cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տուրի ճակատամարտ
Օմայանների նվաճումները Գալիայում
Ալ-Սամխա իբն Մալիկի՝ Անդալուզիայի կառավարիչի տակ գտնվող Օմայանների զորքերը գրավեցին Սեպտիմանիան արդեն 719 թվականին։ 720 թվականին Ալ-Սամխն ընտրեց նոր մայրաքաղաք Նարբոնը, որը Մավրերն անվանում էին Արբու-նա։ Նարբոնի նավահանգիստի անձեռնամխելիությունն ապահովելով՝ մավրերը հեշտությամբ գրավեցին հիմնականում նրանց չդիմադրող Ալե, Բեզյե, Ագդ, Լոդև, Մագելոն և Նիմ քաղաքները, որոնք դեռ գտնվում էին վեստգոթյան կոմսերի կառավարության տակ ։
Աքվիտանիայի արշավանքը Տուլուզի ճակատամարտից (721) հետո կորցրեց իր տափը, երբ դուքս Էդ Աքվիտանացին հանեց Տուլուզը պաշարումից՝ Իբն Մալիկի զորքն անակնկալի բերելով և մահացու վիրավորելով Իբն Մալիկին։ Սակայն այդ հաղթանակը չկարողացավ կանգնեցնել Գալիա ներխուժումը, և Նարբոնում հաստատված Արաբական զորքերը՝ ստանալով հրաշալի մատակարարում մոտ գտնվող նավահանգստից, հարված հասցրին դեպի հարավ՝ հասնելով անգամ մինչ Բուրգունդիայում գտնվող Օտվեն քաղաքը (725 թվական)։
Օմայանների և Ֆրանկների կողմից մեծ վտանգի մեջ գտնվելով՝ Էդը 730 թվականին դաշինք կազմեց Բերբեր էմիր Ուտման իբն-Նաիսայի հետ, որին ֆրանկները անվանում էին Մունուզա։ Նա ապագա Կատալոնիայի հողերի փոխ-նահանգապետն էր։ Դաշինքն ամրապնդելու համար՝ դուքս Էդն իր դուստր Լամպագիային ամուսնացնում է Մունուզեի հետ, ինչի արդյունքում Էդի կալվածքներում արաբական ռեյդերը դադարվեցին։
Սակայն հաջորդ տարի Ուտման Իբն-Նաիսան ապստամբություն բարձրացրեց Անդալուզիայի տիրակալ Աբդ Ալ-Ռահմանի դեմ, որը կարճ ժամանակում ճնշեց ապստամբությունը և իր ուշադրությունը սևեռեց Էդի վրա։ Ալ-Ռահմանը հավաքեց ահռելի քանակությամբ արաբական ծանր հեծելազոր և բերբերական թեթև հեծելազոր, ինչպես նաև զորք՝ Խալիֆաթի տարբեր նահանգներից, նպատակ ունենալով գրավել ամբողջ Եվրոպան։ Այդ իրադարձություններին ժամանակակից մի անանուն արաբ նշել էր, թե որ «Զորքը անցել է բոլոր վայրերով՝ ինչպես ոչնչացնող քամի»։ Դուքս Էդը, որին որոշները անգամ Արքա էին անվանում, հավաքեց իր զորքը Բորդոյում։ Նա սարսափելի պարտություն կրեց, իսկ Բորդոն թալանվեց։ Քրիստոնյանները ճակատամարտը Գարոննա գետի ափին սարսափելի էր. «մոսարաբական ժամանակագիր» աշխատությունում գրված էր «Solus Deus numerum morientium vel pereuntium recognoscat», («Միայն աստված գիտե սպանվածների թիվը»)։ Դրանից հետո Օմայանների զորքը ամբողջովին ոչնչացրին Գալիայի նրանց գրաված մասը, անգամ արաբական ժամանակագիրները գրում էին, թե որ «Ճշտահավատացյալները անցան լեռներով, ձորերով և հարդավայրերով, հանկարծակի ընկան Ֆրանկների հողերի խորքերը և խոցեցին բոլորին սրերով, այնպես որ անգամ Էդը, որը նրանց հետ կռվում էր Գարոննայում, սասրսափահար փախչում էր»։
Էդ Աքվիտանացու կոչը Ֆրանկներին
Հավանաբար արաբները ծանոթ չէին Ֆրանկների իրական հզորությանը։ Նրանց այնքան էլ չէին մտահոգում գերմանական ցեղերը, և արաբական ժամանակագրությունները՝ այդ ժամանակվա պատմական աշխատությունները, ֆրանկների մասին որպես հասունացող ռազմական ուժ խոսեցին միայն Տուրի պարտությունից հետո .։
Բացի դրանից՝ արաբները հետախուզում չէին անցկացրել հյուսիսում՝ հավանաբար թշնամինների համար, քանի որ եթե նրանք դա անեին, ապա ուշադրություն կդարձներին Կառլոս Մարտելի վրա որպես մի ուժ, որի հետ անհրաժեշտ է հաշվի նստել, քանի որ նա բացարձակ կառավարություն և տիրություն էր հաստատել 717 թվականից Եվրոպայում։ Դա կարող էր նրանց զգուշացնել դրա մասին, որ Արևմտյահռոմեական կայսրության մոխրից ծնվել է մի հզոր ուժ՝ տաղանդավոր գեներալի կառավարության տակ ։
Առաջխաղացում դեպի Լուար
732 թվականին արաբական հզոր ուժերն ուղղվեցին դեպի հյուսիս՝ Լուարի կողմը, հիմնական զորքից և սայլախմբից անջատվելով։ Հիմնականում բավականին հեշտությամբ ճնշելով ցանկացած տիպի դիմադրություն Գալիայում, զորքը բաժանվեց մի քանի մասերի՝ կողոպուտի համար, մինչ դեռ գլխավոր ուժերը շարժվում էին ավելի փոքր արագությամբ։ Հավանաբար Մավրերի հարվածն այդքան ուշ տևեց սննդի պատճառով՝ Մավրերը ստիպված էին սնվել տեղական սննդով, այսինքն՝ նրանք ստիպված էին սպասել, մինչև որ ցորենը աճի, մշակվի և բավականաչափ քանակով տեղադրվի տարանների մեջ։ Ինչքան նրանք ավելի էին խորանում Եվրոպայում, այնքան ավելի ուշ էր աճում ցորենը, և եթե դեռ մարդիկ կարող էին սնվել կենդանիների մսով, նրանց ձիերը չէին կարող դա անել՝ նրանց կերակրելու համար պահանջվում է ցորեն։ Եթե ձիերին ամեն օր արածեին, ապա դա բավականին մեծ ժամանակ կխլեր, իսկ տեղաբնիկներին սպառնալը և թաքնված ցորենը պահանջելը անօգուտ կլիներ բականին պարզ պատճառով՝ ֆրանկները չէին հասկանում արաբերեն, իսկ արաբները՝ գերմաներեն։
Ռազմական տեսանկյունից բավականին հեշտ է բացատրել, թե ինչու է Էդ Աքվիտանցին այդքան հեշտ ոչնչացվել Բորդոյի և Հարոննի մոտ՝ Տուլուզի ճակատամարտում 11 տարի առաջ փառահեղ հաղթանակ տանելուց հետո. Տուլուզի ճակատամարտում Էդը կարողացավ անսպասելի հարձակվել չափից շատ ինքնավստահ և անպատրաստ թշնամուն, որի բոլոր պաշտպանողական զենքերը ուղղված էին դեպի ներս, մինչ դեռ Էդը հարձակվեց դրսից։ Արաբական հիմնական ուժերը բաղկացած էին հետևակազորից, մինչդեռ փոքրաթիվ հեծելազորը դեռ մոբիլիզացված չէր։ Ինչպես գրում էր Գերման Կարինտացին իր Ալ-ալդալուսիայի պատմության մեջ՝ էդին հաջողվեց կատարել հաջողակ շրջապատում՝ անակնկալի բերելով պաշարողներին, ինչի արդյունքում մուսուլմանների ուժերը ոչնչացվեցին։
