cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պսակային զարկերակային հիվանդություն
Հետազոտություններ
Ավելի վիճելի փաստ է Chlamydophila pneumoniae և աթերոսկլերոզի միջև եղած կապը ։ Թեև այս ներբջջային օրգանիզմը հայտնաբերվել է աթերոսկլերոտիկ վահանիկներում, ապացույցները համոզիչ չեն, թե արդյոք դա կարող է համարվել պատճառական գործոն ։ Ապացուցված աթերոսկլերոզով հիվանդների մոտ հակաբիոտիկների բուժումը չի ցուցաբերել սրտի կաթվածի կամ այլ կորոնար անոթների հիվանդության ռիսկի նվազեցում ։
1990-ական թվականներից սրտի իշեմիկ հիվանդությունների հետ կապված նոր բուժման տարբերակների որոնումը, հատկապես այսպես կոչված, «առանց տարբերակ» սրտային անբավարարությամբ հիվանդների, համարվում է անգիոգենեզի օգտագործումը և և (չափահաս) ցողունային բջիջներով բուժումը ։ Բազմաթիվ կլինիկական փորձեր են իրականացվել կամ օգտագործելով սպիտակուցային թերապիա (անոթային աճի գործոն), ինչպիսիք են FGF-1 կամ VEGF կամ բջջային թերապիա, օգտագործելով չափահաս ցողունային բջիջների տարբեր տեսակների պոպուլյացիաներ։ Հետազոտությունները դեռ շարունակվում են `առաջին խոստումնալից արդյունքներով, հատկապես FGF-1- ի և էնդոթելիար նախորդ բջիջների օգտագործմամբ։
Միելոպերօքսիդազը առաջարկվել է որպես բիոմարկեր ։
Սննդակարգային փոփոխությունները կարող են նվազեցնել կորոնար անոթների հիվանդությունը։ Օրինակ, ապացույցները պաշտպանում են բույսերի վրա հիմնված սննդակարգի օգուտները և ագրեսիվ լիպիդների իջեցումը սրտանոթային հիվանդությունների բարելավման համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ
Ռոման Զոբնին
Ռոման Սերգեևիչ Զոբնին (Роман Сергеевич Зобнин, ), ռուս ֆուտբոլիստ, Մոսկվայի «Սպարտակի» փոխավագ և կիսապաշտպան։ Ռուսաստանի հավաքականի խաղացող։ 2018 թվականի աշխարհի առաջնության մասնակից։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2018)։
Կենսագրություն
Ռոման Զոբնինը ծնվել է 1994 թվականի փետրվարի 11-ին Իրկուտսկում, քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուի ընտանիքում, որը թռչում էր «Airbus A320», «А319» և «А321» տիպի ինքնաթիռներով ։
«Ակադեմիա» (Տոլյատի)
Ռոմանը ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է վաղ մանկության տարիներին հարազատ Իրկուտսկի «Զվեզդա» ակումբի մարզադպրոցում ։
2004 թվականին տասը տարեկան հասակում տեղափոխվել է Տոլյատիի Յուրի Կոնոպլյովի անվան ֆուտբոլային ակադեմիա, որն էլ ավարտել է ։
2011 թվականի ապրիլի 30-ին Զոբնինը, (Տոլայտի) «Ակադեմիայի» կազմում մասնակցելով «Ուֆայի» դեմ խաղին, կատարել է նորամուտը ՊՖԼ երկրորդ դիվիզիոնում ։
«Դինամո» (Մոսկվա)
2013 թվականի հունվարին Ռոմանը այնուամենայնիվ պայմանագիր է կնքել Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի հետ 2,5 տարի ժամկետով և ամսական 250 հազար ռուբլի աշխատավարձով ։ Ձմեռային հավաքն սկսել է երիտասարդական թիմի հետ, բայց երկու շաբաթ անց մեկնել է հավաքի առաջին թիմի հետ ։
2014/2015 մրցաշրջանի արդյունքներով ստացել է «Դինամոյի հույս» մրցանակը, որը շնորհվում էր ակումբի հիմնական կազմի, երիտասարդական թիմի կամ դպրոցի շրջանավարտներից լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստին ։
2015 թվականի մարտի 12-ին Իտալիայի «Նապոլի» ակումբի դեմ խաղում կատարել է նորամուտը Եվրոպայի Լիգայում։ Առաջին խաղակեսի վերջին ստացել է երկրորդ դեղին քարտը և հեռացվել դաշտից ։ Մայիսի 18-ին «Ուրալի» դեմ արտագնա խաղում խփել է իր առաջին գոլը «սպիտակաերկնագույնների» կազմում ։ 2015/2016 մրցաշրջանի ավարտին «Դինամոն» դուրս է մնացել ՖԱԼ առաջնությունից, իսկ Զոբնինը դարձել է խիստ պահանջված ֆուտբոլիստ տրանսֆերային պատուհանում։
«Սպարտակ» (Մոսկվա)
2016 թվականի հունիսի 15-ին «Սպարտակը» պաշտոնապես հայտարարել է Զոբնինի՝ իր կազմ տեղափոխվելու մասին ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 3 մլն եվրո ։ «Սպարտակի» հետ պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2020 թվականը ։ Հուլիսի 28-ին Եվրոպայի Լիգայի որակավորման փուլի՝ Կիպրոսի «ԱԵԿ»-ի դեմ խաղում Զոբնինը կատարել է նորամուտը «կարմրակապույտների» կազմում ։ Հուլիսի 31-ին Տուլայի «Արսենալ» ակումբի դեմ խաղում կատարել է նորամուտը Ռուսաստանի առաջնությունում ։ Այդ ընթացքում կիսապաշտպանին հաջողվել է տեղ գրավել թիմի մեկնարկային կզմում և դառնալ նրա առաջատար խաղացողներից մեկը։ 2017 թվականի ապրիլի 3-ին Զոբնինը խփել է իր առաջին և երկրորդ գոլերը «Սպարտակի» կազմում՝ գրավելով «Օրենբուրգ» ակումբի դարպասը, ընդ որում՝ ֆուտբոլիստն իր կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ գոլ է խփել գլխի հարվածով ։
Հաջորդ մրցաշրջանի առաջին կեսը Զոբնինը բաց է թողել վնասվածքի պատճառով, որն ստացել էր հունիսի սկզբին Ռուսաստանի հավաքականի կազմում անցկացրած խաղի ընթացքում և կարողացել է խաղադաշտ դուրս գալ միայն 2017 թվականի նոյեմբերին՝ փոխարինման դուրս գալով 2017 թվականի նոյեմբերի 18-ին «Կրասնոդարի» դեմ խաղում։
2019 թվականի մարտին «Զենիթի» դեմ խաղում ստացել է ձեռքի կոտրվածք ։
Միջազգային կարիերա
2015 թվականի մարտի 31-ին Ղազախստանի դեմ ընկերական խաղում Զոբնինը կատարել է նրամուտը Ռուսաստանի հավաքականի կազմում՝ 22-րդ րոպեին փոխարինելով Վասիլի Բերեզուցկիին ։ 2017 թվականի հունիսի 5-ին ստացել է խաչաձև ջլի և աջ ծնկային հոդի արտաքին մակակորության վնասվածք Ռուսաստանի հավաքականի՝ Հունգարիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում, հունիսի 12-ին վիրահատության է ենթարկվել Հռոմի հիվանդանոցում ։
2018 թվականի հունիսի 1-ին բրիտանական «Four Four Two» ամսագիրը Զոբնինին հիշատակել է 28 ֆուտբոլիստներից կազմված ընդլայնված ցանկի մեջ, որոնք հրավիրվել էին Ռուսաստանի ազգային հավաքական, որպեսզի մասնակցեն 2018 թվականի աշխարհի առաջնության նախապատրաստություններին, որտեղ էլ եղել է սպասվող առաջնության պոտենցիալ բացահայտումներից ։
Ընդգրկվել է հավաքականի ընդլայնված հայտացուցակում՝ մասնակցելու Ռուսաստանում 2018 թվականի աշխարհի առաջնության խմբային փուլի՝ Սաուդյան Արաբիայի, Եգիպտոսի , Ուրուգվայի հավաքականների դեմ խաղերին։ Այդ խաղերի արդյունքում Ռուսաստանի հավաքականը խմբային փուլից անցում է կատարել փլեյ-օֆֆ։ 1/8 եզրափակչում Ռուսաստանի հավաքականը հաղթել է Իսպանիայի հավաքականին (1:1, 3:4 11 մետրանոցներով) , բայց 1/4 եզրափակչում պարտվել է Խորվաթիայի հավաքականին (2:2, 3:4 11 մետրանոցներով) ։
