cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեծգետ
Մեծգետ, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Վարարակ գետի օժանդակ։ Սկիզբ է առնում Կողբաձորի լեռների արևմտյան լանջերից և Ակներ գյուղից արևմուտքում միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 5,5 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Վարարակ գետի վտակներ
Բագրատ Բ Բագրատունի
Բագրատ Բագրատունի (ծննդյան թվականն անհայտ-851), Հայոց իշխան (بطريق الأرمن՝ բատրիկ) 826-851 թվականներին, նաև՝ Իշխանաց իշխան (بطريق البطاريق՝ բատրիկ ալ-բատարիկա՝ պատրիկների պաարիկ), Աշոտ Մսակերի որդին։
830 թվականին հիմնադրել է Տարոնի իշխանությունը, որտեղ հետագայում իշխել են իր որդիներ Աշոտը և Դավիթ-Արքայիկը։ Բագրատի իշխանությունը տարածվել է ամբողջ Արմինիայի վրա։ Մուշում կառուցել է սուրբ Փրկչի տաճարը։ Իր զորքով մասնակցել է Բյուզանդիայի դեմ արաբների մղած պատերազմներին։ Աշոտ Արծրունու և այլ իշխանների հետ մասնակցել է հակաարաբական ապստամբությանը, 850 թվականին դիմագրավել է Աբու-Սայիդ (Ապուսեթ) ոստիկանին և թույլ չի տվել մտնել Հայաստան։ 851 թվականին հաղթել է Տարոնի վրա հարձակված Բաղեշի տեր Մուսային։
Յուսուֆ ոստիկանը նրան Իվաթում խաբեությամբ ձերբակալել և ուղարկել է խալիֆայի նստավայրը՝ Սամառա, ուր և մահացել է։ Իշխանական գահը փոխանցվել է եղբորը՝ Սմբատ Բագրատունուն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Տարոնի իշխաններ Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Խողովակաշարային տրանսպորտ
Խողովակաշարային տրանսպորտ, հումքի (հեղուկներ կամ գազեր) և ապրանքների (ցանկացած քիմիական կայուն նյութեր, որոնք կարող են տեղափոխվել խողովակաշարերով) տեղափոխում խողովակներով ։
Նավթատար
1863 թվականին ռուս գիտնական Դմիտրի Մենդելեևն առաջարկել և հիմնավորել է նավթի և նավթամթերքների տեղափոխման համար խողովակաշար օգտագործելու գաղափարը։
Գազատար
Գազատարն ինժեներական կառույց է, որը նախատեսված է գազը և դրանից ստացվող ապրանքները (հիմնականում բնական գազը) խողովակաշարով տեղափոխելու համար։ Գազը մատակարարվում է գազատարների և գազի ցանցերի միջոցով որոշակի ճնշման տակ։ Գազատարները լինում են.
Խողովակաշարով բնական գազի մատակարարումը փոխարինել է Արևմտյան Կանադայից Օնտարիո գազի տեղափոխման մյուս բոլոր ձևերին։ Խողովակների միջոցով գազի առաքման արժեքը շատ ավելի էժան է ծովային, ճանապարհային և երկաթուղային տրանսպորտի հետ համեմատած, քանի որ այն իրականացվում է գազի աղբյուրից դեպի սպառողը տանող ամենակարճ ճանապարհով, ինչպես նաև ունի գազի փոխադրման ավելի ցածր ինքնարժեք։ Խողովակաշարերով տեղափոխման մեջ ներգրավված աշխատողների թիվը կազմում է ավտոմոբիլային տեղափոխման ժամանակ օգտագործվող անձնակամզի 1 %-ը ։
Ամոնիակատար
Ամոնիակատար, խողովակաշար, որը նախատեսված է ամոնիակի տեղափոխման համար։
1970-ական թվականների վերջին ԽՍՀՄ-ը կառուցել է երկրում միակ և աշխարհում հինգերորդ Տոլյատի-Օդեսա ամոնիակատարը, որը նախատեսվել է Տոլյատիի ազոտական ​​գործարանի (ներկայում՝ «Տոլյատիազոտ» ԲԲԸ) հիմնական արտադրանքը տեղափոխելու համար է։ Առաջին փուլը (800 կմ երկարությամբ Գորլովկա-Օդեսա խողովակաշար) շահագործման է հանձնվել 1979 թվականի հոկտեմբերին։ 2417 կմ ընդհանուր երկարությամբ խողովակաշարը (որից 1021 կմ անցնում է Ուկրաինայի տարածքով) ամբողջովին ավարտվել է 1981 թվականին։ Ամոնիակատարի հզորությունը հասնում է տարեկան 2,5 միլիոն տոննայի։ Փոխադրվող ամոնիակը գտնվում է մինչև 35 մթնոլորտ ճնշման տակ հեղուկ վիճակում 355 մմ տրամագծով խողովակի մեջ և +4 °C ջերմաստիճանում։ Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ ամոնիակատարը չի մոտենում բնակավայրերին 1000 մ-ից ավելի, իսկ առավել վտանգավոր վայրերում կիրառվել է «երկակի խողովակի» սկզբունքը։ Նման տեղամասերում ինչպես ներքին (հիմնական), այնպես էլ արտաքին խողովակների պատերը (լրացուցիչ պաշտպանություն ապահովելով կոռոզիայից) կարող են դիմակայել շատ բարձր ճնշման. խողովակների հաստությունն ավելացվել է մինչև 13 մմ, իսկ խողովակների միջև լցված է ազոտ ։
Էթանոլ
Բրազիլիայում խողովակաշարերն օգտագործվում են էթանոլ տեղափոխելու համար, և կան մի շարք նախագծեր` Բրազիլիայում և ԱՄՆ-ում էթանոլային խողովակաշարերի կառուցման վերաբերյալ ։ Ի տարբերություն նավթի և գազի՝ խողովակների միջոցով էթիլային ալկոհոլի փոխադրման ժամանակ ի հայտ են գալիս մի շարք խնդիրներ՝ կապված խողովակաշարի պատերին ագրեսիվ ազդեցության, ինչպես նաև խողովակից ջուր և խառնուրդներ կլանելու հետ ։ Էթանոլի խողովակաշարերի կառուցումը սահմանափակվում է տեղափոխման համեմատաբար փոքր ծավալներով, ցածր ծախսարդյունավետությամբ և այլ նկատառումներով ։
Օգտակար հանածոների հիդրոտրանսպորտ
Հանքային հիդրոտրանսպորտն օգտագործվում է հանքահորերից ածուխ կամ հանքանյութ տեղափոխելու համար։ Խողովակաշար մտնելուց առաջ տեղափոխվող նյութը խառնվում է ջրի հետ, իսկ տեղափոխումից հետո այն պետք է չորացվի։ Հանքանյութերի տեղափոխման համար նախատեսված աշխարհի առաջին խողովակաշարը կառուցվել է 1967 թվականին Թասմանիայում (Ավստրալիա) և ունի 85 կիլոմետր երկարություն, որը ներառում է 366 մետր երկարությամբ կամուրջ՝ Սավաժ գետի վրա 167 մետր անցումով ։ Հանքանյութերի հիդրոտրանսպորտի օրինակ է 525 կիլոմետրանոց խողովակաշարային նախագիծը, որը նախատեսվում է երկաթի հանքանյութ տեղափոխման համար Մինաս-Ռիո հանքավայրից (տարեկան 26,5 միլիոն տոննա հզորությամբ) մինչև Ասու նավահանգիստ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խողովակային տրանսպորտ Կատեգորիա:Բեռնափոխադրումներ ըստ տրանսպորտի տեսակների
Եփրատ (հանդես)
Եփրատ, գրական, գիտական և քաղաքական կիսամսյա հանդես (1913 թվականից՝ ամսագիր)։ Եփրատ քոլեջ-ի հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1909-1914 թվականներին, Խարբերդում։ Խմբագիր՝ Կ․ Սողիկյան։ Պատկերել է կրթական հաստատության առօրյան, տպագրել սաների և շրջանավարտների գրական, պատմական և կրոնական բնույթի աշխատանքները, պատմել քոլեջի սեյսմիկ կայանի գործունեության մասին, հաղորդել բժշկական, աշխարհագրական և ճանապարհորդական տեղեկություններ։
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Յուրի Տիլեմանս
Տիլեմանսը իր կարիերան սկսել է Անդերլեխտում ։ Անդերլեխտի կազմում նա անցկացրեց 185 հանդիպում՝ դառնալով 35 գոլի հեղինակ։ Տիլեմանսը ամենաերիտասարդ բելգիացի ֆուտբոլիստն է, ով հանդես է եկել Չեմպիոնների Լիգայում ։ Բելգիայի առաջնությունում իր դեբյուտը նշել է 16 տարեկան և 148 օրական հասակում ։ 2017 թվականին բելգիացին միացավ Մոնակոյին ։ 2019 թվականին Տիլեմանսը սկզբից՝ վարձավճարով, ապա՝ լրիվ տրանսֆերով տեղափոխվեց Լեսթեր Սիթի։
