cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աղբժներ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Գիտություն (թերթ)
«Գիտություն» Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի թերթը, որը հրատարակվում է 1993 թվականի փետրվարից։ Չի վաճառվում, այլ բաժանվում է անվճար, ԳԱԱ-ի հետ կապված կազմակերպություններում։
Աղբժներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գիտություն (թերթ)
Հրատարակվում է ԳԱԱ-ի «Գիտություն» հրատարակչական-արտադրական պետական ՓԲԸ-ի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամսագրեր Կատեգորիա:Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Վինյայ Ուայնա
Վինյայ Ուայնա (կեչուա՝ Wiñay Wayna, թարգ. «միշտ երիտասարդ», իսպաներեն Huiñay Huayna), Ինկերի կայսրությունից մնացած ավերակներ են Մաչու Պիկչու տանող ճանապարհի վրա, Պերուում։ Գետը գտնվում է Ուրումբա գետի ափին՝ ժայռոտ լեռան լանջին։ Կառույցը բաղկացած է եղել վերին և ստորին մասերից, դրանց միացնող կամրջից և շատրվանից։
Կոլյա Ավետյան
Կոլյա Թորգոմի Ավետյան, հայ ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1984)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1931 մարտի 18-ին, Սպիտակի շրջանի Սարահարթ գյուղում։ 1949 թվականին ավարտել է Սպիտակի թիվ 2 դպրոցը և ընդունվել ԵՊՀ ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ։ 1955 թվական, ավարտելով ԵՊՀ-ն, աշխատանքի է անցել ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնում։ 1957  թվականին տեղափոխել է նյпւթի կառուցվածքի ամբիոն և զբաղեցրել սկզբում ասիստենտի, այնուհետև ավագ դասախոսի պաշտոն։ 1960 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի ասպիրանտուրա, 1984 թվականին պաշտանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1985 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։ 1963 թվականիցից դասավանդում է ԵՊՀ֊ում։
Հեղինակ է շուրջ 60 գիտական հրապարակումների, համահեղինակ «Ատոմային ֆիզիկայի պրակտիկում» (Ե., 1965), «Ատոմային ֆիզիկա (լաբորատոր աշխատանքներ)» (Ե., 2006) ուսումնական ձեռնարկների։ 1980-1982 թվականներին Պետրոս Բեզիրգանյանի և նրա ջանքերով հաջողվել է նախագծել, պատրաստել և փորձարկել մի համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս հաշված րոպեների ընթացքում ձևավորել և մոնիտորի էկրանին ցուցադրել բյուրեղային կառուցվածքի արատները։ ԵՊՀ-ն Լենինգրադի «Բուրեվեստնիկ» գիտաարտադրական ձեռնարկության հետ համատեղ պատրաստել և Խորհրդային Միության մի շարք գիտական կենտրոնների է տրամադրել մոտ մեկ տասնյակ այդպիսի համակարգեր։ Այդ աշխատանքների համար 1984 թվականին գործընկերների հետ միասին արժանացել է ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Վինյայ Ուայնա
Կատեգորիա:Պերու
Ասպեն
Կոլորադոյի «Silver Boom»-ի ընթացքում հիմնադրել է որպես հանքարդյունաբերական կենտրոն և այնուհետև անվանվել «Ասպեն»։ Քաղաքը բարգավաճեց 1880-ականների սկզբին, ի շնորհիվ ծառերի առատություն մեծացմանը։ Սակայն 1893 թվականի խուճապի պատճառով բնակչությունը նվազեց, հասնելով մի քանի հազարի (ավելի քիչ քան 1930-ականներին էր), այդ տարիները հայտնի էր, որպես «Հանգիստ տարիներ» անունով։ Ամեն ինչ փոխվեց 20-րդ դարի կեսերին, երբ հարևան Ասպեն լեռը մշակվեց, որպես լեռնադահուկային հանգստավայր և որոշ հատկանիշներ ընդօրինակեց հարևան Վալտեր Պապկեն քաղաքից։ Այսօր Ասպենը հայտնի է իր երեք բնական հաստատություններով, որոնցից երկուսի հայտնաբերմանը օգնում է հայտնաբերել Պաեպկեն քաղաքը։ Ասպենը հայտնի է իր Ասպինյան երաժշտության փառատոնով, դպրոցով, Ասպենի ինստիտուտով և Ֆիզիկայի «Ասպեն» կենտրոնով։
20-րդ դարի վերջին Ասպեն քաղաքը հայտնի դարձավ աշխարհահռչակ մարդկանց համար։ Երգչուհի Ջոն Դենվերն այնտեղ գրել է երկու երգ`Ասպենի մասին։ Ասպենը 70-ականների հակաքաղմեդական երիտասարդության մեջ ապրել է, որպես ապրելակերպի իդեալական վայր։
Պատմություն
Քաղաքի արմատները հայտնաբերվել են 1879 թվականի ձմռանը։ Սկզբնապես քաղաքը անվանակոչվել է Ուոթ Սիթի, այնուհետև 1880 թվականին վերանվանվել Ասպեն։ 1891 և 1892 թվականներին գերազանցել է Լիդվայլին, որպես Միացյալ Նահանգների արծաթե հանքարդյունաբերական ամենաարդյունավետ շրջան ։ Արդյունաբերությունը Ասպենում զարգացել է 1890 թվականին Շերմանի արծաթե ակտի ընդունման պատճառով, որը կրկնապատկել է արծաթե ձեռքբերումը Ասպենի համար։ 1893 թվականին Ասպենը սկսեց կառուցել բանկեր, հիվանդանոցներ, ոստիկանության բաժանմունքներ, երկու թատրոն, օպերա, էլեկտրական լույսեր։ Տնտեսական փլուզումը սկսեց 1893 թվականին, երբ նախագահ Քլիվլենդը կոնգրեսի հատուկ նստաշրջանի ժամանակ չեղյալ հայտարարեց Շերմանի արծաթե ակտը։ Մի քանի շաբաթվա ընթացքում Ասպենյան հանքերից շատերը փակվեցին, և հազարավոր հանքագործներ զրկվեցին աշխատանքից։ Ասպենի արծաթի հարցը դարձավ ժողովրդական կուսակցությունների հիմնական խնդիրը։ Դևիս Հ. Ուայթը, ով «Ասպեն» թերթի խմբագիրն էր, ընտրվեց, որպես Կոլորադոյի նահանգապետ։
Ի վերջո, մի քանի փոփոխություններից հետո հանքարդյունաբերությունը մի փոքր վերականգնվեց, բայց արտադրությունը նվազել է, իսկ 1930 թվականի մարդահամարով մնացել էր ընդամենը 705 բնակիչ։ Ասպենի զարգացումը որպես լեռնադահուկային հանգստավայր սկսվեց 1930-ական թվականներին, երբ ներդրողները մտան լեռնադահուկային տարածք, սակայն ծրագիրը ընդհատվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ «The Aspen Skiing Corporation»-ը հիմնադրվել է 1946 թվականին, որից հետո քաղաքը արագ սկսեց ճանաչում ձեռք բերել, որպես հանգստավայր, որը 1950 թվականին հյուրընկալեց FIS-ի աշխարհի առաջնությանը։ Ասպենը այնուամենայնիվ, դառնում է միջազգայնորեն ճանաչված լեռնադահուկային հանգստավայր և մշակութային կենտրոն։ Տարածքում կշարունակի գործել ևս երեք լրացուցիչ լեռնադահուկային կենտրոններ՝ Բաթերմիլկ (1958 թ.), Ասպեն Հայլենդս (1958 թ.) և Սնոումասս (1967 թ.)):
