cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thank God I Found You
Տեսահոովակ
Պաշտոնական տեսահոլովակի ռեժիսորը Brett Ratner-ն է։ Տեսահոլովակը ցույց է տալիս Մրայային, որը երգը կատարում է Joe-ի և 98 Degrees-ի հետ միասին, Մինեսոտայի 101.3 Kdwb ռադիոկայանի մոտ, ամենամյա Վերջին պատահական ամառային պարային համերգի պատվին։ Տեսահոլովակում ցուցադրվում է կապույտ երկինքը, կուլիսների ետևում նկարահանումների ժամանակ Մրայան խաղում է իր Ջեք շան հետ և գրում է նոր երգերի տեքստեր։ Կա նաև լրացուցիչ տեսահոլովակ «Make it Last Remix» ռեմիքսի համար, որտեղ Մրայա Քերին փոքր հյուսքերով գիշերային ակումբում է Joe-ի և Nas-ի հետ։ Տեսահոլովակը նկարահանել է ռեժիսոր Sanaa Hamri-ն․ նյութը նկարահանվել է ոչ շատ լավ որակով և թողարկվել է տնային վիդեոյի ձևաչափով։
Ծանոթագրություներ
Կատեգորիա:Մրայա Քերիի երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:1999 սինգլներ Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Սաֆինազ
Ծովինար Գրիգորյան, հայտնի է նաև իր բեմական անունով՝ Սաֆինազ (صافيناز), եգիպտահայ պորտապարուհի, որը 2013 թվականից նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում ։
Կարիերա
Ծովինար Գրիգորյանը ծնվել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Հայաստանում ։ Նա իր կարիերան սկսել է որպես բալետի պարուհի, սակայն հետո անցել է պորտապարի։ Նա միջազգային ճանաչում է ունեցել Dalaa արբանյակային ալիքով հեռարձակված տեսահոլովակների շնորհիվ։ Նրա առաջընթացը տեղի է ունեցել 2013 թվականին՝ եգիպտական «Հավաքարարը» (القشاش) ֆիլմում նկարահանվելուց հետո։ Այդ ֆիլմում գլխավոր դերակատարներն էին Մոհամեդ Ֆարագը և Հորեյա Ֆարղալին ։
Ըստ Գուգլ-ի տվյալների՝ նա 2014 թվականին համացանցի եգիպտացի օգտատերերի կողմից ամենաշատ որոնված անունն էր՝ գերազանցելով նույն թվականին մահացած դերասան Խալեդ Սալեհին ։
Բարնումի ազդեցություն
Մարդիկ հատուկ վերաբերմունք ունեն իրենց անձի վերաբերյալ ընդհանրացված նկարագրություններին։ Աստղագուշակությունները կարդալիս որոշ մարդիկ հակված են վստահել դրանց՝ հավատալով որ այդ բնութագրերը բացարձակապես համապատասխանում են իրենց։ Սակայն այդ բնութագրերը կրում են ընդհանրական, ոչ կոնկրետ բնույթ, այդ իսկ պատճառով շատերին են համապատասխանում, քանի որ ըստ էության ոչ մեկին չեն նկարագրում։ Ընկալման այսպիսի առանձնահատկությունն իր անունն ստացել է ի պատիվ նախկինում աշխարհահռչակ ամերիկյան շոու-գործարար (entrepreneur) Բարնում Թեյլորի (1810-1891), որը հայտնի էր իր հոգեբանական մանիպուլյացիաներով ։
Սաֆինազ
Քրեական հետապնդում
2014 թվականի մայիսին Գրիգորյանը եգիպտական դատախազների կողմից կանչվել է հարցաքննության՝ Եգիպտոսի դրոշի ոճով ստեղծված պարային հագուստով Եգիպտոսը վիրավորելու մեղադրանքով ։ 2015 թվականի ապրիլին եգիպտական դատարանը նրան դատապարտել է վեց ամսվա ազատազրկման՝ «եգիպտական դրոշը վիրավորելու» համար այն բանից հետո, երբ նա կարմիր, սպիտակ և սև գույներով կիպ զգեստ էր հագել ։
2015 թվականի սեպտեմբերին Գրիգորյանն արդարացվել է, սակայն տուգանքը կրկնապատկվել է ։ Հետագայում նրան կրկին մեղադրել են անառակության մեջ, քանի որ համացանցում վիրուսային տարածում է ստացել մի տեսանյութ, որում Սաֆինազը բիկինիով երկու եգիպտացի երկրպագուների հետ է պարում։
Բարնումի ազդեցություն
Ֆորերի գիտափորձ
1948 թվականի Բերտրամ Ֆորերը առաջինն էր, որը փորձնականորեն հաստատեց Բարնումի էֆեկտի ազդեցությունը։ Ֆորերը ուսանողներին հանձնարարեց լրացրել տեստ, և վստահեցրեց, որ տեստի հիման վրա նրանց անձի մասին հոգեբանական վերլուծություն կկատարի։ Սակայն իրական վերլուծության փոխարեն բոլորին տվեց միևնույն աստղագուշակային տեքստը.
Դրանից հետո Ֆորերը ուսանողներին խնդրեց 5-բալյան համակարգով գնահատել այս բնութագրի համապատասխանությունն իրենց մասին ունեցած անձնական կարծիքին։ Միջին գնահատականը ստացվեց 4,26 ։
Սաֆինազ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ պարուհիներ Կատեգորիա:Եգիպտահայ պարուհիներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Բարնումի ազդեցություն
Ֆորերի գիտափորձ
Հանրաճանաչ շոումեն Բարնումը սիրում էր կրկնել.
Գիտափորձերի օրինակներ և եզրակացություններ
Բարնումի էֆեկտը հոգեբանների հետազոտության առարկա է ավելի քան 40 տարի։ Որոշ եզրակացություններ են կատարվել, թե մարդն ինչ պայմաններում է իր անձի վերաբերյալ ընդհանրական գուշակություններին վստահելու հակվածություն ունենում, երբ են մարդիկ հակված վստահել հատկապես այդ դատողություններին, և դրանցից որ հատկանիշներն են առավելապես նպաստում այդ էֆեկտի դրսևորմանը։ Ֆորերի գիտափորձը հարյուրավոր անգամներ կրկնվել է, և Բարնումի էֆեկտի ազդեցությունը կայունորեն կրկնվել է ։
Մոսկալևկա (այլ կիրառումներ)
Մոսկալևկա, կարող է վերաբերել՝
Բարնումի ազդեցություն
Գիտափորձերի օրինակներ և եզրակացություններ
Բարնումի էֆեկտը կարելի է բացատրել սեփական անձի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությամբ (Լսարանի էֆեկտ):
Մասնակիցներից շատերը առավելապես ճիշտ համարել էին այսպիսի արտահայտություններ. «Դուք կյանքում գերադասում եք բազմազանություն և սկսում եք ձանձրանալ, երբ Ձեզ սահմանափակում են խիստ կանոններով», «Չնայած Դուք ունեք որոշ թերություններ, բայց կարողանում եք դրանք հաղթահարել»։ Առավել չհամապատասխանող եղել են հետևյալ արտահայտությունները. «Ձեր սեռական կյանքում այնուամենայնիվ լինում են աննշան խնդիրներ», «Ձեր հույսերը երբեմն լինում են բավական անիրատեսական»։
Հետաքրքիր է, որ Բարնումի էֆեկտը միայն դրական պնդումների դեպքում է աշխատում (Պոլիանայի սկզբունք, Pollyanna principle):
Երբ ուսանողներն ամբողջ լսարանի առաջ հայտնում են, որ պրոֆեսորը ճիշտ վերլուծություն է կատարել, Տրևենը թույլ է տալիս ծանոթանալ հարևանությամբ նստած ուսանողի պատասխանին։ Ըստ պրոֆեսորի՝ այս հետազոտությունը հոգեբանների կուրսի ուսումնասիրման լավ սկիզբ է։
Հետաքրքիր է, որ հոգեբանի կամ աստղագուշակի հեղինակության վրա չի ազդում այս էֆեկտը, իսկ դյուրահավատությունը հավասարապես բնորոշ է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց:
Բնավորության գործոն
Մարդու բնավորության անհատական գծերը նույնպես ազդում են Բարնումի էֆեկտի արդյունքների վրա.
Ազդեցության որոշ տեսակներ
Բարնումի էֆեկտը դրսևորվում է կոգնիտիվ շեղման (cognitive bias) որոշ դեպքերում.
Ազդեցության որոշ ոլորտներ
Բարնումի էֆեկտի ազդեցությունը տարածվում է մարդու անձը բնութագրող հետևյալ կեղծ-գիտական ոլորտների վրա.
Ֆիլմեր
Կարմիր կրակներ (2011 ԱՄՆ, Իսպանիա), ռեժիսոր և սցենարիստ Ռոդրիգո Կորտես, գլխավոր դերերում Կիլիան Մյուրֆի, Սիգուրնի Ուիվեր, Ռոբերտ Դե Նիրո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոգեբանության օրենքներ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտափորձեր Կատեգորիա:Կոգնիտիվ խախտումներ
Զլատոպիլա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Զլատոպիլա (Златопілля), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զլատոպիլա գյուղում բնակվում էր 701 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1997 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 351,03 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1922 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (191501-191600)
Աստերոիդների ցանկ (191401-191500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (191601-191700)
|} Աստերոիդների ցանկ (191401-191500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (191601-191700)
Մոսկովկա (այլ կիրառումներ)
Մոսկովկա, կարող է վերաբերել՝
Ֆալի
Ֆալի, գյուղ Կիլիկիայի Ադանայի նահանգի Ադանայի գավառում: Ուներ հայկական եկեղեցի ։
Արեպա
Արեպա, եգիպտացորենի խմորից կամ եգիպտացորենի ալյուրից պատրաստված բլիթներ։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Կոլումբիայի և Վենեսուելայի խոհանոցներում ։
Բնութագիր
Ապերաները տափակ, կլոր, առանց թթխմորի, եգիպտացորենի ալյուրից պատրաստված կարկանդակներ են։ Ըստ պատրաստման եղանակի՝ տարբերվում են տապակած, կարմրացրած, խաշած, շոգեխաշած արեպաներ։ Արեպաները՝ կախված տարածաշրջանից, նաև տարբերվում են գույնով, հոտով, չափսերով, միջուկով։ Արեպաները կարող են լինել լցոնված կամ պատված լինել մսով, ձվով, լոլիկով, աղցանով, պանրով, մանր ծովախեցգետիններով և ձկով։
Պատրաստում
Եգիպտացորենի ալյուրը խառնում են ջրի և աղի հետ, իսկ երբեմն բուսայուղի կամ կարագի, ձվի և/կամ կարագի հետ։ Ստացված խառնուրդից հեշտությամբ պատրաստվում են կոտլետի նման բլիթներ։ Եգիպտացորենի պատրաստումը արեպայի համար ընթանում է առանց նիստամալիզացիայի (եգիպտացորենի սերմերի խաշումը կամ թրջումը փայտամոխրի լուծույթում)։ Սրա շնորհիվ արեպայի ալյուրը ավելի լավն է դառնում տորտիլի պատրաստամն համար օգտագործված ալյուրից ։
Արեպայի համար նախատեսված ալյուրը պատրաստելու համար այն եփում են ջրում այնուհետև չորացնում։ Այսպիսի ալյուր օգտագործում են նաև խալկաս, բոլոս, ցամալե, էմպանդաս, չիչա և նման ճաշատեսակներ պատրաստելու համար։ Ալյուրը կարող է անվանվել masarepa, masa de arepa, masa al instante կամ harina precocida։ Եգիպտացորեին ալյուրի ամենահայտնի բրենդներն են համարվում Harina PAN-ը, Harina Juana -ը և Goya-ն Վենեսուելայում, Areparina-ն Կոլումբիայում ։
Ռատչինո (գյուղ, Վոսկրեսենսկի շրջան)
Ռատչինո (Ратчино), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Վոսկրեսենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Վոսկրեսենսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլպեդո
Վոլպեդո (Volpedo), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 1170 մարդ (2020 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 111.64մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10.48 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15059։ Հեռախոսային կոդ՝ 0131։
Վոլպեդոն հայտնի է նրանով, որ նկարիչ Ջուզեպպե Պելլիցցան ծնվել է այնտեղ եւ նույնպես մրգերի աճեցման համար, մասնավորապես դեղձի։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Լյապինո (Կրասնոդարի երկրամաս)
Լյապինո (Ляпино), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Նովոկուբանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Նովոկուբանսկի շրջանի բնակավայրեր
Նյուրնբերգյան դատախաղ-մրցույթ
Նյուրնբերգյան դատախաղ-մրցույթ (Nuremberg Moot Court), անգլերեն լեզվով միջազգային մրցույթ, որի եզրափակիչ փուլն անցկացվում է Գերմանիայի Նյուրնբերգի Արդարադատության պալատում։ Աշխարհի տարբեր ծայրերի համալսարանական թիմեր մասնակցում են մրցույթի, որտեղ իբրև Միջազգային քրեական դատարանում են և վիճարկում են մտացածին քրեական գործեր։
Դատախաղը նմանակված դատական գործընթաց է, որը հրավիրում է իրավագիտության ուսանողներին մրցելու՝ հիմնվելով Միջազգային քրեական իրավունքի իրենց բանավոր և գրավոր իրավական գիտելիքների վրա՝ ինչպես մեղադրողի, այնպես էլ պաշտպանի դիրքերից։
Բնույթ
Նյուրնբերգի դատախաղը միջազգային դատախաղ մրցույթ է։ Մասնակիցները ներկայացնում են այնպիսի պնդումներ, կարծես նրանք գտնվում են Միջազգային քրեական դատարանում։ Գործի բնույթը Միջազգային քրեական իրավունքն է։ Վերլուծելով Միջազգային քրեական իրավունքի թե՛ ընթացակարգային, և թե՛ բովանդակային բարդ խնդիրները՝ ուսանողներին բացառիկ հնարավորություն է տրվում զարգացնելու իրենց հմտությունները և եզրափակիչ փուլում բողոքելու Նյուրնբերգի Արդարադատության պալատի թիվ 600 դատական նիստերի պատմական դահլիճում, որտեղ տեղի են ունեցել Նյուրնբերգյան դատավարությունները խոշոր նացիստական ռազմական հանցագործների դեմ ։
Կազմակերպիչներ
Կազմակերպիչներն են Նյուրնբերգյան սկզբունքների միջազգային ակադեմիան և Ֆրիդրիխ-Ալեքսանդրի անվան Էռլանգեն-Նյուրնբերգի համալսարանի միջազգային քրեական իրավունքի հետազոտական բաժինը ։ Կազմակերպիչները համագործակցում են բարձր գնահատված մասնագետների հետ, ինչպիսիք են ազգային և միջազգային դատավորները, ակադեմիկոսները և այլ իրավաբաններ։
Մասնակիցներ
Նյուրնբերգյան դատախաղի առաջին մրցույթը տեղի է ունեցել 2015 թվականին, որին մասնակցել են 18 համալսարաններ աշխարհի տարբեր ծայրերից ։ Մրցույթն ամեն տարի ներգրավում է ավելի ու ավելի թիմեր ամբողջ աշխարհից, թեև ոչ բոլորն են ընտրվում Նյուրնբերգյան փուլին մասնակցելու։ 2023 թվականին հնարավոր էր 150 թիմերի մասնակցություն, որոնցից բանավոր փուլ կանցնեն մինչև 32 թիմ։
Դատախաղը թիմային է։ Նյուրնբերգի դատախաղին մասնակցող թիմերը պետք է ունենան նվազագույնը երեք և առավելագույնը հինգ անդամ (բացառությամբ թիմի մարզիչի)։ Թիմի անդամները պետք է լինեն իրավագիտության բակալավրիատի կամ մագիստրատուրայի ուսանողներ, որոնք գրանցված են ակադեմիական հաստատությունում դիմում ներկայացնելու պահին և ամբողջ մրցույթի ընթացքում։ Թիմի յուրաքանչյուր անդամի տվյալները ներկայացվում են դիմումի փուլում։
Մեկ երկրից հայտ ներկայացնող թիմերի քանակի սահմանափակում չկա։ Սակայն յուրաքանչյուր համալսարան (իր մասնաճյուղերով) կարող է մրցույթին ուղարկել միայն մեկ թիմ։ Այնուամենայնիվ, նույն համալսարանից մեկից ավելի հայտի դեպքում գնահատվում են հայտերը՝ հիմնվելով մոտիվացիոն նամակի վրա և ընտրվում է առավել մոտիվացված թիմը։
Բանավոր փուլերի ընթացքում արդար աշխարհագրական հավասարակշռություն ապահովելու համար յուրաքանչյուր երկրից ընտրվում է առավելագույնը երեք թիմ ։
Մարզիչ և համակարգող
Թիմի մարզիչը ընդհանուր խորհուրդներ է տալիս թիմի անդամներին և օգնում է նախագծել գործի ռազմավարությունը, բայց ինքը չի մասնակցում մրցույթին։ Նա կարող է լինել թիմի հաստատության անձնակազմի անդամ. մարզչի ընտրության հարցում որևէ սահմանափակում չկա։
Թիմի համակարգողը կարող է լինել նաև թիմի մարզիչ կամ թիմի անդամ։ Նա պատասխանատու է ողջ թիմի կառավարման համար, ինչպիսիք են դիմումը, բնակեցումը, վիզայի հարցերը և կազմակերպիչների հետ հաղորդակցությունը։
Մոտիվացիոն նամակ
Նյուրնբերգի դատախաղի ընդունելությունը մրցակցային է։ Ընտրող հանձնաժողովn ընտրվում է առավել մոտիվացված թիմերին՝ հիմնվելով մոտիվացիոն նամակի և աշխարհագրական ներկայացվածության անաչառության վրա։
Մոտիվացիոն նամակը պետք է արտացոլի թիմի մոտիվացիան որպես ամբողջություն և ոչ թե մեկ առանձին անդամի։ 750-ից պակաս կամ 1300 բառից ավելի մոտիվացիոն տառերով դիմումներն ինքնաբերաբար մերժվում են։ Թիմի յուրաքանչյուր անդամի անհատական մոտիվացիան կարող է ներառվել, եթե դրանք տարբերվում են միմյանցից ։
Ֆինանսավորում
Նյուրնբերգի դատախաղն անվճար է։ Կազմակերպիչները ֆինանսավորում են կոնֆլիկտային կամ հետկոնֆլիկտային երկրներից երեք թիմերից յուրաքանչյուրի երեք անդամի և մեկ թիմի մարզչի ճանապարհածախսը, գիշերավարձը և օրավարձը։ Դրա համար պետք է գրավոր փուլի թույլտվությունը ստանալուց հետո ֆինանսավորման հայտ ներկայացնել համապատասխան ժամկետներում։ Ֆինանսավորման մասին տեղեկացվում է գրավոր փուլի արդյունքների հետ միաժամանակ։
Գրավոր փուլի գնահատում
Գրավոր փուլում թիմը ներկայացնում է հուշագիր, որով տրվում է խնդրի ըստ էության լուծումը։ Կարևորվում է.
Ոչ պակաս կարևորվում է նաև.
Covid-19
Covid-19 համավարակի պատճառով Նյուրնբերգի սկզբունքների միջազգային ակադեմիան և Ֆրիդրիխ-Ալեքսանդր համալսարանի Էրլանգեն-Նյուրնբերգի միջազգային քրեական իրավունքի հետազոտական բաժինը որոշեցին չեղարկել Նյուրնբերգի դատախաղի բանավոր փուլերը, որոնք պետք է անցկացվեին Գերմանիայի Նյուրնբերգ քաղաքում, հուլիսի 29-ից մինչև 2020 թվականի օգոստոսի 1-ը։ Պահպանվել է մրցույթի գրավոր փուլը։ Մասնակցել են 40 երկրներում գտնվող 63 համալսարանների ավելի քան 250 ուսանողներ։
2020 թվականի թեմաները կենտրոնացած են եղել «կլիմայական փախստականների», ներգաղթի և ատելության խոսքի, ինչպես նաև տեղահանության և սպանության՝ որպես մարդկության դեմ հանցագործությունների արդիական խնդիրների վրա՝ թույլ տալով մասնակիցներին անդրադառնալ միջազգային քրեական իրավունքի և մարդու իրավունքների միջազգային իրավունքի հարաբերություններին։
Մրցաշարի հաղթողը որոշվել է միայն լավագույն հուշագիր անվանակարգում։ Մրցանակաբաշխությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հունիսի 19-ին առցանց` մրցախաղի ֆեյսբուքյան էջում։ Հաղթողներին հայտարարել են Նյուրնբերգյան սկզբունքների միջազգային ակադեմիայի տնօրեն Կլաուս Ռաքվիցը և Ֆրիդրիխ-Ալեքսանդր համալսարանի քրեական իրավունքի պրոֆեսոր Քրիստոֆ Սաֆերլինգը ։
Բանավոր փուլերը վերականգնվել են 2021, 2022 թվականների համար, սակայն անցկացվել են առցանց ։ 2021 թվականին մասնակցել են 30 երկրներում գտնվող 46 համալսարանների 190 ուսանող ։ 2022 թվականին մասնակցել են 41 երկրներում տեղակայված 45 համալսարանների 199 ուսանող ։
Դատախաղ 2023
Նյուրնբերգյան դատախաղի իններորդ թողարկումն ավարտվել է 2023 թվականի հուլիսի 22-ին, Նյուրնբերգում։
Նյուրնբերգյան սկզբունքների միջազգային ակադեմիայի և Ֆրիդրիխ-Ալեքսանդր համալսարանի Էրլանգեն-Նյուրնբերգի (FAU) Քրեական իրավունքի միջազգային հետազոտական բաժնի (ICLU) կազմակերպած միջազգային մրցույթը 2023 թվականին ընդունել է 22 երկրներում տեղակայված 32 համալսարաններից իրավաբանության շուրջ 120 ուսանողների։ Covid-19 համավարակի պատճառով սահմանափակումներից հետո առաջին անգամ ուսանողները կարող էին անձամբ հանդիպել Նյուրնբերգի Արդարադատության պալատում։
2023 թվականի թեման մշակութային ժառանգության դեմ դիտավորյալ հարձակումներն էին։ Եզրափակիչը նախագահել է Միջազգային քրեական դատարանի դատավոր Բերտրամ Շմիթը ։
Եզրափակչում հաղթել է Քենիայի Ստրաթմորի համալսարանի թիմը, որի կազմում էին Մելիսա Իկավան, Էմանուել Մաչարիան և Ֆիոնա Մվաուրան, ընդդեմ Ավստրալիայի Մաքքուարի համալսարանի թիմի։
Լավագույն գրավոր հուշագրերի համար մրցանակները շնորհվել են Հայաստանի Երևանի պետական համալսարանի թիմին` դատախազության, իսկ Սինգապուրի Սինգապուր-Մենեջմենթ-Համալսարանի թիմին` պաշտպանության համար ։
ԵՊՀ-ն դատախաղ 2023-ում
Մասնակիցներ`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական պրակտիկա Կատեգորիա:Միջազգային մրցություններ Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Միջազգային քրեական իրավունք Կատեգորիա:Նյուրնբերգյան դատավարություն Կատեգորիա:Նյուրնբերգ Կատեգորիա:Կրթական նախագծեր Կատեգորիա:Մրցույթներ Կատեգորիա:Դատախաղեր
Պիուբեգա
Բնակչությունը կազմում է 1630 մարդ։ Խտությունը՝ 102 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 16 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 46040։ Հեռախոսային կոդ՝0376։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ առաքյալ Հակոբոս Ավագը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գովերնադոր Էուժենիու Բառուս
Գովերնադոր Էուժենիու Բառուս (Governador Eugênio Barros), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ Մարանիան նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Պրեզիդենտի Դուտրայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 15 867 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 816,952 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը 19,4 մարդ\կմ2
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Մոսկովսկոե (այլ կիրառումներ)
Մոսկովսկոե, կարող է վերաբերել՝
Կոլերիա
Կոլերիա ( ), ծաղկավոր բույս, «Նոր աշխարհ» ցեղ, Գեսներիազգիների ընտանիք։ Դրանք արևադարձային բույսեր են՝ թավշյա տերևներով, ցողունով և վառ գունավոր ծաղիկներով։ Կոլերիաները կոճղարմատներ ունեցող բույսեր են և որպես կանոն իրենց աճի ցիկլում ներառվում է նաև իրենց քնի շրջանը (ժամանակաշրջան է, երբ օրգանիզմի աճը և զարգացումը ժամանակավորապես դադարեցվում է):1992 թվականին Պիտեր Քվիստի և Լորենս Սկոգի վերահրատարակած գրքում նշվում է, որ բույսի ցեղի 19 տեսակներ տարածված են Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում ։
2005 թվականին Ռոալսոնի վերջին ֆիլոգենետիկ աշխատանքում նշվում է, որ Կապանիա (Capanea ) ցեղը առաջացել է կոլերիայից ։ Պիրսիա ցեղը նույնպես ազգակից է կոլերիային։
Ինչպես շատ արևադարձային ծաղիկներ, գունավոր և էկզոտիկ կոլերիա ծաղիկները այլ երկրներ են ներմուծվել Ամերիկայից, ծաղիկները 19-րդ դարում շատ տարածված են եղել Անգլիայում և Եվրոպայում։ Կուրտիսի բուսաբանական ամսագիրը նկարազարդվել է ծաղկի բազմաթիվ տեսակներով և հիբրիդներով, սակայն ծաղիկները ներկայացվել են Աքիմենես, Գեսներիա, Իզոլոմա, Տայդա և այլ անհայտ կամ սխալ անուններով։
Մի քանի տեսակներ լայնորեն տարածված են մոլախոտերի տեսքով և առավել հակված են հիբրիդացման վայրի բնության մեջ, ինչպես նշվեց, դրանք հայտնի են բազմաթիվ անուններով, որոնք դրանց այլ տեսակների կամ հիբրիդների հոմանիշներ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր Կատեգորիա:Ծաղիկ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ռայթ իմ Վինքլ
Ռայթ իմ Վինքլ (Reit im Winkl) Գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2345 մարդ (ըստ 31 դեկտեմբերի 2010 թվականի տվյալով) ։ Զբաղեցնում է 70,99 կմ քառ. տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 139։
Մոստիշչե (այլ կիրառումներ)
Մոստիշչե, կարող է վերաբերել՝
Գեա
Գեա (հին հունարեն՝ Γαία, նշ. է երկիր), երկրի անձնավորումը։
Գեան համարվում էր մարդկանց նախամայրը և հողի գրկում թաղված մեռյալների մեծ օթևանը։
Ըստ Հեսիոդոսի Գեան առաջինն անջատվում է Քաոսից և իրենից ծնում է Ուրանոսին (Երկնքին), Հորաներին և Պոնտոսին (ծովը). Ուրանոսից Գեան ծնում է տիտաններին, կիկլոպներին, հեկատոնքեյրներին։ Գեան համարվում էր նաև Էրիննիաների, գիգանտների և մելիաների մայրը։ Պոնտոսի հետ Գեայի մերձեցումից լույս աշխարհ են եկել Ներևսը, Թավմասը, Փորկիսը, Կետոն և Եվրիբան։ Իբրև գիգանտների մայր, Գեան փորձել է օգնել գիգանտներին գիգանտոմաքիայի ժամանակ։
Գեայի պաշտամունքը մեծ դեր է խաղացել նախնիներին մեծարելիս։ Երդման ժամանակ նրա անունը ամենասրբազանն էր։ Իբրև բերք պարգևող (Գեա Կարպոֆորոս–բերքատու), Հունաստանում ամենուրեք մեծարում էին նրան։ Ըստ ավանդության, հին Դելփյան տաճարը, նախքան այստեղ Ապոլլոնի հայտնվելը, եղել է Գեայի սրբավայրը։ Դոդոնեում նա համարվում էր Զևսի կինը։ Հետագայում որպես Զևսի կին նրա մասին եղած պատկերացումները ետ են մղվում Դիոնեի, Հերայի, Դեմետրայի կերպարների շնորհիվ։ Ուշ շրջանում Գեային հաճախ շփոթել են Դեմետրիայի և Կիբելեի հետ։ Անտիկ աշխարհում Գեայի պատկերումները քիչ են. Պերգամի զոհասեղանի ֆրիզում Գեան մինչև իրանը հողի մեջ է, ձախ ձեռքին առատության եղջյուրը բռնած, նա աղաչում է Զևսին գթալ գիգանտներին ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Հունական աստվածուհիներ Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Ռաֆիկովո (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)
Ռաֆիկովո (Рафиково, Рафиҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Հելենա Սկիրմունտ
Հելենա Սկիրմունտ (Սկիրմունտովա, Гелена Скірмунт, ), պոլեսիեացի ինքնուս նկարիչ և քանդակագործ, թեև կարճ ժամանակահատված ուսանել է գերմանացի և իտալացի նկարիչների մոտ։ 1863 թվականի լեհական ապստամբությանը մասնակցելու համար արտաքսվել է Ռուսաստան և կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել Ղրիմում։ Որպես նկարչուհի՝ ստեղծել է բնանկարներ, դիմանկարներ և սրբապատկերներ, որպես քանդակագործ՝ կերտել է դիմապատկերներով մեդալիոններ, ստեղծել կրոնական թեմաներով գործեր։ Հետագա տարիներին զբաղվել է պատմական քանդակագործությամբ՝ ոգեշնչվելով Լիտվական մեծ դքսության պատմությունից։
Նրա դուստրը՝ Կոնստանցիա Սկիրմունտը, եղել է հայտնի պատմաբան։
Կենսագրություն
Հելենա Սկիրմունտը ծնվել է 1827 թվականին, ներկայիս Բելառուսում, այն ժամանակ՝ Ռուսական կայսրության Պինսկի և Ստոլինի քաղաքների միջև գտնվող Կալոդնաե բնակավայրում, մարշալ Ալեքսանդր Տոմաշևիչ-Սկիրմունտ Ադամովիչի և նրա կնոջ՝ Հորտենս Միհալավնի Օրդայի (եղել է նկարիչ Նապոլեոն Օրդայի քույրը) ընտանիքում։ Հելենայի նախնիները 13-րդ դարից սերող ազնվականներ էին ։ Հելենան նկարչությամբ հետաքրքրվել է վաղ տարիքից։ Կրթվել է տանը, սակայն մի քանի ամիս Վիլնյուսում սովորել է բնանկարիչ Վինցենտի Դմախովսկիի մոտ։ 1844 թվականին այցելել է Բեռլին, ավելի ուշ՝ Դրեզդեն և Փարիզ՝ ուսանելու արևմտյան արվեստ, դասեր է առել Վիլհելմ Կրուսից և Կառլ Քրիստիան Ֆոգել ֆոն Ֆոգելշտեյնից ։ 1848 թվականին ամուսնացել է Կազիմերժ Սկիրմունտի հետ (Ռոման Սիրմունտի հորեղբայրը) , որը նույնպես հետաքրքրվում է նկարչությամբ և քանդակագործությամբ ։
1852 թվականին աչքերի բուժման նպատակով մեկնել է Վիեննա, միաժամանակ քանդկագործություն սովորել Յոզեֆ Սեզարի մոտ։ Այցելել է նաև Իտալիա (Հռոմ, Միլան, Ֆլորենցիա, Նեապոլ) և դասեր առել Պիետրո Գալլիի և Լ. Ամիցիի մոտ ։ Հելենան եկեղեցիների համար ստեղծել է որոշ կրոնական գործեր, սակայն կին նկարիչ-քանդակագործներին թերահավատորեն են ընդունել։ 1863 թվականին լեհական ապստամբության ժամանակ ձերբակալվել է, աքսորվել, իսկ ամուսինն աքսորվել է Տամբովի նահանգ, Կոստրոմսկայա նահանգ ։ Մեկ տարի անց նրանք միավորվել են և բնակվել Կիրսանովում։ 1867 թվականին ազատվել են աքսորից, սակայն նրանց չեն թույլատրել հաստատվել Լիտվական մեծ իշխանությունում։ Հաստատվել են Ղրիմի Բալակլավա բնակավայրում, որտեղ ամուսնու հայրը խաղողի այգիներ ու գինեգործարան ուներ ։ Ղրիմյան տարիները եղել են Հելենայի ստեղծագործական բեղուն շրջանը։
Մահ
Հիվանդացել է դիֆթերիայով և բուժման նպատակով մեկնել է Ֆրանսիայի Ամելի լե Բեն կոմունա, որտեղ մահացել է 1874 թվականին։ Հելենայի մասունքները թաղված են իր հայրենի բնակավայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Նկարչուհիներ Կատեգորիա:Բելառուս նկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ
Լյապինո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Լյապինո (Ляпино), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Ստեպանովկա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Ստեպանովկա (Степанівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպանովկա գյուղում բնակվում էր 69 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,422 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 163,51 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(5313) Նունես
(5313) Նունես (Nunes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,215504 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9447 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4863 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1204,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,298879 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դանիայի պետական կառուցվածք
Գործադիր իշխանություն
Գործադիր իշխանությունըթագավորն իրականացնում է կառավարության միջոցով, որը ղեկավարում է վարչապետը։ Կառավարությունը պատասխանատու է ֆոլկետինգի առջև։
Օրենսդիր իշխանություն
Օրենսդիր իշխանությունն իրականացվում է թագավորի և միապալատ խորհրդարանի՝ ֆոլկետինգի հետ համատեղ, որի կազմի մեջ են մտնում 179 պատգամավոր։ Պատգամավորներից 135-ն ընտրվում են համամասնական ընտրակարգով 23 ընտրատարածքներից, իսկ 40-ը՝ կուսակցական ցուցակներով, որպեսզի ապահովվի այն կուսակցությունների ներկայացուցչությունը, որոնք լայնորեն գործում են, սակայն առանձին համայնքերում գերակա ազդեցություն չունեն։ Բացի այդ 2 պատգամավոր ընտրվում են Ֆարերյան կղզիներից և երկուսն էլ՝ Գրենլանդիայից։. 1953 թվականից յուրաքանչյուր կուսակցություն բավական է հավաքի ձայների 2%-ը, որպեսզի տեղ ստանա խորհրդարանում։ Այս ձևով լուծվում է բոլոր կուսակցություններից ներկայացուցիչներ ունենալու հարցը։ Պատգամավորները պետք է լինեն Դանիայի քաղաքացիներ՝ 18 տարեկանից բարձր, որոնք մշտապես ապրում են երկրում։ Ֆոլկետինգի ընտրությունները կայանում են 4 տարին մեկ, սակայն թագավորը (1972 թվականից թագուհի Մարգրետե II) իրավունք ունի ցրել այն ցանկացած ժամանակ։ Ֆոլկետինգը հաստատում է պետական բյուջեն և վերահսկում է օրենքների պահպանումը։ Այս գործառույթներն իրականացնում են մշտական կոմիտեները, որտեղ ներգրավված են բոլոր կուսակցությունները։
Նախարարները պատասխանատվություն են կրում իրենց նախարարությունների համար։ Կառավարությունը պետք է ստանա ֆոլկետինգի անդամների մեծամասնության աջակցությունը։ Երկար տարիների ընթացքում ոչ մի կուսակցություն մեծամասնություն չի կազմել ֆոլկետինգում, այդ իսկ պատճառով կառավարությունները ձևավորվել են կոալիցիայի վրա ։ Նախարարները կարող են մասնակցել օրենսդրական խնդիրների քննարկումներին, սակայն չլինելով ֆոլկետինգի անդամ, ձայնի իրավունք չունեն։ Թագուհին կառավարության հետ կազմում է Պետական խորհուրդ, որտեղ որոշվում են կառավարման և քաղաքականության հետ կապված բոլոր հարցերը։ Այս գործում հատկապես կարևոր դեր են խաղում Արտաքին գործերի և Ֆինանսների նախարարները։ Ֆոլկետինգի 2 հատուկ հանձնակատարներ կամ օմբուդսմեններ (ombudsman) վերահսկում են քաղաքացիական և զինվորական գործունեությունը, հետևում են օրենքների պահպանմանը և ուսումնասիրում են քաղաքացիների բողոքները։
Դատական համակարգ
Դատական համակարգը բաղկացած է 82 ստորին ատյանի դատարաններից, 2 վերաքննիչ դատարաններից (արևելյան տարածաշրջանինը գտնվում է Կոպենհագենում, արևմտյանը՝ Վիբորգում) և Գերագույն դատարանից։ Դանիայի ամենաբարձր դատարանը, որը ֆոլկետինգի կամ թագավորի նախաձեռնությամբ քննում է նախարարների հետ կապված գործերը, կազմված է Գերագույն դատարանի այն 15 դատավորներից, ովքեր երկար տարիներ այդ պաշտոնն են զբաղեցրել, և ֆոլկեինգի կողմից ընտրված 15 դատավորներից, ում ֆոլկետինգն ընտրում է 6 տարին մեկ։ Առևտրային պայմանագրերի և աշխատանքային վեճերի հետ կապված հարցերը քննում են հատուկ դատարանները։ Կան նաև դատարաններ, որոնք քննում են հոգեկան շեղում ունեցող անչափահաս անձանց կողմից կատարված հանցագործությունները։
Քաղաքացիական հայտերով, որոնք կապված են մեծ գումարների հետ, անմիջականորեն զբաղվում են բարձր ատյանի դատարանները։ Սակայն քաղաքացիական հայտերի մեծ մասը քննվում է ստորին ատյանի դատարաններում՝ ավելի բարձր ատյաններում բողոքարկելու իրավունքով։ Բոլոր քրեական գործերի վարույթներով զբաղվում է երդվյալ ատենակալների դատարանը։ Դատավորին օգնում են 2 դատական տեսուչները, ովքեր հետևում են արդարադատության պահպանմանը։ Բացի այդ յուրաքանչյուր քրեական գործին մասնակցում է դատախազը (ստորին ատյանի դատարաններում դա կարող է լինել ոստիկանության պետը կամ կոնստեբլը), ով պատասխանատու է Արդարադատության նախարարության առջև։ Մահապատիժը Դանիայում վերացվել է 1933 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքական համակարգ
Մոստովոե (այլ կիրառումներ)
Մոստովոե, կարող է վերաբերել՝
Տիմիրյազևի փողոց (այլ կիրառումներ)
Տիմիրյազևի փողոց անվանումը կարող է վերաբերել.
Ճարպակալում
Ճարպակալում, բժշկական վիճակ, որի դեպքում ավելցուկ ճարպն օրգանիզմում կուտակվում է այն աստիճան, որ կարող է բացասական ազդեցություն թողնել առողջության վրա ։ Ճարպակալմամբ տառապող մարդկանց մարմնի զանգվածի ինդեքսը՝ ՄԶԻ, որը ստանում ենք մարմնի քաշը (կգ) բաժանելով մարմնի հասակին՝ մ2-ով արտահայտված, ավելին է քան  30 կգ /մ2, երբ քաշի ավեկցուկ է համարվում 25-30 կգ /մ2-ի սահմաններում գտնվող մարմնի զանգվածը ։ Որոշ Արևելյան Ասիայի երկրներում օգտագործում են ՄԶԻ-ի ավելի ցածր արժեքներ ։ Ճարպակալումը մեծացնում է տարբեր հիվանդությունների և վիճակների հավանականության առաջացումը, մասնավորապես սիրտ-անոթային հիվանդությունների, շաքարային դիաբետ տիպ 2-ի, քնի օբստրուկտիվ ապնոէի, որոշ տեսակի քաղցկեղների, օստեոարթրիտի և դեպրեսիայի ։
Ճարպակալումն ավելի հաճախ առաջանում է չափից շատ սնունդ ընդունելուց, սահմանափակ ֆիզիկական ակտիվությունից, և գենետիկ նախատրամադրությունից ։ Որոշ դեպքերում այն պայմանավորված է գեններով, էնդոկրին խանգարումներով, դեղամիջոցներով, կամ հոգեկան խանգարումներով ։ Այն, որ ճարպակալմամբ մարդիկ քիչ են ուտում, ու քաշ են ավելացնում՝ դանդաղ նյութափոխանակության պատճառով, բժշկական տեսանկյունից այնքան էլ ճիշտ չէ ։ Միջինում ճարպակալումով մարդիկ ունենում են էներգիայի ավելի մեծ ծախս, քան նորմալ քաշով մարդիկ, ինչը միտված է ապահովելու մարմնի ավելացած քաշի լրացուցիչ էներգիայի պահանջները ։ Ճարպակալումը հիմնականում կանխարգելվում է համատեղելով սոցիալական և անձնական ընտրությունները ։ Բուժման հիմնական եղանակներն են հանդիսանում փոփոխությունները սննդակարգի և մարզանքների մեջ։ Սննդակարգի որակը կարող է բարելավվել, եթե նվազեցվի բարձր էներգետիկ արժեք ունեցող մթերքի օգտագործումն, ինչպիսիք են ճարպը կամ շաքարը, և հակառակն, ավելացվի բջջանյութով հարուստ սննդի օգտագործումը։ Դեղամիջոցները կարող են օգտագործվել համապատասխան սննդակարգի հետ, որպեսզի նվազեցնեն ախորժակն ու ճարպի ներծծումը ։ Եթե դիետան, մարզանքները և դեղամիջոցները արդյունավետ չեն, կարող է անցկացվել ներստամոքսային բալոնավորումը, կամ վիրահատություն ՝ ստամոքսի ծավալի կամ աղիքի երկարության փոքրացման նպատակով, ինչը բերում է արագ հագեցման առաջացմանը, կամ ուտելիքից սննդարար նյութերի ներծծման իջեցմանը ։
Դասակարգում
Ճարպակալումը բժշկական վիճակ է, որի դեպքում ավելցուկ ճարպն օրգանիզմում կուտակվում է այն աստիճան, որ կարող է բացասական ազդեցություն թողնել առողջության վրա ։ Այն որոշվում է ՄԶԻ-ի միջոցով, և հետագայում գնահատվում է ըստ ճարպի տարածման աստիճանի՝ որովայն-ազդրեր շրջագծի, և ընդհանուր սիրտ-անոթային ռիսկի գործոնների առկայության ։ ՄԶԻ-ն ուղղակի կապ ունի օրգանիզմում ինչպես ճարպի տոկոսային պարունակության, այնպես էլ մարմնի ընդհանուր ճարպի հետ ։ Երեխաների մոտ առողջ մարմնի զանգվածը տատանվում է կախված՝ տարիքից և սեռից։ Երեխաների և դեռահասների մոտ ճարպակալումը չի որոշվում բացարձակ արժեքներով, այլ ըստ տվյալ տարիքի նորմալ խմբի միջին տվյալների, այսինքն՝ պերցենտիլների, համաձայն որի ճարպակալում է համարվում ՄԶԻ-ի 95-րդ պերցենտիլից ավել արժեքի դեպքում ։ Հղումները, որոնց վրա հիմնված են համապատասխան պերցենտիլային արժեքները, ստացվել են ըստ 1963-1994 թվականների տվյալների, և դրանք մինչ այսօր փոփոխության չեն ենթարկվել՝ չնայած մարմնի զանգվածի աճի տենդենցի ։ ՄԶԻ-ն որոշվում է անհատի մարմնի զանգվածի և նրա հասակի մետր քառակուսու հարաբերությամբ, և հաշվվում է հետևյալ բանաձևով՝
ՄԶԻ=զանգված կգ/հասակ մ2
Մոնտիլյանա
Մոնտիլյանա (Montillana), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Գրանադա շրջանում՝ Անդալուզիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոս Մոնտես շրջանում։ Տարածքը՝ 76 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1360 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 51 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ճարպակալում
Դասակարգում
ԱՀԿ-ի կողմից հաստատված ձևակերպման որոշակի փոփոխություններ ներմուծել են մասնավոր կազմակերպությունների կողմից ։ Վիրաբուժական գրականության մեջ II և III աստիճանի ճարպակալումները ևս բաժանվում են խմբերի, որոնց նշանակությունը սակայն վիճարկելի են ՝
Քանի որ Ասիայի բնակիչների մոտ ՄԶԻ-ի ցածր արժեքներն առավել արտահայտված առողջական խնդիրներ են առաջացնում, քան Կովկասի բնակիչների մոտ, որոշ ազգեր վերանայում են ճարպակալման բնորոշումը՝ ճապոնացիները ճարպակալումն ընդունում են ՄԶԻ > 25 կգ/մ2, մինչդեռ չինացիները՝ ՄԶԻ > 28կգ/մ2 դեպքերում ։
Ազդեցությունն առողջության վրա
Մարմնի ավելցուկային քաշը սերտ կապված է մի շարք հիվանդությունների և վիճակների հետ, մասնավորապես՝ սիրտանոթային հիվանդությունների, շաքարային դիաբետ տիպ 2-ի, քնի օբստրուկտիվ ապնոէի, քացկեղի որոշ տեսակների, օստեոարթրիտի և ասթմայի ։ Որպես արդյունք՝ ճարպակալումը համարվում է կյանքի միջին տևողությունը նվազեցնող պատճառ ։
Մահացություն
Ճարպակալումը համարվում է առաջատար կանխարգելվող պատճառներից մեկն ամբողջ աշխարհում ։ Մի քանի հետազոտություններ ցույց են տվել, որ մահացության ռիսկն ամենացածրն է ՄԶԻ-ի 20-25 կգ/մ2  չծխողների շրջանում, և 24–27 կգ/մ2 ՄԶԻ-ով ներկայում ծխողների մոտ՝ ռիսկի ավելացմամբ երկու ուղղություններով էլ ։ Այս մոտեցումն ընդունվում է նվազագույնը չորս մայրցամաքներում ։ Հակառակ դրան՝ 2013թ․-ին կատարված հետազոտության տվյալներով 1-ին աստիճանի (ՄԶԻ՝ 30-35 կգ/մ2) ճարպակալումը կապված չէր ավելի բարձր մահացության հետ, ի համեմատ նորմալ քաշի, մինչդեռ ավելցուկային քաշը (ՄԶԻ՝ 25-30 կգ/մ2) կապված էր մահացության «ավելի ցածր» դեպքերի հետ՝ ի համեմատ նորմալ քաշ (ՄԶԻ՝ 18.5-25 կգ/մ2) ունեցողների։ Այլ փաստերի համաձայն ՄԶԻ-ի և որովայնի շրջագծի փոխհարաբերության կապը U- կամ J-աձև է, մինչդեռ փոխհարաբերությունը գոտկատեղ/ազդրեր և գոտկատեղ/հասակ՝ մահացության հետ մեկտեղ, ավելի դրական է ։ Ասիացիների մոտ բացասական ազդեցության ռիսկն առողջության վրա ի հայտ է գալիս արդեն ՄԶԻ-ի 22-25կգ/մ2 արժեքի դեպքում ։ ՄԶԻ-ն ավելի քան 32կգ/մ2-ի դեպքում դիտվում է մահացության կրկնակի աճ՝ 16 տարեկանից մեծ կանանց շրջանում ։ ԱՄՆ-ում տարեկան մահվան դեպքերի 111,909-ից 365,000-ի պատճառ հանդիսանում է ճարպակալումը, այն դեպքում երբ Եվրոպայում մահվան դեպքերի 1 միլիոնը (7.7%) պայմանավորված է ավելցուկային քաշով ։ Ընդհանուր առմամբ, ճարպակալումը կրճատում է կյանքի միջին տևողությունը 6-7 տարով, ՄԶԻ-ի 30–35 կգ/մ2՝ 2-4 տարով, իսկ ծանր աստիճանի ճարպակալման դեպքում (ՄԶՑ > 40կգ/մ2)՝ 10 տարով ։
Հիվանդացություն
Ճարպակալումը բարձրացնում է տարբեր ֆիզիկական և հոգեկան խնդիրների առաջացման ռիսկը։ Այդ ուղեկցող հիվանդությունները հիմնականում դրսևորվում են մետաբոլիկ համախտանիշով, որը հանդիսանում է բժշկական խանգարումների համադրություն, և ներառում է՝ շաքարային դիաբետ տիպ 2, զարկերակային գերճնշում, արյան մեջ խոլեստերինի և եռգլիցերիդների բարձր մակարդակով հիվանդությունները ։ Բարդությունները կամ հարուցվում են անմիջապես ճարպակալմամբ, կամ անուղղակի ձևով կապված են այն մեխանիզմների հետ, որոնք բխում են ընդհանուր պատճառներից, ինչպիսիք են սխալ սննդակարգը և/կամ նստակյաց ապրելակերպը։ Ճարպակալման և հատուկ պայմանների միջև առկա կապի ուժգնությունը փոփոխական է։ Ամենաարտահայտված կապն առկա է շաքարային դիաբետ տիպ 2-ի հետ։ Ավելցուկային քաշն ընկած է շաքարային դիաբետով տառապող տղամարդկանց 64%-ի և կանանց 77%-ի հիմքում ։
Գոյատևման պարադոքս
Չնայած նրան, որ փաստերով հաստատված է ճարպակալման բացասական ազդեցությունն առողջության վրա, բարձր ՄԶԻ ունեցող որոշ խմբերում դիտվում է առողջական վիճակի լավացման դեպքեր, և այս ֆենոմենը հայտնի է որպես ճարպակալման գոյատևման պարադոքս ։ Պարադոքսն առաջին անգամ նկարագրվել է 1999 թվականին հեմոդիալիզ ստացող գեր կամ ճարպակալված մարդկանց մոտ, և որպես հետևանք նրանց մոտ հայտնաբերվել է սրտային անբավարարություն և պերիֆերիկ զարկերակների ախտահարում ։
Պատճառներ
Ավելորդ քանակի սննդային էներգիայի և սահմանափակ ֆիզիկական ակտիվության համատեղումը համարվում է ճարպակալման առաջացման հիմնական պատճառը մեծ մաս դեպքերում ։ Քիչ դեպքերում է պատճառը լինում  առաջնահերթ պայմանավորված գենտիկական, բժշկական պատճառներով կամ հոգեկան հիվանդությամբ ։ Ընդհակառակը, ճարպակալման աճող տեմպերը  հանրային մակարդակով, կապված են հասանելի և ախորժաբեր սննդամթերքների, մեքենաների նկատմամբ կախվածության և մեխանիկացված արտադրության առաջացման աճով ։
Ըստ 2006 թվականի հոդվածներից մեկի՝ տարբերակվել են ճարպակալման առաջացման ռիսկի այլ 10 հնարավոր պատճառներ՝ 1. անբավարար քուն, 2. ներզատական խանգարումներ (միջավայրի պոլյուտանտներ, որոնք միջամտում են լիպիդային փոխանակությանը), 3. շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի փոփոխականության նվազում, 4. ծխելու հաճախականության նվազում, քանի որ ծխելն ընկճում է ախորժակը, 5. քաշի ավելացմանը բերող դեղորայքների օգտագործում (օր․՝ ատիպիկ հոգեմետ դեղեր), 6. այնպիսի էթնիկական և տարիքային խմբերի համեմատական աճ, որոնք հակված են ավելի ծանր քաշ ունենալու, 7. հղիություն մեծ տարիքում (որը կարող է բերել ճարպակալման նախատրամադրվածության առաջացմանը երեխայի մոտ), 8. էպիգենետիկ ռիսկի գործոններ, որոնք փոխանցվում են սերնդեսերունդ, 9. բարձր ՄԶԻ-ի բնական ընտրություն, 10. ընտրողական զուգավորումը, որը մեծացնում է ճարպակալման ռիսկի գործոնների հավանականությունը, (որը կարող է բերել ճարպակալած մարդկանց թվի ավելացմանը՝ մեծացնելով պոպուլյացիայի ներսում շեղումները՝ կապված քաշի ավելացման հետ) ։ Չնայած կան ճարպակալման առաջացման հավանականության վրա տվյալ մեխանիզմների ազդեցությունը հաստատող փաստեր, դրանք ոչ այնքան համոզիչ են, և շատ հեղինակներ պնդում են, որ այս գործոնները շատ ավելի քիչ նշանակություն ունեն, քան նախորդ գլխում քննարկվածները։ 1961 2001–03 Օրական մեկ անձի կողմից սննդակարգի միջոցով ընդունվող էներգետիկ արժեքի քարտեզ 1961 թվականին (ձախ) և 2001-2003 թվականներ (աջ) 1 շնչին հասնող կալորիաներ 1 օրում
{{legend|#ff8400| 2,600–2,800 (10,900–11,700) }} {{legend|#ff6e00| 2,800–3,000 (11,700–12,600) }} {{legend|#ff5800| 3,000–3,200 (12,600–13,400) }} {{legend|#ff4200| 3,200–3,400 (13,400–14,200) }} {{legend|#ff2c00| 3,400–3,600 (14,200–15,100) }} {{legend|#cb0000| >3,600 (>15,100) }}
Սննդակարգ
2016 թվականի վերանայումը հաստատեց սննդի չարաշահումն որպես  ճարպակալում առաջացնող հիմնական գործոն ։ Բնակչության յուրաքանչյուր շնչին բաժին ընկնող սննդային էներգիամատակարարումը միանգամայն տարբերվում է տարբեր տարածաշրջանների և երկրների միջև։ Այն նշանակալի փոփոխվել է նաև ժամանակի ընթացքում ։ 1970 թվականի սկզբից մինչ 1990 թվականի վերջ  միջին սննդային էներգիան, որը հասանելի է 1 շնչին 1 օրում (գնված ուտելիքի քանակը), ավելացել է ամբողջ աշխարհում, բացառությամբ՝ Արևելյան Եվրոպայի։ 1996 թ․ Միացյալ Նահանգներն ունեցել են 1 անձին բաժին ընկնող ամենաբարձր ցուցանիշը՝ 3.654 կալորիա (15.290 կՋ) ։ Այս ցուցանիշը հետագայում 2003 թվականին աճել է մինչև 3.754 կալորիա (15.710 կՋ) ։ 1990-ականների վերջում եվրոպացիներին բաժին է ընկել 3.394 կալորիա (14.200 կՋ) / շնչին, Ասիայի զարգացած շրջաններում ՝ 2.648 կալորիա (11.080 կՋ) / շնչին, Սահարայի հարավային շրջաններում ՝ 2.176 կալորիա (9.100 կՋ) / շնչին ։ Հաստատվել է ընդհանուր օգտագործվող սննդի էներգիայի կապը ճարպակալման հետ ։Ամբողջ աշխարհում հասանելի սնման ուղեցույցները չնչին չափով կարողացան լուծել սննդի չարաշահումը և անառողջ սնման խնդիրը ։ 1971-2000 թվականներին ճարպակալման աստիճանը ԱՄՆ-ում աճել 14.5%-ից մինչև 30.9% ։ Միևնույն ժամանակահատվածում նկատվել է նաև կիրառվող սննդային էներգիայի միջին արժեքի աճ։ Կանանց համար միջին արժեքի աճը կազմել է 335 կալորիա (1.400 կՋ) օրական (1,542 կալորիա (6,450 կՋ) 1971 թվականին, իսկ 2004 թվականին 1.877 կալորիա (7.850 կՋ)), մինչդեռ տղամարդկանց մոտ աճը կազմել է 168 կալորիա (700կՋ) օրական (2.450 կալորիա (10.300 կՋ) 1971 թվականին և 2.618 կալորիա (10.950 կՋ) 2004 թվականին)։ Այս լրացուցիչ սննդային էներգիայի մեծ մասը պայմանավորված է գլխավորապես ածխաջրերի կիրառմամբ, այլ ոչ թե ճարպերի ։ Այս հավելյալ ածխաջրերի հիմնական աղբյուր են հանդիսանում քաղցրահամ ըմպելիքների օգտագործման ավելացումը, որոնք կազմում են ամերիկացի երիտասարդների օրական սննդակարգի 25%-ը, և կարտոֆիլի չիպսերը ։ Համարվում է, որ քաղցրահամ ըմպելիքների, ինչպիսիք են՝ ոչ ալկոհոլիկ խմիչքները, գազավորված, մրգային, էներգետիկ, վիտամինային ըմպելիքները և սառը թեյերը նպաստում են ճարպակալման հաճախության առաջացմանը, ինչպես նաև մեծացնում են շաքարային դիաբետ տիպ 2 և մետաբոլիկ սինդրոմի ռիսկի առաջացմանը։ Վիտամին D անբավարարությունը կապված է այն հիվանդությունների հետ, որոնք ասոցացվում են ճարպակալման հետ։
Քանի որ մեծանում է հասարակության կախվածությունը բարձր էներգետիկ արժեքով, մեծ չափաբաժիններով, արագ սննդից, կապն արագ սննդի և ճարպակալման միջև ավելի է կարևորվում ։ 1977-1995 թվականներին ԱՄՆ-ում դիտվել է արագ սննդի օգտագործման եռապատկում, իսկ ընդունվող սննդի էներգետիկ արժեքի քառապատկում ։
Ճարպակալած մարդիք մշտապես թերագնահատում են իրենց կողմից ընդունվող սննդի քանակը՝ ի տարբերություն նորմալ քաշ ունեցողների ։ Այս փաստը հաստատվել է փորձերի միջոցով, որոնք անցկացվել են կալորիմետրիկ սենյակներում և անմիջական դիտման միջոցով։
Նստակյաց կենսակերպ
Եվ՛ երեխաների, և՛ մեծահասակների շրջանում առկա է անմիջական կապ ճարպակալման ռիսկի և հեռուստադիտման տևողության միջև։ 63-73 հետազոտությունների (86%) ուսումնասիրությունը ցույց է տվել երեխաների ճարպակալման հաճախականության և ԶԼՄ-ների ազդեցության աճի միջև առկա կապը, որը համապատասխանում է հեռուստացույցի առջև անցկացվող ժամանակի աճի հետ։
Եվ՛ երեխաների, և՛ մեծահասակների շրջանում առկա է անմիջական կապ ճարպակալման ռիսկի և հեռուստադիտման տևողության միջև  ։ 63-73 հետազոտությունների (86%) ամփոփումը ցույց է տվել երեխաների ճարպակալման հաճախականության և ԶԼՄ-ների ազդեցության աճի միջև առկա կապը՝ համարժեք հեռուստացույցի առջև անցկացվող ժամանակի աճի ։
Գենետիկա
Ճարպակալումը հանդիսանում է մի շարք համախտանիշների առանձնահատուկ նշանը, այդ թվում՝ Պրադեր-Վիլլի համախտանիշ, Բարդեթ-Բիեդլի համախտանիշ, Կոհենի համախտանիշ և MOMO-համախտանիշ։ (Ոչ համախտանշային ճարպկալում տերմինը հաճախ կիրառվում է նշված վիճակները բացառելու համար) ։ Ճարպակալման վաղ դրսևորմամբ մարդկանց մոտ (վաղ ախտորոշված ճարպակալում՝ մինչև 10 տարեկան և միջին նորմալ արժեքից 3 անգամ ավելի քաշ), 7% դեպքերում հայտնաբերվում է կետային մուտացիա ։
Առավելապես ժառանգական գործոնի, այլ ոչ առանձին գեների նշանակութունն ուսումնասիրող հետազոտությունները ցույց են տվել, որ 2 ճարպակալած ծնողների երեխաների 80%-ը ևս ճարպակալած է, մինչդեռ նորմալ քաշ ունեցող ծնողների զավակների միայն 10%-ի մոտ է հայտնաբերվում ճարպակալում ։ Միևնույն միջավայրայրային գործոններին ենթարկվող տարբեր մարդիք, պայմանավորված տարբեր գենետիկական հատկանիշներով, ունեն ճարպակալմամբ տառապելու տարբեր ռիսկ ։
Խնայող գենի հիպոթեզի (thrifty phenotype hypothesis) համաձայն՝ սննդի անբավարարության հետևանքով էվոլուցիոն զարգացման ընթացքում ձևավորվել է մարդկանց հակվածություն դեպի ճարպի կուտակումը։ Սննդի առատության բացառիկ շրջաններում ճարպի տեսքով էներգիայի կուտակումը համարվել է նպաստավոր՝ սննդի հասանելիության տատանումներով աչքի ընկնող ժամանակահատվածներում, քանի որ սովի ժամանակ մեծ քանակությամբ ճարպային հյուսվածք ունեցող անհատներն ունեին գոյատևելու ավելի մեծ հնարավորություն։ Իսկ կայուն սննդի աղբյուր ունեցող հասարակության համար այս ճարպ կուտակելու հատկանիշն արդեն ստանում է պակաս հարմարողական բնույթ ։ Այս տեսակետը հանդիպեց մի շարք քննադատությունների, իսկ այլ էվոլուցա-հիմնված տեսություններից առաջարկվեցին փոփոխական գենի (drifty gene hypothesis) և խնայող ֆենոտիպի (thrifty phenotype hypothesis) հիպոթեզները ։
Այլ ախտահարումներ
Որոշ ֆիզիկական և հոգեկան խանգարումներ, նաև դրանց բուժման համար կիրառվող դեղորայքներ կարող են բարձրացնել ճարպակալման ռիսկը։ Ճարպակալման ռիսկի աճին բերող հիվանդությունների շարքում, ներառյալ յուրահատուկ գենետիկ համախտանիշները (վերևում թվարկված) դասվում են՝ հիպոթիրեոիդիզմը, Կուշինգի հիվանդությունը/համախտանիշը, աճի հորմոնի անբավարարությունը, ինչպես նաև սնման խանգարումները՝ սննդընդունման պահվածքի խանգարում (binge eating disorder) և գիշերային սնման համախտանիշ (night eating disorder) : Ամեն դեպքում ճարպակալումը չի ընդունվում որպես հոգեկան շեղում և չի ներառվում հոգեկան հիվանդությունների դասակարգման մեջ ։ Գիրության և ճարպակալման ռիսկն առավել բարձր են հոգեկան խանգարումներ ունեցող հիվանդների մոտ՝ ի համեմատ անհատների, ովքեր չունեն հոգեկան խնդիրներ ։
Որոշ դեղորայքներ կարող են բերել քաշի ավելացման և մարմնակազմության փոփոխության։ Դրանց թվին են պատկանում ինսուլինը, սուլֆոնիլուրեազան, թիազոլիդիդիոնները, ատիպիկ հոգեմետ դեղերը, հակադեպրեսանտները, ստերոիդները, որոշ հակացնցումայիններ (ֆենիտոին և վալպրոատ), պիզոտիֆեն և օրալ հակաբեղմնավորիչների որոշ տեսակներ ։
Սոցիալական դետերմինանտներ
Թեկուզ և գենետիկ գործոնի ազդեցությունը շատ կարևոր է ճարպակալման զարգացման հարցում, այնուամենայնիվ այն չի բացատրում ներկայիս ցավալի աճը առանձին երկրներում կամ գլոբալ ։ Համարվում է, որ անհատական մակարդակում ճարպակալման բերում է ընդունվող էներգիայի զգալի գերաազանցումն էներգիայի ծախսին, սակայն հանրային մակարդակում ավելի քննարկելի է այդ անհավասրակշռության պատճառները։ կան բազմաթիվ տեսակետներ այդ ֆենոմենի բացատրության համար, սկայան ավելի ընդունելին համարվում է բազմագործոնային բնույթը։
ՄԶՑ-ի և սոցիալական դիքրի միջև առկա փոխհարաբերությունը տարբեր է ամբողջ աշխարհում։ Ըստ 1989 թվականի տվյալների՝ բարձր ծավին պատկանող կանանց շրջանում ճարպակալման առաջացման հավանականությունը քիչ հավանական է։ Իսկ տղամարդկանց շրջանում նման կապի առկայություն չի նկատվում։ Զարգացող երկրներում բարձր խավին պատկանող կանայք, տղամարդիք և երեխաներն ավելի հաճախ են տառապում ճարպակալմամբ ։ Նշված արդյունքների թարմացումը, կատարված 2007 թվականին, հայտաբերել է միևնույն փոխհարաբերությունը, սակայն վերջին դեպքում այն եղել է ավելի թույլ։ Կորելացիայի նման նվազումն աառավելապես բացատրվում է գլոբալիզացիայով ։ Զարգացած երկրներում ճարպակալած մեծահասկաների և ավելցուկային քաշով դեռահասների թիվը կորելացվում է եկամտի հետ։ Միևնույն փոխհարաբերությունը դիտվում է նաև ԱՄՆ-ի նահանգներում․ ավելի մեծաքանակ թվով հասուն մարդիք, նույնիսկ բարձր խավին պատկանող, տառապում են ճարպակալմամբ առավել անհամասեռ նահանգներում ։
Սոցիալական դիրքի և ՄԶՑ-ի միջև առկա ասոցիացիայի վերաբերյալ մի շարք բացատրություններ են առաջ քաշվել։ Համարվում է, որ զարգացած երկրներում հարուստ մարդիք ավելի մեծ հնարավորություններ ունեն սննդարար մթերքներ օգտագործելու, բարձր ֆիզիկական պատրաստվածություն ունենալու համար և նրանք ենթարկվում են ավելի մեծ ճնշման հասարակության կողմից և ավելի։ Չզարգացած երկրներում դիտվող օրինաչափությունները պայմանավորվում են սննդի ձեռք բերման ունակություններով, ֆիզիկական ջանքեր պահանջող աշխատանքներով և մարմնի մեծ չափսեր ունենալուն խթանող մշակութային սովորություններով ։ Մարդկանց վերաբերմունքը մարմնի քաշի հանդեպ ևս շատ կառևոր դեր է կատարում։ Ժամանակի ընթացքում ՄԶՑ-ի փոփոխություններ դիտվում են ընկերների, քույր-եղբայրների և ամուսինների միջև ։ Սթրեսը և ցածր սոցիալական դիրքի ընկալումը բարձրացնում են ճարպակալման ռիսկը ։
Անհատական քաշի վրա զգալի ազդեցություն ունի ծխելը։ Ծխելը դադարեցնելուց հետո 10 տարվա ընթացքում տղամարդկանց շրջանում դիտվում է քաշի ավելացում 4.4 կիլոգրամ (9.7 ֆունտ), իսկ կանանց շրջանում՝ 5.0 կիլոգրամով (11.0 ֆունտ) ։ Ամեն դեպքում ծխելը փոքր ազդեցություն ունի ճարպակալման համընդհանուր մակարդակի վրա ։
ԱՄՆ-ում զավակների թիվը ևս կորելացվում է ճարպակալման ռիսկի հետ։ Յուրաքանչյուր երեխայի ծննդի հետ ճարպակալման ռիսկն աճում է կանանց մոտ 7%-ով, իսկ տղամառդկանց մոտ՝ 4%-ով ։ Սա կարող է հավանաբար բացատրվել նրանով, որ ծնողից կախվածություն ունեցող երեխաների առկայության պարագայում նվազում է ֆիզիկական ակտիվությունը արևմտյան շրջանի ծնողների կյանքում ։
Զարգացող երկրներում ուրբանիզացիան ևս մեծ դեր է խաղում ճարպակալման հարցում։ Չինաստանում համընդհանուր ճարպակալման մակարդակը կազմում է 5%, սակայն որոշ քաղաքներում այն հասնում է 20%-ի ։
Զարգացող երկրներում ճարպակալման մակարդակի աճի այլ նպաստող գործոն կարող է հանդիսանալ կյանքի վաղ շրջանում թերսնուցումը ։ Թերսնուցման հետևնքով զարգացող էնդոկրին վերակառուցումները բերում են նրան, որ օրգանիզմը սկսում է կուտակել ճարպը՝ սննդամթերքի հասանելի դառնալուց հետո ։