Սակայն Բորդոյում և Հարոննում արաբների ուժերը հիմնականում կազմված էին հեծելազորից և ոչ հետևակազորից, նրանց չկարողացան անակնկալի բերել, իսկ ճակատամարտին պատրաստվելու հնարավորություն ստանալով՝ նրանց հեշտությամբ կարողացան ոչնչացնել Էդի բանակը՝ սպանելով համարյա ամբողջ բանակը, կրելով բավականին փոքր կորուստներ։ Էդի հեծելազորի մեջ, ինչպես այդ ժամանակ Եվրոպայի բանակի մեծամասնության մեջ բացակայում էին ստրեմենները, ինչը բերեց ծանր հեծելազորի բացակայությանը։ Նրա զորքը համարյա ամբողջովին կազմված էր հետևակազորից։ Արաբական հզոր ծանր հեծելազորը առաջին իսկ հարվածով հեշտությամբ ոչնչացրեց քրիստոնյա հետևակազորը, իսկ հաջորդ փուլում ոչնչացրեց նրանց, երբ որ նրանք խառնվեցին և փախուստի դիմեցին։
Հետո զավթիչ զորքը շարունակեց կողոպտել հարավային Գալիան։ Համաձայն Ֆեդեգարայի՝ հավանաբար պատճառը սուրբ Մարտինի տուրյան աբբայության հարստությունն էր, որը այդ ժամանակվա արևմտյան Եվրոպայի ամենահայտնի սրբատունն էր։ Դրա մասին լսելով՝ Կառլոս Մարտելը զորք հավաքեց և ուղղվեց դեպի հարավ՝ չօգտագործելով Հին Հռոմեական ճանապարհները և հուսալով թշնամուն անակնկալի բերել։ Քանի որ նա պատրաստում էր օգտվել փաղանգից, նրան անհրաժեշտ էր որոշել ճակատամարտի վայրը։ Նրա ծրագրի իրագործումը կախված էր անտառային հարմար տեղամասից, այտեղ մարդկանց ամրապնդումից և մուսուլմաններին հարձակման ստիպելուց։
Ճակատամարտ
Մեծ հավանականությամբ՝ զավթիչներն անակնկալի եկան, տեսնելով մեծաքանակ և ճակատամարտին պատրաստ զորքը լեռան վրա, նրանց և Տուրի միջև։ Կառլոսն անակնկալի բերեց զորքին, ինչին և նա ձգտում էր։ Հետո նա որոշեց, որ անհրաժեշտ է սկսել ճակատամարտը պաշտպանողական դիրքում, ինչ-որ պատժման համար։ Համաձայն արաբական աղբյուրների՝ լեռան վրա ֆրանկները հավաքվել էին մի քառակուսու մեջ, ինչը թույլ էր տալիս նրանց կասեցնել ցանկացած հեծելազորային հարված։
Յոթ oրվա ընթացքում երկու կողմերն էլ հետախուզում էին ագրեսիվ կերպով, ինչը բերում էր աննշան բախումների։ Մավրերը սպասում էին հիմնական ուժերի գալուն, որոնք շուտով և տեղ հասան․ սակայն դա շատ չնչին նշանակություն ունեցավ բանակի տրամադրվածության վրա։ Ռախմանը՝ հմուտ ռազմավար լինելով, թույլ տվեց Մարտելին հավաքել իր ուժերը և ընտրել ճակատամարտի տեղը։ Ավելին՝ արաբներին դժվար էր հաշվել մարտնչող զորքի քանակը, քանի որ նրանք թաքնվում էին ծառաշատ անտառում, ինչը Մարտելն անում էր որպեսզի տպավորություն թողնի, թե իբրև զորքի թիվն ավելին է, քան կա իրականության մեջ։ Եվ այսպիսով, Աբդ Ալ-Ռախմանը կանչեց իր բոլոր ուժերը, ինչը նրան հնարավորություն տվեց իր բանակի թիվը էլ ավելի մեծացնել. բայց դա նաև հնարավորություն տվեց Մարտելի հմուտ հետևակներին հասնել ճակատամարտի վայր՝ Եվրոպայի տարբեր անկյուններից։ Այդ հետևակազորը նրա ամենամեծ հույսն էր հաղթանակի վրա։ Մի շարք պատերազմներ տեսած նրա զորքի մեծ մասը կռվում էր Մարտելի հետ դեռ անհիշելի ժամանակներից, որոնշները նույնիսկ 717 թվականից։ Բացի դրանից, Կառլոսը ստացավ տեղաբնիկ պարտիզանների օգնությունը. սակայն դրանից շատ քիչ օգնություն ստացավ Կառլոսը, բացի սպառազինության հավաքագրումից և մուսուլմաններին տանջելուց։ Ի տարբերություն հմուտ և լսվող սովորական զորքից, պարտիզանները զուրկ էին այդ երկու կարևոր կարողություններից, այդ իսկ պատճառով Մարտելը չէր կարող հույս դնել նրանց վրա՝ հեծելազորից ազատվելու գործում (Դարերի ընթացքում մի շարք պատմաբաններ համոզված էին, որ ճակատամարտի սկզբում մուսուլմանները ունեին երկու անգամ ավելի զորք)։ Ճակատամարտին պատրաստվելով՝ Մարտելն ամբողջ զորքը դրեց խաղատախտակի վրա (այսինքն՝ նա չէր կարող փախչել հավելյալ գումարտակի շնորհիվ՝ պարտության դեպքում ամբողջ բանակը պիտի ոչնչացվեր), հուսալով որ Ռախմանը հարկ կհամարեր ճակատամարտի մեջ մտնել և ճանապարհ բացել Տուրի պաշարման համար։ Նրանցից ոչ մեկը ցանկություն չուներ հարձակվելու, սակայն Ռախմանը պարտադիր համարեց ապագայում կողոպտել Տուրը, ինչի համար նա անպայման պետք է անցներ Ֆրանկների զորքերի միջով։ Մարտելի ընտրությունը ճակատագրական դարձավ, քանի որ նա ստիպեց Մավրերին հարձակվել լեռան լանջից՝ նրանց ստիպելով հանդիպել աշխարհագրական խոչնդոտների, ինչը ճակատագրական դարձավ հեծելազորի համար։
Մարտելը պադրաստվում էր բախմանը դեռևս Տուլուզի ժամանակներից՝ տասնյակ տարիներ առաջ։ Նա հասկանում էր, որ եթե նա պարտություն կրեր, ապա Եվրոպայում այլևս չէր մնա մի ուժ, որը հնարավոր կլիներ պաշտպանել քրիստոնեությունը։ Գիբբոնը, ինչպես և մնացած Եվրոպական պատմիչները, համոզված էին, որ Մարտելին հաջողվեց գտնել ամենալավ ելքն այդքան դժվար իրավիճակից։ Չնայած որ իր զորքը քանակով զիջում էր մուսուլմաններին և նա իր հույսը պետք է դներ միայն հետևակի վրա, Մարտելը իր կառավարության տակ ուներ պատերազմներով կոփված, իրեն վստահող զորք։ Մարտելը կարողացավ ինքը ընտրել ճակատամարտի վայրը։
Ֆրանկները՝ արջերի և գայլերի մաշկից հագուստ հագած, դրա շնորհիվ կարողացան դիմակայել ցրտին և ստացան առավելություն՝ տեղանքն օգտագործելու համար։ Արաբները պատրաստ չէին Եվրոպայի դաժան ձմեռներին, չնայած որ նրանք ի տարբերություն Ֆրանկների ունեին վրաններ։ Նրանք չէին ցանկանում հարձակվել Ֆրանկների վրա, որին համարում էին թվաքանակով գերազանցող։ Պարզ ասած՝ Արաբները ցանկանում էին Ֆրանկներին հանել ազատ տեղանք, մինչ դեռ ֆրանկները սարի վրա ծառերի միջև սպասում էին, մինչ Մավրերը հարձակվեն՝ կորցնելով հեծելազորի առավելությունը։ Դա սպասման խաղ էր, որը հաղթեց Մարտելը. ճակատամարտը սկսեց յոթերորդ օրը, քանի որ Ռահմանը չէր ցանկանում անվերջ սպասել Ֆրանկների տեղաշարժմանը. նա վախենում էր մոտեցող ձմեռից ։
Առաջին փուլ
Ռահմանը հավատում էր իր հեծելազորի մարտավարության առավելությանը և ուղարկում էր նրանց իրար հետևից։ Այս ժամանակ արաբների հավատը հեծելազորի վրա, որը հաղթանակներ էր բերում բոլոր մնացած ճակատամարտներում, անտեղի էր։
Մարզված ֆրանկական հետևակազորը կարողացավ պահել բոլոր հարվածները, չնայած ըստ արաբական աղբյուրների՝ հեծելազորը մի քանի անգամ կարողացավ ճեղքել Ֆրանկների քառակուսին։
