cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երիտասարդն ու մահը (բալետ)
Երաժշտություն
Բալետի ստեղծման ընթացքում կոկտոն փնտրում էր երաժշտության և ներկայացման փոխազդեցության նոր սկզբունքներ, որը կտարբերվեր ավանդական բալետց ։ Նա Պետիին իրավունք վերապահեց օգտագործել ցանկացած երաժշտություն։
Պետին ներկայացումը ստեծղեց “Ֆրենկին ու Ջոնին” ջազային հայտնի երգի զուգակցմամբ։ Պրեմիերայից առաջ Կոկտոն որոշեց, որ ներկայացումը պետք է ընթանա դասական երաժշտության զուգակցմամբ։ Արդյունքում, արդեն ավարտված ներկայացման համար ընտրվեց նոր երաժշտություն՝ Բախի “Պասսակալիան” : Ընդ որում, բալետի առանձնահատկությունն այն է, որ պարային շարժումները զուտ մեխանիկորեն են զուգակցված երաժշտությանը և վերջինիս հետ համահունչ չեն ։
Գոյություն ունի լեգենդ, ըստ որի պրեմիերայի ժամանակ բալետի հեղինակները հանկարծակի հասկացան, որ պարային ներկայացումը կարող է չտեղավորվել երաժշտության տևողության հետ և առաջարկեցին պարողներին շտապել։
Այս լեգենդը հերքվեց Պետիի կողմից։ Նա ասաց, որ «Պասսակալիայի» ընտրման պատճառներից մեկն էլ այն է եղել, որ նրա տևողությունը իդելականորեն համապատասխանել է ներկայացման տևողությամնը։
Սկզբում Կոկտոն առաջարկեց «Պասսակալիայի» հետ միաժամանակ օգտագործել Մոցարտի “Կախարդական ֆլեյտա” օպերայից մի հատված, սակայն այն չիրագործվեց ։
Դեկորացիաներ և հագուստներ
Բալետի ձևավորմամբ զբաղվեց Կոկտոն։ Հեղինակները հնարավորություն չունեին երկրորդ պատկերում գիշերային Փարիզի բարդ դեկորացիաների ստեղծման համար, այդ պատճառով նրանք օգտագործեցին արդեն իսկ պատրաստի դեկորացիաներ “Մարտեն Ռումանյակ” ֆիլմից ։
Երիտասարդի հագուստն իրենից ներկայացնում է պարողի փորձերի հագուստը։ Մահվան հագուստը պատրաստվեց Քրիստիան Բերարի էսքիզի հիման վրա ։
Ելիսեյան դաշտերի բալետ
Պրեմիերան կայացավ 1946 թվականի հունիսի 25-ին։
Բալետի ամերիկյան թատրոն
Պրեմիերան կայացավ 1951 թվականի ապրիլի 9-ին Մետրոպոլիտեն օպերայի բեմում։
Լա Սկալա
Պրեմիերան կայացավ 1955 թվականին։ Նոր ներկայացումը՝ 2006 թվականին։
Պետական փարիզյան օպերա
Պրեմիերան կայացավ 1990 թվականին։
Մարիինյան թատրոն
Պրեմիերան կայացավ 1998 թվականի մարտի 25-ին։
Մեծ թատրոն
Պրեմիերան կայացավ 2010 թվականի հունիսի 4-ին։
Փաստեր
Քանի որ բալետրի պարային շարժումները չեն համապատասխանում երաժշտությանը, պարողներից չի պահանջվում իրենց շարժումները համաժամանակացնել երաժշտության տակտերի հետ։ Սրան հասնելու համար սովորաբար պարերը սկզբում փորձում են առանց երաժշտության զուգակցման։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բալետ
Դին Հենդերսոն
Դին Հենդերսոն (Dean Henderson, ), անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Մանչեսթեր Յունայթեդից վարձավճարով հանդես է գալիս Շեֆիլդ Յունայթեդի կազմում։ Խաղում է դարպասապահի դիրքում ։
Մանչեսթեր Յունայթեդ
Ֆուտբոլիստի կարիերան Հենդերսոնը սկսել է Կարլայլ Յունայթեդում ։ 2011 թվականին՝ 14 տարեկան հասակում նա միացավ Մանչեսթեր Յունայթեդի ակադեմիային։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքեց 2015 թվականի օգոստոսին ։ 2016 թվականի հունվարի 12-ին Հենդերսոնը 1 ամսվա վարձավճարով միացավ Անգլիայի վեցերորդ դիվիզիոնում հանդես եկող Ստոկպորտ Կաունտիին ։ Իր դեբյուտը նշեց հունվարի 16-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Նանիտոն Բորոյի դեմ խաղում ։ Փետրվարի 22-ին Մանչեսթեր Յունայթեդը հետ կանչեց Հենդերսոնի վարձավճարը թիմի դարպասապահների վնասվածքների պատճառով։ Մարտին անգլիացին վերադարձավ Ստոկպորտ Կաունտի՝ այստեղ անցկացնելով ընդհանուր առմամբ 9 հանդիպում։
2016 թվականի օգոստոսի 31-ին Հենդերսոնը մինչև 2017 թվականի հունվարի սկիզբ վարձավճարով միացավ Գրիմսբի Թաունին ՝ դառնալով թիմի երկրորդ դարպասապահը ։ Իր դեբյուտը Լիգա Երկուում նշեց դեկտեմբերի 26-ին՝ Ակրինգտոն Սթենլիի դեմ խաղում  ։ Դեկտեմբերի 31-ին Գրիմսբին երկարաձգեց Հենդերսոնի վարձավճարը մինչև հունվարի վերջ ։ Հունվարի 25-ին անգլիացու վարձավճարը կրկին երկարաձգվեց մինչև մրցաշրջանի ավարտը  ։ Այնուամենայնիվ, Մանչեսթեր Յունայթեդի երրորդ դարպասապահ Ժոել Պերեյրայի վնասվածքից հետո, փետրվարի 3-ին Յունայթեդը հետ կանչեց Հենդերսոնին   ։ Գրիմսբի Թաունի կազմում Հենդերսոնը անցկացրեց 7 հանդիպում՝ 4 խաղում պահելով իր դարպասը անառիկ ։
2017 թվականի հուլիսի 10-ին Հենդերսոնը 1 տարվա վարձավճարով տեղափոխվեց Շրուսբերի Թաուն  ։ Իր դեբյուտը Անգլիայի երրորդ դիվիզիոնում նշեց օգոստոսի 5-ին՝ Նորթհեմպտոն Թաունի դեմ խաղում՝ այս խաղում պահելով իր դարպասը անառիկ  ։ 2018 թվականի մայիսի 27-ին Հենդերսոնը թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ Լիգա Մեկի փլեյ-օֆֆի եզրափակչի Ռոտերհեմ Յունայթեդի դեմ խաղում, սակայն Շրուսբերին պարտվեց 2-1 հաշվով  ։ 2017-18 մրցաշրջանում անգլիացին անցկացրեց 48 հանդիպում ՝ բաց թողնելով 39 գնդակ և ընդգրկվելով Լիգա Մեկի խորհրդանշական հավաքականում ։
2018 թվականի հունիսի 14-ին Հենդերսոնը 2 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ  ։ Հունիսի 18-ին նա վարձավճարով միացավ Շեֆիլդ Յունայթեդին   ։ Իր առաջին հանդիպումը Չեմպիոնշիպում անգլիացին անցկացրեց օգոստոսի 4-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Սուոնսի Սիթիի դեմ խաղում ։ 2018-19 մրցաշրջանում Հենդերսոնը անցկացրեց 46 հանդիպում ՝ 21 խաղում պահելով իր դարպասը անառիկ և օգնելով իր թիմին 2007 թվականից հետո առաջին անգամ տեղափոխվել Պրեմիեր Լիգա  ։ Նա ճանաչվեց Շեֆիլդ Յունայթեդի տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ և դարձավ Չեմպիոնշիպի լավագույն դարպասապահ ։
2019 թվականի հուլիսի 26-ին Հենդերսոնը երկարաձգեց իր պայմանագիրը Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ մինչև 2022 թվականը և վարձավճարով վերադարձավ Շեֆիլդ Յունայթեդ   ։ Իր դեբյուտը Պրեմիեր Լիգայում նշեց օգոստոսի 10-ին՝ Բորնմութի դեմ խաղում  ։
Միջազգային կարիերա
Հենդերսոնը ներկայացրել է Անգլիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում ։ 2017 թվականին նա մասնակցեց աշխարհի Մ20 առաջնությանը ՝ անցկացնելով միայն 1 հանդիպում։ Անգլիան հաղթեց առաջնությունը ՝ եզրափակչում 1-0 հաշվով պարտության մատնելով Վենեսուելային  ։ 2019 թվականին Հենդերսոնը մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը   ՝ անցկացնելով 2 հանդիպում, իսկ Անգլիան դուրս մնաց խմբային փուլից   ։
