cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նաննին
Ռելիեֆ
Նաննինը գտնվում է Կունասի նահանգի հարավ-արևմուտքում տեղակայված բլրի վրա։ Տարածաշրջանում առկա են հարթավայրեր, լեռներ, բլուրներ ։ Հիմնական գեոմորֆոլոգիական միավորներն են Նաննինի ավազանը, Ումիըն ավազանը, Յոննին սարահարթը, Տամիըն լեռները ։ Տամիըն լեռները քաղաքի ամենաբարձր լեռներն են, որոնք ընդգրկում են Շանլին, Մաշան, Պիընյան շրջանները և Ումիըն թաղամասը։ Ծովից բարձրությունը կազմում է 1785 մետր ։
Կլիմա
Նաննինում կլիման մերձարևադարձային մուսոնային է։ Ձմեռը կարճ է, մեղմ, իսկ ջերմաստիճանը հազվադեպ է հատում 0-ի սահմանը։ Ամառը ավելի երկար է, տաք և խոնավ։ Գարունը և աշունը համեմատաբար զով են։ Փետրվարից հոկտեմբեր ընկած շրջանում գրանցված ամենաբարձր ջերմաստիճանը գերազանցում է 35°-ը։ Ձմռանը՝ հյուսիսում տեղակայված լեռների պատճառով, օդի ջերմաստիճանը ավելի ցածր է։ Հունվարին միջին ջերմաստիճանը կազմում է 12,9°, ամենացածր ջերմաստիճանը՝ -2° (1955 թվական հունվարի 12)։ Հուլիսին միջին ջերմաստիճանը կազմում է 28,4 °, ամենաբարձր ջերմաստիճանը՝ 40,4 °(1958 թվական մայիսի 9) ։ Տեղումների քանակը կազմում է 1310մմ։
Գետեր
Նաննինի ամենամեծ գետերը պատկանում են Սիծիան գետերի համակարգին։ Մինչդեռ ամենամեծ գետերն են համարվում Յուծիանը, Յոուծիանը, Ծուոծիանը, Հոնշուեյը, Ումիընը Պաչիծիանը։ Յուծիան գետը Նաննին քաղաքում հայտնի է Յոնծիան անվանմամբ։ Գետի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 133․8 կմ, խորությունը՝ մոտ 21մ։ Գետը քաղաքի խմելու ջրի հիմնական աղբյուրն է ։
Վարչական բաժանում
Նաննինը այժմ կառավարոմ է 7 թաղամաս, 4 շրջան և 1 շրջանին համարժեք քաղաք
Բնակչություն
Ըստ 2010 թվականի համաազգային մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի մշտական բնակչության թիվը կազմում է 6 միլիոն 661 հազար 600 մարդ, աճի տեմպը՝ 0,71%։ Արական սեռը կազմում է 3 միլիոն 452 հազար 200 մարդ՝ կազմելով բնակչության 51,85%-ը, իգական սեռը՝ 3 միլիոն 207 հազար 400 մարդ՝ կազմելով 48,15%, մինչև14 տարեկան՝ 1 միլիոն 79 հազար՝ կազմելով 18,14%, 15-59 տարեկան՝ 459 հազար 660 մարդ՝ կազմելով՝ 69%, 60 տարեկան՝ 856 հազար 600 մարդ՝ կազմելով՝ 12,68%, 65-ից բարձր՝ 593 հազար մարդ՝ կազմելով՝ 8,9%։
2017 թվականի դրությամբ քաղաքի գրանցված բնակչության թիվը կազմում է 7 միլիոն 568 հազար 700 ։
Ազգային փոքրամասնություն
Նաննինում ապրում են շուրջ 50 ազգություններ՝ Հան, Յաո, Միաո, Տոն, Մուլաո, Հուեյ, Ման, Մաոնան, Թուծիա ։ Մեծամասնություն են կազմում Ճուան և Հան էթնիկ խմբերը։ Ճուան ազգը այստեղ ապրում է արդեն հազարամյակներ շարունակ։ Հան ազգությունը սկսեց Նաննինում ապրել Ցին և Հան դինաստիաների գահակալության տարիներին։ Յուան դինաստիայի գահակալության տարիներին քաղաքում հաստատվեցին Հուեյ ազգը։ Մաո և Յաո ազգությունները քաղաքում բնակություն հաստատեցին Ցիըն դինաստիայի գահակալությունից հետո։ 1949 թվականից հետո ազգերը սկսեցին բնակություն հաստատել նաև այլ քաղաքներում ։ Յաո ազգը ապրում է Մաշան և Լինշան շրջաններում, իսկ մյուս ազգությունները՝ քաղաքի բոլոր շրջաններում։
Համաձայն 2015 թվականի ազգային բնակչության ընտրանքային հետազոտության հրապարակած տվյալների՝ 2015 թվականի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 6 միլիոն 986 հազար 100 մարդ, որից 3 միլիոն 531 հազար 500-ը Ճուան ազգի ներկայացուցիչներ են (կազմելով բնակչության 50,55%), 3 միլիոն 298 հազար 700-ը Հան ազգի ներկայացուցիչներ են (կազմելով բնակչության 47,22%), 155 հազար 800-ը այլ ազգի ներկայացուցիչներ (կազմելով բնակչության 2,23%) ։
Տնտեսություն
2017 թվականին քաղաքի ՀՆԱ-ն կազմել է 411 միլիարդ յուան, որն էլ գերազանցում է 2016 թվականի տվյալները 8%-ով։ Հիմնվելով մշտական բնակչության թվի վրա՝ մեկ շնչի ՀՆԱ-ն կազմում է 57 հազար 948 յուան, որն էլ տարեկան կտրվածքով ավելացել է 6,7%-ով։ Գյուղատնտեսությունը աճել է շուրջ 4,1%-ով, արդյունաբերությունը և շինարարությունը՝ 8,6%-ով, ծառայությունները՝ 8,4%-ով։ Այս երեք ճյուղերի հարաբերակցությունը կազմում է 9․8։38,8։51,4։ Նախորդ տարվա համեմատ գյուղատնտեսության կշիռը նվազել է 1 տոկոսային կետով, արդյունաբերության ու շինարարության մասնաբաժինը աճել է 0,2 տոկոսային կետով, ծառայությունների տեսակարար կշիռը աճել է 0,8 տոկոսով ։
Գյուղատնտեսություն
Մերձարևադարձային մուսոնային կլիմայի շնորհիվ քաղաքը հարուստ է բրինձով, շաքարեղեգով, ցիտրուսային մրգերով։ Քաղաքը Կունասին նահանգի հացահատիկի հիմնական տարածքն է։ Բրինձը հիմնական պարենային մշակաբույսն է, որի բերքը հավաքվում է տարին երկու անգամ։ Անասնաբուծությունը կենտրոնացված է խոզերի, խոշոր եղջերավոր անասունների, այծերի, հավերի, բադերի և սագերի վրա։
2017 թվականի տվյալներով քաղաքում մշակվող հողերի մակերեսը կազմում է 10 մլն կմ² ։ Գյուղատնտեսության, անասնաբուծության, ձկնաբուծության և օժանդակ ծառայությունների ընդհանուր արժեքը կազմել է 70 միլիարդ յուան, գյուղատնտեսության արտադրանքի արժեքը՝ 39 միլիարդ յուան, անասնաբուծության արտադրանքի արժեքը՝ 198 միլիարդ յուան, անտառային արտադրանքի արժեքը՝ 39 միլիարդ յուան, ձկնաբուծության արտադրանքի արժեքը՝ 29 միլիարդ յուան ։
Արդյունաբերություն
Երբ Նաննինը նոր էր դարձել նահանգի կենտրոն, նրա արդյունաբերական բազան համեմատաբար թույլ էր, հիմնական մասը կազմում էր տեքստիլ և սննդի արդյունաբերությունը։ 21-րդ դարի սկզբին ՀԳՀԾ-Ի Համագործակցության և զարգացման ռազմավարության մշակումից հետո արդյունաբերությունը զարգացում ապրեց։
1950 թվականին Նաննինի արդյունաբերական արտադրանքի ընդհանուր արժեքը կազմում էր 7 միլիոն, իսկ 2000 թվականին այն ավելացավ հասնելով 24 միլիարդ յուանի ։ Մինչև 2017 թվականը Նաննինի ընդհանուր արդյունաբերական արտադրանքը կազմել է 407 միլիարդ յուան, ինչը նախորդ տարվա համեմատ ավելացել է 13,7%-ով։ Արտադրության ընդհանուր արժեքը կազմում է 216 միլիարդ յուան, որը կազմում է արդյունաբերակա արտադրանքի ընդհանուր արժեքի 53,11%-ը ։
Ծառայություններ
2017 թվականին Նաննինի ծառայությունների ոլորտի արժեքը կազմել է 211 միլիարդ յուան՝ տարեկան աճը կազմելով 8,4 %։ Այս ամենը կազմում է քաղաքի ՀՆԱ-ի 50%-ը ։
Քաղաքի տեղակայում
