cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (1918-1920)
Ադրբեջանի խորհրդայնացում և վիճելի տարածքներ
Հուլիսի 28-ից օգոստոսի 1-ը Նախիջևանը վերարահսկում էին Կարմիր բանակը և քեմալական զորքերը։ Հուլիսի 28-ին այն հռչակվեց Նախիջևանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։ Օգոստոսի 10-ին Թիֆլիսում Հայաստանի ու ՌԽՖՍՀ-ի միջև ստորագրվեց հրադադար, որից հետո Զանգեզուրը, Ղարաբաղը և Նախիջևանը ժամանակավորապես ռազմակալվեց խորհրդային զորքերի կողմից (հայկական զորքերի հսկողության ներքո են եղել Շախտախտը և ամբողջ Շարուրը)։
Գերյուսի գրավելուց և Ղարաբաղի հյուսիսում Խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո խորհրդային ուժերը  փորձել են իրենց վերահսկողության տակ պահել նաև հարավային մասը, պարտության մատնվելով Գարեգին Նժդեհի ու Դրոի զորքերի կողմից։ Խորհրդային զորքերի դուրս բերումից հետո Դրոն պահանջեց, որ նրանք լքեն բոլոր օկուպացված տարածքները։ Այնուամենայնիվ, օգոստոսի 5-ին խորհրդային զորքերը սկսեցին հակահարված տալ, իսկ երկու օր անց վերսկսվեցին ռազմական գործողությունները։ Շուշի֊Գերյուս-Նախիջևանի միջանցքը կրկին Քեմալական Թուրքիայի և Խորհրդային Ադրբեջանի միջև էր ։
Սեպտեմբերի սկզբին 11֊րդ Կարմիր բանակը հարձակվեց Զանգեզուրի հյուսիսային շրջանների՝ Կապանի և Քաջարանի վրա։ Երեք շաբաթ անց խորհրդային զորքերը թուրքական ու ադրբեջանական ստորաբաժանումների հետ առաջացան Մեղրիի ուղղությամբ։ Նժդեհի գլխավորությամբ սկսվեց համազանգեզուրյան պայքար և հոկտեմբերին ջախջախեցին Կապանն ու Քաջարանը գրավել փորձող խորհրդա֊թուրքական զորքերին։ Նրանք ստիպված նահանջեցին և հասան Նախիջևան ։
Նոյեմբերի սկզբին խորհրդային և ադրբեջանական ուժերը մեկ անգամ ևս հարձակվեցին Զանգեզուրի վրա, իսկ նոյեմբերի 9֊ին Գերյուսի։ Նոյեմբերի 22֊ին Զանգեզուրի հայությունը Դարալագյազի արշավախմբի օգնությամբ պարտության մատնեցին խորհրդային զորքերին և մաքրեցին Գերյուսը, Տաթևը, Դարաբասն ու Անգելաուտը ։
Սակայն դրանք անկախ Հայաստանի գոյատևման վերջին օրերն էին։ 1920 թվականի նոյեմբերի 28֊ին 11֊րդ Կարմիր բանակի հատուկ գունդը Խորհրդային Ադրբեջանից՝ Ղազախից մտան Հայաստան։ Նոյեմբերի 29-ին Հայաստանը հռչակվեց Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, իսկ դեկտեմբերի 1֊ին ստորագրվեց հայ֊ռուսական պայմանագիրը, որով և ավարտվեց Հայաստանի խորհրդայնացումը ։
Արդյունք։ Խորհրդային կարգեր հաստատվելոց հետո վիճելի տարածքներ
Ադրբեջանի և Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո տարածքային վեճերի լուծումը իրենց վրա վերցրեցին բոլշևիկները։
1920 թվականի նոյեմբերին Ադրբեջանի կոմիտեն, նկատի ունենալով Հայաստանի խորհրդայնացումը, հայտարարեց, որ ինչպես Զանգեզուրը, այնպես էլ Նախիջևանը, որտեղ հուլիսին հաստատվել էր խորհրդային կարգեր, համարվում են Հայաստանի անբաժանելի մաս, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչներին պետք է տրվի ինքնորոշման հնարավորություն։
Սակայն 1920 թվականի դեկտեմբերին Խորհրդային Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև կնքված պայմանագրով Հայաստանին միացավ միայն Զանգեզուրը։ Լենինը հավանություն տվեց Նախիջևանն Ադրբեջանին միացնելու փաստին, ասելով, որ այդ ամենը բխում է Նախիջևանի բնակչության շահերից։ 1921 թվականի սկզբի հանրաքվեն ցույց տվեց, որ Նախիջևանի բնակչության 90 տոկոսը քվեարկել է Նախիջևանը ինքնավար մարզի կարգավիճակով Ադրբեջանին միացնելու օգտին։ Միևնույն ժամանակ, Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը պնդում էր, որ Նախիջևանն Ադրբեջանի կազմում է, քանի որ հաշվի է առնվել ժողովրդագրական միտումները, ռազմավարական նշանակությունը, տեղի բնակչության մեջ վախի առկայությունը։ Լենինը, ով ցանկանում էր քեմալականների հետ պայմանագիր ստորագրել, համաձայնեց։ Նախիջևանն Ադրբեջանին անցավ Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերով։ Ժամանակավորպես ստացավ առանձին Խորհրդային Հանրապետության կարգավիճակ ։
Այդ պայմանագրերի միջև ընկած ժամանակահատվածում անդրկովկասյան երեք հանրապետությունների մեջ շարունակվում էին կատաղի վեճերը, այդ պատճառով 1921 թվականի գարնանաը Սերգեյ Կիրովի գլխավորությաբ հրավիրվեց սահմանադրական հանձնաժողով ։
Հանձնաժողովի հունիսյան հանդիպումների ժամանակ «Խորհրդային Հայաստան» թերթը հայտարարեց, որ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն համաձայնություն է տվել Ղարաբաղը Հայաստանին միացնելուն, իսկ Ադրբեջանի Կոմկուսի ԿԿ Կոմիտեի անդամների քննարկումների արձանագրությունները ցույց են տալիս, որ այդպիսի «պայմանագիր» չկա։ Այնուամենայնիվ, Երևանն իր ներկայացուցչին ուղարկեց Ղարաբաղ։
Ստալինը ով ներկա էր պլենումի նիստին իր կարծիքը հայտնեց նիստի ավարտից հետո։ Հաջորդ օրը Օրջոնիկիձեն և հայ կոմունիստ Նազարեթյանը կոչ արեցին վերանայել Կովկասյան բյուրոյի որոշումը։ Որոշումը չեղյալ համարվեց և հայտարարվեց հետևյալը ՝
ա) Մուսուլմանների և հայերի միջև ազգային խաղաղություն հաստատելու և Վերին ու Ստորին Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի միջև մշտական կապի անհրաժեշտությունից ելնելով Լեռնային Ղարաբաղը՝ ինքնավար տարածքի կարգավիճակով միացվեց Ադրբեջանին։ Շուշին Ինքնավար տարածքի մի մասն էր։
Երկու շաբաթ անց Կիրովը դարձավ Ադրբեջանի կոմկուսի առաջին քարտուղար։ Կովկասյան բյուրոյի ստեղծման առաջին օրերից Օրջոնիկիձեի աջ ձեռքը լինելով, նա Ադրբեջանում դարձավ Ստալինի ու Օրջոնիկիդզեի ձեռքի խաղալիքը Նարիմանովում տարածքային ու տնտեսական հակամարտություների ժամանակ։ Վերջինս դեմ էր Լեռնային Ղարաբաղին ինքնավարություն տալուն, դա բացատրում էր նրանով, որ այդպիսով Բաքվի վերահսկողությունը կթուլանա տարածաշրջանում ։
