cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շատոնեֆ դը Վեռնու
Շատոնեֆ դը Վեռնու (Châteauneuf-de-Vernoux), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 194 մարդ, բնակչության խտությունը` 31.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.07 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 480 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 95 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 21 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 127 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 92-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 35։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,4 %։ 92 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 90 անձ (52 տղամարդ և 38 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (0 տղամարդ և 2 կին)։ 35 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ադոլֆ Ապպելյոֆ
Ադոլֆ Ապպելյոֆ (Jakob Johan Adolf Appellöf, ), շվեդ կենդանաբան, ծովային անողնաշարավոր կենդանիների մասնագետ։
Կենսագրություն
Սովորել է Ուփսալայի համալսարանում, 1886 թվականին ստացել է դոկտորի գիտական աստիճան։ 1890 թվականին հրավիրվել է աշխատելու Բերգեն քաղաքի թանգարանում։ 1907 թվականին դարձել է թանգարանի կենդանաբանության բաժնի վարիչը։ 1910 թվականին վերադարձել է Շվեդիա և աշխատել Ուփսալայի համալսարանում` իբրև անատոմիայի պրոֆեսոր։ Ռոբերտ Բյունսովի ֆինանսական նվիրատվության և աջակցության շնորհիվ Շվեդիայի արևմտյան ափում`Fiskebäckskil կոչվող վայրում, կենսաբանական ուսումնասիրությունների կայան է հիմնել։ Այս կայանի ստեղծումով Ուփսալայի համալսարանում ծովային կենսաբանությունը սկսեց վերածվել գիտական դիսցիպլինի։
Իր հետազոտություններում Ադոլֆ Ապպելյոֆը ուսումնասիրել է անողնաշարավորների զարգացումը սաղմնային փուլում։ Նա հայտնաբերել է ծովային խոշոր խեցգետնի կենսական ցիկլի օրինաչափությունները, որոնք մեծ նշանակություն ունեցան ձկնարդյունաբերության մեջ։ 1919 թվականին Ապպելյոֆն ընտրվել է Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ կենսաբաններ Կատեգորիա:Կենդանաբաններ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդ կենդանաբաններ
Անդրեյ Սիդորենկով
Անդրեյ Սիդորենկով (Andrei Sidorenkov, ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, «Նիմմե Կալյու» ակումբի ձախ կիսապաշտպան և պաշտպան։ Հանդես է եկել Էստոնիայի ազգային հավաքականում։
Ակումբային կարիերա
Անդրեյ Սիդորենկովը մեծահասակների մակարդակում ելույթներն սկսել է 2001 թվականին Սիլլամյաեի «Կալևի» կազմում, որը հանդես էր գալիս Էսիլիգայում։ Նույն թվականին «Նառվա Տրանսի» կազմում անցկացրել է մեկ հանդիպում բարձրագույն լիգայում։
2002 թվականին տեղափոխվել է Տալլինի «Ֆլորա», որտեղ այդ մրցաշրջանում անցկացրել է 11 հանդիպում և դարձել երկրի չեմպիոն, բայց հաջորդ մրցաշրջաններում երկար ժամանակ է անցկացրել վարձավճարով՝ հանդես գալով բարձրագույն և առաջին լիգայի ակումբներում։ 2005-2008 թվականներին եղել է «Ֆլորայի» հիմնական կազմի խաղացող։
2008 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է դանիական «Սաններյույսկ»՝ կնքելով եռամյա պայմանագիր ։ Առաջին մրցաշրջանում հիմնական խաղացողը չի եղել, բայց հետո տեղ է գրավել թիմի կազմում, ընդհանուր առմամբ այնտեղ անցկացրել 54 հանդիպում և մեկ գոլ խփեց Դանիայի առաջնությունում ։ Դրանից հետո մասնակցել է դիտումների լեհական «Վիձևում», բայց թիմը նրան չի ընտրել ։ 2011 թվականի սեպտեմբերին եռամսյա պայմանագիր է կնքել դանիական առաջին դիվիզիոնի «Վիբորգ» ակումբի հետ, ձմռանը նրան առաջարկել են երկարաձգել պայմանագրի ժամկետը, բայց նա հրաժարվել է ։ 2012 թվականի սկզբին դիտումների է մասնակցել Բուխարեստի «Դինամոյում»  , սակայն դրանից հետո վերադարձել է Դանիա և միացել առաջին դիվիզիոնի «Ֆրեդերիսիա» ակումբին, որտեղ անցկացրել է 2012 թվականը ։
2013 թվականին խաղացել է Բելառուսի առաջնությունում «Գոմելի» կազմում։
2014 թվականին վերադարձել է Էստոնիա, հանդես է եկել «Կալև» (Սիլլամյաե) և «Նիմմե Կալյու» ակումբներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էստոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վիբորգի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Պետեր Բոգդանի
Պետեր Բոգդանի (Pjetër Bogdani, Pietro Bogdano, ), ալբանացի փիլիսոփա, պատմաբան, քահանա, կաթոլիկ կրոնական գործիչ, աստվածաբան, հոգևոր գրքերի հեղինակ։ Փիլիսոփայության և աստվածաբանության դոկտոր։ Վաղ ալբանական մշակույթի ականավոր գործիչներից մեկն է։
Համարվում է ալբանական գրականության հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Կոսովոյի ալբանացի է։ Ծնվել է Պրիզրեն շրջանի Գուրա գյուղում։ Կրթություն ստացել է Չիպրովցիի ֆրանցիսկյան դպրոցում, ապա՝ Անկոնի (Իտալիա) Collegium Illyricum-ում։ Նրա հորեղբայր Անդրեա Բոգդանին (մոտ 1600-1683 թվականներ) եղել է Սկոպյեի արքեպիսկոպոսության արքեպիսկոպոս (1656—1677), լատինաալբանական քերականության հեղինակ է։
1656 թվականին ընդունվել է Շկոդերի արքեպիսկոպոսության արքեպիսկոպոս, որը ղեկավարել է մինչև 1681 թվականը։ 1671 թվականին նշանակվել է Բարի արքեպիսկոպոսության ղեկավար։
Թուրք-ավստրիական պատերազմի ժամանակ (1664—1669) թաքնվել է օսմանցիներից Շկոդերի մոտիկ գյուղերում, ապա՝ Բուլղարիայում։ Քարանձավը, որտեղ նա ապաստանել էր, մինչ այժմ կրում է նրա անունը։ Ամեն դեպքում, թուրքերը բռնել են նրան և բանտարկել Շկոդերի բերդում, որտեղից ազատվել է եղբայրների շնորհիվ։
1677 թվականին փոխարինել է իր հորեղբորը՝ որպես Սկոպյեի արքեպիսկոպոսության արքեպիսկոպոս և Սերբիայի թագավորության առաքելական ղեկավար։
Նրա հոգևոր-հայրենասիրական գործունեությունը հակադրվում էր օսմանյան իշխանություններին, որի արդյունքում էլ ստիպված էր փախչել Ռագուզա (Դուբրովնիկ), այնտեղից էլ հետո գնացել է Վենետիկ և Պադովա։
1686 թվականի մարտին Բոգդանին վերադարձել է Բալկաններ և հաջորդող տարիներին համագործակցել է Օսմանյան կայսրության իշխանության դեմ ընդդիմության ակտիվացման համար, մասնավորապես Կոսովոյում։ Նա և նրա փոխանորդ Տոմա Տասպասանին (Toma Raspasani) կարևոր դեր են ունեցել Մեծ թուրքական պատերազմի ժամանակ ավստրիական շարժման ստեղծման մեջ։ Նրանց օգնությամբ կազմակերպվել է 6000 զինվորներով ալբանական ջոկատ ալբանական բանակի համար, որոնք մասնակցել են Պրիզրենի գրավմանը։ Բոգդանին վերադարձել է Պրիշտինու, որտեղ մահացել է ժանտախտի համաճարակից 1689 թվականի դեկտեմբերին։ Նրա զարմիկը հաղորդել է, որ 1698 թվականին իր հորեղբոր աճյունը, որպես Օսմանյան կայսրության մեծագույն թշնամու, թուրք և թաթար զինվորները գերեզմանից հանել են և գցել են Պրիշտինուի հրապարակի կենտրոն՝ որպես շների կեր։
