cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստեֆան Չուպիչ
Միջազգային
Ստեֆանը հայտավորվել է Սերբիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականում՝ Լիտվայում կայանալիք Եվրոպայի 2013 թվականի առաջնությանը մասնակցելու համար։ Այնտեղ նա խաղադաշտ է դուրս եկել միայն Ֆրանսիայի հետ խաղում՝մրցաշարի խմբային փուլում ։ Սերբերի համար այս առաջնությունը շատ հաջող է դասավորվել. նրանք պատմության մեջ առաջին անգամ դարձել են Եվրոպայի չեմպիոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կազիմիր Մալևիչ
Կազիմիր Սևերինովիչ Մալևիչ (Казимир Северинович Малевич, ), ռուս նկարիչ, ռուսական ավանգարդի դրոշակակիր, կոնստրուկտիվիտ, սուպրեմատիզմի հիմնադիր։ Ազդեցություն է ունեցել ֆրանսիական պոստիմպրեսիոնիստներից, ֆովիստներից, կուբիստներից։ Նրա աբստրակտ-սուպրեմատիկ «Սև քառակուսին սպիտակ ֆոնի վրա» կտավը համարվում է աբստրակտ արվեստի թագակիր։
Կենսագրություն
Կազիմիր Մալևիչը ծնվել է 1879 թվականի փետրվարի 11-ին (23) և կնքվել 1879 թվականի մարտի 1-ին (13)։ Նրա հայրը՝ Սեվերին Մալևիչը, ծառայում էր որպես կառավարիչ շաքարի արտադրությամբ զբաղվող հայտնի արդյունաբերող Նիկոլայ Տերեշենկոյի մոտ, մայրը՝ Լյուդվիգա Ալեքսանդրի Գալինովսկայան, եղել է տնային տնտեսուհի, և նրանց պսակադրությունը տեղի է ունեցել Կիևում 1878 թվականի փետրվարի 26-ին։
Ծագումով նրանք լեհեր էին, և նրանց ընտանիքում ծնվում են 14 երեխաներ, սակայն հասուն տարիքի են հասնում միայն 9-ը՝ 5 տղա և 4 աղջիկ։ Կազիմիրը նրանց ընտանիքի առաջնեկն էր։ Մալևիչների ընտանիքը համարվում էր լեհական ընտանիք, խոսում էին լեհերեն։ Ժամանակակիցները նրան համարում են լեհ, ինքը նույնպես իրեն համարում էր լեհ, սակայն 1920 թվականի ինչ-որ անկետաներում Մալևիչը իր ազգությունը գրել է «ուկրաինացի», ինչպես նաև որոշ աղբյուրներում փնտրում են նրա հոր մոտ բելառուսական արմատներ։ Կազիմիրի մանկությունն անցել է ուկրաինական գյուղում։ Մինչև 12 տարեկանը Մոևկայում, Յամպոլի շրջան, Պոդոլսկայա նահանգում, այնուհետև Պարխոմովկայում, Վոլչոկում, Բելոպոլիեում, հետագա 17 տարիների ընթացքում նա հիմնականում մնաց Կոնոտոպում։ 1895 թվականին նա սովորում է Կիևի Ն. Ի. Մուրաշկոյի նկարչական դպրոցում Ն.Կ.Պիմոնենկոյի մոտ։
1896 թվականին Մալևիչների ընտանիքը տեղափոխվել է Կուրսկ քաղաք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս բեմանկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս դիզայներներ Կատեգորիա:Ռուս փորագրիչներ
Մարզիա Դավուդովա
Բեմական գործունեությունն սկսել է 1917 թվականին, Աստրախանում։ 1920 թվականից աշխատել է Բաքվի ադրբեջանական (այժմ՝ Մ․ Ազիզբեկովի անվան) թատրոնում։ Լավագույն դերակատարումներից են՝ Սևիլ (Ջաբարլիի «Սևիլ»), Լյուբով Յարովայա (Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»), խուրաման (Վուրղունի «Վագիֆ»), Կաբանիխա (Ա․ Օստրովսկու «Ամպրոպ»)։ Ազիզբեկովի անվան թատրոնում 1930 թվականին խաղացել է Մուսան, 1952 թվականին՝ Սանամ (Շիրվանզադեի «Նամուս»), 1930-ական թվականներին Սուսան և Դեզդեմոնա՝ Տ․ Աբելյանի, Դեզդեմոնա՝ Վ․ Փափազյանի ընկերակցությամբ, Բաքվի հայկական թատրոնի կոլեկտիվի հետ՝ Սևիլ։ Գրել է հուշեր Ազիզբեկովի անվան թատրոնի հրեական հյուրախաղերի (1954), հայ և ադրբեջանցի թատերական գործիչների բարեկամության մասին։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1948)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասանուհիներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Նեսումա
Նեսումա (Nässuma), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պիհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պիհտլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հայ-հունգարական հարաբերություններ
Հայ-հունգարական հարաբերությունները վերաբերում են Հայաստանի և Հունգարիայի միջև դիվանագիտական հարաբերություններին։
Նախադրյալներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո երկու երկրներն էլ գտնվում էին կոմունիստական տիրապետության տակ, քանի որ ինչպես Հունգարիան (Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն), այնպես էլ Հայաստանը (Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն) մտնում էին Խորհրդային Միության կազմի մեջ։
Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Սառը պատերազմի վերջում՝ հիմնականում 1991 թվականին՝ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո։
Հունգարիայում ապրում է մոտ 15 000 հայ։
Դիվանագիտական հարաբերությունների խզում
2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Հայաստանը խզել է իր դիվանագիտական հարաբերությունները Հունգարիայի հետ՝ 2004 թվականին Հունգարիայում հայ լեյտենանտ Գուրգեն Մարգարյանի սպանության համար դատապարտված Ռամիլ Սաֆարովի արտահանձնումից հետո, ինչը տեղի է ունեցել 7 միլիոն դոլարի չափով կաշառքի դիմաց  ։ Ադրբեջան վերադառնալուց հետո Սաֆարովին շնորհվել է ներում։ Սպանված սպայի հարազատները դատի են տվել Հունգարիային և Ադրբեջանին մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2 (ապրելու իրավունք) և 14 (խտրականության արգելում) հոդվածների խախտման համար։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը այդ գործով պատասխանող է ճանաչել Հունգարիայի և Ադրբեջանի կառավարություններին ։
Երևանում ցուցարարները լոլիկներ են նետել Հունգարիայի պատվավոր հյուպատոսության շենքի վրա և պատռել Հունգարիայի դրոշը։ Միացյալ Նահանգները նույնպես քննադատել է Սաֆարովին ազատ արձակելու որոշումը ։ 2013 թվականի ապրիլին Հայաստանի արտգործ նախարարի պաշտոնակատար Էդվարդ Նալբանդյանը հայտարարել է, որ «Հայաստանը պատրաստ է կարգավորել հարաբերությունները Հունգարիայի հետ, սակայն Բուդապեշտը ինքը պետք է քայլեր ձեռնարկի» ։
Իշխանազանցություն
Իշխանազանցություն, պաշտոնեական հանցագործություն, երբ պաշտոնատար անձը դիտավորությամբ անցնում է օրենքով իրեն վերապահված իրավունքների և լիազորությունների սահմանը։ Էական վնաս պատճառելով պետական կամ հասարակական շահերին կամ քաղաքացիների իրավունքներին ու շահերին։ Արարքն առավել վտանգավոր է համարվում բռնության, զենքի գործադրման, տուժողի համար տանջալից, արժանապատվությունը վիրավորող գործողությունների դեպքում (ՀՀ քրեական օրենսգիրք, հոդված 183)։
Կատեգորիա:Իշխանություն
Գերմանիայի հայկական տպագրություն
Գերմանիայի հայկական տպագրություն, հայկական տպագրություն։
Պատմություն
