cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ներեիդա (արբանյակ)
Հետազոտությունը
Միակ տիեզերական սարքը, որը մոտեցել է Ներեիդային եղել է Վոյաջեր-2-ը, որը անցել է արբանյակի մոտով 4 700 000 կմ հեռավորության վրա 1989 թվականի ապրիլի 20-ից օգոստոսի 19 ժամանակահատվածում ։ Վոյաջեր-2 կայանը կատարել է արբանյակի 83 լուսանկարներ, դիտարկման ճշգրտությունը 70-ից մինչև 800 կմ ։ Կայանի կողմից ստացված լուսանկարների մանրամասնության աստիճանը բավարար չէր, որպեսզի հնարավոր լիներ տարբերել արբանյակի մակերևույթի առանձնահատկությունները, Վոյաջեր-2-ը կարողացավ միայն չափել արբանյակի չափերը և պարզել նրա գույնը, ինչպես նաև ցույց տվեց որ այս արբանյակը ունի ավելի բարձր ալբեդո քան Նեպտունի այլ փոքր արբանյակներ ։
Տնօրհնեք
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եկեղեցական արարողություններ Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Ներեիդա (արբանյակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նեպտունի արբանյակներ
Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ (ֆիլմ, 2004)
«Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ» (The SpongeBob SquarePants Movie), ռեժիսոր Սթիվեն Հիլենբերգի լիամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ստեղծվել է 2004 թվականին Nickelodeon ստուդիայի կողմից։ «Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ» համանուն սերիալի շարունակությունն է։ Ֆիլմում հանդիպում են նաև մուլտիպլիկացիոն և խաղային նկարահանումներ։ Նվիրված է մուլտիպլիկատոր Ջուլս Էնդժենի հիշատակին (1909-2003):
Սյուժե
Մտածելով խորամանկ պլան կռաբսբուրգերի բանաձևը գողանալու համար՝ Պլանկտոնը գողանում է Նեպտունի թագը և դրանում մեղադրում պարոն Կրաբսին։ Սպունգ Բոբը և Պատրիկը ուղևորվում են կարևոր հանձնարարությամբ Շելլ Սիթի, որպեսզի վերադարձնեն թագը և փրկեն պարոն Կրաբսի կյանքը։ Ընկերների ճանապարհորդությունը նրանց կտանի օվկիանոսի ամենախորքերը, որտեղ ոչ ոք դեռ ոտք չէր դրել։ Մինչ Սպունգ Բոբի և Պատրիկի վերադարձը Բիկինի Բոթում՝ Պլանկտոնը գործի է դնում «Պլան Զ» և վերջապես իմանում է կռաբսբուրգերի բաղադրատոմսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:2004 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Դանիել Շարիչ
Դանիել Շարիչ (Данијел Шарић / Danijel Šarić, ), սերբական ծագմամբ կատարցի հանդբոլիստ, իսպանական «Բարսելոնա» ակումբի և Կատարի հավաքականի դարբասապահ։
Ակումբային
Դանիել Շարիչը Բանյա Լուկայի «Բորաց» ակումբի սան է։ Այնուհետև 2 տարի անցկացրել է Բելգրադի «Ցրվենա Զվևզդա» ակումբում, որտեղ բարելավում է մակարդակը։ 1999 թվականին Շարիչը դարձել է Բաչկա Պալանկայի «Սինտելոն» ակումբի խաղացող, որտեղ ևս մնացել է 2 տարի։ Մայրաքաղաքային ակումբի կազմում Շարիչը երկու անգամ դարձել է երկրի չեմպիոն և երկու անգամ էլ նվաճել է ազգային գավաթը։ Երկրի ևս մեկ գավաթ նա նվաճել է նաև «Սինտելոնի» կազմում։
2003 թվականին Շարիչը տեղափոխվել է Իսպանիա, որտեղ նրա առաջին ակումբը եղավ Սանտանդերի «Տեկա Կանտաբրիան» ակումբը։ Հետագայում խաղացել է «Ալկոբենդաս», «Ադեմար Լեոն» և «Պորտլենդ Սան Անտոնիո» ակումբներում, մինչև 2009-ին կտեղափոխվեր «Բարսելոնա»։ Կատալոնական ակումբի կազմում նա չորս անգամ դարձել է Իսպանիայի չեմպիոն, նվաճել է բազմաթիվ ազգային գավաթներ, նաև երկու անգամ՝ 2010/11 և 2014/15 մրցաշրջաններում Հանդբոլի չեմպիոնների գավաթի մրցանակակիր է ։
Հավաքականի կազմում
Սերբիայի և Չեռնոգորիայի հավաքանի կազմում Շարիչն անցկացրել է 50 հանդիպում, 2006 թվականի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ եղել է պահուստային դարպասպահ։ Ավելի ուշ նա կարճ ժամանակ պաշտպանել է Բոսնիայի և Հերցեգովինայի հավաքականի դարպասը՝ կազմում անցկացնելով 7 հանդիպում։
2014 թվականի վերջին Շարիչը դարձել է Կատարի հանդբոլի հավաքականի խաղացող։ Թիմի կազմում, որտեղ նրա հետ կային բալկանյան ծագմամբ այլ խաղացողներ ևս, նա նվաճեց 2015 թվականի Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալ, որն անցկացվում էր Կատարում։ Շարիչը առաջնության լավագույն դարպասապահների ցանկում 5-րդն էր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբ հանդբոլիստներ
Իսմայիլ Ջևաթ Չոբանլը փաշա
Իսմայիլ Ջևադ Չոբանլը փաշա (İsmail Cevat Çobanlı, թուրք ռազմական և պետական գործիչ, օսմանյան բանակի գեներալ-լեյտենանտ, Օսմանյան կայսրության բանակի զորահրամանատար, Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան ռազմական հանցագործ։ Ծնվել է 1870 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում, վախճանվել է 1938 թվականի մարտի 13-ին , նույն քաղաքում՝ Կոստանդնուպոլսում՝ Թուրքիայի հանրապետության խոշորագույն քաղաք Ստամբուլում։ Հանրապետական Թուրքիայում (որը պաշտոնապես հռչակվել է 1923-ին) վերցրել է Չոբանլը ազգանունը (Çobanlı): Թուրքիայի Հանրապետությունում Իսմայիլ Ջևադ Չոբանլըն դարձել է Թուրքիայի Բարձրագույն ռազմական խորհրդի անդամ, Թուրքիայի բանակի գեներալ։
Կենսագրություն
Իսմայիլ Ջևադը ծնվել է 1870 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Կոստանդնուպոլիս քաղաքում։
Ծագումով Խարբերդի նահանգի Մալաթիայի գավառի Արաբկիր գավառակից է ։ Նրա հայրը Մյուշիր Շաքիրին փաշան էր (tr:Müşir Şakir Paşa):
Իսմայիլ Ջևադն ավարտել է Գալաթասարայի լիցեյը, 1893 թվականին ավարտել է Օսմանյան կայսրության Ռազմական ակադեմիան՝ «կապիտան» սպայական կոչման շնորհմամբ։ Ծառայության համար նշանակում ստանալով օսմանյան սուլթանի ընտրազորում՝ գվարդիայում, Իսմայիլ Ջևադը սկսել է արագ առաջընթաց ունենալ, վեր բարձրանալով ծառայողական սանդուղքով մինչև գեներալի կոչումը ներառյալ։ Սակայն 1908 թվականի ռազմական բարեփոխման ժամանակ որոշ սպաներ, որոնք ծառայության մեջ կասկածելիորեն արագ էին առաջ շարժվել, կոչման մեջ ցածրացվեցին, և նրանց թվի մեջ ընկավ նաև Իսմայիլ Ջևադը։
Առաջին Բալկանյան պատերազմից առաջ Իսմայիլ Ջևադը Օսմանյան կայսրության զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի Ակադեմիայի տնօրենն էր։ Պատերազմի սկսվելով՝ նա նշանակվեց Օսմանյան կայսրության Արևելյան բանակի շտաբի պետ, դարձյալ դառնալով գեներալ։
