cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սարգիս Արարատյան
Կենսագրություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի առաջին տարիներին, չնայած ՀՅԴ որոշմանը՝ չօգնել նացիստական ուժերին Հայաստանի անկախության նվաճման հույսով, նա դարձել է հանձնախմբի անդամ, որտեղ ընդգրկված էին նաև Վահան Փափազյանը, Դավիթ Դավիթխանյանը, Եփրեմ Սարգսյանը և Դրաստամատ Կանայանը, որոնք պետք է հարթեցնեին հարաբերությունները Դաշնակցության Փարիզի կենտրոնական գրասենյակի և ֆաշիստական Իտալիայի միջև։ Հետագայում Սարգիս Արարատյանը լքել է հանձնախումբը ։
Արարատյանը հանրային գործերի մեջ մասնակցել է ազգային համագումարների և աչքի ընկնող ազգային ու կուսակցական բոլոր նախաձեռնություններին։ Ռումինիայի տարբեր բեմերում հասարակական և քաղաքական թեմաներով դասախոսություններ է ունեցած։
Սարգիս Արարատյանը մահացել է 1943 թվականին Բուխարեստում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ ֆինանսների նախարարներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ազգայնականներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի ներքին գործերի նախարարներ
Տատյանա Գիգել
Տատյանա Գիգել (Татья́на Анато́льевна Ги́гель, ), խորհրդային և ռուս տնտեսագետ և պետական գործիչ։ Դաշնության խորհրդում Ալթայի Հանրապետության ներկայացուցիչը օրենսդիր իշխանության մարմիններից։ Ագրարային-պարենային քաղաքականության և բնօգտագործման Ֆեդերացիայի խորհրդի անդամ։
Կենսագրություն
Տատյանա Գիգելը ծնվել է 1960 թվականի փետրվարի 27-ին Գորն Ալթայի ինքնավար մարզի Ույմեն գյուղում։ 1980 թվականից աշխատել է Կարակոկշինի անտառտնտեսության նորմավորող։ 1982-1987 թվականներին սովորել է Կրասնոյարսկի Սիբիրյան տեխնոլոգիական ինստիտուտում՝ ստանալով ինժեներ-տնտեսագետի մասնագիտություն ։
1983-2000 թվականներին աշխատել է որպես աշխատանքի նորմավորման ինժեներ, պլանա-տնտեսական բաժնի պետ և Կարակոկշինի անձնական օժանդակ տնտեսության գլխավոր հաշվապահ, Չոյսկի անտառտնտեսության գլխավոր հաշվապահ։ 2000 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2006 թվականը Տատյանա Գիգելը ղեկավարում էր Չոյի անտառային տնտեսությունը ։
Քաղաքական գործունեություն
2019 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ընտրվել է Ալթայի Հանրապետության յոթերորդ գումարման Պետական ժողով և 2019 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ալթայի Հանրապետության պետական իշխանության օրենսդիր մարմնի կողմից օժտվել է Դաշնության խորհրդի անդամի լիազորություններով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ռուս տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ռուս կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Օզերնովսկայա (գետ)
Օզերնովսկայա (Озерновская), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 14 կմ։ Թափվում է Կիրգանիկ գետի աջ ափին՝ 97 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լեդեսմա (դեպարտամենտ)
Լեդեսմա (դեպարտամենտ), (Departamento de Ledesma), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Ժուժույ պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 3249 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 81790 մարդ՝ 2001 թվականի 75716-ի փոխարեն, որը կազմում է 8,0% աճ ։ Բնակչության խտությունը՝ 25,17 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Լիբերտադոր Խեներալ Սան Մարտինն է։
Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Ժուժույ պրովինցիայի արևելքում։ Սահմանակից է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Շահումյանովկա (Սոչի)
Շահումյանովկա ( ռուս.` Шаумяновка), միկրոշրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Լազարևսկի շրջանում։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Լազարևսկոյե միկրոշրջանից 57 կմ հարավ-արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 12 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից 65 մ բարձրության վրա։
Պատմական ակնարկ
Շահումյանովկա գյուղը հիմնադրել են շրջակա գյուղերից եկած հայերը` 1932 թվականին։ 1923 թվականին գյուղը մտել է Հյուսիս-Կովկասյան երկրամասի Ադլերի շրջանի Դագոմիսի գյուղական խորհրդի կազմի մեջ և միավորված է եղել նրա թեյագործական խորհրդային տնտեսության հետ։ 1945 թվականին մտել է Լազարևսկի շրջանի կազմի մեջ։
1961 թվականին Շահումյանովկան ընդգրկվել է Սոչի քաղաքի կազմի մեջ և ստացել ներքաղաքային միկրոշրջանի կարգավիճակ։ Ներկայումս այն պայմանականորեն բաժանվում է Ներքին Շահումյանովկայի և Վերին Շահումյանովկայի։ Զբոսաշրջության կենտրոն է, հատկապես հայտնի է այնտեղ գտնվող ռուսական բաղնիքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Սոչի Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Սոլնոկ
Սոլնոկ (Szolnok), քաղաք կենտրոնական Հունգարիայում, Հյուսիսային Ալֆյոլդ տարածաշրջանում, Յաս - Նադկուն - Սոլնոկ մարզի վարչական կենտրոն։
Աշխարհագրություն և տրանսպորտ
Սոլնոկը գտնվում է 90 կմ Բուդապեշտից դեպի հարավ-արևելք և 50 կմ Կեչկեմետից դեպի հյուսիս-արևելք։ Քաղաքը գտնվում է Տիս գետի ափին, պատմական կենտրոնը և քաղաքի մեծ մասը գտնվում է Զադվա գետի աջ ափին։ Քաղաքը հատում է Բուդապեշտ - Սոլնոկ - Օրադիա E60 ավտոմոբիլային մայրուղին, մյուս ճանապարհները գնում են դեպի հարավ՝ Կեչկեմետ, Սեգեդ և դեպի հյուսիս։ Սոլնոկը երկաթուղային մայրուղով կապված է Բուդապեշտի հետ, Սոլնոկից այն բաժանվում է երկու ուղղության, մեկը դեպի Դեբրեցեն, իսկ մյուսը՝ Բուդապեշտ։ Ժամանակը Բուդապեշտից գնացքով մոտ մեկուկես ժամ է։
Պատմություն
Քաղաքի մասին առաջին հիշատակումը եղել է 1075 թվականին, երբ այն դարձավ համանուն վարչաշրջանի մայրաքաղաք։ Քաղաքի անունը գալիս է ամրոցն ամրացնող սեփականատիրոջ անձնական անունից։ Մոնղոլների ներխուժման ընթացքում XII դարի վերջին ամբողջությամբ ավերված էր, մինչև XVI դարը այն մնաց մի փոքր գյուղ։
XVI դարի կեսին թուրքական արշավանքների սպառնալիքի հետ կապված ամրացրել են Սոլնոկը և վերածել ամրոցի։ Համառ պայքարից հետո՝ 1552 թվականին թուրքերը գրավել են քաղաքը։ Թուրքական տիրապետության տարիներին Սոլնոկում կառուցվել են մզկիթներ, մինարեթներ, բաղնիքներ և մի շարք այլ շենքեր, որոնց մեծ մասը հետագայում ոչնչացվել են։
Սոլնոկը 1685 թվականին ազատագրվել է, սակայն XVIII դարի սկզբին Ֆերենց Ռակոնցիի ապստամբության ժամանակ կրկին ամբողջովին ավերվել է։ XVIII դարում քաղաքի վերածնունդը և արագ աճը ամիջականորեն կապված է քաղաքի շահավետ աշխարհագրական դիրքով, այն գտնվում է ջրային և ցամաքային առևտրային ուղիների խաչմերուկում։ 1847 թվականին Սոլնոկը Բուդապեշտի հետ կապված էր երկաթուղով։
Քաղաքը 1848-1849 թվականների հեղափոխության ժամանակ նշանակալի դեր է խաղացել։ Հունգարացի առաջնորդ Յանոշ Դամյանիչը Սոլնոկի ճակատամարտի ժամանակ հաղթել է ավստրիական բանակին։ 1876 թվականին Սոլնոկը կրկին մայրաքաղաք է դարձել ։
1644 թվականին Խորհրդային բանակի և ֆաշիստների միջև ռմբահարումների և փողոցային մարտերի ընթացքում քաղաքը կրկին գրեթե ամբողջությամբ ավերվել է։ Սոցիալիստական ժամանակաշրջանում քաղաքում կառուցվել են մի քանի արդյունաբերական ձեռնարկություններ, Սոլնոկը դարձել է առողջարան-հանգստվայր, շնորհիվ քաղաքում գործող բաց շոգեբաղնիքի։
Սպորտ
Քաղաքում կամ «Սոլնոկ» ֆուտբոլային ակումբ։ Սոլնոկի Տիսալիդետի մարզադաշտն ունի 10000 նստելատեղ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքներ
Վրացական գեղագրություն
Պատմություն
Վրաստանն ունի բազմադարյա ավանդույթ գեղագրության մեջ։ Քրիստոնեության ընդունումը մեծ դեր է խախացել ազգային մշակույթի ստեղծման մեջ, այդ թվում, ձեռագրերի ստեղծումը, որոնք օգնում էին Վրաց ուղղափառ եկեղեցիների վանականներին դարեր շարունակ։ Դրանցից մեկը ամենամեծը վրացական վայելչագրությունն էր, որը գտնվում է Տայքի կյուրոպաղատությունից դուրս, այդպիսի վայրեր կան նաև Վրաստանի տարածքում, որոնց աջակցում են Վրաստանի ավանդույթի վայելչագրությունը, մասնավորապես.
