cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քրիստին դը Պիզան
Աշխատանքներ
Որոշակի ուշադրության արժանացան նաև Քրիստինեի քաղաքական գրությունները։ Livre de la paix-ին անդրադարձել է հումանիստ Գաբրիել Նաուդեն, իսկ Քրիստինին մեծ գրառումներ են տվել Դենիս Դիդրոն, Լուի Մորերի և Պրոսպեր Մարշանդի հանրագիտարաններում: 1470 թվականին Ժան V դե Բյուելը վերարտադրեց Քրիստինեի մանրամասն պատմությունները բանակների և նյութերի մասին, որոնք անհրաժեշտ էին ամրոցը կամ քաղաքը պաշտպանելու Լե Ժուվենսի պաշարումից։ Livre des fais d'armes et de chevalerie-ն ամբողջությամբ հրատարակվել է գրատպիչ Անտուան Վերարդի կողմից 1488 թվականին, սակայն Վերարդը պնդում էր, որ դա Վեգետիուսի իր թարգմանությունն է։ Ֆիլիպ Լը Նուարը 1527 թվականին հեղինակել է Քրիստինեի գրքի կրճատ տարբերակը՝ L'Arbre des Batailles et fleur de chevalerie (Մարտերի ծառը և ասպետության ծաղիկը) վերնագրով:
«Livre des fais d'armes et de chevalerie»-ն անգլերեն թարգմանվել է Ուիլյամ Քաքսթոնի կողմից Հենրի VII-ի համար 1489 թվականին և լույս է տեսել «Զենքի և ասպետության սխրանքների գիրքը» վերնագրով մեկ տարի անց՝ որպես հեղինակ վերագրելով Քրիստինեին: Կանանց քաղաքի գիրքը և Livre du corps de policie (Քաղաքական մարմինների գիրքը) անգլերեն հրատարակությունները տպագրվել են 1521 թվականին՝ առանց Քրիստինեի հեղինակի հիշատակման։ Էլիզաբեթ I-ն իր պալատի գրադարանում ուներ «Կանանց քաղաքի գիրքը», «L'Épistre de Othéa a Hector» (Օթեայի նամակը Հեկտորին) և «Զենքի և ասպետության սխրագործությունների» գիրքը։ Անգլիական թագուհու ունեցվածքի մեջ կային գոբելեններ՝ տիկնանց քաղաքից տեսարաններով։ Այնուամենայնիվ, երբ 19-րդ դարի սկզբին Ռայմոնդ Թոմասին հրապարակեց Քրիստինի քաղաքական գրությունների ակնարկը, նա նշեց, որ այդ գրվածքների ժամանակակից հրատարակությունները չեն տպագրվել, և որ որպես քաղաքական տեսաբան Քրիստինեն իջնում է անհայտության մեջ։ Սյուզան Սոլենտեն, Մաթիլդ Լայգլը և Մարի-Ժոզեֆ Պինեն վերագրվում են 20-րդ դարում դե Պիզանի ստեղծագործության վերակենդանացմանը, որպես գրողի, ով մոռացվել էր Ֆրանսիայում, բայց նշվել է այլուր։ Լեյգլը, օրինակ, նկատեց, որ իսպանացի գրողները շատ են փոխառել դե Պիզանի ստեղծագործություններից, թեև այն թարգմանված չէր այդ լեզվով։
Թեև դը Պիձանի դասական փիլիսոփայության և հումանիստական իդեալների խառնուրդը համահունչ էր այն ժամանակվա այլ հայտնի հեղինակների ոճին, կանանց նկատմամբ նրա բացահայտ պաշտպանությունը անոմալիա էր։ Իր ստեղծագործություններում նա արդարացնում էր կանանց ընդդեմ հանրաճանաչ կենաց տեքստերի, ինչպիսիք են Օվիդիսի «Սիրո արվեստը», Ժան դե Մեունի «Վարդի սիրավեպը» և Մաթեոլոսի ողբը։ Նրա ակտիվությունը գրավել է ժամանակակից ֆեմինիստների հմայքը։ Սիմոն դե Բովուարը 1949 թվականին գրել է, որ Épître au Dieu d'Amour-ը «առաջին անգամն է, երբ մենք տեսնում ենք, որ մի կին վերցնում է իր գրիչը՝ ի պաշտպանություն իր սեռի»:
1979 թվականի «Ընթրիքի երեկույթը» նկարում պատկերված է Քրիստին դե Պիզանի համար նախատեսված վայր։ 1980-ականներին Սանդրա Հինդմանը հրապարակեց ուսումնասիրություն քաղաքական իրադարձությունների մասին, որոնք վկայակոչված էին Քրիստինեի հրատարակված ստեղծագործությունների լուսաբանումներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Էդվարդ Սաքսոն
Էդվարդ Բրեդլի Սաքսոն (Edward Saxon, ), ամերիկացի կինոպրոդյուսեր ։
Քեյլի Ֆլեմինգ
Քեյլի Փրեսլի Ֆլեմինգ (Cailey Presley Fleming, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Քայլող մեռյալները» հեռուստասերիալում Ջուդիթ Գրայմսի դերը կատարելու համար ։
Էդվարդ Սաքսոն
Վաղ կյանք
Սաքսոնը ծնվել և մեծացել է Միսսուրի նահանգի Սենթ Լուիսում, 1972-1976 թվականներին սովորել է Քիրքվուդի միջնակարգ դպրոցում, 1976- 1980 թվականներին՝ ՄաքԳիլի համալսարանում։ Վերոնիկա Բրեյդայի և Պիտեր Գրոսմանի հետ հիմնադրել է Tuesday Night Cafe թատրոնը, ընկերությունը մինչև օրս աշխատում է։ Սաքսոնը խաղացել է բազմաթիվ պիեսներում, որը հայտնի է Մաքգիլի «Կարմիր-սպիտակ» բեմադրությամբ։ Նա նաև հիմնադրել է Dick-up circle ռադիո կատակերգական թատերախումբը։
Քեյլի Ֆլեմինգ
Կարիերա
Քեյլին ծնվել է 2007 թվականի մարտի 25-ին Միսիսիպի նահանգում։ 8 տարեկանում դերասանական կարիերան սկսել Է «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ VII։ Ուժի արթնացում» ֆիլմում՝ կատարելով Ռեյի դերը մանկության տարիներին ։
Սվիդովեց
Սվիդովեց (Свидовець), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում։
Էդվարդ Սաքսոն
Վաղ կյանք
Այնուհետև նա սովորել է ամերիկյան կինո-հեռուստատեսության դպրոցում՝ Փիթեր Սթարկի պրոդյուսերական ծրագրում։
Սվիդովեց
2006 թվականի տվյալներով Սվիդովեց գյուղում բնակվում էր 593 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 150,16 մարդ/կմ²։
Էդվարդ Սաքսոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:ՄաքԳիլի համալսարանի շրջանավարտներ
Քեյլի Ֆլեմինգ
Կարիերա
2018 թվականից նկարահանվում է «Քայլող մեռյալները» հեռուստասերիալում` մարմնավորելով Ջուդիթ Գրայմսին  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Բորիս Ստեպանցև
Բորիս Պավլովիչ Ստեպանցև (Борис Павлович Степанцев, ), խորհրդային ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր, նկարիչ, գրքերի ու դիաֆիլմերի նկարազարդող։ ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1972) ։ «Էկրան» ստեղծագործական միավորման «Մուլտհեռուստաֆիլմ» ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավար (1980-1983), Անիմացիոն կինոյի միջազգային ասոցիցիայի («Association International du Film d'Animation», ASIFA) փոխնախագահ (1972-1982) ։ Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիի անդամ «գեղարվեստական անիմացիա» բաժնում ։
Վաղ տարիներ
Բորիս Ստեպանցևը (ծննդյան ազգանունը՝ Ստեպանցով) ծնվել և մեծացել է Մոսկվայում։ Դեռ Հայրենական մեծ պատերազմից առաջ մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել մուլտֆիլմերի նկատմամբ, որոնք դիտել է Ստրաստնոյ բուլվարի կինոթատրոնում և որոշել էր իր կյանքը կապել կատակերգական մուլտիպլիկացիայի հետ ։
Սյուզմուլտֆիլմ