Բելգիայի ազգային հավաքականի կազմում առաջին հանդիպումը Տիլեմանսը անցկացրեց 2016 թվականի նոյեմբերին՝ 19 տարեկան հասակում ։ 2018 թվականի նա Բելգիայի կազմում մասնակցեց աշխարհի առաջնությանը՝ օգնելով հավաքականին զբաղեցնել 3-րդ հորիզոնականը այս մրցաշարում ։
Անդերլեխտ
2014 թվականի հուլիսի 20-ին Տիլեմանսը թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ Բելգիայի սուպերգավաթի Լոկերենի դեմ խաղում՝ օգնելով Անդերլեխտին հաղթել 2-1 հաշվով և նվաճել գավաթը ։ Օգոստոսի 17-ին բելգիացին գոլի հեղինակ դարձավ Վեստերլոյի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-2 հաշվով ։ 2014-15 մրցաշրջանում նա երկրորդ տարին անընդմեջ ճանաչվեց Բելգիայի առաջնության լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ ։ 2015 թվականի հուլիսի 26-ին Տիլեմանսը գոլ խփեց Վասլանդ-Բևերենի դեմ հանդիպման վերջին րոպեին՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-2 հաշվով ։ Օգոստոսի 30-ին բելգիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Վեստերլոյի դեմ խաղում ։ 2016 թվականի ապրիլի 17-ին նա խփեց Բրյուգգեի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով Անդերլեխտին ։ 2015-16 մրցաշրջանում Տիլեմանսը անցկացրեց 45 հանդիպում՝ դառնալով 7 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Իր առաջին գոլը եվրոպական առաջնություններում Տիլեմանսը խփեց 2016 թվականի հուլիսի 26-ին՝ Չեմպիոնների Լիգայի որակավորման երրորդ փուլի Ռոստովի դեմ խաղում ։ Օգոստոսի 25-ին բելգիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման փլեյ-օֆֆ փուլի Սլավիա Պրահայի դեմ խաղում ։ Նոյեմբերի 6-ին նա գոլ խփեց Օստենդեի դեմ հանդիպման 82-րդ րոպեին՝ փրկելով Անդերլեխտին պարտությունից ։ Թիմի ավագի թևկապով Տիլեմանսը առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ նոյեմբերի 24-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Գաբալայի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ ։ 2017 թվականի հունվարի 22-ին բելգիացին դուբլ ձևակերպեց Սենտ-Տրյուդենի դեմ խաղում ։ Հունվարի 25-ին նա գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Վեստերլոյի դեմ խաղում ։ Փետրվարի 19-ին Տիլեմանսը դուբլի հեղինակ դարձավ Օստենդեի դեմ խաղում ։ Մարտի 31-ին՝ Զյուլտե Վարեգեմի դեմ խաղում բելգիացին դարձավ գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ՝ 2-1 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Ապրիլի 23-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց Բրյուգգեի դեմ խաղում ։ 2016-17 մրցաշրջանում Տիլեմանսը ճանաչվեց Բելգիայի առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ և ընդգրկվեց Եվրոպայի Լիգայի խորհրդանշական հավաքականում ։ Անդերլեխտի կազմում նա անցկացրեց 185 հանդիպում՝ դառնալով 35 գոլի և 31 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Մոնակո
2017 թվականի մայիսի 24-ին Տիլեմանսը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Մոնակոյի հետ ։ Ակումբը նրա համար վճարեց մոտ 25 միլիոն եվրո ։ Իր դեբյուտը նշեց հուլիսի 29-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ֆրանսիայի սուպերգավաթի Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում և այս խաղում գոլային փոխանցում տալով Ջիբրիլ Սիդիբեին  ։ Առաջին հանդիպումը Լիգա 1-ում անցկացրեց օգոստոսի 4-ին՝ փոխարինելով Ռադամել Ֆալկաոյին Թուլուզի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 13-ին՝ Չեմպիոնների Լիգայի ՌԲ Լայպցիգի դեմ խաղում ։ 2018 թվականի մարտի 31-ին Տիլեմանսը մասնակցեց Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի եզրափակչի Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղին, սակայն Մոնակոն կրկին պարտվեց  ։ 2017-18 մրցաշրջանում բելգիացին անցկացրեց 35 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի ու 2 գոլային փոխանցման հեղինակ , սակայն France Football-ի կողմից ընդգրկվեց Լիգա 1-ի տարվա ձախողումների ցանկում  ։
2018 թվականի օգոստոսի 4-ին Տիլեմանսը թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ Ֆրանսիայի սուպերգավաթի Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում, սակայն Մոնակոն պարտվեց 4-0 հաշվով ։ Սեպտեմբերի 15-ին բելգիացին գոլի հեղինակ դարձավ Թուլուզի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով ։ Դեկտեմբերի 1-ին Տիլեմանսը գոլ խփեց Մոնպելիեի դեմ խաղում, իսկ Մոնակոն պարտվեց 2-1 հաշվով ։ Թիմի ավագի թևկապով նա առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ դեկտեմբերի 19-ին՝ Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի Լորյանի դեմ խաղում ։ Մոնակոյի կազմում Տիլեմանսը անցկացրեց 65 հանդիպում՝ դառնալով 6 գոլի և 3 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Լեսթեր Սիթի
2019 թվականի հուլիսի 8-ին Լեսթերը գնեց Տիլեմանսի լրիվ տրանսֆերը 40 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց  ։ Նա ակումբի հետ կնքեց 4 տարվա պայմանագիր   ։ Օգոստոսի 31-ին բելգիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Բորնմութի դեմ խաղում  ։ Հոկտեմբերի 19-ին Տիլեմանսը գոլ խփեց Բարնլիի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-1 հաշվով  ։ Հոկտեմբերի 25-ին նա գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Սաութհեմպտոնի դեմ խաղում, իսկԼեսթերը հաղթեց 9-0 հաշվով և տարավ Պրեմիեր Լիգայի պատմության ամենամեծ հաշվով հաղթանակը  ։
Միջազգային կարիերա
Տիլեմանսը ներկայացրել է Բելգիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ Բելգիայի ազգային հավաքական նա առաջին անգամ հրավիրվեց 2015 թվականի հունիսին՝ Ֆրանսիայի և Ուելսի դեմ խաղերի համար, սակայն այս հանդիպումներում խաղադաշտ դուրս չեկավ ։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց 2016 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ փոխարինելով Սթիվեն Դեֆուրին Նիդերլանդների դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը հավաքականի մեկնարկային կազմում անցկացրեց 2017 թվականի մարտի 28-ին՝ Ռուսաստանի դեմ ընկերական խաղում ։
2018 թվականի մայիսին Տիլեմանսը ընդգրկվեց Բելգիայի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։ Առաջնությունում նա անցկացրեց 4 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլային փոխանցման հեղինակ, իսկ Բելգիան զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը ՝ երրորդ տեղի համար խաղում 2-0 հաշվով հաղթելով Անգլիային  ։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում Տիլեմանսը խփեց 2019 թվականի մարտի 21-ին՝ Ռուսաստանի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 10-ին նա գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Սան Մարինոյի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 9-0 հաշվով  ։
Անձնական կյանք
Տիլեմանսի հայրը բելգիացի է, իսկ մայրը արմատներով Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունից է ։ Տիլեմանսը շարունակել է կրթությունը մինչև 18 տարեկանը՝ համատեղելով դասերը և պրոֆեսիոնալ կարիերան ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի նոյեմբերի 26-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2019 թվականի նոյեմբերի 26-ի դրությամբ
Ակումբային
Անդերլեխտ
Միջազգային
Բելգիա
Պապա ռելյենա
Պապա ռելյենա, կարիբյան խոհանոցի ուտեստ։
Պատրաստման եղանակ
Հիմնականում պատրաստվում է կարտոֆիլի պյուրեից և աղացած մսից։ Պյուրեից պատրաստված գնդիկները լցոնվում են աղացած մսով և համեմվելով տարբեր համեմունքներով տապակվում բուսայուղով։ Խճողակի բաղադրիչները տարբեր երկրներում կարող են լինել տարբեր։ Կարող է լինել նաև կաղամբով, բրնձով լցոնված գնդիկներ։ Գնդիկները կարելի է թաթախել պաքսիմատի մեջ և տապակել։
Տարածվածություն
Պապա ռելյենա ճաշատեսակը բավականին տարածված է Միացյալ Նահանգներում, հատկապես այն քաղաքներում, որտեղ առավել մեծ է Կարիբյան սփյուռքը, ինչպիսիք են օրինակ Մայամին և Տամպան։
Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ Կատեգորիա:Հյուսիսամերիկյան խոհանոց
Վարդան Դևրիկյան
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1986)։ 1989-1993 թվականներին «Գթություն» բարեգործական կազմակերպության «Լուսավորիչ» թերթի խմբագրի տեղակալ, ապա՝ խմբագիր 1990 թվականից՝ միաժամանակ Մատենադարանի գիտաշխատող, 1993 թվականից՝ նաև «էջմիածին» ամսագրի խմբագրի տեղակալ, 2000 թվականից՝ գլխավոր խմբագիր։ 1988-1994 թվականներին պարբերաբար եղել է «Հայ զինվոր» և «Երկիր» թերթերի հատուկ թղթակից Արցախում, 1994 թվականի փետրվար-հուլիսին՝ Մարտակերտի ռազմաճակատում տեղաբաշխված 5-րդ առանձին մոտոհրաձգային կամավորական բրիգադի օպերատիվ բաժնի ավագ սպա։ ՀՀ մամուլում հրատարակել է Ղարաբաղյան շարժմանը և պատերազմին նվիրված հարյուրավոր հոդվածներ։ Պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։
Մահացել է 2023 թվականի ապրիլի 13-ին՝ 59 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Քեյթ Կուկ
Քեյթ Հիրաբայաշի Կուկ (, հայտնի է նաև որպես Քեյթ Հ. Կուկ), ամերիկացի մարտարվեստի վարպետ, դերասան, երբեմն նկարահանվել է նաև կասկադյորի դերում։
Կենսագրություն
Ծնվել է ամերիկյան Սիետլա քաղաքում։ Տիրապետել է բազում մարտարվեստների, այդ թվում՝ կարատե, ուշու, թեկվոնդո։
Ուշույով սկսել է զբաղվել 1973 թվականից սկսած, վարպետ Ռոջեր Տունգի մոտ։ 1980 թվականին տեղափոխվում է Չինաստան, որտեղ Նանկին քաղաքում շարունակում է ուսումը վարպետ Ջին Բայոի մոտ։ Այնտեղ նա մարզվել է օրը հինգ ժամ և արդեն 1983 թվականին մասնակցել մրցույթների։ Միանգամից գրավում է երկրորդ տեղը Սառը զենքի և ուշուի մարտարվեստում` առաջին հորիզոնականում թողնելով Ջորջ Չունգին։ Հաջորդ տարի նա արդեն գրավում է առաջին տեղը, իսկ 1985 թվականից սկսած շատերին հայտնի է դառնում իբրև մարտարվեստի վարպետ։
Ավելի ուշ Կուկը դառնում է հայտնի թիմերի անդամ՝ Բուդվայզերի ազգային և Միջազգային Ատլանտյան կարատեի թիմերում։ Դրա հետ զուգընթաց նրան վստահվում է նաև դասավանդել միջազգային դասի մարզիկներին։ Կուկը տասնհինգ տարեկանից բարձր հասակում մասնակցել է մրցույթների և արժանացել բազում կոչումների, որոնց թվում է ազգային վեցակի չեմպիոնի կոչումը, աշխարհի հնգակի և մրցությում եռակի մասնակցի կոչմուներին։ 1985 թվականին նա նվաճում է փառավոր սև գոտի (անգլ.՝ Black Belt Hall of Fame)։
1994 թվականից սկսած նրան է պատկանում Բրենդվուդ ստուդիան, որտեղ զբաղվում է սրտի վերականգնողական ծրագրերով և սովորոցնում երեխաներին կարատե։ Կուկի մայրը եղել է շոտլանդական ծագմամբ ամերիկուհի, իսկ հայրը՝ ճապոնական ծագմամբ ամերիկացի։ Նա իր կնոջ՝ Սյուզենի հետ, ով եղել է գրող և նկարիչ, ունեցել է որդի՝ Ջեք անունով։
Հետաքրքիր տեղեկատվություն
Մարտարվեստի ձեռքբերումները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Մեծձորի ջուր (գետ)
Մեծձորի ջուր, գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռան արևմտյան լանջերից և Սառնաղբյուր գյուղի հյուսիս-արևմուտքում մասում թափվում Սառնաղբյուրի ջրամբարը։ Երկարությունը՝ 15 կմ։ Ունի ժամանակավոր հոսք։ Սրա միջին հոսանքում է գտնվում Սառնաղբյուրի ջրամբար ։
Կավացո Կարնիկո
Կավացո Կարնիկո (Cavazzo Carnico), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Մեծձորի ջուր (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Կավացո Կարնիկո
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Better the Devil You Know
«Better the Devil You Know», ավստրալացի երգչուհի Քայլի Մինոուգի երգը։ Թողարկվել է որպես առանձին սինգլ 1990 թվականի ապրիլին։ Հետագայում ներառվել է երգչուհու «Rhythm of Love» (1990) երրորդ ստուդիական ալբոմում։
Ստեղծման պատմություն
Երգը գրել և որպես պրոդյուսեր հանդես է եկել Սթոք, Էյթկեն և Ուոթերման հեղինակային և պրոդյուսերական տրիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քայլի Մինոուգի երգեր
Վոլոդյա Դարբինյան
Վոլոդյա Սարգսի Դարբինյան (փետրվարի 14, 1969, Վերին Կարմիրաղբյուր, Տավուշի մարզ - օգոստոսի 8, 1992, Արծվաշեն, Գեղարքունիքի մարզ), հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1969 թվականի փետրվարի 14-ին Տավուշի մարզի Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղում։ 1987 թվականին ավարտելով գյուղի միջնակարգ դպրոցը ընդունվում է Գորկու անվան բարձրագույն զինվորական ուսումնարանը։ 1989 թվականին ավարտելով ուսումնարանը ստանում է զինվորական մասնագիտություն և լեյտենանտի զինվորական կոչում։ 1990 թվականին Գորկու բարձրագույն զինորական ուսումնարանից տեղափոխվում է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի վիճակագրության ինֆորմացիայի մշակման ֆակուլտետի 2-րդ կուրս։ 1990 թվականից սկսած ակտիվ մասնակցել է Արցախյան շարժմանը, այնուհետև ազատագրական պատերազմին։ 1990 թվականին զինվորագրվում է Վանաձորի նորաստեղծ դեսանտային գնդում և նշանակվում դեսանտային ջոկատի հրամանատար։ 1992 թվականի ամռանը Վոլոդյայի հրամանատարությամբ ջոկատը տեղակայվում է Տավուշի մարզի Չինարի գյուղի մոտակայքում։ 1992 թվականի ամռանը մարտերում թրծված Վոլոդիայի ջոկատը տեղափոխվում է Կրասնոսելսկի շրջանի Վահան գյուղ, որը այդ ժամանակ հարձակումների էր ենթարկվում ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի կողմից։ 1992 թվականի օգոստոսի առաջին օրերին Վոլոդյան հրաման է ստանում դեսանտային ջոկատի հետ մեկնել Արծվաշեն, և ապահովել շրջափակման մեջ գտնվող խաղաղ բնակչության տարհանումը։ 1990-92-ին Վանաձորի մոտոհրաձգային գնդի կազմում մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների ինքնապաշտպանական, Վահան-Արծվաշեն գյուղերի ուղղությամբ մղվող մարտերին։ Աչքի է ընկել Արծվաշենի պաշտպանական մարտերում։ Վոլոդյա Դարբինյանը և 11 ազատամարտիկներ իրենց վրա վերցնելով հակառակորդի գրոհները՝ ապահովել են գյուղի 4500 բնակչի տարհանումն անվտանգ գոտի, իրենք՝ զոհվել։ Զոհվել է 1992 թվականի օգոստոսի 8-ին, Արծվաշենում։ Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Եռաբլուրի եղբայրական գերեզմանում։ Տավուշի մարզի Վերին կարմիրաղբյուր գյուղում կանգնեցվել է Վոլոդյա Դարբինյանի կիսանդրին։
Մարտական ուղին
1987 թվականին դպրոցն ավարտելով Վոլոդյան մեկնեց Ռուսաստան և ուսումնառության անցավ Գորկու բարձրագույն զինվորական ուսումնարանում։ Այստեղ ստացած ռազմական գիտելիքների մեծ պաշարը նա բազմիցս է օգտագործել ազատամարտի տարիներին։ 1989 թվականին Վոլոդյան վերադառնում է Հայաստան և ընդունվում Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտ։ Սակայն ուսանողական նստարանները այլևս անտանելի էին Վոլոդյայի համար, քանզի թշնամին լայնածավալ հարծակում էր սկսել և կրակի տակ էր իր հայրենի գյուղը՝ Վերին Կարմիրաղբյուրը։ Ու այդպես նա ուղևորվեց պաշտպանելու հայրենի գյուղի սահմանները։ Հայրն ու ավագ եղբայրները արդեն մասնակցում էին սահմանների պաշտպանությանը, ուստի հայրը փորձեց արգելել ոլոդյային պատճառաբանելով որ. -Դու ուսումդ շարունակի, մեր տնից արդեն 3 զինվոր կա։ Ես ու 2 եղբայրներդ ավտոմատը ձեռքներիս կռիվ ենք տալիս։ -Ես ռազմական ուսումնարան եմ սովորել, իմ ստացած գիտելիքներս հիմա այստեղ ավելի են պետք, քան իմ սովորելը,- ասաց Վոլոդյան և այդ օրից զինվորագրվեց պատերազմին։ 1990 թվականին ուղևորվեց Վանաձոր և հաշվառման անցավ նոր կազմավորվող մոտոհրաձգային գնդում որից հետո լեյտենատ Վ. Դարբինյանը նշանակվեց դեսանտային ջոկի հրամանատար։
Դեսանտայինների գունդը, որի մարտիկները ընտրվել էին վերապահումներով և պետք է ունենային ֆիզիկական և հոգեկան կատարյալ տվյալներ, նախնական պատրաստություն ացավ Ստեփանավանի լեռնային պատրաստության կենտրոնում (ГУЦ), որտեղ տղաները մարզվեցին, կոփվեցին ու դարձան իրական դեսանտայիններ։ Նախնական զինվորական պատրաստություն անցնելուց հետո ջոկատը ուղարկվում է Տավուշի մարզի սահմանամերձ Չինարի գյուղ, հակառակորդի հաճախակի դարձած գրոհներին դիմագրավելու նպատակով։ Լինելով հմուտ զինվորական Վոլոդյան այստեղ կառուցում է մի իրական պաշտպանական համակարգ՝ խրամատներ, դիտակետեր և մինչև անգամ զրահամեքենաների համար ստորգետնյա քողարկված կայանատեղիներ։ Դեսանտային ջոկատը բազմիցս ենթարկվել է հակառակորդի հարձակումների, սակայն շնորհիվ իրենց անձնուրացության ու բանիմաս մարտական գործողություններ վարելուն ջոկատը շուրջ 2 տարի մարտնչել է առանց զոհերի։
1992 թվականի օգոստոսին Արծվաշենում վիճակը ավելի է սրվում։ Հակառակորդը ամբողջությամբ շրջափակել էր գյուղը, այնտեղ կենտրոնացնելով շուրջ 800 օմօնականներ, 28 հետևակի մարտական մեքենաներ, 30 տանկ։ Վանաձորի մոտոհրաձգային գունդը այդ ժամանակ տեղակայված էր Վահան գյուղում։ 1992 թվականի օգոստոսի 4-ին Արծվաշենի վիճակը դառնում է օրհասական։ Տեղի զինյալ ջոկատները անզոր էին դիմագրավել թշնամու հարձակումներին։ Այս մասին զեկուցում են գնդի հրամանատար Ալեքսանդր Թազագուլյանին (ով մեկ տարի անց հերոսաբար զոհվում է Քելբաջարում )։ Վերջինս իր զինվորներին ներկայացնում է Արծվաշենի իրավիճակը և դիմում գնդի մարտիկներին, թե՝ ովքեր են պատրաստ այնտեղ մեկնելու։ Շարքից դուրս են գալիս 14 ընտրյալներ։ Ժամեր անց 14 հոգուց բաղկացած դեսանտային ջոկատը լեյտենանտ Վոլոդյա Դարբինյանի հրամանատարությամբ ուղևորվում է Արծվաշեն։ Ջոկատի առջև խնդիր էր դրվել ապահովել գյուղի 4500 հայազգի բնակչության անվտանգ տարհանումը։ Օպերացիայի ընդհանուր հրամանատար է նշանակվում գնդի փոխհրամանատար մայոր Էդվարդ Ավետիսյանը։ Արծվաշեն հասնելու առաջին իսկ օրվանից ջոկատը ներգրավվում է ռազմական գործողություններում, կենդանի պատվար դառնալով խաղաղ բնակչության համար։ Տեղակայման 3-րդ օրը հակառակորդի կրակոցներից վնասվում է բեռնատար մեքենան, որի վերանորոգման համար Վոլոդյան զինվորներից մեկին ուղարկում է գունդ, որպեսզի մեքենայի յուղ և մի քանի անհրաժեշտ դետալներ բերի, ևս մեկ զինվորի Վոլոդյան հորդորում է գնալ տուն հանգստանալու։ Այս 2 զինվորները ճակատագրի բերումով չեն հասցնում այլևս միանալ իրենց ընկերներին։ 1992 թվականի օգոստոսի 8-ի առավոտյան Վոլոդյան ռացիայով կապ է հաստատում գնդի հրամանատարության հետ, և զեկուցում. «Գյուղի տարհանումն ավարտված է, մենք դեռևս գտնվում ենք շրջափակման մեջ, կփորձենք ճեղքել օղակը։ 4 կողմից գրոհում են…» ռադիոկապն ընդհատվում է։ Ցավոք սա ջոկատի մասին վերջին տեղեկությունն էր։ Կատաղի մարտը տարբեր զինատեսակներով զինված թշնամու դեմ տևեց մոտ 4 ժամ…
2 ամիս անց հակառակորդը համաձայնեց հանձնել հերոսների դիերը։ Փոխանակման պահին ադրբեջանցի գնդապետը ասել է, որ դիերը չպետք է հանձնվեին, բայց հաշվի առնելով նրանց հերոսությունը, ինքը որոշել է հանձնել դիերը զոհվածների ընտանիքին։ Ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ զոհված հայորդիների մոտ չէր գտնվել և ոչ մի փամփուշտ։ Իսկ հետո նրանց դիերը հայկական կողմին հանձնելիս ադրբեջանցի գնդապետն ասաց. «Մինչև վերջին փամփուշտը արիաբար կռվեցին։ Նրանք ձեր ազգի պարծանքն են»։
Տղերքը կռվել էին մինչև վերջին փամփուշտը և իրենց մահը դիմավորել հերոսի պես։ Նրանք զոհվեցին, բայց նույնիսկ զոհվելով, իրենց մահը ծառայեցրին ի նպաստ իրենց հայրենիքի։
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՏՀ զոհված ուսանող-ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 8 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր Կատեգորիա:Արծվաշեն գյուղում մահացածներ Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Աշոտ Ա Բագրատունի
Աշոտ Ա Բագրատունի, Բագրատունիների տոհմի ավագ ներկայացուցիչ։ Նրա իշխանական կալվածքն էր Բարձր Հայք նահանգի Սպեր գավառը, որը հայտնի էր ոսկու հանքերով։
Ուներ մեկ որդի՝ Պապ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բագրատունիներ Կատեգորիա:Սպերի իշխաններ
Աբդլադիմ
Աբդլադիմ, արաբական ծագումով հայկական արական անձնանուն։ Ծագում է արաբերեն عبد العظيم (‘Abd-ul-‘azīm) անունից, որը նշանակում է «ծառա Մեծագույնի (Աստծո)»։ Հայերի մեջ անսովոր անուն է։ Մի անգամ հանդիպում է Հալեպում, որտեղ տ-ն համապատասխանում է արաբերեն ظ (z) արտասովոր հնչյունին ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Մեծշեն (գետ)
Մեծշեն, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Վարարակ գետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Մեծ Իշխանասար լեռան հարավային լանջերից և Ակներ գյուղի արևմուտքում միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 11 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Վարարակ գետի վտակներ
Կառլեն Եղիազարյան
Կառլեն Սարգսի Եղիազարյան, հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը (1987)։ 1992-1994 թվականներին Շուշիի առանձնակի գումարտակի կազմում մասնակցել է Շուշի-Լաչին ուղղության, Մարտակերտի (Սրխավենդ, Կիչան), Ֆիզուլիի (Կարախանբեյլի, Սեյիդահմեդլի), Քարվաճառի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Աբովյան քաղաքում։
Ոլոռ
Ոլոռ, բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա և բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 6-7 տեսակ։ Սննդի մեջ օգտագործվում են ինչպես ոլոռի հատիկները, այնպես էլ մատղաշ ունդերը։
Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ թփուտներում, մարգագետիններում ու ցանքսերում,
Մշակվում են Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի մարզերում։
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը անկյունավոր է, փռվողկառչող, երբեմն՝ կանգուն, բարձրություն՝ 20 սմ - 2,5 մ։ Տերևները զույգփետրաձև են, ձվաձև, կլորավուն կամ երկարավուն տերևիկներով, վերջանում են բեղիկներով։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է կամ կեղծ հովանոց, ծաղիկները՝ սպիտակ կամ կարմրամանուշակագույն երանգավորումներով։ Ծաղկում է հունիսի կեսերին։ Ինքնափոշոտվող է (սակայն չոր ու տաք պայմաններում փոշոտվում է նաև խաչաձև)։ Պտուղը սրաձև ունդ է, ուղիղ համրիչանման։ Սերմերը (3-10 հատ) ձվաձև են, կլորավուն, անկյունավոր, հարթ կամ կնճռոտ, տարբեր գույների։ Ցրտադիմացկուն է, խոնավասեր։
Քիմիական կազմ
Համեմատած այլ բանջարային մշակաբույսերի հետ՝ ոլոռը սպիտակուցային նյութերով ամենահարուստն է և սննդարժեքի տեսակետից գրավում է առաջին տեղերից մեկը։ Տարբեր տեսակներ բնակլիմայական տարբեր պայմաններում տարբեր քիմիական կազմ են ունենում, սակայն ոլոռի չոր նյութի մեջ սպիտակուցային նյութերը միջին հաշվով կազմում են մոտ 22-32%, շաքարները՝ 16-27%, օսլան՝ 10-31%, ճարպերը՝ 1,6-2%, թաղանթանյութը՝ 2-6%։ Կալորիականությամբ ոլոռը 1,5-2 անգամ ավելի բարձր է, քան մյուս բանջարեղենները։ Ոլոռը հարուստ է նաև A, B և C վիտամիններով։
Կիրառում
Պարենային, կերային, ագրոտեխնիկական մշակաբույս է։
Սերմերն օգտագործվում են սննդի մեջ, կանաչ սերմերը նաև պահածոյացնում են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընդավորներ Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Թաթուլ Հակոբյան (լրագրող)
Թաթուլ Աշիկի Հակոբյան, հայ լրագրող, մի շարք գրքերի հեղինակ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Հայկական ԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանի Դովեղ գյուղում ։
Կրթություն
Ավարտել է Դովեղի 8-ամյա, ապա Նոյեմբերյանի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։
1990-1995 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։
Այլ
1987-1989 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։
Լրագրողական գործունեություն
Աշխատել է « Անկախություն » (1991-1995), «Երկիր» (1998-2000), «Ազգ» (2000-2005) թերթերում, Հայաստանի Հանրային ռադիոյում (2005-2008), «The Armenian Reporter» անգլալեզու շաբաթաթերթում (2006-2009), Ավստրալիայի SBS հանրային ռադիոյում (2006-2012), Բեյրութի «Ազդակ» օրաթերթում (2005 թվականից մինչև այսօր)։
2010 թվականից մինչև այժմ Երևանի պետական համալսարանի Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում դասավանդում է «Ռադիովարպետություն» առարկան։
2014 թվականին «Հայկական ուսումնասիրությունների Անի հիմնադրամի» համակարգողն է ։
Գրական գործունեություն
2008 թվականին հրապարակել է իր առաջին գիրքը՝ «Կանաչ ու սև. Արցախյան օրագիր», որը տպագրվելուց ի վեր ունեցել է հայերեն 3 հրատարակություն, ինչպես նաև թարգմանվել է արևմտահայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, արաբերեն և թուրքերեն ։
2012 թվականին լույս է տեսել Հակոբյանի «Հայացք Արարատից. հայերը և թուրքերը» գիրքը ։
2021 թվականին հրապարակվել է Հակոբյանի «Մահվան հովիտ. 44-օրյա աղետ» գիրքը, որը թարգմանվել է անգլերեն։ 2021 թվականից աշխատում է «Ալիք Մեդիա» լրատվական կայքում ։
Անձի և գաղափարների քննադատություն
Թաթուլ Հակոբյանն իր գործունեության, արտահայտած մտքերի համար բազմիցս արժանացել է քննադատության    ։ Նրան մեղադրել են դրամաշնորհների դիմաց «ռազմահայրենասիրական քողի ներքո» «պռոթուրքական» քարոզչություն իրականացնելու, «հայ-թուրքական եղբայրության» մասին և «ազգային արժանապատվությունից զուրկ» գաղափարներ տարածելու համար    ։ Քննադատություններից բացի նրա հասցեին հնչել են սպառնալիքներ, կյանքից զրկելու կոչեր ։
Դովեղ ֆուտբոլային ակումբ
2018 թվականին Թաթուլ Հակոբյանը հիմնադրել է մանկապատանեկան «Դովեղ» ֆուտբոլային ակումբը  ։ Ըստ ակումբի կանոնադրության՝ այն պետք է գործի Տավուշի մարզի սահմանամերձ Բերդավան, Դովեղ, Բարեկամավան, Կոթի, Ոսկեվան, Բաղանիս և Ոսկեպար բնակավայրերը ։ 2023-2024 թվականներին ակումբը գործելու է Դովեղ, Բագրատաշեն, Կոթի գյուղերում և Նոյեմբերյան քաղաքում ։
«Դովեղ» ֆուտբոլային ակումբը ֆինանսավորվում է դրամաշնորհներով։ 2022 թվականին ակումբին դրամաշնորհ է տրամադրել «Բաց հասարակության հիմնադրամներ Հայաստանը» (Սորոսի հիմնադրամ) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Մոնոտոն ֆունկցիա
Մոնոտոն ֆունկցիա (μονότο-νος — միակերպ, միալար), աճող, չնվազող, նվազող, չաճող ֆունկցիաների միասնական անվանումը։
Կատեգորիա:Ֆունկցիոնալ անալիզ Կատեգորիա:Ֆունկցիաների տեսակներ Կատեգորիա:Իրական անալիզ
Գրեսիա (գավառ)
Աշխարհագրություն
Գտնվում է նահանգի արևելյան մասում։ Ռիո Կուարտո շրջանը սահմանակից է Էրեդիա նահանգին։ Վարչական կենտրոնը Գրեսիա քաղաքն է։
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 76 898 մարդ։ Տարածքը՝ 395,72 կմ²։
Շրջաններ
Գավառը բաժանված է 8 շրջանների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի գավառներ
Արկա (Աղջադաղի գավառ)
Արկա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Աղջադաղի գավառակում։ Հանդիսանում էր գավառակի կենտրոնը ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Վունտուտ (ազգային պարկ)
Վունտուտ (Vuntut National Park, Parc national Vuntut), ազգային պարկ Կանադայում։ Բացվել է 1995 թվականին։ Հիմնադրվել է Յուկոն երկրամասում։ Հիմնադրվել է տեղի հնդկական համայնքի համաձայնությամբ։ Տարածքը՝ 4345 կմ2։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Պեսչանայա (Օբի վտակ)
Պեսչանայա (Песчаная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օբի գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը՝ 276 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մեղգետ
Մեղգետ, գետակ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Ալվար գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Թուխմանուկ լեռնանցքից և Մելիքգյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտքում թափվում Ալվար գետը։ Երկարությունը՝ 6,5 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գետեր Կատեգորիա:Ալվար գետի վտակներ
Էյլախլար Բուլաղ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Իներտ գազեր
Իներտ գազեր, քիմիական տարրեր, որոնք կազմում են պարբերական համակարգի 8-րդ խմբի գլխավոր ենթախումբը՝ հելիում՝ He, նեոն՝ Ne, արգոն՝ Ar, կրիպտոն՝ Kr, քսենոն՝ Xe, ռադոն՝ Rn։ Իներտ գազերն այս անվանումն ստացել են իրենց քիմիական մեծ կայունության համար, որի շնորհիվ կոչվում են նաև ազնիվ գազեր։ Այս երևույթը պայմանավորված է նրանց վալենտական թաղանթում էլեկտրոնների ավարտված օկտետի առկայությամբ (բացառությամբ He–ի, որն ունի միայն ավարտված 1s թաղանթ)։ Իներտ գազերի քանակն օդում շատ փոքր է։ Սովորական պայմաններում անհոտ, անգույն, միատոմանի գազեր են։ Էլեկտրական պարպում առաջացնելիս (գովազդային և լուսավորման լամպեր) յուրաքանչյուր գազ գունավորվում է յուրահատուկ գույնով. հելիումը՝ դեղին, նեոնը՝ վառ կարմիր, արգոնը՝ կապույտ, կրիպտոնը՝ կանաչավուն, քսենոնը՝ երկնագույն։
Հելիում
He 1868 թվականին ֆրանսիացի գիտնական Ժանսենը և անգլիացի Լոկիերը արեգակի սպեկտրում հայտնաբերեցին վառ դեղին գիծ։ 1871 թվականին Լոկիերը պարզեց նաև, որ դա բնորոշ է նոր տարրին, և անվանեց հելիում (հունարեն նշանակում է արեգակ)։ 1895 թվականին անգլիացի գիտնական Ռամզայը ճառագայթաակտիվ կլեվիտ հանքաքարի տաքացումից անջատված գազի սպեկտրում նույնպես գտավ նույն դեղին գիծը։ Տիեզերքում, ըստ տարածվածության, հելիումը երկրորդն է ջրածնից հետո, Երկրի վրա 4He իզոտոպն առաջանում է ուրանի, թորիումի և ճառագայթաակտիվ այլ տարրերի տրոհումից։ 4He-ի ատոմի միջուկները (բաղկացած են 2 պրոտոնից և 2 նեյտրոնից) կոչվում են ալֆա-մասնիկներ։
Հելիումն ստանում են օդի խորը սառեցմամբ, որի դեպքում բոլոր գազերը հեղուկանում են, բացի հելիումից։ Նրա սառեցման ջերմաստիճանը հայտնի նյութերի սառեցման ջերմաստիճանից ամենացածրն է՝ -273,15 °C։ Հեղուկ հելիումն օգտագործվում է գիտական հետազոտություններում՝ որպես սառեցնող միջոց։ Բարձր ջերմահաղորդականության, քիմիական իներտության շնորհիվ հելիումը կիրառում են ատոմային ռեակտորները սառեցնելու, իսկ ոչ մեծ խտության և անայրելիության շնորհիվ՝ օդապարիկները լցնելու համար։
Արգոն
Ar Արգոնը հայտնաբերել են անգլիացի գիտնականներ Ռամզայը և Ռելեն 1894 թվականին։ Արգոնը իներտ գազերից ամենատարածվածն է։ 40Ar իզոտոպը հանդիպում է կալիում պարունակող միներալներում. այն 40K իզոտոպի ճառագայթաակտիվ քայքայման արդյունք է։ Դրանով է բացատրվում 40Ar-ի բարձր պարունակությունը (ըստ ծավալի` 0,933%) մթնոլորտում։ Արգոնն ստանում են հեղուկ օդի կոտորակային թորմամբ։ Արգոնը կիրառվում է իներտ միջավայր պահանջող քիմիական ու մետաղաձուլական շարժընթացներում՝ հազվագյուտ և գունավոր մետաղների եռակցման, կտրման, հալման ժամանակ։
Քսենոն
Xe Քսենոնը հայտնաբերել են Ռամզայը և  Թրավերսը` կրիպտոնի հետ խառնուրդում (այստեղից էլ նրա անվանումը, որը հունարեն նշանակում է օտար)։ Իներտ գազերից ամենաակտիվն է, որի միացություններն էլ ստացվել են առաջինը։ Քսենոնը ստանում են հեղուկ օդից։ Օգտագործվում է նաև բժշկության մեջ, գլխուղեղի ռենտգենյան հետազոտման ժամանակ՝ որպես ռենտգենյան ճառագայթների կլանիչ։
Ռադոն
Rn Ռադոնը հիմնականում գտնվում է մթնոլորտում, աննշան քանակներով պարունակվում է բնական ջրերում։ Ռադոնի պարունակությունը ճառագայթաակտիվ հանքանյութերում համեմատաբար մեծ է։ Այն հայտնաբերվել է ռադիումի քայքայման արդյունքում առաջացող՝ օդի հոսանքով հեռացող ճառագայթաակտիվ գազում 1903 թվականին, որին 1923 թվականին տրվել է ռադոն անունը։ Ռադոնը ճառագայթաակտիվ գազ է։ Նրա քայքայումից ստանում են չցնդող ճառագայթաակտիվ իզոտոպներ, որոնք կուտակվում են օրգանիզմում և վտանգավոր են։ Ռադոնն ստանում են՝ ռադիումի աղերի ջրային լուծույթով ազոտի կամ արգոնի հոսանք բաց թողնելով։ Ստացվում է ռադոն պարունակող գազ, որտեղից այն կլանում են ակտիվացրած ածխով կամ այլ կլանիչներով։ Ռադոնը և ռադոնային պատրաստուկներն օգտագործում են բժշկության մեջ նյութափոխանակության խանգարումների, նյարդային և սիրտանոթային համակարգերի, հենաշարժական ապարատի, ներզատիչ գեղձերի հիվանդությունների բուժման համար՝ ռադոնային և չոր օդառադոնային լոգանքների, ռադոնային ջուրը խմելու, ռադոնով հարստացված օդը շնչելու, միկրոհոգնաների, ճառագայթաակտիվ վիրակապերի ձևերով։ Ռադոնը լայն կիրառություն ունի ճառագայթաակտիվ հանքաղբյուրներով հարուստ առողջարաններում՝ Պյատիգորսկում (ՌԴ), Ծղալտուբոյում (Վրաստան) և այլուր։
Ստացում և կիրառություն
Ազնիվ գազերը Երկիր մոլորակի մթնոլորտի մի մասն են կազմում, բացառությամբ ռադոնի (այն ռադիոակտիվ է և գոյություն ունի որպես կարճ ապրող ռադիոիզոտոպ)։ Նեոնը, արգոնը, կրիպտոնը ու քսենոնը ստացվում են հեղուկ օդի թորմամբ։ Այս 4 ազնիվ գազերի հիմնական կիրառությունը՝ լուսավորությունն է։ Լամպերի մեջ գազերի ատոմները գրգռվում են էլեկտրականությունից։ Երբ ատոմի բարձր մակարդակներում գտնվող էլեկտրոնները «վերադառնում» են իրենց հիմնական վիճակին, ատոմը արձակում է լույսի քվանտ՝ ֆոտոն։ Արգոնը օգտագործվում է լամպերում որպես մթնոլորտ։ Արգոնը նաև օգտագործվում է եռակցելիս՝ որպես պաշտպանիչ մթնոլորտ, օքսիդացումը կանխելու համար։
Հելիումը բոլոր ազնիվ գազերից ամենակարևորն է։ Այն հեղուկ վիճակում օգտագործվում է որպես ջերմակիր՝ շատ ցածր ջերմաստիճաններում փորձարկումներ իրականացնելու համար։ Այն 1 մթն-ում եռում է 4,2 Կ-ում, որը ամենացածր եռման կետն է բոլոր միացությունների մեջ։ Հելիումը հարաբերականորեն բարձր կոնցենտրացիա ունի բնական գազի հանքահորերում և կարող է ստացվել նաև նրանցից։
Կատեգորիա:Ազնիվ գազեր Կատեգորիա:Քիմիական տարրերի խմբեր
Երաժշտությունը Հարավային Կորեայում
Հարավային Կորեայի երաժշտությունը զարգացել է տասնամյակների ընթացքում, սկսած Կորեական պատերազմի ավարտից։ Նրա հիմքն է համարվում կորեացիների երաժշտությունը, հազարավոր տարիներ թերակղզում բնակեցված։ Ժամանակակից հարավկորեական երաժշտությունը բաժանված է երեք հիմնական կատեգորիաների՝ ավանդական կորեական ժողովրդական երաժշտություն, հայտնի երաժշտություն, կամ քեյ փոփ, և արևմուտքից ոգեշնցված երաժշտություն։
Կորեական ավանդական երաժշտություն
Առաջին հիշատակումները կորեական երաժշտության մասին գալիս են հնագույն ժամանակներից։ Ճապոնական գաղութացման ժամանակ, կորեական երաժշտությունը փաստացի կերպով վերացվել է։ Բայց հետպատերազմյան շրջանում կարճ ժամանակում երաժշտությունը սկսում է վերածնվել հայրենասիրական և ժողովրդական երգերով։ 1948 թվականին Կորեան բաժանվել է Հարավային և Հյուսիսային Կորեաների, որոնցում ստեղծվել է իր սեփական մոտեցումը երաժշտությանը։ Կորեական ավանդական երաժշտությունը ներառում է ժողովրդական, դասական և պալատական երաժշտություն։ Ժողովրդականի հիմնական ժանրեն են համարվում սանջոն, փհանսորին և նոնակը։ Կորեական պալատական (ծիսական) երաժշտության երեք տեսակներն են համարվում աակը, հյանակը և թանակը։
Հայտնի երաժշտություն
Հայտնի երաժշտությունը, որպես օրենք, անգլեներով կոչվում է քեյ փոփ, կամ կորեերենով կայո (가요): Ժամանակակից քեյ փոփում գերակշռում են պարային խմբերը, կազմված գեղեցիկ արտաքին ունեցող և պարային լավ ունակություններ ունեցող արտիստներից։ Ներկա պահին կորեական երաժշտությունը և էստրադայի աստղերը այնքան հայտնի են, որ ասիացիների համար հորինվել է հատուկ անուն` Հալլյու (한류), որը նշանակում է կորեական ալիք և արտացոլում է ժամանակակից կորեական մշակույթի ազդեցությունը ամբողջ աշխարհի վրա ։ Հարավային Կորեայի ժամանակակից մշակույթը այսօր համարվում է երիտասարդական մշակույթի շարժիչ գործոնը Ասիա-Խաղաղօվիկանոսյան տարածքում, հատուկ շեշտ դրված է Չինաստանի, Հոնկոնգում, Ճապոնիայում, Թայվանում և Ասիայի հարավ-արևելք մեծ մասի վրա։
Թրոթ
Թրոթ (кор: 트로트), երաժշտական ժանր, համարվում է կորեական երաժշտության ամենահին ձևերից։ Ձևավորվել է 1900-ական թվականներին երբ Ճապոնիան գաղութացնում էր Կորեան։ Կորեայում ժանրի համար ընդունված են մի քանի տարբեր անվանումներ, ինչպիսիք են՝ yuhaengga, ppongtchak և t’urotu: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և Ճապոնիայի Կորեայի հանդեպ ունեցած իշխանությունների ավարտից հետո, թրոթը սկսել է կենտրոնանալ արևմտյան երաժշտության վրա։ Դա հիմնականում բացատրվում է երկու պատճառներով։ Առաջին հերթին, Հարավային Կորեայի իշխանության նպատակն էր դարձել կոմունիզմի գաղափարական արժեքների վերացումը։ Երկրորդ հերթին, ամերիկական զինվորների Կորեայում գտնվելու ժամանակ, կորեացի երաժիշտները ուշադրություն են դարձրել ամերիկական երաժշտական ժանրերի հայտնիությանը։ Թրոթի հայտնիությունը նվազել է 1980-1990-ական թվականների ընթացքում, ներկա պահին ժանրը վերածնունդ է ապրում։
Ռոք
Ռոք երաժշտությունը Կորեա է ներթափանցել Կորեական պատերազմի ժամանակ ամերիկացի զինվորների միջոցով։ Շին Ջունգ Հյոնը, ում հաճախ անվանում են "կորեական ռոքի կնքահայր", ստեղծել է հոգեբանական ռոքի սեփական ոճը 60-ական և 70-ական թվականներին և ձայնագրել է ալբոմների բազմաթիվ խմբերի հետ, ինչպիսիք են՝ Add 4, the Men, և Yup Juns, ինչպես նաև երգեր է գրել և նվագել հայտնի կատարողների համար, որոնց թվին են պատկանում Կիմ Չհու Ջան, Չանգ Հյոնգը, և ավելի քիչ հայտնիություն ունեցողների համար, օրինակ Կիմ Չոնգ Մինը։ Նախագահ Փակ Չոնգ Հիի մասին գովաբանական երգ գրելու հնարավորությունից հրաժարվելուց հետո, Շինի երաժշտությունը արգելվել է նախագահի կողմից, իսկ նրան բանտարկել են մարիխուանա պահելու համար։ Շինին բանտարկելու պատճառով կորեական ռոքի զարգացումը դադարել է։
1980-ական թվականներին, մարդկանց երաժշտական նախընտրությունները փոխվել են։ Բեմը եղել է մետալի իշխանության ներքո, որի գլխավոր կատարողներն են եղել Boohwal, Baekdoosan և Sinawe խմբերը, որոնք միասին հայտնի են եղել որպես Մեծ եռյակ ։
Ռոք երաժշտության վերածնունդը եղել է 90-ական թվականներին նախագահ Րո Դե Ուի գալով։ Քանի որ, տեղեկությունը ազատ թափանցում էր երկրի, ավելի շատ կորեացի երատիսարդներ սկսեցին ստեղծել սեփական ռոք խմբերը ։ Երկու ամենավաղ հայտնված խմբերն են եղել Crying Nut և No Brain: Նրանք երկիր բերեցին մի շարք նոր ժանրեր, որոնց խարնուրդը անվանվեց "Chosun Punk": Համաշխարհայնացման մեծացման և համացանցի հետ միասին, երաժշտական բեմը դարձավ ավելի բազմազան և ավելացնում էր ավելի շատ նոր ոուղղություններ։ 90-ականների վերջերին երաժշտական ժանրերի բազմազանությունը շարունակում էր մեծանալ, և երիտասարդ խմբեր Rux և The Geeks Կորեա բերեցին մի նոր ուղղություն պանկի հարդոր - straight edge:
Ֆոլկ
Թհոն կիթառը (통 기타) համարվում է կորեական ֆոլկ երաժշտության և ֆոլկլորի ձևերից մեկը, տարածված 60-ական և 70-ական թվականներին։ Ուղղության վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել ամերիկական ֆոլկ երաժշտությունը և ժանրի ներկայացուցիչները համարվում էին ամերիկական ֆոլկ երաժիշտների կորեական տարբերակը, ինչպիսիք են` Ջոան Բաեզը և Բոբ Դիլանը։ Ամենավաղ և հայտնի ֆոլկ երաժիշտներից են եղել Կիմ Մին Կին և Ամերիկայում կրթություն ստացած Հանգ Թե Սուն։ Հանգը և Կիմը ձայնագրել են քաղաքական ուղղվածություն ունեցող ֆոլկ երգեր, արդյունքում կատարողների երաժշտությունը արգելվել է բռնակալ կառավարիչ Փակ Չոնգ Հիի կողմից։ Չնայած կառավարության ջանքերին ֆոլկ երաժշտությունը արգելելու դեմ. հայտնի ֆոլկ երգերը ավելի հաճախ են սկսել օգտագործել Կորեայում սոցիալական փոփոխությունների համար, որը ծնել է նորե ունդոն (노래 운동) տերմինը, կամ բառացիորեն`"երգի շարժում": 1987 թվականին, Հարավային Կորեայի ժողովրդավարության անցման ժամանակ, դարձել է հայտնի քաղաքական ակտիվիստ ժողովրդական երաժիշը Կիմ Կվանգ Սոկը, որի երգերը հնչել են դեմոկրատական հանդիպումների ժամանակ։
Հիփ հոփ
