cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանսիայի աշխարհագրություն
Հարթավայրեր
Հարավ-արևելյալ Ֆրանսիայի Ռոնի և Սոնա գետի հողատեսակները արևելքում՝ Ալպերի և արևմուտքում՝ Կենտրոնական Ֆրանսիայի միջև առաջացնում են նեղ լեռնանցք։ Այն բաղկացած է մի շարք փոքր իջվածքներից, որոնք բաժանված են մասնատված բարձացված հոտատարածքներով։
Կլիմա
Նորմանդիայի և Բրետանի համար բնորոշ է երկիր արևմտյան հատվածում իր ազդեցությունը թողնող ծովային կլիման։ Հատկապես մեղմ և խոնավ կլիմայով տարբերվում է Բրետանը, որի համար բնորոշ է ամառային և ձմեռային ջերմաստիճանների քիչ տարբերությունը, ինչպես նաև խոնավ օրերը ուժեղ քամիներով։
Այստեղ ձմռանը տաք է (հունվար ամսում միջին ջերմաստիճանը +7°С է), բայց ամառը սառն է, խոնավ (հուլիս ամսում +17°С): Երկրի արևելյան շրջաններում գերակշռում է ցամաքային կլիման. այստեղ միջին ամսական ջերմաստիճանի տարեկան ամպլիտուդան հասնում է 20°С-ի։
Փարիզի համար բնորոշ է մեղմ ձմեռը, հունվարին միջին ջերմաստիճանը +3,5°С է։ Ալպերի հյուսիսային քամիներից և Կենտրոնական Ֆրանսիայի տարածքից պաշտպանված Միջերկրական ծովի ափը ունի միջերկրածովյան կլիմա չոր շոգ ամառով և խոնավ տաք ձմեռով ։ Ծովից հեռու գտնվող շրջաններում հունվարին միջին ջերմաստիճանը նույնպես դրական է, իսկ ամառը նշաակալիորեն տաք է։ Ֆրանսիայի հարավային հատվածը ծովափին միջերկածովյան մերձարևադարձային է. ամառը չոր և շոգ, ձմեռը տաք, բայց աշնանը սկսվում են անձրևներ։
Նիսում հուլիսին միջին ջերմաստիճանը +24°С, հունվարին՝ +8°С: Լեռներում՝ Ալպերում, Պիրենեյներում, Կենտրոնական տարածքում նկատվում են ցածր, ձմեռային ջերմաստիճանները, ուժեղ քամիները, նստվածքներ առատությունը, ձնածածկույթ։ Երկրի մեծ տարծքների նստվածքի տարեկան քանակը կազմում է 600—1000 մմ, ընդ որում նստվածքը բաշխվում են երկրի ողջ տարածքում, բացառությամբ Միջերկական ծովի շրջանը։
Գետեր
Ֆրանսիայի գետերի մեծամասնությունը, որոնք սկիզբ են առնում Կենտրոնական տարածությունից, թափվում են Ատլանտյան օվկիանոս կամ Միջերկրական ծով։
Սենը (775 կմ, լատիներեից. «խաղաղություն») հարթավայրային գետ է։ Այն կազմում է լայն ճյուղավորված համակարգ խոշոր աջակողմյան՝ Մարնա և Ուազա և ձախակողմյան՝ Յոննա վտակներով։ Սենը նավարկելի է և ապահովում է Փարիզի և Ռուանի միջև բեռնափոխադրումները։
Հարոննայի (650 կմ) ակունքը գտնվում է իսպանական Պիրենեյներում, հոսում է Տուլուզայով և Բերդոյով; օվկիանոսի մեջ թափվելիս կազմում է Ժարոնդա ընդարձակ գետաբերան ։ Հիմնական վտակներն են Թարնը, Լոն և Դորդոնը։ Օգտագործվում է գյուղատնտեսության մեջ ոռոգման համար։
Ռոնան (812 կմ, գետի մականունն «մոլագար ցուլ» է) Ֆրանսիայի ամենաջրառատ գետն է, սկիզբ է առնում Շվեյցարիական Ալպերից Ռոնայի սառցեբեկորից, Հոսում է Ժնևյան լճով։ Լիոնի շրջակայքում նրա մեջ է թափվում Սոնա գետը (Ֆրանսիայի գետերից մեկը)։ Այլ վտակներից է Դյուրանսը և Իզերը։ Ունի կարևոր հիդրոէլեկտրական և տրանսպորտային նշանակություն։ Ապահովում է Լազուր ափին գտնվող քաղաքի ջրամատակարարումը։ Գետը նավարկելի է վտակի ներքևում՝ Էն գետում։ Մեծ դեր է խաղում նաև գյուղատնտեսության մեջ (օգտագործվում է ոռոգման նպատակով)։
Լուարան (1020 կմ) Ֆրանսիայի ամենաերկար գետն է, սկիզբ է առնում Կենտրոնական տարածքում։ Գետն ունի բազմաթիվ վտակներ, որոնցից հիմնականը Ալեն, Շերը, Էնդրը և Վյեննան են։ Գետը նավարկելի է ստորին ավազանում, որտեղ գտնվում է Նանտը և Սեն-Նազերը։ Դեկտեմբեր և հունվար ամիսներին Լուարան ավելի ջրառատ է (այն մեծանում է մոտավորապես ութ անգամ) և միայն ամռանն է ջուրը նվազում։ Նախկինում Լուարայով էին անցնում ամենակարևոր առևտրական ուղիները և վերջինիս անվանում էին գետ-թագուհի։ Լուարայի ափերը կազմված են սպիտակ կրաքարով, ինչը օգտագործվել է մատուռների և դղյակների կառուցման համար։ Լուարան նավարկելի է մինչև Ռոան քաղաքը։ Ունի կարևոր տուրիստական նշանակություն։
Հանքային ռեսուրսներ
Քարածուխի կույտերը գտնվում են նախալեռնային և Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող հերցինական լեռների իջվածքներում՝ Լոթարինգիայում և Կենտրոնական տարածքում ։ Քարածխի ընդհանուր պաշարը գնահատվում է 2—3 մլդ տոննա, ընդ որում գերակշռում է ցածրորակ, քիչ է կոկսացող ածուխը և անտրացիտը։ Կենտրոնական տարածքում և հերցինական այլ բարձունքներում բացահայտվել են Եվրոպայի ամենախոշոր ածխահանքը; այստեղ քիչ քանակությամբ կան նաև ծարրաքար, ոսկի և այլ գունավոր մեդաղներ։
Հարավում՝ Լոթարինգյան բարձրահարթում, գտնված է Եվրոպայի ամենախոշոր երկաթի հանքերը։ Լոթարինյան հանքերը հարուստ չեն. նրանք բազկացած են ընդամենը 30—33 % երկաթից և շատ ֆոսֆորից, բայց հողաշերտերը հզոր են, շատ խորը չի պառկած և հանքերում կան բնական օքսիդալուծիչ։ Մոտակայքում՝ Նանսիից հյուսիս, կան քարայի աղի հանքակույտեր։
Ֆրանսիական Ալպերի արևմտյան հատվածը (Նախաալպեր) կազմված է նստվածքային տեսակից, առավելապես կարաքարից, արևմտյան հատվածը՝ ավելի բարձրատեսակ՝ բյուրեղավոր հանքատեսակներից։ Սառույցի, ձյան և ձյունաջրի բազմադարյա գործունեությունը հանգեցրել է Ալպերի զգալի մասնատվածության։
Պիրենեյները (Ֆրանսիային են պատկանում միայն հյուսիսային լանջերը) զգալիորեն ցածր են Ալպերից (~2500 մ)։ Հատկապես հսկայական է Գավարնի մեծ սառցե կրկեսը մոտավորապես 400—500 մ բարձրություն ունեցող պատերով, որտեղից գահավիժում են Պո գետը ծնող ջրվեժները։ Մեր ժամանակներում Պիրենեյներում սառցեբեկորներ համարյա չեն մնացել։
Ալպերի և Պիրենեյների հզոր լեռնային համակարգերը ունեն ջրի պաշարներ, ենթաալպիական և ալպիական մեծ մարգագետինները օգտագործվում են որպես արոտավարեր, անտառները փայտամշակման արդյունաբերության համար հումք են տալիս։ Այստեղ են գտնում նաև միջազգային տուրիստական և ալինիզմական կենտրոնները։
Ֆրանսիայի ընդերքը ընդհանուր առմամբ ներառում է նշանակալի հանքային հումք, հիմնականում երկաթի հանքեր, բոքսիտներ, կալիումական և աղային քարեր, սակայն վառելիքի պաշարները սահմանափակ են։
Վիճակագրություն։ օգտակար հանածոներ
Պաշարներ
Տվյալները տրամադրվել են 1.01.2007թ.
