cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մինսկի երկրորդ համաձայնագիր
Իշխանության ապակենտրոնացումը, Դոնբասի հատուկ կարգավիճակ և տեղական ընտրություններ
Հետագայում ԴԺՀ-ում և ԼԺՀ-ում տեղական ընտրությունների անցկացման օրը բազմիցս հետաձգվել է   ։ Ի վերջո, ընտրություններն անցկացվել են 2018 թվականի նոյեմբերին։
Հուլիսի 31-ին Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանը հավանություն տվեց Ուկրաինայի Սահմանադրության մեջ փոփոխությունների նախագծին, որոնք վերաբերում էին իշխանության ապակենտրոնացմանը, սակայն հատուկ կարգավիճակ չէին նախատեսում ՕՐԴԼՈՅԻ համար։ Փոփոխությունները նաև համաձայնեցվել և հավանության են արժանացել Սահմանադրական հանձնաժողովի կողմից։ Օգոստոսի 31-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան առաջին ընթերցմամբ ընդունել է Ուկրաինայի Սահմանադրության փոփոխությունները։ Քվեարկության օրը Ռադայի շենքի մոտ դաժան բախումներ են տեղի ունեցել իրավապահ մարմինների հետ բարեփոխումների հակառակորդների միջև ազգային գվարդիայի չորս մարտիկներ զոհվել են, ավելի քան հարյուր մարդ վիրավորվել է։ Ավելի շատ խորհրդարանականներ այդ հարցին չեն վերադարձել ։
Ուկրաինայի հետ Դոնբասի սոցիալ-տնտեսական կապերի վերականգնման հարցեր
2015 թվականի փետրվարի 12-ի Մինսկի համաձայնագրի համաձայն՝ նախատեսվում էր վերականգնել Ուկրաինայի հետ Դոնբասի սոցիալ-տնտեսական կապերը, մասնավորապես՝ կենսաթոշակների, սոցիալական նպաստների և հակամարտության գոտու բնակիչների աշխատավարձերի վճարման վերսկսումը, Դոնբասում բանկային համակարգի վերականգնումը։ Այս ոլորտում գործնական քայլեր, սակայն, չձեռնարկվեցին, իսկ Ուկրաինայի կողմից չճանաչված հանրապետությունների տնտեսական շրջափակումը միայն ուժեղացավ։
Փետրվարի 18-ին ուկրաինական «Նավթոգազը» դադարեցրել է գազի մատակարարումը ԴԺՀ-ին և ԼԺՀ-ին՝ իր որոշումը պատճառաբանելով նրանով, որ Դոնբասում ուկրաինական գազատրանսպորտային համակարգի առանձին հատվածներ վնասվել են մարտական գործողությունների ընթացքում։ Ժողովրդական հանրապետությունների իշխանությունները գազի մատակարարումների դադարեցումը համարել են տնտեսական շրջափակման ուժեղացում։ Դրանից հետո ռուսական «Գազպրոմը» սկսել է գազի մատակարարումը Դոնեցկ և Լուգանսկ։ «Գազպրոմում» նշել են հումանիտար օգնության այդ մատակարարումները։
Մարտի 9-ին ԴԺՀ-ում հայտարարել են, որ Ուկրաինան ուժեղացնում է տնտեսական շրջափակումը։ ԴԺՀ-ի Ժողովրդական խորհրդի խոսնակ Անդրեյ Պուրգինը հայտարարել է, որ ուկրաինացի զինվորականները ԴԺՀ-ի տարածք չեն թողնում Ուկրաինայից եկող բեռնատար մեքենաները։
Մարտի 13-ին Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը սահմանեց շփման գծի երկայնքով տեղաշարժի վերահսկողության ժամանակավոր կարգ, որը սահմանում է Ուկրաինայի իշխանությունների կողմից չվերահսկվող տարածք մուտք գործելու և դրանից դուրս գալու կարգը՝ համակարգող խմբերի կողմից տրված անձնագրի և անցակետի ներկայացման պայմանով ։
Ապրիլի կեսերին ԴԺՀ-ում եղել են մասնագետներ Գերմանիայից և Ֆրանսիայից՝ Դոնբասում բանկային համակարգի վերականգնման համար։
Ապրիլի 19-ին Ուկրաինայի վարչապետ Արսենի Յացենյուկը հայտարարել է, որ Ուկրաինան պատրաստ է վերականգնել իր բանկերի աշխատանքը Դոնեցկում և Լուգանսկում, սակայն դրա համար ապստամբները պետք է Ուկրաինայի վերահսկողությանը հանձնեն ռուս-ուկրաինական սահմանը և տեղական ընտրություններ անցկացնեն ուկրաինական օրենսդրության համաձայն։ ԴԺՀ ղեկավար Ալեքսանդր Զախարչենկոն հայտարարել է, որ Ուկրաինան անիրագործելի պայմաններ է առաջադրում Դոնբասում բանկային համակարգի վերականգնման համար։ Նա նաև հայտարարել է, որ ԴԺՀ-ն ունի իր կենտրոնական բանկը, որը ԴԺՀ-ի բնակիչներին վճարում է աշխատավարձեր, թոշակներ և սոցիալական նպաստներ, և այդ պատճառով ԴԺՀ-ի ուկրաինական բանկերը սկզբունքորեն անհրաժեշտ չեն։
Մայիսի 6-ին սկսել է աշխատել Մինսկի կոնտակտային խմբի տնտեսական ենթախումբը։ Այս ենթախումբը զբաղվում է Ուկրաինայի տնտեսական եև տրանսպորտային կապերի վերականգնմամբ ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի հետ, տնտեսական շրջափակման վերացման և Ուկրաինայի ԴԺՀ-ում և ԼԺՀ-ում կենսաթոշակների և նպաստների վճարման վերականգնման հետ կապված հարցերով։
Մայիսի 5-ին Լուգանսկում սկսվել է ԼԺՀ քաղաքացիների անձնագրերի հանձնումը։ Մայիսի 13-ին Լուգանսկի մարզային ռազմա-քաղաքացիական վարչակազմի ղեկավար Գենադի Մոսկալը արգելել է անցնել ուկրաինական իշխանությունների կողմից վերահսկվող տարածք և հակառակ ուղղությամբ այն անձանց, որոնք անցակետերում անձնագրեր են ներկայացնում կամ ԼԺՀ-ի և ԴԺՀ-ի կողմից տրված այլ փաստաթղթեր։ Նրա պաշտոնական կայքում հայտարարվել է, որ նման փաստաթղթերը առգրավվելու են բլոկպոստերում։ Երկու ուղղություններով սահմանազատման գծի հատումը հնարավոր է բացառապես Ուկրաինայի քաղաքացու անձնագրի հիման վրա ։
Հունիսի 3-ին Ուկրաինայի իշխանությունները փակել են ԼԺՀ-ի ջրամատակարարումը, ինչը ԼԺՀ-ին ստիպել է անցնել պահուստային ջրամատակարարման։ Նույն օրը Գերագույն ռադայի պատգամավորներն առաջարկել են պարենային շրջափակել Դոնբասը։ Հաջորդ օրը նախագահ Պորոշենկոն հայտարարել է, որ պատրաստ է վերականգնել տնտեսական կապերը ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի հետ՝ Ռուսաստանի հետ պետական սահմանին Ուկրաինական վերահսկողությունը վերականգնելու դեպքում:Հունիսի 6-ին ՄԱԿ-ը կոչ է արել Ուկրաինային հանել շրջափակումը Դոնբասից և սկսել հումանիտար օգնությունը թողնել Դոնեցկ և Լուգանսկ։
Հունիսի 10-ին Ուկրաինան վերսկսել է ԼԺՀ-ի ջրամատակարարումը։
Հունիսի 22-ին Ուկրաինան ամբողջությամբ փակել է ավտոբուսային հաղորդակցությունը ԴԺՀ-ից և ԼԺՀ-ից։
Օգոստոսի 17-ին ԴԺՀ-ի իշխանությունները հայտարարել են ԴԺՀ-ի և Ռուսաստանի սահմանին ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու մտադրության մասին։
Օգոստոսի 19-ին ԴԺՀ-ի իշխանությունները հայտարարել են, որ պարենի 78 %-ը գալիս է Ռուսաստանից։
Սեպտեմբերի 1-ից ԼԺՀ-ում պաշտոնական արժույթ է դարձել ռուսական ռուբլին։ ԼԺՀ ղեկավարության հայտարարության համաձայն՝ այդ որոշման պատճառը Ուկրաինայի կողմից տնտեսական շրջափակումն է եղել։
Սեպտեմբերի 8-ին ԴԺՀ-ն դադարեցրել է ածուխի մատակարարումներն Ուկրաինա։ ԴԺՀ-ի իշխանությունները հայտարարել են, որ ածխի մատակարարումները կվերսկսվեն միայն այն բանից հետո, երբ Ուկրաինան հանի տնտեսական շրջափակումը Դոնբասից։
Նոյեմբերի 24-ին ԴԺՀ-ն ամբողջությամբ դադարեցրել է ածուխի մատակարարումն Ուկրաինա Ուկրաինայի կողմից Ղրիմի սկսված էներգետիկ շրջափակման պատճառով։ Դեկտեմբերի 9-ին ԴԺՀ-ն վերսկսել է ածուխի մատակարարումները Ուկրաինա։
