cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լեզու և գենդեր
Վերբալ ագրեսիա
Չնայած վարքագծի որոշ դրսևորումներ կարող են լինել կոնկրետ սեռով պայմանավորված, ընդհանուր հաշվով, դրանք ազդում են սեռերի միջև եղած ուժի և ենթարկվելու նշանների վրա, որոնք մարդկանց բոլոր խմբերում էլ կան, անկախ նրանցսեռային պատկանելությունից։ Վարքագծի այս ձևերը հավանաբար ավելի ճիշտ է անվանել փաուերլեկտեր (powerlect) սեով պայմանավորված խոսքի (genderlect) փոխարեն ։
Լսողություն և ուշադրություն
Խոսակցության մեջ միտքը չի գտնվում ասված բառերում, այլ լրացվում է լսողի կողմից։ Հավանականությունը, որ անհատները հակված կլինեն ուրիշի խոսքերը մեկնաբանել այս կամ այն կերպ ավելի շատ կախված է լսողի ուշադրությունից, մտահոգություններից և սովորություններից, քան այն բանից, թե ինչ մտադրությամբ են արտասանվել այդ բառերը ։
Պարզվում է, որ կանայք ավելի շատ են ուշադրություն դարձնում խոսակցությունում լսելու կարևորությանը՝ համարելով այն խոսողի ինքնավստահության նշան։ Սա հանգեցնում է նրան, որ կանայք ավելի քիչ են ընդհատում խոսողին, և եթե խոսակիցը տղամարդ է, ապա ավելի քիչ պատասխաններ են տալիս ։ Տղամարդիկ, սակայն, ավելի հաճախ են ընդհատում զրուցակցին թեմային չվերաբերող հարցերով, հատկապես եթե խմբում տարբեր սեռի ներկայացուցիչներ կան, իսկ կանանց պատասխաններին նրանք հաճախ արձագանքում են լռությամբ, ինչպես փաստում է Վիկտորիա դը Ֆրանցիսկոյի աշխատությունը ։
Երբ տղամարդիկ խոսում են, կանայք լսում ու համաձայնվում են։ Թեպետ տղամարդիկ հակված են սխալ ընկալել այս համաձայնությունը՝ համարելով այն դիրքի ու ուժի արտահայտում․ դա, սակայն, իրականում ուղղված է կապ ստեղծելուն։ Տղամարդը կարող է եզրակացնել, որ կինն անպաշտպան է, եթե նա շատ է լսում ու ձգտում է յուրացնել դա։ Սակայն կնոջ այս վարքագիծը ոչ թե գիտելիքի յուրացմանն է ուղղված, այլ հարաբերությունների ձևավորմանն ու պահպանմանը։ Ինֆորմացիա տալը սովորաբար որակվում է որպես բարձր դիրքի նշան, իսկ լսելը ցածր դիրքի։ Սակայն այս մասին չէ, որ կանայք մտածում են, երբ լսում են տղամարդուն։ Նրանք անհանգստացած են ավելի շատ կապերով ու աջակցությամբ ։
Հետերոսեքսուալ հարաբերություններ
Ինչպես նկարագրված է վերևում, կան որոշակի կարծրատիպեր հաղորդակցության վերաբերյալ, որոնք հասարակությունը թելադրում է տղամարդկանց և կանանց։ Ասում են, որ տղամարդիկ ավելի լավ հանրային խոսնակներ և առաջնորդներ են, իսկ կանայք ավելի շատ են խոսում իրենց ընտանիքի և ընկերների շրջանում։ Հասարակությունը դիտում է կանանց՝ հաղորդակցության օգտագործումը որպես զգացմունքներ և հույզեր արտահայտելու միջոց, իսկ տղամարդկանց դեպքում այն դիտվում է իբրև անհատների շրջանում իշխանություն արտահայտելու և ընդհանուր բանակցությունների միջոց ։ Կան նաև հասարակության որոշակի կարծրատիպեր այն մասին, թե ինչպես են տղամարդիկ և կանայք շփվում հետերոսեքսուալ ամուսնության կամ հարաբերությունների ընթացքում։ Երբ կինն ու տղամարդը շփվում են իրենց հարաբերությունների շրջանակներում, փոխվում են ավանդական լեզվական դերերը։ Տղամարդը դառնում է ավելի պասիվ, իսկ կինը՝ ավելի ակտիվ։ Ըստ կարծրատիպի, տղամարդու լուռ շփման ոճը հաճախ հիասթափեցնող է կանանց համար, մինչդեռ կնոջ հուզականորեն արտահայտված հաղորդակցման ոճը հաճախ դիտվում է ծանր ու լուրջ տղամարդու համար ։ Սա ենթադրություն է ծնում այն ​​մասին, որ կանայք և տղամարդիկ ունեն շփման հակառակ ոճեր՝ այդպիսով ստեղծելով հասարակության կլիշե, որ տղամարդիկ և կանայք չեն հասկանում միմյանց։
Դոմինանտություն և ենթակայություն
Սա իր հերթին ներկայացնում է դիխոտոմիա արական սեռի՝ հաղորդակցության մեջ դոմինանտություն անելու ցանկության (ինչպես նկատում է Հեկենա Լիթ-Պելլեգրինը, արական սեռի ներկայացուցիչներն ավելի բառացիորեն են խոսում, քան նրանց իգական սեռի զրուցակիցները) և իգական սեռի՝ խմբակային խոսակցության մաս դառնալու մեջ ։
Ջենիֆեր Քոութսը եզրակացնում է, որ արական սեռին ավելի շատ ուշադրություն են դարձնում դասասենյակում, և որ դա կարող է հանգեցնել նրան, որ արական սեռն ավելի մեծ ուշադրությամբ է լցվում գիտական ու տեխնիկական առարկաների նկատմամբ։ Դա էլ իր հերթին կարող է տանել նրանց այդ ոլորտներում մեծ հաջողությունների և զագացած տեխնոլոգիաներ ունեցող հասարակությունում ուժի ձեռք բերման ։
Հաղորդակցությունը միակ ոլորտը չէ, որտեղ ուժը կարևոր ասպեկտ է արական/իգական դինամիկայի համար։ Ուժն արտացոլված է հաղորդակցության ամեն ասպեկտում։ Կանայք սովորաբար ավելի քիչ են անհանգստացած հարաբերություններ ձևավորելով ու պահպանելով, մինչդեռ տղամարդիկ ավելի շատ անհանգստացած են իրենց դիրքով։ Աղջիկներն ու կանայք կարծում են, որ անհրաժեշտ է սիրվել հասակակիցների կողմից, մինչդեռ տղաներն ու տղամարդիկ կարծում են, որ կարևոր է հարգված լինել հասակակիցների կողմից ։ Առաջնայնությունների վերաբերյալ այս տարբերություններն արտացոլվում են կանանց ու տղամարդկանց հաղորդակցվելու եղանակներում։
Տանենի հետազոտությունը փաստում է, որ տղամարդիկ պատմություններ պատմում են, որպեսզի պահպանեն իրենց դիրքը։ Բացի այդ, նրանց կատակներն ու պատմությունները հենց իրենց մասին են։ Կանայք, մյուս կողմից, ավելի քիչ են անհանգստացած իրենց ուժողով և հետևաբար պատմում են պատմություններ, որոնք ընդգրկում են ոչ միայն իրենց, այլև մյուսներին։
Քաղաքավարություն
Լակոֆն առանձնացնում է քաղաքավարության 3 ձև՝ պաշտոնական, հարգալից և ընկերական։ Կանանց լեզվին բնորոշ է պաշտոնականն ու հարգալիցը, իսկ տղամարդկանց լեզվին ընկերականը ։
