cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սահմանադրական կուսակցություն (Էստոնիա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի կուսակցություններ Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ Էստոնիայում
Գրոարաս
Գրոարաս (Groaíras), համայնք Բրազիլիայում՝ Սեարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սեարա նահանգի Հարավ-կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Սոբրալ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9230 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 155,963 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 59,2 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է թվականի մայիսի 23-ին։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1957 թվականանի մայիսի 23-ին։
Արևմտաամերիկյան տրիտոններ
Արևմտաամերիկյան տրիտոններ ՝ իրական սալամանդրների պոչավոր երկկենցաղների կարգից ամֆիբիաների տեսակ։
Նկարագրություն
Ամֆիբիայի երկարությունը կարող է լինել մինչև 22 սմ։ Մաշկը հատիկավոր (անհարթ) է, մեջքին՝ բաց շագանակագույնից մինչև շագանակագույն և սև երանգի, որովայնը սովորաբար վառ գույն ունի (դեղին կամ նարնջագույն)։ Որոշ տեսակներ կողային հատվածներում ունեն մուգ բծեր։
Տոքսիկություն
Այս տեսակի բոլոր ներկայացուցիչները չափազանց թունավոր են. այս կենդանիների մաշկը կարող է արտազատել տարիխոտոկսին, որը համարժեք է տետրոդոտոքսինին։ Հատկապես թունավոր է կալիֆոռնիական տրիտոնի ձկնկիթը, որտեղ թույնի պարունակությունը կարող է հասնել մինչև 25 մկգ/գ (100 կգ ձվից հաջողվել է ստանալ 200 մգ՝ 300 մ.մ./կգ ակտիվությամբ թույն։ Բայց տրիտոնների տոքսիկությունը խիստ պասսիվ է՝ հակառակորդի մաշկածածկույթը վնասելու միջոցներ նրանք չունեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մողեսներ Կատեգորիա:Սողուններ
(4821) Բիանուչի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,140909 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6351 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6467 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2033,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17706 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կալիսոն
Կալիսոն(Calisson), ավանդական պրովանսալական հրուշակեղեն, որը պատրաստվում է շաքարակալած սեխի, նարինջի (կամ այլ մրգերի) մածուկի և մանրացրած նուշի խառնուրդից, որը լցվում է բաղարջի բարակ շերտի վրա և պատվում շաքարաշերտով։
Բաղադրությունը
Բաղկացած է նշից, մրգերից, շաքարաշետցից և բաղարջից։ Ըստ ճաշակի կարող է լինել նաև մարցիպանով։ Կալիսոնները սովորաբար նշաձև են, երկարությունը կազմում է մոտ 5 սմ։ Ավանդորեն ասոցացվում են Ֆրանսիական Էքս-ան-Պրովանս քաղաքի հետ և 15-րդ դարից համարվում է այդ քաղաքի ֆիրմային աղանդերը։
Պատմություն
Առաջին անգամ կալիսոնները հիշատակվում են 12–րդ դարի լատիներեն տեքստում՝ նկարագրելու ալյուրից և նուշից պատրաստված թխվածք, որը մոտ է ժամանակակից մարցեպանին։ Կալիսոնների մեկ այլ հիշատակում հանդիպում է Մարտինո Կանալեի Վենետիկյան տարեգրություններում (1275)` նշանակելու կալիսոն ֆիրմային աղանդերը։
Բառի ծագումը
“Կալիսոն” անվան ծագման մասին կան մի քանի առասպելներ։ Նրանցից մեկի համաձայն՝ 14-րդ դարում Ռենե Բարի թագավորի հարսնացու Ժաննան շատ տխուր էր և մտախորհ, և թվում էր, թե ոչինչ նրան չի ուրախացնում։ Ճաշից հետո ծառաները ներս բերեցին տասներեք տոնական աղանդերներ, նրանց թվում կային և կալիսոնները, որոնք այդ ժամանակ այդպես չէին կոչվում։ Փորձելով այդ քաղցրավենիքը՝ հարսնացուն վերջապես ժպտաց և հարցրեց իր ամուսնուն, թե ինչպես է կոչվում այդ չնաշխարհիկ թխվածքը։ Թագավորը, ուրախացած, որ վերջապես արժանացավ իր հարսնացուի գեղեցիկ ժպիտին, կատակով պատասխանեց. “Այն կոչվում է “համբույր”, իմ թագուհի”: Պրովանսալերեն դա հնչում էր “Di câlin soun”: Այդ ժամանակվանից ի վեր այս աղանդերը կոչվում է կալիսոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Գևորգ Գաբեղյան
Գևորգ Գաբեղյան, հայ իշխան Մարզպանական Հայաստանում, Այրարատ աշխարհի Գաբեղյանք գավառի տեր, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Բ Գաբեղենացու եղբայրը, Գաբեղյանների նախարարական տոհմից ։
Կենսագրություն
542 թվականին, եղբոր՝ Հովհաննես հայրապետի հետ, Պարսից շահ Խոսրով Ա Անուշիրվանի կողմից հաշտության բանակցություն վարելու համար պատգամավոր է գնացել Բյուզանդիա, Հայաստանի զինվորական մագիստրոս Վալերիանոսի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գաբեղյաններ Կատեգորիա:Հայ նախարարներ Կատեգորիա:Գաբեղյանքի իշխաններ Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Աիդա Ներսիսյան
Աիդա Գառնիկի Ներսիսյան, հայ հաղորդավարուհի։
Կենսագրություն
Աիդա Ներսիսյանը ծնվել է Երևանում։ Սովորել է Երևանի Լևոն Արիսյանի անվան թիվ 127 միջնակարգ դպրոցում, 1966-1971 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզու և գրականություն բաժնում։
Պիեռ Էմերիկ Օբամեյանգ
Պիեռ Էմերիկ Օբամեյանգ (ֆր.՝ Pierre-Emerick Aubameyang, ), ֆրանս-գաբոնական ֆուտբոլիստ է։ Հանդես է գալիս Արսենալում և Գաբոնի հավաքականում, որպես հարձակվող։ Տրանսֆերային արժեքը 65, 000, 000€ 2017 թվականի փետրվարի 7-ի դրությամբ։
Ակումբային կարիերա
2013 թվականի հուլիսի 4-ին Դորտմունդի Բորուսիան պաշտոնապես հայտարարեց Օբամեյանգի տեղափոխման մասին։ Նույն տարում Բավարիայի դեմ խաղում Օբամեյանգը խաղադաշտ դուրս եկավ 72-րդ րոպեին, փոխարինելով Կուբա Բլաշիկովսկուն, իսկ 86-րդ րոպեին դարձավ գոլային փոխանցման հեղինակ։ Դորտմունդի Բորուսիան հաղթեց սուպերգավաթում, իսկ Օբամեյանգը ստացավ իր առաջին մրցանակը Գերմանիայում։ Բունդեսլիգայի դեբյուտային խաղում էլ դարձավ հետ-տրիկի հեղինակ՝ երեք անգամ գրավելով Աուգսբուրգի դարպասը։
Աիդա Ներսիսյան
Կենսագրություն
Հաղորդավարության արվեստում Աիդա Ներսիսյանը եղել է հաղորդավարներ Գրիգոր Հարությունյանի, Սիրվարդ Ղազարյանի ուսուցիչը։
Հեռուստատեսությունում աշխատելու տարիներին պարբերաբար վարել է «Հայ գրականության դասականներ» հաղորդաշարը, որը համապատասխանեցված էր դպրոցական ծրագրերին և մի յուրօրինակ հեռուստատեսային դաս էր, որն աշակերտների մեջ սերմանում էր հայրենասիրություն, սեր գրականության հանդեպ, սովորեցնում խոսել մաքուր, գեղեցիկ հայերենով։ 2001 թվականին հաստիքի կրճատման պատճառով ազատվել է աշխատանքից։ 2001-2009 թվականներին աշխատել է «ՎԷՄ» ռադիոկայանում՝ որպես հաղորդավար ։
Հասարակական գործունեություն
