cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջո Մերիուեզեր
Ջո Մերիուեզեր (Joe C. Meriweather, ), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի և ծանր հաձրակվողի դիրքերում։ Սովորել է Հարավային Իլինոյսի Կարբոնդեյլի համալսարանում։ 1975 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբի կողմից՝ 11-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ատլանտա Հոքս», «Նյու Օռլեանս Ջազ», «Նյու Յորք Նիքս», «Կանզաս Սիթի Քինգս», «Գրանարոլո Բոլոնյա» և «Հովենտուտ Բադալոնա» ակումբների կազմերում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 10 մրցաշրջան։ Ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի կազմում (1976)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 670 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 5439 միավոր (8,1 մ/խ), կատարել 3764 անդրադարձ, 603 փոխանցում, 311 խլում և 810 բլոկշոտ ։
Կարիերան ԱՄՆ-ի հավաքականում
1974 թվականին ԱՄՆ հավաքականի կազմում Պուերտո Ռիկոյում անցկացվող բասկետբոլի աշխարհի առաջնությանը հաղթել է բրոնզե մեդալներ։ 1975 թվականին ԱՄՆ հավաքականի կազմում Մեխկիոյում անցկացվող Պանամերկյան խաղերին դարձել է չեմպիոն։
Մահ
Ջո Մերիուեզերը մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 13-ին՝ 59 տարեկան հասակում, Ջորջիա նահանգի Կոլամբուս քաղաքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Արմեն Աղալյան
Արմեն Ֆրեյդունի Աղալյան, ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1987)։ Ճարտարապետ Ֆրեյդուն Աղալյանի որդին է։
Lose Yourself (երգ)
«Lose Yourself» ռեփեր երգիչ Էմինեմի երգը, որը ձայնագրվել է 2002 թվականին։ Երգը թողարկվել է 2002 թվականին՝ 8 Mile (OST) հավաքածուում՝  որպես «8-րդ մղոն» ֆիլմի սաունդթրեք, ֆիլմում ռեփերը  խաղացել է գլխավոր դերում ։ Ավելի ուշ՝  2002 թվականին,   Lose Yourself-ը թողարկվել  է որպես սինգլ և մտել է Էմինեմի լավագույն երգերի ալբոմի՝ Curtain Call: The Hits-ի մեջ։ Այս երգի համար նա բազմաթիվ մրցանակներ է ստացել, այդ թվում՝ 2003 թվականին Օսկար մրցանակ՝ «Լավագույն սաունդթրեք» անվանակարգում ։ Երգն առաջին հորիզոնականում է մնացել  2,5 ամիս, ինչն այն ժամանակ ռեկորդային էր։ Երգը  Billboard Hot 100-ի առաջին հորիզոնականում է եղել,  166-րդ տեղն է զբաղեցրել բոլոր ժամանակների 500 լավագույն երգերի  ցուցակում՝ Rolling Stone ամսագրի վարկածով  ։ 2014 թվականին երգը ներառվել է  Էմինեմի  ShadyXV ալբոմում, սակայն այն եղել է միայն երկրորդ ձայնասկավառակի վրա։ Այդ ձայնասկավառակի վրա եղել է նաև երգի դեմո վարկածը, ինչը երբեք չի թողարկվել։
Մրցանակներ
«Lose Yourself» երգի համար։
Արմեն Աղալյան
Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
Lose Yourself (երգ)
Ստեղծագործությունների ցուցակ
Ձայնասկավառակը պարունակում է 3 աուդիոձայնագրություն, 1 տեսաերիզ և  1 տեսաթրեյլեր՝ 8  մղոն ֆիլմի համար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2002 սինգլներ Կատեգորիա:Էմինեմի սինգլներ Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Արմեն Աղալյան
Կենսագրություն
1964-1969 թվականներին` Երևանի գլխավոր ճարտարապետի տեղակալ, 1969-1973 թվականներին` Երևաննախագիծ ինստիտուտի արվեստանոցի ղեկավար, 1980-1990 թվականներին` ԵՊԻ ճարտարապետաշինարարական ֆակուլտետի դեկան, պրոֆեսոր 1990 թվականից ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Աղալյանի նախագծերով Երևանում կառուցվել են`
Երևանի Արաբկիր համայնքում գտնվող «Վահագն Վիշապաքաղ» հուշարձանի ճարտարապետն է (համահեղինակ՝ Գրիգոր Գրիգորյան, քանդակագործ՝ Վահե Հարությունյան)։
Կերպափոխվող միջնորմի, հավաքովի միաձույլ կմախքով շենքի կառուցման Աղալյանի եղանակով Սպիտակի երկրաշարժից հետո, 1990 թվականին, նախագծվել է իննհարկանի սեյսմակայուն փորձարարական բնակելի շենք։
Մահ
Մահացել է 2015 թվականին Լոս Անջելեսում, թաղված է Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում թաղվածներ
Էրիկ Հեսելբերգ
Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգ (Erik Bryn Hesselberg, ), նորվեգացի նկարիչ, քանդակագործ, ճանապարհորդ։ Թուր Հեյերդալի հետ մասնակցել է «Կոն-Տիկի» լաստանավի գիտարշավին։
Կենսագրություն
Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը ծնվել է 1914 թվականի հունիսի 4-ին Նորվեգիայի Բրևիկ քաղաքում՝ Տելեմարկ կոմսությունում ։ Մանկությունն անցել է Լարվիկում (Վեսթֆոլ կոմսություն), Սվեյնսգաթե 14 հասցեում։ Դեռևս մանկուց ընկերություն է արել ապագա աշխարհահռչակ ճանապարհորդ Թուր Հեյերդալի հետ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը ընդունվում է ծովագնացության ուսումնարան։ Դրանից հետո դառնում է պրոֆեսիոնալ ծավային։ Շուրջ հինգ տարի աշխատում է առևտրային նավերի վրա։ Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը մի քանի անգամ շուրջերկրյա ճանապարհորդություններ է կատարել։ Դրանից հետո ստանում է նկարչական կրթություն գերմանական Համբուրգ քաղաքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու պահին Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը գտնվում էր Գերմանիայում։ Նա չկարողացավ վերադառնալ հայրենիք, ուստի և անցնում է աշխատանքի որպես բեմանկարիչ Բրաունշվայգում։ Միաժամանակ նկարիչը կատարում էր նաև Նորվեգիայի դիմադրության շարժման հրահանգները ։ 1945 թվականին, պատերազմի ավարտից հետո, ի վերջո կարողանում է վերադառնալ հայրենիք։ Կնոջ՝ գերմանացի Լիզոլետ (Լիս) Գյուլդների հետ հիմնավորվում է Լիլեհամերում (Նորվեգիա) ։
Գիտարշավ Թուր Հեյերդալի հետ
1947 թվականին Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգն ապրում էր Բորրե քաղաքում կնոջ՝ Լիսի և նորածին աղջկա՝ Աննե-Կարինի հետ։ Այստեղ նա զբաղվում էր գեղանկարչությամբ։ Սակայն ամեն ինչ փոխվում է, երբ նրան ճանապարհորդելու է հրավիրում մանկության ընկեր Թուր Հեյերդալը։ Նրանք պետք է «Կոն-Տիկի» լաստանավով Պերուից ուղևորվեին դեպի Պոլինեզիա. Հեսելբերգը պետք է մասնակցեր որպես ղեկապետ։
Արդյունքում Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը համաձայնվում է և նրանք դուրս են գալիս բաց օվկիանոս։ Խաղաղ օվկիանոսում հարյուրմեկօրյա ուղևորության ընթացքում Էրիկը ոչ միայն ղեկապետի պաշտոնն էր իրականացնում, այլ նաև աստղագիտական հետազատություններ էր իրականացնում և որոշում էր լաստանավի տեղադիրքը, նշումներ անում քարտեզին և որոշում ուղղությունները։
Ազատ ժամանակ, երբ տեղորոշմամբ չէր զբաղվում, Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը նկարչությամբ էր ժամանակն անցկացնում, ինչպես նաև փայտյա արձանիկներ էր քանդակում և կիթառ նվագում։ Հենց նրան է պատկանում «Կոն-Տիկի» լաստանավի վրա տեղադրված առագաստի վրայի Աստծո նկարը։
Վերադառնալով ճանապարհորդությունից, որն ավարտվեց օգոստոսի 7-ին, Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը գրում է յոթանասուներկու էջանոց մի գիրք, որը կոչվեց «Կոն-Տիկին և ես»։ Գիրքը նկարազարդած էր անձամբ իր կողմից. վերջինս լույս տեսավ նորվեգական «Dreyers Vorlag» հրատարակչության կողմից 1949 թվականին։
