cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Kitahama
The Kitahama (ザ・キタハマ), բարձրահարկ բնակելի շենք՝ տեղակայված Ճապոնիայի Օսակա քաղաքի Տուո շրջանի Կորայբաշի 1-7-5 հասցեում։
Երկնաքերը կառուցվել է 2006 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2009 թվականի մայիս։ Բարձրությունը կազմում է 209.35 մետր, հարկերի քանակը՝ 54 (ունի նաև 1 ստորգետնյա հարկ)։ Այս երկնաքերը, ըստ իր բարձրության, չորրորդն է Օսակա պրեֆեկտությունում և 25-րդը՝ Ճապոնիայում ։ Սա ամենաբարձր լիովին բնակեցված շենքն է Ճապոնիայում ։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 79,605.68 մ²։ Այս շինության ճակատային ապակյա հատվածը հանդիսանում է շենքի՝ տեսարժան վայր լինելու բնորոշիչներից մեկը
Տրանսպորտ
Երկնաքերին ամենամոտ երկաթուղային գիծը Կիտահամա կայարանն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկնաքերներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի շենքեր և կառույցներ
Քեշ
Քեշ (թուրքերեն՝ Keş), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում, ներկայումս վարչական առումով հանդիսանում է Սիվերեկ (Սևերեկ) քաղաքային շրջանի թաղամաս։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սարգիս Աբովյան (դերասան)
Սարգիս Աբովյան (Սարգիս Բախշիի Աստվածատրյան, ), հայ դերասան, ռեժիսոր ։
Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի ռուսական գիմնազիայում։ 1917 թվականին անդամակցել է Թիֆլիսում կազմակերպված հայ աշակերտա-ուսանողական դրամատիկական ընկերությանը, մասնակցել «Ժլատ ասպետ», «Չար ոգի», «Հույսի կործանումը» ներկայացումներին, հանդես գալով կարևոր դերերով։ 1921 թվականին Լևոն Քալանթարի և Ստ. Քափանակյանի «Որոնումներ» թատրոնի կազմում եկել է Երևան, աշխատել նորաստեղծ Պետական թատրոնում։ Ապա մեկնել է Մոսկվա, սովորել Ա. Խաչատրյանի ստուդիայում, որի ղեկավարությունը հետագայում անցել է Ռուբեն Սիմոնովին։ Ստուդիան ավարտելուց հետո հրավիրվել է Լենինական (այժմ՝ Գյումրի), որպես Պետական երկրորդ թատրոնի ռեժիսոր, ուր բեմադրել է «Ինգա», «Ռելսերը զրնգում են» և այլ պիեսներ։ Մահացել է 1931 թվականին 31 տարեկանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
(8997) Դևիդբլյուիտ
(8997) Դևիդբլյուիտ (Davidblewett), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 1-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,586729 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2418 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9316 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1519,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236907 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,25° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շահումյանի շրջան (Արցախ)
Շահումյանի շրջան, Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային ամենաբարձր միավոր, որն ընդգրկում է երկրի հյուսիսային և հյուսիսարևմտյան մասը։ Շրջանի վարչական կենտրոնը Քարվաճառ քաղաքն է ։
Շրջանի հյուսիս-արևելյան մասը, որը համընկնում է նախկին Խորհրդային Միության կազմում գտնվող Խորհրդային Ադրբեջանի Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի տարածքին, 1992 թվականից գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո (այդ թվում՝ Օղակ գործողության հետևանքով) ։ Շրջանի հարավ-արևմտյան (քարվաճառյան) հատվածը Ադրբեջանի զինված ուժերին է հանձնվել 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից ստորագրված եռակողմ համաձայնագրով ։
Շրջանի միակ բնակավայրը, որը գտնվում է Արցախի Հանրապետության վերահսկողության ներքո, Չարեքտար գյուղն է   ։
Շահումյանի շրջանն ունի բազմադարյա պատմություն և հարուստ է պատմամշակութային բազմաթիվ և բազմատեսակ հուշարձաններով ։
Աշխարհագրություն
Վարչատարածքային տեսակետից Շահումյանի շրջանը հարավ-արևմուտքից շուրջ 33 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանին, հարավ-արևելքից շուրջ 62 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանին, հյուսիս-արևմուտքից շուրջ 92 կմ երկարությամբ սահմանակից է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերին, հյուսիսից շուրջ 106 կմ երկարությամբ սահմանակից է Ադրբեջանի Հանրապետության Գյոյգյոլի շրջանինի շրջանին ։
Պատմություն
Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանը, բաժանված լինելով երկու մասի՝ քարվաճառյան հատված և բուն Շահումյանի շրջանի, պատմաաշխարհագրաքաղաքական տեսակետից նպատակահարմար է բաժանել երկու մասի՝ Քարվաճառի շրջանի պատմություն և Շահումյանի շրջանի պատմություն ։
Շահումյանի հատվածի պատմություն
Շահումյանի շրջանի հյուսիս-արևելյան հատվածն ունի հնագույն և հարուստ պատմություն։ Այն բնակեցված է եղել դեռևս վաղնջական ժամանակներից, ինչի մասին են վկայում տարածքում հայտնաբերված հնագույն հուշարձանները։ Մ.թ.ա. 9-ից 6-րդ դարերում շրջանի տարածքն ընդգրկված է եղել Վանի թագավորության կազմում ։ Մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերու՝ Մեծ Հայքի ժամանակաշրջանում այն ներառված է եղել Ուտիք նահանգի Ուտի Առանձնակ և Արցախ նահանգի Մեծ Կուանք գավառների տարածքներում  ։
Միջնադարում շրջանի տարածքը կամ դրա մի մասը՝ առավելապես Պարտավ քաղաքի շրջակայքը, հայտնի է եղել Հերգ անունով։ Այդ մասին են առաջին հայտնի գրավոր հիշատակությունը հանդիպում է Կիրակոս Գանձակեցու «Պատմություն Հայոց» աշխատությունում 1200-ական թվականներին ։ Այդ անունով է կոչվել առնվազն մինչև 1400-ական թվականները ։
Հետագա դարերում մինչև 20-րդ դարի վերջերը շրջանի ներկայիս տարածքը բնակեցված է եղել հայերով՝ չնայած մերթ ընդ մերթ նվաճվել է օտարազգիների կողմից ։
1140-ական թվականներին Հերգա բերդը շրջակա տարածքով հանդերձ գտնվում էր Արաբական խալիֆայության ենթակա Գանձակի ամիրայության ամիրաների տիրապետության ներքո։ Իրենց նվաճած տիրույթները պաշտպանելու համար նրանք երբեմն պատերազմում էին տարածաշրջան թափանցած թուրքմեն ցեղապետերի դեմ, որից մեծապես տուժում էր հայ բնակչությունը։ Որոշ ժամանակ տևած պատերազմներից հետո Ռովադ ամիրան իր քրոջը կնության է տալիս թուրքմեն Ազադին, որից հետո դադարում են պատերազմել։ Որոշ ժամանակ անց Գանձակի ամիրաների և թուրքմեն ցեղապետերի միջև նոր պատերազմ է բռնկվում ։
1000-ից 1261 թվականներին շրջանի տարածքն ընդգրկված է եղել Արցախի թագավորության մեջ և պարբերաբար ենթարկվել օտար նվաճողների հարձակումների ։