Գերմանիայում հայկական տպագրությունով առաջին տպագիր նմուշը 1583 թվականին Բեռլինում Լեոնարդ Թուրնայզերի (1531-1596 թվականներ) հրատարակած գրքում է՝ 10 տող Մատթեոսի Ավետարանից, իսկ առաջին ամբողջական գիրքը 1680 թվականին Լայպցիգում Յուստին Բրանդիի տպարանում տպագրված Անդրեաս Ակոլութոսի (ծ.թ. անհայտ-1704 թվական) «Աբդիաս հայերէն» («Obadias Armenus») ութսունութ էջանոց գրքույկն է։ Այն Աստվածաշնչի Մարգարեությունների մի հատվածն է, որի բնաբանը և բառարանային առանձին հատվածներ հայերեն են, մնացածը՝ լատիներեն, իսկ վերջում դրված է հայոց այբուբենը՝ երկաթագիր և բոլորգիր։
1901-1902 թվականներին Մարբուրգում լույս է տեսել Գերմանիայում առաջին հայկական պարբերականը՝ «Հանդէս հայագիտութեան» (2 համար) հայերեն և գերմաներեն։ Հրատարակիչներ՝ Ֆրանց Ֆինկ (պատասխանատու խմբագիր), Եզնիկ վարդապետ Գյանջեցյան, Հակոբ Մանանդյան։ Տպագրել է հոդվածներ հայոց լեզվի, պատմության, ազգագրության, գրականության խնդիրների մասին։ Ֆինկը հրատարակել է նաև ցուցակ ձեռագրաց։
1914 թվականին Բեռլինում հրատարակվել է Գերմանա հայկական ընկերության «Մեսրոպ» (1 գիրք) հանդեսը՝ հայերեն, գերմաներեն։ Խմբագիրներ՝ Ջեյմս Գրինֆիլդ և Ավետիք Իսահակ­յան։ Տպագրվել են Յոհաննես Լեփսիուսի, Պաուլ Ռորբախի, Ջեյմս Գրինֆիլդի գիտական հոդվածները, Ռուբեն Զարդարյանի գեղարվեստական գործերից մեկը։
1937-1944 թվականներին Բեռլինում հրատարակվել է նույն ընկերության «Հայաստան» հայագիտական հանդեսը (18 պրակ)՝ գերմաներեն։ Խմբագիրներ՝ Պաուլ Ռորբախ և Արտաշես Աբեղյան։ Աշխատակցել են գերմանացի գիտնականներ Կ. Ռոթը, Կ. Մլաքերը, հայագետներ Նիկողայոս Ադոնցը, Վահան Տոտոմյանցը և ուրիշներ։
Հայոց ազգային խորհուրդը 1942-1944 թվականներին Բեռլինում հրատարակել է «Հայաստան» շաբաթաթերթը (խմբագիրներ՝ Վիգեն Սեղբոսյան, Ս. Հովիվ) և «Ազատ Հայաստան» ամսաթերթը (1943 թվական, խմբագիր՝ Ավետիք Գյուլխանդանյան), բաժանել են Հայկական լեգեոնի մարտիկներին։
Ներկայում Քյոլնում լույս են տեսնում «Արմենիշե-Դոյչե Քորրեսփոնդենց» (գերմաներեն, 1973 թվականից) և «Գարուն» (հայերեն, գերմաներեն և թուրքերեն, 1995 թվականից) պարբերականները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Լոխ Լոմոնդ
Լոխ Լոմոնդ (Loch Lomond, Loch Laomainn), լիճ Շոտլանդիայում՝ Ստերլինգ, Արգայլ և Բյուտ (Argyll and Bute), Արևմտյան Դանբարտոնշիր վարչական շրջաններում։ Հայելու մակերեսի մեծությամբ (71 կմ²) Լոխ Լոմոնդը զբաղեցնում է առաջին տեղը Շոտլանդիայի լճերի շարքում, ըստ ջրի ծավալի (2,6 կմ²) երկրորդն է Լոխ Նեսից հետո։
Աշխարհագրություն և ջրագրություն
Լիճը գտնվում է Գրամպիական լեռների հարավ- արևմուտքում, սառցադաշտերի գոյացրած տեկտոնական հովտում։ Լոխ Լոմոնդը հարավային մասում հատվում է տեկտոնական խզվածքով, որը հանդիսանում է երկրաբանական սահման լեռնային և հարթավայրային Շոտլանդիայի միջև։ Միջին խորությունը գրեթե 37 մ է, առավելագույնը՝ մոտ 190 մ։ Լճի հարավում շատ են կղզիները՝ Ինչմարին (ամենամեծ), Ինչֆադ և այլ կղզիներ ։ Լճից սկիզբ է առնում Լիվեն գետը, որը Դամբարթոն քաղաքի մոտ թափվում է Կլայդ գետը։
Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում լճի մասին ամենավաղ հիշատակումներից մեկը հանդիպում է Նեննյուսի «Բրիտանացիների պատմությունը» աշխատության «Բրիտանիայի զարմանահրաշ հրաշալիքների մասին» բաժնում ։ "Առաջին հրաշալիքը Լոմոնդ լիճն է։ Նրանում հաշվվում է վաթսուն կղզի, որտեղ բնակվում են մարդիկ, և նրան շրջապատում են վաթսուն ժայռեր, և նրանցից յուրաքանչյուրում կա արծվի բույն, և այդ լիճ է թափվում վաթսուն գետ, իսկ նրանից դեպի ծով է հոսում միայն մեկը, որը կոչվում է Լեմին։"
2002 թվականից լիճը ներառված է Լոխ Լոմոնդ և Թրոսեքս ազգային պարկի (Loch Lomond and The Trossachs National Park) կազմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի լճեր Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության ազգային պարկեր Կատեգորիա:Շոտլանդիայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Արդյունաբերությունը Խորհրդային Հայաստանում
Արդյունաբերությունը Խորհրդային Հայաստանում, խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Հայաստանի տնտեսական-մշակութային դեմքը սկսեց արագորեն փոխվել։ Մեր հանրապետության աշխատողներն անցել էին մի ճանապարհ, որն սկսվում է Ձորագէսից ու Շիր-կանալից, Գյումրու տեքստիլ կոմբինատի առաջին արտադրամասերից և հասնում մինչև Մեծամորի ատոմակայանն ու Արփա-Սևան թունելը, այսօրվա արդյունաբերական առաջնակարգ ձեռնարկությունները։
Հանրապետության տնտեսության առաջատար ճյուղը դարձել էր արդյունաբերությունը, որի հետ էր կապված բնակչության մեծամասնության գործունեությունը։ Արդյունաբերական վայրերում էր համակենտրոնացած բնակչության կեսից ավելին։
1977 թվականին արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ծավալը 1913 թվականի համեմատությամբ ավելացել էր 311 անգամ։ Ներկայումս հասարակական ամբողջական արդյունքի մեջ արդյունաբերության բաժինը կազմում է 67 տոկոս։ Այժմ արդյունաբերությունը երկու տարում ավելի շատ արտադրանք է տալիս, քան ստացվել էր ամբողջ 1913 թվականի ընթացքում։
Հիմնական գործոնները
Արդյունաբերությունը ժողովրդական տնտեսության առաջատար ճյուղ դառնալու հիմնական գործոններից է աշխատանքային ռեսուրսների առկայությունը։ Արդյունաբերության հին օջախների նշանակալի աճման կողքին, խորհրդային իշխանության տարիներին զարգացան խոշոր արդյունաբերության նոր կենտրոններ հանրապետության բոլոր շրջաններում։ Երևանը վերածվեց բազմաճյուղ արդյունաբերության խոշորագույն կենտրոնի, որը ամբողջ Հայաստանի արդյունաբերության համար մեծ դեր է խաղում։
Արդյունաբերության համար բնորոշ է տեխնիկական բարձր մակարդակը, արդյունաբերության հիմնական պրոցեսները մեքենայացված և էլեկտրիֆիկացված էին։ Նկատի ունենալով, որ Հայաստանի հանքային ռեսուրսների կոմպլեքսում բացակայում էին արդյունաբերական նշանակություն ունեցող վառելիքային ռեսուրսները, հանրապետության ամբողջ էներգատնտեսությունը ի սկզբանե կառուցվեց ջրային էներգիայի օգտագործման վրա։
Հայաստանում էներգետիկայի հիմնական աղբյուրը մինչև 1960-ական թվականների սկզբները հիդրոէներգիան էր. վճռական դերը պատկանում էր Աևան-Հրազդան կասկադի 6 կայաններին (Լճային, Աթարբեկյանի, Գյումուշի, Արզնու, Քանաքեռի և Երևանի), որոնք օգտագործում էին Սևանա լճի ջրերի դարավոր պաշարները։ Սևան-Հրազդան կասկադը երկար ժամանակ հանդիսացել է հանրապետության տնտեսության էներգետիկական առանցքը։ Մինչև 1963 թվականը, երբ դեռ շահագործման չէր հանձնվել Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոնը, արտադրվող էլեկտրաէներգիայի 89 տոկոսը տալիս էին հիդրոէլեկտրակայանները։
