cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քելբաջարի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)
Պատմություն
9-րդ դարի սկզբներից գավառին տիրող հայ իշխանական և թագավորական Առանշահիկներ տոհմը սկսել է հզորանալ։ Առանշահիկների ներկայացուցիչները ակտիվ կերպով մասնակցել են հակաարաբական պայքարին՝ միաժամանակ նորոգելով ու կառուցելով իրենց տիրույթներում գտնվող պաշտպանական ամրություններ, բերդեր ։ Մինչև Հայաստանում մոնղոլների տիրապետության շրջանը Վայկունիք-Ծարի իշխանության ներկայացուցիչները խնամիական կապերով բարեկամացած էին Զաքարյան զորապետերի հետ և վայելում էին վերջիններիս հովանավորությունը։ Մասնավորապես՝ Զաքարե և Իվանե իշխանների քույրը՝ Դոփը, ամուսնացել էր Առանշահիկների տոհմի տեղական իշխան Հասանի հետ ։ 12-ից 13-րդ դարերում Ծարի կամ ինչպես երբեմն ասում են՝ Վերին Խաչենի իշխանության սահմանները (Խաչենի իշխանական տուն) զգալի ընդարձակվել էին, ինչը, ըստ պնդումների, պայմանավորված էր Իվանե Զաքարյանից որպես օժիտ իշխանուհի Դոփի ստացած կալվածներով։ Այդպիսով, Ծարի կամ Վերին Խաչենի տիրույթները հյուսիս-արևմուտքում ձգվում էին Սևանա լճի հարավային ափի ողջ երկարությամբ՝ ներկայիս Գեղարքունիքի մարզի Սոթքից մինչև Շողվագա (Ձորագյուղ) բնակավայրերի հատվածը, իսկ արևելքում՝ հասնում մինչև ներկայիս Մարտակերտի շրջանի Ականաբերդ բնակավայրը, հյուսիսում՝ Հանդաբերդի հատվածը, հարավում՝ Բերձոր, Հին Շեն, Եղցահող բնակավայրերի հատվածը։ Այդ մասին է վկայում Խաչակապ գյուղի Թարգմանչաց վանքում 1312 թվականին գրված ավետարանի հիշատակարանում։ Այս սահմանների մեջ Առանշահիկների ենթաճյուղ Դոփյան իշխանությունը մնաց մինչև 14-րդ դարի սկզբները։ Դոփյանների իշխանական տունը մեծ կորուստներ կրեց Լենկթեմուրի արշավանքի ժամանակ՝ 1387 թվականին։ Շրջանի բնակչության շրջանում տեղի ունեցան կոտորածներ։ Զոհվեցին նաև իշխան Հասանն ու կինը՝ Խոնձան, նրանց որդիներ Գրիգորը, Սարգսը, Ջհանշեյը, Շանշեն, Շրվանն ու Աղբուղան։ Այնուամենայնիվ, Դոփյանների իշխանությանը հաջողվեց անկախությունը կամ կիսանկախությունը պահպանել մինչև 18-րդ դարի սկզբները։ Այդ ընթացքում Արևելյան Հայաստանի որոշ գավառներ արդեն ներթափանցել էր թյուրքական տարրը, որը սակայն չէր կարողացել մտնել Ծարի գավառի սահմաններից ներս։ Թուրք-պարսկական պատերազմների հետևանքով այլ գավառներից տեղահան արված հայ բնակչությունը պատսպարվում էր Ծար գավառում, քանի որ այն դարձել էր լավ պաշտպանված շրջան      ։
16-րդ դարի վերջերից ամբողջ Արևելյան Հայաստանը, այդ թվում՝ Քարվաճառի շրջանը, որը կոչվում էր Ծար գավառ, գտնվում էր Սեֆյան Պարսկաստանի տիրապետության ներքո։ 1603 թվականին Դոփյան Հասանի որդի Ջհանշեի սերունդները պարսից շահ Աբբաս I Սեֆիից ստացել են գավառի վրա օրինական մելիքության վավերացումը։ Չնայած 17-րդ դարի վերջին Ծարի մելիքությունը լուծարվեց և բաժանվեց հարևան Սոթքի և Ջրաբերդի մելիքությունների մեջ, այնուամենայնիվ այն կարողացավ պահպանել իր գոյությունը մինչև 18-րդ դարի սկզբները։ Այդ ընթացքում գավառի համար շինարարության և նորոգույան ժամանակաշրջան էր. մելիքների նախաձեռնությամբ ստեղծվեցին նորոգվեցին գավառի մի շարք բնակավայրերի եկեղեցիներ, կառուցվեցին նորերը, բազմաթիվ հասարակական նշանակության կառույցներ՝ կամուրջներ, աղբյուրներ և այլն   ։
Արդեն 18-րդ դարի սկզբներին ավելի հաճախակի էին դառնում թյուրքական ցեղերի հարձակումներն ու ներխուժումները Քարվաճառի շրջանի տարածք։ Այդ դժվարություններին ավելանում էր նաև պարսկական իշխանությունների սահմանած բարձր հարկերը։ Ստեղծված իրավիճակը դժվարին կացության մեջ էին դրել Ծար գավառի մելիքներին և ազգաբնակչությանը ։ 1720-ական թվականների սկզբներին Ծարի գավառը դեռևս ուներ միատար հայ բնակչություն, սակայն նրանց համար ստեղծվել էր օրհասական դրություն։ Կովկասյան լեռնականները, մասնավորապես՝ լեզգիները սկսել էին կազմակերպել իրար հաջորդող թալանչիական արշավանքներ, իսկ շրջանի հարուստ արոտավայրերը ամառային ամիսներին սկսել էին զբաղեցնել Կուր և Արաքս գետերի ափամերձ տափաստաններ վաղուց տեղափոխված թուրք և քուրդ քոչվորական խաշնարած տարբեր ցեղեր ։
1813 թվականին շրջանի տարածքը վերջնականապես միացվեց Ռուսաստանի կայսրությանը։ 1869 թվականին այն ներառվեց նորաստեղծ Ջիվանշիրի գավառի (ուեզդի) մեջ, որն էլ նորաստեղծ Ելիզավետպոլի նահանգի մաս էր կազմում։ Ռուսաստանին միացվելուց հետո կառավարության պահանջով քոչվոր բնակչության որոշ խմբեր սկսեցին աստիճանաբար հաստատվել հայկական լքված գյուղատեղիներ դարձած մի քանի բնակավայրերում։ Այնուամենայնիվ, մինչև 1850-ական թվականները շրջանի տարածքում մահմեդական բնակչությունը խիստ սակավաթիվ էր։ Հայտնի է, որ 1861 թվականին շրջանի ամբողջ տարածքում ապրում էին շուրջ 100 տուն «ալիանլուեցի բարբարոս քոլանիներ», որոնք կազմում էին 14 փոքրիկ գյուղ։ Այս տեղեկատվությունը ուսումնասիրողները թերահավատությամբ են վերաբերվում։ Առավել վստահելի է այն տեղեկությունը, որ 1865 թվականին շրջանի տարածքում գոյություն ունեին ընդամենը 9 նորաստեղծ գյուղ՝ 102 տուն բնակչությամբ։ Որոշ ժամանակ անց, Արցախի հոգևորականությունը Բաղդասար մետրոպոլիտի գլխավորությամբ հին կալվածագրերով վավերացված Դադիվանքին պատկանած երբեմնի կալվածները օրենքի ուժով քոչվոր բնակչությունից ետ վերադարձնելու ուղղությամբ ակտիվ գործընթաց սկսեց։ Մի քանի տարվա ակտիվ աշխատանքի արդյունքում Դադիվանքին վերադարձվեցին վանքապատկան տարածքներից 140000 դեսյատին (1526 կմ2) հողատարածք։ Վերադարձված տարածքը կազմում էր ներկայիս Քարվաճառի շրջանի գրեթե կեսը և Մարտակերտի շրջանի արևմտյան որոշ տարածքներ։ Մինչև Հարավային Կովկասում խորհրդային կարգերի հաստատումը՝ Դադիվանքը հանդիսանում էր այդ կալվածքների սեփականատերը, որից ստացված եկամուտներով գոյատևում էր։ Հայ բնակչության նկատմամբ հարձակումների և ճնշումների պատճառով 1900 թվականին հայ բնակչության թվաքանակը նվազել էր հասնելով մինչև 30%-ի     ։
1918 թվականին Անդրկովկասի մուսուլմանների ժամանակավոր ազգային խորհրդի կողմից հռչակված Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության հռչակումից և 1920 թվականին Հարավային Կովկասի խորհրդայնացումից հետո Դադիվանքը զրկվեց իր բոլոր կալվածներից և ամայացավ, իսկ շրջանը միացվեց Խորհրդային Ադրբեջանին։ 1923 թվականի հուլիսի 7-ին Արցախի կենտրոնական հատվածում ստեղծվեց Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ վարչական միավորը, որի բնակչության բացարձակ մեծամասնությունը հայեր էին, իսկ հուլիսի 16-ին՝ ներկայիս Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածի (պատմական Ծար գավառի) և Քաշաթաղի շրջանի տարածքում Խորհրդային Ադրբեջանի իշխանությունները ստեղծեցին Կարմիր Քուրդիստան վարչական միավորը, որի բնակչությունը մեծամասամբ քրդեր էին։ Վերջինիս ստեղծման նպատակն էր Խորհրդային Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ միջև ցամաքային կապի վերացումը, ինչպես նաև այդ տարածքը Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ մեջ չընդգրկելը։ 1929 թվականին Կարմիր Քուրդիստանը վերացվեց, և տարածքն ուղղակիորեն մտցվեց Խորհրդային Ադրբեջանի կազմի մեջ։ Կարմիր Քուրդիստանի տեղում 1930 թվականի մայիսի 25-ից օգոստոսի 8-ը եղել է Քրդական շրջան, որի կենտրոնը եղել է Լաչին (Բերձոր) բնակավայրը։ Այնուհետև Ծար (Վերին Խաչեն) գավառի տարածքում Խորհրդային Ադրբեջանի կողմից ստեղծվեց Քյալբաջար անունով շրջան։ 1937 թվականին շրջանի տարածքում մնացած սակավաթիվ հայերին և արդեն այդ ժամանակ մեծամասնություն կազմող քրդերի մեծ մասին Իոսիֆ Ստալինի հրամանով աքսորում են Միջին Ասիա։ Աքսորված հայերի ու քրդերի տներում բնակություն են հաստատվում ադրբեջանցիներ։ Նորաստեղծ շրջանի անունը առաջացել է հնում գոյություն ունեցած հայկական Քարվաճառ գյուղի ձևափոխված անունից, իսկ գյուղը դարձավ շրջանի վարչական կենտրոն։ 1960-ական թվականներից սկսած ադրբեջանական իշխանությունները հսկայական ներդրումներ կատարեցին շրջանում և ավելացրեցին ադրբեջանական բնակչության թվաքանակը։ Այդ աշխատանքներն ահռելի չափերի հասան հատկապես 1980-1992 թվականների ընթացքում     ։
Սեդա Մանուկյան (նկարչուհի)
Սեդա Ավետիսի Մանուկյան, հայազգի լիբանանցի նկարչուհի։
Կենսագրություն
Սեդա Մանուկյանը ծնվել է 1945 թվականին Բեյրութում։ Մայրը՝ Աստղիկը, ծնունդով եղել է Հալեպից, հայրը՝ Ավետիսը, Այնթապից։ Քույրը՝ Անի Կուպելյանը, քանդակագործ է, մյուս քույրը՝ Ալին Մանուկյանը, լուսանկարիչ է, քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եղել է Reuters-ի գլխավոր լուսանկարիչը։ Ունի նաև եղբայր ։
2005 թվականին Շրի Լանկայի մենաստաններից մեկում կարգվել է որպես բուդդիստ՝ ստանալով Ani Padma Tsult'hrim Drolma անունը ։ 2008 թվականին նկարահանվել է «Sela Maniyo» վավերագրական ֆիլմը, որը պատմում է նկարչի հոգևոր վերափոխման մասին ։
Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում ։ Սեդա Մանուկյանը հրատարակել է օրիգինալ նկարներով մանկական գրքեր, որոնք իմաստության փոքր դասեր են, որ նա կիսում է իր սիրելի մանուկների հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ Կատեգորիա:Բուդդայական կրոնավորներ Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցուց բուդդայականություն անցածներ Կատեգորիա:Լիբանանցի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Պատրիկ Էբերտ
Պատրիկ Էբերտ (գերմաներեն՝ Patrick Ebert, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, խաղում է Մոսկվայի «Սպարտակ» ակումբում ։
«Հերտա»
Էբերտն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Հերտա» ակումբում։ 1998-2004 թթ. նա հանդես է եկել այդ ակումբի տարբեր տարիքային խմբերում։ Իսկ 2004 թ. արդեն ստորագրեց պայմանագիր, ըստ որի նա սկսելու էր հանդես գալ այդ ակումբի հիմնական կազմում։ Առաջին անգամ հիմնական կազմում խաղաց 2006/07 մրցաշրջանի ժամանակ, երբ թիմը մրցում էր «Մոսկվա» ակումբի հետ։ 2006 թ. օգոստոսին իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել Բունդեսլիգայում, երբ թիմը մրցում էր «Վոլֆսբուրգ» ակումբի հետ։
«Վալյադոլիդ»
2012 թ. Էբերտը տեղափոխվեց Իսպանիա, ստորագրեց պայմանագիր «Վալյադոլիդ» ակումբի հետ։ Նոր ակումբի կազմում Լա Լիգայի շրջանակներում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրեց օգոստոսի 20-ին, երբ թիմը մրցում էր «Սարագոսա» ակումբի հետ ։ Հոկտեմբերի 30-ին նա կարողացավ խփել իր առաջին գնդակը Վալյադոլիդի կազմում, երբ թիմի մրցակիցն էր Ռեալ Սոսյեդադը ։ Առաջին իսկ մրցաշրջանում Պատրիկը դարձավ ակումբի հիմնական խաղացողներից մեկը. մասնակցեց 23 հանդիպման, 6 անգամ կարողացավ գրավել մրցակից թիմերի դարպասը։
«Սպարտակ»
2014 թ. փետրվարի 7-ին Էբերտն օգտվելով պայմանագրում եղած կետերից մեկից նախ խզեց պայմանագիրը Վալյադոլիդի հետ, ապա ստորագրեց նոր պայմանագիր «Սպարտակ» ակումբի հետ։ Ավելի ուշ պարզ դարձավ, որ ռուսական ակումբը վճարել է մոտ 1.4 միլիոն եվրո ։ Էբերտը ռուսական ակումբի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 2014 թ. մարտի 8-ին, երբ իր թիմը մրցում էր Թերեկի հետ (0։ 1)։
Ազգային հավաքականի կազմում
Էբերտը հանդես է եկել Գերմանիայի երիտասարդական հավաքականների կազմերում (մինչև 17, 18, 20, 21 տարեկաններ)։ 2009 թ. Մինչև 21 տարեկանների Ազգային հավաքականի կազմում կարողացել է հաղթել Եվրոպայի առաջնությունում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Պուգաչով (քաղաք)
Պուգաչով (Пугачёв), քաղաք (1835), որը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Սարատովի մարզի Պուգաչովսկի շրջանում։ Բնակչությունը՝ 41 056 անձ։
Պատմություն
Ստեղծվել է 1764 թվականին հնադավանների կողմից, որպես Մեչետնայա արվարձան։ Արվարձանը այդ ժամանակ ուներ մեկ փողոց։ Ըստ 1765 թվականի մարդահամարի այնտեղ ապրում էին 264 հոգի արական սեռի ներկայացուցիչներ։
XIX դարի սկզբին Իրգիզում բնակչությունն այնքան էր շատացել, որ կայսրի հրամանագրով 1835 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ձևավորվել էր անդրվոլգյան մասով այն ժամանակվա Սարատովի մարզի երեք նահանգ՝ Նիկոլաևսկի, Նովոուզենսկի և Ցարևսկի։ Մեչետնայա արվարձանը վերանվանվել է Նիկոլաևսկ։ Նոր նահանգային քաղաքի բացումը տեղի է ունեցել 1836 թվականի մայիսի 9-ին (նոր տոմարով՝ մայիսի 21-ին)։
1917 թվականի նեյեմբերի 27-ին (դեկտեմբերի 10), քաղաքում առաջին անգամ ստեղծվել է խորհրդային կառավարություն, որը տևեց մինչև Չեխոսլովակիայի կորպուսի ապստամբությունը (քաղաքը բռնագրավվել է երկու օրում՝ օգոստոսի 20-ին և 21-ին, որից հետո այն խեղաթյուրվեց Չապաևի զորքերի կողմից) ։
1918 թվականի նոյեմբերի 11-ին Նիկոլաևսկ քաղաքը Վ․ Չապաևի նախաձեռնությամբ վերանվանվել է Պուգաչով քաղաք՝ Պուգաչովի բրիգադի պատվին ։ 1928 թվականի մայիսի 14-ին Սամարայի շրջանը վերացավ, և Պուգաչով քաղաքը մտավ նորաստեղծ Վերին Վոլգայի կազմի մեջ, որը գոյատևել է մինչև 1928 թվականի հունիսի 11-ը։
Վերին Վոլգայի շրջանը վերածվեց Վերին Վոլգայի մարզի, որը գոյություն ունեցավ մինչև 1934 թվականի հունվարի 10-ը։
Տնտեսություն
Ամենակարևոր արդյունաբերական ձեռնարկություններն են ալյուրի գործարանը, հացաբուլկեղենի, կաթնամթերքի, ոչ մետաղական շինանյութերի արդյունահանման և վերամշակման գործարան, ջարդող և տեսակավորող գործարան ։
Ավելի վաղ Պուգաչովի զինվորական օդանավակայանում տեղակայված է եղել վերապատրաստման ուղղաթիռային գունդ։ 2011 թվականին գունդը կազմացրվել է, անձնակազմը (800 մարդ) հեռացվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1764 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Ուոլեսի հավաքածու
Ուոլեսի հավաքածու (Wallace Collection), գեղարվեստական թանգարան, որը գտնվում է Լոնդոնի կենտրոնական մասում (Վեստմինստեր վարչական շրջան, Մարիլեբոն թանգարան)։ 14-19-րդ դարերի կերպարվեստի և դեկորատիվ արվեստի գործերի ռեկորդային հավաքածու ունեցող, համաշխարհային ճանաչման թանգարան է։ Այստեղ են պահվում 18-րդ դարի ֆրանսիական գեղանկարչության նշանակալի հավաքածուներ, Լուի XV-ի դարաշրջանի կահույք, եվրոպական ու արևելյան ծագման զենք ու զրահ, ոսկե զարդատուփեր, մանրանկարներ, քանդակներ, մայոլիկաներ, իրեր բրոնզից, ապակուց և «հին վարպետների» նկարներ (Տիցիան, Ռեմբրանդ վան Ռեյն, Պիտեր Պաուլ Ռուբենս, Անտոնիս վան Դեյք, Պիտեր դե Հոոխ, Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, Ֆրանս Հալս, Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյո, Դիեգո Վելասկես, Դոմենիկինո, Չիմա դա Կոմելիանո, Բեռնարդո Դադի, Գվիդո Ռենի, Սալվատորե Ռոզա, Յան Ստեն, Ալբերտ Կյոյպ), ինչպես նաև` Ջովաննի Անտոնիո Կանալետտոյի, Ֆրանսուա Բուշեի, Թոմաս Գեյնսբորոյի, Ջոշուա Ռեյնոլդսի, Անտուան Վատտոյի, Նիկոլա Լանկրեի, Ֆրանչեսկո Գվարդիի ևա այլ նկարիչներ աշխատանքներ, որոնք տեղավորված են 20 պատկերասրահներում (ընդհանուր առմամբ` մոտ 5500 առարկա)։
Թանգարանի տեսաուղերձն ու ցուցադրությունը կարելի է դիտել թանգարանի ֆեյսբուքյան էջում, առանձին ներկայացված է նաև ժեստերի անգելերն լեզվով և ենթագրերով տեսահոլովակ` լսողական խնդիրներ ունեցող մարդկանց համար ։
Հավաքածուի պատմություն
Ֆրենսիս Սեյմուր Կոնվեյը, Հերթֆորդի 1-ին մարկիզը (1718-1794), բրիտանացի պալատական էր ու քաղաքական գործիչ, Սոմերսեթի առաջին մարկիզ Էդուարդ 4-ի ուղղակի ժառանգը, ձեռք է բերել 8 նկար, որոնք այժմ ցուցադրված են Ուոլեսի հավաքածուում. դրանցից վեցը Ջովաննի Անտոնիո Կանալետտոյի (և նրա ստուդիայի) աշխատանքներն են, երկուսը` իր աղջիկների դիմանկարները, որոնք պատվիրվել էին Ջոշուա Ռեյնոլդսին։
Հերթֆորդի 2-րդ մարկիզը, Ֆրենսիս Ինգրամ Սեյմուր Կոնվեյը (1743-1822), առաջին մարկիզի որդին, հյուպատոս էր Բեռլինում և Վիեննայում և լորդ-սենեկապետ, ձեռք է բերել երկու սքանչելի դիմանկար. Ջոշուա Ռեյնոլդսի «Նելլի Օ'Բրայենը» և Ջորջ Ռոմնիի «Մերի Ռոբինսոնը»։ Նրան նվիրել են ընտանիքի ընկեր Մերի Ռոբինսոնի ևս մեկ դիմանկար, որը Թոմաս Գեյնսբորոյի աշխատանքն էր։ Նա ձեռք է բերել նաև ֆրանսիական կահույքի որոշ առարկաներ և սևրյան ճենապակուց պատրաստված իրեր։
Հերթֆորդի երրորդ մարկիզը, Ֆրենսիս Չարլզ Սեյմուր Կոնվեյը (1777-1842), երկրորդ մարկիզի որդին էր, բրիտանացի պահպանողական քաղաքական գործիչ և կոլեկցիոներ, արքայազն-ռեգենտ, արդյունքում` Գեորգ IV արքայի ընկերը, որն արվեստի հայտնի գիտակ էր։ Նա ձեռք է բերել Տիցիանի «Պերսևսն ու Անդրոմեդան», 17-րդ դարի հոլանդական արվեստի գործեր, այնպիսիք, ինչպիսիք են Կասպար Նեշտերի «Ժանեկագործուհին» և Ռեմբրանդ վան Ռեյնի «Բարի սամարացին», ինչպես նաև` ֆրանսիական կահույք, բրոնզից և սևրյան մարմարից պատրաստված առարկաներ։
Ռիչարդ Սեյմուր Կոնվեյը, Հերթֆորդի 4-րդ մարկիզը (1800-1870), երրորդ մարկիզի որդին էր, ծնվել է Լոնդոնում, սակայն մեծացել է Փարիզում։ Կարճ ժամանակ նա եղել է Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի անդամ և հեծելազորի սպա, սակայն 1829 թվականին որոշել է հրաժարվել հանրային բոլոր պարտավորություններից և վերջանականապես հաստատվել Փարիզում։ Կյանքի վերջին 30 տարիները նվիրվել են արվեստի գործեր հավաքելուն։ Նա ձեռք է բելեր հոլանդական գեղանկարչության գործեր, «հին վարպետների» շատ հիանալի աշխատանքներ (այդ թվում` Նիկոլա Պուսենի, Անտոնիս վան Դեյքի, Դիեգո Վելասկեսի և Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի գլուխգործոցներ) և թանգարանում պահվող 19-րդ դարի աշխատանքների մեծ մասը։ Ինչպես և իր հայրը, նա տարված էր 18-րդ դարի ֆրանսիական արվեստով, սակայն ձեռք է բերել շատ ավելի մեծ մասշտաբի և ավելի լայն շրջանակի առարկաներ։ Նա գնել է Անտուան Վատտոյի, Ժան Գրյոզի, Ֆրանսուա Բուշեի, Ժան Օնորե Ֆրագոնարի նկարներից, սևրական ճենապակու բավականին շատ պարագաներ, ֆրանսիացի լավագույն կահույքագործների կահույք, ինչպես նաև` մանրանկարներ, ոսկե զարդատուփեր, գոբելեն և քանդակներ։ Իր կյանքի վերջին տասնամյակում նա ձեռք է բելեր արևելյան զենք ու զրահի նշանակալի հավաքածու, ինչպես նաև` եվրոպական զենքի ներկայացուցչական օրինակներ։ Չորրորդ մարկիզը, որպես կանոն, աշխատանքները գնել է աճուրդում, գործակալների միջոցով` նախապատվությունը տալով բարձրակարգ ստեղծագործություններին, որոնք լավ վիճակում են եղել և հայտնի են եղել իրենց ծագմամբ։ Հենց նրա ճաշակն է առավելապես որոշել Ուոլեսի հավաքածուի այսօրվա բնույթը։
1870 թվականին առանձնատունն իր ամբողջ պարունակությամբ անցել է վերջին մարկիզի արտաամուսնական որդուն` սըր Ռիչարդ Ուոլեսին։ Նա գերված էր ռոկոկոյի դարաշրջանի ֆրանսիական մշակույթով և կյանքի մեծ մասն անց է կացրել Փարիզում` գնելով Բուշեի, Ֆրագոնարի և այլ վարպետների աշխատանքներ։ Ի նշան երախտագիտության` նա Փարիզ քաղաքին է նվիրել Ուոլեսի 50 շատրվան, որոնք դարձել են քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։ 1872 թվականին Լոնդոն վերադառնալով` նա հավաքածուի մեծ մասը ցուցադրել է Լոնդոնի Մանկության թանգարանում, որտեղ այն դիտել են մի քանի հազար այցելուներ, իսկ ինքը` ցուցահանդեսը, սենսացիա է դարձել։ Հորից սկզբունքորեն տարբերվում էր նրա սերը միջնադարյան և Վերածննդի դարաշրջանի արվեստի հանդեպ։ Նա ձեռք է բերել եվրոպական զենք ու զրահի երկու խոշոր հավաքածու, իտալական վաղ շրջանի նկարներ և վիկոնտ դե Տոզյային պատկանող պատկերզարդ ձեռագրեր, ինչպես նաև` բազմաթիվ գեղեցիկ մանրանկարներ ու զարդատուփեր։ 1878 թվականի հուլիսի 26-ին Վիկտորյա թագուհու սիրելի վարչապետ Բենջամին Դիզրայելին այցելել է Հերթֆորդ հաուս և գրառել է այցելուների գրքում. «Այս պալատում հանճարեղություն է, երևակայություն և ճաշակ» ։ Կյանքի վերջում սըր Ռիչարդ Ուոլեսը քննարկել է հավաքածուն ազգին նվիրելու հնարավորությունը, սակայն կառավարությունից չի կարողացել երաշխիք ստանալ` շահագործման ծախսերի վերաբերյալ։ Կոլեկցիոները մահացել է 1890 թվականին և թաղվել է փարիզյան Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։
Յոթ տարի անց նրա այրին` տիկին Ուոլեսը, հավաքածուն կտակել է բրիտանական ազգին այն պայմանով, որ Հերթֆորդ հաուս առանձնատունը մշտապես անվճար բաց լինի բոլոր ցանկացողների համար, ինչն իրականացվել է 1900 թվականի հունիսի 22-ին։ Սա մեծագույն մասնավոր նվերն է, որ երբևէ ստացել է Մեծ Բրիտանիան։ Իր կամքն արտահայտելով` տիկին Ուոլեսնն, ամենայն հավանականությամբ, ցանկացել է հավերժացնել իր ամուսնու հիշատակը, միևնույն ժամանակ` նա նաև ընդգծել է հավաքածուի ձևավորման և պահպանման հարցում իր կարևոր դերը։ Կտակը նաև պարտադրում է, որ երբևէ որևէ իր չի կարող հեռացվել Հավաքածուից` անգամ ժամանակավոր ցուցադրություններում ցուցադրվելու համար։ Թանգարանը նաև իրավունք չունի ձեռք բերել կամ նվեր ստանալ որևէ առարկա։ Տիկին Ուոլեսը նաև հստակեցրել է, որ կառավարությունը պետք է թանգարանի նոր շենքի համար տարածք հատկացնի, և որ ամբողջ հավաքածուն պետք է պահվի նույն վայրում։ Հերթֆորդ հաուսի հավաքածուն նույնությամբ պահպանվում է նաև մեր օրերում. թանգարանը չի գործել միայն երկու համաշխարհային պատերազմների տարիներին։
Մահից առաջ տիկին Ուոլեսն իր կարողության մեծ մասը, այդ թվում և` Հերթֆորդ հաուսից դուրս գտնվող գեղարվեստական հավաքածուները ժառանգել է սըր Ջոն Մյուրէյ Սքոթին (1847-1912), որը սըր Ռիչարդ Ուոլեսի քարտուղարն էր և նրա այրու ամենամտերիմ ընկերն ու խորհրդատուն։ Մյուրէյ Սքոթն անսպասելիորեն դարձել է Եվրոպայի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը, Լաֆիտ փողոցում բնակարանի և Փարիզում` պալատի սեփականատեր, ինչպես նաև` նրան է հասել մեկ այլ անշարժ գույք Լոնդոնում, որտեղ գտնվում էին կահույքի հավաքածուներ, քանդակներ, գոբելեն և ճենապակի։ Նա դարձել է Ուոլեսի հավաքածուի առաջին խնամատարը։ Արդյունքում նա վաճառել է Փարիզի պալատը, իսկ իր մահից հետո Փարիզի բնակարանն ու արվեստի հավաքածուները ժառանգել է իր ընկերուհուն` բարոնուհի Սէքվիլին, որը հավաքածուն արագ վաճառել է արվեստի գործակալ Ժակ Սելիգմանին։ Վերջինս այն մաս-մաս վաճառել է հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում. «Ուոլեսի երկրորդ հավաքածուի» արվեստի գործերն այժմ կարելի է տեսնել Ամերիկայի և Եվրոպայի թանգարաններում ու մասնավոր հավաքածուներում։
Թանգարանի կարգավիճակ և այցելության պայմաններ
Ուոլեսի հավաքածուն ունի Բրիտանիայի արտագերատեսչական հասարակական հաստատության և բարեգործական կազմակերպության կարգավիճակ, ղեկավարվում է 1992 թվականի Թանգարանների ու պատկերասրահների մասին ակտով։
Թանգարանի մուտքը, այդ թվում և` ժամանակավոր ցուցադրությունների համար, ազատ է։
Թանգարանն աշխատում է ամեն օր (բացի դեկտեմբերի 24-26), ժամը 10:00-17:00։ Հարկերի անվճար նախագիծը կարելի է ստանալ տեղեկատվական բյուրոյում, այնտեղ նաև փոքր վճարի դիմաց հասանելի են ցուցանմուշների` անգլերենով և ֆրանսերենով ձայնային բացատրություններ, ինչպես նաև` մուլտիմեդիա ուղեկցորդ` երեխաների համար։
Թանգարանում ստեղծված են անհրաժեշտ պայմաններ` սահմանափակ հնարավորություններով այցելուների համար։ Կազմակերպվում են հատուկ միջոցառումներ երեխաների և ընտանեկան ժամանցի համար, թանգարանի տարածքում անցկացվում են համերգներ, դասախոսություններ, ստեղծագործական երեկոներ, գեղանկարչության դասեր, հետազոտողները կարող են աշխատել թանգարանի գրադարանում կամ արխիվում։
Օքսֆորդի համալսարանի հետ համագործակցության շրջանակներում թանգարանում ապահովվում է «Լուսավորականության դարաշրջանի արվեստը. նկար, տեքստ, օբյեկտ» դասընթացի անցկացումն ասպիրանտների համար ։
Թանգարանը ստեղծել է նաև տվյալների Wallace Live համացանցային բազա, որում կարելի է փնտրել թանգարանի պատկերներն ու դրանց մասին տեղեկատվություն։ YouTube-ում և փդքասթերում հասանելի են տեսանյութեր թանգարանի գանձերի մասին։
Թանգարանի խանութում կա ալբոմների, գրքերի, հուշանվերների և նվերների մեծ ընտրություն, որոնց ստեղծման համար ոգեշնչման աղբյուր են եղել թանգարանում առկա հավաքածուները։
Թանգարանի գլուխգործոցներ
Թանգարանն իր գլուխգործոցներն է համարում.
Շենք
Ուոլեսի հավաքածուն ցուցադրվում է «տնային միջավայրում»` Հերթֆորդ հաուսում, որը շինության նախկին սեփականատերեր Սըր Ռիչարդ Ուոլեսի և տիկին Ուոլեսի գլխավոր նստավայրն էր և գտնվում է Լոնդոնի կենտրոնում ու կառուցվել է որպես Մանչեսթեր Հաուս 18-րդ դարում։
Առանձնատունը կառուցվել էր ըստ ճարտարապետ Ջոշուա Բրաունի նախագծի, 1776-1788 թվականներին, Մանչեստրի 4-րդ հերցոգ Ջորջ Մոնտեքյուի կողմից, Պորտման ընտանիքին պատկանող վարձակալած հողի վրա։ Երեքհարկանի շենքը բաղկացած էր հինգ բաժիններից` հարավային ճակատում և ուներ մեծ վենետիկյան պատուհան։
1791-1795 թվականներին այն օգտագործվել է Իսպանիայի հյուպատոսության կողմից, 1797 թվականին շենքը վարձակալել է Ֆրենսիս Ինգրամ Սեյմուր-Կոնվեյը, Հերթֆորդի 2-րդ մարկիզը։ 1807 թվականին նա երկրորդ հարկի յուրաքանչյուր կողմում երկուական սենյակ է ավելացրել և ձմեռային այգի` գլխավոր մուտքի մոտ։ 2-րդ մարկիզը տունն օգտագործել է որպես իր հիմնական լոնդոնյան նստավայր` այնտեղ շատ ընդունելություններ ու երեկոներ կազմակերպելով, որոնցից ամենահայտնին 1814 թվականին Նապոլեոնի պարտությունից հետո կազմակերպած Դաշնակիցների գերիշխանների պարահանդեսն էր։ 1836-1851 թվականներին շենքում է տեղակայվել Ֆրանսիայի հյուպատոսությունը։
Ռիչարդ Սեյմուր-Կոնվեյը, Հերթֆորդի 4-րդ մարկիզը, հիմնականում ապրել է Փարիզում և Մանչեստր-հաուսը հիմնականում օգտագործվել է արվեստի աճող հավաքածուն պահելու համար։ Միայն 1871 թվականին Փարիզի կոմունայից հետոսըր Ռիչարդ Ուոլեսը, 4-րդ մարկիզի արտաամուսնական որդին, որոշել է վերադառնալ Լոնդոն` փարիզյան իր հավաքածու մեծ մասի հետ։ Մանչեստր հաուսի վարձակալական իրավունքները ձեռք բերելով Հերթֆորդի 5-րդ մարկիզ Ֆրենսիս Ջորջ Հյուգ Սեյմուրից` նա տունը վերանվանել է Հերթֆորդ հաուս։ Ճարտարապետ Թոմաս Էմբլերը սըր Ռիչարդի պատվերով վերակառուցել է շինությունը, հավելյալ շինություններ ու սենյակներ կառուցել։ 1897-1900 թվականներին շենքը դարձել է Հասարակական աշխատանքների գրասենյակ։
2000 թվականին թանգարանում 100-ամյակի նախագիծը ճարտարապետ Ռիկ Մազերի կողմից իրականացնելուց հետո թանգարանի տարածքն ավելացել է 30 տոկոսով. կառուցվել է ֆրանսիական ոճի ռեստորան ։
Նկարներ և մանրանկարներ
Ուոլեսի հավաքածուն ներառում է 14-19-րդ դարերում յուղաներկով պատկերված եվրոպական մեծաքանակ նկարներ, որն Անգլիայի թանգարաններից զիջում է միայն Լոնդոնի ազգային պատկերասրահին։
Հավաքածուի` «հին վարպետների» նկարները համաշխարհային գլուխգործոցներ են, որոնք ստեղծվել են ժամանակի առաջատար նկարիչների կողմից։ Ուոլեսի հավաքածուում հատկապես շատ են 17-րդ դարի հոլանդական ու ֆլամանդական գեղանկարչության գործեր, ցուցադրվում են նաև անգլիացի, իտալացի ու իսպանացի առաջատար նկարիչների աշխատանքներ։ Քանի որ Հերթֆորդի չորրորդ մարկիզը` Ռիչարդ Սեյմուչ Կոնվեյը, գրեթե մշտապես ապրում էր Փարիզում, զարմանալի չէ, որ հավաքածուի մեջ լիարժեքորեն ներկայացված են 18 և 19-րդ դարերի ֆրանսիացի աառաջատար նկարիչները. Վատտոն. Բուշեն, Ֆրագոնարը, Ալեքսանդր Գաբրիել Դեկանը, Մեյսոնիեն, որոնց կտավներից ուղղակի չկան Բրիտանական ազգային այլ հավաքածուներում։ Թանգարանի` 18-րդ դարի ֆրանսիական գեղանկարչության հավաքածուն աշխարհում լավագույններից է։
Ներկայացված են նաև 19-րդ դարի մի խումբ անգլիացի ու ֆրանսիացի գեղանկարիչներ, այդ թվում` Ռիչարդ Բոնինգտոնի, Ուիլյամ Թըրների, Թեոդոր Ժերիկոյի և Դեկանի աշխատանքներ, ինչպես նաև` 16-19-րդ դարերի ավելի քան 300 մանրանկարներ, որոնցից մեծամասնությունը ֆրանսիացի վարպետների աշխատանքներ են։ Թանգարանի նկարները, ջրանկարներն ու մանրանկարները եզակի հնարավորություն են տալիս մեր ժամանակներում տեսնել 19-րդ դարի կեսերի համար նորաձև հավաքածու, որը հավաքվել է Լոնդոնում և Փարիզում` բացառիկ ճաշակով ու գրեթե անսահմանափակ ռեսուրսներով։
Նկարների, ջրանկարների ու գծանկարների հավաքածուն ներկայացնում է եվրոպական բոլոր առաջատար դպրոցները.
Բևերլի Քլիրի
Բևերլի Քլիրի (Beverly Cleary), ծննդյամբ՝ Բևերլի Էթլի Բան (Beverly Atlee Bunn, ), ամերիկացի մանկագիր, 30 գրքերի հեղինակ այնպիսի հերոսների արկածների մասին, ինչպիսիք են Հենրի Հագինսը, Ռիբզին, Բեատրիս Քվիմբին և նրա քույրը՝ Ռամոնան, ինչպես նաև մկնիկ Ռալֆը։ Երեխաների և դեռահասների համար գրականության ժանրում բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր։ Ըստ նրա գրքերից մեկի՝ նկարահանվել է «Ռամոնա և Բիզուս» ֆիլմը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Օրեգոն նահանգի Մակմինվիլ քաղաքում։ Մանկությունն անցկացրել է Յամհիլե (Օրեգոն) ֆերմայում։ Թեպետ գյուղն այնքան փոքր էր, որ նույնիսկ գրադարան չկար, սակայն նա սիրել է գրքեր կարդալ, հատկապես, որ նրա մայրն աշխատել է Օրեգոն նահանգի գրադարանում և մշտապես նրան բերել է կարդալու նոր գրքեր ։
Երբ նա 6 տարեկան էր, ընտանիքը թողել է ֆերման և տեղափոխվել է Պորտլենդ քաղաք, որտեղ սովորել է տեղի դպրոցում։ Քաղաքում հաճախ է հիվանդացել։ Դպրոցում հանձնարարված գրականությունը ի տարբերություն նրա սիրած մանկական գրքերի՝ սկզբում հիասթափեցրելէ նրան, սակայն 3-րդ դասարանում նորից սիրել է ընթերցանությունը։ Կրտսեր դասարաններում նրա սիրած գիրքը Քերոլ Ուոթսոն Ռենկինի «Խատուտիկների քոթեջ»-ն էր ։
1934 թվականին՝ 18 տարեկան հասակում, տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Օնտարիո քաղաք, որտեղ ընդունվել է Չեֆի քոլեջը (en:Chaffey College)։ Ուսուցմանը զուգահեռ աշխատել է որպես գրադարանավարի ընթերակա։ Քանի որ Մեծ ճգնաժամի տարիներին քոլեջում սովորելու գումարը նրա համար շատ էական է արժեցել, Քլիրին մասնակից է դարձել համալսարանական «Համագործակցություն կրթության ոլորտում» (cooperative education program) ծրագրին, որպեսզի սկսի գումար վաստակել։ Մի անգամ ճաշի ընդմիջման ժամանակ ծանոթացել է Քլարենս Քլիրի հետ, ում հետ 1940 թվականին ամուսնացել է ։
1955 թվականին հրատարակել է Քվիմբիի երկու քույրերի՝ «Ռամոնա և Բիզուս»-ի կյանքի մասին գրքերից առաջինը ( քույրերը ավելի վաղ հաճախ են հիշատակվել Հենրի Հագինսի մասին գրքերում)։
Ավելի ուշ դարձել է հաջողակ մանկագիր, հրատարակել է մոտ 30 գիրք (այդ թվում՝ 2 ինքնակենսագրական)՝ միաժամանակ շարունակելով աշխատանքը որպես գրադարանավար։
Ամուսնու ծնողները հավանություն չեն տվել նրանց ամուսնությունը, քանի որ նա կաթոլիկ էր, իսկ ամուսինը՝ երիցական։ Ամուսնությունից ծնվել են երկվորյակներ՝ քույր և եղբայր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրիլի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:1916 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Սուլամիթ Գոլդհաբեր
Սուլամիթ Գոլդհաբեր (иврит : שולמית גולדהבר, Sulamith Goldhaber), ծնյալ Լյով (Sulamith Löw),  ), ավստրիացի, հրեա, ամերիկացի ֆիզիկոս, բարձր էներգիաների, տարրական մասնիկների և մոլեկուլյար սպեկտրոսկոպիայի մասնագետ։    Համբավավոր փորձագետ է եղել նուկլոնների հետ K+- մեզոնների բախման ուսումնասիրությունների բնագավառում և այդ ասպարեզում բազմաթիվ հայտնագործություններ է կատարել ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Ծնողներն այստեղ էին եկել Գալիցիայից, որ այն ժամանակներում Ավստրո-Հունգարիայի մաս էր կազմում։ Հայրը գործարար էր, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ 1938 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Պաղեստին։ Սուլամիթը միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Թել Ավիվում, 1940 թվականին ընդունվել Երուսաղեմի Հրեական համալսարան, որտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Գերսոն Գոլդհաբերի հետ։ 1947 թվականին երկուսն էլ մագիստրոսի աստիճանով ավարտել են համալսարանը, ամուսնացել են ու մեկնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, ուսումը շարունակել Վիսկոնսինի համալսարանում, ստացել դոկտորի գիտական աստիճան։ Գերսոնն աշխատանքի է նշանակվել Կոլումբիայի ցիկլոտրոնում, իսկ Սուլամիթը գործի է անցել ռադիոքիմիական լաբորատորիայում։ 1953 թվականին երկուսով մեկնել են Բերքլի, որտեղ զբաղվել են միջուկային էմուլսիայի տեխնոլոգիայի մշակմամբ՝ ներառելով արագացուցչի օգտագործումը։ Այստեղ մի շարք հայտնագործություններ են կատարել տարրական մասնիկների ուսումնասիրման բնագավառում, մասնավորապես՝ հետազոտել են ջրածնի պղպջակների խցիկների ֆիզիկան, առաջինն իրականացրել K + - մեզոնների  չափումներ, ուսումնասիրություններ կատարել ռեզոնանսային զույգերի միաժամանակյա ձևավորման ասպարեզում։ 1960-ական թվականներին ամուսնական զույգը գիտական գործունեություն է ծավալել Միջուկային հետազոտությունների եվրոպական կազմակերպությունում (ՄՀԵԿ) ։
Սուլամիթ Գոլդհաբերը հաճախ է հրավիրվել մասնակցելու գիտաժողովների ու կոնֆերանսների, հանդես գալու դասախոսություններով՝ նվիրված մասնիկների բարձր էներգիայի ուսումնասիրման հարցերին։ Նման մի առիթով 1965 թվականին Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում գտնված ժամանակ նա ինսուլտ է տարել։ Վիրահատության ընթացքում պարզվել է, որ գլխուղեղում ուռուցք կա։ 1965 թվականի դեկտեմբերի 11-ին անվանի գիտնականը, գիտակցության չգալով, մահացել է ։
Գոլդհաբեր ամուսիններն ունեն մեկ որդի՝ Ամոսը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Հրեա կին գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ավստրիայի գիտություն Կատեգորիա:Ատոմագետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Իսրայելցի կին ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի կին քիմիկոսներ Կատեգորիա:Իսրայելցի կին քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին ֆիզիկոսներ
Դմիտրի Բիկով
Դմիտրի Լվովիչ Բիկով (Дмитрий Быков, ), ռուս բանաստեղծ, գրող, լրագրող, կինոքննադատ, սցենարիստ։ Միխայիլ Եֆրեմովի հետ թողարկել է «Гражданин поэт», «Господин хороший» ծրագրերը։
Ծնվել է հրեական ծագման ծնողների ընտանիքում, դաստիարակվել է ուսուցչուհի մոր կողմից։ Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի լրագրության ֆակուլտետը։ Դասավանդում է մոսկովյան դպրոցներում։
Մայակովսկու, Պաստեռնակի մասին կենսագրական գրքերի հեղինակ է, մի շարք հեղինակավոր գրական մրցանակների դափնեկիր։
2013 թվականին հրատարակել է «Երանություն» բանաստեղծությունների ժողովածուն։
Ունի ընդդիմադիր հայացքներ։ ԽՍՀՄ համակիր է։ Ընդդիմության համակարգող խորհրդի անդամ է, հանդես է եկել ցույցերում։
Հակահայ արտահայտությունները
Ստեղծագործություններում և հանրային ելույթներում կայսերապաշտական դիրքերից հանդես է գալիս հակահայ արտահայտություններով ու արցախյան շարժման կտրուկ քննադատությամբ։ Ըստ նրա, "ԽՍՀՄ փլուզումը 1988-ին կարելի էր կանխարգելել, եթե Լեռնային Ղարաբաղում գլուխ բարձրացրած քարանձավային ազգայնականությունը ժամանակին լռեցվեր" :
"Կվարտալ" վեպում Բիկովի հերոսը ասում է․ "Երկար կյանքն ինձ սովորեցրել է, որ հայերի բողոքներին, որոնք միշտ շատ արցունքոտ են, պետք է հավատալ մեծ զգուշավորությամբ" ։ "Բուլատ Օկուջավա" գրքում Բիկովն անհաջող փորձ է անում ապացուցել Օկուջավայի հրեական ծագումը և նշում, որ նրա մոր հայկական ծագումը հիասթափեցնում է և հրեաներին, և հակասեմականներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:«Մեծ գիրք» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:Հակահայկականությունը Ռուսաստանում Կատեգորիա:«Պորտալ» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Գավառ (դաշտ)
Գավառ , Գավառու-դուզ, Գավար, Գեվեր, Գյավեր, Դիզա, դաշտ Հայկական լեռնաշխարհում։ Գտնվում է Վանա լճից հարավ-արևելք, տարածվելով Մեզ Զաբի ձախակողմյան վտակ Գավառ գետի հովտում։ Այստեղ մեծ տարածում ունեն արոտավայրերն ո ւ մարգագետինները։ Երկարությունը 40-42 կմ է։ Լայնությունը մոտ 35 կմ է։ Մարկվարտն այստեղ է տեղադրում պատմական Որսիրանք գավառը։ Գավառի դաշտի հյուսիսային սահմանագլխին է գտնվում Արյան լիճը, ինչպես և Ջողա կամ Ջող լիճը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վանի մարզի հարթավայրեր
Հետպատերազմյան առաջին տասնամյակի (1945-1946) հայ գրականություն
Ենթաշրջաններ
Ըստ այդմ՝ այդ ժամանակահատվածը բաժանվում է երկու ենթաշրջանի՝
Հայաստանի Պատերազմի ավարտից հետո՝ 1946 թվականին, հրապարակվեցին կուսակցության մի քանի որոշումներ («Զվեզդա» և «Լենինգրադ» ամսագրերի մասին», «Դրամատիկական թատրոնների խաղացանկերի և դրանց բարելավման միջոցառումների մասին», «Մեծ կյանք» կինոնկարի մասին»), որոնք որոշակի ուղղվածություն տվեցին գրականության ուսումնական արվեստի զարգացմանը։ Որոշումների մեջ պահանջ էր դրվում ամրապնդել գրականության կապը բուն կյանքի ու իրականության հետ, ուժեղացնել գեղարվեստական, խոսքի քաղաքացիների բովանդակությունը, ուշադրության կենտրոնում պահել արդիականությունը, չտարվել պատմության անցյալի գունազարդումով։ Այս պահանջների թելադրանքով ընթացավ նույն թվականի սեպտեմբերին հրավիրված ՀԴՄ II համագումարը։
Երիտասարդ գրողների նոր սերունդ
Հետպատերազմյան տարիների հայ գրականությունը բնութագրվում է ստեղծագործական ուժերի նոր համալրումով։ Դրական ասպարեզ իջավ երիտասարդ գրողների մի նոր սերունդ (նրա որոշ ներկայացուցիչներ իրենց մուտքն ազդարարել էին դեռևս 40-ական թվականների առաջին տարիներին, իսկ ոմանք էլ նախաքայլերն արել էին ավելի վաղ), որն իրենից նկատելի ուժ ներկայացրեց այս և հատկապես հետագա տարիներին (Պարույր Սևակ (1924–1971 թվականներին), Համո Սահյան (ծնված 1914 թվականին), Սիլվա Կապուտիկյան (ծնված 1919 թվականին), Գևորգ էմին (ծնված 1919 թվականին), Վահագն Դավթյան (ծնված 1922 թվականին), Մարո Մարգարյան (ծնված 1915 թվականին), Հովհաննես Հովհաննիսյան (ծնված 1919 թվականին), Սվետլանա Հարությունյան (ծնված 1921 թվականին), Վիգեն Խեչումյան (1916 – 1975 թվականներին), Սերո Խանզադյան (ծնված 1915 թվականին), Ալեքսանդր Սահինյան (ծնված 1917 թվականին), Խաժակ Գյուլնազարյան (ծնված 1918 թվականին), Գրիգոր Տեր–Գրիգորյան (1916–1981 թվականներին), Ալբերտ Ատեփանյան (ծնված 1917 թվականին) և ուրիշներ)։ Նոր սերնդի կազմավորմանը նպաստեց այդ և հետագա տարիների զանգվածային հայրենադարձությունը։ Հայրենիք վերադարձան և իրենց ստեղծագործական բուռն կյանքն ապրեցին Հ․ Ղուկասյանը (ծնված 1919 թվականին), Ա․ Ալաջաջյանը (ծնված 1924 թվականին), Ա․ Ավագյանը (1919–1983 թվականներին), Դ․ Քեշիշյանը (1921- 1980 թվականներին), Դ․ Սևանը (ծնված 1926 թվականին), Ա․ Ալիքյանը (ծնված 1928 թվականին), Կ․ Սուրենյանը (ծնված 1925 թվականին)։
Ամրապնդվեցին Հայաստանում և սփյուռքի գաղթօջախներում ապրող ու ստեղծագործող գրողների կապերը։ ՀԴՄ II համագումարում, ելնելով «Մեկ ժողովուրդ, մեկ գրականություն» սկզբունքից, Ավետիք Իսահակյանն իր բացման խոսքում հետևյալն ասաց․ «Մեր համագումարի ամենաարժեքավոր արդյունքն այն կլինի, որ ավելի սերտանան և մտերմանան փոխադարձ հարաբերությունները մայր հայրենիքի և սփյուռքի գրականությունների միջև»։ Փոխայցելությունների և սփյուռքահայ գրողների երկերը Հայաստանում տպագրելու շնորհիվ այդ կապերն աստիճանաբար դարձան գործնական, որոշակի և ավելի նպաստեցին ժողովրդի լրիվ ուժերի հոգևոր մերձեցմանը։
Գրական երիտասարդ ուժերի հետ մեկտեղ իրենց ստեղծագործական ուղին էին շարունակում Ավետիք Իսահակյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Ստեփան Զորյանը, Մ․ Արագին, Լեռ Կամսարը, Նաիրի Զարյանը, Գեղամ Սարյանը, Վաղթանգ Անանյանը, Հրաչյա Քոչարը, Հովհաննես Շիրազը, Խաչիկ Դաշտենցը, Հմայակ Սիրասը, Սողոմոն Տարոնցին և ուրիշներ։
20-ական թվականների գրական սերնդի եռանդուն ներկայացուցիչներ և գրականության նպատակներ
Երկարատև հարկադիր բացակայությունից հետո նրանց միացան 20-ական թվականների գրական սերնդի եռանդուն ներկայացուցիչներ Գուրգեն Մահարին, Մկրտիչ Արմենը, Վաղարշակ Նորենցը, Վահրամ Ալազանը։ Հետպատերազմյան տարիների հայ գրականության, գլխավոր նպատակ ունենալով արդիականության գեղարվեստական, պատկերումը, ի հայտ բերեց նյութի ընդգրկման նկատելի բազմազանություն։
Առաջնահերթ դարձավ երկրի վերակառուցման, գյուղի ու քաղաքի շինարարության պատկերումը կյանքի բոլոր բնագավառներում։ Միաժամանակ ստեղծվեցին պատերազմական տարիները, զինվորի վերադարձը, հետպատերազմյան կյանքը, հայ ժողովրղի հեռու և մոտիկ ժամանակների առանձին դրվագներ պատկերող երկեր։
Գրականության նյութեր
Գրականության նյութ դարձավ նաև արտասահմանի իրականությունը, ինչպես նաև սփյուռքահայ կյանքը։ Արձակում իր տեղը հաստատեց պատերազմական տարիների ճակատի և թիկունքի առօրյան պատկերող նկարագրական–պատմողական վեպը (Ք․ Թափալցյան, «Պատերազմ», հատոր 1–4, 1946–1965, Հ․ Սիրաս, «Արարատ», 1950, Սերո Խանզադյան, «Մեր գնդի մարդիկ», 1950, Հրաչյա Քոչար, «Մեծ տան զավակները», 1952, Մկրտիչ Արմեն, «Ցասվա», 1953, Մ․ Շաթիրյան, «Զինվորներ», 1955 և այլն)։ Այս ժանրի երկերը գրականություն էին բերում կյանքի անմիջական փաստը, դեպքերն ու իրադարձությունները դրանցում զարգանում էին ավելի լայնքով ու զանգվածային ընդգրկումով, քան հոգեբանական խորացումներով։ Այս տարրներին ստեղծվեցին նաև պատմա–ազգարական, կենսագրական, սոցիալ–բարոյական, գյուղի ու քաղաքի կյանքը և ընթացիկ իրականությունը բնութագրող վիպական գործեր (Հ․ Սիրաս, «Հայր և որդի», 1946, Ա․ Սահինյան, «Խաչուղիներ», 1946, «Ծարավ», 1955»․ Դաշտենց, «Խոդեդան», 1950, Աղավնի, «Շիրակ», 1954, Վ․ Խեչումյան, «Մեզ մոտ հարավում», 1955, Սերո Խանզադյան, «Հողը», 1954–1955, Գ․ Ադունց, «Թեհրան», 1952, Ս․ Ալաջաջյան, «Անապատում», 1953, Ա․ Ավագյան, «Շիկացած հող», 1955 և այլն)։
Գեղարվեստական, նյութի յուրացման նույն պատկերն էր իշխում նաև պոեզիայում։ Ուշագրավ են Հ․ Շիրազի «Լիրիկա» (1946), «Գիրք խաղաղության և սիրո» (1950), Սիլվա Կապուտիկյանի «Զանգվի ափին» (1947), «Այս իմ երկիրն է» (1949), «Իմ հարազատները» (1951), Գ․ էմինի «Նորք» (1946), «Նոր ճանապարհ» (1949), Պարույր Սևակի «Անմահները հրամայում են» (1948), Համո Սահյանի «Որոտանի եզերքին» (1946) ժողովածուները, Գ․ Սարյանի «Վերադարձ» շարքը։
Պոեզիայի գլխավոր խնդիրն է դառնում վավերական հավաստիություն ունեցող նյութի յուրացումը (որոշակի դեպք, փաստ, եղելություն, իրադարձություն, պատմություն), որը չափածո խոսքին հաղորդում է վիպական–ակնարկային բովանդակություն։ Հետպատերազմյան տարիներին հրապարակ հանվեցին նաև դրամատիկ, նոր երկեր, որոնցում փորձ էր արվում տեսանելիորեն վերարտադրելու ժամանակակից մարդու կերպարը (Ն․ Զարյան, «Աղբյուրի մոտ», 1950, «Փորձադաշտ», 1953, Գ․ Բորյան, «Բարձունքներում», 1949, Մ․ Քոչարյան, «Հին հիվանդություն», 1953, Գ․ Տեր–Գրիգորյան, «Այս ասաղերը մերն են», 1949)։ Այս շրջանի թատերգությունները, բեմ հանելով որոշակի կենսական վիճակներ ու հարաբերություններ, այնուամենայնիվ, զուրկ էին հոգեբանական խորացումից, իսկ երբեմն էլ դուրս չէին գալիս պարզունակ սխեմաների շրջանակներից։
Մանկապատանեկան գրականության ուշագրավ երկերով հարստացրեց Վ․ Անանյանը («Սևանի ափին», 1951 և այլն)։ Տպագրվեցին նաև Մ․ Արազու «Մանկական պատմվածքներ» (1952), Ա․ Շայբոնի (1905–1982) «Սպիտակ ստվերների աշխարհում» (1951), «Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները» (1955) գրքերը։
Մանկապատանեկան գրականություն
Մանկապատանեկան գրականությունը նոր գործերով հարստացրին Գ․ Բորյանը, Խ․ Հրաչյանը, Խ․ Գյուլնազարյանը։ Այս ամենով հանդերձ հետպատերազմյան տարիների հայ գրկ․ չհասավ գեղարվեստական բարձր արդյունքի։ Պատճառը ոչ թե տաղանդի պակասն էր, այլ այն սխալ տեսա–գեղագիտական նախադրյալը, որ պարտադրվում էր այդ տարիների գրականությանը։
Գեղարվեստական, խոսքը ընկավ սխեմատիզմի վանդակների մեջ, որտեղ գերագույն օրենքի ուժ էին ձեռք բերել անկոնֆլիկտայնության տեսությունը, կյանքի գունազարդումը, տոնական–շքերթային մոտեցումը իրական բարդ ու դժվարին առօրյային։ Այդ ամենը խորապես խանգարում էր գրականության գլխավոր հերոսի՝ ժամանակակից մարդու կյանքի ու հոգևոր աշխարհի ճշմարտացի պատկերմանը։ Մարդը դրվում էր դեպքերի շարժման մեջ, բայց որպես լիարժեք անհատականություն, ըստ էության, բացակայում էր։ Նրա փոխարեն գրականությունում տնօրինում էր «գաղափարական ձայնափողը»։ Այս թերացումներից անմասն չմնացին թե ավագ և թե երիտասարդ սերնդի գրողները։ Սակայն այս տարիներին կուտակած կենսական պալարներն ու զսպված ներքին ուժը երևան եկան հետագա տարիների նրանց ստեղծագործություններում
Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Հակոբ Էմինյան
Հակոբ Սերովբե Էմինյան, հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Հակոբ Էմինյանը ծնվել է 1878 թվականին, Սե­բաս­տի­ա­յի նա­հան­գի Սե­բաս­տիա կամ Մարզ­վան քաղաքում։ 1899 թվականին ավարտել է Անատոլիայի քոլեջը և ստացել «պսա­կա­վոր ար­վես­տից» վկայական։ 1905 թվականին ավարտել է Սիրիական բողոքական քոլեջի (Բեյ­րու­թի Ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րան) բժշկական բաժինը։ 1908 թվականից Եվդոկիայում բժիշկ է աշխատել։ Մարզվանում (Մերզիֆոն) բժիշկ, ապա առողջապահության ուսուցիչ է աշխատել (Last position teacher in Hygien and General pratectioner in Merzifoun, Asia Minor)։
1914 թվականից սկսված Առա­ջին աշ­խար­համարտի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Եվդոկիայում զինվորական բժիշկ ծառայել։ Հրաժարվել է իսլամ ընդունելու առաջարկից։
1915 թվականին Եվդոկիայում կախաղան է բարձրացվել բժիշկներ Միսաք Փանոսյանի և Արմենակ Սերայտարյանի հետ միասին՝ 37 տարեկանում։ Այլ տվյալով՝ 1915 թվականին սպանվել է Սեբաստիայի նահանգի Եվդոկիայի գավառի Զիլե ավանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1878 ծնունդներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Իմ արյունոտ Վալենտին (ֆիլմ, 2009)
«Իմ արյունոտ Վալենտին» (My Bloody Valentine), 1981 թվականին նկարահանված կանադական համանուն սլեշերի վերաթողարկումը, որն էկրաններ է բարձրացել 2009 թվականի հունվարի 8-ին։ Ֆիլմի ռեժիսորը Պատրիկ Լյուսիեն է ։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարներն են Ջենսեն Էքլսը և Ջեյմի Քինգը ։ Նկարահանումներն սկսվել են 2008 թվականի մայիսի 12-ին Փենսիլվանիա նահանգի Ֆորդ Սիթի քաղաքում ։ Այն «3D» տեխնոլոգիայով թողարկված առաջին ֆիլմն էր, որը գնահատվել է «R»:
Սյուժե
1997 թվականին՝ Սուրբ Վալենտինի օրը, Հարմոնի փոքրիկ քաղաքում, դեռահաս Թոմ Հանիգերը, որն աշխատում է հորը պատկանող Հանիգերի հանքում, պատահաբար մոռացել է մեթան նետել և դրանով իսկ առաջացրել է փլուզում, որի հետևանքով արգելափակվել վեց հանքափոր։ Երբ վեց օր անց հասնում են փրկարարները, նրանք սպանված են գտնում հինգ հանքափորի և անգիտակից վիճակում գտնվող 6-րդ հանքափորին՝ Հարրի Ուորդենին (Ռիչարդ Ջոն Ուոլթերս), որը ողջ է մնացել՝ բրիչով սպանելով մյուսներին և դրանով իսկ իրեն փրկելով թթվածնով։ Թոմին մեղադրում են անփութության մեջ, իսկ Հարրիին, որն այդպես էլ չի ապաքինվել, բանտային հիվանդանոց են ուղարկում հանքափորների սպանության համար։ Ուղիղ մեկ տարի անց Ուորդենը դուրս է գալիս կոմայից և, հիվանդանոցում արյունալի կոտորած կատարելով, հայտարարում է Հանիգերի հանքում քաղաքային երիտասարդության կազմակերպած երեկույթի մասին։ Երեկույթի ժամանակ՝ այդ պահին, զվարճանում էին Թոմը, Ակսել Փալմերը (Քեր Սմիթ), նրա ընկերուհին՝ Իռենը, և Թոմի ընկերուհին՝ Սառան (Ջեյմի Քինգ)։ Ուորդենը սպանում է մի քանի դեռահասների, իսկ Ակսելը, Իռենն ու Սառան փախչում են՝ թողնելով Թոմին։ Բայց այստեղ հայտնվում է շերիֆ Բյորքը (Թոմ Աթկինս) և կրակում Ուորդենին, որն այնուհետև փախչում է հանքի խորքերը։
Տասը տարի անց, որոնք Թոմն անցկացրել է Հարմոնիից դուրս, 2008 թվականին, նրա հայրը մահանում է և Թոմը ժառանգում է հանքը։ Նա հուղարկավորությունից հետո վերադառնում է քաղաք, որպեսզի վաճառի հանքը, և բացահայտում է, որ այս ընթացքում Սառան դարձել է մենեջեր իր ծնողների մթերային խանութում, ամուսնացել է Ակսելի հետ (որն այժմ շերիֆ է) և ունեցել որդի, բայց Ակսելը փոխում է նրան Մեգանի հետ (Մեգան Բուն), որն աշխատում է Սառայի խանութում և, բացի այդ, արդեն հասցրել է հղիանալ Ակսելից։ Մինչդեռ, մոտելում (ավտոտուրիստներին սպասարկող հյուրանոցում), որտեղ Թոմը կանգ է առել, Ակսելի նախկին ընկերուհին` Իռենը, սեքսով է զբաղվում Ֆրենկ (Թոդ Ֆարմեր) անունով տեղացի հեռահար ընկերոջ հետ։ Շուտով նրանց և պատահաբար ընկնող Սելենին (Սելենա Լուսին) սպանում է հանքափորի կոստյումով և դիմակով տղամարդը, որը հենց Ուորդենի նման տեսք ունի։ Երբ նա սպանում է Ֆրենկին, նա վայր է գցում տեսախցիկը, որով նկարահանել է Իռենին սեքսի ժամանակ։ Ակսելը գալիս է հանցագործության վայր և տեսնում, որ Իռենը չունի սիրտ, հայտնաբերելով Թոմին հյուրերի մեջ` նա սկսում է կասկածել նրան։ Նա և իր զուգընկեր Մարտինը դիտում են Ֆրենկի նկարահանած տեսանյութը, Սակայն հանգում են այն մտքին, որ մարդասպանը չի կարող լինել Ուորդենը։ Միևնույն ժամանակ, Թոմը գալիս է հանքավայր, որտեղ անսպասելիորեն բախվում է մի մարդասպանի, որը Թոմին կողպում է տեխնիկական վանդակում (որտեղ նա այդ ժամանակ գտնվում էր) և սպանում է հանքագործ Ուիլյամ Քիրքպատրիկին։ Թոմի մոտ կասկած է առաջանում` չնայած այն հանգամանքին, որ նա կողպված է։ Ակսելը նախկին շերիֆ Բյորքին հարցնում է, թե ինչ է տեղի ունեցել Ուորդենի հետ դրանից 10 տարի առաջ, և նա պատասխանում է, որ ինքը և Բեն Ֆոուլին (Քևին Թայ), որը ղեկավարում է հանքը, սպանել և գաղտնի թաղել են Ուորդենին քաղաքից դուրս։ Բայց երբ դամբարանը բացվում է, պարզվում է, որ այն դատարկ է։ Ավելի ուշ մարդասպանը տուն է գալիս` Ֆոուլիի մոտ, և սպանում նրան։ Ակսելը, զայրանալով իրադարձությունների առիթով, ոստիկաններին հրամայում է հսկել իր տունը, որպեսզի պաշտպանի իր որդուն։
Նույն երեկոյան մարդասպանը գալիս է մի խանութ, որտեղ գտնվում են Սառան և Մեգանը, և վերջինիս սպանում է։ Նրա խեղված մարմինը հայտնաբերվել է ծառուղում` «Հավերժ եղիր իմը» գրառմամբ, որը գրված է եղել վերևում գտնվող պատի վրա։ Սառան գալիս է այն եզրակացության, որ մարդասպանը, ըստ էության, ուզում է հարձակվել Ակսելի վրա, քանի որ սա ակնհայտորեն կապված է այն բանի հետ, որ նրանք ամուսնացած են եղել։ Սառային տեղափոխում են հիվանդանոց, իսկ ավելի ուշ Ակսելը, նրա որդին՝ Նոան, և դայակը՝ Ռոզան, հեռուստացույց են դիտում նրանց տանը։ Այնտեղ է գալիս մարդասպանը և սպանում Ռոզային, իսկ երբ գալիս է Բյորքը, սպանում է նրան։ Միևնույն ժամանակ, Սառայի մոտ` հիվանդանոց, է գալիս Թոմն ու համոզում նրան, որ Ուորդենը մարդասպան չէ։ Նա խնդրում է նրան վստահել իրեն, քանի որ նա գտել է մի բան, որ պետք է ցույց տա նրան։ Ճանապարհին մեքենայում Թոմը փորձում է Սառային համոզել, որ մարդասպանը Ակսելն է։ Ինչ-որ պահի նա զանգ է ստանում ամուսնուց, որից սարսափով իմանում է, որ Թոմի տասնամյա բացակայությունը պայմանավորված է նրանով, որ նրանցից յոթ տարի նա անցկացրել է հոգեբուժարանում։ Նա խնդրում է Թոմին կանգ առնել, բայց նա հրաժարվում է, և այդ ժամանակ փորձում է նրանից խլել ղեկն ու մեքենան թռչում է ճամփաեզրի ջրատար առու։ Թոմը կարճ ժամանակով անջատվում է և Սառան փախչում է։ Նա զանգում է Ակսելին, որը խնդրում է նրան գնալ իր հոր հին տուն (որտեղ նա Մեգանի հետ հանդիպումներ է ունեցել)։ Այնուհետև հայտնվում է մարդասպանը և Սառան փախչում է տնից` վազելով Հանիգերի հանքերը։