Օսմանյան կայսրության՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ մտնելուց հետո Իսմայիլ Ջևադը նշանակվում է Դարդանելի, այսինքն՝ Չանաքքալեի ամրացված շրջանի պետ։ Ըստ թուրքական որոշ աղբյուրների՝ հենց գեներալ Իսմայիլ Ջևադի պատրաստած պաշտպանության համակարգն էր, որ թույլ տվեց կանգնեցնել Անտանտի զորքերի հարձակումը, Դարդանելի ռազմագործողության (տե՛ս Դարդանելի ճակատամարտ) ժամանակ։ Գալիպոլիում մարտերի ավարտից հետո Իսմայիլ Ջևադ փաշան ծառայել է Գալիցիայում և Պաղեստինում, ապա՝ նշանակվել VII դաշտային բանակի զորահրամանատար։ Օսմանյան կայսրության փաստացի պարտությունը արձանագրող Մուդրոսի զինադադարի ստորագրումից հետո գեներալ Իսմայիլ Ջևադ փաշան ձերբակալվել է անգլո-ֆրանսիական դաշնակիցների զորքերի կողմից և բանտարկության աքսորվել Մալթա կղզի (Տե՛ս Մալթայի աքսորականներ)։ Սակայն հետագայում գեներալ Իսմայիլ Ջևադ փաշան, ինչպես բազմաթիվ այլ օսմանյան ռազմական հանցագործներ ազատվել է բանտարկությունից և վերադարձել Թուրքիա։ Նոր թուրքական պետությունում՝ Թուրքիայի Հանրապետությունում նա դարձել է Թուրքիայի Բարձրագույն ռազմական խորհրդի անդամ։
Բալկանյան պատերազմներ
Երբ Իսմայիլ Ջևադը վերադառնում է Լոնդոն կատարած իր այցից, մասնակցում է Բալկանյան պատերազմներին, 1912-1913։ Այդ պատերազմի ժամանակ Իսմայիլ Ջևադը նշանակվում է Օսմանյան կայսրության Արևելյան բանակի շտաբի պետ, Չաթալջայի բանակի հրետանային հրամանատարության շտաբի պետ։ Պատերազմից հետո 1913-1914 թթ. Իսմայիլ Ջևադը նշանակվում է Օսմանյան կայսրության բանակի IX դիվիզիայի հրամանատար, ապա Օսմանա-բուլղարական սահմանագիծը հստակեցնող հանձնաժողովի նախագահ։ Բալկանյան Պատերազմից հետո Իսմայիլ Ջևադն իջեցվել էր գնդապետի կոչման։
Մասնակցությունը Առաջին աշխարհամարտին
1914 թվականի նոյեմբերի 29-ին գնդապետ Իսմայիլ Ջևադը նշանակվել է Դարդանելի ամրացված շրջանի հրամանատար։ Այս ամրացված շրջանի հրամանատարը պատասխանատու էր Դարդանելի նեղուցի և առափի պաշտպանության համար։ Դարդանելի ծովային ճակատամարտում ակնառու ձեռքբերումների համար, որոնք տեղի ունեցան 1915 թվականի մարտի 18-ին, ապա՝ մարտի 19-ին, Գնդապետ Իսմայի Ջևադը դարձյալ զորավարների դասն անցավ՝ ստանալով փաշայի կոչում։ Այս հաղթանակից հետո էր, որ նա վերցրեց «Մարտի 18-ի հերոս» կամ «Մարտի 18-ի հաղթող» պատվանունը։
Իսմայիլ Ջևադ փաշան Մալթա կղզու աքսորում
Իսմայիլ Ջևադ փաշան, որպես ռազմական հանցագործ և մարդկության հանդեպ հանցագործություններ իրականացրած անձնավորություն՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո Անտանտի հաղթական տերությունների, մասնավորապես Մեծ Բրիտանիո կողմից աքսորվել է բրիտանական տիրույթ հանդիսացող Մալթա կղզին, որտեղ ափ է իջել 1920թ. մարտի 22-ին։ Մալթայում բանտարկության տարիներին նրա բանտային համարանիշը եղել է 27 74։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլսում ծնվածներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության զինվորականներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության զորահրամանատարներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության զորավարներ Կատեգորիա:Թուրքական պետական գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան ռազմական հանցագործներ Կատեգորիա:Հանցագործություն մարդկության հանդեպ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Փաշաներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան ռազմական ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Օսմանյան ռազմական քոլեջի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բալկանյան պատերազմներում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան բանակի գեներալներ Կատեգորիա:Թուրքական բանակի գեներալներ Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Մալթայի աքսորականներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրք-իտալական պատերազմի օսմանյան ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքական գործիչներ
Էլ Ալտո (Բոլիվիա)
Էլ Ալտո (El Alto, Altu pata), քաղաք Բոլիվիայի արևմտյան մասում, Լա Պաս դեպարտամենտում։ Աշխարհի ամենաբարձր տեղայաված մեգապոլիսն է։
Աշխարհագրություն
Էլ Ալտո քաղաքը ( իսպաներենից թարգ․ բարձր) Город Эль-Альто (в пер. с испанского — высокий) արևմուտքից հարակից է Լա Պասին, որի մի մասն է եղել մինչև 1985 թվականը։ Էլ Ալտոն գտնվում է ծովի մակարդակից 3850 մետր բարձրությանն վրա, չոր լեռնային հարթավայրում։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է մոտ 1042 կմ²։
992 716 բնակչությամբ (2010 թվականին) Էլ Ալտոն Բոլիվիայում բնակչության թվով երկրորդն է Սանտա Կրուս դե լա Սիերրայից հետո (բնակչությունը 1 685 884 մարդ)։ Բնակչության թվով գերազանցում է նաև Լա Պասին և Կոչաբամբային։ 2002 թվականից քաղաքը վարչականորեն բաժանված է 8 քաղաքային և 1 գյուղական շրջանի։
Պատմություն և տնտեսություն
Ներկայիս քաղաքի տեղում փոքր բնակավայրը ի հայտ է եկել 1903 թվականին՝ Լա Պասից մինչև Տիտիկակա լիճ և Չիլիական Արիկա քաղաք երկաթուղու անցկացումից հետո։ 1905 թվականին երկաթուղու ծառայողների այդ բնակավայրից երկաթգիծ է կառուցվել նաև դեպի Լա Պաս։ 1925 թվականին քաղաքում կառուցվել է օդանավակայան և այն ժամանակ ձևավորված Բոլիվիայի ռազմաօդաին ուժերի բազան։ 1939 թվականին բնակավվայրը արդեն բավականին մեծ էր, բացվել է առաջին դպրոցը։
Էլ Ալտոն առավել ինտենսիվ սկսել է զարգանալ 1950-ական թվականներին։ 1957 թվականին Էլ Ալտոյում կազմավորվել է տեղացի բնակիչների շարժումը Լա Պասից վարչականորեն առանձնանալու վերաբերյալ։ 1970 թվականին այն ստացել է մասնակի ինքնակառավարում, 1976 թվականին այստեղ բացվել է առաջին բուժ հաստատությունը։ 1985 թվականին Էլ Ալտոն վերջնականապես վառչականորեն առանձնացել է Լա Պասից և ստացել քաղաքի կարգավիճակ(«sección municipal»)։