Բուսական և կենդանական աշխարհը
Անտառները զբաղեցնում են երկրի տարածքի 27 %։ Երկրի հյուսիսային և արևմտյան շրջաններում աճում են ընկույզ, կեչի, կաղնի, եղևնի, խցանակաղնի։ Միջերկրածովյան ափին՝ պալմաներ, ցիտրուսային ծառեր։ Կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչների մեջ առանձնանում են եղջերուն և աղվեսը։ Այծյամները ապրում են ալպիական շրջաններում, առանձին անտառներում պահպանվել են վայրի խոզերը։ Այստեղ ապրում են նաև մեծ քանակությամբ թռչունների տարբեր տեսակներ, այդ թվում չվող։ Սողունները հազվադեպ են, իսկ օձերի մեջ միայն մեկ թունավոր տեսակ կա՝ իժը։ Մերձափնյա ծովային ջրերում ապրում են տարատեսակ ձկներ՝ ծովատառեխ, թյուննոս, սարդինա, սկումբրիա, տափակաձուկ, արծաթագույն հեկ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի աշխարհագրություն
Կրասնիե Չետաիի շրջան (Չուվաշիա)
Կրասնիե Չետաիի շրջան (Красночетайский район, Хĕрлĕ Чутай районĕ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չուվաշիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կրասնիե Չետաի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 691,6 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 19788 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 28,61 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չուվաշիա Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Red Velvet խմբի սկավառակագրություն
Red Velvet խմբի սկավառակագրությունը բաղկացած է մեկ ստուդիական ալբոմից, երկու մինի ալբոմից և ութ սինգլից։ Խումբը հիմնադրվել է S.M. Entertainment լեյբլի կողմից, 2014 թվականին, կազմված է 5 անդամից։ Խմբի «Ice Cream Cake» մինի ալբոմը ամենամեծ հաջողությունն է ունեցել, որը թողարկվել է 2015 թվականի մարտի 17-ին։ Ալբոմը զբաղեցրել է կորեական հիթ շքերթների ամենաբարձր տեղերը թողարկման ժամանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Ժյուլ Ռիմե
Ժյուլ Ռիմե (Jules Rimet, ), ֆրանսիական և համաշխարհային ֆուտբոլային շարժման ականավոր գործիչ։
ՖԻՖԱ-ի նախագահ (1921-1954)։
Կենսագրություն
Ժյուլ Ռիմեն ծնվել է 1873 թվականին՝ արևելյան Ֆրանսիայում։ Հայրը եղել է նպարավաճառ և ընտանիքի հետ Փարիզ է տեղափոխվել 1884 թվականին, երբ Ժյուլը 11 տարեկան էր։ Ժյուլը դառնում է իրավաբան և 1897 թվականին հիմնում է «Red Star» սպորտային ակումբը, որը ըստ Ժյուլի իդեալի ոչ մի դասային խտրականություն չի դնում իր անդամների միջև։
1904 թվականին ներգրավվում է Միջազգային ֆուտբոլի ֆեդերացիաների միություն (ՖԻՖԱ)։ 1919-1946 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահը, 1921-1954 թվականներին՝ ՖԻՖԱ-ի նախագահ, այնուհետև պատվավոր նախագահ։ Աշխարհի առաջնությունների կազմակերպման ու անցկացման նախաձեռնողներից մեկն է։ Այդ մրցումներում խաղարկվող գավաթը մինչև 1970 թվականը կրել է նրա անունը՝ «Ժյուլ Ռիմեի գավաթ»։
Մահացել է 1956 թվականին՝ ծննդյան 83 ամյակից երկու օր հետո ։
Ձերժինսկու փողոց (Տագանրոգ)
Ձերժինսկու փողոց (Улица Дзержинского), ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի ամենաերկար փողոցներից մեկը։
Աշխարհագրություն
Ձերժինսկու փողոցը գտնվում է Ֆրունզեի փողոցի և Մոսկատովի փողոցի միջև` միմյանց միացնելով կայարաններին մոտ գտնվող երկու հրապարակները` Ապստամբության հրապարակը և Կայարանամերձ հրապարակը։ Երկարությունը 4565 մետր է ։ Տների համարակալումը սկսվում է Ֆրունզեի փողոցից։
Պատմություն
Նախկին անվանումը` Ստարոպոչտովայա փողոց ։
1926 թվականին Ստարոպոչտովայա փողոցի ուղեփակոցից մինչև մետալուրգիական գործարանի երկաթուղային անցում սալարկման աշխատանքներն ավարտելու նպատակով քաղաքային խորհուրդը հատկացրել է 27131 ռուբլի ։
1926 թվականին փողոցը վերանվանվել է ի պատիվ կուսակցական և պետական գործիչ Ֆելիքս Ձերժինսկու ։
Տագանրոգում Ֆելիքս Ձերժինսկին չի եղել, թեև նրա հայրը` Էդմունդ Ձերժինսկին, մի քանի տարի մաթեմատիկա է դասավանդել Տագանրոգի դասական արական գիմնազիայում ։
Որոշակի հարաբերություններ, այնուամենայնիվ, կապում են Տագանրոգը և Ֆ. Ձերժինսկուն. նա 1922 թվականին Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանը փրկել է փակվելուց ։ «Յուգոստալ» տրեստը, որին ենթարկվել է Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանը, 1922 թվականին որոշել էր, որ գործարանի վերականգնումը հնարավոր չէ և նրա հետագա շահագործումը պիտանի չէ ։ Սկսվել էր սարքավորումների ապամոնտաժումը, և միայն Ժողովրդական տնտեսության բարձրագույն խորհրդի նախագահ Ֆ. Ձերժինսկու միջամտությունը գործարանը փրկել է լուծարումից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Բրի (Շարանտի գավառ)
Բրի (Brie), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 95 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 12 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 2791 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2207-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 584։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,1 %։ 2207 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 2056 անձ (1190 տղամարդ և 866 կին)։ Գործազուրկ են եղել 151 անձ (65 տղամարդ և 86 կին)։ 584 անաշխատունակներից 180-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 269-ը` թոշակառուներ, իսկ 135-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մալայզիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Մալայզիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ներկայացնում է Մալայզիան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Մալայզիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։ Մալայայի հավաքականի իրավահաջորդն է ։
ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 155-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ ։
Բորովիցա (Կուբենայի վտակ)
Բորովիցա (Боровица), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուբեն գետի ձախ ափում՝ 199 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մաքքենա Գրեյս
