cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քրդերն Իսրայելում
Բնակչություն
2015 թվականի հունվարին եզդիական կազմակերպությունները դիմել էին Իսրայելի կառավարությանը՝ Իրաքից եզդի փախստականներին ընդունելու պաշտոնական խնդրանքով։ Իսրայելի կառավարության կողմից պաշտոնական հայտարարության չի ստացվել, բայց եզդիական աղբյուրները պնդել են, որ փախստականների տեղափոխում տեղի է ունեցել և շնորհակալություն են հայտնել Իսրայելի կառավարությանը ։ Իսրայելի խորհրդարանի անդամներից ոչ մի պատասխան չի եղել, երբ նրանց հարցրել են եզդի փախստականներին ընդունելու այդ հարցի մասին ։
Հարաբերությունները քուրդ հրեաների համայնքի հետ
Իսրայելը քրդական ծագում ունեցող շուրջ 200 000 հրեաների հայրենիքն է, որոնք հիմնականում ծագում են 1950-ական թվականներին Իրաքից Էզրա և Նեհեմիա գործողության ժամանակ Իսրայել եկած շուրջ 50 հազար քուրդ հրեաներից։ Քրդական ծագում ունեցող իսրայելցի հրեաները կապեր են պահպանում Մերձավոր Արեւելքում էթնիկ քրդական համայնքների, այդ թվում՝ Իսրայելում բնակվող քրդերի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի ազգեր Կատեգորիա:Քրդեր
Ռենե Գոսիննի
Ռենե Գոսիննի (René Goscinny, ), ֆրանսիացի գրող և հրատարակիչ, հայտնի է որպես փոքրիկ Նիկոլասի արկածների մասին պատմությունների շարքի հեղինակ (Ժան-Ժակ Սեմպեի հետ միասին)։ Նա նաև Աստերիքսի մասին կոմիքսի հեղինակներից մեկն է։
Կենսագրություն
Ռենեն ծնվել է հրեական ծագում ունեցող լեհ էմիգրանտների ընտանիքում` Ստանիսլավ Սիմկի Գոսցիննան (ծնունդով Վարշավայից) և Աննա (Հաննա) Բերեզնյակը (ծագումով Խոդորկով բնակավայրից, այժմ Ուկրաինայի տարածքում)։ Երբ նա երկու տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվում է Արգենտինա, որտեղ նրա հայրը ստանում է քիմիկոս-ճարտարագետի աշխատանք։ Ռենեն սովորում է Բուենոս Այրեսում` ֆրանսիական դպրոցում։ 1943 թվականին, Ռենեի դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո հայրը մահանում է, և տասնյոթամյա Գոսիննին ստիպված է լինում պահել ընտանիքը։ Ռենեն աշխատում է որպես հաշվապահի օգնական, գովազդային գործակալությունում` կրտսեր նկարիչ։ 1945 թվականին Գոսիննին մոր հետ տեղափոխվում է Նյու-Յորք` ազգականների մոտ։ Այստեղ Ռենեն պետք է զորակոչվեր ամերիկյան բանակ, սակայն նա նախընտրում է ծառայել ֆրանսիական բանակում և մեկնում է Եվրոպա։ Զինվորական ծառայության ընթացքում Գոսիննին եղել է գնդի նկարիչ։ Ծառայության ավարտից հետո նա վերադառնումէ Նյու-Յորք։
Կոմիքսների աշխարհում
1948 թվականից Գոսիննիի մասնագիտական կարիերան սկսում է աստիճանաբար կարգավորվել։ Ռենեն դառնում է «Kunen Publishers» փոքր հրատարակչության գլխավոր նկարիչը, որտեղ էլ լույս են տեսնում նրա չորս գրքերը երեխաների համար։ Այդ ժամանակ էլ Գոսիննին ծանոթանում է կոմիքսների մի քանի խոշոր հեղինակների հետ, որոնց հետ հետագայում սերտ համագործակցություն է ունենում, առաջին հերթին «Հաջողակ Լյուկ» կատակերգության հեղինակ Մորիս դը Բևերի (Մորիս) հետ, որի համար Գոսիննին 1955-ից մինչև 1977 թվականները գրում է տեքստեր։ Նրա շատ կոմիքսներ այդ տարիներին լույս են տեսնում ֆրանսիական մանկական  ամսագրերում։ Ռենե Գոսիննիին մեծ ճանաչում է բերում փոքրիկ Նիկոլասի մասին պատմությունների շարքը, որը նա ստեղծում է գրող-նկարիչ Ժան-Ժակ Սեմպեի հետ։ Պատմվածքները նկարագրում են Ֆրանսիան կրթության բարեփոխումից առաջ, երբ հինգշաբթի օրը դպրոցականների համար հանգստյան օր էր, իսկ տղաներն ու աղջիկները առանձին էին սովորում։ «Նիկոլասը ես եմ մանուկ հասակում,- ասում էր գրողը»։
Գոսիննին մահանում է 51 տարեկանում սրտի կաթվածից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կոմիքսների նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խմբագիրներ Կատեգորիա:Հրատարակիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Շառլ Բելմոն
Շառլ Բելմոն, ֆրանսիացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ ։
Կենսագրություն
Շառլ Բելմոնը ծնվել է 1936 թվականի հունվարի 24-ին ֆրանսիական Իլ դը Ֆրանս երկրամասի Կուրբևուա համայնքում։
Առաջին անգամ հանդես է եկել Կլոդ Շաբրոլի «Սիրունիկները»(1960) ֆիլմում։ Խաղացել է էպիզոդիկ դեր, այդ իսկ պատճառով նրա մասին չի նշվում տիտրերում։ 1960-1968 թվականներին նկարահանվել է շուրջ տասը ֆիլմերում և սերիալներում։ Բելմոնը ունի 6 ռեժիսորական աշխատանք։
Շառլ Բելմոնը մահացել է 2011 թվականի մայիսի 15-ին՝ 76 տարեկան հասակում ։
Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադա
Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադա (ՄՄՕ, IMO, International Mathematical Olympiad), դպրոցականների համար ամենամյա մաթեմատիկական օլիմպիադա, ամենահին միջազգային առարկայական օլիմպիադան։
Պատմություն
Առաջին ՄՄՕ-ն անց է կացվել 1959 թվականին Ռումինիայում։ Այդ թվականից այն անցկացվել է ամեն տարի (միակ բացառությունը եղել է 1980 թվականին, երբ այն տեղի չի ունեցել)։ Սկզբում օլիմպիադային մասնակցում էին միայն Տնտեսական Փոխօգնության Խորհրդի (ՏՓԽ) երկրների (1949-1991 թվականներ, Բուլղարիա, Հունգարիա, Լեհաստան, Ռումինիա, ԽՍՀՄ և Չեխոսլովակիա) դպրոցականները, բայց շուտով այն ընդարձակեց իր աշխարհագրությունը։ 2004 թվականին մասնակից երկրների թիվը 85 էր։
Աղբյուրները նախնական հյուրընկալ քաղաքների մասին տարբերվում են։ Դրա պատճառը, որոշ չափով, կարող է այն լինել, որ առաջնորդները ընդհանրապես աշակերտներից բավականին հեռու են տեղավորվում, և որոշ չափով էլ այն, որ մրցույթից հետո աշակերտները միշտ նույն քաղաքում չեն մնում, ՄՄՕ-ի մնացած ընթացքում։ Նաև նախնական գրված ժամանակաթվերն են տարբեր, քանի որ առաջնորդները նախքան աշակերտներն են տեղ հասնում, և վերջնական ՄՄՕ-ներում՝ Խորհրդակցական Խորհուրդն էլ նախքան առաջնորդներն է տեղ հասնում ։
Կառուցվածք
Յուրաքանչյուր երկիր ներկայացնում է թիմ, որը կազմված է ոչ ավել վեց (սկզբում ութ) մասնակցից, ղեկավարից և գիտական ղեկավարից։ Պաշտոնապես ՄՄՕ-ն անհատական առաջնություն է։ Մասնակիցները պետք է լինեին 20 տարեկանից փոքր և չսովորեն բուհում։
Մասնակիցներին հանձնարարվում է լուծել 6 խնդիր (երեք խնդիր մեկ օրում՝ երկու հաջորդական օրերի ընթացքում), որոնցից յուրաքանչյուրը գնահատվում է 7 միավոր, հնարավոր առավելագույն արդյունքը՝ 42 միավոր։ Հաշվիչներ չեն թույլատրվում։ Մրցույթը տևում է երկու օր՝ մասնակիցներն ամեն օր ունեն 4.5 ժամ՝ երեքական խնդիր լուծելու համար։ Խնդիրները ընտրվում են դպրոցական մաթեմատիկայի տարբեր ոլորտներից, հիմնականում՝ երկրաչափությունից, թվերի տեսությունից, հանրահաշվից և կոմբինատորիկայից։ Նրանք չեն պահանջում բարձրագույն մաթեմատիկայի իմացություն և հաճախ ունենում են գեղեցիկ և կարճ լուծումներ։ Օրինակ, 2007 թվականի 6-րդ խնդիրը գրեթե մեկ քայլով լուծվում է զրոյի մասին կոմբինատորային թեորեմով (Combinatorial Nullstellensatz, en:Restricted sumset)։ 1-ին և 4-րդ խնդիրները դասակարգվում են որպես թեթև, 2-րդը և 5-րդը՝ միջին, իսկ 3-րդը և 6-րդը՝ դժվար։ Օրինակ, 2007 թվականի ՄՄՕ-ում երրորդ և վեցերորդ խնդիրները լուծել են 5-ական մասնակից իրենց երկրներում մի քանի հարյուր լավագույն մաթեմատիկոսներից։
Ընտրության ընթացքը
ՄՄՕ-ի ընտրության ընթացքը երկրից երկիր տարբեր է լինում։ Որոշ երկրներում ինչպես Արևելյան Ասիայում, ընտրության ընթացքը պարունակում է մի շարք դժվար հարցեր՝ ՄՄՕ-ի մակարդակի։ Չինացի մասնակիցները մի կեմփից են անցնում, որը տևում է մարտի 16-ից մինչև ապրիլի 2-ը ։ Մյուսներում, ինչպես ԱՄՆ-ում և Պարսկաստանում, մասնակիցները մի շարք տարբեր մրցույթներից են անցնում, որոնք աստիճանաբար դժվարանում են։ ԱՄՆ և Պարսկաստանի վերջին փուլի ընտրվածները ևս մի կեմփ են ունենում, Չինաստանի նման, որից հետո ամենաուժեղներն են ընտրվում ։
Նախկին Խորհրդային Միության և մյուս Արևելյան Եվրոպայի ընտրության ընթացքն այն է եղել, որ մրցող խումբը ընտրվել է մի քանի տարի նախքան մրցույթը, և մասնակիցներին հատուկ դաստիարակություն մատուցվել մրցույթի համար։ Սակայն այս ձևի օգտագործումն արդեն որոշ երկրներում դադարեցվել է ։
Մրցանակները
Մասնակիցները դասվում են ըստ իրենց անձնական միավորների՝
Այն կանոնը, որ ամենաշատը մասնակիցների կեսն են մեդալ ստանում կոտրվում է այն պահին, երբ դրան հետևելը պատճառ է դառնում շատ ավելի քիչ քան կեսը մեդալ ստանան։ Դա վերջին անգամ խախտվել է 2006 թվականին, երբ կամ 188-ն էին մեդալ ստանում, և կամ 253-ը՝ 498 մասնակիցներից։
Ուժեղագույն թիմերը
ՄՄՕ-ի ուժեղագույն թիմերից են հանդիսանում Չինաստանը, Ռուսաստանը, Վիետնամը, ԱՄՆ-ն և Բուլղարիան։ Օրինակ, 2007 թվականին մի քանի տարվա ընթացքում Ռուսաստանը առաջին անգամ ոչ պաշտոնական վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցրեց առաջին տեղը, մեկ դիրքով առաջ անցնելով Չինաստանից, իսկ Օմսկի թիվ 66 վարժարանի աշակերտ Կոնստանտին Մատվեևը դարձավ բացարձակ հաղթող։ Ահա վերջին տարվա հաղթողների ցուցակը (փակագծերում նշված են մասնակիցների կողմից վաստակած գումարային միավորները).
Հայաստանի արդյունքները ՄՄՕ-ում
Հայաստանը առաջին անգամ մասնակցել Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադայում 1992 թվականին դիտորդի կարգավիճակով։ Հայաստանի թիմերն ընդհանուր առմամբ արժանացել է 1 ոսկե, 30 արծաթե, 70 բրոնզե մեդալների և 45 գովասանագրերի։
Հայաստանի մասնակիցների արդյունքները ՄՄՕ-ում
Հայաստանը առաջին անգամ պաշտոնապես ՄՄՕ-ին մասնակցել է 1993 թվականից, որից սկսած մինչ այժմ մասնակցել են 175 աշակերտներ։ Նրանցից 97-ը արժանացել են մեդալների, իսկ 45-ը՝ գովասանագրերի։ Մասնակիցների արդյունքները բերված են աղյուսակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առարկայական օլիմպիադաներ Կատեգորիա:Օլիմպիադաներ ըստ առարկաների Կատեգորիա:Մաթեմատիկական օլիմպիադա Կատեգորիա:Գիտական մրցություններ
Սերգեյ Եսենինի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)
Սերգեյ Եսենինի հուշարձան (Памятник Сергею Есенину), հուշարձան Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի Տավրիկյան զբոսայգում, որը նվիրված է ռուս բանաստեղծ Սերգեյ Եսենինին։
Պատմություն
1995 թվականին նշվում էր բանաստեղծ Սերգեյ Եսենինի 100-ամյակը։ Այդ տարեթվի նախօրեին «Սերգեյ Եսենին» բարեգործական հիմնադրամը որոշել էր Սանկտ Պետերբուրգում տեղադրել Եսենինի հուշարձանը։ Այդ քաղաքում բանաստեղծն անցկացրել է կյանքի վերջին օրերը։ Նույն հիմնադրամը ֆինանսավորել է հուշարձանի նախագծումը, պատրաստումը և տեղադրումը ։
Հուշարձանի տեղադրման համար ընտրվել է Տավրիկյան զբոսայգին։ Հուշարձանի հեղինակն է քանդակագործ Ալբերտ Չարկինը ։ Հուշարձանը ստեղծելիս նա աշխատել է 1994 թվականի մայիսից իր արվեստանոցում։ Հուշարձանի համար նա մշակել է ութ տարբեր էսքիզներ, որոնց թվում էին այնպիսի տարբերակներ, որտեղ բանաստեղծ Եսենինը պատկերված էր զբոսայգում քայլելիս, լճի մոտ խոտին պառկած և նստարանին նստած։ Արդյունքում հաստատվել է այն տարբերակը, որտեղ Եսենինը պատկերված է նստած ։
Հուշարձանը պատրաստվել է «Քանդակ» գործարանում կարելական սպիտակ մարմարից։ Նրա բարձրությունը 2,5 մ է։ Հուշարձանի պլինթոսի երկայնքով փորագրված է «Սերգեյ Եսենին» պարզ մակագրությունը։ Պատվանդանը պատրաստված է մոխրագույն գրանիտից, բարձրությունը 0,5 մ է ։
Հուշարձանը բացվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, իսկ 15 տարի անց վերականգնվել է վանդալությունից վնասվելուց հետո ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
(8238) Կուրբետ
(8238) Կուրբետ (Courbet), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,793363 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3353 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2514 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1705,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211112 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,92° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարիա Գրոլմուսեց
Մարիա Գրոլմուսեց (գերմերեն տարբերակ՝ Մարիա Կարոլինա Էլիզաբետ Գրոլմուս, սորբերեն՝ Marja Grólmusec, Maria Karoline Elisabeth Grollmuß, ), սորբ հասարակական գործիչ, լրագրող, հրապարակախոս, Գերմանիայում նացիստական ​​ռեժիմի դեմ սոցիալիստական ​​դիմադրության առաջնորդ։
Կենսագրություն
Մարիա Գրոլմուսեցը ծնվել է 1896 թվականի ապրիլի 24-ին, Լայպցիգում բանասիրական գիտությունների դոկտոր և դպրոցի տնօրեն Յան Գրոլմուսի (Յոհաննես Գրոլմուս) ընտանիքում։ 1917 թվականի դեկտեմբերին ավարտել է Լայպցիգի մանկավարժական ուսումնարանը, որից հետո սկսել է դասավանդել տարրական դպրոցում՝ Լայպցիգի պետական դպրոցում։ 1918 թվականին անդամագրվել է Լուժիցի «Մատիցի սերբական» մշակութային հասարակական կազմակերպությանը։ Սովորել է Լայպցիգի և Բեռլինի համալսարանների բանասիրական և պատմական ֆակուլտետներում։ Ուսման տարիներին եղել է Սոցիալիստ ուսանողների լիգայի անդամ։ 1928 թվականին պաշտպանել է գիտությունների դոկտորի գիտական ​​աստիճան «Յոզեֆ Գյորեսը և ժողովրդավարությունը» թեմայով։ Միաժամանակ, նա սկսում է լրագրողական հոդվածներ գրել «Rhein-Mainische Volkszeitung» թերթում, որը պատկանել է Գերմանական կենտրոն կուսակցության ձախ խմբակցությանը և համագործակցել է կաթոլիկ «Die Schildgenossen» ամսագրի հետ, որը հրատարակել է «Quickborn» կաթոլիկ երիտասարդական շարժման կողմից ։ 1927 թվականին ընդունվել է Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական ​​կուսակցության շարքերը, որտեղից հեռացվել է կոմունիստական ​​գաղափարներին հավատարիմ լինելու պատճառով։ 1929 թվականին ընդունվել է Գերմանիայի կոմունիստական ​​կուսակցություն, որտեղից շուտով հեռացվել է Բուխարինյան ընդդիմադիր Կոմունիստական ​​կուսակցություն ընդունվելուց հետո։ 1932 թվականին ընդունվել է Գերմանիայի սոցիալիստական ​​բանվորական կուսակցություն։ Նացիստների իշխանության գալուց հետո համագործակցել է հեղափոխական սոցիալիստների (Arbeitskreis Revolutionärer Sozialisten) հետ և զբաղվել անօրինական քաղաքական գործունեությամբ։ Նա ապօրինի տպագրական հրապարակումներ է տեղափոխել Չեխոսլովակիայից և ուղեկցել է քաղաքական փախստականներին սահմանն անցնելիս։ Դրա համար օգտագործել է իր հայրական տունը Վերին Լուժիցիի Դորֆ-Ռադիբոր գյուղում։ Նա քաղաքական հարաբերություններ է պահպանել ԳՍԴԿ-ի, ԳԿԿ-ի ընդդիմադիր խմբավորումների և Օտտո Բաուերի ավստրիացի սոցիալիստների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Կին լրագրողներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Լուիջի Ռիվա
Ակումբային կարիերա
Լուջին ծնվել է Լեջունոյում (Վարեզե, Լոմբարդիա)։ Կարիերան սկսել է 1962 թվականին երբ միացել է « Լենյանոյին »։ Հաջորդ մրցաշրջանում տեղափոխվել է « Կալյարի », որտեղ հանդես է եկել մինչև կարիերայի ավարտը ։ Կալյարիի կազմում նորամուտը նշել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, երբ նրանց թիմը 2-1 հաշվով պարտվել է Ռոմայի դեմ խաղում։ Երեք անգամ ճանաչվել է Սերիա Ա-ի լավագույն ռմբարկու 1966/67, 1968/69, և 1969/70 մրցաշրջաններում, ինչպես նաև Կալյարիին օգնել է նվաճել  իր պատմության մեջ առաջին և միակ չեմպիոնությունը 1969/70 մրցաշրջանում։ Չնայած Կալյարին չի եղել չեմպիոնության հաճախակի թեկնածու, իսկ Ռիվան եղել է համաշխարհային կարգի խաղացող (զբաղեցրել է 2-րդ և 3-րդ տեղերը Ոսկե Գնդակի մրցանակակիրների ցանկում ըստ France Football ամսագրի, 1968/69 և 1969/70 մրցաշրջաններում ։ 1973 թվականին խաղացողոց ակտիվորեն հետաքրքրվել է « Յուվենտուսը », բայց Լուիջին մնացել է թիմում և շարունակել է ելույթները այնտեղ
Հավաքականի վիճակագրությունները
Ընդհանուր։ 42 խաղեր/ 35 գոլեր; 23 հաղթանակ, 15 ոչ ոքի, 4 պարտություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կալյարիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Խաթաբալա (պիես)
«Խաթաբալա», հայ հռչակավոր դրամատուրգ Գաբրիել Սունդուկյանի կատակերգությունը։ «Խաթաբալան» հանդիսանում է հայ թատրոնի պատմության առավել հաճախ խաղացված կատակերգություններից մեկը և մինչ օրս ներառված է հայալեզու թատրոնների խաղացանկում։ 1971 թվականին Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա» կատակերգության հիման վրա նկարահանվել է Յուրի Երզնկյանի նույնանուն ֆիլմը։
Գաբրիել Սունդուկյանը «Խաթաբալայի» առաջին տարբերակը գրել է 1866 թվականին Թբիլիսիում։ 1867 թվականին Գաբրիել Սունդուկյանը ավարտեց «Խաթաբալա» կատակերգության երկրորդ և վերջնական տարբերակը։ Գ.Սունդուկյանն իր կատակերգությունը նվիրել է հայ անվանի դերասան և թատերական գործիչ Միհրդատ Ամերիկյանի հիշատակին։
«Խաթաբալա» կատակերգությունը գրված է չորս արարվածով և վեց պատկերով։ Առաջին, երկրորդ և չորրորդ արարվածները տեղի են Զամբախովի տան առաջ և տանը, իսկ երկրորդը` Մասիսյանցի տանը։ Դեպքերը ծավալվում են Թիֆլիսում 1860թվականին։
Արարված առաջին
Առաջին արարվածում բեմը ներկայացնում է թիֆլիսյան մեկ փողոց, աջ կողմում Կարապետ Զամբախովի երկու հարկանի հոյակապ տունը դռներով, պատուհաններով և փոքրիկ պաշտգամբով։ Ժամանակը կեսօրին մոտ է։
27 ամյա Գեորգ Մասիսյանցը փնտրում է Մարտիրոսյանցի տունը։ Գեորգին տեսնում է 20-ամյա գեղեցկադեմ Նատալիային,ով Արտեմի հետ քայլում էր, և նրան հարցնում է Մարտիրոսյանցի տան տեղը։ Նատալիան, վախեցած, պատասխանում է, որ չգիտի։ Գեորգը ներողություն է խնդրում անհանգստության համար և հեռանում, իսկ Նատալիան մտնում է Զամբախովի տուն։
Փողոցում Գեորգը տեսնում է իր վաղեմի բարեկամ Իսայուն, և նրան պատմում, որ Զամբախովի տան մոտ մի երիտասարդ աղջիկ է տեսել և շատ հավանել։ Իսային կարծելով, որ խոսքը Զամբախովի տգեղ դուստր Մարգրիտի մասին է և սկսում է Մարգրիտին գովալ։ Հեռվում տեսնելով Զամբախովին, Իսային արագ մոտենում է նրան և հայտնում, որ Մարգրիտի համար փեսացու է գտել և հեռանում։ Զամբախովի հավատը չի գալիս, որ իր տգեղ աղջկան ինչ-որ մեկը տեսել և հավանել է։
Տուն մտնելով և իմանալով, որ Նատալիան իրենց տանն է, Զամբախովը կասկածում է, որ երիտասարդ տղան տեսել է ոչ թե Մարգրիտին, այլ Նատալիային։ Մի փոքր հարց ու փորձ անելուց հետո, Զամբախովը դրանում համոզվում է։ Երբ Իսային վերադառնում է, Զամբախովը ասում է, որ կարիք չկա որ Գեորգը նորից տեսնի իր աղջկան և եթե Մարգրիտին տեսել է և հավանել, պետք է նշանել երիտասարդներին։
Արարված երկրորդ
Երկրորդ արարվածում բեմը ներկայացնում է հետևյալ տեսարանը` հասարակ սենյակ Մասիսյանցի տանը, երեք դռնով` աջ, ձախ և խորքում։ Ձախ կողմում դրած է գորգով ծածկված և մութաքաներով զարդարված տախտ, իսկ աջ` սեղան, որի վրա դարսած են մի քանի գրքեր և երկու արծաթափայլ աշտանակ հանգած մոմերի մնացորդներով։ Բեմի խորքումը և սեղանի մոտ աթոռներ։
Գեորգը իր մորը` Քեթևանին հայտնում է, որ, ի հակադրություն գործող ադաթների, չի պատրաստվում առանց օրիորդին տեսնելու ամուսնանալ նրա հետ։ Սենյակ են մտնում Իսային և Զամբախովը։ Զամբախովը հայտնում է իր համաձայնությունը, որ Գեորգը նորից տեսնի օրիորդին և ծանոթանա, և երեկոյան հրավիրում իր տուն։ Զամբախովի հեռանալուց հետո, Գեորգը Իսայուն հայտնում է, որ Զամբախովն իր դուրը շատ եկավ։
Սենյակ է գալիս Գեորգի մորաքույր Խամփերին, որը մոցիքուլ է, այսինքն` ամուսնության գործում միջնորդ կին։ Գեորգը նրան հայտնում է, որ սիրահարվել է մի շատ գեղեցիկ օրիորդի։ Այս բառերի վրա Իսային զարմանում է։ Իմանալով, որ խոսքը Զամբախովի աղջկա մասին է, Խամփերին սկսում է արհամարանքով խոսալ, սակայն տեսնելով Իսայուն, ով ձեռքի շարժումներով գումար է խոստանում, հայտնում է, որ չի տեսել Մարգրիտին, ուղղակի լսել է նրա մասին։ Երբ սենյակում մնում են միայնակ, Իսային Խամփերիին լռության համար խոստանում է 50 թուման գումար և գնում գումարը բերելու։
Այս ամբողջից Գեորգի մեջ կասկած է ընկնում, որ իրեն ուզում են խաբել։
Առաջին տեսարան
Բեմը ներկայացնում է` Կարապետի տան առաջին արարվածի սենյակը։ Ժամացույցի սլաքները ցույց են տալիս ժամը վեցը։ Ուր հարկն է, հանգած լապտերներ և հանգած մոմերով աշտանակներ ու կանդելբրներ։
Զամբախովի տունը պատրաստություն են տեսնում Գեորգի այցելության առիթով։ Մարգրիտին զարդարել են ամենագեղեցիկ զգեստներով և զարդերով, դեմքը հարդարել են, որպեսզի թաքցնեն տգեղությունը։ Բացի այդ, Զամբախովը դստեր համար գնել է կոշիկ` շատ բարձր կրունկներով, որպեսզի թաքցնեն նրա կարճահասակությունը։ Մարգրիտը արտասվում է իր տգեղության պատճառով, իսկ Նատալիան նրան սփոփում է։
Տուն է գալիս Իսային։ Ամեն անգամ Նատալիային տեսնելուց հարցնում, թե արդյոք իրեն երիտասարդ տղա չի տեսել, Նատալիան, վախեցած, հերքում է։ Իսային Զամբախովից վերցնում է Խամփերիին խոստացված գումարը և հեռանում։
Տեսարան երկրորդ
Բեմը ներկայացնում է Կարապետի տան գավիթը։ Խորքում, ձախ կողմը, պարտեզ, իսկ աջ կողմը` տունը, որի սաստիկ լուսավորված պատուհանները գետնից բավականին բարձր են։ Գավթում - աջ կողմը սրահ` կողպած փոքր պատուհանով առաջին կարգում և նույնպես կողպած դռնով երկրորդ կարգում։ Այս սրահը այնպես է դուրս դրած կուլիսների առջև, որ նրա պատուհանից, որ նրա պատուհանից, որ գտնվում է հանդիսականների դիմացը, անհնարին է տան պատուհանները տեսնել։ Ձախ կողմը, առաջին կարգում, մեծ ծառ, իսկ երկրորդում գավթի դուռը, որի երկու փեղկերն էլ որոշ կերպով բոլորովին բաց են մնում մինչև վերջը։ Ծառի ետևից երկնքում փայլում է լուսինը, որ լուսավորում է պարտիզի մեկ մասը։ Գավթումը բավականին մութ է։
Արդեն երկար ժամանակ է Զամբախովը սպասում է, սակայն ոչ Գեորգը, և ոչ Իսային չկան։ Գալիս է Իսային և հայտնում, որ Գեորգին չի կարողանում գտնել։ Զամբախովը բարկանում է և Իսայուն ուղարկում Գեորգին գտնելու։
Արարված չորրորդ
Ամենաշքեղ դահլիճ Կարապետի տանը` թանկագին կահ-կահասիքով զարդարած։ Աջ, ձախ և խորքում դռներ։ Դահլիճի հատակը ամբողջապես ծածկած է գորգով. առաստաղից կախած է շքեղ ջահ վառ մոմերով։ Ձախ կողմը` բազմոց սեղանով և բազկաթոռներով, իսկ աջ կողմը` փոքրիկ սեղան երկու աթոռով։ Աջ ու ձախ մեծ հայելիք և ոսկեզօծ կանդելաբրներ նույնեպս վառ մոմերով։ Խորքում` աթոռներ, դաշնամուր իր բոլորակ աթոռով և ժամացույց, որի սլաքները ցույց են տալիս ժամը ութը։ Սեղանները ծածկված են գունավոր սփռոցներով և դռները նույնպիսի դրապրիներով։ Տեղ-տեղ ծաղիկներ։ Ժամացույցը բանում է։
Իսային և Գեորգը ուրախ տուն են մտնում, նրանց դիմավորում է Զամբախովը։ Գեորգը արդեն վստահ է, որ իրեն չեն խաբում, սակայն մնում է զգուշավոր և ուզում է ծանոթանալ օրիորդի հետ, ինչպես և խոստացել էր Զամբախովը։ Սակայն Զամբախովը հայտնում է, որ Մարգրիտը Իսայուց իմացել է, Գեորգի այցելության պատճառի մասին, և խիստ անհանգստացած է։ Զամբախովը, պատճառաբանելով, որ չի ուզում վարկաբեկվել քաղաքում, փորձում է Գեորգից նշանվելու խոսք ստանալ։
Որոշ ժամանակ անց, Զամբախովը Մարգրիտի հետ մտում է սենյակ։ Գեորգը տեսնելով, որ սա իր տեսած օրիորդը չէ վերջնականապես համոզվում է, որ իրեն խաբում են, փորձում հեռանալ։ Տեսնելով Իսայու ծառա Արտեմին, նրան հարցնում է, թե ում ետևից էր նա երեկ քայլում։ Շուտով Իսային գլխի է ընկնում կատարվածի մասին, հեռանում սենյակից և վերադառնում Նատալիայի հետ։ Նատալիային տեսնելով, Գեորգը հայտնում է, որ նրան է տեսել։ Իսային հայտնում է նրան, որ դա իր կինն է։ Բոլորը ապշած են, Զամբախովի սուտը բացահայտվեց, Մարգրիտը ամոթխած է։ Ամենքը քարացած մնում են իրենց դրության մեջ։ Բեմի աջ կողմից գալիս է Սարգիսը, շամպայնով սկուտեղը ձեռքին և ասում. "Այ խաթաբալա":
Վարագույրը կամաց-կամաց իջնում է։
Գործող անձինք
Գաբրիել Սունդուկյանն ինքն է նկարագրել իր հերոսների հիմնական բնութագրական տվյալները։ Ստորև ներկայացված կերպարների նկարագրությունը շարադրված է ըստ բնագրի` Գ.Սունդուկյանի ուղղագրությամբ և կետադրությամբ։
Գարասիմ Յակուլիչ Զամբախով - հարուստ վաճառական։ 60 տարեկան, միջին հասակով, պատկառելի դեմքով և բոլորովին սպիտակ մազերով։ Երեսը ածելած, հոնքերը հաստ, բեխերը միջակ։ Սև մահուդե եվրոպական հագուստ` երկայն ժիլետ, փոքր ինչ լայն անդրավարտիք, երկար ու լայն սերթուկ, հին ձևի մեծ գլխարկ - ֆուրաժկա և մետաքսյա սև լայն փողպատ։ Փողոցում` ձեռքին կարճ հաստ ձեռնափայտ, իսկ վրան գցած երկար ու լայն վերարկու - պալտո։ Գործ է ածում արծաթե հին ձևի հաստ ժամացույց սև բարակ ժապավենով և կանաչագույն մետաքսյա ծաղկախառն թաշկինակ։ Քայլը հաստատ, ձայնը ազդու, շարժվածը և խոսակցական ձևերը ծանր։ Ըստ երևույթին շատ պատվավոր անձն։
Մարգրիտ - նրա նշանելու աղջիկը։ 19 տարեկան, տգեղ և կարճահասակ օրիորդ, տեղական վրաց հագուստով, գլուխը վրացնակ զարդարված։ Առաջին արարվածում հագնված է բավական հասարակ և առանց գոտկի, իսկ երրորդ և չորրորդում` ամենաշքեղ ձևով, գոտկով և զանազան ակնեղեններով զարդարված։ Ձայնը քաղցր. խոսակցության ձևերը և շարժվածքը համեստ։
Իսայի - վաճառական, Զամբախովի ազգական։ 40 տարեկան, վայելուչ կազմվածքով և գեղեցիկ, բայց փոքր ինչ հիմար դեմքով։ Երեսը ածելած, մազերը բոլորովին սև, հոնքերը բարակ բեխերը միջակ։ Թիֆլիզի վաճառականի ընտիր հագուստ` մետաքսյա սև արխալուխ, կուրծքը կապած և բարակ ոսկեթելով բոլորած, բարակ փողպատ, սև մահուդե կաբա, մոխրագույն մետաքսյա գոտիկ, մահուդե բաց-շագանակագույն լայն անդրավարտիք և գլխարկ - փոքրիկ սև ֆուրաժկա։ Գործ է ածում դեղին մետաքսյա ծաղկախառն թաշկինակ։ Շարժվածքը և խոսակցության ձևերը հասարակ։
Նատալիա - Իսայու կինը, գեղեցիկ և բարձրահասակ։ 20 տարեկան, նուրբ կազմվածքով և կախարդիչ դեմքով։ Հասակով Մարգրիտից շատ բարձր։ Երկու ձեռք բուն վրաց գեղեցիկ հագուստ` մինը առաջին արարվածում, իսկ մյուսը երրորդ և չորրորդ արարվածներում, գլուխը վրացնակ զարդարված։ Փողոցում ձեռնոցներ, փոքրիկ հովանոց և սպիտակ թեթև վերարկու։ Շարժվածքը կենդանի. երգում է հիանալի։
Գեորգ Մասիսյանց - աստիճանավոր երիտասարդ։ 27 տարեկան, սև մազերով և թարմ գրավիչ դեմքով։ Հագուստը բոլորովին եվրոպական, ամենաընտիր ճաշակի և գլխարկը միշտ սիլինդր։ Փողոցում` կարճ պիջակ, դեղին ձեռնոցներ և բարակ ձեռնափայտ, տանը` սկզբում, մոխրագույն բաճկոնակ (ժաքեթ) կարմիր ժապավենով բոլորած, հետո սև սերթուկ և ֆրակ, ինչպես նշանակված է իր տեղը. գավթումը` վերարկվով և ձեռնափայտով. իսկ Զամբախովի տանը` ֆրակով և սպիտակ ձեռնոցներով, ինչպես և հագնված է երկրորդ արարվածի վերջումը։ Ձայնն ախորժելի, խոսակցության ձևերը և շարժվածքը քաղաքակրթված։
Քեթևան - Գեորգի մայրը, այրի կին, 52 տարեկան, գեղեցիկ դեմքով, երեսը թուխ, հոնքերը սև։ Վրաց հագուստ, գլուխը վրացնակ զարդարված, հասարակ չիքիլա, մուգ ղալամքարե ճակտի աղլուխ առանց քորոցի, մետաքսյա սև գլխի փաթաթան, մուգ մանուշակագույն դոշ սև թավիշե ժապավենով բոլորած և հասարակ քորոցով, մուգ միխիկագույն մետաքսյա դերիա և քիրմանի շալե սև գոտիկ։ Խոսակցության ձևերը և շարժվածքը ծանր։ Ամենաբարի և ամենապատվելի անձն է։
Խամփերի - Գեորգի մորաքույրը։ 50 տարեկան, հաճելի դեմքով ու սև բարակ հոնքերով նիհար կին։ Վրացնակ մետաքսյա սև հագուստ կապույտ դոշ ու գոտկով, գլուխը վրացնակ, հասարակ չիքիլա, կապույտ թավիշե ճակտի աղլուխ և մուգ գլխի փաթաթան։ Գործ է ածում սպիտակ ղաթիբա։ Խոսակցությունը, ման գալը և շարժվածքը արագ և կրակոտ։
Սարգիս - Զամբախովի ծառան։ 25 տարեկան։ Առաջին արարվածում` չթե արխալուխ սև հասարակ քամարով, իսկ երրորդ և չորրորդ` սև մահուդե չերքեզկա դեղին կլապիտոնե բարակ ղայթանով բոլորած և արծաթե շքեղ քամար։ Միշտ առանց գլխարկ։
Խաթաբալա (Ֆիլմ)
Ֆիլմը հիմնված է Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա» կատակերգության վրա, սակայն ամբողջության չի կրկնում սյուժեն և կատարված են մի շարք փոփոխություններ։ Օրինակ` Գաբրիել Սունդուկյանի պիեսում բացակայում են փողոցային հանդեսի տեսարանները, գինետան տեսարանները, որտեղ նկարահանվել է նաև Վախթանգ Կիկաբիձեն և թաղման արարողության տեսարանը։
Կատեգորիա:Հայկական պիեսներ Կատեգորիա:Գաբրիել Սունդուկյանի թատերգություն Կատեգորիա:Հայ թատրոն
Մանուելինո
Մանուելինո  (Manuelino), ոճ 15-16-րդ դարերի Պորտուգալիայի ճարտարապետության մեջ, Վերածննդի ազգային տեսակը։ Իր անվանումն ստացել է Մանուել I կառավարման տարիներին (1495-1521)։ Այս ժամանակաշրջանը Պորտուգալիայի ծաղկման շրջանն էր, երկրի` որպես ծովային գերտերության ժամանակը։ Նա ձեռք է բերում բազմաթիվ գաղութներ։ Պորտուգալացիները ծովում մրցակցություն են կազմում իսպանացիների հետ, որոնք ժամանակի ամենահամբավավոր ծովագնացներն էին։ Սրա հետ կապված` տնտեսական ու մշակութային թռիչքը իր արտացոլումն է գտնում ինտենսիվ շինարարության մեջ։
Պորտուգալական վերածննդի ճարտարապետությունը չի սահմանափակվել միայն մանուելինո ոճով։ Ավելի ուշ նկատելի է դառնում իտալական ադեցությունը, իսկ 16-րդ դարի կեսին ազգային ոճը փոխարինվում է վերածննդի միջազգային ձևերով։ Դա արտացոլված է, օրինակ, Դիոգու դի Տորալվայի (1500-1566) ստեղծագործություններում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ճարտարապետական ​​ոճեր
Ուլկար (գյուղ, Իշիմբայսկի շրջան)
Ուլկար (Улькар, Улькар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի բնակավայրեր
Նորվեգիայի զինանշան
Նորվեգիայի զինանշան (Norges riksvåpen), երկրի գլխավոր խորհրդանիշներից մեկը։ Իրենից ներկայացնում է թագավորական թագով պսակավորված կարմիր վահան` ոսկեգույն, թագադրված առյուծով, որը առջևի թաթերով բռնել է ոսկեգույն բռնակով արծաթե սակր։ Երկրի ղեկավարը օգտագործում է հատուկ անձնական զինանշան` ունենալով պատմուճան, Սուրբ Օլաֆի շքանշան և նորվեգական թագավորական թագ։ Նորվեգիայի զինանշանը Եվրոպայի ամենահին զինանշաններից է։ Ժամանակակից տեսքով հայտնի է 1285 թվականից Էրիկ Մագնուսսոն թագավորի մետաղադրամներից։
Նկարագրություն
Այժմ Նորվեգիայում, համաձայն 1937 թվականի մարտի 19-ի թագավորական հրամանի, կա օրենք Պետական զինանշանի մասին, որտեղ ասվում է. "1. Նորվեգիայի պետական զինանշանը իրենից ներկայացնում է թագավորական թագով պսակավորված կարմիր վահան` ոսկեգույն, թագադրված առյուծով, որը առջևի թաթերով բռնել է ոսկեգույն բռնակով արծաթե սակր։
3. Պետական զինանշանի ցանկացած փոփոխություն, պետական մարմինների կողմից օգտագործվելու համար, պետք է համաձայնեցվի Արտաքին գործերի նախարարության հետ, բացի այն դեպքերից, երբ նրանք փոխվում են երկրի ղեկավարի կողմից։
4. Նորվեգիայի Պետական կնիքը կազմված է թագավորական գահով պսակադրված Պետական զինանշանից և թագավորի ստորագրությամբ։
5. Պետական զինանշանի և կնիքի մասին թագավորական հրամանը ուժի մեջ է մտնում 1905 թվականի դեկտեմբերի 14-ից։"
Զինանշանի պատմություն
Զինանաշանի վրա նորվեգական թագավորների կողմից առյուծն առաջին անգամ հայտնվել է 12-րդ դարի վերջին և 13-րդ դարի սկզբին։ Հոկոն 4-րդն ու նրա տղան իրենց վահանների վրա ունեին առյուծի պատկերը։ Իսկ Էյրիկ Մագնուսսոնը առյուծին ավելացրեց նաև սուրն ու զինվորական սակրը։ Այդ օրվանից ոսկեգույն թագադրված առյուծը, որը առջևի թաթերով բռնել է ոսկեգույն բռնակով արծաթե սակր, հանդիսանում է Նորվեգիայի անփոփոխ զինանշանը։
Առյուծն ուժի խորհրդանիշն է, իսկ սակրը` ոչ միայն հին նորվեգացիների սիրողական զենքն է, այլև Նորվեգիայի երկնային հովանավոր Սուրբ Օլաֆի պիտույքներից ։ «Սուրբ Օլաֆի առասպելի» համաձայն, վերքը, որը հասցվել էր Օլաֆին սակրով, դարձել էր նրա մահվան պատճառ։
Նորվեգիայի զինանշանի վրա թագավորական թագի առկայության ավանդույթը վերաբերում է ռեֆորմացիայի ժամանակներին և վերջնականապես հաստատվել է 1671 թվականին, երբ միջնադարի բաց թագի փոխարեն պատկերել են փակ թագավորական թագով, որն առանձնանում է խաչով և իշխանությամբ։
1319 թվականին Նորվեգիան Շվեդիայի տիրապետության տակ էր, իսկ ավելի ուշ` Դանիայի։ Միայն 1905 թվականին Նորվեգիայի պետականությունը լիովին վերականգնվեց։
1905 թվականի հունիսի 7-ին Նորվեգիայի պառլամենտը չեղյալ հայտարարեց շվեդ-նորվեգիական պայմանագիրը և դրանից հետո Նորվեգիան գլխավորեց անկախ օրենսդրական միապետությունը։ Նորից ընտրված Նորվեգիայի թագավոր Հոկոն 7-րդի 1905 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թագավորական դեկրետով հաստատվեց նոր Պետական զինանշանի նախագիծը, որը պետք է դառնար վերադարձ միջնադարի կանոնին և գործնականորեն տարբերվում էր 12-13-րդ դարերում հին դրամների և կնիքների վրա պատկերվածից։
1937 թվականի մարտի 19-ի թագավորական դեկրետով Պետական զինանշանի պատկերը նորից փոխվեց։ Զինանշանը ստացավ իր այժմեական տեսքը։
Զինանշանի վրա վերջին փոփոխությունները կատարվել են 1992 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։ Թեթևակի փոխվել է առյուծի բաշի և առջևի թաթերի ուրվագծերը։
Նորվեգիայի թագավորական զինանշանը
1905 թվականի դեկտեմբերի 30-ին հատուկ Թագավորական հրամանով ներմուծվեց Նորվեգիայի թագավորական զինանշանը, որը պետք է դառնար իշխանության ղեկավարի անձնական զինանշանը և Պետական զինանշանից տարբերվում էր նրանով, որ առանց թագի նորվեգական վահանը տեղադրված էր ոսկեգույն ծոպերով ծիրանագույն պատմուճանի ֆոնին` թագադրված նորվեգական թագավորական թագով։ Վահանը շրջապատված էր Սուրբ Օլաֆի շքանշանի շղթայով։
Նորվեգիայի զինանշանի միջնադարյան պատկերները
12-րդ դարում ասպետական պահպանիչ հանդերձանքի և փակ սաղավարտի հայտնվելով` անհնարին դարձավ տեսնել զինվորների դեմքերը և տեսակավորել նրանց «մերոնք-թշնամի»։ Ճակատամարտի ժամանակ դա կարող էր խնդիր առաջացնել, և դրանից ելնելով անհրաժեշտություն առաջացավ զինվորների հեռվից տեսնելու տարբերիչ նշանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի պետական խորհրդանիշեր
Նովոմոսկովսկ
Նովոմոսկովսկ (Новомосковськ), քաղաք Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Նովոմոսկովսկի շրջանում, մարզային նշանակության քաղաք, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովայա Սամար, Սամարչիկ, Սամար, Նովոսելիցա։
2012 թվականի տվյալներով Նովոմոսկովսկ քաղաքում բնակվում էր 70 629 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 36 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Նովոմոսկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1672 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մուստաֆա (ֆիլմ)
Մուստաֆա (Mustafa), 2008 թվականին նկարահանված կենսագրական ֆիլմ, որը նվիրված է Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիր և երկրի առաջին նախագահ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքին։ Ֆիլմի ռեժիսորը և սցենարիստը թուրք հայտնի ռեժիսոր Ջան Դյունդարն է։ Ֆիլմը, որը ամբողջությամբ նվիրված է Մուստաֆա Քեմալի Աթաթուրքի անձնական կյանքին, առաջինն է, որն ամբողջությամբ անդրադառնում է Աթաթուրքի կյանքին՝ սկսած վաղ մանկությունից, մինչև կյանքի վերջին րոպեներ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2008 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրման 85-րդ տարեդարձի օրը  ։
Արտադրություն
Ֆիլմը նկարահանվել է 9 ամիսների ընթացքում։ Ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Սալոնիկում, Բիտոլայում, Բեռլինում, Դամասկոսում, Սոֆիայում, Կարլովի Վարիում և Ստամբուլում։ Սրանք այն քաղաքներն են, որտեղ ապրել է Աթաթուրքը։ Որոշ տեսարաններ նկարահանվել են այն սենյակներում, որտեղ ծնվել և մահացել է Աթաթուրքը։ Նրա անձնական իրերը, հուշերը, այն շենքերը, որտեղ աշխատել է, տները, որտեղ ապրել է, փաստաթղթերը, որոնք օգտագործել է, սիրած երգերը և արտասանած մտքերը կիրառվել են փաստագրական ֆիլմի մեջ ։
Գորան Բրեգովիչը գրել է ֆիլմի սաունդթրեքը և երաժշտությունը, որն արժանացել է հանդիսատեսի համակրանքին ։
Համառոտագիր
Փաստագրական ֆիլմը օբյեկտիվ տեսանկյունից պատմում է Աթաթուրքի կյանքը և փորձում համակողմանիորեն դիտարկել Աթաթուրքի կենսագրության տարբեր կողմերը։ Ֆիլմը Աթաթուրքին դիտարկում է ընդունված կարծրատիպերից դուրս և ներկայացնում որպես մի մարդու, ով ունի վախեր, թուլություն, երազանքներ և իդեալներ։ Սա առաջին ֆիլմն է, որն անդրադառնում է թուրք ժողովրդի առաջնորդի կյանքի անձնական դրվագներին, ով, ըստ ֆիլմի հեղինակների միայնակ էր, չնայած որ միշտ շրջապատված է եղել ամբոխով և յուրայինների մեծ բանակով։
Դիտում
Ֆիլմի պրեմիերային հաջորդող մեկ շաբաթվա ընթացքում Թուրքիայում ֆիլմը ցուցադրվել է 200-ից ավելի կինոթատրոններում։ Առաջին 12 օրվա ընթացքում ֆիլմը դիտել է 772,694 մարդ։ Ֆիլմի որոշ քննադատներ մեդիայի միջոցով փորձել են համոզել քաղաքացիներին՝ չդիտել ֆիլմը։
Կարծիքներ
Համաձայն Today's Zaman լրատվամիջոցի կինոքննադատ Էմինե Յըլդըրըմի, Դյունդերը «բարձր հեղինակություն ունեցող լրագրող է և հանրապետության պատմության լավագույն գիտակներից մեկը», ով «հետաքննել է, օգտագործել արծիվային բազմաթիվ նյութեր և կարողացել վերականգնել դեպքերի զարգացումը, սակայն ոչ քաղաքական, այլ՝ անձնական։ Նա կարողացել է հաղորդել Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրի անձնական փորձությունները և տառապանքները։ Այդ գործը նա արել է Գորան Բրեգովիչի հոգեցունց և դինամիկ շարժունություն հաղորդող երաժշտության ներքո։ Նրա ֆիլմը ներառում է հումորային որոշակի պատումներ, ֆիլմում չկան այնպիսի փաստեր, որոնց մասին մենք չգիտենք։ Մուստաֆա Քեմալի կերպարը կյանքի տարբեր դրվագներում օգտագործելու համար հանդես են եկ ել մի քանի դերասաններ, բայց երբեք մենք չկարողացանք պատշաճորեն տեսնել դերասանի դեմքը, որոնք թաքցված են կինեմատոգրաֆիայի հնարքների միջոցով։ Դյունդերը Աթաթուրքին ներկայացնում է «գերմարդ կերպար», զուգահեռաբար ցույց տալով, որ նա կարող է դուրս գալ մարմնի և ոսկորների սահմաններից»։ Յըլդըրըմը շարունակում է. «Բայց ի՞նչ եմ ես ասում։ Աստված գիտի, ինչ կպատահեր, եթե Դյունդարը փորձեր ավելի համարձակ քայլեր անել և կիսվեր մեզ հետ իր ուսումնասիրությունների ողջ պաշարը։ Արդյունքում, հավանաբար, մենք կունենայինք պահածոյացված ֆիլմ» ։
Բանավեճեր
Երբ «Մուստաֆա» ֆիլմը էկրան բարձրացավ, համաձայն Hürriyet Daily News լրատվականի լրագրող Էմրահ Գյուլերի, «այն ազգը բաժանեց երկու մասի։ Նրանց մի մասը գովաբանում էր ֆիլմը՝ նշելով, որ Աթաթուրքը նույնպես մարդ է, ով ունի զգացմունքներ և հոգսեր, մինչդեռ մյուսները քննադատում են ֆիլմը՝ նշելով, որ Դյունդերը փորձում է տապալել առաջնորդին իր պատվանդանից։ Հակասությունները, ինչ խոսք, գործում են ի օգուտ ֆիլմի։ Ավելի քան մեկ ու կես միլիոն մարդ իտել է ֆիլմը առաջին շաբաթվա ընթացքում։ Սա փաստ է, որը օգնեց Աթաթուրքի մասին մյուս նախագծերին նորից դառնալ հեղինակավոր»։ Ավելի ուշ նա հավելել է, որ «Աթաթուրքի մասին պատմող երկու ֆիլմերից՝ «Հրաժեշտ (ֆիլմ)» (Veda) և «Այսօրվա դասերը, Աթաթուրք» (Dersimiz: Atatürk), յուրաքանչյուրը դիտել է մոտ մեկ միլիոն մարդ» ։
«Ֆիլմը հանրային մեծ քննարկումների և բանավեճերի թիրախ է դարձել՝ այլընտրանքային տեսակետ ունենալու համար։ Անհրաժեշտ է առնվազն 10 տարի, որպեսզի լրագրողները, սյունակագիրները, պատմաբաններ, քաղաքական գործիչները մոռանան ֆիլմում ներկայացված դեպքերը»։ Today's Zaman լրատվամիջոցի լրագրող Էմինե Յըլդըրըմը նույնպես խոսել է հակասությունների մասին։ «Եթե Դուք ինձ եք հարցնում, ապա ես կարծում եմ, որ ֆիլմը իր էությամբ միջակ ֆիլմը և մեզ ոչ մի նորություն չի ասում Աթաթուրքի կյանքի մասին։ Նա եղել է մեծ առաջնորդ, հիանալի իդեալիստ, նա հանեց ազգին քաոսից և, այո՛, նա իրոք սիրել է կանանց և ալկոհոլ։ Ոչ ոք ոչ մեկին չի ասում երեխաներիդ տար, որ դիտեն ֆիլմը։ Սակայն հարցը նրանում, որ, ինչպես նշվում է հայտնի ասացվածքի մեջ, չկա ավելի լավ գովազդ, քան սեփական մահախոսականը։ Դյունդարը առնվազն պետք է հանգստանա, քանի որ նրա ֆիլմը մեկ շաբաթվա ընթացքում գրավել է 1.1 միլիոն մարդու ուշադրություն» ։
Աթաթուրքի անձնական կյանքը Արևմուտքին քիչ է հայտնի։ Ֆիլմում քննադատների թիրախում հայտնվել է Աթաթուրքի դիմանկարի նկարագրությունը։ Աթաթուրքի կերպարը համակողմանիորեն է ներկայացվում ֆիլմում։ Ֆիլմում կան կադրեր, որոնք ցույց են տալիս դեպրեսիայի մեջ գտնվող Աթաթուրքին, ով գտնվում է կանանց և ալկոհոլի շրջապատում։ Նշվում է, որ այդ կադրերը ստվեր են գցում պատմական նշանակություն ունեցող փաստերի վրա և ծառայում են քաղաքական իսլամի շահերին։ Դյունդերի ֆիլմը բանավեճի առարկա է դարձել նաև հասարակական լայն շերտերի շրջանակներում։
Դյունդերը նշել է, որ ֆիլմը պատմում է հանճարեղ և զգայուն մարդու մասին։ Թուրքիայի մշակույթի նախարար ի պաշտպանություն նշել է, որ «Աթաթուրքը եղել է մեր նման սովորական մարդ, ով ուներ հույսեր, հիասթափություններ, տխրության և ուրախության պահեր»։
Ծխախոտի դեմ պայքարի խմբի ղեկավարներ պրոֆեսորներ Ահմեդ Էրջանը և Օրհան Քուրալը բողոք են ներկայացրել առ այն, որ ֆիլմում առկա ծխախոտի և ոգելից խմիչքների տեսարանները ուղղակիորեն գովազդում են ծխախոտ արտադրող ընկերությունների գործունեությունը։
Դյունդերը 2008 թվականի դեկտեմբերին վկայություն է տվել Անկարայի գլխավոր դատախուզությունում՝ Աթաթուրքի ժառանգությանը վիրավորելու և արգելված վայրերում ծխելու համար ։
Թուրքիայի առաջատար կապի միջոցը՝ Turkcell-ը չեղարկել է հովանավորության պայմանագիրը՝ նշելով, որ ինքը տեղյակ չի եղել, որ ֆիլմը նվիրված է լինելու Աթաթուրքի անձնական կյանքին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքական ֆիլմեր Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք Կատեգորիա:Թուրքերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Ordinary Love
Ordinary Love, երգ իռլանդական U2 ռոք խմբի կողմից։ Երգը գրվել է Նելսոն Մանդելայի պատվին և ընդգրկվել է Մանդելայի կենսագրությունը պատմող «Երկար ճանապարհ դեպի ազատություն» ֆիլմում։ Երգը թողարկվել է Մանդելայի մահվանից ավելի քիչ, քան 1 շաբաթ հետո։
Ordinary Love-ը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը իտալական Top Digital Download վարկանշային աղյուսակում։ 2014 թվականին U2-ն ոսկե գլոբուս է ստանում լավագույն օրիգինալ երգի համար, այն նաև առաջադրվել է լավագույն երգի համար ակադեմիական մրցանակի, սակայն պարտվել է Frozen մուլտֆիլմի Let It Go երգին։
Ստեղծումը և ձայնագրումը
U2 խումբը ընկեր է եղել Նելսոն Մանդելայի հետ մի քանի տարիներ։ Խումբը նույնիսկ համերգ է ունեցել Հարավային Աֆրիկայում։ Երբ ֆիլմարտադրող Հարվեյ Ուեյնսթեյնը հրավիրեց խմբին գրելու Մանդելայի ինքնակենսագրական ֆիլմի համար երգ գրելու, նրանք արագորեն այո պատասխանեցին Ուեյնսթեյնին ։ Ֆիլմի վաղ նկարահանումները տեսնելուց հետո խումբը ոգեշնչվեց գրելու մի երգ, որ կարտացոլեր Մանդելային ։ Երգը միքսվել էր Electric Lady Studios-ի հետ։
Թողարկումը
2013 թվականի հոկտեմբերի 17-ին երբ երգը ստեղծվեց, խումբը այն գրել էր Մանդելայի մասին ֆիլմի համար, որի ենթավերնագիրը Ordinary Love էր։ 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին U2-ն թողարկվեց նախօրոք հայտարարված տեսահոլովակի մասին։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Մաք Պրեմոն և Օլիվեր Ջեֆֆերսն էր։ Նոյեմբեր 30-ին երգը հասանելի էր խմբի պաշտոնական կայքում։
2014 թվականի մարտի դրությամբ սինգլը վաճավել էր 115.000 օրինակով ԱՄՆ-ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:U2 Խմբի երգեր Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:2013 երգեր
Կարբամազեպին
Հաճախակի կողմնակի ազդեցություններն ընդգրկում են սրտխառնոցը և քնկոտությունը ։ Լուրջ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել մաշկի ցանավորում, ոսկրածուծի ֆունկցիայի ընկճում, ինքանասպանության մտքեր կամ շփոթություն ։ Այն չպետք է օգտագործեն ոսկրածուծի հետ խնդիրներ ունեցածները ։ Հղիության ժամանակ օգտագործումը կարող է վնասել երեխային, այնուամենայնիվ խորհուրդ չի տրվում ընդհատել դեղի ընդունումը հղի կանանց, ովքեր ունեն ցնցման գրոհներ ։ Օգտագործումը կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ չի տրվում ։ Խնամքի կարիք ունեն հատկապես երիկամի կամ լյարդի խնդիրներ ունեցողները ։
Կարբամազեպինը հայտնաբերվել է 1953 թվականին շվեյցարացի քիմիկոս Վոլթեր Շինդլերի կողմից ։ Առաջին անգամ այն վաճառվել է 1962 թվականին ։ Այն հասանելի է որպես ունիվերսալ բուժում ։ Այն ներառված է Համաշխարհային առողջապահության կազմակերպության հիմնական դեղերի ցուցակում, որպես արդյունավետ և ապահով միջոց՝ առողջապահական համակարգում ։ Զարգացող երկրներում դեղորայքի արժեքը կազմել է 0,01–0,07 ԱՄՆ դոլար 1 դեղաչափի համար 2014 թվականին ։ 2016 թվականին այն 197-րդ ամենահաճախ նշանակված դեղն էր ԱՄՆ-ում, ավելի քան 2 մլն նշանակմամբ ։
Բժշկական կիրառում
Կարբամազեպինը հիմնականում օգտագործվում է ցնցումային խանգարումների և նեյրոպաթիկ ցավի բուժման համար ։ Այն օգտագործվում է նաև որպես երկրորդ շարքի դեղ երկբևեռ խանգարման ժամանակ և հակափսիխոզային միջոցի հետ կիրառվում է շիզոֆրենիայի որոշ դեպքերի բուժման մեջ, երբ հակափսիխոզայինով մոնոթերապիան ձախողվել է ։ Այն արդյունավետ չէ աբսենս և միոկլոնալ գրոհների համար ։
ԱՄՆ-ում Սննդի և դեղորայքի ասոցիացիայի թույլատրած բժշկական կիրառություններն են էպիլեպսիան (ներառում է մասնակի, տարածուն տոնիկ-կլոնիկ և խառը ցնցման գրոհները), եռվորյակ նյարդի նևրալգիան և երկբևեռ խանգարման մանիակալ և խառը էպիզոդները ։
Համարվում է նաև, որ դեղն արդյունավետ է ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշի ժամանակ ։
2014 թվականից սկսած, դեղի բացթողման վերահսկման ձևակերպմամբ պայմանավորված՝ հասանելի դարձան նախնական վկայություններ դեղի կողմնակի ազդեցությունների նվազման մասին և ոչ հստակ վկայություն կապված արդյունավետության փոփոխության հետ ։
Կողմնակի ազդեցություններ
ԱՄՆ-ում կարբամազեպինի պիտակը պարունակում է զգուշացումներ պայմանավորված․
Բադեր
Բադեր, սագանմանների կարգի բադերի ընտանիքի ջրլող թռչունների մի քանի ցեղերի ընդհանուր անվանումը։
Կարբամազեպին
Կողմնակի ազդեցություններ
Տարածված կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել քնկոտություն, գլխապտույտ, գլխացավեր և միգրեն, շարժողական կոորդինացիայի խանգարումներ, սրտխառնոց, փսխում և/կամ փորկապություն։ Կարբամազեպինի ընդունման ընթացքում ալկոհոլի օգտագործումը կարող է բերել կենտրոնական նյարդային համակարգի խորը ընկճմանը ։ Ավելի քիչ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են ցնցումների ռիսկի բարձրացումը խառը ցնցումային խանգարումներ ունեցողների մոտ, սրտի ռիթմի խանգարումները, աղոտ կամ երկակի տեսողությունը ։ Նաև, հազվադեպ հանդիպում են լսողական կողմնակի ազդեցություններ, ուստի հիվանդները ընկալում են հնչյունները մեկ կիսատոն ցածր, քան նախկինում․ այս անսովոր կողմնակի ազդեցությունը դեպքերի մեծամասնությունում անցնում է, երբ անձը դադարեցնում է կարբամազեպինի ընդունումը ։
Բադեր
Հայտնի է 147, Հայաստանում՝ 29 տեսակ՝ լայնակտուց բադ, կարմիր բադ, կռնչան բադ, մեծ սղոցակտուց բադ, մոխրագույն բադ, սպիտակագլուխ բադ, խայտաբադ, կարապներ, մրտիմներ, սուզաբադեր, Սևաբադ թավշյաներ։ Տեսակներից 7-ի (Սղոցակտուց, Սևաբադ թավշյա, նետապոչ, շչան բադեր, ծվվան, կարմրախածի, սպիտակաճակատ սագեր, ծովային սուզաբադ) կենսակերպն ուսումնասիրված է մասնակի։
Կարբամազեպին
Փոխազդեցություններ
Կարբամազեպինն ունի փոխազդեցությունների ներուժ․ պետք է զգուշավորություն պահպանել այլ դեղերի հետ համատեղման դեպքում, ինչպիսիք են այլ հակալեպտիկները և տրամադրության կայունացուցիչները ։ Կարբամազեպինի ցածր մակարդակ դիտվում է, երբ նշանակվում է ֆենոբարբիտալի, ֆենիտոինի կամ պրիմիդոնի հետ, ինչը կարող է բերել ցնցման հանկարծակի գրոհների։ Կարբամազեպինը, որպես CYP450-ի խթանիչ, կարող է բարձրացնել շատ դեղերի քլիրենսը, նվազեցնելով դրանց խտությունն արյան մեջ մինչև մինչթերապևտիկ մակարդակ և սահմանափակելով դրանց ցանկալի ազդեցությունը ։ Դեղերի շարքը, որոնք արագ մետաբոլիզվում են կարբամազեպինի հետ ներառում է վարֆարինը, լամոտրիգինը, ֆենիտոինը, թեոֆիլինը և վալպրոաթթուն ։ Դեղերը, որոնք դանդաղեցնում են կարբամազեպինի մետաբոլիզմը, այլ կերպ ասած բարձրացնում են դրա մակարդակն արյան մեջ, հանդիսանում են էրիթրոմիցինը, ցիմետիդինը, պրոպոքսիֆենը և կալցիումական անցուղիների պաշարիչները ։ Կարբամազեպինը նաև բարձրացնում է հղիությունը կանխարգելող հորմոնների մետաբոլիզմը և կարող է նվազեցնել դրանց արդյունավետությունը՝ բերելով անցանկալի հղիությունների ։ Որպես ցիտոքրոմ P450 ֆերմենտը խթանող դեղ, այն արագացնում է շատ բենզոդիազեպինների դուրսբերումն օրգանիզմից և նվազեցնում դրանց գործունեությունը ։
Բադեր
Արտաքին կառուցվածք
Փոքրամարմին են (0, 3-5 կգ), պարանոցը և ոտքերը (ունեն լողաթաղանթ) կարճ են։ Պոչի հատվածում առկա են ճարպագեղձեր։ Բադերը մեծ մասամբ լողում են մաքուր ջրերում, իսկ ձագ հանելու ժամանակ դուրս են գալիս ցամաք։ Արուն և էգը տարբերվում են փետուրների գուներանգով, արձակած ձայնով։ Տարբեր տեսակներ ունեն տարբեր գունավորում՝ մոխրագույն, խայտաբղետ, սպիտակ, կապույտ, սև և այլն։ Ոտքերը կարճ են՝ ծածկված թեփուկներով։
Կարբամազեպին
Փոխազդեցություններ
Վալպրոաթթուն և վալնոկտամիդը, երկուսն էլ արգելակում են միկրոսոմալ էպօքսիդ հիդրոլազը (ՄԷՀ)՝ ֆերմենտ, որը պատասխանատու է կարբամազեպին-10,11 էպօքսիդի ճեղքման համար մինչև ոչ ակտիվ մետաբոլիտներ ։ Արգելակելով ՄԷՀ-ը՝ վալպրոաթթուն և վալնոկտամիդը հարուցում են կարբամազեպինի ակտիվ մետաբոլիտների քանակի բարձրացում, դրա ազդեցության երկարացում և արտազատման հետաձգում։
Թուրինջի հյութը բարձրացնում է կարբամազեպինի կենսամատչելիությունը, արգելակելով CYP3A4 ֆերմենտը աղիքի պատում և լյարդում ։ Կարբամազեպինը բարձրացնում է մեթադոնի փոխարկումը՝ հարուցելով արյան մակարդակի նվազում ։
Ֆարմակոգենետիկա
Մարդու լեյկոցիտային հակածնի(HLA) B*1502 ալել ունեցողները կարբամազեպինային թերապիայի հետևանքով հակված են ձեռք բերել Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշ կամ վերնամաշկային տոքսիկ նեկրոլիզ ։ Կախված հետազոտված բնակչության քանակից, պարզ է դարձել, որ մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն այդ ալելը, երկու, երեք և նույնիսկ չորս անգամ ավելի մեծ է Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշի և վերնամաշկային տոքսիկ նեկրոլիզի զարգացման հավանականությունը ։ HLA-B*1502-ը համդիպում է բացառապես ասիական արմատներ ունեցող մարդկանց մոտ և շատ քիչ կամ գրեթե չի հանդիպում եվրոպական, ճապոնական, կորեական և աֆրիկյան հասարակություններում ։ Այնուամենայնիվ, պարզվել է, որ HLA-A*31:01 ալելի կրելը ունի մեծ կանխատեսողական նշանակություն ճապոնացիների, չինացիների, կորեացիների և եվրոպացիների մոտ կարբամազեպինի օգտագործումից մեղմ և սուր կողմնակի ազդեցությունների ի հայտ գալու հարցում, ինչպիսիք են DRESS (դեղի ազդեցությամբ էոզինոֆիլիա և համակարգային նշանների արտահայտում) համախտանիշի մաշկային սուր արտահայտությունները ։
Ֆարմակոկինետիկա
Կարբամազեպինը համեմատաբար դանդաղ, բայց լավ ներծծվող դեղ է մարսողական ճանապարհով ընդունելու դեպքում։ Եզակի դեղաչափի կիրառման դեպքում, պլազմայում դրա կիսակյանքը 30 ժամ է, բայց այն լյարդի ֆերմենտների հզոր խթանիչ է և շարունակական օգտագործումը նվազեցնում է դրա կիսակյանքը պլազմայում մինչև 15 ժամ։
Բադեր
Ընտանի բադեր
Ընտանի բադերը սերում են վայրի՝ կռնչան բադից, որը մտնում է իսկական կամ ազնիվ բադերի խմբի մեջ։ Այս խմբի մեջ մտնում են նաև փասիանաբադը, մոխրագույն բադը, հողմաբադը, լայնակտուց բադը, սուլող մրտիմը և այլն։ Հայաստանում տարածված է բադերի 27 տեսակ։ Ընտանի բադերն ունեն համեղ միս, փափուկ աղվամազ և ամուր փետուրներ։ Նրանց կերակրում են ուտելիքի մնացորդներով, եփած կարտոֆիլով, ծլած հացահատիկով։ Նրանք արագ են աճում և 70 օրվա ընթացքում հասնում մինչև 3–4 կգ-ի։
Կարբամազեպին
Ազդեցության մեխանիզմ
Կարբամազեպինը նատրիումական անցուղիների պաշարիչ է ։ Այն ընտրողաբար կապվում է պոտենցիալ կախյալ նատրիումական անցուղիներին դրանց ինակտիվ վիճակում, ինչը կանխում է գործողության պոտենցիալի առաջացումը։ Կարբամազեպինն ունի ազդեցություն սերոտոնինային համակարգի վրա, բայց չկան հստակ տեղեկություններ այդ ազդեցության հետևանքի մասին հակացնցումային հատկության վրա։ Կա վկայություն, դրա՝ սերոտոնինի արտազատումը և հետզավթումն արգելակող ազդեցության մասին  ։
Բադեր
Ընտանի բադեր
Կատեգորիա:Սագանմաններ