cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արհեստական բանականություն
Առաջընթացի գնահատում
"Իմիտացիոն խաղ" (1950 թվականի Թյուրինգի թեստի մեկնաբանումը, որը գնահատում է արդյոք համակարգիչը կարող է նմանակել մարդուն) այսօր դիտարկվում է շատ կիրառելի որպես իմաստալից չափանիշ ։ Թյուրինգի թեստից ածանցյալ, Ամբողջովին Ավտոմատացված Թյուրինգի Հանրային թեստը ներկայացնում է համակարգիչն ու մարդն առանձին։ (CAPTCHA). Ինչպես անունից է հետևում այն օգնում է որոշել օգտվողը մարդ է, թե մարդուն նմանակող համակարգիչ։ Ի տարբերություն Թյուրինգի ստանդարտ թեստի, CAPTCHA-ն կառավարվում է մեքենայի կողմից և ուղղված է դեպի մարդը, այլ ոչ թե մարդու կողմից կառավարվող և ուղղված մեքենային։ Համակարգիչը օգտվողին լրացնելու պարզ թեստ է առաջարկում, ապա գնահատում է այն։ Կոմպյուտերներն ի վիճակի չեն լուծել խնդիրը, ուստի ճշգրիտ լուծումը համարվում է թեստն անցած մարդու արդյունքը։ CAPTCHA-ի տարածված թեստի տեսակն է, որ պահանջում է ծռմռված տառերի, թվերի կամ նշանների մուտքագրումը, որոնք հայտնվում են էկրանին, համակարգչի կողմից չվերծանվող պատկերով։
Առաջարկվող "ունիվերսալ ինտելեկտի" թեստերը նպատակուղղված են համադրելու, թե որքան լավ են մեքենաները, մարդիկ, և նույնիսկ կենդանիներն աշխատում հնարավորինս ընդհանուր խնդիրների բազմության վրա։ Ծայրահեղ դեպքում թեստերի հավաքածուն կարող է պարունակել Կալմոգորովի բարդությամբ գնահատված բոլոր հնարավոր խնդիրները, ցավոք, այս խնդիրների բազմություններում գերիշխում են աղքատացած շաբլոնին համեմատվող վարժությունները, որտեղ կարգավորվող ԱԻ-ն հեշտությամբ կարող է գերազանցել մարդու կատարողականի մակարդակը ։
Կիրառություններ
Արհեստական ինտելեկտը վերաբերում է յուրաքանչյուր ինտելեկտուալ խնդրի։ Ժամանակակից արհեստական ինտելեկտի միջոցները շատ տարածված են և շատ են այստեղ բոլորը թվարկելու համար։ Հաճախ, երբ տեխնիկան դառնում է հիմնական օգտագործվող, այն այլևս չի համարվում արհեստական ինտելեկտ, այս երևույթը դիտարկվում է որպես արհեստական ինտելեկտի ազդեցություն։
Արհեստական ինտելեկտի բարձրակարգ նմուշներ են ինքնակառավարվող փոխադրամիջոցները (ինչպիսիք են անօդաչու թռչող սարքերը և ինքնակառավարվող մեքենաները), բժշկական ախտորոշումը, արվեստի գործերի ստեղծումը (ինչպես պոեզիան), մաթեմատիկական թեորեմների ապացուցումը, խաղեր խաղալը (շախմատ ու գո), որոնողական համակարգեր (Գուգլ (որոնողական համակարգ)), առցանց օգնական (Siri), լուսանկարներում պատկերների ճանաչումը, սպամի ֆիլտրումը, թռիչքի հետաձգման կանխատեսումը, դատական որոշումների կանխատեսումը և առցանց գովազդներին ուշադրություն դարձնելը։
Քանի որ սոցիալական լրատվամիջոցները որպես լուրերի աղբյուր երիտասարդների համար անցնում են հեռուստատեսությանը, իսկ նորությունների գործակալությունները լուրերի տարածումը գեներացնելու համար ավելի շատ են հիմնվում սոցիալական մեդիա հարթակների վրա, հրատարակիչների մեծ մասը պատմություններն ավելի արդյունավետ ուղարկելու համար և տարածման մեծ ծավալ գեներացնելու համար այժմ օգտագործում են արհեստական ինտելեկտի (ԱԻ) տեխնոլոգիաները ։
Առողջապահություն
ԱԻ-ն կիրառվում է թանկարժեք պրոբլեմի՝ դեղաչափերի որոշման խնդիրների վրա, ենթադրվում է, որ ԱԻ-ի կիրառումը կարող է խնայել 16 միլիարդ դոլար։ 2016 թվականին նորարական ուսումնասիրությունները Կալիֆորնիայում գտել են, որ ԱԻ-ի օգնությամբ մշակված մաթեմատիկական բանաձևերը ճշգրիտ որոշում են մարդու օրգաններին տրվող դեղերի ճշգրիտ չափաբաժինները ։ Արհեստական ինտելեկտը ներխուժում է բժշկության ոլորտ օգնելու բժիշկներին։ Համաձայն Bloomberg Technology-ի, Microsoft-ը մշակել է ԱԻ, որն օգնում է բժիշկներին բուժել քաղցկեղը ։ Քաղցկեղին վերաբերող հսկայական քանակությամբ հետազոտություններ և դեղեր են մշակվել։ Մանրամասն, քաղցկեղի բուժման համար գոյություն ունեն ավելի քան 800 դեղորայք և պատվաստանյութեր։ Սա բացասաբար է ազդում բժիշկների վրա, քանի որ ընտրության շատ մեծ թվով տարբերակներ կան, ինչը ավելի է դժվարացնում ճիշտ դեղն ընտրել հիվանդի համար։ Microsoft-ը աշխատում է "Hanover" անվամբ մեքենայի մշակման ծրագրի վրա։ Դրա նպատակն է հիշել քաղցկեղին անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը, օգնելու կանխատեսել դեղերի որ համադրություններն ամենաարդյունավետը կլինի յուրաքանչյուր հիվանդի համար։ Ներկայումս աշխատում են մյելոիդ լեյկեմիայի՝ մահացու քաղցկեղի, դեմ պայքարի ծրագրի վրա, որի բուժումը տասնամյակների ընթացքում չի բարելավվել։ Մեկ այլ ուսումնասիրություն փաստում է, որ մաշկի քաղցկեղը հայտնաբերելու գործում արհեստական ինտելեկտը նույնքան լավ է, որքան պատրաստված բժիշկները ։ Մեկ այլ ուսումնասիրություն արհեստական ինտելեկտն օգտագործում է վերահսկելու բազում բարձր ռիսկային հիվանդներին, և դա իրագործվել է յուրաքանչյուր հիվանդին բազմաթիվ հարցեր տալով, որոնք կազմվելեն բժիշկ հիվանդ կենդանի շփումների հիման վրա ։ Մեկ ուսումնասիրություն կատարվել է ուսուցման փոխանցմամբ, մեքենան նույնքան հաջող է ախտորոշում, որքան լավ պատրաստված ակնաբույժը և ավելի քան 95% տոկոս ճշգրտությամբ, կարող է 30 որոշում կայացնել, արդյոք հիվանդին պետք է բուժման ուղարկել ։
Ավտոմոբիլային
Արհեստական ինտելեկտի առաջընթացը նպաստել է ավտոմոբիլային արդյունաբերության զարգացմանը ինքնագնաց ավտոմեքենաների ստեղծման և զարգացման միջոցով։ 2016 թվականի տվյալներով, ավելի քան 30 ընկերություններ օգտագործում են ԱԻ-ն ինքնագնաց ավտոմեքենաներ ստեղծելու համար։ Արհեստական ինտելեկտով զբաղվող երեք   ընկերություններ`  Tesla, Google և Apple, ներառված են ինքնագնաց մեքենաներ ստեղծելու մեջ ։
Բազմաթիվ բաղադրիչներ են նպաստում ինքնակառավարվող ավտոմեքենաների գործունեությանը։ Այս տրանսպորտային միջոցները միավորում են այնպիսի համակարգեր, ինչպիսիք են արգելակումը, գոտիների փոփոխությունը, բախման կանխարգելումը, նավիգացիան և քարտեզագրումը։ Այս համակարգերը բարձր արդյունավետության համակարգիչների հետ միասին ինտեգրվում են մեկ բարդ տրանսպորտային միջոցի մեջ ։
Վերջին զարգացումներն ինքնավար ավտոմոբիլներում դարձրել են ինքնակառավարվող բեռնատարների նորարարությունը հնարավոր, չնայած դրանք դեռևս փորձարկման փուլում են։ Միացյալ Թագավորության կառավարությունը օրենք է ընդունել, որով 2018 թվականին սկսվելու են ինքնագնաց բեռնատարների դասակների փորձարկումները ։ Ինքնակառավարվող բեռնատարների դասակները ինքնագնաց բեռնատարների պարկ են, որ հետևում են մեկ ոչ ինքնակառավարվող առաջատար բեռնատարի, այսպիսով բեռնատար դասակները դեռևս ամբողջովին ավտոմատացված չեն։ Մինչդեռ Daimler գերմանական ավտոմոբիլային ընկերությունը փորձարկում է կիսաավտոմատ բեռնատար, որը միայն կօգտագործվի մայրուղիների վրա ։