Հայտնի գեղագիրներ
Կատեգորիա:Վրացական գեղագրություն
Միքայել Նյուկվիսթ
Ռոլֆ Օկե Միքայել Նյուկվիսթ (Rolf Åke Michael Nyqvist, ), շվեդ դերասան, մեծ մասամբ հայտնի է «Բեկ» (1997-1998) սերիալում իր կերտած դերով և «հազարամյակ»-ի էկրանավորման մեջ Միքայել Բլումկվիսթի դերով։
Կենսագրություն
Նյուկվիսթը ծնվել է Ստոկհոլմում՝ Շվեդիա։ Նրա հայրը եղել է իտալացի, իսկ մայրը՝ շվեդուհի, նա եղել է որդեգրված զավակ ։ 17 տարեկանում տեղափոխվում է Օմահ (Նեբրասկա, ԱՄՆ)՝ ուսանողական ծրագրով, որտեղ էլ ստանում է իր դերասանական հմտության առաջին դասերը։
Իր մուտքը ֆիլմաշխարհ եղել է ոչ մեծ դերով` «Kamraterna»(1982) ֆիլմում։ Իր առաջին մեծ դերը եղել է ռեժիսոր Լուկաս Մուդիսոնի «Միասին» (2000) կինոնկարում, որն արժանացել է «Ոսկե բզեզ» մրցանակի։
Նյուկվիսթին առավել հայտնի դարձրել է Միխաել Բլումկվիսթի դերում` շվեդացի լրագրող և գրող Ստիգ Լարսոնի «Հազարամյակ» եռերգության մեջ նկարահանվելու շնորհիվ։ «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը», «Աղջիկ, ով խաղացել է կրակի հետ» և «Աղջիկը, ով պայթեցրել է օդային ամրոցներ» ֆիլմերում նկարահանվել է Նումի Ռապասի հետ միասին։
2011 թվականին նկարահանվել է «Հետապնդում» և «Անկատար առաքելություն։ Ուրվականի արձանագրությունը» ֆիլմերում  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Քերզոնի գիծ
«ՔԵՐԶՈՆԻ ԳԻԾ», Անտանտի Գերագույն խորհրդի կողմից 1919 թվականի դեկտեմբերին որպես Լեհաստանի արևելյան սահման հանձնարարված գծի (Դրոդնո–Ցալովկա–Նեմիրով–Բրեստ–Լիտովսկ–Դորոգուսկ–Ուստիլուգ, Գրուբեշովից արևելք, Կռիլովով հ այնուհետև Ռավա–Ռուսկայայից արևմտյան, Պերեմիշլից արևելք մինչև Կարպատներ) պայմանական անվանումը։ 1920 թվականի սովետալեհական պատերազմի անբարենպաստ ընթացքի պայմաններում Լեհաստանի բուրժուական կառավարությունը 1920 թվականի հուլիսին համաձայնեց ճանաչել այդ գիծը որպես ժամանակավոր սահման (մինչև արևմտյան տերություններից օգնություն ստանալը)։ 1920 թվականի հուլիսի 12-ին Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարար, մինիստր Քերզոնը սովետական կառավարությանն ուղղված նոտայում պահանջեց դադարեցնել կարմիր բանակի հարձակումը այդ գծի վրա (այստեղից էլ՝ «Քերզոնի գիծ» անունը)։ Սակայն, երբ փոխվեց ռազմական, իրադրությունը, լեհական կառավարությունը հրաժարվեց իր պարտավորություններից և 1921 թվականի Ռիգայի հաշտության պայմանագրով նրա օգտին հաստատվեց նոր սահման Քերզոնի գծից արևելք ներառնելով Արևմտյան Ուկրաինան ու Արևմտյան Բելառուսիան։ 1939 թվականի սեպտեմբերին, ֆաշիստական ագրեսիայի հետևանքով բուրժուական Լեհաստանի անկումից հետո, Սովետական Միությունը, կանխելով Ուկրաինայի և Բելառուսիայի արևմտյան մասերի զավթումը Դերմանիայի կողմից, վերականգնեց պատմ․ արդարությունն այդ հողերի նկատմամբ և դրանք վերցրեց իր պաշտպանության տակ։ 1944 թվականի հունվվարի 11-ին սովետական կառավարությունը պատրաստակամություն հայտնեց սովետալեհական սահմանի հիմքում դնել «Քերզոնի գիծ»։ Ղրիմի կոնֆերանս 1945–ում ՍՍՀՄ–ի առաջարկով որոշվեց, որ Լեհաստանի արևելք սահմանը պետք է անցնի Քերզոնի գիծով՝ որոշ փոփոխություններով հօգուտ Լեհաստանի։ 1945 թվականի օգոստոսի 16-ին պայմանագիր ստորագրվեց ՍԱՀՄ–ի և Ժողովրդական-դեմոկրատական Լեհաստանի միջև սովետալեհական վերջնական սահմանի (որը հիմնականում համընկնում է Քերզոնի գծի հետ) վերաբերյալ։
Կատեգորիա:Պետական սահմաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ արտաքին հարաբերություններ
Կրասնոյարսկ (այլ կիրառումներ)
Կրասնոյարսկ, կարող է վերաբերել՝
Կրասնոկամսկի շրջան (այլ կիրառումներ)
Կրասնոկամսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Դուռը դեմքին (ֆենոմեն)
«Դուռը դեմքին» («եթե ոչ դռնով, ապա պատուհանով», «մերժում, ապա նահանջ» , «ինչպես բացել դուռը, որը շրխկացրել են քո դեմքին» ) (door-in-the-face; DITF), սոցիալ-հոգեբանական ֆենոմեն, որը ենթադրում է, որ մարդիկ հակված են զիջումների գնալ և համաձայնվել ոչ այնքան գրավիչ առաջարկին այն դեպքում, եթե անմիջապես դրանից առաջ մերժել են ավելի դժվար որևէ խնդրանք կամ առաջարկ։ Այս ֆենոմենն ընկած է համանուն մանիպուլյացիայի հիմքում։ Առաջին անգամ ներկայացվել է 1975 թվականին ամերիկյան հոգեբան Ռոբերտ Չալդինիի և համահեղինակների կողմից ։ Անվանումն ստացել է «Ոտքը շեմին» ֆենոմենի համանմանությամբ և համարվում է դրա հակադրությունը ։
Նախապատմություն
Համաձայն Չալդինիի պատմածի՝ մի անգամ փողոցում իրեն մոտեցավ մի տղա և առաջարկեց 5 դոլարով գնել բոյսկաուտների ամենամյա ներկայացման տոմս։ Չալդինին քաղաքավարի կերպով մերժեց առաջարկը։ Այդ ժամանակ տղան առաջակեց ընդամենը 1 դոլարով գնել շոկոլադի սալիկներ։ Մի քանի սալիկ գնելուց հետո Չալդինին գիտակցեց, որ իրեն մանիպուլյացիայի ենթարկեցին, քանի որ․
Չալդինին գնաց իր գործընկերների հետ հանդիպման և քննարկեց տեղի ունեցածը։ Խորհրդակցության արդյունքում մշակվեցին մի շարք գիտափորձեր, որոնք հետագայում դարձան դասական ։
Դասական գիտափորձեր
Չալդինիի և գործընկերների դասական գիտափորձերի արդյունքում առաջին անգամ ցուցադրվեց մանիպուլյացիայի այս մեթոդի արդյունավետությունը ։ Հետազոտվողները Արիզոնայի համալսարանի կամպուսում միայնակ զբոսնող, երկու սեռերին պատկանող պատահական անցորդներ էին (72 հոգի)։ Որպես հետազոտող՝ հանդես եկան երեք ուսանող՝ երկու տղամարդ, մեկ կին, որոնցից յուրաքանչյուրը շփվում էր միայն իր սեռի անցորդների հետ։ Հետազոտողները, ներկայանալով որպես «Կոմսության երիտասարդական խորհրդատվական ծրագրի» («County Youth Counseling Program») ներկայացուցիչներ, անցորդներին դիմում էին տարբեր խնդրանքներով։
Սկզբում յուրաքանչյուր անցորդի առաջարկում էին երկու տարվա ընթացքում կամավոր հիմունքներով խորհրդատվություն անցկացնել անչափահաս հանցագործների հետ (մեծ հարցում)։ Մերժում ստանալուց հետո առաջարկում էին ղեկավարել անչափահաս հանցագործների էքսկուրսիան դեպի կենդանաբանական այգի (փոքր հարցում), որին համաձայնում էր հետազոտվողների 50%-ը։
Երկրորդ գիտափորձի ժամանակ տևական խորհրդատվության հավանականությունը միայն թեթևակի էր նշվում, և հետազոտվողներին անմիջականորեն խնդրում էին երեխաներին ուղեկցել դեպի կենդանաբանական այգի։ Առաջարկն ընդունում էր հետազոտվողների 25%-ը։
