cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էկոլոգիական էթիկա
Գիտական հոսքի կազմավորումը
Էկոլոգիական էթիկայի հիմնադիրները համարվում են ամերիկացի էկոլոգ Օլդո Լեոպոլդը (1887-1948) և գերմանացի բժիշկ Ալբերտ Շվեյցերը (1875-1965)։ Իր դասական աշխատություններում Օ. Լեոպոլդը («Ավազե կոմսության օրացույցը») և Ա. Շվեյցերը («Կուլտուրա և էթիկա») առաջին անգամ ձևակերպեցին այն գաղափարը, որ կենդանի էակներին և էկոհամակարգերին պետք է վերաբերվել ոչ թե որպես իրերի, այլ որպես իրենց նմաններին։ 20-րդ դարի 70-ական թվականների սկզբից սկսած էկոլոգիական էթիկան սկսեց հավակնել բացառիկ բարոյական սկզբունքների և հրամայականների համակարգ մշակելու ընդունակ, բնական աշխարհում մարդու վարքագծի կանոնները թելադրող ինքնաբավ գիտաճյուղի կարգավիճակին։ Էկոլոգիական էթիկայի գաղափարների ակտիվ տարածմանը ձեռնամուխ եղան մասնագիտացված ամսագրերը՝ 1979 թվականին ԱՄՆ-ում սկսում է հրատարակվել «Էկոլոգիական էթիկան» («Environmental ethics») փիլիսոփա Յուդժին Խարգրոուվի կողմից, Անգլիայոււմ՝ 1992 թվականից լույս է տեսնում «Էկոլոգիական արժեքներ» («Environmental values») ամսագիրը, Գերմանիայում՝ «Էկոլոգիա և էթիկա» («Ökologie und ethik»)։ Այդ ժամանակ Խորհրդային Միությունում էկոլոգիական էթիկան՝ որպես գիտաճյուղ գոյություն չուներ, այդ պատճառով այն ներկայացված չէր ոչ էթիկական գրականության մեջ, ոչ էլ բուհերի ուսումնական պլաններում։ Ավստրալիացի փիլիսոփա Պ. Սինգերի, ամերիկացի Տ. Ռիգանի և անգլիացի էկոկրոնաբան Է. Լինզի կողմից 1970-1980-ական թվականներին ձևակերպվեց կենդանիների իրավունքներ հասկացությունը, որի հիման վրա շուտով կազմավորվեց Կենդանիների ազատման բազմամիլիոնանոց շարժումը։ Ամերիկացի Պ. Թեյլորը մշակեց ունիվերսալ էթիկական կանոններ և սկզբունքներ, իսկ նրա գործընկերներ Բ. Կալլիկոտտը և Խ. Ռոլստոնը 3-րդը վայրի բնության արժեքների հասկացությունը։ Էկոլոգիական էթիկային զուգահեռ բուռն կերպով զարգանում է հարցերը էկոլոգիայի և բժշկության սահմանագծում դիտարկող կենսաէթիկան։ 1982 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասսամբլեան ընդունել է Բնության համաշխարհային հրովարտակը՝ էթիկական սկզբունքը հաստատող առաջին միջազգային փաստաթուղթը, ըստ որի կյանքի բոլոր ձևերը պետք է ապահովված լինեն գոյության հնարավորությունով։
Ռիոյի հռչակագիրը
Ռիո-դե-Ժանեյրոյի շրջակա միջավայրի և զարգացման վերաբերյալ հռչակագիրը (Ռիոյի հռչակագիրը) ընդունվել է 1992 թվականին ՄԱԿ-ի համաժողովում։ Դրանում ամրագրված են էկոլոգիական իրավունքի հիմնական սկզբունքները, որոնք մշակված էին էկոոլորտում վարքագծի նորմերի հիման վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
(7640) Մարզարի
(7640) Մարզարի (Marzari), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,191126 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7995 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5828 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1184,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303881 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արդվինի գավառ
Արդվինի գավառ, վարչաքաղաքական միավոր Ռուսական կայսրության կազմում։ 1878-1918 թվականներին եղել է Բաթումի մարզի, ապա՝ Քութայիսի նահանգի կազմում։ Գավառի կենտրոնը Արդվին քաղաքն էր։
Արդվինի գավառը հյուսիսից սահմանակցում էր Բաթումի գավառին, արևելքում Կարսի մարզն էր, իսկ հարավում-արևմուտքում Օսմանյան կայսրության սահմանն էր։
Ներառում է հիմնականում ժամանակակից Թուրքիայի Արդվինի մարզի մեծ մասը։
Պատմություն
Գավառն կազմվել է 1878 թվականին՝ ռուս-թուրքական պատերազմի (1877-1878) արդյունքում՝ ընդգրկելով Բաթումի մարզի հարավային՝ Ճորոխ գետի հովտի հատվածը։ 1883 թվականին Բաթումի մարզը վերացել է, Բաթումի և Արդվինի գավառներն անցել են Քութայիսի նահանգի կազմ։ Արդվինի գավառը համապատասխանել է պատմական Տայք աշխարհի Ճակք գավառին։ Դեռ միջնադարում տեղի հայ բնակչության մեծ մասը ձուլվել է ուղղափառ հույներին և վրացիներին, արտագաղթել։ Այստեղ բնակվելու են եկել մեծաքանակ այլազգիներ, որոնք օսմանյան տիրապետության շրջանում կրոնափոխ են եղել և կորցրել սեփական լեզուն։ Արդվինի հայերի մի մասն էլ տեղափոխվել է Բաթում քաղաք ։
Ամբողջ գավառում առաքելական հայերի թիվը չէր անցնում 8 հազարից՝ գրեթե նույնքան, որքան վրացիները։ Հայերի մեծ մասը բնակվում էր Արդվին բերդաքաղաքում (4646 մարդ) և Արտանուջ ավանում (960 մարդ), խոսում հիմնականում արևմտահայերեն։ Արդվինում 20-րդ դարի սկզբներին կար 5 եկեղեցի՝ սուրբ Աստվածածին, Պողոս-Պետրոս, Գրիգոր Լուսավորիչ, սուրբ Խաչ և առաքելական սուրբ Աստվածածին։ Յուրաքանչյուր եկեղեցուն կից 19-րդ դարի վերջերին և 20-րդ դարի սկզբներին կար դպրոց ։
1918-1920 թվականներին գավառն ամբողջությամբ մտել է Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետության կազմ։ Հայերի մեծ մասը լքում է Արդվինը՝ տեղափոխվում Աբխազիա, Վրաստան, Ռուսաստանի սևծովյան շրջաններ, Խորհրդային Հայաստան ։ 1921 թվականի Կարսի պայմանագրից հետո՝ անցել է Թուրքիային, որում որպես վարչատարածքային միավոր մտել է Արդվինի մարզ։ Վերջինիս կազմ է մտել նաև պատմական Համամշեն գավառը, որը կիսվել է Ռիզե և Արդվին մարզերի միջև։ Համամշենի միացումով նոր վարչական միավորում են հայտնվել հազարավոր համշենահայեր։
Բնակչություն
1897 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառի բնակչությունը 56,140 մարդ էր, որի ճնշող մեծամասնությունը թուրքեր էին (41468), 13.9 %-ը՝ հայեր (7819), 9.8%-ը՝ վրացիներ (5506) և այլ ազգեր ։ Արդվին քաղաքի բնակչությունը հաշվվում էր 7091 մարդ, այդ թվում՝ 4646 հայեր և 1491 ռուսներ ։
Վարչական բաժանում
1913 թվականին գավառը բաժանված էր 29 գյուղական համայնքի ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քութայիսի նահանգի գավառներ Կատեգորիա:1878 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Վոլտր Բրատեյն
Վոլտր Հաուզեր Բրատեյն (Walter Houser Brattain, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Bell Labs-ում, ով Ջոն Բարդինի և Ուիլյամ Բրեդֆորդ Շոկլինի հետ հայտնաբերել է տրանզիստորային էֆեկտտը ։ Նրանք կիսել են 1956 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը իրենց հայտնագործության համար։
Կենսագրություն