Դեկտեմբերի 23-ին ԴԺՀ-ն և ԼԺՀ-ն պայմանավորվել են 2016 թվականի սկզբից հանրապետությունների միջև մաքսային անցակետերի վերացման մասին։
Մարդասիրական օգնություն և գերիների փոխանակում
Մինսկի համաձայնագրերը նախատեսում էին գերիների փոխանակում «բոլորը բոլորի հետ» սկզբունքով։ Փետրվարի 21-ին Լուգանսկում տեղի է ունեցել գերիների առաջին փոխանակումը Մինսկ-2-ի ստորագրումից հետո։ ԴԺՀ-ն և ԼԺՀ-ն Ուկրաինային են փոխանցել 139 ուկրաինացի զինծառայող, իսկ Ուկրաինան չճանաչված հանրապետություններին է հանձնել միայն 52 ապստամբների։ Դրանից հետո գերիների փոխանակումը դադարեցվել էր։
Մայիսի 6-ին գործարկվել Է Մինսկի շփման խմբի մարդասիրական հարցերով ենթախումբը, որը վերաբերում է գերիների փոխանակմանը, ենթակառուցվածքների վերականգնմանը և մարդասիրական օգնությանը։
Ռուսաստանի հումանիտար ավտոշարասյունները շարունակել են ժամանել ԴԺՀ և ԼԺՀ տարածք, մինչդեռ ԴԺՀ և ԼԺՀ-ում ուկրաինական հումանիտար օգնությունը գրեթե չի ստացվել։
Հուլիսի 10-ին կայացել է «10-ից 10» բանաձևով գերիների փոխանակումը Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության և Ուկրաինայի միջև։
Օգոստոսի 6-ին ԴԺՀ-ի Մարդու իրավունքների գծով լիազոր Դարյա Մորոզովան հայտնել է, որ Ուկրաինան ԴԺՀ-ի ներկայացուցիչներին է փոխանցել վեց մարդու։
Օգոստոսի 26-27-ը ԴԺՀ-ի և Ուկրաինայի միջև տեղի է ունեցել գերիների փոխանակում «12-ից 12» բանաձևով։ Օգոստոսի 26-ին Ուկրաինան ապստամբներին է փոխանցել ԴԺՀ բանակի 12 զինծառայող։ Հաջորդ օրը ապստամբները պետք է Ուկրաինային հանձնեին 12 ուկրաինացի զինվորականների, սակայն արդյունքում փոխանցվել է 11 մարդ, քանի որ ուկրաինական բանակի մեկ զինծառայող որոշել է մնալ ԴԺՀ-ում։
Սեպտեմբերի 8-ին Մարյինկայի շրջանում չեզոք գոտում գերիների փոխանակում է տեղի ունեցել Ուկրաինայի և ԴԺՀ-ի միջև։
Մինչև տարեվերջ «բոլորին բոլորի հետ» սկզբունքի հիման վրա պատանդներին ազատ արձակել այդպես էլ չհաջողվեց։ Այս մասին հայտարարել է երկրի ռազմական գլխավոր դատախազը։ Դրա փոխարեն ազատ է արձակվել 81-րդ բրիգադի զինծառայող Անդրեյ Գրեչանովը, որը գերի էր ընկել Դոնեցկի օդանավակայանի համար մղվող մարտերի ժամանակ։
2016 թվականի հունվարի 13-ին Ուկրաինայի հարցով կոնտակտային խումբը պայմանավորվել է գերիներին փոխանակել «36-ը 25-ի» ձևաչափով։
Փետրվարի 20-ին Ուկրաինայի և ԴԺՀ-ի միջև գերիների փոխանակում է տեղի ունեցել «3-ը 6-ի» բանաձևով։
Մարտի 15-ին Դոնեցկի և Ուկրաինայի միջև տեղի է ունեցել վեց գերիների փոխանակում։
Մինսկի համաձայնագրի իրականացման ժամկետի փոփոխում
2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ուկրաինայի կոնտակտային խմբում Ուկրաինայի ներկայացուցիչ Լեոնիդ Կուչման հայտարարել է, որ մինսկյան համաձայնագրերը չեն կարող լիարժեք իրականացվել մինչև 2015 թվականի վերջը։ Դեկտեմբերի 22-ին Ուկրաինայի հարցով կոնտակտային խումբը պայմանավորվել է շարունակել իր աշխատանքը 2016 թվականին։
Դեկտեմբերի 30-ին «նորմանդական քառյակ» երկրների ղեկավարները պայմանավորվել են Մինսկի համաձայնագրերի գործողությունը 2016 թվականի համար երկարացնելու շուրջ։
2016
Հունվարի 13-ին կոնտակտային խմբի նիստին առաջին անգամ մասնակցել է բանակցություններում ՌԴ-ի նոր ներկայացուցիչ Բորիս Գրիզլովը։ Փորձագետների կարծիքով՝ Գրիզլովի նշանակումը կոչված էր Արևմուտքին ազդանշան ուղարկել ուկրաինական ճգնաժամի լուծման գաղափարին Ռուսաստանի հավատարմության մասին։ Շփման խումբը պաշտպանել է Գրիզլովի նախաձեռնությունը հունվարի 14-ից լիակատար հրադադարի մասին, իսկ հունվարի 20-ին պայմանավորվել Է Դոնբասում երկու ամսվա ընթացքում հանգուցային օբյեկտների ականազերծման շուրջ։
Հունվարի 15-ին Վլադիմիր Պուտինի նստավայրում տեղի է ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով տեղակալ Վիկտորիա Նուլանդի և ՌԴ նախագահի օգնական Վլադիսլավ Սուրկովի հանդիպումը, որը ղեկավարում է ուկրաինական ուղղությունը։ Քննարկման առանցքային թեմաներից մեկը դարձել է Մինսկի պայմանավորվածությունների կետերի կատարման հաջորդականությունը։ Այդ հանդիպման անցկացման մասին Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի նախագահներ Վլադիմիր Պուտինն ու Բարաք Օբաման պայմանավորվել են հունվարի 13-ին կայացած հեռախոսազրույցի ընթացքում ։
Փետրվարին ԵԱՀԿ փոխղեկավար Ալեքսանդր Հուգը «Ուկրաինսկայա Նովոստիին» տված հարցազրույցում նշել էր, որ միջադեպերի մեծ մասը տեղի է ունեցել ոչ ծանր սպառազինության կիրառմամբ (որոնց թվին են պատկանում նաև նռնականետերը), իսկ շփման գծի առանձին հատվածներում հակամարտության կողմերը սկսել են մերձեցում (ինչը խախտում է Մինսկի պայմանավորվածությունները)։ Նա նաև նշել է, որ խախտումների մեծ մասը տեղի է ունենում այն տարածքում, որը չի վերահսկվում կառավարության կողմից՝ 90 %-ից ավելի ։
Մարտի 2-ին Ուկրաինայի հարցով կոնտակտային խումբը Դոնբասում ականազերծման համաձայնագիր է ստորագրել։ Մինչև մարտի 31-ը հակամարտության կողմերը պետք է ապահովեին ականապատ շրջանների նշումը։ Նույն օրը հակամարտության կողմերը պայմանավորվել են ամբողջությամբ դադարեցնել մարտի 4-ից շփման գծում մարտական հրաձգությամբ զորավարժությունները ։
Մարտի առաջին օրերին սրվել է իրավիճակը Յասինովատայի շրջանում։ Գնդակոծության տակ են հայտնվել և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները հրադադարի վերահսկման և համակարգման համատեղ կենտրոնում, և ԵԱՀԿ ԱԳՆԽ ներկայացուցիչները, և ռուս լրագրողները։ Շփման գծի մի շարք հատվածներում զինված ուժերի ստորաբաժանումները փորձեր են ձեռնարկել չեզոք գոտի զբաղեցնել՝ ԴԺՀ և ԼԺՀ կազմավորումների դիրքերին մոտենալու համար։ Մարտի 13-ին ուկրաինացի ուժայինների գնդակոծության տակ է հայտնվել Դոնեցկի ֆիլտրի կայանի տարածքը։ Մարտի 14-ին Զայցևո ավանում ուկրաինացի զինվորականների գնդակոծության տակ են հայտնվել ՎԳՏՌԿ-ի, Առաջին ալիքի, չինական «Սինհուա» գործակալության թղթակիցները և ԴԺՀ-ի լրագրողները։
Մարտի 17-ին Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն իր անհանգստությունն է հայտնել Դոնբասում իրավիճակի սրման կապակցությամբ։ Մարտի 21-ին ԵԱՀԿ փոխղեկավար Ալեքսանդր Հուգը հայտարարել էր, որ իրավիճակը Յասինովատի բլոկպոստի և Դոնեցկի ֆիլտրի կայանի շրջանում կայունացել է։
Մարտի 23-ին շփման խմբի հերթական նիստում կողմերը պայմանավորվել են մշակել գերիներին ազատ արձակելու «ճանապարհային քարտեզ» և քննարկել բնապահպանական հարցերով միջազգային մասնագետներին մի շարք արդյունաբերական ձեռնարկությունների հրավիրելու հնարավորությունը՝ շրջակա միջավայրի աղտոտումից խուսափելու համար ։
