cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կամքի ազատություն
Կամքի ազատությունը որպես պատրանք
Դեյվիդ Հյումը համարում էր, որ կամքի ազատության մասին ամբողջ բանավեճը բանավոր է։ Նա դա բացատրում էր մարդկանց գործողությունների հետ ասոցացվող խաբուսիկ զգացմունքով և փորձով։ Հետո մենք հասկանում ենք, որ դրանք անհրաժեշտ էին և նախօրոք կանխորոշված։ Շոպենհաուերը ասել է. «Յուրաքանչյուր ոք կարող է անել այն, ինչ ցանկանում է, բայց ժամանակի յուրաքանչյուր պահի կարող է ցանկանալ միայն կոնկրետ ինչ որ բան և ուրիշ ոչինչ»։
Կամքի ազատությունը որպես պրագմատիկ հայեցակարգ
Վիլյամ Ջեյմսի հայացքները ամբիվալենտ էին, չնայած որ նա հավատում էր կամքի ազատությանը էթիկական հիմունքներով, չէր համարում, որ դրա համար պետք են գիտական նախադրյալներ։ Ավելին, Վիլյամ Ջեյմսի կարծիքով մարդկային գործողությունների ինդետերմինիզմն անհրաժեշտ է բարոյական պատասխանատվության համար ։ Նրա կարծիքով դետերմինիզմը խաթարում է մելիորիզմը՝ իդեան, ըստ որի առաջընթացը իրական է և կարող է բարելավել այս աշխարհը։
Ֆիզիկայում
Ֆիզիկալիզմի տեսակետը ենթադրում է, որ քվանտային ֆիզիկայի կանոնները ամբողջովին տալիս են մասնիկների շարժման նկարագիրը անկախ կամքի ազատության գոյությունից։ Նմանատիպ գաղափարներ նկարագրել է ֆիզիկոս Սթիվեն Հոքինգը իր «The Grand Design» գրքում։ Հոքինգի կարծիքով կենսաբանության մոլեկուլային հիմքերը ցույց են տալիս, որ մարդիկ համարվում են բարդ կենսաբանական մեքենաներ և չնայած, որ գործնականում մեր վարքը հնարավոր չէ ճշգրիտ կանխատեսել, կամքի ազատությունն ընդամենը պատրանք է ։ Այլ կերպ ասած, ըստ Հոքինգի կամքի ազատությունը գոյություն ունի միայն կոմպատիբիլիստական ինտերպրետացիայում։
Գենետիկայում
Կենսաբանները հաճախ են ուսումնասիրում կամքի ազատությանը վերաբերող հարցեր։ Առավել ինտենսիվ քննարկումներից է համարվում սոցիոգենիզմը կամ բիոգենիզմը, որի հիմքում ընկած է գենետիկայի և կենսաբանության ազդեցության հարաբերական կարևորությունը մարդկության զարգացման և վարքի վրա։ Շատ հետազոտողներ կարծում են, որ մարդու վարքի բազմաթիվ ասպեկտներ բացատրվում են գեների, էվոլյուցիոն պատմության և մարդու ուղեղի օգնությամբ։ Այս տեսանկյունը ստիպում է մտածել, որ նման իրավիճակում մարդիկ չեն կրում պատասխանատվություն իրենց վարքի համար։ Ըստ Ստիվեն Փինքերի պետք չէ կասկածի տակ դնել դետերմինիզմի ճշգրտությունը գենետիկայի և էվոլյուցիայի դեպքում։ Մարդուն իր որևէ պահվածքի համար պատասխանատվության ենթարկելու դեպքում պատճառի բացակայություն չի պահանջվում ։ Ընդ որում, ամբողջովին ակնհայտ չէ, որ միջավայրի ազդեցությունը ավելի քիչ ազդեցություն է կրում կամքի ազատության վրա, քան գենետիկան ։
Նյարդաբանությունում և հոգեբանությունում
Ուղեղի աշխատանքի հետ կապված մի քանի խախտումների ընթացքում սուբյեկտի գործողությունները լիովին չեն գտնվում իր ենթակայության տակ։ Սակայն այդպիսի խախտումները չեն ժխտում կամքի ազատության գոյությունը, նմանատիպ երևույթների ուսումնասիրումը կարող է օգտակար լինել մոդելների մշակման և այն հասկացության մեջ, թե ինչպես է ուղեղը ստեղծում այդ զգացողությունները։
Շիզոֆրենիայի կարևոր ախտորոշներից մեկն է համարվում արտաքին ազդեցության տակ գտնվելու պատրանքը։ Շիզոֆրենիայով ախտորոշված անձանց երբեմն թվում է, թե նրանք ինքները չեն կառավարում իրենց կողմից նախաձեռնված գործողությունները։ Նմանատիպ զգացողությունները երբեմն համեմատում են ռոբոտի կարգավիճակի հետ, ով գտնվում է այլ անձի վերահսկողության տակ։ Չնայած շիզոֆրենիայի բացահայտման մեխանիզմները այս պահին անորոշ են, գոյություն ունի հիփոթեզ, ըստ որի հալյուցինացիաները և ինքնավերահսկողության պատրանքը առաջանում են ուղեղի ֆունկցիաների ոչ ճիշտ աշխատելու հետևանքով, որոնք պատասխանատու են մարմնի կողմից ուղարկվող շարժողական ազդակների համար։
Փորձնական հոգեբանություն
Ազատ կամքի վերաբերյալ փորձնական հոգեբանության բանավեճը ի սկզբանե առաջացել է սոցիալական հոգեբան Դենիել Ուեգների գիտակցական կամքի վրա։ Իր «Գիտակցության կամքի պատրանք» գրքում Ուեգները ամփոփում է այն, ինչ, ըստ նրա, մարդու կողմից գիտակցության կառավարման ընկալման էմպիրիկ ապացույցն է։ Ուեգները ամփոփում է որոշ էմպիրիկ ապացույց, որը կարող է ենթադրել, որ գիտակցության կառավարման ընկալումը բաց է փոփոխման կամ նույնիսկ մանիպուլիացիայի համար։ Ուեգները դիտարկում է, որ ցանկացած դեպք կարող է առաջացնել մեկ այլ՝ երկրորդ դեպքը, երբ երկու անհրաժեշտությունները հանդիպում են.