Մաքքենա Գրեյս (Mckenna Grace ), ամերիկացի դերասանուհի։ Պրոֆեսիոնալ դերասանական կարիերա սկսել է 6 տարեկանում։ Նրա վաղ դերերը եղել են Ժասմին Բերնշթեյնի դերը՝ Disney XD-ի «Քրեշ և Բերնշթեյն» (2012—2014) կատակերգական սերիալից և Ֆեյթ Նյումանի դերը՝ «Երիտասարդ և հանդուգն» (2013—2015) օճառային օպերայից։ Նրա վաղ երկրորդական դերերից են եղել՝ «Պարոն Չերչ» (2016), գիտաֆանտաստիկ «Անկախության օր։ Վերածնունդ» (2016) և կատակերգական «Ինչպես լինեն լատինամերիկացի սիրեկան» (2017) ֆիլմերում կատարած դերերը ։ Հայտնություն է ստացել «Շնորհալին» (2017) ֆիլմում ունեցած դերակատարմամբ, որի համար անվանակարգվել է «Քննդատների ընտրության» մրցանակաբաշխության «Լավագույն երիտասարդ դերասանուհի» անվանակարգում, նաև երիտասարդ Թոնի Հարդինգի դերի համար՝ «Տոնյան ընդդեմ բոլորի» (2017) ֆիլմում։ Գրեյսը հայտնի է նաև ABC հեռուստաալիքի «Վերջին թեկնածուն» հեռուստասերիալում կատարած Փենի Քիրքմանի և երիտասարդ Թեոդորա Քրեյնի դերով՝ Netflix-ի «Բլրի վրայի ուրվականները» հեռուստասերիալում (2018 — ներկա)։ Նաև հայտնի է Netflix-ի «Ավելի լրիվ տուն» հեռուստասերիալում կատարած մշտական դերով և Netflix-ի «Սաբրինայի սարսափազդու արկածները հեռուստասերիալում կատարած երիտասարդ Սաբրինա Սփելլմանի դերով։ Կատարել է Էմմա Գրոսմանի գլխավոր դերը «Հիմար արյուն» հեռուստաֆիլմում, որն ստեղծվել է Ուիլյան Մարչի համանուն վեպի հիման վրա։ 2019 թվականին կատարել է երիտասարդ Քերոլ Դենվերսի դերը «Կապիտան Մարվել» ֆիլմում (կերպարին դերն ավելի երիտասարդ հասակում կատարել է Լոնդոն Ֆուլլերը)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Տեխաս նահանգի Գերփյեվայն քաղաքում և 1/8-ով մեքսիկացի է ։ Բուսակեր է և աշխատում է որպես կամավոր այնպիսի կազմակերպությունների հետ, ինչպիսիք են Farm Sanctuary-ն և «Մարդիկ հանուն կենդանիների հետ բարոյական շփման» կազմակերպությունները, մասամբ հայտնվել է գովազդային հոլովակներում, որոնցում նա կոչ է անում մարդկանց, որ չթողնեն շներին՝ միացված ավտոմեքենաներում  ։
Կրասնոարմեյսկի շրջան (Չուվաշիա)
Կրասնոարմեյսկի շրջան (Красноармейский район, Красноармейски, Трак ен районӗ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չուվաշիա հանրապետությունում։
Մաքքենա Գրեյս
Կենսագրություն
2013 թվականին կատարել է իր դերասանական դեբյուտը՝ խաղալով Սիդնիի դերը «Ջո, Ջո և Ջեյն» հեռուստասերիալի պիլոտային էպիզոդում ։ Հետո նա նկարահանվել է Disney XD-ի «Քրեշ և Բերնշթեյն» սերիալի սերիաներից մեկում ։
Կրասնոարմեյսկի շրջան (Չուվաշիա)
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կրասնոարմեյսկոե ։
Մաքքենա Գրեյս
Կենսագրություն
2013-2015 թվականների ընթացքում ստացել է Ֆեյթ Նյումանի մշտական դերը՝ «Երիտասարդ և հանդուգն» հեռուստասերիալում ։ 2015 թվականին ունեցել է մշտական դեր՝ CBS-ի «C.S.I.: Կիբերտարածություն» հեռուստասերիալում ։
Կրասնոարմեյսկի շրջան (Չուվաշիա)
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 456, 3 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 16110 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 35, 31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չուվաշիա Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Մաքքենա Գրեյս
Կենսագրություն
2017 թվականին Քրիս Էվանսի հետ՝ նկարահանվել է Մարկ Ուեբի «Շնորհալին» ֆիլմում ։
Նրա կարիերան՝ հիմնականում կազմված է եղել հասուն կերպարների «երիտասարդ տարբերակներից» ։ Սովորել է չմշկասահք, որպեսզի կարողանա կատարել Տոնյա Հարդինգի դերը՝ «Տոնյան ընդդեմ բոլորի» ֆիլմում, նաև Բելլա Թորնի հետ կատարել է Ջուլիետի էպիզոդիկ դերը՝ «Ամիտիվիլլի սարսափը։ Զարթոնք» սարսափ ֆիլմում. ֆիլմի ռեժիսորը եղել է Ֆրենկ Հալֆունը ։ Կատարել է Էդ և Լորեյն Ուորենների դստեր՝ Ջուդի Ուորենի դերը Աննաբելլի անեծքը։ Չարի ծնունդը» ֆիլմում, որի վաճառքը կացյացել է 2019 թվականին ։ 2019 թվականին հայտնվել է Marvel Studios-ի «Կապիտան Մարվել» ֆիլմում, որտեղ կատարել է երիտասարդ Քերոլ Դենվերսի դերը։
2018 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ Deadline Hollywood-ը հայտնել է, որ Գրեյսը կատարել է երիտասարդ Սաբրինա Սփելմանի դերը՝ Netflix-ի «Սաբրինայի սարսափազդու արկածները» հեռուստասերիալում ։ 2020 թվականին հնչյունավորել է երիտասարդ Դաֆնա Բլեյքին՝ «Սկուբի դու (մուլտֆիլմ, 2020)» ֆիլմում և կատարել է գլխավոր դեր «Ուրվականների որսորդները։ Ժառանգներ» սիքվելում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Ռադիոալիք (հեռուստասերիալ)
Ռադիոալիք(Frequency), ամերիկյան հեռուստասերիալ։ Ստեղծվել է Ջերեմի Կարվերի կողմից և ցուցադրվել է The CW հեռուստաալիքով 2016թ.-ի հոկտեմբերի 5-ից մինչև 2017թ.-ի հունվարի 25-ը:Իրադարձությունները զարգանում են դետեկտիվ Ռեյմի Սալիվանի շուրջ, ով հասկանում է, որ կարող է խոսել իր հանգուցյալ հոր հետ սիրողական ռադիոյի միջոցով։ Եվ նրա օգնությամբ փորձում է բռնել սերիական մարդասպանի ։
Արտադրությունը
Հեռուստասերիալը նկարահանվել է 2000թ.-ի արտադրության համանուն ֆիլմի մոտիվներով։ Սկզբում ծրագիրը մշակվում է NBC հեռուստաալիքի կողմից 2015-2016թթ.-ի եթերաշրջանի համար, սակայն այդպես էլ լույս չի տեսնում։ 2015թ.-ի օգոստոսին սերիալի սցենարը անցավ The CW հեռուստաալիքին ։ 2016թ.-ի հունվարին հեռուստաալիքը պաշտոնապես պատվիրեց պիլոտային սերիան 2016-2017թթ.-ի երերաշրջանի համար ։ Բրեդ Անդերսոնը դարձավ պիլոտային սերիայի ռեժիսորը։
Դետեկտիվի գլխավոր դերը կատարում է Փեյտոն Լիստը, մինչդեռ 2000թ.-ի ֆիլմում դետեկտիվը տղամարդ էր (դերը կատարում էր Ջեյմս Կևիզելը)։ Հանգուցյալ հոր դերը ստացավ Ռայլի Սմիթը :Իսկ դետեկտիվի մոր դերը ստանձնեց դերասանուհի Դևին Կելլին, ով Լիստի հասակակիցն է ։
2016թ.-ի մայիսի 12-ին հեռուստաալիքը հաստատեց պիլոտը և սկիզբ դրվեց առաջին եթերաշրջանին ։
Քուիքսթեփ
Քուիքսթեփ (Quickstep, «արագ քայլ»)՝ զուգապար, ֆոքստրոտի արագ տարբերակներից է, որը կատարողից պահանջում է  թեթևություն  և շարժունակություն։ Երաժշտական չափը - 4/4:
Առաջացման պատմություն