1999 թվականին քաղաքային խորհուրդը, ԱՄՆ Կոնգրեսի և նախագահ Քլինթոնի հետ միասին որոշում է ընդունում ԱՄՆ ներգաղթը սահմանափակելու մասին, քանի որ Ասպենում աճող բնակչությունը նպաստում էր շրջակա միջավայրի աղտոտմանը:Ծրագրի հիմնական արդյունքն այն էր, որ ավելացան զբոսայգիները։ Պուրակների համար պատասխանատու էր Ասպեն քաղաքային խորհրդի անդամ Թերրի Պաուլսոնը։ Աջակցում և ղեկավարում էին նաև ազգային խմբակներ։ Ծրագիրը քննարկվել է նաև ամերիկյան Patrol Report ինտերնետային կայքում։
Ասպենն առաջատար քաղաք է համարվում նաև ռադիոտեղորոշման շուկայում։
Կառավարություն
Ասպենի քաղաքային խորհուրդը բաղկացած է չորս անդամից։ Քաղաքը վերահսկվում է քաղաքային խորհրդի և քաղաքապետի կողմից։ 1999 թվականին Սթիվ Բարվիքը եղել է Ասպենի քաղաքային կառավարիչ, իսկ Սթիվ Սկադրոնը քաղաքապետ։
Քաղաքի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է քաղաքապետարանում`«Հարավային Գալենա» փողոցի և Արևելյան Հոպկինս պողոտայի խաչմերուկի մոտակայքում։ Քանի որ վերջին 20-րդ դարում Ասպենը բավականին ընդլայնվել է քաղաքում գործում է նաև այլ քաղաքային սպասարկման կենտրոններ։
Համբավ
Ասպենը վերջին տասնամյակում բարելավվել է քաղաքում աշխատող մարդկանց աշխատավարձի քանակը, ստեղծել է խոշոր լողավազաններ զբոսաշրջիկների համար, ինչպիսիք են Սնոումասս, Բեսոլթը, Կարբոնդալը և Գլենուվել Սփրիզը։ Միևնույն ժամանակ, քաղաքը ձեռք է բերել միջազգային համբավ՝ որպես հարուստ (օգտակար հանածոներով) և կանաչապատ տարածք։
Քաղաքում գնալով շատանում են բարձրակարգ առևտրի գոտիները, որոնք իրենց մեջ ներառում են բարձրակարգ ռեստորաններ, սրահներ և խանութներ։ Ասպենում գործում են Ռալֆ Լոռեն, Դիոր, Լուի Վըթոն, Պրադա, Գուչի, Վան Չիֆֆ & Արպելս, Վալենտինո և Էրմենեգիլդո Զեգնա խանութները։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Կոլորադոյի Գլենվուդ Սփրինգից մոտ 64 մղոն հեռավորության վրա գտնվող Կոլորադո գետի վտակների մոտակայքում։ Այն երեք կողմից շրջապատված է լեռնային և անապատային տարածքներով `«Կարմիր լեռները» հյուսիսում,« Սմոգգլեր լեռը» արևելքում և Ասպեն լեռը հարավում։
Ասպենը գտնվում է 39 ° 11'32 "N 106 ° 49'28" ՀՎ։
Միացյալ Նահանգների մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով, քաղաքը ունի 3.5 կմ քառակուսի (9.1 քառ. Կմ), ամբողջ հողը։
Բնակչություն
2003 թվականի մարդահամարի տվյալներով երկրում բնակվում էր 5 914 մարդ, 2 903 սեփականատեր և 1 082 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը մեկ քառակուսի մղոնում (646.9 / կմ²) կազմել է 1.675.4 մարդ։ Կառուցվել է 4,354 բնակարան, մեկ քառակուսի մղոնի միջին խտության վրա` 1,233.5 (476.2 կմ / կմ 2)։ Քաղաքի ռասայական դիմանկարն այսպիսին է` ​ սպիտակները կազմում են 94,94%, 0,44% կազմում են սևերը կամ աֆրիկյան ամերիկացիները, 0,24% կազմում են բնիկ ամերիկացի, 1,45% կազմում են ասիական, 0,08% կազմում են խաղաղօվկիանոսյան կղզու բնակիչները, 1,64% կազմում են այլ ցեղերի և 1,20% կազմում են երկու կամ ավելի ցեղերի ներկայացուցիչները։
Ասպենում ապրող ընտանիքների հիմնական կառուցվածքը հետևյալն է` 16.5 %-ում 18 տարեկանից փոքր երեխաներ կան, 28.8 %-ում միասին ապրող ամուսնական զույգեր, 5.6 %-ում կան ամուրի կանայք և 62.7 %-ում՝ միայնակ ապրող անձինք։
Բնակչության տարիքային բնութագիրը հետևյալն է` մինչև 18 տարեկան երեխաները կազմում են 13,1 %, 18-ից 24 %` 9,8, 25-ից մինչև 44-ը `42,1, 45-ից մինչև 64-ը` 27,6 % և 65,4 %։ Միջին տարիքը համարվում է 37 տարեկանը։
Ասպենի ընդհանուր ընտանեկան միջին եկամուտը կազմում է 70.300 դոլար։ Տղամարդկանց միջին եկամուտը կազմում է 41,011 դոլար, իսկ կանանցը` 32,023։ Քաղաքի մեկ շնչի հաշվով եկամուտը կազմում է $ 40,680:
Կրթություն
2009-2010 ուսումնական տարվանից ստացված տվյալների և ԱՄՆ-ի նորությունների համաձայն, Ասպենի միակ միջնակարգ դպրոցը, Ասպեն ավագ դպրոցը Կոլորադոյի լավագույն դպրոցներից են։ Ասպենի ավագ դպրոցն ունի 10-12 դասարան, որտեղ սովորում են` 540 աշակերտ, և աշխատում 41 ուսուցիչ։
Օտարերկրացիները կազմում են Ասպենի դպրոցների աշակերտների 13 տոկոսը։ Ուսանողների չորս տոկոսը սոցիալապես անապահով է։ Դպրոցը միջազգային բակալավրիատի ծրագրում բարձր մասնակցություն ունի ։
Սպորտ
Ձմեռային առաջնություններ Ասպենում սկսվել են անցկացնել 2002 թվականից։
«The Gentlemen of Aspen»-ը համարվում է Ասպենի ռեգբիի թիմը։ Ասպենի ռեգբիի թիմը հաղթող է ճանաչվել Ռեգբիի Սուպեր Լիգայում 1997, 2001, 2002 թվականներին։
Կոնոպլյանկա (գյուղ, Պերևոզսկի շրջան)
Կոնոպլյանկա (Коноплянка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերևոզսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերևոզսկի շրջանի բնակավայրեր
Bon Jovi (խումբ)
Bon Jovi-ն ամերիկյան ռոք-խումբ է Սայրեվիլլից, Նյու Ջերսի։ Ձևավորվել է 1983 թվականին։ Bon Jovi-ի անդամներն են վոկալիստ ու անվանակից Ջոն Բոն Ջովին (ի ծնե՝ Ջոն Ֆրենսիս Բոնջովի Կրտ.), կիթառահար Ռիչի Սամբորան, Դևիդ Բրայանը և թմբկահար Տիկո Տոռեսը։ Խմբի կազմը դրա պատմության ընթացքում հիմնականում պահպանվել է, միակ բացառությունը եղել է 1994 թվականին, երբ բաս-կիթառահար Ալեք Ջոն Սաչը լքեց այն, ում ոչ պաշտոնապես փոխարինեց Հյու Մաքդոնալդը։ 1986 թվականին Bon Jovi-ն համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց՝ շնորհիվ իր 3-րդ ալբոմի՝ Slippery When Wet-ի։ Խմբի 4-րդ ալբոմը New Jersey-ն նույնպես հաջողակ էր 1988 թվականին։ Ուշ 1980-ականներին տուրից ու անդադար ձայնագրումներից հետո, խումբը ընդմիջում է, որին հետևում է 1990 թվականի New Jersey Tour-ը, որի ընթացքում Ջոն Բոն Ջովին ու Ռիչի Սամբորան երկուսն էլ թողարկում են հաջողակ սոլո-ալբոմներ։ 1992 թվականին խումբը վերադառնում է Keep the Faith ալբոմով։
Նրանց 2000 թվականի սինգլ It’s My Life-ը, որին հետևեց երկրորդ ընմիջումը, հաջողությամբ ներկայացրեց խումբը երիտասարդ լսարանին։ Bon Jovi-ն հայտնի է, որպես իր երաժշտության մեջ տարբեր ոճեր կիրառող խումբ, որոնց մեջ մտնում է քանթրին՝ 2007 թվականի Lost Highway ալբոմում։ 2013 թվականի մարտի 20-ին Bon Jovi-ն թողարկում է իր 12-րդ ստուդիական ալբոմը՝ What About Now։