Քանի որ Էլ Ալտոն բավականին երիտասարդ է չունի հին քաղաքային կենտրոն։ Քաղաքը միմիանց ուղանկյունաձև հատող ուղիղ երկար փողոցների ամբողջություն է, որոնցից կարևորները ռազմավարական տեղական մայրուղիների շարունակությունն են։ Դրանցում տեղակայված են մի շարք արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Քաղաքի կենտրոնական մասը առևտրի խոշոր կենտրոն է։ Էլ Ալտոյի շրջակայքում ևս կան արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Այստեղ է գտնվում նաև աշխարհի ամենաբարձր տեղակայված միջազգային օդանավակայաններից մեկը։ Օդանավակայանը, որը նախկինում գտնվում էր քաաղքի ծայրամասում այժմ բոլոր կողմերից շրջապատված է բնակելի թաղամասերով։ Քաղաքի ծայրամասերը աղքատ ետնախորշեր են, որոնք բնակեցված են գյուղական վայրերից արտագաղթածներով։
Կլիմա
Քաղաքը տեղակայված է լեռնային ուժեղ, սառը քամիներով բարեխառն կլիմայի գոտում։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 9,3°С է՝ −4,7°С միջին ձմեռային ջերմաստիճանով և 17°С ամառային միջին ջերմաստիճանով։ Տեղումների տարեկան քանակը միջինում 600 մմ է։ Երբեմն ձյուն է տեղում՝ տարվա մեջ միջինը 7օր։ Աշունը ցուրտ է և անձրևոտ։ Ձմեռը ցուրտ է և չոր՝ երեբեմն ձյուն է տեղում։ Գարունը ցուրտ է՝ երբեմն անձրևներով և ձյունով։ Ամառը անձրևոտ է և զով ջերմաստիճանը հազվադեպ է +20°С-ից բարձր լինում։ Նույնիսկ ամռանը երբեմն գիշերը սառչում է։
Բնակչություն
Էլ Ալտոն դասվում է աշխարհի ամենաարագ աճող քաղաքների շարքին։ 1992 թվականին այստեղ ապրում էր 424 528 մարդ, 2001 թվականին՝ 647 350, 2010 թվայանին՝ 992 7165։ 2011 թվականին Էլ Ալտոյի քաղաքացիների թիվը գերազանցել է մեկ միլիոնը։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչության թիվըտ կազմել է 1 079 698 մարդ ։
Բնակչության 74%-ը պատկանում է այմարա ազգին, իսկ 6%-ը կեչուային։ Բնակչության 50%-ը 19 տարեկանից երիտասարդ են, ընդամենը 18%-ն է մեծ 39 տարեկանից։ Միևնույն ժամանակ Էլ Ալտոն Ամերիկայի ամենաաղքատ քաղաքներից է։ Բնակիչների 70%-ի եկամուտները աղքատության շեմից ներքև են, 88%-ը անգրագետ է կամ կիսագրագետ։ Աղքատ թաղամասերում հաճախ նկատվում է խմելու ջրի պակաս, լինում են նաև էլեկտրականության խաթարումներ։
Տեսարժան վայրեր
Անտոնիո Պարեդես Կանդիայի անվան արվեստի թանգարանը բացվել է 2002 թվականին։
Քաղաքում գործում է մեծ շուկա բաց երկնքի տակ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բոլիվիայի բնակավայրեր
Վիտալիկ Աբրահամյան
Վիտալիկ Աբրահամյան (17 փետրվարի, 1951, Կարմիր Շուկա, Մարտունու շրջան - 31 օգոստոսի, 1992, Հադրութ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Վիտալիկ Աբրահամյանը ծնվել է 1951 թ. փետրվարի 17-ին Մարտունու շրջանի Կարմիր Շուկա ավանում։ Ավարտել է Հադրութի Մ.Մանվելյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո զինվորական, ապա կուսակցական բարձրագույն կրթություն է ստացել Մոսկվայում, որպես կադրային զինվորական երկար տարիներ ծառայել է Խորհրդային բանակում։
1992 թ. տեղափոխվել է հայրենիք, մասնակցել պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. օգոստոսի 31-ին Հադրութում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու դուստր։ Հանգչում է Թաղասեռ գյուղի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Փետրվարի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր
Դաստան
Դաստան (, արտասանությունը՝ դաստան, նշ. է «պատմվածք» ), Մերձավոր և Միջին Արևելքի, Հարավարևելյան Ասիայի բանավոր ու գրավոր պոեզիայում՝ վիպական բնույթի ծավալուն չափածո ստեղծագործություն, ժամանակակից իմաստով՝ պոեմ։ Գրական դաստանը մեծ մասամբ եղել է որևէ վիպական ավանդության կամ առանձին հեքիաթի մշակում (օրինակ, Ֆիրդուսու «Շահնամեի» մեջ մտնող առանձին պոեմները, Նիզամու և Նավոիի պոեմների «Հնգյակը»)։ Միջինասիական բանաստեղծները այժմ էլ երբեմն իրենց պոեմները կոչում են դաստան ։
Արևմտյան գրականագիտության մեջ «դաստան» տերմինը սովորաբար չի կիրառվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր Կատեգորիա:Էպիկական սեռի ժանրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Լեմպա
Լեմպա (Λέμπα), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2001 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմել է մոտավորապես 100 մարդ։ Տեղակայված է Պաֆոս քաղաքից 4 կմ դեպի հյուսիս։ Հարևան գյուղերն են Էբան, Կիսոներգան, Խլորական։ Գյուղը հարուստ է բերրի հողերով։ Աճեցնում են լոլիկ, ձիթապտուղ, ցիտրուսներ և բանջարեղեններ, և մեկն է այն քիչ վայրերից, որտեղ առևտրային բանանի արտադրությունը հնարավոր է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Հանքային աղբյուրներ
Հանքային աղբյուրներ, բնական աղբյուրներ, որոնց մեջ պարունակվող միներալները և լուծված հանքանյութերը փոխում են դրա համը և այն օգտագործում են թերապիայի համար։ Աղերը, ծծմբային միացությունները և գազերը այն նյութերից են, որոնք կարող են լուծվել աղբյուրի ջրի մեջ՝ գետնի տակով անցնելու ընթացքում։
Հանքային աղբյուրներից ստացված հանքային ջուրը վաղուց հանդիսանում է կարևոր առևտրային առաջարկ։
Հանքային առողջարանները հանգստավայրեր են, որոնք զարգացել են հանքային աղբյուրների շրջակայքում, որոնք (հաճախ հարուստ) հովանավորները նորոգում էին՝ «ջուր վերցնելու» համար, որպեսզի խմեն այդ ջուրը (տես ջրաբուժություն) կամ լողանան (տես բալնեոթերապիա) հանքային ջրով։
Պատմական հանքային աղբյուրները հաճախ հագեցած էին բարդ քարե աշխատանքներով՝ այդ թվում՝ արհեստական լողավազանների, հենապատերի, սյունաշարների և տանիքների, երբեմն՝ հեքիաթային «հունական տաճարների», տաղավարների կամ պագոդաների տեսքով։ Մյուսներն ամբողջովին պարփակված են եղել առողջարաններում։
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ (ԳԶՄՀ կամ, International Fund for Agricultural Development), ՄԱԿ-ի մասնագիտացված հիմնարկը, որը զբաղվում է ֆինանսական ռեսուրսների մոբիլիզացմամբ՝ պարենի արտադրությունն ավելացնելու և զարգացող երկրներում աղքատ բնակչության խմբերին սնվելու հետ կապված դրությունը բարելավելու նպատակով։
Հանքային աղբյուրներ
Ավանդներ
