cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արաբական արշավանքները Պարսկաստան
Պարսկաստանի գրավման ռազմավարության մշակում
Ծրագիրը մշակվեց և պատրաստություններն ավարտվեցին 642 թվականին։ Հաջողությունը կախված էր նրանից, թե արդյոք ինչպես կհամաձայնեցներ իր հրամանատարների արշավանքը սահմանից 1000 մղոն հեռու գտնվող խալիֆ Ումարը։ Ումարը նշանակեց իր լավագույն հրամանատարներին, որպեսզի ծնկի բերի իր հզորագույն հակառակորդին՝ Հազկերտին։ Այս անգամ ի տարբերություն նախկինում տիրող սովորության, մեկ ընդհանուր հրամանատարի փոխարեն, Ումարը նշանակեց մի քանի առանձին հրամանատարների։ Արշավանքի ավարտին զորավարը դառնալու էր սովորական զինվոր և ենթարկվելու էր մյուս արշավանքի ղեկավարին։ Այս ծրագրի նպատակն էր հիշեցնելու հրամանատարներին, որ նրանք նույնպես սովորական զինվորներ են. հրամանատարությունը տրվում է միայն ամենաարժանավորին և նպատակին հասնելուց հետո զորավարը դարձյալ վերադառնում է նախկին վիճակի։
638 թվականին խալիֆը պաշտոնազրկել էր Խալիդին, ով չհանդիմանեց այդ որոշմանը։ Սակայն 642 թվականին Պարսկաստան արշավելուց առաջ, Ումարը, ցանկանալով բարձրացնել բանակի ռազմական ոգին, ետ բերեց Խալիդին ։ Խալիդի հեղինակությունը, որպես Արևելյան Հռոմեական կայսրության նահանգների նվաճող, սարսափի մատնեց բազմաթիվ պարսիկ զորավարների. նրանցից շատերն արդեն պարտվել էին Խալիդին 633 թվականին Միջագետքում։
խալիֆը ցանկանում էր արշավանքի սկզբում տանել վճռական հաղթանակ, որը կբարձրացներ իր և կթուլացներ պարսիկների զորքի տոկոնությունը։ Սակայն մինչև Խալիդը կհասներ զորքին, նա մահացավ։ Պարսկաստանի արշավանքներում Ումարը նույնիսկ նշանակում էր բանակի եզրերի, կենտրոնի և հեծելազորի հրամանատարներին։ Խալիֆը հրամայել էր հրամանատարներին առանց իր հետ խորհրդակցելու ոչ մի կարևոր քայլ չկատարել։ Ումարը ցանկանում էր ստանալ տեղանքի, բերդերի, կայազորների մասին մանրակրկիտ նկարագրություն։ Այնուհետև նա կուղարկեր տվյալ տարածքի գրավման ծրագիր։ Հրամանատարներին թողնվում էին միայն իրավիճակից կախված մարտավարական խնդրիների լուծումը ։ Ումարը փորձել էր ընտրել հնարավորինս հեղինակավոր և փորձառու զորավարների ։
Կենտրոնական Պարսկաստանի նվաճում
651 թվականին արաբներն արշավեցին ևս 200 մղոն և հասան ու պաշարեցին Ռեյ քաղաքը։ Վերջինս հանձնվեց միայն կատաղի դիմադրությունից հետո։ Շուտով նրանք արշավեցին ևս 150 մղոն և առանց լուրջ դիմադրության գրավեցին Քոմը. այստեղ ավարտվում էր Սպահանի շրջանը և սկսվում Խորասանն ու Սիստանը։ Սակայն միևնույն ժամանակ Համադանն ու Ռեյը ապստամբել էին։ Նրանց դեմ ուղարկված մուսուլմանական զորքը արյունալի ճակատամարտում կարողացավ հաղթել ապստամբներին և վերանվաճել այդ տարածքները ։ Շուտով արաբները շարժվեցին Կասպից ծովի հարավում գտնվող Թաբարիստան ։ Թաբարիստանի կառավարիչը համաձայնվեց հաշտություն կնքել խալֆայության հետ։
Հարավային Պարսկաստանի (Ֆարս) նվաճումը
Սպահանը գրավելով, մուսուլման արաբները միաժամանակ սկսեցին Ֆարսի և Թաբարիստանի նվաճումը։ Առաջինը Ֆարս ներխուժեց Մայաա իբն Մասուդը։ Նրա նպատակն էր Սաբուրը։ Թավվա քաղաքի մոտակայքում պարսկական զորքը փորձեց կանգնեցնել արաբների առաջխաղացումը, սակայն ջախջախվեց։ Շուտով արաբները հասան Սաբուր, որը բավականին լավ պաշտպանված քաղաք էր ։ Պաշարումը շարունակվեց մի քանի շաբաթ, որից հետո քաղաքը հանձնվեց։ Քաղաքի գրավմամբ Մասուդի արշավանքն ավարտվեց։ Նրանց միացան օգնական ուժեր նոր հրամանատար Ութմանի գլխավորությամբ։ Վերջինիս առջև դրվել էր հին պարսկական Պերսեպոլիս քաղաքի գրավման առաջադրանքը։ Թավվայից Ութմանը շարժվեց Շիրազ, որը հանձնվեց առանց կռվի։ Մի քանի շաբաթ տևած պաշարումից հետո հանձնվեց նաև Պերսեպոլիսը։ Այստեղ դարձյալ տեղի ունեցավ հրամանատարների փոփոխություն։ Ֆարսի արևելյան Ֆասա և Դարաբ շրջանների գրավումը դարձավ Սարիյահ իբն Զունայմի առաջադրանքը։ 642 թվականի վերջում ողջ Ֆարսը գնտվում էր արաբների ձեռքում։ Ֆարսից արևելք գտնվում էր Կերմանն ու Սիստանը։ Նոր արշավանք սկսվեց, որի նպատակներն էին Ատրպատականի, Սիստանի, Բելոջիստանի և Կերմանի միաժամանակյա գրավումը։
Հարավարևելյան Պարսկաստանի նվաճումը
643 թվականին արաբներն արշավեցին Կերմանը։ Ճակատամարտում պարտություն կրած պարսիկները հանձնվեցին։ Կերմանից արևելք գտնվում էր Մակրանը, որը գտնվում է ներկայիս Պակիստանի արևմուտքում։ Սասանյանների վասալ տեղական ռաջան Սինդհից Բելոջիստան ընկած տարածքից հավաքեց մեծ զորք, որը նպատակ ուներ կանգնեցնելու արաբներին։ Արաբները կենտրոնացրին մի քանի զորաջոկատ և միասին հաղթեցին թշնամուն։ Ռաջան ստիպված նահանջեց Ինդոս գետից արևելք՝ Սինդհ ։ Խալիֆ Ումարը գիտենալով, որ Սինդհն աղքատ և քիչ բերրի տարածք էր, մերժեց Ինդոս գետն անցնելու իր զորավարի առաջարկը ։ Ումարը որոշեց, որ տվյալ պահին իր տերության արևելյան սահմանը կլինի Ինդոս գետը։ Արշավանքն ավարտվեց 644 թվականի կեսերին ։
Արևելյան Պարսկաստանի նվաճումը (Սիստան)
Սիստանը համարվում է Սասանյան Պարսկաստանի ամենախոշոր նահանգը։ Հարավում այն սահմանակից էր Կերմանի, իսկ հյուսիսում՝ Խորասանի հետ։ Այն ընդգրկում էր տարածքներ ներկայիս Պակիստանից և Աֆղաստանից։ Սիստանի նվաճումը վստահվել էր փորձառու հրամանատար Ասիմ իբն Ամրին, ով մասնակցել էր Քադիսիայի և Նիհավանդի ճակամարտերին։ Ասիմը մուտք գործեց Ֆարս, հավաքեց այնտեղի արաբական զորքերն ու շարժվեց Սիստան։ Առանց ցույց տալու որևէ դիմադրություն, քաղաքներն ուղղակի հանձնվում էին նրան։ Շուտով Ասիմը հասավ ներկայիս հարավարևելյան Աֆղանստանում գտնվող Զարանջ քաղաքը։ Այն նահանգի կենտրոնն էր։ Քաղաքի պաշարումը տևեց մի քանի ամսիիս։ Պարսիկները փորձեցին ճեղքել պաշարումը, սակայն քաղաքից դուրս պարտություն կրեցին։ Զարանջի հանձնվելուն պես, ողջ Սիստանն ընկավ մուսուլմանների տիրապետության տակ։ Սիստանից արևելք գտնվում էր Սինդհը։ Քանի որ խալիֆը հրամայել էր Պարսկական կայսրությունից արևելք չարշավել, արաբական զորքերը մնացին նոր գրաված տարածքներում ։
Ատրպատականի և Աղվանքի գրավումը
Ատրպատականի գրավումը սկսվեց 651 թվականին ։ Այն մաս էր կազմում Պարսկաստանից հյուսիս, հարավ և արևելք միաժամանակ արշավանքի։ Ումարի հիանալի ծրագրված արշավանքը հեշտությամբ գրավեց այն ինչ մնացել էր Սասանյանների կայսրությունից։ Արաբները նախ արշավեցին հյուսիսում պարսիկների հենակետ Զանջան։ Պարսիկները փորձեցին կանգնեցնել արաբներին քաղաքի մատույցներում, սակայն ջախջախվեցին։ Քաղաքը հանձնվեց, որի հետևանքով բնակիչները խնայվեցին ։ Զանջանից արաբները շարժվեցին Արդեբիլ, որն ինքնակամ ընդունեց արաբների գերիշխանությունը։ Այնուհետև մուսուլմաններն անցան Կասպից ծովի արևմտյան ափով և գրավեցին Բաբ-ալ-Աբվաբը ։ Այս պահին տեղի ունեցավ հրամանատարների փոփոխություն. զորքի մի մասը ղեկավարելու էր Բուքայր իբն Աբդուլլահը, իսկ մյուսը՝ Ութբա իբն Ֆարքադը։ Նրանց նպատակն էր գրավել Աղվանքը։ Բուքայրը շարժվելու էր հյուսիս Կասպից ծովի երկայնքով, իսկ Ութբան մուտք էր գործելու Աղվանքի խորքերը։ Բուքայրի դեմ դուրս եկավ զորավար Ֆառուխզադի տղա Իսֆանդիյարի կողմից ղեկավարվող մեծ զորքը, որը սակայն պարտվեց։ Իսֆանդիյարը համաձայնվեց արաբներին հանձնել իր տիրույթները։ Նա նաև սկսեց հորդորել ուրիշներին ևս հանձնվել ։ Այնուհետև Ութբան հաղթեց Իսֆանդիյարի եղբորը՝ Բահրամին։ Նա նույնպես հաշտություն կնքեց արաբների հետ։ 651 թվականի վերջում Աղվանքի մնացած հատվածները ևս հանձնվեցին։
Արշավանքները Հայաստան և Վրաստան
Դեռևս 638-39 թվականներին արաբները սկսեցին ասպատակել Բյուզանդական Հայաստանը։ Սակայն Պարսկահայաստանը դեռևս նվաճված չէր։ Այն Խորասանի հետ կազմում էր Սասանյան Պարսկաստանի վերջին չնվաճված տարածքը։ Ումարը որոշել էր կանգ չառնել և ավարտին հասցնել ողջ կայսրության ծնկի իջեցումը։ Նրա հաղթանակների գլխավոր գաղտնիքն այն էր, որ նա երբեք չէր թերագնահատում պարսիկներին։ 643 թվականի վերջում արաբները ներխուժեցին Խորասան և Հայաստան։ Բուքայրի առջև դրվեց նպատակ գրավել Թիֆլիսը։ Նա շարժվեց Աղվանքից Վրաստան, սակայն այնտեղ նրան հասավ նոր հրաման, ըստ որի բանակը կիսվելու էր երեք մասին. առաջինի նպատակը Թիֆլիսի գրավումն էր, երկրորդինը՝ հասնել Կովկասյան լեռնաշղթա, իսկ երրորդինը՝ շարժվել հարավում գտնվող լեռներ։ Շուտով Թիֆլիսն ընկավ և արաբները հասան Սև ծովի արևելյան ափ։ Մյուս ջոկատը կարողացավ արաբական տիրապետության տակ գցել կովկասյան ցեղերին։ Սրա շնորհիվ Կովկասյան լեռնաշղթային հարող տարածքներն անցան արաբներին ։ Չնայած արաբներին հաջողվեց ասպատակել Հայաստանի որոշ շրջաններ, 644 թվականի նոյեմբերին Ումարի մահից հետո, արշավանքները ժամանակավորապես դադարեցվեցին։ Շուտով հանդիպելով հայերի ուժեղ դիմադրությանը, որին գումարվեց Թեոդորոս Ռշտունու խելամիտ դիվանագիտությունն ու արաբների՝ Բյուզանդիա արշավելու դեպքում, ապահով թիկունք ունենալու ցանկությունը, Հայաստանը ստացավ արաբական խալիֆայության դաշնակցի կոչում, որպիսին չուներ ոչ մի այլ պետություն։ Հայաստանը կընկնի արաբական ուղիղ տիրապետության տակ միայն 701 թվականին։
Խորասանի գրավումը
Խորասանը Սասանյանների մեծությամբ երկրորդ նահանգն էր։ Այն ձգվում էր ներկայիս հյուսիսարևելյան Իրանից մինչև հարավային Թուքմենիստան։ Նահանգի մայրաքաղաքն էր ներկայիս հյուսիսային Աֆղանստանում գտնվող Բալխը։ 651 թվականին Խորասանը գրավելու առաջադրանքը տրվեց Ահնաֆ իբն Քայիսին ։ Ահնաֆն արագորեն դուրս եկավ Կուֆայից և հասավ Նիշապուր, որը հանձվեց առանց դիմադրության։ Նիշապուրից արաբները շարժվեցին Հերաթ, որը գտնվում է ներկայիս արևմտյան Աֆղանստանում։ Հերաթը լավ պաշտպանված քաղաք էր և վերջինիս պաշարումն ու գրավումը տևեց մի քանի ամիս։ Հերաթի գրավմամբ Խորասանի հարավն ընկավ արաբների ձեռքը։ Հերաթից Ահնաֆը շարժվեց Մերվ (ներկայիս Թուրքմենիստանում) ։ Մերվում էր գտնվում Հազկերտը։ Իմանալով արաբական առաջխաղացման մասին, Հազկերտը նահանջեց Բալխ։ Մերվը հանձվեց առանց որևէ դիմադրության։ Ահնաֆը մնաց որոշ ժամանակ Մերվում, որտեղ նա սպասում էր լրացուցիչ ուժերի ժամանմանը։ Նույն ժամանակ Հազկերտը դաշինք կնքեց Ֆարղանայի թյուրք խանի հետ, ով անձամբ եկավ Հազկերտին օգնության։ Ումարը հրամայեց Ահնաֆին համոզել թյուրքերին խզել դաշինքը պարսիկների հետ։ Ահնաֆը հաջողությամբ այդ կատարեց և թյուրք խանը, հասկանալով, որ արաբների դեմ կռվելը կարող է վտանգել իր սեփական տիրույթները, նահանջեց։ Հազկերտի բանակը ջախջախվեց Օքսոս գետի մոտակայքում և նահանջեց Տարնսօքսիանա։ Այնտեղից Հազկերտը փախավ Չինաստան։ Բալխը գրավվեց արաբների կողմից և սրանով Պարսկաստանի նվաճումն ավարտվեց։ Արաբները հասել էին Սասանյան Պարսկաստանի ամենահեռավոր կետին։ Այդտեղից այն կողմ գտնվում էին թյուրքերի տարածքներն ու Չինաստանը։ Հզորագույն Սասանյան Պարսկաստանն այլևս գոյություն չուներ։ Ահնաֆը վերադարձավ Մերվ և գրեց պատմական նշանակության նամակ Ումարին, որն ազդարարում էր Սասանյանների գոյության ավարտը։ Ահնաֆը խնդրեց թույլտվություն անցնելու Օքսոսն ու ներխուժել Տրանսօքսիանա։ Սակայն խալիֆը հրամայեց մնալ տեղում և ավարտին հասցնել տարածաշրջանի հպատակեցումը։
Պարսկաստանն իսլամական տիրապետության տակ
Համաձայն պատմաբան Բեռնարդ Լյուիսի. "'Մուսուլման արաբական նվաճումները տարբեր ձևով են ընկալվում Իրանում. որոշներն այն տեսնում են որպես օրհնություն, իրական հավատքի տարածում, հեթանոսության ավարտ, իսկ մյուսիները՝ որպես ազգային խայտառակ պարտություն, երկրի գրավում օտարների կողմից։ Երկու տեսակետն էլ ունի իրավունք գոյություն ունենալու, կախված թե ինչպես ես նայում այդ իրադարձություններին… Իրանն իսկապես իսլամացավ, բայց չարաբացավ։ Պարսիկները մնացին պարսիկ։ Եվ որոշ ժամանակ տևած լռությունից հետո, իսլամի շրջանակներում Իրանը դարձյալ վերածվեց անկախ, տարբերվող տարրի, վերջիվերջո ինքն ավելացնելով իր սեփականը իսլամի մեջ։ Մշակութապես, քաղաքականապես և, որ ամենազարմանալին է, կրոնական առումով, իրանական ներդրումը իսլամական քաղաքակրթության մեջ ահռելի է։ Իրանցիների գործունեությունը կարելի է տեսնել մշակութային բոլոր բնագավառներում, այդ թվում արաբական պոեզիայի մեջ, որտեղ արաբերենով ստեղծագործող իրանցիները մեծ նեդրում ունեցան այս ոլորտում։ Ինչ-որ իմաստով կարելի է ասել, որ իրանական իսլամը նոր շունչ հաղորդեց ավանդական իսլամին և նույնիսկ սկսվեց կոչվեցվ առանձին անունով՝ իսլամ-ի-Աջամ։ Հենց պարսկական իսլամն էր, ոչ թե արաբականը, որ բերվեց նոր տարածքներ և նոր ժողովուրդներին՝ թուրքերին սկզբից Կենտրոնական Ասիայում, իսկ ապա Մերձավոր Արևելքում, որտեղ ձևավորվեց պետություն, որ ներկայումս կոչվում է Թուրքիա, և իհարկե Հնդկաստան։ Օսմանյան թուրքերը տարան իրանական քաղաքակրթության մի ձևը մինչև Վիեննայի պատերը' :"
Կառավարում
Ումարի և նրա ուղղակի հաջորդների օրոք, արաբները փորձում էին պահպանել իրենց քաղաքական և մշակութային միասնությունն ու չհրապուրվել նվաճված քաղաքակրթությամբ։ Նախապես արաբները բնակվում էին կայազորային քաղաքներում, ոչ թե իրարից հեռու գտնվող բնակավայրերում։ Նոր ոչ-մուսուլման բնակիչները պաշտպանված էին պետության կողմից և կոչվում էին «դհիմմի» (պաշտպանված) և պարտավոր էին վճարել «ջիզյա» (հարկ), որը հաշվարկվում էր տարբեր եղանակներով, բայց սովորաբար կռվելու տարիքի տղամարդիկ, զինվորական ծառայությունից ազատվելու համար, պետք է վճարեին երկու դիրհամ։ Կանայք և երեխաներն ազատված էին ջիզյա վճարելուց ։ Արաբական տիրապետության առաջին դարերում զանգվածային դավանափոխությունը ոչ ցանկալի էր և ոչ էլ թույլատրելի ։ Խալիֆ Ումարը լավ էր վերաբերվում դհիմմիներին։ Այս արվում էր հիմնականում այն պատճոռվ, որպեսզի նոր նվաճված ազգերը չապստամբեն, ընդունեն արաբական տիրապետությունն ու հակադրեն այն ավելի ճնշող սասանյան տիրապետության հետ ։ Ըստ որոշ աղբյուրների Ումարն արձակել է հետևյալ հրամանը, թե ինչպես վարվել նվաճված ժողովուրների հետ. Թեթև վերաբերվեք նրանց, ովքեր չեն կարող վճարել հարկը, օգնեք նրանց, ովքեր թույլ են, թողեք նրանց պահել իրենց տիտղոսները, բայց մի տվեք նրանց ձեր կունիյաթը (արաբական ավանդական մականուններ կամ տիտղոսներ) ։ Ումարի այս քաղաքականությունը շարունակվեց նաև նրա ուղղակի հարջորդների կողմից։ Գործնականորեն ջիզյան փոխարինեց սասանյանների հարկերին, որոնք ավելի ծանր էին։ Դրան գումարած արաբները փոխ առան սասանյան հողի հարկը, որը կոչվեց խարաջ։ Խալիֆները երբեմն հետաքննություն էին սկսում, որը պետք է պարզեր արդյոք տվյալ հողը կարող է տալ բավականաչափ բերք, որ խարաջը հնարավոր լինի վճարել ։ Սակայն կան տեղեկություններ, որ ջիզյա վճարելու ժամանակ զրադաշտականները ծաղր ու ծանակի էին ենթարկվում ։
Ռաշիդունների և Օմայանների վաղ ներկայացուցիչների օրոք Սասանյանների վարչական բաժանման համակարգը մեծ մասամբ պահպանվեց։
Կրոն
Կրոնափոխությունը խրախուսելու նպատակով իսլամական առանջնորդները խոստանում էին վճարել մզկիթ աղոթքի հաճախման համար և թույլատրում էին կարդալ Ղուրանը արաբերենի փոխարեն պարսկերեն, որպեսզի այն հասկանալի լինի բոլորին ։ Արդյունաբերական ոլորտում աշխատող զրադաշտականները հեշտությամբ ընդունում էին իսլամ, քանի որ համաձայն կրակապաշտ զրադաշտականության, նրանք, դարձնելով կրակը ոչ մաքուր, պղծում էին այն ։ Մուսուլման քարոզիչների համար առանձնապես դժվար չէր բացատրել իսլամի հիմնարար գաղափարները զրադաշտականներին. որտեղ նրանք տեսնում էին Ահուրամազդային և Ահրիմանին, հիմա տեսնում էին Ալլահին և Իբլիսին ։
Լեզու
Ռաշիդուն խալիֆայության օրոք Պարսկաստանի պաշտոնական լեզուն պարսկերեն էր, ինչպես Սիրիանը հունարենն ու ղպտիերենը Եգիպտոսինը։ Սակայն հետագայում արաբերենի դերը սկսեց կտրուկ աճել։ Չնայած արաբերենին հաջողվեց դուրս մղել նախկին լեզուներին Իրաքից մինչև Մարրոկո ընկած տարածքում, պարսկերենին հաջողվեց դիմանալ և պահպանվել։ Սակայն այն նույնպես վերցրեց որոշ արաբական տարրեր և այն անցավ պահլավական գրից արաբական գրի ձևափոխված տարբերականին ։ Այսօր պարսկերենը Իրանի միակ, իսկ Աֆղանստանի և Տաջիկստանի պաշտոնական լեզուներից է։
Ուրբանիզացիա
Արաբական նվաճումը բերեց քաղաքային բնակչության կտրուկ աճի, որը հասավ իր գագաթնակետին 11-րդ դարի վերջում ։ Այս հատկապես ճիշտ էր արևելյան նահանգների՝ Խորասանի և Տրանսօքսիանայի համար ։ Այս ժամանակաշրջանում որոշ բնակավայրերի բնակչությունը հասնում էր 200,000-ի ։ Մինչ այս պարսկական հիմնական քաղաքները գտնվում էին բուն Պարսկաստանից դուրս՝ Միջագետքում։ Այս վերելքը փոխարինվեց 11-րդ դարի իրանական տնտեսության փլուզմամբ, որի պատճառով բազմաթիվ պարսիկներ լքեցին երկիրը և գաղթեցին Միջին Ասիա, Հնդկաստան և Մերձավոր Արևելք։ Որոշ պատմաբաններ այս փաստը կապում են պարսկերենի ներկայիս տարածվածության հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Իսլամի պատմություն Կատեգորիա:7-րդ դարի պատերազմներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն
Լարոքբրու
Լարոքբրու (Laroquebrou), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 929 մարդ, բնակչության խտությունը` 54.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.15 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 115 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 21 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ադոլֆ Աբրահամովիչ
Ադոլֆ Աբրահամովիչ, լեհ դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լվովում, լեհ հարուստ հողատիրոջ ընտանիքում։ Մայրը հայուհի էր՝ Լվովի Անտոնևիչների հայտնի ընտանիքից։ Կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ Գրական գործունեությունը սկսել է 1880 թ., «Երկու զոքանչ» պիեսով։ Այնուհետև գրել է «Լրագրային հայտարարություն», «Օգնություն, նա գժվել է» (բեմ. 1881) գործերը, որոնք տպագրվել են նույն թվականին՝ «Դրամատիկական երկեր» խորագրով։
1882 թ. լույս է տեսել ևս երեք պիես՝ «Vis a vis» («Դեմ հանդիման»), «Նրա սկզբունքները», «Փոթորկից հետո»։ Ուշ շրջանի գործերից են «Նախընտրական հասարակություն», «Բաշիբոզուկ», «Բանկը սնանկացավ», «Հին նորաձևամոլները», «Չուրկևիչ կամ Ջուրկևիչ» պիեսները։ Աբրահամովիչի երկերն աչքի են ընկնում նուրբ հումորով և սուր իրավիճակներով։ Մահացել է Ստանիսլավյան վոյեվոդության Տարգովիցե Պոլնեյ կալվածքում (1986 թվականի դրությամբ՝ Ուկրաինա ԽՍՀ Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզ) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Գալինա Միխայլովա
Գալինա Վիկտորովնա Միխայլովա (Михайлова, Галина Викторовна,), ռուս զինվորական բուժքույր։ Ունեցել է սերժանտի կոչում։ Սիրիայում ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ողբերգորեն զոհվել է։
Չմուշկներ
Չմուշկներ, մետաղյա շեղբեր, որոնք ամրացված են կոշիկի ներբանին և օգտագործվում են այն կրողին առաջ մղելու սառույցի մակերեսով սահելու միջոցով։
Գալինա Միխայլովա
Կենսագրություն
Գալինան ունեցել է երեք քույր։ Նրա մայրն ու փոքր քույրը նույնպես աշխատել են բուժքույր։ Նա աշխատել է իր մոր հետ՝ ռազմական հոսպիտալում, եղել է անեսթեզիոլոգ։ Եղել է Բիրոբիջանում գտնվող ռազմական հոսպիտալի բուժքույր։ Նա ներգրավված է եղել Հալեպում տեղակայված շարժական հոսպիտալի բրիգադի կազմի մեջ ։
Չմուշկներ
Առաջին չմուշկները պատրաստվել են ձիու, եզան կամ եղջերուի ոտքի ոսկորներից և ոտքերին ամրացվել են կաշվե փոկերով։ Այս չմուշկները պահանջում էին սուր մետաղյա ձողեր, որն օգտագործվում էր սահողին առաջ շարժելու համար, ի տարբերություն ժամանակակից սայրերով չմուշկների ։
Գալինա Միխայլովա
Կենսագրություն
Հալեպում դեկտեմբերի 5-ին գտնվող ռուսական դաշտային հոսպիտալի ընդունարանը գնդակոծման է ենթարկվել զինյալների կողմից։ Գալինա Միխայլովան լուրջ վնասվածքներ էր ստացել և կարճ ժամանակ անց մահացել։ Նրա հետ զոհվել է նրա գործընկերուհի և մտերիմ ընկերուհի Նադեժդա Դուրաչենկոն։
Չմուշկներ
Ժամանակակից չմուշկները տարբեր տեսակի են լինում, որոնք ընտրվում են՝ կախված սահելու գործունեության համար անհրաժեշտ պահանջների բնույթից։ Դրանք ամբողջ աշխարհում հագնում են սառցադաշտերում կամ ջրի սառած մարմինների վրա սահելու համար և բազմաթիվ մարզաձևերում օգտագործվում են որպես կոշիկ, այդ թվում՝ գեղասահքի, տափօղակով հոկեյի, գնդակով հոկեյի, չմշկավազքի և երկար տարածության չմշկավազքի մարզաձևերում։
Գալինա Միխայլովա
Կենսագրություն
Բուժքույրերի մարմինները տեղափոխվել են Հրեական ինքնավար մարզ։ Առավոտյան ուղղաթիռին դիմավորել են պատվո պահակախումբն ու զինվորական նվագախումբը։ Զոհված բուժքույրերի հուղարկավորման օրը Հրեական ինքնավար մարզում հայտարարվել է սգո օր ։ Զոհված բուժքույրերին հուղարկավորել են ռազմական պատվով  ։
Չմուշկներ
Պատմություն
Օքսֆորդի համալսարանից Ֆեդերիկո Ֆորմենտիի, Միլանի համալսարանից Ալբերտո Մինեթիի կողմից կատարված ուսումնասիրության համաձայն, 5000 տարի առաջ առաջինը ֆիններն են անասունի ոսկորներից չմուշկներ պատրաստել ։ Ֆիննական բնակչության համար սա կարևոր էր խնայելու էներգիա դաժան ձմեռային պայմաններում, երբ Ֆիննական Լեյքլենդում ձկնորսությամբ էին զբաղվում ։ Մետաղյա շեղբեր օգտագործած հայտնի ամենավաղ չմուշկը հայտնաբերվել է Սկանդինավիայում և թվագրվում է մ.թ. 200 թվականին, պատրաստվել է ծալված պղնձի բարակ շերտով և ամրացվել կաշվե կոշիկի ներքևի մասին։
Գալինա Միխայլովա
Ընտանիք
Մահանալու ժամանակ Գալինան ամուսնացած չէր, ուներ 15-ամյա որդի։
Չմուշկներ
Պատմություն
12-րդ դարի գրող Վիլյամ Ֆիցստեֆենը նկարագրում է Լոնդոնում ոսկորներով չմուշկների օգտագործումը։ Հետևյալը, կարծես, լատիներեն բնագրի վաղ ժամանակակից անգլերեն թարգմանությունն է.
Գալինա Միխայլովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս զինվորական բուժքույրեր
Չմուշկներ
Չմուշկների տեսակներ
Կա չմուշկների հինգ հիմնական տեսակ՝ գեղասահքի, տափօղակով հոկեյի, գնդակով հոկեյի, չմշկավազքի և երկար տարածության չմշկավազքի չմուշկներ։
Ձևավոր չմուշկներ
Ձևավոր չմուշկների հիմքը աննշան գոգավոր է կամ փոսիկով հիմքով։ Ակոսագիծը, որն անցնում է շեղբի երկարությամբ, ստեղծում է երկու եզրեր, որոնք շփվում են սառույցի հետ. շեղբի առջևի մասը՝ քթամասը, ատամնաձև է և օգտագործվում է թևերի վրա թռիչքների և կոշկաքթի վրա պտույտներ կատարելու համար ։
Տափօղակով հոկեյի չմուշկներ
Հոկեյի չմուշկները օգտագործվում են հոկեյ և ռինգետ խաղալու համար։ Կոշիկը հիմնականում պատրաստվում է կաղապարված պլաստմասսայից, կաշվից (հաճախ սինթետիկ) և ձգվող նեյլոնից։ Մրցակցային հոկեյում օգտագործվող չմուշկները հազվադեպ կոշկերեսի համար օգտագործում են ձուլված պլաստմասսա, քանի որ դա հանգեցնում է սահմանափակ շարժունության։
Հոկեյի չմուշկները սրելը սահադաշտում խաղացողի կարողության հիմնական գործոն են, իսկ խաղացողներն իրենց չմուշկները հարյուրավոր անգամներ կսրեն իրենց կարիերայի ընթացքում։ Ձևավոր չմուշկների նման՝ շեղբն ակոսավորված է հատվող մասում՝ ստեղծելով երկու եզրեր, որոնք շփվում են սառույցի հետ և հատվում` թույլ տալով ավելի մեծ շարժունություն կիրառելու։ Շեղբերը սրվում են կլոր եզրերով հղկող անիվներով, որոնք ստեղծում են երկու եզրեր։ Անիվները կիսաշրջանաձև ակոս են հղկում շեղբի ներքևի հատվածի երկարությամբ՝ ձևավորելով սուր եզրագիծ յուրաքանչյուր կողմում։ Չմուշկի շեղբերի սրությունը չափվում է կլոր եզրագծի օգտագործվող հատվածի հաստությամբ. որքան այն փոքր է շառավղով, այնքան կտրող կլինի եզրագիծը։ Խաղացողի կողմից ընտրված սրությունը հիմնված է նրա նախապատվության, այլ ոչ թե խաղացողի չափի կամ խաղի մակարդակի վրա։ Եթե ակոսի կես դյույմ (13 մմ) շառավիղը ամենատարածված և ստանդարտ սրությունն է շատ խաղացողների համար, ապա դարպասապահների համար նախատեսված սրության ստանդարտ շառավիղը երեք քառորդ դյույմ է (19 մմ)։
Գնդակով հոկեյի չմուշկներ
Գնդակով հոկեյի չմուշկներն օգտագործվում են գնդակով հոկեյի խաղի ժամանակ։ Կոշիկները հիմնականում պատրաստված են կաշվից (հաճախ սինթետիկ)։ Կոշիկն ավելի ցածր է, քան տափօղակով հոկեյի տարբերակում, հաճախ կոճերը չծածկող։ Գնդակով հոկեյի բոլոր չմուշկներն այնպես են նախագծված, որ մրցակցին վնաս չպատճառեն։ Շեղբը հիմնականում մեկ դյույմով ավելի երկար է տափօղակով հոկեյի չմուշկներինը, որը թույլ է տալիս ավելի մեծ արագություն ունենալ գնդակով հոկեյի դաշտում ։ Ռուսական գնդակով հոկեյի չմուշկներն ունեն ավելի երկար շեղբ և շատ ցածր ձևված կոշիկ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարզական կոշիկներ Կատեգորիա:Չմշկասահք
Օպտիկա
Օպտիկա (տեսագիտություն), ֆիզիկայի բաժին է, որն ուսումնասիրում է լույսի բնույթը, առաքման և կլանման օրենքները, տարածումը տարբեր միջավայրերում, ինչպես նաև նյութի հետ լույսի փոխազդեցության ժամանակ առաջացող երևույթները։
Օպտիկական երևույթները մարդկությանը հետաքրքրել են շատ վաղուց, սակայն օպտիկայի տեսության սկիզբը պետք է համարել 17-րդ դարը։ Օպտիկայի զարգացումը պատմականորեն կարելի է բաժանել հետևյալ փուլերի՝ Նյուտոնի, Հյուգենսի ժամանակներից մինչև 19-րդ դարի սկիզբը՝ ալիքային և մասնիկային պատկերացումների վրա հիմնված, միմյանց բացառող տեսությունների բուռն պայքարի դարաշրջանը, որն ավարտվեց ալիքային տեսության հաղթանակով։ Երկրորդ փուլը Ֆրենելի, Յունգի ժամանակներից մինչև լուսային մասնիկների՝ քվանտների գաղափարի հաստատման և նրանց տեսության զարգացման դարաշրջանն է, իսկ երրորդը արդի փուլն է, որը կապված է հատկապես օպտիկական քվանտային գեներատորների հայտնագործման հետ։
Սկզբնական շրջանում օպտիկան սահմանափակվում էր էլեկտրամագնիսական ալիքների սպեկտորի տեսանելի մասով։ Ժամանակակից օպտիկան ուսումնասիրում է էլեկտրամագնիսական ալիքների սպեկտրի (լուսապատկերի) ինչպես տեսանելի, այնպես էլ նրան հարող ուլտրամանուշակագույն և ինֆրակարմիր տիրույթները։ Օպտիկական երևույթների մի մեծ խումբ կարելի է քննարկել առանց լույսի ալիքային բնույթը հաշվի առնելու, ընդունելով, որ լուսային էներգիան փոխանցվում է ճառագայթի երկայնքով։ Այս պատկերացումը և լույսի անդրադարձման ու բեկման օրենքները միասին կազմում են երկրաչափական օպտիկայի հիմքը։
Օպտիկայի կարևորագույն բաժիններից է սպեկտրոսկոպիան (լուսապատկերաբանություն), որն զբաղվում է ինչպես ատոմների և մոլեկուլների կլանման ու ճառագայթման, այդպես էլ կոմբինացիոն ցրման սպեկտրների ուսումնասիրությամբ։ Օպտիկական չափումները, ուսումնասիրման մեթոդները և գործիքները լայն կիրառություն ունեն կյանքի ամենատարբեր ոլորտներում, թե գիտական և թե գործնական խնդիրների լուծման համար։ Լույսի արագության որոշման փորձերը վակուումում և տարբեր միջավայրերում էական նշանակություն են ունեցել հարաբերականության հատուկ տեսության զարգացման համար։
Օպտիկայի հիմնական օրենքներ
Օպտիկայի զարգացման հենց սկզբնական շրջանում փորձով հաստատված են եղել օպտիկական երևույթների հետևյալ չորս հիմնական օրենքները՝
Այս օրենքների հետագա ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, նախ, որ դրանք շատ ավելի խոր բնույթ ունեն, քան կարող է թվալ առաջին հայացքից, և, երկրորդ, որ այդ օրենքների կիրառությունը սահմանափակ է, և որ դրանք միայն մոտավոր օրենքներ են։ Հիմնական օպտիկական օրենքների կիրառելիության պայմանների և սահմանների սահմանումը նշանակում էր կարևոր առաջադիմություն լույսի բնույթի ուսումնասիրության մեջ։ Այդ օրենքների էությունը հանգում է հետևյալին։
Լույսի ուղղագիծ տարածման օրենք
Համասեռ միջավայրում լույսը տարածվում է ուղիղ գծերով։ Այս օրենքը հանդիպում է Էվկլիդեսին վերագրվող մի երկում (300 տարի մեր թվարկությունից առաջ) և, հավանական է, որ այն հայտնի էր և կիրառվում էր շատ ավելի առաջ։ Այս օրենքի փորձնական ապացույց կարող են ծառայել կետային աղբյուրներով ստացվող կտրուկ ստվերների կամ փոքր անցքերի միջոցով ստացվող պատկերների դիտումները։ Մարմնի ուրվագծի և նրա ստվերի հարաբերությունը, երբ մարմինը լուսավորվում է լույսի կետային աղբյուրով (այսինքն՝ այնպիսի աղբյուրով, որի չափերը շատ փոքր են նրա մինչև առարկան ունեցած հեռավորության համեմատությամբ) համապատասխանում է ուղիղ գծերով կատարվող երկրաչափական պրոյեկտմանը։
Լույսի ուղղագիծ տարածման օրենքը կարելի է համարել փորձով հաստատուն սահմանված։ Նա ունի շատ խոր իմաստ, որովհետև, ըստ երևույթին, ուղիղ գծի հասկացությունը ծագել է օպտիկական դիտումներից։ Ուղիղ գծի երկրաչափական հասկացությունը որպես ամենակարճ հեռավորությունը երկու կետերի միջև, հասկացություն է այն գծի մասին, որով լույսը տարածվում է համասեռ միջավայրում։ Սրանից է առաջացել անհիշելի ժամանակներից օգտագործվող լեկալի կամ շինվածքի ուղղագիծ լինելու ստուգումը տեսողության ճառագայթի միջոցով։ Նկարագրված երևույթի ավելի մանրազնին ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ուղղագիծ տարածվելու օրենքը իր ուժը կորցնում է, երբ գործ ունենք շատ փոքր անցքերի հետ։
Լուսային փնջերի անկախության օրենք
Լուսային հոսքը կարելի է բաժանել առանձին լուսային փնջերի, անջատելով դրանք իրարից, օրինակ, դիաֆրագմայի միջոցով։ Այդ առանձնացված լուսային փնջերի գործողություններն անկախ են, այսինքն առանձին փնջով կատարված էֆեկտը կախում չունի նրանից՝ ազդում են արդյոք միաժամանակ մյուս փնջերը, թե ոչ։ Այսպես, օրինակ, եթե լուսանկարչական ապարատի օբյեկտիվի մեջ մի լայնատարած լանդշաֆտից ճառագայթներ են ընկնում, ապա փակելով լուսային փնջերի մի մասի մուտքը, մենք չենք փոխի մյուս փնջերով տրված պատկերը։
Լույսի անդրադարձման օրենք
Ընկնող ճառագայթը, անդրադարձնող մակերևույթի նորմալը և անդրադարձած ճառագայթը մի հարթությունում են գտնվում, ընդ որում ճառագայթներով և նորմալով կազմված անկյունները իրար հավասար են՝ i անկման անկյունը հավասար է r անդրադարձման անկյանը։ Այս օրենքը նույնպես հիշատակվում է Էվկլիդեսի «Օպտիկա»-ում։ Այս օրենքի սահմանումը կապված է ողորկ մետաղական մակերևույթների (հայելիների) օգտագործման հետ, որը հայտնի էր հնագույն ժամանակներում։
Լույսի բեկման օրենք
Ընկնող ճառագայթը և բեկված ճառագայթը բաժանման սահմանի նորմալի հետ գտնվում են միևնույն հարթության վրա։ Անկման i անկյունը և բեկման r անկյունը կապված են, առնչությամբ, որտեղ n-ը անկյունների մեծություններից անկախ մի հաստատուն է։ n մեծությունը՝ բեկման ցուցիչը, որոշվում է այն երկու միջավայրերի հատկություններով, որոնց բաժանման սահմանով անցնում է լույսը և կախում ունի նաև ճառագայթը գույնից։ Լույսի բեկման երևույթը հայտնի էր դեռևս Արիստոտելին (մ.թ.ա. 350)։ Օրենքի քանակապես հաստատման փորձը պատկանում է հռչակավոր աստղաբաշխ Պտղոմեոսին (մ.թ.ա. 120), որը ձեռնարկել էր անկման և բեկման անկյունների չափելը։ Նրա բերած չափումների տվյալները շատ ճշգրիտ են։ Պտղոմեոսը հաշվի էր առնում երկրի մթնոլորտում տեղի ունեցող բեկման ազդեցությունը լուսատուների տեսանելի դիրքի վրա (մթնոլորտային ռեֆրակցիա), և նույնիսկ կազմել էր ռեֆրակցիայի աղյուսակները։
Սակայն Պտղոմեոսի չափումները վերաբերում էին համեմատաբար փոքր անկյուններին։ Այդ պատճառով Պտղոմեոսը հանգեց այն սխալ եզրակացության, որ բեկման անկյունը համեմատական է անկման անկյանը։ Շատ ավելի ուշ (մոտ 1000 թ.) արաբական լուսագետ Ալհազենը (Ալհայթամ) հայտնաբերեց, որ անկման և բեկման անկյունների հարաբերությունը հաստատուն չի մնում, սակայն նա օրենքի ճիշտ արտահայտությունը տալ չկարողացավ։ Բեկման օրենքի ճիշտ ձևակերպումը պատկանում է Սնելիին (1591-1626 թթ.), որը իր չհրապարակված գրքում ցույց տվեց, որ անկման և բեկման անկյունների կոսեկանսնների հարաբերությունը մնում է հաստատուն, և Դեկարտին, որը իր «Դիօպտիկայում» (1637) տվեց բեկման օրենքի ժամանակակից ձևակերպումը։ Իր օրենքը Դեկարտը սահմանեց մոտ 1630 թվականին։
Անդրադարձման և բեկման օրենքները նույնպես ճիշտ են միայն որոշ պայմաններ պահպանելու դեպքում։ Այն դեպքում, երբ անդրադարձնող հայելու կամ երկու միջավայրերը իրարից բաժանող մակերևույթի չափերը փոքր են, զգալի շեղումներ են դիտվում նշված օրենքներից։
Սակայն մի լայնատարած բնագավառի երևույթների համար, որոնք դիտվում են սովորական օպտիկական գործիքներում, բոլոր թվարկված օրենքները պահպանվում են բավականաչափ խիստ ձևով։ Ուստի օպտիկայի գործնականում չափազանց կարևոր բաժնում՝ օպտիկական գործիքների մասին ուսմունքում, այդ օրենքները կարող են համարվել լրիվ կիրառելի։ Լույսի մասին ուսմունքի ամբողջ առաջին էտապը կայացել էր այս օրենքների հաստատմանը վերաբերող հետազոտությունների և օրենքների կիրառությունների մեջ, այսինքն՝ դնում էր երկրաչափական կամ ճառագայթային օպտիկայի հիմքը։
Եթե անկման անկյունը նշանակենք α-ով, իսկ բեկման անկյունը նշանակենք β-ով, ապա համաձայն բեկման օրենքի.
sinα/sinβ=n2/n1
n1 (n2) մեծությունը կոչվում է առաջին (երկրորդ) միջավայրի բեկման ցուցիչ։
(353) Ռուպերտո-Կարոլա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,738099 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8458 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6304 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1654,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,217536 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,71° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1893 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նիկողայոս Հրաշագործ մատուռ (Յալթա)
Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ մատուռ (Часовня Святителя Николая Чудотворца), մատուռ Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Գտնվում է Սվերդլովի և Ռուզվելտի փողոցների խաչմերուկում ։
Պատմություն
Նիկողայոս Հրաշագործի մատուռը, ի հիշատակ կայսր Նիկոլայ II-ի և Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի ամուսնության, 1896 թվականին հիմնադրվել է այն տեղում, որտեղ 1837 թվականին կայսր Նիկոլայ I-ը հրապարակեց Յալթային քաղաքի կարգավիճակ շնորհվելու մասին հրամանը ։
Մատուռի նախագծի հեղինակն էր յալթացի անվանի ճարտարապետ Նիկոլայ Պետրովիչ Կրասնովը։ Մատուռի օծման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 1896 թվականի դեկտեմբերի 6-ին արքեպիսկոպոս Մարտինիանի ներկայությամբ։ Արտաքին պատերին ներկառուցվել էին հուշատախտակներ, որոնց վրա գրված էր. «1837 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Նորին Կայսերական Մեծություն Նիկոլայ I-ը, այս վայրից դիտելով իր առջև բացված տեսարանը, հրամայեց Յալթա գյուղը վերանվանել Յալթա քաղաք»։
Մի քանի աստիճանները տանում էին կամարակապ, փորագրվածքով զարդարված մուտքի մոտ։ Մատուռի ներսում կար Ս. Ա. Կորովինի հեղինակած Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործի մեծ գեղեցիկ սրբապատկերը ։
Խորհրդային իշխանության տարիներին` 1932 թվականին, մատուռն ավերվեց, իսկ 2001 թվականի մայիսին Յալթայի ծովափնյա հատվածում սկսվեց նրա վերականգնումը։ Նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ա. Վ. Պետրովան։ Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ մատուռի հիմնարկեքի արարողությանը և օծմանը մասնակցում էին Կիևի և համայն Ուկրաինայի մետրոպոլիտ Վլադիմիրը և Սիմֆերոպոլի ու Ղրիմի արքեպիսկոպոս Լազարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Յալթայի եկեղեցիներ Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Բոգդանովկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Բոգդանովկա (Богданівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգդանովկա գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1922 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իմանի Բրաուն
Իմանի Ջեքլին Բրաուն, Նոր Օռլեանի հետազոտող և արվեստագետ։ 2017 թվականին մասնակցել է Ուիթնի Բիենալեին ։ 2017 թվականին Վարշավայում եղել է Ույազդովսկի ամրոցի ռեզիդենտ ։
էքստրակտիվիզմի տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական հանցագործությունների նկատմամբ իր հետաքրքրության միջոցով նա ավելի խորն է ընկղմվել ակտիվիզմի մեջ ։
Գործունեություն
Իմանի Բրաունին ավարտել է Կոլումբիայի և Լոնդոնի Գոլդսմիթի համալսարանները։ Նա Դատական ճարտարապետություն հետազոտական խմբի անդամ է ։
Բրաունը ներգրավված է հետևյալ կազմակերպություններում/հաստատություններում՝ Բաց հասարակության հիմնադրամ, Fossil Free Fest փառատոն (FFF), Դատական ճարտարապետություն, Արվեստի թագավորական քոլեջ և Occupy թանգարաններ ։
Բաց հասարակության հիմնադրամներ՝ Հետազոտություն
2019 թվականին նա եղել է բաց հասարակության հիմնադրամների հետազոտող ։ Շարունակել է կենտրոնանալ իր շահերի վրա, որոնք ներառում են տնտեսական անհավասարության դեմ պայքարը, որը ստեղծվել է հանածո վառելիքի ավելորդ օգտագործմամբ։ Նա ուսումնասիրում է այդ անհավասարությունը քարտեզագրական մեթոդների միջոցով, որոնք սովորել է ուսանողական տարիներին ։ Բրաունը մտահոգված է այս անհավասարությունից՝ կապված այն բանի հետ, թե ինչպես է այն թույլ տալիս, որ կորպորացիաները ֆինանսական առումով շարունակեն օգուտ քաղել ուրիշներից։
Fossil Free Fest
Նա Fossil Free Fest-ի հիմնադիրն և գեղարվեստական ղեկավարը։
Fossil Free Fest-ը (FFF) փառատոն է, որն ապահովում է անվտանգ տարածք՝ քննարկելու համար, թե այսօրվա կարիքների որ մասն է ֆինանսավորվում հանածո վառելիքի արդյունահանման միջոցների հաշվին ։ Բրաունը կարծում է, որ «Վերադարձը» ճնշում է գործադրում հասարակության վրա, քանի որ այդ ընկերությունները վերցնում են շրջակա միջավայրից, սակայն նրանք տալիս են հասարակությանը։ «Բարեգործության» այս մեթոդը վիճելի է, և այդ պատճառով Բրաունը ստեղծել է Fossil Free Fest փառատոնը (FFF) : 2019 թվականին Բրաունը ստացել է AFIELD կրթաթոշակ իր աշխատանքի համար ։ Բացի այդ, Բրաունը ղեկավարում է այս փառատոնը որպես «Ալեհավաք» կազմակերպության մի մաս ։
Դատական ճարտարապետություն՝ տնտեսական անհավասարություն
Դատական ճարտարապետությունն ուսումնասիրում և գնահատում է մարդու իրավունքների հարցերը ամբողջ աշխարհում ։ Որպես տնտեսական անհավասարության հետազոտող՝ նրա ուսումնասիրություններից մի քանիսը ոստիկանության դաժանության, հանածո վառելիքի արտադրության, կորպորացիաների անարդար իշխանության օրինակներ են ։ Իր հետազոտությունների շնորհիվ Բրաունը բացահայտել է հասարակության մեջ գոյություն ունեցող անհավասարությունը։ Նրա վերջին աշխատանքը՝ «Ոստիկանության դաժանությունը Black Lives Matter-ի բողոքի ակցիաների վրա», ուսումնասիրում է այն բռնությունը, որը ոստիկանությունը կիրառել է Black Lives Matter-ի բողոքների ժամանակ ։ Նա նաև պնդում է, որ անհրաժեշտ է փոփոխություններ կատարել անհավասարությունը գոյություն ունեցող հասարակության մեջ նվազեցնելու համար։
Արվեստի թագավորական քոլեջ՝ Էկոլոգիական ճարտարապետության ծրագիր
Բրաունի բաժինը՝ Արվեստի թագավորական քոլեջի բնապահպանական ճարտարապետությունը, հիմնականում կենտրոնանում է այն բանի վրա, թե ինչպես են բոլոր բնապահպանական, կենսական և երկրային համակարգերը միմյանց հետ կապվում ։ Այդ պատճառով Բրաունը շարունակում է հանածո վառելիքի արդյունահանման միջոցով ընկերությունների շարունակական օգուտը հասկանալու ճանապարհը։ Որպես այցելու դասախոս՝ Բրաունն ուսումնասիրում և քննարկում է, թե ինչպես է էքստրակտիվիզմը ցուցադրում ամերիկյան հասարակության ճշմարտությունը։ Այս «ճշմարտությունը» շարունակական կապիտալիստական ​​շահն է, որը ստեղծվում է բնական ռեսուրսների արդյունահանման միջոցով։ Նա նշում է, որ իր ուսումնասիրությունները կատարվել են իր «հասարակական գործողությունների ուսումնասիրության» միջոցով ։
Occupy Museums
Occupy Museums-ի անդամ է։
«Occupy Museums» արվեստագետների միավորում է, ովքեր «Occupy Wall Street»-ի շարժման մի մասն են։ Բրաունը Debtfair-ի համատեղ նախագիծ վրա աշխատել է այլ արվեստագետների հետ։ Այս նախագիծը ցույց է տալիս ֆինանսների ազդեցությունը նկարիչների արվեստի վրա ։
Նախկին ծրագրեր
Նախկինում Բրաունը «Blights Out»-ի և «Ալհավաքի» մի մասն էր ։
Blights Out
Բրաունը Blights Out-ի համահիմնադիր է ։ Blights Out-ը ակտիվիստների, ճարտարապետների և արվեստագետների միավորում է, ովքեր ցանկանում են փոփոխություններ բնակարանային շինարարության զարգացման և բնակչության տեղաշարժի հետ ։ Այս անհատները ցանկանում են ցույց տալ ջենտրիֆիզացիայի իրականությունն ու ազդեցությունը ։ Ի վերջո, Բրաունը կարողացել է դառնալ կազմակերպության ներսում իրականացվող ծրագրերի մաս։ Այդ նախագծերում ներառված էին հետևյալ ծրագրերը՝ 1731-2001, Կենդանի բառարան, Անկում քաղաքապետի համար և Անկում նախագահի համար ։
«Ալեհավաք»
«Ալեհավաք» ընկերության ծրագրերի տնօրենն է։
«Ալեհավաքն» այն կազմակերպությունն է, որն ակտիվորեն օգնում է Նոր Օռլեան ում գտնվող գրողներին և նկարիչներին ։ Հենց այդպես էլ կազմակերպությունը մտադիր է աջակցել Նոր Օռլեան քաղաքի մշակույթին։ Որպես ծրագրերի տնօրեն՝ նա հիմնադրել է Fuel Free Fest փառատոնը (FFF) :
Անձնական կյանք
Բրաունը հետաքրքրվում է կինո լուսանկարչությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բնապահպաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Գիտական ​​տեղեկատվության ինստիտուտ
Գիտական ​​տեղեկատվության ինստիտուտ (Institute for Scientific Information, ISI), նախկին առևտրային կազմակերպություն, որը զբաղվում է գիտական ​​հրապարակումների մատենագիտական տվյալների բազաներ կազմելով, դրանք ինդեքսավորում է և որոշում մեջբերումների ինդեքսը, ազդեցության գործակիցը և գիտական ​​աշխատանքների այլ վիճակագրական ցուցանիշները։ Ինստիտուտն ստեղծել է Յուջին Գարֆիլդը նախկին 1960 թվականին նախկինում իր ստեղծած Eugene Garfield Associates Inc ընկերության հիմքի վրա ։ 1992 թվականին կազմակերպությունը գնել է Thomson Scientific & Healthcare ընկերությունը և ստեղծվել է Thomson ISI միավորված ընկերությունը (2006 թվականից՝ Thomson Reuters). Ներկայումս գործում է որպես «Thomson Reuters»-ի «Առողջապահության և գիտության բիզնես» բաժին (Healthcare & Science business ):
1961 թվականից ընկերության հիմնական արտադրանքը մեջբերումների ինդեքս որոշելն է (Science Citation Index (SCI)), որն ի սկզբանե ընդգրկում էր մոտ 600 ամսագրերի տվյալներ և այդ թիվը 2010 թվականին հասցրել է 16521-ի ։ Բացի այդ, ընկերությունը ամեն տարի հրապարակում է «Journal Scitation Report» զեկույցը, որը թվարկում է ինստիտուտի կողմից ինդեքսավորված բոլոր ամսագրերի ազդեցության գործոնները։ Նաև ամեն տարի հրապարակվում է ամենաշատ մեջբերում ունեցող գիտնականների ցանկը, այժմ այն կոչվում է Highly Cited Researchers|​​Highly Cited Researchers, որի հիման վրա, մասնավորապես, կազմվում է Աշխարհի համալսարանների ակադեմիական վարկանիշը ։
Աբրեկ
Աբրեկ, վրեժխնդիր լեռնականի անվանում, որն անցյալում տարածված էր Հյուսիսային Կովկասի լեռնաբնակ ժողովուրդների մեջ։
Աբրեկությունը ցարիզմի նվաճողական գործողությունների, գաղութային շահագործման և ագրարային քաղաքականության հետևանք Էր, որը նպատակ ուներ, հենվելով լեռնցիների շահագործող դասի վրա, ճնշել բնիկ ժողովուրդների ազգային-ազատագրական պայքարը և նվաճած հողերը տրամադրել Ռուսաստանից գաղթած կազակներին։ Տեղի գյուղացիության և նորաբնակների միջև թշնամությունը տևել է մինչև ցարիզմի անկումը։
Աբրեկի ձգտումն էր՝ չենթարկվել ցարիզմին և ետ վերցնել զավթած հողերը։ Հռչակված աբրեկներ էին լեռնականների մասսայական շարժման ղեկավարներ Շամիլը և Զելիմխանը։ Հյուսիսային Կովկասի ժողովուրդների տնտեսական և կուլտուրական կյանքի սոցիալիստական վերափոխության շնորհիվ աբրեկությունը իսպառ վերացավ։
Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն Կատեգորիա:Հյուսիսային Կովկասի պատմություն Կատեգորիա:Վրաստանի պատմություն Կատեգորիա:Չեչնիայի պատմություն Կատեգորիա:Ավազակներ
Ուիլյամ Հարիսոն
Ուիլյամ Հենրի Հարիսոն (William Henry Harrison, ), ամերիկացի զորապետ, քաղաքագետ և Միացյալ Նահանգների իններորդ նախագահը (1841 թվականի մարտի 4 -ապրիլի 4)։ Հարիսոնը մահացել է երդում տալուց մեկ ամիս հետո ։
Երիտասարդություն և ռազմական կարիերա
Հարիսոնը վերջին նախագահն էր, որը ծնվել էր մինչև հեղափոխական պատերազմը և ունոեր Բրիտանիայի քաղաքացիություն ։ Վիլյամի հայրը՝ Բենջամին Հարիսոնը, Վիրջինիայի պլանտատոր էր, որն ակտիվորեն ներգրավված էր ամերիկյան քաղաքականության մեջ։ Նա 1776 թվականին ստորագրել է Անկախության հռչակագիրը, իսկ 1781-1784 թվականներին հանդիսանում էր իր նահանգի նահանգապետը ։
1791 թվականի ծառայել է բանակում, սահմանին պայքարել է հնդկացիների դեմ և եղել է գեներալ Ուեյնի ադյուտանտը ։ 1795 թվականին մասնակցել է Օհայոյի համար մղվող պատերազմում ։
1798 թվականին թոշակի է անցել և ներգրավվել քաղաքականության մեջ։ Նա Ինդիանայի երկրամասի առաջին նահանգապետն էր (1800-1813) ։ Այս պաշտոնում զբաղվում էր անգլո-ամերիկյան բնակավայրերի ընդլայնմամբ և հնդկացիներից հողեր ձեռք բերելով, ինչը հրահրել է վերջիններիս բողոքը և առաջնորդող Թեքումսեի ղեկավարած հակաամերիկյան ռազմական ապստամբության ։
1811 թվականին Հարիսոնը ճանաչվել է ազգային հերոս՝ Տիփեկանի ճակատամարտում հաղթելով հնդկացիներին, որի համար նրան անվանել են «Tippecan» կամ «Old Tippecanoe» (eng. Old Tippecanoe): 1812 թվականին նա ղեկավարել է պետության բոլոր ուժերին ընդդեմ Թեքումսեի համադաշնության (որին աջակցում էին բրիտանացիները 1812-1814 թվականների անգլո-ամերիկյան պատերազմի ժամանակ) և նրան պարտության մատնեցին Կանադայի Թեմզ գետի վրա։ Թեքումսեն փլուզվել էայս ճակատամարտում։ Նմանատիպ հաղթանակը շահել է ոչ միայն հնդկացիների, այլև հավերժական թշնամու`բրիտանացիների նկատմամբ, ավելի բարձրացնելով Հնդկաստանի նահանգապետի հեղինակությունը։ Այնուամենայնիվ, Հարիսոնի տարածքում ստրկությունը թույլատրելու փորձերը խափանվել էին տեղական օրենսդիր մարմնի կողմից ։
Քաղաքական գործունեությունը պատերազմից հետո
Նա եղել է Ներկայացուցչական պալատի (1816-1819) անդամ և սենատոր (1824-1828) Օհայոյից։ 1828-1829 թվականներին Կոլումբիայում դեսպան էր։ 1830-ական թվականներին ապրում էր Հյուսիսային Բենդում՝ չլինելով հարուստ, թոշակի անցնելով, խնայելով և եկամուտներ բերելով իր ֆերմայից։ Նա փորձել է բիզնես ունենալ, սակայն տարբեր պատճառներով փակել է վիսկիի գործարանը։ Եկամտի աղբյուրը բազմաթիվ ինքնակենսագրականներն էին (1840-ական թվականներին տպագրվել էին ավելի քան տասնյակ նման գրքեր), որոնք նրան գովազդում էին։ 1836-1840 թվականներին եղել է Համիլթոնի շրջանային դատարանի անդամ։ 1836 թվականին Վիգերի կուսակցության նախագահի թեկնածու էր։ Բայց հաջորդ անգամ՝ 1840 թվականին դարձել է ընդդիմության թեկնածու և քանի որ պետությունները գտնվում էին տնտեսական ճգնաժամում՝ լիակատար հաղթանակ է տարել ։ Թայլերը նրա հետ ընտրվել էփոխնախագահ. նրանց քարոզչական կարգախոսն էր՝ «Թիփեքանոն և Թայլերը նույնպես» (Tippecano and Tyler too)։
Նախագահություն
Հարիսոնը խոստացել է վերականգնել Միացյալ Նահանգների բանկը և ընդլայնել իր վարկավորման հնարավորությունները`արժեթղթեր թողարկելով (այսպես կոչված, ամերիկյան Հենրի Քլեյի համակարգը), մի կողմ դնել Կոնգրեսի օրենսդրական հարցերը, որոնք զսպված են նրա վետոյի գործածմամբ։ Նաև խոստացել է չեղարկել Ջեքսոնի համակարգը հանքարդյունաբերության համակարգի պատվերով, որակյալ կադրեր ստեղծելու համար հովանավորել և ոչ թե բարելավել սեփական դիրքերը կառավարությունում ։
Սակայն հակառակ այն տարածված լեգենդի, որ Հարիսոնի թոքաբորբը երդմնակալության օրը մրսածության արդյունք էր` նա իսկապես ռինիտ ուներ։
Հիվանդության վտանգավոր դրսևորումը տեղի է ունեցել միայն մարտի 26-ին, զբոսանքից հետո, որի ընթացքում նախագահը կրկին մրսել է ։
Այդ ժամանակ աշխատանքի ծանրաբեռնված գրաֆիկի և այցելուների գրեթե անվերջ ընդունելությունների պատճառով, Հարիսոնը ֆիզիկապես և հուզականորեն ծանրաբեռնված էր, հանգստի ժամանակ չուներ, փորձում էր շարունակել կատարել իր պարտականությունները։ Նախագահի վրա ճնշում է գործադրվել նրա կուսակցության անդամների կողմից՝ պահանջելով բոլոր դեմոկրատների հեռացումը բոլոր պաշտոններից, իսկ Հարիսոնը սպառնացել է հրաժարական տալ։ Նա փորձել է պատասխանատու կերպով կատարելագործել նախարարությունները՝ անձամբ այցելելով այդ ժամանակի բոլոր վեց գերատեսչությունները, Ուեբստերի միջոցով հրահանգներ տալով, որ աշխատակիցների նախընտրական քարոզարշավը կշարունակվի համարվել աշխատանքից ազատվելու հիմք։ Կառավարության կազմում իր թեկնածուներին առաջ մղող հեղինակավոր և ազդեցիկ կոնգրեսական Վիգերը, որին նախագահը մերժել է՝ անընդհատ փորձել է խանգարել Հարիսոնի գործունեությանը։ Դա խանգարում էր կառավարության և Կոնգրեսի բնականոն գործունեությանը։ Բացի Քլեյից, Սպիտակ տունն էին ժամանել մի շարք պաշտոնյաներ, որոնք ցանկանում էին հանդիպել նախագահի հետ։ Արդյունքում, Հարիսոնը պառկել է, իսկ սովորական մրսածությունը վերածվել է թոքաբորբի։ Բուժման համար բժիշկներն օգտագործել են ափիոն, կաստորեղեն յուղ, տզրուկներ, ռավավոլֆիայի օձի թուրմ, բայց այդ բուժումը միայն վատթարացրել է նախագահի առողջությունը, որը ընկել է վատ վիճակի մեջ և մահացել 1841 թվականի ապրիլի 4-ին, ժամը 00։ 30-ին ։ Նրա վերջին խոսքերը ՝ զառանցանքով, հետևյալն էին՝
2014 թվականին իրականացված բժշկական վերլուծությունը, որը հիմնված է Դոկտոր Միլերի գրառումների և Սպիտակ տան ջրամատակարարման համակարգի վիճակի վրա՝ հանգեցրել է այն եզրակացության, որ ծայրահեղության պատճառով սեպտիկ ցնցումները հավանաբար մահվան պատճառ են դարձել ։
Հարիսոնը ամերիկյան ամենաքիչ ղեկավարած նախագահն էր, ով նախագահ էլ է 30 օր, 12 ժամ և 30 րոպե։ Նա առաջին նախագահն էր, որը մահացել է պաշտոնավարման ընթացքում։ Կա մի լեգենդ, որ նրա մահվան պատճառի հետևանքը՝ «Թեքումսեի անեծքն էր»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պետական գործիչներ
Կոշկեբի
Կոշկեբի (კოშკები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 780 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 9 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 176 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Անտոն Չեխովի գրական թանգարան
Անտոն Չեխովի գրական թանգարան (Литературный музей А. П. Чехова), թանգարան Ռոստովի մարզում, որը գտնվում է նախկին արական դասական գիմնազիայի շենքում, որտեղ սովորել է Անտոն Չեխովը։ Մտնում է Տագանրոգի գրականության և պատմաճարտարապետական պետական թանգարան-արգելոցի կազմի մեջ։
Պատմություն
Արական գիմնազիայի շենքի բացումը տեղի է ունեցել 1843 թվականին, նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ֆրանց Բոֆֆոն։ Շենքի հիմնական ոճը ռուսական գավառական կլասիցիզմի ուղղությունն է։ 1868-1879 թվականներին այդ գիմնազիայի աշակերտ է եղել ռուս անվանի գրող Անտոն Չեխովը ։ Հենց այստեղ է գրողը գաղափարներ վերցրել իր պատմվածքներից մի քանիսը գրելու համար. «Եվ սա և նա», «Կրկնուսույցը», «Լեզվի ուսուցիչը», «Դեպք դասականի հետ», «Արիադնե», «Պատյանով մարդը» և այլն ։
Այնուհետև գիմնազիայի շենքում սկսել է գործել թիվ 2 դպրոցը, որը 1954 թվականին կոչվեց Չեխովի անունով։ Դպրոցը գործել է մինչև 1975 թվականը, իսկ 1980 թվականին որոշվել է ստեղծել թանգարանային համալիր։ Ստեղծումը տեղի է ունեցել մի քանի փուլով` թանգարանի բացումը 1935 թվականին, «Գրողը և Հայրենիքը» գրական-հուշային ցուցադրության բացումը 1980-1985 թվականներին ։
Գործունեություն
Թանգարանի ցուցադրությունը վերաբերում է Անտոն Չեխովի կյանքի և ստեղծագործության ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև Տագանրոգի ազդեցությանը նրա ստեղծագործությունների վրա։ 2010 թվականի հունվարի 29-ին, գրողի 150-ամյակին առթիվ, բացվել է նոր ցուցադրություն «Ա. Պ. Չեխով. հարազատ քաղաքին և աշխարհին»։ Թանգարանում կա ավելի քան 1600 ցուցանմուշ ։
Թանգարանում անցկացվել են տարբեր ցուցահանդեսներ` «Սանկտ Պետերբուրգի մոմե քանդակները», «Տոնածառի խաղալիքների երկիրը», «Տագանրոգ-Յալթա։ Չեխովի հանճարը միավորում է», «Չեխովի քաղաքը նկարիչների աչքերով» վիրտուալ ցուցահանդեսը ։ Թանգարանի գործունեությունը հաճախ լուսաբանվում է տեղական զանգվածային լրատվության միջոցներով։
Բելգրադի ֆոնդային բորսա
Բելգրադի ֆոնդային բորսա (Београдска берза), ֆոնդային բորսա Բելգրադում (Սերբիա)։