cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դենդրիտային բջիջ
Զարգացում
Դենդրիտային բջիջների սկիզբ են արյունաստեղծ ցողունային բջիջները, այսինք, դենդրիտային բջիջները, բացի ֆոլիկուլ դենդրիտային բջիջներից, ունեն մեզենքիմալ ծագում և առաջանում են կարմիր ոիսկրածուծում։ Դենդրիտային բջիջներն առաջանում են ինչպես միելոիդ ծլից, այդպես էլ լիմֆոիդ բջիջ նախորդներից։ Դենդրիտային բջիջների տարբերակումը հնարավոր է զարգացման վաղ փուլերում ։
Դենդրիտային բջիջների մեծ մասը պատկանում է միելոիդ ծլին։ Համարվում են, որ in vivo  դենդրիտային բջիջները կարող են առաջանալ ինչպես գրանուլոցիտ-մոնոցիտային նախորդներից, այդպես էլ մոնոցիտներից։ Միջավայրի մեջ միելոիդ դենդրիտային բջիջները կարելի է ստանալ ոսկրածուծի բջիջներից, որոշ ցիտոկինների ազդեցությամբ (օր՝  GM-CSF, GM-CSF,  IL-4)։
Լիմֆոիդ ծլի դենդրտային բջիջները մասնագիտացվում են ընդհանուր լիմֆոիդ նախորդից, ինրօես նաև T- և B- բջիջների նախորդներից։ Զարգացումը կարող է լինել նաև թիմոցիտներից՝ ուրցագեղձում  իրենց զարգացման ամենավաղ փուլում (DN1-բջիջներից)։
Դենդրիտային բջիջների միելոյիդ և լիմֆոիդ ծլերի նախորդ բջիջներին ընդհանրացնում է FLT3 ցիտոկինային ընկալչի սինթեզը, որը իրենց տարբերում է իմուն համակարգի այլ բջիջ նախորդներից։ Այսպիսով, դենդրիտային բջիջները կարող են առաջանալ 6—7 բջջային աղբյուրներից ։ ՅՈԹ
Ծայրամասային արյան մեջ առկան են անհաս դենդրիտային բջիջներ, որոնքկազմում են ընդհանուր լեյկոցիտների 0,5 % և հանդիսանում են դենդրիտային և Լանգերհանսի  բջիջների նախորդներ։ Միելոիդ բջիջների հիմանակն մարկերներն են CD11c և MHC-II մոլեկուլները։
Հիմնական անհաս դենդրիտային բջիջները կազմում են պլազմոցիտոիդ դենդրիտային բջիջները, որոնք պատկանում են լիմֆոիդ ծիլին։ Անհաս դենդրիտային բջիջները անցնում են հյուսվածքներ իրենց մակերեսին գտնվող β-քեմոկինային ընկալիչների միջոցով ։ Չնայած նրան, որ դենդրիտային բջիջները գտնվում են գրեթե բոլոր հյուսվածքներում և օրգաններում, իրենց քանակությունը քիչ է, այդ իսկ պատճառով իրենք համեմատաբար ուշ են հայտնաբերվել։ Ինչպես մակրոֆագերը, դենդրիտային բջիջները բաժանվում են մշտականների, որոնք հիմնականում գտնվում են պաշտպանական հյուսվածքներում (մաշկ, լորձաթաղանթ), և բորբոքայինների, որոնք հյուսվածքում հայտվում են բորբոքման ժամանակ ։
Գործառույթներ
Դենդրիտային բջիջների հիմնական գործառույթը հակածինների ներկայացումն է T-բջիներին։ Այդ իսկ պատճառով իրենց դասում են «մասնագիտացված» հակածին ներկայացնող բջիջներին։ Ներկայացման արդյունավետությամբ այն երկու անգամ գերազանցում է մակրոֆագերին, քանի որ սինթեզում է ավելի մեծ քանակությամբ MHC մոլեկուլներ, առավելապես՝ MHC-II, ինչպես նաև կոստպիմուլացնող մոլեկուլներ։ Անտիգենի ներկայացումը T-լիմֆոցիտներին ակտիվացնում է իմուն պատասխանը ։
Դենդրիտային բջիջները ակտիվ և անդադար ճանաչում են պաթոգենները (ավելի ճիշտ պաթոգեն-համակցված մոլեկուլյար պատտերները՝ PAMP ), որի շնորհիվ Toll-անման ընկալիչների միջոցով այն կարողանում է խժռել հակածիններին՝ պինոցիտոզի և քիչ քանակությամբ ֆագոցիտոզի միջոցով ։
Եթե դենդրիտային բջիջների շուրջը օտարածին անտիգեններ չկան, ապա այն խժռում է և ներկայացնում է սեփական բջիջները T-բջիջներին, բայց առանց իմուն պատասխանի խթանման, ինչի արդյունքում աուտոիմուն ռեակցիաներ չեն առաջանում։
Մինչև հակածնով ակտիվացումը, դենդրիտային բջիջները անհաս են և ունեն ցածր ներկայացուցչական ակտիվություն։ Դենդրիտային բջիջների հասունացումը տեղի է ունենում  Toll-ընկալչին պաթոգենի կապումով։ Միելոիդ շարքի դենդրիտային բջիջները, ինչպես մակրոֆագերը, կրում են մանոզի, լիպոպոլիսախարիդների համար ինչպես նաև TLR2 և TLR4 ընկալիչներ, ինչը թույլ է տալիս ճանաչել համապատասխանաբար գրամ-դրական և գրամ-բացասական մանրէները։ Պլազմոցիտոիդ դենդրիտային բջիջները կրում են TLR7 և TLR9 ընկալիչները, որոնք ճանաչում են բակտերիաների և վիրուսների ԴՆԹ-ն ։
Պաթոգենի ճանաչումից հետո՝ դենդրիտային բջիջներում մեծանում է ցիտոկինների և քեմոկինների սինթեզը, ինչպես նաև մեծանում են ադհեզիվ մոլեկուլների սինթեզը, որոնք անհրաժեշտ են T-բջիջներին անտիգեն ներկայացնելու և իրենց խթանելու համար ։
Հիմնականում պրոցեսսինգի ենթարկված անտիգենները ներկայացվում են լիմֆոցիտներին  MHC-I մոլեկուլի հետ կոմպլեքսի մեջ։ Այդ գործընթացը կոչվում է խաչաձև ներկայացում ։ Մեկ հասուն դենդրիտային բջիջները կարող են ակտիվացնել 100-ից 3 հազար T-բջիջ ։
CCL19, CCL21 և CXCL12 քեմոկինների ազդեցությամբ հասուն դենդրիտային բջիջները արտագաղթում են ծածկութային հյուսվածքից՝ հյուսվածքային հեղուկով դեպի ավշային օրգաններ, օրինակ՝ ավշային հանգույցների հարկեղևային գոտի։
Հենց MHC-II, CD80 և CD86 մոլեկուլների առկայությունը հասուն դենդրիտային բջիջների վրա իրենց սարքում է անտիգեն ներկայացնող։ Ակտիվացված դենտրիտային բջիջները սկսում են սինթեզել CD154 մոլեկուլները, որոնք կապվում են CD40 մոլեկուլների հետ՝ դենդրիտային բջիջների մակերեսին ՏԱՍՆՑԵՑ ։ Հասուն դենդրիտային բջիջները, հասցնելով անտիգենը ավշային հանգույվի T կախյալ գոտի, դառնում են իրենց ստրոմայի մաս և կոչվում ինտերռիգիտալ դենտրիտային բջիջներ, քանի որ իրենց՝ մատները հիշեցնող ելուստների արանքներում դեղակայվում են T-լիմֆոցիտները ՏԱՍ ։
Մշտական միելոիդ դենդրիտային բջիջները տեղակայվում են օրգանների հյուսվածքներում բջիջ-նախորդների կամ անհաս բջիջների տեսքով  և հետագայում չեն լքում այդ տարածքը։ Շատ մշտական (ռեզիդենտ) դենդրիտային բջիջները տեղակայված են ուրցագեղձում, փայծաղի սահմանային գոտում, լյարդում, սաղմնային կենտրոններում և այլ օրգաններում ։
Որոշ գործոններ կարող են համակարգային փոփոխություններ կատարել և նույնիսկ խանգարել դենդրիտային բջիջների գործունեությանը։ Այսպիսով, դիսլիպիդեմիան փոխում է հակածնի ներկայացման գործընթացը, իսկ նիկոտինը վնասում է T-բջիջների պրոլիֆերացիայի և ցիտոկիններ արտադրելու կարողությունը ։
Դենդրիտային բջիջների տեսակներ
Հասուն դենդրիտային բջիջները բաժանվում են երկու տիպի՝ DC1 (միելոիդ) и DC2 (լիմֆոիդ)։ Իրենց հիմնական գործառույթները ներկայացված են ստորև ։ Անհաս լիմֆոիդ դենդրիտային բջիջները ներկայացված որպես պլազմոցիտոիդ դենդրիտային բջիջներ։ Լանգերհանսի բջիջներն էպիդերմալ են, իսկ ֆոլիկուլային բջիջներն ոչ թե ոսկրածուծային ծագման են, այլ մեզենքիմալ։ Փայծաղում և միջընդերային ավշահանգույցներում միելոիդ և լիմֆոիդ դենդրիտային բջիջներն ունեն տարբեր հարաներություն։ Մաշկի հետ կապ ունեցող լիմֆատիկ հանգույցներում՝ բացի միելոիդ դենդրիտային բջիջներից առկա են նաև Լանգերհանսի բջիջներ ։