«Նորմանդական քառյակի» հանդիպումը ԱԳ նախարարների մակարդակով, որը տեղի է ունեցել մայիսի 11-ին Բեռլինում, լուրջ տարաձայնություններ է բացահայտել մի շարք առանցքային հարցերի շուրջ, մասնավորապես, Դոնբասի տեղական ընտրությունների հարցի շուրջ ։
Մինսկի պայմանավորվածությունների իրականացման հետ կապված փակուղային իրավիճակի ֆոնին ամռանը հակամարտության գոտում իրավիճակի սրում է տեղի ունեցել  ։
Հուլիսի 28-ին Միխայիլ Զուրաբովը, որին Ուկրաինայի նախագահ Պյոտր Պորոշենկոյի հետ կապում են բարեկամական և գործնական հարաբերությունները, ազատվել է Ուկրաինայում Ռուսաստանի դեսպանի պարտականություններից  ։ Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն հրաժարվել է համաձայնեցնել նոր թեկնածությունը՝ Միխայիլ Բաբիչին։ Հաշվի առնելով, որ Ուկրաինայի դեսպանը հեռացվել է Ռուսաստանից, այդ կերպ հաստատվել է ստատուս-քվոն. երկու երկրներն էլ մնացել են առանց դիվանագիտական բարձր ներկայացուցիչների, ինչը նշանակում է դիվանագիտական հարաբերությունների մակարդակի նվազում ։
Օգոստոսին Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև հարաբերությունների կտրուկ սրացում տեղի ունեցավ՝ կապված Ղրիմի տարածքում դիվերսանտների երկու խմբի ձերբակալման հետ, որոնց, նրանց ցուցմունքներով, խնդիր դրվեց մի շարք պայթյուններ անցկացնել թերակղզու զբոսաշրջային օբյեկտներում, ձերբակալման գործողության ընթացքում զոհվեցին երկու ռուս զինծառայողներ։ ԱԴԾ-ի տվյալներով՝ Ղրիմում դիվերսանտների ձերբակալությունից հետո բացահայտվել է Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության հետախուզության գլխավոր վարչության գործակալական ցանցը։ Տեղի ունեցած միջադեպերը երկու կողմերից էլ ծայրահեղ հայտարարությունների առիթ են տվել։ Օգոստոսի 11-ին ՌԴ Անվտանգության խորհրդի խորհրդակցության ժամանակ քննարկվել են «Ղրիմի քաղաքացիների և ենթակառուցվածքի կենսական օբյեկտների անվտանգության ապահովման լրացուցիչ միջոցները», մանրամասն քննարկվել են «հակաահաբեկչական անվտանգության միջոցառումների սցենարները ցամաքային սահմանին, ծովային ջրատարածքում և Ղրիմի օդային տարածքում»։ Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում Ուկրաինայի ղեկավարությանը նախազգուշացրել է, որ «ռուսական կողմին հասցված վնասը, ռուս զինծառայողների մահն անհետևանք չի մնա» ։ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ մինչև «ահաբեկչության և սադրանքների քաղաքականությունից հրաժարվելը» Ուկրաինայի ղեկավարության կողմից իմաստ չունի հանդիպումներ անցկացնել «նորմանդական ձևաչափով» (հերթական նման հանդիպումը նախատեսվում էր անցկացնել սեպտեմբերին Չինաստանում G20-ի գագաթնաժողովի «շրջանակներում») ։
Իր հերթին նախագահ Պորոշենկոն սադրանք է անվանել Ուկրաինայի քաղաքացիների կողմից Ղրիմում ահաբեկչական գործողություններ կազմակերպելու մեղադրանքը։ Պորոշենկոն Ուկրաինայի ԱԳՆ-ին հանձնարարել է հեռախոսային բանակցություններ կազմակերպել Պուտինի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի ղեկավարության, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Ջոզեֆ Բայդենի և Եվրախորհրդի ղեկավար Դոնալդ Տուսկի հետ, և կարգադրել Է Ուկրաինայի զինված ուժերի լրացուցիչ ստորաբաժանումներ ներգրավել Ղրիմի հետ վարչական սահմանին և Դոնբասում սահմանազատման գծում ։
Օգոստոսի 22-ին Ուկրաինայի գլխավոր դատախազ Յուրի Լուցենկոն հայտարարել էր, որ Ուկրաինայի Գլխավոր դատախազությունը քրեական վարույթ է սկսել մի խումբ ռուս քաղաքացիների նկատմամբ՝ «Ուկրաինայի ազգային անվտանգության, հասարակական անվտանգության, խաղաղության և միջազգային իրավակարգի հիմքերի դեմ առանձնապես ծանր հանցագործություններ կատարելու համար»։ Կասկածյալների թվում են ՌԴ նախագահի խորհրդական Սերգեյ Գլազևը, Ղրիմի դաշնային օկրուգում ՌԴ նախագահի նախկին լիազոր ներկայացուցիչ Օլեգ Բելավենցևը, Պետդումայի նախկին պատգամավոր Կոնստանտին Զատուլինը, ՌԴ պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուն և նրա երկու տեղակալներն ու ևս տասը գեներալներ ՌԴ զինված ուժերի բարձրագույն հրամանատարական կազմից։ Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը հայտարարում է, որ կասկածյալների գործողությունները «հանգեցրել են Ուկրաինայի առնվազն 2 263 ռազմական ուժերի և այլ ռազմական կազմավորումների առնվազն 8 394 զոհվելու, ինչպես նաև 1,3 տրիլիոն գրիվնայի չափով ռազմական տեխնիկայի, սպառազինության և այլ ռազմական գույքի ոչնչացման տեսքով նյութական կորուստների» ։
Օգոստոսի 24-ին հայտնի է դարձել, որ Ռուսաստանի Քննչական կոմիտեն քրեական գործ է հարուցել Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության ղեկավարության դեմ, որը հեռակա կարգով կասկածվում է Դոնբասում հրադադարի կնքումից հետո պատերազմի արգելված մեթոդներ վարելու մեջ։ Գործով կասկածյալներն են Ուկրաինայի պաշտպանության նախարար Ստեփան Պոլտորակը, գլխավոր շտաբի պետ Վիկտոր Մուժենկոն, ԶՈՒ ցամաքային զորքերի նախկին հրամանատար Անատոլի Պուշնյակովը, ԶՈՒ ցամաքային զորքերի գործող հրամանատար Սերգեյ Պոպկոն, ինչպես նաև Ուկրաինայի ազգային գվարդիայի հրամանատար Յուրի Ալերովը, որոնց հրամանով անօրինական գործողություններ են իրականացվել քաղաքացիական բնակչության նկատմամբ ։
Քննչական կոմիտեի հաղորդագրության մեջ նշվում է. «հետաքննության շրջանակներում պարզվել է, որ եռակողմ կոնտակտային խմբի (Ուկրաինա, Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետություն, Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետություն) համաձայնագիրը՝ 2015 թվականի փետրվարի 15-ից Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջաններում հրադադարի ռեժիմի դադարեցման, 2016 թվականի անցած ժամանակաշրջանում ծանր սպառազինությունների հետքաշման մասին, բազմիցս խախտվել է ուկրաինական կողմը։ Մասնավորապես, Ուկրաինայի Ազգային գվարդիայի և Ուկրաինայի Զինված ուժերի զինծառայողների կողմից պարբերաբար իրականացվել են նշված տարածքներում ռազմական թիրախներ չհանդիսացող քաղաքացիական ենթակառուցվածքի օբյեկտների նշանառուական հրետակոծություններ՝ կիրառելով ծանր զինատեսակներ, որոնք ունեն բարձր խոցող հատկություններ։ Հրետանային գնդակոծությունների հետևանքով մասնակիորեն և ամբողջությամբ ավերվել են Ուկրաինայի հարավ-արևելքի քաղաքացիական ենթակառուցվածքի և կենսապահովման ավելի քան 183 օբյեկտներ, զոհվել է 7 քաղաքացիական անձ, 74-ը վնաս է հասցվել տարբեր աստիճանի ծանրության առողջությանը, այդ թվում՝ 7 անչափահասի» ։
