cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուս Վու
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Նիկոնորովկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նիկոնորովկա գյուղում բնակվում էր 398 մարդ։
Իրինա Ադամենկո
Կենսագրություն
Պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Սեղմելիության և մածուցիկության ու մոլեկուլային հեղուկների կառուցվածքի միջև կապի ուսումնասիրություն» (1964) և դոկտորական ատենախոսություն «Ճնշման ազդեցությունը մոլեկուլային հեղուկների և դրանց լուծույթների թերմոդինամիկական հատկությունների վրա» (1991)։
Նիկոնորովկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իրինա Ադամենկո
Գիտական գործունեություն
Գիտական աշխատանքները կապված են մոլեկուլային հեղուկների և հեղուկ համակարգերի վիճակի, առաձգական, ակուստիկ, ջերմային և կալորիական հատկությունների հավասարումների ուսումնասիրության հետ, նանոչափական հեղուկ համակարգերի մոլեկուլային կառուցվածքի և ֆիզիկական հատկությունների համակարգչային մոդելավորման ջերմաստիճանի և ճնշման լայն տիրույթներում։ Հայտնաբերել է օրինաչափություններ հեղուկների թերմոդինամիկական հատկությունների կախվածության մեջ նրանց մոլեկուլային կառուցվածքից, առաջարկվում է վիճակի հավասարում, որը ոչ միայն պատշաճ կերպով նկարագրում է մոլեկուլային հեղուկների P-V-T տվյալները, այլև ունի առաջին և երկրորդ ածանցյալները, որոնք նկարագրում են թերմոդինամիկական հատկությունների ջերմային կախվածությունը։ Բացահայտվում են նմանատիպ մոլեկուլային կառուցվածք ունեցող հեղուկների խմբերում վիճակի այս հավասարման պարամետրերի փոփոխության օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրել է ճնշման ազդեցությունը նանոչափական խառնուրդներով ջրի և ջրային համակարգերի ֆիզիկական հատկությունների կառուցվածքային վերադասավորումների և ջերմաբարային կախվածության առանձնահատկությունների վրա (մասնավորապես՝ գլիցերին և ածխածնային նանոխառնուրդներ) ։
Ուս Վու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Իրինա Ադամենկո
Գիտական գործունեություն
Ավելի քան 40 տարի դասախոսություններ է կարդացել հիմնարար և հատուկ դասընթացների վերաբերյալ՝ «Ֆիզիկական կինետիկա», «Անհավասարակշիռ թերմոդինամիկա», «Հեղուկների ֆիզիկա», «Միջմոլեկուլային փոխազդեցություն» Կիևի ազգային համալսարանի Ֆիզիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար և ֆիզիկայի ընդհանուր դասընթաց՝ երկրաբանության ֆակուլտետի ուսանողների համար։
Եղել է դոկտորական և թեկնածուական թեզերի պաշտպանության մասնագիտացված խորհրդի անդամ, «Կիևի համալսարանի տեղեկագիր» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։ «Ֆիզիկա և մաթեմատիկական գիտություններ» շարքը ընդգրկվել է Ուկրաինայի բարձրագույն ատեստավորման հանձնաժողովի մասնագիտական հրապարակումների ցանկում։
Հեղինակ է ավելի քան 300 գիտական աշխատությունների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կին ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Կին գիտնականներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գիտնականներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Նիկիտա Անդրեև
Նիկիտա Անդրեև (Ники́та Ива́нович Андре́ев, ), ռուս և խորհրդային նկարիչ, Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր նկարիչ Իվան Անդրեևի (1915-1993 թվական) ընտանիքում։ 1969 թվականին ավարտել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտին կից Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստական լիցեյը (այժմ՝ Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիային կից Բորիս Իոգանսոնի անվան Սանկտ Պետերբուրգի պետական ակադեմիական գեղարվեստական լիցեյ), իսկ 1975 թվականին ավարտել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գծանկարչության ֆակուլտետը՝ որակավորված նկարիչ-գծանկարիչ կոչումով ։ Ապրել և աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգում։
1973 թվականից որպես նկարիչ-պատկերազարդող համագործակցել է Ռուսաստանի, Հարավային Կորեայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Մեծ Բրիտանիայի հրատարակչությունների հետ։ Ձևավորել և նկարազարդել է ավելի քան վաթսուն գիրք։ Եղել է համամիութենական, համառուսական և միջազգային ցուցահանդեսների մասնակից։ 1982 թվականից դարձել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության և Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ։ Նկարչի աշխատանքները պահվում են Ռուսաստանի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, Կորեայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Սանկտ Պետերբուրգի արդյունաբերական տեխնոլոգիայի և դիզայնի պետական համալսարանի գծանկարչության ամբիոնի դոցենտ է, դասավանդում է նկարչություն և հրատարակչության կոմպոզիցիա։ Սանկտ Պետերբուրգի Նիկոլայ Ռերիխի անվան գեղարվեստական ուսումնարանում դասավանդում է գեղարվեստա–գործնական ճյուղի դիսցիպլիններ ։
Պելաուստան
Պելաուստան (Pelahustán), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է թվականի Սեռռա-դե-Սավ-Վիեստե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 44 կմ2, բնակչությունը՝ 384 մարդ (2010 տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 74 հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Չինգիզ Գուրբանով
Չինգիզ Սալման օկլի Գուրբանով (Çingiz Salman oğlu Qurbanov, ), Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայող, զոհվել է 2016 թվականին՝ հայրենիքի պաշտպանության ժամանակ։ Մահից հետո նրան շնորհվել է «Ադրբեջանի ազգային հերոս» կոչում  ։
Կենսագրություն
2016 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո Չինգիզ Գուրբանովը սկսել է իր զինվորական ծառայությունը այդ տարվա հուլիսին։
Չինգիզ Գուրբանովը սպանվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ին ՝ ադրբեջանա-հայկական սահմանին բախումների ժամանակ ։ 2017 թվականի փետրվարի 7-ին, Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի և Ադրբեջանի զնված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի թիվ 1966 հրամանով, Չինգիզ Սալման օկլի Գուրբանովին հետմահու շնորհվել է «Ազգային հերոսի կոչում»՛ Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության պահպանման գործում իր հատուկ ծառայությունների համար։
