cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ամորի I (Երուսաղեմի արքա)
Ընտանիք
Առաջին կին Ագնես Կուրտենեն Ամորիից ունեցել է երեք երեխա.
Մահվան մահիճում Ամորին Նաբլուսը ժառանգում է Մարիային և Իզաբելին։ Բորոտությամբ հիվանդ Բալդուին IV-ը դառնում է իր հոր ժառանգորդը և դաստիարակվում էր մոր՝ Ագնես Կուրտենեի կողմից արքունիքում։
Բնավորություն
Տարեգիրները նշում են, որ Ամորին ժլատ էր, հպարտ, պատվախնդիր և դժվարությամբ է հասել նրան, որ իրեն ճանաչեն որպես արքա, ընդ որում նա լռակյաց էր, հեշտությամբ էր ենթարկվում իր շրջապատի ազդեցությանը և թեթևակի կակազում էր։ Երուսաղեմի գահին տեղական մի քանի ազնվականների գաղտնի հավակնությունները ավելացնում էր ժառանգորդ Բալդուին IV-ի արատները։
Մայա (Էն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ամորի I (Երուսաղեմի արքա)
Բնավորություն
Ամորին բարձրահասակ էր և բավականին գեղեցիկ. «նա ուներ միջին չափերի աչքեր, քիթը, ինչպես և նրա եղբորինն էր, արծվային, նրա մազերը թուխ էին։ Ծավալուն մորուքը պատում էր նրա այտերը և կզակը։ Նա ունակ էր անսհման ծիծաղել, այնպես, որ նրա ամբողջ մարմինը թափահարվում էր»։ Ամորին առատորեն չէր ուտում և խմում, սակայն կյանքի վերջին տարիներին բավականին չաղացել էր, ինչը փոքրացնում էր նրա հետաքրքրությունը ռազմական գործողությունների հանդեպ։ Ըստ Վիլհելմի խոսքերի, նա «շատ գեր էր, կուրծքերով, ինչպես կին, որոնք կախված էին մինչ գոտկատեղը»։ Ամորին աստվածավախ էր և ամեն օր ներկա էր գտնվում պատարագին, չնայած, ինչպես ասում էին, «իրեն չէր սահմանափակում ցանկասիրությունում և գայթակղել է ոչ քիչ քանակի ամուսնացած կանանց»։ Չնայած իր աստվածավախութանը, նա տուրք էր դրել հոգևորականության վրա։
Ինչպես գրում էր Վիլհելմ Տյուրոսցին, «նա եղել է իմաստության և խելամտության մարդ, ամբողջովին բանիմաց, որպեսզի թագավորության կառավարման լծակները պահի իր ձեռքում»։ Նա համարվում է վերջինը Երուսաղեմի «վաղ» արքաներից, ովքեր այդպես էլ չեն կարողանում փրկել թագավորությունը կործանումից։ Մի քանի տարի անց մահանում է կազսր Մանուիլը և Սալահ ալ-Դինը մնում է միակ ուժեղ ղեկավարը արևելքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի արքաներ Կատեգորիա:Յաֆֆայի և Ասկալոնի կոմսեր Կատեգորիա:Դիզենտերիայից մահացածներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Դոննի Մոնտելլ
Դոնատաս Մոնտվիդաս (Donatas Montvydas,, հանդես է գալիս Դոննի Մոնտելլ (Donny Montell) կեղծանվամբ), լիտվացի երգիչ, Սլավյանսկի բազար փառատոնի Վիտեբսկ-2008 միջազգային երգի մրցույթի հաղթող, Յուրմալայի Նոր Ալիք 2011 թվականի մասնակից, Լիտվայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2012 և 2016 երգի մրցույթներում ։
Եվրատեսիլ 2016
Դոննին հաղթել է Եվրատեսիլի լիտվական նախնական մրցույթում, իսկ եզրափակչում ստացել է առավելագույն 12 միավոր ժյուրիի և հեռուստադիտողների կողմից։ Նրան ընձեռնվեց երկրորդ անգամ ներկայացնել Լիտվան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։
Հենտինգտոնի հիվանդություն
Հենտինգտոնի հիվանդություն,հայտնի նաև որպես Հենտինգտոնի խորեա, ժառանգական նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություն, որի արդյունքում ուղեղի բջիջները մահանում են ։ Ամենավաղ ախտանիշներից են տրամադրության, մտավոր կարողությունների հետ կապված խնդիրները ։ Հաճախ նաև առկա է լինում կողմնորոշման բացակայություն և անկայուն քայլվածք ։ Հիվանդության զարգացման հետ մեկտեղ ավելի ակնհայտ են դառնում ապակողմնորոշված և ցնցումային շարժումները ։ Ֆիզիկական կարողությունները շարունակաբար թուլանում են, ինչի արդյունքում հիվանդի շարժումները դառնում են անկառավարելի և կորցնում են անգամ խոսելու կարողությունը ։ Մտավոր ունակությունների թուլացման արդյունքում զարգանում է թուլամտություն ։ Տարբեր մարդկանց մոտ կարող են դիտվել սպեցիֆիկ ախտանիշներ ։ Սովորաբար հիվանդությունը ի հայտ է գալիս 30-50 տարեկանում, բայց կարող է սկսվել ցանկացած տարիքում ։ Մոտավորապես 8 % դեպքերում հիվանդությունը սկսվում է 20 տարեկանում և ախտանիշներն ավելի նման են լինում Պարկինսոնի հիվանդությանը ։ Այս հիվանդությունով տառապող մարդիկ հաճախ թերագնահատում են իրենց խնդիրները ։
Հենտինգտոնի հիվանդությունը ժառանգական հիվանդություն է, որը հիմնականում ժառանգվում է ծնողներից, բայց 10 % դեպքերում առաջանում է նոր մուտացիայի արդյունքում ։ Հիվանդությունն առաջանում է Հենտինգտին գենի երկու օրինակներից մեկում առաջացող դոմինանտ մուտացիայի արդյունքում ։ Դա նշանակում է, որ հիվանդի երեխան ունի 50 % հավանականություն այդ գենը ժառանգելու ։ Հենտինգտին գենը կրում է ինֆորմացիա Հենտինգտին սպիտակուցի մասին ։ Ցիտոզին-ադենին-գուանին տրիպլետների կրկնությունը հենտինգտին սպիտակուցը կոդավորող գենում ստեղծում է անոմալ կառուցվածքով սպիտակուց, որն անհայտ մեխանիզմներով վնասում է ուղեղի բջիջները ։
Այս հիվանդությունը չունի բուժում ։ Հիվանդության ուշ ստադիաներում անհրաժեշտ է լիարժեք հսկողություն ։ Կարելի է անցկացնել ախտանշանային բուժում և որոշ չափով լավացնել կյանքի որակը ։ Շարժումների հետ կապված խնդիրները լուծվում են տետրաբենազինով ։ Եվրոպայում կա 4-15 հիվանդ` 100,000 մարդու հաշվարկով ։ Հիվանդությունը ախտահարում է կանանց և տղամարդկանց հավասարապես ։ Բարդությունները, որոնցից են թոքաբորբը, սրտի հիվանդությունը և տրավման՝ վայր ընկնելու պատճառով, իջեցնում են կյանքի տևողությունը ։ Ինքնասպանությունը մահվան պատճառն է 9 % դեպքերում ։ Սովորաբար հիվանդները մահանում են հիվանդության ի հայտ գալուց 15-20 տարի հետո ։
Այս հիվանդությունն առաջին անգամ նկարագրվել է 1841 թվականին՝ Չարլզ Օսկար Ուոթերսի (Charles Oscar Waters) կողմից ։ Հետագայում ավելի մանրամասնորեն նկարագրվել է 1872 թվականին՝ Ջորջ Հենտինգտոնի կողմից, ում անունով էլ կոչվել է այս հիվանդությունը ։ Գենետիկ հիմքը հայտնաբերվել է միջազգային միացյալ ուժերով, որոնք ղեկավարվում էին ժառանգական հիվանդությունների ֆոնդի կողմից ։ Հետազոտական խմբերը սկսել են կազմավորվել 1960-ական թվականներին, որոնց նպատակն էր բարձրացնել հանրության տեղեկացվածությունը, առանձին մարդկանց և իրենց ընտանիքներին օգնություն ցուցաբերելը, ինչպես նաև հետազոտություններին աջակցելը ։ Հետազոտությունների ներկայիս ուղղություններից են հիվանդության կոնկրետ մեխանիզմի պարզաբանումը, կենդանիների վրա մոդելների կատարելագործումը, դեղորայքների փորձարկումը, որոնք ազդում են ախտանիշների վրա և դանդաղեցնում են հիվանդության ընթացքը, ինչպես նաև ցողունային բջիջների կիրառումը, որոնք կարող են վերականգնել կորցրած հյուսվածքը ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Հենտինգտոնի հիվանդության ախտանիշները ակնհայտ են դառնում 35-44 տարեկաններում, բայց կարող են սկիզբ առնել ցանկացած տարիքում ։ Վաղ փուլերում լինում են անձի, ճանաչաղության և ֆիզիկական կարողությունների թեթև փոփոխություններ Ֆիզիկական կարողությունների խանգարումները հաճախ նկատվում են սկզբում ։ Հիմնականում բոլոր հիվանդները ունենում են նմանատիպ խանգարումներ, բայց վարքագծի, ճանաչողության խանգարումները որոշակիորեն տարբերվում են առանձին հիվանդների մոտ ։