Երկրորդ փուլ
Այն արաբական զորքերը, որոնք կարողացան փաղանգի ներսը մտնել, փորձում էին սպանել Մարտելին, սակայն վասալները շրջափակում էին նրան և չէին նահանջում։ Ճակատամարտն իր ամենաթեժ փուլում էր, երբ, ինչպես հավաստացնում էն Ֆրանկական աղբյուրները, արաբական զորքերին հասան նորությունները, թե ֆրանկական հետախուզները թալանում են նրանց վրանները և հավաքում ընծաները։ Արաբական զորքի մի մասը միանգամից թողեց իր դիրքերը, որպեսզի վերադառնա վրան և պաշտպանի իր ունեցվածքը։ Ըստ արաբական աղբյուների, ճակատամարտի երկրորդ օրը (ըստ ֆրանկների, այն միայն շարունակվում էր մեկ օր), Կառլոսի կողմից ուղարկված հետախուզական զորքը թալանեցին վրանները։
Ամենայն հավանականությամբ՝ Կառլոսն ուղարկեց հետախույզներին, փորձելով քաոս ստեղծցել մավրերի հիմնական վրանում և ազատել հնարավորինս ավելի մեծ քանակությամբ ստրուկների՝ ցանկանալով կոտրել թշնամու պաշտպանության օղակը։ Դա նրան հաջողվեց, քանի որ մի շարք արաբական հեծյալներ վերադարձան դեպի վրաններ։ Մնացած անտեղյակ թշնամական զորքի համար դա երևում էր որպես զանգվածային ընկրկում, և շուտով այն հանգեցրեց դրան։ Եվ արաբական, և արևմտյան աղբյուրները համամիտ էն այն փաստի մեջ, որ փորձելով կանգնեցնել նահանջումը՝ Ալ-Ռահմանը հայտնվեց շրջափակման մեջ, ինչը բերեց նրա մահվանը, և մնացած զորքերի վերադարծը դեպի վրաններ։ Ըստ արաբական աղբյուրի․ «Բոլոր ռազմիկները փախչում էին թշնամուց, և շատերը ընկան այս ճակատամարտում»։ Ֆրանկները վերականգնեցին առաջնագիծը, համոզված լինելով, որ առավոտի հետ կվերսկսվի նաև ճակատամարտը։
Հաջորդ օրը
Հաջորդ օրը, երբ Մավրերը չվերադարձան ճակատամարտի վայր, Ֆրանկները կասկածեցին որ դա դարան է։ Սկզբում Կառլը համոզված էր, որ թշնամին ցանկանում է նրան հանել վատ տեղանքից դեպի բաց տեղանք։ Այդ մարտավարությունը նա ցանկանում էր շրջանցել ցանկացած կերպ՝ նախկինում նա տարիներ շարունակ սովորեցնում էր զորքերին ոչ մի դեպքում չխաղտել շարքը և բաց տարածություն դուրս չգալ։ Արաբների վրանների գրավումից հետո պարզ դարձավ, որ գիշերը արաբները նահանջեցին՝ վրանները այնքան շտապ էին լքվել, որ համաձայն երկու կողմերի աղբյուրների՝ արաբները թողեցին վրանները և շարժվեցին դեպի Կատալոնիա, հավաքելով այն ամենը, ինչ նրանք կարողացան։
Ռազմավարական վերլուծություն
Ալ-Ռահմանը լավ ռազմավար էր, սակայն ի վիճակի չէր անել երկու բան։ Ըստ Գիբբոնի, նրա հիմնական սխալն այն էր, որ նա մոտեցավ Մարտելին ոչ սկզբում, և նա կարողացավ հանկարծակի բերել նրան Տուրի մոտ, քանի որ նա շարժվում էր լեռներով՝ հեռանալով ճանապարհներից, ինչը թույլ կտար հանկարծակի հարված իրագործել։ Այսինքն, սրամիտ Կառլը կարողացավ ինքն ընտրել ճակատամարտի տեղն ու վայրը՝
Եթե նա այդ քայլերից գոնե մեկն աներ, ապա նրան կհաջողվեր պահպանել իր թեթև հեծելազորը Գալիայի թալանումից և ամբողջ ուժերով կգնար ֆրանկների դեմ։ Դա կոչնչացներ այն բոլոր առավելությունները, որը Կառլն ուներ ճակատամարտում՝
Ինչպես համարում է պատմաբան Էդվարդ Կրիզին՝ ռազմավարական տեսանկյունից ամենալավ որոշումը մուսուլմանների կողմից դա ճակատամարտից հրաժարվելն էր, վերադարձը ավարի հետ և կայազորի հաստատումը գրավված տարածքներում և վերադարձն այն պահին, երբ արդեն հնարավոր կլիներ ավելի հարմար պայմաններում հանդիպել Մարտելի հետ, երբ հնարավոր կլիներ օգտագործել ծանր հեծելազորի ահռելի հնարավորությունները։ Բացի դրանից՝ ամեն ինչ կարող էր այլ կերպ դասավորվել, եթե մուսուլմանները դուրս չգային հսկողությունից։ Երկու կողմերի աղբյուներն էլ համաձայնում էն, որ ճակատամարտը ահեղ էր, և որ արաբների ծանր հեծելազորը կարողացավ ճեղքել օղակը, սակայն ֆրանկները կարողացան պահպանել շարքը։
Կառլը չէր կարող ոչինչ չանել, երբ Ֆրանկներին անհաջողություն էր սպասում․ ուշ կամ շուտ նրանք կբախվեին Օմայանների հետ։ Նրա զորքը կատաղած էր Աքվիտանիայի ամբողջովին թալանումից, և չէին կարողանում սպասել ճակատամարտի սկզբին։ Սակայն Կրիզին նշում է, որ"Եթե մենք հիշենք Կառլի մոտ մշտական զորքի բացակայությունը և ֆրանկների ռազմիկների ազատական ոգին, որոնք շրջապատում էին կառլին, ավելի հավանական է դառնում, որ նրա ձեռքերում չէր հանգիստ տակտիկայի ընտրումը և ուշադիր դիտումը զավթիչների հետևից և նրանց հոգնացեցումը՝ երկար ժամանակ ոչինչ չանելով։ Այնքան սարսափելի և մասսային էր Օմայանների հարձակումները Գալիայում, որ, հավանականորեն, անհնար էր որևէ ժամանակ պահել ֆրանկների առջևը։ Եւ եթե անգամ Կառլոսը ի վիճակի լիներ համոզել իր զորքին, որպեսզի նրանք հանգիստ հետևեն, թե ինչպես են արաբները ոչնչացնում Եվրոպան, ապա նա ի վիճակի չէր լիներ զորքի միասնականությունը պահպանել։"Հենրի Հալլամը և Ուիլյամ Վաթսոնը համոզված են, որ եթե Մարտելը պարտություն կրեր, ապա Եվրոպայում այլևս չէր գտնվի մեկ ռազմական ուժ, որը կկարողանար պաշտպանել այն։ Հավանաբար, Հալլամը ամենալավ կերպով հաղորդեց այդ միտքը․ «ճակատամարտը համոզվածությամբ կարելի է մի շարքում դնել այն քչաքանակ ճակատամարտների հետ, որոնց հակառակ ելքը կփոխեր ամբողջովին պատմության ընթացքը․ ինչպես Մարաֆոնեյի, Գավգամելայի, Մեթավրեյի, Շալոնի և Լայպցիգի»
Ռազմավարական տեսանկյունից՝ Մարտելն ընտրեց ամենալավ ելքը՝ սպասելով այն վայրկյանին, երբ թշնամին ամենաքիչն էր սպասում հարձակմանը, և անսպասելի մոտենալով, որպեսզի թշնամին մտնի քաոսի մեջ։ Հավանաբար և նա, և նրա մարդիկ չէին հասկանում ճակատամարտի կարևորությունը, քանի որ, ինչպես գրում է Մեթյու Բեննեթը, «Ոչ բոլոր ճակատամարտներն են հիշվում հարյուրավոր տարիներ անց… սակայն տուր ճակատամարտը բացառություն է… Կառլը կարողացավ ամբողջովին շրջել պատերազմի ընթացքը, որի հետևանքով կգրավվեր ամբողջ Գալիան».
