 72 թվականին գահընկեց անելով Կոմմագենեի վերջին թագավոր Անտիոքոս IV Ֆիլոպապպոսին՝ Հռոմի կայսր Վեսպասիանոսը Կոմմագենեն միացրել է Ասորիք պրովինցիային։ Միջնադարում Կոմմագենեն դարձել է ասորական լեզվի և գրականության զարգացման օջախներից մեկը։ Կոմմագենեի մշակութային կենտրոնների հետ է կապված հայ գրերի գյուտը։ Արաբա-բյուզանդական պատերազմների ժամանակ Կոմմագենեի տարածքն ունեցել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն։ 11-րդ դարում Կոմմագենեի տարածքը մտել է Փիլարտոս Վարաժնունու իշխանապետության մեջ, ապա մինչև 14-րդ դարի վերջը ենթարկվել Կիլիկիայի հայկական պետության ազդեցությանը։
Բնակչություն և մշակույթ
Ք. ա. I հազարամյակի երկրորդ կեսից մինչև 1915 թվականը Կոմմագենեում ապրել է հայ բնակչություն։ Կոմմագենեի տարածքը հարուստ է ուշ խեթական, հելլենիստական դարաշրջանի և միջնադարյան (ասորական, հայկական) հուշարձաններով։ Կոմմագենեի Երվանդունի թագավորների հիմնած քաղաքների (Սամոսատ, Սամոկերտ, Արշամաշատ, Արսամեա) ու սրբավայրերի մնացորդները կարևոր աղբյուր են արևելյան, հատկապես՝ Հայաստանի հելլենիստական շրջանի քաղաքաշինության, ճարտարապետության, քանդակագործության ու կրոնական պատկերացումների մասին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կոմմագենե Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարի հիմնադրումներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության պրովինցիաներ Կատեգորիա:Հայոց պատմություն Կատեգորիա:Ասիայի պատմական միապետություններ Կատեգորիա:Ասիայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Հելլենիստական պետություններ Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջան
Մեսրոպավան
Մեսրոպավան կամ Մասրևան (այժմ կոչվում է՝ Nəsirvaz - Նասիրվազ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Օրդուբադի շրջանում։
Անվանում
Գյուղի անվանումը կապված է հայկական գրերի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցի հետ, որը երկար տարիներ բնակվել է այս գյուղում ։
Պատմություն
Մեսրոպավանը շրջապատված է բազմաթիվ լեռներով՝ Տապանասար (Նավասար), Կռնակոչ և այլն։ Տապանասարի վրա հայտնաբերվել են ժայռապատկերներ, որոնք շատ նման են Սյունիքի, Գեղամա լեռների ժայռապատկերներին։ Կռնակոչ լեռան ստորոտում է գտնվում Մաշտոցի բնական անձավը։ Անձավում, ըստ հին ավանդության, մինչև քրիստոնեական վանքի կառուցումը շուրջ 17 տարի իր աշակերտների հետ բնակվել է Մեսրոպ Մաշտոցը ։ 1989 թվականին տեղի ուենցած ազգամիջյան իրադարձություններից հետո գյուղը հայաթափվել է։ Հայ ընտանիքներից շատերը բնակություն են հաստատել Ուկրաինայի Լվով քաղաքում ։
Հուշարձաններ
Մեսրոպավանը հայտնի է իր հնագիտական, ճարտարապետական հուշարձաններով։ Գյուղը շրջապատված է հին բերդերով, հին շինությունների ավերակներով, 9-15-րդ դարերի և հետագա շրջանների տապանաքարերով, խաչքարերով ։
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ (կամ Մեսրոպ Մաշտոց) վանք
Ըստ ավանդության՝ կառուցվել է 456 թվականին գյուղի արևմտյան թաղամասում։ Ճարտարապետը անհայտ է, պատվիրատուն, մեկենասը Գողթնի Շաբիթ իշխանն է։ Մեսրոպ Մաշտոց վանքի հորինվածքը քառամույթ գմբեթակիր բազիլիկ է, շինանյութը՝ սրբատաշ և կիսամշակ քար։ Ըստ վանքում առկա արձանագրությունների՝ վերանորոգվել է  15-րդ և 17-րդ դարերում, վերջին անգամ վերանորոգվել է 19-րդ դարում։ Վանքի մուտքը արևմտյան ճակատում է։ Վանքի աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Գմբեթը քարաշեն է, ութանիստ։ Որմնանկարներ, պատկերաքանդակներ և  զարդաքանդակներ չունի։ Հուշարձանն ունեցել է հյուսիսային ճակատին կցված սեղանատուն։ Վանական համալիրի միակ կանգուն մնացած շինությունը եկեղեցին է, որի վիճակը կիսախաթար է. քանդված է գմբեթի և եկեղեցու ծածկի մի մասը, կից գտնվող շինությունները, ունի ճաքեր։
Գերեզմանատուն