Փետրվարի 9-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիեևն ընդունել է Չինգիզ Գուրբանովի ընտանիքի անդամներին։ Ընդունելության ավարտին Իլհամ Ալիևը զինվորի հայր Սալման Գուրբանովին հանձնել է «Ոսկե աստղ» մեդալը և Բաքվում երեք սենյականոց բնակարանի փաստաթուղթ։
Մայք Գոդվին
Կենսագրություն
Մայք Գոդվինը Հյուստոնում ավարտել է Լամարի անվան միջնակարգ դպրոցը: 1980 թվականին ավարտել է Տեխասի համալսարանը՝ ստանալով արվեստի բակալավրի կոչում։ 1990 թվականին Գոդվինը համալսարանի իրաբանության դպրոցում ստացել է իրավաբանի դոկտորի կոչում (Juris Doctor): 1988-1989 թվականներին, իրավաբանական դպրոցում սովորելու տարիներին, նա աշխատել է The Daily Texan ուսանողական թերթում՝ որպես խմբագիր: 1990-ական թվականների սկզբին Գոդվինը, ով ծանոթ էր Սթիվեն Ջեքսոնի հետ BBS Օստինից, օգնեց նրան հաջող անցկացնել դատական գործընթացն ընդդեմ ԱՄՆ-ի գաղտնի ծառայությունների: Այս գործընթացը իր տեղը գտավ Բրյուս Ստերլինգի «Հետապնդում ֆիմադրող հաքերների հետ. օրենք և անկարգություն էլեկտրական սահմանների մոտ» գրքում:
1990 թվականին Գոդվինն սկսեց աշխատել EFF հիմնադրամում։ Նա կազմակերպությունում դարձավ առաջին նահանգային իրավաբանը։ 1997 թվականին նա իր մասնակցությունն է ունեցել գլխավոր դատախազ Ջենետ Ռինոյի և Ամերիկյան քաղաքացիների պաշտպանության միության դատավեճին, շոշափելով մեկ տարի առաջ ընդունված հեռահաղորդակցության ժամանակ պարկեշտության մասին Ակտը։ Իր հիշողությունները կապված այս գործընթացի հետ, Գոդվինը հետագայում արտացոլել է իր Համացանց-իրավունք գրքում։
Գոդվինն աշխատել է նաև որպես նահանգային իրավաբան Ժողովրդավարության և տեխնոլոգիաների զարգացման կենտրոնում, որպես հաղորդավար-իրավաբան՝ IP Worldwide կազմակերպությունը, իսկ որպես տեսաբան՝ American Lawyer-ում։ Ներկայումս Գոդվինը համարվում է Reason ամսագրի խմբագիր, որում հարցազրույցներ է հրապարակում գիտական ֆանտաստների հետ:
2003 թվականից 2005 թվականը նշված է Public Knowledge շահույթ չհետապնդող ոչ կառավարական կազմակերպությունում որպես նահանգային իրավաբան, ով զբաղվում է մտավոր սեփականության պաշտպանությամբ։ Այդ ժամանակ նա մասնակցում էր մի գործընթացի, որը վիճարկում էր Դաշնային կապի գործակալության կարգավորման վերաբերյալ թվային իրավունքների կառավարման հեռուստատեսության որոշումը։ 2005 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2007 թվականի ապրիլը, Գոդվինը Յեյլի իրավաբանական դպրոցում աշխատել է որպես գիտաշխատող, ինչպես նաև աշխատել է Յեյլի համալսարանի համակարգչային գիտությունների ֆակուլտետում, որտեղ PORTIA նախագծի անդամ էր:
2007 թվականի հուլիսի 3-ից մինչև 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ը Գոդվինը եղել է Վիքիմեդիա հիմնադրամի գլխավոր իրավախորհրդատուն:
2009 թվականի հունվարին Գոդվինը միացել է Student Press Law Center կազմակերպության տնօրենների խորհրդին, իսկ 2011 թվականի մարտին միացել է Open Source Initiative կազմակերպության տնօրենների խորհրդին:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Վիքիմեդիա Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ Կատեգորիա:Տեխասի համալսարանի շրջանավարտներ
Նովոանդրեևկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
Նովոանդրեևկա (Новоандріївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոանդրեևկա գյուղում բնակվում էր 96 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պյոտր Չայկովսկի
Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկի (Пётр Ильич Чайковский, ) , ռուս կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ, երաժշտական հասարակական գործիչ և երաժշտական քննադատ։
Առաջին ռուս կոմպոզիտորն էր, ում երաժշտությունը միջազգային ճանաչում ստացավ Եվրոպայում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ հատկապես իր դիրիժորության ժամանակ։
Ալեքսանդր III կայսեր կողմից Չայկովսկին 1884 թվականին արժանացել է կենսաթոշակի ։
Չայկովսկու ստեղծագործական ժառանգությունը բազմաժանր է։
Չայկովսկու երաժշտության գլխավոր առանձնահատկություններից մեկը նրա մեղեդայնությունն է։ Լայնահուն և արտահայտիչ մեղեդիները հնչում են ոչ միայն նրա վոկալ ստեղծագործություններում, այլև նրա գործիքային ստեղծագործություներում։ Կոմպոզիտորն իր ստեղծագործություններում լայնորոն օգտագործել է ռուսական ժողովրդական երգը։
Չնայած իր բազմաթիվ հայտնի հաջողություններին՝ Չայկովսկու անձնական կյանքը լի էր ճգնաժամերով և դեպրեսիաներով, որոնք ազդել են նրա հոգեվիճակի վրա։ Մորից հեռու, գիշերօթիկ դպրոցում սովորելը, այնուհետև մոր վաղաժամ մահը խոլերայից 1854 թվականին, մտերիմ ընկերոջ և կոլեգայի՝ Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի մահը, երբ ինքն ընդամենը տասնչորս տարեկան էր, կնոջից բաժանումը և մեծ տարիքում՝ տասներեք տարվա բարեկամական հարաբերությունների խզումը հարուստ այրու՝  Նադեժդա ֆոն Մեկքի հետ, նրա խորը դեպրեսիաների պատճառներն են եղել։
Չայկովսկու հանկարծակի մահը՝ 53 տարեկան հասակում, ենթադրվում է, որ խոլերայով հիվանդանալն է եղել։ Սակայն կա մի վարկած, որ կոմպոզիտորն ինքնասպան է եղել։
Չայկովսկին հեղինակ է ավելի քան 80 ստեղծագործության, այդ թվում՝ 7 սիմֆոնիայի, 12 օպերայի և 3 բալետի։
Մանկություն
Չայկովսկին ծնվել է ներկայիս Ուդմուրտիայի Վոտկինսկ փոքրիկ քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Իլյա Չայկովսկին, աշխատում էր մետալուրգիական գործարանում, որպես լեյտենանտ- գնդապետ և ինժեներ և բացի այդ ղեկավարում էր գործարանը ։ Նրա պապը՝ Պյոտր Ֆեոդորովիչ Չայկովսկին, ծառայել է բանակում, որպես բժշկի օգնական, իսկ ավելի ուշ՝ նույն, Վյատկայի գավառի Գլազով քաղաքի քաղաքագլուխն է եղել  ։  Չայկովսկու մայրը՝ Ալեքսանդրա Անդրեևնան, Իյլայի երկրորդ կինն էր՝ երեք կանանցից։ Նրա հայրը ֆրանսիացի էր ։ Կոմպոզիտորի ծնողները սիրում և հետաքրքրվում էին արվեստով, այդ թվում նաև երաժշտությամբ, որն իր ազդեցությունն է ունեցել երաժշտի կյանքում։