Ամբողջ աշխարհին հայտնի այդ գիտարշավից հետո Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը կառուցում է իր սեփական նավը, որն անվանեց «Տիկի»։ Այս նավով նկարիչը ուղևորվեց իր հայրենի Նորվեգիայից դեպի Ֆրանսիա։ Շուրջ տասնմեկ տարի նա ապրեց իր առագաստանավում Լազուրե ափին՝ Կորսիկայի ափերին։ Այստեղ նա աշխատում էր որպես նկարիչ և քանդակագործ։ Ընկերություն էր անում աշխարհահռչակ Պաբլո Պիկասոյի, Ժորժ Սիմենոնի, Ժան Կոկտոյի հետ։
Ավելի ուշ Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգը վաճառում է իր առագաստանավը։ Ապրում է Միացյալ Նահանգներում, Գերանիայում, Շվեդիայում։ Հետո կրկին վերադառնում է իր մանկության օրերի քաղաք՝ Լարվիկ։
Էրիկ Բրյուն Հեսելբերգն իր մահկանացուն կնքում է 1972 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ հիսունութ տարեկան հասակում Լարվիկում. հենց այստեղ էլ նրան հուղարկավորում են։ Մահվանից հետո թողեց բազմաթիվ լուսանկարներ, գրաֆիկական աշխատանքներ, քանդակներ և ավելի քան երկու հարյուր երգեր կիթառի համար։
Նկարիչ-ճանապարհորդը ուներ երեք երեխաներ տարբեր ամուսնություններից՝ Աննե-կարին դուստրը (1946 թվական), որդին՝ Քաելուն (1958 թվական) և դուստր Սուզաննան (1967 թվական)։ Ավագ դուստրը ապրում է նորվեգական Դրոբյակում և կազմակերպում է հորը նվիրված ցուցահանդեսներ։
Գրականություն
"Kon-Tiki und ich. Mit dem Balsafloss über den Stillen Ozean.." In neuer Übersetzung und mit dem handgeschriebenen Text der norwegischen Originalausgabe angepasst. Herausgegeben von Anne Karin Hesselberg 2006.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի նկարիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Նորվեգացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի դիմադրության անդամներ Կատեգորիա:Նորվեգացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի արվեստագետներ
Պրատեր
Պրատեր (Wiener Prater), հանրային զբոսայգի և հանգստի գոտի Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։
Հանգստի գոտու մեծ մասը ընդգրկում է այսպես կոչված «Կանաչ Պրատերը» (Grüner Prater), որի մեջ ներառված է միջազգային տոնավաճառ, ձիարշավարան, մարզադաշտ, հեծանվահրապարակ և այլ սպորտային հրապարակներ։
Պրատերի հյուսիսում տեղակայված է «Վուրստելպրատերը» (Wurstelprater)` ատրակցիոնների գոտին, որը հաճախ կոչվում է պարզապես Պրատեր։ Այգու այս հատվածում վեր է խոյանում մի մեծ անիվ, որը կառուցվել է 1896-1897 թվականներին անգլիացի ինժեներ Վալտեր Բազետի նախագծմամբ։
Անիվը կանգնեցվել է Ավստրո-Հունգարիայի կայսր Ֆրանց Յոզեֆ I-ի հիսուներորդ տարեդարձի կապակցությամբ։ 60 մետրանոց այս անիվը առաջարկում է տեսնել Վիեննան վերևից։ Այն համարվում է Վիեննայի խորհրդանիշներից մեկը։
Այգում է գտնվում նաև աշխարհի ամենաբարձր շղթա-ատրակցիոնը՝ «Պրատեր Թաուերը»։ Այս ատրակցիոնի պտտվող մասը բարձրանում է մինչև 117 մետր, որը համապատասխանում է 33 հարկանի շենքի բարձրության հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիեննայի զբոսայգիներ
Տատյանա Տարասովա
Տատյանա Անատոլևնա Տարասովա  (Татья́на Анато́льевна Тара́сова, ),  գեղասահքի խորհրդային և ռուս մարզիչ։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1975), հոկեյի հայտնի մարզիչ Անատոլի Տարասովի դուստրը։ Ընդհանուր հաշվարկով 2004 թվականին նրա սաները աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոնատներում վաստակել են 41 մեդալ, ինչպես նաև օլիմպիական 8 ոսկե՝ հնարավոր  չորս ձևերից երեքում (Իրինա Ռոդնինա և Ալեքսանդր Զայցև (1976 և 1980 թվականների զույգեր), Նատալյա Բեստեմյանովա և Անդրեյ Բուկին (պարեր՝ 1988 թվական), Մարինա Կլիմովա և Սերգեյ Պոնոմորենկո (պարեր՝ 1992 թվական), Եկատերինա Գորդեևա և Սերգեյ Գրինկով (1994 թվականի զույգեր), Իլյա Կուլիկ (տղամարդիկ՝ 1998 թվական), Օքսաննա Գրիշչուկ և Եվգենի Պլատով (պարեր՝ 1998 թվական), Ալեքսեյ Յագուդին (տղամարդիկ՝ 2002 թվական)։
Կենսագրություն
Տատյանա Տարասովան խորհրդային հայտնի հոկեյիստ և մարզիչ Անատոլի Տարասովի դուստրն է։ Տատյանան չորս տարեկան էր, երբ հայրը սովորեցրեց նրան չմուշկներով սահել։ Տատյանա Տարասովա և Գեորգի Պրոսկուրին պարազույգին որոշ ժամանակ մարզել է Ելենա Անատոլևնա Չայկովսկայան։ 1966 թվականին այս պարազույգը մասնակացել է Համաշխարհային Ունիվերսադային։ Սակայն շուտով վնասվածքի պատճառով ստիպված են լինում թողնել սպորտը։ 1967 թվականին Տատյանա Տարասովան սկսում է զբաղվել մարզչական գործունեությամբ և ծրագրերի բեմադրությամբ։ Նրա աշակերտներից են եղել Իրինա Ռոդնինան, Ալեքսանդր Զայցևը, Իրինա Մոիսեևը, Անդրեյ Մինենկովը, Ալեքսեյ Յագուդինը, Իլյա Կուլիկը, Դենիս Թենը, Նատալյա Բեստեմյանովան, Մարինա Կլիմովան, Իրինա Ռոմանովան և Իգոր Յարոշենկոն, Սաշա Կոենը, Ալիսա Դրեյը, Ջոնի Վեյրը, Սիձուկա Արակավան, Օքսաննա Գրիշչուկը, Բարբարա Ֆուզար-Պոլին և այլք։
1974 թվականին նա ընդունվել է Ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտ, իսկ ավարտել է 1979 թվականին։
1990-ական թվականների կեսերին Տատյանա Տարասովան կազմակերպել է սառցե թատրոն «Բոլոր աստղերը», որի կազմում էին ընդգրկված շատ հայտնի աստղեր։ Թատրոնի կյանքը շարունակվեց 14 տարի։ Տարասովայի գործունեությունը այստեղ բազմազան էր՝ և՛ մարզիչ, և՛ բալետմաստեր, և՛ ռեժիսոր։ Թատրոնում բեմադրվել են դասական բալետի ներկայացումներ՝ «Գիշերը լերկ ժայռի վրա», «Քնած գեղեցկուհին», «Ալվան ծաղիկը»։ Ռեպերտուարում կային նաև Տարասովայի կողմից բեմադրված «Ռուսները Բրոդվեյի վրա» սերիան, հայտնի բրոդվեյան ներկայացումներ «Արևմտյան պատմությունը», «Ֆանտոմ օպերայում», «Կաբարե», «Կատուներ» և այլն։
2005 թվականին Տատյանա Տարասովան Ռուսաստանի Գեղասահքի ֆեդերացիայում նշանակվում է մարզիչ-խորհրդատու։ Եղել է Առաջին ալիք (Ռուսաստան) հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված բազմաթիվ հեռուստաշոուների («Աստղերը սառույցի վրա-2006», «Սառցե դարաշրջան»-2007 թվականից 2009 թվականը, «Սառույց և կրակ»-2010-2011 թվականներ) ժյուրիի նախագահ։
2008 թվականի մարտի 21-ին Գետեբորգում կայանալիք աշխարհի չեմպիոնատի օրերին Տարասովան ընդգրկվեց Աշխարհի գեղասահքի սրահում .: Նույն տարվա ամռանը Տարասովայի ղեկավարությամբ սկսում է մարզվել 2008 թվականի աշխարհի չեմպիոն ճապոնուհի Մաո Ասադան ։ Նույն ժամանակահատվածում Մաո Ասադան շարունակում էր մարզվել Նագոյայի համալսարանի բազայում և միայն պարբերաբար էր այցելում Մոսկվա՝ Տատյանա Տարասովայի մոտ։ Իր հերթին Տատյանա Տարասովան երբեմն ինքն էր մեկնում Ճապոնիա՝ սպորտսմենուհու մոտ և ուղեկցում էր նրան ամենակարևոր մեկնարկներին ։ 2010 թվականի Օլիմպիական խաղերից հետո, որտեղ Մաոն արծաթե մեդալակիր էր, իսկ Աշխարհի չեմպիոնատում՝ հաղթող, այս համագործակցությունն ավարտվեց .:
2011 թվականի ձմռանը Տատյանա Տարասովայի կողմից սառույցի վրա բեմադրվեց ներկայացում Շառլ Պերոյի «Քնած գեղեցկուհի» հեքիաթի հիման վրա ։
Քաղաքական հայացքներ
2012 թվականի հունվարին Տատյանա Տարասովան դառնում է նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Պուտինի «Ժողովրդական շտաբի» անդամ (Մոսկվա) ։ 2012 թվականի փետրվարի 4-ին Մոսկվայի Պոկլոննայա բլուր վայրում կայացած միտինգի ժամանակ հանդես է գալիս ի աջակցություն Վլադիմիր Պուտինի։ 2012 թվականի փետրվարի 6-ին պաշտոնապես գրանցվում է ՌԴ նախագահի թեկնածու և գործող նախագահ Վլադիմիր Պուտինի վստահված անձ.