Կառուցվել է 15-20-րդ դարերին։ Տեղակայված է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կամ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու հյուսիսային կողմում։ Ունի 300 - 320 տապանաքար՝ հարթ, խաչքարեր, քառանկյունի, խոյաձև, որոնցից 40-42-ը արձանագիր են։ Հին տապանաքարերը մեծ մասամբ կիսով չափ թաղված են հողի մեջ, արձանագրությունների մի մասը քայքայված է։
Զանգ
Զանգը կառուցվել է 1894 թվականին. կախված է եղել եկեղեցու մոտ գտնվող ծառից։ Ձուլվել է Սլոբոդսկ քաղաքում։ Զանգի ներքևի մասում շրջանաձև արձանագրություններ կան։ Զանգի միջին մասում երկու սրբապատկերներ կան։
Սուրբ Նշան մատուռ
Տեղակայված է Մեսրոպ ավանից 18-19 կմ հարավ-արևելք, բարձրաբերձ լեռնագագաթներից մեկի կատարին։ Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։ Կառուցվել է լեռնային ճեղքված քարից։ Մատուռը վերանորոգվել է 17-րդ և 20-րդ դարերում։ Մուտքը՝ արևմուտքից է, աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ Շրջակայքում կան 16-17-րդ դարերի երկու խաչքար։ Ներկայումս ավերված է։
Սուրբ Գայանե մատուռ
Կառուցվել է 17-րդ դարում գյուղի հյուսիսային կողմում՝ Զառնապետի ձորալանջին։ Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։ Կառուցվել է կիսամշակ և անմշակ որձաքարից։ Վերանորոգվել է 19-րդ դարում։ Մատուռի մուտքը արևմուտքից է, աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ Շրջակայքում կան մի քանի անզարդ խաչքարեր։ Մատուռն այժմ կիսականգուն է։
Սուրբ Աստվածածին մատուռ
Կառուցվել է 14-15-րդ դարերում գյուղի հյուսիսարևելյան թաղամասում։ Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։ Կառուցվել է կիսամշակ որձաքարից։ Վերանորոգվել է 17-րդ և 20-րդ դարերում։ Մատուռի մուտքը՝ արևմուտքից է, աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ Շրջակայքում ունեցել է պարիսպ։ Ներկայումս ավերված է։
Սուրբ Հռիփսիմե Սրբատեղ
Կառուցվել է 15-16-րդ դարերում Սուրբ Գր. Լուսավորիչ կամ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցուց 70-80 մ արևելք։ Շրջակայքում կան 16-17-րդ դարերի երկու վիմագիր խաչքարեր։ Ներկայումս ավերված է։
Աստերոիդների ցանկ (319301-319400)
Աստերոիդների ցանկ (319201-319300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (319401-319500)
Մալոե Ուվարովո
Մալոե Ուվարովո (Малое Уварово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիաբետիկ կետոացիդոզ
Դիաբետիկ կետոացիդոզ (ԴԿԱ), շաքարային դիաբետի կյանքին սպառնացող բարդություն ։ Ախտանիշները ներառում են փսխում, որովայնային ցավ, գասպինգ շնչառություն, հաճախացած միզարձակություն, թուլություն, գիտակցության խանգարում, երբեմն էլ գիտակցության կորուստ ։ Հիվանդի շնչառությունը հնարավոր է ունենա սպեցիֆիկ հոտ ։ Ախտանիշների սկիզբը արագ է ։ Որոշ դեպքերում մարդիկ չեն գիտակցում, որ իրենք ունեցել են դիաբետ վաղուց ։
ԴԿԱ-ը հանդիպում է ավելի հաճախ տիպ 1 շաքարարային դիաբետով հիվանդների մոտ, բայց կարող է առաջանալ նաև մնացած տիպերի ժամանակ որոշակի հանգամանքներում ։ Տրիգեր կարող են հանդիսանալ ինֆեկցիան, ինսուլինի ոչ ճիշտ ընդունումը, ինսուլտը և որոշակի դեղամիջոցները՝ օրինակ ստերոիդները ։ ԴԿԱ-ը զարգանում է ինսուլինի անբավարարության հետևանքով, դրան ի պատասխան օրգանիզմում ակտիվանում է ճարպաթթուների այրումը, որն էլ բերում է կետոնային մարմինների առաջացման ։ ԴԿԱ-ն ախտորոշվում է, երբ հայտնաբերվում է արյան մեջ գլյուկոզի բարձր մակարդակ, արյան ցածր pH և կետոացիդոզ արյան կամ մեզի մեջ ։
ԴԿԱ-ի հիմնական բուժումը ներառում է ներերակային հեղուկների և ինսուլինի ներմուծում ։ Կախված ծանրության աստիճանից ինսուլինը կարող է ներմուծվել ներերակային կամ ենթամաշկային ։ Սովորաբար կալիումի պրեպարատները ևս անհրաժեշտ են, որպեսզի կանխարգելենք հիպոկալեմիան ։ Ամբողջ բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է կանոնավոր կերպով ստուգել գլյուկոզի և կալիումի մակարդակը արյան մեջ ։ Անտիբիոտիկների անրաժեշտությունն առաջանոմ է, երբ առկա է ուղեկցող վարակ ։ Արյան ցածր pH-ի դեպքում տրվում է նատրիումի բիկարբոնատ, սակայն դրա օգտագործման արդյունավետությունը անորոշ է, դրա համար խորհուրդ չի տրվում ։