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Ֆրանսիայում Կատեգորիա:732 Կատեգորիա:Օմայյան խալիֆայություն Կատեգորիա:Իսլամը Եվրոպայում Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Օխանսկի շրջան (Պերմի երկրամաս)
Օխանսկի շրջան (Оханский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1516 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 16977 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,2 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերմի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների Կատեգորիա:1923 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Աննա Սամոխինա
Աննա Վլադլենովնա Սամոխինա (Анна Владленовна Самохина, իրական ազգանունը` Պոդգորնայա (Подгорная), ), խորհրդային և ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի և երգչուհի, գործարար։ 1994 թվականին արժանացել է Վերա Խոլոդնայայի անվան «Ամենահմայիչ» մրցանակին ։
Կենսագրություն
Աննա Սամոխինան ծնվել է Կեմերովոյի մարզի Գուրևսկ քաղաքում ։ Հայրը ձուլագործ բանվոր էր, իսկ մայրն աշխատում էր կոնստրուկտորական բյուրոյում ։ Երբ Աննան յոթ տարեկան էր, հայրը մահացել է և Աննային, քրոջ` Մարգարիտայի հետ միասին դաստիարակել է մայրը։ Մանկության տարիներին Աննան զբաղվել է երաժշտությամբ, 14 տարեկանում խաղացել է Չերեպովեցի ժողովրդական թատրոնում, իսկ 1978 թվականին ընդունվել է Յարոսլավլի թատերական ուսումնարան։ Այն ավարտելուց հետո, 1982 թվականին աշխատանքի է անցել Դոնի Ռոստովի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։
1988 թվականին կանացի գլխավոր դերով հանդես է եկել «Իֆ ամրոցի կալանավորը» կինոնկարում։ Այդ դերակատարումը Աննայի համար հաջողակ էր և նույն թվականին ռեժիսոր Յուրի Կարան նրան հրավիրեց նկարահանվելու «Օրենքով գողերը» կինոնկարում։ Այդ ֆիլմը հանդիսատեսի կողմից դրական արձագանքներ ստացավ, սակայն քննադատների արձագանքը ֆիլմի նկատմամբ բացասական էր։
1989 թվականին Աննա Սամոխինան ընդգրկվեց Լենինգրադի Լենինյան կոմերիտմիության անվան թատրոնի խմբի մեջ։ Թատրոնում կատարած դերերին զուգընթաց, նա նկարահանվում էր նաև կինոյում։ Այդ տարիների ֆիլմերից կարելի է նշել «Դոն Սեզար դե Բազան» (1989 թ.) և «Թագավորական որս» (1990 թ.) կինոնկարները։ 1990-ական թվականների սկզբին Աննա Սամոխինան նկարահանվել է տարբեր ժանրերի ֆիլմերում։ Մի քանի աղմկահարույց ֆիլմերում նրա դերակատարումները պետք է որ նրա համար ապահովեին աստղային կարիերա, սակայն երկրում սկսված ծանր ժամանակները իրենց անդրադարձն ունեցան նաև կինեմատոգրաֆի վրա։ Ֆինանսական դժվարություններից ելնելով Աննա Սամոխինան համաձայնվում էր կատարել նույնիսկ անհետաքրքիր և կոմերցիոն դերեր։ Սակայն շուտով նա հոգնեց նման աշխատանքից, քանի որ օրական 14 ժամ լարված աշխատանքային պայմանները ծանր ազդեցություն էին ունենում նրա առողջության վրա։
Աննա Սամոխինան որպես հանդիսավար մասնակցում էր նաև տարբեր համերգային ծրագրերի։ 2003 թվականից կրկին ակտիվորեն խաղացել է թատրոնի բեմում, իսկ որպես երգչուհի, հանդես էր գալիս բեմում և նկարահանվում էր տեսահոլովակներում։
Անձնական կյանքը
Աննա Սամոխինան առաջին անգամ ամուսնացել է 1979 թվականին, իր ուսանողական ընկերոջ, այժմ դերասան Ալեքսանդր Սամոխինի հետ, սակայն նրանք ամուսնալուծվել են 1994 թվականին։ Նրանց դուստրը` Ալեքսանդրա Սամոխինան ներկայումս նույնպես դերասանուհի է։
Այնուամենայնիվ Աննա Սամոխինան ռոմանտիկ կապերի մեջ է եղել նաև այլ մարդկանց հետ։ Դեռ դպրոցական տարիներին նա սիրահարված էր իր դասընկերոջը` հետագայում հոկեյիստ Գերման Վոլգինին ։ Սիրավեպ է ունեցել դերասան Արնիս Լիցիտիսի հետ, դերասան, հաղորդավար Դմիտրի Նագիևի և պրոդյուսեր Կոնստանտին Կուլեշովի հետ ։ Հետագայում նրա կյանքում հայտնվել է նաև ատամնաբույժ, սակայն վերջինիս հետ նրա հարաբերությունները երկար չեն տևել  ։
2009 թվականի նոյեմբերի վերջերին, հանկարծակի սկսված ստամոքսի ցավերի պատճառով դերասանուհին որոշել է բուժզննում անցնել, որից հետո բժիշկները նրա մոտ ախտորոշել էին վերջին (IV) աստիճանի ստամոքսի քաղցկեղ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Դոն Ռոսա
Քենո Դոն Հուգո Ռոսա (Keno Don Hugo Rosa, ), ամերիկացի ծաղկող և կոմիքսների հեղինակ, հայտնի Սկրուջ Մակդաքի, Դոնալդ բադի և Դիսնեյի այլ հերոսների մասին իր պատմվածքներով, որոնց ստեղծել է Կառլ Բարքսը։
Կենսագրություն
Ռոսան ծնվել է Կենտուկի նահանգի ամերիկյան Լուիսվիլ քաղաքում։ Մանկուց ցուցաբերել է նկարչական տաղանդ, բայց նրա նկարները, ինչպես կանոն, կրում էին որոշակի պատմվածքի համար արված նկարազարդման բնույթ։ 1969 թվականին նա ընդունվեց Կենտւկիի Համալսարան, որն ավարտեց 1973 թվականին` ստանալով քաղացիական շինության արվեստների բակալավրի աստիճան։
1985 թվականին Gladstone հրատարակչության համար Ռոսան գրեց իր առաջին պատմվածքը Սկրուջ Մակդաքի մասին` «Արևի որդին» («Son of the Sun»): Նրա աշխատանքն ունեցավ մեծ հաջողություն, ուստի նա շարունակեց կոմիքսներ գրել խմբագրության համար ընդհուպ մինչև 1989 թվականը, մինչդեռ Դիսնեյը` նրանց լիցենզավորողը, չմտցրեց մի քաղաքականություն, որն արգելում էր վերադարձնել բնագիր աշխատանքներն իրենց հեղինակներին։ Քանի որ Ռոսայի աշխատավարձի մի մասը գալիս էր կոմիքսների սեփական վաճառքներից, այս պայմանը անընդունելի էր նրա համար, և նա ստիպված էր սկսել փնտրել նոր խմբագրություն։
Որոշ ժամանակ Ռոսան աշխատում էր Oberon հոլանդական հրատարակչության վրա, իսկ հետո գրում էր պատմվածքներ «DuckTales» մանկական ամսագրի համար։
1990 թվականին նա աշխատանքի ընդունվեց «Egmont» հրատարակչությունում։ 1991 թվականին Ռոսան սկսեց աշխատել «Սկրուջ Մակդաքի կյանքը և ժամանակները» կոմիքսի վրա, որում Սքրուջը պատկերված էր որպես ամաչկոտ կոշիկ սրբող։ Գլազգոյում ծնված` նա մեկնում է ԱՄՆ, որպեսզի փորձի ճակատագիրը ։ Տասներկու գլուխներից բաղկացած պատմվածքը 1995 թվականին ստացավ Ուիլ Այսների հեղինակային Մրցանակը և դարձավ Ռոսայի ամենանշանակալից աշխատանքներից մեկը։
2002 թվականի ամռանը Ռոսան ժամանակավոր դադարեցրեց իր աշխատանքը, քանի որ դժգոհ էր իր կոմիքսների որակից, որոնք թողարկվում էին Egmont հրատարակչության կողմից, և պահանջեց ստանալ ավելի շատ հսկողություն իր աշխատանքների հրապարակման ընթացքում։ Հրատարակչության հետ համաձայնության գալ նրան հաջողվեց նույն թվականի դեկտեմբերին։
2008 թվականին Ռոսան հայտարարել է, որ դադարեցնում է աշխատանքը։ Նա նշել է գործերից հեռացման երեք պատճառ` աչքի խնդիրներ (մինչ այդ նա տարել էր վիրահատաական միջամտություն), ցածր աշխատավարձ և հեղինակային իրավունքների հետ կապված խնդիրներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների նկարիչներ Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի նկարիչներ Կատեգորիա:Կոմիքսների հեղինակներ Կատեգորիա:Կենտուկիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Վիլյակա
