cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քերոլայն Ֆորբս
Յոթերորդ եթերաշրջան
Երեք տարվա հետհայացքից հետո Քերոլայնն ազատում է Մեթին՝ Ռեյնա անունով որսորդից։ 12-րդ սերիայում նա պառկած է հիվանդանոցում և սարսափով հասկանում է, որ նա սպասում է սիֆոններ երկվորյակների, որոնք սկսում են ներծծել նրա մարմնի մեջի ողջ կախարդանքը, որի արդյունքում նրա մարմինը չորանում և քարանում է։ Հաջորդ սերիայում՝ Քերոլայնը պետք է շտապ ծննդաբերի, սակայն երեխաները հրաժարվում են լքել արգանդը, ինչը բարդացնում է վիրահատությունը և մեծացնում երիտասարդ վամպիրի մահվան վտանգը։ Վալերին, որին օգնում ենն Նորան, Մերի Լուիզը և Բոն, ուղղորդում են նորածինների ուժերը այնպես, որ ծննդաբերությունը հնարավորինս հարթ և առանց վտանգի անցնի։ Դրվագի վերջում Քերոլայնը ծննդաբերում է փոքրիկ երկվորյակների, որոնց Ալարիկը կոչում է Ջոզի և Էլիզաբեթ։ Սկզբում նա կրկնում է, որ Ջոզին և Էլիզաբեթը նրա դուստրերը չեն։ Այդ ընթացքում Ստեֆանը պարզում է, որ իրեն հետապնդում է Ռեյնա Քրուզը և հետո նա գնում է Նոր Օռլեանում գտնվող Կլաուսի բարը։ Վերջինս խնդրում է Ստեֆանին լքել քաղաքը, որպեսզի չվտանգի իր բնակիչներին, երբ հայտնաբերում է, որ Ստեֆանը կրում է Ռեյնա Կրուզի նշանը։ Ստեֆանը մոռանում է իր հեռախոսը դարակում, իսկ Կլաուսը նկատում է այն, երբ զանգ է ստանում Քերոլայնից։ Զարմացած կերպով՝ նա խոստովանում է, որ շատ էր մտահոգված Ստեֆանի համար։ Հետո Կլաուսը նրան ասում է, որ չանհանգստանա Ստեֆանի համար և խոստանում օգնել նրան։ Իմանալով, որ նա վախենում է խոստովանել իրեն, որ նա Ջոզզիի և Էլիզաբեթի մայրն է նա ասում է նրան, որ չկարողանալ բացատրել այն ինչ նա սիրում է՝ հանցագործություն չէ։ Հետևելով նրա խորհրդին, նա գնում է Դալլաս՝ Ալարիկի և երեխաների հետ։ Երեք տարի անց նա ամուսնանում է Ալարիկի հետ։ Երբ Քերոլայնը վտանգի է ենթարկվում խնդրում է Ալարիկին, որ հեռու տանի Ջոզզիին և Էլիզաբեթին։ Քերոլայնը գնում է Նոր Օռլեան իր ընկերոջից՝ Կլաուսից օգնություն խնդրելու համար։ Նա իմանում է, որ Ստեֆանն անհայտ կորել է արդեն մոտ երեք տարի։ Երկար տարիների ընթացքում Քերոլայնը Ստեֆանի բացակայության պատճաով դատարկվում է և վերադառնում է Տեխաս այն բանից հետո, երբ երեք տարվա դադարից հետո առաջին անգամ տեսնում է Ստեֆանին։ Հետո Քերոլայնը որոշում է անտեսել Ստեֆանին։ Իսկ հետո նրա վրա հարձակվում է Բոննին և դրոշմ է թողնում նրա ուսից։ Քերոլայնը ստիպված փախուստի է դիմում Ստեֆանի հետ՝ ստիպված լինելով հրաժարվել Ալարիկից և իր երեխաներից։ Գիտակցելով իր ընտրության լրջությունը, նա հայտնվում է նույն իրավիճակում, որում հայտնվել էր դեռևս երեք տարի առաջ։ Վերջին դրվագում փախչում է Բոննից և Ստեֆանի հետ վերադառնում է եթերաշրջանի ավարտին։
Ութերորդ եթերաշրջան
Եթերաշրջանի սկզբում Քերոլայնը դեռ փորձում է հայտնաբերել Դեյմոնի և Էնզոյի գտնվելու վայրը։ Հետո նա գնում է Վիրջինիա նահանգի Սուրբ Յոհաննեսի տաճար, որտեղ փորձում են սպանել նրա դստրերին։ Նա կարողանում է կանգնեցնել չարագործին։ Տանջանքների ժամանակ նա խոստովանում է, որ երկվորյակները պատասխանատվություն են կրում տարօրինակ արարածի ազատման համար, բայց մինչ ամեն ինչի մասին պատմելը, ինչ-որ գերբնական ուժ կտրում է նրա լեզուն՝ մինչ սպանելը։ Սերիայի վերջում Քերոլայնը գնում է Ստեֆանի տուն։ Երկրորդ սերիայում Նա օգնում է Բոնիին և Ստեֆանին փրկել Ստեֆանի վերջին հետնորդին՝ Սառա Սալվատորեին։ Սերիայի վերջում Ստեֆանը ամուսնության առաջարկություն է անում Քերոլայնին և նա համաձայնվում է։ Բոննին և Քերոլայնը երրորդ սերիայում նշում են իրենց միասնությունը, բայց հարսանեկան զգեստի ընտրության ժամանակ նրանց խանգարում է Դեյմոնը՝ հարձակվելով նրանց վրա։ Քերոլայնը կարողանում է հանդարտեցնել նրան, իսկ երկու կանայք կարողանում են փախչել։ Հինգերորդ սերիայում իմանում է Թայլերի մահվան մասին և որոշում է հարգանքի տուրք մատուցել նրան։ Նա գնում է իր դուստրերին փնտրելու 6-րդ սերիայում, որոնց առևանգել էին Սիրենաները։ Նա որոշում է կայացնում և ասում Ալարիկին, որ իր դստրերի հետ հեռանա քաղաքից։ Քերոլայնն ամուսնանում է Ստեֆանի հետ՝ սերիալի նախավերջին սերիայում, սակայն նա մահանում է իր եղբոր փոխարեն զոհաբերելով իրեն՝ հաջորդ դրվագում։ Այրի Քերոլայնը հոգ է տանում իր 2 հմայիչ դուստրերի մասին և դպրոց է բացում կախարդական ունակություններով երեխաների համար։ Հետո Քերոլայնը հպարտությամբ նայում է, թե ինչպես է Ալարիկը ղեկավարում դպրոցը։ Վերջին հայտնվելու ժամանակ Քերոլայնը նամակ է ստանում իր նախկին սիրուց՝ Կլաուսից, որը խոստովանում է իր կյանքի բեկումնային պահի մասին, բայց նաև նրա ընտրած ապագայի մասին, որն ավելի ազնիվ է, քան իր պատկերացումներում։ Նա նվիրատվություն է անում նրա բացած դպրոցին, խոստանալով, որ մի օր նրանք կրկին կհանդիպեն ․․․ «որքան ժամանակ էլ, որ կպահանջվի»։
Հինգերորդ եթերաշրջան
Քերոլայնը հայտնվել է որպես հրավիրված աստղ «Առաջնածինները» հեռուստասերիալի 1, 6, 7, 12 և 13 սերիաներում։