Առայժմ Bon Jovi-ն թողարկել է 12 ստուդիական ալբոմ, 3 ժողովածու ու 2 լայվ-ալբոմ։ Խումբը բոլոր ժամանակների աշխարհի ամենավաճառվող խումբն է, ով վաճառել է ավելի քան 100 մլն. օրինակ ամբողջ աշխարհում ու անցկացրել է ավելի քան 2700 համերգ շուրջ 50 երկրներում՝ 34 մլն. երկրպագուների համար։ 2008 թվականի օգոստոսին աշխարհում վաճառվել է ավելի քան 140 մլն. օրինակ ալբոմների։ 2006 թվականին Bon Jovi-ն ներառվել է Մեծ Բրիտանիայի երաժշտության փառքի դահլիճ։ Խմբին նաև շնորհվել է Արժանվույն Մրցանակ 2004 թվականի Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ, իսկ որպես համագործակցող երգահաններ Ջոն Բոն Ջովին ու Ռիչի Սամբորան ներառվել են Երգահանների փառքի սրահ 2009 թվականին։
Մասնակիցներ
Այժմյան կազմ Նախկին կազմ
Սկավառակագրություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:1983 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Սան Մարինո (քաղաք)
Սան Մարինո (Città di San Marino), Սան Մարինո պետության մայրաքաղաքը, որը գտնվում է Ադրիատիկ ծովից ոչ հեռու տեղակայված Ապենինյան թերակղզու վրա։ Բնակչությունը՝ 4,128 մարդ (2013 թվականի հոկտեմբերի 31-ի դրությամբ)։ Քաղաքը տեղակայված է Մոնթե Տիտանո լեռների վրա։ Քաղաքը հիմնադրվել է 301 թվականին որմնադիր Մարինոյի կողմից, ով Մոնթե Տիտանոյի քարանձավում ստեղծել է ազատ որմնադիրների համայնքը։
Սան Մարինոյում են գտնվում կառավարությունը, պետական հաստատությունները, տպագրությունը, թերթերի խմբագրությունները։
1932 թվականին այստեղ կառուցվել է էլեկտրական երկաթուղային գիծ (Սան Մարինոն միացնում է իտալական Ռիմինի քաղաքի հետ)։ Երկաթուղու երկարությունը 32 կմ է, որոնցից 17 կմ-ը անցնում է Մոնթե Տիտանո լեռան միջով։
Վարչական բաժանում
Սան Մարինոն բաժանվում է 7 համայնքների ՝
Տուրիստական տեսարժան վայրեր
Հիմնական տուրիստական տեսարժան վայրերը գտնվում են Սան Մարինո քաղաքի պատմական կենտրոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սան Մարինոյի քաղաքներ Կատեգորիա:301 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եվրոպայում
Hey Mama (երգ, Դեյվիդ Գետտա)
Hey Mama, ֆրանսիացի DJ և երգիչ Դեյվիդ Գետտայի երգը, թողարկված 2015 թվականի մարտի 16-ին։ Երգը ձայնագրվել է Նիքի Մինաժի, Բիբի Ռիքսայի և հոլանդացի պրոդյուսեր Աֆրոջեքի մասնակցությամբ։ Դեհվիդ Գետտայի վեցերորդ Listen ստուդիական ալբոմի՝ չորրորդ երգը։
Պատմություն
Երգը ստացել է դրական կարծիքներ երաժշտական քննադատների և առցանց քննարկումների կողմից՝ Idolator, «Popology Now», Billboard, Associated Press, Newsday, The Guardian:
«Hey Mama» երգի պաշտոնական տեսահոլովակը նկարահանել է ամերիկացի երաժշիտ և պրոդյուսեր Hannah Lux Davis-ը և այն թողարկվել է 2015 թվականի մայիսի 19-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 սինգլներ Կատեգորիա:Նիքի Մինաժի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Միջուկային ուժային տեղակայանք
Միջուկային ուժային տեղակայանք, միջուկային էներգետիկական տեղակայանք, հիմնականում օգտագործվում է տրանսպորտային միջոցներում։ Գլխավորապես կիրառվում է ատոմային նավատորմում։
Միջուկային ուժային տեղակայանքը բաղկացած է միջուկային ռեակտորից (սարքավորումով) և շոգե- կամ գազատուրբինային տեղակայանքից, որոնց միջոցով ռեակտորում անջատվող ջերմային էներգիան փոխակերպվում է մեխանիկականի կամ էլեկտրականի, Միջուկային ուժանյին տեղակայանքներում լայն տարածում են ստացել ճնշումային ջրային ռեակտորները։ Նավերում և սուզանավերում Միջուկային ուժային տեղակայանքների օգտագործումը պայմանավորված է առանց թթվածնի աշխատելու հնարավորությամբ, որի շնորհիվ սուզանավերը կարող են ավելի երկար մնալ ջրի տակ։
1960-1970-ական թվականներին աշխարհում ստեղծվեցին միջուկային ուժային տեղակայանքով սարքավորված ոչ ռազմական նշանակման տրանսպորտային փորձարարական նավեր («Սավաննա», «Մուցու» և այլն)։
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Սմոլյանի մարզ
Սմոլյանի մարզ (Област Смолян), Բուլղարիայի քսանութ մարզերից մեկը, երկրի Հարավ-կենտրոնական տարածաշրջանում։ Մայրաքաղաքը Սմոլյան քաղաքն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սմոլյանի մարզ
Ջուզեպպա Բարբապիկկոլա
Ջուզեպպա Էլեոնորա Բարբապիկկոլա (Giuseppa Eleonora Barbapiccola, ), իտալացի բնափիլիսոփա, պոետ և թարգմանիչ։ Առավել հայտնի է 1722 թվականին Ռենե Դեկարտի «Փիլիսոփայության սկզբունքները» աշխատության թարգմանությամբ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի կին գիտնականներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Իտալացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծուհիներ
Բրանենբուրգ
Բրանենբուրգ (Brannenburg), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռոզենհայմ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5718 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 33.66 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 87 120։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Բաուերի ընտանիք
Բաուերի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիք, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։ Ընտանիքը անվանվել է այս ընտանիքի առաջին աստերոիդի պատվին՝ (1639) Բաուեր։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Անապատ (Բիթլիսի գավառ)
Անապատ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պյո է Կուֆուլյո
Պյո է Կուֆուլյո (Peux-et-Couffouleux), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 108 մարդ, բնակչության խտությունը` 4.97 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.71 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 570 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 120 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 70 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 57 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 44-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 13։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,2 %։ 44 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 40 անձ (23 տղամարդ և 17 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (2 տղամարդ և 2 կին)։ 13 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վեիկո-Հեռմե