Վիլյակա (Viļaka), փոքր քաղաք Լատվիայի արևելքում, վարչական կենտրոնը գտնվում է Վիլյակսկիի շրջանում։ Մինչև 2009 թվականը քաղաքը գտնվում էր Բալկովսկիի շրջանում։
Պատմություն
Վիլյակի բնակավայրը առաջին անգամ հիշատակվել է XIII -րդ դարում՝ Մարիենգաուզեն անունով։
Մինչև 1920 թվականը Մարիենգաուզեն գտնվել է Լյուցինսկիի շրջանի Վիտեբսկոյ նահանգի մեջ։ 1920 - 1925 թվականներին Վիլյակա քաղաքը գտնվում էր Լատվիայի Լունդզենսկոմ գավառում։ 1925 - 1944 թվականներին քաղաքը եղել է Լատվիայի Յունլատգալսկիի (Աբրենսսկիի) նահանգի մեջ։
1945 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Վիլյակա քաղաքը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ : 1945 - 1949 թվականներին քաղաքը համարվել է Լատվիական ԽՍՀ նահանգի կենտրոնը։ 1949 - 1956 թվականներին եղել է Լատվիական ԽՍՀ Աբրենսկիի շրջանի կենտրոնը։ Սուսայսկիի հրամանագրով քաղաքը եղել է «Վիլյակա» սովխոզի կենտրոնը : 2009 թվականին քաղաքը դարձել է Վիլյանսկիի շրջանի կենտրոնը։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է հանրապետության հյուսիս - արևելքում, Վիլյակա լճի հարավային ափին՝ 8 կմ Ռիգա - Պիտալովո երկաթուղային կայարանից հարավ -արևմուտք։ Քաղաքը գտնվում է Ռիգա մայրաքաղաքից 246 կմ հեռավորության վրա, իսկ Ռուսաստանի Դաշնության սահմանից ՝ 6.5 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքում է գտնվում Կիրա գետը։ Քաղաքն ունի կտավատի մշակման և կաթնամթերքի գործարան, իսկ խորհրդային ժամանակներում այստեղ եղել է տրիկոտաժի արտադրամաս։
Միջքաղաքային ավտոբուսների գործունեություն
Հիմնական երթուղիներն են՝ Վիլյակա - Բալվի - Գլուբենե - Ռիգա, Վիլյակա - Բալտինավա - Կարսավա - Ռեզեկնե, Վիլյակա - Լիեպնա - Ալուկսնե, Վիլյակա - Ժիգուրի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1582 հիմնադրումներ
Արթուր Ղանդիլյան
Արթուր Մամիկոնի Ղանդիլյան, «Ցայգ» հեռուստաընկերության հիմնադիր և սեփականատեր, «Շիրակ» հանրային հեռուստառադիոընկերության գործադիր տնօրեն, մասնագիտությամբ՝ ինժեներ։ Գյումրու նկարիչների միության պատվավոր անդամ։
Գործունեություն
1988 թվականի երկրաշարժից հետո, Արմեն Անտոնյանի և Արթուր Եզեկյանի օգնությամբ ստեղծեց Ցայգ մարզային հեռուստաընկերությունը։ 1991 թվականի հունվարի 3-ին Գյումրիում գրանցվեց Ցայգ ՀԸ-ը։ Սկզբնական շրջանում հեռուստաընկերությունը վարձակալեց մեկ աշխատասենյակ, մեկ սիրողական տեսախցիկ, ձեռք բերեց երկու տեսամագնիտոֆոն, որից հետո կատարվեցին եթերի նախապատրաստական աշխատանքները։ 1992 թվականին «Ցայգ»-ը ձեռք է բերում անկախ լրատվականի կարգավիճակ և ստանում 8 ժամ եթերի տևողության հնարավորություն հանդիսանալով առաջին մասնավոր հեռուստաալիքը Հայաստանում ։
Պարգևներ
Մովսես Խորենացու մեդալ, 2017 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Բյուրո Վերիտաս
«Բյուրո Վերիտասի» առաջարկած ծառայություններն ու լուծումներն օգնում են պատվիրատուներին համապատասխանեցնել իրենց ապրանքների և ծառայությունների չափանիշները անընդհատ աճող որակի համաշխարհային չափանիշների պահանջներին (առողջապահության, անվտանգության, բնապահպանության և սոցիալական պատասխանատվության ոլորտներում)։
Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է Անտվերպենում, Բելգիա,1828 թվականին։ Սկզբնապես կոչվում էր Bureau de renseignements pour les assurances maritimes (Ծովային ապահովագրության տեղեկատվական գրասենյակ)։ Ընկերության սկզբնական նպատակն էր ծովային ապահովագրական ընկերություններին տրամադրել ճշգրիտ և արդի տեղեկատվություն նավերի և դրանց սարքավորումների մասին ողջ աշխարհում։ «Բյուրո Վերիտաս»-ը ապահովագրողներին տրամադրում էր տեղեկատվություն, որը նրանց թույլ էր տալիս գնահատել նավերի և սարքավորումների հուսալիությունը և ապահովել մարդկանց և գույքի պաշտպանությունը։ Հիմնադրումից մեկ տարի անց՝ 1829 թվականի մայիսի 28-ին ընկերությունը  ընդունեց «Բյուրո Վերիտաս» անվանումը։ 1833 թվականի հուլիսին կենտրոնակայանը տեղափոխվեց Փարիզ։
Ընկերությունը հիմնադրվել է անդերրայթերներ Ալեքսանդր Դելաեի, Լուի վան դեն Բրոեկի և ապահովագրական գործակալ Օգուստ Մորելի կողմից։ 20-րդ դարի սկզբին «Բյուրո Վերիտասն» ընդլայնում է իր գործունեության ուղղությունը՝ իրականացնելով մետաղյա մասերի և սարքավորումների տեսչական ստուգումներ երկաթուղային արդյունաբերության ոլորտում, իսկ հետագայում նաև արդյունաբերության բոլոր հատվածներում ու շինարարության ոլորտում։ 20-րդ դարի վերջին «Բյուրո Վերիտասը» հիմնում է բեռների տեսչական ստուգման համակարգ ներկրվող և արտահանվող նախառաքումային ապրանքների համար և իրականացնում է որակի վերահսկման հավաստագրում։ 21-րդ դարի սկզբին «Բյուրո Վերիտասն» իր գործունեությանն ավելացնում է 2 նոր ուղղություն՝լայն սպառման և արտադրական ապրանքների թեստավորում։
Ռազմավարական պլան
2015-ին «Բյուրո Վերիտաս»-ը գործարկեց ռազմավարական պլան՝ Խումբն ավելի ճկուն և ավելի դիմացկուն դարձնելու համար մակրոտնտեսական տատանումների հանդեպ (օրինակ՝ նավթ, գազ, առաջնային ապրանքներ, ծովային արդյունաբերություն)։ Այս ռազմավարությունը նպատակ ունի ընդլայնել բիզնեսը դեպի բարձր աճ ունեցող ոլորտներ, ինչպիսիք են ագրոպարենային շինարարությունը և ենթակառուցվածքները, կապակցված օբյեկտները և ավտոմոբիլային արդյունաբերությունը։ «Բյուրո Վերիտաս»-ի գործունեության դիվերսիֆիկացումն ուղեկցվել է աշխարհագրական վերակառուցմամբ։ Խումբն ընդլայնել է իր պատմական ներկայությունը Ֆրանսիայում և Եվրոպայում՝ վերակազմավորվելով երեք հիմնական գոտիների՝ Ամերիկա, Եվրոպա/Աֆրիկա և Ասիա։
Թվային ռազմավարություն
2016 թվականին «Բյուրո Վերիտաս»-ը ռազմավարական գործընկերության համաձայնագիր կնքեց Dassault Systèmes-ի հետ,[8], որը թույլ է տալիս «Բյուրո Վերիտաս»-ին օգտագործել իրենց 3DEXPERIENCE թվային հարթակը սարքավորումների շարունակական գնահատման համար։
2017-ին «Բյուրո Վերիտաս»-ը համագործակցեց Avitas Systems GE Venture-ի հետ՝ գործարկելու մի շարք տեսչական ծառայություններ՝ հիմնված կանխատեսող տվյալների վերլուծության վրա (այսինքն՝ արհեստական բանականություն) բոլոր արդյունաբերական ոլորտների համար։
2018-ին Խումբը գործարկեց Origin-ը, բլոկչեյն տեխնոլոգիայի վրա հիմնված հետագծելիության առաջին պիտակը, որը սպառողներին տրամադրում է արտադրանքի ճանապարհորդության ամբողջական, վերջնական ապացույց՝ «ֆերմայից պատառաքաղ»։
