cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նեպտուն
Հայտնաբերման պատմություն
Հայտնաբերումից հետո վիճաբանություն տեղի ունեցավ անգլիացիների և ֆրանսիացիների միջև Նեպտունի հայտնաբերումը իրենցը համարելու համար։ Իվերջո, նրանք համաձայնության եկան, և որոշում ընդունվեց համարել Ադամսին և Լևերյեին համահայտնաբերողներ։ 1998 թվականին նորից գտնվեցին այսպես կոչված «Նեպտունի թղթերը» (Գրինվիչի աստղադիտարանի պատմական նշանակություն ունեցող փաստաթղթեր), որոնք օրենքին հակառակ սեփականացվել էին աստղագետ Օլին Էգգենի կողմից և պահպանվում էին նրա մոտ համարյա երեք տասնամյակ, և գտնվեցին միայն նրա մահվանից հետո ։ Փաստաթղթերի ուսումնասիրումից հետո, որոշ պատմաբաններ հիմա ընդունում են, որ Ադամսը արժանի չէ Լևերյեի հետ հավասար իրավունք ունենալու համարվել Նեպտունի հայտնաբերող։ Ինչը, կասկածի էր ենթարկվում և ավելի վաղ, օրինակ՝ Դենիս Ռոուլինզը դեռևս 1966 թվականից։ 1992 թվականին «Dio» ամսագրում տպված իր հոդվածում նա անվանեց բրիտանացիների պահանջները, համարել Ադամսի իրավահավասարությունը հայտնաբերման գործում, գողություն ։ «Ադամսը կատարել է որոշ հաշվարկներ, սակայն նա մի փոքր համոզված չէր այն բանում, թե որտեղ է գտնվում Նեպտունը», - ասել է Նիկոլաս Կոլեստրյոմը Լոնդոնի համալսարանային քոլեջից 2003 թվականին ։
Անվանում
Պուլկովյան աստղադիտարանի տնօրեն Վասիլի Ստրուվեն նախընտրություն տվեց «Նեպտուն» անվանմանը։ Իր ընտրության պատճառների մասին նա հայտարարեց Կայսերական գիտությունների ակադեմիայի համաժողովի ժամանակ Պետերբուրգում 1846 թվականի դեկտեմբերի 29-ին ։ Այս անվանումը ստացավ աջակցությու ոչ միայն Ռուսաստանում և շուտով դարձավ համընդհանուր ընդունված միջազգային անվանում մոլորակի համար։
Հռոմեական դիցաբանությունում Նեպտունը ծովի աստվածն է և համապատասխանում է հունական Պոսեյդոնին ։
Նեպտունի մասին պատկերացումների փոփոխություն
Դեռևս 1960-ական թվականներին Նեպտունի մասին պատկերացումները որոշակիորեն տարբերվում էին այսօրվանից։ Չնայած համեմատաբար ճշգրիտ կերպով հայտնի էին նրա Արեգակի շուրջ պտտման սիդերիկ և սինոդիկ պարբերությունները, միջին հեռավորությունը Արեգակից, հասարակածի թեքումը ուղեծրի հարթության նկատմամբ, կային նաև ավելի մեծ սխալանքով չափված ցուցանիշներ։ Մասնավորապես զանգվածը գնահատվում էր 17,26 երկրային զանգված 17,15-ի փոխարեն, հասարակածային շառավիղը 3,89 երկրային 3,88-ի փոխարեն։ Պտույտի պարբերությունը սեփական առանցքի շուրջ գնահատվում էր 15 ժամ 8 րոպե, 15 ժամ 58 րոպեի փոխարեն, ինչը ամենանշանակալի տարբերությունն էր այսօրվա և այն ժամանակի տվյալների միջև ։
Որոշ փաստերում հետագայում ևս կային անճշտություններ։ Ի սկզբանե, մինչև Վոյաջեր-2-ի թռիչքը, ենթադրվում էր, որ Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի նույնպիսի կառուցվածք, ինչպես և Երկիրը կամ Սատուրնը։ Վերջին տեղեկությունների համաձայն Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի այսպես կոչված «թեքված պտուտակի» տեսք։ Նեպտունի աշխարհագրական և մագնիսական բևեռները (եթե ենթադրենք նրա դաշտը որպես դիպոլային համարժեք) իրար հանդեպ ավելին քան 45° անկյան տակ են գտնվում։ Այսպիսով, մոլորակի պտույտի ժամանակ, նրա մագնիսական դաշտը կոն է կառուցում ։
Ֆիզիկական տվյալներ
Ունենալով 1,0243 կգ զանգված Նեպտունը հանդիսանում է միջանկյալ օղակ Երկրի և մեծ գազային հսկաների միջև։ Նրա զանգվածը 17 անգամ գերազանցում է Երկրինը, սակայն կազմում է Յուպիտերի զանգվածի միայն 1/19 մասը ։ Նեպտունի հասարակածային շառավիղն է 24 764 կմ, ինչը համարյա 4 անգամ գերազանցում է Երկրինը։ Նեպտունը և Ուրան համարվում են գազային հսկա մոլորակների ենթադաս, որը անվանում են «սառցե հսկաներ» իրենց համեմեատաբար փոքր չափերի և ցնդող նյութերի մեծ պարունակության պատճառով ։ Էկզոմոլորակների որոնման ժամանակ Նեպտունը օգտագործվում է որպես մետոնիմ՝ հայտնաբերված։ Էկզոմոլորակները, որոնք մոտ են զանգվածով անվանում են «Նեպտուններ» , նույնպես մետոնիմ է օգտագործվում Յուպիտերը («Յուպիտերներ»)։
Ուղեծիրը և պտույտ
Նեպտունի և Արեգակի միջին հեռավորությունը կազմում է 4,55 միլիարդ կմ (մոտ 30,1 Երկրի և Արեգակի միջին հեռավորություն, կամ 30,1 ա. մ.), և մեկ ամբողջական պտույտը Արեգակի շուրջ նրա մոտ կազմում է 164,79 երկրային տարի։ Երկրի և Նեպտունի միջև հեռավորությունը կազմում է 4,3-ից մինչև 4,6 միլիարդ կմ ։ 2011 թվականի հուլիսի 12-ին Նեպտուն ավարտեց իր առաջին պտույտը իր հայտնաբերման պահից ի վեր 1846 թվականին ։ Երկրից այն երևում էր այլ կերպ, քան հայտնաբերման օրը, սրա պատճառն այն է, որ Երկրի պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ (365,25 օր) բազմապատիկ չէ Նեպտունի պտույտի պարբերությանը։ Մոլորակի էլիպտիկ ուղեծիրը թեքված է 1,77° անկյան տակ Երկրի ուղեծրի հարթության նկատմամբ։ Էքսցենտրիսիտետի առկայության պատճառով, կազմում է 0,011, Նեպտունի և Արեգակի միջև հեռավորությունը փոփոխվում է 101 միլիոն կիլոմետրով, պերիհելիի և ապոհելիի միջև տարբերությունը, այսինքն ամենամոտ և ամենահեռու գտնվող ուղեծրի կետերի միջև ։ Նեպտունի առանցքի թեքումը կազմում է 28,32°, ինչը նման է Երկրի և Մարսի թեքման աստիճաններին։ Դրա արդյունքում, մոլորակը ունի Երկրին նման եղանակային փոփոխություններ։ Սակայն, քանի որ Նեպտունի ուղեծրային պարբերությունը շատ երկար է ամեն եղանակը ձգվում է քառասուն տարի ։
Նեպտունի սիդերիկ պտույտի պարբերությունը հավասար է 16,11 ժամի ։ Երկրի նման (23°) առանցքի թեքման պատճառով, նրա սիդերիկ պտույտի պարբերության ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները նրա երկար տարվա ընթացքում նշանակալի չեն։ Այն պատճառով, որ Նեպտունը չունի պինդ մակերևույթ, նրա մթնոլորտը ենթարկվում է դիֆերենցիալ պտույտի։ Լայն հասարակածային գոտին պտտվում է մոտավորապես 18 ժամ պարբերությամբ, ինչը ավելի դանդաղ է քան մոլորակի 16,1-ժամանոց մագնիսական դաշտի պտույտը։ Ի հակադրություն հասարակածային շրջանների, բևեռային շրջաններում մթնոլորտը պտտվում է 12 ժամի ընթացքում։ Բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների մոտ այսպիսի պտույտի տեսակը առավել վառ արտահայտված է Նեպտունի մոտ ։ Սա հանգեցնում է քամիների ուժեղ լայնությունային տեղաշարժի ։
Ուղեծրային ռեզոնանսներ
Նեպտուն զգալիորեն ազդում է նրանից բավականին հեռու գտնվող Կոյպերի գոտու վրա։ Կոյպերի գոտին դա սառցե փոքր մոլորակների օղակ է, որը նման է աստերոիդների գոտուն Մարսի և Յուպիտերի միջև, սակայն այն շատ ավելի ձգված է։ Այն տարածվում է սկսած Նեպտունի ուղեծրից (30 ա. մ.) մինչև 55 աստղագիտական միավոր Արեգակից ։ Նեպտունի ձգողության ուժը առավել նշանակալի ազդեցություն ունի Կոյպերի գոտու վրա (այդ թվում նրա կառուցվածքի ձևավորման գործում), որը համեմատելի է Յուպիտերի ձգողության դաշտի ազդեցության հետ աստերոիդների գոտու վրա։ Արեգակնային համակարգի գոյության ընթացքում Կոյպերի գոտու որոշ հատվածներ ապակայունացվել են Նեպտունի ազդեցության տակ, և գոտու կառուցվածքում առաջացել են ճեղքեր։ Որպես օրինակ կարելի է բերել 40 - 42 ա. մ. ընկած շրջանը ։
