cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անարխիզմ
Հետդասական ուղղություններ
Ինսուրեկցիոնիստական (ապստամբական) անարխիզմը հեղափոխական տեսություն, գործելակերպ և միտում է անարխիստական շարժման շրջանակներում, որը անարխիստական պրակտիկայում շեշտը դնում է ապստամբության վրա։ Այն քննադատում է ֆորմալ կառույցները, ինչպիսիք են օրինակ արհմիություններն ու ֆեդերացիաները, որոնք առաջնորդվում են քաղաքական ծրագրերով կամ պարբերական համաժողովների որոշումներով։ Փոխարենը, ինսուրեկցիոնիստական անարխիստները պաշտպանում են ոչ ֆորմալ կազմակերպություններն ու փոքր աֆինիտի խմբերի վրա հիմնված կառույցները։  Ինսուրեկցիոնիստական անարխիստները արժեքավորում են հարձակումը, անդադար դասակարգային պայքարը, ինչպես նաև դասակարգային թշնամիների հետ բանակցությունների կամ փոխզիջումների մերժումը։
Հետանարխիզմը տեսական հոսանք է` ուղղված դասական անարխիստական տեսության ու հետստրուկտուրալիստական մտքի համադրմանը` ելնելով մի շարք գաղափարներից, ինչպիսիք են, օրինակ, պոստմոդեռնիզմը, ավտոնոմիստական մարքսիզմը, հետձախական անարխիզմը, Սիտուացիոնիստական Ինտերնացիոնալը և հետգաղութականությունը։
Ձախակողմյա շուկայական անարխիզմը հաստատում է մասնավոր սեփականության և ազատ շուկայի դասական ազատական գաղափարները, միևնույն ժամանակ պնդելով, որ այս գաղափարները խորապես աջակցում են հակակորպորացիոն, հակահիերարխիկ, աշխատավորամետ քաղաքականությանը, տնտեսության մեջ՝ հակակապիտալիզմին, իսկ արտաքին քաղաքականության մեջ՝ հակաիմպերիալիզմին։
Անարխո-կապիտալիզմը պաշտպանում է պետության վերացումն ի օգուտ ազատ շուկայի պայմաններում անհատական ինքնիշխանության։ Անարխո-կապիտալիզմը զարգացել է արմատական հակապետական լիբերտարիանիզմից և անարխո-ինդիվիդուալիզմից` հիմնվելով տնտեսագիտության Ավստրիական դպրոցի, իրավունքի տնտեսագիտական վերլուծության (economic analysis of law) և հանրային ընտրության տեսության վրա։ Գոյություն ունի տարածված կարծիք, ըստ որի անարխո-կապիտալիզմը չի համարվում անարխիստական պայքարի մաս, ինչը պայմանավորված անարխիզմի պատմականորեն հակակապիտալիստական շարժում լինելով և որոշակի պատճառներով անարխիզմը դիտարկվում է անհամատեղելի կապիտալիստական դրսևորումների հետ։
Քվիր-անարխիզմը համատեղում է անարխիստական գաղափարները արմատական քվիր շարժման գաղափարների հետ։ Այն ենթադրում է, որ գենդերային և սեռական ճնշումները արտոնվում և աջակցվում են պետության և կապիտալի կողմից։ Քվիր անարխիզմի տեսանկյունից հետերոնորմատիվությունն, ինչպես նաև հոմոնորմատիվությունը համարվում են ոչ միայն սոցիալական սահմանափակումներ, այլ նաև կապիտալիզմի օրոք սեքսի և սեռականության կոմմոդիֆիկացիայի միջոցներ։ Քվիր անարխիզմը պայքարում է գենդերային և սեռական ճնշումների դեմ ինչպես ամբողջ հասարակության մեջ, այնպես էլ անարխիստական շարժումներում` ձգտելով օրակարգում ներառել մարմնի և մարմնականության, ծնող լինելու, սեքս-աշխատանքի, առողջության և հաշմանդամության հետ կապված խնդիրները։
Ներքին խնդիրներ և բանավեճեր
Անարխիզմը փիլիսոփայություն է, որը մարմնավորում է բազմաթիվ տարատեսակ հայացքներ, միտումներ և մտքի դպրոցներ, որտեղ արժեքների, գաղափարախոսության և մարտավարությունների շուրջ անհամաձայնությունները տարածված երևույթներ են։ Լայնորեն վիճարկելի է անարխիզմի համատեղելիությունը կապիտալիզմի, ազգայնականության և կրոնի հետ։ Նմանապես, անարխիզմը բարդ հարաբերություններ ունի այնպիսի գաղափարախոսությունների հետ, ինչպիսիք են մարքսիզմը, կոմունիզմը, կոլեկտիվիզմը, սինդիկալիզմը/տրեդյունիոնիզմը և կապիտալիզմը։
Այնպիսի երևույթները, ինչպիսիք են քաղաքակրթությունը, տեխնոլոգիաները (օր. անարխո-պրիմիտիվիզմի շրջանակներում) և ժողովրդավարական գործընթացը, կարող են կտրուկ քննադատության ենթարկվել որոշ անարխիստական խմբերում և, միաժամանակ, ողջունելի լինել մյուսներում։
Ստրատեգիական մակարդակի վրա, մինչդեռ 19-րդ դարի որոշ անարխիստներ կողմնակից էին գործողությամբ պրոպագանդային (օր. Ռուսական Նիհիլիզմ), որոշ ժամանակակից անարխիստներ պաշտպանում էին այլընտրանքային ուղիղ գործողությունների մեթոդները, ինչպիսիք են ոչբռնությունը, կոնտրտնտեսությունը և հակապետական կրիպտոգրաֆիան։ Անարխիստական հասարակության մասշտաբների մասին որոշ անարխիստներ գլոբալ մասշտաբների կողմնակից են, մինչդեռ որոշները` լոկալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական գաղափարախոսություններ Կատեգորիա:Պետական կարգեր Կատեգորիա:Անարխիզմ Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ Կատեգորիա:Հակակապիտալիզմ
Արսլանովո (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Արսլանովո (Арсланово, Арыҫлан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 57 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մուսիան
Մուսիան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր Չիֆլիկ գյուղաքաղաքից 9 կմ հարավ-արևմուտք։
XX դարի սկզբին ուներ 100 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բինգյոլի շրջանի համայնքներ
Օդի տաճար (Կիսլովոդսկ)
«Օդի տաճար» («Храм воздуха»), շինություն Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Գտնվում է առողջարանային քաղաքի Վերին զբոսայգում։ Հեղինակն է ճարտարապետ Սեմյոնովը։ Կառուցվել է 1914 թվականին։
Պատմություն
Դեռևս հեղափոխությունից առաջ Կիսլովոդսկի բնակիչները և հյուրերը նկատել էին, որ տեղական լեռնային օդը մարդու առողջության վրա նույնքան բարենպաստ ազդեցություն ունի, որքան հանքային ջուրը։ Կիսլովոդսկի օդը վայելելն ու արևային լոգանքներ ընդունելը հանգստացողների համար ավելի հարմարավետ դարձնելու նպատակով 1914 թվականին Վերին զբոսայգու տարածքում կառուցվեց «Օդի տաճարը» ։
Տաղավարն անվանվեց «Օդի տաճար», սակայն մեկ տարի անց Կովկասի հանքային ջրերի ղեկավարությունը որոշեց վերանվանել «Օդի պալատ», որն իրականացվեց հուլիսի 23-ին, սակայն «տաճար» բառն արդեն կառույցին ամրացել էր ընդմիշտ։ 1917 թվականին «Օդի տաճարում» աշխատանքը սկսեց Կովկասյան լեռնային ընկերության Կիսլովոդսկի նորաստեղծ մասնաճյուղի էքսկուրսիոն սեղանը ։
«Օդի տաճարը» հաջողությամբ վերապրել է հեղափոխության սկզբնական ժամանակաշրջանի, այնուհետև՝ Հայրենական մեծ պատերազմի բոլոր դժվարությունները։ Խորհրդային տարիներին այնտեղ գործում էին ամառային սրճարան, բուժկետ, ընթերցասրահ և հանգստի սենյակ։ 1973 թվականի ապրիլի 21-ին «Տաճարի» կողքին բացվել է ճոպանուղու ներքին կայարանը։ Շենքը քայքայման եզրին է հասել միայն 20-րդ դարի վերջին և 1986 թվականին անվտանգության նկատառումներով փակվել է ։
