cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՀՀ Տեղական ինքնակառավարման մարմիններ (1918-1920)
Ընդունված օրենքներ
1919 թվականի, մայիսի 23-ին ՀՀ կառավարությունը հաստատեց երկու օրենք «Հայաստանի Հանրապետության մի քանի գավառներում զեմստվային (գավառային) հաստատություններ հիմնելու մասին», «Հայաստանի մի քանի վայրերում քաղաքայի (պոլոժենիա) մտցնելու մասին» օրենքները։ Ըստ այդ օրենքների՝ գավառային ինքնավարություններ էին ձևավորվելու Երևանի, Էջմիածնի, Նոր Բայազետի, Ալեքսանդրապոլի, Դիլիջանի, Ղարաքիլիսայի, Սուրմալուի, Դարալագյազի գավառներում, իսկ քաղաքային ինքնավարություններ՝ Աշտարակ, Դիլիջան, Վաղարշապատ, Ղամարլու, Ղարաքիլիսա, Իգդիր, Կողբ, Աշտարակում, Ջալալօղլի քաղաքներում։ Ի դեպ Երևան, Ալեքսանդրապոլ և Նոր Բայազետ քաղաքներում ինքնակառավարման մարմինների ձևավորվել էին մինչև ՀՀ անկախացումը։ Հարկ է նշել, որ ռազմաքաղաքական պատճառներով վերոնշյալ բնակավայրերից մի քանիսում այդպես էլ չձևավորվեցին, օրինակ՝ Սուրմալուի, Դարալագյազի գավառներում, Իգդիր, Կողբ քաղաքներում։ Ներքին գործերի նախարարության վերահսկողության և գործուն մասնակցության արդյունքում 1918-1920 թվականներն ՀՀ 6 գավառներում և 9 քաղաքներում (այդ թվում Երևանում, Ալեքսանդրապոլում, Նոր Բայազետում) կազմակերպվեցին ՏԻՄ ընտրություններ, ձևավորվեցին ինքնավարության մարմինները։ Սակայն հարկ է նկատել, որ իրենց գործունեության սկզբնական փուլում վերջիններս զրկված էին շատ լիազորություններից։ Կառավարությունը հատուկ օրենքով վերջիններիս զրկեց անգամ միլիցիայության ղեկավարման իրավունքից։ Իրենց լիազորությունների ընդարձակման, վերականգման համար նորաստեղծ ինքնավարությունները դիմեցին վճռական մի շարք քայլերի. օրինակ՝ Էջմիածնի գավառայի ինքնավարության վարչության անդամները ներկայացրեցին իրենց հրաժարականը։ Այդ թնջուկը լուծվեց 1920 թվականի հունիսին, երբ բյուրո-կառավարությունը ընդունեց գավառային ինքնավարությունների իրավասությունների ընդարձակման մասին օրենքը։ Սահմանվեցին գավառային ինքնավարությունների մի շարք գործառույթներ ըստ որի՝ նրա գործունեությունը ներառում էր բազմաթիվ ոլորտներ, դրանցից էին.
Քաղաքականություն
Անդրադառնալով ինքնավարությունների քաղաքական կազմին՝ հարկ է նկատել, որ այն հիմնականում բազմակուսակցական էր։ Դեռ ավելին՝ տեղական խորհուրդներում ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը ավելի շատ էին ընդգրկված, քան պառլամենտում։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին մասնակցել և իրավասության տեղեր էր ապահովել անգամ այնպիսի քաղաքական ուժեր, որոնք պառլամենտում բացակայում էին։ Սակայն, ինչպես և պառլամենտում, տեղական ինքնակառավարման մարմիններում ևս ղեկավար քաղաքական ուժը ՀՅԴ էր, իսկ ընտրական գործընթացները զերծ չմնացին ընտրակեղծիքներից։ Երկրի սոցիալ- տնտեսական ծանր իրադրության, քաղաքական ուժերի, գործիչների երբեմն անկառուցողական քաղաքականանության դրսևորման, իրավական դաշտի անկատարելիության, կենտրոնական իշխանությունների իրավասությունների ոչ հստակ սահմանազատման, իշխանությունների ապակենտրոնացման ցածր մակարդակի առկայության, մունիցիպալ կառավարման համակարգում փորձառնության պակասի արդյունքում ՀՀ ձևավորված քաղաքային և գավառային ինքնավարությունների հիմնական մասը դարձան պետական կառույցների ածանցյալ և նմանվեցին պետական վարչական օրգանների, երբեմն էլ նրանց գոյությունը դարձավ ձևական (Ղարաքիլիսային քաղաքային և գավառային ինքնավարություններ, Նոր Բայազետի գավառային ինքնավարություն)։ Առավել արդյունվետ գործունեություն ծավալեցին Երևանի, Ալեքսանդրապոլի, Վաղարշապատի, Աշտարակի քաղաքային ինքնավարությունները, Էջմիածնի, Երևանի գավառային ինքնավարությունները։ Վերջիններիս ջանքերով մշակվեցին համայնական հողեր, բացվեցին բժշկական կայաններ, մաքրվեցին առուներ, վերաբացվեցին տարրական դպրոցներ և այլն։
Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետություն
Ընթերցանության խանգարում
Ընթերցանության խանգարում, վիճակ, որի ժամանակ նկատվում են ընթերցանության դժվարություններ։ Ընթերցանության խանգարման օրինակները ներառում են՝ զարգացող դիսլեքսիա, ալեքսիա և հիպերլեքսիա։
Սահմանում
Նյարդաբանական խանգարումների և կաթվածի ազգային ինստիտուտը ընթերցանության խանդարումը կամ դիսլեքսիան սահմանում է որպես․ «ուղեղի սովորելու անկարողություն, որը հատկապես ազդում է մարդու կարդալու կարողության վրա»։ Այս մարդկանց բնորոշ է կարդալու ցածր մակարդակը՝ չնայած նորմալ մտավոր կարողություններին։ Դիսլեքսիա ունեցող մարդկանց բնորոշ է հետևյալ խնդիրները․ տառ առ տառ արտասանությունը, հնչյունաբանական մշակումը և արագ տեսողական-վերբալ հակազդումը։ Մեծերի մոտ դիսլեքսիան սովորաբար առաջանում է գանգուղեղային վնասվածքի կամ դեմենցիայի արդյունքում ։ Այս ինստիտուտի սահմանումը չի համապատասխանում գիտական ուսումնասիրությունների ծավալին, ինչը եզրակացնում է, որ չկա ոչ մի ապացույց, որ դիսլեքսիան և մտավոր կարողությունները կապված են ։ Սահմանումը մեծ մասամբ համապատասդխանում է ժամանակակից հետազոտություններին և ցույց է տալիս դիսլեքսիայի ախտորոշման հակասությունները ․
Ընթերցանության անընդունակություն
Դիսլեքսիան սովորելու դժվարություն է, որն ի հայտ է գալիս ինչպես բառերը վերծաներիս, այնպես էլ՝ կարդալու սահունությունում։ Ըմբռնումը կարող է ախտահարվել ապակոդավորելու դժվարությունների արդյունքում, բայց դա դիսլեքսիայի գլխավոր առանձնահատկությունը չէ ։ Ըստ հետազոտությունների դիսլեքսիա ունեն բնակչության 5–17%-ը ։ Առաջարկվել է, որ դիսլեքսիան ունենա 3 կոգնիտիվ ենթատեսակներ (լսողական, տեսողական և ուշադրության), չնայած դիսլեքսիայի առանձին դեպքեր առավել լավ բացատրվում են նրա հիմքում ընկած նեյրոֆիզիոլոգիական խանգարումներով և սովորելու դժվարություններով (օրինակ՝ ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշ, դիսկալկուլիա և այլն)   ։ Չնայած դա մտավոր հետամնացություն չի, այնուամենայնիվ համարվում է սովորելու դժվորություն  և ընթերցանության խանգարում ։ Դիսլեքսիան և ինտելեկտի գործակիցը (IQ) փոխկապված չեն, քանի որ ընթերցանությունը և ճանաչողությունը անկախ են զարգանում դիսլեքսիա ունեցող մարդկանց մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընթերցանություն
Խանասորի արշավանք
Խանասորի Արշավանքը հարձակում էր քրդական Մազրիկ ցեղախմբի վրա հայ ազատամարտիկների կողմից հուլիս 25, 1897 թվին։ Այն կազմակերպվել ու կատարել էր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը։ Հասնելով հաղթանակի, հայ ֆիդայիները վերացրին մազրիկ ցեղախմբի ազդեցությունը Վանի շրջանում։
