cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պալմիրա
Պատմություն
Օդենատից հետո կառավարել է նրա որդի Գայրանը, որի մահից հետո՝ Օդենատի մյուս որդին՝ նույնպես Օդենատ անունով։ Նա պարսիկների դեմ պատերազմի ժամանակ անցել է հռոմեացիների կողմը և Հռոմի կայսր Վալերիանոսի կողմից ստացել կոնսուլի (consularis) կոչում։ Չբավարարվելով այս կոչումով՝ Օդենատը Վալերիանոսի գերեվարումից հետո իրեն հռչակել է արքայից արքա (260 թվական)։ Պարսիկների դեմ հաղթական պատերազմի ավարտից հետո Օդենատը սպանվել է իր զարմիկ Մեոնիի կողմից (267 թվական)։ Արքայի մահից հետո գահ է բարձրանում նրա կինը՝ Զենոբիան, որը զգալիորեն ընդարձակում է տերության սահմանները՝ ցանկանալով նույնիսկ հնազանդեցնել Հռոմին։ Զենոբիայի օրոք Պալմիրան հասնում է իր փառքի գագաթնակետին։ Բայց դա կարճ է տևում։
Հռոմի կայսր Ավրելիանոսը, որոշելով կոտրել թագուհու հպարտությունը, 273 թվականին ստիպում է Պալմիրային ենթարկվել իրեն։ Ավրելիանոսը գերում է Զենոբիային. մայրաքաղաքը դատարկվում է և դառնում Հռոմեական կայսրության մաս։ Հետագայում Դիոկղետիանոսը, այնուհետև Հուստինիանոսը փորձել են վերականգնել ավերված քաղաքը, սակայն նախկին փառքը վերականգնել այդպես էլ չի հաջողվել։ Պալմիրան 744 թվականին ավերվում է արաբների կողմից՝ հետագայում դառնալով փոքրիկ բնակավայր։
Փլատակներ
1678 թվականին անգլիացի Գալիֆաքսը հայտնաբերեց Պալմիրայի դժվար հասանելի փլատակները։ 1751-1753 թվականներին դրանք առաջին անգամ նկարագրվեցին և հետազոտվեցին Ռոբերտ Վուդի և Ջեյմս Դոկինսի կողմից։ Հնագիտական պեղումները սկսվեցին 19-րդ դարի վերջին և շարունակվում են մինչ օրս։ 2008 թվականին հնաբանները հայտարարեցին, որ հայտնաբերվել են Սիրիայում ամենախոշոր եկեղեցու հիմնաքարեր՝ 47×27 մ չափերով ։
Ավերակները ձգվում են հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք մոտ երեք կիլոմետր։ Ավերակները տարբեր ժամանակներից են մնացել։ Տարածքի արևելյան սահմանագծին գտնվել է արևի տաճարը, որը հսկայական պերիպտեր է 55 մ երկարությամբ և 29 մ լայնությամբ, 8×16 սյուներով։ Տաճարի հյուսիսարևմտյան մասի դիմաց գտնվել են մուտքի դարպասները, որոնք նման են Հռոմի՝ Կոստանդիանոսի հաղթակամարին։ Դարպասներից ամբողջ քաղաքի միջով 1135 մ երկարությամբ ձգվել է գլխավոր ճանապարհը՝ շրջապատված քառաշար սյուներով, որոնց արխիտրավին տեղադրված են եղել այլ սյուներ։ Չորս սյունաշարերը ճանապարհը բաժանել են երեք մասի. ամենալայն միջին մասը նախատեսված է եղել կառքերի և ձիավորների համար, երկու եզրային մասերը՝ հետիոտնների։ Ներքևի սյուների բարձրությունը կազմել է 17 մ։ Ընդամենը եղել է 1.500 սյուն, յուրաքանչյուր շարքում՝ 375 :
Պալմիրայում հողը ծածկված է եղել ավերված շինությունների քարերով, բեկորներով։ Արևի տաճարի մոտ երևում են այլ եկեղեցիների, պալատների, սյունաշարերի, ջրանցույցների մնացորդներ։ Մոտակա բլուրներից մեկի գագաթին կա ուշ արաբական շրջանի ամրոց։
Հուշարձանների ոչնչացում
2012 թվականից սկսած՝ Սիրիայի տարածքում չդադարող ռազմական գործողությունների պատճառով Պալմիրայից էվակուացրել են հարյուրավոր հուշարձաններ, սակայն դրանցից ոչ բոլորն են տեղափոխելի։ 2015 թվականի մայիսի 20-ին Իսլամական պետություն ահաբեկչական կազմակերպությանը հաջողվեց գրեթե ողջ Պալմիրան վերցնել հսկողության տակ։ Վտանգը մեծ էր, որ ահաբեկիչները կարող են ոչնչացնել պատմաճարտարապետական հուշարձանները, ինչպես դա արվել էր Իրաքի որոշ մասերում ։ Զավթումից մեկ ամիս անց նրանք անցան մշակութային արժեքների ոչնչացմանը. հուլիսի 27-ին վերացվեց Ալատ առյուծի արձանը, օգոստոսի 23-ին պայթեցվեց Բաալշամինի տաճարը   ։ Ահաբեկիչները գլխատեցին Պալմիրայի պահապանին՝ 82-ամյա հնագետ Դոկտ. Խալեդ ալ-Ասաադին։ 2015 թվականի օգոստոսի 30-ին իսլամականները փորձեցին պայթեցնել Բելի տաճարը՝ ավերելով այն ։ Տիեզերքից կատարված լուսանկարները հաստատեցին այդ փաստը։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն դատապարտեց այդ բարբարոսական արարքը։ Սեպտեմբերի 4-ին ոչնչացվեցին առավել լավ պահպանված երեք դամբարանները, որոնք ստեղծվել էին հռոմեական շրջանում ։ Մասնագետները կարծում են, որ ահաբեկիչները ոչնչացնում են այն ամենը, ինչը վաճառել չեն կարող։ Դրա հետ մեկտեղ նրանք թույլ են տվել «սև» հնագետներին որոնել հնագիտական իրեր, որ վաճառեն սև շուկայում ։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ահաբեկիչները պայթեցրել են հին հռոմեական շրջանի հաղթակամարը, որը անտիկ Սիրիայի և Պալմիրայի խորհրդանիշն էր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրիայի մշակույթ Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Բարքեր
Բարքեր, տվյալ դարաշրջանին, հասարակությանը, ազգին կամ դասակարգին հատուկ բարոյական հարաբերությունների ամբողջություն։ Ընդգրկում են տվյալ սոցիալական միջավայրում առկա սովորույթները, վարքի նորմերը, մարդկանց առավել բնորոշ գործելակերպը։ Ի տարբերություն բարոյականության, բարքերը նկատի ունեն ոչ թե վարքի կառավարման յուրահատուկ եղանակը, այլ նրա օբյեկտիվ բարոյական բովանդակությունը։ Այս իմաստով բարքերը հանդիսանում են բարոյական գնահատման առարկա, թեև նրանց ձևավորումը չի պայմանավորվում սոսկ բարոյական գործոններով։
Գրիգորի Պուշկին
Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Պուշկին (Григорий Александрович Пушкин, ), ռուս սպա, միջազգային դատավոր։
Բարքեր
Կատեգորիա:Բարոյագիտություն
Գրիգորի Պուշկին
Ռուս մեծ բանաստեղծ և արձակագիր Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի կրտսեր որդին։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1835 թվականի մայիսի 14-ին Պետերբուրգում, կնքվել է հունիսի 22-ին Կամենոստրոսկի հրապարակի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցում, կնքահայրեր՝ Վ. Ա. Ժուկովսկի և Ե. Ի. Զագրյաժսկայա։ Ավարտել է Պաժեսկի կորպուսը։ Հրաժարական է տվել փոխգնդապետի կարգից (1865), եղել է պետական խորհրդական (1866)։ 1860-ական թվականներին ապրել Պսկովի նահանգի Միխայիլովսկոե դաստակերտում։ Կալվածքի լրիվ տերը դարձել է 1870 թվականի փետրվարին, երբ նրա և եղբոր՝ Ալեքսանդր Պուշկինի մինչև Կովնոյում կնքվել է առանձին պայմանագիր ։ 1884 թվականին ամուսնացել է  Վարվարա Ալեքսեևնա Մոշակովիայի հետ։ Մինչև 1899 թվականն ապրել է կնոջ հետ Միխայիլովսկոեում։
1880-ական թվականներին իր հոր գրադարանը նվիրել է Ռումյանցևի թանգարանին։ 1889 թվականին կնոջ հետ տեղափոխվել է նրա կալվածք՝ Վիլնյուսի մոտ (Լիտվայի մայրաքաղաք) (Markučiai), որտեղ էլ մահացել է։