Սեպտեմբերին Դոնբասում հրադադարի մասին նոր պայմանավորվածության ֆոնին ուկրաինական կառավարությունը հավանություն է տվել «ժամանակավորապես օկուպացված տարածքներում» խաղաղության վերականգնման ռազմավարությանը։ Խաղաղ պլանի գերակա դրույթը, որը հրապարակել է վարչապետ Վլադիմիր Գրոյսմանը, դարձել է սոցիալ-տնտեսական միջոցառումների համալիրի իրագործումը՝ «տնտեսական ակտիվության և բնակչության կենսամակարդակի աճի, ավերված ենթակառուցվածքի վերականգնման և սոցիալական կայունության համար պայմանների ստեղծման ուղղությամբ» ։ Սակայն այդ հայտարարությանը հաջորդած Դոնբասի տրանսպորտային շրջափակումը, որը նախաձեռնել էին «հակաահաբեկչական գործողության վետերանները» և նրանց հետևում կանգնած օլիգարխները, հանգեցրել է նրան, որ Գրոյսմանի պլանը հռչակագիր է մնացել ։
Սեպտեմբերի 15-ին ավարտվել է Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ԱԳ նախարարներ Ժան Մարկ Էրոյի և Ֆրանկ Վալտեր Շտայնմայերի այցը Ուկրաինա։ Դրա գլխավոր արդյունքը Դոնբասում խաղաղ կարգավորման նոր ռազմավարության հրապարակումն էր, որը շատ ավելի մոտ էր այն տարբերակին, որն առաջարկում էր Ռուսաստանը, քան այն տարբերակին, որով պնդում էր Ուկրաինան։ Եվրոպական միջնորդների առաջարկած ժամանակացույցի համաձայն՝ Ուկրաինային Դոնբասի չճանաչված հանրապետությունների հետ Ռուսաստանի սահմանի նկատմամբ վերահսկողության փոխանցումը կլինի խաղաղ ծրագրի իրագործման միայն վերջին փուլը ։
Ինչպես Կիևում կայացած մամուլի ասուլիսում հայտնել է Ժան Մարկ Էրոն, Մինսկի համաձայնագրերի իրագործման առաջին փուլում խոսքը պետք է գնա կրակի դադարեցման և սահմանազատման գծում զորքերի դուրսբերման մասին։ Միաժամանակ պետք է մշակվեն Դոնբասի ընտրությունների և տարածաշրջանի հատուկ կարգավիճակի մասին օրենքները։ Երկրորդ փուլում Գերագույն ռադան պետք է օրենքներ ընդունի տեղական ընտրությունների և հատուկ կարգավիճակի մասին, ապահովվի «անվտանգության գոտիների» քանակի ավելացում երեքից մինչև տասը, ծանր սպառազինության հետքաշում, դիտորդների հասանելիություն տարածաշրջանի ողջ տարածք, ԵԱՀԿ-ի «դիտարկման առաջադեմ բազաների» ստեղծում։ Երրորդ փուլը պետք է դառնա Դոնբասում տեղական ընտրությունների անցկացման Ռադայի հաստատումը, ապակենտրոնացման մասով սահմանադրական բարեփոխումների ավարտը, մարտական գործողությունների մասնակիցների համաներումը, նոր անցակետերի ստեղծումը, «անօրինական պահվող բոլոր անձանց» ազատ արձակումը և, վերջապես, Ուկրաինայի ուժային կառույցների կողմից Ռուսաստանի հետ սահմանին հասանելիության բացումը։
Հնչեցված ռազմավարությունը բացասական արձագանք է գտել Ռադայում։ Իշխող կոալիցիայում հայտարարել են, որ նախագահը չի կարողանա խորհրդարանում ստանալ ձայների մեծամասնությունը Դոնբասի հատուկ կարգավիճակի մասին օրենքի օգտին կամ երկրորդ ընթերցմամբ Սահմանադրության փոփոխությունների ընդունման օգտին։ Արմատական կուսակցությունը, «Բատկիվշչինան» և ԱԱՊ դաշինքից մի շարք պատգամավորներ, որոնք իրենց ներկայացնում էին որպես ծայրահեղ հայրենակիցներ, ՕՐԴԼՈՅԻ կարգավիճակի վերաբերյալ ցանկացած զիջում ընկալում էին որպես ազգային դավաճանություն։
Պորոշենկոն և Կլիմկինը նաև պնդել են, որ քաղաքական քայլերը, որոնք Կիևից պահանջվում են Մինսկի համաձայնագրերին համապատասխան (Դոնբասի ընտրությունների մասին օրենքների ընդունում, տարածաշրջանի հատուկ կարգավիճակի, համաներման մասին, ինչպես նաև Սահմանադրության փոփոխություններ), կարող են իրականացվել միայն Ռուսաստանի և Դոնբասի ինքնահռչակ հանրապետությունների միջև սահմանի նկատմամբ Ուկրաինայի վերահսկողության վերականգնումից հետո։
Ինչպես պնդում է արտաքին գործերի փոխնախարար Գրիգորի Կարասինը, դրա մեղքը կրում է ուկրաինական կողմը. Նրա խոսքով՝ Ուկրաինայի ԶՈՒ-ն ոչ միայն չի ձեռնամուխ եղել Լուգանսկի ստանիցայում տարածմանը, չնայած այն բանին, որ ԵԱՀԿ-ի հատուկ մոնիթորինգային առաքելությունը բազմիցս հաստատել է դրա համար անհրաժեշտ պայմանների պահպանումը, բայց ավելին՝ վերադարձրել են տեխնիկան, նոր դիրքեր են շենացրել և սկսել են ամրապնդել դրանք Պետրովսկի և Ոսկե բնակավայրերում, որտեղ տարածումն արդեն իրականացվել է ։ Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարությունը շրջանակային որոշումը տապալելու մեջ մեղադրում է ապստամբների զինված կազմավորումներին, որոնք գնդակոծում են ուկրաինական դիրքերը, այդ թվում՝ հրետանային և ականանետերից ։ 2018 թվականի հունիսին ԵԱՀԿ ԱԳՆԽ ղեկավարի առաջին տեղակալ Ալեքսանդր Հուգը «Կոմերսանտ» թերթին տված հարցազրույցում նշել է, որ, իր կարծիքով, ուժերի բաժանման մասին պայմանավորվածության ձախողման համար մեղավոր են երկու կողմերը. Եվ միաժամանակ, առաքելությունը չի նկատել այդ վայրում ուժերի և միջոցների տարածման ոչ մի նշան՝ կողմերից ոչ մեկը, որը պարտավորվել է դա անել։ Մինչև ուժերի և միջոցների աճեցում տեղի չունենա ինչպես տվյալ շրջանում, այնպես էլ մյուս վայրերում, որտեղ կողմերը գտնվում են միմյանցից մոտ, խախտումները կշարունակվեն ։
Սեպտեմբերի 21-ին շփման խմբի նիստում պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել գերիներին փոխանակել «բոլորին բոլորի հետ» բանաձևով։ Չճանաչված հանրապետությունները պետք է Ուկրաինային փոխանցեին 47 մարդ (այդ թվում՝ ԴԺՀ 42-ը), Ուկրաինան պարտավորվել է հանձնել 618 մարդու ։ Ավելի ուշ, սակայն, բանակցությունները ձախողվել են Մոսկվայում Ռոման Սուշչենկոյի ձերբակալության կապակցությամբ, որը մեղադրվում էր Ուկրաինայի օգտին լրտեսության մեջ։ Ուկրաինան ռուսական իշխանություններին մեղադրել է նոր պատանդ վերցնելու փորձի մեջ։ Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ Ուկրաինայի քաղաքացիների համար Ռուսաստան այցելությունները վտանգավոր են։ Դա բացասական ազդեցություն է ունեցել ինչպես շփման խմբի աշխատանքի, այնպես էլ գերիների փոխանակման հեռանկարների վրա ։
Հոկտեմբերի 12-ին ԴԺՀ-ի օպերատիվ հրամանատարության հրամանատարի տեղակալ Էդուարդ Բասուրինը հայտնել է, որ Կոմինտերնովո և Լենինսկոյե բնակավայրերի միջև բախման հետևանքով զոհվել են 15 ուկրաինացի զինվորականներ և երկու աշխարհազորայիններ ։ Հոկտեմբերի 14-ին Էդուարդ Բասուրինը հայտնել Է ուկրաինական ուժերի հարձակման մասին Լենինսկի բնակավայրի շրջանում աշխարհազորայինների դիրքերի վրա ։
