cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խիմրիչ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1585 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արիևո
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 361 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դուվանսկի շրջանի բնակավայրեր
Նեա Էպիդավրոս
Նեա Էպիդավրոս (Νέα Επίδαυρος), գյուղ Հունաստանի հարավ-արևելքում՝ Պելոպոնես թերակղզու վրա։ Վարչականորեն մտնում է Պելոպոնես պերիֆերիայի Արգոլիդա տարածաշրջանային միավորի կազմի մեջ։
Աշխարհագրություն
Ծովի մակարդակից հարաբերական բարձրությունը կազմում է 50 մետր, հետևաբար՝ ռելիեֆը հիմնականում ցածրալեռնային է։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Նեա Էպիդավրոսի բնակչությունը կազմում է 896 մարդ։ Հիմնական բնակիչները հույներն են, որոնք խոսում են հունարենով։
Բնակչությունը դավանում է հույն ուղղափառություն։ 1991 թվականից ի վեր բնակչությունը նվազման միտում ունի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի գյուղեր
Ռուսինգա (կղզի)
Ռուսինգա (կղզի) (Ռուսինգա  , Rusinga), կղզի, որը գտնվում է Վիկտորիա լճի արևելքում, Վինամ ծովածոցում (Կավիրոնդո ) , Քենիայից դեպի հարավ արևմուտք , Նյանզա նահանգում։ Կղզու երկարությունը 16 կմ է, լայնությունը` 5 կմ, տարածքը` 42 կմ2։ Մայրցամաքից բաժանվում է համանուն նեղուցով ։ Գտնվում է Հոմա-Բեյ և Կիսումու քաղաքներից դեպի արևմուտք (Հոմա ծովախորշի մոտակայքում) և Մֆանգո կղզուց հյուսիս-արևելք (Մֆվանգանու ) : Կամուրջով միացված է Մբիտա բնակավայրին մայրցամաքի վրա  ։ Մբիտան լաստանավով միացված է ծովածոցի հակառակ ափին։ Ռուսինգա կղզում կա օդանավակայան և ուղղաթիռի հարթակ ։
Շրջանի կլիման կիսախոնավ է կամ կիսաչորային։ Ռուսինգա և Մֆանգանո կղզիները բնակեցված են սուբա ցեղախմբով, որոնք պատկանում են Բանտու ժողովուրդների խմբին, որոնց վրա ազդեցություն են ունեցել գերակայող լուոն ցեղախումբը` փոխներգործության և խառը ամուսնությունների միջոցով ։ Սուբաների մեծամասնությունն ապրում է Մֆանգանո կղզու վրա։ 2013 թվականին սուբաները Ռուսինգա կղզու վրա անցկացնում են ամենամյա Rusinga Festival մշակութային փառատոնը, որը տևում է երկու օր, դեկտեմբերին, նախասուրբծննդյան շաբաթվա մեջ ։ 2018 թվականին փառատոնին մասնակցել է 8000 մարդ 13 երկրներից ։ Կղզու անվանումը ծագում է Eluzinga բառից, որը սուբայի լեզվով թարգմանաբար նշանակում է «կղզի» ։
Ռուսինգա կղզու շրջակայքում գրանցվել են ավելի քան 100 թռչուն, որոնցից մի քանիսը գտնվում են վերացման եզրին։ Կղզում նաև ապրում է Նեղոսյան մողեսը, որը աֆրիկական մողեսներից ամենախոշորն է ։
Ռուսինգա կղզին հարուստ է քարացուկներով ։ Ռուսինգա կղզում 1948 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Մերի Լիքին  հայտնաբերել է գրեթե ամբողջական գանգ KNM-RU 7290, որը պատկանում էր Proconsul heseloni Walker et al. տեսակին, 1993 , որը գրեթե 18 մլն տարեկան էր։ Մերի և Լուիս Լիկիներն իրենց հայտնագործությունը նշել են իրենց տղայի` Ֆիլիպի ծնունդով, որը ծնվել է 1949 թվականի հունիս 21-ին ։
Կերան ՄակՆալտին և նրա կոլեգաները Մինեապոլիսում գտնվող Մինեսոտայի համալսարանից Ռուսինգա կղզու վրա գտել են ընդարձակ հանածոյի անտառային համակարգ և վերականգնել են Proconsul heseloni ապրելավայրը։ Տարեկան ջերմաստիճանը տատանվում է 22,6-ից մինչև 34,5 °C, իսկ տեղումներն առատ են ։
Ռուսինգայի բրածո ֆաունան ներկայացված է բաց տարածության մեջ ապրող կենդանիներով։ Ռուսինգա կղզում գտնվել են բրածո կենդանիներ պալեոտրագուսների տեսակից, Ընձուղտանմաններ ընտանիքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի կղզիներ
Չերվոնոե (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Չերվոնոե (Червоне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1629 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնոե գյուղում բնակվում էր 654 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1882 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 347,5 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1629 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կորսիկա
Կորսիկա (Corse, Corsica), մեծությամբ չորրորդ կղզին Միջերկրական ծովում, Ֆրանսիայի 27 երկրամասերից մեկը, որն ունի հատուկ կարգավիճակ (Collectivité Territoriale de Corse)։ Գլխավոր քաղաքը Այաչոն է։ Բնակչությունը՝ 314 486 մարդ (2011), որով գրավում է 25-րդ տեղը բոլոր շրջանների շարքում և 22-րդ տեղը՝ եվրոպական շրջանների մեջ։ Բնակչության հիմնական մասը կորսիկացիներ են։
Անվանում
Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է հնում այստեղ բնակված կորսեր լիգուրական ցեղի անունից։ Ոմանք էլ գտնում են, որ այն առաջացել է փյունիկերեն ֆորսի՝ «անտառոտ» բառից (իրոք կղզում ընդարձակ տարածություն է զբաղեցնում անտառային և թփային բուսականությունը)։
Կղզու հին հունարեն անվանումը եղել է Կիրնոս, որը նույնպես փյունիկերենից է և նշանակում է «եղջյուր, հրվանդան, ժայռ» ։
Աշխարհագրություն
Երկրամասի մակերեսը 8680 կմ² է։ Ներառում է Հարավային Կորսիկա և Վերին Կորսիկա դեպարտամենտները։
Կղզու կենտրոնում մինչև 3000մ բարձրություն ունեցող լեռներ են։ Գետերը լեռնային են, ոչ նավարկելի՝ Գրավոնա, Ռեստոնիկա, Տարավո, Տավինիանո, Ռիցանեզե և այլն։ Ամենախոշոր գետը Գոլոն է (90 կմ)։
Արտաքին հղումներ
* Կատեգորիա:Կորսիկա Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Թեքոլան
Թեքոլան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի աջակողմյան վտակ Գոյնուկ գետի ձախ կողմում՝ ճանապարհի վրա ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վայդենբախ (Միջին Ֆրանկոնիա)
Վայդենբախ  (Weidenbach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Ասնբախ շրջանում։ Բնակչությունը 2172 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 21,71 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 216։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Իտաիտուբայի գավառ