Մարմինների ուղեծրերը, որոնք կարող են պահպանվել այս գոտում բավարար երկար ժամանակի ընթացքում, որոշվում են այսպես կոչված դարավոր ռեզոնանսներով Նեպտունի հետ։ Որոշ ուղեծրերի համար այս ժամանակը համեմատական է Արեգակնային համակարգի գոյության ժամանակի հետ ։ Այս ռեզոնանսները ի հայտ են գալիս, երբ մարմնի պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ հարաբերվում է Նեպտունի պտույտի պարբերությանը ամբողջ թվերով, օրինակ՝ 1:2 կամ 3:4։ Այսպիսով մարմինները փոխադարձ հավասարակշռում են իրենց ուղեծրերը։ Եթե, օրինակ, մարմինը կատարի իր պտույտը Արեգակի շուրջ երկու անգամ ավելի դանդաղ քան Նեպտունը, ապա նա կանցնի իր ուղեծրի ուղիղ կեսը, երբ Նեպտունը կվերադառնա իր սկզբնական դիրքը։
Նեպտունի ձգողական հաստատունության շրջաններում, Լագրանժի կետերում (L4 և L5), կապված պահում է բազմաթիվ տրոյացի աստերոիդներ։ Նեպտունի տրոյացիները գտնվում են նրա հետ 1:1 ռեզոնանսի մեջ։ Տրոյացիները չափազանց հաստատուն են իրենց ուղեծրերում և հետևաբար Նեպտունի կողմից նրանց որսալու վարկածը անհավանական է թվում, ավելի հավանական է, որ նրան ձևավորվել են միասին ։
Ներքին կառուցվածք
Նեպտունի ներքին կառուցվածքը նման է Ուրանին։ Մթնոլորտը կազմում է մոլորակի ընդհանուր զանգվածի մոտ 10 - 20 %, և հեռավորությունը մակերևույթից մինչև մթնոլորտի վերջը կազմում է միջուկից մակերևույթի հեռավորության 10 - 20 %։ Միջուկին մոտ ճնշումը կարող է հասնել 10 ԳՊա։ Մթնոլորտի ներքին շերտերում գտնվել են մեթանի, ամոնիակի և ջրի զանգվածեղ խտացումներ ։ [[Պատկեր:Neptune diagram.svg|325px|մինի|ձախից|Նեպտունի ներքին կառուցվածքը. 1. Վերին մթնոլորտ, վերին ամպեր 2. Մթնոլորտ, կազմված ջրածնից, հելիումից և մեթանից
3. Մանտիա, կազմված ջրից, ամոնիակից և մեթանային սառույցից
4. Քարա-սառցային միջուկ]] Աստիճանաբար այդ մութ և ավելի տաք շրջանը խտանում է և դառնում գերտաքացած հեղուկ մանտիա, որտեղ ջերմաստիճանները հասնում են 2000 - 5000 Կ։ Նեպտունի մանտիայի զանգվածը գերազանցում է երկրայինը 10 - 15 անգամ, տարբեր գնահատականներով, և հարուստ է ջրով, ամոնիակով, մեթանով և այլ միացություններով ։ Համընդհանուր ընդունված մոլորակագիտական եզրաբանության, այդ մանտիան անվանում են սառցե, նույնիսկ այն դեպքում, որ այն չափազանց տաք և խիտ հեղուկ է։ Այդ հեղուկը, որն ունի բարձր էլեկտրահաղորդականություն, երբեմն անվանում են ջրային ամոնիակի օվկիանոս ։ 7000 կմ խորության վրա պայմանները այնպիսին են, որ մեթանը քայքայվում է ադամանդի բյուրեղների, որոնք «ընկնում» են միջուկի վրա ։ Համաձայն վարկածներից մեկի, գոյություն ունի մի ամբողջ «ադամանդային հեղուկի» օվկիանոս ։ Նեպտունի միջուկը կազմված է երկաթից, նիկելից և սիլիկատներից և, ինչպես ենթադրում են ունի 1,2 անգամ Երկրի միջուկին գերազանցող զանգված ։ Միջուկում ճնշումը հասնում է 7 մեգաբարի, այսինքն մոտ 7 միլիոն անգամ ավելին, քան Երկրի մակերևույթի մոտ։ Ջերմաստիճանը կենտրոնում հնարավոր է, որ հասնում է 5400 Կ ։
Մագնիսոլորտ
Նեպտուն հիշեցնում է Ուրանը, մագնիսոլորտով և մագնիսական դաշտով, որը ուժեղ թեքված է մոլորակի պտույտի առանցքի հանդեպ 47°-ով, ինչպես նաև այն հանգամանքով, որ մագնիսոլորտը տարածվում է շառավղից 0,55 մասի վրա (մոտ 13 500 կմ)։ Մինչև Նեպտունի մոտ «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի հասնելը գիտնականները ենթադրում էին, որ Ուրանի թեքված մագնիսոլորտը շեղված պտույտի արդյունք է։ Սակայն, այժմ, երկու մոլորակների մագնիսական դաշտերի համեմատումից հետո, գիտնականները ենթադրում են, որ մագնիսոլորտի այդպիսի տարօրինակ ուղղվածությունը տարածությունում կարող է պայմանավորված լինել ներքին շրջաններում տեղի ունեցող մակընթացություններով։ Այսպիսի դաշտ կարող է առաջանալ այս երկու մոլորակների բարակ գնդաձև էլեկտրոհաղորդիչ շերտերում (ամոնիակի, ջրի և մեթանի ենթադրյալ համակցությունը) հեղուկի ջերմային տեղաշարժերի արդյունքում, ինչը աշխատեցնում է հիդրոմագնիսական դինամոն ։ Նեպտունի հասարակածային մակերևույթի վրա մագնիսական դաշտը գնահատվում է 1,42 μՏ, 2,16 Տմ³ մագնիսական մոմենտի ընթացքում։ Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի բարդ երկրաչափություն, որը ներառում է համեմատաբար մեծ ազդակներ, ներառյալ ուժեղ քվադրուպոլային մոմենտ, որը կարող է հզորությամբ գերազանցել դիպոլայիը։ Ի հակադրություն դրա, Երկրի, Յուպիտերի և Սատուրնի համեմատաբար փոքր քվադրուպոլային մոմենտը և նրանց դաշտերը ավելի քիչ են շեղված բևեռային առանցքից ։ Նեպտունի առաջնային հարվածային ալիքը, որտեղ մագնիսոլորտը սկսում է դանդաղեցնել արեգակնային քամին, անցնում է 34,9 մոլորակի շառավիղների հեռավորության վրա։ Մագնիսոդադարը, որտեղ մագնիսոլորտի ճնշումը հավասարակշռում է արեգակնային քամին, գտնվում է 23-26,5 Նեպտունի շառավիղների հեռավորության վրա։ Մագնիսոլորտի պոչը ձգվում է մոտ 72 շառավիղ հեռավորության վրա, և շատ հավանական է, որ շատ ավելի հեռու ։
Կլիմա
Նեպտունի և Ուրանի միջև տարբերություններից մեկը նրա օդերևութաբանական ակտիվության մակարդակն է. «Վոյաջեր-2», որ անցել էր Ուրանի մոտով 1986 թվականին, գրանցեց մթնոլորտի ծայր աստիճան ցածր ակտիվություն։ Ի հակադրություն Ուրանի, Նեպտունը ցուցադրեց նկատելի եղանակային փոփոխություններ «Վոյաջեր-2» նրա մոտով անցման ժամանակ 1989 թվականին ։ Նեպտունի վրա եղանակը բնորոշվում է չափազանց շարժուն պտտահողմերի համակարգով, որտեղ քամիների արագությունները հասնում են համարյա գերձայնային արագությունների (մոտ 600 մ/վ) ։ Հաստատուն ամպերի շարժմանը հետևելիս գրանցվել է քամու փոփոխություն 20 մ/վ արևելյան ուղղությունից 325 մ/վ արևմտյան ուղղության ։ Վերին ամպային շերտում քամիների արագությունները տարբերվում են 400 մ/վ հասարակածի մոտ մինչև 250 մ/վ բևեռներում ։ Նեպտունի վրա քամիների մեծամասնությունը փչում են մոլորակի իր առանցքի շուրջ պտույտին հակադարձ ուղղությամբ ։ Քամիների ընդհանուր սխեման ցույց է տալիս, որ բարձր լայնություններում քամիների ուղղությունը համընկնում է մոլորակի պտույտի ուղղությանը, իսկ ցածր լայնություններում հակադարձ է նրան։ Օդային հոսանքների ուղղությունների տարբերությունը, ինչպես ենթադրում են, հետևանք է «սկին-էֆեկտի», այլ ոչ թե ինչ որ խորքային մթնոլորտային գործընթացների ։ Մեթանի, էթանի և ացետիլենի