cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վճարահաշվարկային համակարգ
Վճարումներ քարտերով
ՀՀ տարածքում վճարային քարտերի թողարկումը և սպասարկումը հիմնականում իրականացվում է Արքա քարտերով վճարումների միասնական համակարգի միջոցով, որը ստեղծվել և ներդրվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի և ՀՀ տարածքում գործող առևտրային բանկերի նախաձեռնությամբ։ Համակարգի անդամ բանկերի կողմից թողարկվում և սպասարկվում են Արմենիան Քարդ քարտերով վճարումների միասնական համակարգի ԱրՔա տեղական քարտեր, Վիզա կամ ՄաստերՔարդ միջազգային քարտային համակարգի քարտեր։ ՀՀ տարածքում սպասարկում են նաև DINERS CLUB, AMEX միջազգային քարտային համակարգի, ինչպես նաև HSBC խմբի քարտեր։
Կալեդերե (Եվդոկիայի գավառ)
Կալեդերե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Վճարահաշվարկային համակարգ
Վճարումներ քարտերով
ԱրՔա վճարային համակարգի շրջանականերում` ԱԳՄ-ի (ավտոմատ գանձման մեքենա) միջոցով քարտապանները բացի կանխիկ գումարի ստացումից, կարող են նաև կատարել կոմունալ վճարումներ (գազի, ջրի, հեռախոսի, էլեկտրաէներգիայի դիմաց), դիտարկել քարտային հաշվի մնացորդը, իրականացնել բջջային հեռախոսների լիցքավորման քարտերի դիմաց վճարումներ։ ԱրՔա քարտերով վճարումների միասնական համակարգի կողմից 2003 թվականից ներդրվել են` Համացանցի միջոցով կոմունալ վճարումների կատարման, հեռախոսային քարտերի դիմաց վճարումների կատարման ծառայությունները, իսկ 2004 թվականից` ստեղծվել է ինտերնետ միջավայրում գրանցված որոշ ինտերնետ-խանութներում վճարումների կատարման հնարավորություն։ 2005 թվականի սեպտեմբերին ներդրվել է Ինտերնետի միջոցով «ԱրՔա» քարտային հաշվից մեկ այլ քարտային հաշվի վրա փոխանցումների կատարման մեխանիզմը։
Ռուսաստանի հրապարակ (Երևան)
Ռուսաստանի հրապարակ, հրապարակ Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։
Վճարահաշվարկային համակարգ
Վճարումներ քարտերով
Զարգացնելով «ԱրՔա» համակարգը, ՀՀ բանկերը ապահովել են VISA և MASTERCARD միջազգային քարտային համակարգերի սմարթ քարտերի սպասարկումը ինչպես ՊՈՍ տերմինալների, այնպես էլ ԱԳՄ-ների ցանցում։
Կալեդերե (Եվդոկիայի գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վճարահաշվարկային համակարգ
Վճարումներ քարտերով
Իսկ 2007 թվականի երկրորդ եռամսյակից Արքա քարտերով վճարումների միասնական համակարգին մասնակից բանկերը թողարկում են ոչ միայն մագնիսական կրիչով (շերտով) քարտեր, այլ նաև չիպային (սմարթ) քարտեր։
ՀՀ տարածքում ճանապարհային չեկերն առևտրի և սպասարկման կետերում որպես վճարամիջոց չեն ընդունվում, և որպես կանոն դրանք կարող են կանխիկացվել միայն բանկերում։ Որոշ բանկեր իրականացնում են Վիզա, Ամերիկնէքսպրես, ՏոմասԿուկ, Սիտիկոռպ ճանապարհային չեկերի ընդունումը և վերջիններիս դիմաց` չեկատերի ցանկությամբ, կանխիկ դրամի կամ արտարժույթի տրամադրումը։
Էլեկտրոնային փողեր
Էլեկտրոնային փողը վճարային գործիք է, որը էլեկտրոնային եղանակով գրառված դրամական արժեք է։ Էլեկտրոնային փողը դրամական արժեք է կամ թողարկողի նկատմամբ պահանջ, որը՝
ՀՀ Վճարային համակարգի հսկողություն
ՀՀ կենտրոնական բանկի կարևորագույն խնդիրներից և գործառույթներից է նաև վճարահաշվարկային համակարգի հսկողությունը։
Վճարային և արժեթղթերի համակարգերը ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման համար կարևոր ենթակառացվածք են. վերջիններիս միջոցով են իրականացվում ինչպես միջբանկային վճարումները (ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց, բանկերի սեփական վճարումներն ու փոխանցումները) և կառավարության կողմից կատարվող վճարումներն ու բյուջե ուղղված վճարումների հավաքագրումը, այնպես նաև այլ կարևոր նշանակություն ունեցող համակարգերի (քարտային և այլ հանրային համակարգերի, ֆինանսական շուկայի գործարքների) վերջնահաշվարկները, կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականությունը։ Վճարային և արժեթղթերի համակարգերի կայուն և արդյունավետ գործունեությունն ապահովում է ամբողջ տնտեսության բնականոն աշխատանքը։ Այնուամենայնիվ, վերջիններս կարող են զգալի ռիսկեր պարունակել մասնակիցների համար և խափանումների փոխանցման և տարածման միջավայր հանդիսանալ տնտեսության կամ ֆինանսական համակարգի մի հատվածից մյուսին։ Նման ռիսկերի առկայության պատճառով վերոնշյալ համակարգերը կենտրոնական բանկերի ուշադրության առարկա են, իսկ վճարային համակարգերի հսկողությունը դիտարկվում է կենտրոնական բանկերի կարևոր խնդիրներից մեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանկեր Կատեգորիա:Բանկային համակարգ Կատեգորիա:Բանկային գործ Կատեգորիա:Ֆինանսներ Կատեգորիա:Վճարումներ Կատեգորիա:Փող Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր Կատեգորիա:Առևտուր Կատեգորիա:Էլեկտրոնային առևտուր Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Ռուսաստանի հրապարակ (Երևան)
Պատմություն
Ռուսաստանի հրապարակը գտնվում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հրապարակի հարևանությամբ։ Հրապարակի եզրերին են գտնվում Երևանի քաղաքապետարանի և Մոսկվայի տան շենքերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր
Փհենչհան
Փհենչհանը ընտրվել է որպես 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի և Պարալիմպիկ խաղերի մայրաքաղաք. 2011 թվականի հուլիսի 6-ին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Դուրբան քաղաքում Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Ժակ Ռոգգեն հայտարարել է, որ XXIII Ձմեռային օլիմպիական խաղերն անցկացվելու են Փհենչհանում ։ Մինչ այդ Փհենչհանը երկու անգամ հայտ էր ներկայացրել՝ հյուրընկալելու 2010 և 2014 թվականների Ձմեռային օլիմպիական խաղերը։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 22-ին բացվել է արագընթաց երկաթուղին, որ կառուցվել է Օլիմպիական խաղերին ընդառաջ ։
2013 թվականի հունվարին քաղաքում անցկացվել են Հատուկ համաշխարհային ձմեռային օլիմպիական խաղերը (մտավոր սահմանափակ կարողությունների տեր մարդկանց համար) ։
Պատմություն
Կոգուրյոյի օրոք ժամանակակից Փհենչհանի տեղում եղել է Ուկո շրջանը (հյոն), որը հետագայում՝ Միասնական Սիլլայի ժամանակաշրջանում, վերանվանվել է Պեգո։ Կորյոյի ժամանակաշրջանում՝ 1387 թվականին, շրջանն ստացել է գավառի (կուն կամ գուն) կարգավիճակ և ժամանակակից անվանումը։ Դրանից անմիջապես հետո Փհենչհանին կրկին տրվել է շրջանի կարգավիճակ, սակայն 1392 թվականին նորից դարձել է գավառ, քանի որ այդտեղ էր ծնվել ու ապրել Կորեայի այդ ժամանակվա թագավորի՝ վանա Մոկչոյի կինը։
Իր գոյության ընթացքում Փհենչհանը մի քանի անգամ փոխել է իր սահմանները. վերջին փոփոխությունը տեղի է ունեցել 1996 թվականին։
Աշխարհագրություն
Փհենչհանի բարձրությունը նրա տարբեր հատվածներում տարբեր է, սակայն նրա տարածքի 84 %-ը կազմում են լեռները, որոնց միջին բարձրությունը կազմում է 750 մ ։
Առավել հայտնի վայրը Տեգվալյոն-մեն քաղաքը, որի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 700-800 մետր, իսկ մի շարք լեռների բարձրությունը 1000 մ-ից ավելի է ։
Կլիմա
Փհենչհանը գտնվում է տաք-ամառային խոնավ մայրցամաքային կլիմայական գոտում (ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ Dwb) ։ Ձմռան ընթացքում Սիբիրյան սառը օդային հոսանքները, անցնելով թերակղզով, ստեղծում են խիստ ցուրտ մթնոլորտ։ Ձմեռները երկարատև են ու ձնառատ։
Հյուսարևելյան քամիները բերում են առատ տեղումներ ամբողջ տարվա ընթացքում և հատկապես ամռանը։ Ձմռան ընթացքում քամին փչում է Արևելյան ծովից, ինչի պատճառով առաջանում են ուժեղ ձնաբքեր։
Տարվա ամենատաք ամիսներն են հուլիսն ու օգոստոսը, ամենացուրտը՝ հունվարն ու փետրվարը։
Զբոսաշրջություն
Փհենչհանը և մասնավորապես Սեորակսան լեռան հարավային մասը հայտնի են լեռնային զբոսաշրջության վայր ։
Գվաառում են տեղակայված դահուկասահքով զբաղվելու համար նախատեսված երկու խոշոր առողջավայրեր, որտեղ անցկացվելու են 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերը։ Ալպենզիան ունի դահուկասահքի ու սնոուբորդի վեց սահուղիներ, որոնց երկարությունը կազմում է մինչև 1400 մետր, և որոնք նախատեսված են սկսնակների ու փորձառուների համար, և սնոուբորդով սահելու համար նախատեսված տարածք։ Ալպենսիան բաց է ամբողջ տարին ։ Այնտեղ են անցկացվելու Օլիմպիական խաղերի մրցությունների մեծ մասը։ Յոնգփյոնգ լեռնադահուկային առողջավայրը դահուկասահքի համար նախատեսված ամենամեծ առողջավայրն է Կորեայում և ունի 31 սահուղիներ. այնտեղ են անցկացվելու Օլիմպիական խաղերի տեխնիկական լեռնադահուկային մրցությունները։
2018 թվականին Ալպենզիայում անցկացվելու է Մշակութային օլիմպիադան, որի համար հատուկ կառուցվել է նոր համերգասրահ ։
Կորեական բուդդիզմի Չոգե միաբանության Վոլչեոնգսա բուդդայական տաճարը տեղակայված է Օդաեսան լեռան արևելյան լանջին ։
Սպորտ
2009 թվականին Փհենչհանում անցկացվել է բիաթլոնի աշխարհի առաջնությունը։ 2013 թվականին Փհենչհանը հյուրընկալել է Հատուկ օլիմպիական համաշխարհային ձմեռային խաղերը։
Օլիմպիական խաղեր (թեկնածու քաղաք)
Փհենչհանը հայտ է ներկայացրել 2010 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերն ընդունելու համար։ Քվերակության առաջին փուլում Փհենչհանը հաղթել է՝ հավաքելով 51 ձայն (Կանադայի Վանկուվեր քաղաքը՝ 40, Ավստրիայի Զալցբուրգը՝ 16), սակայն եզրափակիչ փուլում պարտվել է Վանկուվերին 53-56 հաշվով (դա եղել է ամենադրամատիկ պարտությունը 2000 թվականի Օլիմպիական խաղերի անցկացման համար պայքարում Պեկինի՝ 2 ձայնով Սիդնեյին պարտվելուց հետո)։
Փհենչհանը ներկայացվել է որպես Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքի թեկնածու՝ ընդունելու 2014 թվականների Օլիմպիական խաղերը։ 2006 թվականի հունիսի 22-ին թեկնածուների թիվը կրճատվել է մինչև երեք. Փհենչհանից բացի եզրափակիչ են անցել Զալցբուրգը (Ավստրիա) և Սոչին (Ռուսաստան) ։ Վերջին փուլում, որ կայացել է 2007 թվականի հուլիսի 4-ին, առաջինը դուրս է մնացել Զալցբուրգը, ինչից հետո Սոչին հաղթել է չորս ձայնի առավելությամբ։
Չնայած անհաջող փորձերին՝ Փհենչհանը շարունակել է իրականացնել օլիմպիական օբյեկտների շինարարության նախագծերն ու հայտ ներկայացրել 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերը հյուրընկալելու համար ։ Սկսվել է հյուրանոցների, «Ալպենզիա» լեռնադահուկային նոր առողջավայրի շինարարությունը։ Առաջարկվել է «Երազանքի ծրագիրը» (Dream Program), որ նախապատրաստվել էր 2010 թվականի հայտի համար ։
Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2018
2011 թվականի հուլիսի 6-ին հայտարարվել է, որ Փհենչհանը լինելու է 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի և Պարալիմպիկ խաղերի մայրաքաղաքը՝ առաջ անցենլով Ֆրանսիայի Անսի և Գեմանիայի Մյունխեն քաղաքներից ։ Դա երրորդ Ձմեռային օլիմպիական խաղերն են, որ անցկացվել են Ասիայում 1972 թվականին Ճապոնիայի Սապորո և 1998 թվականին Նագանո քաղաքներում անցկացված Օլիմպիական խաղերից հետո։ Փհենչհանն Ասիայի առաջին քաղաքն է Ճապոնիայից դուրս, որ հյուրընկալել է Ձմեռային օլիմպիական խաղերը։
Վարչական բաժանում
Փհենչհանը վարչականորեն բաժանված է 1 գավառային քաղաքի (իպ) ու 7 շրջանների (մյոն) ։
Օնիկ Ստեփանյան
Օնիկ Ստեփանյան (Օնիկ Հովհաննեսի Ստեփանյան), հայ դերասան։
Փհենչհան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ
Օնիկ Ստեփանյան
Կենսագրություն
Օնիկ Ստեփանյանը ծնվել է Ալեքսանդրապոլում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Հին Նախիջևանի ծխական դպրոցում, ապա Թիֆլիսի Արհեստավորաց դպրոցում։ 1891 թ.-ից հանդես է եկել հայկական թատերախմբերում՝ հյուրախաղերի գնացել Սիրանույշի, Աբելյանի հետ՝ համատեղելով դերասանական կրթությունն ու գործունեությունը ։ Հայկական թատերախմբի հետ հանդես է եկել Իրանում, Թուրքիայում, Բուլղարիայում, Ռումինիայում և Եգիպտոսում։ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո աշխատել է Ամո Խարազյանի թատերախմբում, ապա Առաջին պետական թատրոնում (1922)։
Բաբին (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)
Բաբին (Бабин), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1550 թվականին։
Օնիկ Ստեփանյան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:1871 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1930 մահեր Կատեգորիա:Ապրիլի 27 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Բաբին (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բաբին գյուղում բնակվում էր 1 247 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,27 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 549,34 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1550 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայդուկ
Հայդուկ՝ առավելապես Բալկաններում և նախկին Օսմանյան Կայսրության այլ տարածքներում պարտիզանական պայքար մղող ազատամարտիկների տարածված անվանում։ Երբեմն գործածվում է իբրև Ֆիդայի բառի հոմանիշ, նկատի ունենալով 19-րդ և 20-րդ դարերում օսմանյան բռնապետության դեմ կռվող հայ մարտիկներին։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Մայր Հայաստան հուշահամալիր, հուշահամալիր Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում, կառուցվել է ի նշանավորումն ԽՍՀՄ-ի՝ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի։ Բացվել է Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման 30-ամյա տարեդարձի օրը` 1950 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հաղթանակ զբոսայգում։ Հուշահամալիրի հեղինակը ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանն է։ Պատվանդանի վրա տեղադրվել էր ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Սերգեյ Մերկուրովի հեղինակած Իոսիֆ Ստալինի 17 մետր բարձրության պղնձե կոփածո արձանը։ 1951 թվականին Ռաֆայել Իսրայելյանն ու Սերգեյ Մերկուրովը արժանացել են ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի։
1961 թվականին հանվել է Իոսիֆ Ստալինի արձանը։ 1967 թվականին տեղադրվել է Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ քանդակագործ Արա Հարությունյանի հեղինակած 22 մետր բարձրությամբ պղնձե կոփածո «Մայր Հայաստան» արձանը ։
Ճարտարապետություն
Հուշահամալիրը նախագծվել է հայկական եռանավ բազիլիկ եկեղեցու կառուցվածքով, ընդհանուր բարձրությունը 51 մետր է, քանդակինը` 22 մետր, սրինը` 11 մետր։ Պատվանդանը, ի հակադրություն արտաքին սառը, ուղղանկյուն ձևերի, ներսից հայկական գմբեթավոր, եռահարկ եկեղեցի է և իր մանրամասներով հիշեցնում է Էջմիածնի Հռիփսիմե Տաճարը։ Հուշահամալիրը կառուցված է տարբեր երանգների սև տուֆով։ Նախշազարդ կամարներն ու խոյակները և պղնձե կոփածո դուռը մեծ շուք են հաղորդում կոթողին, իսկ 4 անկյունների բարձրադիր բաց պատշգամբներից երևում է մայրաքաղաքի ողջ համայնապատկերը։
Հայդուկ
Հայդուկի էությունը
Հայդուկը հարստություն և ունեցվածք ոչ միայն չուներ, այլև ունենալու իրավունք էլ չուներ։ Նրա կյանքը նվիրաբերված էր հայրենիքի ազատությանը և պատկանում էր միայն հայրենիքին։ Հայդուկն անընդհատ շարժման մեջ էր։ Դեռ լույսը չբացված, նա հեռանում էր, և ոչ ոք չպետք է իմանար, թե որ ուղղությամբ և ուր է գնում։ Նրա բնակատեղին քարայրն էր, ձնե տնակը, լեռներն ու կիրճերը, իսկ գյուղերում անասնագոմի կամ մարագի մութ անկյունը։ Գիշերը հայդուկի սեփականությունն էր, գիշերը հայդուկն էր դրության տերը, իսկ ցերեկը նրա գլխավոր հոգսը թաքնվելն ու չնկատվելն էր։ Նա տեղափոխվում, տեղից տեղ էր անցնում գիշերը, ապավինելով մթությանը։ Գնում էր սարերով, կիրճերով ու ծերպերով, որպեսզի մարդու չհանդիպեր, իսկ երբ լույսը բացվում էր, մտնում էր թաքստոց։ Հայդուկը մահվան դեմ չէր մաքառում։ Նրա կռիվը թշնամու, իր հայրենիքը բռնադատողների դեմ էր։ Նրա օրերն անցնում էին ձյան ու բքի մեջ, անձրևի ու կարկուտի տակ։ Պետք էր միշտ աչալուրջ լինել, որ եթե թշնամի հանդիպեր, նրա առաջինը հայդուկը կրակեր ու խուճապի մատներ։ Յուրաքանչյուր հայդուկ պետք է կարողանար կռվել ու հաղթել 10-20 թշնամու։ Եթե ռազմական գործողությունների կարիք չկար, հայդուկների մի մասին թույլատրում էին գնալ իրենց գյուղերը, կազմակերպել պաշտպանական ջոկատներ։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Ճարտարապետություն
Հաղթանակի հուշահամալիրի ճարտարապետական և քանդակագործական մասերը համարժեք են և ընդհանուր մտահղացման սահմաններում ունեն ինքնուրույն նշանակություն, բովանդակություն ու իմաստավորում։ Պատերի զուսպ պլաստիկ մշակումը, քանդակազարդ շքամուտքի 19 չկրկնվող վարդյակների նուրբ նկարվածքը հարազատ են ազգային արվարձանի լավագույն նմուշներին։
Հայդուկ
Հայ հայդուկներ
Հայդուկային շարժումը մեծ տարածում էր գտել նաև Արևմտյան և Արևելյան Հայաստաններում 19-րդ դարից սկսած։ Հայ հայդուկների շարքում կարևոր է նշել Արաբոյին, Աղբյուր Սերոբին, Անդրանիկին, Դժոխք Հրայրին, Գալեին, Մախլուտոյին,  Գևորգ Չաուշին։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Հուշարձանի բնորդուհի
Մայր Հայաստան հուշարձանի բնորդուհին հայ մանկավարժ Եվգենյա Մուրադյանն է (ծնվել է 1942) ։
Հայդուկ
Հայ հայդուկներ
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում Կատեգորիա:Խորվաթիայի պատմություն
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Հուշարձանի բնորդուհի
Արձանը մարմնավորում է անկոտրում ռազմական ոգու, հայրենիքի պահապան հրեշտակ հայ մոր հավաքական կերպարը ։
Արձանը սկսել են քանդակել 1961 թվականին, և 1967 թվականին պատրաստի վիճակում կիսանդրին մաս-մաս տեղափոխել ։
Անիսե Աբել
Անիսե Անդրիանանտենաինա Աբել (Anicet Andrianantenaina Abel, ), մադագասկարցի ֆուտբոլիստ, «Լուդոգորեց» ակումբի կիսապաշտպան, կարող է խաղալ նաև երկրորդ հարձակվողի դիրքում։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Մայր Հայաստան զինվորական թանգարան
Պատվանդանի ներսում` շուրջ 3000 մ² օգտակար տարածությունում, 1970 թվականին ի նշանավորումն Հաղթանակի 25-ամյակի բացվել է Հայաստանը Հայրենական մեծ պատերազմում 1941-1945 թվականներին թանգարանը։ 1995 թվականին այն վերանվանվել է ՀՀ ՊՆ «Մայր Հայաստան» ռազմական թանգարանի և անցել ՀՀ ՊՆ ենթակայության ներքո։ Թանգարանի ցուցադրությունը կազմված է երկու հիմնական մասից՝ «Հայ ժողովրդի մասնակցությունը երկրորդ համաշխարհային պատերազմին» և «Արցախյան ազատագրական պատերազմ» ։
Անիսե Աբել
Ակումբային կարիերա
Ծնվելով Անտանանարիվուում։ Անիսեն իր կարիերան սկսել է հայրենի քաղաքի «Աժեսայա» թիմում, որից հետո գնացել է ֆրանսիական «Օսեր», ուր ակումբի երիտասարդական թիմի կազմում անցկացրել է երեք տարի՝ խաղալով 42 խաղերում՝ խփելով 4 գոլ ։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Մայր Հայաստան զինվորական թանգարան
«Մայր Հայաստան» զինվորական թանգարանը ԱՊՀ-ում հանրապետական, ազգային նշանակության միակ զինվորական թանգարանն է։ Այն ԽՍՀՄ տարածքում գործող միակ թանգարան է, որտեղ գտնվում են ոչ թե պատերազմի կոնկրետ ժամանակահատվածի, կոնկրետ գործողության կամ առանձին ճակատին վերաբերող ցուցանմուշներ, այլև թանգարանն այցելուներին տեղեկատվություն է տրամադրում Հայրենական մեծ պատերազմում հայ ժողովրդի մասնակցության, մարշալների, գեներալների, հերոսների և հասարակ զինվորների մասին, ովքեր զոհվել են հանուն հայրենիքի ։
Անիսե Աբել
Ակումբային կարիերա
2011 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Անիսեն երեք տարով պայմանագիր է կնքել Բուրգասի բուլղարական «Չերնոմորեց»-ի հետ՝ այստեղ տեղափոխվելով որպես ազատ գործակալ։ Երկու օր անց Բուլղարիայի առաջնությունում կայանում է նրա դեբյուտային խաղը ընդդեմ «Վադիմա Ռակովսկի»-ի, որի արդյունքում նրա թիմը հաղթում է 4:0 հաշվով  ։ Ակումբի կազմում իր առաջին գոլը նա խփել է սեպտեմբերի 17-ին, արտագնա խաղում ընդդեմ «Սվետկավիցա»-ի, որն ավարտվել է 3:0 հաշվով՝ հօգուտ «Չերնոմորեց»-ի ։ 2012 թվականի հունվարի 6-ին նա հեռանալու պատրվակով լքում է «Չերնոմորեց»-ը ։ 2012 թվականի հունվարի 23-ին բանակային ակումբի խաղացողի կարգավիճակով ներկայանալուց հետո Անիսեն դառնում է Սոֆիայի ԲԿՄԱ-ի և «Չերնոմորեց»-ի միջև տրանսֆերային վեճի օբյեկտ։
Բուլղարիայի 2013/2014 առաջնությանից առաջ Անիսեն անսպասելիորեն տեղափոխվեց պլովդիվյան «Բոտև»։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Լոկոմոտիվ»-ի դեմ տնային մրցարշավում նա աչքի ընկավ դուբլով՝ թիմին բերելով հաղթանակ 2:0 հաշվով։ Պլովդիվում գտնվելու ընթացքում Անիսեն իրեն ներկայացնում էր որպես թիմի կարևոր խաղացող՝ «Բոտև»-ի հետ հասնելով Բուլղարիայի Գավաթի եզրափակիչ փուլ և, թիմի հետ միասին, ստանալով Եվրոպայի Լիգայի ուղեգիր։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Մայր Հայաստան զինվորական թանգարան
Հայրենական Մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 90-ամյակի կապակցությամբ ՀՀ Զինված ուժերի «Մայր Հայաստան» զինվորական թանգարանը հանդես է եկել նոր ցուցադրությամբ։ Ավագ Հարությունյանը նշում է, որ նոր ցուցադրությունից հատկապես ուշագրավ են Նեմեսիս գործողությանը նվիրված ցուցադրությունը, Կամավորական շարժումների, մարտերի 100-ամյակին նվիրված ցուցադրությունները, մերօրյա հերոսների, նախորդ տարի (2014) ադրբեջանական ագրեսիային դիմակայած և հերոսի մահով ընկած զինվորների մասին զուցադրությունները ։
«Բավական է» սոցիալական արշավը
2019թ․ հոկտեմբերի 11-ին՝ աղջիկ երեխայի միջազգային օրը, Մայր Հայաստան արձանի լուսավորությունը փոխվեց, դառնալով կարմիր։ Դա տեղի ունեցավ սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումներին դեմ նույն օրը մեկնարկած «Բավական է» (bavakane.am ) սոցիալական արշավի շրջանակում։ Արշավը, որի մտահղացումը Doping Creative Agency-ինն էր և իրականացվել էր ՀՀ Առողջապահության նախարարության աջակցությամբ և UNFPA Armenia-ի ֆինանսավորմամբ, միտված էր Հայաստանում աղջիկ երեխաների թերարժևորման և սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների վերաբերյալ մտահոգիչ ցուցանիշների, ապագայում երևույթի ժողովրդագրական, սոցիալական ու տնտեսական բացասական ազդեցությունների մասին իրազեկության մակարդակի բարձրացմանը, երկրով մեկ հանրային քննարկման խթանմանը, արդյունքում՝ սոցիալական նորմերի փոփոխության խրախուսմանը՝ հասարակության մեջ աղջիկ երեխայի արժևորման և կանանց դերի բարձրացման ճանապարհով։ Հուշարձանի ընտրությունը պայմանավորված էր մի քանի հանգամանքով։ Առաջին հերթին, այն երկրի ամենաբարձր արձանն է և տեսանելի է քաղաքի շատ հատվածներից։ Մայր Հայաստանը ոչ միայն ռազմական խորհուրդ կրող արձան է, այլ նաև հայ կնոջ հավաքական կերպարն է, ինչն այն դարձնում է հարմար հարթակ՝ աղջիկ երեխայի և ընդհանրապես հասարակության մեջ կնոջ հանդեպ խտրական վերաբերմունքի մասին բարձրաձայնելու համար։ Միջոցառման օրը արձանի լուսավորությունն անջատվել էր։ Այնուհետև հատուկ տեխնիկայի կիրառմամբ արձանը լուսավորվեց կարմիր լույսով։ Այս գույնն ասոցացվում է տագնապի կամ կանգ նշանի գույնի հետ և անմիջապես գրավում է անցորդների ուշադրությունը։ Արձանի պատվանդանի վրա պրոյեկցիայի միջոցով հեռարձակվում էին արշավի հիմնական ուղերձները։ ՀՀ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը Մայր Հայաստան հուշարձանի մոտից իր դստեր հետ ուղիղ կապով դիմեց իր հետևորդներին՝ խոսելով արշավի կարևորության մասին։
Անիսե Աբել
Ակումբային կարիերա
2014 թվականի հուլիսին Անիսեն «Բոտև»-ում առկա ֆինանսական անորոշության պատճառով տեղափոխվեց Բուլղարիայի գործող չեմպիոն «Լուդոգորեց» ֆուտբոլային ակումբ ։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Տ-34 տանկի գողություն
Զբոսայգու ցուցանմուշների մեջ ներառված է Տ-34 տանկ, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է Սովետական բանակի տանկերից մեկը, իսկ 1974 թվականի հոկտեմբերի 30-ին բերվել է Թբիլիսիից։ 1990 թվականին տանկը գողացել են ֆիդայական շարժման մասնակիցները՝ այն գործարկելու հույսով։ Մեկ ամիս անց տանկը հայտնաբերվել է Էջմիածնի շրջակայքում ։
Անիսե Աբել
Միջազգային կարիերա
Մադագասկարի հավաքականի կազմում ընդգրկվելու առաջին հրավերն Անիսեն ստացել է 2007 թվականի հուլիսի 4-ին։
Մայր Հայաստան հուշահամալիր
Հուշադրամներ
2020 թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ Կենտրոնական բանկը թողարկեց արծաթե հուշադրամ՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 75-ամյակին։ Հուշադրամի դիմերեսին պատկերված է քանդակագործ Արա Հարությունյանի հեղինակած «Մայր Հայաստան» հուշարձանը Երևանում և Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանը, իսկ դարձերեսին՝ վահան և գեորգիևյան ժապավեն ։
Անիսե Աբել
Վիճակագրություն
2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Օսերի ֆուտբոլիստներ
Մուշեղ Ավետիսյան
Մուշեղ Ղազարի Ավետիսյան, հայ օդաչու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Լողացող հոսպիտալ (հեռուստասերիալ)
Սյուժե
Պատմությունը մի խումբ երիտասարդ բժիշկների մասին է, ովքեր բժշկական օգնություն են ցույց տալիս գյուղացիներին և ապրում են հոսպիտալական նավի մեջ, որը լողում է փոքր կղզիների շրջակայքում՝ գյուղական համայնքների ճանապարհով։
Սոն Ըն Ջեն չափազանց տաղանդավոր վիրաբույժ է։ Եղավ ժամանակ, երբ հոսպիտալ նավը պարզապես պետք է օգտագործվեր ստանդարտ ստուգումներ կատարելու համար։ Տախտակամածին, Սոն Ըն Ջեի հետ, այն կարող էր իրականացնել բարդ վիրահատություններ։ Նա ուներ շատ հաջողություններ վիրաբուժությունում, բայց պայքար էր մղում իր անձնական կյանքում։
Կվակ Հյունը իր գլխավոր բժշկի` Սոն Ըն Ջեի, զգացմունքային հակադրումն է։ Մեծանալով իր հոր հետ, Կվակ Հյունը ձգտում էր լինել ջերմ և հոգատար մարդ։ Նա ոչ միայն բուժում էր դեղորայքով, այլ նաև ժպիտով։ Բնական էր այն, որ նա աշխատում էր իր հոր նավում, բայց Կվակ Հյունը ուներ նաև զգացմունքայն վերքեր։ Նա չէր կարողանում ընդօրինակել Սոն Ըն Ջեի բժշկական ընդունակությունները, բայց նա ավելի լավ էր շփվում հաճախորդների հետ։
Կիմ Ջե Գյոլը ուներ Հալյու տեսք և իր ամբողջ տոհմը բժիշկներ էին։ Նրա հայրը հարգված բժիշկ էր։ Իր ամբողջ կյանքում իր հայրը միշտ նախընտրել էր իր եղբորը, ով առաջնորդեց Ջե Գյոլին դառնալու սրտաբան։ Նրա հայրը հետաքրքրված էր արևմտյան բժշկությունով։ Որպես խռովություն, Կիմ Ջե Գյոլը սովորում է արևելյան բժշկություն, մեծապես իր հորը հակառակվելու համար։ Նրա տախտակամածին մնալու նպատակը հոր ստվերից փախչելն էր։ Նավում ,սակայն, նա պետք է աշխատեր Սո Ըն Ջեի հետ, ով նույնքան խիստ էր, զգացմունքային և անտարբեր արևելյան բժշկության համդեպ։
Այժմ այս երեք իրար հակադիր բնավորությոններով բժիշկները պետք է մի կողմ թողնեին իրենց անհատականությունները, հիվանդներին բուժելու համար։ Սակայն շուտով բոլորն էլ սովորեցին, որ աշխատելը իրենց սիրելի մարդկանց համար պահում է իրենց միասին ։
Գլխավոր
Սեուլում գտնվող խոշոր հիվանդանոցում նա լավ վիրաբույժ էր և ապագա ղեկավար, ով հետագայում միանում է հոսպիտալ նավի անձնակազմին։ Հայտնի վիրաբույժի որդի։ Նա դառնում է բժիշկ, որովհետև իր հայրը, ավելի ուշ կամավորները, միանում են հոսպիտալ նավին, որպես զինվորական ծառայություն։ Արևելյան գիտությունների բժիշկ, ում հայրը գլխավոր հիվանդանոցի տնօրենն էր։ Նա տեղափոխվել է հոսպիտալ նավ և Ջուն Յանգի լավ ընկերն էր։ Ատամնաբույժ, ով տեղափոխվել էր հոսպիտալ նավ։ Նա և Ջե Գյոլը լավ ընկերներ էին։
Արտադրություն
Առաջին սցենարի ընթերցանությունը տեղի է ունեցել 2017 թվականի հուլիսի 6-ին Հարավային Կորեայի Սեուլ քաղաքում, Սանգամի MBC հեռարձակման կայանում։ Նկարահանումը տեղի է ունեցել Հարավային Կորեայի Գյոջեդո քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական ռոմանտիկ հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Երեխան (ֆիլմ, 1967)
«Երեխան» («Ребёнок»), խորհրդային կարճամետրաժ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Նիկոլայ Մաշչենկոն 1967 թվականին Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչի համանուն պատմվածքի հիման վրա։
Սյուժե
Հայրենական մեծ պատերազմ։ Հետախույզների խումբը ռմբակոծված երկաթուղային կայարանում հայտնաբերում է ռմբակոծության ժամանակ թաքնված և տարհանվող մանկատան երեխաների էշելոնից ուշացած 4-ամյա աղջկան և նրան տանում իր հետ։ Շուտով հետախույզները անտառում ընկնում են գերմանացիների դարանը։
Գրական հիմք
Ֆիլմը, ինչպես նշված է լուսագրերում, նկարահանվել է Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչի համանուն պատմվածքի հիման վրա, սակայն հեռու է նրա սյուժեից։
Երեխաների տառապանքների հանդեպ կարեկցությամբ, միավորված է ֆաշիստական բարբարոսների հանդեպ ատելության հետ, ներծծվում է Սերաֆիմովիչի «Երեխան» պատմվածքի մեջ:
Ինչպես նշված է լուսագրերում, ֆիլմի ռազմական խորհրդատու է հանդես եկել գեներալ-մայոր Դ. Մ. Կրասնոկուտսկին։
Քննադատություն
Թե ֆիլմին ժամանակակից քննադատության, թե հետագա կինոգետների կարծիքով՝ ֆիլմն առանձնանում է ռեժիսորի ստեղծագործության մեջ. Մաշչենկոյի՝ որպես ռեժիսորի և մանկավարժի համար լուրջ քննություն էր «Երեխան» (1967) ֆիլմը, որը նվիրված էր հետևյալ թեմային՝ պատերազմ և երեխաներ։ Այստեղ ռեժիսորը հասել է ոչ միայն բարձր պրոֆեսիոնալիզմի թեմայի բացահայտման, աշխարհի իդեալների հաստատման գործում, այլև բացահայտել է մի երիտասարդ տաղանդ՝ Տանյա Օսիկային, որը փայլուն կերպով կատարել է գլխավոր դերը ։ ...Նա ունի փոքր (մոտ 20 րոպե) ֆիլմ։ Սև-սպիտակ։ 1967 թվականի այս կարճ ժապավենով, որը կարծես հինգերորդն է գրեթե 40-ամյա գավառական ռեժիսորի բեմադրությունների ցանկում, սկսվում է Մաշչենկոյի կինեմատոգրաֆին, հենց այստեղ է ամեն ինչի բանալին, որը կլինի նրանում հետագայում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Սերգեյ Բերեժնոյ
Սերգեյ Վալերովիչ Բերեժնոյ (դեկտեմբերի 16, 1966, Սևաստոպոլ), ռուս և ուկրաինացի լրագրող, գրող և թարգմանիչ։ Ապրում է Կիևում։  ЛIГА.net լրատվական գործակալությունում լրագրող է աշխատում ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Սևաստոպոլում:1984-1989-ական թվականներին սովորել է Սևաստոպոլի սարքաշինական ինստիտուտում «էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների» մասնագիտության գծով։ 1984 թվականին հանդիսացել է Սևաստպոլի «Ստալկեր» ակումբի, «Ախտիար» գեղարվեստական ինքնագործունեության երգի ակումբի և СПИ (СТЭМ) էստրադային մանր երկերի ուսանողական թատրոնի ֆանտաստիկական սիրահարը։ Որպես СТЭМа դերասան մասնակցել է ութ ներկայացման, 1989 թվականին թատրոնի հետ մեկնել է Մինսկի  СТЭМа-ի փառատոնին «Հ անտառի հեքիաթներ» ներկայացմամբ, որը փառատոնին զբաղեցրել է առաջին տեղը։ 1988 թվականին նա համալսարնից հեռացել է իր խնդրանքով և ևս մեկ տարի ամբիոնում աշխատել է որպես լաբորանտ։
«Ֆանտաստիկ» գործունեություն
Նույն 1988 թվականին Անդրեմ Չերտոկովի հետ հիմնադրեց Սևաստպոլի «Ատլանտիս» ֆանտաստիկական սիրահարների ակումբը, 1989 թվականի սկզբին աշխատելով որպես նրա նախագահ։ Մասնակցել է «Օվերսան» ամսագրի ստեղծմանն ու հրատարակմանը (1988-1989, խմբագիր Անդրեյ Չերտկով)։ 1989 թվականին սկսեց հրատարակել «Օվերսան-Ինֆորմ» տեղեկագիրը, 1990-ին «Ֆենզոր» ամսագիրը։ Ամսագրերի խմբագրական խորհրդի անդամ էր։
Սանկտ-Պետերբուրգում
1994 թվականին տեղափոխվել է Սանկտ-Պետերբուրգ։ «Terra Fantastica» հրատարակչությունում աշխատել է որպես խմբագիր, մի շարք հայրենական գրողների գրական ներկայացուցիչ էր։ Անդրեյ Նիկոլաևի հետ հրատարակել է «Օբերհամ» (1991-1994) և «Երկու հարյուր» (1994-1996) ամսագրերը։ «Օզոն» ինտերնետ-խանութի հիմնադրման պահից աշխատել է այս նախագծում-նախ որպես գրքի բաժնի խմբագիր, ապա որպես զարգացման գծով տնօրեն։ 2001 թվականի փետրվարին նա հեռացավ նախագծից իր ամբողջ տեղեկատվական խմբագրության հետ և գնաց աշխատելու Պետերբուրգի «Internet Projects» ընկերությունում, իսկ 2002 թվականի մարտից աշխատել է առաջատար խմբագիր «Բարակուդա» դայվինգ պորտալում։ 2003 թվականի հունիսից աշխատանքի է անցել PixArt խմբում որպես մենեջեր նախագծի մշակման, ստեղծման և զարգացման համար ։ 2004 թվականի նոյեմբերից մինչև 2007 թվականի սեպտեմբերը՝ «Ամֆորա» հրատարակչության խմբագրության ղեկավարներից մեկը։ Քննադատական, հրապարակախոսական և վերլուծական աշխատությունների հեղինակ, որոնք հրապարակվում են պարբերականներում, այդ թվում ամսագրերում ։ թերթերում։ ժամանակակից հայրենական գրողների գրքերին տալով առաջաբան և վերջաբան ։ Հրապարակվեց նաև կեղծանունների տակ։
Սերգեյ Վալերեվիչ հրապարակել է (կեղծանունով «Սերգեյ Ստրելեցկի») մի քանի պատմվածքներ և «Գաղտնի նյութեր»սերիալի երկու նովելներ։
և
Ֆիդոնետ
Ֆիդոնետում իր գործունեության ընթացքում ստեղծել է RU.SF.NEWS և PVT.NIICHAVO  эхоконференции, միաժամանակ թողարկել են «Կամելոտա գրադարան»(ֆայլային հայրենի ֆանտաստիկական հավաքածուներ) և «Սուրհանդակ SF»:
Այլ գործունեություն
Բորիս Ստրուգացկի սեմինարի մասնակից։
«АБС-մրցանակ» ժյուրիի անդամ (Միջազգային գրական մրցանակ Ա. և Բ. Ստրուգացկի անվան ֆանտաստիկական բնագավառում) 1999-2012-ական թվականներին։
Անձնական կյանք
1989 թվականին ամուսնացել է Նատալի Բերեժնոյի հետ, Անաստասի Բերեժոյի հայրն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:1966 ծնունդներ Կատեգորիա:Սևաստոպոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կանևեցկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Բելորեչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Էյվոն (գետ)
Էյվոնը (Avon), գետ Անգլիայի հարավարևմտյան մասում, Գլոսթերշիրում։ Ամբողջովին նավարկելի է։ Գետի անվանումը առաջացել է կելտերեն «Avon»- գետ բառից։ Ընդհանուր երկարությունը 121 կմ է, իսկ ջրի ծախսը՝ 21.98։ Տարբեր ջրանցքներով գետը կապված է Սեվերն և Թեմզա գետերի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կելտական ծովի ավազանի գետեր
Kanal D (Ռումինիա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Ռումինալեզու հեռուստաալիքներ
Մզեթամզե
Մզեթամզե (მზეთამზე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 346 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Գրավիմետրական հանույթ
Գրավիմետրական հանույթ, տվյալ շրջանի գրավիտացիոն դաշտը բնորոշող մեծությունների չափումների համախումբ։ Երկրի ձևը և մեծ շրջանների երկրաբանական կառուցվածքը որոշվում են ընդհանուր Գրավիմետրական հանույթի միջոցով։ Երկրաբանական առանձին կառուցվածքները, հանքամարմինները հայտնաբերելու և ուսումնասիրելու, ինչպես նաև ուղղալարի շեղումները որոշելու համար կատարվում է մանրամասն հանույթ։ Ընդհանուր Գրավիմետրական հանույթները կատարում են գրավիմետրով և ճոճանակային սարքերով, իսկ մանրամասն՝ գրավիմետրերով և վարիոմոտրերով։ Գրավիմետրական հանույթի միջոցով որոշում են նաև գրավիմետրական կետերի դիրքը։ Կետերի տեղադրման բնույթով Գրավիմետրական հանույթները լինում է տարածքային (կետերը տեղադրվում են հավասարապես ամբողջ մակերեսի վրա) և պրոֆիլային (կետերը տեղադրվում են որոշ գծերի երկարությամբ)։ Գրավիմետրական հանույթի տվյալներով կազմվում են գրավիմետրական քարտեզներ, որոնք ներկայացնում են Երկրի գրավիտացիոն դաշտի անոմալ մասերը։
Կատեգորիա:Գրավիտացիա
(9411) Հիտոմիյամոտո
(9411) Հիտոմիյամոտո (Hitomiyamoto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի փետրվարի 1-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,19655 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7357 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6574 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2087,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172457 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,35° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կապուքյոյ
Կապուքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Սաառեմեցա
Սաառեմեցա (Saaremetsa), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լաիմյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լաիմյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Չերվոնի Ստեպոկ
Չերվոնի Ստեպոկ (Червоний Степок), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնի Ստեպոկ գյուղում բնակվում էր 69 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,269 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 256,51 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1924 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հաղպատի Ավետարան
Հաղպատի Ավետարան, հայկական մանրանկարչության հուշարձան, ձեռագիր մագաղաթե Ավետարան։
Ընդօրինակել են երկու գրիչներ Հաղպատում։ Առաջինը, որի անունը հայտնի չէ, գրել է 2-10-րդ պրակները, երկրորդը՝ Հակոբ գրիչը՝ 11-ից մինչև վերջ, ինչպես և ձեռագիրը զարդարել կիսախորաններով, զարդագրերով և լուսանցազարդերով, որոնք չի գունավորել։ Ձեռագիրը տարվել է Անի, որտեղ գրիչ և նկարիչ Մարգարեն գունազարդել է այն, փոխել երկու կիսախորանները, սկզբից ավելացրել տասը նկարազարդ խորան, գրել համաբարբառը, ապա նկարել տերունական պատկերներ, որոնցից պահպանվել են երկուսը։ Այնուհետև ձեռագիրը տարվել է Հոռոմոսի վանք, որի առաջնորդ Աբրահամը կազմել է և հանձնել պատվիրատու Սահակ կրոնավորին, որը 1211 թվականին նվիրել է Արջո Առիճի եկեղեցուն։ 1223 թվականին Անիի գավառում այն գնել է արցախցի Սարգիսը և նվիրել Խաչենի եպիսկոպոսարանին։ 1920-ական թթ. Գ. Հովսեփյանը Արցախի Գետաշեն գյուղի եկեղեցուց Հաղպատի Ավետարանը բերել է Էջմիածնի վանքի մատենադարան։ Այժմ այն գտնվում է Երևանի Մատենադարանում (ձեռագիր դ 6288)։ Ձեռագիրը հանրահայտ է Մարգարեի բարձրարվեստ ու անչափ ինքնատիպ նկարներով, որտեղ պատկերվել են կենցաղային տեսարաններ, ժամանակի աշխարհիկ կյանքը, պատմական դեմքեր ևն։
Կատեգորիա:Հայկական մանրանկարչություն Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր Կատեգորիա:Կրոնական գրքեր Կատեգորիա:Հայկական ձեռագրեր Կատեգորիա:Հաղպատի վանական համալիր
Ագուա Լիմպա
Ագուա Լիմպա (Água Limpa), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Մեյա Պոնտի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2 394 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 452,856 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 5,3 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 11-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Տիմչենկովկա (գյուղ, Մաշևկայի շրջան)
Տիմչենկովկա (Тимченківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանում։
(1548) Պալոմաա
(1548) Պալոմաա (Palomaa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի մարտի 26-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Տիմչենկովկա (գյուղ, Մաշևկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Տիմչենկովկա գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1414 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 66,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(1548) Պալոմաա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,791069 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5692 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0129 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1703,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211372 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1935 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մետաղային օգտակար հանածոներ
Մետաղային օգտակար հանածոներ, մեկ կամ մի քանի մետաղներ պարունակող հանքանյութերի բնական կուտակումներ, որոնց մշակումից տնտեսապես շահավետ եղանակով հնարավոր է մետաղ ստանալ։ Մետաղային օգտակար հանածոների հանքանյութերը արդյունաբերության մեջ օգտագործման բնագավառներով ստորաբաժանվում են հետևյալ խմբերի՝ 1․ սև մետաղներ՝ երկաթ, մանգան, քրոմ, 2․ հազվագյուտ մետաղներ՝ տիտան, վանադիում, նիկել, կոբալտ, մոլիբդեն, վոլֆրամ, անագ, բիսմութ, մկնդեղ, ծարիր, սնդիկ, 3․ գունավոր մետաղներ՝ պղինձ, կապար, ցինկ, ալյումին, մագնեզիում (վերջին երկուսը հաճախ միավորվում են թեթև մետաղների խմբում), 4․ ազնիվ մետաղներ՝ արծաթ, ոսկի, պլատին և պլատինի խմբի մետաղներ՝ պալադիում, օսմիում, իրիդիում, ռոդիում, ռութենիում, 5․ ռադիոակտիվ մետաղներ՝ ուրան, թորիում, ռադիում, 6․ ցրված և հազվագյուտ հողային մետաղներ։ Մետաղային օգտակար հանածոների հանքավայրերն ըստ առաջացման պայմանների լինում են՝ 1․ խորքային՝ մագմատիկ և ետմագմատիկ (պեգմատիտային, կոնտակտային կամ սկառնային, հիդրոթերմալ), 2․ մակերեսային՝ հողմահարման ու նստվածքային, և 3․ մետամորֆային։ Բուն մագմատիկ պայմաններում (մագմատիկ հալոցքի բյուրեղացման հետևանքով) առաջանում են երկաթաքարի (գաբբրոներում և պիրոքսենիտներում), քրոմի (սերպենտինիտներում), բնածին պլատինի (դունիտներում) հանքանյութերը։ Ետմագմատիկ հանքանյութերն առաջանում են մագմայից անջատվող հանքաբեր գազանման լուծույթներից։ Երկրի մակերեսային պայմաններում հողմահարման պրոցեսների հետևանքով կարող են առաջանալ օգտակար հանածոների հետևյալ տիպերի կուտակումներ՝ 1․ «գլխարկներ» սուլֆիդային հանքավայրերում, 2․ «հողմահարման կեղև» ապարներում, 3․ ինֆիլտրացիոն հանքավայրեր և 4․ էլյուվիալ ու դելյուվիալ կուտակումներ։ Կարևոր նշանակություն ունեն պղնձի, ոսկու, մանգանի, երկաթի, նիկելի և այլ մետաղների հանքանյութերը։ Նստվածքային հանքանյութերն առաջանում են ջրային ավազանների հատակին, ձևավորելով երկաթի, մանգանի, ալյումինի, պղնձի արդ. կուտակումներ։ Մետամորֆային հանքանյութերը առաջացնում են երկաթի, մանգանի, ոսկու հսկայական հանքավայրեր։ Մետաղային օգտակար հանածոներից յուրաքանչյուրի համար բացահայտված են որոշակի ծագումնային պայմաններ, որոնց դեպքում բնական պրոցեսների շնորհիվ այն առաջացնում է զգալի կուտակումներ, ինչպես նաև հանքավայրերի տիպեր, որոնք ունեն առավել արդ․ նշանակություն։
Կատեգորիա:Օգտակար հանածոներ Կատեգորիա:Մետաղներ
Կլիմիխա
Կլիմիխա (Климиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բոլ ձախ ափով՝ 241 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, Բարնաուլ քաղաքից մինչև Նավարասիսկի հէկը։ Գետի գետային ավազանը Չումիշ գետն է՝ մինչև Տոմի։ Ինչպես նաև գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գաբու Աղզը
Պատմություն
1896 թվականին բնակիչները հարկադրաբար ընդունել են մուսուլմանություն։
Բնակչություն
Հայաբնակ գյուղ էր։ XIX դարի վերջին ուներ 60 տուն՝ 360 հայ բնակչով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գաբու Աղզըն ուներ Ս. Կարապետ (կամ Ս. Աստվածածին) անունով եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բոդենկիրխեն
Փոսթաու (Bodenkirchen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհութ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 5351 մարդ, տարածքը՝ 62,00 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով) ։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 2 74 120։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մանանաուրի
Մանանաուրի (მანანაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում ։
Սաառեոցա
Սաառեոցա (Saareotsa), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանում։
Մանանաուրի
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լենտեխիից հեռու է 18 կմ։
Սաառեոցա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Մանանաուրի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Մերիսթեմա
Մերիսթեմա (< հուն. μεριστόζ- բաժանելի), առաջացնող հյուսվածք, բույսերի հյուսվածք, որը երկար ժամանակ պահպանում է կիսվելու և նոր բջիջներ առաջացնելու ունակությունը։ Մերիսթեմայինիցող բջիջները միշտ գտնվում են սաղմնային վիճակում և կիսվելով ապահովում են բույսի աճումը։ Մերիսթեմայի մյուս բջիջներն աստիճանաբար տարբերակվելով առաջացնում են բույսի հիմնական հյուսվածքներ (ծածկող և այլն)։ Մերիսթեմա առաջանում է սաղմի պրոտոմերիսթեմայից, որից գոյանում են գագաթային մերիսթեմա (ցողունի և արմատի աճման կոնը) և կողմնային մերիսթեմա (պրոկամբիումը և կամբիումը)։ Աճման ընթացքում մերիսթեման մասնակիորեն պահպանվում է բույսի տարբեր մասերում, արմատներում, ընձյուղների միջհանգույցներում, տերևների հիմքերում, բողբոջներում և այլն։ Մերիսթեմայի բջիջները մշտական հյուսվածքների բջիջներից տարբերվում են իրենց մանրությամբ, խիտ դասավորությամբ, բարակ առաջնային թաղանթով, կենտրոնական կորիզով, էնդոպլազմային ցանցի, միտոքոնդրիաների և դիկտիոսոմների թույլ զարգացվածությամբ, ռիբոսոմների մեծ քանակով և նյութափոխանակության ակտիվությամբ։
Կատեգորիա:Հյուսվածքներ
Պատարա Միտարբ
Պատարա Միտարբ (პატარა მიტარბი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1300 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բորժոմից հեռու է 29 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 46 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Պավլենկովկա
Պավլենկովկա (Павленківка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պավլենկովկա գյուղում բնակվում էր 66 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,236 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 279,66 մարդ/կմ²։
Կանևկա (գյուղ, Լովոզյորսկի շրջան)
Կանևկա (Каневка), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Լովոզյորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 67 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Լովոզյորսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիֆերենցիալ հոգեբանություն
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հոգեբանություն
Մարգվիշի
Մարգվիշի (მარგვიში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1300 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լենտեխիից հեռու է 41 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 22 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Պատարա Ցեմ
Պատարա Ցեմ (პატარა ცემი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1370 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բորժոմից հեռու է 21 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Բորա Բորա
Բորա Բորա, կղզի Օվկիանիայում, Ֆրանսիական Պոլինեզիայի կղզեխմբի կղզիներից։ Այն պատկանում է Ֆրանսիային։ Տարածքը՝ 29.3 կմ2 է։ Կղզին գտնվում է Տահիտիի մայրաքաղաք Պապետեից 230 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Կղզին շրջապատված է կորալյան խութերով, իսկ կղզու կենտրոնում է գտնվում գործող հրաբուխ Պահիան (727 մ)։
Բորա Բորան ամենահայտնի տուրիստական կենտրոններից մեկն է աշխարհում։ Ամենամեծ քաղաքը Վայտապն է, որը գտնվում է կղզու արևելյան հատվածում։ Բնակչությունը՝ ըստ 2008 թ. մարդահամարի 8880 է։ Տնտեսությունը բացառապես հիմնված է տուրիզմի, ինչպես նաև կոկոսի արտադրության վրա։
Անվան ստուգաբանությունը
Կղզու իրական անվանումը տահիտերենով ավելի ճիշտ արտասանվում է Պորա Պորա, որը նշանակում է Առաջին Ծնունդ։
Պատմություն
Կղզին առաջինը բնակեցվել է Պոլինեզիան գաղութարարների կողմից Ք. ա. 4-րդ դարում։ Եվրոպայում կղզու գոյությունը հայտնի է դարձել 1722 թ. Յակոբ Ռոգգեվենի շնորհիվ։ Իսկ 1770 թ. Ջեյմս Կուկը ոտք է դրել այս կղզու վրա։ Բորա Բորան, մինչև 1888 թ. անկախ պետություն էր, սակայն ֆրանսիացիների ճնշումից խուսափելու համար Բորա Բորայի վերջին թագուհի Տերիմաեվաուրա 3-րդը այն հանձնեց ֆրանսիացիներին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Միացյալ նահանգները ընտրել է Բորա Բորան, որպես Հարավային խաղաղ օվկիանոսի ռազմական մատակարարման բազա և նավթի պահեստ։ Այստեղ այդ տարիներին 7000 տղամարդիկ այստեղ պատրաստվում էին պատերազմին։
Տուրիզմ
Այսօր կղզու տնտեսությունը զարգանում է գրեթե միայն զբոսաշրջության շնորհիվ։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում այստեղ կառուցվում են մի շարք հանգստավայրեր;Մեծ մասը զբոսաշրջիկների գնում է Աքուա հանգստավայր։ Բորա Բորայի օդանավակայանը ապահովում է ամենօրյա թռիչքները դեպի Պապետե և Թահիթի։ Հասարակական տրանսպորտը այստեղ բացակայում է առաջարկում են վարձակալել ավտոմեքենա և հեծանիվ։ Կղզու շրջապատող տարածքի ջրում բնակվում են շնաձկներ և ձկների շատ տեսակներ։
Կատեգորիա:Ֆրանսիական Պոլինեզիա Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Բելկի (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)
Բելկի (Білки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելկի գյուղում բնակվում էր 728 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,83 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 257,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կեսարա
Կեսարա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում (Թոքատ)։ 1915 թվականին ուներ մոտ 50 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում Էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ, մասամբ՝ արհեստներով։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ
Հռոմի պապ (Pontifex Romanus – «Հռոմի պոնտիֆիկոս», կամ Pontifex Maximus – «վերին գերագույն պոնտիֆիկոս»), միջազգային իրավունքում՝ գերագույն անձ բացառիկ իրավունքներով (persona sui generis), քանի որ միաժամանակ տիրապետում է իշխանական երեք գործառույթների՝
Վաղ քրիստոնյաների միությունները գլխավորող եպիսկոպոսների մասին տեղեկություններ պահպանվել են 2-րդ դարի աղբյուրներում։ Պապությունը ձևավորվել է եպիսկոպոսության հիմքի վրա 5-րդ դարում։ Մինչև 6-րդ դարը հռոմեական եպիսկոպոսները՝ որպես խոշոր հողատերեր, եկեղեցում գրավել են հատուկ դիրք, իսկ 6-րդ դարի կեսերին նրանք (որ արդեն կոչվում էին «պապ») դարձել են Հռոմի փաստացի ղեկավարներ։ 756 թվականին, Պիպին Կարճահասակից ստանալով Հռոմի շրջակայքում գտնվող տարածքները, Հռոմի պապը դարձել է Պապական մարզի աշխարհիկ ղեկավար։ 1059 թվականի Լաթերիանի եկեղեցական ժողովում հաստատվում է, որ Հռոմի պապն ընտրվում է բացառապես կարդինալների կողմից. մինչ այդ Հռոմի պապն այլ եպիսկոպոսների նման ընտրվում էր հոգևոր և աշխարհիկ բարձր դասերի ներկայացուցիչների կողմից։
Ֆրանսիական թագավորներից կախվածությանը փոխարինում է կախվածությունը Հռոմեական Սրբազան կայսրության ղեկավարներից, որոնք ակտիվորեն մասնակցում էին պապերի ընտրությանը։ Միջնադարում Հռոմի պապերը պայքարում էին աշխարհիկ կյանքի վրա նույնպես իշխելու համար։ 1309-1377 թվականներին Հռոմի պապերը գտնվում էին Ֆրանսիայի թագավորի ենթակայության տակ և բնակվում էին Ավինյոնում։ Օգտվելով այն հանգամանքից, որ Ֆրանսիան թուլացել էր Հարյուրամյա պատերազմի պատճառով, Գրիգոր 11-րդ Պապի նստավայրը կրկին տեղափոխում է Հռոմ։ 16-րդ դարում Ռեֆորմացիայի արդյունքում տեղի ունեցած եկեղեցական պառակտումը զգալիորեն թուլացրեց Հռոմի պապի ազդեցությունը։ Հռոմի պապի աշխարհիկ իշխանությունը վերացվել է 1870 թվականին Պապական մարզի լիկվիդացման ու միավորված Իտալիայի կազմի մեջ մտցնելուց հետո։ 1929 թվականին Հռոմի պապը Լաթերանյան պայմանագրերով կրկին ստացել է աշխարհիկ իշխանություն և դարձել Վատիկանի ղեկավար ։
Հռոմի պապը ցմահ ընտրվում է կարդինալների ժողովում (կոնկլավ) իր նախորդի մահից հետո (կամ հրաժարվելուց հետո, ինչը տեղի է ունենում հազվադեպ) ։ Այն բանից հետո, երբ կամերլենգոն՝ Կարդինալների կոլեգիայի ժամանակավոր ղեկավարը պաշտոնապես հաստատում է Հռոմի պապի մահը, սկսվում է թափուր աթոռի (Sede Vacante) ժամանակաշրջանը, որը շարունակվում է մինչև նոր պապի ընտրությունը։ Այդ ընթացքում Սուրբ աթոռն ու Հռոմեակաթոլիկական եկեղեցին ղեկավարում է Կարդինալնների կոլեգիան ։ Երբ նորընտիր Հռոմի պապը հայտարարում է, որ ընդունում է աթոռը (դա տեղի է ունենում ընտրվելուց անմիջապես հետո), պոնտիֆիկատը համարվում է սկսված։