Ստեղծագործություն
Բոգդանին համարվում է առաջին արձակ աշխատության հեղինակը, որի բնօրինակը գրվել է ալբաներեն՝ «Cuneus Prophetarum» (Çeta e profetëve), հրատարակվել է 1685 թվականին Պադովայում։ Աշխատությունը փիլիսոփայական-աստվածաբանական բովանդակություն ունի, ներառում է նաև աստղագիտական, աշխարհագրական, ֆիզիկային և պատմությանը վերաբերող թեմաներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ Կատեգորիա:Ալբանացի գրողներ Կատեգորիա:Ալբանացի պատմաբաններ‎ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Աստվածաբանական գիտությունների դոկտորներ
Քոնան՝ ապագայից եկած տղան
Քոնան տղան, որ եկել էր Ապագայից (ճապ`未来少年コナン, Միրայի Շոունեն Քոնան) 1978 թվականին առաջին անգամ Ճապոնիայում ցուցադրված պոստապոկալիպտիկա ժանրի անիմե սերիալ է։ Այն նկարահանվել է Ալեքսանդր Քեյ-ի "The Incredible Tide" պատմվածքի հիման վրա։
Անիմեն բաղկացած է 26 սերիայից, որոնք ստեղծվել էն Nippon Animation-ի կողմից։ Սա Հայաո Միյաձակիի առաջին ռեժիսոռական փորձն էր, որտեղ նա նաև ներդրում կատարեց հերոսների դիզայնի զարգացման մեջ։
Սյուժե
Պատմությունը սկիզբ է առնում 2008 թվականին, երբ մարդկությունը կանգնած է լինում անհետացման եզրին։ Երկու պատերազմող երկրների միջև տեղի ունեցող բախումները (դրանց ընթացքում օգտագործվում են հզոր, նախադեպը չունեցող ուլտրամագնիսական զենքեր) պատճառ են դառնում աշխարհով մեկ տարածվող քաոսին ու ոչնչացմանը։ Հակամարտության արդյունքում տեղի են ունենում երկրաշարժեր, ջրհեղեղներ, Երկիրը դուրս է գալիս իր ուղեծրից, նրա մակերեսի վրա հսկա ճաքեր են առաջանում և հինգ մայրցամաքները ամբողջովին առանձնանում են իրարից և սկսում են սուզվել օվկիանոսի ջրերի տակ։
Մի խումբ մարդիկ փորձում են փախչել Երկրից՝ դուրս գալով բաց տիեզերք։ Սակայն նրանց փորձը չի հաջողվում, տիեզերանավերը վթարների են ենթարկվում՝ փշրելով նրանց բոլոր հույսերը։ Բայց տիեզերանավերից մեկը չի կործանվում և չնախատեսված վայրէջք է կատարում մի փոքրիկ կղզյակի վրա, որը, զարմանալիորեն, կարողացել էր զերծ մնալ ոչնչացումից։ Տիեզերանավի անձնակազմը բնակչություն է հաստատում այս կղզյակի վրա։
Արկածներ փնտրող երիտասարդների խումբը ճանապարհորդում է աշխարհում մնացած մի-քանի կղզիների՝ Ինդաստրիայի, Հայ Հարբորի և Րեմնանտի շուրջ և ականատես է դառնում բարև և չար մարդկանց հակամարտությանը։
Կերպարները
Սերիալի գլխավոր հերոս Քոնանը 11 տարեկան տղա է, որը մեծացել է կղզու վրա՝ իր պապիկի հետ միասին։ Քոնանը չափազանց ուժեղ է և կարող է նույնիսկ կախվել ճայռի ծայրից՝ բռնվելով միայն իր ոտնամատերից։ Նա նաև հիանալի լողորդ է և կարող է ջրի տակ 3 րոպեով շունչը պահել։ Լանայի ընկերն է։ Լանան նույնպես 11 տարեկան է և Րեմնանտ կղզուց դուրս ապրող առաջին մարդն է, ում հանդիպում է Քոնանը։ Լանան Դոկտոր Լաոյի թոռնուհին է, և Լեպկան ուզում է նրան օգտագործել, որպեսզի Լաոն հայտնի Արևային ուժի գաղտնիքը։ Լանան ունի արտասովոր զգայունություն և կարող է զգալ իր Պապիկի ներկայությունը։ Նա Հայ Հարբորից է։ Քոնանի ավագ պապիկը, ով ողջ է մնում նրանց տիեզերանավի վթարից հետո։ Նրան ցույց են տալիս առաջին սերիայում, բայց երկրորդում նա մահանում է վթարի ընթացքում ստացված վնասվածքների պատճառով։ Ինդաստրիա կղզու ռազմական ուժերի երիտասարդ ղեկավարուհին։ Նա երկրորդ անծանոթ մարդն է, ում հանդիպում է Քոնանը։ Նա օգնում է Լեպկային բռնել Լանային և վերջիվերջո աջակցում Ինդաստրիայի՝ Հայ Հարբոր ներխուժելու և այն գրավելու ծրագրին։ Սակայն հետագայում նա ժղտում է Լեպկայի նպատակները և միանում է Քոնանին։ Վայրի տղա, ով միայնակ ապրում է մի կղզու վրա, որը Քոնանը այցելում է առաջին անգամ։ Նա արագ ընկերանում է Քոնանի հետ և օգնում նրան Լանային փրկելու գործում։ Ջիմսին վարպետ-որսորդ է, իսկ նրա ստամոքսը միշտ իրեն առաջ է տանում և հանդիսանում է նրա արարքների գլխավոր դրդապատճառը։ Ի սկզբանե Ջիմսին բացասական կարծիք ունի կանանց նկատմամբ, բայց սերիալի ընթացքում նրա և Տերայի հարաբերությունները աստիճանաբար զարգացում են ապրում։ Դայսը Ինդաստրիա կղզու բնակիչ է և Բարրակուդա նավի հրամանատարը։ Անիմեյում տեղի ունեցող իրադարձություններից առաջ նրան հրամայել էին փախցնել Լանային, բայց նա թողնում է, որ աղջիկը փախչի, որովհետև կապվածության նման բան է զգում նրա հանդեպ։ Դայսը կոմիկական բացասական կերպար է, ով հետագայում դառնում է Քոնանի դաշնակիցներից մեկը։ Ինդաստրիա կղզու կառավարության գլխավոր պաշտոնյան և Բարձրագույն Խորհրդի՝ գիտնականների խմբի անդամ է։ Սակայն, դեպքերի զարգացման ընթացքում նա դառնում է Ինդաստրիայի միակ դիկտատորը և սերիալի գլխավոր բացասական կերպարը։ Լեպկան երազում է Լաոյից իմանալ Արևային ուժի գաղտնիքը, որպեսզի դրանով լցնի իր զենքերը և դառնա աշխարհից մնացած տարածքի կառավարիչ։ Լանայի գիտնական պապիկն է։ Նա պատասխանատու է Արևային ուժի զարգացման և դրա՝ առօրյա կյանքում և պատերազմի ընթացքում օգտագործման համար։ Ի սկզբանե նա Ինդաստրիայի Բարձրագույն Խորհրդի անդամ էր, բայց, Լեպկայի ծրագրերի մասին իմանալով, նա լքում է խորհուդը։ Նա փախչում է՝ իր հետ տանելով Արևային էներգիայի աղբյուրին՝ առբանյակային կայանին հասնելու գաղտնիքը։ Ումասոն, ում անունը ճապոներենից թարգմանաբար նշանակում է "համեղ է երևում", Ջիմսիի խոզուկն է։ Վախկոտ երիտասարդ է, ով դավաճանում է Հայ Հարբորին և հետևում Ինդաստրիային՝ Հայ Հարբորի կառավարիչ դառնալու և Ինդաստրիային հաղթելու իր նենգ հաշվարկով։ Օրլոյի կրտսեր քույրն է, ով նրա հպատակների երկրորդ ղեկավարն է։ Վիրավորվում է Ինդաստրիայի զինվորների կողմից արձակած հրթիռից։
Կատեգորիա:Անիմեներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1979 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ճապոնական ֆիլմեր
Մարի Վոլսթոնքրաֆթ
Մարի Վոլսթոնքրաֆթ (Mary Wollstonecraft,, , ), անգլիացի գրող, փիլիսոփա և կանանց իրավունքների պաշտպան։ Մինչև 20-րդ դարի վերջը, Վոլսթոնքրաֆթի կյանքը, որն իր մեջ ներառում էր որոշ ոչ ավանդական անձնական հարաբերություններ, ավելի շատ ուշադրության է արժանացել, քան նրա ստեղծագործությունները։ Այսօր Վոլֆսթոնքրաֆթը համարվում է ֆեմինիստ փիլիսոփաներից առաջիններից մեկը, և ֆեմինիստները հաճախ են հիշատակում, որ ինչպես նրա կյանքը, այնպես էլ նրա գործերը կարևոր ազդեցություն են ունեցել իրենց վրա։