Կանանց խոսքում պահպանողականության ու քաղաքավարության վերաբերյալ կա մի ընդհանրացում։ Ասում են, որ կանայք նուրբ են, մինչդեռ տղամարդիկ չոր ու կոպիտ։ Քանի որ չկա որևէ ապացույց այս մասին, գիտնականները փորձել են ուսումնասիրել պատճառները։ Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ կանայք ավելի ստանդարդ ձևով են օգտագործում լեզուն։ Օրինակ՝ բացասական իմաստ պարունակող հետևյալ նապադասություններից "I didn't do anything" և "I didn't do nothing" կանայք սովորաբար օգտագործում են ստանդարտ ձևը ։ Պիեռ Բորդիոն ներկայացրել է լեզվաբանական շուկայի գաղափարը, ըստ որի լեզվի տարբերակներն ունեն տարբեր արժեքներ։ Երբ մարդիկ ցանկանում են ընդունված լինել որևէ դիվանագիտական կազմակերպությունում, նրանք պետք է ունենան այնպիսի գիտելիքներ, որպեսզի ցույց տան իրենց իրավասությունները։ Համապատասխխան լեզվով խոսելը նույնքան կարևոր է, որքան համպատասխան հագուստ ընտրելը։ Այս երկուսն էլ ունեն հասարակական արժեք ։ Յուրաքանչյուր գենդերի հարաբերությունները լեզվաբանական շուկայի հետ տարբեր են։ Նորիջում անգլերենի հնչյունաբանության վերաբերյալ անցկացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կանանք լեզվում եղած ավելի պահպանողական ու ստանդարտ ձևերն են օգտագործում։ Այս հետազոտությունն ապացույցներ է տալիս նաև այն մասին, որ կանանց՝ աշխատանքից դուրս մղելն այսպիսի փոփոխությունների է հանգեցնում ։ Քանի որ կանայք որոշ դեպքերում նույն պաշտոնները չեն ունեցել, ինչ տղամարդիկ, և նրանց հնարավորությունները նմանատիպ պաշտոններ ունենալու ավելի սավա են եղել, կանայք փորձել են օգտագործել ավելի լեզվի «արժեքավոր» տարբերակներ։ Դա կարող է լինել ստանդարտ ձև կամ քաղաքավարի տարբերակը դրա կամ էլ, այսպես կոչված, համապատասխան ճիշտ տարբերակը ։
Գենդեր-սպեցիֆիկ բառապաշար
Որոշ բնական լեզուներ ունեն գենդեր-սպեցիֆիկ բառապաշարի խճճված համակարգեր։
Հետագա ընթերցանություն
Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ Կատեգորիա:Հանրալեզվաբանություն
Բորջոկ
Բորջոկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում ։ Գտնվում էր Այնթապ քաղաքից հյուսիս-արևմուտք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թութաքի շրջանի համայնքներ
Բոլշոե Դավիդովո
Բոլշոե Դավիդովո (Большое Давыдово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Օմար Գաբեր
Օմար Գաբեր (عمر جابر‎; ), եգիպտացի ֆուտբոլիստ, Շվեյցարական Բազել ակումբի և Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտպան: Մասնակցել է 2012 թվականին Լոնդոնում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերին:
Ակումբային Կարիերա
Գաբերը մեծացել է «Զամալեկ» ակումբի մարզադաշտի մոտ և սկսել սովորել այդ ակադեմիայում : 2013 թվականի փետրվարի 2-ին «էլ Իտիխադ Սականդար» ակումբի դեմ խաղում Օմարը խփեց իր առաջին գոլը «Զամլեկի» կազմում :Նույն թվականի նա օգնեց թիմին նվաճելԵգիպտոսի գավաթը: 2015 թվականի փետրվարի 8-ին Գաբերը հրաժալվել է դուրս գալ խաղադաշտ որպես հանդիպումից առաջ ոստիկանության հետ տեղի ունեցած ընդհարումների ժամանակ զոհված երկրպագուների համար սուգի նշան: 2015 թվականին նա դարձել է երկրի չեմպիոն, և երկրորդ անգամ նվաճել ազգային գավաթը:
2016 թվականին Օմարը տեղափոխվե շվեյցարական «Բազել» թիմի հետ ստորագրելով չորսամյա պայմանագիր : Նրա տրանսֆերի արժեքը կազմել 1,65 միլոն եվրո: Հուլիսի 24-ին «Սիոն» ակումբի դեմ խաղում Օմարը կատարեց իր նորամուտը Շվեյցարիայի սուպերգավաթում :
Միջազգային կարիերա
2011 թվականին Եգիպտոսի երիտասարդական հավաքականի կազմում Գաբերը մասնակցեց Կոլումբիայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը: Առաջնության ընթացքում նա մասնակցել է Բրազիլիայի, Պանամայի և Արգենտինայի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղերին : Բրազիլիայի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղում  Օմարը գոլ է խփել:
2012 թվականին Գաբերը ընդգրկվել է հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու Լոնդոնում կայանալիք Ամառային օլիմպիական խաղերին: Առաջնության ընթացքում նա մասնակցել է Ճապոնիայի և Բելարուսի հավաքականների դեմ խաղերին :
2013 թվականի հունվարի 14-ին Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքական դեմ ընկերական խաղում նա կատարեց իր դեբյուտը Եգիպտոսի հավաքականում :
2017 թվականին Եգիպտոսի հավաքականի կազմում Գաբերը նվաճել է Գաբոնում կայածած Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2017 առաջնության արածաթե մեդալը: Առաջնության ընթացքում նա մասնակցել է Բուրկինա Ֆասոյի հավաքական դեմ խաղին :
Ձեռքբերումներ
Ակումբային
«Զամալեկ»
«Բազել»
Միջազգային
Եգիպտոս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Բազելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Երկրաշարժ Լենինականում (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմը նկարագրում է 1926 թ երկրաշարժի հետևանքները Լենինականում և մոտակա գյուղերում։
Հետաքրքիր փաստեր
Երկրաշարժը Շիրակի մարզում տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 22, 1926 թ։
Հղումներ
«Երկրաշարժ Լենինականում» ֆիլմը «Հայկական կինո» կայքում
Կատեգորիա:1926 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական վավերագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Բազ (այլ կիրառումներ)
Բազ, կարող է վերաբերել՝
Մոտա Սանտա Լուչիա
Մոտա Սանտա Լուչիա (Motta Santa Lucia) կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 847 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 34 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 25 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 88040 ։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0968։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Պետրովկա (գյուղ, Դվուրեչենսկի շրջան)
Պետրովկա (Петрівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1790 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պետրովկա գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,188 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 212,77 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1790 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆրիդրիխ Սարրե
Ֆրիդրիխ Սարրե (Friedrich Paul Theodor Sarre, ), գերմանացի պատմաբան, հնագետ, իսլամական արվեստի կոլեկցիոներ և նրա հանրահռչակող, հետազոտող, բազմաթիվ գիտական աշխատանքների և Արևելքի երկրներ կատարած ուղևորությունների մասին գրառումների հեղինակ։
Կյանք և գործունեություն
Ֆրիդրիխ Սարրեն ծնվել է ծագումով հուգենոտական ընտանիքում, նրա հայրը եղել է հաջողակ գործարար։ Այդ կապակցությամբ Ֆրիդրիխը հետագայում իր գիտական գործունեության մեջ միջոցների կարիք երբեք չի ունեցել։ Ավարտել է Բեռլինի «Ցում Գրաուեն Քլոսթեր» ավետարանական վարժարանը։ Ապա Բեռլինի և Լայպցիգի արվեստի համալսարաններում ուսումնասիրում է պատմություն։ Առաջին գիտական աստիճանը ստացել է 1890 թվականին Լայպցիգում՝ Մեքլենբուրգի Վերածննդի դարաշրջանի մասին իր աշխատանքի համար։ 1890-1893 թվականներին աշխատում է որպես գիտաշխատող Բեռլինի կիրառական արվեստի թանգարաններում և քաղաքային պատկերասրահում։ Այդ ընթացքում գիտնականը սկսում է հետաքրքրվել Արևելքի հնագիտությամբ։ 1895 և 1896 թվականներին նա երկու ճանապարհորդություն է կատարում Փոքր Ասիայի կենտրոնական շրջաններ, որտեղ ուսումնասիրում է միջնադարյան թուրքական ճարտարապետությունը և բազմաթիվ լուսանկարներ է անում, որոնք այսօր էլ կարևոր գիտական նշանակություն ունեն։ 1897-1898 թվականներին հետևում է նրա ուղևորությունը դեպի Պարսկաստան, և 1898-1900 թվականներին Թուրքմենստան։
Որպես արևելագետ գիտնական՝ Ֆ. Սարեն համագործակցել է մի շարք այլ հայտնի մասնագետների՝ Բերնգարդ Մորիցի, Մաքս Վան Բերհեմի, Օյգեն Միտվոխի հետ։  Այսպես, այդ համագործակցության արդյունքում լույս են տեսնում Սելջուկյանների միջնադարյան գորգագործության, Ռեզա Աբբասիի փորագրության արվեստի և այլ գիտական աշխատանքներ։ 1907-1908 թվականների ձմռանը Ֆ. Սարրեն իր ընկերոջ՝ հնագետ Էռնեստ Հերցֆելդի հետ մեկնում է Միջագետք՝ մուսուլմանական դարաշրջանի սկզբի քաղաքներում և բնակավայրերում պեղումներ իրականացնելու համար։ Մասնավորապես, 1911-1913 թվականներին այդ աշխատանքներն իրականացվել են խալիֆայության նախկին մայրաքաղաք Աբբասիդներում՝ Սամարայում։
Նա հավաքածուի մեծ մասը նվիրաբերել է Բեռլինի Kaiser Friedrich թանգարանին, որտեղ 1921-1931 թվականները եղել է «իսլամական բաժնի» տնօրեն ։
Գիտնականն իր հավաքածուները համալրել է մշտապես Թուրքիա, Պարսկաստան և Միջագետք ուղևորությունների ժամանակ։ Այնտեղ կենտրոնական տեղ էին զբաղեցնում արևելյան գորգերի և ձեռագրերի հավաքածուները։ 1899 թվականին նա առաջին անգամ ցուցադրության է դնում իր հավաքածուն Բեռլինի կիրառական արվեստի թանգարանում։ 1903 թվականին նրա հավաքածուն ցուցադրվում է Փարիզում իսլամական ցուցահանդեսի դեկորատիվ արվեստի թանգարանում (Marsan Pavilion): 1910 թվականին նման ցուցահանդես տեղի է ունենում Մյունխենում, 1932 թվականին Մայնի Ֆրանկֆուրտի քաղաքային արվեստի ինստիտուտում։
Ֆ. Սարեի հավաքածուի զգալի մասը, լուսանկարները և գրադարանը, նրա օրագրերը և այլ ժառանգություն ոչնչացվեցին նրա մահից անմիջապես հետո, երբ գիտնականի առանձնատունը պատրաստվում էր ընդունել 1945 թվականի Պոտսդամի խորհրդաժողովի հյուրերին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունիսի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:1865 ծնունդներ Կատեգորիա:Բեռլին քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մայիսի 31 մահեր Կատեգորիա:1945 մահեր Կատեգորիա:Պոտսդամ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի հնագետներ Կատեգորիա:Արևելագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ
Տոմաշ Հուբոչան
Տոմաշ Հուբոչան (Tomáš Hubočan, ), սլովակ ֆուտբոլիստ, «Մարսել» ֆուտբոլային ակումբի և Սլովակիայի հավաքականի պաշտպան։
Վաղ կարիերա
Երիտասարդ տարիներից Տոմաշը հանդես է եկել սլովակյան «Ժիլինա» ակումբի կազմում։ 2004-2005 թվականներին նա ընդգրկված էր հայտացուցակում, բայց դաշտ էր դուրս գալիս ոչ հաճախ։ 2006 թվականի հունվարին նա վարձավճարով տեղափոխվել է Զլատե Մորացվեի «Վիոն» ակումբ։ 2006 թվականի հունիսին Տոմաշը վերադարձել է «Ժիլինա», որտեղ անմիջապես դարձել է թիմի հիմնական խաղացող՝ հետագայում ճանաչվելով որպես Սլովակիայի առաջնության լավագույն պաշտպաններից մեկը։ 2006/07 մրցաշրջանում հաղթել է Սլովակիայի առաջնությունում։ Սլովակիայի հավաքականի կազմում նրա նորամուտը տեղի է ունեցել 2007 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ Սան-Մարինոյի հավաքականի դեմ խաղում։
«Զենիթ»
2008 թվականի փետրվարի 11-ին եռամյա պայմանագիր է կնքել «Զենիթ» ֆուտբոլային ակումբի հետ, տրանսֆերի գումարը կազմել է 3,8 մլն եվրո։ Բացի «Զենիթից» Տոմաշով հետաքրքրվում էին գերմանական «Բոխում» և «Նյուրնբերգ» ակումբները, սակայն պետերբուրգցիներն առաջարկել են ավելի շահավետ պայմաններ, ինչպես Հուբոչանին, այնպես էլ նրա նախկին ակումբին։ 2008 թվականին «Զենիթի» կազմում Հուբոչանը դարձավ Ռուսաստանի Սուպերգավաթի և ՈՒԵՖԱ-ի Սուպերգավաթի խաղարկությունների հաղթող։
2008 թվականի սեպտեմբերի 30-ին գոլ է խփել սեփական դարպասին Չեմպիոնների լիգայի խմբային փուլի շրջանակներում անցկացվող «Զենիթ»-«Ռեալ Մադրիդ» խաղի 4-րդ րոպեին, և արդյունքում «Զենիթը» պարտվել է 1:2 հաշվով։
2008 թվականին Հուբոչանը «Զենիթի» երկրորդ կազմում անցկացրել է 4 խաղ, որոնցում դաշտ էդուրս եկել մեկնարկային կազմում և ոչ մի անգամ չի փոխարինվել։ 2008 թվականի մրցաշրջանում ակումբի հիմնական կազմում անցկացրել է 14 խաղ, որոնցից 11-ը Ռուսաստանի առաջնությունում, սակայն գոլ չի խփել։ Հուբոչանի՝ քիչ խաղերին մասնակցելը մեծ մասամբ պայմանավորված էր նրանով, որ «Զենիթի» մարզիչ Դիկ Ադվոկատը չէր ցանկանում փոխել թիմի կազմը։ Հուբոչանին հոլանդացին դաշտ էր հանում միայն ծայրահեղ դեպքերում, չնայած իր խաղով սլովակ պաշտպանը մշտապես ապացուցել է, որ արժանի է շատ ավելիին։
2009 թվականին՝ այն բանից հետո, երբ բազմաթիվ վնասվածքներ ստացան նրա թիմակիցները, նա հնարավորություն ստացավ տեղ գրավել թիմի հիմնական կազմում, ինչը չէր հաջողվել ավելի վաղ, սակայն նա շարունակում է մնալ պահեստի խաղացող՝ մինչև օգոստոսի սկիզբը մասնակցելով յոթ պաշտոնական խաղի։ Երբ «Զենիթի» եզրային պաշտպանները որակազրկված էին, Տոմաշն անցկացրել է մի քանի խաղ պորտուգալական «Նասյոնալ» և Սամարայի «Կռիլյա Սովետով» ակումբների դեմ՝ խաղալով իր համար նոր դիրքերում։ 2009 թվականի մրցաշրջանում Տոմաշը «Զենիթի» կազմում անցկացրել է 15 հանդիպում (Ռուսաստանի առաջնությունում՝ 11, երիտասարդական թիմերի առաջնությունում՝ 2, Ռուսաստանի գավաթի խաղարկությունում՝ 1, Եվրոպաի լիգայում՝ 1):
Ջարվիս (կղզի)
Ջարվիս (Jarvis), կղզի Խաղաղ օվկիանոսի հարավային մասում։ Պատկանում է ԱՄՆ-ին։ Ընդհանուր տարածքը 4,45 կմ² է։ Աշխարհագրական կոորդինատները՝ 0°22’ հարավային լայնության և 160°03’ արևմտյան երկայնության։ Ջարվիսը ավազային-կորալյան կղզի է։ Հայտնագործվել է 1821 թ.-ին անգլիացիների կողմից, սակայն 1858 թ.-ին օկուպացվել է ԱՄՆ-ի կողմից։
Տոմաշ Հուբոչան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Ջարվիս (կղզի)
Անմարդաբնակ կղզի է։ Միայն ժամանակ առ ժամանակ գիտնականներ են լինում կղզում։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Երվանդ Խարազյան
Երո, իսկական անունը՝ Անուշավան Ղևոնդի Խարազյան ( ծնվել է 1883 թ․ի մարտի 14-ին Թբիլիսիում, համաձայն պաշտոնական տարբերակի, ինքնասպանություն է գործել 1938 թ․ին, թաղված է Երևանում՝ Նուբարաշենի գերեզմանատանը, հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ։ Եղել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության անդամ։ Հայ ռեժիսոր, բեմադրիչ, դերասան, թատերական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ամո Խարազյանի հարազատ եղբայրը։ Որոշ աղբյուրներում, հաշվի առնելով նրա երկրորդ անունը՝ Երո, ընդունված է եղել նրա մասին գրել նաև՝ Երվանդ Խարազյան։
Կենսագրություն
Ծնվել է թիֆլիսահայ հոգևորական Ղևոնդ ավագ քահանա Խարազյանի և նրա կնոջ՝ Եփեմիա Մելքոնյան-Խարազյանի ընտանիքում։ Ունեցել են 11 երեխա՝ երկու աղջիկ, ինը տղա։ Կնքվելիս ստացել է Անուշավան անունը։ Մայրը շուտ է մահացել և խնամքը հիմնականում ընկել է Ղևոնդ քահանայի վրա, որը միաժամանակ դասավանդել է Ներսիսյան դպրոցում (Թիֆլիս)։ Աշակերտներից մեկի հուշերի համաձայն հեղինակել է Եկեղեցու պատմության դասագիրքը, որով և դասավանդել են Ներսիսյան դպրոցում։ Նրա աշակերտների թվում է եղել նաև Հովհաննես Թումանյանը։ Ինքը Երվանդը սովորել է Կրասնոդար ի ռեալական դպրոցում։ Այն ավարտել է 1904 թ․ին և հոր նախաձեռնությամբ կրթությունը շարունակել է Ֆրանսիայի Նանսի քաղաքի բժշկական համալսարանում, որը սակայն չի ավարտել։ Կապված 1907 թ․ին հոր՝ Ղևոնդ քահանա Խարազյանի մահվան հետ, նա վերադարձել է Թիֆլիս։ Նույն թվականին ավելի ուշ ամուսնացել է Նինա Մանուչարյանի հետ։ 1908 թ․ի հոկտեմբերի 18-ին ծնվել է զույգի միակ դուստրը՝ Էմմա Խարազյանը, որից հետո կրկին մեկնել է Ֆրանսիա կրթությունը շարունակելու, որտեղից 1909 թվականին վերադարձել է Թիֆլիս։
Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմ ին՝ Կովկասյան ճակատում։ Ունտեր-օֆիցերի սպայական կոչմամբ ծառայել է Կովկասյան ճակատ ի 252-րդ Սամարյան դրուժինայի հետևակում, ապա 1917 թ․ին տեղափոխվել հետևակի 231-րդ պահեստազորային գումարտակ։ Նույն թ․ի ապրիլին արժանացել է պորուչիկի կրտսեր սպայական կազմի աստիճանի, որից հետո արդեն դարձել է կապիտան և տեղափոխվել նույն գումարտակի շտաբ։ Կապված Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո քաղաքական վերադասավորումների հետ, նույն թ․ի նոյեմբերին դարձել է հայկական զինվորական խորհրդի գործադիր կոմիտեի անդամ, որն էլ կարգել է Երո Խարազյանին նախ ծառայության Նախիջևանի Ջուլֆայի կայազորում, որպես հրամանատար, ապա 1918 թ․ի ապրիլի 18-ին Հայաստանի առաջին հանրապետության մաս կազմող Նախիջևանի գավառ ում որպես արտակարգ լիազորություններով կոմիսար ։
Անդրանիկ Օզանյանի հայկական հատուկ գնդի հետ միասին փորձել է կարգավորել ռազմական դրությունը Նախիջևանում և կազմակերպել նախահարձակ թուրքական ուժերի նկատմամբ դիմադրությունը։
Հակահեղափոխական գործունեության մեղադրանքով ձերբակալվել է 1938 թ․ի մայիսի 17-ին։ Համաձայն պաշտոնական տարբերակի, հարցաքննությունների մեկի տեղափոխության ժամանակ, դուրս է ցատկել Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ ԽՍՀՄ ՆԳԺԿի շենքի պատուհանից և մահացել։ Թաղված է Երևանում՝ Նուբարաշենի գերեզմանատանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Ֆիդայական կեղծանուններ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Ջոն Հավլիչեկ
Ջոն Ջեյ «Հոնդո» Հավլիչեկ (John J. "Hondo" Havlicek, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Խաղացել է թեթև հարձակվողի և հարձակվող պաշտպանի դիրքերում։ Ողջ պրոֆեսիոնալ կարիերան անցկացրել է Բասկետբոլի ազային ասոցիացիայի « Բոստոն Սելտիքս » ակումբի կազմում։ Համարվում է Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամ։
Կենսագրություն
Ջոն Հավլիչեկը երեք տարի սովորել է Օհայո նահանգի համալսարանում և հանդես եկել տեղի բասկետբոլային և ամերիկյան ֆուտբոլի հավաքականներում։ 1960 թվականին Ջոնը համալսարանի հավաքականի կազմում հաղթել է ԱՄՆ բասկետբոլի առաջնությունը։ 1961 թվականին դարձել է ամերիկյան ֆուտբոլի չեմպիոն։ 1962 թվականին NBA դրաֆթի ժամանակ Ջոնը ընտրվել է « Բոստոն Սելտիքս » ակումբի կողմից, իսկ NFL դրաֆթի ժամանակ ընտրվել «Քլիվլենդ Բրաունս» ակումբի կողմից ։
Հավլիչեկը կարիերայի ընթացքում 13 անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին, 11 անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի հավաքականի կազմում և 8 անգամ ընդգրկվել NBA պաշտպան բոլոր աստղերի հավաքականի մեջ։ 1982 թվականին Հավլիչեկը մուտք է գործել Բասկետբոլի փառքի սրահ։ 1996 թվականին նշվել է NBA-ի պատմության 50 մեծագույն բասկետբոլիստների ցանկի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Բազան (այլ կիրառումներ)
Բազան, կարող է վերաբերել՝
Քրիստիան Բենտեկե
Քրիստիան Բենտեկե Լիոլո (Christian Benteke Liolo, ), բելգիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Քրիսթալ Փելասի» և Բելգիայի հավաքականի հարձակվող։
Ակումբային կարիերա
Բենտեկեն պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2007 թվականին, երբ միացավ «Գենկ» ակումբին։ Մեկ մրցաշրջան անցկացնելուց հետո ֆուտբոլիստը տեղափոխվեց «Ստանդարտ» ակումբ։ Բայց լեժական ակումբում Քրիստիանը այդպես էլ չխաղաց. նրան վարձավճարով հանձնեցին՝ սկզբից «Կորտրեյկին», այնուհետև «Մեխելենին»։ Խաղալով բելգիական առաջնության ցածրակարգ թիմերում ցույց տվեց լավ արդյունք և 2011 թվականին կրկին պայմանագիր կնքեց «Գենկի» հետ։ 2011-2012 մրցաշրջանում հարձակվողը 39 խաղերում խփեց 19 գոլ և դարձավ ակումբի լավագույն ռմբարկուն։
2012 թվականի ամռանը Բենտեկեն տեղափոխվեց անգլիական «Աստոն Վիլլա»։ Խաղալով մի քանի խաղ Քրիստիանը դարձավ բիրմինգյան հայտնություն, իսկ նրա անունով մարզաշապիկները սկսեցին ավելի շատ վաճառվե։
2015 թվականի հուլիսի 22-ին 32.5 միլիոնի դիմաց տեղափոխվեց «Լիվերպուլ»։ Նորամուտի խաղում գոլ խփեց («Սուինդոն Թաուն» 1-2 «Լիվերպուլ», 2.08.2015)։
2015 թվականի օգոստոսի 17-ին նոր ակումբի կազմում պաշտոնական խաղում իր առաջին գոլը խփեց, «ԱՖԿ Բորնմուտի» դարպասին։ Խաղը ավարտվեց կարմիրների հաղթանակով՝ 1:0 հաշվով։
Սան Խուան ամրոց (Բլանես)
Սան Խուան ամրոց (Castillo de San Juan, castell de Sant Joan), պաշտպանական կառույց Իսպանիայի հյուսիս-արևելքում՝ Կատալոնիայի ինքնավար մարզի Ժիրոնա պրովինցիայի Բլանես քաղաքում ։ 1988 թվականի նոյեմբերի 8-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Սան Խուան ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմամշակութային արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0005812 գրանցման համարի տակ:
Պատմություն
Սան Խուան ամրոցը տեղակայված է լեռան վրա՝ Լլորետ և Ֆենալս ծովափերի միջև։ Ամրոցն այդ տարածաշրջանի ամենահին շինությունն է. կառուցվել է հին հռոմեական ամրոցի ավերակների վրա վիկոնտ Գրաու դե Կաբրերայի հրամանով 13-րդ դարի կեսերին ։ Տեղակայված լինելով ծովի մակարդակից 173 մետր բարձրության վրա՝ Սան Խուան ամրոցն ապահովել է քաղաքի պաշտպանությունը ծովահենների նավերի հարձակումներից ու օտար նվաճողների ներխուժումից։ 16-րդ դարում, երբ ծովահեններնն առավել շատ էին հարձակվում ամրոցի վրա, որոշում է ընդունվել ամրոցի պատերից մեկի վրա կառուցել Պահակային աշտարակ։ Որոշ ժամանակ անց՝ նույն 16-րդ դարում, ամրոցը դարձել է իսպանացի ռազմական դիվանագետ Ֆրանչեսկո Մոնտսադի սեփականությունը։
Ամրոցի գոյության ընթացքում նրա որոշ հատվածներ ավերվել են։ Ավերված կառույցների մի մասը հաջողվել է վերականգնել իրենց նախնական տեսքով, իսկ Պահակային աշտարակը մնացել է գրեթե անվնաս։
Ներկայում Սան Խուան ամրոցը զբոսաշրջային կենտրոն է։ Նրա տարածքում գործում է թանգարան, որտեղ ներկայացված են շրջակա բնակավայրերի պատմությանը նվիրված ցուցանմուշներ ։
1949 թվականին Սան Խուան ամրոցն ստացել է ազգային պատմական հուշարձանի կարգավիճակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Քրիստիան Բենտեկե
Ակումբային կարիերա
Սեպտեմբերի 12-ին ակումբի կազմում 2-րդ գոլը խփեց, կատարելով անհավատալի հարված «Մանչեսթեր Յունայթեդի» դարպասին։ Սակայն իր այդ գոլով չկարողացավ օգնել ակումբին խուսափել պարտությունից։ Խաղը ավարտվեց 3:1 հաշվով, հօգուտ Օլդ Տրաֆորդի տերերի։
Բելգիայի հավաքական
Բելգիայի հավաքականի կազմում Քրիստիան Բենտեկեն իր նորամուտը նշել է 2010 թվականին, և հենց այդ ժամանակից կանոնավոր հայտնվեց միջազգային խաղերում։ Ակումբի կազմում Բետեկեն վնասվածք ստացավ, որի պատճառով էլ չկարողացավ մասնակցել Բրազիլիայում կայացած աշխարհի առաջնությանը։
Անձնական կյանք
Քրիստիան Բենտեկեն քրիստոնյա է։ Ամեն գոլ խփելուց հետո նա շնորհակալություն է հայտնում Աստծուն և հաճախ է աղոթում ։ Նա ունի կրտսեր եղբայր՝ Ջոնաթանը, ով նույնպես ֆուտբոլիստ է և խաղում է բելգիական «Զյուլտե Վարեգեմ» ակումբում ։
Ակումբային վիճակագրություն
2016 թվականի մայիսի 20-ի տվյալներով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բելգիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Քրիսթալ Փելասի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մեխելենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Էլիզա Օլջույան
Էլիզա Հարությունի Օլջույան  (Զեհրա Բիլիր, ), հայկական ծագմամբ թուրք երգչուհի, օպերետային պարուհի, ազգագրական երգեր ժողովող և ուսուցիչ ։
Կենսագրություն
Նախնական կրթություն ստանալուց հետո՝ 1927 թվականին տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս։ Երաժշտության դասեր է առել հայ երաժիշտ Արտակ Ջանդար-Թերզյանի մոտ։ Առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1943 թվականին, Ստամբուլի ռադիոյով։ Հավաքագրել և ներկայացրել է թուրքական ազգային երաժշտությունը։ Նրա առաջին ձայնագրություններն արվել են Վահրամ Կեսարյանի ձայնագրման ստուդիայում։ Նրան անվանել են «Թուրքիայի Էդիթ Պիաֆ»։ Եղել է օպերետային պարուհի, ազգագրական երգեր ժողովող և ուսուցիչ։ Գործունեության ամբողջ ընթացքում նա երբեք հրապարակավ չի խոստովանել իր հայկական ծագման մասին։ Թուրքերը կարծել են, թե թուրք է, քանի որ թուրքական անուն է ունեցել՝ Զեհրա Բիլիր։
Տարբեր աղբյուրներ փաստել են, որ նրա իրական ազգանունը Սուրհանդակյան է եղել, մինչդեռ լրագրող Պերճուհի Բերբերյանը, ով Էլիզայի մանկության ընկերուհին է եղել, «Ակօս» թերթում լույս տեսած իր հոդվածում հերքել է այդ ինֆորմացիան ։
Ժառանգություն
1985 թվականին Արաբկիրի այն փողոցը, որտեղ գտնվել է Զեհրա Բիլիրի տունը, անվանակոչվել է «Զեհրա Բիլիր»։ Մի քանի անգամ հայտնվել է Հակոբ Այվազի հրատարակած «Քոնուք» ամսագրի շապիկին։
Մահ
Մահացել է 2007 թվականի հունիսի 27-ին, Ստամբուլի ծերանոցում։ Թաղված է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Էթնիկ հայ մահմեդականներ
Ժալկովշչինա
Ժալկովշչինա (Жалківщина), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պետրոս I
Պետրոս Առաջինը թագավոր (ցար) հռչակվել է 1682 թվականին՝ 10 տարեկան հասակում, սկսել է ինքնուրույն կառավարել 1689 թվականին։ Մինչև 1696 թվականը Պետրոս Առաջինին գահակից էր նրա եղբայր Իվան V-ը, որի մահից հետո կառավարել է միանձնյա։ Մանկուց հետաքրքրություն է ցուցաբերել գիտությունների և եվրոպական ապրելաձևի նկատմամբ, ռուսական ցարերից առաջինը երկարատև ճանապարհորդություն է կատարել Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում։ 1698 թվականին վերադառնալով Ռուսաստան՝ նախաձեռնել է ռուսական պետության ու հասարակական կացութաձևի լայնածավալ և արմատական բարեփոխումներ։ Պետրոս Առաջինի գլխավոր ձեռքբերումներից է դեռևս 17-րդ դարում սահմանված խնդրի իրականացումը՝ Ռուսաստանի տարածքների ընդլայունումը Բալթիկ ծովի առափնյա շրջանների ընդգրկման շնորհիվ, որ տեղի է ունեցել Շվեդիայի դեմ Մեծ հյուսիսային պատերազմում տարած հաղթանակի արդյունքում։ Դա թույլ տվեց նրան 1721 թվականին հռչակել Ռուսական կայսրություն և ընդունել կայսրի տիտղոսը։ Ռուսաստանի նոր մայրաքաղաքը դարձավ Սանկտ Պետերբուրգը։ Վերջինիս պատմությունը սկիզբ է առնում 1703 թվականի մայիսի 27-ին, երբ կայսրը շվեդներից ազատագրած Ինգերմանլանդիա կոչվող տարածքների վրա հիմնադրում է Սանկտ-Պիտեր-Բուրխ ամրոցը։ Պետրոս Առաջինը վախճանվել է 1725 թվականին, սակայն նրա ստեղծած պետությունը շարունակել է եռանդուն կերպով զարգանալ և ընդլայնվել 18-րդ դարի ողջ ընթացքում։
Վաղ տարիներ (1672-1689)
Մի տարի մոր հետ անցկացնելուց հետո նրան դաստիարակելու համար տվել են դայակներին։ 1676 թվականին, երբ Պետրոսը 4 տարեկան էր, մահացել է նրա հայրը։ Պետրոսի խնամակալ է նշանակվել իր խորթ եղբայր, կնքահայր և նոր թագավոր Ֆեոդոր Ալեքսեևիչը։ Պետրոսը վատ կրթություն է ստացել և մինչ կյանքի վերջը գրում էր սխալներով՝ օգտագործելով աղքատ բառապաշար ։ Դա պայմանավորված էր նրանով, որ այդ ժամանակների Մոսկվայի պատրիարք Իոակիմը՝ լատինիզացման և արտաքին ազդեցություններից խուսափելու համար թագավորական պալատից հեռացրել էր Սիմեոն Պոլոցկու աշակերտներին, ովքեր ուսուցանել էին Պետրոսի ավագ եղբայրներին, և պնդել, որ նրա կրթությամբ պետք է զբաղվեն ավելի վատ կրթված ատենադպիրներ Նիկիտա Զոտովն ու Աֆանասի Նեստերովը։ Դրանից բացի՝ Պետրոսը հնարավորություն րի ունեցել ուսանելու որևէ համալսարանի շրջանավարտի կամ միջնակարգ դպրոցի ուսուցչի մոտ, քանի որ նրա մանկության տարիներին Ռուսատսանում չկային ո՛չ համալսարաններ, ո՛չ միջնակարգ դպրոցներ, իսկ հասարակության մեջ գրագետ էին միայն ատենադպիրները, գրագիրները, հոգևորականները, բոյարիններն ու որոշ վաճառականներ։ Ատենադպիրները Պետրոսին սովորեցրել են գրագիտություն 1676-1680 թվականներին։ Հիմնական կրթության թերությունները Պետրոսը հետագայում փոխհատուցել է գործնական պարապմունքներով։
Ալեքսեյ Միխայլովիչի մահը և նրա ավագ որդու՝ Ֆեոդորի (թագուհի Մարիա Իլինիչնայից, օրիորդական ազգանունը՝ Միլոսլավսկայա) գահակալումը թագուհի Մարիա Կիրիլովնային ու նրա ազգականներին՝ Նարիշկիններին, մղել են երկրորդ պլան։ Թագուհին ստիպված է եղել հեռանալ Մոսկվայի մոտ գտնվող Պրեոբրաժենսկի գյուղ։
Ստրելեցների ապստամբությունը 1682 թվականին և Սոֆյա Ալեքսեևնայի իշխանության գալը
1682 թվականիի -ին (մայիսի 7)՝ 6-ամյա գահակալությունից հետո, մահացել է արքա Ֆեոդոր III Ալեքսեևիչը։ Հարց է առաջացել, թե ով պետք է ժառանգի գահը՝ Իվան V-ը (ըստ ավանդույթի), որ հիվանդ էր, թե կրտսեր Պետրոսը։ Պատրիարք Իոակիմի օգնությամբ նույն օրը Նարիշկինները և իրենց կողմնակիցները գահ են բարձրացրել Պետրոսին։ Ըստ էության՝ իշխանության գլուխ են անցել Նարիշկինները և աքսորից վերադարձած Արտամոն Մատվեևը, որ հռչակվել է «մեծ խնամակալ»։ Իվան Ալեքսեևիչի կողմնակիցներին շատ դժվար էր աջակցել իրենց թեկնածուին, քանի որ նա չէր կարող գահակալել վատ առողջության պատճառով։ Փաստացիորեն պալատական հեղաշրջման կազմակերպիչները հայտարարել են, որ Ֆեոդորն ինքն էր մահից առաջ գահը փոխանցել Պետրոսին, սակայն դա հաստատող ոչ մի հավաստի ապացույց չկա։
Միլոսլավսկիները՝ Իվան V-ի և արքայադուստր Սոֆյայի բարեկամները մորական կողմից, Պետրոսի գահակալման մեջ տեսել են իրենց շահերի սահմանափակում։ Ստրելեցները, որոնց թվաքանակը Մոսկվայում կազմում էր ավելի քան 20 000, արդեն երկար ժամանակ դժգոհություն և ինքնահաճություն էին արտահայտում և հավանաբար Միլոսլավսկիների դրդումով՝ 1682 թվականի -ին (մայիսի 25) ելույթ են ունեցել բացահայտ. գոռալով, թե Նարիշկինները խեղդել են Իվանին, նրանք շարժվել են դեպի Կրեմլ։ Նատալյա Նարիշկինան, հույս ունենալով, որ կհանգստացնի խռովարարներին, պատրիարքի և բոյարների հետ Կարմիր պատշգամբ է դուրս բերել Պետրոսին և նրա եղբորը, սակայն ապստամբությունը չի վերջացել։ Առաջին մի քանի ժամում սպանվել են Արտամոն Մատվեևն ու Միխայիլ Դոլգորուկին, իսկ հետո նաև Նատալյայի բազմաթիվ այլ կողմնակիցներ, այդ թվում նաև նրա երկու եղբայրները։
Մայիսի 26-ին ստրելեցների գնդերից ընտրված մի քանի հոգի գնացել են պալատ և պահանջել, որ ավագ եղբայր Իվանը հաստատվի առաջին արքա, իսկ կրտսեր Պետրոսը՝ երկրորդ։ Ապագա ջարդերից խուսափելու համար Նարիշկինները համաձայնել են, և պատրիարք Իոակիմն անմիջապես Ուսպենսկի տաճարում կատարել է հանդիսավոր մաղթանք երկու եղբայրների առողջության համար, իսկ հունիսի 25-ին թագադրել է նրանց։
Մայիսի 29-ին ստրելեցները պահանջել են, որ Սոֆյա Ալեքսեևնան իր վրա վերցնի պետության կառավարումը, քանի որ իր եղբայրները շատ փոքր էին։ Նատալյա Կիրիլովնան իր կրտսեր որդու՝ երկրորդ թագավոր Պետրոսի հետ պետք է հեռանար Մոսկվայի մոտ գտնվող Պրեոբրաժենսկոյե գյուղի պալատ։ Կրեմլի Զինապալատում պահպանվել է պատանի թագավորների համար պատրաստված երկտեղանի գահը, որի մեջքի մասում կան պատուհանիկներ, որոնց միջոցով Սոֆյա Ալեքսեևնան ու նրանց մերձավոր անձինք հուշում էին նրանց, թե ինչ պետք է անեն կամ ասեն պալատական հանդիսությունների ժամանակ։
Պրեոբրաժենսկի և Սեմյոնովսկի զվարճական զորքեր
Ամբողջ ազատ ժամանակը Պետրոսն անցկացրել է պալատից հեռու՝ Վորոբյովո և Պրիոբրաժենսկոե գյուղերում։ Տարեցտարի նրա մոտ աճում էր հետաքրքրությունը ռազմական գործի հանդեպ։ Պետրոսը կազմել էր և զինել է իր զվարճական զորքը, որը կազմված էր իրեն տարեկից խաղընկերներից։ 1685 թվականին նրա «զվարճական» զորքը, հագած արտասահմանյան կապաներ, թմբկահարության ներքո զինվորական շարասյունով Մոսկվայի միջով գնացել է Պրեոբրաժենսկոյեից Վորոբյովո։ Պետրոսը ծառայել է որպես թմբկահար։
1686 թվականին 14-ամյա Պետրոսն իր զորքին ավելացրել է հրետանի։ Հրազենային գործի վարպետ Ֆեոդոր Զոմմերը նրան սովորեցրել է հրազենի և նռնակային գործ։ Թնդանոթների գերատեսչությունից բերվել է 16 թնդանոթ։ Ծանր տեխնիկան կառավարելու համար թագավորը Ձիապանական գերատեսչությունից վերցրել է մեծահասակ ծառայողների, որոնց նույնպես հագցրել է օտարերկրյա համազգեստ և դարձրել զվարճական թնդանոթաձիգներ։ Օտարերկրյա համազգեստն առաջինը հագել է Սերգեյ Բուխվոստովը։ Հետագայում Պետրսոը պատվիրել է այդ «առաջին ռուս զինվորի» (ինչպես ինքն էր անվանում նրան) բրոնզե կիսանդրին։ Զվարճական զորքն սկսել է կոչվել Պրեոբրաժենսկի զորք, քանի որ գտնվում էր Մոսկվայի մոտ տեղակայված Պրեոբրաժենսկոե գյուղում։ Պրեոբրաժենսկոեում՝ պալատի դիմաց՝ Յաուզա գետի ափին, կառուցվել է «զվարճական քաղաք»։ Ամրոցի կառուցման ընթացքում Պետրոսն ինքն ակտիվ աշխատել է. օգնել է գերաններ կտրել, տեղադրել թնդանոթները։ Այստեղ էլ տեղակայվել է Պետրոսի կողմից ստեղծված Ամենակատակաբան, Ամենահարբեցող ու Ամենախելագար տաճարը (Всешутейший, Всепьянейший и Сумасброднейший Собор), որ Կաթոլիկ և Ուղղափառ եկեղեցիների ծաղրանմանակումն էր։ Ամրոցն անվանվել է «Պրեշբուրգ»։ Հնարավոր է, որ դա կապված էր այն ժամանակ շատ հայտնի ավստրիական Պրեսբուրգ (ներկայում՝ Բրատիսլավա, Սլովակիա) ամրոցի հետ, որի մասին նա լսել էր կապիտան Զոմմերից։ Նույն ժամանակ՝ 1686 թվականին, Պրեշբուրգի մոտ՝ Յաուզայի վրա, հայտնվել են զվարճական առաջին նավերը։ Այդ տարիներին Պետրոսը հետաքրքրվում էր այն բոլոր գիտություններով, որոնք կապված են ռազմական գործի հետ։ Հոլանդացի մասնագետ Տիմմերմանի ղեկավարությամբ նա ուսանում էր թվաբանություն, երկրաչափություն, ռազմական գիտություններ։
Մի անգամ Տիմերմանի հետ Իզմայլովո գյուղում զբոսնելիս Պետրոսը գտել է անգլիական բոտ (միակայմանավ)։ 1688 թվականին նա հոլանդացի Կարշտեն Բրանդտին հրամայել է վերանորոգել, զինել ու սարքավորել այդ նավը, ապա իջեցնել Յաուզա գետը։ Սակայն Յաուզան ու Պրոսյանոյ լճակը նեղ են եղել նավի համար, այդ պատճառով էլ Պետրոսը մեկնել է Պերեսլավլ-Զալեսկի՝ Պլեշչեևո լճի մոտ, որտեղ հիմնադրել է առաջին նավաշինարանը։ Այդ ժամանակ արդեն կային զվարճական երկու գնդեր. Պրեոբրաժենսկի գնդին ավելացել էր Սեմյոնովսկին, որ տեղակայված էր Սեմյոնովսկոե գյուղում։ Պրեշբուրգն արդեն բոլորովին նման էր իսկական ամրոցի։ Գնդերի ղեկավարման ու ռազմական գիտության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ էին գիտակ ու փորձառու մարդիկ։ Սակայն ռուսների շրջանում այդպիսիք չկային, ինչի պատճառով էլ Պետրոսը հայտնվել է Գերմանական սլոբոդայում։
Պետրոս I-ի առաջին ամուսնությունը
Գերմանական սլոբոդան մոտ էր գտնվում Պրեոբրաժենսկոյե գյուղին, և Պետրոսը վաղուց հետաքրքրությամբ դիտում էր այնտեղի կյանքը։ Ժամանակի ընթացքում նրա պալատում սկսում են աշխատել ավելի ու ավելի շատ օտարերկրացիներ։ Ֆրանց Տիմմերմանը և Կարշտեն Բրանդտը, օրինակ, գերմանական սլոբոդայից էին ։ Այդ ամենը հանգեցրեց նրան, որ արքան այդ սլոբոդայի հաճախակի հյուրն էր, և շուտով դարձավ օտարերկրյա կյանքի երկրպագու։ Պետրոսն սկսել է գերմանական ծխամորճ ծխել, հաճախել գերմանական խնջույքներ՝ պարերով և խմիչքով, ծանոթացել Պատրիկ Գորդոնի, Ֆրանց Լեֆորտի՝ իր ապագա զինակիցների հետ, սիրավեպ սկսել Աննա Մոնսի հետ։ Դրան խիստ դեմ էր նրա մայրը։ Որպեսզի խելքի բերի 17-ամյա զավակին, Նատալյա Կիրիլովնան որոշել է ամուսնացնել նրան Եվդոկիա Լոպուխինայի հետ, որ օկոլնիչիի դուստր էր։ Պետրոսը չի հակառակվել մորը, և 1689 թվականի -ին (փետրվարի 6) կայացել է կրտսեր արքայի հարսանիքը։ Սակայն մի ամիս չանցած՝ Պետրոսը լքել է կնոջը և մի քանի օրով մեկնել Պլեշչեևո լիճ։ Այս ամուսնությունից Պետրոսն ունեցել երկու զավակ. ավագը՝ Ալեքսեյը, մինչև 1718 թվականը եղել է թագաժառանգ, իսկ կրտսերը՝ Ալեքսանդրը, մահացել է մանկության տարիներին։
Բուբա (Կարաքիլիսայի գավառ)
Բուբա, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում ։ Գտնվում էր Արածանիի աջ կողմի վտակ Շառիան գետի աջ ափին` ձորահովտում։
Պետրոս I
Պետրոս I-ի գահակալումը
Պետրոսի ակտիվությունը շատ էր անհանգստացնում Սոֆյա Ալեքսեևնային, ով հասկանում էր, որ երբ իր խորթ եղբայրը դառնա չափահաս, ինքն ստիպված կլինի հրաժարվել իշխանությունից։ Մի ժամանակ նրա կողմնակիցները Սոֆյային թագդրելու նախագիծ էին մշակել, սակայն պատրիարք Իոակիմը կտրականապես դեմ էր դրան։
Բուբա (Կարաքիլիսայի գավառ)
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 10 տուն քուրդ բնակիչ ։
Պետրոս I
Պետրոս I-ի գահակալումը
1687 և 1689 թվականներին Ղրիմի թաթարների դեմ իրականացված արշավանքները, որ ղեկավարել է Սոֆյայի ֆավորիտ Վասիլի Գոլիցինը, քիչ հաջողակ էին, սակայն ներկայացվել են որպես մեծ և առատորեն վարձատրվող հաղթանակներ, ինչը շատերի դժգոհությունների պատճառ է դարձել։
1689 թվականի հուլիսի (18)-ին՝ Կազանի Աստվածամոր սրբապատկերի օրը, տեղի է ունեցել առաջին հրապարակային ընդհարումը Պետրոսի և Սոֆյայի միջև։ Այդ օրը, ըստ սովորության, կատարվել է եկեղեցականների երթ Կրեմլից դեպի Կազանի տաճար։  Պատարագի ավարտին Պետրոսը մոտեցել է քրոջն և հայտարարել, որ նա չհամարձակվի քայլել տղամարդկանց հետ։ Սոֆյան, ընդունելով մարտահրավերը, ձեռքն է վերցրել Աստվածամոր նկարն ու գնացել խաչերն ու խաչվառները տանողների հետևից։ Պատրաստ չլինելով դեպքերի նման ընթացքի՝ Պետրոսը հեռացել է։
1689 թվականի օգոստոսի (17)-ին բոլորի համար անսպասելի տեղի է ունեցել որոշիչ իրադարձությունը։ Այդ օրը Սոֆյա Ալեքսեևնան ստրելեցների ղեկավարին՝ Ֆեոդոր Շակլովիտիին, հրամայել է ավելի շատ մարդ բերել Կրեմլ, իբրև թե դեպի Դոնի վանք կատարվելիք ուխտագնացությունն ուղեկցելու համար։ Այդ ժամանակ լուրեր են տարածվել մի նամակի մասին, որում նշված էր, թե թագավոր Պետրոսը գիշերը որոշել է իր «զվարճական» զորքի հետ գրավել Կրեմլը, սպանել Սոֆյային, ինչպես նաև իր ավագ եղբայր Իվանին և վերցնել իշխանությունը։ Շակլովիտին հավաքել է ստրելեցների գնդերը, որպեսզի գնա Պրեոբրաժենսկոե և կոտորի Պետրոս բոլոր կողմնակիցներին նրա համար, որ նպատակադրվել են սպանել թագուհի Սոֆյային։ Այդ ժամանակ երեք մարդ է ուղարկվել հետևելու Պրեոբրաժենսկոեում կատարվող իրադարձություններին. նրանց հրամայվել է անմիջապես հայտնել, եթե Պետրոսը մեկնի որևէ տեղ մենակ կամ զորքի հետ։ Ստրելեցների շարքերում եղած Պետրոսի կողմնակիցները երկու համախոհների ուղարկել են Պրեոբրաժենսկոե։ Դա իմանալուց հետո Պետրոսը փոքր շքախմբի հետ արագ հեռացել է Տրոիցե-Սերգիև վանք։ Ստրելեցների ցույցերի ժամանակ ապրած սարսափի հետևանքը եղել է Պետրոսի հիվանդությունը. ուժեղ անհանգստության դեպքում նրա դեմքին սկսվում էին ջղաձգային շարժումներ։ Օգոստոսի 8-ին վանք են գնացել երկու թագուհիները՝ Նատալյան և Եվդոկիան, նրանցից հետո էլ՝ «զվարճական» գնդերը հրետանու հետ։ Օգոստոսի 16-ին Պետրոսը հրամայել է, որ բոլոր գնդերից այդ վանք ուղարկվեն ղեկավարները և 10-ական շարքային զինվորներ։ Սոֆյա Ալեքսեևնան կտրականապես արգելել է կատարել այդ հրամանը՝ սպառնալով մահապատժով, իսկ Պետրոսին տեղեկացրել են, որ նրա խնդրանքը չի կատարվել։
Օգոստոսի 27-ին եկել է Պետրոսի նոր հրամանը, որով բոլոր գնդերին հանձնարարվել է գնալ վանքի մոտ։ Զորքի մեծամասնությունը ենթարկվել է օրինական թագավորին, և Սոֆյան ստիպված է եղել ընդունել իր պարտությունը։ Նա ինքը փորձել է գնալ այդտեղ, սակայն Վոզդվիժենսկոե գյուղում նրան հանդիպել են Պետրոսի պատվիրակները հրամայել ետ վերադառնալ Մոսկվա։ Շուտով Սոֆյային փակել են Նովոդևիչի վանքում՝ սահմանելով խիստ հսկողություն։
Հոկտեմբերի 7-ին բռնվել, այնուհետև մահապատժի է ենթարկվել Ֆեոդոր Շակլովիտին։ Ավագ եղբայր Իվանը Պետրոսին դիմավորել է Ուսպեսնկի տաճարում և, ըստ էության, հանձնել նրան ամբողջ իշխանությունը։ 1689 թվականից նա չէր մասնակցում ղեկավարման գործին, չնայած մինչև մահ՝ 1696 թվականի -ը (փետրվարի 8), համարվել է իշխանակից։
Սոֆյա թագուհուն գահընկեց անելուց հետո իշխանությունն անցել է թագուհի Նատալյա Կիրիլովնայի շուրջը հավաքված մարդկանց ձեռքը։ Նա ջանացել է որդուն սովորեցնել պետական ղեկավարմանը՝ նրան հանձնարարելով մասնավոր գործեր, որոնք Պետրոսը համարում էր ձանձրալի։ Կարևորագույն որոշումները (պատերազմի հայտարարում, Պատրիարքի ընտրություն և այլն) ընդունվում էին առանց երիտասարդ թագավորի կարծիքը հաշվի առնելու։ Դա հանգեցրել է կոնֆլիկտների առաջացման։ Օրինակ՝ 1692 թվականի սկզբում, Պետրոսը, վիրավորված լինելով նրանից, որ հակառակ իր կամքի՝ մոսկովյան ղեկավարությունը հրաժարվել էր վերսկսել պատերազմն Օսմանյան կայսրության հետ, չի ցանկացել վերադառնալ Պերեյասլավլից, որպեսզի հանդիպի Պարսկաստանի դեսպանի հետ, և Նատալյա Կիրիլովնայի կառավարության առաջին դեմքերը (Լև Նարիշկինը Բորիս Գոլիցինի հետ միասին) ստիպված են եղել անձամբ գնալ նրա հետևից։ 1692 թվականի հունվարի (11)-ին Պետրոս Առաջինի կամքով Պրեոբրաժենսկոեում Ն. Զոտովը նշանակվել է «համայն Յաուզայի ու ամբողջ Կոկույի պատրիարք», ինչը դարձել է նրա պատասխանը հակառակ իր կամքին Ադրիան պատրիարքին նշանակելուն։ Նատալյա Կիրիլովնայի մահվանից հետո Պետրոս Առաջինը պաշտոնից չի զրկել մոր կողմից ստեղծված կառավարությունն ի դեմս Լ. Նարիշկինի ու Բ. Գոլիցինի, սակայն կարողացել է պարտադրել, որ նրանք անշեղորեն կատարեն իր կամքը ։
Ազովյան արշավանքներ (1695, 1696)
Միանձնյա իշխանության առաջին տարիներին Պետրոս Առաջինի գործունեության հիմնական ուղղությունը եղել է Օսմանյան կայսրության ու Ղրիմի դեմ մղվող պատերազմի շարունակումը։ Պետրոս Առաջինը որոշել է դեպի Ղրիմ արշավելու փոխարեն, ինչպես եղել է Սոֆյա թագուհու կառավարության տարիներին, հարված հասցնել թուրքական Ազով ամրոցին, որ տեղակայված էր Դոն գետի՝ Ազովի ծովը թափվելու վայրի մոտ։
Ազովյան առաջին արշավանքը, որ սկսել է 1695 թվականի գարնանը, ավարտվել է անհաջողությամբ նույն թվականի սեպտեմբերին նավատորմի բացակայության և ռուսական զորքի՝ ռազմամթերքի բազաներից հեռու գործելուն անպատրաստ լինելու պատճառով։ Սակայն արդեն 1695 թվականի աշնանը սկսվել է նոր արշավանքի նախապատրաստումը։ Վորոնեժում սկսվել են ռուսական թիավոր նավախմբի ստեղծման աշխատանքները։ Կարճ ժամանակում ստեղծվել է տարբեր նավերից կազմված նավախումբ 36 թնդանոթանի «Պետրոս առաքյալ» («Апостол Пётр») նավի գլխավորությամբ։ 1696 թվականի մայիսին 40 հազարանոց ռուսական զորքը գեներալիսիմուս Ալեքսեյ Շեինի հրամանատարությամբ նորից պաշարել է Ազովի ամրոցը, սակայն այս անգամ ռուսական նավախումբը ամրոցը շրջափակել է ծովից։ Պետրոս Առաջինը մասնակցել է պաշարմանը խոշոր թիանավի վրա կապիտանի կոչումով։ Չսպասելով գրոհի՝ 1696 թվականի հուլիսի  (29)-ին ամրոցը հանձնվել է։ Այդպես Ռուսաստանն ձեռք է բերել առաջին ելքը դեպի հարավային ծովեր։
Ազովյան արշավանքների արդյունքում գրավվել է Ազովի ամրոցը, սկսվել է Տագանրոգ նավահանգստի շինարարությունը, հնարավորություն է ստեղծվել Ղրիմի վրա հարձակվել ծովից, ինչն էականորեն անվտանգ է դարձրել Ռուսաստանի հարավային սահմանները։ Սակայն Կերչի նեղուցով դեպի Սև ծով ելք ստանալ Ռուսաստանին չի հաջողվել. այն մնացել է Օսմանյան կայրության վերհսկողության տակ։ Թուրքիայի դեմ կռվելու, ինչպես նաև լիարժեք ծովային նավատորմ ստեղծելու միջոցներ Ռուսաստանը դեռ չուներ։
Նավատորմի ստեղծման համար ներմուծվում են նոր տեսակի հարկեր. հողատերերը միավորվել են այսպես կոչված կումպանստվոների մեջ (ամեն մեկում՝ 10 հազար տնտեսություն), որոնցից յուրաքանչյուրը պետք է կառուցեր իր միջոցներով մեկ նավ։ Այդ ժամանակ ի հայտ են գալիս Պետրոս Առաջինի գործունեության դեմ առաջին դժգոհությունները։ Բացահայտվում է Իվան Ցիկլերի դավադրությունը, որը փորձում էր կազմակերպել ստրելեցների ապստամբություն։ 1699 թվականի ամռանը ռուսական առաջին մեծ նավը, որ կոչվում էր «Крепость» («Ամրոց», 46 թնդանոթանի), Ռուսաստանի դեսպանին տարել է Կոստանդնուպոլիս՝ հաշտության վերաբերյալ բանակցություններ վարելու համար։ Նման նավի գոյությունը սուլթանին ստիպել է 1700 թվականի հուլիսին կնքել հաշտություն, ինչի արդյունքում Ազովի ամրոցը մնացել է Ռուսաստանին։
Նավատորմի կառուցման ու բանակի վերկազմավորման ժամանակ Պետրոս Առաջինն ստիպված է եղել հույսը դնել օտարերկրացի մասնագետների վրա։ Ավարտելով Ազովյան արշավանքները՝ նա որոշել է սովորելու համար արտասահման ուղարկել երիտասարդ ազնվականների, և շուտով ինքն էլ մեկնել է իր առաջին ճանապարհորդությանը Եվրոպայում։
Մեծ դեսպանություն 1697-1698
Պետրոս Առաջինն այցելել է Ռիգա, Քյոնիգսբերգ, Բրանդենբուրգ, Հոլանդիա, Անգլիա, Ավստրիա, նշանակված են եղել այցելություններ Վենետիկ և Հռոմի պապին։
Դեսպանությունը Ռուսաստան ուղարկելու համար հավաքագրել է նավաշինության հարյուրավոր մասնագետների, ձեռք է բերել ռազմական ու այլ սարքավորումներ։
Բանակցություններից բացի Պետրոս Առաջինը շատ ժամանակ է հատկացրել նավաշինության, ռազմական գործի ու այլ գիտությունների ուսումնասիրմանը։ Որպես ատաղձագործ՝ Պետրոս Առաջինն աշխատել է Հոլանդական Օստ Հնդկական ընկերության նավաշինարաններում, նրա մասնակցությամբ կառուցվել է «Պյոտր և Պավել» նավը։ Անգլիայում Պետրոս Առաջինն այցելել է ձուլագործարան, զինագործարան, խորհրդարան, Օքսֆորդի համալսարան, Գրինվիչի աստղադիտարան և դրամահատարան, որի վարիչն այդ ժամանակ Իսահակ Նյուտոնն էր։
Պետրոս Առաջինին հետաքրքրել են առաջին հերթին Արևմուտքի երկրների տեխնիկական ձեռքբերումները, ոչ թե իրավական համակարգը։ Պատմում են, որ Պետրոս Առաջինը, Վեստմինստերյան պալատում տեսնելով «օրենսգետներին», այսինքն՝ բարիստերների, որոնք եղել են պատմուճաններով ու պարեգոտներով, հարցրել է. «Ի՞նչ մարդիկ են և ի՞նչ ես անում ասյտեղ»։ Նրան պատասխանել են. «Սրանք բոլորն օրենսգետներ են, Ձե՛րդ Մեծություն»։ «Օրենսգետնե՜ր,- զարմացել է Պետրոս Առաջինը,- ինչի՞ համար են նրանք։ Իմ ամբողջ թագավորությունում կա ընդամենը երկու օրենսգետ, բայց էլի ես մտադիր եմ կախել նրանցից մեկին, երբ տուն վերադառնամ» ։ Սակայն ծպտյալ կերպով այցելելով անգլիական խորհրդարան, որտեղ նրա համար թարգմանել են պատգամավորների ելույթները Վիլհելմ III թագավորի առաջ, Պետրոս Առաջինն ասել է. «Զվարճալի է լսել այն, որ հայրենիքի որդիները թագավորին ասում են պարզ ճշմարտությունը, սա էլ պետք է սովորել անգլիացիներից» («Весело слышать то, когда сыны отчества королю говорят явно правду, сему-то у англичан учиться должно») ։
Մեծ դեսպանությունից չի հասել իր գլխավոր նպատակին. Օսմանյան կայսրության դեմ կոալիցիա ստեղծել չի հաջողվել, քանի որ եվրոպական մի շարք տերություններ պատրաստվում էին Իսպանական ժառանգության համար պատերազմին (1701-1714 թվականներ)։ Սակայն այդ պատերազմի շնորհիվ բարենպաստ պայմաններ են ստեղծվել Ռուսաստանի՝ Բալթիկայի համար պայքարելու համար։ Այդպիսով՝ փոխվել է Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության ուղղությունը՝ հարավայինից հյուսիսայինի։