Երրորդ գիտափորձում հետազոտվողներին միանգամից խնդրում էին իրականացնել ոչ այնքան դժվար խնդրանքը, որին համաձայնում էր հարցվածների միայն 16,7%-ը։
Ցելետնա (փողոց)
Փողոցի երկարությունը հազմում է մոտ 400 մ։ Այժմ հանդիսանում է հետիոտնային փողոց, հնում այստեղ եղել է տրամվայներ։
Փողոցի անվանումը ծագել է сaltnéř - հացաբուլկեղեն բառից, որոնք պատրաստվում և արտադրվում էին այստեղ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրահայի փողոցներ
Իրվինգն ընդդեմ Լիպշտադտի
Դատական լսումներն սկսել են 2000 թվականի հունվարի 11-ին և ավարտվել նույն թվականի ապրիլի 11-ին։ Դատարանը ճանաչել է Լիպշտադտի ու հրատարակչության իրավացիությունը։ Դատավարությունն արժանացել է հասարակության մեծ ուշադրությանը ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում։
Կոնֆլիկտ
1993 թվականին ամերիկացի պատմաբան Դեբորա Լիպշտադտը հրատարակել է «Հոլոքոստի ժխտումը։ Ահագնացող հարձակում ճշմարտության ու հիշողության վրա» (Denying the Holocaust: The Growing Assault on Truth and Memory) գիրքը՝ նվիրված Հոլոքոստը ժխտողներին ու նրանց փաստարկումներին և մասնավորապես Դևիդ Իրվինգին։ Լիպշտադտն Իրվինգին բնութագրել է որպես առավել վտանագավոր նեոնացիստներից և Հոլոքոստը ժխտողներից մեկը, քանի որ նա շատ ավելի խելացի ու կրթված է, քան Հիտլերի սովորական հետևորդները և իր հայացքները պրոպագանդում է բավական նուրբ ու մտածված կերպով։
Սկզբում Իրվինգի միակ արձագանքը Լիպշտադտի գրքի հրատարակությանը եղել է այն, որ նա հայտնվել է Ատլանտայում Լիպշտադտի ելույթներից մեկի ժամանակ և կրկնել նախկինում տված խոստումը՝ հազարական դոլար տալ նրանց, ովքեր կապացուցեն «հրեական հարցի վերջնական լուծման» պատմական արժանահավատություն ։
1996 թվականին Իրվինգը բրիտանական դատարանում հայց է ներկայացրել ընդդեմ Դեբորա Լիպշտադտի ու Penguin Books հրատարակչության՝ նրանց մեղադրելով զրպարտության և իր գիտական ու գործնական համբավին վնաս հասցնելու մեջ։ Իրվինգն ընդգծել է, որ ինքը հանդես է գալիս ոչ թե իր հակառակորդների՝ սեփական կարծիք ունենալու և ուրիշներին կշտամբելու, այլ իրեն նեոնացիզմի մեջ մեղադրելու դեմ ։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բրիտանական դատարանում ապացույցները հավաքելու պարտականությունը դրված է պատասխանող կողմի վրա, Դեբորա Լիպշտադտն ու Penguin Books հրատարակչությունն ստիպված են եղել շատ ջանք թափել ։ Գործը հաղթելու համար պատասխանող կողմը պետք է ապացուցեր, որ Իրվինգը միտումնավոր կերպով աղավաղել է պատմական փաստերը, այսինքն՝ Հոլոքոստը իրական պատմական փաստ է ։
Լիպշտադտը գործի մեջ ներգրավել է թագավորական փաստաբան Ռիչարդ Ռեմպտոնին, Էնթոնի Ջուլիուսին և Ջեյմս Լիբսոնին, իսկ հրատարակչությունը՝ իրավաբաններ Քևին Բեյսին ու Մարկ Մեթմանին, ովքեր մաստագիտացած էին զրպարտության վերաբերյալ գործերում։
Դատարանում գործի լսումն սկսվել է 2000 թվականի հունվարի 11-ին ։
Դատական փորձաքննություն
Պատասխանող կողմը որպես փորձագետ հրավիրել է բրիտանացի պատմաբան Ռիչարդ Էվանսին, ով զբաղվում էր Երրորդ ռայխի պատմության ուսումնասիրությամբ։ Էվանսն ուսումնասիրել է Իրվինգի գրքերը, հրապարակումներն ու ելույթները՝ պարզելու համար, թե արդյոք Հոլոքոստի ժխտումը եղել է Իրվինգի քաղաքական հետաքրքրությունների ու հայացքների պատճառով կատարված միտումնավոր մանիպուլյացիաների արդյունք։ Էվանսն Իրվինգի աշխատանքներում գտել է մի շարք դեպքեր, որոնցում նա օգտագործել է կեղծ փաստաթղթեր, անտեսել փաստաթղթերով հիմնավորված փաստերը, ընտրողաբար մեջբերումներ կատարել աղբյուրներից՝ քաղվածքները ներկայացնելով համատեքստից դուրս ։
Մասնավորապես Իրվինգը խիստ չափազանցրել է Դրեզդենի ռմբակոծումների ժամանակ զոհվածների թիվը և պակասեցրել Հոլոքոստի զոհերի թիվը։ Ընդ որում նա մշտապես ոչ ճիշտ համեմատություններ է կատարել այդ ռմբակոծումների և Հոլոքոստի միջև՝ որպես հավաստի աղբյուրներ օգտագործելով այնպիսի փաստաթղթեր, որոնց մասին ստույգ հայտնի է, որ դրանք կեղծ են։
Իրվինգը հավաստիացրել է, Հիտլեր ոչինչ չգիտեր Հոլոքոստի մասին։ Էվանսն ապացուցել է, որ դա չի համապատասխանում իրականությանը, և որ Իրվինգն անտեսել է տասնյակ հավաստի աղբյուրներ՝ փոխարենը ներկայացնելով զրույցներ կողմնակալ անձանց հետ, ինչպիսին է Հիտլերի անձնական վարորդը։ Էվանսը նաև պարզել է, որ Իրվինգի՝ հարցազրույցն անցկացնելու ոչ ճիշտ մեթոդը հանգեցրել է իր դիրքորոշումն ապացուցող վկայությունների ստացմանը։
Իրվինգը հավաստիացնում էր, որ Հոլոքոստը՝ որպես ոչնչացման համակարգ, չի եղել։ Նա նաև պնդում էր, որ Հոլոքոստի զոհերի թիվը կազմում է 1 միլիոնից պակաս մարդ, և որ այդ մարդկանցից շատերը մահացել են հիվանդության հետևանքով և ոչ թե նպատակաուղղված ոչնչացման արդյունքում։ Էվանսը ցույց է տվել, որ դա չի համապատասխանում իրականությանը և ցույց է տվել, որ Իրվինգն աղավաղում է պատմական փաստաթղթերը. նա մերժում էր բազմաթիվ հասժվաստի աղբյուրներ հօգուտ առանձին վիճելի ու կասկածելի աղբյուրների։ Իրվինգը հերքում էր իր դիրքորոշմանը հակասող պատմական փաստաթղթերի հավաստիությունը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ կասկածելու ոչ մի հիմք չկար։ Մասնավորապես նա բազմիցս ասել է, որ Աննա Ֆրանկի օրագիրը կեղծ է, և շարունակել պնդել դա նույնիսկ դատական փորձաքննությունից հետո, որը հաստատել է փաստաթղթի վավերականությունը։
Իրվինգը պնդում էր, որ հրեաների ու նացիզմի այլ կալանավորների ոչնչացման համար նախատեսված գազի խցիկներ երբեք գոյություն չեն ունեցել։ Էվանսն ապացուցել է, որ դա ճիշտ չէ, և ցույց է տվել, թե ինչպես է Իրվինգը եկել այլ եզրահանգմանը։ Իրվինգը մասնավորապես հիմք է ընդունել Գեբելսի օրագրերը՝ առանց հաշվի առնելու համատեքստը։ Նա հաջորդաբար օգտագործել է բնօրինակն ու նրա անգլերեն թարգմանությունը այնպես, որ համատեքստից դուրս ներկայացված քաղվածքներն ապացուցել են իր դիրքորոշման ճիշտ լինելը։
Դրանից բացի Էվանսն ապացուցել է, որ Իրվինգը կապված է հայտնի հակասեմական կազմակերպությունների հետ։ Նա ցույց է տվել, որ Իրվինգը բազմիցս ռասիստական ու հակասեմական բովանդակությամբ ուղղակի հայտարարություններ է արել։
Դատարանում ելույթ են ունեցել նաև այլ փորձագետներ.