Վոլտր Բրատեյնը ծնվել է Չինաստանի Ֆուցզյան նահանգի Շամեն քաղաքում՝ ամերիկացի ամուսիններ Ռոս Ռ․ Բրատեյնի և Օթիլիյա Հաուզեր Բրատեյնի ընտանիքում ։ Ռոս Ռ․ Բրատեյնը Թինգ֊Վեն ինստիտուտում (մասնավոր դպրոց չինացի տղաների համար ) ուսուցիչ էր ։ Երկու ծնողներն էլ ավարտել են Ուիթմանի քոլեջը Օթիլիյա Հաուզեր Բրատեյնը տաղանդավոր մաթեմատիկոս էր ։ 1903 թվականին ընտանիքը վերադարձել է ԱՄՆ ։ Մի քանի տարի ապրել են Վաշինգթոնի նահանգի Սպոքեն քաղաքում, հետո՝ 1911 թվականին, տեղափոխվել են Վաշինգթոն նահանգի Թանասքեթ քաղաքի մոտակայքում գտնվող անասնապահական ռանչո  ։
Բրատեյնը դպրոց է հաճախել Վանշինգթոնում՝ մեկ տարի Սիեթլ քաղաքի Աննա թագուհու ավագ դպրոցում, երկու տարի՝ Թանասկեթ ավագ դպրոցում և մեկ տարի Բեյնբրիջ քաղաքի «Մորան» տղաների համար դպրոցում ։ Հետագայում սովորել է Ուիթման քոլեջում, որտեղ նրա հետ սովորում էին Բենջամին Հ․ Բրաունը (ֆիզիկոս) և Վոլտեր Ա․ Բրատոնը (մաթեմատիկոս)։ 1924 թվականին Ուիթմանի քոլեջում ստացել է ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճան ։ Նրա եղբայր Ռոբերտ Բրատեյնը նույնօես ֆիզիկոս է ։
Արվեստների մագիստրոս դրարձել է Օրեգոնի համալսարանում 1926 թվականին, իսկ փիլիսոփայության դոկտոր Մինեսոտայի համալսարանում 1929 թվականին ։ Մինեսոտայի համալսարանում Ջոն Հազբրուկ վան Ֆլեք մոտ ուսումնասիրել է քվանտային մեխանիկա։
Վոլտր Բրատեյնը ամուսնացել է երկու անգամ։ Առաջին կինը քիմիկոս Կերեն Գիլմորն էր։ Նրանք ամուսնացել են 1935 թվականին, իսկ 1943 ունեցել են ծնվել է նրանց միակ երեխան Վիլյամ Ջ․ Բրատեյնը։ Կերեն Գիլմորը մահացել է 1957 թվականի ապրիլի 10-ին ։ 1958 թվականին Վոլտր Բրատեյնը ամուսնացել է Էմմա Ջեյն Միլերի հետ, ով արդեն երեք երեխա ուներ ։
1970-ականներին տեղափոխվել է Սիեթլ, որտեղ ապրել է մինչև կյանքի վերջ։ Մահացել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Սիեթլի ծերանոցում Ալցհայմերի հիվանդությունից ։ Թաղված է ԱՄՆ Վաշինգթոն նահանգի Գերվիլդ շրջանում՝ Պորեմոյ քաղաքի գերեզմանոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Մինեսոտայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Գագիկ Մելիքյան
Գագիկ Վաղինակի Մելիքյան, պետական և քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
«ՀՀԿ» խմբակցության քարտուղար։ «ՀՀԿ» խմբակցության քարտուղար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Նովոե Ստեպանկովո
Նովոե Ստեպանկովո (Новое Степаньково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Միխայիլ Սկարյատին
Միխայիլ Վլադիմիրի Սկարյատին (Michel Vladimirovitch Skariatine, ), ռուսական կայսերական բանակի գնդապետ։ Հայտնի է հիմնականում որպես Կաբբալայի հետազոտող, օկուլտիստ և եգիպտագետ, որը 20 տարի ապրել է Եգիպտոսում։
«Զոհը» գրքույկում, որը հրապարակվել է 1925 թվականին նա Էնել կեղծանվամբ ներկայացրել է ցարական ընտանիքի գնդակահարությունը որպես ծիսական սպանություն, որն իբր կատարվել է սեմիտների կողմից՝ «համաշխարհային սահմանված կարգի քայքայման և գազազած մարդկության ստրկացման նպատակով» ։
Կենսագրություն
Ծագումով Օռլովի նահանգի ազնվականներից էր՝ գեներալ-լեյտենանտ և եգերմեյստեր Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Սկարյատինի և իշխանուհի Մարիա Միխայլովնա Լոբանովա-Ռոստովի որդին։ Ուներ երեք քույր ։
Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում դասընթացի ավարտից հետո 1905 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ընդունվել է Կավալերգարդի գունդ ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ առողջական խնդիրներ պատճառով գործուղվել է Պետրոգրադ։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո արտագաղթել է Ֆրանսիա՝ ապրել Լազուրեի ափին և մասնակցել գնդապետ Շարդոնի էզոթերիկների խմբի աշխատանքներին։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Եգիպտոս, իսկ 1953 թվականին այնտեղից տեղափոխվել է Շվեյցարիա։
Լինելով հնագույն Արևելյան լեզուների գիտակ՝ իր կյանքի զգալի մասը նվիրել է պապիրուսների վերծանմանը, որոնց բովանդակությունը կապ է ունեցել մոգության հետ։ Իր հետազոտություններում գտնվել է Անտուան Ֆաբրա Դ'Օլիվեի ազդեցության տակ և զբաղվել է եգիպտական մշակույթի մեջ ավանդույթի որոնմամբ։ Եգիպտոսում կյանքի ընթացքում, հավանաբար, ծանոթացել է Ռենե Գենոնի հետ, որը մի քանի գրախոսություններ է գրել Սկարյատինի աշխատանքի վերաբերյալ։
Բացի հումանիտար ոլորտից, Սկարյատինը հետագայում խորացել է պարանաուկներում՝ կապված էներգետիկայի (այդ թվում՝ ռադիոնիկայի, ռադիոէստեզիայի և բիոէլեկտրիկայի) հետ՝ այդ հողի վրա համագործակցելով ինժեներ և գյուտարար Գեորգի Լախովսկու, գեոֆիզիկ Գի Տյեի, պարապսիխոլոգներ Անդրե դե Բելիզալի և Լեոն Շոմերիի հետ ։
Մինչև կյանքի վերջը մնացել է ուղղափառ, եղել է Կահիրեի ռուսական եկեղեցու ղեկավար, Եգիպտոսի ներքին գործերի նախարարության ռուսական բաժնի տնօրեն։ Ապրել է պալատական կյանքով։ Մահացել և թաղվել է Գլիոնում (Շվեյցարիա)։
Մուգութի (Քարելի շրջան)
Մուգութի (მუგუთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Միխայիլ Սկարյատին
Կենսագրություն
Էնելի կենսագրության մասին տեղեկությունները և իրական անունը, որն իբր «բացահայտված» է Օլեգ Պլատոնովի և Սերգեյ Ֆոմինի կողմից, հայտնի են եղել Արևմտյան պատմագրությանը դեռևս 1960-ական թվականներին ։ Այնտեղ, հատկապես ֆրանսալեզու պարբերականներում, պարունակվել է նաև տեղեկատվություն Սկարյատինի մասին  ։
Էմեյշան
Էմեյշան կամ Էմեյ լեռ (峨眉山, Փինյին՝ shān), լեռ Չինաստանի Սիչուան նահանգում և Չինաստանի չորս սրբազան բուդդայական լեռներից մեկը։ Լեռ Էմեյը գտնվում է Սիչուանի գոգավորության արևմտյան ափին։ Դրանից արևմուտք ընկած լեռները հայտնի են որպես Դասյանլինգ լեռնաշղթա ։
Լեռան շուրջը գտնվող տարածքը մեծամասամբ գյուղատնտեսական շրջան է, որը երկրաբանորեն հայտնի է որպես Էմեյշանի Պերմյան մեծ հրաբխային նահանգ, մեծ մագմատիկ գավառ, որը ստեղծվել է Պերմի ժամանակաշրջանում Էմեյշան Թրափ հրաբուխների ժայթքումների արդյունքում։ Էմեյ լեռը գտնվում է 3 099 մետր բարձրության վրա և Չինաստանի չորս սրբազան բուդդայական լեռներից ամենաբարձրն է ։
Հայկաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Հայկաձոր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 11 հուշարձան (17 միավոր)։
Էմեյշան
Որպես սրբազան լեռ
