cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տեգո Կալդերոն
Կենսագրություն
Տեգո Կալդերոնը ծնվել է 1972 թվականի փետրվարի 1-ին, Պուերտո Ռիկոյի Սենթուրս քաղաքում, ուսուցչի և առողջապահության նախարարության աշխատողի ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքում նրանք մեկնել է Մայամի, որտեղ նրա վրա մեծ ազդեցություն են թողել բազում երաժշտական ժանրեր։ Այդ վաղ տարիքում նա սովորել է հարվածային գործիքներ նվագել և դրա շնորհիվ սկսել է նվագել մի ռոք խմբում։ Տեգոն նշել է, որ նրա ծնողները եղել են Իսմայել Ռիվերի երկրպագուները; Նույն խոսքում նշել է նաև, որ իր հորը միշտ դուր է եկել ջազը։ Վերջիվերջո նա մշակել է այնպիսի երաժշտական ոճ, որի մեջ միավոված են սալսը, դենսհոլլան և հիփ հոփ երաժշտական ժանրերը։ Իր երգերում նա հատուկ նշում է քաղաքային կյանքը ։
Վաղ երաժշտական կարիերա
Տեգոն առաջին անգամ հայտնվել է այլ ռեփերների ալբոմներում, որը նրա թույլ տվեց պայմանագիր կնքել «White Lion» լեյբլի հետ։ 2002 թվականին, իր վեկալային դասերից հետո նա թողարկում է իր առաջին մենակատար ալբոմը, որն ուներ «El Abayarde» անվանումը։ Չնայած նրան, որը ռեգգեթոնը համարվում էր «ընդհատակյա» ժանր, Տեդոյի այս ալբոմը թողարկումից հետո վաճառվեց 50 000 օրինակով։ «El Abayarde» ալբոմի թողարկումից երեք ամիս հետո Կալդերոնը կազմակերպեց իր առաջին համերգը։
2005 - ներկա
2005 և 2006 թվականներին տեգոն Նյու Յորքում մասնակցել է «Պուերտո Ռիկոյի Օրը» շքերթին։ 2005 թվականի ամռանը Կալդերոնը ստորագրել է «Atlantic Records»-ի և «Jiggiri Records» լեյբլի հետ համաձայնագիր է ստորագրել, իր դարձնելով առաջին ռեգգեթոն-կատարողը։
Երաժշտական ոճ
Կալդերոնը հայտնի է նաև իր երգի տեքստերով, որոնք պարունակում են իրենց մեջ մի առանձնահատուկ միտք, ի տարբերություն այլ կատարողների, որոնց տեքստերը լի են բռնությամբ և ատելությամբ ուղղված կանանց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պուերտոռիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Թշվառ Լիզան
«Թշվառ Լիզան» (Бедная Лиза), Նիկոլայ Միխայիլովիչ Կարամզինի սենտիմենտալ վիպակը՝ գրված 1792 թվականին։
Ստեղծման և հրատարակման պատմություն
Վիպակը գրվել և հրատարակվել է 1792 թվականին «Մոսկովյան ամսագրում», որի խմբագիրը հենց ինքը՝ Ն. Մ. Կարամզինն էր։ 1796 թվականին «Թշվառ Լիզան» լույս է ընծայվել առանձին գրքով։
Գեղանկարչության մեջ
1827 թվականին Օրեստ Ադամովիչ Կիպրենսկին նկարում է «Թշվառ Լիզան» կտավը ։
Պարտեզ (այլ կիրառումներ)
Պարտեզ, կարող է վերաբերել՝
Կրակ (ֆիլմ)
Կրակ, 1963 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած ֆիլմ։
Սյուժե
Պատվերային ֆիլմ հակահրդեհային անվտանգության կանոններին հետևելու անհրաժեշտության մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1963 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Արկադի Հայրապետյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Գարի Մուշեղյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Պարտիզանսկի շրջան (այլ կիրառումներ)
Պարտիզանսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Գրիգորի Ռասպուտին
Գրիգորի Եֆիմովիչ Ռասպուտին (Григорий Ефимович Распутин, ), Ռուսաստանի վերջին ցար Նիկոլայ II-ի և թագուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի սիրելին, բախտախնդիր։
Ծնվել է Տոբոլսկի նահանգի Պոկրոսկովյե գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Ձեռք է բերել համաշխարհային ճանաչում ցար Նիկոլայ երկրորդի ընտանիքի հետ մտերմության շնորհիվ։ 1910-ական թվականներին պետերբուրգյան համապատասխան հասարակության շրջանակներում նա ուներ «մարգարեի», «ցարի ընկերոջ» և «ծեր ճգնավորի», «բուժակի» և «հեքիմի» համբավ։ Հետագայում Ռասպուտինի բացասական կողմերը օգտագործվել են հեղափոխության ժամանակ ցարական ընտանիքի դեմ, հետագայում էլ խորհրդային հակապրոպագանդայում։ Մինչև օրս էլ Ռասպուտինի անձի և Ցարական Ռուսաստանի վրա իր ազդեցության շուրջ հարցերից շատերը դեռ մնացել են չբացահայտված։
Կենսագրություն
Ռասպուտինի տոհմի նահապետն է եղել Ֆեոդորի որդի Իոզիսը։ 1662 թվականին Պոկրովսկոյե գյուղի գյուղացիների կողմից վերաշարադրված տետրում գրված էր, որ Իոզիսը իր կնոջ և երեք երեխաների՝ Սեմյոնի, Նասոնի և Եվսեյի հետ միասին եկել է Պոկրովսկովյան սլոբոդա, ավելի քան քսան տարի Յարենսկյան բնակավայրից և սկսել է զբաղվել հողագործությամբ։ Իոզիսի որդի Նասոնը հետագայում կնքվում է «Ռոսպուտ» (ռուս․՝ այլասերողի) մականվամբ։ Իրենից էլ արդեն սերվել են Ռոսպուտինները։ 1858 թվականի պալատական մարդահամարի արդյունքների տվյալների համաձայն՝ հաշվվում էին երեսունից ավել Ռասպուտին ազգանունը կրող գեղջուկներ։ Նրանց թվում էր նաև Եֆիմը՝ Գրիգորիի հայրը։ Ազգանունը առաջացել է այլասերված բառից ։
Ծնունդ
Գրիգորի Ռասպուտինի ծննդյան մասին տվյալները շատ իրարամերժ են։ Կարծիքներից մեկի համաձայն նա ծնվել է հունվարի 9 (21)-ին՝ 1869 թվականին Տոբոլսկի նահանգի Տյումենի գավառի Պոկրովսկոե գյուղում։ Նրա հայրը՝ Եֆիմ Յակովլևիչ Ռասպուտինը, կառապան էր, իսկ մայրն էր Աննա Վասիլևնան (օրիորդական ազգանունը Պարշուկովա)։ Այս մասին տեղեկությունը գրված է Տոբոլսկի նահանգի Տյումենի մարզի Սլոբոդո-Պոկրովսկոե Աստվածամոր եկեղեցու ծխամատյանում։ Կնքվել է հունվարի տասին, Կնքահայրը եղել է իր հորեղբայրը՝ Մատֆեյ Յակովլևիչ Ռասպուտինը, և Ագաֆիա Իվանովնա Ալեմասովան։ Գրիգորիի անունը կնքել են ի պատիվ հունվար ամսվա սուրբ Գրիգորի Նիսսկոյի պատվին ։ Կան այլ տվյալներ Ռասպուտինի ծնդավայրի վերաբերյալ, որոնց մեջ հիշատակվում են 1864 թվականից մինչև 1872 թվականները։ Պատմաբան Կ․ Ֆ․ Շացիլլոն Ռասպուտինի մասին ՀՍՀ-ի իր հոդվածում գրում է, որ Ռասպուտինի ծնունդը տատանվում է 1864-1865 թվականների միջև։ Հենց ինքը` Ռասպուտինը, հասուն տարիներին չէր հստակեցնում իր տարիքը՝ հաճախ մեծացնելով այն, որպեսզի մեծանա իր «ծեր ճգնավորի» կոչումը։
Կյանքի վաղ տարիներ
Երիտասարդ տարիներին Ռասպուտինը հաճախ է հիվանդացել։ Վերխոտուրյան վանական համալիր ուխտագնացությունից հետո որոշում է դառնալ հոգևորական։ 1893 թվականին Ռասպուտինը սկսում է ուխտագնացությունը Ռուսաստանի սուրբ վայրերով։ Հետագայում գնում է Հունաստան՝ այցելելու Աթոս լեռը, այնուհետև՝ Երուսաղեմ։ Այս ընթացքում նա հանդիպում և հաստատում է բազմաթիվ կապեր հոգևոր աշխարհի տարբեր ներկայացուցիչների հետ՝ ճգնավորների, վանականների, ուխտականների։ 1890 թվականին նա ամուսնանում է գյուղացի ուխտագնացուհի Պրասկովյե Ֆեոդերովնա Դուբրովինայի հետ, ով էլ իրեն պարգևում է երեք զավակներին՝ Մատրյոնին, Վարվարային և Դմիտրիին։ 1900 թվականին սկսում է ուխտագնացությունը դեպի Կիև, որտեղից վերադառնալիս երկար ժամանակ ապրում է Կազանում, որտեղ ծանոթանում է հայր Միխայիլի հետ, ով կապեր ուներ Կազանի հոգևոր ակադեմիայի հետ։
