cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
3 Words
3 Words (Три слова), բրիտանացի փոփ երգչուհի Շերիլ Քոուլի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Fascination Records լեյբլի կողմից։ Ալբոմը UK Albums Chart-ում դեբյուտացվել է առաջին հորիզոնականից՝ վաճառքի 125,271 օրինակով ։ Ալբոմն այդ դիրքում անցկացրել է ևս մեկ շաբաթ։ Գրանցվելով Լոս Անջելեսում և Լոնդոնում, Քոուլը հիմնականում համագործակցել է will.i.am-ի և Bleak Eyed Peas-ի հետ։ Սկավառակը ստացել է չափավոր գնահատականներ՝ վաստակելով 100-ից 62-ը Metacritic-ում ։
Ալբոմին նախորդել է «Fight for This Love» սինգլը, որը դարձել է 2009 թվականի ամենաարագ վաճառվող սինգլը Մեծ Բրիտանիայում՝ հասնելով UK Singles Chart-ի առաջին հորիզոնականին, ինչպես նաև Իռլանդիայում, Դանիայում, Նորվեգիայում, Հունգարիայում։ Ինչպես նաև 3 Words-ը Մեծ Բրիտանիայում երեք անգամ վավերացվել է որպես պլատինե (վաճառվել է ավելի քան 900000 օրինակ)։
Ալբոմի ստեղծում
2009 թվականի ապրիլի 27-ին հայտարարվել էր, որ Girls Aloud փոփ խմբի մասնակից Շերիլ Քոուլը աշխատում է սոլո նյութի վրա։ Թայո Քրուզը՝ անգլիացի երգիչ, երգերի հեղինակ և երաժշտական պրոդյուսեր, ալբոմի համար երկու երգ է գրել։ Առաջինը ուներ «Break your heart» անվանումը և գրված էր հատուկ Շերիլի համար, սակայն լեյբլում կարծում էին, որ այն շատ նման է will.i.am-ի «Heartbreaker» երգին, որի ձայնագրությանը նախկինում մասնակցել է Շերիլը ։ Ավելի ուշ այդ երգը ներառվել է Քրուզի երկրորդ ալբոմում և, թողարկվելով որպես առաջին սինգլ, գլխավորել Է UK Singles Chart-ը։  Քրուզի հեղինակած երկրորդ երգը՝ «Stand Up» - ը, ներառվել է ալբոմում։
Ալբոմի կազմի հեղինակը բրիտանացի լուսանկարիչ Նիք Նայթն էր ։ Ալբոմի անվանումը տվել է գլխավոր կոմպոզիցիան՝ will.i.am-ի հետ դուետը և, հենց Շերիլի խոստովանությամբ, իր ամենասիրելի երգը ալբոմում ։ «Parachute» երգը, գրված երգչուհու, խոսքերի հեղինակ Ինգրիդ Մայքլսոնի և երաժշտական պրոդյուսեր Մարշալ Ալտմանի կողմից, Քոուլը անվանել է «եզակի», իսկ «you are your own worst enemy, you’ll never win the fight» տողը՝ ալբոմից իր ամենասիրելին ։
«Don’t talk about this love» երգը գրված է եղել Նիկոլայ Բեդինգֆիլդի, երգչուհու փոքր քրոջ՝ Նատաշա Բեդինգֆիլդի կողմից։ Այդ երգը նաև ձայնագրվել է Նիկոլայի կողմից՝ իր առաջին մինի-ալբոմի համար։
Ալբոմի աջակցություն
2010 թվականի մայիսին և հունիսին, Շերիլը իրենց համաշխարհային շրջագայության շրջանակներում ելույթ է ունեցել Bleak Eyed Peas-ում, ի աջակցություն The E.N.D. խմբի ալբոմին։ Նա կատարել է այնպիսի երգեր, ինչպիսին են՝ Fight for this Love, Boy Like You, Make Me Cry, Parachute, Fireflies, 3 Words, Rain on Me և Stand Up ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Սեյդի (Թուրքմենստան)
Սեյդի (Seýdi, նախկին անվանումը՝ Նեֆտեզավոդսկ), քաղաք Թուրքմենստանի Լեբապի վելայաթի Դանևսկի էտրապում ։
Պատմություն
Նեֆտեզավոդսկը հիմնադրվել է 1973 թվականին՝ կապված նավթավերամշակման գործարանի կառուցման հետ։ Եղել է քաղաքատիպ ավան Թուրքմենական ԽՍՀ Չարջոուի մարզի Դեյնաուսկի շրջանում ։
1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Նեֆտեզավոդսկն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ և վերանվանվել է Սեյդի՝ ի պատիվ թուրքմեն բանաստեղծ և հայրենասեր Սեյիթնազար Սեյդիի։
2017 թվականի նոյեմբերի 25-ին Թուրքմենստանի խորհրդարանը Սեյդիի կարգավիճակը փոխել է Լեբապ վելայաթի իրավունք ունեցող քաղաքից Դյանևի էտրապի մեջ գտնվող քաղաքի, որը ներառում էր նաև նրա գենգեշլիքներ Գաբակլին և Իսբազը ։
Աշխարհագրություն
Սեյդին գտնվում է Զաունգուզյան Կարակումներ անապատի ծայրամասում, Թուրքմենաբադից (նախկին Չարջոու) 70 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Ամուդարյա գետի ձախ ափին։
Քաղաքի մոտ կա մի մեծ բլուր և արհեստական ​​լիճ, անցնում է Սեյդի-Ռեպետեկ ճանապարհը, կա երկաթուղային կայարան։
Բնակչություն
Սեյդիի բնակչությունը՝ 21 160 մարդ (2010 թվականի գնահատական) ։
Արդյունաբերություն
Սեյդիի նավթավերամշակման գործարանը, որը կառուցվել է ուշ խորհրդային շրջանում Սիբիրից խողովակաշարով ստացվող նավթի վերամշակման համար, մնում է Թուրքմենստանի երկու նավթավերամշակման գործարաններից մեկը ։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Սեյդիի նավթավերամշակման գործարանը վերաինտեգրվել է Կոկդումալակ, Յաշիլդեպե, Յոլոտեն և Քերվեն նավթային հանքավայրերի հետ ։ 2020 թվականին վերամշակվել է մոտ կես միլիոն տոննա նավթ, արտադրանքի մեջ եղել են բենզին, ասֆալտ և դիզելային վառելիք  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքմենստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1973 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մասաբումի Հոսոնո
, ), ճապոնացի, որը փրկվել է «Տիտանիկի» խորտակման ժամանակ և հայրենիքում ենթարկվել է օստրակիզմի նրա համար, որ փրկել է ինքն իրեն, ոչ թե մնացել է խորտակվող նավում ։
Կենսագրություն
Քառասունամյա պետական ծառայող Հոսոնոն աշխատում էր Ճապոնիայի Տրանսպորտի նախարարությունում և 1910 թվականին մեկնել էր Ռուսական կայսրություն պետական երկաթուղային տրասնպորտի տեղական համակարգի աշխատանքի հետ ծանոթանալու համար։ Հոսոնոն Ճապոնիա էր վերադառնում Եվրոպայով և Ամերիկայով։ Որոշ ժամանակ նա մնացել էր Լոնդոնում, ապա 1912 թվականի ապրիլի 10-ին Սաութհեմփթոնում բարձրացել է «Տիտանիկ» նավ երկրորդ կարգի տոմսով։ Ապրիլի 14-ի լույս 15-ի գիշերը Մասաբումի Հոսոնոյին արթնացրեց ստյուարդը՝ տեղեկացնելով նավից տարհանման մասին։ Երկրորդ կարգի նավախցից ճապոնացին արդեն չէր կարող հայտնվել փրկարար նավակներում, այդ իսկ պատճառով ստյուարդն առաջարկեց նրան անցնել երրորդ կարգի տախտակամած։ Դրամատիկ իրադրությունում, երբ տախտակամածի վրա տեղերն առաջին հերթին տրամադրվում էին կանանց և երեխաներին, Հոսոնոն, այնուամենայնիվ, կարողացավ նստել № 10 նավակը (այլ տվյալների համաձայն՝ № 13 նավակը ): Ապրիլի 15-ին առավոտյան 8-ին այդ նավակի ուղևորները փրկվեցին «Կարպատիա» նավի անձնակազմի կողմից։ Դեռևս նավի ծխելու սրահում Մասաբումի Հոսոնոն նավաստիների կողմից բացասական վերաբերմունք զգաց իր նկատմամբ։ Այստեղ նա «Տիտանիկի» թղթե բլանկների վրա սկսեց նամակ գրել կնոջը՝ պատմելով խորտակման և «Կարպատիայի» մատույցին փրկվելու մասին, քանի դեռ նավը շարժվում էր Նյու Յորք։