Ճանաչողական ունակությունները նույնպես սկսում են թուլանալ ։ Առանձնապես թուլանում է պլանավորումը, աբստրակտ մտածելակերպը և այլն ։ Հիվանդության զարգացման հետ վատանում է նաև հիշողությունը։ Խանգարումների աստիճանը տատանվում է կարճատև հիշողության կորստից մինչև երկարատև հիշողության կորուստը ։ Ճանաչողական ունակությունների թուլացումը բերում է թուլամտության ։ Սա թուլամտության ենթակեղևային տեսակ է, որը պետք է տարբերել կեղևային թուլամտությունից, վերջինս դիտվում էր Ալցհեյմերի հիվանդության ժամանակ ։
Նկարագրված նյարդահոգեբանական արտահայտություններից են տագնապայնությունը, դեպրեսիան (ընկճախտ), հույզերի արտահայտման թուլացումը, էգոցենտրիզմը, ագրեսիա ն, տարբեր կախվածությունները, հիպերսեքսուալությունը ։ Նաև նկարագրվել են այլ մարդկանց նեգատիվ արտահայտությունները ճանաչելու դժվարություններ ։ Տարբեր հետազոտություններում տարածվածության արդյունքները տարբեր են, բայց այս հիվանդության դեպքում հոգեկան խանգարումները հանդիպում են 33%-76% տոկոսով ։ Շատ հիվանդների և իրենց հարազատների համար այս ախտանիշները լինում են ամենատհաճը ։ Ինքնասպանության մտքերը ավելի հաճախ են լինում այս հիվանդների մոտ ։ Հաճախ անհատների խորեայի, ճանաչողական և հուզական խանգարումների գիտակցումը իջած է ։
Մուտանտ հենտինգտին սպիտակուցը առաջանում է ամբողջ մարմնում և խանգարումներ լինում են ոչ միայն ուղեղի հյուսվածքում։ Արտաուղեղային խանգարումներից են մկանային ատրոֆիան, սրտային անբավարարությունը, քաշի կորուստը, օստեոպորոզը, ամորձիների ատրոֆիան ։
Ժառանգականություն
Բոլոր մարդիկ ունեն հենտինգտին գենի երկու պատճեն, որոնք կոդավորում են հենտինգտին սպիտակուցը։ Այս գենը ունի հատված, որտեղ ցիտոզին-ադենին-գուանին տրիպլետները կրկնվում են։ Այդ կրկնությունների քանակը տարբերվում է առանձին մարդկանց մոտ։ Երբ կրկնությունները հասնում են որոշակի սահմանային քանակի, այդ ժամանակ սկսվում է սինթեզվել մուտանտ հենտինգտին սպիտակուցը։ Հենց այդ սպիտակուցով են պայմանավորված այս հիվանդության ախտանիշները։ Հենտինգտոնի հիվանդության մուտացիան դոմինանտ է և բնութագրական է լրիվ պենետրանտությունը, ուստի երկու ալելներից մեկի մուտացվելու դեպքում կզարգանա հիվանդությունը։ Այս հիվանդությունը ժառանգվում է անկախ սեռից, բայց տարբեր սեռերի մոտ կարող են տարբերվել գենի կրկնվող հատվածի չափսերը ։
Գենետիկ մուտացիա
Հենտինգտոնի հիվանդությունը եռնուկլեոտիդների կրկնման հիվանդություններից է և արտահայտման աստիճանը կախված է կրկնվող հատվածի չափերից ։ Հենտինգտին գենը տեղակայված է մարդու չորրորդ քրոմոսոմի կարճ թևի վրա։ Այդ գենը ունի իր վրա ցիտոզին-ադենին-գուանին (ՑԱԳ) կրկնողությունների հատված։ ՑԱԳ նուկլեոտիդները կոդավորում են գլուտամին ամինաթթուն։ Այդ ամինաթթուների շարունակվող սինթեզը առաջացնում է պոլիգլուտամինային շղթա (polyQ tract) :
Ժառանգում
28-ից ավել ՑԱԳ տրիպլետների կրկնությունները անկայուն են ԴՆԹ-ի կրկնապատկման ժամանակ և անկայունությունը մեծանում է կրկնողությունների քանակի հետ ։ Սրա արդյունքում հենտինգտին գենի ՑԱԳ կրկնվող տրիպլետներ պարունակող մասը կարող է ավելի մեծանալ սերունդների մոտ (դինամիկ մուտացիա), ինչի արդյունքում սերնդի մոտ չի լինում կրկնողությունների նույն քանակը, որը եղել է ծնողի մոտ ։ Անկայունությունը ավելի բարձր է սպերմատոգենեզի ժամանակ, ի տարբերություն օվոգենեզի։ Մորից ժառանգված ալելները սովորաբար չեն տարբերվում, բայց հորից ժառանգելու դեպքում կրկնվող հատվածի շատանալու հավանականությունը մեծ է ։
Հազվագյուտ դեպքերում, երբ երկու ծնողներն էլ ունեն մուտանտ հենտինգտին գեն, սերնդին փոխանցելու ռիսկը բարձրանում է մինչև 75 %, իսկ եթե ծնողներից մեկը երկու ալելները մուտացված են, ուրեմն ռիսկը 100 % է, այսինքն` սերնդում բոլորը հիվանդ կլինեն։ Հազվադեպ է լինում, որ երկու գեներն էլ մուտացված լինեն։ Կար միտք, որ երկրորդ մուտացված գենի առկայությունը չի ազդում հիվանդության զարգացման և նրա ախտանիշների վրա, բայց հայտնաբերվեց, որ երկրորդ մուտացված գենի առկայությունը փոխում է ֆենոտիպը և ազդում հիվանդության զարգացման վրա ։
Մեխանիզմ
Հենտինգտին սպիտակուցը համագործակցում է մոտ 100 այլ սպիտակուցների հետ և ունի տարբեր կենսաբանական ֆունկցիաներ ։ Մուտանտ սպիտակուցի ազդեցությունը անհայտ է, բայց հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այն վնասում է ուղեղի յուրահատուկ բջիջներ։ Վնասումը սկզբում լինում է զոլավոր մարմնում, բայց հիվանդության զարգացման հետ մեկտեղ վնասվում են ուղեղի այլ հատվածներ։ Սկզբնական ախտանիշները կապված են զոլավոր մարմնի ֆունկցիաների խանգարման հետ և արտահայտվում են շարժման խանգարումներով, տրամադրության, ճանաչողական ունակությունների խանգարումով ԴՆԹ մեթիլացումը նույնպես փոփոխված է հենտինգտոնի հիվանդության ժամանակ ։
Հենտինգտինի գործառույթներ
Հենտինգտին գենը առկա է կաթնասունների բոլոր բջիջներում։ Ամենամեծ քանակները առկա են ուղեղում և ամորձիներում, նաև չափավոր քանակներով առկա է լյարդում, սրտում և թոքերում Հենտինգտինի գործառույթը մարդու մոտ պարզ չէ։ Այս փոխազդում է սպիտակուցների հետ, որոնք մասնակցում են տրանսկրիպցիային, բջջի ազդակի փոխանցմանը և ներբջջային տրանսպորտին ։ Գենետիկորեն մոդիֆիկացված կենդանիների մոտ հենտինգտոնի հիվանդություն առաջացնելու շնորհիվ հետազոտվել են հենտինգտինի որոշակի ֆունկցիաներ ։ Այս կենդանիների մոտ հենտինգտինը մասնակցում է էմբրիոնի զարգացմանը, իսկ դրա բացակայությունը բերում է էմբրիոնի մահվան։ Կասպազները կատալիզում են ապոպտոզը և ակտիվացվում են մուտացված հենտինգտինով, որը ազդում է ուբիքվիտին-պրոտեազային համակարգի վրա։ Նորմալ հենտինգտինը գործում է որպես հակա-ապոպտոտիկ ագենտ և կանխարգելում է բջջի ծրագրավորված մահը։ Այն նաև կարգավորում է նեյրոտրոֆիկ գործոնի արտադրությունը, որը պաշտպանում է նեյրոնները և կարգավորում է նրանց առաջացումը։ Հենտինգտինը ազդում է ներբջջային տրանսպորտի վրա, սինապսների գործառույթի վրա և նեյրոնների գեների տրանսկրիպցիայի վրա ։ Եթե ավելի շատ արտադրվում է նորմալ հենտինգտին և մուտացված հենտինգտինի քանակները պակասում են, ապա ուղեղի բջիջները գոյատևում են, իսկ մուտացված հենտինգտինի շատ քանակների դեպքում նեյրոնները մահանում են ։
