cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կամպի Բիզենցիո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Զինաիդա Գիպպիուս
Կենսագրություն
Զինաիդա Նիկոլաևնա Գիպպիուսը ծնվել է 1869 թվականի նոյեմբերի 8-ին (20), Բելյով քաղաքում (այժմ՝ Տուլայի մարզ) ռուսացված գերմանական ազնվական ընտանիքում ։ Հայրը՝ հայտնի իրավաբան Նիկոլայ Ռոմանովիչ Գիպպիուսը, որոշ ժամանակ ծառայել է Սենատում որպես գլխավոր դատախազ, մայրը՝ Անաստասիա Վասիլևնան, ծննդյամբ Ստեփանովան, Եկատերինբուրգի ոստիկանապետի դուստրն էր ։ Հոր պաշտոնական գործունեության հետ կապված ընտանիքը հաճախ տեղափոխվում էր տեղից տեղ, որի պատճառով դուստրը լիարժեք կրթություն չի ստացել. նա տարբեր ուսումնական հաստատություններ է հաճախել ընդհատումներով` քննություններին պատրաստվելով տնային դաստիարակչուհու հետ ։
Ապագա գրողը սկսել է բանաստեղծություններ գրել յոթ տարեկանում ։ 1902 թվականին Վալերի Բրյուսովին գրված նամակում նա նշել է. «1880 թվականին, այսինքն, երբ ես 11 տարեկան էի, ես արդեն գրել էի բանաստեղծություններ (ավելին, ես իսկապես հավատում էի «ներշնչմանը» և փորձում էի անմիջապես գրել, առանց գրիչս թղթից կտրելու)։ Իմ բանաստեղծությունները բոլորի համար «այլասերված» էին թվում, բայց ես դրանք չէի թաքցնում։ Ես պետք է վերապահում անեմ, որ ես ամենևին էլ «այլասերված» և «կրոնական» չէի այդ ամենով հանդերձ...». Միևնույն ժամանակ, աղջիկը մոլի ընթերցող էր, պահում էր ընդարձակ օրագրեր, հաճույքով էր թղթակցում իր հայրիկի ընկերների և ծանոթների հետ։ Նրանցից մեկը՝ գեներալ Ն. Դրաշուսովը, առաջինն էր, որ ուշադրություն դարձրեց երիտասարդ տաղանդին և խորհուրդ տվեց նրան լուրջ ուսումնասիրել գրականությունը ։
Արդեն առաջին բանաստեղծական փորձերից հետո աղջկան բնորոշ էին առավել մռայլ տրամադրությունները։ «Ես մանկությունից վիրավորված էի մահից և սիրուց», - ավելի ուշ խոստովանել է Գիպպիուսը։ Ինչպես նշել է բանաստեղծի կենսագիրներից մեկը, «… այն ժամանակաշրջանը, երբ նա ծնվել և մեծացել է՝ յոթանասունականներ և ութսունականներ, նրա վրա որևէ տպավորություն չեն թողել։ Իր օրերի սկզբից նա ապրում է, կարծես ժամանակից  և տարածությունից դուրս, համարյա օրորոցից զբաղված լինելով հավերժական խնդիրների լուծմամբ»։ Այնուհետև, զավեշտական ինքնակենսագրական բանաստեղծության մեջ, Գիպպիուսը խոստովանել է. «Որոշում էի ես, հարցը հսկայական էր / Ես գնում էի տրամաբանական ուղիով / Ես էի որոշում՝ նումենը և ֆենոմենը / կապված իրադրության հետ» ։ Վլադիմիր Զլոբինը (այն քարտուղարը, որն իր կյանքի մեծ մասն անցկացրեց բանաստեղծուհու մոտ), հետագայում նշել է.
Գիպպիուսը հիվանդ էր տուբերկուլյոզով, գլխավոր դատախազի պաշտոնը ստանալուց հետո, նրա առողջությունը կտրուկ վատթարացավ և ստիպված եղավ անհապաղ ընտանիքի հետ մեկնել Չեռնիգովի նահանգի Նեժին քաղաք՝ որպես տեղական դատարանի նախագահ ։ Զինաիդային ուղարկեցին Կիևի կանանց ինստիտուտ, բայց որոշ ժամանակ անց նա ստիպված էր հետ վերադառնալ, աղջիկը այնքան էր կարոտել տնեցիներին էր, որ գրեթե վեց ամիս անցկացրեց ինստիտուտի հիվանդանոցում։ Քանի որ Նիժինում կանանց գիմնազիա չկար, նա սովորում էր տանը ՝ տեղի Գոգոլևյան ճեմարանի ուսուցիչների հետ ։
Նիկոլայ Գիպպիուսը հանկարծամահ եղավ 1881 թվականին Նեժինում. այրին մնաց մեծ ընտանիքի` չորս դուստրերի (Զինաիդա, Աննա, Նատալյա և Տատյանա), տատի և չամուսնացած քրոջ հետ, գրեթե առանց ապրուստի միջոցների։ 1882 թվականին Անաստասիա Վասիլևնան և նրա դուստրերը տեղափոխվեցին Մոսկվա։ Զինաիդան ընդունվեց Ֆիշերի գիմնազիա, որտեղ սկսեց սովորել պատրաստակամորեն և հետաքրքրությամբ ։ Սակայն շուտով բժիշկները նրա մոտ հայտնաբերեցին տուբերկուլյոզ, որի պատճառով նա լքեց դպրոցը ։ «Մեծ վիշտով փոքրիկ մարդը», - այս խոսքերով էին հիշում այստեղ աղջկան, որն անընդհատ տխրության դրոշմ ուներ դեմքին ։
Վախենալով, որ երեխաները իրենց հորից կարող է ժառանգած լինեն թոքախտի նկատմամբ հակում և հատկապես անհանգստացած լինելով ավագ դստեր մասին, Անաստասիա Գիպպիուսը երեխաների հետ միասին մեկնեց Յալթա։ Ուղևորությունը դեպի Ղրիմ ոչ միայն բավարարեց ճանապարհորդության նկատմամբ մանկուց աղջկա մոտ առաջացած սերը, այլ նրան նոր հնարավորություններ ընձեռեց զբաղվելու իր նախընտրած երկու գործերով՝ ձիավարությամբ և գրականությամբ ։ Այստեղից 1885 թվականին մայրն իր դուստրերին տանում է Թիֆլիս, եղբոր` Ալեքսանդրի մոտ։ Նա բավարար միջոցներ ուներ Բորժոմում քրոջ համար առանձնատուն վարձակալելու համար, որտեղ նա բնակություն հաստատեց իր ընկերուհու հետ  ։ Միայն այստեղ՝ Ղրիմի ձանձրալի բուժումներից և «զվարճանքի, պարի, պոեզիայի, ձիասպորտի» վայելքներից հետո, Զինաիդան կարողացավ վերականգնել այն ծանր ցնցումները, որը ունեցել էր հոր կորստի հետ կապված ։ Մեկ տարի անց երկու մեծ ընտանիքները գնացին Մանգլիս, որտեղ էլ Ա. Վ. Ստեփանովը հանկարծամահ եղավ ուղեղի բորբոքումից։ Գիպպիուսները ստիպված էին մնալ Թիֆլիսում ։
1888 թվականին Զինաիդա Գիպպիուսը և նրա մայրը նորից մեկնեցին Բորժոմի ամառանոց։ Այստեղ նա ծանոթացավ Դմիտրի Մերեժկովսկու հետ, ով որոշ ժամանակ առաջ տպագրել էր իր պոեզիայի առաջին գիրքը և այդ օրերին ճանապարհորդում էր Կովկասում։ Զգալով անմիջական հոգևոր և մտավոր մտերմություն իր նոր ծանոթի հետ, ով շատ էր տարբերվում իր շրջապատից, տասնութ տարեկան Գիպպիուսը առանց երկար մտածելու ամուսնության մասին նրա առաջարկությանը դրական պատասխանեց։ 1889 թվականի հունվարի 8-ին Թիֆլիսում տեղի ունեցավ համեստ հարսանեկան արարողություն, որին հաջորդեց կարճատև մեղրամիսը ։ Մերժկովսկու հետ կապը, ինչպես նշվում է հետագայում, «իմաստ տվեց և հզոր խթան դարձավ աստիճանաբար իրականացրած նրա գործունեության համար՝ թույլ տալով, որ երիտասարդ գեղեցկուհին դուրս գա ընդարձակ մտավոր տարածք», իսկ  ավելի լայն իմաստով, վճռական դեր խաղաց Արծաթե դարի գրականության զարգացման և ձևավորման գործում» ։
Գրական գործունեության սկիզբ
Սկզբում նրանք գաղտնի փոխհամաձայնության եկան, որ Գիպպիուսը կգրի բացառապես արձակ գործեր, իսկ Մերեժկովսկին` բանաստեղծություններ։ Որոշ ժամանակ անց կինը ամուսնու խնդրանքով թարգմանեց Բայրոնի «Մանֆրեդ»-ը, բայց փորձը ձախողվեց։ Վերջապես, Մերեժկովսկին հայտարարեց, որ ինքը պատրաստվում է խախտել պայմանագիրը և իր մոտ գաղափար է առաջացել վեպ գրել Հուլիանոս Ուրացողի մասին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նրանք գրում էին և բանաստեղծություն և արձակ՝ կախված տրամադրությունից ։