Այդ տարինների ընթացքում Գրիգորի Պուշկինը Մարկուտիայում եղել է Վիլնյուսի Արդարադատության պալատի անդամ։ Կնոջ հետ մասնակցել է Վիլնյուսի հասարակական կյանքին, կազմակերպել բարեգործական երեկոներ, ֆինանսապես աջակցել և խնամակալել գիմնազիայի աղքատ աշակերտներին։ Գրիգորի Պուշկինը ներառվել է Վիլնյուսում Ա.Ս. Պուշկինի հարյուրամյա հոբելյանական տոնակատարության հանձնաժողովում։ Ազատ ժամանակը նա հատկացրել էր ընթերցանությանը և որսորդությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Լուսի Քրիստիանա լեդի Դաֆֆ Գորդոն
Լուսի Քրիստիանա լեդի Դաֆֆ Գորդոն ( Lucy Christiana, Lady Duff-Gordon, օրիորդական ազգանունը Սազերլենդ, ), 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարասկզբի բրիտանացի առաջատար մոդելներից մեկը, մասնագիտական հարթակում հայտնի է որպես Լուսիլ։ Նրա Լոնդոնյան նորաձևության հեղինակավոր տան մասնաճյուղերը բացվել են Փարիզում, Նյու Յորքում և Չիկագոյում ։
Գործունեություն
Լուսի Դաֆֆ Գորդոնն առավելապես հայտնի է եղել ներքնազգեստների և երեկոյան զգեստների իր մոդելներով։ Նրա հաճախորդների թվում են եղել այնպիսի աստղեր, ինչպիսիք են Մերի Փիքֆորդը, Բիլի Բըրքը, Գաբի Դեսլիսը, Ջերիթ Միլարը և Լիլի Էլզին։
Լեդի Դաֆ Գորդոնը ստեղծել է նաև հագուստի մոդելներ շատ թատերական ներկայացումների համար, ինչպիսիք են՝ «Ուրախ այրին» (1907) օպերետը, և «Զիգֆելդի խելագարությունը» (1915-1921) Բրոդվեյյան շոուն ։ 1910-1922 թվականների ընթացքում Լյուսին վարել է «Հարփերի բազար» (Harper’s Bazaar) և «Լավ տնային տնտեսություն» (Good Housekeeping) ամսագրերի նորաձևության բաժինները։
1917 թվականի նոյեմբերին Լեդի Դաֆ Գորդոնը ներգրավվել է հայտնի դատական ​​գործի մեջ, երբ որոշել էր դադարեցնել պայմանագիրը իր ամերիկացի գործակալի հետ, ով ըստ պայմանագրի՝ հագուստ և աքսեսուարներ էր վաճառում Գորդոնի անունով։ Արդյունքում գործը ի վնաս Գորդոնի լուծվեց ։
1910-ական թվականների վերջին, իր ձեռնարկության կառուցվածքային փոփոխությունների պատճառով, «Լուսիլե» (Lucile, Ltd․) ընկերությունը սկսել է աստիճանաբար փլուզվել։ Եվ 1922 թվականին Լյուսին դադարել է հագուստի մոդելավորման աշխատանքը ։ Դրանից հետո նա չի լքել նորաձևության համաշխարհային հարթակը՝ մնալով նորաձևության ազդեցիկ մեկնաբան և քննադատ։
Տիտանիկի ուղևոր․ հետաքրքիր փաստ
Լյուսի Դաֆ Գորդոնը նաև՝ 1912 թվականին խորտակված «Տիտանիկի» ողջ մնացած ուղևորներից մեկն է եղել ։ Թիվ 1 նավակը, որով փրկվել են Գորդոնը և նրա ամուսինը, նախատեսված էր 40 մարդու համար, բայց նավակով տեղափոխվել էին միայն 12 հոգի։ Հետագայում, ամուսիններին մեղադրանք է առաջադրվել առանց մյուս ուղևորներին սպասելու և նավից վաղաժամ հեռանալու համար, բայց նրանց հաջողվել է հերքել այն ։
Մահ
Լյուսի Դաֆ Գորդոնը մահացել է 1935 թվականին Լոնդոնի հարավում գտնվող ծերանոցում, 71 տարեկանում, թոքաբորբի բարդությամբ կրծքագեղձի քաղցկեղից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Նորաձևության անձինք Կատեգորիա:Տիտանիկի ուղևորներ և անձնակազմ
Բացիլներ
Կատեգորիա:Բակտերիաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բակտերիաներ
Ջերմային ցանց
Կատեգորիա:Ջերմաէներգետիկա
Մահվան ձեռքը (ֆիլմ, 1976)
Սյուժե
Ցին դինաստիայի օրոք մանջուրները համառորեն հետապնդում էին շաոլիններին և, կաշառելով հավատուրացներին, սպանել են շատ զինվորների և ավերել Շաոլինաի վանքը։ Ողջ մնացած վանականները ցրվեցին երկրով մեկ, որպեսզի կանխեն հետագա արյունահեղությունը և փրկեն Շաոլինիի հպարտ անունը։
Մի հեռավոր ճամբարում Շաոլինյան աշակերտների խումբ է պարապում։ Նրանց լավագույն զինյալին՝ Յուն ֆենին, հանձնարարվել էր վերացնել բռնակալ Շի Շաոֆենին, որը Շաոլինիի նախկին աշակերտն էր, ով դավաճանել էր նրան, և անցել մաջուրների կողմը։ Ճանապարհին, Յուն օգնում էր դարբին Տանյաին։
Յուն Ֆենը ժամանում է Շիի որջ և փորձում է գրավել նրան, սակայն մատնվում է պարտության։Նրա Շաոլինյան հնարքները անօգուտ էին մարտի մեջ։ Երբ Շին ծեծում է Յունին, նա թողնում է իր ութ թիկնապահներին իրենց նիզակներով և վահաններով։
Յուն Ֆենը դարբինի շնորհիվ փախչում է, գնում է գյուղ և հայտնաբերում, որ Շիի մարդիկ ստիպում են սովորական մարդկանց ենթարկվել իրենց։
Ճանապարհին Յուն ծանոթանում է երկու մարդկանց հետ, ներառած հմուտ սուսերակիրի, որը չէր հանում իր թուրը այն բանից հետո, երբ պատահաբար սպանեց անբարոյականի, ում նա սիրում էր։
Թիմը ձևավորում է կոալիցիա հանուն հաղթանակի Շիի և նրա մարդկանց նկատմամբ։
Խումբը ստաղծում է պլան և պատրաստվում՝ բարելավվելով հմտությունները:Յուն ֆենը և մանցած հերոսները ստեղծում են դիվերսիա, որպեսզի հետո հարձակվեն Շիի շտաբների վրա։
Դարանը ընթացավ հաջող։ Գայթակղելով Շիի գլխավոր մարդուն, Տանյը առաջինը անցավ հարձակման։ Ժամանելով դարպասներին, որոնք համարվում են բռնակալների ամրոցը, նա հաղթում է մի քանի պահակախմբերի՝ այդ թվում նաև Շիի երկու էլիտար զինյալներին։ Այդ ժամանակ մանցած հերոսները հասնում են արոտավայր, որտեղ գալիս են չորս հիմնական մրցակից զինյալներ։ Հենց այդ տեղ էլ տեղի է ունենում բախումը։
Ցավոք սրտի Յունի խմբի համար պայքարը տևում էր ավելի երկար, քան մտածված էր, և Շին գուշակել էր պլանները։ Տանյը վերադառնում է թիմ, բայց ստանում է մահացու վնասվածք։ Յուն ֆեյը ընկերների հետ սպանում է Շիի էլիտային, որից հետո Շին և գլխավոր ենթական հետևում են նրանց։
Շատ ավելի հերոսներ զոհվում են ճանապարհին, և ի վերջո Յուն սպանւմ է գլխավոր էլիտար զինյալին՝Շիին։ Ի վերջո նա բախվում է գլխավորի և մնացած մարդկանց հետ։ Յուն ֆեյը հեռացնում է նրանց, ապա կռվում Շիի հետ և հաղթում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մանդարին լեզվով Կատեգորիա:Հոնկոնգյան ֆիլմեր
Թմրամոլության ձևավորման մեխանիզմներ
Թմրամոլության ձևավորման մեխանիզմներ, թմրամոլություն, թմրամիջոցների չարաշահումից առաջացած ծանր հիվանդություն։ Հիվանդությունը դրսևորվում է նշված նյութերի ընդունման մշտական պահանջով, քանի որ հիվանդի հոգեկան և ֆիզիկական վիճակը կախված է այն պատրաստուկի ընդունումից, որին նա ընտելացել է։ Թմրամոլությունը հանգեցնում է օրգանիզմի կենսագործունեության կոպիտ խանգարման և սոցիալական անկման (դեգրադացիա)։ Թմրամոլությունը քրոնիկական հիվանդություն է և առաջանում Է աստիճանաբար։ Պատճառը թմրամիջոցների հարբեցնող հատկությունն է, որն ուղեկցվում է հոգեկան ու ֆիզիկական լրիվ հարմարավետության և երջանկության զգացումով։