Պարի առաջացման գործոն է հանդիսացել այն փաստը, որ երաժիշտները շատ հաճախ ֆոքստրոտը շատ արագ էին նվագում` պատճառելով պարողների դժգոհությունը ։ Արդյունքում ֆոքստրոտի տեմպը որոշվել է 29-30 տակտ մեկ րոպեում, իսկ ավելի արագ տեմպերով` 48-52 տակտ մեկ րոպեում, նշանակվել է քուիքսթեփը։ Որպեսզի նախօրոք զգուշացնեն ֆոքստրոտի «իրական» երկրպագուներին պարի տեմպի մասին, արագ ֆոքստրոտը հայտարարվել է պարային երեկոների ծրագրում որպես quick-time-foxtrot կամ quick-time-steps, որն այնուհետև կրճատվել է մինչև  quickstep :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Պարեր
Մարիինսկի Պոսադի շրջան
Մարիինսկի Պոսադի շրջան (Мариинско-Посадский район, Сĕнтĕрвăрри районĕ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չուվաշիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մարիինսկի Պոսադ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 686,1 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 26006 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չուվաշիա Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Յուրի Հայրապետյան (շախմատիստ)
Յուրի Հրաչիկի Հայրապետյան, Ուկրաինան ներկայացնող հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2007):
Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականին, Երևանում։ Գերազանցությամբ ավարտել է Ղրիմի Վլադիմիր Վերնադսկու անվան Տավրիայի ազգային համալսարանը։ Այժմ տնտեսագետ է աշխատում ուկրաինական UniCredit բանկում ։ Բնակվում է Սիմֆերոպոլում ։
Կոչումներ
Միջազգային վարպետի կոչմանն արժանացել է 2005 թվականին, իսկ գրոսմայստեր դարձել է երկու տարի անց` 2007 թվականին։
Մարզական արդյունքներ
Անհատական վարկանիշի լավագույն ցուցանիշն արձանագրել է 2009 թվականի հուլիսին՝ 2537։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Վալե դե լա Լունա
Վալե դե լա Լունա (Valle de la Luna, բառացի` Լուսնի հովիտ), անապատային տեղանք ու զբոսաշրջային հայտնի ուղղություն Չիլիի հյուսիսում ։ Գտնվում է Սան Պեդրո դե Ատակամա քաղաքից 15 կմ արևմուտք` Անտոֆագաստայից շրջանում։ 1982 թվականից տեղանքը մտնում է Լոս Ֆլամենկոս ազգային արգելանոցի կազմի մեջ։
Աշխարհագրություն և երկրաբանություն
Վալե դե լա Լունան գտնվում է Սալար դե Ատակամա աղուտից հյուսիս ընկած գոգավորության մեջ։ Շրջապատված է Կոորդիլեր դե լա Սալ լեռնաշղթայի` մինչև 500 մ բարձրություն ունեցող բլուրներով։ Նրանից 15 կմ հյուսիս-արևելք ընկած է Սան Պեդրո դե Ատակամա քաղաքը ։
Երկրաբանական առումով Վալե դե լա Լունան գտնվում է մի քանի տասնյակ մետր հաստությամբ հալիտի հորիզոնում։ Հարթավայրի մակերևույթին կա ավազի ու մանրախճի ավելի երիտասարդ շերտ, իսկ հարթավայրը մեզոզոյան դարաշրջանի կավճի փուլում է ձևավորվել։ Աղային ու ավազային շերտերի քայքայումից առաջացել են Վալե դե լա Լունայի արտասովոր ու արտակարգ գեղեցիկ ձևերը, որ դեպի իրենց են գրավում զբոսաշրջիկների ։ Այս տարածքում տեղումների հազվադեպ լինելը (տեղումների տարեկան միջին քանակը 20 մմ է) նպաստում է աղի ջրի թափանցմանը շերտի մեջ և նրա գոլորշիացման արդյունքում եզրաշերտում աղի պղպջակների առաջացմանը ։
Չնայած բնական խիստ պայմաններին` Վալե դե լա Լունայում առկա է կենդանական աշխարհ. այստեղ ապրում են հարավամերիկյան գորշ աղվեսներ, բույն են դնում ցախսարեկներ, գիշատիչ թռչուններ ։
Զբոսաշրջություն
1982 թվականից տեղանքը մտնում է Լոս Ֆլամենկոս ազգային արգելանոցի կազմի մեջ։ Ֆրոմերի ուղեցույցը Վալե դե լա Լունան կոչում է վայր, որտեղ կարելի է հիանալ Ատակամա անապատի մայրամուտի գույներով, երբ ոսկեգույնին փոխարինում է մանուշակագույնը։ Ուղեցույցում խորհուրդ է տրվում հովիտ այցելել լիալուսնի ժամանակ, երբ ստվերների խաղը հրաշալի բնապատկերին ավելի խորհրդավոր տեսք է հաղորդում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չիլիի Անտոֆագաստա տարածաշրջան Կատեգորիա:Չիլիի աշխարհագրություն
Վերին Պեչենգա
Վերին Պեչենգա (Верхняя Печеньга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուբենա գետի աջ ափում՝ 242 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսա
Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսա (Federico Mayor Zaragoza, ), իսպանացի գիտական, քաղաքական-հասարակական գործիչ, բանաստեղծ, գրող։
Գիտնական
1956 թվականին Ֆեդերիկո Մայորն ավարտել է Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանը բիոքիմիկոսի մասնագիտությամբ։ Երկու տարի անց դեղագիտության ոլորտում պաշտպանել է դոկտորական աստիճան։ Նրան լայն ճանաչում են բերել նորածինների մոտ ուղեղի նյութի փոփոխման մասին աշխատանքները։
Երեսուն տարեկան հասակում Ֆեդերիկո Մայորը Գրանադայի համալսարանում դարձել է դեղագիտության ֆակուլտետի` բիոքիմիայի պրոֆեսոր։ 1968-1972 թվականներին ստանձնել է նույն հալասարանի ռեկտորի պաշտոնը։ Այս շրջանում նա սկսել է վաղ ախտորոշման միջոցով մտավոր հետամնացությունը հայտնաբերելու աշխատանքները։
1973 թվականից Ֆեդերիկո Մայորը Մադրիդի ինքնավար համալսարանում (Universidad Autónoma de Madrid) եղել է բիոքիմիայի պրոֆեսոր։ Նրա ակտիվ մասնակցությամբ այդ համալսարանում և Գիտական հետազոտությունների բարձրագույն խորհրդում (High Council for Scientific Research (CSIC)) 1974 թվականին հիմնադրվել է Սևերո Օչոայի անվան մոլեկուլյար կենսաբանության կենտրոն ։ 1976 թվականին ընտրվել է Բժշկական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Ռոմ բաբա
Պատմություն
Ռոմ բաբայի ծագման պատմությունը կապվում է լեհ թագավոր և Լոթարինգիայի վերջին հերցոգ Ստանիսլավ Լեշչինսկու (1677-1766) անվան հետ։ Ըստ ավանդույթի` այդ ժամանակ Գերմանիայում և Ավստրիայում ավանդական համարվող տոնական հացը` հայտնի գուգելհուպֆը թագավորին շատ չոր է թվացել և նա մտածել է թաթախել այն գինու մեջ։ Ստացված տարբերակն այնքան է դուր եկել թագավորին, որ նա որոշել է աղանդերը կոչել իր սիրելի գրական հերոսի՝ Ալի Բաբայի անունով։
Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսա
Քաղաքական ու պետական գործիչ
Կարիերայի արագ աճը, գիտական շրջանակներում ճանաչումը և հասարակական ակտիվ գործունեությունը Ֆեդերիկո Մայորին բերեցին քաղաքականություն։