1954 թվականին նշել է նորամուտը որպես ռեժիսոր՝ բեմադրելով հետպատերազմյան առաջին տիկնիկային մուլտֆիլմերից մեկը՝ «Պիտակով չարագործը» («Злодейка с наклейкой») ։ Ապա տարվել է նկարված մուլտիպլիկացիայով։ 1956 թվականից մինչև 1962 թվականը նկարահանել է մի շարք կատակերգական ֆիլմեր (այդ թվում՝ մուլտիպլիկացիոն հատվածներ «Գնում էինք, գնում․․․» («Ехали мы, ехали…») ֆիլմի համար) ռեժիսոր Եվգենի Ռայկովսկու և բեմադրող նկարիչ Անատոլի Սավչենկոյի հետ համատեղ։ Վերջինս եղել է նրա մշտական գործընկերը ոչ միայն մուլտֆիլմերի ստեղծման, այլ նաև դիաֆիլմերի և գրքերի նկարազարդումների ժամանակ ։
Ստեպանցևը հետաքրքրվել է ժամանակակից հեքիաթի ժանրով, մասնավորապես նկարահանել է «Պետյան ու Կարմիր գլխարկը» («Петя и Красная Шапочка», 1958), որը պարգևատրվել էր «Դափնեպսակով» Անսի անիմացիոն ֆիլմերի 7-րդ միջազգային փառատոնում ։ «Միայն ոչ հիմա» («Только не сейчас», 1962) յուրօրինակ սիքվելը, որը նույնպես նկարահանվել է Վլադիմիր Սուտեևի «պոստմոդեռնիստական» հեքիաթի մոտիվներով, դարձել է կենդանի դերասանի և նկարված մուլտիպլիկացիայի համադրման վաղ խորհրդային փորձարկումներից մեկը ։
1960 թվականին Ստեպանցևը և Ռայկովսկին բեմադրել են «Մուրզիլկան արբանյակի վրա» (ռուս․՝ «Мурзилка на спутнике»)՝ Խորհրդային Միությունում առաջին լայնէկրան մուլտֆիլմը։ Դրա համար նրանք ստացել են 1-ին մրցանակ Կառլովի Վարիի միջազգային կինոփառատոնում ։
Հետագայում Ստեպանցևն աշխատել է մենակ։ 1965 թվականից մինչև 1970 թվականը նկարահանել է իր ամենահայտնի երեք մուլտֆիլմերը՝ «Վովան անդրսարյան թագավորությունում» («Вовка в Тридевятом царстве») (ևս մեկ ժամանակակից հեքիաթ), «Մանչուկն ու Կառլսոնը» և «Կառլսոնը վերադարձել է»։ Աստրիդ Լինդգրենի գրքերի հիման վրա Ստեպանցևի ստեղծած դիլոգիայում խորհրդային կինոյում առաջին անգամ կիրառել է էլեկտրոգրաֆիայի տեխնոլոգիան ։ Սակայն, ռեժիսորի խոսքով, «ծաղրանքը» («зубоскальство») սկսել է հոգնեցնել նրան ։
1966-1973 թվականներին Բորիս Ստեպանցևը բեմադրել է մի շարք դրամատիկ մուլտֆիլմեր, որոնց հիմքում ընկած են ռուսական դասական երաժշտության ստեղծագործությունները։ «Պատուհանը» մուլտֆիլմն ստեղծելիս նրան ոգեշնչել են Սերգեյ Պրոկոֆևի «Թռուիկությունները» («Мимолётности»)։ Ստեպանցևը հետագայում գրել է, որ Պրոկոֆևի երաժշտությունը «ինքն է նկարում այն, ինչ պետք է տեղի ունենա էկրանին, մինչև ամենափոքր ժեստը որոշում է հերոսների խաղը։ ․․․նրա դրամատուրգիան ավելի տրամաբանական էր, ավելի ստույգ՝ շատ մտացածին սյուժետային քայլերից։ Մնում էր միայն հետևել նրան» ։
«Բազեի երգը» Մաքսիմ Գորկու համանուն ստեղծագործության ներկայացումն է Ալեքսանդր Սկրյաբինի երաժշտության հետ, ինչպես նաև առաջին լայնէկրան խորհրդային ֆիլմը՝ ապակու վրա գեղանկարչության ոճով (ցելուլոիդ) ։ Պյոտր Չայկովսկու «Մարդուկ-Ջարդուկը» բալետի էկրանավորման մեջ օգտագործվել են համակցված նկարահանումներ և էֆեկտներ, որոնք այլևս չեն կրկնվել խորհրդային մուլտիպլիկացիայում ։
Վերջին տարիներ
1980 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը Ստեպանցևը եղել է «Էկրան» ստեղծագործական միավորման «Մուլտհեռուստաֆիլմ» ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավարը ։ Այնտեղ էլ նա նկարահանել է իր վերջին նախագիծը՝ «Ասոլ» լիամետրաժ անիմացիոն-խաղարկային ֆիլմը (1982)՝ Ալեքսանդր Գրինի «Ալ առագաստներ» վեպի մոտիվներով։ Դրանում Ստեպանցևը կիրառել է սոլյարիզացիայի և ֆոտոգրաֆիկայի տեխնոլոգիաներ՝ կենդանի դերասանների պատկերը վերափոխելու և դրանք գեղարվեստական դեկորացիաների հետ համադրելու համար ։ Ըստ Իոսիֆ Բոյարսկու՝ ֆիլմի վրա աշխատանքը նրա մոտ դժվարությաբ հաջողվել, Պետհեռուստառադիոյի ղեկավարությանը հանձնելը եղել է տանջալի, և դա խաթարեց ռեժիսորի առողջությունը ։
Կյանքի վերջին տարիներին հետաքրքրվել է նաև համակարգչային գրաֆիկայով և արդեն այն ժամանակ դա անվանել է անիմացիայի ապագա ։
Բորիս Ստեպանցևը մահացել է 1983 թվականի մայիսի 21-ին։ Ինչպես գրել է Ռոլան Բիկովն իր օրագրերում՝ նա «մարզանք արեց ու ընկավ․ ինսուլտ» ։ Թաղվել է Դոնսկի գերեզմանատանը։
Դիաֆիլմերի նկարազարդում
Բորիս Ստեպանցևն առաջիններից մեկն է նկարել Չեբուրաշկային և կոկորդիլոս Գենային «Կոկորդիլոս Գենան և ընկերները» դիաֆիլմի համար դեռ մուլտֆիլմի թողարկումից առաջ ։ Հետագայում Լեոնիդ Շվարցմանի հետ դատական քաշքշուկի ժամանակ գրող Էդուարդ Ուսպենսկին օրինակ է բերել Ստեպանցևի նկարած Չեբուրաշկան՝ «մեծ ականջներով և աչքերով»՝ պնդելով, որ Շվարցմանի նկարած կերպարը նույնությամբ կրկնում է այն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
(6975) Հիրոակի
(6975) Հիրոակի (Hiroaki), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի օգոստոսի 25-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,871014 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0501 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6919 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1776,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202605 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,82° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սատորու Օտոմոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կովկասյան բանակի զինվորական պատգամավորների համագումարներ
Կովկասյան բանակի զինվորական պատգամավորների համագումարներ  (1917 թ), առաջին համագումարը տեղի է ունեցել ապրիլի 23-ից մայիսի 24-ը, Թիֆլիսում։ Մասնակցել են շուրջ 2 հազար պատվիրակներ և հյուրեր (ճնշող մեծամասնություն՝ էսեռները և մենշևիկները), որոնք ներկայացնում էին Կովկասյան ռազմաճակատի շուրջ 1 միլիոնանոց բանակի և թիկունքային զորամասերի կազմակերպությունները՝ զինվորական սովետներն ու կոմիտեները, սպայական կազմը։ Գործնական նախագահն էր Ե. Դեգեչկորին։ Պատերազմի ու հեղափոխության արմատական հարցերում պատգամավորները պաշտպանում էին ժամանակավոր կառավարությանը։ Նրանց աջակցում էին դաշնակցականները, վրացական ֆեդերալիստները, «ուկրաինական» և կազակների խմբավորումները։ Տատանվող դիրք էին գրավում «անկուսակցականները»։ Համագումարին մասնակցում էին Կովկասյան բանակում գործող 20 ականավոր բոլշևիկներ Գ. Կորզանով (Ղորղանյան), Ս. Քավթարաձե, Մ. Կեդրով, Ի. Մալիգին, Ն. Կուզնեցով, Ս. Բոգդանով, Հ. Հովսեփյան և ուրիշներ, որոնց խնդիրն էր մերկացնել համաձայնողական կուսակցություններին, պրոպագանդել Վլադիմիր Լենինի «Ապրիլյան թեզիսները» և աշխատավորներին նախապատրաստել նոր՝ սոցիալիստական հեղափոխության։ Համագումարն ընտրեց Կովկասյան բանակի երկրային սովետ (նախագահ՝ էսեռ Դ. Դոնսկոյ, 150 անդամներից 100-ը՝ էսեռ, 40-ը՝ մենշևիկ)։ Երկրորդ համագումարը տեղի է ունեցել դեկտեմբերի 