Կլաուսի դուստրը՝ Հոուփը սովորում է Միստիկ Ֆոլլսում գտնվող կախարդության դպրոցում, որի ղեկավարը Քերոլայնն է։ Հետո նա զանգ է ստանում Ռեբեկկայից, որը նրան խնդրում է գնալ Փարիզ՝ Կլաուսին օգնելու համար։ Պարզվում է, որ Կլաուսն ամայացել է և կատարել է բազում սպանություններ, երբ իմացել է, որ իր եղբայրը՝ Էլայջան կորցրել է հիշողությունը։ Դրա համար Քերոլայնը գնում է նրան տեսակցության և ասում, որ նա չպետք է համեմատվի իր հոր՝ Մայքլի նման հրեշի հետ։ Նաև խորհուրդ է տալիս, որ զրուցի իր աղջկա հետ, քանի դեռ նրան վերջնականապես չի կորցրել և ասում է, որ Հոուփն այնքն լավն է, որ իսկապես արժե ճանաչել նրան։
Այն բանից հետո, երբ Հոուփը փախչում է իր ընկերոջ՝ Ռոմանի հետ, Քերոլայնը տեղեկացնում է Կլաուսին՝ աղջկա անհետացման մասին։ Որից հետո նրանք երկուսով սկսում են նրա որոնումները։ Նրանց մոտ վարկած է առաջանում փախուստի պատճառի վերաբերյալ։ Քերոլայնն ասում է, որ որոշ աղջիկներ սիրում են «Վատ տղաներին» և օրինակ է բերում իրեն, ասելով, որ կար մի ժամանակ, երբ ինքն էլ է այդպիսին եղել և այն, որ նրանցից շատերը նրանից տարիքով բավականին մեծ են եղել (ակնարկելով Կլաուսին)։ Վերջինս էլ պատասխանում է, որ նրանցից ոմանք ունեցել են լավ մտադրություններ (ակնարկելով ինքն իրեն)։ Ճանապարհին Կլաուսը հարցնում է, թե արդյո՞ք նա փոշմանել է իրենց մեջ կատարվածի համար։ Քերոլայնը պատասխանում է, որ չի փոշմանել և հավելում, որ այդ ժամանակ նա շատ երիտասարդ է եղել։ Ասում է, որ այդ ժամանակ նրանք երկուսն էլ այլ մարդիկ են եղել։ Նաև ասում է, որ այն ժամանակ ինքը Կլաուսի համար եղել է ինչ-որ անմեղություն, որը հիշեցրել է ժամանակին իրեն, որը ժամանակին կորցրել և ցանկացել էր վերականգնել, նաև այն, որ այդ ժամանակվանից հետո նրանք չեն հանդիպել և նա իրեն հարց է տալիս, նկատել է նա դա երբևէ, թե՞ ոչ։ Կլաուսը պատասխանում է, որ անհնար է նրան մոռանալ։ Երբ նրանք հասնում են վայր, որտեղ Հեյլին և Հոուփը ծուղակի մեջ են, հայտնվում է Էլայջան և կոտրում Քերոլայնի վիզը։
Հեյլիի մահից հետո Քերոլայնը նամակ է ուղարկում Կլաուսին և ասում, որ չամաչի և զանգահարի իրեն, եթե նրան ընկեր անհրաժեշտ լինի։
Նա Էլայջային պատմում է Կլաուսի ծրագրերի մասին, բայց չի այցելում արարողակարգի վայրը և նրա փոխարեն այնտեղ է գնում Ալարիկը։ Երբ Կլաուսը հարցնում է, թե որտեղ է Քերոլայնը, նա պատասխանում է, որ նա չի ցանկանում տեսնել Կլաուսի մահը։
Քերոլայնը գնում է Նոր Օռլեան՝ Կլաուսին հրաժեշտ տալու համար, քանի որ նա պատրաստվում է զոհաբերել իրեն` դստերը փրկելու համար։ Նա ստիպում է նրան լսել այն ձայնային հաղորդագրությունը, որը նա թողել էր նրան տարիներ առաջ։ Կլաուսը՝ Քերոլայնին ցույց է տալիս Նոր Օռլեանը։ Միասին նրանց վերջին տեսարանը տեղի է ունենում բարում։ Քերոլայնը խորհուրդ է տալիս հրաժեշտ տալ աղջկան, ասում է, որ նա երբեք չի մոռանա Կլաուսին՝ նախքան նրան համբուրելը և բարը լքելը։
Ֆիզիկական տվյալներ և ոճ
Քերոլայնը նիհար և բարձրահասակ է։ Գեղեցիկ և սեքսուալ է, ունի շեկ մազեր, երկնագույն աչքեր և մոդելային կառուցվածք։ Նա ունի ամենօրյա հագուստի ոճ։ Բնավորության տեսանկյունից՝ համարձակ, հասուն, ժպտերես, բարի, ուժեղ, խելացի և օպտիմիստ անձնավորություն է, նա միշտ տեսնում է մարդկանց բարի կողմը և միշտ պատրաստ է օգնել իր ընկերներին և այն անձանց՝ ում սիրում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վամպիրի օրագրերը Կատեգորիա:Վամպիրներ Կատեգորիա:Վամպիրները գրականությունում Կատեգորիա:Հորինված մարդասպաններ Կատեգորիա:Գրական կերպարներ Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Գավրոշ
Գավրոշ Թենարդիե (Gavroche Thénardier), Վիկտոր Հյուգոյի «Թշվառները» (1862) վեպի հերոս, կենսուրախ, հանդուգն և միևնույն ժամանակ ուշիմ, ճարպիկ և քաջ ու բարեսիրտ փարիզաբնակ անտուն պատանի, որը կռվում է բարիկադներում և զոհվում 1832 թվականի հունիսյան ապստամբության ժամանակ։
Կերպարի պատմություն
Ծնողների տանը Գավրոշը ծանոթանում է Մարիուս Պոնմերսիի՝ երիտասարդ հեղափոխականի հետ, որը գիտակցաբար հրաժարվել է կարողությունից ու բուրժուայի կարգավիճակից և որոշել ապրել ինքնուրույն։ Մարիուսը նրան ծանոթացնում է գեներալ Լամարկի այլ կողմնակիցների հետ, որոնց օգնելիս էլ Գավրոշը զոհվում է 1832 թվականի հունիսի 6-ին Փարիզի բարիկադավորված փողոցներից մեկում։
Գավրոշը հսկայական դեր է կատարում ապստամբության նախապատրաստման և նրա իրականացման գործում։ Նա երկար ժամանակ հետևում է մարդկանց քաղաքում՝ Մարիուսին և մյուս հեզափոխականներին՝ «այբբենարանի ընկերներին» հասցնելով կարևոր տեղեկություններ։ Հենց նա է ապստամբներին օգնում բացահայտել տեսուչ Ժավերի ինքնությունը, որը գաղտնի մտնում է բարիկադներ։ Դրանով իսկ նա փրկում է ապստամբներին մոտալուտ մահվանից, բայց նրանք սպանվում են հաջորդ օրը։ Գավրոշը զոհվում է առաջիններից մեկը, և նրա մահը խորհրդանշում է ապստամբության պարտությունը, ժողովրդի չիրականացված հույսերն ազատության ու բարօրության վերաբերյալ։
Գավրոշին, ինչպես նաև մյուս անտուններին կոչում են գամեն։
Գամենը (Գավրոշ) Փարիզի մարմնացումն է, իսկ Փարիզը՝ ամբողջ աշխարհի մարմնացումը
Գավրոշը գրքի էկրանավորումներում
Գրքի բոլոր էկրանավորումները կոչվել են «Թշվառները».