Անգլիայի ազգային հավաքական Հենդերսոնը առաջին անգամ հրավիրվեց 2019 թվականի հոկտեմբերի 8-ին՝ փոխարինելով վնասվածք ստացած Թոմ Հիթոնին Չեխիայի և Բուլղարիայի դեմ խաղերի համար , սակայն այս հանդիպումներում խաղադաշտ դուրս չեկավ  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի դեկտեմբերի 16-ի դրությամբ
Ակումբային
Շեֆիլդ Յունայթեդ
Միջազգային
Անգլիա Մ20
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սթոքպորտ Քաունթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գրիմսբի Թաունի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շրուսբերի Թաունի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շեֆիլդ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Բելայա Գորա (այլ կիրառումներ)
Բելայա Գորա, կարող է վերաբերել՝
Հարավաֆրիկյան ընձուղտ
Հարավաֆրիկյան ընձուղտ, երկսմբակավորների կարգի աֆրիկյան ընձուղտի տեսակ։ Տարածված են Հարավային Աֆրիկայի մի շարք պետություններում։
2010 թվականի տվյալներով Հարավային Աֆրիկայում ապրում են մոտ 12 000 հարավաֆրիկյան ընձուղտներ, իսկ գերության մեջ, այդ թվում նաև կենդանաբանական այգիներում և անասնապատական կենտրոններում՝ ավելի քան 45 առանձնյակներ ։
Տարածվածություն
Հարավաֆրիկյան ընձուղտները ապրում են միայն Աֆրիկա աշխարհամասի Հարավային հատվածում։ Նախկինում տարածված են եղել նաև Աֆրիկայի տարբեր հատվածներում, սակայն արտաքին վտանգների պատճառով ժամանակի ընթացքում նրանց թիվը նվազեց։
Այժմ ապրում են միայն Հարավային Բոտսվանայում, հարավային Զիմբաբվեում և հարավարևմտյան Մոզամբիկնում ։
Հարավաֆրիկյան ընձուղտները քիչ քանակությամբ նաև ապրում են Սվազիլենդում։
Ընձուղտների այս տեսակին պատկանող առանձնյակները նախընտրում են ապրել Հարավային Աֆրիկայի սավաննաներում, խոտհարքներում և ջունգլիներում։ Խոտակեր են, սնվում են խոտով, թփերով, ծառերի տերևներով և պտուղներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային Աֆրիկայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Բոտսվանայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Զիմբաբվեի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Մոզամբիկի կենդանական աշխարհ
Վաչագան Գրիգորյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Ճպուռն ու մրջյունը (մուլտֆիլմ, 1961)
«Ճպուռն ու մրջյունը» (Стрекоза и муравей), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված ռեժիսոր Նիկոլայ Ֆեոդորովի կողմից 1961 թվականին Իվան Կռիլովի համանուն առակի մոտիվներով։
Սյուժե
Էկրանին հայտնվում է մուլտֆիլմի վերնագիրը, Ճպուռը ցատկում է տառերի վրայով և պոկում «муравей» բառի Й տառը, բայց ջանասեր մրջյունն անմիջապես տառը վերադարձնում է իր տեղը։
Առավոտյան Ճպուռը դեռ քնած է տերևի վրա, իսկ ներքևում արդեն սլանում է Մրջյունի (միակն իր ցեղակիցների շարքում, որ հագուստով է) բեռնված բեռնատարը, որը բախվում է սարդոստայնին ու խճճվում նրա մեջ։ Չկարողանալով ազատել մեքենան՝ մրջյունն սկսում է ձեռքով քանդել անիվին խճճված սարդոստայնը։ Ճպուռն արթնանում է ցնցումից, որովհետև սարդոստայնն ամրանում էր այն բույսի ցողունին, որի տերևի վա քնած էր նա։ Ճպուռը Մրջյունին թույլ չի տալիս ազատել մեքենան՝ քաշելով սարդոստայնի մյուս ծայրից։ Այդ ընթացքում հավաքվում են ևս երեք բեռնատարներ, չորս վարորդ մրջյունները բոլոր չորս մեքենաների օգնությամբ քանդում են սարդոստայնը։ Ճպուռը բռունցքով սպառնում է անցնող մեքենաներին ու շարունակում քունը։
Տեսարանը փոխվում է, և ցուցադրվում է մրջնաբույնը, որտեղ չափահաս բոլոր մրջյուններն աշխատում են, իսկ փոքրերը գնում են դպրոց։ Աշխատանքային օրվա սկզբին երեք մրջյուններ մեխում են կարգախոսը, որով կոչ է արվում աշխատանքին ավելի շատ ժամանակ հատկացնել, քան զվարճանքներին։ Շարունակվում է մրջնաբնի շինարարությունը։
Ճպուռն արթնանում է, նախաճաշում հատապտղով ու ցողով և սկսում պարել այլ միջատների հետ։ Այդ ժամանակ մրջյունների աշխատանքը տալիս է իր առաջին արդյունքները. մրջյունների ընտանիքները տեղափոխվում են նոր բնակարաններ։ Դպրոցական մրջյունները սովորում են։ Իսկ Մրջյունը շարունակում է պարել։
Մրջյունները ձմռան համար հատապտուղներ են պահեստավորում։ Նրանց մի մասը հավաքում է հատապտուղները, դնում վագոնիկների մեջ, որ քաշում է շոգեքարշը։ Մյուս մասը մուրաբա է եփում, մի մրջյուն էլ փակում է կափարիչները բռունցքի հարվածով։ Ճպուռն իր ընկերների հետ խանգարում է նրանց։
Ցուցադրվում է, որ նույնիսկ Արևն է դժգոհ ճպուռի ու նրա ընկերների զվարճանքներից. Արևի ձեռքով ամպ է նետում նրանց գլխավերևը, և անձրև է տեղում։
Գրուշևկա (գյուղ, Գլիբոկայայի շրջան)
Գրուշևկա (Грушівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։
Ճպուռն ու մրջյունը (մուլտֆիլմ, 1961)
Սյուժե
Սկսում են ընկնել դեղին տերևները։ Ճպուռն արթնանում է, բայց հատապտուղներ այլևս չկան։ Եղանակը վատանում է, սկսում է ձյուն տեղալ։ Հեղինակն սկսում է կարդալ առակի եզրափակիչ տողերը ձմռան մասին։ Տերևի մեջ փաթաթված Ճպուռը գնում է մրջնաբնի մոտ։ Կարգախոսը արդեն փոխվել է և կոչ է անում գործն ավարտելուց հետո հանգիստ զվարճանալ։ Մրջնաբնում սկսվել է ձեռային կյանքը. երեխաները ձնեմարդ են պատրաստում, մի կին պաղպաղակ է վաճառում։ Ճպուռն այն նույն Մրջյունին խնդրում է օգնել իրեն, սակայն վերջինս նրան տալիս է ձյուն մաքրելու բահն ու ասում, որ գնա պարելու։
Գրուշևկա (գյուղ, Գլիբոկայայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Գրուշևկա գյուղում բնակվում էր 1 187 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ճպուռն ու մրջյունը (մուլտֆիլմ, 1961)
Վերաթողարկում
1980-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է տեսաերիզներով «ԽՍՀՄ Պետկինոյի վիդեոծրագրով» SECAM համակարգում։ 1990-ական թվականների սկզբից վերաթողարկվել է PAL համակարգով մուլտֆիլմերի տարբեր հավաքածուներում VHS տեսաերիզներով այլ ստուդիաների կողմից. 1990-ական թվականների կեսերին՝ Studio PRO Video խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի հավաքածուում, ավելի ուշ՝ «Союз» ստուդիայի կողմից։ 2000-ական թվականների առաջին կեսից մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS և DVD սկավառակներով «Союз» ստուդիայի կողմից «Сказки для малышей» հավաքածուում, ինչպես նաև «Սիրելի մուլտֆիլմերի ոսկե հավաքածու № 8» DVD հավաքածուում։