Հիմնական գործոնը, որն ազդում է ինքնակառավարվող ավտոմոբիլի գործունեության վրա, քարտեզագրումն է։ Ընդհանուր առմամբ մեքենան նախապես ծրագրավորված կլիներ վարման տարածքի քարտեզին համապատասխան։ Այս քարտեզը կներառեր փողոցային լույսի և անհարթությունների մոտեցման մասին տվյալներ, որպեսզի մեքենան տեղյակ լինի իր շրջապատից։ Համենայն դեպս, Google-ն աշխատում է ալգորիթմի վրա, ստեղծելով սարք, որը տարբեր նոր միջավայրերի կկարողանար հարմարվել, որպեսզի վերացնի նախապես ծրագրավորված քարտեզների կարիքը ։ Որոշ ինքնակառավարվող մեքենաներ հագեցած չեն ղեկով կամ արգելակման շարժիչներով, հետևաբար հետազոտություն է կատարվել այնպիսի ալգորիթմ ստեղծելու, որն ի վիճակի է ուղևորների անվտանգությունն ապահովել, արագության և վարորդական պայմանների մասին իրազեկման միջոցով ։
Մեկ այլ գործոն, որը ազդում է ինքնակառավարվող մեքենայի վրա, ուղևորների անվտանգության ապահովումն է։ Անվարորդ ավտոմեքենա ստեղծելու համար ինժեներները պետք է ծրագրավորեն այն բարձր ռիսկայնության իրավիճակների կարգավորման համար։ Այս իրավիճակները կարող են ներառել հետիոտնի հետ դեմ առ դեմ բախումը։ Ավտոմեքենայի հիմնական նպատակը պետք է լինի այնպիսի որոշում կայացնելը, որը հետիոտնին հարվածելուց խուսափի և ուղևորներին չվնասի։ Բայց հնարավոր է իրադրություն, երբ մեքենայի որոշումը մեկնումեկին վտանգի է ենթարկում։ Այլ կերպ ասած, մեքենան պետք է որոշի` խնայել հետիոտնին, թե ուղևորին ։ Ավտոմեքենայի ծրագրավորումն այսպիսի իրավիճակներում վճռորոշ է հաջող ինքնակառավարվող մեքենայի համար։
Ֆինանսներ և տնտեսություն
Ֆինանսական հաստատությունները վաղուց օգտագործում են արհեստական նեյրոնային ցանց համակարգերը հայտնաբերելու նորմայից դուրս ծախսերը կամ բողոքները և առանձնացնելու մարդկային հետազոտման համար։ ԱԻ-ի օգտագործումը բանկային համակարգում կարելի է դիտարկել 1987 թվականին, երբ Security Pacific National Bank-ը ԱՄՆ-ում ստեղծում է խարդախության կանխարգելման գործառույթ, որը կբացառի դեբետային քարտերի չլիազորված օգտագործումը։ Կասիստո և Moneystream նման ծրագրերը ֆինանսական ծառայություններում օգտագործում են ԱԻ-ն։
Ներկայումս բանկերն արհեստական ինտելեկտ համակարգերն օգտագործում են գործառույթներ իրականացնելու, հաշվապահություն վարելու, բաժնետոմսեր ձեռքբերելու և սեփականության կառավարման համար։ ԱԻ-ն կարող է փոփոխություններին արագ արձագանքել կամ երբ գործարք տեղի չի ունենում ։ 2001 թվականի օգոստոսին ռոբոտները հաղթեցին մարդկանց ֆինանսական առևտրի նմանակման մրցույթում ։ ԱԻ-ը նաև նվազեցրել է խարդախության և ֆինանսական հանցագործությունների դեպքերը, հետևելով օգտվողների վարքագծային մոդելներին, նորմայից դուրս դրսևորումներն ամրագրելով ։
ԱԻ մեքենաների օգտագործումը շուկայում, կիրառություններում, օրինակ առցանց առևտրում և որոշումների կայացման մեջ փոխել է հիմնական տնտեսական տեսությունները ։ Օրինակ, AI- ի գնման և վաճառքի պլատֆորմները փոխել են առաջարկի և պահանջարկի օրենքը, որով այժմ հեշտությամբ հնարավոր է գնահատել անհատականացված պահանջարկի և մատակարարման կորերը, հետևաբար և անհատականացված գնագոյացումը։ Բացի այդ ԱԻ մեքենաները նվազեցնում են ինֆորմացիոն ասիմետրիան շուկայում, դարձնելով շուկաներն ավելի արդյունավետ, միաժամանակ նվազեցնելով գործարքների ծավալը։  Ավելին, ԱԻ-ն շուկաներում սահմանափակում է շուկաների վարքագծի հետևանքները, կրկին շուկան ավելի արդյունավետ դարձնելով։ Այլ տեսություններ, որտեղ ԱԻ-ն ազդեցություն է ունեցել, ներառում են ռացիոնալ ընտրության տեսությունը, ռացիոնալ սպասումների տեսությունը, խաղերի տեսությունը, Լյուիսի շրջադարձային կետի, պորտֆելի օպտիմիզացիան և հակափաստարկ մտածողությունը։
Տեսախաղեր
Տեսախաղերում արհեստական ինտելեկտը սովորաբար օգտագործվում է ոչ խաղացող կերպարների (NPCs) մոտ դինամիկ նպատակասլաց վարք գեներացնելու համար։ Բացի այդ լավ հասկանալի ԱԻ մեթոդները սովորաբար օգտագործվում են ճանապարհի որոնման համար։ Որոշ հետազոտողներ NPC ԱԻ-ն խաղերի մեջ արդյունաբերական խնդիրների մեծ մասի համար համարում են "լուծված պրոբլեմ"։ Ավելի ոչ տիպիկ խաղեր են Left 4 Dead-ի (2008) ԱԻ-ռեժիսորը և դասակների նեյրոէվոլյուցիոն վերապատրաստումը Supreme Commander 2 (2010).
Ռազմական ուժեր
Ռոբոտատեխնիկայի վրա ամենամյա տարեկան ծախսերն աշխարհում 5.1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարից 2010 թվականին հասել է 7.5 միլիարդի 2015 թվականին ։ Ռազմական անօդաչու սարքերը լայն տարածում ունեն։ 2017 թվականին Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց "Ով էլ որ դառնա առաջատար արհեստական ինտելեկտում, նա էլ կդառնա աշխարհի տիրակալ"  ։ Արհեստական ինտելեկտի շատ հետազոտողներ ձգտում են հեռու մնալ ԱԻ-ի ռազմական կիրառություններից ։
Աուդիտ
Արհեստական ինտելեկտը հնարավոր է դարձնում ֆինանսական հաշվետվության մշտական աուդիտը։ ԱԻ գործիքները կարող են վերլուծել տարբեր ինֆորմացիայի հավաքածուներն անմիջապես։ Պոտենցիալ օգուտը կլինի ընդհանուր աուդիտորական ռիսկերը նվազեցնելը, վստահության մակարդակը կաճի և աուդիտի տևողությունը կնվազի ։
Գովազդ
Հնարավոր է ԱԻ-ն օգտագործել կանխագուշակելու կամ ընդհանրացնելու հաճախորդների վարքագիծը իրենց թվային հետքով, որպեսզի ուղղորդել նրանց անհատականացված խրախուսման ակցիաներ կամ ավտոմատ ստեղծել հաճախորդների նախընտրությունների ցանկ ։ Փաստաթղթերը հաստատում են, որ առցանց խաղերով զբաղվող կազմակերպություններն ԱԻ-ն օգտագործում են հաճախորդներին նպատակաուղղելու համար ։
Արվեստ
Արհեստական ինտելեկտը բազմաթիվ ստեղծագործական կիրառություններ է ոգեշնչել, ներառյալ դրանց օգտագործումը վիզուալ արվեստ ստեղծելու գործում։ "Մտածող մեքենաներ․ Արվեստ և դիզայն 1959–1989 կոմյուտերային թվերին" ցուցահանդեսը MoMA-ում ներկայացնում է ԱԻ-ի պատմական կիրառությունների լավ ակնարկ արվեստում, ճարտարապետության և դիզայնի մեջ։ Արվեստ ստեղծող ԱԻ-ի օգտագործումը ցուցադրող վերջին ցուցահանդեսները, ներառյալ Google-ի հովանավորությամբ աուկցիոնը Գրեյ Արեա Հիմնադրամում, Սան Ֆրանցիսկո, որտեղ նկարիչները փորձեր էին անում deepdream ալգորիթմով և "Unhuman: Արվեստը ԱԻ-ի դարաշրջանում," ցուցահանդեսը, որը տեղի ունեցավ Լոս Անջելեսում և Ֆրանկֆուրտում  2017 թվականի աշնանը  ։ 2018 թվականի գարնանը Հաշվողական տեխնիկայի ասոցիացիան ամսագրի հատուկ համար է թողարկել նվիրված համակարգիչներ և արվեստ թեմային, ընդգծելով մեքենայական ուսուցման դերը արվեստում ։