1921 թվականի օգոստոսին Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության անդամ Լևոն Միրզոյանը ղարաբաղյան գործընթացն արագացնելու համար սկսել է քարոզարշավ։ Շուշիում կայացած հանդիպման ժամանակ նա նշեց, որ Ղարաբաղը առանձին վարչական միավոր հռչակելուց հետո կդադարեն ազգային հակամարտությունները։ Միրզոյանը Ադրբեջանի կենտկոմի կոմունիստական կուսակցությանն ուղղված հեռագրում նեշել էր տարածքում առանձին վարչական միավոր հաստատելու անհրաժեշտության մասին։ Հոկտեմբերի 21֊ի հանդիպման ժամանակ, որը վարում էր Կիրովը, որոշվեց Ղարաբաղին տալ ինքնավարություն։ Դա ընդամենը փոխհատուցում էր Կարսի պայմանագրի դիմաց ։
1922 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի նախագահությունը որոշում կայացրեց՝ Կիրովի և երկու հայ կոմունիստներ Միրզաբեկյանի ու Արմենակ Կարակոզովի գլխավորությամբ ղարաբաղյան հարցերով զբաղվող կենտրոնական հանձնաժողով ստեղծելու մասին ։ Հաջորդ օրը Կարակոզովի գլխավորությամբ ստեղծվեց յոթ հոգանոց հանձնաժողով (հինգ հայ և երկու ադրբեջանցի) ։ Ամերիկացի պատմաբան Օդրի Ալթշթանդը ասում է, որ հանձնաժողովի կազմը բավականին հակասական է, քանի որ 1922 թվականին Կարակազովը Ադրբեջանի կոմկուսի անդամ էր, ինչպես նաև ՀՅԴ ներկայացուցիչ։ Այդ ժամանակ Ղարաբաղում պաշտոնատար անձիք հիմնականում հայեր էին ։
1923 թվականի հունիսին Կարակոզովը Խորհրդային Ադրբեջանի կառավարությանը խորհուրդ տվեց, որ Ղարաբաղում հաստատվի ինքնավարություն։ Հուլիսի 1֊ին Կիրովը ստորագրեց Ադրբեջանի կոմկուսի արձանագրությունը։ Առաջարկվում է Լեռնային Ղարաբաղին տալ մարզային ինքնավարություն՝ Ստեփանակերտ մայրաքաղաքով։ Հեղափոխական կոմետին ղեկավարում էին Կարակոզովը և Մանուցյանը ։ Բացի այդ, Ղարաբաղի համար ստեղծվել է հատուկ հանձնաժողով ։
Ըստ Օդրի Ալթշթադի, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզում եղել են հիմնականում հայկական տարածքներ և մի քանի ադրբեջանական գյուղեր։ Այսպիսով, 1926 թվականի Համամիութենական մարդահամրի համաձայն Ղարաբաղի բնակչության 89,24%֊ը հայեր են եղել ։ Սակայն Անատոլի Յամսկովը նշում է, որ մարդահամարի տվյալները չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ մարդահամարը անցկացվել է ամռանը, իսկ այդ ժամանակ տասնյակ հազարավոր քոչվոր ադրբեջանցիներ լքում են իրենց տները և բարձրանում սարերըA. N. Yamskov Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh // Theory and Society. — 1991. — Октябрь (т. Vol. 20, No. 5, Special Issue on Ethnic Conflict in the Soviet Union). — С. 651
A. N. Yamskov Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh // Theory and Society. — 1991. — Октябрь (т. Vol. 20, No. 5, Special Issue on Ethnic Conflict in the Soviet Union). — С. 651.
։ 1845 թվականի մարդահամարի համաձայն Ղարաբաղի բնակչության կազմում եղել է 30 հազար հայ և 62 հազար մուսուլման (ադրբեջանցի), որոնցից 50 հազարը քոչվոր էին։ 1897 թվականին Շուշում և Ջավանշիր գավառներում ապրել է  93600 հայ (43.3%) և 115800 ադրբեջանցիներ (54.8%), իսկ 1890-ականների վերջին Ղարաբաղի հարթավայրերը չի լքել միայն 1/30-ը ։ Իրավիճակն այդպիսին է եղել նաև 1920-ական թվականներին, սակայն մուսուլման բնակչությունը հանդիպել է լուրջ խոչնդոտների։ Օրինակ, Գազանֆար Մուսաբեկովի կողմից կազմված 1922 թվականի ապրիլի 29֊ի Ադրբեջանի խորհուրդի 2֊րդ համագումարի հաշվետվության համաձայն, այդ չորս տարիների ընթացքում՝ հայ֊ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ, քոչվորները կարողացան բարձրանալ լեռներ, և սպանվեցին բազմաթիվ մուսուլմաններ ։
Մինչդեռ կլուծվեր Ղարաբաղի խնդիրը, Անդրկովկասի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության, Խորհրդային միության կոնգրեսի 1923 թվականի փետրվարի  ու ՌԿ(բ)Կ֊ի 1923 թվականի հունիսի որոշմամաբ Նախիջևանը հռչակվեց որպես Ադրբեջանի անբաժանելի ինքնավար մաս։ Ադրբեջանի կոմիտեն և Մուսաբեկովի ղեկավարած Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը, հնարավոր է, որպես փոխհատուցում, Նախիջևանի համար պահանջել են ոչ միայն վարչական, այլև քաղաքական ինքնավարություն Ադրբեջանի կազմում։ Մոսկվան համաձայնել է, և 1924 թվականի մարտին Նախիջևանի Ինքնավար մարզի տարածքում ստեղծվել է Նախիջևանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։
Արդյունքում Մոսկվան հավասարակշռություն ձեռք բերեց Ղարաբաղի, Նախիջևանի և Զանգեզուրի հարցում։ Զանգեզուրը շարունակեց մնալ Հայաստանի կազմում, որն արգելք էր հանդիսանում Նախիջևան֊Ղարաբաղ֊Ադրբեջան գծում։ Զանգեզուրից հրաժարվելու փաստը ցավալի էր Ադրբեջանի համար, սակայն նա ստիպված էր արագ հաշտվել այդ մտքի հետ։ Նախիջևանի և Ղարաբաղի հետ կապված գործողությունները միաժամանակ իրականացվեցին։ Ադրբեջանը, արևմտյան Ղարաբաղում կորցնելով փաստացի իշխանությունը, Ղարաբաղի և Նախիջևանի նկատմամաբ ստացավ անվանական իշխանություն։ Հայաստանը երկու տարածքների նկատմամբ կորցրեց անվանական վերահսկողությունը, սակայն ստացել է հատուկ մշակութային իրավունքներ և մեծ քաղաքական իշխանություն՝ Ադրբեջանի հայերի շրջանում։ Այդ փաստը զայրացնում էր ադրբեջանցիներին։ Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի կարգավիճակը հանդիսացավ լենինիզմի ազգային քաղաքականության պայծառ օրինակ։ Տարածքային վեճերի լուծումը ցույց տվեց Մոսկվայի և Կոմկուսի առաջնահերթությունը։ Ոչ Ադրբեջանը, ոչ Հայաստանը, չնայած հանրապետական ինքնիշխանության երաշխիքներին, պաշտպանված չէին տարածքային կանոններից կամ ներքին գործերի միջամտությունից։ Լարվածությունը, ինչպես նաև տարածքային վեճերը, մնացին ։
Ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերջնական լուծումից 65 տարի անց ղարաբաղյան հակամարտությունը վերսկսվեց։ Այդյունքում սկսվեց Արցախյան պատերազմը։ Հակամարտությունը մինչ օրս լուծված չէ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետության պատերազմներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմներ Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ Կատեգորիա:1919 Հայաստանում Կատեգորիա:1920 Հայաստանում Կատեգորիա:1918 Հայաստանում Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատերազմներ
Կրինիչանի
2001 թվականի տվյալներով Կրինիչանի գյուղում բնակվում էր 291 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1759 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 165,43 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Րաֆֆի (տարեգիրք-օրացույց)
Պատմություն
Ներկայացրել է իրանահայության առօրյան, Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական, քաղաքական իրավիճակը, տպագրել երիտասարդ գրողների, արվեստագետների գործեր, անդրադարձել Հայաստան-Իրան միջպետական հարաբերություններին։ Առանձին բաժնով ներկայացրել է Հայ եկեղեցու ազգային-կրոնական և Իրանի պետ-կրոնական տոների ժամանակացույցները։
Ունեցել է հավելված՝ «Երազահան»։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Գրաբովո (գյուղ, Ստարովիժևի շրջան)
Գրաբովո (Грабове), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ստարովիժևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գրաբովո գյուղում բնակվում էր 382 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2224 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 171,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ստարովիժևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերունի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Բեռնյոյ (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Բեռնյոյ  (Berneuil), համայնք Ֆրանսիայի Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Ժեմոզակ կանտոնի կազմի մեջ։ Շրջանը՝ Սենտ։ Համայնքի INSEE կոդ՝ 17044։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1091 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով՝ աշխատունակ տարիքի 727 մարդկանցից (15-64 տարեկան) 559-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 168-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 76,9 %, 1999 թվականին եղել է 72,4 %)։ 559 աշխատունակ բնակիչներից 495-ը աշխատում էին (254 տղամարդ և 241 կին), անաշխատանք էին 64-ը (33 տղամարդ և 31 կին)։ 168 անգործունակ մարդկանցից 45-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 73-ը՝ թոշակառու, 50-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բոսիեր շրջան (Լուիզիանա)
Բոսիեր շրջան (Bossier Parish), ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.246 կմ² է, բնակչությունը՝ 116.979 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բենտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1843 թ.։
Կատեգորիա:Լուիզիանայի շրջաններ
Պաղին (Բալուի գավառ, Բալուից հյուսիս)
Բնակչություն
XX դարի սկզբին 10 տուն բնակիչ, որից 6-ը` հայկական ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էնն-Մարի Թոմասսեն
Էնն-Մարի Կատարինե Թոմասսեն (Ann-Mari Katharine Thomassen, ), ֆիննա-ուգրական սամի ժողովրդի ներկայացուցիչ, քաղաքական գործիչ և ուսուցչուհի։ Լինելով նորվեգական սամիական ասոցիացիայի և սամիական խորհրդարանական խորհրդի անդամ՝ 2001 - 2005, 2005 - 2009, 2013 - 2017 թվականներին եղել է Նորվեգիայում սամիական խորհրդարանի անդամ ։ Թոմասսենն Օսլոյի սամիական մանկապարտեզներում սամիացի դաստիարակների ներգրավման ակտիվ կողմնակից է եղել ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Նորվեգիայի Սալտեն շրջանի Համարեյ համայնքում 1964 թվականի ապրիլի 18-ին, սակայն հասակ է առել Թրոմս ֆյուլքեյի Սքոնլան կոմունայի տարբեր վայրերում։ 2009 թվականի դրությամբ բնակվում է Սանդմարկում և Ռենսայում ։
Թրոնդենեսում տարրական դպրոց հաճախելուց հետո 1980–1985 թվականներին Հարսթադում և Նարվիքում ուսանել է ավագ դպրոցում։ Ուսումնառությունն ավարտել է Թրոմսյոյի համալսարանում դասավանդելով (1995), մասնագիտացել սամիերենում (1996)։ 1995 թվականից ի վեր դասավանդում է Սքոլանում և Թջելսունդում։ 1989 թվականին անդամագրվել է սամիական Inna ja Biras ասոցիացիային ու  1992 - 1994 թվականներին եղել դրա ղեկավարը ։ Նա նաև աշխատում է մի շարք այլ խորհուրդներում և կոմիտեներում, այդ թվում՝ Սանդստանդի դպրոցական երգչախումբը, Սանթորի մարզական միությունը և Bygdeutviklingsselskap շինարարության զարգացման ընկերությունը ։
Ապրում է զուգընկերոջ՝ Ստեն Ջեյքոբ Օլսենի հետ։ Ունի չորս երեխա՝ Թոմը (1986), Հենրիկը (1994), Մայան (1998) և Սինան (1999)։ Սահուն տիրապետում է սամիերենին ու նորվեգերենին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկավարժներ
Եմեցկ
Եմեցկ (Емецк), գյուղ Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Խոլմոգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1077 մարդ։
Աստերոիդների ցանկ (168001-168100)
Աստերոիդների ցանկ (167901-168000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (168101-168200)
|}
Հաշվողական տնտեսագիտություն
Հաշվողական տնտեսագիտություն, միջդիսցիպլինար հետազոտական ​​առարկա է, որը ներառում է համակարգչային գիտություն, տնտեսագիտություն և կառավարման գիտություն ։ Այս առարկան ներառում է տնտեսական համակարգերի հաշվողական մոդելավորում։ Այս ոլորտներից մի քանիսը եզակի են, մինչդեռ մյուսները ստեղծեցին տնտեսագիտության ոլորտներ՝ թույլ տալով տվյալների կայուն վերլուծություն և խնդիրների լուծումներ, որոնք դժվար կլիներ հետազոտել առանց համակարգիչների և հարակից թվային մեթոդների ։
Հաշվողական մեթոդները կիրառվել են տնտեսագիտության տարբեր ոլորտներում, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով հետևյալով.