Սանկտ Պետերբուրգում Մերեժկովսկին Գիպպիուսին ծանոթացրեց հայտնի գրողների հետ, որոնցից առաջինը՝ Ալեքսեյ Պլեշեևը, «հիացրեց» քսանամյա աղջկան՝ իր այցելություններից մեկի ընթացքում բերելով որոշ բանաստեղծություններ «Հյուսիսային պարբերական» ամսագրի խմբագրական պորտֆելից (որտեղ նա ղեկավարում էր պոեզիայի բաժինը)  և հանձնելով նրա «խիստ դատաստանին» ։ Գիպպիուսի նոր ծանոթների թվում էին Յակով Պոլոնսկին, Ապոլոն Մայկովը, Դմիտրի Գրիգորովիչը, Պյոտր Վեյնբերգը, նա մտերմացավ երիտասարդ բանաստեղծ Նիկոլայ Մինսկու և «Հյուսիսային պարբերկանի» ամսագրի խմբագրակազմի հետ, որի կենտրոնական դեմքերից էր քննադատ Ակիմ Վոլինսկին։ Այս ամսագրի հետ էին կապված «պոզիտիվիզմից մինչև իդեալիզմ» նոր ուղղությամբ, գրողի առաջին գրական փորձերը։ Այդ օրերին նա ակտիվորեն կապվեց մայրաքաղաքային բազմաթիվ ամսագրերի խմբագիրների հետ, մասնակցեց հանրային դասախոսությունների և գրական երեկոների, ծանոթացավ Դավիդովների ընտանիքին, որը կարևոր դեր խաղաց մայրաքաղաքի գրական կյանքում (Ա. Դավիդովան հրատարակեց «Աստծո աշխարհ» ամսագիրը), այցելեց Վ. Դ. Սպասովիչի շեքսպիրյան խմբակ, որի մասնակիցներից էին միշարք հայտնի փաստաբաններ (մասնավորապես՝ արքայազն Ալեքսանդր Ուրուսովը), նա դարձավ Ռուսական  գրական ընկերության անդամ -աշխատակից ։
1888 թվականին «Հյուսիսային պարբերական» ամսագրում հրապարակվեց («Զ. Գ.» ստորագրությամբ) երկու «կիսամանկական», ինչպես ինքն է հիշում, բանաստեղծություններ։ Սկսնակ բանաստեղծուհու այս և մի քանի հետագա բանաստեղծությունները արտացոլում էին «1880-ականների հոռետեսության և մելամաղձության ընդհանուր իրավիճակը» և հիմնականում համահունչ էին այդ ժամանակվա հանրաճանաչ գրող Սեմյոն Նադսոնի աշխատանքներին ։
1890 թվականի սկզբին Գիպպիուսը փոքրիկ սիրային դրամայի տպավորության ներքո, որի գլխավոր հերոսներն էին Մերեժկովսկիների սպասուհին, Պաշան և «ընտանիքի ընկեր» Նիկոլայ Մինսկին, գրեց «Հասարակ կյանք» պատմվածքը։ Պատմվածքը հրապարակվեց «Եվրոպայի տեղեկատու» ամսագրում «Դժբախտը» խորագրի ներքո և այդպես էլ կայացավ Գիպպիուսի  նորամուտը արձակում։
Հետևեցին նոր հրապարակումներ, մասնավորապես «Մոսկվայում» և «Երկու սրտ» պատմվածքները (1892), ինչպես նաև վեպեր («Առանց թալիսմանի», «Հաղթողները», «Փոքր ալիքներ»), ինչպես «Հյուսիսային պարբերական»-ում, այնպես էլ «Եվրոպայի պարբերական», «Ռուսական միտք» և այլ հայտնի հրատարակչություններում ։ «Ես չեմ հիշում այդ վեպերը, նույնիսկ վերնագրերը, բացառությամբ մեկի, որը կոչվում է« Փոքր ալիքներ»։ Որո՞նք էին այդ «ալիքները». Ես գաղափար չունեմ և նրանց համար պատասխանատու չեմ։ Բայց երկուսս էլ ուրախացանք, որ անհրաժեշտ է լրացնել մեր «բյուջեն», և Դմիտրի Սերգեևիչի կողմից անհրաժեշտ ազատություն ձեռք բերվեց. Յուլիանի համար», ավելի ուշ գրել է Գիպպիուսը։ Այնուամենայնիվ, շատ քննադատներ գրողի այս ստեղծագործական շրջանին վերաբերվեցին ավելի լուրջ, քան ինքն իրեն`  նշելով «մարդու և կեցության երկակիությունը, դրա հրեշտակային և սատանայական սկզբունքները, կյանքի տեսակետը՝ որպես անհասանելի ոգու արտացոլում», որպես հիմնական թեմա, ինչպես նաև Ֆ. Մ. Դոստոևսկու ազդեցությունը։ Գիպպիուսի վաղ շրջանի արձակ գործերը թշնամաբար ընդունեցին լիբերալ և ժողովրդական քննադատությունը, որոնք դեմ էին արտահայտվում առաջն հերթին «հերոսների անբնականությանը, անտեսանելիությանը և հավակնոտությանը» ։ Ավելի ուշ «Նոր հանրագիտարանային բառարան»-ում նշվեց, որ Գիպպիուսի վաղ շրջանի գործերը «գրվել են Ռեսկինի, Նիցշեի, Մետրերլինկի և ժամանակի մտքերի այլ տիրակալների գաղափարների ազդեցության ներքո» ։ Գիպպիուսի վաղ շրջանի արձակը հրատարակվել է երկու գրքով ՝ «Նոր մարդիկ» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1896) և Հայելիներ (Սանկտ Պետերբուրգ, 1898)։
Այդ ողջ ընթացքում Գիպպիուսը ուներ առողջական խնդիրներ, նա տառապում էր կրկնվող տիֆից, անգինայից և լարինգիտից։ Նրա առողջությունը բարելավելու տուբերկուլյոզի կրկնությունը կանխելու, ինչպես նաև ստեղծագործական ձգտումներից ելնելով՝ Մերեժկովսկին 1891-1892 թվականներին երկու հիշարժան ուղևորություն կատարեց Հարավային Եվրոպա։ Դրանցից առաջինի ընթացքում նրանք շփվեցին Անտոն Չեխովի և Ալեքսեյ Սուվորինի հետ, որոնք որոշ ժամանակ դարձան նրանց ուղեկիցները, այցելեցին Փարիզ, եղան Պլեշչեևի մոտ։ Երկրորդ ուղևորության ընթացքում, բնակվելով Նիսում, զույգը հանդիպեց Դմիտրի Ֆիլոսոֆովին, ով մի քանի տարի անց դարձավ նրանց մշտական ուղեկիցը և ամենամոտ համախոհը ։ Հետագայում իտալական տպավորությունները կարևոր տեղ էին գրավում Գիպպիուսի հուշերում՝ համընկնելով նրա «ամենաերջանիկ, ամենաերիտասարդ տարիների» պայծառ ու բարձր տրամադրությունների հետ ։ Մինչդեռ զույգի ֆինանսական վիճակը, որոնք ապրում էին գրեթե բացառապես հոնորարներով, այդ տարիների ընթացքում մնաց ծանր։ «Հիմա մենք գտնվում ենք սարսափելի, աննախադեպ ծանր վիճակում։ Մենք արդեն մի քանի օր բառացիորեն սովամահ ենք լինում և ստիպված հարսանեկան մատանիներն ենք գրավ դրել», - գրել է նա 1894 թվականի նամակներից մեկում (մեկ ուրիշ նամակում  դժգոհում է, որ փողի պակասի պատճառով չի կարող գնել  բժշկի կողմից նշանակված դեղերը) ։
Գիպպուսի պոեզիան
Գիպպիուսի բանաստեղծական դեբյուտը շատ ավելի ցայտուն և հակասական էր, քան արձակը, «Հյուսիսային պարբերական»-ում տպագրված նրա «Երգ («Ինձ պետք է այն, ինչն աշխարհում չկա...») և «Ձոն» («Ես սիրում եմ ինձ, որպես Աստված» տողերով) բանաստեղծությունները, անմիջապես ստացան սկանդալային համբավ ։ «Նրա բանաստեղծությունները ժամանակակից մարդու հոգու մարմնացում էին, պառակտված, հաճախ անզոր արտացոլող, բայց միշտ արցունքաբեր, միշտ անհանգիստ, ոչ թե որևէ բանի հետ խաղաղության մեջ և ոչ մի բանի վրա չեն հանդարտվում», - ավելի ուշ նշում էր քննադատներից մեկը։ Որոշ ժամանակ անց, Գիպպիուսը, իր խոսքերով, «հրաժարվեց դեկադենտությունից» և լիովին ընդունեց Մերժկովսկու գաղափարները, հիմնականում գեղարվեստական , դառնալով զարգացող ռուսական սիմվոլիզմի կենտրոնական դեմքերից մեկը, այնուամենայնիվ, գերակշռող կարծրատիպերը («քայքայող Մադոննա», «Սատանայություն. սպիտակ սատանան» և ուրիշներ) հետապնդում էին նրան երկար տարիներ ։
Եթե արձակում նա գիտակցաբար կողմնորոշված էր «ընդհանուր գեղագիտական ոճի» ուղղությամբ, ապա Գիպպիուսը բանաստեղծությունը ընկալում էր որպես ծայրաստիճան հոգեհարազատ մի բան, ստեղծված «իր համար» և ստեղծում էր դրանք, իր խոսքով, «աղոթքի պես» ։ «Մարդու հոգու բնական և հիմնական անհրաժեշտությունը միշտ աղոթքն է։ Աստված ստեղծել է մեզ այս անհրաժեշտությամբ։ Յուրաքանչյուր ոք, գիտակցում է դա թե ոչ ձգտում է աղոթել։ Ընդհանրապես, պոեզիան տաղաչափություն է, մասնավորապես բանահյուսական երաժշտություն, որն այն ձևերից մեկն է, որ աղոթքն ընդունում է մեր Հոգու մեջ։ Պոեզիան, ինչպես սահմանել է Բարատինսկին, «որոշակի րոպեի ամբողջական զգացում է»» ,- գրել է բանաստեղծը «Անհրաժեշտը բանաստեղծությունների մասին» ակնարկում։