Տարբեր տարիների Ֆեդերիկո Մայորը օրենսդիր ու գործադիր մարմիններում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ, մասնավորապես եղել է Իսպանիայի կրթության ու գիտության նախարարի տեղակալ (1974-1975), Իսպանիայի կառավարության նախագահի խորհդական (1977-1978), Իսպանական խորհրդարանի պատգամավոր Դեմոկրատական կենտրոնի միության կողմից Գրանադայի ընտրական շրջանի տարածքից (1977-1978), կրթության և գիտության նախարար (1981-1982), Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր Իսպանիայից (1987-1989)։
Ռոմ բաբա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսա
Քաղաքական ու պետական գործիչ
Ֆեդերիկո Մայորի կարիերայում նրա կարևոր պաշտոններից են եղել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալի (1978 թվականից) և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնները։
1996 թվականից Ֆեդերիկո Մայորը եղել է «Երկրի խարտիայի» միջազգային հռչակագրի մշակման հանձնաժողովի անդամ, որի վերջնական տարբերակը ընդունվել է 2000 թվականի մարտին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի փարիզյան շտաբ-գրասենյակում ։ Որպես «Աշխարհի մշակույթի» միջազգային ֆոնդի նախագահ` Ֆեդերիկո Մայորը նպաստել է «Երկրի խարտիայի» գաղափարների տարածմանը ոչ միայն դպրոցներում ու համալսարաններում, այլև քաղաքային իշխանություններում, խորհրդարանում, գործադիր իշխանության այլ ճյուղերում ։
Ակտիվորեն մասնակցել է «Երկրի խարտիայի» գաղափարների մեկնաբանությանը, ելույթ ունեցել Երկրի զարգացման նոր ուղիների բացահայտման վերաբերյալ` ընդգծելով ընդհանուր համահարթեցման միտումներում մշակութային ինքնատիպությունը ներդաշնակ պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Հանդես է եկել մարդու ոչ միայն նյութական, այլև հոգևոր արժեքները զարգացնելու գաղափարով, մարդու իրավունքների ու ազատության պահպանման, տնտեսական արդարության ձեռքբերումների ապահովման թեմաներով։
Ձևակերպելով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի առաքելությունը` նա ամեից առաջ շեշտել է մարդու իրավունքները, ամբողջ աշխարհում խաղաղ գոյության ու հանդուրժողականության գաղափարները։ Ֆեդերիկո Մայորի գլխավորությամբ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ստեղծել է «Աշխարհի մշակույթ» ծրագիրը, որը ներառում է հետևյալ հիմնական բաժինները` կրթություն խաղաղության համար, մարդու իրավունք ու դեմոկրատիա, մեկուսացման ու աղքատության դեմ պայքար, մշակութային բազմազանություն ու միջմշակութային հաղորդակցություն, կոնֆլիկտների կանխում և խաղաղության ամրապնդում։ Այս հարցերը դարձել են միջազգային հանդիպումների ու համաժողովների ժամանակ քննարկվող հիմնական թեմաները։ Այդպիսի միջոցառումների արդյունքում ամրապնդվել է լուսավորման ամրապնդման, գիտության զարգացման, մշակույթների փոխադարձ հարգանքի, իրավական համակարգի կատարելագործման անհրաժեշտությունը ։
Սկսած 2001 թվականից` ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան հռչակում է մշակույթների մերձեցման միջազգային տասնամյակ (2001-2010, 2013-2022) ։
2002 թվականին Ֆեդերիկո Մայորը հիմնել է «Քաղաքացիական հասարակական ցանցի համաշխարհային ֆորումը», որի առաջին հավաքը կայացել է Բարսելոնայում։ 2002 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է «Եվրոպական հետազոտական խորհրդի» (European Research Council, ERC) փորձագետների խմբի նախագահ ։
2005 թվականին նա դարձել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին կից «Քաղաքակրթության դաշնակցության» համանախագահներից մեկը, մասնակցել է Պորտու Ալեգրիի Միջազգային սոցիալական համաժողովի նախապատրաստման աշխատանքներին (Բրազիլիա)։
Հետագայում Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսան շարունակել է իր գիտական ու հասարակական ակտիվ գործունեությունը, դարձել Եվրոպայի գիտական նախաձեռնության նախագահը, Խաղաղության ակադեմիայի պատվավոր նախագահ (Académie de la Paix), Միջազգային հարաբերությունների Մոսկվայի պետական ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր ։
Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգում նշվում է Ֆեդերիկո Մայորի մոտ 20 հրատարակում (1967-2008)` գրքեր, նամակներ, ելույթներ (ագլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն), որոնցից որոշ գործեր ունեն համահեղինակներ, օրինակ` Քոֆի Անանի հետ գրել է «Նամակ հետագա սերոնդներին» (Letters to future generations), Մարիու Սուարիշի հետ գրել է «Եվրոպան որպես փարո՞ս» (Europa als Leuchtturm?) գործերը  ։
Իր հոդվածերում Ֆեդերիկո Մայորը մշտապես ընդգծել է ժողովրդավարական բազմակողմանիության կարևորությունը ։
Բանաստեղծ և գրող
Բացի գիտական բազմաթիվ հրապարակումներից` Մայորը հրատարակել է նաև բանաստեղծությունների չորս գիրք` «A contraviento» («Քամուն հակառակ», 1985), «Aguafuertes» («Փորագրություններ», 1991), «El fuego y la esperanza» («Բոց և հույս», 1996) և «Terral» («Ափամերձ քամի», 1997)։ Հրատարակել է նաև արձակ ստեղծագործությունների ժողովածուներ` «Un mundo nuevo» («Նոր աշխարհ», 1999), «Los nudos gordianos» («Գորդյան հագույց», 1999), «Mañana siempre es tarde» («Վաղը միշտ ուշանում է», 1987), «La nueva página» («Նոր էջ», 1994), «Memoria del futuro» («Ապագայի հիշողություններ», 1994), «La paix demain» («Վաղվա աշխարհ», 1995), «Science and Power» («Գիտություն և իշխանություն», 1995) և «Un idéal en action» («Գործունեության իդեալ», 1996) ։
Մշակութային ծրագրերի աջակցություն
Ֆեդերիկո Մայորը 12 տարի եղել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն (1987-1999)։
1988 թվականի մայիսի 26-ին Ֆեդերիկո Մայորը նամակ է ուղարկել «Մագնա երաժշտություն» ընկերության (Musica Magna International) նախագահ Յոհան Կիրշին, որով իր աջակցությունն է հայտնում երաժշտական նոր ծրագրին, որը հիմնադրվել էր Բեռլինում` դառնալով պատմության մեջ առաջին միջազգային Դելֆյան կազմակերպությունը ։
1988 թվականին կազմակերպության առաջիկա տարիների անելիքը եղել է`
1996 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանավորությամբ անցկացվել է Առաջին դելֆյան համաժողովը (First Delphic Congress):
1997 թվականի ապրիլի 18-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն գլխավոր տնօրենի հովանավորութամբ ներկայացվել է Համաշխարհային դելֆյան երկրորդ համաժողովին, որը կայացել է Թբիլիսիում Դելֆյան միջազգային երիտասարդական խաղերի հետ միաժամանակ.