Էկոնոմետրիկա. ոչ պարամետրային մոտեցումներ, կիսապարամետրիկ մոտեցումներ և մեքենայական ուսուցում։
Դինամիկ համակարգերի մոդելավորում. օպտիմիզացում, դինամիկ ստոխաստիկ ընդհանուր հավասարակշռության մոդելավորում և գործակալների վրա հիմնված մոդելավորում ։
Պատմություն
Հաշվարկային տնտեսագիտությունը զարգացել է ոլորտի մաթեմատիկացմանը զուգահեռ։ 20-րդ դարի սկզբին այնպիսի ռահվիրաներ, ինչպիսիք են Յան Թինբերգենը և Ռագնար Ֆրիշը, առաջ մղեցին տնտեսագիտության համակարգչայինացումը և էկոնոմետիկայի աճը։ Տնտեսագիտության առաջընթացի արդյունքում ռեգրեսիոն մոդելները, հիպոթեզների փորձարկումը և հաշվողական վիճակագրական այլ մեթոդներ լայնորեն ընդունվեցին տնտեսական հետազոտություններում։ Տեսական առումով բարդ մակրոտնտեսական մոդելները, ներառյալ իրական բիզնես ցիկլի (RBC) մոդելը և դինամիկ ստոխաստիկ ընդհանուր հավասարակշռությունը (DSGE) մոդելները խթանել են թվային լուծման մեթոդների մշակումը և կիրառումը, որոնք մեծապես հիմնված են հաշվարկների վրա։ 21-րդ դարում հաշվողական ալգորիթմների զարգացումը ստեղծեց նոր միջոցներ հաշվողական մեթոդների համար՝ տնտեսական հետազոտությունների հետ փոխազդելու համար։ Նորարար մոտեցումները, ինչպիսիք են մեքենայական ուսուցման մոդելները և գործակալների վրա հիմնված մոդելավորումը, ակտիվորեն ուսումնասիրվել են տնտեսական հետազոտությունների տարբեր ոլորտներում՝ տնտեսագետներին առաջարկելով ընդլայնված գործիքակազմ, որը հաճախ իր բնույթով տարբերվում է ավանդական մեթոդներից։
Գործակալի վրա հիմնված մոդելավորում
Հաշվարկային տնտեսագիտությունը օգտագործում է համակարգչային տնտեսական մոդելավորում՝ վերլուծական և վիճակագրական ձևակերպված տնտեսական խնդիրները լուծելու համար։ Այդ նպատակով հետազոտական ​​ծրագիր է գործակալների վրա հիմնված հաշվողական տնտեսագիտությունը (ACE), տնտեսական գործընթացների հաշվողական ուսումնասիրությունը, ներառյալ ամբողջ տնտեսությունները, որպես փոխազդող գործակալների դինամիկ համակարգեր ։ Որպես այդպիսին, դա բարդ հարմարվողական համակարգերի պարադիգմի տնտեսական հարմարեցումն է• Scott E. Page, 2008. "agent-based models," The New Palgrave Dictionary of Economics, 2nd Edition. Abstract. • Leigh Tesfatsion, 2006. "Agent-Based Computational Economics: A Constructive Approach to Economic Theory," ch. 16, Handbook of Computational Economics, v. 2, [pp. 831-880]. .   • Kenneth L. Judd, 2006. "Computationally Intensive Analyses in Economics," Handbook of Computational Economics, v. 2, ch. 17, pp. 881- 893. Pre-pub PDF. • L. Tesfatsion and K. Judd, ed., 2006. Handbook of Computational Economics, v. 2, Agent-Based Computational Economics, Elsevier. Description & and chapter-preview links. • Thomas J. Sargent, 1994. Bounded Rationality in Macroeconomics, Oxford. Description and chapter-preview 1st-page links. ։ Այստեղ «գործակալը» վերաբերում է «հաշվարկային օբյեկտներին, որոնք մոդելավորվել են որպես կանոնների համաձայն փոխազդող, այլ ոչ թե իրական մարդկանց ։ Գործակալները կարող են ներկայացնել սոցիալական, կենսաբանական և/կամ ֆիզիկական էակներ։ Հավասարակշռության մեջ գտնվող գործակալների կողմից մաթեմատիկական օպտիմալացման տեսական ենթադրությունը փոխարինվում է սահմանափակ ռացիոնալությամբ գործակալների պակաս սահմանափակող պոստուլատով, որոնք հարմարվում են շուկայական ուժերին, ներառյալ խաղի տեսական համատեքստերը ։ Մոդելավորողի կողմից որոշված ​​սկզբնական պայմաններից ելնելով, ACE մոդելը զարգանում է ժամանակի ընթացքում՝ առաջնորդվելով բացառապես գործակալների փոխազդեցությամբ։ Մեթոդի գիտական ​​նպատակն է փորձարկել տեսական բացահայտումները իրական աշխարհի տվյալների դեմ այնպիսի եղանակներով, որոնք թույլ են տալիս ժամանակի ընթացքում կուտակել էմպիրիկորեն հաստատված տեսությունները ։
Մեքենայի ուսուցումը հաշվողական տնտեսագիտության մեջ
Տնտեսական հետազոտություններում մեքենայական ուսուցման գործիքների օգտագործման զգալի առավելություններն ու թերությունները կան։ Տնտեսագիտության մեջ մոդելն ընտրվում և վերլուծվում է միանգամից։ Տնտեսական հետազոտությունը կընտրի սկզբունքի վրա հիմնված մոդել, այնուհետև մոդելը կփորձարկի/վերլուծի տվյալների հետ, որին կհաջորդի խաչաձև վավերացում այլ մոդելների հետ։ Մյուս կողմից, մեքենայական ուսուցման մոդելները ներկառուցված են «թյունինգ» էֆեկտներով։ Քանի որ մոդելն իրականացնում է էմպիրիկ վերլուծություն, այն միաժամանակ հաստատում է, գնահատում և համեմատում տարբեր մոդելներ։ Այս գործընթացը կարող է ավելի հստակ գնահատականներ տալ, քան ավանդականները։
Մեքենայական ուսուցումը կարող է արդյունավետորեն հնարավորություն տալ ավելի բարդ տարասեռ տնտեսական մոդելների մշակմանը։ Ավանդաբար տարասեռ մոդելները պահանջում էին ծավալուն հաշվողական աշխատանք։ Քանի որ տարասեռությունը կարող է լինել ճաշակի, համոզմունքների, կարողությունների, հմտությունների կամ սահմանափակումների տարբերությունները, տարասեռ մոդելի օպտիմալացումը շատ ավելի հոգնեցուցիչ է, քան միատարր մոտեցումը (ներկայացուցիչ գործակալ) ։ Ուժեղացված ուսուցման և խորը ուսուցման զարգացումը կարող է զգալիորեն նվազեցնել տարասեռ վերլուծության բարդությունը՝ ստեղծելով մոդելներ, որոնք ավելի լավ են արտացոլում գործակալների վարքագիծը տնտեսությունում ։
Նեյրոնային ցանցերի ընդունումը և ներդրումը, հաշվողական տնտեսագիտության ոլորտում խորը ուսուցումը կարող են նվազեցնել տվյալների մաքրման և տվյալների վերլուծության ավելորդ աշխատանքը՝ զգալիորեն նվազեցնելով լայնածավալ տվյալների վերլուծության ժամանակն ու արժեքը և հնարավորություն տալով հետազոտողներին հավաքել և վերլուծել տվյալները մեծ մասշտաբով ։ սանդղակ. Սա կխրախուսի տնտեսական հետազոտողներին ուսումնասիրել մոդելավորման նոր մեթոդներ։ Բացի այդ, տվյալների վերլուծության վրա շեշտադրման կրճատումը հնարավորություն կտա հետազոտողներին ավելի շատ կենտրոնանալ այնպիսի թեմաների վրա, ինչպիսիք են պատճառահետևանքային եզրակացությունը, շփոթեցնող փոփոխականները և մոդելի իրատեսությունը։ Համապատասխան առաջնորդության ներքո մեքենայական ուսուցման մոդելները կարող են արագացնել ճշգրիտ, կիրառելի տնտեսագիտություն մշակելու գործընթացը՝ լայնածավալ էմպիրիկ տվյալների վերլուծության և հաշվարկների միջոցով ։
Դինամիկ ստոխաստիկ ընդհանուր հավասարակշռության (DSGE) մոդել
Դինամիկ մոդելավորման մեթոդները հաճախ են ընդունվում մակրոտնտեսական հետազոտություններում՝ տնտեսական տատանումները մոդելավորելու և քաղաքականության փոփոխությունների ազդեցությունը ստուգելու համար։ DSGE մեկ դասի դինամիկ մոդելներ, որոնք մեծապես հենվում են հաշվողական տեխնիկայի և լուծումների վրա։ DSGE մոդելներն օգտագործում են միկրո-հիմնավորված տնտեսական սկզբունքներ՝ միջժամանակային անորոշությամբ միջավայրում իրական համաշխարհային տնտեսության բնութագրերը ֆիքսելու համար։ Հաշվի առնելով իրենց բնորոշ բարդությունը՝ DSGE մոդելներն ընդհանուր առմամբ անալիտիկորեն դժվարամարսելի են և սովորաբար իրականացվում են թվային եղանակով՝ համակարգչային ծրագրերի միջոցով։ DSGE մոդելների հիմնական առավելությունն այն է, որ դրանք հեշտացնում են գործակալների դինամիկ ընտրությունների գնահատումը ճկունությամբ։ Այնուամենայնիվ, շատ գիտնականներ քննադատել են DSGE մոդելները՝ իրենց ապավինման համար կրճատված ձևի ենթադրություններին, որոնք հիմնականում անիրատեսական են։
Հաշվողական գործիքներ և ծրագրավորման լեզուներ
Տնտեսական հետազոտություններում հաշվողական գործիքների օգտագործումը երկար ժամանակ եղել է նորմ և հիմք։ Տնտեսագիտության հաշվողական գործիքները ներառում են մի շարք համակարգչային ծրագրեր, որոնք հեշտացնում են տարբեր մատրիցային գործողություններ (օրինակ՝ մատրիցային ինվերսիա) և գծային և ոչ գծային հավասարումների համակարգերի լուծումը։ Տարբեր ծրագրավորման լեզուներ օգտագործվում են տնտեսական հետազոտություններում տվյալների վերլուծության և մոդելավորման նպատակով։ Հետևյալը ծրագրավորման լեզուների տիպիկ ցանկն է, որոնք օգտագործվում են հաշվողական տնտեսագիտության հետազոտություններում.
