cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մերի Լուիզ Գրաֆամ
Կենսագրություն
Գրաֆամն այդ ժամանակ երեսունմեկ տարեկան էր ։ Ժամանակի ընթացքում դառնում է Սեբաստիայի օրորդաց վարժարանի տնօրեն, դասավանդում է հանրահաշիվ և երկրաչափություն ։ Որպես շրջակա գյուղերի դպրոցների վերակացու, դասավանդում է Աստվածաշնչի ուսումնասիրություն և եռանկյունաչափություն Սեբաստիայի Ուսուցիչների դպրոցում ։ Սահուն խոսում է հայերեն, կարողանում է հաղորդակցվել թուրքերենով և ֆրանսերենով ։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը և Եղեռնի ամենասուր օրերին մնում է իր պաշտոնին ։
Մահանում է Սեբաստիայում, 1921 թ., սրտի նոպայից ։
Գրաֆամը և ցեղասպանությունը
Մերի Գրաֆամը այն սակավաթիվ միսիոներներից էր, ովքեր մնացին Սեբաստիայում, երբ Օսմանյան կառավարությունը խզեցի դիվանագիտական հարաբերությունները ԱՄՆ հետ՝ վերջինիս կողմից Առաջին համաշխարհային պատերազիմն ներագրավելու պատճառով ։ 1915 թ. հուլիսի 7-ին Գրաֆամը իր աշակերտների և 2000 հայերի հետ միասին տեղահանվում է։ Տեղահանվածներին «պաշտպանվելու» կոչված ոստիկանները զինամթերք են տրամադրում տեղի քրդերին, որոնք թալանում են մարդկանց և առևանգում աղջիկներին ։ Որոշ քրդական խմբեր քարկոծում են տեղահանված հայերին ։ Քայլելու ընթացքում Գրաֆամն ականատես է լինում հայերի գնդակահարությանը, ովքեր փորձել էին ջուր խմել մոտակա գետից ։ Նաև լուրեր է ստանում, որ մոտակայքում «դիակների դաշտ» կա ։ Գրաֆամը նկարագրում է իրավիճակը մինչ կհասներ Մալաթիա, որտեղ թուրք ոստիկանները նրան արգելում են շարունակել ճանապարհը.
1919 թ. հունվարի 27-ին թվագրված նամակով Գրաֆամը դիմել է նաև ԱՄՆ լիազոր Լյուիս Հեքին՝ պատմելով հայ որբ աղջիկների բռնի իսլամափոխության մասին
1919 թ. նա գրում է իր ապրումների մասին՝ վերնագրելով «Սեփական պատմություն» ։
Գրաֆամը անկախ Հայաստանի եռանդուն պաշտպաններից էր, որտեղ հայերը ազատ կլինեին «թուրքական տիրապետությունից» ։
Նրա մահը սգացին հազարավոր մարդիկ, ովքեր նրան պարտական էին կյանքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի միսիոներներ Կատեգորիա:Անձինք Կեսարիայից
Վիմ Յոնկ
Վիլհելմուս Մարիա Յոնկ (հոլանդ.՝ Wilhelmus Maria Jonk, ), նախկին հոլանդացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Վիմ Յոնկն իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է հայրենի Վոլենդամ քաղաքի սիրողական ակումբներից մեկում։ Այնուհետև 1986 թ., երբ նա 20 տարեկան էր, հայտնվում է հայրենի քաղաքի գլխավոր՝ «Վոլենդամ» ակումբում, որը հանդես էր գալիս երկրի առաջնության երկրորդ դիվիզիոնում։ Վիմն իր անցկացրած առաջին մրցաշրջանում խաղալով կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում անցկացրած 36 հանդիպումներում կարողացավ դառնալ 23 գոլի հեղինակ։ Շատ դեպքերում շնորհակալ լինելով Վիմին, ակումբը կարողացավ վերադառնալ երկրի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոն։ 1987/88 մրցաշրջանի ընթացքում ֆուտբոլիստն անցկացրած 23 հանդիպումներում հեղինակեց 5 գնդակ։
1988 թ. Յոնկը տեղափոխվեց «Այաքս» ակումբ։ Յոնկը հայտնվել էր նոր ակումբի տեսադաշտում, իսկ թիմի ղեկավարությունը ցանկանում էր հնարավորինս շուտ ձեռք բերել տաղանդավոր ֆուտբոլիստին։ Այաքսի կազմում ֆուտբոլիստը արագորեն կարողացավ ընդգրկվել հիմնական կազմում։ 1988/89 մրցաշրջանի ընթացքում նա անցկացրած 17 խաղերում դարձավ 6 գոլի հեղինակ և ակումբի հետ միասին դարձավ երկրի առաջնության չեմպիոն։ 1992 թ. նա դարձավ Հոլանդիայի գավաթակիր, նաև ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր։
ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի եզրափակիչ հանդիպման ժամանակ Այաքսի մրցակիցն էր իտալական «Տորինո» ակումբը։ Առաջին հանդիպումը կայացավ Իտալիայի «Դելլե Ալպի» մարզադաշտում, որտեղ խաղի 14-րդ րոպեին Յոնկը կարողացավ բացել խաղի հաշիվը, իսկ Այաքսի երկրորդ գնդակը խաղի 73-րդ րոպեին կարողացավ խփել Ստեֆան Պետերսոնը։ Բայց «Տորինո» ակումբի ֆուտբոլիստ Վալտեր Կասագրանդեի ջանքերով այդ խաղն ավարտվեց 2։2 հաշվով։ Դիմակայության երկրորդ հանդիպումն անցկացվեց Ամստերդամում։ Շնորհիվ հյուրերի դաշտում խփած 2 գնդակների, Այաքսը կարողացավ նվաճել բաղձալի գավաթը։ «Այաքս» ակումբի կազմում Յոնկն ընդհանուր հաշվով անցկացրեց 96 հանդիպում և դարձավ 18 գոլի հեղինակ։
1993 թ. Վիմը դարձավ իտալական «Ինտեր» ակումբի խաղացող։ Նոր ակումբն իր հույսը դնում էր հենց հոլանդացի կիսապաշտպանի վրա, քանի որ «Միլան» ակումբի կազմում 1990-ական թվականներից սկսած հանդես էին գալիս Յոնկի հայրենակիցներ Մարկո Վան Բաստենը, Ռուդ Գուլիտը և Ֆրենկ Ռայկարդը։ Չնայած այդ ամենին Յոնկը նոր ակումբի կազմում չփայլեց իր երբեմնի խաղով. անցկացրած 2 մրցաշրջանի ընթացքում մասնակցեց 54 հանդիպման և դարձավ 8 գոլի հեղինակ։ 1995 թ. Վիմը թողեց Իտալիան և վերադարձավ Հոլանդիա, որտեղ կնքեց պայմանագիր «ՊՍՎ» ակումբի հետ։
Ազգային հավաքականի կազմում
Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում Յոնկն իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 1992 թ. մայիսի 27-ին, երբ իր թիմը մրցում էր Ավստրիայի ազգային հավաքականի հետ։ Այդ խաղն ավարտվեց հոլանդացիների հաղթանակով՝ 3։2 հաշվով։ 1992 թ. մայիսի-ին նա անցկացրեց իր երկրորդ հանդիպումն Ազգային հավաքականի կազմում։ Այդ խաղում նա դուրս եկավ փոխարինման խաղի 73-րդ րոպեին ու կարողացավ գնդակ խփել Ուելսի ազգային հավաքականի դարպասը։ Այդ խաղում Հոլանդիայի ընտրանին կարողացավ հաղթել 4։0 հաշվով։
Վիմը մասնակցել է նաև 1992 թ. Աշխարհի առաջնությանը, որտեղ իր թիմը հասավ մինչև կիսաեզրափակիչ փուլ, սակայն պարտվեց Դանիայի ազգային հավաքականին 11-մետրանոց հարվածաշարում 5։4 հաշվով։ Վիմը մասնակցել է նաև 1994 թ. 1998 թ. Աշխարհի առաջնություններին։ Ընդհանուր հաշվով Ազգային հավաքականի կազմում ֆուտբոլիստն անցկացրած 49 խաղերում դարձել է 11 գոլի հեղինակ։
Մարզչի կարիերա
Ավարտելով ֆուտբոլիստի կարիերան Յոնկը որոշ ժամանակ աշխատեց սպորտային «Студия Спорт» ծրագրում որպես վերլուծաբան։ Ավելի ուշ նա սկսեց մարզել «Վոլենդամ» ակումբի երիտասարդական կազմը։ Նա նաև ակումբի տեխնիկական կոմիտեի անդամ էր, ավելի ուշ՝ տնօրենների խորհրդի, որտեղ հիմնականում լուծում էր տեխնիկական հարցեր։ Հետո Վիմը նաև «Այաքս» ակումբի մարզիչներից մեկն էր ։
Նվաճումներ
• Նիդերլանդների առաջնության չեմպիոն - 1989, 1996
• Նիդերլանդների գավաթակիր - 1992, 1995
• Նիդերլանդների սուպերգավաթակիր - 1996, 1997
• ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր - 1992, 1994
Հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1966 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ալ-Ազհարի համալսարան
Ալ-Ազհար (الأزهر), իսլամական աշխարհի ամենահին և ամենահեղինակավոր հոգևոր համալսարաններից մեկը։ Հիմնադրվել է Կահիրեում` Ֆաթիմյանների տոհմի կողմից։
Հիմնադրում
Ի շնորհիվ իր աշխարհագրական դիրքի (Կահիրեն գտնվում է Ասիայի և Աֆրիկայի հատման գծում) Ալ-Ազհար գալիս էին բազմաթիվ օտարերկրացիներ։ Ի սկզբանե ուսուցումն անցկացվել է մզկիթի բակում, սակայն այլ քաղաքներից մեծաքանակ ուսանողներ ունենալու պատճառով կառուցվել են հատուկ բնակելի տարածքներ։ Ալ-Ազհարի համալսարանական համակարգը ներառում էր հրավիրված պրոֆեսորների աշխատանքների օգտագործումը և տաղանդավոր ուսանողների համար կրթաթոշակների տրամադրումը։
Ժամանակի ընթացքում համալսարանը անցավ խառը շիիսունիական աստվածաբանության։ 1171 թվականին Սալադինի կողմից Կահիրեում ֆատիմյանների վարչակարգը տապալելուց հետո Ալ-Ազհարը կորցրել է իր նախնական նշանակությունը և դարձավ սուննի մզկիթ՝ Շաֆիի մադհաբի կրթական կենտրոնով։ Ալ-Ազհարի գրքերի հարուստ հավաքածուից որոշ մաս (քանակը գնահատվում էր 120 հազարից մինչև 2 միլիոն) վաճառվել կամ ոչնչացվել է։ Սալադինի օրոք Ալ-Ազհարում, դասավանդել է գիտնական և բժիշկ Աբդուլ-Լատիֆ իբն Յուսուֆ ալ-Բաղդադի և հրեա փիլիսոփա Մայմոնիդ, կարդացել են դասախոսություններ բժշկության և աստղագիտության վերաբերյալ։
XIII դարից սկսած Ալ-Ազհարի պատերից ներս գործում էին չորս սուննիական մազհաբներ, շիիթները և հետագայում սուֆի դպրոցները։ XVIII դարում համալսարանը դարձավ սունիի կենտրոն։
Զարգացում
XIV-XV դարերում Ալ-Ազհարի մոտ կառուցվել են մի քանի մեդրեսեներ։ Հետագայում դրանք միավորվեցին Ալ-Ազհարի հետ։ Այն բանից հետո երբ Եգիպտոսն անցավ օսմանական կայսրության տիրապետության տակ (1517 թվականից սկսած), պետությունը դադարեց օգնել Ալ-Ազհարին, ինչի արդյունքում կրթական համակարգը անկում ապրեց, բազմաթիվ մեդրեսեներ դադարեցին գոյություն ունենալ։ Չնայած դրան, համալսարանը մնում էր Մերձավոր Արևելքի իրավական աստվածաբանական և արաբական բանասիրության կարևոր հենարանը։ Այնտեղ ուսանել են ոչ միայն Եգիպտացի մուսուլմանները, այլև այլ երկրներից՝ հատկապես աֆրիկայից, ժամանած ուսանողներ։ XVIII դարում համալսարանը դարձավ ավանդական կրթության և գիտության ընդհանուր իսլամական կենտրոն։
XIX դարի վերջին քառորդում սկսվեց ուսումնական ծրագրերի, կազմակերպչական կառուցվածքի և համալսարանի ներքին կանոնակարգերի արդիականացման երկարատև գործընթացը։ Ալ-Ազհարին աստիճանաբար ունեցավ համալսարանի կարգավիճակ։
XX դար
1961 թվականին ըստ «Ալ-Ազհարի զարգացման օրենքի», ձևավորվել են նաև աշխարհիկ ֆակուլտետները, ինչպիսին է օրինակ պոլիտեխնիկականը։ Նույն թվականին բացվեց Ալ-Ազհարի կանանց քոլեջը, որտեղ կանայք կարող էին կրթություն ստանալ։ Ընդորում նրանք սովորում և ապրում էին առանձին, իսկ նրանց ուսուցիչները բացառապես կանայք են եղել։ Առաջին կինը, ով հրավիրված է եղել ելույթ ունենալու (1955), Ալ-Ազհար համալսարանում եղել է արևելապակիստանցի գրող և լրագրող Զաիբ-ուն-Նիսսա Համիդուլլանը։
XXI դար
Այժմ Ալ-Ազհարը հանդիսանում է Եգիպտոսի ինքնատիպ բրենդ, այն հիշատակվում է նաև երկրի սահմանադրության մեջ։ Ալ-Ազհարը հանդիսանում է արաբական արևելքի ամենամեծ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Այստեղ ամեն տարի սովորում են աշխարհի ավելի քան հարյուր երկրներից ժամանած ուսանողներ։ Ալ-Ազհարի բազմաթիվ շրջանավարտներ հայտնի են ոչ միայն Եգիպտոսում, այլ նաև նրա սահմաններից դուրս։ Որոշ եգիպտացի փորձագետներ այսօր քննադատում են համալսարանը չափազանց ավանդապաշտ լինելու և ուսուցման նոր տեխնոլոգիաներ չկիրառելու համար ։
Եգիպտոսում Մուսուլման եղբայրների իշխանության տապալումից հետո (2013) Ալ-Ազհարը վերածվեց նախագահ Աբդել Ֆաթթահ Ալ-Սիսի աշխարհիկ ռեժիմի դեմ բողոքների կենտրոնի։ Համալսարանի ղեկավարությունը հեռացրել է 76 ուսանողի, ովքեր մեղադրվում էին «Մուսուլման եղբայրներին» աջակցելու և զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու մեջ։ Ինչպես նաև Զակազիկի մասնաճյուղից հեռացվել են 36 ուսանողներ ։
2015 թվականի մայիս 13-ին Վերլուծական կենտրոն Գեյթսթոուն ինստիտուտը (Նյու Յորք, ԱՄՆ) հրապարակել է ամփոփիչ զեկույց՝ «Անհավատներին գլխատել։ Քրիստոնյաների մուսուլմանական հալածանքները, 2015 թվականի փետրվար», 2015 թվականի մուսուլմանական երկրներում քրիստոնյաների հետապնդման մասին։ Զեկույցի հեղինակը ամերիկացի արևելագետ, արաբագետ և իսլամագետ Ռայմոնդ Իբրահիմը նշել է, որ
2015 թվականի փետրվարին հայտնի է դարձել, որ շատերի կարծիքով Ալ-Ազխարի Եգիպտական ամենահեղինակավոր համալսարանը, սունի իսլամի ձայնը, շարունակում է հրահրել թշնամանք և բռնություն ոչ մուսուլմանների՝ «անհավատների դեմ»։ Պարզվել է, որ իսլամական համալսարանը զբաղվում էր անվճար «գրքերի» տարածմամբ, եգիպտացի աշխարհիկ քննադատի խոսքերով «գրքի յուրաքանչյուր էջի երկրորդ կեսը, կամ գրեթե յուրաքանչյուր տող ավարտվում էր գլխատել «անհավատարիմներին» արտահայտությամբ։
Ուսուցում
Համալսարանում ուսուցանվող հիմնական առարկաներն են՝ իսլմական իրավունքը (Ֆիկհ), արաբերեն լեզուն և գրականությունը, Ղուրանի կանոնները, հադիսների տեսությունը։
1932 թվականից սկսած ուսուցումը բաժանվեց երեք հիմնական ճյուղերի՝ արաբերենի, Աստվածաբանության և շարիաթի։ Այս մասնաճյուղերը տեղակայված էին մզկիթի մոտակայքում և նրանց մոտ էր գտնվում տղաների մեդրեսեն։
1961 թվականին «Ալ-Ազհարի զարգացման մասին օրենքի» համաձայն ստեղծվեցին աշխարհիկ ֆակուլտետներ (բժշություն, գյուղատնտեսություն և այլն) ։ Դրանից հետո համալսարանում գործում էր ինը մասնաճյուղ՝
Համալսարանն ունի արաբական ձեռագրերի և տպագիր հրատարակությունների հարուստ հավաքածու (20 հազար հատորից ավելի)։ Նրա ներսում գործում են մի շարք կրոնական համալսարաններ և հաստատություններ, այդ թվում նաև Իսլամական հետազոտությունների ակադեմիան։ Համալսարանը հրատարակում է իր ամսագրերը և ծրագրերը։ Մինչ օրս Ալ-Ազհարը շարունակում է մնալ բոլոր իսլամական երկրների իսլամական աստվածաբանների պատրաստման ամենամեծ կենտրոնը։
Կանանց դասերը անցկացվում են կանանց քոլեջում, որը բաժանված էր հինգ մասնաճյուղերի` արաբերեն և իսլամական մշակույթ, բժշկական, հումանիտար, պոլիտեխնիկական և առևտրային։ Քոլեջի բոլոր ուսուցիչները բացառապես կանայք են։
Համալսարանում գործում է անգլիական գնահատման համակարգը` 100 միավորից բաղկացած։ Ալ-Ազհարի դիպլոմը միջազգային է և ճանաչված է աշխարհի շատ երկրներում։
Ուսուցումը եգիպտացիների և արտերկրացիների համար անվճար է։ Ալ-Ազհար համալսարան ընդունվելու համար օտարերկրացիները պետք է ունենան իմամից բնութագրական նամակ և պետք է հանձնեն ընդունելության քննություններ։ Ընդունելության քննությունների ժամանակ ստուգում են օտարերկրացիներ Ղուրանի և արաբերենի իմացությունը։ Այս հիմնական գիտելիքները կարելի է ձեռք բերել նախապատրաստական դասընթացներում։
Հայտնի ուսուցիչներ
Համալսարանի հետ է կապված այնպիսի մարդկանց գործունեությունը, ինչպիսիք են` ֆիզիկոս Իբն ալ-Հայսամը, բժիշկ Աբդուլ-Լատիֆ իբն Յուսուֆ ալ-Բաղդադին, բանաստեղծ սուֆի Օմար իբն ալ-Ֆարիդը, պատմաբան և ֆակիհ Իբն Խալդունը, իսլամի ռեֆորմատոր և հասարակական գործիչ Մուհամմադ Աբդոն և այլք։
Համալսարանի դասախոսների շարքում եղել են այնպիսի հայտնի աստվածաբաններ և գիտնականներ, ինչպիսիք են `
Համմերֆոլ
Համմերֆոլը կազմվել է, երբ կիթառահար Օսկար Դրոջանքը լքել է Ceremonial Oath-ը և հրավիրել Ջեսպեր Ստրոմբլադին միանալ իրեն որպես թմբկահար իր նոր երաժշտական նախագծի համար։ Դրոնջանքը նախօրոք ստեղծել էր երգ "Steel Meets Steel", որն այնուհետև ներառվեց իրենց ալբոմի մեջ։ Որոշ ժամանակ անց նրանց միացան կիթառահար Նիկլաս Սանդին, Ջոհան Լարսոն և վոկալիստ Միքայել Ստանը։ Խմբի անդամները իրենց գործունեության ընթացքում նաև այլ խմբերում են ներկայացել։ Այս խումբը հիմնականում նորովի է ներկայացրել այլ երգեր, այդ իսկ պատճառով ունեն սակավաթիվ երգեր։ 1997 թվականի վերջին ձայնագրվեց նրանց առաջին ալբոմը, որը կոչվում էր Glory to the Brave և ունեցավ մեծ հաջողություններ հիմնականում ԱՄՆ-ում և Ճապոնիայում։ Այդ շրջանում նրանք ունեցան համերգ, որտեղ հավաքվել էին հազարավոր մարդիկ։ 1998-ին կատարեցին փոքրիկ համերգային շրջագայություն Բելգիայում և Հոլանդիայում։ Այնուհետև ձայնագրեցին իրենց երկրորդ ալբոմը, որը կոչվում էր Legacy of Kings։ Նրանք գրեթե ամիս ու կես անցկացրել են ձայնագրման ստուդիայում։
http://www.hammerfall.net/
http://www.metal-archives.com/bands/HammerFall/201
Կատեգորիա:Երաժշտական խաղեր Կատեգորիա:1993 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Երաժշտական ձայնագիտություն
Երաժշտական ձայնագիտություն, գիտություն, որն ուսումնասիրում է երաժշտության օբյեկտիվ ֆիզիկական օրինաչափությունները, կապված երաժշտության ընկալման և կատարման հետ։ Հետազոտում է երաժշտական հնչյունը, համակարգերը և համահնչյունները, երգչական ձայնը և նվագարանները, երաժշտական լսողությունը են։ Հիմնվում է ֆիզիկական ձայնագիտության վրա, սերտորեն կապված է լսողության ֆիզիոլոգիայի և երաժշտության ընկալման հոգեբանության հետ։ Տվյալները օգտագործվում են երաժշտության տեսության, նաև նվագարանների արտադրության, ձայնագրության, ռադիոհաղորդման բնագավառներում։ Զ. ե., որպես երաժշտության տեսության բաժին, հայտնի էր դեռևս Հին Հունաստանում (Պյութագորասյան դպրոց), Չինաստանում (նյույ Բու Վեյ), Միջին Ասիայում (Ավիցեննա), որի հետագա զարգացումը կապված է Զ. Ցարլինոյի, Ա. Վերկմայստերի (1645-1706, հավասարաչափ տեմպերացիայի ստեղծողը), Հ. Հելմհոլցի աշխատությունների հետ։ XX դ. Զ. ե-ի հետազոտությունների շրջանակը զգալի լայնացավ՝ երաժշտական հնչյունի վերլուծում հնչյունային սպեկտրից մասնակի առների առանձնացումով և նրանց ինտենսիվության էլեկտրակուստիկական չափումով, ռադիոստուդիաների և նրանցում երաժշտության վերարտադրման, ստերեոֆոնիկ ձայնագրման ու հաղորդման տեսական հիմնավորում ևն։ Նշանակալից են սովետական մասնագետ Ն. Ա. Գարբուզովի աշխատությունները, որոնցում պարզաբանված են լադերի և համահնչյունների բազմահիմնության, երաժշտական տոների ազգակցության, լսողական ընկալման բնույթի հետ կապված հարցեր։ Տես նաև Ձայնագիտություն ճարտարապետական։
Խիզան (այլ կիրառումներ)
Խիզան, կարող է վերաբերել՝
Տիգրան Ռեթեոսյան
Տիգրան Ռեթեոսյան, հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Անկարայի նահանգի Կեսարիայի գավառի կենտրոն Կեսարիա քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Հայկյան վարժարանում։ Ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Կեսարիայում թաղապետական բժիշկ է աշխատել։ 1909 թվականին Ադանայի հայկական կոտորածների օրերին, երբ Կեսարիան ևս դժվարին օրեր ապրեց, բժիշկ Տիգրանը որոշ դեր է խաղացել Ջելալ բեյի մոտ՝ ջարդն արգելել տալու համար։ 1910 զինվորական բժիշկ մեկնել է Կ. Պոլիս և որպես թաղապետական բժիշկ Ադաբազար, ապա՝ Կեսարիա ուղարկվել։ Եղել է գթասիրտ ու սիրված բժիշկ։
1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ Ծառայության ընթացքում ուղարկվել է Կարամանի նահանգի Նիյդե գավառի կենտրոն Նիյդե քաղաքը (Կիլիկիա), որտեղ էլ մահացել է ժանտախտից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Կեսարիա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ Կատեգորիա:Նիյդե քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Խլեբորոբ (այլ կիրառումներ)
Խլեբորոբ, կարող է վերաբերել՝
Բաբ (Խարագաուլի շրջան)
Բաբ (ბაბი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 16 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 62 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Խարագաուլի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Տարածքով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խարագաուլի շրջան
Կապրակոտա
Կապրակոտա  (Capracotta), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Իզերնիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1121 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 27 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 42 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86082, հեռախոսային կոդ՝ +39 0865։ Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Սան Սեբաստիանոն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լոնյո
Լոնյո (Lompnieu), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Շամպան ան Վալռոմե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01221։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 410 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 122 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 74 մարդկանցից 51-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 23-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 68.9% է, 1999 թվականին՝ 55.8%)։ 51 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 49-ը (26 տղամարդ, 23 կին), գործազուրկ է եղել 2 մարդ (1 տղամարդ և 1 կին)։ 23 պասիվներից 1 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 17-ը՝ թոշակառու, 5 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Շաքարի փոխարինիչ
Շաքարի փոխարինիչը սննդային հավելանյութ է, որն ապահովում է քաղցր համը շաքարի պես, մինչդեռ շաքարավազի վրա հիմնված քաղցրացուցիչը զգալիորեն ավելի քիչ էներգիա է պարունակում, ինչը այն դարձնում է զրոյական կամ ցածր կալորիականությամբ քաղցրացնող միջոց։ Արհեստական քաղցրացուցիչները կարող են ստացվել բույսերի քաղվածքների արտադրության միջոցով կամ վերամշակվել քիմիական սինթեզով։ Շաքարային ալկոհոլերը, ինչպիսիք են էրիթրիտոլը, քսիլիտոլը և սորբիտոլը, ստացվում են շաքարից։ 2017 թվականին սեկրալոզան ամենատարածված շաքարի փոխարինողն էր, որն օգտագործվում էր սննդամթերքի և ըմպելիքների արտադրության մեջ. այն ուներ համաշխարհային շուկայի 30%, որը կանխատեսվում էր մինչև 2021 թվականը գնահատվելով 2,8 միլիարդ դոլար ։ 1969 թվականին ցիկլամատն արգելվեց վաճառքի ԱՄՆ-ում՝ Սննդի և դեղերի վարչակազմի կողմից։ 2018 թվականի դրությամբ, չկա որևէ ապացույց, որ ոչ շաքարային քաղցրացուցիչները կամ ապահով չեն, կամ հանգեցնում են առողջության բարելավման արդյունքների ։ Երբ այս քաղցրացնող միջոցները տրամադրվում են ռեստորանի հաճախորդներին ավելացնել այնպիսի խմիչքներ, ինչպիսիք են թեյը և սուրճը, դրանք տրամադրվում են փոքր գունավոր թղթի տուփերով։ Հյուսիսային Ամերիկայում գույները, որպես կանոն, կապույտ են ասպարտամի համար, վարդագույնը` սախարինի համար (ԱՄՆ) կամ ցիկլամատ (Կանադա), դեղին՝ սեկրալոզայի համար, նարնջագույն՝ վանական մրգերի քաղվածքի համար, իսկ կանաչ՝ ստեվիայի համար ։ Այս քաղցրացուցիչները նաև դիետիկ ըմպելիքների հիմնական բաղադրիչն են` դրանք քաղցրացնելու համար` առանց կալորիաներ ավելացնելու։
Տեսակները
Բարձր ինտենսիվության քաղցրացուցիչները՝ մեկ տեսակի շաքարի փոխարինիչ է մի քանի անգամ պարունակելով շաքարավազ, տարածված է որպես սեղանի շաքար։ Արդյունքում, շատ ավելի քիչ քաղցրացուցիչ է պահանջվում, և էներգետիկ ներդրումը հաճախ աննշան է։ Այս միացությունների («քաղցրության պրոֆիլը») առաջացրած քաղցրության սենսացիան երբեմն զգալիորեն տարբերվում է սախարոզից, ուստի դրանք հաճախ օգտագործվում են բարդ խառնուրդներ, որոնք հասնում են առավել ինտենսիվ քաղցր սենսացիային։ Եթե փոխարինված սաքսոզան (կամ այլ շաքար), որը նպաստել է արտադրանքի հյուսվածքին, ապա հաճախ անհրաժեշտ է նաև զանգվածային միջոց։ Սա կարող է նկատվել զովացուցիչ ըմպելիքների կամ քաղցր թեյերի մեջ, որոնք պիտակավորված են որպես «դիետա» կամ «թեթև», որոնք պարունակում են արհեստական քաղցրացնող նյութեր և հաճախ ունենում են հատկապես տարբեր բերանի խոռոչներ, կամ սեղանի շաքարի փոխարինումներում, որոնք մալթոդեքտրինները խառնում են խիտ քաղցրացնող նյութով` հասնելու համար համապատասխան հյուսվածքային սենսացիա։
Միացյալ Նահանգներում հաստատվել է օգտագործման համար վեց բարձր ինտենսիվությամբ շաքարի փոխարինող՝ ասպարտամ, սեկրալոզա, նեոտամ, acesulfame կալիում (Ace-K), սախարոզ և ադվանթեմ ։ Սննդային հավելումները պետք է հաստատվեն FDA-ի կողմից, և քաղցրացուցիչները պետք է ապացուցվեն որպես անվտանգ՝ GRAS փաստաթղթի արտադրողի կողմից ներկայացնելու միջոցով ։ GRAS-ի վերաբերյալ եզրակացությունները հիմնված են տեղեկատվության մեծ մարմնի, այդ թվում` խիստ տոքսիկոլոգիական և կլինիկական ուսումնասիրությունների մանրամասն ուսումնասիրության վրա ։ GRAS ծանուցումներ կան երկու բույսերի վրա հիմնված, բարձր ինտենսիվությամբ քաղցրացնող միջոցների համար՝ ստեվիոլային գլիկոզիդներ, որոնք ստացվել են ստեվիա տերևներից (Stevia rebaudiana) և քաղվածքներ Siraitia grosvenorii-ից, որոնք կոչվում են վանական մրգեր ։
Ցիկլամատները օգտագործվում են Միացյալ Նահանգներից դուրս, բայց արգելվում է արտադրել որպես քաղցրացուցիչ ԱՄՆ-ի ներսում ։ Սննդի օգտագործման համար հաստատված շաքարի փոխարինիչների մեծ մասը արհեստականորեն սինթեզված միացություններ են։ Այնուամենայնիվ, հայտնի են բուսական շաքարավազի որոշ փոխարինող նյութեր, ներառյալ սորբիտոլը, քսիլիտոլը և լակտիտոլը։ Քանի որ այս ապրանքները մրգերից և բանջարեղեններից արդյունահանելը առևտրային ձեռնտու չէ, դրանք արտադրվում են համապատասխան նվազեցնող շաքարի կատալիտիկ ջրածնով։ Օրինակ՝ քսիլոզը վերածվում է քսիլիտոլի, լակտոզայի՝ լակտիտոլի, իսկ գլյուկոզայի` սորբիտոլի։
Սորբիտոլը, քսիլիտոլը և լակտիտոլը շաքարային ալկոհոլի օրինակներ են (նաև հայտնի են որպես պոլիոլներ)։ Սրանք, ընդհանուր առմամբ, սաքարոզից պակաս քաղցր են, բայց ունեն նման զանգվածային հատկություններ և կարող են օգտագործվել սննդի լայն տեսականիով։ Երբեմն քաղցրավենիքի պրոֆիլը լավ ձևավորված է` խառնելով բարձր ինտենսիվությամբ քաղցրացուցիչների հետ։
Acesulfame կալիում
Acesulfame կալիումը (Ace-K) 200 անգամ ավելի քաղցր է, քան սախարոզը (սովորական շաքարավազը), որքան քաղցր է ասպարտամը, մոտ երկու երրորդը՝ նույնքան քաղցր, որքան սախարինը, և մեկ երրորդը՝ քաղցրը, որքան սեկրալոզան։ Սախարինի նման, այն ունի մի փոքր դառը համտեսություն, հատկապես բարձր կոնցենտրացիաների դեպքում։ Kraft Foods-ը արտոնագրել է նատրիումի ֆերմատի օգտագործումը` ասեսուլֆամի համը մեղմելու համար։ Acesulfame կալիումը հաճախ խառնվում է այլ քաղցրացուցիչների (սովորաբար ասպարտամի կամ սեկրալոզայի) հետ, որոնք ավելի շատ սաքարոզայի նման համ են տալիս, որի միջոցով յուրաքանչյուր քաղցրացնող միջոց դիմակավորում է դիմացինի համը և նաև ցուցադրում է սիներգետիկ ազդեցություն, որում խառնուրդը իր բաղադրիչներից քաղցր է։
Ի տարբերություն ասպարտամի, acelsufame կալիումը կայուն է ջերմության տակ, նույնիսկ չափավոր թթվային կամ հիմնական պայմաններում, ինչը թույլ է տալիս այն օգտագործել որպես սննդային հավելում թխման կամ այն արտադրանքների մեջ, որոնք պահանջում են երկար պահպանման ժամկետ։ Գազավորված ըմպելիքներում այն գրեթե միշտ օգտագործվում է մեկ այլ քաղցրացուցիչի հետ միասին, ինչպիսիք են ասպարտամը կամ սեկրալոզան։ Այն նաև օգտագործվում է որպես քաղցրացուցիչ սպիտակուցային ցնցումներ և դեղագործական արտադրանքներ, հատկապես մաստակավոր և հեղուկ դեղամիջոցներ, որտեղ այն կարող է ակտիվ բաղադրիչները դարձնել ավելի հաճելի։
Ասպարտամ
Ասպարտամը հայտնաբերվել է 1965 թվականին Ջեյմս Մ. Շլատերի կողմից G.D. Searle ընկերությունում։ Նա աշխատում էր հակաքաղցկեղային դեղամիջոցների վրա և պատահաբար ձեռքին ինչ-որ ասպարտամ թափեց։ Երբ մատը ծալեց, նկատեց, որ այն քաղցր համ ունի։ Torunn Atteraass Garin-ը վերահսկում էր ասպարտամի զարգացումը՝ որպես արհեստական քաղցրացուցիչ։ Դա անուշահոտ, սպիտակ բյուրեղային փոշի է, որը ստացվում է երկու ամինաթթուների ասպարաթթվից և ֆենիլալանինից։ Այն մոտ 180-200 անգամ ավելի քաղցր է, որքան շաքարավազը և կարող է օգտագործվել որպես սեղանի քաղցրացուցիչ կամ սառեցված աղանդերի, ժելատինների, ըմպելիքների և մաստակի մեջ։ Երբ բարձր ջերմաստիճանում եփվում կամ պահվում է, ասպարտամը բաժանում է իր բաղադրիչ ամինաթթուները։ Սա ասպարտամը անցանկալի է դարձնում որպես փխրեցնող քաղցրացուցիչ։ Այն ավելի կայուն է որոշ չափով թթվային պայմաններում, ինչպիսիք են զովացուցիչ ըմպելիքներում։ Չնայած այն չունի համեղ համ համեմունքի նման, այն կարող է համտեսել հենց շաքարի պես։ Սնվելիս, ասպարտամը նյութափոխանակվում է իր սկզբնական ամինաթթուների մեջ։ Քանի որ այն այնքան ինտենսիվորեն քաղցր է, դրա համեմատաբար քիչ քանակությունը անհրաժեշտ է սննդային արտադրանքը քաղցրացնելու համար, և այդպիսով օգտակար է ապրանքի մեջ կալորիաների քանակը նվազեցնելու համար։
Ասպարտամի անվտանգությունը լայնորեն ուսումնասիրվել է այն հայտնաբերման պահից հետո, որը ներառում է կենդանիների ուսումնասիրություններ, կլինիկական և համաճարակաբանական հետազոտություններ և հետմարկետային հսկողություն, իսկ ասպարտամը մինչ օրս հանդիսանում է սննդի ամենախիստ ստուգված բաղադրիչներից մեկը ։ Թեև ասպարտամը ենթակա է պահանջների` իր անվտանգության դեմ , բազմաթիվ հեղինակավոր ակնարկներ գտել են, որ ասպարտամը անվտանգ է սպառման համար սննդի արտադրության մեջ օգտագործվող բնորոշ մակարդակներում  ։  Ասպարտամը մարդկության սպառման համար համարվել է ավելի քան 100 կարգավորող գործակալություններ իրենց համապատասխան երկրներում,  ներառյալ Մեծ Բրիտանիայի Սննդի ստանդարտների գործակալությունը , Սննդի անվտանգության եվրոպական մարմինը (ԻԵՖՍ) և Առողջապահության Կանադան ։
Ցիկլամետ
Միացյալ Նահանգներում Պարենի և դեղերի վարչակազմը արգելեց ցիկլամատ վաճառել 1969 թվականին այն առնետների մեջ լաբորատոր փորձարկումներից հետո, որոնք ներառում են ցիկլամատի և սախարինի 10 ։ 1 խառնուրդ (այն մարդկանց հետ համեմատելի մակարդակով, որոնք օրվա ընթացքում ուտում են 550 բանկա դիետիկ սոդա), բերեց միզապարկի քաղցկեղի։ Այս տեղեկատվությունը, սակայն, գնահատվում է որպես քաղցկեղածին գործունեության «թույլ» ապացույց, և ցիկլամատը մնում է ընդհանուր օգտագործման մեջ աշխարհի շատ մասերում, ներառյալ Եվրամիությունը և Ռուսաստանը ։
Մոգրոզիտորներ
Մոգրոզիդները, որոնք քաղված են վանական մրգերից և սովորաբար կոչվում են luo han guo, ճանաչվում են որպես անվտանգ՝ մարդու սպառման համար և օգտագործվում են Միացյալ Նահանգների որոշ առևտրային ապրանքների մեջ ։ 2017 թվականի դրությամբ այն չի թույլատրվում քաղցրացուցիչ Եվրամիության տարածքում, չնայած այն թույլատրվում է որպես համը համակենտրոնացումներում, երբ այն չի գործում որպես քաղցրացուցիչ ։ 2017 թվականին չինական ընկերությունը պահանջել է իր սննդի անվտանգության եվրոպական մարմնի կողմից իր մոգրոզային արտադրանքի գիտական ստուգում ։ Այն ընդգրկող որոշ ապրանքներ են Nestle-ի Milo-ն Ասիայում և որոշ Kellogg  հացահատիկները Միացյալ Նահանգներում ։  Այն նաև հիմք է հանդիսանում ԱՄՆ-ում McNeil Nutritionals-ի պլանշետային քաղցրացնող Nectresse-ի և Ավստրալիայում Նորբու Քաղցրացուցիչի ։
Սախարին
Բացի կապարի շաքարից (միջնադարյան ժամանակներից որպես քաղցրացնող միջոց օգտագործվել է մինչև կապարի թունավորությունը), սախարին առաջին արհեստական քաղցրացուցիչն էր և ի սկզբանե սինթեզվել է 1879 թվականին՝ Ռեմսենի և Ֆելբերգի կողմից։ Դրա պատահմամբ հայտնաբերվեց նրա քաղցր համը։ Այն ստեղծվել է տոլուենային ածանցյալների փորձի մեջ։ 1950 թվականին մշակվել է ֆախալ անհիդրիդից սախարինի ստեղծման գործընթաց, և ներկայումս սաչարինը ստեղծվում է այս գործընթացով, ինչպես նաև այն սկզբնական գործընթացը, որով հայտնաբերվել է։ Այն 300-ից 500 անգամ ավելի քաղցր է, քան շաքարավազը (սաքսոզան) և հաճախ օգտագործվում է ատամի մածուկների, դիետիկ սննդի և դիետիկ խմիչքների համը բարելավելու համար։ Սախարինի դառը համը հաճախ նվազագույնի է հասցվում`այն այլ քաղցրացուցիչների հետ խառնուրդով։
Սախարինի մասին վախը մեծացավ, երբ 1960-ականների ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ սախարինի բարձր մակարդակը կարող է առաջացնել միզապարկի քաղցկեղ լաբորատոր առնետների մոտ։ 1977 թվականին Կանադան արգելեց սախարինը կենդանիների հետազոտության պատճառով։ Միացյալ Նահանգներում FDA-ն դիտարկեց 1977 թվականին արգելել սախարինը, բայց Կոնգրեսը քայլ կատարեց և նման արգելքի վրա դրեց մորատորիում։ Մորատորիումը պահանջում էր նախազգուշացման պիտակ, ինչպես նաև պարտադիր պահպանում էր սախարինի անվտանգության հետագա ուսումնասիրությունը:
Դրանից հետո պարզվեց, որ սաչարինը տղամարդկանց առնետների մոտ քաղցկեղ է առաջացնում մարդու մոտ հայտնաբերված մեխանիզմով։ Բարձր դոզաններում սախարինը հանգեցնում է առնետի մեզի մեջ ձևավորվող նստվածքի։ Այս նստվածքը վնասում է միզապարկի երեսպատման բջիջները (միզապարկի միզասեռական ցիտոտոքսիկություն) և ուռուցքը ձևավորվում է, երբ բջիջները վերածնում են (վերականգնող հիպերպլազիա)։ Համաձայն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության մի մասի՝ Քաղցկեղի վերաբերյալ հետազոտությունների միջազգային գործակալության, «Սակխարինը և դրա աղերը խմբից իջեցված էին, հնարավոր է` մարդկանց համար քաղցկեղածին, քաղցկեղածին, խմբից 3-րդ խմբի, որը չի դասակարգվում մարդկանց մոտ քաղցկեղածինություն,  չնայած բավարար կենդանիների համար քաղցկեղածինության ապացույց, քանի որ այն քաղցկեղածին է ոչ ԴՆԹ-ռեակտիվ մեխանիզմով, որը մարդու համար ոչ մի նշանակություն չունի մեզի կազմի խիստ խիստ առանձնահատկությունների պատճառով»։
2001 թվականին ԱՄՆ-ն վերացրեց նախազգուշացման պիտակի պահանջը, մինչդեռ FDA-ի արգելքի սպառնալիքն արդեն բարձրացվել էր 1991 թվականին։ Այլ երկրներից շատերը նույնպես թույլ են տալիս սախարին, բայց սահմանափակում են օգտագործման մակարդակները, իսկ մյուս երկրներն ամբողջությամբ արգելում են այն։
EPA-ն պաշտոնապես հեռացրել է սախարինը և դրա աղերը վտանգավոր բաղադրիչների և առևտրային քիմիական արտադրանքի նրանց ցանկից։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թողարկումում EPA-ն հայտարարեց, որ սախարին այլևս չի համարվում մարդու առողջության համար հնարավոր վտանգ։
Ստեվիա
Ստեվիայի տերևները հարյուրամյակներ շարունակ օգտագործվել են որպես քաղցրացնող հարավային Ամերիկայում և Ճապոնիայում որպես քաղվածք 1970 թվականից։ Այն չունի գլիկեմիկ ինդեքս և կալորիաներ չի մատակարարում, և դրա օգտագործումը որպես քաղցրացնող միջոց տարածված է շատ երկրներում։ 1987 թվականին FDA-ն արգելեց Ստեվիան արգելել, քանի որ այն չի հաստատվել որպես սննդային հավելանյութ, չնայած այն շարունակում էր հասանելի լինել որպես սննդային հավելանյութ ։ Այն բանից հետո, երբ տրամադրվել են բավարար գիտական տվյալներ՝ կապված ընկերությունների կողմից ստեվիա որպես քաղցրացնող միջոց օգտագործելու մասին, ինչպիսիք են Cargill-ը   և Coca-Cola-ն, FDA-ն տվել է «ոչ մի առարկություն» հավանություն՝ ընդհանուր առմամբ անվտանգ ճանաչված (GRAS) կարգավիճակի համար ընդհանուր ճանաչված 2008 թվականի դեկտեմբերին։ Truvia, նուրբ ստեվի քաղվածքների օգտագործման համար՝ որպես ռեբադիոզիդ A և erythritol-ի խառնուրդ  (մշակվել է Cargill-ի և The Coca-Cola ընկերության կողմից), ինչպես նաև PureVia-ի կողմից (մշակվել է PepsiCo-ի և Whole Earth Sweetener Company-ի կողմից, Merisant-ի դուստր ձեռնարկություն), երկուսն էլ օգտագործում են stevia բույսից ստացված ռեբադիոզիդ Ա-ն ։ Ավստրալիայում Vitarium ապրանքանիշը օգտագործում է Natvia, ստեվիա քաղցրացնող միջոց, մի շարք շաքարավազի երեխաների կաթի խառնուրդների մեջ 2019 թվականի օգոստոսին FDA-ն ներմուծման ազդանշան դրեց ստեվիայի տերևների և հում արդյունահանումների վրա, որոնք չունեն GRAS կարգավիճակ, ինչպես նաև դրանց պարունակող սննդամթերքների կամ սննդային հավելումների վրա՝ անվտանգության և մտադրությունների թունավորության վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով ։
Սուկրալոզ
Աշխարհում ամենատարածված օգտագործվող արհեստական քաղցրացուցիչը սաքրալոզը քլորացված շաքար է, որը շաքարից մոտավորապես 600 անգամ ավելի քաղցր է։ Այն արտադրվում է սաքսոզայից, երբ քլորի երեք ատոմները փոխարինում են երեք հիդրոքսիլ խմբերը։ Այն օգտագործվում է ըմպելիքների, սառեցված աղանդերի, մաստակի, թխած ապրանքների և այլ մթերքների մեջ։ Ի տարբերություն այլ արհեստական քաղցրացուցիչների, այն կայուն է, երբ ջեռուցվում է, ուստի կարող է օգտագործվել թխած և տապակած ապրանքների մեջ։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականին, FDA-ն հաստատեց սեկրալոզան՝ օգտագործման համար 1998 թվականին ։
Սփլենդա պարունակող քաղցրացնող Սփլենդայի շուրջ առկա հակասությունների մեծ մասը կենտրոնացած է ոչ թե անվտանգության, այլ դրա մարկետինգի վրա։ Այն շուկա է հանվել՝ «Սփլենդան պատրաստվում է շաքարից, ուստի համը շաքարավազի պես է»։ Սուկրալոզը պատրաստվում է երկու շաքարից կամ սարկոզայից կամ Րաֆֆինոզից։ Ցածր բազային շաքարով, վերամշակումը շաքարի մոլեկուլում փոխարինում է թթվածնի-ջրածնի երեք խմբերի երեք քլորի ատոմներով ։
«Ճշմարտությունը սփլենդայի մասին» կայքը ստեղծվել է 2005 թվականին՝ «Sugar Association» (Միացյալ նահանգներ) շաքարի ճակնդեղի և շաքարեղեգի ֆերմերները ներկայացնող կազմակերպություն, որպեսզի ապահովի սակրալոզայի վերաբերյալ իր տեսակետը։ 2004 թվականի դեկտեմբերին Շաքարի ասոցիցիայի դեմ Սփլենդա արտադրողների Merisant և McNeil Nutritionals ընկերությունների դեմ հարուցեցին հինգ կեղծ գովազդի պահանջներ՝ Սփլենդայի վերաբերյալ արված պահանջների վերաբերյալ, որոնք վերաբերում էին «Պատրաստված է շաքարից, այնպես որ այն համը շաքարի պես է»։ Ֆրանսիայի դատարանները կարգադրեցին կարգախոսն այլևս չօգտագործել Ֆրանսիայում, իսկ ԱՄՆ-ում գործը դատաքննության ընթացքում հայտնվեց չբացահայտված լուծման ։
Սակրալոզայի հետ կապված անվտանգության վերաբերյալ շատ քիչ մտահոգություններ կան, իսկ սակրալոզայի նյութափոխանակության ձևը ենթադրում է թունավորության ռիսկի նվազում։ Օրինակ, սեկրալոզան ծայրաստիճան լուծելի չէ ճարպի մեջ և, հետևաբար, չի կուտակվում ճարպային հյուսվածքներում․ սեկրալոզան նույնպես չի քայքայվում և կթուլանա միայն այն պայմաններում, որոնք չեն հայտնաբերվում կանոնավոր մարսողության ընթացքում (այսինքն՝ բարձր ջերմությունը, որը կիրառվում է մոլեկուլի փոշու ձևի վրա) ։ Միայն սեկրալոզայի մոտ 15%-ը կլանվում է մարմնի կողմից, և դրա մեծ մասը անցնում է մարմնից անփոփոխ ։
Շաքարային ալկոհոլներ
Շաքարային ալկոհոլները կամ պոլիոլները քաղցրացնող և զանգվածային բաղադրիչներ են, որոնք օգտագործվում են սննդամթերքի և ըմպելիքների, մասնավորապես՝ շաքարազերծված կոնֆետների, բլիթների և մաստակների արտադրության մեջ ։ Որպես շաքարի փոխարինող, դրանք սովորաբար ավելի քիչ քաղցր են, քան շաքարավազը և մատակարարում են ավելի քիչ կալորիաներ (մոտ կեսից մեկ երրորդը ավելի քիչ կալորիաներ), քան շաքարավազը, վերածվում են գլյուկոզի դանդաղ և արյան գլյուկոզի աճ չեն աճում ։
Սորբիտոլը, քսիլիտոլը, մանիիտոլը, էրիթրիտոլը և լակտիտոլը շաքարային ալկոհոլների օրինակ են ։ Սրանք, ընդհանուր առմամբ, սաքարոզից պակաս քաղցր են, բայց ունեն նման զանգվածային հատկություններ և կարող են օգտագործվել սննդի լայն տեսականիով ։ Քաղցրավենիքի պրոֆիլը կարող է փոփոխվել արտադրության ընթացքում`խառնելով բարձր ինտենսիվությամբ քաղցրացուցիչների հետ։
Շաքարային ալկոհոլները ածխաջրեր են կենսաքիմիական կառուցվածքով, որոնք մասնակիորեն համընկնում են շաքարի և ալկոհոլի կառուցվածքների հետ, չնայած չեն պարունակում էթանոլ They are not entirely metabolized by the human body. : Դրանք ամբողջովին չեն նյութափոխանակվում մարդու մարմնի կողմից։ Դրանք սովորաբար փոքր քանակությամբ են հանդիպում որոշ մրգերի և բանջարեղենի տեսակների մեջ, և առևտուր են արտադրվում տարբեր ածխաջրերից և օսլայից ։
Օգտագործումը
Շաքարի փոխարինիչը օգտագործվում է շաքարի փոխարեն մի շարք պատճառներով. ներառելով`
Ընդունելի ամենօրյա ընդունման մակարդակ
Միացյալ Նահանգներում FDA-ն արտադրողներին և սպառողներին ցուցումներ է տալիս բարձր ինտենսիվություն ունեցող քաղցրացուցիչներ սպառելու ամենօրյա սահմանափակումների վերաբերյալ, մի միջոց, որը կոչվում է Ընդունելի ամենօրյա ընդունում (ADI) : Իրենց նախադիտման վերանայման ընթացքում բոլոր ինտենսիվ քաղցրացուցիչների համար, որոնք հաստատվել են որպես սննդային հավելանյութեր, FDA-ն սահմանել է ADI, որը սահմանվում է որպես գումար միլգրամ մեկ կիլոգրամ մարմնի քաշի համար մեկ օրում (մգ/կգ բվ/դ), նշելով, որ բարձր ինտենսիվությամբ քաղցրացնող միջոց չի առաջացնում անվտանգության անհանգստություն, եթե գնահատված ամենօրյա ընդունումը ցածր է, քան ADI-ն ։ FDA-ն ասում է. «ADI-ն այն նյութի քանակն է, որը յուրաքանչյուր օրվա ընթացքում անվտանգ համարելու համար համարվում է անվտանգ»։ Ստեվիայի համար (մասնավորապես՝ ստեվիոլ գլիկոզիդներ), ADI -ն չի բխում FDA-ի կողմից, այլ Պարենի և գյուղատնտեսական համատեղ կազմակերպության/Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության սննդային հավելումների փորձագիտական հանձնաժողովի կողմից, մինչդեռ ADI-ն որոշված չէ վանական մրգերի համար ։ FDA-ն հրապարակեց նաև քաղցրության ինտենսիվության գնահատականները, որը կոչվում է քաղցրության ինտենսիվության բազմապատկիչ (MSI), համեմատած սեղանի շաքարի հետ։
Բույսից ստացված
Քաղցրության մակարդակը և էներգիայի խտությունը համեմատում են սաքսոզայի հետ։
Մարմնի քաշը
Բազմաթիվ ակնարկներ եզրակացրել են, որ մարմնի քաշի և ոչ սննդարար քաղցրացնող օգտագործման միջև կապը անառարկելի է, քանի որ դիտորդական ուսումնասիրությունները հակված են ցույց տալ բարձր մարմնի քաշի կապը, մինչդեռ պատահականորեն ստուգված փորձարկումները փոխարենը ցույց են տալիս փոքր պատճառահետևանքային կորուստ ։  Այլ ակնարկներից եզրակացվեց, որ ոչ սննդարար քաղցրացնող միջոցների օգտագործումը շաքարի փոխարեն նվազեցնում է մարմնի քաշը  ։
Մետաբոլիկ խանգարում
2015 թվականի ուսումնասիրության արդյունքում պարզվեց, որ չկա որևէ ապացույց այն մասին, որ ոչ կալորիականությամբ քաղցրացնող միջոցները մարդու մոտ առաջացնում են նյութափոխանակության խանգարումներ ։
Քաղցկեղ
2017 և 2015 թվականների ուսումնասիրություններում ապացույցներ չեն հայտնաբերվել արհեստական քաղցրացուցիչ օգտագործելու միջոցով քաղցկեղի ռիսկի ավելացման վերաբերյալ ։
Շաքարային ալկոհոլներ
Շաքարային ալկոհոլները կամ պոլիոլները քաղցրացուցիչ և զանգվածային բաղադրիչներ են, որոնք օգտագործվում են սննդի և ըմպելիքների արտադրության մեջ ։ Որպես շաքարի փոխարինող, նրանք մատակարարում են ավելի քիչ կալորիաներ (մոտ կեսից մինչև մեկ երրորդը ավելի քիչ կալորիաներ), քան շաքարավազը, դանդաղորեն վերածվում են գլյուկոզի և չեն աճում արյան գլյուկոզի աճում ։
Լրացուցիչ տեղեկություններ
Լրացուցիչ տեղեկություններ` Շաքար Վերանայումներն ու դիետիկ մասնագետները եզրակացրել են, որ ոչ սննդարար քաղցրացուցիչների չափավոր օգտագործումը՝ որպես շաքարների անվտանգ փոխարինում, կարող է օգնել սահմանափակել էներգիայի ընդունումը և աջակցել արյան գլյուկոզի և քաշի կառավարման գործընթացներին  ։
Սյոյե
Սյոյե (Seuillet), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Վարեն սյուր Ալյե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Վիշի շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03273։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 478 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն
Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն եղել է ԽՍՀՄ-ի հիմնադիր և իշխող կուսակցությունը։ ԽՄԿԿ-ն միայնակ իշխող կուսակցությունն է եղել ԽՍՀՄ-ում մինչև 1990 թվականը, երբ Խորհրդային Միության Ժողովրդական պատգամավորների կոնգրեսը փոխեց սահմանադրության 6-րդ հոդվածը, որով մենիշխանություն էր տրված ԽՄԿԿ-ին քաղաքական համակարգում։ Կուսակցությունը հիմնադրվել էր 1912 թվականին Բոլշևիկների կողմից, որը Վլադիմիր Լենինի կողմից գլխավորած հեղափոխական խումբ էր, որը իշխանության եկավ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության արդյունքով։ Կուսակցությունը կազմալուծվեց 1991 թվականի օգոստոսի 29-ին հեղաշրջման փորձից քիչ հետո։
ԽՄԿԿ-ն կոմունիստական կուսակցություն էր հիմնված ժողովրդավարական ցենրալիզմի վրա, Լենինի կողմից ներմուծված սկզբունք, որը հիմնված էր ժողովրդավարական և բաց քննարկումների քաղաքականություն կուսակցության ներսում և ընդհանուր միություն և վստահություն իրականացվող քաղաքականության հանդեպ։ ԽՄԿԿ-ի բարձրագույն մարմինը կուսակցության հարագումարն էր, որը գումարվում էր ամեն հինգ տարին մեկ անգամ։ Երբ հանրագումար չէր հրավիրվում, Կենտրոնական կոմիտեն դառնում էր բարձրագույն մարմին։ Քանի որ Կենտրոնական կոմիտեի նիստերը գումարվում էին տարին երկու անգամ, առօրյա իրավունքները և պարտականությունները կատարում էր Պոլիտբյուրոն, the Քարտուղարություն և Օրգբյուրոն (մինչև 1952 թվականը)։ Կուսակցության ղեկավարը նաև կառավարության ղեկավարը և համատեղում էր Գլխավոր քարտուղարի, վարչապետի կամ պետության ղեկավարի պաշտոնը, կամ երեք պաշտոններից մեկը կամ երկուսը, սակայն երբեք երեք պաշտոնները միասին։ Կուսակցության ղեկավարը դե ֆակտո ԽՄԿԿ Պոլիտբյուրոյի նախագահն էր և ԽՍՀՄ առաջնորդը։
1922 թվականին ԽՍՀՄ-ի հիմնադրումից հետո, Լենինը ներդրեց Խառը տնտեսություն, որը առավել հայտնի է Նոր տնտեսական քաղաքականություն, որը թույլ էր տալիստ կապիտալիստներին գործել կոմունիստական կուսակցության թելադրանքի ներքո, ինչի նպատակներ հող ստեղծել սոցիալիզմի համար, ոնչը կբերի պետության տնտեսության զարգացմանը։ 1929 թվականին կուսակցության ղեկավար դարձավ Իոսիֆ Ստալինը, ով պետության գաղափարախոսության հիմքում դրեց Մարքսիզմ-Լենինիզմի ուսմունքը։ Կուսակցությունը պետությունը ամբողջությամբ դարձրեց սոցիալիստական, որի ներքո ամբողջ արդյունաբերությունը պետականացվեց և տնտեսությունը անցավ պլանային համակարգին։ Վերականգնվելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից՝ իրականացվեցին բարեփոխումներ, որով ապակենտրոնացվեց տնտեսության պլանավորումը և ազատականացվեց ԽՍՀՄ հասարակությունը։ 1980 թվականի դրությամբ մի շարք գործոնների պատճառով, ներառյալ միջուկային սպառազինությունների մրցավազքը ԱՄՆ-ի հետ հարված հասցրին տնտեսությանը, որը բերեց լճացման և հիասթափությունների աճին։ 1985 թվականին կուսակցության ղեկավար դարձավ Միխայիլ Գորբաչով, ով փորձց անցում կատարել շուկայական տնտսության։ Գորբաչովը մշակեց նոր տնտեսական ծրագիր, որը նման էր Լենինի Նոր տնտեսական քաղաքականությանը և կոչվեց պերեստրոյկա կամ վերակառուցում, սակայն բարեփոխումները բերեցին ազատ բազմակուսակցական ընտրությունների, ինչից անկում ապրեց կոմունիստական կուսակցության հզորությունը։
Անվանում
Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցություն (Բոլշևիկներ) Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցություն (Բոլշևիկներ) Համամիութենական կոմունիստական կուսակցություն (Բոլշևիկներ) Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն
Վաղ տարիներ (1912–1924)
ԽՄԿԿ-ն կազմավորել են Բոլշևիկները, որպես Ռուսաստանի սոցիալ դեմոկրատական կուսակցության մաս Վլադիմիր Լենինի գլխավորությամբ` առանձնանալով սոցիալ դեմոկրատներից 1912 թվականի հուվարին և ձևավորեցին նոր կուսակցություն Պրագայի կուսակցական հանձնաժողովում, որը կոչվեց Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցություն։ Մինչև 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունը կուսակցությունը գործել է ընդհատակյա, որպես հակացարական կազմավորված խմբեր։ Հեղափոխության սկզբի դրությամբ կուսակցության հիմնական առաջնորդներից շատերը, այդ թվում Լենինը, արտաքսված էին։
Երբ ցար Նիկոլայ II-ը գահընկեց եղավ 1917 թվականի փետրվարին, հիմնադրվեց Ռուսաստանի հանրապետությունը, որը կառավարում էր ժամանակավոր կառավարություն, որը հիմնականում պաշտպանում էր նախկին ազնվականների շահերը։ Գլխավոր ժողովների հետ միասին ձևավորվեցին այսպես կոչված «խորհուրդները» և կառավարման համակարգը բաժանվեց ժամանակավոր կառավարության և խորհուրդների միջև, մինչև նրանց տարաձայնությունները բերեցին նոր հեղափոխության։ Այդ ժամանակ Լենինը արտաքսված էր Շվեյցարիա և մյուս արտաքսված առաջնորդների հետ կազմակերպեց վերադարձ Ռուսաստան, չնայած ընթացող պատերազմին։ Ապրիլին Լենինը ժամանեց Պետրոգրադ և քննադատեց ժամանակավոր կառավարությանը`կոչ անելով գնալ հեղափոխության և կոչ արեց ընթացող պատերազմը փոխել պատերազմի ընդդեմ կապիտալիզմի։ Հեղափոխությունը իրական չէր թվում. մինչև խորհուրդների և ժամանակավոր կառավարության տարաձայնությունները չբերեցին հակամարտության։
Բոլշևիկները արագորեն ստեղծեցին իրենց քաղաքական ծրագիրը մայսից, որը հիմնական դրույթներն էին պատերազմի անմիջապես ավարտում, գյուղացիների հողային բարեփոխումները և սննդամթերքի արդար բաշխումը քաղաքային բնակչության շրջանում։ Այս ծրագիրը թարգմանվեց ամբոխի համար պարզ բառերով և բացատրվեց թե ինչ ճգնաժամ է բերել նախորդ հեղափոխությունը։ Հուլիսի դրությամբ այս ծրագիրը հրատարակեցին 41 հրատարակչություն, Պրավդան գլխավոր օրաթերթն էր 320.000 տպաքանակով։ Այս թերթը ենթարկվեց ճնշումների և Հուլիսյան օրերի ցույցերից հետո տպաքանակը կրճատվեց մինչև 50.000: Չնայած դրանց նրանց ժողովրդականությունը խորհուրդների ընտրություններում մեծ էր ։
Խորհուրդների մեջ խմբակցությունները ամռան վերջում դարձան պարալիզացված, երբ Բոլշևիկների կոչով ցույցի դուրս եկան զինված զինվորականները և հեղաշրջման փորձ արվեց ժամանակավոր կառավարությունը տապալելու համար։ Քանի որ համաձայնությունը խորհուրդներում տեղաշարժվում էր դեպի ձախ, քիչ զինված զորքերը թողեցին նրանց` ուժեղացնելով Բոլշևիկների դիրքերը։ Հոկտեմբերին Բոլշևիկները պահանջեցին ամբողջ իշխանությունը խորհուրդներում և ժամանակավոր կառավարության մերժում։ Ժամանակավոր կառավարությունը, որն ի սկզբանե պաշտպանում էր բոլորի կողմից ատելի պատերազմը, մնաց մեկուսացված և լքված հասարակության կողմից։ Նոյեմբերի 7-ին (հին տոմարով հոկտեմբերի 25-ին), Բոլշևիկները կազմակերպեցին զինված ապստամբություն, որի արդյունքում տապալեցին ժամանակավոր կառավարությանը և խորհուրդները մնացին միանձնյա իշխանություն Ռուսաստանում։
Հոկտեմբերյան հեղափոխության արդյունքում խորհուրդները միացան դաշնորեն և հիմնեցին Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությունը, որը աշխարհում առաջին սահմանադրական սոցիալիստական պետությունն էր։ Խորհուրդներում Բոլշևիկները մեծամասնություն էին և նրանց ջանքերի արդյունքում կնքվեց հաշտության պայմանագիր և ավարտեցին պատերազմը, բացի այդ կայսերական անշարժ գույքը և հողերը բաժանեցին աշխատավորներին և գյուղացիներին։ Այս համատեքստում 1918 թվականին կուսակցությունը դարձավ Համառուսական կոմունիստական կուսակցություն (Բոլշևիկներ)։ Ռուսաստանից դուրս սոցիալ դեմոկրատները, որոնք սատարել էին խորհրդային կառավարությանը, սկսվեցին համարվել կոմունիստներ։
1921 թվականին քաղաքացիական պատերազմը մոտենում էր ավարտին, Լենինը նախաձեռնեց Նոր Տնտեսական Քաղաքականությունը (ՆԷՊ), կապիստալիստական համակարգ, որի նպատակն էր հետպատերազմյան երկրի վերականգնումը և արդյունաբերականացումը։ ՆԷՊ-ը սկսվեց այսպես կոչված «Ռազմական կոմունիզմ»-ի ավարտից հետո և սկսվեց շուկայական տնտեսության ժամանակաշրջանը կոմունիստական վերահսկողության ներքո։ Բոլշևիկները համարում էին, որ այս ժամանակ Ռուսաստանը տնտեսապես ամենահետամնաց երկիրն է Եվրոպայում և դեռ պատրաստ չէ անցում կատարել սոցիալիստական համարգին և ստիպված են սպասել, որպեսզի տնտեսությունը զարգանա այնքան, որ սոցիալիզմի ներդրումը տա իր պտուղները" 1922 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Ռուսաստանի ԽՖՍՀ-ն միավորեց Ռուսական կայսրության նախկին տարածքները և հիմնադրեց ԽՍՀՄ-ը, որի առաջնորդ ընտրվեց Լենինը։ 1923 թվականի մարտի 9-ին, ինսուլտի պատճառով նա չկարողացավ արդյունավետորեն կառավարել։ Նա մահացավ 1924 թվականի հունվարի 21-ին, ԽՍՀՄ-ի հիմնադրումից տասներեք ամիս անց և երկար ժամանակ հիշվեց որպես հիմնադիր հայր։
Ստալինյան ժամանակաշրջան (1924–53)
Լենինի մահից հետո իշխանությունը բաժանվեց կուսակցության Գլխավոր քարտուղար Իոսիֆ Ստալինի և պաշպանության նախարար Լև Տրոցկու միջև, յուրաքանչյուրը տարբեր հայացքներ ունեին երկրի հետագա ուղղու վերաբերյալ։ Տրոցկին կոմնակից էր պերմանենտ հեղափոխություն քաղաքականությանը, ըստ որի ԽՍՀՄ-ը չի կարող գոյատևել սոցիալիստական վարչակարգով քանի դեռ շրջապատված էր կապիտալիստական երկրներով և անհրաժեշտ էր համարում ակտիվորեն աջակցել սոցիալիստական հեղափոխություններին կապիտալիստական երկներում։ Ստալինը դեմ էր այսպիսի արտաքին քաղաքականությանը և գտնում էր, որ այն կբերի զինված հակամարտությունների այլ երկրների հետ։ Ընդհակառակը, Ստալինը գտնում էր, որ ԽՍՀՄ-ը պետք է վարի խաղաղամետ արտաքին քաղաքականություն և ներգրավի օտարերկրյա ներդրումները, որոնք կզարգացնեն տնտեսությունը և կկառուցեն սոցիալիզմ մեկ երկրում։
Արդյունքում Ստալինը մեծագույն աջակցություն ստացավ կուսակցությունում և Տրոցքին, ով շատերիկ կողմից համարվում էր կոլաբորատոր արտագնա զորքով, Ստալինի ջանքերով մեկուսացվեց, հեռացվեց կուսակցությունից և վտարվեց երկրից 1928 թվականին։ Ստալինի վարած քաղաքականությունը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Ստալինիզմ։ 1925 թվականին կուսակցությունը անվանափոխվեց Համամիութենական կոմունիստական կուսակցություն։ Ստալինը վերափոխեց կուսակցության գաղափարախոսությունը իրեր միացնելով Լենինի գաղափարները Մարքսիզմ հետ, ինչը կոչվեց Մարքսիզմ-Լենինիզմ։ Ստալինի դիրքերը գնալով ամրապնդվեցին և նրան շնորհվեց մեծ իշանություն կուսակցության ներսում և պետության կառավարման մեջ։