Ձեռքբերումներ
Թիմային
«Սպարտակ» (Մոսկվա)
Անձնական
Հավաքականում
Ընդհանուր՝ 25 խաղ / 0 գոլ, 13 հաղթանակ, 5 ոչ-ոքի, 7 պարտություն
Ընդհանուր երիտասարդական հավաքականում՝ 4 խաղ / 0 գոլ, 0 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 3 պարտություն
Անձնական կյանք
Ռոման Զոբնինը կնոջ՝ Ռամինայի հետ ծանոթացել է դեռ Տոլյատիում։ 2016 թվականի ապրիլի 28-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Ռոբերտը, իսկ 2019 թվականի սեպտեմբերի 3-ին՝ դուստրը ։
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Պետախ Տիկվա)
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված անմոռուկ ծաղկի տեսքով հուշակոթող Իսրայելի Պետախ Տիկվա քաղաքում։
Ռոման Զոբնին
Անձնական կյանք
Ռոման Զոբնինի ավագ եղբայրը՝ Ալեքսանդրը, քաղաքացիական ավիացիայի օդաչու է։
Պորտելյա
Պորտելյա  (կատ․՝La Portella), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սերգիա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 12․3 կմ2, բնակչությունը՝ 773 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Պետախ Տիկվա)
Պատմություն
Պետախ Տիկվա քաղաքում հուշարձան կառուցելու փորձեր կատարվել էին ավելի վաղ, բայց ներքին և արտաքին հիմնախնդիրների պատճառով նախագիծը ձախողվել էր։ Երկու քաղաքապետերի հետ համայնքը սերտ համագործակցել էր, ու անկախ թուրք-ադրբեջանական հզոր լոբբիի ու Բաքվից ներգաղթած հրեա պատգամավորների և բազմաթիվ հրեա քաղաքական գործիչների ճնշումներից` հուշարձանն ի վերջո տեղադրվել է ։
Ռոման Զոբնին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Պետախ Տիկվա)
Պատմություն
Հուշարձանը ստեղծվել է Պետախ Տիկվայում գտնվող «Նաիրի» միության և «Նոյան տապան» կազմակերպությունների ջանքերով, ինչպես նաև մասնակցություն են ունեցել ամբողջ Իսրայելում և Իսրայելից դուրս գտնվող հայերը ։
Պորտելյա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Պետախ Տիկվա)
Պատմություն
Հուշարձանի կառուցման հանձնախմբի անդամ, հուշարձանի չափագրման, շինարարական ու բազմաթիվ այլ հարցերով պատասխանատու, ճարտարապետ Ռոբերտ Օհանյանը Հայաստանում ընտրել է հուշարձանի համար հայկական բազալտի քարակտոր, որը քարտաշ որմնադիր Արտավազդ Հովհաննիսյանը վերածել է հուշակոթողի։ Հուշարձանի հեղինակն է «Նոյան Տապան» հայկական, կրթական-մշակութային միության նախագահ Դավիթ Գալֆայանը, ով «Նաիրի» միության անդամների հետ շուրջ 2.5 տարի հաղթահարել է բոլոր բյուրոկրատական դժվարությունները, մինչև քաղաքապետարանը հող է հատկացրել ու թույլատրել շինարարությունը։ Շինարարության թույտվության դժվարությունները կապված են եղել նաև հուշարձանի անվան հետ, քանի որ այն նվիրված է Օսմանյան կառավարության կողմից իրականացված` 1915-1923 թվականներին Հայոց ցեղասպանության անմեղ զոհերի հիշատակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայերն Իսրայելում
Կամա
Կամա, գետ Ռուսաստանի եվրոպական մասում, Վոլգայի ձախ՝ ամենամեծ վտակը (թափվում է Կույբիշևի ջրամբարը)։
Անվանումը
Անվանումը (ռուսերեն՝ Ка́ма) առաջացել է ուդմուրտերեն կամ «գետ, հոսանք» բառից ։
Աստերոիդների ցանկ (79901-80000)
Աստերոիդների ցանկ (79801-79900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (80001-80100)
Կամա
Պատմություն
Սկիզբ է առնում Վերին Կամայի բարձրավայրի կենտրոնական մասից։ Երկարությունը 1805կմ է, նավարկելի է 966կմ (մինչև Կերչևսկի ավանը)։ Կամայի վրա կառուցվել են Կամայի, Վոտկինսկի, Նիժնեկամսկի ՀԷԿ-երը։
Աշխարհագրություն
Կամա գետը սկիզբ է առնում Վերխնեկամենսկայա բարձունքից և թափվում է Կույբիշևսկի ջրամբար։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 331 մ բարձրության վրա։
Մոտ քաղաքներ
Կամայի ափին են Սոլիկամսկ, Բերեզնիկի, Պերմ, Կրասնոկամսկ, Սարապուլ, Չիստոպոլ քաղաքները։
Վտակներ
Կամա գետի վտակներն են ձախից՝ Հարավային Կելտմա, Վիշերան Կոլվայի հետ, Չուսովայան Սիլվայի հետ, Բելայան Ուֆայի հետ, Իկ, Զայ, Շեշմա, Մենզելյա, աջից՝ Կոսա, Օբվա, Վյատկա, Տոյմա, Մյոշա գետերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վոլգա գետի վտակներ
Շիկակարմիր, շիկակարմիր, պեպենոտ
Շիկակարմիր, շիկակարմիր, պեպենոտ (Рыжий, рыжий, конопатый), խորհրդային կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1971 թվականին, ռեժիսոր Լեոնիդ Նոսիրևի կողմից ։ «Ուրախ կարուսել» համար երեք մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից երրորդն է։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է շիկակարմիր մազերով մի տղայի մասին, որի վրա բոլորը ծիծաղում ու բարկացնում էին` ասելով. «Շիկակարմիր, շիկակարմիր, պեպենոտ, պապիկին սպանել է բահով»։ Տղան գնում է իր պապիկի մոտ, իսկ պապիկը նրան պատասխանում է. «Չէ՞ որ ես էլ պեպեններ ունեմ»։ Տղան մագլցում է տանիքին, իսկ արևը նրան ասում է. «Չէ՞ որ ես էլ եմ խարտյաշ ծնվել։ Եթե ես ցանկանամ, շուրջս ամեն ինչ ոսկի կդարձնեմ։ Դե նայիր, թե ինչ է ստացվում»։ Տղան նայում և տեսնում է, որ բոլորը շիկակարմիր են դարձել և ասում է. «Իսկ եթե բոլորը պեպենոտ են, որտեղի՞ց բոլորի համար բահ գտնենք»։
Անտոշկա
Շիկակարմիր մազերով Անտոշկան ռեժիսոր Լեոնիդ Նոսիրևի «այցեքարտն» է։ «Շիկակարմիր, շիկակարմիր, պեպենոտ» անիմացիոն մուլտֆիլմից բացի ռեժիսորն այս կերպարն օգտագործել է «Անտոշկա», «Երկու ուրախ սագեր» և «Ուգորի գյուղի ֆանտազյորները» անիմացիոն մուլտֆիլմերում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին Կատեգորիա:1971 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ուրախ կարուսել
Սպառողական արժեք
Սպառողական արժեք (Gebrauchswert), դասական քաղաքատնտեսության և մարքսյան տնտեսագիտության մեջ օգտագործվող հասկացություն՝ մարդու անձնական կամ արտադրական պահանջմունքը բավարարելու իրի օգտակար հատկությունը։ Իրի օգտակարությունը հաղորդում է սպառողական արժեք կամ այն վերածում բարիքի, որն էլ իրացվում է միայն սպառման պրոցեսում։