Շատ առումներով, «աղոթքն» էր, որը քննադատներին հարձակումների հնարավորություն էր տալիս, մասնավորապես, դիմելով Ամենակարողին, Գիպպիուսը նրա հետ հաստատում էր «անմիջական և հավասար, սրբապիղծ հարաբերություններ»՝ հայտարարելով «ոչ միայն Աստծո հանդեպ սերը, այլև իր հանդեպ» ։ Ընդհանուր գրական համայնքի համար Գիպպիուս անունը դարձել է մշակութային հետադիմության խորհրդանիշ, մանավանդ «Ընծայում» (1895) բանաստեղծության հրապարակումից հետո, որում առկա էր մի հակասական տող`«Ես սիրում եմ ինձ ինչպես Աստծուն» ։ Նշվում է, որ Գիպպիուսը, շատ առումներով հրահրելով հասարակությանը, ուշադիր մտածում էր իր սոցիալական և գրական վարքի մասին, որը նվազում էր մի քանի դերերի փոփոխությամբ, և հանրային գիտակցության մեջ հմտորեն ներդնելով արհեստականորեն ձևավորված կերպար։ 1905 թվականի հեղափոխությունից տասնամյակ ու կես տարի առաջ հայտնվելով հասարակության մեջ, սկզբում, որպես սեռական սանձարձակ քարոզիչ, նա հպարտորեն կրում էր «զգայականության խաչը» (ինչպես ասվում է 1893 թվականի իր օրագրում). այնուհետև «ուսուցողական եկեղեցու» հակառակորդ, որը պնդում էր, որ «միայն մեկ մեղք կա` ինքնանսեմացում» (1901 թվականի օրագիր) և դարձավ «անգիտակից հասարակության» ոգու հեղափոխության ջատագով ։ Նրա ժամանակակիցները ակտիվորեն քննարկում էին «Դեկադենտական Մադոննայի» ստեղծագործական կերպարում «հանցագործության» և «արգելքի» առկայությունը, հավատում էին, որ Գիպպիուսի մոտ արթնացել է «դևոնական, պայթյունավտանգ սկիզբը, ձգտումը դեպի աստվածանարգությունը, կարգավորված կենցաղը և հոգևոր կյանքի խոնարհությունն ու հնազանդությունը», ընդ որում բանաստեղծուհին՝ «կոկետություն անելով իր դևինիզմով» և իրեն զգալով խորհրդանշական կյանքի կենտրոնում, իրեն ու իր կյանքը «ընկալեց որպես իրականությունը վերափոխելու արտասովոր փորձ» ։
Մի քանի տարի անց, առաջին ժողովածուի վերահրատարակման նախաբանում, նա գրել է.
Մուրուզի տուն
Մուրուզի տանը գտնվող Մերեժկովսկիների բնակարանը դարձավ Սանկտ Պետերբուրգի կրոնական, փիլիսոփայական և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոն, որտեղ այցելությունը  համարյա պարտադիր էր համարվում սիմվոլիզմի ձգտող երիտասարդ մտածողների և գրողների համար։ Սրահի բոլոր այցելուները ճանաչում էին Գիպպիուսի հեղինակությունը և մեծ մասամբ հավատում էին, որ հենց նա է գլխավոր դեր խաղացել Մերեժկովսկու շուրջ ձևավորված ընկերակցության նախաձեռնություններում։ Միևնույն ժամանակ, մշտական հաճախորդները անբարյացակամ վերաբերմունք էին դրսևորում սրահի տիրուհու նկատմամբ՝ կասկածելով նրան ամբարտավանության, անհանդուրժողականության և այցելուների մասնակցությամբ փորձեր կատարելու հակվածության մեջ ։ «Metressa»-ի հետ անձնական ծանոթության ունեցող երիտասարդ բանաստեղծները դժվար փորձություն էին անցնում և լուրջ հոգեբանական դժվարություններ ունեցան, Գիպպիուսը առավելագույն պահանջներ էր ներկայացնում պոեզիային, գեղեցկությանը, ճշմարտությանը և մատուցվող կրոնական ծառայությանը («բանաստեղծությունները աղոթքներ են»), և իր գնահատականներում  ծայրահեղ անկեղծ էր ու կտրուկ։ Միևնույն ժամանակ, շատերը նշում էին, որ Սանկտ Պետերբուրգի Մերեժկովսկու տունը եղել է «20-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանի հոգևոր կյանքի իրական օազիս»։ Ա. Բելին նշում էր, որ այստեղ «հիրավի մշակույթ էր ստեղծվում։ Այստեղ  մի ժամանակ սովորում էին»։ Ըստ Գեորգի Ադամովիչի` Գիպպիուսը եղել է «օտար գրառումների ոգեշնչողը, սադրիչը, խորհրդատուն, համագործակցող աշխատակցուհին և տարբեր ճառագայթների բեկման և խաչման կենտրոն» ։
Սրահի սիրուհու կերպարը «զարմացնում, գրավում, վանում և նորից գրավում էր» նրա համախոհներին` Ա. Բլոկին (որի հետ Գիպպիուսը առանձնապես բարդ և  փոփոխվող հարաբերություններ ուներ), Անդրեյ Բելիյին, Վասիլի Ռոզանովին, Վ. Բրյուսովին։ «Բարձրահասակ, բարեկազմ շիկահեր, երկար ոսկե մազերով և ջրահարսի զմրուխտե աչքերով, կապույտ զգեստով, գեղեցկուհին աչքի էր ընկնում իր  արտաքին տեսքով։ Այդ տեսքը մի քանի տարի անց ես կանվանեի բոտիչելյան։ ... Ողջ Պետերբուրգը նրան ճանաչում էր, այդ տեսքի և գրական երեկոների հաճախակի ելույթների շնորհիվ, որտեղ նա ակնհայտ խիզախությամբ ընթերցում էր իր այդքան հանցավոր բանաստեղծությունները», Գիպպիուսի մասին այսպես է գրել առաջին խորհրդանշական հրատարակիչներից մեկը՝ Պյոտր Պերցովը։
Հասարակական գործունեություն
1899-1901 թվականներին Գիպպիուսը մտերմացավ «Արվեստի աշխարհ» ամսագրի շուրջ ձևավորված Սերգեյ Դյագիլևի խմբակի հետ, որտեղ էլ սկսեց հրատարակել իր առաջին գրական և քննադատական հոդվածները։ Նա դրանք ստորագրում էր արական կեղծանուններով (Անտոն Քրեյնի, Լև Պուշչին, Ընկեր Գերման, Ռոման Արենսկի, Անտոն Կիրշա, Նիկիտա Վեչեր, Վ. Վիտովտ), մնալով որպես սիմվոլիզմի և փիլիսոփայական գաղափարների գեղագիտական ծրագրի հետևողական քարոզիչ ։ «Արվեստի աշխարհը»-ից հեռանալուց հետո Զինաիդա Նիկոլաևնան հանդես եկավ որպես քննադատ մի շարք ամսագրերում` «Նոր ուղի» «Կշեռք»-ը, «Կրթություն», «Նոր բառ», «Նոր կյանք», «Լավագույններ», «Ռուսական միտք», իսկ 1910-1914 թվականներին «Ռեչ», «Սլովո», «Ռուսաստանի առավոտ» և այլ թերթերում։ Լավագույն քննադատական հոդվածները հետագայում նրա կողմից ընտրվել են «Գրական օրագիր», (1908) գրքի համար ։ Գիպպիուսը ընդհանուր առմամբ բացասական էր գնահատում Ռուսաստանի գեղարվեստական մշակույթի վիճակը՝ այն կապելով կյանքի կրոնական հիմքերի ճգնաժամի և նախորդ դարի հասարակական իդեալների փլուզման հետ։ Գիպպիուսը նկարչի կոչումը տեսնում էր «կյանքի վրա ակտիվ և անմիջական ազդեցություն ունենալու մեջ», որը պետք է «քրիստոնեականացվեր»։ Քննադատը իր գրական և հոգևոր իդեալը գտավ այն գրականության և արվեստի մեջ, որը զարգանում էր «մինչև աղոթքը, մինչև Աստծո հայեցակարգը» ։ Համարվում էր, որ այդ հասկացությունները հիմնականում ուղղված էին Մաքսիմ Գորկու գլխավորած «Գիտելիք» հրատարակչությանը մոտ կանգնած գրողներին և ընդհանուր առմամբ, ուղղված էին «այն գրականության դեմ, որը կողմնորոշված է դեպի դասական ռեալիզմի ավանդույթները» ։