Վեիկո-Հեռմե (Väiko-Härmä), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սեյի օրենք
Սեյի օրենք, տնտեսագիտական օրենք, ըստ որի ամբողջական պահանջարկը կլանում է ամբողջ արտադրանքի ծավալը՝ արտադրված առկա ռեսուրսներով և տեխնոլոգիաներով։ Սեյի օրենքի համաձայն՝ առաջարկը և պահանջարկը միշտ հավասարակշռվում են։ Սեյի օրենքից հետևում է, որ շուկայական տնտեսության պայմաններում անհնար է գերարտադրության ճգնաժամ։ Օրենքը կոչվում է ֆրանսիացի տնտեսագետ Ժան Բատիստ Սեյի անունով (1767—1832)։
Ապրանքների առաջարկը ստեղծում է սեփական պահանջարկը։ Ապրանքների պահանջարկի և դրանց առաջարկի միջև խզում գոյություն չունի, դրանք հավասարակշռված են, «ամեն մի արդյունք արտադրության պահից ի վեր իր լրիվ արժեքի չափով ճանապարհ է բացում այլ արդյունքների իրացման համար»։ Սա նշանակում է, որ ամեն մի արտադրություն ստեղծում է եկամուտներ, որոնցով գնվում են դրանց հավասար արժեքի ապրանքներ։Ամբողջական պահանջարկը միշտ հավասար է ամբողջական առաջարկին, հետևաբար գերարտադրությունն անհնար է։
Հղումներ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտական օրենքներ Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Տյուտյունիկի (գյուղ, Չուդնևսկի շրջան)
Տյուտյունիկի (Тютюнники), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տյուտյունիկի գյուղում բնակվում էր 962 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,47 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 389,47 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ստարա Զագորայի մարզ
Ստարա Զագորայի մարզ (Област Стара Загора), Բուլղարիայի քսանութ մարզերից մեկը, երկրի Հարավ-կենտրոնական տարածաշրջանում։ Մայրաքաղաքը Ստարա Զագորա քաղաքն է։
Աուկ-Բուլյակ
Աուկ-Բուլյակ (Аук-Буляк, Ауых-Бүләк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 124 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հուստինոս Փիլիսոփա
Ընդունել է մարտիրոսական մահ Հռոմում շուրջ 165 թ.։
Նա համարվում է առաջին քրիստոնեական հեղինակը, որը փորձել է ընդհանուր եզրեր գտնել քրիստոնյա ուսմունքի և հունա-հռոմեական փիլիսոփայության միջև։ Նրա գրվածքներում նկատվում է Պլատոնի և ստոիկյանների ուսմունքի նշանակալից ազդեցություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Քրիստոնյա ագնոստիկներ
Բշտիկապտուղ բռնչիատերև
Բշտիկապտուղ Բռնչիատերև, տերևաթափ թուփ է ունի 3մ բարձրություն, աղեղնաձև ճյուղերով, որոնք ծածկված են դարչնագույն, բարակ շերտերով անջատվող կեղևով։ Տերևները 3-5 բլթականի են, ատամնաեզր, կլորաէլիպսաձև, 2-4 սմ երկարությամբ։ Միջին բլթակը ավելի երկարացած է, մերկ են, վերևից կանաչ, ներքևից ավելի բաց գույնի։ Ծաղկում է մայիսին իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։ Պատկանում է վարդազգիներ ընտանիքին։
Տարածում
Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի Արևելյան նահանգներում Քվեբեկից մինչև Վրաստան։ 30 թվականին տարածվել է Հայաստանում սկզբում Արարատյան դաշտում հետո Վանաձորում, Սևանում և Գյումրիում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ուռենազգիներ
Շոշ
Անվան ծագում
Շոշն Արցախի բարբառում նշանակում է մատաղ ճյուղ, նաև ուռուցք, ցցվածք։ Ավելի քան 4.5 հազար տարի առաջ Շոշ է կոչվել շրջապատից ներանձնացած սեղանանման այն բարձրավանդակը, որի վրա 1752 թվականին կառուցվել է Շուշի բնակավայրը, քաղաք է դարձել 1840 թվականին ։ Շուշի տեղանունը նույն Շոշ անվան ձևափոխությունն է։ Քաղաքն իր անվանումը ստացել է բարձրավանդակի անունից։ Գյուղի մյուս անուններից է «Թափանգրադը»։ Շոշեցիները շատ մաքուր են մաքրում թափանը, դրա համար էլ գյուղը ստացել է և այս անվանումը։
Բնակչություն
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Պատմություն
Գյուղի պատմությունն սկսվում է 13-14-րդ դարերում։
Կոնոպյոլկի
Կոնոպյոլկի (Конопёлки), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Կաշինսկի շրջանի կազմում։
Շոշ
13-րդ դար
Գյուղի առաջին բնակիչները եկել են Արևմտյան Հայաստանից և Պարսկաստանից։ Նրանք սկզբում ապրել են վրաններում և գետնափոր տնակներում։ Գաղթականներից ոմանք եղել են արհեստավորներ` կոշկակար, թիթեղագործ, ոսկերիչ, պայտառ, երկաթագործ, փայտագործ, իսկ ոմանք էլ զբաղվել են այգեգործությամբ, հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Մինչև առաջին եկեղեցու կառուցումը գյուղում կար 700 ծուխ, թե որքան է եղել բնակչության թիվը մինչև 19-րդ դարի սկիզբը հայտնի չէ։ Հաջորդ տեղեկությունը, որ հայտնի է բնակչությանը թվի մասին, վերաբերվում է 19-րդ դարի 20-ական թվականներին, այն է 150 ծուխ ։
Կոնոպյոլկի
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Կաշինսկի շրջանի բնակավայրեր
Շոշ
13-րդ դար
Գյուղի հին գերեզմանատան տապանագրերում (13-17 դարեր) բազմիցս կրկնվում է «Շօշոյ» տեղանունը ։ Փաստորեն այստեղից կարող ենք հետևություն անել, որ գյուղը արդեն 13-րդ դարում անուն ուներ և բնակեցված է եղել ավելի վաղ։ Շոշ գյուղում երկու եկեղեցիների առկայությունը վկայում է նրա բազմամարդության մասին։ Գյուղում պահպանվել են 1458, 1651, 1655 և 1712 թվականների հայերեն վիմագիր արձանագրությունները, որոնք վկայել են գյուղում կյանքի անընդհատականության մասին։ Երկու եկեղեցիներից մեկը գտնվում է հյուսիսային եզրի գերեզմանատան մեջ, ու հնում եղել են հին խաչքարեր և կենցաղային քանդակներով տապանաքարեր։ Երկրորդ եկեղեցին գյուղամիջումն է (այժմ վերին թաղ)։ Անտաշ քարերով կառուցված այս եկեղեցին հայտնի է սուրբ Ստեփանոս անունով, մուտքը` հյուսիսից, որի ճակատաքարին կա վնասված մի արձանագրություն, որ դեռևս Մ. Բարխուդարյանցի ժամանակ դժվար ընթեռնելի է եղել ։ Եկեղեցու հյուսիսային մուտքի վրա գրված է.