Բջջային փոփոխություններ
Կատարվում են բազմաթիվ բջջային փոփոխություններ, որոնց միջացով լինում է մուտացված հենտինգտինի ազդեցությունը և զարգանում է հենտինգտոնի հիվանդությունը ։ Մուտացված (պոլիգլուտամինային) տեսակը ավելի է հակված ճեղքվելու, որի արդյունքում առաջանում են ավելի կարճ պոլիգլուտամինային ֆրագմենտներ ։ Այս ֆրագմենտները ավելի հակված են միսֆոլդինգի ենթարկվելու և ագրեգացվելու, որի արդյունքում առաջանում են ֆիբրիլյար ագրեգատներ։ Ագրեգատների պոլիգլուտամինային շղթաները իրար են կապված ջրածնային կապերի միջոցով ։ Այս ագրեգատների կառուցվածքները նման են սպիտակուցի կուտակումով ուղեկցվող այլ հիվանդությունների դեպքում հայտնաբերված ագրեգատների կառուցվածքին։ Ժամանակի ընթացքում այս ագրեգատները առաջացնում են բջջային ներառուկներ, որոնք ազդում են նեյրոնի ֆունկցիայի վրա  ։ Ներառուկներ հայտնաբերվում են և բջջի կորիզում և ցիտոպլազմայում ։ Ուղեղի բջիջներում հայտնաբերվող ներառուկները ամենավաղ պաթոլոգիական փոփոխություններն են։ Որոշ փորձեր ցույց են տվել, որ ներառուկները դրսևորում են նեյրոտոքսիկություն, բայց այլ փորձերով ապացուցվել է, որ նրանք կարող են բջջի պաշտպանողական մեխանիզմների մաս կազմել ։
Տարբեր մեխանիզմներ են հայտնաբերվել, որոնց միջոցով մուտացված հենտինգտինը կարող է առաջացնել բջջի մահ։ Այդ էֆֆեկտներից են շապերոնների վրա ազդեցությունը, որոնք մասնակցում են սպիտակուցների կառուցվածքի ձևավորմանը և սխալ կառուցվածքով սպիտակուցները հեռացնելուն։ Մուտացված հենտինգտինը ազդում է կասպազների վրա, որոնք մասնակցում են բջջի ապոպտոզին։ Մուտացված հենտինգտինը նաև ազդում է գեների էքսպրեսիայի վրա ։
Մեկ այլ թեորիայով բացատրվում է հենտինգտոնի հիվանդության այլ մեխանիզմ, ըստ որի վնասվում են զոլավոր մարմնի նեյրոնների միտոքոնդրիումները։ Հայտնաբերվել է, որ մուտանտ հենտինգտինը կարևոր դեր է խաղում միտոքոնդրիումների վնասման գործում ։ Միտոքոնդրիումներում էլեկտրոնների փոխադրման խանգարման պատճառով կարող են արտադրվել մեծ քանակով թթվածնի ակտիվ ձևեր և կդիտվի օքսիդատիվ սթրես ։
Մակրոսկոպիկ փոփոխություններ
Հենտինգտոնի հիվանդությունը ախտահարում է ողջ ուղեղը, բայց որոշ մասեր ավելի խոցելի են մնացածից։ Ամենավաղ էֆֆեկտները հիմային հանգույցի վնասման պատճառով են, որը կազմված է պոչավոր կորիզից և ծածկից Այլ հատվածներից են սև նյութը, գլխուղեղի կեղևի 3-րդ, 5-րդ և 6-րդ շերտերը, հիպոկամպը, ուղեղիկի պուրկինյեի բջիջները, տեսաթմբի և ենթատեսաթմբի որոշ կորիզներ ։ Այս մասերը ախտահարվում են կապված իրենց կառուցվածքի և բջիջների հետ և բջիջները կորցնելու հետ մեկտեղ ավելի են փոքրանում չափով ։ Զոլավոր մարմնի նեյրոնները ամենախոցելին են ։ Հենտինգտոնի հիվանդության ժամանակ դիտվում է նաև աստրոցիտների քանակի մեծացում և ուղեղի իմունային բջիջների՝ միկրոգլիայի ակտիվացում ։
Բազալ հանգույցները ամենաշատ աչքի ընկնող ախտահարված մասերն են, որոնք մասնակցում են շարժումներին։ Բազալ հանգույցների ֆունկցիան դեռ լրիվ պարզ չէ, սակայն ենթադրվում է, որ նրանք պայմանավորում են ճանաչողական ունակությունները և շարժումների կառավարմանն են մասնակցում ։ Բազալ հանգույցները նորմայում արգելակում են շարժման շատ ազդակներ։ Շարժում կատարելու համար կեղևը ուղարկում է ազդակ դեպի հիմային հանգույց, երտեղ որոշ ազդակներ արգելակվում են։ Հիմային հանգույցների վնասման պատճառով չի թուլանում կեղևից եկած ազդակը և շարժումները դառնում են անկառավարելի ։ Սպոնտան ֆիզիկական շարժումների պատճառով տուժում է հիվանդի խոսքը(դիզարթրիա), կուլ տալու ունակությունը(դիսֆագիա) ։
Տրանսկրիպցիոն ապակարգավորում
CREB-կապող սպիտակուցը CREB-binding protein (CBP) բջջի ֆունկցիայի համար շատ կարևոր տրանսկրիպցիոն կարգավորիչ է, քանզի պրոմոտերների մեծ քանակի ներկայությամբ այն ակտիվացնում է գեների տրանսկրիպցիան գոյատևման համար ։ Այս սպիտակուցի կազմում է 18 գլուտամիններից կազմված շղթան։ Այսպիսով, CBP սպիտակուցի գլուտամինները ուղիղ կերպով փոխազդում են HTT շղթայի գլուտամինների հետ և CBP-ն դուրս է մղվում իր սովորական տեղից : CBP-ն ունի ացետիլտրասֆերազայի դոմեն, որին կապվում է HTT-ն իր պոլիգլուտամինային դոմենով ։ Մահացած մարդկանց ուղեղում հայտնաբերվել է ցածր քանակությամբ CBP : Բացի այդ, երբ CBP-ն առաջանում է մեծ քանակով, գլուտամինից առաջացած մահի հավանականությունը իջնում է, ինչը ցույց է տալիս, որ CBP-ն շատ կարևոր դեր է խաղում Հենտինգտոնի հիվանդության առաջացման գործում և առհասարակ նեյրոնների աշխատանքի մեջ ։
Ախտորոշում
Ախտորոշումը դրվում է հիվանդությանը յուրահատուկ ախտանիշներին հետևելով ։ Եթե չկա Հենտինգտոնի հիվանդության ընտանեկան պատմություն, ապա կարելի է օգտագործել գենետիկ թեստեր։ Մինչև ախտանիշների ի հայտ գալը հնարավոր է հայտնաբերել հենտինգտինի գենի անոմալիան գենետիկ թեստի միջոցով։
Կանխատեսում
Ախտանիշների արտահայտման տարիքային առաձնահատկությունները և ծանրության աստիճանը անմիջականորեն կախված են եռնուկլեոտիդների կրկնվող տեղամասի երկարությունից ։ 60 և ավելի կրկվող տրիպլետ ունեցող անձանց մոտ հիվանդությունը կարող է զարգանալ մինչև 20տարեկանը, մինչդեռ կրկնումների թիվը 40-ից ցածր լինելու դեպքում հիվանդությունը կարող է երբեք էլ խիստ արտահայտված ախտանիշներով չդրսևորվել ։ Արտահայտման վրա ազդող այլ գործոններից են շրջակա միջավայրը և այլ գեներ, որոնք ազդում են հիվանդության բուն մեխանիզմի վրա ։
