cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հովհաննես Կուրկուաս Բ
Վաղ շրջան և գործունեություն
Հովհաննեսի կյանքի առաջին փուլի մասին քիչ բան է հայտնի։ Նրա հայրը կայսերական պալատի հարուստ պաշտոնյա էր։ Ինքը Հովհաննեսը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Թոկատ քաղաքում և կրթություն է ստացել բարեկամի՝ Գանգրայի եպիսկոպոս Քրիստոֆերի մոտ ։ 910-ական թվականների վերջին, գահին ձգտող հայազգի Ռոմանոս Լակապենոսի շնորհիվ, նշանակվել է պալատական թիկնազորի հրամանատար։ Այս պաշտոնում Հովհաննեսը ձերբակալեց Լակապենոսի մի շարք հակառակորդների, որը ճանապարհ բացեց 919 թվականին Լակապենոսի խնամակալ դառնալուն։ Իսկ արդեն 920 թվականի դեկտեմբերին Ռոմանոսը հռչակվեց կայսր ։ Իր օգնության դիմաց, 923 թվականին Կուրկուասը դարձավ Փոքր Ասիայի ողջ զորքերի գերագույն հրամանատար ։ Համաձայն պատմիչների նա մնաց այդ պաշտոնում դեռևս չլսված 22 տարվա և 7 ամսվա ընթացքում ։
Այս ժամանակահատվածում և հատկապես 917 թվականի աղետալի Աքելոսի ճակատամարտի հետևաքնով, բյուզանդացիները հիմնականում զբաղված էին Բալկաններում հզորացած Բուլղարական առաջին կայսրության դեմ պայքարելով ։ Կուրկուասի առաջին պարտականությունը Խալդիայի ստրատեգոս Բարդաս Բոիլասի ապստամբության ճնշումն էր։ Նա հեշտությամբ ջախջախեց ապստամբին և նրա եղբայրը դարձավ այդ կարևորագույն նահանգի նոր ստրատեգոսը։ Այդ պաշտոնում Թեոֆիլուսը իրեն բավական լավ դրսևորեց և մեծ օգնություն էր ցույց տալիս եղբորը ։
Մալաթիայի առաջին հպատակեցումը, արշավանքներ դեպի Հայաստան
7-րդ դարի իսլամական նվաճումների հետևանքով համեմատաբար հաստատուն դարձած սահմանների երկայնքով ռազմական հակամարտությունը երկու պետությունների միջև ընդունել էր փոքր մասշտաբի ասպատակությունների բնույթ։ Սահմանն անցնում էր Տավրոսի և Անտի Տավրոսի լեռնաշղթաներով ։ Մինչև 860 թվականները արաբական արշավանքները ստիպում էին բյուզանդացիներին միայն պաշտպանվել։ Միայն 863 թվականի Լալակաոնի ճակատամարտի հաղթանակից հետո Բյուզանդական կայսրությունը սկսեց հարձակվողական արշավանքներ իրականացնել Սիրիա և վերին Միջագետք. նրանց հաջողվեց գրավել և ոչնչացնել Տևրիկ բերդի շուրջ ծավալված պավլիկյան աղանդի պետությունը ։ Ըստ պատմաբան Մարկ Ուիթոուի 912 թվականին արաբները ետ էին մղվել Տավրոսի և Անտի Տավրոսի լեռնաշղթաներից այն կողմ, որը «դրդել էր հայերին ավելի մերձենալ Բյուզանդական կայսրությանը և մեծ քանակությամբ ծառայության անցնել վերջինիս բանակ» ։ Կայսրության վերածնունդն ուղեկցվում էր խալիֆայության անկմամբ, հատկապես ալ-Մուքտադիր խալիֆի օրոք (908-932 թթ.), երբ ողջ խալիֆայությամբ մեկ տեղի ունեցան հուժկու ապստամբություններ։ Այս ամենի հետևանքով կայսրությունը սահմանակից էր ոչ թե միասնական արաբական պետության, այլ մի շարք կիսանկախ տեղական էմիրությունների ։ Իսկ Բալկաններում 927 թվականին բուլղարական ցար Սիմեոնի մահից հետո կայսրության հետ կնքած հաշտության պայմանագիրը թույլ տվեց Բյուզանդիային ուղղել ուշադրությունը վերանվաճելու արևելքում կորցրած տարածքները ։
925 թվականին կայսր Ռոմանոս Լակապենոսն իրեն բավականաչափ հզոր համարելով հարկ պահաջեց Եփրատի արևմուտքում գտնվող քաղաքներից։ Երբ նրանք հրաժարվեցին, 926 թվականին Կուրկուասը արշավեց նրանց դեմ ։ Հովհաննեսին ուղեկցում էին իր եղբայր Թեոֆիլուսն ու Լիկանդոսի ստրատեգոս Մլեհի հայկական գունդը ։ Հովհաննեսը որոշեց արշավել հզորագույն էմիրություններից մեկի մայրաքաղաք՝ Մալաթիա ։ Բյուզանդացիները գրավեցին քաղաքը, սակայն միջնաբերդը դիմացավ։ Մալաթիայի էմիրությունը հաշտություն խնդրեց և համաձայնվեց հարկ վճարել ։
927-928 թվականներին Կուրկուասը մեծ արշավանք կազմակերպեց արաբներից կողմից մեծամասբ գրաված Բագրատունյաց Հայաստան։ Նրան հաջողվեց ազատագրել կարևոր բերդ Սամոսատը և շուտով հասավ մուսուլմանների ձեռքում գտնվող հայոց մայրաքաղաք Դվին ։ Սակայն արաբական հակահարձակումը դուրս մղեց բյուզանդացիներին Սամոսատից, իսկ Դվինը դիմացավ պաշարմանը և մնաց մուսուլմանների ձեռքում ևս մի քանի տասնամյակ ։ Միևնույն ժամանակ Տարսոնի արաբները հաջող ասպատակություն իրականացրին հարավային Փոքր Ասիայում ։ Բյուզանդիան ուշադրությունը կենտրոնացրեց Վանա լճի շրջակայքում գտնվող Կայսիկների էմիրության վրա։ Հովհաննեսի զորքերը ասպատակեցին այդ տարածքները և գրավեցին Խլաթ և Բաղեշ քաղաքները, որտեղ նրանք փոխարինեցին մզկիթների կիսալուսինը խաչերով։ Տեղի արաբները զուր էին հույսեր կապում խալիֆայությայն հետ. այն անկարող էր նրանց օգնել և շուտով մուսուլմանների մեծ մասը հեռացավ այս տարածքներից ։ Այս ներխուժումը, որը տարավ բյուզանդացիներին սահմանից 500 կմ այն կողմ, ցույց էր տալիս կայսերական բանակի նոր հնարավորությունները ։ Չնայած, Փորք Ասիայում տիրող սովն ու Իտալիայի բյուզանդացի կատեպանի արշավանքները Ապենինյան թերակղզում թուլացրին Կուրկուասի ուժերը։ Նա պարտվեց և ետ մղվեց Ատրպատականի կառավարչի կողմից  ։
930 թվականին Մլեհի հարձակումը Սամոսատի վրա ավարտվեց վերջինիս ջախջախմամբ ։ Այդ տարում Հովհաննեսն ու Թեոֆիլուսը պաշարեցին մուսուլմանների ձեռքում գտնվող Կարինը (Թեոդոսիոպոլիս) ։ Արշավանքը լավ չէր ընթանում դաշնակից վրացիների ջանքերի պատճառով։ Նրանք չէին ցանկանում ունենալ Բյուզանդական կայսրությանը որպես սահմանակից և օգնություն էին ցույց տալիս պաշարված քաղաքին։ Շուտով վրացիները պահանջեցին իրենց հանձնել նախկինում նվաճված քաղաքներից մի քանիսը, սակայն հենց առաջինի հանձնման ժամանակ նրանք այն տվեցին արաբներին։ Քանի որ Կուրկուասին պետք էր վրացիների հետ դաշինքը և շատ լավ գիտեր, որ այդ ամենին ուշադիր հետևում են հայոց իշխանները, նա չցանկացավ արշավել վրացիների դեմ ։ Մի քանի ամիս տևած պաշարման հետևանքով, 931 թվականի գարնանը Կարինը ստացավ վասալի աստիճան, իսկ համաձայն մեկ այլ աղբյուրի Արաքսից հյուսիս գտնվող տարածքներն անցան վրաց Դավիթ Բ-ին։ Սակայն այստեղ բյուզանդացիներին ևս սպավում էին դժվարություններ. 939 թվականին քաղաքն ապստամբեց և քշեց բյուզանդացիներին։ Թեոֆիլուս Կուրկուասի ջանքերի շնորհիվ քաղաքը վերջնականապես անցավ կայսրության վերահսկողության տակ 949 թվականին։ Մուսուլման բնակիչները քշվեցին և նրացն տեղը եկան հայեր և հույներ ։
Մալաթիայի վերջնական գրավումը
