cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չիուաուա (քաղաք)
Գաղութային պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1709 թվականի հոկտեմբների 12-ին իսպանացի հետազոտող Անտոնիո Դեզա ի Ուոլայի կողմից՝ ստանալով El Real de Minas de San Francisco de Cuéllar անվանումը։ Քաղաքի համար վայրն ընտրվել է երկու գետի՝ Սակրամենտոյի և Չուվիսկարի միաձուլման շնորհիվ, ինչպես նաև Ռիո Գրանդեի և այդ ժամանակվա կարևոր հանքարդյունաբերական կենտրոնի՝ Փարալի միջև ընկած ճանապարհի մեջ տեղում գտնվելու պատճառով։ 1718 թվականին Նոր Իսպանիայի իշխանութունները պաշտոնապես բնակավայրին շնորհել են քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 1823 թվականին այն ստացել է իր ներկայիս անունը։։
Մեքսիկայի անկախության պատերազմի բուռն իրադարձությունները գրեթե չեն ազդել քաղաքի վրա, թեև հենց այստեղ է 1811 թվականին ռոյալիստների կողմից մահապատժի ենթարկվել անջատողականների առաջնորդներից մեկը՝ Միգել Իդալգոն։
Մեքսիկայի կազմում
Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի ժամանակ Չիուաուա քաղաքը զբաղեցվել է ամերիկացինորի կողմից, երբ 1847 թվականի փետրվարի 28-ին Սակրամենտո գետի (քաղաքից 20 կիլոմետր դեպի հյուսիս) ափին տեղի ունեցած ճակատամարտում 940 ամերիկացիներ Ալեքսանդր Դոնիֆանի հրամանատարությամբ, ամբողջությամբ ջախջախել են թվով հինգ անգամ գերազանցող մեքսիկական ջոկատներին (ամերիկացիները այդ ճակատամարտում ունեցել են 2 զոհ և 11 վիրավոր, մեքսիկացիները՝ մոտ 300 զոհ և 40 ռազմագերի, կորցրել են ամբողջ հրետանին և ռազմամթերքը, վիրավորների թիվը հստակ հայտնի չէ։ Չիուաուան մնացել է ԱՄՆ-ի վերահսկողության տակ ընդհուպ մինչև պատերազմի ավարտը։
Մեքսիկայի գրավումը ֆրանսիացիների կողմից մեքսիկական արշավանքի ժամանակ հանգեցրել է նախագահ Բենիտո Խուարեսի հանրապետական կառավարության ձևավորմանը, որը 1864-1867 թվականներին տեղակայվել է Չիուաուայում։ Դա հանգեցրել է քաղաքի արագ զարգացմանը, որը շարունակվել է նաև ֆրանսիացիների հեռանալուց հետո։ XIX դարի վերջին Չիուաուան Մեքսիկայի գլխավոր տնտեսական կենտրոնների խոշորագույն քաղաքներից մեկն էր։
1910-1917 թվականների քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Չիուաուան Ֆրանսիսկո Վիլյայի ղեկավարմամբ ապստամբների հենակետն էր։
Քաղաքը երկրորդ տնտեսական վերելքն ապրեց 1990-ական թվականներին, երբ ամերիկյան շատ կորպորացիաներ սկսեցին իրենց գործարանները տեղափոխել Մեքսիկա։ Մեքսիկա-ամերիկյան սահմանին մոտ լինելը, էժան և համեմատաբար որակյալ աշխատուժը և զարգացած ենթակառուցվածքը դրդել են զգալի թվով ընկերությունների ընտրել Չիուաուան։
2000-ական թվականներից ի վեր Չիուաուան տառապել է բռնության բռնկումներից, որոնք կապված էին թմրակարտելների՝ միմյանց և իրավապահ մարմինների դեմ պայքարի հետ։ Թեև 2010 թվականից քաղաքում սպանությունների թիվը նվազել է, հանցավորության մակարդակը մնացել է շատ բարձր։ Չիուաուան Մեքսիկայի ամենամեծ թմրակարտելի՝՝«Սինալոայի» հենակետն է։
Աշխարհագրություն և կլիմա
Քաղաքը գտնվում է Չիուաուա անապատի արևմտյան ծայրամասում՝ լեռնոտ տեղանքում, Սակրամենտո և Չուվիսկար գետերի միաձուլման մոտ, ծովի մակերևույթից մեկուկես կիլոմետր բարձրության վրա։
ԲՆակչություն
Մեքսիկայի վիճակագրության և աշխարհագրության ազգային ինստիտուտի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմել է 810 000 մարդ, ինչը Չիուաուային դարձրել է ըստ բնակչության քանակի նահանգի երկրորդ քաղաքը (Սյուդադ Խուարեսից հետո) և տասներկուերորդը ամբողջ Մեքսիկայում։
Չիուաուայի բնակչությունը համարվում է երկրի խոշոր քաղաքների համեմատ «սպիտակ», մոտ 80 տոկոսը սպիտակամորթներ են, մնացածը՝ մետիսներ։ Ժողովրդի ավելի քան 80 տոկոսը կաթոլիկներ են, Չիուաուայում բնակվում է նաև Մեքսիկայում մենոնիտների խոշորագույն համայնքը (մոտ 50 հազար մարդ, երկրի մեննոնիտ համայնքի կեսը)։
Չիուաուան ավանդաբար առաջատար հորիզոնականներ է զբաղեցնում Մեքսիկական քաղաքների վարկանիշներում այնպիսի ցուցանիշներով, ինչպիսիք են կյանքի տևողությունը, քաղաքացիների կրթության և եկամտի մակարդակը, ինչպես նաև մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը։
Տնտեսություն
Քաղաքային տնտեսության մյուս կարևոր ճյուղերն են ծառայությունների ոլորտը, մանրածախ առևտուրը, շինարարությունը և թեթև արդյունաբերությունը։ Քաղաքի շրջակայքում կատարվում է ցինկի և արծաթի արտադրություն։
Տրանսպորտ
Չիուաուան սպասարկվում է «գեներալ Ռոբերտո Ֆիերո Վիլյալոբոսի անվան միջազգային օդանավակայանի» կողմից (IATA, CUU, ICAO, MMCU)՝ տարեկան 855 հազար մարդ ուղևորահոսքով (2012)։ Կանոնավոր ավիաչվերթները կատարվում են դեպի Մեքսիկայի բոլոր հիմնական քաղաքներ, ինչպես նաև Դալաս և Հյուստոն։
Քաղաքը Լոս Մոչիս նավահանգստի հետ կապող Չիուաուա-Խաղաղ օվկիանոսյան երկաթուղին (Ferrocarril Chihuahua al Pacífico, կամ El Chepe) օգտագործվում է ինչպես բեռնափոխադրումների, այնպես էլ զբոսաշրջային նպատակներով։ Չիուաուայի միջով անցնող երկու այլ երկաթողային գծերն օգտագործվում են միայն բեռնափոխադրումների համար։
Չիուաուայում հատվում են երկու դաշնային մայրուղիներ՝ № 16 (Էռմոսիլո — Օհանգա) և № 45 (Սյուդադ Խուարես — Դելիսյաս)։
Հասարակական տրանսպորտը ներկայացված է «ViveBús» ավտոբուսներով (մեկ տրանսպորտային գիծը 21 կիլոմետր է), ինչպես նաև բազմաթիվ փոքր մասնավոր փոխադրամիջոցներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:1709 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Անավարտ հոդվածներ Մեքսիկայի մասին
Սոլա (երգչուհի)
Քիմ Յոն Սոն (김용선, 金容仙,, առավել հայտնի է բեմական Սոլա  մականունով), հարավկորեացի երգչուհի։ Համարվում է հարավկորեական Mamamoo խմբի լիդերը, գլխավոր վոկալիստը, վիժուալը և դեմքը։
Կենսագրություն
Սոլան ծնվել է 1991 թվականի փետրվարի 21-ին Հարավային Կորեայի Սեուլ քաղաքում ։ Նա բացի ծնողներից ունի նաև ավագ քույր՝ Յոն Հին ։ Սոլան հայտնի կորեացի դերասան Քիմ Սո Րուի մորաքույրն է ։ Ավարտել է ժամանակակից երաժշտության ակադեմիական համալսարանը ։
2014: Mamamoo խմբի դեբյուտը
