cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արամ Շահվերդյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1891 թվականին Ալավերդու շրջանի Այգեհատ գյուղում, որտեղ անցել են անվանի բժշկի վաղ մանկական տարիները։ Վրաստանում ստանում է միջնակարգ կրթություն՝ սովորելով Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում 1900-1908 թվականներին, այնուհետև շարունակում է ուսումը երկրորդ ճեմարանում, որը 1910 թվականին ավարտում է հաջողությամբ ։ Ճեմարանում ուսանելու ժամանակաշրջանում իրեն աշխատասեր, պարտաճանաչ և ընդունակ աշակերտ է դրսևորում և միաժամանակ նախապատրաստվում է ուսումը շարունակելու և բարձրագույն կրթություն ստանալու։ Իր երազանքը իրականացնելու նպատակով նա դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնում է Ուկրաինա և ընդունվում Խարկովի համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետ, սակայն որոշ ժամանակ անց հասկանում է, որ կատարել է սխալ ընտրություն։ Նրան հանգիստ չէր տալիս բժիշկ դառնալու ցանկությունը, ուստի ուսումից մեկ տարի անց դիմում է համալսարանի ղեկավարությանը, որպեսզի ուսումը շարունակի բժշկական ֆակուլտետում և ստանում է համաձայնություն։ Ոգևորված բժիշկ դառնալու հեռանկարով` Ա. Շահվերդյանը, ակտիվորեն մասնակցում է գործնական պարապմունքներին և դասախոսություններին, կատարում ուսանողի իր պարտականությունները և դասախոսների հանձնարարությունները, հաճախակի կլինիկայում հերթապահում է, օգնում բուժանձնակազմին հիվանդների խնամքի ու բուժման գործում, ձեռք է բերում զգալի փորձ։ Գործնական հմտությունների հետ միաժամանակ նա ուսումնասիրում էր բուհում դասավանդվող բժշկական առարկաների տեսության հարցերը՝ հաճախ օգտվելով գրքերից և բժշկական ամսագրերից, որոնց էջերում գտնվում էր իրեն հուզող հարցերի պատասխանները այս կամ այն թեմայի վերաբերյալ։
Իր ժողովրդի հերոսական անցյալին և ծանր ներկային շատ լավ ծանոթ հարավից եկած երիտասարդը, շփվում է երիտասարդության այլ խմբերի ներկայացուցիչների և հեղափոխական տրամադրություններով տոգորված առաջադեմ ուսանողների հետ, նրանց կազմակերպած ընդհատակյա հավաքներին և ուսանողական ցույցերին մասնակցել է շատ հաճախ, որոնց ընթացքում ձեռք է բերել որոշակի փորձ հետագա հասարակական ու քաղաքական աշխատանքների համար։ Իր արհավիքներով սկսվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, որին Ռուսաստանը մասնակից է դառնում։ Այն խաթարում է շատ շատերի, այդ թվում նաև Ա. Շահվերդյանի կյանքի նորմալ ընթացքը։ Հայսատանում ծավալվող իրադարձությունների մասին ծանր ու հոգեմաշ լուրերը հասնում են նրան, իսկ նրա ողջ էությունը ցնցում է թուրքական կառավարության կողմից 1915 թվականի եղեռնը և նրան խոր մտատանջությունների մեջ գցում։ Նա ցանկացավ օգնել իր ժողովրդին, ինչը կաներ ցանկացած ազնիվ հայ, սակայն նա շատ հեռու էր իր հայրենիքից և զրկված էր նրա ճակատագրի վրա ազդելու հնարավորությունից։
Ադրբեջանում, ապա Հայաստանում հաստատվում են խորհրդային կարգեր։ Վրաստանի խորհրդայնացումից անմիջապես հետո 1921 թվականին կոմունիստ բժիշկն ազատվում է բանտից։ Բաթումից Թիֆլիս վերադառնալով՝ նա Վրացական ԽՍՀ առողջապահության ժողովրդական կոմիսարիատի կազմակերպման աշխատանքների մեջ է ներգրավվում։ 1921 թվականին նրան նշանակում են առժողկոմատի սանիտարական լուսավորության բաժնի վարիչ և կոլեգայի անդամ` նկատի ունենալով Արամ Շահվերդյանի բժշկական և հասարակական-քաղաքական աշխատանքների հարուստ փորձը։ Պաշտոնը պարտավորեցնող էր, և նա ջանասիրությամբ գործի է անցնում, կազմակերպում սանիտարահիգիենիկ միջոցառումներ։ Նա մայրաքաղաքում հանդես էր գալիս դասախոսություններով` հաշվի առնելով, որ ժողովրդական լայն զանգվածները անտեղյակ են սանիտարական կանոններից։ Զրույց-զեկույցներ էր կազմակերպում հանրապետության շրջաններում աշխատող բուժաշխատողների համար՝ առաջարկելով առաջնահերթ թեմաներ, որոնք կնպաստեին ունկնդիրների գիտելիքների ընդլայնմանը և հնարավորություն կտային ապահովելու առողջ կենցաղը և խուսափելու հիվանդությունների ծագման ու զարգացման համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծելու։ Անվանի բժիշկը որոշ ժամանակ եղել է սոցիալական ապահովության ժողկոմատի և Վրաստանի ԽՍՀ Առողջապահության լիազոր՝ հարևան երկու հանրապետությունների համապատասխան ժողկոմատների միջև սերտ կապ պահպանելով։ 1922 թվականին նա զբաղեցնում է Անդրկովկասյան երկաթուղու առողջապահության բաժնի վարիչի պաշտոնը։ Անդրերկաթուղու ցանցը տարածվում էր երկաթուղային բազմաթիվ կայարաններում, որտեղ առողջապահության բաժինն ուներ ամբուլատորիաներ, սանիտարական կետեր, իսկ որոշ տեղերում նույնիսկ հիվանդանոցներ։ Անդրկովկասի երկաթուղային կայարանների բժշկասանիտարական ցանցի ընդլայնման և բժշկական անձնակազմերի գործունեության մակարդակի բարձրացման գործում զգալի աշխատանք է կատարել Արամ Շահվերդյանը՝ ձեռնարկելով գնացքներում վագոնների մաքրության պահպանման մի շարք միջոցառումներ, նպաստել է կայարանի սանիտարական վիճակի բարելավմանը, որը խիստ կարևոր էր համաճարակային հիվանդությունների բռնկումները կանխելու համար։
1926 թվականին Արամ Շահվերդյանը մեկնում է արտասահման՝ երկարատև գործուղման։ Այդ գործուղման ընթացքում նա լինում է Ֆրանսիայում և Գերմանիայում, որտեղ բժշկական մի շարք առաջատար հիմնարկների աշխատանքներին է ծանոթանում, տեսնում է այդ հիմնարկներից յուրաքանչյուրի գործունեության առանձնահատկությունները, բժշկական սարքավորումներով նրանց հագեցվածությունները։ Սակայն գործուղման ժամանակաշրջանում նա ուսումնասիրում է ոչ միայն առողջապահության կազմակերպչին հետաքրքրող հարցերը, այլ նաև մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերում կլինիկական որոշ բնագավառների հանդեպ։ Իր գիտելիքների շրջանակը ուրոլոգիայի և մաշկավեներաբանության բնագավառներում ընդլայնում է Փարիզի կլինիկաներում, ծանոթանում ժամանակակից ուղղություններին։
Նա ստիպված էր լինում զբաղվել կլինիկական բժշկության տարբեր բնագավառների հիվանդների բուժմամբ, քանի որ զգացվում էր բժիշկների պակաս։ Մագադանում աշխատելու ժամանակաշրջանում նա ղեկավարել է հիվանդանոցների մաշկավեներական և ուրոլոգիական հիվանդությունների ամբուլատորիաների բաժանմունքներ՝ արժանանալով ղեկավարության պարգևներին և բարձր գնահատականին։ Նրան բախտ վիճակվեց վերադառնալ հայրենիք և դեն նետել աքսորականի դրոշմը։ 1947 թվականին գալով Երևան՝ որպես ասիստենտ աշխատանքի է անցնում բժշկական ինստիտուտի մաշկավեներական հիվանդությունների ամբիոնում։ 1948-1950 թվականներին Արամ Շահվերդյանը Երևանի հանրապետական և քաղաքային մաշկավեներական դիսպանսերների խորհրդատուն էր, այնուհետև նա զբաղեցնում է ուռուցքաբանության և ռենտգենաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտական քարտուղարի ապա կազմակերպական մեթոդական բաժնի վարիչի պաշտոնները՝ իր պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելով ։
