cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեքի Կուգան
Վերադառնալ կինոթատրոն
Ջեքին ստանձնել է ցանկացած աշխատանք։ 1946 թվականին նա մասնակցել է ռազմական նպատակներով մասնավոր կապիտալի հավաքման արշավներին (War Bond drives)։ 1950-ական թվականներին նա աշխատել է վաճառքի ոլորտում և ծառայել է որպես գովազդային մենեջեր սալօջախների պահոցների վաճառքի համար, ինչպես նաև վաճառել է տեսախցիկներ և օգտագործված թեթև շարժիչով ինքնաթիռներ։ Պահպանված կապերի շնորհիվ նա կարողացել է ժամանակ առ ժամանակ վերադառնալ շոու բիզնես։ Նա հանդես է եկել որպես սառույցի վրա բեմադրված բալետի պրոդյուսեր և հայտնվել գիշերային ակումբներում։
Շրջադարձային պահը եղել է 1947 թվականին, երբ Ջեքին իր եղբոր և Ջեքի Կուպերի հետ միասին նկարահանվել է «Կիլրոյը եղել է» (Kilroy Was Here) ֆիլմում։ Այդ պահից սկսած՝ Ջեքին և Ռոբերտը ֆիլմերում նկարահանվել են գրեթե անընդհատ, բայց տարբեր հաջողություններով։ Այնուամենայնիվ, մեծ մասամբ դրանք եղել են երկրորդ պլանի փոր դերեր հեռուստատեսային սերիալներում և ցածր բյուջեով վեստերններում, դետեկտիվներում։ Որպես դերասան՝ Ջեքին արդեն ոչ ոքի չի հետաքրքրել, այդ պատճառով նա նոր դերեր ստանալու համար ստիպված է եղել անընդհատ դիմել տարբեր կինոստուդիաների։ «Ոչ ոք ինձ լուրջ չի վերաբերվում»,– բացատրել է նա լրագրողներին իր ձախողման պատճառները։ Երբեմն նա բեմ է բարձրացել և որպես պատվավոր հյուր մասնակցել էր շոու բիզնեսի տարբեր միջոցառումների։
Նախորդ հաջողությունը կրկնել չկարողանալը շատ է անհանգստացրել Ջեքիին։ Նա գնալով ավելի շատ է տրվել ալկոհոլին, և նույնիսկ մեկ անգամ ձերբակալվել է հարբած մեքենա վարելու համար։ Ենթադրվում է, որ նա թմրանյութերի հետ կապված նույնպես խնդիրներ է ունեցել. 1961 թվականին նա ձերբակալվել է մարիխուանա պահելու համար։
Ջեքին միայն հեռավոր կերպով է կարողացել վերադառնալ իր նախկին ժողովրդականությանը՝ 1964 թվականին ստանալով քեռի Ֆեսթերի դերը «Ադամսների ընտանիքը» հեռուսատսերիալում։ Սակայն այս համբավը նույնքան «սև» էր, որքան հումորն էր այս հեռուսատասերիալում։ Բացի այդ, դերասանին հասարակության մեջ ճանաչել են ոչ թե որպես «Ջեքի Կուգա», այլ որպես «քեռի Ֆեսթեր», ինչը նրան շատ է վրդովեցրել։ Լրագրողներից մեկի հարցին՝ «Ի՞նչպես հասաք նման դերերի», Ջեքին պատասխանել է. «Ինձ պարզապես գումար էր պետք»։
Վերջին տարներ
Ջեքին իր կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Փալմ Սփրինգսում։ Նա առողջության հետ կապված լուրջ խնդիրներ ուներ, որոնք, դստեր խոսքերով, առաջացել էին նրա «գեղեցիկ» կյանքի կողմնակի ազդեցություններից՝ նստակյաց կյանք, անառողջ սնունդ, ալկոհոլի և ծխախոտի չարաշահում։
Ջեքի Կուգանը մահացել է 1984 թվականի մարտի 1-ին՝ 69 տարեկան հասակում, Սանտա Մոնիկա բժշկական կենտրոնում (Santa Monica UCLA Medical Center)՝ սրտի կաթվածից։ Թաղվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Քալվեր սիթում գտնվող Սուրբ Խաչ գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կակառիճ
Չիֆթլիկ, Կակառիճ, Գագարիճ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում է Էրզրում քաղաքի անմիջապես մոտակայքում՝ հյուսիս-արևմուտքից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Յաքութիեի շրջանի համայնքներ
Հենրիկ Ազատյան
Հենրիկ Գևորգի Ազատյան (հունվարի 6, 1928, Բերդավան (նախկին անվանումը` Ղալաչա), Ղազախի գավառ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 26, 2013  ), հայ քաղաքական և պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Հենրիկ Գևորգի Ազատյանը ծնվել է 1928 թվականին Հայկական ԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանի Բերդավան գյուղում։ Հայրը՝ Գևորգ Ազատյան և մայրը՝ Վարդանուշ Տեր-Մելիքսեցյան։
1946 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1951 թվականին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է Երևանի 26 կոմիսարների կուսշրջկոմում՝ որպես հրահանգիչ։
1952-1953 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի մարքսիզմ-լենինիզմի, փիլիսոփայության և քաղաքատնտեսության դասախոսական կադրերի պատրաստման կուրսերում։
1953-1957 թվականներին աշխատել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մարքսիզմ-լենինիզմի ամբիոնում՝ որպես ասիստենտ և հետո ավագ դասախոս։
1957 թվականից մինչև 1986 թվականն աշխատանքի է անցել Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի գիտության և ուսումնական հաստատությունների բաժնում՝ հրահանգիչ, սեկտորի վարիչ, բաժնի վարիչի տեղակալ։
1986-1991 թվականներին աշխատել է Արտասահմանից վերադարձող հայերի ընդունման և տեղավորման կոմիտեի նախագահ։
1991 թվականից աշխատել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի հասարակական գիտությունների տեղեկատվության կենտրոնում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։
2001 թվականից աշխատում էր ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։
Գրոհիչ
Գրոհիչ, մարտական թռչող սարք (ինքնաթիռ կամ ուղղաթիռ), որը նախատեսված է Ցամաքային զորքերի անմիջական օժանդակության ապահովման համար մարտի դաշտի վրայից, ինչպես նաև հակառակորդի վերգետնյա և վերջրյա նշանակետերի թիրախային խոցման համար։
Հենրիկ Ազատյան
Կենսագրություն
Երկու անգամ ընտրվել է ՀՄԿԿ 1 (36) և միավորիչ համագումարի պատգամավոր Մյասնիկյանի տարածքային կազմակերպությունից։
Գրոհիչ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամենաշատ կիրառվող (ինչպես նաև ամենաշատ կիրառված մարտական ինքնաթիռը ավիացիայի պատմության մեջ) գրոհիչն էր Իլյուշինի նախագծած Իլ-2 ինքնաթիռը։ Լյուֆտվաֆեն նույնպես կիրառում էր մասնագիտացված գրոհիչ՝ Henschel Hs 129, սակայն այն արտադրվել է քիչ քանակով և չի ունեցել զգալի դեր պատերազմի ընթացքում։ Գերմանական ավիացիայում տանկերի դեմ պայքարի գրոհիչի դերը կատարում էր Junkers Ju 87 ինքնաթիռը, որի զինատեսակներին ավելացվել էին երկու թևատակի հրանոթներ և հզորացվել էր ինքնաթիռի զրահը։
Հենրիկ Ազատյան
Կենսագրություն
Պատմական գիտությունների թեկնածու ։
Գրոհիչ
Գրոհիչ դասը խիստ սահմաններ չունի։ Մոտ են այս դասին կործանիչ-ռմբակոծիչները և գահավիժող ռմբակոծիչները։ Կործանիչներից առավել հաջող էին կիրառվում Hawker Typhoon-ները և Republic P-47 Thunderbolt-ները, ինչպես նաև մի փոքր փոփոխված Focke-Wulf Fw 190F ինքնաթիռները։