2015 թվականին «Օդի տաճարը» վերակառուցվել և վերաբացվել է։ Տաղավարը վերականգնվել է ըստ այն գծագրերի, որոնցով կառուցվել է 100 տարի առաջ։ Ավելացվել է ժամանակակից լուսավորություն ։
Նկարագրություն
Տաղավարը կառուցվել է զբոսայգու ամենաբարձր կետում. այնտեղից բացվում է Էլբրուսի և շրջակա լեռների գեղեցիկ պատկերը։ Շինության նախագիծն իրականացրել է իր ժամանակի ամենահայտնի մասնագետներից մեկը՝ ճարտարապետ Սեմյոնովը։ Տաղավարը դասական կիսառոտոնդա է, որի պատուհաններն ուղղված են դեպի արևմուտք, և որը հենվում է վեց սյուներին։ Տանիքը հարթ է, դեպի գլխավոր մուտք տանում է լայն սանդուղքը։ Տաղավարն ունի կողային սենյակներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի եռանկյունաձև ճակտոնով եզրակալված երեք կամարաձև բարձր պատուհան։ Ճակատները զարդարված են ժապավեններով կապված ծաղկեպսակների տեսքով ծեփվածքով։ Քիվի ամբողջ երկայնքով լայն եզրապատ է, որի մեջ արված են անցքեր ջրահեռացման խողովակների համար։ Շենքը ներկված է սպիտակ և ուրվագծերով հիշեցնում է անտիկ ճարտարապետությունը։ Հսկայական պատուհաններն ապակեպատ էին և փայլում էին արևի լույսի տակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիսլովոդսկի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1914 հիմնադրումներ
Գալինա Բուտիրևա
Գալինա Վասիլևնա Բուտիրևա (Галина Васильевна Бутырева, ), ռուս խորհրդային գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ և բանասեր։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ 1976 թվականից և Ռուսաստանի գրողների միության անդամ (1997)։ Կոմի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2001)։ Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2011)։
Կենսագրություն
Գալինա Բուտիրևան ծնվել է 1944 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Կոմի ԻԽՍՀ Ուդորսկի շրջանի Յորտոմ գյուղում։ 1961-1966 թվականներին սովորել է Կոմի պետական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1966-1968 թվականներին կատարել է մանկավարժական աշխատանք շրջանի միջնակարգ և հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում։ 1968-1986 թվականներին աշխատել է Սիկտիվկարի հեռուստատեսային ստուդիայում, որպես հատուկ թղթակից։ 1986-1991 թվականներին եղել է Կոմի ԻԽՍՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ արվեստի հարցերի գծով։ 1991-1992 թվականներին եղել է ֆիննո-ուգուրական ժողովուրդների մշակույթի զարգացման հիմնադրամի խորհրդական և համակարգող։ 1992 թվականից նշանակվել է Կոմի հանրապետության բանահյուսության թատրոնի գրական մասի վարիչ, իսկ 1992-1993 թվականներին եղել է Կոմի հանրապետության ֆիննո-ուգուրական մշակութային կենտրոնի տնօրենը։ 1993-1994 թվականներին Բուտիրևան եղել է ազգությունների հարցերով Պետական կոմիտեի նախագահը, 1994-1995 թվականներին՝ Կոմի հանրապետության ազգությունների հարցերով նախարար, 1995-1999 թվականներին՝ Կոմի հանրապետության վարչապետի տեղակալ, 1997-2015 թվականներին՝ «Арт» գրական-գեղարվեստական ամսագրի գլխավոր խմբագիրը ։
1976 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության, 1997 թվականից՝ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։                                     1989 թվականին լույս է տեսել Բուտիրևայի բանաստեղծությունների «Կյանքի հետք», առաջին ժողովածուն, 1994 թվականին՝ բանաստեղծությունների երկրորդ  ժողովածուն` «Աստված քեզ հետ», որոնք հրատարակել է «Կոմի գրահրատարակչությունը»։ Հետագայում լույս են տեսել նրա բանաստեղծական և արձակ ստեղծագործությունները` «Իմ հայրենիքի դիմանկարի առջև» (2002), «Երկրային երկինքը» (2006), «Պահված շնչառություն» (2008), «Ճանապարհ դեպի տուն» (2011), «Գետի ռիթմը» (2012) և «Իսլանդիա Մոլորակի վրա» (2013) ճամփորդական նոթերի շարքի գրքերը, որոնց հիմնական թեման աշխարհի գեղեցկությամբ և բազմազան տպավորություններով համակվելն է, բացահայտումների ուրախությունն ու զարմանքը, ճանապարհի և տուն վերադարձի ակնկալման ապրումները։ Գրական ստեղծագործության հետ մեկտեղ Բուտիրևան զբաղվել է նաև թարգմանություններով։ Նա ռուսերեն և օտար լեզուներից կոմի լեզվով է թարգմանել այնպիսի գրողների, ինչպիսիք են` Ալեքսանդր Բլոկը, Մարինա Ցվետաևան, Աննա Ախմատովան, Տիմուր Զուլֆիկարովը, Վլադիմիր Վլադիկինը, Իմանտ Զիեդոնիսը, Արվո Վալտոնը, Ուոլթ Ուիթմենը, Գիյոմ Ապոլիները, Խուլիո Կորտասարը ։
1994 թվականին Բուտիրևային շնորհվել է Կոմի հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում ։ 2011 թվականին «Մշակույթի բնագավառում ունեցած բազմամյա վաստակի և բեղմնավոր աշխատանքի համար» նրան շնորհվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում ։ 2005 թվականին «Չտեսնված, թանկագին, սիրելի…» (1999) և «Իմ հայրենիքի դիմանկարի դիմաց» (2002) բանաստեղծությունների ժողովածուի համար արժանացել է Կոմի Հանրապետության Ի. Ա. Կուրատովի անվան պետական մրցանակի դափնեկրի կոչման ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Սիկտիվկարի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս բանասերներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Նատրիումի գերօքսիդ
Նատրիումի գերօքսիդ, նատրիումի պերօքսիդ, Na202, նատրիումի և թթվածնի միացություն, որը պարունակում է Օ2 անիոն։ Սպիտակ փոշի է, պարունակում է 20,5 զանգվածային ակտիվ թթվածին։ Հալվում է մոտ 600°С-ում բուռն քայքայվելով։ Քայքայվել սկսում է 300 °C-ից բարձր տաքացնելիս (2Na202= = 2Na20 + 02)։ Ջրում հիդրոլիգվում է՝ Na202 + H20= 2Na0H + H202։ Փոխազդում է խոնավ C02-ի հետ՝ 2Na202+ + 2C02= 2Na2C03 + 02։ Այս հատկությունն օգտագործում են փակ ծավալներում (սուզանավեր, գազապաստարաններ են) թթվածնի պարունակությունը օդում վերականգնելու համար։ Ուժեղ օքսիդիչ է՝ թուղթը, ճարպերը, բամբակը, փայտի թեփը Նատրիումի գերօքսիդի հետ հպվելիս բոցավառվում են։ 500 °C-ում և 300 մթն ճնշման տակ միանում է թթվածնին՝ առաջացնելով նատրիումի վերգեր֊օքսիդ՝ Na02։ Նատրիումի գերօքսիդ ստանում են նատրիումը, CՕշ-ից զտված օդում, օքսիդացնելով (300 °C)։ Տեխնիկական նատրիումի գերօքսիդ Na02 պարունակելու պատճառով դեղնավուն է։ Օգտագործվում է որպես սպիտակեցնող միջոց (13202-ի պինդ փոխարինիչն է) և օքսիդիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Պերօքսիդներ