Հասնելով Նյու Յորք՝ ճապոնացին, որը ամեն ինչ կորցրել էր խորտակման ժամանակ, եկավ Mitsui ընկերության նյույորքյան մասնաճյուղ և օգնություն խնդրեց, որպեսզի վերադառնար Ճապոնիա։ Նրան աջակցություն ցուցաբերվեց և Սան Ֆրանցիսկոյից Հոսոնոն մեկնեց Տոկիո։ Մինչ Հոսոնոն գտնվում էր ԱՄՆ-ում, տեղական թերթերը գրում էին նրա մասին՝ անվանելով նրան «հաջողակ ճապոնացի տղա» (Lucky Japanese Boy): Ճապոնիայում ևս Հոսոնոն դարձավ մամուլի և հասարակության ուշադրության առարկան, սակայն քննադատության գույնով. նրան նույնիսկ վախկոտ անվանեցին սամուրայների ոգու բացակայության համար։ Իսկ որոշ թերթեր հայտնեցին, որ նա հայտնվել է նավակում՝ կնոջ տեսք ստանալով։ Նրան ազատեցին Տրանսպորտի նախարարությունից, սակայն շուտով վերականգնվեց իր պաշտոնում, քանի որ կառավարությունը ճիշտ համարեց չհետևել շշուկներին և չկորցնել լավ աշխատողի։ Այդ ամենը չէր կարող չազդել Հոսոնոյի առողջության և ոգու կայունության վրա։ Նա մահացավ 1939 թվականի մարտի 14-ին, և նրա ընտանիքը կարծում էր, որ հասարակական պարսավանքը դարձավ նրա մահվան պատճառներից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիտանիկի ուղևորներ և անձնակազմ Կատեգորիա:Ճապոնացի քաղծառայողներ
Յուզեֆ Բարան
Յուզեֆ Բարան (Józef Baran, ), ժամանակակից լեհ անվանի բանաստեղծ, գրական բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր
Կենսագրություն
Յուզեֆն ավարտել է Վալբժիխի տեխնիկական կենտրոնը, ապա՝ Կրակովի մանկավարժական համալսարանի լեհական բանասիրության ֆակուլտետը։ Առաջին բանաստեղծությունները լույս է ընծայել 1969 թվականին, Życie Literackie ալմանախում։ Գրաքննադատ Արթուր Սանդաուերը, վերլուծելով Յուզեֆ Բարանի ստեղծագործությունները, շեշտել է, որ նրա պոեզիան ուղղակի թափանցում է հասարակ մարդկանց սրտերը։ 1975 թվականին բանաստեղծը նշանակվել է Wieści ամսագրի, հետագայում՝ կրակովյան Dziennik Polski պարբերականի գլխավոր խմբագիր։ Նրա բանաստեղծություննեը հրատարակվել ու հրատարակվում են լեհական դպրոցական դասագրքերում՝ դառնալով ծրագրային ուսումնասիրության առարկա, մի շարք ստեղծագործություններ էլ տեղ են գտել միջագային գրական անթոլոգիաներում ։ Բավականին մեծ թիվ են կազմում Յուզեֆ Բարանի այն բանաստեղծությունները, որոնց հիման վրա ստեղծվել են ժողովրդականություն վայելող, սիրված երգեր։ Ընդ որում՝ դրանց կատարմամբ հանդես են գալիս ճանաչված այնպիսի երաժշտախմբեր ու անհատ կատարողներ, ինչպես՝ Stare Dobre Małżeństwo-ն, Էլժբետա Ադամիակը (Elżbieta Adamiak), Հաննա Բանաշակը (Hanna Banaszak), Քշիշտոֆ Միշկովսկին (Krzysztof Myszkowski), Անջեյ Զարիցկին (Andrzej Zarycki)...
Յուզեֆ Բարանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով, այդ թվում՝ անգլերեն, եբրայերեն, գերմաներեն, չեխերեն, ռուսերեն, իսպաներեն, շվեդերեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ
Պոնտորմո
Պոնտորմո (իսկական անունը՝ Ջակոբո Կարուչի, ), իտալացի գեղանկարիչ, Ֆլորենցիայի գեղանկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ, մաներիզմի հիմնադիրներից մեկը։
Ստեղծագործություն
Նրա նշանավոր գործերն են՝ «Քրիստոսը Էմմաուսում» (1525, Ուֆֆիցի, Ֆլորենցիա), «Մադոննան Սուրբ Հովսեփի և Հովհաննես Մկրտիչի հետ» (Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ), «Մարիամի և Եղիսաբեթի հանդիպումը» (Սան-Միքելե եկեղեցի, Կարմինյանո, 1528-1530)։
«Իջեցում խաչից»
Պոնտորմոյի լավագույն աշխատանքներից մեկը «Իջեցում խաչից» ստեղծագործությունն է (1528, Ֆլորենցիա, եկեղեցի)։ Նկարում բացակայում է տարածական հարաբերությունների հստակությունը, կերպարները մոտ են առաջին պլանին։ Կոմպոզիցիայի ամուր հենարանի բացակայությունն ստեղծում է անկայունության տպավորություն, ընդգծում է զարգացող մաներիզմի առաջին գործերից մեկի դրամատիզմը և լարվածությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացիներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Լաուրից Տուկսեն
Լաուրից Տուկսեն (Laurits Tuxen, ), դանիացի նկարիչ և քանդակագործ, Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր III պալատական նկարիչը, Կոպենհագենի Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր։
Կյանք և ստեղծագործություն
Նկարչություն է սովորել Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ ուսանել է դանիական արվեստի դասականներից մեկի՝ Պեդեր Սևերին Կրոյերի հետ։ Ակադեմիայում ուսման ժամանակ նկարիչը իրեն դրսևորել է որպես շնորհալի աշակերտ։ 1870 թվականին առաջին անգամ այցելել է Սկագենում (հետագայում նա սերտորեն կապված է եղել Սկագենցի նկարիչների հետ), այնուհետև (1880-1890 թվականներին) շատ է ճանապարհորդել Եվրոպայում։ Այդ ճանապարհորդությունների ընթացքում նկարիչը նկարել է տարբեր թագավորական դեմքերի դիմանկարներ, օրինակ՝ Դանիայի թագավոր Քրիստիան IX-ի, Մեծ Բրիտանիայի Վիկտորիա թագուհին։ Նկարել է նաև և ռուսական թագավորական ընտանիքի անդամներին։ 1880-ական թվականներին եղել է Կոպեհագենի Ազատ գեղարվեստի դպրոցի առաջին ղեկավար, այդ դպրոցը ստեղծել են նկարիչների մի խումբ, որոնք զայրացած են Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի խիստ դասավանդումից։ Կնոջ՝ Ուրսլիի, մահից հետո՝ 1901 թվականին, երկրորդ անգամ ամուսնացել է նորվեգացի Ֆրեդերիկ Տրեշոյի հետ և բնակվել է նրա հետ Յուտլանդիայի հյուսիսում գտնվող Սկագեն քաղաքում՝ տեղի նկարիչների գաղութում։ Վերադառնալով Կոպենհագեն, նկարիչը ամառային օրերը անց է կացրել Սկագենում, որտեղ նրան գրավել է տեղի բնապատկերները, այգու ծաղիկները, նկարել է իր ընկերների և ընտանիքի անդամների դիմանկարները։ Նկարել է նաև կտավներ գեղանկարչության պատմական թեմաներով։ Թաղված է Կոպենհագենի արևմտյան գերեզմանոցում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Դանիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ Կատեգորիա:Դաննեբերգի ասպետական շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Վանակյուլա (գյուղ, Պիլվա շրջան)
Վանակյուլա (Vanaküla), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Պիլվա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Պիլվա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Պլոդորոդնոյե (Ցելինսկի շրջան)
Պլոդորոդնոյե (Плодородное), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Միխայլովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (121701-121800)
Աստերոիդների ցանկ (121601-121700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (121801-121900)
Նիկա Բաբայան
Նիկա Ալբերտի Բաբայան (1955, մարտ 24, Երևան), երաժշտական պրոդյուսեր, մշակույթի բնագավառի մենեջեր։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Վ.Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի ռուս-անգլիական լեզուների բաժինը, 1991-1993 թթ. եղել է Հայաստանի պետական ռադիոյի և հեռուստատեսության Կամերային երգչախմբի տնօրենը, միաժամանակ մինչև 1995 թ. «Թումանյան» ՓԲ Ընկերությունում ղեկավարել է երաժշտական մենեջմենտի բաժինը։