Նոր էմիրի օրոք Մալաթիան հրաժարվեց հարկ վճարելուց ։ Երբ քաղաքը գրավելու փորձերը ձախողվեցին, բյուզանդացիները Մալաթիայի հովտի շուրջ կառուցեցին մի շարք ամրություններ և սկսեցին պարբերաբար ասպատակել այդ տարածքը ։ 931 թվականի սկզբներին Մալաթիան ստիպված համաձայնվեց դարձյալ հարկ վճարել և նույնիսկ համաձայնվեցին զորք տրամադրել կայսրությանը ։
Սակայն մյուս մուսուլմական իշխանությունները չէին պատրաստվում մնալ դիտորդի կարգավիճակում. մարտին կազմակերպվեց մուսուլմանական հաջող ասպատակություններ Փոքր Ասիա։ Իսկ օգոստոսին Տարսոնի էմիրի կողմից կազմակերպված մեծ արշավանքը հասավ նույնսիկ Անկիրա և Ամորիում և վերցրեցին 136,000 ոսկե դինարի արժեք ունեցող գերիների ։ Այս նույն ժամանակ բյուզանդացիներն օժանդակում էին Վասպուրականի թագավորության թագավոր Գագիկ Ա-ին։ Վերջինս համախմբել էր տեղի հայ իշխաններին ընդդեմ Ատրպատականի էմիրի։ Դաշնակիցները թալանեցին Բերկրին և արշավեցին Միջագետք, որտեղ կայսրությունը դարձյալ գրավեց Սամոսատը։ Սակայն Գագիկին չհաջողվեց օգտվել այս իրադրությունից և գրավել Կայսիկների էմիրության տարածքը, քանի որ վերջինիս էմիրը միանգամից ասպատակեց իր սեփական թագավորությունը ։ Միևնույն ժամանակ Մալաթիան օգնության կանչեց Մոսուլի իշխաններին՝ Համդանիդներին։ Վերջիններս արձագանքեցին կոչին, հարձակվեցին և ջախջախեցին բյուզանդացիներին. Սամոսատը դարձյալ թողնվեց և 931 թվականի նոյեմբերին կայսերական ուժերը նահանջեցին նաև Մալաթիայից ։ Սակայն, երբ Մոսուլի իշխանը հեռացավ իր տիրույթներ, բյուզանդացիները ետ վերադարձան Մալաթիայի արգելափակմանը ։
932 թվականին կայսրությունը չկազմակերպեց ոչ մի խոշոր արշավանք, քանի որ բանակը զբաղված էր Օպսիկիոն թեմի երկու ապստամբությունների ճնշմամբ ։ 933 թվականին Հովհաննեսը վերսկսեց հարձակումները Մալաթիայի դեմ։ Քաղաքին օգնության եկած մուսուլմանական ուժերը ջախջախվեցին և բազմաթիվ կորուստ տալով նահանջեցին ։ 934 թվականին 50,000 հոգու գլուխ կանգնած Հովհաննեսրը դարձյալ արշավեց Մալաթիա։ Մյուս արաբական իշխանությունները զբաղված էին այլ խնդիրներով և օգնություն չկարողացան ցուցաբերել Մալաթիային։ Բյուզանդացիները ևս մեկ անգամ գրավեցին Սամոսատը և պաշարեցին Մալաթիան  ։ Քաղաքի բնակիչները մեծ մասն արդեն փախել էր և 934 թվականի մայիսի 19-ին, չդիմանալով սովին, քաղաքը հանձվեց։ Չցանկանալով ևս մեկ անգամ գործ ունենալ քաղաքի ապստամբության հետ, Կուրկուասը թույլատրեց մնալ միայն քրիստոնյա բնակիչներին կամ նրանց ովքեր կհամաձայնվեին ընդունել քրիստոնեություն։ Մեծ մասը համաձայնվեցին, իսկ մնացածը լքեցին քաղաքը  ։ Մալաթիան և շրջակա բերրի հողերը վերջապես անցան կայսրությանը և դարձան կայսրի անձնական սեփականություն։ Այս վերջին քայլը նպատակ էր հետապնդում կասեցնել Փոքր Ասիայի ռազմական ազնվականության հզորացումը և ապահովել կայսերական ուղղակի ներակայությունը սահմանային կարևորագույն շրջանում ։
Համդանիդների վերելքը
Մալաթիայի կորուստը ցնցեց մուսուլման աշխարհը. առաջին անգամ խոշոր իսլմանական քաղաքը գրավել և անցել էր Բյուզանդական կայսրությանը ։ Հովհաննես Կուրկուասը շարունակեց իր արշավանքը և 936 թվականին գրավեց Սամոսատի շրջակայքն ու թալանեց քաղաքը ։ Մինչև 938 թվականը արևելքում տիրում էր հարաբերական խաղաղություն։ Ըստ պատմաբանների բյուզանդացիներն օգտագործեցին այս ժամանակը Մալաթիայի վերաշինման համար, իսկ արաբական էմիրությունները, չունենալով խալիֆայության օժանդակությունը, չէին ցանկանում հարձակվել կայսրության վրա ։
Խալիֆայության ակնհայտ անկման և սահմանները պաշտպանելու անկարողության հետևանքով, Բյուզանդական կայսրության նոր հակառակորդ դարձան Համդանիդները։ Նրանց առաջնորդներն էին ալ-Հասանը՝ «Պետության պաշտպան» կոչումով և նրա փոքր եղբայր Ալին, ում տրվել էր «Պետության թուր» կոչումը ։ Մոտ 935 թվականին արաբական Բանու Հաբիբ ցեղը պարտություն կրելով Համդինիդներից, ամբողջությամբ անցավ Բյուզանդական կայսրություն և ընդունեցին քրիստոնություն։ Նրանց շնորհիվ կայսրությունը ստացավ 12,000 հեծյալներ։ Նրանք բնակեցվեցին Եփրատի արևմտյան ափի երկայքնով, որտեղ ստեղծվեցին 5 նոր թեմեր ։
Բյուզանդացիների առաջին ընդհարումը Համդանիդների հետ տեղի ունեցավ 936 թվականին, երբ նա փորձում էր օգնություն ցույց տալ Սամոսատին, սակայն իր տիրույթներում բարձրացված ապստամբությունը ստիպեց նրան ետ վերադառնալ ։ 938 թվականին նրանք դարձյալ ներխուժեցին կայսրություն և գրավեցին Խարբերդ ամրոցը, ջախջախեցին բյուզանդական առաջախահ ուժերին, վերցրեցին մեծ ավար և ստիպեցին Կուրկուասին նահանջել ։ Նույն տարում կայսրության և խալիֆայության միջև հաշտություն կնքվեց։ Այդ պայմանավորված էր Համդանիդների հզորացմամբ, որն անհանգստացնում էր երկու պետություններին էլ ։ Չնայած պաշտոնապես պետք է տիրեր խաղաղություն, բյուզանդացիները գտնվում էին անընդհատ պատերազմների մեջ տեղական տարբեր մուսուլմանական իշխանությունների և Համդանիդների հետ։ 939 թվականին կայսրությունը փորձեց պաշարել Կարինը, սակայն Համդանիդների օգնական ուժերի ժամանման մասին լուրը ստիպեց նրանց նահանջել ։
Եկող ամիսների ընթացքում կայսերական բանակը գրավեց Արշամաշատը և հարավարևմտյան Հայաստանում գտնվող բազմաթիվ բերդեր, այդպիսով ուղղակիորեն վտանգ ներկայացվելով Վանա լճի շրջակայքում գտնվող մուսուլմանական էմիրություններին ։ Իրավիճակը բարելավելու նպատակով 940 թվականին ալ-Հասանը կազմակերպեց յուրօրինակ արշավանք. այն սկսվեց կայսրությանը պատկանող հայկական Մարտիրուպոլիսից, ապա շարունակվեց Բաղեշով, անցավ Հայաստան, ընդունեց մի քանի մուսուլմանական և քրիստոնյա իշխանությունների վասալությունը, արշավեց Կարին և նույնիսկ ասպատակեց Շապին Գարահիսարը։ Սակայն Հովհաննես Կուրոկուասի ժամանումը ստիպեց նրան նահանջել ։ Մինչև 945 թվականը Համդանիդներն այլև չկազմակերպեցին մեծ արշավանք, քանի որ զբաղված էին իրենց հակառակորդ մուսուլմանական իշխանությունների դեմ պայքարելով ։
941 թվականի ռուսական ասպատակությունը
Համդանիդների ուշադրության շեղումը բավականաչափ օգնեց կայսրությանը։ 941 թվականի ամռանը Հովհաննեսը պատրաստվում էր արշավել արևելք, երբ լուրեր հասան, որ ռուսական նավատորմը ասպատակել է մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսի մերձակայքը։ Բյուզանդական բանակն ու նավատորմը բացակայում էին մայրաքաղաքից և այս փաստը ժողովրդի շրջանում հարուցեց ուժեղ անհանգստություն։ Քանի դեռ Կուրկուասն ու կայսերական նավատորմը ետ էին վերադառնում, արագորեն հավաքվեցին մի քանի հին նավեր, որոնք զինված էին հունական կրակով։ Նորաստեղծ փոքր նավատորմը ջախջախեց ռուսներին, ովքեր ափ իջան Բյութանիայում, որտեղ սկսեցին թալանել անպաշտպան գյուղացիներին ։ Պատրիկիոս Բարդաս Փոկասն արագորեն ժամանեց նահանգ և շրջապատեց ասպատակիչներին. նա սպասում էր Հովհաննեսի գլխավորությամբ շարժվող հիմնական ուժերի ժամանմանը։ Վերջապես Կուրկուասը ժամանեց և ջարդեց ռուսներին, ովքեր փորձեցին գիշերն անցնել Թրակիա։ Սակայն ծովն անցնելու ժամանակ բյուզանդական նավատորմը վերացրեց ռուսների վերջին մնացորդները ։