Ընտանիք
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, դաշնակահար Վլադիմիր Կայների այրին ։ Երեխաներ չունի։ Մինչ այդ Տարասովայի ամուսինները եղել են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Գյումրու երիտասարդական նախաձեռնությունների կենտրոն
Գյումրու «Երիտասարդական նախաձեռնությունների կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը (ԵՆԿ ՀԿ), ոլորտային առաջատար երիտասարդական կազմակերպություն է, որի առաքելությունն է նպաստել երիտասարդի կայացմանը՝ որպես մրցունակ, նախաձեռնող, պատասխանատու անհատ և քաղաքացի։
Կազմակերպությունը գործում է Հայաստանի ողջ տարածքում և համագործակցում է միջազգային մակարդակում։ Գրասենյակը գտնվում է ՀՀ Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։
Պատմություն
Կազմակերպությունը հիմնվել է 2008 թվականին ակտիվ և երիտասարդության հարցերի ոլորտում փորձ ունեցող գյումրեցի 5 երիտասարդի կողմից ։ Շուրջ 9 ամիս ոչ ֆորմալ կարգավիճակով գործելուց հետո կազմակերպությունը պետական գրանցում է ստացել 2009 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ։ Գործունեության հիմքում դրվել է երիտասարդական նախաձեռնությունների և ակտիվ մասնակցության խրախուսման միջոցով երիտասարդների քաղաքացիական ակտիվության բարձրացման և համայնքի զարգացման գաղափարը։
Հիմնադրման օրից ԵՆԿ-ն խթանում է երիտասարդների զարգացմանը, որպեսզի նրանք հասնեն իրենց լիարժեք ներուժին` կենտրոնահեն (կենտրոններում) ու կենտրոնախույզ (աութրիչ, կենտրոններից դուրս) աշխատանքով, ոչ ֆորմալ և ինֆորմալ կրթական, սոցիալական ու մշակութային գործունեությամբ։
Ամեն տարի ավելի քան 2000 պատանի ու երիտասարդ սովորում է ինչպես մասնակցել տեղական որոշումների կայացման գործընթացներին, որոնք անմիջականորեն ազդում են իրենց վրա, ստանում է կամավորության հնարավորություններ, որոնք նպաստում են սոցիալական համախմբվածությանն ու համերաշխությանը, և ներգրավում է այնպիսի ծրագրերի մեջ, որոնք տալիս են աշխատունակության արդյունավետ կարողություններ ։
Գործունեության հիմնական ուղղությունները
Կազմակերպության գործունեության ներկա ուղղություններն են ՝
Ծրագրեր
Հիմք ընդունելով հավասարության և արդարության սկզբունքները՝ ԵՆԿ երիտասարդական գործունեությունը բաց է Հայաստանում ապրող ցանկացած երիտասարդի համար։ Երիտասարդները կարող են մասնակցել լեզուների ակումբների, աշխատարանների, տեղական և միջազգային փոխանակման ծրագրերի, ճամբարների, սեմինարների, դասընթացների, ուսումնական այցերի, պրակտիկայի հնարավորությունների, խորհրդաժողովների, համաժողովների, փառատոների, հետազոտական ​​ուսումնասիրությունների, շահերի պաշտպանության արշավների դեռահասների ու երիտասարդների համար և այլ հարանման ծրագրերի ու միջոցառումների։ Կազմակերպությունը խրախուսում է երիտասարդների սեփական նախաձեռնությունները, երիտասարդների կողմից հենց իրենց ծրագրերի ու միջոցառումների իրականացումը ։
«Երիտասարդների տուն» բաց երիտասարդական կենտրոններ
2018 թվականից սկսած ԵՆԿ ՀԿ-ն Հայաստանի տարբեր համայնքներում հիմնում ու գործարկում է բաց երիտասարդական աշխատանքի մեթոդաբանությամբ և սկզբունքներով աշխատող՝ «Երիտասարդների տուն» անվանումով կենտրոններ։ Այս կենտրոնների նպատակն է բարձրացնել Հայաստանում` մասնավորապես կենտրոնի գործունեության համայնքում, երիտասարդների կյանքի որակը, բարեկեցությունը, քաղաքացիական ակտիվությունն ու համայնքային կյանքին ներգրավվածությունը՝ պորֆեսիոնալ և անվճար երիտասարդական աշխատանքի իրականացման միջոցով։ Կենտրոնները 13-18 տարեկան պատանիների և երիտասարդների համար կրթվելու, նոր հմտություններ զարգացնելու, ինքնաարտահայտվելու, ազատ ժամանակը կազմակերպելու և հասակակիցների հետ շփվելու ապահով տարածքներ են, ինչպես նաև նպաստող միջավայր նրանց սոցիալականացման և համայնքներում դրական փոփոխությունների իրականացման համար։
Հիմնադրված կենտրոններն են՝
Համագործակցություններ
ԵՆԿ ՀԿ-ն սերտորեն համագործակցում է ՀՀ նախարարությունների ու գերատեսչությունների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, տասնյակ օտարերկրյա ու միջազգային կազմակերպությունների հետ ։
2017 թվականից կազմակերպությունը, մրցութային կարգով, իրականացնում է «Erasmus+ երիտասարդություն և եվրոպական համերաշխության կորպուս» ծրագրերի տեղեկատվական կենտրոնների ցանցի Հայաստանի տեղեկատվական կենտրոնի գործունեության համակարգման լիազորությունները։ Կենտրոնի նպատակն է տեղեկատվություն տրամադրել այս ծրագրերի շրջանակներում երիտասարդներին ու երիտասարդական կազմակերպություններին ընձեռվող հնարավորությունների մասին, ինչպես նաև աջակցել շահագրգիռ կողմերին իրենց ծրագրերի իրականացման գործում  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հասարակական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ոչ առևտրային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Երիտասարդական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հայաստանի ոչ առևտրային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հայաստանի հասարակական կազմակերպություններ Կատեգորիա:ՀՀ երիտասարդական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Երիտասարդություն Կատեգորիա:Կամավորություն Կատեգորիա:Ոչ ֆորմալ կրթություն Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Հայաստանում
Անտիցիկլոն
Կատեգորիա:Քամիներ
Քնարածառ չինական
Քնարածառ չինական, մագնոլիազգիների ընտանիքի, քնարածառ ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Ծառ է 15-17 մ բարձրությամբ, վրանաձև սաղարթով։ Ունի 4 բլթականի տերևներ, որոնք ավելի սրածայր են։ Ծաղկապատի ներքին մասերը նարնջագույն բծեր չունեն։ Մշակվում է Երևանի բուսաբանական այգում 1958 թվականից։ Անցած տարիների խիստ ձմռան ընթացքում մշտապես ցրտահարվել է մինչև գետնի մակերեսը և հետագայում կրկին աճել բնային մացառներով։ Չնայած դրան, ամեն տարի առատորեն ծաղկում է, սակայն պտուղներում սերմեր չեն կազմավորվում։ Ընթացիկ աճը հասնում է 1-1,5 մետրի։ Համեմատաբար լավ վիճակում է գտնվում Իջևանի դենդրարիում։ Հեռանկարային տեսակ չէ։
Տարածվածություն
Բնական պայմաններում հանդիպում է կենտրոնական Չինաստանում։ Մշակվում է Երևանի բուսաբանական այգում 1958 թվականից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մագնոլիազգիներ