Փիլիսոփայություն և Էթիկա
Արհեստական ինտելեկտին վերաբերող երեք փիլիսոփայական հարցեր կան․
Արհեստական ընդհանուր ինտելեկտի սահմանները
Կարո՞ղ է մեքենան խելացի լինել։ Այն կարո՞ղ է մտածել։
Պոտենցիալ վնաս
Արհեստական ինտելեկտի լայնորեն օգտագործումը կարող է անկանխատեսելի հետևանքներ ունենալ, որոնք լինեն վտանգավոր և անցանկալի։ Ապագա կյանքի ինստիտուտի գիտնականները, ի թիվս այլոց, նկարագրել են կարճաժամկետ հետազոտական նպատակներ տեսնելու, թե ինչպես է ԱԻ-ն ազդում իր հետ կապ ունեցող տնտեսության, օրենքների և էթիկայի վրա և ինչպես նվազեցնել անվտանգության ռիսկերը։ Երկարաժամկետ հեռանկարում գիտնականները առաջարկել են շարունակել օպտիմալացնել գործառույթը, նվազագույնի հասցնելով հնարավոր անվտանգության ռիսկերը, որոնք գալիս են նոր տեխնոլոգիաների հետ ։
Գոյատևման ռիսկ
Ֆիզիկոս Սթիվեն Հոքինգը, Մայքրոսոֆթի հիմնադիր Բիլ Գեյթսը և SpaceX-ի հիմնադիր Իլոն Մասկը մտահոգություն են արտահայտել ԱԻ-ի այն աստիճանի հնարավոր զարգացման վերաբերյալ, որ մարդիկ չկարողանան այն վերահսկել, և Հոքինգի ենթադրությունը, որ դա կարող է "մարդկության վերջը լինել"։
"Արհեստական ինտելեկտի լիակատար զարգացումը կարող էր հանգեցնել մարդկային ցեղի վերացմանը։ Հենց մարդիկ զարգացնեն արհեստական ինտելեկտը, այն կսկսի ինքնուրույն թռիչքով զարգանալ և կվերափոխվի անընդհատ վերելքով։ Մարդիկ, որոնք սահմանափակված են կենսաբանական դանդաղ էվոլյուցիայով, չեն կարող մրցակցել և դուրս կմղվեն։"
- Սթիվեն Հոքինգ
Նիկ Բոստրոմը, իր Սուպերինտելեկտ գրքում փաստարկներ է բերում, որ արհեստական ինտելեկտը մարդկության համար սպառնալիքներ կստեղծի։ Նա պնդում է, որ բավականաչափ խելացի ԱԻ-ն, եթե այն ընտրել է որևէ նպատակի հասնելու գործողություններ, կցուցադրի զուգամիտող վարքագիծ, ինչպիսիք են ռեսուրսների ձեռքբերում կամ իրեն անջատելուց պաշտպանելը։ Եթե ԱԻ-ի նպատակները մարդկության վրա ազդեցություն չեն գործում՝ մի օրինակ ԱԻ-ն ասվում է հաշվել pi թիվը, որքան հնարավոր է մեծ ճշտությամբ, այն կարող է վնասել մարդկությանը, պահանջելով շատ ռեսուրսներ կամ պաշտպանել իրեն անջատելուց, ի վերջո ավելի լավ հասնելու իր նպատակին։ Արհեստական ինտելեկտի ռիսկի նկատմամբ մտահոգությունը հանգեցրել է մի շարք էական նվիրատվությունների և ներդրումների։ Տեխնիկական տիտանների մի խումբ, այդ թվում Պիտեր Թիլը, Ամազոն Վեբ ծառայությունները և Մասկը 1 միլիարդ դոլար են հատկացրել OpenAI-ին, շահույթ չհետապնդող ընկերություն, որը նպատակաուղղված է ԱԻ-ի զարգացման պատասխանատվության ապահովմանը ։ Փորձագետների կարծիքները տարբեր են, ընդ որում չափավոր մաս են կազմում թե հնարավոր գերմարդկային ԱԻ-ի ռիսկով մտահոգները և թե անհոգները ։ 2015 թվականի հունվարին Իլոն Մասկը, ԱԻ-ի որոշումներ կայացնելու մեխանիզմի հետազոտության համար, Ապագա Կյանքի Ինստիտուտին տաս միլիոն դոլար նվիրաբերեց։ Ինստիտուտի նպատակն է "բարձրացնել իմաստնությունը, որով մենք կառավարում ենք" տեխնոլոգիայի աճող հզորությունը։ Մասկը նաև ֆինանսավորում է արհեստական ինտելեկտ մշակող ընկերություններին, ինչպիք են Google DeepMind-ը և Vicarious-ը, որպեսզի "ուղղակի հետևի, թե ինչ է կատարվում արհեստական ինտելեկտի ոլորտում ։ Կարծում եմ այնտեղ հնարավոր վտանգներ են առկա։"
Այդ վտանգը պատկերացնելու համար, երևակայական ԱԻ-ն պետք է հաղթահարի կամ խորամանկի ողջ մարդկությանը, ինչը էքսպերտների փոքրամասնությունը պնդում է, որ հնարավոր է բավականին հեռու ապագայում և արժանի է հետազոտման ։ Այլ հակափաստարկները պտտվում են արհեստական ինտելեկտում ներգրավված մարդկանց շրջանում, որոնք արժեքավոր են արհեստական ինտելեկտի տեսանկյունից ։
Մարդկության արժեզրկում
Ժոզեֆ Վայզենբաումը գրել է ԱԻ-ի կիրառությունները ի սկզբանե չեն կարող հաջողությամբ նմանակել մարդկային բուն զգացմունքները և ԱԻ տեխնոլոգիաների կիրառությունը այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են հաճախորդների սպասարկումը և հոգեթերապիան, խորապես սխալ էր։ Վայզենբաումին նույնպես անհանգստացնում էր, որ ԱԻ հետազոտողները (և որոշ փիլիսոփաներ) մարդկային միտքը պատրաստ էին դիտարկել որպես ոչ այլ ինչ, քան համակարգչային ծրագիր (հաշվողական տեխնիկա)։ Վայզենբաումը գտնում էր, որ ԱԻ-ն արժեզրկում է մարդու կյանքը ։
Սոցիալական արդարությունe
Մի մտահոգություն կա, որ ԱԻ ծրագրերը կարող են ծրագրված լինել ընդդեմ որոշակի խմբերի դեմ, ասենք կանանց և փոքրամասնությունների դեմ, որովհետև մշակողների մեծ մասը հարուստ կովկասցի տղամարդիկ են ։ Արհեստական ինտելեկտին աջակցում են տղամարդկանց 47%-ը, կանանց՝ 35%-ը։
Մարդու աշխատանքի պահանջարկի նվազում
Ավտոմոտացման և զբաղվածության միջև կապը բարդ է։ Մինչ ավտոմատացումը վերացնում է հին աշխատատեղերը, այն նաև, միկրոտնտեսական և մակրոտնտեսական ազդեցությունների շնորհիվ, նոր աշխատեղեր է ստեղծում ։ Ի տարբերություն ավտոմատացման նախորդ ալիքների, այժմ շատ միջին դասի աշխատանքներ հնարավոր է դուրս մղվեն արհեստական ինտելեկտի կողմից։ Էկոնոմիստը հայտարարում է․ "Անհանգստությունը, որ ԱԻ-ն սպիտակ օձիքներով աշխատանքների հետ նույնը կանի, ինչ որ գոլորշու էներգիան կատարեց բանվորների հետ արդյունաբերական հեղափոխության ընթացքում", "արժե լուրջ ընդունել" ։ Ռիսկի սուբյեկտիվ գնահատականները շատ են տարբեր են, օրինակ, Մայքլ Օսբորնը և Կառլ Բենեդիկտ Ֆրեյը ենթադրում են որ ԱՄՆ աշխատատեղերի 47%-ը "բարձր ռիսկային են" հնարավոր ավտոմատացման դեպքում, մինչդեռ  OECD-ի հաշվետվությունը գնահատում է միայն աշխատատեղերի 9%-ը "բարձր ռիսկային"   ։ Ծայրահեղ ռիսկի տակ են իրավաբանների օգնականներից մինչև արագ սննդի խոհարարները, մինչդեռ կաճեն խնամքի հետ կապված մասնագիտությունների պահանջարկը, սկսած անձնական առողջապահությունից մինչև հոգևոր ։ Մարտին Ֆորդը և այլք ավելի հեռու են գնում և պնդում են, որ աշխատանքների մեծ մասը սովորական են, կրկնվող և կանխատեսելի։ Ֆորդը զգուշացնում է, որ այս աշխատանքները կավտոմատացվեն մոտակա տասնամյակների ընթացքում և որ շատ նոր աշխատանքներ "միջին ընդունակությունների տեր մարդկանց համար մատչելի չեն", նույնիսկ, եթե նրանք վերապատրաստվեն։ Տնտեսագետները մատնանշում են, որ նախկին տեխնոլոգիաներն ավելի շուտ ընդհանուր զբաղվածության աճի, քան նվազման տենդենց ունեին, սակայն գիտակցում են, որ ԱԻ-ի հետ "մենք չուսումնասիրված տիրույթում ենք" ։
Ինքնավար զենքեր