Արշավանքներ Միջագետքում և «Մանդիլիոն»-ի վերականգնումը
942 թվականի հունվարին Հովհաննեսը դարձյալ արշավեց արևելք. արշավանքը տևեց մոտ 3 տարի ։ Առաջին հերթին նա թալանեց Հալեպի էիմրության տարածքը։ Արաբական աղբյուրները վկայում են, որ Հալեպի մոտ գնտվող Համուս քաղաքի գրավման ժամանակ, բյուզանդացիները վերցրեցին 10-15,000 գերի ։ Չնայած ամռանը Տարսոնի էմիրը իրակացրեց փոքր ասպատակություն, աշնանը Կուրկուասը ևս մեկ անգամ կազմակերպեց մեծ արշավանք։ Այս անգամ նրա հրամանատարության տակ կար ահռելի մեծության զորք՝ մոտ 80,000։ Հովհաննեսն անցավ դաշնակից հայկական Տարոնի իշխանության տարածքով և ներխուժեց հյուսիսային Միջագետք ։ Նա գրավեց և թալանեց Ամիդը, Մծբինը և Դարան. ոչ մի բյուզանդական բանակ չէր անցել այդ տարածքներով սկսած Հերակլիոս Ա կայսեր ժամանակներից մոտ 3 դար առաջ ։ Սակայն Հովհաննեսի հիմնական նպատակը Եդեսիան էր, որտեղ պահվում էր սրբազան «Մանդիլիոնը»։ Այն իրենից ներկայացնում էր կտոր, որով իր դեմքն էր սրբել Հիսուս Քրիստոսը. կտորն իր վրա էր թողել նրա դեմքի դիմագծերը և հետագայում տրվել է Եդեսիայի արքա Աբգար Ե-ին։ Բյուզանդացիների համար, հատկապես պատկերամարտության պարտությունից հետո, այն ուներ ահռելի նշանակություն։ Հետևաբար «Մանդիլիոն»-ի ետ բերումը մեծ հեղինակություն կբերեր Ռոմանոս Լակապենոսին ։
Կուրկուասը կիրառեց նույն մարտավարությունը ինչ որ Մալաթիայի դեպքում. 942 թվականից սկսած նա ամեն անգամ ասպատակում էր Եդեսիայի մերձակայքը։ Վերջապես Եդեսիայի էմիրը հանաձայնվեց հանձնել Մանդիլիոնը բյուզանդացիներին և երդվեց այլևս երբեք չպատերազմել կայսրության հետ։ Բյուզանդացիներն իրենց հերթին համաձայնվեցին ետ վերադարձնել 200 գերու ։ 944 թվականի օգոստոսի 15-ին Մանդիլիոնը բերվեց Կոստանդնուպոլիս։ Կազմակերպվեց շքեղ արարողություն, որի ընթացքում սրբազան մասունքը տեղադրվեց կայսերական պալատի եկեղեցում ։ Իսկ Կուրկուասն ավարտեց իր արշավանքը գրավելով և թալանելով Բիթրա և Մարաշ (Գերմանիկիե) քաղաքները ։
Հեռացում և ետ կանչում
Չնայած մեծ հաղթանակներին, վրա էր հասնում Կուրկուասի և նրա ընկեր Ռոմանոս Լակապենոսի անկումը։ Ռոմանոսի երկու ավագ որդիները նախանձում էին Հովհաննեսին և նախկինում փորձել էին զրպարտել նրան, սակայն առանց հաջողության ։ Կուրկուասի հաջողությունները դրդել էին Լակապենոսին ամուսնության միջոցով դարձնել նրան կայսերական ընտանքի անդամ. Կուրկուասի աղջիկը պետք է ամուսնանար Ռոմանոսի թոռան հետ։ Չնայած այս քայլը կմեծացներ բանակի հավատարմությունը կայսերը, այն, կուժեղացներ Հայկական հարստության դիրքերը և կթուլացներ Ռոմանոսի տղաների հավակնության օրինականությունը գահի նկատմամբ ։ Ռոմանոս Լակապենոսի մեծ տարիքի և հիվանդության պատճառով, նրա տղաները կարողացան համոզել իրենց հորը 944 թվականի աշնանը հեռացնել Հովհաննեսին զբաղեցրած պաշտոններից ։
Կուրկուասի հաջորդը դեկտեմբերին, Հալեպի մոտակայքում ասպատակելիս միանգամից ջախջախվեց Համդանիդների կողմից։ Դեկտեմբերի 16-ին Ռոմանոս Լակապենոսը գահազրկվեց իր տղաների կողմից։ Հունվարի 26-ին մեկ այլ հեղաշրջում հեռացրեց Լակապենոսի տղաներին իշխանությունից և կայսր հռչակվեց Ռոմանոսի կողմից գահազրկված և Հայկական հարստության պատկանող Կոստանդին VII Ծիրանածինը ։ Կոստանդինը դարձյալ մեծ ուշադրություն սկսեց հատկացնել Հովհաննեսին և 946 թվականին օգնեց նրան վերականգնել երկրաշարժից վնասված պալատը։ Շուտով Հովհաննես Կուրկուասն ուղարկվեց բանակցելու Տարսոնի արաբների հետ։ Դրանից հետո նրա մասին այլևս բան հայտնի չէ ։
Լակապենոսների անկումը նախանշեց ևս մեկ փուլի ավարտ, սակայն Հովհաննեսի ծալապաշտական քաղաքականությունը շարունակվեց նաև նրա հաջորդների կողմից՝ Բարդաս Փոկասի, Նիկեփոր Փոկասի, Կուրկուասի ազգակից Հովհաննես Չմշկիկի կողմից։ Մինչև 976 թվականը կայսրությունն ազատագրեց Կիլիկիան, հյուսիսային Սիրիան Անտիոքով և գցեց Հալեպի Համդանիդներին կախվածության մեջ ։
Գնահատում
Կուրկուասը համարվում է Բյուզանդիայի մեծագույն զորավարներից մեկը, որը գիտեին և իրենք բյուզանդացիները։ Հետագա պատմիչները փառաբանում էին նրա հաղթանակները և նրան էին վերագրում կայսրության սահմանները մինչև Եփրատ հասցնելը ։ Պատմիչներից մեկը նրան անվանում է «երկրորդ Տրայանոս կամ Բելիսարիոս» ։
Իհարկե նրա հաջողությունները որոշ չափով պայմանավորված են նրա նախորդների գործունեությամբ. նրանց օրոք պարտության մատնվեց Մալաթիայի էմիրությունը, վերացվեցին պավլիկյանները, ստեղծվեց կարևորագույն բանակաթեմ Միջագետքը և կայսրությունը տարածեց իր ազդեցությունը Հայաստանում ։ Սակայն հենց Հովհաննես Կուրկուասն էր և նրա արշավանքները, որ իսկապես փոխեցին ուժերի հարաբերակցությունը հյուսիսային Մերձավոր Արևելքում։ Նրա շնորհիվ կանգնեցվեցին արբական դարավոր ասպատակությունները և առաջին անգամ կայսրությունն անցավ հակահարձակման ։ Դիպուկ է նկարագրված՝
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի զորավարներ Կատեգորիա:Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում Կատեգորիա:Արաբա-բյուզանդական պատերազմների բյուզանդացի մասնակիցներ
Զանգվածային սպանություններ Հանաուում (2020)
Կրակահերթ Գերմանիայի Հանաու քաղաքի երկու նարգիլե-սրճարանում։ Դեպքը տեղի է ունեցել 2020 թվականի փետրվարի 19-ին, ինչի արդյունքում զոհվել է 11 և վիրավորվել 5 մարդ։
Պատմություն
Փետրվարի 19-ի երեկոյան Հանաու քաղաքի նարգիլե-սրճարաններից մեկը ներխուժեց մի տղամարդ և սկսեց կրակել սրճարանում գտնվողների վրա՝ սպանելով երեքին, որից հետո դիմել է փախուստի և  հայտնվել մեկ այլ նարգիլե-սրճարանում, որտեղ էլ սպանել է ևս  5 այցելուի։ Մի քանի ժամ անց մահացել է   կրակոցներից արձակած  վիրավորներից մեկը։  Ժամեր անց ոստիկանությունը սեփական բնակարանում հայտնաբերել էր կասկածյալի, ինչպես նաև նրա 72 տարեկան մոր դին։
Սպանվածներից երեքը Գերմանիայի քաղաքացիներ են (երկու քուրդ, մեկ գնչու), երկուսը՝ Թուրքիայի, մեկը՝ Բուլղարիայի, մեկը՝ Ռումինիայի։ Ութերորդ զոհը ծնունդով Բոսնիա և Հերցեգովինա էր։ Իններորդը երկքաղաքացի էր՝ Աֆղանստանի  և Գերմանիայի  ։