Թմրամիջոցներ
Թմրամիջոցները սինթետիկ կամ բնական ծագում ունեցող նյութեր են, բույսեր, տարբեր պրեպարատներ։
1975 թվականին Կոստերլիցը և Հյուզը ուղեղի մզվածքում հայտնաբերեցին ափիոնային ակտիվությամբ օժտված նյութեր։ Հետագա ուսումնասիրությունները թույլ տվեցին նաև որոշել դրանց քիմիական բաղադրությունը։ Դրանք պեպտիդներ էին։ Ներկայումս դրանց անվանում են ափիոիդ նեյրոպեպտիդներ (էնդոգեն մորֆինանման միացություններ) և տարաբաժանում են 2 հիմնական խմբերի` էնցեֆալիններ (կարճ պեպտիդներ) և էնդորֆիններ (երկար շղթայով պեպտիդներ)։
Բացի սրանցից, ուղեղի մզվածքում հայտնաբերեցին նաև այլ նեյրոպեպտիդներ, որոնք ևս ունեին ափիոնային ակտիվություն (օրինակ, ցերեբրոողնուղեղային հեղուկի պեպտիդներ)։
Թմրամոլության կենսաբանական մեխանիզմ
Ուղեղը հրամաններ է տալիս էլեկտրական իմպուլսների լեզվով, իսկ բջջի ներսում գործում է այլ լեզու` քիմիականը։ Թարգմանիչ է հանդիսանում կառուցվածքը, որը կապում է նյարդային բջիջները սոմատիկ (մարմնական) բջիջների և իրար հետ։ Այս կառուցվածքը ստացել է «սինապս» (միացում) անունը։ Իսկ թարգմանությունը նա անում է հատուկ նյութերի` միջնորդների կամ հաղորդիչների միջոցով։ Գլխուղեղի այդպիսի հաղորդիչ է սերոտոնինը։ Նրա ազդեցությունը կապված է տրամադրության, հույզերի, դրդապատճառների, նպատակաուղղված վարքի, ուշադրության, ինչ-որ բան անելուց առաջ մտածելու պրոցեսի և այլի հետ։ Եթե սերոտոնինի փոխանակությունը խանգարված է, փոխված է սերոտոնինի և դոֆամինի հավասարակշռությունը, բոլոր հոգեկան ֆունկցիաները կտուժեն, իսկ օրգանիզմը կսկսի միջոցներ փնտրել տհաճ զգացողություները վերացնելու ուղղությամբ. առաջանում է հակում դեպի ալկոհոլը, թմրանյութերը, քաղցրավենիքը, ծխախոտը… Տարբեր կենսաքիմիական ճանապարհներով նիկոտինը, ալկոհոլը, գլյուկոզան կարող են ժամանակավորապես նվազեցնել կամ նույնիսկ լիովին կոմպենսացնել էմոցիոնալ լարվածությունը, վատ տրամադրությունը, ցրել ինչ-որ նպատակի հասնելու անկարողության զգացողությունը։ Սա իրենց վրա զգացել են նաև առողջ մարդիկ։ Պարզվել է, որ ուշադրության դեֆիցիտով հիվանդների մոտ զգալիորեն իջած է սերոտոնինի մակարդակը։
Ուսումնասիրելով ուղեղի ափիոնային համակարգը, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ ԿՆՀ-ում գոյություն ունեն նեյրոններ, որոնք ափիոիդ նեյրոպեպտիդների ազդեցությամբ էականորեն փոխում են իրենց գործառույթը։ Բայց այստեղ գտնվում են նաև նեյրոններ, որոնց կողմից արտադրվում են այդ նեյրոպեպտիդները։ Նեյրոնների երկու տեսակն էլ սերտորեն կապված են միմյանց հետ և առավել հաճախ գործում են միևնույն նյարդային կենտրոնների սահմաններում։ Որպես կանոն, միևնույն նեյրոնը հանդիսանում է և՛ որպես նեյրոպեպտիդ արտադրող, և՛ որպես նրա «թիրախ»։ Սակայն հնարավոր է ափիոիդ նեյրոպեպտիդների «թիրախ»-նեյրոնների առակայություն, որոնք իրենց կողմից չեն արտադրվել։ Պետք է հաշվի առնել նաև այն փաստը, որ որոշակի նեյրոպեպտիդի «թիրախ» է ոչ թե նեյրոնն ամբողջությամբ, այլ նրա արտաքին մեմբրանի չնչին մասը` ռեցեպտորը։ Ռեցեպտորի դերը կայանում է նրանում, որ նա ստացած տեղեկատվությունը վեր է ածում կենսաբանական պատասխանի։
Էնդորֆինները սինթեզվում են հիպոֆիզում և հիպոթալամուսում, իսկ էնկեֆալինները` հիպոթալամուսում։ էնկեֆալիններն ավելի շատ արտադրվում են ԿՆՀ-ում։ Բացի այդ, էնկեֆալիններ հայտնաբերվել են նաև ծայրամասային նյարդային համակարգում, ֆունկցիաների ներօրգանային կարգավորման վեգետատիվ համակարգերում։ Գլխուղեղի կառուցվածքներում էնդորֆինների տարածման այս սխամատիկ նկարագրությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ այդ պրոցեսը նման է հուզական (էմոցիոնալ) կենտրոնների փոխազդեցության պրոցեսին։ Հետագայում այս ենթադրությունը հաստատվեց նաև փորձարարական պրակտիկայում։ Փորձարարական կենդանիների մոտ էնդորֆինների ներերակային և ներուղեղային ներարկումը առաջացրեց դրական հուզական վիճակ և կախվածություն։
Վերջին տարիներին հայտնվեցին տեղեկություններ այն մասին, որ էնդոգեն ափիոիդները անմիջական մասնակցություն են ունենում մոտիվացիայի (դրդապատճառների) ձևավորման և հիշողական համակարգի վրա։ Էնկեֆալինները, էնդորֆինների նման, ունեն բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործառույթներ։ Դրանցից կարելի է առանձնացնել ռեֆլեքսների և գլխուղեղի ներզատական ֆունկցիաների կարգավորումը. նրանք առաջացնում են կարճատև ցավազրկող էֆեկտ, առաջացնում են <<էյֆորիայի վիճակ» (հիվանդագին բարձրացած տրամադրություն` ի պատասխան առաջացած սթրեսի)։
Թմրամոլության պաթոգենեզի բջջային և նեյրոհումորալ մեխանիզմներ
Նորմալ օրգանիզմում ափիոիդ նեյրոպեպտիդները կատարում են շատ կարևոր ֆունկցիա` գլխուղեղի start- և stop- գոտիների, «պատժի» (բացասական էմոցիաներ) և «հաճույքի» (դրական էմոցիաներ) համակարգերի միջև հավասարակշռության պահպանում։ Հաշվի առնելով, որ օրգանիզմում կենսաբանական պրոցեսների մեծ մասը ենթարկվում է կենսառիթմիկ կարգավորման, զարմանալի չէ, որ յուրաքանչյուր մարդ, անկախ տեսանելի և անտեսանելի պատճառներից, ունենում է տրամադրության բարձրացում և անկում։ Առաջին դեպքում դա կարող է լինել էնդոգեն ափիոիդների շատ արտադրման հետևանք, երկրորդ դեպքում` դրանց սինթեզի նվազման կամ խիստ դեզակտիվացման հետևանք։ Մարդկանց մի մասը դառնում են ալկոհոլիկներ կամ թմրամոլներ հենց այն պատճառով, որ և՛ ներքին (կենսաբանական), և՛ արտաքին (սոցիալական) գործոնների հետևանքով երկարատև դեպրեսիայի (ընկճախտի) ժամանակ նրանք փորձում են դուրս գալ այդ վիճակից` ընդունելով թմրամիջոցի, ալկոհոլի, հոգեխթանիչների որոշակի չափաբաժիններ, կամ օգտվել են հակադեպրեսանտ ազդեցությամբ հոգեմետ միջոցներից։ Այս դեպքում էնդոգեն (օրգանիզմի ներսում արտադրվող) ափիոիդների բնական հարաբերական կամ բացարձակ անբավարարությունը լրացվում է նրանց էկզոգեն (արտաքինից ներմուծվող) ագոնիստներով (նմանակներով), որոնք հարյուրավոր կամ հազարավոր անգամներ գերազանցում են այդ նեյրոպեպտիդների բնական ծավալներին։ Թմրամիջոցի հզոր էյֆորիացնող ազդեցությունը կտրուկ տեղաշարժում է հուզական վիճակը դեպի դրական էմոցիաներ։ Մարդը լավ մտապահում է իր զգացողությունները, բայց հուզական կենտրոնների համակարգը ևս լավ «հիշում է» հոգեֆիզիոլոգիական հոմեոստազի (հաստատուն վիճակ) փոփոխությունը։ Իսկ հետո հնարավոր է շղթայական թմրամոլության պաթոգենետիկ մեխանիզմների շղթայի փակում։