Լև Դավիդովի հետ ամուսնությունից նրա մայրը երկու երեխա ունեցավ, և քանի որ նա նրանցից մեծ էր,  թվով յոթ երեխաներից, պետք է հոգ տաներ նրանց ։ Չայկովսկին իր քույր-եղբայներից մտերիմ էր երկվորյակներ ՝ Անատոլիի և Մոդեստի, Վլադիմիր Դավյիդովի հետ ։
Կոմպոզիտորի առաջին երաժշտական տպավորությունները կապված էին ժողովրդական երգերի հետ։ Նրա հիշողության մեջ վառ հետք են թողել մոր կատարած երգերը։ Ալյաբևի «Սոխակը» նրա ամենասիրած երգն էր։ Բացի ժողովրդական երգերից, մանկության տարիներին Չայկովսկու ստացած երաժշտական տպավորությունները կապված էին նաև օրկեստրինա գործիքի հետ։
Երեք տարեկանից Չայկովսկին դաշնամուրի դասերի է գնում, իսկ արդեն ութ տարեկանում լավ նվագում էր դաշնամուր և անգամ ստեղծագործական փորձեր անում։ Ֆաննին պահում էր տղայի այդ աշխատանքները, ներառյալ վաղ շրջանի ստեղծագործությունները ։
Ուսման տարիներ
1850 թվականին, տասը տարեկանում Չայկովսկին ընդունվում է Պետերբուրգի իրավագիտության կայսերական ուսումնարան, բայց չի դադարեցնում իր երաժշտական պարապմունքները ։ 1859 թվականներին ավարտում է ուսումնարանը և իրավաբանության նախարարությունում ծառայության անցնում որպես տիտղոսավոր խորհրդատու ։ Այս աշխատանքը Չայկովսկուն չէր հետաքրքրում, քանի որ երաժշտությունն ավելի էր ձգում իրեն։
1859 թվականին դքսուհի Ելենա Պավլովնայի և Անտոն Ռուբինշտեյնի կողմից հիմնադրվեց Ռուսական երաժշտական ընկերությունը, որի հիմնական նպատակը տաղանդավոր երաժիշտներ փնտրել և բացահայտելն էր ։ Ալեքսանդր II-ի ցանկությունը երաժշտական ընկերության հետ միասին հայրենի երկրում երաժիշտ կատարողների տաղանդը խթանելն էր, որն իրականացնելու համար կազմակերպվում և անց էին կացվում հանրային համերգներ ։
1861 թվականին Չայկովսկին հաճախում է Ռուսական երաժշտական ընկերության երաժշտության տեսություն  դասընթացներին, որոնք անց էին կացվում Միխայելովսկի պալատում (ներկայիս՝ Ռուսական թանգարան) և սովորում է Նիկոլայ Զարեմբային մոտ ։
1862 թվականին ընդունվում է Սանկտ Պետերբուրգի նոր բացված կոնսերվատորիան՝ Անտոն Ռուբինշտեյնի և Զարեմբայի դասարանները ։ Վերջինիս մոտ սովորում է հարմոնիա և կոնտրապունկտ, իսկ Ռուբինշտեյնի մոտ՝ գործիքավորում և կոմպոզիցիա ։ Չայկովսկին կոնսերվատորիան ավարտում է արծաթե մեդալով, երեք տարի անց, 1865 թվականին։ Շիլլերի «Ուրախություն» կանտատը Չայկովսկին ներկայացնում է որպես դիպլոմային աշխատանք։ Ռուբինշտեյնը հիացած և տպավորված էր Չայկովսկու երաժշտական տաղանդով, և իր ինքնակենսագրության մեջ նրա մասին նշում էր, որպես «հանճարի կոմպոզիտոր» ։
Մոսկովյան ժամանակաշրջան
Պետերբուրգի կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո, Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի հրավերով, Չայկովսկին մեկնում է Մոսկվա և ստանձնում Մոսկվայի նոր բացված կոնսերվատորիայի պրոֆեսորի պաշտոնը ։ 1866–1878 թվականներին աշխատում է այտեղ և դասավանդում հարմոնիա, երաժշտության տեսություն, կոմպոզիցիա և գործիքագիտություն ։
Կոմպոզիտորի համար Մոսկվայում անցկացրած տարիները ստեղծագործական մեծ վերելքի տարիներ էին ։ Շփումն այդ ժամանակաշրջանի խոշորագուն մտավորականների՝ գրողների, արվեստագետների հետ շատ բան տվեց նրան։ Ա․Ն․ Օստրովսկու, Լ. Տոլստոյի, փոքր թատրոնի արտիստների հետ հանդիպումները իրենց ազդեցությունը թողեցին կոմպոզիտորի վրա։
Չայկովսկու աշակերտներից է եղել Սերգեյ Տանեևը։
1868 թվականից հանդես է եկել նաև որպես երաժշտական քննադատ, 1887 թվականից՝ դիրիժոր։
1893 թվականին՝ արժանացել Քեմբրիջի համալսարանի դոկտորի պատվավոր աստիճանի ։
Չայկովսկու երաժշտությունն իր հարուստ մեղեդայնությամբ, սերտ կապով ժողովրդական երաժշտության և կենցաղային ռոմանսի հետ, մտքի խորությամբ, անկեղծ հուզականությամբ մեծ տարածում է ստացել և խոր հետք թողել ռուսական երաժշտության պատմության մեջ։ Նրա ավանդույթների հիման վրա աճել է կոմպոզիտորների մի ստվար խումբ։
Մանկավարժական գործունեություն
Մոսկվայի կոնսերվատորիայի հիմնադրման առաջին իսկ օրից՝ 1866 թվականից մինչև 1878 թվականը Պյոտր Չայկովսկին  աշխատել է այնտեղ, դասավանդել հարմոնիա և տեսություն, զբաղեցրել հարմոնիայի և տեսության ամբիոնի պրոֆեսորի պաշտոնը։
1940 թվականից կոնսերվատորիան կրում է Չայկովսկու անունը․ Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիա։
Նրա կոլեգա, պրոֆեսոր Ն․Կաշկինը իր հուշերում գրել է, որ Չայկովսկին բարեխիղճ, խելացի և գիտելիքներով հարուստ մանկավարժ էր ։ Նա օժտված էր հատուկ մանկավարժական ձիրքով և առանձնահատուկ մոտեցում էր ցույց տալիս իր ուսանողներին, տալիս էր նրանց անսպառ գիտելիքների պաշար։ Առավել ուշադիր էր և պահանջկոտ տաղանդավոր ուսանողների նկատմամբ ։
Մինչև 1870-ական թվականների սկզբները Չայկովսկին ակտիվ մասնակցել է կոնսերվատորիայի ուսումնական գործընթացին, մասնակցել ուսումնական ծրագրերի և ցուցումների վերամշակմանը։ Եղել է պրոֆեսորների խորհրդի անդամ։ Թարգմանել է տարբեր ուսումնա-մեթոդական գրականության ձեռնարկներ ֆրանսերենից և գերմաներենից՝ արտասահմանյան տեսաբանների և երաժշտագետների ձեռնարկներից, քանի որ ռուսաց լեզվով այդ գրականությունը բացակայում էր։ Բացի թարգմանություններից կոմպոզիտորն ինքն է գրել որոշ ուսումնական ձեռնարկներ ։ Պրոֆեսորի լարված և բեղմնավոր գործունեությունը բարձր էր գնահատվում իր ժամանակակիցների կողմից, իսկ ֆինանսական գնահատումը բավականին համեստ էր։
Բացի թարգմանություններից կոմպոզիտորն ինքն է գրել որոշ ուսումնական ձեռնարկներ ։ Պրոֆեսորի լարված և բեղմնավոր գործունեությունը բարձր էր գնահատվում իր ժամանակակիցների կողմից, իսկ ֆինանսական գնահատումը բավականին համեստ էր։
Կոնսերվատորիայում աշխատելու տարիներին Չայկովսկին իրեն ամբողջովին նվիրել էր մանկավարժությանը և միայն ազատ ժամերին էր զբաղվում իր երաժշտությամբ։ Նա գիտակցում էր, որ աշխատանքն իրենից շատ ժամանակ էր խլում ստեղծագործելու համար, որի մասին բազմիցս գրել է իր նամակներում։ Ն․ ֆոն Մեկքի ամենամյա ֆինանսական աջակցությունը նրան հնարավորություն է տալիս դուրս գալ կոնսերվատորիայից և կենտրոնանալ ստեղծագործական աշխատանքի վրա։
1878 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Չայկովսկին իր վերջին պարապմունքներն է անցկացնում կոնսերվատորիայում։ Նրան փոխարինող են նշանակում իր սիրած և տաղանդավոր աշակերտ Ս․ Տանևին։