Արմենևո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Արմենևո (Арменево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Նիկա Բաբայան
Կենսագրություն
1995 թ. հոկտեմբերին հիմնադրել է «Կադանս» երաժշտության կենտրոն հասարակական կազմակերպությունը ։
2000 թ. հոկտեմբերի 26-ից մինչև 2003 թ. ապրիլի 3-ը աշխատել է որպես Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Արամ Խաչատրյան համերգասրահի գլխավոր տնօրեն։
Արմենևո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիկա Բաբայան
Կենսագրություն
2003 թ. ապրիլից առ այսօր  աշխատում է «Կադանս» երաժշտական պրոդյուսերական կենտրոնում որպես տնօրեն։
Գործունեություն
Երաժշտական եւ մշակութային առաջին նախագիծը սկսել է Սիրայում՝ կազմակերպելով երաժշտական խմբի եւ «Ագուլիս» տիկնիկային թատրոնի հյուրախաղերը
Խորհրդային միութայն փլուզումից հետո, հանդիսանալով Հայաստանի պետական ռադիոյի և հեռուստատեսության կամերային երգչախմբի տնօրենը, կազմակերպել է հյուրախաղեր արտերկրում (Ֆրանսիա, Իսպանիա, Ավստրիա, Գերմանիա, Հոլանդիա, Իսրայել, Կիպրոս, Շվեյցարիա, Ճապոնիա)
Հայաստանում առաջին անգամ կազմակերպել է մենեջմենտի մեկ ուսումնական տարի տեւողությամբ երեք դասընթաց։
Կոտովո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Կոտովո (Котово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Նիկա Բաբայան
Գործունեություն
1991-2019 թվականներին հայ կատարողների մասնակցությամբ թողարկել է 160-ից ավել CD-ներ և DVD-ներ։
2000-2008 թվականներին հանդիսացել է Լիբանանցի աշխարհահռչակ երգչուհի Ֆեյրուզին ընկերակցող միջազգային նվագախմբի մենեջեր, որը 32 համերգներով հանդես է եկել Լիբանանում, ԱՄԷ-ում, ԱՄՆ-ում, Շվեյցարիայում, Քուվեյթում, Քաթարում, Ֆրանսիայում, Կանադայում, Բահրեյնում։
Կոտովո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիկա Բաբայան
Գործունեություն
2000-2018 թվականներին համագործակցել է լիբանանցի մեծանուն կոմպոզիտոր և կատարող Զիադ Ռահբանիի հետ։
2010 թվականին հանդիսացել է Հայ-թուրքական երիտասարդական սիմֆոնիկ նվագախմբի հիմնադիր։ Նույն տարի հուլիսին նվագախումբը երեք համերգներով ելույթ է ունեցել Ստամբուլում։
2013 թվականին Քաթարում կազմակերպել է «Սպարտակ»  բալետի չորս ներկայացումներ, իսկ նույն տարվա նոյեմբերին և 2016 թվականին Երևանում իրականացրել է Բորիս Էյֆմանի բալետի չորս ներկայացումներ։
1996 թվականից անդամակցում է ISPA (International Society for the Performing Arts Foundation, New York) և IAMA (International Artists Managers Association, London) միջազգային մենեջերական կազմակերպություններին։
1996 թվականից առ այսօր մասնակցել է նշված և մի շարք այլ միջազգային կազմակերպությունների 35-ից ավել կոնֆերանսներին և կոնգրեսներին, այդ թվում՝ MIDEM և MUSIKMESSE միջազգային երաժշտական տոնավաճառներին Կաննում (1997, 2000) և Ֆրանկֆուրտում (2003)։
Հրապարակումներ
«Հայաստանի պարգևները 1918-1939» (2011) և «Հայ եկեղեցու պարգևները» (2016) գրքերի հեղինակն է։
SOS Գ/7
SOS Գ/7, հայտնի համացանցային շոու, որի վարողն է Վիլեն Գայֆեջյանը ։ Հաղորդման առաջին թողարկումը լույս է տեսել Յություբում 2015 թվականի մարտի 8-ին և կոչվում էր «բուսակերություն» ։
2015 թվականի հունիսի 6-ին հայտնի դարձավ, որ ՀՀ Ոստիկանության ներկայացուցիչներ Հովհաննես Քոչարյանը, Արթուր Մադաթյանն ու Սերգեյ Զաքարյանը հայցադիմում են ներկայացրել դատարան՝ ընդդեմ համացանցային «SOS Գ/7» հաղորդման հաղորդավար Վիլեն Գայֆեջյանի ։ Նրանք պնդում են, որ վերջինս հրապարակայնորեն վիրավորանքներ է արտահայտել և պահանջում են ենթարկել քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության։ Ոստիկանները վիրավորվել են «SOS Գ/7» հաղորդման 11-րդ թողարկումից, որում անդրադարձել են սևազգեստ ևազգեստ մայրերին փողոցով քարշ տալու մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 լույս տեսած Կատեգորիա:Յություբի տեսագրություններ Կատեգորիա:Հայաստանի հաղորդումներ
Ռեշետիլովկա
Ռեշետիլովկա (Решетилівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Ռեշետիլովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1638 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռեշետիլովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 9 403 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Ռեշետիլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1638 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գիրք բնազանցականաց (մեթաֆիզիկա) (5249, Արիստոտել)
Գիրք բնազանցականաց (մեթաֆիզիկա) (5249), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5249 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 115 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վանդակազարդ կտավ։ Կնիք՝ 4ա, 109ա (Տեր Իսահակ), 4ա (Ամենափրկիչ Թոմա սուրբ) ։ Թարգմանել է Ստ. Լեհացին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սոբոլևկա (գյուղ, Ռոմանովսկի շրջան)
Սոբոլևկա (Соболівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1650 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սոբոլևկա գյուղում բնակվում էր 313 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 132,9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,36 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Sugar (ալբոմ, Ռոբին Շուլց)
Sugar, գերմանացի DJ և պրոդյուսեր Ռոբին Շուլցի երկրորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։ Ալբոմում ներառված են՝ "Headlights", "Sugar", "Show Me Love", "Heatwave" և "Yellow" երգերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ալբոմներ
Արևմտյան Սահարա