Անկասկած է պարբերաբար էկզոգեն (արտաքինից ներմուծվող) ափիատ ագոնիստների ազդեցությանը ենթարկված նորմալ օրգանիզմում որոշակի հուզական վիճակների կարգավորման մեջ ուղեղի ափիատ համակարգերի մասնակցությունը։ Սակայն թմրամոլության ոչ բոլոր տեսակներն են կապված ափիոնի և նրա նմանակների (մորֆին, կոդեին, տեբաին և այլ) օգտագործման հետ։ Բազում թմրամոլություններ պայմանավորված են իրենց քիմիական բնույթով ափիատների հետ ոչ մի կապ չունեցող նյութերի նկատմամբ հակվածության և կախվածության զարգացմամբ։ Բայց այդ բոլոր նյութերն, ունենալով տարբեր քիմիական բաղադրություն, ունեն մի ընդհանուր հատկություն. նրանք բոլորն էլ բնորոշվում են մարդու հուզական ոլորտի վրա ազդելու հատկությամբ։
Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը (այլ կիրառումներ)
Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը, կարող է վերաբերել՝
Թմրամոլության ձևավորման մեխանիզմներ
Թմրամոլության պաթոգենեզի բջջային և նեյրոհումորալ մեխանիզմներ
Թմրամոլության պաթոգենեզի մեխանիզմների ուսումնասիրման և հիմնավորման համար սկզբունքորեն կարևոր չէ, թե ինչի շնորհիվ է առաջանում գեդոնիկ էֆեկտը. դրական էմոցիաների կենտրոնների գրգռման, թե գլխուղեղի բացասական էմոցիոնալ կառուցվածքների ժամանակավոր ապաակտիվացման հաշվին։ Դրա համար դիտարկենք էկզոգեն ծագմամբ ափիատների նկատմամբ հակվածության և կախվածության ռեակցիայի զարգացման հիմքում ընկած պրոցեսները ԿՆՀ-ի ստոպ-գոտու վրա նրանց ունեցած ազդեցության օրինակով։
Նորմայում ափիատ ընկալիչների մի մասը մշտապես կապված է էնդոգեն ափիատների հետ։ Եթե նկատի ունենանք, որ ափիատ ընկալիչը, որպես կանոն, մտնում է ինչ-որ սինապտիկ գոյացության հետսինապտիկ մեմբրանի (թաղանթի) բաղադրության մեջ և դրա շնորհիվ մասնակցում է տվյալ սինապտիկ կապի կարգավորմանը, կարելի է հասկանալ, որ դրանով նա ազդում է նեյրոնի ինֆորմացիա ստանալու հնարավորության վրա։ Եթե ափիատ ընկալիչների մեծ մասը կապված է էնդոգեն ափիոիդների հետ, ապա կարող է առաջանալ այնպիսի վիճակ, երբ փոխվում է նեյրոնի գործունեությունը և նա ի վիճակի չի լինում կատարել իր գործառույթը (առաջացնել գրգիռ, որն արդյունքում օրգանիզմն ընկալելու է որպես բացասական էմոցիա)։
Դրական և բացասական հուզական կենտրոնների հավասարակշռության մեջ հուզական վիճակի ճոճանակը տեղաշարժվում է դրական հույզերի կողմը, և օրգանիզմն ընկնում է էյֆորիայի կամ այլ հաճելի զգացողությունների գիրկը։ Սակայն նյութի թեր- կամ գերարտադրման դեպքում խառնվում է հուզական հավասարակշռությունը, և բացասական հույզերը սկսում են գերիշխել։ Եթե այդ պահին օրգանիզմ են ներթափանցում ափիոիդ նեյրոպեպտիդների ագոնիստներ, նրանք արագ կերպով արգելափակում են ափիատ ընկալիչները և մարդուն վերադարձնում դրական հուզական վիճակ։ «Հուզական ճոճանակի» նմանատիպ տատանումները չէին ունենա տխուր հետևանքներ, չէին առաջացնի հոգեկան և ֆիզիկական կախվածություն թմրանյութերից, եթե ամեն նեյրոնը, ամեն հուզական կենտրոնը չլիներ հոմեոստազի փոփոխություններին ակտիվորեն արձագանքող ինքնակարգավորվող համակարգ։
Հարկ է ավելացնել, որ, ըստ հակադարձ կապի օրենքի, օրգանիզմում էնդոգեն ափիոիդների սուրոգատ փոխարինողների երկարատև առկայությունը բացասաբար է ազդում նրանց սինթեզի վրա, իսկ դեզակտիվացնող ֆերմենտային համակարգերը` ընդհակառակն` ակտիվանում են։ Արդյունքում թմրամոլը պետք է մեծացնի թմրանյութի չափաբաժինը, և մեծացնի դրա ընդունման հաճախականությունը։ Այսպես է առաջանում նախ հոգեկան, ապա ֆիզիկական կախվածությունը թմրանյութից։
Կախված ընդունվող թմրանյութի տեսակից, տարբերում են թմրամոլության մի քանի ձևեր, սակայն հարկ է նշել, որ դրանց ձևավորման փուլային կառուցվածքը ունի բազմաթիվ նմանություններ։ Յուրաքանչյուր ձև սկսվում է դրական-հուզական խթանման ռեակցիայից, դրան հետևում է հոգեկան կախվածության փուլը, և ցիկլն ավարտվում է թմրանյութի նկատմամբ ֆիզիկական կախվածությամբ և օրգանների ու հյուսվածքների օրգանական փոփոխությամբ։
Թմրանյութերի և հոգեմետ նյութերի ազդեցությամբ պաթոլոգիկ վիճակների առաջացման մեջ հատուկ նշանակություն ունի ներզատական (էնդոկրին) համակարգը։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ թմրանյութերի (մորֆին, հերոին, մետադոն և այլ) անգամ կարճաժամկետ օգտագործումը հանգեցնում է սեռական ֆունկցիայի նկատելի նվազում։ Մորֆինի և այլ ափիատների ազդեցությամբ մեծանում է աճի հորմոնի և պրոլակտինի արտադրությունը։ Դիտվել է նաև թմրանյութերի ազդեցությունը հիպոֆիզի թիրեոտրոպ հորմոնի սինթեզի վրա։ Կան փաստեր, որ թմրանյութերն ազդում են նաև այլ հորմոնալ համակարգերի վրա, օրինակ, ճնշվում է ենթաստամոքսային գեղձի ներզատական ֆունկցիան (նվազում է ինսուլինի արտադրությունը)։
Նորմալ օրգանիզմում գոյություն ունեն բազմաթիվ հակադարձ կապեր, որոնք էլ ապահովում են հոգեկան և ֆիզիկական հավասարակշիռ վիճակ։ Հայտնի է, որ ստրեսային իրավիճակներում արյան մեջ են անցնում ոչ միայն հակաստրեսային հորմոններ, այլ նաև սինթեզվում են էնդորֆիններ և էնկեֆալիններ։ Մյուս կողմից հորմոնները և էնդոգեն ափիոիդները կարծես հավասարակշռում են մեկը մյուսին։ Օրինակ, արյան մեջ հորմոնների խտության մեծացումը ճնշում է ափիոիդների արտադրությունը, և հակառակը, ափփիոիդների գերսինթեզը ճնշում է հորմոնների առաջացումը։ Թմրանյութերով թունավորված օրգանիզմում արմատապես խախտվում են այս պրոցեսները։
Արտաքին հղումներ
,
Ապրակունյաց դպրոց
Ապրակունյաց դպրոց, դպրոց (վարդապետարան), որ գործել է Ապրակունիս գյուղի մերձակա Ս. Գևորգ վանքում։
Հիմնադրում
Հիմնադրվել է 1369 թվականին, վարդապետ Մաղաքիա Ղրիմեցու ջանքերով։ Րաբունապետն էր Սարգիս Վարդապետ Ապրակունեցին։ Դասավանդվում էին աստվածաբանություն, փիլիսոփայություն, տրամաբանություն, կրոնի պատմություն, հռետորական և գրչության արվեստ։ Դպրոցի նպատակն էր Տաթևի համալսարանի համագործակցությամբ պայքարել կաթոլիկ եկեղեցու գործակալների (ունիթորների) դեմ։
Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
Արկադի Գայդար
Արկադի Պետրովիչ Գայդար (Аркадий Петрович Гайдар, ), ռուս խորհրդային մանկական գրող, կինոսցենարիստ։ Ռուսաստանի քաղաքացիական և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների մասնակից։
Կենսագրություն