Հանտինգտոնի հիվանդության դեպքում առաջին ախտանիշների դրսևորումից հետո կյանքի սպասվելիք միջին տևողությունը 20տարի է ։ Այս ցուցանիշի վրա ամենաշատ ազդում են մկանային կոորդինացիայի խանգարումները և ավելի քիչ վարքային փոփոխությունները, որոնք պայմանավորված են կոգնիտիվ ֆունկցիաների թուլացմամբ։ Մահվան ամենահաճախակի պատճառներից է թոքաբորբը, որից մահանում են Հանտինգտոնի հիվանդությամբ տառապողների 1/3-ը։ Քանի որ մկանների կոորդինացված և սինխրոն շարժումները տուժում են՝ այս հիվանդության ժամանակ սննունդով կամ հեղուկով ասպիրացիայի մեծ վտանգ է առաջանում, որն էլ պատճառ է դառնում թոքաբորբի զարգացման։ Երկրորդ մեծ վտանգը դա սրտի ախտահարումն է, որի պատճառով մահանում են Հանտինգտոնի հիվանդություն ունեցողների 1/4-ը ։ Ինքնասպանությունը գրավում է երրորդ տեղը։ ՀՀ ունեցողների 7,3 %-ը գործում է ինքնասպանություն, իսկ 27 % -ը կատարում է ինքնասպանության փորձ։ Ինքնասպանության դրդող մտքերի բովանդակությունը վերջնական պարզ չէ, բայց դա ամենայն հավանականությամբ կախված է ՀՀ ունեցողի ձգտումով խուսափել հիվանդության էլ ավելի առաջընթացից և էլ ավելի ծանր դրսևորումներից  ։ Այլ ռիսկի գործոններից են խեղդվելը, մեխանիկական վնասվածքը վայր ընկնելուց և թերսնուցումը
Համաճարակաբանություն
Հենտինգտանի հիվանդությունը սկսվում է ուշ տարիքում, ինչը նշանակում է, որ այն չի ազդում վերարտադրության վրա ։ Ամբողջ աշխարհում այն գրանցվում է 5-10 դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով, բայց հաճախականությունը տարբերվում է կախված աշխարհամասից, որը պատճառներն են՝ էթնիկ պատկանելիությունը, միգրացիաները ։ Կանանց և տղամարդկանց մոտ հանդիպման հաճախականությունը հավասար է։ Ամենաշատը հանդիպում է ծագումով Արևմտյան Եվրոպայից մարդկանց մոտ, որոնց մոտ հաճախականությունը 7 դեպք է 100,000 մարդու հաշվարկով, իսկ մնացած աշխարհամասերում ցածր է, օրինակ՝ Ասիայում և Աֆրիկայում հաճախականությունը 1 դեպք է 100,000 մարդու հաշվարկով։ 2013 թվականին կատարված համաճարակաբանական հետազոտությունը ցույց տվեց, որ Մեծ Բրիտանիայում 1990 թվականից մինչև 2010 թվականը հաճախականությունը եղել է 12,3 դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով ։ Բացի այդ, որոշ վայրերում տարածվածությունը միջինից շատ ավելի մեծ է ։ Վենեսուելայի Մարակաիբո լճի տարածքում բնակվող մարդկանց մոտ հաճախականությունը 700 դեպք է 100,000 մարդու հաշվարկով ։ Այլ մեծ տարածվածությունով վայրեր են հայտնաբերվել Տասմանիայում և Շոտլանդիայի, Ուելսի, Շվեդիայի որոշ տարածաշրջաններում ։ Հաճախականության մեծացումը որոշ դեպքերում լինում է այն պատճառով, որ հիվանդությունը կրողները կատարում են միգրացիա դեպի աշխարհագրորեն իզոլացված վայրեր ։ Այդ կրողներին հետևել են գենեալոգիական մեթոդի շնորհիվ ։ Ժառանգական հապլոտիպերը նույնպես կարող են տեղեկություն տալ հիվանդության տարածվածության մասին ։ Իսլանդիան ունի ցածր տարածվածություն (1 դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով), չնայած նրա, որ Իսլանդացիների ծագումով Սկանդինավիայի գերմանական ցեղերից են, որոնցից առաջացել են նաև շվեդները։ Բոլոր դեպքերը, բացի երկու հարյուրամյակ առաջ եղած դեպքից, եկել են 1 զույգի սերունդից, որոնք ապրել են 19-րդ դարում ։ Ֆինլանդիայում նույնպես ցածր է հաճախականությունը՝ 2,2 դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով ։
Նիկոլա Պաշիչ
Նիկոլա Պաշիչ (Nikola Pašić, կիր.՝ Никола Пашић, ), սերբ և հարավսլավացի քաղաքական և պետական գործիչ։ Ցյուրիխի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում սովորելու տարիներին (1868-1873 թթ.) մոտ էր Մ․ Ա․ Բակունինի խմբակի հետ։ Եղել է Ռադիկալ կուսակցության կազմակերպիչներից (1881) և ապա՝ ղեկավարը։ 19-րդ դարի 80-ական թվականներին վտարանդվել է։ 1889 թվականին վերադառնալով Սերբիա՝ նորից է գլխավորել ռադիկալ կուսակցությունը, որը 20-րդ դարին դարձավ խոշոր բուրժուազիայի շահերի արտահայտիչը։ 1891-1892 թվականներին եղել է պրեմիեր մինիստր և արտաքին գործերի մինիստր, 1893-1894 թվականներին՝ դեսպանորդ Ռուսաստանում։ 1904-1918 թվականներին (ընդմիջումով) Սերբիայի պրեմիեր մինիստրն էր և արտաքին գործերի մինիստրը։ 1919-1920 թվականների Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում գլխավորել է սերբերի, հորվաթների և սլովենների թագավորության (1929 թվական ից՝ Հարավսլավիա) պատվիրակությունը։ 1921-1926 թվականներին միացյալ թագավորության պրեմիեր մինիստրն էր, կառավարության ներքին և արտաքին հակասովետական քաղաքականության ոգեշնչողներից և իրականացնողներից։
Հենտինգտոնի հիվանդություն
Պատմություն
Չնայած նրա, որ հենտինգտոնի հիվանդությունը հայտնի է եղել դեռ միջին դարերում, բայց պատճառը մինչ վերջերս անհայտ է եղել։ Հիվանդության մասին պատկերացումների փոխվելու հետ մեկտեղ նրա անվանումը նույնպես փոփոխվել է պատմության ընթացքում։ Այս հիվանդությանը անվանում էին ուղղակիորեն "խորեա" ՝ հիվանդության ժամանակ դիտվող պարելուն նմանակող շարժումների պատճառով։ Այն նաև անվանել են "ծերունական խորեա" և քրոնիկ պրոգրեսիվող "խորեա" ։ Առաջին անգամ հենտինգտոնի հիվանդությունը հիշատակվել է Չարլզ Օսկար Ուոթերսի կողմից՝ Ռոբլի Դենգլիսոնի Բժշկական պրակտիկա աշխատության առաջին հրատարակչությունում՝ 1842 թվականին։ Ուոթերսը նկարագրել էր խորեայի տեսակ, որը կոչել էր magrums և նկարագրել է այդ խորեայի մանրամասները, ընթացքը, հիվանդության ժառանգվող բնույթը ։ 1846 թվականին Չարլզ Գորմանը ցույց տվեց, որ որոշ տարածաշրջաններում այս հիվանդությունը ավելի շատ է տարածված ։ Գորմանից և Ուոթերսից անկախ, որոնք երկուսն էլ Դէնգլիսոնի ուսանողներն էին և սովորում էին Ֆիլադելֆիայում գտնվող Ջեֆերսոնի բժշկական քոլեջում, Յոհան Քրիստիան Լունդը նույնպես տվեց հիվանդության նկարագիրը 1860 թվականին ։ Նա հատկապես նկատել էր, որ Նորվեգիայուն գտնվող Սետեսդալեն լեռնային գյուղում բավականին մեծ հաճախականությամբ դիտվում է քաոսային շարժումներով ուղեկցվող դեմենցիա ։
Նիկոլա Պաշիչ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1845 ծնունդներ Կատեգորիա:1926 մահեր Կատեգորիա:Սերբիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Սերբ դիվանագետներ Կատեգորիա:Բելգրադ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հարավսլավիայի վարչապետներ
Հենտինգտոնի հիվանդություն
Պատմություն