Իտաիտուբայի  (Microrregião de Itaituba) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարա նահանգի մեջ։ Մտնում է Բայշու Ամազոնաս նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 235 781 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 189 592,952 կմ²։ Բնակչության խտությունը 1,2  մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Անուշավան Հասան-Ջալալով
Անուշավան Ռաֆայելի Հասան-Ջալալով, ծագումով հայ խորհրդային մարզիկ, ակադեմիական թիավարության ԽՍՀՄ բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնության (1971), աշխարհի առաջնության (1974, 1975) և Օլիմպիական խաղերի (1976) մրցանակակիր։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։ Ռուսաստանի թիավարության ֆեդերացիայի նախագահ (1992-1996)։
Կենսագրություն
1978 թվականին Անուշավան Հասան-Ջալալովն ավարտել է մարզական կարիերան և անցել մարզչական գործունեության «Բանակի մարզական ակումբ» (ԲՄԱ) ընկերությունում։ 1984 թվականին նշանակվել է ՌԽՖՍՀ ակադեմիական թիավարության հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ 1992 թվականից մինչև 1996 թվականը ղեկավարել է Ռուսաստանի ակադեմիական թիավարության ֆեդերացիան ։ 1996 թվականից ապրում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, որտեղ ստեղծել է RowingRu.com կայքը, որը լուսաբանում է Ռուսաստանում ակադեմիական թիավարության զարգացման խնդիրները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Բեյրութի մարզ
Բեյրութի մարզ (محافظة بيروت‎‎), մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Լիբանանի Հանրապետության արևմուտքում։ Ունի 19,5 կմ² տարածք և 361 400 բնակչություն (2007) ։
Աշխարահգրություն
Մարզը գտնվում է երկրի արևմտյան մասում, արևելքում՝ Լեռնային Լիբանանի մարզին։ Իսկ արևմուտքից հյուսից և հարավից շրջապատված է Միջերկրական ծովով, մարզի ընդհանուր տարածքը 19,8 կմ2 է տարածքով ամենափոքր մարզն է Լիբանանում։
Կրոն
Բեյրութի բնակչության մոտ 50% քրիստոնյաներ են, որոնք ապրում են Բեյրութի արվարձաններում հյուսիսում և արևելքում 25% շիա իսլամադավաններ են, ովքեր բնակվում են Լիբանանի հարավում, իսկ մյուս 25% սուննի մուսուլմաններ են, որոնք բնակվում են կենտրոնական և արևմտյան մասում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանի մարզեր
Կարլ Մարքսի (Ցելինսկի շրջան)
Կարլ Մարքսի (Карла Маркса), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Յուլովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Օփիտարա
Օփիտարա (ოფიტარა), գյուղ Վրաստանում: Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում :
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 27 մարդ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Յայա Շերֆեդինով
Յայա Շերֆեդինով (Yaya Şerfedinov,), Ղրիմի թաթար սովետական երգահան, երաժիշտ, բանաստեղծ։ Ղրիմի ԻԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1940), Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1971)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1894 թվականին Թեոդոսիայում և մանկուց հետաքրքրվել է ժողովրդական երգերով, վաղ տարիքից սովորել է ջութակ նվագել։ Սիմֆերոպոլի թաթարական ուսուցչական դպրոցն ավարտելուց հետո դասավանդել է Կերչի շրջանի Սարայմին գյուղում և հայրենի քաղաքում, իսկ 1921 թվականին նրան բախտ է վիճակվել հանդիպել հայտնի երաժիշտ Ա. Սպենդիարյանին, ով, լսելով Ղրիմի թաթարական մեղեդիների ջութակի մոտիվները երիտասարդ տաղանդավոր երաժշտի կատարմամբ, խորհուրդ է տվել շարունակել երաժշտական կրթությունը։ 1927 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի գիտա-կոմպոզիտորական ֆակուլտետ, իսկ 1931 թվականին հաջողությամբ ավարտել է այն ։
Կովալևսկոե (Կրասնոդարի երկրամաս)
Կովալևսկոե (Ковалевское), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Նովոկուբանսկի շրջանի կազմում։
Յայա Շերֆեդինով
Կենսագրություն
Յայան անմիջապես վերադարձել է տուն և աշխատել է որպես Ղրիմի ռադիոկոմիտեի երաժշտական խմբագիր։ 1937-1938 թվականներին եղել է Սիմֆերոպոլի Ղրիմի թաթարական պետական դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի տեղակալ ։ Այս ժամանակահատվածում Շերֆեդինովը երաժշտություն է գրել Յուսուֆ Բոլատի «Իշլեգեն տիշլեր» («Նա, ով աշխատում է, ուտում է»), Ալիմ Այդամակ ներկայացումների և երաժշտական «Արզի կըզ» («Արզայի աղջիկը») կոմեդիայի (Իլյաս Բախշիշի հետ միասին) համար։ Նա գրել է «Յուզյուկ օյուն յիրլարի» («Երգ՝ մատանու հետ պարելու համար») երգչախմբային սյուիտը, ինչպես նաև «Ղրիմի սյուիտը»՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար։ Շերֆեդինովը գրել է տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ «Յանգիեր» կանտատներ, սիմֆոնիկ նվագախմբի համար նախատեսված սյուիտներ, մի քանի երաժշտական կատակերգություններ. նրանց մեջ ամենամեծ ժողովրդականությունն ստացել է «Ուր ես, իմ սեր» - ը։
Բայց Յայա Շերֆեդինի ստեղծագործական գործունեության մեջ հիմնական տեղն զբաղեցրել է ժողովրդական երգերի հավաքագրումը։ Նրա առաջին փոքրիկ ժողովածուն լույս է տեսել Ղրիմում 1925 թվականին, այնուհետև լույս է տեսել ևս մեկ ժողովածու, որն արդեն ներառել է ավելի քան 100 երգ, իսկ 1935 թվականին լույս է տեսել երրորդ ժողովածուն։ Հեղինակը կարողացել է առավել լիարժեք ներկայացնել Ղրիմի թաթարական երգերը մի ժողովածուում, որը լույս է տեսել շատ ավելի ուշ՝ 1978 թվականին Տաշքենդում՝ «Յանարայ Հայթարմա» («Հնչում է հայթարմա») անունով։ Դրա մեջ են ներառվել ավելի քան 350 ժողովրդական երգեր, պարային մեղեդիներ և երաժշտական լեգենդներ։ Այնուամենայնիվ, Յայա Շերֆեդինովն արդեն չի կարողացել տեսնել այս հավաքածուն («Իր կարապի երգը»), քանի որ նա կյանքից հեռացել է 1975 թվականի հունվարի 29-ին Տաշքենդում և թաղվել է Մինոր գերեզմանատանը ։
Կովալևսկոե (Կրասնոդարի երկրամաս)
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3099 մարդ։
Յայա Շերֆեդինով
Անձնական կյանք
1939 թվականից ընտանիքի հետ ապրել է Սիմֆերոպոլում՝ Ժուկովսկու 20 հասցեում գտնվող մասնագետների տանը ։