Սպառողական արժեքները կազմում են հարստության իրային բովանդակությունը՝ ինչ հասարակական ձև էլ ունենա այդ հարստությունը։ Դրանք հասարակության գոյության և առաջընթացի նախադրյալներն են, աճում ու բազմապատկվում են արտադրության զարգացմանը զուգընթաց։ Սպառողական արժեքների գերակշռող մասն աշխատանքի արդյունք է, սակայն դրանց որոշ տեսակներ (օդ, ջուր, վայրի բույսեր, պտուղներ են) պատրաստի ձևով ստացվում են բնությունից։ Սպառողական արժեքն ապրանք է դառնում, երբ արտադրվում է ուրիշի համար, իրացվում շուկայի միջոցով և փոխանակվում այլ Սպառողական արժեքի հետ։ Որպես արժեքի կրող Սպառողական արժեք պատմական կատեգորիա է, նրա կառուցվածքը համապատասխանում է այս կամ այն հասարակական ֆորմացիայի առանձնահատկություններին։ Սոցիալիզմի պայմաններում Սպառողական արժեքը ձեռք է բերում անմիջական հասարակական բնույթ, պլանաչափորեն ապահովվում է հասարակայնորեն օգտակար իրերի արտադրությունն անհրաժեշտ և հաշվեկշռված չափով, գիտատեխնիկական առաջընթացի հիման վրա պայմաններ են ստեղծվում ապրանքների որակն անընդհատ բարձրացնելու և տեսականին ընդլայնելու համար։ Սոցիալիզմը նպաստում է հասարակության անդամների բանական պահանջմունքների ձևավորմանը և ստեղծում դրանց բավարարման նյութական նախադրյալներ։
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Մարքսիզմ
Ստեպանովկա (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)
Ստեպանովկա (Степанівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպանովկա գյուղում բնակվում էր 361 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Համամոլորակային հիմնախնդիրներ կամ Գլոբալ խնդիրներ՝ արդիականության համամարդկային խնդիրներ, որոնք շոշափում են ներկա և ապագա սերունդների կենսական շահերը, և որոնց լուծումը պահանջում է բազմաթիվ պետությունների համատեղ ջանքերը։
Այդ խնդիրներից կարևորներն են մեր մոլորակի բնակ­չության ժողովրդագրական իրավիճա­կի կտրուկ փոփոխությունը, շրջակա միջավայրի աղտոտումը, միջազգային ահաբեկչության ու թմրամոլության լայն տարածումը։ Մեր օրերում դրանց ավելացավ նաև 2008 թվականից սկսված հա­մաշխարհային ֆինանսատնտեսական խոր ճգնաժամը։ Այդպիսի խնդիրներն անվանում են գլոբալ հիմնախնդիրներ։
Նրանց լուծումը հնարավոր է միայն բոլոր երկրների (ինչպես զարգացած և հարուստ, այնպես էլ թույլ զարգացած և աղքատ) համատեղ և նպատակասլաց ջանքերի շնորհիվ։
Գլոբալ խնդիրների օրինաչափ արդյունք են հիմնականում գիտատեխնիկական և տնտեսական առաջընթացի շեշտակի արագացման, մարդու վերափոխիչ գործունեության ընդլայնման և որակական փոփոխության, սոցիալական հակասությունների խորացման։ Գլոբալ խնդիրների կարևորության համընդհանուր գիտակցումը ենթադրում է համապատասխան փիլիսոփայական իմաստավորում, մասնավորապես մարդկության միասնության, մարդու պատասխանատվության, բնության հետ հասարակության ներդաշնակության անհրաժեշտության ըմբռնում։
Խնդիրներ
Այդպիսի խնդիրներից են՝
Առաջացում
Ժամանակակից աշխարհում համամոլորակային հիմնախնդիրների առաջացման համար կան օբյեկտիվ նախադրյալներ։ Դրանք այն հիմնախնդիրներն են, որոնք առնչվում են ամբողջ մարդկության կենսական շահերին։ Պատահական չէ, որ արդի դարաշրջանի համար հաճախ օգտագործվում է «համամոլորակային հիմնախնդիրների դարաշրջան» արտահայտությունը։
Համամոլորակային են այն հիմնախնդիրները, որոնք ընդգրկում են ողջ երկրագունդը և մարդկությունը, սպառնում նրանց ներկային ու ապագային, և դրանց լուծման համար պահանջվում է բոլոր ժողովուրդների ու գործողությունների միասնությունը։ Իրենց բնույթով համամոլորակային հիմնախնդիրները տարբեր են, սակայն բոլորը համակված են մարդկության աշխարհագրական միասնության և կենսակայունության գաղափարով։
Նախկին հիմնախնդիրների սրությունը և ծավալները չեն կարող համեմատվել վերջին մի քանի տասնամյակներին տեղի ունեցող գործընթացների ու երևույթների հետ։ Համընդհանուր հիմնախնդիրները ծնվում են տեղային, ազգային հիմնախնդիրներից, սակայն դրանց լուծման համար պահանջվում են ոչ թե առանձին, այլ համաշխարհային հասարակության միասնական գործունեությունը։
Մեր մոլորակը իր պատմության ընթացքում երբևէ չի բախվել այնպիսի հիմնախնդիրների, որոնք կան մեր օրերում։ Արդեն գոյություն ունեն մարդկության բնակության տարածքի բհապահպանական հատկությունների անվերադարձ փոփոխության, ձևավորվող համաշխարհային հասարակայնության միասնականության խախտման և քաղաքակրթության ինքնաոչնչացման սպառնալիքները։
Համամոլորակային հիմնախնդիրների ուսումնասիրման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել արտադրողական ուժերի զարգացման ընդհանուր օրինաչափություններն ու միտումները (այդ թվում՝ ԳՏՀ ազդեցությունը), սոցիալական գործոնների դերը (մոլորակի բնակչության արագ աճը, պետությունների փոխազդեցության մեծացումը)։
Դավիթ Վարդանյան («Տիտանիկի» ուղևոր)
Դավիթ Վարդանյան (David Vartanian, անգլերեն աղբյուրներում երբեմն գրվում է որպես Դավիթ Վարդունյան David Vartunian, ) կամ Տիտանիկ Դավիթ, խորտակված Տիտանիկ շոգենավի հայազգի ուղևոր, 711 փրկված մարդկանցից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ նավում կար 6 հայ, որոնցից երկուսը՝ Դավիթ Վարդանյանը և Նշան Գրիգորյանն են փրկվել։ Նավի խորտակման պահին նա 22 տարեկան էր։
Կենսագրություն
Դավիթ Վարդանյանը ծնվել է 1890 թվականի ապրիլի 15-ին, Արևմտյան Հայաստանում, Ազատիա Վարդանյանի և Սիերմա Աբիկյանի ընտանիքում։ Ապրել է Էրզրումի մոտակայքում գտնվող Քղիի գավառակի Օրոր գյուղում։
Համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Առաջացում
Մարդկային գործունեության բոլոր ոլորտներում տեղի է ունեցել որակական մեծ թռիչք։ Տնտեսական զարգացման տարբեր մակարդակ ունեցող երկրներում խոշորամաշտաբ տնտեսական գործունեությունը և դրա դինամիզմն իրենց հետ բերում են ոչ միայն դրական, այլև բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ Բոլոր գործոնները այս կամ այն չափով նպաստել են համամոլորակային հիմնախնդիրների առաջացմանը և սրմանը։ Առաջնորդվելով միայն տնտեսական խնդիրներով, զարկ տալով նյութական արտադրությանը և բնությունը դիտելով միայն որպես շահագործման օբյեկտ ու արտադրության թափոնների ու կենսագործունեության վայր՝ մարդկությունը կարող է կանգնել համամոլորակային հիմնախնդիրների առջև։
Լուծում
Դրանց լուծումը պահանջում է փոխադարձ վստահության և ըմբռնման վրա հիմնված միջպետական փոխհարաբերությունների նոր տիպ։ Սոցիալական տարբեր կառուցվածքի երկրների համագործակցությունը հանուն գլոբալ խնդիրների լուծման չի վերացնում սկզբունքային աշխարհայացքային տարաձայնությունները։ Մարքսիզմը գլոբալ խնդիրների դիտում է ամենից առաջ կապիտալիզմից սոցիալիզմին անցման շրջանակներում, առանձնացնում սոցիալ-քաղաքական, տնտեսագիտական, գիտատեխնիկական, միջազգային-իրավական, էկոլոգիական և բարոյական կողմերը։