Ենթադրվում է, որ սպանություններ կատարելուց հետո նա գնդակահարել է մորը, հետո ինքնասպան  եղել ։
Սպանության մեջ կասկածվող 43-ամյա Տոբիաս Ռատիենը, որը որսորդական հրազեն պահելու իրավունք ուներ, ենթադրվում է, որ եղել է ծայրահեղ աջ նեոազգայնական գաղափարների կրող,  սպանություններ գործելուց  առաջ նա ՅուԹյուբում անգլերեն  տեսաերիզ էր տեղադրել, որն անվանել էր «անհատական ուղերձ ԱՄՆ բոլոր բնակիչներին»։ Ուղերձը որևէ բռնություն իրականացնելու գործողություն չի պարունակում  ։
Փետրվարի 21-ին Գերմանիայի ներքին գործերի նախարար Խորստ Զեեխոֆերը հայտնել է, որ «Հանաուի հանցագործությունը միանշանակ ռասիզմի հողի վրա կատարված ահաբեկչություն է» ։
Արձագանք
Զանգվածային սպանությունների հետ կապված՝ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը չեղյալ է հայտարարել դեպի Լեոպոլդինա ուղերթը։ Նրան այնտեղ փոխարինել է նախարար Հենդրիկ Հոփենշտեդտ ը ։
2020 թվականի փետրվարի 20-ին Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ-Վալտեր Շթայնմայերը այցելել է Հանաու և ծաղկեպսակ  դրել երկու նարգիլե սրճարաններում, որտեղ մահացել են 9 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Գերմանիայում Կատեգորիա:Սպանություններ Կատեգորիա:Ինքնասպանություն Կատեգորիա:2020 ահաբեկչություններ
Քրիս Սալվատոր
Կենսագրություն
Քրիս Սալվատորը ծնվել և մեծացել է Ռիկբորո (Փենսիլվանիա) քաղաքում։ Մանկուց սիրել է երաժշտությունը և մինչև 15 տարեկանը գրել է իր առաջին երգը։ 2005 թվականին սկսում է իր կարիերան Բոստոնի Բերկլի երաժշտական քոլեջում։
Երգելու հետ մեկտեղ Քրիսը նաև դերասանական աշխատանքով էր զբաղվում, և 2007 թվականին ստացավ իր առաջին դերը ֆիլմում։ 2009 թվականին նկարահանվեց «Խղճի խայթ» ֆիլմի երրորդ մասում, որպես համասեռամոլ Զաքի դերակատար։ 2011 թվականին նկարահանվեց ֆիլմի չորրորդ իսկ 2012 թ.-ին հինգերորդ մասերում։
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Երգերի հեղինակներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Benetton B194
Բոլիդ Benetton B194 (Benetton B194), Էդրիան Նյուիի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1994 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
(8558) Հաք
(8558) Հաք (Hack), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի օգոստոսի 1-ին Լուչիանո Տեզիի և Անդրեա Բոատինիի կողմից Սան Մարսելոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,126385 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4709 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7819 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2019,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178296 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,29° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լուչիանո Տեզիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Անդրեա Բոատինիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիսցերալ լեյշմանիոզ
Վիսցերալ լեյշմանիոզ (ՎԼ), նաև հայտնի որպես կալա-ազար ,, լեյշմանիոզի ամենածանր ձևն է, առանց ճշգրիտ ախտորոշման և համապատասխան բուժման տալիս է մեծ մահացության տոկոս ։ Լեյշմանիոզը հարուցվում է Լեյշմանիա ցեղի մակաբույծ նախակենդանիների կողմից։
Մակաբույծը ներթափանցում է լյարդ, փայծաղ (այդեղից էլ անվանումը՝ վիսցերալ (ընդերային)) և ոսկրածուծ։ Չբուժելու դեպքում համարյա թե բոլոր դեպքերում հիվանդները մահանում են։ Ախտանիշներից են տենդը, քաշի կորուստը, դողը, անեմիան, հեպատոսպլենոմեգալիան։ Ըստ ԱՀԿ-ի, հատկապես անհանգստացնող է ՄԻԱՎ/ՎԼ կոմբինացված ինֆեկցիան ։
Այս հիվանդությունը մալարիայից հետո մակաբուծային հիվադնություններից մահացությամբ երկրորդ տեղում է՝ առաջացնելով տարեկան 20,000-ից մինչև 30,000 մահ ողջ աշխարհում ։
Rai Bahadur Sir Upendranath Brahmachari-ն (উপেন্দ্রনাথ ব্রহ্মচারী) (19 դեկտեմբերի 1873 – 6 փետրվար 1946) հնդիկ գիտնական էր և իր ժամանակի առաջատար բժիշկներից։ Նա սինթեզել է կարբոստիբամիդ դեղանյութը 1922 թվականին, որը արդյունավետ է եղել ՎԼ բուժման ժամանակ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Վիսցերալ լեյշմանիոզի ամենաբնորոշ ախտանիշներն են տենդը, լյարդի և փայծաղի մեծացումը։ Մաշկի սև գունավորումը, որի համար և այս հիվանդությունը կոչել են «Սև տենդ», մեծ մաս դեպքերում չի հանդիպում, իսկ հիվանդությունը հեշտ շփոթում են մալարիայի հետ՝ ախտանիշների նմանության պատճառով։ Սխալ ախտորոշումը շատ վտանգավոր է, և համապատասխան բուժման բացակայության դեպքում մահի հաճախականությունը հասնում է մինչև 100%։ L. donovani-ն իրենով ուղղակիորեն մահվան պատճառ չի հանդիսանում ՎԼ-ով հիվանդների մոտ։ Թուլացած իմունային համակարգով մարդկանց մոտ հաճախակի զարգանում է տուբերկուլոզ, թոքաբորբ, դիզենտերիա, ՁԻԱՀ, օպորտունիստական վարակներ։ Հիվանդության զարգացման ընթացքը տարբեր է՝ 1-ից մինչև 21 շաբաթ։ Սակայն Սուդանյան տեսակի դեպքում միջակայքը ավելի փոքր է՝ 12-ից մինչև 16 շաբաթ։
Նույնիսկ բուժվելու դեպքում ՎԼ-ն չի մնում անհետևանք։ ՎԼ-ի հաջող բուժման կուրսից հետո (Աֆրիկյան ՎԼ դեպքում մի քանի ամիս, Հնդկական ՎԼ-ի դեպքում մի քանի տարի) կարող է զարգանալ հիվանդության երկրորդային ձև՝ հետկալա-ազարային մաշկային լեյշմանիոզ, այսինքն հիվանդության մաշկային ձև, որը զարգանում է առաջնային ինֆեկցիայի բուժվելուց հետո։ Այն արտահայտվում է փոքր, կարմրուկանման մաշկի ախտահարումով, որը չափերով մեծանում է և տարածվում է ողջ մարմնով։ Վերջիվերջո այս ախտահարումները կարող են միանալ և առաջացնել տձև, ուռած հետքեր մաշկի վրա, որոնք հիշեցնում են բորոտություն։ Աչքերի վրա տարածվելու դեպքում կարող է բերել կուրության։ Այս երկրորդային ձևը տարբերվում է մաշկային լեյշմանիոզից, որը ավելի մեղմ հիվանդություն է և առաջանում է Լեյշմանիա ցեղի այլ տեսակի ազդեցությամբ (նույնպես արտահայտվում է մաշկի ախտահարումով) ։
Պատճառ
Հայտնի են "Լեյշմանիա" ցեղի երկու տեսակի հարուցիչ, որոնք ունակ են առաջացնել հիվանդության վիսցերալ ձև։ Արևելյան Աֆրիկայում և Հնդկաստանում հաճախ հանդիպող տեսակն է Leishmania donovani-ն, իսկ Եվրոպայում, Արևելյան Աֆրիկայում և Լատինական Ամերիկայում հանդիպում է L. infantum տեսակը, որը հայտնի է նաև որպես L. chagasi ։