1992 թվականին երկիրը առաջարկեց լիարժեք օգտագործել Կուանսիճուան ինքնավար շրջանի՝ դեպի հարավ-արևմուտք ծովային անցուղու դերը ։ Պետության աջակցության ներքո Կուանսիճուանը սկսել էր կապի ցանց կառուցել ծովային, ցամաքային, օդային և ջրային չորս երթուղիներից ։ Այս ամենի արդյունքում Նաննինը դարձել է հարավարևմտյան ծովային անցման կարևոր տրանսպորտային հանգույց ։2017 թվականի սեպտեմբերին շահագործման հանձնվեց անցուղու հարավային հատվածը, որը անցնում է Չոնցինով և Կուանսինով։ Ապրանքները սկզբում անցնում են Չոնցինով այնուհետև Պեյպու ծոց և այնտեղից հասնում այլ երկրներ։ Հարավային հատվածով ապրանքաշրջանառությունը մոտ 10 օրով ավելի արագ է քան արևելյան հատվածով, ինչը հարավարևելյան անցուղու հաջող փորձն է ։
2003 թվականին հոկտեմբերին Նաննինը դարձավ ԱՍԵԱՆ-ի և Չինաստանի համագործակցության կամուրջ։ 2014 թվականի հուլիսին Պետական խորհուրդը հաստատեց Ճուծիան-Սիծիան տնտեսական գոտին և Նաննինը դարձավ Կուանսիճուան ինքնավար շրջանի տնտեսական գոտու հիմնական քաղաք ։ 2017 թվականի փետրվարին Պետական խորհուրդը հաստատեց Պեյպու ծոցի քաղաքային ագլոմերացիայի զարգացման ծրագիրը և Նաննինը հռչակվեց Պեյպու ծոցի քաղաքային ագլոմերացիայի կենտրոնը ։
Տրանսպորտ
Նաննին քաղաքը կարևոր տրանսպորտային հանգույց է Կուանսիճուան ինքնավար շրջանի տրանսպորտային ցանցի և հարավարևմտյան հատվածից ծով դուրս գալու համար։ Միևնույն ժամանակ Նաննինից մոտ մեկ ժամվա ընթացքում կարելի է հասնել մոտական քաղաքներ, ինչպիսիք են Ցինճոուն, Ֆանչընկանը, Պեյհայը, Լիոճոուն,Լայպինը և Կուեյկանը ։
Մայրուղի
Նաննինի ճանապարհային ցանցը բաղկացած է արագընթաց, օղակաձև ճանապարհներից և քաղաքային մայրուղիներից։ Ներկայումս քաղաքն ունի օղակաձև արագընթաց մայրուղի և 5 ճառագայթային արագընթաց մայրուղիներ։
2018 թվականի տվյալներով քաղաքի մայրուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 1300 կիլոմետր, որից արագընթաց մայրուղիների երկարությունը կազմում է 958 կիլոմետր ։
Երկաթուղային կայարաններ
Նաննինի Արևելյան երկաթուղային կայարանը Նաննինի Կուանսիճուան ինքնավար շրջանի գլխավոր երկաթուղային հանգույցն է և Չինաստանի հարավ-արևմուտքում գտնվող կարևոր երկաթուղային կենտրոնն է։ Քաղաքում գործում է չորս երկաթուղային կայարաններ։ Առաջին երկաթուղային կայարանը Հունան-Կուանսի երկաթուղին է, որը կառուցվել է 1936 թվականին։
Միջազգային երկաթուղային կայարաններ
2009 թվականի հուլիսի 1-ին 2010 թվականին ավարտված Չինաստան-ԱՍԵԱ ազատ առևտրի ազատ գոտու կարիքները բավարարելու համար պաշտոնապես բացվեց Նաննինի Հանոյ մեկնող մարդատար գնացքը։ Գնացքի անցած ճանապարհը կազմում է 400 կիլոմետր, իսկ շահագործման ժամանակաշրջանը կազմում է 12 ժամ ։ Այս գիծը Չինաստանի համար կարևոր օղակ է Հարավարևելյան Ասիայում Անդրասիական միջազգային երկաթուղին կապելու համար ։
Միջմարզային երկաթուղիներ
Նաննինով անցնող միջմարզային երկաթուղիները հիմնականում ներառում են Նաննին-Կուանճոու, Նաննին-Կուինմիըն, Նաննին-Կուեյյան, Նաննին-Չանշա երկաթուղիները։
Միջքաղաքային երկաթուղային կայարաններ
Նաննինը երկաթուղային կայանները հասնում են նաև մի շարք ինքնավար քաղաքներ։ Դրանք են՝ Նաննին-Լիոճոու, Նաննին-Ցիճոու, Նաննին-Փիընսիան․ կայարանները։ Մինչև 2022 թվականի վերջ, բացառությամբ Հըչի քաղաքի, մնացած 12 ինքանավար քաղաքները ունեն իրենց սեփական գնացքները, որոնք մեկնարկային կետը Նաննինի արևելյան կայարանն է։
Ավիացիա
Նաննինի Ուսու միջազգային օդանավակայանը գտնվում է Ուսի քաղաքում, Նաննինից 32 կիլոմետր հարվա-արևմուտք և համարվում է Կուանսիճուան ինքնավար շրջանի ամենամեծ օդանավականը։ Կան ուղիներ դեպի Վիետնամ, Թալիդանդ, Մալազիա, Հարավային Կորեա, Սինգապուր, ինչպես նաև դեպի երկրի տարբեր քաղաքներ։ 2018 թվականին ուղևորահոսքը գերազանցել է 15 միլիոնը ։
Երկաթուղային տրանսպորտ
Նաննինը առաջին քաղաքն էր, որ կառուցել է երկաթուղային տրանսպորտ։ Առաջին մետրոն շահագործման է ենթարկվել 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։
2021 թվականին Նաննինում գործում է մետրոյի 5 գիծ   ։ Ումիըն գիծը դեռևս գտնվում է շինարարության վաղ փուլում ։ Դեպի օդանավական տանող գծի երկարությունը պետք է կազմի մոտ 23 կիլոմետր։ Գիծն պետք է ունենա 5 կայան և 1 պահեստ։ Նախագիծը հաստատվել է Կուանսիճուան ինքնավար շրջանի զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողովի կողմից 2020 թվականի փետրվարի ։
Հասարակական տրանսպորտ
Մինչև 2019 թվականը Նաննինում առկա էր 2 ավտոբուսային գիծ՝ 32,8 կիլոմետր երկարությամբ։ Ունեին 31 նստատեղ և ուղեվարձը կազմում էր 2 յուան ։ Նախատեսվում է, որ մինչև 2021 թվականը քաղաքը կունենա 198 ավտոբուսային գիծ ։
Տաքսիներ
Նաննինի տաքսիների մեկնարկային ուղեվարձը առավոտյան ժամերին կազմում է 9 յուան 2 կիլոմետրի համար, իսկ երեկոյան ժամերին՝ 11 յուան ։ Ներկայումս քաղաքում գործում է 11 տաքսի ընկերություն ։
Լեզու
Նաննինի մերձակա գյուղերում խոսում են Փիընհուա բարբառով Ճուան ազգի բարբառով։ Կանտոներեն խոսում են Հան ազգի ներկայացուցիչները՝ քաղաքի կենտրոնական շրջաններում։ Պեկինի բարբառը (Փութոնհուա) և կանտոներենը քաղաքում օգտագործում են բիզնեսի և սոցիալական հաղորդակցման համար ։
Ըստ պատմական տվյալների և տեղական տարեգրությունների՝ մինչև Ցին դինաստայի գահակալման ավարտը և Չինաստանի Հանրապետության հռչակումը Նաննին քաղաքում հիմնականում խոսել են Փիընհուա բարբառով։ Ցին դինաստիայի գահակալումից հետո քաղաքում տարածում գտավ կանտոներենը, որը սակայն Կուանճու նահանգում օգտագործվող կանտոներենից ունի որոշակի տարբերություններ։
Չինաստանի Հանրապետության առաջին տարիներին Նաննինում շարունակում էր գերակշռել Փիընհուա բարբառը։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրման առաջին օրերին Նաննինի բարբառը սկսվեց օգտագործվել քաղաքային վայրերում, Պիընհուան՝ Ծիաննան թաղամասում, Ճուան ազգի բարբառը՝ ծայրամասային գյուղերում։ Բարբառների հետևյալ բաշխումը մինչև այսօր պահպանվում է։ Քաղաքի բարբառային բաշխումը բարբառագետները անվանում են «բարբառային կղզի»։ Քաղաքի տարածքում զուգահեռաբար շարունակվում է օգտագործվել կանտոներենը։ Արվարձաններում խոսում են Փինհուա բարբառով, իսկ արվարձաններից դուրս՝ Ճուան ազգի բարբառով։ Քաղաքի Շանկուո և Սյակուո փողոցներում ժամանակին տարածված է եղել «Նաննին կուանհուան» բարբառը։ Այս բարբառի հիման վրա էլ ձևավորվել էր Յոն օպերան   ։ Այնուհետև, «Նաննին կուանհուան» բարբառի օգտագործման նեղ շրջանակի պատճառով, այն անկում ապրեց։
1996-1997 թվականներին քաղաքը իրականցրել է «Խթանել փութոնհուայի (Պեկինի բարբառ) տարածմանը» և արժանացել է «Փութոնհուայի տարածման առաջադեմ քաղաք» կոչմանը։ Մամուլը մերժում էր կանտոներենի օգտագործումը ։ Դպրոցներում կանտոներենը քարոզվում էր որպես գռեհիկ լեզու և մերժվում էր դրա տարածումը, փոխարենը խրախուսվում էր փութոնհուայի օգտագործումը։ Արգելվեցին կանտոներենով հեռարձակվող մի շարք հեռուստաալիքների ցուցադրությունը։
Կրթություն
Թան դինաստիայի ժամանակաշրջանից սկսած Նաննինում կրթությունը զարգացում է ապրել։ Ամենավաղ ուսումնարանը՝ Ույուենը, հիմանդրվել է Թան դինաստիայի կայսր Ուդըի օրոք (618-626թթ․)։ Մեկ այլ վաղ շրջանի ուսումնարանը՝ Նաննինի տարաշարջանային ուսումնարանը, հիմնադրվել է Հյուսիսային Սոն դինաստիայի կառավարման տարիներին և 1226 թվականին տեղափոխվել է Ուհուալիըն (այժմ՝ Յոնծիան կամրջից հյուսիս)։ Մին դինաստիայի կառավարման ժամանակաշրջանում հիմնադրվել են մի շարք ակադեմիաներ՝ Տոնցուան, Ֆուվըն, Տոնքուո, Սիքուո, Ճոնքուո և այլն։ Ամենահայտնի ակադեմիան Վան Յանմիընի կողմից հիմնադրած Ֆուվըն ակադեմիան է։ Ցին դինաստիայի կառավարման տարիներին (1897-1906 թթ․) Մեծ բրիտանիայից, ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից քաղաք ներթափանցեց քրիստոնեությունը և իրականացվեց միսիոներական գործունեություն։ Բացվեց ֆրանսիական դպրոցը և «Վարդերի» վանքը, որոնք զբաղվում էին եկեղեցական սպասվորների կրթությամբ։ Ցին դինաստիայի կայսր Կուանսուի գահակալման 31-րդ տարում Ծոուծիան և Վեյնան ակադեմիաները միավորվեցին և ստեղծվեց Նաննինի կրտսեր դպրոցը։
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ստեղծումից հետո Նաննինի քաղաքային կառավարությունը զբաղվեց դպրոցների վերակառուցման աշխատանքներով։ Հիմնվեց մի շարք տարրական և միջնակարգ դպրոցներ։ Այն մասնավոր դպորցները, որոնք ունեին փոքր թվով աշակերտներ, փակվեցին։ Լիոճոուի և Կուեյլինի նախակրթական հաստատությունները տեղափոխվեցին Նաննին և վերանվանվեցին Նաննինի և Կուանսիճուանի նախակրթարաններ։ 1953 թվականին հիմնվեց Կուանսիի ազգային փոքրամասնությունների համալսարանը։ 1954 թվականին Կուանսիի բժշկական համալսարանը Կուեյլինից տեխափոխվեց Նաննին։ Մշակութային հեղափոխության ժամանակ կրթական համակարգը անկում ապրեց և վերսկսեց զարգացում ապրել միայն 1978 թվականից հետո։
Տարրական և միջնակարգ կրթություն
2019 թվականին քաղաքում գործում էր 3249 նախակրթարաններ, տարրական և միջնակարգ դպրոցներ, որտեղ սովորում էին 1 միլիոն 5 հազար 276 հարյուր աշակերտ և աշխատում էին 82 հազար ուսուցիչ ։
Քույր քաղաքներ
2021 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով Նաննինը ունի 24 քույր քաղաքներ ։
Արտաքին հղումներ
南宁市人民政府门户网站
Օվերբեյթուվե
Օվերբեյթուվե (Overbetuwe ), համայնք Նիդերլանդների Խելդերլանդ մարզում։ Տարածքը 109,59 կմ² է, բնակչությունը՝ 43.607 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.000 եվրո է։
Նաննին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:4-րդ դարի հիմնադրումներ Կատեգորիա:Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Օվերբեյթուվե
Կատեգորիա:Խելդերլանդի համայնքներ
Սուի Իսիդա
Սուի Իսիդա (ճապ. 石田 スイ Իսիդա Սուի, Sui Ishida, ), ճապոնացի մանգակա, առավել հայտնի է որպես « Տոկիոյի գուլը » մանգայի հեղինակ։
Կարիերա
« Տոկիոյի գուլը » մանգան սկսել է ստեղծվել 2010 թվականից, որպես վանշոթերի շարք, որոնցից մեկը 113-րդ Weekly Young Jump-ի գրան պրիում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը ։ 2011 թվականից մինչև 2014 թվականը մանգան հրատարակվել է Shueisha հրատարակչության Weekly Young Jump ամսագրում ։ Այն նովելիզացվել է, նաև ադապտացվել է անիմե սերիալի տեսքով , իսկ 2014-1015 թվականներին դարձել է ամենա վաճառված մանգաներից մեկը։ 2014 թվականից հրատարակվող Tokyo Ghoul:re սիքվելը կրկնել է հիմնական ստեղծագործության հաջողությունը ։ 2018 թվականի հունվարի տվյալներով «Տոկիոյի գուլը» մանգայի և սիքվելի հրատարակված տպաքանակը ամբողջ աշխարհում 34 մլն օրինակ է կազմում ։
Իսիդան նաև ստեղծել է 69 էջանոց գլուխ՝ Յոշիհիրո Տոգաշիի գրած Hunter × Hunter մանգայի համար, որը պատմում է Հիսոկիի անցյալի մասին։ Այն 2016 թվականի հունիսի 2-ին, Shonen Jump+ հավելվածում, թողարկվել է թվային տարբերակով ։
Պլյասովո-Կիտաևո
Պլյասովո-Կիտաևո (Плясово-Китаево), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի բնակավայրեր
Չափար
Չափար, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 59 կմ արևմուտք` Թարթառ գետի ձախ ափին՝ 1000 մետր բարձրության վրա։ Տարածքը՝ 2262,22 հեկտար։
Աշխարհագրություն
ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Չափար համայնքը տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսային հատվածում։ Մարտակերտ շրջկենտրոնից գտնվում է 55 կմ հեռավորության, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 80 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքը բարձրալեռնային է, ունի 2262,22 հա տարածք, որից 987,94 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 1128,89 հա անտառային հողեր։ Չափար համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Տրտու գետը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 7 աղբյուրներ` «Քյոհնա շենի», «Եթվանանց», «Շորշոր», «Օսեփին», «Ճինջինոցեն», «Դյուդիջլիրով» և «Թթու ջուր»։
Արցախյան ազատամարտ
1990-ին Չափարում կազմավորվել է կամավորական ջոկատ (հրամանատար՝ Հ. Գրիգորյան), որը մասնակցել է Իմերեթ-Քերավենդ, Աղդաբան, Մարտակերտի շրջանի տարբեր գյուղերի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Չափարից զոհվել է 17 ազատամարտիկ ։
Պատմամշակույթային հուշարձաններ
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ գյուղատեղի «Հին Չափար» (XVII-XIX դդ․), Կարմիր քարի վանք եկեղեցի (XII-XIII դդ․), մատուռ «Սոփեն դուզ» (127 3թ․), գերեզմանոց (XII-XIII դդ․), խաչքար (XIII դ․), ամրոց Հակառակաբերդ(IX-XIII դդ․), սրբատեղի «Օջախ» (միջնադար), հաշվառված է 65 հուշարձան։ Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են Ս. Մինաս և Ս. Պողոս եկեղեցիները, Կարմիր քարի վանքը, Օջախ սրբավայրը և այլն։
Բնակչություն
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Համայնքում կա 89 տնտեսություն։ Հիմնականում զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Տրանսպորտ
Համայնքային ենթակայության ճանապարհները բնահողային են, խճից և կոպճից, չմշակված կապակցող նյութերից։ Տրանսպորտային կապը կարգավորված է․ ուղևորափոխադրումներն իրականացվում են Չափար-Ստեփանակերտ-Չափար միջշրջանային թիվ 207 կանոնավոր ավտոբուսային երթուղով։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 46 աշակերտներ, համայնքն ուներ 1 մասնավոր բարեգործական մանկապարտեզ, հաճախում էին 20 երեխաներ ։ 2007-ի ապրիլի 30-ին գյուղում բացվել է նորակառույց մասնավոր բարեգործական մանկապարտեզ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Դաքքա)
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (the Armenian Church of the Holy Resurrection in Dhaka), Հայ առաքելական եկեղեցի Բանգլադեշի Դաքքա քաղաքի հին հատվածի Արմանիտոլա շրջանում։
Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 1781 թվականին Արմանիտոլա շրջանի հայկական փողոցում, գերեզմանատանը կից գտնվող փայտե ժամատան տեղում։ Այն օծել է Եփրեմ եպիսկոպոսը, ով հետագայում դարձավ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Եփրեմ Ա Ձորագեղցի ։ Հայերն այստեղ են եկել 17-18 -րդ դարերում և հիմնականում զբաղվել են առևտրով։ Շնորհիվ առևտրի ոլորտում հայերի հաջողությունների, որոնք բարելավում էին պետության տնտեսական վիճակը, Մեծ Մոնղոլների կայսրության ղեկավար Ագբար I Մեծը հայերին թույլ է տվել ազատորեն դավանել իրենց կրոնին։ Տաճարի կառուցման համար գումար է հավաքել Բենգալիայի ամբողջ հայկական համայնքը։ Եկեղեցին կառուցվել է Դաքքայի աժխույժ հայաբնակ շրջաններից մեկում՝ Արմատիոլում ։ Դաքայում հայեր այլևս չկան, եկեղեցին չունի մշտական վանահայր և այդ պատճառով ժամերգություններ անցկացնելու համար տարին երկու անգամ Ավստրալիայից այստեղ է գալիս հայոց արքեպիսկոպոսը։ Եկեղեցուն հետևող միակ հայը՝ Մարտինը, (Մայքլ Ջոզեֆ Մարտին) Դաքքա է եկել 1942 թվականին։ Նա հոգ է տանում եկեղեցու և նրա հարևանությամբ գտնվող գերեզմանատան նկատմամբ, որտեղ թաղված են մոտ 400 հայեր։ Նա արդեն բավական ծեր է և անհանգստանում է, թե իրենից հետո ով է հետևելու և խնամելու հայկական եկեղեցին ։
Տվյալներ
Եկեղեցին ունի 750 ոտնաչափ (230 մ) երկարություն, միջացքն ունի 14 ոնտաչափ լայնություն, 4 դուռ, 27 պատուհան։ Եկեղեցում կա պարուրաձև սանդուղք, ժամացույցե աշտարակ, որի ձայնը լսվել է 4 մղոն հեռավորության վրա և մարդիկ իրենց ժամացույցները ուղղում են ըստ այդ ժամի։ 1897 թվականին եկեղեցին ավերվել է երկրաշարժից։
Դաքքա այցելության ժամանակ Մայր Թերեզան մնացել է այս եկեղեցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանգլադեշի հայկական եկեղեցիներ հ
Գյուղացիական կանոնադրություններ Ռուսաստանում (1861)
Պատճառները
«Ճորտատերերի ու լիբերալների տխրահռչակ պայքարը․․․ պայքար էր տիրապետող դասակարգերի ներսում, ավելի շատ՝ կալվածատերերի ներսում, պայքար, որը մղվում էր բացառապես զիջումների չափի և ձևի համար»։ Վ. Ի. Լենին
Բասլաթա
Բասլաթա (նաև` Բեսլեթի, Բասլա, նախկինում` Բեսլետկա, Կարմիր Բեսլետկա, աբխազ.` Баслаҭа, ბესლეთი), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Սուխումից 5 կմ հյուսիս-արևելք, Բասլաթա գետի ափին։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 120 մ բարձրության վրա։
Գյուղացիական կանոնադրություններ Ռուսաստանում (1861)
Նախապատմությունը
Ռեֆորմի շուրջ բուն պայքարը ծավալվեց մի կողմից լիբերալների ու ճորտատերերի, մյուս կողմից՝ հեղափոխական-դեմոկրատների միջև, որոնք արտահայտում էին գյուղացիական լայն զանգվածների շահերը։ Հեղափոխական-դեմոկրատները Ն․ Գ․ Չեռնիշևսկու և Ա․ Ի․ Գերցենի գլխավորությամբ պահանջում էին ճորտատիրության լիակատար ոչնչացում և առաջ քաշում գյուղացիական հեղափոխության գաղափարը։ 1861 թվականի փետրվարի 19-ին Ալեքսանդր II ստորագրեց ճորտատիրական իրավունքի վերացման մասին մանիֆեստն ու «կանոնադրությունները», որոնք հրապարակվեցին մարտի 5-ին։ Հեղափոխական-դեմոկրատները ճիշտ գնահատեցին ռեֆորմի էությունը, մատնանշելով նրա սահմանափակությունը, ճորտատիրական բնույթը։ «Կանոնադրությունների» համաձայն, 22,5 միլիոն գյուղացիներ ազատվեցին ճորտական կախվածությունից։ Հողը որպես սեփականություն մնաց կալվածատերերին։ Գյուղացիներին իրավունք էր տրվում ետ գնելու տնամերձ հողակտորը, իսկ դաշտային հողաբաժնի ետգնումը ամբողջովին կախված էր կալվածատիրոջ կամքից (մինչև 1881 թվականի օրենքը, երբ ետգնումը պարտադիր դարձավ)։ Մինչև հողաբաժնի ետգնման ձնակերպումը գյուղացիները համարվում էին ժամանակավորապես պարտավորյալ, իսկ ետգնումից հետո՝ սեփականատեր գյուղացիներ։ Հողաբաժինների չափերը և պարհակները սահմանվում էին «տեղական կանոնադրություններով»։ Պետական ճորտերը ազատվում էին առանց հողի, իսկ եթե գյուղացիները համաձայն էին վերցնել կրճատված հողաբաժին (մարդահամարային շնչին՝ մոտավորապես մեկ դեսյատին), այն տրվում էր անվճար, որպես այսպես կոչված, պարգևական հողաբաժին։ Պարգևականների թիվը շուրջ 500 հազար էր։ Մի շարք նահանգներում գյուղացիներից բաժնեհատված հողակտորները (որ կոչվում էին օտրեզկաներ) կազմում էին գյուղացիական հողերի 30—40%-ը։ 1866 թվականի նոյեմբերի 24-ի օրենքով գյուղացիական ռեֆորմը տարածվեց նաև պետական գյուղացիների վրա, որոնց թողնվեցին իրենց օգտագործման հողերը։ 1863-ից 1864 թվականների Լեհական ապստամբության ազդեցությամբ Բելառուսիայում, Լիտվայում և Աջափնյա Ուկրաինայում կառավարությունը ստիպված էր փոխելու ռեֆորմի պայմանները (հօգուտ գյուղացիների բաժնեհատվում էր հողի 12—41 %-ը, պակասեցվում էին պարհակները, մտցվում պարտադիր ետգնում)։ Ռեֆորմի հետևանքով գյուղացիներին անցած հողամասերը միանգամայն անբավարար էին։ Մարդահամարային 10․049 800 շնչերի 5,5%-֊ը ստացավ մեկ դեսյատինից պակաս հողաբաժին, 13,2%՝ 1—2 դեսյատին, 28,2%՝ 2—3 դեսյատին, 26%՝ 3—4 դեսյատին, 22,3% ՝ 4—6 դեսյատին և միայն 4,8% ստացավ ավելի քան 6 դեսյատին։ XIX դարի վերջերին Ռուսաստանի եվրոպական մասում 10,5 միլիոն գյուղական ծուխ (շուրջ 50 միլիոն մարդ) ուներ 75 միլիոն դեսյատին հող, համարյա նույնքան (70 միլիոն դեսյատին) ունեին 30 հազար կալվածատիրական տները (մոտ 150 հազար մարդ)։ Հողի ետգնման գները չէին համապատասխանում նրա իրական արժեքին։ Գյուղացիները հողի համար վճարեցին 867 միլիոն ռուբլի, որը 1860-ական թվականներին շուկայական գներով արժեր 648 միլիոն ռուբլի։
Բասլաթա
Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 1211 մարդ, իսկ 1989 թվականին` 2198 մարդ ։ Համաձայն 2011 թվականի հաշվառումների, գյուղի բնակիչների թիվը կազմել է 2290 մարդ, որոնցից 1230 (53,7%) - աբխազներ, 755 (33,0%) - հայեր, 171 (7,5%) - ռուսներ, 47 (2,1%) - վրացիներ, 35 (1,5%) - հույներ, 13 (0,6%) - ուկրաինացիներ և 39 (1,7%) այլ ազգերի ներկայացուցիչներ ։
Գյուղացիական կանոնադրություններ Ռուսաստանում (1861)
Ռեֆորմը կայսրության ծայրամասերում
1861 թվականի գյուղական ռեֆորմի սկզբունքներով ռեֆորմներ անցկացվեցին նաև կայսրության ծայրամասերում՝ Անդրկովկասում, Բեսարաբիայում։ 1864 թվականի հոկտեմբերի 13-ին հրապարակվեց օրենք Թիֆլիսի նահանգում ճորտատիրական իրավունքի վերացման մասին, մեկ տարի հետո այն, որոշ վերապահումներով, տարածվեց Քութայիսի նահանգի, իսկ 1866 թվականին՝ Մեգրելիայի վրա։ Ծայրամասերում ռեֆորմի պայմաններն ավելի ծանր էին, քան 1861 թվականի փետրվարի 19-ի «Կանոնադրությունները»։ 1864 թվականի հոկտեմբերի 13-ի օրենքով ամբողջ հողը մնում էր կալվածատերերին։ Ոչ միայն դաշտային հողաբաժինների, այլև տնամերձ հողատարածության ետգնումը կախված էր նրանց կամքից։ Հայաստանում (Գյուղացիական ռեֆորմ Հայաստանում 1870) ն Ադրբեջանում ռեֆորմը անցկացվեց տարբեր ժամանակ՝ 1870 թվականից մինչև 1883 թվականը։ Անդրկովկասում պարտադիր ետգնումը մտցվեց միայն 1912 թվականից 1913 թվականներին դեռ մինչև 1917 թվականը շատ գյուղացիներ մնում էին ժամանակավորապես պարտավորյալ։ Գրեթե նույն կերպ իրականացվեց ռեֆորմը Կովկասի լեռնականների շրջանում։ Չնայած ֆեոդալաճորտատիրական մնացուկների պահպանմանը (որոնք ռեֆորմի ճորտատիրական բնույթի հետևանք էին), ճորտատիրական իրավունքի վերացումը վճռական նշանակություն ունեցավ Ռուսաստանում կապիտալիստական հարաբերությունների հաստատման համար։ Գյուղացիական ռեֆորմը չլուծեց հողային հարցը և հանգեցրեց դասակարգային հակասությունների հետագա սրման։
Բասլաթա
Բնակչությունը
Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի մշակությամբ, այգեգործությամբ, թռչնաբուծությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ ինտերնացիոնալ տարրական դպրոց, գրադարան և բուժկայան։
Գյուղացիական կանոնադրություններ Ռուսաստանում (1861)
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Ճորտատիրություն Կատեգորիա:1861 Ռուսաստանում
Բասլաթա
Բնակչությունը
Հայերը եկել են շրջակա գյուղերից` 1897 թվականին։
Եֆիմ Զոզուլյա
Եֆիմ Դավիդովիչ Զոզուլյա (Ефим Давидович Зозуля, ), ռուս խորհրդային գրող, արձակագիր և լրագրող, ռազմական թղթակից։
Կենսագրություն
1919 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, 1923 թվականին Մ. Կոլցովի հետ հիմնադրել է «Օգոնյոկ» ամսագիրը (եղել է համարների կազմողը, մշտական հեղինակ, ավելի ուշ կազմակերպել է «Օգոնյոկի գրադարան» գրքերի շարքը)։ 1927 թվականին մասնակցել է հանդեսում հրապարակված «Մեծ հրդեհներ» («Большие пожары») կոլեկտիվ վեպի ստեղծմանը։
1927-1929 թվականներին լույս է տեսել նրա երկերի եռահատոր հավաքածուն (նախատեսված 4-րդ հատորն այդպես էլ չի հրատարակվել)։ Զոզուլյայի երկու վեպերը, որոնք գրվել են շուրջ 1930 թվականին, անավարտ են մնացել։ 1930-ականներին քիչ է տպագրվել և միայն ամսագրերում։
Պատերազմի սկսվելուց հետո միացել է աշխարհազորին, երկու ամիս ծառայել է հրետանու կազմում, այնուհետև նշանակվել է աշխատանքի ճակատային թերթում։ 31-րդ բանակի «Գնում եմ թշնամու դեմ» («Иду на врага») թերթի ռազմական թղթակից Եֆիմ Զոզուլյան մահացել է 1941 թվականի նոյեմբերի 3-ին ։ Մահվան պատճառը եղել է ոտքերի մատների գանգրենան և թոքաբորբը ։ Թաղվել է է Ռիբինսկում, Հին Գեորգիևսկի գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Պապենդրեխտ
Պապենդրեխտ (Papendrecht ), համայնք Նիդերլանդների Հարավային Հոլանդիա մարզում։ Տարածքը 9,47 կմ² է, բնակչությունը՝ 31.466 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.600 եվրո է։
Կատեգորիա:Հարավային Հոլանդիայի համայնքներ
Սելամլիք
Սելամլիք, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Սովետների տուն (Դոնի Ռոստով)
Խորհուրդների տուն (Дом Советов), վարչական շենք Կիրովսկի շրջանի Դոնի Ռոստով քաղաքի կենտրոնում, Ռոստովի մարզի վարչակազմի նստավայրը։ Շենքը կառուցված է խորհրդային կոնստրուկտիվիզմի ոճով, նախագծվել և կառուցվել է 1930-ական թվականների սկզբին։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում անհնար է եղել ավարտել Սովետների տան շինարարական աշխատանքները։ Վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքները կատարվել են միայն 1950-ական թվականներին, իսկ շենքի ճակատային հատվածն ավարտվել է միայն 1968 թվականին։ Ռոստովի սովետների տան ընդհանուր ծավալը կազմում է 370 հազար խորանարդ մետր, և այն համարվում է Հյուսիսային Կովկասի խոշորագույն շենքերից մեկը և Ռուսաստանի հարավում գտնվող ամենամեծ վարչական կառույցը։
Նկարագրություն
Սովետների տունը գտնվում է Ռոստովի պատմական կենտրոնում՝ Սովետների հրապարակում։ Բնօրինակ նախագծում նախատեսված է եղել 1000 սենյակ, կոնֆերանսների դահլիճ, ճաշարաններ, փոստային բաժանմունք, վարսավիրանոց, բուֆետներ, տպարան և այլ ծառայություններ։ Շենքն իրենից ներկայացնում էր 5-8 հարկանի սեկցիաներ՝ միաձուլված անցումներով, ներքին բակերով։ Շենքի գլխին պետք է լիներ գլանաձև կորպուսը՝ կոնֆերանս դահլիճով, ինչը չեն կարողացել ավարտին հասցնել, իսկ կառուցված հատվածը օկուպացիայի ժամանակ վնասվել է։ Հետպատերազմյան վերակառուցման ընթացքում ութհարկանի շենքը մասամբ կորցրել է իր նախնական պլանավորված տեսքը։ Ճակատային հատվածը կորցրել է երիզավոր ապակեպատումը, այն միայն պատվել է աղյուսով, պատերին արվել են ռելիեֆներ, հիմնական մուտքի որմնասյան մոտ  տեղադրվել է հսկայական պորտալը։ Շենքի ճակատային հատվածի նոր տարբերակի հեղինակներն էին ճարտարապետներ Վլադիմիր Գրիգորը և Վլադիմիր Սիմոնովիչը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Նովի Գլեբով
Նովի Գլեբով (Новий Глібів), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովի Գլեբով գյուղում բնակվում էր 120 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,751 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 159,79 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1933 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Hel
Hel, շվեդական ռոք խումբ վիկինգ ռոք ժանրում ։ Խմբի անունը վերցված է Սկանդինավյան դիցաբանությունում մահվան աստվածուհի Հելի անունից։
Խմբի պատմությունը
Hel֊ը ձևավորվել է 1999 թվականին Völund Smed խմբի կազմալուծվելուց հետո։ Խմբի մասնակցությամբ առաջին կոմպիլյացիան եղավ Carolus Rex IV֊ը։ Հաջողությունից հետո խումբը պայմանագիր կնքեց Ultima Thule լեյբլի հետ, սակայն ավելի ուշ ստեղծեց իր սեփականը՝ Peanut Music AB անվանմամբ։
Խումբը կազմալուծվեց 2004 թվականին ֆլեյտահար Սիա Հեդմարկի Völund Smed հեռանալուց հետո։
2008 թվականին Մալին Փեթերսոնը և Ադդե Նորլինը ստեղծեցին նոր խումբ՝ Tales of Origin, որը երգում է անգլերենով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոք խմբեր
Փուրխ
Փուրխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խուլփի գավառակում կամ Սասունի Տալվորիկի գավառակում։ Ըստ ոմանց կարծիքի եղել է Տալվորիկի թաղերից մեկը։
Բնակչություն
1890-ական թթ.-ին ուներ 25 տուն, իսկ 1909 թ.-ին 16 տուն հայ բնակիչ։
Օգտակար հանածոներ
Գյուղում կար երկաթի հանքեր։
Պատմություն
1894 թ.-ին գյուղը հրդեհվել և ավերվել է։
Պատմամշակութային կառույցներ
Փուրխում կար '''Ս. Ստեփանոս''' անունով կամարակապ վանք։ Գյուղում ուներ նաև Սատանի կամուրջ և նախակրթարան, որտեղ սովորում էին 21 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կանոնական իրավունք
Կանոնական իրավունք, եկեղեցական ժողովներում ընդունված կանոնների համակցություն։ Վերաբերում է ոչ միայն եկեղեցական, այլև արտաեկեղեցական՝ պետական, վարչական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, քրեական, իրավահարաբերություններին։
Կանոնական իրավունքի առաջին համակարգումը Արևմտյան Եվրոպայում ձեռնարկվել է 12-րդ դարում՝ Բոլոնիայում, հետագայում, դրա հիման վրա, լրացված և մշակված հրատարակվել է 1582 թվականին, Հռոմում։ Հայաստանում կանոնական իրավունքը համակարգվել է 8-րդ դարում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Եկեղեցական իրավունք Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ Կատեգորիա:Կրոնական իրավունք
Կառուցողական գործողություն
Կառուցողական գործողություն (Affirmative action) կամ դրական խտրականություն, ազգային ցեղային փոքրամասնությունների, կանանց, հաշմանդամների և պատմականորեն անարդարության զոհ դարձած այլ խմբերի նկատմամբ նախկինում կիրառվող խտրականության վերացմանն ուղղված քաղաքականություն։ Կառուցողական գործողության ջատագովները պնդում են, որ բավարար չե լոկ օրենքներ ընդունել կրթության, աշխատանքի և մարդակային գործունեության այլ որոլտներում խտրականությունը վերացնելու նպատակով։ Նման օրենքները, եթե հասել են հաջողության, կարողացել են խտրականությունը վերացնել երկար ժամանակի ընթացքում։ Սակայն արագ առաջընթաց ապահովելու համար պահանջվում են ավելի կտրուկ միջոցներ։ Օրինակ՝ 1970 թ. ԱՄՆ-ում բարձրագույն կրթություն ստացող շատ ավելի սևամորթներ կային, քան երբևէ։ Սակայն, կազմելով բնակչության 12%-ը, սևամորթներըկազմում էին բժիշկների 2,2%-ը և բժիշկ ուսանողների 2,8%-ը։ 1970-ական թվականներին նման վիճակագրություն հիմք էր ծառայել Կալիֆորնիա նահանգի Դևիսի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետում կիրառվող ընդունելության կանոնների համար։ Ըստ այս կանոնների՝ 100 տեղից 16-ը հատկացվում էր ազգային փոքրամասնություններին պատկանող ուսանողներին՝ հիմնականում սևամորթներին, մեքսիկական կամ ասիական ծագում ունեցող ամերիկացիներին։ Ալեն Բակեն՝ սպիտակամորթ մի ուսանող, որը քննությունները հանձնել էր ավելի բարձր գնահատականներով, քան ազգային փոքրամասնություններին պատկանող որոշ ուսանողները համալսարանա չէր ընդունվել։ Նա դիմեց դատարան՝ վիճարկելով այս որոշման օրինականությունը, և հարցն ի վերջո ուղարկվեց ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարան։ Հակասական դատավճռի մեջ դատարանը պարզաբանեց, որ բաժնեչափերի կիրառումը հակասում է Սահմանադրության 14-րդ լրացմանը, և կարգադրեց ընդունել Բակեին։ Միևնույն ժամանակ դատավորներն ասացին, որ ընդունելության մասին որոշում կայացնելիս սահմանադրորեն ընդունելի է հաշվի առնել ուսանողի ցեղային պատկանելիությունը։ Այսինքն՝ կառուցողական գործողությունը համարվում էր սահմանադրական։ Այնուհանդերձ, կառուցողական գործողությունը ԱՄՆ-ում շարունակվում է խիստ վիճելի հարց մնալ։ Այդ քաղաքականության հակառակորդները պնդում են, որ այն խարխլում է Ամերիկայի քաղաքական մշակույթի ամենափայփյած արժեքներից մեկը՝ հավատարմության հավասար հնարավորություններին։ Կառուցողական գործողությունը նաև պարսավվում է արժանապետության զարգացմանը խոչընդոտելու համար, այսինքն՝ այնպիսի հասարակություն, որտեղ անձի հաջողությունը հիմնված է անհատի արժանիքների, այլ ոչ թե տոհմին, դասակարգին, ցեղին պատկանելու կամ որևէ այլ շինծու չափանիշի վրա։ Քննադատները նույնպես պնդում են, որ կառուցողական գործողությունն ի վերջո ինքն է խանգարում խտրականության վերացմանը՝ առաջացնելով հակադարձ խտրականություն, երբ սահմանափակվում են սպիտակամորթների, օրինակ՝ Բակեի, հնարավորությունները սոսկ նրանց ցեղի և սեռի հիման վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կրթության պատմություն Կատեգորիա:Խտրականություն Կատեգորիա:Նախապաշարմունքներ և խտրականություն
(4667) Ռոբիշ
(4667) Ռոբիշ (Robbiesh), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 4-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,665671 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4257 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9057 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1589,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226461 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պլյասովո-Սնեժկովո
Պլյասովո-Սնեժկովո (Плясово-Снежково), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ազակբերդ
Ազակբերդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բալուի գավառակում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից 80 կմ հարավ-արևմուտք՝ մեղմաթեք սարահարթի վրա։
1896 թվականի դրությամբ գյուղում պահպանվել էր հին բերդի ավերակներ ։
Պեյլ էն Մաաս
Պեյլ էն Մաաս (Peel en Maas ), համայնք Նիդերլանդների Լիմբուրխ մարզում։ Տարածքը 161,3 կմ² է, բնակչությունը՝ 43.230 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը - եվրո է։
Պոսկոտինա Յոլ
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լատվիայի ռազմական թանգարան
Լատվիայի ռազմական թանգարան (Latvijas Kara muzejs), լատվիական զինված ուժերի ստեղծման և կայացման պատմությանը նվիրված ցուցադրությունների թանգարան Ռիգայում։
Պատմություն
Ռազմական թանգարանը հիմնադրվել է 1916 թվականի սեպտեմբերին և պետք է նպաստեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մարտերին լատիշական հրաձիգների ազգային գումարտակի մասնակցության հիշատակի հավերժացմանը։ Լատվիական պետության կազմավորումից հետո թանգարանի գլխավոր խնդիրն էր կազմակերպել ցուցադրություններ՝ նվիրված ազգային զինված ուժերի ստեղծման պատմությանը։ Թանգարանի աշխատակիցները ակտիվ գործունեություն էին իրականացնում երիտասարդության հայրենասիրական դաստիարակության ուղղությամբ։ Թանգարանի աշխատանքներին բազմակողմանի օժանդակություն էր ցուցաբերում Լատվիայի պաշտպանության նախարարությունը։ 1919 թվականից թանգարանը տեղակայված էր Վառոդի աշտարակում։ Ճարտարապետ Արթուր Գալինդոմի նախագծով 1937 թվականին սկսվեց նոր շենքի շինարարությունը։ Նեոկլասիցիզմի ոճով կարմիր աղյուսից շինությունը պատրաստ էր 1940 թվականին։ Իշխանության փոփոխությունից հետո թանգարանը, որ չէր համապատասխանում նոր քաղաքական խնդիրներին, փակվեց, իսկ նրա ցուցանմուշները տեղափոխվեցին այլ քաղաքային թանգարաններ և արխիվներ։
Որոշ ժամանակ թանգարանի շենքում էր գտնվում Նախիմովի անվան ռազմածովային ուսումնարանը։ 1957 թվականին որոշում ընդունվեց բացել Լատվիական ԽՍՀ Հեղափոխության թանգարան, որը գոյություն ունեցավ մինչև 1990 թվականը։ Անկախության վերականգնումից հետո Ռազմական թանգարանը վերսկսեց գործունեությունը նախկին տեղում։ Թանգարանի կողմից կազմակերպվող Բալթյան տարածաշրջանում բնակվող ժողովուրդների բազմադարյան ռազմական պատմության հետահայաց ցուցադրություններում հատուկ ուշադրություն է դարձվում 20-րդ դարի իրադարձությունների փաստաթղթային լուսաբանմանը և Լատվիական պետության համար ամենադժվարին պատմական պահերին, ազգային զինված ուժերի դերին։
1997 թվականից Լատվիական ռազմական թանգարանը համարվում է Ռազմական պատմության միջազգային միության անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ Կատեգորիա:1916 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Լատվիայի թանգարաններ
Շեբուտինցի (գյուղ, Նովոուշիցկի շրջան)
Շեբուտինցի (Шебутинці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Anthology
Anthology, Motown-ի հիթերի հավաքածու, որը պարունակում է նաև նախկինում չթողարկված երգեր։ Ալբոմը առաջին անգամ թողարկվել էր ԱՄՆ-ում 1986 թվականի նոյեմբերի 14-ին, վերաթողարկվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 8-ին։ Ալբոմը վաճառվել է 3 միլիոն օրինակով ամբողջ աշխարհում ։
2008 թվականին այն նորից վերաթողարվել է Michael Jackson. Gold հավաքածուի շրջանակներում, այս անգամ կապված Մայքլի 50-ամյակի կապակցությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:1986 ալբոմներ Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմներ Կատեգորիա:1995 ալբոմներ Կատեգորիա:2008 ալբոմներ
Ֆիլիպ Մելանխթոն
Ֆիլիպ Մելանխթոն (Philipp Melanchton, ), գերմանացի հումանիստ, աստվածաբան և ուսուցիչ, ավետարանական բարենորոգիչ, լյութերական աստվածաբանության համակարգարար, Լյութերի ընկեր:
Վաղ տարիներ
Իրական ազգանունը՝ Շվարցերդ (Schwartzerdt կամ Schwarzerd): Ծնվել է զենքի վաճառքով զբաղվողի և վաճառականի դստեր ընտանիքում. Յոհան Ռեյխլինի աշակերտը և մեծ եղբորորդին: 12 տարեկան հասակում ընդունվել է Հայդելբերգի համալսարան, 1514 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան Տյուբինգենի համալսարանից և այնտեղ դասախոսել հռոմեական դասականների և հունարենի քերականության մասին : Այդ ժամանակ, այդ ժամանակաշրջանի հայտնի հումանիստ և փիլիսոփա Էրազմ Ռոտերդամցին հրապարակեց Նոր Կտակարանի իր թարգմանությունը: Այս թարգմանությամբ սկիզբ դրվեց Մելանխթոնի կողմից Աստվածաշնչի տեքստը ուսումնասիրելու համար:
1509 թվականից, առանց իր մեծ ազգականի ազդեցության, իրական ազգանվան փոխարեն, նա սկսեց օգտագործել իր թարգմանությունը հունարեն` Մելանխթոն (Μελάγχθων; երկուսն էլ նշանակում են «սև երկիր», «սևահողեր»), որի ներքո նա մտավ պատմության մեջ:
1520 թվականին նա ամուսնացավ Վիտենբերգի քաղաքապետի դստեր՝ Կատարինա Կրապի հետ:
Մելանխթոն և Լյութեր
Նույնիսկ ամուսնությունից առաջ Ռեյխլինի ջանքերով Մելանխտոնը ստացավ Վիտենբերգի համալսարանի հունական ֆակուլտետի ամբիոնը, որտեղ նա հանդիպել է Լյութերին: Իր բացման դասախոսության մեջ, «De corrigendis adolescentiae studiis» (1518), որը գերմանական դպրոցի պատմության դարաշրջան էր, նա ուրվագծեց իր մարդասիրական ծրագիրը, որը հաստատեց Լյութերը: Լյութերի հետ ընկերակցությունը սկսվեց Մելանխթոնի մոտ Լյութերի՝ 1518 թվականի գարնանը Լայպցիգի ժամանակ Էկկի հետ բանավեճի ժամանակ: Այդ ժամանակվանից ի վեր, չնայած ժամանակավոր տարաձայնություններին, այս բարեկամությունը չի ընդհատվել մինչև Լյութերի մահը, նրանց բարեկամությունը հիմնականում պայմանավորված էր հենց Ֆիլիպի նուրբ բնավորությամբ: Լյութերը նպատակ ուներ, որ նա լինի իր իրավահաջորդը, և Լյութերի մահից հետո (1546) Մելանխթոնը իսկապես կանգնեց լյութերանիզմի գլխին: Նրա մահից հետո Մելանխթոնը թաղվեց Լյութերի գերեզմանի մոտ:
Մելանխթոնի աստվածաբանություն
Քանի որ Մելանխթոնը հայտնի է որպես Լյութերի ընկեր, որը նաև ազդում է նրա աստվածաբանական աշխատությունների մեկնաբանությանը, Մելանխտոնի աստվածաբանության առանձնահատկությունները կարևորելու համար օգտակար է նշել Լյութերի հետ նրա տարաձայնությունները.
Մելանխթոնը և ռեֆորմացիայի տարածում
Մելանխտոնը կազմել է մի շարք քաղաքական և աստվածաբանական տրակտատներ, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել ռեֆորմացիայի ժամանակ: Դրանցից էին.
1545 թվականին Մելանխթոնը կազմել է «վիտենբերգյան ռեֆորմացիան», որտեղ կաթողիկոսներին մեծ զիջումներ է արել եկեղեցու եպիսկոպոսաց կազմակերպության նկատմամբ։
Ներկա գտնվելով ավետարանական պաշտոնյաների բոլոր հիմնական ժողովներին, Մելանխթոնը գործուն մասնակցություն է ունեցել Սաքսոնիայի և Մեյսենի բարեփոխումների ներդրմանը, Նյուրնբերգի, Լայպցիգի, Ենայի, Տյուբինգենի, Ֆրանկֆուրտի եկեղեցական և դպրոցական գործերի կառուցմանը։ Նրա համբավը այնքան մեծ էր, որ Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսը և Հենրի VIII-ը նրան հրավիրեցին Ֆրանսիա և Անգլիա` եկեղեցական գործերը կանոնակարգելու համար, բայց Մելանխթոնը հրավերները մերժեց:
Մի կողմից, Ֆ.Մելանխթոնը միշտ և ամենուր հանդես էր գալիս որպես զիջող միջնորդ, որը հակված էր զգալի զիջումների, միայն թե պահպաներ խաղաղությունն ու միասնությունը. նա հատկապես համակրում էր շվեյցարացի բարենորոգիչներին և 1535 թվականից ավելի վճռական է դառնում Կալվինի հայացքների հանդեպ` հաղորդության մասին ուսմունքի մեջ. մասնակցում էր նաև լայպցիգյան ինտերիմի մշակմանը։ Չնայած Լյութերի մահից հետո Մելանխթոնին գրեթե ամբողջությամբ անցավ ողջ այն հեղինակությունը, որով շրջապատված էր բարեփոխման հիմնադիրը, սակայն դա բավարար չէր զսպելու Լյութերի օրթոդոքսալ հետևորդների ատելությունը, որոնք վրդովված էին Մելանխթոնի՝ խիստ-լյութերական ուսմունքներից շեղումներով։ Նախքան Մելանխթոնի մահը, նրան հետապնդեց «աստվածաբանների զայրույթը» (rabies theologorum). նրան մեղադրում էին կաթոլիկ տեսակետների հակվածության մեջ:
Մելանխթոնի գործունեության նշանակություն
Լյութերական Գերմանիայում գերիշխած օրթոդոքսալ ուղղությունը երկար ժամանակ խոչընդոտել է Մելանխթոնի՝ որպես բարեփոխիչի արժանիքների ճանաչմանը։ Բայց նրա նշանակությունը որպես «Գերմանիայի ուսուցիչ» (Praeceptor Germaniae) երբեք չի վիճարկվել: Հենց նա է մշակել համալսարանի կանոնադրությունը, որն իր մեջ ներառում էր վերանորոգված եկեղեցու աստվածաբանների և ծառայողների վերապատրաստումը, ինչպես նաև տեղյակ էր հին գրականության և հռետորական մշակույթի մասին : Գերմանական դպրոցը, ինչպիսին այն եղել է XVI-XVIII դարերից, նրա միջոցով ստացել է իր ամուր սարքը և օրինակ ծառայել նաև Հիսուսյանների համար։ Այն, սակայն, ամենևին էլ բնօրինակը ստեղծում չէր, այլ այն մտքերի իրականացումը, որոնք ի սկզբանե գերիշխում էին գերմանական հումանիզմի վրա: Սովորում էին լատիներեն, որպեսզի այն գործածեն նամակ գրելիս և բանավոր խոսքում, սովորում էին հունարեն, որպեսզի կարողանան բնագիր Նոր Կտակարանը կարդալ, և այդ նպատակների համար ամեն ինչ այլևս անցել է հետին պլան: Դպրոցների և համալսարանների համար Մելանխթոնը կազմել է հունարեն և լատինական քերականության դասախոսություններ, տրամաբանություն, հռետորաբանություն և բարբառագիտություն, աստվածաբանություն, էթիկա, ֆիզիկա և հոգեբանություն, որոնք լայնորեն օգտագործվում էին և ծառայում էին որպես օրինակ: Որպես հիմք նա վերցրեց Արիստոտելին` այս «մեթոդի միակ վարպետին»: Շատ դեպքերում, Արիստոտելը, ըստ Մելանխթոնի, համաձայն է հայտնության հետ. որտեղ սա չկա, պետք է մնա Արիստոտելը: Մելանխթոնը մնաց կոորդինատների երկրակենտրոն համակարգի արիստոտել-պտղոմեական ուսմունքի կողմնակիցը, նույնիսկ Կոպեռնիկոսի համակարգի գալուստից հետո. Մելանխթոնը այս վերջինս համարեց «չար և աստվածահայր կարծիք» և հավատաց, որ կառավարությունը պարտավոր է ճնշել նրան:
1865 թվականին Վիտենբերգում գտնվող Մելանխթոն քաղաքում հուշարձան է տեղադրվել: 1883 թվականին Լայպցիգում բացված Բարեփոխումների հուշարձանը պատկերում է Լյութերին և Մելանխթոնին. Մելանխթոնի արձանը նույնպես մտնում է Վորմսում գտվող Բարեփոխումների հուշարձանի կազմի մեջ, որը բացվել է 1868 թվականին: Մելանխտոնի կենսագրությունը գրել է նրա ընկեր Յոահիմ Կամերիարիուսը. «Verzeichniss der Schriften Melanchthons» կազմել է Ռոտերմունդը (Բրեմեն, 1814): Մելանխթոնի վերջին և առավել ամբողջական գործերը տպագրվել են Բրետշնեյդերի և Բինդսեյլի կողմից «Corpus reformatorum»-ում (Բրաունշվեյգ, 1834-60), իսկ վերջինս նաև հրատարակել է «Melanchtonis epistolae, judicia, consilia etc.»-ը (Գալլե, 1874), ի լրումն «Corpus reformatorum»-ի` «Melanchthoniana paedagogica»-ն է, հրատարակված Hartfelder-ի կողմից (Լեյպցիգ, 1892).
Պատկերված է Գերմանիայի 1960 փոստային նամականիշի վրա:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թյուբինհեմի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:16-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Պեյկելա
Պեյկելա (Pekela ), համայնք Նիդերլանդների Խրոնինգեն մարզում։ Տարածքը 49,12 կմ² է, բնակչությունը՝ 13.273 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 11.100 եվրո է։
Կատեգորիա:Խրոնինգենի համայնքներ
Պոգոնյա (զինանշան)
Պոգոնյա (Паго́ня), Լիտվական մեծ իշխանության զինանշանը 14-րդ դարի մերջից ։ Լիտվայի, Բելառուսական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության և Բելառուսիայի պետական զինանշանն է։ Օգտագործվում է Բելառուսիայի, Լիտվայի, Լեհաստանի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի տարբեր հերալդիկ նշաններում։
Բնութագրում. Ալ դաշտում արծաթե ձիավոր արծաթե ձիու վրա, ձիավորի աջ ձեռքին վեր բարձրացրած թուր է, ձախ ձեռքին՝ երկրնագույն վահան վեցակողմ խաչով ։ Որոշ պատկերներում թամբի տակ կախված է եռածայր վերմակ։
Ծագում
Զինված ձիավորի պատկերը հայտնի խորհրդանիշ է համարվում և հանդիպում է զինանշանի ստեղծումից առաջ ։ Այսպիսով, զինված ձիավորի պատկերով կնիքներ էին օգտագործում սլավոնական իշխանները, Ալեքսանդր Նևսկին, Դմիտրի Դոնսկին և այլք։
Լիտվական թագավորության զինանշանը
Զինանշանը հայտնվել է Յագայլո և Վիտովտա իշխանների դիմանկարներով զինված ձիավորների հերալդիզացման գործընթացի արդյունքում։ 1366 թվականին են վերաբերում Օլգերդի կնիքով փասթաթուղթը, որում պատկերաված է ձիավոր թրով։ 14-րդ դարի վերջից ձիավորը պատկերված է հերալդական վահանի ֆոնում Յագայլիի և Վիտովտայի կնիքներում։
Սկզբնականորեն զինանշանի պատկերները նշանակում էին մեծ իշխանի միապետություն և ունեին բաղադրիչների տարբերություն. ձիավորի մոտ կարող էր բացակայել վահանը և կարող էր լինել վահանը, իսկ դրա վրա պատկերված լիներ վեցածայր խաչ։
Կանոնական գրքեր
Պատմություն
Աստվածաշնչի գրքերի մինչմեսրոպյան հայկական կանոնի մասին ստույգ քիչ բան է հայտնի։ Կանոնական գրքերի որոշ ցուցակներ Հայ եկեղեցուն ծանոթ են եղել նախքան գրերի գյուտը և Աստվածաշնչի թարգմանությունը, երբ Սուրբ Գիրքը Հայոց մեջ կարդացվել ու ընդօրինակվել է հունարեն և ասորերեն։ Հայերեն թարգմանության Աստվածաշնչի կանոնական գրքերի առաջին ցանկը տվել է Կորյունն իր «Վարք Մաշտոցի» երկում։ Նրանից հետո Հին և Նոր կտակարանների կանոնական գրքերի ցանկերի հանդիպում ենք տարբեր հեղինակների մոտ (Մովսես Խորենացի, Անանիա Շիրակացի, Հովհաննես Սարկավագ, Մխիթար Այրիվանեցի, Գրիգոր Որդի Աբասա, Գրիգոր Տաթևացի և ուրիշներ)։ Հայ եկեղեցում առաջին պաշտոնական կանոնը սահմանել է 768 թվականի Պարտավի եկեղեցական ժողովը՝ Սիոն Ա Բավոնեցու ձեռամբ։
Ժողովի 23-րդ որոշումը հիշատակում է Հին կտակարանի 37 գիրք իբրև կանոնական։ Նոր կտակարանի գրքերը չեն հիշատակվում։ Ըստ Մ. Օրմանյանի՝ մեզ է հասել Պարտավի ժողովի որոշման միայն պատառիկը, որը բավարար չէ ճիշտ պատկերացում կազմելու Հայոց մեջ այդ ժամանակ ընդունված կանոնական գրքերի մասին։ Դարերի ընթացքում գրքերի ցուցակը կրել է որոշ փոփոխություններ։ Ներկայիս հայկական կանոնն ընդգրկում է 75 գիրք (Հին կտակարանի 48, Նոր կտակարանի 27 գիրք)։
Պոգոնյա (զինանշան)
Լիտվական թագավորության զինանշանը
16-րդ դարի առաջին կեսի բելառուսալիտվական տարեգրքերը հնացնում են Պոգոնյաները՝ վերագրելով այն Նարիմունտու Ռոմանովիչին։