20-րդ դարի սկզբին Գիպպիուսը և Մերեժկովսկին ունեին իրենց ուրույն գաղափարները ազատության, սիրո մետաֆիզիկայի, ինչպես նաև անսովոր նոր կրոնական հայացքների հետ, որոնք հիմնականում կապված էին այսպես կոչված «Երրորդ Կտակարանի» հետ։ Մերեժկովսկու հոգևոր և կրոնական մաքսիմալիզմը, որն արտահայտվել է իր «ապացուցողական դերի գիտակցմամբ ոչ միայն Ռուսաստանի ճակատագրում, այլև մարդկության ճակատագրում», իր գագաթնակետին հասավ 1900-ականների սկզբին։ «Կյանքի հաց» (1901) հոդվածում Գիպպիուսը գրել է. «Թող որ մենք դեռ ունենանք պարտականության զգացողություն մարմնի, կյանքի և կյանքի ազատության նախապատվությունը` ոգու, դավանանքի հանդեպ։ Երբ կյանքն ու կրոնը իսկապես կհամընկնեն, դրանք կդառնան մի բան, մեր պարտականության զգացումը անխուսափելիորեն կազդի կրոնի վրա ՝ միաձուլվելով Ազատության գերակշռությանը։ (...), որը Մարդկության Որդին խոստացավ մեզ. «Ես եկել եմ ձեզ ազատելու համար»» ։
«Նոր եկեղեցի»
Սկզբում Գիպպիուսը բավականին թերահավատորեն էր վերաբերվում ամուսնու «կղերականությանը», որը հանկարծ հայտնվեց. ավելի ուշ նա հիշեց, թե ինչպես 1899 թվականի «երեկոյան հավաքները» վերածվեցին իմաստ չունեցող «անպտուղ վեճերի», քանի որ «միրիսկուսնիկների» մեծ մասը շատ հեռու էր կրոնական խնդիրներից։ «Բայց Դմիտրի Սերգեևիչին թվում էր, որ գրեթե բոլորը հասկանում էին և կարեկցում նրան» ։ Աստիճանաբար, սակայն, կինը ոչ միայն ընդունեց ամուսնու դիրքորոշումը, այլև սկսեց գաղափարներ առաջ քաշել Ռուսաստանի կրոնական նորացման վերաբերյալ։ Լյուբով Գուրևիչը վկայում էր, որ Գիպպիուսը «գրում է նոր կրոնի կատեխիզիսը և մշակում էր դոգմաներ» ։ 1900-ականների սկզբին Գիպպիուսի ողջ գրական, լրագրողական և գործնական գործունեությունը ուղղված էր երրորդ Կտակարանի գաղափարների և գալիք աստվածա-մարդկային աստվածաբանության գաղափարների աստվածպետությանը։ Քրիստոնեական և հեթանոսական սրբության համադրությունը վերջին էկումենիկ կրոնին հասնելու համար հանդիսանում էր Մերեժկովսկու նվիրական երազանքը, ովքեր  իրենց «նոր եկեղեցու» հիմքում դրեցին  ներդաշնակության սկզբունքը,  արտաքին տարանջատումը  գոյություն ունեցող եկեղեցուց և դրա հետ ներքին միությունը ։
«Նոր կրոնական գիտակցության» առաջացումը և զարգացումը Գիպպիուսը հիմնավորեց ոգու և մարմնի միջև ընկած բացը (կամ անդունդ) վերացնելու անհրաժեշտությամբ, մարմինը սրբացնելու և դրանով իսկ լուսավորելով, քանդելով քրիստոնեական ասկետիզմը՝ մարդուն ստիպելով գիտակցել իր մեղավորությունը, մերձեցնելով կրոնը և արվեստը ։ Տարանջատումը, մեկուսացումը, մեկ ուրիշի համար «ավելորդությունը», իր  ժամանակակցի գլխավոր «մեղքն» էր, որը մեռնում է միայնության մեջ  չցանկանալով լքել նրան («Սիրո քննադատություն»), Գիպպիուսը ենթադրում էր, որ պետք է հաղթահարեր «ընդհանուր Աստծո» որոնումը, գիտակցելով և ընդունելով դրա «համարժեքությունը, բազմազանությունը», դրանց «չմիաձուլումը և անբաժանելիությունը» ։ Գիպպիուսի որոնումները միայն տեսական չէին, ընդհակառակը  նա առաջարկեց  իր ամուսնուն դրանից քիչ առաջ ստեղծված կրոնական և փիլիսոփայական հավաքներին տալ «հանրային» կարգավիճակ։ «... Մենք պատահական մարդկանց հետ գտնվում ենք սեղմ, փոքրիկ անկյունում և փորձում ենք նրանց միջև կնքել արհեստական-մտավոր պայմանագիր։ Չե՞ք կարծում, որ մեզ համար ավելի լավ է ինչ-որ իրական գործ սկսել այս ուղղությամբ բայց ավելի լայն, և այնպես, որ այն գտնվի կենսական պայմաններում, այնպես որ այնտեղ լինեն, պաշտոնյաներ, փողեր, տիկնայք, որպեսզի ակնհայտ լինի, և որ հավաքվում են տարբեր մարդիկ որոնք երբեք չեն համախմբվել», հետագայում նա այսպես էր  պատմում 1901 թվականի աշնանը Լուգայի մերձակայքում գտնվող ամառանոցում Մերժկովսկու հետ ունեցած զրույցի ընթացքում»...Մերեժկովսկին «ցատկեց, ձեռքով հարվածեց սեղանին և բղավեց ճիշտ է»։ Հավաքների գաղափարն այսպիսով ստացավ վերջնական «շտրիխը» ։
Այնուհետև Գիպպիուսը մեծ ոգևորությամբ նկարագրեց իր տպավորությունները Հանդիպումների մասին, որտեղ հանդիպեցին նախկինում իրար հետ չշփված երկու համայնքների մարդիկ։
Նրա վրա խորը տպավորություն էր թողել Սինոդի թույլտվությամբ այդ օրերին ամուսնու հետ Սվետլոյար լիճ կատարած ճանապարհորդությունը։
Գիպպիուսին է պատկանում նաև «Նոր ուղի» (1903-1904) ամսագրի ստեղծման գաղափարը, որում «կրոնական ստեղծագործության» միջոցով կյանքի, գրականության և արվեստի վերածննդի տարբեր նյութերի հետ մեկտեղ տպագրվում էին նաև Հավաքների զեկույցները ։ Ամսագիրը երկար չգոյատևեց, և դրա անկումը պայմանավորված էր մարքսիստական «ազդեցությամբ», մի կողմից և Ն. Մինսկու անցումը լենինյան ճամբար, մյուս կողմից, ինչպես նաև մարքսիստ Սերգեյ Բուլգակովի հայտնվելը խմբագրատանը, որի ձեռքում էր գտնվում ամսագրի քաղաքական մասը։ Մերեժկովսկին և Ռոզանովը արագորեն անտարբեր դարձան ամսագրի հանդեպ և այն բանից հետո, երբ Բուլգակովը մերժեց Գիպպիուսի Բլոկի մասին հոդվածը վերջինիս «բանաստեղծությունների թեմայի ոչ բավարար նշանակության» պատրվակով, պարզ դարձավ, որ ամսագրում «Մերեժկովցիների» դերը թուլացել է։ 1905 թվականի դեկտեմբերին լույս տեսավ «Նոր ուղի» ամսագրի վերջին համարը, մինչ այդ, Գիպպիուսն արդեն սկսել էր տպագրվել, հիմնականում բրյուսովյան «Կշեռք» և «Հյուսիսային ծաղիկներ» ամսագրերում ։
«Նոր ուղու» փակումը և 1905 թվականի իրադարձությունները զգալիորեն փոխեցին Մերեժկովսկու կյանքը, նա վերջապես իրական «գործից» տեղափոխվեց «նոր եկեղեցի կառուցողների» տնային շրջան, որին մասնակցում էր նաև նրանց երկուսի մերձավոր ընկեր Դմիտրի Ֆիլոսոֆովը, որի մասնակցությամբ էլ ձևավորվեց հանրահայտ «եռյակը», որը  գոյատևեց 15 տարի։ Հաճախ եռապետությունից ծագող «հանկարծակի գուշակությունները» նախաձեռնում էր հենց Գիպպիուսը, որը, ինչպես ճանաչում էին միության մյուս անդամները, նոր գաղափարների ստեղծող էր ։ Նա, ըստ էության, «աշխարհի եռակի կառուցվածքի» գաղափարի հեղինակն էր, որը Մերեժկովսկին զարգացնում էր տասնամյակներ շարունակ ։
1905—1908
1905 թվականի իրադարձությունները շատ առումներով շրջադարձային դարձան Զինաիդա Գիպպիոսի կյանքի և ստեղծագործության մեջ։ Եթե մինչ այդ ընթացիկ հասարակական-քաղաքական խնդիրները գործնականում դուրս էին նրա հետաքրքրությունների շրջանակից, ապա հունվարի 9-ին տեղի ունեցած կրակոցը ցնցում էր նրա և Մերերժկովսկու համար։ Դրանից հետո, արդիական հասարակական խնդիրների «քաղաքացիական դրդապատճառները» Գիպպիոսի արձակ ստեղծագործության մեջ դարձան գերիշխող ։ Մի քանի տարի շարունակ ամուսինները  դարձան ինքնակալության անհաշտ հակառակորդներ Ռուսաստանի պահպանողական պետական կառուցվածքի դեմ պայքարող մարտիկներ։ Այդ օրերին Գիպպիոսը գրել է. «Այո, ինքնակալությունից մինչև հակաքրիստոնեություն» ։
1906 թվականի փետրվարին Մերերժկովսկիները լքեցին Ռուսաստանը և մեկնեցին Փարիզ, որտեղ նրանք ավելի քան երկու տարի անցկացրին կամավոր «աքսորի» մեջ։ Այստեղ նրանք ֆրանսերեն լեզվով հրապարակեցին հակամիապետական հոդվածների ժողովածու, սկսեցին մտերմանալ շատ հեղափոխականների (հիմնականում ՝ էսեռների), մասնավորապես՝ Իլյա Ֆոնդամինսկու և Բորիս Սավինկովի հետ։ Հետագայում Գիպպիոսը գրել է ։