Ռիչարդ Էվանսի ու մյուս փորձագետների եզրակացությունները պատասխանող կողմին օգնել են հաղթել դատը։ Հետագայում Ռիչարդ Էվանսն այդ գործի մասին գրել է «Սուտ Հիտլերի մաիսն։ Պատմությունը, Հոլոքոստն ու դատը Դևիդ Իրվինգի հետ» (Lying About Hitler: History, Holocaust, and the David Irving Trial) գիրքը, որ «Դևիդ Իրվինգը, Հիտլերն ու Հոլոքոստի ժխտումը» (David Irving, Hitler and Holocaust Denial) խորագրով ներկայացված է Էմորիի համալսարանի կայքում ։
Դատավճիռ
2000 թվականի ապրիլի 11-ին դատավոր Գրեյը հրապարակել է 333 էջանոց դատավճիռը ։ Իրվինգի բոլոր պահանջները մերժվել են, և նա պարտավորվել է վճարել 3 մլն ֆունտ՝ որպես դատական ծախսերի փոխհատուցում ։
Դատարանը որոշել է, որ Իրվինգն բազմիցս հայտարարություններ է կատարել՝ նպատակ ունենալով Հոլոքոստի մասշտաբները ներկայացնել եղածից պակաս։ Դատարանի կարծիքով՝ Իրվինգը միտումնավոր կերպով մանիպուլյացիաներ է արել փաստաթղթերի հետ կապված, և դրա պատճառ եղել է նրա հակասեմական լինելը ։ Դատարանի վճռում Իրվինգը կոչվել է հակասեմական և ռասիստ, որ կապ ունի նեոնացիստական կազմակերպությունների հետ ։
Բողոքարկում
Իրվինգը չի համաձայնել դատարանի վճռի հետ և բողոք է ներկայացրել։ Այն դատարանը քննել է 2001 թվականի հուլիսին, իսկ Իրվինգն ինքը դատին ներկա չի եղել։ Իրվինգի փաստաբան Դևիսը պնդել է, թե իր պաշտպանյալը կարող էր հանդես բերել անփութություն որպես պատմաբան, բայց միտումնավոր չի ստել։ Այնուամենայնիվ, բողոքը քննող դատավորները եկել են այն եզրահանգման, որ դատավոր Գրեյի դատավճիռը եղել է «լիարժեքության ու ոճի» օրինակ և այն թողել են ուժի մեջ ։ Իրվինգի բողոքը մերժվել է ։
2002 թվականի մայիսի 21-ին դատարանը որոշել է, որ Իրվինգն անվարկունակության պատճառով չի ազատվում օրենքի առջև պատասխանատվությունից ։ Դատական ծախսերի փոխհատուցման համար Իրվինգն ստիպված է եղել վաճառել իր տունն Անգլիայում, ինպես նաև իրեն հայտարարել է սնանկ ։
Արձագանքներ
Դատավարությունն արժանացել է հասարակության ուշադրությանը ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում ։ Դատից հետո լրագրող Դ. Գուտենպլանը հրատարակել է գիրք, որում ներկայացրել է երկու կողմերի հայացքները։ Դատավարությունն ու դատավճիռը մեկնաբանել են խոշոր պարբերականներ։ Մասնավորապես Նյու Յորք Թայմսը գրել է.
Դատարանի որոշումն ակտիվ քննարկվել է ակադեմիական շրջանում։ Բրիտանացի պատմաբան Դևիդ Ցեսարանին ողջունել է դատավճիռը։ Նա համարում է, որ խոսքը վերաբերում է ոչ միայն անցյալին, այլև ապագային։ Նրա կարծիքով՝ Հոլոքոստի ժխտումը նացիզմի վերականգնման փորձ է։ Ամերիկացի պատմաբան Դենիել Գոլդհագենը կարծում է, որ դատարանում պատմական հարցեր չեն որոշվում, իսկ Իրվինգին ընդհանրապես պետք չէ լուրջ ընդունել. այն քննարկումը, թե արդյոք Հոլոքոստն իրականություն է, թե ոչ, անհեթեթ է, ինչպես եթե քննարկվեն այն հարցերը, թե արդյոք եղել է ստրկատիրություն ԱՄՆ-ում, կամ պատմական փաստ է արդյոք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի ժխտում
Ռոանոկ
Ռոանոկի գաղութ (The Roanoke Colony, հայտնի է նաև որպես «Կորուսյալ գաղութ», Lost Colony), անգլիական գաղութ համանուն կղզում (ներկայում՝ ԱՄՆ-ի Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Դեյր շրջանում)՝ հիմնված Եղիսաբեթ I թագուհու հովանու ներքո գործող Ուոլտեր Ռելիի միջոցներով, որի նպատակն էր Հյուսիսային Ամերիկայում անգլիական մշտական առաջին գաղութի հիմնումը։
«Անհետ կորած այս գաղութի» պատմությունը անմիջականորեն կապվում է հարևան հնդկացի կրոատոան գաղութի հետ և բազմաթիվ գեղարվեստական ստեղծագործությունների ու ֆիլմերի ստեղծման հիմք է հանդիսացել։ Ամենից շատ տարածված է այն կարծիքը, որ գաղութարարները ենթարկվել են տեղացի հնդկացի ցեղերի հարձակման կամ էլ գերի են վերցվել իսպանացիների, միգուցե նաև ծովահենների կողմից։
Նախապատմություն
1584 թվականի մարտի 25-ին Անգլիայի թագուհի Եղիսաբեթ I Ուոլտեր Ռելիին տվեց գաղութացման թույլտվություն։ Եղիսաբեթ I-ի հրամանը հստակեցնում էր, որ Ռելիին տրվում է 1 տարի, որպեսզի նա Հյուսիսային Ամերիկայում հիմնի գաղութ, հակառակ դեպքում նա կկորցնի գաղութացման իր իրավունքը ։ Ռելին և Եղիսաբեթ թագուհին կազմակերպեցին այդ միջոցառումը՝ գիտակցելով, որ այն իրենց առջև կբացի Նոր Աշխարհի հարստությունները, և նոր գաղութը կծառայի որպես ռազմածովային հենակետ Իսպանական Ամերիկայի գաղութների և նավատորմի վրա հարձակման համար ։
Ռելին երբեք չէր այցելել Հյուսիսային Ամերիկա, բայց 1595 և 1617 թվականներին ղեկավարել էր դեպի Հարավային Ամերիկայում գտնվող Օրինոկո գետի արշավախմբերը, որոնք փնտրում էին առասպելական Էլդորադո քաղաքը։
Բնակիչների առաջին խումբ
1584 թվականի ապրիլի 27-ին Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան ափերը հետազոտելու նպատակով Ռելին ուղարկեց արշավախումբ, որը ղեկավարում էին Ֆիլիպ Ամադեսն ու Արթուր Բառլոուն։ Արշավախումբը Ռոանոկ կղզի ժամանեց հուլիսի 4-ին և կարճ ժամանակ անց կապեր հաստատեցին տեղացի հնդկացի Սեկոտան և Կրոատան ցեղերի բնակիչների։ Բառլոուն Անգլիա վերադարձավ երկու կրոատանցիների հետ, որոնց անուններն էին Մանտեո և Ուանչիզ։ Վերջիններս Ռելիին ներկայացրեցին իրենց շրջանի քաղաքականությունն ու նկարագրեցին աշխարհագրությունը ։ Հիմնվելով երկու կրոատանցիներից ստացած տեղեկատվության վրա՝ Ռելին Հյուսիսային Ամերիկա ուղարկեց երկրորդ արշավախումբը սըր Ռիչարդ Գրենվիլի գլխավորությամբ։ Նրան հանձնարարված էր տվյալ շրջանը լրացուցիչ հետազոտել և վերադառնալ Անգլիա հաջողված գործողության հաշվետվությամբ։