Բուդդայական չորս սրբազան լեռներն են․
Հայկաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Էմեյշան
Որպես սրբազան լեռ
Էմեյշանը կամ Էմեյ լեռը Չինաստանի չորս սուրբ բուդդայական լեռներից մեկն է, և ավանդաբար համարվում է բոդհիսատվա Սամանտաբադրայի բոդհիմանդա կամ լուսավորության վայրը։ Սամանտաբադրան մանդարին լեզվով հայտնի է որպես Pǔxián Púsà (普賢菩薩):
Բուդդայական ճարտարապետություն Էմեյի վրա
1-ին դարում Չինաստանում կառուցված առաջին բուդդայականության տաճարը այստեղ է ։ Տարածքում կան Մին և Ցին դինաստիաների յոթանասունվեց բուդդայական վանքեր, որոնց մեծ մասը տեղակայված է լեռան գագաթին մոտ։ Վանքերը կառուցված են ճարտարապետական ​​ճկուն ոճով, որը հարմարեցված է լանդշաֆտին։ Նրանցից ոմանք, ինչպիսիք են Բաուգուոսի սրահները, կառուցված են տարբեր մակարդակների սանդղավանդերի վրա, իսկ մյուսները, ներառյալ Լայնսիի կառույցները, կանգնեցված են փայտե ոտքերի վրա։ Այստեղ ավելի վաղ ժամանակների բուդդայական վանքերի ֆիքսված հատակագծերը փոփոխվել կամ անտեսվել են՝ բնական լանդշաֆտից լիարժեք օգտվելու համար։ Քինգյինի (Qingyinge) շինությունները տեղակայված են անհարթ հողակտորների վրա` Սև վիշապ և Սպիտակ վիշապ գետերի միջև գտնվող նեղ հատվածում։ Տարածքը մեծ է, իսկ հետիոտնային ոլորանը 50 կմ (31 մղոն) երկարություն ունի և դրանով քայլելը կտևի մի քանի օր ։
Ճոպանուղիները հեշտացնում են Ջինդինգ գագաթի (Jinding) վրա գտնվող երկու տաճար բարձրանալը (3 077 մ), լեռան գագաթից մեկ ժամ քայլելով ։
Կլիմա
Էմեյ լեռան գագաթին գերակշռում է ալպյան մերձարկտիկական կլիման՝ (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգուման համակարգի)(Köppen Dwc) երկար ցուրտ (բայց ոչ խիստ) ձմեռներով և կարճ զով ամառներով։ Միջին ամսական 24-ժամյա ջերմաստիճանը տատանվում է -5.7° C (21.7° F) հունվարից մինչև 11.6° C (52.9° F) հուլիս, իսկ միջին տարեկան ջերմաստիճանը 3.07° C (37․ 5° F): Տեղումները սովորական են ամբողջ տարվա ընթացքում (ավելի քան 250 օր), բայց մուսսոնների ազդեցության պատճառով տեղումները հատկապես շատ են ամռանը, և դրա տարեկան քանակի ավելի քան 70% -ը թափվում է հունիսից սեպտեմբեր։
Բնիկ կենդանիներ
Էմեյ լեռան վրա կարելի է հանդիպել տասնյակ տիբեթական մակակների, որոնք հաճախ երևում են զբոսաշրջիկներից ուտելիք վերցնելիս։ Տեղի վաճառականները ընկույզ են վաճառում զբոսաշրջիկներին՝ կապիկներին կերակրելու համար։ Մյուս նշանավոր կենդանիներից են լճագորտերը (Rana adenopleura), սագագորտերը (Vibrissaphora liui) և անձրևաորդերը (Pheretima praepinguis):
Ֆլորա
Էմեյ լեռը հայտնի է իր էնդեմիկ տեսակների մեծ թվով և այս լեռից նկարագրվել է բույսերի տարբեր ընտանիքների մոտ 200 բուսատեսակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Չինաստանում Կատեգորիա:Չինաստանի լեռներ Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ասիայի լեռներ Կատեգորիա:Լեռնազանգվածներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Չինաստանի տեսարժան վայրեր
Միխայիլ Սկարյատին
Կենսագրություն
Կինը եղել է Լեոնտինա Ցեզարևնան, դուստրը՝ Նատալյա Միխայլովնան ։
Մասնագիտական հմտություններ
Ըստ որոշ աղբյուրների նա կարողացել է ձեռք բերել անհրաժեշտ, շատ բարդ մասնագիտական հմտություններ 20-րդ դարասկզբին Եգիպտոսում գտնվելու ժամանակ և հին եբրայերենի ինքնուսույց տիրապետելու շնորհիվ ։
«Զոհ» գրքույկ
Ինչ վերաբերում է «Զոհ» գրքույկին, ապա զարմանալի չէ, որ Սկարյատինի ցարական ընտանիքի սպանության ուսումնասիրության հարցին էլ է մոտեցել օկուլտիզմի դիրքերից։ Ինչպես նշում է հրեական միստիցիզմի մասնագետ Կ. Յու. Բուրմիստրովը (ՌԳԱ փիլիսոփայության ինստիտուտ), հեղինակը ներգրավել է «օկուլտային գիտությունների ամբողջ զինանոցը» ։
Աշխատանք Եգիպտոսի պետական կառույցներում
Սկարյատինի կենսագրության ևս մեկ անհասկանալի սյուժեն Եգիպտոսի ՆԳՆ-ում ինչ-որ «ռուսական բաժնի» տնօրենի կարգավիճակում աշխատանքն է։ Հայտնի է, որ Ռուսաստանի (այն ժամանակ դեռ ԽՍՀՄ) և Եգիպտոսի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1943 թվականի օգոստոսին, և բաժինը, եթե այն գոյություն ուներ իրականում, կարող էր լինել միայն խորհրդային։ Սակայն մինչև 1953 թվականը (Սկարյատինի՝ Շվեյցարիա մեկնելու ժամանակ) ԽՍՀՄ-ը Կահիրեի ծայրամասային գործընկերն էր և ՆԳՆ-ում հազիվ թե հատուկ բաժին ստեղծվեր։ Հնարավոր է՝ Սկարյատինը որոշ ժամանակ եղել է եգիպտական նախարարության ռուսական սփյուռքի հետ փոխգործակցության հարցերով խորհրդատուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Մուգութի (Քարելի շրջան)
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 18 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Զավոլոկա
Զավոլոկա (Заволока), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանում։
Առաջին քայլի առավելությունը շախմատում
Շախմատում առաջին քայլի առավելությունը հատուկ է առաջին քայլը կատարող խաղացողին (սովորաբար առաջին քայլը կատարում են սպիտակները)։ Շախմատիստները և շախմատի տեսաբանները հիմնականում համամիտ են, որ շախմատում առաջին քայլը խաղացողին տալիս է որոշակի առավելություն։ Այս տեսակետն է ցույց տալիս նաև 1851 թվականից սկսած շախմատային խաղերի ամբողջական վիճակագրությունը, ըստ որի՝ սպիտակները մի փոքր ավելի շատ են հաղթում, քան սևերը՝ տոկոսային հարաբերությունը կազմում է 52 և 56 տոկոս։ Սպիտակների ընդհանուր հաղթանակների տոկոսը մոտավորապես հավասար է մարդու և համակարգչի միջև անցկացված խաղերի տոկոսին։ Այնուամենայնիվ արագ շախմատում կամ սկսնակների համար սպիտակների առավելությունը աննշան է։
Զավոլոկա
2001 թվականի տվյալներով Զավոլոկա գյուղում բնակվում էր 770 մարդ։
Առաջին քայլի առավելությունը շախմատում
Շախմատիստների և տեսաբաների կողմից վաղուց քննարկվել է այն, որ եթե երկու կողմն ել խաղան անսխալ խաղը կավարտվի սպիտակների հաղթանակով կամ կգրանցվի ոչ-ոքի։ Մինչև մոտավորապես 1889 թվականը, երբ շախմատի աշխարհի չեմպիոն Վիլհելմ Ստեյնիցը անրադարձավ այս խնդրին, ճնշող կարծիքն այն էր, որ եթե երկու կողմն էլ ճիշտ խաղան, խաղը կավարտվի ոչ-ոքի արդյունքով։ Այնուամենայնիվ, մի քանի նշանավոր շախմատիստներ կարծում են, որ սպիտակների առավելությունը կարող է վճռորոշ դեր խաղալ խաղի արդյունքի վրա։ Վիվեր Ադամսը և Վսեվոլոդ Ռաուզերը պնդել են, որ սպիտակները հաղթում են առաջին 1.e4 քայլից հետո, մինչդեռ Հանս Բեռլիները պնդում էր, որ 1.d4 քայլը կարող է հանգեցնել սպիտակների հաղթանակին։
Որոշ շախմատիստների (օրինակ՝ Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա, Էմանուել Լասկեր և Բոբբի Ֆիշեր) անհանգստացնում է այն, որ ավելի խորը վերլուծված լինելու պատճառով շախմատը կարող է վերածվել «ոչ-ոքի մահ»-ի։ Վտանգը մեղմելու համար Կապաբլանկան և Ֆիշերը առաջարկել են շախմատի տարբեր տեսակներ՝ խաղի հանդեպ հետաքրքրությունը թարմացնելու համար, իսկ Լասկերը առաջարկում էր փոխել ոչ-ոքիի և պատի գնահատման համակարգը։
Զավոլոկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գավրակ
Գավրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Հասանմսուրի գավառակում ։
Առաջին քայլի առավելությունը շախմատում
1988 թվականից շախմատային տեսաբանները սկսել են վիճարկել՝ սպիտակների առվելության վերաբերյալ նախկինում ընդունված տեսակետները։ Գրոսմայստեր Անդրաշ Ադորյանը իր «Black is OK!» գրքերի շարքում պնդում է, որ սպիտակների առավելության մասին ընդունված պատկերացումները ավելի շատ հիմնաված են հոգեբանության քան՝ իրականության վրա։ Գրոսմայստեր Միհայի Շուբան և ուրիշները պնդում են, որ խաղի ընթացքում սպիտակները նախաձեռնությունը առանց ակնհայտ պատճառի կորցնում են։
Ժամանակակից տեսաբանները պնդում են, որ սևերը նույնպես ունեն առավելություն․ այն միտքը, որ սպիտակները ունեն առավելություն, կարող է լրացուցիչ հոգեբանական բեռ լինել սպիտակներով խաղացողի համար։ Որոշ համաչափ սկզբախաղեր (օրինակ՝ այն սկզբնախաղերը, որոցում խաղացողները անում են նույն քայլերը) կարող են հանգեցնել այնպիսի դիրքի, որտեղ առաջին քայլը անբարենպաստ է։
Գավրակ
Պատմություն
Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Առաջին քայլի առավելությունը շախմատում
Հաղթանակների հարաբերությունը
1946 թվականին Ու.Ֆ.Սթրիթերը համեմատեց 1851-1932 թվականներին անցկացված 45 միջազգային մրցաշարերում խաղացված 5,598 խաղերի արդյունքները ։ Սթրիթերը գտավ, որ սպիտակներ ընդհանուր հաղթանակների տոկոսը կազմում 53.4% (Հ-38.12, Խ-30.56; Պ-31.31) ։ 1851–1878 թվականներին՝ 52.55% (Հ-45.52, Խ-14.07, Պ-40.41), 1881–1914 թվականներին՝ 52.77% (Հ-36.89, Խ-31.76, Պ-31.35), 1919–1932 թվականներին՝ 55.47% (Հ-36.98, Խ-36.98, Պ-26.04) ։ Սթրիթերը եզրակացրեց, որ «Գնալով ավելի ու ավելի դժվար է դառնում հաղթել սևերով, սակայն փոքր-ինչ ավելի հեշտ է դառնում խաղը ավարտել ոչ-ոքի արդյունքով» ։
Գավրակ
Բնակչություն
Բնակչության մեծամասնությունը եղել է հայեր ։
Առաջին քայլի առավելությունը շախմատում
Հաղթանակների հարաբերությունը
Ըստ ավելի նոր տվյալների սպիտակների ընդհանուր հաղթանակի արդյունքը 54-56 տոկոս է։ 2005 թվականին Ջոնաթան Ռոուսոնը գրում է՝ «Սպիտակները սկսում են խաղը մի փոքր առավելությամբ՝ խաղի մնացած գործոնները հավասարակշռված պահելով, տոկոսային հարաբությունը 56/44»։ Միջազգային վարպես Ջոն Ուատսոնը գրում է, որ 20-րդ դարի ընթացքում սպիտակների ցուցանիշը 56% է եղել, սակայն վերջին ժամանակներում այս թիվը նվազել է 1 տոկոսով։ Chessgames.com կայքը պարբերաբար թարմացնում է վիճակագրական տվյալները՝ հիմնվելով իր տվյալների բազայի վրա։ 2015 թվականի հունվարի 12-ի դրությամբ 739․769 խաղերից 37.50%-ում հաղթել են սպիտակները, 34.90%՝ ոչ-ոքի, 27.60%՝ սպիտակներ․ արդյունքում սպիտակների հաղթանակի ընդհանուր տոկոսը կազմում է 54.95% ։
Գավրակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սամսատի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Առաջին քայլի առավելությունը շախմատում
Հաղթանակների հարաբերությունը
New In Chess ամսագիրը 2000 թվականի տարեգրքում, հիմնվելով 731.740 խաղերի արդյունքների վրա, եզրակացնում է, որ երկու ամենատարածված սկզբնախաղերի դեպքում սպիտակների ընդհանուր հաղթանակի տոկոսը հավասար է 54.8%-ի. 1.e4-ով սկսվող 349,855 խաղերում՝ 54.1%, 1.d4-ով սկսվող 145.996 խաղերում՝ 52.3%: 1.e4-ի պակաս արդյունավետության պատճառը Սիցիլիական պաշտպանությունն է (1.e4 c5), որը 145,996 խաղերում սպիտակներին հանգեցնում է 52.3% արդյունքի ։
Վիճակագիր Ջեֆ Սոնասը, հետազոտելով 1994-2001 թվականներին խաղացված 266,000 խաղերը, հաշվեց, որ սպիտակների հաղթանակի ընդհանուր տոկոսը հավասար է 54.1767% գումարած 0.001164 անգամ սպիտակների Էլո վարկանշի առավելությունը, սպիտակների Էլո վարկանշի առավելությունը նշանակելով +390, եթե այն բարձր է +390-ից, կամ -460, եթե այն ցածր է -460-ից։ Նա գտավ, որ սպիտակների առավելությունը հավասար է 35 վարկանշային միավորի․ օրինակ՝ եթե սպիտակ խաղաքարերով խաղացողի վարկանիշը 35 միավորով ցածր է սև խաղաքարերով խաղացողից, ուրեմն երկու խաղացողների հաղթանակի ընդհանուր տոկոսը կկազմի 50%: Սոնասը նաև գտավ, որ սպիտակների առավելությունը արագ շախատում ավելի քիչ է (53%), քան «դասական» խաղերում։
Այլ գրողներ եզրակացրել են, որ խաղացողների վարկանիշների և սպիտակների ընդհանուր հաղթանակի տոկոսի միջև դրական կոռելյացիա կա։ Ըստ գրոսմայստեր Եվգենի Սվեշնիկովի, վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ սկսնակների միջև խաղերում սպիտակները չունեն առավելություն, բայց «եթե խաղացողները ավելի ուժեղ են, սպիտակները առաջնորդում են խաղը» ։ ChessBase's Mega 2003-ի տվյալների բազայի հիման վրա Անդրաշ Ադորյանի՝ մոտ Էլո վարկանիշ ունեցող խաղացողների խաղերի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ խաղացողների Էլո ցուցանշի մեծացման հետ զուգահեռ մեծանում է ոչ-ոքիների, փոքրանում է և՛ սպիտակների, և՛ սևերի հաղթանակի տոկոսը ։ Օրինակ՝ 2700 և պակաս Էլո վարկանիշ ունեցող շախմատիստների խաղացած 1669 խաղերի արդյունքը եղել է՝ սպիտակներ՝ 26.5%, ոչ-ոքի՝ 58.4%, սևեր՝ 15.2% (սիտակների ընդհանուր հաղթանակի տոկոսը՝ 55.7), մինչդեռ 2100 և պակաս Էլո վարկանիշ ունեցող շախմատիստների խաղացած 34,924 պաղերի արդյունքները եղել են՝ սպիտակներ՝ 37%, ոչ-ոքի՝ 32.1%, սևեր՝ 30.8% (սիտակների ընդհանուր հաղթանակի տոկոսը՝ 53.1) ։ 1886-1990 թվականներին շախմատի աշխարհի առաջնության ընթացքում խաղացված 755 խաղերի արդյունքներն են՝ սպիտակներ՝ 234 խաղ (31.0%), ոչ-ոքի՝ 397 խաղ (52.6%), սևերը՝ 124 խաղ (16.4%) (սպիտակների հաղթանակի ընդհանուր տոկոսը՝ 57.3) ։ Ադորյանի հետազոտության վերջին 5 մրցաշարերը խաղացել են Գարի Կասպարովը և Անատոլի Կարպովը, արդյունքում՝ սպիտակները հաղթել են 31 խաղում (25.8%), ոչ-ոքի՝ 80 խաղ (66.7%)․ սևեր՝ 9 խաղ (7.5%) (սպիտակների հաղթանակի ընդհանուր տոկոսը՝ 59.2)