Պլազնոցիտոիդ դենդրիտային բջիջները անհաս բջիջներ են, որոնք առաջանում են նույն նախորդից, ինչ դասական դենդրիտային բջիջնը, և տեղակայված են հիմնականում արյան հունում, առավել քիչ՝ ավշային օրգաններում։ Ի տարբերություն այլ դասական դենտրիտային բջիջների՝ պլազմոցիտոիդային դենդրիտային բջիջները գրեթե չեն կարողանում ֆագոցիտոզել, ինրի արդյունքում չեն խժռում անտիգենը։ Պկազմոցիտոիդ բջիջների հիմանակն դերը ինտերֆերոնի արտադրությունն է ։
Միելոիդ դենդրիտային բջիջ
Միելոիդ դենդրիտային բջիջ(ՄԴԲ), դենտրիտային բջիիջների նախորդ։ ՄԴԲ ունեն մոնոցիտներին և մակրոֆագերին նման մոֆոլոգիա, էնդողիտոզային և ֆերմենտատիվ ակտիվություն։ Տեղակայված են վերնամաշկում, բուն մաշկում, շնչառական ուղիներում, աղիներում, ուրցագեղձում, փայծաղում, լյարդում և ավշային հյուսվածքում։ Իրենց բնորոշ է MHC և ադհեզիվ  մոլեկուլների քիչ արտադրությունը։
Պինոցիտոզի և ֆագոցիտոզի միջոցով ՄԴԲ-ն զավթում է օտարածին հակածինները, ինչից հետո էքսպեսսում են հակածինային դետերմինանտ՝ MHC-II-ի հետ համակցված։
Դրանից հետո, իրենք արտագաղթում են մոտական ավշային հանգույցները, որտեղ պթանում են անտիգեն-յուրահատուկ T-բջիջների բազմացումը և դիֆֆերենցումը, ինչի արդյունքում հրահրվում է իմուն պատասխանը։ ՄԴԲ-ի մարկերները հանդիսանում են  CD1c, CD141 մոլեկուլները  ։
Պլազմոցիտոիդ դենտրիտային բջիջ
Պլազմոցիտոիդ դենդրիտային բջիջներ (ՊԴԲ), լիֆոիդ ծագման անհաս բջիջներ են, որոնք իրենց մորֆոլոգիական կառուցվածքով նման են պլազմատիկ բջիջների։ ՊԴԲ-ն արյան շրջանառության մեջ շրջանառող անհաս դենդրիտային բջիջների ամենայաճախ հանդիպող տեսակն է։ ՊԴԲ-ները փոքր են մոնողիտներից (8—10 մկմ), իրենց կորիզն ունի ավելի քիչ արտահայտված ներփքում։ Բացի արյան հունից, ՊԴԲ-ները տեղայակված են լիմֆոիդ հյուսվածքների T-բջջային գոտիներում՝ նշիկներում, ուրցագեղձում, լյարդում, թոքերում և մաշկում։ IL-3-ի և բակտերիալ հակածինների առկայությամբ՝ ՊԴԲ-ները մասնագիտացվում են հասուն լիմդոիդ դենդրիտային բջիջների․ ՊԴԲ-ները իրենց մակերեսին չեն կրում  CD83, CD11b և CD11c մոլեկուլները, որոնք բնորոշ են միելոիդ դենդրիտային բջիջների։ Ինչպես նաև CD13 և CD14 մոլեկուլները նույնպես ավելի բնորոշ են միելոիդ դենդրիտային բջիջներին։ ՊԴԲ-ներում սինթեզվում են RAG գեները, որոնք անյրաժեշտ են անտիգեն հայտնաբերող ընկալիչների վերակառուցման համար։ Իրենց մակերեսին գտնվում են CD45R0 մոլեկուլները, ինպչես նաև ԻԼ-3-ի համար ընկալիչներ։ Բացի դրանից,  MHC-II մոլեկուլներն ավելի քիչ են, քան միելոիդ ծագման բջիջների մոտ ոչ միայն մակերեսին, այլ նաև ցիտոպլազմում։ ՊԴԲ-ների գենոմում նկատվում է T-բջջային ընկալիչների գեների վերակառուցում, որոոնք առավել բնորոշ են հենց T-բջիջներին։
ՊԲԴ-ները  արտազատում են մեծ քանակությամբ I տիպի ինտերֆերոններ (α, β և ω) ՝ հանդիսանալով արյան բջիջներին ինտերֆերոնի հիմնական մատակարարները, ուստի ՊԲԴ-ները հայտնի են նաև որպես ինտերֆերոն արտադրող բջիջներ։ ՊԲԴ-ները մեծ քանակությամբ ինտերֆերոններ են արտազատում հիմնականում վիրուսային ծագման նուկլեինաթթուներով խթանումից հետո՝առաջին օրվա ընթացքում։ Նրանք նաև պատասխանատու են IL-4 և IL-1, ցիտոկինների արտադրության համար, որոնք ոչ սպեցեֆիկ T-բջիջներին ձևափոպում են երկրորդ տիպի T-հելփերների։ Toll-անման ընկալիչները, որոնք ընկալում են նուկլեինաթթուները, առավելապես նեղակայված են ներբջջային տարածության մեջ՝ ցիտոպլազմատիկ գրանուլների վրա։ Մասնավորապես, սինթեզելով TLR9 ընկալիչներ, որի լիգանդները բակտերիալ CpG-օլիգոնուկլեոտիդներն են, հնարավորություն է լինում հայտնաբերել բակտերալ պատոգենները։ ՊԲԴ-ի մարկերներ են CD303, CD304, CD141 մոլեկուլները, IL-3, CD123 ընկալիչները, ինչպես նաև CD85k և CD85g իմունոգլոբուլինանման ընկալիչները    ։
ՊԲԴ-ները մտնում են ավշային հանգույցներ նույն ճանապարհով, ինչ T բջիջները, այսինքն՝ հետմազանոթային երակիկների էնդոթելի միջոցով։ Միևնույն ժամանակ, միելոիդային դենդրիտային բջիջների պրեկուրսոր բջիջները ներթափանցում են ավշային հանգույցներ՝ ավիշի աֆֆերենտ (հետադարձ) հոսքով։ Ինչպես նշվեց վերևում, վիրուսներով կամ IL-3-ով ՊԲԴ-ների խթանումից հետո առաջին օրվա ընթացքում ինտերֆերոն է ինտենսիվ սինթեզվում։ Երկրորդ օրվա ընթացքում նրանք տարբերվում են լիմֆոիդ շարքի հասուն դենդրիտային բջիջների։ Հասունանալուն պես ՊԲԴ-ի մակերեսին ավելանում է MHC-II մոլեկուլների քանակը, հայտնվում են CD80 և CD86 մոլեկուլներ։ Հասունացման ընթացքում ՊԲԴ-ները շարունակում են արտազատել ինտերֆերոններ, բայց ավելի քիչ քանակությամբ։ Վիրուսային խթանման դեպքում հասունացող ՊԲԴ-ն նպաստում է ինտերֆերոն γ արտադրող առաջին  տիպի T-հելփերների  (T1-բջիջների) առաջացմանւ, իսկ Իլ-3-ի խթանման դեպքում՝ ԻԼ-4 արտադրող երկրորդ տիպի T-հելթերների (T2-բջիջների) առաջացմանը ։
Ֆոլիկուլային դենդրիտային բջիջներ
Ֆոլիկուլային  դենդրիտային բջիջները (ՖԴԲ) հասուն բջիջներ են, ի տարբերություն մնացած դենդրիտային բջիջների, ունեն մեզենխիմալ ծագում։ Ամուր կապվելով ելոիստների դեսմոսոմների հետ ՝ նրանք ձևավորում են կայուն ցանց, որի շնորհիվ նրանք չեն գաղթում այլ տարածքներ։ ՖԴԲ-ն տեղայնացված է ավշային հանգույցների և փայծաղի բջջային տարածքներում։ Նրանք ներկայացնում են անտիգեն B լիմֆոցիտներին՝ երկրորդական լիմֆոիդ օրգաններում։ ՖԴԲ-ի մակերևույթի վրա գտնվող հակածինը պասիվ է, պահպանում է հակածնի սկզբնական կոնֆորմացիան հակամարմինի հետ միքոին։ Այս բջիջները հանդիսանում են հատուկ միկրոմիջավայր, որտեղ տեղի է ունենում B-լիմֆոցիտների յուրահատուկ գերմուտացիաները, որի արդյունքում սկսում են համապատասխան հակածնի համար սինզվել համապատասպան հակամարմիններ։Նրանք չեն սինթեզում MHC-II սպիտակուցներ, բայց կրում են բազմաթիվ Fcγ ընկալիչների մոլեկուլներ, CR1 և CR2, ինչը թույլ է տալիս նրանց կապել իմունային կոմպլեքսները և համալիրներում գտվնող հակածինը ներկայացնել B լիմֆոցիտներին։ Եթե հակածինը նորից մտնում է օրգանիզմ, և կապվում է նախկինում արդեն սինթեզված հակամարմինների հետ, ՖԲԴ-ները խթանում են հիշողության B բջիջները ։
Լանգերհանսի բջիջներ
