cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քուին
1977 թվականին թողարկվել է «News of the World» ալբոմը, որը իր մեջ ներառվել են «We Will Rock You» և «We Are The Champions» երգերը։ Այս երգերը դարձել են տարբեր սպորտային առաջնությունների և իրադարձությունների օրհներգեր։ 1980 թվականների սկզբին Queen խումբը դարձել է աշխարհում ամենավաճառվող արենա ռոք խմբերից մեկը։ «Another One Bites the Dust»-ը դարձել է նրանց ամենավաճառվող սինգլը, իսկ նրանց 1981 թվականի Greatest Hits ալբոմը դարձել է Մեծ Բրիտանիայի ամենավաճառվող ալբոմը և ութ անգամ պլատինե հավսատագրում է ստացել ԱՄՆ-ում։ Նրանց ելույթը 1985 թվականի Live Aid համերգի ժամանակ տարբեր հրատարակությունների կողմից ճանաչվել է որպես լավագույն ելույթ ռոք երաժշտության ամբողջ պատմության մեջ։ 1986 թվականի օգոստոսին Մերկուրին վերջին անգամ է հանդես եկել խմբի հետ։ 1991 թվականին նա մահացել է թոքաբորբից, ինչը ՁԻԱՎի հետևանքներից մեկն էր։ Դիքոնը լքել է խումբը 1997 թվականին։ 2004 թվականից Մեյը և Թեյլորը հյուրախաղերով հանգես են գալիս Queen անվան տակ, վոկալիստներ Ադամ Լամբերտի և Փոլ Ռոջերսի հետ միասին։
Խմբի «Bohemian Rhapsody», «We Will Rock You», «We Are the Champions», «Another One Bites the Dust», «Radio Ga Ga», «The Show Must Go On» երգերը դասական ռոքի օրինակներ են ։ Queen-ի վաճառքների քանակը տատանվում է 170 միլիոնից մինչև 300 միլիոն ձայնագրումներ, դարձնելով նրանց ամբողջ աշխարհում ամենավաճառվող երաժշտական կատարողներից մեկը։ Միայն 2009 թվականին Queen-ը վաճառել է ավելի քան 300 միլիոն ալբոմ ամբողջ աշխարհում, որից 42.8 միլիոնը՝ Միացյալ Նահանգներում։ 2007 թվականին Մեծ Բրիտանիայում BBC Two-ի կողմից անցկացված «Բոլոր ժամանակների լավագույն խումբը» հարցման արդյունքում Քուինը առաջ անցնելով Բիթլզին և Ռոլինգ Սթոունզին գրավել է առաջին հորիզոնականը։ Նույնիսկ 1991 թվականին՝ Ֆրեդի Մերկուրիի մահից հետո, Քուինը կարողացել է պահպահել իր դիրքերը երաժշտության ասպարեզում և մնալ լավագույնը շատերի համար։ 2001 թվականին խումբը մտել է «Ռոքնռոլի փառքի սրահ»։
Խմբի բոլոր չորս անդամներն էլ հիթ երգերի հեղինակներ են։ Դրա շնորհիվ նրանք 2003 թվականին ընդգրկվել են «Երգերի հեղինակների փառքի սրահ»-ում։
2018 թվականին ստացել են «Grammy Lifetime Achievement Award» մրցանակ։
«Rolling Stone» ամսագիրը նրանց ընդգրկել է 100 լավագույն արտիստների ցանկի 52-րդ հորիզոնականում ։
1968-1974 թվականներ՝ վաղ շրջան
1968 թվականին Լոնդոնի Կայսերական քոլեջի կիթառահար Բրայան Մեյը և բասիստ Թիմ Սթաֆելը որոշել են երաժշտական խումբ ստեղծել։ Մեյը քոլեջում տեղադրել է «Փնտրում ենք Միտչ Միտչելի/Ջինջեր Բեյքերի նման թմբկահար» հայտարարությունը, ինչին արձագանքել է ատամնաբուժություն սովորող երիտասարդ Ռոջեր Թեյլորը և դարձել խմբի անդամ։ Խումբը ստացել է «Smile» անվանումը ։ Իլինգի արվեստի դպրոցում Սթաֆելը ծանոթացել է զանզիբարցի հնդկական ծագմամբ ուսանող Ֆարոկ «Ֆրեդի» Բուլսարայի հետ ։ Բուլսարան այդ ժամանակ Հիթրոու օդանավակայանում աշխատում էր որպես բեռնափոխադրող։ Ծանոթանալով «Smile» խմբի ոճին՝ դարձել է խմբի երկրպագուներից մեկը ։
1970 թվականին Սթաֆելը լքել է «Smile»-ը և միացել «Համփի Բոնգ» խմբին։ Նրա փոխարեն խմբի նոր անդամ է դարձել Բուլսարան, որը ոգեշնչել է խմբի անդամներին փոխել խմբի անունը և դնել «Queen»։ Հուլիսի 18-ին կայացել է նոր կազմով առաջին ելույթը ։ Որոշ ժամանակահատված խումբը չէր կարողանում գտնել համապատասխան բասիստ։ 1971 թվականի մարտին որոշումը վերջապես կայացվել է և Ջոն Դիքոնը ընտրվել է բասիստ, ինչից հետո նրանք սկսել են պլանավորել առաջին ալբոմի թողարկումը։ Նրանք ձայնագրել են իրենց առաջին փորձնական չորս երգերը՝ «Liar»-ը, «Keep Yourself Alive»-ը, «The Night Comes Down»-ը և«Jesus»-ը, սակայն ոչ ոք հետաքրքրված չէր դրանցով ։ Այդ ժամանակահատվածում «My Fairy King» երգի «Մայր Մերկուրի, տես թե ինչ են նրանք ինձ արել» տողից ոգեշնչված Ֆրեդին որոշել է ազգանունը փոխել «Մերկուրի» ։ 1971 թվականի հուլիսի 2-ին «Քուինը» ունեցել է իր առաջին ելույթը հիմնական կազմով (Ֆրեդի Մերկուրի, Ջոն Դիքոն, Բրայան Մեյ և Ռոջեր Թեյլոր) ։
Մերկուրին հաճախել է արվեստի քոլեջ և ունենալով համապատասխան հմտություններ՝ անձամբ ստեղծել է խմբի լոգոն և անվանել «Քուինի խաչ»։ Քիչ հետո թողարկվել է խմբի առաջին ալբոմը ։ Խորհրդանիշը ստեղծվել է բոլոր չորս անդամների աստղակերպերի համախմբումից։ Երկու աստղերը խորհդանշում են Դիքոնին և Թեյլորին, խեցգետինը՝ Մեյին, իսկ երկու փերիները՝ Ֆրեդիին ։ 1972 թվականին «De Lane Lea Studios»-ում Ջոն Էնթոնին նկատել է խմբին և ծանոթացել նրանց աշխատանքին, ինչից հետո սկսվել են բանակցություններ «Trident Studios»-ի հետ։ Այդ իրադարձություններից հետո Նորման Շեֆիլդը առաջարկել է խմբին համագործակցել «Neptune Productions»-ի հետ, որը «Trident»-ի ենթաբաժիններից մեկն էր։ Այն պետք է կառավարեր խումբը և օգներ նոր ձայնագրող սարքավորումների տրամադրմամբ։ Գործարքը ձեռնտու էր բոլոր կողմերի համար, քանի որ ստուդիան ստանում էր հնարավորություն զարգանալ մենեջմենթի ոլորտում, մինչդեռ խումբը այսուհետև կարող էր օգտագործել և ձայնագրել նույն սարքավորումներով, որոնցով աշխատում են «The Beatles»-ը և Էլթոն Ջոնը ։ Ռոջեր Թեյլորը հետագայում այդ ստուդիայում անցկացված ժամերն անվանել է «ոսկե փոշի» ։
1973 թվականին խումբը պայմանագիր է կնքել «Trident»-ի հետ։ Մինչև նույն տարվա հուլիսը «Քուինը» թողարկել և հանրությանն է ներկայացրել իր դեբյուտային ալբոմը, որը ներառել է ծանր մետալի և պրոգրեսիվ ռոքի խառնուրդը։ Ալբոմը քննադատների կողմից լավ գնահատականներ է ստացել։ «Rolling Stone»-ի Գորդոն Ֆլեթչերը անվանել է այն «գերազանց», իսկ Չիկագոյի «Daily Herald» ամսագիրը նշել է, որ «դեբյուտային ալբոմը միջինից բարձր որակի է»։ Լավագույն երգը՝ «Keep Yourself Alive»-ը, սակայն, չնչին վաճառքներ է ունեցել, իսկ ալբոմը հանրության կողմից բավական ուշադրության չի արժանացել։
1974 թվականին թողարկվել է խմբի երկրորդ մինի ալբոմը՝ «Queen II»-ը, որի շապիկի վրա խմբի պատկերն էր։ Դրա հեղինակը ռոք լուսանկարիչ Միկ Ռոքն էր ։ 1975 թվականին այդ պատկերը հանդիսացել է «Բոհեմական Ռապսոդիա» երգի տեսահոլովակի հիմք ։ Այն դարձել է «Քուինի» առաջին ալբոմը, որը հայտնվել է Բրիտանիայի չարթերում՝ զբաղեցնելով 5-րդ հորիզոնական ։ Ֆրեդի Մերկուրիի գրած գլխավոր սինգլը՝ «Seven Seas of Rhye»-ը, Մեծ Բրիտանիայի չարթերում զբաղեցրել է 10-րդ հորիզոնականը և դարձել խմբի առաջին հիթը ։ Ալբոմը խմբի յուրահատուկ բազմաշերտ հնչողության առաջին իրական վկայությունն է և պարունակում է երկար ու բարդ գործիքային հատվածներ, ֆենտեզի թեմայով տեքստեր և երաժշտական վիրտուոզություն ։ Ալբոմը ներառում էր նաև «The March of the Black Queen» երգը, որը տևում էր 6 րոպե և կրկներգ չուներ ։ Քննադատների կարծիքները տարբեր են եղել։ «Daily Vault»-ն այն բնութագրել է որպես «սպառնալից» ։ «Winnipeg Free Press»-ը, գովաբանելով խմբի դեբյուտային ալբոմը, նշել է, որ չի հավանել «Queen II»-ը՝ նկարագրելով այն որպես «գերհագեցած հրեշավորություն»։ «AllMusic»-ն այն համարել է խմբի մոլի երկրպագուների կողմից ամենասիրված ալբոմը ։ Այն «Քուինի» երեք ալբոմներից առաջինն է, որը տեղ է գտել «1001 ալբոմ, որոնք դու պետք է լսես նախքան մահանալը» գրքում։
1974–1976 թվականներ՝ «Sheer Heart Attack»-ից մինչև «A Night at the Opera»
1975 թվականի վերջում Queen-ը ձայնագրել և թողարկել են «A Night at the Opera» ալբոմը, վերցնելով այդ անվանումը Մարքս եղբայրների հայտնի ֆիլմից։ Այն ժամանակ դա երբևէ թողարկված ամենաթանկարժեկ ալբոմն էր ։ Ալբոմը տարբերվում է երաժշտական ոճերի բազմազանությամբ և ստերեոձայնի հետ փորձերով։ Մերկուրիի կողմից գրված «Love of My Life» երգը ներառում էր արֆա և լրացուցիչ վոկալային հարմոնիաներ ։ Ալբոմը ամենահաջողակն էր Մեծ Բրիտանիայում։ Այն երեք պլատինե հավաստագրման է արժանացել Միացյալ Նահանգներում։ 2004 Channel-ի հարցման արդյունքներով ալբոմը ճանաչվել է բոլոր ժամանակների 13-րդ լավագույն երգ ։ Գինեսի համաշխարհային հարցման արդյունքով այն ճանաչվել է 19-րդ մեծագույն ալբոմ ։ 2004 թվականի Q ամսագրի «50 լավագույն բրիտանական ալբոմներ» ցանկում այն գրավել է 16-րդ հորիզոնականը։ Rolling Stone ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 100 մեծագույն ալբոմներ» ցանկում ալբոմը 11-րդ տեղ է գրավել ։ A Night at the Opera-ն Queen-ի երրորդ և վերջին ալբոմն է, որը ներկայացվել է «1001 ալբոմ, որոնք դու պետք է լսես նախքան մահանալը» գրքում ։
Ալբոմի վրա եղել է նաև «Bohemian Rhapsody» հիթ սինգլը, որը գլխավորել է Բրիտանիայի չարթերը 9 շաբաթ շարունակ։ Ֆրեդիի մոտ ընկերը և խորհրդատուն՝ Քենի Էվերետը մեծ դեր է ունեցել սինգլի ստեղծման մեջ ։ Դա Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ երրորդ ամենավաճառվող երգն է «Do They Know It’s Christmas?» և «Candle in the Wind 1997» երգերից հետո։ Այն նաև իններորդ տեղ է զբաղեցրել ԱՄՆ-ի չարթում։ Դա միակ սինգլն է, որը վաճառվել է միլիոնից ավելի պատճեններով երկու տարբերակով ։ «Bohemian Rhapsody»-ն ճանաչվել է բոլոր ժամանակների մեծագույն երգ երեք հարցումների արդյունքում   ։
Տեսահոլովակի մասին «Rolling Stone» ամսագիրը հայտնել է, որ դրա ազդեցությունը դժվար է գերագնահատել ։ The Guardian-ը ասել է, որ «այսօրվանից երգը կդառնա կարևոր գործիք երաժշտության մարքեթինգի համար» ։ «You're My Best Friend» երկրորդ սինգլը՝ Ջոն Դիքոնի կողմից գրված երկրորդ երգը, տասնվեցերորդ տեղ է գրավել Միացյալ Նահանգների չարթում։ A Night at the Opera Tour շրջագայությունը սկսել է 1975 թվականի նոյեմբերին, ընդգրկելով ամբողջ Եվրոպան, Միացյալ Նահանգները, Ճապոնիան և Ավստրալիան ։
A Day at the Races (1975—1976)
1976 թվականի դեկտեմբերին խումբը թողարկել A Day at the Races ալբոմը, որը դարձել է A Night at the Opera ալբոմի տրամաբանական շարունակությունը ։ Queen-ը որոշել են ինքնուրույն դառնալ ալբոմի պրոդյուսեր (մինչ այդ նրանց օգնում էր Ռոյ Թոմաս Բեյքերը)։ Ալբոմը քննադատների մոտ զայրույթ է առաջացրել՝ Queen-ին մեղադրում էին նախորդ ալբոմը կրկնելու փորձի մեջ։ Բրայան Մեյը ասել էր, որ բոլոր երգերը պատրաստվում էին միաժամանակ, պարզապես մի քանի երգեր թողարկվել են 1975 թվականին, մյուսները՝ 1976-ին։ Այնուամենայնիվ, A Day at the Races-ը առաջին տեղ է զբաղեցրել բրիտանական չարթում, և երկրորդ՝ ԱՄՆ-ում, իսկ «Somebody to Love» հիթ է դարձել։ «Tie Your Mother Down» կոմպոզիցիայի կարճ տարբերակը կատարվել է Քուինի համերգների մեծամասնությունների ժամանակ ։ Բացի այդ, «Somebody to Love» և «Good Old-Fashioned Lover Boy» երգերի համար տեսահոլովակներ են նկարահանվել։
Queen-ը որոշել են, որ պետք է ժամանակ գտնել հաջողությունները նշելու և երկրպագուներին շնորհակալություն հայտնելու համար, մեծ համերգ ունենալով Գայդ պարկում։ Այն ավելի քան 150000 մարդ է հավաքել, և նրանք շրջագայություն են կազմակերպել Շոտլանդիայով, ԱՄՆ-ով, Ճապոնիայով և Ավստրալիայով ։
News of the World և Jazz (1977—1979)
1977 թվականի հոկտեմբերին թողարկվել է News of the World սկավառակը, որի մեջ Queen-ը քայլ է կատարել արտ ռոքից դեպի հնչման պարզություն և զսպվածություն ։ Այդ սկավառակը երեք սուպերհիթ է բերել խմբին․ «We Will Rock You», «Spread Your Wings» և «We Are the Champions»։ Մնացած հարցերով այն այդքան էլ հաջող չէր։ Մեծ Բրիտանիայի չարթում զբաղեցրել է չորրորդ և ԱՄՆ-ում՝ երրորդ հորիզոնականները ։ Խումբը համերգներով հանդես է եկել Շվեդիայում և շրջագայություն է անցկացրել Հյուսիսային Ամերիկայով և Եվրոպայով։
1979 թվականին թողարկվել է Live Killers ալբոմը, «Queen»-ի համերգային ալբոմը, որի մեջ հետագայում ներառվել են խմբի հայտնի երգերի համերգային տարբերակները։ Այն թողարկվել է նոր ստուդիական ալբոմի փոխարեն, քանի որ երաժիշտները լիովին նվիրվել են համերգներին։ Մերկուրին առաջին անգամ դուրս է եկել բեմ Fender Telecaster կիթառով, «Crazy Little Thing Called Love» կոմպոզիցիան կատարելու համար, որը հետագայում ընդգրկվել է The Game ալբոմի մեջ։ Դա միակ երգն է, որի ժամանակ Մերկուրին կիթառ է նվագում։ Live Killers ալբոմը 3-րդ տեղ է զբաղեցրել Մեծ Բրիտանիայում և 16-րդ՝ ԱՄՆ-ում ։
The Game, Flash Gordon և Hot Space (1980—1982)
1980 թվականներին սկսվում է Queen-ի ստեղծագործության նոր շրջան։ Խումբը աստիճանաբար հեռացել է գլեմ ռոքից, իսկ Մերկուրին փոխել իր բեմային կերպարը․ կտրել է մազերը, բեղեր աճեցրեց։ 1980 թվականներին թողարկվել է The Game ալբոմը։ «Play the Game»-ը՝ ալբոմի գլխավոր երգը, ուղեկցվում էր տարօրինակ տեսահոլովակով․ հետևի պլանին կրակ է, որի մեջ ձուլվում են երաժիշտները․ դա համակարգչային գրաֆիկայի առաջին օգտագործումն է։ Հատուկ հաջողություն էր վայելում Դիքոնի «Another One Bites the Dust» երգը։