Ներկայումս 50+ երկրներ, ներառյալ Միացյալ Նահանգները, Չինաստանը, Ռուսաստանը և Միացյալ Թագավորությունը, ուսումնասիրում են ռազնադաշտում գործող ռոբոտներ։ Շատերն անհանգստանում են սուպերինտելեկտուալ ԱԻ համակարգերի ռիսկից և ուզում են սահմանափակել արհեստական զինվորների և դրոնների օգտագործումը ։
Էթիկ մեքենաներ
Ինտելեկտուալ մեքենաները կարող են օգտագործվել վնասները կանխարգելելու և ռիսկերը նվազեցնելու համար։ Դրանք կարող են էթիկական եզրահանգումների հնարավորություն ունենալ, որպեսզի ավելի լավ ընտրեն իրենց գործողությունները։ Հետազոտություններն այս ոլորտում ներառում են մեքենայական էթիկան, արհեստական բարոյական ագենտները և բարեկամ ԱԻ-ները։
Արհեստական բարոյական ագենտներ
Վենդել Վալախը իր Բարոյական մեքենաներ գրքում ներկայացնում է արհեստական բարոյական ագենտ հասկացությունը ։ Վալախի համար բարոյական մեքենաները դարձել են արհեստական ինտելեկտի լանդշաֆթի հետազոտության մաս, առաջնորդվելով երկու կենտրոնական հարցերով․ "Արդյոք մարդկությունն ուզում է բարոյական որոշումներ կայացնող կոմպյուտերներ" և "Կարող են ռոբոտները լինել իսկապես բարոյական" ։ Վալախի հարցը չէր վերաբերում նրան, որ արդյոք մեքենաները կարող են դրսևորել բարոյական վարքագծի համարժեք, այլ կարող է հասարակությունը սահմանափակումներ դնել արհեստական բարոյական գործակալների զարգացման վրա ։
Մեքենայի էթիկա
Մեքենայի էթիկայի ոլորտը վերաբերում է մեքենայի էթիկ սկզբունքներ տալուն կամ ի հայտ եկող էթիկական երկընտրանքներիի լուծումների բացահայտմանը, հնարավորություն տալով իրենց էթիկական որոշում կայացնելիս գործել էթիկապես պատասխանատու կերպով ։ Բնագավառը բնութագրվել է The field was delineated in the AAAI Fall 2005 թվականի աշնանը կայացած Մեքենայական Էթիկայի սիմպոզիումի ժամանակ Symposium on Machine Ethics: "Տեխնոլոգիաների և էթիկայի միջև փոխհարաբերություններին ուղղված անցյալ հետազոտությունները հիմնականում կենտրոնացած էին մարդկանց կողմից տեխնոլոգիայի, պատասխանատու կամ ոչ, օգտագործմանը։ Քչերին էր հետաքրքրում, թե մարդիկ ինչպես պետք է վերաբերվեն մեքենաներին։ Ամեն դեպքում միայն մարդ արարածն է ճշգրիտ էթիկական մտածողությամբ։ Ժամանակն է գոնե որոշ մեքենաների էթիկական բաղադրիչ ավելացնել։ Դա պահանջում են մեքենաների վարքագծի էթիկական հետևանքների գիտակցումը, ինչպես նաև մեքենաների անկախության վերջին և պոտենցիալ զարգացումները։ Ի տարբերություն համակարգիչների հաքինգի, ծրագրային ապահովման հատկությունների, գաղտնիության խնդիրների և այլ թեմաների, որոնք առնչվում են համակարգչային էթիկայի հետ, մեքենայական էթիկան վերաբերում է մեքենայի վարքագծին օգտվողների և այլ մեքենաների նկատմամբ։ Մեքենայական էթիկայի վերաբերյալ հետազոտությունները կարևոր են ինքնավար համակարգերի հետ կապված մտահոգությունները մեղմելու համար - կարելի է պնդել, որ ինքնավար մեքենաների հասկացությունը, առանց այդ բաղադրիչի, ընկած է մեքենայական ինտելեկտի հետ կապված բոլոր մտահոգությունների հիմքում։ Մեքենայական էթիկայի ուսումնասիրությունը կարող է հանգեցնել առկա էթիկական տեսությունների հետ կապված խնդիրներին բացահայտմանը, զարգացնելով մեր մտածելակերպը Էթիկայի մասին:" Մեքենայական էթիկան երբեմն անվանում են մեքենայական բարոյականություն, հաշվարկային էթիկան՝ հաշվարկային բարոյականություն։ Այս նորաստեղծ բնագավառի տարբեր հեռանկարների մասին կարելի է գտնել "Machine Ethics" հավաքածուի մեջ, որը մեկտեղված է AAAI 2005 թվականի աշնանը Մեքենայական Էթիկային նվիրված սիմպոզիումից ։
Չարամիտ և բարեկամ ԱԻ
Քաղաքագետ Չարլզ Ռուբինը կարծում է, որ ԱԻ-ն ոչ կարող է նախագծվել, ոչ էլ երաշխավորվել որպես բարյացակամ ։ Նա պնդում է, որ "ցանկացած բավականին առաջադեմ բարեգործություն կարող է չտարբերակվել չարամտությունից։" Մարդիկ չպետք է ենթադրեն մեքնաները և ռոբոտները բարեհամբյուր կլինեն իրենց նկատմամբ, որովհետև   ապրիորի պատճառ չկա կարծելու որ նրանց դուր կգա մեր բարոյականության համակարգը, որը զարգացել է մեր յուրահատուկ կենսաբանության հետ։ Հիպերխելացի ծրագրային ապահովումը անպայման չի որ որոշի աջակցել մարդկության շարունակական գոյությունը և չափազանց դժվար կլինի կանգնեցնել։ Այս թեման վերջերս սկսել է քննարկվել ակադեմիական հրապարակումներում, որպես իրական ռիսկի աղբյուր ընդդեմ քաղաքակրթության, մարդկության և երկիր մոլորակի։
Այս պրոբլեմին հանգուցալուծում տալու առաջարկներից մեկն է, արաշխավորված լինել, որ առաջին ընդհանուր առմամբ խելացի ԱԻ-ն բարեկամ ԱԻ-է և այնուհետ կարողանա վերահսկել հետագայում մշակված ԱԻ-ները։ Ոմանք հարցնում են, արդյո՞ք այսպիսի ստուգումը կարող է իրականում տեղում մնալ։
ԱԻ առաջատար հետազոտող Ռոդնի Բրուկսը գրում է․ "Կարծում եմ սխալ է, որ մենք անհանգստանալ, որ մենք կմշակենք չարամիտ ԱԻ երբևէ, հաջորդ հարյուրամյակների ընթացքում։ Մտահոգությունը գալիս է հիմնական սխալից, որ մենք չենք կարողանում տարբերակել ԱԻ-ի կոնկրետ ասպեկտում, շատ իրական վերջին ձեռքբերումները և զգայական կամային բանակություն կառուցելու ահռելիությունն ու բարդությունը։"
Մեքենայական գիտակցություն, զգայունություն և բանականություն
Եթե ԱԻ համակարգը կրկնօրինակում է մարդկային բանականության բոլոր կարևոր ասպեկտները, այդ համակարգը կլինի նաև զգայու՞ն- այն կունենա՞ բանականություն, որն ունի գիտակցություն։ Այս հարցը սերտորեն կապված է մարդկային գիտակցության բնույթին վերաբերող փիլիսոփայական խնդրին, որը հիմնականում վերաբերում է գիտակցության դժվար խնդիրներին։
Գիտակցություն
Դեվիդ Չալմերսը բանականությունը հասկանալու երկու խնդիր է առանձնացրել, որոնք նա անվանել է գիտակցության "դժվար" և "հեշտ" խնդիրներ ։ Հեշտ խնդիրն այն է՝ հասկանալ, թե ինչպես է ուղեղը մշակում ազդակները, պլանավորում և վարքագիծը վերահսկում։ Դժվար խնդիրն է՝ բացատրել ինչպես է զգում կամ ինչու այն ինչ որ բան պետք է զգա ընդհանրապես։ Մարդու կողմից ինֆորմացիայի մշակումը հեշտ է բացատրել, մարդու սուբյեկտիվ փորձը՝ դժվար։
Օրինակ, դիտարկենք թե ինչ է տեղի ունենում, երբ մարդուն ցույց են տալիս գույնի օրինակ և նա ճանաչում է այն, ասելով "կարմիր է"։ Հեշտ խնդիրը միայն պահանջում է հասկանալ ուղեղի մեխանիզմը, որը մարդուն հնարավորություն է տալիս իմանալ, որ գույնի օրինակը կարմիր է։ Դժվար խնդիրն այն է, որ մարդիկ նաև գիտեն նաև էլի ինչ որ բան՝ նրանք նաև գիտեն կարմիրն ինչ տեսք ունի։ (Քննարկենք, որ ի ծնե կույր մարդը կարող է իմանալ, որ ինչ որ բան կարմիր է, առանց իմանալու կարմիրն ինչ տեսք ունի։) Յուրաքանչյուրը գիտի, որ գոյություն ունի սուբյեկտիվ փորձ, քանի որ նրանք դա անում են ամեն օր (այսինքն, բոլոր տեսնող մարդիկ գիտեն թե կարմիրն ինչ տեսք ունի)։ Դժվար խնդիրն այն է, բացատրել, թե ինչպես է ուղեղը ստեղծում դա, ինչու՞ այն գոյություն ունի և ինչպես է այն տարբեր, քան գիտելիքը և ուղեղի այլ ասպեկտները։