Բնական գազի Հայկական ԽՍՀ մուտք գործելու շնորհիվ (սկզբում Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից, ապա նաև Հյուսիսային Կովկասից և Իրանից) հանրապետության էլեկտրաէներգիայի բուռն կերպով աճող պահանջարկը բավարարելու համար կառուցվեցին ու շարք մտան Երևանի և Կիրովականի ջերմաէլեկտրակենտրոնները, Հրազդանի ՊՇէԿ-ը (Պետական շրջանային էլեկտրակայանը), այժմ արդեն էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ հիդրոէլեկտրակայանների բաժինը կազմում է ընդամենը շուրջ 15 տոկոս։ Տասներորդ հնգամյակի տարիներին Հոկտեմբերյանի շրջանում կառուցված Մեծամորի ատոմային էլեկտրակայանը մեծ տեղ է գրավում հանրապետության էլեկտրաէներգիայի հաշվեկշռում։
Քիմիական արդյունաբերություն
Նախապատերազմյան տարիներին և ապա 1949 թվականից հետո ստեղծվեցին պայմաններ Երևանի, Վանաձորի և Ալավերդու քիմիական հանգույցների զարգացման համար։ 1940-1955 թվականներին քիմիական արդյունաբերության արտադրանքն իր աճի տեմպերով մետաղամշակման ճյուղերից հետո գրավում էր երկրորդ տեղը։ 1956-1960 թվականներին 1955 թվականի համեմատությամբ քիմիական արդյունաբերության ծավալն աճեց 80%-ով, իսկ ոչ էլեկտրատար քիմիայի արտադրանքը 118%-ով։ Քիմիական արդյունաբերության զարգացումը ՀԽՍՀ-ում իրականանում էր առաջանցիկ տեմպերով, լայնորեն օգտագործվում էր հումքի ու միջանկյալ արտադրանքի վերամշակման համալիր մեթոդը։ Հատկապես այն բարձր տեմպերով սկսեց զարգանալ 1940-1970 թվականներին։
Հնգամյակների տարիներին Հայաստանում կառուցվեցին քիմիական խոշոր գործարաններ՝ շատ բարդ տեխնոլոգիական պրոցեսներով։ Հայաստանի քիմիական արդյունաբերության աարծանքն է Ս. Մ. Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատը Երևանում, որն արտադրում է կալցիումի կարբիդ, ացետիլեն, քլորոպրենային կաուչուկ, լատեքսներ, կաուստիկ սոդա և այլն։ Կիրովականի Ալ. Մյասնիկյանի անվան քիմիական կոմբինատն արտադրոււմ է քացախաթթու և նրա ածանցյալներ, կալցիումի ցիանամիդ, ազոտական պարարտանյութեր, ազոտաթթու, ցիանպլավ, մելամին, կարբամիդ և այլն։ Ալավերդու լեռնամետալուրգիական կոմբինատը արտադրում է ծծմբաթթու, պղնձարջասպ և սուպերֆոսֆատ։ Երևանի «Պոլիվինիլացետատ» գործարանը թողարկում է վինիլացետատ և պոլիմերացման պլաստիկներ, պոլիվինիլային սպիրտ և այլն։ Սինթետիկ կաուչուկի բազայի վրա էին աշխատում Երևանի ավտդողերի և ռետինատեխնիկական իրերի գործարանները։ էջմիածնում ստեղծվել է պլաստմասսայի գործարան։
Բնական գազի մուտքը Հայկական ԽՍՀ հնարավորություն տվեց վերանայել քիմիական արդյունաբերության որոշ արտադրությունների տեխնոլոգիան։ Այժմ, օրինակ, Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատում արտադրությունների ացետիլենային խումբը կալցիումի կարբիդից, որի համար հումք էին ծառայում Արարատի բարձրորակ կրաքարերը՝ տրավերտինները, անցել է բնանան գազի օգտագործմանը, որով կրճատվել է նաև էլեկտրաէներգիայի ծախսը։
Հանրապետության քիմիական արդյունաբերության կառուցվածքում իրենց պատվավոր տեղն ունեն նաև քիմիական ռեակտիվների, քիմիական մանրաթելերի (ացետատային մետաքսի), արհեստական կորունդի, ապակեթելի, դեղորայքի, վիտամինների, լիզինի և մի շարք այլ արտադրություններ։ Արագ տեմպով զարգանում է կենցաղային քիմիան։ Քիմիական նյութերի տեսականին ընդլայնելու լայն հեռանկարներ էին բացում Երևանի ընդերքում եղած կերակրի աղի հարուստ պաշարները, Իջևանի շրջանում հայտնաբերված բենթոնիտային կավերը, հանրապետությունում լայնորեն տարածված պեռլիտները և այլն։ Հայաստանի արդյունաբերության հնագույն ճյուղը՝ գունավոր մետալուրգիան, որի ձեռնարկություններն ստեղծվել էին դեռևս Խորհրդային իշխանության հաստատումից շատ առաջ, ունի շատ հուսալի հումքայիւն բազա։ Հայաստանի ընդերքից արդյունահանվում և հարստացվում էին պղնձի, մոլիբդենի, բազմամետաղային հանքանյութեր։
Հանրապետության հանքավայրային մարգարիտը Քաջարանի Գանձասարն է, իր հարուստ պաշարներով։ Ողջիի հովտում, Կապուտջուղ լեռան փեշերի տակ, ստեղծվել է պղնձամոլիբդենային կոմբինատը։ Հայաստանի երկրաբանները հետախուզել և հաստատել էին, որ Գանձասարը մոլիբդենի, պղնձի և այլ մետաղների վիթխարի շտեմարան է։ Այստեղ հանքանյութի արդյունահանումը կատարվում է բաց եղանակով։ Սարի կատարին հզոր մեքենաներով հորատանցքեր էին փորվում, ապա պայթեցվում ելուստ առ ելուստ։ Այստեղ լինում էին այնպիսի պայթեցումներ, որոնց ժամանակ մանրատվում էին հազարավոր տոննաներով հանքաքար ու ապար։ Սարի վրա գործում էին հայրենական առաջնակարգ էքսկավատորներ, հարյուրավոր ավտոմեքենաներ։ Մանրատված հանքանյութը օդային ճոպանուղիներով փոխադրվում է Գանձասարի դիմացի լեռնալանջին կառուցված հարստացուցիչ ֆաբրիկան, որտեղ մշակվում է, վերածվում թանկարժեք մետաղափոշու։ Քաջարանի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը Խորհրդային Միության հանքային արդյունաբերության ամենահզոր ձեռնարկություններից է։ Տիեզերական տարածություններն ակոսող Խորհրդային տիեզերանավերի զրահների մեջ բաժին ունի նաև մոլիբդենը։
Սարքաշինություն
Մեքենաշինության այս ճյուղը թողարկում էր չափման, ինֆորմացիայի վերլուծման, մշակման ու հաղորդման միջոցներ, կարգավորող հարմարանքներ, կառավարման ավտոմատ և ավտոմատացված համակարգեր։ Արտադրանքի քանակով ու բազմազանությամբ ԽՍՀՄ սարքաշինության մեջ առաջատար տեղ էր գրավում չափման տեխնիկայի միջոցների թողարկումը, որն ընդգրկում էր էլեկտրական (հոսանքի լարվածության, հաճախականության, հզորության), ջերմաէներգետիկական (ջերմաստիճանի, ճնշման, ծախսի), մեխանիկական (ուժի, զանգվածի, կարծրության, ամրության) չափման միջոցների արտադրությունը։ Ուրույն տեղ ունի նաև ժամացույցի արդյունաբերությունը։ ԽՍՀՄ-ում խոշոր և արագ զարգացող ենթաճյուղ էր վերլուծական սարքաշինությունը, որը ստեղծում էր տարբեր միջավայրերում և պայմաններում նյութերի կազմի, բաղադրության, հագեցվածության որոշման սարքեր։ ԽՍՀՄ սարքաշինության մեջ զգալի տեղ էր գրավում նաև ինֆորմացիայի, ազդանշանների և կառավարման իմպուլսների հաղորդման միջոցների, ինչպես նաև ժողտնտեսության մեջ օգտագործվող բազմատեսակ սարքերի և առարկաների արտադրությունը։ ԽՍՀՄ սարքաշինությունը թողարկվող արտադրանքի ծավալով ԽՍՀՄ-ում գրավում է 5-րդ տեղը։ ԽՍՀՄ սարքաշինության արդյունաբերության առաջնեկը Երևանի ժամացույցի գործարանն էր, որը սկսել էր արտադրանք թողարկել 1943 թվականին։ ժամացույցների արտադրության զարգացմանը (1957 թվականին շարք մտավ գեղարվեստական ժամացույցների գործարանը, 1968 թվականին՝ Թալինի շրջանում Մաստարա և 1971 թվականին՝ Անիի շրջանում Սառնաղբյուր (1979 թվականից Վարդենիսում) գյուղերի մասնաճյուղերը, որոնք 1976 թվականից ընդգրկված էին «Սևանի», այժմ՝ «Սապֆիր», արտադրական միավորման մեջ) զուգահեռ ԽՍՀՄ-ում արագ տեմպերով ստեղծվեցին ու ընդլայնվեցին սարքաշինության այլ ձեռնարկություններ՝ Երևանի ճշգրիտ էլեկտրասարքերի, Լենինականի անալիտիկ սարքերի փորձարարական, Կիրովականի «Ավտոմատիկա», Արզնու ճշգրիտ տեխնիկական քարերի, Սևանի էլեկտրագործադիր մեխանիզմների, Կամոյի սարքաշինական, Երևանի ձեռքի գեղ․ ժամացույցների և այլ գործարաններ։ 1950-ական թվականներից սկսած ԽՍՀՄ սարքաշինության զարգացմանը մեծապես նպաստեցին քիմիական, գունավոր մետալուրգիայի և էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության բուռն աճը։
Հայաստանի հանքարդյունաբերության «հսկաները»
Հայաստանի հանքարդյունաբերության հսկաներից էին Ղափանի պղնձահանքային, Ալավերդու լեռնամետալուրգիական, Ագարակի պղնձամոլիբդենային կոմբինատները։ Վերջին տարիներին շարք մտավ Զոդի ոսկու կոմբինատը և Արարատի ոսկու կորզման գործարանը։
Գունավոր մետաղների արտադրությամբ մեր հանրապետությունը զգալի տեսակարար կշիռ ունի Խորհրդային Միության մասշտաբով։ Պղնձի արտադրությամբ Հայաստանը Խորհրդային Միության մեջ գրավում է երրորղ տեղը՝ ՌԽՖՍՀ-ից և Ղազախստանից հետո։ Հանքային արդյունաբերության ընդլայնումը հնարավորություն է տալիս Հայաստանում զարգացնել մեքենաշինության և արդյունաբերության այլ ճյուղեր։
Պղնձի ձուլումը ներկայումս կենտրոնացված է Ալավերդիում, որը պղնձի կոնցենտրատի հիմնական մասը ստանում է Զանգեզուրից՝ Ղափանից, Քաջարանից ու Ագարակից։ Կոնցենտրատի մի մասն էլ ստացվում է Ախթալայի հարստացուցիչ ֆաբրիկայից, որը վերամշակում է ինչպես տեղի, այնպես էլ Շամլուղի հանքերից արդյունահանվող հանքանյութը։ Եթե նախկինում Հայաստանում հիմնականում սև պղինձ էր ստացվում, ապա ներկայումս պղնձաձուլության վերակառուցման շնորհիվ արդեն գերակշռում է վերջնական արտադրանքի՝ մաքուր էլեկտրոլիզային և վայերբարսային պղնձի թողարկումը։ Զանգեզուրի հանքերի օգտագործման հետևանքով հարց է ծագում Ղափանում կառուցել մեծ հզորության երկրորդ պղնձաձուլական գործարանը։
Հայաստանը այժմ դարձել է Խորհրդային Միության մոիբդեն արդյունահանող կարևոր շրջաններից մեկը։ Մոլիբդենի կոնցենտրատը հետագա վերամշակման համար ուղարկվում է Խորհրդային Միության այլ շրջաններում գտնվող գործարանները։
Ետպատերազմյան տարիներին հիմնադրվեց նաև մետաղական ալյումինի արտադրությունը, որով նշանակալիորեն ընդարձակվեց Հայաստանի գունավոր մետալուրգիայի կառուցվածքը։ Ալյումինի առկայությունը հնարավորություն տվեց ստեղծել շինարարական դետալների, ալյումինի լարերի, ամանեղենի, փայլաթիթեղի և այլ կիսաֆաբրիկատների արտադրություն։ Մետաղական ալյումինի արտադրության համար անհրաժեշտ արզնահողը ներմուծվում է Ուրալից։
Հայաստանի գունավոր մետալուրգի կարևոր արտադրանքներից էին նաև ցինկի ու կապարի կոնցենտրատները, կորզվող ազնիվ (ոսկի, արծաթ) և հազվագյուտ ու ցրված (սելեն, թելուր, ռենիում և այլն) մետաղները։
Հանրապետաթյան արդյունաբերության առաջատար ճյուղերից է մեքենաշինությունը, որի գլխավոր էինթաճյուղերն էին՝ էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերությունը, սարքաշինությունը, հաստոցաշինությունը և ռադիոէլեկտրոնային արդյունաբերությունը։ Հայաստանն այժմ էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության արտադրանքի արտադրության ծավալով Խորհրդային Միության մեջ գրավում է երրորդ տեղը, սարքաշինությամբ՝ չորրորդ, և հաստոցաշինությամբ՝ հինգերորդ տեղը։
Հայաստանի էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության արտադրանքի գլխավոր տեսակներից էին շարժական էլեկտրակայանները, ուժային տրանսֆորմատորները, գեներատորները, էլեկտրաշարժիչները, էլեկտրազոդման սարքավորումը, պղնձի ու ալյումինի կաբելային իրերը, լուսատեխնիկական իրերը, տարբեր տեսակի էլեկտրալամպերը։
Հաստոցաշինությունը արտադրում է ինչպես մետաղահատ հաստոցներ (խառատային, շաղափող, ֆրեզերային, ներտաշ և հղկող), այնպես էլ քարհատ և քարհղկող հաստոցներ։ Հաստոցաշինության առավել արագ զարգացող էինթաճյուղերից է փոքր ծավալի բարձր ճշգրտության հաստոցների արտադրությունը, որոնց պահանջարկը հատկապես մեծ է սարքաշինության մեջ։
Վերոհիշյալ չորս ճյուղերից բացի, Հայաստանում ներկայացված էին նաև մեքենաշինության մի շարք այլ էինթաճյուղեր, որոնք արտադրում էին կոմպրեսորներ, հիդրոպոմպեր, դարբնոցամամլիչ մեքենաներ, ավտոբեռնիչներ ու ավտոֆուրգոններ, հեծանիվներ, ավտոպահեստամասեր, քիմիական ու սննդի արդյունաբերության համար սարքավորում, կոնդիցիոներներ ու արդյունաբերական օդափոխիչներ և այլն։ Հայաստանի մեքենաշինության արտադրանքի 95 տոկոսից ավելին ուղարկվում է Խորհրդային Միության մյուս հանրապետությունները և ավելի քան քառասուն արտսահմանյան երկրներ։
Էլեկտրոնային արդյունաբերություն
ՀԽՍՀ մեքենաշինության համեմատաբար նոր և արագ զարգացող ճյուղ է․ արտադրում է էլեկտրոնային (էլեկտրա վակուումային, կիսահաղորդչային և պիեզոքվարցային), քվանտային, կրիոգենային և օպտոէլեկտրոնային սարքեր, ռեզիստորներ, կոնդենսատորներ, ինչպես նաև տեխնոլոգ, սարքավորումներ, ապարատներ և այլն։ Որպես մեքենաշինության ինքնուրույն ճյուղ կազմավորվել է 1961 թվականից՝ առանձնանալով ռադիոարդյունաբերությունից։ ճյուղն ունի բարձր մասնագիտացում (նրա ձեռնարկություններում կենտրոնացված էր էլեկտրոնային տեխնիկայի արտադրության գրեթե 100%-ը)։ էլեկտրոնային արդյունաբերությանը բնորոշ էին արտադրության սերիական, զանգվածային և հատային տիպերի առկայությունը՝ պայմանավորված ըստ նշանակության, պատրաստման եղանակի, չափերի, հզորության և պարամետրերի։ Օրինակ, կիսահաղորդչային սարքերում դետալների և հանգույցների թիվը հասնում է 15-25, ընդունող ուժեղացնող լամպերում՝ մոտավորապես 50–60, հզոր գեներատորային լամպերում՝ 200-400 միավորի, իսկ հատուկ կայանքներում և սարքավորումներում՝ մինչև մի քանի հազարի։ ճյուղում առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեխնոլոգիական պրոցեսների մաքրությունը և էլեկտրոնային տեխնիկայի արտադրատեսակների