Կարճ կարիերայի ընթացքում նա գրել է վեպեր, տրակտատներ, ճանապարհորդական պատմվածքներ, Ֆրանսիական հեղափոխության պատմության, վարվեցողության գիրք և մանկական գրքեր։ Վոլֆսթոնքրաֆթն առավել հայտնի է Կանանց իրավունքների պաշտպանություն (1792) էսսեով, որում նա պնդում է, որ կանայք տղամարդկանցից ավելի ցածր բնատուր ընդունակությամբ էակներ չեն, բայց այդպիսին են թվում ոչ բավարար կրթության պատճառով։ Նա առաջարկում է, որ տղամարդկանց և կանանց պետք է վերաբերվել որպես հավասարազոր խելացի էակների և պատկերացնում է բանականության վրա հիմնված հասարակական կարգը։
Վոլֆսթոնքրաֆթի մահից հետո ամուսինը հրապարակեց նրա կյանքի Հուշերը (1798)՝ բացահայտելով նրա ոչ ավանդական ապրելակերպը, որով անզգուշորեն ոչնչացրեց նրա հեղինակությունը գրեթե մեկ դար շարունակ։ Այնուամենայնիվ, քսաներորդ դարի վերջին ֆեմինիստական շարժման վերելքին զուգընթաց՝ Վոլֆսթոնքրաֆթի քարոզչությունը կանանց հավասարության և այսպես կոչված՝ կանացիության քննադատության վերաբերյալ առավել կարևոր նշանակության արժանացավ։
Հենրի Ֆուսելիի և Գիլբերտ Իմլայի հետ (ումից նա ուներ դուստր՝ Ֆենի Իմլեյ) երկու անհաջող գործեր ունենալուց հետո, Վոլսթոնքրաֆթն ամուսնացավ փիլիսոփա Վիլյամ Գոդվինի հետ, որն անարխիստական շարժման նախահայրերից մեկն է եղել։ Վոլսթոնգրաֆթը մահացել է 38 տարեկան հասակում՝ թողնելով մի քանի անավարտ ձեռագրեր։ Նա վախճանվեց իր երկրորդ դստեր՝ Մերի Շելլիին ծննդաբերելուց 11 օր անց, որը պետք է դառնար հաջողակ գրող և Ֆրանկենշտեյնի հեղինակ։
Վաղ կյանք
Վոլֆսթոնքրաֆթը ծնվել է 1759 թվականի ապրիլի 27-ին արևելյան Լոնդոնի Սպիտալֆիլդս (Spitalfields) շրջանում ։ Նա երկրորդն էր Էլիզաբեթ Դիքսոնի և Էդվարդ Ջոն Վոլսթոնքրաֆթի յոթ երեխաներից ։ Չնայած մանկության տարիներին ընտանիքն ապահովված էր կայուն եկամուտով, հայրը հետզհետե այն վատնեց սպեկուլյատիվ նպատակների վրա։ Հետևաբար, ընտանիքը դարձավ ֆինանսապես անկայուն, և նրանք հաճախ ստիպված էին տեղից տեղ տեղափոխվել Վոլսթոնքրաֆթի երիտասարդության տարիներին ։ Ընտանիքի ֆինանսական իրավիճակը, ի վերջո, այնքան ծանրացավ, որ Վոլսթոնքրաֆթի հայրը նրան ստիպեց իրեն փոխանցել այն գումարը, որն աղջիկը ժառանգելու էր իր չափահասության տարիքում։ Ավելին, նա, ըստ երևույթին, դաժան մարդ էր, ով հարբած ժամանակ մոլեգին ծեծում էր կնոջը։ Պատանեկության տարիներին Վոլֆսթոնքրֆը ստիպված էր պառկել մոր ննջասենյակի դռան տակ՝ վերջինիս պաշտպանելու համար ։ Վոլֆսթոնքրաֆթն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում ուժեղ ազդեցությում է ունեցել իր քույրերի՝ Էվերինայի և Էլիզայի վրա։ Օրինակ՝ 1784 թվականին բախտորոշ իրավիճակում համոզեց Էլիզային, որը հավանաբար տառապում էր հետծննդաբերական դեպրեսիայով, հեռանալ ամուսնուց և թողնել նորածնին։ Վոլֆսթոնքրաֆթը բոլոր միջոցներով օգնեց, որպեսզի Էլիզան փախչի, ցույց տալով, որ պատրաստ է մարտահրավեր նետել սոցիալական նորմերին։ Մարդկանց արժեքները, այնուամենայնիվ, խիստ էին. նրա քույրն արժանացավ հասարակության պարսավանքին և, քանի որ չէր կարողանում նորից ամուսնանալ, դատապարտված էր աղքատության և քրտնաջան աշխատելուն ։
Վոլֆսթոնքրաֆթի կյանքի վաղ շրջանը ուղեկցվել է երկու կանանց հետ մտերմությամբ։ Առաջինը Ջեյն Արդենն (Jane Arden) էր Բևեռլիից (Մեծ Բրիտանիա)։ Նրանք հաճախ միասին գրքեր էին կարդում և հաճախում էին Արդենի հոր դասախոսություններին․ վերջինս ինքնուս փիլիսոփա և գիտնական էր։ Վոլֆսթոնքրաֆթը վայելում էր Արդենի ընտանիքի ինտելեկտուալ մթնոլորտը և մեծապես գնահատում էր իր բարեկամությունը Արդենի հետ, երբեմն էլ ընկերուհու նկատմամբ մինչև սեփականության աստիճանի հասնելով։ Վոլսթոնքրաֆթը գրել է նրան.
Արդենին ուղղված Վոլֆսթոնգրաֆթի մի քանի նամակներում նա բացահայտում է իր անկայուն և դեպրեսիվ հույզերը, որոնք հետապնդելու էին նրան ամբողջ կյանքի ընթացքում ։ Իսկ երկրորդ և ավելի կարևոր բարեկամությունը Ֆանի Բլադի (Fanny (Frances) Blood) և նրա եղբոր հետ էր, ում Վոլսթոնքրաֆթը ծանոթացել էր 1774 թվականին ընդհանուր ընկեր՝ Կլարի միջոցով, մի զույգ Հոքսթոնից (Hoxton), ովքեր ծնողի դեր ստանձնեցին նրա նկատմամբ։ Վոլֆսթոքրաֆթը Բլադին է վերագրել իր մտահորիզոնի ընդարձակումը ։
Դժգոհ լինելով իր ընտանեկան կյանքից, Վոլֆսթոնքրաֆթը հեռացավ հայրական տնից և 1778 թվականից սկսեց ապրել իր սեփական կյանքով և աշխատանքի անցավ Բաթում ապրող այրու՝ Սառա Դավսոնի (Sarah Dawson) ուղեկցորդուհի։ Այնուամենայնիվ, Վոլֆսթոնքրաֆթը խնդիրներ ունեցավ դյուրաբորբոք կնոջ հետ (այդ փորձառության մասին նա նկարագրել է այդպիսի դիրքի թերությունները Մտորումներ գրքում, 1787)։ 1780 թվականին նա վերադարձավ տուն այն բանից հետո, երբ կանչեցին իր մահացող մորը խնամելու ։ Մոր մահից հետո Դավսոնի աշխատանքին վերադառնալու փոխարեն՝ Վոլսթոնքրաֆթը տեղափոխվեց Բլադերի մոտ։ Այդ ընտանիքի հետ անցկացրած երկու տարիների ընթացքում նա հասկացավ, որ իդեալականացրել է Բլադին, որն ավելի շատ կանանց ավանդական արժեքների կողմնակից էր, քան Վոլֆսթեքրաֆթը։ Բայց Վոլֆսթեքրաֆթն ամբողջ կյանքի ընթացքում նվիրված մնաց Ֆանիին և նրա ընտանիքին (օրինակ, նա հաճախ ֆինանսական օգնություն էր ցուցաբերում Բլադի եղբորը) ։
Վոլֆսթոնքրաֆթն ակնկալում էր Բլադի հետ ապրել կանացի ուտոպիայում։ Նրանք մտադրություն ունեին միասին սենյակներ վարձակալել և միմյանց հուզական և ֆինանսական աջակցություն ցույց տալ, բայց այս երազանքը փլուզվեց տնտեսական իրականության մեջ։ Ապրուստի միջոցներ ունենալու նպատակով, Վոլֆսթոնքրաֆթը, նրա քույրերը և Ֆաննի Բլադը միասին դպրոց ստեղծեցին Նիվինգթոն Գրինում (Newington Green)՝ աղանդավորների համայնքում։ Բլադը շուտով պսակադրվեց, և ամուսնությունից հետո նրա ամուսինը՝ Հյուջ Սքեյսը, Բլադին տարավ Լիսաբոն (Պորտուգալիա)` վերջինիս առողջական խնդիրները լուծելու համար, ինչը միշտ էլ վատ էր եղել ։ Չնայած բնակլիմայական փոփոխություններին՝ Բլադի առողջությունն ավելի վատացավ, երբ նա հղիացավ, և 1785 թվականին Վոլսթոնքրաֆթը թողեց դպրոցը և գնաց Բլադի մոտ նրան խնամելու համար, ինչն այնուամենայնիվ, օգուտ չտվեց ։ Դեռ ավելին, դպրոցից նրա հեռանալը հանգեցրեց դպրոցի փակմանը ։ Բլադի մահը վշտացրեց Վոլսթոնքրաֆթին և մասամբ դարձավ իր առաջին՝ «Մարի․ ֆիքշըն» (Mary: A Fiction, 1788) վեպը ստեղծելու ոգեշնչման աղբյուր ։
Նոր սեռի առաջինը