Լանգերհանսի բջիջները միելոիդային շարքի էպիդերմալ դենդրիտային բջիջներ են։ Լանգերհանսի բջիջներն իրենց անունն ստացել են ի պատիվ հայտնաբերող Փոլ Լանգերհանսի, ով դրանք նկարագրել է 19-րդ դարի վերջին,որպես էպիդերմիսի ելուստավոր բջիջներ, սակայն իմունային բջիջներին պատկանելը հաստատվել է ավելի ուշ։ Լանգերհանսի բջիջներ ունեն մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք տարբերակում են դրանք մնացած բոլոր դենդրիտային բջիջներից։ Նրանց ցիտոպլազմայում առկա են շերտավորված կուտակումներ, որոնք հայտնի են որպես Բիրբեկի հատիկներ, իսկ մակերեսին առկա է լանգերին ընկալիչը (CD208), որը պատկանում է լեկտիններին և առկա է արդեն արյան մեջ շրջանառվող անհաս բջիջների վրա, ինչպես նաև «ոչ դասական» մոլեկուլ MHC-CD1a, որը նախատեսված է լիպիդային հակածինների ներկայացման համար։
Բիրբեկի հատիկները օվալաձևձգված կառույցներ են ՝ կենտրոնական դասավորությամբ մասնատված ձողով ,որոնք ծագում են ատիպիկ հատիկներից և իրենց տեսքով հիշեցնում են թենիսի ռակետներ։ Բիրբեկի հատիկները հավանաբար էնդոսոմներ են, որոնք ներգրավված են անտիգենի զավթման մեջ ։ Լանգերհանսի բջիջների ատիպիկ հատիկները մորֆոլոգիապես տարբերվում են լիզոսոմներից՝ թափանցիկ օղի առկայությամբ, որը բաժանում է հատիկի արտաքին հատվածը՝ կենտրոնական հատվածից ։ Լանգերհանսի բջիջների ցիտոպլազմայում առկա է գլանային-բշտիկային համակարգ ՝ փոփոխված և հիպերտրոֆիայի ենթարկված Գոլջի համալիր՝ հարթ էնդոպլազմային ցանցի հետ միասին ։
Բացի վերը նշված լանգերինից և CD1a-ից, Լանգերհանսի բջիջների մակերեսին առկա են հետևյալ մոլեկուլները՝ E-կադհերին, CD20, CD11c, CD13, CD14 և CD33: Լանգերհանսի բջիջների զարգացումը լիովին պարզաբանված չէ։ Ենթադրվում է, որ դրանք զարգանում են հիմնականում դեղնուցապարկի արյունաստեղծ բջիջներից, ինչպես նաև, փոքր քանակությամբ՝  ոսկրածուծի չտարբերակված բջիջներից ։ Լանգերհանսի բջիջները տեղայնացված են վերնամաշկում, ճարպագեղձերում և քրտնագեղձերում, մազի ֆոլիկուլներում, բերանի, քթի, կերակրափողի, թոքերի, հեշտոցի և հաստ աղիքի էպիթելում։ Լանգերհանսի բջիջների հիմնական գործառույթը ամբողջ օրգանիզմի հոմեոստազի կարգավորումն է և մաշկի պաշտպանիչ ռեակցիաների իրականացումը։ Ելուստների միջոցով իրենք կապված են նյարդային վերջավորությունների հետ, ինչպես նաև դերմայի պտկտիկավոր շերտի հեմոցիրկույատոր հունի հետ։ Դրա շնորհիվ Լանգերհանսի բջիջները մասնակցում են երեք կարգավորիչ գործառույթների՝ իմուն, նյարդային և ներզատիչ։ Լանգերհանսի բջիջների առանձնահատուկ գործառույթներից է՝ իմունոգեն հակածնի երկարատև պահպանումը ։ Հակածնի զավթումից հետո Լանգերհանսի բջիջները հակածնային պեպտիդները  կենտրոնական ավշային անոթներով տեղափոխում են դեպի հարակից ավշային հանգույցներ և մասնակցում ոչ սպեցեֆիկ T-լիմֆոցիտների մասնագիտացմանը T-հելփերների ։
Կլինիկական նշանակություն
Դենդրիտային բջիջները ներգրավված են բազմաթիվ վիրուսների նկատմամբ իմունային պատասխանի մեջ և կարող են ախտահարվել մի քանիսով։ Այսպիսով, Լանգերհանսի բջիջները ներգրավված են արագ ՄԻԱՎ վարակով հիվանդալու գործընթացում։ Իրենք սինթեզում են ՄԻԱՎ վիրուսի համար CD4 ընկալիչներ, ինչպես նաև ընկալիչներ քեմոկինների  համար։ Անտիգենը գրավելուց կամ ՄԻԱՎ-ով վարակվելուց հետո 30 րոպե անց Լանգերհանսի բջիջները գաղթում են ավշային հանգույցներ, ինչի շնորհիվ նրանք նպաստում են ՄԻԱՎ-ի արագ տարածմանը ամբողջ օրգանիզով ։ Դենդրիտային բջիջները ապահովում են ինտերֆերոնների արտադրությունը, երբ վարակվում են այնպիսի վիրուսներով, ինչպիսիք են ցիտոմեգալովիրուսը և գրիպի վիրուսը ։ Հանտավիրուսը, երբ մտնում է մարմին, արդյունավետորեն վարակում է դենդրիտային բջիջները ՝ առանց հրահրելու լիզիս կամ ապոպտոզ։ Հանտավիրուսը ակտիվացնում է անհաս բջիջները, ինչի արդյունքում մեծանում է MHC-ի, ինչպես նաև ադհեզիվ մոլեկուլների սինթեզը։ Հանտավիրուսով վարակված բջիջները մեծացնում են բորբոքային ցիտոկինների արտազատումը, մասնավորապես ՝ ուռուցքային նեկրոզի գործոնը և α-ինտերֆերոնը։ Այսպիսով, հանտավիրուսները առաջացնում են ուժեղ իմուն պատասխան, որը վիրուսային վարակի պաթոգենեզի մի մասն է ։ Ինչպես նաև  հաստատված է, որ ֆոլիկուլային բջիջները կարող են նպաստել պրիոնների բազմացմանը ։
Դենդրիտային բջիջները ներգրավված են մի շարք աուտոիմուն հիվանդությունների պաթոգենեզում։ Համակարգային կարմիր գայլախտով հիվանդների մոտ դենդրիտային բջիջների ակտիվությունը պաթոլոգիկորեն մեծանում է, որի արդյունքում ավելանում է ինտերֆերոնների արտազատումը, որոնք խթանում են դենդրիտային բջիջների նախորդ բջիջների տարբերակումը։ Հասուն դենդրիտային բջիջները կլանում են ԴՆԹ-ն, որի պարունակությունը արյան մեջ ավելանում է համակարգային կարմիր գայլախտի ժամանակ, և սկսվում է իմունային պատասխանը.օրգանիզմում ձևավորվում են սեփական ԴՆԹ-ի դեմ հակամարմիններ, որոնք էլ պայմանավորում են հիվանդությունը։  Ապացուցված է դենդրիտային բջիջների դերը գերզգայունության ռեակցիաների, ինչպես նաև աղիքային բորբոքային հիվանդությունների զարգացման մեջ, ինչպիսիք են Քրոնի հիվանդությունը և խոցային կոլիտը։
1377
Մահեր
Կատեգորիա:1377 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Դենդրիտային բջիջ
Կլինիկական նշանակություն
Երբեմն դենդրիտային բջիջները ենթարկվում են չարորակ դեգեներացիայի։ Օրինակ՝ ֆոլիկուլյար դենդրիտային բջիջներից բխող սարկոմաները սովորաբար ներառում են ավշային հյուսվածքներ, բայց կարող են նաև ազդել լյարդի, լեղուղիների, ենթաստամոքսային գեղձի, վահանագեղձի և այլ օրգանների վրա։ Դենդրիտային բջիջների քանակության ավելացումը ուռուցքային բջիջներում ունի բարենպաստ պրոգնոստիկ նշանակություն։ Դենդրիտային բջիջներն ակտիվացնում են T-հելփերները և ցիտոտոքսիկ T-բջիջները (T-քիլլեր), որոնք կարող են ընկճել ուռուցքների աճը։ Բացի դրանից, դենդրտային բջիջները կարող են օգտագործվել ուռուցքների բուժման իմունոթերապիայի ժամանակ ։
Կիրառությունը բժշկության մեջ
Դենդրիտային բջիջների իմուն գործընթացները կառավարելու ունակությունը, ինչպես նաև սահմանված պարամետրերով բջիջներ առաջացնելու ունակությունը հանգեցրել են դրանց օգտագործմանը քաղցկեղի և որոշ աուտոիմուն հիվանդությունների, ինչպես նաև աթերոսկլերոզի բուժման համար իմունոթերապիայում ։ Դենդրիտային բջիջների օգտագործմամաբ քաղցկեղային իմունոթերապիան  հաջողությամբ փորձարկվել է լյարդաբջջային քաղցկեղ, երիկամների քաղցկեղ, մելանոմա և լիմֆոմա ունեցող հիվանդների մոտ։ Հակաքաղցկեղային իմունոթերապիայում դենդրիտային բջիջների ակտիվացման օգտագործումը հիմնված է՝ ուռուցքի դեմ իմունային պատասխանը ակտիվացնելու նրանց ունակության վրա ։ Դենդրիտային բջիջները ակտիվացնելու համար օգտագործվում են ուռուցքային անտիգենների հետ համակցված ցիտոկիններ ։ Որպես կանոն, ուռուցքներում դենդրիտային բջիջները քիչ են, այնուամենայնիվ, դենդրիտային բջիջների պոպուլյացիաների խտության բարձրացումը համարվում է բարենպաստ պրոգնոստիկ նշան ։ Ուռուցքները կազմող դենդրիտային բջիջները կարող են ակտիվացնել T-հելփերները և ցիտոտոքսիկ T բջիջները, որոնք իրենց հերթին կարող են արգելակել ուռուցքի աճը ։