«Բյուրո Վերիտաս»-ը ռազմավարական համագործակցության մեջ է մտել Microsoft-ի հետ 2019 թվականին՝ փորձարկման լաբորատորիաներում արհեստական ինտելեկտը զարգացնելու համար։
Ձեռքբերումներ
2015 թվականի հունվարին Խումբն ընդլայնվել է Չինաստանում։ «Բյուրո Վերիտաս»-ը ձեռք բերեց Շանդոն Չենգսին չինական ընկերությունը, որը մասնագիտացած է էներգետիկ ոլորտի արդյունաբերական ենթակառուցվածքների կառուցման աջակցության ծառայություններում։ 2017-ին Չինաստանը դարձավ Խմբի ամենամեծ շուկան և՛ եկամուտների, և՛ աշխատակիցների առումով։ 2019 թվականի ապրիլին «Բյուրո Վերիտաս»-ը ձեռք բերեց Shenzhen Total-Test՝ սննդամթերքի փորձարկման չինական ընկերությունը։ «Բյուրո Վերիտաս»-ը նպատակ ունի մինչև 2021 թվականը Չինաստանում հասնել 1 միլիարդ եվրոյի եկամուտների։
2017-ին «Բյուրո Վերիտաս»-ը հայտարարեց Միացյալ Նահանգներում Primary Integration Solutions-ի ձեռքբերման մասին՝ այդպիսով ընդլայնելով իր Building & Infrastructure բիզնեսը տվյալների կենտրոնների մեջ։ 2018 թվականի մարտին Խումբն ընդլայնվել է ԱՄՆ-ի շինարարության ոլորտում՝ EMG-ի ձեռքբերմամբ։ Այս ընդլայնումը շարունակվեց նաև 2019 թվականին շենքերի և ենթակառուցվածքների համար համապատասխանության ծառայություններ մատուցող ընկերության՝ Owen-ի ձեռքբերմամբ։
2019 թվականին Եվրոպայում «Բյուրո Վերիտաս»-ը ձեռք բերեց Q Certificazioni օրգանական սննդի իտալական սերտիֆիկացման մարմինը։ Նույն թվականին, Capital Energy-ի ինտեգրմամբ Ֆրանսիայում, «Բյուրո Վերիտաս»-ը ընդլայնեց իր խորհրդատվական և աջակցության ծառայությունները էներգաարդյունավետության սերտիֆիկացման ոլորտում։
Տնօրենների խորհուրդ
«Բյուրո Վերիտաս»-ի տնօրենների խորհուրդը կազմված է տասներկու անդամից։ 2017 թվականի մարտին Ալդո Կարդոսոն նշանակվել է տնօրենների խորհրդի նախագահ՝ որպես աուդիտի և ռիսկերի կոմիտեի տնօրեն և նախագահ աշխատելուց հետո։ 2018 թվականի հունվարին Անդրե Ֆրանսուա-Պոնսեն նշանակվեց ռազմավարության կոմիտեի նախագահ։
Տարբերանշան
Բյուրո Վերիտասի տարբերանշանը ստեղծման օրվանից գրեթե անփոփոխ է մնացել։ Տարբերանշանի վրա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ‎ Կատեգորիա:1828 հիմնադրված ընկերություններ
Օկտյաբրսկի շրջան (Պերմի երկրամաս)
Օկտյաբրսկի շրջան (Октябрьский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1931 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Օկտյաբրսկի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3400 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերմի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Հասբայա
Հասբայա (حاصبيا), քաղաք Լիբանանի հարավում, Հերմոն լեռների ստորոտում։ Գտնվում է Նաբատիայի մարզում։ Հանդիսանում է Հասբայայի շրջանի վարչկենտրոնը։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 750 մետր։
Քաղաքում ծնվել է Ֆարիս ալ-Խուրին՝ Սիրիայի կրկնակի վարչապետը (հոկտեմբերի 14, 1944 թվական-հոկտեմբերի 1, 1945 թվական և նոյեմբերի 3, 1954 թվական-փետրվարի 13, 1955 թվական)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ Կատեգորիա:Նաբատիայի մարզ
Արտաքին քաղաքականություն
Արտաքին քաղաքականություն (Foreign policy), երկրների միջև առկա հարաբերություններ, որոնք բխում են որևէ երկրի շահերից։ Արտաքին քաղաքականությունը կարգավորում է տարբեր երկրների կամ ժողովուրդների միջև հարաբերությունները։ Կողմերն օգտագործում են տարբեր մեթոդներ և միջոցներ՝ ի շահ իրենց սկզբունքների և նպատակների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտաքին քաղաքականություն
One Last Song
«One Last Song», անգլիացի երգիչ և երգերի հեղինակ Սեմ Սմիթի երգ։ Այն գրվել է Սմիթի, Թայլեր Ջոնսոնի և Չարլզ Էմանուել Սմիթի կողմից, իսկ պրոդյուսերավորվել՝ Սթիվ Ֆիթցմաուրիսի, Ջիմի Նեյփսի և Ջոնսոնի կողմից։ Երգը թողարկվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 3-ին Capitol Record-ում որպես Սմիթի 2017 թվականի ստուդիական ալբոմի՝ «The Thrill of It All»-ի երկրորդ սինգլ ։
Առևտրային ցուցանիշներ
2017 թվականի նոյեմբերի 10-ին «One Last Song»-ը դեբյուտել է UK Singles Chart-ի 27-րդ հորիզոնականին, վաճառվելով 13,851 օրինակով ։ Այն նաև զբաղեցրել է Իռլանդիայի չարթի 36-րդ հորիզոնականը։
Կենդանի ելույթներ
Սմիթը կենդանի ելույթ է ունեցել «One Last Song» երգով 2017 թվականի սեպտեմբերի կեսին Լոս Անջելեսում, Նյու Յորքում, Լոնդոնում և Բեռլինում տեղի ունեցած շոուների ժամանակ ։ 2017 թվականի նոյեմբերի 8-ին նա հանդես է եկել Միացյալ Նահանգներում՝ «Today» հեռուստաշոուի ընթացքում ։2017 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Սմիթը այս երգով ելույթ է ունեցել բրիտանական The X Factor հեռուստաշոուի 14-րդ եթերաշրջանի եզրափակիչ փուլում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեմ Սմիթի երգեր Կատեգորիա:2017 երգեր Կատեգորիա:2017 սինգլներ Կատեգորիա:Բրիտանական երգեր
Շնչառական ուղիների մեռյալ տարածություն
Անատոմիական մեռյալ տարածություն
Անատոմիական մեռյալ տարածությունն օդատար ուղիների՝ քթի խոռոչի (կամ բերանի՝ բերանային շնչառության դեպքում), քթաըմպանի, կոկորդի, շնչափողի, բրոնխների տարողությունն է։ Ծավալը մոտ 150 մլ է։ Չնայած այստեղ բացակայում է գազափոխանակությունը արյան հետ, սակայն, մեռյալ տարածությունում օդը մաքրվում է, հագենում ջրային գոլորշիներով և տաքացվում։
Թոքաբշտիկային մեռյալ տարածություն
Այն թոքաբշտիկները (ալվեոլ), որոնք կամ միայն հեղուկացվում են, կամ միայն օդահարվում, կազմում են թոքաբշտիկային մեռյալ տարածությունը։ Արդյունավետ թոքաբշտիկային տարածություն են համարվում այն բշտիկները, որոնք և օդափոխվում են և հեղուկացվում։ Ակտիվ աշխատանքի, թթվածնի պակասի դեպքում թոքաբշտիկային մեռյալ տարածությունը փոքրանում է, քանի որ «հանգստի» վիճակում գտնվող թոքաբշտիկները սկսում են մասնակցել գազափոխանակությանը։
Ֆիզիոլոգիական մեռյալ տարածություն
Ֆիզիոլոգիական (գործառնական) մեռյալ տարածություն են համարվում շնչական համակարգի բոլոր այն հատվածները, որտեղ գազափոխանակություն չի կատարվում։ Այսինքն, ֆիզիոլոգիական մեռյալ տարածությունն իրենից ներկայացնում է անատոմիական և թոքաբշտիկային մեռյալ տարածությունների գումարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շնչառական համակարգ
Հունաստանի ազգային օպերա
Հունաստանի ազգայի օպերա (Εθνική Λυρική Σκηνή — Ազգային քնարական բեմ), պետական թատրոն, որը գտնվում է Աթենքի Խարիլաոս Տրիկուպիսի փողոցի վրա։ Թատրոնի ղեկավարումն իրագործում են անմիջականորեն Հունաստանի մշակույթի նախարարությունը, խնամակալների խորհուրդը և գեղարվեստական տնօրենը։
Հասցե։ Ακαδημίας 59-61, 10679 Αθήνα.
