cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիկտոր Պլատոնովիչ Պետրով
Վիկտոր Պլատոնովիչ Պետրով (Віктор Платонович Петров, գրչանուններ` Վ. Դոմոնտովիչ (В. Домонтович), Վիկտոր Բեր (Віктор Бер), հոկտեմբերի 10, 1894, Եկատերինոսլավ, Ուկրաինա, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 8, 1969, Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն), ուկրաինացի նշանավոր էքզիստենցիալիստ գրող։ Պետրովը Վալերիան Պիդմոհիլնիի հետ համարվում է ուկրաինական ինտելեկտուալ նովելների հիմնադիր։ Թեպետ Պետրովին այսօր հիշում են որպես գրող, բայց իր կյանքի ընթացքում նրա համար առաջնային աշխատանք է հանդիսացել իր գիտնական կարիերան։ Նա աշխատություններ է գրել հնագիտության, մարդաբանության, պատմության, փիլիսոփայության և գրականության վերաբերյալ ։
Կենսագրություն
Վիկտոր Պետրովը ծնվել է 1894 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Եկատերինոսլավում (այսօրվա Դնիպրոյում)։ 1918 թվականին ավարտել է Շևչենկոյի անվան Կիևի պետական համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ Հետագա տարիների ընթացքում աշխատել է Ուկրաինայի գիտությունների ակադեմիայի ազգագրական կոմիտեում։ 1930 թվականին նա ստացել է իր դոկտորի կոչումը՝ «Պանտելեյմոն Կուլիշ 50-ականներին. Կյանք. Գաղափարախոսություն. Ստեղծագործություն»։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ժամանակ նա գտնվել է գերմանացիների նացիստական զորքերի կողմից օկուպացված տարածքում, որտեղ աշխատել է ուկրաինական մի շարք ամսագրերում և թերթերում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Պետրովը մնաց արտագաղթեց Գերմանիա, որտեղ եղել է Մյունխենի ուկրաինական ազատ համալսարանի պրոֆեսոր։ Նա նաև ուկրաինական արվեստագետների շարժման հիմնադիր անդամներից էր՝ ուկրաինական ինտելեկտուալ սփյուռքի գրական կազմակերպություն։ Ավելի ուշ Պետրովը անհայտ հանգամանքներում անհետացավ Գերմանիայից։ Հետագայում պարզվեց (Ալեքսանդր Մոնգաիտի հետազոտության գրքում նրա մասին հիշատակման շնորհիվ), որ նա վերադարձել է Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն, Ուկրաինա, և շարունակել աշխատել Կիևի հնագիտության ինստիտուտում։ Պետրովը մահացել է 1969 թվականին և թաղված է Կիևում գտնվող գերեզմանում։
Գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:1969 մահեր Կատեգորիա:1894 ծնունդներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կոնիդիումներ
Կոնիդիումներ (κονία — փոշի և εἶδος — տեսակ), անսեռ բազմացման սպորներ. գոյանում են սնկերի հատուկ ճյուղերի՝ կոնիդիակիրների վրա։ Բնորոշ են անկատար և պարկավոր սնկերին։ Կոնիդիումները լինում են գնդաձև, ձվաձև, թելաձև, աստղաձև, զսպանակաձև ոլորված։ Տարբերվում են գույնով, բջիջների թվով, ծագմամբ։ Ստորակարգ սնկերի՝ ֆիկոմի-ցետների կոնիդիումները ձևափոխված սպորանգիումներն են։
Կատեգորիա:Սնկերի մորֆոլոգիա
Գորան
Գորան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կանաբո
Կանաբո, Ֆեոդալական Ճապոնիայի սամուրայական զենք։ Այն մետաղական գուրզով և կոր բռնակով տեցուբոյի տեսակ է, մի ծայրին ամրացված է օղակ, իսկ մյուսին՝ սեպեր։ Նմանատիպ զենքեր են համարվում նյոիբոն, կոնսայբը և արարեբոն ։
Նկարագրություն
Ինչպես այդ տիպի մնացած զենքերը, Կանաբոն պատրաստված է ծանր փայտից կամ երկաթից, որի ծայրերից մեկին ամրացված են մետաղական սեպեր կամ ելուստներ։ Այն բազմաձև է՝ կարող է հիշեցնել մի ծայրը նեղացված կամ ամբողջովին ուղիղ բեյսբոլի մահակ։ Կանաբոյի չափը կարող է լինել մեկ ձեռքով պահվող ոչ մեծ մահակի չափից մինչև հսկայական, երկկոթանի, մարդու հասակի գուրզի չափի (մինչև 2 մետր երկարությամբ) ։
Կիրառություն
Համաձայն վարկածներից մեկի՝ կանաբոն օգտագործվում էր թշնամու զրահը կոտրելու և մարտական ձիերի վերջույթները խեղելու համար ։ Այս հսկայական զենքը օգտագործելու արվեստը կոչվում է կանաբոջուցու կամ տեցուբոջուցու ։
Դիցաբանության մեջ
Կանաբոն հաճախ կարող է հանդիպել ճապոնական դիցաբանության մեջ, այնտես այն օգտագործվում է Օնիների՝ ճապոնական շատ հզոր դևերի կողմից ։ Նույնիսկ գոյություն ունի մի ասացվածք «Օնիին կանաբոն տալու նման»։ Ասացվածքը նշանակում է առավելություն տալ նրան, ով արդեն ունի առավելություն («ուժեղին ավելի ուժեղ դարձնել») ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճապոնական զենքեր Կատեգորիա:Հարվածային զենքեր Կատեգորիա:Դիցաբանական զենքեր
Նիկոլայ Մադոյան
Նիկոլայ Մադոյան, հայ ջութակահար, Գինեսի ռեկորդակիր, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2004)
Կենսագրություն
Նիկոլայ Մադոյանը ծնվել է Երևանում։ Սկսել է ջութակ նվագել յոթ տարեկանից՝ Էմմա Գեսելևայի (Նուրազյանի) ղեկավարությամբ, ապա սովորել է պրոֆեսոր Հրաչյա Բոգդանյանի երաժշտանոցում։
1986 թվականի նոյեմբերին մոր հետ տեղափոխվել է Նովոսիբիրսկ՝ հայտնի դասախոս Զախար Բրոնի մոտ սովորելու նպատակով։ 1988 թվականին դարձել է Չայկովսկու անվան Համամիութենական մրցույթի հաղթող՝ երիտասարդ կատարողների անվանակարգում` կատարելով Չայկովսկու ջութակի համերգը (խմբավար՝ Արնոլդ Կաց)։
1989 թվականին Զախար Բրոնի ընտանիքի և նրա մյուս աշակերտների՝ Վադիմ Ռեպինի, Մաքսիմ Վենգերովի և Նատալյա Պրիշչեպենկոյի հետ միասին տեղափոխվել է Լյուբեկ (Գերմանիա)։ Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային մրցույթների։ 1991 թվականին դարձել է Գեորգ Կուլենկամպֆի անվան ջութակահարների միջազգային մրցույթի հաղթող ։
1992 թվականին Բեռլինում ավարտել է ասպիրանտուրան (պրոֆեսոր Հայբերգի ղեկավարությամբ) ։
Գործունեություն
Լյուբեկի ակադեմիայում ուսումնառությունն ավարտելուց հետո Մադոյանը համերգային շրջագայություն է ունենում Գերմանիայում Լոնդոնի «Mozart Players» նվագախմբի հետ՝ դիրիժոր Մաթիաս Բամերթի գլխավորությամբ։ Հետո Նովոսիբիրսկի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ համերգներ է ունենում նաև Միացյալ Թագավորությունում, որտեղ այլ գործերի հետ ներկայացնում է նաև Չայկովսկու ջութակի կոնցերտը, դիրիժոր՝ Առնոլդ Կաց։ Մադոյանի ելույթները Նիդերլանդների, Ռոտերդամի և Քյոլնի նվագախմբերի հետ լուսաբանվել են տեղական մամուլում ։ Մադոյանը հիմնադիրն է«Madoyan-Westenholz-Denitzen» տրիոյի, որը շրջագայել է Եվրոպայով մեկ՝ ներկայացնելով Շոստակովիչի, Շուբերտի, Բեթովենի և Ռավելի գործերը։
Նիկոլայ Մադոյանի և դաշնակահար Էլիզաբեթ Ուեսթենհոլցի համագործակցության արդյունքում «Kontrapunkt» և «Cowbell» երաժշտական ստուդիաների կողմից ձայնագրվեցին սկավառակներ՝ Մենդելսոնի, Շուբերտի, Պրոկոֆևի, Շտրաուսի, Էդվարդ Գրիգի, Սեզար Ֆրանկի գործերի կատարումներով։
Նիկոլայ Մադոյանը մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային երաժշտական մրցույթների, ելույթներով հանդես եկել աշխարհի լավագույն սիմֆոնիկ նվագախմբերի և այնպիսի դիրիժորների հետ, ինչպես Ֆրանս Բրյուգենը, Կլաուդիո Աբադոն, Առնոլդ Կացը, Դմիտրի Կիտայենկոն, Վալերի Գերգիևը, Լեոպոլդ Հագերը, Կարեն Դուրգարյանը, Նիկոլայ Ալեքսեևը, Վասիլի Սինայսկին, Էրիխ Վեխտերը, Ջորջ Ա․ Ալբրեխտը և այլք։ Նա ելույթ է ունեցել բազմաթիվ համերգասրահներում՝ Սան Կառլոյի թատրոնում, Տիվոլիի համերգասրահում, Միլանի «Վերդի» թատրոնում , Գլազգոյի թագավորական համերգասրահում, Պեկինի Մեծ համերգասրահում, Կուհմոյի համերգասրահում, Մոսկվայի Կոնսերվատորիայի մեծ համերգասրահում , Բիրմինգհեմի սիմֆոնիկ համերգասրահում, Արամ Խաչատրյան համերգասրահում , Բելգրադի Ֆիլհարմոնիկ համերգասրահում և մի շարք այլ նշանավոր համերգասրահներում։
1988 թվականին Նիկոլայ Մադոյանը Մոնրեալում և Մյունխենում հանդես է եկել բարեգործական համերգներով և հասույթն ուղղել Սպիտակի երկրաշարժից տուժած հաշմանդամ երեխաների բուժմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ
Հայաստանի ժողովրդական արտիստ
Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչում։ Հիմնադրվել է 2002 թ. ընդունված «Գիտության, կրթության, ժուռնալիստիկայի, մշակույթի, արվեստի, առողջապահության, ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի բնագավառներում Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։ Վերասահմանվել է 2004 թ. հունիսի 11-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2004 թ. հուլիսի 10-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2004 թ. օգոստոսի 2-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով (օրենքն ուժը կորցրել է 2014 թ. օգոստոսի 9-ին)։ Կրկին վերասահմանվել է 2014 թ. հունիսի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2014 թ. հուլիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2004 թ. օգոստոսի 9-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչումը շնորհվում է թատրոնի, կինոյի, ֆիլհարմոնիայի, էստրադայի, կրկեսի արտիստներին և ռեժիսորներին, կոմպոզիտորներին, դիրիժորներին, բալետմայստերներին, կոնցերտմայստերներին, երաժշտական, խմբերգային, պարային և այլ կոլեկտիվների գեղարվեստական ղեկավարներին, երաժիշտ-կատարողներին՝ ցուցաբերած վարպետության, բարձրարվեստ բեմական կերպարներ, երաժշտական ստեղծագործություններ, բեմադրություններ, կինոֆիլմեր ստեղծելու և արվեստի զարգացման գործում ունեցած ծանրակշիռ վաստակի համար ։
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ կոչումը շնորհում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թթ. պատվավոր կոչումների ներկայացնելն իրականացնում էր Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը՝ հաշվի առնելով նաև լիազորված պետական մարմինների, ստեղծագործական միությունների առաջարկությունները՝ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին ուղղված գրավոր միջնորդագրերի միջոցով, բացի այդ, անձնական նախաձեռնությամբ պատվավոր կոչումներ կարող էր շնորհել Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը շնորհում է պատվավոր կոչումներ անձնական նախաձեռնությամբ, նաև պատվավոր կոչումներ շնորհելու վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Այլ կերպ ասած, միջնորդություն ներկայացնել կարող է ոչ թե Կառավարությունը, այլ պաշտոնատար անձինք։ Հայաստանի Հանրապետության Ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչում շնորհելու միջնորդությանը ներկայացվող պահանջները և միջնորդությունը ներկայացնելու կարգը, պատվավոր կոչումներ շնորհելու միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց ցանկը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ ՀՀ Նախագահի 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի ՆՀ-396 հրամանագրի համաձայն, կոչումը շնորհելու միջնորդությունները ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երևանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարները Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու միջնորդությունները ներկայացնում են համապատասխան միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց միջոցով ։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թթ. կոչմանն արժանացած անձանց շնորհվում էին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած պատվավոր կոչումը հավաստող համապատասխան ձևի շնորհագիր, կրծքանշան։
2002-2014 թթ. հանձնվող «ՀՀ ժողովրդական արտիստ» կրծքանշանը՝ պատրաստված բրոնզափառ պղնձից, բաղկացած է 2 տարրից՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական դրոշի պատկերով ալիքաձև զոլակից և դրան կապօղակով ամրացված ութանկյունից։ Զոլակն ունի 25 մմ երկարություն ու 10 մմ լայնություն և պատված է եռագույն սառը արծնով։ Ութանկյան տրամագիծը 36 մմ է։ Կրծքանշանի միջին մասում՝ անփայլ մակերեսի վրա զետեղված է տվյալ գործունեության ասպարեզը խորհրդանշող ողբերգակի և կատակերգակի դիմակների ցայտաքանդակ՝ փայլեցված ողորկ մակերեսով։ Վերին մասում Արարատ լեռան ոճավորված ուրվագիծն է, ստորին հատվածում պատկերված է դափնու ճյուղ՝ ներքևում՝ «ՀՀ ժողովրդական արտիստ» գրությամբ։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից հետո հանձնվող շնորհագրի և կրծքանշանի նկարագրությունը և նմուշը, դրա վկայականի նմուշը, մեդալի շերտաձողիկի նկարագրությունը և նմուշը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
ՀՀ ժողովրդական արտիստի կրծքանշանը պատրաստված է բրոնզապատ պղնձից, բաղկացած է 2 տարրից՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական դրոշի պատկերով ուղղանկյունաձև զոլակից և դրան կապօղակով ամրացված ութանկյունից։ Զոլակն ունի 25 մմ երկարություն և 10 մմ լայնություն, պատված է եռագույն սառը արծնով։ Ութանկյան տրամագիծը 36 մմ է։ Կրծքանշանի միջին մասում՝ անփայլ մակերեսի վրա զետեղված է տվյալ գործունեության ասպարեզը խորհրդանշող ողբերգակի և կատակերգակի դիմակների ցայտաքանդակ՝ փայլեցված ողորկ մակերեսով։ Վերին մասում Արարատ լեռան ոճավորված ուրվագիծն է, ստորին հատվածում պատկերված է դափնու ճյուղ՝ ներքևում «ՀՀ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԱՐՏԻՍՏ» գրությամբ ։
Պատվո վճարը
Ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչման համար տրվում է ամենամսյա պատվովճար, որի կարգը և չափը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։ ՀՀ կառավարության 2014 թ. նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչման արժանացած անձանց ամսական պատվովճարի չափը սահմանվել է 40000 դրամ։ Պատվովճարը սահմանվում է ցմահ, եթե անձը «ժողովրդական» պատվավոր կոչումից չի հրաժարվել կամ չի զրկվել դատական կարգով ։
Կոչման շնորհման վիճակագրությունը
ՀՀ Նախագահ Ս. Սարգսյանի կողմից (2008 թ. ապրիլի 9-ից առ այսօր) կոչումը շնորհվել է 25 անձի։
Կոչում ստացած 25 անձանցից 21-ը տղամարդ են, 4-ը՝ կին։ Ըստ տարեթվերի կոչումը շնորհվել է.
Ըստ գործունեության ոլորտի պատկերը հետևյալն է.
Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստներ
Հիմնական հոդված՝ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ պատվավոր կոչումներ
Ռետլյո (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Ռետլյո (Ретлё), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովե Ժիտտյա (այլ կիրառումներ)
Նովե Ժիտտյա, կարող է վերաբերել՝
Աստերոիդների ցանկ (12501-12600)
Աստերոիդների ցանկ (12401-12500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (12601-12700)
Ֆրեդերիկ Կոռնվալիս Կոնիբեր
Ֆրեդերիկ Կոռնվալիս Կոնիբեր (Frederick Cornwallis Conybeare, ), անգլիացի բանասեր-հայագետ։
1881 թվականից Օքսֆորդի համալսարանի դասախոս, 1903 թվականից՝ Բրիտանական ակադեմիայի անդամ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության ճեմարանի անդամ։
1888 թվականին և 1891 թվականին այցելել է Երուսաղեմ ու Էջմիածին, կատարելագործել հայերենի իմացությունը, գրել «Հայաստանը և հայերը» (1889 թվական) իր առաջին հայագիտական հոդվածը։ Էջմիածնում ուսումնասիրել է տեղի մատենադարանի գանձերը, Արիստոտելի և Պորփյուրի հայերեն ձեռագրերը համեմատել հունարեն բնագրերի հետ, ճշտել Պլատոնի գործերի հայերեն թարգմանության ժամանակը, հայերեն ձեռագրերի հիման վրա ճշտումներ կատարել Փիլոնի հունարեն տեքստերում, 1895 թվականին հրատարակել նրա «Հաղագս վարուց կենաց տեսականի» գործը։ Կոնիբերր, բանասերներ Հ. Ռենդելի և Ա. Լևիս Շմիտի հետ, ստանձնել է Խիկարի պատմության բազմալեզվյան հրատարակությունը (1898 թվական), պատրաստել հայերեն քննական տեքստը և թարգմանությունը։
Կոնիբերը անդրադարձել է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» աղբյուրներին և ժամանակին («Մովսես Խորենացվո պատմության աղբերաց խնդիրը», «ՀԱ», 1902 թվական, և «Մովսես Խորենացվո պատմության ժամանակը», «ՀԱ», 1903 թվական)։
1898 թվականին հրատարակել է Հովհաննես Երեց «Բանալի ճշմարտության» գործի անգլերեն թարգմանությունը, ներածության մեջ (196 էջ) հանգամանորեն քննել թոնդրակյան աղանդի կարևոր խնդիրները, թարգմանությանը կցել է Գրիգոր Նարեկացու, Գրիգոր Մագիստրոսի, Հովհաննես Օձնեցու և Ներսես Շնորհալու այս աղանդին վերաբերող էջերը։ Կոնիբերը գրել է նաև հայոց եկեղեցու ծեսերին նվիրված աշխատություններ։ Անդրադարձել է Եղիշեի, Անանիա Շիրակացու, Մովսես Կաղանկատվացու և այլոց գործերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանասերներ Կատեգորիա:Անգլիացի հայագետներ Կատեգորիա:Աստվածաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի արևելագետներ
Կլարկ Գրեգ
Կլարկ Գրեգ (Clark Gregg, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ։ Հայտնի է հատկապես «Մարվել»-ի կինոտիեզերքի ֆիլմերում Ֆիլ Կոլսոնի դերով։
Վաղ տարիներ
Կլարկ Գրեգը ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Բոբ Գրեգը, եպիսկոպոսական եկեղեցում եղել է հոգևորական։ Նա մեծացել է Չեպել Հիլում, Հյուսիսային Կարոլինա ։
Որոշ ժամանակ Կլարկը եղել է Օհայոյի Ուեսլիան համալսարանի ուսանող, իսկ հետո սովորել է Նյու Յորքի համալսարանի «Արվեստների Թիշչ դպրոցում» և ստացել կերպարվեստի բակալավրի աստիճան 1986 թվականին։
Գործունեություն
Որպես ռեժիսոր՝ նա առաջին անգամ հանդես է եկել 2008 թվականին, երբ նկարահանել է «Շնչահեղձություն» ֆիլմը՝ ըստ հյուսիսամերիկացի գրող Չակ Պալանիկի համանուն վեպի։
Գրեգին մեծ հեղինակություն է բերել Ֆիլ Կոլսոնի դերը Marvel Studios ընկերության Marvel կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում («Երկաթե-մարդը» 2008 թվականին, «Երկաթե մարդը 2» 2010 թվականին, «Թոր» 2011 թվականին և «Վրիժառուները» 2012 թվականին), ինչպես նաև Мarvel animation ստուդիայի «Կատարյալ Սարդ-մարդը» մուլտսերիալում։ Այս դերով նա նաև հանդես է եկել «Վ.Ա.Հ.Ա.Ն. գործակալները» հեռուստասերիալում, որտեղ հանդես է եկել գլխավոր հերոսի դերում։ 2019 թվականին Գրեգը վերադարձել է մեծ էկրաններին «Կապիտան Մարվել» ֆիլմում Կոլսոնի դերով։
Անձնական կյանքը
Գրեգը ամուսնացել է Ջենիֆեր Գրեյի հետ։ Զույգը ունի մեկ երեխա, որի անունը Ստելլա է։
Ֆիլմագրություն
{{Սերիալում|2006||Հին Քրիստինի նոր արկածները|The New Adventures of Old Christine| {{Ֆիլմում|2006|Երբ զանգում է անծանոթը|When a Stranger Calls|Բեն Ջոնսն}} {{Ֆիլմում|2008|Երկաթե մարդը |Iron Man|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2009|Ամռան 500 օրերը |(500) Days of Summer|Վենս}} {{Ֆիլմում|2010|Երկաթե մարդը 2|Iron Man 2|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2011|Թոր|Thor|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2011|Կոնսուլտանտ|Marvel One-Shot: The Consultant|գործակալ Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2011|Ծիծաղելի պատահար Թորի մուրճը փնտրելիս|Marvel One-Shot: A Funny Thing Happened on the Way to Thor's Hammer|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2011|Պարոն Պոպպերի պինգվինները|Mr. Popper's Penguins|Նետ Ջոնս}} {{Ֆիլմում|2012|Վրիժառուները|The Avengers|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2013|Մարվելի հերոսները|Marvel Heroes|Ֆիլ Կոլսոն (ձայն)}} {{Ֆիլմում|2013|Ու՞մ հետ քնել|The To Do List|Դատաոր Ջորջ Կլարկ}} {{Ֆիլմում|2013|Աշխատանքի օր|Labor Day|Ջելյդ Ուիլեր}} {{Ֆիլմում|2013|Վստահիր ինձ|Trust me|Հովորդ|Հովորդ|Վստահիր ինձ}} {{Ֆիլմում|2013|Լեգո Մարվել․ Հերոսներ|LEGO® Marvel™ Super Heroes|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Սերիալում|2013||Վ.Ա.Հ.Ա.Ն. գործակալները|Agents of S.H.I.E.L.D.|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2016|Գիշերվա կանոնները|Live by Night|Քելվին Բունդուրանտ}} {{Ֆիլմում|2016|Լեգո Մարվել․ Վրիժառուները|LEGO® Marvel’s Avengers|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Սերիալում||2016|Վ.Ա.Հ.Ա.Ն. գործակալները. Յո-յո|Agents of S.H.I.E.L.D.: Slingshot|Ֆիլ Կոլսոն}} {{Ֆիլմում|2019|Կապիտան Մարվել|Captain Marvel|Ֆիլ Կոլսոն}} {{ՖիլմումՆերքև}}
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
Աբաշևյան մշակույթ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպացիներ Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի պատմություն Կատեգորիա:Ասիայի հնագիտական մշակույթներ Կատեգորիա:Բրոնզի դարի Եվրոպա Կատեգորիա:Բրոնզի դարի Ասիա Կատեգորիա:Նախնադարյան Ռուսաստան Կատեգորիա:Չուվաշիայի պատմություն
Կաեռեպեռե (գյուղական ավան, Կեհտնա շրջան)
Կաեռեպեռե (Kaerepere), գյուղական ավան Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կեհտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 447 մարդ։
Մուտագենեզ
Մուտագենեզ, օրգանիզմի ժառանգական փոփոխությունների՝ մուտացիաների առաջացման պրոցես, որը տեղի է ունենում ինքնաբուխ կամ հարուցվում արհեստականորեն՝ ֆիզիկական և քիմիական տարբեր գործոններով՝ մուտագեններով։ Մուտագենեզի հիմքում ընկած են ժառանգական ինֆորմացիան պահպանող և հաղորդող մոլեկուլների՝ նուկլեինաթթուների փոփոխությունները, ինչպես նաև բջջի բաժանման միտոտիկ ապարատի խանգարումները։ Նուկլեինաթթուների(ԴՆԹ, ՌՆԹ) վնասվածքները՝ մոլեկուլի ածխաջրաֆոսֆատային կմախքի խախտումները (շղթայի խզում, նուկլեոտիդների ներդրում կամ արտանկում) կամ ազոտային հիմքերի քիմիական փոփոխություններն են, որոնք հանգեցնում են գենետիկական ինֆորմացիայի սխալ ընթերցմանը (առաջանում են սպիտակուցների սինթեզը պայմանավորող նուկլեոտիդների եռյակների՝ կոդոնների «անիմաստ» և «սխալ» զուգորդումներ)։
Մուտագենեզի մեխանիզմը զանազան մուտագենների համար տարբեր է։ Իոնացնող ճառագայթներն իոնացնում և ակտիվացնում են նուկլեինաթթուների ատոմները, որը հանգեցնում է մոլեկուլի ածխաջրաֆոսֆատային կմախքի և ԴՆԹ կոմպլեմենտար թելերի ջրածնային կապերի խզմանը, այդ թելերի միջև «կարերի» առաջացմանը և ազոտային հիմքերի (հատկապես պիրիմիդինային) քայքայմանը։ Իոնացնող ճառագայթների ազդեցությունը կարող է լինել նաև անուղղակի, քանի որ դրանք բջիջներում և միջավայրում ռադիոլիզի են ենթարկում ջուրը, առաջացնում մուտագեն հատկություններով օժտված ազատ ռադիկալներ և գերօքսիդներ։ Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները գրգռում են ատոմների էլեկտրոնային թաղանթները, որը մուտացիաների հանգեցնող տարբեր քիմիական ռեակցիաներ է առաջացնում նուկլեինաթթուներում։ Նշված ճառագայթները վատ են թափանցում օրգանիզմի հյուսվածքի ներսը, և դրանց մուտագեն ազդեցությունն ի հայտ է գալիս միայն այնտեղ, որտեղ կարող են հասնել գենետիկական ապարատին։ Ալկիլացնող միացությունները (օրինակ, նիտրոզոէթիլմիզանյութ և այլն) ալկիլացնում են նուկլեինաթթուների ֆոսֆատային խմբերը և ազոտային հիմքերը, որի պատճառով խախտվում է նուկլեինաթթուների ռեպլիկացիայի ճշգրտությունը։ Ազոտային հիմքերի անալոգները ներգրավվում են նուկլեինաթթուների մեջ և հետագա ռեպլիկացիայի ընթացքում խախտումներ առաջացնում։ Որոշ մուտագեններ խախտում են միտոզի ցիտոպլազմատիկ ապարատը և խանգարում դուստր բջիջներում քրոմոսոմների ճիշտ բաշխմանը, որը հանգեցնում է պոլիպլոիդիայի և ․անեուպլոիդիայի։ Կան նյութեր՝ հակամատագեններ, որոնք ճնշում են Մուտագենեզին, օրինակ, իոնացնող ճառագայթների ազդեցությունը թուլացնում է կատալագ ֆերմենտը և այլն։ Մուտագենեզի ընթացքի վրա նշանակալի ազդեցություն են թողնում արտաքին գործոնները։ Արհեստական մուտագենեզ ներկայումս գյուղատնտեսական բույսերի նոր սորտերի ստացման եղանակներից մեկն է։
Կատեգորիա:Մուտացիա
Մոնտեջոկո
Մոնտեջոկո (իտալ.՝ Montegioco), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 312 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 57 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0131։
Մոնտեջոկոն սահմանակից է Ավոլասկա, Սերետո Գրուե, Կոստա Վեսկովատո, Մոնլեալե, Մոնտեմարցինո և Սարեցանո համայնքներին։
Վիտալի Բագանով
Վիտալի Վիկտորի Բագանով (Виталий Викторович Баганов, ), սովետական, իսկ հետո նաև ամերիկյան կինոդերասան ։
Մոնտեջոկո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիտալի Բագանով
Կենսագրություն
Բագանովը ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1952 թվականին՝ Վիկտոր Վասիլի և Զինաիդա Իվանի Բագանովների ընտանիքում։
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանում 4 տարի ուսումնասիրել է աստղագիտություն։ Հետո ընդունվեց Բեմական արվեստի ռուսական պետական համալսարան։ Համալսարան ավարտելուց հետո աշխատել է Բալթիկայի տանը և Վ․ Կոմիսարժևսկայայի անվան ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում, 1980- ականներին նկարահանվել է ֆիլմերում։
Ընդմիջումից հետո խաղացել է Վալերիի դերը «Կլան Սոպրանո» (2001) ֆիլմում, խաղացել է «Էյփրիլի տոնը» (2003) և «Ռոկուեյ» (2007) ֆիլմերում, թատերական ներկայացումներում, «C.S.I.. Հանցագործության վայրը Նյու Յորք» (2004) հեռուստասերիալում։ 2008 և 2009 թվականներին հնչունավորել է միջազգային հանցագործ Ռեյ Բուլգարինի դերը GTA IV- ում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Ֆաբիան Դելֆ
Ֆաբիան Դելֆ (Fabian Delph, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս անգլիական «Մանչեսթեր Սիթիի» և Անգլիայի ազգային հավաքականի կազմում։
Դելֆը 11 տարեկանից սկսած հանդես է եկել «Բրեդֆորդ Սիթիի», այնուհետև «Լիդս Յունայթեդի» կազմում։ «Լիդս Յունայթեդի» կազմում Դելֆը մասնակցել է 45 հանդիպման՝ մասնակցել է Առաջին լիգայի, և Չեմպիոնշիպի հանդիպումներին։ 2009 թվականին տեղափոխվել է «Աստոն Վիլլա»։
2012 թվականին Դելֆը վարձավճարով վերադարձել է «Լիդս Յունայթեդ»։ 2015 թվականին Դելֆը տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Սիթի»։
Կարիերայի սկիզբը
Դելֆը սկսել է իր կարիերան «Բրեդֆորդ Սիթիի» կազմում ։
2001 թվականին Դելֆը տեղափոխվել է «Լիդս Յունայթեդ» ։ 16 տարեկան հասակում Դելֆը «Լիդսի» երիտասարդական թիմի հետ կնքել է 2-ամյա պայմանագիր։ Մի քանի հաջող ելույթներից հետո Դելֆը 2007 թվականին դարձել է «Լիդս Յունայթեդի» երիտասարդական թիմի ավագը ։
«Լիդս Յունայթեդի» կամզում Դելֆը իր դեբյուտը նշել է 2007 թվականի մայիսի 6-ին՝ «Դերբի Կաունտիի» դեմ խաղում ։ Ֆաբիան Դելֆը իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքել է 2008 թվականի հունվարի 11-ին, իսկ 2007/08 մրցաշրջանում Դելֆը «Լիդսի» կազմում մասնակցել է 2 հանդիպման ։
2008 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Դելֆը իր դեբյուտն է նշել է Անգլիայի լիգայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Բարնետի» դեմ խաղում։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 5-ին դելֆը 5 տարով երկարաձգել է իր պայմանագիրը :Թիմի կազմում իր առաջին գոլը Ֆաբիան Դելֆը խփել է «Կրու Ալեքսանդրիայի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 5-2 հաշվով ։
«Աստոն Վիլլա»
2009 թվականի օգոստոսի 3-ին «Աստոն Վիլլայի» և «Լիդս Յունայթեդի» միջև համաձայնություն է ձեռք բերվել Դելֆի տրանսֆերի հարցում ։ Պայմանագիրը կնքվել է հաջորդ օրը, երբ Դելֆը անցել է բոլոր բժշկական հետազոտությունները ։
2013/14 մրցաշրջանի սկիզբը Դելֆի համար շատ հաջող է եղել։ Նա մրցաշրջանի առաջին խաղում, որը կայացել է «Արսենալի» դեմ իրեն հիանալի է դրսևորել։
2015 թվականի հունվարի 25-ին 4.5 տարով երկարաձգել է իր պայմանագիրը ։ Նա մարտի 7-ին դարձել է գոլի հեղինակ «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնի» դեմ խաղում։ Մայիսի 30-ին Ֆաբիան Դելֆը թիմի կազմում մասնակցել է Անգլիայի գավաթի եզրափակչին, որը կայացել է «Արսենալի» դեմ։ Հանդիպումն ավարտվել է 4-0 հաշվով հօգուտ «Արսենալի» ։
Վերադարձ «Լիդս Յունայթեդ»
2012 թվականի հունվարի 20-ին Ֆաբիան Դելֆը վարձավճարով վերադարձել է «Լիդս Յունայթեդ» ։ Վերադարձից հետո Ֆաբիանը իր դեբյուտը նշել է հունվարի 21-ին՝ «Իփսվիչ թաուն»-ի դեմ խաղում։ Նա թիմի կազմում հանդես է եկել մինչև 2012 թվականի փետրվարի 25-ը։
«Մանչեսթեր Սիթի»
2015 թվականի հուլիսի 10-ին Ֆաբիան Դելֆը 8 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Սիթի»։ Նա թիմի հետ կնքել է 4.5 տարվա պայմանագիր ։
Թիմի կամզում իր դեբյուտը դելֆը նշել է «Չեմպիոնների միջազգային գավաթ 2015»-ի շրջանակներում կայացած «Ռեալ Մադրիդի» դեմ խաղում։ Դելֆը 18-րդ րոպեին փոխարինվել է, իսկ «Սիթին» պարտվել է 4-1 հաշվով ։ Դելֆը «Մանչեսթեր Սիթիի» կազմում իր առաջին գոլը խփել է 2015 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ «Սաութհեմփթոն»-ի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
Ֆաբիան Դելֆը Անգլիայի ազգային հավաքական կազմում իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ին՝ Նորվեգիայի հավաքականի դեմ կայացած ընկերական խաղում ։ Այդ խաղում դելֆը 69-րդ րոպեին փոխարինել է Ալեքս Օքսլեյդ-Չեմբերլենին։
Հավաքականի կազմում իր առաջին մեկնարկային հանդիպումը Ֆաբիանը անցկացրել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ Շվեյցարիայի հավաքականի դեմ խաղում ։
Ֆրից Մախաչեկ
Ֆրից Մախաչեկ (Fritz Machatschek, ), գեոմորֆոլոգ, աշխարհագրագետ։
Ավարտել է Վիեննայի համալսարանը։ Եղել է Ավստրիայի, Չեխոսլովակիայի, Շվեյցարիայի, Արգենտինայի բուհերի պրոֆեսոր։ Դաշտային հետազոտություններ է կատարել Արևմտյան Եվրոպայում, Միջին Ասիայում և Հարավային Ամերիկայում։ Զբաղվել է Երկրի ռելիեֆի և գեոտեկտոնիկայի ուսումնասիրություններով։ Կազմել է վեցլեզվյան «Գեոմորֆոլոգիական բառարան»-ը։ Աշխատություններից թարգմանվել են ռուսերեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի աշխարհագետներ‎ Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սպիլինգա
Բնակչությունը կազմում է 1608 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 89 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89864։ Հեռախոսային կոդը՝ 0963։
Սպիլինգան սահմանակից է Դրապիա, Լիմբադի, Նիկոտերա, Ռիկադի, Ռոմբիոլո, Ցունգրի կոմունաներին։
Ռևեզեն
Ռևեզեն (Ревезень), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերևոզսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերևոզսկի շրջանի բնակավայրեր
Լոլեզ-Ժիկյա
Լոլեզ-Ժիկյա (Лоллез-Жикья), գյուղ Ռուսաստանի, Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 131 մարդ։
Գրուզսկոե (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Գրուզսկոե (Грузьке), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրուզսկոե գյուղում բնակվում էր 1 142 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3897 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 293,05 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կյաեսալու
Կյաեսալու (Käesalu), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կեիլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 83 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կեիլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ստեֆանակոնի
Ստեֆանակոնի  (Stefanaconi), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Վիբո Վալենտիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2490 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 108 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23,23 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89843։ Հեռախոսային կոդը՝ 0963։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Նիկոլասը՝ Միրլիկիի հրաշագործը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 6-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խոշաբ
Խոշաբ, քաղաք (բերդաքաղաք, բերդավան, գյուղաքաղաք, ավան, գյուղ, բերդ, ամրոց) Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում ։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 40-42 կմ հարավ-արևելք, Խոշաբ գետի աջ ափին, լեռան ստորոտի գետահովտում։
Խճուղային ճանապարհով կապված էր Վան քաղաքի հետ։
Անվան ստուգաբանություն
Քաղաքի մոտով անցնող գետն ունի քաղցրահամ ջուր, որից էլ առաջացել է Խոշաբ անվանումը։
Աշխարհագրություն
Քաղաքից արևմուտք, մինչև Ջուլամերկի և Ոստանի սահմանները ընկած է մի հարթավայր, որը 3 կողմերից շրջապատված է լեռներով։ Լեռներից սկիզբ են առնում երկու գետակներ, որոնք քաղաքի մոտով անցնելիս միանում են իրար և գնում-թափվում են Վանա լիճ։
Պատմություն
Շեն ժամանակներում համարվել է բեդաքաղաք, գյուղաքաղաք և քաղաք։ Հայերի իսպառ վերացումից հետո դարձել էր անշուք գյուղ։
Մինչև 1847 թվականը Խոշաբը եղել է քրդական բեգերի իշխանանիստ վայր և հանդիսացել է քրդական կիսաանկախ իշխանության կենտրոն։ Թուրքերը 1847 թվականին րավեցին բերդը և վերացրեցին Խոշաբի քրդական հյուքմենությունը։
Բնակչություն
XIX դարի առաջին կեսին ուներ 1500 տուն, որից 1000-ը՝ հայկական, իսկ մնացածը քրդական։ Նույն դարի վերջին ուներ 40 տուն բնակիչ։ XX դարի սկզբին ուներ 4 տուն հայ և 81 տուն քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Հայերը զբաղվում էին երկրագործությամբ, արհեստներով և առևտրով, իսկ քրդերը՝ անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Խոշաբ գետի աջ ափին, մի բարձր ու անմատչելի քարաժայռի վրա գտնվում էր Խոշաբի ամուր բերդը։ XII դարի արաբ մատենագիր Յակուտը բերդը հիշատակում է Խավշատ ձրով՝ Վասպուրականի Անձևացյաց գավառում։ Բերդի կառուցումը վերագրվում է XV դարին, սակայն նրա կիսակործան սենյակների պատերի և առաստաղի արաբական զարդանախշերը, երկաթյա դռան մոտի արաբական անընթեռնելի դրաձած փորագրությունը վկայում է, որ այն կառուցվել է ավելի վաղ՝ արաբական տիրապետության ժամանակ, իսկ հետագայում հավանաբար վերանորոգվել է։ 1715 թվականի մարտի 8-ի երկրաշարժից բերդի պարիսպը խարխլվել էր։ XIX դարի կեսերին բերդն արդեն ավերակ էր, կանգուն էր միայն աշտարակների և պարիսպների մի մասը։
Քաղաքն ուներ նաև 2 հայկական եկեղեցիներ, որոնք XIX դարի կեսերին արդեն կիսակործան էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արմեն Գյոզալյան
Արմեն Գյոզալյան, հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր, Հայաստանի զինված ուժերի Հատուկ բանակային կորպուսի հրամանատար ։
Կրթություն
1984-1994 թվականներին սովորել է Գորիսի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում,
1994-1998 թվականներին սովորել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում,
2011-2012 թվականներին սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է ՌԴ ԶՈւ համազորային ակադեմիան։
Ռազմական կարիերա
1998 թվականին զորակոչվել է ՀՀ զինված ուժեր։ 2000-2002 թվականներին զբաղեցրել է տարբեր ղեկավար պաշտոններ, 2015-2020 թվականներին զբաղեցրել է տարբեր զորամասերի հրամանատարի պաշտոններ։
2021 թվականին ՀՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է հատուկ բանակային կորպուսի շտաբի պետ-կորպուսի հրամանատարի տեղակալ։
Ավստրիայի զինանշան
Ավստրիայի Հանրապետությոան ընթացիկ զինանշանը (առանց կոտրած շղթաների) ուժի մեջ է 1919 թվականից։ 1934 թվականից մինչև 1938 թվականին տեղի ունեցած գերմանական անեքսիան Ավստրիայում մեկ այլ զինանշան էր օգտագործվում, որը կազմված էր երկգլուխ արծվից։ Երկրորդ հանրապետության հիմնադրումից հետո 1945 թվականին որոշել են հետ բերել բնօրինակ (առաջին հանրապետության) կոտրած շղթաներով զինանշանը, որը խորհրդանշում է Ավստրիայի անկախությունը։
Արմեն Գյոզալյան
Ռազմական կարիերա
2022 թվականի փետրվարի 24-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ օպերատիվ գլխավոր վարչության պետ-ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի տեղակալի պաշտոնում։
Ավստրիայի զինանշան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի պետական խորհրդանիշեր  Կատեգորիա:1945 զինանշաններ
Արմեն Գյոզալյան
Կոչումներ
2023 թվականի հուլիսի 5-ին Հայաստանի նախագահի հրամանագրով Արմեն Գյոզալյանին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում ։
Պարգևներ
Պագևատրվել է «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, Արցախի Հանրապետության «Արիության համար», Հայաստանի «Մարտական ծառայության», Արցախի «Մարտական ծառայության», Պաշտպանության նախարարության «Մարշալ Բաղրամյան», «Գարեգին Նժդեհ», «Վազգեն Սարգսյան», «Անդրանիկ Օզանյան» «Դրաստամատ Կանայան», «Անբասիր ծառայության համար» 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ աստիճանի գերատեսչական մեդալներով, Արցախի Հանրապետության «Մայրական երախտագիտություն» և  այլ մեդալներով։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գեներալ-մայորներ
Կաստելնուովո Բորմիդա
Կաստելնուովո Բորմիդա  (Castelnuovo Bormida), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 661 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 50 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 13 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15017։ Հեռախոսային կոդ՝ 0144։
Կոմունայի հովանավորներն են սրբեր Կիրիկը և Յուլիտան։ Տոնակատարությունը հուլիսի 16-ին է։
(5346) 1981 QE3
(5346) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 24-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,139502 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5681 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7109 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2031,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177179 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,45° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սպենդիարյան փողոց (Յալթա)
Սպենդիարյան փողոց (Улица Спендиарова), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է հայ մեծանուն կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Սպենդիարյանի (1871-1928) պատվին։ Սկիզբ է առնում Կիևյան փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Երկարությունը 660 մետր է։
Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Սպենդիարյան փողոցը սկսվում է Կիևյան փողոցից, հատում Հաղթանակի փողոցը, Կրիվոշտայի փողոցը և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու և Դմիտրի Ուլյանովի փողոցի հանգույցում։ Փողոցի զգալի մասը Բիստրայա գետի հունին զուգահեռ է։ Փողոցում կա համարակալված 15 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 6 շենք, աջ կողմում (գույգ համարներ)՝ 9։ Երկարությունը 660 մետր է։
Սպենդիարյան փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյան
Ռևետ
Ռևետ (Реветь, Рәүәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 163 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «O»
O
Locució llatina Liste de locutions latines Daftar frasa Latin Lijst van Latijnse spreekwoorden en uitdrukkingen Listă de locuțiuni în limba latină
Գործոթ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լոլոշուր-Վոզժի
Լոլոշուր-Վոզժի (Лолошур-Возжи), գյուղ Ռուսաստանի, Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սրտի տոն
Սրտի տոն (Holiday Heart), 2000 թվականի ամերիկյան հեռուստաֆիլմ, որի գլխավոր դերերում խաղում են Վինգ Ռեյմսը և Էլֆրի Վուդարդը։ Այն նկարահանել է Ռոբերտ Տաունսենդոմը։ 2000 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ֆիլմը ցուցադրվել է Showtime կաբելային հեռուստաալիքով։
Վուդարդը ստացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ՝ «Մինի սերիալում կամ հեռուստաֆիլմում լավագույն կանացի դերի համար» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Չիկագոյում Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Դավիդովկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Դավիդովկա (Давидівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դավիդովկա գյուղում բնակվում էր 241 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1477 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 163,17 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1760 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տերենտի Մալցև
Տերենտի Մալցև Սեմյոնովիչ, գյուղատնտեսական արտադրության նորարար, սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս (1955, 1975), ՀամԳԳԱ պատվավոր ակադեմիկոս (1956)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։
Անդրուրալի և Արևմտյան Սիբիրի շրջանների համար առաջարկել է հողի մշակման նոր համակարգ՝ առանց առը շրջելու խորը վար։ Այս համակարգը «Լենինի պատգամները» (Կուրգանի մարզ) կոլտնտեսությունում ներդնելու համար պարգևատրվել է Ի. Վ. Միչուրինի անվան, ոսկե մեծ մեդալով (1954)։ ԽՍՀՄ II-V գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Կատեգորիա:Ռուս գյուղատնտեսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Ուխտագնացություն
Ուխտագնացություն (O Diário de Um Mago), բրազիլացի վիպասան Պաուլո Կոելիոյի վեպը, որը գրվել է 1987 թվականին ։ Այն պատմում է Պաուլոյի փորձի մասին, թե ինչպես է նա ուղևորվում Հարավային Իսպանիա, որպեսզի ուխտագնացություն կատարի Սանտյագո դե Կոմպոստելա։ Վեպը կիսով չափ արկածային պատմություն է, կիսով չափ ինքդ քեզ բացահայտելու միջոց։
Սյուժե
Վեպը պատմում է այն մասին, որ Կոելիոն սկսում է իր ճանապարհորդությունը՝ «Regnus Agnus Mundi (RAM)»-ի անդամ դառնալու համար, բայց դա նրան չի հաջողվում։ Ավելի ուշ նրան տեղեկացնում են, որ նա ուխտագնացություն պետք է իրականացնի Կամինո դե Սանտյագո, որպեսզի գտնի սուր, որն էլ իր հերթին համարվում է Ռամի շարքերն ընկնելու խորհրդանիշը։ Նա պետք է անի այդ քայլը, որպեսզի հասկանա կյանքի պարզությունը։ Ճանապարհորդությունն ամբողջովին փոխում է նրան, քանի որ նա հասկանում է ճշմարտության գինը՝ կյանքի պարզության շնորհիվ։
Նա սկսում է իր ճանապարհորդությունը Պետրուս մականունով ուղեկցորդի հետ, ով նաև Ռամի անդամ է։ Ճանապարհորդության ընթացքում Պետրուսը նրան մտավոր վարժություններ է ցույց տալիս և ներկայացնում նրան արևմտյան միստիկ մտածողության և փիլիսոփայության որոշ երկրային տարրեր և սովորեցնում սիրո ու դրա ձևերի մասին՝ ագապե, ֆիլիա և էրոս։
Արտաքին հղումներ
http://paulocoelhoblog.com/
Կատեգորիա:Պաուլո Կոելիոյի ստեղծագործություններ
Ախպրաձոր
Ախպրաձոր, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ախպրաձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 355, առկա բնակչությունը` 350 մարդ ։ Մինչև 1918 թ. գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ ունեցել խառը հայ-ադրբեջանական բնակչություն ։ Ախպրաձորի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Դպրոց
Գյուղում կա մեկ դպրոց, որ ունի մոտավորապես 75 աշակերտ՝ 12–ամյա ուսուցմամբ։ Դպրոցի տնօրենը Գինեվարդ Ղուկասյանն է։ Դպրոցի հովանավորը շահույթ չհետապնդող the Hidden Road Initiative կազմակերպությունն է, որը մի շարք ամառային ծրագեր է կազմակերպում, ապահովում է համացանցով և համակարգիչներով։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղացիների մեծ մասը կարտոֆիլ է աճեցնում և վաճառում։ Գյուղը նաև հայտնի է իր մեղրով։ Գյուղացիները նաև մշտապես վաճառում են պանիր և կարագ։
Ճանապարհ
Գյուղ տանող գլխավոր ճանապարհը շատ սահմանափակ է և դժվարանցանելի։ Ձմեռվա ընթացքում ձյան պատճառով երթևեկությունը ավելի է բարդանում, իսկ երբեմն ընդհանրապես անանցանելի է դառնում։ ԱՄՆ–ի նախկին դեսպան Ջոն Հեֆերնը այցելել է Ախպրաձոր 2014 թվականի ամռանը և հովանավորել ճանապարհի ամբողջական կառուցումը։ Գյուղապետը խոսք է տվել, որ ճանապարհի կառուցումը կավարտվի 2016 թվականին։
Ճարտարապետական հուշարձաններ
Գյուղը մի շարք ճարտարապետական և պատմական հուշարձանների բնօրրանն է։ Այնտեղ կան հնամյա շինություններ և նախկին թուրք բնակիչների դամբարաններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Հակոբ Հարությունյան
Հակոբ Պողոսի Հարությունյան (Արտենյան), հայ փիլիսոփա, երաժշտագետ, մանկավարժ, գրականագետ, լեզվաբան։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1919)։
Կենսագրություն
Հակոբ Հարությունյանը ծնվել է 1888 թվականին Ալաշկերտի գավառի Խաստուր գյուղում։ 1901-1910 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, աշակերտել է Կոմիտասին, 1912-1919 թվականներին՝ Բեռլինի, Լայպցիգի, Ցյուրիխի համալսարաններում։ 1910-1912 թվականներին աշխատել է Թավրիզի հայկական դպրոցում։ 1927-1940 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում, 1928-1932 թվականներին միաժամանակ՝ Երևանի պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1935-1937 թվականներին եղել է Արմֆանի արվեստի բաժնի վարիչ։ Անհիմն բռնադատվել է (1941), մահացել դեռևս չպարզված հանգամանքներում 1943 թվականին ։
Ստեղծագործություններ
Հեղինակ է «Կանտի իմացաբանությունը» (1910-1911 թվականներ, Էջմիածին «Արարատ»), «Զարգացման գաղափարի վերլուծությունը» (1919, գերմաներեն), «Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան» (1912, «Արարատ»), «Լեզվի մասին» (1934), «Մանյակ» (ժողովրդական երգերի ժողովածու, 1958) աշխատությունների, թարգմանել է Հեգելի «Դասախոսություններ էսթետիկայի մասին» գիրքը (1939), Գյոթեի բանաստեղծությունների ընտրանին (1946) և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կյաեսլա
Կյաեսլա (Käesla), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կեռլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կեռլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Նիանզա
Նիանզա, քաղաք Ռուանդայի հարավ-արևմուտքում։ Այն նաև Հարավային շրջանի վարչկենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 323,719 մարդ՝ 2012 թ.-ի տվյալներով։
Պասկալ Սոտիրովսկի
Պասկալ Սոտիրովսկի (Паскал Сотировски, ), հարավսլավցի և մակեդոնացի աստղաֆիզիկոս, Արեգակի ֆիզիկայի մասնագետ ։
Կենսագրություն
Պասկալ Սոտիրովսկին ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 23-ին Վրբենում՝ ներկայիս Մակեդոնիայի Հանրապետության Գոստիվար համայնքում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի տարրական դպրոցը, որից հետո ուսումնառությունը շարունակում է սերբական Գոռնի Միլանովաց քաղաքի գիմնազիայում։ Այնուհետև ընդունվում է Բելգրադի մանկավարժական ուսումնարանը։ Որոշ ժամանակ դասավանդել է Բելա Ցրկվայում (ներկայիս Կրիվոգաշտանի համայնք)։ 1950 թվականին Պասկալն ընդունվում է Սկոպյեի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը. այն ավարտում է 1956 թվականին։ Դասավանդել է ֆիզիկա առարկան միջնակարգ դպրոցում մինչև 1960 թվականը։
Կարիերա
1961 թվականին Սոտիրովսկին նշանակվում է աստղաֆիզիկայի ասիստենտ՝ Սկոպյեի համալսարանի բնագիտամաթեմատիկական ֆակուլտետում։ Նույն թվականին մեկնում է Սորբոնի համալսարան որպես ստաժոր, որն ավարտեց 1964 թվականին՝ աստղաֆիզիկոսի որոկավորմամբ։ 1971 թվականին Պասկալ Սոտիրովսկին դոկտորական ատենախոսություն է պաշտպանում՝ Արեգակի ֆիզիկայի բնագավառում։ Դրանից հետո դառնում է Ֆրանսիայի հետազոտությունների ազգային կենտրոնի անդամ։ Ֆրանսիայում նա աշխատում է որպես արեգակնային ու մոլորակային աստղագետ։ 1991 թվականին ընտրվում է Մակեդոնիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։
Կյանքի մեծ մասն աստղաֆիզիկոս Սոտիրովսկին անցկացրել է Ֆրանսիայում, սակայն երբեք կապը չի կտրել հայրենիքի հետ։ Մակեդոնիայի խոշոր հանքավայրերից մեկից՝ Ալշարից, Պասկալը լորանդիտ ապարի նմուշ է վերցնում և հետազոտում, որոնք տեղ գտան նրա Արեգակնային երևույթների և Երկրի ծագման տեսությունների մասին աշխատություններում։ Գիտությունների դոկտոր Պասկալն ուներ սեփական կապինետը Փարիզի Մեդոն աստղադիտարանում։
Դասախոսություններով հանդես է եկել ներքոհիշյալ երկրներում՝ Միացյալ Նահանգներ, Ճապոնիա, ԽՍՀՄ, Հնդկաստան և այլն։ Նրա շատ հոդվածներ հրապարակվել է մի շարք գիտական ամսագրերում։ Բացի մայրենիից, Սոտիրովսկին տիրապետում էր ֆրանսերենին, գերմաներենին, անգլերենին և ռուսերենին ։ 1990-ական թվականներին հատուկ ֆոնդ է հիմնադրում, որն օժանդակում է Մակեդոնիայի պատանի տաղանդավորներին ։ 1999 թվականին ընտրվում է Մակեդոնական սենատի անդամ ։
Պասկալ Սոտիրովսկին իր մահկանացուն կնքում է 2003 թվականի հունվարի 20-ին՝ յոթանասունհինգ տարեկան հասակում՝ Փարիզում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի գիտնականներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Սկոպիեի համալսարանի շրջանավարտներ‏ Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հարավսլավացի գիտնականներ
Ճանճասպան
Ճանճասպան, գլխարկավոր սնկերի ճանճասպանայինների ընտանիքի ցեղ ։ Հայտնի է մոտ 600 տեսակ, որը ներառում են ամենաթունավոր սնկերից մինչև ուտելի սնկեր։ Սնկային թունավորումների մահերի 95%-ը այս ցեղի սնկերից է։ α-amanitin-ը ճանճասպաններում հանդիպող ամենամահաբեր թույնն է։ Ցեղի լատիներեն անվանումը ենթադրաբար ծագել է Կիլիկիայի Ամանոս լեռան անունից։
Տարածվածությունը Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 11 տեսակ։ Առավել տարածված են դժգույն գարշասունկը (A. phalloides) և կարմիր ճանճասպանը (A. muscaria) ։ Երեք տեսակ գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում՝ ճանճասպան վառ դեղին (անհետացման եզրին գտնվող - NT), ճանճասպան կարմիր (խոցելի - VU) և դժգույն գարշասունկ (խոցելի - VU) ։
Թունավորություն
Ճանճասպանի որոշ տեսակներ հայտնի են իրենց թունավորությամբ։ Այդ տեսակները պարունակում են ամատոքսիններ, որոնք առաջացնել լյարդի անբավարարություն և մահ։ Թունավոր տեսակներից են՝ դժգույն գորշասունկը (A. phalloides), A. virosa, A. bisporigera, A. ocreata և A. verna։
Վերջերս Lepidella ենթացեղի որոշ տեսակներ նույնպես դասվել են որպես թունավոր, քանի որ առաջացնում են երիկամային սուր անբավարարություն, այդ թվում՝ A. smithiana հյուսիսարևմտյան Հյուսիսային Ամերիկայում, A. pseudoporphyria՝ Ճապոնիայում ևA. proxima Հարավային Եվրոպայում ։
Ուտելիություն
Չնայած որոշ ճանճասպաններ ուտելի են, շատ սնկերի մասնագետներ խորհուրդ են տալիս հեռու մնալ ճանճասպան ցեղի սնկերը ուտելուց, քանի դեռ տվյալ տեսակը վստահորեն ուտելի չի նույնականացվել ։ Եթե տեսակը սխալ է նույնականացվել, սնկի օգտագործումը կարող է հանգել թունավորման կամ մահվան, քանի որ տվյալ ցեղը պարունակում է մեծ քանակով թունավոր և մահացու սնկեր։
Հոգեներգործուն տեսակներ
Կարմիր ճանճասպանը պարունակում է մուսկիմոլ, իբոտենաթթու, որոնք ունի հոգեներգործուն ազդեցություն։ Սիբիրի տեղաբնիկների կողմից այս սունկը լայնորեն կիրառվել է որպես էնթեոգեն՝ հոգեներգործուն նյութ, որը ձևափոխում է զգայությունները, տրամադրությունը, գիտակցությունը, ճանաչողությունը և վարքը ՝ հոգևոր զարգացման, ծիսական, կրոնական նպատակներով ։ Արևմտյան Սիբիրի ուրալյան լեզուներով խոսող համարյա բոլոր ժողովուրդները և Ռուսաստանի հեռավոր արևելքի հնասիական լեզուներով խոսողները կիրառել են կարմիր ճանճասպանը։ Կենտրոնական Սիբիրի թյուրքական և տունգուսական ցեղերի կողմից սնկի կիրառման հազվադեպ դեպքեր են գրանցված, որը թույլ է տալիս ենթադրել, թե կարմիր ճաճասպանը չի օգտագործվել նրանց կողմից ։ Հովազային ճանճասպանը նույնպես պարունակում է մուսկիմոլ, բայց ավելի հազվադեպ է կիրառվել որպես էնթեոգեն։ Ճանճասպանների հոգեներգործուն նյութեր պարունակող տեսակներն են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճանճասպան
Հրայր Մարուխյան
Հրայր Թորգոմի Մարուխյան (դեկտեմբերի 19, 1928, ք. Քերմանշահ (Իրան) - դեկտեմբերի 21, 1998, Աթենք, թաղված է Երևանի քաղաքային պանթեոնում), հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ (1972-1994), ՀՅԴ կուսակցության անդամ՝ 1950 թվականից, ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ՝ 1963 թվականից։