Հոկտեմբերի 15-ին Ուկրաինայի նախագահ Պորոշենկոն հայտարարել է, որ Կիևը չի առաջ ընթանա Մինսկի համաձայնությունների կատարման հարցում, քանի դեռ չի լուծվել տարածաշրջանում անվտանգության ապահովման հարցը։ Նրա խոսքով՝ «անվտանգության փաթեթը» ենթադրում է մարտական գործողությունների լիակատար դադարեցում, ուկրաինա-ռուսական սահմանի չվերահսկվող հատվածի փոխանցում Կիևին, ծանր տեխնիկայի և հրետանու հետքաշում, Դոնբասի ամբողջ տարածքում ԵԱՀԿ-ի տեսուչների մուտքը օբյեկտներին ։ Վլադիմիր Պուտինն այդ հայտարարությունը համարել է Մինսկի պայմանավորվածությունների քաղաքական մասը չկատարելու պատրվակ։ Նա նաև հայտարարել Է Ուկրաինայի Սահմանադրության մեջ Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի հատուկ կարգավիճակի մասին Ռադայի ընդունած օրենքի դրույթների ամրագրման անհրաժեշտության մասին ։
Հոկտեմբերի 19-ին Բեռլինում կայացել են Ուկրաինայի իրադրության կարգավորման «նորմանդական ձևաչափով» բանակցությունները՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի, Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Անգելա Մերկելի, Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի և Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոյի մասնակցությամբ ։
Այդ բանակցությունների արդյունավետության մեջ ամենասկզբից մեծ կասկածներ կային, քանի որ Մոսկվայում և Կիևում միանգամայն տարբեր կերպ են մեկնաբանում Մինսկի երկրորդ համաձայնագիրը։ Փարիզում և Բեռլինում, սակայն, հույս ունեին, որ «նորմանդական քառյակի» ղեկավարների հանդիպումը կարող է նպաստել Մինսկի գործընթացի վերագործարկմանը։ Բայց միակ բանը, ինչի մասին պայմանավորվել էին Բեռլինում, Այն էր, որ նախարարների հանձնարարությունը առաջնորդներին «ճանապարհային քարտեզ» է ստորագրելու մինսկյան համաձայնագրերի կատարման վերաբերյալ մինչև նոյեմբերի վերջ։ Ուկրաինայի վարկածի համաձայն՝ այդ փաստաթղթի նպատակը պետք է լիներ սահմանի անվերահսկելի հատվածը Ուկրաինայի վերահսկողությանը հանձնելը։ Ռուսաստանի վարկածի համաձայն՝ բանակցությունների մասնակիցները պայմանավորվել են շարունակել աշխատանքն Ուկրաինայում Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջանների հատուկ կարգավիճակի մասին օրենքի ընդունման ուղղությամբ։ Բանակցություններում քննարկվել է և իրավասությունների ընդլայնում՝ ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելության ներկայացուցիչները. Սակայն նախագահ Պորոշենկոյի մեկնաբանությամբ նման ոստիկանական առաքելությունը պետք է «անարգել մուտք ստանա ամբողջ օկուպացված տարածք՝ և շփման գիծ, և տեխնիկայի հետքաշման վայրեր, և ռուս-ուկրաինական սահմանի անվերահսկելի հատված»։ Իսկ Վլադիմիր Պուտինը բանակցությունների արդյունքների վերաբերյալ իր հայտարարության մեջ ասել է, որ Ռուսաստանը միայն «պատրաստ է ընդլայնել ԵԱՀԿ առաքելությունը հեռացման գոտում և ծանր տեխնիկայի պահպանման կետերում» ։
2017
Հունվարի 25-ին կամավորական գումարտակների վետերանները և ուկրաինական ազգայնական կազմակերպությունների ակտիվիստներն սկսել են երկաթուղու շրջափակումը Լուգանսկի և Դոնեցկի մարզերում՝ պահանջելով դադարեցնել առևտուրը Ուկրաինայի իշխանություններին չվերահսկվող տարածքների հետ։ Այդ գործողությունները պաշտպանել են և գլխավորեցին ներկայացուցիչներ խորհրդարանական կուսակցությունների «Սամոպոմոշի» և «Բատկիվշչինա». փետրվարի 2-ին փակվել է Դոնեցկի մարզի Բախմութ և Դոնեցկի վերահսկողության տակ գտնվող Հորլովկայի միջև գիծը, փետրվարի 11-ին արգելափակվել է Յասինովատայա-Կոնստանտինովկա մայրուղին, իսկ փետրվարի 27-ին շրջափակման մասնակիցները հայտարարել են, որ իրենց հսկողության տակ են վերցնում մարիուպոլյան ուղղությամբ երթևեկությունը՝ սահմանելով առաջին բլոկպոստը Նովոտրոիցկոյե ավանի շրջանում ։ Արդեն փետրվարին ԴԺՀ-ում և ԼԺՀ-ում գտնվող մետալուրգիական գործարաններին հումքի մատակարարումների տրանսպորտային շրջափակման հետևանքով դադարեցին։
Հունվարի 29-ին Դոնբասի շփման գծի միանգամից մի քանի հատվածներում վերսկսվել են մարտական գործողությունները։ Դիմակայության էպիկենտրոնը դարձել են Ավդեևկա և Յասինովատայա բնակավայրերը Դոնեցկի մերձակայքում, ինչպես նաև Մարիուպոլի ուղղությամբ Կոմինտերնովո ավանը։ Երկու կողմերն էլ միմյանց մեղադրել են Մինսկի համաձայնագրերով արգելված ծանր սպառազինությունների օգտագործման մեջ։ Հունվարի 31-ին ԵԱՀԿ Մշտական խորհուրդը հատուկ նիստ էր հրավիրել՝ նվիրված Ավդեևկայի շուրջ ստեղծված իրավիճակին։ Ուկրաինան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում իրավիճակի քննարկում է նախաձեռնել ։ Հունվարի 31-ին ուկրաինացի զինվորականները աշխարհազորի դիրքերը ճեղքելու երկու փորձ են կատարել՝ ծանր կորուստներ կրելով  ։
Փետրվարի 1-ին Մինսկում կայացել է Ուկրաինայի արևելքում իրադրության կարգավորման կոնտակտային խմբի հանդիպումը, որը գումարվել է հակամարտության կտրուկ սրումից հետո։ Մասնակիցները կոչ են արել «լիակատար հրադադարի» և շփման գծից սպառազինությունների հետքաշման ։ Փետրվարի 15-ին Մինսկում կոնտակտային խումբը պայմանավորվել է ծանր սպառազինությունների հետքաշման մասին։
Փետրվարի 18-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիր է ստորագրել Ուկրաինայի քաղաքացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց, որոնք մշտապես բնակվում են Ուկրաինայի Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջանների տարածքներում տրված տրանսպորտային միջոցների փաստաթղթերը և գրանցման նշանները Ռուսաստանի Դաշնությունում ճանաչելու մասին։ Այդ հրամանագրի հիման վրա Ռուսաստանի իշխանությունները ժամանակավորապես, մինչև Ուկրաինայի Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջաններում իրավիճակի քաղաքական կարգավորումը Մինսկի համաձայնագրերի հիման վրա, կճանաչեն նշված տարածքներում փաստացի գործող մարմինների (կազմակերպությունների) կողմից տրվող փաստաթղթերը, իսկ այդ տարածքների բնակիչները կկարողանան մուտք գործել Ռուսաստան և դուրս գալ Ռուսաստանից առանց վիզաների ձևակերպման՝ նշված տարածքներում փաստացի գործող մարմինների կողմից տրված անձը հաստատող փաստաթղթերի հիման վրա ։ Արևմուտքն ու ուկրաինական իշխանություններն այդ որոշումը գնահատել են որպես Մինսկի համաձայնագրերի կատարմանը հասնելու Ռուսաստանի ցանկության հաստատում, Դոնբասում իրավիճակի միտումնավոր սրում և ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի անկախության փաստացի ճանաչման առաջին քայլ ։
Փետրվարի 27-ին ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի ղեկավարներ Ալեքսանդր Զախարչենկոն և Իգոր Պլոտնիցկին համատեղ հայտարարություն են արել, որում ուկրաինական իշխանություններից պահանջել են մինչև գարնան սկիզբը վերացնել Դոնբասի շրջափակումը, եթե մինչև մարտի 1-ը շրջափակումը դադարեցվի, ԴԺՀ-ն և ԼԺՀ-ն պատասխան տնտեսական միջոցներ ձեռնարկեն. «մենք կդադարեն ածուխ մատակարարել Ուկրաինային։ Համար մատակարարման ածուխի չկա ոչ հնարավորություն, ոչ էլ Վճարման սխեման». ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի ղեկավարները խոստովանել են, որ շրջափակման հետևանքով շատ ձեռնարկություններ արդեն դադարեցրել են իրենց աշխատանքը, և հայտարարել են «բոլոր արտադրական գործընթացները վերակառուցելու և դրանք Ռուսաստանի և այլ երկրների շուկաներ ուղղելու մտադրության մասին» ։