Խորհրդային կարգերի փլուզումից հետո, անձնական նախաձեռնությամբ, երկար տարիներ ուսումնասիրություններ է կատարել Հայաստանի և Վրաստանի պատմության պետական արխիվներում՝ նպատակ ունենալով 1921 թվականի փետրվարի 17-ի՝ լույս 18-ի գիշերը Երևանի բանտում բոլշևիկների կողմից կացնահարված հայազգի նշանավոր զինվորականների մասին տեղեկություններ, փաստաթղթեր հավաքագրել։ Հայաստանի պաշտպանության նախարարության աջակցությամբ հրատարակել է «Զինվորի մատենաշար» խորագրով ձեռնարկ, պատրաստել վավերագրական ֆիլմ կացնահարվածներից մեկի՝ Ղարաքիլիսայի ճակատամարտում հեծելազորային գնդի հրամանատար, գնդապետ Նիկոլայ Ղորղանյանի մասին, գտել զոհերի թաղման վայրը (նախկինում «Կոմայգի» այժմ՝ «Անգլիական այգի»), որտեղ նահատակված գործիչների համար կանգնեցված է խաչքար-հուշարձան ։
Պիեռ Էմերիկ Օբամեյանգ
2014-15 մրցաշրջան
2015/16 մրցաշրջանում Օբամեյանգը Բունդեսլիգայում նոր ռեկորդ սահմանեց` գոլի հեղինակ դառնալով առաջնության առաջին ութ խաղերից յուրաքանչյուրում։ Այդ մրցաշրջանում Օբամեյանգը բոլոր մրցաշարերում անցկացնում է 48 հանդիպում, դառնում 36 գոլի հեղինակ, որոնցից 25-ը Բունդեսլիգայում, 11-ը` եվրոգավաթներում, 3-ը` Գերմանիայի գավաթի խաղարկությունում։
Աիդա Ներսիսյան
Անձնական կյանք
Բնակվում է Ֆրանսիայում (չի արտագաղթել)։ Ունի երկու զավակ և վեց թոռ։
Պիեռ Էմերիկ Օբամեյանգ
2015-16 մրցաշրջան
Մրցաշրջանի սկզբում Օբամեյանգը պայմանագիրը երկարաձգեց մինչև 2020 թվականը՝ ասելով «Ես ամբողջ հոգով ցանկանում եմ մնալ ակումբում և երբեք չեմ էլ ցանկացել այն լքել»։ Օգոստոսի 20-ին իր գոլով օգնեց Բորուսիային դժվար պայքարում հաղթել Օդդ ՖԱ-ին Եվրոպա լիգայի որակավորման փուլի առաջին խաղում։
Աիդա Ներսիսյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Պիեռ Էմերիկ Օբամեյանգ
Միջազգային կարիերա
Դիժոնում անցկացրած մրցաշրջանից հետո Օբամեյանգը հրավիրվեց Իտալիայի Մ19 հավաքական, բայց նրա դեբյուտային խաղը տեղի ունեցավ Ֆրանսիայի Մ21 հավաքականում Թունիսի դեմ։ 2009 թ. մարտի 25-ին նա հրավիրվեց Գաբոնի հավաքական, որտեղ իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց Մարրոկոյի դեմ խաղում և հենց այդ խաղում էլ դարձավ գոլի հեղինակ։ Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2012 մրցաշարին դարձավ իր հավաքականի առաջատարը, ով իր հետևից տանում էր թիմին։ 1/4 եզրափակչում Մալիի դարպասն ուղարկեց իր 3-րդ գնդակն այդ մրցաշրջանում և տեղ գրավեց լավագույն ռմբարկուների ցուցակում, բայց խաղն ավարտվեց 1-1, իսկ հետխաղյա 11-մետրանոց հարվածաշարում ավելի ուժեղ գտնվեցին Մալիի հավաքականի ֆուտբոլիստները։ 2012 թ. հուլիսին Գաբոնի հավաքականի կազմում մեկնեց Լոնդոն՝ մասնակցելու Լոնդոնի օլիմպիական խաղերին։ Առաջին իսկ խաղում գրավեց Շվեյցարիայի դարպասը, իսկ այդ գոլը բացառիկ էր Գաբոնի համար նրանով, որ դա հավաքականի առաջին գնդակն էր օլիմպիական խաղերում։ Ցավոք սրտի այս հավաքականին չհաջողվեց հաղթահարել խմբային փուլը և մասնակցել հետագա խաղերին։ 2013 թ. հունիսի 15-ին Օբամեյանգը դարձավ հեթ-տրիկի հեղինակ երեք անգամ գրավելով Նիգերի դարպասը։ Աֆրիակայի ազգերի գավաթ 2015-ին Օբան իր հավաքականի ավագն էր։ Գաբոնը ցուցադրեց դիտարժան խաղ, չնայայծա այստեղ էլ Գաբոնին չհաջողվեց հաղթահարել խմբային փուլը։ Գաբոնի հավաքականի կազմում Օբամեյանգը խփել է 16 գնդակ և ընդամենը 3 գոլ է պակասում գաբոնցում իր հավաքականի լավագույն ռմբարկուին գոլերով հավասարվելու համար։ 2022 թվականի մայիսի 19-ին Պատրիկ-Էմերիկ Օբամեյանգը պաշտոնապես հայտարարեց միջազգային կարիերան ավարտելու մասին՝ 73 խաղից և 30 խփած գոլից հետո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Աննա (գյուղ, Պաիդե շրջան)
Աննա (Anna), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Պաիդե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 70 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Պաիդե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ստամբուլի առևտրի կենտրոնների ցանկ
Ստորև ներկայացված է Ստամբուլի ամենախոշոր և մարդաշատ առևտրի կենտրոնների ցանկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի առևտրի կենտրոններ
Ֆրենկ Բարսոն
Ֆրենկ Բարսոն , անգլիական ֆուտբոլիստ, առավել հայտնի է  «Բարնսիլ», «Ասթոն Վիլլա», «Մանչեսթեր Յունայթեդ» и «Ուոթֆորդ» ակումբների ելույթները : Ունեցել է ագրեսիվ, կոպիտ խաղացողի համբավ:
Անձնական կյանք
Ֆրենկը ծնվել է Շեֆֆիլդի Գրայմսպորտում, 1891 թվականի ապրիլի 10-ին Ուիլյմայի և Ագնես Բարսոնովի ընտանիքում : Ֆուտբոլալյին կարիերան սկսելուց առաջ աշխատել է որպես դարբին : 1915 թվականի ամուսնացել է Ֆրենսիս Էվելին Բետտոնի հետ: Մահացել է 1968 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Բիրմինգեմի Ուինսթոն Գրին քաղաքում 77 տարեկանում >:
«Բարնսիլի»
Ֆրենկ Բարսոնը ֆուտբոլ խաղալ սկսել է դպրոցական թիմերում, ապա հանդես է եկել «Ալբիոն» սիրողական ակումբում: 1909 թվականին տեղափոխվել է «Քեմել Լերդս», երկու տարի անց՝ 1911 թվականի հուլիսին, սկսել է պրոֆեսիոնալ կարիերան «Բարնսլիում» : Մրցաշրջանի սկսվելուց առաջ երկու խաղով որակազրկվել է «Բիրմինգեմ Սիթիի» դեմ նախամրցաշրջանային ընկերական խաղում տեղի ունեցած կռվի պատճառով : Մեկ խաղ հետո Անգլիայի Գավաթում Բարսոնը ստիպված է եղել գաղտնի հեռանալ «Գուդիսոն Պարկից», որովհետև մարզադաշտի գլխավոր մուտքի առաջ հավաքվել էին Էվերթոնի մեծ թվով երկրպագուներ, որոնց վրդովվեցրել էր նրա վարքը խաղի ժամանակ : «Բարնսլիում» Բարսոնի կարիերան ընդհատվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով, որի պատճառով Անգլիայի ֆուտբոլային լիգան չեղարկել է առաջնության անցկացում: Սակայն 1916/17 մրցաշրջանում Բարսոնը խաղացել է «Բերնլիում» որպես հրավիրված խաղացող : Պատերազմի ավարտից հետո Ֆրենկը վերադարձել է «Բարնսլի»: Սակայն շուտով ֆուտբոլիստը կոնֆլիկտ է ունեցել ակումբի ղեկավարության հետ տրանսպորտային ծախսերի պատճառով, որոնք Բարսոնը ծախսում էր Շեֆֆիլդում գտնվող տանի գալու համար: Ֆուտբոլիստը հրաժարվել է տեղափոխվել ակումբի գտնվելու վայրին մոտ,       որից հետո վաճառվել են «Ասթոն Վիլլային» 1919 թվականի հոկտեմբերին :
«Ասթոն Վիլլա»
Բարսոնը տեղափոխվել է «Աստոն Վիլլա» ըդհանուր 2850 ֆունտով, քան Շեֆֆիլդի միջին տարեկան աշխատավարձը : Բարսոնի տեղափոխման նախաձեռնողը դարձել է Ջորջ Ռեմզին, որը վերակառուցել է «Աստոն Վիլլան» պատերազմի ավարտից հետո: Աստոն Վիլլայից առաջարկ ստանալով Բարսոնը սկզբում հայտարարել է, որ բավականաչափ լավ չէ այդ մակարդակի ակումբում խաղալու համար : 1919 թվականի հոկտեմբերին Ֆրենկը կատարել է նորամուտը «Վիլլայում», «Միդլսբորոյի» դեմ խաղում :
Բարսոնը բիզնես է ունեցել Շեֆֆիլդում և հրաժարվել է տեղափոխվել Բիրմինգեմ նույնիսկ Ասթոն Վիլլայի ղեկավարության պնդումներից հետո : Դրա պատճառով մի անգամ նա և ակումբի դարպասապահ Սեմ Հարդին, որն ապրում էր Չեսթերֆիլդում, սիտպված են եղել վատ եղանակին յոթ մղոն ոտքով գնալ Մանչեսթեր, որպեսզի հասնեն Օլդ Թրաֆֆորդ, որովհետև երկաթուղային հաղորդակցությունն ընդհատվել էր :