Գրենվիլի նավախումբը նավարկությունը սկսեց Պլիմուտից 1585 թվականի ապրիլի 9-ին։ Այն կազմված էր 5 նավերից՝ «Վագր» (Գրենվիլի նավ), «Այծյամ», «Կարմիր Առյուծ», «Եղիսաբեթ» և «Դորոտի»։ Պորտուգալիայի ափերի մոտ նավախումբը բախվեց փոթորկի, ինչի պատճառով «Վագր» անունը կրող նավը ետ մնաց մնացյալ նավերից :Նման դեպքերի համար նավապետերն ունեին գործողությունների ծրագիր, որի համաձայն նրանք պետք է հանդիպեին Պուերտո Ռիկոյում։ Մայիսի 11-ին «Վագրը» ժամանեց «Մուսկիտոյի ծովախորշ» ։
Գրենվիլը առաջինը հասավ «Մուսկիտոյի ծովախորշ»։ Մինչ նա սպասում էր մյուս չորս նավերի ժամանմանը՝ կապեր հաստատեց Ամերիկայում գտնվող իսպանական գաղութների բնակիչների հետ։ Բացի այդ, նա նաև կառուցեց ռազմական ամրություն։ «Եղիսաբեթ» նավը սահմանված վայր ժամանեց ամրության կառուցումից անմիջապես հետո ։ Գրենվիլը չսպասեց մյուս երեք նավերի ժամանմանը և նավարկությունը սկսեց հունիսի 7-ին։ «Մուսկիտոյի ծովախորշում» Գրինվիլի կառուցած ռազմական ամրությունը լքվեց, իսկ նրա գտնվելու վայրն այդպես էլ անհայտ մնաց։
Հունիսի 26-ին «Վագրը» նավարկեց մինչև Օկրակոկ Ինլետ, սակայն հայտնվեց ծանծաղուտում՝ կորցնելով սննդամթերքի պաշարների մեծ մասը ։ Վերանորոգումից հետո հուլիսի սկզբին «Վագրը» հանդիպեց «Այծյամին» և «Դորոտիին», որոնք ժամանել էին Արտաքին ծանխաղուտների ջրեր «Կարմիր Առյուծի» հետ միասին մի քանի շաբաթ առաջ։ Սակայն «Կարմիր Առյուծն» իջեցրեց իր ուղևորներին, իսկ նավի անձնակազմը մեկնեց Նյուֆաունդլենդ, որպեսզի զբաղվի կապերությամբ ։
Նոր աշխարհում
1585 թվականի հուլիսի 29-ին արշավախումբը հասավ Ամերիկայի ափ։ Մայրցամաքի առափնյա հատվածի ու տեղաբնիկ հնդկացիների բնակավայրերի սկզբնական հետախուզությունից հետո անգլիացիները Ակվակոկոկ գյուղի բնիկներին արծաթյա բաժակի գողության մեջ։ Գյուղն ամբողջությամբ ավերվեց և հրդեհվեց տեղաբնիկների առաջնորդի հետ միասին ։ Այս իրադարձությունը նկարագրել է նաև Ռիչարդ Հակլուտը։ Նրա հաշվետվությունները հիմնված են տարբեր բանկիրների, այդ թվում նաև՝ հենց Ուոլտեր Ռելիի ասածների վրա։ Ինքը՝ Հակլուտը, երբեք չի եղել Նոր աշխարհում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն Կատեգորիա:Հյուսիսային Կարոլինայի պատմություն Կատեգորիա:1585 Կատեգորիա:Անհետ կորած անձինք Կատեգորիա:13 գաղութների պատմություն Կատեգորիա:Ճամբարի ժամանակավոր
Ռուսական ազգայնականություն
Ռուսական ազգայնականություն (Русский национализм), ռուս ազգի առանձնահատուկ արժեքը հիմնավորող ազգայնականության տեսակ։ Ռուսական ազգայնականությունը առաջին անգամ ի հայտ է եկել 18-րդ դարում և սերտորեն կապված է պանսլավիզմի հետ ։
Ռուսական կայսրություն
Ազգայնականությունը Ռուսաստանում ծագել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսին և կապված է բարձր հասարակության կրթված շերտերի արևմտաևրոպական փիլիսոփայության և քաղաքագիտության ժամանակակից հոսքերի հետ։ Ի սկզբանե ռուսների՝ որպես ազգի հետազոտույթամբ զբաղված էր մշակութային և մտավորական էլիտան (հիմնականում՝ ազնվականությունը)։ Օրինակ, ռուս բանաստղեծ և գրական քննադատ Ալեքսանդր Սումարոկովը Դմիտրի Ինքնակոչ (Дмитрий Самозванец, 1771) իր ողբերգության նախաբանի մեջ ռուսական ազգի հիմքն է անվանում այն, որ ստրուկների բախտաբաժինն է հնազանդությունը, ցարին՝ իշխանությունը, իսկ «հայրենիքի որդիներինը» (այսինքն՝ էլիտայի)՝ պետության մասին հոգսը։ Ազգայնականությունը դիտարկվում էր պրիմորդիալիզմի ոգով, ինչը խթանում էր հետաքրքրությունը Ռուսաստանի ակունքի և մշակույթի վերաբերյալ։
Ռուսերենում ազգայնականության հետ կապված հասկացությունների բացակայության պատճառով այդ նման եզրերի փոխարեն երկար ժամանակ օգտագործվում էին ֆրանսերեն հասկացություններ, չնայած դրանք թարգմանելու փորձեր բազմաթիվ անգամ եղել են։ Այդպես, ռուս բանաստեղծ և պատմաբան Պյոտր Բյազեմսկին թարգմանում էր ֆրանսերեն nationalité որպես ժողովրդականություն (народность) :
Կայսր Պետրոս Առաջինի գահակալության օրոք Ռուսաստանի հաջողություններն աշխարհում հիացումներ են առաջացրել, և կայսրի աջակիցները եվրոպացիներին բարյացակամորեն նայում են որպես հավասարը հավասարի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն
Qantas
Qantas Airways Limited, Ավստրալիայի ամենամեծ ավիաընկերություններից մեկն է։ Ավիաընկերության գրասենյակը գտնվում է Սիդնեյում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին, երկրորդ տեղում է աշխարհի ցուցակում ամենահին գործող ավիաընկերությունների (KLM-ից հետո)։ Բնօրինակը անունը «Qantas» է հապավումը՝ «Queensland And Northern Territory Aerial Services»։
Չվերթ
Միջին տարիքը ավիաընկերության կազմում է 8,8 տարի (2011 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Ամելի Մորեսմո
Ամելի Սիմոն Մորեսմո (Amélie Simone Mauresmo, [ameli simɔn moʁɛsmo], ), ֆրանսիացի նախկին պրոֆեսիոնալ թենիսիտուհի և աշխարհի թիվ մեկ ռակետ։ Մորեսմոն հաղթանակ է տարել Մեծ Սաղավարտի մենախաղի երկու մրցաշարերում՝ Ավստրալիայի բաց առաջնություն և Ուիմբլդոն, ինչպես նաև արծաթե մեդալ է նվաճել 2004 թվականի Օլիմպիական խաղերում։
Վաղ տարիներ
Մորեսմոն ծնվել է 1979 թվականի հուլիսի 5-ին Փարիզից հյուսիս-արևմուտք գտնվող Սեն Ժերմեն ան Լե քաղաքում։ Նա թենիս սկսել է խաղալ 4 տարեկան հասակից, նրանից հետո, երբ հեռուստատեսությամբ դիտել և ոգևորվել է 1983 թվականին Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում Յանիկ Նոայի հաղթանակով։ Հենց այդ հաղթանակից հետո Մորեսմոյի ծնողները նրա համար գնել են առաջին թենիսի ռակետը։ Ավելի ուշ՝ 1998 թվականին, Յանիկ Նոան նրան Ֆեդերացիայի գավաթի խաղարկությունում նրան ընդգրկում է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Նրա մայրը՝ Ֆրանսուազա, տնային տնտեսուհի է։ Հայրը՝ Ֆրենսիս, ով մահացել է 2004 թվականի մարտին, եղել է ինժեներ։ Ամելին ունի եղբայր՝ Ֆաբիեն, ով նույնպես ինժեներ է։