Հիմնադրման պատմություն
1880-ականների ավարտին առաջին հունական օպերան ներկայացվեց Աթենքի հին Բուկուրա թատրոնում։ 1888-1890 թվականներին հունական օպերան Մոցարտի, Դոնիցետիի օպերաներով հյուրախաղերով հանդես էր գալիս աշխարհի այն շրջաններում, որտեղ ապրում էին բազմաթիվ հունական խմբեր, մասնավորապես Եգիպտոսում, Թուրքիայիում և Ռումինիայում։
1924 թվականին ԱՄՆ-ում գաստրոլներից և Հունաստանում ու արտերկրում վերջնականապես որպես նշանավոր մշակութային կազմակերպություն հաստատվելուց հետո, Հունաստանի կառավարությունը սկսեց սատարել թատրոնին։ Արդեն 1939 թվականին պաշտոնապես հիմնվեց Հունաստանի ազգային օպերան Կոստիս Բեստիասի ղեկավարությամբ, իսկ 1944 թվականից օպերան գործում էր որպես ինքնավար կազմակերպություն իր այսօրվա տեսքով։
1982-1986 թվականների ընթացքում Ազգային օպերայի տնօրենների խորհրդի անդամ էր նշանավոր նորհունական արձակագիր Մենիս Կումանտարեասը ։
Երգչախումբ և բալետ
Հունական ազգային օպերայի երգչախումբը գոյություն ունի 1939 թվականից և կազմված է մասնագիտացված երգիչներից։ Օպերայի հիմնական ռեպերտուարում ընդգրկվում են նաև հույն կոմպոզիտորների օպերետներ, օրատորիաներ և հոգևոր երաժշտական գործեր։
Ի լրացում ստանդարտ դասական և ռոմանտիկ ռեպերտուարին, որպես Հունական ազգային օպերայի այցեքարտ է համարվում ժամանակակից հունական պարը։ Կառավարության հովանու ներքո այսօր բալետային թաթերախումբն ունի իր սեփական փորձերի ստուդիան։ Բալետի զարգացման գործում հատկապես կարևոր ներդրում ունի ԽՍՀՄ պարուսույց, Տատյանա Մամակին։
Ժամանակակից շրջան
Ազգային օպերան կրում է լայնածավալ միջոցառումների պատասխանատվություն՝ սկսած օպերային, բալետային ներկայացումներից, սիմֆոնիկ համերգներից և հատուկ երեխաների համար օպերային ու բալետային բեմականացումներից։ Թատրոնը կազմակերպում է երաժշտության ազգային արխիվը, երաժշտական գրադարանները և Հունաստանի ազգային օպերայի սեփական թանգարանը, ցուցադրում է կոստյումներ, պարտիտուրաներ և թատրոնի ներկայացումների այլ պարագաներ։ Թատերախումբը գաստրոլներ է տալիս ինչպես Հունաստանում, այնպես էլ արտերկրում։
Հունական ազգային օպերան իր բեմադրությունները ներկայացնում է երեք բեմերում.
Վերջերս Ստավրոս Նիարխոմոսը հայտարարեց, որ կֆինանսավորի Հունական ազգային օպերայի նոր թատրոնի ինչպես նաև զբոսայգու կառուցումը Ֆալիրոն շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի թատրոններ
Հռոմեական խճանկար
Հռոմեական խճանկար, խճանկարի տեսակ՝ բազմագույն քարերի (օրինակ՝ գունախճիկի) մանր խորանարդներից կազմված։ Մոդուլների փոքրիկ չափսերը թույլ են տալիս հասնելու պատկերի բացարձակ հստակության և նրբագեղության։ Այս տեխնիկան կիրառվում է նաև դեկորատիվ-կիրառական արվեստում, այն գոյություն ունի Հին Հռոմի ժամանակներից։
Պատմություն
Հռոմեացիները խճանկարը փոխառել են հույներից։ Հռոմեական խճանկարի ամենահին և առավել հայտնի օրինակները գտնվում են Դելոսում և թվագրված են մ.թ.ա. II դար ։ Խճանկարի արվեստն սկսեց ակտիվորեն զարգանալ Հուլիոս Կեսարի և Օգոստոս Օկտավիանոսի կառավարման օրոք, երբ գրավյալ տարածքներից մեծ հարստություններն սկսեցին հոսել Հին Հռոմ։
Առաջին խճանկարները բավականին պարզ էին և սահմանափակվում էին երկրաչափական զարդաքանդակներով:Վարպետության աճին զուգընթաց՝ ավելի տարածված դարձան մարդաբանական և կենդանաբանական պատկերները և սյուժետային կոմպոզիցիաները։ Յուրաքանչյուր ունևոր հռոմեացի իր տանն ուներ գոնե մեկ խճանկար, որով ամենից հաճախ զարդարում էին հատակը և պատերը։ Հուլիոս Կեսարն անգամ արշավանքների ժամանակ հրամայում էր իր ժամանակավոր կացարանի հատակը ձևավորել խճանկարով։
Պլինիոս Ավագն իր «Բնական պատմություն» աշխատության մեջ հիշատակում է պերգամոնյան նկարիչ Սոզային, ով խճանկարային տեխնիկայի միջոցով հատակի վրա բնական չափսերով պատկերել է խնջույքի մնացորդները՝ ոսկորներ, ծովախեցգետինների աքցաններ, միրգ և բանջարեղեն, խեցիներ (asarotos oecos) : Վարպետի մեկ այլ աշխատանք է համարվում «Աղավնիները բաժակի վրա» խճանկարը։
Հռոմեական առավել հայտնի խճանկարներից մեկը «Իսոսի ճակատամարտ»-ն է, որտեղ պատկերված է Ալեքսանդր Մակեդոնացին՝ պարսից շահ Դարեհ III-ի դեմ ճակատամարտում։ Խճանկարը գտնվել է Ֆավնուսի տան հատակներից մեկի վրա։ Օրիգինալ չափսը կազմել է 313×582 սմ, բայց բեկորների մի մասը չի պահպանվել։
III դարում Հռոմեական կայսրությունն ապրում էր քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական խորը ճգնաժամ։ Պլեբեյներից գործերի իրական վիճակը թաքցնելու համար բնակչության վերնախավը հսկայական գումարներ էր ծախսում խնջույքների ու արտաքին փայլի վրա։ Խճանկարն հասնում է ավելի լայն կիրառության։ Կարակալայի հին հռոմեական հասարակական բաղնիքները, որոնք կառուցվել էին III դարում, հարուստ էին խճանկարներով, երբեմն ոսկեջրվում էին։
Խճանկարային տեխնիկա
Առաջին խճանկարները կատարվել են աղբարկղային ամրանյութով ծածկված տեխնիկայով, որի համար կիրառվում էին ժայռափոր քարեր (նկարների պատրաստման հենց այդպիսի եղանակը հետագայում կիրառական դարձավ մեկ այլ տեխնիկայի համար՝ այսպես կոչված ֆլորենտինային խճանկարի)։ Հետագայում ավելի հաճախ սկսեցին ժայռերը մանր բեկորների բաժանել, որոնցից առավել հստակ և նրբին պատկերներ էին ստացվում։ Opus tessellatum նշանակում է խճանկարային տեխնիկա, որն օգտագործում է 4 միլիմետրից ավելի չափսերով բեկորներ։ 4 միլիմետրից ավելի չափսերով ժայռաբեկորներով Opus vermiculatum-ը թույլ էր տալիս ավելի պարզ ընդգծել ավելի մանր դետալները։ Հատիկային խճանկարում (opus sectile), ի տարբերություն վերոհիշյալի, օգտագործվում են տարբեր մեծության և չափսերի թիթեղներ (սովորաբար կենտրոնական տարրն իրենից ներկայացնում է ամբողջական թիթեղ, որին երիզավորում են մանր բեկորները)։ Opus regulatum-ն իրենից ներկայացնում է միանման և համաչափ բեկորների հավասար շարքեր (տուֆի դսավորության կամ շախմատի տախտակի նմանությամբ)։
Գունային ներկապնակը հարստացավ բնության այնպիսի նյութերի կիրառման շնորհիվ, ինչպիսիք են՝ մարմարը, շերտաքարը, գունագեղ կրաքարը, կիսաթանկարժեք քարերը։ Միայն թե այս նյութերը բավականին թանկարժեք էին, այդ իսկ պատճառով վարպետները նախկինի պես շարունակում էին բավարարվել գունավոր, հղկված գետաքարով։ Որպես խճանկարային հումք՝ ավելի էժանագին ապակու հայտնագործումը, խճանկարային աշխատանքները դարձան ավելի պատկերավոր և վառ։ Գունախճիկը դարձավ խճանկարների պատրաստման ավանդական հումքը։
Հռոմեական խճանկարի թանգարան
Հռոմեական խճանկարի ամենախոշոր ու ժամանակակից թանգարանները գտնվում են Բարդո թանգարանում (Թունիս, 1888 թվական) և Այնթապի (Թուրքիա, 2011 թվական) թանգարաններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խճանկար Կատեգորիա:Հռոմեական արվեստ
Պիեռ Անջելի