Կինը՝ Սաֆիե Կրիմտաևա (1910, Սիմֆերոպոլ — 1974, Տաշքենդ), պարուհի, մայրական կողմից սերում էր Շիրինսկու մուրզաների տոհմից, 1937-1938 թվականներին աշխատել Է Ղրիմի թաթարական օպերայի և բալետի թատրոնում։
Կովալևսկոե (Կրասնոդարի երկրամաս)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Նովոկուբանսկի շրջանի բնակավայրեր
Յայա Շերֆեդինով
Անձնական կյանք
Որդին՝ Զալֆերատ Շերֆեդինով (ծնվել է 1930 թվականին, Մոսկվա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ղրիմի թաթարներ
Մաքս Լաուե
Մաքս ֆոն Լաուե (Max von Laue, ), գերմանացի նշանավոր ֆիզիկոս. հիմնական աշխատանքները վերաբերում են օպտիկային, հարաբերականության տեսությանը, պինդ մարմնի ֆիզիկային։ Մշակել է բյուրեղներում ռենտգենյան ճառագայթների ինտերֆերենցի տեսությունը, որով դրվել են նյութի հետազոտման ռենտգենակառուցվածքային վերլուծության հզոր մեթոդի հիմքերը։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1914 թվական)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Մարիա Գևորգյան
Մարիա Գևորգյան, հայ շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր ։ Հայաստանի շախմատի կանանց հնգակի չեմպիոն (2016, 2017 , 2019, 2020, 2023)։ Շախմատի Հայաստանի կանանց հավաքականի անդամ։
Շախմատային կարիերան
Մարիա Գևորգյանը ծնվել է 1994 թվականին։ Շախմատ խաղալ սովորել է պապիկից՝ մարզական լրագրող Դերենիկ Գևորգյանից։ Երեք տարեկանում գիտեր խաղաքարերը և նրանց քայլերը։ Յոթ տարեկանից հաճախել է շախմատի մարզադպրոց, իսկ հետո՝ շախմատի ակադեմիա։ Եղել է Վահան Խաչատրյանի, Արսեն Եղիազարյանի սանը ։ Այժմ մարզվում է Էրեբունու շախմատի դպրոցում՝ գրոսմայստեր Հրայր Սիմոնյանի մոտ ։ 2014 և 2015 թվականներին եղել է Հայաստանի շախմատի կանանց փոխչեմպիոն։ 2016 թվականին Հայաստանի շախմատի կանանց 71-րդ առաջնությունում 9 հնարավորից վաստակել է 8,5 միավոր և մրցաշարի ավարտից 1 տուր առաջ դարձել չեմպիոնուհի՝ միաժամանակ ընդգրկվելով Հայաստանի շախմատի կանանց հավաքականի կազմում ։
2017 թվականի հունվարին Մարիան, 9 հնարավորից վաստակելով 6½ միավոր, կրկին հռչակվեց Հայաստանի չեմպիոնուհի՝ պահպանելով իր տեղը Հայաստանի հավաքականի կազմում ։
2020 թվականին, 9 հնարավորից վաստակելով 8 միավոր, նա ևս մեկ անգամ նվաճեց Հայաստանի չեմպիոնուհու տիտղոսը ։
Հայաստանի չեմպիոնի կոչումը հինգերորդ անգամ Մարիան նվաճեց 2023 թվականի հունվարի 21-ին՝ 9 հնարավորից վաստակելով 7 միավոր ։
Մասնակցել է միջազգային բազմաթիվ մրցաշարերի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Հայ շախմատի կանանց գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Շախմատի Հայաստանի չեմպիոնուհիներ
Վիշնյովոե (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)
Վիշնյովոե (Вишневе), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիշնյովոե գյուղում բնակվում էր 583 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2517 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 231,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կորեննոյ (Ցելինսկի շրջան)
Կորեննոյ (Коренной), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոցելինսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Պրեզիդենտի Մեդիսի
Պրեզիդենտի Մեդիսի (Presidente Médici), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Պինդարե գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5143 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 437,665 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 11,8 մարդ/կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Թիախս
Թիախս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խուլփի գավառակում։
1909 թվականին ուներ 15 տուն՝ 77 բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կամեն (գյուղ, Ռոմանովսկի շրջան)
Կամեն (Камінь), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1585 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կամեն գյուղում բնակվում էր 854 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 257,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1585 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վելտա (գյուղ, Պյոիդե շրջան)
Վելտա (Välta), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պյոիդե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պյոիդե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արիլախ (գյուղ, Չուրապչինսկի ուլուս)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 348 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Չուրապչինսկի ուլուսի բնակավայրեր
(2295) Մատուսովսկի
(2295) Մատուսովսկի (Matusovskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 19-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,903194 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6303 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1761 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1806,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,199246 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,51° անկյուն։
Թորգոմ Նալչաջյան
Թորգոմ Աղաբեկի Նալչաջյան, հայ ճարտարագետ-էլեկտրիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1988): Ալբերտ Նալչաջյանի եղբայրը։
Աշխատանքային գործունեություն
1961-1964 թվականներին աշխատել է Հաշվիչ մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1968-1971 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետում, եղել ավագ դասախոս, ապա` դոցենտ։ 1971-1972 թվականներին գիտական հետազոտության համար գործուղվել է Լոզանի (Շվեյցարիա) պոլիտեխնիկական ինստիտուտ։ 1981 թվականից աշխատում է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտում (ԵԺՏԻ), 1993 թվականից՝ ԵԺՏԻ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և համակարգերի ամբիոնի վարիչ։ 1989-1990 թվականներին միաժամանակ՝ ՀՀ ժողկրթության նախարարության գիտության և գիտական կադրերի պատրաստման վարչության պետ։ 1990-1991 թվականներին՝ ՀՀ Նախարարների խորհրդի ժողկրթության և գիտության բաժնի վարիչ, 1991-1993 թվականներին՝ ԵԺՏԻ-ի ռեկտոր ։