1211 թվականին կարճ ժամանակով Զաքարյան իշխանական տոհմի իշխաններն ազատագրում են Հերք (Հերգ) ամրոցն ու համանուն գավառը ։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1227-1228 թվականներին գավառի տարածքը անցնում է Գանձակ քաղաքում նստող Ջալալ ադ-Դինի կողմից նշանակված կառավարիչի տիրապետությանը ։ Կարճ ժամանակ անց գավառին կրկին տիրում են հայ իշխանները՝ Վարհամշահ և Իվանե ամիրաները, ովքեր ամենայն հավանականությամբ եղել են Վահրամյան իշխանական տան կամ Խաչենի իշխանական տան ներկայացուցիչներ։ Այդ մասին առաջին հայտնի հիշատակությունը թվագրվում է 1252 թվականով ։
1261-ից 1603 թվականներին տարածքը եղել է Խաչենի իշխանության մաս, որը, սակայն, տարբեր դարերում պարբերաբար ենթարկվել է օտար նվաճողների հարձակումների ։
13-ից 16-րդ դարերում Հայաստանի տարածքի մեծ մասի պես Հերգը ենթարկվել է տարբեր օտար նվաճողների, այդ թվում՝ մոնղոլական, թյուրքական, թյուրքմենական և իրանական հարձակման։ Օտար նվաճողները պայքարում էին բնիկ հայերի դեմ, երբեմն էլ միմյանց դեմ։ Այս հարձակումների հետևանքով շրջանի բազմաթիվ բնակավայրեր ամայացել էին, ավերվել բազմաթիվ վանքեր և եկեղեցիներ, սոցիալ-տնտեսական կյանքն էական անկում էր արձանագրել։ Չնայած անկումային ժամանակաշրջանի՝ տեղաբնիկ հայ բնակչությունը կարողանում է պահպանել և զարգացնել սեփական գիրն ու գրականությունը, մշակույթը։ 14-րդ դարում հիշատակվում են Պարիս և Գյուլիստան գյուղերը որպես կարևոր կրթօջախներ ։
16-րդ դարում շրջանը հայտնվում է այդ ժամանակ երկու մեծ տերությունների՝ Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև միմյանց դեմ պատերազմների թատերաբեմում։ Հին հայկական իշխանական տներից սերող հայ կառավարիչները թուրքերի դեմ առավել արդյունավետ պայքարելու համար, ստեղծված աշխարհաքաղաքական իրավիճակից ելնելով, նախընտրում են դաշնակցել պարսիկների հետ։ Դրա արդյունքում պարսկական տերությունը շահական հրովարտակներով վերահաստատում է հայ մելիքների (իշխանների) իրավունքները իրենց շրջաններում։ Այդպիսով, 17-րդ դարի սկզբում ի հայտ են գալիս հայկական կիսանկախ իշխանություններ (մելիքություններ)։ Այդ իշխանություններից առավել ազդեցիկ հինգը միավորվում են և կազմում Արցախի մելիքությունները ։ Արցախի մելիքության մեջ էին միավորվել Ջրաբերդի, Խաչենի, Վարանդայի, Դիզակի և Գյուլիստանի մելիքությունները, որոնց տիրույթները տարածվում էին Գանձակի գավառի սահմաններից մինչև Արաքս գետի ափերը, այսինքն՝ ընդգրկում էր նախկին Խաչենի իշխանության տարածքը՝ առանց Ծար և Սոթք գավառների  ։
Գյուլիստանի մելիքությունը, որի տարածքում է եղել ներկայիս շրջանը, տարածվում էր Գանձակի սահմաններից մինչև Թարթառ գետը ։ Գյուլիստանի մելիքությունը հիմնադրել է հայկական իշխանական Մելիք-Բեգլարյաններ տոհմի ներկայացուցիչ Սև Աբովը ։ Մելիքության կենտրոն է դառնում Գյուլիստան գյուղը Գյուլիստանի բերդով և Թալիշ գյուղը  ։  Մելիքության տիտղոսը փոխանցվում էր ժառանգաբար  ։
Գյուլիստանի հայկական մելիքության հիմնադրումով վերստին սկսվում է շրջանի բնակչության լուսավորչական, ստեղծագործական և շինարարական վերելքը։ Այդ մասին են նաև վկայում տվյալ ժամանակաշրջանով թվագրվող նյութական մշակույթի մեծ թվով հուշարձանների առկայությունը ։
1724 թվականին շրջանում դժվարին իրադրությունը ավելի է սրվում, երբ Օսմանյան կայսրության բանակը ներխուժում է տարածաշրջան։ Օսմանական զորքերի ներխուժմամբ սկսվում է հայ մելիքների տևական և կենաց մահու պայքարը տարածաշրջան ներխուժած օսմանական բանակի ու թյուրքական ցեղերի դեմ և սկսվեց հայ ազգային-ազատագրական պայքար ։ Այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին Արցախի սղնախները, որոնք իրենցից ներկայացնում էին ամրացված զորակայաններ։ 1729-1731 թվականներին թուրքերի դեմ պայքարում հայկական մելիքների գլխավոր հենակետերից մեկն էր դարձել Գյուլիստանի սղնախը, որի առաջնորդն էր Աբրահամ սպարապետը ։
1740-ական թվականներին Պարսկաստանում քաղաքական իրավիճակը լարվում է, ինչը էլ ավելի է բարդացնում հայկական մելիքությունների առանց այդ էլ բարդ կացությունը։ Օգտվելով ստեղծված իրավիճակից՝ տեղի մահմեդականությունը ազդարարում են մի շարք խանությունների ծնունդը։ Դրանք իրենցից ներկայացնում էին կիսանկախ իշխանություններ։ Այդպիսի խանություններից էր Գանձակի խանությունը, Ղարաբաղի խանությունը (ստեղծված 1748 թվականին) և այլն։ Ղարաբաղի խանության ձևավորումը մեծ դժգոհություն էր առաջացրել հայ մելիքների մոտ, քանի որ, ըստ էության, այն հռչակվել էր հայկական մելիքությունների տարածքի վրա։ Շուշիում հաստատված Փանահ Ալի-խանը, ով Վարանդայի իշխան Մելիք-Շահնազար Բ-ի դավաճանության հետևանքով տիրացել էր բնակավայրին, 1754 թվականին հարձակվում է մելիքանիստ Գյուլիստանի վրա։ Օգոստոսի 26-ին տեղի ունեցած ճակատամարտում հայերի շուրջ 1500 զինված գունդը Մելիք Ուսուփի և մելիք Աթամի ղեկավարությամբ հետ են շպրտում Փանահ Ալի խանի հարձակումը՝ վերջինին պատճառելով 300 սպանված ։
Քարվաճառյան հատվածի պատմություն
Ներկայիս Քարվաճառի շրջանի տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Մ.թ.ա. 9-ից 6-րդ դարերում Քարվաճառի շրջանի տարածքն ընդգրկված է եղել Վանի թագավորության կազմում։ Մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում՝ Մեծ Հայքի թագավորության ժամանակաշրջանում, Քարվաճառը եղել Արցախ նահանգի Վայկունիք գավառի տարածք։ Շրջանը եղել է քրիստոնեության տարածման առաջին կենտրոններից մեկը և պատահական չէ, որ այդտեղ է գտնվում Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից Թադեոս առաքյալի յոթանասուն աշակերտներից մեկի՝ 1-ին դարում քարոզչական գործունեություն իրականացրած Դադիի գերեզմանը, որի վրա կառուցվել է Դադիվանքը։ 5-ից 7-րդ դարերում եղել է Պարսկաստանից կախում ունեցող Հայկական մարզպանության կազմում  ։