1919/20 մրցաշրջանում Աստոն Վիլլան հաջողությամբ հանդես է եկել Անգլիայի Գավաթի խաղարկությունում՝ հաղթելով «Կուինզ Պարկ Ռեյնջերս», «Մանչեսթեր Յունայթեդ», «Սանդերլենդ», «Տոտենհեմ Հոտսպուր» և «Չելսի» ակումբներին, ինչից հետո դուրս է եկել եզրափակիչ: Եզրափակչում Աստոն Վիլլան հանդիպել է «Հադերսֆիլդ Թաուն» ակումբի հետ: Խաղից առաջ Վիլլայի հանդերձարան է մտել գլխավոր մրցավար Ջեք Հաուկրոֆթը, որն զգուշացրել է. «մեկ անզգույշ գործողություն և դու կհեռացվես Բարսոն»: Մրցավարի նախազգուշացումից հետո նա խաղացել է զգույշ և խախտումներ չի արել խաղի ընթացքում : Վիլլան հաղթել է 1:0 հաշվով, իսկ Ֆրենկն ստացել է Անգլիայի Գավաթի խաղարկության հաղթողի մեդալ, որը եղել է միակ մեդալը իր կարիերայում: Հետագայում այդ մեդալը երկու անգամ վաճառվել է աճուրդներում :
1920/21 մրցաշրջանի սկզբում Բարսոնն ու իր ակումբակից Քլեմ Ստեֆենսոնը բաց են թողել արտագնա խաղն ընդեմ Բոլտոնի, ինչից հետո որակազրկվել են ակումբի ղեկավարության կողմից 14 օրով խաղալ հրաժարվելու պատճառով: Ակումբի ղեկավարությունը Բարսոնին մեկ ամիս է տվել Բիրմինգեմ տեղափոխվելու համար, սակայն նա հերթական անգամ անտեսել է այդ պահանջը: Սակայն չնայած ակումբի ղեկավարության հետ ունեցած տարաձայնություններին, 1921 թվականին Բարսոնը նշանակվել է Աստոն Վիլլայի ավագ: Ավագ նշանակվելու կարճ ժամանակ անց Ֆրենկը աչքի է ընկել գոլով, որը խփել է գլխի հարվածով 30 յարդ հեռավորությունից գրավելով «Շեֆֆիլդ Յունայթեդ» ակումբի դարպասը :
1922 թվականին Լիվեպուլի դեմ խաղից հետո Բարսոնն իր ընկերոջը հրավիրել է սպասելու թիմի հանդերձարանում, ինչը դժգոհություն է առաջացրել Աստոն Վիլլայի տնօրենի մոտ, որը ֆուտբոլիստին որակազրկել է 7 օրով: Այդ միջադեպից հետո Բարսոնը պահանջել է իրեն ներկայացնել տրանսֆերի : Ակումբի ղեկավարությունը ընդունել է այդ պահանջը :
Աստոն Վիլլայի կազմում Բարսոնն ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 108 խաղ և խփել 10 գոլ :
Ձեռքբերումներ
Ասթոն Վիլլա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բարնսլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Ֆոթոնա
Ֆոթոնա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Վորոբիևկա (գյուղ, Պոլոննոեի շրջան)
Վորոբիևկա (Воробіївка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վորոբիևկա գյուղում բնակվում էր 676 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2778 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 243,34 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1615 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պաղին (Բալուի գավառ, Բալուից հյուսիս-արևմուտք)
Պաղին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում կամ Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից հյուսիս-արևմուտք` լենռահովտում։
Պատմություն
Եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ։ Բնակիչներն այստեղ են եկել Պաղին քաղաքի ամայացումից հետո` XV դարի սկզբներին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին 674 հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու վաճառականությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Պաղինն ուներ '''Ս. Սարգիս անունով վանք և Ս. Աստվածածին''' անունով եկեղեցի և ևս մի ավերակ վանք։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր դպրոց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մագնոն
Մագնոն, փոխազդող սպինների համակարգի տարրական գրգռմանը համապատասխանող քվազիմասնիկ։ Մագնիսական մի քանի ենթացանցով բյուրեղներում կարող են գոյություն ունենալ էներգետիկ տարբեր սպեկտրներ ունեցող մի քանի տեսակի մագնոններ։ Ենթարկվում է Բոզե-Էյնշտեյնի վիճակագրությանը։ Մագնոնները փոխազդում են միմյանց և այլ քվազիմասնիկների հետ։ Գոյությունը հաստատվել է նեյտրոնների և լույսի ցրման փորձերով։
Կատեգորիա:Քվազիմասնիկներ
Պադեռնո Պոնկիելի
Պադեռնո Պոնկիելի (Paderno Ponchielli), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1517 մարդ, բնակչության խտությունը 66 մարդ/կմ² է։ Զբաղեցնում է 23 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքսն է՝ 26024, հեռախոսային կոդը՝ 0374։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բրենուելլ Բրոնտե
Պատրիկ Բրենուելլ Բրոնտե (Patrick Branwell Bronte, ), անգլիացի նկարիչ և բանաստեղծ, գրողների Բրոնտե ընտանիքի միակ տղան։
Գրողներ Շառլոթի, Էմիլիի և Էննի եղբայրը։
Կենսագրություն
Բրենուելլ Բրոնտեն Պատրիկ Բրոնտեի և նրա կնոջ՝ Մարիա Բրենուելլ Բրոնտեի վեց երեխաներից չորրորդն էր և միակ տղան։ Ծնվել է Թորնթոնում՝ Բրադֆորդի մոտակայքում (Յորքշիր) և ավելի ուշ ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հոերտ, որտեղ նրա հայրը 1821 թվականին ստացել է քահանայի աստիճան։
Բրոնտեի երեխաներից, որոնք ապրեցին մինչև խոր ծերություն, Բրենուելլը ամենատաղանդավորն էր, համենայն դեպս, մանկության և պատանեկության տարիներին նա ավելի հաճախ էր դրսևորում իր տաղանդը։ Այն ժամանակ, երբ նրա չորս հարազատ քույրերին ուղարկել էին Քովան-Բրիջ պանսիոնում սովորելու, Բրենուելլին կրթում էր հայրը, որը նրան դասական կրթություն էր տալիս։
Բրենուելլ Բրոնտեն, ինչպես իր քույրերը, մանկուց տարված էր ստեղծագործելով։ Պահպանվել են Բրենուելլի և Շառլոտտի կողմից հորինված Անգրիա պետության մասին ընդարձակ պատմության ուրվագրերը (Էմիլին և Էննը այդ ընթացքում հորինել էին սեփական ֆանտաստիկ երկիրը՝ Գոնդալը՝ «մի մեծ կղզի, որը գտնվում էր Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսում»)։
Պատանեկության տարիներին Բրենուելլ Բրոնտեն Հոերտում սովորում էր դիմանկարչություն. 1838-1839 թվականներին Բրադֆորդում աշխատել է որպես նկարիչ։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքներից մեկը ինքնանկար է՝ քույրերի հետ (ավելի ուշ Բրենուելլը ջնջել է սեփական պատկերը)։
1840 թվականին Բրոնտեն սկսեց դասավանդել մի հարուստ ընտանիքի տղայի, սակայն կես տարվա աշխատանքից հետո նրան ազատեցին։ Այդ տարիներին նա թարգմանում էր Հորացիոսի «Օդաները»։ 1841 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվում երկաթուղային կայարանում, սակայն մեկ տարի անց նրան մեղադրում են զեղծարարության մեջ (նրա մոտ հայտնաբերվել էր տասնմեկ ֆունտի պակասորդ)։ Ընտանիքում և կայարանում աշխատելուն զուգահեռ՝ Բրենուելլը հոդվածներ էր գրում յորքշիրյան թերթերի համար՝ ներկայանալով բոլոր հնարավոր մականուններով։
1843 թվականին Բրոնտեն աշխատանքի է ընդունվում՝ որպես հոգևորական Էդմունդ Ռուբինսոնի որդու ուսուցիչ։ Այդ աշխատանքը նա ստացել էր քրոջ՝ Էննի շնորհիվ, որը Ռոբինսոնի մեծ աղջիկների դաստիարակչուհին էր։ Այս ընտանիքում մնալու ընթացքում նա բուռն կերպով տարվել էր Ռոբինսոնի կնոջով՝ Լիդիայով։ Տիկին Ռոբինսոնը անզգույշ էր գտնվել իր սիրեցյալի հետ հարաբերություններում. նրան հաճախակի գումար էր փոխանցել աղախնի միջոցով։ 1845 թվականին Ռոբինսոնը բացահայտեց դավաճանությունը և աշխատանքից հեռացրեց Բրենուելլ Բրոնտեին։