Գիտական գործունեություն
Արամ Շահվերդյանը նաև զբաղվում էր գիտական գործունեությամբ, որը հիմնականում վերաբերում էր վեներական, մաշկային և օնկոլոգիական հիվանդությունների արդիական պրոբլեմներին։ Անդրկովկասում նա առաջիններից մեկն էր, ով հրատարակեց մի հոդված, որտեղ հաստատում էր բժշկակենսաբանական պրոբլեմների դիտարկման անհրաժեշտությունը դեռևս 20-ական թվականների առաջին կեսին, իսկ 1931 թվականին 110 գիտնականների հետ ակտիվորեն մասնակցել է սիֆիլիսին վերաբերող հարցերի քննարկմանը՝ ամերիկյան ամսագրի առաջարկությամբ ։ Նա շուրջ 50 գիտական աշխատությունների, «Սիֆիլիսային պանդեմիայի ծագման, պատճառների և դինամիկայի մասին» (1933), «Սիֆիլիս և սիֆիլիմետրիա», (1928) մենագրությունների հեղինակ է։ Մագադանում իր բժշկական գործունեության տարիներին զբաղվում է գիտահետազոտական աշխատանքներով, որոնք վերաբերում էին հիմնականում մաշկային հիվանդությունների՝ թզախտի, թեփավոր որքինի, մաշկախտի և ազգաբնակչության շրջանում համեմատաբար մեծ տարածում ստացած այլ ախտաբանական պրոցեսների ախտածնության, բուժման և կլինիկայի հարցերին։ Հայաստանում նա առաջինն էր, որ հաստատեց տուլարեմիայի առկայությունը հանրապետությունում, որը մինչ այդ հետազոտողների կողմից ժխտվում էր։ Ուռուցքաբանության և ռենտգենաբանության ինստիտուտում աշխատելու տարիներին գիտնականը զբաղվում է ուռուցքաբանության հարցերով, մասնավորապես ավշային գեղձի, մաշկի և շրթունքի քաղցկեղի պրոբլեմներով՝ մանրամասն լուսաբանելով դրանց տարածվածությունը և ընթացքը Հայաստանում։ Իր ողջ գիտական կյանքի ընթացքում Ա. Շահվերդյանը հավատարիմ մնաց իր առաքելությանը, ծառայեց մարդկանց և կյանքից հեռացավ իրեն ճանաչողների, աշխատանքային ընկերների կողմից հարգված ու սիրված՝ թողնելով պայծառ անուն և բարի հիշատակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Այգեհատ գյուղում ծնվածներ
Մարի դե Գուրնե
Մարի դե Գուրնե (Marie de Gournay, ), ֆրանսիացի գրող, թարգմանիչ և փիլիսոփա։ Հանդես է եկել կանանց կրթության հասանելիության օգտին։ Նրա ստեղծագործությունների թվում են այնպիսի ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են «Կանանց և տղամարդկանց հավասարություն» (1622) և «Grief des Dames» ( Les femmes et Grief des dames, 1626) աշխատանքը։ Նաև խմբագրել և թողարկել Է Միշել դե Մոնթոնիի ակնարկների ժողովածուն նրա մահից հետո։
Կենսագրություն
Մարին ծնվել է Փարիզում 1565 թվականին Գիյոմ Լե Ժարսի, ֆեոդալի և թագավոր Հենրի IIIի գանձապահի ընտանիքում։ 1577 թվականին հոր մահից հետո Մարի ընտանիքը տեղափոխվել է Գուրն-սյուր-Արոնդ։
Մարին ինքնուս է եղել։ Ինքնուրույն ուսումնասիրել է հումանիտար գիտություններն ու լատիներենը։ Իր պարապմունքների ժամանակ Մարին բացահայտել է Միշել դե Մոնտենին։ 1588 թվականին Մարին անձամբ է ծանոթացել նրա հետ, նրանք պատահաբար հանդիպել են Փարիզում, որից հետո Մոնտենը Մարիին անվանել է «խորթ դուստր»։
Գուրնեն հրատարակել է իր առաջին գիրքը 1594 թվականին, և այն կոչվել է «Զբոսանք Մեսյե Դե Մոնտենյաի հետ» (Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne):
Նիկոլայ Օգանեսով
Նիկոլայ Սերգեևիչ Օգանեսով (Николай Сергеевич Оганесов, ), խորհրդային ռուս գրող, դետեկտիվների, սցենարների հեղինակ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Սերգեևիչ Օգանեսովը ծնվել է Դոնի Ռոստով քաղաքում` փաստաբանի ընտանիքում (նրա հայրը Կալինինգրադի տարածքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության հետպատերազմյան առաջին ղեկավարներից է եղել)։ Կարիերան սկսել է 1964 թվականին որպես ֆրեզող բանվոր։ 1967 թվականից եղել է Հյուսիսային կովկասյան ռազմական օկրուգի դատական ​​տրիբունալի քարտուղար, միաժամանակ սովորել է Ռոստովի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1972 թվականին։ Ծառայել է խորհրդային բանակում։
1983 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ, 1991 թվականից` ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։
Նիկոլաս Օգանեզովի ստեղծագործությունները թարգմանվել և հրատարակվել են չեխերեն (1984 թ., 1987 թ., 1988 թ.), չինարեն (1989 թ.), լիտվերեն (1990 թ.): Օգանեսովը «Տղան ճոճանակի վրա» (2 սերիա, 1985) հեռուստատեսային գեղարվեստական ֆիլմի սցենարի հեղինակն է, «Սպանել շնագայլին» (Ա. Դովժենկո կինոստուդիա, 1991 թ.) և «Ստամբուլյան տարանցում» (Ա. Դովժենկո կինոստուդիա, 1993 թ.) խաղարկային ֆիլմերի սցենարի համահեղինակ։
Ստեղծել է «Օրփեոսը դժոխքում» օպերետի լիբրետոն Ժ. Օֆենբախի երաժշտության հիման վրա (պրեմիերան տեղի է ունեցել Ռոստովի պետական երաժշտական թատրոնում, սեպտեմբեր, 2003 թ.), «Ռոմեո և Ջուլիետ» բալետի լիբրետոն` Ս. Պրոկոֆևի երաժշտության հիման վրա (պրեմիերան` 2006 թ.), «Համլետ» բալետի լիբրետոն Շոստակովիչի երաժշտության հիման վրա (պրեմիերան` 2008 թ. մայիս), «Դրամա որսի ժամանակ» բալետի լիբրետոն Չայկովսկու երաժշտության հիման վրա (պրեմիերան` 2010 թ., հունիս), «Ծովահեն» բալետի լիբրետոն Ա. Ադանի երաժշտության հիման վրա (պրեմիերան` 2011 թ., հունիս)։
2006 թվականից Նիկոլայ Վոսենագո կեղծանվամբ համացանցում գրում և հրատարակում է բանաստեղծություններ։ «Стихи.ру» հարթակում նրա ստեղծագործությունների ազատ էջ կա։ 2010 թվականին լույս է տեսել «Էբոնիտային նապաստակ» բանաստեղծական ժողովածուն։
Նիկոլայ Օգանեսովը երկու անգամ` 1980 և 1984 թվականներին արժանացել է Սմենա հանդեսի գրական մրցանակի, 1984 թվականին արժանացել է Կենտրոնական կոմիտեի կոմերիտական պատվոգրի, 2006 թվականին՝ պատվոգրի։
Բնակվում է Դոնի Ռոստով քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Մարի դե Գուրնե
Կենսագրություն
1592 թվականին, Մոնթոնյեի մահից հետո, նրա կինը Մարիին տվել է ամուսնու շարադրության պատճենները։ 1595 թվականին Գուրնը տպագրել է շարադրության առաջին հրատարակությունը։ Բնակություն է հաստատել Փարիզում՝ մտադրիր լինելով գրավոր միջոցներ ձեռք բերել։ 1608 թվականին գրել է մի հոդված, որում անդրադարձել է ծնողների թեմային, որը լավ է ընդունվել։
Փարիզում Գուրնեն հանդիպել է Յուստ Լիպսիին ով նրան ներկայացրել է Եվրոպային որպես բանաստեղծուհի։ Մարին գրել է թագուհի Մարգոտի, Հենրի IV-ի, Մերի Մեդիչիի և Լյուդովիկոս XIII-ի համար և այդպիսով իր համար բարձրաստիճան հովանավորներ է գտել։ Գուրին հրավիրվել է միանալ Մարգո թագուհու սրահին, և ստացել է կանոնավոր ֆինանսական աջակցություն։
Մարի թարգմանվել է ֆրանսերեն Գայոս Սալլուստիոս Կրիսպոսի, Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոի, Վերգիլիոսի և Տակիտոսի աշխատանքները։ Նաև գրել է մի քանի բանաստեղծություններ։ 1616 թվականին հրատարակել է Վերգիլիոսի, Տացիտի և Քրիսփի բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Սակայն արժանացել է քննադատությունների։ Քննադատությանն ի պատասխան Մարին հրապարակել է «Տղամարդկանց և կանանց հավասարություն աշխատությունը, որը նվիրել է Աննա Ավստրիականին։