ԴԿԱ-ի ցուցանիշները տարբեր են ամբողջ աշխարհում ։ Մեծ Բրիտանիայում ամեն տարի ԴԿԱ է զարգանում տիպ 1 դիաբետով հիվանդների 4%-ի մոտ, իսկ Մալազիայում՝ 25 %ի մոտ ։ ԴԿԱ-ը առաջին անգամ նկարագրվել է 1886 թվականին, և մինչև 1920-ական թվականները՝ ինսուլինային թերապիայի ներդրումը, համարվում էր մահացու ։ Մահվան ռիսկը պատշաճ և ժամանակին բուժման դեպքում կազմում է 1-4% ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Դիաբետիկ կետոացիդոզի էպիզոդի ախտանիշները զարգանում են մոտավորոպես 24 ժամվա ընթացքում։ Հիմնական ախտանիշներն են սրտխառնոցը, փսխումը, արտահայտված ծարավը, հաճախակի միզարձակումը և որովայնային ցավերը։ Շնչառությունը դառնում է խորը, արագ և աղմկոտ՝ կուսմաուլյան շնչառություն  ։  Որովայնը կարող է լինել ցավոտ այն աստիճան, որ հնարավոր է կասկածել որովայնի խոռոչի սուր հիվանդություններ, օրինակ սուր պանկրեատիտ, ապենդիցիտ կամ ստամոքսաղիքային թափածակում ։ Սրճանման զանգվածով փսխում հանդիպում է ավելի հազվադեպ՝ կերակրափողի էրոզիայի հետևանքով ։ Ծանր դեպքերում հնարավոր է կենտրոնացման նվազեցում, գիտակցության խանգարում ընդհուպ մինչև կոմա ։
Ֆիզիկալ զննման ժամանակ նկատվում են ջրազրկման կլինիկական նշաններ՝ բերանի չորություն, մաշկի տուրգորի նվազում։ Խորը ջրազրկման ժամանակ, երբ նվազում է շրջանառող արյան ծավալը, կարող է դիտվել սրտի կծկման հաճախականության արագացում և արյան ցածր ճնշում։
Հաճախ առկա է լինում կետոտիկ հոտ, որը բնութագրվում է որպես սպեցիֆիկ մրգային հոտ ։ Կուսմաուլյան շնչառության առկայությունը արտահայտվում է շնչառության հաճախականության ավելացմամբ ։
ԴԿԱ-ով երեխաներն ավելի հակված են ուղեղի այտուցի, որը կարող է առաջացնել գլխացավ, կոմա, աչքի բբային ռեֆլեքսի բացակայություն, իսկ պրոգրեսիվան դեպքում՝ մահ։ Սա առաջանում է ԴԿԱ-ով հիվանդ 100 երեխաներից 1-ի մոտ, իսկ մեծահասկաների մոտ՝ ավելի հազվադեպ ։
Պատճառներ
ԴԿԱ-ն ամենահաճախ հանդիպում է նրանց մոտ, ովքեր գիտեն, որ իրենք ունեն դիաբետ, բայց կարող է լինել նաև դիաբետի առաջին արտահայտություն այն մարդկանց մոտ, ովքեր նախկինում չգիտեին, որ ունեն դիաբետ։
Առավել հաճախ ԴԿԱ-ին են բերում ինտերկուրենտ հիվանդությունները (թոքաբորբ, ինֆլուենզա, գաստրոէնտերիտ, միզուղիների վարակները), հղիությունը, ինսուլինի անարդյունավետ ներմուծումը (անսարք ինսուլինային գրիչ), սրտամկանի ինֆարկտը, ինսուլտը կամ կոկայինի օգտագործումը։ Երիտասարդների ԴԿԱ-ի կրկնվող դրվագները կարող են պայմանավորված լինել սննդակարգի խանգարումով կամ էլ ինսուլինի անբավարար օգտագործմամբ, վախենալով որ դա կբերի քաշի ավելացման ։
Դիաբետիկ կետոացիդոզը կարող է զարգանալ նրանց մոտ, ովքեր ունեն շաքարային դիաբետ տիպ 2 կամ նրանց մոտ, ում հետագա հետազոտություններում հայտնաբերվում են շաքարային դիաբետի տիպ 2-ի նշաններ (օրինակ ճարպակալում, ծանրաբեռնված ընտանեկան անամնեզ), սա հաճախ հանդիպում է աֆրիկացիների, աֆրոամերիկացիների և լատինոամերիկացիների մոտ։ Նրանց վիճակն այնուհետև բնութագրվում է «դիաբետ տիպ 2 կետոզին հակված» ։
Գլիֆլոզին դասի պրեպարատները (SGLT2-ի ինհիբիտորները), որոնք հիմնականում օգտագործվում են տիպ 2 շաքարային դիաբետի ժամանակ, դրանք ևս կապված են ԴԿԱ-ի առաջացման հետ, երբ արյան մեջ շաքարի մակարդակը բարձրանում է ոչ զգալի քանակությամբ ("էուգլիկեմիկ ԴԿԱ") ։ Չնայած սա համարվում է համեմատաբար հազվադեպ հանդիպող իրադարձություն, ավելի տարածված է այն դեպքերում, երբ հիվանդը, ով ընդունում է SGLT2-ի ինհիբիտորները ինչպես նաև ինսուլին, իջացրել է ինսուլինի դոզան կամ ընդհանրապես չի խմել այն։ Բացի այդ այն կարող է հարուցվել ծանր սուր հիվանդությունների, ջրզրկման, ինտենսիվ ֆիզիկական վարժությունների, վիրահատական միջամտության, ցածր ածխաջրերի պարունակությամբ սննդակարգի կամ ալկոհոլի չարաշահման հետևանքով ։ SGLT2-ի ինհիբիտորները կարող են օգտագործել տիպ 1 դիաբետով մարդիկ, սակայն կետոացիդոզի առաջացման հավանականությունը պահանջում է ռիսկերի հատուկ կառավարում։ Մասնավորապես դրանք չպետք է օգտագործվեն, եթե ինչ-որ մեկը օգտագործում է ածխաջրերի ցածր պարունակությամբ կամ կետոգենիկ սննդակարգ ։