1996 թվականին Մորեսմոն հաղթանակ է տարել Մեծ Սաղավարտի երկու պատանեկան մրցաշարերի կանանց մենախաղում՝ Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և Ուիմբլդոնում։ Նույն 1996 թվականին նրան անվանում են Թենիսի միջազգային ֆեդերացիայի Աշխարհի չեմպիոն։
Մարզական կարիերա
Որակավորման փուլից հիմնական ցանց անցած Մորեսմոն 1999 թվականին հասնում է Ավստրալիայի բաց առաջնության եզրափակիչ, ճանապարհին հաղթանակ տանելով երեք «դասակարգված» թենիսիստուհիների նկատմամբ, այդ թվում աշխարհի թիվ մեկ ռակետ Լինդսեյ Դևենպորտի նկատմամբ։ Սակայն եզրափակիչում նրա հաղթարշավը կանգնեցնում է աշխարհի թիվ երկու ռակետ Մարտինա Հինգիսը։ Մորեսմոն ընդամենը երկրորդ ֆրանսուհին էր, ով երբևիցե հասել էր Ավստրալիայի բաց առաջնության եզրափակիչ (Մարի Պիրսը եղել է առաջինը, հաղթանակ տանելով 1995 թվականի առաջնությունում)։ Նա նաև հանդիսանում էր երրորդ ֆրանսուհին, ով Բաց դարաշրջանում երբևիցե հասել էր Մեծ Սաղավարտի մրցաշարի եզրափակիչ։
Այնուհետև, նույն թվականին, Մորեսմոն Մարտինա Հինգիսի նկատմամբ հաղթանակ է տանում Paris indoor մրցաշարի եզրափակիչի ճանապարհին։
Ավստրալիայի բաց առաջնությունում Լինդսեյ Դևենպորտին հաղթելուց հետո, Մորեսմոն, ով այդ ժամանակ 19 տարեկան էր, միջազգային մամուլում ներկայացվում է որպես լեսբուհի ։ Նա «կորտում իր հաջողությունը վերագրում է իր սեքսուալականությանը» ։ Նա նաև սեքսուալ ծաղրանքների է ենթարկվում այլ մրցակցուհիների կողմից, որոնց նա հետագայում պարտության է մատնում ։
2004 թվական։ Օլիմպիական արծաթ, աշխարհի թիվ 1 ռակետ
2004 թվականին Մորեսմոն հասնում է Ուիմբլդոնի մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ նա պարտություն է կրում Սերենա Ուիլյամսից երեք սեթում, առաջին սեթում հաղթանակ տանելուց և երկրորդ սեթում առավելություն ունենալուց հետո։ Նա Մեծ Սաղավարտի մյուս երեք մրցաշարերում հասնում է մինչև քառորդ եզրափակիչ և հաղթում է I մակարդակի երեք մրցաշարերում՝ Հռոմում, Բեռլինում և Մոնրեալում։
2004 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Մորեսմոն դառնում է առաջին ֆրանսիացի թենիսիտուհին, ով կարողանում է հասնել վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականին և դառնալ աշխարհի թիվ 1 ռակետ։ Նա առաջին համարի վարկանիշը պահպանում է հինգ շաբաթ և դառնում է երկրորդ թենիսիտուհին՝ Կիմ Կլեյստերսից հետո, ով արժանանում է առաջին հորիզոնականին առանց Մեծ Սաղավարտի որևէ մրցաշարում հաղթելու։
2005 թվական
2005 թվականին Մորեսմոն հասնում է Ավստրալիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ, սակայն այնտեղ պարտություն է կրում մրցաշարի ապագա հաղթող Սերենա Ուիլյամսից։
Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում Մորեսմոն, ով «դասակարգված» էր 3-րդ համարի տակ, երրորդ շրջանում պարտվում է այն ժամանակ դեռևս անհայտ, 17-ամյա Անա Իվանովիչին Սերբիայից, երեք սեթում ։
ԱՄՆ բաց առաջնությունում Մորեսմոն քառորդ եզրափակիչում պարտվում է Մերի Պիրսին, երկու սեթում։ Մինչ այդ նա Ուիմբլդոնի մրցաշարի կիսաեզրափակիչ երեք սեթանոց համառ պայքարում պարտվել էր Լինդսեյ Դևենպորտին՝ 7-6(7-5), 6-7(4-7), 4-6։
Տարվա վերջին Մորեսմոն շահում է իր առաջին մենախաղային տիտղոսը WTA Tour-ի եզրափակիչ մրցաշարում։ Նա եզրափակիչում հաղթանակ է տանում Մարի Պիրսի նկատմամբ, խմբային մրցաշարում նրան պարտվելուց հետո, երեք սեթում։
2006 թվական։ Մեծ Սաղավարտի երկու տիտղոս
2006 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունում Մորեսմոն տիրում է Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի մենախաղի իր առաջին տիտղոսին, հաղթանակի ճանապարհին հաղթելով բելգիացի աշխարհի նախկին թիվ մեկ ռակետներ Կիմ Կլեյստերսին և Ժյուստին Էնենին։ Երկու մրցակցուհիներն էլ հրաժարվում են շարունակալ խաղը վնասվածքների պատճառով՝ Կլեյստերսը կիսաեզրափակիչ խաղի երրորդ սեթում աջ ոտնաթաթի, իսկ Էնենը եզրափակիչ քաղի երկրորդ սեթում սուր գաստրոէնտերիտի պատճառով։ Մորեսմոն մինչ խաղերի դադարեցումը երկուսում էլ առավելություն ուներ, ընդ որում Էնենի հետ եզրափակիչ խաղում շահում էր 6-1, 2-0 հաշվով։
Այնուհետև Մորեսմոն հաղթում է հաջորդ երկու մրցաշարերում՝ Փարիզի Open Gaz de France մրցաշարում (եզրափակիչում հաղթանակ տանելով Մարի Պիրսի նկատմամբ) և Անտվերպենի Diamond Games PROXIMUS մրցաշարում (եզրափակիչում հաղթանակ տանելով Կիմ Կլեյստերսի նկատմամբ)։
Այնուհետև Մորեմոն հասնում է մինչև Կի Բիսկեյնի Sony Ericsson Open մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ նա պարտվում է մրցաշարի ապագա հաղթող Սվետլանա Կուզնեցովային։
Ֆրանսիայի բաց առաջնության չորրորդ շրջանում նա պարտություն է կրում չեխ, երիտասարդ թենիսիստուհի Նիկոլ Վայդիշովային՝ 6-7 (5-7), 6-1, 6-2։ Հաջորդ մրցաշարում՝ նախաուիմբլդոնյան Իսթբորնում, Մորեմոն դուրս է մնում առաջին շրջանում։ Այնուամենայնիվ, Մորեսմոն և Կուզնեցովան այնտեղ հաղթում են զուգախաղի մրցաշարում, որը նրանց համատեղ առաջին մրցանակն էր և երկրորդը Մորեսմոյի կարիերայում։