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հորինված տղաներ Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Հալիկառնաս
Հալիկառնաս, Հալիկարնասոս, հնագույն քաղաք Փոքր Ասիայի հարավարևմտյան ծովափին, Կարիայի առևտրական և մշակութային կենտրոնը (այժմ՝ Բոդրում քաղաքը Թուրքիայում)։ Հիմնել են դորիացիները՝ մ.թ.ա. մոտ 1200 թվականին։ Մ.թ.ա. 5-րդ դարում մտել է Աթենական առաջին ծովային միության մեջ։ Ծաղկում է ապրել տիրանոս Մավսոլոս II-ի կառավարման ժամանակ (մ.թ.ա. 377—353)։ Մ.թ.ա. 334 թվականին Հալիկառնասը ավերել է Ալեքսանդր Մակեդոնացին, սակայն հետագայում վերականգնվել է։ Մ.թ.ա. 129 թվականին մտել է հռոմեական Ասիա պրովինցիայի մեջ, ապա անցել Բյուզանդիային։ Հալիկառնասը Հերոդոտոսի և Դիոնիսիոս Հալիկառնասցու հայրենիքն է։
Կատեգորիա:Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի նախկին բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ Կատեգորիա:Աթենական ծովային միության անդամներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Մուղլայի մարզ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Բո (Էն)
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01057։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 340 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 75 կմ է և 70 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կոմունայի արևմտյան մասում հոսում է Սոնա գետը։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Պատմություն
Գյուղի առաջին հիշատակումը թվագրվում է XI դարում։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 496 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 304 մարդկանցից 240-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 64-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 78,9% է, 1999 թվականին՝ 74,1%)։ 240 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 219-ը (115 տղամարդ, 104 կին), գործազուրկ եղել են 21-ը (14 տղամարդ, 7 կին)։ 64 պասիվներից 22 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 25-ը՝ թոշակառու, 17 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Արմենակ Բարսեղյան
Արմենակ Բարսեղյան, ամերիկահայ քաղաքական և հասարակական գործիչ, ցեղակրոնության հիմնադիրներից և ակտիվ գործիչներից մեկը, ԱՄՆ Ցեղակրոն Ուխտերի անդամ ։
Կենսագրություն
Խմբագրում էր 1932-1936 թվականներին Ալիստոնում հրատարակվող «Արփի» պարբերականը։ Հանդես գալով իբրև հայ ընտանիքի պարբերական, «Արփին» նպատակ ուներ՝ հայ նոր սերնդին սպառնացող օտարացման վտանգի դեմն առնելու համար, «պահպանել հայ ընտանիքի ազգային նկարագիրը», որով՝ «ընտանիքը դարձնել հայեցի դաստիարակության կենտրոն»։ Ուշագրավ է Բարսեղյանի «Ցեղի Ձայնը» հոդվածը («Արփի», թիվ 11, 1933 թ.), որը գրվել է ցեղակրոն շարժման օրերին։
1935 թվականին Բոստոնում Դաշնակցության Ցեղակրոն Ուխտերի կենտրոնական վարչության հանձնարարությամբ, Արմենակ Բարսեղյանը գրել «Ցեղակրոն շարժումը» գրքույկը, ուր փորձել է ներկայացնել Ցեղակրոն կազմակերպությունը և հիմնավորել շարժումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ցեղակրոնության գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ
Յաշար Գյուլեր
Յաշար Գյուլեր, Թուրքիայի զինված ուժերի գեներալ։ 2018 թվականի հուլիսին նշանակվել է ԶՈւ ԳՇ պետ, այդ պաշտոնում փոխարինելով Հուլուսի Աքարին։
Կենսագրություն
1972 թվականին պատրաստություն է անցել Թուրքիայի ռազմական ակադեմիայում։ 1974 թվականին ծառայության է անցել Թուրքիայի ցամաքային զորքերում, որն էլ դարձավ նրա ռազմական կարիերայի սկիզբը։ 10 տարի ծառայելով հետևակային և կապի վաշտերում վերջապես դառնում է դրանցից մեկի հրամանատարը։ 1986 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Թուրքիայի ռազմական քոլեջը և ստացել շտաբի սպայի աստիճան։ 2001 թվականին նրան շնորհվել է բրիգադային գեներալի կոչում, նրան հանձնվեց 10-րդ հետևակային բրիգադի հրամանատարությունը, ինչպես նաև հանդիսանում է Գլխավոր շտաբի պլանավորման և համակարգման վարչության անդամ։
2005 թվականին նրան շնորհվեց գեներալ-մայորի աստիճան, Գլխավոր շտաբում աշխատելուց բացի, նա ղեկավարել է Անկարայում գտնվող Թուրքիայի զինված ուժերի կապի և էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգերի դպրոցը։ 2009 թվականին նշանակվել է 4-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար, որտեղ ծառայել է երկու տարի գեներալ-լեյտենանտի կոչումով։ 2011-ից 2013 թվականներին եղել է ԶՈւ հետախուզության պետը, իսկ սկսած 2013 թվականից եղել է ԶՈւ ԳՇ պետի տեղակալը։ 2016-2017 թվականներին ստացել է գեներալի աստիճան և նշանակվել Թուրքիայի ժանդարմերիայի ղեկավար։ 2017-2018 թվականին նշանակվել է ցամաքային զորքերի հրամանատար։ 2018 թվականի հուլիսի 10-ին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հրամանագրով նշանակվել է ԶՈւ ԳՇ պետ, այդ պաշտոնում փոխարինելով Հուլուսի Աքարին, ով հենց նույն օրը նշանակվեց Ազգային պաշտպանության նախարար ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Դեմեթ Գյուլերի հետ, ունի մեկ երեխա և երկու թոռ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունվարի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:1954 ծնունդներ Կատեգորիա:Արդահան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետեր Կատեգորիա:Թուրքական բանակի գեներալներ
Հասմիկ Ավետիսյան
Հասմիկ Վաղարշակի Ավետիսյան, հայ նկարչուհի։
Կենսագրություն
1976-1978 թվականներին սովորել է Հակոբ Կոջոյանի անվան արվեստի դպրոցում, 1978-1982 թվականներին՝ Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1984-1989 թվականներին` Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։
2002 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Թեքում (աստղագիտություն)
Թեքում (δ) աստղագիտության մեջ հասարակածային կոորդինատային համակարգի կոորդինատներից մեկը։ Հավասարվում է երկնոլորտի վրա երկնային հասարակածից լուսատուի անկյունային հեռավորությանը և սովորաբար արտահայտվում է աղեղի աստիճաններով, րոպեներով և վայրկյաններով։ Թեքումը դրական է երկնային հասարակածից հյուսիս և բացասական դեպի հարավ։ Թեքումը նշանակելիս միշտ նշում են նրա նշանը, նույնիսկ եթե այն դրական է։
Զենիթով անցնող երկնային մարմնի թեքումը հավասար է դիտարկման կետի լայնությանը։ Երկրի հյուսիսային կիսագնդում տրված φ լայնության համար մարմինները որոնք ունեն δ > 90° − φ թեքում չեն անցնում հորիզոնից ներքև, և կոչվում են «մայր չմտնող»։ Իսկ եթե թեքումը կազմում է δ < −90° + φ, ապա մարմինը կոչվում է «չծագող», և հետևաբար այն հնարավոր չէ դիտարկել φ լայնության վրա ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստղաչափություն Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա Կատեգորիա:Երկնային կոորդինատային համակարգեր
Բիրյո
Բիրյո (Birieux), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Վիլլա լե Դոմբ կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրես է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01045։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 27 կմ է և 32 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կոմունայի հյուսիսային մասում հոսում է փոքրիկ Շալարոն գետը։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 138 մարդկանցից 109-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 29-ը` պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 79,0% է, 1999 թվականին՝ 76,0%)։ 109 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 108-ը (58 տղամարդ, 50 կին), գործազուրկ եղել է միայն 1 կին։ 29 պասիվներից 13 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 13-ը՝ թոշակառու, 3 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ազգային հիշողության ինստիտուտ (Լեհաստան)
Ազգային հիշողության ինստիտուտ,  Լեհ ժողովրդի դեմ հանցագործությունների հետազոտման հանձնաժողով (Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN)), պետական պատմա-արխիվային հաստատություն, որը զբաղվում է Լեհաստանի անվտանգությոան մարմինների` 1944-1990 թվականների գործունեության ուսումնասիրմամբ։ Ուսումնասիրում է նաև Երրորդ Ռեյխի և ԽՍՀՄ-ի անվտանգության մարմինների գործունեությունը այդ ժամանակաշրջանում լեհ քաղաքացիների նկատմամբ հանցագործություններ կատարելու հնարավոր փաստերով, իրականացրել է լյուստրացիոն գործընթացներ ։ Աջ ուղղության քաղաքական գործիչների ձեռքում ինստիտուտը կարևոր գործիք է եղել պատմական քաղաքականության իրականացման հարցում : ԱՀԻ-ի պատմական քաղաքականության հիմնական գաղափարներից է եղել երկու օկուպացիաների թեման` նացիստական ու խորհրդային, այսինքն մեկ օկուպացիան փոխարինվել է մյուսով։ Ինստիտուտը հայտնի է ապակոնունիստականացման օրենքի նախաձեռնությամբ։ Այդ փաստաթղթի ազդեցությամբ կատարվել է փողոցների, հրապարակների անվանափոխություն, հեռացվել են շատ արձաններ, կոթողներ, հուշատախտակներ, նշաններ։ Ինստիտուտի հաշվարկներով երկրում հանվել է մոտ 450 հուշարձան, որից 230-ը եղել են կարմիր բանակի զինվորների հուշարձաններ։ Ինստիտուտը ստեղծվել է Լեհ ժողովդի նկատմամբ հանցագործությունների հետազոտման հանձնաժողովի (Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) մասին 1998 թվականի դեկտեմբերի 18-ի օրենքով ։ 2011 թվականից ինստիտուտի տնօրենն է Լուկաշ Կամինսկին։
Գործառույթներ
Օրենքը սահմանում է Ազգային հիշողության ինստիտուտի գործառույթները։ Դրանք են`
Համաձայն Լեհաստանի Հանրապետության` 2007 թվականի մարտի 15-ի օրենքի` Ազգային հիշողության ինստիտուտի վրա դրված են լյուստրացիոն գործընթացներ Լեհաստանի այն քաղաքացիների նկատմամբ, որոնք հայտնվել են լյուստրացիայի մասին օրենքի տիրույթում։
Նախագահ
Ազգային հիշողության ինստիտուտը ղեկավարում է նխագահը, որն ընտրվում է Սեյմի կողմից հինգ տարի ժամկետով։ Ինստիտուտի նագահներ են եղել.