Հարավային Կորեայի խոշոր քաղաքներում, ինչպիսիք են Սեուլը, Բուսանը և Դեգուն, հիփ հոփը դարձել է մշակութային երևույթ։ Ժանրի ճանաչությունը ավելանում է 90-ական թվականներից, հատկապես նրա զարգացման վրա ազդել են Սո Թե Ջին և Boys' smash խումը "I know" (кор: Nan arayo 난 알아요) անվանումով։ Ուղղությունը նաև սկսել է միջազգային ուշադրություն գրավել 2000- ական թվականներին կորեացի կատարողների հաջողություններով, տարբեր առաջնություններում ելույթ ունենալուց։ 2004 թվականին "It's Raining" ալբոմի շնորհիվ, երգիչ Rain-ը դարձել է առաջին կորեացի միջազգային աստղը։ Համացանցային խանութները ակտիվորեն ազդոի, են նոր մշակութի առաջխաղացմանը։ 2012 թվականի հուլիսի 15-ին, հարավկորեացի կատարող Psy-ը թողարկել է "Gangnam Style" (강남 스타일) հիթը։ Տեսահոլովակը հայտնվել է «Գինեսի ռեկորդների գրքում» որպես տեսանյութ, ամենաշատ «լայքեր» հավաքած տեսանյութ YouTube-ի պատմության մեջ, ինչպես նաև դարձել է լիդեր դիտումների քանակով։
Այդոլ խմբեր
Չնայած նրան, որ քեյ փոփ տերմինով կարելի է հասկանալ կորեական ժամանակակից երաժշտության յուրաքանչյուր ժանր, իհարկե երկրի սահմաններից դուրս, քեյ փոփ ասելով կարելի է հասկանալ բացառապես երաժշտություն, որը կատարում են այսպես կոչված այդոլները կամ իդոլները (кор: 아이돌): Նրանք հիմնականում կազմված են մի քանի միասեռ կատարողներից, որոնց երգացանկի մեջ է մտնում համահունչ հիփ հոփը, պարային և էլեկտրոնային երաժշտությունը։ Հայտնի այդոլ խմբերի օրինակներ են. EXO Bts, GOT7, JYJ, TVXQ, Super Junior, Wonder Girls, Girls' Generation, SHINee, SS501, BIGBANG, 2PM, 2AM, B2ST, MBLAQ, 2NE1, T-ara, 4Minute, Secret, SISTAR, Brown Eyed Girls, F(x), The Grace, Crayon Pop, U-KISS, Girl’s Day, After School, Teen Top, Infinite, B1A4, Block B, Kara, B.A.P, CNBLUE, Nu'est, BTOB, VIXX, Nine Muses, Apink և miss A: Ինչպես նաև գոյություն ունեն CO-ED խմբեր, կազմված տարբեր սեռերի ներկայացուցիչներից։
Անկախ հայտնի երաժշտություն
Անկախ երաժշտության հայտնիությունը, ինչպիսին է անկախ հիփ հոփ և ինդի ռոքը, կամ ինդին (인디), թափ է հավաքում։ Այսօր ինդի ռոք ասելով՝ նկատի ունեն նրբագեղ, նուրբ, հետադարձ երաժշտություն առանց ագրեսիայի։ Ինչպես նաև գրեթե առանց ռոքի կատարման մելանխոլիկ բալլադներ։ Ժանրի հայտնիությունը հաստատվում է անկախության ակտերով և այդ իրադարձության մասին լուսաբանումը հայտնի բոլգերում։ 1990-ական և 2000-ական թվականների հայտնի ինդի խմբերին են պատկանում Jaurim-ը (자우림), Huckleberry Finn-ը (허클베리 핀), Nell-ը (넬), Mot-ը (못), Cherry Filter-ը (체리 필터), և Third Line Butterfly (3호선 버터플라이) և ավելի հայտնի Busker Busker խումբը։
Դասական երաժշտություն
Կորեական սիմֆոնիկ նվագախմբում ելույթ են ունենում հայտնի կատարողներ և մենակատարներ։ Համաշխարհային ճանաչում կորեացի կոմպոզիտոր է համարվում Լի Սինը, որը մասնագիտացած է մանկական երաժշտությունում։ Դաշնակահարներ և կոմպոզիտորներ, ինչպիսին է Յիրուման, հայտնի են դարձել արևմուտքում 2000-ական թվականներին։ Բազմաթիվ համաշխարհային ակնառու կոմպոզիտորներ ունեն կորեական ծագում։ Նրանց թվին են պատկանում՝ Լի Յոնգ Չան, որը ծնվել է 1931 թվականին Վոնջուում և սովորել է Փարիզի  երաժշտության և պարի բարձրագույն կոնսերվատորիայում և Բրյուսելի թագավորական կոնսերվատորիայում։ Նա իր ուսումը շարունակել է Մանհեթենի երաժշտական դպրոցում։ Լին դժվարությունների է հանդիպել ճապոնական օկուպացիայի և կորեական պատերազմի ժամանակ, չնայած դրանց. նա կարողացել է դառնալ 20-րդ դարի կորեական երաժշտության ուժերից մեկը ։
Ժամանակակից կորեական քրիստոնեական երաժշտություն
Քրիստոնեության գալով, ավետարանականների իրենց հավատի համար երաժշտության օգտագործումը բերեց երգչախմբերի ստեղծմանը, ինչպես եկեղեցու ներսում, այնպես էլ եկեղեցուց դուրս և ինչպես նաև ամերիկական ոճով քրիստոնեական երգերի հայտնվելով, նրանք կատարում են կորեերենով։
Արևմտյան և ավանդական ոճերի խառնուրդ
Ավանդական կորեական երաժշտական գործիքները, միավորելով արևմտյան հարվածային գործիքներով, ծնել են կորեական երաժշտության նոր ալիք 1998 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտություն
Վահե Ղալումյան
Վահե Ղալումյան, հայ տնտեսագետ, կուսակցական, քաղաքական գործիչ, Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամ է, Տավուշի մարզի նախկին մարզպետ, Հայաստանի Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր «Իմ քայլը» խմբակցությունից , Հայաստանի Ազգային ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունից ։ ՀՀ ԱԺ Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության և շրջակա միջավայրի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։
Պատգամավորական գործունեության ընթացքում իր հնչեցրած հայտարարությունների և Ազգային ժողովի դահլիճում իր դրսևորած վարքի համար լայնորեն քննարկվել ու քննադատվել է    ։
Կենսագրական տեղեկություններ
Վահե Ղալումյանը ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 21-ին Խորհրդային Հայաստանի Իջևան քաղաքում ։ 1994 թվականին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության Հայաստանի զինված ուժերում ։
Կրթություն
Վահե Ղալումյանը 1998 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղը և ստացել տնտեսագետի որակավորում ։
Աշխատանքային գործունեություն
Վահե Ղալումյանը 2001-2002 թվականներին աշխատել է շինարարական կազմակերպությունում որպես աշխատանքների ղեկավարի օգնական, 2002-2003 թվականներին աշխատել է Իջևանի ճանապարհաշինարարական վարչությունում որպես գլխավոր տնօրենի օգնական, 2003-2006 թվականներին՝ Իջևանի ճանապարհաշինարարական վարչությունում որպես գործադիր տնօրենի տեղակալ, 2006-2015 թվականներին՝ Իջևանի ճանապարհաշինարարական վարչությունում որպես գործադիր տնօրենի առաջին տեղակալ ։
2005-2018 թվականներին եղել է Իջևան քաղաքի ավագանու անդամ ։
Տավուշի մարզպետ
2018 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո՝ նույն թվականի հունիսի 1-ին Հայաստանի կառավարության որոշմամբ նշանակվել է Տավուշի մարզի մարզպետ ։
Հայաստանի Ազգային ժողով (2018-2021)
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Վահե Ղալումյանը «Իմ քայլը» դաշինքի ցուցակով ընտրվել է Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր։
Որպես Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ 2019 թվականի փետրվարի 6-ից մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերի 10-ը եղել է Հայաստանի ազգային ժողովի «Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի» անդամ, այնուհետև դարձել հանձնաժողովի նախագահ։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ից եղել է Հայաստանի Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության ցամաքային ուղևորափոխադրումների կազմակերպման գործընթացը և 2016-2019թթ. ոլորտը սպասարկող, համակարգող և վերահսկող լիազոր մարմինների գործունեությունն ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովի» անդամ ։