Պետերբուրգյան շրջան
1903 թվականին տեղափոխվում է Պետերբուրգ՝ հանդիպելու հոգևոր ակադեմիայի ռեկտոր եպիսկոպոս Սերգեյին (աշխարհիկ կյանքում Իվան Նիկոլայեվիչ Ստրագորոդսկի)։ Ինչպես նաև ծանոթանում է Սանկտ Պետերբուրգի հոգևոր ակադեմիայի ինսպեկտոր, ծայրագույն վարդապետ Ֆեոֆան Բիստրովի հետ, ով Ռասպուտինի ներկայացրեց եպիսկոպոս Հերմոգեն Դոլգանովին։ 1904 թվականին Ռասպուտինը ազնվազարմ հասարակության շրջանակում ձեռք է բերում «ծեր ճգնավոր», «Աստծո մարդու» կոչումները, որն էլ ամրապնդեց պետերբուրգյան հասարակության մեջ «սրբի» իր դերը՝ իրեն համարելով «մեծ ճգնավոր»։ Հայր Ֆեոֆանը պատմում է «մեծն ճգնավոր»-ի մասին Չեռնոգորիայի իշխանի դստրերին (հետագայում էլ թագավորին՝ Նիկոլայ Նեթոշին)՝ Միլիցիային և Անաստասիային։ Քույրերը պատմում են թագուհուն նորահայտ հոգևորականի մասին։ Մի քանի տարի անց Ռասպուտինը սկսեց ակնհայտ տարբերվել մնացյալ «Աստծո մարդկանցից»։
Ժամը 4-ին գնացինք Սերգեևկա։ Խմեցինք թեյ Միլիցիայի և Անաստասիայի հետ։ Ծանոթացանք «Աստվածային մարդու»՝ Գրիգորիի հետ՝ Տոբոլսկյան հողերից:
Ռասպուտինը ահռելի ազդեցություն է թողնում ցարական ընտանիքի վրա, մասնավորապես՝ կայսրուհու՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորևնայի վրա։ Ռասպուտինը օգնում էր թագաժառանգ Ալեքսեյին պայքարել իր սարսափելի հիվանդության՝ հեմոֆիլիայի դեմ, որի դեպքում բժշկությունը անզոր էր։ 1906 թվականի դեկտեմբերին Ռասպուտինը թույլտվություն է խնդրում փոփոխելու իր ազգանունը՝ դարձնելով այն Նորերի-Ռասպուտին (Распутин-Новых)՝ հենվելով այն բանի վրա, որ իր համագյուղացիներից շատերը կրում են իր ազգանունը, որից էլ կարող են շփոթել իրեն։ Խնդրանքը կատարվում է։
Ռասպուտինը և ուղղափառ եկեղեցին
Ռասպուտինի վերջին տարիների նկարագիրների (Օ․ Ա․ Պլատոնով, Ն․ Բոխանով) հետազոտությունները պարզել են, որ Ռասպուտինի կապը եկեղեցու հետ ունեցել է քաղաքական նկատառումներ։ Այս հեղինակների հետազոտությունների արդյունքով Ռասպուտինի՝ եկեղեցու հետ կապը ուներ խիստ քաղաքական նկատառումներ ։
Առաջին մեղադրանքը խլիստովականության մեջ 1903 թվական
1903 թվականից սկսվում են առաջին մեղադրանքները ռուս ուղղափառ եկեղեցու կողմից։ Տոբոլսկի տեղային քահանա Պյոտր Օստրոումնիի կողմից ։ Մեղադրանքի մեջ գրված էր, որ Ռասպուտինը իրեն շատ տարօրինակ է պահում կանանց հետ, ովքեր հատուկ իր համար գալիս են Պետերբուրգից և իրենց կրքերի մասին, և թե ինչպես է Ռասպուտինը բաղնիքում ազատում կանանց այդ կրքերից։ Մեղադրանքի մեջ գրված էր այն մասին, որ նա երիտասարդության տարիներին ծանոթություն է հաստատել  խլիստովականության ուսմունքի հետ։ Է․ Ս․ Ռազդինսկին նշում է, որ  հետախույզ են ուղարկել Պոկրովսկոե, ով ապացույցներ չգտնելու հետևանքով հետախուզության գործը ուղարկել է արխիվ։
Երիտասարդ ժամանակ զբաղվել է ձիագողությամբ։ 19-րդ դարի վերջին հարել է խլիստականների աղանդին։ Մոլեռանդ կրոնավորի քողի տակ վարել է շվայտ կյանք, որի համար ստացել է Ռասպուտին (ռուսերեն` распутный-անառակ, անբարոյական բառից) մականունը, և որը հետագայում դարձել է նրա ազգանունը։ 1904-1905 թվականին մտել է պետերբուրգյան բարձրաշխարհիկ տները, իսկ 1907 թվականին՝ ցարական արքունիք։ Որպես «մարգարե» և «դարմանող» անսահման ազդեցություն է ունեցել ցարի, թագուհու և նրանց շրջապատի վրա։ Խառնվել է պետական գործերին։ Օգտագործելով Գրիգորի Ռասպուտինի նկատմամբ եղած համընդհանուր դժգոհությունը և հույս ունենալով կանխել հասունացող հեղափոխությունը, ինչպես նաև ցարական իշխանությունը վարկաբեկելուց փրկելու ձգտումով միապետականների մի խումբ կազմակերպեց Գրիգորի Ռասպուտինի սպանությունը (1916 թվականի դեկտեմբերի 16-ի լույս 17-ի գիշերը)։ «Ռասպուտինշչինան» Ռուսաստանի իշխող վերնախավի ծայրահեղ այլասերման և քայքայման արտահայտությունն էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Ռուսաստանում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Համաչափություն
Սիմետրիա (συμμετρία համաչափություն), որոշակի փոփոխության (ձևափոխության) նկատմամբ օբյեկտի անփոփոխ մնալու հատկությունը։ Լայն (բովանդակային) առումով սիմետրիա ասելով հասկանում են որոշակի կառուցվածք, համակարգի կազմակերպվածություն, նրա տարրերի կարգավորվածություն, մասերի ներդաշնակ միավորում ամբողջի մեջ ։ Մաթեմատիկայում սիմետրիան ունի ավելի ճշգրիտ բնորոշում. այն նշանակում է, որ օբյեկտը դրսևորում է համաչափ հատկություններ տարբեր ձևափոխությունների, պտույտների կամ մասշտաբայնության ժամանակ։ Սիմետրիայի այսպիսի ըմբռնումը սերտորեն առնչվում է նմանության, կրկնության, ռիթմի, ներդաշնակության հասկացությունների հետ։ Չնայած սիմետրիայի այս երկու ընկալումները տարբերակվում են, սակայն նրանք կապված են իրար, այդ իսկ պատճառով այս հոդվածում դրանք կդիտարկվեն միասնաբար։
Մաթեմատիկական համաչափություն կարող է դիտարկվել ժամանակի, տարածության հարաբերությամբ, երկրաչափական ձևափոխություններում, գործառական փոփոխությունների այլ տեսակներում, ինչպես նաև վերացական օբյեկտի տեսանկյունից, լեզվական, երաժշտական և նույնիսկ գիտելիքի տեսական հնարավոր մոդելներում ։
Կախված հետազոտվող օբյեկտի բնույթից, սիմետրիայի հատկություններն ուսումնասիրվում են տարբեր գիտակարգերում, որոնցից յուրաքանչյուրում սիմետրիային տրվում է կոնկրետ բնորոշում։ Այս հոդվածում սիմետրիան նկարագրվում է երեք տեսանկյունից` մաթեմատիկական (ներառյալ երկրաչափականը), որը համաչափության առավել ծանոթ եղանակն է շատերի համար, գիտության ու բնության և արվեստի, որը ներառում է ճարտարապետությունը, երաժշտությունը։
Սիմետրիայի հակառակ երևույթը ասիմետրիան է։
Պատմություն
