cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հաննիբալ
Քաղաքական գործիչ Կարթագենում
Հայտնի չէ, թե ինչով է զբաղվել Հաննիբալը հաշտության կնքմանն անմիջապես հաջորդած տարիներին։ Սկիպիոնի շնորհիվ Հաննիբալը կարողացել է մնալ ազատության մեջ, թեև հռոմեացիները դեռ մ․թ․ա․ 218 թվականին էին պահանջել նրան հանջնել որպես պատերազմը հրահրող։ Ըստ Դիոն Կասսիոսի՝ Հաննիբալը կանգնել է դատարանի առաջ նրա համար, որ չի գրավել Հռոմն ու յուրացրել է ռազմավարը ։ Հաննիբալը, չնայած պարտությանը, շարունակել է համարվել ազգային հերոս։ Նա ոչ մի պատժի չի արժանացել պարտության համար այն բանի շնորհիվ, որ Բարկիդների խմբավորումը պահպանել է իր ազդեցությունը, և բացի այդ, Կարթագենին պետք էին վարձկաններին պահելու ընդունակ զորավարներ, որպեսզի չկրկնվեր Պունիկյան առաջին պատերազմին հաջորդած իրավիճակը։ Կորնելիուս Նեպոսը գրել է, թե նա նախկինի պես գլխավորել է բանակը ։ Սակայն Հաննիբալի կրտսեր եղբոր՝ Մագնոնի մասին հիշատակումը, թե իբր նա ծառայում էր Հաննիբալի հրամանատարության ներքո, թեև ստույգ հայտնի է, որ Մագնոնը մահացել է մ․թ․ա․ 203 թվականին, այդ պնդումը դարձնում է ոչ հավաստի։ Նեպոսը նաև գրել է, որ Հաննիբալը շարունակել է Աֆրիկայում պատերազմ վարել ընդհուպ մինչև մ․թ․ա․ 200 թվականը, բայց հասկանալի չէ, թե ում դեմ։ Հռոմեացի հեղինակ Սեքստոս Ավրելիոս Վիկտորն առաջարկել է լեգենդ այն մասին, թե Հաննիբալը, որ խաղաղ ժամանակներում իր զինվորները կարող են բարոյալքվել, նրանց ստիպել է աշխատել ձիթապտղի տնկադաշտերում ։ Հավանաբար Հաննիբալը բանակը պաշտոնապես գլխավորել է մինչև մ․թ․ա․ 199 թվականը։ Մ․թ․ա․ 196 թվականին Հաննիբալն ընտրվել է սուֆետ, որ բարձրագույն պաշտոնատար անձն էր Կարթագենում ։ Նրա պաշտոնակցի անունն անհայտ է։ Կա ենթադրություն, թե Հաննիբալն այդ տարի եղել է միակ սուֆետը։ Սկզբում նա Ժողովրդական ժողովի օգնությամբ հասել է նրան, որ դատավորներն ընտրվել են ամեն տարի, ընդ որում՝ դատավորը չէր կարող զբաղեցնել այդ պաշտոնը երկու ժամկետ անընդմեջ։ Նախքան այդ բարեփոխումը դատավորի պաշտոնը ցմահ էր, իսկ դատավորական կարգին անցումը կատարվում էր մի պաշտոն զբաղեցնելուց հետո, որը Տիտոս Լիվիոսը Հռոմի համաբանությամբ կոչում է քվեստոր։ Բարեփոխումն ուղղված էր մեծահարուստների դեմ՝ նպատակ ունենալով ավագների խորհրդին զրկել իրական իշխանությունից։ Այդ բարեփոխումը եղել է Հաննիբալի ներքին քաղաքական նշանակալի հաղթանակը։
Կարթագենը բավականաչափ գումար չի ունեցել Հռոմին ռազմատուգանքը վճարելու համար, և կառավարությունը որոշել է ներդնել նոր հարկ։ Այդ ժամանակ Հաննիբալը, ստուգելով ֆինանսական հաշվետվությունները, հայտնաբերել է մեծ թվով խախտումներ ու մեքենայություններ, որոնք մեծահարուստներին թույլ են տվել հարստություն դիզել գանձարանի հաշվին։ Ժողովրդական ժողովի առաջ Հաննիբալը հայտարարել է, որ մեծահարուստներին կստիպի վերադարձնել իրենց յուրացրած գումարները։ Մեծահարուստները հավանաբար ստիպված են եղել գումարների մի մասը ։ Այդ քայլով Հաննիբալը ձեռք է բերել բազմաթիվ թշնամիներ։ Բարկիդների թշնամի խմբավորման ներկայացուցիչները Հռոմում Հաննիբալին մեղադրել են Սելևկյան Անտիոքոս III թագավորի հետ գաղտնի հաղորդակցություն ունենալու մեջ՝ նպատակ ունենալով պատերազմ հրահրել Հռոմի հետ։ Հռոմեական սենատը որոշել է դեսպանություն ուղարկել, որը պետք է Հաննիբալին ստիպել պատասխան տալու ավագների խորհրդի առաջ։ Հաննիբալը նախատեսել էր, որ ինքն ստիպված կլինի փախչել և հասցրել էր նախապատրաստվել։ Գիշերը Հաննիբալը ձիով գնացել է իր առափնյա կալվածք, որտեղ արդեն պատրաստ էր նավը ։ Այդ նավով Հաննիբալը հասել է Կերկինա կղզիներ։ Իրեն ճանաչողների հարցերին նա պատասխանել է, թե կարևոր առաքելությամբ մեկնում է Տյուրոս։ Կերկինայից Հաննիբալը մեկնել է Տյուրոս, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Սելեևկյանների տերության կազմում։
Տարագրություն
Տյուրոսում Հաննիբալը ձեռք է բերել մի շարք ծանոթություններ, որոնք հետագայում օգտակար են եղել նրա համար։ Դրանից հետո նա մեկնէլ է Անտիոք, որտեղ նպատակ ուներ հանդիպել նրա թագավոր Անտիոքոս III-ի հետ, բայց վերջինս արդեն մեկնել էր Եփեսոս։ Մ․թ․ա․ 195 թվականի աշնանը Հաննիբալը վերջապես հանդիպել է Անտիոքոսի հետ Եփեսոսում։
Անտիոքոսն այդ ժամանակ «սառը պատերազմ» էր վարում Հռոմի հետ։ Նա վարում էր նվաճողական քաղաքականություն՝ էլ ավելի մոտենալով հռոմեական պրոտեկտորատ Հունաստանին։ Անտիոքոսն զգուշանում էր Հաննիբալի ազդեցության ուժեղացումից, ինչն անպայման տեղի կունենար, եթե Անտիոքոսը Հաննիբալին նշանակեր գերագույն հրամանատար։
Մ․թ․ա․ 194/193 թվականների ձմռանն Անտիոքոսը բանակցություններ է սկսել Հռոմի հետ՝ հույս ունենալով հռոմեացիներին ստիպել ընդունել իր տարածքային ձեռքբերումները։ Սակայն բանակցությունները ոչ մի արդյունքի չեն հանգեցրել ։ Մ․թ․ա․ 193 թվականի աշնանը բանակցությունները վերսկսվել են, բայց ավարտվել են վեճով ։ Հռոմեական դեսպան Պուբլիոս Վիլիոս Տապուլոսը փորձել է իմանալ Հաննիբալի ծրագրերը և միաժամանակ վարկաբեկել նրան Անտիոքոսի առաջ ։ Տիտոս Լիվիոսը, և նրանից հետո նաև Ապպիանոսն ու Պլուտարքոսը ներկայացրել են Հաննիբալի ու Սկիպիոնի հանդիպման պատմությունը, որը տեղի է ունեցել Եփեսոսում մ․թ․ա․ 193 թվականի վերջին։ Պլուտարքոսն այդ հանդիպման մասին գրում է. "«Պատմում են, որ Եփեսոսում նրանք հանդիպել են ևս մեկ անգամ, և երբ նրանք միասին զբոսնել են, Հաննիբալը քայլել է առջևից, թեև պատվավոր տեղն ավելի վայել կլիներ Սկիպիոնին՝ որպես հաղթողի, բայց Սկիպիոնը լռել է ու քայլել, կարծես ոչինչ չի եղել։ Իսկ հետ նա խոսք է բացել զորավարների մասին, և Հաննիբալը հայտարարել է, որ զորավարներից լավագույնը եղել է Ալեքսանդրը, նրանից հետո՝ Պյուռոսը, իսկ երրորդը կոչել է իրեն։ Եվ այդ ժամանակ Սկիպիոնը, լուռ ժպտալով, հարցրել է. «Իսկ ի՞նչ կասեիր դու, եթե ես չհաղթեի քեզ», ինչին Հաննիբալը պատասխանել է. «Այդ ժամանակ ոչ թե երրորդը, այլ առաջինը կհամարեի ինձ զորավարների շարքում» »։" Հաննիբալն Անտիոքոսին առաջարկել է Աֆրիկա ուղարկել հատուկ խումբ, որը պետք է Կարթագենին դրդեր պատերազմ սկսել ընդդեմ Հռոմի։ Նա Կարթագեն է ուղարկել իր գործակալին՝ տյուրոսցի առևտրական Արիստոնին, որը պետք է կատարեր քարոզչությունը ։ Սակայն հռոմեացիներն իմացել են նրա պլանի մասին, և այն ձախողվել է։ Եփեսոսի հանդիպումից հետո Հաննիբալի դրությունը Սելևկյան թագավորի արքունիքում վատացել է։ Անտիոքոսն սկսել է նրան կասկածել հռոմեամետ տրամադրություններ ունենալու մեջ ։ Հաննիբալը ցրել է նրա կասկածները՝ պատմելով իր երդման մասին  , բայց նրանց հարաբերությունները չեն լավացել։ Մ․թ․ա․ 192 թվականի սկզբին Հաննիբալն Անտիոքոսին առաջարկել է զորքերը կենտրոնացնել Էպիրոսում և սկսել նախապատրաստվել Իտալիա ներխուժելուն։
Մ․թ․ա․ 192 թվականին սկսվել է Ասորական պատերազմը. Անտիոքոսն իր բանակը տարել է Հունաստան, բայց պարտություն է կրել Թերմոպիլեի ճակատամարտում և ստիպված է եղել նահանջել Ասիա։ Միևնույն ժամանակ ասորական նավատորմը լրջորեն տուժել է հռոմեական նավատորմի հետ մարտերում։ Այդ պատճառով Անտիոքոսը Հաննիբալին ուղարկել է Տյուրոս՝ նրան հանձնարարելով հավաքել ու սարքավորել նոր նավախումբ։ Հաննիբալը հավաքել է նավատորմն ու շարժվել Էգեյան ծով։ Էվրիմեդոնտ գետ գետաբերանի մոտ Հռոդոսի նավատորմը հանդիպել է Հաննիբալի նավատորմին։ Ծավալված մարտում հռոդոսցիները պարտության են մատնել փյունիկացիներին և շրջափակել նրանց նավատորմը Կորակեսիում ։ Մինչ այդ ասորական զորքերը մ․թ․ա․ 189 թվականի հունվարին Անտիոքոսի գլխավորությամբ պարտություն էին կրել Մագնեսիայի ճակատամարտում։ Անտիոքոսն ստիպված է եղել հաշտություն կնքել հռոմեացիների թելադրած պայմաններով, որոնցից մեկը եղել է Հաննիբալին հանձնելը ։
Կյանքի վերջին տարիներ
Իմանալով հռոմեացիների պահանջի մասին՝ Հաննիբալը հավանաբար հեռացել է Կրետեի Գորտինա քաղաք։ Կրետեում նրա լինելու մասին հիշատակվում է միայն Կորնելիուս Նեպոսի ու Յուստինոսի մոտ ։ Գոյություն ունի դրա հետ կապված լեգենդ այն մասին, թե ինչպես է Հաննիբալն իր ոսկին թաքցրել է Կրետեի ընչաքաղց բնակիչներից. "«Այդ ժամանակ աշխարհի այդ ամենախորամանկ մարդը նկատեց, որ մեծ փորձանքի մեջ կընկնի Կրետեի բնակիչների ընչաքաղցության պատճառով, եթե չմտածի որևէ ելք։ Խնդիրն այն էր, որ նա իր հետ բերել էր մեծ հարստություններ և գիտեր, որ դրանց մասին լուրն արդեն տարածվել է։ Այդ ժամանակ նա մտածել է հետևյալ միջոցը. վերցրել է բազմաթիվ սափորներ և դրանք լցրել արճիճով՝ վերևից պատելով ոսկով ու արծաթվ։ Այդ անոթները ամենանշանավոր քաղաքացիների ներկայությամբ նա տեղադրել է Դիանայի տաճարում՝ ձևացնելով, թե իր ունեցվածքը վստահում է Կրետեի բնակիչների ազնվությանը։ Մոլորեցնելով նրանց՝ իր բոլոր փողերը նա լցրել է պղնձե արձանների մեջ, որ բերել էր իր հետ, և այդ արձանները ցրել տան բակում։ Եվ ահա Կրետեի բնակիչները մեծագույն եռանդով պահպանում են տաճարը ոչ այնքան օտարներից, որքան Հաննիբալից՝ զգուշանալով, որ նա առանց իրենց իմացության չհանի գանձերն ու չտանի այն իր հետ» ։"
Դրանից հետո Հաննիբալը մեկնել է Մեծ Հայք, որը հռչակվել էր անկախ Սելևկյանների կայսրությունից։ Մեծ Հայքի թագավոր Արտաշես I-ը Հաննիբալի խորհրդով հիմնադրել է Արտաշատ (Արտաքսատա) քաղաքը և նրան է հանձնարարել շինարարական աշխատանքների ղեկավարությունը։
Մոտավորապես մ․թ․ա․ 186 թվականին Հաննիբալը հասել է Բյութանիայի թագավոր Պրուսիոս I-ի մոտ, որն այդ ժամանակ պատերազմ էր սկսել Պերգամոնի թագավոր Եվմենոս II-ի հետ, որը Հռոմի դաշնակիցն էր։ Հաննիբալի մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ստույգ հայտնի չէ, բայց Կորնելիուս Նեպոսը հայտնում է Պորգամոնի նավատորմի հետ ծովամարտում նրա բանեցրած խորամանկությունների մասին. "«Երբ երկու նավախմբերը շարվել են, բայց դեռ չէր տրվել մարտի ազդանշան, Հաննիբալը առաջ է ուղարկել գավազանով սուրհանդակի, որպեսզի իր մարդկանց համար բացահայտի Եվմենոսի գտնվելու վայրը։ Մոտենալով հակառակորդի նավերին՝ դեսպանը ներկայացրել է նամակն ու հայտարարել, որ պետք է այն հանձնի թագավորին։ Քանի որ ոչ ոք չի կասկածել, որ ուղերձում պարունակվում են հաշտության որոշակի առաջարկություններ, նրան անմիջապես տարել են թագավորի մոտ, իսկ նա, յուրայինների համար բացահայտելով հրամանատարի նավը, վերադարձել է այնտեղ, որտեղից եկել էր։ Եվմենոսը, բացելով նամակը, նրա մեջ գտել է ոչինչ ավելի, քան վիրավորանքներ։ Զարմանալով և չհասկանալով նման դեսպանության նպատակը՝ նա, այնուամենայնիվ, չի դանդաղել անմիջապե սկսելու մարտը։ Հակառակորդների բախման ժամանակ բյութանցիները, հետևելով Հաննիբալի հրահանգին, միահամուռ կերպով հարձակվել են Եվմենոսի նավի վրա։ Ի վիճակի չլինելով դիմադրել նրանց գրոհին՝ նա փրկություն է որոնել փախչելու մեջ, և չէր գտնի այն, եթե չթաքնվեր իր ամուր պաշտպանված նավահանգիստներից մեկում, որոնք տեղակայված էին մոտակա ափին։ Պերգամոնի մյուս նավերն էլ ավելի կատաղի կերպով են նեղել հակառակորդին, երբ հանկարծ նրանց վրա են թափվել կավե տարաները, որոնց մասին ես հիշատակեցի վերևում։ Այդ նետող գործիքները սկզբում մարտիկների մոտ ծիծաղ են առաջացրել, քանի որ անհնար էր հասկանալ, թե ինչ է նշանակում այդ ամենը։ Իսկ երբ նրանք տեսել են, որ իրենց նավերում վխտում են օձերը, սարսափել են նոր զենքից, և չիմանալով, թե ինչից փրկվել առաջին հերթին, սկսել են փախչել և վերադարձել են իրենց կայանատեղերը։ Այդպես Հաննիբալը խորամանկությամբ հաղթել է Պերգամոնի զորքին։ Եվ ոչ միայն այդ մարտում, այլև բազմաթիվ այլ արդեն ցամաքային կռիվներում հաղթել է թշնամուն նմանատիպ խորամանկությունների օգնությամբ» ։" Այդ ժամանակ Պրուսիոսը մտադրվել է հիմնադրել նոր մայրաքաղաք իր թագավորության համար, որը պետք է գտնվեր հնից դեպի հարավ։ Հայտնի չէ, թե ում է պատկանել քաղաքը Ուլուգադ լեռան նախալեռներում կառուցելու գաղափարը։ Քաղաքն ստացել է Պրուսա անվանումը, իսկ ներկայում կոչվում է Բուրսա։ Համարվում է, որ նրա հիմքի առաջին քարը դրել է Հաննիբալը ։
Մ․թ․ա․ 183 թվականին Եվմենոսը դեսպաններ է ուղարկել Հռոմ։ Դեսպանները հայտարարել են, թր Բյութանիայի թագավոր Պրուսիոսն օգնության համար դիմել է Ֆիլիպ Մակեդոնացուն, և իրենց հերթին խնդրել են օգնություն։ Սենատը որոշել է Տիտոս Կվինկտիոս Ֆլամինինոսին ուղարկել Բյութանիա։ Պլուտարքոսը, Ապպիանոսն ու Տիտոս Լիվիոսը գրել են, թե հռոմեացիները չեն իմացել, որ Հաննիբալը գտնվում է Պրուսիոսի արքունիքում, իսկ Ֆլամինինոսն այդ մասին իմացել է արդեն Բյութանիայում  ։ Կորնելիոս Նեպոսը գրել է, թե Ֆլամինինոսն այդ մասին իմացել է Հռոմում Բյութանիայի դեսպաններից և այդ մասին հայտնել է սենատին, և սենատը նրան ուղարկել է Բյութանիա ։ Բյութանիայում Ֆլամինինոսը Պրուսիոսից պահանջել է հանձնել Հաննիբալին։ Հնարավոր է, որ Պրուսիոսն ինքն է մատնել Հաննիբալին՝ ցանկանալով բարձրանալ հռոմեացիների աչքում։ Բյութանական զինվորները շրջապատել են Հաննիբալի թաքստոցը Լիբիսում, որը գտնվում էր Նիկոմեդիայից մի քիչ արևմուտք։ Հաննիբալն ուղարկել է ստուգելու նահանջի ուղիները։ Իմանալով, որ ելքի բոլոր ճանապարհներն արգելափակված են Պրուսիոսի զինվորների կողմից, Հաննիբալն ընդունել է իր մատանու մեջի թույնը, որն մշտապես պահում էր իր մոտ   ։
Անհատականություն
Հռոմեացի պատմագիր Տիտոս Լիվիոսը հետևյալ կերպ է բնութագրել Հաննիբալին. "«Դեռ երբեք նույն մարդու հոգին չի եղել այդքան հավասարապես հարմարված այդքան տարբեր երկու պարտականություններին՝ հրամայելուն ու ենթարկվելուն. այդ պատճառով էր դժվար էր տարբերել, թե ով էր ավելի բարձր գնահատում նրան՝ գլխավոր հրամանատարը, թե զորքը։ Ոչ ոքի Հասդրուբալն ավելի սիրով չի նշանակել ջոկատի հրամանատար, որի հանձնարարվում էր խիզախություն ու դիմացկունություն պահանջող գործ, և զորքերն էլ ոչ ոքի ղեկավարության ներքո ավելի վստահ ու ավելի անվախ չէին։ Որքան նա քաջ էր վտանգի մեջ նետվելիս, այնքան էլ զգույշ էր վտանգի մեջ։ Չկար այնպիսի աշխատանք, որից նա հոգներ մարմնով կամ հուսահատվեր։ Ե՛վ տոթը, և՛ ցուրտը նա տանում էր նույն համբերությամբ, ուտում և խմում էր այնքան, որքան պահանջում էր բնությունը, և ոչ թե հաճույքի համար. ժամանակը բաժանելով արթուն մնալու և քնի միջև, ուշադրություն չդարձնելով ցերեկվան ու գիշերվան՝ նա հանգստին հատկացնում էր այն ժամերը, որոնք ազատ էին մնում աշխատանքից, ընդ որում՝ նա չէր օգտագործում փափուկ անկողին և չէր պահանջում լռություն, որպեսցի հեշտ քներ. հաճախ էին տեսնում նրան, թե ինչպես է նա, փաթաթվելով զինվորական անձրևանոցի մեջ, քնում զինվորների մոտ, որ կանգնած էին պահակ կամ ուղեկալում։ Հագուստով նա ընդհանրապես չի տարբերվել հասակակիցներից. միայն զենքերից ու ձիուց կարելի էր ճանաչել նրան։ Ինչպես հեծելազորում, այնպես էլ հետևակում նա իրենից շատ հետ էր մյուս բոլորին. առաջինն էր ձգտում մարտի, մարտից հետո վերջինն էր հեռանում դաշտից։ Բայց այդ բարձր արժանիքներին հավասար չափով ուներ և ահավոր արատներ։ Նրա դաժանությունը հասնում էր անմարդկայնության, նրա ուխտադրժությունը գերազանցում էր նույնիսկ տխրահռչակ «պունիկյան» ուխտադրժությանը։ Նա չէր ճանաչում ո՛չ ճշմարտություն, ո՛չ առաքինություն, չէր վախենում աստվածներից, չէր պահում երդումը, չէր հարգում սրբությունները» ։"
Սա Հաննիբալի «ծրագրային դիմանկարն» է, որ ներկայացված է հռոմեական պատմագիրների մետ։ Վերջիններս Հաննիբալին բնութագրել են կանխակալությամբ ու ոչ օբյեկտիվորեն։ Ընդունելով նրա ռազմական տաղանդը՝ հռոմեացի պատմագիրները շտապել են ընդգծել նրա թերությունները։ Դա կարող էր հռոմեական ավանդական պահպանողականության հետևանք։ Հռոմեական պատմագիրներն ընդգծել են հռոմեացիների արժանիքներին ու դրանց բացակայությունը թշնամու մոտ։
Հռոմեական պատմագրության մեջ հայտնվել են Հաննիբալին նկարագրելու որոշակի կարծրատիպեր, որոնք պարզ երևում են Տիտոս Լիվիոսի նկարագրության մեջ։ Հույն պատմագիր Պոլիբիոսը փորձել է իր աշխատությունում հերքել հռոմեական պատմագիրների որոշ մեղադրանքներ։
Այդ մեղադրանքները ներառել են ժլատությունը, դաժանությունն ու վայրագությունները, անբարոյականությունն ու նույնիսկ կաննիբալիզմը։ Պոլիբիոսը գրել է, թե ժլատության մեղադրանքը նա լսել է Բարկիդների ու Մասինիսայի քաղաքական հակառակորդներից։ Դաժանության վերաբերյալ Պոլիբիոսը կարծիք է հայտնել, թե չի կարելի դատել զորավարի դաժանության մասին՝ հաշվի չառնելով դրա կիրառման կոնկրետ հանգամանքները։ Հաննիբալի դաժանության բազմաթիվ դրսևորումներ, որ ներկայացվել են հռոմեացի պատմագիրների կողմից, « իրենք իրենց հերքողխղճուկ հորինվածքներ են», բայց որոշ մեղադրանքներ օրինաչափ են։ Ընդ որում, հռոմեական պատմագիրները իրենց ուշադրությունը չեն կենտրոնացնում հռոմեացիների զորավարների այն արարքների վրա, որոնք իրենց դաժանությամբ չեն զիջում Հաննիբալի արածներին։
Անձնական կյանք
Հռոմեական պատմագիրները, ի թիվս այլ մմեղադրանքների, Հաննիբալին մեղադրել են անբարոյականությա համար։ Այսպես, Ապպիանոսը Հաննիբալին մեղադրել է նրա համար, որ նա «տրվում է շքեղությանն ու սիրուն» Լուկանիայում, իսկ Պլինիոսը գրել է, թե Ապուլիայում «կա Սալապիա անունով քաղաք, որը հայտնի է, որովհետև այնտեղ Հաննիբալն ունեցել է բոլորովին առանձնահատուկ մարմնավաճառ» ։
Զորավարական տաղանդ
Հաննիբալը եղել է Հին աշխարհի խոշորագույն զորավարներից մեկը, որը նշանակալի ներդրում է ունեցել ռազմական արվեստի զարգացման գործում։ Հաննիբալի ռազմավարությունը բնութագրվում է ռազմաքաղաքական դրությունը ճիշտ գնահատելու և հակառակորդի ճամբարում առկա հակասություններն օգտագործելու ունակությամբ, բանակի թիկունքի մասին հոգալով, հաղորդակցման ու մատակարարման բազաների կայունության ապահովմամբ, հետախուզության մանրամասն նախապատրաստմամբ և մարտադաշտի ու ռազմական գործողությունների թատերաբեմի խորը ուսումնասիրությամբ, զորքի բազմակողմանի նախապատրաստությամբ և տևական անցումների ապահովմամբ։ Հաննիբալը բանակի հիմքը համարել է ցամաքային զորքերը, որոնց գլխավոր հարվածող ուժը եղել է հեծելազորը։ Հաննիբալի մարտավարության բնութագրական գծերը եղել են հակառակորդին լավ իմանալն ու նրա թույլ կողմերն օգտագործելու ունակությունը, մարտին մանրամասն նախապատրաստվելը, ուժերի վճռական զորաշարժն ու հակառակորդին լիովին ջախջախելու ձգտումը, անսպասելիության ու գործողությունների նոր ձևերի վարպետորեն օգտագործումը, տեղանքի առանձնահատկությունները հաշվի առնելը։ Հաննիբալի զորավարական արվեստի պսակը Կաննեի ճակատամարտն է, որը դարձել է նոր փուլ մարտավարության զարգացման մեջ և հակառակորդի խոշոր ուժերի շրջապատման ու նրա լիակատար ոչնչացման առաջին օրինակը ։
Կրոնական հայացքներ
Հռոմեացի պատմագիրները Հաննիբալին մեղադրել են ուխտադրժության և աստվածներին չհարգելու մեջ։ Ընդ որում՝ Տիտոս Լիվիոսը հակասում է ինքն իրեն՝ նկարագրելով, թե ինչպես է Հաննիբալը երկրպագում փյունիկյան աստվածներին։ Նա գրում է, որ Իսպանիայից հեռանալուց առաջ Հաննիբալը գնացել է Կադիս, որպեսզի ընծաներ տանի Մելկարտի ուխտի համաձայն ու նոր ուխտ անի ։ Մելկարտը հատուկ տեղ է զբաղեցրել Բարկիդների ընտանեկան պանթեոնում։ Պատմաբան Դ. Պիկարդը կարծում է, որ Լիվիոսը, որը հաճախ էր բերում Հաննիբալի կրոնասիրության օրինակներ, պարզապես կրկնել է այն մեղադրությունը, որը ծնունդ էր առել նրա թշնամի կարթագենացիների շրջանում և չի կարողացել քննադատաբար գնահատել նրան, որովհետև վատ է իմացել կարթագենացիների աստվածաբանական վեճերի նրբությունները։ Ըստ այլ տարբերակի՝ Լիվիոսը կրկնել է հռոմեական պատմագիրների շրջանում տարածում գտած անաստվածության մեղադրանքը։ Հռոմեացի պատմագիրների աշխատություններում բերվում են Հաննիբալի կրոնասիրության այլ օրինակներ ևս։ Ալպերն անցնելուց հետո Հաննիբալը կատարել է գոհունակության աղոթք։ Իտալիայում նա հարգանք է ցուցաբերել սրբերի նկատմամբ ու բազմիցս փրկել տաճարները իր զինվորների կողմից ավերվելուց։ Լացինիայի Յունոնայի տաճարում (Կրոտոնե) նա աստվածուհու զոհասեղանի վրա թողել է գրություն, որում թվարկել է կատարած սխրանքները ։
Գրական ժառանգություն
Հաննիբալի կյանքի՝ Բյութանիայում անցկացված շրջանին են վերաբերում նրա ստեղծագործությունները։ Կորնելիուս Նեպոսը գրել է. "«Ավելացնենք, որ այդ հսկա տղամարդը՝ ծանրաբեռնված ռազմական խոշոր ձեռնարկումներով, չի ցանկացել զբաղվել գիտական գործերով, և նրանից հետո մնացել են մի քանի աշխատություններ հունարենով, որոնց թվում էր հռոդոսցիների համար նախատեսված գիրքը Ասիայում Գնեոս Մանլիոս Վուլսոն գործերի մասին» :" Առաջին հայտնի տեքստը՝ Հաննիբալի ուղերձն է հռոդոսցիներին՝ կապված Փոքր Ասիայում Գնեոս Մանլիոս Վուլսոնի վարած քաղաքականության։ ուղերձը չի կարող գրված լինել մ.թ.ա. 189 թվականից շատ ուշ, երբ Վուլսոնն սկսել է գալաթիական պատերազմև։ Հաննիբալն իր նամակում ամենայն հավանականությամբ հռոդոսցիների ուշադրությունը հրավիրել է հռոմեացի զինվորների կողմից կատարվող դաժանությունների վրա։ Տեքստը չի պահպանվել։
Մեզ է հասել Հաննիբալի կեղծ ուղերձն աթենքի բնակիչներին ՝ գրված պապիրուսների վրա, որոնք ներկայում պահվում են Համբուրգում։ Նրանում հեղինակը Հաննիբալի անունից ներկայանում է որպես «կարթագենացիների թագավոր» և կոչ է անում սկսել հույների ապստամբություն ընդդեմ Հռոմի։ Ժամանակակից ուսումնասիրողները հանգել են այն եզրակացության, որ այդ փաստաթուղթը գրվել է մ.թ.ա. 190 և 185 թվականների միջև։ Հնարավոր է, որ այդ փաստաթուղթը գրված և տարածում գտած լինի Հաննիբալի մահվանից անմիջապես հետո։
Հիշատակ
Պլինիոս Ավագը գրել է, որ իր ժամանակներում (I դարի կեսեր) այն վայրից ոչ հեռու, որտեղ Հաննիբալն ինքնասպանություն է գործել, դեռ կարելի էր տեսնել գերեզմանաբլուրը ։ Բյուզանդացի պատմագիր Յոաննիս Ցեցեսը հիշատակել է, որ Աֆրիկայում Սեպտիմիուս Սևերուսի կառավարման օրոք բլուրը շպատվել է սպիտակ մարմարով ։ Դա լիովին կարող էր տեղի ունենալ, որովհետև Սեպտիմիուս Սևերուսը 193-195 թվականներին եղել է այդ վայրերի մոտ՝ պաշարելով Բյուզանդիոնը, որտեղ գտնվել են իր թշնամի Պեսցեննիոս Նիգերի կողմնակիցները։
Հռոմեական պատմագիրները Հաննիբալին ներկայացրել են կանխակալությամբ ու ոչ օբյեկտիվ։ Ընդունելով Հաննիբալի ռազմական տաղանդը՝ նրանք ընդգծել են նաև նրա թերությունները։ Հռոմեական պատմագրությունը, սկսած Լիվիոսից, հրաժարվել է ստեղծված կերպարի քննադատական մեկնաբանությունից, ինչի արդյունքում Հաննիբալի կերպարը ձեռք է բերել «ռազմական հանցագործի» ծաղրանկարային գծեր։ Նրա բնութագրության մեջ հատուկ նշանակություն է ստացել ուխտադրժությունը, որը, ըստ հռոմեացիների, հատուկ է եղել բոլոր փյունիկացիներին «փյունիկյան ուխտադրժություն»։ Այդ մակդիրը հետագայում սկսել է ասոցացվել հենց Հաննիբալի հետ, և Օվիդիոսը, որ ապրել է Օկտավիանոս Օգոստոսի ժամանակներում, ստիպված չի եղել նշել անունը, որ ընթերցողները հասկանային, թե ում մասին է խոսքը ։ Ըստ հռոմեական ավանդույթի՝ Հաննբալի բնութագրման մեջ կարևոր տեղ է գրավել նրա դաժանությունը։ Ցիցերոնը, որ Հաննիբալին համեմատել է Պյուռոսի հետ, առաջինի դաժանությունը հակադրել է երկրորդի մարդկայնությանն ու գթասրտությանը ։ Մ.թ.ա. I դարում հռոմեացի գրողները համեմատել են քաղաքացիական պատերազմների ու Հանիբալյան պատերազմի ժամանակները։ Լուցիոս Աննեուս Ֆլորոսը Տիտոս Լիվիոսիին վերապատմելու ընթացքում նշել է, որ Պյուռոսի ու Հաննիբալի ներխուժումներն Իտալիային ավելի քիչ դժբախտություններ ու ավերածություններ են բերել, քան Դաշնակցային պատերազմը ։ Ցիցերոնը մ.թ.ա. 49 թվականին Կեսարի կատարած արշավանքը դեպի Հռոմ համեմատել է Հաննիբալի արշավանքի հետ, իսկ Մարկոս Անտոնիոսին կոչել երկրորդ Հաննիբալ, որն ավելի մեծ վնաս է հասցրել Իտալիային, քան իր նախորդը ։ Լուկանոսը Հաննիբալի անցումն Ալպերի վրայով հակադրել է Կեսարի կողմից Ռուբիկոնն անցնելուն՝ որպես երկու հավասարազոր սխրանքներ ։ Հորացիոսը գրել է, որ Հաննիբալը պակաս վտանգավոր էր, քան շարունակվող քաղաքացիական պատերազմները ։
Կլասիցիզմի դարաշրջանում Հաննիբալի կերպարն այնքան էլ մեծ ժողովրդականություն չի վայելել։ Հավանաբար դա բացատրվում է նրանով, որ գեղարվեստական դիմանկարչության մեջ գերիշխել է էպիկական սկիզբն, ու պատմական կերպարներն առաջին հերթին ներկայացվել են որպես խոշոր մարտերի գործող անձինք։ Հաննիբալի գրական կերպարը «փակվել է մեկ՝ էպիկական հերոսի ամպլուայի շրջանակներում, որը ողբերգական կերպով զոհվում է վերջին գործողությունում»։ Նա հիշատակվում է Պիեռ Կոռնեյլի «Նիկոմեդես» պիեսում և Թոմ Կոռնեյլի «Հաննիբալի մահը» պիես գլխավոր հերոսն է։ Կարթագենացի զորավարի ճակատագրի ներքին ողբերգականությունը ցույց տալու փորձ է արել Մարիվոն, սակայն այդ փորձը հաջողությամբ չի պսակվել:շշշ
18-րդ և 19-րդ դարերի սահմանագծին տեղի է ունեցել կտրուկ փոփոխություն Հաննիբալի կերպարի մեկնաբանության մեջ։ Արդեն Մոնտեսքյոն իր «Հռոմեացիների ծաղկման ու անկման պատճառների մասին խորհրդածություններում» գտել է որոշ նմանություններ Կարթագենի ու իրեն ժամանակակից Անգլիայի միջև։ Շատոբրիանը զարգացրել է այդ համեմատությունը՝ զուգահեռներ անցկացնելով հերցոգ Մալբորոյի ու Հաննիբալի միջև։ Հաննիբալի դերի ու նշանակության արմատական փոփոխություն է տեղի ունեցել նապոլեոնյան դարաշրջանում։ Այդ փոփոխությունն իր արտահայտությունն է գտել այդ ժամանակի պաշտոնական դիմանկարչության մեջ։ Նկարիչ Ժակ Լուի Դավիդն իր «Նապոլեոնը Սեն Բեռնարն լեռնանցքին» նկարի ձախ անկյունում նշել է Հաննիբալի ու Կառոլինգի անունները։ Վինչենցո Մոնտին «Պրոմեթևս» (1797) ստեղծագործությունում Նապոլեոնին կոչել է «երկրորդ Հաննիբալ և Իտալիան ազատագրող»։ Սուրբ Հեղինեի կղզում գտնվելու ընթացքում Նապոլեոնն իրեն համեմատել է Հաննիբալի հետ։ Միայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին են պատմաբաններն սկսել հետաքրրքվել Հաննիբալով։
Գեղարվեստական գրականություն
Հաննիբալը մեծ հետք է թողել արվեստում ու մշակույթում որպես մարդ, որն ազդել է Եվրոպայի պատմության վրա։ Նրա կողմից Ալպերն անցնելը մնում է հին աշխարհի խոշորագույն ռազմական սխրանքներից մեկը, որը ոգեշնչել է շատերին (այդ թվում նաև արվեստի գործիչներին)։
Հաննիբալին նվիրված են մի շարք պատմավեպեր, որոնցից են Ջեկ Լինդսեյի «Հաննիբալ», Գեորգի Գուլիայի «Հաննիբալը՝ Համիլկարի որդին», Ալեքսանդր Նեմիրովսկու «Հաննիբալի փղերը», Ռոս Լեկիի «Հաննիբալ» և Հանս Բաումանի «Ես քայլում էի Հաննիբալի հետ» ստեղծագործությունները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Զորավարներ Կատեգորիա:Կարթագենացիներ
Սեդնևո (գյուղ, Ռժևսկի շրջան)
Սեդնևո (Седнево), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ռժևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ռժևսկի շրջանի բնակավայրեր
(5837) Հեդին
(5837) Հեդին (Hedin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,124673 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,683 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5663 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2017,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178442 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գյանջյան
Գյանջյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Նագորնոե (գյուղ, Սվետլովոդսկի շրջան)
Նագորնոե (Нагірне), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Սվետլովոդսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նագորնոե գյուղում բնակվում էր 356 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Սվետլովոդսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բեծենծուրեբի
Բեծենծուրեբի (ბეწენწურები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 9 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Յուջին
Քիմ Յու-ջին, պրոֆեսիոնալ հայտնի որպես Յուջին, հարավկորեացի երգչուհի և դերասանուհի։ Հայտնի է Պենտհաուս հեռուստասերիալում Յունհիի դերով։
Լա Ուբլոնիեռ
Լա Ուբլոնիեռ (La Houblonnière), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 317 մարդ, բնակչության խտությունը` 44.65 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.1 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 36 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 232 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 180-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 52։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,6 %։ 180 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 174 անձ (97 տղամարդ և 77 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 52 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ալտու Կապարաո
Ալտու Կապարաո (Alto Caparaó), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Զոնա դա Մատայի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 5428 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 104,571 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 51,9 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1995 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գյանջումյան
Գյանջումյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կունինգվեռե
Կունինգվեռե (Kuningvere), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ալացկիվի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ալացկիվի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գյոդակյան
Գյոդակյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Չինացիների վտարման ակտ
Չինացիների վտարման ակտ (1882-1943 թվականներ),  ԱՄՆ Կոնգրեսի հատուկ օրենքը, որը հրապարակվել է 1882 թվականի մայիսի 6-ին՝ ի պատասխան երկրի արևմուտք չինացիների զանգվածային ներգաղթի ։ Միացյալ Նահանգների պատմության մեջ առաջին և միակ պաշտոնական օրենքն է, որն ուղղված է որոշակի ազգության ներկայացուցիչների դեմ (այս երկրի մնացած խտրական օրենքները վերաբերում էին ընդհանրապես ռասային)։ Օրենքն արգելում էր բոլոր չինացիների ներգաղթը, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում արդեն ապրող չինացիների հպատակագրումը (չնայած ԱՄՆ-ում ծնված չինացի երեխաները 1868 թվականի սահմանադրական փոփոխությամբ արդեն համարվում էին քաղաքացիներ)։ Ի սկզբանե օրենքը պետք է գործեր 10 տարի, սակայն այն գործել է մինչև 1943 թվականը ։ 1917 թվականին նմանատիպ սահմանափակումները տարածվեցին ընդհանրապես ասիացիների վրա։
Պատմություն
ԱՄՆ-ում առաջին չինացիները հայտնվել են դեռևս 1840-ական թվականներին՝ Մեքսիկայից նրա նախկին հյուսիսային տարածքները գրավելուց անմիջապես հետո, որտեղ սկսվել է 1848 թվականի Կալիֆոռնիական ոսկու տենդը։ Քանի դեռ ոսկին շատ էր, առանձին չինական թաղամասերում ապրող չինացիներին հանդուրժում էին, բայց ոսկու պաշարները սպառվելուց հետո հանդուրժողականությունը սկսեց անհետանալ։ Իրավիճակը փրկեց միայն չինացիների և սպիտակամորթ վերաբնակիչների համեմատաբար փոքր թիվը ։
1960-ական թվականներին չինացի վարձու աշխատողներին գրավում էին ԱՄՆ երկաթուղային ընկերությունները։ ԱՄՆ-ում քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո պայմանագրային աշխատողների հատկապես ինտենսիվ հոսք սկսվեց Չինաստանից և ասիական որոշ այլ երկրներից (հիմնականում Ճապոնիայից և Կորեայից)։ Մինչև 1880 թվականը Կալիֆոռնիայում հաստատվել էր ավելի քան 200 000 չինացի՝ կազմելով նրա բնակչության գրեթե 10%-ը։ Ընդամենը 10 տարվա ընթացքում՝ 1871-1880 թվականներին, երկիր է մուտք գործել 123 201 չինացի, 1881-1890 թվականներին՝ 61 711 չինացի։ Աշխատաշուկայում մրցակցությունն ուժեղացել է, աշխատավարձերը՝ նվազել։ Բացի այդ, չինացիներին, որոնց շրջանում ակնհայտորեն գերակշռում էին տղամարդիկ, սկսեցին կասկածել սպիտակամորթ կանանց նկատմամբ չափազանց մեծ ուշադրության մեջ, թեև նրանց չէր արգելվում սեռական հարաբերություններ ունենալ սևամորթների, հնդկուհիների և մեքսիկուհիների հետ։ Երբ եվրոպական ծագում ունեցող ներգաղթյալների համամասնությունը դարձավ 50%-ից ցածր, ներդրվեցին խիստ սահմանափակումներ։ 1882 թվականի մայիսի 6-ին Կոնգրեսն ընդունեց չինացիների վտարման ակտը, որն իր սկզբնական տարբերակով 10 տարով արգելում էր չինացիների ցանկացած ներգաղթ և չինացիների հպատակագրում, այսինքն՝ Միացյալ Նահանգների մշտական ​​բնակիչներ։
Հետևանքներ
Չնայած այն հանգամանքին, որ 1882 թվականի չինացիների վտարման ակտը կասեցրեց նրանց ներգաղթը տասը տարով, Միացյալ Նահանգների արևմտյան մասում արդեն կար մոտ 200,000 աշխատող Չինաստանից, որոնք մինչ այս ակտը ժամանել էին այնտեղ։ Նրանցից ոմանք արդեն հասցրել էին ժառանգ ունենալ։ Այսպես կոչված դեղին վտանգի և չինացիների արագ աճող թվի վախը ռասայական, էթնիկական և լեզվական հողի վրա մշտական ​​բախումներ էր առաջացնում։ Այդ հարցում մեծ դեր էին խաղում չինական կոմպակտ բնակավայրերը՝ հատուկ սննդով, անհասկանալի հիերոգլիֆներով և այն ժամանակվա չինացիների էկզոտիկ տեսքով. տղամարդիկ կրում էին արևելյան խալաթներ, լայնեզր գլխարկներ, սանդալներ, ունեին երկար բեղեր, մորուք և հյուսած մազեր։ 1885 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վայոմինգի տարածքը տխրահռչակ էր դարձել ոչ միայն հնդկացիների նկատմամբ մշտական ​​հետապնդումներով, այլև Ռոք Սփրինգսում սպիտակամորթների կողմից չինացիների կոտորածով, որը տեղի ունեցավ բարձր մասնագիտացված աշխատաշուկայում երկու խմբերի միջև ինտենսիվ մրցակցության պատճառով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկա-չինական հարաբերություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունք Կատեգորիա:Բնակչության գաղթ Կատեգորիա:1882 Կատեգորիա:Էթնիկությունը քաղաքականությունում Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունքի աղբյուրներ Կատեգորիա:Միգրացիոն իրավունք Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
We (Winner-ի ալբոմ)
We, հարավկորեական բոյ բենդ Winner-ի երկրորդ (ընդհանուր առմամբ երրորդ) մինի ալբոմը, որը թողարկվել է 2019 թվականի մայիսի 15-ին YG Entertainment լեյբլով։ Դա Exit : E-ի թողարկման պահից նրանց առաջին ռելիզն է (2016 թվականի փետրվար)։ Գլխավոր սինգլը «Ah Yeah (아예)»-ն է։
Պրոմոուշեն
YG Entertainment-ը մայիսի 1-ին սկսել է ալբոմն առաջ մղել խորհրդավոր պաստառով, որը ցույց է տալիս նրանց վերադարձը ։ Մայիսի 3-ին հրապարակվել է վերադարձի ամսաթիվը, այնուհետև ալբոմի անվանումը` մայիսի 7-ին և առաջատար սինգլը` մայիսի 9-ին ։ Naver Vlive-ի թողարկումից մեկ ժամ առաջ ուղիղ եթերով հեռարձակվել է հետադարձ հաշվարկ ։ Մայիսի 18-ին խումբը հանդես է եկել '' Show! Music Core երաժշտական շոուում, հետո հաջորդ օրը Inkigayo''-ում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 ալբոմներ
Պոմպեյի վերջին օրը (նկար)
Պոմպեյի վերջին օրը (Последний день Помпеи), ռուս նկարիչ, ակադեմիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Կառլ Պավլովիչ Բրյուլովի նկարը։ Կտավը նկարիչը վրձնել է 1830-1833 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Այսօր այս ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Սանկտ Պետերբուրգի Պետական ռուսական թանգարանում։
Պատմություն
«Պոմպեյի վերջին օրը» կտավն ավարտելուց հետո նկարիչը այն ներկայացնում է Հռոմում։ Այստեղ նկարը հիացմունք է առաջացնում արվեստի քննադատների շրջանում։ Հռոմից հետո նկարը տեղափոխվում է ֆրանսիական Լուվր։ «Պոմպեյի վերջին օրը» ստեղծագործությունը Բրյուլովի միակ նկարն էր, որ այդչափ մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց արտասահմանում։ Նույնիսկ Վալտեր Սքոթն այն անվանեց «անսովոր ու վիպական»։
1834 թվականին «Պոմպեյի վերջին օրը» կտավը ուղարկվում է Սանկտ Պետերբուրգ։ Ալեքսանդր Իվանովիչ Տուրգենևն ասել է, որ այս նկարը փառք է բերել և՛ Ռուսաստանին, և՛ Իտալիային։ Իսկ Եվգենի Աբրամովիչ Բարատինսկին բանաստեղծություն է ձոնել և նույնիսկ աֆորիզմ ունի նկարի վերաբերյալ. Անատոլի Նիկոլաևիչ Դեմիդովը «Պոմպեյի վերջին օրը» կտավը ընծայաբերում է Ռուսաստանի ցարին՝ Նիկոլայ I-ին։ Վերջինս այն ցուցադրության է հանում Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, որպես վառ ուղեցույց ու ձեռնարկ սկսնակ նկարիչների համար։ Ռուսական թանգարանի բացվելուց հետո, 1895 թվականին, կտավը տեղափոխվում է այդտեղ. այդ պահից սկսած կտավը ցայսօր էլ ցուցադրվում է հասարակության համար հենց այդ թանգարանում։
Նկարագիր
Նկարում ներկայացված է դասական թեմա։ Բրյուլովի գեղարվեստական տեսունակության շնորհիվ և նկարում կիրառված լուսաստվերի ցայտուն խաղի շնորհիվ «Պոմպեյի վերջին օրը» կտավը մի քանի քայլ առաջ տարավ նեոդասականությունը։ Բրյուլովի այս ստեղծագործությունը հիանալի կերպով բնութագրում է ռուսական գեղանկարչության մեջ կլասիցիզմը, որը խառնված է իդեալիզմի հետ, ինչպես նաև նկարում պլենէրի կիրառումը լրացուցիչ համբավ բերեցին կտավին։ Կտավի ձախ անկյունում Բրյուլովը նկարել է ինքզինքը, որը համարվում է նկարչի ինքնանկարը։ Կտավում նաև երիցս պատկերված է կոմսուհի Յուլիա Պավլովնա Սամոյլովան. կինը կուժի գլխին պահած, որը կանգնած է ձախ կողմում բարձրության վրա, սալարկին զգետնված ջախջախված կինը՝ դեռևս կենդանի երեխան կողքին (ըստ երևույթին նրանց հարվածել է կառքը, քանի որ երևում է դրա անիվը քիչ այն կողմ՝ կտավի կենտրոնում) և ձախ անկյունում ծնկաչոք կինը, ով գրկել է երկու դուստրերին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1833 նկարներ Կատեգորիա:Կառլ Բրյուլովի նկարներ Կատեգորիա:Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ Կատեգորիա:Պատմական Իտալիա
ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 (Ընտրական մրցաշար, ՕՖԿ)
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014-ի Ընտրական մրցաշարը Օվկիանիայում անց է կացվել 2011 թվականի նոյեմբերի 22-ից մինչև 2013 թվականի մարտի 23-ը։ Մրցաշարի արդյունքներով որոշվեց 2014 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ՕՖԿ-ն ներկայացնող հնարավոր մասնակից հավաքականը։
Հաղթող թիմը մասնակցեց միջմայրցամաքային անցումային խաղերին ԿՈՆԿԱԿԱՖ գոտում 4-րդ տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ։
Ի սկզբանե 1-ին փուլի կարգավիճակ պետք է ունենային 2011 թ. Խաղաղօվկիանոսյան խաղերը։ 2-րդ փուլի կարգավիճակը վերապահված էր ՕՖԿ ազգերի գավաթ 2012 թվականին։ Ավելի ուշ ՖԻՖԱ-ն վերանայեց ձևաչափը։
Մասնակից հավաքականները
Ընտրական մրցաշարին մասնակցում են ՕՖԿ-ի անդամ բոլոր 11 երկրները։
Առաջին փուլ
Առաջին փուլում ՖԻՖԱ-ի վարկանիշով 4 ամենացածր տեղերը զբաղեցնող թիմերը անց են կացնում մրցաշար շրջանաձև մրցակարգով՝ մեկ շրջանով։ Հաղթողն անցնում է երկրորդ փուլ։ Խաղերն անցկացվեցին 2011 թ. նոյեմբերի 22-ից 26-ը, Սամոայում։
Երկրորդ փուլ
Երկրորդ փուլը միաժամանակ հանդիսանում էր նաև ՕՖԿ Ազգերի գավաթ 2012 թ.-ի խմբային մրցաշար։ Առաջին փուլի հաղթողը և ՖԻՖԱ-ի վարկանիշով ավելի բարձր տեղ աբղեցնող 7 հավաքականները բաժանվում են երկու խմբի՝ չորսական թիմով և անց են կացնում շրջանաձև մրցակարգով մրցաշար՝ մեկ շրջանով։ Խմբերում 1-2 տեղեր գրաված թիմերն անցնում են երրորդ փուլ։ Խաղերն անց են կացվել 2012 թ. հունիսի 1-ից 12-ը, Ֆիջիում։ Վիճակահանությունը տեղի ունեցավ 2011 թ. հուլիսի 30-ին Ռիո դը Ժանեյրոյում։
Զամբյուղների կազմը՝
Երրորդ փուլ
Երկրորդ փուլի չորս հաղթողները կազմավորում են մեկ խումբ և խաղում շրջանաձև մրցակարգով՝ երկու շրջանով։ Հաղթող թիմը ստանում է միջմայրցամաքային անցումային խաղերին մասնակցելու իրավունք։
Ռմբարկուներ
2013 թվականի սեպտեմբերի 5-ի դրությամբ
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;"> 7 գոլ 6 գոլ 5 գոլ 4 գոլ 3 գոլ 2 գոլ 1 գոլ
Խալկանիտ
Խալկանիտ (χάλχός - պղինձ և άύθός - ծաղիկ), պղնձարջասպ, հանքաքար։ Քիմիական կազմը՝ CuSO_4։ Խառնուրդների ձևով պարունակում է երկաթ, երբեմն՝ ցինկ, կոբալտ և այլն։ Բյուրեղագիտական համակարգը տրիկլինային է։ Սովորաբար առաջացնում է հոծ զանգվածներ կամ ստալաքտիտներ։ Գույնը՝ երկնագույն, կանաչավուն, փայլը՝ ապակու։ Կարծրությունը 2,5 է, խտությունը՝ 2300 կգ/մ³։ Հանդիպում է պղնձի հանքավայրերի օքսիդացման զոնայում։ Հայաստանում հայտնաբերվել է Ախթալայի բազմամետաղային հանքավայրում։
ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 (Ընտրական մրցաշար, ՕՖԿ)
Ռմբարկուներ
1 ինքնագոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնություն 2014 Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարեր
Խալկանիտ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պղնձի միներալներ Կատեգորիա:Սուլֆատների միներալներ Կատեգորիա:Միներալներ
Ստորին ծնոտի կոտրվածք
Ընդհանուր
Ներկայումս նկարագրված երկու ամենահաճախ հանդիպող ախտանիշներն են ցավը և կծվածքի խանգարումները։ Ատամները ճնշման հանդեպ շատ զգայուն են (պրոպրիոցեպցիա), և այսպիսով ատամների ճիշտ տեղակայման նույնիսկ աննշան փոփոխությունները և կծվածքի խանգարումնեերը պացիենտին զգացնել են տալիս։ Նաև շատ է մեծանում կոտրված ծնոտի շրջանում զգայունությունը շոշափման հանդեպ, կամ, եթե կոտրված է հոդային ելունը, ապա նշված զգայունությունը բարձրանում է ականջի այծիկից անմիջապես առաջ գտնվող շրջանում։
Այլ ախտանիշներ․ քանի որ կոտրվածքը շարժուն է, կարող է դիտվել ատամների շարժում, ատամների «չամրացված լինելու» զգացում։ Մեկ այլ ախտանիշ է թմրածության զգացումը (քանի որ ստորին ատամնաբնային նյարդն անցնում է ծնոտի երկայնքով և կոտրվածքի հետևանքով կարող է ենթարկվել ճնշման) և տրիզմը (բերանը բացելու դժվարություն)։
Արտաբերանային, կարող են դիտվել այտուցի, կապտուկների և դեֆորմացիայի նշաններ։ Հոդային ելունի կոտրվածքները խորն են, այսպիսով դրանց դեպքում զգալի այտուց հազվադեպ է դիտվում, սակայն, որոշ դեպքերում տրավման հանգեցնում է արտաքին լսողական անցուղու առաջային մասում գտնվող ոսկրի կոտրվածքի, այսպիսով, արտաքին լսողական անցուղում երբեմն դիտվում են կապտուկներ կամ արյունահոսություն։ Բերանը բացելու ունակությունը նույնպես կարող է նվազել (3սմ֊ից քիչ)։ Կարող է դիտվել նաև թմրածությույն կամ զգայունության խանգարում (անէսթեզիա/պարէսթեզիա) կզակի կամ ստորին շրթունքի շրջանում (մենտալ նյարդի նյարդավորման գոտի)։
Բերանի խոռոչում դիտվող նշաններ։ Եթե կոտրվածքը տեղի է ունենում ծնոտի այն մասերում, որտեղ տեղակայված են ատամները, ապա ատամների միջև կարող է զգացվել տարածություն, հեռավորություն (որը հաճախ պացիենտի կողմից սխալմամբ վերագրվում է ատամի կորստի), երբեմն դիտվում է նաև լնդային արյունահոսություն։ Կարող է առաջանալ բաց կծվածք, երբ ստորին ատամներն այլևս չեն դիպչում վերիններին։ Հոդային ելունի միակողմանի կոտրվածքի դեպքում կոտրվածքի կողմում հետին մասում ատամները դիպչում են միմյանց, իսկ բերանի մյուս կողմի ուղղությամբ բաց կծվածքը պրոգրեսիվ կերպով սկսում է մեծանալ։
Երբեմն առաջանում է ենթալեզվային էկխիմոզ, և այդ դեպքում կոտրվածը կարող է տեղաշարժվել․ ոսկրաբեկորներից մեկը կարող է շարժվել դեպի վեր, մյուսը՝ վար։ Ատամների տեղակայման շրջանից դուրս տեղամասերում (հոդային ելուն, ճյուղ, երբեմն՝ անկյուն) ստորին ծնոտի կոտրվածքների դեպքում բաց կծվածքը կարևոր կլինիկական նշան է, քանի որ այս դեպքերում հաճախ այտուցից բացի այլ ակնհայտ ախտանիշ գրեթե չի հայտնաբերվում ։
Հոդային ելունի կոտրվածք
Կոտրվածքի այս տեսակի դեպքում կարող է կոտրված լինել հոդային ելուններից մեկը (միակողմանի) կամ երկուսը միաժամանակ (երկկողմանի)։ Հոդային ելունի միակողմանի կոտրվածքները կարող են առաջացնել ցավոտություն ծնոտի շարժումների ժամանակ։ Կարող է առաջանալ քունքածնոտային հոդի շրջանում այտուց, իսկ արտաքին լսողական անցուղու վնասման հետևանքով՝ նաև արյունահոսություն ականջից։ Հեմատոման կարող է տարածվել դեպի ներքև և հետ ուղղությամբ՝ դեպի ականջից հետ, ինչը երբեմն շփոթում են Բեթլի ախտանշանի հետ (գանգի հիմի կոտրվածքի դեպքում դիտվող ախտանշան)։ Չնայած, որ վերջինս հազվադեպ է հանդիպում, սակայն ներգանգային վնասվածքի առկայությունը պետք է բացառել։ Եթե կոտրվածքի հետևանքով առաջացած ոսկրաբեկորները միմյանց նկատմամբ շարժվում են, ապա կարող է դիտվել ճյուղի երկարության կարճացում։ Սա հանգեցնում է նրան, որ կոտրվածքի կողմում վերին ու ստորին ատամները նորմայից ավելի շուտ են դիպչում միմյանց, ինչը չի դիտվում չվնասված կողմում, այսինքն՝ «բաց կծվածքը» դեպի չվնասված կողմը պրոգրեսիվորեն վատթարանում է։ Երբ բերանը բաց է, կարող է դիտվել ստորին ծնոտի դեվիացիա, շեղում դեպի կոտրվածքի կողմը։ Հոդային ելուների երկկողմանի կոտրվածքի դեպքում վերը նշված ախտանիշներն ու կլինիկական նշանները կարող են դիտվել երկու կողմից ։ Այս դեպքում կծվածքի խանգարումները և ծնոտի շարժման սահմանափակումը սովորաբար ավելի խիստ են արտահայտված ։ Ստորին ծնոտի մարմնի կամ պարասիմֆիզի երկկողմանի կոտրվածքները երբեմն առաջացնում են լեզվի ակամա շարժում դեպի հետ, ինչը կարող է հանգեցնել վերին շնչուղիների օբստրուկցիայի՝ փակման ։ Հազվադեպ ստորին ծնոտի հոդային ելունը, ճեղքելով քունքոսկրի հոդափոսիկի պատը, տեղաշարժվում է դեպի միջին գանգափոս ։ Ստորին ծնոտի վնասվածքի այլ հազվադեպ բարդություններից են ներքին քնային զարկերակի վնասումը, արտաքին լսողական անցուղու օբլիտերացիան հոդային ելունի հետին հոդախախտի հետևանքով ։ Հոդային ելունների երկկողմանի կոտրվածքների համակցությունը սիմֆիզային կոտրվածքի հետ երբեմն անվանվում է «ժամապահի կոտրվածք»։ Այս անունը ծագել է նրանից, որ այս կոտրվածքն առաջանում է զինվորների մոտ, ովքեր ուշաթափվում են շքերթի ժամանակ և ընկնում իրենց կզակի վրա։
Պարզ ռենտգեն հետազոտություն
Նախկինում ախտորոշումը հիմնվում էր ստորին ծնոտի պարզ ռենտգեն պատկերների վրա, սակայն այս մոտեցումն ավելի ցածր զգայունություն և սպեցիֆիկություն ունի, քանի որ ռենտգեն պատկերում տարբեր անատոմիական գոյացությունների ստվերները վերադրվում են։ Ռենտգեն պատկերներն արվում էին առաջահետին (պարասիմֆիզի համար), կողմնային թեք (մարմին, ճյուղ, անկյուն, պսակաձև ելուն) և Թոունեի (հոդային ելուն) պրոյեկցիաներով։ Հոդային ելունի կոտրվածքների հայտնաբերումը կարող է բավական դժվար լինել, սա կախված է հոդային ելունի տեղաշարժի ուղղությունից և հոդախախտի աստիճանից, այսպիսով՝ սովորաբար ռենտգեն պատկերներ են արվում տարբեր պրոյեկցիաներով, ընդ որում՝ դրանցից երկուսը պետք է լինեն միմյանց նկատմամբ ուղղահայաց անկյան տակ ։
Պանորամիկ ռադիոգրաֆիա
Պանորամիկ ռադիոգրաֆները շերտագրության սարքեր են, որոնց միջոցով ստացվում են ստորին ծնոտի հարթ պատկեր։ Քանի որ ստորին ծնոտի կորությունը ցույց է տրվում երկչափ պատկերի մեջ, կոտրվածքներն ավելի հեշտ է լինում հայտնաբերել, ինչի շնորհիվ այս մեթոդի ճշգրտությունը համեմատելի է դառնում համակարգչային տոմոգրաֆիայի հետ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ առկա է հոդային ելունի շրջանի կոտրվածք։ Բացի այդ, պանորամիկ պատկերներում հաճախ կարող են երևալ կոտրված, պակասող կամ շեղված դիրք ունեցող ատամները, ինչը հաճախ հնարավոր չի լինում տեսնել պարզ ռենտգեն պատկերների վրա։ Կոտրվածքի հետևանքով առաջացած ոսկրաբեկորների (հատկապես հոդային ելունի դեպքում) միջային/կողմնային տեղաշարժը դժվար է այսպես հայտնաբերել, և այդ պատճառով ստորին ծնոտի ավելի բարդ կոտրվածքների դեպքում երբեմն հարկ է լինում լրացուցիչ կատարել պարզ ռենտգեն հետազոտություն կամ համակարգչային շերտագրություն։
Համակագչային շերտագրություն
Համակարգչային շերտագրությունը (տոմոգրաֆիա) նշվածներից ամենազգայուն և ամենասպեցիֆիկ մեթոդն է։ Այն հնարավորություն է տալիս դեմքի ոսկրերը դիտել հատույթների տեսքով՝ աքսիալ, կորոնալ կամ սագիտալ հարթություններով։ Այս պատկերները կարելի է վերափոխել եռաչափ մոդելի, ինչը թույլ է տալիս ավելի լավ պատկերացում կազմել կոտրվածքի և տարբեր ոսկրաբեկորների տեղաշարժի վերաբերյալ։ Սակայն, այսպիսի եռաչափ ռեկոնստրուկցիան կարող է ցույց չտալ առավել փոքր կոտրվածքները՝ ծավալների միջինացման, ցրված արտեֆակտների կամ տեսադաշտը փակող հարակից գոյացությունների պատճառով։
Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ստորին ծնոտի կոտրվածքների հետազոտման համար պանորամիկ ռադիոգրաֆիան իր ախտորոշիչ ճշգրտությամբ մոտ է համակարգչային շերտագրությանը, և դրանք երկուսն էլ ավելի ճշգրիտ են, քան պարզ ռենտգեն հետազոտությունը ։ Համակարգչային տոմոգրաֆիայի կիրառման ցուցումները տարբեր տարածաշրջաններում տարբեր են, և, ըստ երևույթին, այս կոտրվածքների ախտորոշման և բուժման տակտիկայի մշակման գործում, այն պանորամիկ ռադիոգրաֆիայի համեմատ առավելություններ չունի, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խոսքը գնում է բազմաբեկոր կամ ավուլսիվ (ոսկրաբեկորի պոկմամբ ուղեկցվող) կոտրվածքների ախտորոշման մասին, սակայն առկայությունը հաստատելու և տեղը որոշելու գործում, այնուամենայնիվ, բժիշկներն ավելի հաճախ օգտագործում են համակարգչային տոմոգրաֆիա, քան պանորամիկ ռադիոգրաֆիա ։
Ըստ տեղակայման
Սա ամենահարմար դասակարգումն է, քանի որ թե՛ ախտանիշները, թե՛ կլինիկական նշանները և թե՛ բուժումը կախված են կոտրվածքի տեղակայումից ։ Կոտրվածքի տեղղակայումը բնութագրելու համար ստորին ծնոտը սովորաբար բաժանում են հետևյալ շրջանների (ցույց է տրված նկարում)՝ հոդային ելունի շրջան, պսակաձև ելուն, ճյուղ, անկյուն, մարմին (սեղանատամային և նախասեղանատամային շրջաններ), պարասիմֆիզ և սիմֆիզ ։
Ատամնաբնային շրջանի կոտրվածք
Կոտրվածքի այս տեսակն ընդգրկում է ատամնաբնային շրջանը, որը կոչվում է նաև ստորին ծնոտի ատամնաբնային ելուն։
Հոդային ելունի կոտրվածք
Հոդային ելունի կոտրվածքները դասակարգվում են ըստ քունքածնոտային հոդը պահող կապանների, հոդապարկի հանդեպ տեղակայման (ներհոդապարկային կամ արտահոդապարկային), ըստ տեղաշարժի (թե արդյոք հոդային ելունի գլխիկը դուրս է եկել քունքոսկրի հոդափոսիկից, քանի որ մկանները (կողմնային թևակերպ մկան) միտում ունեն հրել հոդային ելունը դեպի առաջ և միջայնորեն) և հոդային ելունի վզիկի հանդեպ տեղակայման։ Օրինակ՝ վզիկի արտահոդապարկային կոտրվածք առանց տեղաշարժի։ Ստորին ծնոտի հոդային ելունի մանկաբուժական կոտրվածքների բուժումը պահանջում է պացիենտի վարում ըստ հատուկ մշակված ուղեցույցների ։
Պսակաձև ելունի կոտրվածքներ
Քանի որ ստորին ծնոտի պսակաձև ելունը գտնվում է շատ գոյացություններից, մասնավորապես՝ այտային (զիգոմատիկ) կոմպլեքսից ավելի խորանիստ, դրա մեկուսացված կոտրվածքները հազվադեպ են հանդիպում․ սովորաբար պսակաձև ելունի կոտրվածքը տեղի է ունենում ստորին ծնոտի այլ կոտրվածքների, այտային կոմպլեքսի կամ այտային աղեղի կոտրվածքի հետ համակցված, և «պսակաձև ելունի մեկուսացված կոտրվածք» ախտորոշումը դնելուց առաջ պետք է այս կոտրվածքների առկայությունը բացառել ։
Անկյան կոտրվածքներ
Ստորին ծնոտի անկյուն է կոչվում ծնոտի մարմնի և ճյուղի միջև կազմվող անկյունը։ Անկյան կոտրվածքներն ընդգրկում են այն եռանկյունաձև շրջանը, որը գտնվում է ստորին երրորդ սեղանատամից («իմաստության ատամ») դեպի ծամիչ մկանի հետին֊ստորին ամրացումը տարված թեք գծի և ծամիչ մկանի առաջային սահմանի միջև։
Ստորին ծնոտի մարմնի կոտրվածքներ
Ստորին ծնոտի մարմնի կոտրվածքներ են կոչվում այն կոտրվածքները, որոնք տեղի են ունենում պարասիմֆիզի (ուղղահայաց գիծ է ժանիքից անմիջապես դիստալ) և ծամիչ մկանի առաջային սահմանի միջև գտնվող շրջանում։
Պարասիմֆիզաին կոտրվածքներ
Պարասիմֆիզային են կոչվում ժանիքներից անմիջապես դիստալ տարված ուղղահայաց գծերի միջև գտնվող շրջանում տեղի ունեցող կոտրվածքները։
Սիմֆիզային կոտրվածքներ
Սիմֆիզային կոտրվածքներն այն գծային կոտրվածքներն են, որոնք անցնում են ստորին ծնոտի միջնագծով (սիմֆիզ)։
Կոտրվածքի տեսակ
Ստորին ծնոտի կոտրվածքները դասակարգվում են նաև ըստ կոտրվածքի շրջանում ոսկրաբեկորների վիճակը նկարագրող կատեգորիաների, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի հետ հաղորդակցության առկայության ։