Համակարգչային շախմատի Մեծ մրցարշարը փորձարկում է շախմատային շարժիչներին՝ յուրաքանչյուր խաղացողին 120 րոպե 40 քայլ անելու համար (40/120) և 40/20, 40/4 ժամանակային վերահսկողությամբ խաղացնելով միմիայանց դեմ։ Հետազոտելով այս խաղերի արդյունքում ստացված տվյալները՝ պարզվեց, որ 2009 թվականի մայիսի 27-ի տվյալներով աշխարհի ամենաուժեղ 38 շախմատային շարժիչների միջև անցկացված խաղերում ամենացածր ժամանակային վերահսկողության (40/120) դեպքում սպիտակները վաստակում են 55.4% (Հ34.7 Խ41.3 Պ24.0) : 40/20 ժամանակային վերահսկողությամբ 284 շախմատային շարժիչների խաղերի արդյունքում՝ 54.6% (Հ37.0 Խ35.2 Պ27.8) (2009 մայիսի 24) ։ 40/4 ժամանակային վերահսկողությամբ 128 շախմատային շարժիչների խաղերի արդյունքում՝ 54.8% (Հ39.6 Խ30.5 Պ30.0) (2009 մայիսի 24) ։
Ոչ-ոքի՝ լավագույն խաղի դեպքում
Ջոզեֆ Բարտինը իր 1735 թվականի ձեռնարկում գրում է․ «Նա, ով առաջինն է խաղում, հասկանում է, որ գրոհում է» ։ Սա համահունչ է այն ավանդական տեսակետին, թե սպիտակներ, առաջին քայլի շնորհիվ, սկսում են նախաձեռնությունը և պետք է փորձեն այն ընդլայնել միջնախաղում, մինջդեռ սևերը պետք է փորձեն չեզոքացնել սպիտակների առավելությունը և հասնեն հավասարության  ։ Քանի որ սպիտակները սկսում են խաղը նախաձեռնությամբ, սպիտակների կողմից փոքր սխալը հիմնականում հանեգեցնում է նախաձեռնության կորստի, մինջդեռ սևերի կողմից նման սխալը ունենում է ավելի լուրջ հետևանքներ  ։ Այսպիսով, 1994 թվականին Սվեշնիկովը գրում է․ «Սևերով խաղացողները չեն կարող իրենց նույնիսկ ամենափոքր սխալ թուլ տալ ․․․․ տեսականորեն շախմատում սպիտակների և սևերի խնդիրները տարբեր են․ սպիտակները պետք է հաղթանակի ձգտեն, սևերը՝ ոչ-ոքիի» ։
Շախմատային տեսաբանները երկար քննարկել են սպիտակների նախաձեռնության տևականության և կատարյալ խաղի դեպքում հնարավոր ելքերի մասին։ Ջորջ Ուոքերը 1846 թվականին գրում է․ «Առաջին քայլը առավելություն է, ․․․․ բայց, եթե ճիշտն ասենք, առաջին քայլը սակավարժեք է» : Վիլհելմ Ստեյնիցը (աշխարհի առաջին չեմպիոն), ով համարվում է ժամանակակից շախմատի հայրը , 1889 թվականին գրում է․ «Հիմա բոլոր փորձագետները ընդունում են, որ երկու կողմերի պատշաճ խաղի դեպքում խաղը իրավաչափ ելքը պետք է ոչ-ոքին լինի» : Լասկերն ու Կապաբլանական՝ աշխարհի երկրորդ և երրորդ չեմպիոնները, համաձայնվել են Ստեյնիցի հետ   ։ Ռեուբեն Ֆայնը՝ 1936-1951 թվականներին աշխարհի առաջատար շախմատիստներից մեկը , պնդում էր, որ սկզբնախաղում սպիտակների առավելությունը չափազանց աննշան է և առանց սևերի սխալի չի կարող հանգեցնել հաղթանակի ։
Այն տեսակետը, թե լավագույն խաղի դեպքում արդունքը ոչ-ոքի կլինի գերիշխում է։ Չնայած նրան, որ այս ենթադրությւոնը չի կարող ապացուցվել, Ռոուսոնը այն համարում է «ապահով» իսկ Ադորյանիը՝ «տրամաբանական» ։ Ուատսոնը հմաձայնվել է, որ «Կատարյալ խաղի դեպքում արդյունքը․․․․ ոչ-ոքի է ․․․․ իհարկե ես չեմ կարող սա ապացուցել, բայց ես կասկածում եմ, որ դուք կարող եք գեթ մեկ ուժեղ խաղացող գտնել, ով չի համաձայնվի։ ․․․․ Ես հիշում եմ, որ Կասպարովը վերջին տուրի ոչ-ոքիից հետո բացատրության սպասող լրագրոներին ասաց․ «Լավ, շախմատը ոչ-ոքի է»» ։ Աշխարհի չեմպիոն Բոբի Ֆիշերը գրեթե նույն տեսակետն է հայտնել  ։
Լասկերն ու Կապաբլանկան մտահոգություն են հայտնել, որ շախմատը կդառնա «ոչ-ոքի մահ», քանի որ բարձ մակարդակի շախմատիստները ավելի ու ավելի են ոչ-ոքի խաղում ։ Ֆիշերը համաձայնվել է՝ ասելով, որ շախմատը սպառել է իրեն : Երեքն էլ առաջարկում էին փոխել շախմատի կանոնները՝ ոչ-ոքիների քանակը նվազեցնելու համար։ Լասկերն առաջարկել է ոչ-ոքին գնահատել կես միավորից քիչ, իսկ հակառակորդի արքային պատի մեջ դնելու ամար կես միավորից ավել ։ Կապաբլանկան 1920-ականներին ներկայացրել է կապաբլանկայի շախմատը՝ ավելի մեծ դաշտով և հավելյալ քարերով շախմատի տարբերակ ։ Ֆիշերn առաջարկել է շախմատ-960-ը, շախմատի մեկայլ տարբերակ, որտեղ խաղաքարերի նախնական դիրքը պատահական է որոշվում ։
Այսօր որոշ ամենասուր սկղբնախաղեր վերլուծվել են այնքան խորը, որ սկսել են օգտագործվել որպես ոչ-ոքիի զենք։ Օրինակ՝ ամենաբարձր մակարդակներում սևերը հաճախ օգտագործում են իսպանական սկզբնախաղի մարշալյան հարձակումը՝ սկզբնախաղի տարբերակ, որտեղ սևերը զոհաբերում են զինվոր՝ ձեռք բերոլով վերջնախաղ, որտեղ սպիտակները ունեն մի զինվորի առավելություն, բայց սևերի ճիշտ խաղի դեպքում խաղն ավարտվում է ոչ-ոքի արդյունքով   ։
2007 թվականին գրոսմայստերներ Ատանաս Կոլեվն ու Կիրիլլ Գեորգրը պնդում էին, որ հիմնականում նույնը կարելի է ասել Նայդորֆի Սիցիլիականում թունավորված զինվորի տարբերակում, որն առաջանում է 1.e4 c5 2.Ձf3 d6 3.d4 cxd4 4.Ձxd4 Ձf6 5.Ձc3 a6 6.Փg5 e6 7.f4 Թb6!: Վաղուց սա համարվում է ամենասուր, ամենախնդրահարույց կամ նույնիսկ անխոհեմ սկզբնախաերից մեկը   ։ Խաղի շարունակությունը հիմնականում լինում է՝ 8.Թd2 Թxb2 9.Նb1 Թa3 : Գեորգիևն ու Կոլեվը հայտարարել են, որ 6.Փg5 քայլը ամենաբարձր մակարդակում հազվադեպ է խաղացվում, քանի որ այս սկզբնախաղի հիմանական տարբերակի լավագույն խաղի դեպքում ստացվում է ոչ-ոքի՝ հավերժական պատով ։ Ըստ նրանց՝ հետևյալ խաղը «հավանաբար սա տեսության վերջին խոսքը կմնա» ։
Ֆրանսիսկո Վալիեխո Պոնս - Գարի Կասպարով, Մոսկվա 2004 թվական ՝ '''1. e4 c5 2. Ձf3 d6 3. d4 cxd4 4. Ձxd4 Ձf6 5. Ձc3 a6 6. Փg5 e6 7. f4 Թb6 8. Թd2 Թxb2 9. Նb1 Թa3 10. f5 Ձc6 11. fxe6 fxe6 12. Ձxc6 bxc6 13. e5 dxe5 14. Փxf6 gxf6 15. Ձe4 Թxa2 16. Նd1 Փe7 17. Փe2 0-0 18. 0-0 Նa7 19. Նf3 Աh8 20. Նg3 Նd7 21. Թh6 Նf7 22. Թh5 Նxd1+ 23. Փxd1 Թa5 24. Աf1 Թd8 25. Թxf7 Թxd1+ 26. Աf2 Թxc2+ 27. Աf3 Թd1+ 28. Աf2 Թc2+ 29. Աe3 Փc5+ 30. Ձxc5 Թxc5+ 31. Աd2 Թf2+ 32. Աc3 Թd4+ 33. Աc2 Թf2+ 34. Աc3''' 1/2–1/2 (34...Qd4+ քայլից հետո սպիտակները չեն կարող խուսափել շախից)։
Սակայն, 6.Փg5 քայլի հանդեպ Գեորգիևի և Կոլեվի հոռետեսական գնահատականները հարցականի տակ են դրվել, քանի որ հետագայի մի քանի բարձ մակարդակի խաղերում սպիտակները հաջողության են հասել 10.e5 քայլով (մեկ այլ քննադատված տարբերակ) ։ Գրոսմայստեր Զավեն Անդրիասյանը 2013 թվականին գրում է, որ 10.f5 քայլիը հանգեցնում է «ստիպողական ոչ-ոքիի», բայց 10.e5 քայլից հետո «մենք ստանում ենք սուր իրավիճակ՝ երկկողմանի հնարավորություններով» ։