Գրոհիչները հետպատերազմյան տարիներին կորցրեցին իրենց դերը, քանի որ մարտական ինքնաթիռների արագությունը մեծացավ և այս պարագայում, խոցման ճշտությունը նվազեց, ինչպես նաև փոքր բարձրությունների վրա թռիչքը բարդացավ։ Մյուս կողմից հայտնվեցին գրոհիչ ուղղաթիռներ։ Այս պայմանների հետ կապված հետպատերազմյան տարիներին ավելի քիչ գրոհիչ ինքնաթիռներ էին նախագծվում, դրանց օրինակներ են՝ Blackburn Buccaneer, A-6 Intruder և A-7 Corsair II ինքնաթիռները։ Որպես գրոհիչ էին օգտագործվում նաև վերազինված մարզական ինքնաթիռները՝ BAC Strikemaster, BAE Hawk և Cessna A-37։
Հենրիկ Ազատյան
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Պատվո նշան շքանշանով, մեդալներով և պատվոգրերով։
Գրոհիչ
1960-ական թվականներին խորհրդային և ամերիկյան զինվորականները վերադարձան մասնագիտացված գրոհիչների գաղափարին, երկու երկրներում էլ հանգեցին նման մարտական կառուցվածքներին՝ հզոր զրահապատում, բարձր մանևրականություն մինչ-ձայնային արագություններում, հզոր հրետանային և հրթիռային սպառազինությամբ։ ԽՍՀՄ-ում ընտրվեց Սու-25-ը, իսկ ԱՄՆ-ում ավելի ծանր Republic A-10 Thunderbolt II-ը։
Այժմ գրոհիչ են անվանում նաև գրոհային ուղղաթիռները։
Հենրիկ Ազատյան
Աշխատություններ
Հեղինակել է մի շարք գրքեր՝ «Դանուշ Շահվերդյան» (հայերեն), «Սուրեն Սպանդարյան» (ռուսերեն), «Բախտորոշ պայմանագրեր» (հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն), «Հայերը միջազգային դիվանագիտական խաչմերուկներում» (հայերեն) ։ «Երևանի Պետական Համալսարան» Միջազգային Հարաբերությունների Ֆակուլտետ 1945-1953 գրքի համահեղինակներից է։
Գրոհիչ
ՆԱՏՕ-ի երկրներում այս դասի թռչող սարքերը անվանում են «A-» տառով (Attack բառից) որին հաջորդում է թվային նշանակումը (պետք է նշել, որ մինչև 1946 թվականը «A-» տառով էին նշվում նաև թեթև ռմբակոծիչները )։
Գրականություն
* Կատեգորիա:Ինքնաթիռների դասակարգում
Հենրիկ Ազատյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Գեորգի Վագներ
Գեորգի Կարլովիչ Վագներ (Георгий Карлович Вагнер, ), խորհրդային և ռուս գիտնական, փիլիսոփա, արվեստագետ, արվեստի պատմաբան, արվեստագիտության դոկտոր, Ռյազան քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։ Նովգորոդ, Սուզդալ, Պսկով, Կոստրոմա, Վլադիմիր, Ռյազան քաղաքների հին ռուսական արվեստի ուսումնասիրող։
Կենսագրություն
Գեորգի Վագները 1930 թվականին ավարտել է Ռյազանի գեղարվեստա-մանկավարժական տեխնիկումը։ 1933 թվականից աշխատել է Ռյազանի երկրագիտական մարզային թանգարանում։ 1937 թվականին ձերբակալվել է ու տասը տարի անցկացրել է Մագադանի ճամբարներում, աշխատել Կոլիմայի ոսկու հանքերում։ 1947 թվականին վերադարձել է Ռյազան, բայց երկու տարի անց նորից ձերբակալվել է ու ստացել վարչական աքսոր դեպի Կրասնոյարսկի երկրամաս, որտեղ աշխատել է երկրագիտական ջոկատներում որպես գծագրող։ Արդարացվելուց հետո աշխատանքի է ընդունվել ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության ինստիտուտում որպես ավագ լաբորանտ և աշխատել է Նիկոլայ Վորոնինի ղեկավարությամբ։
1968 թվականին պաշտպանության է ներկայացրել թեկնածուական դիսերտացիա, բայց ակադեմիկոս Բորիս Ռիբակովի պնդմամբ նրան հատուկ կարգով (գիտական աշխատանքների բացառիկ նշանակության համար) շնորհվել է արվեստագիտության դոկտորի աստիճան։ Պաշտպանության ժամանակ պաշտոնական ընդդիմախոսը եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ Արտեմի Արցիխովսկին, պրոֆեսորներ Վլադիմիր Բլավատսկին, Օլգա Պոդոբեդովան և Սիգուրդ Շմիդտը ։ 1980 թվականին պարգևատրվել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ոսկե մեդալով։ 1983 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի։ 1992 թվականին Ռյազանի քաղաքային խորհուրդը Գեորգի Վագներին շնորհել է Ռյազանի պատվավոր քաղաքացու կոչում։
Հիշատակ
1998 թվականին Գեորգի Վագների անունով է կոչվել Ռյազանի գեղարվեստի ուսումնարանը, որը 2008 թվականի դեկտեմբերի 4-ին նշել է իր 90-ամյակը ։
Գիտական գործունեություն
Գեորգի Վագների գիտական հետաքրքրությունների հիմնական շրջանակը եղել է վլադիմիր-սուզդալյան ճարտարապետությունն ու մոնումենտալ քանդակագործությունը, 14-րդ դարից մինչև 16-րդ դարի սկզբի հին ռուսական քանդակագործությունը, Հին Ռյազանի ճարտարապետությունը, արվեստի տեսության ընդհանուր հարցեր։ Մի շարք հիմնարար գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Ալ-Թամանաայի շրջան
Ալ-Թամանաայի շրջան (ناحية التمانعة), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Իդլիբի մարզում։ Հանդիսանում է Մաարրաթ ալ-Նումանի գավառի վեց շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Ալ-Թամանաա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 29,114 բնակչություն ։ Տարածքը կազմում է 369.62 կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Մաարրաթ ալ-Նումանի գավառ
Սայիդ Հալիմ փաշա
Սայիդ Հալիմ փաշա, թուրք պետական գործիչ։ Երիտթուրքերի պարագլուխներից և հայերի ցեղասպանության գլխավոր հանցագործներից։ Հայտնի էր իր տեսական աշխատություններով։ Գտնում էր որ իսլամ, ի տարբերություն առաջընթացը «խոչընդոտող» քրիստոնեության, ժողովրդավարական կրոն է՝ հիմնված իրավահավասարության և անձն, ազատության վրա։ Այդ պատճառով, ըստ Սայիդ Հալիմի, իսլամական աշխարհում անհարկի է պայքարը ժողովրդավարության և ազատության համար։ 1913 թվականին նշանակվել է մեծ վեզիր՝ միաժամանակ կատարելով «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության գլխավոր քարտուղարի պարտականությունները։ Առաջին աշխարհամարտի (1914-1918) վերջին շրջանում մեծ վեզիրի պաշտոնը զիջել է Թալեաթին Մուդրոսի զինադադարից (1918) հետո ձերբակալվել է և պատասխանատվության ենթարկվել իբրև պատերազմի հանցագործ և հայերի տեղահանության ու ցեղասպանության կազմակերպման մասնակից։ Կարողացել է փրկվել է պատժից և աքսորվել Մալթա, իսկ 1921 թվականին ազատ արձակվել։
1921 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Հռոմում Սայիդ Հալիմին սպանել է հայ վրիժառու Արշավիր Շիրակյանը։
Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան ռազմական հանցագործներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներ Կատեգորիա:Փաշաներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության սպանված անձինք Կատեգորիա:Միություն և առաջադիմություն կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մալթայի աքսորականներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ Կատեգորիա:Մուհամմադ Ալիի արքայատոհմ Կատեգորիա:Իտալիայում հրազենից մահացածներ