1785 թվականին, Բլադի մահից հետո Վոլթոնքրաֆթի ընկերները նրան օգնեցին աշխատանքի անցնել Իռլանդիայում՝ որպես անգլո-իռլանդացի Կոմս Քինգսբորոյի դուստրերի դաստիարակչուհի։ Չնայած նա չէր կարողանում հարմարվել Լեդի Քինգսբորոյի հետ, բայց երեխաները հիացած էին, նրան համարում էին ոգեշնչող ուսուցչուհի։ Հետագայում Մարգարեթ Քինգը կասեր, որ Վոլսթոքրաֆթն «ազատեց իր միտքը բոլոր սնոտիապաշտություններից» ։ Այդ տարվա փորձառության մասին Վոլսթոնքրաֆթն անդրադարձել է իր միակ մանկական գրքում՝ Յուրօրինակ պատմություններ իրական կյանքից (Original Stories from Real Life, 1788) :
Վրդովված լինելով հարգարժան, բայց աղքատ կանանց համար կարիերայի սահմանափակ հնարավորություններից՝ մի խոչընդոտ, որը Վոլսթոգրաֆթը պերճախոսորեն նկարագրում է Մտորումներ գրքի Մոդայիկ դաստիարակված և հաջողություն չունեցած կանանց դժբախտ իրավիճակը վերնագրով գլխում։ Ընդամենը մեկ տարի դաստիարակչուհի աշխատելուց հետո նա սկսեց գրողի կարիերան։ Սա համարձակ քայլ էր, քանի որ այն ժամանակ սակավաթիվ կանայք կարող էին բավարար վաստակել ստեղծագործական աշխատանքով։ Ինչպես, 1787 թվականին, նա գրել էր իր քրոջը՝ Էվերինային, նա փորձում էր դառնալ «նոր սեռի առաջինը» ։ Նա տեղափոխվեց Լոնդոն և, ազատական հրատարակիչ Ջոզեֆ Ջոնսոնի (Joseph Johnson) աջակցությամբ, գտավ ապրելու և աշխատելու տեղ՝ միջոցներ հայթայթելու համար ։ Նա սովորեց ֆրանսերեն և գերմաներեն, և թարգմանեց տեքստեր ․ առավել կարևորներից էր Ժակ Նեկերի Կրոնական կարծիքների կարևորության և Քրիստիան Գոթհիլֆ Զալցմանի (Christian Gotthilf Salzmann) այն աշխատությունը, որը բրիտանական հասարակությանը հայտնի դարձավ «Բարոյականության տարրեր երեխաների օգտագործման համար» (Elements of Morality for the Use of Children, 1790-1791) անվամբ ։ Մարին նաև գրել է ակնարկներ, հիմնականում վեպերի, Ջոնսոնի Վերլուծական ակնարկ (Analytical Review) պարբերականի համար։ Վոլսթոնքրաֆթի մտահորիզոնն այս ընթացքում ընդլայնվեց, ոչ միայն այն ընթերցումներից, որը նա անում էր քննադատական ակնարկներ գրելու համար, այլև իր ստեղծած ընկերական կապերից։ Նա մասնակցում էր Ջոնսոնի հայտնի ընթրիքներին և հանդիպում այնպիսի լուսավոր մտավորականների, ինչպիսիք են արմատական պամֆլետիստ Թոմաս Փեյնը և փիլիսոփա Ուիլյամ Գոդվինը։ Առաջին անգամ, երբ Գոդվինը և Վոլսթոնքրաֆթը հանդիպեցին, նրանք հիասթափված էին միմյանցից։ Գոդվինը եկել էր լսելու Փեյինին, բայց Վոլսթոնքրաֆթն ամբողջ երեկոյի ընթացքում նրա հետ վիճում էր՝ չհամաձայնելով նրա հետ գրեթե յուրաքանչյուր թեմայի շուրջ։ Ինքը՝ Ջոնսոնն, այնուամենայնիվ, դարձավ շատ ավելին, քան ընկերը․ Վոլսթոնքրաֆթն իր նամակներում նրան նկարագրել է որպես հայր և եղբայր ։
Լոնդոնում գտնվելու ընթացքում Վոլսթոնքրաֆթը բարեկամական հարաբերություններ հաստատեց նկարիչ Հենրի Ֆուսելիի (Henry Fuseli) հետ, չնայած վերջինս արդեն ամուսնացած էր։ Վոլսթոնքրաֆթը, ինչպես գրել է, ոգևորված էր նրա հանճարով, «նրա հոգու վեհությամբ, ըմբռնելու արագությամբ և դուրեկան հմայքով» ։ Նա առաջարկեց պլատոնական եռյակ միություն՝ Ֆուսելիի և նրա կնոջ հետ, բայց Ֆուսելիի կինը դրանից ցնցված էր, և Ֆուսելին խզեց հարաբերությունները Վոլսթոնքրաֆթի հետ ։ Ֆուսելիի մերժումից հետո Վոլսթոնքրաֆթը որոշեց մեկնել Ֆրանսիա՝ տհաճ պատմությունից խուսափելու համար և մասնակցեց այն հեղափոխական իրադարձություններին, որոնք նա գովաբանել էր իր վերջերս հրապարակված՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանություն տրակտատում (1790)։ Մարդու իրավունքները նա գրել էր ի պատասխան ֆրանսիական հեղափոխության մասին վիգ պատգամավոր Էդմունդ Բյորկեի Անդրադարձներում (Reflections on the Revolution in France, 1790) քաղաքական պահպանողական քննադատությանը, որն էլ Վոլսթոնքրաֆթին հայտնի դարձրեց մեկ գիշերվա ընթացքում։ Ֆրանսիայում տեղի ունեցած հեղափոխության մասին անդրադարձները տպագրվեցին 1790-ի նոյեմբերի 1-ին, և այնքան զայրացրեցին Վոլսթոնքրաֆթին, որ նա ամսվա մնացած մասն անցկացրեց իր հերքումը գրելով։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության մասին հարգարժան Էդմունդ Բյորկին գրած նամակը լույս է տեսել 1790 թվականի նոյեմբերի 29-ին, սկզբում անանուն ։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության երկրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել դեկտեմբերի 18-ին, և այս անգամ հրատարակիչը բացահայտել է Վոլսթոնքրաֆթին որպես հեղինակ։
Վոլֆսթոնքրաֆթը Ֆրանսիական հեղափոխությունը համարում է «փառահեղ հնարավորություն ստանալ ավելի մեծ առաքինություն ու երջանկություն, քան մինչ օրս բախտ է վիճակվել մեր մոլորակին» ։ Հակադրվելով Բուրկեի՝ Երրորդ դասին որպես անպատասխանատու մարդկանց հեռացնելուն, Վոլսթոնքրաֆթը գրել է․ «ժամանակը կարող է ցույց տալ, որ այդ խառնամբոխն ավելին գիտեր մարդկային սրտի և օրենսդրության մասին, քան պաշտոնյաները, որոնք ամորձատված էին ժառանգական փափկասիրությամբ». 1789 թվականի հոկտեմբերի 5-6-ի իրադարձության մասին հիշատակելով, երբ թագավորական ընտանիքը Վերսալից Փարիզ էր շարժվում մի խումբ զայրացած տնտեսուհիների ուղեկցությամբ, Բյորկը թագուհի Մարիա Անտոանետին բնուրագրել է որպես «հին ռեժիմի վայելուչ նրբագեղության խորհրդանիշ, որը շրջապատված էր վիրավորական տեսքով նողկալի կանանցից կազմված դժոխքի ֆուրիաներով»։ Վոլսթոքրաֆթը հակառակն է գրել նույն իրադարձության մասին․ «հավանաբար, դուք [Բյորկե] նկատի ունեք կանանց, որոնք գոյության միջոցներ են հայթայթել բանջարեղեն կամ ձուկ վաճառելով, և ովքեր երբեք կրթություն ստանալու որևէ առավելություն չեն ունեցել»։
Վոլսթոնքրաֆթը համեմատվել է այնպիսի լուսավոր դեմքերի հետ, ինչպիսիք են աստվածաբան և բանավիճաբան Փրեսթլին և Փեյնը, ում Մարդու իրավունքները (Rights of Man, 1791 թ.) Բյորկեին ուղղված պատասխաններից ամենահայտնին է համարվում։ Փեյնի գաղափարները, որոնք ուրվագծել է Մարդու իրավունքներում Վոլֆսթոքրաֆթը զարգացրել է իր ամենահայտնի և ազդեցիկ աշխատությունում՝ «Կանանց իրավունքների պաշտպանություն» (A Vindication of the Rights of Woman, 1792) ։ Վոլսթոնքրաֆթի համբավը տարածվեց անգլիական ալիքներով, քանի որ այն ժամանակ, երբ 1792 թվականին ֆրանսիացի պետական գործիչ Չարլզ Մորիս դե Թալլեյրան-Պերիգորդը այցելեց Լոնդոն, նա այցելեց Վոլսթոնքրաֆթին, որի ընթացքում վերջինս խնդրեց, որ ֆրանսիացի աղջիկներին տրվի կրթության նույն իրավունքը, ինչը ֆրանսիացի տղաներին էր առաջարկում նոր ռեժիմը Ֆրանսիայում ։
Ֆրանսիա