Լեհական ժողովրդի դեմ հանցագործությունների հետազոտման գլխավոր հանձնաժողով
Լեհական ժողովրդի դեմ հանցագործությունների հետազոտման գլխավոր հանձնաժողովը (Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) մտնում է ԱՀԻ-ի մեջ որպես քննչական հիմնական մարմին։
Այն գլխավորում է հանձնաժողովի տնօրենը, որը պաշտոնի բերումով զբաղեցնում է Լեհաստանի գլխավոր դատախազի տեղակալը։ 2007 թվականի փետրվարի 15-ից այն զբաղեցնում է Դարյուշ Գաբրելը։
Հանձնաժողովը շարունակում է 1945 թվականին ստեղծված Լեհաստանում գերմանական հանցագործությունների հետազոտման հանձնաժողովի (Główna Komisja Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce) գործունեությունը, որը ստեղծման պահից ակտիվ համագործակցել է ՄԱԿ-ի`ռազմական հանցագործությունների հետաքննության հանձնաժողովի հետ, որի շտաբ-բնակարանը Լոնդոնում է։
1949-1984 թվականներին այն կոչվել է Հիտլերյան հանցագործությունների հետազոտության գլխավոր հանձնաժողով (Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce):
1984 թվականին հանձնաժողովը հերթական անգամ փոխել է անվանումը և կոչվել Լեհաստանում հիտլերյան հանցագործությունների հետազոտության գլխավոր կոմիտե (Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce – Instytut Pamięci Narodowej):
1991 թվականից հանձնաժողովի ուսումնասիրության ոլորտն ընդարձակվել է, իսկ նրա անվանումը` կրկին փոխվել` Լեհ ժողովրդի դեմ հանցագործությունների ուսումնասիրության գլխավոր հանձնաժողով` Ազգային հիշողության ինստիտուտ (Główna Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Instytut Pamięci Narodowej):
1998 թվականին այս կազմակերպությունը լուծարվել է, իսկ նրա արխիվները փոխանցվել են նոր ստեղծված հաստատությանը` Ազգային հիշողության ինստիտուտին՝ Լեհ ժողովրդի դեմ հանցագործությունների հետազոտման հանձնաժողովին (Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu):
Նացիստական հանցագործությունների վերաբերյալ քննչական գործողությունները ԱՀԻ-ում անցկացվում են Նացիոնալ-սոցիալիստական հանցագործությունների հետազոտության կենտրոնի (Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufklärung Nationalsozialistischer Verbrechen) համագործակցությամբ, որը ստեղծվել է 1958 թվականին և գտնվում է Լյուդվիգսբուրգում (Գերմանիա)։
Գործունեություն
2007 թվականի սեպտեմբերի վերջին ԱՀԻ-ի կայքէջում սկսվել է այն քաղացիների անունների հրապարակումը, որոնք համագործակցել են Լեհաստանի ժողովրդական հանրապետության անվտանգության մարմինների հետ։ Հրապարակումն իրականցվել է 2007 թվականի մարտի 14-ի՝ Լյուստրացիայի մասին օրենքի համաձայն։ ԱՀԻ-ի տնօրեն Յանուշ Կուրտիկի խոսքերով անունների հրապարակման ամբողջ գործընթացը պետք է տևեր առնվազն 6 տարի։ Ամեն անվան կողքին նշված է տվյալ անձնավորության` հատուկ մարմիններում ունեցած մականունը, ինչպես նաև մարմինների հետ համագործակցության մանրամասներ։ Հրապարակված առաջին ցուցակում հայտնվել են այդ ժամանակվա Լեհաստանի նախագահի և վարչապետի անունները` Լեհ Կաչինսկի, Յարոսլավ Կաչինսկի, խորհրդարանի երկու պալատների խոսնակները, Սահմանադրական ու Գերագույն դատարանների անդամներ ։
Չնայած այն բանին, որ հոգևորականները Լեհաստանում լյուստրացիայի չեն ենթարկվում, Վարշավայի միտրոպոլիտ, արքեպիսկոպոս Ստանիսլավ Վելգուսը, ԱՀԻ-ի նյութերի համաձայն, համագործակցել է անվտանգության մարմինների հետ։ Նույնիսկ Հռոմի Բենեդիկտոս XVI պապը և Լեհաստանի գահերեց արքեպիսկոպոս Յուզեֆ Գլոմպը չեն կարողացել պաշտպանել արքեպիսկոպոսին ։
ԱՀԻ-ն արտահայտվել է նաև Լեհաստանի տարածքում մահացած խորհրդային զինվորների հուշարձանները հեռացնելու օգտին ։
Կարլսբադի քարանձավներ (ազգային պարկ)
Կարլսբադի քարանձավներ (Carlsbad Caverns National Park), կրաքարե քարանձավ։ Գտնվում  է   Չիհուահուան  անապատի Գվադալուպե լեռներում (Հարավային Նյու Մեքսիկո և Տեխաս, ԱՄՆ), ունի  մոտ 250 մլն  տարվա  հնություն, խորությունը  մոտ 339 մ։ Համարվում  է 300 հսկայական  կրաքարե  քարանձավներից  մեկը։
Ազգային հիշողության ինստիտուտ (Լեհաստան)
Գործունեություն
Ազգային հիշողության ինստիտուտի հիմնական գաղափարներից մեկը երկու օկուպացիաների մասին տեսությունն է` նացիստական ու խորհրդային։
Կարլսբադի քարանձավներ (ազգային պարկ)
Պատմություն
Չնայած այն  բանին, որ, ըստ  իրեղեն  վկայությունների  այս  տարածքում  բնիկ  ամերիկացիները  եղել  են ավելի  քան 12 000 տարի  առաջ, և  հայտնի  է, որ իսպանացի արշավորդներն  այցելել են  այս  վայրեր  դեռևս 1500-ական  թվականներին, որ  այս  քարանձավները  հայտնաբերել  է  Ջիմ  Ուայթ  անունով  մի  հովիվ, որը  հետազոտել  է  քարանձավները 1898 թվականին։ Թթվածին հագեցած ջուրը թունելների և քարայրների բարդ լաբիրինթոս է փորել, բազմապիսի «դահլիճներ» կերտել կրաքարե ժայռերի մեջ։ Քարանձավներին փառք է բերել հատկապես «Մեծ դահլիճը», որն աշխարհի ամենամեծ ստորերկրյա քարայրներից է (610 մ երկարություն, 335 մ լայնություն)։ Դարերի ընթացքում հանքային ջուրը կաթել, գոլորշիացել է՝ բազմապիսի և հրաշագեղ հանքային գոյացություններ առաջացրել՝ ստալակտիտներ ու ստալագմիտներ, ներառյալ «Սատանայի  աղբյուրը», «Քարանձավային  մարդը» և  «Տիկնիկային  թատրոնը»։ [[Կրաքարի  քարանձավները  սովորաբար  ձևավորվում  են  ջրի  քայքայիչ  ազդեցությամբ՝  ջրային հոսանքների  նախկին  հուների  տեղում, բայց  Կարլսբադի  քարանձավները  փորվել  են ժայռերի  մեջ ծծմբական թթվի ազդեցությամբ։ Արդյունքն  այնպիսի  պատկառելի խորշեր  են, ինչպիսիք  են «Մեծ  սենյակը» և «Թագուհու  սենյակը»։ Ամառային  ամիսներին  այստեղ  կարելի  է  ականատես  լինել  գիշերային  հուզիչ  տեսարանի. բնական  երևույթ, որի  ընթացքում  Կարլսբադի  քարանձավներից  շուրջ 4000 բրազիլական  չղջիկներ  դուրս  են  թռչում  սնունդ  որոնելու։ Համարում  են, որ  չղջիկներն  այստեղ  բնակվում  են  ավելի  քան 5000 տարի, և  սկսած  XVII դարի  սկզբներից՝  նրանց  ծերտն  արդյունահանվել  և  օգտագործվել  է  որպես պարարտանյութ։ Այսօր  ավելի  մեծ  ուշադրության  է  արժանանում  նրանց թռիչքը  քարանձավից։ Սննդի  որոնումներից հետո  նրանց  վերադարձը  քարանձավ  նույնքան տեսարժան  է, որքան մեկնումը։ Անմիջապես արևածագից  առաջ  նրանք  մտնում  են  քարանձավ՝ վայրէջք կատարելով  հարյուրավոր ոտնաչափ բարձրություններից՝  օդում  զարգացնելով  ժամում  մինչև  40կմ  արագություն (25մղոն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քարանձավներ Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Ազգային հիշողության ինստիտուտ (Լեհաստան)