Արձագանքներ
Մի քանի մուլտֆիլմերում նորովի են ներկայացված նաև դասական առակները։ Մեր մուլտիպլիկացիան իր պատմության մեջ մեկ անգամ չէ, որ անդրադարձել է Կռիլովի «Ճպուռն ու մրջյունը» հայտնի առակին։ Բայց ռեժիսոր Ն. Ֆեոդորովի և նկարիչ Մ.Ռուդաչենկոյի հետաքրքիր մեկնաբանության շնորհիվ առակի հերոսները դարձել են կյանքի նկատմամբ երկու տարբեր վերաբերմունքների նկարված խորհրդանիշներ։ Անմտորեն «կյանքը վատնելու» և աշխատասիրության կոնֆլիկտն այս փոքր մուլտֆիլմում հնչում է յուրովի արդիական ու սուր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1961 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր մրջյունների մասին Կատեգորիա:Իվան Կռիլովի առակների էկրանավորումներ
Բելավինո (այլ կիրառումներ)
Բելավինո, կարող է վերաբերել՝
(7267) Վիկտորմին
(7267) Վիկտորմին (Victormeen), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1943 թվականի փետրվարի 23-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,353943 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5638 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1441 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1319,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,272904 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1943 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լիյսի Օտերմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Եգեյան արվեստ
Եգեյան մշակույթ, հանդիսանում էր Արևելքի և Հին Հունաստանի յուրատեսակ կապող օղակը։ Այն գոյություն է ունեցել Եգեյան ծովի կղզիներում (Կրետե) և նրա ափերին, մայրցամաքային Հունաստանում (Միկենի և Տիրինս քաղաքներ), Փոքր Ասիայի արևմտյան ափերին (Տրոյա քաղաք)։ Այդ հին մշակույթը ծաղկման շրջանն ապրեց մ․ թ․ ա․ 2–րդ հազարամյակում։
Եգեյացիները պատկանում են այն նույն ցեղին, որին պատկանում են նաև խեթերը՝ Փոքր Ասիայի հզոր պետության ստեղծողները։ Մ․ թ․ ա․ 3–րդ հազարամյակում պելասգները, հետագայում նաև հույն–աքքայացիները բնակություն հաստատեցին այս տարածքում։ Եգեյան արվեստը համարվում է հունական արվեստի նախատիպը և կապված է հնագույն Կնոսոս քաղաքի հետ։
Կնոսոս
Ճարտարապետության մեջ Կնոսոսը աչքի էր ընկնում պալատական շինություններով, որոնք ունեին տնտեսական հատվածներ։ Կային 1,5 կամ 2 հարկանի կառույցներ, որոնց պատերը զարդարված էին որմնանկարներով՝ տարբեր թեմատիկաներով, դրանք հիմնականում արտահայտում էին բուսական, կենդանական թեմաներ։ Ամենահայտնին «երեք աղջիկները» որմնանկարն է։
Եգեյան ճարտարապետությունը աչքի է ընկնում իր սյուներով, որոնք նեղանում են վերևից ներքև։
Միգեն
Այս քաղաքում հայտնաբերվել են շախտային դամբարաններ, որոնք կառուցվել են արանց ամրացնող նյութի։
Միկենի դարպասները՝ առյուծի դարպասները, զարդարված են էգ առյուծներով։
Եգեյան արվեստին են պատկանում նաև ոսկե դիմակները, որոնք կատարվում էին հանգուցյալի նմանությամբ, բայց ավելի համեստ էին քան եգիպտականները։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Արվեստի պատմություն Կատեգորիա:Հունական արվեստ
Ֆրունզե (գյուղ, Իգլինսկի շրջան)
Ֆրունզե (Фрунзе, Фрунзе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 159 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աուտիզմի ախտորոշման հարցազրույց (վերանայված)
Աուտիզմի ախտորոշման հարցազրույց (վերանայված) (ADI-R) համակարգված հարցազրույց, որն անցկացվում է աուտիզմ կամ Աուտիկ սպեկտրի խանգարում հնարավոր գնահատման ներկայացված անձանց ծնողների հետ։ Հարցազրույցը, որն օգտագործվել է հետազոտողների և բժիշկների կողմից տասնամյակներ շարունակ, կարող է կիրառվել առնվազն 18 ամսականը լրացած ցանկացած մարդու ախտորոշման նպատակով և չափում է փոխադարձ սոցիալական փոխազդեցությունների, հաղորդակցման և խոսքային վարքերը, վարքային կաղապարները ։
Հարցազրույցի բովանդակություն
Հարցազրույցի առաջին բաժնով գնահատվում է սոցիալական փոխազդեցությունների որակը և ներառում է հարցեր հույզերը արտահայտելու, հարմարավետություն առաջարկելու և որոնելու, սոցիալական ժպիտի և մյուս երեխաներին պատասխանելու (արձագանքելու) մասին։ Հաղորդակցական և խոսքային վարքի բաժինը բացահայտում է կարծրատիպային արտահայտությունները, դերանունների գործածումը և խոսքի սոցիալական կիրառումը։ Կարծրատիպային արտահայտությունները քիչ բառեր կամ հնչյուններ են, որոնք մարդն օգտագործում և կրկնում է ամենից հաճախ։ Սահմանափակ և կրկնվող վարքերի բաժնում ընդգրկված են հարցեր անսովոր կենտրոնացվածության, ձեռքի և մատների շարժումների և տարօրինակ զգայական հետաքրքրությունների վերաբերյալ ։ Եվ վերջապես, գնահատումը ներառում է հարցեր ինքնավնասող վարքի, ագրեսիայի և ավելորդ գործողությունների մասին, որոնք նպաստում են զարգացման ծրագրի մշակմանը ։
Հարցազրույցը սկսվում է ներածական հարցերով, որոնք տեղեկատվություն են հավաքում անձի վաղ զարգացման մասին։ Հաջորդ 41 հարցերը բացահայտում են խոսքային և ոչ խոսքային հաղորդակցումը։ 50-66 հարցերը սոցիալական զարգացման և խաղի մասին են։ Եվս 13 հարց կապված է հետաքրքրությունների և վարքերի հետ։ Վերջին 14 հարցերը «ընդհանուր վարքի» մասին են՝ ներառյալ հիշողությունը, շարժողական հմտությունները, լրացուցիչ ակտիվությունը և անհանգստությունները ։
Գնահատում
Հարցազրույցի ավարտից հետո հարցազրուցավարը հիմնավորում է յուրաքանչյուր հարցի միավորը՝ ելնելով ծնողի (խնամակալի) պատասխանների գնահատումից։
Ալգորիթմ