Ծնվել է ուսուցիչների՝ Պյոտր Իսիդորովիչ Գոլիկովի (1879-1927 թթ.) և Նատալյա Արկադևնա Սալկովայի (1884-1924 թթ.) ընտանիքում։ Ապագա գրողի ծնողները մասնակցել են 1905 թվականի հեղափոխական գործողություններին։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հայրը տեղափոխվեց ռազմաճակատ։ Արկադին այդ ժամանակ փոքր տղա էր և ուզում էր գնալ պատերազմ։ Փորձը ձախողվեց և նրան տուն վերադարձրեցին։ Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից է։ 1918 թվականին՝ 14 տարեկանում, ընտրվել է կոմունիստական կուսակցության թեկնածու։ 1918 թվականի դեկտեմբերի վերջին նա արդեն ընդգրկված էր Կարմիր բանակում։ Գայդարը հաճախել է Մոսկվայի հրամանատարության կազմի դասընթացներին։ Տարվա վերջում նա նշանակվել է բանակի դասակի հրամանատարի օգնական։ Նա տարբեր ճակատներում մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմի, վիրավորվել է և գլխին հարված ստացել։ 1920 թվականի հոկտեմբերին ուղևորվել է Մոսկվա հրամանատարական կազմի դասընթացների համար։ 1921 թվականին ավարտել է ավագ հրաձգային դպրոցը, որպես զորքերի հրամանատար։ Եղել է Օրլովի ռազմական օկրուգի 2-րդ հետևակային բրիգադի 23-րդ պահեստային հրաձիգի հրամանատար, այնուհետև նշանակվել է ռազմաճակատի գումարտակի հրամանատար ։ 1921 թվականի սկզբին եղել է գումարտակի ղեկավար, այնուհետև Տամբովի մարզում իրեն համակցված ջոկատի հետ գործել է Անտոնովի երկու ապստամբ բանակների դեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ռուս կոմունիստներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Պեդրու Ալվարեշ Կաբրալ
Նրա նավատորմը բաղկացած 13 նավից ուղևորվեց հեռու դեպի արևմուտք և 1500 թվականի ապրիլին տեսան ցամաք, որը համարեցին մեծ կղզի։ Քանի որ նոր երկիրը գտնվում էր Պորտուգալիայի ազդեցության ներքո համաձայն 1494 թվականի Տորդեսիլյասի պայմանագրի, Կաբրալը այն համարեց Պորտուգալիայի թագի նոր տարածք։ Մայրցամաքը Հարավային Մերիկան էր, և տարածքը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Բրազիլիա։ Նրա նավատորմը դրանից հետո ուղղություն վերցրեց դեպի արևելք դեպի Հնկաստան։
Ատլանտյան օվկիանոսի հարավայի փոթորիկի պատճառով նա կորցրեց մի քանի նավ և մնացած վեց նավերը հարկադրաբար իջևանեցին Մոզամբիկի նեղուցում միչև ճանապարհորդեցին դեպի Հնդկաստանի Կոժիկոդե նավահանգիստ։ Կաբրալը սկզբում հաջող առևտրային բանակցություններ էր վարում, սակայն արաբ առևտրականները համարեցին, որ պորտուգալացիների հարաբերությունները կվնասեն իրենց մենաշնորհ դիրքերին և հարձակում կազմակերպեցին պորտուգալական նավերի վրա։ Պորտուգալացիները մեծ կորուստներ ունեցան և նրանց ամրությունների մեծ մասըն ավերվեց։ Կաբրալը վրեժխնդիր եղավ` այրելով արաբական նավատորմը, որից հետո գնդակոծեց քաղաքը` պատժելով դրա ղեկավարին, որը չէր նախազգուշացրել արաբների գրոհի մասին։ Կոժիկոդեից հետո նա ճանապարհորդեց դեպի մեկ այլ հնդկական քաղաք պետություն Կոչին, որտեղ կաբրալը պայմանավորվածություն ձեռք բերեց տեղի ղեկավարի հետ և բեռնեց նավերը համեմունքով և վերադարձավ Եվրոպա։ Չնայած կորուստներին, Կաբրալի ճանապարհորդությունը համարվեց հաջող, երբ նա վերադարձավ Պորտուգալիա։ Ճանապարհորդության շահույթը, որը գոյացավ համեմունքների վաճառքից, բարելավեց թագավորի ֆինանսական վիճակը և օգնեց Պորտուգալական կայսրության հիմնադրմանը, որը պետք է ընդարձակվեր Ամերիկաներում։
Հետագայում Կաբրալը ազատ արձակվեց, հավանաբար Մանուել I-ի հետ վիճաբանության պատճառով, երբ նախատեսվում էր հիմնադրել նոր նավատորմ դեպի Հնկաստան ճանապարհորդելու համար։ Կորցնելով թագավորի վստահությունը նա անցավ մասնավոր կյանքի, ինչ մասին քիչ բան է հայտնի։ Նրա նվաճումների մասին հիմնականում մոռացվել էին ավելի քան 300 տարի։ Տասնամյակներ անց, երբ Բրազիլիան ձեռք բերեց անկախություն Պորտուգալիայից, կաբրալի հեղինակությունը վերականգնեց Բրազիլիայի կայսր Պեդրու II-ի կողմից։ Պատմաբանները երկար ժամանակ վիճում են, թե արդյոք Կաբրալը Բրազիլիայի հայտնագործողն էր և արդյոք հայտնագործումը պատահական է կամ կանխամտածված։
Ջեյմս Բեքվիթ
Ջեյմս Քերոլ Բեկվիթ (James Carroll Beckwith, ), ամերիկացի նկարիչ, դիմանկարիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1852 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Միսուրի նահանգի Հանիբալ քաղաքում, ամերիկացի պետական գործչի ընտանիքում, ով 1867 թվականին Փարիզում կայացած Համաշխարհային ցուցահանդեսում եղել է ԱՄՆ-ն ներկայացնող գլխավոր հանձնակատարը։ Ջեյմսը մեծացել է Չիկագոյում, որտեղ նրա հայրը մեծածախ մթերային խանութի բիզնես էր սկսել։ 1868 թվականին Բեկվիթն արվեստի դասեր է վերցրել Չիկագոյի դպրոցում School of the Art Institute of Chicago, եղել է Բալտեր Շիրոլի աշակերտը։ Այստեղ նա սովորել է մինչև 1871 թվականի աղետալի հրդեհը, որը ոչնչացրել է ամբողջ քաղաքը, այս ամենից հետո նա տեղափոխվել է Նյու Յորք և սովորել է Գեղարվեստի ազգային ակադեմիայում` Լեմյուել Ուիլիմարտի մոտ։ Հետագայում Բեկվիտը գնացել է Փարիզ և 1873 թվականի նոյեմբերից մինչև 1878 թվականը ապրել է այնտեղ։ Փարիզում նա նկարչության դասեր է վերցրել նկարիչ Ադոլֆ Իվոնից, զբաղվել է գեղանկարչությամբ Կարոլյուս Դյուրանի ղեկավարությամբ, ով Բեկվիտին և Ջոն Սինգեր Սարջենթին ընտրել էր Լյուքսեմբուրգյան պալատի որմնանկարների ստեղծման համար։ 1878 թվականին վերադառնալով ԱՄՆ, Բեկվիթը աստիճանաբար դարձել է ամերիկյան արվեստի ականավոր գործիչ։
Նկարելու իր տաղանդի շնորհիվ նա դառնում է Նյու Յորքի Art Students League դպրոցի պրոֆեսոր։ Մինչև 1887 թվականը ապրել է այնտեղ։ Նրա աշակերտների թվում է եղել Վիոլետա Օութլին։ 1893 թվականին Բեկվիթը գալիս է Փարիզ` մի քանի որմնանկարներ անելու, որից հետո անմիջապես վերադառնում է ԱՄՆ, որտեղ Չիկագոյում նույնպես նկարում է որմնանկարներ եկեղեցիներից մեկի գմբեթի առաստաղին Liberal Arts Building` 1883 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսին մասնակցելու համար։
Ջեյմս Բեկվիթը մասնակցություն է ունեցել արվեստագետների հասարակական կյանքում, եղել է The Fine Arts Society համայնքի ստեղծման նախաձեռնողը և National Free Art League նախագահը։ Ստացել է շատ մրցանակներ։ 1889 թվականին Փարիզում Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ ստացել է խրախուսական մրցանակ և 1895 թվականին Ատլանտայում ստացել է ոսկե մեդալ Atlanta Exposition ցուցահանդեսում։ 1900 թվականին Փարիզում կայացած Համաշխարհային ցուցահանդեսում Վիլյամ Ուոլտոնի նկարի համար ստացել է մրցանակ։ Նաև 1902 թվականին ստացել է ոսկե մեդալ Չեռնոբիլյան ցուցահանդեսում։
Աշխատանքներ