C++, MATLAB, Julia (ծրագրավորման լեզու), Python (ծրագրավորման լեզու), R (ծրագրավորման լեզու), Stata
Այս ծրագրավորման լեզուներից C++-ը որպես կոմպիլացված լեզու ամենաարագն է գործում, մինչդեռ Python-ը որպես մեկնաբանվող լեզու ամենադանդաղն է։ MATLAB-ը, Julia-ն և R-ը հավասարակշռություն են ձեռք բերում կատարման և մեկնաբանելիության միջև։ Որպես վիճակագրական վերլուծության վաղ ծրագրակազմ՝ Stata-ն ծրագրավորման լեզվի ամենավառ տարբերակն էր։ Տնտեսագետներն ընդունեցին Stata-ն՝ որպես վիճակագրական վերլուծության ամենահայտնի ծրագրերից մեկը՝ շնորհիվ իր լայնության, ճշգրտության, ճկունության և կրկնելիության։
Ամսագրեր
Հետևյալ ամսագրերը մասնագիտացած են հաշվողական տնտեսագիտության մեջ. ACM Transactions on Economics and Computation, Computational Economics , Journal of Applied Econometrics , Journal of Economic Dynamics and Control և Journal of Economic Interaction and Coordination :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Մաթեմատիկական մեթոդները տնտեսագիտության մեջ
Նիժնյայա Բիկբերդա
Նիժնյայա Բիկբերդա (Нижняя Бикберда, Түбәнге Бикбирҙе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 319 մարդ։
Ոչ առանց իմ դստեր
Ոչ առանց իմ դստեր (Not Without My Daughter), 1991 թվականին նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ-դրամա։ Նկարահանվել է ըստ համանուն գրքի։ Ֆիլմը պատմում է ԱՄՆ-ի քաղաքացի Բեթի Մահմուդիի և նրա դստեր փախուստն իր անգութ իրանցի ամուսնուց։ Ֆիլմը նկարահանվել է ԱՄՆ-ում, Թուրքիայում և Իսրայելում, հիմնական` Բեթի Մահմուդիի և Սայեդ Բոզորգ Մահմուդիի կերպարները խաղում են համապատասխանաբար Սալլի Ֆիլդը և Ալֆրեդ Մոլինան։ Շեյլա Ռոսենթալը և Ռոշան Սեթը համապատասխանաբար խաղում են Մահթոբ Մահմուդիի և մաքսանենգ Հուսեյնի դերերը։
Սյուժե
1984 թվականին իրանցի բժիշկ Սայեդ Բոզորգ «Մուդի» Մահմուդին ցանկանում է այցելել Իրան իր ամերիկյան ընտանիքի հետ։ Նա պնդում է, որ իր իրանյան ընտանիքը ցանկանում է հանդիպել իր կնոջը` Բեթիին և դստերը` Մահթուբին և խնդրում է նրանց այցելել իրենց 2 շաբաթով։
Չնայած Իրան այցելելու հետ կապված իր վախերին` Բեթին դժկամությամբ համաձայնում է։ Ժամանելուն պես նրանց ջերմորեն ողջունում է Մուդիի ընտանիքը, սակայն ԱՄՆ վերադառնալուց կարճ ժամանակ անց Մուդին հայտարարում է իր կնոջը, որ ինքն ուզում է, որ ընտանիքը մնա Իրանում։ Բեթին գիտակցում է, որ ամուսինը խաբել է իրեն, չնայած ամուսինը Ղուրանի վրա երդվում է, որ իրենք վերադառնալու են ԱՄՆ։ Երբ նա ընդդիմանում է, Մուդին սաստում է նրան, և Մուդիի ընտանիքի որևէ անդամ չի աջակցում կնոջը։
Մուդին դառնում է ավելի դաժան ու կոպիտ` թույլ չտալով նրան հեռանալ տնից կամ հեռախոս օգտագործել։ Բեթին հաջողացնում է այցելել Շվեդիայի դեսպանատան ամերիկյան բաժին, սակայն նրան ասում են, որ ինքն արդեն Իրանի քաղաքացի է, քանի որ ամուսնացած է իրանցու հետ, և քանի դեռ ինքն ապրում է Իրանում, չի կարող թողնել երկիրն առանց ամուսնու գրավոր համաձայնության և որևէ ծնողական իրավունք չունի իր դստեր հանդեպ։ Մուդին, իմանալով տնից բացակայելու մասին, սպառմում է սպանել կնոջը, եթե նա փորձի կրկնել դա։
Իմանալով, որ փախչելու իր շանսերը չափազանց փոքր է, Բեթին սկսում է ենթարկվել իր ամուսնու ցանկություններին` նրա վստահությունն ստանալու նպատակով։ Բեթին պատահաբար հանդիպում է մի խանութպանի, ով օգնում է նրան` ծանոթացնելով երկու իրանցիների` Հուսեյնի և նրա քրոջ հետ, ովքեր առաջարկում են Բեթիին ու Մահթուբին օգնել փախչել ԱՄՆ։ Բեթին ընդունում է Հուսեյնի օգնությունը, հատկապես այն բանից հետո, երբ իմանում է, որ Մահթոբը կարող է ենթարկվել չափացանց վաղ ամուսնության կամ որպես երեխա-զինվոր ծառայելու վտանգին։
Ծրագիրը բարդանում է, երբ Բեթին իմանում է, որ իր հայրն ԱՄՆ-ում ծանր հիվանդացել է և կարող է մահանալ։ Մուդին թույլատրում է Բեթիին վերադառնալ ԱՄՆ և տեսակցել հորը, սակայն թույլ չի տալիս դստերը մեկնել նրա հետ։ Բեթին որոշում է սպասել այնքան, որ կարողանա վերադառնալ դստեր հետ, սակայն Մուդին անգիտակցաբար խափանում է նրա ծրագիրը` կնոջ տոմսը պատվիրելով մի քանի օր շուտ։
Բեթին փախչելու իր վերջին հնարավորությունն է ստանում, երբ Մուդիին հանկարծակի կանչում են կլինիկա։ Հոր համար նվեր գնելու պատրվակով նա դստեր հետ դուրս է գալիս, կապվում է Հուսեյնի հետ, ով հաջողացնում է նրան ուղարկել մի քանի իրանցի մաքսանենգերի հետ։ Կեղծ փաստաթղթերով նրանք հատում են հսկիչ կետերը։
Չնայած դժվար և շատ վտանգավոր ճամփորդությանը` Բեթին ու Մահթոբը հայտնվում են Անկարայի փողոցներից մեկում, որտեղ նրանք հեռավորության վրա տեսնում են ամերիկյան դրոշը` ԱՄՆ-ի դեսպանատան շենքի վրա։ Ֆիլմն ավարտվում է լուսագրով, ըստ որի Բեթին ու Մահթոբը կարողանում են հասնել ԱՄՆ, որտեղ Բեթին դառնում է հայտնի գրող և օգնում է օժանդակության կարիք ունեցող մարդկանց։
Արտադրություն
Ֆիլմը հիմնված է համանուն գրքի վրա, որի հեղինակը Բեթի Մահմուդին ու Վիլյամ Հոֆֆերն են։ Գիրքը գրվել է ըստ Բեթիի պատմության։ Սցենարի հեղինակը Դեյվիդ Վ. Ռինթելսն է։ Ֆիլմը նկարահանվել է ռեժիսոր Բրայան Ջիլբերթի կողմից։ Նկարահանումներն անց են կացվել Իսրայելում` Նեվե Իլանում և Ատլանտայում (Ջորջիա, ԱՄՆ) ։
Քննադատություն
Ֆիլմը բացասական ընդունելություն է գտել և քննադատվել է մուսուլման իրանցիներին և նրանց մշակույթը սխալ ներկայացնելու համար ։ New York Times-ի թղթակից Քարին Ջեյմսն իր անդրադարձում նշում է, որ ֆիլմը «շահագործում է դիվային իրանցու կարծրատիպը...այն գեղարվեստական բացարձակ ձախողում է և դրա հիմնական պատճառը մշակութային կարծրատիպերի վրա հենվելն է»։ Հեղինակը գրում է, որ Մուդին թվում է «իր մշակույթի ճշգրիտ արտադրանքը, խորհրդավոր արևելքցի... ֆիլմը մոլեռանդությունը ներկայացնում է որպես իրանյան ազգային բնութագիր» ։ Los Angeles Times-ում հրատարակված անդրադարձը նկարագրում է ֆիլմը որպես «անհավասարակշիռ և աղավաղված», որը «ձախողում է տարբերակումը երկրի (Իրանի) և մարդկանց միջև» ։