Հոերտ վերադառնալուց հետո Բրենուելլն սկսեց չարաշահել ալկոհոլը և ափիոնը (խմել և թմրանյութ ընդունել նա սկսել էր դեռևս պատանեկան տարիքից)։ Բրենուելլի արարքներն աստիճանաբար սկսեցին դառնալ վտանգավոր և անկանխատեսելի, հաճախակի էին դարձել սպիտակ տենդի նոպաները։ Համենայն դեպս, նրա հայրն իրեն հանգիստ էր պահում՝ տեսնելով, թե որդին ինչպես է կործանվում։ Այս տարիներին հրատարակչություններն արդեն ընդունում էին Բրենուելլի քույրերի առաջին վեպերը, սակայն Բրենուելլին դա չէր հուզում։ Բրենուելլի ալկոհոլային և թմրանյութից կախվածությունը հանգեցրեց առողջական վիճակի թուլացման, ինչից հետո նա վարակվեց թոքախտով։ Բրենուելլի ընտանիքը չէր պատկերացնում, որ նա լուրջ հիվանդ է. տեղացի բժիշկը հիվանդությունն ախտորոշեց միայն հիվանդության վերջին փուլում։ 1848 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Բրենուելլ Բրոնտեն մահացավ ։ Նույն թվականի դեկտեմբերին թոքախտից մահացավ Բրենուելլի քույրը՝ Էմիլին, իսկ 1849 թվականի մայիսին՝ Էննը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Իլովլյա (քաղաքատիպ ավան, Իլովլինսկի շրջան)
Իլովլյա (Иловля), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Վոլգոգրադի մարզի Իլովլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12087 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Իլովլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1672 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պոլիտոտդել (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 210 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Արի Օլաֆսոն
Արի Օլաֆսոն (Ari Ólafsson; ), իսլանդացի երգիչ։ Ներկայացրել է Իսլանդիան Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում «Our Choice» երգով ։
Կենսագրություն
Մանկության մի մասն անցկացրել Է ԱՄՆ-ում։ 11 տարեկան հասակում համերգային բեմում իր դեբյուտն է կատարել «Օլիվեր!» Իսլանդիայում հայտնի երգչուհի Սելմա Բյորնսդոտիրի նախագծում։ 2011 թվականից հանդես է եկել նորվեգացի երգչուհի Սիսելի հետ։
Եղել է Լոնդոնի Երաժշտության թագավորական ակադեմիայի ուսանող է։ 2015 թվականին մասնակցել է The Voice of Iceland երաժշտական նախագծին։ 2017 թվականին, որպես բեք-վոկալիստ, մասնակցել է Իսլանդիայի Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի ազգային ընտրությանը ։
Եվրատեսիլ 2018
2018 թվականի մարտին Արի Օլաֆսոնը հաղթել է Söngvakeppnin 2018 ազգային ընտրությունում, սակայն բուքմեյքերները նրան կանխատեսում էին միայն 40-րդ հորիզոնականը 43 մասնակցից։ 2018 թվականի մայիսի 9-ին, հանդես գալով առաջին կիսաեզրափակչում, չի անցել մրցույթի եզրափակիչ և զբաղեցրել է վերջին ։
Եվրատեսիլից հետո
Կորոնավիրուսի համաճարակի ժամանակ Արի Օուլավսոնը փոքրիկ համերգներ է կազմակերպել իր հարևանների համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսլանդացի երգիչներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Իսլանդացի երաժիշտներ
Կաչոկավալլո (պանիր)
Կաչոկավալլո (Caciocavallo), պանրի տեսակ։ Պատրաստված է ոչխարի կամ կովի կաթից։ Արտադրվում էր միայն Սիցիլիայում, բայց հետո դրա արտադրությունը տարածվել է ամբողջ Իտալիայում, ինչպես նաև Բալկաններում։ Պանրի մի տեսակը կոչվում է կաչոկավալո սիցիլիանո (Caciocavallo Silano), որն արտադրվում է բացառապես կովի կաթից Իտալիայի որոշ հարավային շրջաններում, ինչպես օրինակ՝ Բազիլիկատայում, Կալաբրիայում, Կամպանիայում, Մոլիզեում և Պուգլիայում
Պատրաստման եղանակ
Կաչոկավալոն կարծես արցունքների կաթիլներ լինեն, այսինքն այն փափուկ է ու քաղցր։ Իր պատրաստման ընթացքում այն տարածվում է պանրից մինչև կաթնաշոռ։ Մինչև այն դադարում է պատռված լինել և դառնում թելքավոր, արդեն այն պատառոտվում և ձևավորվում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալական պանիրներ Կատեգորիա:Ոչխարի պանիրներ Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ
Գևորգ Ընտրունի
Գևորգ Ընտրունի, հայ իշխան Արմինիա կուսակալությունում, Վասպուրական աշխարհի Ընտրունիք գավառի իշխանը, Ընտրունիների նախարարական տոհմից  ։
Կենսագրություն
852 թվականին մասնակցել է Վասպուրականի գահերեց իշխան Գուրգեն Արծրունու պատերազմին ընդդեմ Բուղայի, իր եղբայրներ՝ Հիսեի և Սահակի հետ գլխավորել է Ընտրունյաց գունդը՝ Արյան լճի ճակատամարտում, որտեղ արաբները պարտություն են կրել և դիմել փախուստի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընտրունիներ Կատեգորիա:Հայ իշխաններ Կատեգորիա:Ընտրունիքի իշխաններ
Աննե (գյուղ, Անցլա շրջան)
Աննե (Anne), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Անցլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Անցլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ջանիկ
Ջանիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աբեդ Ֆահըդ
Աբեդ Ֆահըդ (عابد فهد, ծնվ. փետրվար 21, 1964), սիրիացի դերասան։
Կյանքը
Ծնվել է Սիրիայում, Լաթակիայում։ Ամուսնացած է ինֆորմատիվ Զայնա Յազաժիի հետ ։ Սիրիայի արվեստագետների ասոցիացիայի անդամ է դարձել 1985 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։ Սիրիայի հեռուստատեսությունում բազմաթիվ ժամանակակից և պատմական դերեր է խաղացել։ 2009 թվականին, տարվա լավագույն արաբ դերասանը լինելու պատճառով ստացել է “Մորեքս Դոր” մրցանակ։
Հայրը՝ Ջորջ Ֆահըդը Սիրիայի հեռուստատեսությունում և ռադիոյում երգիչ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիացի դերասաններ
Կումնա դաստակերտ
Կումնա դաստակերտ (Kumna mõis, Kumna), կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանի Կումնա գյուղում ։
Պատմություն
Նախապես դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը եղել է փայտե շինություն, որ հավանաբար կառուցվել է 18-րդ դարի սկզբին։ 19-րդ դարում այն վերակառուցվել է։ Շինությունը զարդարված է փայտե բազմաթիվ նախշերով։
1910 թ. հին շինության հյուսիսային կողմում կառուցվում է երկհարկանի նոր շենք նեոկլասիցիզմի ոճով։ Նոր շենքի կառուցումն ավարտվել է 1920 թվականին։
Կալվածքի կենտրոնական մասում է գտնվում Կումնա մեծ այգին, որ ներկայումս բնապահպանական օբյեկտ է ։
Էստոնիայի մշակույթի հուշարձանների պետական ռեգիստրում ներառված են նաև հետևյալ շինությունները․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի դաստակերտներ
Ֆրենկքյոյ
Ֆրենկքյոյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում :
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տիտկով (գյուղ, Պոլոննոեի շրջան)