Առաջին եկեղեցու մի լուսամուտի մեջ, որը խիստ վնասված է.
Սղնախների ձևավորում
18-րդ դարի առաջին տասնամյակում, երբ ձևավորվում են սղնախներ, ձևավորվում է նաև Շոշի սղնախը։ Այստեղ են հաստատվում Ավան և Թարխան հարյուրապետները։ Եգան (Ավան) յուզբաշին հայ ազգային ազատագրական պայքարի կարկառուն դեմքերից է։ Նա ծնվել է 1670 թվականին Ղարաբաղի Շոշ գյուղում։ 18-րդ դարի սկզբին նա նշանակվում է Շիրվանում գտնվող միավորված ջոկատների հրամանատար։ 1712 թվականին ընտանիքով տեղափոխվում է հայրենի գյուղը` իր հետ բերելով մի խումբ շիրվանցիներ ։ Ավանը և Թարխանը ընտրել են Շոշից մի քանի կիլոմետր հարավ գտնվող անառիկ տեղանք և ամրացրել այն, որը կոչվել է Շոշի սղնախ և այժմ էլ գոյատևում է որպես Սղնախ անունով գյուղ։ Շոշ գյուղը սղնախ լինելու ոչ մի հարմարություն չուներ և գտնվում էր ստրատեգիական անբարենպաստ դիրքում, մինչդեռ այդ սղնախը շրջապատի վրա իշխող, բնականից դժվարամատչելի մի վայր էր, որտեղ վտանգի դեպքում հավաքվում էին շոշեցիները` անասուններով, ունեցվածքով և խիզաններով ։ Հայ մելիքները Շոշում են հավաքվել և ռուսական ցարին օգնության նպատակով նամակ ուղարկել, որի մասին վկայություն է տվել 1725 թվականի դեկտեմբերի 19-ի մի զեկուցագրում գեներալ Մատրյուշկինը հայտնի է, որ Ավան յուզբաշին, հավաքելով 10.000 հոգի լավ զինված մարդիկ, մնացել է Շոշ սղնախում և բերդ կառուցել։ Այս փաստերը վկայում են, որ Ավան հարյուրապետը լիովին տիրում էր գյուղին մոտ 4-6 վերստ հեռավոության վրա գտնվող Շուշի բերդին և պաշտպանունակությունը ամրապնդել է թուրքերից ։ Ավան յուզբաշին 8 օր համառորեն պայքար է մղել օսմանյան բանակի դեմ, որը ղեկավարում էր Սարը Մուստաֆա փաշան ։ 1726 թվականի նոյեմբերի 15-ին նա ռուս հրամանատարին հաղորդում է, որ թուրքերը ամբողջ բանակով հարձակվել են Շոշ գյուղի վրա, օգտագործլ են հրանոթներ, 8 օր կռվելուց հետո հետ են քաշվել։ Այնուհետև նա 1729 թվականին ռազմական օգնության նպատակով Թարխան յուզբաշու հետ տեղափոխվել է Բաքու` սղնախներում թողնելով Հովան և Աբրամ յուզբաշիներին, որպեսզի շարունակեն պայքարը։ Ավան յուզբաշին մահացել է 1734 թվականին Աստրախանում` 64 տարեկան հասակում։
Վերաբնակեցում
18-րդ դարում Պարսկաստանից եկած հայերը սկզբում բնավորվել են Դիզակում, սակայն մեծ թիվ կազմելու պատճառով ստիպված են եղել տեղափոխվել Շոշ գյուղի վերևի հատվածը, որը սկզբից կոչվել է Տուն-Տնատեղ։ Տեղանքը սակավաջուր էր, այդ պատճառով բնակիչները իջել են ներկայիս գյուղի տարածքը, որն արդեն բնակեցված էր։ Այնտեղ կար հորդառատ աղբյուր, որը բավարարում էր ողջ գյուղի բնակչությանը։ Պարսկաստանից եկած հայերը գյուղն իրենց հայրենի քաղաքի անունով կոչել են Շոշ։
Շոշը սկզբնական շրջանում եղել է Վարանդա գավառի գյուղերից։
Փաստորեն գյուղը պատկանել է մելիք Շահնազարյաններին, և եղել է նրանց կալվածքներից մեկը։ 1827 թվականի դեկտեմբերի 9-ի` ցարական կառավարության ընդունած նոր օրենքով Անդրկովկասը բաժանեց 5 նահանգների։ Լեռնային Ղարաբաղը մտավ Ելիզավետպոլի նահանգի կազմի մեջ։ Ղարաբաղի կենտրոններից մեկը դարձավ Շուշօն, որի մեջ ներառվեց ամբողջ Վարանդան ։
Լեոյի վկայություններով` Շուշին Ավան յուզբաշու ժամանակ գտնվում էր այն ժայռապատ բարձրության վրա, որ հետո դարձավ «Շոշվա ղալա» (բերդ), հետևաբար այժմ էլ Շոշու գյուղն իր անունը բերդից է ստացել քան անուն է տվել բերդին ։ Սակայն մենք համաձայն չենք Լեոյի տված տեղեկության հետ, քանի որ Շոշ գյուղն ունի ավելի հին պատմություն, քան Շուշի քաղաքի բերդը։ Շոշ գյուղի պատմությունը սկսվում է 14-15-րդ դարերից, իսկ Շուշի քաղաքի բերդը հիմնադրվել է 18-րդ դարում, երբ սարիջալլու ցեղի առաջնորդ Փանահը մտավ Ղարաբաղ և հաստատվեց այնտեղ ։ Մինչ այդ Շուշիում ոչ մի բնակատեղի չի եղել։ Այստեղի արոտավայրերն ու վարելահողերը պատկանել են Շոշ գյուղի բնակիչներին, որն արևելյան ամրոցից գտնվում է 6 վերստ հեռավորության վրա ։ Պատմաբանների մի մասը` Րաֆֆի, Ղ. Ալիշան, Մ. Բարխուդարյանց, ևս հակված են այն կարծիքին, որ Շուշին իր անունը ստացել է Շոշ գյուղից ։
Պատմական սկզբանղբյուրներում Շոշ գյուղի ամենավաղ հիշատակությունը վերաբերվում է 1422 թվականին։ Այստեղ արտագրված Ավետարանի հիշատակարանում վկայված է.
Սակայն նշենք, որ այս փաստը կեղծվում է Բակուր Կարապետյանի կողմից.
Աբաս Միրզայի արշավանք
1826 թվականին պարսկական բանակը այս անգամ 60 հազարանոց զորքով մտնում է Ղարաբաղ և պաշարում Շուշի բերդը, որտեղ գտնվում էին գնդապետ Ռեուտի փոքրաթիվ զորքերը։ Երբ Աբաս Միրզան պաշարում է Շուշու բերդը այդ օրը մի աղքատ կին իր ամուսնու հետ ցորեն էին տարել ջրաղացները աղալու։ Այդ ջրաղացները պատկանում էին Շոշ գյուղի բնակիչներին։ Դրանք ձգվում էին Հունոտ գյուղից մինչև Ջաղացի ձորը, որն իր անունը ստացել է քառասուն ջրաղաց ունենալու պատճառով։ Սակայն նույնիսկ այդ ջրաղացները չէին հերիքում գյուղի բնակչությանը։ Այդ ջրաղացներից միայն Յարամիշյանների ջրաղացն է մնացել կանգուն։ Պարսիկ սարվազները հարձակվում են նրանց վրա, սակայն կինը մի կողմից քարշ է տալով պարկը մյուս կողմից պատերազմելով պարսիկների հետ կարողանում է մտնել Շուշու բերդը և փրկել իր երեխաների միակ ապրուստի միջոցը։ Այդ կինը պատմության մեջ է մտել իր քաջության համար։ Գիշերը բերդում գտնվողները իջնում են գյուղի ջրաղացները ցորենը աղում և բարձրանում բերդ։ Դա է պատճառը, որ Աբաս Միրզան մի քանի անգամ փորձել է վերցնել իր համար ատելի ջրաղացները սակայն գյուղացիներից Սաֆար և Ռոստոմ Թարխանյանները հերոսությամբ պաշտպանել են դրանք։ 1826 թվականին շոշեցիները զորավոր կերպով ընդդիմացան պարսիկներին, դուրս ելան նրանց բանակների դեմ, պարսիկների արյամբ ներկեցին Կարկառ գետը։ Նրանք հավատարմություն ցուցաբերեցին Ռուսաց կայսրությանը և մեծ պարգևների ու գոհունակության արժանացան կայսեր կողմից։ Ղարաբաղում չկային այնպիսի կռվողներ, ինչպիսիք այս գյուղացնիները ։ Այս տեղեկություններից հետո հաջորդ տվյալները վերաբերվում են 19-րդ դարի երկրորդ կեսին` գյուղի բնակչությանը։ Առաջին տեղեկություններ հայտնողը Մակար Բարխուդարյանը եղել է Եղիշե ավագ քահանա Գեղամյանցը, որի տվյալների համաձայն Շուշիքենդում կար 350 ծուխ ։ 1892 թվականին Խաչիկ վարդապետ Դադյանը շրջել է Ղարաբաղի գյուղերով։ Լինելով Շոշում տեղեկությունն է տվել ազգաբնակչության մասին։