Բեկվիթը նկարել է շատ հայտնի մարդկանց, ինչպիսիք են իմպրեսիոնիստ Վիլյամ Չեյզը, գրող Մարկ Տվենը, վարչապետ Թեոդոր Ռուզվելտը, ամերիկացի հայտնի փաստաբան Վիլյամ Ուոլտոնը և շատ այլ հայտնի մարդիկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Աջակցություն վիրավոր զինվորներին և զոհվածների ընտանիքներին
Աջակցություն վիրավոր զինվորներին և զոհվածների ընտանիքներին, Հայաստանում գործող քաղաքացիական նախաձեռնություն։
Նպատակներ
Նախաձեռնության նպատակն է Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պետական սահմաններին վիրավորված հայ զինվորների կյանքի որակի բարձրացումն է, իրավաբանական խորհրդատվության կազմակերպումը, անհրաժեշտ մարզասարքերի ձեռքբերումը, իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրների լուծումը, ինչպես նաև զինվորների համար մի շարք մրցակցային առավելությունների ստեղծումը։
Նախաձեռնության անդամ Հայկուհի Մինասյանի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետությունը ունի ավելի քան 5 հազար զինհաշմանդամ։ Մինասյանի խոսքերով, «զինհաշմանդամություն ունեցող մարդիկ հոգեբանական խնդիրներ են ձեռք բերում` մեկուսացման մեջ գտնվելով։ Բացի այդ, պետությունը զինհաշմանդամի տուն չի մտնում, նրանք բացարձակ անտերության են մատնված» ։
Անդամակցություն
Նախաձեռնության բոլոր անդամները գործում են կամավորական սկզբունքով, վճարելով անդամավճար՝ ամսական 1000 դրամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքացիական նախաձեռնություններ Կատեգորիա:Հայաստանի իրավապաշտպան կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հայաստանի բարեգործական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հաշմանդամությունը Հայաստանում Կատեգորիա:Հաշմանդամության իրավունքների կազմակերպություններ
Կոբրայի էֆեկտ
Կոբրայի էֆեկտ, իդիոմատիկ արտահայտություն, որն օգտագործվում է այն իրավիճակը նկարագրելու համար, երբ ինչ-որ խնդիր լուծելու նպատակով ընդունված որոշումը չի լուծում այդ խնդիրը, իսկ հաճախ հանգեցնում է դրված նպատակին լրիվ հակառակ արդյունքի ։
Հնդկաստան
«Կոբրայի էֆեկտ» եզրույթը ծագել է Հնդկաստանում անգլիական գաղութային տիրապետության օրոք։ Բրիտանացիները պարզում են, որ չափազանց շատ կոբրաներ են բազմացել։ Թունավոր օձերից ազատվելու համար նահանգապետը պարգևատրություն է նշանակում հանձնած յուրաքանչյուր օձի գլխի դիմաց։ Սկզբում ոչնչացման հետևանքով օձերի քանակն արագորեն նվազում է։ Սակայն հնդիկներն արագորեն հարմարվում են՝ պարգևավճար ստանալու համար սկսելով կոբրաներ բուծել։ Ի վերջո, երբ չեղարկվում է սպանված կոբրայի համար նախատեսված պարգևավճարը, բուծողները արժեզրկված օձերին բաց են թողնում, և պարզվում է, որ թունավոր կոբրաների քանակը ոչ միայն չի նվազել, այլև նույնիսկ ավելացել է ։
Վիետնամ
Գերմանացի հայտնի տնտեսագետ Հորստ Զիբերտի գրքում կան տնտեսագիտության և քաղաքականության ոլորտի բազմաթիվ օրինակներ, երբ իշխանությունները, ընդունելով կարգավորման որոշակի միջոցներ, ամբողջությամբ հաշվի չեն առել, թե ինչպես կարձագանքեն այն մարդիկ, որոնց ուղղված են այդ միջոցները։ Առանց խնդիրը պատշաճ վերլուծելու ընդունված որոշումները, որոնք չեն հանգեցնում ցանկալի արդյունքի, կոչվում են «կոբրայի էֆեկտ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական քաղաքականություն Կատեգորիա:Տնտեսական պարադոքսներ
Վերին Ուշա
Վերին Ուշա  (Верхняя Уща), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Չելյաբինսկով։ Գետաբերանը գտնվում է Իկից գետի ձախ ափից 123 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Աի, գետի ենթաավազանը Սպիտակ գետն է, գետի գետային ավազանը Կամա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հայկուհի Մինասյան
Հայկուհի Մինասյան, հայ լրագրող, միջազգայնագետ, հասարակական գործիչ, «Զինվորի տուն» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ, Զինվորի տուն վերականգնողական կենտրոնի տնօրեն։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ «Զինվորի տուն» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ ն է, «Զինվորի տուն» վերականգնողական կենտրոնի ղեկավարը։
Կրթություն
Սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։
Աշխատանքային գործունեություն
Աշխատում է Լրատվական Ռադիո FM106.5-ում՝ որպես թողարկող խմբագիր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ միջազգայնագետներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Բացիլակրություն
Բացիլակրություն, ախտածին մանրէների և մարդու կամ կենդանու հատուկ համագոյություն, երբ չնայած հիվանդության կլինիկական ախտանշանների բացակայության, օրգանիզմում ապրում և նրանից արտաթորվում են վարակիչ հիվանդության կենսունակ հարուցիչներ։ Բացիլակիրը գործնականում մնալով առողջ՝ հանդիսանում է վարակի աղբյուր։ «Բացիլակրություն» տերմինը հաճախ օգտագործվում է նաև վիրուսային (վիրուսակրություն), պարազիտային (պարազիտակրություն) հիվանդությունների ժամանակ։ Բացիլակրությունը լինում է որովայնային տիֆի, պարատիֆերի, դիզենտերիայի, խոլերայի, դիֆթերիայի, մենինգիտի և այլ հիվանդությունների դեպքում։
Արտադրական վնասակարություններ
Արտադրական վնասակարություններ, աշխատանքային գործընթացի և արտադրական միջավայրի գործոններ, որոնք անբարենպաստ ազդեցություն ունեն մարդու առողջության և աշխատունակության վրա և որոշակի պայմաններում կարող են առաջացնել մասնագիտական հիվանդություններ։ Արտադրական վնասակարությունները կարող են պատճառ դառնալ աշխատունակության իջեցման, սուր և քրոնիկական թունավորումների ու հիվանդությունների, նորագոյացությունների առաջացման, ազդել ժառանգականության վրա։
Վնասակարություններ են մարմնի հարկադրական անհարմար դիրքը, նյարդահոգեկան, տեսողական, լսողական լարվածությունը, ֆիզիկական ծանր աշխատանքը, ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական գործոնները, փոշին, օդերևութաբանական անբարենպաստ պայմանները, անբավարար լուսավորվածությունը և օդափոխությունը, արտադրական տրավմատիզմը, աշխատանքի հիգիենան և այլն։
Կատեգորիա:Աշխատանքային անվտանգություն Կատեգորիա:Արտադրություն Կատեգորիա:Աշխատանքային հիգիենա
Լուսնային խաբկանք
Լուսնային խաբկանք (Լուսնի իլյուզիա), օպտիկական խաբկանք, ըստ որի Լուսինը հորիզոնից ներքև գտնվելու պարագայում մի քանի անգամ ավելի մեծ է թվում, քան երբ այն գտնվում է բարձր երկնքում՝ զենիթի մոտ։ Իրականում Լուսնի անկյունային չափը կախված չէ հորիզոնի հանդեպ նրա բարձրությունից։ Խաբկանքն առաջանում է Արևին և աստղերին դիտարկելիս։ Այս երևույթի վերաբերյալ ապացույցներ պահպանվել են հին ժամանակներից և պահպանվել են մշակույթի տարբեր աղբյուրներում (օրինակ՝ արձանագրություններում) ։ Ներկայումս գոյություն ունեն այս խաբկանքը բացատրող մի քանի տեսություններ։