պարունակությունը մթնոլորտում հասարակածի շրջանում գերազանցում է տասնյակ և հարյուրավոր անգամներ այդ նյութերի պարունակությունը բևեռային շրջաններում։ Այս դիտարկումը կարող է համարվել վկայություն այն բանի, որ հասարակածի վրա գոյություն ունի ապվելինգ և այն փոքրանում է բևեռներին մոտենալիս ։ 2007 թվականին նկատվեց, որ Նեպտունի հարավային բևեռի վերին տրոպոսֆերան 10 °C-ով ավելի տաք էր, քան Նեպտունի մյուս մասերը, որտեղ ջերմաստիճանը կազմում է միջինում −200 °C : Ջերմաստիճանի այսպիսի տարբերությունը բավարար է, որպեսզի մեթանը, որը Նեպտունի մթնոլորտի վերին շերտի մյուս մասերում սառած վիճակում է, դուրս գա տիեզերք հարավային բևեռում։ Այս «տաք կետը» հետևանք է Նեպտունի առանցքային թեքման, որի հարավային բևեռը արդեն նեպտունյան տարվա քառորդ մասը, այսինքն մոտ 40 երկրային տարի, ուղղված է դեպի Արեգակը։ Նեպտունի դանդաղ շարժման հետ համատեղ դեպի Արեգակի հակադարձ կողմը, հարավային բևեռը աստիճանաբար կանցնի ստվերի մեջ, և Նեպտունը կդարձնի իր հյուսիսային բևեռը դեպի Արեգակը։ Այսպիսով, մեթանի արտանետումը տիեզերք կտեղափոխվի հարավայինից հյուսիսային բևեռ ։ Ըստ դիտարկումների, սեզոնային փոփոխությունների հետևանքով Նեպտունի հարավային կիսագնդում ամպերի շերտերը մեծացել են իրենց չափերով և ալբեդոյով։ Այս միտումը նկատվել էր դեռևս 1980 թվականին, և ինչպես սպասվում է, կշարունակվի մինչև 2020 թվականը, մինչև Նեպտունի վրա նոր սեզոնի գալուստը։ Սեզոնները փոխվում են ամեն 40 երկրային տարին մեկ ։
Փոթորիկներ
1989 թվականին ՆԱՍԱ-ի «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հայտնաբերեց Մեծ մութ հետքը, կայուն փոթորիկ-անտիցիկլոնը, որի չափերն էին 13 000 × 6600 կմ ։ Այս մթնոլորտային փոթորիկը հիշեցնում էր Յուպիտերի Մեծ կարմիր հետքը, սակայն 1994 թվականի նոյեմբերի 2-ին «Հաբբլ» տիեզերական աստղադիտակը այն այլևս չգտավ իր տեղում։ Դրա փոխարեն հայտնաբերվեց նրան նման նոր ձևավորում մոլորակի հյուսիսային կիսագնդում ։ Սկուտերը, դա մի այլ փոթորիկ է, որը հայտնաբերվել էր Մեծ մութ հետքից հարավ։ Նրա անվանումը տրվել է այն պատճառով, որ դեռևս մի քանի ամիս առաջ մինչև «Վոյաջեր-2-ի» Նեպտունին մոտենալը արդեն իսկ պարզ էր, որ այս ամպերի խումբը շարժվում է շատ ավելի արագ, քան Մեծ մութ հետքը ։ Վերջին լուսանկարները թույլ տվեցին հայտնաբերել էլ ավելի արագ փոթորիկ, քան «սկուտերը»։ Փոքր մութ հետքը, ինտենսիվությամբ երկրորդ փոթորիկը, որը դիտարկվում էր «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի մերձեցման ընթացքում 1989 թվականին, գտնվում էր ավելի հարավ։ Ի սկզբանե թվում էր, որ այն ամբողջովին մութ է, սակայն մոտեցումից հետո սկսեց երևալ փոթորիկի պայծառ կենտրոնը, այն կարելի է տարբերել լուսանկարների մեծամասնության վրա ։ Նեպտունի «մութ հետքերը», ինչպես ենթադում են, ծնվում են տրոպոսֆերայում ավելի ցածր բարձրությունների վրա, քան ավելի պայծառ և նկատելի ամպերը ։ Այսպիսով, նրանք թվում են յուրօրինակ անցքր վերին ամպային շերտում։ Քանի որ այդ փոթորիկները կրում են հաստատուն բնույթ և կարող են ձգվել մի քանի ամիսների ընթացքում, նրանք, ինչպես ենթադրվում է, ունեն հողմային կառուցվածք ։ Հաճախ մութ հետքերի հետ են միանում ավելի պայծառ, հաստատուն ամպերը, որոնք առաջանում են տրոպոդադարում ։ Ուղեկցող ամպերի հաստատուն լինելը ցույց է տալիս, որ որոշ նախկին «մութ հետքերը» կարող են շարունակել իրենց գոյությունը որպես ցիկլոններ, նույնիսկ այն պարագայում, որ կորցնում են մուգ գույնը։ Մութ հետքերը կարող են ցրվել, եթե նրանք շարժվում են հասարակածին չափազանց մոտ կամ մեկ այլ առայժմ անհայտ մեխանիզմի հետևանքով ։
Ներքին ջերմություն
Նեպտունի ավելի բազմազան եղանակը, Ուրանի համեմատությամբ, ինչպես ենթադում են, ավելի բարձր ներքին ջերմաստիճնի հետևանք է ։ Ընդ որում Նեպտունը մեկ և կես անգամ ավելի հեռու է Արեգակից, քան Ուրանը, և ստանում է 40 %-ով ավելի քիչ արևի լույս, քան Ուրանը։ Սակայն այս երկու մոլորակների մակերևութային ջերմաստիճանները մոտավորապես հավասար են ։ Նեպտունի տրոպոսֆերայի վերին շերտերում ջերմաստիճանը բավականին ցածր է −221,4 °C: 1 բար ճնշման խորության վրա, ջերմաստիճանը հասնում է −201,15 °C : Ավելի խորը գտնվում են գազերը, սակայն ջերմաստիճանը հաստատուն կերպով ավելանում է։ Ինչպես և Ուրանի դեպքում, տաքացման մեխանիզմը պարզ չէ, սակայն անհամապատասխանությունը մեծ է՝ Ուրանը ճառագայթում է 1,1 անգամ ավելի շատ էներգիա, քան ստանում է Արեգակից, իսկ Նեպտունը ճառագայթում է 2,61 անգամ ավելին, քան ստանում է, նրա ներքին ջերմության աղբյուրը արտադրում է Արեգակից ստացած ջերմության 161 %-ը ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Նեպտունը ամենահեռու մոլորակն է Արեգակից, նրա ներքին էներգիան բավարար է, որպեսզի այնտեղ գոյանան Արեգակնային համակարգի ամենաարագ քամիները։ Ենթադրվում են մի քանի բացատրություններ, ներառյալ մոլորակի միջուկի կողմից ռադիոգենային տաքացումը (ինչպես օրինակ դա տեղի է ունենում Երկրի դեպքում կալիում-40-ով), մեթանի տրոհումը այլ ածխաջրածինների Նեպտունի մթնոլորտի պայմաններում , ինչպես նաև մթնոլորտի ներքին շերտերի կոնվեկցիան, որը բերում է գրավիտացիոն ալիքների արգելակմանը տրոպոդադարից վերև ։
Ձևավորում և միգրացիա
Նեպտուն և Ուրան սառցե հսկաների ձևավորման համար դժվար եղավ ստեղծել ճշգրիտ մոդել։ Ժամանակակից մոդելները ենթադրում են, որ Արեգակնային համակարգի արտաքին մասերում նյութի խտությունը չափազանց փոքր էր, որպեսզի առաջանային այսպիսի մեծ մարմիններ, ավանդական ակրեցիայի մեթոդով միջուկի վրա։ Առաջ են քաշվել բազմաթիվ վարկածներ, որոնք հավակնում են բացատրելու Ուրանի և Նեպտունի առաջացումը։
Այդ վարկածներից մեկը ենթադրում է, որ այս երկու սառցե հսկաները չեն ձևավորվել ակրեցիայի մեթոդով, այլ առաջացել են սկզբնական պրոտոմոլորակային սկավառակի անհամասեռությունների պատճառով, և ավելի ուշ նրանց մթնոլորտները «քշվել» են O կամ B դասի զանգվածեղ աստղի ճառագայթմամբ ։
Մեկ այլ վարկած ենթադրում է, որ Ուրանը և Նեպտունը ձևավորվել են ավելի մոտ Արեգակին, որտեղ նյութի խտությունը ավելի բարձր էր, և հետագայում տեղափոխվել են այժմյան ուղեծրեր ։ Նեպտունի տեղափոխման վարկածը բավականին ընդունված է, քանի որ թույլ է տալիս բացատրել Կոյպերի գոտում այժմ առկա ուղեծրային ռեզոնանսները, հատկապես, 2:5 ռեզոնանսը։ Երբ Նեպտունը շարժվում էր դեպի դուրս, այն բախվում էր Կոյպերի պրոտո-գոտու մարմինների հետ, ստեղծելով նոր ռեզոնանսներ և քաոտիկ կերպով փոխելով գոյություն ունեցող ուղեծրերը։ Համարվում է, որ ցրված սկավառակի մարմինները հայտնվել են այժմյան դիրքում ռեզոնանսների հետ փոխազդեցությունների արդյունքում, որոնք առաջացել են Նեպտունի միգրացիայի հետևանքով ։