Լեհ-բելառուսական դիվանագիտական սկանդալ «Բուրոգոյի» շուրջ
2019 թվականի մարտին դիվանագիտական սկանդալ է առաջացել Մինսկի ու Վարշավայի միջև, որի առիթն ինստիտուտի գործունեությունն է եղել` կապված Կրայովա բանակի (լեհ պարտիզանների բանակ, որ գործել է 1942-1945 թվականներին) նախկին անդամ Ռոմուալդ Ադամ Ռայսի (ականունը` Գորշ) հետ, որը 1949 թվականին լեհական ռազմական դատարանի որոշմամբ կախաղան էր հանվել բանդիտիզմի ու 1946 թվականին ազգային ու կրոնական հողի վրա 79 բելառուս գյուղացու սպանության (ցեղասպանություն) համար։ 1995 թվականին Ազգային հիշողության ինստիտուտի աշխատակիցները վերանայել է են այս գործը և 2019 թվականի մարտի 11-ին հրապարակել վերջնական որոշումը, որի համաձայն Ռայսը «չի գործել Լեհաստանի տարածքում ապրող բելառուս կամ ուղղափառ հանրությանը ոչնչացնելու միտումով»։ Ինստիտուտի աշխատակից, պատմաբան Կազիմեժ Կրաևսկու և փաստաբան Գժեգոժ Վիսովսկու կարծիքով անզեն գյուղացիները` ուղղափառ բելառուսները, մահացել են այն բանի պատճառով, որ Ռայսը «ստեղծել է իրավիճակ, որի արդյունքում, անկախ իր մտադրությունից, մարդիկ, որոնք ոչ մի դեպքում չպետք է տառապեին, սպանվել են»։ Արդյունքում ինստիտուտի մասնագետները Ռայսին անմեղ են հռչակել, քանի որ «ըստ 1991 թվականի փետրվարի 23-ի օրենքի՝ գործողությունները, որոնք մարդիկ իրականացրել են անկախ Լեհաստանի գոյության համար, հայտարարվում են առ ոչինչ և արդարացվում են» ։
Դրանից հետո մարտի 12-ին Բելառուսի արտաքին գործերի նախարար Անատոլի Գլազը լրագրողներին հայտնել է, որ պաշտոնական Մինսկը Վարշավայից հրապարակային ներողություն է պահանջում Ռայսի արդարացման գործով ։ Բացատրությունների համար բելառուսական նախարարություն է հրավիրվել Լեհաստանի դեսպան Արթուր Միխալսկին ։ Դրանից հետո` մարտի 21-ին, Լեհաստանի Ազգային հիշողության ինստիտուտը հրապարակել է Ռայսի արդարացման մասին հաղորդագրություն` ընդգծելով, որ չի վիճարկում դատախազի որոշումը, որով հիմքերի բացակայության պատճառոմ Ռայսն արդարացվել էր ։
Մարտի 25-ին Բելառուսի արտգործնախարարության խոսնակը, մեկնաբանելով հաղորդագրությունը, հայտարարել է, որ նշված փաստաթուղթը իրենք ընդունել են ի գիտություն ։ Նա նաև նշել է, որ «Գորշի նման մեղադրյալներին արդարացնել անհնար է, իսկ հերոսականացումը` անթույլատրելի» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 հիմնադրումներ Լեհաստանում Կատեգորիա:Անցումային արդարադատություն Կատեգորիա:Ապակոմունիզացիա Կատեգորիա:1998 հիմնադրումներ կազմակերպություններ Կատեգորիա:Կոմունիստական հանցագործությունների հիշատակում Կատեգորիա:Լեհաստանի պատմություն (1989-ներկա) Կատեգորիա:Լեհաստանի պատմագիտական կազմակերպություններ
Տալյամենտո
Տալյամենտո , հյուսիսարևելյան Իտալիայում է, Ալպերով հոսում է դեպի Ադրիատիկ ծով Վենեցիայի և Տրիեստի միջև գտնվող շրջանով։ Ակունքը գտնվում է Մաուրիա Փասսից (Mauria Pass) Վենետոյի և Ֆրիուլի-Վենետիկ Ջիուլիայի (Friuli-Venezia Giulia) սահմանին։
Վերևի մասում այն հոսում է պատմական Սարինա շրջանով հյուսիսային մասով՝ Ուդինե պրովինցիայով։ Միջին և ցածր մակարդակներում այն սկզբում անցնում է Ուդինե և Պորդենոնե նահանգներով, իսկ հետո նախկին Վենեցիայի նահանգի միջով, հետո թափվում է Վենետիկի ծոց։
Լիգնանո Սաբբիադորոլնի (Lignano SabbiadoroIn) և Սան Միքել Տալյամենտոյի (San Michele al Tagliamento) միջև։ Ջրբաժանը ընդգրկում է 2916 կմ քառ. մակերես մոտ 165000 բնակչությամբ։ Ջրբաժանը գրեթե ամբողջությամբ գտնվում է Սարնիայում և Ֆրուլիի այլ լեռնային հարթավայրերում։
Ջրբաժանի 86.5% -ը գտնվում է Ուդինե նահանգում։ Նրա ափերի երկայքով գտնվող գլխավոր քաղաքներն են Լատիսանան և Սան Միքելե ալ Տալյամենտոն։ Նրա մոտակայքում են գտնվում հետևյալ  քաղաքները՝ Տոլմեզզոն, Ջեմոնա դել Ֆրիուլին,  Սան Դանիել դել Ֆրիուլին, Սփիլիմբերգոն, Կասարա դելլա Դելիզիան, Քոդրոիփոն, Սան Վիտո ալ Տալյամենտոն, Փինզանո ալ Տալյամենտոն։
Ընթացք
Ակունքը գտնվում է 1195 ոտնաչափ բարձրության վրա՝ Վենետոյում՝ Լորենզագո դի Կադորեում՝ Բելլունո նահանգում։ Սկզբում հոսում է արևմուտքից արևելք ուղղությամբ՝ Քարնից Ալպերին զուգահեռ։ Առաջին վտակը Լումիեյն է, որը միանում է Տալյամենտոյին ձախից ակունքից 26 կմ հեռավորությունից։ Գետն անցնում է Փինզանո ալ Տալյամենտո յով և, ընթանալով հարավային ուղղությամբ, ընդարձակվելով հարթավայրում, հասնում է 3 կմ լայնության Սփիլիմբերգոյի մոտակայքում և բաժանվում է մի քանի ճյուղերի։ Իր ընթացքն ավարտելուց առաջ գետը ջրեր է ընդունում ստորգետնյա գետից ՝ Վարմոյից։ Վերջ ի վերջո այն թափվում է Ադրիատիկ ծով Լագունա Մարանոյի և Կաորլեի միջև։
Անուններ
Բացի իտալական Տալյամենտո անունից, գետը հայտնի է տարբեր շրջաններում տրված անուններով. օրինակ, Տիլիմենտ (Tiliment), Տաիամենտ (Taiament), Տիլիմինտ (Tilimint), Տիումենտ (Tiument), Տիմենտ(Timent) և Տուեմենտ (Tuement) ։ Վենետիկի լեզվով գետը հայտնի է որպես Տաջամենտո (Tajamento), սլովեներեն լեզվով՝ Tilment, իսկ լատիներենով՝ Տիլիավենտում (Tiliaventum) կամ Տալյամենտում (Taliamentum) անուններով, նաև գերմաներեն Դուլմենդե (Dülmende) անվամբ` Միջին դարերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի գետեր Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի ավազանի գետեր
Տաբաներա դե Վալդավիա
Տաբաներա դե Վալդավիա  (Tabanera de Valdavia), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Պալենսիա պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պարամոս Վալես շրջանում։ Բնակչությունը՝ 40 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ուղիղ ծագում
Ուղիղ ծագում (α, R. A. - Right Ascension եզրից), երկնոլորտի աղեղի չափը, որը ձգվում է գարնանային գիշերահավասարի կետից մինչև լուսատուի թեքման պրոյեկցիան երկնային հասարակածի վրա, աստղագիտության մեջ հասարակածային կոորդինատային համակարգի կոորդինատներից մեկը։ Երկրորդ կոորդինատն է թեքումը։
Ուղիղ ծագումը հաշվարկվում է արևելյան ուղղությամբ գարնանային գիշերահավասարի կետից սկսած։ Ուղիղ ծագման մեծության համար կամ օգտագործում են աստիճաններ (0° - 360°), կամ ժամային չափում (0h - 24h), ընդ որում 24h = 360°։