Հիվանդությունը տարածող միջատները "Ֆլեբոտոմուս" դասի մոծակների տեսակներ են։ Հին աշխարհում "Ֆլեբոտոմուս" տեսակն է, իսկ նոր աշխարհում՝ "Լուտցոմիա"։ Տարածող մոծակները ունեն բավականին փոքր չափեր՝ 3-6 մմ երկարություն և 1,5-3 մմ լայնություն։ Հայտնաբերվում են աշխարհի տրոպիկական գոտիներում։ Lutzomyia longipalpis տեսակը հիվանդության առաջնային տարածող է ։ Թրթուռները աճում են տաք, խոնավ օրգանական նյութերում (հին ծառերում, տան պատերում, աղբում), ինչը դժվարեցնում է նրանց վերացումը։
Հնդկաստանում եղած կալա-ազար լեյշմանիոզի դեպքերը ուսումնասիրելու ժամանակ Leishmania donovani մակաբույծից զատ նաև հայտնաբերվել է այլ նախակենդանի՝ Leptomonas seymouri, որը պարունակել է ՌՆԹ վիրուս՝ հայտնի որպես Leptomonas seymouri narna-like virus 1։ Ստացվում է, որ Հնդկաստանում կալա-ազարի դեպքերի մեծամասնությունը կապված է եղել երեք հարուցիչների միաժամանակյա ազդեցության հետ՝ երկու նախակենդանիների և մեկ վիրուսի ։
Կյանքի ցիկլ
Մարդու օրգանիզմ մտնելով, պրոմաստիգոտները ներխուժում են մակրոֆագերի մեջ։ Բջիջների մեջ նրանք նորից վերածվում են ամաստիգոտների։ Ամաստիգոտները հետագայում բազմանում են մակրոֆագի ֆագոլիզոսոմների ներսում, որոնց նորմալ ֆունկցիան ամաստիգոտները ունակ են ճնշել։ Բազմաթիվ անգամ կիսվելուց հետո, դրանք պատռում են մակրոֆեգը և դուրս գալիս, սակայն կա միտք, որ ամաստիգոտները ունակ են լքել մակրոֆագը առանց պատռելու նրա թաղանթը՝ էկզոցիտոզի միջոցով ։ Հետագայում ամաստիգոտները կրկին ախտահարում են նոր բջիջներ այս ճանապարհով։ Ինֆեկցիայի տարածման հետ մեկտեղ ամաստիգոտները ախտահարում են մոնոնուկլեար ֆագոցիտային համակարգի բջիջները՝ հիմնականում փայծաղում և լյարդում։ Ամաստիգոտները ծայրամասային հյուսվածքներում մոծակի կծելով կրկին անցնում են նրա օրգանիզմ և ցիկլը կրկնվում է ։
Կարգավորող T և B բջիջներ
Բջջային իմունիտետը, որը սպանում է Լեյշմանիաներին, նաև առաջացնում է բորբոքում և ուժեղ լինելու դեպքում կարող է վնասել հյուսվածքները։ Կարգավորող T և B լիմֆոցիտների դերը կայանում է նրանում, որ ճնշեն բջջային իմունիտետը՝ վնասումը կանխարգելելու նպատակով ։ Այնուամենայնիվ, բջջային իմունիտետի չափից շատ ճնշումը կարող է բերել հակառակ ազդեցության։ Դրանով կարող է բացատրվել դեղերի անարդյունավետությունը, հետկալա-ազարային մաշկային լեյշմանիոզի զարգացումը և հիվանդության կրկնվելը։ Կարգավորող լիմֆոցիտների դերը ՎԼ-ի դեպքում երկար ժամանակ է, ինչ կասկածի տակ է դրվում ։ ՎԼ-ի ընթացքի մեջ ներգրավված են բազմաթիվ կարգավորող T և B բջիջներ՝ T1 հելպերներ (արտտադրում են ԻԼ-10, ինտերֆերոն-γ), բնական T reg, Tr1, CD8+ T reg, և B reg լիմֆոցիտներ։ Այս բջիջները ճնշում են բջջային իմունիտետը հիմնականում ԻԼ-10 և այլ ճնշող ցիտոկիններ արտադրելով։
Ախտորոշում
Լեյշմանիոզի էնդեմիկ գոտիներում հաճախակի կատարվում է շճաբանական թեստ։
K39 թեստը հեշտ է կատարել և գյուղերում աշխատող առողջապահության ոլորտի մարդկանց հեշտ կարելի է սովորեցնել օգտագործել դա։ Թեստի համար անհրաժեշտ պարագաները կարելի է պահպանել սենյակային ջերմաստիճանում և կարիք չկա լրացուցիչ սարքավորումներ տեղափոխել հեռու վայրեր։ Հակա-լեյշմանիային հակամարմնի ուղղղակի ագլյուտինացիոն թեստը շատ ավելի բարդ է կիրառել և չունի առավելություն K39 թեստի նկատմամբ ։
Շճաբանական թեստավորման հետ կապված կան որոշակի խնդիրներ։ Մեծ էնդեմիկության գոտիներում ոչ բոլոր վարակվածների մոտ է զարգանում հիվանդություն և բուժման կարիք լինում։ Իրականում, առողջ բնակչության մոտ 32%-ին հետազոտելուց թեստը կարող է դրական լինել, սակայն նրանք չունենան բուժման կարիք ։ Ընդհակառակը, քանզի շճաբանական թեստերը փնտրում են իմունային պատասխան, այլ ոչ հենց օրգանիզմին՝ թեստը չի դառնում բացասական հիվանդի բուժվելուց հետո և չի կարող օգտագործվել բուժվելու, հիվանդության կրկնվելու փաստը հաստատելու համար ։ Իմունային համակարգի հետ կապված խնդիրներ ունեցող մարդիկ (ՄԻԱՎ-ով վարակված) կարող են ցուցաբերել կեղծ բացասական թեստ ։
Ներկայում զարգացող թեստ էր ուղղված են էրիթրոսալիցիլաթթվի հայտնաբերմանը ։
Կանխարգելում
2018 թվականի տվյալներով դեռ չկան պատվաստանյութեր՝ վիսցերալ լեյշմանիոզի կանխարգելման համար, սակայն պատվաստանյութերը այժմ մշակվում են ։ Վարակը կանխարգելելու ամենալավ միջոցը մոծակներից պաշտպանվելն է։ Մոծակի կծելու հավանականությունը իջեցնելու համար խորհուրդ է տրվում՝
<ol> <li>Խուսափել տանից դուրս ակտիվ զբաղմունքներից՝ հատկապես արևածագից մինչև մայրամուտ, երբ մոծակները ամենաակտիվն են։</li>
<li>Դրսում խորհուրդ է տրվում մաշկի չծածկված մասերը հասցնել մինիմալի։ Հագնել երկարաթև հագուստ, երկար տաբատներ և գուլպաներ, շապիկը ուղղել տաբատի մեջ։</li>
<li>Մաշկի բաց հատվածները, տաբատի և շապիկի ծայրերի տակ գտնվող մաշկը մշակել մոծակներից պաշտպանող նյութերով։ Ամենաարդյունավետ պաշտպանող միջոցները N,N-դիէթիլմետատոլուամիդ (DEET) պարունակողներն են։</li> </ol>
<ol> <li>Մնալ լավ օդափոխվող տարածքներում։</li>
<li>Օգտագործել միջատասպան միջոցներ։</li>
<li>Չօդափոխվող տարածքում քնելու դեպքում պետք է օգտագործել հատուկ ցանցեր և սպիտակեղենը մշակել միջատասպան միջոցներով։ Միջատասպան միջոցներով կարելի է մշակել վարագույրերը, հագուստը և այլն ։ </li> </ol>
Բուժումներ
Ինչպես և այլ հիվանդությունների դեպքում զարգացող երկրներում, արդյունավետ բուժում ապահովող և մատչելի դեղորայքը շատ սահմանափակ է, իսկ մակաբույծները դառնում են ավելի կայուն հակապարազիտային դեղամիջոցների նկատմամբ։ Ֆինանսական միջոցների սահմանափակ լինելու պատճառով, նոր դեղորայքները դանդաղ են մշակվում, իսկ բուժման մեթոդների հետազոտությունները կատարվում են համալսարաններում, որոնք ֆինանսավորվում են բարեգործական հիմնադրամների կողմից։ Կան բազմաթիվ կազմակերպություններ, որոնք աշխատում են վիսցերալ լեյշմանիոզի դեմ նոր դեղամիջոցներ հայտնաբերելու ուղղությամբ ։
Պաշտպանողական իմունիտետ
Լեյշմանիայի նկատմամբ իմունային պատասխանը կախված է արյան սպիտակ բջիջներից, ցիտոկիններից, իմունային կոմպլեքսներից, ժառանգական և միջավայրային գործոններից ։ Պաշտպանիչ իմունիտետ ձևավորվում է կամ ՎԼ-ի հաջողությամբ բուժելուց հետո, կամ անախտանիշ վարակից հետո, որը չի բերում ՎԼ-ի առաջացմանը ։ Երկու դեպքում էլ առաջանում է բջջային իմուն պատասխան՝ IV տիպի գերզգայունություն, պրոլիֆերացիա, ծայրամասային արյան մոնոնուկլեար բջիջների կողմից ԻԼ-2, ԻԼ-12, ԻՖ-γ արտադրություն՝ ի պատասխան լեյշմանիայի հակածինների ազդեցության    ։
Համաճարակաբանություն
Վիսցերալ լեյշմանիոզի դեպքերի 90%-ը գրանցվել է յոթ երկրներում 2015 թվականին՝ Բրազիլիայում, Եթովպիայում, Քենիայում, Սոմալիում, Հարավային Սուդանում ։ Հնդկաստանում ՎԼ-ի դեպքերի 70%-ը գրանցվել է Բիհար նահանգում ։ Հնդկաստանում Հյուսիսային Բիհարը (ներառյալ Արարիան, Պուրնեան և Կիշանգանջը) այս հիվանդության էնդեմիկ գոտի է։ Այս հիվանդությունը էնդեմիկ է մոտ 60 երկրներում։ Իրանում էնդեմիկ գոտիներ են Արդաբիլը, Ֆարսը, Հյուսիսային Խորասանը։
Պատմություն
Կալա-ազարը առաջին անգամ հայտնվել է արևմտյան բժիշկների ուշադրության կենտրոնում 1824 թվականին՝ Հնդկաստանի Ջեսսոր քանաղում (Այժմ Բանգլադեշի կազմում է)։ Սկզբում կարծիք է եղել, որ դա մալարիայի տեսակ է։ Ասսամը տվեց Կալա-ազարին իր անունը՝ "Ասսամի տենդ" ։ "Կալա-ազար" անվանումը (Հինդի-Ուրդու։ काला आज़ार (Դևանագարի) کالا آزار (Նաստալիք) kālā āzār) կազմված է "կալա" մասնիկից, որը Սանսկրիտով, ինչպես նաև հնդկական լեզուներով՝ Ասսամերենով, Հինդիով և Ուրդուով նշանակում է սև , և "ազար" մասնիկից, որը նշանակում է տենդ Պարսկերենով և հնդկական լեզուներով ։ Այդպես հիվանդությունը անվանվել է այն պատճառով, որ սևացնում է վերջույթների և որովայնի շրջանի մաշկը, ինչը և հիվանդության հնդկական տեսակի ախտանիշն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինֆեկցիաներ Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ Կատեգորիա:Լեյշմանիոզ
Milka
Milka  (Milka)- շոկոլադի բրենդ, պատկանում է Mondelēz International ընկերությանը։
Պատմություն
1901 թվականին շվեյցարացի Ֆիլիպ Սուշարդը, ով շոկոլադի ֆաբրիկայի սեփականատերն էր, արտադրում է կաթնային շոկոլադ և անվանում Milka: Milka անունը կազմված է 2 գերմանական բառերից՝ Milch (կաթ) և Kakao (կակաո) բառերից։ Կորպորատիվ մանուշակագույնը տարբերում է շոկոլադները այլ արտադրանքներից։
Կովը դարձել է կոնֆետների խորհրդանիշը 1972 թվականից։ Ավելի վաղ գովազդների ժամանակ, օգտագորրծվում էր իրական կով, որը գունավորված էր մանուշակագույնով։ Ամենատարածված գովազդային մոդելը դա Կով Ծիծեռնակն է։
2004 թվականի հունվարին «Քրաֆտ Ֆուդս» ընկերությունը սկսեց արտադրել Milka շոկոլադները Ռուսաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Ակքար
Ակքար, Ախկայա, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Ոսկեպարի լեռնաշղթայում՝ Իջևան քաղաքից արևմուտք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Ակրիի պատերազմ
Ակրիի պատերազմ, զինված բախում Բրազիլիայի և Բոլիվիայի միջև, որը նաև ընթացել է Պերուի տարածքում։ տեղի է ունեցել 1899-1904 թթ (չնայած հիմնական ռազմական գործողությունները ընթացել են 1903-ին)։ Բախման պատճառը երկու երկրների ցանկությունն էր տիրանալ ոսկով և կաուչուկով հարուստ Ակրի երկրամասին, որը մինչ այդ Պերուի և Բոլիվիայի մասն էր կազմում։ Պատերազմն ավարտվեց Պետրոպոլիսի հաշտությամբ 1903 թ. նոյեմբերի 17-ին՝ Բրազիլիայի հաղթանակով։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Բոլիվիայի պատերազմներ
Գլումչե
Գլումչե (Глумче), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Կարնոբատի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Կարնոբատ քաղաքից գտնվում է 6 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 94 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (80601-80700)
Աստերոիդների ցանկ (80501-80600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (80701-80800)
Գոթիկ (անիմե)
Գոթիկ (ゴシック), Ֆուջիմա Շոբոյում հրատարակված Կաձուքի Սաքուրաբայի ճապոնական լայտ-նովել է։ Պատմությունը զարգանում է հորինված եվրոպական քաղաքում, 1924 թվականին, ուր սովորում է փոխանակված ճապոնացի ուսանող։ Նա հանդիպում է առեղծվածային աղջկա, ով լքում է գրադարանը միայն քնելու համար։ Աղջկա եղբայրը դետեկտիվ է ու օգնում է նրան դժվար առեղծվածներ լուծելու։
Tokyopop-ը առաջին նովելն անգլերենով հրատարակվել 2008 թվականի ապրիլին, երկրորդը՝ 2010 թվականի մարտին։ Գերմանիայում նույն արտադրողը հրատարակել է շարքը 2006 թվականի նոյեմբերից։ Մանգա-ադապտացիան սկսել է հրատարակվել Monthly Dragon Age շոնեն ամսագրում 2007 թվականի դեկտեմբերի 9-ին։ Անիմեն թողարկել է Bones-ը 2011 թվականի հունվարի 7-ին։ 2011 թվականի Օտաքոնին Bandai Entertainment-ը խոստացավ, որ կթողարկի անիմեն նաև Հյուսիսային Ամերիկայում։ Սակային 2012 թվականի հունվարին հայտատարարեց, որ թողարկումը ձախողվել է։
2013 թվականին հրատարակվեց սիքվելը՝ GOSICK RED. Այնտեղ պատմությունը զարգանում է 1931 թվականի Նյու Յորքում ու վերամիավորում է գլխավոր հերոսներին՝ սերիական սպանություններ բացահայտելու համար։
Սյուժե
«Գոթիկ»-ում իրադարձությունները զարգանում են 1924 թվականին, փոքր, ֆրանսալեզու հորինված եվրոպական երկրում, որը տեղակայված է մոտավորապես Շվեյցարիայի, Ֆրանսիայի ու Իտալիայի սահմանին, Միջերկրական ծովին մոտ։ Լայտ-նովելի անգլերեն թարգմանությունում անվնավում է «Սովիլ», իսկ անիմեում՝ «Սաբուր»։
Պատմությունը կենտրոնացված է Ճապոնական կայսերական բանակի բարձրաստիճան սպայի երրորդ որդու՝ Քազույա Քուջոի շուրջ։ Նա փոխանակմամբ սովորում է Սբ․ Մարգարիտայի Ակադեմիայում, ուր շատ են տարածված ամեն տիպի սարսափ պատմություններն ու առասպելները։ Այնտեղ նա հանդիպում է Վիկտորիկային՝ առեղծվածային, բայց շատ սիրուն ու համակրելի աղջկա, ով երբեք դասերին չի մասնակցում, բայց ամբողջ օրը գրադարանում գիրք է կռծում ու փորձում լուծել այնպիսի գաղտնիքներ, որոնցից նույնիսկ դետեկտիվները գլուխ չեն հանում։ Ավելի մոտիկ ծանոթանալով Վիկտորիկայի հետ, Կազույան ինքն է ներգրավվում արկածների մեջ։
Կերպարներ
Կազույա Կուջո(久城 一弥)
Հնչունավորել են՝ Միյու Իրինո (Drama CD), Տաքույա Էգուչի (Անիմե)
Որպես բարձրաստիճան զինվորականի կրտսեր որդի, Կազույան ամբողջ կյանքն անց է կացրել եղբայրների ստվերում։ Խանդելով միշտ ուշադրության կենտրոնում գտնվող եղբորն ու քրոջը, Կազույան շատ էր աշխատում նկատվելու համար։ Բայց ամեն ինչ փոխվում է, երբ Կազույան հասկանում է, որ մեծահասակները, ովքեր մտածում են, որ փոքրերը միշտ փչացած ու անօգուտ են, երբեք չեն նկատի իր ջանքերը։ Վախը սրտում նա լքում է ռազմական ակադեմիան ու մինչև ընտանիքի անդամները կհասցնեն խանգարել նրան, մեկնում է արտասահման՝ սովորելու Սբ․ Մարգարիտայի ակադեմիա։ Դժբախտաբար, Կազույայի սև մազերը, մուգ շագանակագույն աչքերը ու տեղական լեգենդը «գարնան ճամփորդի մասին, ով իր հետ մահ կբերի» առիթ են տալիս ուսանողներին նորեկին «սև մանգաղ» կոչելու ու նրա հետ չընկերանալու։