1626 թվականին լույս տեսած Le Promenoir de M. de Montaigne qui traite de l'amour dans l'œuvre de Plutarque գրքում ուսումնասիրում է կանանց սպառնալիքները, երբ նրանք կախված են տղամարդկանցից։ Կարդինալ Ռիշելյեի կողմից վճարած փոքրիկ կենսաթոշակի շնորհիվ կարողացել է 1635 թվականին հրատարակել Մոնթենի էսսեի վերջին խմբագրությունը։
Մարի մահացել է 1645 թվականին, 79 տարեկան հասակում և թաղվել է Սենտ Էստաչե քաղաքում։ Գուրնեն այժմ ճանաչվում է որպես Ֆրանսիայում առաջին կինը, որը նպաստել է գրական քննադատությանը։
Հայացք կանանց կրթության մասին
Գուրնեի փաստարկները ի պաշտպանություն կանանց կրթության իրավունքի, կրոնական բնույթ են կրում։ Մարին կաթոլիկ է եղել։ Պաշտպանել է կանանց կրթության իրավունքը իր՝ 1622 թվականին լույս տեսած Égalité des Hommes et des Femmes (Տղամարդկանց և կանանց հավասարություն) և 1626 թվականին լույս տեսած Grief des Dames աշխատություններում։ Մարին գրել է, որ տղամարդիկ և կանայք հավասար են, քանի որ «Աստված նրանց տվել է նույն աշխարհը և նույն պատիվը»։ Նաև իր ընթերցողներին գրել է. «Դուք երջանիկ եք, ընթերցող, եթե այն սեռից չեք, որի համար արգելվում են բոլոր լավ բաները»։
«Տղամարդկանց և կանանց հավասարության» կառուցվածքը նման է Քրիստինա Պիզանսկայայի աշխատանքներին, և սկսվում է անցյալի մեծ կանանց մասին պատմությունից` որպես կանանց ուսուցման կարողության նկարագրություն։ Մարին շեշտել է տղամարդկանց և կանանց հավասարությունը։ Այնուամենայնիվ, ասել է, որ զարմանալի չէ, որ կանայք հասարակության կողմից ընկալվում էին որպես անգրագետ, ոչ կոմպետենտ և միայն իրենց մարմիններով էին հետաքրքրվում՝ հաշվի առնելով, որ նրանք գրեթե ոչ մի կրթություն չեն ստացել։ Գուրնը պնդում էր, որ եթե կանանց տրվեն նույն հնարավորությունները, արտոնությունները և կրթությունը, ինչպես տղամարդիկ, կանայք տղամարդիկ հավասար կլինեին իրենց ձեռքբերումներում։
«Grief des Dames»-ում Մարիին բողոքել է, որ կանայք չեն կարող ունենալ սեփականություն, ազատ լինել և ունենալ պետական պաշտոններ։ Պնդում էր, որ կիրթ կանայք իրավունք ունեն լսվելու նույնքան, որքան կիրթ տղամարդիկ։ Ռենե Դեկարտի նման Մարիը առանձնացրել է միտքը մարմնից և պնդել է, որ կնոջ միտքը նույնքան ուժեղ է, որքան տղամարդունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ
Դայնինգ
Դայնինգ  (Deining), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալց օկրուգին։ Գտնվում է Նոյմարկտ Վերին Պֆալցի շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 8523 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով) ։ Տարածքը 131,18 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 3 73 112։
Մորշանսկի շրջան
Մորշանսկի շրջան (Морша́нский райо́н), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տամբովի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մորշանսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2880,6 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 34093 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,84 մարդ/կմ²։
Վլադիմիր Յուրչենկո
Վլադիմիր Վասիլևիչ Յուրչենկո (Уладзімiр Васільевіч Юрчанка, Владимир Васильевич Юрченко, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։
Ակումբային
Վլադիմիր Յուրչենկոն Մոգիլևի «Խիմվոլոկնո», «Դնեպր Տրանսմաշ» մարզադպրոցների սան է։ Առաջին մարզիչը եղել է Վալերի Չապլիգինը։
2006 թվականին Յուրչենկոն հրավիրվել է Մինսկի «Դինամո»՝ Մոգիլյովի «Դնեպրից»։ Նույն տարվա մրցաշրջանում «Դինամոյի» կազմում կատարել է նորամուտը Բելառուսի առաջնությունում։ 2007 թվականի մրցաշրջանում ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմում։
2008 թվականի հունվարին մասնակցել է դիտումների Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթում», որը մասնակցում էր 2008 թվականի Համագործակցության չեմպիոնների գավաթին․ Յուրչենկոն մասնակցել է մրցաշարի բոլոր չորս խաղերին, որոնք անցկացրել է երկրորդ թիմը, և յուրաքանչյուր խաղում գոլ է խփել ՝ դառնալով մրցաշարի լավագույն ռմբարկու։
Սպասվում էր, որ Յուրչենկոն պայմանագիր կկնքի «Զենիթի» հետ, բայց նա մեկնել է հավաքների Ռամենսկոեի «Սատուրնի» հետ, որ հետ հետագայում կնքել է հնգամյա պայմանագիր ։ «Սատուրնում» անցկացրած երկու մրցաշրջանում նա թիմի կազմում մասնակցել է չեմպիոնական 6 հանդիպումների և դարձել մեկ գոլի հեղինակ ։ 2010 թվականի հունվարին մասնակցել է դիտումների «Խիմկիում» ։ Արդյունքում, Յուրչենկոն 2010 թվականի մրցաշրջանը վարձավճարով անցկացրել է հայրենի Մոգիլյովում՝ հանդես գալով «Դնեպր» ակումբում։
2011 թվականի հունվարին «Սատուրնը» դադարեցրել է իր գոյությունը. փետրվարին Յուրչենկոն դարձել է Սոլիգորսկի «Շախտյորի» խաղացող ։ Հունիսին Յուրչենկոն երիտասարդական հավաքականի ուսումնամարզական հավաքի ժամանակ լուրջ վնասվածք է ստացել և դուրս մնաց մինչև մրցաշրջանի ավարտը, որից հետո ակումբը որոշել է չերկարաձգել հարձակվողի հետ պայմանագրի ժամկետը, որը լրացել է 2012 թվականի փետրվարի 12-ին, և խաղացողն ստացել է պայմանականորեն ազատ գործակալի կարգավիճակ ։ Մարտի 30-ին, այնուամենայնիվ, ստորագրվել է նոր պայմանագիր «Շախտյորի» հետ (երկու տարով) , և ապրիլի 4-ին Յուրչենկոն պաշտոնապես վարձավճարով տեղափոխվել է «Տորպեդո-ԲելԱԶ» մեկ տարով , որտեղ մնացել է մինչև մրցաշրջանի կեսը ։ Հուլիսի 23-ից մինչև տարեվերջ նա վարձավճարով խաղացել է առաջին լիգայում հանդես եկող Մոգիլյովի «Դնեպրում», որի կազմում նախկինում արդեն խաղացել էր ։ 2013 թվականի հունվարի 21-ին «Դնեպրի» հետ կնքվել է վարձավճարային նոր պայմանագիր ևս վեց ամսով (մինչև հուլիսի 21-ը)՝ հետագա երկարաձգման հնարավորությամբ , ինչն էլ տեղի է ունեցել ։ Հունիս-հուլիս ամիսներին Յուրչենոն դիտումների է մասնակցել Սամարայի «Կռիլյա Սովետով» և Զապորոժիեի «Մետալուրգ» ակումբներում, բայց հաջողության չի հասել ։
Ազգային հավաքականում
2009 թվականին Վլադիմիր Յուրչենկոն մասնակցել է Շվեդիայում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը։ Ընդգրկվել է Բելառուսի երիտասարդական հավաքականի վերջնական հայտացուցակում՝ մասնակցելու Դանիայում անցկացվող 2011 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության, բայց վնասվածքի պատճառով մրցաշարում չի խաղացել ։ Բելառուսի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է ընկերական հանդիպումների (Տուլոնում անցկացվող մրցաշարում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Մարիացելի բազիլիկ