Մեխանիզմ
Տարբեր իրավիճակներում,ինչպես օրինակ ինֆեկցիայի ժամանակ ինսուլին պահանջը բարձրանում է, որը սակայն չի համապատասխանում ենթաստամոքսային գեղձի անբավարարության հետ։ Գլյուկոզան արյան մեջ աճում է, որին հաջորդում է ջրազրկումը, և ռեզիստենտությունը ինսուլինի բնականոն ազդեցությունների նկատմամբ աճում է արատավոր օղակի միջոցով ։
Վերը նշված մեխանիզմների հետևանքով, դիաբետիկ կետոացիդոզ ունեցող հասուն մարդու մոտ միջինում օրգանիզմի ընդհանուր ջրի պակասը կազմում է մոտ 6 լիտր(կամ 100մլ/կգ), դրան գումարած նատրիումի, կալիումի, քլորիդի, ֆոսֆատի, մագնեզիումի և կալցիումի նշանակալի պակասը։ Գլյուկոզի մակարդակը սովորաբար գերազանցում է 13.8 մմոլ/լ կամ 250մգ/դլ ։
ԴԿԱ հաճախ հանդիպում է 1-ին տիպի դիաբետի ժամանակ, քանի որ դիաբետի այս ձևը կապված է Լանգերհանսյան կղզյակներից ինսուլինի արտադրման բացարձակ բացակայության հետ։ 2-րդ տիպի դիաբետի ժամանակ առկա է ինսուլինի արտադրություն, բայց անբավարար է օրգանիզմի պահանջները բավարարելու համար՝ ծայրային օրգանի ինսուլին-ռեզիստենտության հետևանքով։ Սովորաբար, ինսուլինի այս քանակությունը բավարար է կետոգենեզի ճնշման համար։ Եթե ԴԿԱ հանդիպում տիպ 2 դիաբետով մարդկանց մոտ, այս դեպքում անվանում են «կետոզին հակված դիաբետ 2-րդ տիպ» ։
ԴԿԱ-ի կլինիկական վիճակը բացի վերը թվարկված մեխանիզմներից կախված է հակաինսլուինար հորմոնների արտադրման հետ, ինչպիսիք են գլյուկագոնը և ադրենալինը, ինչպես նաև ցիտոկինների, վերջիններս բերում են բորբոքային մարկերների բարձրացման, անգամ վարակի բացակայության ժամանակ ։
Ուղեղի այտուցը, որը հանդիսանում է ԴԿԱ-ի ամենավտանգավոր բարդությունը, կապված է մի քանի գործոնների հետ։ Որոշ հեղինակներ ենթադրում են, որ այն կապված է զգալի քանակությամբ հեղուկի լրացմամբ, բայց այս բարդությունը կարող է զարգանալ մինչև բուժումը սկսելը ։ Սա ավելի շատ հանդիպում է ծանր ընթացով ԴԿԱ-ի ժամանակ, բայց կարող է լինել նաև ԴԿԱ-ի առաջին էպիզոդի ժամանակ ։ Ուղեղի այտուցի զարգացման հավանական գործոններն են ջրազրկումը, ացիդոզը և ածխածնի երկօքսիդի ցածր մակարդակը։ Բացի այդ բորբոքման և կոոագուլյացիայի մակարդակի բարձրացումը, այս գործոնների հետ միասին նվազեցնում է դեպի ուղեղ արյունահոսքը, դրան էլ հաջորդում է ուղեղի այտուցը ։ Ուղեղային հյուսվածքի այտուցը հանգեցնում է ներգանգային ճնշման բարձրացման, որն էլ ի վերջո հանգեցնում է մահվան  ։
Հետազոտություններ
Դիաբետիկ կետոացիդոզ կարող է ախտորոշվել, երբ առկա է հիպերգլիկեմիա (արյան մեջ շաքարի բարձր պարունակություն) զուգակցված արյան կամ մեզի մեջ կետոնների առկայությամբ և ացիդոզով ։ Մոտավորապես 10% դեպքերում արյան մեջ շաքարի քանակը զգալիորեն չի բարձրանում(«էուգլիկեմիկ դիաբետիկ կետոացիդոզ») ։
pH-ի որոշումը կիառվում է ացիդոզի հայտնաբերման համար երակային կամ զարկերակային արյան մեջ ։ Հետագա pH չափումները կատարվում են բուժման արդյունավետությունը որոշելու համար և արյունը կարելի է վերցնել երակից, քանի որ զարկերակային և երակային pH-ի մեջ տարբերությունը մեծ չէ ։ Կետոնները կարող են չափվել մեզի(ացետոացետատ) և արյան(β-հիդրօքսիբութիրատ) մեջ։ Մազանոթային արյան մեջ     β-հիդրօքսիբութիրատի որոշումը կարող է նվազեցնել հոսպիտալացման անհրաժեշտությունը, կրճատել հոսպիտալացման տևողությունը և նվազեցնել հոսպիատալային բուժման ծախսերը ։ Շատ բարձր մակարդակների առկայության դեպքում մազանոթային արյան մեջ կետոնների որոշումը կարող է լինել արդեն ոչ հստակ ։