Խաբկանքի ապացույցներ
Տարածված շփոթություն է, որ հորիզոնի մոտ Լուսնի մեծ չափերը պայմանավորված են Երկրագնդի մթնոլորտով և Լուսնի ձգողականությամբ։ Իրականում աստղագիտական ռեֆրակցիան, ընդհակառակը, ավելի է փոքրացնում տեսանելի չափը և չի ազդում հորիզոնական չափերի վրա։ Արդյունքում այն կրճատված տեսք է ստանում։
Կա նաև այլ գործոն, ինչի պատճառով Լուսնի անկյունային չափը շատ ավելի փոքր է, քան երբ այն զենիթում է։ Զենիթից դեպի հորիզոն Լուսնի տեղափոխությամբ նրանից հեռավորությունը աճում է երկրի շառավղի չափով, և նրա տեսանելի չափը փոքրանում է 1,7 %-ով։
Բացի այդ, Լուսնի անկյունային չափը հեշտորեն փոխվում է՝ կախված ուղեծրում նրա դիրքից։ Իր ուղեծրի ամենամոտ կետում Լուսնի չափը 33,5 անկյունային վայրկյան է, իսկ ամենահեռու կետում՝ 12%-ով քիչ՝ 29,43 անկյունային վայրկյան ։ Այս փոփոխությունները կապված չեն Լուսնի չափերի թվացյալ փոփոխությունների հետ ։
Էֆեկտի խաբկանք լինելը ցույց տալու ամենասովորական եղանակը ձեռքի ինչ-որ ոչ մեծ իր ձգած պահելն է՝ մեկ աչքը փակելով։ Համեմատելով հորիզոնում և զենիթում գտնվող լուսինների չափերը՝ կարելի է տեսնել, որ չափը չի փոփոխվում։ Կարելի է նաև թղթից ձող պատրաստել և դրանով նայել լուսնին՝ առանց շրջակայքի օբյեկտների, և խաբկանքը կանհետանա։
Խաբկանքի հնարավոր բացատրություններ
Մեզ տեսանելի օբյեկտի չափը կարելի է որոշել կա՛մ նրա անկյունային չափով, կա՛մ ֆիզիկական փաչով։ Այդ երկու հասկացությունները տարբերվում են մարդկային ընկալման տեսանկյունից։
Թվացյալ հեռվության տեսություն
Թվացյալ հեռվության տեսությունը առաջին անգամ օգտագործել է Կլեոմեդան մոտավորապես 200 թվականին։ Տեսությունն առաջարկում է, որ հորիզոնում Լուսինն ավելի մեծ է երևում նրա համար, որ ավելի հեռու է թվում։ Մարդու ուղեղը երկինքը որպես կիսագունդ չի տեսնում, ինչ այն իրականում հանդիսանում է, այլ տեսնում է որպես հարթեցված գմբեթ։ Հետևելով ամպերին, թռչուններին և ինքնաթիռներին՝ մարդը տեսնում է, որ նրանք փոքրանում են հորիզոնիան մոտեալիս։ Ի տարբերություն երկրային օգյեկտների՝ Լուսինը, գտնվելով հորիզոնին մոտ, ունի գրեթե նույն անկյունային տրամագիծը, ինչ զենիթում, սակայն մարդու ուղեղը փորձում է կոմպենսացնել հեռանկարային աղավաղումները և ենթադրում է, որ Լուսնի շրջանը պետք է ֆիզիկապես ավելի մեծ լինի ։
Հարաբերական չափերի տեսություն
Ըստ հարաբերական չափերի տեսության՝ ընկալվող չափը կախված է ոչ միայն մարմնից, այլև տեսադաշտում գտնվող մնացած օբյեկտներից, որոնք մենք տեսնում ենք միաժամանակ։ Լուսնին հորիզոնին մոտ դիտարկելիս մենք ոչ միայն տեսնում ենք Լուսինը, այլ մնացած օբյեկտները, որոնց հետ միասին դիտարկելիս Երկրի արբանյակը ավելի մեծ է երևում, քան իրականում կա։ Երբ Լուսինը երկնքում է գտնվում, երկնքի անսահման բաց տարածքները ստիպում է մեզ այն ավելի փոքր տեսնել։
Այս էֆեկտը հետազոտել է հոգեբան Հերման Էբինհուազը շրջանակների օրինակով։
Այս տեսությունը ժխտողները հենվում են այն փաստի վրա որ օդաչուները ևս նկատում են այս խաբկանքը՝ չնայած նրա, որ նրանց տեսադաշտում այլ օբյեկտներ չկան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուսին Կատեգորիա:Տեսողական պատրանքներ
Սեբաստիան Ռոշե
Վաղ տարիներ
Ռոշեն ծնվել է Փարիզում 1964 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Պատանեկան տարիներին ընտանիքի հետ ապրել է առևտրային նավում, որը գնում էր Միջերկրածով, Աֆրիկա, Հարավային Ամերիկա և Կարիբներ։ Ավարտել է Դրամատիկական արվեստի պետական բարձրագույն կոնսերվատորիան։
Կարիերա
1989 թվականին կոնսերավատորիան ավարտելուց հետո Սեբաստիանը աշխատել է ֆրանսիական թատրոնում, կինոյում և հեռուստաընկերությունում այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են Միշել Սերրոն, Իզաբել Հյուպպերը։ 1922 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և այդ ժամանակից ի վեր աշխատել է այդտեղ։ Աշխատել է թատրոնում Ալ Պաչինոյի, Ջուլի Թեյմորի և Մարկ Լամոսի հետ։ Նրա հեռուստատեսային և կինեմատոգրաֆիստական կարիերան ընդգրկում է այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են՝ Կարգ ու Կանոն, Նյու-Յորքի գաղտնիքները, Սեքսը մեծ քաղաքում, Մեծն Մերլին, Հմայվածները, Լրտեսուհին, Երկրածովի կախարդը, CSI, «Հակաահաբեկչություն» ջոկատ, Օդիսսեա 5, Վամպիրի օրագրերը, Գերբնականը: Նաև նկարահանվել է «Բեովուլֆ» ֆիլմում Էնթոնի Հոփքինսի, Ջոն Մալկովիչ-ի և Անջելինա Ջոլիի հետ։
ԱՆձնական կյանք
1997 թ.-ից 2005 թվականներին ամուսնացած էր ամերիկացի դերասանուհի և ռեժիսոր Վերա Ֆարմիգայիի հետ։ 2014 թվականին ամուսնացել է ամերիկացի դերասանուհի Ալիսիա Հաննայի (Alicia Hannah) հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կոկտեպա
Կոկտեպա, հնագույն քաղաքի մնացորդներ, որը գտնվում են Սամարղանդից 30 կմ դեպի հյուսիս, տափաստանային միջանցքի մոտ, ոչ հեռու Բուլունգուր ջրանցքից։ Այն կարևորագույն տեղանք է` քոչվորների և նստակյացների համակեցության գործընթացները հասկանալու և Երկաթի դարում Զերավշանի հարթավայրում ուրբանիզացիայի ծագման վերականգման համար։
Կոկտեպա բնակավայրը հայտնի է 1970-ական թվականներից։ Տարբեր տարիներին այնտեղ իրականացվել են հնագիտական ​​հետազոտություններ։ Մասնավորապես, 1984 թվականին Ի. Իվանիցկին և Օ. Ինևատկինան աշխատել են այս բնակավայրում։ 1987-1988 թվականներին, երբ կազմվում էր Սամարկանդի մարզի Պայարկսկի շրջանի հնագիտական հուշարձանների հավաքածուն, քաղաք են այցելել Մ. Իսամիդդինովը և Գ. Վաֆաևը։ Այնուամենայնիվ, այն ժամանակ հետազոտողները դեռ չգիտեին, որ այս հուշարձանի ստորին շերտերը պատկանում են վաղ երկաթի դարաշրջանին։
Այս հրատապ խնդրի լուծմանը մեծապես նպաստել են 1989 թվականից աշխատող ուզբեկա-ֆրանսիական համատեղ գիտարշավի աշխատակիցների բացահայտումները Սամարկանդ Սոգդի գոտում։ Մաասնավորապես, 1990-ական թվականների սկզբին Աֆրասիաբում բացահայտվել է հարթ-ուռուցիչ աղյուսե պաշտպանիչ պատի առկայությունը, որի աղյուսները հիշեցրել են Կոկտեպա քաղաքի աղյուսները։ Դրանից հետո Կոկտեպա բնակավայրի տարածքում կազմվել է ֆրանսիացի ակադեմիկոս Պ. Բեռնարդի գլխավորած արշավախումբը, և 1993 թվականից ի վեր այնտեղ անցկացվում էին հնագիտական ​​պեղումներ։