Հանրագումարային միավորը հաշվարկվում է հարցազրույցի բովանդակության յուրաքանչյուր բաժնի համար առանձին։ Ալգորիթմը կիրառելիս 3 միավորը հաշվարկվում է 2, իսկ 7, 8 և 9 միավորները՝ 0, քանի որ դրանք չեն նույնականացնում աուտիստիկ վարքը, հետևաբար չպետք է ավելացվեն վերջնական միավորին։ Ախտորոշման ալգորիթմը ստեղծելու համար հեղինակները հարցազրույցից ընտրել են այն հարցերը, որոնք ամենից սերտ են կապված մտավոր և հոգեկան հիվանդությունների ախտորոշման և վիճակագրական հաշվառման ձեռնարկի 5-րդ հրատակությունով (DSM-V) նախատեսված աուտիկ սպեկտրի խանգարում կամ ՀՄԴ-10-ով աուտիզմ ախտորոշման հետ ։ Աուտիզմի ախտորոշումը հաստատվում է, երբ բոլոր երեք վարքային ոլորտներից ստացված միավորները գերազանցում են նշված նվազագույն շեմը ։ Այդ շեմային միավորները սահմանվել են՝ օգտագործելով երկար տարիների ինտենսիվ հետազոտությունների տվյալները։
Դասընթացներ
Աուտիկ սպեկտրի խանգարման և հարցազրույցի մասին ընդգրկուն դասընթացների և գիտելիքների կարիք կա և՛ հարցազրույցն անցկացնելու, և՛ գնահատելու համար ։ Դասընթացը սովորաբար 2 և ավելի ամիս է տևում՝ կախված մարդու կլինիկական փորձից և հարցազրույց վարելու հմտություններից ։ Դասընթացները տարբեր են՝ կախված նրանից, թե հարցազրույցը կլինիկական, թե հետազոտական նպատակներով է իրականացվելու։ Գործիքը կլինիկական նպատակով օգտագործելու համար անցկացման և միավորների հաշվարկի ուսուցման տեսանյութեր և աշխատանքային սեմինարներ կան։ Արևմտյան հոգեբանական ծառայությունների (WPS) առաջարկած տեսադասընթացի փաթեթը հարցազրույցի կիրառման կլինիկական լիարժեք դասընթաց է ։ Հետազոտողներից պահանջվում է հատուկ հետազոտական դասընթաց անցնել և հաստատել իրենց համապատասխանությունը՝ հարցազրույցը հետազոտական նապատակներով կիրառմանը ։ Ամենակիրառական պրակտիկան հարցազրույցի հեղինակների կամ նրանց գործընկերների կողմից անցկացվող անհատական դասընթացին մասնակցելն է և նրանց կողմից հետազոտության հուսալիության գնահատում ստանալը։ Հետազոտական դասընթացի մասին տեղեկատվությունը՝ ներառյալ ժամանակի և վայրի մասին տվյալները, կարելի է գտնել Աուտիզմի և ուղեղի զարգացման կենտրոնի (CADB) կայքում։
Պատմություն
Աուտիզմի ախտորոշման հարցազրույցը (վերանայված) ստեղծվել է գրվել է Մայքլ Ռութերի, Էն Լեկաուտերի և Կատրին Լորդի կողմից։ Այն հրատարակվել է Արևմտյան հոգեբանական ծառայությունների կողմից 2003 թվականին։ Հարցազրույցի առաջին տարբերակը, որը գրվել է 1989 թվականին, առավելապես կիրառվում էր հետազոտական նպատակներով։ Հարցարանը մշակվել է աուտիզմի ախտորոշման ոլորտի 4 առաջատար զարգացումներին ի պատասխան, որոնք բխում էին նոր ախտորոշիչ գործիք ստեղծելու պահանջից։ Այդ զարգացումները ներառում էին ախտորոշման չափանիշների բարելավում, աուտիզմի և վաղ տարիքում ի հայտ եկող զարգացման այլ խանգարումների տարբերակված գնահատման և հոգեբանական ստանդարտացված ախտորոշիչ գործիքների մշակում ։ Հարցազրույցի սկզբնական տարբերակը կարող էր օգտագործվել առնվազն 5 կենսաբանական տարիքի և առնվազն 2 հոգեբանական տարիքի, բայց աուտիկ սպեկտրի խանգարումը սովորաբար այդ տարիքից ավելի վաղ է ախտորոշվում։ Այս բացահայտումը Ռութերին, Լեկուտերին և Լորդին թույլ տվեց վերանայել հարցազրույցը 1994 թվականին, որպեսզի այն հնարավոր լինի օգտագործել առնվազն 18 ամսական հոգեբանական տարիք ունեցող անձանց հիմնավոր ախտորոշում իրականացնելու համար։ Սա հնարավորություն կտար բժիշկներին (կիրառողներին) հարցազրույցն օգտագործել աուտիզմը վաղ մանկության տարիքում ծագող զարգացման այլ խանգարումներից տարբերակելու համար։ Հարցերի վերանայումը հեղինակներին ստիպեց վերանայել նաև գնահատման ալգորիթմը և շեմային միավորները, քանի որ որոշ բաժիններում նոր հարցեր էն ավելացվել ։
Հուսալիություն
Աուտիզմի ախտորոշման հարցազրույցի սկզբնական տարբերակի այն հարցերը, որոնք հետազոտության արդյունքում գնահատվեցին որպես անհուսալի կամ անընդունելի, հարցազրույցի վերանայման ժամանակ հանվեցին ։ Վերանայված հարցազրույցը ևս խստորեն փորձարկվել է հուսալիության և հավաստիության տեսանկյունից՝ միջգնահատային հուսալիության, թեստավորում-վերաթեստավորում հուսալիության և ներքին հավաստիության թեստերի միջոցով ։ Այս հետազոտության արդյունքները հանգեցրին հարցազրույցի վերանայված տարբերակի ընդունման ինչպես հետազոտողների, այնպես էլ բժիշկների կողմից։ Հարցազրույցը հաճախ գործածվում է այլ՝ փոխլրացնող գործիքների հետ, աուտիզմի ախտորոշումը հիմնավորելու համար։
Հեղինակները հրապարակել են հոգեշարժողական տվյալները, որոնք կապված են հարցազրույցի հուսալիության և հավաստիության հետ։ Ե՛վ միջգնահատային հուսալիությունը, և՛ ներքին կայունությունը բարձր են հարցազրույցում դիտարկվող բոլոր վարքային ոլորտների համար։ Հաստատված է նաև, որ հարցարանը համարժեք հուսալիություն է ցուցաբերում ժամանակի ընթացքում։ Աուտիզմ և զարգացման այլ խանգարումներ ունեցող երեխաների ծնողների հետ անցկացված հարցազրույցի տվյալների համեմատական հետազոտությունը ցույց տվեց, որ հարցազրույցի առանձին հարցեր փոքր-ինչ ավելի հավաստի են աուտիզմը մտավոր հետամնացությունից տարբերելու համար, քան ողջ ալգորիթմն ընդհանուր վերցրած։ Այնուամենայնիվ, հետագա ուսումնասիրությունները հանգեցրին հարցազրույցի ալգորիթմի համընդհանուր ընդունման ։
Փոխկապակցված գործիքներ
Սոցիալական հաղորդակցման հարցարանը (SCQ) կարճ, 40 հարցից բաղկացած, այո/ոչ պատասխաններ պահանջող հարցարան էր, որը լրացվում է ծնողների կողմից և վերաբերում է երեխաների վարքին։ Այն աուտիզմի ախտորոշման հարցազրույցին (վերանայված) զուգահեռ բովանդակություն ունը և կիրառվում է արագ վերլուծության համար՝ որոշելու, արդյոք անհրաժեշտություն կա հարցազրույցի լիարժեք տարբերակի անցկացման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աուտիզմ
Ջուզեպպե Կապպելետի
Ջուզեպպե Կապպելետի, իտալացի քահանա, հայագետ։
Կենսագրություն
Ջուզեպպե Կապպելետին ծնվել է 1810 թվականին Վենետիկում։ Սովորել է Վենետիկի հոգևոր վարժարանում։ Հայերենի մեջ հմտացել է ուսումառության շրջանում՝ Մանվել Ջախջախյանի «Հայ–իտալերեն բառարանի» օգնությամբ։ Կապպելետիը լատիներեն է թարգմանել Ներսես Շնորհալու «Թուղթ ընդհանրական» բարոյախրատական ուղերձը (1829) և արձակ գործերից (հ. 1–2, 1833, ձոնել է Պիոս Թ պապին), Եղիշեի «Վասն Վարդանանց և Հայոց պատերազմի» (1840), Մովսես Խորենացու «Պատմություն Հայոց» (1841) երկերը։ Արժեքավոր է նրա «Հայաստան» (իտալ., հ. 1–3, 1841–42) եռահատոր աշխատությունը՝ Հայաստանի և հայոց պատմության մասին։ Այս գրքի առաջին էջում Կապպելետին իրեն անվանում է Մխիթարյան հայկական ճեմարանի անդամ։