Նիժնիե Գրաչիկի (Տարասովսկի շրջան)
Նիժնիե Գրաչիկի (Нижние Грачики), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Զելենովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Կորևո (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Կորևո (Корево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 409 մարդ։
Մամադու Դիարա
Մամադու Դիարա (Mahamadou Diarra, ), մալիացի ֆուտբոլիստ, հենակետային կիսապաշտպան։
Կարիերա
Դիարան իր եվրոպական կարիերան սկսել է հունական «ՕՖԻ» ակումբում, հետո խաղացել է հոլանդական «Վիտտեսում»։ Նա 2002-06 թվականներին հանդես է եկել ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոնում», ակումբի կազմում չորս անգամ դառնալով երկրի չեմպիոն։ Դիարային համեմատում էին Պատրիկ Վիեյրայի և Կլոդ Մակելելեի հետ, և նա մտնում էր աշխարհի լավագույն հենակետայինների ցանկի մեջ։
«Ռեալ Մադրիդ»
Լիոնի «Օլիմպիկի» մարզիչ Ժերար Հուլիեն Դիարայի համար սահմանեց 40 միլիոն եվրո տրանֆերային արժեք։ Այդ արժեքը հավասար էր 2005 թվականի ամռանը «Չելսիի» կողմից «Օլիմպիկին» Մայքլ Էսսյենի տրանֆերի համար տրված գնին։ «Ռեալ Մադրիդը» «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ պայքարում էր Դիարայի համար, և 2006 թվականի օգոստոսի 18-ին, «Ռեալը» «Լիոնի» հետ համաձայնության եկավ, տրանֆերի արժեքը կազմեց 26 միլիոն €: Օգոստոսի 22-ին «Ռեալի» նախագահ Ռամոն Կալդերոնը գնեց Դիարային և նրան տվեց 6 համարով մարզահագուստը, որը մինչ այդ կրում էր Իվան Էլգերը։
«Մոնակո»
2011 թվականի հունվարի 27-ին «Ռեալի» ղեկավարությունը պայմանավորվեց Դիարայի «Մոնակո» տեղափոխվելու մասին, տրանֆերի արժեքը կազմեց շուրջ 4 միլիոն եվրո ։ Մրցաշրջանի արդյունքներով նրա նոր թիմը հայտնվեց Լիգա 2-ում ։ Դիարան չերկարաձգեց պայմանագիրը և հեռացավ ակումբից։
«Ֆուլհեմ»
2012 թվականի փետրվարի 27-ին Դիարան ազատ գործակալի իրավունքներով տեղափոխվեց անգլիական «Ֆուլհեմ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մալիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Մարետ 2-րդ
Մարետ 2-րդ (Мереть 2-я), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Լենինսկ-Կուզնեցկի շրջանում և Կեմերովոյի մարզում ։ Գետաբերանը տեղակայված է Մարետ գետի ձախ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Իսահակ Իսահակյան (այլ կիրառումներ)
Իսահակ Իսահակյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Օբոդնոե
Օբոդնոե (Обідне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օբոդնոե գյուղում բնակվում էր 691 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 168,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իանեուլ
Իանեուլ (იანეული), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 240 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Չոխատաուրից հեռու է 9 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 385 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
Գորոդոկսկոե
Գորոդոկսկոե (Городоцьке), ավան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորոդոկսկոե ավանում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,151 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 112,58 մարդ/կմ²։
Աստերոիդների ցանկ (297101-297200)
Աստերոիդների ցանկ (297001-297100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (297201-297300)
Պիդրալա (Էստոնիայի շրջան)
Պիդրալա շրջան (Põdrala vald), շրջան Էստոնիայի Վալգամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Ռիիդայա գյուղը։
Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 854 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 6,71 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Թեյլոր Սվիֆթի սկավառակագրություն
Ամերիկացի երգչուհի Թեյլոր Սվիֆթի սկավառակագրությունը ներառում է 7 ստուդիական ալբոմ, բազմաթիվ սինգլներ, համերգային ձայնագրություններ։
Կարապետ Արթին փաշա Տավուտեան
Կարապետ Արթին փաշա Տավուտեան կամ Տավուտ փաշա, Բեռլինում օսմանյան դեսպանատան թարգման և քարտուղար, Վիեննայի օսմանյան ընդհանուր հյուպատոս, 1861 թվականից Օսմանյան կայսրության ինքնավար Լիբանանի ընդհանուր կառավարիչ։ 1869 թվականից եղել է Օսմանյնան կայսրության Հասարակական կառույցների նախարարը և Փոստ-հեռագրական վերատեսուչը։ Ունեցել է մյուշիրի (մարշալի) կոչում և փաշայի տիտղոս։
Տավուտյանը բազմակողմանի զարգացած անձնավորություն էր։ Հին գերման ցեղերի օրենքներին նվիրված իր գիտական ծավալուն ուսումնասիրության համար Գերմանիայի կանցլերի կողմից ստացել է հատուկ մրցանակ և ընտրվել Բեռլինի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ Որպես պետական բարձր պաշտոնյա և արժեքավոր քաղաքագետ՝ նա արժանացել է շքանշանների՝ 1867 թվականին Նապոլեոն III-ը նրան շնորհել է Պատվո Լեգեոնի շքանշան։ Օսմանյան կառավարությունից ստացել է տարբեր կարգի շքանշաններ և Օսմանիեի Մեծ ժապավենը, իսկ Հռոմի Պապը նրան շնորհել է Մեծն Գրիգորի ասպետության առաջին կարգի շքանշանը ։
Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության նախագահ
Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության նախագահ (Председа́тель Прави́тельства Росси́йской Федера́ции), Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մասին Դաշնային սահմանադրական օրենքի 24-րդ հոդվածի համաձայն, գլխավորում է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությունը, սահմանում է նրա գործունեության հիմնական ուղղությունները և կազմակերպում է նրա աշխատանքը։
Մինչև 1993 թվականի դեկտեմբերի 25-ը Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության ղեկավարի պաշտոնը կոչվում էր Նախարարների խորհրդի նախագահ՝ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության, ներկայիս անվանումն ամրագրված էր 1993 թվականի դեկտեմբերին ընդունված Ռուսաստանի Սահմանադրությամբ։
Ոչ ֆորմալ պաշտոնը հաճախ կոչվում է վարչապետ, թեև Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության մեջ նման անունը բացակայում է։
Կառավարության նախագահի նշանակման կարգը, լիազորությունները և պարտականությունները սահմանվում են Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության 110-117 հոդվածներով ։