Երկու ժամկետ անընդմեջ Ֆեդերիո Մայորը ստանձնել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը, սակայն ինքնակամ հրաժարվել է երրորդ անգամ առաջադրվելուց, որպեսզի զբաղվի 1999 թվականին ստեղծված «Աշխարհի մշակույթի ֆոնդով» (Fundación Cultura de Paz), որը հիմնադրվել է 2000 թվականի մարտին Մադրիդում ։
Ղեկավարելով «Աշխարհի մշակույթի ֆոնդը»` Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսան շարունակում է այն առաքելությունը, որով մտել էր ՅՈՒՆԵՍԿՕ` տարածել հանուրժողականություն, ստեղծել քաղաքացիական հասարակություն, որն ազատ կլինի բռնությունից, աղքատությունից ու տառապանքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ Կատեգորիա:Իսպանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Իսպանացի դիվանագետներ
Կոզնիցա
Կոզնիցա (Козница), գյուղ Սերբիայի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Շումադիայի մարզի Ալեքսանդրովացի շրջանում։
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 148 մարդ ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալեքսանդրովացի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սերբիայի գյուղեր
Տատյանա Սազոնովա
Տատյանա Պանտելեյմոնովնա Սազոնովա (Татья́на Пантеле́ймоновна Сазо́нова, ), մուլտֆիլմերի խորհրդային նկարիչ-բեմադրող, նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, մանկական գրքերի նկարիչ-պատկերազարդող, մոնտաժոր։
Կենսագրություն
Տատյանա Սազոնովան ծնվել է 1926 թվականին Մոսկվայում։ 1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը (ՎԳԻԿ)։ 1952-1960 թվականներին աշխատել է որպես նկարիչ-բեմադրողի ասիստենտ, 1961-1986 թվականներին՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի նկարիչ-բեմադրող։ Աշխատել է ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկի (Նադեժդա Պրիվալովայի հետ միասին) և Յուրի Պրիտկովի մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերում ։ Պատկերազարդել է մանկական գրքեր։
Մահացել է 2011 թվականի նոյեմբերի 11-ին Մոսկվայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատկերազարդողներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Մորգաուշի շրջան
Մորգաուշի շրջան (Моргаушский район, Муркаш районĕ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չուվաշիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1944 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մորգաուշի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 845,3 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չուվաշիա Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Ջոն Մաքքարթի
Ջոն Մաքքարթի Ջոն Մաքքարթի (անգլ.՝ John McCarthy, սեպտեմբերի 4, 1927, Բոստոն, – հոկտեմբերի 24, 2011, Ստենֆորդ), ամերիկացի գիտնական ինֆորմատիկայի բնագավառում։ Մաքքարթին արհեստական բանականություն (ԱԻ-արհեստական ինտելեկտ) տերմինի հիմնադիրներից մեկն է։ Նա ստեղծել է Լիսպ (Lisp) ծրագրավորման լեզուների ընտանիքը (1958), ինչպես նաև ALGOL ֆունկցիոնալ ծրագրավորման լեզվի հիմնադիրն է։ Արհեստական ինտելեկտի հետազոտության ոլորտում իր ունեցած մեծ ներդրման համար արժանացել է Turing մրցանակին (1971)։ ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է(1989)
Վաղ կյանք և կրթություն
Ջոն Մաքքարթին ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Մասսաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում՝ ներգաղթյալների ընտանիքում, հայրը՝ Ջոն Պատրիկ Մաքքարթի (Իռլանդիա), մայրը՝ Իդա Գլաթ Մաքքարթի (Լիտվա, հույն) (1893—1957)։ Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի տարիներին ընտանիքը ստիպված էր հաճախակի տեղափոխվել մի տեղից մյուսը, մինչև Մաքքարթիի հայրը աշխատանք է գտնում Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում՝ որպես արհմիութենական գործիչ, իսկ մայրը՝ լրագրող։
Շատ վաղ հասակից մեծ հետաքրքրություն ունենալով դեպի մաթեմատիկան` Ջոնը՝ դեռևս պատանի, սկսեց այն ուսումնասիրել ինքնուրույն ու սովորել համալսարանական դասագրքերով, որոնք կիրառվում էին ոչ հեռվում գտնվող Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Արդյունքում՝ համալսարան ընդունվելով` մաթեմատիկայից ունեցած բավարար գիտելիքները հնարավորություն տվեցին նրան չհաճախել մաթեմատիկայի դասերին առաջին երկու տարիների ընթացքում։
1948-ին Մաքքարթին ստանում է բակալավր մաթեմատիկոսի աստիճան Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, 1951-ին Փրինսթոնում արժանանում է ասպիրանտ մաթեմատիկոսի կոչման։ Փրինսթոնի և Սթենֆորդի համալսարաններում, Դարտմութի քոլեջում և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում աշխատելու ընթացքում, տարբեր կարճաժամկետ գործունեությունից հետո, շարունակելով աշխատանքը Ստանֆորդում 1962 թվականին՝ նա արժանանում է պրոֆեսորի կոչման, որտեղ և մնում է մինչև կենսաթոշակի անցնելը՝ 2000-ի վերջը։
Ջոն Մաքքարթին պնդել է, որ արհեստական ինտելեկտի համար մաթեմատիկական տրամաբանության օգտագործումն անհրաժեշտություն է։ 1958-ին նա առաջարկել է «խորհուրդների ընդունում» համակարգը, ինչը հետագայում ոգեշնչել է տրամաբանական ծրագրավորման հարցումներին պատասխանելու աշխատանքներին։ Հենց այդ տարի Մաքքարթին զարգացրեց Լիպս ծրագրավորման լեզուն և այն հրապարակեց ACM-ի հաղորդակցություններ պարբերականում՝ 1960 թվականի ապրիլին։
1961 թվականին Ջոն Մաքքարթին հրապարակավ առաջարկեց, որ համակարգչային տեխնոլոգիան որոշ ժամանակ հետո կարող է տանել այնպիսի ապագայի, որի ընթացքում հաշվողական ռեսուրսները և նույնիսկ որոշակի ընտրված ծրագրեր կարող են տարածվել և կիրառվել կոմունալ ծառայությունների բիզնես-մոդելների շրջանակներում (ինչպես՝ ջուրը և էլեկտրականությունը)։ Այս գաղափարը շատ հանրահայտ էր 1960-ականների վերջին, բայց դուրս եկավ շրջանառությունից 1970-ականների կեսերին, քանի որ պարզ դարձավ, որ այդ ժամանակահատվածի տեխնիկան, ծրագրային ապահովվածությունը և հաղորդակցության տեխնոլոգիաները պարզապես պատրաստ չէին դրան։ Այնուամենայնիվ, 2000 թվականներից սկսած՝ այդ գաղափարը վերածնվեց նոր ձևերով, մասնավորապես այնպես՝ ինչպես ամպային հաշվարկի գաղափարն էր։