1877 թվականին լույս է տեսել Կապպելետիի ծավալուն մենագրությունը՝ նվիրված Սբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությանը։
Ջուզեպպե Կապպելետին մահացել է 1876 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի հայագետներ
Մանկություն չունեցող մարդիկ
Մանկություն չունեցող մարդիկ (արևմտահայերեն Մանկութիւն Չունեցող Մարդիկ) (1955), սփյուռքահայ գրող Անդրանիկ Ծառուկյանի ինքնակենսագրական վեպը։ Սփյուռքահայ գրականության ամենահանրածանոթ գրքերից և Ծառուկյանի ամենահայտնի գործը։ Արժանացել է բազմաթիվ վերահրատարակությունների սփյուռքի զանազան գաղութներում և Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1996 վեպեր Կատեգորիա:Ինքնակենսագրություններ
Ֆարադեյի գլան
Ֆարադեյի գլան (Մայքլ Ֆարադեյի անունով), սնամեջ բաժականման հաղորդիչ։
Ֆարադեյը փորձով ցույց է տվել, որ այդպիսի հաղորդիչի ներսում էլեկտրական դաշտը բացակայում է՝ անկախ հաղորդիչի լիցքից և արտաքին էլեկտրական դաշտից։ Ֆարադեյի գլանի ներսում տեղավորված չափիչ սարքերը պաշտպանված են արտաքին էլեկտրական և մագնիսական (եթե գլանը երկաթյա է) դաշտերի ազդեցությունից։ Եթե Ֆարադեյի գլանի ներքին մակերևույթի վրա ինչ-որ կերպ էլեկտրական լիցքեր են հայտնվում, ապա դրանք անցնում են գլանի արտաքին մակերևույթ, լիցքերի մեծությունը կարելի է չափել՝ Ֆարադեյի գլանը միացնելով էլեկտրաչափին կամ գալվանաչափին։
Սարքի այս հատկությունից էլ հենց օգտվում են լիցքավորված մասնիկների արագացման ու ցրման, երկրորդային էլեկտրոնային և իոնային էմիսիայի հետազոտման փորձերում։
Կատեգորիա:Արագաչափերի ֆիզիկա Կատեգորիա:Գործիքներ Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Բելի Յար (այլ կիրառումներ)
Բելի Յար, կարող է վերաբերել՝
Կամալա Ներու
Կամալա Ներու (कमला नेहरू, ի ծնե՝ Կաուլ, ), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի ժողովրդա-ազատագրական շարժման գործիչ։ Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամ։
Ջավահառլալ Ներուի կինը, Ինդիրա Գանդիի մայրը։
Կենսագրություն
Կամալա Կաուլը ծնվել է 1899 թվականի օգոստոսի 1-ին Դելիում, Բրիտանական Հնդկաստան՝ Ռաջպատի և Ջավահառլալ Կաուլի ընտանիքում։ Կամալալն ունեցել է երկու եղբայր՝ Չանդ Բահադուր Կաուլ և Կայլաս Նատ Կաուլ, և քույր՝ Սվարուպ Կատջու ։ Կամալայի կրթությունն անցկացվել է տանը՝ ուսուցիչների վերահսկողության ներքո։ 1916 թվականի փետրվարի 8-ին, հինդուիստական տոնի օրը, որը նշանավորում է գարնան սկիզբը, 17-ամյա Կամալա Կաուլը ամուսնացել է Ջավահառլալ Ներուի հետ, որը նրանից տարիքով 9 տարի մեծ էր։ Հարսանիքից մեկ տարի անց, 1917 թվականի նոյեմբերի 19-ին, նրանք ունեցել են միակ դստերը, որին անվանել են Ինդիրա։ 1926 թվականի նոյեմբերին Կամալան ունեցել է որդի, որն ապրել է ընդամենը մեկ շաբաթ ։
Կամալա Ներուն մահացել է 1936 թվականի փետրվարի 28-ին Լոզանում, Շվեյցարիա՝ երկար հիվանդությունից հետո՝ 36 տարեկան հասակում ։
Ալիջուղ
Ալիջուղ, գյուղ (ձմեռանոց) Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Օլթիի գավառում։ Գտնվում էր Օլթի քաղաքից 26 կմ հյուսիս-արևելք՝ Օլթի գետի աջ կողմում՝ անտառապատ բարձրավանդակում։
Կամալա Ներու
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Ալիջուղ
Բնակչություն
1920 թվականին ուներ 15 տուն քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լուսաձոր)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Լուսաձոր գյուղում ։
Ջոնահ Փերեթի
'''Ջոնահ Հ. Փերեթի''' (Jonah Peretti, ), ինտերնետ ձեռնարկատեր, «BuzzFeed»-ի համահիմնադիր և գործադիր տնօրեն, «The Huffington Post»-ի համահիմնադիր և «Reblog» նախագծի շրջանակներում ռեբլոգինգի մշակող ։
Կրթություն և վաղ կարիերա
Փերեթին ծնվել և մեծացել է Կալիֆոռնիայի Օքլենդ քաղաքում ։ Նրա հայրը՝ քրեական գործերով փաստաբան և նկարիչ է՝ իտալական և անգլիական ծագումով, իսկ մայրը դպրոցի ուսուցչուհի է՝ հրեական ծագումով։ Նրա խորթ մայրը աֆրոամերիկուհի էր ։ Ջոնահ Փերետին սովորել է Օքլենդի նախադպրոցում, որին հաջորդել է Կալիֆոռնիայի համալսարանը Սանտա Քրուզում, որտեղ 1996 թվականին ավարտել է բնապահպանական գիտությունների բաժինը ։ 1990-ականների կեսերին համակարգչային գիտության դասեր է տվել Նոր Օռլեանի Իսիդոր Նյումենի դպրոցում ։ Ավարտել է MIT Media Lab-ի ասպիրանտուրան ։
MIT-ում սովորելու տարիներին Nike-ի հետ նամակագրությունը, որում խնդրում էր տպել "sweatshop" գրվածքը կոշիկների վրա, դարձել է վիրուսային ։
Կարիերա
2005 թվականին Փերեթին Նյու Յորքի «Eyebeam»-ում անցկացրել է «Վարակիչ ԶԼՄ-ներ» ցուցադրությունը, որտեղ էլ 2001 թվականից 2006 թվականներին աշխատել է որպես «R&D Lab»-ի տնօրեն ։ Այս ընթացքում Փերեթին մշակել է «ցանցի աշխատանքի մեջ ձանձրացող» հայեցակարգը, որը, նրա կարծիքով, ավելի մեծ է, քան որոշ խոշոր հեռուստատեսային ցանցերի լսարաններ ։
2006 թվականի նոյեմբերին Փերեթին հիմնեց «BuzzFeed»-ի «Ինտերնետ հանրաճանաչության մրցույթ» կայքը։ “The Huffington Post”-ից հեռանալուց հետո Փերեթին սկսեց աշխատել “BuzzFeed”-ում լրիվ դրույքով ։ Թեև ի սկզբանե կայքը հայտնի էր ինտերնետ մեմերի և ցանկի համադրությամբ, այն առաջինը հայտնեց, որ Ջոն Մաքքեյնը կաջակցի Միթ Ռոմնիին 2012 թվականի Հանրապետական նախընտրական փուլում ։ Կայքը շարունակում է աճել՝ հաջորդ տարիներ գրավելով ավելի քան 35 մլն դոլար ֆինանսավորում ներդրողներից։ 2014 թվականի օգոստոսին կայքը ևս 50 մլն դոլար է ստացել «Andreessen Horowitz» ընկերությունից, ինչը նախորդ ներդրումների կրկնապատիկն էր ։ Կայքը “Andreessen Horowitz”-ի կողմից գնահատվել է 850 մլն դոլար ։
2019 թվականին Փերեթին հայտարարել է, որ «BuzzFeed»-ը 15 տոկոսով կկրճատի իր աշխատուժի ընդհանուր քանակը։ Նա ասել է, որ ցանկանում է կրճատել ծախսերը՝ առանց լրացուցիչ դրամահավաքի դիմելու ։ Իսկ նրա մնացած աշխատուժը միավորվել է, և նրանց առաջին հաջող պայքարը տեղի է ունեցել դուրս մնացած աշխատակիցների համար, երբ նրանք ստացել են վճարովի արձակուրդ ։
2021 թվականին ընկերության վիրտուալ ժողովում Փերեթին, որպես «BuzzFeed»-ի գործադիր տնօրեն, աշխատանքից ազատել «The HuffingtonPost»-ի 47 աշխատակիցներին վիճելի եղանակով՝ դուրս մնացած աշխատակիցներին ուղարկելով վիրտուալ հանդիպման գաղտնաբառ՝ «spr!ngisH3r3»:
«The HuffPostUnion»-ը, որը կապված է Ամերիկայի արևելքի գրողների գիլդիային, հայտարարության մեջ ասում է, որ կրճատումները ազդել են նրա 33 անդամների վրա՝ տեղական միության գրեթե մեկ երրորդին։ «Մենք կործանված և վրդովված ենք, հատկապես համաճարակից և տնից աշխատելուց հետո»,– ասվում է հայտարարության մեջ ։
Անձնական կյանք
Ջոնահ Փերեթին կատակերգու, դերասանուհի և գրող Չելսի Փերեթիի ավագ եղբայրն է ։ Փերեթին ամուսնացած է բլոգեր Անդրեա Հարների հետ, ում հետ ունի երկվորյակ որդիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Եղիկյան
Եղիկյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
(52) Եվրոպա
Եվրոպա աստերոիդը պատկանում է Հիգեայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի հիմնական գոտու բոլոր աստերոիդների մոտ 1%-ը։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,06 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,22 ա. մ.-ի վրա, ուղեծրերի թեքումը ընկած է 4,2 - 5,8° միջակայքում, իսկ էքսցենտրիսիտետի սահամններն են՝ 0,109 - 0,163։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Եղիշե Պահլավունի
Եղիշե Պահլավունի, Հայ հեղափոխական մարտիկ, վաշտապետ, ֆիդայի, Բաքվի հայոց գումարտակի հրամանատար։
Կենսագրություն
Եղիշե Պահլավունին ծնվել է 1884 թվականի օգոստոսի 1-ին, Երևանի նահանգի, Սուրմալույի գավառի, Իգդիր քաղաքում։ Նա Մկրտիչ Պահլավունու (1841-1918) և Ծովինար Թադևոսի Կամսարականի (1845-1939, Երևան) նահապետական և բազմանդամ ընտանիքի 12-րդ զավակն է։ Իգդիրում է եղել Մկրտիչ Պահլավունու ավագ եղբայրը՝ Եղիշեն (որի անունն էլ կրում է հայդուկը), ապա նաև Արսենը, Մուշեղը, Գրիգորը, Մելիտոսը, Վահանը, Հակոբը և Նիկողոսը։ Նրանց տան ուսուցիչն է եղել Սարգիս Գնունին։
Պահլավունիների ընտանիքը ունեցել է կալվածքներ Բարդողյան լեռնաշղթայից դեպի հարավ ընկած Կոգովիտ գավառում՝ Մոլլա Ղամար, Գյուլլիջա և Աբասգյոլ գյուղերը։
Մասնակցությունը ֆիդայական կռիվներին
Միացել է ֆիդայական շարժմանը, գործակցել է Անդրանիկի, Ռոստոմի և Սեպուհի հետ։ Սուրմալուի գավառի դեպքերում կարևոր դեր է ունեցել որպես Անդրանիկի և Իշխան Հովսեփ Արղությանի կամավորական գնդերի մարտիկ։ 1918 թվականի ամռանն ու աշնանը եղել է Գանձակի և Բաքվի հայության ինքնապաշտպանության ղեկավարներից իբրև Բաքվի հայոց զորային 20-րդ գումարտակի հրամանատար։
Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Եղիշե Պահլավունի մնացել է հայրենիքում։ Սակայն նախկին դաշնակցականների դեմ հալածանքների ժամանակ երեք անգամ ձերբակալվել է և վաղեմի բարեկամ, հայտնի համայնավար գործիչ Գայի երաշխավորությամբ ազատ արձակվել և ապաստանել Պարսկաստանում։
Մահը
«Ալիք» օրաթերթի 1961 թվականի փետրվարի 4-ի համարի առաջին էջում հրատարակված մահազդով ՀՅԴ Բյուրոն, Թեհրանի և շրջանի ընկերները, «Ալիք»-ի խմբագրությունը և հրատարակչական մարմինը գուժում էին հետևյալը՝ "«Այսու յայտնում ենք ընկերներին, բարեկամներին եւ ծանօթներին, որ ուրբաթ, Փետրւար 3-ին, երեկոյեան ժ. 5.1/2-ին երկարատեւ հիւանդութիւնից յետոյ իր մահկանացուն կնքեց Հ.Յ. Դաշնակցութեան մարտական սերնդի լաւագոյն ներկայացուցիչներից, վեթերան՝ ընկ. Եղիշէ Պահլաւունին» ։"
2 օր անց՝ երկուշաբթի օրը, փետրվարի 6-ին, առավոտյան ժամը 9-ին, Եղիշե Պահլավունու դին, «Ալիք»-ի շենքից փոխադրվում է Դուլաբի գերեզմանատուն և ամփոփվում ՀՅԴ պանթեոնում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պահլավունիներ Կատեգորիա:Հեղափոխական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ
Ժան Անույ
Ժան Անույ (Jean Anouilh, ), ֆրանսիացի թատերագիր, սցենարիստ, 20-րդ դարի ֆրանսիական գրականության ականավոր գործիչ, որի գրական կարիերան ձգվել է հինգ տասնամյակ։ Չնայած նրա պիեսների ժանրերը բազմազան են (տեղավորվում են ողբերգությունից մինչև աբսուրդային ֆարսի միջակայքում), սակայն նրա ամենաճանաչված երկը Սոփոկլեսի «Անտիգոնե» ողբերգության վերամշակումն է, որը գրվել ու Փարիզում բեմադրվել է 1943 թվականին և ընկալվել է որպես բռնությանը չենթարկվելու, մարշալ Պետենի գլխավորած կոլաբորացիոնիստական կառավարությանն ընդդիմանալու կոչ։
Անույը հետպատերազմական ժամանակների ֆրանսիացի ամենաբեղմնավոր գրողներից մեկն է։ Նրա երկերի մեծ մասում արծարծվում է բարոյական կոմպրոմիսների աշխարհում սեփական դիրքորոշումը պահպանելու և առաջ տանելու գաղափարը։ Անույի պիեսները նվազ փորձարարական են, քան իր ժամանակակից թատերագիրներից շատերինը, ունեն հստակ դիպաշար (սյուժե), փայլուն երկխոսություններ ։ Նրա թատերգություններից «Արտույտը» թարգմանվել է հայերեն։
Ժան Անույը հեղինակել է նաև կինոսցենարներ, որոնց հիման վրա նկարահանված ֆիլմերից հիշարժան են հատկապես «Մսյե Վինսենտը» (1947), «Մանուկ Մոլիերը» (1959), «Թանկագին Կարոլինան», «Գիշերվա ասպետը» (1964)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
(7268) Չիգորին
(7268) Չիգորին (Chigorin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1972 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,264273 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8397 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6889 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1244,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289275 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,51° անկյուն։
Բելիվցի (այլ կիրառումներ)
Բելիվցի, կարող է վերաբերել՝
Ֆրունզե (գյուղ, Տույմազինսկի շրջան)
Ֆրունզե (Фрунзе, Фрунзе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 215 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բելկինո (այլ կիրառումներ)
Բելկինո, կարող է վերաբերել՝
Արունա Լամա
Արունա Լամա (अरुणा लामा), ), նեպալական երաժշտության հռչակավոր երգիչներից։ Առավել հայտնի է որպես «Սարերի սոխակ»։ Կատարել է նեպալական հարյուրավոր երգեր, այդ թվում՝ նեպալական կինոյի համար և անջնջելի հետք է թողել որպես նեպալական երաժշտության լավագույն կատարողներից մեկը։
Կենսագրություն
Արունա Լաման ծնվել է 1945 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ղում Պահարում, Դարջիլինգ, Բրիտանական Հնդկաստան, նեպալցի՝ Սարյա Բահադուր Լամա և Սանմայա Լամայի ընտանիքում ։ Նրա մորեղբայրը՝ Ս. Լաման, Արունային ոգեշնչել է երգել 7 տարեկանից։ 11 տարեկան հասակում Արունան հաղթել է երաժշտական մրցույթում, որը կազմակերպվել էր Գորխա Դուխա Նիվարակ Սամմելանի (GDNS) կողմից՝ 1956 թվականին, և այնուհետև էլ երբեք հետ չի ընկրկել։ Ամբեր Գուրունգը, նեպալական երաժշտության հետևորդներից մեկը, նրան երգել է սովորեցրել 1958 թվականից։ Արունա Լաման ուսում է ստացել Մունգպուի հիմնական դպրոցում, Ջալպահար, և Սբ. Թերեզայի դպրոցում, Դարջիլինգ։ Արվեստի մագիստրոսի որակավորում է ստացել Դարջիլինգի պետական քոլեջում։ 1963 թվականին Արունա Լաման ամուսնացել է նեպալցի երաժիշտ Սարան Պրադհանի հետ։ 1974 թվականին ամուսինը մահացել է, և նա մնացել է իր երկու երեխաների՝ Սապնա (Պրադհան) Թապայի և Սուպրիթ Ռաջ Պրադհանի հետ։ Նա ջանասիրաբար աշխատել է երեխաներին մեծացնելու համար, Սբ Ալֆոնսոյի դպրոցում աշխատել է որպես ուսուցչի օգնական (1965) և, վերջապես, աշխատանք է գտել Դարջիլինգի՝ Կաստաների և ցեղերի բարեկեցության պլանավորման գրասենյակում, որտեղ աշխատել է մինչև 1998 թվականը։ Չնայած կյանքի բոլոր դժվարություններին շարունակել է երգել մինչև իր վերջին շունչը ։
Երաժշտություն
Արունա Լաման աշխատել է բազմաթիվ անվանի կոմպոզիտորների, հատկապես՝ Ամբեր Գուրունգի, Կարմա Յոնզոնի, Գոպալ Յոնզոնի, Շանթի Թաթալի, Նարայան Գոպալի, Մանի Քամալ Չեթթրիի և Դիբյա Խալինգի հետ։ Նրա առաջին երգը գրվել է Ամբեր Գուրունգի բառերի հիման վրա՝ Բհուպի Շերչանի կողմից՝ 1961 թվականին։ Նրա դասական հիթերից են՝ «Eh Kancha Malai Sunko Tara»-ն, «Phool Lai Sodhey»-ը, «Pohor Saal Khusi Phatda»-ն, «Hera Na Hera Kancha»-ն, «Laharey Bara Ghumauney Chautari»-ը, «Eklai Basda»-ը և «Nepali Gaurav Garchau Afnaipanma»-ն։ Նա նաև երգել է մի շարք նեպալական ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Մաիթիգարը», «Պարալ Կո Աագոն» և «Կանչին», այս կինոնկարների երգերը հիշվում են նույնիսկ այսօր։
Մրցանակներ
Արունա Լաման բազմաթիվ մրցանակների է արժանացել ինչպես Նեպալում, այնպես էլ Հնդկաստանում իր երգերի և նեպալական երաժշտության մեջ ունեցած ավանդի համար։ Այդ մրցանակներից են՝ Սանգիտ Պուրասկարը (1966), Սուր Սրինգար Սամմելան Պուրասկարը (1966), Միտրասեն Պուրասկարը (Assam Nepali Sahitya / Sanskritik Parishad 1975), Դիշարի Պուրասկարը (Կալկաթա 1980), Բհանու Ակադեմիայի Պուրասկարը (Դարջիլինգ 1982) և այլն...
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նեպալցի երգիչներ
Պոպուլյացիոն գենետիկա
Պոպուլյացիոն գենետիկա կամ պոպուլյացիաների գենետիկա, գենետիկայի մի բաժին, որը ուսումնասիրում է ալլելների բաշխման հաճախականությունը և դրանց փոփոխությունները էվոլյուցիայի շարժիչ ուժերի՝ մուտագենեզի, բնական ընտրության, գեների դրեյֆի, գաղթի գործընթացների ազդեցության տակ։ Այն նաև ուշադրություն է դարձնում ենթապոպուլյացիոն կառուցվածքին և պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքին։ Պոպուլյացիոն գենետիկան փորձում է բացատրել հարմարվողականությունն (ադապտացիան) ու մասնագիտացումը և հանդիսանում է էվոլյուցիայի սինթետիկ տեսության հիմնական բաղադրիչներից մեկը։ Պոպուլյացիոն գենետիկայի ձևավորման վրա առավել մեծ ազդեցություն են ունեցել Սյուել Ռայթը (անգլ. Sewell Wright), Ռոնալդ Ֆիշերը (անգլ. Ronald Fisher), Ջոն Հոլդեյնը (անգլ. John Haldane) և Սերգեյ Չետվերիկովը, իսկ Գոդֆրի Հարդին (անգլ. Godfrey Harold Hardy) և Վիլհելմ Վայնբերգը ձևակերպել են վճռորոշ օրինաչափությունները, որոնք որոշում են ալլելների հաճախականությունները պոպուլյացիաներում։
Կիրառման ոլորտ և տեսական մաս
Հնարավոր է էվոլյուցիայի ժամանակակից սինթետիկ տեսության առավել նշանակի ֆորմալ նվաճումն է հանդիսանում պոպուլյացիոն գենետիկայի մաթեմատիկական հիմքերի ձևավորումը։ Որոշ հեղինակներ անգամ գտնում են, որ պոպուլյացիաների դինամիկայի մաթեմատիկական բացատրությունը էվոլյուցիայի սինթետիկ տեսության հիմքն է։
Ռիչարդ Լևոնտինը ձևակերպել է պոպուլյացիոն գենետիկայի տեսական խնդիրները։ Նա ներկայացրել է տեսական գենետիկայի 2 ոլորտ` գենետիկական և ֆենոտիպային։ Պոպուլյացիոն գենետիկայի ավարտված տեսության հիմնական նպատակը օրենքների հավաքածուի ձևակերպումն է, որոնք կարտահայտեն (G1) գենոտիպային հավաքածուից անցումը հնարավոր ֆենոտիպերի (P1) սերիային` հաշվի առնելով բնական ընտրության ազդեցությունը, ինչպես նաև օրենքների այն հավաքածուն, որը թույլ կտար ֆենոտիպերի (P2) հավաքածուին բնութագրել աստացված պոպուլյացիայում ներկայացված (G2) գենոտիպը։ Եվ քանի որ մենդելեևի գենետիկան կարող է կանխագուշակել գենոտիպերի հաջորդ սերունդը ըստ ֆենոտիպերի հավաքածուի, շղթան փակվում է։ Ահա այս ձևափոխության սխեմատիկ պատկերը. (Ըստ Lewontin 1974, p. 12). Անգամ մի կողմ դնելով այն պահը, որ դասական աշխատանքների ընթացքում ժառանգության ուսումնասիրման և մոլեկուլյար գենետիակական հետազոտությունների մակարդակով հայտնաբերվել են մենդելեևի ժառանգականությունից բազում շեղումներ, ապա դա հսկայական խնդիր է։
T1-ը ներկայացնում է գենետիկական և էպիգենետիակական օրենքներ, գործառնական կենսաբանության կամ զարգացման կենսաբանության տեսակետներ, որոնք բնութագրում են գենոտիպից ֆենոտիպին անցումը։ Նշանակենք այն որպես «գենոտիպ-ֆենոտիպ արտացոլում»։ T2-ը բնական ընտրության գործունեության հետ կապված փոփոխություններն են T3-ը էներգետիկ կապերն են որոնք որոշում են գենոտիպերը ընտրված ֆենոտիպերի հիման վրա, և վերջապես T4-ը մենդելեևի գենետիկայի օրինաչափությունները։ Գործնականորեն կա էվոլյուցիոն տեսության 2 ճյուղ, որոնք գոյություն ունեն իրար զուգահեռ՝ ավանդական պոպուլյացիոն գենետիկա, որը գործողությունն է իրականացնում գենոտիպի հավաքածուների հետ, և կենսամետրիկ տեսություն, որը գործողություններ է իրականացնում ուսումնասիրվող օբյեկտների ֆենոտիպային հավաքածուների հետ, որոնք օգտագործվում են կենդանիների և բույսերի ընտրասերման ժամանակ։ Համակարգի որոշակի մասը՝ ֆենոտիպից անցումը գենոտիպին, որպես կանոն, կորում է։ Դա հանգեցնում է նրան, որ համակարգի որոշ մոտեցումների կողմից բնութագրվող փոփոխականությունը, բնորոշվում է որպես կայուն կամ հաստատուն, այլ մոտեցումնեի կամ մեթոդների օգտագործման պայմաններում բնութագրվում է որպես էվոլյուցիոն օրինաչափորեն փոփոխվող։ Հետևաբար որևէ համապատասխան պոպուլյացիոն հետազոտության իրականացման համար անհրաժեշտ է ունենալ որոշակի գիտելիքներ ուսումնասիրվող համակարգի վերաբերյալ։ Մասնավորապես, եթե ֆենոտիպը ամբողջությամբ որոշվում է գենոտիպով (օրինակ՝ մանգաղաձև-բջջային անեմիա) կամ ուսումնասիրման ժամանակահատվածը շատ փոքր է, ապա դուրս բերված ցուցանիշները կարող են դիտվել որպես հաստատուն, սակայն շատ դեպքերում դա ոչ կոռեկտ է։
Հայտնի պոպուլյացիոն գենետիկներ
Ֆունդամենտալ օրինաչափությունը, որը նկարագրում է գեների և ֆենոտիպերի ալլելների հաճախականությունների միջև փոխհարաբերությունը իրարից անկախ դուրս են բերել Հարդին և Վայնբերգը 1908 թվականին։ Այդ ժամանակաշրջանում պոպուլյացիոն գենետիկա դեռ գոյություն չուներ, այնուամենայնիվ հետազոտողների կողմից հայտնաբերված կախվածությունը գտնվում է տվյալ գիտության հիմքում։ Ս.Ս. Չետվերիկովի աշխատանքները ռեցեսսիվ մուտացիաների կողմից Drosophila melanogaster բնական պոպուլյացիաների հագեցվածության արտահայտման ուղղությամբ նույնպես կարևոր խթան հանդիսացան գենետիկ պոպուլյացիոն հետազոտությունների զարգացման համար։
Պոպուլյացիոն գենետիկայի տեսական և մաթեմատիկական ապարատի հիմնադիրներ կարելի է համարել անգլիացի բուսաբաններ Ռոնալդ Ֆիշերին (1890-1962) և Ջոն Հոլդեյնին (1892-1964), ինչպես նաև ամերիկացի գիտնական Սյուել Ռայթին (1889-1998)։ Ֆիշերը և Ռայթը տարաձայնություններ ունեին մի շարք ֆունդամենտալ հարցերի շուրջ և բանավիճում էին ընտրության և գենետիկական դրեյֆի վերաբերյալ։ Ֆրանսիացի հետազոտող Գուստավ Մալեկոն (1911-1998) նույնպես կարևոր ներդրում ունեցավ դիտարկվող դիսցիպլինի վաղ զարգացման մեջ։ Ամերիկյան և բրիտանական դպրոցների միջև տարաձայնություննրը շարունակվում էին երկար տարիներ։ Ջոն Մեյնարդ Սմիթը (1920-2004) Հոլդեյնի աշակերտն էր այն ժամանակ, երբ Ու. Դ. Համիլտոնը (1936-2000) գտնվում էր Ֆիշերի աշխատանքների ազդեցության տակ։ Ամերիկացի գիտնական Ջորջ Պրայսը (1922-1975) աշխատել է երկուսի հետ։ Ռայթի ներկայացուցիչները ԱՄՆ-ում դարձան ճապոնացի գենետիկ Մոտո Կիամուրան (1924-1994)։ Իտալացի Լուիջի Լուկա Կավալի-Սֆորցան պոպուլյացիաների գենետիկը Ռայթի հետևորդները ԱՄՆ-ում դարձան ճապոնացի գենետիկ [[Մոտո Կամուրան։ Իտալացի Լուիջի Լուկա Կավալի-Սֆորցան պոպուլյացիաների գենետիկ 1970-ական թվականներին աշխատել է Ստենֆորդում և հատուկ ուշադրություն էր դարձնում մարդու պոպուլյացիայի գենետիկային։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն Կատեգորիա:Պոպուլյացիոն գենետիկա
Կուլագա (ուտեստ)
Կուլագա (սալամաթա, կիսելիցա, սալադուխա), սլավոնական ազգային թթվաքաղցր ուտեստ՝ պատրաստված տարեկանի հացից։ Կուլագան ալյուրե շիլա է։ Գոյություն ունի երկու տարբերակով. իրական կուլագա՝ բռինչով, և կալուգա՝ հատապտղային, որը բելառուսական տարբերակն է։ Արտաքին տեսքով կուլգան հիշեցնում է թանձր շիլա, այն կարելի է դանակով կտրել։ Կուլագայի գույնը ոսկեգույն, կաթնագույն-վարդագույնի խառնուրդ է։ Կուլագան մատուցում են սառը վիճակում։ Եղել է ինչպես ամենօրյա, այնպես էլ ծիսական և տոնական ուտեստ, Բելառուսում ավանդաբար պատրաստվում էր Իվան Կուպալա տոնի ժամանակ։
Ֆասմերի բառարանում «կուլագա»-ն ունի այսպիսի մեկնաբանություն՝ «տարեկանի խմոր, ածիկից և տարեկան խմորից պատրաստված շիլա»կուլագա:
Իրական կուլագա
Իրական կուլագան պատրաստվում է տարեկանի ածիկից, տարեկանի ալյուրից, բռինչից՝ առանց որևէ քաղցր հավելման (շաքարի, մեղրի)։ Ածիկը լուծում են եռման ջրի մեջ, ապա մեկ ժամ թողնում են, որպեսզի սառի, այնուհետև ավելացնում են երկու անգամ ավելի շատ տարեկանի ալյուր, հունցում են խմորը և այն թողնում են, որպեսզի սառի՝ մինչև գոլացած կաթի ջերմաստիճանին հասնելը (28—25 °С): Դրանից հետո խմորը թթվեցնում են տարեկանի հացի հացակեղևով, և երբ խմորը թթվում է, այն դնում են նախապես տաքացրած ռուսական վառարանի մեջ և թողնում են մի քանի ժամով՝ սովորաբար գիշերը դնում են և թողնում մինչ առավոտ (8-10 ժամ)։ Ընդ որում՝ ափսեն ամուր փակում են և լրացուցիչ խմոր են քսում՝ հերմետիզացիա ստեղծելու նպատակով։
Կուլագան ստեղծվում է թույլ տաքացման պայմաններում ընթացող խմորման պրոցեսում։ արդյունքում ձևավորվում են հատուկ ֆերմենտներ, որոնք հարուստ են В12, Bi5f և վիտամինային այլ խմբերով, որոնք տոկոֆերոլների հետ միասին ձևավորվում են խմորման ընթացքում, ինչպես նաև հարուստ է բռինչի ակտիվ վիտամիններով (С և Р), որոնց շնորհիվ բռինչը համարում են նաև «ամենաբույժ» մթերք։ Իզուր չէ, որ կուլագան օգտագործվում էր տարատեսակ հիվանդությունների դեմ (մրսածության, նյարդային, սիրտ-անոթային, երիկամային, լեղաքարային, լյարդային) և տալիս էր միանշանակ դրական արդյունք։ Միաժամանակ, այս ուտեստն ունօ յուրահատուկ և անկրկնելի թթվաքաղցր համ։ Սակայն հարկ է նշել, որ և՛ համը, և՛ բուժիչ հատկությունները պատրաստման հատուկ պայմանների շնորհիվ են ձևավորվում, և դա կապված չէ սերմնահատիկների ընտրության հետ։
Բելառուսական կուլագա
Բելառուսական կուլագան պատրաստվում է ավելի արագ և ավելի պարզ՝ առանց ածիկի։ Դրա պատրաստման համար խառնում են 100 գրամ տարեկանի ալյուր և հատապտուղներ (խառնուրդի մեջ հաճախ ներառվում են՝ ազնվամորի, սև հապալաս) և մի փոքր շաքարավազ (100 գ) կամ մեղր (1-2 ճաշի գդալ)։ Այնուհետև խառնուրդը դրվում է վառարանի կամ ջեռոցի մեջ, հետո սառեցվում է։ Հատապտուղների շնորհիվ բելառուսական կուլագան բավականին համեղ է, բայց իրական կուլագայի համեմատությամբ՝ չունի բուժիչ հատկություններ և հեռու է վերջինիս համից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խոհանոց Կատեգորիա:Բելառուսական խոհանոց Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Բուսականության դինամիկա
Բուսականության դինամիկա (սինդինամիկա), բուսական համակեցության ձևափոխման գործընթացն արտաքին և ներքին գործոնների ազդեցության ներքո։ Բուսականության դինամիկան անհրաժեշտ է տարբերել ֆիտոցենոզի կառուցվածքի և բաղադրության սեզոնային փոփոխություններից, ինչպես նաև ըստ տարիների ֆլուկտուացիոն տատանումներից։