9-րդ դարի սկզբներից գավառին տիրող հայ իշխանական և թագավորական Առանշահիկներ տոհմը սկսել է հզորանալ։ Առանշահիկների ներկայացուցիչները ակտիվ կերպով մասնակցել են հակաարաբական պայքարին՝ միաժամանակ նորոգելով ու կառուցելով իրենց տիրույթներում գտնվող պաշտպանական ամրություններ, բերդեր ։ Մինչև Հայաստանում մոնղոլների տիրապետության շրջանը Վայկունիք-Ծարի իշխանության ներկայացուցիչները խնամիական կապերով բարեկամացած էին Զաքարյան զորապետերի հետ և վայելում էին վերջիններիս հովանավորությունը։ Մասնավորապես՝ Զաքարե և Իվանե իշխանների քույրը՝ Դոփը, ամուսնացել էր Առանշահիկների տոհմի տեղական իշխան Հասանի հետ ։ 12-ից 13-րդ դարերում Ծարի կամ ինչպես երբեմն ասում են՝ Վերին Խաչենի իշխանության սահմանները (Խաչենի իշխանական տուն) զգալի ընդարձակվել էին, ինչը, ըստ պնդումների, պայմանավորված էր Իվանե Զաքարյանից որպես օժիտ իշխանուհի Դոփի ստացած կալվածներով։ Այդպիսով, Ծարի կամ Վերին Խաչենի տիրույթները հյուսիս-արևմուտքում ձգվում էին Սևանա լճի հարավային ափի ողջ երկարությամբ՝ ներկայիս Գեղարքունիքի մարզի Սոդքից մինչև Շողվագա (Ձորագյուղ) բնակավայրերի հատվածը, իսկ արևելքում՝ հասնում մինչև ներկայիս Մարտակերտի շրջանի Ականաբերդ բնակավայրը, հյուսիսում՝ Հանդաբերդի հատվածը, հարավում՝ Բերձոր, Հին Շեն, Եղցահող բնակավայրերի հատվածը։ Այդ մասին է վկայում Խաչակապ գյուղի Թարգմանչաց վանքում 1312 թվականին գրված ավետարանի հիշատակարանում։ Այս սահմանների մեջ Առանշահիկների ենթաճյուղ Դոփյան իշխանությունը մնաց մինչև 14-րդ դարի սկզբները։ Դոփյանների իշխանական տունը մեծ կորուստներ կրեց Լենկթեմուրի արշավանքի ժամանակ՝ 1387 թվականին։ Շրջանի բնակչության շրջանում տեղի ունեցան կոտորածներ։ Զոհվեցին նաև իշխան Հասանն ու կինը՝ Խոնձան, նրանց որդիներ Գրիգորը, Սարգսը, Ջհանշեյը, Շանշեն, Շրվանն ու Աղբուղան։ Այնուամենայնիվ, Դոփյանների իշխանությանը հաջողվեց անկախությունը կամ կիսանկախությունը պահպանել մինչև 18-րդ դարի սկզբները։ Այդ ընթացքում Արևելյան Հայաստանի որոշ գավառներ արդեն ներթափանցել էր թյուրքական տարրը, որը սակայն չէր կարողացել մտնել Ծարի գավառի սահմաններից ներս։ Թուրք-պարսկական պատերազմների հետևանքով այլ գավառներից տեղահան արված հայ բնակչությունը պատսպարվում էր Ծար գավառում, քանի որ այն դարձել էր լավ պաշտպանված շրջան      ։
16-րդ դարի վերջերից ամբողջ Արևելյան Հայաստանը, այդ թվում՝ Քարվաճառի շրջանը, որը կոչվում էր Ծար գավառ, գտնվում էր Սեֆյան Պարսկաստանի տիրապետության ներքո։ 1603 թվականին Դոփյան Հասանի որդի Ջհանշեի սերունդները պարսից շահ Աբբաս I Սեֆիից ստացել են գավառի վրա օրինական մելիքության վավերացումը։ Չնայած 17-րդ դարի վերջին Ծարի մելիքությունը լուծարվեց և բաժանվեց հարևան Սոթքի և Ջրաբերդի մելիքությունների մեջ, այնուամենայնիվ այն կարողացավ պահպանել իր գոյությունը մինչև 18-րդ դարի սկզբները։ Այդ ընթացքում գավառի համար շինարարության և նորոգույան ժամանակաշրջան էր. մելիքների նախաձեռնությամբ ստեղծվեցին նորոգվեցին գավառի մի շարք բնակավայրերի եկեղեցիներ, կառուցվեցին նորերը, բազմաթիվ հասարակական նշանակության կառույցներ՝ կամուրջներ, աղբյուրներ և այլն   ։
Արդեն 18-րդ դարի սկզբներին ավելի հաճախակի էին դառնում թյուրքական ցեղերի հարձակումներն ու ներխուժումները Քարվաճառի շրջանի տարածք։ Այդ դժվարություններին ավելանում էր նաև պարսկական իշխանությունների սահմանած բարձր հարկերը։ Ստեղծված իրավիճակը դժվարին կացության մեջ էին դրել Ծար գավառի մելիքներին և ազգաբնակչությանը ։ 1720-ական թվականների սկզբներին Ծարի գավառը դեռևս ուներ միատար հայ բնակչություն, սակայն նրանց համար ստեղծվել էր օրհասական դրություն։ Կովկասյան լեռնականները, մասնավորապես՝ լեզգիները սկսել էին կազմակերպել իրար հաջորդող թալանչիական արշավանքներ, իսկ շրջանի հարուստ արոտավայրերը ամառային ամիսներին սկսել էին զբաղեցնել Կուր և Արաքս գետերի ափամերձ տափաստաններ վաղուց տեղափոխված թուրք և քուրդ քոչվորական խաշնարած տարբեր ցեղեր ։
1813 թվականին շրջանի տարածքը վերջնականապես միացվեց Ռուսաստանի կայսրությանը։ 1869 թվականին այն ներառվեց նորաստեղծ Ջիվանշիրի գավառի (ուեզդի) մեջ, որն էլ նորաստեղծ Ելիզավետպոլի նահանգի մաս էր կազմում։ Ռուսաստանին միացվելուց հետո կառավարության պահանջով քոչվոր բնակչության որոշ խմբեր սկսեցին աստիճանաբար հաստատվել հայկական լքված գյուղատեղիներ դարձած մի քանի բնակավայրերում։ Այնուամենայնիվ, մինչև 1850-ական թվականները շրջանի տարածքում մահմեդական բնակչությունը խիստ սակավաթիվ էր։ Հայտնի է, որ 1861 թվականին շրջանի ամբողջ տարածքում ապրում էին շուրջ 100 տուն «ալիանլուեցի բարբարոս քոլանիներ», որոնք կազմում էին 14 փոքրիկ գյուղ։ Այս տեղեկատվությունը ուսումնասիրողները թերահավատությամբ են վերաբերվում։ Առավել վստահելի է այն տեղեկությունը, որ 1865 թվականին շրջանի տարածքում գոյություն ունեին ընդամենը 9 նորաստեղծ գյուղ՝ 102 տուն բնակչությամբ։ Որոշ ժամանակ անց, Արցախի հոգևորականությունը Բաղդասար մետրոպոլիտի գլխավորությամբ հին կալվածագրերով վավերացված Դադիվանքին պատկանած երբեմնի կալվածները օրենքի ուժով քոչվոր բնակչությունից ետ վերադարձնելու ուղղությամբ ակտիվ գործընթաց սկսեց։ Մի քանի տարվա ակտիվ աշխատանքի արդյունքում Դադիվանքին վերադարձվեցին վանքապատկան տարածքներից 140000 դեսյատին (1526 կմ2) հողատարածք։ Վերադարձված տարածքը կազմում էր ներկայիս Քարվաճառի շրջանի գրեթե կեսը և Մարտակերտի շրջանի արևմտյան որոշ տարածքներ։ Մինչև Հարավային Կովկասում խորհրդային կարգերի հաստատումը՝ Դադիվանքը հանդիսանում էր այդ կալվածքների սեփականատերը, որից ստացված եկամուտներով գոյատևում էր։ Հայ բնակչության նկատմամբ հարձակումների և ճնշումների պատճառով 1900 թվականին հայ բնակչության թվաքանակը նվազել էր հասնելով մինչև 30%-ի     ։
1918 թվականին Անդրկովկասի մուսուլմանների ժամանակավոր ազգային խորհրդի կողմից հռչակված Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության հռչակումից և 1920 թվականին Հարավային Կովկասի խորհրդայնացումից հետո Դադիվանքը զրկվեց իր բոլոր կալվածներից և ամայացավ, իսկ շրջանը միացվեց Խորհրդային Ադրբեջանին։ 1923 թվականի հուլիսի 7-ին Արցախի կենտրոնական հատվածում ստեղծվեց Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ վարչական միավորը, որի բնակչության բացարձակ մեծամասնությունը հայեր էին, իսկ հուլիսի 16-ին՝ ներկայիս Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածի (պատմական Ծար գավառի) և Քաշաթաղի շրջանի տարածքում Խորհրդային Ադրբեջանի իշխանությունները ստեղծեցին Կարմիր Քուրդիստան վարչական միավորը, որի բնակչությունը մեծամասամբ քրդեր էին։ Վերջինիս ստեղծման նպատակն էր Խորհրդային Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ միջև ցամաքային կապի վերացումը, ինչպես նաև այդ տարածքը Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ մեջ չընդգրկելը։ 1929 թվականին Կարմիր Քուրդիստանը