Ուիմբլդոնի մրցաշարում Մորեսմոն առաջին «դասակարգվածն» էր։ Նա քառորդ եզրափակիչում հաղթում է Անաստասիա Միսկինային և կիսաեզրափակիչում պայքարից դուրս է թողնում Մարիա Շարապովային, իսկ եզրափակիչում երեք սեթանոց մրցախաղում առավելության է հասնում Ժյուստին Էնենի նկատմամբ՝ 2-6, 6-3, 6-4։ Հաղթանակը Մորեսմոյի համար երկրորդն էր Մեծ Սաղավարտի մենախաղի մրցաշարերում և առաջինը խոտածածկի վրա։ Նա նաև հանդիսանում է առաջին ֆրանսուհին 1925 թվականին Սյուզան Լենգլեի հաղթանակից հետո, ով հաղթում է Ուիմբլդոնի մրցաշարում։ Ուիմբլդոնի եզրափակիչը նշանակալից էր նրանով, որ վերջին տասնամյակի ընթացքում առաջին անգամ Ուիլյամս քույրերից և ոչ մեկը չէր մասնակցում նրան։
Այնուհետև նա օգնում է ազգային հավախականին դուրս գալ Ֆեդերացիայի գավաթի Համաշխարհային I խմբի փլեյ-օֆֆի Չեխիայի դեմ հանդիպմանը, սակայն չի կարողէանում մասնակցել նրան աճուկի վնասվածքի պատճառով, որը ստացել էր Ուիմբլդոնի ժամանակ։ Բացի այդ, նա դուրս է գալիս Մոնրեալի մրցաշարից՝ նույն վնասվածքի պատճառով։
Նրա հաջորդ մրցաշարը լինում է Նյու Հեյվենի Pilot Pen Tennis մրցաշարը, որտեղ նա քառորդ եզրափակիչում պարտվում է Լինդսեյ Դևենպորտին՝ 4-6, 5-7։
ԱՄՆ բաց առաջնությունում Մորեսմոն պարտվում է Մարիա Շարապովային կիսաեզրափակիչում՝ 0-6, 6-4, 0-6։ Դա առաջին դեպքն էր Բաց դարաշրջանի պատմության մեջ, երբ ԱՄՆ բաց առաջնության կանանց մենախաղի կիսաեզրափակիչում թենիսիստուհին պարտվում է երկու սեթում առանց որևէ գեյմ հաղթելու ։
Այնուհետև Մորեսմոն հասնում է Պեկինի China Open մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ պարտություն է կրում Սվետլանա Կուզնեցովայից։ Մրցաշարի ընթացքում Մորեսմոն կարողանում է շահել 137 վարկանիշային միավոր, ինչը օգնում է պահպանել աշխարհի թիվ մեկ ռակետի կոչումը և մրցաշարի ընթացքում ընդհատում է 2000 թվականի Սիդնեյի մրցաշարից հետո Լինդսեյ Դևենպորտին ինը անընդմեջ պարտությունների շարքը։
2007 թվական։ Թոփ-5-յակից դուրս
2007 թվականի մարտի 16-ին Մորեսմոն արժանանում է Ասպետի կոչման և Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակի կողմից ստանում «Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան»։
Բեռլինի Qatar Telecom German Open մրցաշարում Մորեսմոն պարտվում է երրորդ շրջանում, ուկրաինուհի Յուլիա Վակուլենկոյին, իսկ Հռոմի Internazionali d'Italia մրցաշարում նա պարտվում է երկրորդ շրջանում, ավստրալուհի Սամանտա Ստոսուրին՝ 7-5, 7-6 ( 4), 6-7 (7), այն բանից հետո, երբ Մորեսմոն երրորդ սեթում շահում էր 5-3 հաշվով։ Փետրվարից հետո Ֆրանսիայի բաց առաջնությունը Մորեմոյի համար երրորդ մրցաշարն է դառնում։ Մորեսմոն երրորդ շրջանում զիջում է չեխ Լյուսիա Շաֆարժովային՝ 3-6, 6-7 (4), կատարելով 9 կրկնակի սխալ մատուցում և 49 ոչհարկադիր սխալ։
Իսթբորնի մրցաշարում Ժյուստին Էնենին եզրափակիչում պարտվելուց հետո՝ 5-7, 7-6 (4), 6-7 (2), որոշիչ սեթում 4-1 հաղթելուց հետո, Մորեսմոն մասնակցում է Ուիմբլդոնի մրցաշարին։ Մրցաշարի նախորդ քաղարկության հաղթող Մորեսմոն հայտարարում է, որ պատրաստ է շահելու ևս մեկ խոշոր տիտղոս։ Այնուամենայնիվ, նա չորրորդ շրջանում պարտվում է չեխ Նիկոլ Վայդիշովային՝ 6-7 (6), 6-4, 1-6։ Պարտությունը նրան ետ է գցում դասակարգման աղյուսակի 6-րդ հորիզոնական, առաջին անգամ առաջին հնգյակի սահմաններից դուրս 2003 թվականի նոյեմբերից ի վեր։
Մրցաշարերին վերադարձը իրականանում է Պեկինի China Open մրցաշարում, որտեղ նա քառորդ եզրափակիչում պարտվում է տանտեր Պեն Շուային։ Այնուհետև նա Porsche Tennis Grand Prix մրցաշարում պարտվում է Ելենա Դեմենտևային։ Մոսկվայի Կրեմլի գավաթում Մորեսմոն առաջին շրջանում պարտվում է Վերա Զվոնարյովաին։ Ցյուրիխում նա երկրորդ շրջանում, երեք սեթում, պարտվում է Ալյոնա Բոնդարենկոյին։
2008 թվական։ Չեմպիոնի ստվեր
Տարվա նրա առաջին մրցաշարը լինում է Mondial Australian Women's Hardcourts մրցաշարը ավստրալիական Գոլդ Կոստում, որտեղ նա քառորդ եզրափակիչում պարտվում է 4-րդ «դասակարգված» Պատի Շնայդերին։ Մելբուրնում՝ Ավստրալիայի բաց առաջնությունում, Մորեսմոն երրորդ շրջանում պարտվում է ավստրալուհի Քեյսի Դելակվային՝ 6-3, 4-6, 4-6։
Իր հաջորդ մրցաշարում՝ Փարիզում, Մորեսմոն պարտվում է չորրորդ շրջանում, Աննա Չակվետաձեին՝ 6-3, 3-6, 3-6.
Մորեսմոն մասնակցություն է ունենում Մերձավոր Արևելքի երկու մրցաշարերում։ Դոհայի առաջին մակարդակի Qatar Total Open մրցաշարում նա պարտություն է կրում երկրորդ շրջանում Թամարին Թանասուգարնին՝ 6-7 (7), 5-7։ Երկրորդ մակարդակի Barclays Dubai Tennis Championships մրցաշարում Մորեսմոն հասնում է տարվա ընթացքում իր երրորդ քառորդ եզրափակիչին, սակայն չի կարողանում հաջողության հասնել և պարտվում է Սվետլանա Կուզնեցովային՝ 1-6, 6-7։
Այնուհետև Մորեսմոն պարտություն է կրում երկրորդ մակարդակի Pacific Life Open մրցաշարում, Ինդիան Ուելսում և Կի Բիսկեյնի Sony Ericsson Open մրցաշարում։
Գրունտի վրա Bausch & Lomb Championships մրցաշարում, Ամելիա Այլենդում, Մորեսմոն պարտություն է կրում քառորդ եզրափակիչում, մրցաշարի եզրափակիչի ապագա մասնակից Դոմինիկա Ցիբուլկովային։
Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում Մորեսմոն երկրորդ շրջանում պարտվում է իսպանուհի Սուարես Նավարոյին, ով մրցաշարին մասնակցելու իրավունք էր նվաճել որակավորման փուլից, 3-6, 4-6։
Մեծ Բրիտանիայում, Իսթբորնում, Մորեսմոն հաղթում է 6-րդ դասակարգված ֆրանսուհի Ալիզե Կորնեին առաջին շրջանում՝ 6-1, 4-6, 7-5, սակայն երկրորդում Սամանտա Ստոսուրի հետ հանդիպման ժամանակ ստիպված է լինում 2-1 հաշվի ժամանակ հրաժարվել պայքարից վնասվածքի պատճառով։
Ուիմբլդոնի մրցաշարում Մորեսմոն երրորդ շրջանում պարտվում է Սերենա Ուիլյամսին՝ 6-7 (5), 1-6։ Խաղի ընթացքում նրան խանգարում է ազդրի վնասվածքը։ Խաղից հետո Մորեսմոն ասում է.