Տիտկով (Титьків), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տիտկով գյուղում բնակվում էր 515 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1062 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 484,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆրենկքյոյ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Պիժշոր (Լայայի վտակ)
Պիժշոր (Пыжшор), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լայա գետի ձախ ափին՝ 132 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պոլիտոտդել (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Պոլիտոտդել (Политотдел), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դելիի մետրոպոլիտեն
Դելիի մետրոպոլիտեն, Հնդկաստանի մայրաքաղաքի՝ Դելիի արագ տրանսպորտային համակարգ է և իր մյուս քաղաք-արբանյակների համար՝ Բահադուրգար, Ֆարիդաբադ, Գազիբադ, Գուրգաոն, Նոիդա ։ Այն երկրորդ ամենամեծ և ամենածանրաբեռնվածն է Հնդկաստանում, Կալկաթայի մետրոպոլիտենից հետո ։ Այն աշխարհի 9-րդ ամենաերկար մետրոպոլիտենն է, իսկ ուղևորահոսքով աշխարհի 16-րդ ամենածանրաբեռնված մետրոպոլիտենը ։ Ցանցը բաղկացած է ութ տարբեր գույների, կանոնավոր գծերից, որոնք գործում են 327 կիլոմետր երկարությամբ գծով, իսկ գծի վրա աշխատում են 236 կայարաններ ։ Դելիի մետրոն օրական կատարում է 2700 պտույտ, իր աշխատանքը սկսում է առավոտյան ժամը 5:00-ից և ավարտում ժամը 23:30 ։ 2017-2018 թ. Դելիի մետրոն ունեցել է միջինում օրական 2,53 մլն ուղևոր, իսկ ամբողջ տարում ուղևորահոսքը կազմել է 0,926 մլրդ մարդ։
Դելիի մետրոն շահագործվում է Դելիի իշխանությունների, Հնդկաստանի կառավարության և «Delhi Metro Rail Corporation»-ի կողմից, որը ստեղծվել և հավասար իրավունքներով կառավարում է մետրոպոլիտենը ։ DMRC-ն 2011 թ. ՄԱԿ-ի կողմից հաստատվել է որպես առաջին մետրոպոլիտեն և երկաթուղային համակարգը աշխարհում, ստանալով օժանդակություն ածխածնի արտանետումները նվազեցնելու համար։ Օգնության շնորհիվ այն նվազեցրեց ածխածնի արտանետումների մակարդակը քաղաքում, տարեկան 630 հազար տոննա ։
Դելիի Մետրոն նաև համագործակցում է առանձին շահագործող Rapid Metro Gurgaon-ի հետ` միասնական տոմսային համակարգով։
Նախադրյալ
Նոր Դելիի բնակչության համար արագ փոխադրման հայեցակարգը առաջին անգամ հանդես բերվեց 1969 թ. քաղաքում կատարված տրանսպորտի և ճանապարհորդության ուսումնասիրություններից հետո ։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում բազմաթիվ պետական գերատեսչությունների կողմից ստեղծվեցին պաշտոնական հանձնաժողովներ ուսումնասիրելու տեխնոլոգիաների, երթուղիների կանոնակարգումը և կառավարության իրավասությունները ։ 1984 թ.-ին «Քաղաքային արվեստի» հանձնաժողովը հանդես եկավ տրանսպորտային համակարգի բարելավման ծրագրով, որով առաջարկվում էր երեք ստորգետնյա արագ տրանսպորտային միջանցքներ կառուցել, ինչպես նաև ամրապնդել քաղաքի գոյություն ունեցող երկաթուղային և ավտոճանապարհային տրանսպորտային ցանցերը ։
Թեև տեղի էին ունեցել լայնածավալ ուսումնասիրություններ և ծրագրի ֆինանսավորումն ընթացքի մեջ էր, քաղաքը այդ ժամանակահատվածում մի քանի անգամ ընդարձակվել էր, բնակչությունը երկակի աճ էր ապրել, իսկ 1981 թ. և 1998 թ. մեքենաների թվաքանակը հինգ անգամ աճ էր գրանցել ։ Այդ պատճառով էլ երթևեկությունները քաղաքում աղտոտվածության մակարդակը բարձրացել էր ։ 1992 թ. վերգետնյա տրանսպորտի մասնավորումից հետո բազմաթիվ խնդիրներ առաջացան, քանի որ անփորձ օպերատորները իրենց հետ բերել էին էժանագին տրանսպորտ, որը բավականին աղմկոտ էր, աղտոտում էր քաղաքը, իսկ երկար երթուղիների վրա շատ դանդաղ էին գործում, որը առաջացնրեց շատ դժգոհություններ ։ Իրավիճակը շտկելու համար Հնդկաստանի կառավարությունը և Դելիի իշխանությունների հետ համատեղ 1995 թ. մայիսի 3-ին ստեղծեցին մի ընկերություն, որը կոչվում էր Delhi Metro Rail Corporation (DMRC), որի գործադիր տնօրեն նշանակվեց Է. Սրեյդհարանը ։ Դոկտոր Է. Սրեյդհարանը 2011 թ. դեկտեմբերի 31-ին DMRC-ի գործադիր տնօրենի պաշտոնը հանձնեց Մունգ Սինգհին։
Նախնական շինարարություն
Դելիի մետրոպոլիտենի շինարարությունը սկսվել է 1998 թ. հոկտեմբերի 1-ին ։ DMRC-ն յուրահատուկ կազմակերպություն է, որն ուներ մեծ ինքնավարություն և լիազորություններ, իրականացնելու այս հսկայական նախագիծ, որը ներառում էր բազմաթիվ տեխնիկական դժվարություններ՝ բարդ քաղաքային միջավայրում և շատ սահմանափակ ժամկետներում։ DMRC-ին էր վերապահված մարդկանց վարձել, որոշել մրցույթի և վերահսկման միջոցները ։ Այնուհետև DMRC-ն վարձեց Hong Kong MTRC- ին` որպես շինարարական տեխնիկայի խորհրդատու ։ Արդյունքում, շինարարությունը հարթ էր ընթանում, բացառությամբ 2000 թ.-ի մի գլխավոր տարաձայնության, որտեղ Երկաթուղիների նախարարությունը ստիպեց համակարգին ուղիներն կառուցել ավելի լայնաչափ, չնայած DMRC-ի ստանդարտ չափիչի նախապատվությունը ։
Դելիի մետրոպոլիտենի առաջին գիծը՝ կարմիր գիծը բացվեց Հնդկաստանի այդ ժամանակվա վարչապետ Աթալ Բիհարի Վայպայեի կողմից 2002 թ. դեկտեմբերի 24-ին ։ Դելիի մետրոն Հնդկատանում երկրորդ ստորգետնյա արագ տրանզիտային համակարգն է Կալկաթայի մետրոպոլիտենից հետո։ 2004 թ.-ի դեկտեմբերի 20-ին բացվեց «Դեղին գիծ»-ը ։ Նախագծի առաջին փուլը ի վերջո ավարտվեց 2006 թվականին ։
Շինարարական վթարներ
2018 թ. ապրիլի 23-ին հինգ հոգի վիրավորվել է, երբ Ղազիաբադի Մոհան Նագարի խաչմերուկում մետրո երկաթուղային կառույցի վերին հատվածից երկաթե գագաթ ընկավ։ Վթարի հետևանքով տուժեցին նաև մեքենա, ավտո-ռիկշա և մոտոցիկլետ ։
Ցանց
Դելիի մետրոն կառուցվում է փուլերով։ Փուլ I-ը բաղկացած էր 58 կայարանի կառուցումից, իսկ երթևեկության երկարությունը 65.0 կմ (40.4 մղոն) երթուղուց, որոնցից 13.0 կմ (8.1 մղոն) ստորգետնյա է, իսկ 52.1 կմ (32.4 մղոն) վերգետնյա: 2006 թվականի հոկտեմբերին բացվեց «Կապույտ գիծ»-ը, որով ավարտվեց Առաջին փուլը ։ Ցանցի երկրորդ փուլը բաղկացած էր 124.6 կիլոմետր երկարությունունից (77.4 մղոն) և 85 կայարաններից , որը ամբողջությամբ բարեհաջող ավարտվեց։ Երկրորդ փուլի առաջին հատվածը բացվել է 2008 թ. հունիսին և վերջին գիծը 2011 թ. օգոստոսին ։ III փուլը ունի 28 ստորգետնյա կայարան, 2 նոր գիծ, որոնք կազմում են 167.27 կմ (103.94 մղոն)։ Նախագծի վրա կծախսվի 4.9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, որը ակնկալվում է ավարտվել 2019 թ. կեսերին։ Փուլ IV (113.2 կմ կամ 70.3 մղոն) նախատեսվում է սկսել 2019 թ.-ին և ավարտել մինչև 2024 թվականը:
Առաջին փուլ
Առաջին փուլի ընթացքում ընդհանուր կառուցվել է 65 կիլոմետր երկարությամբ ցանց, ստեղծված 59 կայարաններ և 3 գծերը (Կարմիր գիծ, դեղին գիծ և կապույտ գիծ) կայարանները աստիճանաբար սկսեցին բացվել 2002 թվականի դեկտեմբերի 25-ից սկսած մինչև 2006 թ. նոյեմբերի 11-ը։
Առաջին փուլի ընդհանուր նկարագիրը ստորև.