Սիմետրիայի մասին պատկերացումները սկիզբ են առնում դեռևս մարդկային մշակույթի ակունքներում, արդեն պալեոլիթի արվեստում առկա է սիմետրիա (բավականին կատարյալ երկրաչափական զարդապատկերները փոքր ձևերի արվեստում)։ Նեոլիթյան զարդապատկերներում օգտագործվել է հայելային անդրադարձում, տրանսլյացիա, նմանություն և այլն։ Սիմետրիային առանձնահատուկ ուշադրություն են դարձրել Հին Հունաստանում, ուր այն ստացել է գերազանցապես համաչափության, համամասնության, կարգավորվածության, գեղեցկության և կատարելության գեղագիտական իմաստ։ Պյութագորականները, պլատոնականները սիմետրիկ ձևեր են վերագրել բոլոր օբյեկտներին, գտնելով, որ դրանց հիմքում ընկած են կանոնավոր բազմանիստերը՝ քառանիստ բուրգը, խորանարդը, օկտաեդրը, իկոսաեդրը, որոնք կազմված են հավասարակողմ եռանկյուններից։ Սիմետրիայի գաղափարներն օգտագործվել են միջնադարի և Վերածննդի դարաշրջանի գիտության մեջ և արվեստում (Նիկոլայ Կուզանացի, Յոհան Կեպլեր, Նիկոլայ Կոպեռնիկոս, Ջորդանո Բրունո և ուրիշներ)։ XIX դարում սկսվեցին օրգանական աշխարհի, այդ թվում՝ բույսերի (Օ․ Պ․ Դեկանդոլ, Օ․ Բրավո), կենդանիների (է․ Հեկել), կենսածին մոլեկուլների (Ա․ Բեշան, Լուի Պաստյոր) սիմետրիկ հատկությունների հետազոտությունները։ Այդ և հետագա աշխատանքների շնորհիվ էր, որ մեկ դար անց` 1961 թվականին, սիմետրիայի տեսության մեջ ստեղծվեց հատուկ ուղղություն՝ կենսասիմետրիկան։
Երկրաչափություն
Երկրաչափական օբյեկտները համարվում են սիմետրիկ, եթե որոշակի ձևափոխությունից հետո համընկնում են իրենք իրենց հետ։ Այդպիսի ձևափոխություն կարող է լինել տարածական տեղափոխությունը որևէ կետի (կենտրոնային սիմետրիա), առանցքի (առանցքային սիմետրիա), հարթության (հայելային սիմետրիա) նկատմամբ։ Կետը, առանցքը, հարթությունն այդ դեպքում համապատասխանաբար կոչվում են սիմետրիայի կենտրոն, սիմետրիայի առանցք, սիմետրիայի հարթություն։ Տարբերում են նաև տրանսլյացիոն սիմետրիա, երբ որևէ ուղղի (տեղափոխության առանցքի) երկարությամբ կատարվում է պատկերի տեղափոխություն որոշակի հատվածով։ Եթե տվյալ պատկերն այնպիսին է, որ որևէ կետի նկատմամբ 360°/n (n-ը ամբողջ թիվ է, ≥2) անկյունով պտույտից հետո պատկերը համընկնում է ինքն իր հետ, ապա այդ պատկերն ունի n–րդ կարգի սիմետրիա (օրինակ, գունդն ունի սիմետրիայի անվերջ կարգ, որովհետև համընկնում է ինքն իր հետ՝ ցանկացած անկյունով պտտելիս)։ Սիմետրիայի կենտրոնը, առանցքը, հարթությունը և այլն, որոնց օգնությամբ իրականացվում են սիմետրիկ ձևափոխությունները (այսինքն դրանց միջոցով պատկերը համընկնում է ինքն իր հետ), կոչվում են սիմետրիայի տարրեր։ Հետևաբար սիմետրիկ է այն օբյեկտը, որն ունի սիմետրիայի գոնե մեկ տարր։ Սիմետրիայի տեսակը որոշվում է մասերի կազմավորմամբ կամ ձևափոխության բնույթով։
Համաչափության մյուս տեսակները ներառում են հայելային արտացոլման և ռոտոռեֆլեկցիոն համաչափություն։
Տրամաբանություն
Հարաբերությունների R շառավիղը համաչափ է միայն այն ժամանակ, երբ ինչ ճիշտ է x-ի համար, ուրեմն ճիշտ է և y-ի համար ։ Այսպես, տարիքը համաչափ է, քանի որ Պետրոսն ունի նույն տարիքը, ինչ Մերին, ուրեմն Մերին ունի նույն տարիքը, ինչ Պետրոսը։ Համաչափ տրամաբանական գործողություններն են կոնյունկցիա, դիզյունկցիա, մոդուլավորված ասույթները։
Դրախտիկ (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Դրախտիկ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 48 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Հոչանց գետի ձախափնյա ձորալանջին։ Բնակչությունը 2003 թվականի տվյալներով 59 մարդ է։ Զբաղվում են անասնապահությամբ։ Ունի միջնակարգ դպրոց։ Գյուղից 6 կմ հարավ-արևելք՝ Նորաբերդ հանդամասում՝ Հոչանցի ձորալանջին պահպանվել են միջնադարյան ամրոցի ավերակները։
Համաչափություն
Մաթեմատիկայի այլ ոլորտներ
Ընդհանրացնելով երկրաչափական համաչափությունները` կարելի է ասել, որ մաթեմատիկական օբյեկտը համաչափ է մաթեմատիկական որոշակի գործողության նկատմամբ, եթե օբյեկտի նկատմամբ այն կիրառելիս օբյեկտը պահպանում է իր որոշակի հատկությունները ։ Գործողությունների ամբողջությունը, որը պահպանում է տվյալ օբյեկտի հատկությունները, ձևավորում է խումբ։
Ընդհանուր առմամբ, մաթեմատիկայում ամեն կառուցվածք ունի իր սեփական համաչափությունը։ Դրա օրինակ են հաշվելի ու անհաշվելի ֆունկցիաները վերլուծական մաթեմատիկայում, համաչափ խմբերը աբստրակտ հանրահաշվում, համաչափ մատրիցաները գծային հանրահաշվում, Գալուայի խումբը Գալուայի թեորեմում։ Վիճակագրության մեջ այն ներկայացվում է որպես հավանականությունների համաչափ բաշխում և որպես կոեֆիցիենտ ասիմետրիա, ասիմետրիայի բաշխում ։
Լեյլա Ստեփանյան
Լեյլա Գուրգենի Ստեփանյան, հայ լեզվաբան, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի դասախոս, ՀՀ ԳԱԱ և ՀՊՃՀ տեղեկագիր։ Տեխնիկական գիտություններ հանդեսի պատասխանատու քարտուղար ։
Համաչափություն
Ֆիզիկա
20-րդ դարի ֆիզիկայում սիմետրիայի սկզբունքները երևան են եկել 1905-ին՝ պայմանավորված տարածություն-ժամանակի ինվարիանտության խմբի այնշթայնյան ըմբռնմամբ ։ Այդ ժամանակից սկսած` սիմետրիան ֆիզիկոսների համար դարձել է բնության պարզությունը ամենատարբեր մակարդակներում արտահայտելու միջոց։ Սիմետրիկ կարող են լինել իրերը, գործընթացներն ու փոխազդեցությունները, երկրաչափական պատկերները, մաթեմատիկական հավասարումները, կենդանի օրգանիզմները, արվեստի ստեղծագործությունները և այլն։ Տեսական ֆիզիկայում ակնհայտ է դարձել, որ բնության գրեթե բոլոր օրենքները բխում են համաչափությունից։ Ֆիզիկայում համաչափությունը ներշնչանքի առարկա է հանդիսացել Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ֆիլիպ Ուորեն Անդերսոնի համար, ով 1972 թվականին հրապարակել է մեծ լսարան ապահոված հոդված. այնտեղ ֆիզիկոսն այն տեսակետն է հայտնել, որ ամեն ինչ ստիպում է մտածել, որ «ֆիզիկան համաչափության ուսումնասիրություն է» ։
Նյոթերի թեորեմը պնդում է, որ ֆիզիկական համակարգի յուրաքանչյուր անընդհատ սիմետրիայի համապատասխանում է որոշակի պահպանման օրենք, իսկ Վիգների դասակարգումը հաստատում է, որ ֆիզիկական օրենքների համաչափությունը բնորոշում է բնության մեջ մասնիկների շարժումը ։
Սիմետրիկ ձևափոխությունների հիմքում ընկած է մաթեմատիկական (ֆիզիկական) օբյեկտի՝ ձևափոխությունների որոշակի խմբերի (ավտոմորֆիզմների խմբերի) նկատմամբ ինվարիանտության ընդհանուր գաղափարը։ Այն օրթոգոնալ ձևափոխությունները, որոնք որևէ պատկեր համատեղում են ինքն իր հետ, կազմում են խումբ և կոչվում տվյալ կառուցվածքի սիմետրիայի խումբ։ Սիմետրիայի այսպիսի ընդհանրական–մաթեմատիկական ըմբռնումը հնարավորություն է տալիս հայտնի և ակնառու ձևերից զատ հայտնաբերել սիմետրիայի ոչ բացահայտ ձևեր, որոնք կիրառվում են ֆիզիկայի տարբեր բնագավառներում, հատկապես տարրական մասնիկների ֆիզիկայում։