Առաջին մանրամասն բնութագիրը տրվել է Ջորջ Հենտինգտոնի կողմից 1872 թվականին։ Ուսումնասիրելով այդ հիվանդությունը կրող մարդկանց մի քանի սերնդի հիվանդության պատմությունները, նա նկատեց, որ նրանց մոտ դիտված ախտանիշները կարող են իրար հետ կապ ունենալ։ Նա ներկայացրեց հիվանդության մասին մանրամասն նկարագիրը իր աշխատանքի մեջ։ Հենտինգտոնը կոնկրետ նկարագրել էր հիվանդության աուտոսոմ-դոմինանտ ժառանգվող բնույթը"'Of its hereditary nature. When either or both the parents have shown manifestations of the disease ..., one or more of the offspring almost invariably suffer from the disease ... But if by any chance these children go through life without it, the thread is broken and the grandchildren and great-grandchildren of the original shakers may rest assured that they are free from the disease.'."։ Վիլիամ Օսլերը հետաքրքրված էր այդ հիվանդությամբ և շատ էր տպավորվել Ջորջ Հենտինգտոնի աշխատանքով։ Նա ասել էր՝ "բժշկության պատմության ընթացքում շատ քիչ դեպքեր են եղել, որ հիվանդությունը այսպես մանրամասն նկարագրվի" ։ Օսլերը ուներ մեծ ազդեցություն բժշկական ոլորտում և օգնեց, որ այս հիվանդության մասին տեղեկությունը տարածվի ամբողջ աշխարհով մեկ ։ Մեծ հետաքրքրություն ցույց տվեցին Եվրոպայի գիտնականները և մինչև դարի վերջը կատարեցին մեծ քանակի հետազոտություններ այս հիվանդության վերաբերյալ ։ Մինչ 19-րդ դարի վերջը եղան շատ հետազոտություններ տարբեր երկրներում և այս հիվանդությունը միջազգայնորեն ճանաչվեց ։
20-րդ դարում Մենդելյան ժառանգման վերահայտնաբերման ընթացքում այս հիվանդությունը օգտագործվել է որպես աուտոսոմ-դոմինանտ ժառանգման օրինակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ Կատեգորիա:Նյարդաբանական խանգարումներ Կատեգորիա:Նյարդաբանություն Կատեգորիա:Գենետիկ հիվանդություններ և խանգարումներ Կատեգորիա:Աուտոսոմ-դոմինանտ հիվանդություններ
Գարա (Շարանտի գավառ)
Գարա (Garat), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1787 մարդ, բնակչության խտությունը` 91.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 19.44 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 110 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 9 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1182 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 891-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 291։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,4 %։ 891 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 825 անձ (435 տղամարդ և 390 կին)։ Գործազուրկ են եղել 66 անձ (23 տղամարդ և 43 կին)։ 291 անաշխատունակներից 86-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 134-ը` թոշակառուներ, իսկ 71-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ալլիկալա
Ալլիկալա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում։ Գտնվում էր Բերկրի քաղաքից 28 կմ արևելք՝ սարահարթի վրա։
XIX դարի սկզբին ուներ 10 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ապստամբություն Դառաայում
Ապտամբություն Դառաայում՝ 2011 թվականի սիրիական ապտամբության օջախներից մեկը, որը բռնկվել է հարավսիրիական Դառաա քաղաքում։
Հակակառավարական ելույթներում մասնակցում էին ռադիկալ իսլամիստներ, այդ թվում ՝ սալաֆիները և Սիրիայում արգելված «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության անդամներ, ապստամբության գլխավոր կենտրոնը դարձավ էլ-Օմարի քաղաքային մզկիթը , իմամը ով շեյխ Ահմեդ աս-Սայասին էր, համարվում էր անկարգություններ հրահրողը ։
2011 թվականի ապրիլի 25-ին զինված խմբերից տեղական բնակչության պաշտպանության և երկրի հարավում խալիֆաթի ստեղծումը կանխելու պատճառով քաղաք մտցվեցին ռազմական միավորումներ և զրահատեխնիկա ։ Ռազմա-ոստիկանական գործողությունը շարունակվեց մինչև մայիսի 5-ը, հետագայում զորքերը դուրս բերվեցին քաղաքից։
Իրադարձությունների ընթացքը
Դառաայում լարվածության պատճառը, որը վերաճեց լայնամասշտաբ ապստամբության, դարձավ մարտի 18-ին աշակերտների խմբի ձերբակալումը, ովքեր գրել էին հակակառավարական կարգախոսներ տների պատերին և ցանկապատերին ։ Հենց այդ օրը, ուրբաթօրյա աղոթքից հետո մզկիթում սկսվեցին առաջին անկարգությունները։ Ցուցարարները մեղադրում էին իշխանությանը կաշառակերության մեջ, կազմակերպելով բախումներ ոստիկանության հետ, ինչի ընթացքում զոհվեց 3 մարդ ։
Մարտի 20 — Ցուցարարների ամբոխն այրեց իշխող ԲԱԱՍ կուսակցության գրասենյակը, արդարադատության պալատը և մի քանի ոստիկանական բաժիններ և թալանեցին «Սիրիատել» հեռահաղորդակցական ընկերության երկու գրասենյակները։ Այդ օրը քաղաքի ներկայացուցիչները հանդիպեցին կառավարական պատվիրակությանը, որը ժամանել էր Դամասկոսից բնակիչներին ցույցերի հանգեցրած իրավիճակի հետաքննության համար։ Նրանք հանձնեցին պատվիրակության տնտեսական և քաղաքական բնույթի պահանջերով փաթեթ։ Քաղաքի հին մասն անցավ ընդդիմության վերահսկողության տակ, այնտեղ տեղադրված էլ-Օմարի մզկիթը դարձրեցին հոսպիտալ, որտեղ հասցնում էին վիրավորներին, արցունքաբեր գազ կիրառման արդյունքում ։
Մարտի 23 — Մարտի 23-ի առավոտյան զինյալները հարձակվեցին սանիտարական ավտոմեքենայի վրա, որը գտնվում էր էլ-Օմարի մզկիթի մոտ, արդյունքում սպանվեցին ավտոմեքենայի վարորդը, բժիշկը և փրկարարը։ Անվտանգության ուժերի աշխատակիցները կրակ բացեցին և ձերբակալեցին մի քանի զինյալների, սակայն մնացած հարձկավողներին հաջողվեց փախչել։ Գործողության արդյունքում գրավվեց մզկիթը, որտեղ հայտնաբերվեցին թաքցված զինամթերքներ և զոհված մեկ անվտանգության աշխատակից ։ Հետագայում, ցուցարարների դեմ, ովքեր ցույց էին անցկացվում Օմարի մզկիթի մոտ, կիրառվեց արցունքաբեր գազ, բախումների արդյունքում զոհվեց 5 մարդ ։ Ընդդիմության ներկայացուցիչը հայտնեց, որ այդ օրը բախումների արդյունքում զոհվեց 15 մարդ ։ Հենց այդ օրը երկրի նախագահ Բաշար Ասադը իր զբաղեցրած պաշտոնից ազատեց Դառաայի մարզպետին, ցավակցություն հղեց զոհվածների ընտանիքներին և խոսք տվեց գտնել և պատժել արյունահեղության պատասխանատուներին, «չնյալով ո՛չ աստիճանին և ո՛չ պաշտոնին» ։ Այդ օրը քաղաքում անջատվեց հեռախոսային կապը ։
Մարտի 25 — Facebook սոցիալական ցանցում, իրեն «Հեղափոխություն Սիրիայում 2011» անվանող մի օգտատեր, տեղադրեց կոչ «ազգային ապստամբության» ամբողջ Սիրայով ։ Սիրիական զորքերը կրակ բացեցին ցուցարարների վրա, այն բանից հետո, երբ հրկիզվեց ներկայիս նախագահի հոր արձանը ։
Մարտի 29 Սիրիայի կառավարությունը հրաժարական տվեց ։
Ապրիլի 3 — Դառաայի գավառի նոր մարզպետ նշանակվեց Մուհամմեդ Խալեդ ալ-Հաննուսը ։
Ապրիլի 8 — Զինյալների հետ բախման արդյունքում զոհվեցին 19 և վիրավորվեցին 75 ոստիկաններ, այդ օրը բանտարկյալները այրեցին բատի շենքը ։