Վոկսթոնքրաֆթը Փարիզ մեկնեց 1792 թվականի դեկտեմբերին և ժամանեց Լուի XVI-ի գիլիոտինով գլխատումից մոտ մեկ ամիս առաջ։ Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան պատերազմի եզրին էին, երբ նա մեկնում էր Փարիզ, և շատերը նրան խորհուրդ էին տալիս չգնալ ։ Ֆրանսիան իրարանցման մեջ էր։ Վոլսթոնքրաֆթը միացավ բրիտանացի այլ հպատակներին, որոնցից մեկն էլ Մարիա Ուիլյամսն (Helen Maria Williams) էր և միացավ քաղաքում գտնվող արտագաղթողների շրջանակին ։ Փարիզում գտնվելու ընթացքում Վոլսթոնքրաֆթը առավելապես կապված էր չափավոր ժիրոնդականների հետ, քան ավելի արմատական՝ յակոբինների ։
1792 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Վոլսթոնքրաֆթը տեսավ նախկին թագավոր՝ Լուի XVI-ին, որին դատում էին Ազգային ժողովի առջև, և, ի զարմանս իրեն, նկատեց, որ «աննկատելիորեն արցունքներ հոսեցին իմ աչքերից, երբ ես տեսա Լուիին, որը նստած էր ավելի մեծ արժանապատվությամբ, քան ես սպասում էի նրա կերպարից․ հեծյալը պատրաստվում էր հանդիպել մահվան հետ, որտեղ հաղթել էին իր ցեղի այդքան շատ մարդիկ» ։
1793 թվականի փետրվարին Ֆրանսիան պատերազմ սկսեց Բրիտանիայի դեմ։ Վոլսթոնքրաֆթը փորձեց Ֆրանսիայից մեկնել Շվեյցարիա, բայց նրան թույլտվություն չտրվեց ։ Մարտին իշխանության եկավ յակոբինյան գերակշռող հասարակական անվտանգության հանձնաժողովը՝ ստեղծելով ամբողջատիրական ռեժիմ, որը նպատակ ուներ մոբիլիզացնել Ֆրանսիան առաջիկա «տոտալ պատերազմի» համար։
Ֆրանսիայում կյանքը դժվարացավ օտարերկրացիների համար ։ Սկզբում նրանք ոստիկանության հսկողության տակ էին և, բնակության թույլտվություն ստանալու համար պետք է մարդն ունենար վեց ֆրանսիացիների կողմից ստորագրված հավաստիացնող գրավոր փաստաթուղթ, որոնք կվկայեին հանրապետության հանդեպ նրանց հավատարմության մասին։ Այնուհետև, 1793 թվականի ապրիլի 12-ին, բոլոր օտարերկրացիներին արգելվեց հեռանալ Ֆրանսիայից ։ Չնայած հեղափոխության հանդեպ ունեցած համակրանքին՝ Վոլսթոնքրաֆթի համար կյանքը շատ անհարմար էր դարձել, առավել ևս, որ Ժիրոնդականները պարտվեցին յակոբիններին։ Վոլսթոքրաֆթի ֆրանսիացի ընկերներից ոմանք գլխատվեցին գիլիոտինով, քանի որ յակոբինները ոչ մի բանի առջև կանգ չէին առնում և պատրաստ էին ոչնչացնել իրենց թշնամիներին։
Գիլբերտ Իմլեյ, ահաբեկչության թագավորություն և առաջին երեխա
Վոլսթոնքրաֆթը դեռևս նոր էր գրել «Կանանց իրավունքները», երբ արդեն վճռականորեն որոշել էր կյանքի կոչել իր գաղափարները, ինչպես նաև Ֆրանսիական հեղափոխության միտքը խթանող մթնոլորտում նա փորձեց ունենալ ամենափորձարարական ռոմանտիկ կապվածությունը ևս։ Նա հանդիպեց և կրքոտ սիրահարվեց ամերիկացի արկածախնդիր Իմլեյին։ Վոլսթոնքրաֆթը գործնականորեն կիրառեց իր սկզբունքները՝ քնելով Իմիլի հետ, նրա հետ ամուսնացած չլինելով, ինչը չէր վայելում «հարգարժան» բրիտանուհուն ։ Ամենևին կարևոր չէր, թե Վոլսթոնքրաֆթը հետաքրքրված էր ամուսնությամբ, թե ոչ, քանի որ Գիլբերթը հետաքրքրված չէր, և, ըստ երևույթին, Վոլսթոնքրաֆթը սիրահարվել էր տղամարդու իդեալիզացված կերպարին։ Չնայած, որ Վոլսթոնքրաֆթը Կանանց իրավունքներում մերժում էր փոխհարաբերությունների սեռական բաղադրիչը, այնուամենայնիվ նրա համար պարզ դարձավ, որ Իմլեյն արթնացրել է սեռական հարաբերությունների հանդեպ իր հետաքրքրությունը ։
"Դեռևս չեմ հրաժարվում այն հույսից, որ ավելի արդար օր է բացվում Եվրոպայում, չնայած ես պետք է անվստահորեն նկատեմ, որ քիչ բան պետք է ակնկալել առևտրի նեղ սկզբունքից, որն ամենուր, կարծես թե դուրս է մղում ազնվականներին պատվավոր տեղից [ազնվականություն]։ Միևնույն հպարտությամբ իշխելու նույն ցանկությունը դեռևս նկատվում է. այս սրացմամբ՝ այն, որ վախենալով վերադառնալ խավարի մեջ, այն բանից հետո, երբ հենց նոր զգացել էին տարբերվելու հաճույքը, յուրաքանչյուր հերոս կամ փիլիսոփա, քանի որ բոլորն էլ նոր տիտղոսներ էին ստացել, ջանում են խոտ դիզել, քանի դեռ արևը փայլում է ։"
Վոլսթոքրաֆթը վիրավորված էր կանանց նկատմամբ յակոբինների ցուցաբերած վերաբերմունքից։ Նրանք հրաժարվեցին կանանց հավասար իրավունքներ տրամադրել, դատապարտեցին «Ամազոնուհիներին» և հասկացրեցին, որ կանայք պետք է համապատասխանեն տղամարդկանց օգնականներ լինելու Ժան-Ժակ Ռուսոյի գաղափարին ։ 1793 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մարի Անտուանետը գիլիոտինով գլխատվեց։ Նրան հասցեագրված մեղադրանքների և դատապարտումների թվում նա մեղավոր էլ ճանաչվել որդու հետ հանցավոր արյունապղծության մեջ ։ Թեև Վոլսթոքրաֆթիը չէր համակրում նախկին թագուհուն, բայց մտավախություն ուներ, որ յակոբինները Մարի Անտուանետի ենթադրյալ այլասերված սեռական գործողությունները կդարձնեին ֆրանսիացիների՝ նրան ատելու հիմնական պատճառներից մեկը։
Երբ սկսվեցին «Ահաբեկչության թագավորության» ամենօրյա ձերբակալությունները և մահապատժի ենթարկումները, Վոլսթոնքրաֆթը կասկածի տակ ընկավ։ Նա, ի վերջո, Բրիտանիայի քաղաքացի էր և հայտնի էր որպես առաջատար ժիրոնդականների ընկեր։ 1793 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, ժիրոնդական առաջնորդների մեծ մասը գիլիոտինի էր դատապարտվել։ Երբ Իմլեյը հայտնեց այդ լուրերը Վոլսթոնքրաֆթին, վերջինս ուշագնաց եկավ ։ Այս ընթացքում Իմլեյն օգտվեց Ֆրանսիայի բրիտանական շրջափակումից, որն առաջացրել էր դեֆիցիտ և վատթարացրել էր անընդհատ ավելացող սղաճը ։ Նա Ամերիկայից նավեր էր պատվիրում՝ սնունդ և օճառ բերելով և բրիտանական թագավորական նավատորմից խուսափելով բերում էր ապրանքներ, որոնք նա կարող էր հավելավճարով վաճառել այն ֆրանսիացիներին, որոնք դեռևս փող ունեին։ Իմլեյի՝ շրջափակմանը դիմակայելու այս վազքը որոշ յակոբինյանների հարգանքն ու աջակցությունը վայելեց՝ ապահովելով, ինչպես նա հույս ուներ, իր ազատությունը Ահաբեկչության ժամանակ ։ Վոլսթոնքրաֆթին ձերբակալությունից պաշտպանելու համար Իմլեյը Փարիզում ԱՄՆ դեսպանատան առջև կեղծ հայտարարություն արեց, որ ինքն ամուսնացել է նրա հետ, ինքնաբերաբար նրան դարձնելով Ամերիկայի քաղաքացի ։ Վոլսթոնքրաֆթի ընկերներից ոմանց բախտն այնքան էլ չբերեց․ շատերը, ինչպես Թոմաս Փեյնը, ձերբակալվեցին, իսկ ոմանք նույնիսկ գիլիոտինի ենթարկվեցին։ Վոլսթոնքրաֆթի քույրերը համարում էին, որ նա բանտարկված է։
Վոլսթոնքրաֆթը յակոբինների իշխանության ներքո կյանքն անվանել է «մղձավանջ»։ Լինում էին ցերեկային մեծ շքերթներ, որոնցում բոլորից պահանջում էին մասնակցել և ժպիտով ուրախացնել, որպեսզի նրանց չմեղադրեին հանրապետությանը ոչ ադեկվատ նվիրվածության մեջ։ Ինչպես նաև լինում էին գիշերային ոստիկանական ներխուժումներ՝ Հանրապետության թշնամիներին ձերբակալելու համար ։ 1794 թվականի մարտին իր քրոջ՝ Էվերինային ուղղված նամակում Վոլսթոնքրաֆթը գրել է.
"Դու չես կարող որևէ կերպ պատկերացնել, թե ինչ տպավորություն են գործել իմ գիտակցության վրա այն տեսարանները, որոնց ականատեսն եմ եղել ես ... մահը և թշվառությունը, ամեն տեսակի ահաբեկչության ձևով, հետապնդում է այս նվիրական երկիրը։ Ես, անշուշտ, ուրախ եմ, որ եկա Ֆրանսիա, քանի որ ես այլևս երբեք չէի կարողանա իրական կարծիք ունենալ այն արտառոց իրադարձության մասին, որը երբևէ արձանագրվել է ։"
Վոլսթոնքրաֆթը շուտով հղիացավ Իմլեյից, և 1794 թվականի մայիսի 14-ին նա ծննդաբերեց իր առաջին երեխային՝ Ֆաննիին, որին այդ անունն էր տվել ի պատիվ իր ամենամտերիմ ընկերուհու ։ Վոլսթոնքրաֆթը շատ երջանիկ էր. նա գրել է ընկերոջը. «Իմ փոքրիկ աղջիկը սկսում է այնքան քաջաբար ծծել, որ հայրն անամոթաբար մտածում է, որ նա սկսել է գրել Կանանց իրավունքների (R[igh]ts of Woman' - շեշտադրումը Վոլֆսթոնքրաֆթինն է) երկրորդ մասը» ։ Նա շարունակում էր անհագ գրել, չնայելով ոչ միայն իր հղիությանը և օտար երկրում միայնակ մայրանալու ծանրությանը, այլև Ֆրանսիական հեղափոխության խառնաշփոթի աճին։ Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող Հավր քաղաքում գտնվելու ընթացքում նա նկարագրել է հեղափոխության վաղ պատմությունը՝ «Ֆրանսիական հեղափոխության պատմական և բարոյական հայացքը» (An Historical and Moral View of the French Revolution) գրքում, որը լույս է տեսել Լոնդոնում 1794 թվականի դեկտեմբերին ։ Իմլեյը, որը դժգոհ էր կենցաղի և դստեր մասին հոգացող Վոլսթոքրաֆթից, ի վերջո թողեց նրան։ Նա խոստացել էր, որ կվերադառնա Հավր Վոլսթոնքրաֆթի և Ֆանիի մոտ, բայց նամակների ուշացումները և երկար բացակայությունները Վոլսթոնքրաֆթին համոզեցին, որ նա մեկ այլ կնոջ հետ է։ Իմլեյին հասցեագրված նամակները լի էին բացատրություն լսելու ցանկություններով, ինչը քննադատների մեծամասնությունը բացատրում է՝ որպես խորը ընկճված կնոջ արտահայտություններ, իսկ մյուսները ասում են, որ դրանք առաջացել են նրա նյութական դրությունից. նա արտասահմանցի մի կին էր, որը նորածնի հետ միայնակ էր մնացել հեղափոխական իրադարձությունների կենտրոնում, որը տեսել էր, թե ինչպես իր լավագույն ընկերները բանտարկվել կամ մահապատժի էին ենթարկվել ։
Յակոբինների անկումը և Ֆրանսիական հեղափոխության պատմական և բարոյական անդրադարձ
1794 թվականի հուլիսին Վոլսթոնքրաֆթը ողջունեց յակոբինների անկումը՝ կանխատեսելով, որ այն կհետևի Ֆրանսիայում մամուլի ազատության վերականգնմանը, ինչը նրան ստիպեց վերադառնալ Փարիզ ։ 1794 թվականի օգոստոսին Իմլեյը մեկնեց Լոնդոն և խոստացավ շուտով վերադառնալ։ 1793 թվականին բրիտանական կառավարությունը բռնաճնշումներ սկսեց արմատականների դեմ՝ կասեցնելով նրանց քաղաքացիական ազատությունները, խիստ գրաքննության ենթարկելով և փորձելով մատնել ամեն մեկին, ով կասկածվում է հեղափոխության հանդեպ ունեցած համակրանքի մեջ, ինչը Վոլսթոնքրաֆթին ստիպեց վախենալ, որ վերադառնալուն պես կազատազրկվի ։
1794-1795 թվականների ձմեռը շուրջ մեկ դարի ընթացքում եղած ցրտագույն ձմեռն էր Եվրոպայում, ինչը Վոլսթոնքրաֆթին և նրա դուստր Ֆանիին հասցրեց հուսահատ վիճակի ։ Այդ ձմռանը Սեն գետը սառել էր, ինչն անհնարին էր դարձրել նավերով դեպի Փարիզ սնունդ և ածուխ տեղափոխելը, ինչի հետևանքով քաղաքում սով էր սկսվել և մարդիկ մահանում էին ցրտից ։ Վոլսթոնքրաֆթը շարունակեց գրել Իմլեյին՝ խնդրելով անհապաղ վերադառնալ Ֆրանսիա՝ հայտարարելով, որ նա դեռ հավատում է հեղափոխությանը և չի ցանկանում վերադառնալ Բրիտանիա ։ 1795 թվականի ապրիլի 7-ին, Ֆրանսիայից հեռանալուց հետո, ինչպես նախկինում, նա շարունակում էր իրեն անվանել «տիկին Իմլեյ», նույնիսկ իր քույրերի մոտ, որպեսզի ապահովի իր երեխայի օրինական լինելը ։
Ֆրանսիական հեղափոխության պատմական և բարոյական անդրադարձը Վոլսթոնքրաֆթի համար դժվարին հավասարակշռող ակտ էր։ Նա դատապարտում էր յակոբինյան ռեժիմը և ահաբեկչության ռեժիմը, բայց միևնույն ժամանակ պնդում էր, որ հեղափոխությունը մեծ ձեռքբերում էր, և որպես հետևանք, նա ավարտեց իր պատմությունը 1789 թվականի վերջին, և չգրեց 1793-1794 թվականների Ահաբեկչության մասին ։ Էդմունդ Բուրկեն ավարտեց իր՝ Ֆրանսիայում տեղի ունեցած հեղափոխության անդրադարձները (Reflections on the Revolution in France)՝ վկայակոչելով 1789 թվականի հոկտեմբերի 5-6-ը տեղի ունեցած իրադարձություններին, երբ Փարիզից մի խումբ կանայք ստիպեցին ֆրանսիական թագավորական ընտանիքին Վերսալյան պալատից Փարիզ գնալ ։ Բուրկեն կանանց անվանում էր «դժոխքի փերիներ», իսկ Վոլսթոնքրաֆթը նրանց պաշտպանում էր որպես սովորական տնային տնտեսուհիներ, որոնք զայրացած էին իրենց ընտանիքները կերակրելու համար հաց չունենալուց ։ Ի հակադրություն Բուրկեի իդեալիզացված Մարի Անտուանտի կերպարի՝ որպես ամբոխի վեհանձն զոհի, Վոլսթոնքրաֆթը թագուհուն պատկերեց որպես ճակատագրական (femme fatale), գայթակղիչ, խառնակիչ և վտանգավոր կին ։ Վոլսթոնքրաֆթը պնդում էր, որ միապետությունում արիստոկրատական արժեքներով կաշառում են կանանց, քանի որ նման հասարակության մեջ կանանց հիմնական նպատակը որդիներ ունենալն է՝ դինաստիան շարունակելու համար, ինչը, ըստ էության, ցածրացնում է կնոջ արժեքը նրա արգանդի մակարդակին։ Ավելին, Վոլսթոնքրաֆթը նշել է, որ եթե թագուհին թագավորող թագուհի (queen regnant) չլիներ, թագուհիների մեծ մասը կլինեին կենակցող թագուհիներ (queen consort), ինչը կնշանակեր, որ կինը ստիպված պետք է լիներ ազդեցություն ունենալ իր ամուսնու կամ որդու միջոցով, իս դա դրդելու էր կնոջը դառնալ ավելի ու ավելի է մանիպուլյատիվ։ Վոլսթոնքրաֆթը պնդում է, որ ազնվական արժեքները, շեշտը դնելով կնոջ մարմնի և նրա մտքի ու կերպարի հմայիչ լինելու կարողությանը, Մարի Անտուանտի նման կանանց քաջալերել են լինել մանիպուլյատիվ և անողոք, թագուհուն վերածելով հին ռեժիմի (ancien régime) կաշառված և կաշառակեր պրոդուկտ։
Անգլիա և Ուիլյամ Գոդվին
1795 թվականի ապրիլին Վոլսթոնքրաֆթը վերադարձավ Լոնդոն՝ Իմլեյին գտնելու նպատակով, բայց վերջինս մերժեց նրան։ 1795 թվականի մայիսին Վոլսթոնքրաֆթը փորձեց ինքնասպան լինել, հավանաբար օփիումի սպիրտային լուծույթով, բայց Իմլեյը փրկեց նրա կյանքը (չնայած դեռ պարզ չէ, թե հատկապես ինչպես) ։ Իմլեյին վերադարձնելու վերջին փորձն արեց Վոլսթոնքրաֆթը, երբ նրա համար որոշ գործարար բանակցություններ սկսեց Սկանդինավիայում՝ փորձելով փոխհատուցել Իմլեյի ունեցած կորուստների մի մասը։ Վոլսթոնքրաֆթն այս վտանգավոր ուղևորությունը ձեռնարկեց միայնակ՝ իր երիտասարդ դստեր և աղախնի հետ։ Նա իր ճանապարհորդությունների և մտորումների մասին պատմել է Իմլեյին ուղղված նամակներում, որոնցից շատերը վերջիվերջո հրատարակվեցին 1796 թվականին որպես՝ Շվեդիայում, Նորվեգիայում և Դանիայում կարճատև բնակության ընթացքում գրված նամակներ (Letters Written During a Short Residence in Sweden, Norway, and Denmark) ։ Երբ Վոլսթոնքրաֆթը վերադարձավ Անգլիա և վերջնականապես հասկացավ, որ Իմլեյի հետ իր հարաբերություններն ավարտված են, նա երկրորդ անգամ ինքնասպանության փորձ կատարեց՝ գրառում թողնելով Իմլեյին.
Այնուհետև Վոլսթոնքրաֆթը մի անձրևոտ գիշեր դուրս եկավ տնից, և «հագուստը ջրով ծանրացնելու համար, նա քայլում էր վեր ու վար մոտ կես ժամ շարունակ»՝ նախքան Թեմզա գետը ցատկելը, բայց մի պատահական անցորդ տեսավ, որ ցատկում է և փրկեց նրան ։ Վոլսթոնքրաֆթն իր ինքնասպանության փորձը համարում էր մտածված քայլ՝ փրկվելուց հետո գրելով․
"Ես պետք է միայն ողբամ, որ երբ մահվան դառնությունն արդեն անցյալում էր, ես անմարդկայնորեն վերադարձա կյանք և թշվառություն։ Բայց հաստատ մտադրությունը չի կարող խանգարվել անհաջող փորձով․ ես թույլ չեմ տա, որ այն դիտվի անխոհեմ փորձ, ինչը ողջախոհ բանական գործողություններիցս մեկն է եղել։ Այս առումով ես պատասխանատու եմ միայն ինքս ինձ համար։ Եթե ինձ հետաքրքրեր այն, ինչը կոչվում է հեղինակություն, ես այլ հանգամանքներով անարգված կլինեի ։"
Վոլսթոնքրաֆթն աստիճանաբար վերադարձավ գրական կյանքին՝ կրկին ներգրավվելով Ջոզեֆ Ջոնսոնի շրջապատի մեջ, մասնավորապես՝ Մերի Հեյսի (Mary Hays), Ինչբալդի (Elizabeth Inchbald) և Գոդվինի միջոցով Սառա Սիդոնսի հետ։ Գոդվինի և Վոլսթոքրաֆթի յուրահատուկ ընկերությունը սկսվեց աստիճանաբար, բայց այն ի վերջո դարձավ կրքոտ սիրային կապ ։ Գոդվինը կարդացել էր Շվեդիայում, Նորվեգիայում և Դանիայում գրված նրա նամակները, իսկ ավելի ուշ գրել էր. «Եթե երբևէ եղել է գիրք, որը հաշվարկված էր, որպեսզի տղամարդը սիրի դրա հեղինակին, ինձ թվում է, որ սա այդ գիրքն է։ Նա խոսում է իր վշտերի մասին այնպես, որ մեզ լցնի մելանխոլիզմով և հալեցնում է մեզ քնքշությամբ, միևնույն ժամանակ, նա ցուցադրում է հանճարեղություն, որն առաջացնում է մեր հիացմունքը» ։ Վոլսթոնքրաֆթը հղիացավ, նրանք որոշեցին ամուսնանալ, որպեսզի իրենց երեխան օրինական լինի։ Նրանց ամուսնությունը բացահայտեց այն փաստը, որ Վոլսթոնքրաֆթը երբեք էլ ամուսնացած չէր եղել Իմլեյի հետ, և այդ ամուսնության արդյունքում նա և Գոդվինը կորցրեցին շատ ընկերներ։ Գոդվինը հետագա քննադատության արժանացավ, քանի որ իր Քաղաքական արդարություն (Enquiry Concerning Political JusticeEnquiry Concerning Political Justice and its Influence on Morals and Happiness) փիլիսոփայական տրակտատում հանդես էր եկել ամուսնության վերացման օգտին ։ Նրանց ամուսնությունից հետո, 1797 թվականի մարտի 29-ին, Գոդվինը և Վոլսթոնքրաֆթը տեղափոխվեցին Լոնդոնի Սոմերս Թաուն, Պոլիգոն 29 հասցեում բնակվելու։ Գոդվինը որպես աշխատասենյակ վարձեց բնակարան Չալթոն փողոցում գտնվող Էվեշամ 17 շենքում՝ 20 դուռ հեռու Վոլսթոնքրաֆթից, որպեսզի նրանք երկուսն էլ կարողանան պահպանել իրենց անկախությունը․ նրանք հաճախ շփվում էին նամակով ։ Բոլոր տվյալներով, նրանք ունեցել են ուրախ և կայուն, թեև ողբերգականորեն ընդհատված հարաբերություններ ։
Մարիամի ծնունդ և մահ
1797 թվականի օգոստոսի 30-ին Վոլսթոնքրաֆթը լույս աշխարհ բերեց իր երկրորդ դստերը՝ Մերիին։ Չնայած, որ ծննդաբերությունն ի սկզբանե լավ էր ընթանում, սակայն ընկերքի կտոր էր մնացել արգանդում, որն էլ առաջացրեց վարակ․ հետծննդյան տենդը (Puerperal (childbed) fever) XVII դարում տարածված և հաճախ ճակատագրական երևույթ էր ։ Մի քանի օր տանջվելուց հետո, սեպտեմբերի 10-ին, Վոլսթոնքրաֆթը սեպսիսից մահացավ ։ Գոդվինը խիստ վշտացած էր։ Նա գրել է իր ընկեր Թոմաս Հոլկրոֆթին (Thomas Holcroft)․ «Ես համոզված եմ, որ աշխարհում նրան հավասարը գոյություն չունի։ Ես փորձից գիտեմ, որ մենք ստեղծված էինք միմյանց երջանկացնելու համար։ Ես դյուզն իսկ ակնկալիք չունեմ, որ այսուհետ երբևէ կարող եմ երջանիկ լինել» ։ Վոլսթոնքրաֆթը թաղված է Սուրբ Պանկրաս հին եկեղեցում (St Pancras Old Church), որտեղ նրա շիրմաքարին գրված է. «Մարի Վոլսթոնքրաֆթ Գոդվին, Կնոջ իրավունքների պաշտպանություն գրքի հեղինակ․ ծնվել է 1759 թվականի ապրիլի 27-ին, մահացել է 1797 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ։
Հետմահու․ Գոդվինի հուշերը
1798 թվականի հունվարին Գոդվինը հրապարակեց իր՝ ««Կանանց իրավունքների պաշտպանություն» երկի հեղինակի հուշերը» (Memoirs of the Author of A Vindication of the Rights of Woman): Չնայած Գոդվինին թվում էր, թե իր կնոջը պատկերել է սիրով, կարեկցանքով և անկեղծությամբ, բայց շատ ընթերցողներ ցնցված էին, որ նա բացահայտել է Վոլսթոնքրաֆթի ապօրինի երեխաների, սիրային գործերի և ինքնասպանության փորձերի մասին ։ Ռոմանտիկ բանաստեղծ Սաութին նրան մեղադրում էր «իր մահացած կնոջն ամբողջովին մերկացնելու մեծագույն ցանկության» մեջ, և տպագրվեցին այնպիսի թունոտ սատիրաներ, ինչպիսիք են Անսեռ կանայք (The Unsex'd Females) ։ Գոդվինի Հուշերը Վոլսթոնքրաֆթին ներկայացնում են որպես կին, որը խորապես ներդրվել է զգալով, ով հավասարակշռում էր իր գիտակցությամբ և, որպես շատ ավելի թերահավատ կրոնական էր, քան ենթադրում են նրա սեփական գրվածքները ։ Վոլսթոնքրաֆթի մասին Գոդվինի տեսակետները գերակայել են XIX դարի ողջ ընթացքում և հանգեցրել են այնպիսի բանաստեղծություններ գրելուն, ինչպիսիք են՝ բրիտանացի բանաստեղծ Ռոբերտ Բրաունինգի «Վոլսթոնքրաֆթ և Ֆուսելի», ինչպես նաև Ուիլյամ Ռոսկոյի բանաստեղծության, որն ընդգրկում է հետևյալ տողերը ․ 1851 թվականին Վոլսթոնքրաֆթի մնացորդները նրա թոռ Փերսի Ֆլորենս Շելլին տեղափոխեց իրենց ընտանեկան գերեզմանը Բորնմուտում, Սբ Պետրոս եկեղեցի ։ Եկեղեցու բակում տեղադրված նրա հուշարձանը գտնվում է եկեղեցու հյուսիսարևելյան մասում՝ Ջոն Սոանի (Sir John Soane) գերեզմանից հյուսիս։ Վոլսթոնքրաֆթի ամուսինը մահանալուց հետո՝ 1836 թվականին, թաղվել է նրա հետ, ինչպես և նրա երկրորդ կինը՝ Մերի Ջեյն Գոդվինը (1766-1841)։
Ժառանգություն
Վոլսթոնքրաֆթի ժառանգությունը գիտնական Կորա Կապլանը 2002 թվականին անվանել է «կուրիոզ» ժառանգություն, որը ժամանակի ընթացքում զարգացել է «որպես հեղինակ-ակտիվիստ, որը գրել է տարբեր ժանրերում ... մինչև վերջին քառորդ դարը, բայց և այնպես, Վոլսթոնքրաֆթի կյանքը շատ ավելի է ընթերցվել, քան նրա ստեղծագործությունները» ։ Գոդվինի Հուշերի կործանարար ազդեցությունից հետո Վոլսթոնքրաֆթի հեղինակությունը գրեթե մեկ դար փոշով ծածկված մնաց. նրան անարգանքի սյունին էին գամում այնպիսի գրողներ, ինչպիսիք են իռլանդացի գրող Մարիա Էդգեվորթը (Maria Edgeworth), ով կերպավորել էր նրան ի դեմս իր Բելինդա վեպի (1801) հերոսներից «այլասերված» Հարիեթ Ֆրեկիի։ Մյուս վիպասանները, ինչպիսիք են Մերի Հեյզը, Շառլոթ Տուրներ Սմիթը (Charlotte Turner Smith), Ֆաննի Բերնին (Fanny Burney) և Ջեյն Վեսթը (Jane West) ստեղծեցին նմանատիպ կերպարներ, բոլորն էլ իրենց ընթերցողներին «բարոյական դաս» տալու նպատակով ։ Հեյզը Վոլսթոնքրաֆթի մտերիմներից էր և խնամում էր նրան՝ մահվան օրերին ։