Երկրորդ փուլ
Ընդհանուր առմամբ երկրորդ փուլի ընթացքում կառուցվել է 124.90 կիլոմետր երկարությամբ ցանց (86.61 մղոն), 86 նոր կայարաններով և 3 նոր գծերով իսկ մնացած գծերը, որոնք ստեղծվել էին դեռևս Առաջին փուլի ընթացքում ավելի են երկարացվել և զարգացվել։ I և II փուլերի վերջում ցանցի ընդհանուր երկարությունը դարձավ 189.90 կմ (118.00 մղոն), 151 կայարանների հետ միասին, որը դրան է հասել 2008 թվականի հունիսի 4-ից մինչև 2011 թ. Օգոստոսի 27-ը ։
Երրորդ փուլ
Փուլ երրորդը իր մեջ ներառում է 109 նոր կայարաններ, 167.27 կմ (103.94 մղոն) ուղիների երկարացում, երեք գծի ավելացում (Վարդագույն գիծ, բաց վարդագույն գիծ և մոխրագույն գիծ) և մնացած գծերի (Կարմիր, դեղին, կապույտ, կանաչ, մոխրագույն գծեր) ընդլայնում, որի ընդհանուր արժեքը կազմում է 4.9 մլրդ ԱՄՆ դոլար ։
Երրորդ փուլի աշխատանքները սկսվել են 2011 թ.-ին և նախատեսվում էր ավարտել 2016 թ.-ին, ավելի քան 20 թունել փորելու մեքենաներ են օգտագործվել աշխատանքները արգացնելու համար , սակայն ամենայն հավանակաության կավարտվի մինչ 2019 թ. վերջը ։
Երրորդ փուլի ընդհանուր նկարագիրը ստորև.
Չորրորդ փուլ
Չորրորդ փուլում նախատեսվում է բացել և զարգացնել 6 գիծ, որի ընդհանուր երկարությունը կլինի 103.95 կմ (64.59 մղոն), իսկ արժեքը առնվազն 6.3 մլրդ ԱՄՆ դոլար կամ 5.5 մլրդ եվրո։ Այն հաստատվել է Դելիի իշխանությունների 2018 թ. դեկտեմբերին ։ Նախատեսվում է սկսել հավանաբար 2019 թ. վերջերին և ավարտել 2024 թ. :
Չորրորդ փուլի ընդհանուր նկարագիրը ստորև.
Կարմիր գիծ (գիծ 1)
Կարմիր գիծը Դելիի մետրոպոլիտենի առաջին գիծն էր, այն սկսվում է Ռիտհալա մետրոյի կայարնից և ավարտվում Դիլշադ գարդեն մետրոյի կայարանում՝ արևմուտքը միացնելով արևելքին։ Գծի երկարությունը կազմում է 25.09 կիլոմետր (15.59 մղոն), որի վրա գործում է 21 կայարան։ Կարմիր գծի մեծ մասը վերգետնյա է ։ Կարմիր գծի առաջին բացումը տեղի է ունեցել 2002 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, որը նաև Դելիի մետրոպոլիտենի առաջին շահագործումն էր։ Կարմիր գծի վերջին ընդլայնումը տեղի է ունեցել 2008 թվականի հունիսի 3-ին։ Գծի վրա աշխատում է 31 շարժակազմ ։
Դեղին գիծ (գիծ 2)
Դեղին գիծը երկորդ բացված գիծն էր և առաջին ստորգետնյա գիծը, որը բացվեց Դելիի մետրոպոլիտենի համակարգում ։ Դրա երկարությունը կազմում է 49 կմ (30 մղոն), միացնելով հյուսիսը հարավին կապում է Սամայփուր Բադլիին Հուդայի քաղաքային կենտրոնի հետ։ Հյուսիսային և հարավային հատվածները վերգետնյա են, իսկ կենտրոնական հատվածը, որը անցնում է Դելիի ամենախոշոր մասերից մեկով՝ ստորգետնյա է։ Վիշվա Վիդյալայ և Կաշմերե Գեյտ կայարանների միջև ընկած հատվածը բացվեց 2004 թ. դեկտեմբերի 20-ին, իսկ մյուս հատվածները բացվեցին համապատասխանաբար 2005 թ. հուլիսի 3-ին և 2009 թ. փետրվարի 4-ին ։
Կապույտ գիծ (գիծ 3 և 4)
Կապույտ գիծը բացված երրորդ գիծն էր Դելիի մետրոպոլիտենի համակարգում ։ Գծի մեծ մասը վերգետնյա է, իսկ ավելի փոքր մասը ստորգետնյա ։ Գծի առաջին հատվածը բացվել է 2005 թ. դեկտեմբերի 31-ին, մյուս հատվածը 2006 թ. ապրիլի 1-ին և նոյեմբերի 1-ին, հաջորդը 2009 թ. նոյեմեբերի 12-ին և վերջինը 2010 թ. հոկտեմբերի 30-ին։ Գծի վրա գործում է 70 շարժակազմ, երկարությունը 58.58 կմ, իսկ գծի վրա գործում է 52 կայարան ։
Կանաչ գիծ (գիծ 5)
Կանաչ գիծը 2010 թվականի ապրիլի 3-ին բացված 5-րդ գիծն էր մետրոպոլիտենի համակարգում և առաջինը, որի ուղիները ստանդարտ չափերի էին, ի տարբերություն մնացած գծերի որտեղ Դելիի կառավարությունը պահանջել էր լայն ուղիներ։ Գիծը իր մեջ ներառում է 23 կայարան, իսկ երկարությունը կազմում է 29.64 կմ (18.42 մղոն)։ Օգտագործվում է 20 շարժակազմ ։ Գիծը բացվել է երկու փուլով՝ առաջին փուլը բացվել է 2010 թ. ապրիլի 3-ին, երկարությունը կազմում էր 15.1 կմ (9.4 մղոն), երկրորդ հատվածը բացվել է 2011 թ. օգոստոսի 27-ին երկարությունը կազմում էր 3.5 կմ (2.2 մղոն)։ Ամբողջ ընդլայնման աշխատանքները ավարտվել են 2018 թ. հունիսի 24-ին։
Մանուշակագույն գիծ (գիծ 6)
Մանուշակահույն գիծը 2010 թ. հոկտեմբերի 3-ին բացված Դելիի մետրոպոլիտենի համակարգում 6-րդ գիծն էր և երկրորդ գիծը ուղիների ստանդարտ չափով Կանաչ գծից հետո ։ Գծի բացվել է երկու փուլով մեկը՝ 2010 թ. հոկտեմբերի 3-ին, մյուսը 2011 թ. հունվարի 14-ին։ Մանուշակագույն գիծը իրար կապում բազմաթիվ հիվանդանոցներ, տեսարժան վայրեր, մեծ ճանապարահատվածները և այլն։ Գնացքների երթուղիները կրկնվում են 5 րոպե կրկնությամբ ։
Նարնջագույն գիծ. Էքսպրես Օդանավակայան (Օդանավակայան գիծ)