Դենդրիտային բջիջները ակտիվանում են ոչ միայն պաթոգեններով, դրանք կարող են ակտիվացվել արհեստական խթանիչներով։ VSL # 3 պրոբիոտիկ կոկտեյլը ի վիճակի է փոխել անտիգենի էքսպրեսսիան և ցիտոկինների ստեղծումը։ Բարձր չափաբաժիններում պրոբիոտիկը նաև մեծացնում է CD80, CD86, CD40 և MHC մոլեկուլների էքսպրեսսիան։ Պրոբիոտիկների օգնությամբ հնարավոր է կարգավորել դենդրիտային բջիջների քանակը՝ այդպիսով նպաստելով աղիքային հիվանդությունների բուժմանը ։
Մորուցո
Մորուցո (Moruzzo), կոմունա Իտալիայի Հանրապետությունում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Դենդրիտային բջիջ
Կիրառությունը բժշկության մեջ
2018 թվականին հնարավոր եղավ ֆիբրոբլաստների ուղղակի վերածրագրավորում իրականացնել հակածին ներկայացնող դենդրիտային բջիջների, որի ընթացքում մարդու և մկան ֆիբրոբլաստներից ստացվեցին հակածին ներկայացնող դենդրիտային բջիջներ ։
Մորուցո
Բնակչությունը կազմում է 2309 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 128 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0432։
Դենդրիտային բջիջ
Կիրառությունը բժշկության մեջ
Դենդրիտային բջիջները մարդու իմունային անբավարարության վիրուսի թիրախներից են։ Դենդրիտային բջիջների ներսում ՄԻԱՎ-ի ներթափանցմանը նպաստող մոլեկուլներից մեկը DC-SIGN մակերեսային սպիտակուցն է ։ Դենդրիտային բջիջներ կարող են ներթափանցել նաև որոշ այլ վիրուսներ, օրինակ՝ SARS-ը, որը նաև օգտագործում է DC-SIGN դենդրիտային բջիջներ ներթափանցելու համար ։
Մորուցո
Մորուցոն սահմանակից է Կոլորեդո դի Մոնտե Ալբանո, Ֆագանյա, Մարտինյակո, Պանյակո համայնքներին։
Դենդրիտային բջիջ
Հետազոտություն
Դենդրիտային բջիջներն առաջին անգամ հայտնաբերվել են 1868 թվականին Պոլ Լանգերհանսի կողմից և հետագայում նրա անունով կոչվել են Լանգերհանսի բջիջներ ։ Լանգերհանսը  հայտնաբերեց դենդրիտային բջիջները, դեռ համալսարանական տարիներում՝  էպիդերմիսի ոչ պիգմենտային բջիջները հայտնաբերելու մեթոդի միջոցով, որը մշակվել է Յոուլիուս Կոնգեյմի կողմից։ Այնուամենայնիվ, նրա կողմից հայտնաբերված ելուստավոր բջիջների գործառույթը Լանգերհանսը չի սահմանել ։
Մորուցո
Սուրբ Թովմաս առաքյալը հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր։ Տոնակատարությունը հուլիսի 3-ին է։
Դենդրիտային բջիջ
Հետազոտություն
1957 թվականին Ֆրենկ Մաքֆարլեյն Բերնեթը առաջարկեց կլոնային սելեկցիայիտեսություն, որը ենթադրում է, որ իմունային պատասխանի դեպքում ակտիվանում և կիսվում են միայն այն T լիմֆոցիտները, որոնց T բջջային ընկալիչը կապում է անտիգենը ։ T բջիջներն ի վիճակի չեն ինքնուրույն արձագանքել անտիգեններին, սակայն միջնորդը, որը անտիգենները կներկայացնի T բջիջներին, մնում է անհայտ ։ 1960-ականների սկզբին ձևակերպվեց A-բջիջների գաղափարը ՝ փոքր բջիջներ, որոնք մշակում են անտիգենը և կատարում դրա ներկայացումը T-լիմֆոցիտներին։ 1966 թվականին Ռոբերտ Միշելը և Ռիչարդ Դաթոնը ցույց տվեցին, որ հնարավոր է հասնել T բջիջների ակտիվացմանը՝ դրանց վրա ավելացնելով փայծաղի բջիջների սուսպենզիա։ 1973 թվականին Ռալֆ Սթայնմանը և Զանվիլ Կոնը կիրառեցին «դենդրիտային բջիջներ» տերմինը՝ լիմֆոիդ օրգաններում տեղակայված ելուստավոր բջիջների նկատմամբ։ 2011 թվականին Սթայնմանին շնորհվել է Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի և բժշկության ոլորտում՝ դենդրիտային բջիջների հայտնաբերման համար ։ 1980-ականների վերջին կուտակվել էին տվյալներ, որոնք ցույց էին տալիս, որ հենց դենդրիտային բջիջներն են «մասնագիտացված» հակածին ներկայացնող բջիջները ։
Մորուցո
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կուանգ Սի
Կուանգ-Սի (լաոսերեն՝ ນາຕກ ຕາດກວາງຊ), ջրվեժ Լաոսում՝ Լուանգփհաբանգ (լաոսերեն՝ຫລວງພະບາງ) նահանգում։ Իր 4 կասկադներով տեղակայված է Թաթ Կուանգ Սի ազգային պարկում։
Հիմնական տեղեկություններ
Կուանգ Սին գտնվում է Լուանգփհաբանգ (լաոսերեն՝ ຫລວງພະບາງ) քաղաքից 32 կմ հարավ՝ Հնդկաչին թերակղզու ամենախոշոր գետի՝ Մեկոնգի ձախ ափին։ Ջրվեժը ունի հիմնական կասկադ՝ 54 մետր բարձրությամբ, և մի քանի այլ՝ ավելի փոքր բարձրությամբ կասկադներից։ Երկրորդ կասկադից տասը մետր ներքև գտնվում է ոչ մեծ քարանձավ։ Կասկադների միջև գտնվում են մի քանի ավազաններ՝ հագեցած փիրուզագույն ջրով։ Այդ գույնը պայմանավորված է նրանով, որ ջուրը հոսում է հանքաքարային ժայռերի միջով և հողի այնպիսի շերտերով, որոնք հանքանյութեր են պարունակում։ Արդյունքում առաջանում է կալցիումի կարբոնատ (CaCO3), որը վերածվում է հեշտ լուծվող մեկ այլ աղի (CaCO2)։ Բիկարբոնատը ստաբիլ չէ, և բյուրեղի նման ընկնում է հատակ։ Նման հատկանիշներ ունեն Հարավարևելյան Ասիայի մի քանի այլ ջրվեժներ նույնպես։ Դրանցից ամենահայտնին Էրավանն է Թաիլանդում։
Կուանգ Սիի ջրի ծախսը կախված է տարվա եղանակներից։ Բանն այն է, որ ջրվեժը սնուցվում է հիմնականում անձրևաջրերով։ Առավել ջրառատ է օգոստոսից նոյեմբեր ամիսներին։
Ջրվեժը գտնվում է զառիթափ լեռնալանջերին, որոնք պատված են փարթամ բուսականությամբ՝ արևադարձային անտառներով։ Ջրվեժը ծառայում է որպես հանգստյան գոտի։ Մուտքը 20 000 Լաոսի կիպ է՝ մոտ 1000 ՀՀ դրամ։ Դրանով ապահովվում է ջրվեժի շրջակայքի մաքրությունը և շրջակա անտառի հանդեպ հետևողականությունը։ Ջրվեժի կողքով արահետ կա։ Ավելի ցածր գտնվում են կամուրջը և աստիճանը։
Տարածք
Ջրվեժի ծայրամասերում հնուց ի վեր կան Խմոնգ և Քհմու ազգությունների բնակավայրեր։ Առավել հայտնի է դրանցից Բան Թաթ Փաենը։ Այնտեղ կարելի է գտնել զանազան հուշանվերներ, արդյունաբերական տեղական արտադրանք, կա ոչ մեծ հյուրանոց՝ լաոսյան ոճով։ Մոտ է գտնվոում նաև հիմալայան արջերի փրկության կենտրոնը։ Այն հիմնադրվել է 2003 թվականին՝ ավստրալիական Free The Bears Fund Inc. կազմակերպության կողմից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լաոսի ջրվեժներ
1378
Մահեր
Կատեգորիա:1378 Կատեգորիա:Տարեթվեր
1379
Մահեր
Կատեգորիա:1379 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Կապան)
Վազգեն Սարգսյանի բրոնզե կիսանդրի, գտնվում է Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Բաղաբուրջի հուշահամալիրում ։
1380
Դեպքեր
Սինտորինի հրաբխի ժայթքումը։
Մահեր
Կատեգորիա:1380 Կատեգորիա:Տարեթվեր
1381
Մահեր
Կատեգորիա:1381 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կորած բառը
Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է Իվանկա անունով մի տղայի մասին, ով ամուսնանում է հարևան գյուղից Պարասկա անունով մի աղջկա հետ։ Որոշ ժամանակ անց աղջիկը խնդրում է, որ տղան գնա մորը տեսակցության։ Տղան նստում է սայլը և ճանապարհ ընկնում։ Զոքանչը փեսային սիրով է ընդունում։ Տեսակ-տեսակ բաներ է պատրաստում և փեսային հյուրասիրում։ Հետո էլ մի այնպիսի ուտեստ է բերում, այնքան համեղ է լինում, որ փեսան երկու աման էլ ուտում, և հարցնում է, թե Պարասկան գիտի՞, թե ինչպես են եփում այդ ուտեստը։ Զոքանչը ասում է, որ Պարասկան էլ իրենից լավ է եփում։ Փեսան հարցնում է այդ ուտեստի անունը, որպեսզի գնա տուն և Պարասկային խնդրի եփել այն։ Զոքանչն ասում է ուտեստի անունը` Կիսել։ Տղան ճանապարհ է ընկնում, և մտքում կրկնում կիսել բառը, որպեսզի չմոռանա։ Ճանապարհին մի ձիավորի է հանդիպում, և զրուցում։ Այդպես էլ բառը մոռանում է, և որոշում է ետ գնալ և հարցնել զոքանչից։ Այդ ժամանակ որոշում է բառը գրել գլխարկի մեջ, որպեսզի էլ չմոռանա։ Այս անգամ էլ ճանապարհին մի իշխան է հանդիպում, տղան սայլը քաշում է ճանապարհի եզրը, մտնում ջրափոսը, որպեսզի իշխանին ճանապարհ տա։ Հանկարծ գլխարկն ընկնում է ջրափոսը։ Տղան քիչ էր մնում, որ լաց լինի, բայց հենց այդ պահին, իշխանն ասում է` ջրափոսը հո չի՞ կիսել։ Տղան հանկարծ բարձր ճչում է և ասում է, որ այդ բառը հենց կիսելն է, և շտապում է տուն, որպեսզի նորից չմոռանա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուսական հեքիաթներ
Ստորին Ինեգեն
Ստորին Ինեգեն (Нижний Инегень), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեսչանյայա գետի ձախ ափով՝ 373 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Վիկտոր Կուդրյավցև (մարզիչ)
Վիկտոր Նիկոլաևիչ Կուդրյավցև (Виктор Николаевич Кудрявцев, ), գեղասահքի ռուս մարզիչ, Մոսկվայի գեղասահքի ֆեդերացիայի նախագահության անդամ, գեղասահքի Ռուսաստանի Դաշնության մարզչական խորհրդի անդամ ։
Կարիերա
Վիկտոր Կուդրյավցևը ծնվել է Տուլայում, որտեղ էլ սկզբում զբաղվել է Պիոներների պալատի խորեոգրաֆիկ ստուդիայում։ Երբ Վիկտորը 14 տարեկան էր, նրան առաջարկեցին ընդունվել Մեծ թատրոնին կից խորեոգրաֆիկ ուսումնարան։ Ուսումնարան նա ընդունվեց, սակայն ուսումնարանը դեռ չուներ իր ուսանողական հանրակացարանը, իսկ նրա մոսկվայաբնակ հարազատները չկարողացան նրան օթևան տրամադրել, այդ իսկ պատճառով էլ Վիկտորը վերադարձավ հայրենի Տուլա։ Շուտով Պիոներների պալատում բացվեց գեղասահքի մի խումբ, և 16-ամյա Վիկտորը սկսեց սահել չմուշկներով։ Մի քանի տարի անց նա արդեն երկրի պատանեկան առաջնությանը երրորդն էր և պատրաստվում էր 1956 թվականի Ձմեռային խաղերին որպես ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի անդամ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է պետական կենտրոնական Լենինի շքանշանի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտ, որը 1960 թվականին ավարտելուց հետո անցնում է մարզչական աշխատանքի։
Դառնալով մարզիչ՝ Վ. Ն. Կուդրյավցևը մարզել է մի շարք հայտնի գեղասահորդներ։ Առաջին մարզչական հաջողությունը 1975 թվականին էր, երբ նրա սան Սերգեյ Վոլկովը տղամարդկանց մենասահքի ծրագրում դարձավ առաջին սովետական Աշխարհի չեմպիոնը։ Ընդհանուր առմամբ նրա սաները նվաճել են 108 մեդալ երկրի, Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։
Վ. Ն. Կուդրյավցևի հիմնական մասնագիտացումը կանանց և տղամարդկանց մենասահքն է, սակայն կա նաև աշխատանքի փորձ սպորտային զույգերի հետ։ Նրա սաներ Լյուդմիլա Սմիռնովա/Անդրեյ Սուրայկինը Սապպորոյում կայացած օլիմպիադայում զբաղեցրել են երկրորդ տեղը՝ պարտվելով Իրինա Ռոդնինա/Ալեքսեյ Ուլանով զույգին միայն մեկ դատավորական ձայնով ։
Ներկայումս աշխատում է «ՄՈՍԿՎԻՉ» օլիմպիական ռեզերվի սպորտդպրոցում որպես մարզիչ ։
Աշխատանք արտասահմանյան սպորտսմենների հետ
Կարճ ժամանակում Վիկտորն աշխատել է ուժեղ ֆիլիպինցի մենասահորդ Մայքլ Քրիսթին Մարտինեսի հետ, հենց նրա ղեկավարությամբ էլ ֆիլիպպինցի մենասահորդը 2014 թվականի փետրվարին Սոչիում կայացած Ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ հանդես եկավ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
1382
Մահեր
Կատեգորիա:1382 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Լաուկո
Բնակչությունը կազմում է 814 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 26 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 35 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0433։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գվաշտիբ
Գվաշտիբ (გვაშტიბი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խոնի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 360 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոնից հեռու է 16 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 68 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոնի շրջան
Լիոնել Հեմփթոն
Լիոնել Լեո Հեմփթոն (Lionel Leo Hampton),, ջազ երաժիշտ, երգիչ, վիբրաֆոնահար, դերասան և շոումեն։ Հեմփթոնն աշխատել է այնպիսի ջազ երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են Թեդի Ուիլսոնը, Բենի Գուդմենը, Չարլի Փարքերը և այլք։ 1992 թվականին Հեմփթոնն ներգրավվել է Ալաբամայի Ջազի փառքի սրահ, իսկ 1996-ին արժանացել Արվեստների ազգային մեդալի։
Մանկություն
Լիոնել Հեմփթոնը ծնվել է Լուիսվիլում, Կենտուկիի նահանգում։ Շուտով մայրը Լեոյի հետ տեղափոխվում է իր հարազատ քաղաք Բիրմինգհեմ ։ Մինչ 1916 թվականին Չիկագո տեղափոխվելը, Հեմփթոնի մանկությունն անցել է Կենոշա քաղաքում։ 1920-ական թվականներին դեռահաս Հեմփթոնը քսիլոֆոնի դասեր է վերցնում Ջիմի Բերտրանդից և սկսում թմբուկ նվագել։ Նա դաստիարակվում է որպես կաթոլիկ և սկսում է հարվածային գործիքներ նվագել Չիկագոյի մոտակայքում գտնվող Holy Rosary ակադեմիայում ։
Կարիերայի սկիզբ
Լիոնել Հեմփթոնը իր կարիերան սկսել է Newsboy's Band-ում, որտեղ նվագում էր հարվածային գործիքներ։ Չիկագոյում ապրելու տարիներին Vendome թատրոնում Հեմփթոնը տեսնում է Լուի Արմսթրոնգին, ավելի ուշ նա հիշում է, որ Արմսթրոնգի առաջին իսկ սոլոյից հետո ողջ լսարանն ուղղակի խելագարվել էր ։ 1927 թվականին Հեմփթոնը տեղափոխվում է Կալիֆոռնիա և սկսում նվագել Dixiland Blues-Blowers-ում։ Առաջին ձայնագրությունը կատարում է Փոլ Հովարդի Quality Serenaders խմբի հետ, այնուհետև սկսում նվագել Les Hite բենդում։ Որպես թմբկահար Հեմփթոնի յուրահատկությունը կայանում էր նրանում, որ նա նվագում էր միանգամից մի քանի զույգ փայտերով՝ բաց չթողնելով որևէ բիթ ։ Այս շրջանում Հեմփթոնը սովորում է նվագել վիբրաֆոն։ 1930 թվականին Լուի Արմսթրոնգը գալիս է Կալիֆոռնիա և վարձում Les Hite բենդը ելույթների և ձայնագրությունների համար։ Հեմփթոնը գրավեց Արմսթրոնգի ուշադրությունը այն բանից հետո, երբ կրկնեց Արմսթրոնգի սոլոն վիբրաֆոնի վրա, այնուհետև Արմսթրոնգը խնդրեց նրան նվագել կրկներգերի վոկալային հատվածների ժամանակ ։ Այսպիսով Հեմփթոնը սկսեց պրոֆեսիոնալ կարիերան որպես վիբրաֆոնահար։
Համագործակցություն Բենի Գուդմենի հետ
1936 թվականի նոյեմբերին Լոս Անջելես է գալիս Բենի Գուդմենի նվագախումբը։ Գուդմենը, լսելով Հեմփթոնի նվագը, հրավիրում է վերջինիս միանալ իր տրիոյին, որը շուտով դառնում է Բենի Գուդմենի կվարտետը դաշնակահար Թեդի Ուիլսոնի և թմբկահար Կրուպայի մասնակցությամբ ։ Գուդմենի հետ համագործակցության 4 տարիների ընթացքում Հեմփթոնը դարձավ ոչ միայն հայտնի անձ սվինգի արվեստում, ոչ միայն նոր գույներ ու գաղափարներ տվեց Գուդմենի կվարտետին, այլև դարձավ Քարնեգի հոլում 1938 թվականին տեղի ունեցած համերգի աստղային դեմքերից մեկը։ Միաժամանակ Հեմփթոնը նվագում էր կլառնետահարների սեքստետում էլեկտրակիթառահար Չարլի Քրիստիանի հետ ։
Լիոնել Հեմփթոնի նվագախումբ
Նյու Յորքում Գուդմենի հետ աշխատելիս Հեմփթոնը ձայնագրվում է մի քանի փոքր խմբերով, որոնք հայտնի են դառնում որպես Լիոնել Հեմփթոնի նվագախումբ։ 1940 թվականին նա վերջնականապես թողնում է Գուդմենի խումբը, որպեսզի կազմավորի սեփական բենդը ։ Հեմփթոնի նվագախումբը դրսևորում է իրեն 1940-1950-ական թվականներին։ Նրա երրորդ ձայնագրությունը բենդի հետ 1942 թվականին «Flying Home» երգի տարբերակն էր, որ իրենից ներկայացնում էր R&B ժանր։ Չնայած որ այս երգի առաջին ձայնագրությունը կատարվեց փոքր խմբով 1940 թվականին, առավել հայտնի դարձավ 1942 թվականին ձայնագրված տարբերակը դաշնակահար Միլթ Բաքների հետ ։ 1944 թվականին կիթառիստ Բիլլի Մակելը միանում է Հեմփթոնին, ելույթներ է ունենում ու ձայնագրվում նրա բենդի հետ ընդհուպ մինչև 1970-ականների վերջ։ 1947 թվականին Հեմփթոնը կատարում է «Stardust» սինգլը Just Jazz համերգի ժամանակ։ Հեմփթոնը համարվում էր հայտնի արտիստներից մեկը Cavalcade of Jazz համերգների, որոնք անցկացվում էին Լոս Անջելեսում, իսկ կազմակերպիչն էր աֆրո-ամերիկացի հայտնի պրոդյուսեր Լեոն Հեֆլինը ։ Նրա առաջին կատարումը տեղի ունեցել Cavalcade of Jazz երկրորդ համերգին 1946 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, որի մասնակիցների թվում էին Սլիմ Գեյլարդը, Ջո Լիգինսը և Լուի Արմսթրոնգը։ 1950 թվականի հունիսի 25-ին վեցերորդ Cavalcade of Jazz համերգին Հեմփթոնի ելույթը հավերժ մնաց ջազի պատմության մեջ։ Լիոնելն ու իր բենդը կատարեցին «Flying high» երգը  14,000 երկրպագուների առջև։ Ելույթ ունեցան նաև Դինա Վաշինգտոնը, Ռոյ Միլթոնը, Փի Ուի Քրեյթոնը և այլք ։ Հեմփթոնի վերջին Cavalcade of Jazz համերգը տասնմեկերորդն էր 1955 թվականին։
Հեմփթոնի նվագախումբը մեկնեց մեծ շրջագայոււթյան դեպի Եվրոպա 1953 թվականին, այդ ժամանակ նվագախմբի կազմում էին Քլիֆորդ Բրաունին, Էնթոնի Օրտեգան, Ջորջ Ուալլինգթոնը, Քուինսի Ջոնսը և երգչուհի Էնի Ռոսը։ 1940-1950-ական թվականներին Հեմփթոնը շարունակում է ձայնագրվել փոքր խմբով Օսկար Փիթերսոնի, Բադի դե Ֆրանկոյի և այլ ջազմենների հետ։ 1955 թվականին․ Կալիֆոռնիայում աշխատելով «Բենի Գուդմենի պատմությունը» ֆիլմի վրա, միաժամանակ ձայնագրում է երկու ալբոմ Սթեն Գեցի հետ։ 1968 թվականին Հեմփթոնը Լուի Արմսթրոնգի և իտալացի երգչուհի Սիլվանա Սավորելլիի հետ ելույթ է ունենում Սան Ռեմո երաժշտական փառատոնի ժամանակ ։ Վերջինս մեծ արձագանք է գտնում իտալացի ունկնդիրների շրջանում՝ վերածվելով ջազային անմոռանալի սեսսիայի։ Նույն տարում Հեմփթոնը արժանանում է մեդալի Հռոմի պապ Պողոս VI-ի կողմից։
Անձնական կյանք
1936 թվականի նոյեմբերի 11-ին Արիզոնայի Յումա քաղաքում Հեմփթոնը ամուսնանում է Գլեդիս Ռիդլի հետ ։ Գլեդիսը երկար տարիներ եղել է Լիոնելի բիզնես մենեջերը։ Բազմաթիվ երաժիշտներ, հիշելով նրանց, նշում են, որ Լեոն զբաղվում էր երաժշտությամբ, իսկ Գլեդիսը՝ բիզնեսով։
1950 թվականի ընթացքում Հեմփթոնը սկսում է հետաքրքրվել հուդայականությամբ և մեծ գումարներ ուղարկում Իսրայել։ 1953 թվականին նա գրում է «Դավիթ արքա» սյուիտը, որով ելույթ է ունենում Իսրայելում Բոստոնի փոփ նվագախմբի հետ։ Ավելի ուշ Հմեփթոնը դառնում է քրիստոնեական դոկտրինի հետևորդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջազմեններ
1383
Մահեր
Կատեգորիա:1383 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կրեսի Օմանկուր
Կրեսի Օմանկուր (Cressy-Omencourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 104 մարդ, բնակչության խտությունը` 13.56 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.67 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 50 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 73 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 49-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 24։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,1 %։ 49 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 46 անձ (27 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 24 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ակրոմեգալիա
Ակրոմեգալիա, հիվանդություն պայմանավորված աճի հորմոնի գերարտադրությամբ աճման զոնաների փակվելուց հետո ։ Առաջին ախտանիշը սովորաբար ձեռքերի և ոտքերի մեծացումն է ։ Կարող է լինել նաև ճակատոսկրի, ծնոտի և քթի մեծացում, հոդերում ցավ, մաշկի հաստացում, ձայնի խորացում, գլխացավեր և տեսողության խնդիրներ ։ Բարդություններից են երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետը, քնի ապնոեն և զարկերակային գերճնշումը։
Ակրոմեգալիան առաջանում է հիպոֆիզի կողմից աճի հորմոնի չափից շատ արտադրմամբ ։ 95% և ավելի դեպքերում գերարտադրությունը պայմանավորված է բարորակ հիպոֆիզար ադենոմայով ։ Ադենոման ժառանգականորեն չի փոխանցվում ծնողներից ։ Հազվադեպ ակրոմեգալիան առաջանում է այլ տեղակայում ունեցող ուռուցքով։ Ախտորոշումը կատարում են նախօրոք գլյուկոզա ընդունելուց հետո արյան մեջ աճի հորմոնը կամ ինսուլինանման աճի գործոն 1-ը  որոշելու միջոցով ։ Ախտորոշումից հետո կատարում են հիպոֆիզի տեսադիտում՝ ադենոման գտնելու նպատակով ։ Եթե աճի հորմոնի գերարտադրությունը տեղի է ունենում երեխաների մոտ, ապա հիվանդությունը կոչվում է գիգանտիզմ։
