cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հիպերբոլոիդ կառուցվածք
Պատմություն
Հետագայում հիպերբոլոիրդ շինություններ կառուցվել են բազմաթիվ ճարտարապետների կողմից՝ Անտոնիո Գաուդի, Շառլ Էդուար լը Կորբյուզիե, Օսկար Նիմեյեր։ Շուխովի հեպերբոլոիդային աշտարակները պահանջարկ ունի նաև մեր ժամանակներում։ 1963 թվականին Ճապոնիայում Կոբե նավահանգստում Nikken Sekkei ընկերության կողմից կառուցվել է 108 մետր բարձրություն ունեցող հեպերբոլոիդ Շուխովյան աշտարակ (Kobe Port Tower )։ 1968 թվականին Չեխիայում ըստ Կարելա Խուբաչեկի նախագծի կառուցվել է հիպերբոլոիդ աշտարակ Յեշտեդ  100 մետր բարձրությամբ։ 2003 թվականին Ցյուրիխում կառուցվել է Շուխովի  հիպերբոլոիդ աշտարակ ։ Շատարակի կառուցման հեղինակներն են՝ Դանիկել Ռոտը և Ալեքսանդր Կոմը (Daniel Roth, Alexander Kohm)։ Շուխովի հիպերբոլոիդ աշտարակի գաղափարը շարունակել է օգտագործել  ճարտարապետ Միխաիլ Պոսոխինը նոր երկնաքերերի նախագծեր մշակելիս  «Մոսկվա Սիթի» գործարար կենտրոնում։  600 մետր բարձրությամբ շուխովյան հիպերբոլոիդ ցանցային  աշտարակ է կառուցվել 2010 թվականին Գուանչժոու քաղաքում Չինական Arup ընկերության կողմից։ 2017 թվականի դրությամբ սա աշխարհի բարձրությամբ երկրորդ աշտարակն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշտարակներ Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշտարակներ Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Մենսփրեդինգ
Մենսփրեդինգ (Manspreading տղամարդ և սփռել բառերի միավորում), հասարակական տրանսպորտում տղամարդկանց՝ լայն բացված ոտքերով նստելաձև, որով նրանք զբաղեցնում են երկու հոգու տեղ ։ Այս դիրքն ու նոր տերմինը՝ մենսփրեդինգը, ինտերնետում տեղիք են տվել որոշ քննադատությունների ու բանավեճերի ԱՄՆ-ում, ՄԲ-ում, Թուրքիայում ու Կանադայում։ Հանրային քննարկումը սկսեց հակա-մենսփրեդինգյան արշավից հետո, որը մեկնարկեց Թամբլըր (Tumblr) սոցկայքում 2013 թվականին, իսկ նոր տերմինը սկսեցին կիրառել հաջորդ տարվանից ։ Այն քննադատվեց որպես ֆեմինիզմի ծաղրանկար և հակադարձվեց այնպիսի կանանց օրինակներով, ովքեր հանրային վայրերում նստելիս ավելի շատ տարածք են զբաղեցնում։
Տարանցիկ իշխանության արձագանքները
Նյու Յորքի մետրոպոլիտենի շրջանի ու Սիեթլի Ձայնային փոխադրման Մետրոպոլիտենային փոխադրման իշխանությունը ձեռնարկեց պաստառային արշավներ՝ քաջալերելու հարգալից կեցվածք, երբ այլ ուղևորներն ավտոբուսներում կամ գնացքներում պետք է կանգնեն կուտակված ամբոխի պատճառով։ Տրանսպորտային իշխանությունները Ֆիլադելֆիայում, Չիկագոյում ու Կոլումբիայի շրջան Վաշինգտոնում մենսփրեդինգի դեմ մասնավոր բողոքներ չեն ստացել։ Տորոնտոյի տարանցիկ հանձնաժողովի մի ներկայացուցիչ հայտարարել է, որ իրենք անտեղյակ են եղել մենսփրեդինգի դեմ բողոքներից, բայցև ծանուցվել են էթիկետի խախտման հետ կապված այլ բողոքների՝ ներառյալ պայուսակներով հավելյալ նստատեղեր զբաղեցնելու մասին ։ Մետրոպոլիտենի տրանսպորտային իշխանությունը, որը քննադատել է շատ պահվածքներ, ինչպիսիք պատին հենվելն ու շպարվելն են, մի կարգախոս էր կիրառում՝ «Ապեր, խնդրում եմ ոտքերդ լայն մի՛ բացիր» ։ Որոշ դեպքերում այն մարդիկ, ովքեր մենսփրեդինգը համարում են վիրավորական, նկարել են այդ կեցվածքն ու տարածել ինտերնետում ։ 2017 թվականի հունիսից Մենսփրեդինգը արգելված է նաև Մադրիդի հասարակական տրանսպորտում ։
Քննադատություն
Մենսփրեդինգի դեմ արված քննադատություններն ու արշավները հանգեցրել են նաև հակաքննադատության՝ կանանց նմանատիպ պահվածքն ու հավելյալ նստատեղերը պայուսակներով զբաղեցնելու պատճառներով։ Մենսփրեդինգի օրինակ է Նյու Յորքում դերասան Թոմ Հենքսի՝ մետրոյում ոտքերը լայն բացած նստած վիճակի արված լուսանկարը, որի պատճառով նա քննադատության է ենթարկվել։ Մինչդեռ թոլքշոուներից մեկում իրեն ուղղված այդ մեղադրանքին նա պատասխանել է, որ մետրոն կիսադատարկ էր ։ Հավասարության կանադական ասոցիացիան, որը Մարդու իրավունքների կանադական խումբ է, քննադատական վերաբերմունք է ունեցել տարանցիկ իշխանությունների կողմից մենսփրեդինգի դեմ տարվող արշավներում։ Ըստ այս ասոցիացիայի պատճառաբանության՝ տղամարդկանց համար ֆիզիկապես ցավոտ է ոտքերը փակ նստելը, իսկ մենսփրեդինգի դեմ արվող արշավները համեմատական են այն բանին, որ ավտոբուսներում կամ գնացքներում կանանց արգելվի կրծքով կերակրելը ։ Մինչդեռ կանանց շրջանում արված հարցումների՝ ոտքերը լայն բացած նկարված տղամարդիկ ավելի սեքսուալ են ։ Իսկ 2016 թվականին մենսփրեդինգ տերմինը ընդգրկվել է Լեյքի պետական բարձրագույն համալսարանի հրապարակած արգելված բառերի ու նախադասությունների ցուցակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հանրային տրանսպորտ Կատեգորիա:Նորաբանություններ Կատեգորիա:Հանրալեզվաբանություն Կատեգորիա:2010-ականներին կազմված բառեր Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Տղամարդիկ Կատեգորիա:Սեքսիզմ Կատեգորիա:Ֆեմինիստական տերմիններ
Բարիթ Խևի
Բարիթ Խևի (ბარათხევი), գետ Վրաստանում։ Պատկանում է Կուրի ավազանին, Օցխե գետի ձախ վտակը և հոսում է Ադիգենի շրջանով ։ Երկարություն 11 կմ, ավազանի տարածք 52,2 կմ²։ Ակունքը գտնվում է Մեսխեթի լեռնաշղթայի հարավային լանջին, ծովի մակարդակից 2425 մ բարձրության վրա։ Գետը հոսում է խորը և նեղ կիրճում, փշատերև և խառը անտառներով։ Միանում է Աբաստումանի ներքևում գտնվող Օցխե գետին։ Ունի 42 փոքր վտակ՝ ընդհանուր երկարությունը 45 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր Կատեգորիա:Ադիգենի շրջան Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Կրիվցովի հուշահամալիր
Ընդհանուր նկարագրություն
Համալիրը կազմված է երկու մասից. զոհված զինվորներին նվիրված 15 մետրանոց բուրգի տեսքով հուշարձանից և երկու եղբայրական գերեզմաններով սգո արարողությունների հրապարակից, որտեղ տեղադրված է 9 մետրանոց կոթող և վառվում է «Փառքի հավերժական կրակը»։
1970 թվականի սեպտեմբերի 16-ին տեղի է ունեցել «Կրիվցովի հուշահամալիրի» բացումը։ Հեղինակներն են ճարտարապետ Ս. Ֆյոդորովը, քանդակագործ Վ. Բասարևը, նկարիչ Անդրեյ Կուրնակովը։