19-րդ դար
Գյուղացիները զբաղվում էին այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ և գինեգործությամբ։ Գյուղում զարգացած էր մետաքսագործությունը։ Ըստ բնակիչ Կառլեն Ավագյանի մեխանիկական ֆաբրիկան գործարկվել է գյուղում 1873 թվականին մեծահարուստ Ներսեսովի կողմից, որտեղ աշխատում էր երեսունից ավելի մարդ, ինչի մասին գրում է նաև Աբրամ Կիսիբեկյանը։ Ավագյանը նաև տեղեկացնում է այն մասին, շոշեցիներ Նիկոլայ, Ավետիս և Մկրտիչ Պետրոսյանները Շուշի քաղաքում ունեին ոսկերչական արհեստանոցներ, որոնց արտադրանքը սպառվում էր Մոսկվայում, Վարշավայում և Վլադիկավկազում։ Շուշիում գինու գործարան ուներ Սանթուր Սուլեյմանյանը (Սրչանց)։ Տարածաշրջանում մեծ համբավ են ունեցել շոշեցի թիթեղագործները։ Այսօր էլ թիթեղագործ վարպետները հայտնի են Ղարաբաղում։
Կրթությունը 19-20-րդ դարերում
Արխիվային մի փաստաթղթում նշվում է, որ մինչև 19-րդ դարի 70-ական թվականներն Արցախի թեմի որոշ գյուղերում, նաև Շոշ` գյուղում, գործում էր եկեղեցական ծխական դպրոց` 15 աշակերտներով։ Կան տվյալներ, որ գյուղի Աստվածածին եկեղեցուն կից գործել է դպրոց, որտեղ դասավանդում էր տեր Առաքել քահանան։ Հայ եկեղեցական ծխական ու վանական դպրոցների 1873 թվականին մի ցուցակում դպրոց է ցույց տրված նաև Շոշ գյուղում 41 աշակերտով 1 ուսուցիչով։ 19-րդ դարի 70-ական թվականների վերջերին, երբ ակտիվանում է Արցախի ժողովրդի հասարակական նախաձեռնությունը նոր դպրոցների ստեղծման գործում, Շոշի հասարակությունը ևս խնդրանքով դիմում է կաթողիկոսին` բացելու ծխական դպրոց։ 1884-1885 թվականների ուսումնական տարում բացվում է Գրիգորյան եկեղեցական ծխական դպրոցը` 20 աշակերտով, որտեղ դասավանդում էր 1 ուսուցիչ։ 90-ական թվականների կեսերին դպրոցն ուներ 25 շակերտ, 2 բաժանմունք, 1 ուսուցիչ։ 1896 թվականին դպրոցը փակվում է և վերաբացվում 1907-1908 ուսումնական տարում։ Այս նորաբաց միադասյան երկսեռ դպրոցում սովորում էր 45 աշակերտ, որոնց թվում` 15 աղջիկ, ուներ 2 բաժանմունք, 1 ուսուցիչ։
1908-1909 թվականներին դպրոցն ուներ 42 աշակերտ` 25 տղա, 17 աղջիկ, 1 ուսուցիչ և 3 վարժուհի։ Դպրոցն պահվում էր աշակերտների ուսման վարձով և բաքվաբնակ շոշեցիների կողմից տրված միջոցներով ։
Խորհրդային տարիներ
Բազմաթիվ վկայությունները ու գյուղի տարածքի հնագույն գերեզմանաքարերում (13-17դարեր) նշված «Շոշ» տեղանունն արդեն իսկ փաստում է այն մասին, որ գյուղն 13-րդ դարում արդեն անուն ուներ, որից պետք է եզրակացնել, որ այն բնակեցված է եղել ավելի վաղ։ Կազմավորման սկզբից գյուղը մտել է Վարանդա գավառի մեջ և կարևոր դեր է կատարել ազգային ազատագրական պայքարի կազմակերպման գործում։ Խորհրդային շրջանում գյուղի կոլտնտեսությունը եղել է ամենազարգացած տնտեսություններից մեկը ԼՂԻՄ-ում։
Կրթություն
Դպրոցը բացվել է 1894 թվականին, այժմ գյուղում գործում է Սարգիս Աբրահամյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ Գյուղի նորակառույց միջնակարգ դպրոցը կառուցվել է 2004 թվականին Հայաստան համահայկական հիմնադրամի Տորոնտոյի տեղական մարմնի հովանավորությամբ և Տորոնտոյի հայ համայնքի միջոցներով ։ Հիմնադրամի Ֆրանսիայի տեղական մարմնի ֆինանսավորմամբ էլ գյուղում կառուցվում է համայնքային կենտրոն ։
Տնտեսություն
Շոշ` Շուշիքենդ համայանքը լեռնային է ունի 6917.1 հա տարածք, որից 2876.08 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 3686.72 հա անտառային հողեր։ Շոշ համայնքի սահմանային գոտով է հոսում Կարկառ գետի վտակը։
Շոշի, ինչպես նաև Արցախի նախալեռնային բազմաթիվ գյուղերի այգեգործության համակարգում յուրահատուկ կարևոր տեղ են զբաղեցնում թթի այգիները, որը դարձել է եկամտաբեր ճյուղ։ 2004 թվականին 80 տոննանոց ջրամբար է կառուցվել Շոշում, բնակիչներին ջրով ապահովելու համար։ Գյուղում «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի կողմից 2015 թվականին հունիսի 9-ին շահագործման հանձնվեց համայնքային կենտրոնը։ Այն կառուցվել և կահավորվել է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Ֆրանսիայի տեղական հանձնախբի` որում մեծ ներդրում է ունեցել ֆրանսիաբնակ Մադլեն Վարդանյանը, և ԼՂՀ կառավարության համաֆինանսավորմամբ։ Համայնքային կենտրոնի կառուցմամբ լուծվեց գյուղապետարանի, մշակույթի տան և բուժկետի հարցը, ինչպես նաև համայնքն ունեցավ 250 տեղանոց հանդիսությունների դահլիճ։ Դա մեծ նվեր է 667 բնակիչ (ըստ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների) ունեցող գյուղին։ Ես ականատեսն եմ եղել ԼՂՀ, «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի, անհոգ բարերարների կողմից իրականացրած ծրագրերին, շնորհիվ որի գյուղը բարեկարգվել է։
Ջրամատակարարումն իրականցվում է համայնքի կողմից` ինքնահոս եղանակով, համակարգը սնվում է 2 ակունքներից։ Համայնքի տարածքում առկա է թվով 16 աղբյուրներ` Լալիկ, Սալ, Օրից, Սոֆյայի, Քռծեն տակեն Ճղացեն ծորին Խըծրկևին Ծախլեգ Տինգո Ըլալեն Շղասարեն, պռպտանեն, Սըվծորին, Լոլակ, Թազա և Կըրվերեն։ Համայնքն ապահովված է էլէկտրաեներգիայով, առկա է նաև գազամատակարարման համակարգ։ Համայնքում գործում է առևտրի 4 օբյեկտ։ Համայնքային ենթակայության ճանապարհներն ասֆալտապատ են, խճից և կոպիճից, չմշակված կապակցվող նյութերից։
Պատմամշակութային վայրեր
Գյուղում կա երկու եկեղեցի, որոնցից մեկը կառուցվել է 1655 թվականին, իսկ մյուսը, որը կառուցվել է 1454 թվականին՝ կիսավեր վիճակում է։
Շոշը հայտնի է իր աղբյուրներով։ Ամենահին և ամենահայտնի աղբյուրը Լալիկն է, որը կառուցվել է 1866 թվականին` Բուխան և Ավետիս եղբայրների կողմից։ Աղբյուրի անվան շուրջ կան մի շարք ավանդազրույցներ, որոնցից առավել տարածվածը մեզ է ներկայացրել գյուղի բնակիչ Յաշա Թադևոսյանը.