Չայկովսկու աշակերտներից են եղել այնպիսի հայտնի երաժիշտներ, ինչպիսիք են Սերգեյ Տանեևը, ջութակահարներ Ա․ Արենդսը, Ս․ Բարցևիչը, Ի․Կոտեկը, թավջութակահարներ Ա․ Բրանդուկովը, դաշնակահար Ա․ Զիլոտին, խմբավար Վ․ Օրլովը, կոմպոզիտոր Ն․ Կլենովսկին ։ Չայկովսկու մոտ հարմոնիայի դասեր է անցել նաև Ն․ Զվերևը ։
Անձնական կյանք
Չայկովսկին իր ապագա կնոջը՝ Անտոնինա Միլյուկովայի հետ հանդիպել է Մոսկվայում 1872 թվականի մայիսին, երբ հյուրընկալվել էր Անտոնինայի եղբոր՝ Ալեքսանդրի տանը։ Հինգ տարվա ոչ դյուրին հարաբերություններից հետո նրանք պսակադրվում են 1877 թվականի հուլիսի 6 -ին Մոսկվայի Մալայա Նիկիտսկայա փողոցի վրա գտնվող Սուրբ Գեորգիի եկեղեցում։ Կոմպոզիտորն այդ ժամանակ 37 տարեկան էր, իսկ կինը՝ 28 ։ Չայկովսկու եղբյարը՝ Անատոլին և նրա նախկին աշակերտը՝ ջութակահար Իոսիֆ Կոտեկն էին միայն ներկա նրանց հարսանիքին։ Մյուս հարազատները նրանց ամուսնության մասին իմացել են պսակադրությունից հետո։
Իր այս ամուսնության մասին Չայկովսկին նամակով հայտնել է բարոնուհի Նադեժդա Ֆոն Մեկքին, որը կոմպոզիտորի լավագույն ընկերն ու ֆինանսական հովանավորն էր դարձել նամակագրությունների արդյունքում ։ Նամակում կոմպոզիտորը պատմում է, թե հանդիպել է մի աղջկա, որը խենթի պես սիրահարվել է իրեն ու ակնարկել. եթե Պյոտրը հեռանա՝ ինքնասպան կլինի …
Նադեժդա Ֆոն Մեկքին հիացնում էր կոմպոզիտորի տաղանդը, սիրահարվելով նրան ու երկար տարիներ երազելով նրա մասին, այդպես էլ բախտ չի վիճակվում դառնալ Չայկովսկու ոչ կինը, ոչ սիրուհին, ոչ էլ սիրեցյալը։ Նա ընդմիշտ մնաց նրա միայն գաղտնի ընկերուհին, խորհրդատուն, հոգեպես մոտ ու հարազատ անձնավորություն, որը կիսում էր կոմպոզիտորի կյանքի դառնություններն ու ողբերգությունը, որոնց նա կարող էր հաղորդակից դարձնել միայն ամենահավատարիմ, անկեղծ ու անձնվեր բարեկամնեերին ։ Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկին անտարբեր էր կանաց հանդեպ, նրան ձգում էին միայն տղամարդիկ։
Այդ նամակագրությունը շարունակվեց տասնհիգ տարի։ Երկու միայնակ հոգիների ամենաքնքուշ և պլատոնական սիրո պատմություն, որոնց բախտ չէր վիճակված հանդիպել կյանքում։
Պյոտր Իլյիչը տառապում էր «տկարությունից» և խուսափում էր հակառակ սեռի անձանց հետ հանդիպումից, իսկ բարոնուհին տառապում էր անհասանելի երջանկությունից ու սիրուց։ Եվ նա երախտապարտ էր կոմպոզիտորին իր կյանքի երջանիկ պահերի համար, որոնք նրան պարգևում էին սիրելի ընկերոջ անկեղծ ու ջերմ նամակները ։ Չայկովսկին խոստովանում էր նրա հանդեպ ունեցած իր համակրանքի մասին, իսկ Նադեժդան՝ իր «ֆանտաստիկ վերաբերմունքի»։
…Տասներեք տարի անց Ֆոն Մեկքը Չայկովսկուն ուղարկում է շատ չոր ու հակիրճ մի նամակ, ուր հայտնում է, թե այլևս չի կարող օգնել կոմպոզիտորին, քանի որ գտնվում է շատ ծանր ֆինանսական դրության մեջ և խնդրում է այլևս չգրել իրեն, իսկ նամակի վերջում հավելում․ «Երբեմն հիշիր ինձ»։
Կոմպոզիտորը տառապում էր ու չէր գտնում բացատրություն իր վաղեմի ընկերոջ այդ անհավատալի արարքի համար, որին սիրեց իր ձևով ու աստվածացրեց մինչև կյանքի վերջ…
Կենսագիրները Չայկովսկու մասին նշել են, որ կոմպոզիտորը նույնասեռական է եղել ։
Դեգերումների տարիներ
1877 թվականի վերջերին ծանր ներվային հիվանդությունից հետո, Չայկովսկին բժիշկների խորհրդով մեկնում է արտասահման։ Լինելով տարբեր երկրներում՝ Շվեյցարիա, Գերմանիա, Իտալիա, Չեխիա, իսկ արտասահմանյան շրջագայությունների ընթացքում ապրել է Պետերբուրգում և Մոսկվայում, նա չի դադարել ստեղծագործել ։
1880 թվականին Մոսկվայի Քրիստոս Փրկիչ տաճարի բացման, 1881 թվականին Ալեքսանդր II-ի թագադրման քսանհինգերորդ տարելիցի կապակցությամբ և 1882 թվականին Մոսկվայի արվեստների և արդյունաբերության ցուցահանդեսի համար Նիկոլայ Ռուբինշտեյնը Չայկովսկուն առաջարկում է մեծ հիշատակի մի ստեղծագործություն գրել։ Կոմպոզիտորը համաձայնվում է և ավարտում այն վեց շաբաթվա ընթացքում՝ անվանելով «1812 օվերտյուրա» ։
Այդ տարիներին Չայկովսկին գրում է բազմաթիվ և բազմաբնույթ ռոմանսներ, որոնցից են «Թե իմանայի», «Մանակական երգեր» շարքը, «Օրհնում եմ ձեզ, անտառներ», «Դեղին մարգագետինների վրա», «Օրն է թագավորում» ստեղծագործությունները։
Կյանքի վերջին տարիներ
1885 թվականին, երկար դեգերումներց հետո Չայկովսկին վերադառնում է Ռուսաստան։ Սկզբնական շրջանում նա ապրում է Մայդանովկայում, հետո որոշ ժամանակով Ֆրոլովսկոյե գյուղում, իսկ 1891 թվականին տուն է գնում Մոսկվայից ոչ այնքան հեռու Կլին քաղաքում  ։ Այժմ այն տանը, որտեղ իր կյանքի վերջին տարիներն է անցկացրել կոմպոզիտորը, նրա Տուն-Թանգարանն է ։
Իր լավագույն գործերի մեծ մասը կոմոզիտորը ստեղծագործել է այդ ժամանակաշրջանում, այդ թվում ՝ «Պիկովայա դամա», «Իոլանտա» օպերաները, «Հիշողություն Ֆլորենցիայի մասին» լարային սեքստետը, «Շչելկունչիկ» և «Քնած գեղեցկուհին» բալետները, հինգերորդ և վեցերորդ սիմֆոնիաները, դաշնամուրային պիեսներ, ռոմանսներ ։
Ստեղծագործական աշխատանքի հետ մեկտեղ, կոմպոզիտորը երաժշտական-հասարակական գործունեություն է ծավալում, որպես դիրիժոր հաջողություններով հանդես է գալիս Մոսկվայում, Պետերբուրգում և արտասահմանյան մի շարք երկրներում։
Չայկովսկին մահացել է 1893 թվականի նոյեմբերի 6-ին, իր վեցերորդ սիմֆոնիայի պրեմիերայից մի քանի օր անց։
Մահվան վարկածներ և պատճառներ
1893 թվականի հոկտեմբերի 20-ի (նոյեմբերի 1) երեկոյան, միանգամայն առողջ Չայկովսկին ացելում է պետերբուրգյան էլիտար ռեստորաններից մեկը «Лейнера», որտեղ մնում է մինչև գիշերվա երկուսը։ Կոմպոզիտորն ուտելիքի հետ նաև պատվիրում է սառը ջուր։ Չնայած նրան, որ քաղաքում խոլերիայի համաճարակ կար, նրան չեռացրած ջուր են մատուցում։ Առավոտյան Չայկովսկու ինքնազգացողությունը վատանում է և բժիշկ է կանչում, որը նշում է, որ կոմպոզիտորն էլ է համաճարակով վարակվել ։ Հիվանդությունը ծանր էր ընթանում և նա մահանում է մի քանի օրից՝ հոկտեմբերի 25-ին (նոյեմբերի 6) գիշերը, ժամը երեքին, խոլերայի պատճառով, իր եղբոր Մոդեստի տանը։
Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 28-ին (նոյեմբերի 1) և բոլոր ծախսերը հոգացել է կայսր Ալեքսանդր III-ը։ Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել Սանկտ Պետերբուրգի Կազանի Աստվածամոր տաճարում, որն էլ կատարվել է եպիսկոպոս Նիկանդարի կողմից։ Հոգեհանգստի արարողակարգի ժամանակ երգել է տաճարի երգչախումբը և Ռուսական կայսերական օպերայի երգչախումբը։ Հուղարկավորությանը ներկա են գտնվել կայսերական ընտանիքի երկու անդամներ ՝ արքայազն Ալեքսանդր Օլդենբուրգսկին և մեծն իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը ։ Թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգի Տիխվինյան գերեզմանատանը, որտեղ հուղարկավորված են շատ հայտնի մարդիկ, այդ թվում Միլի Բալակիրևը, Ալեքսանդր Բորոդինը, Ցեզար Կյուին, Ֆեոդոր Դոստոևսկին, Միխայիլ Գլինկան, Ալեքսանդր Գլազունովը, Մոդեստ Մուսորգսկին, Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը, Անտոն Ռուբինշտեյնը և այլք ։
Չայկովսկու մահից հետո շշուկներ էին պտտվում, թե կոմպոզիտորն ինքնասպանություն է գործել, իր անվան շուրջը պտտվող ասեկոսեների պատճառով։ Անգամ նրա թաղմանն էին խոսում, թե կոմպոզիտորը համասեռամոլ է եղել, և անունը կեղտից մաքրելու համար ինքնասպան է եղել՝ մկնդեղ խմելով ։
Շփում հայերի հետ
1886–1890 թվականներին Չայկովսկին մի քանի անգամ այցելել է Թիֆլիս, որտեղ և ներկա է գտնվել իր ստեղծագործություններին նվիրված համերգներին։ Թիֆլիսում նա ծանոթացել և մտերմացել է հայ երաժիշտ Գենարիոս Ղորղանյանի հետ, եղել հայկական եկեղեցում, մեծ հետաքրքրությամբ լսել ժամերգություն։ Նրա իսկ խորհրդով Ղորղանյանը կոմպոզիցիայի դասեր է առել Ալեքսանդր Տանեևից։
Ստեղծագործություններ
Չայկովսկին սերտ կապված էր XIX դարի ռուսական առաջավոր մշակույթի հետ ։ Իբրև արվեստագետ ձևավորվելով 1860-ական թվականների դեմոկրատական գաղափարների ազդեցությամբ՝ իր երկերում մեծ խորությամբ, ճշմարտացիորեն արտացոլել է կյանքն իր բազմազան դրսևորումներով , ստեղծել է նաև ժողովրդական կենցաղի գունագեղ տեսարաններ, բնության բանաստեղծական նկարագրեր։ Լինելով հոգեբան կոմպոզիտոր՝ ռեալիստական մեծ ուժով բացահայտել է մարդու ներաշխարհը՝ նուրբ քնարական զեղումներից մինչև ողբերգական ապրումներ ։
Չայկովսկու ստեղծագործության առանցքային թեման անհատի բախումն է անողոք իրականության հետ։ Գրել է 12 օպերա, 3 բալետ, 7 սիմֆոնիա (այդ թվում՝ «Մանֆրեդը»), նախերգանքներ, սյուիտներ և այլ գործեր սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, կանտատ, կամերային գործիքային անսամբլներ, մոտ 100 ռոմանս, երգեր, զուգերգեր, խմբերգեր, դաշնամուրի (100-ից ավելի), ջութակի, թավջութակի պիեսներ։
Սիմֆոնիկ երկեր
Նրա սիմֆոնիկ ստեղծագործություններում արտահայտված բովանդակությունը խորն է բազմազան և նշանակալից։ Հատկապես սիմֆոնիաներում կոմպոզիտորի հիմնական գաղափարը մարդու լուսավոր երազանքներն իրականացնելու ձգտումն է հանուն երջանկության ։ Նա զարգացրել է քնարական–դրամատիկական սիմֆոնիայի ժանրը, որն ներառում է 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ սիմֆոնիաները ։
Կոմպոզիտորն իր 4-րդ սիմֆոնիան գրել է ֆոն Մեկքի պատվերով և նվիրել նրան՝ գրելով ընծան հաստատող միայն մի բառ՝ Բարեկամիս։
Չայկովսկու սիմֆոնիկ լավագույն երկերն են՝ 6-րդ («Պաթետիկական») սիմֆոնիան (1893), «Ռոմեո և Ջուլիետ» նախերգանք–ֆանտազիան (1869, 2-րդ խմբ՝. 1870, 3-րդ խմբ.՝ 1880), «Ֆրանչեսկա դա Ռիմինի» նախերգանքը (1876), դաշնամուրի 1-ին (1875) և ջութակի (1878) կոնցերտները ։
Իր ստեղծագործություններում կոմպոզիտորը շարունակել և զարգացրել է Գլինկայի ավանդույթները, ինչպես նաև Բեթհովենի սիմֆոնիզմի սկզբունքները ։ Չայկովսկու օրկեստրային ստեղծագործություններում երևում են Ֆերենց Լիստի և Ռիխարդ Վագների ստեղծագործական ոճերի ազդեցությունը , օպերաներում և բալետներում՝ Ժորժ Բիզեի, Լեո Դելիբի և Ադոլֆ Ադանի ստեղծագործական ոճերի ազդեցությունը։
Չայկովսկին դիմել է պատմական, կենցաղային, ֆանտաստիկ, քնարական, խոր հոգեբանական սյուժեների, ստեղծել տարբեր ժանրերի օպերաներ՝ պատմահոգեբանական, կոմիկական–ֆանտաստիկ, քնարական, երաժշտական հոգեբանական դրամա ։ Ձգտելով ստեղծել «մտերմիկ, բայց ուժեղ դրամա»՝ Չայկովսկին ընտրել է սուր դրամատիկական բախումներով սյուժեներ, հիմնված կյանքի ճշմարիտ պատկերման, հակասությունների բացահայտման վրա։ Օպերաների հերոսը ուժեղ կրքերի, բարդ հոգեկան աշխարհի տեր անձնավորություն է՝ ընդունակ խորապես վերապրելու տարբեր հույզեր ու զգացմունքներ։
Օպերաներ
Հասուն շրջանը սկսվել է «Եվգենի Օնեգին» օպերայով (ըստ Ա. Պուշկինի, 1877–78) ։ Ըստ ժանրի այն կարելի է բնորոշել իբրև քնարական- հոգեբանական օպերա։
Գլուխգործոցն է «Պիկովայա դամա»-ն (ըստ Պուշկինի, 1890)։
Բալետներ
Չայկովսկին բալետային երաժշտության խոշոր բարեփոխիչ է։ Կիրառելով երաժշտության սիմֆոնիկ զարգացման սկզբունքները՝ խորացրել է բալետի հոգեբանական բովանդակությունը, ստեղծել վառ կերպարներ։ Նրա բալետներում երաժշտությունը ձեռք է բերել առաջնակարգ գեղարվեստական նշանակություն։
«Կարապի լիճը» (1876), «Քնած գեղեցկուհին» (1889) և «Շչելկունչիկ» (1892) բալետները նոր դարաշրջան են ժանրի պատմության մեջ։
Այլ ստեղծագործություններ
Չայկովսկու երեք լարային կվարտետները, դաշնամուրային տրիոն և սեքստետը ռուսական դասական կամերային գործիքային երաժշտության լավագույն օրինակներ են։ Մեծ տարածում ունեն ռոմանսները, որոնց բնորոշ է կերպարների հարստությունը, զգացմունքների արտահայտման անմիջականությունը ։
Արգասաբեր էր Չայկովսկու գործունեությունը քննադատության ասպարեզում և կատարողական արվեստում։ Նա մեծապես նպաստել է ազգային երաժշտության տարածմանը Ռուսաստանում և արտասահմանում ։ Այլ ռոմանտիկ կոմպոզիտորների նման Չայկովսկին երաժշտության իմաստն արտահայտելու համար մեծապես հենվել է նվագախմբի վրա ։ Սակայն, սկսած Երրորդ սիմֆոնիկայից, Չայկովսկին փորձեց ավելի մեծացնել տեմբրերի շարքը ։
Նա իր ստեղծագործական ոճով վայելում էր իր հասակակիցների համակրանքը ։
Ամերիկացի երաժշտագետ, քննադատ Ռիչարդ Տարուխինը նշում է ․
Համագործակցություն այլ երաժիշտների հետ
Չայկովսկու փոխհարաբերությունները համագործակիցների հետ բավականին խառն էին։ Ինչպես Նիկոլայ Ռուբինշտեյնը, այնպես էլ հունգարացի ջութակահար, մանկավարժ Լեոպոլդ Աուերը սկզբում հրաժարվում է նվագել ջութակի կոնցերտը, սակայն հետո փոխում է միտքը։ Վիրտուոզ ջութակահարը փայլուն կատարում է կոնցերտն ու սովորեցնում այն իր աշակերտներին, հայտնի ջութակահարներ Յաշա Հայֆեցին, Նատան Միլշտեյնին ։
Չայկովսկին Վարիացիաներ Ռոկոկո թեմայով ստեղծագործության վրա աշխատել է գերմանացի կոմպոզիտոր, թավջութակահար Վիլհեմ Ֆիթզենհագենի հետ, ով հետագայում փոփոխություններ է արել ստեղծագործության տարբեր մասերում։ Սա դուր չի եկել Չայկովսկուն, սակայն նա ոչինչ չի արել դրա դեմ։ Վարիացիաներ Ռոկոկո թեմայով ստեղծագործությունը հրատարակվեց թավջութակահարի կատարած փոփոխություններով ։
Չայկովսկին համագործակցել է ռուս բալետի արտիստ, բալետմայստեր Մարիուս Պետիպայի հետ, ովքեր 19 դարի ակադեմիական բալետային թատրոնը հասցրել են նոր բարձունքի, հարստացրել կառուցվածքային ձևերով և արտահայտչամիջոցներով ։
Քննադատություն
Չայկովսկու երաժշտության քննադատությունը բազմազան է եղել, բայց տարիների ընթացքում ավելացել է դրական մեկնաբանությունները։ Նույնիսկ 1880 -ականներից հետո շատ ռուս քննադատներ կարծում էին, որ Չայկովսկու երաժշտությունն այնքան էլ ազգային չէ, և հենց դա է պատճառը, որ Արևմտյան Եվրոպայի քննադատները հավանում են այն ։
1992 թվականին New York Times-ի լրագրող, երաժշտական քննադատ Ալլան Կոզինը գրում է, որ Առաջին դաշնամուրային կոնցերտը Չայկովսկու վառ գործերից մեկն է, որտեղ երևում է նրա երաժշտական ճկունությունը, սահունությունը, դրամատիկ երաժշտական լուծումները ։
21-րդ դարում, սակայն, քննադատներն ավելի լավ են արձագանքում Չայկովսկու գաղափարախոսությանը, ինքնատիպությանը և արվեստին ։
Հորուվիթցը նշում է, որ ինչքան էլ քննադատություններ էին հնչում Չայկովսկու ստեղծագործությունների վերաբերյալ, այնուամենայնիվ նրա երաժշտական ոճը միշտ մնում էր չկրկնվող, յուրահատուկ և լավագույն ու հանրաճանաչ գործեր էին ստեղծվում կոմպոզիտորի կողմից, այդ թվում սիրային թեմաներով, ինչպիսին Ռոմեո և Ջուլիետն է ։
Բոսթսելին նշել է, որ Չայկովսկու լսարանը այնքան մեծ էր և նրա ստեղծագործությունները լսում էին ոչ միայն Ռուսաստանում, ալյև նրա սահմաններից դուրս, զարմանում նրա ոճի, արվեստի ձևի և յուրօրինակության վրա։ Չայկովսկու մեղեդիները ներդաշնակ են ։ Նա իր ստեղծագործություններում նվագախմբի և հարմոնիայի օգնությամբ արտահայտել է լսարանի կոչն ու ձգտումները ։ Չայկովսկու երաժշտությունը համարվում է հաստատուն շատ երկրներում, ներառյալ Միացյալ Թագավորությունում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ։ Նրա երաժշտությունը հաճախ է օգտագործվում ֆիլմերում ։
Հիշատակ
Չայկովսկու անունով են կոչվում Մոսկվայի և Կիևի կոնսերվատորիաները, Պերմի օպերայի և բալետի թատրոնը, Երևանի երաժշտական տասնամյակը և այլն։ Երևանում նրա անունով անվանակոչված է փողոցներից մեկը։
1958 թվականից Մոսկվայում անցկացվում է Չայկովսկու անվան միջազգային մրցույթ։
Չայկովսկու ձայնը
Ձայնագրվել է 1890 թվականի հունվարին ։
Ձայնագրության մեջ լսվում են Չայկովսկու, Անտոն Ռուբինշտեյի, Վասիլի Սաֆոնովի, Ելիզավետա Լավրովսկայայի և Բլոքի ձայները։
Այս ձայնագրված էպիզոդն օգտագործվել է Չայկովսկուն նվիրված կարճամետրաժ «Ֆոնոգրաֆ» ֆիլմում, որը նկարահանվել է 2016 թվականին, իսկ Չայկովսկու դերը մարմնավորել է Եվգենի Միրոնովը։ Ֆիլմի ռեժիսոր է Կիրիլ Սերեբրեննիկովը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Մահվան պատճառը վիճարկելի Կատեգորիա:Ռուս դիրիժորներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խոլերայից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռուս դաշնակահարներ
Կասելի պատկերասրահ
Հին վարպետների պատկերասրահ (Gemäldegalerie Alte Meister), Հեսսեն-Կասսելի կառավարիչների գեղարվեստական հավաքածու, որը 1956 թվականից ցուցադրվել է Կասելի Վիլհելմսհյոե պալատում ։
Պատմություն
Յակոբ Գրիմին չի հաջողվել վերադարձնել բոլոր նկարները, և մի քանիսը մնացել են կայսրուհի Ժոզեֆինայի Մալմեզոնի պալատում։ Կայսրուհու մահից անմիջապես հետո նրա երեխաները՝ Եվգենին և Գորտենզիան շտապեցին «ավար վերցված» արվեստի գործերը վաճառել ռուսական կայսր Ալեքսանդր I-ին, ով այդ պահին Փարիզում էր ։ Այսպիսով՝ Կասելից Պետերբուրգի Էրմիտաժում հայտնվեցին Ռեմբրանդի «Խաչից իջեցում», Անդրեա դել Սարտոյի «Սուրբ ընտանիք», Լորենի «Օրվա ժամեր» և այլ ստեղծագործություններ։
1877 թվականին պատկերասրահի համար առանձին մասնաշենք է կառուցվել, որտեղ սկսել են ցուցադրվել XIX—XX դարերի արվեստի գործեր։ Երկրորդ աշխարահամարտի ավարտից հետո այդ շինություն ավերվել է, սակայն ցուցանմուշները տեղափոխվել են Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարան, որտեղ դրանք մնացել են մինչև 1956 թվականը, երբ ավարտվել են Վիլհելմսհյոե պալատի վերականգնման աշխատանքները։ Հետաքրքիր է, որ 1930-ական թվականներինб երբ  Էրմիտաժը վաճառել է մի շարք հեղինակների գործեր,  հենց Կասելի թանգարանին է հաջողվել ձեռք բերել վան Դեյքի աշխատանքները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:Պատկերասրահներ Կատեգորիա:Գերմանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Պատկերասրահներ ըստ երկրի
Թերմոպիլե
Անվանում
Անվանումը հին հունարեն բառացի նշանակում է «տաք դրունք» (մոտակայքում կան հանքային տաք աղբյուրներ)։ Դիցաբանական աղբյուրներին համաձայն հունական հերոս Հերակլես ը իր մահից առաջ հրահանգում է հետնոդրներին այրել իր դին Էտա լեռան գագաթին։  Խարույկի հետևանքով էտայի ստորոտին տաք աղբյուրներ են ժայթքում, ի պատիվ որոնց  հարևան լեռնանցքը ստանում է իր անունը։ Էտայի և Թերմոպիլների հարևանությամբ գտնվում է Դորիդա լեռնային շրջանը, որտեղ հետագայում հանգրվանում են Հերակլեսի որդիները ։
Պատմություն
Մ․ թ․ ա․ 480 թվականին, հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ, 300 սպարտացիներ՝ Լեոնիդաս թագավորի գլխավորությամբ տոկուներեն պաշտպանեցին Թերմոպիլեն պարսիկներից և բոլորը զոհվեցին անհավասար մարտում :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունաստանի լեռնանցքներ Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Նորման Բեյթս
Նորման Բեյթս (Norman Bates, ), մտացածին կերպար, մարդասպան, հոգեկան հիվանդ, որը տառապում է անհատականության դիսոցիատիվ խանգարմամբ, ստեղծել է գրող Ռոբերտ Բլոխը, Ալֆրեդ Հիչքոքի հայտնի «Փսիխո» թրիլերի հերոսը։ Նորման Բեյթսի նախատիպը իրական սերիական մարդասպան Էդ Գեյնն է  ։
Իրադարձություններ ֆիլմերից
Հոր մահը, որը Նորմանը վերապրել է մանկության տարիներին, չափազանց մեծ ազդեցություն է թողել նրա հոգեբանության վրա։ Դրանից հետո նա դարձել է ավելի փակ, զգացել է, որ ապահով է միայն իր մոր կողքին։ Երբ մայրը իրեն նոր տղամարդ է գտել, Նորմանը խանդից թունավորել է երկուսին էլ։ Չցանկանալով համակերպվել մոր մահվան հետ, նա չորացրեց մոր մարմինը և մումիա պատրաստեց նրանից։
Նա սկսել է խոսել մոր դիակի հետ, ասես այն կենդանի է, հագցրել ու կերակրել է դիակը` աստիճանաբար նրան տալով իր գիտակցության մի մասը։ Ի վերջո, չորացրած դիակը սկսել է գրավել Նորման Բեյթսի մտքերն ու զգացմունքները։ Երբեմն նա, իրոք դարձել է մոր նման (զուտ հոգեբանորեն)։ Այս հոգեբանական ֆենոմենը հոգեբանները անվանում են անձի երկատում։ Նորման Բեյթսը պոտենցիալ վտանգավոր է դարձել ուրիշների համար, քանի որ նրա «մայրական» կեսը դաժան էր և անողոք։ 1960 թվականի «Պսիխո» բնօրինակ կինոնկարում Բեյթսին ձերբակալել են Մերի Քրեյն անունով երիտասարդ կնոջ սպանությունից հետո (Մերիոն ֆիլմում) և Միլթոն Արբագաստի` Մերիի անհետացումը հետաքննող մասնավոր դետեկտիվի հետ։ Բեյթսը հայտարարվել է խելագար և ուղարկվել է ուղղիչ հաստատություն, որտեղ վերջնականապես կորցրել է իր սկզբնական հոգեբանական հավասարակշռությունը և ամբողջությամբ վերածվել է իր մայրը։
20 տարի անց «Պսիխո 2» ֆիլմում Նորմանին դուրս են թողնել հիվանդանոցից և լիովին առողջ են ճանաչել, իսկ նախորդ սպանությունները դուրս են գրվել հաշիվներից։ Նորմանին մոր տուն վերադառնալուց հետո սկսում են հետապնդել նրա հետ կապված հալյուցինացիաները։ Բացի այդ, ինչ-որ մեկը սկսում է ակտիվորեն սպանել հյուրանոցի բնակիչներին։ Ընդ որում, մարդասպանի ձեռագիրն ամբողջությամբ համընկնում է հենց Նորմանի ձեռագրի հետ։ Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ սպանողները Մերի Քրեյն Լայլայի քույրն ու նրա դուստրն էին, սակայն իրականում սպանությունները կատարվել են Նորմանի Էմմա Սփուլ հորաքրոջ կողմից, որը պնդում էր, որ նա իր իսկական մայրն է։ Իմանալով այդ մասին՝ Նորմանը սպանում է Էմմային, որից մոր նոր խրտվիլակ է պատրաստում։ Այսպիսով, Նորմանի հիվանդությունը վերսկսվում է։
«Պսիխո 4։ Սկզբում» ֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել Նորմանի հետ ավելի ուշ։ Հիվանդանոցում՝ բուժման ընթացքում Նորմանը ծանոթանում է բուժքույր Քոննի հետ, որը հետագայում դառնում է նրա կինը։ Նորմանին ճանաչում են առողջ և դուրս են գրում հիվանդանոցից, նա խաղաղ ընտանեկան կյանք է վարում։ Սակայն այս ամենը քանդվում է, երբ Նորմանը իմանում է, որ իր կինը հղի է։ Վախենալով, որ իր երեխան կունենա նույն հոգեկան շեղումները, ինչը ունի նա, Նորմանը որոշում է սպանել իր կնոջը։ Նա կնոջը տանում է մոր տուն և պարաստվում է սպանել, սակայն կանգ է առնում։ Քոննին համոզում է Նորմանին, որ իր երեխայի հետ ամեն ինչ կարգին է լինելու, և տղամարդը նրան բաց է թողնում։ Դրանից հետո Նորմանը որոշում է այրել մոր տունը, և չնայած նախկին զոհերի, այդ թվում՝ մոր բազմաթիվ հալյուցինացիաներին, իրականացնում է իր ծրագիրը։ Տունը այրվում է, մոր դիակը մնում է փլատակների տակ, իսկ ինքը՝ Նորմանը վերջնականապես ապաքինվում է։
Վեպեր
Նորմանի գրքի կենսագրությունը տարբերվում է ֆիլմի կենսագրությունից։ Մերի Քրեյնին սպանելու կասկածանքով ձերբակալելուց հետո Նորմանը շարունակում է մնալ հիվանդանոցում։ Նա «մասամբ» ապաքինվում է, բայց նրա հոգեկանը վերջնականապես խարխլված է լինում։ Սպանելով վանականին և հագնելով նրա հագուստը, նա փախչում է, բայց շուտով վթարի է ենթարկվում և այրվում մեքենայում։ Նրա «գործը» շարունակում է Նորմանի անձնական հոգեբույժ Ադամ Քլեյբորնը։
Հեռուստասերիալ
«Մոթել Բեյթս» հեռուստասերիալում Նորմանը ներկայացվել է որպես դպրոցական, որը մոր հետ տեղափոխվում է Ուայթ Փայն Բեյ քաղաք հոր ողբերգական մահից հետո։ Նորմա Բեյթսը գնում է Սամերս ընտանիքի մոթելը, առաջին գիշերը Նորման հարձակվում և բռնաբարում է նախկին սեփականատեր Քիթ Սամերսին, հետո Նորման սպանում է նրան։ Մայրը համոզում է Նորմանին օգնել թաքցնել տղամարդու մարմինը և նրա մահվան մասին չհայտնել ոստիկանությանը։
Երկրորդ սեզոնում Նորմանի հիվանդության զարգացման գործում կարևոր դեր է խաղում Նորմանի եղբայր Կալեբը, ով մանկուց բռնաբարել է քրոջը։
Բնութագրություն
Բեյթսի բնութագրումը վեպում և ֆիլմերում, տարբերվում են որոշ առանցքային ոլորտներով։ Բեյթսը վեպում մոտ 45 տարեկան է, նա տառապում է ավելորդ քաշով, տգեղ է և հոգեբանորեն անհավասարակշիռ։ Նաև նա դառնում ո իր մայրը ալկոհոլ ընդունելուց հետո։
Ֆիլմի երկրորդ մասի սկզբում Նորմանը բուժվում է և նրան ճանարում են մեղսունակ։ Նա փորձում է հանգիստ կյանք վարել, սակայն նոր սկսված սպանությունները դանդաղ արթնացնում են մոր կերպարը, ինչը նրան կրկին մոլագար են դարձնում։ Այստեղից կարելի է եզրակացնել, որ Նորմանն ինքն է իր բռնապետական մոր զոհը և մեղավոր չէ տեղի ունեցած սպանությունների համար։ Չորրորդ մասում կարելի է հստակ նկատել գլխավոր հերոսի զղջումը և մորից ազատվելու նրա ցանկությունը։
Զոհեր և զենք
Նորմանի զոհերն են դարձել շատ մարդիկ։ Սպանությունների մեծ մասը գալիս էր նրա «մայրական կողմից»։ Թեև հենց Նորմանն է թունավորել իր մորը՝ Նորմա Բեյթսին և նրա սիրեկանին՝ Չեդին։
Որպես զենք, Նորմանը օգտագործում է խոհանոցային դանակ, իր հարվածներից մահացել է Հոլլին և Գլորիան։
«Պսիխո 3» ֆիլմում Նորմանը կրկին, որպես զենք օգտագործում է դանակ Միրնիին և Ռուտիին սպանելու համար, ինչպես նաև դառնում է Մորինի մահվան պատճառ։ Դյուկին Նորմանը սպանել է կիթառով։
Դերակատարներ
Էնթոնի Պերկինսը Բեյթսի դերը խաղացել է 1960 թվականիբ, Ալֆրեդ Հիչքոքի ֆիլմում, ինչպես ֆիլմի երեք շարունակություններում։ Վինս Վոնը Բեյթսի դերը խաղացել է 1998 թվականին Գաս Վան Սենթի ռեմեյքում («Պսիխոզ»), իսկ Քուրթ Պոլն այդ դերը կատարել է «Մոթել Բեյթս»ում։ Հենրի Թոմասը երիտասարդ Բեյթսին մարմնավորել է «Պսիխո 4։ Սկզբում» ֆիլմում։ 2013 թվականին Ֆրեդի Հայմորը մարմնավորել է երիտասարդ Նորման Բեյթսին «Մոթել Բեյթս» սերիալում։
Խոստովանություն
Նորման Բեյթսը չարագործների վարկանիշում երկրորդ տեղն է զբաղեցնում կինոարվեստի ամերիկյան ինստիտուտի վարկածով՝ 100 լավագույն հերոսների և չարագործների թիվը AFI-ի վարկածով՝ Հաննիբալ դասախոսից հետո և առաջ անցնելով Դարթ Վեյդերից ։ Նրա «Տղայի լավագույն ընկերը՝ նրա մայրն է» արտահայտությունը նույնպես հայտնվել է ինստիտուտի կարծիքով լավագույն կինոցիտատների ցուցակի 56-րդ տեղում ։ 2008 թվականին «Empire» ամսագիրը նրան տեղավորեց 100 մեծագույն կինոհերոսների ցանկում ։ Նորման Բեյթսը նաև զբաղեցրել է 4-րդ տեղը Բոլոր ժամանակների մեծագույն կինոհերոսների ցուցակում, ըստ «Premiere» ամսագրի ։ «IGN» կայքը Նորման Բեյթսին 22-րդ տեղում է դրել «Սարսափ ֆիլմերում լավագույն 25 չարագործներ»-ի ցանկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրական չարագործներ
Աարդման անիմեյշն
Աարդման անիմեյշն (Aardman Animations), անգլիական հայտնի ստուդիա է, որը զբաղվում է մոդելային անիմացիայով։ Ընկերության անունը ծագում է ստուդիայի կերպարներից մեկի անունից՝ Aardman (aard - «երկիր, հող, բնություն» և man - «մարդ»)։ Այն յոթ անգամ եղել է «Օսկար» մրցանակի թեկնածու և չորս անգամ արժանացել այդ մրցանակի։ Փիթեր Լորդն ու Դեյվիդ Սփրոքսթնն իրենց անիմացիոն համագործակցությունը սկսել են դեռ դպրոցից։ Սկզբից ցանկություն կար մոդելային անիմացիայի համար գրավել մեծահասակ հանդիսատեսներին։ Հեռուստատեսության 4-րդ ալիքը օգնեց այն իրականացնել 1982 թվականին։ «Վաղորդյան թռչնակ» ֆիլմում Աարդմանը հնարավորություն ունեցավ ցուցադրել, որ իրական մարդիկ կարող են լինել հումորով, խորաթափանց ու զգացմունքային։ 1986 թվականին Փիթեր Գաբրիելն առաջարկեց համագործակցել ռեժիսոր Ստեֆան Ջոնսոնի և Քուայ եղբայրների հետ՝ ստեղծելու նոր ռոքային տեսահոլովակ։ Ռիթմի, էներգիայի, ոճի և տեսողական զգացողության այդ յուրահատուկ համադրումը դարձավ Նինա Սիմոնի «My baby Just Cares For Me» երգի լրացուցիչ մասը։ 1989 թվականին ստուդիային այս անգամ նույնպես հեռուստատեսության 4-րդ ալիքը պատվիրեց ստեղծել 5 րոպեանոց ֆիլմերի շարք՝ «Լիփ Սինչ» անունով։ Ֆիլմերի այս շարքը ցնցեց ողջ անիմացիոն աշխարհն իր իրական ձայներով ու կերպարներով, այդ թվում նաև Փիթեր Լորդի «Պատերազմի պատմություն», «Զինում», Բերի Փուրվի «Հաջորդը», Ռիչարդ Գոլեսզովսկիի «Ident» և Նիք Փարքի «Մարդկային հարմարավետությունները», որոնք 1990 թվականին արժանացան «Օսկար» մրցանակին որպես լավագույն կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր։ 1993 թվականին Աարդմանը ստեղծեց իր առաջին 30 րոպեանոց Նիք Փարքի «Սխալ տաբատը» ֆիլմը, որը դարձավ ամենահաջող անիմացիոն ֆիլմերից մեկը։ «Հավերի փախուստը» ֆիլմը դարձավ նրանց առաջին լիամետրաժ ֆիլմը, որը հովանավորվեց Դրիմուորքսի կողմից։ Ստուդիայի համբավը աճում էր թե՛ Անգլիայում, թե՛ օվկիանոսից այն կողմ։
Հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ստուդիաներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Նուր Ֆրոն
Նուր Ֆրոն (Nord-Fron), կոմունա Նորվեգիայի Օպլանդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Վինստրա բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուն նյունորսկն է։ Զբաղեցնում է 1141.28 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1851 թվականին ։
Նուր Ֆրոնի զինանշանը
Նուր Ֆրոն կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1980 թվականի հուլիսի 18-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված են առջևի ոտքերը բարձրացրած դեղին գույնի ձի ։
Բնակչություն
Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Նուր Ֆրոն կոմունայում բնակվում է 5793 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օպլանդ ֆյուլքեի կոմունաներ
Ուսով Յու
Ուսով Յու  (Усов-Ю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լոպտյուգա գետի ձախ ափին՝ 75 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
Նովոնիկոլաևկա (Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 859 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիլլեմ դե Սիթեր
Վիլլեմ դե Սիտեր (Willem de Sitter, ), հոլանդացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ։
Կենսագրություն
Ֆրիզլանդի Սնեկ պրովինցիայում ծնված դե Սիտերը մաթեմատիկա է սովորել Գրոնինգենի համալսարանում, այնուհետև միացել Գրոնինգենի աստղագիտական լաբորատորիային։ Աշխատել է Հարավային Աֆրիկայի Քեյփ աստղադիտարանում (1897-1899)։ Այնուհետև 1908 թվականին դե Սիտերը նշանակվում է Լեյդենի համալսարանի աստղագիտության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։ Նա Լեյդենի աստղադիտարանի տնօրենն էր մինչև իր մահը` 1919 թվականը։
Գիտական ներդրում
Դե Սիտերը մեծ ներդրում է ունեցել ֆիզիկական տիեզերագիտության ոլորտում։ Նա 1932 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնի հետ համահեղինակել է մի աշխատություն, որտեղ նրանք քննարկում են տիեզերքի կորության վրա տիեզերական տվյալների հետևանքները։ Նա նաև հորինել է դե Սիտերի տարածության և դե Սիտերի տիեզերքի հայեցակարգը, որը լուծում է Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության համար, որտեղ չկա նյութ և դրական տիեզերական հաստատուն։ Սա հանգեցնում է էքսպոնենցիալ ընդարձակվող, դատարկ տիեզերքի։ Դե Սիտերը հայտնի էր նաև Յուպիտերի արբանյակների շարժումների վերաբերյալ իր հետազոտություններով ։
Վիլեմ դե Սիտերը մահացել է կարճատև հիվանդությունից հետո 1934 թվականի նոյեմբերին  ։
Կոչումներ
1912 թվականին դարձել է Նիդեռլանդների Արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ
Անվան հետ կապված անվանումներ
«Երազներ վհուկների տանը» (The Dreams in the Witch House) պատմվածքը, հավանաբար, ոգեշնչված է Վիլեմ դե Սիտերի «Տիեզերքի չափը» դասախոսությունից, որին Լավքրաֆթը ներկա է եղել պատմությունը գրելուց երեք ամիս առաջ ։
Ընտանիք
Վիլլեմ դե Սիտերի որդիներից մեկը՝ Ուլբո դե Սիտերը (1902-1980), հոլանդացի երկրաբան էր, իսկ Ուլբոյի որդիներից մեկը՝ հոլանդացի սոցիոլոգ Ուլբո դե Սիտերն (1930-2010) էր։
Վիլլեմի մեկ այլ որդին՝ Աերնուտ դե Սիտերը (1905 - 1944 թ. սեպտեմբերի 15), եղել է Ինդոնեզիայի Լեմբանգ քաղաքում (այն ժամանակ՝ հոլանդական Արևելյան Հնդկաստան) Բոսշայի աստղադիտարանի տնօրենը, որտեղ նա ուսումնասիրել է Messier 4 Գնդաձև աստղակույտը ։
Մահախոսականներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի աստղագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