Իր սյունակում հայտնի կինոքննադատ Ռոգար Էբերթը նշում է, որ ֆիլմը «բարոյական ու ռասայական անհիմն հայտարարություններ է անում, ինչը խորապես անհանգստացնող է» և որ այն «արդար չի խաղում իր մուսուլման կերպարների հետ։ Եթե ԱՄՆ-ում նմանատիպ ֆիլմեր ստեղծվեին էթնիկ այլ խմբերի վերաբերյալ, դա կդիտարկվեր որպես ռասայական և նախապաշարված» ։ Չնայած իրանցիները չեն ցուցադրվում ամբողջովին բացասական լույսի տակ և ֆիլմում կան շռայլ ու խիզախ իրանցիներ, ովքեր օգնում են Բեթիին փախչել իր աղջկա հետ, այս «լավ» իրանցիները Իսլամական Հանրապետության վարչակարգի ընդգծված ընդդիմադիրներն են և լսում են դասական եվրոպական երաժշտություն ։
Ըստ 2018 թվականի դեկտեմբերի ցուցանիշների, ֆիլմն ըստ 15 անդրադարձի Rotten Tomatoes կայքում ունի 50% վարկանիշ ։
Orlando Sentinel-ի հեղինակ Ջեյ Բոյարն այն կոչել է «մանիպուլատիվ» ։
Պարգևներ
Շեյլա Ռոսենթալն արժանացել է Լավագույն երիտասարդ դերասան մրցանակի` Լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։
Սալլի Ֆիլդը 1991 թվականին առաջադրվել է «Ոսկե ազնվամորի» մրցանակաշխությանը` Վատագույն կանացի դեր անվանակարգում, սակայն չի ստացել այն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր
Ռակպաս
Ռակպաս (Եմվա) (Ракпас, Емва), քաղաք Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Կնյաժպոգոստսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 200 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Կնյաժպոգոստսկի շրջանի բնակավայրեր
Մատլախովո (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Մատլախովո (Матлахове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մատլախովո գյուղում բնակվում էր 264 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռալֆ Նևիլ (Ռեյբիի 2-րդ բարոն Նևիլ)
Ռալֆ Նևիլ, Ռեյբիի 2-րդ բարոն Նևիլ, (Ralph Neville, 2nd Baron Neville de Raby,), անգլիացի արիստոկրատ։
Ռեյբիի 1-ին բարոն Նևիլ Ռալֆ Նևիլի ու վերջինիս կնոջ՝ Յուֆեմիա դե Քլեյվրինգի որդին։
Նևիլի գլխավորությամբ անգլիական զորքերը հաղթանակ են տարել 1346 թվականի հոկտեմբերի 17-ին տեղի ունեցած Նևիլի խաչի ճակատամարտում՝ պարտության մատնելով Շոտլանդիայի թագավոր Դավիդ II-ին։
Ամուսնություն և զավակներ
1326 թվականի հունվարի 14-ին ամուսնացել է Ստրաթոն Աուդլեյի 1-ին լորդ Հաֆ դե Աուդլեյի ու նրա կնոջ՝ Իզոլդա լե Ռոուսի դուստր Ալիս դե Աուդլեյի հետ (մահ․ 1358), որից ունեցել է տասներեք զավակ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:1367 մահեր Կատեգորիա:13-դարի անգլիացիներ Կատեգորիա:14-րդ դարի անգլիացիներ
Լոռու մարզի զինանշան
Պատմություն
Զինանշանն ընդունվել է 2003 թվականի հունիսի 5-ին Լոռու մարզպետարանում մարզի զինանշանի համար հայտարարված մրցույթում։ Հեղինակն է նկարիչ Խաչիկ Ղարաբեկյանը։
Նկարագրություն
Լոռու մարզի զինանշանը պատկերում է հզոր թևերին հենված արծիվ, որի աջ թևին քրիստոնեական խաչ է։ Արծվի կրծքից դեպի աջ պատուհանը ձգվում են երեք ճանապարհ, որոնք, համապատասխանաբար, ունեն մեր պետական դրոշի գույները՝ կարմիր, կապույտ, նարնջագույն։ Դրանցից ներքև արծվի կրծքին գրված է «Լոռու մարզ»։
Մարզի անվան տակ հարթաքանդակի ձևով պատկերված են ինը խորհրդանշական թասեր, որպես լինելության, առատության և հյուրասիրության խորհրդանիշ։ Արծվի որովայնի մասում պատկերված են Հաղպատի վանքին քանդակված Սմբատ և Գուրգեն թագավորները ձեռքներին վանքի մանրակերտը։ Այս պատկերը, որպես հավատքի խորհրդանիշ, պաշտպանված է արծվի թևերի հովանու տակ, իսկ հզոր ոտքերն ամուր պահում են հասկը և կաղնու տերևը՝ մարզի անտառների, բնության խորհրդանիշը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական զինանշաններ
Պիեռ Ժյուլ Կավելիե
Պիեռ Ժյուլ Կավելիե (Pierre-Jules Cavelier, ), ֆրանսիացի քանդակագործ և մանկավարժ։ Ֆրանսիական գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայի անդամ։
Քադո շրջան (Լուիզիանա)
Քադո շրջան (Caddo Parish), ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.427 կմ² է, բնակչությունը՝ 254.969 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Շրիվպորտ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1838 թ.։
Պիեռ Ժյուլ Կավելիե
Կենսագրություն
Քանդակագործությունը սովորել է Դավիդ դ’Անժից, իսկ գեղանկարչությունը Պոլ Դելարոշի մոտ։ 1842 թվականին շահել է Ֆրանսիական ակադեմիայի Հռոմեական մրցանակը Հռոմում շահել է «Դիոմեդ և Պալադիում» գիպսից քանդակի համար, որը հնարավորություն տվեց երիտասարդ քանդակագործին ուղևորվելու Իտալիա և 1843-1847 թվականներին ապրելու Վիլա Մեդիչիում։ Հեղինակ է բազմաքանակ հրապարակային զարդաքանդակների, հոգևոր և բնակելի շենքերի և շինությունների Փարիզ քաղաքում։ 1864 թվականին նշանակվում է Փարիզի գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցի պրոֆեսոր։ Նրա հռչակավոր աշակերտներից են ֆրանսիացիներ Լուի Էրնեստ Բարիան, Էժեն Գիոմը, Վիկտոր դե Վերնոն, Իպոլիտ Լեֆեվրը, անգլիացի Ալֆրեդ Գիբլերտը և ամերիկացի Ջորջ Գրեյ Բարանդը։ Պատվո լեգեոն շքանշանակիր է։ Թաղված է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Ջերի Ֆերարա
Ջերի Ֆերարա (Jerry Ferrara, ), ամերիկացի դերասան։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «HBO» ցանցի «Անտուրաժ» հեռուստասերիալից (2004–2011), ինչպես նաև համանուն լիամետրաժ ֆիլմից (2015), որտեղ մարմնավորել է «Կրիային»։
Ֆերարայի մասնակցությամբ առավել հայտնի գեղարվեստական ֆիլմերից են «Միայնակ փրկվածը» (2013), «Մտածի՛ր տղամարդու պես» (2012), «Ռազմանավ» (2012) և այլն։