Այնուամենայնիվ, Վոլսթոնքրաֆթից հետո եկած սերնդի գրող կար, որը, ըստ երևույթին, չէր կիսում իր ժամանակակիցների դատապարտող հայացքները։ Օսթինը ավելի վաղ երբեք չի նշել կնոջ անունը, բայց նրա վեպերից մի քանիսը պարունակում են դրական ակնարկներ Վոլսթոնքրաֆթի գործի վերաբերյալ ։ Ամերիկացի գրականագետ Անն Կ. Մելլորը (Anne K. Mellor) նշում է մի քանի օրինակ։ Հպարտություն և նախապաշարմունք վեպում պարոն Վիքհամը, կարծես, կերպավորում է այն տղամարդու տեսակը, որին Վոլսթոնքրաֆթը պիտակավորում էր կանոնավոր բանակների արտադրանք, մինչդեռ գլխավոր հերոս Էլիզաբեթ Բենեթի սարկաստիկ խոսքերը «կանանց նվաճումների» վերաբերյալ շատ մոտ արձագանքն են Վոլսթոնքրաֆթի այդ գործողությունների դատապարտմանը։ Բալանսը, որը կինը պետք է պահպանի զգացմունքների և բանականության միջև (Զգացմունք և բանականություն վեպում) բխեցրել է նրանից, ինչ Վոլսթոնքրաֆթը խորհուրդ է տվել իր «Մերի» վեպում, այն դեպքում, երբ Մանսֆիլդ պարկում Օսթինի պատկերած բարոյական համարժեքությունը ստրկության և բրիտանական հասարակության մեջ կանանց նկատմամբ վերաբերմունքի միջև, Վոլսթոնքրաֆթի սիրված փաստարկներից մեկն է։ Համոզմունք (Persuasion) վեպում Օսթինի բնորոշումը Անն Էլիոտին (ինչպես նաև նրա հանգուցյալ մորը) որպես ընտանեկան ունեցվածքը ղեկավարելու համար ավելի բարձր որակավորում ունեցող, քան նրա հայրը, նույնպես ընդօրինակումն է Վոլսթոնքրաֆթի թեզերի։
Գիտնական Վիրջինիա Սապիրոն ասում է, որ XIX դարի ընթացքում քչերն էին կարդում Վոլսթոնքրաֆթի գործերը, քանի որ «նրա վրա հարձակվողները ենթադրում էին կամ հայտարարում էին, որ ոչ մի ինքն իրեն հարգող կին չի կարդա նրա գործը» ։ (Համենայն դեպս, ինչպես նշում է Կրաչունը - Craciun, «Կանանց իրավունքների» նոր հրատարակությունները հայտնվել են Մեծ Բրիտանիայում 1840-ական թվականներին, իսկ ԱՄՆ-ում՝ 1830-ական թվականներին, 1840-ական թվականներին և 1850-ական թվականներին )։ Եթե ընթերցողները քիչ էլ էին, ապա շատերը ոգեշնչված էին. այդպիսի ընթերցողներից մեկը Եղիսաբեթ Բրաունինգն (Elizabeth Barrett Browning) էր, ով «Կանանց իրավունքները» կարդացել էր 12 տարեկանում, և որի Ավրորա Լի (Aurora Leigh) պոեմը արտացոլում էր Վոլսթոնքրաֆթի անվերապահ ուշադրությունը կրթության վրա ։ Առաջատար քվակեր Լուկրեթիա Մոթը (Lucretia Mott) և սուֆրաժիստ Էլիզաբեթ Կադի Սթանտոնը (Elizabeth Cady Stanton), ամերիկացիներ, որոնք 1840 թվականին հանդիպեցին Լոնդոնի Ստրկության դեմ համաշխարհային համագումարում (World Anti-Slavery Convention), հայտնաբերեցին, որ երկուսն էլ կարդացել են Վոլսթոնքրաֆթին, և նրանք համաձայնության եկան Սենեկ Ֆոլսի կոնվենցիայի (Seneca Falls Convention) (ինչը կայացել է 1848 թվականի հուլիսի 19-20) անհրաժեշտության վերաբերյալ, որը՝ Կոնվենցիան, կանանց իրավունքների վերաբերյալ ազդեցիկ ժողով էր, որը տեղի ունեցավ 1848 թվականին։ Վոլսթոնքրաֆթին կարդացած մեկ այլ կին՝ Ջորջ Էլիոտը, ակնարկների, հոդվածների, վեպերի և թարգմանությունների բեղուն հեղինակ էր։ 1855 թվականին նա կանանց դերի և իրավունքների մասին ակնարկ է գրել, համեմատելով Վոլսթոնքրաֆթին և Մարգարետ Ֆուլերին։ Ֆուլերը ամերիկացի լրագրող, քննադատ և կանանց իրավունքների ակտիվիստ էր, որը, ինչպես Վոլսթոնքրաֆթը, ճանապարհորդում էր և մասնակցում էր բարեփոխումների համար պայքարին (այս դեպքում Հռոմեական հանրապետության), և նա երեխա ուներ առանց ամուսնանալու։ Վոլսթոնքրաֆթի մանկական հեքիաթները վերամշակել է Շարլոտ Մերի Յոնգը (Charlotte Mary Yonge) 1870 թվականին ։
Վոլսթոնքրաֆթի աշխատանքը «էքսհումացվեց»՝ խորը թաղված վիճակից հանվեց, կանանց քաղաքական ձայն տալու շարժման աճին զուգընթաց։ Ռեաբիլիտացիայի առաջին փորձը 1879 թվականին էր՝ Վոլսթոնքրաֆթի նամակները Իմլեյին Շառլ Կեգան Փոլի (Charles Kegan Paul) ներածական հուշագրությամբ հրատարակությամբ ։ Այնուհետև եղավ առաջին ամբողջական կենսագրությունը, որի հեղինակն էր Էլիզաբեթ Ռոբինզ Փենելը։ Այն հայտնվեց 1884 թվականին՝ որպես հայտնի կանանց մասին հրատարակիչներ Ռոբերտս եղբայրների (Roberts Brothers) մի շարք ։ Միլիսենթ Գարեթ Ֆոսեթ (Millicent Garrett Fawcett), սուֆրաժիստ, իսկ ավելի ուշ Կանանց ընտրական իրավունքի ընկերությունների ազգային միության նախագահ, գրել է Կանանց իրավունքներ գրքի հարյուրամյակի հրատարակության ներածականը (1892 թ.)։ Դրանով նա մաքրեց Վոլսթոնքրաֆթի հիշատակը և նրան հայտարարեց քվեարկության համար պայքարի նախամայր ։ Մինչև 1898 թվականը Վոլսթոնքրաֆթն առաջին դոկտորական թեզի առարկա էր և դրա արդյունքում առաջացած գրքերի թեման էր ։
Քերի Հոսկինս
Քերի Հոսկինս (Kerri Ann Hoskins Reavis, ), նախկին ամերիկացի մոդել և դերասանուհի, որը համակարգչային խաղերում խաղացել է որոշ կերպարների դեր։ Ներկայումս զբաղվում է ստեղծագործական գործունեությամբ որպես նկարիչ և լուսանկարիչ։
Մարի Վոլսթոնքրաֆթ
Ժառանգություն
Ժամանակակից ֆեմինիստական շարժման ի հայտ գալով՝ այնպիսի կանայք, որոնք քաղաքականապես տարբերվում էին միմյանցից, ինչպիսիք են՝ Վիրջինիա Վուլֆը և Էմմա Գոլդմանը, գրկաբաց ընդունեցին Վոլսթոնքրաֆթի կյանքի պատմությունը։ 1929 թվականին Վուլֆը այսպես է նկարագրել Վոլսթոնքրաֆթին. նրա գրածը, փաստարկները և «ապրելակերպի փորձարկումներ»-ը անմահ են. «Նա կենդանի է և ակտիվ, նա վիճում է և փորձարկումներ անում, մենք լսում ենք նրա ձայնը և նկատում ենք նրա ազդեցությանը նույնիսկ այժմ՝ ողջերի շրջանում» ։ Մյուսները, այնուամենայնիվ, շարունակում էին պարսավել Վոլսթոնքրաֆթի ապրելակերպը։ 1932 թվականին լույս տեսած կենսագրությունը վերաբերում է նրա ստեղծագործությունների վերջին տպագրություններին, ընդգրկելով նոր հետազոտություններ, ինչպես նաև 1911 թվականին «ուսումնասիրությունը», 1922 թվականի վեպը և 1924 թվականի կենսագրությունը ևս ։ Հետաքրքրությունը նրա հանդեպ երբեք ամբողջովին չի մարել՝ 1937 թվականի և 1951 թվականի լիարժեք կենսագրությունների հետ միասին ։