10-23-ը, Թիֆլիսում։ Մասնակցել է 350 պատգամավոր։ Ամենախոշորը բոլշևիկյան ֆրակցիան էր (160 մարդ, որոնց թվում՝ Ս. Շահումյանը, Մ. Ցխակայան, Ֆ. Մախարաձեն, Դ. Կորգանովը և ուրիշներ)։ Բոլշևիկներին պաշտպանում էին ձախ էսեռները (15 մարդ) և «անկուսակցականների» մի մասը։ Քննարկված կարևորագույն՝ ընթացիկ մոմենտի և իշխանության հարցում բոլշևիկներն ու նրանց կողմնակիցները ապահովեցին 181, էսեռ-մենշևիկյան և բուրժուա-նացիոնալիստական բլոկը՝ 168 ձայն։ Համագումարը մերկացրեց Անդրկովկասյան կոմիսարիատի ռեակցիոն հրամանատարության և նախկին բանակայիներ կային սովետի հակահեղափոխական գործունեությունը, դատապարտեց բանակի «ազգայնացման» քաղաքականությունը։ Լուրջ ուշադրություն նվիրվեց Կովկասյան ռազմաճակատը դատարկելու և Անդրկովկասի ժողովուրդներին սպառնացող նոր աղետի հարցին։ Ընդունվեց բաաձև «թուրք-հայկական» հարցի մասին, որը համապատասխանում էր «Թուրքահայաստանի մասին» դեկրետի ոգուն։ Դաշնակցականները մերժեցին Ստեփան Շահումյանի և մյուս բոլշևիկների առաջարկը՝ միացյալ ուժերով դիմադրելու թուրք նվաճողներին։ Համագումարը դեկտ եմբերի 21-ին երկրամասում հռչակեց խորհրդային իշխանություն։ Ընտրվեց 100 հոգուց բաղկացած բանակային երկրային նոր սովետ՝ բոլշևիկ Գ. Կորգանովի ղեկավարությամբ։ Սակայն երկրամասում ստեղծված բարդ իրապայմաններում սովետի հեղափոխական ուժերը ի վիճակի չեղան իշխանությունը պահել իրենց ձեռքում և զարգացնել հեղափոխությունը։ Դեկտեմբերի 28-ին ստեղծվեց հեղափոխական երկրային խորհրդի գործադիր օրգան՝ բոլշևիկյան ռազմահեղափոխական կոմիտե, որն իր գործունեության կենտրոն ընտրեց Բաքուն։
Թոքաթի մարզ
Թոքաթի մարզ (Tokat ili), նահանգ Թուրքիայի Հանրապետության Սևծովյան տարածաշրջանում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Թոքաթի մարզ
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Փոքր Սամսար)
Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի 28 կմ դեպի հյուսիս֊արևելք, հայաբնակ Փոքր Սամսար գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1852 թվականին։ Եկեղեցու մասին կան հիշատակումներ 1860-ական թվականների Վրաստանի և Իմերեթի թեմի եկեղեցիների տեղեկագրերում։
Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց։ 1891 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է, որի մասին կա շինարարական արձանագրություն եկեղեցու մուտքի բարավորին։ 1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ի երկրաշարժից եկեղեցին քանդվել է և կիկին վերանորոգվել է 1900 թվականին։ Ըստ որոշ վկայությունների 1907 թվականի ապրիլի 27-ին Խրիմյան Հայրիկը, անցնելով Ջավախքի գյուղերով, օծել է այնտեղի մի քանի եկեղեցիներ, այդ թվում նաև Փոքր Սամսար գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին։
Ճարտարապետություն
Սուրբ Հարություն Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ տիպի կառույց է, այն կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (16.94 x 9.47) մետր։ Եկեղեցու մուտքը արևմտյան կողմից է, որի վերնամասում կա խաչաքանդակ և հայերեն արձանագրություն։ Եկեղեցու պատուհանները բացված են հարավային և հյուսիսային պատերին։ Զանգակատունը գտնվում է եկեղեցու տանիքի արևմտյան մասում։ Եկեղեցու ներսում՝ արևելյան մասում է գտնվում Սուրբ խորանը, որի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։
Եկեղեցու շուրջ կա գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են 19-րդ դարի տապանաքարեր։
Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է, և վերածվել էր պահեստի։ Արդեն իսկ հետխորհրդային տարներին եկեղեցին վերանորոգվում է 2005 թվականին գյուղի բնակիչ Հուսիկ Աբգարյանի կողմից, իսկ 2006 թվականին՝ Հովիկ Աբգարյանի կողմից։
2008 թվականի օգոստոսին եկեղեցին վերաօծվում է օրհնությամբ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհնաուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի ձեռամբ ու մասնակցությամբ հոգևոր հովվի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի Կատեգորիա:Վրաստանի հայոց թեմ
Սրեդնի (քաղաքատիպ ավան, Ուսոլսկի շրջան)
Սրեդնի (Средний), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Ուսոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5352 մարդ։
Ատրիայի անվան գենդերային հավասարության և կանանց պատմության ինստիտուտ
Ատրիայի անվան գենդերային հավասարության և կանանց պատմության ինստիտուտ (Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis), գենդերային հավասարությանն ու կանանց պատմության վավերագրմանն ու արխիվին նվիրված հանրային գրադարան և հետազոտական ինստիտուտ Ամստերդամում։ Մինչև 2009 թվականը կոչվել է Միջազգային տեղեկատվական կենտրոն և կանանց շարժման արխիվ (IIAV) (-2009 թ.) և Կանանց պատմության Ալետայի անվան ինստիտուտ (2009-2013 թթ.) :
Պատմություն
1935 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Առաջին ֆեմինիստական ալիքի հոլանդացի ակնառու ակտիվիստներ Ռոզա Մանուսը, Յոհաննա Նաբերը և Ուիլեմիյն Պոստումուս ֆան դեր Գուտը հիմնադրել են Կանանց շարժման միջազգային արխիվը (Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging, IAV), որը ներառում էր գրադարան, նպատակ էր հետապնդում վավերագրել կանանց պատմությունը և հեշտացնել ակադեմիական հետազոտությունը։ Հիմնադիրները կազմակերպությանը նվիրաբերեցին իրենց գործունեության արխիվները, այդ թվում` Ալետա Յակոբսի անձնական արխիվը։ Հաստատությունը տեղակայված էր Keizersgracht 264 հասցեում՝ Սոցիալական պատմության միջազգային ինստիտուտի նախկին շենքում (IISG):
Միաձուլում և նոր շենք
1981 թվականին կազմակերպությունը տեղափոխվեց ավելի ընդարձակ տարածք Keizersgracht nr. 10 հասցեում և միաձուլվեց Կանանց շարժման հոլանդական տեղեկատվական և վավերագրման կենտրոնին (Informatie- en Documentatiecentrum voor դե Vrouwenbeweging), որը կենտրոնացած էր հավաքելու ժամանակակից տեղեկատվություն Երկրորդ ֆեմինիստական ալիքի վերաբերյալ և հրապարակեց ֆեմինիստական մշակութային «Կին-տղամարդ շարժման» Lover ամսագիրը։ 1992 թվականին գրադարանային վավերագրման համար տպագրվեց Կանանց մասնագիտացված հանրագիտարան (Women's thesaurus): 1993 թվականի վերջում Միջազգային տեղեկատվական կենտրոն և կանանց շարժման արխիվ (IIAV) կազմակերպությունը կրկին տեղափոխվեց բյուզանդական վերածննդի ոճով կառուցված նախկին եկեղեցու շենք Ամստերդամ Օսթում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 4-ից ինստիտուտը տեղակայված է Ամստերդամի Vijzelstraat 20 հասցեում։