Հաշվարկայնություն և ֆունկցիոնալիզմ
Հաշվարկայնությունը մտքի փիլիսոփայության դիրքորոշում է, որ մարդու միտքը կամ ուղեղը (կամ երկուսն էլ) տեղեկատվության մշակման համակարգ է և որ մտածողությունը հաշվարկելու ձև է ։ Հաշվարկայնությունը պնդում է, որ ուղեղի և մարմնի միջև կապը նման է կամ նույնն է ինչ որ ծրագրային և ապարատային ապահովման միջև կապը և այդպիսով կարող է լինել գիտակցություն և մարմին խնդրի լուծում։ Այս փիլիսոփայական դիրքորոշումը առաջացել է  1960-ականների ԱԻ հետազոտողների և իմացաբանական գիտնականների աշխատանքներից, որ սկզբում առաջարկել էին փիլիսոփաներ Ջերրի Ֆոդորը և Հիլարի Պուտնամը։
Ուժեղ ԱԻ-ի վարկածը
Փիլիսոփայական դիրքորոշումը, որը Ջոն Սիիրլն անվանեց ուժեղ ԱԻ, պնդում է․ "Համապատասխան ծրագրավորված համակարգիչը ճշգրիտ մուտքերով և ելքերով, ճիշտ նույն իմաստով գիտակցություն կունենա ինչ ունեն մարդիկ։" Սիիրլը ժխտում է այս հայտարարությունը իր Չինական սենյակ փաստարկով, որը խնդրում է մեզ նայել համակարգչից ներս և փորձել գտնել, որտեղ կարող է լինել "բանականությունը" ։
Տեխնոլոգիական առանձնահատկություն
Եթե ընդհանուր արհեստական ինտելեկտի ուսումնասիրությունը բերել է բավականին խելացի ծրագրային ապահովում, այն կարող է ծրագրավորել և զարգացնել ինքն իրեն։ Բարելաված ծրագրային ապահովումը իրեն զարգացնելու տեսանկյունից նույնիսկ ավելի լավը կլինի, որը կբերի ռեկուրսիվ ինքնակատարելագործման ։ Նոր բանականությունը կարող է հետևաբար աճել երկրաչափական պրոգրեսիայով և էապես գերազանցել մարդկանց։ Ֆանտաստ գրող Վերնոր Վինգը այս սցենարն անվանել է "եզակիություն" ։ Տեխնոլոգիական եզակիությունը այն է, երբ տեխնոլոգիաների առաջընթացի արագացումը կառաջացնի սրընթաց աճի էֆեկտ, որտեղ արհեստական ինտելեկտը կգերազանցի մարդու ինտելեկտուալ կարողությունները և վերահսկողությունը, այդպիսով արմատապես փոխելով կամ նույնիսկ ավարտելով քաղաքակրթությունը։ Քանի որ այդպիսի բանականության հնարավորությունները կարող է հնարավոր չլինի հասկանալ, տեխնոլոգիական յուրահատկությունը այն է, որից դուրս պատահարները անկանխատեսելի են և նույնիսկ անհասկանալի ։
Ռեյ Կուրցվեյլը օգտագործել է Մուռի օրենքը (որը նկարագրում է թվային տեխնոլոգիաների էքսպոնենցիալ անդադար բարելավումը) հաշվարկելու որ համակարգիչները 2029 թվականին կունենան նույնքան հաշվարկային հզորություն, որքան մարդկային ուղեղը, և կանխատեսում է, որ եզակիությունը ի հայտ կգա 2045 թվականին ։
Տրանսհումանիզմ
Ռոբոտներ մշակող Հանս Մորավեկը, կիբեռնետիկ Կեվին Ուորվիկը և Ռեյմոնդ Կուրցվեյլը կանխատեսել են, որ մարդիկ և մեքենաները ապագայում կմիաձուլվեն որպես կիբորգներ, որոնք ավելի ունակ են և հզոր, քան յուրաքանչյուրը ։ Այս գաղափարը կոչվում է տրանսհումանիզմ, որը գալիս է Օլդոս Հաքսլիից և Ռոբերտ Էթինգերից։
Էդվարդ Ֆրեդկինը պնդում է "արհեստական ինտելեկտը էվոլյուցիայի հաջորդ փուլն է", գաղափարը սկզբում առաջ է քաշել Սեմյուել Բաթլերը "Դարվինը մեքենաների մեջ" գրքում (1863), և 1998 թվականին ընդլայնվեց Ջորջ Դեյսոնի կողմից, իր նույնանուն գրքում ։
Գեղարվեստական գրականության մեջ
Մտածելու կարողությամբ արհեստական արարածներ երևացել են դեռևս հին ժամանակների պատմություններում , և մշտական թեմա են եղել գիտական ֆանտաստիկայում։
Այս գործերում սովորական այլաբանությունը սկսվում է Մերի Շելլիի Ֆրանկենշթայնից, որտեղ ստեղծված մարդը սպառնալիք է դառնում վարպետների համար։ Այն ներառում է այնպիսի գործեր, ինչպիսին են Արթուր Կլարկի և Ստենլի Կուբրիկի 2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը և 2001: A Space Odyssey (երկուսն էլ 1968), HAL 9000, տիեզերանավը ղեկավարող մարդասպան համակարգիչը Discovery One, ինչպես նաև Տերմինատոր (1984) և Մատրիցա (1999). Հակառակ դրան, հազվադեպ հավատարիմ ռոբոտներ, ինչպես Գորտը Օրը, երբ երկիրը կանգ առավ-ից (1951) և եպիսկոպոսը Այլ մոլորակայինները (1986) քիչ հայտնի են ժողովրդական մշակույթի մեջ ։ Իսաակ Ազիմովը ներկայացրեց Ռոբոտների երեք օրենքը շատ գրքերում և պատմություններում, ամենանշանակալին "Multivac" սերիաներն են նույն անվանմամբ սուպեր խելացի համակարգչի մասին։ Ազիմովի օրենքները հաճախ վեր են հանվում մեքենայական էթիկայի ոչ պրոֆեսիոնալ քննարկումներում, մինչդեռ համարյա արհեստական ինտելեկտի բոլոր հետազոտողները ծանոթ են Ազիմովի օրենքներին զանգվածային մշակույթի միջոցով, նրանք ընդհանուր առմամբ դրանք անօգուտ են համարում շատ պատճառներով, որոնցից մեկը դրանց երկիմաստությունն է ։
Տրանսհումանիզմ (մարդկանց և մեքենաների միաձուլումը) հետազոտվում է մանգա Ghost in the Shell և Դյունա գիտաֆանտաստիկ շարքերում։ 1980-ականներին, ճապոնացի նկարիչ Հեջիմե Սարոյաման նկարեց և հրապարակեց Սեքսի ռոբոտներ շարքը, պատկերելով իրական օրգանական մարդկային տեսքը մետաղական մկանային մաշկով և հետագայում  հրապարակեց "the Gynoids" գիրքը, որն օգտագործվեց ֆիլմ ստեղծողների, այդ թվում Ջորջ Լուկասի կողմից իրենց ստեղծագործություններում։ Սարոյաման այդ օրգանիկ ռոբոտները երբեք չէր դիտարկում որպես բնության իրական մաս, այլ մարդկային երևակայության արդյունք, ֆանտազիա, որ գոյություն ունի միայն մարդու մտքում, նույնիսկ երբ նա իրական տեսք է ստացել։ Մի քանի գործեր ԱԻ-ն օգտագործում են մեզ ստիպելու դիմակայել հիմնահարցին, թե ինչն է մեզ մարդ դարձնում, մեզ ներկայացնելով արհեստական արարածներ, որոնք կարող են զգացմունքներ ունենալ, հետևաբար և տառապել։ Սա երևում է Կարել Չապեկի "R.U.R."-ում, the "A.I. Artificial Intelligence" և "Ex Machina" ֆիլմերում, ինչպես նաև Ֆիլիպ Դիկի Do Androids Dream of Electric Sheep? վեպում։ Դիկը գտնում է, որ մարդու սուբյեկտիվության մեր պատկերացումը փոխվում է արհեստական ինտելեկտ ստեղծող տեխնոլոգիայի միջոցով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն Կատեգորիա:Կիբեռնետիկա Կատեգորիա:Զարգացող տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Տեխնոլոգիաները հասարակությունում
Ադգեն Վանանդացի
Ադգեն Վանանդացի , հայ սեպուհ, Վանանդացիների նախարարական տոհմից, Վահան Մամիկոնյանի կուսակիցը ։ 483 թվականին մասնակցել է Շտե գյուղի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտին և այնտեղ զոհվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վանանդացիներ Կատեգորիա:Հայ սեպուհներ Կատեգորիա:Վահանանց պատերազմի մասնակիցներ
Ձվարանի կիստա
Ձվարանի կիստա (Ovarian cyst), հեղուկով լցված պարկ ձվարանում ։ Հաճախ անախտանիշ է ։ Երբեմն կարող է բերել փքվածության, որովայնի և մեջքի ստորին հատվածում ցավերի ։ Կիստաների մեծ մասն անվտանգ են ։ Ուժեղ ցավեր կարող են առաջանալ, եթե կիստան պատռվի, կամ տեղի ունենա ձվարանի ոտիկի ոլորում ։ Դա կարող է բերել փսխման կամ թուլության ։
Կիստաների մեծ մասը կապված են ձվազատման (օվուլյացիայի) հետ և հանդես են գալիս որպես ֆոլիկուլյար կիստա կամ դեղին մարմնիկի կիստա ։ Մյուս տեսակներն են էնդոմետրիոիդ կիստան, դերմոիդ կիստան և ցիստադենոման ։ Բազմաթիվ մանր կիստաներ են հանդիպում զույգ ձվարանների վրա դրանց պոլիկիստոզի ժամանակ ։ Դրանք կարող են առաջանալ նաև փոքր կոնքի բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ ։ Հազվադեպ դեպքերում կիստաները կարող են լինել ձվարանի քաղցկեղի ձև ։ Ախտորոշումն արվում է փոքր կոնքի ուլտրաձայնային հետազոտության և օժանդակ այլ հետազոտման մեթոդների օգնությամբ ։
Սովորաբար կիստաները հսկվում են բժիշկների կողմից ։ Ցավի առաջացման ժամանակ դեղամիջոցներից կարող են օգտագործվել պարացետամոլը (ացետամինոֆեն) կամ իբուպրոֆենը ։ Այն անձանց շրջանում, որոնք անամնեզում հաճախ են ունեցել ձվարանի կիստաներ, հորմոնալ հակաբեղմնավորիչները կարող են օգտագործվել կանխելու համար դրանց հետագա առաջացումը ։ Սակայն չկան հավաստի տվյալներ, որ հակաբեղմանավորիչները կարող են հանդիսանալ արդեն իսկ առաջացած կիստաների համար բուժման տարբերակ ։ Եթե դրանք մի քանի ամիս անց հետ չեն զարգանում, մեծանում են չափերով, ձեռք են բերում ոչ բնորոշ տեսք, կամ առաջացնում են ցավ, ցուցված է կիստաների վիրահատական հեռացում ։
Վերարտադրողական շրջանում գտնվող կանանց մոտ հաճախ առաջանում են փոքր կիստաներ ։ Մեծ կիստաները առաջացնում են բարդություններ մինչև դաշտանադադարը գտնվող անձանց 8%-ի շրջանում ։ Ձվարանային կիստաները առկա են դաշտանադադարում գտնվող կանանց 16%-ի մոտ և ավելի հավանական է, որ դա կարող է լինել քաղցկեղ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Այլ ախտանիշներ կարող են առաջանալ՝ կախված, թե որն է կիստայի առաջացման պատճառը ։
Կիստայի պատռում
Պատռված կիստան սովորաբար ունի տեղային դրսևորում և պահանջում է բժիշկի կողմից հսկողություն, ցավազրկողների ընդունում։ Գլխավոր ախտանիշն է հանդիսանում ցավը որովայնում, որը կարող է տևել օրերից մինչև շաբաթներ, սակայն երբեմն լինում է անախտանիշ ։ Մեծ կիստայի պատռումը կարող է հանգեցնել որովայնի խոռոչում արյունահոսության, ընդհուպ մինչև հեմոռագիկ շոկի։
Ձվարանի ոտիկի ոլորում
Կիստաները բարձրացնում են ձվարանի ոտիկի ոլորման վտանգը՝ 4սմ-ից մեծերը ասոցացված են 17% հավանականության հետ։ Ոլորումը կարող է հանգեցնել արյան հոսքի խանգարման և ձվարանի ինֆարկտի ։
Ախտորոշում
Ձվարանի կիստաները սովորաբար ախտորոշվում են ՈՒՁՀ-ի, ՀՏ, ՄՌՇ հետազոտությունների օգնությամբ, իսկ արդյունքները կորրելացվում են կլինիկական արտահայտությունների և էնդոկրինոլոգիական թեստերի արդյունքների հետ։
Ուլտրաձայնային հետազոտություն
Վերարտադրողական շրջանում գտնվող կանանց շրջանում, մինչև 5 սմ տրամագծով կիստայի առկայության դեպքում հետագա դինամիկ ՈՒՁՀ-ի կարիք չկա, որովհետև դրանք սովորաբար ֆոլիկուլյար կիստաներ են։ Նախադաշտանադադարային կանանց շրջանում 5-7 սմ կիստայի առկայության դեպքում անհրաժեշտ է ամենամյա դինամիկ ՈՒՁՀ։ Պարզ կիստայի 7 սմ-ից մեծ չափերի դեպքում ցուցված է ՄՌՇ հետազոտություն կամ ախտորոշիչ վիրահատություն։ Մեծ չափերի պատճառով հնարավոր չէ դրանք հուսալիորեն գնահատել միայն ՈՒՁՀ-ի օգնությամբ։ Ուլտրաձայնային ալիքի վատ թափանցելիության հետևանքով դժվար է տեսնել փափուկ հյուսվածքի հանգուցավորությունը կամ հետին պատի հաստացած միջնապատը։ Դեղին մարմնիկի համար, որը դոմինանտ ձվազատող ֆոլիկուլն է, բնորոշ է հաստացած պատը, որը ներսից խոզանակավոր, անկանոն ուրվագծեր ունի։ Դինամիկ հետազոտությունը անհրաժեշտ է, եթե տրամագիծը գերազանցում է 3 սմ-ը։ Հետդաշտանադադարային կանանց մոտ յուրաքանչյուր կիստա, որը մեծ է 1 սմ-ից, ենթակա է ամենամյա ուլտրաձայնային հսկողության։ Ինչպես և վերարտադրողական շրջանի կանանց մոտ, կիստայի 7 սմ-ից մեծ չափերի դեպքում ցուցված է ՄՌՇ հետազոտություն կամ ախտորոշիչ վիրահատություն ։
Պատահական հայտնաբերված դերմոիդ կիստաների համար, որոնք ՈՒՁՀ-ով տարբերակվում են շնորհիվ իրենց մեջ պարունակվող պաթոգնոմոտիկ էխոգեն ճարպի շնորհիվ, անկախ հիվանդի տարիքից ցուցված է ամենամյա դինամիկ հետազոտություն և վիրահատական հեռացում։ Պերիտոնեալ կիստաների համար, որոնք նման են ճմրթած թղթի-հյուսվածքի և կրկնում են շրջակա օրգանների ուրվագծերը, հսկողությունը հիմնվում է անամնեզի տվյալների վրա։ Անէխոգեն պատկերի պատճառով, հիդրոսալպինգսը կամ ֆալլոպյան փողի լայնացումը կարող են սխալմամբ ախտորոշվել որպես ձվարանի կիստա։ Հետազոտումը նույնպես հիմնված է անամնեզի տվյալների հիման վրա ։
Բազմախոռոչավոր, մինչ 3 մմ միջնապատ ունեցող կիստաների ժամանակ խորհուրդ է տրվում վիրահատական հեռացում։ Խոռոչների առկայությունը ենթադրում է նեոպլազիա։ Բարակ միջնապատերը վկայում են, որ նեոպլազիան բարորակ է։ Միջնապատի հաստացումը, հանգուցավորության առաջացումը և դոպլեր հետազոտությամբ կիստայի անոթավորման հայտնաբերումը ցուցում է վիրահատության, որպեսզի ժամանակին կանխվի հետագա հնարավոր չարորակացումը ։
Գնահատման համակարգեր
Գոյություն ունի ձվարանի կիստայի չարորակացման գնահատման մի քանի համակարգ, ինչպիսիք են չարորակացման ինդեքսի ռիսկ, LR2, ՊԳ (պարզ գնահատում)։ Դրանց զգայունությունը և յուրահատկությունը ներկայացված է ստորև ՝
Ձվարանային կիստաներրը կարելի է դասակարգել ելնելով այն հանգամանքից, հանդիսանում են դրանք նորմալ դաշտանային ցիկլի ֆոլիկուկյար (ֆունկցիոնալ) կիստա, թե ունեն այլ ծագումնաբանություն ։
Կիստան համարվում է մեծ, եթե 5 սմ և ավելի է ու հսկա, եթե 15 սմ և ավելի է։ Եթե երեխաների մոտ կիստան հասնում է պորտի մակարդակին, համարվում է հսկա։
Ֆունկցիոնալ կիստա
Ֆունկցիոնալ կիստաների առաջացումը կապված է դաշտանային ցիկլի հետ։ Տարբերում են հետևյալ տեսակները՝
Նման կլինիկական վիճակներ
Յուվենիլ հիպոթիրեոիդիզմի 75% դեպքերն ուղեկցվում են մուլտիկիստոզ ձվարաններով։ Ձվարանի ուռուցքի մարկերները և մեծ կիստաները բնորոշ են Ֆան Վիկի և Գրումբախի համախտանիշին ։
Երեխաների և դեռահասների շրջանում չարորակ պրոցեսների բացակայության պայմաններում CA-125 մարկերը հաճախ կարող է բարձրացած լինել։ Սա պետք է հաշվի առնել պահպանողական բուժում նշանակելու համար։
ՊԿՁՀ-ի ժամանակ, լյուտեինացնող և ֆոլիկուլոխթանիչ հորմոնների բարձրացած հարաբերության հետևանքով զույգ ձվարանների վրա առաջանում են բազմաթիվ մանր կիստաներ։ Բնորոշ է 25 և ավելի կիստաների առկայությունը կամ ձվարանի ծավալի 10 մլ և ավելի մեծացումը ։
Կլոմիֆենով անպտղության բուժման արդյունքում մարդու խորիոնային գոնադոտրոպինի (ՄԽԳ) բարձրացման հետևանքով հնարավոր է զույգ ձվարաններում բիլատերալ մեծ կիստաների առաջացում։ Այս երևույթը հայտնի է որպես ձվարանների գերդրդման համախտանիշ ։ Մի շարք չարորակացումներ կարող են նմանվել կլոմիֆենի ազդեցությանը, բարձրացնելով ՄԽԳ-ի քանաակը, օրինակ՝ ստամոքսաղիքային տրոֆոբլաստիկ հիվանդությունը։
Չարորակացման ռիսկ
Ձվարանի քաղցկեղի առաջացման հավանականության գնահատման լայն տարածում գտած մեթոդներից է չարորակացմանի ինդեքսի ռիսկը՝  risk of malignancy index (RMI) : Ըստ այս մեթոդի, բոլոր նրանց, ում մոտ RMI 200-ից բարձր է եղել, պետք է ուղղորդել դեպի մասնագիտացված օնկո-վիրաբուժական կենտրոններ ։
ՈՒՁՀ միավորը և դաշտանադադարային միավորը որոշելու համար գոյություն ունի երկու մեթոդ և կախված նրանից, թե որ մեթոդն է ընտրվել, հետազոտությունը կոչվում է RMI 1 և RMI 2 :
RMI 2-ի 200 և բարձր արժեքի զգայունությունը կազմում է 74-80%, յուրահատկությունը 89-92%, դրական կանխատեսիչ արժեքը շուրջ 80%։ RMI 2-ը համարվում է ավելի զգայուն, քան RMI 1-ը ։
Բուժում
Հիպոթիրեոիդոզով կամ էնդոկրին համակարգի այլ խնդրի հետ ասոցացված կիստաների վարումը կապված է նշված հիվանդության բուժման հետ։
Կիստաների 95%-ը բարորակ են, ոչ կանցերոգեն ։
Ֆունկցիոնալ կիստաները և ձվարանի հեմոռագիկ կիստաները սովորաբար ներծծվում են. : Սակայն, որքան մեծ է կիստան, այնքան ավելի անհավանական է, որ նա ինքնուրույն կներծծվի ։ Բուժում կարող է անհրաժեշտ լինել, եթե նրանք պահպանվում են ամիսներ շարունակ, մեծանում են կամ առաջացնում են ցավ ։ Կիստաները, որոնք պահպաանվում են երկու կամ երեք դաշտանային ցիկլ կամ հայտնաբերվում են հետդաշտանադադարային կանանց մոտ, կարող են վկայել ավելի լուրջ հիվանդության մասին։ Նրանք պետք է հսկվեն ՈՒՁՀ-ի օգնությամբ և անհրաժեշտության դեպքում կատարվի ախտորոշիչ լապարոսկոպիա։ Որոշ դեպքերում կարող է կատարվել վիրահատական բիոպսիա։
Ցավ
Կարող են օգտագործվել հետևյալ դեղամիջոցները.
Վիրահատություն
Չնայած որ կիստաների մեծ մասը հսկվում են, որոշների համար անհրաժեշտ է վիրահատական միջամտություն ։ Կարող է հեռացվել ինչպես կիստան, այնպես էլ մեկ կամ երկու ձվարանները ։ Եթե կիստան մեծ չէ կամ չարորակացումը բացառված է, կատարվում է լապարոսկոպիա ։ Վիրահատական միջամտություն պահանջող դեպքերն են ՝
Հաճախականություն
Վերարտադրողական շրջանում գտնվող կանանց մոտ հաճախ առաջանում են փոքր կիստաներ ։ Մեծ կիստաները առաջացնում են բարդություններ մինչև դաշտանադադարը գտնվող անձանց 8%-ի շրջանում ։ Ձվարանային կիստաները առկա են դաշտանադադարում գտնվող կանանց 16%-ի մոտ և ավելի հավանական է, որ դա կարող է լինել քաղցկեղ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Փոքր Գոր
Փոքր Գոր (პატარა გორი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 436 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լագոդեխի շրջան
Ասյա (ֆիլմ, 1977)
Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1978 թվականի մարտին։
Գագինի դերի համար լսումների մասնակցել է նաև Անդրեյ Միրոնովը ։
Սյուժե
Մի երիտասարդ՝ ոմն Ն. Ն., ճանապարհորդում է Եվրոպայում։ Մի օր նա հայտնվում է գերմանական գավառական քաղաքներից մեկում։ Այնտեղ նա ծանոթանում է քույր ու եղբոր հետ։ Ասյան՝ ազնվականի և սպասուհու դուստրը, նրան գրավում է իր միամտությամբ և անմիջականությամբ։ Նրանց միջև զգացմունքներ են ծնվում, բայց դրանք ողբերգական և կարճ կյանք են ունենում։
Մրցանակներ
Մրցանակներ Կնոջ լավագույն դերակատարման համար (Ելենա Կորենևա) Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոնում (Շվեյցարիա, 1976), Տաորմինայի կինոփառատոնում (Իտալիա, 1978) և Կոբուրգի միջազգային կինոփառատոնում (Ֆրանսիա, 1977) ։
Շինսկե Նակամուրա
Շինսկե Նակամուրա (中邑 真輔 [Նակամուրա Շինսկե], ծնվ.՝ փետրվարի 24, 1980), ճապոնացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և նախկին ընդհանուր մենամարտիկ (MMA)։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպության «SmackDown!» ապրանքանիշում։
Ալոյա
Ալոյա (Aloja), փոքր քաղաք Լատվիայի հյուսիսում, վարչական կենտրոնը գտնվում է Ալոյսկիի շրջանում։ Մինչև 2009 թվականի հուլիսի 1-ը գտնվում էր Լիմբաժսկիի շրջանում։ Գտնվում է Ռիգայից 120 կմ հեռավորության վրա, իսկ Վալմիրայից՝ 44 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 2,27 կմ²։ 2007 թվականի տվյալներով քաղաքում բնակվում է 2.7 հազար մարդ։
Շինսկե Նակամուրա
Առավելապես հայտնի է ճապոնական «New Japan Pro Wrestling» (NJPW) կազմակերպությունում ելույթ ունեցած տարիներից, որտեղ երեք անգամ նվաճել է IWGP ծանրքաշային, հինգ անգամ IWGP միջմայրցամաքային և մեկ անգամ՝ IWGP թիմային չեմպիոնական տիտղոսները, ինչպես նաև հաղթանակ տարել «G1 Tag League» (2006) և «New Japan Cup» (2014) մրցույթներում։ Համարվում է IWGP ծանրքաշային գոտու ամեներիտասարդ կրողը (23 տարեկանում)։
Ալոյա
Ավտոճանապարհներ
Նախկինում Ալոյայի շրջանում անցնում էր տարածաշրջանային դժվարանցանելի Այնաժի - Մատիշի ավտոճանապարհը։ Ալոյայով անցնում է տարածաշրջանային դժվարանցանելի Լիմբաժի - Ալոյա ավտոճանապարհը։
Շինսկե Նակամուրա
2015 թվականին ընդգրկվել է «Ռեստլինգ օբզեռվեր» պարբերականի Փառքի սրահում։
Ալոյա
Միջքաղաքային ավտոբուսների գործունեություն
Հիմնական երթուղիներն են՝ Ալոյա - Լիմբաժի - Ռիգա, Ալոյա - Այնաժի - Սալացգրիևա, Ալոյա - Ռույիենա, Ալոյա - Վալմիերա։
Շինսկե Նակամուրա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:Ճապոնացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Ճապոնացի ընդհանուր մենամարտիկներ Կատեգորիա:Կիոտո քաղաքում ծնվածներ
Ալոյա
Երկաթուղային տրանսպորտ
Խորհրդային ժամանակներում Ալոյա քաղաքի միջով անցել է Ռիգա - Պյառնու - Տալլին գնացքը։ Մինչև 2002 թվականը քաղաքի միջով անցել է ուղևորատար դիզել-գնացք, սակայն ուղևորաշրջանառության անկման պատճառով երթուղին ստիպված փակվել է։ Իսկ 2007 թվականին Սկուլտե - Պյառնու ճյուղը ամբողջությամբ ապամոնտաժել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1992 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սուրբ Ինեսա (նկար)
«Սուրբ Ինեսա, հրեշտակն իր ծածկոցով» (La Santa Agnes en la prisión), նկարը Խոսե դե Ռիբերայի կողմից։ Ռիբերայի նշանակալի ստեղծագործություններից է մարդկային հոգու ապրումների խորությունը, որոնցից է Սուրբ Ինեսա նկարը (1641 Դրեզդենսիի պատկերասրահ)։ Ըստ լեգենդի երիտասարդ Ինեսան պետք է ցուցադրեր իրեն մերկ՝ ամբոխի մեջ, քանի որ հրաժարվել էր երկրպագել հեթանոս աստվածներին։ Բայց մի հրաշք տեղի ունեցավ, հանկարծ աճեցին մազերը ծածկեց իր մերկությունը և մի հրեշտակ իջավ երկնքից գցեց իր ծածկոցը և ծածկեց Ինեսային։
Ռիբերայի Ինեսա կերպարի նուրբ կազմվածքը լի է հմայքով և դեմքին փայլող խոշոր աչքերով գանգուր մազերով։ Թափանցիկ վարդագույն լույսը մաքուր, հուզիչ պատանեկության խորհրդանիշն է։ Ենթադրվում է, որ այս կերպարը նկարչի աղջիկն է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1641 նկարներ Կատեգորիա:Խոսե դը Ռիբերայի նկարներ Կատեգորիա:Դրեզդենի պատկերասրահի նկարներ
Նիկոլայ Ռաևսկի
Նիկոլայ Ռաևսկի, ռուս գեներալ, 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի հերոս, հեծելազորի գեներալ (1813)։ 30 տարվա ծառայության ընթացքում մասնակցել է դարի խոշորագույն մարտերին։ Սալտանովկայում հերոսություն անելուց հետո դարձել է ռուսական բանակի սիրված գեներալներից մեկը։ Ռաևսկու հրետամարտկոցի մարտերը Բորոդինոյի ճակատամարտի կարևորագույն դրվագներից։ Մասնակցել է Լայպցիգի մարտին և Փարիզի գրավմանը։ Ազգային խորհուրդի անդամ է։ Լավ ծանոթ էր դեկաբրիստներից շատերի հետ։ Պուշկինը պարծենում էր, որ ունի Ռաևսկու նման ընկեր ։
Ծագում, դաստիարակություն
Ռաևսկիները ծագումով լեհ հին ազնվական տոհմ են, որի ներկայացուցիչները ծառայել են ռուս թագավորներին Վասիլի III-ի ժամանակներից։ Նիկոլայ Ռաևսկու պապը՝ Սեմյոն Ռաևսկին, 19 տարեկան հասակում մասնակցել է Պոլտավայի ճակատամարտին ։ Հայրը, Նիկոլայ Ռաևսկին, ծառայել է Իզմայլովսկի գնդի գվարդիայում։ 1769 թվականին ամուսնացել է Եկատերինա Դավիդովայի հետ, շուտով ծնվել է նրա անդրանիկ որդին՝ Ալեքսանդրը։ Նիկոլայ Նիկոլաևիչը ծնվել է 1771 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Հոր մահը ազդել է Եկատերինայի վիճակի վրա, այդ պատճառով Նիկոլայը հիվանդ է ծնվել։ Նիկոլայը հիմնականում մեծացել է մոր հոր՝ Նիկոլայ Սամոյլովի տանը, որտեղ ստացել է տնային դաստիարակություն, և ֆրանսերեն կրոթություն (ռուսերենին և հայերենին տիրապետում էր հավասարապես) ։ Տղայի իրական ընկերը մոր եղբայրն էր՝ Ալկեքսանդր Սամոյլովը, ով գրեթե փոխարինել է հորը։
Ծառայության սկիզբ
Համաձայն այն ժամանակների սովորությունների, երեք տարեկանում նրան ընդունել են ծառայության Պրեոբրաժենսկի գունդ։ Իրական ծառայությունը սկսել է 1786 թվականին 14 տարեկան հասակում։ Ծառայության է անցել բանակի գեներալ-ֆելդմարշալ Գրիգորի Պոտյոմկինի գունդ, ով մոր ազգականներից էր։ Գրիգորի Պոտյոմկինը ասել է Նիկոլային․
1787 թվականին սկսվել է հերթական ռուս-թուրքական պատերազմը ։ Ռաևսկին կամավոր գնացել է պատերազմ, և միացել կոզակային գնդին, որը գլխավորում էր Վասիլի Օրլովը։ Ռաևսկին մասնակցել է Լարգայի, Կագուլի մարտերին, Ակերմանի և Բենդերայի շրջափակմանը։ Ցուցաբերած խիզախության համար Պոտյոմկինի հրամանով դարձել է պոլտավյան գնդի հրամանատարը։ 1790 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Իզմաիլի շրջափակման ժամանակ հերոսաբար մահացել է նրա ավագ եղբայր Ալեքսանդր Նիկոլաևիչը։ 1792 թվականին Ռաևսկին ստացել է գեներալի կոչում, արժանացել է Սուրբ Գեորգիի և Սուրբ Վլադիմիրի շքանշաններ ։
Կովկաս
1794 թվականին Ռաևսկին դարձավ Նիժեգորոդսկի գնդի հրամանատարը, որի քաջագործությունների մասին նշել է Սուվորովը։ Այդ ժամանակ Կովկասում խաղաղ էր․ Ռաևսկին մեկնեց Սանկտ Պետերբուրգ, ամուսնացավ Սոֆյա Կոնստանտինովայի հետ։ 1795 թվականին ընտանիքը վերադարձավ Գեորգիևսկ, որտեղ ծնվեց նրանց որդին։ 1796 թվականի մարտին Նիժեգորոդսկի գունդը Զուբովի կորպուսի կազմի մեջ մտած 16 ամսով արշավեց դեպի դեպի Դերբենտ։ Շրջափակման 10-րդ օրը Դերբենտը գրավվեց։
Տարվա վերջին նոր ցար Պավել I հրամայեց ավարտել պատերազմը։ Զորքերը պետք է վերադառնային Ռուսաստան։ Միաժաման Եկատերինայի օրոք դարձած զորապետները հեռացվեցին հրամանատարությունից։ 1797 թվականի մայիսի 10-ին առանց որևէ հիմնավոր պատճառի հրամանատարությունից հեռացվեց Ռաևսկին ։
Պավլի կառավարման ողջ շրջանում պաշտոնաթող գեներալը ապրում էր գավառում։ Միայն 1801 թվականին, երբ գահն անցավ Ալեքսանդր I-ին, Ռաևսկին վերադարձավ բանակ․ նոր կայսրը տվեց նրան գեներալ-մայորի կոչում ։ Սակայն մեկուկես տարի հետո Ռաևսկին ինքնակամ դուրս եկավ ծառայությունից և վերադարձավ գավառ։ Շուտով ծնվեցին Ռաևսկու 5 աղջիկներն ու երկրորդ տղան։
Դարասկզբի պատերազմները
1806 թվականին ձևավորվեց հերթական հակաֆրանսիական կոալիցիան։ Պրուսիան պատերազմ սկսեց Ֆրանսիայի հետ, քանի որ դժգոհ էր Նապոլեոնի գործողություններով։ Շուտով պրուսները կրեցին մի քանի պարտություններ, 1806 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ֆրանսիացիները գրավեցին Բեռլինը։ Ռուսաստանը որպես դաշնակից զորքեր ուղարկեց Արևելյան Պրուսիա։ Պատերազմը երկարեց։
1807 թվականի փետրվարին գեներալ Ռաևսկին վերադարձավ բանակ։ Նա նշանակվեց եգերների բրիգադայի հրամանատար, որոնց նպատակն էր պաշտպանել գեներալ Բագրատիոնի զորքերի առաջավոր մասերը (Բագրատիոնը Ռաևսկու մոտ ընկերն էր)։
Շուտով կնքվեց Տիլզիտի հաշտության պայմանագիրը, սակայն գործնականապես միանգամից սկսվեցին նոր պատերազմներ Շվեդիայի ու Օսմանյան կայսրության հետ։ Շվեդերի դեմ մարտերում ցուցաբերած հերոսությունների համար Ռաևսկին դարձավ գեներալ-լեյտենանտ։
Հայրենական պատերազմ
1812 թվականի հունիսի 24-ի գիշերը Նապոլեոնի «Մեծ Բանակը» հատեց Ռուսաստանի սահմանները։ Այդ ժամանակ Ռաևսկին գլխավորում էր գեներալ Բագրատիոնի 2-րդ արևմտյան բանակը։ Գրոդնոյում գտնվող 45 հազար զորքեր Բագրատիոնի գլխավորությամբ շարժվեցին դեպի արևելք, որպեսզի միանան մյուս ռուսական բանակի հետ։ Նապոլեոնը նրանց դեմ ուղարկեց 50 հազարանոց զորք։ Երկու կողմերն էլ չունեին կոնկրոտ տեղեկություններ հակառակորդի զորքերի քանակի մասին։
Սալտանովկա
Հուլիսի 23-ի առավոտյան Սալտանովկայի մոտ դաժան ճակատամարտ սկսվեց ։ Ռաևսկու կորպուսը 10 ժամերի ընթացքում կռվում էր Դավույի 5 դիվիզիաների դեմ։ Բեկումնային պահին Ռաևսկին անձամբ Սմոլենսկի գունդը հարձակման հետևյալ խոսքերով․
Սմոլենսկ
Ռուսական զորքերի գործողությունները թույլ տվեցին նրանց միանալ Սմոլենսկի մոտ։ Օգոստոսի 7-ին որոշվեց անցնել հարձակման։ Օգոստոսի 7-իներկու ռուսական երկու զորքերն էլ շարժվեցին դեպի Ռուդնա, որտեղ տեղակայված էին Մյուրատի զորքերը ։
Սակայն Նապոլեոնը, օգտագործելով ռուսական զորքերի դանդաղ շարժը, որոշեց անցնել թիկունք։