Ռուբեն Շիշմանյան
Ռուբեն Շիշմանյան, Դերսիմի Քեռի (1865 կամ 1866, Երզնկա-1903, Երզնկա), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։ Հնչակյան, 1890-ական թվականների. կեսից՝ Հայկական Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության անդամ։
Կենսագրություն
Սովորել է Երզնկայի ազգային կեդրոնական վարժարանում։ 1889-1890 թվականներին կազմակերպել է հայդուկային խումբ, մղել մի շարք մարտեր։ Աչքի է ընկել իր խիզախությամբ։
Մեծ ջանքեր է գործադրել հայ-քրդական համերաշխություն (հատկապես դերսիմցի քրդերի հետ) ստեղծելու համար։ 1898 թվականին, Հայկական Յեղափոխական Դաշնակցություն ԿԿ ընդհանուր ժողովում առաջադրել է հայ-քրդական դաշնակցության իր ծրագիրը։
Սալամինի ճակատամարտ
Սալամինի ճակատամարտ - ծովամարտ հույների և պարսիկների նավատորմերի միջև հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ՝ մ.թ.ա. 480 թվականին, Աթենքից ոչ հեռու, Սալամին կղզու մոտ՝ Էգեյան ծովի Սարոնիկոս ծովածոցում։
Մարտին նախորդում են մի շարք իրադարձություններ, որոնք էապես ազդում են պատերազմի հետագա ընթացքի վրա։ Պարսիկների բանակը գրավում և ավերում է Աթենքը։ Բնակիչները նախապես տարհանվում են մոտակա Սալամին կղզի։ Կղզու և մայրցամաքի միջև նեղուցներում կենտրոնացվում է հունական միության նավատորմը (էսքիլեսի համաձայն՝ 311 նավ, Հերոդոտոսի՝ 380)  : Հելլենների միջև առաջանում են լուրջ տարաձայնություններ։ Զորահրամանատարներից շատերն առաջարկում էին լքել Սալամինը և ուժերն ողղել Կորնթոսյան պարանոցը պաշտպանելուն։ Աթենքի ստրատեգոս Թեմիստոկլեսը գտնում էր, որ նեղուցներում միայն կարող են հաղթել քանակապես և մարտունակությամբ  գերազանցող պարսկական նավատորմին ։ Չկարողանալով փոխել մյուս հրամանատարների որոշումը՝ նա դիմում է խորամանկության։ Պարսից Քսերքսես արքայի մոտ է ուղարկում իր վստահված սուրհանդակին՝ հայտնելու, որ հույները պատրաստվում են փախուստի դիմել, և եթե արքան ցանկանում է ոչնչացնել հունական նավատորմը, ապա պետք է անմիջապես ճակատամարտի։ Հույների համար վճռական հաղթանակի հասնելու միակ հնարավորությունը նեղ տարածության մեջ ճակատամարտելն էր, որտեղ թշնամու թվական գերակշռությունը վերացվում էր։ Մտնելով Սալամինի և մայրցամաքի միջև նեղուցները՝ պարսիկներն իրենք իրենց զրկում են առավելություններից։ Նրանց կողմից Սալամինի մարտը սկսելը մարտավարական սխալ էր, որը վճռորոշ եղավ մարտի և պատերազմի հետագա ընթացքի համար։
Սկզբնաղբյուրներ
Սալամինի ծովամարտը նկարագրող մեզ հասած հիմնական սկզբնաղբյուրը Հերոդոտոսի «Պատմության» VIII գիրքն է։ Իրադարձություններին անդրադարձել է նաև պարսից Արտաքսերքսես II արքայի պալատում ապրող Կտեսիաս Կնիդացին իր «Պարսկական պատմություն» աշխատության մեջ ։ Պատմական հետաքրքրություն է ներկայացնում հին հունական դրամատուրգ, ճակատամարտի մասնակից  Էսքիլեսի «Պարսիկներ» ողբերգությունը, որտեղ Սալամինի ծովամարտի անմիջական ականատեսը նկարագրում է իր զգացմունքները պարսկական նավատորմի կործանումից ։ Սալամին ծովամարտին և հույն-պարսկական պատերազմի մյուս իրադարձություններին անդրադարձել են նաև ավելի ուշ շրջանի հեղինակներ Դիոդորոսը, Պլուտարքոսը, Կորնելիուս Նեպոսը ։
Նախապատմություն
Հունական քաղաք- պետություններ Աթենքը և Էրետրիան օգնություն են ցուցաբերում Հոնիային պարսից արքա Դարեհի դեմ ապստամբության մեջ մ.թ.ա. 499-494 թվականներին։ Պարսից տերության դեմ հաճախ էին ապստամբում հպատակ ժողովուրդները։ Ապստամբներին հաջողվում է գրավել և հրկիզել տերության կարևոր քաղաքներից մեկը՝ Սարդեսը։ Դարեհը ցանկանում էր վրեժ լուծել ապստամբությանը մասնակից և իրեն չենթարկվող հույներից, ինչպես նաև հնարավորություն էր տեսնում հնազանդեցնել հունական տարանջատված քաղաքները։ Մ.թ.ա. 492 թվականին պարսից զորահրամանատար Մարդոնիոսի արշավանքի ժամանակ նվաճվում է Թրակիան, Մակեդոնիան ընդունում է պարսիկների գերիշխանությունը ։ Այդպիսով պարսիկներն ապահովում են իրենց ցամաքային զորքերի մուտքը Հին Հունաստան։ Մ.թ.ա. 491 թվականին Դարեհը դեսպաններ է ուղարկում հունական բոլոր անկախ քաղաքներ՝ պահանջելով «հող և ջուր», որը նշանակում էր հնազանդություն Աքեմենյան տերությանը։ Բոլոր քաղաքները, բացի Աթենքից և Սպարտայից, ընդունում են ստորացուցիչ պահանջները։ Աթենքում դեսպանները դատապարտվում են և մահապատժի ենթարկվում, Սպարտայում դեսպաններին գցում են ջրհորը՝ այնտեղից հող և ջուր վերցնելու ։
Մ.թ.ա. 490 թվականին Աթենքը գրավվելու համար ուղարկվում է պարսկական նավատորմ Դատիսի և Արտափրենեսի գլխավորությամբ։ Ճանապարհին գրավվում և ավերվում է Էրետրիան ։ Զորքերն ափ են իջնում Ատտիկայում, սակայն ջախջախվում են աթենացիների և պլատեացիների կողմից Մարաթոնի ճակատամարտում ։ Այդ անհաջող արշավանքից հետո Դարեհը մեծ բանակ է հավաքում ամբողջ Հունաստանը գրավելու համար։ Նրա ծրագրերին խանգարում է Եգիպտոսի՝ մ.թ.ա. 482 թվականի ապստամբությունը։ Դարեհի մահից հետո գահն անցնում է որդուն՝ Քսերքսեսին։ Ճնշելով եգիպտացիների ապստամբությունը՝ Քսերքսեսը շարունակում է նախապատրաստել Հունաստանի դեմ արշավանքը։
Աթենքում իշխանությունն անցնում է Թեմիստոկլեսին։ Հելլենաբան Սուրիկովը Մարաթոնի ճակատամարտի և Քսերքսեսի արշավանքի միջև ընկած ժամանակահատվածն անվանում է «Թեմիստոկլեսի ժամանակաշրջան»։ Մինչ պարսիկները զորք էին հավաքում Հելլադան գրավելու համար, աթենական գործիչն աջակցում էր հզոր նավատորմի ստեղծմանը։ Աթենացիների մոտ սովորույթ կար կիսել Լավրիոնի արծաթի հանքերից ստացած եկամուտը։ Այդ հանքերի սեփականատերը պետությունն էր։ Տիրանիայի անկումից հետո պատական ունեցվածքը համարվեց բոլոր քաղաքացիների սեփականությունը։ Եթե պետական բոլոր կարիքները հոգալուց հետո գանձարանում մնում էր նշանակալի գումար, այն բաժանվում էր աթենացիների միջև ։ Թեմիստոկլեսն առաջարկեց ստացված միջոցներն ուղղել նավատորմի կառուցմանը։ Առաջարկությունն ընդունելով՝ յուրաքանչյուր աթենացի զրկվում էր պետության կողմից տրվող դրամական նպաստից։ Պարսիկների դեմ պատերազմի համար նավեր պատրաստելով՝ Թեմիստոկլեսը հասկանում էր, որ աթենացիները չեն համաձայնվի իր հետ, քանզի չէին համարում Մրաթոնի մոտ պարտված պարսիկներին լուրջ սպառնալիք։ Այդ պատճառով նա համոզեց համաքաղաքացիներին, որ նոր նավերը և հզոր նավատորմն անհրաժեշտ են Էգինայի հետ պատերազմելու համար՝ կղզի, որն անդադար պատերազմի մեջ էր Աթենքի հետ ։ Այդ քաղաքականության արդյունքում էլ Քսերքսեսի բանակը ջախջախիչ պարտություն կրեց։