Աշխատանքները վերաբերում են վիճակագրության բնույթի բարդ տեխնոլոգիաների շարժընթացների մաթեմատիկական մոդելավորման և արդյունավետ կառավարման, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի տրանսպորտային միջոցների մոդելավորման և կառավարման հարցերին։ Մշակել է գունավոր մետաղների հանքահարստացման շարժընթացների ավտոմատացման տեղեկատվական սարքեր և մաթեմատիկական մոդելավորման եղանակներ։ Զբաղվել է տնտեսական ռիսկի տեսության հարցերով։ Նալչաջյանը հրատարակել է շուրջ 180 գիտական հոդված և մենագրություն։ Մի շարք մշակումների համար ստացել է հեղինակային իրավունք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Վայենցել
Վայենցել  (Weihenzell), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Ասնբախ շրջանում։ Բնակչությունը 2836 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 45,18 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 217։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Արժանովսկի (Սովետսկի շրջան)
Արժանովսկի (Аржановский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սովետսկի շրջանում։ Մտնում է Չիրսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սովետսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Չուկով (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Չուկով (Чуків), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չուկով գյուղում բնակվում էր 877 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2736 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 320,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Baykar Makina ընկերություն
Baykar Makina ընկերություն, թուրքական ավիաշինարարական ընկերություն, որը հիմնադրվել է 1984 թվականին Ստամբուլում մասնագիտությամբ մեխանիկական ինժեներ Օզդեմիր Բայրաքթարի կողմից ։ Այն իր անվանումը ստացել է հիմնադիր Օզդեմիր Բայրաքթարի ազգանվան կրճատ տարբերակից։ Ընկերության գործունեության ծավալման մեջ մեծ ներդրում ունեն Օզդեմիր Բայրաքթարի երեք որդիները՝ Հալուքը, Սելջուկը և Ահմեդը ։
Պատմություն
Թուրքական Baykar Makina ընկերությունը հանդիսանում է ԱԹՍ (Անօդաչու թռչող սարք) արտադրող առաջին և միակ ազգային արդյունաբերական կազմակերպությունը Թուրքիայում ։ Գործունեության առաջին տարիներին այն զբաղվել է ավտոմոբիլային շարժիչների, պոմպերի և փոխանցման տուփերի արտադրությամբ։ 2000 թվականից ընկերությունը իր երկրորդ սերնդի ինժեներների մասնակցությամբ սկսում է գիտահետազոտական գործունեությունը, որի հիմնական նպատակն էր անօդաչու թռչող սարքերի կառուցվածքների և ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությունը։ Այժմ այս ոլորտում աշխատող ինժեներների, տեխնոլոգների և տեխնիկների թիվը հասնում է 1100-ի։ 2007 թվականից կազմակերպությունը առաջին քայլերն է անում անօդաչու սարքերի արյունաբերման ոլորտում։ 2010 թվականին ընկերությունը ստացել է 9-րդ տեխնոլոգիական մրցանակ փոքրամասշտաբ արտադրանքների ոլորոտում։ 2011 թվականից ընկերությունը սկսում է ԱԹՍ-ների արտադրություն Կատարի համար, որի արդյունքում այս երկիրը վեր է ածվում առաջին պետությանը, ուր ուղարկվում են ընկերության պատրաստի արտադրանքները ։ 2014 թվականին ընկերությունը թողարկեց Բայրաքթար TB2 ԱԹՍ-ները, որոնք սկսեցին լայնորեն կիրառվել թուրքական զինված ուժերում։ Այս անօդաչու սարքերը կիրառության դրվեցին Սիրիայում ռազմական գործողությունների ժամանակ՝ Եփրատի վահան, Ձիթենու ճյուղ և Գարնանային վահան ռազմագործողությունների ընթացում ։ Բայրաքթար TB2 ԱԹՍ-ներն օգտագործվել են ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից և խոցվել հայկական ուժերի կողմից 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի ընթացքում։
Կազմակերպության տեսլական
Baykar Makina ընկերությունն իր առջև նպատակ է դրել հիմնել ազգային արտադրություն և սկսել Թուրքիայում զարգացնել ԱԹՍ-ներ, որը կտանի ազգային անկած տեխնոլոգիական ուղղության զարգացմանը։ Ընկերությունը աշխատանքներ է տանում թուրքական զինված ուժերի ծառայության համար բարձր տեխնոլոգիաներն ու կարևոր գործառույթները միավորող վստահելի, միասնական և ամբողջական համակարգեր ապահովելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օդանավաշինական ընկերություններ Կատեգորիա:Ռազմական արդյունաբերություն
Կլյուչևայա (Բերյոզովայայի վտակ)
Կլյուչևայա (Ключевая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բերյոզովայա գետի ձախ ափին՝ 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արիկովո
Արիկովո (Арыково), գյուղ Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Կունաշակսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Կունաշակսկի շրջանի բնակավայրեր
Օկղուրեշի
Օկղուրեշի (ოყურეში), գյուղ Վրաստանում: Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում :
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 500 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ցագերից հեռու է 18 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Մլադեն Բոժովիչ
Մլադեն Բոժովիչ (չեռն.՝ Младен Божовић, Mladen Božović, ), չեռնոգորացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Հանդես է գալիս ռուսական «Տոմ»-ում և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում ։
Հասակը՝ 197 սմ, քաշը՝ 95 կգ։ Ռուսական «Տոմ»-ում հանդես է գալիս 30 համարի ներքո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեռնոգորացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չեռնոգորիայում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Նադեժդա Պապայան
Նադեժդա Համբարձումի Պապայան, հայ երգչուհի (կոլորատուրային սոպրանո)։ Առաջին հայ օպերային երգչուհին ։
Կենսագրություն
1886 թվականին ավարտել է Աստրախանի գիմնազիան։ 1886-1890 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում (Վ․ Ի․ Ռաաբի դասարան), բեմական արվեստն ուսումնասիրել Ս․ Գաբելի օպերային դասարանում (առաջին դերերգը՝ 1888 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, Նատալյա՝ Չայկովսկու «Օպրիչնիկ»-ում)։