Հայտնի աղբյուրներից է նաև Շաղասարը, Ուքին, Երեց կամ Օրից(1913), Սոփին(1897), Սալը, Քարը, Պրպտանը, նաը թթի բաղերով` Բադունց, Շիլաքար, Քաչալ Բաբունց, Դեր Միքելանց, Յարամիշանց և այլն։ Հայտնի վայրերից են Բդուռուն, Սվածորը, Ծվատեղը, Ճաք քարը, Կարմիր քարը։
Շոշը նշանավոր է կամուրջներով, առավել հայտնի է Ձախլիկ կամ Ճղացաձորի կամուրջը, որը գտնվում է գյուղից 1 կմ արևմուտք` Կարկառ գետի վրա (17-18 դարեր ):
Շոշ գյուղից 0.5 կմ արևմուտք` Զառ գետի վրա տեղակայված է Ձախլիկ կամուրջը։ Ծովի մակերևույթից բարձր է 855 մետր։ Կամրջի թաղի անկյունաքարերը սրբատաշ քարեր են, իսկ մյուս հատվածները շարված են տեղական անմշակ, կոպտատաշ կրաքարերով և կրաշաղախով։ Թռիչքը 8.07 մետր է, անցուղու լայնությունը 306 մետր, բարձրությունը ջրի մակարդակից` 5.75 մետր։ Ըստ տեղում կատարված ուսումնասիրությունների հուշարձանը վերաբերվում է 18-րդ դարին։ 2007 թվականին կամուրջը վերանորոգվել է։
Տրանսպորտ
Տրանսպորտային կապը կարգավորված է. ուղևորափոխադրումներն իրականվցում են տարանցիկ ԱՀ Ասկերան, Մարտունու և Հադրութի շրջանի համայնքներ սպասարկող թվով 13 միջշրջանային ավտոբուսային կանոնավոր երթուղիներով:
Հեռահաղորդակցություն և կապ
Հեռուստատեսությունը և ռադիոն համայնքում հասանելի են։ Գործում է 2.5 G բջջային կապի համակարգ, անլար հեռախոսակապն առկա է։ Ինտերնետ ծառայությունը հասանելի է` ապահովված է WI-FI ինտերնետ կապով։
Արցախյան պատերազմ
Արցախյան ազատամարտն, որի հաղթանակին իրենց կյանքն են նվիրաբերել 30 շոշեցիներ։
Վասիլցի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Վասիլցի (Васильці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
Կոլմբերգ
Կոլմբերգ (Colmberg), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Վասիլցի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վասիլցի գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։
Միլան ՖԱ-ի ֆուտբոլիստների ցանկ
Միլան ֆուտբոլային ակումբում 100 և ավելի խաղեր անցկացրած ֆուտբոլիստների ցուցակն է, որն ընդգրկում է մոտ 150 հոգու։ Ամենաշատ խաղերն անց է կացրել Պաոլո Մալդինին. 25 սեզոնների ընթացքում՝ 902 խաղ։ Ավելի քան 500 խաղեր են անցկացրել Ֆրանկո Բարեզին (719), Ալեսսանդրո Կոստակուրտան (663), Ջաննի Ռիվերան (658) և Մաուրո Տասսոտտին (583)։ Գուննար Նորդալը խփել է ամենաշատ գնդակները Միլանի կազմում. 268 խաղերի ընթացքում 221 գնդակ։ Ընդ որում նա միակն է ակումբի կազմում, ով խփել է 200-ից ավել գնդակներ։
Վասիլցի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միլան ՖԱ-ի ֆուտբոլիստների ցանկ
Ֆուտբոլիստների ցանկ
Թարմացվել է օգոստոսի 31-ին, 2014։
Կոլմբերգ
Ենթարկվում է Անսբախի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2016 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). ։ Տարածքը 38,35 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 130։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է 12 քաղաքային շրջանի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Դոնալդ Սամպտեր
Դոնալդ Սամպտեր (Donald Sumpter, ), բրիտանացի դերասան։ Նա ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում հայտնվել է 1960-ական թվականների կեսերից։
Միլան ՖԱ-ի ֆուտբոլիստների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միլան ՖԱ Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Դոնալդ Սամպտեր
Կարիերա
Հեռուստատեսությունում իր վաղ հայտնություններից մեկը, 1968 թվականին, Պատրիկ Տրոտոնի հետ «Բժիշկ ով» սերիալի «Անիվը տիեզերքում» սերիայում է՝ բժշկի դերում։ Նա «Բժիշկ ով» հեռուստասերիալում կրկին հայտնվել է 1972 թվականին, «Ծովային հրեշներ» սերիայում Ջոն Պերտվիի հետ։ 2015 թվականին նա կրկին սերիալ վերադարձավ Ռասսիլոնի դերում՝ «Սատանայական համառության հետ» սերիայում՝ Պիտեր Կաբալդիի հետ։ Նաև հայտնվել է «Բժիշկ ով»-ի, Սառա Ջեյնի արկածները» սփին-օֆֆ-ում։
Նրա՝ վաղ աշխատանքը կինոյում ներառել է իսկական բրիտանացի հանցագործ Դոնալդ Նիլսոնի դերը՝ 1977 թվականի «Սև պանտերա» ֆիլմում։
2011-2012 թվականներին խաղացել է մեյստեր Լյուվինի դերը «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Տարգովիշտեի մարզ
Տիրգովիշտեիմարզ (Област Търговище), Բուլղարիայի քսանութ մարզերից մեկը, երկրի Հյուսիս-կենտրոնական տարածաշրջանում։ Մայրաքաղաքը Տիրգովիշտե քաղաքն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիրգովիշտեի մարզ
Անտեանց
Անտեանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում ։ Բիթլիսի վիլայեթի Խիզան գավառում։ 1909-ին ուներ 42 տուն հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։ Գյուղն ուներ մի եկեղեցի և նախակրթական վարժարան։ Անտեանցի շրջակայքում կային միջնադարյան բերդի ավերակներ և հին գերեզմանոց։ Անտեանց ավերվել ու ամայացվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Բնակչության միայն փոքր մասն է փրկվել և ապաստանել Արևելյան Հայաստանում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քարահունջ (այլ կիրառումներ)
Քարահունջ եզրը կարող է վերաբերվել.
Տուրչինովկա
Տուրչինովկա (Турчинівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տուրչինովկա գյուղում բնակվում էր 589 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2047 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 287,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Boeing 737-ի ավիավթար Կազանում
Ավիավթար Boeing 737 Կազանում ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 13-ին, Կազանի օդանավակայանում։ Boeing 737-500 ինքնաթիռը, որը պատկանում էր «Թաթարստան» ավիաընկերությանը, իրականացրել էր չվերթ Մոսկվա Դոմոդեդովոյից։ Մոսկվայի ժամանակով 19:26-ին, ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել, երբ իրականացնում էր վայրէջք Կազանում։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 50 մարդ, 44 ուղևոր և 6 անձնակազմի անդամները։ Նրանցից ոչ ոք չի փրկվել։
Ինքնաթիռ
Չվերթ U9-363, որը իրականացնում էր Boeing 737-500 ինքնաթիռը (գրանցման համարը VQ-BBN )։ Ինքնաթիռը արտադրվել է 1990 թվականին, և իր առաջին չվերթը իրականացրել է նույն թվականի հունիսի 18-ին։
2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ինքնաթիռը գնվեց «Թաթարստան» ռուսական ավիաընկերության կողմից, և ստացել է գրանցման համար VQ-BBN: Ինքնաթիռը ունի երկու շարժիչ՝ CFM International 56-3B1 արտադրության։ Մինչ վթարի տեղի ունենալը ինքնաթիռը իրականացրել է ավելի քան 36 395 չվերթ «մեկնում-ժամանում», և օդում է գտնվել ավելի քան 51547 ժամ։
Անձնակազմի անդամներ
Ինքնաթիռում կար չորս սպասուհի։
Զոհվածներ
Ինքնաթիռում գտնվում էր 44 ուղևոր, և 6 անձնակազմի անդամներ։ Վթարի հետևանքով բոլորը զոհվել են  ։
Զոհվածների թվում էր Թաթարստանի ՖՍԲ-ի ղեկավար Ալեքսանդր Անտոնովը ։ Նաև ինքնաթիռի մեջ գտնվում էր Թաթարստանի նախագահի որդին՝ Իրեք Մինիխանովը, և շախմատիստ Գուլնարա Ռաշիտովան ։
Հետաքննություն
Նախաքննությունը իրականացվում է Միջպետական ավիացիոն կոմիտեի մասնակցությամբ, ռուսական ավիացիայի և այլ պատասխանատու գերատեսչությունների համաձայնությամբ ։
Դեպքի վայրում հայտնաբերվել են արկղերի տարաներ, որը որոշակի վնասվել էր։
2013 թ. նոյեմբերի 19-ին ՄԱԿ-ը հայտնեց, որ պարամետրային ձայնագրիչը եղել է գաղտնազերծված։ Օդաչուները ինքնաթիռի արագությունը որոշակիորեն նվազեցրել են։ Ինքնաթիռը բախվել է գետնին 450 կմ/ժ արագությամբ։
ՄԱԿ-ի որոշմամբ ձայնային ձայնագրիչը չեն հրապարակելու ։
Վնաս և փոխհատուցում
Ինքնաթիռը գնվել էր 580 մլն. ռուբլով։ 6 անձնակազմի անդամները աշխատանքի էին անցել 100 հազար ռուբլով։ Ընդհանուր գումարը ապահովագրության վճարների կազմել է 9,5 մլն դոլար։ Ընկերությունը վճարվել է 44 զոհված ուղևորների ընտանիքին 2,025 մլն ռուբլի։
Տրուդ (մարզադաշտ)