Օդանավակայանի Էքսպրես գծը, որի ուղությունն է Նոր Դելիի երկաթուղային կայարանից դեպի մեկ այլ կայարան մետրոպոլիտենի 22.7 կմ (14.1 մղոն), որը կապում է Ինդիրա Գանդիի միջազգային օդանավակայանը ։ Մետրոյի այս գիծը արժեցել է 790 միլիոն ԱՄՆ դոլար ։ Գիծն ունի գործող 6 կայարան։ Բացումը տեղի է ունեցել 2011 թ. փետրվարի 24-ին՝ բացվել է առաջին չորս կայարանը, իսկ մյուս երկուսը օգոստոսի 15-ին։ Շահագործվում է 10 շարժակազմ։ Ուղին կրկնվում է 10 րոպե հաճախականությամբ, իսկ շարժակազմի առավելագույն արագությունը 135 կմ/ժ է ։ Գիծը նախատեսվում էր բացել 2010 թ., սակայն որոշ խնդիրների պատճառով բացվում է մի քանի ամիս ուշ 2011 թ. փետրվարի 24-ին։ Գործարկումից մի քանի տարի անց 2012 թ. հուլիսի 8-ին փակվում է ուղեկամուրջի վերանորոգման համար ։ Այն վերաբացվում է 2013 թ. հունվարի 22-ին ։
Վարդագույն գիծ (գիծ 7)
Վարդագույն գիծը երրորդ փուլի ընթացքում երկրորդ բացված գիծն է, որը մասնակիորեն բացվելէ 2018 թվականի մարտի 14-ին, հմիեքանի ամիս անց, նույն տարում՝ 2018 թ. օգոստոսի 6-ին բացվում է մի որոշ մաս ևս։ 2018 թ. դեկտեմեբրի 31-ին բացվում է մի փոքր հատված էլ, սակայն 1.5 կմ որոշ խնդիրների պատճառով չի հաջողվում բացել։
Այն իր մեջ ներառում է 38 մետրոյի կայարան։ Գծի երկարությունը կազմում է 58.59 կմ (36.41 մղոն), որը Դելիի մետրոպոլիտենի համակարգում ամենաերկար գիծն է, մինչ այդ մետրոյի ամենաերկար գիծը «Կապույտ գիծն» էր։ Այն հիմնականում վերգետնյա է։ Օգտագործվում է 36 շարժակազմ ։
Բաց վարդագույն գիծ (գիծ 8)
Բաց վարդագույնը Դելիի մետրոպոլիտենի 3-րդ փուլի առաջին բացված գիծն է։ Առաջին մասը բացվել է 2017 թ. դեկտեմբերի 25-ին, իսկ մնացած հատվածը մի քանի ամիս անց 2018 թ. մայիսի 28-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նյու Դելի
(4822) Կարգի
(4822) Կարգի (Karge), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,252935 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8351 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6707 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1235,16 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291461 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,05° անկյուն։
Գրաց
Գրաց (Graz, Gradec), քաղաք Ավստրիայի հարավարևելյան մասում, Շտիրիա երկրամասում։ Շտիրիայի նահանգակենտրոնն է և Ավստրիայի երկրորդ ամենամեծ քաղաքը Վիեննայի հետո։ 2019 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 328.276 (որից 292.269-ն ունեն հիմնական բնակության կարգավիճակ) :, իսկ տարածքը 127,6 կմ2 է։ 2015 թ. Գրացի ավելի մեծ քաղաքային գոտու բնակչությունը, որը բաղկացած է հիմնական բնակության կարգավիճակ ունեցող բնակիչներից, կազմել է 633.168 : Գրացը հայտնի է որպես համալսարանական քաղաք, քաղաքի 6 համալսարաններում սովորում է մոտ 60.000 ուսանող։ Գրացի պատմական կենտրոնը Կենտրոնական Եվրոպայի ամենալավ պահպանված քաղաքային կենտրոններից մեկն է ։
Իր մեծությամբ Գրացը Ավստրիայի երկրորդ քաղաքն է։ Տարածքը 127,6 կմ2 է, իսկ բնակչությունը՝ 257 898 (2010)։ Քաղաքում գործում է տրամվայի գիծ։ Այստեղ են ծնվել հայտնի դերասան, Կալիֆորնիայի նախկին նահանգապետ Առնոլդ Շվարցենեգերը և Ավստրիայի նախագահ Հայնց Ֆիշերը։
Դարեր շարունակ քաղաքական և մշակութային տեսանկյունից սլովենների և խորվաթների համար Գրացն ավելի մեծ կարևորություն է ունեցել, քան Սլովենիայի մայրաքաղաք Լյուբլյանան և Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբը։ Այն այսօր էլ շարունակում է մնալ ազդեցիկ քաղաք է ։ 1999 թ. Գրացի պատմական կենտրոնը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում, իսկ 2010 թ. տարածքն ընդարձակվել է՝ ներառելով Էգենբերգ դղյակը։ 2003 թ. Գրացը եղել է Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք, իսկ 2008 թ.՝ խոհարարական հաճույքների քաղաք։
Անվանում
Անվանումը (գերմ.՝ Graz) ստուգաբանում են որպես «փոքր ամրոց». քաղաքի հիմ մասում՝ Մուր գետի ձախ ափին, Շլոսբերգ լեռան վրա պահպանվում են ամրոցի ավերակներ։ Այլ տեսության համաձայն՝ անվանման առաջացումը կապվում է սլավոնական градес «քաղաքիկ» բառի հետ (град՝ «քաղաք» բառի նվազական ձևը) ։
Աշխարհագրություն
Գրացը գտնվում է Ավստրիայի հարավ-արևելքում՝ Մուր գետի ափին։ Հեռավորությունը Վիեննա քաղաքից կազմում է 200 կմ։ Մոտակա խոշոր քաղաքային կենտրոնը Մարիբորն է Սլովենիայում, որը 50 կմ-ով հեռու է Գրացից։ Գրացը Շտիրիա նահանգի կենտրոնն է ու ամենախոշոր քաղաքը։
Մերձակա համայնքները
Գրաց քաղաքը սահմանակից է հետևյալ քաղաքների ու գյուղերի հետ.
Թաղամասեր
Գրացն ունի 17 թաղամաս.
