cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սպերլոնգա
Սպերլոնգա (Sperlonga), փոքր բնակավայր է ծովին առընթեր։ Գտնվում է Լացիո մարզի Լատինա գավառում ։ Գլխավոր փողոցը Վիա Ֆլականն է։ Անվանումը քաղաքի ստացել է քարանձավներից («speluncae» = «քարանձավ»), որոնք տարածվում են ափի երկայնքով։ Բնակությունը կազմում է 3256 մարդ (2007 թվականին)։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 04029։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0771։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Videos 1995–2012
Videos 1995–2012, գերմանական Rammstein խմբի տեսահոլովակների հավաքածու է, որը թողարկվել է 2012 թ. դեկտեմբերի 14-ին։ Այն թողարկվել է 3 DVD և 2 Blu Ray ձևաչափերով։
2012 թ. նոյեմբերի 22-ին խումբը հայտարարեց նոր հավաքածուի թողարկման մասին։ Հավաքածուում կան խմբի բոլոր տեսահոլովակները, տեսանյութեր դրանք նկարահանելու աշխատանքների մասին, նաև նախկինում չթողարկված երկու տեսահոլովակ «Mein Herz brennt» երգի հիման վրա։ Mein Herz brennt-ը, 2001 թվականի Mutter ալբոմից, 2012 թ. դեկտեմբերի 7-ին թողարկվել է որպես «Videos 1995–2012» տեսահոլովակների հավաքածուի սինգլ։ Հատուկ այս թողարկման համար երգի դաշնամուրային տարբերակն է ձայնագրվել։ Սինգլը պարունակում է նաև մինչև այժմ չթողարկված երգ՝ «Gib mir deine Augen» :
Blu-ray սկավառակ
Blu-ray 1
DVD տեսաերիզ
DVD1 DVD2 DVD3
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 ալբոմներ Կատեգորիա:Ռամշտայնի ալբոմներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու ալբոմներ
(6854) 1987 UG
(6854) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Կենեթ Զեյգլերի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,424273 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9029 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9456 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1378,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261115 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,83° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կենեթ Զեյգլերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տրուբինո (գյուղ, Շչոլկովսկի շրջան)
Տրուբինո (Трубино), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Շչոլկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1161 մարդ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Մոսկվայի մարզի հյուսիսարևելյան մասում։ ՄՕԱՃից 36 կմ, Շելկովո քաղաքի կենտրոնական մասից 11 կմ հեռավորության վրա։ Գյուղի միջով հոսում է Գրեչուշկա գետը, իր աջ վտակ Վորյայով։
Կապված է Մոսկվա, Շելկովո, Ֆրյազինո քաղաքների տրանսպորտային ցանցի հետ, գյուղով են անցնում № 20, 29, 33, 35, 37, 39, 335 համարի ավտոբուսները ։
Տրուբինոյում է գտնվում Մալինա, Երիտասարդական, Նորակառույց, փողոցները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Շչոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կալաբիանա
Կալաբիանա  (Callabiana), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Գրիգոր Փամբուկչյան
Գրիգոր Փամբուկչյան (Krikor Pambuccian, ), Կարոլ Դավիլայի անվան բժշկական և դեղագործական համալսարանի պաթոլոգիայի ռումինահայ պրոֆեսոր և Ռումինիայի Հայ առաքելական ծխական եկեղեցու երկարամյա փոխնախագահ (1944-1993) ։
Կենսագրություն
Գրիգոր Փամբուկչյանը ծնվել է Արևելյան Օսմանյան կայսրության (ներկայիս Թուրքիա) Ադանա քաղաքում։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նրա ընտանիքը ստիպված է եղել հեռանալ և դեգերել որպես քաղաքացիություն չունեցող փախստական։ Նանսենյան անձնագրով նրանք անցել են Դամասկոսով, Կահիրեով, Ալեքսանդրիայով, Լառնակայով և հաստատվել Կոնստանցայում։ Այնտեղ նա սովորել է Գերմանական ավետարանական տարրական դպրոցում (Deutsche Evangelische Volksschule) և Mircea cel Bătrân միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է որպես վալեդիկտոր (աշակերտի ակադեմիական տիտղոս, որն ավարտական միջոցառման ժամանակ հրաժեշտի ելույթ է ունենում)։ Փամբուկչյանը 1936-1942 թվականներին բժշկություն է սովորել Կարոլ Դավիլայի անվան բժշկական և դեղագործական համալսարանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է գումարտակի բժիշկ, այնուհետև բարձրացել է ակադեմիական կարիերայի աստիճաններով՝ 1973 թվականին դառնալով Կարոլ Դավիլայի անվան բժշկական և դեղագործական համալսարանի պաթոլոգիայի պրոֆեսոր   ։
Փամբուկչյանի որդիներից մեկը՝ Շտեֆանը (1957-2020) նույնպես պաթոլոգ է դարձել ։
Գրիգոր Փամբուկչյանը, որպես Ռումինիայի Հայ առաքելական ծխական համայնքի փոխնախագահ, ինչպես հայ համայնքի, այնպես էլ Ռումինիայի համար դժվարին պահին նպատակ ուներ իր ուժերի ներածի չափով պահպանել Ռումինիայի հայ համայնքի կրոնական ժառանգությունը ։
Աշխատություններ
1942 թվականի իր թեզում («Փորձարարական քիմիական քաղցկեղ») Գրիգոր Փամբուկչյանն ուսումնասիրել է առնետների մոտ կուպրի առաջացրած քաղցկեղը։ Հետագայում հետազոտական թեմաների շրջանակն ընդլայնվել է՝ ներառելով սրտի և արյան անոթների պաթոլոգիան, սրտի ուռուցքները, մարսողական տրակտի, լյարդի և ենթաստամոքսային գեղձի պաթոլոգիան, նորածնի պաթոլոգիան, նախաքաղցկեղային հիվանդությունները, բերանի խոռոչի պաթոլոգիան (մասնավորապես՝ կարմիր տափակ մկնատամը), տոքսինների պատահական և պրոֆեսիոնալ ազդեցությունը (1960-ական թվականների վերջում և 1970 թվականների սկզբին կատարելով Կոպշա Միչեի շրջակա միջավայրի թունավոր (քաղցկեղածին) բնույթի խոր ուսումնասիրություն), ֆենիլհիդրազինինի վրա տոքսիկ ռեակցիաները, վիրուսային հիվանդությունների հիպերտոքսիկ ձևերը, թոքային բորբոքային ինֆեկցիաները, գլխուղեղային քսանթոմատոզը, ներքին օրգանների վնասվածքները ռևմատիկ խանգարումների և ռևմատոիդ արթրիտի ժամանակ, տրիխինոզը, ասպիրինի և ասպիրինի ու պրեդնիզոնի խառնուրդի ազդեցությունը ստամոքսի լորձաթաղանթի վրա, սիֆիլիսի և տրիխինոզի, նորածինների հանկարծակի մահվան համախտանիշի և ադրենոիդների հորմոնների հիպերսեկրեցիայի հետևանքով առաջացած հիպերտրոֆիկ կարդիոմիոպաթիայի փորձնական հետազոտությունները։ Նա դարձել է բերանի խոռոչի վրա ատամնաբուժական իմպլանտների ազդեցության պաթոլոգիական ուսումնասիրության առաջամարտիկը՝ դոկտոր Գրիգորե Օսիպով-Սինեշտիի (1907-1989), Էռնստ Հելմուտ Պրուինի (1913-2008) և Բենեդիկտ Հենրիխի հետ համատեղ  ։
Ճանաչում
1978 թվականին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Առաջինը Գրիգոր Փամբուկչյանին պարգևատրել է Սուրբ Ներսես Շնորհալի շքանշանով ։
Ընտանիք
Գրիգոր Փամբուկչյանի երեք զավակները գիտնականներ են։ Որդիներից մեկը՝ Վիկտորը, մաթեմատիկոս (Արիզոնայի համալսարան, ԱՄՆ) և թարգմանիչ է, մյուսը՝ դոկտոր Շտեֆան Փամբուկչյանը՝ անատոմապաթոլոգ (Միննեապոլիս, ԱՄՆ), դուստրը դոկտոր Ալիս Փամբուկչյան-Գրիգորյանն է (Փարիզ) ։
Հիշատակի հավերժացում
2015 թվականին, գիտնականի 100-ամյակի առթիվ, լույս է տեսել Գրիգոր Փամբուկչյանին նվիրված գիրքը (Գրիգոր Փամբուկչյանի կյանքի էջերը), որի հեղինակը նրա որդին է՝ Վիկտոր Փամբուկչյանը։ Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել Ռումինիայի Հայոց միության Դուդյան մշակույթի տանը։ Հատորը ներկայացնում է բժշկի կենսագրության կարևորագույն պահերը, նրա մասնագիտական գործունեությունը, ներկայացվում են տեղեկություններ և փաստեր ռումինահայ համայնքի և թեմական կյանքի վերաբերյալ ։
Գրիգոր Փամբուկչյանի կիսանդրին տեղադրված է Բուխարեստի Կարոլ Դավիլայի անվան բժշկական և դեղագործական համալսարանի սրահում ։
Գրականություն
Victor Pambuccian, File din viața lui Krikor Pambuccian. Editura Ararat, București, 2015
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Անձինք Ադանայից Կատեգորիա:Ռումինահայ բժիշկներ Կատեգորիա:Ռումինահայ պրոֆեսորներ
Լճաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ժան Ժակ Դեսսալին
Մինչև 1790 թվականը հանդիսանալով ոմն ստրկատեր Դեսսալինի (ում պատկանում էր Ժան Ժակ Դեսսալինի մայրը) ճորտը, վերցրել է տիրոջ ազգանունը։ 1791 թվականին մասնակցել է պլանտատորների դեմ սևամորթ ստրուկների ու մուլատների ապստամբությանը և շարունակել պայքարը մինչև ֆրանսիական զորքը կղզուց դուրս քշելը և Հայիթիի անկախության հռչակումը (հունվար, 1804)։
1804 թվականի վերջին իրեն հռչակել Է Հայիթիի կայսր (Հակոբ I անվամբ), հողը բաժանել է սևամորթներին և մուլատներին։
Իրականացրել է տեղի սպիտակամորթ բնակչության զանգվածային կոտորած։
Սպանվել է դավադրությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայիթցի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ
Նադիա Բուլանժե
Նադիա Բուլանժե, (Juliette Nadia Boulanger, ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր, դաշնակահարուհի, երգեհոնահարուհի և վաստակավոր ուսուցչուհի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Կին դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կին դիրիժորներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգեհոնահարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Գրիգորի Պեչորին
Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Պեչորին (Григорий Александрович Печорин), հորինված կերպար, ռուսական կայսերական բանակի սպա, Միխայիլ Լերմոնտովի «Մեր ժամանակի հերոսը» վեպի գլխավոր հերոսը։ Համատեղում է ռոմանտիզմի դարաշրջանի բայրոնյան հերոսի և «ավելորդ մարդու» հատկանիշները, որը չի գտել իր տեղը կյանքում։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Պեչորինի խոսքով՝ «ուսումը նրան արագ ձանձրացրել է»։ Ազատվելով ծնողական խնամքից՝ նա անմիջապես սկսել է վայելել կյանքի բոլոր հաճույքները, բայց շուտով դրանք նույնպես ձանձրացրել են։ Դրանից հետո նա գնացել է բանակ։ Որոշ ժամանակ անց մենամարտի մասնակցելու համար աքսորվել է Կովկաս՝ միանալու գործող զորքերին։ Պեչորինի կյանքի այդ ժամանակահատվածն էլ պատկերված է «Մեր ժամանակի հերոսը» վեպում։ Նա հույս ուներ ցրել ձանձրույթը ռազմի դաշտում, բայց մեկ ամիս անց սովորել է նաև փամփուշտների սուլոցին և մահվան մոտիկությանը։
Վեպի «Թաման» գլխում, որը ժամանակագրական կարգով առաջինն է, Պեչորինը բախվում է մաքսանենգների խմբի հետ և ոչնչացնում նրանց modus operandi-ն։ Այս գլխում նրա մոտ ծագում է այն միտքը, որ ինքը բոլորին միայն դժբախտություն է բերում։ Դրանից հետո Պեչորինը գնում է Կիսլովոդսկ, որտեղ հանդիպում է իր վաղեմի ծանոթ յունկեր Գրուշնիցկուն, վաղեմի սիրեցյալ Վերային և իշխանուհի Մերիին։
Կիսլովոդսկում և Պյատիգորսկում գտնվելու ընթացքում Պեչորինը սիրահարվում է իշխանուհի Մերիին, որին հետագայում մերժում է, մենամարտի ժամանակ սպանում է Գրուշնիցկուն, ինչի համար նրան կրկին աքսորում են՝ այս անգամ ուղարկելով ամրոց։ Այնտեղ նա ծանոթանում է Մաքսիմ Մաքսիմիչի հետ։
Պեչորին և Օնեգին
Համարվում է, որ Լերմոնտովն իր կերպարին անվանել է Պեչորա հյուսիսային գետի պատվին։ Հետազոտողները համեմատում են այն մեկ այլ կերպարի՝ Օնեգինի հետ, որը կոչվել է այդ նույն սկզբունքով։ Օնեգան հանդարտ հոսում է դեպի ծով, իսկ Պեչորան բուռն լեռնային գետ է ։
Միխայիլ Լերմոնտովը զարգացրել է Պուշկինի կերպարը։ 1840 թվականի իր հոդվածում Բելինսկին Պեչորինին անվանել է «Մեր ժամանակի Օնեգին»։ Նրա խոսքով՝ «նրանց միջև եղած անհամապատասխանությունը շատ ավելի քիչ է Օնեգայի և Պեչորայի միջև եղած հեռավորությունից» ։ Պուշկինը, հայտնաբերելով Օնեգինին իրեն շրջապատող իրականության մեջ, քննադատել է նրան, իսկ Լերմոնտովը բացահայտել է իր էգոիստ կերպարի էությունը ։
Քննադատների կարծիքներ
Մի շարք ռեակցիոն քննադատներ, որոնք պաշտպանում էին գոյություն ունեցող հասարակական կարգը, դատապարտել ռն Պեչորինին՝ նրան համարելով անառակ մարդ։ Նրանց կարծիքով՝ նրան «մեր ժամանակի հերոս» անվանելը հավասարազոր էր Ռուսաստանին վիրավորելուն։ Բոլորովին այլ տեսակետ ուներ Վիսարիոն Բելինսկին։ Նա կարծում էր, որ գլխավոր հերոսը 19-րդ դարի 40-ական թվականների առաջադեմ մարդկանց ողբերգության արտացոլումն է։ Քննադատը Պեչորինի մեջ տեսել է հեղինակի արձագանքները, որը չի կարողացել մինչև վերջ առանձնանալ նրանից և ճիշտ գնահատել նրան։ Լերմոնտովի հետ հանդիպման ժամանակ Բելինսկին համոզվել է գրողի բնավորության՝ կերպարի բնավորության հետ նմանության մեջ։ Դա, ըստ նրա, կայացել է «կյանքի և մարդկանց դատողական, սառնասիրտ հայացքի մեջ» ։
Ֆադեյ Բուլգարինը կարծում էր, որ Պեչորինը տիպիկ չի եղել ռուսական հասարակության համար, իսկ նման էգոիստների ձևավորման մեջ մեղադրել է Արևմուտքին։ Հերոսին նմանատիպ գնահատականներ են տվել Ստեպան Շևիրևը և Օսիպ Սենկովսկին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հորինված զինվորականներ
Նովոե (ավան, Բախմաչի շրջան)
Նովոե (Нове), ավան Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում։
Ստարոկուլչուբաևո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 401 մարդ։
Նովոե (ավան, Բախմաչի շրջան)
2006 թվականի տվյալներով Նովոե ավանում բնակվում էր 55 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1896,55 մարդ/կմ²։
Ստարոկուլչուբաևո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոե (ավան, Բախմաչի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Ջերարդ Ուեյ
Ջերարդ Ուեյ (Gerard Arthur Way, ), ամերիկյան երաժիշտ, կոմիքսների հեղինակ և My Chemical Romance խմբի վոկալիստ (2001-այժմ)։
Կենսագրություն
Ջերարդ Ուեյը ծնվել է Սամիտում՝ Նյու Ջերսի նահանգում, Դոննի Լիի և Դոնալդ Ուեյի ընտանիքում։ Որոշ ժամանակ անց ընտանիքը տեղափոխվել է Բելվիլ։ Նա գիտի իտալերեն, որը մոր մայրենի լեզուն էր և շոտլանդերեն, որը հոր մայրենի լեզուն էր։ Առաջին անգամ նա հրապարակային երգել է չորրորդ դասարանում, երբ խաղում էր Պիտեր Պենի դերը։ Նրա մայրական գծով տատիկը՝ Ելենա Լի Ռաշը, սովորեցրել է Ջերարդին երգել, նկարել՝ սկսած վաղ մանկությունից։ Ջերարդը հասկանում և ըմբռնում էր, որ նա իսկապես կարող էր երգել։ Հետագայում Ջերարդն ասաց. «Նա սովորեցրել է ինձ բոլորը, ինչ ես գիտեմ» ։ Նա դպրոցում հանրահայտ չէր և հեղինակություն չէր վայելում ։
15 տարեկանում Rolling Stone ամսագրին տված հարցազրույցում Ջերարդը ասաց. «Իմ վրա հարձակվել էին 357 Magnum տրամաչափի ատրճանակով և ստիպեցին ձեռքերս դնեմ գլխիս հետևը և ծնկի իջնեմ նրանց առջև»։
1995 թվականին ավարտելով միջնակարգ դպրոցը Բելվիլում Ջերարդը շարունակում է կարիերան կոմիքսների ասպարեզում։ Այդ ժամանակ ստեղծում է երկու կոմիքս՝ The Umbrella Academy և The True Lives of Fabulous Killjoys:
Նա Նյու-Ջերսիում ավարտում է դպրոցը, իսկ 1999 թվականին ստանում է նկարչի բակալավրի աստիճան ։
Կարիերա
Չնայած նրանց բավականին բարձր հեղինակությանը, Ջերարդը չէր դադարում նկարելուց՝ նկարում էր իր և նման այլ խմբեր։ Օրինակ My Chemical Romance-ի Three Cheers for Sweet Revenge (2004) և The Black Parade (2006) ալբոմների շապիկները նկարել է Ջերարդը։ Այդ ամենից նա գումար է հավաքում և տալիս կրծքի քաղցկեղ ունեցողներին՝ բարեգործության նպատակով։ Նա ձայնագրում է նաև The Used խմբի «Under Pressure» երգի քավեր տարբերակը՝ ցունամիից փրկվածներին օգնելու համար։
Անձնական կյանքը
Ժերարդը երկար տարիներ պայքարել է ալկոհոլի և թմրանյութերի դեմ ։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 3-ի համերգից հետոո նա ամուսանանում է «Mindless Self Indulgence» խմբի բաս-կիթառահարուհու՝ Լինդսի Բալլատոյի հետ ։ Երկար ժամանակ ապրում է Լոս-Անջելեսում՝ Կալիֆորնիայում։ 2009 թվականի մայիսի 27-ին ծնվում է նրա աղջիկը՝ Բենդիտ Լին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Մակարոն
Մակարոն (maccheroni), տարբեր տրամագծերի և երկարությունների խողովակների տեսքով մակարոնեղեն ։  Խողովակաձև մակարոնների  թվին են պատկանում փետուրները, եղջյուրիկները և խխունջները։
Հայերենում «մակարոն» բառը փոխառվել է maccaroni և Makkaroni լեզուներից, որոնք իրենց հերթին այն վերցրել են maccheroni բառից։ Բառի ծագումը կարելի է կապել հուն. μακαρία (մակարիյա) բառի հետ, որը նշանակում է «ապուր գարու ալյուրից կամ հատիկներից», որը մատուցվել է մահացածների հիշատակին        ։
Արտադրություն
Համաշխարհային շուկայում առաջարկվող մակարոնեղենն ունի նախնական բաղադրիչների տարբեր բաղադրատոմսեր և արտադրության տարբեր տեխնոլոգիաներ։
Բարձրորակ մակարոնեղենի պատրաստման համար հրամայական է օգտագործել ալյուր այսպես կոչված կոշտ ցորենի հատիկներից։ Կոշտ ցորենի սորտերը սովորական սորտերից տարբերվում են հացահատիկի մեջ գլյուտենի ավելի շատ պարունակությամբ։ Սա պատրաստի արտադրանքը դարձնում է արտաքին տեսքով գեղեցիկ և հաճելի՝ ուտելու համար. բարձրորակ մակարոնեղենը պահպանում է իր ձևն ու առաձգականությունը ջրի մեջ եռացնելուց հետո։
Ազգային ավանդույթներ
Ավանդաբար Իտալիայում մակարոնեղենը եփում են al dente և մատուցում տարբեր սոուսների, հավելումների հետ, որոնք հատուկ ստեղծված են խոհարարական մասնագետների կողմից՝ ճաշատեսակին ավելացնելու համար։
Միացյալ Նահանգների ազգային խոհանոցում նման սոուս է տարբեր բաղադրատոմսերով պատրաստված կետչուպը։
Մակարոնեղենն ավանդաբար տարածված արտադրանք է աշխարհի շատ երկրների բանակներում և հաճախ պահանջված է հեռավոր ուղևորությունների ժամանակ։ Նման հանրաճանաչությունը պայմանավորված է նրանով, որ մակարոնեղենը՝ որպես կիսաֆաբրիկատ, ունի փոքր քաշ, երկար պահպանման ժամկետ, փաթեթավորման և տեղափոխման հեշտություն և եփման համեմատաբար պարզ ու արագ եղանակներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց Կատեգորիա:Խավարտներ
Բատավա
Բատավա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սլավեն Բիլիչ
Սլավեն Բիլիչ (Slaven Bilić, ),  խորվաթ ֆուտբոլիստ, Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին պաշտպան, ներկայումս Վեստ Հեմ Յունայթեդ ակումբի գլխավոր մարզիչը։
Ակումբային
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Սպլիտ քաղաքի Հայդուկ ֆուտբոլային ակումբում։ Ֆուտբոլային դպրոց ընդունվել է 10 տարեկան հասկանում։ Մի քանի տարի վարձավճարով հանդես է եկել «Պրիմորաց» և «Շիբենիկ» ակումբներում։ Վեց հաջող մրցաշրջան անցկացնելուց հետո՝ 1993 թվականին 750 հազար ֆունտ ստերլինգ ի դիմաց տեղափոխվեց Գերմանիայի Բունդեսլիգայում հանդես եկող Կարլսրուե ակումբ։ Ունեցավ յուրահատուկ նվաճում՝ դառնալով առաջին օտարերկրյա ավագը Բունդեսլիգայում հանդես եկող թիմերի կազմում։
2-րդ մրցաշրջանում համարվեց Գերմանիայի Բունդեսլիգայի լավագույն պաշտպանը։ Բիլիչի տպավորիչ խաղը չվրիպեց եվրոպական առաջատար թիմերի ուշադրության կենտրոնից։ Մի շարք առաջատար ակումբներ սկսեցին մրցակցել խորվաթ պաշտպանին ձեռք բերելու համար։ Արդյունքում, 1996 թվականի ամառային տրանֆերային պատուհանի ժամանակ 1,3 մլն Ֆունտ ստերլինգի դիմաց տեղափոխվեց Անգլիական Վեստ Հեմ Յունայթեդ։ Գլխավոր մարզիչ Հարրի Ռեդնապը շատ էր ցանկանում ֆուտբոլիստին տեսնել իր թիմում և ամեն ինչ արեց նրան ձեռք բերելու համար ։ Բիլիչի հաջող խաղը թե ակումբի, թե հավաքականի կազմում հանգեցրեց նրան, որ 1997 թվականի մարտին Էվերթոնը նրա համար վճարեց այդ ժամանակի համար ահռելի գումար՝ 4,5 մլն ֆուբտ ստերլինգ ։ Սակայն Բիլիչը որոշեց այդ մրցաշրջանն անցկացնել Վեստ Հեմի կազմում՝ ցանակալով փրկել ակումբին Պրեմիեր լիգայից  դուրս թռչելուց։ Սրա համար նա ստացավ 200 հազ ֆունտ պարգևավճար։ Հատկանշական է այն, ար այդ մրցաշրջանում Վեստ Հեմը զբաղեցրեց ավելի բարձր տեղ, քան Էվերթոնը։
1997 թվականի օգոստոսին միացավ իր նոր ակումբին։ Նորանշանակ գլխավոր մարզիչ Հովարդ Քենդելը նրան վստահեց պաշտպանության լիդերի դերը։
1998 թվականի աշխարհի առաջնությունից հետո ստացած ծանր վնասվածքի պատճառով բավականին երկար ժամանակ բաց թողեց և չկարողացավ օգնել իր թիմին մարզադաշտում։ Մրցաշրջանի մեկ քառորդը բաց թողնելուց հետո վերդադարձավ Էվերթոն, որը արդեն գլխավորում էր ՈՒոլտեր Սմիթը։ Երբեմն անց էր կացնում փայլուն հանդիպումներ, սակայն հանդիպումների մեծ մասում ավելի շատ աչքի էր ընկնում անվստահ խաղով և բազմաթիվ որակազրկումներով։ Ստեղծված իրավիճակի արդյունքում ակումբը Բիլիչին խորհուրդ տվեց փնտրել և գտնել ավելի հարմար ակումբ, որտեղ կունենա ավելի շատ խաղային պրակտիկա։
Անգլիայում հարմար առաջարկ չստանալու պատճառով այլ ակումբ չտեղափոխվեց։ Միայն հանդես էր գալիս ազգային հավաքականի կազմում։ Միաժամանակ շարունակում էր ստանալ շաբաթական 27000 ֆունտ՝ Էվերթոնի հետ կնքած պայմանագրի համաձայն։ Վերջիվերջո ակումբը Բիլիչին 2000 թվականին վճարեց պայմանագրով նախատեսված հաջորդ 28 ամսվա աշխատավարձը, որը կազմում էր 1 մլն ֆունտ։ Գումարը ստանալուց հետո 2 օրվա ընթացքում տեղափոխվեց իր հարզատ Հայդուկ ակումբ։ Այստեղ էլ ավարտեց իր ֆուտբոլային կարիերան։
Հավաքականում
Շատ լավ հանդես է եկել հատկապես 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ փուլի ժամանակ։ Խորվաթները շատ տպավորիչ ֆուտբոլ խաղացին, հաջողությամբ հաղթահարեցին խմբային փուլի արգելքը և միայն պարտվեցին ապագա չեմպիոն Գերմանիայի հավաքականին։ Ինչպես խորվաթ մյուս ֆուտբոլիստները, այնպես էլ Բիլիչը փայլուն կերպով հանդես եկան Ֆրանսիայում անցկացված 1998 թվականի Աշխարհի առաջնության ժամանակ և միայն կիսաեզրափակիչ փուլում ճանապարհը զիջեցին ապագա չեմպիոն Ֆրանսիայի հավաքականին։ Ընդհանուր առմամբ ազգային հավաքականի կազմում հանդես եկավ 44 անգամ և հեղինակեց 3 գնդակ։
Մարզչական գործունեություն
2004 թվականին ազգային հավաքականի նախկին խաղընկեր Ալյոշա Ասանովիչի հետ Բիլիչը գլխավորեց մինչև 21 տարեկանների ազգային ազգային հավաքականը։ Նախկին խաղընկերների գլխավորած հավաքականը 2006 թվականի Եվրոպայի մինչև 21 տարեկանների առաջնության ժամանակ հաջողությամբ հաղթահարեց խմբային փուլի արգելքը, սակայն փլեյ-օֆֆ փուլում պարտվեց Սերբիայի և Չերնոգորիայի հավաքականին և ավարտեց իր մրցելույթները այդ աառաջնության շրջանակներում։
2006 թվականի հունիսի 25-ին Խորվաթիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան Սլավեն Բիլիչին նշանակեց Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնում։ Նա փոխարինեց Զլատկո Կրանչարին, որը չէր կարողացել հավաքականին դուրս բերել փլեյ-օֆֆ փուլ ։. Բիլիչի մարզչական շտաբում ընդգրկվեցին նախկինում հավաքականի կազմում հաջող հանդիպումներ անցկացրած մի շարք ֆուտբոլիստներ՝ Ալյոշա Ասանովիչը, Ռոբերտ Պրոսինեչկին, Նիկոլա Յուրչեվիչը և Մարյան Մրմիչը։
Առաջին պաշտոնական հանդիպումը Բիլիչի գլխավորած ազգային հավաքականն անցկացրեց Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ Մոսկվայում և ավարտվեց գոլազուրկ 0-0 հաշվով։ 2008 թվականի Եվրո 2008-ի նախընտրական խաղերի ժամանակ Խորվաթիայի ազգային հավաքականը կարողացավ խմբում գրավել առաջին հորիզոնականը՝ առաջ անցնելով Ռուսաստանի և Անգլիայի հավաքականններից։ Իսկ արդեն եզրափակիչ մրցելույթների ժամանակ հասավ մինչև 1/4 եզրափակիչ, որտեղ էլ միայն 11-մետրանոց հարվածաշարի արդյունքոոմ ճանապարհի զիջեց Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականին։
2010 թվականի Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլ Բիլիչի գլխավորած հավաքականը դուրս չեկավ, քանի որ նախընտրական փուլում գրավեց միայն 3-րդ տեղը՝ առաջ թողնելով Անգլիայի և Ուկրաինայի հավաքականներին։ 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախաշեմին Բիլիչը հայտարարեց, որ դա լինելու է իր մասնակցությամբ վերջին մրցաշարը և անկախ արդյուներից հեռանալու է հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնից։
2012 թվականի մայիսի 14-ին 3 տարով պայմանագիր կնքեց Լոկոմոտիվի հետ։ Արդյունքում նա պետք է գլխավորեր «երկաթուղայիններին» Եվրոպայի առաջնության ավարտից անմիջապես հետոն ։Առաջին տարում Բիլիչի գլխավորած ակումբը բավականին անվստահ տեսք ուներ և կարողացավ գրավել միայն 9-րդ տեղը, որը հանդիսանում էր վատագույն արդյունքը ակումբի ամբողջ պատմության ընթացքում։ Անհաջության հիմնական պատճառը, ինչեպս հետագայում նշեց կիսապաշտպան Դենիս Գլուշակովը, հանդիսանում էր այն, որ գլխավոր մարչին չէր հաջողվում հաստատել կարգ ու կանոն հանդերձարանում, ինչն էլ իր հերթին հանդիսանում էր անհաջողությունների գլխավոր պատճառը։ Նա նաև հետագայում հայտարարեց, որ Բիլիչը ամենաթույլ մարզիչն է, որի հետ նա երբևէ աշխատել է ։ 2013 թվականի հունիսի 17-ին Սլավեն Բիլիչը հեռացվեց Լոկոմոտիվի գլխավոր մարզչի պաշտոնից «Լոկոմոտիվ» ։
2013 թվականի հունիսի 26-ին նա 3 տարվա պայմանագիր կնքեց թուրքական Բեշիկթաշի հետ։ Պայմանագրի համաձայն առաջին տարում Բիլիչը պետք է վաստակեր 1,5 մլն եվրո, երկրորդ տարում 1,6 մլն եվրո, իսկ երրորդ տարում 1,7 մլն եվրո ։ ՈՒԵՖԱ-ն զրկեց Բեշիկթաշին մասնակցել եվրոպական մրցաշարերին՝ պայմանավորված խաղերի հետ կապված սկանդալի պատճառով, որն էլ հանգեցրեց Բիլիչի հրաժարականին։ Այսպիսով, 2014-2015 թվականների առաջնության արդյունքում նա չկարողացավ հասնել որևէ լուրջ արդյունքի։
2015 թվականի հունիսի 9-ին Բիլիչը պայմանագիր կնքեց անգլիական Վեստ Հեմ Յունայթեդի հետ ։ Եվրոպայի լիգայում բավականին շուտ պարտություն կրեց և զրկվեց հետագա պայքարել շարունակելու հնարավորություից ։ Բավականին հաջող դասավորվեցին գործերը ներքին առաջնությունում, որտեղ մեկը մյուսի հետևից Վեստ Հեմը կարողացավ սենսացիոն հաղթանականեր տանել առաջնության հաղթողի հավակնորդներ Արսենալի, Լիվերպուլի և Մանչեսթեր Սիթիի դեմ կայացած արտագնա հանդիպումներում ։ Համաձայն Squawka Football վիճակագրական ընկերության տվյալների՝ սա պատմության մեջ առաջին դեպքն էր, երբ Վեստ Հեմը կարողացավ հաղթել այս 3 ահեղ հակառակորդներին մել տարվա ընթացքում ։ Իսկ հոկտեմբերի վերջին Բիլիչի գլխավորած թիմը կարողացավ հաղթանակի հասնել գործող չեմպիոն Չելսիի հետ կայացած հանդիպման ժամանակ ։ Առաջնության արդյունքում Վեստ Հեմ Յունայթեդը կարողացավ 12-րդ հորիզոնականից բարձրանալ մինչև 7-րդ հորիզոնական։
Վիճակագրությունը որպես գլխավոր մարզիչ
Տվյալները ներկայացված են 2016 թվականի հունվարի 8-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Խորվաթ երգիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Ռոբերտ Հոլլ (երգիչ)
Ռոբերտ Հոլլ (Robert Holl, ), նիդերլանդացի երգիչ (բաս-բարիտոն)։
Կենսագրություն
Սովորել է Ռոտերդամում, այնուհետև Մյունխենում Հանս Հոտերի մոտ։ 1972 թվականին արժանացել է Մյունխենում անցկացվող ARD միջազգային մրցույթի առաջին մրցանակին։ 1973-1975 թվականներին ելույթ ունեցավ Բավարիայի օպերայում։ Հետագայում նախընտրեց հրավիրյալ կատարողի կարիերան և այդ դերով հայտնվեց Բեռլինի, Վիեննայում, Համբուրգում, Ցյուրիխում և այլուր։ Մի քանի անգամ մասնակցեց Բայրոյտի փառատոնի վագներական ներկայացումներում, ելույթ ունենալով Հանս Սաքայի դերերգում։
Երգչի երգացանկում մեծ տեղ են գրավում ռուսական կոմպոզիտորների երգերն ու ռոմանսները, ինչպիսին Մոդեստ Մուսորգսկին է, Ալեքսանդր Բորոդինը, Պյոտր Չայկովսկին, Սերգեյ Ռախմանինովը և Դմիտրի Շոստակովիչը, որոնք նա ամբողջ աշխարհում կատարում է ռուսերենով։ Իր դաշնամուրային զուգակիցներն են Օլեգ Մայզենբերգը, Վասիլի Լոբանովը, Անդրեյ Խոտեևը և Անդրաշ Շիֆը ։
Հոլլի բազմաթիվ կամերային ձայնագրությունների կողքին են Ֆրանց Շուբերտինը, Ռոբերտ Շումանը, Յոհաննես Բրամսը, Կառլ Լյովեն, Հուգո Վոլֆը և Հանս Պֆինցերը։ Երեք անգամ ձայնագրեց Շուբերտի վոկալային ցիկլերը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բաս-բարիտոններ Կատեգորիա:Հոլանդացի երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Սինջիք
Սինջիք (Sincik), քաղաք և շրջան Թուրքիայում ։ Գտնվում է Ադըյամանի մարզում ։
Աշխարհագրություն
Արևմուտքում շրջանը սահմանակցում է Չելիքհան շրջանին, հարավ-արևմուտքում՝ Ադյամանին, հարավ-արևելքում՝ Քյահթային, արևելքում՝ Կարկառին իսկ հյուսիս-արևելքում՝ Մալաթիայի մարզին ։
Պատմություն
Սինջիքը նախկինում եղել է Քյահթայի շրջանի կազմում։ Սակայն հետագայում այն դուրս է եկել՝ կապված այն հանգամանով, որ Քյահթա քաղաք հասնելը շատ բարդ էր, հատկապես ձմեռային սեզոնին, երբ ճանապարհները փակվում են։
Սինջիքի շրջանը Թուրքիայի ամենաաղքատ տարածաշրջաններից մեկն է։
Բնակչություն
Ըստ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սինջիքի բնակչությունը կազմել է 13 395 մարդ, իսկ կենտրոնինը՝ 4081: Այսպիսով շրջանի և քաղաքի բնակչությունը միասին կազմում է 17 476 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Էսթեր Ուոթերհաուս
Էսթեր Քենուորթի Ուոթերհաուս (Esther Kenworthy Waterhouse, ), անգլիացի նկարչուհի, թատերական քննադատ և դեկորատիվ խեցեգործության նկարչուհի ։
Անգլիացի նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի կինը։
Կենսագրություն
Էսթեր Քենուորթի Ուոթերհաուսը ծնվել է 1857 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Արևմտյան Լոնդոնի Իլինգում, եղել է նկարիչ և դպրոցական ուսուցիչ Ջեյմս Լիս Քենուորթիի և դպրոցական ուսուցչուհի Էլիզաբեթ Քենուորթիի ինը երեխաներից մեկը ։
1883 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Իլինգի եկեղեցում նա ամուսնացել է իր գործընկեր նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի հետ ։ Սկզբնապես նրանք ապրել են Փրիմռոուզ Հիլլում հատուկ կառուցված գեղարվեստի գաղութում, որտեղ տներում կային արվեստանոցներ։ Մոտավորապես 1900 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Սենթ Ջոնս Վուդ ։ Համարվում է որ «Լեդին Շալոտից» կտավում հենց նա է եղել ամուսնու բնորդուհին ։
Ստեղծագործություն
1881-1890 թվականներին նա պարբերաբար ցուցադրել է իր ծաղկային նկարները Լոնդոնի Գեղարվեստի թանգարանում և Լոնդոնի Բրիտանացի նկարիչների թագավորական միությունում ։ Բացի այդ, նրա նկարները ցուցադրվել են Մանչեստրի, Բիրմինգհեմի, Լիվերպուլի պատկերասրահներում և այլ գեղարվեստական սալոններում։ 1890 թվականին նա հանկարծակի դադարեցրել է ցուցադրել իր նկարները մինչև 1925 թվականը, երբ ցուցադրության է ներկայացրել իր «Մարգարտածաղիկներ» նկարը, հավանաբար կապված 1917 թվականին ամուսնու մահով պայմանավորված ֆինանսական դժվարությունների հետ։ Բացի այդ, նա գրել է նաև թատերական վերլուծություններ։ Կյանքի վերջին տարիներին զբաղվել է դեկորատիվ խեցեգործությամբ ։
Կյանքի վերջին տարիներ
1917 թվականին ամուսնու մահից հետո ֆինանսական դժվարություններ է ունեցել։ Նա ստիպված է եղել Սենթ Ջոնս Վուդի արվեստանոցից վաճառել ամուսնու շատ կտավներ։ Սակայն այդ ժամանակաշրջանում արվեստի ստեղծագործությունները լավ գնով չէին վաճառվում, և նա, փորձելով միջոցներ հայթայթել մինչև գներն էլ ավելի կընկնեին, 1926 թվականի հուլիսի 23-ին Քրիստիս աճուրդում կազմակերպել է արվեստանոցի մնացած պարունակության վաճառք։ 1933 թվականի նոյեմբերին Հոլլ Ռոուդի նրանց տունը դրվել է վաճառքի։ Էսթերն ապրել է հյուրանոցում։ Նրանք երեխաներ չեն ունեցել, ըստ երևույթին նա ինքը չի ցանկացել՝ մեծացած լինելով բազմանդամ ընտանիքում, ընդ որում տանը մշտապես գտնվել են նաև նրա ծնողների աշակերտները ։
Էսթերը մահացել է 1944 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Ֆավերշեմի ծերանոցում ուղեղի արյունազեղության արդյունքում։ Թաղվել է ամուսնու կողքին Քենսալ Գրինում։
Ջոն Ուոթերհաուզի վրձնով գծված նրա դիմանկարը գտնվում է Ուեսթոն Պարկի (Շեֆիլդ) թանգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի թատերական գործիչներ
Մշո գավառ
Մուշ, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթում։ Վարչական կենտրոնը Մուշ քաղաքն է։
Մուշի գավառը մոտավորապես համապատասխանում էր Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Տարոն գավառին։
Աշխարհագրություն
Գավառի հարավային մասը կազմում է Հայկական Տավրոսի, Սասունի լեռնաշղթաները, իսկ արևելյան մասը՝ Կոփի լեռնաշղթաները։ Ամենաբարձր լեռնագագաթներից են Անդոկը, Կեպինը, Կուրտիկը, Մարաթուկը։
Մուշի հարավային մասում են գտնվում Մանազկերտի և Բուլանըխի գավառակները, իսկ արևմուտքում՝ Մշո դաշտն է ։
Կլիմա
Մուշի կլիման զով է և առողջարար։ Մուշում կա վերընթաց գոտիականություն, այնտեղ տիրում է բարեխառն գոտին։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Մուշի անտառների ծառերի (կաղնի, հացենի) տերևների վրա գոյանում է ծաղկափոշիներից առաջացող մեղրանման քաղցր հյութ, որին կոչում են մանանա կամ գազպեն։ Ամառը բնակիչները տերևները հավաքում են և ջրի մեջ եռացնում՝ անջատելով մանանան։ Դրանից հետո նրանք այն ցանկացած թանձրությամբ պահում են կավե կամ պղնձե ամաններում և օգտագործում որպես քաղցրավենիք։
Պատմություն
Մուշի գավառի հայերը թուրքեր ջարդարարների կողմից կոտորվեցին կամ տարագրվեցին 1915-1916 թթ.։ 1970 թվականի դրությամբ Մուշն առանձին նահանգ է և ունի 234 200 քուրդ և թուրք բնակիչ։
Բնակչություն
1891 թվականին, ըստ Վ. Քինեի վիճակագրության Մուշն ուներ 123 459 բնակիչ, որից 55 365-ը՝ հայեր, մնացածը թուրքեր և քրդեր։ Առաջ հայերը կազմել են գավառի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը։ Մուշն Արևմտյան Հայաստանի ամենախիտ բնակեցված վայրերից էր * Vital Quinet, La Turquie d'Asie; géographie administrative, statistique descriptive et raisonnée de chaque proovince de l'Asie-Mineure, Tom I, Paris, 1892. ։
Տնտեսություն
Արհեստներից զարգացած էր շալագործությունը, ներկարարությունը, գզրագործությունը, կոշկակարությունը, երկաթագործությունը և կավագործությունը։
Մուշն հայտնի էր իր ընտիր գինիներով։
Մուշի ապրանքների զգալի մասը վաճառվում էր հարևան գավառներում։
Օգտակար հանածոներ
Մուշն ունի երկաթի, նավթի, ծծումբի և ջրաղացի ու երկանքի լավագույն քարատեսակներ։
Վարչական բաժանում
XVI-XVIII դարերում Մուշի գավառը եղել է Վանի նահանգի կազմում, իսկ XIX դարից այն Բիթլիսի վիլայեթի կազմում էր։ XX դարասկզբի դրությամբ բաժանված էր 5 գավառների, որոնք միասին ունեին 567 բնակավայր ։
Մուշի գավառի մեջ մտնում էին հետևյալ գավառակները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Արանուկա
Արանուկա, Կրիբատիի օղակղզի, գտնվում է հասարակածի հյուսիսում, Գիլբերդ կղզիներում։ Զբաղեցնում է 11,6 կմ² և 2010 թվականին բնակչության թիվը 1,057 էր։ Տեղական ավանդույթով, Արանուկան կենտրոնական կղզի Գիլբերդ կղզիների խմբում։
Աշխարհագրություն
Արանուկան եռանկյունաձև օղակղզի է, հիմնականում ձևավորված երկու մեծ կղզիներից՝ Բուարիկի և Թակաեանգ, որը մյուս բնակեցված կղզյակն է, որը ընկած է 7,68 կմ արևմուտք Արանուկա մայրցամաքից։ Երկու կղզյակներն էլ անսովոր մեծ են այս չափի օղակզու համար։ Այս կղզիները իրար հյուսիսային կողմից իրար միացած են երկար ավազե ճանապարհով, իսկ հարավային կողմից ստորջրյա ժայռով, որը նաև կենտրոնում ունի լայն անցք դեպի ծովածոց ։
Գյուղերը
Արանուկա կղզին իր առաջին հաստատումից ի վեր ուներ միայն երեք գյուղ։ 1978 թվականին, Բաուրուա գյուղը հիմնադրվել էր, բայց ունի միայն մի քանի բնակիչ և 10-ից պակաս տուն։ Այսպես, Արանուկան հիմա ունի 4 ճանաչված գյուղեր։
Պատմություն
Ըստ ավանդության, Արանուկան Կրիբատիի և ընդհանուր վայրի կենտրոնական կղզին է։
Թոմաս Գիլբերտը և Ջոն Մարշալն առաջին Եվրոպացիներն էին, որոնք 1788 թվականի հունիսին նկարագրել են Արանուկան։
Արանուկայի պոստի գրասենյակը բացվել է մոտ 1924 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Մանկական ամուսնություն
Մանկական ամուսնություն, ըստ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի սահմանման՝ պաշտոնապես կնքված ամուսնություն կամ ոչ պաշտոնական միություն 18 տարին չլրացած անձի հետ ։ Որոշ երկրներում և շրջաններում օրենքով սահմանված ամուսնության նվազագույն տարիքը 18 տարեկանից ցածր է, մյուսներում՝ թույլ է տրվում մինչև 18 տարեկանն ամուսնանալ ծնողների համաձայնությամբ՝ հղիությամբ կամ այլ հատուկ հանգամանքներով պայմանավորված, երրորդում՝ մշակութային ավանդույթները կարող են ավելի ուժեղ լինել, քան պաշտոնական իրավական նորմերը ։ Ինչպես երիտասարդները, այնպես էլ աղջիկներն ամուսնանում են վաղ հասակում, սակայն մանկահասակ հարսնացուները շատ ավելի շատ են, և նրանց մեծամասնությունը սերում է ծանր սոցիալ-տնտեսական պայմաններ ունեցող ընտանիքից ։
ԱՄՆ առողջապահության նախարարությունը և որոշ հետազոտողներ մանկական ամուսնության շարքն են դասում նաև այն մանկահասակների նշանադրությունը և ամուսնությունը, որոնք սահմանված են դատարանի կողմից՝ պատանեկան հղիության դեպքում։
Տարբեր մշակույթներում և կրոններում, տարբեր ժողովուրդների մոտ և տարբեր ժամանակներում կարելի է գտնել իրար ոչ նման պատկերացումներ այն բանի մասին, թե որ ամուսնությունն է պետք համարել չափազանց վաղ և ինչու։ Դարեր շարունակ ժամանակակից պատկերացումներով վաղ ամուսնությունները կնքվել են աղքատ զարգացող երկրներում և վատ ապահովված ընտանիքներում։ Ըստ վերջին հասանելի տվյալների՝ մանկական ամուսնությունն առավել տարածված է Աֆրիկայի որոշ մասերում, Հարավային , Հարավարևելյան և Արևմտյան Ասիայում , Լատինական Ամերիկայում և Օվկիանիայում ։ Մանկական ամուսնությունը շատ տեղերում կայուն նվազում է, սակայն մնում է դեռևս շատ բարձր՝ ավելի քան 60%՝ Նիգերում, Չադում, Մալիում, Բանգլադեշում, Գվինեայում և ԿԱՀ-ում։ Ամենավաղ ամուսնությունները զանգվածայնորեն կնքվում են Նիգերիայում, Չադում, Բանգլադեշում, Մալիում և Եթովպիայում՝ ամուսնությունների ավելի քան 20%-ը կնքվում են մինչև 15 տարեկանը (2003-2009 թվականների հետազոտությունների տվյալներով)  ։
Մանկական ամուսնություններ կնքելու պատճառներից կարելի է նշել աղքատությունը, հարսնացուի ազատագնի ավանդույթները և օժիտ տալը, տեղական մշակութային ավանդույթները, վաղ ամուսնություններ թույլատրող օրենքները, կրոնական և սոցիալական ճնշումը, կրոնական կանոնները, հասուն տարիքում չամուսնանալու վախը, անգրագիտությունը, կանանց՝ վարձատրվող աշխատանքի տեղավորվել չկարողանալը ։
Պատմություն
Անտիկ շրջանում և միջնադարում աղջիկներին հաճախ նշանում էին սեռական հասունացման տարիքում և նույնիսկ ավելի վաղ ։ Ինչպես պնդում է Միլթոն Ֆրիդմենը «Հին Իսրայելում միայն հայրը կարող էր որոշել, թե երբ և ում հետ պետք է ամուսնանա իր դուստրը, և դա նույնիսկ քննարկման ենթակա չէր․ այդուհանդերձ, շատ աղջիկների ամուսնացնում էին մինչև 15 տարեկանը, հաճախ սեռական հասունացման հենց սկզբում ։ Միջնադարում հրեուհիների մեծ մասը նույնպես ամուսնանում էր երիտասարդ տարիքում »։
Ռութ Լամդանը գրում է, որ «16-րդ դարի «Ռեսպոնսա»-ում և այլ աղբյուրներում բազում հիշատակումներ և հղումներ վկայում են այն բանի մասին, որ մանկական ամուսնությունն այն ժամանակ սովորական բան էր համարվում։ Այս առումով կարևոր է հիշել նաև այն, որ «Հալախա»-ում «անչափահաս» եզրը վերաբերում է մինչև 12 տարեկան և 1 օրական աղջկան։ Իսկ 12.5 տարեկանում աղջիկն արդեն համարվում էր բոլոր առումներով չափահաս։
Հունաստանում ևս հավանության էր արժանանում վաղ ամուսնությունը և մայրանալը, և նույնիսկ պատանիներից ակնկալվում էր ամուսնանալ դեռահաս տարիքում ։ Այդ տարիներին, երբ կյանքի միջին տևողությունը կազմում էր 40-45 տարի, վաղ ամուսնությունները և երեխա ունենալը բնորոշ էին և արդարացված։ Հռոմեական կայսրությունում սահմանվեց ամուսնանալու համար նվազագույն տարիք․ 12 տարեկան՝ աղջիկների համար և 14՝ պատանիների ։
Միջնադարյան Անգլիայի օրենսդիր մարմինը, շատ բաներում հիմնվելով հռոմեական իրավունքի վրա, նույնպես թույլատրում էր վաղ ամուսնությունները, և դրանք սովորաբար կնքվում էին մինչև 16 տարեկանը ։ Չինաստանի կայսրությունում մանկական ամուսնությունը ևս համարվում էր սովորական ։
Կրոնական կանոններ և պետական օրենքներ
Պատմությանը հայտնի կրոններից շատերն այսպես թե այնպես սահմանում էին ամուսնանալու նվազագույն տարիք։ Քրիստոնեական կանոնական իրավունքն արգելում էր աղջկան ամուսնացնել մինչև նրա սեռական հասունացումը, իսկ հնդկական Վեդաները՝ թույլատրում էին միայն դրանից 3 տարի հետո ։ Հրեա գիտնականները և ռաբունիները կտրականապես դեմ էին սեռական հասունության չհասած ամուսնություններին , սակայն միևնույն ժամանակ բացառություններ էին անում․ 3-12 տարեկան աղջիկները կարող էին նշանվել կամ ամուսնանալ իրենց հայրերի կամքով ։
Չնայած նրան, որ 21-րդ դարի սկզբին երկրների մեծամասնության օրենքով ամուսնության նվազագույն տարիքը սահմանվում էր 18 տարեկանը, շատ երկրներում (ընդ որում ոչ միայն զարգացող կամ կրոնական) կան բացառություններ, որոնք թույլ են տալիս ամուսնանալ այդ տարիքից շուտ՝ ծնողների և/կամ դատարանի համաձայնությամբ ։ Կան երկրներ, որտեղ կրոնական ամուսնությունը, ինչպես նախկինում, ճանաչվում է պետության իշխանությունների կողմից, որոշներում էլ պարտադիր է գրանցված քաղաքացիական ամուսնությունը։
Մեքսիկայում մինչև 18 տարեկանը (14 տարեկանից սկսած աղջիկներին և 16 տարեկանից սկսած տղաներին) ամուսնանալ թույլատրվում է ծնողների համաձայնությամբ ։ Ուկրաինայում 2012 թվականին Ընտանեկան կոդեքսում փոփոխություններ արվեցին, որոնք սահմանեցին նույն տարիքային շեմը աղջիկների և տղաների համար՝ 18 տարեկան, սակայն դատարանն իրավունք ունի թույլ տալ ամուսնանալ 16 տարեկանից, եթե գտնի, որ դա բխում է անչափահասի շահերից ։
Դատարանի հաստատմամբ վաղ ամուսնություններ թույլատրվում են ԱՄՆ-ի շատ նահանգներում։ Կանադայում 2015 թվականից ամուսնության նվազագույն տարիքը սահմանված է 16 տարեկան, և չափահասության տարիքը կարող է սահմանվել պրովինցիաների իշխանությունների կողմից՝ 18 կամ 19 տարեկան։ Կանադայում որպեսզի անչափահասն ամուսնանա պահանջվում է ծնողների համաձայնությունը կամ դատարանի որոշում։ «Քաղաքացիական ամուսնության մասին ակտ»-ի համաձայն՝ 16 տարին չլրացած անձը կարող է ամուսնություն կնքել, սակայն այդպիսի ամուսնությունը չի գրանցվի կամ ճանաչվի Կանադայի իշխանությունների կողմից ։ Իսկ ոչ պետական ամուսնական արարողության անցկացումը, եթե նորապսակներից թեկուզ մեկի 16 տարին չի լրացել, համարվում է քրեական հանցագործություն (Կանադայի քրեական օրենսգրքի հոդված 293.2) և պատժվում է մինչև 5 տարի ազատազրկմամբ․ ընդ որում պատժելի է այդպիսի ամուսնական արարողության կազմակերպման և անցկացման ցանկացած մասնակցություն, եթե մեղավորը ակնհայտ կերպով գիտեր նորապսակի տարիքի մասին ։
Հյուսիսային Իռլանդիայում, Անգլիայում և Ուելսում հնարավոր է ամուսնություն կնքել 16-17 տարեկան հասակում՝ ծնողների համաձայնությամբ, իսկ Շոտլանդիայում՝ առանց ծնողների համաձայնության ։ Սակայն Միացյալ Թագավորությունում, ըստ 1973 թվականի ամուսնական ակտի, մինչև 16 տարեկանների ամուսնությունը համարվում է անվավեր ։
Իսլամական ամուսնական կանոններով երբեմն թույլատրվում է մինչև 10 տարեկան աղջիկների ամուսնությունը, քանի որ շարիաթի օրենքները մասամբ հիմնված են Մուհամեդ առաքյալի մտքերի և արարքների վրա, որոնք մասամբ նկարագրված են «Սահիհ ալ-Բուխարի» և «Սահիհ Մուսլիմ» հադիսներում։ Ըստ այդ աղբյուրների՝ Մուհամեդն ամուսնացել է Աիշայի՝ իր երրորդ կնոջ հետ, երբ վերջինս 6 կամ 7 տարեկան էր և փաստացի ամուսնական հարաբերություններ ունեցավ Աիշայի հետ, երբ վերջինս մոտ 9 կամ 10 տարեկան էր։ Որոշ հայտնի իսլամ գիտնականներ ենթադրում են, որ այստեղ խոսքը բառացիորեն ժամանակագրական տարիքի մասին է․ մուսուլմանների մոտ ամուսնական տարիքը գալիս է այն ժամանակ, երբ աղջկա պատասխանատուները հասկանում են, որ նա հասել է սեռական հասունացման։ Սակայն սեռական հասունացման այս սահմանումը ոչ պրոֆեսիոնալ է և բավականին սուբյեկտիվ։ Շատ մուսուլմաններ և իսլամի որոշ ուսումնասիրողներ համոզված են, որ 13 տարին չլրացած աղջկան ամուսնացնելը թույլ է տրվում շարիաթի օրենքներով  ։
ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամը հաղորդում է, որ
Օրենքով թույլ տրվող վաղ ամուսնությունները պարտադիր չեն հանգեցնում դրանց տարածմանը, սակայն որոշակի համահարաբերակցություն այս երևույթների միջև գոյություն ունի։ ԱՄՆ-ում 1960 թվականի մարդահամարի տվյալներով աղջիկների 3,5 %-ն ամուսնացել է մինչև 16 տարեկանը, իսկ 11,9 %-ը՝ 16-18 տարեկանում։ Այն նահանգներում, որտեղ սահմանվել է ամուսնական տարիքի նվազագույն շեմ, մանկական ամուսնությունները շատ են եղել ։ Սակայն իսլամական երկրներում համահարաբերակցություն ամուսնական բարձր տարիքի և մանկական ամուսնությունների փաստացի տարածման օրենսդրական սահմանումների միջև չի նկատվում։ Այն երկրներում, որտեղ իսլամը պետական կրոն է, ընդունվում է շարիաթի օրենքների գերակայությունը, և հակասությունների դեպքում դատարանները հաճախ են որոշումներ կայացնում շարիաթի օրենքներին համապատասխան և ոչ թե ըստ գործող պետական օրենքների ու այսպիսով կարող են թույլատրվել վաղ ամուսնությունները, որոնք արգելվում են քաղաքացիական օրենսդրությամբ։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի տվյալներով առավել քանակությամբ վաղ ամուսնություններ գրանցված բոլոր երկրներում՝ Նիգերում, Չադում, Մալիում, Բանգլադեշում և Գվինեայում, մուսուլմանները կազմում են բնակչության մեծամասնությունը ։
Պատանիներ և պարմանուհիներ
Պատմությանը հայտնի են մանկահասակ աղջիկների ամուսնությունների ավելի շատ դեպքեր, քան տղաների, և այժմ, ըստ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի տվյալների, մանկահասակ հարսնացուներն անհամաչափորեն շատ են մանկահասակ փեսացուներից։
Սակայն անչափահաս երիտասարդի ամուսնությունը ևս չի կարելի անվանել բացառապես հազվագյուտ երևույթ․ 2014 թվականի սեպտեմբերի տվյալներով 18 տարին չլրացած 156 մլն տղա կա ամուսնացած։ Սակայն մանկահասակ տղաների ամուսնության պատճառների և հետևանքների հարցը բավարար չափով ուսումնասիրված չէ ։
Մանկական ամուսնությունների պատճառները
ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի տվյալներով՝ մանկական ամուսնությունների տարածմանը նպաստող գործոններն են աղքատությունը և դրա հետ կապված գոյատևման տնտեսական ռազմավարությունները, սեռային անհավասարությունը, հողատիրության և այլ սեփականության հետ կապված հարցերը, սեքսուալության վերահսկումը և ընտանիքի պատվի պաշտպանությունը, ավանդույթները և մշակույթը, չամուսնացած կնոջ կյանքի անվտանգությունն ապահովելու անհնարինությունը (վերջինս հատկապես ակտուալ է պատերազմի, սովի և համաճարակի ժամանակ) ։ Այլ պատճառների թվում են ամուսնությունների օգտագործումն իշխանության հետ կապված խնդիրները լուծելու և ընտանիքների միջև հարաբերությունները կարգավորելու համար ։ Մանկական ամուսնությունների տարածումը կարող է կապված լինել բնակչության թվի արագ աճի, մեծ քանակությամբ որբ երեխաների, տարբեր հիվանդությունների համաճարակների հետ ։
Օժիտ և հարսնագին
Որոշ երկրներում հարսնացուին օժիտ տալու հին ավանդույթը պահպանվել է մինչև այժմ։ Հաճախ օժիտ տալը հարսնացուի ծնողների համար չափազանց մեծ ծախսերի է հանգեցնում, հատկապես տնտեսական ճգնաժամերի, հետապնդումների, սեփականության անկանխատեսելի բռնագրավման և խտրականություն մտցնող հարկերի սահմանման ժամանակ, ինչպիսին ջիզիան է։ Նման տնտեսական դժվարությունները հաճախ են ծնողներին ստիպում իրենց դստերն ամուսնացել հենց այն ժամանակ, երբ բավականաչափ օժիտ են հավաքում՝ հաշվի չառնելով դստեր տարիքը։ Շլոմո Դով Գոյտեյնը նշում է, որ եվրոպացի հրեաները ևս այսպիսի ավանդույթ ունեն․ ամուսնացնել իրենց դստերը որքան հնարավոր է շուտ, հենց այն ժամանակ, երբ ծնողները կպատրաստեն փեսային բավարարող օժիտ ։
Մյուս ժողովուրդների ավանդույթներում ընդունված է հարսնագնի պրակտիկան․ երբ, ընդհակառակը, փեսան (կամ նրա ծնողները) պետք է գումար վճարեն կամ այլ սեփականություն տան հարսնացուի ծնողներին, որպեսզի վերջիններս տան իրենց համաձայնությունն այդ ամուսնությանը։ Որոշ երկրներում որքան հարսնացուն երիտասարդ է, այնքան շատ հարսնագին կարելի է ստանալ նրա համար ։ Այսպիսի պրակտիկան ավելի է նպաստում աղջիկների վաղ ամուսնությանը։ Լինում են նաև դեպքեր, երբ հարսնացուի ծնողներն այնքան ծանր նյութական վիճակում են լինում, որ նրանց համար դստերը «վաճառելը» միակ հնարավորությունն է դուրս գալ այդ վիճակից․ մյուսներն էլ նախօրոք դիտում են դուստրերին որպես ապրանք և ընտանիքի համար եկամտի աղբյուր  ։ Այսպիսով, հարսնագնի ավանդույթը երբեմն հանգեցնում է ոչ միայն վաղ ամուսնությունների, այլև երեխաների վաճառքին  ։
Հետապնդում, բռնի վերաբնակեցում և ստրկություն
Վաղ ամուսնությունների թվի աճն զգացվում է նաև այնպիսի ամենաբարդ և վտանգավոր իրավիճակներում, ինչպիսիք են պատերազմները, բռնի կրոնափոխումը, տեղի ժողովուրդների գերեվարումը և ստրուկների վերածումը, արտաքսումը և բռնի վերաբնակեցումը, զանգվածային ձերբակալությունները։ Քանի որ այսպիսի դեպքերի մեծամասնությունում տղամարդիկ ավելի շատ են զոհվում կամ ազատազրկվում, քան կանայք, առաջանում է փեսացուների պակասորդ, որն էլ աղջկա ծնողներին ստիպում է նրան ամուսնացնել առաջին իսկ հնարավորության դեպքում, քանի դեռ փեսացուն չի գնացել կամ ինչ-որ բան չի պատահել։ Մինչև 19-րդ դարը Եվրոպայում գնչուների և հրեաների հետապնդումները, Արևմտյան Աֆրիկայում ստրուկների բռնազավթումը եվրոպացի գաղութարարների, իսկ Հնդկաստանում և Աֆղանստանում՝ մուսուլմանների կողմից, նպաստում էին մանկական ամուսնությունների թվի աճին այն ժողովուրդների շրջանում, որոնք այդպիսի բռնության զոհ էին դառնում ։
Այսպես, Նյու Յորք Թայմսի և այլ հետազոտողների տվյալներով՝ Հնդկաստանում մանկական ամուսնությունների տարածման հիմնական պատճառը նրանց զավթումն էր մուսուլմանների կողմից, որն սկսվեց ավելի քան հազար տարի առաջ։ Զավթիչները հաճախ էին բռնաբարում չամուսնացած հնդիկ աղջիկներին կամ առևանգում էին նրանց որպես ռազմավար, իսկ վաղ ամուսնությունը պաշտպանություն էր համարվում դրանից  ։ Նման իրավիճակում էին նաև սեֆարդիները՝ մուսուլմանների լծի տակ 10-13-րդ դարերում․ սեֆարդների շրջանում աղջիկների վաղ ամուսնությունները ևս տարածված էին, և ավելի տարածվեցին Իսպանիայից Օսմանյան կայսրություն արտաքսված հրեաների շրջանում։ Արևելյան սեֆարդիների շրջանում, որոնք ապրում էին այնպիսի շրջաններում, որտեղ մուսուլմանները մեծամասնություն էին կազմում, մանկական ամուսնությունները շարունակվեցին նաև 19-րդ դարում   ։
Աղքատություն, սոցիալական ճնշում, վախ և անպաշտպանության զգացում
Սոցիալական անպաշտպանությունն ամբողջ աշխարհում մանկական ամուսնությունների հիմնական պատճառներից մեկն է։ Օրինակ՝ Նեպալում ծնողները վախենում են ենթարկվել հանրային պարսավանքի, եթե իրենց ավագ (18 տարեկանից բարձր) դուստրը շարունակում է ապրել իրենց տանը։ Մյուս վտանգը բռնաբարությունն է, որը, կարող է նաև հանգեցնել նրան, որ դրանից հետո զոհն ամուսնանալու փոքր հնարավորություն կունենա ։ Մյուս մշակույթներում վախենում են, որ չամուսնացած աղջիկը կարող է հեշտ ներգրավվել անթույլատրելի հարաբերությունների մեջ կամ էլ փախչել սիրեկանի հետ և այդպիսով խայտառակել իր եղբայրներին և կրտսեր քույրերին զրկել հաջող ամուսնանալու հնարավորությունից։ Նմանատիպ մտքերը և հասարակական կարծիքի ճնշումը ևս հանգեցնում են վաղ ամուսնությունների։