Ակադեմիական կարիերա
Սթենֆորդի համալսարանում կարճաժամկետ գործունեությունից հետո Մաքքարթին 1955 թվականին դառնում է Դարտմուդ քոլեջի ասիստենտ։
1962 թվականին Մաքքարթին ստանում է լիարժեք պրոֆեսորի կոչում Սթենֆորդում, որտեղ մնում է մինչև 2000 թվականը՝ իր թոշակի անցնելը։ MIT(ՄԻՏ)-ում իր աշխատանքային առաջին իսկ օրվանից նա իր ուսանողներիի կողմից ջերմորեն կոչվում է «Քեռի Ջոն»։
Մաքքարթին հաղթեց մաթեմատիկական տրամաբանությունը արհեստական ​​ինտելեկտի համար։
Անձնական կյանք
Մաքքարտին ամուսնացած է եղել երեք անգամ։ Նրա երկրորդ կինը Վերա Ուաթսոնն էր, ծրագրավորող և լեռնագնաց, նա մահացել է 1978 թվականին՝ փորձելով ստեղծել Անապուրնա I կենտրոնը՝ որպես համընդհանուր կանանց արշավախմբի մաս։ Հետագայում Ջոնը ամուսնացել է Քերոլին Թալկոտի հետ, նա համակարգչային գիտնական էր Սթենֆորդում, իսկ հետագայում՝ միջազգային SRI-ում։
Մաքքարթին իրեն համարում էր աթեիստ։ Լինելով կոմունիստ, նա դարձավ պահպանողական հանրապետական, երբ խորհրդային ներխուժումից հետո 1968 թվականին երկօրյա այցով գտնվեց Չեխոսլովակիայում։ Մաքքարթին մահացել է Սթենֆորդում գտնվող իր տանը 2011 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Թյուրինգի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Բոստոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 23 մահեր Կատեգորիա:Ինֆորմատիկա Կատեգորիա:Ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Աթեիստներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Stitches
«Stitches», երգ՝ ձայնագրված կանադացի երգիչ և կոմպոզիտոր Շոն Մենդեսի կողմից՝ իր դեբյուտային Handwritten ալբոմի համար, որը թողարկվել է 2015 թվականի մայիսի 5-ին Island և Republic լեյբլների որպես երրորդ սինգլ ։ Երգը գրվել է Danny Parker-ի, Teddy Geiger-ի, Daniel Kyriakides-ի կողմից, պրոդյուսերներն են Daylight-ը, Teddy Geiger-ը, Danny Parker-ը։ Սինգլը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Միացյալ Թագավորության հիթ-շքերթում (UK Singles Chart) և շատ երկրներում մտել է առաջին տասնյակի մեջ։ 2015 թվականին նոմինացվել է Teen Choice Awards մրցանակին։ Տեսահոլովակը ունի մեծ հայտնիություն, իսկ ԱՄՆ-ում վաճառված օրինակների քանակը գերազանցել է 2 միլիոնը ։
Առևտրական ձեռքբերումները
«Stitches»-ը հասել է բրիտանական հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականը ։ Billboard Hot 100—ում զբաղեցրել է չորրորդ հորիզոնականը ։ Ինչպես նաև երգը Adult Contemporary և Mainstream Top 40 (Pop Songs) շքերթներում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը  .: ԱՄՆ-ում վիճակագրությունը գերազանցել է 2 միլիոն պատճենը և այն ստեցել է 4-կրտ. պլատինի կարգավիճակ ։ և ինչպես նաև պլատինի կարգավիճակ Ավստրալիայի Australian Recording Industry Association (ARIA)-ում ։
Տեսակոլովակ
Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Jon Jon Augustavo-ը, իսկ պրեմիերան տեղի է ունեցե 2015 թվականի մարտի 18-ին ։
2015 թվականի հուլիսին թողարկվել է հոլովակի ակուստիկ տարբերակը՝ դուետ ամերիկյան դերասանուհի և երգչուհի Հեյլի Սթեյնֆելդի հետ ։
Քննադատություններ
Ներառված է 2016 թվականի Billboard-ի տարբերակի ԱՄՆ-ի լավագույն հիթերի վերջնական ցանկի մեջ (23-րդ հորիզոնական) ։ Նոմինացվել է Teen Choice Awards-ի (2015) պատանեկան Choice Music Single: Male Artist մրցանակին ։
Կենդանի կատարումներ
Մենդեսը երգը կենդանի երգել է մի քանի հեռուստաշոուների ժամանակ, այդ թվում Good Morning America (2015 թվականի ապրիլի 17), The Ellen DeGeneres Show (2015 թվականի ապրիլի 29) Conan , ինչպես նաև 2015 Much Music Video Awards (2015 թվականի հունիսի 21), 2016 People’s Choice Awards հանդիսակարգերի ժամանակ , 2016 People’s Choice Awards :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շոն Մենդեսի երգեր Կատեգորիա:2015 երգեր Կատեգորիա:Սենտիմենտալ սիրային երգեր Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կրիպտոգրաֆիայի պատմություն
Կրիպտոգրաֆիայի պատմություն, գաղտնագրության պատմությունը սկսած հիմնադրումից մինչև մեր օրեր։
Առաջին շրջանը (մոտավորապես մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակից սկսած) բնութագրվում է միաայբուբեն գաղտնագրերի գերակայությամբ (հիմնական սկզբունքը ընթացիկ տեքստի այբուբենի փոխարինումն է այլ այբուբենով, տառերի՝ այլ տառերի կամ սիվոլների փոխարինումով)։ Երկրորդ շրջանը (ժամանակագրական շրջանակներ. 9-րդ դարից՝ Մերձավոր արևելքում (Ալ-Քինդի), և 15-րդ դարից՝ Եվրոպայում (Լեոն Բատիստա Ալբերտի), մինչև 20-րդ դարի սկիզբ) նշանավորվեց բազմաայբուբեն գաղտնագրերի գործածության մեջ մտնելով։ Երրորդ շրջանը (20-րդ դարի սկզբից մինչև կեսեր) առանձնանում է գաղտնագիրների աշխատանքում էլեկտրամեխանիկական սարքերի ներմուծմամբ։ Դրա հետ զուգահեռ շարունակվում էր բազմաայբուբեն ծածկագրերի կիրառությունը։ Չորրորդ շրջանը (20-րդ դարի կեսերից մինչև 70-ականներ) մաթեմատիկական գաղտագրության անցնելու շրջանն էր։ Շենոնի աշխատությունում ի հայտ են գալիս ինֆորմացիայի քանակի, տվյալների փոխանցման, էնթրոպիայի, ծածկագրման ֆունկցիաների խիստ մաթեմատիկական սահմանումները։ Գաղտնագրի ստեղծման կարևորագույն փուլերից է նրա՝ տարբեր հայտնի հարձակումների (գծային ու դիֆերենցիալ գաղտնավերծանում) նկատմամբ խոցելիության ուսումնասիրությունը։ Այնուամենայնիվ մինչև 1975 թվականը գաղտագրությունը մնում էր «դասական», կամ, ավելի ճիշտ, ծածկագրություն գաղտնի բանալիով։
Գաղտնագրության զարգացման ժամանակակից շրջանը (1970-ականների վերջից մինչև մեր օրեր) նշանվորվում է նոր ուղղության ստեղծմամբ ու զարգացմամբ՝ գաղտնագրություն բաց բանալիով։ Վերջինիս հայտնությունը կարևորվում է ոչ միայն նոր տեխնիկական հնարավորություններով, այլ գաղտնագրության ավելի լայն տարածմամբ, արդեն անգամ անհատների կողմից։ Անհատների կողմից գաղտնագրության կիրառության թույլատվության կարգը տարբեր երկրներում տարբեր է՝ թույլատրությունից մինչև խիստ արգելում։