Մ.թ.ա. 481 թվականին Քսերքսեսն սուրհանդակներ ուղարկեց հունական քաղաք-պետություններ՝ պահանջելով «հող և ջուր», բացի Աթենքից և Սպարտայից ։ Մ.թ.ա. 481 թվականի աշնանը Կորնթոսում տեղի է ունենում համահունական ժողով։ Սպառնացող համընդհանուր վտանգից ելնելով դաշինք հաստատվեց, դադարեցվեցին երկպառակչական պատերազմները ։ Օգնության խնդրանքով սուրհանդակներ ուղարկվեցին հունական գաղութներ։ Համահունական կոնգրեսի որոշումն իրականացնելը դժվար էր՝ կապված հին հույներ միջև եղած թշնամության երկպառակտվածության հետ։ Մ.թ.ա. 480 թվականին Քսերքսեսի զորքը սկսեց Ասիայից Եվրոպա շարժվել։ Բացի ցամաքային ուժերից նա ուներ նաև հզոր նավատորմ ։ Ամբողջ գարուն և ամառ շարունակվում էր պարսկական զորքի արշավանքը Էգեյան ծովի երկայնքով։ Սպարտացիներ ջոկատը՝ Լեոնիդասի գլխավորությամբ, փորձում է փակել պարսիկների ճանապարհը Թերմոպիլյան կիրճում, սակայն անհաջողության է մատնվում։ Պարսիկները ներթափանցում են միջին Հունաստան։ Հունական նավատորմը, հանդիպելով պարսկական նավերին Արտեմիսիայի հրվանդանի մոտ, ստիպված էր հեռանալ հարավ՝ Ատտիկայի արևմտյան ափերի մոտ։  Արտեմիսիայի ճակատամարտում բարենպաստ եղանակի, Թեմիստոկլեսի ռազմական խորամանկության շնորհիվ հույներին հաջողվում է մի քանի օրով կանգնեցնել թշնամու նավատորմը։ Դաշնակիցները հակահարված չեն տալիս և չեն կանխում պարսիկների առաջխաղացումը դեպի Աթենք։ Քսերքսեսի նավատորմին էլ չի հաջողվում ոչնչացնել կամ շարքից հանել հունական ողջ նավատորմը։ Ճակատամարտի այդպիսի ելքը չէր կարող գոհացնել ոչ մի կողմին։ Միևնույն ժամանակ, թշնամու նավերի հետ ծովամարտի առաջին փորձը կարևոր էր և անհրաժեշտ հույների համար։ Շատ ծովայինների համար դա առաջին մարտն էր։ Հույն զորահրամանատարները կարողացան ուսումնասիրել թշնամու նավատոմի ուժեղ և թույլ կողմերը։ Ձեռք բերված փորձը օգտակար եղավ Սալամինի ճակատամարտի ժամանակ։
Մարտից առաջ
Թերմոպիլյան կիրճում հույների պարտությունից հետո պարսիկների ճանապարհը դեպի Աթենք և Պելոպոնես բաց էր ։ Պելոպոնեսյան քաղաքներից զինվորները սկսեցին հավաքվել Կորնթոսյան պարանոցում և ամրացնել այն ։ Արտեմիսիայից դաշնակիցների նավերը լողացին դեպի Սալամին կղզի։ Թեմիստոկլեսը գործողությունների ծրագիր է մշակում, որն իրագործելու համար ստիպված է լինում դրսևորել իր ողջ հնարամտությունն ու հռետորական տաղանդը։
Պարսիկների՝ Ատտիկա ներխուժումից առաջ աթենացիները դեսպաններ են ուղարկում Դելֆի՝ պատգամախոսներից հարցնելու սպասվելիք իրադարձությունների մասին։ Կանխագուշակությունը շատ մռայլ էր և կանխատեսում էր անխուսափելի վախճան ։ Դելֆյան պատգամախոսների այդպիսի պատասխանը շատ է տխրեցնում դեսպաններին, և նրանք որոշում են վերադառնալ պատգամախոսի մոտ որպես «աստծուց պաշտպանություն խնդրողներ»։ Պիթիայի հաջորդ գուշակությունն ավելի լավը չէր։ Սակայն կային այնպիսի արտահայտություններ, որոնք հետագայում հաջողությամբ օգտագործեց Թեմիստոկլեսը՝ համոզելու աթենացիներին տեղափոխվել Աթենքի հարևանությամբ գտնվող Սալամին կղզի ։ "Միայն փայտե պատերն են թույլ տալիս Անխորտակելի մնալ հանուն քո և սերունդների փրկության։"
"Աստվածային կղզի, օ՜ Սալամին, քո կանանց որդիներին դու կկործանես։"
Համընդհանուր խառնաշփոթի մեջ տաճարից անհետանում է սրբազան օձը և Աթենքի թանկարժեք էգիդան։ Թեմիստոկլեսն այս իրադարձությունն էլ է օգտագործում իր ծարագրերն իրականացնելու համար։ Օձի կորուստը նա բացատրում է նրանով, որ աստվածուհին լքել է քաղաքը և աթենացիներին ուղի է ցույց տալիս դեպի ծով։ Թանկարժեք իրերը փնտրելու համար Թեմիստոկլեսը հրամայոմ է խուզարկել քաղաքացիների բեռները և բռնագրավել մեծ քանակությամբ դրամ, որը տանում էին քաղաքից հեռացողները։ Այդ միջոցներով վճարվում են նավերի անձնակազմի աշխատավարձերը ։
Հունական ճամբար
Պլուտարքոսը մանրամասնությամբ նկարագրում է հույների երկմտանքը մարտից մի քանի օր առաջ։ Նավատորմի գլխավոր հրամանատարը սպարտացի Եվրիբիադեսն էր։ Նա ցանկանում էր լողալ դեպի Կորնթոսյան պարանոց, որտեղ տեղակայված էին պելոպոնեսյան ցամաքային ուժերը։ Թեմիստոկլեսը հասկանում էր, որ անձուկ նեղուցները հավասարեցնում են Քսերքսեսի նավատորմի քանակական գերակշռությունը։ Նա հակաճառում է Եվրիբիադեսին՝ վեճի ժամանակ ասելով արտահայտություններ, որոնք հետագայում դառնում են թևավոր խոսքեր.
''Եվրիբիադեսն ասում է. «Թեմիստոկլես, մրցության ժամանակ զարկում են նրան, ով վազում է ժամանակից շուտ»։ «Այո,- պատասխանում է Թեմիստոկլեսը,- սակայն հետ մնացողին էլ չեն պարգևատրում»։ Եվրիբիադեսը բարձրացնում է փայտը, որ հարվածի նրան, իսկ Թեմիստոկլեսն ասում է. «Խփիր, բայց լսի»։ Նա կրկնում է իր նախկին առաջարկները, սակայն այդ ժամանակ ինչ-որ մեկն ասում է, որ մարդը, ով չունի իր քաղաքը, չպետք է համոզի ունեցողներին լքել հայրենիքը բախտի քմահաճույքին։ Այն ժամ Թեմիստոկլեսը պատասխանում է. «Սրիկա, այո, մենք թողել ենք մեր տներն ու պատերը՝ չցանկանալով ստրուկ դառնալ անշունչ իրերի համար, իսկ քաղաք մենք ունենք՝ ամենաշատը Հելլադայում՝ 200 տրիերներ, որոնք այստեղ կանգնած են, որ ձեզ օգնեն, եթե դուք ցանկանաք փրկություն գտնել, իսկ եթե դավաճանեք մեզ, ապա այժմ հելլեններից մեկը կիմանա, որ աթենացիները ձեռք բերեցին և ազատ քաղաք, և կորցրածից ոչ վատ հող»:'' Իր փաստարկներով Թեմիստոկլեսը կարողանում է մի քանի օրով հետաձգել դաշնակից նավատորմի մեկնումը։ Սակայն, երբ թշնամու նավերը մոտենում են Ֆալերյան նավահանգստին, իսկ ափին հայտնվում է պարսից մեծաքանակ զորքը, հույները որոշում են հեռանալ։ Թեմիստոկլեսը, դժգոհ լինելով, որ հելլեննեը բաց կթողնեն հարմար տեղանքում ճակատամարտելու հնարավորությունը, դիմում է համաշխարհային պատմության մեջ անօրինակ խորամանկության։ Նա Քսերքսեսի մոտ է ուղարկում իր՝ ազգությամբ պարսիկ վստահելի ստրուկին՝ հետևյալ հաղորդագրությամբ ."Աթենացի զորահրամանատար Թեմիստոկլեսն անցնում է արքայի կողմը և հայտնում, որ հելլենները ցանկանում են փախչել, և խորհուրդ է տալիս թույլ չտալ նրանց փախուստի դիմել, այլ հարձակվել և ոչնչացնել նրանց ծովային ուժերը, քանի դեռ նրանք տագնապի մեջ են՝ ցամաքային ուժերի բացակայության պատճառով։"
Քսերքսեսի ճամբար
Քսերքսեսը հրավիրում է ռազմական խորհուրդ և քննարկում Հունաստանի նվաճման հետագա ծրագրերը։ Զորահրամանատարներից շատերը խորհուրդ են տալիս ճակատամարտել նեղուցներում Սալամինի մոտ ։ Միայն պարսից զորքին ուղեկցող Արտեմիսիա թագուհին է խորհուրդ տալիս հրաժարվել մարտից։ Հերոդոտոսի համաձայն՝ նրա փաստարկները նման էին Թեմիստոկլեսի խոսքերին։ Նա խնդրում է փոխանցել Քսերքսեսին, որ հունական նավատորմը չւ կարող շատ դիմադրել և հելլենները շուտով կգնան իրենց քաղաքները։ Պելոպոնեսի և Կորնթոսյան պարանոցի ուղղությամբ առաջխաղացումը պարսիկներին հաղթանակով կապահովի ։ … խնայիր քո նավերը և մի ճակատամարտիր։ քո ինչի՞ն է պետք վտանգավոր մարտը։ Մի՞թե քո իշխանության տակ չէ Աթենքը։ Մի՞թե դու մնացած Հելլադայի տիրակալը չես։ Նրանք, ովքեր ապստամբել են քո դեմ, ստացել են արժանին։ Ես քեզ կասեմ՝ ինչ կլինի մեր թշնամիների հետ։ Եթե դու չսկսես ծովամարտը, այլ սպասես այստեղ՝ Ատտիկայում, խարսխված նավերով, կամ շարժվես Պելոպոնես, ապա պետք է սպասել, որ Պելեպոնեսի մարդիկ չեն մնա այստեղ նավատորմով, չեն էլ մտածի կռվել ծովում Աթենքի համար։ Իսկ եթե դու շտապես ճակատամարտ տալ, ապ վախենամ, որ քո նավատորմի պարտությունը կործանման կտանի նաև ցամաքային ուժերը:
Քսերքսեսը որոշում է հետևել զորահրամանատարներից շատերի խորհրդին և հելլեններին մարտի հրահրել։
Մինչ հելլենների հրամանատարները շարունակում են թեժ վիճել, բարբարոսները սկսեցին շրջապատել նրանց ։ Այդ վեճերի ժամանակ Էգինայից գալիս է նախկինում Աթենքից վտարված Արիստիդեսը՝ դժվարությամբ խույս տալով պարսկական պահակային նավերի հետապնդումից ։ Մի կողմ դնելով իր տարաձայնությունները Թեմիստոկլեսի հետ՝ նա պատրաստակամություն է հայտնում ծառայել նրա հրամանատարության ներքո։ Երբ հույները հասկացան, որ շրջապատված են, ոչինչ չէր մնում անել, միայն պատրաստվել մարտին ։
Արիստիդեսը, հոպլիտների ջոկատի գլուխ անցած, ուղարկվում է Փսիտալեա փոքր կղզի, որը կարևոր ստրատեգիական նշանակություն ուներ։ Պարսկակն զորքերից մաքրելուց հետո՝ այն ռազմահենադաշտ է դառնում հույների համար։ Հույների ջոկատը մարտերի ընթացքում ոչնչացնում կամ գերի է վերցնում սուզվող նավերից փրկվող բարբարոսներին ։
Հունական նավատորմ
Մարտին մասնակցած Էսքիլեսը «Պարսիկներ» ողբերգության մեջ գրում է 310 նավերի մասին ։ Հերոդոտոսի «Պատմության» մեջ մանրամասն նկարագրվում է հունական նավատորմի կազմը։ Նրա մեջ կային և քաղաքների նավերը, որոնք սկզբից ևեթ մարտնչել են պարսիկների դեմ, և կղզիներից Քսերքսեսին օգնության ուղարկված նավերը, որոնք անցել էին հույների կողմը ։ Դրանց թվին չի պատկանում մարտից օր առաջ հույներին միացած Արիստիդեսի նավը կամ նավերը ։
Պարսկական նավատորմ
Քսերքսեսի նավատորմի մասին տվյալները նույնպես հստակ չեն։ Հերոդոտոսը գրում է, որ արշավանքի սկզբում Աքեմենյան տերության նավատորմը բաղկացած էր 1207 տրիերներից (նմանատիպ էիվ «ավելի քան 12 հարյուր նավեր» նշում է Դիոդորոս Սիցիլիացին ): Նավերի մի մասը ճանապարհին ոչնչանում են փոթորկից Մագնեսիայի մոտ, 200-ը՝ Էվբեայի արևելյան ափին , իսկ Արտեմիսիայի ճակատամարտում հույները գրավում են 30 նավ ։
Կսեսիասը գրում է ավելի քան 1000 նավերի մասին, իսկ Էսքիլեսը՝ 1207, որոնցից 207-ը «առանձնահատուկ արագընթաց» էին ։ Ժամանակակից ուսումնասիրողները գտնում են, որ ծովամարտին մասնակցել են պարսկական 500-800 նավեր ։ Անկախ իրական թվից՝ քանակական առավելությունը պարսիկների կողմն էր։
Հունական և պարսկական նավատորմերի համեմատական նկարագիր
Պարսիկները բավականաչափ նավեր ունեին, որպեսզի միաժամանակ փակեին Սալամինի նեղուցները և ցամաքային զորք իջեցնեին Պելոպոնես։ Սակայն նրանք պատրաստվում էին վճռական մարտին, որը պետք է գլխովին ջախջախեր հունական նավատորմը։ Քսերքսեսի նավատորմը գերազանցում էր հույներին ոչ միայն քանակով, այլև նավաստիների հմտությամբ։ Պարսկական նավատորմի մեջ էին մտնում հին աշխարհի ամենահմուտ ծովագնացների՝ փյունիկեցիների նավերը ։ Ի տարբերություն նրանց՝ աթենական նավերը կառուցվել էին համեմատաբար ուշ՝ մ.թ.ա. 490-480 թվականներին, հետևաբար հունական նավերի անձնակազմը համապատասխան փորձ և պատրաստվածություն չուներ։
Այն ժամանակ ծովամարտն ընթանում էր հետևյալ կերպ. նավաքթով խոյահարելով՝ ջարդում և ջրասույզ էին անում թշնամու նավերը։ Անպաշտպան նավակողին հարվածելը նավապետից և թիավարներից մեծ փորձ էր պահանջում։
Հերոդոտոսը վկայում է, որ հույների նավերը Սալամինի ծովամարտում ավելի ծանր էին և պակաս մանևրող, քան թշնամունը ։ Ժամանակակից ուսումնասիրողները դա բացատրում են մի քանի գոծոններով՝ տրիրեմայի վրա գտնվում էին ամենաքիչը 20 ծանրազեն հոպլիտ (մոտ 2 տոննա), տարբեր էր նաև նավի կառուցվածքը։ Հունական նավատորմի պակաս մանևրունակությունը ձեռնտու կլիներ պարսիկներին բաց ծովում։ Նեղ ծովածոցերում հելլենների նավերը ծանրության շնորհիվ  ավելի կայուն էին և դիմացկուն խոյահարմանը ։
Արդի պատմաբանները համաձայնվում են Թեմիստոկլեսի՝ մարտից առաջ ասած փաստերի հետ։ Բաց ծովում պարսիկներն ունեին անառարկելի առավելություն և նավերի քանակով, և անձնակազմի պատրաստվածությամբ։ Հույների համար ծովամարտում հաղթելու միակ հնարավորությունը նեղ տարածքում ճակատամարտ տալն էր, որտեղ թշնամու քանակական առավելությունը չեզոքացվում էր։ Մտնելով Սալամինի և մայրցամաքի միջև ընակծ նեղուցները՝ պարսիկներն իրենք իրենց զրկում են առավելություններից։ Նրանց կողմից Սալամինի մարտը սկսելը մարտավարական սխալ էր, որը վճռորոշ եղավ մարտի և պատերազմի հետագա ընթացքի համար։
Ճակատամարտ
ԱՆտիկ սկզբնաղբյուրներում Սալամինի ճակատամարտը բավականաչափ մանրամասն նկարագրված չէ։ Դա բացատրվում է նրանով, որ մասնակիցներից ոչ մեկը (բացի Քսերքսեսից, որը մարտին հետևում էր Էգալեոս լեռան վրայից) չէր կարող մանրակրկիտ պատմել իրադարձությունների ընթացքը համընդհանուր խառնաշփոթության պատճառով։ Հերոդոտոսի համաձայն՝ դաշնակիցների նավատորմում աթենացիները զբաղեցրին ձախ թևը, սպարտացիները՝ աջ ( ըստ Դիոդորոսի աջ թևում՝ մեգարացիները և էգինացիները), մնացածը տեղակայվեցին կենտրոնում ։ Նեղուցի անձկությունը հաշի առնելով դածնակիցների նավերը պետք է տեղակայվեին երկու գծով։ Պարսիկները մարտից օր առաջ փակում են նեղուցների ելքը։ Հերոդոտոսը գրում է, որ արդեն կեսգիշերին Պսիտալեա կղզու մոտ նեղուցը լի էր պարսկական նավերով ։ Ըստ Էսքիլեսի պարսկական նավերը շարված էին երեք գծով ։ Աթենացիների դիմաց փյունիկեցիների նավերն էին, իսկ սպարտացիների դեմ՝ հոնիացիների ։
Դիոդորոսը գրում է, որ մարտից առաջ Քսերքսեսն ուղարկում է եգիպտական նավերին արգելափակել հանդիպակաց նեղուցը Սալամին կղզու և մայրցամաքի միջև ։ Այդ քայլը տրամաբանական էր, քանի որ պարսիկները ցանկանում էին հույներին պարտադրել ճակատամարտը, շրջափակել նեղուցում և ոչնչացնել նրանց նավատորմը։ Պետք է նշել, որ Հերոդոտոսը եգիպտացիների մասին չի հիշատակում։ Բացի այդ Պսիտալեա կղզում պարսիկները կենտրոնացնում են 400 զինվորներ, որոնք ջախջախվում են Արիստիդեսի ջոկատի կողմից։