Նստվածքային ապարների տեսակները, սովորաբար կրաքար (կալցիումի կարբոնատ), երբեմն առաջանում են հանքային աղբյուրի ջրի գոլորշացման կամ մթնոլորտային տեղումների արդյունքում, հատկապես տաք հանքային աղբյուրների շրջանում։ (Այս հանքավայրերը կարող են հանդիպել նաև ցամաքած լճերում)։ Կարող են տպավորիչ կազմավորումներ առաջանալ, այդ թվում՝ տեռասներ, ստալակտիտներ, ստալագմիտներ և «սառած ջրվեժներ»։
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ
Կազմակերպությունը ստեղծվել է 1974 թվականի Պարենի համաշխարհային համաժողովի շրջանակներում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների արդյունքում։ ԳԶՄՀ-ի գլխավոր նպատակը զարգացող երկրներում գյուղական աղքատության վերացումն է։ Աշխարհի աղքատ բնակչության 75%-ը բնակվում է այդ երկրների գյուղական վայրերում, սակայն համաշխարհային հանրության աջակցության համար հատկացվող միջոցների միայն 4%-ը պաշտոնապես գնում է ագրարային ոլորտի զարգացմանը։
ԳԶՄՀ-ի ռազմավարական քաղաքականությունը մանրամասն շարադրված է «Enabling the Rural Poor to Overcome Poverty» փասթաթղթում ։
Հանքային աղբյուրներ
Ավանդներ
Այս տեսակի բաց գույնի կալցիտը հայտնի է որպես տրավերտին և լայնորեն օգտագործվել է Իտալիայում և այլուր որպես շինանյութ։ Տրավերտինը կարող է ունենալ սպիտակ, թուխ կամ կրեմագույն տեսք և հաճախ ունի թելքավոր կամ համակենտրոն «հատիկ»։
Աղբյուրի հանքավայրի մեկ այլ տեսակ, որը պարունակում է սիլիցիումի երկօքսիդ, ինչպես նաև կրաքարային հանքանյութեր, հայտնի է որպես տուֆ։ Տուֆը նման է տրավերտինին, բայց ավելի փափուկ և ծակոտկեն է։
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ
Հիմնական խնդիրներ
ԳԶՄՀ-ն ձգտում է հասնել այն բանին, որ աղքատ գյուղական բնակիչները ավելի լայն հասանելիություն և հնարավորություն ունենան օգտվել այնպիսի բարիքներից, ինչպիսիք են՝
Հանքային աղբյուրներ
Ավանդներ
Քելիբեթ աղբյուրներում կան երկաթի միացություններ, ինչպիսին է լիմոնիտը։ Նման որոշ հանքավայրեր այնքան մեծ էին, որ կարող էին արդյունահանվել որպես երկաթի հանքաքար։
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ
Հիմնական խնդիրներ
- Բնական ռեսուրսները, հատկապես անվտանգ մուտք դեպի երկրի և ջրի, և կատարելագործելով բնական ռեսուրսների կառավարման և պահպանման մեթոդները,
Հանքային աղբյուրներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հանքային աղբյուրներ
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ
Հիմնական խնդիրներ
- Կատարելագործված գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաներ և արդյունավետ արտադրական ծառայություններ,
- Ֆինանսական ծառայությունների լայն շրջանակ,
- Գյուղատնտեսական ռեսուրսների և արտադրանքի թափանցիկ և մրցակցային շուկաները,
- Տեղական ազգային քաղաքականություն ծրագրեր։
Այդ նպատակների հիմքում ընկած Է ԳԶՄՀ-ի համոզմունքն այն մասին, որ աղքատ գյուղական բնակիչները պետք է հնարավորություն ունենան առաջնորդելու իրենց սեփական զարգացումը, որպեսզի արմատախիլ անեն աղքատությունը։ Այս կատեգորիայի մարդիկ պետք է կարողանան զարգացնել և ամրապնդել իրենց սեփական կազմակերպությունները, որպեսզի նրանք կարողանան նպաստել իրենց սեփական շահերին և վերացնել խոչընդոտները, որոնք խանգարում են նրանցից շատերին ավելի լավ կյանք ստեղծել։ Նրանք պետք է կարողանան ազդել իրենց կյանքի վրա ազդող որոշումների և քաղաքականության վրա, և նրանք պետք է ամրապնդեն իրենց դիրքերը շուկայում։
Գործընկերություն գյուղական աղքատության վերացման նպատակով
Օգնությամբ ստացված փոխառությունների և դրամաշնորհների ԳԶՄՀ-ն համագործակցում է կառավարությունների հետ՝ մշակելու և ֆինանսավորելու ծրագրեր և ծրագրեր, որոնք թույլ են տալիս անապահով գյուղացիներին հաղթահարել իրենց աղքատությունը։
1978 թվականին իր գործունեության սկզբից ի վեր ԳԶՄՀ-ն ներդրել է 12 մլրդ դոլարի 860 ծրագրեր և ծրագրեր, որոնք ընդգրկում են մոտ 370 մլն աղքատ գյուղացիներին։
Կառավարությունները և ֆինանսավորման այլ աղբյուրներ ստացող երկրներում, ներառյալ նախագծի մասնակիցները, ներդրել են 10,8 մլրդ դոլար, իսկ բազմակողմ, երկկողմ և այլ դոնորներ տրամադրել են ևս մոտ 8,8 մլրդ դոլար։ Այն իրենից ներկայացնում է մոտ 19,6 մլրդ դոլարի ներդրումների ընդհանուր ծավալ։
ԳԶՄՀ-ն պայքարում է աղքատության դեմ ոչ միայն որպես պարտատեր, այլ նաև որպես գյուղական աղքատ պաշտպան։ Դրա բազմակողմ բազան ապահովում է բնական գլոբալ հարթակ՝ քննարկելու կարեւոր քաղաքական հարցեր, որոնք ազդում են անապահով գյուղական բնակիչների կյանքի վրա,ինչպես նաև ուշադրություն դարձնել Հազարամյակի հռչակագրի մեջ ձևակերպված գյուղական զարգացման կենտրոնական դերի վրա։
ԳԶՄՀ-ն նաև Compact2025-ի գործընկերն է, որը մշակում և տարածում է իրական տվյալների վրա հիմնված առաջարկություններ քաղաքական գործիչների և որոշում կայացնող այլ անձանց համար, որոնք ուղղված են առաջիկա 10 տարիների ընթացքում սովի և թերսնման դադարեցմանը։ ԳԶՄՀ-ն ներկայացված է Compact2025-ի ղեկավար խորհրդի նախագահի կողմից ։
ԳԶՄՀ-ն հավանություն է տվել 30 մլն ԱՄՆ դոլարի արտոնյալ վարկերին։ Հնդկաստանի հյուսիս-արեւելյան տարածաշրջանի համայնքների ռեսուրսների կառավարման ծրագրի չորրորդ փուլի համար (NERCORMP)։
2017-ին ԳԶՄՀ-ն Մադագասկարի հետ 53 մլն դոլարի ֆինանսավորման համաձայնագիր է ստորագրել սննդամթերքի անապահովության նվազեցման և գյուղական վայրերում կլիմայի փոփոխության նկատմամբ կայունության բարձրացման նպատակով։
Անդամակցություն
ԳԶՄՀ-ի անդամակցությունը բաց է ՄԱԿ-ի բոլոր անդամ պետությունների, նրա մասնագիտացված հաստատությունների կամ ատոմային Էներգիայի միջազգային գործակալության համար։ Պետությունը ԳԶՄՀ-ի անդամ է դառնում բազմակողմ պայմանագրի վավերացման միջոցով, որը հայտնի է որպես գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամի հիմնադրման մասին համաձայնագիր։ Կառավարիչների խորհուրդը որոշումների ընդունման ԳԶՄՀ-ի բարձրագույն մարմինն է, ընդ որում՝ յուրաքանչյուր անդամ պետություն ներկայացված է մարզպետի և փոխնահանգապետի կողմից։ Խորհուրդը պատրաստվում է ամեն տարի. ԳԶՄՀ-ի ընդհանուր գործունեության վերահսկողության և վարկերի ու սուբսիդիաների հաստատման համար պատասխանատու գործադիր խորհուրդը բաղկացած է 18 անդամից և 18 անդամից։ Նախագահը, որն իր պարտականությունները կատարում է քառամյա ժամկետով (վերսկսվում է մեկ անգամ), հանդիսանում է ԳԶՄՀ-ի գլխավոր գործադիր տնօրենը և գործադիր խորհրդի նախագահը։