Պատմություն
Ժամանակակից Գրաց քաղաքի տարածքում ամենահին կառույցը թվագրվում է պղնձե դարով։ Սակայն այդ բնակավայրը պատմականորեն շարունակաբար բնակեցված չի եղել մինչև միջնադարը։
12-րդ դարում Բաբենբերգի դքսերը դարձրին քաղաքը կարևոր արդյունաբերական կենտրոն։ Ավելի ուշ Գրացն անցավ Հաբսբուրգների դինաստիայի իշխանության ներքո, իսկ 1281 թ. Ռուդոլֆ I թագավորը քաղաքին տվեց հատուկ արտոնություններ։
14-րդ դարում Գրացը դարձավ ներքին Ավստրիայում Հաբսբուրգների տոհմի նստավայրը։ Թագավորական ընտանիքն ապրում էր Շլոսբերգ ամրոցում և այնտեղից կառավարում էր Շտիրիայի, Կարինթիայի դքսությունները, ներկայիս Սլովենիայի մեծ մասը և Իտալիայի հատվածները (Կարնիոլա, Գորիցիա և Տրիեստ)։
16-րդ դարում քաղաքի նախագծումն իրականացվում էր հիմնականում իտալական Վերածննդի ճարտարապետների և արվեստագետների կողմից։ Այդ ոճը ներկայացնող ամենահայտնի շենքերից մեկը Լանդհաուսն է, որը նախագծվել է Դոմենիկո Դելալիոյի կողմից և ծառայել է տեղացի կառավարիչներին որպես կառավարական մասնաշենք։
Կոմուտատոր
Կոմուտատոր (նոր լատիներեն` commutator, լատիներեն` commuto - փոխել, փոփոխել), փոխարկիչ, բաշխիչ, սարքավորում, որը էլեկտրական շղթաների միացման, անջատման, փոխարկման միջոցով ապահովում է պահանջվող ելքի շղթայի (շղթաների) ընտրությունը և դրա միացումը մուտքի շղթային (շղթաներին)։
Գրաց
Պատմություն
Գրացի համալսարանը հիմնադրվել է 1585 թ. էրցհերցոգ Կառլ II-ի կողմից։ Այն քաղաքի ամենահին համալսարանն է։ Իր գոյության ընթացքում համալսարանը մեծ մասամբ կառավարվել է հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու կողմից և փակվել 1782 թ. Յոզեֆ II-ի կողմից, ով փորձեց պետական կառավարում իրականացնել կրթական հաստատությունների նկատմամբ։ Յոզեֆ II-ը վերածեց այն լիցեի, ուր կրթվում էին քաղծառայողներն ու բժիշկները։ 1827 թ. այն վերաբացվեց որպես համալսարան Ֆրանց I կայսեր կողմից և անվանվեց Կառլ-Ֆրանցիս համալսարան։ Ներկայումս համալսարանում սովորում է ավելի քան 30.000 ուսանող։
Աստղագետ Յոհան Կեպլերը կարճ ժամանակ ապրել է Գրացում։ Նա աշխատել է որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ և եղել է մաթեմատիկայի դասախոս Գրացի համալսարանում, միևնույն ժամանակ կարողացել է զբաղվել աստղագիտությամբ։ Նա Գրացից մեկնեց Պրահա, երբ լյութերականներին արգելվեց մնալ քաղաքում։
Կոմուտատոր
Կատեգորիա:Սարքավորումներ
Գրաց
Պատմություն
Լյուդվիգ Բոլցմանը եղել է մաթեմատիկական ֆիզիկայի դասախոս 1869-1890 թթ.։ Այդ ժամանակ՝ 1875 թ., Նիկոլա Տեսլան ուսանել է էլեկտրատեխնիկա Գրացի պոլիտեխնիկական համալսարանում։ Գրացի համալսարանում 1909-1938 թթ. դասավանդել է նաև նոբելյան դափնեկիր Օտտո Լյովին։ Իվո Անդրիչը, լինելով գրականության նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, ստացել է իր դոկտորական աստիճանը Գրացի համալսարանում։ Էրվին Շրյոդինգերը կարճ ժամանակ՝ 1936 թ. եղել է Գրացի համալսարանի ռեկտորը։
Գրացը գտնվում է Ավստրիայի Շտիրիա նահանգում (Steiermark)։ Mark-ը հին գերմաներեն բառ է, որը բնորոշում է պաշտպանության նպատակով օգտագործվող մեծ տարածություն, որում գյուղացիներին սովորեցնում են ինչպես հարձակման դեպքում կկազմակերպել պաշտպանություն։ Տեղակայված լինելով ռազմավարական դիրք ունեցող և բերքատու Մուրի հովտում՝ Գրացը պատմականորեն եղել է զավթիչների թիրախում (հունգարացիները 1481 թ․ Մաթիաս Քորվինուսի օրոք և օսմանյան թուրքերը 1529 և 1532 թթ․։ Բացի Ռիեգերսբուրգ ամրոցից Շլոսբերգը տարածաշրջանում եղել է միակ ամրությունը, որը երբեք չի անցել օսմանյան թուրքերին։ Գրացում է գտնվում նաև Լանդեսցյուգհաուսը, որն աշխարհում ուշ միջնադարյան և Վերածննդի զենքերի ամենամեծ պատմական հավաքածուն է։ Այն պահպանվել է 1551 թ․ ի վեր և ներկայացնում է ավելի քան 30,000 ցուցանմուշ։
Սկսած վաղ 15-րդ դարից Գրացը եղել է երիտասարդ Հաբսբուրգների նստավայրը։ 1619 թ․ նրանք՝ ի դեմս կայսր Ֆերդինանդ II-ի, ժառանգեցին կայսերական գահը, իսկ Ֆերդինանդը տեղափոխեց մայրաքաղաքը Վիեննա։ 16-րդ դարի վերջում Շլոսբերգում կանգնեցվեցին նոր ամրություններ։ Նապոլեոն Բոնապարտի բանակը նվաճեց Գրացը 1797 թ․։ 1809 թ․ քաղաքը դիմագրավեց ֆրանսիական բանակի հարձակմանը։ Այս հարձակման ընթացքում ամրոցի հրամանատար սպան հրաման ստացավ մոտ 900 զինվորների հետ միասին կազմակերպել ինքնապաշտպանություն Նապոլեոնի մոտ 3000-անոց բանակի դեմ։ Նա հաջողությամբ պաշտպանեց Շլոսբերգը ութ հարձակումից, սակայն ստիպված եղավ հանձնվել ֆրարսիական Մեծ բանակի կողմից Վիեննայի գրավումից հետո, երբ կայսրը նահանջելու հրաման տվեց։ 1809 թ․ Նապոլեոնի ուժերի կողմից Վագրամի ճակատամարտում Ավստրիայի կրած պարտությունից հետոո, նույն տարում կնքված Շոնբրունի հաշտության պայմանագրի համաձայն, ամրությունները քանդվեցին պայթուցիկների օգնությամբ։ Զանգակատունն (Glockenturm) ու ժամացույցի աշտարակը (Uhrturm) ,, որը հիմնական զբոսաշրջային կենտրոնն ու Գրացի խորհրդանիշն է, պահպանվեց այն բանից հետո, երբ Գրացի քաղաքացիները փրկագին վճարեցին դրա պահպանման համար ։
Ներքին Ավստրիայի էրցհերցոգ Կառլ II-ը հրամայեց այրել 20,000 պրոտեստանտական գրքեր այն հրապարակում, ուր այժմ տեղակայված է հոգեբուժարանը և կարողացավ վերադարձնել Շտիրիա նահանգը Մայր աթոռին։ Էրցհերցոգ Ֆրանց Ֆերդինանդը ծնվել է Գրացում՝ այնտեղ, ուր այժմ գտնվում է քաղաքային թանգարանը (Stadtmuseum)։
Բնակչություն
Վերջին թվականներին առնչվող բնակչության թվերը չեն տալիս ամբողջական պատկեր, քանի որ հաշվարկված են միայն հիմնական բնակություն կարգավիճակ ունեցողները, իսկ երկրորդական բնակության կարգավիճակ ունեցողները՝ ոչ։ Վերջիններիս մեծ մասը ուսանողներ են Գրացում։ 2016 թ․ վերջի տվյալներով Գրացում հաշվվում էր երկրորդական բնակության կարգավիճակ ունեցող 33.473 մարդ ։
Սլովեններն ու Գրացը
Քաղաքական, մշակութային, գիտական և կրոնական առումով Գրացը կարևոր կենտրոն էր բոլոր սլովենների համար, հատկապես 1586 թ. Գրացի համալսարանի հիմնադրումից մինչև 1919 թ. Լյուբլյանայի համալսարանի ստեղծումն ընկած ժամանակահատվածում։ 1574 թ. Գրացում հրատարակվեց, իսկ 1592 թ. Հիերոնիմուս Մեգիզերը Գրացում հրատարակեց սլովեներենով առաջին բազմալեզու բառարանը, որ կոչվեց Dictionarium quatuor linguarum ։
Շտիրիայի սլովենները չէին համարում Գրացը գերմանախոս քաղաք, այլ իրենց սեփական քաղաքը, ուր իրենք կարող էին ուսանել և միաժամանակ բնակվել իրենց ազգականների մոտ՝ կառուցելով իրենց կարիերան։ Գրացի ուսանողական ասոցիացիաները սլովենների ինքնության կաթսաներ էին, և Գրացի սլովեն ուսանողներն ազգային տեսանկյունից ավելի տեղեկացված էին, քան մյուսները։ Սա հանգեցրեց Գրացում գերմանախոս ազգայնականների ուժգին հակասլովենական գործունեությանը մինչև Երկրորդ աշխարհամարտն ու դրանից հետո ։