2020 թվականի Հունվարի 16-ից Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահն է Միխայիլ Վլադիմիրովիչ Միշուստին։
Լիազորություններ
Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մասին Դաշնային սահմանադրական օրենքի և Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության կանոնակարգի համաձայն, Ռուսաստանի կառավարության նախագահը կատարում է հետևյալ գործառույթները․
ՌԴ կառավարության նախագահն ի պաշտոնե՝
Բացի օրենքում ամրագրված կառավարության ղեկավարի հիմնական պարտականություններից և գործառույթներից, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահ Դ. Ա. Մեդվեդևը 2012 թվականից գլխավորում է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանն առընթեր հետևյալ համակարգող և խորհրդակցական մարմինները․
Ինչպես նաև Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հանդիսանում է․
Պաշտոնից ազատելու և նշանակման կարգ
Ռուսաստանի կառավարության նախագահը նշանակվում է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի կողմից՝ Պետական դումայի համաձայնությամբ ։
Ռուսաստանի կառավարության նախագահի պաշտոնի թեկնածու կարող է լինել բացառապես Ռուսաստանի Դաշնության այն քաղաքացին, որը չունի օտարերկրյա պետության քաղաքացիություն։
Պետական դուման քննարկում է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի կողմից ներկայացված կառավարության նախագահի թեկնածությունը թեկնածության վերաբերյալ առաջարկ ներկայացնելու օրվանից մեկ շաբաթվա ընթացքում։
Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրությունը չի նախատեսում նախագահի կողմից պաշտոնանկ անել միայն կառավարության նախագահին, նախագահը որոշում է ընդունում ամբողջ կառավարության հրաժարականի մասին ։
Ռուսաստանի կառավարության նախագահն ազատվում է Ռուսաստանի նախագահի պաշտոնից (Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մասին դաշնային սահմանադրական օրենքի 7-րդ հոդված ), ինչը միաժամանակ հանգեցնում է ամբողջ կառավարության պաշտոնաթողության։
Ռուսաստանի Սահմանադրության 117-րդ հոդվածի և Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մասին օրենքի 35-րդ հոդվածի համաձայն ՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահն իրավունք ունի որոշում ընդունել Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության պաշտոնաթողության մասին՝ Պետական դումայի կողմից Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանը անվստահություն հայտնելու կամ Պետական դումայի կողմից կառավարությանը անվստահություն հայտնելու դեպքում։
Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության 117-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն, կառավարության նախագահն իրավունք ունի Պետական դումայի առջև ինքնուրույն դնել կառավարության վստահության հարցը։ Եթե Պետական դուման մերժում է վստահությունը, նախագահը յոթ օրվա ընթացքում պետք է որոշում կայացնի կամ կառավարության հրաժարականի, կամ Պետական դումայի լուծարման եւ նոր ընտրություններ նշանակելու մասին։  Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը չի կարող այդ հիմքով լուծարել Պետական դուման նրա ընտրվելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդին և Պետական դումային ծանուցում է որոշման ընդունման օրը Ռուսաստանի կառավարության նախագահի պաշտոնից ազատելու մասին։
Նախագահի պարտականությունների կատարում
Ռուսաստանի Սահմանադրության համաձայն, բոլոր դեպքերում, երբ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահն ի վիճակի չէ կատարել իր պարտականությունները, դրանք ժամանակավորապես կատարում է կառավարության նախագահը։ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պաշտոնակատարն իրավունք չունի լուծարել Պետական դուման, նշանակել հանրաքվե, ինչպես նաև առաջարկություններ ներկայացնել Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության փոփոխությունների և դրույթների վերանայման վերաբերյալ։
Քվեարկություն
Ստորև ներկայացված են Պետդումայի պատգամավորների քվեարկության արդյունքները ՌԴ նախագահին Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահի պաշտոնում թեկնածու նշանակելու վերաբերյալ համաձայնություն տալու հարցի վերաբերյալ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վարչապետների ցանկեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության կառավարություն
Նորդուրլանդ Վեստրա
Նորդուրլանդ Վեստրա (Norðurland vestra - «Հյուսիսային տարածաշրջանի արևմուտքը») - Իսլանդիայի 8 տարածաշրջաններից մեկը, որը գտնվում է երկրի արևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնը Էգիլսստադիրն է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Նորդուրլանդ Վեստրա
Մարոկկո
Մարոկկո (المغرب), երկիր Աֆրիկայի հյուսիս-արևմուտքում, Մաղրիբի շրջանում։
Մակերևույթը լեռնային է. գերակշռում են միջին բարձրության լեռներն ու սարավանդները։ Հարավ-արևմուտքից դեպի հյուսիս-արևելք ձգվում է Ատլասիի լեռնային համակարգը՝ Բարձր Ատլաս (առավելագույն բարձրությունը՝ 4165 մ, Թուբկալ լեռ), Միջին Ատլաս, Անտիատլաս։ Ատլանտյան ափին կան դաշտավայրեր (Գարբ, Աբդա, Սուս), հյուսիս-արևմուտքում Մարոկկոյական Մեսետայի հարթավայրերն ու սարավանդներն են, հյուսիս-արևելքում՝ խոշոր գոգավորություններով Ալժիրա-Մարոկկոյական Մեսետան (1000–1200 մ)։ Ատլասից հարավ տարածված սարավանդները Սահարայում վերածվում են քարքարոտ հարթավայրերի։
Մարոկկոյի գաղութացում և մասնատում
19-րդ դարի 40-ական թվականներին սկսվել է եվրոպացիների զինված ներխուժումը Մարոկկո։ 1844 թվականին Ֆրանսիան, պարտության մատնելով մարոկկացիների բանակը, անիրավահավասար պայմանագիր պարտադրեց Մարոկկոյին։ 1859 թվականին Իսպանիան ներխուժեց Մարոկկո՝ գրավելով աննշան տարածք։ 20-րդ դարի սկզբին Մարոկկոյի համար պայքար սկսեցին նաև Մեծ Բրիտանիան ու Գերմանիան։ 1912 թվականին ստորագրվեցին ֆրանս-մարոկկոյական և ֆրանս-իսպանական պայմանագրերը, որոնցից առաջինով Մարոկկոյում հաստատվում էր ֆրանսիական պրոտեկտորատ, երկրորդով Մարոկկոյի մի փոքր մասն անցնում էր Իսպանիայի տիրապետությանը։ Մարոկկոյի տարածքը բաժանվեց 3 գոտու՝ ֆրանսիական (տարածքի մոտ 80 %-ը, բնակչության 90 %-ը), իսպանական (մի Փոքր տարածք Մարոկկոյի հյուսիսում և ծայր հարավում․ վերջինս Իսպանական Հարավային Մարոկկո անունով միացվեց Իսպանական Արևմտյան Սահարային) և միջազգային (Տանժերը)։ Երկրում իշխանությունն անցավ ֆրանսիական գլխավոր ռեզիդենտին և իսպանական գերագույն կոմիսարին։ Մարոկկոյի սուլթանի և իսպանական գոտում նրա փոխարքայի՝ խալիֆայի, իշխանությունը ձևական էր։
Իսպանական տիրապետության տապալում
Ֆրանսիական պրոտեկտորատի հաստատման դեմ ապստամբեց ժողովուրդը։ Մարոկկոյում նոր վերելք ապրեց ազգային-ազատագրական շարժումը։ 1921 թվականին Ռիֆի (մարզ Մարոկկոյի հյուսիսում, իսպանական գոտում) ցեղերը Մարոկկոյի ազգային հերոս Աբդալ Քերիմի գլխավորությամբ ջախջախեցին իսպանական բանակը և վտարեցին Ռիֆից։ Ստեղծվեց Ռիֆի հանրապետությունը։ 1926 թվականին Ռիֆի զորքերը պարտվեցին ֆրանսիական և իսպանական միացյալ ուժերի դեմ կռվում։
Ֆրանսիական տիրապետությունը Մարոկկոյում
1920-ական թվականներին Մարոկկոյի տնտեսության հիմնական ճյուղերում տիրապետում էր օտարերկրյա, գլխավորապես՝ ֆրանսիական կապիտալը, մարոկկոյական բուրժուազիայի բաժինն աննշան էր (ակցիաների 5 %-ից ոչ ավելին)։ Ավելի քան 1 մլն հա բարեբեր հողեր բռնագրավվեցին բնիկներից և ի սեփականություն տրվեցին եվրոպական գաղութարարներին։ Երկրի բնակչության և բնական հարստությունների անխնա շահագործումը խորացնում էր դասակարգային շերտավորումը, միաժամանակ արագացնում քաղաքների զարգացումը, քաղաքային միջին խավերի ու բանվոր դասակարգի ձևավորումը։ 1930-ական թվականներին քաղաքներում ուժեղացավ հակագաղութային, հակաիմպերիալիստական շարժումը։ Ազգային-ազատագրական շարժման ղեկավարությունը ցեղային կամ ֆեոդալական առաջնորդներից անցավ Մարոկկոյի ազգային բուրժուազիային և մտավորականությանը։ 1934 թվականին Մարոկկոյի բուրժուա-ազգայնականները և հայրենասեր մտավորականության ներկայացուցիչները ստեղծեցին Ազգային գործողության մարոկկոյական դաշինք, որը պահանջում էր մարոկկացիների մասնակցությունը երկրի կառավարմանը։ 1937 թվականին կոմիտեն արգելվեց, որից հետո ստեղծվեցին ընդհատակյա կազմակերպություններ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ժամանակ Մարոկկոյի ֆրանսիական գոտին գտնվում էր «Վիշիի կառավարության» իշխանության տակ։ 1940 թվականին Իսպանիան զավթեց Տանժերը և ներառեց իսպանական գուոու մեջ։ 1942 թվականի նոյեմբերին անգլո-ամերիկյան դաշնակցային զորքերը մտան Մարոկկո։ Մարոկկոյի ֆրանսիական գոտում ստեղծվեցին ռազմական բազաներ։ Պատերազմի տարիներին երկրին անկախություն տալու պահանջով հանդես էին գալիս 1943 թվականին ստեղծված Մարոկկոյի կոմկուսը, «Իստիքլյալ» կուսակցությունը ինչպես նաև 1927 թվականից սուլթան Սիդի Մուհամմադ բեն Ցուսուֆը։
Հետպատերազմյան շրջան
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո էլ ֆրանսիական գաղութային վարչակարգը պահպանվում էր անփոփոխ։ 1945 թվականին Տանժերում վերականգնվեց միջազգային ռեժիմը։ Մարոկկոյում նոր թափ ստացավ ազգային-ազատագրական շարժումը, որտեղ կարևոր դեր էր խաղում բանվոր դասակարգը։ 1950 թվականին Մարոկկոյի սուլթանը Ֆրանսիային հուշագրեր ներկայացրեց՝ Մարոկկոյին լրիվ ինքնուրույնություն տալու պահանջով, որը, սակայն, մերժվեց։
Մարոկկոյի անկախացում
1952 թվականին Մարոկկոյի քաղաքներում տեղի ունեցան հակագաղութային զանգվածային ելույթներ և ընդհարումներ զորքերի հետ։ 1953 թվականի օգոստոսին ֆրանսիացիները գահընկեց արեցին և երկրից արտաքսեցին սուլթանին։ Երկրում ծավալվեց զինված դիմադրություն։ Ֆրանսիական իշխանությունները հարկադրված 1955 թվականի նոյեմբերին վերադարձրին սուլթանին։ 1956 թվականի մարտի 2-ին Մարոկկոն հռչակվեց անկախ։ 1956 թվականի ապրիլին վերացվեց պրոտեկտորատը իսպանական գոտում, հոկտեմբերի 29-ին՝ Տանժերի միջազգային ռեժիմը (1957 թվականի հունվարի 1-ից Տանժերը մտավ Մարոկկոյի կազմի մեջ)։ 1956 թվականի նոյեմբերին Մարոկկոն ընդունվեց ՄԱԿ։ Անկախության նվաճումից հետո թագավոր (1957 թվականից) Մուհամմադ V (նույն Սիդի Մուհամմադ բեն Յուսուֆը) հռչակեց երկրի ազգային վերածննդի, ազգային տնտեսություն ստեղծելու և օտարերկրյա կապիտալիստական տերությունների տնտեսական ու քաղաքական կախվածությունից ազատվելու կուրս։
Արտաքին և ներքին կյանք
Մինչև 1961 թվականի նոյեմբերը ամբողջովին դուրս բերվեցին ֆրանսիական զորքերը, վերացվեցին ֆրանսիական և ամերիկյան ռազմական բազաները։ Արտաքին ասպարեզում Մուհամմադ V-ի կառավարությունը վարում էր չեզոքության քաղաքականություն, աջակցում Ալժիրի ազատագրական շարժմանը։ Մուհամմադ V-ի մահից (1961) հետո գահ բարձրացավ որդին՝ Հասան II։ 1962 թվականին ընդունվեց Մարոկկոյի առաջին սահմանադրությունը, 1963 թվականի մայիսին կայացան առաջին Խորհրդարանական ընտրությունները։ 1960-ական թթ․ ժողովրդական զանգվածների դրության վատթարացումը սրեց սոցիալական հակասությունները, տեղի ունեցան գործադուլներ, հաճախակի փոխվում էին կառավարությունները։ 1970-ական թթ․ կառավարությունը ձեռնարկեց երկրի ներքին դրությունը կայունացնելու մի շարք միջոցառումներ։ 1972 թվականի մարտին ընդունվեց նոր սահմանադրություն, որն ընդլայնեց խորհրդարանի ու կառավարության իրավունքները։ 1975-ին Մադրիդում կնքվեց իսպանա-մարոկկո-մավրիտանական համաձայնագիր՝ Արևմտյան Սահարան Մարոկկոյին և Մավրիտանիային հանձնելու վերաբերյալ, որի հիման վրա Մարոկկոյի և Մավրիտանիայի զորքերը մտան Արևմտյան Սահարա։ Նրանց դեմ մարտական գործողություններ ծավալեցին Արևմտյան Սահարայի ազատագրական ճակատի ուժերը։ Ալժիրը ճանաչեց 1976 թվականին հռչակված Սահարայի արաբական դեմոկրատական հանրապետությունը, որի պատճառով Մարոկկոն խզեց դիվանագիտական հարաբերություններն Ալժիրի հետ։ 1977 թվականի փետրվարին Մարոկկոն դադարեցրեց իր գործունեությունը Աֆրիկյան միասնության կազմակերպությունում։
Պետական կարգ
Մարոկկոն սահմանադրական միապետություն է։ Գործող սահմանադրությունն ընդունվել է 1972 թվականին։ Պետության և կառավարության գլուխը թագավորն է (իշխանությունն ստանձնում է ժառանգաբար), որը նշանակում է և ազատում է կառավարության անդամներին, հրապարակում օրենքի ուժ ունեցող հրամանագրեր, կնքում և հաստատում միջազգային պայմանագրեր, նշանակում դատավորներին, հայտարարում պատերազմ, արտակարգ դրություն և այլն։ Օրենսդրական իշխանության բարձրագույն մարմինը միապալատ խորհրդարանն է։ Ընտրական իրավունքից օգտվում են 21 տարին լրացրած բոլոր քաղաքացիները։ Պրովինցիաները կառավարում են նահանգապետները, պրեֆեկտուրաները՝ մերերը, համայնքները՝ կաիդսերը։ Դատական համակարգը կազմում են գերագույն դատարանը, ապելյացիոն և, այսպես կոչված, սադադի դատարանները կամ հաշտարար տրիբունալները (ստորին ատյանի դատարաններ)։
Աշխարհագրություն
Մարոկկոն լեռնային երկիր է։ Գերակշռում են միջին բարձրության և բարձր լեռները, սարավանդները բարձրադիր հարթավայրերը։ Հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ձգվում է Ատլասի լեռնային համակարգը՝ Բարձր Ատլասը (բարձրությունը՝ 4165 մ, Թուբկալ լեռ, Մարոկկոյի ամենաբարձր կետը), Միջին Ատլասը, Անտիատլասը, հյուսիսում, Միջերկրական ծովի երկայնքով՝ էր Ռիֆ լեռները, Ատլանտյան ափին՝ Գարբ, Աբդա, Աուս դաշտավայրերը, հյուսիս-արևմուտքում՝ Մարոկկոյական Մեսետայի հարթավայրերն ու սարավանդները։ Հյուսիս-արևելքում խոշոր շոթերի գոգավորություններով Ալժիրա-Մարոկկոյական Մեսետան է (1100—1200 մ)։ Ատլասից հարավ տարածված քարքարոտ սարավանդները Սահարայում փոխարկվում են քարքարոտ հարթավայրերի։
Երկրաբանական կառուցվածք
Մարոկկոն բաժանվում է մինչքեմբրյան հիմքով Անտիատլասի լեռների, հերցինյան ծալքավորության Ատլասի և ալպյան ծալքավորության էր Ռիֆ լեռների լայնական զոնաների։ Մարոկկոյի տարածքին բնորոշ է սեյսմիկությունը, հաճախակի են ավերիչ երկրաշարժերը։
Օգտակար հանածոներ
Կան ֆոսֆորիտների, քարաղի, պղնձի, ցինկի, կապարի, երկաթի, կոբալտի, քարածխի, նավթի և գազի հանքավայրեր։
Կլիմա
Մարոկկոյի մեծ մասն ունի մերձարևադարձային, հյուսիսում՝ միջերկրածովյան կլիմա (հուլիսի միջին ջերմաստիճանը՝ 24—28 °C, հունվարինը 10—12 °C)։ Ատլանտյան օվկիանոսին հարող շրջաններում կլիման ավելի մեղմ է, երկրի հարավում և հարավ-արևելքում՝ չորային։ Տարեկան տեղումները ափամերձ շրջաններում և լեռներում մոտ 1000 մմ են, հարավում՝ մինչև 200 մմ, Սահարային հարող շրջաններում՝ մոտ 100 մմ։ Երկրի հարավային շրջաններում հաճախակի են ավազային փոթորիկները։
Ներքին ջրեր
Մշտահոս գետերը քիչ են։ Խոշոր գետերն են Մուլույան, Սեբուն, Ումմ էր Ռբիան, Թենսիֆթը, որոնց բնորոշ են աշնան ու ձմռան անձրևային վարարումները։ Ումմ էր Ռբիա և Սեբու գետերի վրա կառուցված են խոշոր ջրամբարներ ու ՀԷԿ-եր։ Լճերի մեծ մասը աղի է։ Արևելքում տարածված են ցամաքող, աղի լճերը (սեբխեր), Ատլանտյան օվկիանոսի ափերին ճահճացած ծովալճակները (մերժեր)։
Հողեր, բուսական և կենդանական աշխարհ
Ափամերձ հարթավայրերում և միջլեռնային հովիտներում տարածված են ավազային, կավավազային ու կավային առավել բերրի սևահողերը։ Լեռներում գերակշռում են լեռնաանտառային գորշ, ծայր հարավում՝ անապատային հողերը։ Անտառները գրավում են երկրի տարածությաև 12%-ը և պահպանվել են լեռներում ու երկրի հյուսիս-արևմուտքում։ Հիմնական ծառատեսակներն են կաղնին, խցանակաղնին, մայրին, գաճաճ արմավենին, սոճին։ Մեծ տարածում ունեն մակվիսի ու կենսածառի թփուտները։ Չոր տափաստանները և կիսաանապաաները ծածկված են ալֆա խոտով, աղուտները օշանով։ Կենդանական աշխարհը խիստ տուժել է մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով և համեմատաբար աղքատ է։ Կան նապաստակ, վարազ, շնագայլ, կապիկ, բորենի, հովազ, լուսան և այլն, լեռնային գետերում՝ կարմրախայտ։ Տարածված են կրծողները, սողունները, երկկենցաղները։ Առափնյա ջրերը հարուստ են ձկներով։ Բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանման նպատակով ստեղծվել են արգելանոցներ, ազգային պարկեր (Թուբկալ, Թազեկա)։
Բնակչություն
Մոտ 99%-ը բերբերա-արաբական ծագման մարոկկացիներ են ։ Կան նաև եվրոպացիներ (ֆրանսիացիներ, իսպանացիներ) և մարոկկոյական հրեաներ ։ Պետական լեզուն արաբերենն է, կրոնը՝ իսլամը, տոմարը՝ լուսնային հիջրան։ Միջին խտությունը 1 կմ2-ի վրա մոտ 75 մարդ է (2015), քաղաքային բնակչությունը՝ 60% (2015)։ Խոշոր քաղաքներն են Կասաբլանկան, Ռաբաթը, Մառակեշը, Ֆեսը ։
Տնտեսություն
Մարոկկոն հետարդյունաբերական երկիր է։ Համախառն Ներքին Արդյունքի ընդհանուր արժեքի (252 մլրդ դոլար, 2014) 14%-ը բաժին է ընկնում գյուղատնտեսությանը , 25%-ը արդյունաբերությանը , իսկ 61%-ը ծառայություններին ։ Երկրի ակտիվ բնակչության թիվը 12 միլիոն է ։
Արդյունաբերություն
Արդյունաբերությանը բաժին է ընկնում երկրի ՀՆԱ-ի 25%-ը ։ Զարգացած է լեռնահանքային արդյունաբերությունը, հատկապես՝ ֆոսֆորիտների, նաև երկաթի, մանգանի, կապարի, ցինկի, կոբալտի, նավթի, գազի արդյունահանումը։ 2014 թվականին արտադրվել է 23.6 մլրդ կվտ/ժ էլեկտրաէներգիա ։ Կարևոր դեր ունի մշակող արդյունաբերությունը, որը ներկայացված է սննդի, տեքստիլ, քիմիական, նավթամշակման, մետաղամշակման և այլ ձեռնարկություններով։ Սննդի արդյունաբերության առաջատար ճյուղերն են ձկան, մրգի և բանջարեղենի պահածոների, մրգահյութի, շաքարի, ալյուրի արտադրությունը։
Գյուղատնտեսություն
Բարձրապրանքային գյուղատնտեսական ֆերմաների և ժամանակակից արդյունաբերական ձեռնարկությունների կողքին մեծ տեղ են գրավում մանրապրանքային գյուղատնտեսությունը և տնայնագործական մանր ձեռնարկությունները։ Զարգանում է պետական սեկտորը։ Գյուղատնտեսությունը տնտեսության հիմնական ճյուղն է։ Ցանքատարածությունների մեծ մասը զբաղեցնում է հացահատիկը։ Մշակում են նաև կարտոֆիլ, շաքարի ճակնդեղ, լոլիկ, բամբակ, խաղող։ Կան ցիտրուսայինների և ձիթենու ընդարձակ պլանտացիաներ։ Անասնապահությունը հետամնաց է, էքստենսիվ։
Տրանսպորտ
Երկաթուղիների երկարությունը 2000 կմ է, ավտոճանապարհներինը՝ 58,4 հզ կմ (2014)։ Արտաքին առևտրի մեծ մասը կատարվում է ծովային նավատորմով։ Գլխավոր նավահանգիստներն են Կասաբլանկան, Սաֆին, Մոհամեդիան, Տանժերը։ Երկրում գործում են 55 օդանավակայաններ ։
Արտաքին առևտուր
2014 թվականին Մարոկկոյի արտահանումը կազմել է 20 մլրդ դոլար, ներմուծումը՝ 40 մլրդ դոլար ։ Արտահանում է հագուստ, անօրգանական քիմիկատներ, հանքային պարարտանյութեր, նավթամթերքներ, ցիտրուսային մրգեր, բանջարեղեն ձուկ և այլն , ներմուծում՝ արդյունաբերական և գյուղատնտեսական սարքավորում, նավթ, ցորեն, սև և գունավոր մետաղներ, և այլն*։ Առևտրական հիմնական գործընկերներն են Ֆրանսիան, Իսպանիան, ԱՄՆ-ն, Բրազիլիան ։ Տնտեսության համար կարևոր նշանակություն ունի տուրիզմը, տուրիստների քանակը տարեկան ավելի քան 10 միլիոն է (1-ինը Աֆրիկայում)։ Հիմնական կենտրոններն են Ագադիրը, Ֆեսը, Մառակեշը, Տանժերը, Թեթուանը։ Դրամական միավորը Մարոկկոյան դիրհամն է։
Զինված ուժեր
Մարոկկոյի զինված ուժերը (ավելի քան 200 հզ․ մարդ, 2014) կազմված են ցամաքային զորքերից, ռազմաօդային և ռազմածովային ուժերից։ Գերագույն գլխավոր հրամանատարը թագավորն է։ Ընդհանուր ղեկավարությունն իրականացնում են պաշտպանության գերագույն խորհուրդը և գլխավոր շտաբը։ Համալրվում են վարձու կամավորներով։ Ցամաքային զորքերը (160 հզ․ մարդ), Ռազմաօդային ուժերը (25 հզ. մարդ), ռազմածովային ուժերը (15 հզ․ մարդ)։ Կան նաև ռազմականացված կազմակերպություններ (40 հզ․ մարդ), այդ թվում՝ ժանդարմերիա (18 հզ․ մարդ), ոստիկանություն (շուրջ 35 հզ․ մարդ)։
Բժշկա-աշխարհագրական բնութագիր
2014-ին Մարոկկոյում ծնունդը կազմել է 1000 բնակչին 18,2, մահացությունը՝ 5 ։ Առողջապահության հիմնական խնդիրը պայքարն է վարակիչ և մակաբուծական հիվանդությունների դեմ։ Տարածված են տրախոման, կարմրուկը, դիզենտերիան, տիֆերը և պարատիֆերը, վեներական հիվանդությունները, դիֆթերիան, բորը, մալարիան և այլն։
Կրթություն և գիտական հիմնարկներ
Մինչև Ֆրանսիայի կողմից երկրի նվաճումը Մարոկկոյում գործել են մուսուլմանական դպրոցներ։ Ֆրանսիական տիրապետության շրջանում ստեղծվել են 2 տիպի պետական աշխարհիկ դպրոցներ՝ ֆրանսիացիների և բնիկների երեխաների համար (ուսուցում ֆրանսերեն)։ Պարտադիր կրթության մասին առաջին օրենքն ընդունվել է 1963 թվականին։ Ժողկրթության ժամանակակից համակարգի մեջ մտնում են 5-ամյա տարրական և 6-ամյա միջնակարգ դպրոցները (հիմնականում՝ պետական, ուսուցումը՝ ֆրանսերեն և արաբերեն)։ Պրոֆտեխնիկական կրթություն են տալիս միջնակարգ դպրոցի տեխնիկական բաժանմունքները։ Տարրական դպրոցի ուսուցիչներ են պատրաստում ուսուցչական դպրոցները, միջնակարգի՝ Բարձրագույն նորմալ դպրոցը և համալսարանները։ Մարոկկոյի բարձրագույն ուսումնական հաստատություներն են՝ Մուհամմադ V-ի անվան համալսարանը (հիմնադրվել է 1957-ին), վարչական, ինժեներական դպրոցները (բոլորն էլ՝ Ռաբաթում), Կարաուին իսլամական համալսարանը Ֆեսում (առաջինը Աֆրիկայում, 1959)։ Ռաբաթի պետական արխիվին կից գործում է Մարոկկոյի խոշորագույն գրադարանը (1920, 208 հազար գիրք)։ Կան հնագիտության թանգարաններ (Ռաբաթում և Թեթուանում), զինաթանգարան (Ֆեսում) են։ Գիտական հիմնարկներից են Շերիֆյան գիտական ինստիտուտը (հիմնվել է 1920 թվականին, Ռաբաթ), Ագրոնոմիական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտը (1924), Մուհամմադ V-ի անվան համալսարանին կից գործող գիտական հետազոտությունների կենտրոնը (1962), Արաբական երկրների լիգային կից Արաբականացման բյուրոն։ Կան մի շարք գիտական ընկերություններ (աշխարհագրական, ֆիզիկայի և այլն)։ Մարոկկոյում գտնվում են նաև արտասահմանյան որոշ ԳՏԻ-ների և ծառայությունների մասնաճյուղեր (ֆիզիկայի ֆրանսիական ինստիտուտի, Պաստյորի ինստիտուտի և այլն)։
Գրականություն
Գոյություն ունի արաբերեն, բերբերերեն և ֆրանսերեն լեզուներով։ Մարոկկոյի՝ դասական շրջանի արաբական գրականության մեջ ներկայացված են եղել արաբական դասական գրականության բոլոր հիմնական ժանրերը։ Ինքնուրույնության գծերը երևան են եկել XI—XII դդ․։ XIII դ, սկզբին ծայր է առել գեղարվեստական տարեգրությունը, որը շարունակվել է նաև XIX դ.։ XV—XVI դդ․ ստեղծվել է կենսագրական ու կենցաղագրական հարուստ գրականություն։ Արաբական դասական պոեզիայի ավանդույթները Մարոկկոյի գրականության մեջ հասել են ընդհուպ մինչև XX դ․ կեսերը։ Արաբերենով ու բերբերերենով ժողովրդական գրականությունը, առավելապես բանավոր, հայտնի է XIV—XV դարերից և ներկայացված է բանահյուսական ու հեղինակային գործերով (չափածո և արձակ)։ Արաբերենով ու ֆրանսերենով ժամանակակից գրականությունը նկատելի երևույթ դարձավ 2-րդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1950-ական թթ․ առաջատար էր ֆրանսալեզու վեպը, որի հիմնական ներկայացուցիչն է Դ․ Շրայբին (ծնվել է 1928 թվականին)։ 1960-ական թթ․ կեսերից սկսվեց արաբալեզու արձակի բուռն վերելքը։
Երաժշտություն
Մարոկկոյի երաժշտությունը բերբերական և արաբական մշակույթների փոխազդեցության արդյունք է։ Բերբերական երաժշտական արվեստին, որի «մաքուր» նմուշները պահպանվել են Մարոկկոյի կենտրոնական մասում, բնորոշ է երաժշտության սերտ կապը բանաստեղծության և պարի հետ․ ամենատարածված ժանրը խմբական երգ-պարն է։ Առանձնանում է ախիդու և ախուախ բերբերների արվեստը։ Բերբերների երաժշտական գործիքներից են՝ կասբա (ֆլեյտա), բենդիր (դափ), էլ-կալալջա և ուէր-ռբաբ (ջութակներ) և այլն։ Բազմազան է արաբական երաժշտական արվեստը։ Գոյություն ունի դասական և ժողովրդական արաբական երաժշտություն։ Ալան աշխարհիկ, պալատական արվեստ է, որի հիմքը արաբական դասական պոեզիան է, ռաման՝ կրոնական բովանդակությամբ արվեստ։ Գրիխան հասարակ մարդկանց երգերն են՝ հիմնված խոսակցական լեզվի վրա։ Արաբական երաժշտական գործիքներից են՝ լյուտնյա, քնար, ռեբաբ, ցիտրա։ Մարոկկացիների ժողովրդական ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է գրավում կրոնական երաժշտությունը՝ դիկրը։ Այլ ժանրերից տարածված են օրորոցային, աշխատանքային երգերը, ծիսական պարերի, շքահանդեսների երաժշտությունը ևն։ Մարոկկոյում գործում են Երաժշտության, պարի և դրամատիկ արվեստի ազգային կոնսերվատորիա (Ռաբաթ), Երաժշտության և պարի ազգային դպրոց (Թեթուան)։ 1960 թվականից Մառակեշում անց են կացվում երաժշտական բանահյուսության ամենամյա ազգային փառատոներ։
Կինո
Մարոկկոյում առաջին կինոնկարահանումներին (1907) և առաջին գեղարվեստական ֆիլմերի ստեղծմանը մասնակցել են արտասահմանցի, հիմնականում՝ ֆրանսիացի, ռեժիսորներ և օպերատորներ։ Արաբերենով ֆիլմերի ստեղծման նպատակով 1944 թվականին Ռաբաթում կառուցվել է «Սուսսի» կինոստուդիան, հիմնադրվել Մարոկկոյական կինոկենտրոնը։ Սակայն ազգային կինոարտադրությունն սկզբնավորվել է Մարոկկոյի անկախությունից (1956) հետո միայն։ 1958 թվականից թողարկվել է «Մարոկկոյական նորություններ» կինոժուռնալը։ 1970 թվականին Այն Շոկում (Կասաբլանկայի արվարձան) հիմնադրվել է երկրորդ կինոստուդիան։ Ստեղծվել են ժամանակակից խնդիրներ արծարծող գեղարվեստական ֆիլմեր՝ «Հաղթել՝ ապրելու համար» (1968), «Հետքեր» (1970), «Հազար ու մի ձեռք» (1973) և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարոկկո Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ Կատեգորիա:Արաբական Լիգայի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Նիժնյայա Տարասովկա (Տարասովսկի շրջան)
Նիժնյայա Տարասովկա (Нижняя Тарасовка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Տարասովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
(2334) Կաֆի
(2334) Կաֆի (Cuffey), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1962 թվականի ապրիլի 27-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Նիժնյայա Տարասովկա (Տարասովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
(2334) Կաֆի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,268282 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0991 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4374 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1247,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,288508 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,09° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1962 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բալլարատ
Բալլարատ (Ballarat, ), քաղաք Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգում, գտնվում է Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթայի ստորոտին, նահանգի մայրաքաղաք Մելբուռնից 105 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ 2020 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 109 553, որի շնորհիվ այն երրորդ ամենամեծ քաղաքն է Վիկտորիայում ։ Բալլարատ քաղաքի բնակիչները անգլերենում հայտնի են որպես Ballaratians ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Յուսուֆբոգն (Գենջի գավառ)
Յուսուֆբոգն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բայրակ (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)
Բայրակ (Байрак), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բայրակ գյուղում բնակվում էր 449 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2402 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 186,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վանամիիսա (գյուղ, Պիհտլա շրջան)
Վանամիիսա (Vanamõisa), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պիհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 67 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պիհտլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հակաֆաշիստական դիմադրության շարժում
Դիմադրության շարժումը մեծ հաջողություններ ունեցավ Ֆրանսիայում։ 1944 թվականի գարնանը դիմադրության մարտական կազմակերպությունները միավորվեցին և ստեղծեցին ֆրանսիական ներքին ուժերի միացյալ բանակ (500 հզ․ մարդ), որտեղ ղեկավար դեր էին խաղում կոմունիստները։ 1944 թվականի ամռանը Իտալիայում ստեղծվեց միացյալ պարտիզանական բանակ (100 հզ․ մարդ), որն ազատագրեց Հյուսիսային Իտալիայի շատ շրջաններ։ Եվրոպայի և Ասիայի օկուպացված մյուս երկրներում ևս դիմադրության շարժումը մեծ չափով նպաստեց օկուպանտների ջախջախմանը։
Հայերի մասնակցությունը շարժմանը
Իր բնույթով ամեն մի երկրում լինելով խորապես ազգային, դիմադրության շարժումը միաժամանակ ինտերնացիոնալ էր, քանի որ ուներ մի ընդհանուր նպատակ՝ ջախջախել ֆաշիզմն ու միլիտարիզմը, ազատագրել օկուպացված տերիտորիաները։ Դիմադրության շարժման մեջ ընդգրկվել էին տարբեր ազգությունների մեծ թվով հակաֆաշիստներ, այդ թվում հայ ժողովրդի բազմաթիվ զավակներ, ինչպես սփյուռքահայեր, նույնպես և պատերազմի պայմաններում թշնամու թիկունքում հայտնված սովետական քաղաքացիներ։ Սփյուռքահայության առաջավոր, հակաֆաշիստորեն տրամադրված մասը Ֆրանսիայում, Բուլղարիայում, Հունաստանում, Իտալիայում, Ռումինիայում և Եվրոպայի այլ երկրներում, կոմունիստների ղեկավարությամբ, ակտիվորեն մասնակցեց դիմադրության շարժմանը՝ մարտնչելով ինտերնացիոնալ պարտիզանական ջոկատներում։ Պայքարելով իրենց երկրորդ հայրենիքի ազատագրության համար, սփյուռքահայերը միաժամանակ իրենց լուման էին ներդնում սովետական ժողովրդի հաղթանակը արագացնելու գործում։ Նրանց մասնակցությունը դիմադրության շարժմանը առավել ցայտուն դրսևորվեց Ֆրանսիայում, որտեղ այն ղեկավարում էին «Հայ ազգային ճակատը» ն Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության հայկական հատվածը։ Ֆրանսիայի դիմադրության շարժման ականավոր գործիչներից էր Միսաք Մանուշյանը։ Փարիզի շրջանում գործող նրա ղեկավարած չորս ինտերնացիոնալ ջոկատները («Ստալինգրադ», «Վիկտոր Հյուգո», «Ազատություն», «Չապաև») նյութական և մարդկային մեծ կորուստներ պատճառեցին թշնամուն։ Ֆրանսիայի ազգային հերոս Մ․ Մանուշյանին և նրա ընկերներին ֆաշիստները գնդակահարեցին 1944 թվականի փետրվարի 21-ին։ Ֆրանսիական դիմադրության շարժմանը մասնակցեցին նաև Ա․ Չաքրյանը, Ա․ Դավթյանը, Ա․ Ասլանյանը, Լ․ Ասլանյանը (Լաս), Ն․ Տեր-Մարտիրոսյանը, Տ․ Դպիրյանը և ուրիշներ։ Բուլղարիայում աչքի ընկան Հ․ Պարոնյանը, Տ․ Ռազգրադլյանը («Սաշկա») և Տ․ Քանոնյանը, Հարավսլավիայում՝ Պ․ Սահակյանը, Ի․ Գրիգորյանը, Ց․ Աֆրիկյանը, Ա․ Սահակյանը, Հունաստանում՝ Վ․ Սաքայանը, Ա․ և Ե․ Ղուկասյանները, Ս․ Եմեջյանը, Ս․ Բելեյանը, Ա․ Յափնջյանը և ուրիշներ։ Եվրոպայի շատ երկրներում դիմադրության շարժմանը մասնակցեցին ֆաշիստական ճամբարներից փախած մեծ թվով սովետական քաղաքացիներ, այդ թվում և հայեր, որոնք դարձան հակաֆաշիստական խմբերի ղեկավարներ, պարտիզանական ջոկատների հրամանատարներ։ Իտալիայում դիմադրության շարժմանը ակտիվորեն մասնակցեցին Գ․ Քոլոզյանը և Մ․ Դաշտոյանը, Լեհաստանում և Չեխոսլովակիայում՝ Ա․ Բաբայանը, Ա․ Պետրոսյանը, Հ․ Իլիկյանը, Հ․ Թումանյանը, Ս․ Կուսիկյանը, Ա․ Մաթոսյանը, Ա․ Նավոյանը, Հունաստանում՝ Ա․ Չոբանյանը և Ե․ Շահինյանը։ Հակաֆաշիստական ընդհատակյա հայրենասիրական կազմակերպության անդամներից շատերը, հայտնվելով Ֆրանսիայում, միացան տեղական դիմադրության շարժմանը։ 1944 թվականի հուլիսին Ֆրանսիայում կազմակերպվեց սովետական պարտիզանական առաջին ջոկատը (հիմնականում՝ հայ ռազմագերիներից), որը կապիտան Բ․ Պետրոսյանի գլխավորությամբ մարտնչում էր ֆրանսիական ազատ հրաձիգների և պարտիզանների շարքերում։ 1944 թվականի օգոստոսին հայկական պարտիզանական ջոկատներից ստեղծվեց երկու գումարտակից կազմված Սովետական առաջին պարտիզանական գունդը Ֆրանսիայում՝ մայոր Ա․ Ղազարյանի հրամանատարությամբ։ Գունդը մասնակցեց ֆրանսիական մի շարք քաղաքների (Լիոն, Մանդ, Նիմ և այլն) ազատագրմանը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դիմադրության շարժում Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Արսլանովո (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 199 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր