cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մտքի տեսություն
Պատմագրություն
Մտքի տեսությունը կարող է օգնել պատմաբաններին ավելի ճիշտ հասկանալ պատմական դեմքերի կերպարներին, օրինակ՝ Թոմաս Ջեֆերսոնին։ Տարբեր համոզմունքներից հրաժարվողները, ինչպիսիք են՝ Դուգլաս Լ․ Վիլսոնը և Թոմաս Ջեֆերսոնի հիմադրամի գիտնականները Ջեֆերսոնին համարում են, որպես իր ողջ կյանքի ստրկության հակառակորդ նշելով Ջեֆերսոնի փորձերը սահմանափակ հնարավորությունների շրջանակաում ստրկությունը խաթարելու, նրա բազմաթիվ փորձերը վերացնելու, այն ձևը, որով նա ապահովում էր ստրուկներին և պաշտպանում նրանց, և իր մարդասիրական վերաբերմունքը։ Այս տեսակետը հակադրվում է այնպիսի ռևիզիոնիստների տեսակետին, ինչպիսին է Պաուլ Ֆինկելմանը, որը քննադատում է Ջեֆերսոնին ռասիզմի, ստրկության և կեղծավորության համար։ Այս կեղծավորության վերաբերյալ տարբեր համոզմունքներից հրաժարվողները գիտակցում էին, որ եթե նա փորձեր իր խոսքին հավատարիմ մնար, իր ընկերոջը Վիրջինիայից կհեռացնեն։ Մեկ այլ օրինակում Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը չմիացավ NAACP-ի(Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիա) ղեկավարներին դաշնային հակալինչային օրենսդրություն առաջ քաշելու հարցում, քանի որ նա կարծում էր, որ նման օրենսդրություն դժվար թե ընդունվի, և իր աջակցությունը ամեն բան կտանի նրան, որ կոնգրեսականները կհեռանան, այդ թվում Ռուզվելտի դեմոկրատական ընկերները։
Զոնգուլդաքի մարզ
Տես նաև
Կատեգորիա:Զոնգուլդաքի մարզ
Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան
Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան (Памятник Карлу и Эмилии, Սիրահարների հուշարձան, Памятник влюблённым), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի Բուտլերովի փողոցում (թիվ 22), որը տեղադրվել էր համայնքային խորհրդի նախաձեռնությամբ միջբակային պուրակում 2007 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ։ Քաղաքի պատմության ընթացքում սիրահարների առաջին հուշարձանն էր։ Հեղինակն էր Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտ քանդակագործ Մատվեյ Վայնմանը ։ 2015 թվականի վերջում հուշարձանը ապամոնտաժել են վանդալները ։
Մտքի տեսություն
Էմպիրիկ հետազոտություն
Հետազոտողների բանավեճի թեմա է դարձել այն, թե արդյոք երեք կամ չորս տարեկանից փոքր երեխաները ունեն մտքի տեսություն։ Դա դժվար հարց է, քանի որ դժվար է գնահատել, թե երեխաները ինչ պատկերացում ունեն ուրիշների և աշխարհի մասին։ Մտքի տեսության զարգացման մեջ օգտագործվող առաջադրանքները պետք է հաշվի առնվեն երեխային շրջապատող միջավայրի կողմից։
Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան
Հուշարձանը
Քարե և բրոնզե հուշարձանը խորհրդանշում է սերը։ Քանդակագործական հորինվածքը պատկերում է մեկ հովանոցի տակ կանգնած երիտասարդի և աղջկա ։ Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան այս քանդակը կոչել են ոչ պաշտոնապես ։
Մտքի տեսություն
Կեղծ համոզմունքի առաջադրանք
Մտքի զարգացման տեսության ամենակարեւոր կետերից մեկը «կեղծ հավատք» վերագրելու ունակությունն է. այսինքն `հասկանալ, որ այլ մարդիկ կարող են հավատալ իրերին, որոնք կեղծ են։ Դա անելու համար առաջարկվում է, անել հետևյալը, նախ պետք է հասկանալ, թե ինչպես է ձևավորվում գիտելիքը, և որ մարդկանց համոզմունքները հիմնված են իրենց գիտելիքների վրա, որ հոգեկան վիճակը կարող է տարբերվել իրականությունից և որ մարդկանց վարքը կարելի է կանխատեսել իրենց հոգեկան վիճակից։ Մշակվել են բազմաթիվ առաջադրանքներ, կեղծ համոզմունքի հետ կապված, որոնք հիմնված են Վինների և Փերների կողմից ստեղծված նախնական առաջադրանքի վրա(1983) ։
Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան
Հուշարձանը
Քանդակը պատրաստվել էր Սանկտ Պետերբուրգի քանդակների կոմբինատում ։
Մտքի տեսություն
Կեղծ համոզմունքի առաջադրանք
Կեղծ համոզմունքի առաջադրանքի ամենատարածված տարբերակում (հաճախ կոչվում է "'Սելլի Աննայի թեստ), երեխաներին պատմում կամ ցույց էին տալիս մի պատմություն, որում երկու տիկնիկ կար՝ Սելին և Աննան, ովքեր համապատսախանաբար զամբյուղ և տուփ ունեյին։ Սալին նաև արձանիկ ունի, որը տեղավորեց իր զամբյուղի մեջ և դուրս եկավ սենյակից։ Մինչ նա դուրս եկավ սենյակից, Աննան վերցրեց արձանիկը և դրեց տուփի մեջ։ Երեխան կանցնի թեստը եթե նա պատասխանի, որ Սալին կնայի զամբյուղին, որտեղ դրել է արձանիկը, և երեխան չի անցնի թեստը, եթե պատասխանի,որ Սելին նայում է տուփին, որտեղ էլ թաքցված է արձանիկը, նույնիսկ եթե Սելին չգիտի դա, նախքան տեսնելը, որ թաքնված է այնտեղ։ Առաջադրանքը կատարելու համար երեխան պետք է հասկանա, որ ուրիշների մտավոր պատկերը կախված իրավիճակից տարբերվում է իրենց սեփականից, և երեխան պետք է կարողանա կանխատեսել վարքագիծը, հիմնվելով ըմբռնման վրա ։
Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան
Հուշարձանը
Հուշարձանը մի քանի անգամ ենթարկվել է վանդալների հարձակմանը։ Սկզբում նրանք գողացել են սիրահարների հովանոցը, իսկ 2015 թվականի վերջում հուշարձանն ամբողջովին ապամոնտաժվել է ։
Պատմություն
Հուշարձանը հավերժացրել է հին ու հայտնի սանկտպետերբուրգյան պատմությունը տեղացի Ռոմեոյի և Ջուլիետի` գերմանական ավանի բնակիչներ Կառլի և Էմիլյայի մասին, որոնք, ինչպես ասում է ժողովրդական ավանդությունը, սիրել են միմյանց իրենց ծնողների կամքին հակառակ, և նրանցից չստանալով ամուսնանալու համաձայնությունը` ինքնասպան են եղել` ջրահեղձ լինելով ։
Մտքի տեսություն
Կեղծ համոզմունքի առաջադրանք
Կեղծ համոզմունքի առաջադրանքների կիրառմամբ հետազոտության արդյունքները բավականին համատեղելի են եղել. սովորաբար զարգացող երեխաների մեծ մասը կարողանում են առաջադրանքները հանձնել չորս տարեկանից սկսած ։ Հատկանշական է, որ երեխաների մեծ մասը, նւյնիսկ այն երեխաները, ովքեր Դաունի համախտանիշ ունեն, կարող են այս թեստը անցնել, մեկ ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ աուտիզմ ունեցող երեխաների 80% չի կարողացել թեստը կատարել ։
Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ
Մտքի տեսություն
Կեղծ համոզմունքի առաջադրանք
Մեծահասակները նույնպես կարող են պայքարել կեղծ համոզմունքների դեմ, օրինակ երբ նրանք ցույց են տալիս հետադարձ հայացք —արդեն տեղի ունեցած իրադարձությունները ավելի կանխատեսելի տեսնելու հակվածություն, քան եղել են մինչ դրանց տեղի ունենալը ։ Փորձարկումներից մեկում չափահասները, որոնց անկախ գնահատում էին խնդրել, չկարողացան անտեսել փաստացի արդյունքի մասին տեղեկատվությունը։ Նաև բարդ իրավիճակների հետ կապված փորձերի ժամանակ, երբ գնահատում են ուրիշների մտածելակերպը, մեծահասակները կարող են ճիշտ չհամարել իրենց տրված որոշակի տեղեկատվությունը ։
Անսպասելի բովանդակություն
Այլ առաջադրանքներ են մշակվել,որը փորձում էր ընդլայնել կեղծ համոզմունքի անելիքները։ «Անսպասելի բովանդակություն» կամ «Շոկոլադե հրուշակեղեն» առաջադրանքում փորձարարները երեխաներին հարցնում են, թե իրենց կարծիքով ինչ կա տուփի մեջ, որում կարծես «Շոկոլադե հրուշակեղեն» կոչվող կոնֆետ է պահվում։ Երբ երեխան (uովոաբար) կռահում է "Շոկոլադե հրուշակեղեն"ը, իրականում տուփի մեջ մատիտներ կար։ Փորձարարը այնուհետեւ նորից է փակում տուփը և երեխային հարցնում, թե ինչ է կարծում, եթե մեկ այլ մարդու ցույց տան այս տուփը, ինչ կմտածի ինչ է նրանում պարունակում։Երեխան խնդիրն է փորձում լուծել․եթե նա պատասխանի,որ այդ տուփի մեջ Շոկոլադե հրուշակեղեն կա ապա կսխալվի,իսկ եթե նա պատասխանի,որ մեկ ուրիշ մարդը կմտածի,որ այնտեղ մատիտներ կան։Գոպնիկը և Ասթինգթոնը պարզել են, որ երեխաները այս թեստը անցնում են չորս կամ հինգ տարի ։
Այլ առաջադրանքներ
"Կեղծ լուսանկար" առաջադրանքը նույնպես չափում է նաև մտքի տեսության զարգացումը։ Այս առաջադրանքում երեխաները պետք է տրամաբանեն, թե ինչ է ներկայացված լուսանկարում, որը տարբերվում է ներկա վիճակից:Կեղծ լուսանկարի առաջադրանքում գտնվելու վայրի կամ ինքնության փոփոխություն կա ։ Տեղորոշման փոփոխության առաջադրանքում, քննիչը տվյալ առարկան դնում է մեկ այլ վայրում (օրինակ՝ շոկոլադը դնում է բաց կանաչ սպասքապահարանի մեջ), որից հետո երեխան Պոլարոիդով նկարում է այդ վայրը։ Մինչ լուսանկարի նկարվելը, քննիչը այդ առարկան տեղափոխում է մեկ այլ վայր (օրինակ կապույտ սպասքապահարան), որը թույլ է տալիս երեխային տեսնել ննողի գործողությունները։ Քննողը երեխային հարցրեց երկու ստուգող հարց․«Երբ մենք առաջին անգամ նկարեցինք առարկան, որտե՞ղ էր այն» և «Որտե՞ղ է այժմ այն»:Թեմային տրվում է նաև "կեղծ լուսանկար" հարցը․ "Որտեղ է պատկերված առարկան" երեխան հանձնում է առաջադրանքը, եթե նա ճիշտ է նույնացնում նկարում գտնվող առարկայի գտնվելու վայրը և հարցի պահին առարկայի իրական գտնվելու վայրը։ Այնուամենայնիվ, վերջին հարցը կարող է սխալ մեկնաբանվել, օրինակ այսպես «Որտե՞ղ է այս սենյակում գտնվող առարկան, որը պատկերված է նկարում» և, հետևաբար, որոշ քննիչներ օգտագործում են այլընտրանքային ձևակերպում ։
Կենդանիների, փոքր երեխաների և դասական (Լեո Կանների տիպի) աուտիզմ ունեցող անհատների համար հեշտացնելու մտքի տեսության առաջադրանքները հասկանալն ու կատարելը, հետազոտողները մշակել են թեստեր, որոնցում բանավոր հաղորդակցությունն անկարևոր է. հաղորդակցությունը քննողի կողմից, որոնց հաջող ավարտը չի պահանջում առարկայի կողմից բանավոր հաղորդակցություն, և ոմանք, որոնք համապատասխանում են այդ երկու չափանիշներին:Առաջադրանքների մեկ կատեգորիան օգտագործում է, գերադասելի նմուշ, որպես դիտելու արտոնյալ տեսքի փոփոխական մեծություն։ Օրինակ, ինը ամսական նորածինները նախընտրում են նայել մարդու ձեռքի շարժումներին, քան անշունչ ձեռքի նմանակող առարկայի ։ Մյուս օրինակները դիտարկում են իմիտացիոն վարքագծի տեմպերը, նպատակաուղղված անավարտ գործողությունները կրկնելու և ավարտելու կարողությանը և հավակնություն են տալիս խաղի տեմպերին ։
Վաղ նախանշաններ
Մտքի տեսության վաղ նախանշանների վերաբերյալ հետազոտությունները եղանակներ են հորինել՝ դիտարկելու այլ մարդկանց հոգեկան վիճակների, այդ թվում՝ ընկալման և համոզմունքների մասին նախաբանային նորածինների ըմբռնումը։ Օգտագործելով մի շարք փորձարարական պրոցեդուրաներ, ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ նորածինները իրենց կյանքի առաջին օրվանից ունեն ենթադրյալ հասկացողություն այն մասին թե այլ մարդիկ ինչ են տեսնում և ինչ գիտեն ։ Նորածինների մտքի տեսությունը ուսումնասիրող հայտնի հարացույցը ակնկալում է սպասելի պրոցեդուրա, որը օգտագործվում է նորածինների հակվածությունը, ծանոթ եւ ակնկալվող իրադարձությունների համեմատ անսպասելի և զարմանալի իրադարձություններին:Այն իրադարձությունները, որը հետազոտողները նշում են, որոշ ժամանակ նորածինները կարող են զննել կամ ենթադրյալ պատկերացումներ տալ։ Այս հայեցակարգի օգտագործմամբ ուսումնասիրություններից մեկը պարզեց, որ 16 ամսական երեխաները հակված են հավատալ այն անձին, որի տեսողական ընկալումը նախկինում վկայում էր «հուսալիություն», համեմատած մյուսին ում տեսողական ընկալումը «ոչ հուսալի» էր։ Մասնավորապես, 16 ամսական երեխաները պատրաստ են ակնկալել մարդու հուզական ձայնը և ուշադիր նայում է տարային,որը կապված է հուսալի պայմաններում խաղալիք գտնելուն կամ էլ խաղալիքի բացակայությամբ ոչ հուսալի պայմաններում։ Այս ուսուցողական փուլից հետո նորածինները ականատես են եղել, օբյեկտի որոնման առաջադրանքին, որում նույն անձինք, ովքեր փնտրում են խաղալիք ճիշտ կամ սխալ վայրում, տեսել են այն վայրը, որտեղ թաքնված էր խաղալիքը:Այս բացահայտումները ցույց են տալիս, որ 16 ամսական նորածինները կարող են տարբերակել համոզմունքները խաղալիքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ՝ հիմնվելով անձի առաջնային տեսողական ընկալման վրա ։
Մեթոդաբանական խնդիրներ
Մտքի տեսությունը փորձարկելու համար օդտագործված մեթոդները ցույց են տվել, որ շատ պարզ ռոբոտները, որոնք միայն ռեֆլեքսներով են արձագանքում և ընդհանրապես բարդ ճանաչողություն չունեն, կարող են հանձնել առաջադրանքը մտքի տեսության կարողությունները ունենալու համար, և ենթադրվում է, որ այդ հոգեբանական դասագրքերը բացառիկ են չորս կամ հինգ տարեկանից ավելի բարձր մարդկանց համար:Անկախ նրանից, թե նման ռոբոտը անցնում է, կամ ձախողոււմ է թեստը, այն լիովին ազդում է ոչ ճանաչողական գործոնների վրա, ինչպիսիք են օբյեկտների տեղակայումը և ռոբոտների մարմնի կառուցվածքը, ազդում է ռեֆլեքսների իրականցման վրա։ Հետևաբար ենթադրվում է, որ մտքի տեսության վերաբերյալ թեստերը իրականում ճանաչողական կարողությունները չի ստուգում ։
Աուտիզմ
1985 թվականին Սայմոն Բարոն-Քոենը, Ալան Մ․ Լեսլին, և Ուտա Ֆրիթը ենթադրեցին, որ աուտիզմ ունեցող երեխաները չունեն մտքի տեսություն և, որ աուտիզմ ունեցող երեխաները առանձահատուկ դժվարություններ ունեն այն առաջադրանքների հետ, որոնք պահանջում են, որպեսզի հասկանան մյուսների համոզմունքները։ Այս դժվարությունները կան մինչև այն ժամանակահատվածը երբ երեխաներին ընտրում են բանավոր հմտությունների համար և դրանք են հենց աուտիզմի հիմնական հատկանիշները։ Չնայած 2019 թվականին, Գերնբախերը և Երգեուն պնդում էին, որ "էմպիրիկորոն կասկածելի է, որ աոուտիզմ ունեեցող մարդիկ չունեն մտքի տեսություն", քանի որ եղել են բազմաթիվ դասական ուսումնասիրություններ մտքի տեսւթյան հետ կապված, որոնք ձախողվել են, և նման կրկնօրինակումների մետավերլուծական ազդեցությունները նվազագույնի են հասել ։
Շատ մարդիկ, որոնք դասակարգվում են որպես աուտիզմ ունեցողների շարքում, լուրջ դժվարություններ ունեն ուրիշներին հոգեկան վիճակներ վերագրելու հարցում, և ոմանք կարծես թե մտքի տեսության հնարավորություններ չունեն ։ Հետազոտողները, ովքեր ուսումնասիրում են աուտիզմի և մտքի տեսության միջև կապը, փորձում են բացատրել այն տարբեր ձևերով:Մեկ այլ հաշվետվությամբ, մտքի տեսությունը կարևոր դեր է խաղում հոգեկան վիճակները ուրիշներին վերագրելու վաղ տարիքում շարժում է պահանջում ։ Ըստ Լեսլիի, մտքի տեսությունը մտքերը, համոզմունքները և ցանկությունները մտովի ներկայացնելու կարողությունն է՝ անկախ այն հանգամանքից, թե արդյոք հանգամանքները իրական են, թե ոչ։ Սա կարող է բացատրել, թե ինչու որոշ աուտիզմով հիվանդ մարդկանց մոտ շատ թերություններ լինում ինչպես մտքի տեսության, այնպես էլ շարժման մեջ:Այնուամենայնիվ, Հոբսոնն ներկայացրեց մի սոցիալ- աֆեկտիվ հիմնավորւմ , որի դեպքում աուտիզմ ունեցող մարդկանց մոտ մտքի տեսության դեֆիցիտները առաջանում են զգացմունքների ընկալման և դրանց արձագանքման խեղաթյուրման հետևանքով։ Նա ենթադրում է, որ սովորաբար զարգացող մարդիկ, ի տարբերություն աուտիզմ ունեցողներին, ծնվում են մի շարք հմտություններով (օրինակ՝ հասարակությանը մատնանշելու կարողություն), որը հետագայում թույլ է տալիս նրանց հասկանալ և արձագանքել այլ մարդկանց զգացմունքներին:Այլ գիտնականներ ընդգծում են, որ աուտիզմի զարգացման հատուկ ձգձքումներ, այնպես, որ աուտիզմով հիվանդ երեխաները տարբերվում են իրենց թերություններով, քանի որ նրանք դժվարություններ են ունենում զարգացման տարբեր փուլերում։ Շատ վաղ անհաջողությունները կարող են փոխել ուշադրության վարքագծի առաջընթացը, ինչը կարող է հանգեցնել մտքի ամբողջական տեսության ձևավորման ձախողմանը ։
Ենթադրվում է, որ մտքի տեսությունը շարունակական է, ի տարբերություն ներկայության կամ բացակայության վերացական տեսակետի։ Մինչ որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ որոշ աուտիզմով հիվանդներ չեն կարողանում հոգեկան վիճակներ վերագրել ուրիշներին , վերջին ապացույցները ցույց են տալիս այն հաղթահարման մեխանիզմների հնարավորությունները, որոնք հեշտացնում են մտավոր վարքի սպեկտրը ։ Մտքի տեսության վերաբերյալ երուական տեսակետները նպաստում է մտքի տեսության աուտիզմով հիվանդ երիտասարդների խարանմանը, որոնք ունեն ընկալելու կարողություն,քանի որ այն ենթադրությունը, որ աուտիզմով տառապող մարդիկ կարեկցանք չեն զգում և կարող են ապամարդկայնացման պտճառ դառնալ ։
Հասակակիցների միջնորդավորված միջամտությունները (ՀՄՄ) աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ունեցող երեխաների և դեռահասների համար դպրոցական բուժման մոտեցում է, որտեղ հասակակիցները սովորում են լինել օրինակելի՝ սոցիալական վարքագիծը խթանելու համար:Մտքի տեսության առաջադեմ հմտություններ ունեցող երեխաների ընտրությունը, որոնք օգտագործում են դրանք պրոսոցիալական ձևերով, տեսականորեն ծրագիրն ավելի արդյունավետ կդարձնի։ Թեև արդյունքները ցույց տվեցին, որ ՀՄՄ ծրագրի հնարավոր թեկնածուների մտքի տեսության սոցիալական օգտագործման վերլուծությունը, դա չի կարող լինել թեկնածուի կատարողականի համար լավ օրինակելի մոդել լինել ։
2014 թ. - ին մտքի տեսության վրա հիմնված միջամտությունների Քոքրեյնի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ նման տեսությունը կարող է ուսուցանվել աուտիզմով տառապող մարդկանց, բայց պնդում է, որ հմտությունների պահպանման, այլ պայմանների ընդհանրացման կամ համապատասխան հմտությունների զարգացման վրա ազդելու քիչ ապացույցներ կան ։
21-րդ դարի որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ աուտիզմով տառապող մարդկանց մտքի տեսության թեստերի վերաբերյալ որոշ ուսումնասիրությունների արդյունքները կարող են սխալ մեկնաբանվել ՝ հիմնվելով կրկնակի կարեկցանքի խնդրի վրա, որը ենթադրում է, որ աուտիզմով տառապող մարդիկ մտքի տեսության հետ կապված հատուկ խնդիրներ են ունենում, աուտիզմով տառապողները և այն սովորական մարդիկ միմյանց հասկանալու դժվարություններ ունեն իրենց նյարդաբանական տարբերությունների պատճառով ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ աուտիզմ ունեցող մեծահասակները ավելի լավ են կատարում մտքի տեսության թեստերը, երբ զուգակցվում են աուտիզմ ունեցող այլ մեծահասակների հետ ,նչպես նաև, հնարավոր է, աուտիզմ ունեցող ընտանիքի մոտ անդամների հետ ։ Գիտնականները, ովքեր ընդունում են կրկնակի կարեկցանքի խնդիրը, նաև ենթադրում են, որ աուտիզմ ունեցող մարդիկ, հավանաբար, ավելի լավ են հասկանում աուտիզմ չունեցող մարդկանց, քան հակառակը, որը պայմանավորված է ոչ աուտիստական հասարակության մեջ ապրելու անհրաժեշտությամբ ։
Շիզոֆրենիա
Մարդիկ, որոնց մոտ ախտորոշվել է շիզոֆրենիա կարող են դրսևորել մտքի տեսության խանգարումներ։ Միրժամ Սպրոնգը և նրա գործընկերները ուսումնասիրել են այս խանգարման հետ կապված 29 տարբեր ուսումնասիրություններ, որոնց ընդհանուր առմամբ մասնակցել է ավելի քան 1500 մարդ։ Այս մետավերլուծությունը ցույց տվեց, որ շիզոֆրենիա ունեցող մարդկանց մտքի տեսության զգալի և կայուն դեֆիցիտ կա:Նրանք վատ են կատարել կեղծ համոզմունքների առաջադրանքները, որոնք ստուգում են հասկանալու ունակությունը, որ մյուսները կարող են Կեղծ համոզմունքներ ունենալ աշխարհի իրադարձությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև մտադրություններ և եզրակացություն առաջադրանքները, որոնք գնահատում են տվյալ կերպարի մտադրությունը կարճ պատմություն կարդալուց հետո:Շիզոֆրենիա ունեցող հիվանդները, որոնք ունեն բացասական ախտանիշներ, ինչպիսիք են հույզերի, մոտիվացիայի կամ խոսքի բացակայությունը, հոգեբանության տեսության մեջ ամենամեծ խանգարումներն ունեն և ի վիճակի չեն ներկայացնել իրենց և ուրիշների հոգեկան վիճակները:Պարանոիդ շիզոֆրենիա ունեցող հիվանդները նույնպես լավ չեն կատարում աշխատանքը, քանի որ դժվարանում են ճշգրիտ մեկնաբանել այլ մարդկանց մտադրությունները:Մետա-վերլուծությունը հետագայում ցույց տվեց, որ մասնակիցների IQ-ն, սեռը և տարիքը էապես չեն ազդում մտքի տեսության առաջադրանքների կատարման վրա ։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մտքի տեսության դեֆիցիտը շիզոֆրենիայի կայուն հատկանիշն է ՝ բնութագիրը, այլ ոչ թե վիճակը։ Սպրոնգի կողմից իրականացված մետավերլուծությունը ցույց տվեց, որ ռեմիսիայի մեջ գտնվող հիվանդները դեռ ունեցել են մտածողության տեսության խանգարումներ:Սա ցույց է տալիս, որ դեֆիցիտը պարզապես շիզոֆրենիայի ակտիվ փուլի հետևանք չէ ։
Հարբեցողություն
Մտքի տեսության խանգարումները, ինչպես նաև սոցիալ-ճանաչողական այլ խանգարումներ սովորաբար հայտնաբերվում են այն մարդկանց մոտ, ովքեր հարբեցողությունով են տառապում՝ ուղեղում ալկոհոլի նեյրոտոքսիկ ազդեցության պատճառով, հատկապես նախաճակատային ծածկույթի վրա ։
Դեպրեսիա և դիսֆորիա
Մարդիկ, ովքեր ունեն ծանր դեպրեսիվ նոպաներ, այն բնութագրվում է արատներով, որը ցույց է տալիս մտքի տեսության վերծանման դեֆիցիտ ։ Գիտակցության վերծանման տեսությունը անմիջական միջավայրում առկա տեղեկատվությունն օգտագործելու ունակությունն է (օրինակ ՝ դեմքի արտահայտությունը, ձայնի տոնը, մարմնի կեցվածքը) ՝ այլ մարդկանց հոգեկան վիճակները ճշգրիտ որոշելու համար:Հակառակ օրինաչափությունը ՝ մտքի ընդլայնված տեսությունը, նկատվում է դեպրեսիայի նկատմամբ խոցելի անձանց մոտ, ներառյալ անցյալի ծանր դեպրեսիվ նոպաներ ունեցող անձինք (ԾԴՆ), դիսֆորիա ունեցող անձինք , ԾԴՆ-ի մայրական պատմություն ունեցող անձանց մոտ ։
Լեզվի զարգացման խանգարում
Լեզվի զարգացման խանգարում ունեցող երեխաները ավելի ցածր միավորներ են ստանում ստանդարտացված թեստերի կարդալու և գրելու բաժիններում, բայց ունեն նորմալ ոչ խոսքային IQ։ Այս լեզվական թերությունները կարող են լինել բառապաշարային իմաստաբանության, շարահյուսության կամ պրագմատիկայի ցանկացած հատուկ թերություն, ինչպես նաև բազմաթիվ խնդիրների համակցություն:Այսպիսի երեխաները հաճախ ավելի թույլ սոցիալական հմտություններ են ցուցաբերում, քան նորմալ զարգացող երեխաները և, կարծես, դժվարանում են վերծանել ուրիշների համոզմունքները:Վերջերս կատարված մետավերլուծությունը հաստատեց, որ ԼԶԽ ունեցող երեխաները բավականին ցածր միավորներ ունեն մտքի տեսության խնդիրների վերաբերյալ առաջադրանքներից' համեմատած սովորական զարգացող երեխաների ։ Սա ամրապնդում է այն պնդումը, որ լեզվի զարգացումը կապ ունի է մտքի տեսության հետ։
Նեյրոտիպիկ մարդկանց մոտ
Աուտիզմում մտքի տեսության ուսումնասիրությունները հանգեցրին այն համոզմունքին, որ մենթալիզացիայի ունակություններն ապահովվում են հատուկ մեխանիզմներով, որոնք որոշ դեպքերում կարող են խաթարվել, մինչդեռ ընդհանուր ճանաչողական գործառույթը մնում է հիմնականում անփոփոխ։
Նեյրոպատկերում հետազոտությունները հաստատում են այս տեսակետը ՝ ցույց տալով, որ ուղեղի որոշակի շրջաններ հետևողականորեն ներգրավված են մտածողության տեսության առաջադրանքների կատարման ընթացքում:Մտքի տեսության այս ՊԱՏ հետազոտությունը օգտագործվում է բանավոր և գրաֆիկական առաջադրանքներով, որը նույնացվում է ուղեղի մի շարք շրջանների հետ ներառյալ՝ Միջողնային հատվածը, քունքային հատվածը, և երբեմն էլ նախաճակատային հատվածն ու նշիկները  ։ Մտքի տեսության նյարդային հիմքի վերաբերյալ ուսումնասիրությունները զանազան են, հետազոտության առանձին ուղղություններով, որոնք կենտրոնացած են համոզմունքների, մտադրությունների և մտքի ավելի բարդ հատկությունների ընկալման վրա, ինչպիսիք են հոգեբանական հատկությունները։
Ռեբեկա Սաքսի լաբորատորիայի ուսումնասիրությունները, օգտագործելով կեղծ հավատքի և կեղծ լուսանկարի առաջադրանքի հակադրությունը, որը նպատակաուղղված է մեկուսացնել կեղծ հավատքի առաջադրանքի մտայնացման բաղադրիչը, հետևողականորեն հայտնաբերել են ակտիվացում աջ հատվածի նախաճակատային և քունքային հանգույցում ։ Մասնավորապես առաջարկվել է, որ քունք-գագաթային հատվածը ներգրավված է ուրիշների համոզմունքները ներկայացնելու գործում ։ Որոշ հակասություններ կան, քանի որ քունք-գագաթային հատվածը հաջորդաբար ակտիվանում է տեսողական ուշադրության տարածական վերակողմնորոշման ժամանակ; Ջին Դեսեթին Չիկագոյի համալսարանից և Ջեյսոն Միտչելը Հարվարդի համալսարանից ենթադրում են, որ քունք-գագաթային հատվածը ավելի շատ գործառույթներ ունի կեղծ համոզմունքների ընկալման և ուշադրության վերակողմնորոշաման հետ, այլ ոչ թե սոցիալական ճանաչողության համար մասնագիտացված մեխանիզմի։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր է, որ համոզմունքների և ուշադրության վերակողմնորոշման համար համընկնող շրջանների դիտարկումը կարող է պարզապես պայմանավորված լինել հարակից, բայց տարբեր նեյրոնային պոպուլյացիաներով, որոնք կոդավորվում են յուրաքանչյուրի համար։ Տիպիկ ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային ուսումնասիրությունների լուծումը կարող է բավականաչափ լավ չլինել՝ ցույց տալու համար, որ տարբեր/հարակից նեյրոնային պոպուլյացիաները կոդավորվում են այս գործընթացներից յուրաքանչյուրի համար։ Դեսթիին և Միտչելին հաջորդած ուսումնասիրության ժամանակ Սաքսը և նրա գործընկերներն օգտագործել են ավելի բարձր լուծաչափով ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային ուսումնասիրություն և ցույց են տվել, որ ակտիվացման գագաթնակետը՝ ուշադրության վերակողմնորոշման համար մոտավորապես 6-10 մմ բարձր է համոզմունքների ներկայացման կետից։ Մեկ անգամ ևս հաստատելով, որ նեյրոնների տարբեր պոպուլյացիաները կարող են կոդավովրել յուրաքանչյուր գործընթացի համար, նրանք ոչ մի նմանություն չեն գտել ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային ուսումնասիրության մեջ ։
Օգտագործելով մարդու դորսոմեդիալ նախաճակատային հատվածի միաբջիջ ձայնագրությունները՝ Մասչուսեթսի հիվանդանոցի հետազոտողները հայտնաբերել են նեյրոններ, որոնք կոդավորում են տեղեկաատվություն ուրիշների համոզմունքների մասին, որոնք տարբերվում էին սեփական համոզմունքներից, կեղծ համոզմունքների առաջադրանքների տարբեր մասերում։ Բացի այդ, նրանք ցույց տվեցին բջիջների միջև բարձր առանձնահատկություն՝ հիմնվելով ուրիշների համոզմունքների բովանդակության վրա և կարողացան ճշգրիտ կանխատեսել՝ թե արդյոք այդ համոզմունքները ճշմարիտ են, թե կեղծ ։ Այս արդյունքները վկայում են նեյրոնային պոպուլյացիաների նշանակալի դերի մասին, որը լրացվում է գագաթաքունքային հանգույցով։
Ֆունկցիոնալ պատկերումը նաև լուսավորում է հոգեկան վիճակի մասին տեղեկատվության հայտնաբերումը Հեյդեր Սիմերի անիմացիաներումը,որում տիպիկ մարդիկ ինքնաբերաբար ընկալվում են որպես մտադրություններով և զգացմունքներով լի սոցիալական փոխազդեցություններ։ Երեք ուսումնասիրություններ հայտնաբերել են նման անիմացիաների ընկալման ժամանակ ակտիվացման զգալի օրինաչափություններ՝ ընդդեմ պատահական կամ դետերմինիստական շարժման վերահսկման․ նախաճակատային հատվածը, դեմքը վերահսկող իլիկաձև հատվածը և ամիգդալան ընտրողաբար ներգրավված էին հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության ընթացքում ։ Մեկ այլ ուսումնասիրության ընթացքում առարկաները ներկայացվեցին երկու կետերի անիմացիայով, որոնք շարժվում են դիտավորության պարամետրացված աստիճանով (հաշվարկելով, թե որքանով են կետերը հետապնդում միմյանց), և պարզվել է, որ ակտիվացումը փոխկապակցված է այս պարամետրի հետ ։
Առանձին հետազոտություններ ներգրավում են հետևի վերին քունքային սուլկուսը մարդու գործողության դիտավորության ընկալման մեջ։ Այս մասը ներգրավված է նաև կենսաբանական շարժման ընկալման մեջ, ներառյալ մարմնի, աչքերի, բերանի և կետային լույսի ցուցադրման շարժումը ։ Մեկ ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ ակտիվացումը մեծանում է, երբ տեսնում է, թե ինչպես է մարդը բարձրացնում ձեռքը և նրա ձեռքը դժվարությամբ է բարձրացնում  (կանխամտածված և ոչ դիտավորյալ գործողություն) ։ Մի քանի ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ակտիվացումը մեծացել է, երբ առարկաները ընկալում են մարդու գործողությունը, որը չի համապատասխանում ակնկալվող գործողությանը և նախատեսված մտադրությանը:Օրինակ եթե մարդը ձեռքը շարժի, առարկայի կողքին գտնվող դատարկ տարածության վրա, որպեսզի առարկան բռնի; մարդը հայացքը ուղղում է դեպի դատարկ տարածություն՝ հայացքը դեպի թիրախը; առանց բեռի մարդն իր ծնկով լույսն է վառում կամ լիքը գրքեր կան ձեռքին՝ ծնկով է վառում լույսը; և մարդը, ով քայլում է, կանգ է առնում գրադարակի հետևին, ի տարբերություն անընդհատ արագ քայլողի ։ Այս ուսումնասիրություններում գործողությունները "համապատասխան", հստակ նպատակ ունեն և հեշտությամբ բացատրվում են դերասանի մտադրության տեսանկյունից։ Մյուս կողմից, անհամապատասխան գործողությունները պահանջում են լրացուցիչ բացատրություն (ինչու՞ ինչ-որ մեկը ոլորում է հանդերձանքի կողքին դատարկ տարածությունը) և ըստ երևույթին պահանջում են լրացուցիչ վերապատրաստում։  Այս շրջանը տարբերվում է քունք-գագաթային հատվածից, որն ակտիվանում է կեղծ համոզմունքների առաջադրանքների ժամանակ ։ Ակտիվացումը վերը նշված հետազոտություններից շատերում հիմնականում աջակողմյան էր՝ հետևելով սոցիալական ճանաչողության և ընկալման նեյրոպատկերավորման ուսումնասիրությունների ընդհանուր միտումին։
Նյարդահոգեբանական ապացույցները հաստատում են նյարդային պատկերման արդյունքները, որոնք վերաբերում են մտքի տեսության նյարդային հիմքին:Ճակատային բլթերի և ուղեղի քունք-գագաթային հանգույցների (քունքային բլթի և պարիետալ բլթի միջև)ախտահարում ունեցող հիվանդների հետ անցկացված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նրանք դժվարություններ ունեն մտքի տեսության որոշ առաջադրանքների հետ կապված ։ Սա ցույց է տալիս, որ մտավոր ունակությունների տեսությունը կապված է մարդու ուղեղի որոշակի մասերի հետ։ Այնուամենայնիվ, այն փաստը, որ միջողնային նախաճակատայինկեղևը և քունքային-պարիետալ հանգույցը անհրաժեշտ են մտքի տեսության առաջադրանքների համար, չի նշանակում, որ այդ մասերը հենց այդ գործառույթի համար են ։ Քունքագագաթային հանգույցը և նախաճակատային մասը կարող են կատարել ընդհանուր գործառույթներ, որոնք անհրաժեշտ են մտքի տեսության համար։
Վիտորիո Գալեսեի, Լուչիանո Ֆադիգայի և Ջակոմո Ռիզոլատիի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ որոշ զգայական շարժողական նեյրոններ, որոնք կոչվում են հայելային նեյրոններ և առաջին անգամ հայտնաբերվել են ռեզուս կապիկների նախաշարժական կեղևում, կարող են ներգրավված լինել գործողությունների ընկալման մեջ։ Մեկ էլեկտրոդի ձայնագրությունը ցույց տվեց, որ այդ նեյրոնները ակտիվանում էին, երբ կապիկը ինչ-որ գործողություն էր կատարում, ինչպես նաև այն ժամանակ, երբ կապիկը դիտում էր նույն գործողությունն իրականացնող մեկ այլ կապիկի:Մարդկային մասնակիցների հետ ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային պատկերման հետազոտությունները ցույց են տալիս ուղեղի շրջանները (ենթադրվում է, որ պարունակում են հայելային նեյրոններ), որոնք ակտիվ են, երբ մի մարդ տեսնում է մեկ այլ անձի նպատակային գործողությունը ։ Այս տվյալները որոշ հեղինակների դրդել են ենթադրել, որ հայելային նեյրոնները կարող են հիմք հանդիսանալ ուղեղի մտքի տեսության համար և աջակցել մտքի իմիտացիոն տեսությանը ։
Կան նաև ապացույցներ հայելային նեյրոնների և մտքի տեսության միջև կապի մասին։ Նախ, մակակաները ունեն հայելային նեյրոններ, բայց կարծես թե չունեն «մարդանման» ունակություն՝ հասկանալու մտքի տեսությունն ու համոզմունքները։ Երկրորդ, մտքի տեսությանֆունկցիոնալ մագնիառեզոնանսային պատկերման ուսումնասիրությունները սովորաբար հայտնում են նախաճակատային կեղևի, քունքային բևեռների և քունքագագաթային հանգույցի ակտիվացման մասին ,բայց ուղեղի այդ հատվածները հայելային նեյրոնային համակարգի մաս չեն կազմում։ Որոշ հետազոտողներ, ինչպիսիք են զարգացման հոգեբան Էնդրյու Մելցոֆը և նյարդաբան Ժան Դեսեթին, կարծում են, որ հայելային նեյրոնները պարզապես հեշտացնում են ուսումը իմիտացիայի միջոցով և կարող են մտքի տեսության զարգացման նախադրյալ հանդիսանալ ։ Մյուսները, ինչպես փիլիսոփա Շոն Գալագերը, ենթադրում է, որ հայելային նեյրոնների ակտիվացումը մի շարք հատկանիշներով չի համապատասխանում մտքի ընթերցանության իմիտացիոն տեսության առաջարկած սիմուլյացիայի սահմանմանը  ։
Աուտիզմով տառապող մարդկանց մոտ
Նեյրոպատկերման մի քանի ուսումնասիրություններ ուսումնասիրել են Ասպերգերի համախտանիշով և Բարձր ֆունկցիոնալ աուտիզմով (ԲՖԱ) տառապող անձանց հոգեկան խանգարումների տեսության նյարդային հիմքը:Աուտիզմի մեջ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության առաջին պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի ուսումնասիրությունը (նաև առաջին նեյրոպատկերման ուսումնասիրությունը, որն օգտագործում էր աուտիզմում առաջադրանքով պայմանավորված ակտիվացման հարացույցը) կրկնում էր նեյրոտիպիկ անհատների նախորդ ուսումնասիրությունը, որն օգտագործում էր պատմություն-ըմբռնման առաջադրանք ։ Այս ուսումնասիրությունը հայտնաբերել է աուտիզմ ունեցող մարդկանց մոտ նախաճակատային կեղևի նվազեցված ակտիվացում:Այնուամենայնիվ, քանի որ հետազոտությանը մասնակցել են աուտիզմով տառապող ընդամենը վեց սուբյեկտներ, և քանի որ պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիա պատկերների տարածական լուծումը համեմատաբար ցածր է, այդ արդյունքները պետք է համարվեն նախնական։ Մագնիսառեզոնանսային պատկերման հետագա ուսումնասիրությունը սկանավորեց նորմալ զարգացող մեծահասակներին և և այլ մեծահասակների, ովքեր կատարում էին «կարդա միտքը աչքերում» առաջադրանքը ՝ նայելով մարդու աչքերի լուսանկարին և ընտրելով, թե երկու ածականներից որն է ավելի լավ նկարագրում մարդու հոգեկան վիճակը ՝ առանց սեռային խտրականության վերահսկման ։ Հեղինակները նորմալ մարդկանց մոտ հայտնաբերել են ակտիվություն օրբիտոճակատային կեղևում և նշիկներում, իսկ աուտիզմով տառապողների մոտ հայտնաբերել են ավելի քիչ նշիկների ակտիվացում։
Վերջին պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի հետազոտությունը ուսումնասիրել է ուղեղի ուղեղի գործունեությունը Ասպեգերի համախտանիշ ունեցող մարդկանց մոտ, մինչդեռ նրանք դիտում են Հայդեր-Սիմելի անիմացիաները (տես վերևում)՝ ընդդեմ պատահական շարժման վերահսկման ։ Ի տարբերություն նորմալ զարգացող մարդկանց, աուտիզմով հիվանդների մոտ նկատվել է աննշան ակտիվացում և նշիկների ավելի քիչ ակտիվացում։ Արտաքին շրջաններում V3 և LO ակտիվությունը երկու խմբերում էլ նույնն է, ինչն էլ իր հերէին ենթադրում է, աուտիզմով տառապողների ցածր մակարդակի  տեսողկան մշակում։ Ուսումնասիրությունը նաև ցույց է տվել, որ աուտիզմի խմբում ավելի քիչ ֆունկցիոնալ կապ կա ՆԿ-Ի և V3-ի միջև։ Այնուամենայնիվ, կարելի է ակնկալել, որ ՆԿ-ի և V3-ի գործունեության միջև ժամանակավոր փոխկապակցվածության նվազում կլինի, պարզապես աուտիզմ ունեցող մարդկանց մոտ ՆԿ-ում անիմացիային դիտավորյալ արձագանքի բացակայության պատճառով։ Ավելի տեղեկատվական վերլուծություն կլինի բոլոր ժամանակային շարքերից առաջացած պատասխանների հետընթացից հետո ֆունկցիոնալ կապի հաշվարկը։
Ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային պատկերման ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աուտիզմով ավելի բարձր ֆունկցիոնալությամբ մեծահասակների աջ գագաթաքունքային հանգույցը ընտրովի չէր ակտիվացված՝ մտավոր դատողությունների համար՝ համեմատած սեփական անձի և ուրիշների մասին ֆիզիկական դատողությունների հետ ։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աուտիզմով տառապող բարձր ֆունկցիոնալ մեծահասակների պարիետալ հանգույցը ակտիվացված չէ մտավոր դատողությունների համար համեմատած իր և ուրիշների մասին Ֆիզիկական դատողություններ անելու հետ։ Այս ապացույցը հիմնված է տիպիկ զարգացման աշխատանքի վրա, որը ենթադրում է, որ աջ քունքգագաթային հանգույցը կարևոր նշանակություն ունի հոգեկան վիճակի մասին տեղեկատվությունը ներկայացնելու համար՝ անկախ նրանից՝ դա իր, թե ուրիշների մասին է։ Այն նաև մատնանշում է նեյրոնային մակարդակում աուտիզմի կուրության տարածված դժվարությունների բացատրությունը, որոնք ի հայտ են գալիս ողջ կյանքի ընթացքում ։
Շիզոֆրենիայով տառապողների մոտ
Մտքի տեսության հետ կապված ուղեղի շրջանները ներառում են վերին քունքային գալարը, քունք-գագաթային հանգույցը, միջողնային նախաճակատային կեղևը, նախակյունուսը և նշիկները ։ Շիզոֆրենիա ունեցող մարդկանց նախաճակատային կեղևի նվազեցված ակտիվությունը կապված է մտքի տեսության դեֆիցիտի հետ և կարող է բացատրվել շիզոֆրենիա ունեցող մարդկանց սոցիալական գործառույթների խանգարումներով ։ Նախաճակատային կեղևի նեյրոնային ակտիվության բարձրացումը կապված է հեռանկարային ավելի լավ ընկալման, հույզերի կառավարման և սոցիալական գործունեության բարելավման հետ ։ Ուղեղի գործունեության խանգարումը հոգեկան վիճակի մոդելի հետ կապված ոլորտներում կարող է մեծացնել սոցիալական սթրեսը կամ անտարբերությունը սոցիալական փոխազդեցության նկատմամբ և նպաստել շիզոֆրենիայի հետ կապված սոցիալական դիսֆունկցիայի առաջացմանը ։
Գործնական նշանակություն
Խմբի անդամների հոգեկան վիճակի մոդելի կարողությունների միջին միավորները, որոնք չափվում են « Կարդալ աչքերում մտքերը» թեստի միջոցով հնարավոր է, որ խմբի հաջող կատարման շարժիչ ուժն են ։ Խմբի բարձր միջին միավորները փոխկապակցված են Կոլեկտիվ բանականության «c» գործոնի հետ,որը սահմանվում է որպես մտավոր առաջադրանքների լայն շրջանակ կատարելու խմբի կարողություն, խմբային ինտելեկտի չափում, որը նման է «g» գործոնին։ Այն մեծահասակների համար մտքի տեսության թեստ է , որը ցույց է տալիս թեստի վերափորձարկման հուսալիություն և մշտապես տարբերում է վերահսկիչ խմբերը ֆունկցիոնալ աուտիզմով կամ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող անհատներից ։ Սա առավել լայնորեն ճանաչված և լավ հաստատված թեստերից մեկն է ՝ մեծահասակների մոտ մտավոր ունակությունների տեսությունը ստուգելու համար։
Էվոլյուցիա
Մտքի տեսության էվոլյուցիոն ծագումը մնում է անհասկանալի:Չնայած շատ տեսություններ պնդում են դրա դերը մարդու լեզվի և սոցիալական ճանաչողության զարգացման գործում, քչերն են մանրամասնում էվոլյուցիոն նեյրոֆիզիոլոգիական որևէ նախադրյալի մասին։
Կենդանիների ուսումնասիրություն
Բաց հարցն այն է, թե արդյոք կենդանիները ունեն գենետիկական և Սոցիալական հոգեբանություն,որոնք թույլ են տալիս նրանց ձեռք բերել մտքի տեսություն, ինչպես դա անում են երեխաները ։ Սա վիճելի հարց է, որովհետև դժվար է այս Էթոլոգիայից ենթադրել մտածողության կամ կոնկրետ մտքերի կամ ինքնագիտակցություն որակի հայեցակարգի առկայություն։ Կենդանիների ուսումնասիության մեթոդներով մտքի տեսությունը ուսումնասիրելու դժվարություններից մեկը բավարար նատուրալիստական դիտարկումների բացակայությունն է, որոնք տալիս են պատկերացում այն մասին, թե էվոլյուցիոն ճնշումը ինչպես կարող է ազդել մտքի տեսության զարգացման վրա։
Կենդանիների ուսումնասիրությունները դեռևս կարևոր տեղ են զբաղեցնում այս ոլորտում:Այն հատկապես օգտակար է լուսաբանելու համար, թե որ ոչ բանավոր վարքագիծը նշանակում է մտքի տեսության բաղադրիչները և մատնանշելու սոցիալական ճանաչողության այդ ասպեկտի էվոլյուցիայի հնարավոր քայլերը։ Չնայած դժվար է ուսումնասիրել մտքի և հոգեկան վիճակների մարդանման տեսությունը այդ տեսակների մեջ, որոնց հնարավոր հոգեկան վիճակների մասին մենք թերի պատկերացում ունենք, հետազոտողները կարող են կենտրոնանալ ավելի բարդ ունակությունների ավելի պարզ բաղադրիչների վրա։ Օրինակ ՝ շատ հետազոտողներ կենտրոնանում են կենդանիների մտադրության, հայացքի, հեռանկարի կամ գիտելիքի ընկալման վրա (այն մասին, թե ինչ է տեսել մեկ այլ արարած):Ուսումնասիրությունը, որն ուսումնասիրել է օրանգուտանների, շիմպանզեների և երեխաների մտադրության ըմբռնումը, պարզել է, որ բոլոր երեք տեսակները հասկանում են պատահական և դիտավորյալ գործողությունների տարբերությունը ։
Անհատները ցույց են տալիս մտքի տեսությունը ՝ էքստրապոլյացիայի ենթարկելով այլ մարդկանց ներքին հոգեկան վիճակները՝ ելնելով նրանց դիտարկելի վարքից։
Վերջերս հոգեկան վիճակի մոդելի ոչ մարդկային հետազոտությունների մեծ մասը կենտրոնացած է կապիկների և մեծ կապիկների վրա, որոնք առավել հետաքրքրված են մարդու սոցիալական ճանաչողության էվոլյուցիայի ուսումնասիրությամբ։ Այլուսումնասիրություններ, որոնք վերաբերվում են մտքի վերագրման տեսությանը,իրականցվելեն փլավերների և շների որոնք ցույց են տալիս ուշադրությունը հասկանալու նախնական ապացույցներ՝ մտքի տեսության նախադրյալներից մեկը։
Որոշ հակասություններ են առաջացել ապացույցների մեկնաբանման վերաբերյալ, որոնք ենթադրաբար հաստատում են կենդանիների մտածողության ունակության կամ անկարողության տեսությունը :Օրինակ Պովինելին և այլք շիմպանզեներին ներկայացրին երկու փորձագետների ընտրություն, որոնցից պետք է սնունդ պահանջեն. մեկը, ով տեսել էր, թե որտեղ է թաքնված սնունդը, և մեկը, ով տարբեր մեխանիզմներից մեկի ուժով (դույլ կամ պայուսակ ունենալով իր գլխին, աչքերը կապած։ աչքերը, կամ խայծից շեղվելը) չգիտի և կարող է միայն կռահել։ Նրանք պարզել են, որ կենդանիներին շատ դեպքերում չի հաջողվել «գիտակցից» սնունդ պահանջել:Ի հակադրություն, Քոլը և Տոմազելոն պարզեցին, որ ենթակա շիմպանզեները կարող էին օգտագործել գերիշխող մրցակից շիմպանզեների գիտելիքների վիճակը՝ որոշելու համար, թե թաքնված սննդի որ ամաններով են նրանք մոտենում ։ Ուիլյամ Ֆիլդը և Սյու Սևեյջ-Ռամբոն կարծում են, որ բոնոբոները մշակել են մտքի տեսությունը և որպես ապացույց նշում են իրենց շփումները փակի տակ պահվող բոնոբոյի՝ Կանզիի հետ ։
Մի փորձի ժամանակ ագռավները հաշվի են առել չտեսնված համախոհների տեսողական հասանելիությունը։ Հետազոտողները պնդում էին, որ «ագռավները կարող են ընդհանրացնել իրենց սեփական ընկալման փորձից՝ եզրակացնելու տեսանելի լինելու հնարավորությունը» ։
Էվոլյուցիոն մարդաբան Քրիստոֆեր Կրուպիեն ուսումնասիրել է մտքի տեսության և, մասնավորապես, կեղծ համոզմունքների առկայությունը կենդանիների պրիմատների մոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մտքերի պատմություն Կատեգորիա:Միտք Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Սեբաստիան Իզամբար
Սեբաստիան Իզամբար (Sébastien Izambard, ), ֆրանսիացի հանրահայտ կատարող, Il Divo խմբի մենակատարներից մեկը։
Կենսագրություն
Սեբաստիանը սկսել է իր երաժշտական կարիերան որպես Ֆրանսիայում հայտնի երգերի կատարող՝ ձայնագրելով մի քանի ալբոմներ ։ Այդ ալբոմի կոմպոզիցիաներից մեկը ֆրանսիական վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականներն է գրավել։ Ինչպես նաև հռչակ է ստացել որպես կոմպոզիտոր, դաշնակահար և կիթառահար ։ 2011 թվականին Հոլիդեյ Ջոննիի հետ համատեղ մասնակցել է Փարիզի «Օլիմպիա» համերգասրահում կայացած համերգին ։
Հաջորդ տարի՝ 2002 թվականին, Սեբաստիանը գործարարի դեր է խաղացել Ռիկարդո Կոչչանտեի «Փոքրիկ իշխանը» հայտնի մյուզիքլում (Le Petit Prince): Բաց այդ նա մասնակցություն է ունեցել «La Troupe» թատերական խմբի կողմից կազմակերպված ներկայացումներում։
Մայրենի ֆրանսերենից բացի տիրապետում է նաև ագլերենին և իսպաներենին։
Մասնակցությունը բարեգործություններում
Սեբաստիան Իզամբարը երկար տարիների ընթացքում ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերում «Assistance Medicale Toit du Monde» բարեգործական կազմակերպության գործունեությունում, որը օգնություն է ցուցաբերում հիվանդ երեխաներին և որբերին ։ Ինչպես նաև 2000-ականների սկզբին մի շարք հայտնի ֆրանսիացի արտիստների հետ ձայնագրել է «Noël Ensemble» ալբոմը, որի վաճառքի ստացված գումարը փոխանցվել է սպիդով հիվանդների ֆոնդին ։
Անձնական կյանքը
2008 թվականին ամուսնացել է Ռենե Մերֆիի (Renee Murphy)՝ Sony BMG կազմակերպության նախկին աշխատակցի հետ, ում հետ ծանոթացել է 2005 թվականին Ավստրիալիայում Il Divo-ի շրջագայության ժամանակ ։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ երկվորյակներ Լուկան ու Ռոզան և Ջուդը։ Ապրել է Մեծ Բրիտանիայում՝ Լոնդոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Ժան Բատիստ Բուրգինիոն դ'Անվիլ
Ժան Բատիստ Բուրգինիոն դ'Անվիլ (Jean Baptiste Bourguignon d'Anville, ), ֆրանսիացի աշխարհագրագետ և քարտեզագիր ։ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ։ Ժան Բատիստի քարտեզները աչքի են ընկնում կատարման մեծ զգուշավորությամբ և ճշգրտությամբ։ Դրանք կարևորվում են նաև նրանով, որ հեղինակը անձամբ է եղել տարածաշրջանում և տեղում է գծել դրանք, ուստի բավականաչափ արժեքավոր են։
Կենսագրություն
Ժան Բատիստ Բուրգինիո դ'Անվիլը ծնվել է 1697 թվականի հուլիսի 11֊ին Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում։ Նրա հետաքրքրությունը դեպի աշխարհագրական հետազոտությունները ի հայտ են եկել դեռևս երեխա ժամանակ։ Տասներկու տարեկան հասակում արդեն ձեռնամուխ է լինում քարտեզներ ստեղծելու՝ հենվելով լատինական հեղինակների աշխատանքներին։ Նրա առաջին լուրջ քարտեզը պատկերում է Հին Հունաստանը։ Այն հրապարակվել է, երբ Բատիստը ընդամենը 15 տարեկան է եղել։ Իսկ արդեն 22 տարեկան հասակում նրան շնորհվել է ֆրանսիական թագավորության արքունի աշխարհագրագետի կոչում։
Արդյունքում Ժան Բատիստ Բուրգինիոն դարձավ Օռլեանի դուքսի անձնական քարտուղարը, իսկ 1775 թվականից ադյունկտ-ակադեմիկոս Փարիզի գիտությունների ակադեմիայում։
Անվիլն իր կյանքի ընթացքում ստեղծեց ավելի քան երկու հարյուր քարտեզներ, որոնց մեջ հատկապես հայտնի են «Atlas général» (Փարիզ, 1737—80, 46 քարտեզ 66 թղթերից), «Nouvel atlas de Chine» (Հաագա, 1737, 42 քարտեզներ) և «Atlas antiquus major» (12 թերթից)։
Նրա քարտեզների անգին հավաքածուն, որը բաղկացած էր 10.500 նմուշներից, գնվեց 1779 թվականին թագավորական գրադարանի ղեկավարության կողմից (ներկայիս Ֆրանսիայի ազգային գրադարանը)։
Ժան Բատիստ Բուրգինիոն դ'Անվիլն իր մահկանացուն կնքեց 1782 թվականի հունվարի 28-ին ծննդավայրում՝ Փարիզում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Քարտեզագիրներ Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացիներ Կատեգորիա:Աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Սրեդնի Բագրյաժ
Սրեդնի Բագրյաժ (Средний Багряж), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Զաինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Զաինսկի շրջանի բնակավայրեր
Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն
Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն (Ուիլսոն) (Charles Thomson Rees Wilson, ), անգլիացի ֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1900)։
Կրթությունն ստացել է Մանչեստրի և Քեմբրիջի համալսարաններում։ 1900 - 1934 թվականներին դասավանդել է Քեմբրիջի համալսարանում (1925 թվականիից՝ պրոֆեսոր)։ Հետազոտել է գոլորշիների կոնդենսացումը տարբեր ազդեցությունների, մասնավորապես, արագընթաց լիցքավորված մասնիկների ներգործությամբ։ Այդ աշխատանքների արդյունքը եղել է նրա հայտնագործած Վիլսոնի խցիկը (1912), որը հնարավորություն է տալիս գրանցել միկրոմասնիկների հետագծերը։ 1927 թվականին Արթուր Քոմփթոնի հետ միասին արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
Հովհաննես Գոհարյան
Հովհաննես Գևուշի Գոհարյան, հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել Հայաստանի ազգային հավաքականում։
Կենսագրություն
2008 թվականին Հովհաննես Գոհարյանը 22 գոլով դարձել է Ռուսաստանի երիտասարդական առաջնության լավագույն ռմբարկու։ 2009 թվականին տեղափոխվել է բելառուսական ԲԱՏԷ ակումբ։ Տարվա վերջին՝ վիրահատվելուց հետո, սկսել է խաղադաշտում հայտնվել միայն հանդիպումների ավարտին՝ փոխարինելվ այլոց։ Դրա հիմնական պատճառը եղել է վիրահատությունից հետո նրա հավաքած ավելորդ քաշը ։ Նույն 2009 թվականի վերջին, ըստ գերմանական «Տրանսֆեր Մարկետ» կայքի տվյալների, Գոհարյանի տրանսֆերի արժեքը կազմել է 133 500 եվրո ։ 2010 թվականի հուլիսի վերջին հայտնի է դարձել, որ Գոհարյանը տեղափոխվում է Երևանի «Փյունիկ»։ Երևանի ակումբը Չեմպիոնների լիգայի հերթական խաղերից առաջ որոշել է ուժեղացնել իր կազմը․ այդ նպատակի իրականացման քայլերից մեկը եղել է մինչև տարվա վերջը Գոհարյանի՝ վարձավճարով տեղափոխվելու վերաբերյալ ակումբների միջև տրանսֆերային պայմանագրի կնքումը ։ «Փյունիկի» կազմում անցկացրած առաջին իսկ խաղում Գոհարյանն աչքի է ընկել գոլով՝ գրավելով «Կիլիկիայի» դարպասը ։ Առաջնության ավարտից հետո Գոհարյանը վերադարձել է ԲԱՏԷ, սակայն 2011 թվականի հունվարին ակումբի ղեկավարությունը խզել է ֆուտբոլիստի հետ կնքված պայմանագիրը երկկողմանի համաձայնությամբ  ։ Հայաստանի առաջնության 2011 թվականի մրցաշրջանի առաջին կեսը Գոհարյանն  անցկացրել է Դիլիջանի «Իմպուլսում», ինչից հետո պայմանագիրը խզվել է երկու կողմերի ցանկությամբ ։ 2011 թվականի հուլիսի 8-ին Գոհարյանը մինչև մրցաշրջանի ավարտը պայմանագիր է կնքել Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ-2» ակումբի հետ ։ 2014-2015 թվականներին Գոհարյանը հանդես է եկել «Ուլիս» ակումբում։
Անձնական կյանքը
Հովհաննես Գոհարյանի կնոջ անունը Մարիամ է․ նրանք ամուսնացել են ծանոթության յոթերորդ օրը։ 2008 թվականի հուլիսին ծնվել է նրանց որդին՝ Գեորգին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Բուրիլովո (գյուղ, Կրիվոե Օզերոյի շրջան)
Բուրիլովո (Бурилове), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուրիլովո գյուղում բնակվում էր 1 117 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4028 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պատրաս
Պատրաս (Πάτρα), Հունաստանի երրորդ խոշորագույն քաղաքը։ Գտնվում է Պելոպոնեսի հյուսիս արևմտյան մասում՝ Հոնիական ծովի Պատրակիոս ծոցի ափին։ Գտնվում է Աթենքից 177 կմ հարավ-արևմուտք։ Պելոպոնես թերակղզու ամենամեծ քաղաքն է, համանուն դիմի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ ։ Սննդի արդյունաբերության կենտրոն է։
Պատմություն
Պատրաս քաղաքը հիմնադրվել է մ․ թ․ ա․ 6-րդ դարում Սպարտայի աքայացիների կողմից, երբ դորիացիները նրանց վտարել են Պելոպոնեսի զգալի մասից։ Աքայացիների առաաջնորդ Պրևգենը միավորել է երեք քաղաքներ՝ Արոյան, Մեսատիսը և Անտիոսը, և այն անվանել իր որդու՝ Պատրասի պատվին ։ Սակայն հնագիտական ուսումնասիրությունները վկայում են, որ առաջին բնակավայրերն այս տարածքում ի հայտ են եկել մ․ թ․ ա․ 3-րդ հազարամյակում ։
Մոտ 62 թվականին այս բնակավայրում է նահատակվել Անդրեաս առաքյալը։
Հռոմեական շրջանում քաղաքը ծաղկում է ապրել և վերածվել Միջերկրական ծովի առևտրական ու արդյունաբերական կենտրոնի։ Կորինթոսի ավերումից հետո տեղի նավահանգիստը կարևոր դեր է ունեցել Հունաստանն ու Իտալիան կապելու հարցում։ Հռոմեացի կայսրերը քաղաքին նույնիսկ արտոնել են թողարկել սեփական դրամը։ Այս շրջանում Պատրասում կառուցվել են ամֆիթատրոն, ջրմուղագիծ, Օդոենը ։
3-րդ դարի վերջին Պատրասն անկում է ունեցել, որը, հնարավոր է, պայմանավորված է եղել ուժգին երկրաշարժով, որ տեղի է ունեցել այդ ժամանակ։
9-րդ դարակեսին քաղաքը կրկին ծաղկում է ապրել և այդ ժամանակներից էլ կիսել է հունական պետության ճակատագիրը։
1205 թվականին Խաչակրաց չորրորդ արշավանքի արդյունքում Պատրասը հանձնվել է Աքայական իշխանությանը, և այստեղ իշխել է պրովանսցի բարոն Գիյոմ Ալեմանը։ 13-րդ դարի կեսերին նա վաճառել է իր ունեցվածքը Պատրասի կաթոլիկ արքեպիսկոպոսին, որն այն ժամանակ եկեղեցական իշխանության բարձրագույն ներկայացուցիչն էր Պելոպոնեսում։ 14-րդ դարի կեսերին Պատրասն անցել է Մորեայի բռնապետությանը։ 1387 թվականին քաղաքը փորձել է զավթել Հիվանդախնամների միաբանությունը։
1408-1430 թվականներին Պատրասը եղել է Վենետիկի հանրապետության իշխանություն ներքո, իսկ 1458 թվականին այն նվաճել են թուրքերը։ 1687-1715 թվականներին այն կրկին հայտնվել է Վենետիկի Հանրապետության վերահսկողության ներքո։
1722 թվականին տեղի ունեցել Պատրասի ճակատամարտը, որի ժամանակ ռուսական նավատորմը հաղթել է թուրքական նավատորմին։
Պատրասի բնակիչները առաջիններից էին, որ սկսել են Հունաստանի անկախության պատերազմը 1821-1829 թվականներին․ Պանագիոտիս Կարաձասի ղեկավարությամբ նրանք սկսել էին պայքարը 1821 թվականի մարտի 23-ից։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքն օկուպացրել են իտալական և գերմանական զորքերը։
Կլիմա
Պատրասի կլիման միջերկրածովյան է։ Այն ունի տիպական թաց ձմեռ և շոգ, չոր ամառ, իսկ գարունն ու աշունը բնորոշվում են անցումային կլիմայով։ Աշունը, սակայն, ավելի խոնավ է, քան գարունը։
Ժամանակակից շրջան
Հին քաղաքից պահպանվել է միայն Օդեոնը (2-րդ դար)։ Կաստրո բլրի վրա պահպանվել են բյուզանդական ամրոցի ավերակներ ։ Քաղաքում գործում են հնագիտական թանգարան, երկու համալսարան և Տեխնիկական կրթական ֆոնդ՝ գիտահետազոտական ինստիտուտներով ։
Անդրեաս առաքյալի տաճարը (1974) Հունաստանի ամենամեծ տաճարն է, այնտեղ են գտնվում Անդրեաս առաքյալի մասունքներից։ Քաղաքից ոչ հեռու կառուցվել է ժամանակակից Ռիո-Անտիրիո կամուրջը, որ Պելոպոնեսը կապում է մայրցամաքային Հունաստանին։ Կամուրջի վերջնամասերում կանգնած են Ռիոյի և Անտիրիոյի ամրոցները, որոնք նեղուցի ամենանեղ հատվածում կառուցել են վենետիկցիները 1701-1713 թվականներին ։
Գարնանը քաղաքում կազմակերպվում է Պատրասի կառնավալը։ Քաղաքը 2006 թվականին դարձել է Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք։
Հոկտեմբերի սկզբին քաղաքում կազմակերպվում է միջազգային կինոփառատոն (Partas International Film Festival) ։
Մշակույթ
Քաղաքը հայտնի է թատրոններով, որոնցից գլխավորը «Ապոլլոն» թատրոնն է։ Այն կառուցվել է 1872 թվականին սաքսոնական ծագումով հույն ճարտարապետ Էռնստ Ցիլերի նախագծով ։