Բախտի բերմամբ Կազույան ծանոթանում է ակադեմիայի ամենատարօրինակ ու էկսցենտրիկ ուսանողուհու՝ Վիկտորիկայի հետ։ Սկզբից, Վիկտորիկայի սադիստական հակումների ու ամբարտավանության պատճառով, Կազույան չի համակրում նրան, բայց ավելի մոտիկից ճանաչելով նրան՝ սկսում է անկեղծորեն հոգ տանել Վիկտորիկայի մասին ու պաշտպանել նրան։ Կազույայի հաստատակամությունը պաշտպանել Վիկտորիկային նույնիսկ սեփական կյանքի գնով ցույց է տրված մի քանի էպիզոդներում։ Չնայած Կազույան մտահոգված է իր ուսումնական հաջողություններով ու ուզում է լավ գնահատականներով տուն վերադառնալ, երբեմն շատ դանդաղկոտ ու բթամիտ է, բայց մանրամասների շատ ամուր հիշողություն ունի։ Չնայած Ճապոնիայում տեղի ունեցած բոլոր իրադարձություններին, Կազույան հպարտ է, որ զինվորականի որդի է։ GOSICK RED-ում Կազույան ներկայանում է որպես Նյու Յորքյան լրագրող։
Վիկտորիկան ասում է, որ Կազույան լավ ու անկեղծ անձնավորություն է՝ մաքուր ու գեղեցիկ հոգով։
Վիկտորիկա դե Բլուա (ヴィクトリカ・ド・ブロワ, Վիքուտորիքա դո Բուրովա)
Հնչունավորել են՝ Չիվա Սայտո (Drama CD), Աոյ Յուքի (Անիմե)
Վիկտորիկան պուճուր, ահագին տիկնիկանման, շատ երկար շեկ մազերով, զմրուխտ աչքերով ու տարիքին անհամապատասխան ձայնով աղջիկ է։ Տիպիկ ցունդերե է։ Նա ամբողջ օրն անց է կացնում կոնսերվատորիայի գրադարանում, միաժամանակ մի քանի բարդ գրքեր կարդալով՝ որպես կանոն, տարբեր լեզուներով։ Ցույց տալով գրադարանի մի պատը Կազույային, Վիկտորիկան հավատացնում է, որ կարդացել է այնտեղի բոլոր գրքերը։
Վիկտորիկան չափազանց ուղղամիտ է, շատ սուր լեզու ու էկսցենտրիկ բնավորություն ունի։ Նա շատ բարձր ինտելեկտուալ զարգացման մակարդակ ունի, ինչը նրան օգնում է դետեկտիվի խորհրդատու աշխատել։
Անգլերեն թարգմանության առաջին երկու նովելներում ու անիմեի առաջին 9 սերիաներում Վիկտորիկայի անունը արտասանվում է «Վիքտորիկ»։
Լայտ-նովելներ
GosickS-ը հայտնվել է Gosick-ից առաջ, GosickS II-ը՝ Gosick IV-ի ու Gosick V-ի միջև, GosickS III-ը՝ Gosick VI-ից հետո։
2013 թվականին թողարկվեց սիքվելը՝ GOSICK RED-ը։ Այդտեղ իրադարձությունների զարգանում են 1931 թվականին։ Գլխավոր հերոսները՝ Վիկտորիկան ու Կազույան, ապրում են Նյու Յորքում ու հետախուզում սերիական սպանությունների գործը։
Մանգա
Մանգան Ամանո Սաքույաի նկարազարդումներով լույս է տեսնում Monthly Dragon Age շոնեն ամսագրում. Առաջին գլուխը հրատարակել Ֆուջիմի Շոբոն 2008 թվականի հուլիսի 9-ին։ 2012 թվականի դեկտեմբերին հասանելի էին արդեն առաջին 8 հատորները։
Drama CD
Drama CD-ին, որի պատմությունը հիմնված է GosickS-ի առաջին հատորին, թողարկվել է 2006 թվականի ապրիլի 21-ին։
Անիմե
Bones-ը, ռեժիսոր Հիտոշի Նանբայի հետ համատեղ, Գոթիկը ադապտացրել է 24-էպիզոդանի անիմեի։ Առաջին անգամ հեռուստատեսությամբ՝ TV Tokyo-ով, հեռարձակվել են 2011 թվականի հունվարի 8-ին։ 11-որդ էպիզոդի թողարկումը համընկավ նույն թվականի մարտի 11-ի երկրաշարժի ու ցունամիի հետ, և հեռարձակումը որոշ ժամանակ դադարեցվել, բայց հետո կրկին շարունակվել է։ Անիմեն լսարան է հավաքել նաև Աֆրիկայում, Եվրոպայում, Հյուսիսային ու Հարավային Ամերիկաներում, Միջին Արևելքում ու հարավարևելյան Ասիայում։
Պատմության հետ կապը
Թե նովելները, թե անիմեն որոշակի պատմական ֆոն ունեն։ Հորինված երկրի՝ Սովիլը կամ Սաբուրի աշխարհագրական դիրքը նման է վաղուց անհետացած Սեվոյ(երբեմն հանդիպում է նաև Սեվոյե կամ Սեվոյա անուններով) թագավորությանը։ Սեվոյը տեղակայված էր ժամանակակից Իտալիայի, Ֆրանսիայի ու Շվեյցարիայի միջև։ «Մեծ պատերազմը» նույն Առաջին Համաշխարհային Պատերազմն է, որին Սովիլը մասնակցել է Ալյանսի դաշնակիցների կազմում։
Կատեգորիա:Անիմեներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մանգաներ Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին Կատեգորիա:2013 վեպեր Կատեգորիա:Ճապոներեն վեպեր
Ալեքսանդր Գուլյաև
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Գուլյաևը ծնվել է 1917 թվականի սեպտեմբերի 11–ին, Ռուբցովսկում, Ալթայի երկրամաս։ 1933 թվականին ընդունվել է Տաշքենդի գեղարվեստական ուսումնարան, սովորել է Վալենտինա Մարկովայի, Ալեքսանդր Վոլկովի և Միխայիլ Կուրզինի մոտ։ 1937 թվականին ավարտել է ուսումնարանը, մեկնել է Լենինգրադ և ընդունվել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության ֆակուլտետ։ Սովորել է Ալեքսեյ Կարևի, Իվան Ստեպաշկինի, Եֆիմ Չեպցովի, Ա․ Զակոլոդինա-Միտինայի, Միխայիլ Բերնշտեյնի, Սերգեյ Պրիսելկովի և Լեոնիդ Օվսյաննիկովի մոտ։
1941 թվականին Ալեքսանդր Գուլյաևը կամավոր գնացել է ճակատ։ Մասնակցել է Լենինգրադի պաշտպանությանը։ 1943 թվականին վիրավորման պատճառով զորացրվել է։ Նույն տարում Սամարղանդի ինստիտուտում վերականգնել է իր պարապմունքները և 1944 թվականին հաստատության հետ վերադարձել է Լենինգրադ։ 1946 թվականին ավարտել է ինստիտուտը՝ Ալեքսանդր Օսմյորկինի արվեստանոցում՝ որակավորված գեղանկարչի կոչումով։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Մինինը և Պոժարսկին» պատմական նկարը։ Նույն տարում դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
Նա առաջին անգամ ցուցահանդեսի է մասնակցել 1940 թվականին։ 1940-ական թվականների վերջին դարձել է լենինգրադյան, հանրապետական և համամիութենական գեղարվեստական ցուցահանդեսների մշտական մասնակից։ Նկարել է ժանրային, պատմա-հեղափոխական և մարտական նկարներ, դիմանկարներ, բնանկարներ և բնորդային էտյուդներ։ «Վոսկովայի անվան գործարանի պերիմետրիստ Ե․ Չեմիզովայի դիմանկարը» (1950 թվական), «Մեծ շինությունների համար» (1951 թվական), «Հին բակը», «Խանութի մոտ», «Ղազախստան․ տափաստանային գյուղակը» (բոլորը՝ 1955 թվական), «Զինված ապստամբության մասին որոշումը», «Փոստի սպասումը» (երկուսն էլ՝ 1957 թվական), «Ղրիմյան սարերը», «Պիրսի մոտ», «Սիբիրյան փոքրիկ բակը» (բոլորը՝ 1958 թվական), «Պրիմորյեի ազատողները», «Աշուն», «Կեսօր» (բոլորը՝ 1960 թվական), «Անմոռանալի առավոտը», «Զիմկա. Հին Լադոգա» (երկուսն էլ՝ 1961), «Մռայլ օրը» (1968 թվական), «Ա․ Բասկովայի դիմանկարը» (1971 թվական), «Մետաղագործները» (1975 թվական) և այլ նկարների հեղինակն է։