Նույն թվականին Queen-ը երաժշտություն է ձայնագրել «Ֆլեշ Գորդոն» ֆիլմի համար։ Դա լավ է ընդունվել Մեծ Բրիտանիայում, բայց ձախողվել է ամերիկյան հարթակում։ Ձայնագրման ժամանակ որպես գերակշռող գործիք օգտագործվել է սինտեզատորը։
1981 թվականին թողարկվել է Greatest Hits ժողովածուն։ Խումբը Դեյվիդ Բոուիի հետ ձայնագրել է «Under Pressure» երգը, որը թողարկվել է որպես սինգլ և առաջին հորիզոնական գրավել ինչպես Անգլիայում, այդպես էլ մի շարք այլ երկրներում։ Խմբի համերգը Մոնրեալում ձանագրվել է 35 մմ ժապավենի վրա և թողարկվել «Queen Rock Montreal» անվան տակ։1982 թվականը նշանավորվել է մեծ համերգային շրջագայություններով․ «Queen»-ը մոտ 70 համերգ է ունեցել Մեծ Բրիտանիայում, Արևմտյան Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Ճապոնիայում։ Թողարկվել է Hot Space նոր ալբոմը, որի գլխավոր հիթն է դարձել «Under Pressure»-ը։ Բրիտանական հեռուստատեսությունը ֆիլմ է նկարահանել համերգի մասին, որը թողարկվել է 2004 թվականին «Queen on Fire՝ Live at the Bowl» անվան տակ։ Մամուլի բացասական քննադատության պատճառով խումբը ստիպված էր ավելի քիչ հարցազրույցներ ունենալ ։
The Works և A Kind of Magic (1983—1986)
1983 թվականի սկզբում խումբը կանգնեցրելը աշխատանքը՝ բոլոր երաժիշտները աշխատում էին մենակատար պրոեկտների վրա։ Մերկուրին և Թեյլորը սոլո ալբոմներ էին ձայնագրել՝ Mr. Bad Guy և Strange Frontier։ Մեյը մինի ալբոմ է թողարկել «Star Fleet Project» անվանմամբ, Էդի Վան Հալենի հետ համագործակցությամբ։
1984 թվականին The Works ալբոմը երկրորդ տեղ է զբաղեցրել Մեծ Բրիտանիայի չարթերում։ «Radio Ga Ga» երգը գլխավորել է աշխարհի 19 երկրների չարթերը։ Շատ էմոցիաներ է առաջացրել «I Want to Break Free» երգի համար տեսահոլովակը։ Տեսահոլովակի հիմնական սյուժեն տեղի է ունենում «Coronation Street» հայտնի բրիտանական հեռոսւտասերիալի դեկորացիաներում, իսկ երաժիշտները կանացի հագուստ են կրում։ Երգը դարձել է Աֆրիկյան Ազգային Կոնգրեսի պաշտոնական օրհներգ։ Խումբը ելույթ է ունեցել «Golden Rose» փառատոնին Մոնտրյո քաղաքում, իսկ ելույթի ձայնագրությունը մտել է «Greatest Video Hits II» DVD-ի կազմ։
1985 թվականին «Queen»-ը մասնակցել է «Rock in Rio» փառատոնին։ Հետո այդ ելույթը հայտնվել է «Live in Rio» DVD-ի վրա, ինչպես նաև Տոկիոյում մասիսի 11-ի համերգը։ 1985 թվականի հուլիսի 13-ին խումբը ելույթ է ունեցել «Live Aid» խոշոր բարեգործական համերգին։ Շատ քննադատներ անվանել են այդ ելույթը լավագույնը երաժշտության ամբողջ պատմության մեջ ։
1986 թվականին թողարկվել է A Kind of Magic ալբոմը։ Երաժիշտները կազմակերպել են համերգների սերիա «Magic Tour» անվանմամբ։ Երեք ամենախոշոր համերգները Լոնդոնում, Նեբուորտում և Բուդապեշտում 400000 մարդ են հավաքել։ «Magic Tour»-ը դարձել է խմբի վերջին համերգային շրջագայությունը։ Դրանից էլ սկսել են Մերկուրիի հիվանդության մասին շշուկները։ Նա ժխտում էր դա, ասելով, որ առողջ տեսք ունի։
The Miracle, Innuendo, Made in Heaven և Queen Forever (1989-2014)
1989 թվականին խումբը թողարկել է The Miracle ալբոմը, որը տարբերվում էր Քուինի նախորդ ալբոմներից։ Մերկուրիի ձայնը մի փոքր փոխվել էր, նա սափրել էր բեղերը և սկսել էր ավելի լուրջ հագնվել։ Ալբոմի հետ միասին թողարկվել է հինգ սինգլ։ Տեսահոլովակների թողարկումը Մերկուրիի հիվանդության մասին շշուկներին հանգեցրեց, որը ակտիվորեն հերքվում էր ինչպես խմբի անադմների, այնպես էլ Մեկուրիի կողմից։ Ալբոմի գլխավոր երգը դարձավ հինգ րոպե տևողությամբ «The Miracle» ստեղծագործությունը։ Ձայնի փոփոխումը, հնարավոր է, որ տեղի է ունեցել հիվանդության ազդեցության պատճառով, սակայն հայտնի է, որ 1990 թվականին թոքերի զարգացող հիվանդության պատճառով Մերկուրին դադարել է ծխել։
1990 թվականին խմբի մասին ոչ մի տեղեկություն չհայտնվեց, խմբի բոլոր անդամները հաղորդեցին, որ «ամեն ինչ կարգին է», սակայն կյանքի և իմիջի ոճի կտրուկ փոփոխությունը երկրպագուների շրջանում զարմանք և տագնապ առաջացրեց։ Քուինը «Brit Awards» երաժշտական մրցանակ ստացավ, իսկ մրցանակաբաշխության ժամանակ Մերկուրիի հայտնվելը դարձավ նրա վերջին հրապարակային հայտնվելը։ Ավանդական խոսքերի փոխարեն Մերկուրին ուղղակի ասաց՝ «Շնորհակալություն, բարի գիշեր» (անգլ. Thank you, good night)։
1991 թվականը դարձավ Քուին խմբի փաստացի գոյության վերջին տարին։ Մերկուրիի մահվանից քիչ առաջ թողարկվեց Innuendo ալբոմը։ Շատ երկրպագուներ այն համարում են Քուինի ամենանշանավոր ստեղծագործություններից մեկը։ Ալբոմը սկսվում է նույնանուն երգով, որը հիշեցնում է «Bohemian Rhapsody» երգը՝ ստանդարդ երեք րոպե տևողության փոխարեն վեց րոպե տևողությամբ և տարբեր երաժշտական ուղությունների համադրությամբ։ Այս երգը դարձավ սկզբունքների ևս մեկ շեղում։ Բոլոր ձայնագրվել են Քուինի կողմից և առանց այլ սեսիոն երաժիշտների ներգրավման։ «I'm Going Slightly Mad» երգի համար գրոտեսկ ոճի, թատրոնային սև և սպիտակ տեսահոլովակ է նկարահանվել՝ պինգվինների և գորիլայի դեր կատարող դերասանի մասնակցությամբ։
Ալբոմի ամենահայտնի երգը դարձավ «The Show Must Go On»-ը, որտեղ լիրիկական հերոսը հարցնում է գոյության իմասի մասին և հայտնում է, որ հույս ունի մահից հետո ֆիզիկական և հոգևոր ազատություն ձեռք բերել։ Բառացի թարգմանության մեջ երգի կրկներգը ասում է՝
«The Show Must Go On» երգը ներառվել է 20-րդ դարի լավագույն հարյուր երգերի ցանկում և ունի մեծ թվով քավեր տարբերակներ։ Իր մահից առաջ Մերկուրին կարգադրել էր «Bohemian Rhapsody» երգի վերահրապարակումից ստացված ողջ հասույթը փոխանցել Թերի Հիգինսի՝ ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համար բարեգործական ֆոնդին։ Երկու «Ա» կողմերով թողարկվել է «Bohemian Rhapsody» / «These Are the Days of Our Lives» սինգլը։ Սա երաժշտության պատմության մեջ առաջին դեպքն էր, երբ նույն երգը տարբեր տասնամյակների չարթերում կարողացել է առաջին հորիզոնական զբաղեցնել։ «These Are the Days of Our Lives» երգի տեսահոլովակը դարձավ Մերկուրիի կյանքի ընթացքում նրա մասնակցությամբ վերջին տեսահոլովակը։ Իր մահից առաջ Ֆրեդին ստիպել է Բրայան Մեյին թողարկել «Driven By You» սոլո սինգլը, պնդելով, որ սա դրա համար լավագույն ժամանակն է։ 1991 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆրեդին հայտնեց աշխարհին, որ նա իսկապես հիվանդ է ԶԻԱՀ-ով և մեկ օր անց մահացավ իր Կենսինգտոնյան առանձնատանը։
1992 թվականի ապրիլի 20-ին լոնդոնյան «Ուեմբլի» մարզադաշտում կայացավ Ֆրեդի Մերկուրիի հիշատակի համերգ, որը կազմակերպվել էր խմբի մնացած երաժիշտների կողմից։ Այդ օրը բեմ բարձրացան նրանք, որոնց Մերկուրին իրեն ընկերներ էր համարում, որոնց հետ անձամբ է աշխատել՝ Ջո Էլիոտ, Ջորջ Մայքլ, Էքսլ Ռոուզ, Էլթոն Ջոն, Թոնի Այոմի, Ջեյմս Հեթֆիլդ, Ռոբերտ Պլանտ, Դեյվիդ Բոուի, Սիլ, Ռոջեր Դոլտրի, Էնի Լենոքս, Լիզա Սթենսֆիլդ և Մերկուրիի սիրելի դերասանուհին՝ Լայզա Մինելլին։ Սփայք Էնդին, ով Քուինի բազմաթիվ համերգների ժամանակ ստեղնաշարեր էր նվագում, այս համերգը «Fred Aid» անվանեց՝ հիշեցնելով 1985 թվականին Քուինի ֆենոմենալ ելույթը «Live Aid»-ի ժամանակ։
1995 թվականին թողարկվեց Քուինի՝ Made in Heaven ստուդիական ալբոմը, որը կազմված է խմբի 1991 թվականի սեսիոն ձայնագրություններից, որոնք արվել են Mountain ստուդիայում։ Ալբոմում ներառված են Մերկուրիի Mr. Bad Guy սոլո ալբոմից երկու կրկին գործիքավորված երգեր («Made in Heaven», «I Was Born to Love You»), Ռոջեր Թեյլորի The Cross խմբի մեկ ստեղծագործություն («Heaven for Everyone») և որոշ ստեղծագործություններ, որոնք մինչ այդ լույս չէին տեսել։ «A Winter's Tale»-ը Մերկուրիի կողմից գրված վերջին ստեղծագործությունն է, իսկ «Mother Love»-ը նրա ձայնի վերջին ձայնագրությունը։
2014 թվականին թողարկվել է Queen Forever հավաքածուն, որը իր մեջ էր ներառում նախկինում չհրապարակված «Let Me In Your Heart Again» երգը Մերկուրիի վոկալով, ինչպես նաև «Love Kills» և «There Must Be More to Life Than This» երգերի նոր տարբերակները։ Վերջինս իր մեջ Մայքլ Ջեքսոնի հետ համատեղ վոկալային դուետ է ներառում։
Խումբը Ֆրեդիի մահից հետո
Մերկուրիի մահվանից հետո խմբում հանդես են եկել Ջորջ Մայքլը, Ռոբբի Վիլյամսը և «Five» խումբը։ Սակայն ամենահաջող ելույթները եղել են բրիտանական բլյուզ ռոքի հանրահայտ աստղ Փոլ Ռոջերսի հետ։ Ծրագիրը կոչվում էր «Queen + Paul Rodgers. Return of the Champions»։ Queen-ի բաս կիթառահար Ջոն Դիքոնը հրաժարվել է փոփոխված կազմով հանդես գալ և 1995 թվականին ավարտել է իր երաժշտական կարիերան։
2011 թվականի նոյեմբերի 6-ին խումբը մասնակցել է MTV. Europe Music Awards-ի հանդիսությանը։ 2000 թվականին հարցման արդյունքում, որին ի դեպ մասնակցել է 190 հազար մարդ, «Bohemian Rhapsody»-ն ճանաչվել է հազարամյակի լավագույն երգ՝ առաջ անցնելով անգամ Ջոն Լենոնի հանրահայտ «Imagine» երգից։ Այդ չարթում 10-րդ հորիզոնական է զբաղեցրել խմբի մեկ այլ ստեղծագործություն՝ «Under Pressure»-ը։
2002 թվականին Գինեսի ռեկորդների գիրքը «Bohemian Rhapsody»-ն ճանաչվել է Մեծ Բրիտանիայի վերջին 50 տարիների լավագույն սինգլ։ 2005 թվականի հարցումներով Ֆրեդի Մերկուրին աշխարհի բոլոր ժամանակների երգիչների մեջ ճանաչվել է երկրորդը, Բրայան Մեյը կիթառահարների մեջ՝ յոթերորդը, իսկ Ռոջեր Թեյլորը հարվածողների մեջ՝ ութերորդը։ 2006 թվականին Queen-ի «Greatest Hits» հավաքածուն ճանաչվել է Մեծ Բրիտանիայի լավագույն վաճառվող ձայնասկավառակ։ Ընդհանուր առմամբ վաճառվել էր ավելի քան 6 միլիոն օրինակ, իսկ համացանցից այն քաշել էին 2,27 միլիոն անգամ։
2007 թվականին BBC-ի մոտ 20 հազար ռադիոլսողներ Queen-ին համարել էին Բրիտանիայի բոլոր ժամանակների լավագույն ռոք խումբ։ Sony Ericsson ընկերության հարցման արդյունքում (մասնակցել է ավելի քան 700 հազար մարդ աշխարհի տարբեր երկրներից), «We Are the Champions» երգը ճանաչվել է աշխարհի ամենամեծ մասսայականություն վայելող երգ։
Երաժշտական ոճ
Ռոք երաժշտության պատմաբանները Queen-ին վերագրում են հարդ ռոքին և գլեմ ռոքին։ Նրանց հաճախ համեմատում են Led Zeppelin-ի, Դեյվիդ Բոուիի, Roxy Music-ի հետ։ Queen-ը սկսել է ինչպես ավանդական հարդ ռոք խումբ, սակայն փորձերը փոխել են նրանց ոճը, հեռու տանելով ռոքից։
Նոր երգի ձայնագրություններ
Queen խմբի երաժիշտները կթողարկեն Ֆրեդի Մերկուրիի վոկալով անհայտ երգը։ Ինչպես իր կայքում հայտնել է կիթառահար Բրայան Մեյը, երաժիշտները երգ են հայտնաբերել, որը ստեղծվել է ավելի քան 30 տարի առաջ՝ Մերկուրիի մահից շատ տարիներ առաջ։ Ձայնագրության վրա առկա է Queen-ի առաջին կազմի բոլոր 4 մասնակիցների ձայնը՝ Մերկուրիի, Բրայան Մեյի, թմբկահար Ռոջեր Թեյլորի ու բասիստ Ջոն Դիքոնի։
Երգն անավարտ է, և Մեյն ու Ռոջեր Թեյլորը ներկայում մտածում են, թե ինչպես այն ավարտեն։
Թրեքի անվանումը Մեյը չի հայտնել։
Այն, որ խմբի արխիվներում հայտնաբերվել է Ֆրեդի Մերկուրիի վոկալով երգը, Մեյը հայտնել էր դեռ 2013 թվականի դեկտեմբերին։
Աղդեցություն
Queen-ը աղդել է այնպիսի կատարողների վրա, ինչպիսիք են Ben Folds Five, Blind Guardian , Def Leppard , Dream Theater , Extreme , Foo Fighters , Frankie Goes to Hollywood , Guns N' Roses , Helloween , Judas Priest , Kansas , Քեթի Փերրի , Keane , Iron Maiden , Manic Street Preachers , Մերիլին Մենսոն , Metallica , Megadeth , Ջորջ Մայքլ , Միկա , Muse , My Chemical Romance , Panic at the Disco , Queensrÿche , Radiohead , Ռոբբի Վիլիամս , Steve Vai , Styx , Sweet, The Ark, The Darkness, The Smashing Pumpkins , Trivium ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ռոք երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:1970 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քուին Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Անգլիական ռոք երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քառյակներ Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Ատլանտիկ դիվիզիոն (NHL)
Ատլանտիկ դիվիզիոն (անգլ.` Atlantic Division), Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL), արևելյան կոնֆերենցիայի երկու դիվիզիոններից մեկը։
Օրիգինալ Ատլանտիկ դիվիզիոնն ստեղծվել է 1993 թվականին՝ փոխարինելով Պատրիկյան դիվիզիոնին։ 2013 թվականին՝ լիգայում կատարված վերադասավորությունների արդյունքում օրիգինալ Ատլանտիկ դիվիզիոնի թիմերը մտնում են նորաստեղծ Մայրաքաղաքային դիվիզիոնի կազմի մեջ և ստեղծվում է նոր Ատլանտիկ դիվիզիոն, որի կազմում մտնում են նոր թիմեր, որոնց մեծ մասը նախկինում ներկայացնում էր լուծարված Հյուսիսարևելյան դիվիզիոնը, ինչպես նաև «Ֆլորիդա Պանտերզ» և «Տամպա Բեյ Լայթնինգ» ակումբները՝ այժմ նույնպես լուծարված Հարավարևելյան դիվիզիոնից, և «Դետրոյթ Ռեդ Ուինգսը», որը տեղափոխվում է Արևմտյան կոնֆերենվցիայի Կենտրոնական դիվիզիոնից։
Դիվիզիայի տիտղոսներ
Թավատառով նշված թիմերը ներկայումս դիվիզիայի գործող անդամ են
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոկեյի ազգային լիգա (NHL)
Արիանա Ֆոնտանա
Արիանա Ֆոնտանա (rianna Fontana, ), իտալացի շորթ թրեկ չմշկորդ, ով 500 մետր մրցատարածությունում Փհենչհանի ձմեռային օլիմպիական խաղերում դարձել է ոսկե մեդալակիր։
Կենսագրություն
Թուրինի 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում Ֆոնտանան 3000 մետր մրցատարածությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 500 մետր մրցատարածությունում զբաղեցրել է 11-րդ տեղը, 1000 մետր մրցատարածությունում՝ 6-րդ տեղը։
Վանկուվերի 2010 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում 500 մետր մրցատարածությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։
Սոչիի 2014 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում 500 մետր մրցատարածությունում բրոնզե մեդալից հասել է արծաթե մեդալի՝ բրիտանացի չմշկորդ Էլիզ Քրիստիին բախվելուց հետո։ Քրիստին որակազրկվել է եզրափակչում բախում առաջացնելու համար։ Նա ստացել է բրոնզե մեդալ 1500 մետր մրցատարածությունում և թիմային մրցաշարում։
Փհենչհանի 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում 500 մետր մրցատարածությունում նվաճել է ոսկե մեդալ ։
Միջազգային հարթակներ
Օլիմպիական խաղեր Աշխարհի առաջնություն
Շվեյցարական միություն (1291-1798)
Շվեյցարական միություն կամ Հին շվեցարական համադաշնություն, պետական միավորում Կենտրոնական Եվրոպայում, որը գոյություն է ունեցել 1291-1798 թվականներին։ Ստեղծվել է որպես ռազմական դաշինք երեք կանտոնների միջև և աստիճանաբար վերածվել ինքնուրույն համադաշնության՝ ընդգրկելով 13 կանտոններ և մի շարք այլ հողեր։ Ի սկզբանե եղել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կազմում։ Ժամանակակից Շվեյցարիայի համադաշնության նախակարապետը։
Ձևավորվել է 14-րդ դարում, այժմյան Կենտրոնական Շվեյցարիայի միջուկից՝ դարի կեսերին ներառելով Ցյուրիխ և Բեռն քաղաքները։ Սա ձևավորել է գյուղական և քաղաքային համայնքների հազվագյուտ միություն, որոնք բոլորն էլ կայսերական անմիջականություն են վայելել Սուրբ Հռոմեական կայսրությունում։
Ութ կանտոններից կազմված այս համադաշնությունը (Acht Orte) քաղաքական և ռազմական առումով հաջողակ է եղել ավելի քան մեկ դար, որի գագաթնակետն են եղել 1470-ականների Բուրգունդիայի պատերազմները, որոնք համադաշնությունը հաստատել են որպես իշխանություն Ֆրանսիայի և Հաբսբուրգների գերիշխող բարդ քաղաքական դաշտում։ Դրա հաջողությունը հանգեցրել է ավելի շատ համադաշնությունների ավելացմանը՝ կանտոնների թիվը հասցնելով տասներեքի (Dreizehn Orte) մինչև 1513 թվականը։ Համադաշնությունը չեզոքություն է խոստացել 1647 թվականին (Երեսնամյա պատերազմի սպառնալիքի ներքո), չնայած շատ շվեյցարացիներ մասնավոր ծառայել են որպես վարձկաններ Իտալական պատերազմների ժամանակ և վաղ ժամանակակից ժամանակաշրջանում։
1499 թվականի Շվաբյան պատերազմից հետո համադաշնությունը փաստացի անկախ պետություն է եղել վաղ ժամանակաշրջանում, թեև դեռևս անվանականորեն եղել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կազմում մինչև 1648 թվականը, երբ Վեստֆալիայի պայմանագրով ավարտվել է Երեսնամյա պատերազմը։ Շվեյցարական ռեֆորմացիան համադաշնություններին բաժանել է բարեփոխված և կաթոլիկ կողմերի, ինչը 16-18-րդ դարերում հանգեցրել է ներքին բախումների։ Արդյունքում Tagsatzung-ը հաճախ կաթվածահար է եղել կողմերի միջև թշնամության պատճառով։ Շվեյցարիայի Համադաշնությունը 1798 թվականին ընկել է Ֆրանսիական հեղափոխական բանակի ներխուժման տակ, որից հետո այն կարճատև դարձել է Հելվետյան հանրապետություն։
Միավորման առաջին փորձ
1231 թվականին Սրբազան Հռոմեկան կայսր Ֆրիդրիխ II-ը Հաբսբուրգներից գնել է Ուրին՝ հօգուտ կայսրության։ 1240 թվականին նա Շվիցին շնորհել է ազատությունների հատուկ խարտիա, որի ուժով Շվիցը դարձել է կայսերական։ Հաբսբուրգները չեն ճանաչել այդ խարտիան և 1245-1252 թվականներին ձեռնարկել են Շվից քաղաքի գրավումը։ Շվիցին օգնության են հասել Ուրին և Ունտերվալդենը, որոնք դեռ ենթակա են եղել Հաբսբուրգներին և պատերազմի ժամանակ նրանք կնքել են առաջին դաշնակցային պայմանագիրը, որի տեքստը չի պահպանվել։ Որոշ ժամանակ անց Շվիցը և Ունտերվալդենը ստիպված են եղել ճանաչել Հաբսբուրգների իշխանությունը, և նրանց դաշինքը լուծարվել է։
1291 թվականի պայմանագիր
1291 թվականի օգոստոսի 1-ին պայմանագիրը երկարաձգվել է «անժամկետ»։ Պայմանագրի ակտը, որը կազմվել է շատ ավելի ուշ, լատիներենով, պահպանվել է Շվից քաղաքի արխիվում։ Դաշնակիցները պարտավորվել են օգնել միմյանց խորհուրդներով և գործերով, իրենց հողերում և դրանցից դուրս և պայքարել բոլորի դեմ, ովքեր ցանկանում են վիրավորանք պատճառել կամ բռնություն կիրառել նրանց բոլորի կամ նրանցից որևէ մեկի նկատմամբ։
Պայմանագրով սահմանված իրավունքները չեն խախտվել, «ամեն ոք, ինչպես նախկինում, ըստ իր կարգավիճակի և դիրքի, պետք է ծառայեր իր տիրոջը և լիներ նրա հպատակը», բայց դաշնակիցները հայտարարել են, որ «չեն ընդունի որևէ դատավորի, ով կստանա այդ պաշտոնը» փողի համար և չի լինի իրենց հայրենակիցը (Landsman): Դրանով բացառվել է օտարերկրյա մարզպետներ ուղարկելու իրավունքը, բայց ոչ տեղական տերերի սենյորական արդարադատությունը, քանի որ այնուհետև հաջորդել է լրացումը. «յուրաքանչյուրը թող հնազանդվի իր դատավորին»։ Ալպյան երեք կանտոնների (օկրուգների) միության ստեղծման հիմնական նպատակն է եղել դիմակայել Հաբսբուրգների փորձերին՝ հպատակեցնել իրենց և վերահսկողություն հաստատել Սեն Գոթարդի լեռնանցքի վրա, որտեղով անցել է կարևոր առևտրային ճանապարհ, որը կապել է Գերմանիան Հյուսիսային Իտալիայի հետ։ Սրբազան Հռոմեական կայսրության տարածքում միության պայմանագրի կնքման արդյունքում առաջացել է ևս մեկ՝ փաստացի անկախ պետություն՝ Շվեյցարական միությունը (չնայած իրավական առումով համաձայնագիրը չի վերացրել կանտոնների իրավական կախվածությունը կայսրությունից։ Հենց այդ պահն է սովորաբար համարվում Շվեյցարիայի՝ որպես պետության ստեղծման սկիզբը, չնայած նույնիսկ «Շվեյցարիա» անվանումն այն ժամանակ դեռ անհայտ է եղել. այն հայտնվել է ավելի ուշ՝ Մորգարտենի ճակատամարտից հետո, բոլոր դաշնակից համայնքների նկատմամբ Շվից անվան ոչ պատշաճ կիրառման արդյունքում։
Միևնույն ժամանակ, օգոստոսի 1-ը, 1291 թվականի պայմանագրի հիման վրա, միտումնավոր ընտրվել է որպես ազգային տոն միայն 1890-ականների վերջին։ Մինչև 19-րդ դարի կեսերը Շվեյցարիայի ժողովրդական զանգվածները հավատացել են Շվեյցարական միության ստեղծման մասին լեգենդներին, որոնք կապված են եղել Վիլհելմ Տելլի անվան հետ, ըստ որի՝ Շվեյցարիայի պատմության սկիզբը վերաբերում է 1307 թվականին Ռյուտլիի առասպելական պայմանագրին, որին, իբր, հաջորդել է Վիլհելմ Տելլի կողմից ֆոգտ Գեսլերի սպանությունը։
Հաղթանակ Մորգարտենում
1307 թվականին Նասաուի թագավոր Ադոլֆը,որը թշնամաբար է տրամադրված եղել Հաբսբուրգների նկատմամբ, հատուկ ազատությունների հրովարտակով հաստատել է Շվիցի և Ուրիի անկախությունը կայսրությունից։ 1309 թվականին Հենրիխ VII Լյուքսեմբուրգցին հաստատել է այն երկրորդ անգամ՝ ի լրումն ազատությունների հրովարտակ տալով ունտերվալդենցիներին։ Երբ Լյուդովիկոս Բավարացու և Ֆրիդրիխ Հաբսբուրգցու միջև կայսերական թագի համար մղվող պայքարում դաշնակիցներն անցել են առաջինի կողմը, վերջինիս եղբայրը՝ դուքս Լեոպոլդը, փորձ է արել նրանց ենթարկեցնել Ավստրիայի իշխանությանը։ Նրա բանակում, բացի 2000 ասպետներից, Ավստրիայում եղել են նաև Ցուգի, Ցյուրիխի և շվեյցարական այլ տիրակալությունների բնակիչներ։ Դաշնակիցները զգուշացրել են նրանց, որ մտել են Ցուգի տարածք։
Գյուղացիների և որսորդների փոքրաթիվ ջոկատը դարան է լարել Մորգարտենի բարձունքների վրա՝ Էգերի լճի մերձակայքում, որտեղից թշնամու վրա անսպասելի հարձակմամբ մտել է լճի և լեռների միջև ընկած նեղ հովիտ և գրեթե առանց կորուստների փախուստի մատնեց նրանց։ Այդ ճակատամարտը հայտնի է դարձել որպես Մորգարտենի ճակատամարտ․ Հաբսբուրգների ասպետական հեծելազորի նկատմամբ շվեյցարական հետևակի փայլուն հաղթանակը բարձրացրել է դաշնակիցների նշանակությունը և ապահովել նրանց անկախությունը։ Ճակատամարտից 3 շաբաթ անց դաշնակիցները հաստատել են իրենց դաշինքը (1315 թվականի դեկտեմբերի 9-ին) Բրունենում կնքված նոր պայմանագրով, որը կազմվել է գերմաներենով։ 1316 թվականի սկզբին Լյուդովիկոս Բավարացին երեք տիրակալությունների անվամբ հրովարտակով հաստատել է իր նախորդների ընդունած անկախության հրովարտակները։ Կայսրությունից կախվածությունն արտահայտվում է այդ հրովարտակների ուժով միայն նրանով, որ կայսրը բոլոր երեք տիրակալությունների համար նշանակում է մեկ ընդհանուր կայսերական ֆոգտ, բայց այս ֆոգտի իշխանությունը այնքան էլ թափանցիկ չէր։
1291 և 1315 թվականների միությունը եղել և մնացել է զուտ և բացառապես ռազմական, ոչ մի դեպքում չսահմանափակելով տիրակալությունների անկախությունը (Orte, ֆրանսիական «կանտոն» տերմինը գործածության մեջ է մտել 16-րդ դարից ոչ շուտ, բայց վերջնականապես փոխարինել է նախկին Ort տերմինին միայն 18-րդ դարի վերջին)։ Երեք սկզբնական տիրակալությունների ինքնուրույն զարգացումը գնում էր դեմոկրատացման ուղղությամբ։ Շվիցի վանքերի ճորտերը (Hörige և Leibeigene) և Ունտերվալդենի տեղական սինյորները աստիճանաբար ազատագրվել են, հենց որ սինյորներն այլևս աջակցություն չեն ունեցել արտաքին իշխանությունից մեջ։ Այդ գործընթացն ավարտվել է 16-րդ դարից ոչ շուտ։
Ութ կանտոնների միության կազմավորում
Սկզբում կանտոնների ազատությունը մշտապես վտանգված է եղել, քանի դեռ Լյուցեռն քաղաքը, որը սերտորեն կապված է եղել նրանց հետ Ֆիրվալդշտետ լճով, գտնվել է Հաբսբուրգների ձեռքում, որոնք այն գնել են 1291 թվականին։ Հենց այդ ժամանակ Լյուցեռնի հետ կապը հատկապես սերտացել է անտառային այլ կանտոններում՝ նրանք մնացել են զուտ գյուղական, մինչդեռ Լյուցեռնում, ինչպես Շվեյցարիայի շատ այլ քաղաքներում (հատկապես Ցյուրիխում և Բազելում), սկիզբ է դրվել և զարգացել է բրդի և վուշի վերամշակման (Ցյուրիխում նաև մետաքսի) արդյունաբերությունը։ Լյուցեռնն իր արտադրանքը վաճառել է դաշնակից կանտոններին՝ հումքի դիմաց։ Այնտեղ զարգացած համքարական կազմակերպությունը չի համակերպվել Հաբսբուրգների կողմից նշանակված ֆոգտերի հետ։ 1332 թվականին Լյուցեռնը հավերժական դաշինք է կնքել արդեն դաշնակից երեք երկրների հետ։ Այսպիսով, Միությունը տիրացել է Ֆիրվալդշտետ լճի շրջակայքի բոլոր հողերին։ Ավստրիան չի ցանկացել հաշտվել դրա հետ, բայց 1336 թվականի պատերազմը ոչնչի չի հանգեցրել։ 1343 թվականին Ավստրիայի կողմնակիցները Լյուցեռնում դավադրություն են կազմակերպել, սակայն այն հայտնաբերվել է, և դավադիրները մահապատժի են ենթարկվել։ 1346 թվականին ընտրված կայսր Կարլ IV-ի մրցակից Բավարիայի Լյուդովիկոսը վերականգնել է Հաբսբուրգների բոլոր իրավունքները Շվաբիայում (որի կազմում ներառված է եղել Շվեյցարիան)՝ անվավեր ճանաչելով իր նախորդների հրովարտակները։ Բայց այդ վերականգնումը մնացել է թղթի վրա։ 1351 թվականին կայսերական Ցյուրիխ քաղաքը, նկատի ունենալով Ավստրիայի հետ վերահաս պատերազմը, մտել է «հավերժական դաշինքի» մեջ երեք սկզբնական կանտոնների հետ՝ իր համար ապահովելով առանձին իրավունքներ։ Հետագա պատերազմում դաշնակիցները նվաճել են ավստրիական Գլարուսի և Ցուգի տիրույթները, բայց գերադասել են ստանալ նրանց աջակցությունը՝ ընդունելով նրանց դաշինքի մեջ հավասար հիմունքներով (1352)։ 1353 թվականին կայսերական Բեռն քաղաքը, որն արդեն 1339 թվականին դաշնակից կանտոնների օգնությամբ Լաուպենի համար ճակատամարտում ջախջախել էր թշնամական կոալիցիայի զորքերին (Ֆրայբուրգ, Զոլոթուռն քաղաքները և մի քանի կոմսական տոհմերի Բեռնյան Օբերլենդում) հենվելով Հաբսբուրգների վրա, դաշինք է կնքել Շվիցի, Ուրիի և Ունտերվալդենի հետ (բայց ոչ Ցյուրիխի և Լյուցեռնի հետ)։ Այսպիսով, Շվեյցարական միության սկզբնական երեք կանտոններին (Շվիցին, Ուրիին և Ունտերվալդենին) միացել են ևս հինգը՝ Լյուցեռնը (1332), Ցյուրիխը (1351), Ցուգը (1352), Գլարուսը (1352) և Բեռնը (1353) և միության մեջ մտնող կանտոնների ընդհանուր թիվը հասել է ութի (միևնույն ժամանակ, նոր միացած կանտոնները, բացառությամբ Գլարուսից, համարվել են «քաղաքային» կանտոններ)։
Ութ կանտոնների միության համախմբում
Սկզբում ութ կանտոնների միավորման դիրքերը, այնքան էլ կայուն չեն եղել․ 1355 թվականի Ռեգենսբուրգի հաշտության պայմանագրի համաձայն, որով ավարտվել է Ավստրիայի հետ պատերազմը, դաշնակիցները պետք է հրաժարվեին Ցուգից և Գլարուսից, բայց պաշտպանել են մնացած կանտոնների անկախությունը, թեև Հաբսբուրգների նկատմամբ որոշակի պարտավորություններ ստանձնելով (Ցյուրիխը չպետք է քաղաքացիություն տար Ավստրիայի հպատակներին և չպետք է որևէ դաշինքի մեջ մտներ առանց Ավստրիայի դուքսի համաձայնության)։
1364 թվականին Անտառային կանտոնները հարձակվել են Ցուգի վրա, գրավել են այն և նորից ընդունել իրենց դաշինքի մեջ։ 1370 թվականին վեց կանտոններ (Անտառային կանտոնները, Ցյուրիխը և Ցուգը, բացառությամբ Բեռնի) միմյանց միջև կնքել են նոր համաձայնագիր, այսպես կոչված, Պապական խարտիա (Pfaffenbrief): Ցյուրիխի տաճարի կապիտուլի ավագ քահանան, անձնական վրեժխնդրությունից ելնելով, գերի է վերցրել լյուցեռնյան շուլգեյսին և նրա ուղեկիցներին, որոնք վերադառնում էին Ցյուրիխի տոնավաճառից, այնուհետև հրաժարվել է ներկայանալ աշխարհիկ դատարան։ Այդ իրադարձության պատճառած դաշնակիցների և նույնիսկ ցյուրիխցիների շրջանում առաջացել են հուզումներ, ովքեր դա համարում են իրենց տոնավաճառի անդորրի խախտում և պահանջել ազատ արձակել գերավարվածներին։ Պապական խարտիան վերահաստատել է դաշնակից երկրների տարածքում խաղաղություն պահպանելու պարտավորությունը, ընդլայնել աշխարհիկ դատարանների իրավասությունը հոգևորականների կողմից կատարված հանցագործությունների հետ կապված և հստակ սահմանել դաշնակից երկրներից մեկի բնակիչների կողմից մյուսի բնակիչների դեմ կատարված հանցագործությունների ընդդատությունը։ Դա դաշնակիցների միջև կնքված առաջին ամբողջական քաղաքացիական պայմանագիրն է եղել։
Կոնստանցի սեյմում (1385) շվեյցարական որոշ կանտոններ (Բեռնը, Ցյուրիխը, Ցուգը, Լյուցեռնը) համաձայնության են եկել Շվաբիայի քաղաքների (այդ թվում Բազելի և Զոլոթուռնի) հետ՝ հույս ունենալով, որ նրանց կողմից աջակցություն կգտնեն Ավստրիայի դեմ պատերազմում։ Սակայն երբ պատերազմը սկսվել է և Ավստրիան ցանկացել է ընդլայնել իր տարածքները Շվեյցարիայում, շվեյցարացիները մնացել են առանց օգնության։ Այնուամենայնիվ, նրանց հաջողվել է գրավել ավստրիական մի քանի քաղաքներ, այդ թվում՝ Զեմպախը (ներկայիս Լյուցեռն կանտոնում)։ Դուքս Լեոպոլդ III-ը հասել է այդտեղ և տեղի է ունեցել ճակատամարտ (1386), որտեղ էլ դուքսը սպանվել է, և շվեյցարացիները երկրորդ փայլուն հաղթանակ են տարել ավստրիացի ասպետների նկատմամբ՝ ևս մեկ անգամ և վերջնականապես ապահովել իրենց անկախությունը։
Այդ ճակատամարտից մի քանի շաբաթ առաջ գլառուսները ապստամբություն են բարձրացրել ավստրիացիների դեմ, ոչնչացրել են նրանց կայազորը և հայտարարել միությանն անդամակցելու մասին։ Ավստրիան, չնայած Զեմպախի պարտությանը, նոր բանակ է ուղարկել Գլարուսի դեմ, բայց նրանք պարտվել են Նեֆելսում։ 1389 թվականին դաշնակիցները Ավստրիայի հետ կնքել են նպաստավոր հաշտության պայմանագիր յոթ տարով, որը 1394 թվականին երկարաձգվել է 20 տարով, իսկ 1412 թվականին՝ 50 տարով։ Այսպիսով, մինչև 1389 թվականը ձևավորվել է ութ կանտոններից կազմված միություն (կամ «8 հին հողերի միություն», Eidgenossenschaft կամ Bund von acht alten Orten), որն այդ տեսքով պահպանվել է մինչև 1481 թվականը։
Ութ կանտոնների միության կառուցվածք
Այդ միությունը ճանաչող և հաստատող նոր իրավական ակտը, ընդ որում, միակ ընդհանուրը բոլոր 8 երկրների և նույնիսկ Զոլոթուռնի համար (Սեմպախի ճակատամարտին դաշնակիցների կողմից մասնակցող), 1393 թվականին դարձել է Զեմպախի հրովարտակը, որը հաստատել և ընդլայնել է Պապական խարտիայի դրույթները համերկրային խաղաղության մասին։ Միությունը (որը, բացի լիիրավ կանտոններից, ներառել է միության մի քանի հողեր) ճանաչել է կայսրության գերակայությունը, բայց այն գրեթե ֆիկտիվ է եղել և գնալով կորցրել է իր նշանակությունը։ Այսպես, Ցյուրիխը 1400 թվականին ստանձնել է բոլոր հարկերի վճարումները կայսերական Ֆոգտին, իսկ 1425 թվականին կայսրից ստացել է մետաղադրամներ հատելու իրավունք։ Նույնը տեղի է ունեցել XII-XV դարերում Շվեյցարիայի այլ քաղաքներում։ Սկզբնական կանտոններում այլևս Ֆոգտեր չեն նշանակվել։ Չնայած դրան, դաշնակիցներն իրենց ներկայացուցիչներին ուղարկել են գերմանական Ռայխստագ մինչև Բուրգունդյան պատերազմը (1474)։ Միության կանտոնների միջև ներքին հարաբերությունները մինչև 1798 թվականը եղել և մնացել են լիովին ազատ և կամավոր։ Միաժամանակ կանտոնները տարբերվել են իրենց իրավական կարգավիճակով, համայնքների սոցիալական կազմով, տնտեսության առանձնահատկություններով։ Շվեյցարական միությունը չի ունեցել մշտական կենտրոնական կառավարման մարմիններ, իսկ թագսացունգը համարվել է գերագույն իշխանություն՝ կանտոնների ներկայացուցիչների անկանոն գումարվող ժողով (դաշնակիցները դրա վերաբերյալ որոշիչ ձայնի իրավունք չունեին), որի ժամանակ որոշվել են ամբողջ միության համար ընդհանուր հարցերը։ Տագզատցունգում յուրաքանչյուր կանտոն ունեցել է մեկ ձայն, և հարցերը գրեթե միշտ որոշվել են միաձայն, քանի որ փոքրամասնությանը հնարավոր է եղել ստիպել ենթարկվել մեծամասնության որոշմանը միայն պատերազմի միջոցով, չի եղել ոչ միասնական գործադիր իշխանություն, ոչ էլ միասնական բանակ։ Կանտոններից յուրաքանչյուրը վարել է ինքնուրույն ներքին և արտաքին քաղաքականություն, սակայն պարտավորվել է չգործել ի վնաս միության ընդհանուր շահերի։
Դաշնակիցների միջև ժամանակ առ ժամանակ տեղի են ունեցել նաև զինված բախումներ։ Այսպես, 1436-1450 թվականներին Ցյուրիխի և Անտառային կանտոնների միջև տեղի է ունեցել Հին ցյուրիխյան պատերազմը երեք փուլով (1436, 1442, 1443 և 1450)՝ Տոգգենբուրգների կոմսների անհետացած տոհմի ժառանգության վերաբերյալ վեճի պատճառով։ Այդ պատերազմում Ցյուրիխը նույնիսկ միացել է Ավստրիայի հետ, բայց, չնայած դրան, պարտություն է կրել։
Դաշնակիցների հողեր
1415 թվականին շվեյցարացիները Հաբսբուրգներից հետ են վերցրել Արգաուն և բաժանել են այն. մի մասը ստացել է Բեռնը («Բեռնյան Արգաու»), մի մասը մյուս դաշնակիցները՝ կազմելով Բադենի կոմսության և «Ազատ նահանգների» (Freie Ämter) համատիրություններ։ 1460 թվականին գրավվել է Տուրգաուի Լանդգրաֆը, որը նույնպես վերածվել է համատիրության։ Այդ բոլոր հողերը տնօրինել են դրանց տերերը համատեղ, հաճախ բռնապետական ու շահադիտական նպատակներով։ Վալե կանտոնը միության մեջ ընդգրկվել է այլ հիմունքներով։ Այդ երկրի արևելյան, գերմանալեզու հատվածը (Վերին Վալեն) արդեն 14-րդ դարի սկզբին գործնականում հեռացել էր սավոյական կոմսերի իշխանությունից և կազմավորել «Վալեի հանրապետությունը»։ 1416 թվականին հանրապետությունը դաշինքի մեջ է մտելՈւրիի, Ունտերվալդենի և Լյուցեռնի հետ՝ դառնալով Շվեյցարական միության միութենական տարածք (նման տարածքները ունեցել են մեկ այլ անուն «կցագրված հողեր», Zugewandte Orte)։ 1475 թվականին Վալեի հանրապետությունը ջախջախել է Սավոյներին և իրեն ենթարկել այդ տարածքի ֆրանսախոս հատվածը (Ստորին Վալե)։ Այդ ժամանակից ամբողջ Վալեն ունեցել է դաշնակցային տարածքի կարգավիճակ։
Դեռևս 1353 թվականին, Բեռնի միության մեջ մտնելով, Բիլ (1279 թվականից Բեռնի հետ դաշինքով) և Զոլոթուռն (1295 թվականից Բեռնի հետ դաշինքով) քաղաքները ձեռք են բերել դաշնակից տարածքների կարգավիճակ։ 1406 թվականին նման կարգավիճակ է ստացել Նյոշատելի կոմսությունը (1532 թվականից՝ իշխանապետություն), որը նույնպես դաշինքի մեջ է մտել Բեռնի հետ։ 1411 թվականին Ապենցելը, ազատվելով Սուրբ Գալլեն վանքի իշխանությունից, դարձել է միութենական տարածք և դաշինքի պայմանագիր կնքել Միության բոլոր կանտոնների հետ, բացառությամբ Բեռնի։ 1436 թվականին Զարգանսի կոմսությունը դարձել է դաշնակցային տարածք, որը դաշինքի մեջ է մտել Ցյուրիխի հետ (1483 թվականին այն վերածվել է համատիրության)։ 1451 թվականին Սանկտ Գալենի աբբայությունը (համաձայնագիր Շվիցի, Լյուցեռնի, Ցյուրիխի և Գլարուսի հետ) դարձել է դաշնակցային տարածք, իսկ 1454 թվականին՝ Սանկտ Գալլեն, Շաֆհաուզեն և Ֆրիբուր քաղաքները։
Բացի դաշնակցային տարածքներից, կային նաև պրոտեկտորատներ (Schirmherrschaften)՝ փոքր տարածքներ, որոնք ապահովում էին մեկ կամ մի քանի կանտոնների «պաշտպանությունը»։ Օրինակ՝ Գերզաուի փոքրիկ Հանրապետությունը (մինչև 1798 թվականը՝ ամենափոքր եվրոպական հանրապետությունը), որը 1332 թվականին դարձավ Շվիցի, Ուրիի, Ունտերվալդենի և Լյուցեռնի պրոտեկտորատը։
Կանտոնների ներքին կազմակերպում
Տարածքների ներքին կազմակերպումը եղել է բազմազան։ Բուն կանտոնները վաղուց են եղել ժողովրդավարական, իսկ Հաբսբուրգների իշխանությունից ազատագրվելուց հետո՝ դեմոկրատական հանրապետություններ։ Նրանք ղեկավարվել են ժողովրդական ժողովի կողմից՝ Landesgemeinde, որը սովորաբար գումարվել է գարնանը։ Այստեղ լուծվել են բոլոր կարևորագույն հարցերը, ընտրվել են Landamman-ը (ավագանին), դատավորները, դեսպանները և այլ պաշտոնյաներ։ Ամբողջ ազատ արական բնակչությունը, երբեմն անազատ կամ կիսաազատ, կարող էին ընտրվել ժողովրդական ժողովում։ 15-րդ դարում տարիքային շեմ է սահմանվել, ընդ որում՝ 14 տարեկան (այդ շեմը մնացել է մինչև 1798 թվականը)։ Մինչև այդ տարիքը տղաները կարողացել են (և մասնակցել են) ժողովներին, բայց առանց ընտրելու իրավունքի։ Նույնպիսի կառավարում է ձևավորվել նաև Ապենցելում՝ մյուս կանտոնների հետ հավասար հիմունքներով Միություն ընդունվելուց հետո (1513), լենդամմանը, որը սկզբում նշանակվել է դաշնակիցների կողմից, այնուհետև դարձել է ընտրովի։ Դրան մոտ կառավարման համակարգ է գործել Ցուգում, որտեղ քաղաքը կառավարվել է ընտրված շուլտգեյսի և քաղաքային խորհրդի կողմից, գյուղերը՝ լանդամմանի և գյուղական խորհրդի (Landrath) կողմից։ Այնուհետև քաղաքը և գյուղերը միավորվել են մեկ վարչական միավորի մեջ, ընդհանուր ամմանով և խորհրդով, որոնք նույնպես ընտրովի են եղել։
Այլ կանտոններում, որոնք ավելի շատ քաղաքային բնույթ են ունեցել, սուր հակադրություն է եղել քաղաքի և նրան ենթակա տարածքների միջև։ Բուն քաղաքում պայքար է ընփացել հին նահապետական ընտանիքների, բյուրգերների (հիմնականում վաճառականների, բանկիրների) և բնակչության ցածր խավի՝ արհեստավորների միջև։ Կախված այս կամ այն դասերի մեծ կամ փոքր ուժից՝ իշխանությունն այսպես թե այնպես ձևավորվել է դեմոկրատական Ցյուրիխի և արիստոկրատական Բեռնի միջև, որտեղ միայն պատրիարխատի ներկայացուցիչներն են անցել շուլտգեյս և Մեծ խորհուրդ․ եղել են նաև տարբեր միջանկյալ աստիճաններեր՝ Լյուցեռնի, Գլարուսի և այլնի ձևով։ Ինչպես արիստոկրատական, այնպես էլ դեմոկրատական քաղաքները ձգտել են իշխանություն ունենալ հարակից տարածքների վրա բացառապես իրենց շահադիտական նպատակներից ելնելով և փորձել են դրանց չտալ ոչ ինքնակառավարում, ոչ էլ մասնաբաժին քաղաքի և երկրի կառավարման մեջ։ Երբեմն անհրաժեշտ է եղել զիջումների գնալ գյուղերի բնակիչներին (Վալդմանյան համաձայնագիրը Ցյուրիխում 1489 թվականին), սակայն առաջին իսկ հնարավորության դեպքում դրանք հետ են վերցվել։
Վասիլ Լևսկու հուշարձան (Կառլովո)
Նկարագրություն
Հուշարձանը ստեղծվել է 1903-1907 թվականներին Մարին Վասիլևի կողմից, Սուրբ Նիկոլա եկեղեցու հարևանությամբ։ Քանդակագործն ազգային հերոսին կերտել է ամբողջ հասակով՝ հրացանը ձեռքում։ Նրա կողքին կանգնած է մռնչացող առյուծը։ Հուշարձանի ներքևի հարթաքանդակներում փորագրված են Կառլովոյից այն մարդկանց անունները, ովքեր զոհվել են Բուլղարիայի ազատագրման համար ։
Շվեյցարական միություն (1291-1798)
Կանտոնների ներքին կազմակերպում
Չնայած դրան, XIV, հատկապես XV դարերում Շվեյցարիան, ընդհանուր առմամբ, ամենաազատ և ամենաժողովրդավար երկիրն է եղել ամբողջ աշխարհում, միևնույն ժամանակ ամենաբարգավաճ ու լրջագույն հարմարությունները ունեցող երկիրը, այստեղ մարդու և գույքի անվտանգությունն ու ապահովությունն ավելի մեծ է եղել, ճանապարհներն ավելի անվտանգ քան որևէ այլ երկրում։ Առևտրի և արդյունաբերության զարգացումը մասամբ հետևանք է եղել այս երևույթների, մասամբ էլ նպաստել է դրան։ 15-րդ դարում Միությունում ամենուր գերիշխել են դրամական և վարկային տնտեսությունը, զարգացել են բանկերը (դրանք մեծ մասամբ հրեաների ձեռքում են եղել, որոնք այդ ժամանակ հայտնվել են շվեյցարական քաղաքներում՝ շվեյցարական ազատության պաշտպանության ներքո)։
Վասիլ Լևսկու հուշարձան (Կառլովո)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ
Շվեյցարական միություն (1291-1798)
Ութ կանտոնների միության արտաքին քաղաքականություն
Շվեյցարական միության և Տիրոլի դուքս Սիգիզմունդի միջև բարեկամական հարաբերությունները, որոնք սկիզբ են առել Տուրգաուի միությանը միանալուց հետո, միությունը ներգրավել է հարևան հզոր տերությունների հետ քաղաքական հարաբերությունների ոլորտում։ Սիգիզմունդը և Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XI-ը, դաշնակցելով նրա հետ, Շվեյցարիան ներքաշել են Բուրգունդիայի Կարլոս Խիզախի հետ պատերազմի մեջ (1474-1477)։ Այդ պատերազմում շվեյցարացիները մի քանի խոշոր հաղթանակներ են տարել, կատաղի մարտեր են տեղի ունեցել Գրանսոնում, Մուրտենում և Նանսիում, ինքը՝ Կարլը, զոհվել է վերջին ճակատամարտում, և դրանից հետո պատերազմն ավարտվել է։