Ուղիղ ծագումը հանդիսանում է երկրային երկայնության համարժեքը աստղագիտական կոորդինատային համակարգերում։ Եվ ուղիղ ծագումը, և երկայնությունը չափում են «արևելք-արևմուտք» անկյունը հասարակածի երկայնքով, և երկուսն էլ սկսում են չափվել հասարակածի վրա գտնվող զրոյական կետից։ Երկայնության չափման սկիզբ է համարվում Գրինվիչի միջօրեականը, իսկ ուղիղ ծագման համար դա գարնանային գիշերահավասարի կետն է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստղաչափություն Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա Կատեգորիա:Երկնային կոորդինատային համակարգեր
Ֆոլկլենդյան կղզիների ճակատամարտ
Ֆոլկլենդյան կղզիների ճակատամարտ կամ Ֆոլքլենդյան ծովամարտ (Battle of the Falkland Islands, Seegefecht bei den Falklandinseln), Առաջին աշխարհամարտի ծովամարտերից, որը տեղի է ունեցել Ֆոլքլենդյան կղզիների մոտ 1914 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ փոխծովակալ Մաքսիմիլիան ֆոն Շփեեի գլխավորած գերմանական հածանավային էսկադրայի և Ֆրեդրիք Դովեթոն Սթըրդիի գլխավորած բրիտանական էսկադրայի միջև:
Գերմանիայի ծովային նավատորմը բաղկացած էր երկու զրահակիր (Scharnhorst, Gneisenau) և երեք փոքր (Nürnberg, Dresden, Leipzig) հածանավերից: Բրիտանական նավատորմիղը բաղկացած էր մեկ կործանիչ զրահակիր հածանավից (Macedonia), երկու գծային հածանավից (Invincible, Inflexible), երեք զրահակիր (Carnarvon, Cornwall, Kent) և երկու թեթև հածանավերից (Bristol, Glasgow):
Ծովը հանդարտ էր, առկա էր թեթև զեփյուռ, օրն՝ արևոտ և պայծառ: Գերմանական նավատորմի առաջապահ հածանավերը հայտնաբերվեցին շատ արագ: Առավոտյան բրիտանական նավերը խորտակեցին գերմանական նավերի մեծ մասը: Փրկվեցին միայն Seydlitz հիվանդանավը և փախուստի դիմած Dresden հածանավը:
Նախապատմություն
1914 թվականի նոյեմբեր 1-ին կոմս Մաքսիմիլիան ֆոն Շփեեի գլխավորած Գերմանական արևելաասիական հածանավային նավատորմիղը Կորոնելի ծովամարտում ջախջախեց գերծովակալ Քրիսթոֆեր Քրեդոքի գլխավորած բրիտանական նավատորմիղը և խորտակեց երկու զրահապատ հածանավեր (Good Hope, Monmouth): Բրիտանական կողմի կորուստներն այդ ծովային ճակատամարտում կազմել են 1654 հոգի, այդ թվում` գերծովակալ Քրիսթոֆեր Քրեդոքը: Գերմանական նավատորմը զոհեր չկրեց և դա լուրջ հարված հասցրեց Բրիտանական թագավորական նավատորմի հեղինակությանը: Գերմանական հածանավերը ստացան հնարավորություն՝ շարժվել դեպի հարավային Ատլանտիկա, ստեղծելով սպառնալիք Մեծ Բրիտանիային և՛ առեւտրային գործունեության ոլորտում, և՛ ծովով Հարավային Աֆրիկայից Եվրոպա տեղափոխվող բրիտանական զորքերի համար:
Հոկտեմբերի 29-ին՝ ճակատամարտի նախօրեին փոփոխություններ էին եղել Մեծ Բրիտանիայի ռազմածովային հրամանատարության կազմում. Առաջին ծովակալ Լուի Բատենբերգցուն փոխարինեց Սըր Ջոն Ֆիշերը : Լուիս Բատենբերգցու օրոք ծովային շտաբի պետը Ֆ. Սթըրդին էր, ում համարում էին գերմանական U-9 սուզանավի կողմից բրիտանական երեք զրահապատ հածանավերի (Hogue, Aboukir, Cressy) կործանման գլխավոր մեղավորը: Նրան նաև մեղադրում էին Քրեդոքին սխալ հրահանգներ տալու և ժամանակին աջակցություն չուղարկելու համար: Ֆիշերը Սթըրդիի հետ բարդ հարաբերությունների մեջ էր, եւ Առաջին ծովակալի պաշտոնին վերադառնալուց անմիջապես հետո նրան շտաբի ղեկավարի պաշտոնից ազատելու հրաման տվեց: Հետագա թշնամանքից խուսափելու համար որոշվեց նրան նշանակել Շփեեի նավատորմի հայտնաբերման և ոչնչացման համար հատկացված ռազմածովային նավատորմիղի գլխավոր հրամանատար, իսկ նրա թափուր պաշտոնը հատկացվեց դերծովակալ Օլիվերին: Նոյեմբերի 4-ին Սթըրդիի նավատորմիղը համալրվեց երկու հածանավերով (Invincible, Inflexible): Դրանց հանձնարարված էր առաջանալ դեպի Դևենպորտ: Դրանք պետք է անցնեին հարավային Ատլանտիկա: Մեկ այլ գծային հածանավ (Princess Royal) ուղարկվեց Կարիբյան ծով, որպեսզի կանխի Շփեեի առաջխաղացումը՝ նրա կողմից Պանամայի ջրանցքի ճեղքման դեպքում: Նոյեմբերի 12-ին Princess Royal հածանավը դուրս եկավ Քրոմարթիից և ուղևորվեց Հալիֆաքս: Այս տեղաշարժերը շատ ռիսկային էին, քանի որ Հյուսիսային ծովում տեղակայված գերմանական չորս գծային հածանավերի (Von der Tann, Moltke, Seydlitz, Derfflinger) դեմ բրիտանական կողմն ուներ ընդամենը երեք մարտունակ գծային հածանավ (Lion, Queen Mary, New Zealand): Բրիտանական Մեծ նավատորմի հրամանատար Դեվիդ Բիթիի մտավախություններին ի պատասխան բրիտանական ռազմածովային ուժերի ընդհանուր հրամանատար Ուինսթոն Չերչիլը նկատեց, որ Derfflinger հածանավը դեռ լրիվ մարտունակ չէ, իսկ Բիթիի տրամադրության տակ է Tiger գծային հածանավը, իսկ Queen Elizabethգծանավը շուտով կմտնի ծառայության:
Բրիտանական ռազմածովային հրամանատարությունը մոբիլիզացրեց նաև այլ զրահանավեր: Դաշնակից Ճապոնիան տրամադրեց 305մմ-ոց հրանոթներով զինված երեք զրահապատ հածանավեր (Քուրամա, Ցուքուբա, Իկոմա): Նրանք տեղաշարժվում էին Խաղաղ օվկիանոսի կենտրոնական մասով, դեպի Պանամայի ջրանցք: Բրիտանական Australia գծային հածանավը ուղևորվեց դեպի Հոռն հրվանդան: Defence զրահապատ հածանավին հրամայված էր ուղևորվել Բարեհուսո հրվանդան և միանալ Minotaur, Dartmouth, Weymouth հածանավերի և Albion զրահակրի հետ: Արևմտյան Աֆրիկայի ջրային տարածքում տեղակայված էին Vengeance զրահակիրը, Warrior, Black Prince, Donegal և Cumberland զրահապատ հածանավերը և Highflyer հածանավը: Կարիբյան ծովը պաշտպանում էին Glory զրահակիրը և Berwick, Lancaster, Condé զրահապատ հածանավերը: Canopus զրահանավը ուղարկվել էր Ֆոլքլենդյան կղզիների վրայի ռազմաբազան պաշտպանելու, իսկ Բրազիլիայի պաշտպանության համար Սթեդին ակնկալում էր Defence, Carnarvon, Cornwall, Kent, Glasgow և Bristol ռազմանավերի ժամանումը: Գերմանական էսկադրայի ոչնչացման համար, չհաշված ֆրանսիական և ճապոնական նավերը, բրիտանական ռազմածովային հրամանատարությունը ստիպված էր ներգրավել մոտ 30 նավեր, որոնցից 21-ը զրահանավեր էին, չհաշված այն օժանդակ նավերը, որոնք նախատեսված էին հետախուզության համար:
Գերմանական նավերի տեղաշարժ