Ապրիլի 25-ի գիշերը քաղաք մտցվեցին ռազմական միավորումները և զրահատեխնիկա։ Քաղաքում մտցվեց պարետային ժամ, անջատվեց ջրամատակարարումը, էլեկտրաէներգիան և հեռախոսային կապը ։ Ընդդիմությունը փորձեց դժվարեցնել ռազմական միավորումների շարժը, քաղաքի փողոցներում տեղադրվեցին բարրիկադներ բետոնից և ավտոմեքենաներից ։ Սիրիական բանակի ութ տանկ և երկու զրահատրանսպորտ շրջափակեցին Օմարի մզկիթը, զինվորները զբաղեցրեցին իրենց դիրքերը պետհաստատությունների մուտքի մոտ, տանիքներում տեղադրվեցին դիպուկահարներ։ Դառաայից հաղորդմամբ, այդ օրը զոհվեց 18 և վիրավորվեց 14 մարդ ։ Իրավապաշտպան Աբդուլլա Աբազիդի (Abdallah Abazid) տվյալներով, զորքերի հետ բախման արդյունքում այդ օրը զոհվեց ամենաքիչը 25 մարդ ։ Հենց այդ օրը հարձակման ենթարվեց ռազմական միավորումը Դառաայի հարավային արվարձանում, զոհվեց 10 զինծառայող ։
Ապրիլի 26 — Սիրիացի իրավապաշտպանների տվյալներով, գործողության ընթացքում զոհվեց 39 և վիրավորվեց 70 մարդ ։
Ապրիլի 27 — Ռազմական հրամանատարության ներկայացուցիչը հաղորդեց, որ կառավարական զորքերը Դառռայում մտել են փոխհրաձգության մեջ ծայրահեղական ահաբեկչական խմբավորումներ հետ, որոնք փակել են ճանապարհները և հարձակվել են դիրքերի վրա։ Փոխհրաձգության ընթացքում ոչնչացվեցին և ձերբակալվեցին մի քանի ահաբեկիչներ, առգրավվել են զենքեր և ռազմամթերք, ինչպես նաև զոհվել է 3 և վիրավորվել 15 զինծառայող ։
Ապրիլի 30 — քաղաքի կենտրոնում՝ Կարակ թաղամասում սիրիացի զինծառայողները գրոհով վերցրեցին էլ-Օմար մզկիթը, որը ավելի քան մեկ ամիս ծառայում էր որպես ապստամբության հենարան ։ Ձերբակալել ապստամբ առաջնորդ իմամ Ահմեդ աս-Սայսինին չհաջողվեց, նա դիմել էր փախուստի։ Փոխհրաձգության ընթացքում սպանվեցին նրա որդին և 6 զինյալներ։ Այդ օրը լսվեցին կրակոցի ձայներ քաղաքի հարավային և արևելյան մասերից, իսկ Դամասկոսից Դառաա տեղափոխվեցին տակեր ։
Մայիսի 1 — Ընդդիմությունը որոշում ընդունեց ճեղքել Դառաայի բլոկադան, քաղաք ուղարկելով Դառաայի մոտակայքում տեղակայված բնակավայրերից և Դամասկոսի հարավային մասից ցուցարարների շարասյուն ։
Մայիսի 5 — Գնդապետ Ռիյադ Հալլադը զեկուցեց քաղաքում գործողության հաջող ավարտի մասին, քաղաքից սկսվեց սիրիական բանակի զինծառայողների և զրահատեխնիկայի դուրս բերումը ։ Գործողության և մաքրման ժամանակ մայիսի 6-ին փոխհրաձգությունից զոհվեց 60 մարդ, 800 մարդ ձերբակալվեց ։
ԶԼՄ-ների դերը
2011 թվականի մայիսին Դառաա քաղաքի մուֆթի շեյխ Ռազզակ Աբազիդը խիստ քննադատության ենթարկեց կատարական Ալ-Ջազիրա ալիքը, մեղադրելով նրանց Սիրիայում խառնաշփոթ առաջացմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ Կատեգորիա:Դառաայի մարզ
Կապույտ սենյակ (նկար, Պիկասո)
«Կապույտ սենյակ» (La Habitación Azul), իսպանացի և ֆրանսիացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի նկարը՝ ստեղծված 1901 թվականին։ Յուղաներկով նկարված կտավ է։ Չափսը կազմում է 50,5 х 61,5 սմ է։ Այժմ գտնվում է ժամանակակից արվեստի թանգարանում՝ «The Phillips Collection»-ում՝ Վաշինգտոնում ։
Պատմություն և նկարագրություն
«Կապույտ սենյակը» ստեղծվել է Փարիզյան ցուցահանդեսից հետո, որը տեղի էր ունեցել Ամբրուազ Վոլարի պատկերասրահում։ Նկարը «կապույտ շրջանի» ամենավաղ գործերից մեկն է։ Այս նկարում տեսանելի է նաև Էդգար Դեգայի և Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի ազդեցությունը։ Կտավի կոլորիտը կապտաերկնագույն երանգն է։ Պայծառ, ծաղկազարդ ծածկոցները, գորգը, ծաղկեփունջը՝ դրված սեղանին, ընգծում են նկարի սառը տոնայնությունը։ Պատին կախված է վերջերս մահացած Տուլուզ-Լոտրեկի «Մեյ Միլթոն» պաստառը՝ որպես հարգանքի տուրք նկարչի հիշատակին։ Պիկասոն նկարը նկարել է սենյակում, որը առաջ նա կիսել էր իր ընկերոջ՝ Կառլոս Կասագեմասի հետ, ով ինքնասպան էր եղել։ Կտավում նկարիչը պատկերել է մերկ Ժերմենին, ով լոգանք էր ընդունում, այն Ժերմենին, ով դարձել էր Պիկասոյի ընկերոջ մահվան մեղավորը։ Ընկերոջ մահը՝ դժբախտ սիրուց, Պիկասոն տխրությամբ և սոցիալական մեկուսացմամբ է տարել։ Նկարիչը հավատում էր, որ նկարելով այս նկարը, կարող է հեռու մնալ իրադարձություններից։ Նա տեսնում էր պատճառահետևանքային կապ իր նկարի և իր կյանքում տեղի ունեցածի միջև։ Կասագեմասի ինքնասպանության հետ Պաբլո Պիկասոյի ստեղծագործության մեջ սկսվում է «կապույտ շրջանը», որտեղ որպես կերպար հաճախ ընտրվում էր մահացած ընկերը ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Կատեգորիա:Պաբլո Պիկասոյի նկարներ Կատեգորիա:1901 նկարներ Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Բալդուին V (Երուսաղեմի արքա)
Բալդուին V Երուսաղեմցի (Բալդուին դը Մոնֆերատ) ((Baudouin V de Jérusalem), ), Երուսաղեմի արքա 1185 թվականից։ Արքայադուստր Սիբիլի՝ Ամորի I արքայի դուստր և նրա առաջին ամուսին Գիլյոմ դը Մոնֆերատի՝ Երկարաթուր մականունով, որդին։ Թագադրվել է հինգ տարեկան հասակում, 1183 թվականի նոյեմբերի 20-ին, որպես իր քեռի Բալդուին IV-ի համագահակալ, ում մահից հետո դառնում է Երուսաղեմի անվանական արքա, Տրիպոլիի կոմս Ռայմունդ III-ի խնամակալության տակ։
Բալդուինը և քաղաքական խմբավորումներ
Բալդուինը ծնվել է հոր՝ Վիլհելմ (Գիլյոմ) Մոնֆերանցու, մահվանից մի քանի ամիս անց, Երուսաղեմի թագավորության համար դժվար ժամանակներում։ Բալդուին IV-ը դանդաղ մահանում էր բորոտությունից։ Նա կարող էր յուրաքանչյուր պահի և այդ պատճառով ազնվականությունը բաժանվել էր երկու խմբավորումների, բաժանելով համակրանքը արքայի ապագա ժառանգորդների մեջ՝ նրա քույրեր Սիբիլի և Իզաբելի։
Տրիպոլիի կոմս Ռայմունդ III-ը, նրանց հայր Ամորի I-ի ոչ հարազատ եղբայրը, գահակալ էր Բալդուին IV-ի ժամանակ, մինչ նա անչափահաս էր, սակայն ստիպված է լինում ստվերում մնալ, երբ արքան 1176 թվականին հասնում է չափահասության տարիքի։ Ռայմունդ III-ը հիմքեր ուներ հավակնելու գահին, սակայն դրան խանգարում էր նրա անզավակությունը։ Արդյունքում կոմսը սկսում է առաջ մղել դ’Իբելին տոհմի շահերը։ Ամորի I-ի այրի (Իզաբելի մայրը) Մարիա Կոմնենեն ամուսնանում է Բալիան դ'Իբելինի հետ և Ռայմունդը փորձում է վերականգնել հավասարությունը պալատական պայքարում, Սիբիլին ամուսնացնելով Բալիանի եղբայր Բալդուին դ'Իբելինի հետ։ Սակայն արքան ընդիմանում է դրան, 1180 թվականին քրոջը կնության տալով Գի դը Լուզինյանի հետ։ Գին, որպես անժուցիների վասալ, կարող էր օգտակար ինել Երուսաղեմին, ունենալով սերտ կապեր Անգլիայի թագավոր Հենրի II Պլանտագենետի հետ։