վերացվեց, և տարածքն ուղղակիորեն մտցվեց Խորհրդային Ադրբեջանի կազմի մեջ։ Կարմիր Քուրդիստանի տեղում 1930 թվականի մայիսի 25-ից օգոստոսի 8-ը եղել է Քրդական շրջան, որի կենտրոնը եղել է Լաչին (Բերձոր) բնակավայրը։ Այնուհետև Ծար (Վերին Խաչեն) գավառի տարածքում Խորհրդային Ադրբեջանի կողմից ստեղծվեց Քյալբաջար անունով շրջան։ 1937 թվականին շրջանի տարածքում մնացած սակավաթիվ հայերին և արդեն այդ ժամանակ մեծամասնություն կազմող քրդերի մեծ մասին Իոսիֆ Ստալինի հրամանով աքսորում են Միջին Ասիա։ Աքսորված հայերի ու քրդերի տներում բնակություն են հաստատվում ադրբեջանցիներ։ Նորաստեղծ շրջանի անունը առաջացել է հնում գոյություն ունեցած հայկական Քարվաճառ գյուղի ձևափոխված անունից, իսկ գյուղը դարձավ շրջանի վարչական կենտրոն։ 1960-ական թվականներից սկսած ադրբեջանական իշխանությունները հսկայական ներդրումներ կատարեցին շրջանում և ավելացրեցին ադրբեջանական բնակչության թվաքանակը։ Այդ աշխատանքներն ահռելի չափերի հասան հատկապես 1980-1992 թվականների ընթացքում     ։
Հայ-ադրբեջանական հակամարտություն 1988-1994
Արդեն 1988 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1990 թվականի սկիզբը բռնի կերպով հայաթափվում են Գետաշեն-Մարտունաշեն գյուղերի հարակից հայկական բնակավայրերը ։
1991 թվականի ապրիլին սրվում է իրադրությունը Գետաշեն և Մարտունաշեն գյուղերում։ Սկսվում են ինտենսիվ հարձակումներ և գնդակոծություններ։ Ապրիլի 10-ին տեղի ունեցած գնդակոծության հետևանքով սպանվում է Գետաշենի բնակիչ 12-ամյա Ա․ Սահակյանը։ Ապրիլի 21-ին ադրբեջանական ՕՄՈՆը հարձակում է գործում Գետաշենի ենթաշրջանի Գետաշեն գյուղի վրա։ Գյուղի բնակչությանը հաջողվում է հետ մղել հարձակումը՝ հրդեհելով երկու զրահափոխադրիչներից մեկը ։
Օղակ գործողություն
1991 թվականի ապրիլից մինչև օգոստոս ամիսը Խորհրդային Միության իշխանությունները պատժիչ-ահաբեկչական գործողություններ իրականացրեցին Խորհրդային Հայաստանի, Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում ընդգրկված Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի, Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի հայ ազգաբնակչության նկատմամբ։ Ռազմական գործողությանը տրվել էր «Կոլցո օպերացիա» անունը, որի նպատակն էր Խորհրդային Հայաստանին պարտադրել միանալ միութենական նոր պայմանագրին և հայ ժողովրդին ստիպել հրաժարվել անկախության պայքարից։ «Օղակ» գործողությանը մասնակցել են ԽՍՀՄ զինված ուժերի բանակային ստորաբաժանումները, ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության ներքին զորքերի ստորաբաժանումները, Խորհրդային Ադրբեջանի նորաստեղծ Միլիցիայի հատուկ նշանակության ուժերը (ՕՄՈՆ)           ։
«Օղակ» գործողության ընթացքում ապրիլի 30-ից մինչև մայիսի 8-ը ԽՍՀՄ զինված ուժերի, ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության զորքերի և Խորհրդային Ադրբեջանի ՕՄՈՆ-ի ստորաբաժանումները ռազմական ավիացիայի ու զրահատեխնիկայի (տանկեր, զրահափոխադրիչներ) կիրառմամբ հարձակվել են Գետաշենի ենթաշրջանի Գետաշեն և Մարտունաշեն հայաբնակ գյուղերի վրա, մտել բնակավայրեր, կողոպտել, սպանել բնակիչներին, բռնաբարել կանանց և տեղահան արել բնակչությանը։ Հարձակման հետևանքով Գետաշեն և Մարտունաշեն գյուղերից տեղահան է արվել շուրջ 3500 հայ          ։
Հուլիսի 6-ից մինչև օգոստոսի 19-ը տեղի է ունեցել Շահումյանի շրջանի Էրքեջ, Բուզլուխ, Մանաշիդ հայաբնակ գյուղերի վրա հարձակում, որն ուղեկցվել է բնակավայրերի ուղղությամբ հրթիռահրետանային կրակով։ Հարձակման հետևանքով սպանվել են բազմաթիվ խաղաղ բնակիչներ, կողոպտվել և ավերվել են բնակավայրերը, իսկ բնակչությունը տեղահանության է ենթարկվել   ։ Խորհրդաադրբեջանական ուժերը զարգացրել են իրենց հաջողությունները՝ առաջանալով շրջանի խորքը և հասնելով Վերինշեն գյուղի մատույցներ, որտեղ հանդիպում են հայերի դիմադրության ։
Խորհրդային Միության զորքերի ու ադրբեջանական ՕՄՈՆ-ի համատեղ իրականացրած ռազմագործողության ընթացքում Գետաշենի ենթաշրջանի հայության ինքնապաշտպանության կազմակերպման ժամանակ Խորհրդային բանակի հրամանատարության հետ բանակցություններ վարելիս զոհվել են նաև Հայաստանի ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանը, նրա տեղակալ Արթուր Կարապետյանը և Հրաչ Դանիելյանը ։
Վարչատարածքային բաժանում և բնակավայրեր
Շահումյանի շրջանը կազմված է քաղաքային և գյուղական համայնքներից  ։ Ներկայում շրջանի բոլոր բնակավայրերը գտնվում են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո բացառությամբ Չարեքտար գյուղի, որը վերահսկվում է Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի կողմից    ։
Շահումյանի շրջանն ունի 52 համայնք, որոնք իրենց մեջ ներառում են 80 բնակավայրեր։ Դրանք են ՝
Պատմական ակնարկ
Ներկայիս Շահումյանի շրջանի տարածքը (բուն Շահումյանի շրջանն ու քարվաճառյան հատվածը) բնակեցված է եղել դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Այդ մասին են վկայում հնագույն բնակատեղիները, պատմամշակութային հուշարձաններն ու վավերագրությունները ։
Շրջանի հյուսիսային մասը՝ նախկին խորհրդային Շահումյանի շրջանը հնուց մինչև 1992 թվականը բնակեցված է եղել հայերով ։ Բնակչության ազգային կազմի փոփոխությունը սկսվել է 1991 թվականից շրջանից բնիկ ազգաբնակչության բռնագաղթով։ Շրջանի բնակավայրերի մի մասում 1991 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև մայիսի 15-ը Խորհրդային Ադրբեջանում տեղակայված ԽՍՀՄ բանակի և ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի կողմից հայ ազգաբնակչության նկատմամբ իրականացվել է «Օղակ» գործողությունը, որը ժամանակ տեղի են ունեցել էթնիկ զտումներ, այդ թվում՝ բնակչության կոտորած և բռնագաղթ ։ Շրջանի մյուս մասը Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանն է անցել Արցախյան պատերազմի ընթացքում՝ 1992 թվականին, ադրբեջանական բանակի առաջխաղացման հետևանքով ։ 1992 թվականից Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի հյուսիսային մասի բոլոր բնակավայրերը դատարկվել են հայ բնակչությունից, որոնց փոխարեն այնտեղ վերաբնակվել են ադրբեջանցիներ։
Շահումյանի շրջանի հարավ-արևմտյան մասը՝ քարվաճառյան հատվածը, ամբողջությամբ հայերով է բնակեցված եղել մինչև 1720-ական թվականները, իսկ մինչև 1800-ականները՝ մասսամբ։ 1720-ական թվականներից այնտեղ հայերի տեղահանությունից և գաղթից հետո աստիճանաբար հաստատվել են թյուրքական և քրդական ցեղերի ներկայացուցիչներ, որոնք հեռացել են Արցախյան պատերազմի ընթացքում, երբ 1993 թվականին տեղի ունեցավ Քարվաճառի ազատագրման ռազմական գործողությունը։ 1993 թվականից մինչև 2020 թվականի նոյեմբերին շրջանի հանձնումը Ադրբեջանին ապրում էին հայեր ։
Հետանկախության շրջան (1991-ից)
2015 թվականի դրությամբ Շահումյանի շրջանի բնակչությունը (չհաշված այդ ժամանակ Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքներում հաստատված ադրբեջանցիների թվաքանակը) կազմում էր 3090 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահումյանի շրջան Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Ուստ-Բելիշևո
Ուստ-Բելիշևո (Усть-Белишево, Өсбәлеш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 49 մարդ։
Հաջի-Նովրուզ-Ալի-բեկի մզկիթ
Հաջի Նովրուզ Ալի-բեկի մզկիթ, շիա մզկիթ Երևան քաղաքի պատմական Շահար թաղամասում ՝ այսօրվա Վերնիսաժի տեղում։ Խարխլված տեսքով պահպանվել է մինչև 1950-ական թվականները։ Տեսքով նման է եղել Զալ խանի մզկիթին, սակայն չափսերով ավելի փոքր։
Սա եղել է Դոնբասում
«Սա եղել է Դոնբասում» («Это было в Донбассе», այլ անվանում՝ «Հայրեր և երեխաներ»), խորհրդային սև-սպիտակ կինոֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Լեոնիդ Լուկովը և Վլադիմիր Սուխոբոկովը ։ Էկրան է բարձրացել 1945 թվականին։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է խորհրդային երիտասարդության մասին, որը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին անվախ կռվել է գերմանացի օկուպանտների հետ գերմանացիների կողմից գրավված Դոնբասում և շարունակում է հայրերի գործը, որոնք ժամանակին կռվել են խորհրդային իշխանության համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1945 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Դերչ
Դերչ (დერჩი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ծղալտուբոյի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 600 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծղալտուբոից հեռու է 55 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 159 մարդ ։
Կաստել դի Լամա
Կաստել դի Լամա (Castel di Lama), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզի Ասկոլի Պիչենո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 8072 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 724 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0736։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Գախնա
Գախնա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պեեբու
Պեեբու (Peebu), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մինիստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մինիստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ֆիլիպովկա (Վյատկայի վտակ)
Ֆիլիպովկա (Филипповка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկի գետի ձախ ափին՝ 1198 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 22 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է արևելյան Լեսնիե Պոլյանի գյուղում։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք, Լեսնիե Պոլյանի գյուղական բնակավայրի կենտրոնով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Քեշիշլիկ Մեծ
Քեշիշլիկ Մեծ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ցեխահրաբուխներ
Ցեխահրաբուխներ, սալսաներ (salsa-սոուս), ցեխաբլուրներ, մակալուբաներ, բազմաձև երկրաբանական գոյացումներ, որոնք մշտապես կամ պարբերաբար Երկրի մակերևույթ են Ժայթքում ցեխային զանգվածներ և գազեր, հաճախ ջրի և նավթի հետ։ Հանդիպում են, հիմնականում, նավթաբեր և հրաբխային մարզերում, ինչպես նաև առատորեն բուսական նյութ և ջուր (երբեմն նավթի բարակ շերտերով) բերող գետերի դելտաներում։ Ցեխաբուխներ հանդիպում են Իտալիայում, Իսլանդիայում, Նոր Զելանդիայում, Կենտրոնական Ամերիկայի երկրներում։ Նախկին ԽՍՀՄ տարածքում հայտնի էին Կասպից ծովի արլևելյան ափին, Ապշերոնի, Թամանի, Կերչի թերակղզիներում, Արևելյան Վրաստանում։
Կիշենկի (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Կիշենկի (Кишеньки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կիշենկի գյուղում բնակվում էր 243 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վերկոր (գրող)
Վերկոր (Vercors, Jean Bruller ), ֆրանսիացի գրող, նկարիչ։ Կրթությամբ՝ ինժեներ։ 1930-ական թվականներին հայտնի է դարձել ծաղրանկարների ալբոմներով։ Վերկորը․ կանխազգացել է նոր պատերազմի սպառնալիքը («Պատերազմը խրախուսող դեմքեր», 1936 թ., էստամպների ալբոմ), սակայն նրա պացիֆիստական պատրանքները խանգարել են ակտիվորեն հակագործելուն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը և Ֆրանսիայի կապիտուլյացիան (1940 թ.) խորտակեցին այդ պատրանքները։ Հրատարակել է «Ծովի լռությունը» (1941 թ., հրատարակել է 1942 թ.) վիպակը՝ հոգով չնվաճված Ֆրանսիայի գրական մանիֆեստը, Ա «Երթ աստղի հետ» (1943 թ.) հակաֆաշիստական վիպակը։ Վերկորը ողբերգական պատմվածքի վարպետ է («Վերդեն» տպարանը», 1947 թ., «Աչք և լույս», 1948 թ.), սրամիտ, երբեմն՝ խայթող բարոյախոս («Քիչ թե շատ մարդ», 1950 թ.), ակնարկագիր («Ֆրանսիացու թափառումները Չինաստանում», 1956 թ.)։ Անկախ նրանից, թե ինչ է ներկայացրել Վերկորը՝ բարոյական, գիտական, թե սոցիալական արժեքների բախումներ («Աղավաղված կենդանիներ», 1952 թ., վեպ), սովորական, թե բացառիկ բնավորություններ («Այս ափին», հ․ 1-3, 1958-1960 թթ., վիպակների շարք), ֆանտաստիկ ենթադրություն, թե փիլիսոփայական մտորումներ («Սիլվա», 1961 թ., վեպ), նա միշտ կամեցել է ընթերցողին մտածել տալ՝ ապրել սոցիալական գոտեմարտում, թե մի կողմ քաշվել («Բարկություն», 1956 թ., վեպ)։ 1973 թվականին հրատարակել է դիմադրության շարժմանը նվիրված «Լռության ճակատամարտ» հուշերի գիրքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ծաղրանկարիչներ
Ջոկատ (ֆիլմ, 1984)
«Ջոկատ» («Отряд»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Սիմոնովը 1984 թվականին։
Սյուժե
Լիտվա, 1941 թվական։ Գերմանական տանկերն ու մոտոհրաձգային շարասյուները ներխուժել են սահմանամերձ ռազմական քաղաք։ Խորհրդային 7 զինվորներ կտրվել են կայազորից։ Առանց պարենի և զենքի նրանք գրավյալ տարածքում գնում են Կարմիր բանակի զորամասերի դիրք, և նրանցից միայն երկուսն են հասնում ռազմաճակատի գիծ...
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Ատտալոս III
Ատտալոս III Փիլոմետոր Էվերգետոս, Պերգամոնի վերջին արքա (մ.թ.ա. 138-133 թթ.)։ Եվմենոս II-ի որդին։ Կառավարման սկզբում ուներ տիրանի համբավ, բայց շուտով հրաժարվեց պետակա գործերից և սկսեց զբաղվել բժշկությամբ, բուսաբուծությամբ և այգեգործությամբ։ Իր կտակում հրաժարվել է իր թագավորությունը հանձնել Հռոմին։ Նրա մահից հետո բռնկված Պերգամյան պատերազմը ավարտվել է Մանիոս Ակվիլլիոսի հաղթանակով։ Մ.թ.ա. 129 թ. նրա մի մասում ձևավորվել է Ասիա պրովինցիան, իսկ Փռյուգիայի մեծ մասը Ակվիլլիոսը վաճառեց Պոնտոսի արքա Միհրդատ V-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պերգամոնի արքաներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
30 Minutes
«30 Minutes», «Տատու» խմբի «200 km/h in the Wrong Lane» ալբոմի երրորդ սինգլը, որը թողարկվել է 2003 թվականին որպես պրոմո։ Երաժշտական վիդեոն ներկայացնում է «30 минут» տեսահոլովակի անգլիական տեսակը, որ ռեժիսորն էր Իվան Շապովալովը։
Եվրոպա
Promo Single — 2003
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2003 սինգլներ
Մոլոգայի երկրամասի Ն. Մ. Ալեքսեևի անվան թանգարան
Թանգարանը տեղակայված է Ռիբինսկ քաղաքում գտնվող Մոլոգայի Աֆանասևյան եկեղեցու Տիխվինյան վանքի նախկին վանատանը, որը համարվում է մոլոգյան հնության պահպանված յուրահատուկ կղզյակ։
Ֆերդինան դը Լեսեպս
Ֆերդինան Մարի, Լեսեպցի վիկոնտ, ֆրանսիացի դիվանագետ և ձեռնարկատեր է և հայտնի է որպես Սուեզի ջրանցքի կառուցման հեղինակ և Պանամայի վեճով, որի պատճառով դատապարտվել է ազատազրկման։
Ֆրանսիացի դիվանագետ և Լեսեպցի բարոն Ժան-Բատիստ Բարտելեմիի փեսան է։
Մոլոգայի երկրամասի Ն. Մ. Ալեքսեևի անվան թանգարան
Շինության պատմություն
Մոլոգայի Աֆանասևյան եկեղեցու վանատան կառուցման համար հողատարածք նվիրաբերվել է Ռիբինսկ քաղաքի տարածքում, և 1869 թվականին հաստատվել է շինարարության նախագիծը։ Վանատան առաջին հարկում նախատեսված էր առանձին մուտք դեպի փողոց։
Ֆերդինան դը Լեսեպս
Կենսագրություն
Ֆերդինան դը Լեսեպսը, ում նաև անվանում են «Մեծ ֆրանսիացի», ժամանակին Սուեզի և Պանամայի ջրանցքների նախագծերի հիմնական մտահղացողն է եղել։ Վերջինս շատ ծախսատար ծրագիր դարձավ բաժնետերերի համար և նրանք Ֆերդինանին դատապարտեցին 5 տարվա ազատազրկման։ Սակայն 88-ամյա ծերունին բանտ չնստեց տարիքի և առողջության պատճառով։ Նրա արձանը կանգնեցված է Պանամայում՝ Ֆրանսիայի հրապարակում՝ Fernando Maria Vizconce de Lesseps գրառմամբ։
Դիվանագիտություն
1828 թվականին Ֆերդինան դը Լեսեպսին գործուղում են Թունիս որպես փոխհյուպատոս։ Այնտեղ նա օգնում է ոմն սպա Յուսուֆին փախչել Օսմանյան կայսրության կողմից Թունիսի կառավարիչ նշանակված Բեյի ռազմական բանտից։ Յուսուֆն իր հերթին ֆրանսիական բանակին օգնում է Ալժիրի գրավման ընթացքում։
Մոլոգայի երկրամասի Ն. Մ. Ալեքսեևի անվան թանգարան
Շինության պատմություն
Մատուռի շենքը կառուցվել է 1871 թվականին և օծվել է ի պատիվ Սուրբ Աստվածամոր Տիխվինյան սրբապատկերի։ Նրա ներքին հարդարանքը բաղկացած էր փայտե 13 սրբապատկերներից։ Ճակատային մասում պատրաստվեց եռանկյուն վերնաճակատով քառասյուն նախասրահ, որը ներկայումս չի պահպանվել։
Ֆերդինան դը Լեսեպս
Դիվանագիտություն
1832 թվականին Ֆերդինանին Ալեքսանդրիայում (Եգիպտոս) փոխհյուպատոս են նշանակում։ Տեղի ֆրանսիացի գլխավոր հյուպատոս Ժան-Ֆրանսուա Միմոն նրան ընթերցանության համար գրքեր է ուղարկում, որոնց մեջ նաև Նապոլեոն Բոնապարտի ցուցումով ֆրանսիացի ինժեներ Ժակ-Մարի Լը Պերի գրած հուշերն էին Եգիպտոս կատարած գիտարշավի մասին, որի նպատակն էր Սուեզ գետի համար ջրանցքի փորման վայրերի ուսումնասիրումը։ Հենց այս հուշերն էլ Ֆերդինանին հիմք են տալիս մտածել Սուեզի համար ջրանցք կառուցելու մասին։ Մեհմեդ Ալին, ով այդ ժամանակ Եգիպտոսի թագավորի տեղակալն էր, նպաստում է ջրանցքի կառուցման դրական զարգացումներին։ Այնուհետև որդին՝ Սաիդ փաշան, Ֆերդինանի հետ կնքում է զիջման (կոնցեսիոն) պայմանագիր Սուեզի ջրանցքի կառուցման համար։ 1833 թվականին Ֆերդինանը Կահիրեում հյուպատոս է նշանակվում, այնուհետև ՝ գլխավոր հյուպատոս Ալեքսանդրիայում՝ մինչև 1837 թվականը։ 1839 թվականին հյուպատոս է նշանակվում Ռոտերդամում և 3 տարի անց Բարսելոնայում ստանձնում է Ֆրանսիայի գլխավոր հյուպատոսի պաշտոնը։
Մոլոգայի երկրամասի Ն. Մ. Ալեքսեևի անվան թանգարան
Ցուցադրություն
Ջրածածկ Մոլոգա քաղաքի թանգարանի ստեղծման գաղափարը 1980-ականների վերջերին առաջին անգամ առաջ քաշվեց 1969 թվականին Լենինգրադում և Ռիբինսկում ստեղծված մոլոգանցիների հայրենակցական միության կողմից։
Ֆերդինան դը Լեսեպս
Սուեզի ջրանցք
Այն ժամանակահատվածում, երբ Ֆրանսիան ակտիվորեն ներգրավված էր Հռոմեական հետազոտություններում, Ֆերդինան դը Լեսեպսը նշանակվում է դեսպան՝ Հռոմի Պիոս 9-րդ պապի և Հռոմեական հանրապետությունը հիմնած հեղափոխականների  հետ բարեկամական համաձայնագրի բանակցությունների համար։ Լուի-Նապոլեոն Բոնապարտի ընտրվելը խնդիրներ է հարուցում Ֆրանսիայի վարած արտաքին քաղաքականության համար։ Վերջինս արշավախմբի ղեկավար գեներալ Օդինոյին հրամայում է պաշարել Հռոմը։ Ֆերդինանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում այդ առնչությամբ և այնուհետև մեղադրվում թշնամուն միանալու մեջ։
Մոլոգայի երկրամասի Ն. Մ. Ալեքսեևի անվան թանգարան
Ցուցադրություն
Մոլոգանյան խմբի, Ռիբինսկի թանգարանի ղեկավարության և Ռիբինսկի քաղխորհրդի գործկոմի մշակույթի բաժնի եռանդուն նախաձեռնության շնորհիվ այդ նպատակով հատկացվեց Մոլոգայի Աֆանասևյան եկեղեցու Ռիբինսկ քաղաքում գտնվող նախկին վանատան շենքը։ 1995 թվականի օգոստոսի 12-ին վերականգնված մատուռում տեղի ունեցավ Մոլոգայի երկրամասի թանգարանի հանդիսավոր բացումը։