Կույս Մարիամի ծննդյան բազիլիկ (Basilica Mariä Geburt) կիրառվում է նաև՝ Մարիացելի բազիլիկ (Basilika von Mariazell), կաթոլիկ եկեղեցի Ավստրիայի Մարիացել քաղաքում (Շտիրիա նահանգ)։ Այստեղ է պահվում Աստվածածնի փայտե արձանիկը, որը կոչվում է «Ավստրիայի մեծ մայր» («Magna Mater Austriae»)․ այն ազգային սրբություն է համարվում։ Կաթոլիկների ուխտագնացության գլխավոր վայրն է Ավստրիայում։ Ճարտարապետական հուշարձան է։
Պատմություն
1103 թվականին տարածքը, որտեղ հիմա տեղակայված է Մարիացելը, տրվել է Սանկտ Լամբրեխտ գյուղի բենեդիկտյան վանքի միաբաններին։ Ավանդության համաձայն՝ 1157 թվականին միաբան Մագնուսն այստեղ կառուցել է վանական խուց և ժամատուն՝ ի պատիվ հրաշագործ կերպարի։ Հետագայում նրան են միացել այլ վանականներ, ինչն էլ սկզբնավորել է քաղաքի հիմնադրումը։ Մարիացելի բազիլիկի կառուցման ճշգրիտ թվականը հայտնի չէ։ Այն մոտավորապես թվագրվում է 13-րդ դարի սկզբին։ Եկեղեցին հիմնադրվել է ժամատան տեղում, որ կառուցել էր վանական Մագնուսը 1157 թվականին։ Մարիացելի՝ ռոմանական ոճով կառուցված բազիլիկի մասին առաջին վկայությունները վերաբերում են 1243 թվականին, իսկ Մարիամ Աստվածածնին նվիրված խորանն օծվել է 1266 թվականին։ Ժամատան տեղում ռոմանական եկեղեցի կառուցելու գլխավոր նախաձեռնողը եղել է Մորավիայի մարկկոմս Վլադիսլավ III-ը, որը, ավանդույթի համաձայն, բուժվել է ծանր հիվանդությունից այն բանից հետո, երբ աղոթել է հրաշագործ քանդակի առաջ։
14-րդ դարում ռոմանական եկեղեցին Հունգարիայի միապետ Լյուդովիկոս Մեծի նախաձեռնությամբ ամբողջովին վերակառուցվել է գոթական ոճով։ Եկեղեցու նոր շենքը պսակվել է 90 մետրանոց սրաձողով։ 1420 և 1474 թվականներին եկեղեցին տուժել է հրդեհից։ 17-րդ դարում կայսր Ֆերդինանդ III-ը մեծ գումար է հատկացրել եկեղեցու նոր կառույցի շինարարության համար։ Վերակառուցումն ընթացել է 1644-1683 թվականներին իտալացի ճարտարապետ Դոմենիկո Շասիայի ղեկավարությամբ։ Գոթական կառույցում ի հայտ են եկել բարոկկոյի բազմաթիվ տարրեր։ Բարոկկո ոճով նոր ինտերիերը ստեղծել է ճարտարապետ Ֆիշեր ֆոն Էրլախը։
1907 թվականին Մարիացելի եկեղեցուն տրվել է «փոքր բազիլիկ» պատվավոր տիտղոսը։ 1992-2007 թվականներին եկեղեցին հիմնանորոգվել է։ 1983 թվականին Մարիացել ուխտագնացություն է կատարել Հռոմի Հովհաննես Պողոս II պապը, իսկ 2007 թվականի սեպտեմբերին՝ Բենեդիկտոս XVI-ը ։
Ճարտարապետություն և ինտերիեր
Եկեղեցու ճարտարապետությունը պարունակում է գոթիկայի ու բարոկկոյի տարրեր։ Եկեղեցու ճակատամասը կերնտրոնական գոթական հատվածում ինքնատիպ կոմպոզիցիա է՝ ներքևում գլխավոր մուտքով, զանգակատնով, եզրային աշտարակներով, որոնք բնորոշ են իտալական բարոկկո ոճին։ Գլխավոր մուտքի առաջ ամբողջական հասակով երկու քանդակներ են, որոնք հեղինակել է Բալթազար Մոլը 1757 թվականին։ Մուտքից ձախ Հունգարիայի թագավոր Լյուդովիկոս Մեծի արձանն է, իսկ աջ կողմում՝ Մորավիայի մարկկոմս Վլադիսլավ III-ի արձանը։
Եկեղեցու ինտերիերում առանձնանում է կենտրոնական խորանը, որը բարոկկո ոճի իսկական գլուխգործեց է։ Դրա հեղինակը Ֆիշեր ֆոն Էրլախն է։ Եկեղեցու կողային մասերում կան 12 ժամատներ՝ իրենց խորաններով։
Եկեղեցու գանձարանում պահվում են եկեղեցական արվեստի բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ նկարներ, գանձանակներ, հոգևորական իրեր։
Կույս Մարիամի կերպարը
Եկեղեցու գլխավոր մասունքը Աստվածածնի 48 սանտիմետրանոց արձանն է, որ պատրաստված է լորենու փայտից։ Նա հանդերձավորված է շքեղ զգեստով և պսակված ոսկե թագով։ Լեգենդի համաձայն՝ Սուրբ Լամբերտի բենեդիկտյան վանքի միաբան Մագնուսն ուղևորվել է Մարիացել՝ իր հետ վերցնելով Աստվածածնի փայտե կերպարը։ 1157 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Մագնուսը հանդիպել է անանցանելի մի ժայռի, որ խոչընդոտել է նրա ընթացքը։ Կույս Մարիամի կերպարի առաջ աղոթելուց հետո ժայռը ճեղքվել է՝ միբաբանին հնարավորություն ընձեռելով շարունակելու ճանապարհը։ Հրաշքից ցնցված՝ Մագնուսն այդ տեղում կառուցել է ոչ մեծ խուց ու ժամատուն, որտեղ տեղադրել է հրաշագործ քանդակը։
Ուխտագնացություն
Մարիացել ուխտագնացություն կատարելու ավանդույթը սկզբնավորվել է 12-րդ դարում։ Այն զանգվածային բնույթ է ձեռք բերել 1330 թվականից։ Այդ ժամանակից դատարանները երբեմն պարտադրել են հանցագործներին ուխտագնացություն կատարել Մարիացել՝ ի նշան ապաշխարության։
14-15-րդ դարերում ուխտագնացների մեջ հայտնվում են նաև այլ ազգերի ներկայացուցիչներ, հատկապես՝ հունգարացիներ, չեխեր և Ավստրիայի հարևան այլ երկրների բնակիչներ։ Հակառեֆորմացիայից հետո Հաբսբուրգները Մարիացելին ազգային սրբատեղիի կարգավիճակ են շնորհել։ Կայսր Յոզեֆ II-ը, ի թիվս Ավստրիայի բազմաթիվ այլ եկեղեցիների, լուծարել է Մարիացելի եկեղեցին՝ արգելելով ուխտագնացությունը, սակայն արգելքը շուտով հանվել է։
Ներկայումս Մարիացելի բազիլիկ տարեկան ուխտագնացություն է կատարում մոտ մեկ միլիոն մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրոնական կառույցներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու կառույցներ Կատեգորիա:Ավստրիայի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ուխտագնացության վայրեր Կատեգորիա:Ավստրիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Լիդիա Իովլևա
Լիդիա Իվանովնա Իովլևա (Лидия Ивановна Иовлева, ), խորհրդային և ռուս արվեստագետ, ռուսական ու խորհրդային արվեստին նվիրված գրքերի և կատալոգների հեղինակ, Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (2012), Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր աշխատող (1993), Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1996)։ Երկար տարիներ աշխատել է որպես Տրետյակովյան պատկերասրահի գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ։
Կենսագրություն
Լիդիա Իովլևան ծնվել է 1931 թվականի նոյեմբերի 3-ին Ռուսաստանի ներկայիս Տվերի մարզի տարածքում ։ 1954 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Դրանից հետո ուղարկվել է Պերմի պետական պատկերասրահում, որտեղ աշխատել է երկու տարի ։
1956 թվականին Լիդիա Իովլևան տեղափոխվել է Մոսկվա և սկսել է աշխատել Տրետյակովյան պատկերասրահում։ Սկզբում աշխատել է պատկերասրայի էքսկուրսիաների բյուրոյում, ապա դարձել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի գեղանկարչության բաժնի ավագ գիտաշխատող, իսկ հետո նշանակվել է բաժնի վարիչ։ Մինչև 2013 թվականը եղել է Տրետյակովյան պատերասրահի գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ գիտական աշխատանքի գծով ։
1993 թվականին Լիդիա Իովլևային շնորհվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր աշխատողի կոչում, իսկ 1996 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում ։
Լիդիա Իովլևան հեղինակել է ավելի քան 60 հրապարակում՝ նվիրված ռուսական արվեստի պատմությանը, ինչպես նաև թանգարանային գործին։ Նա եղել է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուի արվեստի ստեղծագործությունների բազմահատոր կատալոգի պատասխանատու խմբագիր ։
Ամուսինը՝ Գենրիխ Գունկինը (1930-2006), եղել է արվեստագետ, լրագրող և գրող ։
Լիդիա Իովլևան մահացել է 2018 թվականի օգոստոսի 17-ի լույս 18-ի գիշերը Մոսկվայում ։ Թաղվել է Շչերբինսկի գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Ռեկոմբինացիա
Ռեկոմբինացիա, վերամիավորում, իոնացմանը հակառակ երեույթ, այսինքն՝ տարանուն ազատ լիցքակիրների անհետացումը դրանց բախումների ժամանակ։ Իոնացած գազերում և պլազմայում տեղի է ունենում ազատ էլեկտրոնների և դրական իոնների ռեկոմբինացիա, որի հետևանքով գոյանում են չեզոք ատոմներ կամ մոլեկուլներ, ընդ որում դրանք կարող են գտնվել թե՝ հիմնական, թե՝ գրգռված վիճակներում։ Կիսահաղորդիչներում տեղի է ունենում հաղորդականության էլեկտրոնների և խոռոչների ռեկոմբինացիա, երբ էլեկտրոնները հաղորդականության գոտուց անցնում են արժեքականության գոտի։ Էլկտրոլիտներում տեղի է ունենում դրական և բացասական իոնների ռեկոմբինացիա, երեույթ, որը հակառակ է էլեկտրոլիտա֊յին դիսոցմանը։
Կատեգորիա:Իոնացում Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Ֆրայշթաթ (Վերին Պֆալց)
Ֆրայշթաթ (Freystadt), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Մուչկապսկի շրջան
Մուչկապսկի շրջան (Мучкапский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տամբովի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մուչկապսկի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1180 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15177 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 12,86 մարդ/կմ²։
Վերտեյ սյուր Շարանտ
Վերտեյ սյուր Շարանտ (Verteuil-sur-Charente), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Ագրոէկոհամակարգ
Ագրոէկոհամակարգեր, մարդու կողմից փոխակերպված կենսաերկրացենոզներ, որոնց հիմքը կազմում են բուծված օրգանիզմներով միավորված համակեցությունները, որոնք կարգավորվում են մարդու կողմից՝ գյուղատնտեսական արտադրանք ստանալու համար։ Ագրոէկոհամակարգերը ունեն բարձր կենսաբանական արտադրողականություն։ Ի տարբերություն բնական էկոհամակարգերի, այստեղ կատարվում է բուծվող բույսերի և կենդանիների արհեստական ընտրություն։ Ագրոէկոհամակարգերը անկայուն են, քանի որ ինքնավերականգնման ունակությունը թույլ է՝ պայմանավորված օրգանիզմների բազմազանության խիստ սահմանափակ թվով։ Այն պահպանվում ու կարգավորվում է մարդու կողմից։
Ագրոէկոհամակարգերի տիպեր
Տարբեր գիտնականներ առաջարկում են ագրոէկոհամակարգերի հետևյալ տիպերը՝ Ագրոոլորտ, որն իրենից ներկայացնում է գլոբալ էկոհամակարգ, և միավորում է այն ամբողջ տարածքը, որը վերափոխել է մարդը։ Ագրարային լանդշաֆտ, որը ձևավորվել է գյուղատնտեսական վերափոխման հետևանքով։ Գյուղատնտեսական էկոլոգիական համակարգ, կամ տնտեսական էկոհամակարգ, այսինքն տնտեսության մակարդակի էկոհամակարգ։ Ագրոբիոգեոցենոզ, որը ներառում է դաշտերը, այգիները, բանջարանոցները, ջերմոցները, ջերմատները։ Արոտային բիոգեոցենոզ, որը ներառում է բնական արոտներն ու արհեստական ստեղծված մարգագետինները։ Ֆերմային բիոգեոցենոզ, սա ներառում է գոմերը, թռչնանոցները, ձկնաբուծարանները, անասնապահական համալիրները։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:Էկոհամակարգեր
Վերտեյ սյուր Շարանտ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 686 մարդ, բնակչության խտությունը` 48.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.24 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 70 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 38 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 320 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 215-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 105։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,2 %։ 215 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 193 անձ (96 տղամարդ և 97 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (8 տղամարդ և 14 կին)։ 105 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 56-ը` թոշակառուներ, իսկ 37-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մուչկապսկի շրջան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տամբովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Շուամթա (Գուդաութայի շրջան)
Շուամթա (Չիրյուտա, նախկինում` Մծարա, վրաց.` ჭირუთა - Ճիրութա), գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում, Գուդաութայից 12 կմ արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 360 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 741 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականի հաշվառումներով` 395 բնակիչ , կրկին հայեր։
Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի և եգիպտացորենի մշակությամբ, պտղաբուծությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ և բուժկայան։
Գյուղը հիմնադրել են Չարշամբայից եկած հայերը` 1879 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Մամոնտիկի մասին
Մամոնտիկի մասին (Про мамонтёнка), տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը թողարկվել է 1983 թվականին, «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։ Տևողությունը` 9 րոպե։ Մուլտֆիլմը ստեղծվել է կիրգիլյան մամոնտի պատմության ազդեցությամբ, որին գտել էին 1977 թվականին։
Սյուժե
Մեծ սառցակալման ժամանակ մի մեծ սառցե բեկոր էր մոտենում երկրին, և բոլոր կենդանիները ստիպված էին գաղթել հարավ։ Մի մայր մամոնտ չէր ցանկանում խմբի հետ հեռանալ, չնայած որ նրան համոզում էր խմբի առաջնորդը, որովհետև իր որդին` մամոնտիկը կորել էր։ Մամոնտը գնում է իր որդուն փնտրելու, սակայն իր հարազատները հեռանում են առանց նրա։ Այդ ժամանակ մամոնտիկը չէր կարող հեռանալ իր ընկերոջ` ծաղկի պատճառով։ Մայրիկը գտնում է նրան և համոզում է հեռանալ, բայց մամոնտիկը, միևնույնն է, չի թողում ծաղկին։ Ցավոք, փլուզում է լինում, և մամոնտը ընկնում է ծուղակը։
Մամոնտիկը ամբողջ ուժով փրկում է բույսին անձրևից և ձյունից։ Բայց նրանց մոտենում է սառցե բեկորը, և մամոնտիկին հաջողվում է միայն բուժել և կնճիթով գրկել ծաղկին, մինչև երկուսն էլ ցրտից չեն սառչում։
Շատ հազարամյակներ հետո հնեագետները փորում են և գտնում փոքր մամոնտիկի մարմինը, որը գրկել էր ծաղկին, և նրա դիակը կոչում են «Մագադանյան մամոնտ»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1983 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Վիկինգ Վիկը