2004 թվականին Նիսի Լազուր ափի աստղադիտարանի աշխատակից Ալեսանդրո Մորբիդելիի կողմից առաջարկված համակարգչային մոդելը ենթադրեց, որ Նեպտունի տեղաշարժը դեպի Կոյպերի գոտի կարող էր սկսվել Յուպիտերի և Սատուրնի միջև 1:2 ռեզոնանսի ձևավորման պատճառով, որը և ծառայեց յուրահատուկ գրավիտացիոն ազդակ, որը հրեց Ուրանը և Նեպտունը դեպի ավելի բարձր ուղեծրեր և ստիպեց նրանց փոխելու իրենց դիրքերը։ Կոյպերի գոտուց մարմինների դուրս մղումը կարող է նաև բացատրել «Ուշ ուժեղ ռմբակոծությունը», որը տեղի է ունեցել 600 միլիոն տարի Արեգակնային համակարգի ձևավորումից հետո, և Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդների ի հայտ գալը ։
Արբանյակներ և օղակներ
Այս պահին հայտնի են Նեպտունի 13 արբանյակներ ։ Նրանցից ամենախոշորի զանգվածը կազմում է Նեպտունի բոլոր արբանյակների գումարային զանգվածի ավելին, քան 99,5 %, և միայն նա է բավարար զանգվածեղ, որպեսզի դառնա գնդաձև։ Դա Տրիտոնն է, որը հայտնաբերվել է Ուիլյամ Լասելի կողմից Նեպտունի հայտնաբերումից ընդամենը 17 օր անց։ Ի տարբերություն Արեգակնային համակարգի բոլոր մյուս խոշոր արբանյակների, Տրիտոնը ունի հակադարձ ուղեծիր։ Հնարավոր է որ, այն որսացվել է Նեպտունի գրավիտացիոն դաշտի կողմից, այլ ոչ թե ձևավորվել է այստեղ, և հնարավոր է, որ այն ինչ-որ ժամանակ եղել է Կոյպերի գոտու գաճաճ մոլորակ ։ Այն բավարար մոտ է գտնվում Նեպտունին, որպեսզի գտնվի անընդհատ սինքրոն պտույտի մեջ։ Մակընթացային արագացման պատճառով Տրիտոնը դանդաղ շարժվում է դեպի Նեպտունը, և ի վերջո, կավերվի Ռոշի սահմանին հասնելիս , որի արդյունքում կառաջանա օղակ, որը կարող է լինել ավելի հզոր, քան Սատուրնի օղակները։ Դա տեղի կունենա աստղագիտական մասշտաբներով ոչ այնքան ուշ՝ 10-100 միլիոն տարի անց ։ 1989 թվականին կատարվել է Տրիտոնի ջերմաստիճանի գնահատում, որը կազմեց −235 °C (38 Կ) ։ Այդ պահին դա ամենացածր ջերմաստիճանն էր, որ չափվել էր Արեգակնային համակարգի մարմինների մոտ, որոնք ունեին երկրաբանական ակտիվություն ։ Տրիտոնը հանդիսանում է երեք Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակներից մեկը, որ ունի մթնոլորտ (Իոյի և Տիտանի հետ)։ Չի բացառվում, որ Տրիտոնի սառցե կեղևի տակ գոյությու ունի հեղուկ օվկիանոս, Եվրոպայի նման ։
Երկրորդ (հայտնաբերմամբ) հայտնի Նեպտունի արբանյակն է Ներեիդան, այն ունի անկանոն ձև և բոլոր մնացած Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակների միջև ունի ամենամեծ էքսցենտրիսիտետներից մեկը։ 0,7512 էքսցենտրիսիտետը, փաստորեն նշանակում է, որ նրա ապոկենտրոնը 7 անգամ մեծ է պերիկենտրոնից։
1989 թվականի հուլիսից մինչև սեպտեմբեր «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի միջոցով հայտնաբերվեցին Նեպտունի 6 նոր արբանյակներ ։ Նրանց միջև առանձնահատուկ է Պրոտեուս արբանյակը։ Նա առանձնահատուկ է նրանով, թե որքան մեծ կարող է լինել նրա խտության մարմինը, որպեսզի չդառնա գնդաձև իր ձգողության ուժի ազդեցության տակյ ։ Այն, լինելով Նեպտունի զանգվածով երկրորդ արբանյակը, ունի ընդամենը Տրիտոնի զանգվածի միայն քառորդ տոկոսը։
Օղակներ
Նեպտունը ունի օղակների համակարգ, չնայած շատ ավելի աննշանակալի, քան, օրինակ, Սատուրնի մոտ։ Օղակները հնարավոր է, որ բաղկացած են սառույցի մասնիկներից, որոնք ծածկված են սիլիկատներով, կամ ինչ-որ այլ ածխածնի հիմքով նյութից, ամենայն հավանականությամբ հենց դա էլ տալիս է նրանց կարմրավուն գույն ։ Նեպտունի օղակների համակարգի մեջ են մտնում 5 օղակներ։
Դիտարկումներ
Նեպտունը չի երևում անզեն աչքով, քանի որ նրա աստղային մեծությունը գտնվում է +7,7 - +8,0 միջակայքում ։ Այսպիսով, Յուպիտերի Գալիլեյան արբանյակները, գաճաճ մոլորակ Սերեսը և (4) Վեստա, (2) Պալաս, (7) Իրիս, (3) Ջունո և (6) Հեբե աստերոիդները երկնքում նրանից ավելի պայծառ են։ Մոլորակի դիտարկման համար անհրաժեշտ է աստղադիտակ, որ խոշորացումը ավելի մեծ է քան 200× և որը ունի ոչ պակաս քան 200-250 մմ տրամագիծ ։ Այս դեպքում կարելի է տեսնել Նեպտունը, որպես ոչ մեծ երկնագույն սկավառակ, որը նման է Ուրանին ։ 7×50 հեռադիտակով կարելի է նրան նկատել, որպես թույլ աստղիկ ։
Նեպտունի և Երկրի միջև զգալի հեռավորության պատճառով մոլորակի անկյունային տրամագիծը փոփոխվում է միայն 2,2 - 2,4 անկյունային վայրկյան միջակայքում ։ Սա բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների միջև ամենափոքր արժեքն է, այդ իսկ պատճառով այս մոլորակի մակերևույթի մասերի դիտարկումը դժվարանում է։ Այդ պատճառով Նեպտունի աստղադիտակներով կատարվող դիտարկումների ճշտությունը մնում էր բավականին ցածր, մինչև «Հաբբլ» աստղադիտակի և խոշոր երկրային ադապտիվ օպտիկայով աստղադիտակների գործարկումը։ 1977 թվականին, օրինակ, դեռևս հայտնի չէր Նեպտունի ճշգրիտ պտույտի պարբերությունը  ։
Ռադիոալիքների միջակայքերում Նեպտունի դիտարկումները ցույց են տալիս, որ մոլորակը հանդիսանում է հաստատուն ճառագայթման և անկանոն փայլատակումների աղբյուր։ Մեկը և մյուսը բացատրվում են մոլորակի պտտվող մագնիսական դաշտով ։ Սպեկտրի ինֆրակարմիր հատվածում ավելի սառը ֆոնի վրա պարզ երևում են Նեպտունի մթնոլորտի խորքերում տեղի ունեցող հուզումները («փոթորիկները»)։ Դիտարկումները թույլ են տալիս բարձր ճշգրտությամբ որոշելու այս փոթորիկների ձևը և չափը, ինչպես նաև հետևել նրանց տեղաշարժերին :
Հետազոտություններ
Նեպտունին ամենամոտը անցել է «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն 1989 թվականի օգոստոսի 25-ին։ Քանի որ Նեպտունը վերջին մեծ մոլորակն էր, որի կողքով կարող էր անցնել տիեզերական սարքը, որոշվել էր կատարել Տրիտոնի մոտով հնարավորինս մերձավոր անցում, առանց հաշվի նստելու հետագա թռիչքի հետագծի հետ։ Նույնպիսի խնդիր էր դրված «Վոյաջեր-1» ԱՄԿ-ի համար նրա Սատուրնի մոտով անցնելիս Տիտան արբանակի հետ մերձենալու համար։ Վոյաջերից ստացված Նեպտունի լուսանկարները, դարձան 1989 թվականին Հասարակական հեռուստատեսության ծառայության (PBS-ի) եթերում «Նեպտունը ամբողջ գիշեր» գիշերային ծրագրի պատրաստման համար նյութ ։
Մերձեցման ընթացքում սարքից ազդանշանները հասնում էին Երկրին 246 րոպեի ընթացքում։ Այդ պատճառով, հիմնականում, «Վոյաջեր-2» առաքելությունը հիմնված էր նախապես բեռնված ծրագրային հրամանների վրա, այլ ոչ թե կառավարվում էր անմիջականորեն Երկրից։ «Վոյաջեր-2» սարքը կատարեց նաև բավականին մոտ անցում Ներեիդայի մոտով, մինչև իր անցումը Նեպտունի մթնոլորտից ընդամենը 4400 կմ հեռավորության վրա օգոստոսի 25-ին։ Ավելի ուշ նույն օրը «Վոյաջերը» անցավ Տրիտոնի մոտով ։
«Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հաստատեց մոլորակի մագնիսական դաշտի առկայությունը և գտավ, որ այն թեքված է, ինչպես և Ուրանի դաշտը։ Մոլորակի պտույտի պարբերությունը որոշվեց ռադիոճառագայթող սարքով։ «Վոյաջեր-2-ը» նույնպես ցույց տվեց Նեպտունի անսովոր ակտիվ եղանակային համակարգը։ Հայտնաբերվեցին 6 նոր արբանյակներ և մոլորակի օղակները ։
2016 թվականի մոտակայքում ՆԱՍԱ-ն նախատեսում էր ուղարկել դեպի Նեպտունը «Նեպտունի ուղեծրակայան» (Neptune Orbiter) ԱՄԿ-ն։ Այս պահին սարքի նոր արձակման ժամկետներ չեն հիշատակվում, և այս սարքը չի նշվում Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների պլաններում ։
Հաբել (Պաղինի իշխան)
Հաբել (11-րդ դար), հայ իշխան Բյուզանդիայում, Պաղին բերդի տերը, Արկնի բերդի իշխաններ Հարպիկի, Դավիթի, Լևոնի և Կոստանդինի հայրը  ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ Կատեգորիա:Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում
Աելետ Շաքեդ
Աելետ Շաքեդը (օրիորդական ազգանունը` Բեն Շաուլ) ծնվել է մայիսի 7-ին, Թել Ավիվում։ Նրա մայրը դպրոցում ուսուցչուհի է եղել, հայրը` հաշվապահ։ Ծառայել է Իսրայելի բանակում որպես դաստիարակչական աշխատանքներով հրահանգիչ Գոլանի հետևակային բրիգադում։ Ավարտել է Թել Ավիվի համալսարանը` բակալավրի աստիճանով էլեկտրոնիկայի և համակարգչային գիտության ոլորտում։ Ծրագրավորող է աշխատել, այնուհետև` Texas Instruments ընկերության մասնաբաժնի մարքեթինգի մենեջեր։
2006 թվականին քաղաքական գործունեությամբ է զբաղվել, 2006-ից 2008 թվականներին ղեկավարել է Բենյամին Նեթանյահուի գրասենյակը, որն այն ժամանակ եղել է ընդդիմության առաջնորդ։ 2012 թվականի հունվարին ընտրվել է Լիկուդի կենտրոնական կոմիտեում, բայց արդեն հունիս ամսում մտել է «Հրեական տուն» կուսակցության կազմի մեջ։ 2013 թվականի հունվարին 19-րդ գումարման ժամանակ ընտրվել է Քնեսեթի պատգամավոր, իսկ 2015 թվականի մարտին վերընտրվել է 20-րդ գումարման Քնեսեթում։ 2015 թվականի մայիսի 14-ին ընտրվել է Իսրայելի արդարադատության նախարար։ Մտել է Հա-Յամին հա-Հանդաշ ընտրական ցուցակի կազմի մեջ 2019 թվականի ընտրություններում։ Դաշինքը չի հաղթահարել ընտրական արգելքը։
Զբաղեցնում է քաղաքական առաջատար դիրքեր։ 2011 թվականից արշավ է կազմակերպել Աֆրիկայից դեպի Իսրայել անօրինական ներգաղթի դեմ, քննադատել է համազգային զորաբանակային Գալեյ Ցախալ ռադիոն` «ձախականության համար»։
Աիլետ Շաքեդը ամուսնացած է Իսրայելի հակաօդային պաշտպանության ուժերի օդաչուի հետ, ունի երկու երեխա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արդարադատության կին նախարարներ Կատեգորիա:Իսրայելի ներքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Քնեսեթի 20-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Իսրայելցի կանայք քաղաքականությունում Կատեգորիա:Քնեսեթի 22-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Քնեսեթի կին անդամներ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Քնեսեթի 23-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ Կատեգորիա:Իսրայելցի կին ճարտարագետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի իսրայելցի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հրեա քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսրայելի կին քաղաքական գործիչներ
Փետրվար
Փետրվար (լատիներեն՝ Februārius mēnsis «Ֆեբրուուսի ամիս»), տարվա երկրորդ ամիսն է, իր հռոմեական Febriaius անունն ստացել է լատիներեն februum բառից, որը նշանակում է «մաքրում» և կապված է այդ ամսում կատարվող հռոմեացիների Februa մաքրագործության արարողության հետ։
Մեր թվարկությունից 56 տարի առաջ Հուլիոս Կեսարի հրամանով կատարված օրացույցի բարեփոխումից հետո փետրվարը դարձավ երկրորդ ամիսը և ուներ 29 օր։
Հետագայում ամիսներից մեկը ի պատիվ Հուլիոս Կեսարի կոչվեց Հուլիս, իսկ դրան հաջորդող օգոստոս ամիսն էլ՝ Օգոստոս կայսեր պատվին։ Բայց օգոստոսն ուներ միայն 30 օր, իսկ հուլիսը՝ 31։ Մի բան, որ ընդգծում էր Կեսարի գերազանցությունը Օգոստոս կայսեր նկատմամբ։ Որոշվեց օգոստոս ամսվա օրերի թվին ավելացնել մեկ օր և այդ օրը վերցրեցին փետրվարից։ Այսպիսով փետրվար ամսին, որը կապված էր հռոմեական չար աստծո անվան հետ, մնաց 28 օր։ Միայն նահանջ տարին է մեկ օրով ավելանում և դառնում 29 օր։
Փետրվարը հայկական տոմարում համընկնում է մեհեկան ամսվա հետ։ Այդ ամսին մեծ տոնախմբություն էր կատարվում ի պատիվ Միհրի, որը զրադաշտական աստված էր։ Նա մարմնավորում էր արեգակը և կրակը։ Միհրի պաշտամունքը իր ժամանակին եղել է հեթանոսական Հայաստանում։ Միհրին նվիրված տաճարները կոչվում էին մեհյան, որից էլ առաջացել է մեհեկան անունը ։
Անուն
Մի շարք ժողովուրդների մոտ փետրվարն ունի լատինական ծագումից տարբերվող անուն։ Այսպես, ֆիններն ասում են helmikuu՝ մարգարտի ամիս, ուկրաիներեն՝ лютий, խորվաթերեն veljača՝ մեծ։ Լիտվաներեն ասում են vasaris, որը ծագում է vasara՝ «ամառ» բառից։ Թուրքերեն Șubat անունը սիրիական «շաբաթ»-ից է։
Ծանոթագրություններ
Փետրվար
Աստերոիդների ցանկ (78901-79000)
Աստերոիդների ցանկ (78801-78900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (79001-79100)
Գալաշիլս
Գալաշիլսը (Galashiels, An Geal Ath), քաղաք է Մեծ Բրիտանիայի հյուսիսային մասում, Շոտլանդիա երկրամասում։ Քաղաքը գտնվում է Թվիդ գետի ափին։
Ալի Աքբար Խան
Ալի Աքբար Խան (Ali Akbar Khan, আলী আকবর খাঁ, ), Արևմուտքում հնդկական դասական երաժշտությունը ժողովրդականացնող հնդիկ երաժիշտ և կոմպոզիտոր, Կալիֆոռնիայի Սանտա-Կրուս համալսարանի երաժշտության վաստակավոր պրոֆեսոր, որը հայտնի է որպես հինդի-ուրդու դասական ոճով սարոդ նվագող։ Հայտնի է դարձել ոչ միայն որպես երաժշտություն կատարող, այլ նաև որպես ուսուցիչ։ 1967 թվականին Կալկաթայում հիմնել է Ալի Աքբարի երաժշտական քոլեջը, որը ներկայումս գտնվում է Սան Ռաֆելում (Կալիֆոռնիա նահանգ, ԱՄՆ) և Շվեյցարիայի Բազել քաղաքում ունի մասնաճյուղ։ Խանը գրել է մի քանի ռագ և բազմաթիվ կինոֆիլմերի երաժշտություններ ։
Ալի Աքբարը երաժշտություն սովորել է իր հորից՝ Ալաուդին Խանից։ Առաջին անգամ ԱՄՆ է գնացել 1955 թվականին ջութակահար Եհուդի Մենուհինի հրավերով, իսկ ավելի ուշ բնակություն է հաստատել Կալիֆոռնիայում։ Հինգ անգամ առաջադրվել է «Գրեմմի» մրցանակի։ 1989 թվականին դարձել է «Պադմա Վիբհուշան» շքանշանի՝ Հնդկաստանի քաղաքացիական երկրորդ կարևորագույն մրցանակի դափնեկիր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ երաժիշտներ
(8483) Կինվալանիհսիա
(8483) Կինվալանիհսիա (Kinwalaniihsia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Շելտ Բասի կողմից Սերո Տոլոլոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,388875 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1944 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5833 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1348,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26694 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարդու հոգեկան գործունեություն
Հոգեկան գործունեությունը մարդու կենսագործունեության անքակտելի բաղադրամասն է։ Ի. Պ. Պավլովը նույնացրել է բարձրագույն նյարդային գործունեությունը, հոգեկան գործունեությունը և վարքը։ Հոգեկան գործունեության հիմքը կազմում են գիտակցությունը, մտածողությունը, մարդու բնական գործունեությունը, որոնք ներկայացնում են հարմարողական վարքի բարձրագույն ձևը։ Հոգեկան գործունեությունը ԲՆԳ-ն որակապես նոր, ավելի բարձր մակարդակ է, քան պայմանառեֆլեքսային վարքը, և հատուկ է մարդուն։ Բարձրակարգ կենդանիների մոտ այս մակարդակը ներկայացված է միայն սաղմնային վիճակում։ Հոգեկան գործունեության նյութական հիմքը ֆիզիոլոգիական այս գործընթացներն են, որոնք պայմանավորում են բարձրագույն նյարդային գործունեությունը։ Հոգեկան գործընթացների հիմնական նշանակությունը մարդու և կենդանիների հարմարումն է արտաքին միջավայրին։
Հոգեկան գործունեության ձևերը
Կատեգորիա:Մարդկային վարք Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Arrows A19
Բոլիդ Arrows A19 (Arrows A19), մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1998 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Ստեփան Ղարդաշյան
Ստեփան Մարտինի Ղարդաշյան, Կարդաշով (Կարդաշև), (1852 թ., Գանձակ - 1918 թ.), հայ նարոդնիկ։
Սկզբնական կրթությունն ստացել է Թիֆլիսում, ապա սովորել Դրեզդենի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Գերմանիայում ներգրավվել է հեղափոխական պայքարի մեջ, մասնակցել կովկասյան ուսանողների Ժնևի համագումարին (1874), մտել նարոդնիկական «Կովկասյան խմբակի» շարքերը։ 1875 թվականին, Ռուսաստանում, «Կնյազ Կոչակիձե» ծածկանվամբ, քարոզչական աշխատանք է կատարել Ս. Բարդինայի գլխավորած «Համառուսական սոցիալ-հեղափոխական կազմակերպությունում», նպաստել Թիֆլիսում և Քութայիսում նարոդնիկական խմբակների հիմնադրմանը։ Նույն թվականին Մոսկվայում ձերբակալվել է և 1877 թվականին դատապարտվել 5 տարվա տաժանակրության, ապա՝ երկարատև աքսորի։ 1904 թվականին աքսորից վերադարձել է Անդրկովկաս, աշխատել որպես երկաթուղային ինժեներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1852 ծնունդներ Կատեգորիա:1918 մահեր Կատեգորիա:Հայ նարոդնիկներ
Կապրուսար
Կապրուսար, Կյուպրուսար, Քյուփրուսար, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, համանուն լեռներում, Դաստակերտ քաղաքից 4 կմ հյուսիս։ Բարձրություն 2842 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Ավինիոնետ դե Պուչվենտոս
Ավինիոնետ դե Պուչվենտոս ( իսպ. Aviñonet de Puig Ventós, բասկերեն՝ Avinyonet de Puigventos, կատալոներեն՝ Avinyonet de Puigventós), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Համալրում է Խիռոնա պրովինցիան և մտնում Կատալոնիա Ինքնավար մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 12,45 քառ. կիլոմետր, իսկ բնակչությունը 1517 մարդ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կապույտսար
Կապույտսար, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Տավուշի մարզերի սահմանագլխին, Գուգարաց լեռներում, Վարդաջուր գետի աջափնյսւկում, Ոսկեպար գյուղից 11,5 կմ արևմուտք։ Բարձրություն 1896 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Թափանցիկություն (շուկա)
Չնայած ֆոնդային շուկան համեմատաբար թափանցիկ է, հեջավորման ֆոնդերը հայտնի են իրենց գաղտնիությամբ։ Այս բնագավառի հետազոտողները գտել են, որ հեջավորման ֆոնդերի կողմից եղած մտահոգությունները վերաբերում են թափանցիկության և ոչ կատարյալ թափանցիկության անցանկալի հետևանքների պատճառով իրենց գործարքների շրջանակի նեղացմանը ։ Ֆինանսական որոշ մասնագետներ, այդ թվում և Վուոլ Սթրիթի վետերան Ջերեմի Ֆրոմմերը, առաջիններն են հեջավորման ֆոնդերի նկատմամբ թափանցիկության կիրառման հարցում՝ ուղիղ հեռարձակումներ անելով հենց գործարքային աշխատասեղաններից և առցանց մանրամասն պորտֆելային ինֆորմացիա տեղադրելով։
Կրիտիկական թափանցիկություն
Հաշվապահության մեջ առկա է հարուստ գրականություն, որը քննադատաբար է մոտենում շուկայի թափանցիկությանը՝ կենտրոնանալով դրա նրբությունների և սահմանների վրա ։ Օրինակ՝ որոշ հետազոտողներ քննարկման տակ են դնում դրա օգտակարությունը (օր․՝ Էթցիոնին )։ Սա կապված է նաև քանակական մոդելների կատարողականության կամ «ռեակտիվության» հետ ։ Հատուկ դեպքերը ներառում են թափանցիկությունը արվեստի շուկայում ։ Ֆինանսներում նույնպես կան ուսումնասիրություններ, որոնք շուկայի թափանցիկության վերաբերյալ մտահոգություններ են հայտնում, ինչպիսիք են հակասական հետևանքները, ներառյալ՝ շուկայի իրացվելիության նվազումը և գների անկայունության աճը ։ Սա սելեկտիվորեն թափանցիկ շուկաների (ինչպիսիք են «մութ ավազանները») համար այդպիսին լինելու դրդապատճառներից մեկն է հանդիսանում ։
Ֆորեքս շուկայում
Քիչ շուկաներ կան, որոնք մասնակիցների միջև գաղտնիության, ազնվության և վստահության առկայություն են պահանջում, ինչպես Ֆորեքս կամ արտարժութային շուկան (Forex FX) : Սա մեծ խոչընդոտներ է ստեղծում թրեյդերների, ներդրողների և ինստիտուտների համար, քանի որ առկա է թափանցիկության պակաս, ինչը հանգեցնում է առևտրային գործընկերների հետ վստահություն ձևավորելու և այդ հարաբերությունները սոցիալական միջոցներով զարգացնելու անհրաժեշտության ծագման, ինչպիսիք են «տեղեկատվության տեսքով նվերները», որոնք նույնիսկ դիտելի են ինստիտուցիոնալ ներդրողներին սպասարկող համաշխարհային ներդրումային բանկերի առևտրային հարթակներում ։
Գրեթե գոյություն չունեցող թափանցիկության պարագայում գործարքների վավերացման թրեյդերի ունակությունը պրակտիկորեն անհնար է դառնում, համենայնդեպս, եթե վստահություն չկա, որ փոխանակման շուկան լավ է աշխատում։ Վերջինս խնդիր է, որը քիչ հավանական է ինստիտուցիոնալ ներդրողների համար բաց խոշոր բրոքերային ծառայությունների համար (Reuters, Bloomberg և Telerate)։ Խնդրահարույց շուկայական փոխանակմամբ իրավիճակներում, երբ թափանցիկությունը բացակայում է, հաճախորդի և բրոքերի միջև վստահություն չի լինի, սակայն զարմանալին այն է, որ այնուամենայնիվ, մութ ավազաններում գործարքներ անելու նկատմամբ պահանջարկ կա ։
Արտարժութային կամ ֆորեքս շուկաները հիմա նաև թիրախ են նոր բլոկչեյնային նորարարությունների համար, որոնք թույլ են տալիս գործարքներ իրականացնել կենտրոնացված փոխանակման շուկաներից դուրս կամ փոխել դրանցում իրականցվող փոխանակման ձևերը ։
Հունվար