1890 թվականի ամռանը ձայնը վերականգնելու համար մեկնել է Միլան, դասեր առել Ջ․ Վիլլա-Ֆիորիտայի ստուդիայում։ Ներկա լինելով «Լա Սկալա»-ի ներկայացումներին, մոտիկից ծանոթացել է իտալական վոկալ արվեստի, հատկապես բելկանտոյի գաղտնիքներին։
Նադեժդա Պապայանը 1891 թվականից, պարապմունքներին զուգընթաց, հանդես է եկել Նեապոլի «Սան Կարլո», ապա և Միլանի «Ալհամբրա» օպերային թատրոններում։ 1893 թվականին վերադարձել է Անդրկովկաս, համերգային ելույթներ ունեցել Բ. Ամիրջանյանի հետ։
Դերեր, համերգներ
Պապայանը օժտված է եղել մեծ ձայնածավալի գեղեցիկ տեմբրի ձայնով, երգել է զմայլող երաժշտականությամբ և ջերմորեն։ 1893-1894 թվականներին Պապայանը հանդես է եկել Թիֆլիսի արքունական օպերային թատրոնում, Գունոյի «Ֆաուստ» (առաջին բեմելը 1893 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, 20-ամյա Ֆ․ Շալյապին-Մեֆիստոֆելի մասնակցությամբ), Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ», Վերդիի «Տրավիատա», «Ռիգոլետտո», Բիզեի «Կարմեն», Մեյերբերի «Հուգենոտներ», Թոմայի «Մինյոն», Մասկանիի «Գեղջկական պատիվ», Պուչչինիի «Պայացներ», Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին», «Պիկովայա դամա», Դարգոմիժսկու «Ջրահարս», Ռուբինշտեյնի «Դև» և այլ օպերաներում, ելույթ ունեցել մենահամերգով, մասնակցել բարեգործական երեկույթների, Դոնի Ռոստովում և Տագանրոգում՝ 10 ներկայացումների, ապա մեկնել Փարիզ և (մինչև 1896 թվականը) կատարելագործվել Մ. Մարկեզիի վոկալ ստուդիայում։
Պապայանը հանդես է եկել ավելի քան 50 օպերային գլխավոր դերերում, որոնք կատարել է մեծագույն հաջողությամբ։
Պապայանը հայ առաջին օպերային մեծ երգչուհին էր։
Մահ
1904 թվականի գարնանը Պապայանը վերադարձել է Թիֆլիս, մասնակցել օպերային ներկայացումների, ապա մեկնել Փարիզ, «Օպերա-կոմիկ»-ի հետ պայմանավորվել նոր թատերաշրջանում այնտեղ աշխատելու մասին։ 1905 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Աստրախանում չարագործները կողոպտելու նպատակով մտել են Պապայանի բնակարանը, սպանել հորը, մահացու վիրավորել երգչուհուն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Թոփալակ
Թոփալակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում է Արածանիի աջակողմյան վտակ Գոյնուկ գետի օժանդակներից մեկի ափին՝ բարձրադիր լեռնալանջի վրա։ Գյուղից արևմուտք անտառներ կան։
XX դարի սկզբին ուներ 15 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կեռու (Էստոնիայի շրջան)
Կեռու շրջան (Käru vald), շրջան Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Կեռու գյուղական ավանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Կովալի (գյուղ, Ումարսկի շրջան)
Կովալի (Ковали, Кавал), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Ումարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 935 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1014 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Ումարսկի շրջանի բնակավայրեր
Վարլամով (Սովետսկի շրջան)
Վարլամով (Варламов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սովետսկի շրջանում։ Մտնում է Չիրսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սովետսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Մերի Լիքի
Մերի Լիքի (Mary Douglas Leakey, ), բրիտանացի և քենիացի մարդաբան և հնէաբան, Լուիս Լիքիի կինը և համագործակիցը։
Կենսագրություն
Բրիտանացի հնագույն դարաշրջանների ոլորտում մարդաբանության մասնագետ Ջոն Ֆրիրի ուղիղ ժառանգն է։ Մերին ծնվել է 1913 թվականի փետրվարի 6-ին, Լոնդոնում։ Նա ստացել է հնէաբանի ոչ պաշտոնական նախապատրաստում, մասնակցել է պեղումների։ 1933 թվականին Լոնդոնում հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն և նրա հետ սկսել է փնտրել Աֆրիկայի ժամանակակից մարդկանց նախնիների մնացորդները։
Ռուսինգա կղզում 1948 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Մերի Լիքին գտնում է KNM-RU 7290 պրոկոնսուլի գրեթե ամբողջական կմախքը, որը պատկանում էր Proconsul heseloni Walker et al. տեսակին, 1993 թվականին այդ կմախքն արդեն 18 մլն. տարեկան էր։ Մերի և Լուիս Լիքիները գտածոն նշել են իրենց երեխայի` Ֆիլիպի ծննունդով, որը ծնվել է 1949 թվականի հունիսի 21-ին ։
1959 թվականին Օլդուվայսկյան կիրճում նա գտել է զինջանտրոպի մնացորդներ, հետագայում դասակարգված որպես Paranthropus boisei գանգ։
1970 թվականին հանրությանը Օլդուվայսկյան կիրճում արված գտածոների հետ ծանոթացնելու համար Մերի Լիքին բացում է թանգարան, որի ցուցանմուշները հետագայում բարելավվել են Լաետոլի գտածոներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի հնէաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի հնագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գիտնականներ
Էլեկտրասրտագրություն
Էլեկտրասրտագրություն, սրտի աշխատանքի ժամանակ ձևավորվող էլեկտրական դաշտի հետազոտման և գրանցման մեթոդ։ Էլեկտրասրտագրությունն իրենից ներկայացնում է սրտաբանության մեջ կիրառվող հարաբերաբար էժան, բայց արժեքավոր էլեկտրաֆիզիոլոգիական գործիքային հետազոտության մեթոդ։
Էլեկտրասրտագրության ուղակի արդյունքն է հանդիսանում էլեկտրասրտագրի (ԷՍԳ) ստացումը։
Պատմություն
XIX դարում պարզ դարձավ, որ սիրտն իր աշխատանքի ժամանակ ձևավորում է որոշակի քանակի էլեկրտականություն։ Առաջին էլեկտրասրտագրությունները գրանցվել են Գաբրիել Լիպմանի կողմից՝ սնդիկային էլեկտրոմետրի օգտագործմամբ։ Լիպմանի կորերն ունեին մոնոֆազ բնույթ, միայն հեռակի կերպով հիշեցնելով ժամանակակից ԷՍԳ–ները։
Փորձերը շարունակեց Վիլլեն Էյնթհովենը՝ նախագծելով սարք (լարային գալավանոմետր), որը թույլ էր տալիս գրանցել իրական ԷՍԳ–ն։ Հենց նա մցրեց ժամանակակից ԷՍԳ–ի ատամիկների նշանակությունը և նկարագրեց սրտի աշխատանքի որոշ խանգարումներ։ 1924 թվականինին նրան շնորհեցին Նոբելյան մրցանակ բժշկության բնագավառում։
Էլեկտրասրտագրության առաջին ռուսական գիրքը դուրս է եկել 1909 թվականին ռուս ֆիզիոլոգ Ա․ Սամոյլովի հեղինակությամբ (Էլեկտրասրտագրություն, Յենա, Ֆիշեր հրատարակչություն)։
Սարք