Սիմետրիայով օժտված են նաև տարածության ու ժամանակի հատկությունները՝ տարածության համասեռությունը (տարածության բոլոր կետերը հավասարազոր են) և իզոտրոպությունը (տարածության մեշ բոլոր ուղղությունները հավասարազոր են), ժամանակի համասեռությունը (ժամանակի բոլոր պահերը հավասարազոր են)։ Թվարկված հատկություններից յուրաքանչյուրին համապատասխանում են որոշակի ձևափոխություններ (տարածության համասեռությանը՝ տարածական տեղափոխությունը, իզոտրոպությանը՝ տարածական պտույտը, ժամանակի համասեռությանը՝ ժամանակի հաշվարկման սկզբի փոփոխությունը), որոնց նկատմամբ ֆիզիկայի օրենքները մնում են անփոփոխ (ինվարիանտ), այսինքն՝ ֆիզիկայի օրենքները ևս սիմետրիկ են։ Ֆիզիկայի օրենքները սիմետրիկ են նաև հաշվարկման իներցիալ համակարգերի կամ, այլ կերպ ասած, ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման նկատմամբ (տես հարաբերականության սկզբունք)։ Ֆիզիկայի օրենքներին բնորոշ է նաև հայելային սիմետրիան, որը նշանակում է կոորդինատների ձախ և աջ համակարգերի համազորություն։
Քվանտային մեխանիկայում բացահայտվեցին սիմետրիայի նոր տեսակներ, մասնավորապես,տարածական ինվերսիան (P), լիցքի համալուծությունը (C), Т-ինվերսիան և դրանց համակցությունը (CPT-U․, տես Լյուդերս-Պաուլիի թեորեմ)։
Արդի ֆիզիկայում մեծ տեղ է հատկացվում տրամաչափված սիմետրիային (դաշտի քվանտային տեսության շարժման հավասարումների սիմետրիաների ընդհանուր դասի անվանումը), որը հնարավորություն է տալիս միավորելու թույլ և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունները։ Սիմետրիայի այս տեսակի ընդհանրացումը՝ գերտրամաչափված սիմետրիան կամ ուղղակի՝ գերսիմետրիան, հույս է ներշնչում այդ սխեմայում ներառնել նաև ուժեղ և գրավիտացիոն փոխազդեցությունները։
Ֆիզիկայում կարևոր համաչափությունները ներառում են անընդհատ համաչափություններ և տարածություն-ժամանակի դիսկրետային համաչափություններ, մասնիկների ներքին համաչափություն, ֆիզիկական տեսությունների գերհամաչափություն։
Կենսաբանություն
Ի տարբերություն բյուրեղների, օրգանական աշխարհում 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 6-րդ կարգի սիմետրիայի հետ մեկտեղ տարածում է գտել 5-րդ կարգի սիմետրիան։ Հնգակի համաչափություն է հանդիպում փշամորթների կենդանական տիպում, օրինակ` ծովոզնիների, ջրաշուշանների, ծովային աստղերի մոտ ։ Ընդհանրապես, օրգանական աշխարհում բացահայտվել են սիմետրիայի նոր տարրեր, որոնք բացառվում են անօրգանական աշխարհում, չնայած տարբեր սահմանափակումների պատճառով հանդիպում են սիմետրիայի շատ ավելի պակաս տեսակներ, քան հնարավոր է տեսականորեն։ Կենսաբանության մեջ «համաչափություն» եզրն օգտագործվում է հիմնականում մարմինների ձևերի նկարագրության մեջ։ Օրգանական աշխարհում առավել տարածված է երկկողմանի (բիլատերալ) սիմետրիա, որը հատուկ է կենսաօբյեկտների (մարդու, անողնաշարավոր և ողնաշարավոր կենդանիների մարմնի) արտաքին ձևին։ Այսպիսի սիմետրիան հավանաբար պայմանավորված է այդ օրգանիզմների վերև-ներքև, ետ–առաջ շարժումների տարբերությամբ, այնինչ ձախ և աջ շարժումները չեն տարբերվում ։ Երկկողմանի սիմետրիկ է մարմինը` մկանային, ոսկրային համակարգով, չնայած ներքին օրգանները հաճախ լինում են ասիմետրիկ ։
Բույսերը և նստակյաց կյանք վարող ծովային օրգանիզմները, օրինակ` ակտինիաները, հաճախ ունենում են ճառագայթային կամ պտույտային համաչափություն, ինչը հարմար է նրանց, քանի որ ինչպես սնունդը, այնպես էլ վտանգները կարող են հայտնվել ցանկացած կողմից։
Կենսաբանության մեջ, ինչպես և ֆիզիկայում, համաչափությունը դարձյալ կիրառվում է նկարագրելու համար ուսումնասիրվող օբյեկտներին ու նրանց փոխազդեցությունը։ Կենսաբանական էվոլյուցիայի ինքնատիպ առանձնահատկություն է համաչափությունների փոփոխությունը` պայմանավորված համապատասխանաբար նոր մասերի ու զարգացման ի հայտ գալու հետ ։
Քիմիա
Համաչափությունը կարևոր է քիմիայում, քանի որ նրանից գործնականում կախված է մոլեկուլների փոխազդոցությունը բնության մեջ։ Մոլեկուլների սիմետրիայի հսկողությունը, որն առկա է ներկայիս քիմիական միացություններում, նպաստում է գիտնականների` կենսաբանական ակտիվ նյութերի նվազագույն կողմնակի ազդեցությամբ առաջարկություններին։ Սիմետրիայի խիստ ընկալումը բացատրում է քվանտային քիմիայի հիմնավոր օրինաչափությունները սպեկտրասկոպիայի և բյուրեղագիտության բնագավառներում։ Այս ոլորտներում սիմետրիայի տեսության կիրառումը զգալի կերպով հենվում է մաթեմատիկական ոլորտի տեսությունների խմբի վրա, մինչդեռ իշխանությունների հարաբերությունները հիմնված են ասիմետրիայի վրա ։
Լեյլա Ստեփանյան
Կենսագրություն
Հայրը՝ Գուրգեն Ստեփանյան, մայրը՝ Արշալույս Մարդանյան։
Համաչափություն
Սիմետրիան բնության մեջ
Բնության մեջ սիմետրիան ամենուր հանդես է գալիս միայն ասիմետրիայի հետ համատեղ։ Սիմետրիայի և ասիմետրիայի հարաբերակցությունը տարբեր է մատերիայի կառուցվածքային տարբեր մակարդակներում, այսպես, անօրգանական աշխարհում գերակշռում է սիմետրիան, իսկ մատերիայի կազմակերպման ավելի բարդ ձևերում (օրինակ, կենսամոլեկուլներում) գերակշռում է ասիմետրիան։ Իմացության պրոցեսում բացահայտվում են սիմետրիայի ավելի ընդհանուր տեսակներ, և արդի բնագիտությունն ավելի հաճախ է դիմում սիմետրիայի սկզբունքին՝ նոր օրինաչափություններ հայտնաբերելու նպատակով։
Լեյլա Ստեփանյան
Կենսագրություն
Երկար տարիներ ուսումնասիրել է Պոլինեզիայի կղզիներում ապրող ռապա ժողովրդի բառագանձի մեջ հայերենի առկայությունը ։
Համաչափություն
Ճարտարապետություն
Արվեստի բնագավառում սիմետրիան ըմբռնվում է որպես ամբողջի առանձին մասերի համապատասխանություն և համամասնություն, տարածության մեջ դրանց ներդաշնակ դասավորվածություն։ Այդպիսի սիմետրիան տարածում է գտել ճարտարապետության մեջ, դեկորատիվ–կիրառական արվեստում։ Ճարտարապետության մեջ սիմետրիան կարող է դրսևորվել արտաքին ընդհանուր տեսքից (գոթական տաճարներ, Սպիտակ տուն) մինչև շենքի առանձին հատվածների նախագծումը (օրինակ` խճանկարչություն)։ Իսլամական կառույցներում, օրինակ` Թաջ Մահալում կամ Շեյխ Լոթֆոլայի մզկիթում, սիմետրիան մանրակրկիտ կիրառվել է ինչպես ընդհանուր կառուցվածքում, այնպես էլ զարդապատկերներում ։ Մավրիտանական շինությունները, օրինակ` Ալ-Համբրան, զարդարված են բարդ նախշերով, որոնք ունեն հայելային և տարածական, ինչպես նաև պտույտի սիմետրիա ։ Սիմետրիան օգտագործվում է նաև որպես եզրազարդերի և զարդապատկերների կառուցման հիմնական միջոց։
Լեյլա Ստեփանյան
Կենսագրություն
Մի շարք գիտական հոդվածների և գրքի հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Դրախտիկ (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Ազատագրվել է 1993 թվականի մարտին, բնակեցվել է 1996 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։
Համաչափություն
Ճարտարապետություն
Կա տեսակետ, որ միայն վատ ճարտարապետներն են հիմնվում կառույցների սիմետրիկ դասավորվածության վրա, մինչդեռ ժամանակակից ճարտարապետությունը դրա փոխարեն հիմնվում է «թևերի և զանգվածի հավասարակշռության վրա» ։
Կավե և մետաղե անոթներ
Բրուտի անիվի ամենավաղ կիրառումից ի վեր խեցեգործությունը սերտ առնչություն է ունեցել սիմետրիայի հետ։ Բրուտի անիվի միջոցով ստեղծված առարկաներն իրենց ուղիղ հատումով օժտված են պտույտի սիմետրիայով` դրանով հանդերձ թույլ տալով ձևի լիակատար ազատություն ուղղահայաց ուղղությամբ։ Այս անբաժան սիմետրիայի կետում բրուտները վաղնջական ժամանակներից ավելացրել են կաղապարներ, որոնք փոխում են պտույտի սիմետրիան` հասնելու համար տեսանելի կատարյալ սիմետրիկության։
Մետաղե անոթներին բնորոշ չի եղել բրուտի անիվին հատուկ սիմետրիան, սակայն այս դեպքում հնարավորություն է եղել անոթների մակերեսը պատել զանազան նախշերով։ Օրինակ` հին չինացիները դեռևս մ. թ. ա. 17-րդ դարից բրոնզե անոթներում կիրառել են համաչափ նախշեր։ Բրոնզե անոթները նախշազարդվել են ինչպես երկկողմ սիմետրիայով, այնպես էլ եզրերի կրկնվող, փոփոխվող դիզայնով ։
Ծածկոցներ
Քանի որ մգդակած կտորները պատրաստվում են քառակուսի հատվածներից (սովորաբար 9, 16 կամ 25 մաս ամեն հատվածում) ամեն փոքր հատված, որ սովորաբար բաղկացած է լինում կտորե եռանկյուններից, հեշտությամբ տրվում է սիմետրիայի կիրառմանը։
Գորգագործություն
Բազմաթիվ մշակույթներում սիմետրիայի կիրառումը դրսևորվել է գորգագործության մեջ։ Ամերիկյան նավահո ցեղի հնդկացիները կիրառել են հոծ անկյունագծեր և ուղղագիծ մոտիվներ։ Արևելյան շատ ժողովուրդների մոտ կան խրթին կենտրոններ ու եզրազարդեր, որոնք խորհրդանշում են տարբեր գաղափարներ։ Զարմանալի չէ, որ ուղղանկյուն գորգերը սովորաբար ներկայացնում են ուղղանկյան սիմետրիա, այսինքն այնպիսի մոտիվներ, որոնք արտահայտված են ինչպես ուղղահայաց, այնպես էլ հորիզոնական առանցքով ։
Երաժշտություն
Սիմետրիան չի սահմանափակվում տեսողական արվեստով։ Երաժշտության պատմությունը անդրադառնում է երաժշտության ստեղծման և ընկալման բազմաթիվ տեսանկյունների։
Երաժշտական ձև
Շատ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են օրինակ` Սթիվեն Ռայխը, Բելա Բարտոկը, Ջեյմս Թենեյը, սիմետրիան դրսևորվել է երաժշտական ձևի կրկնումով։ Դասական երաժշտության մեջ Բախը կիրառել է փոխարինման և կոնցեպտի սիմետրիա հասկացությունները ։
Ձայնի բարձրություն
Այսպիսով, բացի նրանից, որ C–E-ն 4-րդ ինտերվալի ընտանիքի մաս է հանդիսանում, այն նաև մաս է կազմում sum-4 ընտանիքի (C-ն համարժեք է 0-ին)։
Ինտերվալային փուլերը սիմետրիկ են և հետևաբար ոչ դիատոնիկ։ Դրանով հանդերձ, C5-ի քայլերի յոթ հատվածները հանգեցնում են դիատոնիկ ավելի խոշոր սանդղակի։ Ռոմանտիկ կոմպոզիտորների, օրինակ` Գուստավ Մալերի, Ռիխարդ Վագների փուլային տոնայնությունների առաջընթացը կապ է ձևավորում մոդեռն երաժիշտների (Բարտոկ, Ալեքսանդր Սկրյաբին, Էդգար Վարեզ) և Վիեննայի դպրոցի ներկայացուցիչների ոչ տոնային երաժշտության հետ։ Միևնույն ժամանակ այդ առաջընթացը ազդանշան է տոնայնության ավարտի։
Առաջին ծավալուն կոմպոզիցիան, որը հիմնված է եղել հիմնական տոնի սիմետրիկ հարաբերությունների վրա, հավանաբար եղել է Ալբան Բերգի Քառյակը Op. 3 (1910) :
Համարժեքություն
Երաժշտական շարքը (բաղկացած է տարբեր բարձրության 12 հնչյուններից) կամ հնչյունային բարձրությունների բազմությունը, որոնք ինվարիանտ են, հորիզոնական սիմետրիկ են հարմոնիկ հարաբերությունների փոփոխություններում։
Դեկորատիվ-կիրառական այլ արվեստներ
Սիմետրիան դրսևորվում է բոլոր տեսակի օբյեկտների դիզայնում։ Դրա օրինակներ են ուլունքագործությունը, կահույքը, ավազային նկարները, գործվածքները, դիմակները, երաժշտական գործիքները։ Սիմետրիան առանցքային դեր ունի Մաուրից Կոռնելիս Էշերի արվեստում։ Սիմետրիան լայն տարածում ունի գեղարվեստական ու արհեստագործական ձևերում, օրինակ` պաստառներ, կերամիկական սալիկներ, բատիկ, իկատ, գորգագործություն, տեքստիլի ու գործվածքների նախշեր։
Էսթետիկա
Բարդ է սիմետրիայի կապը էսթետիկայի հետ։ Մարդիկ երկկողմ համաչափություն են գտնում ֆիզիկական գրավչություն ունեցող դեմքերում. այն դարձել է առողջության ու գենետիկ պիտանելության նշան։ Ի հակադրություն այս երևույթի` չափազանց սիմետրիկությունը միապաղաղության ու անհետաքրքրության տպավորություն է թողնում։ Մարդիկ նախընտրում են այնպիսի ձևեր, որոնք ունեն որոշակի սիմետրիա, սակայն բավական բարդ են անհետաքրքիր լինելու համար։
Գրականություն
Սիմետրիայի կարելի է հանդիպել գրականության տարբեր ձևերում։ Դրա պարզագույն օրինակը դյուրադարձուկն է (պալինդրոմ), որտեղ կարճ տեքստը նույնությամբ կարդացվում է տարբեր ուղղություններով։ Պատմվածքները կարող են ունենալ սիմետրիկ կառուցվածք ինչպես զարգացման, այնպես էլ լուծման ժամանակ, ինչպես օրինակ` «Բեովուլֆը»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիմետրիա
Սառցե դարաշրջան (մուլտֆիլմ, 2016)
«Սառցե դարաշրջան։ Բախումը անխուսափելի է» («Ice Age»), ամերիկյան համակարգչային անիմացիոն ֆիլմ, որը պրեմիերան նախատեսվում է հուլիսի 22-ին, 2016 թվականին։ Հինգերորդ ֆիլմը Սառցե դարաշրջանի, որի կինոստուդիան է Blue Sky Studios և ընկերությունը 20th Century Fox: Հինգերորդ ֆիլմի տնօրենն է Քուին Լատինե։ Ֆիլմի ռեժիսորը Մարկ Տյորմարն է, գլխավոր դերերում Ռեյ Ռոմանոն, Դենիս Լիրին և Ջոն Լեգուիզամոն է։
Սյուժե
Սկրատի ձգողական դաշտը նրան տանում է դեպի Տիեզերք, որտեղ նա ստեղծում է Արեգակնային համակարգ։ Նրա ընկերները Մէնին, Սիդը և Դիեգոն պետք է լքեն հարազատ տունը և գտնեն նոր տուն։
Կերպարներ
Մենի
Սիդ
Դիեգո
Էդի
Դեղձ
Տատը
Այծյամ
Շանգրի
Ջուլիան
Ռոջեր
Արջուկ
Բաք
Աղբյուրներ
http://deadline.com/2015/08/ice-age-collision-course-underdog-about-ray-1201495681
Կատեգորիա:2016 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Սառցե դարաշրջան (մուլտֆիլմեր) Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Սոննի Չիբա
Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆուկուոկա քաղաքում՝ ռազմական փորձարկող օդաչուի ընտանիքում, եղել է ընտանիքի հինգ երեխաներից երրորդը։ Այն բանից հետո, երբ նրա հորը տեղափոխել են ոստիկանական Կիսարաձու քաղաք, ընտանիքը իր հետքերով տեղափոխվել է Կիմիցու քաղաք։ Չիբան սովորել է Ճապոնիայի համալսարանի ֆիզիկական արվեստի բաժնում(Nippon Sport Science University): Ուսանող լինելու հետ մեկտեղ զբաղվել է կարատեով՝ հայտնի վարպետ Մասուտացու Օյամայի ղեկավարությամբ, և ժամանակի ընթացքում ստացել է սև գոտի։ Մոտ 1960 թվականից սկսել է նկարահանվել Toei ընկերության ֆիլմերում՝ Սինիտի Չիբա անվամբ, իսկ ամբողջ կյանքի ընթացքում նկարահանվել է ավելի քան 125 ֆիլմերում։
Անձնական կյանք
Չիբան ամուսնացել է դերասանուհի Յոկո Նոգիվայի հետ։ Նրանք ունեցել են աղջիկ՝ Ձյուրի (Ջուլյա) Մանասեն, ով նույնպես դերասանուհի է։ Հետագայում նրանք բաժանվել են, և Չիբան ամուսնացել է երկրորդ անգամ։ Երկրորդ ամուսնությունից ունեցել է երկու որդի՝ Մաքքենյու Մաեդան և Գոդոն (Գորդոն) Մաեդան:
Մակարդակները մարտական արվեստում
Չիբան հանդիսանում է սև գոտու կրող հետևյալ մարտական արվեստներում.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասաններ Կատեգորիա:Ճապոնացի երգիչներ Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ճապոնացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ճապոնացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ճապոնացի ձյուդոիստներ
Պեդաստե (այլ կիրառումներ)
Պեդաստե, կարող է վերաբերել՝
Պելա (այլ կիրառումներ)
Պելա, կարող է վերաբերել՝
Պելիո (այլ կիրառումներ)
Պելիո, կարող է վերաբերել՝
Հրեշտակի ընկերները
Հրեշտակի ընկերները (Angel’s Friends), մուլտսերիալ, ստեղծվել է Իտալիայում, գաղափարի հեղինակ՝ Սիմոնա Ֆերրի։
Սերիալի արտադրությունը սկսվել է 2009 թվականին «Mondo TV» իտալական մուլտիպլիկացիոն ընկերության ղեկավարությամբ։ Նոր սյուժեի հիմք է դարձել «Play Press» հրատարակչության 2007 թվականի մարտից 2008 թվականի հունիս արձակված «Հրեշտակի ընկերները» կոմիքսը։ Առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2009 թվականի հոկտեմբերի 12 - ին Italia 1 ալիքով ։
Առաջին եթերաշրջանի հաջողությունը և քննադատների լավ կարծիքները դրդեցին աշխատել երկրորդ եթերաշրջանի վրա։ 2011 թվականի սպրիլի 23-ին տեղի ունեցավ «Հրեշտակի ընկերները։ Երազանքի և իրականության միջև» լիամետրաժ ֆիլմի պրեմիերան ։ Երկրորդ եթերաշրջանի պրեմիերան պետք է կայանար 2012 թվականի աշնանը, սակայն ուշացման պատճառով այն տեղափոխվեց 2013 թվականի գարուն ։
Սյուժե
Հրեշտակների (Ռաֆ, Ուրի, Միկի, Քաղցր) և Սատանաների (Սուլֆուս, Կաբալե, Քաբրիա, Գաս) խմբերը իջել են երկիր, որպեսզի սկսեն իրենց ուսուցումը։ Հրեշտակները պետք է սովորեն մարդկանց դրդել լավ արարքների և լինել իսկական պահապան հրեշտակներ, իսկ սատանաները՝ գայթակղել մարդկանց վատ արարքների և դառնալ սատանա - գայթակղիչ։ Գոյություն ունի մի կանոն ԱԴՇԹ (V.E.T.O. - Vietato Esporsi, Toccare, Origliare nel fumetto; Vietato Esporsi, Toccare, Ostacolare nel cartone animato), որը արգելում է դիպչել, շոշափել թշնամուն։ Սատանաները և հրեշտակները պայքարում են իրենց խնամարկյալների՝ Ոսկե դպրոցի մահկանացու սաների համար։ Ո՞ վ կհաղթի բարու և չարի անվերջ պայքարում։ Հրեշտակնե՞ րը։ Սատանանե՞ րը։ Գուցե ընկերությու՞ նը կամ … սե՞ րը։
Ռաֆ
Ռաֆը հանդիսանում է հրեշտակների թիմի առաջնորդը։ Նրա մազերը երկար են և լուսաշող՝ կարմիր մազափնջով, նրա աչքերը կապույտ են։ Ոճը՝ սպորտային։ Կրում է կապույտի բոլոր հնարավոր տոներով հագուստ, երբեմն սպիտակ և վարդագույն։ Նրա թալիսմանը զատիկ Կոքսն է, որը հանգիստ վիճակում կերպարանափոխվում է և դառնում ճարմանդ Ռաֆի գոտու վրա։
Ռաֆը շատ հետաքրքրասեր, բարի և հոգատար աղջիկ - հրեշտակ է։ Մեծ մասամբ նա ռացիոնալ և շատ գործնական է, սակայն երբեմն կարող է երազկոտ թվալ։ Շնորհիվ իր համառության և կամքի ուժի արագ կարողանում է դուրս գալ դժվար իրավիճակներից։ Բայց հոգու խորքում լինելով ռոմանտիկ, հաճախ իր զգացմունքներով կիսվում է օրագրի հետ։ Նրա հայտնի թշնամին Սուլֆուսն է։ Սայկայն Ռաֆը հակակրանք չի տածում նրա հանդեպ, այլ հակառակը՝ նա սիրահարվում է Սուլֆուսին ծանոթության առաջին օրերից, ինչը, ցավոք սրտի, չի թույլատրվում հրեշտակների և սատանաների մեջ։
Երկար ժամանակ համարվում էր, որ նա մնացած հրեշտակների նման է։ Սակայն իրականում Ռաֆը մահկանացու ալքիմիկ Մալակի և նրա կին Անջելի (ով անհայտ ճանապարհով դարձել է հրեշտակ) աղջիկն է։ Այն պատճառով, որ նա կես մահկանացու է, կես անմահ նրա վզի վրա խալ կա։
Երկրորդ եթերաշրջանի վերջում Ռաֆը և Սուլֆուսը ասում են իրենց ուսուցիչներին, որ չեն ցանկանում գնալ Ոսկե համալսարան, քանի որ որոշել են անցնել կերպարանափոխության միջով և դառնալ մարդ, որպեսզի իրենց զգացմունքներին ազատություն տան։
Ուժեր
Սուլֆուս
Սուլֆուսը սատանաների թիմի առաջնորդն է։ Նա նախընտրում է հագնվել բայքերական ոճով, հագնում է բաճկոններ և կաշվե տաբատներ, սիրում է կրել կարմիր, սև և մոխրագույն հագուստ։ Մազերը մուգ - կապույտ են, համարյա սև և միշտ արձակված։ Նրա աչքերը դեղին են, ձախ աչքի շուրջ աստղ կա։ Սուլֆուսի թալիսմաը մարջանե օձ Վասլիլիկն է, որը հանգիստ վիճակում դառնում է նախշ տիրոջ նախաբազկին։
Սուլֆուսը հանդիսանում է տիպիկ սատանայական կերպար՝ սառն է, անգութ է իր թշնամիների դեմ, ինքնահավան է, փառամոլ և ոչինչից չի վախենում։ Հաճախ դաժան է և տիրական։ Նրա սատանայական էությունը միայն նրա հակառակորդ հրեշտակ Ռաֆը կարող է փոխել, ում հանդեպ ուժեղ զգացմունքներ է զգում, ինչը փոխադարձ է։ Սուլֆուսը միշտ պատրաստ է պաշտպանել Ռաֆին և պատրաստ է անել ամեն ինչ, որպեսզի նա չվնասվի։ Նրա հոբբին մոտոցիկլներն են։ Սուլֆուսին հաճախ կարելի է տեսնել բայքերի դերում և մոտոցիկլի վրա, ինչպես նաև առանց դրա։ Իմպուլսիվ է, ինչի պատճառով ժամանակ առ ժամանակ կարող է դժվարություններ ունենալ։
Երկրորդ եթերաշրջանի վերջում Ռաֆը և Սուլֆուսը ասում են իրենց ուսուցիչներին, որ չեն ցանկանում գնալ Ոսկե համալսարան, քանի որ որոշել են անցնել կերպարանափոխության միջով և դառնալ մարդ, որպեսզի իրենց զգացմունքներին ազատություն տան։
Ուժեր
Հեռարձակում այլ երկրներում
«Հրեշտակի ընկերները» արագ հաջողություն ձեռք բերեց ամբողջ աշխարհում։ Մուլտֆիլմը հեռարձակվում է եվրոպական Ֆրանսիա, Իսպանիա, Պորտուգալիա, Բելգիա, Լյուքսեմբուրգ, Բուլղարիա, Բելառուսիա, Չեխիա, Հունաստան, Սլովակիա, Մոլդովա երկրներում, Լատինական Ամերիկայի Բրազիլիա, Մեքսիկա, Վելեսուելա և այլ երկրներում, ինչպես նաև Կանադայում, ԱՄՆ - ում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում, Ճապոնիայում, ՀԱՀ - ում, Թայլանդում, Վիետնամում և Թունիսում։
2011 թվականի սեպտեմբերի տվյալներով մուլտսերիալի ցուցադրության լիցենզիա վաճառվել է 56 երկրի։
Պենելոպե (այլ կիրառումներ)
Պենելոպե, կարող է վերաբերել՝