Շփեեն երկմտանքի մեջ էր. Խաղաղ օվկիանոսը հատելիս նա շատ չէր էր մնում նավահանգիստներում, սակայն Մաս Աֆուերայում գերմանացիները երկար մնացին: Շփեեն հասկացավ, որ իր շրջափակման օղակը փոքրանում է, և Բրիտանիան պետք է նավ ուղարկի դեպի հարավային Ատլանտիկա իրեն որսալու համար: Ոչ ոք ոչինչ չգիտեր Շփեեի ծրագրերի մասին, բայց երթադրաբար նա պատրաստվում էր նավարկել մինչև վերջ, քանի դեռ չէր բռնվել, հասկանալով այն բոլոր դժվարությունները, որոնք սպասվում էին Գերմանիա վերադառնալու դեպքում: Նրա հապաղման հիմնական պատճառը կարող էր լինել այն, որ լուրեր էին տարածվել, թե Ատլանտիկայում հայտնվել են Moltke և Seydlitz նավերը` իր համար ռազմամթերք հասցնելու նպատակով: Շփեեն լուր ուղարկեց այն մասին, որ զրահանավերը պաշարը կիսով չափ սպառել են, իսկ թեթև հածանավերը առավել ևս, և նրանք հարկադրված են հայրենիք վերադառնալ: Գերմանական հետախույզների հաղորդագրության համաձայն դերծովակալ Սթոդդարթի խմբավորումն ուղարկվել էր Հարավային Աֆրիկա` տեղի ապստամբությունը ճնշելու նպատակով: Շփեեն այդ տեղեկությունն ընդունեց որպես հավաստի և դադարեցրեց այդ հատվածի պաշտպանությունը: Գերմանական էսկադրայի հրամանատար Մաքսիմիլիան ֆոն Շփեեն միայն նոյեմբերի 15-ին դուրս եկավ Մաս Աֆուերայից:
Բրիտանական նավերի տեղաշարժ
Բրիտանական նավերից մի քանիսը կանգնած էին վերանորոգման, սակայն Ֆիշերը հրահանգեց նավերի վերանորոգումն ավարտել մինչև նոյեմբերի 11-ը:
Նախօրոք տեղեկանալով ֆոն Շփեեի տեղաշարժերի մասին Ֆիշերը Սթըրդիին ուղարկեց Ֆոլքլենդյան կղզիների ուղղությամբ: Նոյեմբերի վերջին օրերին Սթըրդիի էսկադրան համալրվեց ևս մի քանի հածանավերով:
Բրիտանական էսկադրան զբաղված լինելով գերմանական հածանավերից մեկի որոնման աշխատանքներով` Ֆոլքլենդներից դուրս եկավ միայն դեկտեմբերի 7-ին, այլ ոչ դեկտեմբերի 3-ին, ինչպես նախօրոք ծրագրավորվել էր:
Ճակատամարտ
Գերմանական նավերն օգտագործելով քամու առավելությունը կարողացան բավական անախորժություններ պատճառել անգլիացիներին, սակայն թեթև վնասներից բացի ոչինչ անել չկարողացան: Գերմանական կողմը չէր հասցրել ճիշտ դասավորել նավերը և արդեն երեկոյան ժամը 7-ի դրությամբ գլխովին ջախջախվեցին: Փրկվեցին միայն Seydlitz և Dresden նավերը:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ծովամարտեր Կատեգորիա:Ֆոլկլենդյան կղզիներ Կատեգորիա:1914 հակամարտություններ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ծովամարտեր
Տոկիո Հոթել
Տոկիո Հոթել, գերմանական փոփ ռոք խումբ՝ հիմնադրված Բիլլ Քաուլիցի, կիթառահար Թոմ Քաուլիցի, թմբկահար Գուստավ Շաֆերի և բասիստ Գեորգ Լիսթինգի կողմից, 2001 թվականին ։ Կվարտետը հայրենի երկրում թողարկել է 3 ալբոմ, 4 առաջատար սինգլ։ Խուբը ողջ աշխարհում վաճառել է ավելի քան 7 միլիոն ձայնասկավառակ ։
«Devilish» անվան տակ չթողարկված ցուցադրական ձայնասկավառակ ձայնագրելուց և Sony BMG Germany ընկերության հետ կնքված պայմանագրի խզումից հետո խումբը թողարկում է առաջին գերմաներեն ալբոմը՝ Schrei, արդեն 2005 Universal Music Germany մրցանակաբաշխությանը ներկայանալով որպես Tokio Hotel։ Schrei սկավառակը ամբողջ աշխարհում վաճառվել է ավելի քան մեկուկես միլիոն օրինակով ։
Կազմավորում (2001–2004)
Երկվորյակ ողբայրները՝ Բիլլ Քաուլիցը (վոկալիստ) և Թոմ Քաուլիցը (կիթառիստ), թմբկահար Գուստավ Շեֆերի և բաս կիթառիստ Գեորգ Լիսթինգի հետ 2001 թվականին Մագդեբուրգում կազմավորում են իրենց սեփական խումբը։ Նրանցից չորսը միմյանց հանդիպել էի 2001 թվականին Մագդեբուրգի ակումբում կենդանի շոուի ժամանակ, որտեղ Լիսթինգը և Շաֆերը, որոնք ճանաչում էին միմյանց դեռ երաժշտական դպրոցից, հանդիսատեսի կողմից հետևում էին Բիլլ և Թոմ Կաուլիցներին, երբ վերջիններս նվագում էին բեմի վրա ։ Devilish անվան տակ խումբը շուտով սկսում է նվագել տաղանդների շոուներում և փոքր համերգներում ։
Բիլ Քաուլիցը, մանկական աստղերի որոնում նախագծին 2003 թվականին մասնակցելուց հետո աչքի է ընկնում երաժշտական պրոդյուսեր Պիտեր Ֆոհմանի կողմից։ Devilish (սատանայական) խումբը փոխում է իր անվանումը և ցուցադրելով իրենց սերը Ճապոնիայի քաղաք Տոկիոյի նկատամամբ ներկայանում որպես Tokio՝ Տոկիո քաղաքի անվանումը գերմաներեն ուղղագրությամբ, և Hotel (հյուրանոց)՝ մշտապես խմբի՝ ճանապարհորդությունների և հյուրանոցներում բնակվելու պատճառով ։ Այն բանից հետո, ինչ Sony BMG ընկերությունը նրան հետ պայմանագիր է կնքում, Հոֆմանը վարձում է Դեյվիդ Ջոսթին և Փաթ Բենցներին՝ ներգրավվելով նրան հեղինակների և կրեատիվ աշխատանքի խմբում, ինչպես նաև անչափահաս տղաներին երգեր գրելու մեջ ուղղություն ցույց տալու և երաժշտական գործիքներ նվագելու հարցում։ Առաջին ալբոմում երգերի մեծ մասը գրվել են Հոֆմանի կողմից, մասամբ՝ Ջոսթի և Բենցների («Scream» և «Rescue me»)։ Միայն «Unendlichkeit» սինգլն է ամբողջությամբ գրվել Տոկիո հոթել խմբի կողմից։ Առաջին սկավառակի թողարկումից մի փոքր շուտ Sony ընկերությունը խզում է պայմանագիրը խմբի հետ։
Schrei (2005–2006)
2005 թվականին Universal Music Group ընկերությունը պայմանագիր է կնքում Տոկիո հոթել խմբի հետ և մշակում մարկետինգային պլան։ Նրանց առաջին "Durch den Monsun" ("Մուսոնների միջով") սինգլը սանդղակներում արագորեն բարձրանում է վեր՝ 2005 թվականի օգոստոսի 15-ին հայտնվելով Գերմանիայի պաշտոնական մեդիա կառավարման սինգլների սանդղակի 15-րդ հորիզոնականում։ Ավստրիայում այն գրավել է սինգլների առաջին հորիզոնականը։ Խմբի երկրորդ Schrei («Ճիչ») սինգլը Գերմանիայում բարձրացել է մինչև 5-րդ հորիզոնական։ Այս երկու երգերը գրվել են երգիչ Բիլլ Քաուլիցի և պրոդյուսերների խմբի՝ Փիթեր Հոֆմանի, Դեյվիդ Ջոստի, Փաթ Բենցերի և Դեյվ Ռոֆի կողմից։ Նրանց առաջին ալբոմը՝ Schrei («Ճիչ»), թողարկվել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 19-ին և 2006 թվականին Գերմանիայում ավելի քան 300,000 օրինակ վաճառելու արդյունքում BVMI կողմից սերտիֆիկացվել է եռակի ոսկով ։ 2006 թվականին թողարկվել են երրորդ և չորրորդ սինգլները՝ "Rette mich" ("Փրկիր ինձ") և "Der letzte Tag" ("Վերջին օրը"), երկուսն էլ հասել են մինչև առաջին հորիզոնական։
Scream (2007–2008)
Տոկիո հոթելի անգլերեն առաջին ալբոմը՝ Scream (ճիչ) անվամբ, թողարկվել է 2007 թվականի հունիսի 4-ին և տարածվել ողջ Եվրոպայում։ Գերմանիայում ալբոմը թողարկվել է որպես «Room 483», ինչը նպատակ ուներ ցուցադրելու, որ դա իրենց գերմաներեն «Zimmer 483» ալբոմի շարունակությունն է։ Scream ալբոմը պարունակում է գերմաներեն Schrei և Zimmer 483 ալբոմների որոշ երգերի անգլերեն տարբերակները։ "Monsoon" (մուսոն) երգը գերմաներեն "Durch den Monsun" (մուսոնի միջով) ալբոմից առաջին սինգլն է։ "Ready, Set, Go!" (the translation of "Übers Ende der Welt") թողարկվել է որպես ալբոմի երկրորդ սինգլ, իսկ "Don't Jump" (the translation of "Spring nicht") երգը՝ երրորդը սինգլ։ "Scream" երգի տեսահոլովակը, 2005 թվականի հիթ "Schrei" երգի անգլերեն տարբերակը, նույնպես ձայնագրվել է և թողարկվել iTunes խանությում 2008 թվականի մարտի սկզբներին։