Կոկտեպան, ի տարբերություն հարևան Աֆրասիբի, շատ ավելի վաղ է լքվել։ Դրա քաղաքային բնակավայրի վերջին հետքերը չեն անցնում սելևկյան դարաշրջանի սկզբից, բնակչության վկայության ապացույցները սահմանափակվում են մ.թ.ա. 3-2-րդ դարերի քոչվորների մի քանի գերեզմաններով, մ.թ.ա. 1-ին դարի կայսր կանգյու-պրոտոալանյան ծագմամբ արքայադստեր գերեզմանով, ինչպես նաև` նախամոնղոլյան միջնադարյան շրջանի կիսաամրողների և գերեզմանոցի առանձին հետքերով։
Աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերվել են մի շարք քարե գործիքներ, որոնք բնութագրել են տարբեր տնտեսական աշխատանքեր։ Հողագործության զբաղմունքի մասին ասում են հացահատիկների և կուրանտների գտածոները, մետաղի մշակման մասին` քարե մուրճերը, սալերը և հղկանյութերը, փայտը մշակվել է տեստերի քերիչների միջոցով, կաշիները մշակել են քարե քերիչներով։ Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև քարե մանգաղները, որոնք օգտագործվում են հասունացած հացահատիկների բերքահավաքի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անհետացած քաղաքներ
Ռեզերվացիա
Ռեզերվացիաները գոյություն ունեն ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Բրազիլիայում՝ հնդկացիների, Ավստրալիական Միությունում՝ Ավստրալիայի բնիկների, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում՝ սևամորթ աֆրիկացիների համար։
Ռեզերվացիաները ԱՄՆ-ում
ԱՄՆ-ում ռեզերվացիաներ վարում է 1842 թվականին ստեղծված՝ Հնդկացիների գործերի վերաբերյալ բյուրոն, որի գործունեությունը փաստորեն ուղղված է ռեզերվացիաների հողերի կրճատմանը (1887-1961 թվականների ընթացքում 138 միլիոն ակրից հասել է 43 միլիոն ակրի)։ Բյուրոն ռեզերվացիաների բնական հարստությունները մշակելու է հանձնում մասնավոր մոնոպոլիաներին։ 1950-ական թվականներին ԱՄՆ-ի կոնգրեսն ընդունեց ռեզերվացիաների վերացման ու դրանցից հնդկացիների արտաքսման մասին մի շարք օրենքներ։
Ռեզերվացիաները Կանադայում
Կանադայում Հնդկացիների գործերի վերաբերյալ բաժինը (ստեղծվել է 1860 թվականից) նույնպես նպաստեց ռեզերվացիաների կրճատմանը և բնական հարստությունները մասնավոր մոնոպոլիաներին հանձնելուն։ 1966 թվականին ռեզերվացիաների մակերեսը 6 միլիոն ակր էր, որ համարվում էր 230 հազար հնդկացիների սեփականություն։ 1969 թվականին կանադական կառավարությունը հայտարարեց ռեզերվացիաները վերացնելու մտադրության մասին։
Ռեզերվացիաները Ավստրալիայում
Ավստրալիայում ռեզերվացիաներ են անվանում բնիկներով բնակեցված տարածությունները, որոնցում մուտք գործելու իրավունք ունեն միայն կառավարական ծառայողներն ու հատուկ թույլտվություն ստացած անձինք։ Ամենաշատ ռեզերվացիաները գտնվում են Արևմտյան Ավստրալիայում, Քվինսլենդում և Հյուսիսային հողերում։ Որոշ ռեզերվացիաներում բնիկներն ապրում են ավանդական կենցաղով, այլ ռեզերվացիաներում նստակյաց են, կորցրել են տոհմացեղային կապերը և ապրում են վարձու աշխատանքով կամ բարեգործական ընկերություններից ու միսիաներից ստացած նպաստներով։
Ռեզերվացիաները Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում
ՀԱՀ-ում ռեզերվացիաների տարածքը կազմում է երկրի մոտ 13%-ը, որտեղ բնակվում է աֆրիկացի բնակչության մոտ 1/3-ը (1983 թվականին)։ Աֆրիկացիները պաշտոնապես որոշ իրավունքներից օգտվում են միայն իրենց բնակության հողերում, երկրի այլ՝ «սպիտակ տերիտորիաներ» հայտարարված մասերում նրանց համար սահմանված է սոսկ «ժամանակավորապես լինելու» կարգավիճակ։ ՀԱՀ-ում ռեզերվացիաներն էժան և իրավազուրկ բանվորական ուժի աղբյուր են։ Ռեզերվացիաներ քշված հնդկացիները, աֆրիկացիները, Ավստրալիայի բնիկները պայքարում են խտրականության դեմ՝ ձգտելով իրենց իրավունքները վերահաստատել բռնագրավված հինավուրց հողերի վրա։
Կատեգորիա:Հնդկացիներ
Ալիքները պլազմայում
Ալիքները պլազմայում, էլեկտրամագնիսական ալիքներ, որոնք տարածվում են ինքնահամաձայնեցված պլազմայի լիցքավորված մասնիկների կոլեկտիվ շարժման հետ։Բացի նրանից, որ պլազմայի մասնիկների դինամիկայի մեջ առաջնային նշանակություն ունեն նրանց միջև էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունները, պլազմայի էլեկտրամագնիսական հատկությունները կախված են նաև արտաքին դաշտերի առկայությունից, ինչպես և նրանցում տարածվող ալիքների պարամետրերից։Պլազմայում ալիքները հանդիսանում են պլազմայի էլեկտրադինամիկայի ուսոումնասիրման հիմնական առարկան։Տրամաբանական և ավելի ամբողջական վերլուծությունը հիմնված է Մաքսվելի դաշտերի համար հավասարումների միացյալ համակարգերի լուծումների և Վլասովի պլազմայի յուրաքանչյուր տարրի հավասարումների վրա։ Սակայն որոշ դեպքերում հնարավոր է պլազմայի հիդրոդինամիկ նկարագրության կիրառումը։ Բացի դրանից, որոշ դեպքերում հնարավոր է պլազմայի դիէլեկտրիկական թափանցելիության ներմուծումը, որը արտաքին մշտական մագնիսական դաշտի դեպքում ունի թենզոր տեսք։
Որպես էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման միջավայր ՝պլազմայի գլխավոր առավելություններից է նրանում ուժեղ դիսպերսիայի առկայությունը։Ընդունված է առանձնացնել ժամանակավոր և հիմնական պլազմայի դիսպերսիան։Ժամանակավոր դիսպերսիյան կապված է պլազմայում արձագանքի ուշացման հետ արտաքին դաշտերի կցման ժամանակ, կախված սեփական պլազմային տատանումների առկայությունից։Արտաքին մագնիսական դաշտի առկայությունից պլազմայում առաջանում են ուրիշ սեփական ժամանակներ՝պլազմային մասնիկների պտտման պարբերություններ մագնիսական դաշտում։Տարածային դիսպերսիան կախված է պլազմայի ջերմային շարժմումից, որը բերում է նրան որ այսպես կոչված դեբաևյան շառավղից փոքր հեռավորություններում մասնիկների միջև գործող դաշտերի պատճառով տեղի է ունենում նրանց շարճման էֆեկտիվ համահարաբերակցություն։Մագնիսաակտիվ պլազմայում առաջանում են նաև արտաքին մագնիսական դաշտում մասնիկների պտտման գիրոշառավղային բնութագրական մասշտաբներ։
Ալիքները իզոտոպ պլազմայում
Իզոտոպ պլազմայորմ հնարավոր են ալիքների գոյության երեք տեսակներ ՝լայնական էլեկտրամագնիսական ալիքներ, որոնք հանդիսանում են վակուումում էլեկտրամագնիսական ալիքների համանման ալիքներ, երկայնական լենգմյուրովյան ալիքներ, որոնք ալիքների հատուկ տեսակներ են բնութագրական միայն պլազմային միջավայրերին;ինչպես նաև իոնաաձայնային ալիքներ, որոնք էլ համանման են միջավայրի ձայնային ալիքներին, բայց տարբերվում են նրանով, որ պլազմայում դոմինանտ վերադարձնող ուժը հանդիսանում է մագնիսական ուժը։[1]