Վերականգնված արխիվ
1992 թվականին հոլանդական NRC Handelsblad օրաթերթի Մոսկվայի թղթակից Մարկ Յանսենը Ռուսաստանում պատահաբար հայտնաբերեց Կանանց շարժման միջազգային արխիվ կազմակերպության բնօրինակ արխիվի մի մասը, հատուկ արխիվը, որն անձեռնմխելի էր մնացել 1945-1946 թվականներից ի վեր։ Ձգձգված դիվանագիտական բանակցություններից հետո 2003 թվականի մայիսին փաստաթղթերը վերադարձվեցին Ամստերդամ։ Այնուամենայնիվ, ամբողջական արխիվը դեռ չի վերականգնվել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների գրադարաններ Կատեգորիա:Ամստերդամի ինստիտուտներ
Աչմա
Աչմա (აჩმა), վրացական խաչապուրու տեսակ, որը պատրաստվում է խմորի մեծ քանակի շերտերից, որոնք սկզբում մի փոքր խաշում են, որպեսզի դրանք իրար չկպչեն։ Մջուկի համար սովորաբար օգտագործում են սուլուգունի, այն կտրատում կամ քերում են և լցնում են խմորի ամեն շերտի վրա։ Կարելի է օգտագործել նաև այլ պանիր կամ 50% սուլուգունի և 50% իմերեթական պանիր։ Հյութալիության համար կարելի խմորի վրա սերուցքային կարագ քսել։ Թխման կաղապարը դնում են ջեռոցի կամ փռան մեջ, որտեղ թխվում է աչման։ Աչմա պատրաստելու գլխավոր սկզբունքը կայանում է նրանում, որ խմորը պետք է քաղցր չլինի, իսկ պանիրը աղի լինի։ Աչման, որպես կանոն մատուցվում է տաք։ Այն հարմար է նրանով, որ կարելի է նորից տաքացնել և նրա համը դրանից չի փչանա, դրա համար այն պատրաստվում է միանգամից մեծ չափաբաժնով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց Կատեգորիա:Պանրով ուտեստներ Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Քելվին Նեթ
Քելվին Լեոն Նեթ (Calvin Leon Natt, ), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է Լուիզիանա նահանգի Մոնրո քաղաքում, սովորել է Բաստրոպի (Բաստրոպ, Կալիֆոռնիա) դպրոցում, որում հանդես է եկել բասկետբոլային ակումբի կազմում։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է թեթև հարձակվողի և ծանր հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել է Մոնրոյի Լուիզիանայի համալսարանում։ 1979 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Նյու Ջերսի Նեթս» ակումի կողմից՝ 8-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս», «Դենվեր Նագեթս», «Սան Անտոնիո Սփըրս», «Դալաս Մավերիքս» և «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 11 մրցաշրջան։ Ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի կազմում (1980)։ 1985 թվականին մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին։ 1979 թվականին ճանաչվել է Atlantic Sun կոնֆերենցիայի ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ, ինչպես նաև ընդգրկվել է NCAA երկրորդ համաամերիկյան հավաքականի կազմում։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 599 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 10 291 միավոր (17,2 մ/խ), կատարել 4070 անդրադարձ, 1306 փոխանցում 525 խլում և 191 բլոկշոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի բասկետբոլիստներ
Աբդուլայ Դուկուրե
Աբդուլայ Դուկուրե (Abdoulaye Doucouré, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ուոթֆորդի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Ռեն
Դուկուրեն Ռենի ակադեմիայի սան է ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2013 թվականի ապրիլի 27-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Բրեստի դեմ խաղում և այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ ։ 2014 թվականի մարտի 22-ին ֆրանսիացին խփեց Օլիմպիկ Մարսելի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Ապրիլի 15-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց Ֆրանսիայի գավաթի կիսաեզրափակչի Անժեի դեմ խաղում ։ Մայիսի 3-ին Դուկուրեն խաղադաշտ դուրս եկավ Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչի Գենգանի դեմ խաղում, սակայն Ռենը պարտվեց 2-0 հաշվով ։ Մայիսի 17-ին նա գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Ռեյմսի դեմ խաղում ։ 2013-14 մրցաշրջանում Դուկուրեն անցկացրեց 27 հանդիպում՝ դառնալով 7 գոլի և 7 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Դուկուրեն տվեց 2 գոլային փոխանցում Լանսի դեմ խաղում՝ օգնելով Ռենին հաղթել 2-0 հաշվով ։ Հոկտեմբերի 26-ին ֆրանսիացին գոլի հեղինակ դարձավ Լիլի դեմ խաղում ։ 2015 թվականի հունվարի 4-ին նա դուբլ ձևակերպեց Ֆրանսիայի գավաթի Դյունկերկի դեմ խաղում ։ Փետրվարի 28-ին Դուկուրեն խփեց Լանսի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Հոկտեմբերի 4-ին ֆրանսիացին գոլ խփեց Մոնակոյի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով ։ Ռենի կազմում Դուկուրեն անցկացրեց 92 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում՝ դառնալով 16 գոլի և 15 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Ուոթֆորդ
2016 թվականի փետրվարի 1-ին Դուկուրեն 4.5 տարվա պայմանագիր կնքեց Ուոթֆորդի հետ, ինչից միանգամից հետո մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ Գրանադային   ։ Իր դեբյուտը Լա Լիգայում նշեց փետրվարի 7-ին՝ փոխարինելով Ադալբերտո Պենյարանդային Ռեալ Մադրիդի դեմ խաղում  ։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց փետրվարի 28-ին՝ Դեպորտիվո Լա Կորունյայի դեմ խաղում ։ Ապրիլի 3-ին ֆրանսիացին գոլային փոխանցում տվեց Ատլետիկ Բիլբաոյի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով ։ Գրանադայի կազմում Դուկուրեն անցկացրեց 15 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Դերիք Ֆեյվորս
Դերիք Բերնարդ Ֆեյվորս (անգլ.՝ Derrick Bernard Favors, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Յութա Ջազ» ակումբում, որպես ծանր հարձակվող և կենտրոնական։
Աբդուլայ Դուկուրե
Ուոթֆորդ
2018 թվականի օգոստոսի 2-ին Դուկուրեն երկարաձգեց իր պայմանագիրը Ուոթֆորդի հետ մինչև 2023 թվականը   ։ Հոկտեմբերի 20-ին՝ Վուլվսի դեմ խաղում ֆրանսիացին տվեց 2 գոլային փոխանցում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով  ։ Դեկտեմբերի 4-ին նա գոլի հեղինակ դարձավ Մանչեսթեր Սիթիի դեմ խաղում, սակայն Ուոթֆորդը պարտվեց 2-1 հաշվով  ։ Դեկտեմբերի 10-ին Դուկուրեն գոլ խփեց Էվերթոնի դեմ խաղում  ։ Դեկտեմբերի 29-ին՝ Նյուքասլ Յունայթեդի դեմ խաղում ֆրանսիացին դարձավ գոլի հեղինակ, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով  ։
Դերիք Ֆեյվորս
Ծնվել է ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի վարչական կենտրոն Ատլանտայում։ Հաճախել է Հարավային Ատլանտային ավագ դպրոցը՝ համարվելով 2009 թվականի լավագույն դպրոցական բասկետբոլիստներից մեկը։ Ավագ դպրոցի ավարտական տարում Ֆեյվորսի միջին տվյալներն էին 28,1 միավոր, 13,3 անդրադարձ, 5,0 բլոկշոտ, 3,0 խլում և 2,0 արդյունավետ փոխանցում մեկ խաղում։ Դպրոցն ավարտել է ռեկորդայն 2341 միավորով, 1511 անդրադարձով և 741 բլոկշոտով ։
Աբդուլայ Դուկուրե
Միջազգային կարիերա
Դուկուրեն իրավասու էր ներկայացնել Ֆրանսիան ու Մալին միջազգային ասպարեզում և հանդես է եկել Ֆրանսիայի բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում ։
Դերիք Ֆեյվորս
Դպրոցական կարիերան ավարտելուց հետո համալսարանային առաջնությունում ներկայացրել է Ջորջիայի նահանգային համալսարանը։ Մեկ ուսումնական տարի համալսարանային թիմում հանդես գալուց հետո մասնակցության հայտ է ներկայացրել NBA-ի 2010 թվականի դրաֆթում։ Ընտրվել է դրաֆթի առաջին ռաունդի 3-րդ ընտրությամբ՝ «Նյու Ջերսի Նեթսի» (այժմ՝ «Բրուքլին Նեթս») կողմից ։ 2011 թվականին փետրվարի 23-ին անցկացված փոխանակման շրջանակներում Ֆեյվորսը տեղ է գտնում «Յութա Ջազ» ակումբում ։
Աբդուլայ Դուկուրե
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի ապրիլի 29-ի դրությամբ
Դերիք Ֆեյվորս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ
Աբդուլայ Դուկուրե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գրանադայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Ձեռբածություն հերկինս
«Ձեռբածություն հերկինս» («Ձեռբածութիւն յերկինս»), կարդինալ Հովհաննես Պոնայի դավանաբանական երկը։
Հայերեն է թարգմանել Վարդան Հունանյանը։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1674 թվականին Հռոմում՝ Ուրբանյան տպարանում (524 էջ, 11,8 x 6,7 սմ)։ Տպագրվել է նաև 1705 թվականին Ամստերդամում՝ Թովմաս Վանանդեցու տպարանում։
Տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Ձեռբածութիւն յերկինս պարունակօղ զգացմանց…» (348 էջ, 8°, 12 x 6,2 սմ)։
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Օլխովո (գյուղ, Յարցևսկի շրջան)
Օլխովո (Ольхово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։
Ադա (այլ կիրառումներ)
Ադա անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Անուն
Ադա (անուն) - կանացի անուն
Միջոցառում
Կատեգորիա:Բազմիմաստության փարատման էջեր
Սանջակ Վերին
Սանջակ Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մտքի տեսություն
Առաջարկվում է, որ մտքի տեսության դեֆիցիտները մարդկանց մոտ առաջացնում են աուտիզմ, նյարդային անորեքսիա, շիզոֆրենիա, դիսֆորիա, ուշադրության պակասի գերակտիվության խանգարում , կախվածություն կոկաինից , և ուղեղի վնասվածք, որոնք առաջացել են ալկոհոլի նեյրոտոքսիկությունից; ափիոնային նյութերից կախվածությունը վերականգնվում է դրա չափավոր օգտագործումից Մտքի տեսությունը նման է, բայց ոչ նույնական կարեկցանքին և համակրանքին.
Մտքի տեսությունը զարգանում է դեռ մանկուց, քանի որ այդ ժամանակ զարգանում է նախաճակատային կեղևը։ Սովորաբար զարգացող երեխաների մեծամասնությունը չորս տարեկանից սխալ առաջադրանք են անցնում։ Իրանի և Չինաստանի կոլեկտիվիզմի մշակույթում ապրող երեխաները գիտելիքի հասանելիությունը ավելի վաղ տարիքից են զարգացնում և ավելի ուշ են հասկանում բազմաթիվ համոզմունքներ, քան այն երեխաները, ովքեր ապրում են Արևմտյան երկրներում՝ ինդիվիդուալիզմի մշակույթում ։
Նեյրոպատկերային հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ուղեղի շրջաններ կան որոնք որ մտքի տեսության ընթացքում ներգրավված են նախաճակատային ծածկույթում և հետին քունքային ակոսի շրջանում իսկ երբեմն էլ ուղեղի ձախ կիսագնդի հատվածում կամ էլ նշիկներում։ Այն հիվանդները, ովքեր ճակատային բիլթի կամ քունք-գագաթային միացման վնասվածք ունեն մտքի տեսության որոշակի հարցերում դժվարանում են։
Շատ հետազոտողներ կենտրոնանում են կենդանիների մտադրության, հայացքի, հեռանկարի կամ գիտելիքի ըմբռնման վրա։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ օրանգուտանները և շիմպանզեները հասկանում են պատահական և դիտավորյալ արարքների տարբերությունները։ Վիլյամ Ֆիլդը և Սյու Սևեջ-Ռամբոն կարծում են, որ բոնոբոները զարգացրել են մտքի տեսությունը։
Մտքի տեսությունը տարբերվում է մտքի փիլիսոփայությունից, այն մտքի հիմնական բնույթին է վերաբերում։
Սահմանում
Թվում է թե մտքի տեսությունը մարդու բնածին կամ պոտենցիալ ունակություն է, որի լիարժեք զարգացման համար երկար տարիների փորձ է պահանջվում։ Տարբեր մարդիկ մտքի քիչ թե շատ արդյունավետ տեսություն են զարգացնում։ Ըստ Նեո- պիաժետյան ճանաչողական զարգացման տեսության մտքի տեսությունը հանդիսանում է մարդու մտքի հիպերճանաչողական կարողություն է, որպեսզի կարողանա գրանցի, վերահսկի ներկայացնի իր սեփական կարողությունները ։
Էմպաթիան ուրիշների հոգեվիճակի ճանաչումն ու ըմբռնումն է, ներառյալ իրենց համոզմունքները, ցանկությունները և հատկապես զգացմունքները, որոնք կապված են հասկացողության հետ։ Էմպաթիան հաճախ բնութագրվում է, որպես ՛՛իրեն ուրիշի տեղը դնել՛՛ արտահայտությամբ։ Վերջին էթոլոգիական ուսումնասիրությունը, որը վերաբերում է կենդանիների վարքագծին, ենթադրում է, որ նույնիսկ կրծողները կարող են ցուցաբերել էմպաթիկ կարողություններ ։ Մինչդեռ էմպաթիան հայտնի է, որպես հուզական հեռանկարների ընդունում, և  մտքի տեսությունը սահմանում է, որպես ճանաչողական հեռանկարներ ։
Մտքի տեսության ուսումնասիրությունները, որոնք արվել են մարդկանց, կենդանիների, մեծահասակների և երեխաների մոտ նորմալ և տիպիկ զարգացման ընթացքում, արագորեն աճել են Պրեմաքի և Գայ Վուդրուֆի ՛՛Արդյո՞ք շիմպանզեները մտքի տեսություն ունեն՛՛ 1978 թվականի աշխատությունից հետո ։ Սոցիալական նյարդագիտության ոլորտը սկսել է անդրադառնալ այս քննարկմանը պատկերելով մարդկանց ուղեղը, մինչդեռ նրանք առաջադրանքներ են կատարում, որոնք պահանջում են ուրիշների մտադրության, համոզմունքի, և այլ հոգեկան վիճակների ըմբռնում։
Մտքի տեսության այլընտրանքային հաշիվը օպերանտ հոգեբանության մեջ է տրված, և էմպիրիկ ապացույցներ է տրամադրում և հեռանկարային և էմպիրիկ ֆունկցիոնալ հաշվի համար։ Ամենազարգացած օպերանտ մոտեցումը հայտնաբերվել է ուսումնասիրության մեջ, որը բխում է ռացիոնալ արձագանքից ու ներառված է ռացիոնալ համակարգի տեսության մեջ։ Այս տեսակետի համաձայն էմպաթիան և հեռանկարային դիտարկումը բարդ կառուցվածք է, որը բխում է ռացիոնալ կարողություններից, որը հիմնված է  սովորել տարբերակել և արձագանքել սեփական անձի, այլ մարդկանց, տեղի և ժամանակի հարաբերությունները, հաստատված հարաբերությունների միջոցով   ։
Փիլիսոփայական և հոգեբանական սկզբնաղբյուրներ
Մտքի տեսության քննարկումները իրենց սկզբնաղբյուրները ունեն փիլիսոփայական քննարկման մեջ, սկսած Ռենե Դեկարտի ժամանակներից, որը հիմք դրեց մտքի գիտությանը։ Մտքի տեսության փիլիսոփայական գրականության մեջ երկու հակասական մոտեցումներ կան տեսություն-տեսություն և մոդելավորման տեսություն։ Տեսաբանը ներկայացնում է ստույգ տեսություն՝ "ազգային հոգեբանություն", որը մարդիկ օգտագործում են ուրիշների մտքերը կշռադատելու համար։ Այսպիսի տեսությունը կատարելագործվում է ինքնաբերաբար և իսկական է, չնայած այն դրսևորվում է սոցիալական փոխազդեցության միջոցով ։ Այն նաև սերտորեն կապված է սոցիալական հոգեբանության, սոցիալական ընկալման և վերագրման տեսության հետ։
Սովորական և ինտուիտիվ է ենթադրել, որ ուրիշները մտածում են։ Մարդիկ իրենց վերագրում են կենդանիներին (այլ կերպ ասած մարդակերպություն), անշունչ առարկաներին, և նույնիսկ բնական երևույթներին։Դանիել Դենեթն այս իրերի նկատմամբ հակումն անվանեց միտումնավոր դիրքորոշում․մենք ենթադրում ենք, որ նրանք մտադրություններ ունեն, որոնք օգնում են կանխատեսել իրենց հետագա վարքագիծը ։ Այնուամենայնիվ կարևոր տարբերություն կա որևէ բանի նկատմամբ "դիտավորյալ դիրքորոշում" ցույց տալու և դրանով "ընդհանուր աշխարհ" մուտք գործելով։ Կանխամտածված դիրքորոշումը տեսություն է, որը մենք կիրառոում ենք միջանձային փոխազդեցությունների ժամանակ։ Ընդհանուր աշխարհն ուղղակիորեն է կիրառվում և դրա գոյությունը ընկալողի համար հենց ինքնին իրականություն է պատկերում։ Այն ոչ միայն իքնաբերաբար է կիրառվում, այլ որոշ առումներով ընկալում է կազմում։
Զարգացում
Այն ուսումնասիրությունը, թե որ կենդանիներն են ի վիճակի գիտելիք և հոգեկան վիճակներ վերագրել ուրիշներին, ինչպես նաև մարդու օնտոգենեզում և ֆիլոգենետիկաում այդ ունակությունների զարգացումը բացահայտում է մտքի տեսության մի քանի նախադրյալներ։ Ուշադրության ըմբռնումը, ուրիշների մտադրությունները հասկանալը, և ընդօրինակող փորձը մտքի տեսության բնորոշ գծերն են, որոնք կարող են դիտվել տեսության զարգացման սկզբում, որը հետագայում դառնում է լիովին զարգացած տեսություն։
Ուրիշների մտադրությունների ըմբռնումը ևս մեկ կարևոր նախադրյալ է մյուսների մտքերը հասկանալը, որովհետև դիտավորությունը կամ "մտադրված արարքը", հոգեկան վիճակների կամ իրադարձությունների հիմնական հատկանիշն է։ Դանիել Դենեթը "կանխամտածված դիրքորոշումը" սահմանում է, որպես հասկացողություն, այն է որ ուրիշների գործողությունները նպատակաուղղված են և առաջացնում են որոշակի համոզմունքներ և ցանկություներ։ Երկու և երեք տարեկան երեխանները տարբերում են թե երբ է փորձարարը դիտավորյալ կամ պատահաբար կպչուն պիտակներով տուփը նշել, որպես դիտավորություն. Նույնիսկ ավելի վաղ Անդրեյ Ն. Մելցոֆը պարզեց, որ օնտոգենեզում 18 ամսական նորածինները կարող են կատարել թիրախային մանիպուլյացիաներ, որոնք փորձագետները փորձել են և ձախողվել է, ենթադրվում է,որ նորածինները կարող են ներկայացնել մեծահասակների օբյեկտիվ պահվածքը, ներառյալ նպատակներն ու մտադրությունները ։ Մինչդեռ մտադրության վերագրումը (տուփի նշումը) և գիտելիքը (կեղծ համոզմունքի առաջադրանքները) հետաքննվում են երիտասարդների և ոչ մարդկային  կենդանիների շրջանում, որպեսզի հայտնաբերվի մտքի տեսության նախադրյալները, Գագլիարդի էթ ալը նշել է, որ չափահաս մարդիկ միշտ չէ, որ գործում են վերագրման տեսակետին համապատասխան ։ Իրենց փորձի ժամանակ չափահասները ընտրություն էին կատարում խայծով տարաների վերաբերյալ, երբ առաջնորդվում էին համադաշնակիցների կողմից, ովքեր չէին կարող տեսնել (և այդպես չէին կարող իմանալ), թե որ տարան է հենց ինքը խայծը։
Զարգացման հոգեբանության հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նորածնի՝ ուրիշներին ընդօրինակելու կարողությունը թե՛ մտքի տեսության, թե՛ սոցիալական-ճանաչողական այլ ձեռքբերումների ակունքներն են, ինչպիսիք են հեռանկարը և կարեկցանքը ։ Ըստ Մելցոֆի, նորածնի բնածին ըմբռնումը, որ ուրիշները "ինձ նման են" թույլ է տալիս ճանաչել ուրիշների մոտ ակնհայտ ֆիզիկական և հոգեկան վիճակների միջև հավասարությունը և ես-ի կողմից զգալու համարժեքությունը։ Օրինակ նորածինը օգտագործում է սեփական փորձը՝ ուղղելով իր գլուխը, այնուհետև աչքերը ուղղելով այն առարկան որով հետաքրքրվում է, որպեսզի հասկանա մյուսների շարժումները, ովքեր դեպի առարկան են շրջվում, այլ կերպ ասած նրանք կզբաղվեն հետաքրքրություն կամ նշանակություն ունեցող առարկաներով։ Համեմատական առարկաների որոշ հետազոտողներ վարանել են չափազանց ծանր կշիռ տալ իմիտացիային՝ որպես մարդու առաջադեմ սոցիալ-ճանաչողական հմտությունների կարևոր նախադրյալ, ինչպիսիք են մտայնացումը և կարեկցանքը, հատկապես, եթե իրական նմանակումն այլևս չի օգտագործվում մեծահասակների կողմից։ Ալեսանդրիա Հորովիցի նմանակման թեստը ցույց տվեց,որ չափահասները նմանակում էին փորձարարին,ով ցույց էր տալիս նոր առաջադրանքը շատ ավելի մանրամասն քան երեխաները։ Հորովիցը նշում է, որ իմիտացիայի հիմքում ընկած ճշգրիտ հոգեբանական վիճակը անհասկանալի է և ինքնին չի կարող օգտագործվել մարդկանց հոգեկան վիճակների վերաբերյալ եզրակացություններ անելու համար։
Չնայած շատ հետազոտություններ են արվել նորածինների վրա մտքի տեսությունը շարունակաբար զարգանում է մանկության և ուշ պատանեկության ընթացքում, քանի որ նախաճակատային կեղևային շերտում զարգանում են նյարդակապերը (նեյրոնային կապեր)։ Ենթադրվում է, որ նախաճակատային կեղևային շերտը ներգրավված է պլանավորման և որոշումների կայացման մեջ ։ Երեխաները, կարծես, հաջորդաբար զարգացնում են մտքի տեսության հմտությունները։ Առաջին հմտությունը, որը պետք է զարգանա, դա ճանաչելու կարողությունն է, որ ուրիշներն ունեն տարբեր ցանկություններ։ Երեխաները կարճ ժամանակում կարողանում են հասկանալ, որ ուրիշները տարբեր համոզմունքներ ունեն։ Հաջորդ հմտությունը, որը պետք է զարգացնել, դա գիտակցելն է, որ ուրիշներին հասանելի են տարբեր գիտելիքների հիմունքներ։ Եվ վերջապես, երեխաները կարող են հասկանալ, որ ուրիշները կարող են կեղծ համոզմունքներ ունենալ, և որ մի մասը կարող է թաքցնել զգացմունքները:Թեև այս հաջորդականությունը ներկայացնում է հմտությունների ձեռքբերման ընդհանուր միտումը, թվում է, որ մշակույթներ կան, որոշ որհմտությունների վրա ավելի շատ հատուկ նշանակություն են տալիս, ինչը հանգեցնում է ավելի արժեքավոր հմտությունների զարգացմանը, քան նրանք, որոնք համարվում են ոչ այնքան կարևոր:Օրինակ, ինդիվիդուալիստական մշակույթներում, ինչպիսին Միացյալ Նահանգներն է, ավելի մեծ նշանակություն են տալիս ուրիշների կարծիքներն ու համոզմունքները ճանաչելու ունակության վրա։ Կոլեկտիվիստական մշակույթում, ինչպիսին Չինաստանն է, այս հմտությունը կարող է այդքան կարևոր չլինել և, հետևաբար, չզարգանա մինչև ավելի ուշ ։
Լեզու
Կան ապացույցներ, որ մտքի տեսության զարգացումը սերտորեն փոխկապակցված է մարդկանց լեզվի զարգացման հետ:Մեկ մետա-վերլուծություն ցույց տվեց չափավոր և ուժեղ հարաբերակցություն («r» = 0.43) մտքի տեսության և լեզվական առաջադրանքների կատարման միջև :Թե լեզուն, և թե մտքի տեսությունը երեխաների մոտ սկսում են զարգանալ մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում (երկու և հինգ տարեկան հասակում), բայց այս նույն ժամանակահատվածում զարգանում են շատ այլ կարողություններ  և դրանք այդքան բարձր հարաբերակցություններ չեն առաջացնում ոչ միմյանց, և ոչ էլ մտքի տեսության հետ։
Հաղորդկցման պրագմատիկ տեսությունները ենթադրում են, որ նործինները պետք է հասկանան ուրիշների համոզմունքները և հոգեկան վիճակները, որպեսզի լեզվին տիրապետող յուրաքանչյուր մարդու փոխանցեն հաղորդակցության բովանդակությունը։ Քանի որ բանավոր արտասանությունը հաճախ թերորոշված է և, հետևաբար, այն կարող է ունենալ տարբեր իմաստներ՝ կախված իրական համատեքստից, մտքի տեսությունը կարող է վճռորոշ դեր խաղալ ուրիշների հաղորդակցական և տեղեկատվական մտադրությունները հասկանալու և բառերի իմաստը պարզելու գործում:Որոշ էմպիրիկ արդյունքներ ենթադրում են, որ նույնիսկ 13 ամսական նորածիններն ունեն հաղորդակցական մտքերը կարդալու կարողություն, ինչը նրանց հնարավորություն է տալիս եզրակացնել, թե ինչպիսի տեղեկատվություն է փոխանցվում հաղորդակցվողների միջև, ինչը ենթադրում է, որ մարդկային լեզուն գոնե մասամբ հիմնված է մտքի տեսության հմտությունների վրա։
Քերոլ Ա. Միլլերը տվեց այս հարաբերությունների հետագա հնարավոր բացատրությունները:Հավանաբար, ընտանիքում երեխաների բանավոր հաղորդակցության և զրույցի չափը կարող է բացատրել մտքի զարգացման տեսությունը։ Նման լեզվական բացահայտումը կարող է օգնել երեխային իմանալ ուրիշների հոգեկան վիճակները և տեսակետները ։ Էմպիրիկ բացահայտումները ցույց են տալիս, որ ընտանեկան քննարկումներին մասնակցությունը, կանխատեսում է առաջադրանքների բարձր միավորներ, և այն խուլ երեխաները, ովքեր ունեն լսող ծնողներ և հնարավոր է ի վիճակի չլինեն շատ շփվել իրենց ծնողների հետ զարգացման վաղ տարիներին, հակված են ավելի ցածր գնահատականներ ստանալ մտքի տեսության առաջադրանքներից ։
Լեզվի և մտքի զարգացման տեսության միջև փոխհարաբերությունների մեկ այլ բացատրություն կապված է երեխայի մտավոր վիճակի և բառերի ըմբռնման հետ, ինչպիսիք են «մտածել» և «հավատալ»:Քանի որ հոգեկան վիճակը վարքագծից չի դիտարկվում, երեխաները պետք է սովորեն հոգեկան վիճակը բնութագրող բառերը, որոնք պահանջում են լեզվի շարահյուսական կանոնների, իմաստային համակարգերի և լեզուն կիրառելու իմացություն ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հոգեկան վիճակ ցույց տվող բառերի ըմբռնումը կանխատեսվում է չորս տարեկանից ։
Երրորդ վարկածն այն է, որ ամբողջ նախադասությունը` («Ջիմին կարծում է, որ աշխարհը հարթ է») իր լրացումից («աշխարհը հարթ է») տարբերելու և հասկանալու կարողությունը, որ մեկը կարող է ճշմարիտ լինել, իսկ մյուսը՝ կեղծ, կապված է մտքի զարգացման տեսության հետ։ Այս նախադաս լրացումները իրարից անկախ լինելով համեմատաբար շարահյուսական բարդ հմտություն է և կապված է երեխաների մոտ մտքի տեսության առաջադրանքների գնահատականների ավելացման հետ ։
Մեկ այլ ապացույց կա, որ ուղեղի այն հատվածները, որոնք պատասխանատու են լեզվի և մտքի տեսության համար, սերտորեն կապված են միմյանց հետ։ Քունք-գագաթային հանգույցը ներգրավված է նոր բառապաշար ձեռք բերելու, ինչպես նաև բառերը ընկալելու և վերարտադրելու ունակության մեջ:Քունք-գագաթային հանգույցի մեջ այնպիսի մասեր կան որոնք դեմքի, ձայների և կենսաբանական շարժումների ճանաչման ու մտքի տեսության մեջ են զարգացած:Քանի որ այս բոլոր հատվածները միմյանց հետ սերտորեն կապված են, խելամիտ է կասկածել, որ նրանք աշխատում են միասին։ Ըստ ուսումնասիրությունների քունք-գագաթային հանգույցի ակտիվացման աճի հետ մեկտեղ հիվանդները կարդալու պատկերներին նայելով տեղոկություն են ստանում այլ մարդկանց համոզմունքների վերաբերյալ, բայց ոչ այն ժամանակ երբ դիտարկում են ֆիզիկական հսկողության խթանները ։
Մտքի տեսությունը մեծահասակների մոտ
Նյարդային մեծահասակները ունեն մտքի տեսության հասկացություններ, որոնք զարգացրել են մանկության տարիներին ( այնպիսի հայեցակարգեր, ինչպիսիք են հավատը, ցանկությունը, գիտելիքը և մտադրությունը):Ինչպե՞ս են նրանք օգտագործում այս հասկացությունները սոցիալական կյանքի բազմաթիվ պահանջներ բավարարելու համար՝ սկսած արագ որոշումներից, կամ թե ինչպես խաբել մրցակցին մրցակցային խաղում, մինչև ով գիտի, թե ինչից պետք է հետ չմնանք արագ խոսակցության ժամանակ, մինչև մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղոությունը դատարանում ճանաչելը ։
Բոազ Քեյսարը, Դեյլ Բարը և գործընկերները պարզել են, որ մեծահասակները հաճախ չեն կարողանում օգտագործել իրենց մտքի տեսության կարողությունները խոսողի ուղերձը մեկնաբանելու համար, չնայած նրանք շատ լավ գիտեին, որ բանախոսը չունի քննադատական գիտելիքներ ։ Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ մեծահասակները հակված են «եսակենտրոն կարծիքների», որոնք ազդում են իրենց սեփական համոզմունքների, գիտելիքների կամ նախասիրությունների վրա, երբ դատում են ուրիշների կարծիքը, կամ էլ ամբողջովին անտեսում այլ մարդկանց տեսակետները ։ Ապացույց կա նաև այն մասին,որ ավելի մեծ հիշողությամբ և ժառանգած ընդունակոություններով և ավելի մեծ մոտիվացիա ունեցող մեծահասակները ավելի հավանական է, որ օգտագործեն իրենց մտքի տեսության կարողությունները ։
Ի հակադրություն, այլ մարդկանց ապացույցները ցույց են տվել, որ հոգեկան վիճակների մասին մտածելու անուղղակի ազդեցությունները մեծահասակները երբեմն կարող են իրենց մտքի տեսությունը ինքնաբերաբար օգտագործել:Ագնես Կովաչը և գործընկերները չափել են այն ժամանակը, որը պահանջվում էր մեծահասակներից՝ հայտնաբերելու գնդակի առկայությունը, քանի որ այն բացահայտվում էր խցանողի հետևից։   Դանա Սամսոնը և գործընկերները չափել են այն ժամանակը, որը պահանջվում է մեծահասակներից սենյակի պատի կետերի քանակը գնահատելու համար։ Նրանք պարզել են, որ մեծահասակները ավելի դանդաղ են արձագանքում այն բանին երբ սենյակում կանգնած ավատարը ավելի քիչ կետեր է տեսնում, քան նրանք, նույնիսկ երբ նրանց երբեք չեն ասել, որ ուշադրություն դարձնեն, թե ինչ կարող է տեսնել ավատարը ։ Հարցականի տակ է դրվել, թե արդյոք այս «այլկենտրոնական կողմնակալությունները» իսկապես արտացոլում են մեկ այլ անձի մտածածի կամ տեսածի ինքնաբերաբար մշակումը, թե դրանք արտացոլում են ուշադրությունը և հիշողության էֆեկտները, որոնք ուղեկցվում են ավատարով, բայց չեն ներառում իրենց մտածածի կամ տեսածի որևէ նկարագրություն ։
Տարբեր տեսություններ փորձում են բացատրել նման արդյունքները։ Եթե մտքի տեսությունը ինքնաբերական է, դա կօգնի բացատրել, թե ինչպես են մարդիկ հետևում մտքի տեսության պահանջներին մրցակցային խաղերի և արագ խոսակցությունների միջոցով։ Այն կարող է նաև բացատրել այն փաստը, որ նորածինները և որոշ ոչ մարդկային տեսակներ երբեմն կարող են մտքի տեսության ընդունակ լինել՝ չնայած ունեն հիշողության և ճանաչողական սահմանափակ ռեսուրսներ ։ Եթե մտքի տեսությունը ջանքք պահանջող է և ինքնաբերական, մյուս կողմից սա բացատրում է, թե ինչու է դժվար որոշել՝ մեղադրվողը մեղավոր է թե անմեղ, կամ արդյոք բանակցողը խաբում է, և ջանքերի խնայումը կօգնի բացատել թե ինչու են մարդիկ երբեմն անտեսում օգտագործել մտքի տեսությունը։ Յան Ափերլին և Ստեփան Բաթերֆիլը ենթադրեցին, որ մարդիկ մտքի տեսության "երկու համակարգ" ունեն, որոնք ընդհանուր են հոգեբանական շատ այլ ոլորտների "երկու համակարգերին". Այս հաշվում «1-ին համակարգ»-ը ճանաչողականորեն արդյունավետ է և թույլ է տալիս մտքի տեսությանը օգտագործել սահմանափակ, բայց օգտակար դեպքերի համար:"2-րդ համակարգ"ը ճանաչողականորեն արդյունավետ է, բայց հնարավորություն է տալիս մտքի տեսության ավելի ճկուն կարողությունների։Փիլիսոփա Փիթեր Քարութերսը համաձայն չէ՝ պնդելով, որ մտքի կարողությունների նույն հիմնական տեսությունը կարող է օգտագործվել ինչպես պարզ, այնպես էլ բարդ ձևերով ։ Այս կարծիքը քննադատության է ենթարկվել Սելիա Հեյսի կողմից, ով ենթադրում է, որ մտքի տեսության "1-ին համակարգ"ը այլ մարդկանց հոգեկան վիճակի կարողություններ չի պահանջում և այդ պատճառով էլ ավելի լավ է այն դիտարկվի, որպես "ենթամտածողություն".
Ծերացման գործընթաց
Ավելի վաղ տարիքում մտքի տեսության կարողությունները նվազում են՝ անկախ այն բանից թե ինչպես են դրանք ստուգվում(օրինակ՝ պատմություններ, աչքեր, տեսանյութեր, կեղծ համոզմունքի տեսանյութեր և դիտողություններ). Այնուամենայնիվ, այլ ճանաչողական գործառույթների վատացումը ավելի ուժեղ է, ինչը մեզ հուշում է, որ սոցիալական ճանաչողությունը ավելի լավ է պահպանվում:Ի տարբերություն մտքի տեսությանը, ծերացման գործընթացում կարեկցանքը ոչնչի չի խանգարում ։
Գոյություն ունի մտքի ներկայացման երկու տեսակի տեսություն՝ ճանաչողական (վերաբերում է ուրիշների հոգեկան վիճակներին, համոզմունքներին, մտքերին և մտադրություններին) և գերզգայական (մյուսների հույզերին վերաբերող):Մտքի ճանաչողական տեսությունը հետագայում բաժանվում է երկու կարգի՝առաջին կարգ (օրինակ՝ ես կարծում եմ, որ նա այդպես է կարծում) և երկրորդ կարգ (օրինակ՝ նա կարծում է, որ նա այդպես է կարծում):Ապացուցված է, որ մտքի տեսության գործընթացների ճանաչողական և գերզգայական տեսությունը ֆունկցիոնալ առումով անկախ են միմյանցից ։ Ալցհեյմերի հիվանդության ուսումնասիրություններում, որը սովորաբար լինում է մեծահասակների մոտ, այդ հիվանդները ցուցաբերում են մտքի տեսության երկրորդ կարգի ճանաչողական մտքի տեսության խանգարումներ, բայց սովորաբար ոչ առաջին կարգի ճանաչողական կամ գերզգայական մտքի տեսության հետ:Այնուամենայնիվ, տարիքի պատճառով դժվար է տարբերակել մտքի տատանումների տեսության հստակ օրինաչափություն:Մինչ այժմ հավաքագրված տվյալների մեջ շատ անհամապատասխանություններ են եղել, հավանաբար փոքր նմուշի չափերի և տարբեր առաջադրանքների կատարման պատճառով, որոնք ուսումնասիրում են մտքի տեսության միայն մեկ կողմը:Շատ հետազոտողներ ենթադրում են, որ մտքի տեսության խանգարումը պարզապես պայմանավորված է ճանաչողական ֆունկցիայի վատացմամբ ։
Մշակութային փոփոխություններ
Հետազոտողները առաջարկում են, որ մտքի տեսության հինգ հիմնական տեսակետները հաջորդաբար զարգանան երեքից հինգ տարեկան բոլոր երեխաների մոտ․ բազմազան ցանկություններ, բամազան համոզմունքներ, գիտելիքի հասանելիություն, կեղծ համոզմունքներ, և թաքնված հույզեր ։ Ավստրալացի, ամերիկացի և եվրոպացի երեխաների մոտ մտքի տեսությունը հենց այս հաջորդականությամբ է ձեռք բերվում, և Կանադայում, Հնդկաստանում, Պերուում, Սամոայում և Թաիլանդում երեխաների հետ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նրանք բոլորը միանգամից անցնում են կեղծ համոզմունքների առաջադրանքը՝ առաջարկելով. որ երեխաները ամբողջ աշխարհում հետևողականորեն զարգացնեն մտքի տեսությունը ։
Այնուամենայնիվ, Իրանում և Չինաստանում երեխաները զարգացնում են մտքի տեսությունը փոքր ինչ այլ կարգով։ Չնայած նրանք սկսում են մտքի տեսության զարգացումը մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում, սակայն այսպիսի երկրների երեխաները ավելի շուտ են հասկանում գիտելիքի հասանելիությունը քան արևմտյան երկրների երեխաները, բայց ավելի երկար ժամանակ է պահանջվում նրանցից բազմազան համոզմունքները հասկանալու համար :Հետազոտողները կարծում են, որ զարգացման այս կարգի փոխանակումը կապված է Իրանում և Չինաստանում կոլեկտիվիզմի մշակույթի հետ, որն ընդգծում է փոխկախվածությունը և  գիտելիքները՝ ի տարբերություն արևմտյան երկրներում ինդիվիդուալիզմի մշակույթի, որը խթանում է անհատականությունը և ընդունում է տարբեր կարծիքներ:Այս տարբեր մշակութային արժեքների պատճառով իրանցի և չինացի երեխաներից կարող է ավելի երկար ժամանակ պահանջվել, որպեսզի հասկանան, որ  մարդիկ տարբեր համոզմունքներ և կարծիքներ ունեն:Սա ենթադրում է, որ մտքի տեսության զարգացումը համընդհանուր չէ և բացառապես որոշվում է ուղեղի բնածին գործընթացներով, ինչը նաև ազդում է սոցիալական և մշակութային գործոնների վրա ։