2012 թվականին քար է դրվել այն վայրում, որտեղ պետք է տաճար կառուցվի զոհված զինվորների պատվին։
2016 թվականին հուշարձանը մտել է Ռուսաստանի` Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ընկած խորհրդային զինվորների հիշատակին կանգնեցված նշանավոր հուշահամալիրների տասնյակի մեջ ։
Հուշահամալիրից ոչ հեռու գտնվում է ռուս-թուրքական պատերազմի հերոս ռուս գեներալ Վ. Լավրովի գերեզմանոցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Վիշտը (պատմվածք)
«Վիշտը» (Тоска), Անտոն Չեխովի պատմվածքը` գրված 1886 թվականին, առաջին անգամ հրապարակվել է 1886 թվականի հունվարի 16-ին Պետերբուրգյան թերթում։
Հրապարակումներ
Պատմվածքն առաջին անգամ հրապարակվել է Պետերբուրգյան թերթում № 26, 1886 թվականի հունվարի 16-ին «Թռչող նշումներ» բաժնում Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։ Թեթևակի փոփոխություններով պատմվածքը տպագրվել է «Խայտաբղետ» պատմվածքների ժողովածուում։ 1895 թվականին պատմվածքը տեղ է գտնում «Նշույլներ» անթոլոգիայում։ Աննշան վերափոխված տարբերակով Չեխովը պատմվածքը ներառում է Ադոլֆ Մարքսի կողմից 1899-1901 թվականներին տպագրված իր ստեղծագործությունների երրորդ հատորում։ Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, հունգարերեն, գերմաներեն, սերբախորվաթերեն, սլովակերեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն և չեխերեն։
Սյուժե
Մահանում է կառապան Իոնի որդին։ Հայրը հուսահատորեն և ապարդյուն կերպով փորձում է իրեն հանդիպող մարդկանց պատմել այն մասին, թե ինչպես է այդ իրադարձությունը տապալել իրեն։ Նա խոսում է նույնիսկ իր ձիու հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1886 պատմվածքներ Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ
Յու
Յու (Hjo, քարտեզի վրա՝ Յո ),  փոքրիկ շվեդական քաղաք Վետերն գետի ափին։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ ապրում է 8809 մարդ ։
Պատմություն
Յուն որպես քաղաք ճանաչվել է դեռևս 1413 թվականին։
Քաղաքում կառուցված տները հիմնականում փայտից են։ Նման շատ քաղաքներ միջնադարում ոչնչացվել են հաճախակի հրդեհների պատճառով և հետագայում վերակառուցվել են։ Յուի բախտը այդ հարցում բերել է, քանի որ քաղաքում եղել է մեկ անգամ հրդեհ 1794 թվականին, որի ժամանակ ոչնչացել էր եկեղեցին, այլ տներ, բայց ընդհանուր քաղաքի կառուցվածը նույնն է մնացել և պահպանվում է մինչ օրս։
Յուի հետ միասին Էկշյո և Նուրա քաղաքները հանդիսանում են տուրիստական կենտրոններ և կոչվում են «3 փայտե քաղաքներ» (Tre trästäder): Յուն չնայած իր քիչ բնակչությանը՝ կոչվում է քաղաք։ Սակայն Շվեդիայի վիճակագրական վարչությունը քաղաքների է համարում 10 000-ից ավելի բնակչություն ունեցող միայն բնակավայրերը։
2013 թվականին քաղաքը տոնեց իր 600-ամյակը։
Տեսարժան վայրեր
S/S Trafik շոգենավը Շվեդիայի ամենահին շոգենավերից մեկն է։ Այն ամռանը կատարում է փոքր ուղևորություններ դեպի ամենամեծ կղզի՝ Վատերն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքներ
Բողնյաց
Բողնյաց (ახკერპისწყალი), Բողնյաց գետ, Բոլոտավրի, գետ Հայաստանի Լոռվա մարզում և Վրաստանում, Մաշավերի աջ օժաևդակը։ Սկիզբ է առնում Վիրահայոց լեռների՝ Գայլեդրունք լեռնանցքի հարավ-արևերյան կողմից և Վրաստանի տարածքում միանում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 40 կմ, Հայաստանի տարածքում՝ 10 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր Կատեգորիա:Մաշավեր գետի վտակներ
Հիդրոզոաներ
Հիդրոիդաներ (Hydrozoa), հիդրոիդներ, աղեխորշավորների տիպի ջրային անողնաշարավոր կենդանիների դաս։ Մեծ մասին բնորոշ է սերունդների հաջորդականությունը. անսեռ սերունդը՝ պոլիպը, փոխարինվում է սեռական սերունդով՝ մեդուզայով։ Պոլիպներն առաջացնում են գաղութներ, որոնք հիմքով միանում են սուբստրատին։ Մեդուզաները բաժանասեռ են, հաճախ պոկվում են գաղութից և ազատ լողում։ Բեղմնավորված ձվաբջջից զարգանում է լողացող երկշերտ թրթուրը՝ պլանուլան։ Հիդրոզոաների որոշ տեսակների թաղանթում կրային աղեր կուտակվելով առաջացնում են մեծ խութեր։ Հիդրոզոաները սնվում են կենդանական կերով, շոշափուկների միջոցով որսում են պլանկտոնային խեցգետնիկներ, միջատներ, ձկների թրթուրներ։ Հայտնի է ավելի քան 2500 տեսակ։ Բրածո վիճակում հայտնի են կավճի շրջանից։
Կատեգորիա:Հիդրոզոաներ
Բահարլը (լեռնարոտավայր)
Բահարլը, լեռնարոտավայր Ղարաբաղում։ Հիշատակվում է 19-րդ դարի վերջերին, այն ժամանակ ուներ 17 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնարոտավայրեր
Հանա Ռովինա
Հանա Ռովինա (חנה רובינא&lrm, ), հայտնի է նաև՝ Ռոբինա, իսրայելցի դերասանուհի։ Հաճախ նրան անվանում են «հրեական թատրոնի առաջին լեդի» ։
Կենսագրություն
Հանա Ռովինան ծնվել է Բերեզինոյում, Մինսկի շրջան (նահանգ), Բելառուս, Ռուսական կայսրություն։ Նախքան Առաջին համաշխարհային պատերազմը Վարշավայում անցել է նախադպրոցական մանկավարժների համար նախատեսված եբրայերենով դասընթացը ։
Հրեա գրող Ալեքսանդր Պեննից 1937 թվականին դուստր է ունեցել՝ Իլանային ։
Գործունեություն
Դերասանական կարիերան սկսել է Նահամ Ցեմախի անվան հրեական թատրոնում։ 1917 թվականին, Հաբիմա թատրոնի բացման հետ մեկտեղ, միացել է նրան և մասնակցել նախնական թատերական գործընթացներին, եղել թատրոնի հիմնադիրներից, աշակերտել Կոնստանտին Ստանիսլավսկուն, Եվգենի Վախթանգովին, խաղացել Եվգենի Վախթանգովի պիեսում։ Հայտնի է դարձել Սեմյոն Անսկիի The Dybbuk (Երկու աշխարհների միջև) պիեսում մարմնավորած Լեայի դերով ։
1928 թվականին Ռովինան և Հաբիմա թատրոնի այլ դերակատարներ ներգաղթել են Պաղեստին։ Հաբիմա թատրոնը դարձել է նոր ազգային թատերական շարժման առաջատար, իսկ Ռովինան ճանաչվել է որպես շարժման առաջատար դերասանուհի ։ Մոսկվայում The Dybbuk պիեսի կատարմամբ (Լեայի դերակատարմամբ, սպիտակ զգեստով, երկար սև հյուսերով), Ռովինայի կերպար դարձավ ի հայտ եկող հրեական թատրոնի իկոն ։
Ռովինան շատ լուրջ էր վերաբերվում իր գործին և փորձում էր ապրել հերոսների կյանքով։
Նիսիմ Ալոնին Ռովինայի համար գրել է «Մորաքույր Լիզա» պիեսը, որտեղ նա մարմնավորել է գլխավոր հերոսին ։
Մրցանակներ և ճանաչում
1956 թվականին թատերական գործունեության համար արժանացել է Իսրայելի մրցանակի ։ Բեմում ակտիվ գործունեություն է ծավալել մինչև մահը՝ 1980 թվականը ։ Մահացել է Թել Ավիվում, 91 տարեկանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրեաներ Կատեգորիա:Բելառուս հրեաներ Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ Կատեգորիա:Հրեա դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսրայելցի թատրոնի դերասանուհիներ
Անհրաժեշտ աշխատանք
Անհրաժեշտ աշխատանք, աշխատուժի վերարտադրությունն ապահովող անհրաժեշտ աշխատաժամանակի ընթացքում ծախսվող աշխատանք։ Անհրաժեշտ աշխատանքը յուրսւքանչյուր հասարակարգում ստանում է տնտեսական նոր բովանդակություն և դրսևորման ձև։
Կատեգորիա:Աշխատանք
Պոլ Հագիս
Պոլ Էդվարդ Հագիս (Paul Edward Haggis ), կանադա-ամերիկացի սցենարիստ, պրոդյուսեր և կինոռեժիսոր, որն իր կարիերան սկսել է ամերիկյան և կանադական տարբեր հեռուստասերիալներ ստեղծելով։
Երիտասարդություն
Պոլ Հագիսը ծնվել է 1953 թվականի մարտի 10-ին Օնտարիո նահանգի Լոնդոն քաղաքում ՝ Մերի Իվոնի (ծննդյամբ Մեթքալֆ) և Էդվարդ Գ․ Հագիսի ընտանիքում ։ Լոնդոնի (Օնտարիո նահանգ) «Պատկերասրահ» թատրոնը պատկանել է նրա ծնողներին և Հագիսը թատրոնում աշխատանքի շնորհիվ ստացել է իր առաջին փորձը արվեստի ոլորտում ։ Նա սովորել է Ս. Թոմասի լրացուցիչ տարրական դպրոցում և ոգեշնչված լինելով Ալֆրեդ Հիչքոքի և Ժան Լյուկ Գոդարի ստեղծագործություններով՝ ավելի ուշ տեղափոխվել է արվեստ ուսումնասիրելու Հ․ Բ․ Բիլայի միջնակարգ դպրոցում ։ Միքելանջելո Անտոնիոնիի «Լուսանկարի մեծում» ֆիլմը դիտելուց հետո, նա մեկնել է Անգլիա՝ լուսանկարչի մասնագիտություն սովորելու համար ։ Հագիսը հետագայում վերադարձել է Կանադա, որպեսզի ֆիլմի ուսումնասիրությունը շարունակի Ֆենշո քոլեջում ։ 1975 թվականին Հագիսը տեղափոխվել է Լոս Անջելես՝ սցենարիստի կարիերա սկսելու համար աշխատանքի տեղավորվելով հեռուստատեսությունում ։
Կարիերա
Հագիսը սկսել է աշխատել որպես այնպիսի հեռուստատեսային ծրագրերի սցենարիստ, ինչպիսիք են «Սիրո նավակ», «Մի անգամ՝ մեկ անգամից», «Տարբեր նախասիրություններ» և «Փաստեր կյանքից» ։ «Փաստեր կյանքից» սերիալում նա առաջին անգամ իրեն փորձել է որպես պրոդյուսեր ։  1980-1990-ական թվականներին Հագիսը գրել է սցենարներ մի քանի սերիալների համար, որոնց թվում են՝ «Թրեյսի Ուլմանի շոուն», «Կտրուկ հարավ» և «Լոս Անջելեսի օրենքը» ։ Նա եղել է «Ուոքեր՝ տեխասի ռենջեր» և «Ընտանեկան օրենք» հեռուստասերիալի ստեղծողներից մեկը (նա եղել է նաև այդ սերիալի գործադիր պրոդյուսերը) ։
Նա գործընկեր կինեմատոգրաֆիստների ճանաչումն է ձեռք բերել «Միլիոն դոլարանոց աղջիկը» ֆիլմում իր աշխատանքի համար, որը Allmovie-ն որպես պրոդյուսերի անվանել է «լուրջ ձեռքբերում» և «առաջին նշանակալի փորձը գեղարվեստական ֆիլմերում» ։ Հագիսը կարդացել է երկու պատմություններ, որոնք գրել է բռնցքամարտի մարզիչ Ջերի Բոյդը՝ Ֆ․ Կս․ Տուլ․ կեղծանվամբ ։ Հագիսը ձեռք է բերել այդ պատմության իրավունքները և գրել է դրա հիման վրա սցենար, որով էլ բեմադրել է ֆիլմը։ Քլինթ Իսթվուդը խաղացել է ֆիլմի գլխավոր դերում, ինչպես նաև եղել է ֆիլմի ռեժիսորը։ «Միլիոն դոլարանոց աղջիկը» ֆիլմի համար ստացել է չորս «Օսկար» մրցանակ՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում ։
«Միլիոն դոլարանոց աղջիկը» կինոնկարից հետո Հագիսը աշխատել է «Բախում» ֆիլմի վրա ։ Այս անգամ նա ինքն է հորինել բնօրինակ գաղափարը, իսկ հետո գրել է սցենարը և նկարահանել ֆիլմը, ինչը նրան թույլ է տվել ավելի շատ վերահսկել կինոնկարի ստեղծման գործընթացը ։ «Բախում»-ը դարձել է նրա կարիերայում երկրորդ կարճամետրաժ ֆիլմը (առաջին եղել է 1993 թվականի «Կարմիր տաքություն» ֆիլմը)։ «Բախում»-ը արժանացել է քննադատների դրական ընդունելությունը, իսկ Ռոդջեր Էբերթը այն անվանել է 2005 թվականի լավագույն ֆիլմ ։ Նա արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն մոնտաժ» և «Լավագույն օրգինալ սցենար» անվանակարգերում, ինչպես նաև ևս երեք անվանակարգերում։ Հագիսը ստացել է երկու մրցանակ՝ «Լավագույն ֆիլմ»-ի (որպես պրոդյուսեր) և «Լավագույն օրգինալ սցենար»-ի համար։ Նա դարձել է առաջին մարդը, որը սցենար է գրել տարվա երկու լավագույն ֆիլմերի համար ։
Վերջին նախագծերի թվում են Ջեյմս Բոնդի մասին պատմող «Կազինո Ռոյալ» և «Գթասրտության քվանտ» ֆիլմերը, որտեղ նա հանդես է եկել որպես սցենարիստ։ 2007 թվականին նա Մարկ Բոալի՝ Playboy ամսագրում հրապարակված հոդվածով նկարահանել է «Էլայի հովտում» ֆիլմը, որտեղ պատմվում է հոր մասին, որը փնտրում է Իրաքի պատերազմական գոտուց վերջերս վերադարձած իր որդու մահվան պատճառը։ Կինոժապավենը Վենետիկի 64-րդ կինոփառատոնում ստացելէ SIGNIS մրցանակ (հաղորդակցության գծով Համաշխարհային կաթոլիկական ասոցիացիայի կողմից)։
Անձնական կյանք
Ապրում է Սանտա Մոնիկայում ։
1977-1994 թվականներից ամուսնացած է եղել Դիանոյ Ջեթեսի հետ, որը նրա համար լույս աշխարհ է բերել երեք աղջիկ։ 1997-2012 թվականներին ամուսնացել է դերասանուհի և երգչուհի Դեբորա Ռենարդի հետ, որը ունեցել է որդի՝ Ջեյմսին ։
2009 թվականին ստեղծել է Artists for Peace and Justice ոչ առևտրային կազմակերպությունը, որն օգնություն է ցույց տվել Հայիթիի Հանրապետությունան աղքատ երիտասարդներին ։
Հագիսը Սաենթոլոգիայի եկեղեցու անդամ էր և պնդում էր, որ 35 տարվա ընթացքում ակտիվորեն մասնակցություն է ունեցել այդ կազմակերպությունում ։ 2009 թվականի հոկտեմբերին նա լքել է կազմակերպությունը ։ Հագիսը նման քայլի է դիմել Սան Դիեգոյում՝ սաենթոլոգիայի եկեղեցու տեղական բաժանմունքի կողմից արված հայտարարության պատճառով՝ ի աջակցություն 8-րդ առաջարկության, որը պահանջում էր օրենսդրորեն արգելել միասեռների ամուսնությունը Կալիֆորնիայում ։
Հագիսը գրելով սաենթոլոգիայի եկեղեցու ներկայացուցիչ Թոմի Դևիսին, առաջարկել է դատապարտել այդ օրինագիծը, և երբ Դևիսը պատասխանել է լռությամբ, Հագիսը հայտարարել է, որ «Լռությունը համաձայնության նշան է, Թոմի՛: Ես հրաժարվում եմ տալ իմ համաձայնությունը» ։ Այնուհետև նա թվարկել է այլ պահանջներ սաենթոլոգիայի վերաբերյալ, ներառյալ՝ իր բոլոր նախկին ընկերների հետ հարաբերությունների արգելքները և ԶԼՄ-ներում գաղտնի տեղեկություններ տարածելը համայնքի նախկին անդամների մասին, որոնք լքել են կազմակերպությունը  ։ The Observer-ը Հագիսի հեռանալը սաենթոլոգիայից մեկնաբանել է այսպես․ «Հագիսի որոշումը թողնել սաենթոլոգիան, կարծես կրկին դժվարություններ է առաջացրել հանրային կապերի ոլորտում, ոչ պակաս Հոլիվուդի աստղերի փողերից կախվածության պատճառով՝ իր ամենաթանկ դասընթացներից և գովազդներից եկեղեցու համար եկամուտ ստանալու աղբյուր» ։ 2015 թվականին Հագիսը պատմել է իր սաենթոլոգիայի եկեղեցում գտնվելու պատմությունը Ալեքս Գիբնիի «Տեսիլք» («Ճանապարհ դեպի կղեր․ սաենթոլոգիա և հավատքի զնդան») վավերագրական ֆիլմում։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Մարտի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:1953 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Յուրմաշ (Ուսոլկիի վտակ)
Յուրմաշ (Юрмаш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստանով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուսոկա գետի ձախ ափից 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ալավերդի Ֆայրոյան
Ալավերդի Հասրաթի Ֆայրոյան (1910, գ. Ցղուկ, Բիթլիսի նահանգ - ), հայ մանկավարժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-գերմանական ճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Ալավերդի Ֆայրոյանը, Մեծ եղեռնի տարիներին կորցնելով ծնողներին, մի կերպ տեղափոխվել է Արևելյան Հայաստան և մինչև 1929 թվականը ապրել մանկատներում։ 1929 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանը և ուսուցչական աշխատանք կատարել Արթիկի ու Անիի շրջաններում։ Ավարտել է 26 կոմիսարների անվան Անդրկովկասյան կուսակցական բարձրագույն դպրոցը, Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։
1941 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Սովորել է Բաքվում, քաղղեկի դասընթացներում։ 1942 թվականին նշանակվել է 390-րդ դիվիզիայի 789-րդ գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի քաղղեկ։ Թեոդոսիայի մոտերքում նրանց գումարտակը շրջապատման մեջ է ընկնում։ Մարտի 21-ին Ֆայրոյանը ոտքից ծանր վիրավորվում է։ Նա իր մարտական ընկերների հետ արյունաքամ ընկած է լինում ռումբի պայթյունից առաջացած փոսում։ Այստեղ էլ նա գերի է ընկնում։ 1943 թվականի հունվարի 21-ին ուկրաինական պարտիզանների օգնությամբ, մի խումբ ռազմագերիների հետ միասին, Ա. Ֆայրոյանին հաջողվում է փախչել ճամբարից։ 1943 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին ստեղծվում է 21 հոգուց բաղկացած հայկական պարտիզանակն ջոկատ, որը կոչվում էր «Պոբեդա»։
1944 թվականի հունվարի 21-ին «Պոբեդա» ջոկատը միանում է ԽՍՀՄ կրկնակի հերոս Սիդոր Կովպակի հրամանատարությամբ գործող պարտիզանական միավորմանը։ Ալավերդի Ֆայրոյանը 2-րդ վաշտի կուսկազմակերպության քարտուղարն էր և ականանետային ջոկատի հրամանատարը։ Մարտական գործողություններից մեկի ժամանակ Ֆայրոյանը ծանր վիրավորվում է և երկարատև բուժումից հետո տուն վերադառնում։
1945-1962 թվականներին Ալավերդի Ֆայրոյանը եղել է Լենինականի մանկավարժական տեխնիկումի տնօրենը։ Այնուհետև, մոտ տասը տարի, աշխատել է Լենինականի ժողկրթբաժնի վարիչի պաշտոնում։ 1971 թվականից ղեկավարել է ուսուցիչների կատարելագործման հանրապետական ինստիտուտի Լենինականի մասնաճյուղը։
Ալավերդի Ֆայրոյանը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» երկրորդ աստիճանի շքանշանով և հինգ մարտական մեդալով։ Աշխատանքային գործունեության ընթացքում արժանացել է Լենինի շքանշանի, հինգ մեդալների ու մի շարք պատվոգրերի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Բարխալ (գետակ)
Բարխալ, գետակ Սև ծովի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Պարխարյան լեռների լանջերից և ձախ կողմից թափվում Ճորոխ գետը։ Ջրառատ է, ավազանի մեծ մասն անտառապատ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Նովա Սորի (Բաիա)
Նովա Սորի (Nova Soure), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Րիբեյրա դու Պոմբալ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 24 209 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 021,277 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 23,7 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականին։
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում կիսաանապատային է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Ամպրոպից հետո (նկար)
Պատմություն
1868 թվականին տասնութամյա Ֆեոդոր Վասիլևն անդրադարձել է գյուղական բնանկարների թեմատիկային։ Նկարիչ Իվան Շիշկինի հետ միասին նա 1867 թվականին եղել է Վալաամ կղզում, իսկ 1868 թվականի ամառը նրանք անցկացրել են Կոստանտինովկա գյուղում, որ տեղակայված է Սանկտ Պետերբուրգից ոչ հեռու՝ Կրասնե Սելոյի մոտ (ներկայում մտնում է Գորելովո շրջանի կազմի մեջ )։ «Ամպրոպից հետո» կտավից բացի նույն տարում Ֆեոդոր Վասիլևն ստեղծել է նաև այլ հայտնի նկարներ։ Դրանցից են «Գյուղական փողոց» («Деревенская улица») և «Հոտի վերադարձը» («Возвращение стада») կտավները, որոնք նույնպես ներկայում պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում։
«Ամպրոպից հետո» նկարը Տրետյակովյան պատկերասրահին է նվիրել գործարար և հավաքորդ Դմիտրի Բոտկինը (1898 թվականից ոչ ուշ) ։
Նկարագրություն
Կտավի մեծ մասն զբաղեցնում է երկինքը, որ մասամբ մուգ կապույտ է, իսկ մասամբ էլ ծածկված է ամպերով, որ հիշեցնում են քիչ առաջ ավարտված ամպրոպը։ Երկնքից ներքև պատկերված է անտառի մուգ կանաչ շերտը, իսկ առաջին պլանում՝ անձրևից ողողված գյուղական ճանապարհը ։
Համեմատելով Ֆեոդոր Վասիլևի «Ամպրոպից հետո» և «Գյուղական փողոց» նկարները՝ արվեստագետ Ֆաինա Մալցևան գրել է.
Իրենց երևացող պարզության հետ միաժամանակ երիտասարդ բնանկարչին հաջողվել է դրանցից յուրաքանչյուրի բովանդակությանը հաղորդել մեծ, ընդհանուր իմաստ։ Երկու նկարների կոմպոզիցիաներն էլ կարծես թե սահմանափակելով հեռվում ստվարացող անտառի շերտով՝ Վասիլևը հնարավորինս ընդլայնում է դրանցում պատկերված տարածությունը և մասնավորապես արտահայտում է դա ճանապարհով ու դրա վրա երևացող անվահետքերով։
Ռուսական պետական թանգարանում պահվում են Ֆեոդոր Վասիլևի երկու նկարները՝ «Գյուղական ճանապարհն անձրևից հետո» («Просёлочная дорога после дождя») և «Սայլը ճանապարհին» («Повозка на дороге»), որոնք օգտագործվել են «Ամպրոպից հետո» կտավի ստեղծմանը նախապատրաստվելիս ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1868 նկարներ Կատեգորիա:Ֆեոդոր Վասիլևի նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Իսահակ Լակեդեմ (վեպ)
Իսահակ Լակեդեմ (Isaac Laquedem), Ալեքսանդր Դյումայի անավարտ արկածային վեպ։
Առաջին անգամ հրապարակվել է «Le Constitutionnel» քաղաքական օրաթերթում 1852 թվականի դեկտեմբերից 1853 թվականի մարտ ամիսներին։ Հետո փարիզյան «Librairie Theatrale» հրատարակչությունը հրատարակեց այն առանձին գրքով(1853 թվական)։
Վեպում բարձրացված թեմաներն են թափառականությունը, անհնազանդությունը, անմահությունը, հին աշխարհի փոխարինումը նոր կարգերով, թեմաներ, որոնք անսովոր էին Դյումայի և «Երեք հրացանակիրների» շփոթված սիրողների համար։ Սրանով էլ բացատրվում է, թե ինչու է վեպը ավելի քիչ հայտնիություն վայելում հրատարակիչների շրջանում, համեմատած Դյումայի մյուս վեպերի հետ ։
Սյուժեն
Այստեղ Իսահակի պատմությունը ընդմիջվում է և Դյումայի կողմից մտածված դյութազներգութունը մնում է անավարտ։ Հեղինակն առաջարկել է վեպը գրել հինգ մասով, որտեղ Իսահակ Լակեդեմի աչքերով պիտի ցույց տրվեր աշխարհի ողջ պատմությունը՝ Հռոմեական կայսրությունը, Կարլոս մեծի թագավորությունը, Շառլ IX-ի թագավորումը, Նապոլեոնի արշավանքները և ապագան՝ Մարդկության վերջը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1853 վեպեր
Գեժելար
Գեժելար, լեռնաշղթա Պարսկահայաստանում Կարմիր և Զանգիմար գետերի ստորին հոսանքի ջրբաժան շրջանում, Կարմիր գետի գետաբերանից 3-4 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Ձգվում է 6-7 կմ երկարությամբ, հյուսիս-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ուղղությամբ։ Շրջակայքի նկատմամբ բարձրությունը զգալի է ։
Պորտուգալիայի Առաջին Հանրապետություն
Պորտուգալիայի Առաջին Հանրապետություն (República Portuguesa), պատմական պետություն Պիրենեյան թերակղզու վրա, որը նաև ներառում է Պորտուգալիայի նոր պատմության 16-ամյա ժամանակաշրջանը։
Գեժելար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Պորտուգալիայի Առաջին Հանրապետություն
1910 թվականի հոկտեմբերի 5-ին պորտուգալական հեղափոխությունը ավարտվեց հաղթանակով և երկրում հաստատվեց պառլամենտական հանրապետությունը՝ Պորտուգալիայի առաջին հանրապետությունը՝ վարչապետի գլխավորությամբ։
1926 թվականի մայիսի 29-ին կատարվեց ազգային հեղաշրջում և տապալվեց առաջին հանրապետությունը։ Երկրում հաստատվեց բռնապետական ռեժիմ, որը հայտնի է Ազգային դիկտատուրա (Ditadura Nacional) անունով։
Երկրի պատմության 16 տարիների ընթացքում Պորտուգալիայում նախագահեցին 9 նախագահներ, ինչպես նաև 44 նախարարներ։
Առաջին հանրապետության կառավարման տարիները հայտնի է այսպես.
Լրացուցիչ ընթերցանություն
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի պատմություն Կատեգորիա:Պորտուգալիա Կատեգորիա:1910 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Պիրենեյան թերակղզու պատմական երկրներ
Յիտիոն
Յիտիոն, Գիտիոն (Γύθειον ), փոքր քաղաք Հունաստանում։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 17 մետր բարձրության վրա ։  Տեղակայված է Պելոպոնես թերակղզու հարավային մասում, Աթենքից 171 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, 51 կիլոմետր հարավ-արևելք Կալամատայից և «Կապիտան-Վասիլիս-Կոստանդնուպոլիս» օդանավակայանից 58 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Անատոլիկի-Մանի համայնքի վարչական կենտրոնը, Լակոնիա ծայրամասային միավորումում, Պելեպոնես պերիֆերիայում։ Բնակչությունը 4279 բնակիչ է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի ։
Հնում համարվում էր Սպարտայի ծովային նավահանգիստ, որը տեղակայված էր Յիտիոնից 40 կիլոմետր հյուսիս։ Այն համարվել է կարևոր նավահանգիստ ընդհուպ մինչև մ․ թ․ IV դարը, երբ, ենթադրաբար, քաղաքը ավերվել է ուժգին երկրաշարժից։ Ներկա ժամանակում այն ամենախոշոր և կարևորագույն քաղաքն է Մանի թերակղզում։
Պատմություն
Ըստ Գիտիյը ավանդության (Γύθειον, Gythium ) հիմնադրվել է Ապոլլոնի և Հերակլեսի կողմից Դելփյան պատգամախոսի եռաոտանու պատճառով վեճի արդյունքում ։
Հիմնադրվել է փյունիկցիների կողմից։ Մ․ թ․ ա․ VI դարում դարձավ Լակոնիայի գլխավոր նավահանգիստը։ Պատկանել է Սպարտային։ Առաջին անգամ հիշատակվում է Թուկիդիդեսի կողմից, աթենական Տոլմիդա ծովի նկարագրությունում, որը ամայացրել է Գիտիյը մ․ թ․ ա․ 455 թվականին Էպամինոնդը Լակոնիայի արշավանքի ժամանակ՝ մ․ թ․ ա․ 370 թվականին՝ չկարողանալով այն վերցնել։ Գրավվել է հռոմեացի Ֆլամինին եղբայրներ՝ Լուցիայի և Տիտայի առաջնորդությամբ մ․ թ․ ա․ 195 թվականին ։ Հռոմեական ժամանակաշրջանում պատկանել է Էլեվտերոլոկանին, որի կայսր Օկտավիանոս Օգոստոսը ազատել է Սպարտայի տիրապետությունից, և կրկին ծաղկման դարաշրջան ապրեց ։
Յիտիոնի մոտ Օրեսթեսը բուժվել է խելագարությունից։ Կրանայի դիմաց գտնվում էր Աֆրոդֆիտե Մեգոնիտիդի տաճարը, ըստ տեղեկությունների կառուցված Պարիսի կողմից։ Մենելայոսը այստեղ է տեղադրել Թեմիսի և Պրակսիդիկի արձանները։ Լարիսիսոնում գարնանը հաղթեցին Դիոնիսիին ։
Հռոմեական ժամանակաշրջանում դարձավ աճող առևտրական կենտրոն։ 375 թվականին ավերվեց երկրաշարժից։ 1209-1262 թվականներին այստեղ էր Պասավաս բարոնությունը համանուն ամրոցի կենտրոնով, հին Լասայի վայրում ։ XIX դարում հայտնի էր որպես Պալեոպոլ  ։
Հնագիտակսան պեղումներ
Անտիկ թատրոնը, ինչպես նաև հին ագորայի մեծ մասը հայտնաբերվել են XX դարի վերջին Հնագիտական համայնքի պեղումներով։ Ագորայի պեղումները շարունակվում են ներկա ժամանակում։ Վերջերս հայտնաբերվեցին հռոմեական ժամանակաշրջանի գերեզմանատների փլատակները և նախաքրիստոնեական բազիլիկներ ։
Տեսարժան վայրեր
Հին կանանց դպրոցը Էռնեստ Ցիլերի նախագծով 1896 թվականի մեկհարկանի շինություն է, որում  մինչև 1990-ական թվականները տեղակայվել էր 2-րդ նախադպրոցը ։
Երկհարկանի շինությունը Էռնեստ Ցիլերի նախագծով քաղաքապետարանն է, գտնվում է քաղաքային ծովափում ։
Յիտիոն միություն
Յիտիոն համայնքային միությունում ներառված են ինը բնակավայրեր։ Բնակչությունը 4717 է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի, տարածքը՝ 35,141 քառակուսի կիլոմետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Արաքսավան
Արաքսավան (նախկին անվանումը` Սաբունչի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 7-8 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 860 մ։
Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թվականին։ Նախկինում կոչվել է Սաբունչի, երբեմն էլ՝ Շահ զադե Ալի Սաբունչի։ Վերանվանվել է 1978 թվականի հունվարի 25-ին ։ Գյուղը տեղադրված է ծովի մակարդակից 827 մ բարձրության վրա։
Կլիման
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Արաքսավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 732, առկա բնակչությունը` 690 մարդ ։ Մինչև 1918 թ. եղել է ադրբեջանաբնակ ։ Ներկայումս բնակեցված է հայերով, որոնց նախնիների մի մասը 1828-1829 թթ. եկել է Խոյի և Սալմաստի գավառներից։
Արաքսավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 221 տնտեսություն։ Գյուղում գործում են դպրոց, կապի հանգույց, բուժկետ, մանկապարտեզ, մշակույթի տուն։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 377 հա։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են, դրանք զբաղեցնում են ողջ մակերեսի 50 %։ Համայնքի հողերը օգտագործվում են գլխավորապես վարելահողեր զբաղեցնելով 234 հա։ Պտղատու և խաղողի այգիները փոքր տարածք են զբաղեցնում՝ 3,5 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր
Իսրայելի պաշտպանության բանակի անձնակազմի վարչություն
Իսրայելի պաշտպանության բանակի անձնակազմի վարչություն (אגף כוח האדם), որը նախկինում կոչվում էր Մարդկային ռեսուրսների վարչություն, մարդկային ռեսուրսների վերահսկողության և տեղակայման գործունեությունը համակարգող Իսրայելի պաշտպանության բանակի մարմին։
Կառուցվածք
Կատեգորիա:Իսրայելի ռազմական միավորներ և կազմավորումներ Կատեգորիա:Իսրայելի պաշտպանության բանակի վարչություններ
Գերտրուդ Էլայոն
Գերտրուդ Էլայոն (Gertrude B. Elion, ), ամերիկացի կենսաքիմիկոս, դեղագետ, ով իր երկարամյա ղեկավար Ջորջ Հիտչիգսի և Ջեյմս Բլեքի հետ համատեղ 1988 թվականին «դեղերի թերապիայի կարևոր սկզբունքների հայտնաբերման համար» արժանացել է Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի։ Աշխատելով մենակ, ինչպես նաև Հիտչիգսի և Բլեքի հետ, Էլայոնը մշակել է մի շարք նոր դեղեր` օգտագործելով նորարարական հետազոտական մեթոդներ, որոնք հետագայում հանգեցրին ՁԻԱՀ-ի AZT (զիդովուդին) դեղամիջոցի զարգացմանը։ Էլայոնը մշակել է առաջին իմունոպրեսիվ դեղը՝ ազատիոպրինը, որն օգտագործվում է օրգանների փոխպատվաստման համար։
Կենսագրություն
Էլայոնը ծնվել է 1918 թվականին Նյու Յորքում ՝ լիտվացի գաղթական ատամնաբույժ Ռոբերտ Էլայոնի և լեհ գաղթական Բերտա Կոհենի ընտանիքում։ Նրա ընտանիքը կորցրել է իր հարստությունը 1929 թվականի Ֆոնդային բորսայի փլուզումից հետո ։ Երբ Էլայոնը 15 տարեկան էր, նրա պապը մահացավ քաղցկեղից, որից հետո նա ցանկացավ անել հնարավոր ամեն ինչ՝ փորձելու և բուժելու հիվանդությունը ։ 1937 թվականին կենսաքիմիկոսի որակավորում է ստացել Հանթեր քոլեջից, 1941 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանը՝ միաժամանակ աշխատելով որպես ավագ դպրոցի ուսուցիչ։ Էլայոնի տասնհինգ կրթաթոշակների դիմումները մերժվել են գենդերային խնդիրների պատճառով, և նա ընդունվել է քարտուղարության դպրոց և վեց շաբաթ հետո աշխատանք գտել ։
Չկարողանալով ստանալ շրջանավարտ հետազոտողի պաշտոն՝ Great Atlantic and Pacific Tea Company ամերիկյան ընկերության սուպերմարկետում աշխատել է սննդի որակի վերահսկող և Նյու Յորքի սննդի լաբորատորիայի համար փորձարկել է թթուների թթվայնությունը և մայոնեզի մեջ օգտագործվող ձվի դեղնուցի գույնը։ Հետագայում տեղափոխվել է Նյու Յորքի Տակահոյի (այժմ՝ GlaxoSmithKline) Burroughs-Wellcome դեղագործական ընկերություն և եղել Ջորջ Հ. Հիտչիգսի ասիստենտը     ։ Հիտչիգսն օգտագործում էր դեղերի զարգացման նոր եղանակ։ Նա հավատում էր, որ եթե կարողանա խաբել քաղցկեղային բջիջներին` աճի համար արհեստական միացությունների ընդունման համար, դրանք կարող են քանդվել, առանց նորմալ բջիջները ոչնչացնելու ։ Էլայոնը սկսել է աշխատել պուրիների հետ և 1950 թվականին մշակել է հակաքաղցկեղային տիոգուանի և մերկապտոպուրին դեղամիջոցները ։
Էլայոնը սկսել է հաճախել Նյու Յորքի համալսարանի պոլիտեխնիկական գիշերային դպրոց (այն ժամանակ՝ Բրուքլինի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ), սակայն երկար տարիներ անց նրան տեղեկացրին, որ կես-դրույքի հենքով չի կարողանա շարունակել իր դոկտորիականը և պետք է հրաժարվի իր աշխատանքից և գնա լիարժեք դպրոց։ Էլայոնը որոշեց հրաժարվել դոկտորի կոչումից և շարունակել աշխատել ։ Նա դոկտորի կոչում չի ստացել, բայց հետագայում Նյու Յորքի համալսարանի Տանդոն պոլիտեխնիկական դպրոցից (այն ժամանակ՝ Նյու Յորքի համալսարանի պոլիտեխնիկական դպրոց) 1989 թվականին ստացել է պատվավոր դոկտորի և 1998 թվականին Հարվարդի համալսարանի գիտության դոկտորի կոչում։
Պարգևներ, մրցանակներ
1988 թվականին «դեղերի թերապիայի կարևոր սկզբունքների հայտնաբերման համար» Ջորջ Հիտչիգսի և Ջեյմս Բլեքի հետ արժանացել է Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի ։ 1991 թվականին արժանացել է ԱՄն գիտության ազգային մեդալի, 1997 թվականին՝ Լեմելսոնի անվան մրցանակի, 1998 թվականին՝ Գարվան-Օլին մեդալի։
Անդամակցություն
1990 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ, 1991 թվականին՝ Բժշկության ազգային ինստիտուտի անդամ, ինչպես նաև Ամերիկայի գիտության և արվեստի ակադեմիայի անդամ , 1995 թվականին՝ Թագավորական ընկերության օտարերկրյա անդամ (ForMemRS) :
1991 թվականին դարձել է առաջին կինը, ով ընդգրկվել է Ազգային գյուտարարների փառքի սրահում ։
Անձնական կյանք
Նյու Յորքի համալսարանում սովորելու ընթացքում հանդիպել է Լեոնարդ անունով մի վիճակագրագետի, ով մահացել է սրտի փականների մանրէների վարակից։ Էլայոնը երեխաներ չի ունեցել։ Նրա հոբբիներից են եղել լուսանկարչությունը, ճամփորդությունը, երաժշտություն լսելը ։ Մահացել է Հյուսիսային Կարոլինայում 1999 թվականին՝ 81 տարեկան հասակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կին կենսաբաններ Կատեգորիա:Դեղագործներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Կին գյուտարարներ Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին քիմիկոսներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Հրեա կին գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Լենինի զբոսայգի (Վիբորգ)