2015 թվականի փետրվարի դրությամբ ԳԶՄՀ-ն ունի 176 անդամ պետություն ։ Սա ներառում է 174 անդամ պետությունները ՄԱԿ-ի հետ միասին Կուկի կղզիներից և Նյուեյից։
ՄԱԿ-ի անդամ չհանդիսացող մյուս պետություններն են Ավստրալիան, Անդորրան (որը միացել է 1977 թվականին, սակայն հետագայում չեղյալ է հայտարարել համաձայնագիրը), Բահրեյնը, Բելառուսը, Բրունեյը, Բուլղարիան, Չեխիան, Լատվիան, Լիտվան, Լիխտենշտեյնը, Մոնակոն, Լեհաստանը, Սան Մարինոն, Սերբիան, Սինգապուրը, Սլովակիան, Սլովենիան, Թուրքմենստանն ու Ուկրաինան։
Դիտորդները համարվում են Սուրբ աթոռը և Եվրոպական միությունը ։
Սննդամթերքի և գյուղական աղքատության գներ
Հիմնական պարենային ապրանքների գներն արագ աճել են 2007-08 թվականների համաշխարհային պարենային ճգնաժամի ժամանակ։ Միայն 2008 թվականի առաջին եռամսյակում ցորենի և եգիպտացորենի գներն աճել են 130%-ով և 30%-ով, համապատասխանաբար, 2007 թվականի ցուցանիշների համեմատ։ Բրնձի գները, թեև չափավոր աճել են 2006-ին և ավելին 2007-ին, աճել են 10%-ով 2008-ի փետրվարին և ևս 10%-ով 2008-ի մարտին։ Զարգացող երկրներում պարենային անվտանգության սպառնալիքը կտրուկ աճել է։ Կարևոր նշանակություն ունեն միջազգային հանրության համակարգված գործողությունները։
ԳԶՄՀ-ի անմիջական պատասխանը մինչև 200 մլն դոլարի հատկացումն էր գոյություն ունեցող փոխառություններից և սուբսիդիաներից, զարգացող երկրներում գյուղատնտեսական արտադրության հրատապ աճ ապահովելու համար, պարենի բարձր գների և պարենի ցածր պաշարների պայմաններում։ Սակայն ԳԶՄՀ-ն շարունակելու է պնդել գյուղատնտեսության մեջ արագ և հրատապ երկարաժամկետ ներդրումների, այդ թվում՝ հողի, ջրի, տեխնոլոգիաների, ֆինանսական ծառայությունների և շուկաների հասանելիությունը, որպեսզի թույլ տա զարգացող երկրներում 450 միլիոն մանր ֆերմերային տնտեսություններին ավելի շատ սնունդ աճեցնել ավելի արդյունավետ և դրանով իսկ բարձրացնել իրենց եկամուտներն ու կայունությունը, ինչպես նաև արձագանքել սննդամթերքի աճող գլոբալ պահանջարկին։
Գյուղական աղքատության վիճակ
Չնայած վերջին տասը տարիների բարելավումներին, որոնք թույլ են տվել 350 միլիոնից ավելի գյուղացիների դուրս բերել ծայրահեղ աղքատության վիճակից, գլոբալ աղքատությունը մնում է զանգվածային և առավելապես գյուղական երեւույթ, ընդ որում, զարգացող երկրներում 1,4 միլիարդ ծայրահեղ աղքատ մարդկանց 70 տոկոսն ապրում է գյուղական վայրերում։ ԳԶՄՀ-ի զեկույցը գյուղական աղքատության մասին 2011 թվականին ցույց է տվել, որ վերջին տասնամյակում զարգացող երկրների գյուղական աղքատության ընդհանուր մակարդակը 48%-ից նվազել է 34%-ով, ինչը հանգեցրել է Արևելյան Ասիայում կտրուկ աճի։ Զեկույցում նաև նշվում է աղքատության պահպանումը Սահարայից հարավ ընկած Աֆրիկայի և Հարավային Ասիայի գյուղական շրջաններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի մասնագիտացված գործակալություններ Կատեգորիա:1977 հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Վոլոդյա Աբրահամյան (ազատամարտիկ)
Վոլոդյա Աբրահամյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Սալավաթ (այլ կիրառումներ)
Սալավաթ անվանումը կարող է վերաբերել հետևյալ հասկացություններին.
Աֆսար Ջավանշիրով
Աֆսար Ջավանշիրով (Əfsər Cavanşirov, ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1982) ;
Կենսագրություն
Աֆսար Բայրամ օկլի Javավանշիրովը ծնվել է 1930 թվականի նոյեմբերի 8-ին Ֆիզուլիի շրջանի Խոռատունիք գյուղում։ 1948 թվականին ավարտել է մանկական թիվ 2 երաժշտական դպրոցը։ Ընդունվել է Բաքվի երաժշտական տեխնիկում։ 1952 թվականին ավարտել է տեխնիկում։ Նույն թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի (ներկա Բաքվի երաժշտական ակադեմիա) կոմպոզիտորական ֆակուլտետ։ 1958 թվականինին ավարտել է պրոֆեսոր Ջովդեթ Հաջիևի դասարանը ։
Եղել է Ադրբեջանի Հանրապետության պետական հեռուստառադիոընկերության «Բանավշա» մանկական երգչախմբային և պարային համույթի գեղարվեստական ղեկավար։ 1982 թվականին նրան շնորհվել է հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում ։ Նրան տրվել է «Առաջադեմ կրթության գործիչ» պատվավոր կոչում։
Աֆսար Ջավանշիրովը մահացել է 2006 թվականին։
Հեղինակ է 7 սիմֆոնիայի, պոեմների, կոմպոզիցիաները Ակապելլա երգչախմբի համար, երեխաների երգչախմբային կոմպոզիցիաների և այլնի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
(1031) Արկտիկա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,047849 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8759 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2198 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Արկտիկա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9093 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1943,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185231 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,64° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1924 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սերգեյ Բելյավսկու կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բարդի բրգաձև
Բարդի բրգաձև, ուռազգիների ընտանիքի, բարդի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Գեղեցիկ, հզոր, տերևաթափ ծառ է՝ 25-30 մ բարձրությամբ և 1-1,5 մ բնի տրամագծով։ Սաղարթը նեղ բրգաձև է կամ բրգաձև, դեպի վեր ուղղված ճյուղերով։ Ծեր ծառերի կեղևը մուգ գորշամոխրագույն է, խոր ճաքճքված, երիտասարդ ճյուղերի վրա դեղնավուն է։ Միամյա շիվերը և նոր բացված տերևները ծածկված են թեթևակի աղվամազով։ Տերևները շեղանկյունաձև են կամ լայն-եռանկյունաձև, մինչև 7,5 սմ երկարությամբ և նույնքան էլ լայնությամբ, լայն-սեպաձև, կամ լայն, թեթևակի սրտաձև հիմքով, սրածայր գագաթով, սղոցաեզր։ Մնացած բոլոր հատկանիշներով նման է սև բարդուն։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտուղները հասունանում են մայիսին։ Բրգաձև բարդու հայրենիքը անհայտ է. ենթադրում են, որ ծագում է Աֆղանստանից։