Բացի վերը նշվածից արյան նմուշներում չափվում է միզանյութի և կրեատինինի քանակը (սրանով գնահատվում է երիկամի ֆունկցիան, որը կարող է խանգարվել ԴԿԱ-ի ժամանակ ջրազրկման հետևանքով), ինչպես նաև էլեկտրոլիտները։ Բացի այդ կարող են որոշվել վարակի մարկերները (արյան ընդհանուր անալիզ, C ռեակտիվ սպիտակուց) և սուր պանկրեատիտի (ամիլազա և լիպազա)։ Հաշվի առնելով վարակի բացառման անհրաժեշտությունը սովորաբար կատարվում է կրծքավանդակի ռենտգեն և մեզի ընդհանուր անալիզ ։
Եթե ուղեղի այտուց կասկածվում է գիտակցության մթագման, կրկնվող փսխումների և այլ ախտանիշների հետևանքով, ապա կատարվում է համակարգչային շերտագրություն՝ գնահատելու համար ծանրության աստիճանը և բացառելու այլ պատճառները ինչպիսիք են օրինակ ինսուլտը ։
Չափանիշներ
Դիաբետիկ կետոացիդոզը տարբերվում է այլ դիաբետիկ արտակարգ վիճակներից արյան և մեզի մեջ կետոնների մեծ քանակությամբ և արտահայտված նյութափոխանակային ացիդոզով։ Հիպերօսմոլյար հիպերգլիկեմիկ վիճակը ավելի հաճախ հանդիպում էտիպ 2 դիաբետի ժամանակ և բնութագրվում է պլազմայի բարձրացած օսմոլյարությամբ (320մօսմ/կգ-ից բարձր)՝ ջրազրկման և արյան խտացման հետևանքով․ թեթև ացիդոզ և կետոնեմիա կարող են առաջանալ այս դեպքում,բայց ոչ այն աստիճանի, ինչը դիտվում է ԴԿԱ-ի ժամանակ։ Կա համընկման որոշակի աստիճան դիաբետիկ կետոացիդոզի և հիպերօսմոլյար հիպերգլիկեմիկ վիճակի միջև, քանի որ ԴԿԱ-ի ժամանակ ևս կարող է բարձրանալ պլազմայի օսմոլյարությունը ։
Կետոացիդոզը միշտ չէ, որ հանդիսանում է դիաբետի արդյունք։ Այն կարող է զարգանալ ալկոհոլի չարաշահման, քաղցի հետևանքով, այս 2 դեպքում էլ գլյուկոզի մակարդակը նորմալ է կամ ցածր։ Մետաբոլիկ ացիդոզ կարող է զարգանալ դիաբետով մարդկանց մոտ այլ պատճառներից ևս, ինչպիսիք են օրինակ թունավորումները էթիլենգլիկոլով կամ պարալդեհիդով ։
Ըստ 2004 թվականի մանկական էնդոկրինոլոգիայի եվրոպական կազմակերպության և Լաուսոն Ուլկինսի անվան մանկական էնդոկրինոլոգիայի կազմակերպության հայտարարության թեթև ԴԿԱ սահմանվում է, երբ pH 7.20-7.30 (բիկարբոնատները 10–15 մմոլ/լ), չափավոր ԴԿԱ՝ pH 7.1–7.2 (բիկարբոնատներ 5–10) և ծանր ԴԿԱ՝ pH<7.1 (բիկարբոնատներ<5).
Կանխարգելում
Դիաբետով հիվանդների մտ ԴԿԱ-ի նոպաները կարող են կանխվել, եթե հիվանդները հետևեն բուժման կանոններին։ Հիվանդը պետք է նաև հստակ իմանանա՝ ինչ անի, երբ իրեն վատ է զգում։ Այդ կանոնները ընդգրկում են նաև խորհուրդներ, թե ինսուլինի հավելյալ որքան քանակ է անհրաժեշտ ընդունել, երբ շաքարի մակարդակը անվերահսկելի է, դյուրամարս սննդակարգ՝ հարուստ աղով և ածխաջրերով,  ինչ միջոցներ ձեռնարկել տենդի նվազեցման և ինֆեկցիայի բուժման համար, և երբ արդեն դիմել բժշկակական օգնության  ։
Դիաբետով մարդիկ կարող են ինքնուրույն վերահսկել, ստուգել իրենց մոտ կետոնների մակարդակը և դիմել բժշկի, եթե այն բարձրացած է ։
Հեղուկի լրացում
Ներարկվող հեղուկի քանակությունը կախված է ջրազրկման աստիճանից։ Եթե ջրազրկումը այնքան ուժեղ է, որ առաջացնում է շոկ (զարկերակային ճնշման կտրուկ անկում՝ օրգանների արյունամատակարարման նվազումով) կամ գիտակցության ընկճում, այս դեպքում ցուցված է ֆիզիոլոգիական լուծույթի արագ ներմուծում (մեծահասակներին համար 1լիտր, իսկ երեխաների համար 10մլ/կգ կրկնվող դոզաներով) շրջանառվող արյան ծավալը վերականգնելու համար ։ Դանդաղ ռեհիդրատացիան, որը հիմնված է ջրի և նատրիումի պակասի հաշվարկի վրա, հնարավոր է, եթե ջրազրկումը չափավոր է, և առաջարկվող հեղուկը նորից ֆիզիոլոգիական լուծույթն է ։ Առանց ուղեկցող փսխումների թեթև կետոացիդոզի ժամանակ ջրազրկումը կարելի է վերականգնել օրալ ռեհիդրատացիայով և ենթամաշկային, ոչ թե ներերակային ինսուլինով, միաժամանակ հետևելով հնարավոր վատթարացման նշաններին ։
Հատուկ, բայց քիչ հանդիպող դեպք է կարդիոգեն շոկը, երբ զարկերակային արյան ճնշումը նվազում է ոչ թե ջրազրկման, այլ սրտի դեպի արյունատար անոթներ արյան արտամղման անկարողության հետևանքով։ Այս իրավիճակի դեպքում պահանջվում է հոսպիտալացում, կենտրոնական երակային ճնշման մոնիտորինգ( սրա համար պահանջվում է մարմնի վերին կեսի խոշոր երակի մեջ կենտրոնական երակային կաթետրի տեղադրում) և դեղորայքի ընդունում, որը մեծացնում է սրտամկանի կծկողականությունը և բարձրացնում արյան ճնշումը ։