«Տրուդ», մարզադաշտ Տոմսկ քաղաքում։ Գտնվում է Բելինսկովո փողոցում։ «Տոմ» և «Տոմ 2» ֆուտբոլային ակումբների տնային մարզադաշտն է։
Պատմություն
Մարզադաշտը կառուցվել է 1929 թվականին, Տոմսկ քաղաքի կենտրոնում։ 2005-2010 թվականների ընթացքում մարզադաշտը տեղավորել է 15000 հանդիսականի։ Մարզադաշտի չափսերն են՝ 108 x 71 մ։ Լուսավորության համակարգը ապահովում են 1200 լյուքս լուսավորման սարքերը ։
Երկրպագուների հուշարձան
2006 թվականին արևելյան բեմում կանգնեցվեց «Երկրպագուների հուշարձան», որի քանդակագործն էր Ուսովան։ Կապված մարզադաշտի վերանորոգման հետ, բրոնզե երկրպագուների բանակը տեղափոխվեց հարավային ամբիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Ռուսաստանում
Բրազիլիայի ընտանիք
Բրազիլիայի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիք, գտնվում է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Անուն
Անունն ստացել է իր առաջին՝ (293) Բրազիլիա աստերոիդի պատվին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Ռաասիկու (Էստոնիայի շրջան)
Ռաասիկու շրջան (Raasiku vald), շրջան Էստոնիայի Հարյումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Առուկյուլա գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 4738 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 29,99 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Էլեոնորա Ֆորենցա
Էլեոնորա Ֆորենցա (Eleonora Forenza, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, Կոմունիստական վերածնունդ կուսակցության՝ մշակույթի և հաղորդակցության հարցերով խոսնակ, 2014 թվականից Եվրոպական խորհրդարանի անդամ Եվրոպական միավորված ձախեր ֆրակցիայից։ Femministe Nove կոլեկտիվի և Գրամշիի միջազգային ընկերության հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։
Կենսագրություն
Էլեոնորան ծնվել և մեծացել է Բարիում։ 2002 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Բարիի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը։ Նույն համալսարանում դոկտորական աստիճան է ստացել իտալերեն լեզվի ուսումնասիրության համար։ 2016 թվականին Նեապոլի "L'Orientale" համալսարանում դոկտորական աստիճան է ստացել նաև Կնոջ պատմության և գենդերային նույնականության ոլորտում ֆեմինիզմի և Իտալիայի կոմունիստական կուսակցության մասին թեզի պաշտպանության համար։ Էլեոնորա Ֆորենցան Հռոմի Տրի համալսարանում եղել է քաղաքական մտքի պատմության հետազոտող ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Դենտլայմ ամ Ֆորստ
Դենտլայմ ամ Ֆորստ (Dentlein am Forst), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Անսբախի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2333 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). ։ Տարածքը 18,03 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 132։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականություն
Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականությունը առաջին անգամ հաստատվել է 2000 թվականին «Էներգետիկ ռազմավարություն» փաստաթղթով, որը սահմանում է կառավարության քաղաքականությունը մինչև 2020 թվականը (երկարաձգվել է մինչև 2030 թվական)։ «Էներգետիկ ռազմավարությունը» նախանշում է մի քանի հիմնական առաջնահերթություններ՝ էներգախնայողության բարձրացում, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազում, կայուն զարգացում, էներգետիկ և տեխնոլոգիական զարգացում, ինչպես նաև արդյունավետության և մրցունակության բարձրացում։ Ռուսաստանի կողմից ջերմոցային գազերի արտանետումները մեծ են նրա էներգետիկ քաղաքականության պատճառով ։ Ռուսաստանը՝ աշխարհի էներգետիկ գերտերություններից մեկը, հարուստ է բնական էներգետիկ ռեսուրսներով, զուտ էներգիայի ամենամեծ արտահանողն է աշխարհում և Եվրամիության հիմնական մատակարարներից մեկը։ Մինչ Ռուսաստանը նույնպես ստորագրել և վավերացրել է Կիոտոյի արձանագրությունը, բազմաթիվ գիտնականներ նշում են, որ Ռուսաստանն օգտագործում է իր էներգակիրների արտահանումը որպես արտաքին քաղաքականության գործիք այլ երկրների նկատմամբ ։
2008 թվականի հուլիսին Ռուսաստանի նախագահը ստորագրեց օրենք, որը թույլ է տալիս կառավարությանը առանց աճուրդի անցկացման ընթացակարգի հատկացնել մայրացամաքային ծանծաղուտում նավթի և գազի ռազմավարական հանքավայրերը։ 2011 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուսաստանը գործարք կնքեց Չինաստանի հետ, որում ասվում էր, որ ռուսական նավթային ընկերություններին 25 միլիարդ դոլարի չինական վարկերի դիմաց Ռուսաստանը առաջիկա 20 տարիների ընթացքում հում նավթ կմատակարարի Չինաստանին ։ 2014 թվականի դրությամբ նավթն ու գազը կազմում են Ռուսաստանի արտահանման ավելի քան 60%-ը և կազմում են երկրի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ավելի քան 30%-ը ։ Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականությունը՝ օրական 10,6 մլն բարել նավթ մղելու համար, կազմում է տարեկան մոտ 4 մլրդ բարել։
2014 թվականի դրությամբ նավթն ու գազը կազմում են Ռուսաստանի արտահանման ավելի քան 60%-ը և կազմում են համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ավելի քան 30%-ը ։ Ռուսաստանի ապացուցված նավթի պաշարները կազմում են 200 միլիարդ բարել։ Դրա հասանելի ածխաջրածնային ներուժը կկարողանա ապահովել երկրի տնտեսության աճը 30 տարվա ընթացքում։
Ռուսաստանին է պատկանում աշխարհի ընդհանուր գազի պաշարների 54%-ը, ածխի՝ 46%-ը, ուրանի՝ 14%-ը և նավթի՝ 13%-ը։ Ռուսական նավթի արդյունահանումն ու արտահանումը զգալիորեն աճել են 2000 թվականից ի վեր, իսկ 2006 թվականին ժամանակավորապես գերազանցել են Սաուդյան Արաբիայի արտադրությունը։ 2016 թվականից Ռուսաստանը հում նավթի առաջատար արտադրողն է։ Ռուսաստանը նաև աշխարհում էներգակիրների խոշորագույն արտադրողն է։ Ռուսաստանը ՕՊԵԿ-ի (Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպություն) անդամ չէ և ներկայանում է որպես Մերձավոր Արևելքի էներգետիկ ռեսուրսների այլընտրանք՝ պնդելով, որ իրականում «հուսալի էլեկտրաէներգիայի մատակարար է, և որ ձգտում է՝ օգտագործել իր կարևոր մատակարարի դիրքը՝ գլոբալ էներգետիկ անվտանգության բարձրացման համար» ։
Էներգետիկ ռազմավարություն
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության տնտեսությունը հիմնված էր արտադրության, կոլտնտեսության, արդյունաբերական արտադրության և կենտրոնացված վարչական պլանավորման միջոցների պետական սեփականության համակարգի վրա։ Տնտեսությունը բնութագրվում էր ներդրումների պետական վերահսկողությամբ և արդյունաբերական ակտիվների հանրային սեփականությամբ։ Խորհրդային Միությունը մեծ ներդրումներ կատարեց ենթակառուցվածքային նախագծերի մեջ, ներառյալ հսկայական տարածքների էլեկտրաֆիկացումը, բնական գազի և նավթամուղերի կառուցումն ու պահպանումը, որոնք ձգվում էին Ռուսաստանից դեպի ԽՍՀՄ յուրաքանչյուր հանրապետություն։ Ներդրումների այս տեսակը Ռուսաստանի համար էներգետիկ գերտերություն դառնալու հիմք ստեղծեց ։
Ռուսաստանի ազգային էներգետիկ քաղաքականության հայեցակարգը հաստատվել է Ռուսաստանի կառավարության կողմից 1992 թվականին, և կառավարությունը որոշում կայացրեց մշակել էներգետիկ ռազմավարությունը ։ Այդ նպատակով ստեղծվեց միջգերատեսչական հանձնաժողով։
1994 թվականի դեկտեմբերին կառավարության կողմից հաստատվեց «Ռուսաստանի էներգետիկ ռազմավարությունը» (հիմնական դրույթներ), որին հաջորդեց նախագահի 1995 թվականի մայիսի 7-ի հրամանագիրը, որում նախանշվեց հետխորհրդային ռուսական էներգետիկ առաջին ռազմավարությունը` «էներգետիկ քաղաքականության հիմնական ուղղությունների ու վառելիքի վերակազմավորման մասին և Ռուսաստանի Դաշնության էներգետիկ արդյունաբերությունը մինչև 2010 թվականը ժամանակահատվածի համար», և կառավարության 1995 թվականի հոկտեմբերի 13-ի որոշումը, որով հաստատվեց «Ռուսաստանի Դաշնության էներգետիկ ռազմավարության հիմնական դրույթները» ։