Մաժան Աղձնունի
Մաժան Աղձնունի, հայ նախարար Մեծ Հայքում, Աղձնիք աշխարհի տանուտերը, Աղձնունիների նախարարական տոհմից ։
Համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Լուծում
Բուրժուական տեսություններին («Հռոմի ակումբ» են) ընդհանուր առմամբ հատուկ է հոռետեսությունը և ուտոպիականությունը, գլոբալ խնդիրների գոյացման և լուծման մեջ սոցիալական գործոնների թերագնահատումը, տեխնոկրատական կամ մարդաբանական ծայրահեղությունները։ Իրականում գլոբալ խնդիրների վերջնական լուծումը պահանջում է ոչ միայն գիտատեխենիկական նախադրյալներ, այլև արմատական սոցիալ-քաղաքական փոփոխություններ։
Դավիթ Վարդանյան («Տիտանիկի» ուղևոր)
Կենսագրություն
Դավիթն աշխատել է որպես բանվոր և ամուսնացել է 1911 թվականին Մարիամ Պայծառի հետ (ծն. 1895 թվականի ապրիլի 15, Քղիի Ճերմակ գյուղում)։ Դավիթը՝ որպես քրիստոնյա և հայ, դժվար կյանք է ունեցել․ նա և իր նմանները համարվում էին երկրորդ կարգի քաղաքացիներ և դաժան հալածանքների էին ենթարկվում Օսմանյան Թուրքիայի մահմեդական ռեժիմի ներքո։ Քաղաքական և կրոնական անկարգություններից ստիպված Դավիթը և նրա մի քանի հայրենակիցները՝ Նշան Գրիգորյանը, Արսեն Սիրականյանը, Հարություն Զաքարյանը և Մամփրե Զաքարյանը՝ երկրից փախչելով արտագաղթել են Կանադա՝ միանալու Բրանտֆորդ մեկնած քղեցիներին, որոնք աշխատում էին տեղի ձուլարանում։ Նրա կինը՝ Մարիամը, մնացել է Քղիում։
Մաժան Աղձնունի
Կենսագրություն
353 թվականին մի խումբ նախարարների հետ ուղեկցում է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Մեծին (353-373)՝ Կեսարիա օծման գնալու ժամանակ ։
Համամոլորակային հիմնախնդիրներ
Գրականություն
Կատեգորիա:Հասարակական խնդիրներ
Դավիթ Վարդանյան («Տիտանիկի» ուղևոր)
Տիտանիկի նավաբեկություն
Վարդանյանը ֆրանսիական Շերբուր կոմունայում (Cherbourg-en-Cotentin) բարձրացել է Տիտանիկ նավ, որպես երրորդ կարգի ուղևոր (տոմսի համարը՝ 2658, որի արժեքը 7 ֆունտ ստեռլինգ, 4 շիլինգ, 6 պենս էր)։ Տիտանիկը 1912 թվականի ապրիլի 14-ի լույս 15-ի գիշերը բախվելով այսբերգի հետ՝ խորտակվեց Հյուսիսային Ատլանտյան օվկիանոսում։ Ապրիլի 15-ին Դավիթ Վարդանյանը դառնում էր 22 տարեկան։ Հայրենի գյուղից ոչ հեռու գտնվող գետակում նա սովորել էր լողալ, որի շնորհիվ էլ կարողացել է փրկվել մահից ։ Նրան հաջողվել է փրկվել իր պնդմամբ, Collapsible A (Ծալովի նավակ Ա) պահուստային նավակով, բայց ավելի հավանական է համարվել, որ նա փրկվել է սովորական փրկարար նավակներից մեկով՝ կամ 13, բայց, ավելի հավանական է 15 -րդ նավակով ։
Մաժան Աղձնունի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղձնունիներ
Դավիթ Վարդանյան («Տիտանիկի» ուղևոր)
Ընտանիք
Կանադայում, Տիտանիկի կործանումից փրկված իր հայրենակցի՝ Նշան Գրիգորյանի հետ միասին, գնացել է պարոն Պոլ Մարտինի մոտ (Princess Street 108, Համիլթոն, Օնտարիո)։ Նա այնտեղ ապրել է մի քանի տարի, մինչև վերջապես հաստատվել է ԱՄՆ -ում։
Դավիթը և նրա կինը բնակություն են հաստատել Քրոուֆորդի Միդվիլ քաղաքում (Փենսիլվանիա)։ Ունեցել են երեք երեխա՝ Ջեք (1924-1986), Ռոուզ (1926-2012, հետագայում ՝ ամուսնացած Գևորգ Վարդանյանի հետ) և Ալիս (ծն. 1931, հետագայում՝ ամուսնացած Դեն Վոյդիլակի հետ)։ 1940 թվականի մարդահամարի ընտանիքը ժամանակ դեռևս բնակվում էր Միդվիլում, բայց նրանք հետագայում տեղափոխվել և հաստատվել են Միչիգանի Դետրոյթ քաղաքում։
Մահ
Դավիթ Վարդանյանը մահացել է Դետրոյթում, 1966 թվականի օգոստոսի 3 -ին 76 տարեկան հասակում և թաղված է այդ քաղաքի Վուդմիր գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1890 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1966 մահեր Կատեգորիա:Օգոստոսի 3 մահեր Կատեգորիա:Տիտանիկի ուղևորներ և անձնակազմ
Լիվադա
Լիվադա (Ливада), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Կամենոյի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Կամենո քաղաքից գտնվում է 15 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 281 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Մերի Սիկոլ
Մերի Ջեյն Սիկոլ (Mary Jane Seacole, ), երբեմն անվանում են Մայր Սիկոլ կամ Մերի Գրանտ, ճամայացի բուժքույր, որն առավել հայտնի է Ղրիմի պատերազմում ներգրավված լինելու համար։ Պանամայում և Ղրիմում հիմնադրել և ղեկավարել է հիվանդանոցներ՝ հիվանդներին խնամելու և բուժելու համար։
Կենսագրություն
Սիկոլը բուսաբուժությունը և ժողովրդական բժշկությունը սովորել է մորից, որը հաշմանդամ եվրոպացի զինվորների և նավաստիների գիշերօթիկ տան ղեկավարն էր։
Լսելով Ղրիմի պատերազմի ընթացքում վիրավորված զինծառայողների առողջության վատ խնամքի մասին և վստահ լինելով, որ արևադարձային բժշկության մասին իր գիտելիքները կարող են օգտակար լինել նրանց՝ մեկնել է Լոնդոն՝ ռազմաճակատում կամավոր բուժքույր աշխատելու համար։ Հիմնվելով Կենտրոնական Ամերիկայում և Կարիբյան կղզիներում ձեռք բերած փորձի վրա՝ դիմել է Ռազմական նախարարություն և խնդրել իրեն որպես ռազմական բուժքույր ուղարկել Ղրիմ։ Նրան մերժել են այն ժամանակ բժշկությունում կանանց մասնակցությանը նաշապաշարմունքային վերաբերմունքի պատճառով։
Բրիտանական կառավարությունը հետագայում որոշել է կանանց թույլ տալ մեկնեն ռազմական գոտիներ, սակայն Մերին չի ներառվել Ֆլորենս Նայթինգեյլի կողմից ընտրված 38 բուժքույրերի խմբում։ Փոխարենը ինքնուրույն 4000 մղոն (մոտ 6500 կմ) ճանապարհ անցնելու համար պարտքով գումար է վերցրել։ Հայտնի է դարձել վիրավորներին բուժելու, հաճախ վիրավորներին երկու կողմից կրակի տակ բուժելու շնորհիվ։
1856 թվականին՝ պատերազմն ավարտվելուց հետո գրեթե աղքատացել է և մնացել առանց գումարի։ Աղքատությունից փրկվել է Ղրիմի պատերազմի իր գործընկերների շնորհիվ, որոնք կազմակերպել են բարեգործական համերգ։ Հաջորդ տարիներին՝ 1857 թվականի հնդկական ապստամբությունից հետո ցանկություն է հայտնել աշխատել Հնդկաստանում, բայց չի կարողացել ճանապարհորդության համար անհրաժեշտ միջոցները հավաքել։
Սիկոլը Ֆլորենս Նայթինգեյլի նման կյանքի ընթացքումպարգևատրվել է, սակայն մահից հետո մոռացվել է գրեթե մեկ դար։ Այժմ նրան մեծարում են քաջության և բժշկական հմտությունների համար, ինչպես նաև որպես «կին, որը չնայած վիկտորիանական հասարակության ազդեցիկ հատվածի ռասայական նախապաշարմունքներին հաջողակ էր»։
Երկեր
«Տիկին Սիկոլի զարմանալի արկածները տարբեր երկրներում» (1857 թ.) ինքնակենսագրությունը նրա փորձի վկայությունն է և միևնույն ժամանակ խառը ծագում ունեցող կնոջ ամենավաղ ինքնակենսագրությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի կին գրողներ
Ո
Յունիկոդում ներկայացված է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն
(8529) Սինզի
(8529) Սինզի (Sinzi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,439938 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0844 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7955 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1392,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258604 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,61° անկյուն։
Թարգուլյան
Թարգուլյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Բանջուլ
Բանջուլը (անգլերեն՝ Banjul) Գամբիայի մայրաքաղաքն է։ Ծովային նավահանգիստ Սենտ Մերի կղզու արևելքում, Գամբիա գետի գետաբերանում։ Բնակչությունը՝ ։
Պատմություն
Հիմնադրել են անգլիացիները 1816-ին և բրիտանական գաղութների մինիստրի անունով կոչել Բաթերստ (Bathurst), 1973-ին վերանվանվել է Բանջուլ (Banjul. արտասանվում է նաև Բանժուլ)։
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Գամբիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գամբիայի մարզեր Կատեգորիա:Գամբիայի տեղական ինքնակառավարման տարածքներ Կատեգորիա:1816 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժամադրություն
Ժամադրություն, սոցիալական փոխազդեցության ձևերից մեկը, սիրահետման ինստիտուտի մաս, որի նպատակն է գնահատել միմյանց՝ որպես ինտիմ հարաբերությունների կամ ամուսնական միության զուգընկեր ։ Չնայած տերմինն ունի մի քանի իմաստ, սովորաբար այն վերաբերում է որպես զույգ հասարակության մեջ միասին հանդիպելուն և փոխադարձ համաձայնությամբ սոցիալական ակտիվություն դրսևորելուն։
Ժամադրության ընդունված պրակտիկաներն ու սովորույթները, ինչպես նաև այն նկարագրելու համար օգտագործվող տերմինները բոլոր երկրներում զգալիորեն տարբերվում են։ Ընդհանուր առմամբ, սա երկու մարդու հանդիպում է, որոնք հարաբերություններ են հաստատում և ուսումնասիրում են, թե արդյոք իրենք որպես զույգ համատեղելի են միասին ժամանակ անցկացնելու համար։ Նրանք կարող են միմյանց հետ սեռական հարաբերություններ ունենալ կամ չունենալ։ Սիրահետման այս ժամանակահատվածը երբեմն դիտվում է որպես նշանադրության կամ ամուսնության նախանշանը։
Պատմության մեջ
Ժամադրությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել՝ կախված ազգությունից, սովորույթներից, կրոնական դաստիարակությունից, տեխնոլոգիաներից և սոցիալական դասից, կան նաև անձնական ազատությունների վերաբերյալ բազմաթիվ երկրներում մնացած կարևոր բացառություններ, որոնք մինչ օրս պահանջում են պայմանագրային ամուսնություններ, օժիտ և արգելում են նույնասեռ ամուսնությունները։ Այսօր աշխարհի որոշ մասերում, ինչպիսիք են Հարավային Ասիան և Միջին Արևելքի շատ տարածաշրջաններ, այլ մարդու հետ որպես զույգ հանրության առաջ ներկայանալը ոչ միայն չի ողջունվում, այլ նույնիսկ կարող է հանգեցնել նրանց նկատմամբ սոցիալական օստրակիզմի։
20-րդ դարում ժամադրությունը երբեմն դիտվում էր որպես ամուսնության նախանշան, բայց կարող էր լինել նաև ինքնանպատակ, այսինքն՝ ոչ ֆորմալ սոցիալական գործունեություն, որը նման է ընկերության։ Հիմնականում մարդը դրանով զբաղվում էր միայն կյանքի մի մասում՝ մինչամուսնական տարիքում, բայց քանի որ ամուսնալուծության ի հայտ գալուց հետո ամուսնությունը դարձել է պակաս մնայուն, ժամադրությունը կարող է տեղի ունենալ նաև մարդկանց կյանքի այլ շրջաններում ևս։
Գործնականում
Ժամադրության վերաբերյալ սոցիալական կանոնները զգալիորեն տարբերվում են՝ կախված այնպիսի փոփոխականներից, ինչպիսիք են երկիրը, սոցիալական դասը, կրոնը, տարիքը, սեռական կողմնորոշումը և սեռը։ Վարքագծի մոդելները սովորաբար գրված չեն և անընդհատ փոխվում են։ Սոցիալական և անձնական արժեքների միջև զգալի տարբերություններ կան։ Յուրաքանչյուր մշակույթում կան ընտրությունը որոշող հատուկ նորմեր, այդ թվում՝ որտեղ մարդիկ կարող են հանդիպել, արդյոք տղամարդը կնոջից խնդրում է թույլտվություն գնալու համար, արդյոք ընդունելի է համբուրվել առաջին ժամադրության ժամանակ, խոսակցության բովանդակությունը, ով պետք է վճարի սննդի կամ զվարճանքի համար, թույլատրելի է արդյոք կիսել ծախսերը։ Քանի որ ժամադրությունը կարող է լինել սթրեսային իրավիճակ, կա հնարավորություն լարվածությունը նվազեցնել հումորով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ Կատեգորիա:Սեր Կատեգորիա:Սեքս և հասարակություն Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն Կատեգորիա:Մարդու սեքսուալության պատմություն
Բոտարել
Բոտարել (Botarell), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տարրագոնա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 11,96 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1 085 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Աղնտուն
Աղնտուն, դաշտ Թուրքիայում, Երզնկայի գավառում, Քեշիշդաղ լեռան ստորոտում։ Այստեղ մինչև օրս պահպանվել են երկու եկեղեցիների ավերակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի հարթավայրեր
Կաստեր (Ստորին Տոյմայի վտակ)
Կաստեր  (Кастер), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ստոին Տոյմագետի ձախ ափին՝ 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 46 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
1977
Մահեր
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունքի մասնագետներ Կատեգորիա:1977
Night Fever
Night Fever («Գիշերային տենդ»), բրիտանական Bee Gees փոփ-խմբի երգը, որը գրվել է «Շաբաթ երեկոյի տենդը» պաշտամունքային դիսկո-ֆիլմի համար։ Հեղինակներն են Բարրի, Ռոբին և Մորիս Գիբբները, պրոդյուսերությամբ զբաղվել է Bee Gees խումբը, ինչպես նաև Էլբի Հելատենը և Կարլ Ռիչարդսոնը։ Երգը թողարկվել է ինչպես «Saturday Night Fever» ընդհանուր սաունդթրեքի կազմում, այնպես էլ առանձին սինգլով՝ 1978 թվականի փետրվարի 7-ին։ Թողարկումից հետո անմիջապես հայտնվել է չարթերում և շատերում զբաղեցրել է առաջին տեղը։ Օրինակ, Billboard Hot 100-ում առաջատար դիրքը պահպանել է 1978 թվականի երկու ամսվա ընթացքում՝ ցած մղելով Էնդի Գիբբայի «Love Is Thicker Than Water»-ը և ավելի ուշ զիջելով Իվոնն Էլլիմանի «If I Can’t Have You»-ին․ երկու երգերն էլ, ինչը հատկանշական է, նույնպես գրված է Գիբբ եղբայրների կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:1996 սինգլներ Կատեգորիա:Ռոք երգեր Կատեգորիա:Դանս-փոփ երգեր Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Բելֆորտե ալ Իզաուրո