Մ.թ.ա 480 թվականի սեպտեմբերի 28-ին պարսկական նավատորմը սկսում է գրոհել։ Թեմիստոկլեսի կարճ խոսքից հետո նավերը դուրս են գալիս ծով ։ «Պարսիկներ» ողբերգության մեջ Էսքիլեսը փոխանցում է այն պեանը (հիմն), որով հույները մարտի էին նետվում ."Առաջ, Հելլադայի որդիներ, Փրկեք հայրենիքը, փրկեք ձեր կանանց, Զավակներին, հայրական աստվածների տաճարները, Նախնիների շիրիմները. մարտն այժմ ամեն ինչի համար է։"
Երբ պարսկական նավերը մտնում են նեղուց, նրա շարակարգը խախտվում է : Հույները սկսում են շինծու նահանջել, որից հետո շրջվում և հարձակվում են թշնամու  ավելի  կազմալուծված շարքերի վրա ։ Ընդհանուր խառնաշփոթի մասին վկայում է և՛ Էսքիլեսը, և՛ Հերոդոտոսը։ Նա նկարագրում է հետևյալ դրվագը Արտեմիսիա թագուհու նավի հետ կապված։ Երբ նա հայտնվում է անելանելի դրության մեջ՝ հունական նավերով շրջապատված, դիմում է արտասովոր քայլի։ Նա հրամայում է նավապետին գրոհել պարսիկներին դաշնակից նավի վրա։ Ատտիկյան տրիերի նավապետը կամ Արտեմիսիայի նավը համարում է հունական, կամ որոշում է, որ նա լքել է բարբարոսներին և անցել իրենց կողմը, և դադարեցնում է հետապնդումը ։ Այն ժամանակ, երբ դաշնակիցների նավերը ոչնչացրեցին պարսիկներին և փախուստի մատնեցին, էգինացիները տեղակայվեցին Սարոնիկոսի նեղուցում՝ կործանելով փախչողներին ։ Պարսիկները ջախջախիչ պարտություն են կրում։ Մարտի ընթացքում զոհվում է Քսերքսեսի եղբայրը։ Կորուստների մեծության մասին է վկայում այն փաստը, որ մարտից մի տարի անց պարսիկներն, ըստ Հերոդոտոսի, ունեին ոչ թե 1200, այլ 300 նավեր ։ Գերմանացի ծովակալ Ալֆրեդ Շտենցելի «Ծովամարտերի պատմություն» աշխատության՝ պարսիկները կորցրել են 200, իսկ հույները՝ 40 նավեր։
Ճակատամարտից հետո
Հերոդոտոսի համաձայն՝ Քսերքսեսը վախենում էր, որ հունական նավերը կշարժվեն դեպի Հելլեսպոնտոս և կփակեն հետդարձի ճանապարհը ։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ մարտից հետո հույն հրամանատարները խորհուրդ են հրավիրում։ Թեմիստոկլեսն առաջարկում է Հելլեսպոնտոսում քանդել կամուրջները, որպեսզի «գրավեն Ասիան Եվրոպայում» ։ Արիստիդեսն առարկում է նրան հետևյալ խոսքերով. Մենք մարտնչեցինք նրան հնազանդ բարբարոսների դեմ, իսկ եթե փակենք նրան Հելլադայում՝ մարդու, ով իր իշխանության տակ այդպիսի ուժ ունի, վախը նրան կմղի ծայրահեղության, և նա այլևս չի նստի իր ոսկե ամպհովանու տակ և հանգիստ դիտի մարտը, այլ կգնա ամեն ինչի, կմասնակցի բոլոր գործողություններին փրկվելու և բացթողումն ուղղելու համար։ Այդ պատճառով, Թեմիստոկլես, մենք չպետք է քանդենք կամուրջը, իսկ եթե հնարավոր է, կառուցենք նաև երկրորդը և դուրս շպրտենք նրան Եվրոպայից:
Թեմիստոկլեսը համաձայնվում է Արիստիդեսի հետ և, որպեսզի Քսերքսեսին շուտափույթ վտարեն Հունաստանից, դիմում է հերթական խորամանկության։ Նա լրտես է ուղարկում արքայի մոտ՝ հաղորդելու, որ հույները ցանկանում են քանդել կամուրջները։ Վախեցած Քսերքսեսը արագ նահանջում է ։ Բացի Ասիայից կտրված լինելու վախը, ժամանակակից պատմաբանները նշում են ևս մեկ շարժառիթ շուտափույթ հայրենիք վերադարձի համար։ Պարսից նավատորմի պարտության լուրը կարող էր դժգոհությունների ալիք բարձրացնել տերությունում, ինչն արքայի բացակայության դեպքում կդառնար նվաճված ժողովուրդների ապստամբության պատճառ ։
Ճակատամարտի նշանակություն
Սալամինի ճակատամարտը բեկումնային եղավ հույն-պարսկական պատերազմների համար։ Քսերքսեսի և նրա զորքի փախուստով կասեցվեց Հելլադան նվաճվելու անմիջական վտանգը։ Բարոյական և նյութական մեծ հարված հասցվեց Աքեմենյան տերությանը։ Սակայն անգամ այս հաղթանակից հետո հույների նվաճման վտանգը դեռ կար ։ Քսերքսեսի գլխավոր հրամանատարներից մեկը՝ Մարդոնիոսը, համոզում է արքային թողնել ցամաքային զորքի մի մասը՝ նշելով, որ հույներից ոչ մեկը չի համարձակվի նավերից ափ իջնել՝ երկյուղելով պարսիկներից։ Նա ասում էր նաև, որ պարսիկները ուժեղ են ոչ թե ծովային, այլ ցամաքային ուժերով ։ Մարդոնիոսի հետ համամիտ էր նաև թագուհի Արտեմիսիան ։
Պլատեայի և Միկալեի հաղթական ճակատամարտերից հետո հույները կարողացան անցնել հարձակողական լայնածավալ գործունեության։ Պարսկական նավատորմի ջախջախումը թույլ տվեց սկսել էգեյան ծովի՝ հույներով բնակեցված կղզիների և Փոքր Ասիայի արևմտյան ափի պոլիսների ազաատագրումը։ Թեմիստոկլեսի ստեղծած հզոր նավատորմը հնարավորություն տվեց Աթենքին ձևավորել Դելոսյան միությունը, որտեղ Աթենքը պահպանեց իր ազդեցիկ և գերակշիռ դիրքը մինչև Պելոպոնեսյան պատերազմի սկիզբը մ.թ.ա. 431 թվականին։
Սալամինի ճակատամարտն արվեստում
«Պարսիկներ» ողբերգության մեջ մարտին մասնակցած Էսքիլեսը մանրամասն նկարագրում է Սալամինի ծովամարտը։ Գերմանացի նշանավոր նկարիչ Վիլհելմ ֆոն Կաուլբախը 1868 թվականին նկարում է «Սալամինի ճակատամարտը» նկարը։ Սալամինի ճակատամարտին և Թեմիստոկլեսին են նվիրված  պատմական մի քանի վեպեր՝ Լ. Վորոնկովայի «Սալամինի հերոսը» և Վ. Պորոտնիկովի «Թեմիստոկլես»։ Սալամինի ճակատամարտը համարվում է «300 սպարտացիներ:Կայսրության ծաղկումը» գեղարվեստական ֆիլմի վերջնամասը ։
Էդուար Բալլադյուր
Էդուար Բալլադյուր (Édouard Balladur, ), ֆրանսահայ քաղաքական ու պետական գործիչ, Ֆրանսիայի վարչապետ (1993-1995), Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու (1995)։
Կենսագրություն
Էդուար Բալլադյուրը ծնվել է 1929 թվականին Թուրքիայի Իզմիր քաղաքում, բանկիրների ընտանիքում ։ 1935 թվականին ընտանիքը հինգ երեխաներով հաստատվում է Մարսել քաղաքում։ Էդուարը ավարտել է Մարսելի Տյեր լիցե, Փարիզի քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտ և Ազգային կառավարման դպրոցը։
Քաղաքական կարիերա
Էդուար Բալլադյուրի քաղաքական կարիերան սկսվել է 1963 թվականին, երբ սկսել է աշխատել Շառլ դը Գոլի հիմնած «Ֆրանսիական ժողովրդի միավորում» կուսակցությունում։ Մինչև 1974 թվականը նա եղել է Ֆրանսիայի նախագահ Ժորժ Պոմպիդուի գլխավոր քարտուղարը։ Այդ ժամանակընթացքում նա դարձել է Գրեննելի համաձայնագրի հեղինակը, որը վերջ է դրել 1968 թվականի «Կարմիր մայիս» անունով անկարգություններին ։ 1986—1988 թվականներին, Ժակ Շիրակի կառավարության տարիներին եղել է ֆինանսների նախարարը և նրա քաղաքական դաշնակիցը «Ֆրանսիական ժողովրդի միավորում» կուսակցությունում ։ Ֆրանսուա Միտտերանի կառավարման վերջին տարիներին՝ 1993-1995 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի վարչապետը։ 1995 թվականին իր թեկնածությունը դրել է Ֆրանսիայի նախագահի պաշտոնում, սկզբում գերազանցել է Ժակ Շիրակին, հետագայում փոքր-ինչ զիջել նրան և դուրս մնացել երկրորդ փուլի պայքարից։ Դրանից հետո երկրի վարչապետ է նշանակվում Ալեն Ժյուպեն։