Ինսուլին
Որոշ ուղեցույցներ առաջարկում են ինսուլինի սկզբնական մեծ դոզայի ներմուծում 0,1 միավոր/կգ ըստ քաշի։ Սա կարելի է իրականացնել անմիջապես կալիումի քանակի որոշումից հետո, ու երբ այն 3,3մմոլ/լ -ից ավել է, իսկ երբ դրանից ցածր է, ապա ինսուլինի ներմուծումը կարող է բերել ծանր հիպոկալեմիայի(տես ստորև) ։Այլ ուղեցույցներով առաջարկվում է ինսուլինի ներմուծման հետաձգում, մինջև հեղուկների ներմուծումը ։ Ավելի թեթև դեպքերում կարելի է օգտագործել արագ ազդեցության ինսուլինի անալոգների ներարկում ենթամաշկային ։
Սովորաբար ինսուլինը տրվում է ժամում 0,1 միավոր/կգ արյան մեջ շաքարի մակարդակը նվազեցնելու և կետոնների առաջացումը ճնշելու համար։  Երբ շաքարի մակարդակը սկում է իջնել տարբեր ուղեցույցներ առաջարկում են օգտագործել ինսուլին տարբեր դոզաներ, որոշները առաջարկում են նվազեցնել ինսուլինի դոզան, երբ գլյուկոզի մակարդակը իջնում է 16,6մմոլ/լ (300մգ/դլ), իսկ որոշներն էլ առաջարկում են ֆիզիոլոգիական լուծութի հետ ներմուծել նաև գլյուկոզ, ինչը հնարավորություն կտա ապահովել  ինսուլինի ավելի բարձր դոզաների անընդհատ ինֆուզիան   ։
Կալիում
Կալիումի մակարդակը կարող է խիստ տատանվել ԴԿԱ-ի բուժման ժամանակ, քանի որ ինսուլինը նվազեցնում է կալիումի մակարդակն արյան մեջ՝ վերաբաշխելով այն դեպի բջիջներ՝ նատրիում-կալիումական պոմպի ակտիվության բարձրացման միջոցով։ Արտաբջջային կալիումի մեծ մասը հեռանում է մեզի միջոցով օսմոտիկ դիուրեզի հետևանքով։ Հիպոկալեմիան(արյան մեջ կալիումի ցածր մակարդակը) կարող է առաջանալ նաև բուժման հետևանքով։ Սա մեծացնում է սրտի ռիթմի վտանգավոր խանգարումների առաջացման ռիսկը։ Այդ պատճառով խորհուրդ է տրվում մշտապես հետևել սրտի ռիթմին, ինչպես նաև կալիումի մակարդակի կրկնակի չափում, և եթե այն 5,3մմոլ/լ-ից ցածր է, ապա ներերակային տրվող հեղուկներին ավելացնել կալիում։ Եթե կալիումի մակարդակը իջնում է 3,3մմոլ/լ-ից, հնարավոր է այս դեպքում կարիք լինի ընդհատել ինսուլինի ընդունումը՝ հիպոկալեմիայի շտկման համար ։
Բիկարբոնատ
Նատրումի բիկարբոնատի լուծույթների օգտագործումը արյան pH-ը արագ կարգավորելու համար վիճելի է։ Կան քիչ ապացույցներ, որ այն բարելավում է արդյունքները, բացի այդ կան որոշակի ապացույցներ, որ այն չնայած կարող է բարելավել արյան թթվայնությունը, բայց կարող է վատացնել օրգանիզմի բջիջների ներսում թթվայնությունը և դրանով ավելացնել որոշ բարդությունների առաջացման ռիսկը։ Այդ իսկ պատճառով խորհուրդ չի տվում դրա օգտագործումը ,  չնայած որոշ ուղեցույցներ առաջարկում են այն ծայրահեղ ացիդոզի ժամանակ(pH<6.9) և ավելի քիչ քանակությամբ՝ ծանր ացիդոզի ժամանակ (pH 6.9–7.0) ։
Ուղեղի այտուց
Եթե ուղեղի այտուցը ուղեկցվում է կոմայով։ Այս դեպքում պահանջվում է հոսպիտալացում ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում, թոքերի արհեստական օդափոխություն և վիճակի մշտական, ուշադիր հսկում։ Հեղուկների ընդունումը դանդաղեցված է։ ԴԿԱ-ի ժամանակ ուղեղի այտուցի իդեալական բուժումը հայտնաբերված չէ, բայց օգտագործվում է ներերկային մանիտոլ և հիպերտոնիկ ֆիզիոլոգիական լուծույթ (3%), ինչպես ուղեղի այտուցի այլ ձևերի ժամանակ՝ փորձելով նվազեցնել այտուցը ։
Դիաբետիկ կետոացիդոզի կարգավորում
ԴԿԱ-ի կարգավորումը ներառում է հիմնական ախտանիշների կարգավորումը, ինչպիսիք են օրալ սնուցման և հեղուկների տանելիության լավացումը, արյան թթվայնության նորմալացույմը(pH>7.3) և կետոնների բացակայությունը արյան(<1մմոլ/լ) կամ մեզի մեջ։ Երբ հասնում ենք այս արդյունքներին, կարող ենք փոխել ինսուլինի ներմուծումը սովորական ենթամաշկային եղանակին, որից 1 ժամ հետո ներերակային ընդունումը կարելի է դադարեցնել ։
Այն մարդկանց, ում մոտ կասկածվում է տիպ 2 դիաբետ կետոզին հակված, նրանց մոտ որոշվում են հակամարմիններ գլուտամատ դեկարբօքսիլազայի և կղզյակային բջիջների նկատմամբ, որպեսզի որոշում կայացվի ինուլինի երկարաժամկետ ընդունման (եթե հայտնաբերված են հակամարմինները) կամ ընդհատել ինսուլինի ընդուունումը, և շարունակել բուժումը օրալ պրեպարատներով, ինչպես տիպ 2 դիաբետի ժամանակ ։ Ընդհանրապես C պեպտիդը ինսուլինի արտդարության որոշման համար չի առաջարկվում, քանի դեռ չկա իրական կասկած որ ինչ որ մեկն ունի տիպ 1  կամ  տիպ 2 դիաբետ ։
Համաճարակաբանություն
Դիաբետիկ կետոացիդոզ զարգանում է տարեկան 4,6-6,8 դեպք 1000 դիաբետիկ հիվանդի համար ։ Տիպ 1 դիաբետով հիվանդների մոտ ԴԿԱ-ի զարգացման հավանակությունն ավելի բարձր է, օրինակ Մեծ Բրիտանիայում տարվա կտրվածքով 4%, իսկ Մալազիայում՝ 25% ։ ԱՄՆ-ում ԴԿԱ-ի կապակցությամբ տարեկան լինում է 135000 հոսպիտալիզացում, որը գնահատվում է մոտ 2,4 միլիարդ դոլար։ Նկատվում է հոսպիտալացումների գրանցման աճ ։ Ռիսկը մեծանում է նրանց մոտ, ովքեր գրեթե մշտապես խախտում են սննդակարգը և նրանց մոտ, ովքեր ապահոված չեն ինսուլինով ։ Մոտ 30%-ը տիպ 1 դիաբետով հիվանդների ստացել են իրենց ախտորոշումը ԴԿԱ-ի էպիզոդից հետո ։
Նախկինում մահացու համարվող ԴԿԱ-ը, այժմ պատշաճ և ժամանակին արված բուժման դեպքում մահվան ռիսկը կազմում է 1–4% ։ ԴԿԱ-ով հիվանդ երեխաների 1%-ի մոտ որպես բարդություն զարգանում է ուղեղի այտուց ։ ԱՄՆ-ում ԴԿԱ-ով երեխաների մոտ ուղեղի այտուցի առաջացոման հավանականությունը մեծացել է, 2002թ․՝0,4%, 2012թ․՝ 0,7% ։ Իսկ արդյունքում 10 երեխաներից, ում մոտ զարգացել էր ուղեղի այտուց 2-5 կմահանան ։
Պատմություն
Դիաբետիկ կետոացիդոզի առաջին լիարժեք նկարարությունը վերագրվում է Մեծ Բրիտանիայի Մանչեստր քաղաքում աշխատող գերմանացի պաթոլոգ Հուլիոս Դրեշչֆելդին։ Իր նկարագրության մեջ 1886 թվականին Լոնդոնի բժիշկների թագավորական քոլեջում դասախոսության ընթացքում, հիմնվելով Ադոլֆ Կուսմաուլի զեկույցների հիման վրա, նկարագրեց հիմնական կետոնները՝ ացետոացետատը և β-հիդրօքսիբութիրատը և նրանց քիմիական հատկությունները ։ Կետոացիդոտիկ վիճակը մինչև 1920 ական թվականները՝ ինսուլինի ստեղծումը համարվում էր մահացու վիճակ, 1930-ական թվականներին մահացությունը նվազեց 29%-ով, իսկ 1950-ականերին՝ 10%-ից քիչ ։ ԴԿԱ-ի ժամանակ դիտվող ուղեղի այտուցը նկարագրվել է 1936 թվականին Ֆիլադելֆիայի բժիշկների թիմից ։
1950-ականներին բազմաթիվ հետազոտություններ ուղղված էին դիաբետիկ կետոացիդոզի իդեալական բուժմանը։ Այս հետազոտությունների զգալի մասը կատարվել է Թեննեսի համալսարանի առողջապահական կենտրոնում և Էմորիի համալսարանի բժշկական դպրոցում ։ Ուսումնասիրված բուժման եղանակները ներառում են բարձր կամ ցածր դեղաչափով ինսուլինի ներերակային, ենթամաշկային կամ միջմկանային ընդունումը, ֆոսֆատի հավելումներ, ինսուլինի սկզբնական բարձր դոզայի անհրաժեշտություն և բիկարբոնատների օգտագործման նպատակահարմարություն չափավոր ԴԿԱ-ի ժամանակ ։ Սակայն տարբեր հարցեր մնացին անպատասխան, օրինակ ծանր ԴԿԱ-ի ժամանակ բիկարբոնատների ներմուծումը ունենում է արդյոք էական ազդեցություն կլինիկական ընթացքի վրա կամ արդյոք անհրաժեշտ է ինսուլինի սկզբնական բաձր դոզան մեծահասակներին ։
Կետոզին հակված դիաբետ տիպ 2-ը առաջին անգամ ամբողջովին նկարագրվել է 1987թվականին, մինչ այս տերմինի ընդունումը այն անվանում էին իդիոպաթիկ դիաբետ տիպ 1, ատիպիկ դիաբետ, տիպ 1,5 դիաբետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շաքարախտ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ընտրություններ (հունվար 1946)
Առաջին ընտրությունները ՄԱԿ - ի Անվտանգության խորհրդի տեղի են ունեցել հունվարի 12 - 1946 թ - ին ՄԱԿ - ի Գլխավոր ասամբլեայի է Westminster կենտրոնական տանը Westminster, Լոնդոնում, Մեծ Բրիտանիա. Ընտրությունների ժամանակ, ընտրեց վեց ոչ մշտական ​​ՄԱԿ - ի Անվտանգության խորհուրդը ՄԱԿ - ի. Նոր ոչ մշտական ​​անդամներ ընտրվում են ՄԱԿ - ի Անվտանգության խորհրդի 2 տարի Ավստրալիա, Բրազիլիա, Եգիպտոս, Մեքսիկա, Նիդերլանդներ և Լեհաստան.