Բելֆորտե ալ Իզաուրո (Belforte all'Isauro), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 784 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 65 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0722։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լավրենտին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։
Իբուկուն Օդուսոտ
Իբուկուն Օդուսոտ (Ibukun Odusote), կառավարման և ՏՏ ոլորտում նիգերիացի պետական ծառայող։ Նիգերիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենի (.ng) առաջին ադմինիստրատիվ կապեր հաստատողն էր։ Նա եղել է Նիգերիայի գյուղատնտեսության և գյուղական զարգացման նախարարության մշտական քարտուղարը և Դաշնային կառավարության քաղաքական հարցերի բաժնի գրասենյակի քարտուղարը ։
Անտերիե
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 127 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.86 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.16 կմ² տարածք։
Բելֆորտե ալ Իզաուրո
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Անտերիե
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 450 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 110 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ արևելք։
Բելֆորտե ալ Իզաուրո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Անտերիե
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Իբուկուն Օդուսոտ
Կենսագրություն
Օդուսոտը ծնվել է Իկեննե-Ռեմո քաղաքում, Օգուն նահանգ (Նիգերիա)։ Սովորել է Օյո նահանգի Օկե-Ադո Իբադան քաղաքի Սուրբ Թերեզայի քոլեջում։ Դպրոցական վկայագիրը ստանալուց հետո ընդունվել է Օբաֆեմի Ավոլովո համալսարան։ Այստեղ ուսումնասիրել է համակարգչային գիտություններ և տնտեսագիտություն ։
Անտերիե
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Իբուկուն Օդուսոտ
Կենսագրություն
Ավելի ուշ Լագոսի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան ։ 1995-1998 թվականներին տեխնոլոգիաների գծով Յաբա քոլեջի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և կառավարման կենտրոնի տնօրենն էր ։
Անտերիե
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 81 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 59-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 22։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,8 %։ 59 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 59 անձ (30 տղամարդ և 29 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ (0 տղամարդ և 0 կին)։ 22 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Իբուկուն Օդուսոտ
Կենսագրություն
Օդուսոտը հայտնի դարձավ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում որպես ավագ քաղծառայող։ Նիգերիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենի (.ng) առաջին ադմինիստրատիվ կապեր հաստատողն էր ։ Նա մինչև Նիգերիայի նախարարությունում կստանձներ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տնօրենի պաշտոնը, եղել է Յաբա տեսխնոլոգիական քոլեջի նախկին ՏՀՏ տնօրեն։ Նա որպես մշտական քարտուղար աշխատել է տարբեր նախարարություններում, այդ թվում՝ Բնապահպանական հիմնադրամի գրասենյակում, Դաշնային նախարարության, Շրջակա միջավայրի դաշնային նախարարության և Մշակույթի, Զբոսաշրջության և ազգային կողմնորոշման (National Orientation) դաշնային նախարարություններում։
Օդուսոտը նշանակվել է Գուղատնտեսության և գյուղական զարգացման նախարարության նախարար Աքինուումի Ադեսինայի մշտական քարտուղարի պաշտոնում ։ Այստեղ գտնվելու ժամանակ նա Նիգերիայի գյուղատնտեսությունում «հեղափոխություն» անելու համար պարգևատրվել է մրցանակներով ։
2000 թվականին Օդուսոտը դարձել է Digitest-ի ազգային համակարգողը։ Digitest-ը ամենամյա ճամբար և մրցույթ է, որը խրախուսում է ուսանողներին զարգացնել ինտերնետում լուծումները, որոնք ազգային հետաքրքրություններ են հետապնդում ։
Անձնական կյանք
Ամուսանցել է Ռևերենդ Ադեոլու Օդուսոթի հետ, նրանք ունեն մի դուստր։ Զույգը Աբուջայում գտնվող Ֆոուրսքուեր եկեղեցու ավագ դեմքեր են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիգերիացի պետական ծառայողներ Կատեգորիա:Նիգերիացի քաղծառայողներ Կատեգորիա:Լագոսի համալսարանի շրջանավարտներ
Վահագն Մուղնեցյան
Վահագն Մարտինի Մուղնեցյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1988)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Եղել է «Սովետական գրող» հրատարակչության ժամանակակից գեղարվեստական գրականության խմբագրության ավագ խմբագիր, Հայաստանի գրողների միության «Նորք» ամսագրի Ժամանակակից գեղարվեստական գրականության բաժնի վարիչ, 1993 թվականից՝ ՀԳՄ քարտուղար, «Ոսկան Երևանցի» հրատարակչության առաջին գլխավոր խմբագիր, ինչպես նաև ՀՀ զինված ուժերի 3-րդ բանակային միավորման հրամանատարի տեղակալ։
Հանրապետական գրական մամուլում տպագրվել է ուսանողական տարիներից։ Թարգմանվել է ռուսերեն, անգլերեն, ուկրաիներեն, սլովակերեն։
2000-2007 թվականներին ծառայել է թիվ 23935 զորամասում՝ որպես հրամանատար (ՀՀ ՊՆ կենտրոնական Սպայի տան պետ)։ Մարտական գործողությունների մասնակից է, փոխգնդապետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Աղտիս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի աշխարհագրություն
Չեզարե Սպելլանցոն
Չեզարե Սպելլանցոն (Cesare Spellanzon, ), իտալացի պատմաբան, լրագրող։ Հիմնական աշխատություններն են «Կառլ Ալբերտի իրական գաղտնիքը» (1953 թ.) ու «Ռիսորջիմենտոյի և Իտալիայի միավորման պատմությունը» (հ. 1—5, 1933-1950 թթ.)։ Երկրորդ աշխատության մեջ Սպելլանցոն, դեմոկրատական դիրքերից, փաստական հարուստ նյութի հիման վրա, հանգամանորեն շարադրել է Ռիսորջիմենտոյի պատմությունը՝ սկզբնավորումից (XVIII-րդ դար) մինչև 1848 թվականի հեղափոխության իրադարձությունները։ Այս երկը Ռիսորջիմենտոյի պատմության վերաբերյալ առավել ընդհանրացնող և հիմնավոր աշխատություններից է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Մավրիկյան դրոնտ
Մավրիկյան դրոնտ կամ դոդո (Raphus cucullatus), Raphus մոնոտիպ ցեղատեսակին պատկանող չթռչող (կամ վազող) թռչունների անհետացած տեսակ։ Համարվում է Մավրիկիոս կղզու էնդեմ։ Առաջին հիշատակությունը հայտնվել է 1598 թվականին կղզի ժամանած հոլանդացի ծովագնացների կողմից։ Մարդու հայտնվելուց հետո այս թռչունը դարձավ սոված նավաստիների, ընտանի կենդանիների, ինչպես նաև ինվազիոն տեսակների զոհը։ Վերջին անգամ բնական միջավայրում հանդիպել է 1662 թվականին։ Անհետացումը միանգամից չի նկատվել։ Շատ բնագետներ երկար ժամանակ համարում էին առեղծվածային կենդանի, մինչև 19-րդ դարի 40-ական թվականները, երբ անցկացվեցին պահպանված տեսակների մնացորդների հետազոտություններ, որոնք Եվրոպա էին բերվել դեռևս 17-րդ դարի սկզբին։ Այդ ժամանակ էլ առաջին անգամ հայտնաբերել են միջտեսակային կապը աղավնիների հետ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր կղզում հայտնաբերվել են թռչունների մեծ քանակությամբ կիսաբրածոներ, մեծ մասամբ Մար-օ-Սոնժ ճահճի մոտակայքից։ Դոդոյի ամենամոտ ցեղակիցը համարվում է, նույնպես անհետացած, ռոդրիգեսյան դրոնտը (Pezophaps solitarius), որի հետ նա միավորված է դրոնտանմանների ենթընտանիքի մեջ, որը մտնում է աղավնանմանների ընտանիքի մեջ։
Այս տեսակի անհետացումը՝ հայտնաբերելուց մոտ մեկ դար անց, ստիպեց գիտական հանրությանը ուշադրություն դարձնել մինչ այդ անհայտ խնդրի՝ մարդու մասնակցությանը կենդանիների անհետացմանը, իսկ դոդոն հանրաճանաչ դարձավ Լուիս Քերոլի «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» հեքիաթի հերոսներից մեկի շնորհիվ։ Թռչունը դարձավ Մավրիկիոսի խորհրդանիշներից մեկը․ նրա նկարը պատկերված է երկրի զինանշանի վրա (հաստատված է 1906 թվականին) և լայնորեն կիրառվում է հուշանվերների արտադրությունում։
Դոդոյի արտաքին տեսքը հայտնի է միայն 17-րդ դարի պատկերների և գրավոր աղբյուրների միջոցով։ Քանի որ կան որոշ էսքիզներ, որոնք կատարվել են կենդանի տեսակների պատճեններով և մինչև այժմ պահպանվել են, հնարավորություն են տալիս մեծ ճշտությամբ պատկերել թռչնի տեսքը։ Բայց և այնպես շատ քիչ վստահությամբ կարելի է խոսել նրա վարքի մասին։ Հայտնաբերված մնացորդները ցույց են տալիս, որ մավրիկյան դրոնտը ունեցել է մոտ մեկ մետր հասակ և կշռել է մոտ 10-18 կգ։ Նկարներում թռչունը ունեցել է շագանակա-մոխրագույն փետրավորում, դեղին ոտքեր, պոչի վրա փետուրների ոչ մեծ փունջ և մոխրագույն, գանգի դիմային մասում փետրազուրկ, սև, դեղին կամ կանաչ կտուցով գլուխ։ Հիմնական բնակության միջավայրը, հավանաբար, եղել են կղզու համեմատաբար չոր, մերձափնյա տարածքները։ Ենթադրվում է, որ մավրիկյան դրոնտը կորցրել է թռչելու ունակությունը մեծ քանակությամբ սննդի առկայության (համարվում է, որ սննդի մեջ մտնում էին թափված մրգերը) և վտանգավոր գիշատիչների բացակայության հետևանքով։
Կարգաբանական դիրքը և էվոլյուցիան
19-րդ դարի առաջին կեսի օրնիտոլոգները նմանեցնում էին ոչ մեծ ջայլամի, ջրահովվիկի, ալբատրոսի, նույնիսկ անգղի տարատեսակներին։ Այսպես, 1835 թվականին Անրի Բլենվիլը, ուսումնասիրելով Օքսֆորդի թանգարանի կողմից տրամադրած գանգի կմախքը, ենթադրեց ազգակցությունը ուրուների հետ։ 1842 թվականին դանիացի կենդանաբան Յոհան Թեոդոր Ռայնհարտը ենթադրեց, որ դրոնտները եղել են ցամաքաբնակ աղավնիներ, հիմնվելով գանգի ուսումնասիրությունների վրա, որը հայտնաբերել էր հենց ինքը՝ Կոպենհագենի արքայական հավաքածուում։ Սկզբում կոլեգաները այս հետևությունը համարեցին ծիծաղելի, սակայն 1848 թվականին նրան աջակցեցին Հյու Ստրիկլենդը և Ալեքսանդր Մելվիլը, ովքեր թողարկեցին «Դոդոն և նրա ցեղակիցները» (The Dodo and Its Kindred) (անգլ․ The Dodo and Its Kindred) մոնոգրաֆիան։ Այդ աշխատությունում հեղինակները փորձեցին առանձնացնել իրականը միֆից։ Մեռլինի ուսումնասիրած գլխի և թաթի նմուշները, որոնք պահպանվում են Օքսֆորդի համալսարանի բնագիտական թանգարանում, և նրանց համեմատումը անհետացած ռոդրիգյան դրոնտի (Pezophaps solitaria) մնացորդների հետ, պարզել են, որ նրանք մոտ ազգակիցներ են։ Ստրիկլենդը ապացուցեց, որ թեև այս թռչունները ամբողջությամբ նման չէին, բայց նրանք ունեին ստորին վերջույթների զգալի նմանություն, որը բնորոշ է աղավնանմաններին։
Մավրիկյան դրոնտը շատ անատոմիական հատկանիշներով են նման աղավնիներին։ Ստրիկլեդը ուշադրություն դարձրեց շատ կարճացած, եղջերացած կտուցին, որը առաջնամասում ներկայացված է բարակ, մերկ, բազալտե մասի։ Դոդոյի մոտ, ինչպես մյուս աղավնազգիները, աչքի շրջանում ունեն մաշկի մերկացած մասեր, որոնք հասնում են կտուցի հիմքին։ Ճակատը բավականին բարձր է կտուցի համեմատ, իսկ քթանցքները տեղադրված էին վերջինիս միջին հատվածի ստորին մասում և շրջապատված էին մաշկով։ Այս հատկանիշների ամբողջությունը բնորոշ է միայն աղավնիներին։ Դոդոյի ոտքերը, ինչպես թեփուկների, այնպես էլ ոսկրերի կառուցվածքով մեծ մասամբ նման են ցամաքաբնակ աղավնիների, քան այլ թռչունների նույն օրգաններին։ Եվ վերջապես նրանք նման են նաև կտնառքի կառուցվածքով, որը շատ զարգացած է աղավնազգիների մոտ։ Ինչպես աղավնիների մոտ, այնպես էլ դոդոյի մոտ բացակայում են խոփոսկորը և քթանցքների միջնապատը, ինչպես նաև առկա էին անալոգ մասնիկներ ստորին ծնոտի, այտոսկրի, քիմք և ոտքերի հետին մատների վրա։ Ցեղատեսակի մյուս տեսակներից հիմնականում տարբերվում է թերզարգացած թևերով, ինչպես նաև, գանգի մյուս մասերի հետ համեմատած, կտուցի մեծ չապերով։
19-րդ դարի ընթացքում միևնույն ցեղի մեջ էին ընդգրկում մի քանի տեսակ, որոնց մեջ մտնում էին ռոդրիգյան դրոնտ-ճգնավորը և ռեյունյան դրոնտը, համապատասխանաբար Didus solitarius և Raphus solitarius(ցեղային Didus և Raphus անվանումները համարվում էին հոմանիշներ, որոնք այն ժամանակ օգտագործոմ էին հեղինակները)։ Խոշոր ոսկորները, որոնք հայտնաբերվել էին Ռոդրիգես կղզում (ներկայումս հաստատված է որ դրանք պատկանում էին դրոնտ-ճգնավորի արուին), Է․ Դ․ Բարլետը եկավ այն հետևությանը, որ կան ավելի խոշոր տեսակներ, որոնց անվանեց Pezophaps solitaria։ Մավրիկյան շեկ ջրահովվիկի կոպիտ ուրվանկարները նույնպես սխալմամբ վերագրում էին դրոնտների նոր տեսակ՝Didus broeckii (Շլեգել, 1848) և Didus herberti (Շլեգել, 1854)։
Մինչ 1995 թվականը դոդոյի ամենամոտ անհետացած ցեղակից էր համարվում սպիտակ, կամ ռեյունյան, կամ բուրբոնյան դրոնտը (Raphus borbonicus)։ Համեմատաբար ոչ վաղ անցյալում է հաստատվել, որ նրա բոլոր նկարագրությունները և պատկերները սխալ են մեկնաբանված, իսկ հայտնաբերված մնացորդները պատկանում են եգիպտահավերի ընտանիքի անհետացած ներկայացուցչին։ Վերջին հաշվով նրան անվանեցին Threskiornis solitarius։
Ամազոնների աշտարակ
Ամազոնների աշտարակ, աշտարակ Կիլիկիայում՝ նրա հարավարևելյան մասում։ Գտնվում էր ճահճոտ վայրում ։
Մավրիկյան դրոնտ
Կարգաբանական դիրքը և էվոլյուցիան
Ի սկզբանե դոդոն և Ռոդրիգես կղզու դրոնտ-ճգնավորը տարբեր ընտանիքների էին պատկանում (Raphidae և Pezophapidae համապատասխանաբար), որովհետև համարվում էր, որ նրանք ունեին տարբեր ծագում։ Հետագա տարիների ընթացքում նրանց միավորեցին մեկ ընդհանուր դրոնտանմանների ընտանիքում(առաջ Dididae), քանզի նրանց կոնկրետ ցեղակցությունը այլ աղավնիների հետ հարցականի տակ էր։ Երկու տեսակների ոսկրաբանական և մոլեկուլային տվյալները տարան Raphidae ընտանիքի կազմացրմանը, իսկ դոդոն և ռոդրիգյան դրոնտը տեղավորեցին Raphinae ենթաընտանիքի մեջ, որը այժմ մտնում է աղավնանմանների ընտանիքի մեջ։
Վերշինովկա (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)
Վերշինովկա (Вершинівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
Մավրիկյան դրոնտ
Կարգաբանական դիրքը և էվոլյուցիան
2002 թվականին Օքսֆորդյան համալսարանի աշխատակիցները կատարեցին միտոքոնդրիումային b ցիտոքրոմի և 12S-ի ռիբոնուկլեինային հաջորդականության համեմատական անալիզ, որոնք վերցված էին դոդոյի կրնկաթաթի և ռոդրիգեսյան դրոնտի ազդոսկրի հյուսվածքներից։ Նա հաստատեց երկու տեսակների ազգակցությունը և պատկանելիությունը աղավնանմաններին։ Գենետիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ դրոնտների ժամանակակից ամենամոտ ազգակիցները բաշավոր աղավնին է։ Նրան հետևում են նորգվինեական թագակիր աղավնին և էնդեմիկ Սամոայի ատամնավոր աղավնին։ Վերջինս ունի արտաքին նմանություն դոդոյի հետ, ինչի հետ կապված ստացել է ցեղական, լատինական անվանումը՝ Didunculus («փոքր դոդո»)։ Անգլերեն նույնիմաստ բառը (Dodlet) հորինել է Ռիչարդ Օուենը։
Վերշինովկա (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վերշինովկա գյուղում բնակվում էր 36 մարդ։
Մավրիկյան դրոնտ
Կարգաբանական դիրքը և էվոլյուցիան
Ներքոհիշյալ կլադոգրաման ցույց է տալիս աղավնանմանների ընտանիքից դոդոյին ամենամոտ ցեղակիցներին՝ կղզային էնդեմիկների հետ միասին, որոնք կյանքի մեծ մասը անց են կացրել ցամաքի վրա։
Վերշինովկա (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մավրիկյան դրոնտ
Կարգաբանական դիրքը և էվոլյուցիան
Նմանատիպ կլադոգրամա հրապարակվել է նաև 2007 թվականին․ այնտեղ թագակիր և ատամնավոր աղավնիների տեղերը փոխված են և ավելացված են փասիանանման աղավնին և հաստակտուց աղավնին։
Ամազոնների աշտարակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի աշտարակներ
Ջրվեժ (գետ)
Ջրվեժ, գետ Հայաստանի Կոտայքի մարզում և Երևանում։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռների հարավարևմտյան լեռնաճյուղից և Երևանի տարածքում ձախից միախառնվում Գետառին։ Երկարությունը 24 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 88 կմ²։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։ Գետի հովտում 2000 հա տարածության վրա տնկված են պտղատու և դեկորատիվ ծառատեսակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Գետառ գետի վտակներ
Մավրիկյան դրոնտ
Կարգաբանական դիրքը և էվոլյուցիան
2002 թվականի գենետիկական ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ դոդոյի և ռոդրիգեսյան դրոնտի տեսակային առանձնացումը կատարվել է պալեոգենի և նեոգենի սահմանում՝ 23 միլիոն տարի առաջ։ Մասկարենյան կղզիները (Մավրիկիոս, Ռեյունյոն և Ռոդրիգես) ունեն ոչ ավելի, քան 10 միլիոն տարվա հրաբխային ծագում։ Հետևաբար, այս թռչունների ընդհանուր նախնին պետք է դեռևս երկար ժամանակ պահպաներ թռչելու ունակությունը՝ կղզիների մասնատումից հետո։ Քանի որ օքսֆորդյան ցուցանմուշի ԴՆԹ-ն քանդված է և մնացած սուբֆոսիլների ԴՆԹ-ն պիտանի չէ, այս բոլոր տվյալները մինչ այժմ հաստատման կարիք ունեն։
Մավրիկիոսում բուսակեր կենդանիների բացակայությունը, որոնք կարող էին մրցակցել սննդի համար, թույլ էր տվել դրոնտներին հասնել հսկա չափերի (կղզային հսկայություն)։ Դրա հետ մեկտեղ թռչուններին չէին սպառնում գիշատիչ կենդանիները, որը բերեց թռչելու ունակության կորստին։
Անվան ստուգաբանություն
Ամենայն հավանակությամբ, ամենավաղ փաստաթղթային վկայությունը դոդոյի անվան հետ կապված հոլանդական walghvogel բառն է, որը հանդիպում է վիցե-ադմիրալ Վիբրանդ վան Վարվեյկի օրագրում, ով Մավրիկիոս էր ժամանել 1598 թվականին՝ "Հոլանդական երկրորդ գիտարշավը Ինդոնեզիայում"-ի շրջանակներում։ Անգլիական թարգմանությունը, որը կատարվել է 1599 թվականին, բացատրում է բառի իմաստը․
Տեքստում հիշատակված անգլերեն Wallowbirdes բառը, որ բառացիորեն կարելի է թարգմանել «անհամ թռչուններ», համարվում է հոլանդերեն walghvogel անալոգի բառապատճեն( wallow բառը համարվում միջին հոլանդերենի walghе բառի համանուն՝ «անհամ», «անալի» և «սրտախառնիչ»։
Նույն գիտարշավի մեկ այլ հաղորդագրություն, որը թողել է Հենդրիկ Դիրքս Յոլինկը (հնարավոր է դա առաջին հուշագրությունն է դոդոյի մասին), հայտնում է, որ Մավրիկիոսում հանգրվանած պորտուգալացիները այն թռչուններին անվանում էին «պինգվիններ»։ Սակայն, այն ժամանակ հայտնի միակ ակնոցավոր պինգվինին, նրանք անվանում էին fotilicaios, իսկ հոլանդացու կողմից հիշատակվածը, երևի, եկել է պորտուգալերեն pinion (հայ. կտրված թև) բառից։ Պարզ է, որ այդ կերպ վկայում են դոդոյի մոտ այդ օրգանների կարճությունը։
Հոլանդական «Գելդերլանդ» նավի անձնակազմը 1602 թվականին նրանց անվանեց dronte ( «ուռած», «փքված» իմաստներով)։ Այս բառից ել հենց ծագել է ժամանակակից անվանումը սկանդինավյան և սլավոնական լեզուներում։ Այս թիմը նրանց անվանում էր նաև griff-eendt և kermisgans, ակնարկելով ընտանի կենդանիների, որոնց գիրացնում էին Կերմես եկեղաեցական տոնի համար՝ Ամստերդամում։ Այդ տոնը տեղի էր ունենալու նրանց ժամանման հաջորդ օրը։