Հունվար, տարվա առաջին ամիսն է։ Ունի 31 օր։ Հունվարի առաջին օրն աշխարհում նշվում է որպես Նոր տարվա օր։
Երբ 16-րդ դարում ընդունվեց համաշխարհային օրացույցը, ապա ըստ այդ տոմարի տարվա առաջին ամիսը համարվեց հունվարը, իսկ ամիսները կոչվեցին հռոմեական անուններով։ Այդ բանը հայերը նույնպես ընդունեցին և Նավասարդ անունը փոխարինվեց օգոստոս անունով և դարձավ տարվա ոչ թե առաջին, այլ ութերորդ ամիսը։
Ներկայիս տարվա բաժանումը ամիսների գոյություն ունի ավելի քան երկու հազար տարի։ Նա մեզ մոտ է եկել Հուլյան օրացույցի հետ, Հին Հռոմից։ Այդտեղից էլ եկել են ամիսների անունները։
Ինչպես հայտնի է, հռոմեացիների Նոր տարին սկսվում էր գարնանը, և ամիսները սկզբում պարզապես համարակալվում էին, առաջինը այն ամիսն էր, որը հիմա կոչվում է մարտ։ Բայց ժամանակի ընթացքում միայն չորս ամիս մնացին թվական անուններով։ Այսինքն յոթերորդից մինչև տասներորդը ներառյալ՝ սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր, իհարկե, մարտը հաշվելով առաջին ամիսը։ Մնացած ամիսները վերանվանվեցին։
Հունվարը տարեմուտի ամիսն է։ Տարվա սկիզբն է, բայց, ձմեռվա կեսը։
Եկեղեցական տոներ
Հունվարի 6-ը Հայ առաքելական եկեղեցին նշում է որպես Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ ծննդի օր։
Հունվարի 7-ը Ղպտի և Ռուս ուղղափառ եկեղեցիները նշում են որպես Սուրբ Ծնունդ։
Հունվարի 6-ը որպես Երեք իմաստունների օր, նշվում է Լատինական Ամերիկայի երկրներում, Իսպանիայում, Պուերտո Ռիկոյում և Դոմինիկյան Հանրապետությունում։ Չնայած, ոչ նույնքան լայնորեն տոնակատարությանը, ինչպես արվում է իսպանական պատմություն ունեցող երկրներում, որպես պաշտոնապես ոչ աշխատանքային օր է համարվում այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են, օրինակ, Ավստրիան, Իտալիան, Շվեդիան, Ֆինլանդիան, Լիխտենշտայնը, Սլովակիան և Խորվաթիան, ինչպես նաև Գերմանիայի և Շվեյցարիայի որոշ մասերում։
Ազգային տոներ
Այլ երկրներում հունվար ամսին որպես ազգային նշվող տոներն են՝
Հայիթիում որպես Անկախության օր է նշվում հունվարի 1-ը;
Միացյալ Նահանգներում որպես Մարտին Լյութեր Քինգի օր է նշվում երրորդ երկուշաբթին;
Հնդկաստանում որպես Հանրապետության օր է նշվում հունվարի 26-ը;
Ավստրալիայում որպես Ավստրալիայի օր է նշվում հունվարի 26-ը;
Անուն
Հունվար ամիսն ( լատիներեն Ianuarius mensis) իր անունն ստացել է Հին Հռոմի ժամանակի, ինչպես նաև, տան դռան և քաղաքի դարբասների պահապան աստված Յանուսի պատվին։ Այսպիսով, այդ անունը հռոմեացիների մոտ ունեցել է «տարվա դուռ» նշանակությունը։
Եվրոպական լեզուներից շատերում առաջին ամսվա անունը համապատասխանում է լատինական ավանդույթին։ Սակայն, կան որոշ բացառություններ։
Ֆիններեն ասում են tammikuu, այսինքն՝ «կաղնու ամիս», չեխերեն՝ leden (սառցե)։ Հունվար ամսվա թուրքերեն անունն է Ocak՝ օջախ, իսկ լիտվաներեն ասում են sausis, որը համապատասխանում է sausu՝ չոր բառին, քանի որ Լիտվայում այդ ամսին շատ է խորը, չհալվող ձյունը, որին լիտվացիներն ասում են չոր։ Ուկրաիներենում և խորվաթերենում հունվար ամսվա անունը կապված է փայտ կտրելու հետ և համապատասխանաբար ասում են сiчень և siječanj։
Չինարենում և ճապոներենում գրիգորյան օրացույցի ամիսների անուններն ուղղակի համարակալված են։ Այսպես, հունվարին ասում են «առաջին ամիս», փետրվարին՝ «երկրորդ ամիս» և այդպես մինչև դեկտեմբեր, որին ասում են «տասներկուերորդ ամիս»։
Հունվար ամսվա անունը կա Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո ( պորտուգալերեն Rio de Janeiro, բառացի նշանակում է՝ «հունվարյան գետ») քաղաքի անվան մեջ։
Յանուսը հռոմեացիների մոտ համարվում էր ոչ միայն տարվա և ժամանակի շարժիչ աստվածը, այլև ելք ու մուտք կարգավորողը։ Յանուսը նաև պահապանն էր տան դռան և քաղաքի դարպասների։ Ըստ հռոմեացիների, ամեն ինչ սկսվում է Յանուսով։ Հարուստ հռոմեացիները նրա կիսանդրիով զարդարում էին իրենց տան մուտքը և քաղաքի դարպասները։
Յանուսը պատկերվում էր երկու դեմքով։ Մի դեմքով նայում էր առաջ՝ ապագան, իսկ մյուսով՝ ետ, անցյալը։ Այսպիսով Յանուսի պատկերումը խորհրդանշում էր անցյալն ու ապագան։ Յանուսի մի ձեռքին բանալի կար, իսկ մյուսում՝ գայիսոն։ Դա խորհրդանշում էր այն, որ նա բանալիով բացում էր տների դռներն ու քաղաքի դարպասները, իսկ գայիսոնը նշան էր իշխանության։ Այսինքն՝ հին տարին իր իշխանությունը հանձնում էր նորին։
Երբ ընդունվեց համաշխարհային օրացույցը և հունվարն էլ համարվեց տարվա առաջին օրը՝ Նոր տարի, Յանուսին նվիրված ամսվա առաջին օրվա տոնակատարությունը ձուլվեց Նոր տարվա տոնի հետ։ Այդ օրը ոչ ոք իրավունք չուներ աղմկելու, հայհոյելու, վիճելու, հակառակ դեպքում Յանուսը կբարկանար և մարդկանց վատ տարի կուղարկեր։
Հունվար
Մարտ
Մարտ, տարվա երրորդ ամիսն է, ունի 31 օր։ Անունն ստացել է հռոմեացիների պատերազմի Մարս աստվածի անունից։ Հյուսիսային կիսագնդում գարնան առաջին ամիսն է։
Մինչև Գրիգորյան տոմարի գործածությունը մարտը եղել է հռոմեական օրացույցի առաջին ամիսը։
Հայկական տոմարում մարտը համընկնում է արեգ ամսվա հետ։
Անունն այլ լեզուներով
Եվրոպական լեզուներում մարտ անունը հիմնականում ունի նույն՝ լատինական ծագումը, բացառությամբ մի քանիսի։ Մասնավորապես, ֆիններեն ասում են maaliskuu՝ հողի ամիս, նկատի ունենալով այն, որ այդ ամսում հողը երևում է ձյան տակից, ուկրաիներեն՝ березень« (береза «կեչի» բառից), լիտվաներեն՝ kovas, որը նշանակում է սերմնագռավ։
Հայաստանում նշվող օրեր
Մարտի 8-ը Հայաստանում նշվում է որպես Կանանց միջազգային օր։
Հայ առաքելական եկեղեցին մարտ ամսին նշում է Սուրբ Զատիկը, նրա հաջորդող մեռելոցը և նախորդող Ավագ Ուրբաթը։
Բանահյուսություն
Ժողովրդի մեջ մարտ ամիսն ունի փոփոխական բնավորություն ունեցողի համբավ։ Ըստ ավանդույթի, դա գալիս է նրանից, որ սկզբում այդ ամիսը չի եղել և հետո, երբ որոշվեց ստեղծել մարտ ամիսը, դա արվեց մյուս ամիսներից յուրաքանչյուրից մի քանի օր վերցնելով և հավաքելով մի տեղ։ Եվ, քանի որ, տարբեր ամիսներն ունեին տարբեր բնավորություններ, ապա ստացվեց, որ մարտ ամիսը արդյունքում իր մեջ հավաքեց այդ բնավորությունները։
Բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի բնորոշմամբ, «մարտը մի գիժ ամիս է, որ մարդու հանգիստ չի տալիս, մի օր արև օր կանի, մյուս օրն՝ անձրև ու քամի»։
Կենդանաշրջանի նշաններ
Մարտ ամսում ծնվածների կենդանաշրջանի նշաններն են՝
Կատեգորիա:Ամիսներ
Ծնկլտան գեղգեղին
Ծնկլտան գեղգեղին, շահրիկների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։
Կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը՝ 10-11 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 15-21 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 7,8 գ։ Փոքրիկ է. առաջնային փետուրները կարճ են, ոտքերը՝ սևավուն։ Հասունի մարմինը վերևից մոխրավուն դարչնագույն-կանաչ է, ներքևից՝ սպիտակ-դեղնավուն, կտուցը՝ մուգ։ Երիտասարդի մարմինը վերևից կանաչ-մոխրագույն է, թափահարող փետուրները՝ դեղին երիզով, թևին կա բաց գույնի շերտ։ Աշխույժ է, կեր է որոնում գետնից մինչև ծառերի գագաթը։ Հաճախ պոչը տմբտմբացնում է։ Երկհնչյուն երգը հաճախակի է կրկնվում։ Բնակվում է անտառներում, չուի ընթացքում լայնորեն տարածված է։ Սնվում է անողնաշարավորներով։ Գարնանային վերադարձը՝ մարտի 2-րդ կեսից։
Բազմացում
Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են ապրիլի վերջից մայիսի 1-ին կեսը։ Ձվերի լրիվ քանակով պատրաստ բները հայտնվում են մայիսի վերջ-հունիսի ընթացքում, կրկնակի բնադրման դեպքում՝ հուլիսի 1-ին կեսին։ Բույնը գավաթաձև է կամ գնդանման՝ չոր խոտաբույսերից։ Բնադրում է գետնին մոտ։ Դնում է 17 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ մուգ պտերով 4-7 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 14 օր։ Ձագերին կերակրում է էգը։ Ձագերը բնից զանգվածաբար հեռանում են հունիսի վերջից օգոստոսի սկիզբը։ Այդ ընթացքում ի հայտ են գալիս նաև թռիչքին համեմատաբար թույլ տիրապետող ձագերից և ինքնուրույն կերակրվող երիտասարդ թռչուններից բաղկացած ընտանիքներ։ Ծ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Վառվող ծխախոտով գանգը
«Վառվող ծխախոտով գանգը» (Kop van een skelet met), հոլանդացի նկարիչ, պոստիմպրեսիոնիզմի և Էքսպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ, հռչակավոր գեղանկարիչ, Վինսենթ վան Գոգի նկարը ։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1885-ից 1886 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 32 × 24,5 սմ ։
Այսօր «Վառվող ծխախոտով գանգը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Վան Գոգի թանգարանում (Ամստերդամ, Նիդերլանդներ)։
Ստեղծման պատմություն
«Վառվող ծխախոտով գանգը» ստեղծագործության ստույգ տարեթիվն անհայտ է, քանի որ հեղինակի կողմից կտավի վրա որևէ թվական նշված չէ։ Ամենայն հավանականությամբ Վինսենթը կտավը վրձնել է 1885-1886 թվականի ձմռանը Անտվերպենում։ Այստեղ հեղինակն այցելում էր դասերի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, որը, ըստ հեղինակի խոսքերի, իրեն ոչ մի օգտակար բան չտվեց արվեստի բնագավառում ։
Կտավի բովանդակությունը մեկնվում է որպես ծաղր աշխատանքի պահպանողական մեթոդների հանդեպ, որոնց Վինսենթ վան Գոգը բախվեց Անտվերպենի ակադեմիայում մարդու անատոմիա և կմախքի կառուցվածք թեմաներն ուսանելիս, երբ դեռ չէին սկսել աշխատել կենդանի մարդկանց հետ։
Սյուժե
«Վառվող ծխախոտով գանգը» նկարը կարելի է համարել և՛ վանիտաս, և՛ Memento mori: Նկարը ստեղծելիս հնարավոր է, որ ազդվել է 17-րդ դարի հոլանդացի նկարիչ Հերկուլես Սեգերսից կամ Վան Գոգի ժամանակակից բելգիացի նկարիչ Ֆելիսիեն Ռոպսի արվեստից։ Կտավում նկարված է մարդկային կմախք։ Գանգի ծնոտին, ատամների արանքում վառվող ծխախոտ է պատկերված, որից ծուխ է բարձրանում։
Անձամբ Վան Գոգին հաճախ էին համարում ծխախոտի քննադատ, սակայն մինչև իր մահը հեղինակը մոլի ծխող էր ։
Կտավի ճակատագիր
Կտավը պատկանել է նկարչի եղբորը՝ Թեոդոր վան Գոգին։ Այն մնաց սեփականատիրոջ մոտ մինչև մահը՝ 1891 թվականը։ Դրանից հետո «Վառվող ծխախոտով գանգը» նկարը որպես ժառանգություն անցավ այրուն՝ Յոհաննա վան Գոգ-Բոնգերին։ 1925 թվականին, վերջինիս մահվանից հետո, կտավը անցնում է հանգուցյալ ամուսինների որդուն՝ Վինսենթ Ուիլլեմ վան Գոգին։ 1962 թվականին կտավը ձեռք է բերում Վան Գոգի ֆոնդը։ Հընթացս 1962-ից 1973 թվականներին կտավը ցուցադրվում էր Ամստերդամի քաղաքային թանգարանում։ 1973 թվականից ցայսօր «Վառվող ծխախոտով գանգը» կտավը պահպանվում և ցուցադրվում է Վան Գոգի թանգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1886 նկարներ Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիզմ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ Կատեգորիա:Վան Գոգի թանգարանի նկարներ
Swae Lee
Խալիֆ Մալիկ Իբն Շաման Բրաուն, հայտնի է Սուեյ Լի կեղծանվամբ, ամերիկացի ռեփեր, երգիչ և երգերի հեղինակ։ Նա Rae Sremmurd հիփ հոփ զուգերգի անդամ է, խմբի մյուս անդամն իր եղբայրն է՝ Slim Jxmmi-ն։ 2017 թվականին մասնակցել է French Montata-ի «Unforgettable» երգում, որը մտել է Billboard Hot 100 առաջին եռյակում։ Նրա առաջին ստուդիական ալբոմը՝ Swaecation-ը թողարկվել է 2018 թվականի մայիսի 4-ին։
Ավելի ուշ, նա հայտնվել է «Sunflower» սինգլում, որը «Spider-Man: Into the Spider-Verse» մուլտֆիլմի սաունդթրեքն է։ Այն հասել է առաջին հորիզոնականին հոթ100-ում ։
Կենսագրություն և գործունեություն
Խալիֆ Մալիկ Իբն Շաման Բրաունն ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Ինգլվուդ քաղաքում միայնակ մոր ընտանիքում, որն աշխատում էր ԱՄՆ-ի պաշտպանության բանակում ։ Բրաունը մեծացել է Միսիսիպի նահանգի Տուպելո քաղաքում և սկսել է երաժշտությամբ զբաղվել իր եղբայր Սլիմ Ջքսմիի և Լիլ Պանցի հետ դպրոցի վերջին տարիներին որպես Dem Outta St8 Boyz ։
2015 թվականի մարտին Լին եղել է Mike Will Made It սինգլի կատարողներից մեկը «Drinks on Us» անվան տակ, որտեղ նաև մասնակցել են Future և The Weeknd ։
2017 թվականի ապրիլին Լին մասնակցել է French Montata-ի «Unforgettable» սինգլին ։ Երգը հասել է առաջին հորիզոնականին ։
2018 թվականի մայիսի 4-ին՝ 2016 թվականի օգոստոսից մոտ 2 տարի հետո, Լին թողարկել է իր առաջին ալբոմը՝ Swaecation ։
2018 թվականի հոկտեմբերին նա երգել է Էլլի Գոլդինգ ի և Դիպլոյի «» սինգլում ։
2018 թվականի նոյեմբերի 3-ին Լին մասնակցել է Փոսթ Մեյլոնի «Sunflower» սինգլում, «Spider-Man: Into the Spider-Verse» ֆիլմի համար ։ Այն դարձել է Փոսթիի համար երրորդը և որպես մենակատար Լիի համար առաջինը, որը հասել է Billboard Hot 100-ի առաջին հորիզոնականին ։
2019 թվականի մայիսին նա համագործակցել է Մադոննայի հետ «Crave» սինգլում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:Interscope Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Arrows A2
Բոլիդ Arrows A2 (Arrows A2), մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1979 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Ենակիևո
Ենակիևո (Єнакієве), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ենակիևոյի քաղաքային խորհուրդում, մարզային ենթակայության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռիկովո, Օրջոնիկիձե։ Հիմնադրվել է 1782 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Ենակիևո քաղաքում բնակվում էր 84 187 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2653 մարդ/կմ²։