Կրիվչիկ
Կրիվչիկ (Кривчик), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանում։
A Natural Disaster
A Natural Disaster (Տարերային աղետ), բրիտանական Anathema խմբի յոթերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2003 թվականին՝ Music for Nations լեյբլում։
Կրիվչիկ
2001 թվականի տվյալներով Կրիվչիկ գյուղում բնակվում էր 609 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2935 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 207,5 մարդ/կմ²։
A Natural Disaster
Ալբոմի մասին
Ալբոմի նյութի հիմնական մասը Դենիել Քավանան գրել էր մոտավորապես երկու տարի առաջ։ Մնացած մասը գրվել է ստուդիական ալբոմի թողարկման գործընթացի ընթացքում։ Այդ պատճառով ալբոմի կոմպոզիցիաների կեսը գրվել է ստեղնաշարային գործիքներով, իսկ մյուս կեսը՝ ակուստիկ կիթառով ։
Երաժշտություն
Դենի Քավանայի խոսքերով այս ալբոմը շատ հասարակ է եղել և որոշ աստիճանով նույնիսկ մռայլ ։ Միևնույն ժամանակ այսպիսի ալբոմ նախկինում խումբը չէր ունեցել։
Կրիվչիկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1493 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
ՎՄՎ պրինտ
«ՎՄՎ պրինտ», գրահրատարակչական համալիր։
A Natural Disaster
Երաժշտություն
Ալբոմում կարելի է լսել կանացի վոկալ, որը կատարում է Լի Դուգլասը (խմբի մի քանի ալբոմներում նույնպես երգել է նա)։ Ինչպես նաև երկու երգերում՝ Are You There? և Electricity, երգում է Դենիել Քավանան։
ՎՄՎ պրինտ
Պատմություն
Հիմնադրվել է 2001 թվականին Երևանում։ Հիմնադիր-տնօրենը Վահրամ Մնացականյանն է։
A Natural Disaster
Ձևավորում
Շապիկի ձևավորումով ու դրա բուկլետով զբաղվել է Թրեվիս Սմիթը։ Բուկլետի վրա կարելի է տեսնել կոմպոզիցիայի չկրկնօրինակված լիրիկան։ Բառերի տեղաբաշխման այդ մեթոդն առաջարկել է Վինսենթ Քավանան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Anathema խմբի ալբոմներ
ՎՄՎ պրինտ
Պատմություն
Լույս են տեսել Գագիկ Արծրունու «Դիցարան հայոց» (2003) հանրագիտական բառարանը և «Առաջինը» (2004) հանրագիտարանային տեղեկատուն, Ալբերտ Փարսադանյանի «Հայը. կենսագրություն մեկ տողով» (2004), Վաչագան Ա. Սարգսյանի «Հանելուկներ», «Երգող այբուբեն», «Զվարթ տրամաբանություն», «Արմանք զարմանք այբբենական ընթերցարան», «Մաթեմատիկական հետաքրքրաշարժ խնդիրներ և առաջադրանքներ», «Նկարազարդ դարձվածաբանական բառարան», Ս. Ավագյանի «Նշանավոր հայուհիներ» (2006), Վահան և Վիլեն Սահակյանների «Հայ և համաշխարհային նշանավոր դեմքեր» (2006), «Հայոց բնաշխարհ» (Պատկերազարդ ուղեցույց ալբոմ՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, 2007), Է. Զոհրաբյանի և Հ. Միրզոյանի «Գորիսի հանրագիտարանը» (2008), Մ. Ադամյանի «Հայրենի բնաշխարհի ցոլանքը» (հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, 2009), Վանիկ Սանթրյանի «Էդվարդ Միրզոյան...» (2013) և «Դուդուկի կանչը...» (2014) գրքերը և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Սինավա
Սինավա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում ։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 15 կմ հարավ-արևելք, Մեծ Զաբ գետի աջակողմյան Ջամետ-խալան վտակի ափին, գյուղամիջյան ճանապարհի վրա։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 16 տուն քուրդ և ասորի բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յուրի Մկրտումյան
Յուրի Իսրայելի Մկրտումյան, հայ անվանի ազգագրագետ, դիվանագետ, արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Կրթություն
1957 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Թբիլիսիի 56-րդ միջնակարգ դպրոցը, 1957-1962 թվականներին սովորել և գերազանցության դիպլոմով ավարտել է Մ. Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանը՝ պատմաբան-ազգագրագետի որակավորմամբ ։
Աշխատանքային գործունեությունը
1962-1963 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում որպես ավագ լաբորանտ, 1963-1971 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող, 1971-1989 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի ավագ դասախոս, ապա դոցենտ, 1989-1994 թվականներին՝ ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի հնագիտության և ազգագրության ամբիոնի հիմնադիր վարիչ, 1997-2005 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող, 1997-2004 թվականներին՝ ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի հնագիտության և ազգագրության ամբիոնի վարիչ։
Մահ
Վախճանվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 12-ին Երևանում, երկարատև և ծանր հիվանդությունից հետո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ուխտագնացություն դեպի Սան-Իսիդրո աղբյուր
Ուխտագնացություն դեպի Սան-Իսիդրո աղբյուր (Peregrinación a la fuente de San Isidro), իսպանացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի որմնանկարը, հեղինակն այն նկարել է 1819 թվականից մինչև 1823 թվականը, «Խուլերի Տան» պատի վրա։ 14 նմանատիպ պատկերներից մեկը, որն ավելի ուշ տեղափոխվել է կտավի վրա և այժմ պահվում է Պրադո թանգարանում։
Կոմպոզիցիան ի սկզբանե, ըստ ընկերոջ Գոյա Անտոնիո Բրուգադի գույքագրման 1828-1830 թվականներին գտնվել է «Խուլերի Տան» վերին հարկում գտնվող պաննոյի մեջ։ Ի թիվս այլ «Մռայլ նկարների» տեղափոխվել է կտավի վրա նկարիչ Սալվադոր Մարտինես Կուբելսոմի կողմից, ֆրանսիական բանկիր Ֆրեդերիկ Էմիլ դ'Էրլանգերի խնդրանքով, 1878-ի Համաշխարհային ցուցահանդեսում ցուցադրելու համար։ Աշխատանքը չի գրավել գնորդներին, հետևաբար, 1881 թվականին նվիրաբերվել է Պրադո թանգարանին։
Նկարի սյուժե