Դժվար անցում
Դժվար անցում, 1964 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի նկարահանած ֆիլմ։
Սյուժե
Ֆիլմը գազատար կառուցող բրիգադի արտադրական կոնֆլիկտների, լեռնային դժվար պայմաններում տարվող աշխատանքի և բարոյական խնդիրների մասին է ։
Նկարահանող խումբ
Համակցվածնկարահանումներ`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Յուրի Երզնկյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
The Greatest (երգ, Սիա)
«The Greatest», ավստրալիացի երգչուհի և հեղինակ Սիայի երգն ամերիկացի ռեփեր Քենդրիկ Լամարի մասնակցությամբ։ Թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Երգն ընդգրկվել է Սիայի՝ 2016 թվականին թողարկված This Is Acting ալբոմի դելյուքս տարբերակում ։ Երգը գրել են Սիան ու Գրեգ Քյորստինը  ։
Արձագանքներ
The Atlantic ամսագրից Սպենսեր Քորնհաբերը գրել է․ «Որևէ տիպի սոցիալական համատեքստի բացակայության պայմաններում այս ամենը վառ, գեղեցիկ ու անարտահայտելի տխուր է» ։ Բրիտանական The Edge թերթից Բրունո Ռասելը երգի կառուցվածքը կոչել է «ոգեշնչող», ինչպես «պարզ ուղերձ. որ մենք կարող ենք փոխել իրավիճակն ու պետք է լինենք ‘The Greatest’, բայց դրա համար մենք պետք է գործենք հիմա» ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակում երեխաների խմբի հետ միասին նկարահանվել է 13-ամյա Մեդդի Զիգլերը, որը նախկինում արդեն մասնակցել էր Սիայի տեսահոլովակների նկարահանումներին, որոնցից են՝ «Chandelier» և «Cheap Thrills»։ Տեսահոլովակը բեմադրել են Սիան ու ավստրալիացի ռեժիսոր Դենիել Ասկիլը, իսկ պարային հատվածների խորեոգրաֆը Ռայան Հեֆինգտոնն է ։ Այն թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։
Տեսահոլովակն սկսվում և ավարտվում է ցածր ձայնային աղմուկով։ Ապա ցուցադրում են հատակին պառկած մարդիկ։ Զիգլերը սև կեղծամով լիակատար լռության մեջ ծիածանի բոլոր գույների ներկերը մատներով քսում է իր այտերին  ։ Նա ազատում է 48 այլ երիտասարդ մարդկանց բանտային վանդակից (49-ը ահաբեկչության արդյունքում զոհվածների թիվն է), բայց նրանց ազատությունը երկար չի տևում։ Հետա կադրում երևում են փամփուշտներից ծակծկված պատը, ինչից հետո բոլոր պարողներն ընկնում են հատակին։ Եզրափակիչ տեսարանում Մեդի Զիգլերի դեմքին հոսում են արցունքներ ։
Կենդանի կատարումներ
2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Սիան առաջին անգամ կատարել է «The Greatest» երգը Apple Eventի ընթացքում, որ տեղի է ունեցել Սան Ֆրանցիսկոյում՝ Bill Graham Civic Auditorium-ում, iPhone 7 նոր մոդելի ներկայացման ժամանակ։ Հինգ պարողներ 13-ամյա Մեդի Զիգլերի գլխավորությամբ ելույթ են ունեցել մարմնագույն բալետային հագուստով, իսկ երաժշտական տեսահոլովակները («The Greatest» երգից բացի կատարվել է նաև «Chandelier» երգը) միաժամանակ ցուցադրվել են էկրանին հետին պլանում   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիայի երգեր Կատեգորիա:Քենդրիկ Լամարի երգեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ երգեր
Դիցմայրի (Քաշաթաղի շրջան)
Դիցմայրի,, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում    , որը ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո    ։ Ըստ Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ այն հանդիսանում է Քաշաթաղի շրջանի բնակավայր, իսկ ըստ Ադրբեջանի վարչաատարածքային բաժանման՝ համարվում է Զանգելանի շրջանի բնակավայր։
Կովսական քաղաքի և Քարատակ գյուղի հետ միասին մտնում է Կովսական քաղաքային համայնքի մեջ ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Կովսական գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Բասուտաջրի ստորին հոսանքում՝ գետի ձախափնյա հարթավայրում։ Դիցամյրիից ոչ շատ մեծ հեռու գտնվում է Իրանի Իսլամական հանրապետությունը ։
Պատմություն
նակավայրի անվան և պատմության մասին աղբյուրներում մինչ այժմ հիշատակություններ և արձանագրություններ չեն պահպանվել։ Գյուղը տեղակայված է սոսիների պուրակում՝ Շիկահողի արգելոցի հարևանությամբ։ Սուսիների պուրակի վերաբերյալ Արցախում ժողովրդի մոտ մի հետաքրքիր ավանդություն է պահպանվել, ըստ որի՝ Ավարայրի ճակատամարտից հետո Բակ Առանշահիկն արցախյան գնդի գլուխն անցած գալիս են Արցախ՝ իրենց հետ բերելով նախ Վարդան սպարապետի անշնչացած մարմինը։ Վայոց ձորում իրենց հետապնդող պարսիկների հետ ընդհարվելուց և կորուստներ ունենալուց հետո հասնում են Ողջի գետի ստորին հոսանք և ներկայիս Դիցամայրի մոտ հողին են հանձնում զորավարի մարմինը։ Հետագայում տեղաբնիկները այդ տարածքում Ավարայրի նահատակների հիշատակը հավերժացնող սոսիների պուրակ են հիմնադրել։
Դիցամայրի մոտակայքում մինչև օրս պահպանվում են Շաթառուզի եկեղեցու ավերակները։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին և 19-րդ դարում քուրդ ցեղապետներին և պարսիկ խաներին հաջողվեց հայերին դուրս հանել Արաքսի ափամերձ տարածքներից։ Շուտով թուրքերն ու քրդերը հաստատվեցին հայկական գյուղերում, այդ թվում Դիցամայրում։ Նրանք անվանափոխեցին այս հայկական բնակավայրը դարձնելով Մեշադի-Իսմայիլի։ 1930 թվականին գյուղը գտնվում էր Զանգելանի շրջանում։ Ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին, բնակեցվել է 1999 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։: ՊԲ ստորաբաժանումները հումանիտար միջանցք թողեցին, որպեսզի խաղաղ բնակչությունը հեռանա այդ վայրերից։ 1997 թվականին և հաջորդ տարիներին գյուղում հաստատվեցին Ադրբեջանից բռնագաղթված հայ ընտանիքներ, ինչպես նաև ՀՀ տարբեր բնակավայրերի քաղաքացիներ ։
Գյուղի երիտասարդները մասնակցել են 2016 թվականի քառօրյա պատերազմին։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
Բնակչությունը 2003 թվականի տվյալներով 77 մարդ է։ 2015 թվականին ուներ 94 մարդ, կար 28 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Պատմամշակութային կառույցներ
Դիցմայրիից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Փշատեցրուսի (Շոթարիզի) ուշ միջնադարյան միանավ բազիլիկ եկեղեցին։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 19 աշակերտներ ։
Բայազետի գավառ
Բայազետ, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթում։ Գտնվում էր գավառի հարավարևելյան մասում՝ Վանա լճից հյուսիս-արևելք։ Կենտրոնը Բայազետ քաղաքն էր։
Աշխարհագրություն
Բայազետին հյուսիսից սահմանակից էին՝ Կարսի մարզն ու Երևանի նահանգը, արևելքից՝ Պարսկաստանը, հարավից՝ Վանի նահանգը, արևմուտքից՝ Խնուսի և Բասենի գավառակները։