Ուեգները կիրառել է այս սկզբունքը մարդկանց՝ իրենց սեփական գիտակցության կամքի մտահոգումները բացակայտելու համար։ Մարդիկ սովորաբար մտքեր են ստեղծում իրենց սեփական գիտակցության կամքի մասին։ Մարդկանց գլխում անցած մտքերը սովորաբար զուգորդվում են վարքագծով, իսկ հետո նրանք դիտարկում են իրենք իրենց, երբ ցուցաբերում են նմանատիպ վարք։ Որպես հետևանք՝ մարդիկ եթադրում են, որ իրենց մտքերը պետք է ստեղծած լինեն դիտարկված վարքը։ Սակայն Ուեգները կարողանում էր մանիպուլիացիայի ենթարկել մարդկանց մտքերն ու վարքը հաստատելու համար հիմնական ենթադրության երկու պահանջները ։ Նմանատիպ աշխատանքի միջոցով Ուեգները կարողացել է ցույց տալ, որ մարդիկ հաճախ վարքագծերի վրա են կիրառում գիտակցության կամքը, որը իրականում նրանք չեն առաջացրել, և մյուս կողմից այդ մարդիկ կարող են կամքի պակաս դրսևորել այն վարքի վրա, որը նրանք առաջացրել են։ Օրինակ, էֆեկտի մասին ունեցած հիմնական առարկան ավելանում է մարդու՝ առաջացման պատճառի մասին ունեցած սխալ պատկերացման հավանականությունը ։ Նման աշխատանքի եզրակացությունն այն է, որ գիտակցական կամքի ընկալումը արգելված չէ իրական վարքի վերացմամբ, այլ հիմնաված է տարբեր հուշումների վրա, որոնք խճճում են մտավոր ընթացքը։ Թեև շատերը այս աշխատությունը մեկնաբանում են որպես ազատ կամքի փաստարկի դեմ հակակշիռ, և՛ հոգեբանները, և փիլիսոփաները քնաատում են Ուեգների թեորեմները։
Էմիլի Փրոնին պնդում է, որ ներհայեցողական պատրանքը աջակցում է կամքի սուբյեկտիվ փորձին։ Սա մարդկանց՝ իրենց սեփական ներհայեցողականությանը վստահելու հակումն է, մինչ միևնույն ժամանակ մարդիկ չեն վստահում ուրիշների ներհայեցողությանը/ինքնաքննություն։ Այս թեորեմը նշանակում է, որ մարդիկ, ավելի հավանական է, ազատ կամքը կկիրառեն իրենց վրա, քան՝ ուրիշների։ Պրոնինիև Կուգլերի անցկացրած երեք փորձերը հաստատաել են այս կանխատեսումը։ Երբ քոլեջի ուսանողներին հարցրին իրենց և իրենց սենյակակիցների կյանքի որոշումների մասին, նրանք իրենց սեփական որոշումները որակեցին պակաս կանխատեսելի։ Ռեստորանի աշխատակազմը իրենց գործընկերների կյանքը որակեցին ավելի հաստատուն՝ ունենալով ապագայի ավելի քիչ հնարավորություններ, քան՝ իրենք։
Հոգեբանները ցույց են տվել, որ նվազեցնելով մարդկանց հավատը ազատ կամքի նկատմամբ՝ մարդիկ դառնում են անօգնական և ավելի ագրեսիվ ։ Սա կարող է պայմանավորված լինել սուբյեկտի ինքնավստահության զգացումի կորստով։
Սուբյեկտի մտային գործընթացների ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ զգուշավորությունը ինքնին կարող է փոխել փորձը ։
Ջ. Բ. Մայլսը ժխտում է այն միտքը, թե ազատ կամքը համակողմանի օգտավետ է՝ խոստովանելով, որ շատ նշանավոր մարդիկ արդեն առաջ են քաշել նմանատիպ կարծիքի երաշխավորած բացասական ազդեցությունները ։ Այս ընդհանրական խառնաշփոթի բացատրությունը հոգեբանական ուսումնասիրության դաշտում ազատ կամքի մասին բանավեճերի գիտելիքի պակասն է։ Մայլսը վերլուծել է հայտնի հետազոտական մեթոդներ և եզրակացրել է, որ նմանատիպ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ազատ կամքի վարքի և անհավատության միջև եղած կապերի քննումը իրականում վարքի և ֆատալիզմի հավատքի միջև եղած կապի ուսումնասիրությունն է։ Թեև ֆատալիզմի հավատքի բացասական ազդեցության ապացույցը օրինավոր է, հետազոտողները չեն կարողանում ուսումնասիրել հավատքի ազդեցությունը ազատ կամքի վրա։ Դիպվածը ֆատալիզմի՝ դետերմինիզմով զուգակցվելու սխալ ըմբռնման արդյունք է։ Ֆատալիզմը բնութագրվում է այն գաղափարով, որ որոշումներում ազդեցություն չունեն ապագայի վրա, քանի որ ապագան արդեն իսկ վճռված է։ Հակառակ սրան՝ դետերմինիզմը ենթադրում է, որ ամեն ինչ տեղի է ունենում որևէ պատճառով և ունենում է հետևանք. ցանկացած գործողություն ենթադրում է հետևանք։ Դետերմինիզմը, հետևաբար, ընդգծում է մարդու ցանկացած որոշման կարևորությունն ու պատասխանատվությունը, քանի որ ցանկացած ընտրություն ունի ուղեկցող ազդեցություն։ Տարածված հետազոտության ցիտման մեջ այս թերության տեսանելիությունը Մայլսը ներկայացնում է հակազդող ուսումնասիրություն, որը ներառում է «ապացույց, որ այս ազատ ընտրության միֆը խրախուսում է բարոյազրկությունը, անարդարւթյունը, կողմնապահությունը և հակաինտելեկտուալ վարքը»։ Ըստ Մայլսի՝ մինչ ֆատալիզմի և ազատ կամքի մասին եղած երկու ծայրահեղությունները կառաջացնեն բացասական սոցիալական հետևանք, դետերմինիզմը ծառայում է նպատակային որոշումների կայացման աջակցմանը։ Վերջապես, այս հետազոտության նպատակը ազատ կամքի բանավեճի վերաբերյալ ճշտգրիտ գիտելիքի աջակցումն է՝ փորձնական հոգեբանության ոլորտում վարելով և գնահատելով նմանատիպ հետազոտություններ։
Չնայած ազատ կամքի դավանանքի վավերականությանը կամ շահին՝ օգտակար կլինի հասկանալ՝ որտեղից է գալիս գաղափարը։ Պատահականությունը ներդրումներից մեկն է ։ Թեև ապացուցված է, որ պատահականությունը ազատ կամքի ընկալման միակ գործոնը չէ, նաև ապացուցվել է, որ պատահականությունը կարող է և սխալ լինել ի շնորհիվ ազատ կամքի անարոշության։ Այս անհամաձայնությունը առաջ է գալիս, երբ դիտարկում ենք առնում ինքներս մեզ և մյուսներին։ Մեկ այլ ներդրում է ընտրությունը ։ Ցույց է տրվել, որ մարդկանց՝ ազատ կամքի նկատմամբ ունեցած վստահությունը կաճի, եթե ներկայացվի ընտրության պարզ մակարդկին։ Ընտրության որոշակի չափաքանակը կարևոր է, քանի որ ընտրության չափազանց շատ կամ չափազանց քիչ աստիճանը կարող է բացասապես ազդել ազատ կամքի դավանանքի վրա։
Հավատք ազատ կամքին
Վերջին տարիներին անհատների ազատ կամքի դավանանքը ուսումնասիրվել է սոցիալակաան վարքի հատկանիշների հման վրա։ Հիմնականում մինչ այժմ ազատ կամքի գաղափարը ավելի ինկոմպատիբիլիստական է կամ ավելի մասնավորապես ազատական է՝ այսինքն ազատություն դետերմինիզմից։
Դետերմինիզմում և արտացոլված վարքում
Որոշ ճանաչողական գիտությունների փիլիսոփայություններում և էվոլյուցիոն հոգեբանությունում ժխտում են կամքի ազատության գոյությունը։ Կանոնների և պարամետրերի ամբողջության փոխազդեցության բարդ դրսևորման ստեղծման անհրաժեշտության հետևանքով առաջանում է կամքի ազատության պատրանքի զգացողություն։ Այս կերպով, կամքի ազատության զգացողությունը ծագում է դետերմինիստական գործընթացների անկանխատեսելիության պատճառով, համարելով, որ կամքի ազատությունը որպես հասկացություն գոյություն չունի։ Այս տեսանկյունից նայելով՝ անգամ եթե գործողությունները նախօրոք կանխորոշված են, ամենադյուրին ճանապարհը միշտ համարվում է ուղեղի հաշվարկների արդյունքներին հետևելը։
Որպես օրինակ կարող ենք վերցնել որոշ խիստ կանոններով խաղեր, որոնց ամբողջ ինֆորմացիան հասանելի է բոլոր խաղացողներին և խաղի ընթացքում պատահական իրադարձություններ տեղի չեն ունենում։ Այնուամենայնիվ, որոշ խաղերի ռազմավարությունը, ինչպիսիք են՝ շախմատը և հատկապես գոն, ունենալով պարզ կանոններ, օժտված են մեծ քանակի անկանխատեսելի քայլերով։ Նույն կերպ ենթադրվում է, որ կամքի ազատության զգացողությունը ծագում է կանոնների և պարամետրերի ամբողջության փոխազդեցության ժամանակ, որոնք դրսևորվում են անկանխատեսելի և անսահման։ Բայց եթե բոլոր իրադարձությունների հնարավոր լիներ հաշվարկել, ապա անկանխատեսելի թվացող վարքը կլիներ կանխատեսելի։
Կամքի ազատությունը աստվածաբանությունում
Համարվում է, որ աստվածաբանական ամենագիտության տեսությունը հակասում է կամքի ազատությանը։ Քանի որ եթե Աստված գիտի այն ամենը, ինչ պատրաստվում է տեղի ունենալ, անգամ ցանկացած հավանական ընտրությունը, ապա այդ ընտրությունը դժվար թե կարելի է համարել ազատ։ Եթե Աստված հավիտենական գիտելիքներ ունի մարդու ընտրության մասին, դա կսահմանափակի ազատությունը։ Այս խնդիրը համեմատում են Արիստոտելի կողմից նկարագրված ծովային պայքարի հետ՝ վաղը հնարավոր է լինել ճակատամարտ, հնարավոր է և ոչ։ Իսկ եթե այն տեղի ունենա, ապա գուցե  և դա երեկ պետք է լիներ։ Այսինքն երեկ արդեն դա ճշմարիտ էր։ Իսկ եթե այն տեղի չունենա, նույն տրամաբանությամբ անհրաժեշտ է համարվում ճակատամարտի տեղի չունենալը։
Սակայն որոշ փիլիսոփաներ հետևում են Ուիլյամ Օկկամին, համարելով, որ անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը սահմանված են որոշակի ժամկետով և տվյալ մատրիցի էմպիրիկ հանգամանքներով, և այն, ինչ կարող է թվալ հնարավոր դիտորդին, կարող է համարվել անհրաժեշտ բոլորի համար։ Մի քանի փիլիսոփաներ էլ հետևում են Փիլոն Ալեքսանդրացուն, ով համարում էր, որ կամքի ազատությունը դա մարդու հոգու առանձնահատկությունն է, որը բացակայում է այլ կենդանի օրգանիզմների մոտ։
Հովհաննես Դամասկոսցին ասում էր, որ «Աստված ամեն ինչ կանխատեսում է, բայց ամեն ինչ չի կանխորոշում»։ Ըստ Հովհաննես Դամասկոսցու Աստված կանխատեսում է այն ամենը, ինչ մեր ուժերի մեջ է, բայց չի կանխորոշում դա ։
Փիլիսոփա Սյորեն Կիերկեգորը պնդում էր, որ աստվածային ամենակարողությունը չի կարող հակասել աստվածային մեծահոգությանը։ Եվ ինչպես իսկապես առաքինի երևույթ, Աստված կարող էր ստեղծել կենդանի օրգանիզմներին տալ լիովին ազատություն։ Ավելին՝ ազատությունը լավագույնն է, որով մեզ Աստված կարող է պարգևատրել։
19-20-րդ դարի ռուս մտավորականների շրջանում մարդու ազատության խնդրով զբաղվում էր Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչը։
Կամքի ազատությունը բուդդիզմում
20-րդ դարի սկզբում հայտնի բուդդայագետ Ֆեոդոր Իպպոլիտովիչը կարծում էր, որ բուդդայականությունը չի ճանաչում անձի կամ հոգու կամքի ազատությունը, քանի որ ըստ անտավմադայի կամ «Անատման»-ի մասին հիմնարար բուդդայական տեսության, բուդդայականությունը ժխտում է անձի կամ հենց հոգու գոյությունը։ Ըստ նրա բուդդայականության մեջ կյանքը դիտվում է որպես անհատականություն չունեցող ընդհանուր գործողություն, որը զարգանում է պատճառահետևանքային օրենքին համապատասխան։ Միևնույն ժամանակ սանսկրիտագետ Ռիխարդ Պիշելը գտնում էր, որ Բուդդան կամքի ազատության գոյության կողմնակիցն էր և հաստատում էր նրա գոյությունը հետևյալ խոսքերով. «Ես սովորեցնում եմ, որն էլ համարվում է գործողություն, աշխատանք, կամք»։
Ժամանակակից բուդդայականությունում կամքի ազատությունը անմիջականորեն կապված է կարմայի հայեցակարգի հետ։ Համաձայն վերջին հայեցակարգի կարման կարման բաղկացած է երկու մասից՝ «ճակատագիր» և «մարդկային գործոն»։ Առաջին մասը կապված է անցյալում կատարված քայլերի հետ և համարվում է այն հատվածը, որը որ մարդը չի կարող ոչինչ փոխել։ Երկրորդ մասը համարվում «ազատ նախաձեռնություն», որի օգնությամբ մարդը կարող է ստեղծել պայմաններ, որոնց օգնությամբ հնարավոր կլինի փոխել ապագան։ Որպես մարդկային գործոնի կարմայի վերջավոր դրսևորում մարդը կարող է «դադարեցնել կարմայի օրենքը» և հասնել նիրվանայի։
Բուդդայագետ Վիկտորիա Գեորգիևնա Լիսենկոն նշում է, որ կամքի ազատությունը ավանդաբար կարող է ընկալվել հետևյալ պնդումների միջոցով.
Այսինքն, ըստ Լիսենկոյի՝ ընտրության ազատությունը համարվում է օբյեկտիվ երևույթ, որն առաջանում է այլ արտաքին և ներքին երևույթների հետևանքով, որոնք իրենց հերթին առանձնացված չեն իրարից, այլ համարվում են «դհարմիկ գծերի ամբողջություն»։
Հավատքը կամքի ազատության նկատմամբ
Անցկացվել են մի քանի ուսումնասիրություններ, որոնց ժամանակ փորձել են պարզել, արդյոք մարդիկ հավատում են կամքի ազատության ինկոմպատիբիլիստական հայացքներին։ Էդդի Նամիասը պարզել է, որ ինկոմպատիբիլիզմը ինտուիտիվ չէ և դետերմինիզմը չի վերացնում բարոյական պատասխանատվությունը։ Իսկ Էդվարդ Քոքլին եկավ եզրակացության, որ ինկոմպատիբիլիզմը ինտուիտիվ է և դետերմինիզմը միևնույն է վերացնում է պատասխանատվությունը։ Այլ փիլիսոփաներ առաջարկել են, որ ինկոմպատիբիլիզմի վերաբերյալ տեսակետները հիմնականում կախված են հանգամանքներից, թե որքանով է այս կամ այն գործողությունը բերում է զգացմունքային արձագանք ։ Նրանք եկան եզրակացության, որ կամքի ազատությունը համարվում է ունիվերսալ և ուսումնասիրության մասնակիցների մեծամասնությունը համարում են, որ տիեզերքը դետերմինացված չէ և բարոյական պատասխանատվությունը դետերմինիզմի հետ համատեղելի չէ ։
Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ մարդկանց հավատը կամքի ազատության նկատմամբ հակասական է։ Էմիլի Պրոնինը և Մեթյու Քուգլերը եկան այն եզրակացության, որ մարդիկ մտածում են, որ նրանք ավելի շատ կամքի ազատություն ունեն, քան մյուսները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ Կատեգորիա:Կամքի ազատություն Կատեգորիա:Բարոյականության հասկացություններ Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ
Կրասնորամենե (գյուղ, Ռոստովսկի շրջան)
Կրասնորամենե (Краснораменье), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Ռոստովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Ռոստովսկի շրջանի բնակավայրեր
Հյուսիսային Կոնֆոլան (կանտոն)
Հյուսիսային Կոնֆոլան (Confolens-Nord), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Կոնֆոլան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 4590 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1614 է։ Կանտոնում կա 8 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Տանել (Խոզաթից 6-7 կմ արևմուտք)
Տանել, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խոզաթի գավառակում ։ Գտնվում էր Խոզաթ գյուղաքաղաքից 6-7 կմ արևմուտք, մյուս Տանել գյուղից 1.5-2 կմ արևելք։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 160 տուն բնակիչ, որոնք բռնությամբ մուսուլմանացված հայեր էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բակարես
Բակարես (իսպ.`Bacares), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա գավառի կազմում, ինքնավար համայնքն է Անդալուսիա։ Քաղաքապետարանի մի մասը գտնվում է Վալե դել Ալմոնսորա թաղամասում։ Տարածքը զբաղեցնում է 95 կմ2 ։ Բնակչությունը`274 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 135 կմ հեռավորության վրա։
Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ալմերիա պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Թոդոսակ
Թոդոսակ կամ Թոդոս, 7-րդ դարի հայ ճարտարապետ։ Անունը հիշատակվում է Վրաստանի Գորի քաղաքից 12 կմ հարավ Աթենի գյուղի մոտ գտնվող Սուրբ Սիոն տաճարի հարավային պատի արձանագրության մեջ, որտեղ Թոդոսակը նշվում է որպես կառուցող։
Հայկական վիմագրություններ և կառուցող հայ վարպետների նշաններ առկա են նաև Վրաստանի Մցխեթ քաղաքից հյուսիս կառուցված Ջվարի (Սուրբ Խաչ, 7-րդ դար) հռիփսիմեատիպ տաճարում, որտեղ նույնպես արձանագրված է Աթենիի տաճարի վիմագրության ոճով համանման «Թ» տառ, ինչը ենթադրել է տալիս, որ Ացխեթի Ս. Խաչ տաճարի ճարտարապետությունը նույնպես կարող է Թոդոսակը լինել։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ
Ժելոբի (գյուղ, Տոմաշպոլի շրջան)
Ժելոբի (Жолоби), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ժելոբի գյուղում բնակվում էր 347 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1753 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 197,95 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նոր ուղի (թերթ, Լոս Անջելես)
«Նոր ուղի», քաղաքական, հասարակական և գրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1935-1939 թվականներին, Լոս Անջելեսում։ Խմբագիր՝ Մ․ Մարտենց։ Նպատակն էր ամրապնդել կապը Կալիֆոռնիայի հայ հատվածի և Խորհրդային Հայաստանի միջև։
«Միջազգային լուրեր» բաժնում մշտապես քննադատել է ֆաշիզմի դրսևորումները՝ կոչ անելով ընդհանուր ճակատ կազմել դրա դեմ։
Զետեղել է նյութեր հայրենիքի տնտեսության, գիտության ու մշակույթի վերելքի, զարգացման հեռանկարների մասին։ Դրվատել է հայրենադարձությունը, այն համարել սփյուռքի հայության փրկության միակ գրավականը։ Գրական բաժնում տեղ են գտել հայ դասական և սովետական հեղինակների գործերը։ Որոշ նյութեր հրատարակվել են անգլերեն։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Գորկոգո (ավան, Բոգոդուխովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Գորկոգո ավանում բնակվում էր 641 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,79 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 811,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1970 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ներուղեղային արյունազեղում
Ներուղեղային արյունազեղում, հայտնի նաև որպես ուղեղի կամ գլխուղեղային արյունազեղում, ներգանգային արյունազեղման տարատեսակ է, որ տեղի է ունենում ուղեղային հյուսվածքի կամ փորոքների սահմաններում ։ Ախտանշանները կարող են ներառել սուր գլխացավ, միակողմանի թուլություն, փսխում, ցնցումներ, գիտակցության մթագնում և պարանոցի կարկամություն ։ Հաճախ ժամանակի հետ դիտվում է հիվանդության ախտանշանների վատթարացում։ Տենդը նույնպես բնորոշ է վիճակին։  Շատ դեպքերում արյունազեղում առկա է լինում ինչպես ուղեղային հյուսվածքում, այնպես էլ փորոքներում ։
Պատճառների թվում նշվում են գանգուղեղային վնասվածքները, անևրիզման, զարկերակերակային մալֆորմացիաները և գլխուղեղի ուռուցքները։ Հանկարծակի արյունազեղման համար մեծագույն ռիսկի գործոններն են բարձր զարկերակային ճնշումը և ամիլոիդոզը։ Ռիսկի այլ գործոններ են ալկոհոլիզմը, խոլեսթերոլի ցածր մակարդակը, հակամակարդիչ դեղամիջոցները և կոկաինը։. Ախտորոշվում է համակարգչային շերտագրության միջոցով։ Իշեմիկ ինսուլտը նույնպես ունի նման դրսևորում ։
Գխուղեղային արյունազեղումը տարեկան ախտահարում է 10000-ից 2,5 մարդու։ Հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց և տարեցների շրջանում։  Ախտահարվածների մոտավորապես 44%-ը մահանում է առաջին մեկ ամսվա ընթացքում։  Միայն 20% դեպքերում է դիտվում բարենպաստ ելք ։ Ինսուլտները (գլխուղեղի կաթված) առաջին անգամ 1823 թվականին բաժանեցին 2 մեծ խմբի՝ իշեմիկ (սակավարյունային) և հեմոռագիկ (արյունազեղային) ։
Ախտանշաններ
Ներպարենքիմային (ուղեղային հյուսվածքի մեջ) արյունահոսություն ունեցող հիվանդների մոտ դիտվում են վնասված ուղեղային շրջանի ֆունկցիաների խաթարմամբ պայմանավորված ախտանշաններ ։ Առաջանում են նաև ներգանգային ճնշման բարձրացմանմբ պայմանավորված ախտանշաններ, ինչի պատճառը ուղեղային հյուսվածքը ճնշող օտար զանգվածն է ։
Գլխուղեղային արյունազեղումները հաճախ ախտանշանների նմանության պատճառով սխալ են ախտորոշվում և ընդունվում են որպես սուբարախնոիդալ (ենթաոստայնային) արյունազեղում։ Փսխմամբ հաջորդվող սուր գլխացավը համարվում է ներուղեղային արյունազեղման ամենաբնորոշ ախտանշանը։ Այլ հաճախ դիտվող նշան է հիվանդի՝ կոլապսի մեջ ընկնելը։ Որոշ հիվանդների մոտ դիտվում է շարունակական արյունահոսություն ականջից։ Հնարավոր է նաև մինչև արյունազեղման ի հայտ գալը հիվանդի՝ կոմայի մեջ ընկնելու երևույթ։
Պատճառներ
Ներուղեղային արյունազեղումները կաթվածների 2-րդ ամենահաճախ հանդիպող պատճառն են։ Կաթվածի կապակցությամբ հիվանդանոց ընդունվածների 10%-ի մոտ ախտորոշվում է հենց ներուղեղային արյունազեղում ։
Արյան բարձր ճնշումը 2-6 անգամ մեծացնում է սպոնտան արյունազեղման առաջացման ռիսկը ։ Առավելապես մեծահասակների շրջանում հնարավոր է արյունազեղման առաջացում գլխի թափանցող վնասվածքների կամ գանգի սեղմված ճաքի հետևանքով։ Կտրուկ արագացմամբ կամ արգելակմամբ պայմանավորված տրավմաները, Acceleration-deceleration trauma , անևրիզմայի կամ զարկերակերակային մալֆորմացիայի պատռումը և ուռուցքից արյունահոսությունը համարվում են ներուղեղային արյունազեղման լրացուցիչ պատճառներ։ 55 տարեկանից բարձր անձանց շրջանում արյունազեղման ոչ հազվադեպ պատճառ է նաև անոթների ամիլոիդային ախտահարումը։ Որոշ դեպքերում հնարավոր է նաև արյունազեղում գլխուղեղի երակային հյուսակի թրոմբոզի հետևանքով։
Streptococcus mutans-ի k շճատիպով պայմանավորված ինֆեկցիան նույնպես կարող է լինել ռիսկի գործոն, քանի որ արտադրվում է կոլագեն կապող սպիտակուց ։
Ախտորոշում
Ինչպես համակարգչային շերտագրության, այնպես էլ մագնիսառեզոնանսային շերտագրության հսկողությամբ կատարվող անգիոգրաֆիան ունի ապացուցված արդյունավետություն ներգանգային արյունազեղումից հետո անոթային մալֆորմացիաների հայտնաբերման համար ։ Այսիպոսով հաճախ ՀՇ անգիոգրաֆիան իրականացվում է բացառելու համար արյունազեղման որևէ երկրորդային պատճառ ։
Ներհյուսվածքային արյունազեղումը համակարգչային շերտագրության ժամանակ երևում է որպես ավելի բաց գունավորում ունեցող շրջան։ Արյան շուրջ եղած ուղեղային հյուսվածքի խտությունը այտուցի հետևանքով նվազած է, ուստի պատկերավորման ժամանակ ավելի մուգ է երևում ։
Տեղակայում
Արյան գերճնշման հետևանքով առաջացած արյունազեղումները հիմնական տեղակայվում են կճեպում կամ տեսաթմբում (60%), ինչպես նա մեծ կիսանգնդերում (20%), ուղեղիկում (13%) և կամրջում (7%) ։
Բուժում
Բուժման եղանակը մեծապես կախված է արյունազեղման տիպից և տեղակայումից։ Շտապ կարգով կատարվող ՀՇ պատկերավորումը կամ այլ ախտորոշիչ մեթոդներ թույլ են տալիս որոշել հետագա քայլերի ընթացքը։ Բուժումը կարող է ընդգրկել ինչպես դեղորայքային, այպես էլ վիրահատական միջամտություն։
Վիրահատություն
Վիրահատական բուժում է ցուցված, եթե հեմատոման 3սմ-ից մեծ է, առկա է անոթների զարգացման կառուցվածքային անոմալիա կամ բլթային արյունազեղում երիտասարդ հիվանդի մոտ։
Կանխատեսում
Գլխուղեղի վնասվածքներից առաջացող ներհյուսվածքային արյունահոսությունների ժամանակ մահվան ռիսկը հատկապես մեծ է գանգուղեղային տասներորդ նյարդի (թափառող նյարդ) վնասում, որը կարևոր նշանակություն ունի արյան շրջանառության և շնչառության պրոցեսների կարգավորման հարցում։ Մեծ թվով բարդություններ են առաջացնում նաև գլխուղեղի կեղևի կամ ենթակեղևային շրջանների արյունազեղումները։ Հիմնականում վնասվում են ճակատային կամ քունքային բլթերը՝ գլխի վնասվածքների արդյունքում ։
Հանկարծակի գլխուղեղային արյունազեղումների դեպքում մահացության մակարդակը կազմում է 34–50% առաջին մեկ ամսվա ընթացքում, ընդ որում՝ մահերի կեսը տեղի է ունենում առաջին 2 օրերի ընթացքում ։ Չնայած մահերը առավելապես բնութագրական են առաջին օրերին, այդուհանդերձ, սուր վիճակը վերապրածների մահացության ռիսկն էլ սովորական բնակչության համեմատ 27%-ով ավելի բարձր է ։
Համաճարակաբանություն
Միացյալ Նահանգներում գլխուղեղային արյունազեղումները կազմում են բոլոր գլխուղեղանոթային հիվանդությունների 20%-ը՝ զիջելով գլխուղեղային թրոմբոզին (40%) և էմբոլիային (30%) ։
Սևամորթների մոտ հանդիպում է 2 անգամ ավելի հաճախ, քան սպիտակամորթ մարդկանց մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գանգուղեղային վնասվածք Կատեգորիա:Կաթված Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արյունատար անոթների հիվանդություններ Կատեգորիա:Գանգուղեղային հիվանդություններ
Մեսրոպ Մեսրոպյան
Մեսրոպ Տիգրանի Մեսրոպյան, հայ խմբավար։
Կենսագրություն
Մեսրոպ Մեսրոպյանը ծնվել է 1920 թվականի հուլիսի 1-ին Այնթապում (Կիլիկիա)։ Սովորել է Այնթապի Կրթասիրաց վարժարանում։ 1941-1946 թվականներին եղել է Դամասկոսի ռադիոյի մենակատար (երգիչ, կիթառահար, խմբավար)։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1955 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան։
1958-1983 թվականներին դասավանդել է ՀՊՄԻ-ում, նաև եղել է «Ծաղկեփունջ» կամերային երգչախմբի հիմնադիր-խմբավարը։ 1978-1983 թվականներին զուգահեռաբար եղել է Ե. Սահառունու անվան ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։
Մեսրոպ Մեսրոպյանը մահացել է 1983 թվականի հունվարի 10-ին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Հարություն Մեհրաբյան
Հարություն Մեհրաբյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար։
Կենսագրություն
Կինը՝ Հելեն Մեհրաբյանը (Ելենա Լվովա), եղել է ճանաչված տավղահարուհի ։
Հարություն Մեհրաբյանը մահացել է 1961 թվականին Նյու Յորքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ալեքսանդրե Սենու Ադանդեի ազգագրական թանգարան
Ալեքսանդր Սենու Ադանդեի ազգագրական թանգարան (ֆրանսերեն՝ Alexandre Sènou Adandé Ethnographic Museum), թանգարան Պորտո Նովոյում, Բենին։ Այն հիմնադրվել է 1957 թվականին Դահոմեի ինստիտուտի կողմից։ Այն ղեկավարում է Ալեքսանդր Սենու Ադանդեը ՝ նշանավոր ազգաբան, ով 1948-1960 թվականներին եղել է Դակարի «Institut Fondamental d'Afrique Noire» գլխավոր արխիվագետ և գրադարանավար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1957 հիմնադրված թանգարաններ
Ուրբե
Ուրբե  (Urbe)՝ կոմունա Իտալիայում, Լիգուրիա մարզում՝ Սավոնա գավառում։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սեն Մարտեն (Ֆրանսիա)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սենթ Մարտեն Կատեգորիա:Կղզի պետություններ
Արքայական ճանապարհ
Արքայական ճանապարհ, Պարսից Աքեմենյան թագավոր Դարեհ I-ի նախաձեռնությամբ կառուցված տարանցիկ մայրուղի Առաջավոր Ասիայում։ Անցել է Էլամի, Մարաստանի,Հայաստանի, Կիլիկիայի, Կապադովկիայի,Փռյուգիայի և Լիդիայի վրայով։ Էլամի Շոշ քաղաքից մինչև Լիդիայի Մարդես քաղաքն ունեցել է 456 փարսախ, շուրջ 2500 կմ երկարություն։ Արքայական ճանապարհի յուրաքանչյուր 25-30 կմ վրա տեղավորվել են պետական գործակալների, առևտրականների անվտանգ երթևեկությունն ապահովող կայաններ։ Ըստ Հերոդոտոսի, Հայաստանի հարավարևմտյան սահմանից՝ Եփրատ գետից, մինչև Մարաստանի Մատիենե մարզը կամ Հայաստանի հարավարևելյան սահմանը ունեցել է մոտ 310 կմ երկարություն և 15 կայան։
Կատեգորիա:Երվանդունիների թագավորություն Կատեգորիա:Աքեմենյան պետություն Կատեգորիա:Իրանական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Մեկուսացում
«Մեկուսացում» կամ «կարանտին» (Containment), ամերիկական հեռուստասերիալ, ստեղծված Ջուլի Պլեքի կողմից, որը հայտնվել է The CW 2016 թվականին։ Սյուժեի կենտրոնում է խորհրդավոր և մահացու համաճարակի բռնկումը Ատլանտայում, որի պատճառով քաղաքի մի մասը փակվում է կարանտինում, մինչդեռ տեղական և ֆեդերալ չինովնիկները հուսահատ դեղ էին փնտրում։ Դա The CW-ի առաջին նախագիծն է, որում կենտրոնական դերերում են աֆրո-ամերիկացիները։ Սերիալի պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի ապրիլի 19-ին ։ 2016 թվականի մայիսի 13-ին CW-ն հայտարարեց, որ սերիալի 2-րդ եթերաշրջան չի լինելու ։
Արտադրություն
2015 թվականի փետրվարի 2-ին The CW ալիքը պատվիրեց առաջին էպիզոդի նկարահանումները, գրված Ջուլի Պլեքի կողմից, 2015-2016 թվականների սեզոնի համար։ Նախագիծը հիմնված է Կարլ Յոսի բելգիական դրամայի մտահղացման վրա ։
Հիմնական դերերի համար քաստինգը սկսվել է 2015 թվականի փետրվարից։ Փետրվարի 24-ին հայտարարված էր, որ Դեվիդ Գյասին և Քրիստինա Մոուսեսը խաղալու են կենտրոնական՝ ոստիկանության մայոր Լեքս Կարնախանի և նրա ընկերուհի Ջենայի դերերը, որը փակված էր կարանտինում։ Դա առաջին անգամն էր, երբ The CW-ի սերալում 2 գլխավոր դերերը տրվել են աֆրո-ամերիկացիների։ Նաև առաջին սերիային միացել է Քրիս Վուդը և Քրստեն Գուտոսկին, որպես Լեքսի լավ ընկեր և ուսուցչուհի և միայնակ մայր ։ Մարտի 3-ին հայտարարված էր, որ Կլաուդիա Բլեքը հրավիրված էր բժշկի դերի համար, որը պատասխանատու է կարանտինի համար, ինչպես առողջապահության նախարարության, այնպես էլ կառավարության առջև ։ Մարտի 4-ին Հաննա Մանգան Լորենսը ստացել է հղի դեռահասի դերը ։ Մարտի 10-ին առաջին էպիզոդին միացան Ջորջ Յանգն ու Թրեվոր Սենթ Ջոնը, որպես բժիշկ և լրագրող ։
2015 թվականի մայիսի 7-ին ալիքը հաստատեց առաջին էպիզոդը և պատվիրեց առաջին սեզոնի նկարահանումները ։
Տաբաս (Կոնդոմայի վտակ)
Տաբաս  (Табас), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
(2850) Մոժայսկի
(2850) Մոժայսկի (Mozhaiskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,448735 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3267 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5707 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1399,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257212 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,85° անկյուն։
Կալկաթայի համալսարան
Կալկաթայի համալսարան (কলিকাতা বিশ্ববিদ্যালয়, University of Calcutta), Հնդկաստանի հնագույն և խոշորագույն համալսարանը ։
Ստեղծվել է 1857 թվականին, «Հինդուկոլեջի» հիման վրա։ Հետագայում Կալկաթայի համալսարանի կազմի մեջ են մտել նախագահական, սանսկրիտի, Բեխտունի անվան, Դետոնի, «Լա Մարտինիեր», մուսուլմանական մադրասե և Հայոց մարդասիրական ճեմարան (հիմնվել է 1821 թվականին, հայկական համայնքի ուժերով) քոլեջները։
1971-1972 թվականների ուսումնական տարում համալսարանը Կալկաթայում և Արևմտյան Բենգալիայի այլ քաղաքներում ուներ 212 խնամարկյալ քոլեջ և դպրոց, գործում էին հումանիտար, բնական-մաթեմատիկական գիտությունների, առևտրի, իրավունքի, ժուռնալիստիկայի, մանկավարժության, գեղարվեստի և երաժշտության, ինժեներական, տեխնոլոգիական, բժշկական, զյուղատնտեսական-անասնաբուժական, տնարարության ֆակուլտետներ։ Համալսարանում, քոլեջներում և խնամարկյալ դպրոցներում սովորում էր շուրշ 100 հազար ուսանող։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի համալսարաններ
Արդարադատության որոնում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոջեր Դոնալդսոնի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Եվդոկիա (ֆիլմ, 1961)
«Եվդոկիա» («Евдокия»), 1961 թվականի խորհրդային մելոդրամա, որը Վերա Պանովայի համանուն վիպակի հիման վրա նկարահանել է Տատյանա Լիոզնովան   ։
Սյուժե
Գավառական քաղաքի ծայրամասում ապրում են Եվդոկիմը և Եվդոկիան՝ դաստիարակելով որդեգրյալ երեխաների։ Եվդոկիմն աշխատում է գործարանում, Եվդոկիան տնային տնտեսուհի է։ Ընտանիքը կարծես թե ապրում է բարենպաստ պայմաններում ու երջանիկ է։ Սակայն խնդիրն այն է, որ Եվդոկիան չի կարող մոռանալ իր պատանեկան սերը։ Եվդոկիմը չի կարող հանդուրժել դա և Եվդոկիային առաջարկում է հեռանալ, իսկ ինքը կմնա երեխաների հետ։ Բայց այս բոլոր հակասությունները չեղարկում է երեխաների և միմյանց հանդեպ փոխադարձ սերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Բաժնետոմսի շահույթ
Բաժնետոմսի շահույթ (Earnings per share, ), ֆինանսական ցուցանիշ, որը հավասար է ընկերության բաշխման համար մատչելի մաքուր շահույթի հարաբերությանը սովորական բաժնետոմսերի տարեկան միջին թվին։ Բաժնետոմսի շահույթը հանդիսանում է այն հիմնական ցուցիչներից մեկը, որն օգտագործվում է ներդրումների գրավչությունը և արժեթղթերի շուկայում գործող ընկերությունների արդյունավետությունը համեմատելու համար։
Բաժնետոմսի շահույթի հաշվում
Բաժնետոմսի շահույթը որոշվում է հետևյալ բանաձևով. ,
որտեղ I_N-ը հաշվետու ժամանակաշրջանի մաքուր շահույթն է, D_P-ն` հաշվետու ժամանակաշրջանում կուտակված արտոնյալ բաժնետոմսերի դիվիդենտները, S_A-ն` հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակը։
Բաժնետոմսի շահույթը հաշվարկվում է բաժնետոմսերի քանակի հիման վրա, որը փաստացի կերպով շրջանառության մեջ կոչվում է բաժնետոմսի բազային շահույթ։
Գոյություն ունի նաև ցուցանիշ բաժնետոմսերի բաժանված (նվազեցված) շահույթի համար (diluted EPS), որտեղ հաշվի է առնվում բաժնետոմսերի և եկամուտների քանակի հետևանքով հնարավոր փոփոխությունները` կապված այլ գնահատված արժեթղթերի սովորական բաժնետոմսերի վերածվելու հետ (օրինակ՝ օպցիոնների գործարկման, պարտատոմսերի փոխարկման, նոր բաժնետոմսերում արտոնյալ դիվիդենտների վճարման պատճառով)։
Բաժնետոմսի շահույթի հաշվարկման բանաձև
Համաձայն IAS 33-ի ստանդարտների՝ հաշվետու ժամանակաշրջանի բաժնետոմսի շահույթի հաշվարկման ընդհանուր բանաձևը հետևյալն է.
բաժնետոմսի բազային շահույթ = սովորական բաժնետոմսերի սեփականատերերին վերագրվող տվյալ ժամանակաշրջանի շահույթ (վնաս) / հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակ,
որտեղ սովորական բաժնետոմսը մասնային գործիք է, իսկ սովորական բաժնետոմսերի սեփականատերերին վերագրվող տվյալ ժամանակաշրջանի շահույթ (վնասը)` համախմբված շահույթ` հանված եկամտահարկից, չվերահսկվող բաժնեմասի բաժնետերերը` արտոնյալ բաժնետոմսերի շահաբաժիններ, հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակը` սովորական բաժնետոմսերի քանակ (ճշգրտված ժամանակահատվածի սկզբին թողարկված նոր սովորական բաժնետոմսերի քանակի համար), որում հաշվի է առնվում դրանց թողարկման ամսաթիվը և պայմանները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Թիլեկ
Թիլեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բրտաջուր
Բրտաջուր, գետակ Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռնահամակարգում, Աճանան գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Աղջկասար լեռան արևմտյան լանջից և մայր գետին միանում Աճանան գյուղից 1,5 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Երկարությունը 6,5 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Աճանան գետի վտակներ
Լինդոն Բ. Ջոնսոն
Լինդոն Բեյնս Ջոնսոն (Lyndon Baines Johnson, ), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 36-րդ նախագահն է։ Այս պաշտոնը զբաղեցրել է նոյեմբեր 22, 1963 թվականից մինչև հունվար 20, 1969։
Կյանքը եւ գործունեությունը
Ծնվել է ֆերմերի ընտանիքում։ 1930-ից զբաղվել է ուսուցչությամբ։ 1939—1948-ին եղել է ներկայացուցիչների պալատի անդամ, 1949—61-ին՝ սենատոր (Տեխասի նահանգից)։1961-ից՝ ԱՄՆ-ի փոխպրեզիդենտ, պրեզիդենտ Ջ․ Քենեդիի սպանությունից (1963-ի նոյեմբեր) հետո՝ պրեզիդենտ (վերընտրվել է 1964-ին)։ Սերտորեն կապված էր Տեխասի ֆինանս, և նավթային մագնատների հետ։
Նախագահության շրջան
Ջոնսոնի պրեզիդենտության շրջանում ամեր․ իմպերիալիզմը սանձազերծել է պատերազմ Վիետնամում, ինտերվենցիա Դոմինիկյան Հանրապետությունում, պաշտպանել Իսրայելի ագրեսիան Մերձավոր Արևելքում։ Երկրի ներսում մեծապես սրվել են սոցիալական և ռասայական կոնֆլիկտները։ Նման պայմաններում Ջոնսոնը 1968-ին հարկադրված հրաժարվել է նոր ընտրությունների համար իր թեկնածության առաջադրումից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կրասնոֆարֆորնի
Կրասնոֆարֆորնի (Краснофарфорный), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Չուդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1578 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Չուդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գուբարևկա (գյուղ, Բոգոդուխովի շրջան)
Գուբարևկա (Губарівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1685 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գուբարևկա գյուղում բնակվում էր 1 456 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,74 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 253,66 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1685 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խարբերդի դաշտ
Խարբերդի դաշտ, գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում Արևելյան Եփրատի ստորին հոսանքում։ 900-1000 մ բարձրության բարդ աստիճանաձև իջվանք է Հայկական Տավրոսի լեռնային համակարգում։ Հիմքի այլուվիալ դարավանդային մասը ելուստներով բաժանվում է 2 մասի՝ Էլյազըղի և Մոլլաքենդի։ Արևելքում Արածանու հովտով միանում է Բալուի դաշտին, արևմուտքում՝ Եփրատի կիրճով Մալաթիայի դաշտին։ Օգտակար հանածոներից կան քրոմի, պղնձի, բազմամետաղների, մարմարի հանքավայրեր։ Կլիման ցամաքային է՝ ջերմաստիճանի օրական և սեզոնային խիստ տատանումներով։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը 0-ից -5 °C է՝ հուլիսինը՝ 24-26 °C, տարեկան տեղումները՝ 400-600 մմ։ Տարածված են շագանակագույն տափաստանային և լեռնամարգագետնային հողերը՝ իրենց բնորոշ բուսածածկույթով։ Ոռոգվող հողերում մշակում են բրինձ, բամբակ, խաղող և պտուղներ։
Կատեգորիա:Էլազըղի մարզի հարթավայրեր Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Իուրիե Դուդոգլո
Լուրիե Դուդոգլո, մոլդովացի ծանրամարտիկ 56/62 կգ քաշային կարգում։ Նա Մոլդովայի Հանրապետության հավաքականի կազմում մասնակցել է 2010, 2011 և 2015 թվականների Ծանրամարտի աշխարհի առաջնություններին ։ Դուդոգլոն Մոլդովայի Հանրապետության հավաքականի կազմում մասնակցել է նաև 2010, 2016 և 2017 թվականների Ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնություններին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի մարզիկներ Կատեգորիա:Եվրոպայի առաջնությունների մարզիկներ Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մարզիկներ
Մարտին Լյութերի հուշարձան (Վորմս)
Մարտին Լյութերի հուշարձան, կառուցվել է ռեֆորմացիա նախաձեռնող Մարտին Լյութերի պատվին Վորմս քաղաքում (Ռայնլանդ Պֆալց, Գերմանիա)։ Ժնևի ռեֆորմացիայի պատի հետ մեկտեղ այս հուշարձանը համարվում է Մարտին Լյութերի աշխարհի ամենամեծ հուշահամալիր։ Քանդակագործական կոմպոզիցիան տեղադրված է հին քաղաքում՝ Լյութերպլացում (Lutherplatz) դեռևս 1868 թվականից։
Իր ժամանակի համար դա ամենաշքեղ հուշարձանն էր՝ բրոնզե պատկերներով։ Հուշարձանի հիմքի մակերեսը հավասար է 100 մ²։
Լյութերի հուշարձանի նախագիծը ստեղծել են Դրեզդենի քանդակաքործ Էռնստ Ռիչելը և նրա աշակերտներ՝ Ադոլֆ ֆոն Դոնդորֆը, Յոհաննես Շիլինգը և Գուստավ Կիտցը։
Պատմություն
Հուշարձանի կառուցման հիմնական դրդապատճառը Մարտին Լյութերի 95 թեզիսներն էին (1517 թվականին) ապաշխարության և ինդուլգենցիայի վերաբերյալ, որոնք նա պաշտպանեց 1521 թվականին նորընտիր կայսր Կառլոս V-ի ներկայությամբ Վորմսի Ռայխստագի նիստի ժամանակ։
Նկարագրություն
Բացի Լյութերի մեծ արձանից, որը զարդարված է հարթաքանդակներով, դիմանկարներ-մեդալիոններով և մակագրություններով, այստեղ տեղադրված են ևս 11 պատկերաքանդակներ պաշտոնական եկեղեցու հայտնի դեմքեր և հակառակորդներ։ Նրան շրջապատում են Լյութերի պաշտպանները՝ Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ III Իմաստունը (Լյութերի ձախ կողմում), Հեսսենի լանդգրաֆ Ֆիլիպ Մեծահոգին (աջից), Ֆրանց ֆոն Զիքինգենը՝ Ասպետական ապստամբության առաջնորդ Ռեֆորմացիայի պաշտպան, ասպետ Ուլրիխ ֆոն Հութթենը «Մութ մարդկանց նամակների» գլխավոր հեղինակներից մեկը։ Ռեֆորմացիայի նշանավոր ներկայացուցիչներ և պաշտոնական եկեղեցու հակարակորդներն են՝ Վալդենսների կրոնական շարժման հիմնադիր, ֆրանսիացի Պյոտր Վալդոն, վիքլիֆիստների ուսմունքի հիմնադիր, անգլիացի Ջոն Վիքլիֆը, որը հետագայում վերածվել էր լոլարդական ժողովրդական շարժման ռեֆորմատոր և բողոքականության նախակարապետ, չեխական ռեֆորմացիայի գաղափարախոս Յան Հուսը և իտալացի ռեֆորմատոր Ջիրոլամո Սավոնարոլան, ինչպես նաև Լյութերի սխրակիցներ՝ Յոհան Ռեյխլինը և Ֆիլիպ Մելանխթոնը։
Հուշարձանի կանացի պատկերները խորհրդանշում են բողոքական քաղաքներ՝ Շպայերը, Աուգսբուրգը և Մագդեբուրգը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Մորոս
Բնակավայրի հովանավոր սուրբ է համարվում Սանտա Էուլարիա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Բլիժնեկոնստանտինովո
Բլիժնեկոնստանտինովո (Ближнеконстантиново), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նիժնի Նովգորոդ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նիժնի Նովգորոդ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Ֆունշո Ադեոլու
Ֆունշո Ադեոլու (Funsho Adeolu, ), նիգերիացի կինոդերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1968 թվականի մայիսի 9-ին Նիգերիայի հարավարևմտյան Օնդո նահանգում ։ Սովորել է Լագոսի «Բապտիստական ակադեմիա» կոչվող միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև ավարտել է Օնդոյի պետական համալսարանը։ Դերասանական իր կարիերան սկսել է 1976 թվականին։ Նրա մասնակցությամբ հիշարժան ֆիլմերից են Countdown at Kusini («Հետհաշվարկ Քուսինիում»), «Հերոսներ և զերոներ» («Heroes & Zeros») կինոնկարները ։
Անձնական կյանք
Ֆունշոն ամուսնացել է Վիկտորյա Ադեոլուի հետ, ումից ունի երկու որդի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիգերացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Նիգերիացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Նիգերիացի կինոգործիչներ Կատեգորիա:Նիգերիացի դերասաններ
Նորմալ
Նորմալ (ֆրանսերեն՝ normal, լատիներեն՝ normalis՝ ուղիղ) կորի (մակերևույթի)՝ նրա որևէ M կետում, այդ կետով անցնող ուղիղ, որն ուղղահայաց է M կետում կորին (մակերևույթին) տարված շոշափող ուղղին (շոշափող հարթությանը)։ Հարթ կորը յուրաքանչյուր կետում ունի միակ նորմալը, որը գտնվում է այդ կորի հարթության մեջ, իսկ տարածական կորը՝ անվերջ քանակությամբ, որոնք կազմում (լցնում) են մի հարթություն (Նորմալ հարթություն)։ Հպվող հարթության մեջ ընկած նորմալը կոչվում է գլխավոր նորմալ։ Եթե հարթ կորը տրված է F(x, y) = 0 հավասարումով, ապա M(x0, у0) կետում կորի նորմալի հավասարումը կլինի՝
Մակերևույթը կետում կարող է ունենալ միայն մեկ նորմալ։ Եթե մակերևույթը տրված է F(x, у, z) = 0 հավասարումով, ապա М(х0, у0, z0) կետում մակերևույթի նորմալի հավասարումը կլինի՝
Նորմալի գաղափարը կարևոր դեր է խաղում ինչպես դիֆերենցիալ երկրաչափության մեջ, այնպես էլ կիրառություններում։
Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Հյուսիսային Կոնյակ (կանտոն)
Հյուսիսային Կոնյակ (Cognac-Nord), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Կոնյակ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 15999 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1613 է։ Կանտոնում կա 7 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Լիպովկա (գյուղ, Տոմաշպոլի շրջան)
Լիպովկա (Липівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լիպովկա գյուղում բնակվում էր 1 460 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3505 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 416,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կազ (Տելբասի վտակ)
Կազ (Большой Калташ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կոնդոմա գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Survival (երգ, Muse)
Երգի պրեմիերան կայացավ 2012 թ. հունիսի 27-ին BBC Radio 1 եթերում ։ Տարածվում է միայն թվային ներբերման միջոցով ։ Հուլիսի 4-ին խմբի պաշտոնական կայքում ներկայացվեց երգի տեսահոլովակը ։
Խումբը կենդանի հնչողությամբ կատարեց երգը Օլիմպիական խաղերի փակման արարողության ժամանակ ։
Ծանուցումներ
Կատեգորիա:Muse երգեր Կատեգորիա:2012 սինգլներ Կատեգորիա:2012 երգեր
Թոփուզօղլու
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սևերի քայլը (Աստված, ինչի՞ համար)
Սևերի քայլը (Աստված, ինչի՞ համար), վրացի գրող Նոդար Դումբաձեի «Աստված, ինչի՞ համար» ստեղծագործության հիման վրա նկարահանված հայկական ֆիլմ է։
Սյուժե
Ֆիլմը Վրաստանում ապրող երկու հարևանների մասին է։ Նրանցից մեկը վրացի է, մյուսը՝ հայ։ Վերջինս նախկինում բռնադատված է եղել և շարունակում է ապրել վախը սրտում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Մելոդրամաներ
Նուլլիֆիկացիա
Նուլլիֆիկացիա (nullificatio արհամարհում, ոչնչացում, nullus - ոչ մի, գոյություն չունեցող և facio - կատարել, անել), դրամի, խիստ արժեզրկված թղթադրամի չեղյալ հայտարարում պետության կողմից։ Դրամաշրջանառության կայունացման մեթոդ։
Կիրառվում է, երբ խոր ինֆլյացիայի հետևանքով փողի գնողունակությունը չափազանց ընկնում է, և թղթադրամին ներկայացվող արժեքը գործնականում հավասարվում զրոյի։ Նուլլիֆիկացիայի դիմում են նաև այն ժամանակ, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում շրջանառությունից հանել ուժը կորցրած թղթադրամները՝ կապված քաղաքի իշխանության փոփոխության հետ։ Երբեմն նուլլիֆիկացիան համընկնում է դեվալվացիային։
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Գուտի (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Գուտի (Гути), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1938 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գուտի քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 2 043 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,82 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1122,53 մարդ/կմ²։