Պիեռ Անջելի (Pier Angeli, ծնված՝ Աննա Մարիա Պիեռանջելի (Anna Maria Pierangeli), ), իտալացի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Կինոէկրաններին առաջին անգամ հայտնվել է 1950 թվականին իտալական ֆիլմերից մեկով, իսկ մեկ տարի անց առաջին անգամ նկարահանվել է Հոլիվուդում՝ Ռոդ Սթայգերի «Թերեզա» ֆիլմում։ Այդ ֆիլմում խաղացած դերի համար Պիեռ Անջելին «Դերասանուհու լավագույն առաջնաելույթ» անվանակարգում արժանացել է «Ոսկե գլոբուսի», ինչպես նաև կինոքննադատների բարձր գնահատականներին, որոնք նրան համեմատում էին Գրետա Գարբոյի հետ։ Հետագայում դերասանուհին նկարահանվել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Սիրո երեք պատմություն» (1953), «Սոմբրերո» (1953), «Մադեմուազել Նիտուշ» (1954), «Արծաթե բաժակ» (1954) և «Աֆրիկայի նավահանգիստ» (1956)։
1950-ական թվականների սկզբին Անջելին սիրավեպ է ունեցել դերասան Քըրք Դուգլասի հետ, ինչպես նաև ռոմանտիկ կապ Ջեյմս Դինի հետ, որն ընդհատվեց դերասանուհու մոր տիրական ճնշման տակ։ 1954 թվականին նույնպես մոր ճնշմամբ Պիեռ Անջելին ամուսնացել է դերասան և երգիչ Վիկ Դամոնի հետ ։ 4 տարի անց նրանց ամուսնալուծությունը լայնորեն քննարկվել է մամուլում դատարանում տեղի ունեցած վիճաբանության պատճառով, քանի որ ծնողներից յուրաքանչյուրը ցանկանում էր ստանձնել իրենց որդու՝ Պերի խնամակալությունը։
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012 (ընտրական փուլ, խումբ F)
Հղումներ
Կատեգորիա:2010 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2011 ֆուտբոլում Կատեգորիա:Եվրո 2012
Պիեռ Անջելի
Կենսագրություն
1960-ական թվականների սկզբին Պիեռ Անջելին վերադարձել է Եվրոպա, որտեղ երկար ժամանակ ապրել է Մեծ Բրիտանիայում։ Այդ տարիներին նրա մասնակցությամբ ֆիլմերն այնքան հայտնի չեն եղել, ինչպես նրա հոլիվուդյան աշխատանքները, բացառությամբ «Սոդոմ և Գոմոր» (1962) և «Ճակատամարտ Արդեններում» (1965) ֆիլմերի։ 1962-1969 թվականներին դերասանուհին ամուսնացած է եղել իտալացի կոմպոզիտոր Արմանդո Տրայավոլիի հետ, ունեցել են մեկ որդի՝ Էնդրյուն։
Մահ
1970-ական թվականների սկզբին գրեթե մոռացված դերասանուհու մասին հիշում են «Կնքահայրը» ֆիլմը նկարահանողները և նրան հրավիրում նկարահանվելու դերերից մեկում, բայց 1971 թվականի սեպտեմբերի 10-ին 39-ամյա Պիեռ Անջելին հայտնաբերվել է մահացած՝ բարբիտուրատի մեծ չափաբաժին ընդունելու պատճառով ։ Կարծիք կար, որ դերասանուհին ինքնասպան է եղել, քանի որ վախենում էր ծերանալուց։ Պիեռ Անջելին թաղված է Ռյուեյ-Մալմեզոն ֆրանսիական քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ինքնասպան դերասաններ Կատեգորիա:Երկվորյակներ Կատեգորիա:Ինքնասպան դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դեղերի չարաշահումից մահացածներ Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ
Պետրոս Անանիկյան
Պետրոս Պավելի Անանիկյան, հայ բժիշկ, վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
1978 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1984 թվականից աշխատում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։ 1996 թվականից՝ միաժամանակ Երևանի № 3 քաղաքական կլինիկական հիվանդանոցի ստամոքսաաղիքաբանական բաժանմունքի վիրաբուժական բաժնի վարիչ, գիտակլինիկական գծով փոխտնօրեն  ։
1997 թվականից Հայաստանի վիրաբուժական ԳԱ անդամ է, 2000 թվականից՝ Վիրաբույժների համաշխարհային ընկերակցության անդամ, 2001 թվականից՝ ՌԴ բժշկատեխնիկական ԳԱ անդամ։
Աշխատանքները վերաբերում են անոթային, ստամոքսաաղիքային, լյարդի, լեղապարկի, լեղածորանների հիվանդությունների վիրահատական բուժմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Օսայի շրջան (Պերմի երկրամաս)
Օսայի շրջան (Осинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Օսա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2057 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31928 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերմի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների Կատեգորիա:1924 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Փաստաթուղթ
Փաստաթղթերը կարող են լինել պաշտոնական և ոչ պաշտոնական։ Պաշտոնական փաստաթուղթ է համարվում այն փաստաթուղթը, որն իր բնույթով հասանելի է բոլորին և նրանում ամրագրված ինֆորմացիան հասանելի է հասարակության բոլոր անդամներին։ Ոչ պաշտոնական փաստաթուղթ է համարվում այն փաստաթուղթը, որը չափից ավելի անձնական ինֆորմացիա է պարունակում։ Սրանք անձին վերաբերող առանձնահատուկ ինֆորմացիա պարունակող բոլոր գրավոր և բանավոր փաստաթղթերն են։ Օրինակ՝ անձնական օրագրեր, բոլոր տեսակի նամակները։ Լինում են դեպքեր, երբ վերջիններս լուրջ և որոշակի միջոցառումների ու իրադարձությունների փոփոխման հետևանքում ստանում են պաշտոնական բնույթ։ Դա նշանակում է, որ ցանկացած ոչ պաշտոնական փաստաթուղթ կարող է դառնալ պաշտոնական։
Փաստաթղթերի թվին են դասվում նաև վիճակագրական տվյալները, որոնք չնայած իրենց հասանելիության չափից, պարունակում են որոշակի ինֆորմացիա հասարակության որևէ ոլորտի վերաբերյալ։ Գոյություն ունեն նաև ձայնային և պատկերային փաստաթղթեր, օրինակ՝ ձայնասկավառակ, տեսասկավառակ, տեսաժապավեն։
Փաստաթղթերի գնահատում
Ցանկացած փաստաթուղթ, որն անհրաժեշտ է օգտագործել հետազոտական որևէ գործընթացում, անհրաժեշտ է ճշգրտել, թե ով է այդ փաստաթուղթը ստեղծել, երբ է ստեղծել և վերջինիս բնօրինակ կամ կրկնօրինակ լինելու փաստը։
Միայն փաստաթղթի որակի գնահատումից հետո կարելի է օգտագործել այն հետազոտական աշխատանքում։ Որոշ փաստաթղթեր տարիների ընթացքում կարող են վնասվել, որոնցում տեղ գտած ինֆորմացիան ևս կարող է վնասվել, ուստի միայն որոկի գնահատումից կարելի է ճշտել նրանում պարունակվող ինֆորմացիայի ճշտության աստիճանը։
Փաստաթղթերի վերլուծությունը սոցիոլոգիայում
Փաստաթղթերի վերլուծությունը հասարակական գիտություններում, այդ թվում նաև՝ սոցիոլոգիայում առավել հաճախ կիրառվող մեթոդներից մեկը փաստաթղթերի վերլուծությունն է։ Փաստաթղթերի վերլուծությունը կիրառվում է ինչպես որակական, այնպես էլ քանակական սոցիոլոգիայի շրջանականերում։ Ըստ այդմ տարբերում են ավանադական/որակական փաստաթղթերի վերլուծություն, այնպես էլ կոնտենտ անալիզ կամ քանակական փաստաթղթերի վերլուծություն ։
Գոյություն ունեն փաստաթղթերի վերլուծության 2 մեթոդներ՝ ավանդական և ձևայնացված։ Ավանդական մեթոդի կիրառման ընթացքում կատարվում է բովանդակային վերլուծություն, որը էապես կախված է վերլուծողի մեկնաբանումից։ Այս առումով ավանդական մեթոդը կրում է սուբյեկտիվ բնույթ։ Այն կիրառվում է այն դեպքում, երբ վերլուծության առարկա են ընտրված մի քանի փաստաթուղթ։ Բայց այն դեպքում, երբ հետազոտվում են հազարավոր փաստաթղթեր և հնարավոր չէ բոլորը ենթարկել առանձին բովանդակային վերլուծության, ապա օգտագործում են փաստաթղթերի վերլուծության մյուս մեթոդը՝ ձևայնացվածը։ Այս դեպքում առանձնացնում են որևէ կոնկրետ գաղափար, որը հանդիսանում է դիտարկման միավոր։
Փաստաթղթերի վերլուծությունը կիրառվում է ինչպես որակական, այնպես էլ քանակական սոցիոլոգիայի շրջանականերում։ Ըստ այդմ տարբերում են ավանադական կամ որակական փաստաթղթերի վերլուծություն, այնպես էլ կոնտենտ անալիզ կամ քանակական փաստաթղթերի վերլուծություն։