Թեկնածուներ
Ընդհանուր առմամբ եղել են 18 թեկնածուներ վեց տեղեր.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ
(3079) Շիլլեր
(3079) Շիլլեր (Schiller), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,683268 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0949 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2716 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1605,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,224237 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,92° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կորուշի
Կորուշի (Coruche; []), Պորտուգալիայում գտնվող քաղաքանման գյուղ, մունիցիպալիտետը միաժամանակ մտնում է Սանտարենի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9,2 հազար մարդ (գյուղում), և 20,2 հազար մարդ (մունիցիպալիտետում)։ Հին վարչական բաժանմամբ մտնում է Ռիբատեժու նահանգի մեջ։
Գյուղի հովանավորողը համարվում է Դեվա Մարիյան (Maria)։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Սանտարեն քաղաքից 33 կմ հարավ-արևելք։ Մունիցիպալիտետի վայրը․
Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1182 թվականին։
Շրջաններ
Մունիցիպալիտետում գտնվում են հետևյալ շրջանները,
Իվ Մոնտան
Իվ Մոնտան (Yves Montand, իսկական անունը և ազգանունը՝ Իվո Լիվի (Ivo Livi), ), ֆրանսիացի դերասան և էստրադային երգիչ։
Իտագուաի
Իտագուաի  (Itaguaí), քաղաք և համայնք Բրազիլիայում՝ Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրոյի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ում։ Մտնում է Իտագուայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 95 356 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Բնակչության խտությունը՝ 272 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1818 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի բնակավայրեր
Սկետչ
Սկետչ (անգլ․ sketch, բառացի՝ էսքիզ, ճեպանկար), երկու, հազվադեպ նաև երեք գործող անձով կարճ պիես։ Տարածում է գտել 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին՝ հատկապես էստրադայում։ Սկետչի ճանաչված հեղինակներից են՝ Բարրին, Շոուն, Պրիստլին (Մեծ Բրիտանիա), Սարոյանը, Տերբերը (ԱՄՆ), Կուրտելինը (Ֆրանսիա), Ա․ Ավերչենկոն, Չեխովը (Ռուսաստան), սովետական շրջանում՝ Արդովը, Բուխովը, Գորինը, Մասսը, Պոլյակովը և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Գրականություն
Իվ Մոնտան
Կենսագրություն
Առաջին անգամ հանդես է եկել 1940 թվականին, Մարսելում Շ․ Տրենեի և Մ․ Շևալիեի երգերի կատարումով։ Մոնտանը իր երգերը ներկայացնում էր որպես երաժշտական-դրամատիկական տեսարաններ։ Երգացանկում էին Ֆ․ Լեմարկի, Ժ․ Կոսմայի և այլոց երգերը։ Առաջին անգամ 1954 թվականին, Սառա Բեռնարի թատրոնում հանդես է եկել Ջոն Պրոկյորի դերով (Միլլերի «Սալեմի վհուկները»)։ 1945 թվականից նկարահանվել է կինոնկարներում («Մեծ երկնագույն ճանապարհ» (1957, Իտալիա), «Պատերազմն ավարտված է» (1966), «Մեծ մրցանակ» (1966), «Ապրել՝ ապրելու համար» (1967) և այլն։ Մոնտանը 1957 թվականին հյուրախաղերով հանդես է եկել ԽՍՀՄ-ում, որի մասին է պատմում «Երգում է Իվ Մոնտանը» (1957, ռեժ՝․ Յուտկևիչ, Մ․ Սլուցկի) կինոնկարը։
Մյուներշտադտ
Մյուներշտադտ (Münnerstadt), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Իվ Մոնտան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:1921 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:1991 մահեր Կատեգորիա:Նոյեմբերի 9 մահեր Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Պարողներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Մյուներշտադտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ժենսայմ
Ժենսայմ (Gingsheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 325 մարդ, բնակչության խտությունը` 87.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.71 կմ² տարածք։
2013 թվականի հունվարից Օատսենայմ, Վինգերսայմ, Միթելոզեն համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վինգերսայմ լե Քատր Բան համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 19 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 212 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 158-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 54։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,5 %։ 158 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 148 անձ (83 տղամարդ և 65 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (4 տղամարդ և 6 կին)։ 54 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Եղջերատերև
Եղջերատերև, եղջերատերևազգիների ընտանիքի բազմամյա ջրային խոտաբույսերի ցեղ։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 10, Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝
Տարածում
Տարածված է Հայաստանի բոլոր ցածրադիր և միջին լեռնային գոտիների լճերում ու լճակներում (Արփի, Սևան, Պարզ, ժանգոտ, Տզրուկի, Մեծամոր և այլն), նաև դանդաղահոս գետերում (Մեծամոր, Արգիճի, Հրազդան և այլն)։
Կենսաբանական նկարագիր
Արմատներ չունի, ցողունը հանգուցավոր է, երկարությունը՝ մինչև 1 մ։ Տերևները եղանաձև կտրտված են փնջերով և օղակաձև դասավորված ցողունների միջհանգույցներում։ Ծաղիկները մեկական են, մանր, տերևանութային, միատուն։ Արական (կանաչավուն) և իգական (սպիտակավուն) ծաղիկները տեղադրվում են բույսի տարբեր հանգույցներում։ Ծաղկում է հունիսին (փոշոտումը կատարվում է ջրի տակ)։ Պտուղը 3 փշիկներով (1-ը՝ պտղի գագաթին, 2-ը՝ հիմքում և դեպի ցած ծալված) ընկուզիկ է։
Բազմացում
Բազմանում է սերմերով և վեգետատիվ ճանապարհով (ծայրային ընձյուղներով՝ տուրիոններով)։ Եղջերատերևը կեր է ջրլող թռչունների և ջրային կենդանիների համար, նպաստում է ջրամբարների կենսաբանական մաքրմանը և տիղմի առաջացմանը։ Ակվարիումային բույս է։
Տեսակները
Աելի շատ տարածված տեսակները, հանդիպում են բոլո աշխարհամասերում, բացի Անտարկտիկայից։