Կոմպոզիցիայի սյուժեն պարզ չէ։ Անտոնիո Բրուգադայի կատալոգում այն անվանվել է «Սուրբ ինկվիզիցիա», ըստ երևույթին, նկարի ստորին աջ անկյունում գտնվող գործիչների կերպարների պատճառով։ Սակայն, այս մեկնաբանության մեջ չի մտնում պատկերված մնացած կերպարները, ոչ մի կերպ չկապվելով ինկվիզիցիայի հետ։ Նրանք թափառում են անհասկանալի ուղղությամբ ընդհանուր տարածության մեջ։
Բոլոր ուշադրություն գրավող կերպարները խմբավորված են նկարի ներքևի աջ անկյունում, իսկ հակառակ կողմը տրվել է դաժան բնանկարին և ամբոխի անբաժանելի մասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարներ Կատեգորիա:1823 նկարներ Կատեգորիա:Պրադո թանգարանի նկարներ
Եմցա (քաղաքատիպ ավան, Պլեսեցկի շրջան)
Եմցա (Емца), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Պլեսեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1308 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Պլեսեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերգեյ Սեինյան
Սերգեյ Գրիգորի Սեինյան, օրթոպեդ, ուռուցքաբան։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության պահեստի փոխգնդապետ (1999)։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1997)։
Ընդհանուր գործունեությունը
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1972), Ադրբեջանի երկաթգծի հիվանդանոցի ինտերնատուրան (1972)։ 1973-99-ին աշխատել է Մինջևանի (այժմ՝ Միջնավան՝ ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանում), Սպիտակի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցներում (նաև՝ շրջանային պոլիկլինիկայի գլխավոր բժիշկ), Երևանի օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության ինստիտուտում, 1999-ից՝ Երևանի ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնի գլխավոր բժիշկ, 2000 թվականից. միաժամանակ՝ բուժական և ընդհանուր հարցերով փոխտնօրեն։
1990 թվականին և 1991-92-ին կամավոր մեկնել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), ԼՂՀ Շահումյանի շրջաններ և Ստեփանակերտ, բժշկական խմբի հետ (ղեկավար) հիվանդանոցներում վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների, զբաղվել տաժանման աշխատանքներով։
1991 թվականից մասնագիտական օգնություն է ցույց տալիս Ստեփանակերտի հակաուռուցքային դիսպանսերի և զինվորական կենտրոնական կլինիկական հրապիտալի բժիշկներին։
Աշխատությունները վերաբերում են հենաշարժիչ ապարատի չարորակ և բարորակ ուռուցքների բուժման խնդիրներին։
Որդին՝ Ալեքսանդր Սեինյանը, նույնպես ուռուցքաբան-օրթոպեդ է ։
Ժողովածու (1424)
Ժողովածու (1424), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1424 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1620 թվականին Հովհաննես վարդապետ, Պաղշի դպիր գրիչների կողմից, Ղոնեայում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14,8×10,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 334 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ հունարենով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ նախագաղափար՝ 193ա (Ես. Նչեցու անունը ջնջված և գրված է Պաղշի դպիր), գրչի՝ 332ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Նիժնյայա Գեդեոնովկա
Նիժնյայա Գեդեոնովկա (Нижняя Гедеоновка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
(4235) Տատիշչև
(4235) Տատիշչև (Tatishchev), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,983156 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8715 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0948 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1881,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,191289 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հավաջիվա
Հավաջիվա, գաղտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
Հաստ կոճղարմատով բազմամյա խոտաբույս է։ 15-40 սմ բարձրություն ունեցող ցողունները ծածկված են գեղձային կպչուն մազիկներով և խոզաններով։ Արմատամերձ երկարավուն տերևները կոթունավոր են։ Վերին նստադիր տերևները դասավորված են հերթադիր։ Կլորավուն կամ սրտաձև ոլորակներում հավաքված ծաղիկները մանր են։ Բաժակը բաժանված է 5 նշտարաձև-գծային մասերի։ Երկար, ձագարաձև հետծալքով, օվալաձև բլթակներով խողովակ ունեցող պսակը դեղին է։ Պսակի խողովակում պարփակված են կարճ առէջաթելերով առէջները ։
Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային և ստորին լեռնային գոտիների չոր քարքարոտ լանջերին և աղբավայրերում։ Հանդիպում է Շիրակի, Կոտայքի, Արագածոտնի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում և Երևանում ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի արմատները, որոնք պարունակում են դաբաղանյութեր, վիտամիններ, լորձային նյութեր, կարմիր սննդային ներկանյութ՝ ալկալոիդ ալկանին, որը նաֆտոխինոնի ածանցյալներից է։ Արմատների թուրմով և վազելինով պատրաստած քսուքն օգտագործում են պզուկների, ֆուրոնկուլների բուժման համար։ Նախկինում կիրառում էին որպես ներկատու բույս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Գաղտրիկազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Ստորին Սիվյոլ
Ստորին Սիվյոլ (Нижняя Сывъёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Տոբիս գետի աջ ափին՝ 46 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վառելիքային բրիկետներ
Վառելիքային բրիկետներ, կոշտ  վառելիքի տեսակ  է, այլ կերպ՝ սովորական վառելափայտ կամ ածուխ, որն իրենից  ներկայացնում է  փայտամշակման թափոններից սեղմված զանգված (թեփեր, տաշեղներ, կեղևներ և այլն), գյուղտնտեսության մեջ՝ (խոտ, ծղոտ, սոճու փշատերևներ, արևածաղկի սերմերի կեղևներ, բրինձ, հնդկաձավար և այլն) տորֆի, ածխի քարե հատիկներ