80-90-ական թվականներին Ալեքսանդր Գուլյաևի աշխատանքները լենինգրադցի նկարիչների ցուցադրությունների կազմում ներկայացվել են եվրոպացի հանդիսատեսին արտասահմանյան ցուցահանդեսների շարքերում   ։
Ալեքսանդր Գուլյաևը մահացել է 1995 թվականի հունիսի 22-ին, Սանկտ Պետերբուրգում՝ 78 տարեկան հասակում։ Նրա ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսաստանի, Ճապոնիայի, Ֆրանսիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Լա Վալ դ'էն Բաս
Լա Վալ դ'էն Բաս (Vall de Bras, La Vall d'en Bas, La Vall d'en Bas), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Ժիրոնա ինքնավար համայնքի մեջ՝ Կատալոնիա պրովինցիայում։ Գտնվում է Լա Գառոչա շրջանում։ Զբաղեցնում է 90,7 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 833 (2010 թվական)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Դիլեևկա (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1909 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Benetton B195
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Na Na (երգ)
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի մարտի 12-ին։ Տեսահոլովակում նկարահանվել են ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշներ՝ Բելլա երկվորյակ քույրերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 սինգլներ Կատեգորիա:Թրեյ Սոնգզի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Սան Ժուլյան դե Ռամիս
Սան Ժուլյան դե Ռամիս ( San Julián de Ramis), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ժիրոնես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 10․46 կմ2, բնակչությունը՝ 3281 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Ֆոգու (հրաբուխ)
Ֆոգու (Pico do Fogo), ակտիվ հրաբուխ, տեղակայված Կաբո Վերդեում գտնվող համանուն կզղում։
Ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է 2829 մետր։
Ֆոգուի մշտական հրաբխային գործունեությունը ստիպեց կղզում բնակվող մարդկանց ապաստան գտնել Բրավա կղզում, որը գտնվում է Ֆոգու կղզուց ընդամենը 20 կմ հեռավորության վրա։ 1680 թվականի ժայթքումը շատերին ստիպեց հեռանալ կղզուց և հաստատվել Բրավայի վրա։ Այնուհետև հետևեցին 1785, 1799, 1847, 1852, 1857, 1951 և 1995 թվականների ժայթքումները։
2015 թվականին Սանտյագո կղզում պեղումներ իրականացնող գիտնականները ենթադրում էին, որ Ֆոգուն դիմադրել է մեգացունամիի մոտավորապես 73 հազար տարի առաջ, որը Ֆուգու հրաբխի պայթունավտանգ ժայթքման հետևանքն էր։ Հրաբխային ժայթքումը հանգեցրեց 160 կմ³ ժայռերի ազատ արձակմանը և նրա արևելյան պատերի փլուզմանը։ Ալիքի հզորությանը ավելացվեց հրաբխի պատերի փլուզումը։ Ըստ գիտնականների, ալիքի բարձրությունը 170 մետր էր, ինչը ավելին է, քան 1958 թվականին Ալյասկայի Լիտույա ծովում գտնվող մեգացունամիի ժամանակ, երբ սողանքից առաջացավ ցունամի, այն հասավ 150 մ բարձրության, իսկ ալիքը, անցնելով նեղուցը, բարձրացավ լանջին և բարձր արագության պատճառով բարձրացավ 525 մ բարձրության վրա  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ստրատոհրաբուխներ Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Բադայակ
Բադայակ (Badailhac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 115 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.21 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.48 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 105 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 15 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 74 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 54-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,0 %։ 54 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 53 անձ (30 տղամարդ և 23 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 20 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բենեդիկտա Գաֆա
Բենեդիկտա Գաֆա (Benedicta Gafah, ), նիգերիացի ժամանակակից կինոդերասանուհի, պրոդյուսեր ։ Նկարահանվել է Գալիվուդի և Քումավուդի թողարկած մի շարք ֆիլմերում, որոնցից հիշարժան են հատկապես Mirror Girl, Azonto Ghost և April Fool կինոնկարները ։ Zylofon Media-ի բաժանորդ է ։
Կենսագրություն
Բենեդիկտա Գաֆան ծնվել է Նիգերիայի Աշանտի նահանգի Ասոկորե Մամպոնգ քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Քումասիի պրեսբիտերյան դպրոցում և Թեպայի միջնակարգ դպրոցում ։ Այնուհետև ուսումնառությունը շարունակել է հաղորդակցության աֆրիկյան համալսարանի քոլեջում։
Դերասանական իր կարիերան սկսել է 2010 թվականին ։ Զբաղվում է նաև բարեգործությամբ և այդ նպատակով հիմնել է Benedicta Gafah Needy Foundation հիմնադրամը ։ 2019 թվականին դարձել է tv3 հեռուստաալիքի երաժշտական հաղորդումներ վարողը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի դերասանուհիներ
Զարյա (ավան, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Զարյա (Зоря), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Զարյա ավանում բնակվում էր 976 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Կյոտուկեյն
Կյոտուկեյն (Kautokeino), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Կյոտուկեյն քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը և Հյուսիսսաամերենը։ Զբաղեցնում է 9708.13 կմ² տարածք ։
Կյոտուկեյնում է գտնվում Սաամական բարձրագույն դպրոցը, որը դասվում է Նորվեգիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների շարքին։
Պատմություն
1852 թվականին Կյոտուկեյնում տեղի ունեցավ սաամների զինված ապստամբություն ընդդեմ տեղական նորվեգական իշխանությունների։ 2008 թվականին այդ իրադարձության մասին նկարահանվեց ֆիլմ։
2012 թվականի մարտի 26-ից 29-ը Կյոտուկեյնի Սաամական բարձրագույն դպրոցում տեղի ունեցավ տեղաբնիկ ժողովուրդների լրագրողների միջազգային համաժողով։ Համաժողովի ընթացքում կազմակերպվեցին դասախոսություններ տեղաբնիկ ժողովուրդների լեզուներով լրատվություն մատուցող լրատվամիջոցների աշխատանքի վերաբերյալ։ Մասնակցեցին ավելի քան 10 երկրների ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Մոնակոյի Ալբեր II իշխանը :.
Կյոտուկեյնի զինանշանը
Կյոտուկեյն կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ կենտրոնական մասում պատկերված է դեղին գույնի սաամական պատմական վրան ։