Տարածվածություն
Լայնորեն է տարածվել Միջերկրական ծովի ափերին, Իրանում, Կովկասում, Միջին Ասիայում և այլուր, որտեղ հիմնականում աճում է հովտային անտառներում, գետափերին, ջրանցքների ափերին։ Անհիշելի ժամանակներից մշակվում է նաև Հայաստանում, ընդ որում որոշ վայրերում (Արարատյան դաշտ, Նախալեռնային, լեռնատափաստանային գոտիներ) դարձել է լանդշաֆտի բնորոշ տարր։ Հատկապես շատ է տարածված Արարատյան դաշտում։ Սակայն վերջին տարիներին կանաչապատման տեսակաշարից հանվել է, քանի որ խիստ վարակվում է բարդու ոսկեբզեզով (Melano-phila decastigma F.) և արագորեն շարքից դուրս է գալիս։
Կիրառություն
Արմատային համակարգը խիստ ճյուղավորված է, սակայն հիմնականում մակերեսային է։ Չնայած դրան, բրգաձև բարդին հողմադիմացկուն է։ Բավականին արագ է աճում և արդեն 25 տարեկանում հասնում է վերջնական բարձրության։Բազմանում է կտրոններով։ Սերմերի միջոցով բազմացումը պրակտիկայում չի կիրառվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուռազգիներ
Վահրավարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Լուկա Յաղջիև
Լուկա Լազարի Յաղջիև (Յաղջյան), հրթիռաշինության բնագավառի հայ գիտնական։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1961):
Կենսագրություն
Լուկա Յաղջիևը ծնվել է 1910 թվականի հունիսի 29-ին, Ժելյաբովկա (Նիժնեգորսկի շրջան, Ղրիմ) գյուղում։ 1932 թվականին ավարտել է Ղրիմի գյուղատնտեսության մեքենայացման տեխնիկումը, 1938 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական համալսարան, սակայն ուսումը կիսատ է թողել և կամավոր մեկնել ռազմաճակատ։ 1944 թվականի հուլիսին եղել է տեխնիկական մասի հրամանատարի օգնական, այնուհետև ավագ տեխնիկ-լեյտենանտ։ 1941 թվականի սեպտեմբերի 4-ին թեթև վիրավորվել է ։ 1947 թվականին զորացրվել է։ Դնեպրոպետրովսկում կառուցվող ավտոմոբիլային գործարանում եղել է առաջատար փորձաքննիչ։
1963 թվականին ավարտել է Դնեպրոպետրովսկի պետական համալսարանը։ 1947-1977 թվականներին աշխատել է «Յուժմաշ» ԱՄ-ում (Դնեպրոպետրովսկ), 1953-1960 թվականներին՝ արտադրության պետ, 1960-1965 թվականներին՝ գործարանի գլխավոր ճարտարագետ, 1965-1977 թվականներին՝ միավորման գլխավոր տնօրենի տեղակալ։ Էական ներդրում ունի միջմայրցամաքային մարտական հրթիռների, կրող-հրթիռների և տարբեր նշանակման արբանյակների մշակման ու ստեղծման բնագավառում։ Յաղջիևի ղեկավարությամբ մշակվել և իրականացվել են թռչող ապարատների, հիմնական և օժանդակ արտադրության համար նախատեսված սարքավորումների արտադրության կազմակերպչական և տեխնոլոգիական մակարդակը բարձրացնող արդյունավետ միջոցառումներ։ Յաղջիևի մասնակցությամբ մշակված տեխնոլոգիաները և նմանակը չունեցող բացառիկ սարքավորումները հնարավորություն տվեցին ստեղծել համաշխարհային գիտության ու տեխնիկայի առաջատար մակարդակին համապատասխանող թռչող ապարատներ՝ «Ցիկլոն», «Դնեպր», «Զենիթ» տիեզերական կրող հրթիռներ, Ռ-1, Ռ-2, Ռ-5Մ, Ռ-12, Ռ-12Ու, Ռ-14, Ռ-14Ու բալիստիկ հրթիռներ, Ռ-16, Ռ-16Ու, Ռ-36, ՄՌ-ՈւՌ-100, Ռ-36Մ միջմայրցամաքային հրթիռներ և այլն ։
Մահ
Ապրել է Դնեպրոպետրովսկ քաղաքում։ Մահացել է նույն տեղում, 1993 թվականի օգոստոսի 15-ին։ Թաղված է Դնեպրոպետրովսկի Սուրսկո-Լիտովսկի գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Փոքրիկ մարդը
Փոքրիկ մարդը (Little Man), ամերիկյան կատակերգություն, որը նկարահանվել է 2006 թվականին ռեժիսոր Կինեն Այվորիի կողմից։ Գլխավոր դերերում խաղում են Մառլոն և Շոն Ուեյանսները։ Ֆիլմի սլոգանն է՝ «From the Guys Who Brought You White Chicks»։
ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2006 թվականի հուլիսի 14֊ին։
Սյուժե
Գլխավոր հերոսը այնպես է ցանկանում հայր դառնալ, որ սխալմամբ փախուստի մեջ գտնվող գաճաճ-գողին ընդունում է որպես լքյալ երեխայի։ Նորաթուխ հայրիկը և նրա կինը որդեգրում են «երեխային» և սկսում ամեն կերպ հոգ տանել նրա մասին։ Մինչդեռ գողի գործընկերը, ում հետ թալանել էր ոսկերչական խանութը, փորձում է օգնել նրան «ծլկել» նոր ընտանիքից և վերցնել գողացված ադամանդը։
Բյուջե
«Փոքրիկ մարդը» ֆիլմի բյուջեն կազմել է 64 միլիոն դոլար, երկրի ներսում հավաքել է 58,645,052 դոլար, իսկ ամբողջ աշխարհում՝ 101,595,121 դոլար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կատակերգություն Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Չիկագոյում Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Կանադական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
(1032) Պաֆուրի
(1032) Պաֆուրի (Pafuri), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի մայիսի 30-ին Հարրի Վուդի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Բալահովիտ կամավորական ջոկատ
Բալահովիտ կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1988 թվականին, Բալահովիտ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Կոտայքի մարզում)։ Ունեցել է ռազմական խորհուրդ։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին խմբեր մասնակցել են ՀՀ Վայքի (Խնձորուտ, Բարձրունի), Սիսիանի (Իշխանասար), Գորիսի (Եռաբլուրներ տեղանք, Շուռնուխ), Ճամբարակի (Արծվաշեն), Եղեգնաձորի (Խաչիկ) և Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի (Կիչան, Սրխավենդ), Լաչինի, Ֆիզուլիի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Կ. Գիլոյան։ Ջոկատից ՀՀ «Արիության» մեդալով պարգևատրվել է 3, Արցախի Հանրապետության «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով՝ 3, զոհվել 3 ազատամարտիկ։
Աֆղանցիներ կամավորական ջոկատ (Երևան)
Աֆղանցիներ կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1989 թվականին, Երևանում՝ Աֆղանստանում ԽՍՀՄ ռազմական գործողություններին մասնակցած հատուկ նշանակության զորամասերում ծառայած հայ զինվորականներից՝ Նվեր Չախոյանի և Գ. Հարությունյանի նախաձեռնությամբ։ Ունեցել է շտաբ և հատուկ համազգեստ (դեսանտային)։ 1993 թվականին լուծարվել է. ջոկատի որոշ ազատամարտիկներ ներգրավվել են Հայաստանի պաշտպանության նախարարության և այլ ուժային կառույցներում։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը և Հայաստանի զինված ուժերի կառույցներում ներգրավված ազատամարտիկները մասնակցել են Հայաստանի Գորիսի (Կոռնիձոր, Տեղ, Շուռնուխ, Խնձորեսկ), Մեղրիի (Նյուվադի), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար, Կիրանց), Վարդենիսի (Սոթք), Եղեգնաձորի (Խաչիկ) և Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի (Կիչան, Վաղուհաս, Չլդրան), Շահումյանի (Բուզլուխ, Էրքեջ, Մանաշիդ), Ասկերանի (Սղնախ, Չանախչի), Շուշիի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Ն. Չախոյանը (գլխավոր հրամանատար), Ա. Հարությունյանը, Վ. Ղարսոյանը։ Ջոկատից զոհվել է 4 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Դեմետրիոս Բերնարդակիս
Դեմետրիոս Բերնարդակիս ՝ հույն գրող, թարգմանիչ, պատմաբան, բանասեր, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Դեմետրիոս Բերնարդակիսը ծնվել է 1833 թվականի դեկտեմբերի 3-ին, հունական Լեսբոս կղզում՝ Ագիա-Մարինայում (Սուրբ Մարինա)։ Հայրը՝ Նիկոլաոսը, ծնունդով Կրետե կղզուց էր, մայրը՝ Մելիսինիան՝ Տրանտալիսների տոհմից ։ Եղբայրներն էլ են դարձել գիտական գործիչներ. Աֆանասիոսը՝ տնտեսագետ, Հունաստանի տնտեսական պատմության մասնագետ էր, Գրիգորիոսը՝ բանասեր ։
Դեմետրիոսը սկզբնական կրթությունն ստացել է հասարակական ճանաչված գործիչ, մանկավարժ Գրիգորիոս Գեննադիոսի ղեկավարությամբ, 1849 թվականից հունական գրականություն է ուսումնասիրեել Աթենքի համալսարանում, այնուհետև, Եվրոպայում կրթությունը շարունակելու նպատակով կրթաթոշակ ստանալով պատրիարք Ալեքսանդրիաս Կալինիկոսից, փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել Բեռլինի և Մյունխենի համալսարաններում։ 1856 թվականին, Մյունխենի համալսարանում հաջողությամբ պաշտպանելով գիտական ատենախոսությունը, ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան ։
Բերնարդակիսը սկզբնական շրջանում գրական շրջանակներում և հանրության կողմից ճանաչում է ձեռք բերել առաջին հերթին Եվրիպիդեսի ողբերգությունները հին հունարենից նոր հունարենի թարգմանելով (լավագույններից են համարվում «Փյունիկուհիներ», «Հեկաբե», «Հիպողիտոս», «Մեդեա» թատերգությունների թարգմանությունները) ։ Հետագայում հռչակվել է որպես ինքնատիպ հեղինակ չափածո դրամաների, որոնց օգնությամբ ցանկանում էր հայրենի երկրում ստեղծել ազգային թատրոն, որտեղ շեքսպիրյան սկզբունքները համաձուլված պիտի լինեին հունական պատմության, առասպելաբանության, փիլիսոփայության հետ։ Բերնարդակիսի կենդանության օրոք նրա թատերգությունները որոշակի ժողովրդականությումն էին վայելում, բայց նրա մահվանից կարճ ժամանակ անց մոռացության մատնվեցին՝ հիմնականում հնաշունչ, հնաոճ հունարենով գրված լինելու պատճառով ։
1861 թվականին Դեմետրիոս Բերնարդակիսը նշանակվել է Աթենքի համալսարանի պատմության և գրականության էքստրաօրդինար պրոֆեսոր, չորս տարի անց արժանացել ավելի բարձր՝ օրդինար պրոֆեսորի պաշտոնի, սակայն 1869 թվականին նրա պրոֆեսորական կարիերային, կարելի է ասել, վերջ է դրվել։ Պատճառը ուսանողների տևական բողոքներն էին, որոնք, նրա կարծիքով, կազմակերպել էին իր հակառակորդ գործընկերներն ու իշխանությունները։
1882 թվականին Բերնարդակիսին հաջողվել է կարճ ժամանակով՝ ընդամենը կես տարեշրջան, դարձյալ ամբիոն զբաղեցնել Աթենքի համալսարանում։ Դրանից հետո նա նշանակվել է Ազգային գրադարանի խնամատար, այնուհետև վերադարձել հայրենի Լեսբոս՝ պահպանելով հանդերձ իր պրոֆեսորական կոչումը։ Որոշ ժամանակ անց կրթության նախարար Աֆանասիոս Էֆտակիասը առաջ է քաշել նրա թեկնածությունը՝ գիտությունների նորաստեղծ ակադեմիայում անդամագրելու համար , բայց ակադեմիայի մյուս անդամների կողմից պաշտպանություն չի ստացել։ Դեմետրիոսի եղբայրներից Աֆանասիոսը, որ Նանսիում գտնվող Ստանիսլասի ակադեմիայի թղթակից-անդամ էր, երկու անգամ՝ 1904 և 1905 թվականներին առաջադրել է եղբոր թեկնածությունը Նոբելյան մրցանակի արժանացնելու համար։
Դեմետրիոս Բերնարդակիսը մահացել է 1907 թվականի հունվարի 25-ին, Լեսբոս կղզու խոշորագույն քաղաք Միտիլինիում ։
Ստեղծագործությունների ընդհանուր բնութագիրը
Բերնարդակիսի գրչի տակ ծնունդ են առել նաև պատմագիտական ու լեզվաբանական աշխատություններ։ Նա նպաստել է նոր հունարենի ուղղագրության համակարգմանը, հանդես եկել դրա չափից դուրս արխաիկացման դեմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հույն գրողներ Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հույն պատմաբաններ Կատեգորիա:Հույն բանասերներ Կատեգորիա:Հույն ուսուցիչներ Կատեգորիա:Հույն դրամատուրգներ
Ռովնոպոլ (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)
Ռովնոպոլ (Рівнопіль), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռովնոե Պոլե, Լատեն-Խուտոր։ Հիմնադրվել է 1858 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռովնոպոլ գյուղում բնակվում էր 1 427 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1858 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերգեյ Կրավեց
Սերգեյ Լեոնիդովիչ Կրավեց (Кравец, Сергей Леонидович, ), ռուս փիլիսոփա, լրագրող, խմբագիր, մշակութային գործիչ, Ռուսական մեծ հանրագիտարանի պատասխանատու խմբագիր, ինչպես նաև եկեղեցա-գիտական կենտրոնի ղեկավար, «Ուղղափառ հանրագիտարանի» ֆոնդի նախագահ։ Ռուս կրոնական փիլիսոփաների, ռուս ուղղափառ եկեղեցու պատմության հանրագիտարաննների հեղինակ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1962 թվականի մարտի 8-ին Մոսկվայում՝ ռազմական թարգմանչի և ուսուցչի ընտանիքում ։
Իր վկայությամբ` նա շատ լավ է ավարտել դպրոցը, որտեղ նա «ավելի հեշտությամբ է յուրացրել հումանիտար գիտությունները»։ «Ես սովորական երեխա էի։ Մենք բոլորս շատ ենք կարդացել»։ Սակայն, ըստ նրա, մինչև համալսարանի 3-րդ կուրսը նրա կրթությունը եղել է «ոչ համակարգային» և «մակերեսային».