Վիկի, փոքրիկ վիկինգ, անգլալեզու երկրներում հայտնի է որպես Vicky the Viking, Գերմանիայում և Ավստրիայում՝  (Վիկի և ուժեղ մարդիկ), Ճապոնիայում՝ Chiisana Viking Bikke (小さなバイキング ビッケ), Արաբական երկրներում՝ فيكي الفايكينج: Ճապոնական մանկական անիմացիոն շարք, որն միաժամանակ ստեղծվել է Mushi Production և Zuiyo Eizo ստուդիաներում։ 78 շարքերը հեռարձակվել են Fuji Television-ում՝ 1974 թվականի ապրիլի 3-ից մինչև 1975 թվականի սեպտեմբերի 24-ը։ Մուլտֆիլմը Ռուներ Յոնսոնի համանուն հեթիաթի՝ (Vicky Viking (1963)) էկանային տարբերակն է։ 2009 թվականին մուլտֆիլմի սյուժեի հիման վրա գերմանական Rat Pack Filmproduktion-ը թողարկել է լիամետրաժ Վիկի ֆիլմը և փոքրիկ վիկինգի բյուջեն կազմել է մոտավորապես €8,000,000 :
Սյուժե
Գործողությունները ծավալվում են գետի մոտ գտնվող խուլ Վիկինգ գյուղի տեղական առաջնորդ Հալվարի որդի Վիկիի շուրջ։ Չնայած նրան, որ գյուղում ապրում են շատ փոքր երեխաներ, Վիկին ցույց է տալիս իր ստեղծագործական, հնարագետ միտքը և օգնում է գյուղի բնակիչներին հաղթահարել բարդ խնդիրները։ Օրինակ, նա տարբեր սարքեր է ստեղծում, ինչպիսիք են կատապուլտները կամ փայտանյութի հորատման գործիքները և այլ օգտակար բաներ։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում, ԽՍՀՄ կուսակցական և այլ մարմինների կողմից տեղեկատվության բովանդակության և տարածման վերահսկումը, այդ թվում՝ տպագրվող նյութերի, երաժշտական և բեմական ստեղծագործությունների, կերպարվեստի, կինեմատոգրաֆիական գործերի, լուսանկարների, ռադիո և հեռուստահաղորդումների՝ պաշտոնական տեղեկատվությունից տարբերվող տեղեկատվության բոլոր այլընտրանքային աղբյուրների ճնշման, խորհրդային տեսանկյունից վնասակար և անցանկալի համարվող գաղափարների և տվյալների տարածումը սահմանափակելու կամ թույլ չտալու նպատակով։
Քաղաքական համընդհանուր գրաքննության համակարգը ներառում էր գաղափարաբանական և քաղաքական վերահսկման տարբեր ձևեր և մեթոդներ․ ուղղակի մեթոդների հետ մեկտեղ (հրատարակման վրա արգելք, գրաքննական միջամտություն, շեղում բնագրից) կիրառվում էին ամենատարբեր անուղղակի մեթոդներ, որոնք վերաբերվում էին կադրային, հրատարակչական, հոնորարային քաղաքականությանը ։
Գրաքննական վերահսկման գործառույթները դրվել էին պետական հատուկ հաստատությունների վրա ։ Գրաքննությունը վերահսկում էր տեղեկատվության տարածման բոլոր ներքին պաշտոնական ուղիները՝ գրքերը, պարբերական հրատարակությունները, ռադիոն, հեռուստատեսությունը, կինոն, թատրոնը և այլն, դրսից եկող տեղեկատվությունը (ԽՍՀՄ ժողովուրդների լեզվով հեռարձակվող արտասահմանյան ռադիոկայանների խլացումը, «հակախորհրդականության» թեմայով արտասահմանյան տպագիր ԶԼՄ-ների մանրակրկիտ վերահսկումը)։
Լայն տարածում ուներ նաև ինքնագրաքննությունը։
Գրաքննության հիմնական առարկաներն էին այսպես կոչված «հակախորհրդային քարոզչությունը» (որի մեջ էր մտնում այն ամենը, ինչը չէր համապատասխանում ընթացիկ գաղափարաբանական դրույթներին), ռազմական և տնտեսական գաղտնիքները (օրինակ՝ ազատազրկման վայրերի և աշխարհագրական քարտեզների մասին տեղեկատվությունը), երկրի գործերի մասին բացասական ինֆորմացիան (աղետներ, տնտեսական խնդիրներ, միջազգայնական հակամարտություններ, բացասական սոցիալական երևույթներ և այլն), ցանկացած տեղեկատվություն, որը կարող էր անցանկալի ալյուզիաներ առաջացնել։
ԽՍՀՄ-ում գրաքննությունն առաջին հերթին գաղափարաբանական բնույթ էր կրում ։ Որոշ հետազոտողներ նշում են, որ խորհրդային գրաքննությունը մասնավորապես չէր խոչընդոտում բռնի տեսարանների ցուցադրմանը, եթե դրանք համապատասխանում էին ընթացիկ գաղափարաբանական դրույթներին, օրինակ՝ ցույց էին տալիս խորհրդային իշխանության թշնամիների ոչնչացումը կամ երևան էին հանում թշնամու վայրագությունը, սակայն, այդուհանդերձ, մյուս հետազոտողները նշում են, որ խորհրդային աուդիովիզուալ ողջ պատմության ընթացքում չկար այնպիսի դեպք, երբ հեռարձակվող նյութերում առկա բռնության կերպարները բացասական ազդեցություն թողնեին ։
Գիտատեխնիկական տեղեկատվության գրաքննության վերաբերյալ տարբեր կարծիքներ գոյություն ունեն։ Գլավլիտի բարձրաստիճան աշխատակից Վլադիմիր Սոլոդինը պնդում էր, որ «գրաքննությունը երբեք չի վերահսկել տեխնիկական և գիտական գրականությունը», սակայն մի շարք հետազոտողներ գրում են, որ գրաքննության և արգելքների էին ենթարկվում այնպիսի գիտական ուղղություներ, ինչպիսիք են միջուկային ֆիզիկան, հոգեբանությունը, սոցիոլոգիան, կիբեռնետիկան, կենսաբանությունը, գենետիկան ։ Բացի այդ, գրաքննության էին ենթարկվում առանձին հեղինակների ստեղծագործությունները՝ անկախ դրանց ձևից և բովանդակությունից ։
Միրիամ Մակեբա
Միրիամ Մակեբա (Zenzile Miriam Makeba, ), հարավաֆրիկացի երգչուհի, քաղաքացիական իրավունքների համար պայքարող մարտիկ։ «Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիր, հայտնի է նաև որպես Մամա Աֆրիկա։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Պատմական նախադրյալներ
Ռուսիայում որոշ գրքերի ընթերցման վրա արգելք է դրվել՝ սկսած քրիստոնեության ընդունումից (առաջին պահպանված «Մերժված գրքերի ցանկը» թվագրվում է 1073 թվականին)։
Կրոնական, այնուհետև նաև հասարակական գրաքննությունը Ռուսաստանում գործում էր 16-րդ դարի երկրորդ կեսից, երբ առաջ եկավ գրատպությունը ։
Միրիամ Մակեբա
Վաղ տարիներ
Միրիամ Մակեբան ծնվել է Յոհաննեսբուրգում 1932 թվականի մարտի 4-ին։ Նրա ծնողները պատկանում էին բանտու ժողովուրդների խմբին։ Մայրը սվազի էր, հայրը կոսա, որը մահացել էր, երբ Միրիամը դեռ 6 տարեկան էր։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Պատմական նախադրյալներ
Մինչև 18-րդ դարի վերջը պետությունը մենաշնորհ ուներ գրքերի տպագրության ոլորտում ։ Նիկոլայ I-ի կառավարման վերջին տարիներն (1848-1855) ընդունված է անվանել «Գրաքննական սարսափի դարաշրջան» կամ «մռայլ յոթ տարիներ»։ Առլեմ Բլյումը գրում էր, որ շատ ընդհանրություններ կան այդ շրջանի գրաքննական մեթոդների և կոմունիստական գրաքննական մեթոդների միջև։
Տվյալ ժամանակաշրջանի գրաքննությունը մերկացնողներից էր անվանի գրող Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրինը։ Չնայած բոլոր խոչընդոտներին՝ 1901-1916 թվականներին Ռուսաստանում տպագրվում էր 14000 պարբերական, որից 6000-ը՝ Պետերբուրգում և Մոսկվայում։ Ինչպես գրում է պրոֆեսոր Պավել Ռեյֆմանը՝ գրաքննությունը մինչհեղափոխական Ռուսաստանում խիստ էր, սակայն «Խորհրդային Միությունում այն նոր որակ ձեռք բերեց, դարձավ համապարփակ, ամենազոր» ։
Միրիամ Մակեբա
Վաղ տարիներ
Միրիամ Մակեբան երգեցողություն է սովորել Կիլմերտոնի նախապատրաստական ինստիտուտում շուրջ 8 տարի։ Սկզբում Միրիամը շրջագայություններով հանդես էր գալիս սիրողական խմբի հետ։ Նրա պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսվել է 20-րդ դարի  50-ական թվականներին Manhattan Brothers հարավաֆրիկյան խմբում։ Այնուհետև նա ստեղծեց իր սեփական The Skylarks խումբը, որը կատարում էր ջազ և Հարավային Աֆրիկայի ավանդական մեղեդիների համակցությամբ ստեղծված ստեղծագործություններ։ 1959 թվականին իր ապագա ամուսնու` Հյու Մասեկելոյի հետ միասին մասնակցում է «Քինգ-քոնգ» մյուզիքլին։ Թեև Միրիամ Մակեբան արդեն հաջողակ կատարող էր, բայց իր ձայնագրությունների համար աննշան գումարներ էր վաստակում, չստանալով հեղինակային խրախուսական միջոցներ։ Իր կարիերան   շարունակելու համար նա ձգտում էր մեկնել ԱՄՆ։ Բեկումը տեղի ունեցավ 1959 թվականին անկախ հեղինակ Լայոնելա Ռոգոզինի կողմից «Վերադարձիր, Աֆրիկա» վավերագրական ֆիլմի նկարահանումներից հետո։ Միրիամ Մակեբան այցելեց Վենետիկի կինոփառատոն, որտեղ կայացավ ֆիլմի պրեմիերան։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Գրաքննությունը Խորհրդային Ռուսաստանում