Փարիզում գտնվելու  մեր գրեթե երեք տարվա կյանքի մասին  ժամանակագրորեն խոսելն անհնար է։ Հիմնական բանը այն է, որ մեր շահերի բազմազանության պատճառով անհնար է որոշել, թե իրականում մենք որ հասարակության մեջ ենք գտնվում։ Նույն ժամանակահատվածում մենք հանդիպեցինք տարբեր շրջանակների մարդկանց ... Մենք ունեինք երեք հիմնական հետաքրքրություն՝ առաջին հերթին ՝ կաթոլիկություն և մոդեռնիզմ, երկրորդ՝ եվրոպական քաղաքական կյանք, ֆրանսիացիները տանը։ Եվ, վերջապես, լուրջ ռուսական քաղաքական արտագաղթ, հեղափոխական և կուսակցական։
Փարիզում բանաստեղծուհին սկսեց կազմակերպել «Շաբաթ օրեր», որին սկսեցին այցելել հին ընկերներն ու գրողները (Ն. Մինսկին, որը լքել էր լենինյան խմբագրակազմը, Կոնստանտին Բալմոնտ և ուրիշներ)։ Փարիզյան այս տարիներին զույգը շատ էր աշխատում երեժկովսկին` պատմական արձակի վրա, Գիպպիոսը` լրագրողական հոդվածների և բանաստեղծությունների վրա։ Քաղաքականությամբ հետաքրքրվելը չէր ազդել վերջինիս առեղծվածային որոնումների վրա, «Կրոնական հասարակություն» ստեղծելու կարգախոսը մնացել էր ուժի մեջ՝ առաջարկելով բոլոր արմատական շարժումների միավորում՝ Ռուսաստանի բարեփոխման խնդիրը լուծելու համար ։ Ամուսինները չէին խզել կապերը ռուսական թերթերի և ամսագրերի հետ՝ շարունակելով Ռուսաստանում տպագրել հոդվածներ և գրքեր ։ 1906 թվականին Գիպպիոսը հրատարակեց «Կարմիր սուրը» պատմվածքների ժողովածուն, իսկ 1908 թվականին (Սանկտ Պետերբուրգում) «Կակաչների գույնը» դրաման, որը գրվել է Ֆրանսիայում «Երեք եղբայրության» բոլոր մասնակիցների կողմից, որոնց հերոսները նոր հեղափոխական շարժման մասնակիցներն էին ։
1908—1916
1908 թվականին ամուսինները վերադարձան Ռուսաստան, և Պետերբուրգում՝ Գիպիուսի մոտ, երեք տարվա բացակայությունից հետո նորից գլուխ բարձրացրին հին հիվանդությունները։ Հետագա վեց տարիների ընթացքում նա Մերեժկովսկու հետ բազմիցս մեկնել է արտասահման բուժման։ Այդ այցերից մեկի ժամանակ՝ 1911 թվականին, Գիպպիուսը Պասսիում (Rue Colonel Bonnet, 11-bis) էժան բնակարան էր գնել, որը հետագայում վճռական, նշանակություն ունեցավ նրանց երկուսի համար։ 1908 թվականի աշնանից, Մերեժկովսկին ակտիվ մասնակցություն ունեցավ Պետերբուրգում վերսկսված կրոնական և փիլիսոփայական հավաքներին,որոնք  վերափոխվեցին  կրոնական և փիլիսոփայական հասարակության, սակայն, այստեղ գործնականում չկաին եկեղեցու ներկայացուցիչներ և մտավորականությունն ինքն էր լուծում բազմաթիվ վեճերը ։
1910 թվականին լույս տեսավ «Բանաստեղծությունների ժողովածու։ Գիրք 2։ 1903-1909», Զինաիդա Գիպպիուսի ժողովածուի երկրորդ հատորը, որը շատ առումներով, համահունչ էր առաջինի հետ։ Նրա հիմնական թեման էր «մարդու հոգևոր աններդաշնակությունը, որը փնտրում էր ավելի բարձր իմաստ, աստվածային արդարացում ցածր երկրային գոյության համար, բայց ով չէր գտնում հաշտեցման և ընդունման բավարար հիմնավորումներ, ոչ երջանկության բեռը, ոչ էլ դրանից հրաժարվելը»։ Այդ ժամանակաշրջանում Գիպպիուսի շատ բանաստեղծություններ և  որոշ պատմվածքներ թարգմանվել էին գերմաներեն և ֆրանսերեն։ Արտասահմանում և Ռուսաստանում հրատարակվեցին ֆրանսերեն գրված «Le Tsar et la Révolution» գիրքը (1909) և ռուսական պոեզիայի մասին «Mercure de France» հոդվածը ։ 1910-ական թվականների սկզբին է վերաբերվում Գիպպիուսի «Լուսնային մրջյուններ» (1912) արձակի ժողովածուն, որում ներառված են նրա լավագույն պատմվածքները, ինչպես նաև երկու վեպեր անավարտ եռերգությունից՝ «Սատանայի տիկնիկ» (առաջինը մաս) և «Ռոման ցարևիչ»-ը (երրորդ մաս), որոնք արժանացել էին  ձախ մամուլի մերժմանը (որը նրան համարում էր հեղափոխության «զրպարտիչ») և ընդհանուր առմամբ, սառը ընդունելություն էին ստացել քննադատների շրջանում, նրան համարելով անկեղծ, գաղափարամետև «խնդրահարույց» ։
Վտարանդիություն
1920 թվականին Գիպպուսն ու իր ամուսինը բնակություն հաստատեցին Փարիզում։ Ամուսինները, պահպանելով բոլշևիզմի նկատմամբ թշնամական վերաբերմունքը, ծանր էին տանում իրենց մեկուսացումը հայրենիքից։ Գիպպուսի նախաձեռնությամբ Փարիզում ստեղծվեց «Կանաչ լամպ» (1927-1939)կազմակերպությունը, որը նպատակ ուներ միավորել արտասահմանի բազմազան գրական շրջանակներին, որոնք գտնվելով Խորհրդային Ռուսաստանի սահմաններից դուրս, ընդունում էին ռուսական մշակույթի հայեցակարգը ։ Զինաիդա Գիպիուսը վտարանդիության պայմաններում էլ դրսևորում էր իր քաղաքական անհաշտությունը, «ճշմարտության մասին վկայելու իր ցանկությունը, խոսելով և գոռալով դրա մասին», - նա իր հետ բերել էր պետերբուրգյան մթնոլորտը, արծաթե դարաշրջանի օդը։ Նոր իրականությունից, նոր մարդուց, ինչպես գրում էր նրան հաճախ հանդիպող Յուրի Տերապիանոն. «Նա հիմնականում ինչ-որ կերպ խուսափում էր» ։
1928 թվականի սեպտեմբերին Մերերժկովսկիները մասնակցեցին Ռուսաստանի վտարանդի գրողների առաջին համագումարին, որը Բելգրադում կազմակերպել էր Հարավսլավիայի թագավոր Ալեքսանդր I Կարագեորգիևիչը և հանդես եկան Հարավսլավիայի ակադեմիայի կողմից կազմակերպված հանրային զեկուցումներով։ 1932 թվականին ֆաշիստական Իտալիայում հաջողությամբ անցկացվեցին Լեոնարդո դա Վինչիի մասին Մերեժկովսկու կազմակերպած մի շարք դասախոսությունները։ Ամուսինները ժողովրդականություն վայելեցին և ջերմ ընդունելության արժանացան Մուսոլինիի երկրում, Ֆրանսիայում տիրող մթնոլորտի համեմատ, որտեղ սպիտակ արտագաղթող նախագահ Պոլ Դումերի սպանությունից հետո ակտիվացել էին հակառուսական տրամադրությունները։ Բենիտո Մուսոլինիի հրավերով Մերժկովսկիները տեղափոխվեցին Իտալիա, որտեղ նրանք անցկացրին երեք տարի` երբեմն վերադառնալով Փարիզ :
1938 թվականի աշնանը Մերեժկովսկին և Գիպպիուսը դատապարտեցին «Մյունխենի պայմանագիրը»։ 1939 թվականի օգոստոսի 23-ին ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև կնքված «Չհարձակվելու պայմանագիրը» Գիպպիուսն անվանել է «հրդեհ հոգեբուժարանում» : Այնուհետև, հավատարիմ մնալով իր գաղափարներին, նա հայտարարեց գրաքննությունից ազատ «Գրական ստուգատես» ժողովածուի ստեղծման մասին (հրատարակվեց մեկ տարի անց), որը կոչված էր միավորելու «բոլոր այն գրողների գործերը, որոնք մերժվել էին հրատարակությունների կողմից»։ Գիպպիոսը գրեց դրա համար գրեց «Ազատության փորձ» ներածական հոդվածը, որում նա արձանագրում էր ինչպես ռուսական մամուլի, այնպես էլ արտագաղթում գտնվող «կրտսեր սերնդի» ողբալի վիճակը ։