Լենինի անվան զբոսայգի (Lenininpuisto, Էսպլանադա-զբոսայգի), Վիբորգի կենտրոնական զբոսայգի։ Տարածվում է արևմուտքից Շուկայի հրապարակից մինչև արևելքում գտնվող Սուվորովյան պողոտա (մոտ 700 մ երկարությամբ) և հյուսիսից՝ Լենինի պողոտայից մինչև հարավում գտնվող Ամրոցային փողոց (մոտ երկու հարյուր մետր լայնությամբ)։ Լենինգրադսկի պողոտան այգին բաժանում է երկու մասի։
Պատմություն
Սկզբում այն հայտնի էր որպես քաղաքային էսպլանադայի զբոսայգի, որը հիմնվել է 19-րդ դարի կեսին ավերված Եղջյուրավոր  ամրոցի հողապատնեշների և բերդախրամների տեղում։ Այգու ոչ պաշտոնական անվանումը, էսպլանադ բառը նշանակում է բերդի դիմաց գտնվող տարածք, որը ազատ է շինություններից։ Պուրակի հիմնման ընթացքում տնկվել է  ավելի քան 200 տեսակ ծառ, այդ թվում՝ սպիտակ ուռենի, խեժափիճի, ամուրյան ֆելլոդենդրոն։
Մեծ ժողովրդականություն էր վայելում զբոսայգու ռեստորանը։ «Բելվեդեր» ռեստորանի և հյուրանոցի փայտե շենքը կառուցվել է 1868 թվականին Ֆրեդերիկ Օդենվալի նախագծով։ Այն հրդեհվել է 1887 թվականին և փոխարինվել նոր «Էսպլանադ տաղավար» ռեստորանով (հետագայում ՝ «Էսպիլիա»), որը 1890 թվականին կառուցել է ճարտարապետ Բրյունոլֆ Բլումկվիստը։ Ռեստորանի մասին Մաքսիմ Գորկին հիշատակում է իր «Կլիմ Սամգինի կյանքը» ստեղծագործության մեջ։ Ռեստորանի մոտ Բրյունոլֆ Բլումկվիստի կառուցված բեմահարթակը 1899 թվականին ավերվել է Ֆինլանդիայում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, բայց նորից կառուցվել է 1935 թվականին ճարտարապետ Ունո Ուլբերգի կողմից ռեստորանի վերակառուցման ժամանակ։
Ֆինլանդիայի անկախության հռչակումից հետո այն ստացել էր Տորկելյան զբոսայգի անվանումը (Torkkelinpuisto, ի պատիվ Տորգիլս Կնուտսսոնի)։ Զբոսայգին համալրվել է տեսարժան վայրերով, տեղադրվել էին քանդակներ` Յուսսի Մյատյունենի «Որմզդեղն», ինչպես նաև «Անտառային պատանին» (հեղինակ՝ Յուրիե Լիյպոլա)։ Ալվար Աալտոյի նախագծով կառուցվել էր  քաղաքային գրադարանի շենքը։ Ռեստորանի և բեմահարթակի հարևանությամբ գտնվում  էր մանկական խաղահրապարակը, որտեղ կար փոքրիկ ցայտաղբյուր` գորտի պատկերով։
Վիբորգի ԽՍՀՄ կազմի մեջ մտնելուց հետո զբոսայգին վերանվանվել է ի պատիվ Վլադիմիր Լենինի և ընդարձակվել է` իր մեջ ներառելով Մայր տաճարի նախկին պուրակը, որը տեղակայված է քաղաքի գրադարանի շենքի և Լյութերական տաճարի ավերակների միջև։ Պատերազմի ժամանակ ավերված բեմահարթակի և ռեստորանի տեղում տեղադրվել էին մանկական զվարճանքի հարմարանքներ։ Ոչնչացված ցայտաղբյուրի փոխարեն խաղահրապարակում տեղադրվել էր պատերազմի ժամանակ ավերված կայարանի շենքի դիմացի արջի քանդակը։ Զբոսայգու հետ միավորվել էին նաև հետպատերազմական տարիներին Պողոս Պետրոսի տաճարի հարևանությամբ գտնվող Թատերական (նախկին Շքերթային, այնուհետև` Պիոներական) հրապարակի կանաչ տարածքները, որտեղ 1960-ականներին տեղափոխվել է արջի քանդակը։ Զբոսայգու նոր սահմաններն ամրագրվել են 2009 թվականին ցանկապատի տեղադրման  միջոցով ։ Նույն թվականին զբոսայգում վերականգնվել է Միքայել Ագրիկոլայի հուշարձանը (ավելի վաղ Ֆինլանդիայի Լահտիի քաղաքի պուրակում տեղադրվել էին Որմզդեղնի քանդակի կրկնօրինակները և Միքայել Ագրիկոլայի հուշարձանի կրկնօրինակները, որոնք տեղադրվել էին նաև Ֆինլանդիայի այլ քաղաքներում)։ Զբոսայգու տեսարժան վայրերից մեկը` «Էսպիլիա» ռեստորանի շենքը, վերականգնվել է 2016 թվականին։
Շատրվաններ
Զբոսայգում կան երեք շատրվաններ (գործում են երկուսը՝ Ալվար Աալտոյի գրադարանի մոտ և Թատերական  հրապարակում)։ Պողոս Պետրոսի տաճարի մոտ վերականգնված շատրվանի զարդարման ժամանակ օգտագործվել է պատերազմի ժամանակ ավերված կայարանի շենքի արջի քանդակը ։ «Իմատրայի աղջիկը» շատրվանային քանդակը ոչնչացել է, շատրվանն էլ չի գործում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զբոսայգիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վիբորգի զբոսայգիներ
Պարամիրին
Պարամիրին (Paramirim), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Բաիա նահանգի հարավկենտրոնական մարզում։ Մտնում է Լիվրամենտու դու Բրումադուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 26 245 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 115,641 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 17,3 մարդ/կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Մեծամոր (լիճ)
Մեծամոր, Հովատակ, լիճ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Ակնալիճ գյուղից 1 կմ հարավ–արևելք, ծովի մակարդակից 853 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 0,07 կմ2, խորությունը 9,4 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լճեր
Ջրագրական ցանց
Ջրագրական ցանց, ցամաքի ջրավազանների և ջրահոսքերի (գետերի, լճերի, ճահիճների և ջրամբարների) ամբողջությունը։ Լոկ ջրահոսքերի համակարգը քննարկելիս, կիրառվում է «գետային ցանց» տերմինը։ Սակայն հաճախ Ջրագրական ցանց և գետային ցանց հասկացությունները նույնացվում են։ Ջրագրական ցանցը բնութագրվում է գետային ցանցի խտության, լճաշատության և ճահճացման գործակիցներով (լճերի մակերեսների կամ ճահիճների մակերևույթների հարաբերությունը տարածքի մակերեսին՝ արտահայտված% -ներով)։ Ջրագրական ցանցի կառուցվածքը (խտությունը, լճաշատությունը, ճահճացումը) պայմանավորված է ֆիգիկա-աշխարհագրական պայմանների ամբողջ համալիրով և հատկապես կլիմայով, ռելիեֆով, տեղանքի երկրաբանական կառուցվածքով։
Կատեգորիա:Ջրաբանություն
Անհրաժեշտ արդյունք
Անհրաժեշտ արդյունք, կենսամիջոցների ամբողջություն, որ բավարարում է նյութական արտադրության աշխատողների և նրանց ընտանիքի կենսական պահանջմունքները։ Կապիտալիստական հասարակարգում անհրաժեշտ արդյունք դրսևորվում է աշխատավարձի ձևով, որի մեծությունը որոշվում է աշխատուժ-ապրանքի արժեքի օրենքով և այդ ապրանքի առք ու վաճառքի շուկայական կոնկրետ պայմաններով։ Սոցիալիզմի պայմաններում ընդլայնվում են անհրաժեշտ արդյունքի սահմանները։ Անհրաժեշտ արդյունքը արտադրվում և օգտագործվում է անհատի, նրա ֆիզիկական ու հոգևոր կարողությունների բազմակողմանի զարգացման համար։
Անհրաժեշտ արդյունքը արտահայտվում է
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Սևկատար
Սևկատար, Կարադաղ, Ղարադաղ, լեռնագագաթ Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանագլխին, Գեղամա լեռների հյուսիսային կատարային մասում, Ծաղկաշեն գյուղից 12 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 3225 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Երկրաշարժ Մեքսիկայում (2017)
Երկրաշարժ Մեքսիկայում (Terremoto de México de 2017), հզոր երկրաշարժ, որը տեղի է ունեցել 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Մեքսիկայի Չիապաս նահանգի ափերի մոտ՝ Թեուանթեփեքի ծոցում ։ Առնվազն 60 մարդ մահացել է ։ Երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 8,2 մագնիտուդ ։ Երկրաշարժից հետո ձևավորվել է ցունամի, որի ժամանակ ալիքների բարձրությունը հասել է մինչև 1 մետրի՝ հասնելով մինչև Մեքսիկայի ափերը ։ Վերջին 100 տարիների կտրվածքով, այս երկրաշարժը եղել է ամենահզորը և երկրորդը՝ երկրի պատմության մեջ։ Ամենաուժեղ երկրաշարժը եղել է 1787 թվականի երկրաշարժը, որի ուժգնությունը եղել է 8.6 մագնիտուդ ։ Այն նաև ամենահզորն է 2017 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժերի մեջ ։
Ցնցումների արդյունքում մի քանի շենքեր են փլուզվել մայրաքաղաք Մեխիկոյում ։ Մայրաքաղաքի բնակչության մեծ մասը տարհանվել է ։
Նախագահ Էնրիկե Պենիա Նիետոն կոչով դիմել է Մեքսիկայի քաղաքացիներին՝ իր ցավակցությունները հայտնելով զոհվածների ընտանիքներին ։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը եղել է 100 կիլոմետր խորության վրա, իսկ հիպոկենտրոնը եղել է 35 կիլոմետր խորության վրա։ Երկու երեխաներ զոհվել են Տաբասկո նահանգում, ընդ որում նրանցից մեկը մահացել է արհեստական շնչառության ապարատի անջատման հետևանքով ։ Մեծապես տուժել են Մեքսիկայի հարավային ափերը և Գվատեմալայի արևմտյան ափագիծը։
Մեքսիկական լրատվամիջոցները հայտնում են, որ հետցնցումները շարունակվում են մինչ օրս։ Նախագահ Պենիա Նիետոն հայտարարել է, որ հնարավոր են նոր ցնցումներ։ Մեքսիկայի 11 նահանգներում փակվել են դպրոցները ։
Իր հերթին Գվատեմալայի նախագահ Ջիմի Մորալեսը կոչ է արել երկրի բնակչությանը հանգստություն պահպանել։ Ըստ նախագահի, Գվատեմալայում գրանցվել է միայն մեկ զոհ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Մեքսիկայում Կատեգորիա:2017 երկրաշարժեր Կատեգորիա:2017 Մեքսիկայում
Ջերմաղբյուր (Քարվաճառ)
Ջերմաղբյուրը լքված գյուղատեղի է Արցախի Շահումյանի շրջանում, համանուն գետի ափին։ Գյուղը գտնվում է Նոր Վերինշեն գյուղից 4-5 կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք, իսկ շրջկենտրոն` Քարվաճառից 11-12 կիկոմետր հյուսիս-արևելք։ Գյուղից 1,5 կմ դեպի հարավ-արևելք գտնվում է լքված Եղցի (Եղցաշեն) գյուղը, որտեղ կա 17-րդ դարի կիսավեր եկեղեցի։
Աշխարհագրություն
Տրտու գետի ձախ վտակներից մեկի ափին, դեպի Ռմբոստյան լեռանցք տանող ճանապարհին գտնվում է Ջերմաղբյուր գյուղատեղին, որը հայտնի է նաև Իսթիբուլաղ (տաք աղբյուր) անունով։ Ջերմաղբյուր-Իսթիբուլաղից 1,5 կիլոմետր հարավ-արևելք նույն վտակի ափին գտնվում է մի գյուղատեղի` Եղցաշեն (Քիլիսա) անվանումով։ Այստեղ մինչև հիմա կանգուն է XVII դարում կառուցված միանավ մի եկեղեցի, որի արտաքին չափերն են 14,15x7, 80 մետր ։ Մուտքի մոտ կան խաչքարեր։ Եկեղեցու մոտ կա մի տապանաքար, որի վրա կա արձանագրություն։ Այս եկեղեցին և խաչքարերը ադրբեջանական ուսումնասիրողները փորձել են ներկայացնել որպես աղվանական ։
Պատմական կառույցներ
Խորհրդային տարիներին այստեղ կային Միշնի և Ներքին (Աշաղը) Խաչ անուններով գյուղեր, որոնք գտնվել են Ջերմաղբյուրի մերձակայքում։ Առաջին գյուղն իր անունը ստացել է Լաչինի շրջանի համանուն գյուղից գաղթած և այդտեղ հաստատված քրդերից, իսկ մյուսը` այնտեղ պահպանված խաչքարերից, որոնցից միայն մեկն է հաջողվել գտնել։ Այդ խաչքարը գտնվում է Ներքին Խաչ գյուղից 1 կիլոմետր հարավ-արևելք, ծովի մակարդակից 1711 մետր բարձրությամբ բլրի գագաթին։ Խաչքարը ոչ ամբողջական է։ Խաչքարի չափերն են 155x78x17 սանտիմետր։ Նույն վտակի ձախ ափին են գտնվել Գյոյդա և Աղդաշ գյուղերը, իսկ Տրտուի հովտով ավելի ներքև՝ Ալչայի, Սարիդաշ, Քենդյերի, Քյավշան, Գյունեփայա, Նադիրխանլի, Ղուզեչիրքին, Սնըխքիլիսա, Բաշքյանդ, Միլլի, և գետափնյա Չայքյանդ ու Ղլըչլի գյուղերը` Տրտուի ափին։ Հայոց գերեզմանատան և եկեղեցու հետքեր գտել են միայն Չայքյանդ գյուղում։ Այստեղ մի քանի բնակելի տների և հացի փռի շենքի պատերի մեջ իրար միացված են ավերված գերեզմանատան կոտրատված գերեզմանաքարեր և եկեղեցու խաչազարդ քարեր։ Փռի պատի մեջից հանվել է եկեղեցու երեսպատի խաչազարդ քար և արցախյան ազատամարտիկների ձեռքով այն տեղափոխվել է Արցախի Շահումյանի շրջանի Չարեքտար գյուղ։ Այնտեղ պահպանվածներից ոչ մեկի վրա արձանագրություն չի եղել, բայց ըստ ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների դրանք XII-XIV դարերի կառույցներ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի բնակավայրեր
Մահբանու Արշակունի
Կենսագրություն
Մահբանու Արշակունին Տրդատ Գ Մեծի և Աշխեն թագուհու դուստրն է, Խոսրով Գ Կոտակի և Վիրքի Սողոմե թագուհու քույրը։ 338 թվականից, Խոսրով Գ Կոտակի մահվանից հետ կառավարել է Մեծ Հայքը, մինչև Տիրան Բ-ի չափահաս դառնալը ։ Իր անունը անցել է Պարսից թագավորների ցանկի մեջ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Արշակունիներ Կատեգորիա:Հայ արքայադուստրեր Կատեգորիա:Հայ թագուհիներ
Արգավանդ (Արարատի մարզ)
Արգավանդ, գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում, Մասիս քաղաքից 13 կմ հյուսիս՝ Երևան-Վաղարշապատ խճուղու վրա։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 27 կմ հեռավորության վրա։
Պատմություն
Նախկինում ունեցել է Ջաֆարաբադ, Ջաֆարապատ անվանումները, որը մտել է Երևան նահանգի Երևան գավառի մեջ։ Արգավանդ է վերանվանվել 1946 թվականին։
Գյուղն ընկած է Հրազդան գետի աջ ափին։ Ծովի մակարդակից ունի 877 մ բարձրություն։
Պիր Խուսեյնի դամբարան
Արգավանդ գյուղում գտնվում է 1413 թվականին կառուցված դամբարան։ Դամբարանը կառուցել է Էմիր Սաադի որդի Պիր Խուսեյնը Կարա Կոյունլու տոհմից։
Կլիմա
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 461 տնտեսություն։ Գործում են դպրոց, գրադարան, բուժկետ։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 50 հա։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Հրազդան գետի ջրերով։ Համայնքի հողերը օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 20 հա։ Կան նաև պտղատու և խաղողի այգիներ, որոնք գտնվում են տնամերձ հողերում; Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։ Արոտավայրեր չկան։ Արդյունաբերություն չունի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր