cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ազիմո
Ազիմոն կարողանում է տարբերել մարդկանց՝ իր կրծքավանադակում տեղադրված քարտերով, նաև կարողանում է բարձրանալ աստիճաններով։ Դեռևս 2000 թվականին, երբ տեխնիկական առաջընթացը այնքան չէր, որքան հիմա՝ հոնդան Ազիմո ներսում տեղադրել էր տարբեր տեսակի ֆունկցիաներ, որոնց միջոցով այն կարողանում էր լավագույնս շփվել մարդկանց հետ։ Այդ ֆունկցիանները հետևյալն են. Շարժվող օբյեկտների ճանաչում Նրա գլխում կա տեսախցիկ, որի միջոցով Ազիմոն կարողանում է հետևել շարժումները, որոշել հեռավորությունը և, երբ հասնում է մարդկանց ողջունում է։ Նշանների (ժեստեր) ճանաչում Ազիմոն նաև կարողանում է ճանաչել նշանները։ օրինակ, նա ճանաչում է երբ անձ պատրաստվում թափահարել ձոռքը, և երբ ալիքաձև թափահարում է, ռոբոտը ասում է «ցտեսություն»։ Միջավայրի ճանաչում՝ Նա կարողանում է տարբերել նյութը և մակերևույթը, դրա շնորհիվ է, որ կարողանում է աստիճան բարձրանալ կամ իջնել, եթե նրան չհրեն։ Ձայների առանձնացնում Այս հնարավորությունը նրան տրվում է իր գլխոիմ և մարմնի տարբեր մասերում տեղադրված 8 միկրոֆոնների շնորհիվ, որոնք թույլ են տալսիս Ազիմոին, որ տարբերակի, թե որ կողմից է գալիս ձայնը, ինչպես նաև շրջապատի աղմուկը ճանաչի։ Այս հրաշալի սիստեմի օգնությամբ նա կարողանում է լսել մի անգամից երեք մարդու ձայն, այսպիսի կարողություն շատ քիչ մարդիկ ունեն։ Երբ նա լսում է իր անունը, շրջվում է այդ կողմ։ Դեմքի ճանաչում Ազիմոն հնարավորություն ունի ճանաչել ծանոթ դեմքը, եթե անգամ այդ մարդը գտնվում է շարժման մեջ կամ միայն գլուխն է շարժում, կամ Ազիմոն է շարժվում։ Ազիմեն կարողանում է օգտագործել ինտերնետ։ Համացանցին միանալուց հետո, այն կարողանում է խոսել այցելուների հետ, և տիրոջը տեղեկացնելուց հետո թույլ է տալիս ներս մտնեն։ Ու նաև Ազմիոն կարոեղանում է դուռը բացել, և հյուրերին ուղեկցել նրանց համար հատկացված սենյակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոբոտներ Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Խոսե Մարտիի տուն-թանգարան
Խոսե Մարտիի տուն-թանգարան (Casa Natal de José Martí), տուն-թանգարան Հավանայի ծայրամասում, որտեղ 1853 թ. հունվարի 28-ին ծնվել է լատինաամերիկացի պոետ և լրագրող, Կուբայի ազգային հերոս, Իսպանիայից երկիրը ազատագրելու շարժման ղեկավար՝ Խոսե Մարտին։
Նախապատմություն
Խոսե Մարտին՝ Մարիանո Մարտի Նավարրոյի (Վալենսիա) և Լեոնոր Պերես Կաբրերայի (Տեներիֆե) որդին էր, ծնվել է 1853 թ. հունվարի 28-ին Հավանայի ծայրամասում գտնվող Սան-Ֆրանսիսկո դե Պաուլա փողոց, 41 փոքր երկհարկանի տան, որը ծնողները կարողացել էին վարձակալել 1852 թ. դոնյա Լեոնորի տված օժիտով ։ Գաղութային ոճով կառուցված համեստ տունը կառուցվել է XIX դարի սկզբին Պաուլա թաղամասում, այն տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ` հարթ պատերով և թիթեղյա տանիքով կառույց էր։
Շենքը այդ ժամանակաշրջանում գրեթե չվերանորոգվեց և անհայտ մնաց մինչև 1899 թվականը, երբ կուբացի փախստականները, ովքեր ապրում էին Կի-Ուեստում, շենքի պատին փակցրեցին հուշատախտակ ։ 1895 թ. Խոսե Մարտիի մահից հետո տանը ապրել է նրա մայրը՝ Լեոնոր Պերեսը։ Նրա մահից հետո տունը մնաց տեղական կաթոլիկ համայնքին, սակայն 1925 թվականին այն հետ վերցրեց քաղաքապետարանը և դարձրեց թանգարան։ Փողոցը, որտեղ գտնվում է թանգարանը, կրում է հերոս-պոետի մոր անունը։
Ֆենե
Ֆենե (իսպ.՝ Fene), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Լա Կորունիա պրովինցիայում (Գալիսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ֆեռոլ շրջանում։ Զբաղեցնում է 25․9 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 14092 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Խոսե Մարտիի տուն-թանգարան
Թանգարան
Թանգարանի հիմնադրման նախաձեռնողը լրագրող Արտուրո Ր. դե Կարրիկարտեինն էր, որին հաջողվեց հավաքել Կուբայի ազգային հերոսին պատկանող իրերը և փաստաթղթերը։ 1925 թ. հունվարի 28-ին կայացավ ցուցահանդեսը։ Միաժամանակ նույն թվականին տեղի ունեցավ նաև թանգարանի առաջին տնօրեն Արտուրո Ր. Կարրիկարտեի «''Iconografia del Aposol Jose Marti. Homenaje de la Republica Al Apostol de la Independencia''» գրքի հրատարակությունը։ 1949 թ. տուն-թանգարանը համարվեց Կուբայի Հանրապետության ազգային կոթող։
Ֆենե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Խոսե Մարտիի տուն-թանգարան
Թանգարան
1959 թ. հեղափոխությունից հետո թանգարանը ամբողջովին վերանորոգվեց, ցուցանմուշների հավաքածուն զգալիորեն ընդլայնվեց։ Ցուցահանդեսին ներկայացված էր Մարտիի (1853—1870) մանկության և պատանեկության շրջանի ընտանեկան իրեր, կահույքներ, ինչպես նաև նկարներ և փաստաթղթեր՝ կապված նրա հայրենասիրական գործունեության, արտաքսման և այլ երկրներում ապաստանելու հետ։
Թանգարանում է գտնվում նաև փղոսկրե գրիչը, որով Մաքսիմո Գոմեսը Մարտիի հետ ստորագրել էր «Մոտե-Քրիստո հրովարտակը», հիմնավորելով Կուբայի անկախության շարժման ծրագիրը, և այն գրչահատը, որը Խոսե Մարտիի մահվան օրը եղել է իր գրպանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1925 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Կուբայի թանգարաններ
Դնեպրոպետրովսկի մարզ
Դնեպրոպետրովսկի մարզ (Дніпропетро́вська о́бласть), մարզ Ուկրաինայի արևելյան մասում։ Տեղաբաշխված է Դնեպրի միջին և ստորին հոսանքներում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Պոլտավայի և Խարկովի մարզերին, արևելքում՝ Դոնեցկի մարզին, հարավում՝ Խերսոնի և Զապորոժյեի մարզերին, և արևմուտքում՝ Նիկոլաևի և Կիրովոգրադի մարզերին։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դնեպրոպետրովսկի մարզի վարչական կենտրոնն է Դնեպրոպետրովսկ քաղաքը։
Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Դնեպրոպետրովսկի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։
Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
Բնակչություն
Դնեպրոպետրովսկի մարզում ըստ ուկրաինական 2001 թվականի մարդահամարի արդյունքների բնակվում էր 3,56 միլիոն մարդ, 2012 թվականի հուլիսի 1-ին այս թիվը կազմել է 3 312 963 մարդ։ Մարզը հանդիսանում է բնակչությամբ երկրորդը Ուկրաինաում։
Բնակչության ազգային կազմ
Ցույց են տրված ազգություններ, որոնց քանակը մարզում գերազանցում է 1 հազար մարդը։
Ծանոթագրություններ
Դնեպրոպետրովսկի մարզ Կատեգորիա:Դնեպրոպետրովսկի մարզ
(5213) Տակահաշի
(5213) Տակահաշի (Takahashi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի մարտի 18-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,999024 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8507 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1474 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1897 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189773 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,47° անկյուն։
Լևկովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Լևկովո (Левково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Յիեպեռա (գյուղ, Մեեկսի շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 61 մարդ։
Կուրգանոե (այլ կիրառումներ)
Կուրգանոե, կարող է վերաբերել՝
Մառնկու մզրեն
Մառնկու մզրեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։
Պատմություն
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 10 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անտոնովկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Անտոնովկա (Антонівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Անտոնովկա գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հեյս շրջան (Նեբրասկա)
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Վատ տղաները
«Վատ տղաները» (Bad Boys)՝ 1995 թվականի ռեժիսոր Մայքլ Բեյի կողմից նկարահանված ամերիկյան կատակերգական մարտաֆիլմ։ Գլխավոր դերերում՝ Ուիլ Սմիթ և Մարտին Լոուրենս։
Սյուժե
Մարկուս Բյորնետը և Մայք Լոույին՝ Մայամիի ոստիկանության դետեկտիվներ են։
Նրանք մեկը մյուսի բացարձակ հակասումն են։ Նրանցից մեկն օրինակելի ընտանեասեր մարդ է առանց կարողության, իսկ մյուսն հարուստ է և առատորեն օգտվում է ամուրիների կյանքի բոլոր բարիքներով։ Բացի ընկերությունից այս երկուսին միմյանց հետ կապում է ոստիկանական աշխատանքը։ Նրանց նոր առաջադրանքն է գտնել բիրտ հանցագործին, որը գողացել է թմրանյութերը գաղտնի պահեստից, ինչպես նաև փրկել աղջկան, որը պատահաբար հայտնվել է վերջինիս ճանապարհին։ Բայց դրա համար ընկերները պետք է փոխվեն տեղերով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Ֆիլմեր ոստիկանների մասին Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ
Բռնցքամարտի Ռուսաստանի առաջնություն 2018
Բռնցքամարտի Ռուսաստանի առաջնություն 2018, անցկացվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 12-ից 21-ը Յակուտսկ քաղաքում։
Հղումներ
Կատեգորիա:2018 բռնցքամարտում Կատեգորիա:2018 հոկտեմբերի իրադարձություններ
Սասունիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Սասունիկ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 3 հուշարձան (2 միավոր)։
|}
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Մասնիկներ
Մասնիկներ (քերականական), բառակազմական և ձևակազմական (բառափոխական) ձևույթներ։ Առաջինները հիմնական ձևույթներից կամ արմատներից կազմում են բառեր, կամ լեզվում արդեն եղած բառերից կազմվում են նոր իմաստ արտահայտող նոր բառեր (արհամարհանք, ընկերուհի), իսկ երկրորդները կազմում են բառի ձեերը՝ ցույց տալով նրա հարաբերությունները այլ բառերի հետ(վագք -վազքի-վազքից-վազքով)։ Մասնիկների մեջ են մտնում նաև քերականական իմաստներ արտահայտող, այսպես կոչված, ձևական բառերը (պիտի գրեմ, գրել տամ)։ Հայ քերականագիտության մեջ կա մասնիկների մի այլ ըմբռնում։ Ըստ Մ. Աբեղյանի քերականական համակարգի՝ նյութական նշանակություն ունեցող խոսքի մասերին՝ բային, գոյականին, ածականին և մակբային հակադրվում են ձևական նշանակություն ունեցող բառերը, որոնք կոչվում են խոսքի մասնիկներ։ Վերջիններս իրենց նշանակությամբ լինում են կապակցական բառեր (կապեր և համադասական ու ստորադասական շաղկապներ), եղանակական բառեր կամ մասնիկներ (թերևս, գուցե, անշուշտ), բացասական մասնիկներ (ոչ, չ), պատասխանական բառեր (այո, ոչ)։
Կատեգորիա:Խոսքի մասեր
10-րդ հարավային զուգահեռական
10-րդ հարավային զուգահեռականը հասարակածից 10° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Սահմաններ
Հարավային Ամերիկայում զուգահեռականը համընկնում է Բրազիլիան ու Պերուն իրարից բաժանող սահմանի մի մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Դոնչանկա
Դոնչանկա, մականախաղի կանանց ակումբ Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքից։ Հիմնադրվել է 1982 թվականին։ Հանդես է գալիս մականախաղի կանանց Ռուսաստանի առաջնությունում (Սուպերլիգա)։
Հասցե` Ռուսաստան, Ռոստովի մարզ, քաղաք Վոլգոդոնսկ, Մաքսիմ Գորկու փողոց, 77։
Մարզադաշտ
Դոնչանկան Սուպերլիգայի տնային հանդիպումներն անցկացվում է Սպարտակ մարզադաշտում։
Ձեռքբերումներ
Ռուսաստանի առաջնությունում է 1992 թվականից։
Թիմը 2009 թվականին արժանացել է Ռուսաստանի գավաթի արծաթե մեդալին և Ռուսաստանի առաջնությունում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը։
2010 թվականին Դոնչանկան 8 թիմից բաղկացած առաջնությունում զբաղեցրել է 7-րդ տեղը ։
2011 թվականին առաջնությունում զբաղեցրել է 6-րդ տեղը ։
Փաստեր
Մականախաղի Ռուսաստանի առաջնության ամենաարագ գոլը խփել է Նատալյա Կրավչենկոն (Դոնչանկա) մոսկովյան «Մարինո» թիմի դեմ (2006 թվական, ապրիլի 15, խաղի 24-րդ վայրկյան) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով
Մերսեդես Ռուել
Մերսեդես Ռուել (Mercedes Ruehl, ), թատրոնի և հեռուստատեսության ամերիկացի դերասանուհի, Օսկար, Ոսկե գլոբուս, Թոնի և Սատուրն մրցանակների մրցանակակիր։
Կենսագրություն
Մերսեդես Ռուելը ծնվել է 1948 թվականին փետրվարի 28-ին, Նյու Յորքի Քուինս քաղաքում, ՀԴԲ գործակալության գործակալի և դպրոցի ուսուցչի ընտանիքում։ Նա դաստիարակվել է կաթոլիկ հավատքով ։ Նրա նախնիները ներգաղթել էին Իռլանդիայից, Գերմանիայից և Կուբայից։ Նա հաճախել է Նոր Ռոշելի քոլեջ, ավարտել է 1969 թվականին։
Մերսեդեսը սկսեց իր կարիերան որպես դերասանուհի տեղական թատրոնում` փոքր դերերով։ 1970-ականների վերջին նա հանդես է եկել Նյու Յորքի թատրոնների խոշոր բեմերում՝ հասնելով մեծ հաջողությունների, 1985 թվականին «Ես Ռապապորտ չեմ» և «Բետեի և Բոյի ամուսնությունը» պիեսներում կատարած դերի համար արժանացել է Օբիի իր վերջին մրցանակներին։ 1991 թվականին նրա դերը «Կորած Յոնկերսի» պիեսում դերասանուհուն բերեց «Թոնի» մրցանակ։
1991 թվականին «Ձկնորս թագավորը» ֆիլմում խաղացած Էնն Նեապոլիտանի դերը դասվել է  ամենահայտնի կինոդերերի շարքին։ Այդ դերի համար Մերսեդեսին շնորհվել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակներ, որպես «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի»։ Նկատելի դարձան նրա դերերը այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Վերջին կինոհերոսը» (1993), «Պարիր ինձ հետ» (1999) և «Ջիա» (1998) հեռուստատեսային ֆիլմում։
Անձնական կյանք
Մերսեդոսն ամուսնացել է նկարիչ Դեյվիդ Գեյզերի հետ։ Նրանք 1997 թվականին միասին տղա են որդեգրել՝ Ջեյքին։ Դրանից առաջ, 1978 թվականինին  Մերսեդեսը որդեգրել է Քրիստոֆերին, որը հետագայում դարձավ Ջեյքի կնքահայրը։
Կուրիլովկա (այլ կիրառումներ)
Կուրիլովկա, կարող է վերաբերել՝
Ալեքսանդր Պոնոմարյով
Ալեքսանդր Պոնոմարյով (ուկրաիներեն՝ Олександр Пономарьов, ), ուկրաինացի երգիչ։
2004 թվականին Hasta la Vista երգով ներկայացրել է Ուկրաինան Եվրատեսիլ 2004 երգի մրցույթում և զբաղեցրել 14-րդ հորիզոնականը։
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 9 ծնունդներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Յիեպեռե
Յիեպեռե (Jõepere), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Կադռինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Կադռինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լինկոլն շրջան (Մոնտանա)
Լինկոլն շրջան (Lincoln County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 9.358 կմ² է, բնակչությունը՝ 18.837 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լիբի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1909 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Լևկովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Լևկովո (Левково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Մալվիչինո
Մալվիչինո (Malvicino), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 119 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15015։ Հեռախոսային կոդ՝ 0144։
Լևկովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Մալվիչինո
Բնակավայրի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին (սեպտեմբերի վերջին շաբաթը)։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բանդուրովո (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Բանդուրովո (Бандурове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(5214) Օոզորա
(5214) Օոզորա (Oozora), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ացուշի Տակահաշիի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,187854 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4153 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1182,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,304563 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,07° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ացուշի Տակահաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սարալանջի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Սարալանջ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 3 հուշարձան (2 միավոր)։
|}
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Օլիտե
Օլիտե (Olite), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Նավառա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տաֆալյա շրջանում։ Տարածքը՝ 83,20 կմ² ։ Բնակաչությունը 3722 մարդ (2006 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը գյուղից մայրաքաղաք 42 կմ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ռադիշչև (քաղաքատիպ ավան, Նիժնելիմսկի շրջան)
Ռադիշչև (Радищев), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1140 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա
Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա, Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարության երաժշտական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Երևանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին որպես երաժշտական բարձրագույն ուսումնական հիմնարկ։ 1946 թվականին կոչվել է Կոմիտասի անունով։ Մասնաճյուղը գտնվում է Գյումրիում։
Սկիզբ
Սկզբում՝ 1921 թվականին, ստեղծվել է Ռոմանոս Մելիքյանի (նա դարձել է նաև առաջին տնօրենը) կողմից, որպես երաժշտական ստուդիա։ 2 տարի անց՝ 1923 թվականին, հիմնադրվել է որպես կոնսերվատորիա։ Հատուկ երաժշտական ուսումնական հաստատությունների բացակայության պատճառով ուսումնական աշխատանքները իրականացվել են երեք բաժիններով՝ ստորին (երեք տարի), միջնակարգ (չորս տարի) և բարձր (երկու տարի)։ 1920-ական թվականներին կոնսերվատորիայում գործել են մասնագիտական հետևյալ դասարանները՝
1923 թվականին կոնսերվատորիայի լարային քառյակի (Ա. Գաբրիելյան, Դ. Սողոմոնյան, Ա. Կոտլյարևսկի, Վ. Ավետիքյան) կատարմամբ Երևանում առաջին անգամ հնչեցին Հայդնի, Մոցարտի, Բեթհովենի, Չայկովսկու, Գլազունովի կվարտետները։ Կոնսերվատորիայի ուսանողները Հայաստանի շրջաններում գրառել են ժողողովրդական երգեր, կազմակերպել երգչախմբեր և համերգներ։
1924 թվականին Ալեքսանդր Սպենդիարյանի և տնօրեն Ա. Ադամյանի ջանքերով կոնսերվատորիայում կազմակերպվել է հայկական առաջին սիմֆոնիկ նվագախումբը։
1927-1928 թվականներին (տնօրեն՝ Ա. Տեր-Ղևոնդյան) հիմնադրվել է կոնսերվատորիայի օպերային ստուդիան (առաջին դիրիժորը՝ Ս. Չարեքյան), բեմադրվել հատվածներ «Ֆաուստ», «Եվգենի Օնեգին», «Աիդա» օպերաներից, նպաստել պետական օպերային թատրոնի հիմնադրմանը։ Հետագայում մեծացել է նվագախմբային և օպերային դասարանների դերը կատարողներ պատրաստելու գործում (դիրիժորներ՝ Կոստանտին Սարաջև, Գևորգ Բուդաղյան, Ս. Չարեքյան, Միքայել Մալունցյան, Ռաֆայել Մանգասարյան)։
1926-1927 ուսումնական տարում Ս. Օգանեզաշվիլին (Օհանյան) հիմնադրել է արևելյան բաժին, որը գործել է տասը տարի, 1927 թվականին Ս. Մելիքյանի ղեկավարած ուսանողական երգչախումբը ելույթ է ունեցել Մոսկվայում, այնուհետև Թբիլիսիի կոնսերվատորիայում հանդես են եկել մենակատար-ուսանողները։
1930 թվականին կոնսերվատորիայում հիմնադրվել է ստեղծագործական դասարան (առաջին դասատուներ՝ Հ. Ստեփանյան, Ս. Բարխուդարյան և Վ. Տալյան), որի շրջանավարտների գործունեությունը նպաստել է ազգային երաժշտության կարևորագույն բնագավառների զարգացմանը, ազգային արվեստի ոճական սկզբունքների հաստատմանը, բազմաժանր երկերի ստեղծմանը, հայ երաժշտության համաշխարհային ճանաչմանը։
1937 թվականին հիմնադրվել է երաժշտագիտական բաժանմունք (հիմնադիրներ՝ Զ. Վարդանյան, Մ. Գասպարյան, Կ. Մելիք-Վրթանեսյան)։
Նախապատերազմական շրջան
1930-ական թվականների վերջից կոնսերվատորիայի մանկավարժական-մեթոդական, գիտակատարողական աշխատանքները համակարգավորվեցին ամբիոնների ստեղծմամբ՝
1936-1937 թվականներին, այնուհետև՝ 1940-1954 թվականներին, կոնսերվատորիայի տնօրենն էր Կոնստանտին Սարաջևը։ 1930-ական թվականների վերջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կոնսերվատորիայի մանկավարժական կազմը համալրվեց Մոսկվայի և Լենինգրադի կոնսերվատորիաների հայ շրջանավարտներով (Ռոբերտ Անդրեասյան, Հ. Բոգդանյան, Կ. Դոմբաև, Գեորգի Սարաջև), ԽՍՀՄ մշակութային կենտրոններից Երևան ժամանակավորապես տեղափոխված ականավոր երաժիշտներով (դաշնակահարներ Կ. Իգումնով, Վ. Զեյլիգեր, տավղահար Կ. Էրդելի, տեսաբաններ Ք. Քուշնարյան, Տ. Տեր-Մարտիրոսյան, Ա. Շահվերդյան)։
Հետպատերազմյան շրջան
Հետպատերազմյան տարիներին և հատկապես 1960-1970-ական թվականներին կոնսերվատորիան հասել է միութենական առաջատար կոնսերվատորիաների մակարդակին։ Նրա ուսանողները և շրջանավարտները պարբերաբար մասնակցել են կատարողների անդրկովկասյան, միութենական և միջազգային մրցույթներին։ Որակյալ մասնագետներ կրթելու գործում մեծ վաստակ ունեն նաև Էդուարդ Միրզոյանը, Գրիգոր Եղիազարյանը (ռեկտոր՝ 1954-1960 թվականներին), Ղազարոս Սարյանը (ռեկտոր՝ 1960 թվականից), Ալեքսանդր Հարությունյանը, Ռոբերտ Աթայանը, Սերգեյ Կոպտևը, Գայանե Չեբոտարյանը, Գեորգի Տիգրանովը, Մ. Հարությունյանը, Աննա Բարսամյանը, Թաթուլ Ալթունյանը, Ջեմս Գյոզալյանը, Կ. Զաքարյանը, Թամարա Շահնազարյանը, Գոհար Գասպարյանը, Տաթևիկ Սազանդարյանը, Հեղինե Տեր-Ղևոնդյանը, Կ. Մալխասյանը, Աննա Ամբակումյանը, Ս. Բունիաթյանը, Մարջան Մխիթարյանը, Ա. Շամշյանը, Հ. Աբաջյանը, Լ. Գրիգորյանը, Գերոնտի Թալալյանը, Գևորգ Բուդաղյանը, Գուրգեն Ադամյանը, Հ. Ղասաբյանը, Մ. Խաչատրյանը և ուրիշներ։
Կոնսերվատորիայի ազգային դիրքորոշումը հիմնականում պայմանավորվեց հայ երաժշտության պատմությանը, հայ ժողովրդական ստեղծագործությանը, հայկական երաժշտության լադային համակարգին վերաբերող դասընթացների իրագործումով։ 1969 թվականից կոմպոզիցիայի ամբիոնին կից գործում է ժողովրդական ստեղծագործության կաբինետը (հիմնադիր և ղեկավար՝ Մարգո Բրուտյան)։ Կոնսերվատորիայի մասնագիտական հասունացմանը մեծապես նպաստել են մշտական կապը Մոսկվայի և Լենինգրադի կոնսերվատորիաների հետ, խորհրդային ականավոր երաժիշտների, հատկապես Դմիտրի Շոստակովիչի և Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործական օգնությունը։ Կոնսերվատորիայում գործել է ենթակա բաժանմունք։ Կազմակերպվել է ասիստենտուրա-ստաժիրովկա, 1976 թվականից՝ միութենական նշանակություն ունեցող որակավորման բարձրացման ֆակուլտետ։ 1987 թվականից գործում է ժողովրդական երգեցողության բաժին, 1988-ից՝ հայկական երաժշտական բանահյուսության ամբիոն։
1950-ական թվականներին վերջից կոնսերվատորիայում սովորում են արտասահմանյան երկրների (ԱՄՆ, Ուրուգվայ, Կանադա, Լիբանան, Եթովպիա, Բուլղարիա, Մոնղոլիա, Հունաստան, Կուբա, Թուրքիա, Մեքսիկա և այլն) երիտասարդ երաժիշտներ։
1938 թվականից կոնսերվատորիային կից գործում է Պյոտր Չայկովսկու անվան Երևանի երաժշտական դպրոցը։
1973 թվականին պարգևատրվել է ԽՍՀՄ Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Շրջանավարտներ
Գոյության ընթացքում կոնսերվատորիան ավարտել են 5800-ից ավելի երաժիշտներ, դրանց թվում (1979 թվականի տվյալներով)՝ 5 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, 22 ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 35 արվեստի վաստակավոր գործիչ, 37 վաստակավոր արտիստ, 14 միջազգային մրցույթների և 7 միութենական մրցույթների դափնեկիրներ։
Ֆոնդեր
Հետպատերազմյան տարիներին կազմվել է հազվագյուտ լարային նվագարանների հարուստ հավաքածու։
Ուսանողներ
1992-1993 ուսումնական տարում կոնսերվատորիան ունեցել է 1161 ուսանող, որոնցից 243-ը՝ հեռակա, 38-ը՝ արտասահմանցի (այդ թվում՝ սփյուռքահայ)։
Բաժիններ
Մասնագիտացումն ընթանում է հետևյալ բաժիններով՝
Դասախոսներ
Ուսուցիչների ընդհանուր թիվը (1993 թ. տվյալներով)՝ 300 (2 գիտությունների դոկտոր, 35 դոցենտ և գիտության թեկնածու)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Երևանի պետական կոնսերվատորիա
Գոմաղբահոր
Գոմաղբահոր, գոմաղբը կուտակելու և պահելու հատուկ կառույց։ Լինում է բաց և փակ (վերգետնյա, երեսպատված հատակով ու պատերով, խորը հորեր, փոսորակներ, գոմաղբափոսեր)։ Կառուցվում է բնակավայրերից հեռու, ֆերմաների մեծությանը, գրունտի հատկանիշներին ու կլիմայական պայմաններին համապատասխան։ Հարավային և հարավարևելյան շրջաններում նպատակահարմար է կառուցել փոսորակներ, իսկ ցուրտ կլիմա ու երկարատև ձմեռ ունեցող շրջաններում՝ փակ գոմաղբահոր և գոմաղբափոսեր։ Գոմաղբահորում գոմաղբը պահվում է 2-4 ամիս։ Հայաստանում կառուցվում են բաց գոմաղբահորեր և գոմաղբափոսեր։
Կատեգորիա:Պարարտանյութեր
Հիչկոկ շրջան (Նեբրասկա)
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Գոբելեն
Գոբելեն, ձեռքով գործված գորգ-նկար ։ Որոշակի իմաստով գոբելեն է կոչվում մինչև այժմ գործող փարիզյան մանուֆակտուրայի (հիմնվել է 1662 թվականին, Սեն Մարսել արվարձանում) արտադրանքը։ Որպես թագավորական մանուֆակտուրա՝ նրա գլխավոր մասնաշենքը դարձավ 15-րդ դարի հայտնի ներկարարներ գոբելենների նախկին արհեստանոցը, այդ անունով էլ կոչվեց մանուֆակտուրան ու նրա արտադրանքը։ Գոբելեն գործվել է բրդյա և մետաքսյա գունավոր թելերով։ Գոբելենները գործվել են ձեռքի հատուկ դազգահների վրա։ Գոբելենի բնորոշ հատկանիշն է հիմնաթելերով «Թագավորի այցը գոբելենների մանուֆակտուրա», գոբելեն «Լյուդովիկոս 15-ի պատմությունը» շարքից, բուրդ, մետաքս, ոսկյա և արծաթյա թելեր, Էսքիզը՝ Շ․ Լեբրենի (1673-1679 թվականներին, Սզգային ունեցվածք, Փարիզ) «Երկինք», գոբելեն, բուրդ, Էսքիզը՝ ժ․ Լյուրսայի (1956 թվական, ազգային ունեցվածք, Փարիզ) ստեղծված մակաշերտավոր երեսակողմի և կարերով ստեղծված հակառակ երեսի անհարթությունը 17-18-րդ դարերում պատմական, դիցաբանական, կրոնական և գրական սյուժեներով, գեղարվեստական բարձր արժանիքներով ստեղծված գոբելենները այնպիսի ճանաչում են գտել, որ գոբելեն են կոչվել սկզբում Ֆրանսիայի մյուս մանուֆակտուրաներում և այլ երկրներում ընդօրինակված շպալերները, իսկ 19-րդ դարում ընդհանրապես շպալերները և նույնիսկ մեքենայով խիտ գործված «Երկինք», գոբելեն, բուրդ, Անրի Մատիսի 1946 թվականի էսքիզով (1972 թվական, Ազգային ունեցվածք, Փարիզ) տառները (այսպես կոչված գոբելենային գործվածքները)։ 19-րդ դարում գեղարվեստական մակարդակը իջել է։ 1930- ական թվականներին գոբելենի արվեստը վերածնվել է նոր ոճական հիմքի վրա։
Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Արմեն Խաչատրյան (ճարտարագետ-մեխանիկոս)
Արմեն Ցոլակի Խաչատրյան, հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1996): ՀԳԳԱ ակադեմիկոս (1996):
Կենսագրություն
Արմեն Խաչատրյանը ծնվել է 1953 թվականի մարտի 25-ին, Երևանում։ 1975 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1992-1993 թվականներին և 1998-2001 թվականներին եղել է ՀՀ գյուղատնտեսության փոխնախարար, 1993-1994 թվականներին՝ ՀՀ Կառավարության գործերի կառավարիչ, 1994-1998 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի ռեկտոր, 2001-2002 թվականներին՝ «Մաքս Գրուպ» կոնցեռնի, 2002-2003 թվականներին՝ «Հայաստանի էլեկտրականբաշխիչ ցանցեր» ընկերության գլխավոր տնօրենի տեղակալ, 2003 թվականից՝ Պետական գյուղատնտեսական քոլեջի (Նոր Գեղի) տնօրեն ։
Աշխատանքները վերաբերում են հողի մշակության գյուղատնտեսական մեքենաների, սրանց բանող ագրեգատների և լեռնային երկրագործության մեքենայացման խնդիրներին։ Համահեղինակ է «Երկրագործական մեխանիկա» (մաս 1, 1998) և «Մաթեմատիկական վիճակագրության տարրերը և գիտափորձերի պլանավորման տեսությունը (2001) ուսումնական ձեռնարկների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Ռիբաս դու Ռիու Պարդու
Ռիբաս դու Ռիու Պարդու (Ribas do Rio Pardo), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի արևելյան մասում։ Մտնում է Տրես Լագոասի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 24.966 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով ։ Գրավում է 17 308,718 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,1 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է մարտի 19-ին։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1944 թվականի մարտի 19-ին։
Յիեռաննա
Յիեռաննա (Jõeranna), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
Ռիբաս դու Ռիու Պարդու
Աշխարհագրություն
Բնակավայրի կլիման արևադարձային է։
Յիեռաննա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։
Ֆրեդի Քուին
Ֆրեդի Քուին (գերմ.՝ Freddy Quinn), կամ Ֆրեդի Յոգեն Հելմուտ Մանֆրեդ Նիդլ, ), ավստրիացի երգիչ, վոկալիստ, կիթառահար։ Ներկայացրել է Գերմանիան առաջին՝ Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում «So Geht Das Jede Nacht» երգով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Գերմանիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:1931 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:Ավստրիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կիթառահարներ
Մելացո
Մելացո (Melazzo), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 1262 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 64 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0144։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 24-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության արճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էդնա Օ՚Բրայեն
Էդնա Օ՚Բրայեն (Edna O'Brien, ), իռլանդացի գրող, որը գրում է անգլերեն լեզվով։ Ֆիլիպ Ռոթը բնութագրել է նրան որպես «ամենաօժտված կին, որը հիմա գրում է անգլերեն», այն ժամանակ, երբ Իռլանդիայի նախկին նախագահ Մերի Ռոբինսոնը անվանել է նրան «իր սերնդի մեծագույն գրողներից մեկը»։
Կենսագրություն
Ստացել է վանական դաստիարակություն, 1941-1946 թվականներին դաստիարակվել է Գթության քույրերի մոտ։ Այնուհետև սովորել է դեղագործական քոլեջում։ 1954 թվականին ամուսնացել է, 1959 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն։
1960 թվականին հրապարակել է «Գյուղացի աղջիկները» վերնագրով իր առաջին վեպը, որը եռերգության սկիզբ է դարձել, ունեցել է զգալի հաջողություն և 1984 թվականին տեղափոխվել է էկրան (ֆիլմը ներկայացվել է BAFTA մրցանակի)։ Դրան հետևել են «Միայնակ աղջիկը» (1962) և «Աղջիկն ամուսնական երանության մեջ» (1964) վեպերը։ Նրա մյուս ստեղծագործություններից հայտնի է Վիրջինիա Վուլֆի մասին «Վիրջինիա» դրաման (1981), որը հաջողությամբ ներկայացվել է Մեծ Բրիտանիայում (գլխավոր դերում՝ Մեգի Սմիթ), Կանադայում և ԱՄՆ-ում։ Գրել է Ջոյսի (1999) և Բայրոնի (2009) կենսագրությունները։
2006 թվականից Դուբլինի համալսարանական քոլեջում անգլիական գրականության պրոֆեսոր է։ Նրա վեպերն ու վիպակների գրքերը թարգմանվել են շատ լեզուներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Իռլանդացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Իռլանդացի կանայք Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Իռլանդացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Իռլանդացի կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Կին կենսագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Պատրիկ Զյուսքինդ
Պատրիկ Զյուսքինդ (Patrick Süskind, ), գերմանացի գրող, կինոսցենարիստ, հանրահայտ «Օծանելիք (վեպ)» վեպի հեղինակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ
Բելյաևկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Բելյաևկա (Біляївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելյաևկա գյուղում բնակվում էր 127 մարդ։
Լիգոլամբի
Լիգոլամբի (Лиголамби), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1896 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Անջուր
Անջուր, հանդ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Վաղատուր գետի աջափնյակում, Վաղատուր գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի աշխարհագրություն
Գիտական միությունների միջազգային խորհուրդ
Գիտական միությունների միջազգային խորհուրդ (ԳՄՄԽ), (International Council of Scientific Unions-ICSU), միջազգային գիտական ոչ կառավարական կազմակերպություն, որը միավորում է ճշգրիտ և բնական գիտությունների միջազգային գիտական միություններ և տարբեր երկիր|երկրների ազգային գիտական հաստատություններ (գիտությունների ակադեմիաներ, գիտահետազոտական կենտրոններ և այլն)։ ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ում ունի խորհրդակցական ստատուս։
Հիմնական խնդիրներն են․ գիտական հետազոտությունների խրախուսում, միջազգային գիտական միությունների գործունեության կոորդինացում և համաշխարհային բնույթի գիտական բազմաճյուղ ծրագրերով հետազոտությունների կազմակերպում։ Վերջին բնագավառում կարևոր արդյունքներ են ստացվել ԳՄՄԽ-ի կազմակերպած «Միջազգային երկրաֆիզիկական տարի», «Հանգիստ Արեգակի միջազգային տարի», «Ակտիվ Արեգակի միջազգային տարի» ծրագրերի իրականացման շնորհիվ։ Զգալի հաջողություններ ունեն նաև տիեզերական հետազոտությունների, շրջակա միջավայրի ուսումնասիրման, միջազգային կենսաբանական, համաշխարհային օվկիանոսի ու Անտարկտիկայի հետազոտության ծրագրերը։ ԳՄՄԽ բարձրագույն օրգանը գլխավոր ասամբլեան է (հրավիրվում է 2 տարին մեկ), գործադիր օրգաններն են գլխավոր կոմիտեն և գործադիր բյուրոն։ ԳՄՄԽ քարտուղարությունը, որը վարում է ընթացիկ գործերը, գտնվում է Փարիզում։
ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիան ԳՄՄԽ անդամ է եղել 1955 թվականից։ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիան Գիտական միությունների միջազգային խորհրդի անդամ է 1992 թվականից ։ Վիկտոր Համբարձումյանն ընտրվել է ԳՄՄԽ գլխավոր կոմիտեի անդամ (1966, Բոմբեյ), նախագահ (1968, Փարիզ և 1978 Մադրիդ)։ Այդ կապակցությամբ ԳՄՄԽ տարեկան նստաշրջանը տեղի է ունեցել Երևանում (1969)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Խմելնիցկի
Խմելնիցկի (ուկր.՝ Хмельницький), քաղաք Ուկրաինայի հյուսիս-արևմուտքում։ Քաղաքը գտնվում է Հարավային Բուգի մոտ՝ մայրաքաղաք Կիևից 340 կմ հեռավորության վրա։ Երկաթուղային կայարան է, ավտոճանապարհների հանգույց։ 254 000 բնակիչ (2005)։
Անվանում
Հայտնի է 1493 թվականից։ Մինչև 1954 թվականը կոչվել է Պրոսկուրով։ Ի նշանավորումն Ռուսաստանի հետ Ուկրաինայի վերամիավորման 300 ամյակի՝ վերանվանվել է Խմելնիցկի՝ ի պատիվ Ուկրաինայի հետման, ուկրաինական ժողովրդի ազատագրական պայքարի ղեկավար Բոգդան Խմելնիցկու ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1493 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պրոտերոզոյան դարաշրջան
Պրոտերոզոյան դարաշրջան, պրոտերոզոյ (πρότερος «առաջին, ավագ» + «կյանք»), երկրաբանական դարաշրջան , որ եղել է 2500-ից մինչև 541,0 ± 1,0 մլն տարի առաջ ։ Հաջորդել է արխեյան դարաշրջանին։
Պարբերացում
Պրոտերոզոյը բաժանվում է երեք ժամանակաշրջանների.
Երկիր-ձնագունդ
Բնական էվոլյուցիայի արդյունքում Արևն ավելի ու ավելի շատ էներգիա է տվել արխեյի և պրոտերոզոյան դարաշրջաններում, Արևի լուսատվությունը բարձրանում է 6 %-ով յուրաքանչյուր մեկ մլրդ տարում ։ Արդյունքում Երկիրն սկսել է ավելի շատ էներգիա ստանալ Արևից պրոտերոզոյում։ Այնուամենայնիվ, Երկիրը չի տաքացել։ Դրա փոխարեն, ըստ երկրաբանական տվյալների, պրոտերոզոյի սկզբում Երկիրն սկսել է սառչել։ Սառցաշերտերը, որ գտնվել են Հարավային Աֆրիկայում, վերագրվում են 2,2 մլրդ տարի առաջ ընկած ժամանակահատվածին, իսկ պալեոմագնիսային չափումների տվյալները ցույց են տվել, որ դրանք գտնվել են հսարակածի շրջանում։ Այսպիսով՝ սառցակալումը, որը հայտնի է որպես գուրոնյան սառցակալում, հավանաբար եղել է գլոբալ։ Որոշ գիտնականներ պնդում են, որ այդ և պրոտերոզոյի մյուս սառցե դարաշրջաններն այնքան լուրջ են եղել, որ երկրագունդն ամբողջությամբ սառցակալել է բևեռներից մինչև հասարակած։ Այդ վարկածը կոչվում է Երկիր-ձնագունդ ։
Սառցե դարաշրջանը շուրջ 23 մլրդ տարի առաջ կարող էր ուղղակիորեն լինել մթնոլորտում թթվածնի խտության ավելացման հետևանք, ինչը հանգեցրել է մեթանի (CH4) պարունակության նվազման։ Մեթանն ուժեղ ջերմոցային գազ է, սակայն թթվածնի հետ փոխազդում է՝ առաջացնելով ածխաթթու գազ (CO2), որը պակաս արդյունավետ ջերմոցային գազ է ։ Երբ մթնոլորտում հայտնվել է ազատ թթվածին, մեթանի խտությունը կարող էր կտրուկ անկում ապրել, ինչը հանգեցրել է ջերմոցային էֆեկտի նվազմանն ու սառցակալմանը ։
Անվանում
Էոզոյ, էոզոյան ժամանակաշրջան (ἕως – արևածագ, էոզոյ – կյանքի արևածագ) ներկայում հնացած տերմին է, որ 1865 թվականին առաջարկել է գերմանացի երկրաբան, Ֆրայբերգի լեռնագործության ակադեմիայի պրոֆեսոր Բեռնարդ Կոտտան (1808-1879) «Մեր ժամանակի երկրաբանությունը» գրքում որպես երկրաժամանակագրական սանդղակի տարր ։ Օգտագործվել է Ջոն Դոուսոնի կողմից մինչքեմբրիի և գլխավորապես պրոտերոզոյի բոլոր կազմավորումները նշելու համար ։ Պրոտերոզոյ տերմինը ներմուծել է Է. Էմմոնսը 1888 թվականին ։