Մյուս խմբավորումը գահին էր մղում Սիբիլին, նրա մեջ մտնում էին նրա քեռի Ժոսլեն III Եդեսիացին և մայրը՝ Ագնես դը Կուրտենեն (այդ ժամանակ արդեն Ռեջինալդա Սիդոնացի)։ Նրանք իրենց կողմն են գրավում Ռենո դը Շատիյոնին՝ Ամորի I-ի ոչ հարազատ քույր Կոնստանցա Անտիոքցու այրին։ Ամորի դը Լուզինյանը՝ Բալդուին դ'Իբելինի փեսան, գտնվում էր Ագնեսի և արքայի հովանավորության տակ և աջակցում էր իր կրտսեր եղբայր Գիի կարիերային աճին։ Երուսաղեմի պատրիարք Իրակլիին նույնպես, երբեմն, վերագրում են այդ խմբովորմանը, սակայն, իրականում, նա անկեղծորեն ձգտում էր հաշտեցնել երկու պալատական խմբավորումներին։
Համագահակալ
Այդ ժամանակ Բալդուին IV-ը Գիին հեռացնում է և իշխանությունը կրկին վերցնում է իր ձեռքը, սակայն նա արդեն կուրանում էր և գամված էր անկողնուն։ Հաջորդող մի քանի ամիսների ընթացքում նա անհաջող փորձում էր անվավեր համարել Սիբիլի և Գիի ամուսնությունը։ Բարձրագույն Կուրիայի նիստին հրավիրվում է Ռայմունդ III-ը և խորհուրդը որոշում է արքային ժառանգորդ ընտրել։ Նրա օրինական ժառանգորդն էր հանդիսանում նրա քույր Սիբիլը, սակայն խորհուրդը ապագա արքա է հայտարարում Սիբիլի որդի Բալդուինին։ Հինգամյա Բալդուինի թագադրումը, որպես գահակալ, կայանում է 1183 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Աստծո Գերեզմանի Տաճարում։ Երեխային ուսերին էր տանում Բալիան դ'Իբելինը, այդպիսով, հավաքվածներին ցույց տալով, որ նա և իր ընտանիքը աջակցում են ապագա արքային։
Ճգնաժամը հաղթահարելու օգնության համար դեսպանություն է ուղարկվում արևմուտք։ 1184 թվականին հովվապետ Իրակլին մագիստր Ռոժե դը Մուլենի և տամպլիերների մագիստր Առնո դը Տորոժի հետ ուղևորվում են Եվրոպա։ Իրակլին հանդիպում է Ֆրանսիայի արքա Ֆիլիպ II Օգոստոսի և Անգլիայի արքա Հենրի II Պլանտագենետի հետ։ Վերջինս նույնիսկ խոստանում է մասնակցել քաչակրաց արշավանքին, սակայն այդպես էլ դա չի անում։ Օգնության կանչերին արձագանքում է միայն Բալդուին V-ի պապ Վիլհելմ V Ծերը։ 1184 թվականին նա ժամանում է Պաղեստին։
Միանձնյա կառավարիչ
1185 թվականի մարտի 16-ին Բալդուին IV-ը մահանում է։ Բալդուին V-ը շատ էր փոքր, որպեսզի ինքնուրույն կառավարեր և խնամակալ է դառնում, ինչպես պալմանավորված էր դեռևս Բալդուին V-ի կենդանության օրոք, Տրիպոլիի կոմս Ռայմունդ III-ը։ Եդեսիայի կոմս Ժոսլեն III-ը դառնում է պատանի արքայի անձնական թիկնապահը։
Բալդուինի գահակալումը տևում է մեկ տարուց մի քիչ ավել։ 1186 թվականի ամռանկ նա մահանում է Աքքայում։ Նրա պապ Վիլհելմ Ծերը և Ժոսլեն III-ը երիտասարդ արքայի մարմինը ուցեկցում են Երուսաղեմ և թաղում են Աստծո Գերեզմանի Տաճարում, վարպետորան զարդարված դագաղում, որը 19-րդ դարի սկզբին ավերվում է։
Բալդուինի մահվան հետևանքները
Բալդուին V-ի մահից հետո Երուսաղեմի գահը պատք է անցներ Ամորի I-ի երկու դուստրերից մեկին՝ մահացած արքայի մայր Սիբիլին կամ արքայի մորաքույր Իզաբելին։ Որոշումը պետք է ընդուներ խորհուրդը, որի կազմի մեջ էին մտնում մահացած արքայի հարազատները, Անգլիայի և Ֆրանսիայի արքաները, Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրը և Հռոմի Պապը։ Իսկ առայժմ թագավորութունը շարունակում էր կառավարել Տրիպոլիի կոմս Ռայմունդ III-ը։
Ռայմունդ III-ը ներկա չի գտնվում թաղման արարողությանը։ Դրա փոխարեն նա Նաբլուսում իր սեփական խորհուրդն է հրավիրում, կազմված իրեն հավատարին ազնվականներից և Իբելին ընտանիքի անդամներից։ Կոմսը գերադասում էր գահին տեսնել Իզաբելին, Բալիան դ'Իբելինի որդեգիր դստերը և այդ պատճառով սկսում է խարդավանքներ դյութել Սիբիլի դեմ։
Միևնույն ժամանակ որոշում է կայացվում, որ Սիբիլը կարող է գահին տիրել միայն այն դեպքում, եթե բաժանվի Գի դը Լուզինյանի հետ։ Այլ ամուսնու ընտրությունը թողնվում է նրա հայեցողությանը։ Այնուամենայնիվ, նրանց ամուսնությունը չի չեղարկվում։ Երբ թագադրման արարողության ժամանակ Երուսաղեմի պատրիարքը հարցնում է, ում է նա ընտրում որպես ամուսին, Սիբիլը մատնացույց է անում Գի դը Լուզինյանին և, արդյունքում, նա թագադրվում է։ Ռայմունդ III-ը փորձեր է ձեռնարկում փոքելու խորհրդի որոշումը հօգուտ Իզաբելի և նրպա ամուսին Օնֆրուա IV-ի՝ Տյուրոսի կառավարչի։ Սակայն Օնֆրուա IV-ը, լինելով Ռենո դը Շատիյոնի՝ Գի դը Լուզինյանի դաշնակցի որդեգիրը, հրաժարվում է հավակնել գահին և հավատարկության երդում է տալիս Սիբիլին և Գիին։ Ռայմոնդին ուրիշ ոչինչ չէր մնում, քան վերադառնալ Տրիպոլիի իր տիրույթները։ Բալիան դ'Իբելինը, նույնպես, իր հոժար կամքով լքում է Երուսաղեմի թագավորությունը։
Սիբիլի և Գի դը Լուզինյանի կառավարումը աղետալի էր և թագավորությունը համարյա ամբողջովին գրավվում է Սալահ ալ-Դինի կողմից՝ 1187 թվականի Հաթթինի ճակատամարտից հետո։ Բալդուին V-ի հորեղբայր Կոնրադ Մոնֆերացին իր տիրապետության տակ է պահում Տյուրոսը և հավակնում է Երուսաղեմի գահին՝ ամուսնանալով այրիացած Իզաբելի հետ։
Կերպարը արվեստում
Բալդուինը հայտնվում է որպես երկրորդական կերպար մի քանի վեպերում, մասնավորապես, լեհ գրող Սոֆյա Կոսակ-Շուցկոյի «Բորոտ արքա» («Król trędowaty»), Գրեմ Շելբիի «Մութ փառքի ասպետները» («The Knights of Dark Renown») և Սեսիլիա Հոլլանդի «Երուսաղեմ» («Jerusalem») վեպերում։ Նա հիշատակվում է ռեժիսոր Ռիդլի Սքոթի «Երկնային արքայություն» ֆիլմի ռեժիսորական տարբերակում, սակայն էկրանային տարբերակում այդ կերպարը հանվում է։ Ֆիլմում երիտասարդ Բալդուինը տառապում է բորոտությունից, ինչպես և նրա քեռի Բալդուին IV-ը։ Բալդուինի մահը տեղի է ունենում մոր ձեռքով, ով ցականում էր թեթևացնել նրա տառապանքները։ Երիտասարդ արքայի ոչ հիվանդության վարկածը, ոչ էլ նրա թունավորումը, իրական ապացույցներ չեն գտնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի արքաներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Միջնադարյան երեխա կառավարիչներ Կատեգորիա:Հետմահու երեխաներ
Լիճքի սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վիմական արձանագրություններ
Ստորև ներկայացված է Գեղարքունիքի մարզի Լիճք գյուղում գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու արձանագրությունները ՝
Ալխազ
Ալխազ, ավերակ գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Էջմիածնի գավառում։
1986 թ.-ի դրությամբ գյուղը լքված է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սվանտե Արենիուս
Սվանտե Ավգուստ Արենիուս (Svante August Arrhenius, ), շվեդ քիմիկոս, ֆիզիկական քիմիայի հիմնադիրներից։ Շվեդական ԳԱ անդամ (1901), մի շարք երկրների (նախկին ԽՍՀՄ, Անգլիա, ԱՄՆ, Ֆրանսիա և այլն) ԳԱ պատվավոր անդամ։