Քալիդի սկավառակագրություն
Ամերիկացի երաժիշտ Քալիդը թողարկել է երկու ստուդիական ալբոմներ, մեկ մինի ալբոմ, 25 սինգլներ և 9 գովազդային սինգլներ։
Քալիդը պայմանագիր է կնքել Right Hand Records և RCA Records լեյբլների հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Օլգա Բրուսնիկինա
Օլգա Ալեքսանդրովնա Բրուսնիկինա (Ольга Александровна Брусникина, ), ռուս մարզուհի (սինխրոն լող), սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն (Սիդնեյ-2000՝ զույգ և խումբ, Աթենք-2004՝ խումբ), աշխարհի ու Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ Երկար ժամանակ հանդես է եկել Մարիա Կիսելյովայի հետ։
Կենսագրություն
Օլգա Բրուսնիկինան ծնվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 9-ին Մոսկվայում։ Սոնխրոն լողով սկսել է աբաղվել 14 տարեկան հասակում, իսկ 1993 թվականին դարձել է աշխարհի պատանեկան առաջնության հաղթող։ Ավարտել է Ռուսաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական համալսարանը։ Հանդես է եկել «Դինամո» ակումբում։ Աշխարհի չեմպիոն է դարձել 1998 (խումբ և զույգ), 2001 (անհատական) և 2003 (խումբ) թվականներին։ Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալների է արժանացել 2000 (զույգ, խումբ) և 2004 (խումբ) թվականներին։
2001 թվականին Բրուսնիկինան պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով ։ Մարզական կարիերան ավարտել է 2004 թվականին։
2009 թվականին Բրուսնիկինան ընդգրկվել է Համաշխարհային լողի փառքի սրահում ։
2006 թվականի հուլիսի 14ին Օլգա Բրուսնիկինան որդի է ունեցել, որին կոչել է Իլյա ։
Ներկայում Օլգա Բրուսնիկինան Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին կից ֆիզկուլտուրայի ու սպորտի հարցերով խորհրդի անդամ է, ինչպես նաև Ռուսաստանի Օլիմպիական կոմիտեի գործադիր կոմիտեի անդամ։ Օլգա Բրուսնիկինան նաև Ռուսաստանի Օլիմպիական կոմիտեին կից Մարզիկների հանձնաժողովի նախագահն է։ 2009 թվականի ամռանը Օլգա Բրուսնիկինան իր ուժերն է փորձել որպես սինխրոն լողի մրցությունների դատավոր ։
Օլգա Բրուսնիկինան ունի զինվորական կոչում. նա Դաշնային սահմանապահ ծառայության կապիտան է։
Պարգևներ
2001 թվականի ապրիլի 19-ին Օլգա Բրուսնիկինան պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության Պատվո շքանշանով ֆիզկուլտուրայի ու սպորտի զարգացման գործում ունեցած մեծ ներդրման, 2000 թվականին Սիդնեյում XXVII Օլիմպիական խաղերի ժամանակ ունեցած մարզական մեծ նվաճումների համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս լողորդներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Լ'Ամելյա դե Մար
Լ'Ամելյա դե Մար  (l'Ametlla de Mar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ Էրրե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 66,87 կմ²։ Բնակչությունը՝ 7071 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1891 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մարսյան քրոնիկոն (ֆիլմ)
Սյուժե
1999 թվականին Մարս են գալիս տիեզերագնացներ Երկիր մոլորակից։ Նրանց, սակայն սպանում է մի մարսիացի, որն իր կնոջը խանդում է տիեզերագնացներին, որոնց նա տեսել էր երազում։ Հաջորդ գիտարշավի մասնակիցները մահանում են այն պատճառով, որ ընկնում են մարսիացու հիպնոզի տակ` կարծելով, թե վայրէջք են կատարել իրենց մանկության իդեալական քաղաքում, որը բնակեցված է իրենց արդեն մահացած սիրելի հարազատներով և ընկերներով։ Երրորդ գիտարշավի մասնակիցներն իմանում են, որ այս անգամ մահացել են մարսիացիները, որոնք պարտվել են Երկիր մոլորակից հանկարծակի այնտեղ թափանցած ջրծաղիկի վարակին։ Մարսը ամբողջովին բնակեցվում է Երկիր մոլորակի գաղութարարներով, որոնք իրենք հետ նոր մոլորակ են բերում մարդկային հին խնդիրները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Էզերմեն
Էզերմեն, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Սև ծովի ավազանում, հոսում է Տրապիզոնի մարզի տարածքով։ Սրա ափին էր գտնվում Անիֆա գյուղը ։
Գլխավոր փողոց (Լոս Անջելես)
Լոս Անջելեսի գլխավոր փողոց (Կալիֆոռնիա)՝ խոշոր հյուսիս-հարավ մայրուղի ։
Ուղի
Փողոցը սկիզբ է առնում «Բուլվարի հովիտ» փողոցից մինչև «Առաքելություն ճանապարհ» փողոց։ Այն ավարտվում է Լոս Անջելեսի նավահանգստում։ 9-րդ փողոցում այն միավորում է Լոս Անջելեսի «Գարուն» փողոցի հետ։ Այդ փողոցների մոտ գտնվում է նաև «Չեզար Չավեսի» պողոտան։
Տրանսպորտ
Գլխավոր փողոցում անցնում են Metro Local ավտոբուսների 10, 33, 48, 55, 68, 76, 83, 92, և 355 գծերը, ինչպես նաև Metro Rapid ավտոբուսների 733-րդ գիծը. այդ գծերի մեծամասնությունը գործում է միայն Գլխավոր փողոցում, իսկ 76 գիծը աշխատում է նաև Հյուսիսային Լոս Անջելեսում, 48 գիծը Հարավային Լոս Անջելեսում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի փողոցներ
Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (Նորաշեն)
Պատմություն
Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Թվագրվում էր ուշ միջնադարով։ Մատուռի շուրջը կային 17-րդ դարի խաչքարեր ։ Դատելով անունից այն նվիրված է եղել սուրբ Հռիփսիմեին։
Կրյուգերի ազգային պարկ
Կրյուգերի ազգային պարկ  (Nasionale Krugerwildtuin, Kruger National Park), ՀԱՀ հնագույն ազգային պարկը։ Գտնվում է Աֆրիկայի հարավում (ՀԱՀ հյուսիս-արևելքում) և համարվում է 2001 թվականին ստեղծված Կրյուգեր-տու-Քենոնս կենսոլորտային արգելոցի մի մասը։ Այն կոչվել է Տրանսվաալի նախագահ Պաուլուս Կրյուգերի պատվին ։
Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Պարկը գտնվում է նախկին Տրանսվաալ նահանգի արևելքում Լիմպոպո և Կոկորդիլոսի գետերի միջև (ներկայումս պարկը գտնվում է Մպումալանգա և Լիմպոպո նահանգների տարածքում)։ Արևելքում պարկը սահմանակից է Մոզամբիկին ։ Պարկի ընդհանուր երկարությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 340 կմ։ Պարկի երեք հիմնական մասերը (հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային) ձևավորվում են Ուլիֆանտս և Սաբի գետերի միջոցով ։
ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստների ցանկ
Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստների ցանկ
Կրյուգերի ազգային պարկ
Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Պարկի տարածքում կլիման մերձարևադարձային է անձրևների սեզոնը սովորաբար տևում է հոկտեմբերից մինչև մարտ (ներառյալ) ։
ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստների ցանկ
Ստորև բերված է ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստների ցանկը՝ ըստ շնորհման տարիների։
Կրյուգերի ազգային պարկ
Պատմություն
Պարկի տարածքում հայտնաբերվել են Homo erectus-ի հետքեր, որոնք ապրել են այստեղ ավելի քան կես միլիոն տարի առաջ։ Բացի այդ պարկի տարածքում առկա են քարի և երկաթի դարի մնացորդներ։ Պարկի տարածքում են գտնվում շուրջ 130 ժայռապատկերներ, ավելի քան 300 հնագիտական օբյեկտներ, ներառյալ Thulamela –ի և Masorini-ի  ավերակները ։ Տարածաշրջանի պատմությունը, տարածքի բնակեցումը և եվրոպացիների ի հայտ գալն արտացոլված են նգունի ժողովուրդների մշակույթում։
Պարկի պատմություն
1884 թվականին Տրանսվալի նախագահ Պաուլ Կրյուգերը հանդես եկավ Ներքին Վելդում բնապահպանական գոտու ստեղծման նախաձեռնությամբ։ 1898 թվականին Սաբի և Կոկորդիլոս գետերի միջև ընկած տարածքում հիմնադրվեց Սաբի արգելոցը, որի տարածքում սահմանափակվեց  որսը։ 1926 թվականի  մայիսի 31-ին Սաբի և Շինգվիձի որսորդական արգելոցների բազայի վրա ստեղծվեց Կրյուգերի պարկը, որը դարձավ առաջին ազգային պարկը ՀԱՀ-ում։  Ազգային պարկի կազմավորման պատմությանը կարելի է ծանոթանալ Ստեվենսոն-Համիլտոնի գրադարանում, որը հանդիսացել էր պարկի առաջին  հսկիչը և նշանակվել էր այդ պաշտոնում 1902 թվականին։ 2002 թվականին այն ընդգրկվում է «Մեծ Լիմպոպո» անդրսահմանային պարկի կազմի մեջ ։
ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Կրյուգերի ազգային պարկ
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Կրյուգերի պարկի տարածքում գերակշռում է պարկային սավաննայի բուսականությունը, որը բնութագրվում է սակավանտառությամբ, չոր տերևաթափ անտառներով և հացազգի բույսերով ։ Ուլիֆանտս գետի հյուսիսային մասում գտնվող պարկի մի մասը իրենից ներկայացնում է վելդ մոպանի, իսկ հարավային մասը՝ տորնվելդ։ Պարկում աճում են պետության կողմից պահպանվող 47 ծառատեսակից 17-ը, (ցանկը հրապարակվել է 2004 թվականի սեպտեմբերին) ։
Պարկի ղեկավարության տվյալներով տարածքում բնակվում են շուրջ 1500 առյուծներ, 12000 փղեր, 2500 գոմշացուլեր, 1000 ընձառյուծներ և 5000 ռնգեղջուրներ (ինչպես սպիտակ, այնպես էլ սև) ։
Պարկի ենթակառուցվածքներ
Պարկի տարածք կարելի է մուտք գործել իննը տարբեր դարպասներով, որոնք սովորաբար բաց են առավոտյան ժամը 6-ից մինչև 17:30 ։ Պարկի տարածքում կան մեծ թվով հանգստի կանգառներ (շուրջ 30), այդ թվում մի քանի մասնավոր ճամբարներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Hush (ալբոմ)
Hush, հարավկորեական գըրլ բենդ Everglow-ի երկրորդ սինգլային ալբոմը։ Ալբոմը թվային և ֆիզիկական տարբերակով թողարկվել է 2019 թվականի օգոստոսի 19-ին` Yuehua Entertainment-ով։ Սինգլը պարունակում է երեք երգ, այդ թվում նաև գլխավոր «Adios» սինգլը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 ալբոմներ
Գուրգեն Վանանդեցի
Գուրգեն Վանանդեցի (Գուրգեն Արշակի Փորսուղյան, ), հայ գրականագետ, քննադատ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Գրական անվան ծագումը
Գուրգեն Վանանդեցու ծննդավայր Կարս քաղաքը հնում մտնում էր Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Վանանդ գավառի մեջ։ Այդ գավառի անունով էլ նա ընդունել է Վանանդեցի գրական անունը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Կարսի ռեալական դպրոցում։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ Այնուհետև սովորել է համալսարանի ասպիրանտուրայում։ Գրականության և արվեստի սոցիոլոգիա է դասավանդել Երևանի տարբեր դպրոցներում ու տեխնիկումներում։ 1930 թվականից դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում։ Սկզբում հանդես է եկել որպես բանաստեղծ։ Գրել է մի պոեմ՝ «Արեգակը խաչափայտին» վերնագրով։ Հետո թողել է բանաստեղծությունը և զբաղվել գրականագիտությամբ։ Մահացել է Երևանի բանտում 1937 թվականին։
Գրական գործունեություն
Լինելով Հայաստանի Պրոլետգրողների ասոցիացիայի անդամներից ու ղեկավարներից՝ Գուրգեն Վանանդեցին այդ խմբակցության սկզբունքներով գրել է տեխնիցիզմը փառաբանող, վերացական բանաստեղծություններ, հանդես եկել ընթացիկ գրական շարժումը վերլուծող հոդվածներով և առանձին գրքերի գրախոսություններով։ 1920-ական թվականների վերջին հաղթահարել է նեղ խմբակային մոտեցումը և ներկայացրել է ընթացիկ գրականությունը լայն հայացքով և միասնության մեջ քննելու պահանջ։ Գուրգեն Վանանդեցու գրականագիտական և արվեստաբանական ուսումնասիրությունները՝ նվիրված Խաչատուր Աբովյանին, Րաֆֆուն, Ալեքսանդր Շիրվանզադեին, Պերճ Պռոշյանին, Եղիշե Չարենցին, Մարտիրոս Սարյանին բնութագրվում են սոցիոլոգիական ուղղվածությամբ՝ երբեմն հասնելով արվեստի առանձնահատկությունները շրջանցող, մերկ գաղափարայնության, ինչը բնորոշ էր 1930-ական թվականների խորհրդահայ գրաքննադատության համար։ Գուրգեն Վանանդեցին մասնակցել է նաև «Հայ գրականության պատմություն (1933)» ութհատորյակի ստեղծման աշխատանքներին։
Մանաս Օրդո
Մանաս Օրդո (Манас Ордо), ղրղզների ազգային հերոս Մանասի պատվին կառուցված հուշահամալիր, որը համանուն էպոսում պաշտպանում և միավորում էր ղրղզներին։ Կառուցվել է կարախանիդյան դարաշրջանում, մոտ 1334 թվականին։ Ղրղզստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող հուշահամալիրում է գտնվում դամբարանը, որտեղ պահվում են հերոսի մասունքները։ Համալիրի գտնվելու վայրը բնավ պատահական չէ. ըստ լեգենդի, հենց Տալասի հովտում էր տեղակայված Մանասի և նրա զորքի հիմնական ռազմակայանը։
Տեղագրություն
Համալիրը գտնվում է Ղրղզստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Տալաս քաղաքից 12 կմ դեպի արևելք։ Մանասից հարավ հոսում է Տալաս գետը, որի հետևում սկսվում են ղրղզական բարձր լեռները։
Մանաս էպոսը պատմում է Ղրղզստանի Բաթիր Մանասի մասին, որը ղրղզներին Ալթայից Տյան Շան է վերադարձրել, իսկ ավելի ուշ պաշտպանել է նրանց չինական հարձակումներից։ Էպոսը պատմական է, ուստի դրանում նկարագրված իրադարձությունների զգալի մասը իրականում տեղի են ունեցել։ Էպոսը համարվում է Ղրղզստանի ժողովրդի կյանքի յուրատեսակ հանրագիտարան, նրա հնագույն պատմության վկայությունը ։