պարամետրերի ճշգրտությունը։ Ձեռնարկությունների բարձր մասնագիտացման, ներճյուղային ու միջճյուղային լայն կոոպերացման շնորհիվ ՀխՍՀ-ում ստեղծվել են բոլոր պայմանները մեքենաշինության այս առաջատար ճյուղի հետագա զարգացման և ընդլայնման համար։ էլեկտրոնիկայում Ժամանակակից ուղղությունների ու ճյուղերի զարգացումն արմատապես փոխել է էլեկտրասարքերի թողարկման տեէսնոլոգիաները։ ճյուղը բնորոշվում է արտադրության ծավալի աճի բարձր տեմպերով, կիսահաղորդիչների, թողարկվող սարքավորումների տեսականու ընդլայնմամբ։ Վերջին տարիներին արտադրության ծավալն աճել է մի քանի անգամ, ճյուղի գրեթե բոլոր ձեռնարկություններում բարձրացել է աշխատանքի արտադրողականությունը։ ՀԽՍՀ էլեկտրոնային արդյունաբերության ձեռնարկություններում առաջանցիկ տեմպերով իրականացվում է աշխատանքային պրոցեսների մեքենայացում ու ավտոմատացում, դրանցում ներդրվում էին առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, բարձր արտադրողականություն ունեցող ժամանակակից մեքենայական համակարգեր, կիրառվում՝ գիտության և տեխնիկայի հայրենական և համաշխարհային նվաճումները։ Հանրապետությունում գործում է միկրոէլեկտրոնիկայի ԳՀի։
Ռադիոարդյունաբերություն
ՀԽՍՀ արդյունաբերության կարևորագույն ճյուղերից է։ Դրա զարգացմանը նպաստել են հանրապետությունում բարձրորակ ինժեներատեխնիկական աշխատողների առկայությունը, ճյուղի ցածր նյութատարությունը, աշխատատարությունը ևն։ ՀԽՍՀ-ում ռադիոա րդյ ունաբ երությունը արագ տեմպերով սկսեց զարգանալ 1950-ական թվականների վերջերից, երբ Երևանում, Հրազդանում, Դիլի ջանում, Ապարանում և այլուր կառուցվեցին ու շահագործման հանձնվեցին ճյուղի մի շարք ձեռնարկություններ (Երևանի «էլեկտրոն», Հրազդանի «Մեքենաշինարար», Ապարանի ռադիոտեխնիկական իրերի և այլ գործարաններ)։ Այս ձեռնարկությունում արտադրված ռադիոապարատներն ու սարքերը լայնորեն կիրառվում են ժողտնտեսության տարբեր բնագավառներում։ ճյուղի ձեռնարկություններում առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գիտափորձարարական, լաբորատոր հետազոտություններին։ ՀԽՍՀ ռադիոարդյունաբերության մեջ կարևոր տեղ ունի էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների արտադրությունը, որով ՀԽՍՀ-ն ԽՍՀՄ-ում գրավումմ էր առաջատար տեղ։ Արտադրության այս ճյուղը հանրապետությունում զարգացել է 1956 թվականին հիմնադրված Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների ԳՀԻ-ի բազայի վրա։ Այստեղ մշակված և 1959 թվականին Երևանում ստեղծված մաթեմատիկական հաշվողական մեքենաների «էլեկտրոն» գործարանում 1961 թվականից սկսեցին թողարկվել «Հրազդան» մակնիշի ԷՀՄ-ները։ 1964 թվականին ստեղծվեցին և նույն գործարանում թողարկվեցին «Նաիրի-1», 1967 թվականին՝ «Նաիրի-2» կիսահաղորդչային տարրերի, 1970-ին՝ «Նաիրի–3» հիբրիդային միկրոսխեմաների, 1977 թվականին ինտեգրալ սխեմաների վրա հիմնված ԷՀՄ-ները։ Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների ԴՀԻ-ում ստեղծված «ԵՄ-1030» և «ԵՍ-1045» ԷՀՄ-ները ԽՍՀՄ-ի երկրներում ընդունված միասնական սերիայի մեքենաներից են։ 1974 թվականին «էլեկտրոն» գործարանի բազայի վրա կազմավորվեց «էլեկտրոն» հայկական արտադրական միավորումը, որը մասնաճյուղեր ունի էջմիածնում, Երևանում և Ղափանում։ ճյուղի ձեռնարկությունների արագ զարգացման շնորհիվ ՀԽՍՀ մեքենաշինարարական արտադրանքի ընդհանուր ծավալում շարունակում է աճել ռադիոարդյունաբերության տեսակարար կշիռը։
Ավտոմոբիլային արդյունաբերություն
Ճյուղը թողարկում է ավտոմեքենաներ, ավտոբեռնիչներ, պահեստամասեր և այլն։ Սկզբնավորվել է 1939 թվականին, երբ Երևանում կազմակերպվեց ավտոնորոգման գործարան, որը 1944 թվականին վերակառուցվեց ավտոպահեստամասերի, 1977 թվականին՝ ավտոագրեգատների գործարանի։ 1961 թվականին շարք մտավ Երևանի ավտոբեռնիչների գործարանը, որտեղ 1966 թվականից սկսվեց 4022 տիպի համապիտանի ավտոբեռնիչների արտադրությունը։ 1965 թվականին Երևանում կազմակերպվեց փոքրալիտրաժ ավտոմեքենաների գործարան (ԵրԱԶ), որն արդեն 1966 թվականին թողարկեց «ԵրԱԶ-762» տիպի ֆուրգոն-ավտոմոբիլի առաջին փորձնական նմուշները։ ԽՍՀՄ մի շարք ձեռնարկությունների համագործակցությամբ գործարանում ստեղծվեցին նոր՝ «ԵրԱԶ-763», «ԵրԱԶ-37304» և այլ կատարելագործված կոնստրուկցիաներ։ ճյուղի արտադրական պրոցեսների զգալի մասը մեքենայացված էր։ Հաշվի առնելով ՀԽՍՀ մեքենաշինության փորձն ու հնարավորությունները 1980-ական թվականների սկզբից Չարենցավանում, ծավալվել է ավտոբեռնիչների հզոր, մասնագիտացված գործարանների շինարարությունը։ 1983 թվականին կազմակերպվեց «Հայավտո» արտադրողական միավորումը, որը ներառում էր Չարենցավանի ավտոբեռնիչների (գլխամասային ձեռնարկություն), Երևանի հիդրոապարատուրայի, ավտոագրեգատների, ավտոբեռնիչների գործարանները։ 1986 թվականին միավորումը թողարկել է մոտ 1000 հանգույց։
Հայկական արդյունաբերությունը
Հայաստանը հարուստ է բազմազան բնական շինանյութերով։ Քարաշատ Հայաստանը տալիս է զարմանահրաշ շինաքարեր։ Պատկերավոր ասած, այդ քարերից անգամ մետաքս էին հյուսում։ Ոչ միայն Խորհրդային Միությունում, այլև ամբողջ աշխարհում հռչակ էին վայելում հայկական տուֆը, բազալտը, գրանիտը, մարմարը և այլ շինաքարեր, որոնց պաշարներն անսպառ էին։ Հայկական շինաքարերով կարելի է Նյու-Յորքի, Լոնդոնի, Փարիզի կամ Տոկիոյի մեծության տասնյակ հազարավոր քաղաքներ կառուցել։ Հայաստանը հարուստ է նաև թեթև լցանյութերի՝ պեմզայի, հրաբխային խարամի, պեռլիտի հսկայական պաշարներով։ Բազմազան հանքերի առկայությունը նպաստել է շինանյութերի խոշոր արդյունաբերության զարգացմանը։ Հայաստանում ստեղծվել է նաև ցեմենտե, երկաթբետոնյա կոնստրուկցիաների ու դետալների, ապակու արտադրություն։ Տուֆի արդյունահանման ժամանակ գոյացող թափոններն օգտագործվում էին արհեստական որմնաբլոկների արտադրության համար։ Նշանակալից զարգացում էին ստացել նաև թեթև և սննդի արդյունաբերությունները։ Տեքստիլ արդյունաբերությունը ներկայացված է իր երեք ճյուղերով՝ բամբակեղենի, բրդեղենի և մետաքսեղենի։
Բամբակեղենի արդյունաբերության սկիզբը դրվեց Իվանո-Վոզնեսենսկի տեքստիլագործների նախաձեռնությամբ, որոնք Խորհրդային կարգեր հաստատվելուց անմիջապես հետո Հայաստանին նվիրեցին տասը հազար հյուսվածքային իլիկ։ Դրա բազայի վրա էլ Լենինականամ կառուցվեց ոչ մեծ ուսումնա-արտադրական արհեստանոց, որն այնուհետև աստիճանաբար աճեց խոշոր տեքստիլ կոմբինատի, որն արտադրում է բամբակյա գործվածքներ։ Զգալի զարգացում ստացավ նաև մետաքսեղենի արդյունաբերությունը։ Բոժոժի և որակով շերամի սերմի բերքատվությամբ Հայաստանը հաշվվում է Խորհրդային Միության առաջավոր մետաքսագործական շրջաններից մեկը։ Խոշորագույն ձեռնարկություն է Երևանի Վ. Ի. Լենինի անվան մետաքսի կոմբինատը։