Կենսագրություն
Սովորել է Ուփսալայի (1876-1881) և Ստոկհոլմի (1881-1884) համալսարաններում։ 1895 թվականից Ստոկհոլմի համալսարանի պրոֆեսոր, 1905 թվականից Նոբելյան ինստիտուտի տնօրեն։ 1887-1902 թվականներին Արենիուսը միաժամանակ վարել է Ստոկհոլմի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը։ 1882 թվականից զբաղվել է էլեկտրոլիտների նոսր լուծույթների էլեկտրահաղորդականության ուսումնասիրությամբ։ «էլեկտրոլիտների գալվանական հաղորդականության հետազոտություն» (1884) և հետագա աշխատանքներում (մինչև 1887) Արենիուսը մշակել է էլեկտրոլիտային դիսոցման տեսությունը (նոբելյան մրցանակ, 1903), որը 19-րդ դարում քիմիայի խոշորագույն ընդհանրացումներից էր։ Ուսումնասիրել է քիմիական ռեակցիաների արագությունները և արել կարևոր հետևություններ։ Քիմիական ռեակցիայի արագության և ջերմաստիճանի կապը արտահայտող հավասարումը (1889) հայտնի է Արենիուսի հավասարում անվամբ։ Արենիուսը զբաղվել է նաև կոսմոգոնիայի և կենսաքիմիայի խնդիրներով։ Ֆիզիկաքիմիական օրենքները կենսաբանական երևույթների վրա կիրառելու միջոցով Արենիուսը փորձում էր վերականգնել գիտության կողմից մերժված պանսպերմային տեսությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Շվեդ նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Ալխանլը
Ալխանլը, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում։ Գտնվում էր Ալեքսանդրետտա ծոցի հյուսիսային ծայրամասում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սեյշելյան կղզիների ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Պատմություն
Սեյշելյան կղզիների ֆուտբոլի ազգային հավաքականը զետեղված է Աֆրիկայի հավաքականների կոնֆեդերացիայում, որը կոչվում է ԿԱՖ։ Սեյշելների ազգային հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել ոչ Աֆրիկայի գավաթի խաղարկությանը, և ոչ էլ Աշխարհի առաջնություններին։ Պատճառը այն է, որ հետամնաց ֆուտբոլ ունեցող այս հավաքականը չի կարողացել շրջանցել ընտրական մրցարշավերի որակավորման փուլերը։ 2002 թվականից գործի է դրվել հավաքականի մականունը, որն է «ծովահեններ»։ Որակավորման փուլերին մասնակցել է համապատասխանաբար 1988, 1990, 1998, 2000 և 2002 թվականներին։
Ձեռքբերումներ
Հնդկական օվկիանոսի կղզիների առաջնություն
Մարզահագուստ
Հավաքականի տնահյին մարզահագուստի վերնաշապիկը կարմիր է, շորտերը նույնպես։ Մրցակցի դաշտում խաղում է սպիտակ վերնաշապիկով և շորտերով։ Հագուստների այսպիսի գունավորումը ներկայացվել է 2000 թվականին գերմանական Ադիդաս ընկերության կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեյշելյան կղզիներ
Լեզ Էսար (Շարանտի գավառ)
Լեզ Էսար (Les Essards), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 211 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.98 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 150 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 50 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 111 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 81-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 30։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,0 %։ 81 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 68 անձ (35 տղամարդ և 33 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (7 տղամարդ և 6 կին)։ 30 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 20-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հրաչյա Մելիքյան (այլ կիրառումներ)
Հրաչյա Մելիքյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Անաստասիա Իվլեևա
Անաստասիա Վյաչեսլավովնա Իվլեևա (Анастаси́я Вячесла́вовна Ивле́ева, ),  ռուս հաղորդավարուհի և վիդեոբլոգեր։ Հայտնի է որպես Ինստագրամի աստղ (ունի 17 միլիոն հետևորդ), ինչպես նաև «Орёл и решка. Перезагрузка» հեռուստածրագրի հաղորդավարուհի։
Կենսագրություն
Անաստասիա Իվլեևան ծնվել է 1991 թվականի մարտի 8-ին Սանկտ Պետերբուրգում (Լենինգրադ)։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է համալսարան՝ գովազդների և հասարակայնության հետ կապերի ֆակուլտետ։ Որոշակի ժամանակահատված աշխատել է որպես մատնահարդարման վարպետ։ 2015 թվականին Իվլեևան փոխադրվում է Մոսկվա։ Այստեղ ավտոմեքենաների սրահում սկսել է աշխատել որպես մենեջեր։ Միաժամանակ ընդունվում է Օլգա Սպիրիկինայի Օստանկինո TV հեռուստատեսության դպրոցը ։
2018 թվականի հունիսի 13-ին հայտարարել է, որ հանդիպում է երաժիշտ Ալեքսեյ Կոնստանտինովիչ Ուզենյուկի հետ, ով ավել հայտնի է Էլջեյ անունով ։
Կարիերա
Նաստյա Իվլեևայի կարիերան սկսվել է 2013 թվականին, երբ բացեց սեփական բլոգը Ինստագրամում, որում թողարկած առաջին նյութերը սպորտային թեմաներով էին։ Վիդեբլոգ բացելու խորհուրդը նրան տվել է «Չելսի» խմբի անդամ Արսենի Բորոդինը, ում հետ նա այդ ժամանակ հանդիպում էր ։ Ավելի ուշ Անաստասիան նկարահանում է իր առաջին հումորային կարճամետրաժ տեսանյութը, որտեղ նա նստած է սրճարանում և խմում է մեծ բաժակից ՝ միանգամից երկու ձողիկներով ։ 2018 թվականի մայիսի տվյալներով նրա բլոգում ՝ «_agentgirl_» հետևորդների թիվը կազմում է 7 միլիոն մարդ։
2016 թվականի աշնանը Իվլեևան, բլոգեր Էլդար Ջարախովը և «This is Хорошо» ինտերնետ-շոուի հաղորդավար Ստաս Դավիդովը դարձան «Ю» հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Можно всё» ռեալիտի-շոուի հաղորդավարներ ։ 2017 թվականի գարնանը Անաստասիան դարձավ «Орёл и решка. Перезагрузка» շոուի հաղորդավարուհի «Пятница!» և «Ինտեր» հեռուստաալիքներում։ Նաստիայի գործընկերը դարձավ ուկրաինացի դիջեյ և հեռուստահաղորդավար Անտոն Պտուշկինը ։ Ըստ նրա խոսքերի, հենց Ինստագրամում հայտնի լինելը նրան օգնեց հայտնվել հեռուստաալիքում ։
2018 թվականին Մուզ ԹիՎԻ հեռուստաալիքի երաժշտական մրցույթը ինքն է վարել, քանի որ Լեռա Կուդրյավցևան դադար էր վերցրել։
Նկարահանումներ տեսահոլովակներում և գովազդներում
Անաստասիան նկարահանվել է Էլջեյի «360°» ալբոմի պաստառի համար։
2021 թվականի հուլիսին Իվլևան Դմիտրի Նագիևի հետ միասին սկսեց հանդես գալ բջջային օպերատոր MTS- ի գովազդային արշավում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարուհիներ
Ալխանփայասի
Ալխանփայասի, գյուղ Երևանի նահանգի Շարուր-Դարալագյազի գավառում։ Գտնվում էր Գլաձորից 5 կմ արևմուտք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր