cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մումին Շակիրով
Կենսագրություն
1994 թվականին Մումին Շակիրովը զբաղվել է լրագրությամբ։ 1994-1997 թվականներին աշխատել է «Լիտերատուրնայա գազետայում» և «Նովայա գազետա»-ում, լուսաբանել է քաղաքացիական պատերազմը Տաջիկստանում, Չեչնիայում, Աֆղանստանում,Աբխազիայում և Հարավսլավիայում։ 1994 թվականից համագործակցում է «Ազատություն» ռադիոկայանի հետ, 1998-2012 թվականներին եղել է դրա հատուկ թղթակիցը։ 2017 թվականին վարել է «ժամանակի եզրերը» ամենօրյա թոք-շոուն (օր ու մեջ՝ Վլադիմիր Կարա-Մուրզա ավագի հետ) ։ «Արևելյան ճեպընթաց» վիդեոշարքի և «Հատուկ ռեպորտաժ» շարքի «Նախկին կայսրության թեժ կետերը», «Հե՞շտ է արդյոք ռուս լինել մերձավոր արտասահմանում և Մերձբալթյան երկրներում» և «Կինոյի բանաձև» ֆիլմերի հեղինակն է։ Գրել է «Թմրաբիզնեսը Ռուսաստանում» (1998) և «Միլիոնը կնոջ համար» (2006) գրքերը ։
Մասնակցել է «Ոսկե Դյուկ», «Ստալկեր», «Կինոտավր», «Օրենք և հասարակություն», «Ուղերձ մարդուն» (2005) կինոփառատոններին, Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնին։ 2013 թվականին նկարահանել է սկանդալային փաստագրական «Հոլոքոստը` պաստառի սոսի՞նձ. օգտակար տեղեկություններ բոլորի համար» ֆիլմը։ Պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի հունիսի 22-ին, «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնում` ՄՄՀՊԻ-2013-ի շրջանակներում (հիմնական մրցույթ, Վավերագրական ծրագիր)։ Ֆիլմը մասնակցել է այնպիսի կինոֆորումների, ինչպիսիք են «Բոստոնի հրեական կինոփառատոնը», «Արբանյակ Լեհաստանի վրա» (դիտումներից մեկը տեղի է ունեցել Իդա Կամինսկու անվան հրեական թատրոնում, որտեղ հրավիրվել էին «Հոլոքոստի երեխաները», որոնց հարազատներն ու մտերիմները զոհվել են գետտոներում և համակենտրոնացման ճամբարներում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ), «Ստալկեր», «Հանդուրժողականության փառատոն», «Զագրեբի հրեական կինոփառատոն», «Միջազգային կոնֆերանս եվրոպական մոտիվներով» , «Հրեական մոտիվների միջազգային կինոֆեստացիա», «INPUT 2014» միջազգային կոնֆերանսը ։ 2014 թվականի հունվարին «Հոլոքոստը` պաստառների սոսի՞նձ» ֆիլմը վարձույթում է հայտնվել Բելառուսում ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի 70-ամյակի նախաշեմին հանրության մոտ կրկին հետաքրքրություն է առաջացել «Հոլոքոստը` պաստառի սոսի՞նձ» փաստավավերագրական նախագծի նկատմամբ։ 2014 թվականի հոկտեմբերին ֆիլմը մասնակցել է ռուսական վավերագրական կինոյի 7-րդ փառատոնին Նյու Յորքում՝ Հոլոքոստի թեմային նվիրված հատուկ ծրագրի շրջանակներում։ Ֆիլմը ցուցադրվել է նաև Պերմի «Ֆլաերտիանա» միջազգային կինոփառատոնում, որտեղ ստացել է դիպլոմ` «Սցենարիստի լավագույն աշխատանքի համար»։ 2014 թվականի ընթացքում ֆիլմը Ստակլեր կինոփառատոնի շրջանակներում ցուցադրվել է Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում՝ Կրասնոյարսկում, Կալինինգրադում, Սիկտիվկարում, Կուրսկում, Վորոնեժում, Պենզայում, Մոզայսկում, Իժևսկում, Վոլոգդայում, Պետրոզավոդսկում։
2015 թվականի հունվարի 27-ին՝ խորհրդային զորքերի կողմից Օսվենցիմի ազատագրման օրը, ֆիլմը ցուցադրվել է Իվանովո քաղաքում, որտեղ դիտումից հետո հանդիպում է տեղի ունեցել ֆիլմի հեղինակ Մումին Շաքիրովի հետ։
Ռեժիսորը ապրում և աշխատում է Մոսկվայում ։
Հանրային ճանաչում
2014 թվականի մարտին նա ստորագրել է «ԿինոՍոյուզի» «Մենք քեզ հետ ենք» նամակը` ի աջակցություն Ուկրաինայի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կանև
Կանև (Канів), քաղաք Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Կանևի քաղաքային խորհրդում, մարզային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռոդեն։
2012 թվականի տվյալներով Կանև քաղաքում բնակվում էր 25 716 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17,42 կմ²։
Անվանում
Հայտնի է 12-րդ դարից։ Անվանումն առաջացել է Ка́н կամ Ка́нь անձնանունից, որին ավելացվել է պատկանելիություն ցույց տվող ֊ев վերջածանցը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1078 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օլաֆ V թագավորի հիշատակին նվիրված մեդալ
Օլաֆ V թագավորի հիշատակին նվիրված մեդալ, Նորվեգիայի պետական պարգև:
Պատմություն
Նորվեգիայի Օլաֆ V թագավորը մահացել է 1991թ.-ի հունվարի 17-ին: Թաղման արարողությունը տեղի ունեցավ 1991 թ.-ի հունվարի 30-ին, որին մասնակցեցին բազմաթիվ արտասահմանյան քաղաքական և պետական գործիչներ, պետությունների ղեկավարներ, Եվրոպայի թագավորական ընտանիքների անդամներ: Այդ իրադարձության կապակցությամբ հաստատվեց Օլաֆ V թագավորի հիշատակին նվիրված մեդալը, որն ունի երկու աստճանակարգ՝ ոսկյա և որձաթյա ։
Նկարագրություն
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված ոսկուց կամ արծաթից՝ կախված պարգևի աստիճանակարգից: Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը: Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը, որի շուրջ գրված է «OLAV • V • NORGES • KONGE •»: Մեդալի հակառակ կողմում՝ կենտրոնում պատկերված է Օլաֆ V թագավորի թագադրումը: Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին: Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի, մեջտեղում հորիզոնական արծաթե սալիկով: Սալիկի վրա գրված է «30 januar 1991» ։
Աղբյուրներ
հիշատակի մեդալ
Խոզան (գյուղատնտեսություն)
Խոզան, հատիկային կուլտուրաների բերքահավաքից հետո դաշտում մնացած արմատներով ցողունների ստորին մասը։ Խոզանի դաշտում աճում են նաև տարբեր մոլախոտեր, որոնց վեգետացիան տևում է մինչև սառնամանիքները։
Խոզանի և մոլախոտերի մեջ ապաստանում են գյուղատնտեսական բույսերի վնասատուներ և հիվանդությունների հարուցիչներ։ Դրանց դեմ պայքարելու համար բերքահավաքի հետ կամ դրանից անմիջապես հետո կատարում են խոզանի երեսվար, հետագայում մոլախոտերի ծիլերի երևալու ժամանակ՝ խոր վար։ Խոզանացան կուլտուրաների կամ աշնանացանների ցանքի ժամանակ խոզանը վարում են հնձից անմիջապես հետո։ Քամու էրոզիայի ենթակա, խիստ ձմեռ ունեցող և սակավաձյուն շրջաններում (օր․՝ Ղազախստանի և Սիբիրի տափաստանային, Հայաստանի լեռնային շրջաններ) խոզանը մշակում են կուլտիվատորներով. դա խոզանի 85 - 90%-ը պահպանում է դաշտի մակերեսին, որը խոչընդոտում է հողատարմանը և նպաստում ձյան պահպանմանը։ Բազմամյա խոտաբույսերի ենթացանք ունեցող հատիկային կուլտուրաների հնձից հետո խոզանը թողնում են անձեռնմխելի։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Գազային հսկա
Գազային հսկա (հսկա-մոլորակ, գազային մոլորակ) - մոլորակ, որի կազմվածքի զգալի մասը կազմում է գազ (հիմնականում ջրածին և հելիում) ։ Արեգակնային համակարգում դրանք են՝ Յուպիտերը, Սատուրնը, Ուրանը և Նեպտունը ։ Ամենամեծ հայտնի գազային հսկա մոլորակն է TrES-4b-ը։
Համաձայն Արեգակնային համակարգի ծագման տեսության, գազային հսկաները կազմավորվել են ավելի ուշ, քան Երկրային խմբի մոլորակները, երբ մեձարեգակնային միգամածության ջերմաստիճանը ընկավ այնքան, որ զանազան գազեր սկսեցին բյուրեղանալ։ Այդ ժամանակ արդեն հրակայուն նյութերի (օքսիդներ, սիլիկատներ, մետաղներ) մեծ մասը արդեն դուրս էին եկել գազային փուլից, և նրանցից ձևավորվել էին ներքին մոլորակները (Մերկուրիից մինչև Մարս)։
Գազային հսկա տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է գրող ֆանտաստ Ջեյմս Բլեշեմը 1952 թվականին ։ Գազային հսկաների պտույտի արագությունը իրենց առանցքի շուրջ համեմատաբար մեծ չէ 9–17 ժամ։
Գազային հսկաների ներքին կառուցվածքի մասին վարկածները ենթադրում են մի քանի շերտերի առկայություն։ Որոշակի խորության վրա գազային հսկաների մթնոլորտային ճնշումը հասնում է բավական բարձր արժեքների, որը բավարար է որպեսզի ջրածինը անցնի հեղուկ վիճակի։ Եթե մոլորակը բավական մեծ է, ապա ավելի ներքևում կարող է գտնվել մետաղական ջրածնի շերտ (հիշեցնում է հեղուկ մետաղ, որտեղ պրոտոնները և էլեկտրոնները գոյություն ունեն առանձին), որի ներքին էլէկտրահոսքերը ծնում են մոլորակի հզոր մագնիսական դաշտ։ Ենթադրվում է, որ գազային հսկաները ունեն նաև համեմատաբար փոքր քարե կամ մետաղե միջուկ։
Ինչպես ցույց են տվել «Գալիլեո» ԱՄԿ-ի իջեցվող սարքի ցուցմունքները, գազային հսկաների մոտ ճնշումը և ջերմաստիճանը արագ աճում է արդեն վերին շերտերում։ 130 կմ խորության վրա Յուպիտերի վրա ջերմաստիճանը կազմում էր 420 Կելվին (145 աստիճան ցելսիուսի սանդղակով), ճնշումը  - 24 մթնոլորտ։ Արեգակնային համակարգի բոլոր գազային հսկաները ճառագայթում են նկատելիորեն ավելի շատ ջերմություն, քան ստանում են Արեգակից։ Հավանաբար, դրա պատճառն է հանդիսանում նրանց աստիճանային սեղմումը, սակայն որոշ գիտնականներ համարում են, որ գազային հսկաների ընդերքում ընթանում են ջերմամիջուկային սինթեզի ռեակցիաներ։
Գազային հսկաների մթնոլորտներում փչում են հզոր քամիներ, որոնք ունեն մինչև հազար կիլոմետր ժամ արագություն։ Գոյություն ունեն մշտական մթնոլորտային ձևավորումներ, որոնք իրենցից ներկայացնում են հսկայական հողմեր։ Օրինակ, Մեծ կարմիր հետքը (մի քանի անգամ ավելի մեծ է քան Երկրագունդը) դիտարկվում է Յուպիտերի վրա ավելի քան 300 տարի։ Կա նաև Մեծ մութ հետք Նեպտունի վրա, և ավելի փոքր հետքեր Սատուրնի վրա։
Բոլոր գազային հսկաների համար Արեգակնային համակարգում նրանց արբանյակների հավաքական զանգվածի հարաբերությունը մոլորակի զանգվածին կազմում է մոտ 0,01 %։ Գազային կարող են հանդիսանալ միայն խոշոր մոլորակները, քանի որ ոչ մեծ երկնային մարմինները չեն կարող պահել այնպիսի թեթև գազ ինչպիսին է ջրածինը։
Հայտնաբերված էկզոմոլորակների մեծամասնությունը այնքան մեծ են, որ հավանաբար հանդիսանում են գազային հսկաներ։ Դրանցից մեկի վրա (որը պտտվում է աստղին չափազանց մոտ) հնարավոր է եղել հայտնաբերել տաքացված մթնոլորտ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոլորակներ Կատեգորիա:Մոլորակների տեսակներ
Նովոմիխայլովսկոե (Գուլկևիչիի շրջան)
Նովոմիխայլովսկոե (Новомихайловское), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Գուլկևիչիի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1639 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Գուլկևիչիի շրջանի բնակավայրեր
Տիկին Փիլարյանի վիշտը
Տիկին Փիլարյանի վիշտը, հայ գրող Մուրացանի (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) պատմավծքներից է, որն առաջին անգամ լույս է տեսել «Արձագանք» թերթի 1897 թվականի 19-րդ համարում։ Մուրացանն ինքն է տվել ստեղծագործության ժանրային բնութագիրը՝ անվանելով զրույց ։
Հրատարակություն
«Տիկին Փիլարյանի վիշտը» ստեղծագործությունն առաջին անգամ լույս է տեսել «Արձագանք» թերթի 1897 թվականի 19-րդ համարում։ Գործն առանձին չի հրատարակվել և տեղ է գտել «Երկերի ժողովածուի» 1951 թվականի հրատարակության 5-րդ հատորում ։
Գրականագիտական մեկնաբանություն
Հայոց ծխական դպրոցներից մեկի ուսուցչական խումբն ուզում է Տաճկաստանից եկած հայ գաղթականներին օգնելու և պատսպարելու համար հանգանակություն բանալ։ Այդ նախաձեռնության վերաբերյալ հնչում են և՛ դրական, և՛ բացասական արձագանքներ։ Լավատես հերոսներից է Սոփիա Սևիկյանը, որը համոզված է, թե հայ հարուստները նվիրատվության հեղեղ պիտի թափեն։ Այդ վարժուհին գնում է հարուստ տիկին Փիլարյանի մոտ և նրա տան առաջ կանգնած մտմտում է․ «Անկարելի է, որ այս հոյակապ տան մեջ ապրող և այս փառավոր կառքով շրջող մարդիկ փոքր ու գծուծ հոգի ունենան»։ Բայց ստացվում է, որ անկարելին կարելի է։ Տիկին Փիրալյանին «մեծ վշտի» պատճառով վարժուհին հազար ռուբլու փոխարեն ստանում է 10 ռուբլի և ամոթահար լինում ընկերների առաջ իր լավատեսության համար։ Ի՞նչ վիշտ է տիկնոջ տրամադրությունը փչացրել։ Բանն այն է, որ Պետերբուրգից սեփական կառքի համար ձիեր են բերել տվել, և տիկինն ուզում է ըստ «մոդայի» նրանց պոչերի երկու երրորդը կտրել տալ, բայց ամուսինը ընդդիմանում է ։ Այստեղ հակադրությունների սահմանագիծը սոցիալական հարցն է, որի հիմքի վրա շոշափվում են քաղաքական խնդիրներ, դերակատարումները կրկին վերապաված են կանանց։ Ուսուցիչ օրիորդ Սևիկյանը՝ սովալլուկ գաղթականների վիճակով մտահոգված այն կույր հավատն է փայփայում, որ դրությունը մեծ չափով կշտկվի մեծահարուստներից ստանալիք օժանդակությամբ։ Պարզ է, որ այս անհիմն վստահությունը ներկայացվում է բարձրագոչ ճառասացությամբ, ինչի հակառակ արդյունքը ավելի է ընդգծելու բարոյական դատաստանը․ «Մի ազգ, որ ունի յուր մեջ այնպիսի հարուստ ու կարող անձինք, անկարելի է, որ տա յուր որդվոցը այդ ձևով անհետանալ։ Այս մթնոլորտում ընդգծվում է, որ Փիլարյաններին էլ, անշուշտ, ծանոթ է անսահման հաճույքը, որ մարդ արարածը զգում է իր նմանին օգնելիս։
Հակաբևեռն ինքնաներկայացվում է կտրուկ և անմիջապես, ուսուցչուհու միամիտ պատրանքները  բացասվում են Փիլարյանների ապրելակերպի պատկերով՝ զարդախեղդ կենցաղ, օտարամոլ քաղքենիություն, պճնազարդ անճաշակություն։ Օբյեկտիվ այս բացասումին հաջորդում է սուբյեկտիվը․ իր մեծ վշտի մեջ դժգոհ ընդունելով օրիորդին, անհաղորդակից նրա հոգսերին՝ տիկին Փիլարյանը ծրարով ընդամենը 10 ռուբլի է տալիս՝ վստահեցնելով, թե իր «ստորագրությամբ կարող է ուրիշներին էլ խրախուսել»։ Սա ևս փոքր զոհաբերություն չի դիտվում նրա մեծ վշտի կողքին, վիշտ այն բանի համար, որ ցանկացել էր նոր գծած կառքի ձևերի պոչերը խուզել ըստ եվրոպական մոդայի, բայց ամուսինը չէր համաձայնել։ Իսկ ուսուցչուհին չի վերադառնում դպրոց, քանի որ այնտեղ, ի պաշտպանություն մեծահարուստների, բուռն վեճ էր ունեցել աշխատընկերների հետ։
Այսպես, կարևոր գաղափար է դառնում քաղաքի ամբողջական բացասումը, ռոմանտիկական դրույթի պահանջ է այստեղ նույնիսկ հասարակական առաջընթացի նտեսումը՝ համեմատած նահապետական հին գյուղի հետ, որոշիչ է բարձրաշխարհիկ ընտանիքների, մանավանդ կանաց քաղքենիության մերժումը դրա ոչ միայն սոցիալական, այլև ապազգային բովանդակության համար ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Մուրացանի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԵՊՀ ԻՄ հոդվածներ 2023
Խամուրջա
Խամուրջա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Անտոն Շոսսեր
Անտոն Շոսսեր (Anton Schosser, ), ավստրիացի գրող։
Կենսագրություն
Դարբնի որդի է։ Ուսուցիչ է աշխատել։ Երկար ժամանակ ապրել է Գմուդենեում։
Իր հարազատ երկրի և բնության հանդեպ սիրո մասին բանաստեղծությունների և երգերի հեղինակ է։ Գրել է Վերին Ավստրիայի բարբառներից մեկով։
Հրատարակել է «Բնությունը և դրվագներ սահմանային Ալպերի լեռնաբանակների կյանքից» («Naturbilder aus dem Leben der Gebirgsgewohner in den Grenzalpen zwischen Steyermark und dem Traunkreise») ժողովածուն։
Մահացել է ծանր հիվանդությունից աղքատության մեջ։
Ընտրյալ երկեր
Բանաստեղծի պատվին Շտայր քաղաքում փողոց է անվանվել և  լեռնային տնակ Ալպերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Շապուհ Ամատունի (7-րդ դար)
Շապուհ Ամատունի, հայ նախարար Հայկական մարզպանությունում, Վասպուրական աշխարհի Արտազ գավառի տանուտեր, Ամատունիների նախարարական տոհմից ։
Կենսագրություն
640 թվականին, երկու այլ իշխանների հետ արաբների առաջին արշավանքի լուրը հասցնում է Դվին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամատունիներ
Խոզանոց
Խոզանոց, շինություն խոզեր պահելու համար։
Խոզաբուծական տնտեսություններում տարածված են հիմնականում 3 տիպի խոզանոցներ.
Խոզանոցները սովորաբար մեկ հարկանի, երբեմն բազմահարկ շինություններ են. ունեն ջեռուցման, օդափոխման, կերի մատակարարման, գոմաղբի հեռացման հարմարանքներ և ավտոմատ սարքավորում։ Արդյունաբերական հիմունքներով գործող արտադրական համալիրների խոզանոցներում աշխատատար պրոցեսները ավտոմատացված և մեքենայացված են։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Բրազիլեայի գավառ
Բրազիլեայի գավառ (Microrregião de Brasiléia) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ակրի նահանգի մեջ։ Մտնում է Վալի դու Ակրիի ագլոմերացիայի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 51 295 մարդ, 2006 թվականի տվյալներով։ Տարածքը՝ 14 122,166 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 3,64 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Ակրի նահանգի գավառներ
Կանադայի կոնֆեդերացիայի հիմնադիրների ցանկ
Կանադական կոնֆեդերացիան ձևավորվել է Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Վիկտորյայի 1867 թվականի հուլիսի 1-ի հրամանով, մի շարք նախնական կոնֆերանսներից հետո. Շառլոթաունի կոնֆերանսը տեղի է ունեցել 1864 թվականի սեպտեմբերի 1-9-ը Շառլոթաունի Էդուարդ արքայազնի կղզում, Քվեբեկի կոնֆերանսը՝ 1864 թվականի հոկտեմբերի 10-26-ը Քվեբեկում, Լոնդոնի կոնֆերանսը՝ 1866 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1867 թվականի մարտ Մեծ Բրիտանիայում։ Չնայած այն հանգամանքին, որ կոնֆերանսներին մասնակցում էին Օնտարիոյի, Քվեբեկի, Նոր Շոտլանդիայի, Նյու Բրանսուիկի, Նյուֆաունդլենդի և Էդուարդ արքայազնի կղզու ներկայացուցիչները, 1867 թվականի հուլիսին Կանադայի կոնֆեդերացիայում ընդգրկվեցին միայն առաջին չորս նահանգները ։
Կոնֆեդերացիայի հայրեր
Ստորև ներկայացված է կոնֆերանսների բոլոր 36 մասնակիցների ցուցակն այբբենական կարգով` նշելով, որ նահանգից են և որ կոնֆերանսին են մասնակցել ։
Կոնֆեդերացիայի հիմնադիրներ
Ստորև ներկայացված է կոնֆերանսներին չմասնակցող քաղաքական գործիչների ցանկը, որոնք կարևոր ներդրում են ունեցել կոնֆեդերացիայի ձևավորման և նոր անդամների համալրման գործում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադական կոնֆեդերացիա
Կրատիլոս
Կրատիլոս (Κρατύλος), մեր թվարկությունից առաջ V դարի վերջի հին հունական փիլիսոփա, Հերակլիտի աշակերտը։ Իրերի համընդհանուր փոփոխականության մասին իր ուսուցչի ուսմունքից Կրատիլիոսը արել է ռելյատիվիստական եզրակացություններ։ Բացառել է երևույթների որակական որոշակիությունը, գտնելով, որ ոչ մի հոսող իրի մասին չի կարելի անել որևէ պնդում, կամ կարելի է ասել ամեն ինչ։ Եթե ըստ Հերակլիտի չի կարելի երկու անգամ մտնել նույն գետի մեջ, ապա Կրատիլիոսը, չափազանցելով իրականության փոփոխականությունը, ուսուցանում էր, որ այդ չի կարելի նույնիսկ մեկ անգամ։ Այդ պատճառով իրերի մասին պնդումներ անելու փոխարեն նա հնարավոր էր համարում միայն մատնացույց անել դրանք։
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հույներ Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
Սեբաստիան Հյոնիգ
Սեբաստիան Հյոնիգը հանդիսանում է Գերմանական գիտահետազոտական միության անդամ և աշխատում է Կալիֆոռնիայի Սանտա-Բարբարայի համալսարանում ։
Պարգևներ
2003 թվականին նրան շնորհվել է Էդգար Ուիլսոնի մրցանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Շապուհ Ամատունի (կուսակալ)
Կենսագրություն
Շապուհ Ամատունին 661 թվականին դուրս գալով Բյուզանդիայի ենթակայությունից, ընդունում է արաբական գերիշխանությունը՝ ենթարկվելով Մուավիա (661-680) ամիրապետին։ 667 թվականին ապստամբում է Կոստանդ Բ (641-668) կայսեր դեմ, սակայն ձիուց ընկնելով մահանում է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամատունիներ
33 (ֆիլմ)
33 (The 33), Չիլիի և Կոլումբիայի համատեղ արտադրության ֆիլմ, ռեժիսոր՝ Պատրիսիա Ռիգգեն։ Ֆիլմի սցենարի հիմքում ընկած է Չիլիի Սան Խոսե հանքում տեղի ունեցած վթարը, որտեղ 33 հանքագործներ 2 ամիս շարունակ մնացել էին փլատակների տակ։
Սյուժե
Սան Խոսե հանքի սեփականատերը անտեսում է հանքի վիճակի վատթարացման մասին նախազգուշացումները և որոշ ժամանակ անց հանքում փլուզում է տեղի ունենում։ Միակ ելքը ամբողջությամբ փլատակների տակ էր, բայց 33 հանքագործներին հաջողվում է հասնել փրկարար սենյակ։ Նրանք տեսնում են, որ ռադիոն չի աշխատում, իսկ ուտելիք շատ քիչ է մնացել։ Մարիո Սեպուլվեդան դառնում է նրանց առաջնորդը և կրում է սննդի բաժանման և պահպանման կարգի պատասխանատվությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների կենսագրական դրամա ֆիլմեր
(7740) Պետիտ
(7740) Պետիտ (Petit), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,369525 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0984 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6407 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1332,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270217 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Փոքրասիական գետնասկյուռ
Փոքրասիական գետնասկյուռ, սկյուռանմանների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն կենդանի, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Տարածվածություն
Տարածված է Թուրքիայում` Կենտրոնական և Արևելյան Անատոլիայում։ Հանդիպում է նաև Հայաստանում։ Բնակեցնում է հիմնականում Հայաստանի արևմտյան և հյուսիսարևմտյան շրջանները, Արագածոտնի, Շիրակի և Լոռվա հարավարևմտյան անտառազուրկ տարածքները ։
Էկոլոգիա
Բնակեցնում է նախալեռնային կիսաանապատի վերին մասերը, լեռնային տափաստանը, մարգագետնային տափաստանը և երբեմն նաև ենթալպյան գոտու ստորին մասը՝ ծովի մակարդակից 1100–2400 մ բարձրություններում։ Հանդիպում է նաև Փամբակի հովտում և Շիրակի հարթավայրում` դաշտերի ու բանջարանոցների եզրերի մոտ, երբեմն` լքված գյուղերի փլատակներում։
Հիմնականում բուսակեր է, ձմեռման անցնելուց առաջ սնվում է, խիստ ճարպակալում և պահեստում վայրի ու մեծ քանակությամբ հացազգիների սերմեր։ Արեալի տարբեր մասերում ձմեռման տևողությունը կազմում է 6,5-8,5 ամիս, ձմեռումից դուրս է գալիս մարտի սկզբից մինչև ապրիլի վերջը։ Գետնասկյուռի բները լինում են երկու տեսակ` պաշտպանական և բազմացման և գտնվում է մոտ 1,5 մ խորության վրա։ Ցերեկային ժամերին ակտիվ են։  Ձմեռումից դուրս գալուց 5-7 օր հետո սկսվում է զուգավորման ակտիվությունը, որը տևում 10-15 օր։ Ապրիլ-մայիս ամիսներին ծնվում են ձագերը, որոնք 4-6 հատ են ։
Պահպանություն
Նեղ արեալային խիստ մասնատված արեալով տեսակ է, որը ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Արեալի սահմաններում ձմեռող բավականին կայուն թվաքանակով տեսակ է։ Միջին թվաքանակն արեալի տարբեր մասերում կազմում է 0,5-19,2 առանձնյակ 1 հեկտարի վրա։ Հայաստանում արեալի մակերեսը կազմում է 350 հազար հեկտար։ Տարածման մակերեսը չի գերազանցում 15-25 հազար հեկտարը, քանի որ բնակեցման վայրերն կրում են մոզայիկ բնույթ և խիստ մասնատված են։
Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ
Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ, Նորվեգիայի պետական պարգև։
Փոքրասիական գետնասկյուռ
Պահպանություն
Վտանգման հիմնական գործոնն է գյուղատնտեսական նպատակներով տարածքների յուրացումը։ Արեալի հարավային և կենտրոնական մասերում խոշոր բնակեցման վայրերը կամ լիովին ոչնչացել են, կամ էլ լքվել գետնասկյուռի կողմից։
Վալամբրե
Վալամբրե (Valambray), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ
Պատմություն
Նորվեգիայի Հարոլդ V թագավորի թագադրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումները տեղի ունեցան Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում 2016 թվականի հունվարի 17-ին։ Այդ կապակցությամբ հաստատվեց Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալը։ Մեդալը նախատեսված է թագավորական ընտանիքի անդամներին, պետական պաշտոնյաներին, դատավորներին, զինվորականներին և նորվեգական դեսպանատների աշխատողներին պարգևատրելու համար։ Այս մեդալը ստացել են նաև տվյալ միջոցառման մասնակցած Եվրոպայի թագավորական ընտանիքների անդամները ։
Փոքրասիական գետնասկյուռ
Պահպանություն
Պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկում ։
Վալամբրե
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1788 մարդ, բնակչության խտությունը` 43.44 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 41.16 կմ² տարածք։
Փոքրասիական գետնասկյուռ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կաթնասուններ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ
Վալամբրե
Բնակավայրը ստեղծվել է 2017 թվականի հունվարին` Էրան, Բիյի, Կոնտվիլ, Ֆիեռվիլ Բրե և Պուսի լա Կամպան համայնքների միավորման արդյունքում։
Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ
Նկարագրություն
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված արծաթից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը, որի շուրջ գրված է «HARALD V NORGES KONGE • ALT FOR NORGE •»: Մեդալի հակառակ կողմում՝ կենտրոնում պատկերված է Հարոլդ V թագավորի թագադրումը։ Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին ։
Վալամբրե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:2017 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ
Նկարագրություն
Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի, մեջտեղում հորիզոնական արծաթե սալիկով։ Սալիկի վրա գրված է «1991-2016» :
Աղբյուրներ
արծաթե հոբելյան
Սերգեյ Մայիլյան
Սերգեյ Վարդանի Մայիլյան, հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ»։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):
Կենսագրություն
Սերգեյ Մայիլյանը ծնվել է 1920 թվականին, Արթիկ քաղաքում։ 1938 թվականին ավարտել է Արթիկի միջնակարգ դպրոցը և նշանակվել նույն դպրոցի տարրական դասարանների հայոց լեզվի ուսուցիչ։ Սերգեյը եղել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի երկրորդ կուրսի ուսանող, երբ զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Բանակում ավարտել է հրամկազմի դպրոցը և ստացել կրտսեր լեյտենանտի կոչում ։
Երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, նրանց զորամասը՝ 241-րդ հրաձգային գունդը տեղակայված է եղել Մոլդովական ԽՍՀ-ի Ունգեն քաղաքում։ Պատերազմի առաջին օրերից աչքի է ընկել խիզախությամբ և պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1942 թվականի ամռանը ծանր վիրավորվել է և բուժվելուց հետո զորացրվել ։
Զորացրվելուց հետո Մայիլյանը զինղեկի պաշտոնով աշխատանքի է անցել հայրենի գյուղի դպրոցում, միաժամանակ պարապմունքներ է անցկացրել ժողովրդական աշխարհազորի մարտիկների հետ։ 1943 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Հետագա տարիներին աշխատել է Լենինականի դպրոցներում, ՀԿԿ Լենինականի քաղկոմում որպես հրահանգիչ։ 1957 թվականին նշանակվել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան դպրոցի, այնուհետև՝ Միքայել Նալբանդյանի անվան դպրոցի տնօրեն։ Այդ տարիներին նաև ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը և ՀԿԿ Կենտկոմին կից եռամյա կուսակցական դպրոցը։ Պահեստի կապիտան Մայիլյանը ղեկավարել է Լենինականի Միքայել Նալբանդյանի № 11 միջնակարգ դպրոցի մանկավարժական կոլեկտիվի աշխատանքները։ Մայիլյանն արժանացել է «Աշխատանքային արիության համար», «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալների ու «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա: «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Ձկներ (համաստեղություն)
Ձկներ (լատիներեն ՝ Piscium-ձուկ), Կենդանակերպի համաստեղություն։ Նշանագրվում է՝ ♓։ Սահմանակից է Ջրհոսի համաստեղությանն արևմուտքից և Խոյի համաստեղությանն արևելքից։ Երկրի առանցքի տատանման հետևանքով արևը գարնանային գիշերհավասարին՝ Մարտի 21-ին գտնվում է հենց Ձկներ համաստեղությունում, որից արդեն աստիճանաբար անցում է կատարվում Ջրհոսի համաստեղություն ։ Ձկներ համաստեղությունն ընդգրկում է Ալ Ռիսչա, Ֆում ալ Սամակահ, Լինթեում, Կահթ, Ռեվաթի, Կուլաթ Նունու, Թորկուլար և Վերնալիս աստղերը։
Դիցաբանություն
Մեզանում պատկերված է մեծ, կապույտ ձկան վրա բազմած ալևորի տեսքով, որի ամեն ձեռքում մեկական ձուկ կա։ Ալևորի բռնածը՝ Ձկներ աստղատան զույգ ձկներն են, իսկ կապույտ, մեծ ձուկը՝ Կետ (կետաձուկ) համաստեղությունն է, որը գտնվում է Ձկների տակ։ Այսինքն, Կետն ու Ձկները մեզանում դիտվել են, իբրև մեկ համաստեղություն, որի տանուտերը երկնային ալևորն է։ Այս ալևորը Դիցահայրն է, քանզի Ձկները նրա խորհրդանշական Լուսնթագ մոլորակի հիմնատունն է։ Պատահական չէ, որ մեզ մոտ Ձկներին կոչում էին «Ձուկ» ՝ կամա թե ակամա նկատի ունենալով Կետաձուկ համաստեղությունը, որի սոսկ ուղեկիցներն էին Ձկները։
Հունական դիցաբանությունում առկա մի շարք ուշագրավ տվյալներ թույլ են տալիս կարծելու, որ Ձկները ներկայացնում է Եփրատը՝ իր զույգ ճյուղերով։ Ավելացնենք նաև, որ պրեցեսիոն տատանման հետ կապված Ձկներ համաստեղության մեկնարկի հետ են կապում Հիսուս Քրիստոսի գալուստը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Անդրկովկասյան սահնօձ
Անդրկովկասյան սահնօձ, հոհենակերի մագլցող սահնօձ, անդրկովկասյան մագլցող սահնօձ, լորտուների ընտանիքի լորտուների ենթաընտանիքի օձ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։ Տարբեր հետազոտողների կողմից դասվում է Elaphe կամ Zamenis ցեղերին։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմինը բարեկազմ է, երկարությունը 24-85 սմ է, իսկ պոչը 4-5 անգամ կարճ է։ էգերը խոշոր են արուներից։ Գլուխը թույլ է տարանջատված մարմնից և ծածկված է խոշոր, փայլուն վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են՝ դեղնավուն ծիածանաթաղանթով, իսկ բիբը կլոր է։ Գլխի վրա (աչքերից դեպի ներքև և հետ) ձգվում են մուգ զոլեր։ Մարմնի առջևի մասի թեփուկները հարթ են ու փայլուն, հետևի մասինը՝ թեթևակի կատարավոր։ Մեջքը մոխրագույն է կամ գորշավուն, մեջքի երկարությամբ՝ ծոծրակից մինչև պոչը, անցնում են մուգ շեկից սև խալերի 2 բավական նեղ շարքեր, որոնք տարանջատված են բարակ սպիտակավուն գծով։ Երբեմն 2 շարքի զույգ խալերը, ձուլվելով միմյանց, ձևավորում են լայնակի խալեր։ Գլուխը վերևից ծածկված է մանր սև կետիկներով, ծոծրակային հատվածում առկա են իրար հետ V-աձև ձուլված զույգ՝ մուգ երկարավուն զոլեր։ Մուգ խալերի մեկական շարք է ձգվում նաև մարմնի կողմնային մակերեսներով։ Որովայնային մակերեսը մոխրագույն է կամ գրեթե սև՝ բազմաթիվ սև կետիկների միաձուլման հաշվին։ Սև գունավորում ունեն նաև ներքին ծնոտի առջևի վահանիկները։
Սննդառություն
Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (մողեսներ, կրծողներ, թռչուններ և նրանց ձվերը)։ Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից մինչև գարնան սկիզբը։
Բազմացում և զարգացում
Զուգավորումը սկսվում է ապրիլ-մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից մինչև հուլիսի սկիզբ էգը դնում է 3-7 խոշոր ձու (47-52 X 10-16 մմ)։ Ձագերը ծնվում են հուլիսի վերջից։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արմավիրի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և Տավուշի մարզերի նախալեռներում ու լեռներում, Երևանի շրջակայքում։ Տարածված է չոր կիսաանապատային, չոր տափաստանային, լեռնատափաստանային, թփուտային ու չոր նոսրանտառային, գետամերձ անտառային բուսականությամբ և ժայռոտ ու քարքարոտ վայրերի տնկարկներում։
Պահպանություն
Պահպանության նպատակով, նաև սիրողների կողմից հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակներով։ Կծածը մարդու և ընտանի կենդանիների համար վտանգավոր չէ։ Օգտակար է. կրծողների թվաքանակի կարգավորող է։
Գարնանը «Խոսրովի անտառ» արգելոցում 5-ժամյա երթի ընթացքում (6-7 կմ) հանդիպում է 1-2 առանձնյակ։ Թվաքանակը խիստ կրճատվել է անօրինական որսի, բնորոշ ապրելավայրերի քանդման հետևանքով և հատկապես Երևան քաղաքի շրջակայքում։
Վտանգման հիմնական գործոններն են ապօրինի որսը և բնորոշ ապրելավայրերի քայքայումը։
Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ», «Շիկահող» արգելոցներում և «Արևիկ» ազգային պարկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Լորտուներ Կատեգորիա:Օձեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Անդրկովկասի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Վրաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Ադրբեջանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Ռուսաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Թուրքիայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Լիբանանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Իսրայելի կենդանական աշխարհ
Սամվել Ադամյան (կուսակցական աշխատող)
Սամվել Ֆրունզիկի Ադամյան (, Երևան), կրթական, կուսակցական աշխատող, դպրոցի տնօրեն։
Գործունեությունը
1976 թ-ին ավարտել է Երևանի թիվ 127 միջնակարգ դպրոցը, 1982 թ-ին՝ գերազանցության դիպլոմով Երևանի ինդուստրիալ-մանկավարժական տեխնիկումի մեխանիկական ֆակուլտետը, 1990 թ-ին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի ինդուստրիալ-մանկավարժական ֆակուլտետը։ 1978-1980 թթ-ին ծառայել է խորհրդային բանակում։ Երևանի ինդուստրիալ-մանկավարժական տեխնիկումում սովորելու տարիներին աշխատել է Երևանի էլեկտրալամպերի գործարանում։ 1982 թ-ին ավարտել է տեխնիկումը և անմիջապես մանկավարժական աշխատանքի անցել Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան թիվ 59 միջնակարգ դպրոցում։ Մանկավարժական աշխատանքին զուգահեռ դասախոսել է Երևանի ինդուստիրալ-մանկավարժական տեխնիկումում։ 1985-1990 թթ-ին Ազգային հեռուստատեսությամբ վարել է "Լուսացուցային դպրոց" հաղորդաշարը՝ ազգաբնակչությանը երթևեկության կանոններ ուսուցանելու նպատակով։ 1993 թ-ի սեպտեմբերին ընտրվել է թիվ 59 դպրոցի տնօրեն։ 1996-1999 թթ-ին եղել է Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքի ավագանու անդամ։ 1998 թ-ից Երևանի քաղաքապետարանի տնօրենների խորհրդի անդամ է։
Կուսակցական աշխատանք
2006 թ-ին դարձել է "Բարգավաճ Հայաստան" կուսակցության անդամ, ընտրվել է այդ կազմակերպության Քանաքեռ-Զեյթուն կառույցի նախագահ, կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ։ 2007 թ-ի մայիսի 12-ին քվեարկվել է ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորության համար կուսակցության համամասնական ցուցակով։ 2007 թ-ի հունիսին նշանակվել է կուսակցության հանրապետական շտաբի պետ։ 2009 թ-ին ընտրվել է Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության Քաղաքական խորհրդի փոխնախագահ։
Պարգևներ
Աշխատանքային գործունեության ընթացքում արժանացել է ՀամԼԿԵՄ կենտկոմի կրծքանշանի և պատվոգրի, ՀԼԿԵՄ կենտկոմի, Երևանի քաղաքապետարանի և կրթության վարչության պատվոգրերի։
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Նետոչկա Նեզվանովա
Նետոչկա Նեզվանովա, XIX դարի ռուս գրող Ֆեոդոր Միխայլովիչ Դոստոևսկու անավարտ վեպը, որը հեղինակը հետագայում վերափոխել է պատմվածքի։
Ստեղծման պատմություն
Նոյեմբերի 26-ին եղբորը գրած նամակում Դոստոևսկին հայտնել է «Սովրեմեննիկ» ամսագրի հետ աշխատանքների դադարեցման և «Հայրենական գրառումներ» ամսագրի հետ սերտ կապերի հաստատման մասին՝ Նեկրասովի հետ վիճելու պատճառով. «Ես վերջնականապես գժտվել եմ «Սովրեմեննիկ»-ի հետ՝ ի դեմս Նեկրասովի։ Միևնույն ժամանակ Կրաևսկին, ուրախացած այդ առիթով, ինձ գումար տվեց և դրանից բացի խոստացավ, որ մինչև դեկտեմբերի 15-ը իմ փոխարեն կվճարի բոլոր պարտքերը։ Դրա փոխարեն մինչև գարուն ես կաշխատեմ նրա համար»։
Հենց նույն նամակից (1846 թվականի դեկտեմբերի 17) հետևել է, որ Դոստոևսկին պլանավորել էր առաջին մասի աշխատանքները ավարտել արդեն 1847 թվականի հունվարի 5-ին, քանի որ «պարտավորվել է հանձնել Կրաևսկուն»։ Այդ ժամանակ հեղինակը պլանավորել էր գրել վեպ՝ բաղկացած երեք մասից, որի հաջողությունը կապել է ընթերցողների հետ. «Ինձ անընդհատ թվում է, որ ես գործընթաց եմ սկսել մեր ամբողջ գրականության, ամսագրերի, գրաքննադատների հետ, և «Հայրենական գրառումներ» ամսագրում իմ՝ երեք մասից կազմված վեպով ես այս տարի ևս հաստատում եմ իմ առաջնայնությունը՝ ի հեճուկս իմ չկամեցողների»։ 1847 թվականի առաջին կեսին գրված նամակները պատմում են Դոստոևսկու՝ ստեղծագործության վրա ակտիվ աշխատանքի և նրա՝ վեպը աշնանն ավարտելու հույսերի մասին։ «Այն (վեպը) կեզրափակի տարին, ժամանակին կկատավի բաժանորդագրումը, և գլխավորը, եթե այժմ չեմ սխալվում, տարվա մեծարժեք գործը կլինի»։ Այնուամենայնիվ, այլ ստեղծագործությունների վրա աշխատանքները շեղել են գրողին վեպի աշխատանքներից։ Այնուամենայնիվ, այդ ժամանակ զուգահեռ աշխատանքներ է տարվել «Տանտիրուհին» երկի վրա, որի շուտափույթ ավարտի մասին հայտնել է Դոստոևսկին 1847 թվականի հոկտեմբերի 9-ին գրած նամակում։ 1847 թվականին «Նետոչկա Նեզվանովա» վեպը այդպես էլ չի ավարտվել։
1848 թվականին Պետրաշևսկու խմբակի հավաքների ժամանակ (նա հաճախել է մինչև 1848 թվականի նոյեմբեր ամիսը) Դոստոևսկին հատվածներ է կարդացել «Նետոչկա Նեզվանովա» վեպից։ Պյոտր Սեմյոնով-Տյան-Շանսկու հուշերի հիման վրա հեղինակի ստեղծագործության հետազոտողները կարծում են, որ տարվա կեսին ստեղծագործության մեծ մասը արդեն գրված է եղել։ Բացի այդ, վեպի առաջին ունկնդիրները նշել են, որ հաղորդված տարբերակը եղել է «ավելի հագեցած, քան այն տպագրվել է» հետո։ Վեպի սևագիր տարբերակներում վեպը պատմվել է հեղինակի կողմից, բայց արդեն ամսագրային տարբերակով պատմողը Նետոչկան էր, իսկ վեպը ձեռք է բերել «Մի կնոջ պատմություն» ենթավերնագիրը։ Բացի դրանից, փոխվել է մտահղացված ստեղծագործության սյուժեն և ծավալը։ Երեք հրապարակված հատվածները վերնագրվել են հետևյալ կերպ՝ «Մանկություն», «Նոր կյանք», «Գաղտնիք», որոնք դարձել են միմյանցից ավելի անկախ՝ պահպանելով պատկանելությունը վեպին ։ Ընդհանուր առմամբ ծրագրվել էր ավելի քան վեց մաս։
1849 թվականի հունվարի 8-ին Պետերբուրգի գրաքննության կոմիտեի կողմից թույլատրվել է վեպի առաջին մասի տպագրությունը։ Առաջին անգամ տպագրվել է «Հայրենական գրառումներ» ամսագրի 1849 թվականի առաջին համարում ։ 1849 թվականի փետրվարի 1-ին Դոստոևսկին Կրաևսկուն խոստացել էր, որ 1849 թվականի հուլիսին տպագրված կլինեն վեպի «առաջին վեց մասերը»։ Վերանայումից հետո հեղինակը վեպից կրճատել է մեկուկես տպագրված թերթ։ Փետրվարի 10-ին հավանության է արժանացել երկրորդ մասի տպագրությունը, որը լույս է տեսել «Հայրենական գրառումներ» ամսագրի երկրորդ համարում։ Արդեն փետրվարի 15-ին Դոստոևսկին խոստացել էր ներկայացնել երրորդ մասը՝ հույս ունենալով դրա դիմաց ստանալ 100 ռուբլի։ Սակայն նույնիսկ մարտի վերջին հեղինակը հասցրել է ավարտել միայն երկու գլուխներից առաջինը ։ Հույս ունենալով երրորդ մասն ամբողջությամբ տպագրել ամսագրի ապրիլյան համարում՝ Դոստոևսկին սկսել է մաս առ մաս այն ուղարկել խմբագրություն, բայց չի հասցրել ավարտել։ 1849 թվականի մարտի 31-ին Կրաևսկուն գրած նամակում գրողը խոստացել էր ապրիլի 10-ին ներկայացնել արդեն չորրորդ մասը, իսկ ապրիլի 15-ին՝ հինգերորդը։ Բայց արդյունքում գրողը ոչինչ չէր ուղարկել, իսկ ապրիլի 23-ին ձերբակալվել էր։ 1849 թվականի ապրիլի 30-ին թույլատրվել էր տպագրել անավարտ վեպի երրորդ մասը՝ առանց Դոստոևսկու ստորագրության։ Երրորդ մասը հրատարակվել է «Հայրենական գրառումներ» ամսագրի մայիսյան համարում (1849 թվական)։
Սյուժե
Նետոչկա Նեզվանովայի կյանքը ներկայացվում է 8 տարեկանից մինչև 17 տարեկանը։ Սկզբում աղջիկը ապրում էր մոր և խորթ հոր` Եֆիմովի հետ պետերբուրգյան մեծ տան ձեղնահարկի խցիկում։ Խորթ հայրը տաղանդավոր ջութակահար էր, բայց միևնույն ժամանակ մեծամիտ, կոպիտ ու անպարկեշտ մարդ էր, որն ապրում էր «չարագործ» կնոջ հաշվին, ով իբր թե կործանել էր իր տաղանդը։ Չհասկանալով նրանց անկեղծ փոխհարաբերությունը` Նետոչկա Նեզվանովան ամուր կապվում է «հոր» հետ և երազում հիվանդ մոր մահից հետո նոր ու երջանիկ կյանք սկսել նրա հետ կարմիր վարագույրներով առանձնատանը, որը երևում էր նրանց պատուհանից։ Օգտվելով Նետոչկա Նեզվանովայի կույր սիրուց՝ Եֆիմովը ստիպում է նրան խաբել մորը և տալ իրեն վերջին կոպեկները՝ հանրահայտ ջութակահար Ս-ցայի համերգի տոմս գնելու համար։ Ցնցված մայրը հենց այդ երեկո մահանում է։ Խորթ հայրը, խելագարության մոլուցքի մեջ, հեռանում է Նետոչկա Նեզվանովայի հետ՝ վերջինիս մանկական երազանքին ընդառաջ գնալով։ Սակայն հետո լքում է նրան, թողնում փողոցում։ Նետոչկա Նեզվանովայի հետագա կյանքը անցնում է «կարմիր վարագույրներով տանը», ուր նրան ընդունում են խղճահարությունից դրդված։ Իսկ հետո ապրում է Ալեքսանդրա Միխայլովնայի մոտ, ով ուրախությամբ ստանձնում է «որբի» մոր դերը և մեծ ջանքեր է նվիրում նրա դաստիարակությանը։ Հասակ առած Նետոչկա Նեզվանովան մուտք է գործում տնային գրադարան, ծանոթանում վեպերին, որոնց «կախարդական նկարները» նրան տանում են հեռու իր շուրջը տիրող «մռայլ միապաղաղությունից»։ Ունենալով «հրաշալի» ձայն՝ 16 տարեկանից սկսում է սովորել կոնսերվատորիայում։ Դիպվածը օգնում է նրան ներթափանցել տան գաղտնիքի մեջ. մի գրքի մեջ նա գտնում է ոմն Ս. Օ.-ի վաղուց մոռացված նամակը՝ հասցեագրված Ալեքսանդրա Միխայլովնային։ Նրանց «անմեղ» սերը դառնում է «չարության ու ծիծաղի» առարկա հանրության համար։ Ամուսինը «պաշտպանում» է կնոջը, սակայն այդ ժամանակից ի վեր բարոյապես տանջում է իր «մեծահոգությունից» ճնշված կնոջը։ Նետոչկա Նեզվանովան նրա նկատմամբ տածում է բացահայտ ատելություն, վերջինս էլ փորձում է զրպարտել նրան կնոջ աչքերում՝ սիրեկանի հետ նամակագրական կապ ունենալու մեջ մեղադրելով։ Բուռն տեսարանի պահին նա չի խնայում կնոջ զգացմունքները, որին ի պատասխան Նետոչկա Նեզվանովան ուղղակիորեն բացահայտում է նրա կեղծավորությունը և պատրաստվում է հավիտյան լքել նրանց տունը։
Գործող անձինք
Վեպի գործող անձանցից մեկը հանդիսանում է Օվրովը՝ Պյոտր Ալեքսանդրովիչի օգնականը։ Պահպանված ոչ մեծ ձեռագիր հատվածի հիման վրա Դոստոևսկու ստեղծագործության ուսումնասիրողները եկել են այն եզրահանգման, որ սկզբնապես տվյալ գործող անձը՝ Օվրովը, ստեղծվել է որպես հերթական «երազող», ում դերը պետք է լիներ բավականաչափ ծանրակշիռ։ Հեղինակի վաղ մտահղացումից պարզ է դառնում, որ հատկապես այդ հերոսն է Նետոչկայի փոխարեն գտել անծանոթի՝ իր բնավորությանը մոտ ու հասկանալի «եղբայրական երկու սրտերի միության» գաղափարով նամակը։ Սոլոմինան ենթադրել է, որ Դոստոևսկին մտահղացել է բարդ փոխհարաբերություններ Օվրովի և Նետոչկայի միջև։ Վերջնական տարբերակում, սակայն, Օվրովի կերպարը չի բացահայտվել։ Ստեղծագործությունը ավարտվել է Օվրովի և Նետոչկայի առաջին հանդիպումով։
Քննադատություն
Տառապող երեխայի թեման մշտապես է Դոստոևսկու ստեղծագործության մեջ։ Նետոչկա Նեզվանովան շատ առումներով «ազատագրված» կանանց կերպարի նախատիպն է, ինչպիսիք են Նատաշա Իխմենևան («Նվաստացվածներն ու անարգվածները»), Դունյա Ռասկոլնիկովան («Ոճիր և պատիժ»), Ագլայա Եպանչինան («Ապուշը»), Կատերինա Նիկոլաևնա Ախմակովան («Դեռահասը») և այլք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆեոդոր Դոստոևսկի Կատեգորիա:Ստեղծագործական գործունեություն Կատեգորիա:1849 վեպեր Կատեգորիա:Դոստոևսկու վեպեր Կատեգորիա:Նամակագրական վեպեր Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր Կատեգորիա:Ռուսական գրականություն
Սաամյան լեզուներ
Սաամյան լեզուներ, ազգակից լեզուների խումբ, որով խոսում են սաամները (հինավուրց անվանումը` լոպարներ) Սկանդինավյան թերակղզու հյուսիսում, Ֆինլանդիայում և Ռուսաստանում, Կոլայի թերակղզում։
Լեզվով խոսողների ընդհանուր թիվը կազմում է շուրջ 25 հազար մարդ, սաամական բնակչության գնահատման սահմաններում՝ 80 հազար։
Ընդհանուր տարածվածություն
Սաամյան լեզուները տարածված են Նորվեգիայի հյուսիսային մասերում, Շվեդիայի հյուսիսում և Ֆինլանդիայում, ինչպես նաև Ռուսաստանում, Կոլայի թերակղզում։ Սաամյան լեզուներով խոսողներ կան Ուկրաինայում (որոնց ընդհանուր թիվը կազմում է 136 մարդ 2001 թվականի տվյալներով ) և այլ երկրներում։
Ներքին դասակարգում
Սաամյան լեզուները կազմավորում են բարբառային հաջորդականություն։ Ռուսական ավանդույթով սովորաբար խոսում են միասնական սաամյան լեզվով (լոպարերեն) և նրա բազմաթիվ բարբառներով, սակայն այս հարցը մինչ օրս շարունակում է մնալ վիճելի։ Սաամյան լեզուների նկատմամբ կան տարբեր մոտեցումներ՝ որպես մեկ հիմնական լեզու չորս հիմնական բարբառներով կամ որպես չորս տարբեր Սաամյան լեզուներ ։ Որպես այս խնդրի հետևանք դիտարկվում է նաև Սաամի մշակույթին մոտենալու խնդիրը` որպես տարածաշրջանային բնութագրերով միասնական մշակույթ կամ չորս տարբեր մշակույթների։ Սաամական  լեզուները (բարբառները), չնայած նրանց միջև քերականական և բառագիտական նմանություններին, միմյանցից բավականին տարբեր են, այդ իսկ պատճառով տարբեր Սաամյան լեզուների (բարբառների) ներկայացուցիչները հաճախ չեն հասկանում միմյանց ։
Սաամյան լեզուները բաժանված են երկու հիմնական խմբերի՝ արևմտյան (լեզուներ Նորվեգիայում, Շվեդիայում և Ֆինլանդիայի որոշ մասերում) և արևելյան  (որոշ լեզուներ Ֆինլանդիայում և լեզուներ Ռուսաստանում)։
Սաամների և նրանց լեզուների ծագումը մեծ հակասությունների տեղիք է տալիս, ենթադրվում է, որ հին Սաամների նախնիները վաղ ժամանակներից անցնում էին անհայտ գենետիկ ծագման մի լեզվից (թողնելով Սաամերեն  լեզուներով ոչ-ուրալյան ծագման «Մինչսաամական  ենթաշերտը» դեպի բալթյան-ֆիններեն,  մերձակա մի լեզու, և այնուհետև նրանց վրա ուժեղ ազդեցություն են ունեցել հարևան լեզուները՝ ինչպես ֆիննո-ուգորականը, այնպես էլ ուրիշներ ։
Սաամյան լեզուների պահպանման խնդիրներ
Սամների բնակության բոլոր չորս երկրներում կառավարական մարմինները իրենց անհանգստությունն են հայտնում սաամական  լեզուների պահպանման վերաբերյալ։ Սաամյան լեզուները ներկայումս այս կամ այն աստիճանով դասավանդվում են   մանկապարտեզներում և դպրոցներում։ Նորվեգիայում, Ֆինլանդիայում և Շվեդիայում, Սաամերյան լեզուները դասավանդվում են որոշ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ Նախատեսվում էր, որ Ռուսաստանում առաջին նման բուհը կլինի Մուրմանսկի արկտիկական պետական համալսարանը, և  2012-2013 ուսումնական տարում սկսվեց Սաամերենի և Սաամական մշակույթի դասավանդումը «Լեզվաբանություն» մագիստրոսական ծրագրի շրջանակներում ։
Գիր
Օտարերկրյա Սաամների համար լատինական միսիոներական գիրը ստեղծվել է 17-րդ դարում Շվեդիայում` Ումա-Սաամների համար,  որը հին շվեդա-սաամական գրական լեզուն  էր։ 18-րդ դարի առաջին կեսին  դրվեցին նորվեգական Սաամի մատենագրության հիմքերը, իսկ 19-րդ դարի սկզբին՝ ֆիննականինը։ 1978 թվականին ստեղծվեց հանձնաժողով, որը մշակեց միասնական ուղղագրություն հյուսիսային Սաամերեն լեզուների համար։ Լեզուների ուսուցումը իրականացվում է տարրական դպրոցներում։ Ռուսական կայսրությունում 1880-1890-ական թվականներին Կոլայի Սաամների համար լույս են տեսել գրքեր՝ կյուրեղագիր հիմունքներով։ 1933 թվականին լատինական այբուբենի հիման վրա ստեղծվել է նոր այբուբեն, որը մշակվել է 1926 թվականից ի վեր, Կոլայի Սաամների համար։ 1937 թվականին այն փոխարինվեց կիրիլականով, տպագրվեց նոր այբբենարան, Ալեքսանդրա Անտոնովայի այբբենարանում 1982 թվականին, հրատարակվել են նաև այլ մանկական գրքեր։ 1985 թվականին տպագրվել է Կիլդինյան սաամերեն  լեզվով (բարբառով) ծավալուն Սաամերեն-ռուսերեն բառարան՝ Ռիմմա Կուրուչի խմբագրությամբ։
Հնչյունաբանություն և հնչույթաբանություն
Սաամյան լեզուների հնչյունաբանությունն ու հնչույթաբանությունը շատ բարդ են, կան երկար և կարճ ձայնավորներ ու բաղաձայններ, երկձայն և եռաձայն զուգակցումներ, իսկ բաղաձայնների այլընտրանքային համակարգը (որում հնչյունների քանակի և որակի մի քանի փուլեր տարբերվում են) ձևաբանական դեր է խաղում, շեշտը ընկնում է առաջին վանկի վրա, երկրորդային` հետագա կենտ վանկերի վրա (բայց ոչ վերջին), հնչյունների օգտագործման հարցում բավականին շատ սահմանափակումներ կան։ Ի տարբերություն ֆիննո-ուգուրական լեզուների մեծամասնության, լեզվաբանությունն ավելի շատ համակցված է բարձր զարգացած բառափոփոխության հիմքերի հետ (կամ ներքին բառափոփոխություն), այսինքն՝ քերականական իմաստների արտահայտումը բառերի ձայնավորների և բաղաձայնների կանոնավոր փոփոխությունների միջոցով։
Գոյական
Քերականության առանձնահատկություններից է համարվում լեզուների մեծ մասում երկակի թվի առկայություն։ Սեռը բացակայում է։ Շարահյուսության մեջ, ի տարբերություն բալթյան-ֆիններեն լեզուների, այստեղ բացակայում է որոշիչ ածականի համաձայնեցումը գոյականի թվի և հոլովի հետ։ Սաամերեն լեզուներում սովորաբար լինում է 8 հոլով՝ ուղղական, սեռական, հայցական, արտահայտչական, տեղական, տրական-ուղղորդական, բացասական, միասնական։ Հոլովային  նշանակություններն արտահայտվում են ոչ միայն հոլովներով, այլև հետադիրներով և նախդիրներով։ Բացի հիմնականից, կա անձնական-ստացական հոլովում։
Շարահյուսություն
Շարահյուսությանը բնորոշ է անորոշ կապը, որի դեպքում նախադասությունների միջև ժամանակավոր, պատճառական, պայմանական, հետևանքային և այլ կապերը, նախադասությունների միջև հարաբերությունն արտահայտվում է պարզ նախադասությունների հաջորդաբար թվարկմամբ։ Բառերի կարգը համեմատաբար ազատ է։ Որոշիչը նախորդում է որոշվող բառին, որը բնորոշ է համադրությանը (ուղղական հոլովով երկու գոյականների օգտագործումը համապատասխանում է որոշիչի կառուցվածքին)։
Բառապաշար
Բառապաշարի մեջ նշվում են բալթյան-ֆիններեն, ռուսերեն, սամոդիական և գերմանական լեզուներից փոխառությունները։ Սամական լեզուների բառապաշարի մի մասը այլ ֆիննո-ուգորական լեզուների հետ (մինչֆիննո-ուգորական սուբստրատ ) նմանություններ չունի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սաամյան լեզուներ Կատեգորիա:Եվրոպայի լեզուներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի լեզուներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լեզուներ Կատեգորիա:Շվեդիայի լեզուներ
Արշալույս Խաչատրյան
Արշալույս Համբարձումի Խաչատրյան, հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։
Կենսագրություն
Արշալույս Խաչատրյանը ծնվել է 1912 թվականին, Շամշադինի շրջանի Թովուզ գյուղում։ 1932 թվականին ավարտել է Դիլիջանի մանկավարժական տեխնիկումն ու աշխատել Շամշադինի շրջանի Ներքին Կարմիրաղբյուր, Նորաշեն, Թովուզ գյուղերում՝ որպես կենսաբանության ուսուցիչ։ Սովորել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի կենսաբանական ֆակուլտետում։ 1939 թվականին Արշալույսը զորակոչվել է բանակ և ուղարկվել Արևմտյան Բելոռուսիայի սահմանամերձ Բելոստոկ քաղաքը ։
1941 թվականի հունիսի 22-ին թշնամին ռմբակոծության է ենթարկել նրանց զորամասը, որը մարտեր է մղել Բարանովիչ, Ստալացի, Մինսկ քաղաքների ուղղությամբ։ Մոգիլյով քաղաքի ուղղությամբ մղվող մարտերից մեկում Արշալույսը վիրավորվել է և տեղափոխվել հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո մասնակցել է Խարկովի մոտ մղված մարտերին, Ստալինգրադի ճակատամարտում թշնամու զորքերին ջախջախելուց հետո, որպես հետախուզական ջոկի հրամանատար նրան ուղարկել են 62-րդ ինժեներասակրավորական առանձին բրիգադ։ 1943 թվականի փետրվարին Հյուսիսային Դոնեցկի Իզյում, Բարվենկովո, Լոզովայա քաղաքների ուղղությամբ Խաչատրյանն առաջադրանք ստանալով ճեղքել է թշնամու ճակատային գիծը և կատարել առաջադրանքը։ Այդ օրերին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Խաչատրյանը նոր առաջադրանք է ստացել՝ Իզյում քաղաքի արևելյան ճակատամարտում։ Հաղթահարելով դժվարությունները կատարել է հրամանը, որի համար արժանացել է Կարմիր աստղի շքանշանի։ 1945 թվականի փետրվարին մարտերից մեկում վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից ղեկավարել է հետախուզական ջոկը, մասնակցել հետագա մարտերին։ Երկրորդ անգամ է արժանացել Կարմիր աստղի շքանշանի ։
Պատերազմից հետո Խաչատրյանը զորացրվել է բանակից և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Թովուզի միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է կենսաբանություն ։
Խոզապին
Խոզապին կամ Խոզափին (Aktaş Gölü, ხოზაფინის ტბა), լիճ Հայկական լեռնաշխարհում, Ախալքալաքի սարավանդում, Վրաստանի և Թուրքիայի սահմանի վրա։ Երկարությունը մոտ 11 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 5 կմ, բարձրությունը՝ 1801 մ։ Սնվում է մթնոլորտային տեղումներով և մակերեսային ջրերով։ Ջուրն աղի է ու պղտոր։ Լճի հարավում տարածված են ցածրադիր, տափարակ, քարքարոտ կղզիներ։ Ձկներ չկան։ Լճի շուրջը բնադրող թռչնատեսակներից է Հայկական որորը։