Այնուհետև, հատուկ սեմինարից սկսած, որը նվիրված էր ռուսական գրական քննադատությանը, նրա վրա սկսում է ազդեցություն թողնել Իգոր Վինոգրադովը։ Միևնույն ժամանակ Կրավեցը հիշում է, որ շատ տարօրինակ ձևով է հանդիպել իր ապագա կնոջը, որի հետ նա ներկայացնում էր Մոսկվան Համառուսաստանյան ուսանողական օլիմպիադայում, որտեղ ինքը «դաժան կերպով ձախողում է», լուրջ քննության ժամանակ, իսկ կինը գրավում է երկրորդ տեղը։ «Ելքը մեկն էր՝ սկսել սովորել։ Ես պարզապես տեղափոխվեցի Պատմական գրադարան։ Բոլոր գրքերը կարդացի շատ մանրամասն գրառումներով․.. այդ ժամանակից ի վեր՝ քսան տարեկանից, ես սկսեցի ոչ թե պարզապես կարդալ ինչ պատահի, այլ պահել ինձ ինչ-որ համակարգվածության մեջ» ։
1984 թվականին կարմիր դիպլոմով ավարտել է Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի ՄՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը ։ Զբաղվել է ռուսական գրականությամբ, դիպլոմային աշխատանք է գրել է Ֆեոդոր Դոստոևսկու «Դևեր վեպի հիման վրա ։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են թողել Ալեքսեյ Լոսովը և Իգոր Իվանովիչ Վինոգրադովը, որը հետագայում մկրտության ժամանակ դարձել է նրա կնքահայրը ։
Համալսարանն ավարտելուց հետո ընդունվել է ԽՍՀՄ ԳԱ փիլիսոփայության ինստիտուտի ասպիրանտուրա։ Աշխատել է Պավել Ֆլորենսկու գեղագիտության մասին թեկնածուական ատենախոսության վրա, մտերմացել է նրա թոռների (մասնավորապես՝ վանահայր Անդրոնիկ Տրուբաչովի) հետ , սակայն թեկնածուականը այդպես էլ չի պաշտպանել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Ուվե անունով մարդը (վեպ)
Ուվե անունով մարդը (En man som heter Ove, ), շվեդ գրող Ֆրեդրիկ Բաքմանի վեպը, որը շվեդերենով հրատարակվել է 2012 թվականին ։ Վեպն անգլերեն է թարգմանվել 2013 թվականին և հրատարակումից 18 ամիս անց հայտնվել The New York Times-ի բեսթսելերների շարքում՝ այնտեղ մնալով 42 շաբաթ ։
Գրքի հիման վրա երկու ֆիլմ է նկարահանվել։ Համանուն առաջին ֆիլմում գլխավոր հերոսի դերը մարմնավորում է Ռոլֆ Լասգարդը, իսկ պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ։ Երկրորդ ֆիլմը կոչվում է «Օտտո անունով մարդը»։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2022 թվականի դեկտեմբերին, իսկ գլխավոր դերում հանդես է գալիս Թոմ Հենքսը ։
2022 թվականին Newmag հրատարակչությունը գիրքը հրատարակել է հայերեն ։ Գրքի շվեդերենից հայերեն թարգմանության հեղինակն Աշխեն Բախչինյանն է։
Բովանդակություն
Վեպի առանցքում 59-ամյա Ուվեն է՝ միայնակ մարդ, որը մշտապես դժգոհ է բոլորից ու ամեն ինչից։ Նա անկեղծորեն հավատում է, որ իր շուրջ միայն ապիկարներ են։ Հարևանների համար նա բոլորին մշտապես նախատող, անտանելի ծերուկ է։ Կնոջ մահից հետո միայնակ մնացած Ուվեն պարբերաբար փորձում է ինքնասպան լինել։ Բայց դա չի հաջողվում, քանի որ նրա նոր հարևաններն իր օգնության կարիքն ունեն։ Ընթերցողն աստիճանաբար բացահայտում է գլխավոր հերոսին ու հասկանում, որ ամեն ինչ միայն սև-սպիտակ չէ։ Դյուրաբորբոք Ուվեն իրականում մեծ սիրտ ունի, բայց մռայլ է, քանի որ ծանր փորձությունների միջով է անցել ։
Ֆիլմ
Ֆիլմի անգլալեզու ադապտացիայի պրեմիերան կայացել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։ «Օտտո անունով մարդը» ֆիլմում գլխավոր դերը մարմնավորում է Թոմ Հենքսը։ Հենքսը նաև ֆիլմի պրոդյուսերն է ։
Աուդիոգիրք
2014 թվականի հուլիսին Dreamscape Media-ն թողարկել է գրքի աուդիո տարբերակը։ Անգլերենով այն ընթերցում է ամերիկացի դերասան Ջորջ Նյուբերնը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր
Արամ Պապոյան
Արամ Վարդգեսի Պապոյան, հայ ֆիզիկոս (լազերային ‎‎ֆիզիկա)։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (2004 թ.), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2010 թ.) :
Կենսագրություն
Արամ Պապոյանը ծնվել է 1959 թվականին Երևանում։ 1982 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետը։
Աշխատանքները վերաբերում են լազերային ֆիզիկայի, ատոմային ֆիզիկայի, քվանտային և ոչ գծային օպտիկայի ուսումնասիրությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակի դափնեկիրներ
Աբրահամ Աբրահամյան (ազատամարտիկ)
Աբրահամ Միքայելի Աբրահամյան, հայ զինվորական, ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Համառոտ կենսագրություն
Աբրահամ Աբրահամյանը ծնվել է 1950 թվականի օգոստոսի 8-ին, Ասկերանի շրջանի Խրամորթ գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1967 թվականին ընդունվել է Հայաստանի Ղափանի լեռնամետալուրգիական տեխնիկումը։ 1969-1971 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակի շարքերում։
Զորացրվելուց հետո ավարտել է Կապանի լեռնամետալուրգիական տեխնիկումը և աշխատանքի անցել Հրազդան քաղաքում։ 1975 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Թբիլիսիի թիվ 344 զինվորական ուսումնարանը, սպայի կոչումով ծառայության անցել Ստեփանակերտում տեղակայված Խորհրդային բանակի զորամասում, իսկ 1984 թվականին, զորամասի հրամանատարության երաշխավորագրով ծառայության է ուղարկվել Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետություն։ Հինգ տարի (1984-1989 թթ.) ծառայել է Օդերի-Ֆրանկֆուրտ քաղաքում տեղակայված զորամասում։ 1989 թվականին ընտանիքով վերադարձել է Ստեփանակերտ և ծառայությունը շարունակել Խորհրդային բանակի զորամասերց մեկում։
1991 թվականին կամավոր զինվորագրվել է Ասկերանի հետախուզական ջոկատին։ Մասնակցել է Խոջալուի, Խրամորթի համար մղված մարտերին։
Զոհվել է 1992 թվականի մարտի 31-ին, Հարավ գյուղում։
Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի և Արցախի «Արիության համար» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։ Հուղարկավորված է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Տրիտոն (արբանյակ)
Տրիտոն (Τρίτων), Նեպտուն մոլորակի ամենամեծ բնական արբանյակն է, հայտնաբերվել է Ուիլիամ Լասսելի կողմից 1846 թվականի հոկտեմբերի 10-ն։ Անվանվել է հունական դիցաբանության ծովի խորքերի աստվածի՝ Տրիտոնի պատվին։
Տրիտոնը Արեգակնային համակարգի միակ մեծ արբանյակն է, որն ունի հակադարձ ուղեծիր, այսինքն այն պտտվում է մոլորակի պտույտին հակառակ ուղղությամբ։ Այն ունի 2 700 կմ տրամագիծ, այն մեծությամբ յոթերորդ արբանյակն է Արեգակնային համակարգում։ Իր հակադարձ շարժման, ինչպես նաև իր կառուցվածքի Պլուտոնին նմանության պատճառով, հավանական է որ Տրիտոնը որսացվել է Նեպտունի կողմից Կոյպերի գոտուց ։ Տրիտոնի մակերևույթը հիմնականում կազմված է սառած ազոտից, հիմնականում ջրային սառույցի կեղևով, այն ունի սառցե մանտիա և նրա ներսում քարե և մետաղական միջուկ ։ Միջուկը կազմում է արբանյակի զանգվածի մոտավորապես երրորդ մասը։ Տրիտոնի միջին խտությունը կազմում է 2,061 գ/սմ³ , և բաղկացած է մոտավորապես 15–35%-ով ջրային սառույցից ։
Տրիտոնը Արեգակնային համակարգի այն քիչ թվով արբանյակներից է, որը երկրաբանորեն ակտիվ է։ Որպես հետևանք, նրա մակերևույթը համեմատաբար երիտասարդ է, բարդ երկրաբանական պատմությամբ, պայմանավորված կրիոհրաբուխների գործունեությամբ և տեկտոնիկ լանդշաֆտներով ։ Տրիտոնի կեղևի մի մասը ծածկված է ազոտ ժայթքող գեյզերներով ։ Տրիտոնը ունի նոսր ազոտական մթնոլորտ, որի ճնշումը կազմում է Երկրի ծովի մակարդակին մթնոլորտային ճնշման 1/70000 մասը ։
Հայտնաբերումը և անվանում
Արբանյակը հայտնաբերվել է բրիտանացի աստղագետ Ուիլիամ Լասսելի կողմից 1846 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, ընդամենը 17 օր գերմանացի աստղագետներ Յոհան Գալլեի և Հենրիխ դ՛Արեստի կողմից Նեպտունի հայտնաբերումից հետո։