Բալլադյուրը սակայն չի հեռանում քաղաքականությունից։ Նա Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ընտրվում 1997 թվականի արտահերթ և 2002 թվականի հերթական ընտրություններում։ 1997—2002 թվականներին Բալլադյուրն ընդգրկվել է Ժողովրդական շարժման միություն կուսակցությունում (Union pour un mouvement populaire - UMP) և  գլխավորել  խորհրդարանի ստորին պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը։ Բալլադյուրը իր թեկնածությունը առաջադրել է  Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի նախագահի պաշտոնւմ, սակայն պարտվել է Ժան Լուի  Դեբրեին։ 1995-2001 թվականներին Բալլադյուրը  եղել է Փարիզի Գլխավոր խորհրդի անդամ, 1998 թվականին՝  Իլ դե Ֆրանս  շրջանային խորհրդի անդամ։
2007 թվականի հուլիսի 18-ին Բալլադյուրը Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզիի կողմից նշանակվում է  5-րդ Հանրապետության (Շառլ դը Գոլի հիմնած հանրապետություն)  ինստիտուտների հավասարակշռության վերականգնման և արդիականացման համար առաջարկություններ կատարելու հանձնաժողովի նախագահ, որը մամուլում ստանում է «Բալլադյուրի հանձնաժողով» անվանումը։  2007 թվականի հոկտեմբերի 29-ին փորձագետների խումբը ներկայացնում է զեկույց, որը պարունակում է  5-րդ  Հանրապետության կառավարման ինստիտուտների բարեփոխման 77 առաջարկ։
Գաղափարներ և ծրագրեր
Բալլադյուրը 1990-ական թվականներ սկզբին առաջ էր քաշել ժողովրդավարության միություն ստեղծելու նախագիծը։ Այնուհետև, 1994 թվականին նա առաջարկում է ձևափոխել Եվրամիությունը եռաստիճան կազմակերպության։  2007 թվականի վերջին Բալլադյուրը հրապարակում է  «Դեպի Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի արևմտյան միություն» գիրքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչապետներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Զմյուռնիայի հայեր Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Կանադայի ազգային պարկերի ցանկ
Կանադայի պարկերի գործակալության նպատակն է բնապահպանական գոտիների ստեղծումը, որոնք կներկայացնեն Կանադայի բնության ողջ կենսաբազմազանությունը ։ Կանադայի պարկերի խնդիրներն են՝ պահպանել պարկերի էկոլոգիական ամբողջականությունը, հնարավորություն ընձեռել պարկ այցելելու և Կանադայի բնությունն ուսումնասիրելու համար։ Գործակալությունը մշակել է ազգային պարկերի համակարգի երկարաժամկետ ծրագիր և առանձնացրել է 39 տարբեր շրջաններ, որոնք անհրաժեշտ է ներկայացնել համակարգում ։ 2008 թվականին նման համակարգի ստեղծման ծրագիրն իրականացվեց 60 տոկոսով ։
2013 թվականի սկզբին Կանադայում հաշվվում էր 36 ազգային պարկ և 8 ազգային պարկի արգելոց, չհաշված նաև Ազգային պարկը և Քլուեյն արգելոցը, որոնք ունեն կրկնակի իրավական կարգավիճակ։ Ցանկում նաև ներառված են 4 ծովային ազգային արգելոց և մեկ ազգային տեսարժան վայր։ Գործակալության ծրագրում կան վեց ազգային պարկ և մեկ ազգային ծովային պարկ։
Ազգային պարկեր և արգելոցներ
Ազգային պարկի արգելոց է համարվում այն տարածքը, որը մտնում է ազգային պարկերի համակարգի մեջ, բայց բնակեցված է հնդկացիների ցեղերով։ Ազգային պարկի վերջնական սահմանները որոշվում են հնդկացիների համայնքների հատուկ համաձայնությամբ։ Այս դեպքերում տարածքը դիտարկվում է, որպես «ազգային պարկի արգելոց», որի ղեկավարումը իրականացվում է ազգային պարկերի փաստաթղթի համաձայն։ Սրա հետ մեկտեղ ազգային պարկի բնակչության ավանդական կենսագործունեությունը շարունակվում է, այդ թվում որսն ու ձկնորսությունը։ Բացի սրանից, հնդկացիների կարծիքը հաշվի է առնվում նաև ազգային պարկի արգելոցի ղեկավարման գործում ։
Ստորև ներկայացված է Կանադայի ազգային պարկերի ցանկը այբբենական կարգով. {{legend|#CFECEC|Պարկերը ամբողջովին կամ մասնակի հանդիսանում են Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպության համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ Կանադայում .|border=solid 1px #AAAAAA}}
{{legend|#CFAAEC|Առաջադրված են համաշխարհային ժառանգություն կարգավիճակ ստանալուն .|border=solid 1px #AAAAAA}}
Ազգային տեսարժան վայր
Ազգային տեսարժան վայրերի ծրագիրը մշակվել է 1978 թվականին՝ գիտական հետաքրքրություն ներկայացնող յուրօրինակ բնության օբյեկտների պահպանության համար։ Այդ ժամանակից միայն մեկ օբյեկտ է հայտնվել ծրագրի գորունեության մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի ազգային պարկեր
Ադամանտինայի գավառ
Ադամանտինայի  (Microrregião de Adamantina), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաուրու մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 150 269 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 3658,582 կմ²։ Բնակչության խտությունը 41,1  մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Սան Պաուլու նահանգի գավառներ
Ջեֆրի Աթքինս
Ջեֆրի Աթքինս (Jeffrey Atkins, ), ավելի հայտնի է որպես Ջե Ռուլ (Джа Рул), ամերիկացի ռեփեր և դերասան։
Կենսագրություն
Աթքինսը ծնվել է Քուինս շրջանում (Նյու Յորք), Եհովայի վկաների ընտանիքում։ Նրա մայրը՝ Դեբրա Աթքինսը, բժշկական աշխատող է։ 5 տարեկանում նրա քույրը մահացել է շնչառական բարդության պատճառով, նա մնացել է տան միակ երեխան։ Նա մի դպրոցից փոխվում էր մեկ այլը կռիվների պատճառներով։
Աթքինսը սկսել է իր ռեփի կարիերան 1994 թվականից Cash Money Click-ից։ Նա MTV News-ով ասել է Քյորթիս Ուոլտերին, որ նրա բեմական անունը «Ja Rule»-ը եկել է նրա ընկերոջից, ով դիմում էր նրան․ մյուս ընկերները նրան պարզապես անվանել են «Ja»։
Նրա առաջնաելույթային ալբոմն է եղել «Venni Vetti Vecci»-ին, որը թողարկվել է 1999 թվականին «Holla Holla» և «It’s Murda» սինգլների հետ՝ համագործակցելով Jay-Z-ի և DMX-ի հետ։ «Venni Vetti Vecci» դարձել է Ջա Ռուլի առաջին պլատինե ալբոմը։
Ջա Ռուլը վերադարձել է 2000 թվականին իր նոր «Between Me And You» սինգլով, որը ձայնագրվել է Քրիստիան Միլիանի հետ։ «Rule 3:36»-ը թողարկվել է 2000 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ «Put It On Me», «I Cry» և «Fuck You» սինգլները դարձել են «Ֆորսաժ» ֆիլմի սաունդթրեկը։ «Rule 3:36»-ը առաջնաելույթ է կատարել Billboard հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում և ի վերջո երեք անգամ դարձել է պլատինե։