Սպիտակները հաղթում են 1.e4 քայլից հետո
Չնայած նրան, որ այս տեսակը շատ տարածված չէ, քսաներորդ դարի երեք ականավոր վարպետները պնդում էին, որ սպիտակների առավելությունը պետք է կամ կարող է վճռորոշ լինել կատարյալ խաղի դեպքում։ Ամերիկյան առաջատար վարպետներից Վիվեր Ադամսը այս տեսակետի ամենահայտնի կողմնակիցներից մեկն է, ինչի մասին նա ներկայացրել է 1939 թվականի իր «White to Play and Win» գրքում և շարունակել է մեկնաբանել իր հետագա գրքերում և հոդվածներում մինչև իր մահը (1963 թվական) ։
Ադամսը կարծում էր, որ 1.e4-ը սպիտակների ամենաուժեղ քայլն է, և եթե դրանից հետո երկու կողմն էլ կատարյալ խաղան, «Սպիտակները պարտավոր են հաղթել» ։ Այս տեսակետը շատ է քննադատվել ։ Ադամսին չհաջողվեց իր տեսության ճշմատացիությունն ապացուցել մրցույթների և խաղերի պրակիտիկայով։ Իր գրքի հրատարակումից մեկ տարի անց՝ 1940 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունում, նա սպիտակներով խաղացված չորս խաղից վաստակեց միայն մեկ ոչ-ոքի, բայց կարողացավ հաղթել սևերով խաղացված բոլոր չորս խաղերը ։
Ըստ Սվեշինկովի՝ Վսեվոլոդ Ռաուզերը (1930-ականների Խորհրդային առաջատար շախմատիստ և տեսաբան ) նույնպես «պնդում էր, որ «1.e4 - սպիտակները հաղթում են» և նա կարողացել է սա ապացուցել շատ հաճախ ։
Սպիտակները հաղթում են 1.d4 քայլից հետո
Վերջերս նամակագրական շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոն ՄՎ Հանս Բեռլիները իր 1999 թվականի «The System» գրքում պնդում էր, որ 1.d4 քայլը սպիտակներին տալիս է մեծ, և գուցե վճռորոշ, առավելություն։ Բեռլիները հավաստիացնում էր, որ կատարյալ խաղում սպիտակները հաղթում են Գրյունֆելդի պաշտպանության, Ժամանակակից Բոնոնիի, Բենկոյի գամբիթի և ուրիշ (անանուն) «հիմնական պաշտշանությունների» դեմ : Սակայն նա ասել է, որ «Հնարավոր է, որ շախմատի կանոններն այնպիսին են, որ 1.d4 քայլի դեմ միայն մի քանի ճշմարտանման երևացող պաշտպանություններ կան, որ կարող են հերքվել» ։ Բեռլիները գրել է, որ Ադամսի «տեսությունները, չնայած լավագույն խաղացողների մեծ մասը արհամարհանքին, ինձ վրա տևական և ուղղակի ազդեցություն են ունեցել։ Վիվեր Վ․ Ադամսը իմ ճանաչած մարդկանցից առաջին է, ով, ըստ էության, շախմատ խաղալու մասինն տեսություններ է մշակել» ։
Բեռլիների տեսությունները, ինչպես Ադամսինը, ենթարկվել են խիստ քննադատության   :
Ժամանակակից պատկեր
Ինչպես պարզաբանվում է ներքևում, շախմատային տեսաբանները վերջին տասնամյակների ընթացքում շարունակում են քննարկել սպիտակների առավելության չափն ու բնույթը։ Բեռլիներին չհաշված, նրանք մերժել են այն միտքը, թե սպիտակները հաղթում են առաջին քայլից։ Շատերը նաև մերժում են ավանդական պարադիգմը, թե սևերը նպատակը պետք է սպիտակների նախաձռնությունը ձեզոքացնելն ու հավասարություն ստանալը լինի։
Սպիտակները ունեն շարունակական առավելություն
2004 թվականին գրոսմայստեր Լարի Կաուֆմանը արտահայտել է տեսակետ, ըստ որի խաղի ընթացքը որոշելու կարողություն միշտ կարող է հանգեցնել վերջնախաղում որոշակի առավելության, չնայած պարտադիր չէ, որ այդ առավելություն որոշիչ լինի։ Կուֆմանը գրում է՝ «Ես չեմ հավատում, որ սպիտակները կարող է անխուսափելիորեն հաղթել։ Ես, այնուամենայնիվ, հավատում եմ, որ 1.e4 կամ 1.d4 քայլերով սպիտակները պետք է կարողնան որոշակի առավելություն ստանալ, որը կտևի մինչև վերջնախաղ։ Եթե շախմատը գնահատվեր բռնցքամարտ նման՝ չորոշվածը խաղը տրվեր որոշակի համակարգով տրվեր մասնակցին (եթե տրվեր), որը «ամենամոտն» է եղել հաղթանակին, ուրեմն ես հավատում եմ, որ տեսականորեն սպիտակները անշուշտ կունենային անխուսափելի հաղթանակի հնարավրություն»
Black is OK!
Սկսած 1988 թվականից Ադորյանը մի շարք գրքերում և ամսագրային հոդվածներում պնդում է, որ սևերի հետ ամեն ինչ նորմալ է : Ադորյանը պնդում էր, որ սպիտակները սկսում են խաղը, ըստ էության, առանց առավելության։ Նա գրում է․ «Իմ կարծիքով սպիտակների միակ ակնհայտ առավելությունն այն է, որ եթե նրանք խաղում են ոչ-ոքիի համար, և լավ են խաղում, ապա սևերը դժվար թե առանց ակնհայտ ռիսկի գնալու կարողանան խուսափել ոչ-ոքիից» ։ Ըստ Ադորյանի՝ «Սպիտակների առավելության մասին հեքիաթը մոլորություն է․ դրա հավատը հիմնված է մասսայական փսիխոզի վրա» ։ Ռոուսոնը գրում է, որ Ադորյանի «վեճը վերջին տասնամյակների ամենակարևոր շախմատային մտքերից է ․․․․ որովհետև այն տեղից շարժեց մեր այն երթադրությունները, թե սպիտակները սկսում են խաղը որոշ առավելությամբ և բացահայտեց դրանց գաղափարական բնույթը» ։ Սակայն Ռոուսոնը մերժում է Ադորյանի այն տեսակետը, թե սպիտակները ըստ էության չունեն ոչ մի առավելություն, պաճառաբանելով, որ «սպիտակն ավելի լավ է» և «սևերի հետ ամեն ինչ նորմալ է» պնդումներն իրարամերժ են ։
Ադորյանի գրքերից մեկում գրոսմայստեր Լայոշ Պորտիշը կարծիք է հայտնել, թե «Բոլոր «փորձարկված» սկզբնախաղերից առնվազն երկու երրորդում սպիտակները ստանում են ակնհայտ առավելություն»։ Ըստ Պորտիշի՝ սպիտակների համար «խնդիրն այն է, որ շատ քչերը գիտեն, թե որ սկզբնախաղերն են իսկապես լավ սևերի համար։ Նրանք, ովքեր գտել են այս տարբերակները, վախենալու պատճառ չունեն, քանի որ «սևերը, անշուշտ, լավ են», բայց միայն այս տարբերակներում» ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շախմատի տեսություն Կատեգորիա:Շախմատ
Քվանտային տրամաբանություն
Քվանտային տրամաբանություն, տրամաբանության տեսակ, որով քննարկվում են այն դրույթները, որոնք հաշվի են առնում քվանտային տեսության սկզբունքները։ Հետազոտության այս ոլորտը հիմնվել է 1936 թվականին Գարիտ Բիրխովի և Ջոն ֆոն Նոյմանի աշխատանքների հիման վրա, ովքեր փորձում էին հաշտեցնել դասական տրամաբանության հերթական անհամաձայնությունը քվանտային մեխանիկայի հավելյալ փոփոխականների (օրինակ՝ կոորդինատի և իմպուլսի) չափումների փաստերի հետ։
Քվանտային տրամաբանությունը կարող է ձևակերպվել որպես ասույթների տրամաբանության փոխված տարբերակ։ Այն ունի մի քանի հատկություններ, որոնք տարբերում են այն դասական տրամաբանությունից։ Մասնավորապես՝ բացակայում է բաշխականությունը`
որտեղ p, q և r նշանները տրամաբանական փոփոխականներ են։
Որպեսզի պարզենք, թե ինչու բաշխական օրենքը չի գործում, դիտարկենք ուղղագիծ շարժվող մասնիկ։ Ենթադրենք, որ p, q և r նշաններն ունեն հետևյալ արժեքները.
Այդ դեպքում «» պնդումը միշտ ճիշտ կլինի, ինչպես որ -ը։
Մյուս կողմից, «» և «» պնդումները սխալ են, քանի որ ավելի խիստ պայմաններ են պահանջում կոորդինատի և իներցիայի միաժամանակյա արժեքների համար, ինչն անհնար է՝ ըստ Հայզենբերգի անորոշությունների սկզբունքի։ Այդ իսկ պատճառով էլ
և բաշխականությունը չի կարող տեղի ունենալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Աստերոիդների ցանկ (242601-242700)
Աստերոիդների ցանկ (242501-242600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (242701-242800)
Սուրբ Բյենորե
Սուրբ Բյենորե (Բիե, Բեատուս), Վանդոմի կիսալեգենդար սուրբ։ Ավանդության համաձայն ապրել է քաղաքի մոտ գտնվող քարանձավում ու Սուրբ Գևորգի նման կռվել վիշապի դեմ ։ Լեգենդը նմանեցվել է Բեատուս Լանգերնացու մասին լեգենդին ։
Լեգենդ
Լեգենդի համաձայն Բյենորեն ծոմ է պահել և աղոթել նախքան վիշապի դեմ պայքարելը։ Վիշապն այնքան մեծ է եղել, որ երբ նա գնում էր որոշակի հեռավորության վրա գտնվող գետից ջուր խմելու, նրա պոչը դեռ գտնվում էր իր քարանձավում։ Այն նաև այնքան մեծ էր, որ Լուար գետը ցամաքում էր, երբ նա այնտեղից ջուր էր խմում։ Նկարագրվում են վիշապի դեմ կռվելու երեք տարբերակներ։ Առաջինում նշվում է, որ վիշապը փախել է Սուրբ Բյենորեին տեսնելով։ Երկրորդ վարկածում նշվում է, որ Սուրբ Բյենորեն իր գավազանի մեկ հարվածով ջախջախել է վիշապին։ Երրորդում ասվում է, որ վիշապը խեղդել է իրեն իր շղթայով ։
Պատմականություն
Բյենորեն նույնացվում է մի միսիոների հետ, որը Վանդոմից բացի ճանապարհորդում և քարոզում էր նաև Գարոնում, Լանում և Նանտում։ Նրա մահվան վայրը համարվում է Լանի մերձակայքում գտնվող Չեվրեսոնը ։
Սրբադասում
5-րդ դարով թվագրված մի մատուռ է կառուցվել այն բլրի վրա, որտեղ սուրբն ապրել է։
Մայիսի երկրորդ կիրակի օրը L'Association du Faubourg Saint Bienheuré կազմակերպությունը սրբի պատվին անցկացնում է ամենամյա փառատոն ։
Ծանոթագրություններ
<ծանցանկ>
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սրբեր
(7641) 1986 TT6
(7641) , աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Միլան Անտալի կողմից Պիվնիցեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,215483 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,9318 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,4992 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4350,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,082749 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 34,7° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Միլան Անտալի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Էկոսոցիոլոգիա
Էկոսոցիոլոգիան (էկոլոգիական սոցիոլոգիա, Environmental sociology) հասարակական և բնական գիտությունների սահմանագծում գտնվող սոցիոլոգիայի ոլորտ է։ Սկսվելով 20-րդ դարի սկիզբին ամերիկյան քաղաքներում որպես մարդկային խմբակցությունների ուսումնասիրություն գործնական նպատակ ունենալով Եվրոպայից էմիգրացիայի հերթական ալիքի ադապտացիայի։ Այսօրվա դրությամբ էկոսոցիոլոգիան վեր է ածվել մարդու և կենսոլորտի միջև ուղիղ և հակադարձ կապերը բոլոր մակարդակներով ուսումնասիրող գլոբալիստիկայի ոլորտի, ներառյալ գլոբալիզացիայի ներգործությունը լոկալ կյանքի վրա։ Էկոսոցիոլոգիան սերտորեն կապված է ուրբանիստիկայի, տեղական ինքնակառավարման տեսության, տարածաշրջանության, ռիսաբանության հետ։
Էկոսոցիոլոգիայի պատմությունը
Կատեգորիա:Էկոլոգիա Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 1987
Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 1987, անցկացվել է երկու փուլով՝ մայիսի սկզբին անցկացվել են ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություները Վելիկո Տիռնովոյում (Բուլղարիա), իսկ մայիսի ավարտին՝ անցկացվել են հունահռոմեական ըմբշամարտի առաջնությունները Տամպերեում (Ֆինլանդիա)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի միջազգային առաջնություններ Բուլղարիայում Կատեգորիա:Ըմբշամարտի միջազգային առաջնություններ Ֆինլանդիայում Կատեգորիա:Վելիկո Տիռնովո Կատեգորիա:Սպորտը Բուլղարիայում Կատեգորիա:Սպորտը Ֆինլանդիայում Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Հայկասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Հայկասար գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 4 հուշարձան (4 միավոր)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Նովոե Տիշովո
Նովոե Տիշովո (Новое Тишово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Ջենցոնե
Ջենցոնե (Genzone), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 359 մարդ (2008 թվական)։ Խտությունը կազմում է 467 մարդ/կմ²։ Տարածքը 3 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27014։ Հեռախոսային կոդ՝ 0382։
Սուրբ Աստվածածինը հարգվում է որպես համայնքի հովանավոր։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 5-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Անհայտ զինվորի հուշարձան (Բոտևգրադ)
Անհայտ զինվորի հուշարձան (Паметник на Незнайния войн), անցյալում` Հուշարձան հերոսներին (Паметник на героите), Հայրենիքի համար զոհվածների հուշարձան (Паметник на загиналите за Родината) և Ծննդավայրի համար զոհվածների հուշարձան (Паметник на загиналите за Отечеството), բուլղարական հուշարձան, որը գտնվում է Բոտևգրադ քաղաքի Անհայտ զինվորի հրապարակում։ Հուշարձանին պատկերված են Առաջին և Երկրորդ Բալկանյան պատերազմների և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմաճակատներում զոհված 39 սպաների և զինվորների անունները ։
Հուշարձանը կանգնեցվել է «Սուրսուվուլ» պահեստական ​​սպաների Օրխանիեի (Բոտևգրադ) ընկերության օգնությամբ, որին աջակցել են համայնքը և քաղաքացիները։ Մեծ ազդեցություն է ունեցել 1928 թվականին ստեղծված Քաղաքի և նրա մերձակայքի տնտեսական և մշակութային զարգացման համաքաղաքային ​​կոմիտեն։ 1929 թվականի հոկտեմբերի 20-ին հանդիսավոր բացվել է որպես «Հայրենիքի համար զոհվածների հուշարձան», արարողությանը ներկա էին Բոտևգրադի և հարակից գյուղերի 20 հազար բնակիչներ ։
Նկարագրություն
Հուշարձանի հարավային կողմում նշվում են Բոտևգրադի 39 սպաների և զինվորների անունները, որոնք զոհվել են Բուլղարիայի մասնակցությամբ երեք պատերազմներում` Առաջին և Երկրորդ Բալկանյան պատերազմներում և Առաջին համաշխարհային պատերազմում։ Առաջինը բանաստեղծ Ստամեն Պանչևի անունն է, որին հետմահու շնորհվեց պորուչիկի աստիճան։ Զոհված զինվորների մեծամասնությունը պատկանում էր Ռոմանսկի և Ցագարսկի ընտանիքներին։ Պատվանդանի արևելյան, արևմտյան և հյուսիսային կողմերում պատկերված են մարտ պատկերող տեսարաններ։ Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է զինվոր` ամբողջական զինվորական համազգեստով և հրացանով։ Զինվորը նայում է դեպի հարավային և հարավ-արևմտյան կողմ, որտեղ բուլղարական պատկերացումներով Թրակիայի բուլղարական հողերն են և Մակեդոնիայի մի մասը։ Զինվորի համար մոդել է ծառայել ենթապորուչիկ Յորդան Կյուրպանովը, որն այս պատերազմների մասնակից էր և հաշմանդամէր դարձել` մահանալով 1924 թվականին։ Նմանատիպ հուշարձան է ստեղծվել Էտրոպոլիս քաղաքում, զինվորը նույնպես պատրաստվել է Յորդան Կյուրպանովի լուսանկարով։ Ռազմական կերպարը պատրաստվել էր բրոնզից Հռոմում
Զրուբ-Կոմարովսկի
Զրուբ-Կոմարովսկի (Зруб-Комарівський), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանում։
Անհայտ զինվորի հուշարձան (Բոտևգրադ)
Հանդիսություններ
Ավանդաբար հրապարակի հուշարձանի մոտ մայիսի 6-ին (Սուրբ Գեորգիի օր) անցկացվում են զորահանդեսներ, նոյեմբերի 1-ին և մայիսի 24-ին` տոնակատարություններ։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Հայրենիքի ճակատի Ազգային կոմիտեի կազմակերպչական խումբը հաղորդեց պետական հեղաշրջման և գերմանական իշխանությունների տապալման մասին ։
Զրուբ-Կոմարովսկի
2001 թվականի տվյալներով Զրուբ-Կոմարովսկի գյուղում բնակվում էր 1 451 մարդ։
Անհայտ զինվորի հուշարձան (Բոտևգրադ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1929 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ
Զրուբ-Կոմարովսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շոթիդա
Շոթիդա , Թաիլանդի արքայական տան ցանկից է, թագավոր Վաջիրալոնգկորնի չորրորդ կինը։ Իրենց ամուսնությունից առաջ նա եղել է թռիչքի սպասավոր ։
Թագաժառանգ արքայազնի թիկնապահ
Շութիդան 2014 թվականի օգոստոսից նշանակված է եղել որպես Վաջիրալօնգկորնի ընտանիքի պահակազորի հրամանատար։ Նա ռոմանտիկական կապի մեջ է եղել թագաժառանգ  արքայազնի հետ՝ նրա Սրիրասմի Սուվադիի հետ ամուսնալուծությունից հետո     ։ 2016 թվականի հոկտեմբերին միջազգային լրատվամիջոցները նշել են նրանց որպես ամուսնական զույգի, չնայած նրան, որ պալատում պաշտոնապես չէր հայտարարվել նրանց հարաբերությունների մասին  ։
Շոթիդան հանդիսանում է առաջին կին սպան՝ այդ կոչմանն արժանանալով 2004 թվականից և առաջինը` Ռամա X-ի գահակալման շրջանում։
Ծառայություն Թաիլանդի թագավորական բանակում
2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ից նա նշանակվում է մասնագիտական գործողությունների համար նախատեսված թագավորական գվարդիայի հրամանատար, ապա հասնում է գեներալի աստիճանի։  ։ Նա դրան հասնում է միայն վեց տարի անց։ Շոթիդան հաջողությամբ իրականացնում է մի քանի զինվորական փորձարարական աշխատանքներ. ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բորտուղեկցորդներ
Դեյվիդ Ուորկ Գրիֆիթի ֆիլմագրություն
Դեյվիդ Ուորկ Գրիֆիտ (David Llewelyn Wark "D. W." Griffith)՝ ամերիկացի կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր։ 1936 թվականին արժանացել է «Օսկար» մրցանակի համաշխարհային կինոյում խոշոր վաստակի համար։
Ընդհանուր թվով 500-ից ավելի ֆիլմի ռեժիսոր է, 200-ից ավելի սցենարի հեղինակ, խաղացել է մոտ 40 ֆիլմում։
Ալ Ֆերգյուսոն
Ալ Ֆերգյուսոն, իռլանդական ծագմամբ ամերիկացի կինոդերասան ։ 1912 թվականից մինչև 1956 թվականը նկարահանվել է գրեթե 300 ֆիլմերում։ Ծնվել է Իռլանդիայի Վեքսֆորդ կոմսությունում և մահացել Կալիֆոռնիայի Բըրբանք քաղաքում ։ Թաղված է Գլենդելի Ֆորեստ-Լոն գերեզմանատանը։
Մուխաուրի
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 920 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 7 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Գյոլ-բունար
Գյոլ-բունար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Հասանմսուրի գավառակում ։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ հայ և քուրդ բնակչություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սամսատի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Վայքլեֆ Ժան
Վայքլեֆ Ժան (Wyclef Jean, ), ամերիկացի երաժիշտ։ Կարլոս Սանտանայի, Avici-ի և Ալեշանդրե Պիրեսի հետ 2014 թվականի Բրազիլիայի մրցաշարի փակման արարողության ժամանակ կատարել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության պաշտոնական հիմնը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1969 թվականի հոկտեմբերի 17-ին և մանկությունն անցկացրել է Հայիթիում։ Անվանակոչվել է ի պատիվ միջնադարյան բարեփոխիչ Ջոն Վիկլիֆի։ Երբ Վայքլեֆը 10 տարեկան է եղել, իր ընտանիքը տեղափոխվել է Բրուքլին, իսկ ավելի ուշ` Նյու Ջերսի։
Երաժշտական կարիերան սկսել է The Fugees հիփ-հոփ տրիոյում, որտեղ նրա գործընկերներն էին Լորին Հիլլը և իր զարմիկը` Ժանա Պրաս Միշել։ The Fugees Blunted դեբյուտային ալբոմը «Billboard Hot 100»-ում 49-րդ հորիզոնականն է զբաղեցրել և աշխարհում վաճառվել է ավելի քան 2 միլիոն օրինակ։ Այն իրենց ամենաբարձր ձեռքբերումն է եղել։
1997 թվականին Վայքլեֆը թողարկեց առաջին սոլո ալբոմը` «The Carnival»: 2000 թվականին դուրս եկավ երկրորդ սոլո ալբոմը The Ecleftic: 2 Sides II a Book, որը ձայնագրվել էր հրավիրված կատարողների, այդ թվում Յուսսու Ն'Դուրի, Earthի, Wind & Fireի,, Քեննի Ռոջերսի, Դուեյն Ջոնսոնի և Մերի Ջեյ Բլայջի։ Բլայջի հետ Վայքլեֆը թողարկել է «911» սինգլը։ 2000 թվականին MTV Europe Music Awards նոմինացվել է «Լավագույն հիփ-հոփ արտիստ» կոչմանը ։
2006 թվականին Շակիռայի հետ դուետում ձայնագրել է պարային կոմպոզիցիա` «Hips Don’t Lie». որը գլխավորել է աշխարհի հիթ-շքերթների մեծամասնությունը, այդ թվում նաև Billboard Hot 100-ը։
2010 թվականին նա ծրագրել էր մասնակցել Հայիթիի նախագահական ընտրություններին, սակայն Հայիթիի կառավարությունը հրաժարվեց գրանցել նրան։
Արիադնա Էֆրոն
Արիադնա Սերգեևնա Էֆրոն (Ариадна Сергеевна Эфрон, ), արձակ և չափածո ստեղծագործությունների թարգմանչուհի, հուշագիր, նկարչուհի, արվեստագետ, բանաստեղծուհի (նրա օրիգինալ ստեղծագործությունները, բացառությամբ մանկության տարիներին գրվածների, կյանքի օրոք չեն տպագրվել)։ Սերգեյ Էֆրոնի և Մարինա Ցվետաևայի դուստրն է։