Օգտակար հանածոներ
Վաղ պրոտերզոյը եղել է երկաթահանքային կուտակումների ժամանակաշրջան (օրինակ՝ Կրիվոյ Ռոգ, Կուրսկի մագնիսային անոմալիա)։
Տոնինա Տորիելլի
Տոնինա Տորիելլի (իտալ.՝ Tonina Torrielli, ), իտալաացի երգչուհի։ Ներկայացրել է Իտալիան առաջին՝ Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում «Amami Se Vuoi» երգով։ 1965 թվականին հրաժեշտ է տվել բեմական գործունեությանը, ամուսնու հետ Թուրինում երաժշտական գործիքների խանութ աշխատեցրել (2003 թվականին այդ խանութը փակվել է) ։
Պրոտերոզոյան դարաշրջան
Օգտակար հանածոներ
Աֆրիկայի հարավում այդ ժամանակահատվածում ձևավորվել են ոսկու-ուրանա-ծծմբահրաքարային խառնահանքեր։
Տոնինա Տորիելլի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Իտալիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Իտալացի երգչուհիներ
Պրոտերոզոյան դարաշրջան
Օգտակար հանածոներ
Ուշ պրոտերոզոյը հայտնի է երկաթահանքերով (օրինակ՝ Ուրալում), պղնձա-բամզամետաղային հանքավայրերով (օրինակ՝ Ավստրալիա), ինչպես նաև ուրանային, կոբալտի, պղնձային, անագի հանքավայրերով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրաբանական դարաշրջաններ
Ռասել Թովի
Ռասել Ջորջ Թովի (Russell George Tovey, ), կինոյի, հեռուստատեսության և թատրոնի դերասան։ Առավել հայտնի է «Մարդ լինել» հեռուստասերիալում կատարած մարդագայլի և «Պատմության սիրահարներ» ֆիլմում կատարած Ռաջայի դերերով, նաև մարմնավորել է թատերական կերպարների Լոնդոնի «Ռոյալ Քորտ», «Ռոյալ Նեյշնլ», «Յանգ Վիկ», «Թրաֆալգար ստուդիո և «Բարբիկան սենթր» թատրոններում։
Կենսագրություն
Քերոլ և Ջորդան Թովիների կրտսեր որդին է, իր եղբոր՝ Դենիելի հետ մեծացել է Էսսեքս կոմսության Բիլերիկի քաղաքում, որտեղ նրանց ծնողները զբավել են «Հաթվիկ» օդանավակայանի ուղևորափոխադրումներով։
Բացահայտ գեյ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի թատերական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Բլանժի լը Շատո
Բլանժի լը Շատո (Blangy-le-Château), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 672 մարդ, բնակչության խտությունը` 63.28 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.62 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 160 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 50 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 400 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 300-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 100։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 300 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 274 անձ (146 տղամարդ և 128 կին)։ Գործազուրկ են եղել 26 անձ (12 տղամարդ և 14 կին)։ 100 անաշխատունակներից 24-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 46-ը` թոշակառուներ, իսկ 30-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վերա Չասլավսկա
Վերա Չասլավսկա, չեխ սպորտային մարմնամարզուհի, Օլիմպիական խաղերի յոթակի մեդալակիր, աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։
Մարզական հաջող կարիերայից զատ, հայտնի է եղել որպես Չեխոսլովակիայի ժողովրդավարական շարժման ջատագով և 1968 թվականին Խորհրդային Միության և Վարշավյան դաշինքով վերջինիս դաշնակից պետությունների կողմից Չեխոսլովակիա կատարած ներխուժմանը դեմ արտահայտվող անձնանցից մեկը։ 1968 թվականի Մեխիկոյի ամառային օլիմպիական խաղերի ձողափայտային և ազատ վարժությունների մեդալների հանձման արարողությունների ժամանակ՝ Խորհրդային Միության օրհներգի հնչեցման ընթացքում Չասլավսկան իջեցնում էր գլուխը և նայում ներքև՝ այդ կերպ արտահայտելով բողոքը խորհրդային իշխանությունների դեմ։ Չնայած հայրենակիցների շրջանում ջերմ ընդունելության արժանանալուն, Չասլավսկան երկրում հաստատված նոր կարգերի պայմաններում ճանաչվում է պերսոնա նոն գրատա, տեղական մարմինների ճնշման պայմաններում վաղաժամ հեռանում մարզական կարիերայից, ինչպես նաև երկար տարիներ զրկված լինում ճանապարհորդելու, աշխատելու կամ սպորտային միջոցառումների մասնակցելու իրավունքից։
Ավետիս Բադալյան
Ավետիս Ավագի Բադալյան (հայտնի է նաև Լյազգունց Ավետիս, Ավետիս Ավագի Բադալով անուններով, ), հայազգի ռազմական գործիչ, Զորավար Անդրանիկի զինակից, ֆիդայի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից ։
Ավետիս Բադալյանը ծնվել է երկրագործ Ավագի ընտանիքում, որը բնակվում էր Գարդմանքի Ազատ գյուղում։ Երիտասարդ տարիքից բնակվել է Գանձակ քաղաքում, որի Սուլուկյան թաղամասում (Ազատ գյուղի թուրքական անվանումն է) նրա ծնողներն ունեին տուն։ Ավարտել է Գանձակի հայկական գիմնազիան, որից հետո ուսումը շարունակել է Ծաղկունց մեյդան թաղամասում գտնվող դարբնոցում որպես խառատ։ 1913 թվականին զորակոչվել է Ցարական Ռուսաստանի բանակ։ Զինվորական ծառայությունն անցել է Թիֆլիսում ։
1914 թվականին անդամագրվել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին զինվորագրվել է Զորավար Անդրանիկի հրամանատարությամբ գործող Հայկական կամավորական առաջին ստորաբաժանմանը, որի կազմում մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1914-1919 թվականներին մասնակցել է Անդրանիկի մասնակցությամբ տեղի ունեցած կռիվներին։ Հայաստանից Անդրանիկի հեռնալուց հետո վերադարձել է Գանձակ և կրկին աշխատանքի անցել իր նախկին աշխատավայրում ։
1930 թվականին, երբ Գանձակում արդեն հաստատվել էր Խորհրդային կարգեր, Ավետիս Բադալյանը «ազգի դավաճանի» մեղադրանքով Գուլագի կողմից ձերբակալվում է և աքսորվում Բաքու քաղաք։ 1934 թվականին նա վերադառնում է տուն։ 1949 թվականին Ավետիսը կրկին ձերբակալվում է դաշնակցական և Զորավար Անդրանիկի նախկին զինվոր լինելու մեղադրանքով։ Նրան աքսորում են Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Նուխի քաղաք։ Ավետիսը տուն է վերադառնում միայն 1954 թվականին՝ Ստալիսի մահից հետո։ Հետագայում նա նույնպես հավատարիմ է մնացել հայ ազատագրական շարժման գաղափարախոսությանը ։
Ավետիս Բադալյանը մինչև իր կյանքի վերջ՝ 1972 թվականի մայիսի 15-ը, բնակվել է Կիրավաբադի (Գանձակի) Սուլուկյան թաղամասի Շահումյանի 380 (նախկին Դիկ քուչա 280) հասցեով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Մայիսի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 15 մահեր Կատեգորիա:Ազատ (Խանլարի շրջան) գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Գանձակ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:1892 ծնունդներ Կատեգորիա:1972 մահեր Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Ալցի Ալտենմարքթ
Ալցի Ալտենմարքթ (Altenmarkt an der Alz), գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4297 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների) ։ Զբաղեցնում է 26.10 կմ2 տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 111։
Յիեսե
Յիեսե (Jõesse), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Մառտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Մառտնա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մակ-Քոն շրջան (Մոնտանա)
Մակ-Քոն շրջան (McCone County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.845 կմ² է, բնակչությունը՝ 1.977 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սիրկլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1919 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Սուսերի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Սուսեր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (6 միավոր)։
|}
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձանների ցանկեր
ԴՆԹ-ի կրկնապատկում
Մոլեկուլային կենսաբանության մեջ ԴՆԹ-ի կրկնապատկումը (ԴՆԹ ռեպլիկացիա) (լատ. replicatio`կրկնօրինակում) նախնական ԴՆԹ (դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու) մոլեկուլի երկու միանման պատճենների ձևավորման գործընթաց։ Այս կենսաբանական գործընթացը տեղի է ունենում Երկրի բոլոր կենդանի օրգանիզմներում և հանդիսանում է ժառանգականության հիմքը։ Բջիջը ունի բաժանվելու հատկություն, ինչի շնորհիվ անհրաժեշտություն է ստեղծվում ԴՆԹ-ի կրկնապատկուման համար։
Ռադիշչևո (քաղաքատիպ ավան, Ռադիշչևսկի շրջան)
Ռադիշչևո (Радищево), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Ռադիշչևսկի շրջանի կազմում։
ԴՆԹ-ի կրկնապատկում
ԴՆԹ-ն կազմված է 2 կոմպլեմենտար շղթայից, որոնցից յուրաքանչյուրը կաղապար է ծառայում նոր սինթեզվող ԴՆԹ շղթայի համար։ Այսպիսով ԴՆԹ կրկնապատկումն ընթանում է կիսակոնսերվատիվ (կիսապահպանողական) եղանակով։ Բջջային սխալների բացահայտման ու ուղղման մեխանիզմներն ապահովում են ԴՆԹ շղթայի գրեթե անսխալ կրկնապատկում ։
Ռադիշչևո (քաղաքատիպ ավան, Ռադիշչևսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4441 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1699 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Ռադիշչևսկի շրջանի բնակավայրեր
ԴՆԹ-ի կրկնապատկում
Բջջում ԴՆԹ կրկանապատկումը սկսվում է գենոմի որոշակի վայրերում, որոնք կոչվում են կրկնապատկման օրիջիններ (origins of replication) : ԴՆԹ շղթայի ապապարուրումը սկսվում է օրիջիններում, իրականացվելով հելիկազ ֆերմենտի օգնությամբ, որտեղ և ձևավորվում են ռեպլիկացիոն եղանները։ Վերջիններս կարող են շարժվել կամ մեկ ուղղությամբ (էուկարիոտներ) կամ երկու (պրոկարիոտներ)։ Այս գործընթացին մասնակցում են բազմաթիվ ֆերմենտներ և սպիտակուցներ։ Հատկապես առանցքային է ԴՆԹ-պոլիմերազի դերը։
ԴՆԹ-պոլիմերազը կարող է սինթեզել նոր շղթա,
Սովորաբար ԴՆԹ-ի կրկնապատկման ժամանակ այն շղթան, որը սինթեզվում է անդադար՝ 5' - 3' ուղղությամբ, կոչվում է առաջնորդող շղթա (leading strand), իսկ այն մեկը, որը սինթեզվում է ընդհատումներով և 3' - 5' ուղղությամբ՝ ետ մնացող շղթա (lagging strand)։
ԴՆԹ կրկանապատկում կարելի է իրականացնել նաև in vitro (արհեստականորեն, բջջից դուրս). այս կատարվում է բջիջներից առանձնացված ԴՆԹ-պոլիմերազների ու արհեստական սինթեզված ԴՆԹ-պրայմերների միջոցով։ Այդ գործընթացը, որը մեծ նշանակություն ունի ողջ կենսաբանության համար, կոչվում է ՊՇՌ (պոլիմերազային շղթայական ռեակցիա, PCR)։
ԴՆԹ կրկանապատկումը կազմում է մոլեկուլային կենսաբանության հիմք հանդիսացող կենտրոնական դոգմայի առաջին օղակը։
ԴՆԹ կառուցվածք
ԴՆԹ սովորաբար գտնվում է երկպարույրի տեսքով։ Յուրաքանչյուր շղթա կազմված է 4 տեսակի նուկլեոտիդներից։ Վերջիններս էլ իրենց հերթին կազմված են ածխաջուր դեզօքսիռիբոզից, ֆոսֆորական թթվի մնացորդից և ազոտային հիմքից։ 4 տեսակի նուկլեոտիդները համապատասխանում են 4 տեսակի ազոտային հիմքերին՝ ադենին, գուանին, ցիտոզին և թիմին։ Ադենինը և գուանինը պուրինային, իսկ թիմինն ու ցիտոզինը՝ պիրիմիդինային հիմքեր են։ Այս նուկլեոտիդներն իրար միանում են ֆոսֆոդիէսթերային կապերով։ Դրա հետևանքով ձևավորվում է ԴՆԹ մոլեկուլի շաքար-ֆոսֆատային կմախքը։ Երկու շղթաներն իրար են միանում նուկլեոտիդների միջև առաջացող ջրածնային կապերի կիջոցով. ադենինի և թիմինի միջև առաջանում է 2, իսկ գուանինի և ցիտոզինի միջև՝ 3 կապ։
ԴՆԹ շղթաներն ունեն ուղղություն։ Մոլեկուլի մեկ ծայրը կոչվում է "3' ", իսկ մյուսը՝ "5' ": Ըստ նշանակման, եթե մեզ տրված է ԴՆԹ մեկ շղթա, ապա դրա ձախ ծայրը կլինի 5', իսկ աջ ծայրը՝ 3': ԴՆԹ շղթաները հակազուգահեռ են, այսինքն մեկ շղթան ունի 5' - 3' ուղղվածություն, իսկ մյուսը՝ 3' - 5': Այս նշանակումները վերաբերում են ածխաջրի ածխածնի ատոմին, որին միանում է մյուս նուկլեոտիդի ֆոսֆորական թթվի մնացորդը։ Ուղվածությունը մեծ նշանակություն ունի կրկնապատկման պրոցեսում, քանի որ բոլոր տեսակի պոլիմերազները սինթեզում են միայն 5' ուղղությամբ Այսինքն վերջիններս ընդունակ են նոր նուկլեոտիդ ավելացնել եղածի միայն 3' ծայրին։
Ֆոսֆոդիեթերական (ներշղթայական) կապերը ավելի ուժեղ են, քան ջրածնական (միջշղթայան կապերը)։ Սա թույլ է տալիս որպեսզի շղթաներն անջատվեն իրարից։