Ղրղզական ազգային հերոսի հիշատակը պահպանելու համար համալիր է ստեղծվել։ Մանասի գերեզմանը կամ Մանասի կումբեզը այս համալիրի ամենագլխավոր տեսարժան վայրն է։ Իրականում չկա հաստատում, որ կումբեզը Մանասի գերեզմանն է։ Կումբեզը կառուցվել է էպոսի նկարագրած իրադարձություններից 5 դար առաջ։ Ենթադրություններ կան, որ այնտեղ հանգչում է կարահադինյան խանի դուստրը։ Դամբարանն առանձնանում է հետաքրքիր ճարտարապետությամբ. պատերը ծածկված են կավից պատրաստված խճանկարով, գմբեթը կտրված կոն է ։
Զբոսայգի
Հուշահամալիրը ներառում է նաև ընդարձակ զբոսայգի։ Այգու կենտրոնում կա աստղ, որի վրա կանգնած է Մանասը։ Այս աստղի շրջակայքում կան քարե կերպարներ, որոնք ենթադրաբար ներկայացնում են Մանասի աջակիցներին ու մարտիկներին։
Թանգարան
Թանգարանը տեղեկություններ է տրամադրում Մանասի և նրա պատմության մասին։ Մանասչիները, որոնք շարունակում են Մանասի ավանդույթը մինչև օրս, նույնպես պատկերված են այստեղ։ Մանասի հայտնի տեսարանները նույնպես ցուցադրվում են տրամապատկերի տեսքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Ղրղզստանի մշակույթ
Can’t Hold Us Down
«Can’t Hold Us Down», ամերիկացի երգչուհի Քրիստինա Ագիլերայի Stripped չորրորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլը, թողարկվել է 2003 թվականի հուլիսի 8֊ին։ Երգը Քրիստինան ձայնագրել է Lil' Kim ռեփ կատարողի մասնակցությամբ։
Երգը հաջոությամբ ներառվել է շատ վարկանիշային աղյուսակներում․ Billboard Hot 100 վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցրել է 12֊րդ հորիզոնականը, Բրիտանիայում՝ 6֊րդ, Գերմանիայում՝ 9֊րդ, Իռլանդիայում՝ 5֊րդ, Նոր Զելանդիայում՝ 2֊րդ, Ավստրալիայում՝ 5֊րդ և Համաշխարհային հիթ֊շքերթում՝ 3֊րդ։
«Can’t Hold Us Down»֊ը արժանացել է Գրեմմի մրցանակի «Լավագույն փոփ կատարում» անվանակարգում։
Երգի պատմությունը
Քրիստինան երգը համարում է «ֆեմինիստական հիմն»։ Նա երգում է հասարակության երկակի չափանիշների մասին։
Դարիմդարասի
Դարիմդարասի, դերիմդարասի- գետակ Կուրի ավազանում։ Հոսում է Արդահանի շրջանով և մայր գետին միանում նրա աջ կողմից ։
Բադիա դել Վալյես
Բադիա դել Վալյես (կատ.՝ Badia del Vallès, բասկ.՝ Badia del Valles), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Վալես Օկսիդենտալ շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 0,69կմ2։ Բնակչությունը 13703 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 15 կմ հեռավորության վրա։
Որթատունկի խաչ
Որթատունկի խաչ (ჯვარი ვაზისა), հայտնի է նաև որպես վրացական խաչ կամ Սուրբ Նունեի խաչ, Վրաց ուղղափառ եկեղեցու գլխավոր խորհրդանիշն է և ոչ ստույգ տվյալներով թվագրվում է մ.թ. 4-րդ դարով, երբ քրիստոնեությունը դարձել է պաշտոնական կրոն Վիրքի Թագավորությունում (Քարթլի)։
Նախապատմություն
Որթատունկի խաչը ճանաչելի է իր փոքր-ինչ իջեցված հորիզոնական ճյուղերով։ Ավանդական աղբյուրները խաչի այս անսովոր ձևը վերագրում են Կապադովկիայից մի կնոջ՝ սուրբ Նունեին, ով 4-րդ դարի սկզբին քրիստոնեություն է քարոզել Վիրքում (համապատասխանում է ժամանակակից հարավային և արևելյան Վրաստանին, հյուսիսարևելյան Թուրքիային) ։ Ըստ լեգենդի նա որթատունկի խաչն ստացել է Մարիամ Աստվածածնից (կամ, որպես տարբերակ, նա ինքն է ստեղծել այն Մցխեթի (მცხეთა) ճանապարհին) և ամրացրել է այն՝ դրա մեջ հյուսելով իր սեփական մազերը։ Նունեն այդ խաչով եկել է Վրաստան իր առաքելությամբ։ Այնուամենայնիվ, խաչի ծանոթ պատկերն իր յուրովի իջեցված ուսերով հայտնվել է միայն վաղ ժամանակակից դարաշրջանում։
Նիկիտի
Նիկիտի (Νικήτη ), ծովափնյա փոքր քաղաք Հունաստանում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 41 մետր բարձրության վրա, Կասանդրա ծոցի ափին ՝ Սիթոնիա թերակղզու հյուսիսային մասում, Սալոնիկի կենտրոնից 77 կմ հարավ-արևելք, «Մակեդոնիայի» միջազգային օդանավակայանից 68 կմ հարավ-արևելք։ Մտնում է Կենտրոնական Մակեդոնիայի պերիֆերիայում՝ Խալկիդիկիի պերիֆերիկ միավորի՝ Սիթոնիա համայնքի (դիմ) մեջ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 2711 մարդ ։ Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են զբոսաշրջությունը, մեղվաբուծությունը և ձիթապտղի յուղի արտադրությունը։
Մինչև 1988 թվականը քաղաքը կոչվել է Նիկիտաս ։
Ավանդական արտադրանք
Ավանդական արտադրանքը հանդիսանում է մեղրը։ 1952 թվականին ստեղծվել է Նիկիտի քաղաքի Մեղվաբույծների ասոցիացիան։ Այսօր այն ունի մոտ 135 անդամ, բոլորը պրոֆեսիոնալ մեղվապահներ են։ Ասոցիացիայի միջին տարեկան արտադրությունը գերազանցում է 900 տոննան (Հունաստանի տարեկան արտադրության 10%-ը)։
Կլիմա
Կլիման միջերկրածովյան է, որը սահմանակից է կիսաանապատային և մայրցամաքային կլիմայի տարածքներին։
Նիկիտի համայնք
Էլիան մտնում է Նիկիտի համայնքի մեջ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 2711 մարդ ։ Տարածքը կազմում է 71,58 քառակուսի կիլոմետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Փերկինսի կույրերի դպրոց
Փերկինսի կույրերի դպրոց (Perkins School for the Blind, նաև Perkins Institution for the Blind), ԱՄՆ-ի հնագույն կրթական հաստատություն՝ նախատեսված կույր երեխաների համար։ Դպրոցը հիմնադրվել է 1829 թվականին՝ բժիշկ Ջոն Դիքս Ֆիշերի կողմից։
Հիմնադրում
Ջոն Դիքս Ֆիշեր՝ Փերկինսի կույրերի դպրոցի հիմնադիր։ Երկար ժամանակ աշխատել է որպես բժիշկ։ Այդ ժամանակաշրջանում ԱՄՆ-ում համարվում էր, որ այն մարդիկ, ովքեր ունեն կուրություն, չեն կարող դառնալ հասարակության լիիրավ անդամներ։ Նրանց ուսուցանելու միտքը Ֆիշերի մոտ ծնվեց այն բանից հետո, երբ նա այցելեց աշխարհում կույրերի առաջին դպրոցը՝ հիմնադրված 1784 թվականին բարերար Վալենտին Գայուիի կողմից։
Ֆիշերը դպրոցի տնօրենի պաշտոնում նշանակեց իր ընկերոջը Սամուել Գրիդլի Հաուիին։ Սկզբում առաջին վեց աշակերտների համար պարապմունքներն անցկացվեցին Հաուիի տանը, իսկ ապա այդ նպատակի համար օգտագործվեց հատուկ հաստատություն, որը վարձակալվել էր Թոմաս Հանդասիդ Փերկինսի դրամական աջակցությամբ։ Հենց այս պատճառով էլ դպրոցն անվանակոչվել է նրա պատվին ։ Վեց տարիների ընթացքում աշակերտների թիվն աճեց մինչև վաթսունի։ Դպրոցը տեղափոխվեց ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի Ուոթերթաուն քաղաք։
Ակտիվություն