Նույն օրը ԴԺՀ-ի ղեկավար Ալեքսանդր Զախարչենկոն հրամանագիր է ստորագրել Դոնբասում գոյություն ունեցող սահմանազատման գծի՝ ԴԺՀ-ի պետական սահմանի կարգավիճակի շնորհման մասին։ Մարտի 13-ին հրամանագիրը հրապարակվել է ԴԺՀ պետանվտանգության նախարարության կայքում։ Հրամանագրով արգելվում է «ԴԺՀ պետական անվտանգության նախարարության սահմանապահ պահպանության ծառայության սահմանային հսկողության կետերից դուրս ֆիզիկական անձանց տեղափոխումը»։ Շփման գծով տեղափոխելու դեպքում ֆիզիկական անձինք պարտավոր են գրանցվել սահմանային հսկողության կետերում։ ԴԺՀ-ում հայտարարել են, որ այսուհետ շփման գիծը ապօրինի հատելու բոլոր փորձերը «որակվելու են ԴԺՀ-ի Քրեական օրենսգրքին համապատասխան»։ Ավելի վաղ ԴԺՀ-ում հաստատվել էին սեփական պետական ատրիբուտները՝ զինանշանը, դրոշը, պետական պարգևները։ Մարտի 1-ին հայտնի է դարձել, որ ԴԺՀ-ում քրեական պատասխանատվություն է սահմանվել Հանրապետության օրհներգի աղավաղված կատարման համար։
Մարտի 15-ին «Մետինվեստ»-ը հայտարարել էր վերահսկողության կորստի մասին ։
ԱԱՊԽ քարտուղար Ալեքսանդր Տուրչինովը հայտարարել է, որ շրջափակումը մտցվում է այն պատճառով, որ Ռուսաստանը սկսել է պետական մակարդակով ճանաչել ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի փաստաթղթերը, մինչդեռ անջատողական իշխանությունները իրենց վերահսկողությունը հաստատել են իրենց տարածքում գտնվող ուկրաինական ձեռնարկությունների նկատմամբ ։
Երկաթուղային հաղորդակցության դադարեցումը ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի կողմից վերահսկվող տարածքների և Ուկրաինայի մնացած մասի միջև հանգեցրել է ածուխի մատակարարման ամբողջական դադարեցմանը։ ԱՄՆ-ում Պորոշենկոյի հունիսյան այցի ընթացքում պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել Ուկրաինային 700 հազար տոննա ամերիկյան անտրացիտ մատակարարելու մասին մինչև 2017 թվականի վերջը։ ԱՄՆ-ից պետական գծով հայտարարված մատակարարումները կազմում են Ուկրաինայում ընդհանուր սպառման 2 %-ը ։ Հետագայում Ուկրաինան անտրացիտ (փաստացի Դոնբասի) էր գնում Ռուսաստանից և Բելառուսից։
Հունիսին Ուկրաինայի նախագահ Պորոշենկոյին (ԱՄՆ այցի նախաշեմին) Ուկրաինայի իշխանությունների կողմից վերահսկվող Դոնեցկի շրջաններ այցելության ժամանակ նախագահը հայտարարել է օրինագծի նախապատրաստման մասին, որը նախատեսում է «հակաահաբեկչական գործողության» դադարեցում և «Դոնբասի գրավյալ տարածքների խաղաղ վերաինտեգրում»։
Հուլիսի 18-ին Ալեքսանդր Զախարչենկոն առաջ քաշեց Մալորոսիա պետության ստեղծման գաղափարը   , որի մեջ դաշնային հիմքի վրա, ԴԺՀ-ից և ԼԺՀ-ից բացի, պետք է մտնեին Ուկրաինայի բոլոր շրջանները, բացառությամբ Ղրիմի «Իրավիճակը խուլ փակուղի է մտել։ Մենք առաջարկում ենք երկրի վերաինտեգրման ծրագիր... քաղաքացիական պատերազմը դադարեցնելու համար մենք քննարկել ենք իրավիճակը և եկել այն եզրակացության, որ Ուկրաինան իրեն ցույց է տվել որպես չկայացած պետություն։ Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոն հայտարարել է, որ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև նոր համաձայնագիր կստորագրվի»      ։
Սեպտեմբերի 5-ին Չինաստանի Սյամեն քաղաքում ԲՐԻԿՍ-ի գագաթնաժողովի արդյունքներով կայացած մամուլի ասուլիսում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է իր նոր նախաձեռնությունը.Ռուսաստանն առաջարկել է Ուկրաինայի հարավ-արևելքում ԵԱՀԿ հատուկ մոնիթորինգային առաքելության պահպանման ՄԱԿ-ի առաքելություն սահմանել՝ ներուկրաինական ճգնաժամի կարգավորման վերաբերյալ Մինսկի պայմանավորվածությունների խիստ և համապարփակ կատարմանը նպաստելու նպատակով։ Ընդ որում, խաղաղապահները պետք է գտնվեն կողմերի սահմանազատման գծում, այլ ոչ թե ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի տարածքում (ավելի ուշ, Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի հետ խոսելուց հետո, Պուտինը հնարավոր է համարել, որ խաղաղապահները կարող են գտնվել ոչ միայն շփման գծում, այլև այն վայրերում, որտեղ գործում է ԵԱՀԿ մոնիթորինգային առաքելությունը ): Ռուսական կողմը կարծում է, որ խաղաղապահների տեղակայումը կարող է տեղի ունենալ «միայն կողմերի բաժանումից և ծանր տեխնիկայի հեռացումից հետո»։ Բացի այդ, տարածաշրջանում ՄԱԿ-ի կոնտինգենտի տեղակայման համար անհրաժեշտ է «անմիջական շփում» հաստատել ուկրաինական իշխանությունների և ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի ներկայացուցիչների միջև։ Ռուսաստանը համապատասխան բանաձևի նախագիծ է ներկայացրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի քննարկմանը ։ Ավելի ուշ Ուկրաինան ներկայացրել է իր նախագիծը։ Համաձայն այս նախագծի, ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելության համար առաջարկվել է «խաղաղության գործողություն» կամ «խաղաղության վերականգնման գործողություն» ձևաչափը, որը, Ուկրաինայի տեսանկյունից, պետք է հաստատի «Ռուսաստանի դերը որպես ագրեսոր»։
Ուկրաինայի ղեկավարությունը խոսել է առնվազն 2015 թվականի փետրվարից Դոնբաս խաղաղապահներ մտցնելու անհրաժեշտության մասին։ 2017 թվականի օգոստոսի 22-ին Նախագահ Պորոշենկոն հայտարարել էր այդ առաջարկը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանում ներկայացնելու մտադրության մասին։ Ռուս պաշտոնյաներն ավելի վաղ դեմ էին արտահայտվել խաղաղապահների ներգրավմանը՝ վկայակոչելով Մինսկի պայմանավորվածություններում համապատասխան դրության բացակայությունը, սակայն նշել էին, որ լրացուցիչ համաձայնագրեր կարող են ստորագրվել, եթե Ուկրաինան ուղիղ երկխոսության մեջ մտնի ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի հետ։