Հիմնական բնակիչներն արաբներն են, որոնք այստեղ կոչվում են մավրեր։ Խոսում են արաբերենի տեղական բարբառով։ Տիրապետող կրոնը մահմեդականությունն է, հիմնական զբաղմունքը՝ քոչվորական անասնապահությունը։ Շատերն ամեն տարի մի քանի ամիս անց են կացնում հարևան երկրներում։ Եվրոպական բնակչության գերակշռող մասը իսպանացիներ են (մոտ 9 հզ․), բնակվում են քաղաքատիպ վայրերում, որոնցից առավել նշանավոր են Էլ-Այունը (18, 2 հզ․ բն․, 1970) և Վիլիա Սիսներոսը (6.1 հզ․ բնակիչ)։ Իսպանացիները մուտք են գործել Արևմտյան Սահարա XV դ․ վերջին և XVI դ․ սկզբին։ Դուրս մղելով պորտուգալացիներին և պայքարելով ֆրանսիացիների դեմ՝ իսպանացիները XX դ․ սկզբին գրավեցին Արևմտյան Սահարան։ Մինչև XX դ․ 70-ական թթ․ երկրում տիրապետում էին քոչվորական անասնապահության վրա հիմնված սպառողական տնտեսության հետամնաց ձևերը։ Բուծում են ուղտ, այծ և ոչխար։ Օազիսներում մշակում են փյունիկյան արմավենի, գարի և կորեկ։ Զբաղվում են ձկնորսությամբ, խեցգետինների, ջրիմուռների և սպունգների հավաքով։ Տնտեսության կառուցվածքում մեծ փոփոխություն է մտցնում ֆոսֆորիտների խոշոր հանքավայրի յուրացումը Բու-Կրաա շրջանում։ Հանքավայրը շահագործում է իսպանական «Ֆոս-ֆատոս Բու-Կրաա» պետական ընկերությունը՝ ԱՄՆ-ի և ԳՖՀ-ի ընկերությունների մասնակցությամբ։ Ֆոսֆորիտի հանքանյութը արդյունահանելու և փոխադրելուհամար Էլ-Այունի մոտ կառուցվում է (1972) նավահանգիստ և 100 կմ երկարության ժապավենաձև փոխադրիչ։ Արդյունահանվում է նաև կերակրի աղ։ Գրունտային ճանապարհների երկարությունը 5, 2 հզ․ կմ է։ Արևմտյան Սահարայի արտաքին առևտուրը, որը Իսպանիայի մենաշնորհն է, աննշան է։ Արտահանում է անասուն, մորթի, բուրդ և կերակրի աղ։ Ներմուծում է սննդամթերք, նավթամթերք և արդյունաբերական ապրանքներ։ Դրամական միավորը իսպանական պեսետան է։ 58, 02 իսպանական պեսետան հավասար է ԱՄՆ-ի մեկ դոլարին (հունվար, 1973)։
Կատեգորիա:Արևմտյան Սահարա Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
(2319) Արիստիդես
(2319) Արիստիդես (Aristides), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,90557 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6388 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1723 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1809,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,199002 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,97° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պիհտլա (Էստոնիայի շրջան)
Պիհտլա շրջան (Pihtla vald), շրջան Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Պիհտլա գյուղը։
Դոնեցկի (Տարասովսկի շրջան)
Դոնեցկի (Донецкий), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Կրասնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պիհտլա (Էստոնիայի շրջան)
Բնակչություն
2006 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1400 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 6,14 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Ալեքսեյ Լաբեցկի
Ալեքսեյ Լաբեցկի (Алексе́й Казими́рович Лабе́цкий, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1983 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1983 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։ Տիրապետում է պորտուգալերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կիմբապ
Կիմբապ (հանգըլ՝ 김밥), հայտնի ուտեստ կորեական խոհանոցում, ռոլ` փաթաթված չորացրած ծովային կաղամբի թերթիկների մեջ (կոր.` 김 կիմ), լցոնված շոգեխաշված բրնձով (կոր.` 밥 բապ), մանրեցրած կամ երկարությամբ կտրատած, հաճախ շոգեխաշած բանջարեղենով, ձկով, ծովամթերքով, խոզապուխտով և ձվածեղով։ Կիմբապը մատուցում են կտրատած կլորակներով, որը ուտում են՝ վերցնելով փայտիկներով և թաթախելով սոյայի սոուսի մեջ՝ քունջութի սերմերով։
Կիմբապն առաջացել է ճապոնական ֆուտոմակի ռոլլերից։ Ուտեստը փոխառվել է Ճապոնական բռնագրավման ժամանակ    ։ Սուշիից կիմբապը տարբերվում է նրանով, որ բրնձի մեջ գրեթե չկա քացախ, ինչպես նաև կիմբապի մեջ չեն օգտագործում հում ձուկ։
Սովորաբար կիմբապն ուտում են պիկնիկի ժամանակ կամ պարզապես փողոցում, ինչպես նաև խորտիկի տեսքով (այդ դեպքում կիմբապը մատուցվում է տակուաանի կամ կիմչխիի հետ) ։
Բաղադրություն
Կիմբապի հիմնական բաղադրիչներն են բրինձը, որին ավելացնում են աղ, քունջութի կամ ճաղաշարի ձեթ, և միջուկը։ Միջուկի համար կարող է օգտագործվել ձուկ, միս, ձու, բանջարեղեն, ամենը կարող է լինել ինչպես թարմ, այնպես էլ մարինացված, եփված կամ խորոված ։ Հատկապես շատ են օգտագործվում ծովախեցգետնի միս, ձու, վարունգ, սպանախ, գազար և տակուան։
Տարատեսակներ
Կիմբապում բրինձը հիմնականում սպիտակ է, թեև օգտակարության առումով 21-րդ դարում կիմբապը ճանաչում է ձեռք բերել շագանակագույն բրնձով։ Շատ հազվադեպ կիմբապի մեջ օգտագործում են կպչուն բրինձ։ Կիմբապ պատրաստելու համար կիմը չորացնում են, երբեմն տապակում և ավելացնում են ձեթ ու աղ, հաճախ ուղղակի տապակում են, իսկ երբեմն հում են թողնում։
Բացի վերը նշված բաղադրիչներից օգտագործվում է պանիր, կաղամար, կիմչխի, երշիկ և թյուննոս (ձուկ)։ Արտաքինից ռոլլերը կարող են պաված լինել քունջութով, բացի դրանից երբեմն կիմբապը պատում են հում ձվով և տապակում են ։
Սամգակ կիմբապ (կոր.` 삼각김밥), եռանկյունի կիմբապ, որը վաճառվում է Հարավային Կորեայի շատ խանութներում։ Սամգակ կիմբապը նույնպես ունի տարատեսակներ ։
Չխունմու կիմբապ (կոր.` 충무김밥), կիմբապը միայն բրնձով, ծագել է Չխունմու քաղաքում։ Չխունմուն բարակ կիմբապ է և պատվում է ձեթով։ Այն հաճախ մատուցում են կկոլտտուգի մուչխիմի (կոր.` 꼴뚜기 무침) հետ, որը մարինացված և կծու հեղուկի մեջ թթու դրած կարմիր պղպեղ է` փոքրիկ ութոտնուկներով, ինչպես նաև մուչխիմի հետ (կոր.`무김치) :
Ֆրանչայզ
Մի շարք հարավկորեական արագ սննդի սպասարկման կետեր հաճախորդներին առաջարկում են կիմբապ և լափշա, ընդ որում տարբեր ընկերություններ մասնագիտանում են կիմբապի լիովին տարբեր տեսակների մեջ։ Դրանցից մի քանիսին են՝ «Կիմբապի դրախտ» (կոր.` 김밥천국, կիմբապ չխոնգուկ), «Կիմբապի երկիր» (կոր.` 김밥나라, կիմբապ նարա), «Կիմգանե» (կոր.` 김家네), «Կիմբապ և սպագետտի» (կոր.` 김밥과 스파게티): Սպասարկման կետերում մատուցում են ոչ միայն կիմբապ, այլև այլ ճաշատեսակներ. տոնկացու, ռամեն, պիբիմբապ, տոֆույով ապուր և այլն ։
Միջազգային ճանաչում
Կիմբապը ճանաչվել է կորեական հարյուր ամենալավ ճաշատեսակներից մեկը` օտարերկրացիների համար ։ Կանադական ամենշաբաթյա straight.com կայքը կիմբապին է նվիրել «Korean Kimbap Rolls Out of Sushi's Shadow» հոդվածը, որում այն համեմատվել է սուշիի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կորեական խոհանոց Կատեգորիա:Բրնձով ուտեստներ
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Կրման, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր մի ապառաժոտ լեռան մոտ, Ճորոխի ձախ կողմում, Խոտորջուր վռակի ափին։ Կրմանը Խոտորջրի հայտնի յոթ թաղերից մեկն էր։ Այն այժմ ավերակ է։
Պատմություն
1914 թվականին այստեղ կարճ ժամանակով հրատարակվել է «Աղավնի Տայոց» թերթը։
Նիգերիա
Նիգերիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն (Federal Republic of Nigeria), պետություն Արևմտյան Աֆրիկայում։ Մտնում է Համագործակցության մեջ։ Սահմանակից է Բենինին, Նիգերին, Չադին և Կամերունին։ Հարավում ողողվում է Գվինեական ծոցի ջրերով։ Տարածքը 923,768 կմ² է, բնակչությունը՝ 183,528,800 (2015) մարդ։ Մայրաքաղաքը՝ Աբուջա։ Վարչականորեն բաժանվում է 19 նահանգի։
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Պատմություն
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ և զոհվել են աքսորի ճանապարհին։ Գյուղը հրկիզվել է և ավերվել։
Նիգերիա
Պատմություն
Նիգերիայի տարածքում առաջին բնակավայրերը քարի դարից են։ Մ․ թ․ մոտ VIII-X դդ․ Նիգերիայի հյուսիսում կազմավորվել են հաուսա ժողովրդի քաղաք-պետությունները, դրանցից արևելք՝ Կանեմ Բորնու պետությունը, հարավում՝ Բենին թագավորությունը։ 1472 թվականին Նիգերիայի տարածքում հայտնվել են պորտուգալացիները, 1553 թվականին՝ անգլիացիները։
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Բնակչություն
1914 թվականին գյուղն ուներ 712 (90 ընտանիք) հայ բնակիչ։ Բնակչությունը խոսում էր իրենց առանձին բարբառով։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։
Նիգերիա
Գաղութացում
XIX դարի կեսից մինչև XX դարի սկիզբը Մեծ Բրիտանիան գաղութացրեց Նիգերիան (1914 թվականին ներկայիս Նիգերիայի տարածքը անվանվել է «Նիգերիա գաղութ և պրոտեկտորատ»)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից (1914-1918) հետո Նիգերիայում առաջացան հասարակական-քաղաքական առաջին կազմակերպությունները։ Նիգերիայի անկախության համար պայքարը ղեկավարեց 1944 թվականին ստեղծված առաջին համանիգերիական քաղաքական կուսակցությունը՝ Նիգերիայի և Կամերունի Ազգային խորհուրդը (1962 թվականից՝ Նիգերիական քաղաքացիների ազգային խորհուրդ, ՆՔԱԽ), որը միավորեց մի քանի տասնյակ (երիտասարդական, կանանց, արհմիութենական) կազմակերպություններ։ Հակագաղութատիրակաև շարժումը չեզոքացնելու և պառակտելու նպատակով Մեծ Բրիտանիան 1947 թվականին Նիգերիան բաժանեց Հյուսիսային, Արևմտյան և Արևելյան մասերի։
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Պատմամշակութային կառույցներ
Կրմանի Խոշորանց թաղում կար 1676 թվականին կառուցված եկեղեցի և մի կամուրջ։ Դեմուրճենց թաղում կար 1893 թվականին կառուցված եկեղեցի։ Գյուղի շրջակայքում կային բազմաթիվ ուխտատեղիներ, մի քանի ագարակներ և ամառանոցներ։
Վարչական բաժանում
Գյուղը բաժանված էր 2 մեծ և 4 փոքր թաղերի։ Գասպարյանց թաղում կային այգիներ ու պարտեզներ։
Նիգերիա
Անկախացում
1958 թվականի հոկտեմբերին Լոնդոնի սահմանադրական կոնֆերանսում Նիգերիայի բոլոր շրջանների ներկայացուցիչները պահանջեցին անկախություն տալ Նիգերիային։ 1960 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Նիգերիան դարձավ անկախ պետություն։ Կառավարությունը անցկացրեց մի շարք միջոցառումներ երկրի տնտեսական և մշակութային հետամնացությունը հաղթահարելու համար։ 1963 թվականի հոկտեմբերի 1-ից Նիգերիան հայտարարվեց ֆեդերատիվ հանրապետություն։ 1966 թվականի հունվարի 15-ին տեղի ունեցավ զինվորական հեղաշրջում։ Կազմվեց ֆեդերալ զինվորական կառավարություն։ 1966 թվականի մայիսին Նիգերիան հռչակվեց միացյալ պետություն, արգելվեց քաղաքական կուսակցությունների և կազմակերպությունների գործունեությունը։ Նիգերիայում առաջ եկավ անջատողական շարժում։ 1966 թվականի հուլիսի 29-ին զինվորական նոր հեղաշրջումից հետո վերականգնվեց կառավարման ֆեդերալ ձևը։ 1966 թվականին Լագոսում հրավիրվեց համանիգերիական սահմանադրական կոնֆերանս՝ երկրի հետագա պետական կառուցվածքը որոշելու համար։ Սակայն Հյուսիսային Նիգերիայում անկարգությունների և Արևելյան Նիգերիայի ղեկավարության կողմից (որը վարում էր անջատողական քաղաքականություն) կոնֆերանսը բոյկոտելու հետևանքով հարցի լուծումը հետաձգվեց։ 1967 թվականի մայիսին Արևելյան Նիգերիայի ղեկավարությունը հայտարարեց Արևելյան Նիգերիայի անջատման և ինքնուրույն պետություն («Բիաֆրի Հանրապետություն») ստեղծելու մասին։ 1967 թվականի հուլիսին սկսվեց երկպառակտչական պատերազմ։ 1970 թվականի հունվարին անջատողականների ուժերը պարտվեցին։ 1970 թվականի հոկտեմբերին առաջ քաշվեց Նիգերիայի վերակառուցման և զարգացման ծրագիր։ 1975 թվականի հուլիսին զինվորական հեղաշրջմամբ իշխանության գլուխ անցած Մ․ Մոհամմեդի կառավարությունը առաջ քաշեց մինչև 1979 թվականը զինվորական կառավարումից աստիճանաբար քաղաքացիականի անցնելու ծրագիր։ 1976 թվականին Մ․ Մոհամմեդը սպանվեց։ Կառավարության գլուխ անցած Օ․ Օբասանջոն հաստատեց կառավարության որոշումը՝ 1979 թվականին անցնել քաղաքացիական վարչության, որը տեղի ունեցավ 1979 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։ Կառավարությունը վարում է դրական չեզոքության քաղաքականություն, պայքարում Աֆրիկայում գաղութատիրության վերացման համար։ 1960 թվականից ՄԱԿ-ի անդամ է։ 1960 թվականին դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատվել Նիգերիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև, կնքվել (1968) տնտեսական, առևտրական, մշակութային համաձայնագրեր։
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Կրթություն
Դեմուրճենց թաղում կար դպրոց
Նիգերիա
Պետական կարգ
Նիգերիան ֆեդերատիվ հանրապետություն է։ 1979 թվականի հոկտեմբերի 1-ից գործող սահմանադրությամբ պետության և կառավարության գլուխը նախագահն է, որը նաև զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարն է։ Բարձրագույն օրենսդրական մարմինը երկպալատ (սենատ, ներկայացուցիչների պալատ) Ազգային ժողովն է։ Նահանգներում գործում են իշխանության ինքնավար մարմիններ՝ նահանգապետներ և նահանգների ժողովների միապալատ պալատներ։
Աշխարհագրություն
Ափերը ցածրադիր են, թույլ կտրտված։ Ռելիեֆում գերակշռում են հարթավայրերն ու սարավանդները։ Ափամերձ նեղ շերտը զբաղեցնում է կուտակումային հարթավայրը, որից հյուսիս տեղանքը բարձրանալով առաջացնում է Յորուբա, Ուղի սարավանդները և կենտրոնական մասի աստիճանաձև ընդարձակ սարավանդները՝ 400-600 մ և 600-1000 մ միջին բարձրություններով։ Առավել բարձրադիր է վերջինի միջին մասը՝ Զոս սարավանդը (Շերե լեռ, 1735 մ)։ Երկրի հյուսիս-արևմուտքում սարավանդն աստիճանաբար փոխվում է Սոկոտո գետի ավազանի, հյուսիս-արևելքում՝ Բոռնու հարթավայրերի։ Սարավանդից հարավ տարածվում են Նիգեր և Բենուե գետերի հովիտները։ Նիգերիայի տարածքը մտնում է Աֆրիկական պլատֆորմի մեջ։ Մետամորֆային ապարներն զբաղեցնում են տարածության ավելի քան 50%-ը և կազմում Դահոմեա-Նիգերական զանգվածն ու Կամերունի զանգվածի ծայրամասը։ Իջվածքները լցված են ծովային և ցամաքային նստվածքներով։ Կան նավթի, բնական գազի, քարածխի, կոլումբիտի, անագի, վոլֆրամի, մոլիբդենի, ուրանի, ոսկու, կապարի, ցինկի, տիտանի, երկաթի, ֆոսֆորիտների, կրաքարի հանքավայրեր։