Մորեսմոն մերժում է Օլիմպիական խաղերում խաղալու Ֆրանսիայի թենիսի ֆեդերացիայի առաջարկը՝ Մարի Պիրսի հրաժարումից հետո ։
Մորեմոն, ազդրի վնասվածքի պատճառով, երկամսյա դադար է վերցնում և բաց թողնում Ուիմբլդոնի մրցաշարը։ Այնուհետև պարտվում է Ցինցինատիի մրցաշարի կիսաեզրափակիչում, Նատալի Դեշիին՝ 4-6, 6-3, 2- 6։ Հաջորդ մրցաշարում՝ Նյու Հեյվենում, Մորեսմոն պարտվում է մրցաշարի թոփ դասակարգված Աննա Չակվետաձեին՝ 6-3, 3 -6, 6-1։ ԱՄՆ բաց առաջնությունում, չորրորդ շրջանում, Մորեսմոն պարտվում է 16-րդ դասակարգված Ֆլավիա Պենետային՝ 6-3, 6-0։
Սեպտեմբերի 29-ին Մորեսմոն հայտարարում է, որ հրաժարվել է իր վաղեմի մարզիչ Լոիկ Կուրտուայի ծառայություններից ։
Մորեսմոն պարտվում է Տոկիոյի և Պեկինի մրցաշարերի առաջին շրջանում, երկու անգամն էլ երեք սեթում, Դոմինիկա Ցիբուլկովային։ Նա Մոսկվայի Կրեմլի գավաթում հասնում է մինչև երկրորդ շրջան, որտեղ պարտվում է Դինարա Սաֆինային՝ 7-6 (2), 4-6, 4-6, և պարտություն է կրում Ցյուրիխի մրցաշարի առաջին շրջանում, բելառուսցի երիտասարդ թենիսիտուհի Վիկտորիա Ազարենկային։
Նա տարին եզրափակում է Լյուքսեմբուրգի մրցաշարի քառորդ եզրափակիչով, որտեղ պարտվում է մրցաշարի ապագա հաղթող Ելենա Դեմենտևային։ Մորեսմոն տարին ավարտում է համաշխարհային դասակարգման աղյուսակի 24-րդ հորիզոնականում, հաղթանակների և պարտությունների 32-19 հարաբերեկցությամբ։
2009 թվական։ Եզրափակիչ տարի և կարիերայի ավարտ
Բրիսբենի միջազգային մրցաշարում Մորեսմոն առաջին շրջանում հաղթեց աշխարհի թիվ 177 ռակետ Ելենա Դոկիչին՝ 7-6 (9), 7-6 (5), այնուհետև երկրորդ շրջանում առավելության հասավ ֆրանսուհի Ժյուլի Կուենի նկատմամբ՝ 5-7, 6-2, 7-6 (11), 3 ժամ և 14 րոպեում։ 5-րդ դասակարգված Մորեսմոն այնուհետև հաղթց թոփ-դասակարգված Անա Իվանովիչին քառորդ եզրափակիչում՝ 6-3, 6-2, իսկ կիսաեզրափակիչում պարտվեց 3-րդ դասակարգված Մարիոն Բարտոլիին։ Ավստրալիայի բաց առաջնությունում Մորեսմոն պարտվեց երրորդ շրջանում, Վիկտորիա Ազարենկաին։
2009 թվականին Մորեսմոն հաղթեց 2007 թվականից ի վեր իր առաջին մրցաշարում, Փարիզի Open GDF SUEZ մրցաշարի եզրափակչում առավելության հասնելով Ելենա Դեմենտևայի նկատմամբ։
Մորեսմոն պարտվեց Ինդիանա Ուելսի BNP Paribas Open մրցաշարի երրորդ շրջանում, տարվա առաջին Premier Mandatory մրցաշարում, Նա Լիին՝ 5-7, 2-6։ Հաջորդ մրցաշարը հանդիսացավ Կի Բիսկեյնի Sony Ericsson Open-ը։ Մորեսմոն «դասակարգված» էր 20-րդ համարի տակ և չորրորդ շրջանում պարտվեց ավստրպալուհի Սամանտա Ստոսուրին՝ 4-6, 4-6, սակայն վերջնական հաղթանակի հասավ զուգախաղում, թենիսի իր խաղընկերուհի Սվետլանա Կուզնեցովայի հետ զույգով, տիտղոսի ճանապարհին պայքարից դուրս թողնելով աշխարհի չեմպիոնուհիների։
Մադրիդի Մասթերս մրցաշարի երկրորդ շրջանում Մորեսմոն հաղթեց Չժան Ցզեին՝ 6-2, 7-5։ Այնուհետև նա հաղթեց Ելենա Դեմենտևային՝ 1-6, 6-4, 6-2 և Ագնեշ Սավային՝ 5-7, 6-1, 6-1, երրորդ և չորրորդ շրջաններում համապատասխանաբար։ Սակայն կիսաեզրափակիչում նա պարտություն կրեց բավականին արագ առաջընթաց ապրող, ապագա աստղ Կարոլին Վոզնյացկիին՝ 6-7 (1) 3-6։
Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում Մորեսմոն առաջին շրջանում պարտվեց Աննա-Լենա Գրյոնեֆելդին՝ 4-6, 3-6։
2009 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունում Մորեսմոն 17-րդ դասակարգվածն էր, սակայն երկրորդ շրջանում պերտություն կրեց Ալեքսանդրա Վոզնյակից՝ 4-6, 0-6։
2009 թվականի հոկտեմբերի 8-ի մամլո-ասուլիսում Մորեսմոն հայտարարեց, որ դիտարկում է թենիսից հեռանալու հնարավորությունը։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 3-ին նա պաշտոնապես հայտարարեց պրոֆեսիոնալ թենիսից հեռանալու մասին։ Դա տեղի է եցավ Փարիզում կայացած մամլո-ասուլիսի ժամանակ ։ Նա կարիերան ավարտեց զբաղեցնելով համաշխարհային դասակարգման աղյուսակի 21-րդ հորիզոնականը ։
2010-2011 թվականներ
2011 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում Մորեսմոն վերամիավորվում է Լյոդրայի հետ, որպեսզի մասնակցի զուգախաղերի պրոֆեսիոնալ մրցաշարին, սակայն որակազրկվում է մեկնարկից առաջ, քանի որ չէր անցել հակադոպինգային ստուգումը, որն անհրաժեշտ էր մրցաշարին մասնակցելու համար։
2013 թվական
2013 թվականին Մորեսմոն սկսում է մարզել Ֆրանսիայի համար մեկ ռակետ Մարիոն Բարտոլիին, միավորելով իր ուժերը նրա հետ 2013 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարից քիչ առաջ ։ Նրա հովանավորության տակ այնտեղ Բարտոլին շահում է իր առաջին տիտղոսը Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում, հակառակորդներին չպարտվելով նույնիսկ մեկ սեթ և նրան են վերագրում Բարտոլիի կարիերայի վերածնունդը ։
2014-2016 թվականներ
2014 թվականի հունիսի 8-ին Մորեսմոն հայտարարվում է որպես Էնդի Մարրեյի նոր մարզիչ ։ Դեկտեմբերին Ֆրանսիայի թենիսի ֆեդերացիան հայտարարում է, որ երկարաձգում է Ֆեդերացիայի գավաթում Մորեսմոյի պայմանագիրը ևս երկու տարով ։ Նրա ղեկավարությամբ Մարրեյը դուրս է գալիս Ավստրալիայի բաց առաջնության եզրափակիչ, սակայն այնպեղ չորս սեթում պարտվում է Նովակ Ջոկովիչին։ 2015 թվականի մայիսին Մորեսմոն Մարրեյին հասցնում է նրա կարիերայում առաջին տիտղոսին գրունտի վրա, այդ թվում Հռոմի «Մասթերս» մրցաշարում, որն ավարտվում է գրունտային ծածկույթի վրա պատմության մեջ առաջին հաղթանակով Ռաֆայել Նադալի նկատմամբ։ Մարրեյը նաև հասնում է կիսաեզրափակիչների Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և Ուիմբլդոնում։ 2016 թվականի մայիսի 9-ին Մորեսմոն հայտարարում է, որ հեռանում է մարզչի պաշտոնից ։
Անձնական կյանք
Ամելի Մորեսմոն հանդիսանում է բաց լեսբուհի ։ Նա Կամինգ-աութն իրականացնում է 1999 թվականին, Ավստրալիայի բաց առաջնության ընթացքում տեղի ունեցած մամլո-ասուլիսի ժամանակ ։
Կինոյում
Ամելի Մորեսմոն խաղացել է ինքն իրեն «Տասնմեկ պատվիրաններ» (Les 11 commandements, 2004 թվական) ֆիլմում, իսկ այնուհետև Ամելիքսին «Աստերիքսն Օլիմպիական խաղերին» (Astérix aux Jeux Olympiques, 2008 թվական) կատակերգությունում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թենիսիստներ Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր Կատեգորիա:Ավստրալիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշար Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