Վերջին շրջանում ստեղծվել էին տրիկոտաժի մի շարք խոշոր ձեռնարկություններ Երևանում, Վանաձորում, Գորիսում, Սովետաշենում և այլուր։ Հայաստանի բոլոր շրջաններում զարգանում է ավանդական գորգագործությունը։ Գորգագործության խոշոր ֆաբրիկա է կառուցվել Իջևանում։ Հանրապետության թեթև արդյունաբերությունը թողարկում է նաև գուլպաներ, պատրաստի հագուստեղեն, արդուզարդի առարկաներ, կոշիկներ և այլն։ Հայաստանում լայն զարգացում է ստացել սննդի արդյունաբերությունը, նրա տեսակները անցնում էին հարյուրից։ Հայաստանի պահածոները՝ մուրաբաները, ջեմերը, կոմպոտները, հյութերը և այլն, գինիներն ու կոնյակները հայտնի էին հանրապետության սահմաններից շատ հեռու։ Հայաստանում արտադրվող մրգերի ու բանջարեղենը պահածոների իննսուն տոկոսը և գինիների ու կոնյակների յոթանասուն տոկոսը արտահանվում է հանրապետության սահմաններից դուրս։ Բացի պահածոների և գինու-կոնյակի արտադրությունից, որոնք հանդիսանում էին սննդի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը, Հայաստանում ստեղծվել էին բազմաթիվ նոր արտադրություններ՝ ծխախոտի ֆերմենտացիոն, ալրաղացային, մակարոնի, հրուշակեղենի, ձիթագործական, օճառագործական, յուղի, պանրի, մսեղենի, շաքարի և այլն։ Համամիութենական համբավ էին վայելում Հայաստանում արտադրվող շվեյցարական և ռոկֆոր պանիրները, ինչպես նաև հանքային ջրերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օրվա հոդված Կատեգորիա:Արդյունաբերություն Կատեգորիա:Հայաստանի տնտեսություն
Կիզիլովոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)
Կիզիլովոե (Кизилове, Qarağaç), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարագաչ։
2001 թվականի տվյալներով Կիզիլովոե գյուղում բնակվում էր 647 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մաքս Կորժ
Բելառուսի առաջին երգիչն է, ով Մինսկ-Արենա համալիրում հավաքել է 13000 մարդ։ Նաև համերգներ է տվել Մինսկի Սպորտի Համալիրում, Մինսկի ֆուտբոլի դաշտում (6000 մարդ) և Մոսկվայի Լուժնիկի համալիրում։
Բելառուսը արդեն սկսել է ուսումնասիրել եվրոպական քաղաքները։ Մաքսը համերգներ է տվել Պրահայում, Տալլինում, Վարշավայում։
Կենսագրություն
Մաքս Կորժը ծնվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 23-ին Բրեստի շրջանի Լունից քաղաքում։ Ինչպես ասում է Մաքսիմը, իր սերը երաժշտության նկատմամբ կար դեռ մանկուց։ Այդ ժամանակ ծնողները տարան նրան երաժշտական դպրոց։ Արդեն 16 տարեկանում Կորժն իր ընկերների հետ ստեղծեց Lun Club խումբը։ Սակայն այն գոյատևեց շատ քիչ ժամանակ։ Ստեղծվեցին ուրիշ ծրագրեր, բայց դրանցից ոչ մեկը չհասավ ինչ-որ արդյունքի։
Բազմաթիվ անհաջողություններից հետո Մաքսը փորձեց իրեն բիտմեյքերի դերում, այսինքն նա ստեղծում էր երաժշտության մինուս։ Այդ միտքը ծաղկում ապրեց, և մի քանի տարի հետո նա գրեց իր երաժշտության հիման վրա իր սեփական երգերը։
Բելառուսի պետական համալսարանում Մաքսը գրեց իր առաջին սեփական երգը։ Իհարկե, այդ երգի մեջ կար թեթևակի իրոնիա և նույնիսկ ծաղրանք աղջիկների նկատմամբ։ Դա այդ ժամանակների համար նորմալ բան է։
«Իմ առաջին երգի համար, որը պետք է ձայնագրվեր ստուդիայում, ես մայրիկիցս պարտքով խնդրեցի 300 դոլար»,- ասում է Մաքսը։ «Չկար ոչ պրոդյուսեր, ոչ ծանոթներ։ Իմ երգերը ես պարզապես գցում էի համացանց»։
Սովորելով ԲՊՀ-ում մինչև 3 կուրս՝ Մաքսը հասկանում է, որ ուսումը խանգարում է երգեր գրելուն և այդ ժամանակ էլ Մաքսը որոշում է թողնել համալսարանից ու լրջորեն զբաղվել երաժշտությամբ։ Մոր տված 300 դոլարով Մաքսը գրում է իր առաջին երգը՝ «Երկինքը կօգնի մեզ» (Небо поможет нам) և տեղադրեց այն ժամանակ Եվրոպայի ամենամեծ սոց. ցանցում՝ ՎԿ֊ում։
Դրանից հետո Մաքսը գնաց բանակ։
Երբ նա վերադարձավ բանակից, նա իմացավ, որ իր երգը շատ հայտնի դարձավ համացանցում։ Այդ երգը հավաքել էր բազմաթիվ ունկնդիրներ և նույնիսկ Մինսկի որոշ ռադիոընկերություններ օրական միացնում էին այն։ Մաքսը սկսեց ուղարկել իր երգերը տարբեր դիջեյներին, որպեսզի նրանք միացնեին իր երգերը գիշերային ակումբներում։
Մաքսը ուզեց դառնալ հայտնի մենակատար։ Իր կոլեգաների հետ, իսկ նրանք իր ընկերներն են, նրանք սկսեցին համերգներ տալ Բելառուսի մարզերում։ Նախատեսված էր կազմակերպել համերգների շարք Բելառուսում, Ռուսաստանում և Ուկրաինայում։ Մինսկի համերգը տեղի ունեցավ մարտի 7-ին 2013 թվականին Սպերտի Ամրոցում, չնայած որ Մաքսը շատ էր կասկածում տեղի համար, որովհետև նա կարող էր գումարի տակից «դուրս չգալ»։ Պատճառը այն էր, որ շատ քիչ Բելառուս երգիչ կարող է այդպիսի մեծ լսարան հավաքել։ Մաքսի համերգին եկել էր 6000 մարդ։ Դա ամբողջ համերգասրահի քանակից վեր էր և այդ պատճառով տեղեր ստեղծվեցին ամբիոնում։
Վերջերս Մաքսը սկսեց հայտնվել Respect Production կազմակերպության հովանու տակ, որը սկսեց կազմակերպել համերգներ ոչ միայն Բելառուսում, այլև արտասահմանում։
2012 թվականի վերջին Մաքսը ամուսնացավ Տատյանա Մացկևիչի հետ։ Մի քանի ամիս հետո ծնվեց իրենց դուստրը՝ Էմիլիան (Միմի- ինչպես ասում է Մաքսը)։
Առանց ալբոմի երգեր
Դուրս ենք հանում ալկոհոլը (Выгоняем алкоголь)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռեփերներ Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Իտակամբիրա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Նիկոլայ Աբրամովիչ
Նիկոլայ Յակովլևիչ Աբրամովիչ (Никола́й Я́ковлевич Абрамо́вич, կեղծանուններ՝ Ն. Կադմին և Նիկոլայ Մուրավյով, ), ռուս գրաքննադատ, արձակագիր, բանաստեղծ և հրապարակախոս։
Ռուս գրող և բանաստեղծ, լրագրող Վլադիմիր Աբրամովիչի եղբայրն է ։
Կենսագրություն
Առաջին անգամ հեղինակի բանաստեղծությունները լույս են տեսել 1899 թվականին։
1900-ական թվականների սկզբից ապրել է Սանկտ Պետերբուրգում և Մոսկվայում։ «Կրթություն», «Ժամանակակից աշխարհ», «Ռուսական միտք», «Կյանք» և «Ամսագիր բոլորի համար» ամսագրերի, «Ռուսական ճշմարտություն», «Օրվա լուրեր», «Ուսանողական կյանք» թերթերի աշխատակից է եղել։ «Պրոտալինա» ալմանախի հրատարակիչն էր (1907):
Հեղինակն ազդվել է Նիցշեից, Բերգսոնից։
Կյանքի վերջին տարիներին Նիկոլայ Աբրամովիչը տառապում էր հոգեկան հիվանդությամբ։
Ստեղծագործություններ
''Ն. Կադմին'' կեղծանունով թողարկել է.