Գավառի բնական սահմանները հյուսիսից Հայկական պար լեռնաշղթայից տարածվում էր մինչև Քյոսադաղ լեռը, իսկ հարավից եզերվում էր Թոնդուրեկի, Ծաղկանց և Կարտևանի լեռներով։
Իր տարածքով մոտավորապես համապատասխանում էր հին Այրարատ աշխարհի Կոգովիտ գավառին։ Գավառի Դիադին գավառակի միջով հոսում էր Արածանի գետը՝ իր բազմաթիվ վտակներով։ Գավառն ուներ բարեբեր հողեր, գեղադիր լեռներ ու դաշտեր, հարուստ բուսական ու կենդանական աշխարհ։
Պատմություն
16-րդ դարում թուրքերը Հայաստանը գրավելով Բայազետի իշխանությունը հանձնեցին քրդերին։ Վերջիններս պատկանում էին Սիլվանլի աշիրաթին, այս պատճառով Բայազետ գավառը կոչվում էր նաև Սիլվան (Սլիվան)։ Մինչև 19-րդ դարի երկրորդ կեսը քրդերը կիսանկախ կառավարում էին գավառը։
XIX դարի սկզբին գավառը դուրս էր Էրզրում նահանգից և կազմում էր Երկդուզյան՝ Բայազետի Փաշայությունը։ XIX դարի երկրորդ կեսից Բայազետ գավառը նորից Էրզրումի վիլայեթի կազմում էր։
XVIII-XIX դարերի ընթացքում գավառի բնակչության հայկական տարրը զանգվածորեն բնաջնջվել և տեղահան էր արվել։ Հայ բնակչության մնացած մասը բնաջնջվեց կամ տեղահան արվեց 1915 թ.-ի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։
Բայազետ քաղաքը Դ դարից մինչև Ի դարի սկիզբը
Բայազետը Արևմտյան Հայաստանի փոքր, բայց մեր ժողովրդի պատմության մեջ հիշատակության արժանի դեր խաղացած քաղաքներից է։ Հնում այս քաղաքի տեղում Բագրատունի նախարարների ոստանն էր՝ Դարոյնք հայտնի բերդավանը ։ Վերջինիս տեղում XV դարում կառուցված բերդը և հետագայում նրան կից առաջացած գյուղաքաղաքը կոչվեց Բայազետ, 1829 թվականից հետո՝ նաև Հին Բայազետ (ի տարբերություն Նոր Բայազետի, որտեղ հիմնականում բնակություն էին հաստատել Բայազետից գաղթածները), ինչպես նաև Դողու Բայազիդ ։
Բայազետ քաղաքի աշխարհագրական դիրք
Պաշտպանական և առևտրատնտեսական առումներով Բայազետի դիրքը նպաստավոր է։ Այն գտնվում է Մեծ Մասիսից հարավ-արևմուտք, Ծաղկանց (Ալադաղ) լեռների հյուսիսարևելյան ճյուղերից մեկի լանջին, Դեղին (Զարգիմար) գետի Սարի-սու ճյուղի վրա։ Նրա դիրքն ու համայնապատկերը գեղատեսիլ են։ Տեղադրված է նեղ դաշտի խորքում, լերկ ու ժայռոտ լեռների արանքում ու դրանց դարավանդների վրա, ծովի մակերևույթից մոտ 1750 մ բարձրությամբ։ Ամառն այստեղ մեղմ է, ձմեռը՝ ցուրտ, գարնանը՝ անձրևոտ։ Քաղաքի համար ամենալավ ժամանակն աշունն է, որ տևում է բավական երկար։ Էրզրումի նման, Բայազետը ևս հայտնի է իր աղբյուրներով ։
Դարոյնք բերդի պատմություն և վերանվանում Բայազետի
Դժվար է ասել, թե երբ է հիմնադրվել Բայազետի տեղում եղած Դարոյնք բերդավանը։ IV դարում այն Մեծ Հայքի հայտնի բերդերից էր և Բագրատունի նախարարների ոստանը։ Դարոյնքի տեղում, որն ամենայն հավանականությամբ ավերվել էր հարձակումների և երկրաշարժերի հետևանքով, նոր բերդ է կառուցվում հետագայում։ Այս վերջինիս կառուցումը կիսաավանդական պատմությունը վերագրում է օսմանյան սուլթան Բայազետ 1–ինին (1389—1402) և անունն էլ կապում սուլթանի անվան հետ։ Հետագայում բերդի շուրջը փռվում է քաղաքն իր թաղերով։ Հայ պատմագիրներից Բայազետն առաջին անգամ հիշատակում է Առաքել Դավրիժեցին (XVII դ.) ։
Դարոյնքը որպես Կոգովիտ գավառի կենտրոն
Հնում Դարոյնք–Բայազետը Այրարատյան աշխարհի Կոգովիտ գավառի կենտրոնն էր և, ինչպես ասվեց, Բագրատունիների իշխանանիստը։ 1555 թվականի Հայաստանի բաժանմամբ անցել է Թուրքիային և դարձել համանուն սանջակի (գավառի) կենտրոնը։ XIX դ. առաջին կեսում Բայազետի գավառը Արևմտյան Հայաստանում կազմակերպված փաշայություններից մեկն էր, որտեղ իշխում էր Սլիվանի քրդական ցեղը՝ օգտվելով ներքին լայն իրավունքներից։ Բայազետի փաշայությունը, Արևմտյան Հայաստանի մյուս նույնատիպ իշխանությունների նման վերացվեց սուլթանի կողմից զենքի ուժով XIX դ. երկրորդ կեսում։ Դրանից հետո իբրև սովորական գավառ այն մանում էր Էրզրումի վիլայեթի (նահանգ) մեջ ։
Բայազետ բերդաքաղաքի համար պայքար Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև
Բայազետն իբրև ամուր բերդաքաղաք, XIX դարում և XX դարի սկզբներին միշտ եղել է ռուս–թուրքական հարաբերությունների կիզակետում։ Այն 1828—1914 թվականների ընթացքում ռուսների կողմից չորս անգամ գրավվել է Թուրքական կայսրությունից՝ հայերի օգնությամբ։ Բայց նորից է հետ վերադարձվել Թուրքիային։ Դրանցից առաջինը տեղի է ունեցել 1828 թվականին, երբ ռուսական զորքերը, օգոստոսի 28-ին ջախջախելով թուրքական կայազորի պետ քուրդ Բահլուլ փաշային, գրավում են քաղաքը։ Բայազետի համար մղված այդ մարտերում քաջաբար կռվել են նաև Բայազետի Մելիք-Մարտիրոսի 500 հոգուց բաղկացած հեծյալ ջոկատի զինվորները։ Սակայն Ադրիանապոլսի պայմանագրով (1829 թ.) Բայազետը վերադարձվում է Թուրքիային ։ Երկրորդ անգամ ռուսները՝ հայերի օգնությամբ Բայազետը գրավել են թուրքերից Արևելյան պատերազմի ժամանակ։ 1854 թվականի հուլիսի 17–ին Չինգլի լեռնանցքում (Մեծ Մասիսից հյուսիս–արևմուտք) ռուսական զորքերի երևանյան ջոկատը թուրքական 20000-ոց բանակը ջախջախելուց հետո անմիջապես գրավում է Բայազետը, որը հետո նորից անցավ Թուրքիային ։ Բայազետը երրորդ անգամ ռուսները գրավել են ռուս-թուրքական 1877— 1878 թթ. պատերազմի ժամանակ։ 1877 թ. ռուսական բանակի հայազգի զորավար Ա. Տեր-Ղուկասովը առանց կռվի քաղաքը գրավել է թուրքերից։ Սակայն նույն թվականին, օգտվելով զորավարի բացակայությունից, թուրքական զորքն ու խառնիճաղանջ մի հսկայական ամբոխ հարձակվում և հունիսի 6 — 29–ը ավերում է քաղաքը ու նրա բերդը պահում պաշարված դրության մեջ։ Նրանք գրեթե ամբողջովին կոտորում են քաղաքի հայ բնակչությանը և ամայացնում ամբողջ թաղամասեր։ Ավազակային այդ հարձակումն է, որ այնքան վարպետությամբ նկարագրված է մեծ վիպասան Րաֆֆու «Խենթ» վեպում։ Բեռլինի 1878 թ. պայմանագրով Բայազետը դարձյալ վերադարձվում է Թուրքիային ։ Ռուսական զորքերի կողմից այն չորրորդ անգամ գրավվում է առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ`  1914 թվականին և 3 — 4 տարի փաստորեն մտնում էր ռուսական պետության մեջ։ Սակայն 1918 թ, թուրքերն այն հետ են վերցնում տեղահանելով կամ իսպառ ոչնչացնելով նրա հայ բնակչությանը ։
Բայազետ քաղաքը ներկայումս
Ներկայումս Բայազետը թուրքերով ու քրդերով բնակեցված գավառական տիպի փոքրիկ քաղաք է, որի տնտեսության ճյուղերը կազմում են անասնապահությունը, բրդի ու կաշվի մշակությունը, կարպետագործությունը, մանրածախ տեղական առևտուրն ու մասամբ արհեստագործությունը ։ Այն գտնվում է թուրք–իրանական պետական սահմանի մոտ ։