Առաջին էլեկտրասրտագրերը ձայնագրում էին ֆոտոժապավենի վրա, հետո հայտնվեցին թանաքով ինքնագրերը, իսկ հիմա, որպես կանոն, էլեկտրասրտագրությունը ձայնագրվում է ժապավենի վրա։ Թղթի արագությունը կազմում է սովորաբար 50 մմ/վ։Որոշ դեպքերում թղթի արագությունը կազմում է 12,5 մմ/վ, 25 մմ/վ կամ 100 մմ/վ։ Յուրաքանչյուր ձայնագրման ժամանակ գրանցվում է փորձնական միլիվոլտը։ Սովորաբար նրա ամպլիտուդան կազմում է 10մմ/վ կամ, հազվադեպ 20մմ/վ։ Բժշկական սարքերն ունեն որոշակի չափագիատական հատկանիշներ, որոնք ապահովում են սրտի էլեկտրական ակտիվության գործունեության չափումների համեմատությունն ու վերարտադրելիոությունը ։ Էլեկտրական սարքերը թույլ են տալիս պահպանել ԷՍԳ–ն համակարգչի մեջ։
Էլեկտրոդներ
Պոտենցիալների տարբերության չափման համար մարմնի տարբեր հատվածների վրա տեղադրվում են էլեկտրոդներ։ Քանի որ մաշկի և էլեկտրոդների միջև վատ էներգետիկ շփումն առաջացնում է տատանումներ, այդ պատճառով հաղորդականության ապահովման համար շփման տեղերում քսում են հոսանք հաղորդող գել։ Վաղ ժամանակներում կիրառվում էր աղային լուծույթում թրջված թանզիվե անձեռոցիկներ։
Նորմալ ԷՍԳ
Վերաբևեռացումը (Repolarization) փուլ է, որի ժամանակ գործողության պոտենցիալի ավարտից հետո վերականգնվում է բջջաթաղաթի հանգստի պոտնեցիալի ելքային արժեքը։ Ազդակի հաղորդման ժամանակ տեղի է ունենում թաղանթի կառուցվածքի մոլեկուլյար փոփոխություն, որի արդյունքում իոնները կարող են ազատ անցնել նրա միջոցով։ Վերաբևեռացման ժամանակ իոնները թափանցում են հակառակ ուղղությամբ՝ թաղանթի նախնական էլեկտրական լիցքի վերականգման համար, որից հետո բջիջը պատրաստ է հետագա էլեկտրական ակտիվության։
Արտածումներ
Չափվող պոտենցիալների տարբերությունից յուրաքանչյուրն էլեկտրասրտագրում կոչվում է արտածում։
I, II и III արտածումները տեղադրվում են վերջույթների վրա․ I — աջ ձեռք (-, կարմիր էլեկտրոդ), — ձախ ձեռք (+, դեղին էլեկտրոդ), II — աջ ձեռք (-) — ձախ ոտք (+, կանաչ էլեկտրոդ), III — ձախ ձեռք (-) — ձախ ոտք (+)։ Աջ ոտքին տեղադրված էլեկտրոդը նախատեսված է միայն հողանցման համար։
Գրանցվում են նաև ուժեղացված արտածումներ վերջույթներից․ aVR, aVL, aVF — միաբևեռ արտածումներ՝ ըստ Գոլդբերգերի, որոնք չափում են մնացած երկու էլեկտրոդների միջինացված պոտենցիալը։ Երբեմն կիրառվում են VR, VL և VF միաբևեռ արտածումները, որոնք չափվում են բոլոր երեք էլեկտրոդների միջինացված պոտենցիալից։ Հարկ է նկատել, որ վեց արտածումներից՝ I, II, III, aVR, aVL, aVF, միայն երկուսն են հանդիսանում գծային անկախ, այսինքն՝ իմանալով երկու ցանկացած արտածումներից ազդանշաներ, ավելացման/հանման միջոցով կարելի է գտնել մնացած չորս արտածումների ազդանշանները։
Այսպես կոչված միաբևեռ արտածման ժամանակ գրանցող (կամ ակտիվ) էլեկտրոդը որոշում է էլեկտրական դաշտի պոտենցիաների միջև տարբերությունը, որին այն մոտեցված է, և պայմանական էլեկտրական զրոյով (օրինակ՝ Վիլսոնի համակարգով)։
Միաբրեռ արտածումները նշվում են V տառով։
Հիմանակնում գրանցում են 6 կրծքային արտածումներ․V1-V6։ V7-V8-V9 արտածումները կլինիկական պրակտիկայում հազվադեպ են կիրառում, չնայած նրանք տալիս են առավել լիարժեք ինֆորմացիա ձախ փորոքի հետին պատի (հետին–բազալ) սրտամկանի ախտաբանական պրոցեսի մասին։
Սրտամկանի «համր» (տեսեք՝ անտեսանելի հատվածներ) հատվածներում ախտաբանական ֆենոմենների որոնման և գրանցման համար կիրառում են հավելյալ աչտածումներ (որոնք չեն մտնում համընդհանուր համակարգում)։
Սրտամկանի բջիջների ապաբևեռացման և վերաբևեռացման նորմալ և ախտաբանական վեկտորների ճիշտ հասկանալը թույլ է տալիս ստանալ մեծաթիվ կարևոր կլինիկական ինֆորմացիա։ Աջ փորքն, ունենալով փոքր զանգված, ԷՍԳ–ի վրա թողնում է միայն աննշան փոփոխություններ, ինչը հանգեցնում է նրա ախտաբանության հայտնաբերման դժվարեցման՝ համեմատած ձախ փորոքի հետ։
Սրտի էլեկտրական առանցք (ՍԷԱ)
Սրտի էլեկտրական առանցք — Ճակատային հարթության մեջ փորոքների գրգռման վեկտորի արդյունքի տարածական պատկեր (I ստանդարտ էլեկտրոկարդիոգրաֆիկ արտածման առանցքի տարածական պատկեր)։ Սովորաբար այն ուղղված է ներքև և աջ (նորմալ նշանակություն․ 30°…70°), բայց բարձրահասկան, մարմնի հավելյալ քաշ ունեցող անձանց, երեխաների մոտ կարող է դուրս գալ այս սահմաններից (ուղղահայաց ՍԷԱ՝ 70°…90° անկյունով կամ հորիզոնական՝ 0°…30° անկյունով)։ Նորմայից շեղումը կարող է լինել ինչպես տարբեր ախտաբանությունների (առիթմիաներ, պաշարումներ, թրոմբոէմբոլիա), այնպես էլ սրտի ատիպիկ տեղկայման ժամանակ (հանդիպում է շատ հազվադեպ)։ Նորմալ էլեկտրական առանցքը կոչվում է նորմոգրամմա։ Նորմայից շեղումը համապատսախանում է կամ ձախ կամ աջ թեքմանը։
Վեկտորային էլեկտրասրտագրություն
Արտածման հարթության վրա գրանցվում են սրտի աշխատանքի էլեկտրական վեկտորի փոփոխությունները՝ ծավալային տարածական պատկերի տեսքով։
Регистрируется изменение электрического вектора работы сердца в виде проекции объемной фигуры на плоскости отведений.
Պրեկորդիալ պատկերում
Հիվանդի կրծքավանդակի վրա ամրացվում են էլեկտրոդներ (սովորաբար 6х6 մատրիցա), որից եկող ազդանշանները մշակվում են համակարգչի կողմից։ Որպես մեթոդ, մասնավորապես կիրառվում է սրտամկանի սուր ինֆարկտի դեպքում՝ սրտամկանի վնասման ծավալը որոշեոլւ համար։ Ներկայումս համարվում է հնացած մեթոդ։
Ֆիզիկական ծանրաբեռվածությամբ թեստեր
Վելոէրգոմետրիան կիրառվում է ՍԻՀ ախտորոշման համար։.
Հոլթեր մոնիթորինգ
Հոմանիշ – 24-ժամյա ԷՍԳ մոնիթորինգ ՝ ըստ Հոլթերի
Հիվանդի մարմնի վրա ամրացվում է սարք, որը մեկ օր կամ ավելի տևողությամբ գրանցում է մեկ, երկու, երեք կամ ավելի արտածումներից եկող էլեկտրոսրտագրական ազդանշաները։ Գրանցող սարքը կարող է նաև հավելյալ կերպով ունենալ զարկերակային ճնշման մոնիթորինգի ֆունկցիա։ Միաժամանակ մի քանի ցուցանիշների գրանցումը հանդիսանում է սրտանոթային հիվանդությունների ախտորոշման հեռանկարային մեթոդ։
Հարկ է նշել նաև ըստ Հոլթերի յոթօրյա ԷՍԳ–մոնիթորինգը, որը տալիս է սրտի էլեկտրական գործունեության սպառիչ պատասխան։
Գրանցման արդյունքները տեղափոխվում են համակարգիչ և հետագայում հատուկ ծրագրի միջոցով մշակվում են բժշկի կոմից