Շուտով «Rule 3:36»-ի թողարկումից հետո, 2001 թվականի ամռան վերջին Ջե Ռուլը թողարկել է «Livin’ It Up» սինգլը՝ երրորդ «Pain Is Love» ստուդիական ալբոմից, որը շատ հաջողված էր։ Ալբոմի երգերի ձայնագրմանը մասնակցել են Family-ին, Միսի Էլիոթը, Ջոդի Մեքը, Tweet-ը, Ջենիֆեր Լոպեսը։ Ալբոմը զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը Billboard 200 հիթ֊շքերթում։ Ալբոմը կրկին դարձել է եռակի պլատինե։
«The Last Temptation»-ը թողարկվել է 2002 թվականի նոյեմբերի 19-ին, «Thug Lovin’» և «Mesmerize» սինգլները, թողարկման առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառվել է 341 հազար օրինակ։ «The Last Temptation»-ը դարձել է պլատինե 2002 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Հենց ալբոմի թողարկումից հետո խառնաշփոթ է ստեղծվում, որը բացասաբար է ազդում Ջե Ռուլի ապագա ծրագրերի և ամբողջ կարիերայի վրա։
Ջե Ռուլի վեցերորդ ալբոմն է դարձել «R.U.L.E.»-ն, որը թողարկվել է 2004 թվականի նոյեմբերին։ Նրա «Wonderful» սինգլի ձայնագրմանը մասնակցել են R. Kelly-ը ևԱշանտին։
Իր 8-րդ՝ «The Mirror» ալբոմի առաջին «Uh-Ohhh!» սիգլը, Լուլ Ուեյնի մասնակցությամբ թողարկվել է 2007 թվականին։ Այն հայտվել է Hot R&B/Hip-Hop Songs հիթ-շքերթի 69-րդ հորիզոնականում և 107-րդ հորիզոնականը Billboard 200 հիթ-շքերթում։ Երկու այլ սինգլները «Body»-ին, Էշլի Ջոյի և «Sunset»-ը Game-ի մասնակցությամբ։ Իսկզբանե «The Mirror»-ը պետք է թողարկվեր 2007 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, բայց հետո թողարկումը հետաձգեցին մինչև նոյեմբերի 13-ը։ Բայց թողարկումը այդպես էլ տեղի չունեցավ։ «The Mirror»-ի նախնական տարբերակի արտահոսքի պատճառով, Ջե Ռուլը 2009 թվականին HipHopDX-ի հարցազրույզի ժամանակ հայտարարել է, որ նա ձայնագրելու է լիովին նոր ալբոմ՝ «The Mirror: Reloaded» անվանումով։ «The Mirror»-ի օրիգինալ տարբերակը թողարկվել է անվճար ներբեռնման համար 2009 թվականի հուլիսի 31-ին։
2009 թվականին Ջան ձայնագրել է նոր երգ բրազիլիացի երգչուհի Վանեսսայի հետ՝ «Fly» անվանումով։ Երգը թողարկվել է ապրիլին։ Այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Crowley/Brazil հիթ֊շքերթում և առաջադրվել է «Hit do Ano» մրցանակաբաշխությանը («Տարվա երգ»)։
Բրազիլիայում MTV-ի կարծիքով Ջե Ռուլը նույնպես ծրագրում է ելույթ ունենալ միքստեյփ այս տարի «Welcome To Rule York» անվանումով։
Ջան ծրագրում է թողարկել նոր ալբոմ 2010 թվականի նոյեմբերին։
Ընտանիք
2001 թվականի մայիսին Ջե Ռուլը ամուսնացել է Աիշա Աթքինսի հետ, ում հետ նա սովորել է դպրոցում։ Նրանք ունեն երկու որդի, փոքրը՝ Ջեֆրին (2000), Ջորդանը (2004) և դուստր՝ Բրիտանին (1995)։
Կրիմինալ
2003 թվականին նա Տորոնտոյում հարվածել է մի տղամարդու, ով արդյունքում բողոք է ներկայացրելմ բայց նրան համոզել են ոչ դատական կարգով։ Այդ դեպքից հետո նրան արգելել են անորոշ ժամանակով Կանադա մուտք գործելը։ 2007 թվականի հուլիսին Ջե Ռուլին ձերբակալել են թմրանյութ և ատրճանակ թաքցնելու համար։ Այդ տարի նրան ձերբակալել են առանց վարորդական իրավունքի երթևեկելու և մարխուանա թաքցնելու համար։ 2011 թվականի հուլիսին նրան 28 ամիս բանտարկել են բանտում հարկերը չվճարելու պատճառով․ ժամանակը կարող է ավելի երկարի, եթե նա չվճար տուգանքը ։
Բարեգործություն
Ջե Ռուլը հիմնադրել է Life Foundation-ը, որը իր դռները բացում է անապահով երեխաների և ընտանիքների համար։
Դերասանական կարիերա
Ռեփերի կարիերայի ընդմիջման ընթացքում Ջե Ռուլը նկարահանվել է «Ֆորսաժ» ֆիլմում Վին Դիզելի հետ։ Նա հայտնվել է 2004 թվականին նկարահանված «Օրենքի ուժը» ֆիլմում Վինգ Ռեյմսի և Փեմ Գրիերի հետ միասին։ Նա նաև նկարահանվել է «Խորոված» ֆիլմում Քուին Լաթիֆայի հետ։ Աշխատել է «Do Not Fade Away» ֆիլմի վրա Միշա Բարթոնի հետ։ Նկարահանվել է «Ո՛չ կենդանի, ո՛չ մեռած» ֆիլմում Սթիվեն Սիգալի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Ժարդին (այլ կիրառումներ)
Ժարդին, կարող է վերաբերել՝
Կենտրոնական Չիլի
Կենտրոնական Չիլի, մայրցամաքային Չիլիի երեք բնական երկրամասերից մեկը։ Վերջիններիս բաժանումն իրականացվել է Արտադրության զարգացման ընկերության կողմից 1950 թվականին։ Չիլիի բնակչության մեծամասնությունը բնակվում է այստեղ։ Ընդգրկում է երեք ամենամեծ մետրոպոլիտենյան տարածքները՝ Սանտյագոն, Վալպարաիսոն և Կոնսեպսիոնը։ Կենտրոնական Չիլին ձգվում է 32° հարավային լայնությունից մինչև 37° հարավային լայնություն։
Աշխարհագրություն
Չիլին բաժանված է հինգ հիմնական աշխարհագրական գոտիների, որոնցից մեկն էլ Կենտրոնական Չիլին է։ Չիլիի կենտրոնական հովիտը տարածվում է ծովափնյա լեռնաշղթայի (Cordillera de la Costa) ու Անդյան լեռների միջև։ Հյուսիսից կիսաանապատային շրջան է, որը հայտնի է Էլ Նորտե Չիկո անունով։ Գտնվում է 28° և 32° հարավային լայնության միջև։ Դեպի հյուսիս տեղակայված է Վալդիվյան անտառների էկոշրջանը՝ Լոս Լագոս տարածաշրջանում։ Վերջինս ներառում է Հարավային Ամերիկայի խոնավ անտառների մեծ մասը։ Կենտրոնական հովիտը բերրի հողերի տարածաշրջան է և Չիլիի գյուղատնտեսական կենտրոնը։
Կլիմա
Կլիման բարեխառն միջերկրածովային է։ Հյուսիսից դեպի հարավ տեղումների քանակն աստիճանաբար ավելանում է։ Սանտյագոյի տարածքում ամռանը՝ հունվար և փետրվար ամիսներին, ամսական միջին ջերմաստիճանը մոտ 19.5 °C է, իսկ ձմռանը՝ հունիս և հուլիս ամիսներին` 7.5 °C։ Տեղումների ամսական միջին քանակը ոչ ավելի է, քան հունվար և փետրվար ամիսներին, իսկ հունիս ու հուլիս ամիսներին տեղումների քանակը կազմում է 69․7 մմ։ Իսկ Կոնսեպսիոնում ընդհակառակն է՝ միջին ամսական ջերմաստիճանը ամռանը որոշակիորեն ցածր է՝ մոտ 17.6 °C, բայց ձմռանն ավելի բարձր է՝ 9.3 °C, և տեղումների քանակը շատ ավելի մեծ է։ Ամռանը՝ Կոնսեպսիոնում անձրևների քանակը ամսական 20 մմ է, իսկ հունիս և հուլիս ամիսներին՝ միջինում ամսական 253 մմ։ Բազմաթիվ գետեր ավելացնում են իրենց հոսքը ձմռան անձրևների հաշվին, և գարնանը՝ Անդյան լեռների ձնահալքի հաշվին։ Ամռանը հոսքը զգալիորեն կրճատվում է։ Անդերում առատ ձյունը և ձմռան համեմատաբար մեղմ ջերմաստիճանը ստեղծում են հիանալի պայմաններ լեռնադահուկային սպորտի համար։
Սանտյագոյում տարեկան միջին ջերմաստիճանը 14 °C է։ Օվկիանոսի առկայությունը նպաստում է, որպեսզի ջերմաստիճանի կտրուկ անկում տեղի չունենա, և եթե ձյուն է տեղում տարածքում, ապա այն սովորաբար երկար չի մնում, ընդամենը` մի քանի ժամ։