Սոլան դեբյուտել է Mamamoo գյորլ-գրուփում Rainbow Bridge World-ի ղեկավարության տակ 2014 թվականի հունիսին՝ լինելով ամենաավագ մասնակիցը ։ Նրա մականունը ունի երկու իմաստ․ 1) օկտավայի ամենաբարձր նոտաների նշանակությունը (սոլ և լյա; անգլերենից So-La(r)); 2) վերջին վանկ «선» կորեական անվան մեջ հիշեցնում է անգլերեն «արև» բառը ։ Իր դեբյուտից առաջ լավ ընկերանում է Մունբյոլի հետ ։ Սոլան ընտրվել է Mamamoo-ի լիդեր ։
2015-ներկա։ Մենակատարության գործունեություն և Solar Sensitivity Part.6
2015 թվականի հոկտեմեբրի 23-ին Սոլան թողարկում է երգ Mamamoo-ի գործունեությունից դուրս — «Lived Like A Fool (바보처럼 살았군요)», որը դառնում է «Սոլայի էմոցիաներ» (Solar Emotion) սերիաների առաջին մասը ։ Դեկտեմբերի 11-ին թողարկում է «Only Longing Grows (그리움만 쌓이네)» սինգլը, մտնող նույն սերիան ։
2016 թվականի հունիսին դառնում է «Մենք ամուսնացանք» շոուի մասնակիցը, և նրա ամուսինը դառնում է Էրիկ Նամը ։ Տարվա վերջում MBC Entertainment Awards-ի ժամանակ հաղթում են «Ամենալավ զույգ» նոմինացիայում ։
2018 թվականի ապրիլի 24-ին անցկացվում է դեբյուտային Solar Sensitivity Part.6 մինի-ալբոմի թողարկումը, որը իր մեջ ներառում էր հին կորեական երգերի ռեմեյքները ։ Ապրիլի 27-ին և 29-ին անցակցնում է Solar Emotion Concert Blossom սերիաների համերգները Սեուլի կանացի համալսարան Իհվայում, հունիսին ելույթ է ունենում Պուսանում  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Պարույր Սահակյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հայերը Չարմահալում
Չարմահալ գավառում հայերը հաստատվել են 17-րդ դարի սկզբին՝ շահ Աբբաս I-ի կազմակերպած բռնագաղթի հետևանքով։ Մինչև 18-րդ դարի 1-ին կեսը նրանք այստեղ բնակվել են զանգվածաբար։ Սակայն Չարմահալում ստեղծված անապահով վիճակը ծանր հեաևանքներ է ունեցել նաև Չարմահալի հայ բնակչության համար, որի թիվը հետագա տասնամյակներին խիստ նվազել է, ամայացել են բազմաթիվ մարդաշատ գյուղեր (Գյանդուման, Գիշնիգան, Դեհքորղ (այժմ՝ Շահրքորղ, գավառի վարչական կենտրոնը), Զիվրիգան, Շալամզար, Ռաստով, Սիրաք, Սուլուգան, Վաստիգան, Ֆռնդիգան են, անգամ է մետաքսի և բրնձի առևտրով զբաղվող առանձին վաճառականական գերդաստանների (Թումանյան, Ասլանյան, Հորդանանյան և այլն) կարևոր կենտրոն։ Գործել են «Լիազանով» և «Թումանյան» առևտրական տները, որոնք լայն կապեր են ունեցել հատկապես Ռուսաստանի հետ։
Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Կրասնոպոդոլիե
Կրասնոպոդոլիե (Красноподілля), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնոպոդոլիե գյուղում բնակվում էր 281 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(8436) Լյուցոպսիս
(8436) Լյուցոպսիս (Leucopsis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 25-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,095459 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7147 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4762 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1989,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180974 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չիուաուա (անապատ)
Չիուաուա (Chihuahuan Desert; Desierto de Chihuahua), անապատ Հյուսիսային Ամերիկայում, գտնվում է ամերիկա-մեքսիկական սահմանին՝ ամերիկյան Նյու Մեքսիկո, Տեխաս (Պեկոս գետի արևմուտք) և Արիզոնա (հարավ-արևելյան մաս), ինչպես նաև մեքսիկական Չիուաուա, Կոաուիլա, Դուրանգո (հյուսիս-արևմտյան մաս), Սակատեկաս (մի փոքր մաս հյուսիսում) և Նուևո Լեոն (փոքր մաս արևմուտքում) նահանգների տարածքում ։
Անապատը զբաղեցնում է մոտավոր 362,6 հազար կիլոմետր քառակուսի տարածք, ինչը նրան ըստ տարածքի մեծության դարձնում է արևմտյան կիսագնդում թվով երրորդը և երկրորդը՝ Հյուսիսային Ամերիկայում՝ զիջելով Մեծ Ավազան անապատին։ Անապատն իրենից ներկայացնում է չոր հարթավայր, որը հատվում է բազմաթիվ լեռնաշղթաներով, որոնց միկրոկլիման ընդհանուր առմամբ տարբերվում է անապատի կլիմայից։ Անապատի կազմում առանձնացնում են Ուայթ-Սենդս անապատ արգելոցը (Նյու Մեքսիկո նահանգ)։
Չիուաուա անապատի տեղանքը արևմուտքում գտնվող Սոնորա անապատի տեղանքից բարձր է։ Բարձրությունների տարբերությունը 1075 մետր է (1675մ-600մ), ինչը մեղմացնում է կլիման ամռանը (հունիսին սովորական ցերեկային ջերմաստիճանը տատանվում է 35-40 °C ջերմաստիճաններում)։ Ձմռանը եղանակը կախված է հյուսիսային քամիների ուժգնությունից։ Տեղումներն ավելի առատ են, քան Մեծ Ավազանի հարավում, Սոնորայի և Մոհավեի անապատներում, բայց սովորաբար չի գերազանցում տարեկան 254 մմ-ը, ընդ որում, հիմնականում անձրև է գալիս մուսսոնի ընթացքում՝ ամռան վերջում ։ ձյուն գրեթե չկա, բացառությամբ բարձրադիր մասերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի անապատներ Կատեգորիա:Անապատներ Կատեգորիա:Անավարտ հոդվածներ Մեքսիկայի մասին Կատեգորիա:Անապատներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Սուշչյովոյի ոստիկանության բաժին
Սուշչյովոյի ոստիկանության բաժին(Сущёвская полицейская часть), Մոսկվայի Սելեզնյովսկայա փողոցի 11-րդ շենքի 1-ին կառույց, դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ ։
Պատմություն
18-րդ դարի վերջին այստեղ էր գտնվում պետական խորհրդական Դ. Ի. Կիսիլյովի առանձնատունը, որը բաղկացած էր գլխավոր մասնաշենքից և մի քանի ծառայողական շինություններից։ Մոսկովյան հրդեհից մի քանի տարի անց, 1817 թվականին պետությունը Լիսելյովից գնեց նրա կալվածքը Սուշչյովսկի ոստիկանական բաժնի և հրշեջ դեպոի կազմակերպման նպատակով։  19-րդ դարի կեսերին գլխավոր մասնաշենքը վերակառուցվեց, նախագիծը իրականացրեց Միխայիլ Դորիմեդոնտովիչ Բիկովսկին։  Միաժամանակ մոտակայքում կառուցվեցին  ոստիկանական և հրշեջ ծառայությունները և կալանատունը։ Գլխավոր մասնաշենքի վրա կառուցվեց  հրդեհադիտանոցը, որը հետագայում մի քանի անգամ աննշան վերակառուցվեց։ Դիտապահը հրդեհադիտանոցից հետևում է քաղաքում ծագող հրդեհներին,  գնդերի, դրոշների, իսկ գիշերը լամպերի միջոցով, որոնցով  ցույց  է տրվում հրդեհի տեղը և ուժգնությունը ։
Ոստիկանական բաժնի կալանատանը տարբեր ժամանակներում պահվել են նշանավոր կալանավորներ։ 1870-ական թվականներին այստեղ է գտնվել մայրապետ Միտրոֆանիան (Ռոզեն)։ 1909 թվականին  Նովինսկի բանտից քաղբանտարկյալ կանանց փախուստի գործով մեղսակցության կասկածանքով կարճ ժամանակով այստեղ տեղափոխվեց բանաստեղծ  Վլադիմիր Մայակովսկին։  Խցում նստած նա գրում էր քրոջը. «Թանկագին Լյուդա … Դարձյալ նստած եմ Սուշչյովոյում, խցում երեք հոգով ենք, նրանք մեզ շատ լավ են կերակրում», ինչպես նաև խնդրում էր նրան ուղարկել գրքեր և նկարչական պիտույքներ։ Թերթերից մեկում հաղորդվում էր բանտարկյալների փախուստի մասին. «Փետրվարի 24-ին Սուշչյովկայի կալանատանը երեք բանտարկյալներ՝ գյուղացիներ Ալեքսեյ Ռումյանցևը, Կոնստանտին Մոնախովը և Վասիլի Սվետցովը, կոտրելով խորդանոցի հատակը, իջել են բացված անցքից և փոսի միջով դուրս են եկել բակ ու անհետացել» ։
Սուշչյովոյի ոստիկանական բաժնում այրում էին գրաքննության կողմից արգելված գրքերը։  1888 թվականի հունվարին  այստեղ այրեցին Վլադիմիր Գիլյարովսկու  «Ետնախորշերի մարդիկ» գրքի տպաքանակը։  Պահպանվել են հեղինակի հիշողությունները այս դրվագի մասին. «Մի քանի րոպե անց ես արդեն Սուշչյովկայի բաժնում էի։  Այգու մոտ գտնվող մեծ բակում կանգնած էին մի քանի մարդիկ  հրշեջներ և երեխաներ։ Ձյունը ծածկված էր այրված թղթի կտորներով։ Ես տեսա բարձր ցանցավոր վառարանը, որտեղ բոցկլտում էր կրակը»։ Գիլյարովսկու գիրքը դարձավ վերջին այրվածը, հետագայում արգելված գրքերը ուղարկվում էին վերամշակման ։
1898 թվականին Մոսկվայում բացվեցին «Շտապ օգնության» առաջին երկու կայանները, այստեղ և Սրետենսկի ոստիկանական բաժնում ։
Մարդը և խոսքը
Մարդը և խոսքը (Человек и слово), խորհրդային նկարված մուլտիպիլմիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1973 թվականին, ըստ ռեժիսոր և սցենարիստ Եվգենի Սիվոկոնի լակոնիկ երգիծական պատմվածքների ։
Սուշչյովոյի ոստիկանության բաժին
Պատմություն
Նախկին Սուշչյովոյի  ոստիկանական բաժնի շենքը պահպանվել է  մինչև մեր ժամանակները, այն  վերականգնվել է, գլխավոր մասնաշենքում տեղակայված է Ռուսաստանի ՆԳՆ-ի  կենտրոնական թանգարանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Մարդը և խոսքը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Պալաֆրուժել
Պալաֆրուժել(իսպաներեն Palafrugell)- բնակության վայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Ժիրոնա շրջանում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնք։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ-Էմպորդ մարզում։ Տարածքը կազմում է 26,93 կմ2։ Բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով կազմել է 22622 մարդ։ Ադմինիստրատիվ կենտրոնից գտնվում է 44 կմ հեռավորության վրա։ Մոտակա ափերը գտնվում են 2 կմ հեռավորության վրա՝ լյաֆրանկում (Llafranc) և Կալելիա դե Պալաֆրուժելում(Calella de Palafrugell)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սավալան (Արեշի գավառ)
Սավալան, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 66 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռուբեն Գևորգյան
Ռուբեն Պետրոսի Գևորգյան, Հայաստանի գրողների միության անդամ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
Ռուբեն Գևորգյանը ծնվել է 1954 թվականի հունիսի 18-ին Երևան քաղաքում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի Կ.Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետաշինարարական ֆակուլտետը և ստացել ճարտարապետ-շինարարի որակավորում։
1991-1994 թվականներին եղել է Մաշտոցի շրջանային խորհրդի պատգամավոր, 1996-1999 թվականներին` Երևանի Դավթաշեն համայնքի ղեկավար։
1993-2011 թվականներին եղել է ԵԿՄ վարչության անդամ, 1994-2005 թվականներին` ԵԿՄ Մաշտոցի, այնուհետև` Դավթաշենի տարածքային կազմակերպության նախագահ։ Ռուբեն Գևորգյանի ջանքերով Դավթաշենում կառուցել է Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին, «Դեյզի» այգին (ներկայումս չի գործում), ստեղծել է անապահով ծերերի ճաշարան։
1999-2003 թվականներին եղել է ԱԺ պատգամավոր՝ թիվ 7 ընտրատարածքից։ Եղել է պաշտպանության, ազգային անվտանգության ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության, ապա` «Հայաստան» պատգամավորական խմբի անդամ։ Անկուսակցական։
2009-2012 թվականներին ԱԺ պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ԲՀԿ)։ Եղել է ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի, ԱԺ պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անդամ։
2012 թվականի մայիսի 6-ին «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունից Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով։
Հայաստանի գրողների միության անդամ է, հեղինակ է 5 գրքի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Վիկտորյա Սիլվսթեդտ
Կարեն Վիկտորյա Սիլվսթեդտ (Karen Victoria Silvstedt, ), շվեդ ֆոտոմոդել, դերասանուհի, երգչուհի և հաղորդավար ։
Կենսագրություն
Վիկտորյա Սիլվսթեդտը ծնվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Շելեֆտեոյում։ Դաստիարակվել է Շվեդիայի հյուսիսում գտնվող փոքրիկ գյուղում՝ հինգ հոգուց բաղկացած ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքում Վիկտորիան զբաղվել է սպորտով և մինչեւ 16 տարեկանը եղել է Շվեդիայի դահուկային ազգային հավաքականում, քանի դեռ ուսի վնասվածք չէր ստացել, որը հանգեցրել է մարզուհու կարիերայի ավարտին ։
Կարիերա
1993 թվականին Վիկտորյան հաղթել է «Միսս Շվեդիա» գեղեցկության մրցույթը ։ Սիլվսթեդտն այն ժամանակ Փարիզի մոդելային գործակալության հետ կնքել էր պայմանագիր և սկսել աշխատել տարբեր հեղինակավոր նորաձևության տների հետ, այդ թվում՝ Շանելի, Քրիստիան Դիորի, Ջորջիո Արմանիի և Givenchy-ի հետ։ 1996 թվականի նոյեմբերին հայտնվել է Playboy ամսագրի շապիկին՝ դառնալով ամսվա Playmate-ը, իսկ 1997 թվականին ընտրվել է որպես տարվա Playmate։ 1997-2003 թվականներին բազմիցս նկարվել է Playboy-ի համար ։ Սիլվսթեդտնը դեռ լինելով միջազգային մակարդակի մոդել, հայտնվել է բազմաթիվ ամսագրերում, այդ թվում՝ FHM, Glamour, GQ, Maxim, և Vanity Fair։
Stumped ամսագրին տված հարցազրույցում Սիլվսթեդտը պատմել է, որ ազատ տիրապետում է շվեդերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և իտալերեն լեզուներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ մոդելներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Ակինենի Նագարջունա
Ակինենի Նագարջունա (Akkineni Nagarjuna, ), հնդիկ դերասան, կինոռեժիսոր և հեռուստահաղորդավար։ Հիմնականում աշխատում է թելուգու կինեմատոգրաֆիայում։ Գլխավոր դերերում հանդես է եկել ավելի քան 90 ֆիլմերում։ Նաև խաղացել է երկրորդական բազում դերերում, ներառյալ՝ Բոլիվուդում և տամիլական ֆիլմերում։ Nandi Awards ինը, Filmfare Awards South՝ երեք, և Ազգային կինոմրցանակի ժյուրիի հատուկ մրցանակների դափնեկիր է։ 1996 թվականին պրոդյուսեր է հանդիսացել Ninne Pelladata ֆիլմում, որը ստացել է Ազգային կինոմրցանակ «Տարվա լավագույն ֆիլմը թելուգու լեզվով» մրցանակը։
Կենսագրություն
Ակինենի Նագարջունան ծնվել է Մադրաս քաղաքում, դերասան Ակկինենի Նագասվար Ռաոյի ընտանիքում ։ 1996 թվականին տեղի է ունեցել նրա առաջնելույթը «Վիկրամ» ֆիլմում դերասանուհի-պարուհի Շոբխանայի հետ միասին։ Ֆիլմն ուներ առևտրային հաջողություն և նրան դարձրեց աստղ, բայց Նագարջունայի հաջորդ երկու ֆիլմերը նախագծում տապալվեցին։ Միայն մի տարի հետո Majnu ֆիլմն ուղղեց իր կարգավիճակն արտադրությունում։ Դերասանի առաջնաելույթը Բոլիվուդում տեղի է ունեցել 1990 թվականին՝ Shiva մարտաֆիլմում, համանուն ֆիլմի թելուգու լեզվով ռեմեյքում։
1995 թվականին Ակինենի Նագարջունան զբաղվեց պրոդյուսերական գործունեությամբ։ Մի ժամանակ նա եղել է անիմացիոն ստուդիայի տնօրենների խորհրդի անդամ՝ հաղթելով «Էմմի» մրցանակը ։ Իր եղբոր՝ Վենկատա Ռաթամի հետ, Նագարջունան տնօրինում է Annapurna Studios պրոդյուսերական ընկերության։ Հանդիսանում նաև Հայդարաբադում կինոյի ոչ առևտրային International School of Film and Media դպրոցի տնօրեն  ։
Annamayya (1997) ֆիլմում նա խաղացել է միջնադարյան կոմպոզիտոր Աննամաչարյայի դերը, Agni Varsha (2002) ֆիլմում՝ վեդական իմաստուն Բխարադվաջի որդու դերը, Կարգիլի պատերզամի մասին LOC Kargil (2003) ֆիլմում՝ հնդկական բանակի մայոր Պադմապանի Աչարի դերը, Shirdi Sai (2012) ֆիլմում՝ հնդկական սուրբ Սաի Բաբի իզ Շիրդիի դերը։ Հնդկական մեծ փիլիսոփա և սրբազան Շանկարա Jagadguru Adi Sankarа կյանքի մասին 2013 թվականի կենսագրական ֆիլմում նա ստանձնում է խաղալ մարդկային տեսք ընդունած Շիվա աստծո դերը ։
2016 թվականին իր մասնակցությամբ դուրս են եկել Soggade Chinni Nayana, երկլեզու Oopiri (Thozha) և Nirmala Convent երեք ֆիլմերը։ Նրանցից երկրորդում նա խաղաց հաշմանդամ, իսկ երրորդում հայտնվեց իր դերում և երգեց երգերից մեկը։ Բոլոր երեք ֆիլմերն առևտրային առումով հաջող էին։
2017 թվականի հունվարին հայտնի դարձավ, որ սցենարիստ Ջ․ Կ․ Բհարավին աշխատում է կրիշնայական կուռք Բխակտիվեդանտի Սվամի Պրաբխուպադի կյանքի մասին ֆիլմի վրա (Հինդուիզմի հայտնի քարոզիչ Արևմուտքում, Կրիշնայի գիտակցության միջազգային հասարակության հիմնադիր), որում Նագարջունան խաղալու է գլխավոր դեր ։
Անձնական կյանք
Նագարջունան ամուսնացած է եղել երկու անգամ։ 1984 թվականին՝ մինչև իր կարիերան սկսելը, նա ամուսնացել է Լակշմի Դագգուբատիի՝ կինոպրոդյուսեր Դ․ Ռամանայդուի աղջկա հետ։ 1986 թվականին ամուսինները ունեցան որդի՝ Նագա Չայտանյա, որը հետագայում նույնպես դերասան է դարձել։
1990 թվականին զույգը բաժանվել է, ինչը բազմաթիվ ցնցումներ է առաջացրել Տոլլիվուդում՝ երկու ամենահզոր կինոդինասերների վեճի պատճառով։ Նագարջունան ամուսնացել է Siva (1989) ֆիլմի իր գործընկերուհու՝ Ամալե Մուկերջիի հետ, որը 1994 թվականին նրան տղա էր պարգևել՝ Ակխիլին, որը նույնպես քայլել է հայրական հետքերով։
2016 թվականի դեկտեմբերին Ակխիլը ամուսնացել է գործարար մագնատ ԳՎ Կրիշնի Ռեդդիի թոռնուհու՝ Շրիե Բհուպալի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ
(8437) Բերնիկլա
(8437) Բերնիկլա (Bernicla), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,528104 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4182 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,638 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1468,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,245195 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,45° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
4A Games
4A Games, ուկրայնիա-մալթայական ստուդիա, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2006 թվականին Կիևում GSC Game World 4 նախկին աշխատակիցների կողմից։ 2014 թվականին ընկերության գլխավոր գրասենյակը տեղափոխվեց Սլիմու (Մալթա), բայց կիևյան ստուդիան պահպանվեց, որպես մասնաճյուղ։ Իր գործունեության ընթացքում ընկերությունը թողարկեց 3 խաղ Metro շարքից, ինչպես նաև Arktika.1 խաղը նախատեսված վիրտուալ իրականության սարքերի համար։
Խաղեր
Խաղի հաջողությունից հետո ստուդիան որոշեց սկսել Metro 2033-ի նոր տարբերակի մշակումը։ Metro: Last Light-ը ցուցադրվեց E3 2011-ի ժամանակ ։ Սակայն ստուդիան խաղի մշակման ընթացքում բախվեց որոշակի խնդիրների հետ։ Խաղի հրատարակիչ THQ-ն հետաձգեց խաղի վաճառքը մինչև 2013 թվականը, իսկ հետագայում ընկերությունը սննանկացավ ։ Հետագայում խաղի իրավունքները գնեց Koch Media ընկերությունը, վճարելով 5,9 միլլիոն դոլլար, որը թույլ տվեց ընկերության ավարտել խաղի մշակումը ։ Metro: Last Light խաղը թողարկեց 2013 թվականին, իսկ հրատարակիչը դարձավ Deep Silver ։ Խաղի մշակման ընթացքում հայնվեց տեղեկություն այն մասին, որ Deep Six խաղը պետք չեղարկվի, որի գործողությունները ծավալվում էին Երկիր մոլորակի վրա այլմոլորակայինների հարձակումից հետո ։ Last Light խաղը, ինչպես և Metro 2033-ը, ստացավ ընդհանուր առմամբ դրական ակնարկներ և դարձավ Մեծ Բրիտանիայում շաբաթվա ընթացքում ամենաշատ վաճառված խաղը    ։
2014 թվականին ընկերությունը ցուցադրեց Metro Redux հավաքածուն, որը բաղկացած էր Metro: Last Light և Metro 2033 խաղերի թարմացված տարբերակներից, որը նախատեսված էր Windows, PlayStation 4 և Xbox One-ի համար ։ 2017 թվականին Oculus ընկերությունը թողարկեց Arktika.1 խաղը, որը նախատեսված էր վիրտուալ իրականության գլխարկների համար, մշակված էր 4A Games-ի կողմից ։ Ինչպես նաև, 2017 թվականին ցուցադրվեց խաղի երրորդ մասը Metro — Exodus-ը ։ Խաղը թողարկվեց 2019 թվականին ։ Խաղը, ինչպես և շարքի նախորդ խաղերը, ստացավ դրական ակնարկներ, և թողարկման առաջին ամսում զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը բրիտանական խաղային ծառայություներում   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Ստուդիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Վալմոլ
Վալմոլ (Vallmoll)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տարրագոնա պրովինցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ կամպ շրջանում։ Տարածքը 16,61 կմ² է, բնակչությունը կազմում է 1637 մարդ (2010 թվականի համաձայն)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից կազմում է 107 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ութերորդ դասարանցու համախտանիշ
, ճապոնական խոսակցական հասկացություն, որը սովորաբար օգտագործվում է նկարագրելու համար վաղ դեռահասության փուլում գտնվող այն երեխաներին, որոնք վեհության ցնորքներ ունեն և գերագնահատում են իրենց և աշխարհում իրենց ունեցած նշանակությունը (օրինակ՝ համոզված են, որ ունեն թաքնված հատուկ կարողություններ կամ գիտելիքներ, որոնք կարող են վտանգի տակ դնել աշխարհի առօրյա կարգուկանոնը և այլն)։ Հասկացությունը հայտնի է դարձել այնպիսի անիմեներում, ռանոբէներում և մանգեներում, ինչպիսիք են Love, Chunibyo & Other Delusions, Aura: Koga Maryuin’s Last War և այլն   ։ Այն ժարգոնային հասկացություն է դարձել ճապոնական օտակու մշակույթում։
Պատմություն
Հասկացությունն առաջ է քաշել ճապոնացի կատակերգու և ռադիոհաղորդավար Հիկարու Իդզյուինը 1999 թվականին՝ «UP'S Ultra Performer'S radio» (կարճ՝ «UP’S») ռադիոհաղորդման ժամանակ, որի ընթացքում նա միջնակարգ դպրոցում սովորողների մանկական, ինֆանտիլ ձգտումները բացատրում էր նրանով, որ նրանք, իբր թե, հիվանդ են իր հայտնաբերած համախտանիշով ։ 2009 թվականին նա հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում ժխտում էր «ութերորդ դասարանցու համախտանիշ» հասկացության լրջությունը, քանի որ այն, չնայած հումորային և ինքնաբերաբար ստացված մեկնաբանություն լինելուն, հոգեբանության մեջ դարձել էր լրջորեն ուսումնասիրվող երևույթ ։
«Ութերորդ դասարանցու համախտանիշը» սովորաբար ասոցացվում է երիտասարդ մարդկանց հետ, որոնք ծրագրերի, գրքերի, գիտաֆանտաստիկայի, ֆենտեզի ժանրի, վիդեոխաղերի և տեղեկատվության այլ տեսաձայնային աղբյուրների ազդեցության տակ իրենց կապում են ստացված փորձի հետ և իրենց համարում յուրահատուկ մարդ, որը գերբնական կարողությունների կամ գիտելիքների է տիրապետում։
2008 թվականին ռանոբէի հեղինակ Հյոյա Սաէգամին գիրք է գրել՝ այն անվանելով, որում առանձնացնում է «ութերորդ դասարանցու համախտանիշի» երեք տեսակ.
Ժառանգություն
Գրական քննադատ Բոսի Տինոն հայտարարել է, որ կցանկանար «Դոն Կիխոտ» վեպին տալ «Ութերորդ դասարանցու համախտանիշը 50 տարեկանում» ենթավերնագիրը։ Նա դա բացատրել է վեպում տեսանելի արատավոր շրջանով, որը բնութագրվում է նրանով, որ «գլխավոր հերոսը աշխարհը տեսնում է վարդագույն ակնոցի միջով, և նրա շրջապատը ստիպված է խաղալ այդ դերը կամ հրաժարվել նրանից, որպեսզի չժխտի նրա մոլորությունները, ինչը գլխավոր հերոսին ստիպում է էլ ավելի տրվել այդ մոլորություններին» ։
Ութերորդ դասարանցու համախտանիշը՝ որպես մոտեցում գիտությանը
«Ութերորդ դասարանցու համախտանիշը» ներկայումս ճապոնացի ուսանողների շրջանում կիրառվում է որպես գերմաներեն սովորելու մոտեցում։ Տոկիոյի ճապոնա-գերմանական հասարակությունը 2015 թվականից միջոցառումների շարք է անցկացրել խորագրի ներքո, ինչը գրավել է Ճապոնիայի զանգվածային լրատվամիջոցների ուշադրությունը  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն Կատեգորիա:Համախտանիշներ Կատեգորիա:Կրթությունը Ճապոնիայում Կատեգորիա:Հոգեախտաբանական համախտանիշներ Կատեգորիա:Հոգեախտաբանություն Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Հոգեբանական երևույթներ Կատեգորիա:Դեռահասի հոգեբանություն
Կրիվորոժիե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Կրիվորոժիե (Криворіжжя), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրիվորոժիե գյուղում բնակվում էր 1 152 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեպտոն
Լեպտոն, ½ սպինով տարրական մասնիկ։ Չի մասնակցում ուժեղ փոխազդեցություններին, սակայն ենթարկվում է Պաուլիի արգելման սկզբունքին ։ Ամենահայտնի լեպտոնը էլեկտրոնն է, որով պայմանավորված են գրեթե բոլոր քիմիական հատկությունները։ Լեպտոնների երկու հիմնական դասերն են լիցքավորված լեպտոնները (հայտնի են նաև էլեկտրոնանման լեպտոններ անունով) և չեզոք լեպտոնները (նեյտրինոները)։ Լիցքավորված լեպտոնները կարող են միանալ այլ բաղադրյալ մասնիկների հետ, ինչպես օրինակ ատոմի կամ պոզիտրոնիումի, մինչդեռ նեյտրինոները հազվադեպ են փոխազդում որևէ բանի հետ և հազվադեպ են դիտվում։
Լեպտոնների վեց տիպերը հայտնի են որպես բույր (flavour)։ Դրանք ձևավորում են երեք սերունդներ ։ Առաջին սերունդը էլեկտրոնային լեպտոններն են, որոնք ընդգրկում են էլեկտրոնը և էլեկտրոնային նեյտրինո։ Երկրորդ սերունդը մյուոնային լեպտոններն են, ընդգրկում են մյուոնները և մյուոնային նեյտրինոն։ Երրորդը տաու լեպտոններն են, որոնք ընդգրկում են տաուն և տաու նեյտրինոն։ Էլեկտրոնի զանգվածը ավելի փոքր է լիցքավորված լեպտոնի զանգվածից։ Ավելի ծանր մյուոնները և տաուները արագ փոխարկվում են էլեկտրոնների մասնիկների տրոհման արդյունքում, ձեռք բերելով ավելի փոքր զանգվածով վիճակ։ Էլեկտրոնները կայուն են և ամենատարածված լիցքավորված լեպտոններն են տիեզերքում, մինչդեռ մյուոններն ու տաուները կարող են առաջանալ միայն բարձր էներգիաներով բախումներում (արագացուցիչներում կամ տիեզերական ճառագայթների հետ փոխազդեցության արդյուքնում)։
Լեպտոններն ունեն տարբեր անկապտելի հատկություններ, այդ թվում՝ էլեկտրական լիցք, սպին, զանգված։ Սակայն ի տարբերություն քվարկների, լեպտոնները չեն մասնակցում ուժեղ փոխազդեցությանը, բայց մասնակցում են մյուս երեք հիմնարար փոխազդեցություններին՝ գրավիտացիային, էլեկտրամագնիսականությանը (բացառությամբ նեյտրինոների, որոնք էլեկտրականապես չեզոք են) և թույլ փոխազդեցությանը։ Ամեն լեպտոնային բույրի համար կա համապատասխան հակամասնիկ, որը հայտնի է որպես հակալեպտոն, որը տարբերվում է լեպտոնից միայն որոշ հատկություններով՝ մեծությամբ հավասար, սակայն նշանով հակառակը։
Առաջին լիցքավորված լեպտոնը՝ էլեկտրոնը, տեսության առարկա է դարձել 19-րդ դարի կեսերին՝ մի շարք գիտնականների կողմից  և հայտնաբերել է 1897 թ. Ջ. Ջ. Թոմսոնը ։ Հաջորդ լեպտոնը, որը դիտարկվեց, մյուոնն էր, որը 1936 թ. հայտնաբերեց Կառլ Անդերսոնը։ Այդ ժամանակ մյուոնը համարվեց մեզոն ։ Հետագայում պարզ դարձավ, որ մյուոնը չունի մեզոնի հատկությունները, այլ ավելի շոյւտ էլեկտրոնին հատուկ վարք է դրսևորում, միայն ավելի մեծ զանգվածով։ Միայն 1947 թ. մշակվեց "լեպտոններ" հասկացությունը որպես մասնիկների ընտանիք ։ Առաջին՝ էլեկտրոնային նեյտրինոյի գաղափարն առաջարկեց Վոլֆգանգ Պաուլին 1930 թ.՝ բացատրելու համար բետա-տրոհման որոշ յուրահատկություններ ։ Առաջին անգամ դիտարկեցին Քլայդ Քովանը և Ֆրեդերիկ Ռեյնեն 1956 թ. Քովան-Ռեյնեի փորձում ։ Մյուոնային նեյտրինոն հայտնաբերեցին 1962 թ. Լեոն Լեդերմանը, Մելվին Շվարցը և Ջեք Ստեյնբերգերը ։ Տաուն 1974 և 1977 թթ. միջև հայտնաբերեց Մարտին Լյուիս Պերլը Ստանֆորդի գծային արագացուցիչի կենտրոնի և Լուորենս Բերկլիի ազգային լաբորատորիայի գործընկերների հետ ։ Տաու նեյտրինոն անհայտ մնաց մինչև 2000 թ. հուլիսը, երբ Ֆերմիլաբի DONUT collaboration հայտարարեց հայտնաբերության մասին ։
Լեպտոնները ստանդարտ մոդելի կարևոր մասն են։ Պրոտոնի և նեյտրոնի հետ միասին էլեկտրոնը ատոմի բաղկացուցիչ մասն է։ Հնարավոր է սինթեզել էկզոտիկ ատոմներ, որոնք մյուոնի և տաուի փոխարեն ունեն էլեկտրոններ, ինչպես նաև լեպտոն-հակալեպտոն մասնիկներ, ինչպես պոզիտրոնիումն է։
Անվանումը և պատմությունը
«Լեպտոն» անվանումն առաջարկել է Լեոն Ռոզենֆելդը (Քրիստրաին Մյոլլերի առաջարկությամբ) 1948 թ. ։ Բառը հին հունարենում նշանակում է λεπτός leptós, «նուրբ, փոքր, բարակ» և արտացոլում էր այն փաստը, որ այն ժամանակ հայտնի բոլոր լեպտոնները շատ ավելի թեթև էին բարիոնների դասի մեջ մտնող ծանր մասնիկներից (- ծանր)։ Այժմ բառի նշանակությունը արդեն չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ 1977 թ. հայտնաբերված տաու-լեպտոնը մոտ երկու անգամ ծանր է ամենաթեթև բարիոններից (պրոտոնից և նեյտրոնից)։
Հատկություններ
Չնայած որ մինչև հիմա լեպտոնների ոչ կետային կառուցվածքի ոչ մի փորձարարական տվյալ չկա, փորձեր են արվում կառուցել տեսություններ, որոնցում լեպտոնները (և հիմնարար ֆերմիոնների մյուս խումբը՝ քվարկները) բաղադրյալ օբյեկտներ են։ Այս հիպոթետիկ մասնիկների աշխատանքային անվանումը պրեոն է։
Լեպտոնների սերունդը
Լեպտոնների երեք սերունդ կա. ներառյալ համապատասխան հակամասնիկները։ Այսպիսով, յուրաքանչյուր սերնդում կա բացասական լիցքավորված (−1 [[էլեկտրական լիցք|
]] լիցքով) լեպտոն, դրական լիցքավորված (+1
լիցքով) հակալեպտոն և չեզոք նեյտրինո և հականեյտրինո։ Բոլորն ունեն ոչ զրոյական զանգված, չնայած նեյտրինոյի զանգվածը շատ քիչ է մյուս տարրական մասնիկների զանգվածի հետ համեմատած (էլեկտրոնային նեյտրինոյի զանգվածը փոքր է 1 էլեկտրոն-վոլտից)։
«Դասական» լեպտոնների տարբեր սերունդների թվաքանակը որոշել են փորձարարները՝ չափելով [[Z-բոզոն|
Z
0-բոզոնի]] տրոհման լայնությունը՝ այն 3 է։ Խստորեն ասած, դա չի բացառում «ստերիլ» (թույլ փոխազդեցությանը չմասնակցող) կամ շատ ծանր (մի քանի տասնյակ ԳէՎ-ից ծանր զանգվածով, չնայած անվանմանը) լեպտոնների սերնդի գոյությունը։ Լեպտոնների սերնդի քանակը առայժմ չի բացատրվում առկա տեսությունների շրջանակներում։ Տիեզերքում դիտվող գրեթե բոլոր պրոցեսները ճիշտ նույն տեսքը կունենային, եթե գոյություն ունենար լեպտոնների միայն մեկ սերունդ ։
Լեպտոնային թիվ
Ամեն լիցքավորված լեպտոնի (էլեկտրոն, մյուոն, տաու-լեպտոն) համապատասխանում է թեթև չեզոք լեպտոն՝ նեյտրինո։ Համարվում էր, որ լեպտոնների յուրաքանչյուր սերունդ ունի իր այսպես ֆլեյվորային (flavor) լեպտոնային լիցքը, այլ կերպ ասած, լեպտոնը կարող է առաջանալ միայն իր սերնդի հակալեպտոնի հետ, այնպես որ փակ համակարգի յուրաքանչյուր սերնդի լեպտոնների և հակալեպտոնների քանակի տարբերությունը հաստատուն է։ Այդ տարբերությունները կոչվում էին էլեկտրոնային, մյուոնային կամ տաու-լեպտոնային թվեր՝ կախված դիտարկվող սերնդից։ Լեպտոնի լեպտոնային թիվը +1 է, հակալեպտոնինը՝ −1։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկներ Կատեգորիա:Ստանդարտ մոդել Կատեգորիա:Լեպտոններ Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Սարի-Գաջալի
Սարի-Գաջալի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 77 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Տոյոհասի
2015 թվականի մարտի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնաչությունը կազմում է 372 710 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 1 420 կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 261,86 կմ2 տարածք։ Մինչև 2015 թվականի մարտի 31-ը համարվել է Այչի պրֆեկտուրայի երկրորդ ամենամեծ քաղաքը։
Աշխարհագրություն
Տոյոհասին տեղակայված է Այչի պրեֆեկտուրայի հարավարևելյան շրջանում։ Համարվում է պրեֆեկտուրայի ոչ պաշտոնական «Հիգասի Միկավա» շրջանի վարչական կենտրոնը։ Արևելքում սահմանակցում է Սիզուոկա պրեֆեկտուրայի հետ, արևմուտքում՝ Միկավա ծովածոցի և Ացումի պենիսուլայի լեռների։
Տնտեսություն
Միկավա նավահանգիստը իրենից ներկայացնում է միջազգային առևտրական ուղիների մեծ հանգույց։ Այն Տոյոհասին դարձրել է Ճապոնիայի ավտոմեքենաների ներկրման և արտահանման խոշորագույն կենտրոն։ Միկավան կարելի է համեմատել գերմանական Բրեմերհաֆենի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր Կատեգորիա:1906 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ո՞վ է հրեա
«Ո՞վ է հրեա» (מיהו יהודי ) հրեական նույնականության հիմնահարցը։ Հարցը հիմնված է հրեայի անձնավորության շուրջ գոյություն ունեցող մշակութային, կրոնական, ծագումնաբանական և անձնական որոշիչ եզրերին։ Հարցը շատ մեծ նշանակություն ուներ Նացիստական Գերմանիայի օրոք և ուղղված էր Նյուրենբերգյան ռասայական օրենքներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի իրավունք Կատեգորիա:Հրեական իրավունք Կատեգորիա:Հրեաներ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքականություն Կատեգորիա:Կրոն և ռասա Հրեա
Еврейство Židé Who is a Jew? Qui est juif ? Ki a zsidó? Kim Yahudidir?
Վարձու մարդասպան
Վարձու մարդասպան,, կիլեր (killer — «սպանող»), անձ, որը կատարում է սպանություն վարձատրության դիմաց կամ պատվերով, այլ ոչ թե անձնական դրդապատճառներով։ Երբեմն կոչվում է նաև պրոֆիսիոնալ մարդասպան։
Ընդհանուր միտումներ
Պատվերով սպանությունը դարձել է սպանության բավական տարածված տեսակ, քանի որ այն պատվիրատուին թույլ է տալիս ապահովել լավ ալիբի։ Այդպես պատվիրատուն հանցագործության վայրից կարող է գտնվել հեռու՝ մարդաշատ վայրում։ Միևնույն ժամանակ կատարողը (անմիջականորեն սպանություն կատարող անձը) սովորաբար ոչ մի կերպ ուղղակիորեն կապված չէ ոչ զոհի, ոչ էլ պատվիրատուի հետ, ինչը զգալիորեն դժվարացնում է նման սպանության հետաքննությունը։ Բացի այդ, վարձելով մարդասպանին, պատվիրատուն ազատվում է անձամբ սպանելու անհրաժեշտությունից, եթե նա ինչ-ինչ պատճառներով չի ցանկանում կամ չի կարող դա անել, հատկապես այն դեպքում, երբ ինքը կապված է զոհի հետ։
Մարդասպանին, որը կատարել է պատվիրված սպանություն, երբեմն նաև սպանում են առաջադրանքը կատարելուց հետո, որպեսզի նա չկարողանա նշել պատվիրատուին։ Այդ իսկ պատճառով կատարողը սովորաբար ուղղակիորեն ծանոթ չէ պատվիրատուին, այլ օգտվում է միջնորդի կամ սպանության կազմակերպչի օգնությունից։ Պրոֆեսիոնալ մարդասպանը, որպես կանոն, հետքեր չի թողնում կամ ընդհանրապես հանցագործության վայրում չի գտնվում դրա կատարման ժամանակ, օրինակ, օգտագործելով դիպուկահար հրացանը կամ պայթուցիկը, ինչը զգալիորեն դժվարացնում է հետաքննության ընթացքը և մարդասպանի որոնումը։
Եթե զոհը սպանվում է մարդասպանի կողմից մոտ հեռավորությունից (օրինակ, գործածելով ատրճանակ, գնդացիր կամ ինքնաձիգ), մարդասպանները փորձում են իրականացնել այսպես կոչված ստուգիչ կրակոց՝  տուժողին մոտենալով և համապատասխան զենքը գլխին դնելով, որպեսզի տուժածը անպայման մահանա։ Հաճախ այն զենքը, որով սպանվել է զոհը (օրինակ՝ դիպուկահար հրացան, ատրճանակ, ինքնաձիգ ...) վարձու մարդասպանի կողմից թողնվում է այն վայրում, որտեղից կրակել է, կամ հանցագործության վայրի ճանապարհի սկզբում ։
Տեղի են ունենում դեպքեր, երբ վարձու մարդասպաններին գտել են թերթում հրապարակված հայտարարության համաձայն, օրինակ՝ «Soldier of Fortune» ամերիկյան ամսագրում արված հայտարարությունների միջոցով՝ «Փնտրում եմ աշխատանք ... ԱՄՆ հատուկ նշանակության նախկին զինծառայող ... Վիետնամի պատերազմի վետերան, որը գիտի ինչպես վարել մարտական գործողություններ Ամերիկայում և այլ վայրերում» ։
Զանգվածային մշակույթում
Վերջին տասնամյակների ընթացքում վարձու մարդասպանի կերպարը հայտնի է դարձել զանգվածային մշակույթում, այդ թվում՝ կինեմատոգրաֆիայում և համակարգչային խաղերում․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարդասպաններ
Կոնեսա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ռուբեն Քոչարյան
Ռուբեն Օնիկի Քոչարյան, հայ գրաֆիկ։
Կենսագրություն
Ռուբեն Քոչարյանը ծնվել է 1940 թվականին, Երևանում։ 1946 թվականին նրա ընտանիքն աքսորվել է Սիբիր։ Նկարչություն սովորել է խորհրդային գեղանկարիչ Իվան Պավլովի օրոք։ 1953 թվականին նրա ընտանիքին թույլ են տվել վերադառնալ Երևան, որտեղ Քոչարյանն ընդունվել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան և սովորել հայ անվանի նկարիչների մոտ։ 1955 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստի դպրոց և հնարավորություն ստացել ուսումնասիրելու Պուշկինի թանգարանի հնագույն վարպետների աշխատանքները։ 1959 թվականին վերադարձել է Երևան, որտեղ համագործակցել է հայտնի նկարիչների հետ։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1967 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Նույն թվականին Երևանում կազմակերպվել է նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ 1962 թվականից զբաղվել է մանկավարժությամբ ։ 1974 թվականին Քոչարյանը գաղթել է Միացյալ Նահանգներ և իր ստուդիան է հիմնել Նյու Յորքի Մեդիսոն Ավենյուում ։ 1980-1982 թվականներին, հավաքորդի պատվերով, աշատանքների շարք է ստեղծել Հունաստանում։ 1986 թվականին տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա, հաստատվել Լոս Անջելեսում և ներկայացվել Heritage Gallery ցուցասրահում։ Քոչարյանի աշխատանքներից գտնվում են Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում ։
Մահացել է ԱՄՆ-ում, 2019 թվականի նոյեմբերի 29-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ Կատեգորիա:Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կապոդաստր
Կապոդաստր (capo - գլխիկ, վերևի մաս և - լադ), սեղմիչ, որն օգտագործվում է լարային-կսմիթահար գործիքները նվագելիս (կիթառ, բալալայկա, մանդոլին), արհեստական կարճացման ճանապարհով լարերի հնչող մասի բարձր վերադաշնակման համար։ Կապոդաստրը սկորդատուրայի մասնավոր դեպքն է, որը վաղուց օգտագործվում է շատ լարային գործիքների վրա։
Նորմալ (ստանդարտ) ներդաշնակություն՝ E B(H) G D A E։
Առաջին պատենտավորված կապոդաստրը ստեղծվել է Ջեյմս Էշբորնի կողմից Կոնեկտիկուտ նահանգի Ուոլքոթվիլ քաղաքում ։
Ալտերնատիվ ձայների մասնավոր կապադաստրի օգտագործման օրինակ կարելի է լսել կիթառահար Անտուան Դյուֆուրի մոտ ։
Դիզայն
Շատ հարյուրամակների ընթացքում կապոդաստրները եղել են օգտապաշտական սարքեր, բայց վերջին տարիներին կապոդաստրների էսթետիկային սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել։ G7th Capo ընկերությունը թողարկել է Performance 2 Celtic Special Edition դիզայնը ։ Հիմա կապոդաստրները թողարկվում են տարբեր գույներով ու նախշերով ։ Thalia Capos ընկերությունը ևս մի քայլ է արել և հիմա առաջարկում է հարյուրավոր ձևերի կապոդաստրներ, որոնք պատրաստված են տարբեր տոնային բնափայտերից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Երաժշտական տեխնիկա
Մայակ (ավան, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Մայակ (Маяк), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մայակ ավանում բնակվում էր 274 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Գվարդիան մահանում է, բայց չի հանձնվում
Գվարդիան մահանում է, բայց չի հանձնվում («La Garde meurt mais ne se rend pas!») ֆրանսիական կայսերական գվարդիայի հետիոտն որսորդների գնդի հրամանատար գնդապետ Պիեր Ժակ Էտյեն Կամբրոնին վերագրվող արտահայտությունն է, որը նա ասել է ի պատասխան անգլիացիների հանձնվելու առաջարկին։ Ասվել է 1815 թվականի հունիսի 18-ին Վաթեռլոոյի ճակատամարտի ժամանակ։ Արտահայտության հեղինակային պատկանելությունը հետագայում քննարկվել է և անգամ դարձել դատական քննության առարկա ։
Արեգակի խավարում (2020 թվականի դեկտեմբերի 14)
Արեգակի խավարում 2020 թվականի դեկտեմբերի 14, 142 սարոսի Արեգակի լրիվ խավարում, որն ամենից լավ տեսանելի կլինի Խաղաղ օվկիանոսի հարավ-արևտյան հատվածում, Չիլիում,  Արգենտինայում, Ատլանտյան օվկիանոսի հարավում, ինչպես նաև Աֆրիկայի հարավ-արևելյան մասում։
Խավարման առավելագույն փուլը կազմելելու է 1,0254, իսկ ամբողջական փուլի տևողությունը կազմելու է 2 րոպե 10 վայրկյան ։ Այս խավարումը համարվում է 2020 թվականի դեկտեմբերի 4-ին տեղի ունեցած  Արեգակի լրիվ խավարում կրկնությունը։ Այդ սարոսի հաջորդ խավարումը տեղի կունենա 2038 թվականի դեկտեմբեր 26-ին։
Խավարման ամբողջական փուլը կանցնի Արգենտինայի և Չիլիի տարածքով ՝ 2019 թվականի հուլիսի 2-ին տեղի ունեցած Արեգակի լրիվ խավարումից մոտ 1 տարի 5 ամիս անց։
Հիմնական բնակավայրերտ, որտեղից կարելի է տեսնել ամբողջական խավարումը։
Պատկեր
<BR> Խավարման ընթացքի անիմացիան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևի խավարումներ Կատեգորիա:Արեգակնային երևույթներ
Սարվանլյար
Սարվանլյար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 29 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մատյաշևո
Մատյաշևո (Матяшеве), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մատյաշևո գյուղում բնակվում էր 233 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(8438) Մարլա
(8438) Մարլա (Marila), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մայիսի 13-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,267894 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9081 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6277 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1247,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,288583 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բեսկանո
Բեսկանո  (Bescanó, Bescano), մունիցիպալիտետ Իսպանիայի Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Ժիրոնա մարզի Ժիրոնես շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 36,73 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2007 թվականի տվյալներով եղել է 4121, խտությունը՝ 112,2 մարդ/կմ² ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոոխությունները.
Տասնորդական նախածանցներ
Տասնորդական նախածանցներ (SI-ի նախածանցները ), նախածանցներ են, որոնք դրվում են ֆիզիկայի չափման միավորներից առաջ և առաջացնում են նոր պատիկ միավորներ, որոնք սկզբնականից տարբերվում են 10-ի որոշակի աստիճանով (ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական)։ Տասնորդական նախածանցի օրինակ է կիլո-ն, որը ֆիզիկական մեծության անվանվանը ավելացնելիս ստանում ենք նոր միավոր, որը հիմնականից մեծ է 103(1000) անգամ։ Օրինակ՝ 1 կիլոմետրը =103 մետր։ Տասնորդական նախածանցները մտցվել են ֆիզիկական մեծություններում ավելորդ զրոներ չգրելու նպատակով։ Չնայած, որ տասնորդական նախածանցները նախատեսված են Միավորների միջազգային համակարգի ֆիզիկական մեծությունների հետ օգտագործելու համար, նրանք շատ հաճախ օգտագործվում են ուրիշ մեծությունների հետ (օրինակ՝ մեգապիկսել)։
Օգտագործման սահմանները
Համաձայն ստանդարտի ցանկացած նախածանց կարելի է օգտագործել ցանկացած ֆիզիկական մեծության հետ։ Այդուամենայնիվ որոշ դեպքերում այդպիսի կառույցները ընդունված չեն։ Այսպես, օրինակ մետրի հետ ընդունված չէ օգտագործել կիլո-ից ավելի մեծ նախածանց, և 106 մ ընդունված է գրել 1000 կմ տեսքով։ Ժամանակի միավորների հետ որպես կանոն չեն կիրառվում մեծացնող նախածանցները (բացառություն է կազմում գիգատարի տերմինը, որը օգտագործվում է կոսմոլոգիայում), իսկ փոքրացնող միավորները օգտագործվում են միայն վայրկյանի հետ։ Նախածանցները, որոնք համապատասխանում են տասի 3-ին չբաժանվող աստիճաններին այնքան էլ հաճախ չեն օգտագործվում։
Տասնորդական և երկուական նախածանցների տարբերությունը
Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում երկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում կիլոբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 1000 բայթ, այլ՝ 1024 (1024=210), մեգաբայթ ասելով՝ 1024*1024 բայթ (220 աստիճան) և այլն։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ. Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանցներ(կիբի, մեբի, և այլն...), որոնք արդեն պատիկ են 1024-ի, և ոչ թէ 1000-ի, իսկ ահա տասնորդական նախածանցները նշանակում են 1000-ին պատիկ մեծությունները։ Չնայած ստանդարտին տասնորդական նախածանցները շատ հաճախ օգտագործվում են որպես երկուական նախածանցներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տերմիններ
Դոմանի մեթոդ
Դոմանի մեթոդ երեխաների վերականգնման և զարգացման մեթոդների շարք զարգացման հապաղում և լիարժեք զարգացում ունեցող երեխաների համար, որոնք մշակվել են Գլեն Դոմանի և նրա կողմից հիմնադրված Մարդկային զարգացման ինստիտուտի կողմից (The Institutes for the Achievement of Human Potential, IAHP):