Ֆերդինան դը Լեսեպս
Սուեզի ջրանցք
1854 թվականին, երբ Եգպիտոսում գահ է բարձրանում իր վաղեմի ընկեր Սաիդ փաշան, վերջինս Ֆերդինանին հրավիրում է կյանքի կոչել Սուեզի ջրանցքի կառուցման նախագիծը։ Նույն ամսվա 30-ին թույլտվության պայմանագիր է կնքվում Ֆերդինանի հետ, ով և մեկնարկում է շինարարությունը 1859 թվականին և ավարտում 10 տարի անց։ Բացմանը ներկա Նապոլեոն 3-րդը նրան անվանում է «Սուեզի դուքս»։ Մինչեւ 1881 թվականը ղեկավարել է Աշխարհագրության ընկերությունը։ Պարգևատրվել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանով (1869)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Մոլոգայի երկրամասի Ն. Մ. Ալեքսեևի անվան թանգարան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Ստեֆան Վերոստա
Ստեֆան (Շտեֆան) Վերոստա (Stephan Verosta, ), ավստրիացի դիվանագետ, իրավաբան-միջազգայնագետ։ Հաագայի իրավաբան մշտական դատարանի անդամ (1957 թ.), Վիեննայի համալսարանի միջազգային իրավունքի, իրավագիտության և միջազգային հարաբերությունների պրոֆեսոր, Վիեննայի դիվանագիտական․ ակադեմիայի անդամ (1962 թ.), Ավստրիայի ԳԱ-ի անդամ (1964 թ.)։ Եղել է ՄԱԿ-ի հյուպատոսական հարաբերությունների գծով կոնֆերանսի պրեզիդենտ (1963 թ.)։
Գրել է միջազգային իրավունքի վերաբերյալ մի շարք աշխատություններ։ Պատմաիրավական հետազոտություններում անդրադարձել է Արշակունյաց Հայաստանի միջազգային֊ իրավական դրությանը հռոմեական և պարսկական պետությունների հարաբերություններում, ինչպես նաև Հայաստանի վիճակին՝ Հռոմեական կայսրության և Պարսկաստանի միջև երկիրը բաժանելուց (387) հետո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1909 ծնունդներ Կատեգորիա:1998 մահեր
(1127) Միմի
(1127) Միմի (Mimi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի հունվարի 13-ին Սիլվեն Արենի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,59348 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9054 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2815 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1525,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235982 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,75° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
TRT 3
TRT 3 (պաշտոնապեսTRT 3 Spor), Թուրքիայի պետական TRT հեռուստառադիոընկերության երրորդ՝ սպորտային ուղղվածություն ունեցող հեռուստաալիքն է։ Եթեր է հեռարձակվում 1989 թվականի հոկտեմբերի 2-ից ։ 2001 թվականից օրական հատուկ ժամերին հեռուստաեթերում ցուցադրում է «TRT Gap» հեռուստաալիքի հաղորդումները : 2008 թվականի օգոստոսի 8-ից 24-ը, Օլիմպիական խաղերի ցուցադրման նպատակով կաբելային ցանցերում հեռուստաալիքը հեռարձակվում էր HD ֆորմատով ։
Հեռուստաալիքի ազդանշանները հասանելի են նաև Հայաստանի որոշակի տարածքում՝ Երևանում և Արմավիրի, Արարատի, Արագածոտնի մարզերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:TRT
A321-ի ավիավթար Սինայի թերակղզում
Kogalymavia թռիչք 9268 (KGL 9268 կամ 7K-9268), ռուսական «Կոգալիմավիա» ավիաընկերության կողմից իրականացվող միջազգային չարտերային ուղևորատար չվերթ, որը 2015 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ժամը 4:12 UTC (7:12 Մոսկվայի ժամանակով) Շարմ էլ-Շեյխի օդանավակայանից (Եգիպտոս) ուղևորվել է դեպի Պուլկովո օդանավակայան (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), ընկել է կենտրոնական Սինայի մոտ ՝ օդ բարձրանալուց ընդամենը 23 րոպե անց կորչելով ռադարների էկրաններից ։ Airbus A321-231 օդանավը փոխադրում էր 217 ուղևոր և անձնակազմի յոթ անդամներին ։ Ուղևորներից 214-ը ռուսներ էին, երեքը՝ ուկրաինացի, հիմնականում՝ զբոսաշրջիկներ ։
Զոհվածների նման ցուցանիշով պատահարը համարվում է Եգիպտոսի օդային տիրույթում գրանցված ամենամահացու ավիավթարը։
Օդանավը
«Airbus A321-231» վարձակալված էր Դուբլինում գործող AerCap ընկերությունից և վթարի պահին 18 տարեկան էր։ 1997 թվականի մայիսին օդանավը հանձնվել էր Middle East Airlines ավիաընկերությանը։ Այնուհետ այն ծառայել է Onur Air ավիաընկերությանը և շատ ուրիշ ընկերությունների, ինչպիսին է Saudia-ն, մինչև Kolavia ընկերությունը ձեռք բերեց օդանավը 2012 թվականի մայիսին, այնուհետ փոխանցեց Metrojet-ին։ Օդանավը սնուցվում էր երկու IAE V2533 շարժիչների օգնությամբ և հարմարեցված էր փոխադրելու 220 ուղևոր ։
2001 թվականի նոյեմբերի 16-ին, Middle East Airlines ավիաընկերությանը ծառայելու ընթացքում, օդանավը Կահիրեում վայրէջք կատարելիս պոչի վնասվածք է ստացել։ Այնուհետ օդանավը վերանորոգվել է և 2002 թվականից շարունակել է ծառայելլ MEA ավիաընկերությանը ։
Ուղևորներ և անձնակազմի անդամներ
Ինքնաթիռը շահագործվում էր Ռուսաստանի անձնակազմի կողմից։
Ինքնաթիռի առաջին հրամանատար - Նեմով Վալերիյ Յուրեվիչ։ Օդում անցկացրել է ավելի քան 12 000 ժամ, որից 3860 ժամ անցկացրել է Airbus A321 օդանավում։ Ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար - Տրուխաչյով Սերգեյ Ստանիսլավովիչ։
Ինքնաթիռում կար հինգ ուղեկցորդ՝
Ըստ Դաշնային օդային տրանսպորտի գործակալության՝ ինքնաթիռում կար 192 չափահաս ուղևոր և 25 երեխա։
Վթարը
9268 չվերթը Շարմ Էլ-Շեյխի օդանավակայանից օդ է բարձրացել ժամը 06:51՝ ունենալով 217 ուղևոր, որոնցից 17 երեխաներ, և անձնակազմի յոթ անդամներ։ Ըստ Ռուսաստանի դեսպանության հաղորդագրության՝ բոլոր ուղևորները ռուսներ էին ։ Օդանավը չի կարողացել կապ հաստատել Կիպրոսի օդային վերահսկողության ծառայության հետ 23 րոպե անց ։
Հետագա իրադարձություններ
Emirates Airline, Air France-KLM, Lufthansa և Flydubai ավիաընկերությունները դադարեցրել են թռիչքներ իրականացնել Սինայի թերակղզու տարածքում։
Արձագանք
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը իր ցավակցությունն է հայտնել զոհերի հարազատներին։ Վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը, վթարի հետ կապված, խնդրել է Եգիպտոսում ձևավորել պետական հանձնաժողով։
The Daily Mail պարբերականը տեսանյութ է հրապարակել, որում իբրև պատկերված է ռուսական օդանավը՝ Իսլամական պետության հարվածից հետո, սակայն պարբերականի ընդգծմամբ՝ տեսանյութը ցածր որակի էր և հնարավոր չէր պարզել՝ որքանով է Իսլամական պետության տարածած տեղեկությունը համապատասխանում իրականությանը ։
«Կոգալիմավիա» ավիաընկերության գլխավոր տնօրեն Ալեքսանդր Սնագովսկիի կարծիքով А321 ինքնաթիռը կործանվել է արտաքին միջամտության հետևանքով։ Նրա հաղորդմամբ А321 ինքնաթիռի երկու շարժիչները հոկտեմբերի 26-ին ենթարկվել են փորձաքննության և որևէ խնդիր չի հայտնաբերվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավիավթարներ Կատեգորիա:2015 դեպքեր Կատեգորիա:2015 ահաբեկչություններ Կատեգորիա:Շարմ էլ
(8998) Մեթհևիզավա
(8998) Մեթհևիզավա (Matthewizawa), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 3-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,200436 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,618 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7829 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2091,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172143 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,91° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Դղնորիսա
Դղնորիսա (დღნორისა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ծղալտուբոյի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծղալտուբոից հեռու է 65 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 321 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ծղալտուբոյի շրջան
Ստրուվեի աղեղ
Ստրուվեի աղեղ (Struves meridianbue), գեոդեզիական ցանց, որը բաղկացած է 265 տրիանգուլյացիոն կետերից, որոնք իրենցից ներկայացնում են հողի վրա տեղադրված երկու մետր բարձրությամբ շինվածք, որի երևակայական ցանցի երկարությունը ձգվում է 2820 կիլոմետր։
Ստեղծում և նշանակություն
Ստրուվեի աղեղը ստեղծվել է Երկիրը բնութագրող մեծությունները, նրա ձևն ու չափերը ճշգրտորեն որոշելու համար։ Շինությունը կրում է հենց ստեղծողի անունը, այն է, ռուս աստղագետ Վասիլի Ստրուվեի։
Ստրուվեի գեոդեզիական աղեղը չափվել է Ստրուվեի, Դորպատի աստղադիտարանի և Պուլկովոյի աստղադիտարանի (Ստրուվեն այս աստղադիտարանի տնօրենն էր) ներկայացուցիչների կողմից շուրջ քառասուն տարիների ընթացքում՝ 1816 թվականից մինչև 1855 թվականն ընկած ժամանակահատվածը։ Չափման երկարությունը կազմել է ավելի քան 2820 կիլոմետր։ Այն սկսվել է Ֆուգլենեսից՝ Նորդկապ հրվանդանից ոչ հեռու, որը Նորվեգիայում է՝ հյուսիսային լայնության 70° 40′11″ զուգահեռականի վրա և ձգվել է մինչև Ստարայա Նեկրասովկա՝ Դանուբի հարևանությամբ՝ հյուսիսային լայնության 45° 20′03″ զուգահեռականի վրա։ Արդյունքում ստացվել է միջօրեականի աղեղ՝ 25° 20′08″ ամպլիտուդով։
1828 թվականին գեոդեզիայի հայտնի մասնագետ և քարտեզագիր, ռուսական կայսերական բանակի ապագա գեներալ-լեյտենանտ Իոսիֆ Խոձկոն մասնակցել է Լիտվայի աստիճանային չափումներին Տարտուի աստղադիտարանի տնօրեն Վասիլի Ստրուվեի հետ։
Այսօր Ստրուվեի աղեղի կետերին կարելի է հանդիպել ներքոհիշյալ երկրների տարածքում Այս երկրները 2004 թվականի հունվարի 28-ին դիմեցին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յին (Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպություն), որպեսզի Համաշխարհային ժառանգության կարգավիճակ շնորհի 34 պահպանված աղեղային հուշարձան-կետերին։
Ուստ-Բյուր
Ուստ-Բյուր (Усть-Бюр, Усть-Пÿÿр аалы), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2270 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի բնակավայրեր
Տավոլժանկա (Վյատկայի վտակ)
Տավոլժանկա (Таволжанка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկի գետի ձախ ափին՝ 1172 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 40 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է արևելյան Լեսնիե Պոլյանի գյուղում։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք, Լեսնիե Պոլյանի գյուղական բնակավայրի կենտրոնով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Մեծ Իլգումեն
Մեծ Իլգումեն (Большой Ильгумень), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կատուն գետի ձախ ափով՝ 330 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 53 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ռեյ Լիոտա
Ստացել է Էմմի մրցանակ, ինչպես նաև առաջադրվել Ոսկե Գլոբուս մրցանակի։
Օշան սոդակիր
Օշան սոդակիր, թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
10-70 սմ բարձրությամբ միամյա, սուկուլենտ, մերկ բույս է: Ծաղիկները ծաղկաբույլերում հեռացած են միմյանցից, միայնակ են կամ 3-ական: Ծաղկակիցների երկարությունը 12-15 մմ է, վերևում ունի կռճիկանման խոզան, իսկ հիմքում՝ լայն-ձվաձև տեսք: Պտուղների տրամագիծը 3-6 մմ է, բաժականման են, կարծես թե հատված գագաթով :
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երասխահուն, Երասխ):Տարածված է նաև Նախակովկասում, Դաղստանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայում, Փոքր և Արևելյան Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում :