Դեռահասի_հոգեբանություն
Հասակակիցների հետ շփում
Դեռահասների ընկերությունը բարդ, հաճախ հակասական երևույթ է։ Դեռահասը ձգտում է մոտ, հավատարիմ ընկերոջ, բայց անընդհատ փոխում է ընկերներին։ Սովորաբար նա ընկերոջ մեջ փնտրում է նմանություն, սեփական ապրումների և դիրքորոշումների ըմբռնում և ընդունում։ Լսելու և ապրումակցելու ունակ ընկերը դառնում է յուրօրինակ հոգեթերապևտ։ Նա կարող է ոչ միայն օգնել լավ հասկանալու ինքդ քեզ, այլև հաղթահարելու սեփական անվստահությունը, բազմաթիվ կասկածները, զգալու ինքդ քեզ որպես լիարժեք անձ։ Եթե ընկերը, զբաղված լինելով իր սեփական գործերով, անուշադրություն դրսևորի կամ այլ կերպ գնահատի իրավիճակը, միանգամայն հնարավոր է հարաբերությունների ընդհատում։ Այս դեպքում դեռահասն իրեն միայնակ զգալով, նորից կսկսի փնտրել իդեալ և ձգտել առավել ամբողջական հասկացման. որի դեպքում, չնայած ամեն ինչին, իրեն սիրում են և արժևորում։ Դեռահասության տարիքում մոտ ընկերները, որպես կանոն, հասակակիցներ են, նույն սեռի, սովորում են նույն դասարանում, պատկանում են միևնույն սոցիալական միջավայրին։ Ընկերական հարաբերություններում դեռահասները ծայրահեղ ընտրողական են։ Բայց նրանց շփման շրջանակը չի սահմանփակվում միայն մոտ ընկերներով, ընդհակառակը, այն բավական ընդլայնվում է՝ ի տարբերություն նախորդ տարքիների։ Այս ժամանակ երեխաներն ունենում են շատ ծանոթներ, և որ ամենակարևորն է, ձևավորվում են ոչ ֆորմալ խմբեր։ Դեռահասներին կարող է խմբերում միավորել ոչ միայն փոխադարձ համակրանքը, այլև ընդհանուր հետաքրքրությունները, զբաղմունքները, զվարճանալու միջոցները, ազատ ժամանակի անցկացման վայրերը։ Այն, ինչ խմբից ստանում է դեռահասը և այն, ինչ նա կարող է տալ խմբին, կախված է խմբի զարգացման մակարդակից։ Խմբի զարգացման չափանիշներից են. Զարգացման ամենացածր մակարդակն ունեցող դիֆուզ խումբը միայն ձևականորեն գոյություն ունի և չունի այս բնութագրերից և ոչ մեկը։ Առավել զարգացած խումբ է ասոցացիան, որն ունի ընդհանուր նպատակ և կառուցվածք։ Խումբ-կոոպերացիային հատուկ են նպատակների և գործունեոթյան միասնությունը, այստեղ կա խմբային փորձ և պատրաստվածություն։ Առավել զարգացած խմբեր են միությունն ու կոլեկտիվը։ Նրանց միջև տարբերությունը կայանում է բարոյական ուղղվածության մեջ։ Միությանը (կորպորացիա) հատուկ է խմբային էգոիզմն ու ինդիվիդուալիզմը, այլ խմբերին հակադրումը. ասոցիալ խմբերը, որոնց անդամները կատարում են հասարակական կարգի խախտումներ, օրինակ՝ գողություններ։ Ընդհակառակը, կոլեկտիվներն առավել բաց են և ընդունում են բոլորին, ովքեր ներառվում են իրենց շարքերում։ Այստեղ բացակայում է խմբային էգոիզմը։ Կոլեկտիվում գերակում են փոխըբռնման և փոխօգնության հարաբերությունները, ինչի շնորհիվ արդյունավետորեն լուծվում են ընդհանուր խնդիրները, դժվարությունները։ Հուզական համատեղելությունը թույլ է տալիս խմբում ստեղծելու բարենպաստ հոգեբանական մթնոլորտ։ Եթե դեռահասը հայտնվում է սոցիալական բարձր զարգացած խումբ, ապա դա բարենպաստ է անդրադառնում նրա անձի զարգացման վրա։ Դեռահասը կարող է միաժամանակ ներառված լինել մի քանի խմբերի մեջ։ Այս տարիքային փուլում երեխաներին այնպես է ձգում միմյանց, նրանց շփումն այնքան ինտենսիվ է, որ խոսում են «խմբավորման տիպիկ ռեակցիայի» մասին։ Չնայած այս ընդհանուր միտմանը՝ դեռահասի հոգեբանական վիճակը տարբեր խմբերում կարող է  տարբեր  լինել։ Նրա համար կարևոր ունենալ ռեֆերենտային խումբ, որի արժեքները նա ընդունում է, որի  վարքի նորմերի և գնահատականների վրա նա կողմորոշվում է։ Ցանկացած խմբի մեջ մտնելը բավարար չէ։ Երբեմն դեռահասն իրեն միայնակ է զգում հասակակիցների աղմկոտ միջավայրում։ Մյուս կողմից ոչ բոլոր դեռահասներին են ընդունում խմբերի մեջ, նրանց մի մասը կարող է մեկուսացված մնալ։ Նրանք սովորաբար իրենց վրա անվստահ, ագրեսիվ, հատուկ ուշադրություն պահանջող դեռահասներն են, ովքեր անտարբեր են խմբի ընդհանուր գործերի և հաջողությունների նկատմամբ։