ԽՍՀՄ-ի վրա Գերմանիայի հարձակումից անմիջապես հետո Մերժկովսկին ելույթ ունեցավ գերմանական ռադիոյով և կոչ արեց պայքարել բոլշևիզմի դեմ (այս իրադարձության հանգամանքները հետագայում տեղիք տվեցին վեճերի և տարաձայնությունների)։ Գիպպուսը, «իմանալով ռադիոելույթի մասին, ոչ միայն նեղսրտեց, այլև վախեցավ», նրա առաջին արձագանքը հետևյալն էր. «Սա վերջն է»։ Նա չէր սխալվել,Մերեժկովսկուն չներեցին Հիտլերի հետ համագործակցության համար, որը սահմանափակվում էր միայն այս մեկ ռադիոելույթով ։ Փարիզի Մերերժկովսկու Փարիզի բնակարանը վերգրվեց վճարումներ չկատարելու համար, և նա ստիպված էր խնայողություններ անել։ Դմիտրի Սերգեևիչի մահը ծանր հարված էր Զինաիդա Նիկոլաևնայի համար։ Այս կորստին ավելացան ևս երկու հոգի, հայտնի դարձավ Ֆիլոսոֆովի մահվան մասին, իսկ 1942 թվականին մահացավ նրա քույրը՝ Աննան ։
Վերջին տարիներին նա վերադարձավ պոեզիային, սկսելով աշխատել «Վերջին շրջանը» պոեմի վրա (հրատարակվել է 1972 թվականին, ինչ որ տեղ հիշեցնում էր «Աստվածային կատակերգություն»-ը), որը մնաց անավարտ, որպես «Դմիտրի Մերեժկովսկու» գիրք։ Գիպպուսի օրագրում վերջին գրառումը, որը կատարվել է նրա մահից անմիջապես առաջ, հետևյալ արտահայտությունն էր. «Ես քիչ եմ կանգ առնում։ Աստված ինչքան իմաստուն և արդար է»։
Զինաիդա Նիկոլաևնա Գիպիուսը մահացել է Փարիզում, 1945 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Քարտուղար Վ. Զլոբինը, որը մնացել էր նրա կողքին, վկայել է, որ մահից անմիջապես առաջ նրա աչքերից  երկու կաթիլ արցունքներ ընկան այտերին, և նրա դեմքին հայտնվեց «խոր երջանկության արտահայտություն» ։ Զինաիդա Գիպիուսը թաղված է Մերժկովսկու հետ նույն գերեզմանաքարի տակ Սենտ-Ժենեվիեվ-դե-Բուա գերեզմանատանը ։
Գիպպուսի ստեղծագործությունները մինչև 1990 թվականը ԽՍՀՄ-ում չեն հրատարակվել։
Ընտանիք
Նիկոլայ Ռոմանովիչ Գիպպոսը և Եկատերինբուրգի ոստիկանապետի դուստր Անաստասիա Վասիլևնա Ստեպանովան, ամուսնացել են 1869 թվականին։ Հայտնի է, որ նրա հոր նախնիները 16-րդ դարում արտագաղթել են Մեկլենբուրգից Ռուսաստան, նրանցից առաջինը՝ Ադոլֆուս ֆոն Գինգստը, իր ազգանունը փոխեց «ֆոն Հիպպիուս» (von Hippius), և բնակություն հաստատեց Մոսկվայում, 1534 թվականին բացեց առաջին գրախանութը Ռուսաստանում՝ գերմանական արվարձանում ։ Աստիճանաբար, Գիպպուսների տոհմը դառնում էր ավելի ու ավելի քիչ «գերմանական»; Նիկոլայ Ռոմանովիչի դուստրերի երակներում ռուսական արյունը երեք քառորդ էր ։
Զինաիդան չորս դուստրերից ավագն էր։ 1872 թվականին Գիպպիուսների ընտնիքում ծնվեց Ասյան (Աննա Նիկոլաևնա), որը հետագայում դարձավ բժիշկ։ 1919 թվականից ապրել է վտարանդիության պայմաններում, որտեղ հրատարակել է պատմական և կրոնական թեմաներով աշխատություններ («Սուրբ Տիխոն Զադոնսկի», 1927)։ Մյուս երկու քույրերից ՝ Տատյանա Նիկոլաևնան (1877-1957), նկարիչ էր, ով նկարել է մասնավորապես, Ա. Բլոկի (1906) դիմանկարը, իսկ քանդակագործ Նատալյա Նիկոլաևնան (1880-1963) քանդակագործ էր։ Նրանք մնացին Խորհրդային Ռուսաստանում, որտեղից էլ ձերբակալեցին և աքսորեցին գերմանական համակենտրոնացման ճամբար։ Ազատվելուց հետո նրանք աշխատել են Նովգորոդի ռեստավրացիայի գեղարվեստի թանգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կին գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ռուս գրողների կանայք Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ռուս սիմվոլիստ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Տուկաևսկի շրջան
Տուկաևսկի շրջան (Тукаевский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստան հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Նաբերեժնիե Չելնի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1744 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 37196 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,33 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թաթարստան Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Լիմոնադ
Պատմությունը
Առաջին անգամ ի հայտ է եկել Ֆրանսիայում` Լյուդովիկոս 1-ի օրոք։ 17-րդ դարից լիմոնադ են անվանում կիտրոնի հյութից և մեծ քանակությամբ ջրից պատրաստված ըմպելիքը։ 1767 թվականին անգլիացի քիմիկոս Ջոզեֆ Պրիստլին հնարել էր պոմպ, որով ջուրը հարստացվում էր ածխաթթու գազով, խմորման դեպքում առաջացնելով գարեջուր։ Այդպիսի պոմպերի արդյունաբերական արտադրությունն սկսել է գերմանացի գյուտարար Յակոբ Շվեպը։ Այդ իսկ պատճառով, առաջին կազմակերպությունը, որն սկսեց գազավորված ըմպելիքի զանգվածային թողարկումն ու վաճառքը, դա «J. Schweppe & Co» ընկերությունն էր։ Այն հիմնադրվել էր Յակոբ Շվեպի կողմից և հետագայում սկսեց արտադրել մրգերի և հատապտուղների օշարակներ։ Քանի որ բնական օշարակները թանկ արժեին, դրանք սկսեցին փոխարինել թթուներով և քացախահյութերով։ Առաջինը համադրվեց կիտրոնաթթուն և լիմոնադը 1833 թվականին դարձավ մրգային ըմպելիքների մեջ գլխավորող` ամբողջ աշխարհում։ Այն ոչ ալկոհոլային խմիչքների առաջին գրանցված ապրանքանիշն է։
Այժմ պատրաստվում են տարբեր մրգերի և հատապտուղների համային հատկություններ ունեցող ըմպելիքներ և գոյություն ունեն լիմոնադի տարբեր տարատեսակներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ
Բոշտյան Ցեսար
Բոշտյան Ցեսար (Boštjan Cesar, ), սլովենացի ֆուտբոլիստ, իտալական «Կիևո» ակումբի պաշտպան և թիմի ավագ։
Ակումբի կարիերա
Բոշտյան Ցեարն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Զագրեբի «Դինամոյում», որտեղ անցկացրել է հինգ մրցաշրջան։ Այդ ընթացքում նա թիմի կազմում մեկ անգամ հաղթել է երկրի առաջնությունում, երկու անգամ նվաճել երկրի գավաթը և մեկ անգամ՝ Սուպերգավաթը։ «Դինամոյում» գտնվելու ընթացքում Բոշտյանը երկու անգամ վարձավճարով տեղափոխվել է այլ թիմ․ 2001 թվականին՝ «Կրոացիա», իսկ 2005 թվականին` Լյուբլյանայի «Օլիմպիա»։ 2005 թվականին Բոշտյան Ցեսարը եռամյա պայմանագիր է կնքել Մարսելի «Օլիմպիկի» հետ։ Նոր ակումբի կազմում նա 2006 թվականին նվաճել է Ինտերտոտոյի գավաթը։ 2007 թվականի օգոստոսին Ցեսարը մեկ տարի ժամկետով վարձավճարով տեղափոխվել է անգլիական «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն» ։ Անգլիական ակումբի կազմում ֆուտբոլիստն անցկացրել է 20 հանդիպում, խփել 1 գոլ և թիմին օգնել է անցնել Անգլիայի Պրեմիեր լիգա։ 2009 թվականի հունվարին Ցեսարը կնքել է երկամյա պայմանագիր ֆրանսիական «Գրենոբլի» հետ։
Միջազգային կարիերա