Տոկիո հոթելը իր առաջին համերգը տվել է Միացյալ թագավորությունում 2007 թվականի հունիսի 19-ին։ "Ready, Set, Go!" սինգլը թողարկվել է 2007 թվականի օգոստոսի 27-ին, Միացյալ թագավորությունում և դարձել է խմբի առաջին սինգլը։ Երգգը Միացյալ թագավորության սինգլների ցանկում հասել է մինչև 77-րդ հորիզոնական։ Տոկի հոթոլը 2007 թվականի նոյեմբերի 1-ին MTV եվրոպական երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ հաղթել է «լավագույն միջազգային կատարում» անվանակարգում, ինչպես նաև «լավագույն խումբ» անվանակարգում։ Մրցանակաբաշխության ժամանակ նրանք կատարել են "Monsoon" երգը։
2008 թվականի ձետրվարին խումբը հյուրախաղերով ճանապարհորդել է հյուսիսային Ամերիկա՝ Կանադայից մինչև Նյու Յորք ։
MuchMusic-ում հայտնվելուց և կենդանի կատարումից հետո, երբ նրանք Կանադայում էին, "Ready, Set, Go!" երգը մուտք է գործել MuchOnDemand հեռուստադիտողների կողմից ընտրվող տասնյակ։ Երգը մնացել է այնտեղ մոտ մեկ շաբաթ, այնուհետև ապրիլի 8-ին վերադարձել է առաջին հորիզոնական։ "Scream"-ը թողարկվել է Կանադայում, մարտի 25-ին, իսկ ԱՄՆ-ում՝ մայիսի 6-ին։
«1000 հյուրանոց» եվրոպական շրջագայությունը սկսվել է 2008 թվականի մարտի 3-ին, Բրյուսելում և շարունակվել է Նիդերլանդներում, Լյուքսեմբուրգում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Իտալիայում, Սերբիայում, Սկանդինավիայում և նախատեսված էր ավարտել այն ապրիլի 9-ին, սակայն մարտի 14-ին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում տեղի ունեցող համերգի ժամանակ Բիլը սկսում է ձայնի հետ խնդիրներ ունենալ ։ Նա հանդիսատեսին ավելի շատ է հնարավորություն տալիս երգելու և 21 օրիգինալ երգի փոխարեն, որոնք նախատեսված էին պլանով, կատարվում է 16 երգ։ Բիլը Գերմանիայում իր վատ երգելու համար ներողություն է խնդրում և բացատրում, որ հիվանդ է եղել։ Երկու օր հետո խումբը Պորտուգալիայում, Լիսբոնում կայանալիք համերգի սկսվելուց րոպեներ առաջ չեղյալ է համարում այն։ «1000 հյուրանոց» շրջագայությունը և հյուսիսային Ամերիկայի շրջագայությունը նույնպես չեղյալ են համարվում այն բանից հետո, երբ Բիլլի մենեջերը հայտարարում է, որ պետք է կատարվի ձայնալարերի վիրահատություն ։
Բիլլ Քաուլիցը, «1000 հյուրանոց» շրջագայության շրջանակներում առանց հանգստի մասնակցելով 43 համերգի, ծանրաբեռնել էր ձայնալարերը ։ Նա մարտի 30-ին ստիպված է լինում տանել ձայնալարերի վիրահատություն, որպեսզի հեռացվի ձայնալարերի վրա առկա կիստան ։ Կիստան արդյունք է դառնում նաև կոկորդի վարակման, որը մնում է չբուժված ։ Վիրահատությունից հետո Բիլլը 12 օր չէր կարողանում խոսել և 4 շաբաթ ստիպված է լինում անցնել ձայնի վերականգնման փուլ ։ Եթե Բիլլը շարունակեր երգել շրջագայության մնացած համերգներին, նրա ձայնը վերջնականապես կվնասվեր ։ Տոկիո հոթել խումբը վերսկսեց իր կատարումներ 2008 թվականի մայիսից և ձեռնամուխ եղան «1000 հյուրանոց» շրջագայության երկրորդ մասի կայացմանը, ինչպես նաև ավելացվեցին մի շարք համերգներ բաց երկնքի տակ։ Շրջագայությունը ավարտվում է հուլիսի 13-ին, Բելգիայում։
2007 թվականին խումբը թողարկել է իր գերմաներեն երկրորդ ալբոմը՝ Zimmer 483 և առաջին անգլերեն ալբոմը՝ Scream, որոնց ընդհանուր վաճառքների թիվը ողջ աշխարհում կազմել է 1 միլիոն օրինակից ավելի։ Սա խմբին օգնել է նաև արժանանալու MTV եվրոպական երաժշտական մրցանակաբաշխության իրենց առաջին «լավագույն ինտերակտ» անվանակարգի մրցանակին։ Գերմանիայի թոփ 5 սինգլներից երեքը դրան նախորդող Zimmer 483 ալբոմից էին, մինչդեռ վերջին՝ Scream ալբոմում գտնվեց երկու երգ, որ մի շարք նոր վայրերում, ինչպես օրինակ Ֆրանսիայում, Պորտուգալիայում, Իսպանիայում և Իտալիայում հասավ թոփ 20-յակ։ 2008 թվականի սեպտեմբերին ԱՄՆ-ում MTV տեսահոլովակների մրցանակաբաշխությունում նրանք հաղթեցին իրենց առաջին մրցանակը «Լավագույն նոր կատարող» անվանակարգում։
2008 թվականի հոկտեմբերին նրանք արժանանում են 4 մրցանակների, որոնց շարքում էին նաև «լավագույն միջազգային արտիստ» և «տարվա լավագույն երգ (MTV լատինական Ամերիկա)» անվանակարգերը։ Տոկիո հոթելը դարձավ գերմանական առաջին խումբը, որը MTV և MTV Լատինական Ամերիկա մրցանակաբաշխություններին երբևէ պարգևատրվել է։
Նրանք 2008 թվականի նոյեմբերի 6-ին Լիվերպուլում տեղի ունեցած MTV Եվրոպական երաժշտական մրցանակաբաշխությունում և 2009 թվականի նոյեմբերի 5-ին Բեռլինում կայացած MTV Եվրոպական երաժշտական մրցանակաբաշխությունում արժանացել են նաև «երաժշտական ցանկերը գլխավորող» կոչմանը։
2010 թվականի նոյեմբերի 7-ին Մադրիդում կայացած MTV Եվրոպական երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել են «լավագույն World Stage կատարում»։ 2011 թվականի հուլիսին նրանք դարձան գերմանական առաջին խումբը, որ հաղթել է MTV ճապոնական տեսահոլովակների մրցանակաբաշխությունում։
2012 թվականին նրանք հաղթել են նաև MTV երաժշտական մարտի խելագարությունում։ Նրանց հինգերորդ ստուդիային «Kings of Suburbia» ալբոմը թողարկվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Գերմանիայում, իսկ ողջ աշխարհում՝ հոկտեմբերի 6-ին։ Նրանց «Feel It All World Tour 2015» սկսվել է 2015 թվականի մարտին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2001 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Անվար Սադաթ
Անվար Սադաթը սպանվել է 1981 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Իսլամական ջիհադ խմբավորման անդամի կողմից։
Վաղ տարիները
Անվար Սադաթի վրա մեծ ազդեցություն են գործել ներկայիս Թուրքիայի հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը։ Սադաթը նրան համակրում էր օտար ազդեցությունը թոթափելու և սոցիալական բարեփոխումների համար։ Նրա կուռքերից էր նաև Մահաթմա Գանդին իր ոչ բռնի պայքարի մասին ուսմունքով։ Եգիպտոսի՝ Մեծ Բրիտանիայի իշխանության տակ գտնվելու տարիներին, Սադաթը համակրանք էր տածում նաև Ադոլֆ Հիտլերի նկատմամբ, քանի որ վերջինս սպառնալիք էր բրիտանացիների համար ։