Արդեն 1917 թվականի հոկտեմբերի 27-ին (նոյեմբերի 9) Ժողկոմխորհը հրապարակեց «Տպագրության մասին որոշումը», որով փակվեցին այն թերթերը, որոնք
Բոլշևիկներին ընդդիմադիր հրատարակչատները տպագրության մասին որոշումը համեմատում էին 1890 թվականի ցարական գրաքննական կանոնների հետ և մատնանշում էին դրանց բովանդակային նմանությունը ։ «Տպագրության մասին որոշման» հիման վրա 1917 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1918 թվականի հունիսը փակվեց կամ իր գործունեությունը դադարացրեց 470 ընդդիմադիր թերթ ։
Նոյեմբերի 4-ին (17) Համառուսաստանյան կենտրոնական կատարողական կոմիտեն ձայների մեծամասնությամբ ընդունեց բոլշևիկների՝ տպագրության բնագավառում Ժողկոմխորհի քաղաքականությունը սատարող բանաձև։ Նոյեմբերի 6 -ին (19) Տպագրական գործի աշխատավորների միության լիազորների ժողովը, որը ղեկավարում էին մենշևիկները, որոշեց համընդհանուր գործադուլ-ցույց սկսել թերթերի փակման կապակցությամբ։ Մենշևիկների և Էսէռների կուսակցությունների կենտկոմները, Պետրոգրադի քաղաքային դուման, Տպագրական գործի աշխատավորների միությունն ստեղծեցին «Տպագրության ազատության համար պայքարի կոմիտե»։ Սակայն գործադուլ տեղի չունեցավ, քանի որ պոլիգրաֆիստների մեծ մասը այդ գաղափարին սատար չկանգնեց ։
1917 թվականի նոյեմբերի 8-ին Ժողկոմխորհը հրապարակեց «Հայտարարությունների տպագրման մենաշնորհի մասին» որոշումը, ըստ որի՝ հայտարարություններ տպագրել կարող էին միայն կառավարական հրատարակչատները ։ Սրանով մնացած հրատարակչատները զրկվեցին փողային մուտքերից։
Միրիամ Մակեբա
Արտաքսում
1960 թվականին, երբ մոր մահվան հետ կապված Միրիամ Մակեբան փորձեց վերադառնալ ՀԱՀ, նա հայտնաբերեց, որ իր անձնագիրը անվավեր է։ 1963 թվականին, ՄԱԿ-ում ապարտհեյդի դեմ ելույթից հետո, նա զրկվեց ՀԱՀ քաղաքացիությունից և երկիր վերադառնալու իրավունքից։ Դրա հետ կապված նրան շնորհվեց 10 երկրի պատվավոր քաղաքացիություն և ստացավ 9 անձնագիր։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Գրաքննությունը Խորհրդային Ռուսաստանում
1918 թվականի հունվարի 28-ին ժողկոմխորհն ընդունեց «Տպագրման հեղափոխական տրիբունալի մասին» որոշումը, որով «հակահեղափոխական ելույթների» համար տարբեր պատժամիջոցներ էին սահմանվում՝ տուգանքից և թերթի փակումից մինչև քաղաքական իրավունքների զրկում կամ ազատազրկում ։ Տրիբունալն իրավունք ուներ փակել «սուտ տեղեկություն տարածող» հրատարակությունները ։ Տպագրման տրիբունալները գործեցին մինչև 1918 թվականի մայիսը ։
Միրիամ Մակեբա
Արտաքսում
1968 թվականին նա ամուսնացավ տրինիդադցի ակտիվիստ, քաղաքացիական իրավունքների պաշտպան Ստոկլի Կարմայքլի հետ։ Այս ամուսնությունն ԱՄՆ-ում քննադատության ենթարկվեց, որի արդյունքում չեղյալ հայտարարվեցին երգչուհու արդեն իսկ նախատեսված համերգներն ու ձայնագրությունները։ Այս առնչությամբ ամուսինները տեղափոխվեցին Գվինեա, որտեղ դարձան նախագահ Ահմեդ Սեկու Տուրեի ընտանիքի մտերիմ ընկերները։ 1973 թվականին ամուսնալուծվելուց հետո Միրիամ Մակեբան շարունակեց իր ելույթները հիմնականում Աֆրիկայում, Հարավային Ամերիկայում և Եվրոպայում։ Նա հանդես է եկել 1974 թվականին Մուհամմեդ Ալիի և Ջորջ ֆորմանի հանրահայտ հանդիպման ընթացքում։ Նա եղել է նաև ՄԱԿ-ում Գվինեայի ներկայացուցիչը, որի համար 1986 թվականին ստացել է Դագ Համարշոլդի անվան մրցանակ ։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Գրաքննությունը Խորհրդային Ռուսաստանում
1918 թվականի մարտի 4-ին ժողկոմխորհն ընդունվեց «Կինոընկերությունների վերահսկման մասին» որոշումը, որով մասնավոր կինեմատոգրաֆը պետք է ենթարկվեր տեղական խորհուրդներին, իսկ 1919 թվականի օգոստոսին բոլոր լուսա- և կինոարդյունաբերություններն ազգայնացվեցին ։
Միրիամ Մակեբա
Վերադարձ Հարավային Աֆրիկա
1990 թվականին Նելսոն Մանդելան համոզեց Միրիամ Մակեբային վերադառնալ հայրենիք։ 1991 թվականի նոյեմբերին հրավիրյալի կարգավիճակով  նա մասնակցում է Բիլ Կոսբի շոուին և նկարահանվում, «Օլիվիան դուրս է գալիս աքսորավայրից » ֆիլմի դրվագում։ 1992 թվականին  նա նկարահանվում է  1976 թվականին ՀԱՀ-ում տեղի ունեցած երիտասարդական հուզումների մասին պատմող Սարաֆինա ֆիլմի գլխավոր հերոսներից մեկի դերում։ Նա մասնակցում է նաև 2002 թվականին նկարահանված «Amandla!: A Revolution in Four-Part Harmony» վավերագրական  ֆիլմին, որտեղ այլ մասնակիցների հետ միասին հիշում է ապարտեիդի օրերը։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Գրաքննությունը Խորհրդային Ռուսաստանում
1918-1919 թվականներին բոլոր մասնավոր տպարանները և թղթի արդյունաբերություները բռնագրավվեցին, այսպիսով, տպագրական ոչ մի օրգան չէր կարող լույս տեսնել առանց կառավարության թույլտվության։ Այս որոշման իրավաբանական հիմքը ամրագրված էր 1918 թվականի ՌԽՖՍՀ օրենսդրության մեջ, որով խոսքի ազատությունը երաշխավորվում էր միայն բանվորներն և ամենաաղքատ գյուղացիներին, սակայն հասարակության ոչ բոլոր խավերին։
ԽՄԿԿ-ն հայտարարեց «հասարակության սոցիալ-քաղաքական և գաղափարական միասնությունը», իսկ գաղափարական պլյուրալիզմն ընդհանրապես մերժվեց։
Միրիամ Մակեբա
Վերադարձ Հարավային Աֆրիկա
2000 թվականի հունվարին ՀԱՀ-ում թողարկված նրա «Հայրենիք» (Homeland) ալբոմը, առաջադրվում է Գրեմմիի «Լավագույն արտասահմանյան ալբոմ» անվանակարգում։ 2001 թվականին նա պարգևատրվում է Օտտո Գանայի անվան խաղաղության մեդալով «Ժողովուրդների միջև խաղաղության համար պայքարի և փոխըմբռնման բնագավառում ակնառու ծառայությունների համար»։ 2002 թվականին  կիսում է Polar Music Prize մրցանակը  Ռուսաստանի քաղաքացի Սոֆիա Գուբայդուլինայի հետ։ 2004 թվականին  հարյուր նշանավոր հարավաֆրիկացիների ցանկում ընտրվում է 38-րդը։  2005 թվականին նա սկսում է  հրաժեշտի համերգներով  համաշխարհային շրջագայությունները, այն երկրներում, որտեղ հանդես էր եկել իր ստեղծագործական կարիերայի ընթացքում։  Որոշ տեղեկությունների համաձայն կյանքի վերջին տարիներին նա տառապում էր հոդաբորբով։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Գրաքննությունը Խորհրդային Ռուսաստանում
Սովետական Մեծ Հանրագիտարանի 2-րդ հրատարակության 46-րդ հատորի (1957) «Գրաքննություն» հոդվածում ասվում է ․
Սովետական Մեծ Հանրագիտարանի 3-րդ հրատարակության (1969-1978) «Գրաքննություն» հոդվածում արդեն գրված էր.
Պատմական գիտությունների դոկտոր Ալեքսանդր Նեկրիչի կարծիքով խորհրդային գրաքննության նպատակը «ժողովրդի նոր, հավաքական հիշողություն ստեղծելն էր. ամբողջությամբ դուրս նետել իրականում կատարվող իրադարձությունների մասին հիշողությունները, պատմությունից հանել այն ամենը, ինչը չի համապատասխանում կամ ուղղակիորեն մերժում է ԽՄԿԿ-ի պատմական պահանջները» ։
Ռազմական գրաքննություն և ՄՊՔՎ-ի քաղվերահսկողություն
Երկրում քաղաքացիական պատերազմ սկսելու հետ կապված, որը վերահսկում էր Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակը, ռազմական գրաքննություն մտցվեց, որը վերահսկում էր ռազմական թեմայի հետ կապված ցանկացած տեղեկություն։ Սկզբում գրաքննությամբ զբաղվում էր Հեղափոխական զինվորական խորհուրդը և ՌԽՖՍՀ փոստերի և հեռագրատների ժողովրդական կոմիսարիատը, իսկ 1921 թվականին ռազական գրաքննության բոլոր գործառույթները փոխանցվեցին ՀԱՀ-ին (Համառուսաստանյան Արտակարգ Հանձնաժողով, ավելի ուշ՝ ՄՊՔՎ) ։
Միրիամ Մակեբա
Մահ
Իտալական Կազերտա քաղաքի մոտակայքում իր պատվին 2008 թվականի նոյեմբերի 9-ին կազմակերպված համերգի ընթացքում Միրիամ Մակեբան վատ էր զգացել։ Համերգը կազմակերպվել էր նաև ի աջակցություն գրող Ռոբերտո Սավիանոյի, որն առճակատման էր գնացել նեապոլիտանական Կամորա մաֆիոզ կազմակերպությանը։ Երգչուհին սրտի կաթված էր ստացել հանրահայտ «Պատա Պատա» (Pata Pata) հիթի կատարման ժամանակ։ Նա տեղափոխվում է հիվանդանոց, սակայն կյանքը փրկել չի հաջողվում և հաջորդ օրը Միրիամ Մակեբան մահանում է։
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Ռազմական գրաքննություն և ՄՊՔՎ-ի քաղվերահսկողություն
1918 թվական հունիսի 21-ին Հեղափոխական զինվորական խորհրդի նախագահ Լև Տրոցկին հաստատեց «թերթերի, ամսագրերի և բոլոր տպագիր ստեղծագործությունների ռազմական գրաքննության ենթարկվելը» և «նախնական զննման ենթակա տեղեկությունների ցուցակը»։ Մշակվեց նաև «Ռազմական գրաքննիչների համար հրահանգ», որն ստեղծեց Հեղափոխական զինվորական խորհրդի օպերատիվ բաժնի ռազմագրաքննական բաժանմունքը։ Դեկտեմբերի 23-ին լույս տեսավ «Ռազմական գրաքննության մասին կանոնակարգը», որի շրջանակներում ռազմագրաքննական բաժիններ հիմնվեցին։ Յուրաքանչյուր տարի կանոնակարգը ճշգրտվում էր և բարելավվում ։
1920 թվականի օգոստոսի 10-ին Հեղափոխական զինվորական խորհուրդը փաստաթուղթ ընդունեց, որի համաձայն թերթերի բոլոր խմբագրությունները, հրատարակչատները և այլն, հրատարակման ենթակա ամբողջ նյութը պետք է «ներկայացնեին ռազմական գրաքննության» (բացառությամբ ձևաթղթերի, առևտրային գրքերի և այլն), իսկ լույս տեսնելուց հետո Ռազմական գրաքննության վարչություն ուղարկեին տպագրված նյութից երկուական նմուշ, որը ենթարկվել էր նախնական գրաքննության։ «Բոլոր կինոարտադրությունները նոր կինոժապավեն թողարկելիս պետք է փորձնական ցուցադրման ժամանակ ռազմական գրաքննության ներկայացուցչի հրավիրեն» ։ Ընդ որում, փոստերի, թերթերի և հեռագրերի ռազմական գրաքննության գործառույթները փոխանցվեցին ՀԱՀ-ի Հատուկ բաժին։ ՀԱՀ-ում ռազմական գրաքննության բոլոր գործառույթների ամբողջական փոխանցումն ավարտվեց 1921 թվականի օգոստոսին ։
Միրիամ Մակեբա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Գրաքննությունը ԽՍՀՄ-ում
Ռազմական գրաքննություն և ՄՊՔՎ-ի քաղվերահսկողություն
1921 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ՄՊՔՎ-ի շրջանակներում կազմավորվեց քաղվերահսկողության բաժին, որն զբաղվում էր փոստահեռագրային գաղտընթերցմամբ։ Այս բաժնի լիազորություններն ավելի ընդարձակ էին, քան վերջերս լուծարված ռազմական գրաքննության լիազորությունները. գաղտընթերցումից, և նամակագրության բռնագրավումից բացի այս ծառայության աշխատակիցները հետևում էին տպարանների, գրախանութների աշխատանքներին, ստուգում էին երկիր բերվող և դուրս տարվող տպագիր հրատարակությունները, կինոարտադրությունները, 1922 թվականի հունիսի 21-ից քաղաքական վերահսկողություն սահմանվեց նաև թատրոնների և կինոթատրոնների գործունեության վրա ։ 1922 թվականի հունիսի 21-ից քաղվերահսկողության բաժինը գլխավորեց Բորիս Էտինգոֆը, իսկ 1923 թվականի մայիսի 1-ից նրան փոխարինեց Իվան Սուրտան ։
Հետագայում քաղվերահսկողության աշխատակիցները ղեկավարության դատին ներկայացրին գրական ստեղծագործությունների վերաբերյալ Գլավլիտի և Գլավռեպերտկոմի թույլատրական որոշումների չեղարկման մասին առաջարկություններ։ Մասնավորապես այս բաժնի առաջարկությամբ ՄՊՔՎ-ն որոշում ընդունեց բռնագրավել Բորիս Պիլնյակի «Մահացու հրապույր» պատմվածքների ժողովածուն, որը վրիպել էր գրաքննության աչքից ։