Կլիմա
Կլիման երկրի մեծ մասում հասարակածային-մուսսոնային է։ Հարավային շրջանների կլիմայի վրա որոշիչ ազդեցություն ունեն ամառային խոնավ մուսսոնները, հյուսիսում՝ ձմեռային չոր պասսատները (հարմատան), որոնց հետ են կապված երկարատև չորային սեզոնները։ Ամենատաք ամսվա (ապրիլ կամ մայիս) միջին ջերմաստիճանը 25-33 °C է, ամենացուրտ ամսվանը (դեկտեմբեր կամ հունվար)՝ 20-27 °C, ափամերձ հաթավայրում, համապատասխանաբար, 28 °C և 24 °C: Տարեկան տեղումները Նիգերի դելտայում և հարավ-արևելքում մոտ 4000 մմ են, կենտրոնական շրջանում՝ 1000-1350 մմ, հյուսիսում և հյուսիս-արևելքում՝ 500 մ։
Գետային Ցանց
Գետային ցանցը խիտ է ափամերձ հարթավայրում և Զոս սարավանդում։ Գլխավոր գետը Նիգերն է՝ Բենուե, Կադունա և այլ վտակներով։ Կաինջիի ՀԷԿ-ի կառուցումից հետո Նիգերը երկրի սահմաններում ամբողջությամբ դարձել է նավարկելի։
Հողեր
Երկրի հարավից հյուսիս տարածված են կարմրադեղնավուն լատերիտային հողերը՝ հասարակածային խոնավ անտառներով, կարմրա-լատերիտային հողերը՝ արևադարձային անտառներով ու բարձրախոտ (1,5-4 մ) սավաննաներով, կարմրագորշ հողերը՝ չոր սավաննաներով։ Երկրի հյուսիսային մասում, Չադ լճից հարավ և արևմուտք տարածվում են արևադարձային չոր սավաննաների սևահողերը, ճահճային հողերն ու աղուտները, գետահովիտներում` ալյուվիալ հողերը՝ սավաննաներով ու սրահային անտառներով, Գվինեական ծոցի առափնյա նեղ շերտում՝ մանգրովային բուսածածկույթով ալյուվիալ հողերը։
Կենդանական Աշխարհ
Կենդանիներից առավել տարածված են ընձառյուծը, շնագայլը, վայրի կատուն, այծքաղը, ընձուղտը, գետերի ողողատներում՝ գետաձին։ Արևադարձային անտառներում շատ են կապիկները։ Սավաննաներում և սավաննային անտառներում պահպանվել են փղեր ու ռնգեղջյուրներ, որոնց պահպանության համար ստեղծվել է արգելավայր։ Հանդիպում են կոկորդիլոսներ, մողեսներ, օձեր։ Տարածված են միջատները։
Բնակչություն
Նիգերիայում բնակվում են տարբեր լեզուներով խոսող ավելի քան 200 ժողովուրդներ։ Առավել մեծաթիվ են յորուբաները, իբոները, հաուսաները։ Պաշտոնական լեզուն անգլերենն Է, տոմարը՝ Գրիգորյանը։ Բնակչության մոտ կեսը մուսուլմաններ են, զգալի մասը պահպանում է տեղական ավանդական հավատալիքները, 1/3-ը քրիստոնյաներ են։ Նիգերիան Աֆրիկայի ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկիրն է և ամենախիտ բնակեցվածներից մեկը։ Միջին խտությունը 1 կմ2 վրա 200 մարդ է (2015)։ Առավել խիտ է բնակեցված երկրի հարավ-արևմուտքը, կենտրոնական և արևելյան շրջանները։ Տնտեսապես ակտիվ բնակչության մոտ 70%-ը զբաղված է գյուղատնտեսության մեջ։ Խոշոր քաղաքներն են Լագոսը, Իբադանը, Օգբոմոշոն, Կանոն, Օշոգբոն, Իլորինը, Աբեոկուտան, Պորտ Հարքորթը, Զարիան, Իլեշան։
Տնտեսաաշխարհագրական ակնարկ
Նիգերիան զարգացող լեռնահանքային արդյունաբերությամբ ագրարային երկիր է։ Կարևոր դեր ունի նաև մշակող արդյունաբերությունը։ Անկախության հռչակումից (1960) հետո երկրում ընդունվել են տնտեսության զարգացման պլաններ, միջոցառումներ են ձեռնարկվել արտաքին կապիտալի ազդեցությունը թուլացնելու, պետական սեկտորը հզորացնելու և ազգային բուրժուազիայի դիրքերն ամրապնդելու ուղղությամբ։ Կապիտալիստական աշխարհում Նիգերիան գրավում է առաջատար տեղերից մեկը ձիթատու արմավենու մթերքների, կակաոյի-ունդերի, գետնանուշի, բնական կաուչուկի, անագի խտանյութի արտադրությամբ և կոլումբիտի արդյունահանությամբ։ 2010 թվականից Նիգերիան մտնում է նավթ արդյունահանող խոշոր երկրների առաջին տասնյակի մեջ, իսկ 2014 թվականից նավթի հանույթով Աֆրիկայում զիջում է միայն Լիբիային։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղը երկրագործությունն է։ Բնորոշ է համայնական հողատիրությունը։ Արտահանության և ներքին շուկայի համար արտադրանքի հիմնական մասը տալիս են մանրապրանքային տնտեսությունները։ Մշակովի հողատարածությունները կազմում են հողային ֆոնդի 25,6%֊ը, մարգագետիններն ու արոտավայրերը՝ 33,3%-ը։ Մշակում են կորեկ, սորգո, եգիպտացորեն, յամս, մանիոկա, ընղավորներ, շաքարեղեգ, բամբակ, բանջարեղեն, բրինձ։ Արտահանման գլխավոր կուլտուրաներն են ձիթատու արմավենին, կակաոն, գետնանուշը և կաուչուկատուները։ Անասնապահությունն ունի էքստենսիվ բնույթ և տալիս է համախառն ազգային արդյունքի արժեքի 10 %-ը։ Նիգերիան կաշվի հումքի և թանկարժեք անտառանյութի խոշոր արտահանողներից է։
Արդյունաբերություն
2012 թվականին համախառն ներքին արդյունքի արժեքի 43%-ը տալիս էր արդյունաբերությունը, որի առաջատար ճյուղերն են լեռնահանքային (45,6%) և մշակող արդյունաբերությունը։ Նավթի հանույթի (31 մլրդ բարել 2014) հիմնական շրջանը Նիգեր գետի դելտան է։ Նավթարդյունաբերության մեջ մեծ բաժին ունեն անգլո-հոլանդական և ամերիկյան ընկերությունները։ Կարևոր Քարածխի արդյունահանումը էնուգուի շրջանում նշանակություն ունի անագի (3,9 հզ․) և կոլումբիտի (0,8 հզ․ ա.) հանքանյութի արդյունահանումը։ Արդյունահանում են նաև քարածուխ, վոլֆրամ, ոսկի և այլն։ 1980 թվականին արտադրվել է 5,2 մլրդ կվտ/ժ էլեկտրաէներգիա։ Մշակող արդյունաբերության մեշ առաջատար դեր ունեն սննդի և տեքստիլ արդյունաբերության ճյուղերը։ Զարգանում են կաշվի-կոշիկի, ռետինատեխնիկական, ցեմենտի, մետաղամշակման, փայտամշակման, նավթաքիմիական և արդյունաբերության այլ ճյուղեր։ Արդյունաբերական կենտրոններ են Լագոսը, Պորտ Հարքորթը, Աբեն, Կանոն, Իբադանը։
Արտաքին առևտուր
Արտահանում է նավթ, կակաոյի ունդ, արմավի մթերքներ, կաուչուկ, անագ, անտառանյութ, գետնանուշ և այլն, ներմուծում՝ մեքենաներ և սարքավորում, արտադրական ապրանքներ, պարեն, քիմիկատներ և այլն։ Գլխավոր գործընկերներն են ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Ճապոնիան։ Զարգանում են առևտրական հարաբերությունները Նիգերիայի և Հայաստանի միջև։
Կրթություն և գիտական հիմնարկներ