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վելթաուրթկարի
Վելթաուրթկարի (ველთაურთკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1060 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 13 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Հունգարիայի կլիմա
Հունգարիայի կլիման բնութագրվում է աշխարհագրական դիրքով։ Հունգարիան գտնվում է Կենտրոնական Եվրոպայի արեւմտյան մասում, գրեթե հավասարապես հեռու է Հյուսիսային բեւեռից եւ հասարակածից (ավելի քան 1000 կմ), ինչպես նաեւ գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսից մոտ 1000 կմ հեռավորության վրա։ հունգարական սահմանից մինչև մոտակա Միջերկրական ծովի ափ հեռավորությունը կազմում է 500 կմ։ Կլիման ձևավորվել էկոլոգիական փոփոխությունների արդյունքում հոլոցենի դարաշրջանում մայրցամաքային, օվկիանոսային եւ միջերկրածովյան կլիմայների բախման հետևանքով։ Դրա հետեւանքով Հունգարիայի եղանակը խիստ փոփոխական է։
Ազդող գործոններ
Երկու կարևորագույն գործոններ են ազդում հունգարական կլիմայի վրա` Ատլանտիկայից հեռավորությունը եւ ուժեղ անձրեւբեր` հիմնականում արևմտյան քամիները։ Ընդ որում, Հունգարիայի կլիման կտրուկ մայրցամաքային չէ (կոնտինենտալ), ինչպես Արեւելյան Եվրոպայում է և, մասնավորապես, Ռուսաստանում։ Ազդում է նաև Միջինդանուբյան դաշտավայրը, որտեղ գտնվում է Հունգարիան, ու հիմնականում հենց Հունգարիան շրջապատող լեռները։ Այդպես ցուրտ մթնոլորտային ճակատների առաջխաղացումը դանդաղում է, իսկ փչթղ քամիների բնույթը մոտենում է ավանդական ֆյոներին։
Հունգարիայի եղանակի և կլիմայի վրա ազդում են երկու խոշոր մթնոլորտային մրրիկներ` Իսլանդական ցիկլոնը եւ Ազորյան անտիցիկլոնը։ Իսլանդերեն ցիկլոնը երկիր է բերում ցուրտ ու անձրեւներ, նվազեցնելով մթնոլորտային ճնշումը։ Ազորյան անտիցիկլոնը գալիս ձմռանը եւ ամռանը, հեռու քշելով ամպերը եւ եղանակը չոր և արևային դարձնելով։ Բայց, դրանից բացի, սեզոնային ազդեցություն է ցուցաբերում Սիբիրյան անտիցիկլոնը, որը ձմռանը Սիբիրից և Արեւելյան Եվրոպայից բերում է սառը օդ։
Արեւային օրեր
Հունգարիայի ամենահյուսիսային և ամենահարավային զուգահեռականների միջև տարբերությունը կազմում է ընդամենը 3 աստիճան, արեւի ճառագայթների տարեկան անկման անկյան նվազագույն եւ առավելագույն ջերմաստիճանների միջև տարբերությունը նույնպես կազմում է 3 աստիճան։ Ջերմության բաշխման ամենամյա խտությունը տատանվում է 80-ից մինչև 110 կկալ/սմ² (միջինը 70 կկալ/սմ² ամռանը և 20 կկալ/սմ² ձմռանը), բայց կախված է նաև երկայնությունից (60-70 կկալ/սմ² արեւմուտքում եւ 100-110 կկալ/սմ² հարավ-արեւելքում)։ Արեւային ամենամյա ժամերը միջինում հասնում են 1700-2100 ժամ սահմանին (1700 ժամ Շոպրոնում, 2068 ժամ Սեգեդում)։ Առավելագույնը լինում է հուլիսին։ Միջինում տարեկան արեւոտ օրերը տատանվում են 70-ից 190 օր, կա արեւային ժամերի մասը հասնում է 46% -ի։
Կլիմայի փոփոխության հետեւանքով տաքացումն զգացվում է նաեւ Հունգարիայում ։ Հունգարիայում միջին նվազագույն ջերմաստիճանը հոկտեմբերի 9-ի դրությամբ կազմում է 9 աստիճան ։
Ջերմաստիճան
Հունգարիայու միջին ջերմաստիճանը 2,5 աստիճանով բարձր է, քան Ավստրիայում, շնորհիվ հարավային քամիների, որոնք փչում են Ալպերից եւ սկսվում են դեռևս Գոլֆստրիմից (այս տարբերությունը հարթաչափվում է արեւելքում)։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը ՝ 8 -ից 11 °C, տարեկան միջին տարբերությունը հյուսիսում եւ հարավում կազմում է ընդամենը 3 աստիճան, որը պայմանավորված է երկրի փոքր մակերեսով, բայց նվազագույն ձմեռային և առավելագույն ամառային ջերմաստիճանների միջև շեղումները զգալիորեն մեծ են։
Գյուղատնտեսություն
Ամառային ջերմաստիճանը իդեալապես համապատասխանում է գյուղատնտեսական մշակաբույսեր աճեցնելու համար, թեեւ բերքին լուրջ վնասներ կարող են հասցնել մայիսյան ցրտահարությունները։ Հողի ջերմաստիճանի տարեկան միջակայքը կարող է գերազանցել 100 °C է, հողի մակերևույթից 20 մ խորության վրա այդ տատանումը դադարում է, ջերմաստիճանը կայունանում է մինչեւ 11 °C։ Հողի ծածկույթի ցրտահարությունների միջինը կազմում է 25-35 սմ։
Քամի
Օդային զանգվածների շարժման արագությունը, ուղղությունը և գործընթացը  ազդում են քամու վրա։ Արեւմտյան ուղղությունը գերիշխում է 4000 մ բարձրության վրա, մակերեսին մոտ` հյուսիս-արևմտյան, բայց Տիսա գետից դեպի արեւելք փչում են հյուսիսային քամիներ։ Բոֆորտի սանդղակով քամու ուժը տատանվում է միջինը 1,5-2,5 բալլ (2-3 մ/վ)։
Տեղումներ
Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմում է 600 մմ։ Երկրի առավել չորային գոտին արեւելյան մասն է (500 մմ Հորտոբադում)։ Առավելագույնս անձրեւոտ մարզերը գտնվում են արևմուտքում (տարեկան մինչև 1000 մմ)։ Մեծ մասը թափվում է ուշ գարնանը և վաղ ամռանը, հարավ-արեւմուտքում տեղումների երկրորդ առավելագույնը բաժին է ընկնում հոկտեմբերին, որը պայմանավորված է միջերկրածովյան կլիմայով։ Հարավ-արեւմուտքում անձրեւոտ օրերի թիվը գերազանցում է 100-ը, ինչպես Մատրա և Բյուկկ լեռներում, բայց Տիսայի հոսանքի կենտրոնում չեն գերազանցում 80 օրը։ Ուժեղ գոլորշիացման եւ փոքրաքանակ տեղումների հետևանքով Ալֆելդ հարթավայրում ամռանը բավականին շոգ է։ Ամռանը ամպրոպաբեր անձրևներ են լինում, այդ թվում կարկուտի հետ միասին։ Նոյեմբերի վերջից-մարտի սկիզբ տեղում է ձյուն։ Ամենաբարակ ձյան շերտը կազմում է 4 սմ (տեղում է Աշֆելդ հարթավայրի արեւելքում) ։
Հողա- և ջրածածկույթ
Հողի մակերեւույթը եւ ամբողջ երկրի հիդրոլոգիան ազդում են կլիմայի վրա։ Մակրոկլիմայի վրա դա այնքան էլ զգալի չի անդրադառնում, ինչպես մեզո- եւ միկրոկլիմայի վրա։ Լավ օրինակ է մեծ լճերի շրջակայքի (օրինակ, Բալատոն լճի) միկրոկլիման։ Ավազաքարերը, դոլոմիտային բլուրները և Բուդայի շրջակա բլուրները նույնպես ազդում են մեզո- և միկրոկլիմայի վրա։ Բարձունքների տարբերությունը կազմում է 400-ից 900 մ Ալֆելդ հարթավայրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Կլիմա ըստ երկրի Կատեգորիա:Կլիմա
Միխայիլ Կուտուզովի հուշարձան (Մոսկվա)
Միխայիլ Կուտուզովի հուշարձան (Памятник Михаилу Кутузову), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս զորավար, գեներալ-ֆելդմարշալ Միխայիլ Իլլարիոնովիչ Կուտուզովին։ Քանդակագործ Նիկոլայ Վասիլևիչ Տոմսկու ստեղծագործությունը տեղադրվել է 1973 թվականի հուլիսի 16-ին, թեպետ այդ նախագծի գաղափարը ծնվել է դեռևս 1945 թվականին՝ զորավարի 200-ամյա հոբելյանի տարում։
Նկարագրություն
Բրոնզե քանդակը պատկերում է զորավարին տոնական համազգեստով, ձին հեծած, ասես նա դիտում է ռազմի դաշտը։ Քանդակային կոմպոզիցիայում ներկայացված են նաև սպաների, զինվորների, աշխարհազորայինների՝ ֆրանսիացիների դեմ ռազմական գործողությունների 26 մասնակիցների պատկերաքանդակներ։ Դրանք մարմնավորում են կոնկրետ պատմական անձանց կերպարները՝ հաղորդելով նմանությունը 1812 թվականի հերոսներին։ Նրանց թվում են գեներալներ Պյոտր Բագրատիոնը, Ալեքսեյ Երմոլովը, Մատվեյ Պլատովը, Նիկոլայ Ռաևսկին, պարտիզան և բանաստեղծ Դենիս Դավիդովը և ուրիշներ ։ Պատվանդանի վրա գրված է.
Պատմություն
Հարյուր տարի անց` 1912 թվականին, 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի հիշատակի ջատագովների խմբակը արծարծեց Մոսկվայում Կուտուզովի հուշարձան կառուցելու համար միջոցներ հավաքելու հարցը։ Մեկ տարի անց ռազմապատմական ընկերության անդամներից, գեներալ Դ. Զուևի նախագահությամբ, ձևավորվեց Կուտուզովյան կոմիտե։ Նվիրատվությունների հավաքագրումը տևել է ավելի քան երեք տարի, սակայն միջոցները բավարար չեն եղել, և շուտով սկսված հեղափոխությունն ու քաղաքացիական պատերազմը այս հարցը հետաձգեցին մինչև 1945 թվականը՝ Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտը։ 1962 թվականին, Կուտուզովի պողոտայում «Բորոդինոյի ճակատամարտ» թանգարան-շրջապատկերի բացումից հետո, որոշվեց Կուտուզովի հուշարձանը կառուցել հենց այդտեղ։ 11 տարի անց, քանդակի բացման արարողության ժամանակ ունեցած ելույթում հեղինակը՝ քանդակագործ Նիկոլայ Տոմսկին, ընդգծել է, որ այս հուշարձանը նվիրված է ոչ միայն ռուս մեծագույն գեներալին, այլև ամբողջ ժողովրդի ջերմ հայրենասիրությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ Կատեգորիա:1973 հիմնադրումներ
Դելտաէդր
Դելտաէդր, բազմանիստ, որի բոլոր նիստերը հանդիսանում են կանոնավոր եռանկյուններ։ Անվանումը վերցրված է հունական մեծատառ դելտա տառից (\Delta), որն ունի կանոնավոր եռանկյան տեսք։ Գոյություն ունի անթիվ շատ դելտաէդրեր, բայց դրանցից միայն 8-ն են ուռուցիկ, և դրանք ունեն 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16 և 20 նիստեր։
Ութ դելտաէդրերից յուրաքանչյուրի նիստերի, կողերի և գագաթների թիվը թվարկված են ներքևում։
Ուռուցիկ դելտաէդրեր
Գոյություն ունի ընդամենը 8 ուռուցիկ դելտաէդր, որոնցից 3-ը հանդիսանում են պլատոնյան մարմիններ, իսկ 5-ը՝ Ջոնսոնի բազմանիստեր։
6 նիստերով դելտաէդրի որոշ գագաթներ ունեն 3 կարգ, իսկ որոշները՝ 4 կարգ։ 10, 12, 14 և 16 նիստերով դելտաէդրերում որոշ գագաթներ ունեն 4 կարգ, իսկ որոշներն էլ՝ 5 կարգ։ Այդ հինգ ոչ կանոնավոր դելտաէդրերը պատկանում են կանոնավորանիստ բազմանիստերի (որպես նիստ կանոնավոր բազմանկյուններով ուռուցիկ բազմանիստերի) դասին։
Գոյություն չունի 18 նիստերով ուռուցիկ դելտաէդր։ Սակայն ձգված կողով իկոսաէդրը տալիս է օկտաէդրի օրինակ, որը կարող է լինել կամ 18 ոչ կանոնավոր նիստերով, կամ երկու զույգ երեքական հավասարակողմ եռանկյուններով՝ ընկած մի հարթության մեջ։
Ոչ խիստ ուռուցիկ դեպքեր
Որոշ ոչ մեծ օրինակներ
Ոչ ուռուցիկ դելտաէդրեր
Գոյություն ունեն անթիվ շատ ոչ ուռուցիկ և տորոիդալ դելտաէդրեր։
Ոչ ուռուցիկ այլ դելտաէդրեր կարելի է ստանալ բոլոր հինգ կանոնավոր նիստերին բուրգեր ավելացնելու ճանապարհով.
Տետրաէդրերի այլ կցանումներ.
Գրականություն
Կատեգորիա:Բազմանիստեր
Ինքնավար օկրուգ
Ինքնավար օկրուգ, վարչական ինքնավարության ձև (երկրամասի կամ մարզի կազմում) որոշ սլավոնական պետություններում և նախկին Խորհրդային Միությունում, որն աչքի է ընկնում ազգային կազմի և կենցաղի առանձնահատկություններով։
Մինչև 1977 թվականի ԽՍՀՄ Սահմանադրության ընդունումը կոչվել է ազգային օկրուգ։ ԽՍՀՄ-ում եղել է 10 ինքնավար օկրուգ (բոլորն էլ Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությունում)։ Ինքանվար օկրուգի մասին օրենքն ընդունում էր միութենական հանրապետության Գերագույն խորհուրդ։
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի վարչական բաժանում
PNL (ռեփ դուետ)
PNL («Peace N ' Lovés» [Խաղաղություն Ու Փող] բառի հապավումը), ֆրանսիական ռեփ դուետ, որի անդամներն են Ադեմոն (Ademo, իրական անունը՝ Թարիք Անդրիու Tarik Andrieu, ծնվ. 1986թ. դեկտեմբերի 26) և Էն.Օ.Էսը (N.O.S, իրական անունը՝ Նաբիլ Անդրիու Nabil Andrieu, ծնվ. 1989թ. ապրիլի 25)։ Եղբայրները ծագումով ալժիրցի են։
Դուետն հայտնի է մամուլում հարցազրույցների բացարձակ բացակայությամբ, ինչպես նաև իրենց նորարարական տեսահոլովակներով, որոնք նկարահանվել են Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում, Իտալիայում, Իսլանդիայում, Հարավային Աֆրիկայում, Նամիբիայում, Ջամայկայում և այլուր։
Գործունեություն
2017 թվականին PNL-ն պետք է ելույթ ունենար ԱՄՆ-ում անցկացվող Coachella երաժշտական փառատոնին, սակայն Ադեմոյի դատվածության պատճառով մերժել էին նրանց մուտքն ԱՄՆ ։ 2019 թվականին դուետը թողարկեց իր «Deux frères» կոչվող երրորդ ալբոմը, որը առաջին շաբաթում վաճառվեց 100,000 օրինակով ։ 2020 թվականին Netflix-ում ներկայացվեց դուետի մեկ ժամանոց համերգային ֆիլմը, որը նկարահանվել է 2017 թվականի շրջագայության ընթացքում ։
Երաժշտական ոճ
PNL-ը ստեղծագործում է քլաուդ ռեփ ոճում։ Ֆրանսիացի լրագրող Օլիվիե Կաշենն նրանց ոճն անվանել է «հում, հիպնոզացնող և հուզիչ», որն ըստ նրա թարմություն է տալիս ֆրանսիական ռեփին ։ Դուետի երգերի հիմնական թեմաներն են` փող, թմրանյութերի վաճառք, ընտանիք և այլ մարդկանցից տարբերվելու զգացողությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կանոնավոր հնգանկյուն
Կանոնավոր հնգանկյուն (կամ պենտագոն πενταγωνον), երկրաչափական պատկեր, կանոնավոր բազմանկյուն, որն ունի հինգ կողմ։