Արշավանքը
1896-ի հունիսին, քուրդ Մազրիկ ցեղախումբը, սուլթան Աբդուլ Համիդի («Արյունոտ սուլթան»-ի) հրամանով, Վանի հայոց ինքնապաշտպանությունից հետո հարձակվել էր դեպի Պարսկաստան նահանջող անզեն մարտիկների վրա և կոտորել գրեթե բոլորին։ Հետագայում, Նիկոլ Դումանը առաջարկեց ՀՅԴ-ի զորախմբին վրեժխնդրություն կատարել և կազմակերպել արշավանք դեպի Խանասոր, որտեղ վրաններում ապրում էր քրդական մազրիկ ցեղը։ 1897 թ. Հուլիսին ՀՅԴ կուսակցության բյուրոյի հանձնարարությամբ Հարություն Շահրիկյանը մեկնում է Սալմաստ, համաձայնեցնելու Խանասորի արշավանքի կազմակերպումը ։
1897 թ. հուլիսի 25-ի արշալույսին 253 ֆիդայիներ Նիկոլ Դումանի, Խանասորա Վարդանի և Հովսեփ Արղությանի գլխավորությամբ անակնկալորեն հարձակվեցին քրդական Մազրիկ ցեղի վրա։ Հայ մարտիկներին հաջողվեց կոտորել մազրիկ զինյալների մեծամասնությունը, սակայն հայերը խնայեցին կանանց ու երեխաներին։ Մազրիկ ցեղի հրամանատարը՝ Շարիֆ Բեկը՝ կանացի հագուստ հագած փախավ մարտից։ Խուսափելով մազրիկ ցեղին օգնության հասած մեծաթիվ քրդական այլ ցեղերի հետ լայնածավալ բախումներից՝ ՀՅԴ արշավախումբը նահանջում է Պարսկաստան։ Արշավանքը ավարտվեց 1897-ի հուլիսի 27-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1897 Կատեգորիա:Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն Կատեգորիա:Հայկական դիմադրություն Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում Կատեգորիա:19-րդ դարը Հայաստանում Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան Կատեգորիա:Վանի նահանգի պատմություն Կատեգորիա:Վանի վիլայեթ
1990․ Բրոնքսի զինվորները
1990․ Բրոնքսի զինվորները (1990: I guerrieri del Bronx), իտալական ֆանտաստիկ ֆիլմ-հակաուտոպիա, որը նկարահանվել է Էնցո Գ․ Կաստելլարիի կողմից։
Սյուժե
1990 թվականն է։ Միացյալ Նահանգներում անարխիա է։ Օրենքը ոստիկանի մարմնավորմամբ գործում է միայն մի քանի վայրերում, մնացած տեղերում տիրապետում է ամենաթողությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմ-հակաուտոպիա Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
ԵՊԲՀ Ընդհանուր բժշկություն ֆակուլտետ
Ընդհանուր բժշկություն ֆակուլտետը (ԸԲՖ), ԵՊԲՀ ամենահին և ամենամեծ ֆակուլտետն է։ Ստեղծվել է 1920 թ.։ Երևանում բժշկական ֆակուլտետի բացման որոշումը կայացրել է Առաջին Հանրապետության նախարարների խորհուրդը 1919 թ. մայիսի 16-ին։ Առաջին շրջանավարտները տվել է 1927 թվականին՝ 32 հոգի։
Ուսման տևողությունը 5 տարի է, 2012-2013 ուսումնական տարուց կլինի 4 տարի։
Ֆակուլտետը ղեկավարվում է դեկանատի կողմից, որի կազմի մեջ մտնում են ֆակուլտետի գիտական խորհուրդը և ուսանողական դեկանատը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարան
Գելասիոս I (Հռոմի պապ)
Ծննդյան վայր
Նրա ծննդյան վայրի մասին կա մի քանի վարկած։ Համաձայն Liber Pontificalis-ի նա ծնվել է Աֆրիկայում (natione Afer), մինչդեռ Հռոմի կայսր Անաստասիոսին ուղղված նամակում նա իր մասին գրել է «Հռոմում ծնված» (Romanus natus) : Հնարավոր, որ նամակում ասվածը նշանակում է, որ նա ծնվել է Հռոմեական պրովինցիա Աֆրիկայում, մինչև այն վանդալները կնվաճեին ։
Կենսագրություն
Նախքան Հռոմի Պապ ընտրվելը, Գելասիոսը եղել է Հռոմի Պապ Փելիքս III-ի մերձավոր խորհրդականը, մասնավորապես, մասնակցել է Եկեղեցու փաստաթղթերի նախապատրաստմանը։ Դրա համար էլ նրա ընտրությունը 492 թվականի մարտի 1-ին հաջորդականության դրսևորում էր։
Հայտնի է նրանով, որ 493 թվականին հաստատել է Նոր Կտակարանի վերջնական խմբագրությունը։
Ակակիոսական հերձված և Սուրբ Աթոռի առաջնորդական փոխանորդ
Պապական գահին ընտրվելուց հետո Գելասիոսը Կոստանդնուպոլսի պատրիարք Ակակիոսի հետևորդների հետ վեճում անմիջապես ցույց տվեց իր բնավորության ուժը։ Չնայած նոր պատրիարքի ջանքերին և Անաստասիոս I կայսեր սպառնալիքներին, որոնք փորձում էին անկախանալ Առաքելական Աթոռից, Գելասիոսը հրաժարվեց նույնիսկ ամենափոքր արտոնությունները տրամադրել Արևելյան եկեղեցուն։ Պառակտումը կապված էր Անաստասիոսի՝ մոնոֆիզիտներին աջակցելու հետ, որոնց ուսմունքը պապը համարում էր հերետիկոսություն։
De duabus in Christo natures («Քրիստոսի երկակի բնույթի մասին») գրքում Գելասիոսը ոգևորությամբ քննադատել է մոնոֆիզիտությունը։ Բացի դա, նա փորձել է վերականգնել Ալեքսանդրիայի և Անտիոքի պատրիարքարանների նկատմամբ իր վերահսկողությունը, սակայն նրա պոնտիֆիկատի ժամանակը չափազանց կարճ էր այդ նպատակին հասնելու համար։ Հռոմի և Կոստանդնուպոլսի միջև պառակտումը շարունակվել է մինչև Որմիզդես պապի պոնտիֆիկատը (514-523):
Իշխանությունների տարանջատման հարցը
Գելասիոսը հավատարիմ մնաց հռոմեական ավանդույթին, որով եկեղեցու իշխանությունը auctoritas էր՝ օրենսդիր, իսկ կայսեր իշխանությունը potestas էր՝ գործադիր։ Հռոմեական իրավունքում auctoritas-ը գերազանցում էր potestas-ին։ Սակայն այն ժամանակվա իրողություններում Գելասիոսը ընդունում էր թագավոր-արիոսական Թեոդորիխի քաղաքական գերակայությունը։ Անաստասիոսին հղված ուղերձում նա նշում է, որ աշխարհում կա երկու իշխանություն՝ աշխարհիկ և հոգևոր։ Կրոնական հարցերում իշխողները պետք է հնազանդվեն եպիսկոպոսներին, իսկ աշխարհիկ գործերում եպիսկոպոսները պետք է ենթարկվեն իշխանավորներին ։ Գելասիոսի տեսությունը արմատական նոր ձևով վերածնվեց Հռոմի Պապ Գրիգոր VII-ի կողմից, ով ոչ միայն հերքեց եկեղեցու և պետության բաժանումը, այլև հռչակեց եկեղեցու գերիշխանությունը աշխարհիկ իշխանության վրա։
Հեթանոսական ծիսակատարությունների և հերետիկոսությունների ճնշում
Գելասիոսը ակտիվորեն պայքարել է հեթանոսության մնացորդների և հերետիկոսների դեմ։ Հռոմեացիների կողմից տոնվող լուպերկալիաներ դեմ պայքարում պապին հաջողվել է համոզել Հռոմի Սենատին՝ դադարեցնելու այդ տոնը նշելը։ Դրա փոխարեն եկեղեցին առաջարկեց փետրվարի 2-ին տոնել տեառնընդառաջը։
Որպեսզի բացահայտի մանիքեյականներին, որոնց համոզմունքները մեծ տարածում էին գտել Հռոմում, Գելասիոսը խորամանկության դիմեց. նա հայտարարեց, որ այսուհետ պետք է հաղորդվել «երկու ձևերով»՝ գինով և հացով։  Քանի որ մանիքեյականները գինին մեղք էին համարում, նրանք հրաժարվում էին հաղորդությունից և հեշտությամբ տարանջատվում էին հավատացյալներից։ Ավելի ուշ, երբ Հռոմում մանիքեյականությանը վերջ դրվեց, պապը թույլ տվեց վերադառնալ նախկին՝ միայն հացով հաղորդության ծեսին։
Մահ
496 թվականի նոյեմբերի 19-ին Գելասիոսի մահը վերջ դրեց նրա կարճ, բայց դինամիկ կառավարմանը։ Ի լրումն կայսրերի և հերետիկոսների դեմ անհաշտ պայքարի, սակայն նա հայտնի էր իր բարությամբ և կարիքավորների հանդեպ ողորմածությամբ։ Ըստ Liber Pontificalis-ի՝ Գելասիոսը Հռոմը փրկել է սովից։ Ասվածի պատմական ապացույցները չկան։ Հավանաբար, սովի ժամանակ պապն աղքատներին եկեղեցու մառաններից հաց է բաժանել։ Նա նաև լրջորեն ներազդել է եկեղեցու քաղաքականության, պատարագների և եկեղեցական կարգապահության զարգացման վրա։
Գելասիոսը թաղվել է Սուրբ Պետրոսի տաճարի գավթում։
Ստեղծագործություններ
Գելասիոսը բեղմնավոր գրող էր, Վաղ միջնադարի լատինական ոճի օրինակ։ Նրա գրչին է պատկանում առնվազն վեց տրակտատ, մասնավորապես De anathematise vinculo -ն։ Իր ուղերձներում Գելասիոսը գրել է նաև հաղորդության արարողության մասին՝ Այդ արտահայտությունների հիման վրա բողոքական աստվածաբանները հետագայում կմերժեն հացն ու գինին Քրիստոսի արյան և մարմնի վերածելը .:
VI դարի հայտնի աստվածաբանական Decretum Gelasianum երկերը չեն պատկանում Գելասիոսի գրչին, այլ միայն վերագրվում են նրան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցի
Յուրչենկովո (այլ կիրառումներ)
Յուրչենկովո, կարող է վերաբերել՝
Դեբեդավան
Դեբեդավան, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի տարածաշրջանում, Նոյեմբերյան քաղաքից մոտ 18 կմ հյուսիս-արևմուտք, Դեբեդ գետի աջ ափին, Վրաստանի հետ պետական սահմանի վրա։ Դեբեդավան է վերանվանվել 1978 թ.-ի հունվարի 25-ին։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Դեբեդավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 669, առկա բնակչությունը` 618 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է պտղաբուծությամբ և անասնապահությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր
Խմբային ռեակտիվ
Օրինակ՝ ամոնիումի սուլֆիդը՝ (NH_4)_2S խմբային ռեակտիվ է իոնների նստեցման համար։ Խմբային ռեակտիվը կիրառվում է իոնների որոշակի խումբը խառնուրդից անջատելու, բաղադրիչները միմյանցից բաժանելու համար։
Պոսուելո դել Ռեյ
Պոսուելո դել Ռեյ ( Pozuelo del Rey) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա դել Էնարես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 30.93 կմ2, բնակչությունը՝ 895 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքի հովանավորներն են Սանտո Դոմինգո դե Սիլոսը և Սուրբ Աստվածածին դե լա Կաբեսան։
Մոլինո դեյ Տորտի
Մոլինո դեյ Տորտի (Molino dei Torti), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 701 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 256 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 3 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0131։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Նաբերեժնոե (այլ կիրառումներ)
Նաբերեժնոե, կարող է վերաբերել՝
Մալայա-պոլինեզյան լեզուներ
Ներկայանում է չորս խմբով՝ ինդոնեզյան, մելանեզյան, պոլինեզյան և միկրոնեզյան։ Համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված լեզվաընտանիքներից է, ընդ որում՝ որոշ լեզուների ցեղակցությունը դեռևս որոշակիորեն պարզված չէ։ Մալայա-պոլինեզյան լեզուներին բնորոշ են բազմավանկ (առավելապես՝ երկվանկ) արմատները, կցական կառուցատիպը, վերլուծական հարուստ ձևերը շարահյուսության մեջ։ Առկա է ստացականության ուրույն կարգ, բայական համակարգում սուբյեկտը կամ օբյեկտը արտահայտվում է հատուկ մասնիկներով։ Միկրոնեզյան լեզուներում թվականը սովորաբար ստանում է քերականական տարբեր ձևավորում՝ պայմանավորված տվյալ քանակով առնված առարկաների բնույթով։ Մելանեզյան լեզուներում քերականորեն տարբերակված է ստացականությունը, ստացական առումը, և ըստ ստացողի ու ստացյալի փոխհարաբերության՝ զանազանում են օտարված և չօտարված ստացականներ։ Պոլինեզյան լեզուներին բնորոշ է հնչյունական կազմի սակավությունը (աղքատությունը)՝ 5 ձայնավոր և 9-10 բաղաձայն։ Ինդոնեզյան և պոլինեզյան լեզուներում գերակշռում են բաց վանկերը։ Ինդոնեզյան լեզուներից համեմատաբար խոշոր են մալայերենը, ինդոնեզերենը, տագալերենը, մալգաշերենը, ճավայերենը։ Մալայերենը պետական լեզու է Մալայզիայում (խոսողների թիվը՝ 12,5 մլն, 1970 թ.)։ Սրան շատ մոտ լեզու է ինդոնեզերենը, որի անունով էլ կոչվում է լեզուների այս խումբը (պետական լեզու է Ինդոնեզիայում)։ Ինդոնեզերենը սերում է մալայերենից, ճավայերենը հայտնի է գրավոր հին աղբյուրներով։ Նրա հին գրական տարբերակը հայտնի է «կավի» անունով։ Տագալերենը պետական լեզու է Ֆիլիպիններում, մալգաշերենը՝ Մադագասկարի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։
Կատեգորիա:Ավստրոնեզյան լեզուներ
Ջլաղեղ
Ջլաղեղ, ներվյուր (nervure, — ջիղ, ջիլ), գուրտ (gurt, բառացի՝ գոտի), կառուցվածքային տարր, խաչային թաղի կմախքը կազմող անկյունագծային փոխհատվող կամարները (քարից, աղյուսից, բետոնից)։ Ջլաղեղները թաղածածկին հաղորդում են կոշտություն, դիմադրում արտաքին սեղմման և ձգման ուժերին։ Հռոմեական կառույցներում ջլաղեղները քողարկված են․ հայկական, ռոմանական և գոթական շինություններում։ Փարիզի Սեն Մարտեն դե Շան եկեղեցու (XIII դ․) ծածկի շլաղեղները ակնհայտորեն շեշտված են։ Ջլաղեղների համակարգը ճարտարապետության մեջ (հատկապես գոթական) հիմնակմախքի կիրառման առաջին օրինակներից է։
Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ճարտարապետական ​​տարրեր
Ռիու Նեգրու (Մատու Գրոսու դու Սուլ)
Ռիու Նեգրու (Rio Negro), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 4.793 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 807,665 կմ2 տարածք ։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 2,9 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1964 թվականի մարտի 18-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր
Սեմ Ռոքուելլ
Սեմ Ռոքուելլ (Sam Rockwell, ), ամերիկացի դերասան։ « Օսկար », « Ոսկե գլոբուս », « Արծաթե արջ », BAFTA և ԱՄՆ կինեդերասանների Գիլդիայի մրցանակների դափնեկիր, « Թոնի » մրցանակի հավակնորդ։
Կենսագրություն
Ռոքուելլը ծնվել է Դեյլի Սիթիում, Կալիֆոռնիա,դերասաններ Փեննի Հեսս և Փիթ Ռոքուելլի ընտանիքում։ Նրա ծնողները տեղափոխվել են Նյու Յորք, երբ նա երկու տարեկան էր։ Սկզբում նրանք ապրում էին Բրոնքսում, ապա Մանհեթենում։ Սեմ Սեմը դարձավ հինգ տարեկան, նրա ծնողները բաժանվեցին, և նա հոր հետ միասին տեղափոխվեց Սան Ֆրանցիսկո, որտեղ էլ մեծացել է։ Ամառային արձակուրդները անցկացնում էր մոր հետ՝ Նյու Յորքում։
Բեմում իր դեբյուտը կատարել է 10 տարեկանում՝ մոր հետ։ Այնուհետև սկսել է հաճախել J.E. McAteer High School բարձրագույն դպրոցի դասընթացներին։ Սովորելով այնտեղ՝ նկարահանվել է սարսափ ֆիլմ «Ծաղրածուների տունը» (1989թ.): Հաջորդ դերը նա ստացել է NBC հեռուստաալիքի «Երազանքի փողոց» Հեռուստասերիալում (1989թ.), սակայն որոշ ժամանակ անց հեռացվեց, իսկ նախագիծը փակվեց։ Ուսումն ավարտելուց հետո վերադարձել է Նյու Յորք և երկու տարի սովորել է Ուիլյամ Էսպերի դերասանական արվեստի ստուդիայում։ Այս ընթացքում նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում և սերիալներում, ինչպիսիք են «Սահմանից դուրս» (1990), « Նինջա–կրիաները » (1990): Բացի դրանցից, Ռոքուելլը նկարահանվել է նաև «Օրենք և կարգ» հեռուստասերիալի մի դրվագում (1990)։ Միաժամանակ նա աշխատում և խաղում էր թատրոնում։
1994 թվականին՝ շնորհիվ Miller գարեջրի գովազդի հոնորարի, դերասանը կարողացավ թողնել իր ամենօրյա աշխատանքները և կենտրոնանալ իր դերասանի կարիերայի վրա։ 90–ականների կեսերին նա նկարահանվել է այնպիսի սերիալներում, ինչպիսիք են «Բասկիա» (1996), «Միակնանի Ջիմմիի փնտրտուքներում» (1994), «Փառքի փայլը» (1996), «Ողորմություն» (1995) և  «Լուսնային լույսի արկղը» (1996)։
Ճանաչումը Հոլիվուդում
Ռոքուելլը ստեղծել է հիշարժան կերպարների մի պատկերասրահ այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են Ռուսո եղբայրների կատակերգություն «Բարի գալուստ Հոլիվուդ»-ը՝ Ջորջ Քլունիի, Մեյսի Ուիլյամսի, Փաթրիշա Քլարկսոնի և Ջենիֆեր Էսպոզիտոի մասնակցությամբ, «Կողոպուտ»-ը՝ Դեյվիդ Մեմետի կողմից Ջին Հեքմենի, Ռեբեկկա Փիջեոնի և Դենի Դե Վիտոի հետ, բլոկբաստեր «Չարլիի հրեշտակները»՝ Դրյու Բերիմորի, Քեմերոն Դիասի և Լյուսի Լյուի հետ, «Օսկար»-ում առաջադրված՝ Ֆրենկ Դարաբոնտի «Կանաչ մղոն»-ը՝ Թոմ Հենքսի դերակատարմամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Թրակիա
Թրակիա (Θράκη, Тракия, Trakya, Thracia), պատմա-աշխարհագրական շրջան Բալկանների արևելքում։ Լոզանի պայմանագրի համաձայն Թրակիան բաժանվեց երեք պետությունների միջև՝ Բուլղարիա (հյուսիսային Թրակիա), Հունաստան (Արևմտյան Թրակիա) և Թուրքիա, որին անցավ Արևելյան Թրակիան տարածաշրջանի ամենամեծ քաղաքի՝ Կոստանդնուպոլսի հետ միասին։
Թրակիայի կենտրոնում գտնվում է աշխարհագրապես շատ կարևոր դիրք ունեցող Ադրիանապոլիս քաղաքը։ Չնայած մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը Թրակիայում գերակշռում էին բուլղարները, ներկայումս տարածաշրջանում 13 միլիոն բնակչից 10 միլիոնը թուրք է, 1 միլիոնը բուլղար և 0,2 միլիոնը հույն։
Անվանում
Անվանումը ստացել է հնում այստեղ բնակված հնդեվրոպական տարբեր ցեղերի (ադրիսներ, ղակեր, տրիբալլներ, բեսսեր և ուրիշներ) արվող թրակացիներ ընդհանուր անունից ։ Հին անունը՝ Արեիա ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թրակիա Կատեգորիա:Բուլղարիայի պատմություն Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Պատմական մարզեր Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Նագորյանի (այլ կիրառումներ)
Նագորյանի, կարող է վերաբերել՝
Մորթյա հագուստ
Մորթյա հագուստ, կաթնասունների մշակված կաշվից պատրաստված հագուստ։ Մորթին հագուստի ամենահին ձևերից մեկն է, և ենթադրվում է, որ այն առնվազն 120 000 տարի լայնորեն օգտագործվում է մարդկանց կողմից ։ «Մորթի» տերմինը հաճախ օգտագործվում է հագուստի հատուկ տարրի համար, օրինակ՝ վերարկու, թիկնոց կամ շալ՝ պատրաստված կենդանիների մորթուց։
Մարդիկ կրում են մորթյա հագուստ՝ իրենց պաշտպանելու ցուրտ կլիմայական պայմաններից և սառը քամուց, սակայն, ըստ փաստագրված ապացույցների, մորթին որպես սոցիալական կարգավիճակի նշան է դեռևս 2000 տարի առաջվանից, երբ հին եգիպտական կայսրերն ու քահանայապետները կրում էին հովազի մորթի ։
Պատմականորեն եվրոպական և մերձավորարևելյան մշակույթներում մորթյա հագուստները հաճախ ունեին բաճկոնի տեսք, որի մորթին դեպի ներս էր, սակայն 19-րդ դարում մոդայիկ դարձավ փոկի մորթյա բաճկոնները, որոնց մորթին դեպի դուրս էր ուղղված ։ Աշխարհում երկու ոճերն էլ տարածված են՝ մորթյա երեսպատումներն ավելի շատ ջերմային առավելություններ են տալիս, իսկ արտաքին մորթիները ավելի շատ նորաձև նպատակ են հետապնդում։
Պատմություն
Համարվում է, որ մորթին հագուստի համար օգտագործվող առաջին նյութերից է եղել։ Քննարկման կենտրոնում է այն ժամանակաշրջանը, երբ մորթին առաջին անգամ օգտագործվել է որպես հագուստ։ Հայտնի է, որ հոմինոիդների մի քանի տեսակներ օգտագործում էին մորթյա հագուստ։ Հագուստը պատրաստում էին այնպիսի կենդանիների կաշվից, ինչպիսիք են բիզոնը, բրդոտ ցուլը, արջը, բրդոտ ռնգեղջյուրը, կամ մամոնտը։
Թագավորական հռչակագրերը, որոնք հայտնի են որպես «ամփոփիչ օրենսդրություն», հրապարակվեցին Անգլիայում ։ Դրանք սահմանափակում էին որոշակի մորթի կրելը ավելի բարձր սոցիալական խավերին՝ դրանով իսկ ստեղծելով բացառիկության վրա հիմնված հեղինակություն։ Ընձառյուծի, կարմիր սկյուռի և սպիտակ կզաքիսի մորթիները վերամշակվում էին արիստոկրատիայի համար, աղվեսի, նապաստակի, կուղբի մորթիները՝ միջին խավի, իսկ գայլի և ոչխարի մորթիները նախատեսված էին ստորին խավի համար։ Մորթին հիմնականում օգտագործվում էր տեսանելի երեսպատման համար, որոնց տեսակները տարբերվում էին ըստ եղանակի և սոցիալական դասերի։ շրջանակներում։ Արևմտյան Եվրոպայում մորթատու կենդանիների պոպուլյացիաները նվազելուն պես դրանք սկսեցին ներմուծվել Մերձավոր Արևելքից և Ռուսաստանից ։
Քանի որ մորթու նոր տեսակները, ինչպիսիք են յագուարը և շինշիլան, մուտք գործեցին Եվրոպա, բացի հագուստից մորթին նաև այլ կիրառություններ սկսեց ունենալ։ Կուղբը ամենից ցանկալին էր և օգտագործվում էր գլխարկներ պատրաստելու համար, որոնք լայն տարածում ստացան, հատկապես պատերազմի ժամանակ։ Շվեդ զինվորները կրում էին լայնեզր գլխարկներ, որոնք պատրաստված էին բացառապես կուղբի թաղիքից։ Կուղբերի սահմանափակ քանակի պատճառով գլխարկներ արտադրողները մեծապես ապավինում էին Հյուսիսային Ամերիկայի ներմուծմանը, քանի որ կուղբերը հասանելի էին միայն Սկանդինավյան թերակղզում ։
Բացի զինվերների համար նախատեսված գլխարկներից, մորթին օգտագործվել է այնպիսի աքսեսուարների համար, ինչպիսիք են գլխարկները և շարֆերը։ Դիզայնի տարրերը, ներառյալ կենդանու վիզուալ հատկանիշները, համարվում էին ընդունելի, քանի որ գլուխները, պոչերը և թաթերը դեռևս պահվում էին աքսեսուարների վրա։ Տասնիններորդ դարում կարակուլը օգտագործվում էր բաճկոնների ներսի հատվածի համար։
Քսաներորդ դարում Արևմտյան Եվրոպայում մորթին նորաձև էր՝ ամբողջովին մորթեպատ մուշտակներով։ Կենսակերպի փոփոխություններով պայմանավորված, ինչպիսիք են ներքին ջեռուցումը, տեքստիլի միջազգային առևտուրն ազդեց այն բանի վրա, թե ինչպես է մորթին տարածվում ամբողջ աշխարհում։ Եվրոպացիները փորձում էին օգտագործել տեղական ռեսուրսները, այդպիսով, ջրաքիսի աճող օգտագործմանը զուգահեռ մորթին ասոսացնելով կանացիության հետ։
1960-ական թվականներին մորթու ամենահայտնի տեսակներն էին (հայտնի են որպես շքեղ մորթի)՝ շիկահեր կզաքիսը, սպիտակ նապաստակը, դեղին ընձառյուծը, յագուարը, սև պանտերան, արծաթագույն գծավոր աղվեսը և կարմիր աղվեսը։ Ավելի էժան այլընտրանքներ էին գայլի, պարսկական գառան կամ մուշկի մորթիները։ Տարածված էր կանանց համար համապատասխան գլխարկ կրելը։ 1950-ական թվականներին մորթու պարտադիր տեսակը մուտացիոն մորթին էր (բնականորեն երանգավորված գույներով) և վերարկուի մորթու զարդանախշերը ։
Ժողովածու (2270)
Ժողովածու (2270), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2270 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դար Սարգիս դպիր գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20X15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 243 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ տպագիր թուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 2270 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մորթյա հագուստ
Պատմություն
1970 թվականին Գերմանիան մորթու ամենամեծ շուկան էր աշխարհում։ 1975 թվականին մորթու առևտրի միջազգային ֆեդերացիան արգելեց անհետացող տեսակների մորթիների օգտագործումը, ինչպիսիք են մետաքսե կապիկը, մետաքսյա սիֆակա, օղակաձև լեմուրը, ոսկե բամբուկի լեմուրը, սպորտային լեմուրը, գաճաճ լեմուրը, օչելոտը, մարգայը, պուման, սպիտակ ընձառյուծը, սև պանտերան, ընձառյուծը, յագուարը, սև արջը և բևեռային արջ։ Մինչ մորթու պահանջարկը նվազել էր, 1980-ական թվականներին կենդանիների իրավունքների պաշտպան կազմակերպությունների կողմից բացահայտվեց կենդանիների կաշվի օգտագործումը։ Մորթու օգտագործման դեմ պայքարող կազմակերպությունները նորաձևության ոլորտում բարձրացրել են  կենդանիների բարեկեցության խնդիրների մասին իրազեկվածությունը։ 1999 թվականին Բրիտանիայում արգելվեց մորթու արտադրությունը։ Քսանմեկերորդ դարի ընթացքում աղվեսն ու ջրաքիսը բուծվել են խիստ սահմանափակ. Դանիան, Հոլանդիան և Ֆինլանդիան առաջատարներ են ջրաքիսի արտադրության մեջ ։
Ամբողջ աշխարհում մորթին դեռևս կրում են ավելի ցուրտ կլիմայական վայրերում՝ շնորհիվ իր ջերմության և դիմացկունության։ Վաղ եվրոպական բնակեցման օրերից մինչև հագուստի ժամանակակից այլընտրանքների զարգացումը, մորթյա հագուստը տարածված էր Կանադայում սաստիկ ձմեռների ժամանակ։ Հագուստի համար էժան սինթետիկ տեքստիլի գյուտը հանգեցրեց նրան, որ մորթյա հագուստը դուրս եկավ նորաձևությունից։
Մորթին դեռ օգտագործվում է բնիկ մարդկանց և արդյունաբերական հասարակությունների կողմից՝ շնորհիվ իր մատչելիության և գերազանց մեկուսացման հատկությունների։ Արկտիկայի ժողովուրդները իրենց հագուստի մեծ մասի համար նախընտրում էին մորթի, և այն նաև ավանդական հագուստի մի մասն է կազմում Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, նախկին Հարավսլավիայում, Սկանդինավիայում և Ճապոնիայում։
Մի շարք սպառողներ և դիզայներներ, հատկապես բրիտանացի նորաձևության դիզայներ և կենդանիների իրավունքների անկեղծ ակտիվիստ Ստելլա Մաքքարթնին, մերժում են մորթին կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի դեմ բարոյական համոզմունքների պատճառով ։
Կենդանիների մորթիները, որոնք օգտագործվում են հագուստի մեջ, կարող են ներկվել վառ գույներով կամ նախշերով, որոնք հաճախ նմանակում են էկզոտիկ կենդանիների մորթիներին. կամ էլ, դրանք կարող են պահպանել իրենց սկզբնական նախշը և գույնը։
20-րդ դարի սկզբին այլընտրանքների առաջացումը լարվածություն մցրեց հագուստի արդյունաբերության մեջ, քանի որ արհեստական մորթի արտադրողները սկսեցին արտադրել արհեստական ​​մորթի և կապիտալացնել շահույթը։ 1950-ականներին սինթետիկ մորթուց հագուստները դարձել էին հանրաճանաչ և մատչելի։ Թերթերը հոդվածներ էին գրում խոշոր քիմիական ընկերությունների մասին, որոնք փորձում էին գերազանցել միմյանց՝ ամենաբնական կեղծ մորթի ստեղծելու ձգտումով ։
Բնական մորթիների օգտագործումը վերջին տարիներին նվազել է։ Մինչ Վոգ Փարիզը հրապարակեց 2017 թվականի օգոստոսին մորթու հարգանքի տուրքը, Gucci-ն հետագայում հավանություն տվեց կենդանիների մորթի չօգտագործելու գաղափարին։ Բարբրին հայտարարել է, որ մտադրության ունի դադարեցնել մորթի հագած մոդելներին պոդյում ուղարկելը, սակայն չի դադարեցրել այն վաճառել խանութներում։ Որոշ ընկերություններ փորձել են մշակել կաշվի և մորթի արտադրելու կայուն մեթոդներ։ Դիզայներ Ինգար Հելգասոնը մշակում է բիո մորթի, որը կարող է սինթետիկ կեղևներ աճեցնել այնպես, ինչպես Modern Meadow-ն կարողացել է արտադրել աճեցված կաշի և ադամանդի ձուլարանում ստեղծված լաբորատոր ադամանդներ։ Բրիտանական մորթու ասոցիացիայի տնօրենի կողմից կազմակերպված բանավեճը պնդում էր, որ բնական մորթին ավելի կայուն է։ Մյուսներն ասում էին, որ կենդանիների մորթին կրելու համար անհրաժեշտ քիմիական գործընթացները նույնքան վնասակար են շրջակա միջավայրի համար  ։
Նորաձևության տները, ինչպիսիք են Հերմեսը, Դիորը և Ֆենդին, դեռևս օգտագործում են բնական մորթի։ Ալեքս Մակինտոշը, ով Լոնդոնի Նորաձևության քոլեջում ղեկավարում է «Նորաձևության ապագայի» ասպիրանտուրայի կուրսը, ասում է, որ «այս մակարդակի փոփոխությունը պայմանավորված կլինի միայն պահանջարկի իրական բացակայությամբ և ոչ միայն հանրային լրատվամիջոցների բողոքով» ։
Մորթու ստացումը
Կենդանական մորթյա հագուստի և մորթուց պատրաստված աքսեսուարների ընդհանուր կենդանական աղբյուրները ներառում են աղվես, ջրաքիս, նապաստակ (մասնավորապես՝ ռեքս նապաստակ), ֆինրակուն (արդյունաբերական տերմին՝ տանուկի), լուսան, մուշկատ, կուղբ, կզաքիս, ջրասամույր, կարակուլ ոչխարներ, մուսկոքս, կարիբու, լամա, գայլ, շինշիլա, և սովորական խոզապոչ ։ Սրանցից որոշները ավելի թանկ արժեն, որոնք բազմազան գույներ ու հատկություններ ունեն։ Նախկինում սովորաբար օգտագործվում էին այնպիսի կենդանիների մորթիներ, ինչպիսիք են ընձառյուծները, յագուարները, վագրերը, լեմուրները և կոլոբուսի կապիկները, սակայն CITES-ի օրենքները և բնապահպանական կանոնակարգը այդ մորթիների օգտագործումը անօրինական են ճանաչել։ Բացի այդ, որոշ շրջաններում տաքանալու համար օգտագործվում են տնային շների և կատուների մորթիները։
Տարբեր մորթիներ ունեն տարբեր հատկություններ; դաշտագայլի մորթին առաձգական է և օգտագործում է որպես քամու մեծ պատնեշ, բայց շատ կոպիտ է դիպչելիս, մինչդեռ աղվեսի մորթին մետաքսանման է և նուրբ։
Փոկերի արտադրանքի ներմուծումն ու վաճառքն արգելվել է ԱՄՆ-ում 1972 թվականին՝ կանադական փոկերի պահպանման համար։ Ներմուծումն ու վաճառքը դեռևս արգելված է, թեև ծովային կենդանիների պահպանման միությունը գնահատում է, որ փոկերի պոպուլյացիան դառնում է մոտ 8 միլիոն ։ Ընտանի կատուների և շների մորթու ներմուծումը, արտահանումը և վաճառքը նույնպես արգելվել է ԱՄՆ-ում՝ 2000 թվականի «Շների և կատուների պաշտպանության մասին» օրենքի համաձայն ։
Աշխարհում բարձր նորաձևության մանրածախ առևտրականների կողմից վաճառվող մորթու մեծ մասը գյուղատնտեսական կենդանիներից է, ինչպիսիք են ջրաքիսը, աղվեսները և նապաստակները։ Սպանության դաժան մեթոդները ստիպել են մարդկանց ավելի տեղեկացված լինել, քանի որ կենդանիների իրավունքների պաշտպաններն ավելի շատ են աշխատում այդ ուղղությամբ։ Եվրոպական հանձնաժողովի Կենդանիների առողջության և կենդանիների բարեկեցության գիտական կոմիտեի 2001 թվականի առաջարկություններում համապատասխանաբար ասվում են. «համեմատած այլ գյուղատնտեսական կենդանիների հետ՝ իրենց մորթու համար բազմացված տեսակները համեմատաբար քիչ ակտիվ ընտրության են ենթարկվել» ։
Կաշվի վերամշակում
Մորթե հագուստի արտադրությունը ներառում է կենդանիների կաշիներ ստանալու պրոցեսը, որոնց վրա պահպանվում են մազերը։ Կախված մորթու տեսակից և դրա նպատակից՝ մորթու մշակման մեջ ներգրավված որոշ քիմիական նյութեր կարող են ներառել կերակրի աղեր, շիբի աղեր, թթուներ, սոդա, թեփ, եգիպտացորենի օսլա, լանոլին, յուղազերծող նյութեր և, ավելի հազվադեպ, սպիտակեցնող նյութեր, ներկանյութեր և տոներ ( ներկված մորթու համար)։
Գործընթացի առաջին քայլը մորթման փուլն է։ Այս փուլն անվտանգ դարձնելու համար կենդանիները պետք է սառեցվեն, հակառակ դեպքում ջերմաստիճանի փոփոխությունը կենդանու տաք մարմնից մինչև նրա շուրջը գտնվող սառը միջավայրը կհանգեցնի նրան, որ բոլոր մազերը կթափվեն կաշվից։ Ավելի լավ է նաև, որ կենդանին մորթվելուց առաջ սառեցվի, որպեսզի մորթազերծման ընթացքում դիակը չարյունահոսի։ Դիակը մորթազերծելուց հետո մաքրում են, չորացնում, աղով պատում, թթվային նյութերի մեջ են դնում, թաթախում (կամ քիմիական կամ բնական եղանակով), այնուհետև փափկեցնում։ Մորթու երկար մշակումից է կախված դրա բարձր կամ ցածր գինը։
Ապացուցվել է, որ մորթու մշակման ընթացքում առաջացած մորթու փոշու ազդեցության տակ գտնվող աշխատողների մոտ առաջացել են թոքային ֆունկցիայի խանգարումներ Մորթու արտադրության գործընթացը ներառում է ջրային ուղիներ թափվող թափոններ և թունավոր քիմիական նյութեր, որոնք նետվում են շրջակա միջավայր։ Ներկված մորթիները նույնպես այնքան երկար չեն պահպանվում, որքան բնական մորթիները։ Մյուս կողմից, մորթին բնականաբար կենսաքայքայվող է, մինչդեռ արհեստական մորթին՝ ոչ ։ Արևով գունավորելու մեթոդների կիրառումը կարող է վերացնել կաշվի և մորթու  առաջացրած ժամանակակից արդյունաբերության վնասակար հետևանքները։
Բուրդի օգտագործումը ներառում է կենդանու բուրդը ողջ կենդանուց կտրելը, որպեսզի բուրդը հնարավոր լինի նորից աճեցնել, բայց ոչխարի կաշվից խուզելը կատարվում է բուրդը կաշվի վրա պահելու և կտրելու եղանակով ։
Հագուստի արտադրություն
Մուշտակի չափազանց թանկ գնի հիմնական պատճառը հագուստի պատրաստման համար պահանջվող ժամանակն է։ Առաջին քայլը համադրելն է, որի ժամանակ  առկա մորթիները  համապատասխանեցնում են ըստ չափի և գույնի՝ ստեղծելով մեկ միասնական հագուստ։ Այնուհետև արհեստավորը կվերականգնի ցանկացած վնասված հատված, օրինակ՝ պատառոտված կաշվի բծերը։
Այնուհետև մորթին մշակվում է տարբեր ձևերով՝ ընդգծելու կենդանիների նախշերը, մեծացվում են դրա ջերմային հատկությունները, կամ ստեղծվում նոր նախշեր ու ոճեր։ Կտրատման մեթոդը նախկինում օգտագործված ամենահայտնի մեթոդն է, որը ներառում է մորթին անթիվ բարակ շերտերի կտրել և դրանք նորից իրար կարել՝ մորթին ավելի բարակ և երկար դարձնելու համար։ Մաշկից մաշկ մեթոդը, որն այժմ հաճախ կոչվում է «ամբողջական մորթի», ամենահեշտ մեթոդն է, երբ ամբողջ կտորները կարվում են կողք կողքի՝ նախշին համապատասխանելու համար։ Այս մեթոդի միջոցով մորթին աներևակայելի ջերմ է դառնում, բայց այդպես նմանվում է գործվածքի։
Մորթու օգտագործման դեմ կազմակերպված արշավները
1980-ականներին և 1990-ականներին մորթու օգտագործման դեմ կազմակերպված արշավները մեծ ճանաչում ձեռք բերեցին բազմաթիվ հայտնիների մասնակցությամբ ։ Մորթե հագուստը դարձել է բոյկոտների կիզակետ՝ դրա դաժան ու անհարկի լինելու կարծիքի պատճառով։ PETA-ն, կենդանիների իրավունքների պաշտպանության այլ կազմակերպությունները, հայտնի մարդիկ և կենդանիների իրավունքների մասնագետները ուշադրություն են հրավիրել մորթու մշակման վրա։
Կենդանիների իրավունքների որոշ ակտիվիստներ բողոքի ակցիաներով խափանել են մորթու նորաձևության ցուցադրությունը, մինչ մորթու դեմ պայքարող մյուս ցուցարարները օգտագործել են արհեստական մորթիներով կամ մորթյա հագուստի այլ այլընտրանքային ցուցադրություններ՝ որպես հարթակ՝ ընդգծելու իրական կաշի և մորթի օգտագործելու պատճառով կենդանիների տառապանքը ։ Այս խմբերը հովանավորում են «Compassionate Fashion Day»-ը օգոստոսի երրորդ շաբաթ օրը՝ գովազդելու իրենց մորթու օգտագործման դեմ ուղղված ուղերձը։ Որոշ ամերիկյան խմբեր մասնակցում են «Fur Free Friday» միջոցառմանը, որն անցկացվում է ամեն տարի Թենքսգիվինգի օրվան հաջորդող ուրբաթ օրը (սև ուրբաթ), որն իրականացնում  է ցուցադրություններ, բողոքի ակցիաներ և կիրառում է այլ մեթոդներ՝ ընդգծելու իրենց համոզմունքները մորթիների վերաբերյալ ։
Կանադայում փոկերի ամենամյա որսի դեմ պայքարը դիտվում է որպես մորթու օգտագործման խնդրի պայքար, թեև Միացյալ Նահանգների Humane Society-ն պնդում է, որ այդ պայքարը «Երկրի վրա ծովային կաթնասունների ամենամեծ սպանդը»-ի դեմ է ։ IFAW-ը, որը փոկերի որսի դեմ պայքարող խումբ է, պնդում է, որ Կանադան որսի դեմ պայքարելու ոչ արդյունավետ մեթոդներ է կիրառում։ Կանադայի կառավարության կողմից անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ կանադացիների երկու երրորդը աջակցում է փոկերի որսին։
PETA-ի ներկայացուցիչ Յոհաննա Ֆուոսը գնահատում է սոցիալական մեդիայի և էլեկտրոնային փոստի մարքեթինգային արշավները՝ օգնելով մոբիլիզացնել աննախադեպ թվով կենդանիների իրավունքների պաշտպաններ։ «Այն բանից հետո, երբ Մայքլ Քորսը դադարեց օգտագործել մորթի, ստացել է ավելի քան 150,000 նամակ», - ասում է Ֆյուոսը Highsnobiety-ին։ «Սա որոշակի ճնշում է գործադրում դիզայներների վրա․ նրանք կնկատեն, թե ինչպես է մորթին դուրս գալիս շրջանառությունից։ Նոր տեխնոլոգիաները և հարթակները ավելի հեշտ են դարձրել նրանց գործը, ովքեր կցանկանան ինչ-որ բան փոխել։ Մինչ նախկինում ակտիվիստները ստիպված էին պոդյում ներխուժել ցուցանակներով և ներկերով, կամ ֆիզիկապես նամակներ փոխանցեին, այսօրվա ակտիվիստը կարող է իրարանցում բարձրացնել առանց տանից դուրս գալու  ։
Հանրային մեդիայի աճը զանգվածային հասարակությանը տրամադրել է ընկերությունների հետ հաղորդակցության ուղիղ գիծ, որպես կարծիքների և բողոքների հարթակ՝ դժվարացնելով բրենդների համար անտեսել թիրախավորված ակտիվությունը։ «Բրենդները հսկայական ճնշման տակ են, որոնք փորձում են արձագանքել սոցիալական ցանցերին և խուսափել ցանկացած հակասություններից»։ Ասում է ՄԿՓ-ի գործադիր տնօրեն Մարկ Օաթենը. Մորթի դեմ հաղորդագրություններն ուժեղանում են սոցիալական մեդիայի և հազարամյա հաճախորդների բազայի միջոցով, որն ավելի մեծ ուշադրություն է դարձնում իրենց գնած ապրանքների կողմից ներկայացված արժեքներին։
Կենդանիներին տանջելու արդյունքում առաջացած զայրույթի զգացումը հատկապես ուժեղ է, երբ խեսքը վերաբերվում է կատուներին ու շներին, քանի որ դրանք արևմտյան երկրներում ամենահայտնի ընտանի կենդանիներն են։ Ուստի սպառողները պահանջում են իրենց տեղեկացնել մորթու ծագման մասին, որպեսզի խուսափեն այդ կենդանիների մորթուց պատրաստված արտադրանք գնելու վտանգից։ Սպառողների աճող մտահոգությանը հակազդելու համար Եվրամիությունը պաշտոնապես արգելեց բոլոր անդամ պետություններին շների և կատուների մորթիների և այդ տեսակների մորթի պարունակող բոլոր ապրանքների ներմուծումն ու արտահանումը ՝ 2008 թվականի դեկտեմբերի 31-ից գործող 1523/2007 կանոնակարգով։ Շների և կատուների մորթիները տարբերելու մորթատու թույլատրելի տեսակներից, առաջարկվել է կատարել մորթու տեսակների նույնականացման համակցված մեթոդ՝ հիմնված մորֆոլոգիական և մոլեկուլային համակցված մոտեցման վրա ։
Մորթու առևտուր
Մորթու առևտուրն ունի երկարատև ազդեցություն, մասնավորապես Հյուսիսային Ամերիկայի բնիկների և ամբողջ աշխարհում մորթատու կենդանիների պոպուլյացիայի վրա։ Երբ մորթագործությունն առաջին անգամ ի հայտ եկավ Հյուսիսային Ամերիկայում, դա խթանեց վայրի մորթատու կենդանիների թվաքանակի նվազմանը, որն առաջացել էր չվերահսկվող որսի պատճառով ։
Լանժոու
Լանժոու (չինարեն՝ 兰州|t=蘭州|p=Lánzhōu), քաղաք Չինաստանի հյոււսիսարևմտյան մասում՝ Գանսու պրովինցիայում, որի վարչական կենտրոնն ու խոշորագույն բնակավայրն է ։ Ընկած է Հուանհե գետի ափերին և հանդիսանում է տարածաշրջանային կարևորագույն տրանսպորտային հանգույց. երկրի արևմտյան մասի բնակավայրերը երկաթուղով կապում է արևելյան կեսի բնակավայրերին։ Պատմականորեն Լանժոուն կարևոր օղակ է եղել Մետաքսի հյուսիսային ճանապարհին և այժմ էլ պահպանում է իր կարևորությունը Նոր եվրասիական ցամաքային կամրջին։ Քաղաքում զարգացած են ծանր արդյունաբերությունը, նավթաքիմիական արտադրությունը։
Լանժոուն, Nature Index-ի ուսումնասիրությունների համաձայն, տեղ է գրավել գիտական արտադրանքի տեսակետից աշխարհի լավագույն 100 քաղաքների ցանկում ։ Այստեղ գործում են գիտահետազոտական մի շարք հիմնարկներ, ներառյալ Լանժոուի համալսարանը, Լանժոուի տեխնոլոգիական համալսարանը, Հյուսիսարևմտյան նորմալ համալսարանը, Լանժոուի Ջյաոտոն համալսարանը ։ Ընդ որում՝ նշվածներից Լանժոուի համալսարանը, լինելով Project 985 նախագծի անդամ, համարվում է Չինաստանի առավել հեղինակավոր գիտա-կրթական բարձրագույն հաստատություններից մեկը։
Մորթյա հագուստ
Մորթու առևտուր
Հետևելով մորթու արդյունաբերության մեջ կենդանիների կյանքի հանդեպ չարաշահումների մասին հանրային իրազեկմանը, Եվրամիությունը նախաձեռնեց WelFur համակարգը ։ WelFur-ը ԵՄ-ում հավաստագրմամբ համաձայնեցված ծրագիր է, որը եվրոպական մորթու ֆերմաներում առաջնահերթություն է տալիս կենդանիների կյանքին, այդ ֆերմաները Furmark համակարգի միջոցով ստանում են QR կոդ՝ համագործակցելու հագուստի ընկերության հետ, որը տեսականորեն թույլ է տալիս սպառողներին հասկանալ, թե որ ֆերմայի կենդանիներից են իրենց մորթյա բաճկոնները։ Այս համակարգից օգտվում են միայն ԵՄ-ում գտնվող ֆերմաները, որոնք մատակարարում են աղվես, ջրաքիս և ջրարջ և չեն առնչվում Չինաստանի կամ Ռուսաստանի ֆերմաների հետ։
Լանժոու
Տնտեսություն
Լանժոուն 1949 թվականից աղքատ պրովինցիալ մարզկենտրոնից վերափոխվել է խոշոր արդյունաբերական կենտրոնի։ Եղել է արդյունաբերացման ճանապարհը բռնած չինական առաջին քաղաքներից մեկը՝ ըստ այդ երկրի առաջին և երկրորդ հնգամյա պլանների ։
Մորթյա հագուստ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հագուստ Կատեգորիա:Մորթի Կատեգորիա:Հագուստի պատմություն Կատեգորիա:Կենդանիների իրավունքներ Կատեգորիա:Հագուստ ըստ տեսակի Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Լանժոու
Տնտեսություն
Մեկ շնչի հաշվով ստեղծված համախառն ներքին արդյունքը Լանժոուում 2008 թվականին կազմել է 25,566 (RMB) (US$3,681), 2015 թվականին՝ 57,191 RMB (US$9182.28), և ՀՆԱ-ի ցուցանիշով քաղաքը Չինաստանում գրավել է 100-րդ տեղը ։
Օդանավակայանը
Օդանավակայանն սպասարկում է միջազգային և ներերկրային 70-ից ավելի ուղղություններ։
Մետրոն
Լանժոուն Հյուսիսարևմտյան Չինաստանի երկրորդ քաղաքն է, որտեղ, ըստ 2012 թվականի օգոստոսին արված հայտարարության, կառուցվելու է մետրո ։ Այն ունենալու է վեց գիծ՝ 207 կիլոմետր ընդհանուր ձգվածությամբ։ Առաջին գիծը բացվել է 2019 թվականի հունիսին ։
Ջրաբեր համալիր
Ջրաբեր համալիր, որոշակի երկրաբանական հասակի ջրով հագեցած ապարների շերտախումբ, որի կտրվածքում ապարների լիթոլոզիական առանձնահատկությունների արագ փոփոխության, տեկտոնական բարդ կառուցվածքի կամ թույլ ուսումնասիրվածության պատճառով անհնար է անջատել առանձին լավ արտահայտված ջրատար հորիզոններ։ Մի քանի ջրաբեր համալիրներ կազմում են ջրատար հարկեր, որոնց կտրվածքում հանդիպում են ջրամերժ շերտախմբեր։ Ջրատար հարկերը ավելի հաճախ համապատասխանում են ֆացիալտեկտոնական կամ կառուցվածքային հարկերին։
Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Օբլանկա
Օբլանկա (Обланка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օբլանկա գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,468 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 10,68 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ազատազորք
Գրականություն
Կատեգորիա:Հեծելազոր Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության բանակ
Ռեմենևո (գյուղ, Տորժոկսկի շրջան)
Ռեմենևո (Ременево), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանի բնակավայրեր
Խմբավար
Խմբավար, խորմայստեր (coro երգչախումբ և Meister վարպետ, ղեկավար), երգչախմբի ղեկավարը, որ սեփական գեղարվեստական ըմբռնումով երգչախմբին սովորեցնում և նրա կատարման միջոցով մեկնաբանում է խմբերգային ստեղծագործությունները՝ ապահովելով դրանց հնչման անսամբլային ներդաշնակությունը և տեխնիկական կատարելությունը։ Խմբավարից պահանջվում է երաժշտական տեսական և կատարողական հմտություն և կոլեկտիվ կազմակերպելու ունակություն։
Կատեգորիա:Երաժշտության մասնագիտություններ Կատեգորիա:Երաժիշտներ
Կամպանյոլ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 448 մարդ, բնակչության խտությունը` 44.53 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.06 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 55 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 299 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 229-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 70։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,6 %։ 229 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 212 անձ (110 տղամարդ և 102 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (5 տղամարդ և 12 կին)։ 70 անաշխատունակներից 16-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 37-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ցողունաբջջային թերապիա
Ցողունաբջջային թերապիա, ցողունային բջիջների օգտագործումը հիվանդությունները բուժելու կամ կանխարգելելու համար ։
Ոսկրածուծի փոխպատվաստումը ցողունաբջջային թերապիայի ամենատարածված տեսակներից է, բայց հայտնի են նաև պորտային արյան օգտագործումը։ Ընթացքի մեջ գտնվող հետազոտությունները բացահայտել են ցողունային բջիջների ստացման բազմաթիվ աղբյուրներ, ինչպես նաև դրանց օգտագործում նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների բուժման համար և վիճակների բուժման համար ինչպիսիք են դիաբետը և սրտային հիվանդությունը։ Ցողունաբջջային թերապիան դատնում է հակասական հետևյալ զարգացումների դեպքում ասենք օրինակ գիտնականները առամնձնացնում են Էմբրիոնային ցողունային բջիջները և կուլտիվացնում, ստեղծում են ցողունային բջիջներ օգտագործելով սոմատիկ բջիջներ ի կորիզային տրանսֆորմացիան և դրանց օգտագործումը խթանված պլյուրիպոտոնտ բջիջների ստացման համար։ Այս հակասությունը մեծամասամբ կապված է աբորտներ քաղաքականության և մարդկանց կլոնավորման հետ։ Որպես հավելում պորտային արյան պահեստավորման վրա հենված շուկայական բժշկությունը նույնպես հակասական է։
Բժշկական կիրառումները
Արդեն 30 տար է, Հեմոպոետիկ ցողունային բջիջների տրանսպլանտացիան օգտագործվում է այնպիսի պաթոլոգիաների բուժման համար ինչպիսիք են լեյկեմիան և լիմֆոման; սա ցողունաբջջային թերապիայի միակ եղանակն է որ լայնորեն կիրառվում է ։ Քիմիաթերապիայի ընթացքում, մեծ քանակի աճի բջիջներ սպանվում են ցիտոտոքսիկ ագենտներով։Այս ագենտները չեն տարբերակում լեյկոմիկ կամ նեոպլաստիկբջիջները, և ոսկրածուծի հեմոպոետիկ ցողունային բջիջները։ Սա պայմանական քիմիոթերապիայի հիմնական կողմնակի ազդեցությունն է որը փորձ է արվում փոխհատուցել; դոնորների առողջ ոսկրածուծի ցողունային բջիջները վերարտադրվում են և օգտագործվում քիմոթերապիա ստացած ռեցիպիենտների կորցրած բջիջներին փոխարինելու համար։ Տրանսպլանտացիան օգնում է ակտիվացնել նաև իմուն համկարգը որը սկսում է ոչնչացել քաղցկեղային բջիջներին, այս գործընթացը կարող է շարունակվել բավականին երկար, այնուամենայնիվ, առաջնորդող է Դոնորը ընդդեմ ռեցիպիենտի հիվանդությունը, այս բուժման հիմնական կողմնակի ազդեցությունն է ։
Մեկ այլ ցողունաբջջային թերապիա որը անվանվում է պարոքիմալ, պայմանականորեն հաստատված է Կանադայում 2012 թվականից երեխաների մոտ դոնորն ընդդեմ ռեցիպիենտի հիվանդության բուժման համար ովքեր պատասխան չեն տալիս ստերոիդային բուժմանը ։ Սա ալոգեն ցողունաբջջային թերապիա է հիմնված մեզենխիմալ ցողունակին բջիջների վրա որոնք ստացվում են մեծահասակի ոսկրածուծից մաքրվում ոսկրածուծից, կուլտիվացնում են և պահեստավորվում, 10,000 դոզաներով որը ստացված մեկ դոնորից։ Դոզաները պահվում են սաեոցված մինչև որ կլինի դրանց անհրաժեշտությւոնը ։
Սննդի և դեղորայքի սանիտարական հսկում իրականացնող ընկերությունը (FDA) հաստատել է 5 հեմատոպոետիկ ցողնաբջջային արտադրանքներ որոնք ստացվում են պորտային արյունից և օգտագործվում է արյան և իմունոլոգիական հիվանդությունների բուժման համար ։
Մաքաստոռնա
Մաքաստոռնա (Maccastorna)` կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 60 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 12 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝  5 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ` 26843։ Հեռախոսային կոդ՝0377։
Ցողունաբջջային թերապիա
Հետազոտություն
Ցողունային բջիջները հետազոտվում են մի քանի պատճառներով։ Մոլեկուլները և էկզոսոմները որոնք ստացվում են ցողունային բջիջներից նույնպես հետազոտվում են դեղորայք ստանալու նպատակով ։ Եվ որպես հավելում հենց իրենց բջիջների ֆունկցիայի վրա ազդեցությունը, ցողունային բջիջների կողմից արտադրվող պարակրին լուծելի ֆակտորները, հայտնի որպես ցողունային բջջի սեկրետոմ, հայտնաբերված ևս մի մեխանիզմն է  որի շնորհիվ ցողունային բջիջները ազդում են դեգեներատիվ, աուտոիմուն և բորբոքային պրոցեսների վրա ։
Մաքաստոռնա
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ցողունաբջջային թերապիա
Ցողունային բջիջների տարածումը
Որպեսզի իրականացնենք հետազոտական և բուժական ծրագրերի մեջ, մեզ անհրաժեշտ են մեծ քանակությամբ բարձր որակի ցողունային բջիջներ։ Մեզ անհրաժեշտ է բջիջների կուլտիվացման մեխանիզմ որի օգնությամբ կարող ենք ստանալ մեծ քանակությամբ հյուսվածք-սպեցիֆիկ ցողունային վջիջներ in vitro պայմաններում առանց ցողունային բջիջների պոտենցիալը կորցնելու՝ երկչափ և եռաչափ բջիջների կուլտուրաներ ։