Առաջին միսիոներական դպրոցները երևան են եկել XIX դարի կեսին։ 1950 թվականին անգրագետ էր երկրի բնակչության 90%-ը։ 1948 թվականին բացվել է Իբադանի համալսարանական քոլեջը։ Անկախություն ձեռք բերելուց հետո վիճակը համեմատաբար բարելավվում է։ Ուսման տևողությունը տարբեր շրջանների տարրական դպրոցներում տարբեր է (6-7 տարի)։ Միջնակարգ հանրակրթական դպրոցները հիմնականում քերականական են (լրիվ, ուսուցումը՝ 5-6 տարի) և ժամանակակից (ոչ լրիվ, 3-4 տարի) գործնական թեքումով։ Ուսուցումը և քննությունների հանձնումը վճարովի է։ Զարգացում է ապրում մասնագիտական ուսուցումով կրթությունը։ Ունի 6 համալսարան՝ Իբադանի (հիմնադրվել 1962 թվականին), Նսուկայի (հիմնադրվել 1960 թվականին), իֆեի (հիմնադրվել 1961 թվականին), Լագոսի Ահմադու Բելոյի անվան (հիմնադրեվել 1962 թվականին), Բենինի (հիմնադրվել 1972 թվականին)։ Շատ նիգերիացիներ բարձրագույն կրթություն են ստանում արտասահմանում։ Խոշոր են համալսարաններին կից գրադարանները և Ազգային գրադարանը (Լագոս)։ Ունի 6 թանգարան․ Լագոսի Ազգային, Բենինի, Իֆեի, Զոսի, Օրոնի, Կանոյի թանգարանները։ Գործում են արդյունաբերական հետազոտությունների ֆեդերալ, կակաոյի-ունդերի, արմավենու յուղի ինստիտուտները։ Անտառագիտության հարցերով զբաղվում է Իբադանի Ֆեդերալ անտառային կենտրոնը։ Բժշկական գիտահետազոտական աշխատանքները տարվում են մի շարք ինստիտուտներում։ Նիգերիայի սոցիալական և տնտեսական հետազոտությունների ինստիտուտում (1957, Իբադան) ուսումնասիրվում են պլանավորման, գյուղատնտեսության, տնտեսագիտության, արդյունաբերական, ներքին առևտրի, ֆինանսների, լուսավորության և սոցիալական ապահովության պրոբլեմները։ Հնագիտության, ազգագրության, բանահյուսության և աֆրիկյան լեզուների պրոբլեմներով զբաղվում են աֆրիկյան հետազոտությունների ինստիտուտները։ Գիտական ընկերություններից առավել խոշորը Տնտեսագիտական ընկերությունն է (1958)։ 1970 թվականին հիմնվել է Գիտության և տեխնիկայի, 1972 թվականին՝ Բժշկական գիտահետազոտական խորհուրդը։
Գրականություն
Նիգերիայի ժողովուրդների գրականությունը սերտորեն կապված է ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության հետ։ Ստեղծվել է յորուբա, իբո, հաուսա լեզուներով գրական ավանդույթ, հաուսա լեզվով գրականությունը գտնվում է իսլամի ազդեցության տակ։ Նիգերիայի գրողների մեծ մասը գրում է անգլերենով։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբներին ձևավորվել է հրապարակախոսությունը, որը ծառայել է ազատագրական շարժման խնդիրներին։ 1920-1940 թվականներին երևան է եկել քաղաքացիական պոեզիան (Ն․ Ազիկիվե, Դ․ Օսադեբեյ)։ 30-ական թթ․ է վերաբերում դրամատուրգիայի կազմավորումը, որը կապված է Աստվածաշնչի թեմաներով պիեսները խրախուսող քրիստոնեական եկեղեցու գործունեության հետ։ 1930-1940-ական թթ․ Նիգերիայի որոշ քաղաքներում (Օնիչա) առաջացել են գրքի շուկաներ, որոնք նպաստել են բնակչության տարբեր խավերի բարոյականությունն ու տրամադրությունները պարզունակ ձևով արտացոլող ժողովրդական բանահյուսության տարածմանը։ Դրանք ներգործել են նիգերիական ժամանակակից նովելի վրա, դպրոց են եղել Նիգերիայի շատ գրողների, այդ թվում՝ նիգերիական առաջին վեպի («Քաղաքի մարդիկ», 1954) հեղինակ Ս․ էկվենսի (ծնվել է 1921 թվականին) համար։ 1960-ական թթ․ արձակում նկատելի է հետաքրքրությունը կենցաղի նկատմամբ, նահապետական Աֆրիկան եվրոպական ընթերցողի աչքում «վերականգնելու» ձգտում։ Արձակագիրներին գրավում են սոցիալական խնդիրները Նզեկվու (ծնվել է 1928 թվականին), Ֆլորա Նվապա (ծնվել է 1931 թվականին), Կ․ Ագունվա (ծնվել է 1933 թվականին), Տ․ Ալուկո (ծնվել է 1920 թվականին), Օ․ Իգբունա (ծնվել է 1932 թվականին), Ն․ Նվանկվո։ Այս գրողների վեպերում վերակենդանանում են գեղարվեստակառուցվածքային այն տարրերը, որոնք տիպաբանորեն մոտ են XVIII դարի Եվրոպայի լուսավորական վեպին։ Նիգերիական արձակի զարգացման գլխավոր միտումը քննադատական ռեալիզմն է, որը բարձր մակարդակի է հասել Չ․ Աչեբեի (ծնվել է 1930 թվականին) վեպերում։ Նոր ձևի որոնումներ են դրսևորվում Գ․ Օկարայի (ծնվել է 1928 թվականին), Վ․ Շոյինկայի (ծնվել է 1935 թվականին), Կ․ Օմատոսոյի (ծնվել է 1943 թվականին) վեպերում։
Ճարտարապետություն և կերպարվեստ
Նիգերիայի Ժողովրդական ճարտարապետության տիպերի բազմազանությունը հետևանք է երկրի տարբեր բնակլիմայական պայմանների։ Հարավային, հարավարևմտյան և հարավ-արևելային արևադարձային շրջաններում գերիշխում են ծղոտով և արմավենու տերևներով ծածկված երկթեք տանիքներով, ուղղանկյուն հատակագծով, փայտե, կավածեփ կառույցները։ Իբո և յորուբա ժողովուրդների բնակելի և տնտեսական կառույցները տեղադրված են ուղղանկյուն բակի պարագծով։ Կենտրոնական շրջաններում հիմնականում տարածված են ծղոտե կոնաձև տանիքներով, կավածեփ, բոլորշի կառույցները, հյուսիսում, տափաստանային և կիսաանապատային շրջաններում՝ հարթ տանիքներով, ուղղանկյուն, կավածեփ տները։ XIII-XV դդ․ զարգացել են քաղաքները՝ հարավում կանոնավոր հատակագծով (Մեծ Բենին), հյուսիսում՝ ճառագայթաձև (Կանո, Զարիա, Կացինա)։ Քաղաքների տեսքը կտրուկ փոխվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո․ Լագոսում, Իբադանում, էնուգուում կառուցվել են բազմահարկ շենքեր (հիմնականում՝ անգլիացի ճարտարապետների նախագծերով, ժամանակակից շինանյութերով, կոնստրուկցիաներով)։
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Անվանի մարդիկ
Կրմանում է ծնվել հայագետ Հ. Տաշյանը (1866-1933)։
Նիգերիա
Ճարտարապետություն և կերպարվեստ
Անկախության հռչակումից հետո ասպարեզ են եկել տեղացի ճարտարապետները (Օ․ Օլումույիվա, Ա․ Աջեմի), լայնորեն օգտագործվել է ժողովրդական ավանդույթներով ստեղծված քանդակային հարդարանքը։ Կերպարվեստի հնագույն հուշարձանները (թրծակավե քանդակներ) վերաբերում են լոկ մշակույթին (մ․թ․ա․ մոտ 900-մ․թ․ II դ․)։ Զեբբայում և Տադայում հայտնաբերվել են բրոնզե մարդկային ֆիգուրներ (մ․թ․ սկիզբ)։ XII-XVII դդ․ զարգացել է Բենին և Իֆե պետությունների քանդակագործությունը, որն առանձնանում է ձևերի նուրբ մոդելավորմամբ, հաճախ զուգորդված գրաֆիկական հստակ, ցայտուն մանրամասներին։ Հնուց յորուբա, հաուսա, իբո, իբիբիո, իջո, էկոի ժողովուրդների մոտ կենցաղավարում է փայտե մանրաքանդակը (կենդանիների, մարդկանց պատկերներ)։ Բազմազան են փայտե ծիսական դիմակները (այժմ օգտագործվում են կառնավալների ժամանակ)։ Տարածված են ժողովրդական գեղարվեստական արհեստները (պատրաստում են տարբեր տեսակի աթոռակներ, ապարանջաններ, գործվածքներ, բրուտագործական, ապակե և կաշվե անոթներ)։ Անկախության հռչակումից հետո ձևավորվել է պրոֆեսիոնալ կերպարվեստը։ Քանդակագործներ Օ․ Իդահը, Ֆ․ Իդուբորը, Ա․ Ականջին, գեղանկարիչ Ու․ Օկեկեն, գրաֆիկ Ի․ Վանգբոժեն հենվում են նիգերիական արվեստի ավանդույթների վրա։ Եվրոպական ռեալիստական արվեստի հետևորդներից են՝ գեղանկարիչ Ա․ Օնաբոլուն, քանդակագործ Բ․ էնվոնվուն։ Մոդեռնիզմի ազդեցությունը նկատելի է Զ․ Ակոլոյի, Ի․ Գրիլլոյի, Բ․ Օնոբրակպայեի, Ու․ էգոնուի գունանկարներում, Բ․ Օսաբեի, է․ Օ․ էմոկպայեի քանդակներում։ Զարգանում է բեմանկարչությունը (Դ․ Նվոկո)։
Կրման (Կիսկիմի գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նիգերիա
Երաժշտություն
Երաժշտարվեստը սկզբնավորվել է շատ հնուց, զարգացել միջնադարում (հիմնականում պաշտամունքային երաժշտություն)։ Ամենատարածված նվագարաններից են տարբեր ձևերի թմբուկները։ Միսիոներների գործունեությունը XIX դարում հանգեցրել է տեղական կրոնների ազդեցության նվազմանը և տեղական պաշտամունքային երաժշտության աստիճանական կորստին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո երաժիշտներն սկսել են կիրառել եվրոպական նվագարաններ, ինչը նպաստել է եվրոպական երաժշտության տեսության տարածմանը և նոր երաժշտական ձևերի ստեղծմանը, որոնց հիմքում աֆրիկյան ժողովրդական երաժշտությունն է՝ լադային հիմքի և ռիթմի բարդ նկարագրով։ Անկախություն նվաճելուց հետո Նիգերիայում ստեղծվել են երաժշտական հաստատություններ։ 1960-70-ական թվականներին հանդես են եկել առաջին պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորները, որ երաժշտություն են գրում և՝ աֆրիկյան, և՝ եվրոպական նվագարանների համար։ Նշանավորներից են՝ Ակին Ցուբան, Ֆելա Սովանդեն, Սեմ Ակրոբոտը, Այո Բանկոլեն, Ադամ Ֆիբերեզիման։
Քաղաքներում անց են կացվում երաժշտության և պարի ամենամյա փառատոներ, որ կազմակերպում են Իբադանի ֆիլհարմոնիկ երգչախումբը, Իֆեի համալսարանի երգչախմբային ընկերությունը, Լագոսի նիգերիական երաժշտամշակութային ընկերությունը։
Կինո
1947 թվականին անգլիական ձեռնարկատերերը Լագոսում կազմակերպել են կինոընկերություն, որը 1950 թվականից գործել է «Ֆեդերալ ֆիլմ յունիթ» անվամբ։ 1960-ական թվականների սկզբին օտարերկրացի օպերատորներն ու ռեժիսորները նկարահանել են միայն վավերագրական ֆիլմեր։ 1960-ական թվականների կեսին եվրոպական կինոդպրոցներում պրոֆեսիոնալ կրթություն ստացած Նիգերիայի կինեմատոգրաֆիստները նկարահանել են առաջին ֆիլմերը։ Մի քանի փաստավավերագրական ֆիլմեր ցուցադրվել են միջազգային կինոփառատոներում, այդ թվում՝ Տաշքենդում (1969, 1974), Մոսկվայում (1971)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՕՊԵԿ անդամ երկրներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կիյոհարա Յուկինոբու
Կիյոհարա Յուկինոբու (清原雪信, հայտնի է նաև որպես Կանո Յուկինոբու, ), ճապոնացի նկարչուհի, Ճապոնիայում առաջին և ակնառու կին նկարիչներից և Կանո դպրոցին առնչվող նկարչուհիներից մեկը։
Կենսագրություն
Կիյոհարա Յուկինոբուն ծնվել է 1643 թվականին նկարիչ Կուսումի Մորիկագեի և նկարիչ Կանո Տանյուի զարմուհու ընտանիքում։ Հայրը և պապը եղել են Կանո դպրոցի ներկայացուցիչներ ։ Ճապոնիայում կանանց շրջանում արվեստը խիստ խրախուսվում էր, իսկ վրձիններն ու այլ գեղանկարչական գործիքները հաճախ ներառվում էին օժիտի մեջ ։ Այնուամենայնիվ, քիչ կին նկարիչներ են հաջողության հասնել կրթության բացակայության պատճառով, քանի որ նրանք կարող էին միայն տանը սովորել ։ Հարուստ արիստոկրատների կանայք և դուստրերը կարող էին վարձել ուսուցիչներ տանը պարապելու համար, սակայն նրանցից քչերն են դարձել ճանաչված նկարչուհիներ ։ Կիյոհարա Յուկինոբուն հնարավորություն է ունեցել նկարչություն սովորել հորից Կիոտոյում և Կանո Տանյուի աշխատանքների ոճից ։
Կիյոհարա Յուկինոբուն շարունակել է Կանո դպրոցի ավանդույթները, սակայն վերամշակել է այս դպրոցին բնորոշ թեմաները իր ձևով և ի վերջո ճանաչվել է որպես նկարչուհի և կին, ով արվեստում (կեյսու) և կտավների գնորդների շրջանում բարձունքների է հասել ։ Այս ամենի վկայությունը նրա աշխատանքների վրա արված ստորագրություններն են։ Նա աշխատել է ինչպես ճապոնական գեղանկարչության ավանդական ձևերով (էմակիմոնո և կակեմոնո), այնպես էլ խոշոր ֆորմատի նախշանկարներով, օրինակ՝ առաջակալները։ Ցավոք, պահպանվել է նրա հեղինակության միայն մեկ առաջակալ ։  Կիյոհարա Յուկինոբուի ստեղծագործություններից շատերը ստեղծվել են յամատո-է ոճով, հաճախ նա պատկերել է Կանո դպրոցի ավանդական ծաղիկներ ու թռչուններ և կերպարներ չինական պատմությունից ու գրականությունից, սակայն հայտնի է դարձել կանանց կերպարներ նկարելով, այդ թվում բանաստեղծուհի և գրող, «Ասք Գենջիի մասին» վեպի հեղինակ Մուրասակի Շիկիբուի նկարով  ։ Հայտնի ստեղծագործությունների շարքում են «Չորս եղանակների թռչուններ և ծաղիկներ» առաջակալի նախշանկարը, «Լոր և կորեկ» և «Սրնգահավերը, բալենու ծաղիկները և բամբուկը առվակի մոտ» (երկուսն էլ ներկայումս գտնվում են Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում)։
Գրող Իհարա Սայկակուի ստեղծագործություններից մեկում կա մի տեսարան, որտեղ կուրտիզանուհին Կիյոհարա Յուկինոբուին պատվիրում է նկար ստեղծել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարչուհիներ
Հոլոքոստի ժխտման քրեական հետապնդում
Հոլոքոստի ժխտման քրեական հետապնդում, Հոլոքոստի ժխտումը քրեականացնող համակարգ՝ նացիոնալ-սոցիալիզմը և նեոնացիզմը արգելող առավել ընդհանրական օրենքների շրջանակներում, որոնք գոյություն ունեն աշխարհի ու հատկապես Եվրոպայի մի շարք երկրներում։ Վերջիններս երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեծապես տուժել են նացիոնալ-սոցիալիստական գաղափարախոսությունից։
Հոլոքոստի հանրային ժխտումը, նացիստների կատարած հանցագործություններին հավանություն տալը կամ դրանք արդարացնելն ուղղակիորեն արգելող օրենքներ ընդունված են Ավստրիայում, Բելգիայում, Գերմանիայում, Լիտվայում, Լյուքսեմբուրգում, Լեհաստանում, Ռուսաստանում, Սլովենիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, ինչպես նաև Կանադայում և Իսրայելում ։ Համանման օրենքներ գործում են նաև Լիխտենշտայնում, Պորտուգալիայում, Չեխիայում և Սլովակիայում։ 2010 թվականին օրենքը, որը պատիժ է սահմանում տոտալիտար քաղաքական ռեժիմի կողմից իրականացրած հանցագործությունների ժխտման համար, ընդունվել է Հունգարիայում ։
ԱՄՆ-ում հոլոքոստի ժխտումը քրեորեն պատժելի չէ, քանի որ սեփական հայացքների ազատ արտահայտումը պաշտպանված է ԱՄՆ Սահմանադրության առաջին փոփոխմամբ ։ 2011 թվականին համանման որոշում է կայացրել նաև Իսպանիայի բարձրագույն դատարանը։ Դանիայում և Նորվեգիայում ժխտումը նույնպես օրենքով արգելված չէ  ։
Առանձնահատկություններ
Բազմաթիվ երկրներում Հոլոքոստի ժխտումը հետապնդվում է գործող քրեական օրենսգրքի շրջանակներում, սակայն որոշ երկրներ ընդունել են առանձին օրենքներ, որոնք արգելում են նացիստների իրականացրած հոլոքոստի ժխտումը։ Պատիժը սովորաբար ներառում է խոշոր չափերի տուգանք և բանտարկություն։ Որոշ երկրներում (Ավստրիա, Ռումինիա և Չեխիա) ազատազրկման առավելագույն ժամկետը կազմում է 10 տարի։
Բացի քրեական հետապնդումից, ժխտողները հաճախ բախվում են սոցիալական ընդդիմագործությանը։ Նրանց հեռացնում են գիտական և կրթական հաստատություններից, զրկում են գիտական կոչումներից և այլն ։ Հայտնի են հոլոքոստը ժխտողի նկատմամբ ֆիզիկական բռնության կիրառման և նրա սեփականության ոչնչացման դեպքեր։