Բուժումը ներառում է վիրահատական, դեղորայքային և ճառագայթային թերապիա։ Վիրահատությունը սովորաբար ամենանախընտրելի տարբերակն է և ավելի էֆֆեկտիվ է, երբ ուռուցքը փոքր է։ Վիրահատության անարդյունավետության դեպքում կիրառում են դեղորայքային բուժում սոմատոստատինի համարժեքով կամ աճի հորմոնի  ընկալիչների անտագոնիստով։ Ճառագայթային թերապիայի արդյունավետությունը ավելի աստիճանական է։ Առանց բուժման հիվանդնորը ապրում են միջինում 10 տարուց քիչ, իսկ բուժման դեպքում ապրելիությունը լինում է նորմալ։
Ակրոմեգալիայի տարածվածությունը կազմում է 6։100,000։ Ամենաշատը ախտորոշվում է միջին տարիքում։ Կանայք և տղամարդիկ հիվանդանում են միևնույն հաճախականությամբ։ Առաջին անգամ հիվանդությունը նկարագրվել է 1772 թվականին Նիկոլաս Սոուսերոտի կողմից։ Եզրույթը ἄκρονնշանակում է վերջույթ և μέγα  նշանակում է մեծ։
Հիպոֆիզար ադենոմա
Մոտ 98% դեպքերում ակրոմեգալիան առաջանում է հիպոֆիզի աճի հորմոն արտադրող բարորակ ադենոմայի պատճառով ։ Այս ուռուցքները արտադրում են աճի հորմոնի գերքանակներ և ճնշում են ուռուցքին շրջակա հյուսվածքները մեծանալուն զուգընթաց։ Որոշ դեպքերում կարող են ճնշել տեսողական նյարդերը։ Ուռուցքի մեծացումը բերում է ուժեղ գլխացավերի և տեսողական խանգարումների առաջացման։ Ի հավելում այս ամենի, ուռուցքի մեծացումը բերում է նաև հիպոֆիզի մյուս հորմոնների արտադրության խաթարմանը, որը առաջացնում է դաշտանային ցիկլի խանգարումներ կանանց և սեռական ֆունկցիայի ընկճում տղամարդկանց մոտ՝ տեստոստերոնի նվազած արտադրության պատճառով։
Կա ուղղակի կապ աճի հորմոնի քանակի և ուռուցքի ագրեսիվության միջև։ Որոշ ադենոմաներ աճում են դանդաղ և ախտանիշները տարիներով կարող են չարտահայտվել։ Մյուսները աճում են արագ, տարածվում են շրջակա ուղեղի  հյուսվածքում և երակածոցերում, որոնք տեղակայված են հիպոֆիզին մոտ։ Ընդհանրապես երիտասարդ հիվանդների մոտ ուռուցքը ավելի ագրեսիվ է։
Մեծ մաս հիպոֆիզար ուռուցքները առաջանում են ինքնաբուխ և գեներով չեն ժառանգվում։ Շատ հիպոֆիզար ուռուցքներ առաջանում են հիպոֆիզի բջիջներից մեկում եզակի գենետիկ վնասման պատճառով, որը բերում է մյուս բջիջների չկարգավորված աճի։ Գենետիկ փոփոխությունը կամ մուտացիան երեխայի ծնվելուց չի լինում և առաջանում է կյանքի ընթացքում։ Մուտացիան առաջանում է հիպոֆիզի այն բջիջներում, որոնք ապահովում են քիմիական ազդանշանների գենային կարգավորումը։ Մուտացիայի առաջացումը խոսում է բջիջների բաժանման և աճի հորմոնի գերարտադրության մասին։ Այժմ այս փոփոխությունների առաջացման մեխանիզմները ինտենսիվ հետազոտման փուլում են։
Հիպոֆիզար ադենոմաները և տարածուն սոմատոտրոֆ բջիջների հիպերպլազիան կարող են առաջանալ սոմատիկ բջիջներում ակտիվացնող մուտացիայի առաջացումով, որը կարող է կապված լինել Մակկուն-Օլբրայթի համախտանիշի հետ ։
Այլ ուռուցքներ
Որոշ հիվանդների մոտ ակրոմեգալիան առաջանում է ոչ թե հիպոֆիզար ուռուցքների, այլ ենթաստամոքսային գեղձում, թոքերում և մակերիկամներում տեղակայված ուռուցքներով։ Այս ուռուցքները ևս բերում են աճի հորմոնի գերարտադրության առավել հաճախ հենց աճի հորմոն արտադրելով, իսկ որոշ դեպքերում աճի հորմոնի ռիլիզինգ հորմոնի արտադրությամբ՝ հորմոն, որը խթանում է հիպոֆիզին աճի հորմոն արտադրելու համար։ Այս հիվանդների մոտ աճի հորմոնի ռիլիզինգ հորմոնը չափում են արյան մեջ և հաստատում կամ ժխտում են հիպոֆիզար խնդիրը։ Աճի հորմոնի մակարդակը իջնում է և ակրոմեգալիայի նշանները բարելավվում են, երբ այս արտահիպոֆիզային ուռուցքները հեռացվում են վիրահատական եղանակով։
Ախտորոշում
Եթե ակրոմեգալիայի կասկած կա, ապա տեսադիտումը և լաբորատոր ախտորոշումը սովորաբար կատարվում են միասին ախտորոշումը հաստատելու համար։
Ինսուլինանման աճի գործոն 1-ը ապահովում է ամենազգայուն լաբորատոր տեստը ակրոմեգալիան ախտորոշելու համար, իսկ աճի հորմոնի ճնշումը մինչ այդ գլյուկոզայի ընդունումով, որը համարվում է շատ տիպիկ տեստ, կհաստատի ախտորոշումը և հետո որոշում են ինսուլինանման աճի գործոն 1-ը։ Աճի հորմոնի մեկ միավորի տատանումը այդքան էլ օգտակար չէ հորմոնի մակարդակի ցիկլայնությունը որոշելու համար (առողջ մարդկանց մոտ արյան մեջ բավականին շատ են տատանումները)։ 75-100 գրամ գլյուկոզայի տոլերանտության տեստից երկու ժամ հետո որոշվում է աճի հորմոնը։ Աճի հորմոնի մակարդակը իջնում է մինչև 1 μգ/լ առողջ մարդկանց մոտ, իսկ ակրոմեգալիայով հիվանդնորի մոտ բարձրանում է։
Այլ հիպոֆիզար հորմոնների որոշումը ցույց է տալիս թե՛ ուռուցքի արտադրությունը, թե՛ ուռուցքի ճնշման հետևանքով նորմալ հիպոֆիզի ֆունկցիայի խանգարումը։. Որոշում են թիրեոտրոպ ռիլիզինգ հորմոնը, գոնադոտրոպինները՝ ֆոլիկուլ խթանիչ և լյուտեինացնող, ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոնը և պրոլակտինը։
Գլխուղեղի մագնիսա-ռեզոնանսային տոմոգրաֆիան անելիս կենտրոնանում են թրքական թամբի շրջակայքում և գադոլինիումի ներարկումից հետո պարզ եզրագծվում է հիպոֆիզը, հիպոթալամուսը և ուռուցքի տեղակայումը։ Մի քանի այլ աճի խանգարմամբ ընթացող համախտանիշներ կարող են նման լինել ակրոմոգալիային։
Կեղծ ակրոմեգալիա
Կեղծ ակրոմեգալիան վիճակ է, որը ընթանում է ակրոմեգալիային նման ախտանիշներով՝ առանց աճի հորմոնի և ինսուլինանման աճի գործոն 1-ի քանակի բարձրացման։ Հաճախ այն կապված է ինսուլինային տոլերանտության հետ ։Նկարագրված են դեպքեր, երբ կեղծ ակրոմեգալիան առաջանում է բարձր դեղաչափով մինօքսիդիլի կիրառումից հետո ։ Կարող է լինել նաև ինսուլինի  ընտրողական հետընկալչային ազդանշանման արատ, որը բերում է մետաբոլիկ խանգարումների ։
Բուժում
Ակրոմեգալիայի հայտնի բուժում գոյություն չունի։ Բուժման նպատակն է ՝ աճի հորմոնի արտադրության իջեցնելը, բարելավել աճող հիպոֆիզար ուռուցքի հետագա -ճնշումը շրջակա ուղեղային հյուսվածքին, պահպանել հիպոֆիզի նորմալ ֆունկցիան և վերացնել կամ մեղմացնել ակրոմեգալիայի ախտանիշները։ Այժմ բուժման մեջ մտնում է վիրահատական միջամտությունը, դեղորայքային և ճառագայթային բուժումը։
Սոմատոստատինի համարժեքներ
Ակրոմեգալիայի ներկայիս առաջնային բուժման մեջ մտնում է սոմատոստատինի համարժեքների կիրառումը՝ օկտրեոտիդ (Սանդոստատին) կամ լանրեոտիդ (Սոմատուլին). Այս սոմատոստատինի համարժեքները գլխուղեղի սոմատոստատին հորմոնի արհեստական ձևերն են, որը ճնշում է աճի հորմոնի արտադրությունը։ Արդյունավետ բուժման համար երկար ազդող այս դեղերը պետք է ընդունել 2-4 շաբաթը մեկ անգամ։ Հիվանդների մեծ մասի մոտ այս դեղերը արդյունավետ են։ Շատ հիվանդների մոտ ներարկումից մեկ ժամ հետո իջնում է աճի հորմոնի մակարդակը և րոպեների ընթացքում անցնում է գլխացավը։ Օկտրեոտիդը և լանրեոտիդը արդյունավետ են երկար ազդեցության բուժման առումով։ Այս դեղերը հաջողությամբ օգտագործվում են նաև արտահիպոֆիզային ուռուցք ունեցող հիվանդների մոտ։
Սոմատոստատինի համարժեքները կիրառվում են նաև վիրահատությունից առաջ ուռուցքի փոքրացման համար։
Քանի որ օկտրեոտիդը ճնշում է ստամոքս-աղիքային ուղին և ենթաստամոքսային գեղձի գործառույթը, ապա երկարատև ազդեցության դեպքում առաջանում են մարսողական խանգարումներ՝ անկայուն կղանք, սրտխառնոց և վքնածություն։ 25% հիվանդների մոտ առաջանում են լեղապարկում քարեր, որոնք սովորաբար անախտանիշ են ։ Որոշ դեպքերում օկտրեոտիդով բուժումը առաջացնում է դիաբետ, քանի որ ընկճվում է ինսուլինի ձերբազատումը։
Դոֆամինի ագոնիստներ
Եթե սոմատոստատինի համարժեքներով բուժումը անարդյունավետ է կամ հակացուցված է, ապա այդ հիվանդների բուժումը կատարում են դոֆամինի ագոնիստներով(համակորդ)՝ բրոմոկրիպտին կամ կաբերգոլին։ Քանի որ ավելի շատ առկա է դեղահաբեր քան ներարկումային դեղաձևեր, հետևաբար ավելի մատչելի է ֆինանսական տեսանկյունից։ Այս դեղերը կարող են կիրառվել նաև որպես օժանդակ բուժում սոմատոստատինային համարժեքներին։ Այս դեղերը առավել արդյունավետ են նրանց մոտ, ում հիպոֆիզային ուռուցքները արտադրում են պրոլակտին։ Կողմնակի արդյունքներն են՝ ստամոքս-աղիքային խանգարումներ, փսխումներ, սրտխառնոց, գլխապտույտ կանգնելիս և քթային արտադրություն։ Այս կողմնակի ազդեցությունները կարող են նվազել, եթե դեղը սկսում են շատ ցածր դեղաչափով և ընդունում են սննդի հետ։ Ամբողջական բուժիչ դեղաչափով կիրառելու դեպքում կողմնակի ազդեցություննեևը մեծանում են։ Բրոմոկրիպտինը նվազեցնում է աճի հորմոնի և ինսուլինանման աճի գորճոն 1-ի մակարդակը և նվազեցնում է ուռուցքի չափերը ակրոմեգալիա ունեցողներից  կեսից քիչ հիվանդների մոտ։ Որոշ հիվանդներ նշում են ախտանիշների բարելավում, չնայած  աճի հորմոնի և ինսուլինանման աճի գորճոն 1-ի մակարդակի դեռ բարձր լինելուն։
Աճի հորմոնի ընկալիչի անտագոնիստ
Ակրոմեգալիայի բուժման վերջին ձեռքբերումներից է աճի հորմոնի ընկալիչի անտագոնիստներ (ներհակորդներ) կիրառելը։ Միակ ներկայացուցիչը այս ընտանիքի համարվում է պեգվիսոմանտը (Սոմավերտ)։ Այս դեղը ընկճում է էնդոգեն աճի հորմոնի մոլեկուլների գործունեությունը և կարգավորում է հիվանդության ակտիվությունը տեսականորեն բոլոր հիվանդների մոտ։ Պեգվիսոմանտը ներարկվում է ենթամաշկային եղանակով ամեն օր։ Երկար ազդող սոմատոստատինի համարժեքների և շաբաթական պեգվիսոմանտի ներարկման կոմբինացիան ունեն նույն արդյունավետությունը ինչ պեգվիսոմանտի ամենօրյա ներարկումը։
Վիրահատական
Վիրահատությունը արագ և արդյունավետ միջոց է և ունի երկու այլընտրանքային եղանակ։ Առաջին եղանակը հայտնի է որպես ներքթային տրանսսֆենոիդալ մուտք, որի դեպքում վիրաբույժը հասնում է հիպոֆիզին քթի խոռոչի պատին կատարված կտրվածքով։ Քթի խոռոչի պատին հասնում են քթանցքներով միկրովիրաբուժական գործիքներով։ Երկրորդ եղանակը տրանսսֆենոիդալ վիրահատություն է, որի ժամանակ կտրվածքը կատարում են վերին շրթունքի ստորին հատվածում լնդի մակարդակին։ Ապա կատարում են կտրվածք միջնապատի վրա և մտնում են քթի խոռոչ։ Ներքթային տրանսսֆենոիդալ վիրահատությունը նվազ ինվազիվ և ավելի քիչ վերականգնողական շրջան պահանջող,ուռուցքը ամբողջությամբ հեռացնող և ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ ունեցող եղանակ է, ի համեմատ ավելի հին՝ տրանսսֆենոիդալ վիրահատության։ Հետևաբար ներքթային տրանսսֆենոիդալ վիրահատությունը կիրառվում է առաջնային ավելի հաճախ՝ տրանսսֆենոիդալ և այլ բուժումների, մասնավորապես ստերեոտակտիկ ճառագայթաբուժության հետ։
Այս միջամտությունները սովորաբար իջեցնում են աճի հորմոնի մակարդակը արյան մեջ և բարելավում են շրջակա ուղեղային հյուսվածքների ճնշումը։ Վիրահատությունը լինում է առավել արդյունավետ այն հիվանդների մոտ, ում աճի հորմոնի մակարդակը վիրահատությունից առաջ լինում է 40նգ/մլ-ից ցածր և ուռուցքի տրամագիծը 10մմ և ավելի քիչ է։ Հաջողությունը կախված է վիրաբույժի հմտություններից և փորձից, ինչպես նաև աճի հորմոնի մակարդակից։ Վիրահատության հաջողությունը որոշում են աճի հորմոնի և ինսուլինանման աճի գործոն 1-ի մակարդակով։ Կատարյալ է լինում, երբ  աճի հորմոնի մակարդակը լինում է 2նգ/մլ-ից ցածր գլյուկոզայով ծանրաբեռնման փորձից հետո։ Վիրահատության բարդություններց է գլխուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի քանակի իջեցումը, մենինգիտը կամ  ուռուցքին շրջակա հիպոֆիզար հյուսվածքի վնասում, որը պահանջում է հորմոն փոխարինող թերապիայի կիրառում ամբողջ կյանքի ընթացքում։
Նույնիսկ եթե վիրահատությունը եղել է հաջող և հորմոնների մակարդակը նորմայի սահմաններում է, հիվանդները պետք է լինեն զգոն և պարբերաբար հսկվեն բժշկի կողմից ախտադարձից խուսափելու համար։ Առավել հաճախ հորմոնների մակարդակը բարելավվում է, բայց չի հասնում նորմային։ Այս հիվանդները հնարավոր է հետագայում լրացուցիչ բուժման կարիք ունենան, սովորաբար դեղորայքային։
Ճառագայթային թերապիա
Ճառագայթային թերապիան կիրառվում է ինչպես առաջնային բուժման եղանակ, այնպես էլ  դեղորայքային և վիրահատական բուժման հետ համակցված։ Սովորաբարվհամարվում է պահեստային եղանակ  վիրահատությունից հետո մնացորդային ուռուցքի առկայության դեպքում։ Այս հիվանդները հաճախ օգտագործում են նաև աճի հորմոնի մակարդակը իջեցնող դեղեր։ Ճառագայթային թերապիան տալիս են կուրսերով 4-6 շաբաթ տևողությամբ։ Այս եղանակը իջեցնում է աճի հորմոնի մակարդակը մոտ 50%-ով 2-5 տարվա ընթացքում։ Այն հիվանդները, ովքեր ստացել են ճառագայթային թերապիա, հինգ տարվա ընթացքում ունեցել են զգալի բարելավում։ Ճառագայթային բուժումը բերում է հիպոֆիզար մյուս հորմոնների աստիճանական նվազման ժամանակի ընթացքում։ Տեսողության կորուստը և ուղեղի վնասվածքը  համարվում են ճառագայթային բուժման հազվադեպ բարդություններ։
Բուժման տարբերակներ
Ամեն հիվանդ ունի անհատական բուժման կարիք կախված հիվանդի առանձնահատկություններից, տարիքից, ուռուցքի չափսից։ Եթե ուռուցքը դեռ չի տարածվել շրջակա հյուսվածքներ, ապա առաջին ընտրության միջոց կլինի վիրահատական եղանակը։ Վիրահատությունից հետո պետք է երկար ժամանակ հսկվի աճի հորմոնի մակարդակը։ Եթե վիրահատությունը չի կարգավորում աճի հորմոնի մակարդակը կամ առաջանում է ախտադարձ, ապա բժիշկը նշանակում է լրացուցիչ դեղորայքային բուժում։ Առաջին ընտրության դեղամիջոց համարվում է օկտրեոտիդը կամ լանրեոտիդը։ Այնուամենայնիվ, բրոմոկրիպտինը կամ կարբերգոլինը ավելի էժան դեղորայքներ են։ Երկու խմբի դեղորայքների դեպքում էլ անհրաժեշտ է երկարատև ընդունում։ Ճառագայթային բուժումը հիմնականում օգտագործվում է վիրահատությունից հետո մնացորդային ուռուցքի առկայության դեպքում կամ դեղորայքային և վիրահատական բուժման անարդյունավետության դեպքում։