Ժամանակակից կրիպտոգրաֆիան իրենից ներկայացնում է առանձին գիտական ուղղություն՝ մաթեմատիկայի ու ինֆորմատիկայի հատումը։ Այս ոլորտին վերաբերող աշխատությունները երբեմն հրապարակվում են ամսագրերում, հրավիրվում են հատուկ կոնֆերանսներ։ Գաղտնագրության պրակտիկ կիրառությունը ներկայումս ժամանակակից հասարակության առօրյայի անբաժանելի մասն է դարձել։ Այն օգտագործում են այնպիսի գործարքներում, ինչպիսիք են էլեկտրոնային առևտուրը, էլեկտրոնային փաստաթղթափոխանակությունը (ներառյալ էլեկտրոնային ստորագրությունը), հեռուստահաղորդակցումը և այլն։
Գաղտնագրությունը հին աշխարհում
Կան վկայություններ, որոնց համաձայն գաղտնագրությունը, որպես տեքստի պաշտպանության տեխնիկա, ի հայտ է եկել գրի հետ, և ծածկագրության բազմաթիվ յուրօրինակ մեթոդներ հայտնի են եղել դեռևս Հնդկաստանի, Եգիպտոսի ու Միջագետքի անտիկ քաղաքակրթություններում։ Հին հնդկական ձեռագրերում 64 արվեստների մեջ նշված է նաև տեքստի փոփոխման ձևերի մասին, որոնց մի մասը կարելի է գաղտնագրություն համարել  ։ Կավագործական նպատակների համար պատրաստվող ջնարակի բաղադրատոմսի հեղինակը կիրառել է հազվադեպ նշանակումներ. մասնավորապես, որոշ դեպքերում բաց են թողնված որոշ տառեր, իսկ երբեմն էլ առանձին բառեր փոխարինված են թվերով՝ գրվածի իմաստն անհասկանալի դարձնելու նպատակով։ Հետագա արձանագրություններում ևս առկա են գաղտնագրության օրինակներ, որոնք հիմնականում կապված են ռազմական նշանակության գրառումների հետ ։
Հին Եգիպտոս
Կրիպտոգրաֆիայի կիրառության առաջին հայտնի դեպքերից է համարվում մոտավորապես 4000 տարի առաջ Հին Եգիպտոսում հայտնաբերված հատուկ հիերոգլիֆների օգտագործումը։ Գաղտնագրության տարրեր նկատվում են արդեն Հին և Միջին կայսրություններում, իսկ ամբողջությամբ գաղտնագրված տեքստեր կան 18-րդ արքայատոհմից սկսած։ Հիերոգլիֆային նամակը, որը ծագել էր պիկտոգրաֆիայից, լի էր գաղափարագրերով։ Արդյունքում, ձայնավորումների բացակայությունը հնարավորություն տվեց ռեբուսների նմանությամբ ստեղծել ֆոնոգրամմաներ։ Եգիպտացիները կրիպտոգրաֆիան կիրառում էին ոչ թե գրվածը անընթեռնելի կամ դժվար ընթեռնելի դարձնելու նպատակով, այլ պարզապես մրցում էին միմյանց հետ իրենց սրամտությամբ ու երևակայությամբ։ Բացի այդ, հատուկ նշանների ու սիմվոլների առկայությունը մեծացնում էր տվյալ աշխատության նկատմամբ հետաքրքրվածությունը ։ Ամենանշանավոր օրինակներից են մեծատոհմիկ աստիճանավոր Խնումխոտեպ II-ի (մ. թ. ա. XIX դար) մեծարման տեքստերը, որոնք լավ պահպանված վիճակում գտնվել են Բենի Հասան տեղանքի № BH 3 գերեզմանատանը ։
Ատբաշ
Գաղտնագրության օրինակներ կարելի է հանդիպել նաև հուդայական սուրբ գրքերում, այդ թվում նաև Երեմիայի մարգարեության գրքում (մ. թ. ա. 6-րդ դար), որտեղ օգտագործվում է գաղտնագրության պարզ մեթոդ՝ ատբաշ ։
Սկիտալա
Սկիտալան կամ «հին Սպարտայի գաղտնագիրը» ևս կրիպտոգրաֆիայի հնագույն մեթոդներից է։
Հայտնի է, որ սկիտալան կիրառվել է մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարում Սպարտայի ու Աթենքի միջև ընթացող պատերազմների ժամանակ ։ Հնարավոր է, որ բանաստեղծներ Պինդարոսի ու Արքիլոքոսի (մ. թ. ա. 7-րդ դար) աշխատություններում հանդիպող սկիտալա բառը ևս վերաբերում է գաղտնագրության այս տեսակին։ Այնուամենայնիվ առավել հավանական է, որ նրանց բանաստեղծություններում «սկիտալա»-ն կիրառվել է իր սկզբնական նշանակությամբ՝ «գավազան»։
Սկինտալայի սկզբունքը իրենց աշխատություններում բացատրել են Ապոլլոնիոս Հռոդոսացին (մ. թ. ա 3-րդ դարի կեսեր) ու Պլուտարքոսը (մոտավորապես մեր թվարկության 45—125 թթ), բայց պահպանվել են միայն վերջինիս գրառումները
Սկիտալան իրենից ներկայացնում էր երկար կաղապարաձող, որի վրա փաթաթվում էր մագաղաթե ժապավենը։ Այդ ժապավենի վրա առանցքի երկայնքով գրվում էր տեքստը, այնպես, որ արձակելուց հետո հնարավոր չէր հասկանալ տառերի ճիշտ հերթականությունը, հետևաբար նաև գրվածը։ Գրառման վերականգնման համար անհրաժեշտ էր նույն երկարության ու տրամագծի սկիտալա։
Համարվում է, որ սկիտալան վերծանել է Արիստոտելը, ով այնքան է ժապավենը փաթաթել կոնաձև մակերևույթի վրա, մինչև տեսանելի են եղել տեքստի առանձին հատվածներ ։
Էնեասի սկավառակը, գծաքանոնը, գրքային գաղտնագրումը
Մ. Թ. Ա. 4-րդ դարի հրամանատար Էնեաս Տակտիկուսի անվան հետ են կապում գաղտնագրության մի քանի տեսակներ
Էնեասի սկավառակն իրենից ներկայացնում է այբուբենի քանակին հավասար անցքեր ունեցող, 10-15 սմ տրամագծով սկավառակ։ Հաղորդագրությունը գաղտնագրելու համար գաղտնագիրը թելն անց էր կացնում այբուբենի տվյալ տառին համապատասխանող անցքերով։ Կարդալու համար անհրաժեշտ էր անցքերից հանել թելը և գրառել համապատասխան տառը։ Արդյունքը ստացվում էր հակառակ կարգով։ Քանի որ թշնամին ևս կարող էր կարդալ հաղորդագրությունը Էնեասը սկավառակը հեշտ ոչնչացնելու ձև էր մտածել. կարելի էր անմիջապես քաշել սկավառակի կենտրոնի մասում գտնվող թելի ծայրից ։
Առաջին իսկական գաղտնագրության հարմարանքներից կարելի է համարել Էնեասի գծաքանոնը, որի ընթերցումն անհնար էր պատահական թշնամիների համար։ Սկավառակի փոխարեն կիրառվում էր այբուբենի տառերին համապատասխանող անցքերով գծաքանոն, որն ուներ իրեն կցված կոճ և հատուկ կտրվածք։ Գաղտնագրման համար թելն անց էր կացնում կտրվածքով, հետո համապատասխան անցքով, ինչից հետո նրա վրա նոր հանգույց էր առաջանում։ Որպես պատրաստ գաղտնագիր ծառայում էր արդեն հանգուցավորված թելը։ Գաղտնագրի վերծանման համար անհրաժեշտ էր ունենալ այդ թելը և գաղտնագրման համար օգտագործված գծաքանոնի ճշգրիտ կրկնօրինակը՝ տառերին համապատասխան անցքերի ճիշտ նույն դասավորությամբ։ Այս դեպքում անգամ վերծանման ալգորիթմը իմանալու դեպքում առանց բանալու (տվյալ դեպքում՝ գծաքանոնի) հաղորդագրությունը կարդալն անհնարին էր ։
Իր «Պաշարման տեղափոխության մասին» աշխատության մեջ Էնեասը նկարագրում է գաղտնագրության ևս մի տեսակ, որն ավելի ուշ հայտնի դարձավ «գրքային գաղտնագիր անվանմամբ։ Նա առաջարկում էր գրքի կամ այլ փաստաթղթի տառերի մոտ փոքրիկ փոսիկներ անել ։ Դրանից երկար ժամանակ անց նույն մեթոդը կիրառել են գերմանացի լրտեսներն Առաջին համաշխարհայինի ժամանակ ։
Պոլիբիոսի քառակուսին
Պոլիբիոսի քառակուսին հունական այբուբենով։ Օրինակ, «Θ» տառը հաղորդելու համար եսկզբում երկու ջահ էին ցույց տալիս (տողի համարը), հետո՝ երեք (սյան համարը)։