Գաստրոկարդիոմոնիթորինգ
Էլեկտրասրտագրի և գաստրոգրամմայի միաժամանակ գրանցում մեկ օրվա ընթացքում։ Գաստրոկարդիոմոնիթորինգի համար տեխնոլոգիան և սարքը նման են հոլթեր մոնիթորինգի սարքին, սական, բացի երեք արտածումներով ԷՍԳ գրանցումից, հավելյալ գրանցվում են կերակրափողի և/կամ ստամոքսի թթվայնությունը, որի համար օգտագործվում է рН զոնդ՝ հիվանդի քթի միջով անցկացված։ Կիրառվում է սրտային և աղեստամոքսային հիվանդությունների տարբերակիչ ախտորոշման համար։
Բարձր հաճախականությամբ էլեկտրասրտագրություն
ԷՍԳ–ի և նրա բարձր հաճախականությամբ, ցածր ապլիտուդայով պոտենցիալների գրանցման մեթոդ, մոտավորապես 1—10 մկՎ ամպլիտուդայով և օգտագործելով բազմալիցք անալոգային թվային փոխարկիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էլեկտրասրտագրություն Կատեգորիա:Էլեկտրաֆիզիոլոգիա
X-շղթայակցված իխտիոզ
X-շղթայակցված իխտիոզը մաշկի հիվանդություն է, որն առաջանում է ստերոիդային սուլֆատազ ֆերմենտի ժառանգական անբավարարությունից, որն ունենում է 2000-6000 տղամարդկանցից 1-ը ։ X-շղթայակցված իխտիոզն արտահայտվում է չոր, թեփուկավոր մաշկով և պայմանավորված է STS գենի մուտացիաներով կամ դելեցիաներով ։ X-շղթայակցված իխտիոզը կարող է առաջանալ նաև ավելի մեծ դելեցիաների դեպքում, որոնք առաջացնում են հարակից գենային համախտանիշներ։ Բուժումը հիմնականում ուղղված է մաշկի ախտանիշները մեղմելուն։ Տերմինը հին հունարեն «իխտիս» բառից է, որը նշանակում է «ձուկ»։
Ախտանշաններ
X-շղթայակցված իխտիոզի հիմնական ախտանշանն է մաշկի թեփուկացումը, մասնավորապես `պարանոցի, իրանի և ստորին վերջույթների հատվածում։ Վերջինս, որպես կանոն, առավել խիստ տուժած հատվածն է լինում։ 4 մմ-ից մեծ տրամագծով թեփուկները կպչում են հիմքում ընկած մաշկին և կարող են ունենալ մուգ շագանակագույն կամ մոխրագույն գունավորում։ Ախտանշանները կարող են թուլանալ ամռան ընթացքում ։
Ասոցացված հիվանդագին վիճակներ
Բացի մաշկի թեփուկացումից, X-շղթայակցված իխտիոզը սովորաբար կապված չէ այլ խոշոր բժշկական խնդիրների հետ ։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա կամ նախասրտերի սպեկուլյացիա կարող է առաջանալ X-շղթայակցված իխտիոզով հիվանդ 10 տղամարդկանցից մեկի մոտ ։ Եղջերաթաղանթի պղտորումներ կարող են ունենալ, բայց չեն ազդում տեսողության վրա։ Կրիպտորխիդիզմը  որոշ անհատների մոտ հայտնաբերվել է ։  X-շղթայակցված իխտիոզով հիվանդ անհատները հայտնվում են զարգացման խանգարումների բարձր ռիսկի տակ, օրինակ՝ աուտիզմ ի և ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշի, և որոշ անհատներ ունենում են տրամադրության խանգարումներ ։ X-շղթայակցված իխտիոզով հիվանդ անհատները կարող են ունենալ մտավոր հետամնացություն, թեև դա կարծում են, որ պայմանավորված է բացի STS գենից մյուս հարևան գեների դելեցիայով ։
Գենետիկա
STS գենը տեղակայված է X քրոմոսոմի Xp22.3 խմբում։ Այսպիսով, սինդրոմը X-շղթայակցված է, և այն տարբեր կերպ է ազդում տղամարդկանց և կանանց վրա։ Քրոմոսոմների 23-րդ զույգը սովորաբար անվանում են «սեռական քրոմոսոմներ»։ Իգական սեռի ներկայացուցիչն ունեն երկու X քրոմոսոմ, իսկ արական սեռի ներկայացուցիչներն՝ մեկ X և մեկ Y քրոմոսոմ։ Հետևաբար, առողջ անհատների մոտ արական սեռը կրում է STS գենի մեկ օրինակ, իսկ էգերը ՝ երկու օրինակ։ Այս գենը մասամբ խուսափում է X քրոմոսոմի ինակտիվացումից, և կանայք սովորաբար ունենում են STS ֆերմենտի ավելի մեծ քանակություն, քան տղամարդիկ ։
X-շղթայակցված իխտիոզն կարող է առաջանալ STS գենի նոր դելեցիաների կամ մուտացիաների միջոցով, բայց ավելի հաճախ ժառանգվում է կրող մորից ։ Տղամարդկանց մոտ STS գենի հեմիզիգոտ դելեցիան կամ մուտացիան հանգեցնում է ֆերմենտի գործունեության լիակատար բացակայության, մինչդեռ մուտացիայի կամ դելեցիայի կին կրողը հետերոզիգոտ է և դեռ ունի STS գենի նորմալ պատճեն։ STS գենի դելեցիայի կամ մուտացիայի կին կրողները դեռ սինթեզում են STS ֆերմենտը՝ չնայած ֆերմենտի ակտիվության նվազմանը ։
Այդ պատճառով X-շղթայակցված իխտիոզն առավել հաճախ ազդում է տղամարդկանց վրա, չնայած սեռական քրոմոսոմների թվային շեղումներ ունեցող անձինք (45, X և 47, XXY), որոնք նույնպես ունեն STS դելեցիաներ կամ մուտացիաներ, կլինեն այս կանոնի բացառություններ։
Բացի այդ, իգական սեռը կարող է հիվանդությունը ժառանգել, եթե նրա հայրը հիվանդ է, իսկ մայրը մուտացված գեն կրող է, այդպիսով իր երկու X քրոմոսոմներում էլ կլինի STS գենի դելեցիա կամ մուտացիա։
Գենետիկական խորհրդատվության խնդիրներ
Քանի որ դեպքերի մեծամասնությունը ի հայտ է գալիս STS գենի դելեցիան կրող մորից փոխանցման միջոցով, մայրը ֆերմենտի կամ ԴՆԹ-ի թեստավորում պետք է իրականացնի ցանկացած նոր ախտորոշված պարզունակ դեպքի ժամանակ (այսինքն, ընտանիքում առաջին դեպքի գրանցման ժամանակ)։ Բազմաթիվ հիվանդ անհատներով ընդլայնված ընտանիքի դեպքում գենը կրողի կարգավիճակը հաճախ կարող է պարզվել տոհմային վերլուծության հիման վրա։
Գամետոգենեզի ընթացքում քրոմոսոմների պատահական տրամախաչման պատճառով յուրաքանչյուր հղիություն կունենա հիվանդության նույն հավանականությունը՝ անկախ նրանից, թե սերնդում քանի հոգի է հիվանդ, քանիսը՝ առողջ։ Վերոնշյալ ռիսկերը հիմնված են այն ենթադրության վրա, որ հիվանդ հայրը կամ կին կրողները կունենան երեխաներ՝ առողջ կամ գենը չկրող։ Հիվանդ սերնդի ռիսկերը ակնհայտորեն  կբարձրանային X-շղթայակցված իխտիոզով հիվանդ տղամարդու և գենը կրող կնոջ միության դեպքում։
Ֆիզիոլոգիա/կենսաքիմիա
STS ֆերմենտը (EC 3.1.6.2), որը նաև կոչվում է արիլսուլֆատազ C, ազդում է ամբողջ մարմնում․ մաշկում, լյարդում, ավշային հանգույցներում և ընկերքում առավելագույն ակտիվությունն ունի, իսկ կրծքագեղձի հյուսվածքում և ուղեղում՝ ավելի ցածր ակտիվություն ։ STS կատալիզացնում է համապատասխանաբար սուլֆատացված ստերոիդների՝ էստրոնի սուլֆատի և դեհիդրոէպիանդրոստերոնի սուլֆատի (ԴՀԷԱ-Ս), հիդրոլիզը ոչ սուլֆատացված ստերոիդների՝ էստրադիոլի և անդրոստենդիոլի, համապատասխանաբար ։ Նախածննդյան ժամանակահատվածում ֆերմենտը մասնակցում է ընկերքային էստրոգենի արտադրությանը ։  Ֆերմենտը մասնակցում է նաև մակերիկամների ստերոիդների արտադրությանը, ինչպես նաև այլ հյուսվածքներում սուլֆատացված ստերոիդների վերափոխմանը։
Կարծես ֆերմենտը առանձնահատուկ կարևոր դեր է խաղում մաշկում։ Ֆերմենտի անբավարարությունը հանգեցնում է բնորոշ չոր և թեփուկավոր մաշկի, որը նկատվում է իխտիոզի դեպքում։ Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ X-շղթայակցված իխտիոզի ժամանակ նկատվող մաշկի անոմալիաները կարող են պայմանավորված լինել վերնամաշկում խոլեստերինի սուլֆատի կուտակմամբ, ինչը հանգեցնում է աննորմալ պատնեշի գործառույթի և կոռնեոցիտների պահպանման ։
Բուժում
Քանի որ X-շղթայակցված իխտիոզը առաջանում է գենի մուտացիայի կամ դելեցիայի պատճառով, որևէ «բուժում» գոյություն չունի։ Բուժման նպատակներից մեկն է կրճատել թեփուկավորումը՝ հեռացնելով ավելորդ թեփուկները և մաշկը խոնավ պահելով ։
X-շղթայակցված իխտիոզի բուժման համար գենաթերապիայի օգտագործման հետ կապված հետազոտությունները շարունակվում են ։
Պատմություն
1960-ականներին ռեցեսիվ X-շղթայակցված իխտիոզը կլինիկականորեն տարբերվում էր մյուս իխիոզներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ Կատեգորիա:Գենոդերմատոզներ Կատեգորիա:Category:Գենետիկ հիվանդություններ
Վիկտորյա Հովհաննիսյան
Վիկտորյա Արտյոմի Հովհաննիսյան, պատանի երգչուհի ։ Մեծ համբավ է ձեռք բերել համացանցում, երբ 10 տարեկան հասակում այլմոլորակայինի հագուստով, որը նրա համար պատրաստել էին իր ծնողները, կատարել է հայտնի («Lucia de Lammermoor» և «Diva Dance») մեներգերը «Հինգերորդ տարրը» հեռուստաֆիլմից, որն անհնար էր կատարել կենդանի մարդկային ձայնով ։ 2011 թվականին դարձավ «Минута Славы»-ի մասնակից ։ Նա նաև «Украина мае талант-4» (Կիև) շոուի մասնակից է ։ «Մանուկների ձայնը (ՌԴ)» նախագծի մասնակից ։ Ձայնի դիապազոնը հասնում է ավելի քան 4 օկտավա (ըստ այլ աղբյուրների՝ 4,5 կամ 5), այդ իսկ պատճառով նրան հաճախ նմանացնում են Իմա Սումակի հետ ։ Նրա երգացանկում կան ռուսերեն, իտալերեն, ֆրանսերեն, ճապոներեն, իսպաներեն, լատիներեն, հայերեն, անգլերեն, հնդկերեն, եբրայերեն երգեր և արիաներ ։ Աղջկա ձայնը անվանում են տիեզերական ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Երևանում, 8 տարեկանից ապրում էր Դոնի Ռոստովում, 12 տարեկանից՝ Մոսկվայում ։ Ընտանիքում երաժիշտներ չկային, 9 տարեկան հասակում տիկնիկներով խաղալու ժամանակ հանկարծակի սկսեց երգել «В лесу родилась ёлочка» երգը օպերային ձայնով, ինչով զարմացրեց իր տատիկին, այդ ժամանակվանից էլ սկսեց երաժշտությամբ զբաղվել ։ 2013 թվականի ամռանը Մոսկվայի «Սոկոլնիկի» զբոսայգում կայացավ նրա առաջին մենահամերգը ։ 2013 թվականի գարնանից գտնվում է Լյուբով Կազարնովսկայի հովանավորության տակ ։
Մեջբերումներ
Էդուարդ Դյադյուրա՝
Արտյոմ Վարգաֆտիկ՝
Արկադի Արկանով՝
Վյաչեսլավ Բատաև՝
Ռոդիոն Գազմանով՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:2000 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Վիլյամ Սարոյան
Վիլյամ Սարոյան, ամերիկահայ գրող։ Ծնվել է Ֆրեզնոյում (ԱՄՆ, Կալիֆոռնիա)` Բիթլիսից գաղթած հայ ընտանիքում։ Գրողի ձևավորման մեջ մեծ դեր է խաղացել ինքնակրթությունը, ամերիկյան ու համաշխարհային գրականության ընթերցումը, հարազատ ժողովրդի հոգևոր մշակույթի, ավանդույթների, պատմության տարրերի ժառանգումը, հայկական շրջապատի ազգային ինքնատիպությունը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1908 թվականի օգոստոսի 31-ին բանաստեղծ Արմենակ Սարոյանի և նրա կնոջ՝ Թագուհու ընտանիքում՝ գաղթած Բիթլիս քաղաքից (ներկայիս Թուրքիա), որտեղ, ըստ Սարոյանի, հայերի հետագա կյանքն անհնար էր ։ Մանկությունն անցկացրել է Ֆրեզնոյում (Կալիֆոռնիայի նահանգ)։
1911 թվականին երեսունյոթամյա Արմենակ Սարոյանը մահանում է, և Վիլյամ Սարոյանը եղբոր՝ Հենրիի, և քույրերի՝ Զաբելի ու Կոզեթի հետ տեղափոխվում է որբանոց։ Երբ մայրը պետք է երեքամյա Վիլյամին թողներ որբանոցում, նա Coon Jiger անունով մի տիկնիկ է նվիրում, որը Սարոյանի հիշողության մեջ միշտ պահպանվում է։ Սարոյանը հետագայում նշել է, որ այդ տիկնիկով կարծես մայրը ցանկանում էր փարատել իր բացակայությունը։ Այդ տիկնիկի կերպարն արտացոլվել է նաև նրա ստեղծագործություններում։
Սարոյանը կանոնավոր կրթություն չի ստացել։
1922 թվականին, երբ մայրը նրան է հանձնում հոր թղթերի ու տետրերի մի կապոց, տասնչորսամյա Վիլյամն իմանում է, որ իր հայրը բանաստեղծ է եղել, բանաստեղծություններ ու պոեմներ է գրել «հին հայրենիքի» լեզվով։ Սա օգնում է Վիլյամ Սարոյանին կողմնորոշվել իր սեփական ապագայի հարցում։
1926 թվականին տասնութամյա Վիլյամը, որը մինչ այդ հասցրել էր փոստատար, սևագործ բանվոր և Սան Հոակինի ֆերմաներում ու խաղողի այգիներում սեզոնային մշակ աշխատել, թողնում է հարազատ ամերիկա-հայկական Ֆրեզնոն ու գնում Սան Ֆրանցիսկո։ Աշխատում է որպես հեռագրատան ծառայող, սպորտային ապրանքների խանութի վաճառող, պահեստի բանվոր։ Ոչ մի տեղ երկար չի մնում, ապրում է վարձով տրվող սենյակներում։
Առաջին անգամ իր ստեղծագործությունը տպագրել է 1933 թվականին Բոստոնի «Հայրենիք» շաբաթաթերթում՝ Սիրակ Գորյան ստորագրությամբ։ Լայն ճանաչում է ձեռք բերել «Խիզախ պատանին թռչող ճոճաձողի վրա և այլ պատմվածքներ» (1934) առաջին գրքով, որի առթիվ ամերիկյան քննադատ Բ. Ռասկոն գրել է. «Ի՞նչն է հատկանաշական Սարոյանի համար որպես գրողի։ Սարոյանը բուռն է, պոռթկուն և խելացի, նա թախծոտ է, քնքուշ ու մարդկային, նա միամիտ է ձևանում, սակայն բնավ միամիտ չէ...: Նա ատում է դաժանությունն իր բոլոր դրսևորումներով, նա հարգում է մարդկային արժանապատվությունն ու հպարտությունը»։ 1935-ից սկսած Սարոյանը չորս անգամ եղել է Խորհրդային Հայաստանում, 1964-ին այցելել է նաև իր նախնիների քաղաքը՝ Բիթլիս, ինչի մասին հետագայում (1975) գրել է «Բիթլիս» պիեսը ։
1939 թվականին Վիլյամ Սարոյանը վեց օրվա ընթացքում գրում է «Քո կյանքի ժամերը»։ Այս ստեղծագործության շնորհիվ գրողն արժանացավ Պուլիցերի և նյույորքյան քննադատների հեղինակավոր գրական մրցանակներին։ 1940 թվականին Սարոյանը հրաժարվում է առաջին մրցանակից՝ հայտարարելով, որ «Առևտուրը իրավունք չունի հովանավորելու արվեստը»։