2001 թվականից մինչև 2003 թվականը խաղացել է Սլովենիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։ 2003 թվականի փետրվարի 12-ին կատարել է նորամուտը Սլովենիայի ազգային հավաքականում՝ մասնակցելով Շվեյցարիայի ընտրանու հետ խաղին (1:5)։ Ազգային հավաքականում առաջին գոլը խփել է 2004 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Իտալիայի դեմ տնային խաղում, որն հաղթանակ է բերել իր թիմին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովենացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սլովենիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Զագրեբի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գրենոբլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կիևոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Շերվ Շատլար
Շերվ Շատլար (Cherves-Châtelars), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 431 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.05 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 30.68 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 90 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 35 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 248 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 165-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 83։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,5 %։ 165 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 150 անձ (91 տղամարդ և 59 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (6 տղամարդ և 9 կին)։ 83 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 43-ը` թոշակառուներ, իսկ 32-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օտրի (Արդենների գավառ)
Օտրի (Autry), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում :
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 140 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.57 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.34 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 60 կմ հարավ:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 77 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 39-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 50,6 %: 39 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 31 անձ (18 տղամարդ և 13 կին): Գործազուրկ են եղել 8 անձ (3 տղամարդ և 5 կին): 38 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Շախմատային օլիմպիադա 1970
19-րդ շախմատային օլիմպիադա անցկացվել է 1970 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչը 27-ը Զիգեն քաղաքում (Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիա, ԳՖՀ)։
Քանի որ Զիգենի հյուրանոցային համարները չեն բավարարում օլիմպիադայի մասնակիցների թվին՝ 350 մարդկանց, այդպիսով ՖԻԴԵ-ն որոշում է կայացնում, որ պետք է մնացած շախմատիստները տեղ գտնեն հարևան քաղաքների հյուրանոցներում և հանգստյան տներում, այնուհետև մրցաշարի մեկնարի ժամանակ նրանց տրանսպորտային միջոցներով կտեղափոխեին «Զիգերլանդհալե», որտեղ էլ կմասնակցեին առաջնությանը։ Գլխավոր սրահը տեղավորեց ավելի քան 2500 հանդիսականների։ Նույնչափ հանդիսականներ շենքը կարող է տեղավորել և վերև հարկում և այլ ոչ մեծ տարածքներում։ Դրանցից մեկը եղել է նաև մամուլի կենտրոն, որը շատ հաճախակի էր հանրության համար թողարկում մրցաշարի մասին տեղեկագիրներ։
Մամուլի կենտրոնի հարևանությամբ, սրահում, ավելի քան ութ տախտակների վրա, նախագծային սարքերի օգնությամբ տեղի ունեցավ տուրի կենտրոնական խաղերը։ Այստեղ հանրահայտ հրատարկչական գործարան Կ. Ռատմանը, որը եկել էր Համբուրգից, թողարկեց բազմաթիվ հետաքրքրաշարժ շախմատային գրքեր, որտեղ նաև հանրությունը կարող էր պատվիրել ցանկացած գրքի օրինակ, նույնիսկ արխիվային, և ստանային այդ գումարի դիմաց ընդամենը 2 շաբաթվա մեջ։
Խաղային սրահը կիսաեզրափակչի ժամանակ բաժանված էր 6, իսկ արդեն եզրափակչի ժամանակ 5 ուղղանկյունանիստի, որոնք բոլորը նախագծված էին ամեն մի մրցաշարային խմբի համար։
Թիմեր
ԽՍՀՄ-ի հավաքականը Զիգեն եկավ այն կազմոմ, որով հաղթել էր 1968 թվականի շախմատային օլիմպիադային։ Այս անգամ, սակայն հավաքականը գլխավորեց նոր աշխարհի չեմպիոն Սպասկին։ Թիմի կազմի մեջ գտնվող հինգ գրոսմաստերները եղել են ԱՄՆ-ից և Հարավսլավիայից։ Թիմերից ամենաերիտասարդ թիմը եղել էր վենգերյան թիմը։ Թիմի պահեստային խաղացող է լինում 18-ամյա Ռիբլին։ Արգենտինայի թիմում խաղում էր 60-ամյա գրոսմայստեր Նայդորֆ Միգելը, իսկ դանիացիների կազմում խաղում էր Բենտ Լարսենը։
Կիսաեզրափակիչ
Առաջին կիսաեզրափակիչի ժամանակ ԽՍՀՄ-ի թիմը իր մեկնարկը շատ լավ է սկսում և զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականը, հաղթելով բոլոր ինը խաղերում։ Երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցնում են իսպանացիները։
С խումբ
Երրորդ կիսաեզրափակչի ժամանակ ԱՄՆ-ն, ԳԴՀ-ը և Հոլանդիան կարողացան զբաղեցնել պատվավոր դիրքեր և անցան հաջորդ փուլ։ Սակայն ԳԴՀ-ը կարողացավ հաղթել մրցաշարային աղյուսակում, անցնելով ամերիկացիներին 2,5:1,5 հաշվով։
D խումբ
Այս խմբի կիսաեզրափակչի հաղթող է ճանաչվում Ռումինիան, անտեսելով վենգերների և դատչանների դեմ խաղերի պարտությունները։
Եզրափակիչ
Սեպտեմբերի 14-ի երեկոյան տեղի ունեցավ բոլոր 5 եզրափակիչների վիճակահանությունը։ Աշխարհի չեմպիոն մրցանակի համար պայքարը եղավ չափազանց լարված և դիտարժան։
Եզրափակիչ В
Հենց մեկնարկից առաջնորդի դիրքը նվաճում է Իսրայելի թիմը։ Երկրորդ տեղը զբաղեցնում են լեհերը։ Առավել մեծ առաջընթաց ցույց տվեց Ավտրալիայի թիմը, որոնք զբաղեցրին աղյուսակի 15-րդ տեղը։ Մասնավորապես առանձնացավ երիտասարդ Ուոլտեր Բրաունը՝ 1 տախտակի վրա խաղալով (+10-1 = 8)։
Եզրափակիչ С
Եզրափակիչ С-ի ամբողջ ժամանակ առաջնորդի տեղը զբաղեցրեց Անգլիայի թիմը։ Սակայն վերջին տուրի ժամանակ նրանք պարտվեցին բրազիլացիներին, բայց դա նրանց չխանգարեց ֆիլիպիններից, ովքեր երկրորդ տեղում էին, առաջ անցնել 2,5 միավորով։
Եզրափակիչ D
Եզրափակիչ D սկզբնական շրջանում բոլորից առաջ անցան Պերուի և Իռլանդիայի թիմերը։ Նրանք աղյուսակը առաջնորդեցին մինչև 5-րդ տուր, որից հետո նրանց շրջանցեց Շվեյցարիայի թիմը, որը առաջնորդի տեղը գրավեց մրցաշարի միայն վերջում։
Փակում
Մրցաշարը պաշտոնապես փակվում է 1970 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։ XIX օլիմպիադայի պատվավոր հյուրն է լինում ԳՖՀ նախագահ Գուստավ Հեյնեմանը, ով ԽՍՀՄ-ի ավագ Պաուլյու Կերեսուին էլ հանձնեց ՖԻԴԵ-ի ոսկե Գավաթը, իսկ թիմի անդամներին շնորհեց ոսկե մեդալներով։ Արծաթյա մեդալները վաստակեցին հունգարացի շախմատիստները, իսկ երրորդ տեղը վաստակած հարավսլավիացիններին բաժին հասավ բրոնզյա մեդալները։ Այնուհետև արարողության ժամանակ հանձնվեց նաև երկու առանձին մրցանակներ։ Առաջին մրցանակը հանձնվեց աշխարհի չեմպիոն Բորիս Սպասկիին, 1 տախտակում հաղթանակի հասնելու համար։ Երկրորդ մրցանակը շնորհվեց Լոտար Շմիդին (ԳՖՀ), XIX օլիմպիադայի ամենագեղեցիկ խաղի համար, որը խաղացել է ավստիացի շախմատիստ Կինցելի դեմ կիսաեզրափակիչում։