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում խաղաղապահ առաքելության հարցի քննարկումը ռուսական և ուկրաինական մոտեցումներում էական տարբերություններ է հայտնաբերել։ Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոն իր ելույթում ընդգծել է, որ խաղաղապահ առաքելությունն արդյունավետ չի լինի առանց տարածաշրջանից «ամբողջ օտարերկրյա ռազմական անձնակազմի, վարձկանների, նրանց զենքի և միջոցների դուրսբերման» և ռուս-ուկրաինական սահմանի նկատմամբ միջազգային վերահսկողության հաստատման։ ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովն ի պատասխան Ուկրաինայի իշխանություններին մեղադրել Է Մինսկի պայմանավորվածությունների իրականացումից «խուսափելու» մեջ։ Դրան հաջորդած մի քանի ամիսներին Դոնբասում ՄԱԿ-ի ենթադրյալ խաղաղապահ առաքելության ձևաչափը քննարկվել է ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի հատուկ ներկայացուցիչներ Կուրտ Վոլկերի և Վլադիսլավ Սուրկովի բանակցություններում։ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի դիրքորոշումների միջև հիմնական տարաձայնությունն այն է, որ Ռուսաստանը պնդում է խաղաղապահների տեղակայումը բացառապես հակամարտող կողմերի սահմանազատման գծում, մինչդեռ ԱՄՆ-ն (և Ուկրաինան) պնդում են, որ խաղաղապահները գրավեն ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի կողմից վերահսկվող ողջ տարածքը, ինչը, մասնավորապես, ենթադրում է վերահսկողություն ռուս-ուկրաինական սահմանի նկատմամբ՝ չճանաչված հանրապետություններին զենքի մատակարարումը կանխելու համար ։
Հոկտեմբերի 6-ին մեկ տարով երկարաձգվել է «Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջաններում տեղական ինքնակառավարման ժամանակավոր կարգի մասին» օրենքի գործողությունը, որն ընդունվել է 2014 թվականի հոկտեմբերին։ Ընդ որում, օրենքի տեքստում փոփոխություններ են կատարվել, որոնցում նշվում էր, որ հատուկ կարգավիճակն ուժի մեջ կմտնի միայն Ուկրաինայի կողմից տարածքների նկատմամբ լիակատար վերահսկողություն ձեռք բերելու պահից ։
Նոյեմբերի 15-ին «Ուկրաինական ընտրություն՝ Ժողովրդի իրավունք» հասարակական շարժման առաջնորդ Վիկտոր Մեդվեդչուկը դիմել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ խնդրելով աջակցել Ուկրաինայի և չճանաչված հանրապետությունների միջև գերիների փոխանակման անցկացմանը։ Դրա շնորհիվ փոխանակման պայմանների համաձայնեցումը սկսեց արագ տեմպերով առաջ շարժվել։ Մասնավորապես, Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսով խոսել է ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի ղեկավարներ Ալեքսանդր Զախարչենկոյի և Իգոր Պլոտնիցկու հետ, որոնք պաշտպանել են գերիների փոխանակումն արագացնելու առաջարկը ։
Նոյեմբերի 24-ին «Լուգանսկինֆորմկենտրոն» լրատվական կայքում հրապարակվել է ԼԺՀ պետանվտանգության նախարար Լեոնիդ Պասեչնիկի հայտարարությունը Իգոր Պլոտնիցկու հրաժարականի մասին անդրադարձել են բազմաթիվ մարտական վերքեր, կոնտուզիայի հետևանքներ։ Նրա որոշմամբ ես հանրապետության ղեկավարի պարտականությունների կատարմանն եմ անցնում այսուհետ մինչև առաջիկա ընտրությունները ։ Ավելի վաղ՝ նոյեմբերի 23-ին, Իգոր Պլոտնիցկին հանրապետության ներքին գործերի նախարարության ղեկավարության հետ հակամարտության սրումից հետո լքել է Լուգանսկը և ուղևորվել Մոսկվա «կոնսուլտացիաների»։ ԼԺՀ-ի ժողովրդական խորհուրդը որոշում է կայացրել վաղաժամկետ դադարեցնել նրա լիազորությունները ։
Դեկտեմբերի 19-ին ռուս ռազմական դիտորդները պաշտոնապես դուրս եկան ՀՎՀԿ-ի կազմից և լքեցին Ուկրաինան ։
2018
2018 թվականի ընթացքում Ուկրաինայի ղեկավարությունը բոլոր մակարդակներում կոչ է արել շուտափույթ սկսել Դոնբասում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելությունը, սակայն այդ նախաձեռնության և դրա իրականացման ձևաչափի քննարկմանը ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի ներկայացուցիչների մասնակցության վերաբերյալ նրա դիրքորոշումը նախկինի պես հակառակն է մնացել ռուսականին. եթե Ռուսաստանը չճանաչված հանրապետությունների մասնակցությունը համարում է Դոնբասում ՄԱԿ-ի առաքելության ձևաչափի, կազմի և նպատակների շուրջ բանակցություններին, ապա Ուկրաինան հրաժարվում է «այդ հարցը համաձայնեցնել ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի», իսկ ԴԺՀ-ն և ԼԺՀ-ն՝ «ավազակային կազմավորումներով» ։ ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ը պաշտպանում են ուկրաինական դիրքորոշումը ։
Տարեսկզբին ԴԺՀ-ի և ՉԺՀ-ի ղեկավարության ներկայացուցիչները հայտարարել էին աշնանը չճանաչված հանրապետությունների և այդ կազմավորումների խորհրդարանների ղեկավարների ընտրություններ անցկացնելու մտադրության մասին ։
Հունվարի 18-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան օրենք է ընդունել Դոնբասի վերաինտեգրման մասին («Դոնեցկի և Լուգանսկի շրջաններում ժամանակավորապես օկուպացված տարածքների նկատմամբ Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության ապահովման պետական քաղաքականության առանձնահատկությունների մասին»), որը կանոնակարգում է հարաբերությունները ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի հետ և Ուկրաինայի կազմ նրանց վերադառնալու մեխանիզմը։ Ըստ որոշ գնահատականների՝ օրենքն իր վերջնական տեսքով փաստացի արձանագրել է Ուկրաինայի իշխանությունների հեռացումը Մինսկի համաձայնագրերից, որոնք դրանում նույնիսկ չեն հիշատակվում։ Ռուսաստանը փաստաթղթում անվանել է «ագրեսոր», իսկ Ուկրաինայի կառավարությանը չվերահսկվող տարածքները՝ «օկուպացված»։ «Ժամանակավորապես օկուպացված տարածքների» նկատմամբ ինքնիշխանության վերադարձը հայտարարվում է Ուկրաինայի քաղաքականության անժամկետ գերակայություն։ «Հակաահաբեկչական գործողություն» տերմինը փոխարինվում է «ռուսական ագրեսիան հետ մղելու միջոցներ» հասկացությամբ։ Օրենքի համաձայն՝ հակաահաբեկչական գործողությունն անցնում է «միացյալ ուժերի ռազմական գործողության» ռեժիմին։ Բոլոր ուժերը, որոնք ներգրավված են «ռուսական ագրեսիայի հետ մղման» մեջ, ներառյալ բանակը, սահմանապահ զորքերը, Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության և ՆԳՆ հատուկ ստորաբաժանումները, ազգային գվարդիան և այլն,- ենթարկվում են միասնական մարմնին՝ զինված ուժերի միավորված շտաբին՝ զինված ուժերի հրամանատարի գլխավորությամբ, որին, իր հերթին, նշանակում է Ուկրաինայի նախագահը։ Այդ գոտիների ներսում Ուկրաինական ուժային գերատեսչությունները ստանում են ընդլայնված լիազորություններ. նրանք կարող են ցանկացած ժամանակ մտնել մասնավոր կացարաններ, խուզարկություններ և ձերբակալություններ իրականացնել, ուսումնասիրել և ռեկվիզացնել ավտոտրանսպորտը և այլն։ Ուկրաինան հրաժարվել է ուղիղ երկխոսությունից «Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջանների» ներկայացուցիչների հետ, որոնք նախատեսված են Մինսկի պայմանավորվածություններով՝ պնդելով վիճելի հարցերի լուծումը բացառապես «ագրեսոր երկրի» հետ, որի վրա այդ օրենքի ընդունմամբ պատասխանատվություն է դրվում այն ամենի Մինսկի համաձայնագրերով նախատեսված համաներման փոխարեն քրեական պատասխանատվություն է սահմանվել «օկուպացիոն վարչակազմի գործունեությանը մասնակցելու» և «Ուկրաինային վնաս հասցնելու» համար  ։
Փետրվարի 2-ին ԵԱՀԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Լուկաշևիչը ԵԱՀԿ Մշտական խորհրդի նիստում հայտարարել է, որ ռուս զինվորականներին ետ վերադարձնելու համար անհրաժեշտ է համաձայնեցնել և հաստատել նրա աշխատանքի կանոնակարգը, որն ամրագրում է աշխատակիցների իրավական կարգավիճակը. «պետք է նախատեսվի Ուկրաինա նրանց մուտքի/ելքի նորմալ կարգ։ Բնականաբար, խոսք լինել չի կարող Ուկրաինայում ռուս զինվորականների՝ որպես «ագրեսոր երկրի» ներկայացուցիչների աշխատանքի մասին» ։
Փետրվարի 20-ին Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոն ստորագրել է «Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերում ժամանակավորապես օկուպացված տարածքների նկատմամբ Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության ապահովման պետական քաղաքականության առանձնահատկությունների մասին» օրենքը։
Մարտի 16-ին Պորոշենկոն հայտարարել Է Դոնբասում այսպես կոչված «հակաահաբեկչական գործողության» ձևաչափի ավարտի և այն «միավորված ուժերի օպերացիայով» փոխարինելու մասին ։
Մարտի 29-ին «նորմանդական ձևաչափի» երկրների ղեկավարները համատեղ հայտարարություն են ընդունել, որում հավաստել են «բոլոր ասպեկտների (անվտանգության, քաղաքական, հումանիտար և տնտեսական հարցերի) վերաբերյալ Մինսկի պայմանավորվածությունների իրականացման իրենց հանձնառությունը» և հայտարարել են «առաջիկա ամիսներին պայմանավորվածությունների իրականացումն արագացնելու հնարավոր ուղիները» դիտարկելու մտադրության մասին ։
Ապրիլի 11-ին Ռուսաստանի Քննչական կոմիտեն գործ է հարուցել 2018 թվականի ապրիլի 7-ին Ելենովկա ավանի շրջանում հսկիչ-անցագրային կետի գնդակոծման փաստով։ Քննիչների տվյալներով՝ ինքնաձիգից թիրախավորված գնդակոծությունն իրականացվել է ուկրաինացի զինծառայողների կողմից։ Ինչպես նշված է ՌԴ Քննչական կոմիտեի կայքում հրապարակված հաղորդագրության մեջ, «հանցագործության հետևանքով վիրավորվել է զինված հակամարտությանը չմասնակցող 1963 թվականի ծնված խաղաղ բնակչուհին։ Քննությամբ ստացված տվյալները վկայում են այն մասին, որ ուկրաինացի զինծառայողները գործել են միտումնավոր՝ քաղաքացիական բնակչությանը սպանելու նպատակով»։ Քրեական գործը հարուցվել է ՌԴ Քրեական օրենսգրքի 356-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով (պատերազմ վարելու արգելված միջոցների և մեթոդների կիրառում) ։
Ապրիլի 13-ին Ռուսաստանի Քննչական կոմիտեն նոր գործ է հարուցել ուկրաինացի զինծառայողների դեմ քրեական օրենսգրքի 356-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Քննության վարկածով՝ ապրիլի 11-ին նրանք գնդակոծել են Դոնեցկը՝ ավերելով առնվազն 12 շինություն և վիրավորելով երեք մարդու ։
Ռուսական կողմի գնահատմամբ՝ այն բանից հետո, երբ ապրիլի 30-ին, այսպես կոչված, հակաահաբեկչական գործողությունը Դոնբասում վերածվեց միացյալ ուժերի գործողության, իրադրությունը նկատելիորեն սրվել է շփման գծի գրեթե ողջ երկայնքով։ Դոնբասում ուժային գործողության ընդհանուր հրամանատարության անցումը իրավապահ մարմիններից զինված ուժերին փաստացի ազդանշան է տվել Ուկրաինայի կողմից ռազմական սցենարի իրականացման համար։ Կտրուկ ավելացել է հրադադարի ռեժիմի խախտումների, բնակավայրերի գնդակոծումների, խաղաղ բնակչության շրջանում զոհերի և քաղաքացիական ենթակառուցվածքների ավերածությունների թիվը։ Օգտագործելով «սողացող հարձակման» մարտավարությունը՝ ԶՈՒ-ն առաջ է շարժվում «Գորշ» գոտիներում։ Ռուսական կողմը մատնանշել է լարվածության վտանգավոր էսկալացիա, որը սպառնում է հանգեցնել լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսմանը ։
Մայիսի 29-ին Նյու Յորքում տեղի է ունեցել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 2017 թվականի փետրվարից ի վեր առաջին բաց նիստը, որը նվիրված էր Ուկրաինայի արևելքում տիրող իրավիճակին։ ԵԱՀԿ հատուկ մոնիթորինգային առաքելության ղեկավար Էրթուղրուլ Ապականը իր զեկույցում հայտնել է, որ տարածաշրջանում հրադադարի ռեժիմը չի աշխատում. կազմակերպության վիճակագրության համաձայն՝ միայն 2018 թվականի սկզբից այն խախտվել է 100 հազար անգամ, զոհվել է 107 խաղաղ քաղաքացի։ Վերջին ամիսներին ամենօրյա գնդակոծությունները հաճախակի են դարձել, և դրանց պատճառով շարունակում է քանդվել տարածաշրջանի քաղաքացիական ենթակառուցվածքը։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հումանիտար հարցերով օգնական Ուրսուլա Մյուլլերը բողոքել է միջոցների սղությունից Արևելյան Ուկրաինայի բնակիչներին հումանիտար օգնություն ցուցաբերելու համար։ ՄԱԿ-ում ԱՄՆ մշտական ներկայացուցիչ Նիկի Հեյլին հերթական անգամ հակամարտության շարունակման պատասխանատվությունը բարդել Է Ռուսաստանի վրա՝ ընդգծելով, որ «ուկրաինական ճգնաժամի կարգավորման բանալին» գտնվում է Մոսկվայի ձեռքում, հակամարտությունը կարելի է ավարտել միայն երկրի տարածքից ռուսական սպառազինությունների դուրսբերումից հետո և Ղրիմի վերադարձից հետո ։
Հունիսի 1-ին ՌԴ փոխարտգործնախարար Գրիգորի Կարասինը ՌԲԿ-ին տված հարցազրույցում հայտնել է, որ Ռուսաստանը պատրաստ է քննարկել իր զինվորականներին վերահսկողության և համակարգման համատեղ կենտրոն վերադարձնելու հնարավորությունը, «բայց որոշակի պայմանների դեպքում՝ Ուկրաինայում նրանց իրավական կարգավիճակի և անվտանգության երաշխիքների օրենսդրական ամրագրումը, ուկրաինական կողմի կողմից սահմանի հատման ժամանակ ռուս զինծառայողների կողմից իրենց կենսաչափական և անձնական տվյալները փոխանցելու պահանջի վերացումը։ Անհրաժեշտ է տեսնել նաև Դոնբասի հանրապետությունների ներկայացուցիչների վերադարձը ԵԿԿ-ի կազմ, որոնք արդեն մասնակցել են նրա աշխատանքին ավելի վաղ»։
Հունիսի 6-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի կայքում հրապարակվել է հայտարարություն, որում ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն խորը մտահոգություն է հայտնել Ուկրաինայի արևելքում իրավիճակի սրման և խաղաղ բնակչության վրա դրա ազդեցության կապակցությամբ։ Խորհուրդը դատապարտել է հրադադարի ռեժիմի խախտումները, ծանր սպառազինությունների օգտագործումը, կոչ է արել կատարել Մինսկի համաձայնագրերը, ինչպես նաև աջակցություն է հայտնել Ուկրաինայի ինքնիշխանությանն ու անկախությանը ։
Հունիսի 9-ին Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահներ Վլադիմիր Պուտինը և Պետրո Պորոշենկոն հեռախոսազրույց են ունեցել, որի ընթացքում կարևոր համաձայնության են հասել կալանավորների փոխանակման հարցում. երկու երկրների Մարդու իրավունքների լիազորները «մոտ ժամանակներս» կկարողանան այցելել արտասահմանում բանտերում գտնվող հայրենակիցներին ։