Փերկինսի կույրերի դպրոցը ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերում կուրություն ունեցող անձանց իրավունքների ընդլայնման քննարկումներում։ 2010 թվականի հոկտեմբերին դպրոցի տնօրեն Սթիվեն Մ․ Ռոթշտեյնը ներկա գտնվեց Բարաք Օբամայի կողմից օրենքի ընդունմանը, որն ապահովում է սահմանափակ հնարավորություններով անձանց լիիրավ մասնակցությունը հասարակական կյանքին՝ շնորհիվ նրանց կողմից կիրառվող թվային նոր ենթակառուցվածքային տեխնոլոգիաների ։
2012 թվականի հունիսին Փերկինսի կույրերի դպրոցը Հելեն Քելլերի Ազգային կենտրոնի և Դաշնային կապի գործակալության հետ համատեղ ընտրվեց չտեսնող-չլսողների համար նախատեսված սարքավորումների տարածման Ազգային ծրագրի քարոզչության համար ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1829 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Սեուրասաարի
Սեուրասաարի (Seurasaari, Fölisön), կղզի-թանգարան Հելսինկի քաղաքի կենտրոնական մասի արևմուտքում։
Պատմություն
1889 թվականին Սեուրասաարի կղզում ստեղծվել է ազգային պարկ, որը հայտնի է դարձել պիկնիկների և տոների համար ։ Սկզբում կղզու հետ հաղորդակցությունն իրականացվել է միայն ջրով, սակայն 1892 թվականին աշնանային փոթորկից ընկած ծառերից կամուրջ է կառուցվել։ 1909 թվականից կղզում բաց երկնքի տակ գտնվող թանգարան է գործում, որտեղ Ֆինլանդիայի տարբեր շրջաններից տեղափոխվել են հին փայտե շինություններ։ Թանգարանը գտնվում է կղզու արևելյան և հյուսիսային մասերում և զբաղեցնում է կղզու ամբողջ տարածքի 30%-ը (Սեուրասաարի կղզու ամբողջ տարածքը կազմում է մոտ 46 հեկտար)։ Սեուրասաարիում արգելվում է առանց հատուկ թույլտվության երթևեկել ավտոմեքենաներով և հեծանիվներով։ Հաշվի առնելով փոքրաթիվ ավտոկայանատեղները՝ այցելուներին խորհուրդ է տրվում կղզի հասնել հասարակական տրանսպորտով։ Կղզի տանող կամրջի մոտ է գտնվում Հելսինկիի կենտրոնից շարժվող 24 համարի ավտոբուսի վերջին կանգառը։ Կղզին ունի հանգստի գոտի, ամառային ռեստորան և սրճարան, 2 լողափ, որոնցից մեկը նուդիստական է։
Սեուրասաարի կղզին պատկանում է Հելսինկի քաղաքին և ենթարկվում է բնապահպանական օրենսդրությանը։ Թանգարանի աշխատանքի համար պատասխանատու է Ֆինլանդիայի թանգարանային գերատեսչությունը. «Սեուրասաարի» (ֆին.՝ Seurasaarisäätiö) աջակցության հիմնադրամը զբաղվում է շինարարության հարցերով և ամենամյա տոնական միջոցառումների կազմակերպմամբ, որոնցից ամենանշանավորը Յուհաննուսի տոնակատարությունն է, որի նախօրեին կղզում 1954 թվականից վառվում է երկրի «գլխավոր կրակը» ։ Դեկտեմբերին մասնակիցների ուժերով Սեուրասաարիում կազմակերպվում է հայտնի դարձած «Սուրբ Ծննդյան արահետ» տոնական միջոցառումը։ Սեուրասաարիի սիրահարներն ունեն իրենց շահույթ չհետապնդող ասոցիացիան՝«Սեուրասաարիի ընկերները» (ֆին.՝ Seurasaaren ystävät): Ասոցիացիան կղզում կազմակերպում է շաբաթօրյակներ, էքսկուրսիաներ և այլ միջոցառումներ։
Ազգային պարկի վարչական շենքերը սկանդինավյան ոճով ստեղծվել են ճարտարապետ Ֆյոդոր Միրիտցի նախագծերով։ Տարիների ընթացքում կղզու հետ ջրային հաղորդակցություն չի եղել։ Սեուրասաարին դարձել է Ֆինլանդիայում առաջին բացօթյա թանգարանը։ Նրա գործունեության սկիզբն էր 1909 թվականին Նիեմելի կալվածքի բակային շինությունների տեղափոխումը կղզի։ Նկարիչ Ակսելի Գալլեն-Կալլելա և ճարտարապետ Յուրյե Բլումստեդտը որոշել են փրկել ավերման սպառնալիքի տակ գտնվող կառույցները։ Հելսինկիում Կենտրոնական Ֆինլանդիայում գտնվող Կոնգինկանգաս շրջանից շինությունների տեղափոխման հարցում զգալի օգնություն է ցուցաբերել փիլիսոփայության դոկտոր Աքսել Օլայ Գեյկելը։ Նա դարձել է թանգարանի հիմնադիրը և նրա առաջին վարիչը;
Գեյկելի նպատակն էր Սեուրասաարի հավաքել երկրի բոլոր նահանգներից յուրաքանչյուրի համար բնորոշ կառույցներ՝ նպատակ ունենալով քաղաքային բնակիչներին ցույց տալ շինարարության ավանդական մշակույթն ու կենսապայմանները։ Այդ ժամանակ Եվրոպայի քաղաքներում բացօթյա նման թանգարաններիը տարածված էին, ինչի օրինակ է ծառայում Ստոկհոլմի Սկանսենը։ Սկզբում թանգարանը գտնվում էր մասնավոր ձեռքերում, իսկ 1913 թվականին այն անցել է պետական կառավարմանը։ Մեր օրերում դա պետական թանգարան է՝ թանգարանային գերատեսչության ղեկավարությամբ։ Նրա հավաքածուն ներառում է ավելի քան երեսուն համալիրներ և 87 առանձին շինություններ, որոնք թվագրվում են XVII-XIX դարերով։ Թանգարանի ամենահին շինությունը փայտե հին եկեղեցին է 1686 թվականին Կարունա գյուղից, հարավ-արևմտյան Ֆինլանդիայից։ Ամռանը եկեղեցին հայտնի պսակադրության վայր է, բացի այդ, այնտեղ կազմակերպվում են ծառայություններ և համերգներ։ Կարունայից տեղափոխված եկեղեցու բակում թաղված են թանգարանի հիմնադիր Գեյկելը և նրա կինը։
Վերոնշյալ Նիյեմելի կալվածքը Կոնգինկանգասից և Անտիի տունը՝ Սյակյուլից, փակ բակով, թանգարանի բակային շինությունների ամբողջական նմուշներն են։ Պալատական տների նմուշներից են՝ Տայվասալոյից (հարավարևմտյան Ֆինլանդիայի մունիցիպալիտետ) Կախիլուոտոյի ապարանքը և Իիսալմիի քահանայի տունը։ Կարևոր ցուցանմուշները ներառում են Հյուրուսալմիում Հալլի տունը, որը հանդիսանում է Կայնուու շրջանի ավանդական շենքերի օրինակ, և Հարավային Սավո շրջանի Պիեկսամյակի քաղաքի Սելկյամյայի տունը։
Սեուրասաարի կղզու անուն
Սեուրասաարի կղզու անունը շվեդերեն՝ Fölisön: Ամենայն հավանականությամբ fölis բառի առաջին մասը ծագում է շվեդական föl-ից, föling - «քուռակ»։ Հավանաբար, ավելի վաղ կղզին օգտագործվել է որպես քուռակների արոտավայր։ Սակայն, քանի որ 1880-ական թվականներին կղզում կա զբոսայգի, մեկ այլ բացատրություն կապված է շվեդերեն följe - «ուղեկից» բառի հետ։ Ֆիննական անունը հիմնվել է հենց այս տարբերակի վրա՝ seurata նշանակում է «հետևել», saari - «կղզի»։ Այսօր օգտագործվող անունները հաստատվել են 1909 թվականին ։
Կղզու բնություն և կենդանիներ
Կղզու ռելիեֆը բազմազան է։ Այստեղ կարելի է գտնել քարքարոտ բլուրներ, ձորեր և պուրակներ։ Կենդանիները սովորել են մարդկանց ներկայությանը այն պատճառով, որ վերջիններս մշտական կերակրում են նրանց, թեև ներկայումս խորհուրդ են տալիս դա չանել։ Կղզին հայտնի է իր ընտելացված կենդանիներով, որոնց թվում հատուկ տեղ են զբաղեցնում սկյուռները։ Բացի սկյուռներից կղզում կան նաև բադեր, սագեր, թշշան կարապներ, ճագարներ, որոնք դառնում են ջրաքիսի և ջրարջանման շան որսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թանգարաններ բաց երկնքի տակ Կատեգորիա:Եվրոպայի կղզիներ Կատեգորիա:Զբոսայգիներ Կատեգորիա:Ֆիննական ծոցի կղզիներ
Էդուարդ Խաչատուրյան
Էդուարդ Խաչատուրյան, ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։
Կենսագրություն
Հյուսիս-օսական ֆուտբոլի սան։ Մեծահասակների մակարդակով նորամուտը նշել է 1994 թվականին «Իրիստոն» ակումբի կազմում, որը հաջորդ տարի վերանվանվել է «Մոզդոկ»։ Այդ ակումբի կազմում հինգ մրցաշրջաններում 147 հանդիպում է անցկացրել Ռուսաստանի երկրորդ և երրորդ լիգաներում, խփել 60 գոլ, այդ թվում 1997 թվականի մրցաշրջանում՝ 24 գոլ։
1999 թվականին տեղափոխվել է Ղազախստանի գործող չեմպիոն «Ելիմայ»։ Ղազախստանի առաջնությունում նորամուտը նշել է 1999 թվականի ապրիլի 28-ին «Ժետիսուի» դեմ խաղում, խփելով երկու գոլ՝ թիմին հաղթանակ է բերել 2:0 հաշվով ։ Մրցաշրջանի արդյունքներով 9 գոլով դարձել է ակումբի լավագույն ռմբարկուն, սակայն թիմն անհաջող հանդես եկավ ՝ զբաղեցնելով իններորդ տեղը։ Հաջորդ մրցաշրջանում տեղափոխվել է «Վոստոկ» (Ուստ-Կամենոգորսկ)։ 2001 թվականից հանդես է եկել «Ժետիսում», 2001 թվականի մրցաշրջանում դարձել է ակումբի լավագույն ռմբարկուն՝ 8 գոլով, իսկ հաջորդ տարի ակումբի հետ հանդես է եկել առաջին լիգայում։
Ղազախստանի բարձրագույն դիվիզիոնում մասնակցել է 67 հանդիպման և դարձել 19 գոլի հեղինակ ։
Ռուսաստան վերադառնալուց հետո սիրողական մակարդակով խաղացել է «Լոկոմոտիվի» (Լիսկայի) կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Եկեղյաց Փող
Եկեղյաց Փող, լեռնանցք Կիլիկիայում, Կիլիկյան Տավրոսում, Առակլի քաղաքի մոտ։ Հեթում Ա-ն 1225 թվականին թաթար-մոնղոլների մոտից վերադառնալիս արշավել է այստեղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կիլիկիա
Ձյուն
Ձյուն, պինդ մթնոլորտային տեղում փաթիլների տեսքով։ Փաթիլներն ունենում են հիմնականում վեցանկյուն կամ վեցաթև աստղանման սառցային բյուրեղների տեսք՝ թերթիկավոր (միջին տրամագիծը՝ 0,3-1,9 մմ) և ձողաձև՝ (0,5-0,8 մմ)։ Անհողմ եղանակին մոտ 0 C-ի դեպքում ձնափաթիլները (զանգվածը՝ 0,0001-0,5գ), միանալով, խոշորանում են, ունենում մինչև մի քանի սմ տրամագիծ և առաջացնում ձնածածկույթ, որը ժամանակի ընթացքում փոփոխությունների է ենթարկվում ։ Ձյունը Հայաստանի լեռնային շրջաններում տեղում է հոկտեմբեր-մայիսին, Արարատյան դաշտում՝ նոյեմբերի 2-րդ կեսից մարտին, Արագածի և Մասիսների վրա (3230 մետրից բարձր)՝ գրեթե ամբողջ տարին (ամռանը՝ խառը տեղումների ձևով)։
Ձյունը Հայաստանում
Հայաստանում ձյունը կազմում է տարեկան տեղումների 10-70 %-ը, ընդ որում, ըստ տեղի բարձրության, տոկոսը մեծանում է, Արարատյան դաշտում՝ 6-10%, միջին բարձրություններում (մինչև 2000 մ)՝ 10-20 %, 2000-3000 մ բարձրություններում՝ 20-30%, ավելի բարձր՝ 50-70 %։ Ցածրադիր շրջաններում ձյան տեղումներով օրերի թիվը տարեկան 20-25 է, Երևանում՝ 22, միջին բարձրություններում 25-40, 2000-2500 մետր բարձրություններում՝ 40-70, Արագած բլկ- ում՝ 126։ Ձյունը մաքրում է օդը, կանոնավորում հողի խոնավությունը, պաշտպանում աշնանացան մշակաբույսերը և ընդհանրապես նպաստում, որ կենդանիներն ու բույսերը կարողանան դիմակայել ձմռան սառնամանիքներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եղանակ Կատեգորիա:Ձյուն
Պալացցո Կիջի
Պալացցո Կիջի (Palazzo Chigi), պալատ Հռոմում, որը հանդիսանում է Իտալիական Հանրապետության կառավարության պաշտոնական նստավայրը։ 2014 թվականի փետրվարի 22-ից Պալացցո Կիջին զբաղեցնում է վարչապետ Մատտեո Ռենզին։ Պալացցո Կիջին գտնվում է Կոլոննա հրապարակում, Վիա դել Կորսո փողոցի վրա։
Պատմություն
Պալատի կառուցումը սկսվել է 1562 թվականին Ջակոմո դելլա Պորտայի նախագծով և ավարտվել է 1580 թվականին Կառլո Մադերնայի կողմից։ Կառույցը պատկանում էր Ալդոբրանդինի ընտանիքին 1659 թվականից Կիջի ընտանիքը ձեռք բերեց այն ։ Արդյունքում պալատը վերակառուցվեց Ֆելիչե դելլա Գրեկայի և Ջովան Բատտիստա Կոնտինիի կողմից։ Պալատն ունի 5 հարկ, լայն սանդղավանդակ, որն ուղղորդում է դեպի հյուրասենյակներ, շատրվաներով ձևավորված բակ, որը նախագծել է Ջակոմո դելլա Պորտան։ Սույն շատրվանը հետագայում կրկնօրինակվել է Հռոմի մի շարք վայրերում և այլ իտալական քաղաքներում ։
1878 թվականին Պալացցո Կիջին դարձել է Իտալիայի թագավորությունում ավստրո-հունգարական դեսպանատան նստավայրը։ 1916 թվականին իտալական կառավարությունը ձեռք բերեց այն, և նրանում տեղակայվեց Գաղութային գործերի նախարարությունը։ Ավելի ուշ պալացցոն հատկացվեց Իտալիայի Արտաքին գործերի նախարարությանը։ 1961 թվականից Պալացցո Կիջին նախարարների խորհրդի ներկայացուցիչների պաշտոնական հանդիպման վայրն է (վարչապետի)։
Տես նաև
Այլ պալատներ Հռոմում, որտեղ տեղակայված են պետական կառույցներ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ
Մեծ Բերտա
Մեծ Բերտա (1945 թվականի մարտի 17-1993 թվականի դեկտեմբերի 31), կով, որը եղել է Գինեսի կրկնակի ռեկորդակիր։ Նա ամենատարեց կովն էր, որը մահացել էր իր 49-րդ տարեդարձից ընդամենը երեք ամիս առաջ, և նա նաև սահմանել էր ողջ կյանքի ընթացքում բուծման ռեկորդ՝ արտադրելով 39 հորթ ։ Իր կյանքի ընթացքում նա օգնել է 75 հազար դոլար հավաքել քաղցկեղի հետազոտման և այլ բարեգործական կազմակերպությունների համար ։
Կյանք
Մեծ Բերտան ծնվել է Իռլանդիայում 1945 թվականի մարտի 17-ին՝ Սուրբ Պատրիկի օրը։ Նա պատկանում է Դրոիմեն (բնիկ իռլանդական խոշոր եղջերավոր ցեղատեսակ) կամ ֆրիզերեն ցեղատեսակին։ Մեծ Բերտային գնել է ֆերմեր Ջերոմ Օ' Լիրին անասունների տոնավաճառում։ Բերտան ապրել է նրա ֆերմայում՝ Իռլանդիայի Քերի կոմսությունում գտնվող Սնիմ շուկայի մոտակայքում ։
Մեծ Բերտան Գինեսի երկու ռեկորդ է գրանցել։ Նա ամենատարեց կովն է եղել, որը մահացել է իր 49-ամյակից ընդամենը երեք ամիս առաջ, և նա նաև ռեկորդակիր էր ցմահ բուծման համար՝ ունենալով 39 հորթ ։ Այնուամենայնիվ, մինչև 2006 թվականը կատեգորիաները հանվել էին Գինեսի ռեկորդների գրքից։
Մահից հետո Մեծ Բերտան լցոնված է եղել և այժմ պահվում Է Քերիի կոմսության Բոֆորտ ֆերմայում  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կենդանիներ ըստ վայրի Կատեգորիա:Կովեր Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Դյորդ Գենդել
Դյորդ Գենդել (Handel György, ), հունգարացի նախկին ֆուտբոլիստ, կարիերայի մեծ մասն անց է կացրել «ՄՏԿ Հունգարիա» և «Դյոր» ֆուտբոլային ակումբներում։