Ռոբերտ Լիթլ
Ռոբերտ Ալեկսանդր Լիթլ (Robert Alexander Little; ), ավելի հայտնի է ավստրալիական օդաչուի հիանալի տվյալներով առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, պաշտոնական տվյալներով ոչնչացրել է 47 թշնամական ինքնաթիռներ։
Ռոբերտ Լիթլը ծնվել է 1895 թվականին Վիկտորիայի նահանգում։ Ավարտելով ուսումը, 1915 թվականին մեկնում է Մեծ Բրիտանիա, որտեղ իր հաշվով անցել է ամառային պարապմունքներ, մինչև թագավորական ռազմածովային ավիացիայի ծառայությունները։ Արևմտյան ֆրոնտի մեկնելուց հետո, Լիթլը 1916 թվականի հունիսին, 8-րդ ավիաջոկատի կազմի մեջ մտնելով, թռիչքներ է կատարել «Sopwith Pup», «Sopwith Triplane» և «Sopwith Camel» ինքնաթիռներով։ Մի տարվա արդյունքով Լիթլը խփել է 38 թշնամական ինքնաթիռներ, ստացել է մեծարգո ծառայության կարգ, իր թռիչքների համար, նաև ֆրանսիական ռազմական թռիչքի մրցույթի շրջանակներում։ 1917 թվականի հուլիսից մեկնում է հանգստանալու, 1918 թվականի մարտից ինքնակամ վերադարձել է օդային ճակատ, որտեղ նա խփում է 9 թշնամական ինքնաթիռներ։ 1918 թվականի մայիսի 27-ին վիրավորվում է օդային կռվում, որից հետո կատարելով վթարային վայրէջք Նե լե Մինայի մոտակայքում մահանում է ընդամենը լինելով քսաներկու տարեկան։
Մկրտիչ Նաղաշ
Մկրտիչ Նաղաշ, միջնադարյան հայ տաղերգու, նկարիչ, հասարակական–եկեղեցական գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է քահանայի ընտանիքում։ Հոր անունը՝ Առաքել։ Մ. Նաղաշի կենսագրությունը, դեռևս նրա կենդանության օրոք, գրել է Աստվածատուր վարդապետը։ 1420–ական թթ միակ որդու՝ Մեսրոպի հետ տեղափոխվել է Միջագետքի Ամիդ քաղաքը։ 1430–ին Սսի կաթողիկոս Կոստանդին Զ Վահկացին վարդապետ Մ. Նաղաշին ձեռնադրել է եպիսկոպոս, 1431–ին նշանակել Ամիդի եպիսկոպոս և Միջագետքի հայոց հոգևոր առաջնորդ։ Մ. Նաղաշը կրթությունն ստացել է Բաղեշի Ս. Անանիա և Ս.Գևորգ վանքերում, թերևս նաև Մեծոփավանքում՝ աշակերտելով Թովմա Մեծոփեցուն։ Ըստ կենսագրի,
Վաղ են դրսևորվել Մ. Նաղաշի թե՝ բանաստեղծական և թե՝ նկարչական ձիրքերը։ «Անհամեմատ նկարիչ» լինելու համար ստացել է Նաղաշ (նկարիչ, ծաղկող) մականունը։ Հմուտ է եղել նաև գրչության արվեստում։ Նրա գրչագրած և նկարազարդած մի քանի ձեռագրեր հասել են մեզ։ Մ. Նաղաշը տիրապետել է արլ. մի շարք լեզուների։ Իր մարդասիրությամբ ու մաքրակենցաղ վարքով վայելել է ոչ միայն հայերի, այլև այլազգիների համակրանքը։ Լավ հարաբերություններ է ունեցել Միջագետքի Օթման բեկ ամիրայի հետ, որի շնորհիվ նրան հաջողվել է որոշ արտոնություններ ձեռք բերել հայ ազգաբնակչության համար։ Մ. Նաղաշը ծավալել է նաև շինարարական–կառուցողական աշխատանքներ։ 1434–ին նրա նախագծով կառուցվել է Արղնիի Բարձրահայաց Ս. Աստվածածին եկեղեցին, իսկ 1439-1443-ին վերակառուցվել Ամիդի Ս. Թեոդորոս կաթողիկեն։ Վերջինիս գմբեթը բարձր է եղել քաղաքի մինարեթներից, և դա առիթ է դարձել, որպեսզի մոլեռանդ մուսուլմանները հալածանք սկսեն Մ. Նաղաշի դեմ։ Օթման բեկի որդի Համզան, որ հաջորդել էր հորը, հրամայել է քանդել կաթողիկեի գմբեթը։ Մ. Նաղաշը ծանր վիշտ է ապրել և հեռացել Ամիդից, գնացել նախ՝ Կ.Պոլիս, ապա Կաֆա (Թեոդոսիա), չորս տարի մնացել այնտեղ։ Համզային հաջորդած որդին՝ Ջհանգիր միրզան, Մ. Նաղաշին հրավիրել է Ամիդ, թույլ տվել վերակառուցելու կաթողիկեն՝ չափավոր բարձրությամբ։ Վերակառուցումն ավարտվել է 1447-ին՝ Նեքամատ վարպետի ձեռքով։
1449-ին բռնկել է Միջագետքի առաջին, իսկ 1469–ին՝ երկրորդ համաճարակը։ 1469–ին Մ. Նաղաշը գրել է մի ողբ՝ այդ համաճարակի ցնցող աղետի մասին։ Հավանաբար նա վախճանվել է այդ կամ հաջորդ տարին, տեղը հայտնի չէ։
Ստեղծագործություններ
Մ.Նաղաշը գրել է տաղեր, հիշատակարաններ, «Պատասխան ի լատինացոց թխտոյն» (1436) պատմական փաստաթուղթը, վերջինս՝ Սսի կաթողիկոս Կոստանդին Վահկացու և Թովմա Մեծոփեցու հանձնարաությամբ։ Այստեղ նա անդրադարձել է, հայ և լատին եկեղեցիների, միության՝ Վատիկանի ժողովում քննարկվելիք խնդրին, հույները ձգտում էին եկեղեցիների միության շնորհիվ օգնություն ստանալ Արևմուտքից՝ թուրքական վտանգին դիմագրավելու համար։ Մ. Նաղաշը հունա–լատինական եկեղեցու գերիշխանության գաղափարին հակադրել է հայ եկեղեցու անկախության ու հավասարության գաղափարը՝ եկեղեցիների միության երաշխիքը տեսնելով այդ հավասարության ճանաչման մեջ/
Մ. Նաղաշը իր գեղեցիկ ու ինքնատիպ տաղերով միջնադարյան քնարերգությունը բարձրացրեց մի նոր աստիճանի՝ խորացնելով նրա մարդասիրական ու աշխարհիկ բովանդակությունը։ Բնության և սիրո տաղերում («Տաղ ի դէմս մարգարէիցնև Քրիստոսին և Լուսաւորչին», «Տաղ հարսսանեաց և ուրախութեան մարդկան») երևան է գալիս բանաստեղծի լավատեսությունը, ջերմ վերաբերմունքը բնության գեղեցկությունների, ազնիվ ու փոխադարձ սիրո նկատմամբ։ «Տաղ վասն բլբուլին և վարդին» ոտանավորում բանաստեղծը երգում է մարդու նվիրական ու մաքուր զգացմունքները։ Սակայն հասարակական տրամադրություններով ապրող Մ. Նաղաշի ստեղծագործության մեջ ամենաբնորոշը սոցիալական, խոհա–խրատական մոտիվներն են։ 15-րդ դ. հոգևորության մեջ խորացել էր բարոյալքման պրոցեսը՝ վանքերը դարձել էին շվայտության օջախներ։ Արծաթասիրության, կաշառակերության, դավերի ու խարդավանքների մերկացման գաղարվեստական հուշարձան է Մ. Նաղաշի «Խրատական բանեսի ագահութեան և անընչութեան ի Նաղաշ վարդապետէ ասացեալ» բանաստեղծությունը։ Նա ձաղկել է թե՝ աշխարհիկ տերերի, թե՝ հոգևորականության հոռի բարքերը։ Մ. Նաղաշի տաղերի մի մասն ունի ուսուցողական, խրատական բնույթ։ Շարունակելով միջնադարյան քնարերգության հիմնական թեմաներից մեկը՝ մահվան թեման, Մ.Նաղաշը արծարծել է քրիստոնեական բարոյականության գաղափարները, սակայն գեղագիտական ուրույն մոտեցումով ու մեկնաբանությամբ։ Մահը մի դիտակետ է, որտեղից նա նայում է կյանքին, աշխարհին ու մարդու բարոյական վարքագծին։ Աշխարհը սուտ երազ է, կյանքը՝ խաբուսիկ ու անցողիկ, ուստի մարդ չպետք է տրվի աշխարհիկ վայելքների, հարստության ու փառքի։ Նաղաշը, սակայն, մահվան բանաստեղծ չէ, այլ կյանքի, որի իմաստն ու նպատակը բարի գործերն են («Խրատական բաներսի Նաղաշ Մկրտիչ վարդապետէ ասացեալ»)։ Միջնադարյան քնարերգության մեջ Մ. Նաղաշը առաջինն է, որ ստեղծագործության նյութ է դարձել պանդխտության թեման («Սաղ վասն դարիպի ասացեալ»)։
Ազդեցություն
Նրա ստեղծագործությունը, հատկապես պանդխտության երգերը, խոր ազդեցություն են թողել ուշ միջնադարի քնարերգության վրա։