cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շիզոֆազիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ախտանիշներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հոգեկան խանգարումների ախտանիշներ Կատեգորիա:Խոսք
Կուլե
Կուլե (Koulé), քաղաք Գվինեա պետության հարավում։ Գտնվում է Նզերեկորե շրջանի Նզերեկորե պրեֆեկտուրայում։ Բնակչությունը կազմել է 19,363 մարդ՝ 2014 թվականի տվյալներով։
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գվինեայի քաղաքներ
117
Մահեր
Կատեգորիա:117 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Աուտենտիկ կատարում
Աուտենտիկ կատարում (αυθεντικός՝ իսկական, ճշմարիտ), անցյալի երաժշտության կատարումը տվյալ դարաշրջանի երաժշտական գործիքներով և երաժշտապատմական տվյալների (վոկալ և գործիքային արտիկուլացիայի բնույթն ու միջոցները, մելիզմների վերծանումը, տեմպերացիայի համակարգը, դինամիկ և ագոգիկ առոգանության իրագործման սկզբունքները) հիման վրա։
1950–1970-ական թվականներին աուտենտիկ կատարման տարածմանը նպաստել են նշանավոր երաժիշտներ Ն. Գրինբերգը, Դ. Մանոուն և ուրիշներ, որոնք ժամանակակից ունկնդիրին ներկայացրել են միջնադարի և Վերածննդի շրջանի կենցաղային երաժշտությունը, վերածնել կոնտրատենորով երգեցողության արվեստը։
Բազմաթիվ երկրներում գործում են անսամբլներ, որոնք մասնագիտացված են միջնադարի, Վերածննդի և բարոկկոյի շրջանների երաժշտության աուտենտիկ կատարմամբ, որի տարածումը պայմանավորված է 20-րդ դարի 2-րդ կեսի մարդուն բնորոշ պատմականության բարձր զգացողությամբ։ Աուտենտիկ կատարմամբ հնագույն երաժշտությունը ընդգծված ռիթմայնությամբ կամ, հակառակը, ագոգիկ ազատությամբ և չոր, երբեմն՝ փոքր-ինչ սուր, զգայականությունից զուրկ հնչողությամբ մոտ է ժամանակակից ընկալմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Վիլտինա
Վիլտինա (Viltina), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լաիմյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։
Բաշկիբաշ
Բաշկիբաշ (Башкибаш, Башҡыбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 292 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
118
Մահեր
Կատեգորիա:118 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Youngblood (ալբոմ, 5 Seconds of Summer)
«Youngblood», ավստրալիական փոփ ռոք խումբ 5 Seconds of Summer-ի երրորդ ստուդիական ալբոմ։ Ալբոմը պետք է թողարկվեր 2018 թվականի հունիսի 22-ին, բայց թողարկումը տեղափոխվել է հունիսի 15-ի վրա ։ Ալբոմին աջակցելու նպատակով խումբը մեկնեց Meet You There Tour ։ US Target-ի հրատարակության մեջ հասանելի էր երկու բացառիկ երգ («When You Walk Away» և «Best Friend»), նաև Ճապոնիայում հավելյալ թողարկված երգ («Midnight»), որոնցից յուրաքանչյուրի կազմի վրա խմբի մի անդամն էր ։
Ի աջակցություն ալբոմի թողարկվել է 4 սինգլ՝ «Want You Back», «Youngblood», «Valentine» և «Lie to Me»-ի վերաձայնագրված տարբերակը՝ Ջուլիա Մայքլզի հետ։ Ալբոմն արժանացել է դրական գնահատականի՝ քնարական հասունության և նախորդ աշխատանքների համեմատ՝ ձայնի փոփոխության համար։
Շրջագայություն, կենդանի ներկայացումներ և հեռուստատեսային ներկայացումներ
Ալբոմի թողարկմանն ընդառաջ խումբը ձեռնարկեց համաշխարհային 5SOS III Tour շրջագայությունը, որն անցնելու է 26 անձնական վայրերում։ Շրջագայությունը մեկնարկեց 2018 թվականի մարտի 20-ին և ավարտվեց հունիսի 6-ին ։
Նրանք ելույթ ունեցան գլխավոր՝ «Want You Back» սինգլով The Tonight Show Starring Jimmy Fallon-ում ապրիլի 11-ին ։ Նրանք նույն երգով ելույթ ունեցան նաև The Voice-ում (14-րդ եթերաշրջան) մայիսի 8-ին ։
Մայիսի 25-ին խումբը ելույթ ունեցավ ընտրված երկրպագուների համար Spotify Fans First Event-ի շրջանակներում Ավստրալիայի Սիդնեյ քաղաքում։ Spotify-ը հրավիրեց երկրպագուների խմբի լավագույն հոսքին՝ դիտելու ակուստիկ նստաշրջանը ։
Խումբը ելույթ ունեցավ երկրորդ սինգլ «Youngblood»-ով ավստարլիական The Voice-ում ։ Նրանք նաև ելույթ ունեցան BBC Radio 1-ի Live Lounge-ում հունիսի 12-ին՝ Ալիս Մերթոնի «No Roots» երգի քավերով ։
Օգոստոսի 1-ին խումբը թողարկեց «Lie to Me» երգի Spotify-ի բացառիկ ձայնագրությունը, որը հանեց հոսքի համար հասանելի տարբերակը։ Թողարկվեց նաև Post Malone-ի «Stay» երգի քավերը ։
Վավերագրական և տեսահոլովակների շարքեր
Apple Music-ը թողարկեց «On the Record: 5 Seconds of Summer – Youngblood» վավերագրական ֆիլմը, որում ներկայացված են հարցազրույցներ ալբոմի ստեղծման վերաբերյալ։ Ֆիլմը ցուցադրելու նպատակով Apple Music-ը գիշերային ցուցադրություն է կազմակերպել Նյու Յորքում։ Խումբը նույնպես ելույթ ունեցավ այդ գիշեր երկրպագուների համար։ Ներկայացման ձայնագրությունը թողարկեց Apple Music-ը ։
Խումբը նաև թողարկեց կարճ տեսահոլովակների շարքեր YouTube-ում՝ վերնագրված «5SOS Cocktail Chats», որտեղ նրանք քննարկում էին յուրաքանչյուր երգը գրելու մանրամասները։ Կային 7 դրվագներ, որոնք շաբաթական կտրվածքով թողարկվում էին յուրաքանչյուր երկուշաբթի։
Շրջագայություն
The Meet You There Tour-ը նախատեսում էր այցելություններ Ճապոնիա, Նոր Զելանդիա, Ավստրալիա, Միացյալ Նահանգներ և Եվրոպա։ Շրջագայությունը սկսեց 2018 թվականի օգոստոսի 2-ին և ավարտվեց 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ին ։
Սինգլներ
Ալբոմի գլխավոր սիգլ «Want You Back»-ը թողարկվեց via Capitol Records-ի կողմից 2018 թվականի փետրվարի 22-ին։
2018 թվականի դեկտեմբերին թողարկվել է «Lie to Me» երգի վերաձայնագրված տարբերակը՝ Ջուլիա Մայքլզի հետ որպես 4-րդ երգ։
Քննադատություն
Թողարկումից հետո ալբոմը ստացավ դրական գնահատակններ։ Մեթ Քոլլարը AllMusic-ից գրեց, որ ալբոմում նրանք ընդգրկել են սահուն փոփ-պարային ձայն և համարեց, որ նրանք կատարեցին անցում, որին ձգտում էին 2015 թվականին իրենց բարդ երաժշտական ալբոմի Sounds Good Feels Good-ի թողարկումից։ Անցումը դեպի կայունացված, EDM-ով հնչող ձայնը իսկապես ցնցում չէր, նույնիսկ եթե դա նշանակալի տեղաշարժ էր։ Նա եզրափակեց ասելով, որ այդ ձայնը օգնում է 5SOS-ին լինել The 1975-ի կամ Imagine Dragons-ի թեթև տարբերակ ։
Բրիտանի Սպանոսը Rolling Stone-ից նույնպես գրեց անցման մասին՝ նշելեվ, որ փոփ-պանկը այն ժանրը չէ, որով կարելի է զբաղվել խմբի ամբողջ կարիերայի ընթացքում։ Այնպես որ, զարմանալի չէ, որ իրենց երրորդ ալբոմում խումբը չի օգտագործել այն ձայնը, որով նրանք հաջողության են հասել։ Փոխարենը «Youngblood»-ը անցնում է փոփը՝ հենվելով ութսունականների վրա և անցնելով ավելի վաղ աշխատանքի՝ DGAF-ին։ Այնուամենայնիվ նա նունպես զգաց, որ նոր ձայնի անբավարավածության պատճառն այն է, որ տղաները կորցնում են եռանդ։ Նա ավելացրեց, որ փոփ-պանկի մռայլությունը կարևորում էր նրանց բնական հումորը և մինչ նրանք աճում են, որպես երաժիշտներ, երգիչներ, գրողներ՝ կորցնում են այդ նախկին հմայքը ։
Առևտրային հաջողություն
«Youngblood»-ը զբաղեցրեց 1-ին հորիզոնականը Ավստրալիայում՝ դառնալով 5 Seconds of Summer-ի երրորդ ալբոմը, որ զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը իրենց ծննդավայրում։ Այն զբաղեցրեց 1-ին հորիզոնականը ալբոմների հիթ-շքերթում, մինչ նույնանուն երգը արդեն 5-րդ շաբաթն էր, ինչ գլխավորում էր սինգլների հիթ-շքերթը ։
Միացյալ Նահանգներում այն դարձավ նրանց 3-րդ ալբոմը, որ the Billboard 200 հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը։ Ալբոմն ուներ 142000 ալբոմին համարժեք միավոր, որոնցից 117000-ը մաքուր վաճառքի միավորներ էին։ Ալբոմն անցավ the Carters-ի (Բիյոնսե և Ջեյ Զի) «Everything Is Love»-ը, ընդ որում կանխատեսները ի սկզբանե չգիտեին, թե որ ալբոմը կզբաղեցնի 1-ին հորիզոնականը ։ Դա դարձրեց նրանց առաջին ավստրալիական խումբը, որ ԱՄՆ-ում զբաղեցրեց 3 անգամ 1-ին հորիզոնականը ։ Դա նաև հանգեցրեց նրան, որ 5 Seconds of Summer-ը առաջին խումբն էր (ոչ վոկալային), որ գլխավորեց the Billboard 200-ը առաջին երեք ստուդիական ալբոմներով ։
Բերար
Բերար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խոլունիցա
Խոլունիցա  (Холуница), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վյատկա գետի ձախ ափից 579 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 23 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Դուբայ Սպորտ
Դուբայ Սպորտ, մարզական ուղղվածության հեռուստաընկերություն Միացյալ Արաբական Էմիրություններում։ Պատկանում է «Dubai Media Incorporated» ընկերությանը։ Հեռարձակվում է 1998 թվականից։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է Գերմանիայի ֆուտբոլի Բունդեսլիգայի և ՄԱԷ առաջնության մրցաշարերը, Թենիս՝ Դևիսի և Դուբայի գավաթների հանդիպումները և այլ մարզական հանդիպումներ։ Ընկերության կազմում գործում են ևս երեք հեռուստաալիքներ՝ «Dubai Sports 2», «Dubai Sports 3» և «Dubai Sports HD»:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄԷ-ի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Մարզական հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Արաբալեզու հեռուստաալիքներ
Վոլոդիևցի (գյուղ, Չեռնևցիի շրջան)
Վոլոդիևցի (Володіївці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1600 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վոլոդիևցի գյուղում բնակվում էր 1 045 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4164 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 250,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(2505) Հեբեյ
(2505) Հեբեյ (Hebei), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,143288 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5971 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6895 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2035,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176859 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ն. Ա. Նեկրասովը «Վերջին երգերի» շրջանում
'''«Ն. Ա. Նեկրասովը «Վերջին երգերի» շրջանում»''' (Н. А. Некрасов в период «Последних песен»), ռուս նկարիչ Իվան Կրամսկոյի (1837-1887), որն ստտեղծվել է 1877-1878 թվականներին։ Նկարը պահվում է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուում ( 670)։ Նկարի չափերը՝ 105 × 89 սմ   ։ Օգտագործվել է նկարի մեկ այլ անվանում՝ «Ն․ Ա․ Նեկրասի դիմանկարը անկողնում» («Портрет Н. А. Некрасова на постели») ։
Պատմություն
1877 թվականի սկզբին Պավել Տրետյակովն առաջարկել է Կրամսկոյին նկարել Նիկոլայ Նեկրասովի դիմանկարը։ Այդ ժամանակ արդեն հայտնի էր, որ բանաստեղծն անբուժելի հիվանդ է։ Կրամսկոյը Նեկրասովի տանը աշխատել է 1877 թվականի փետրվարի 7-16-ը։ Այդ աշխատանքի արդյունքը եղել է «գլուխ առանց ձեռքերի» դիմանկարը, որը հետագայում օգտագործվել է անկողնում Նեկրասովի նկարը ստեղծելիս, որն ավարտվել է 1878 թվականին՝ արդեն 1877 թվականի դեկտեմբերի 27-ին (նոր տոմարով՝ 1878 թվականի հունվարի 8-ին) վախճանված բանաստեղծի մահվանից հետո ։
Կտավը հեղինակից գնել է Պավել Տրետյակովը 1878 թվականին։ Այն ներկայացվել է 1878 թվականին Մոսկվայում կայացած Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության (պերեդվիժնիկներ) 6-րդ ցուցահանդեսում ։
Նկարագրություն
Նեկրասովին անկողնում կիսանպառկած դիրքով պատկերող կտավը բաղկացած է մի քանի մասից։ Բանաստեղծի գլխի պատկերը հենց «գլուխ առանց ձեռքերի» դիմանկարն է, որը ստեղծվել է 1877 թվականի փետրվարին հիվանդ Նեկրասովի մահճակալի մոտ. նկարի այս մասը դրվել է հիմնական կտավի վրա, որի վրա կարելի է տեսնել այդ գործողության հետ կապված կարերը ։
Ինչպես հետևում է Կրամսկոյի՝ Պավել Տրետյակովին ուղղված նամակից, որը գրվել է 1877 թվականի ապրիլին, ի սկզբանե դիմանկարի մտահղացումը մի փոքր այլ կերպ է եղել.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իվան Կրամսկոյի նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:1878 նկարներ
Տրուրո
Ընդհանուր տեղեկություն
Քաղաքի բնակչությունը՝ համաձայն 2001 թվականի մարդահամարի կազմում է 20920 մարդ ։ Բնակչության հաստատումը Տրուրոյում գալիս է դեռևս նորմանների ժամանակաշրջանից։ Համաձայն հնագիտական պեղումների՝ նրանք հաստատվել են այդտեղ XII դարում։ Սկսած XIV դարից Տրուրոն դառնում է կարևոր կենտրոն. սկսում է ծաղկել որպես ձկնաբուծական կենտրոն։ XVIII-XIX դարերի արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ Տրուրոյի արդյունաբերությունը սկսեց մեծ քայլերով աճել բարելավման եղանակի անագիգների թանկացման շնորհիվ։ Սկսած XX դարից Տրուրոյի արդյունաբերությունը կտրուկ անկում ապրեց՝ լեռնահանքային արդյունաբերության պատճառով, չնայած դրան քաղաքը մնում էր ծաղկած, որպես Կորնուոլլայի վարչական և առևտրային կենտրոն։ Տրուրոն գտնվում է Կորնուոլլ թերակղզու կենտրոնում՝ ափից 14 կմ դեպի հյուսիս, որտեղ միաձուլվում են Կենուին և Ալլեն գետերը, և սկիզբ է առնում Տրուրո գետը։ Քաղաքում կան շատ հին շինություններ, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում դիտելու համար, բայց ամենագլխավոր գրավչությունը ներկայացնում է Մայր տաճարը՝ բարձրությունը 76 մետր, որի կառուցումը տևել է 30 տարի(1880-1910)։ Տաճարի գագաթը երևում է քաղաքի տարբեր կետերից։ Քաղաքում գտնվում է Կորնուոլլայի թագավորական թանգարանը և Hall for Cornwall թատրոնը։ 2009 թվականից Կորնուոլլի կոմսությունը Բոդմինից տեղափոխվեց Տրուրո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Գայլասար
Գայլասար, լեռնագագաթ Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռնահամակարգում, Ողջի գետի աջափնյակում, Ներքին Գիրաթաղ գյուղից 4 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը 2669 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնագրություն
Բրունեյ
Բրունեյ, պետություն Հարավարևելյան Ասիայում, Բոռնեո կղզու հյուսիսարևմտյան ափամերձ հատվածում՝ Հարավչինական ծովին սահմանակցելով։ Մակերեսը 5,8 հազար կմ² է, իսկ բնակչությունը 388 հազար (2009 թ.)։ Մայրաքաղաքը Բանդար Սերի Բեգավանն է։
Բրունեյում պետություն կազմավորվել է դեռևս աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների ժամանակ։ Մինչ բրիտանական գաղութացման գործընթացը Բրունեյը համարվում էր հարուստ և հզոր իշխանություն, որը կառավարվում էր սուլթանի կողմից։ 1888 թվականին Բրունեյում սուլթանը գահընկեց արվեց և երկիրը անցավ Մեծ Բրիտանիայի իշխանության ներքո։ Երկիրը պայքարելով անկախացման համար կարողացավ իր լիակատար անկախություն ստանալ 1984 թվականին։ Ընդերքը հարուստ է նավթի պաշարներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրունեյ Կատեգորիա:Ասիայի երկրներ Կատեգորիա:Կղզի պետություններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:1984 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Մալայա Ֆոսնյա
Մալայա Ֆոսնյա (Мала Фосня), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Ֆոսնյա գյուղում բնակվում էր 236 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,964 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 244,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1923 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (302901-303000)
Աստերոիդների ցանկ (302801-302900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (303001-303100)
Բեքյան
Բեքյան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կուլմաս
Կուլմաս (Кулмас, Ҡолмас), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 23 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
120
Մահեր
Կատեգորիա:120 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վիլումյաե
Վիլումյաե (Vilumäe), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սեմի Մոլխո
Սեմի Մոլխո հրեա գրող, ռեժիսոր և մնջախաղի վարպետ.
Սեմի Մոլխոն ծնվել է Թել Ավիվում։ Հայտնի է դարձել «Մարմնի լեզվի» մասին գրքերի շնորհիվ, որոնք թարգմանվել են 12 լեզուներով։ Իր գրքերում Ս. Մոլխոն նկարագրում է ժեստերի և միմիկայի լեզուն։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ Կատեգորիա:Հրեա ռեժիսորներ Կատեգորիա:Պարուսույցներ Կատեգորիա:Վիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստի համալսարանի շրջանավարտներ
Սավինցի (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)
Սավինցի (Савинці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սավինցի գյուղում բնակվում էր 805 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2888 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 278,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բաշկինո (գյուղ, Նարո-Ֆոմինսկի շրջան)
Բաշկինո (Башкино), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նարո-Ֆոմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։
Մեզոթելիոմա
Մեզիոթելիոմա քաղցկեղի տեսակ, որը ծագում է մեզոթելից։ Այն մի շարք ներքին օրգանները ծածկող բարակ հյուսվածքային շերտ է ։ Առավել հաճախ ախտահարվում է պլևրան (թոքերը և կրծքավանդակը ծածկող թաղանթ) ։ Որովայնամիզը ավելի հազվադեպ է ախտահարվում, երբեմն դիտվում է պերիկարդի (սիրտը պատող թաղանթ), կամ ամորձին պատող թաղանթի ախտահարում ։ Մեզոթելիոմայի նշաններն ու ախտանիշները կարող են ներառել՝ դժվարշնչություն, որովայնի մեծացում, կրծքավանդակի ցավ, հազ, հոգնածության զգացում և քաշի կորուստ։ Ախտանիշները սովորաբար դանդաղ են առաջանում ։
Կանխարգելումը կենտրոնացած է ասբեստի ազդեցության նվազեցման վրա ։ Բուժումը հաճախ ներառում է վիրահատություն, ճառագայթային թերապիա և քիմիաթերապիա. Պլևրալ թերթիկները սպիացնելու համար կիրառվող պլևրոդեզ պրոցեդուրան, որը ներառում է այնպիսի նյութերի օգտագործումը, ինչպիսիք է տալկը, կարող է օգտագործվել թոքերի շուրջ մեծ ծավալով հեղուկային կուտակումը կանխելու նպատակով ։ Քիմիաթերապիան հաճախ ներառում է ցիսպլատին և պեմետրեքսեդ դեղամիջոցներ համկցած կիրառումը ։ Միացյալ Նահանգներում հինգ տարվա ապրելիությունը միջինում կազմում է 8% ։
2015 թվականին մեզոթելիոմայով հիվանդների քանակը եղել է 60800 մարդ, իսկ մահացությունը՝ 32000 մարդ ։ Հիվանդացության հաճախականությունը տարբեր տարածաշրջաններում տարբեր է ։ Հանդիպման հաճախականությունը ավելի բարձր է Ավստրալիայում, Միացյալ Թագավորությունում և ավելի ցածր՝ Ճապոնիայում։ ԱՄՆ-ում. ԱՄՆ-ում տարեկան մոտ 3000 մարդու մոտ ախտորվում է մեզոթելիոմա ։ Ավելի հաճախ հիվանդանում են տղամարդիկ, քան կանայք ։ 1950-ական թվականներից սկսած հիվանդացության մակարդակն աճել է ։ Ախտորոշումը սովորաբար 65 տարեկանից հետո է, իսկ մահացությունը առավելապես դիտվում է 70 տարեկանում ։ Մինչ ասբեստի կոմերցիոն օգտագործումը հիվանդությունը հազվադեպ էր հանդիպում ։
Թոքեր
Մեզոթելիոմայի ախտանշանները կամ նշանները կարող են ի հայտ գալ ասբեստի ազդեցությունից 20-50 տարի (կամ ավելի) հետո։ Դժվարաշնչությունը, հազը և պլևրալ ծոցերում հեղուկի կուտակման հետևանքով կրծքավանդակի ցավը պլևրալ մեզոթելիոմայի հաճախ հանդիպող ախտանիշներ են ։
Մեզոթելիոման, որն ախտահարում է պլևրան, կարող է առաջացնել հետևյալ նշաններն ու ախտանիշները ՝
Ծանր դեպքերում հիվանդը կարող է ունենալ բազմաթիվ ուռուցքային գոյացություններ։ Որոշ անհատների մոտ կարող է զարգանալ պնևմոթորաքս կամ թոքի կոլապս։ Հիվանդությունը կարող է մետաստազներ առաջացնել կամ տարածվել մարմնի այլ հատվածներ:
Որովայն
Որովայնամզային մեզոթելիոմայի ամենատարածված ախտանիշներն են որովայնի մեծացումը և ցավը, որոնք պայմանավորված են ասցիտով (որովայնի խոռոչում հեղուկի կուտակում)։ Այլ հատկանշական դրսևորումներից են քաշի կորուստը, ջերմությունը, գիշերային քրտնարտադրությունը, վատ ախորժակը, փսխումը, փորկապությունը և պորտային ճողվածքը ։
Սիրտ
Պերիկարդի մեզոթելիոման լավ ուսումնասիրված չէ, սակայն դիտարկված դեպքերում դիտվում են սրտային ախտանիշեր, մասնավորապես, կոնստրիկտիվ պերիկարդիտ, սրտային անբավարարություն, թոքային էմբոլիա և սրտի տամպոնադա։ Կարող են դիտվել նաև ոչ սպեցիֆիկ ախտանիշներ, այդ թվում՝ կրծքավանդակի ցավ, օրթոպնեա (շնչարգելություն պարկած ժամանակ) և հազ։ Այս ախտանշանները առաջանում են, երբ ուռուցքը պատում է սիրտը կամ ներթափանցում դեպի սիրտ ։
Ուշ փուլ
Ծանր դեպքերում կարող են դիտվել հետևյալ նշաններն ու ախտանիշները ՝ Եթե մեզոթելիոման առաջացնում է մետաստազներ, դրանք առավել հաճախ ներառում են լյարդը, մակերիկամները, երիկամը կամ մյուս թոքը։
Պատճառներ
Ասբեստի հետ աշխատելը մեզոթելիոմայի հիմնական ռիսկի գործոնն է ։ Այնուամենայնիվ, որոշ անհատների մոտ նկատվել է մեզոթելիոմա՝ առանց ասբեստի որևէ հայտնի ազդեցության ։
Ասբեստոզ
Պարզվել է, որ մեզոթելիոմայի հանդիպման հաճախականությունն ավելի բարձր է բնական ասբեստի մոտ ապրող բնակչության շրջանում։ Մարդիկ կարող են ենթարկվել բնական ասբեստի ազդեցությանը այն տարածքներում, որտեղ հանքարդյունաբերություն կամ ճանապարհաշինություն է իրականացվում, կամ երբ ասբեստ պարունակող ապարը բնական եղանակով քայքայված է։ Մեկ այլ տարածման ճանապարհ է ասբեստ պարունակող հողը, որը Հունաստանում օգտագործվում է շինարարական աշխատանքների համար ։ Կենտրոնական Կապադովկիայում (Թուրքիա) մեզոթելիոման երեք փոքր գյուղերում՝ Թուզքոյում, Կարաինում և Սարըհըդիրում, կազմում էր բոլոր մահերի 50%-ը։ Սկզբում դա վերագրվում էր էրիոնիտին։ Թուրքիայից բացի այլ վայրերում նույնպես դիտվել է ասբեստոզի նմանատիպ ազդեցություն, ներառյալ Կորսիկան, Հունաստանը, Կիպրոսը, Չինաստանը և Կալիֆոռնիան ։ Հունաստանի Մեցովո լեռնային քաղաքում այս ազդեղությունը հանգեցրել է մեզոթելիոմայով հիվանդացության աճին մոտ 300 անգամ և շատ հաճախ կապված էր պլևրալ կալցիֆիկացիայի հետ, որը հայտնի է որպես Մեցովոյի թոքեր  ։
Ջրային պաշարներում և սննդամթերքում ասբեստի մանրաթելերի փաստագրված առկայությունը մտավախություններ է առաջացրել ընդհանուր բնակչության վրա այդ մանրաթելերի երկարաժամկետ և դեռևս անհայտ ազդեցության վերաբերյալ ։
Տալկի ազդեցությունը ևս մեզոթելիոմայի ռիսկի գործոն է համարվում։ Ազդեցության են ենթարկվում նրանք, ովքեր ապրում են տալկի հանքերի մոտ, աշխատում են տալկի հանքավայրերում կամ գործարաններում ։
Միացյալ Նահանգներում ասբեստը համարվում է չարորակ մեզոթելիոմայի առաջացման հիմնական պատճառը և համարվում է «անվիճելի» կապված մեզոթելիոմայի զարգացման հետ։
Պերիկարդի մեզոթելիոման կարող է կապված չլինել ասբեստի ազդեցության հետ ։
Ասբեստը հայտնի էր հին ժամանակներում, սակայն այն մինչև 19-րդ դարի վերջը չէր արդյունահանվում և լայնորեն չէր օգտագործվում առևտրային ոլորտում։ Ասբեստի վտանգներն հնում անհայտ չեն եղել։ Հռոմեացի հեղինակ և բնագետ Պլինիոս Ավագը նկատեց, որ ասբեստի քարհանքի ստրուկները հակված էին երիտասարդ տարիքում մահանալու ։ Ասբեստի օգտագործումը մեծապես աճել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Սկսած 1940-ականների սկզբից միլիոնավոր ամերիկացի աշխատողներ ենթարկվել են ասբեստի փոշու ազդեցությանը։ Սկզբում ասբեստի ազդեցության հետ կապված ռիսկերը հանրությանը հայտնի չէին։ Այնուամենայնիվ, ավելի ուշ մեզոթելիոմայի զարգացման ռիսկը հայտնաբերվեց նավատորմի անձնակազմի, նավաշինության աշխատողների, ասբեստի հանքերում և գործարաններում աշխատող մարդկանց, ասբեստի արտադրանք արտադրողների, ջեռուցման և շինարարության ոլորտում աշխատողների շրջանում։
Առաջին ազդեցությունից մինչև հիվանդության սկիզբը ընկած ժամանակահատվածը 25-ից 70 տարի է ։ Գործնականում այս թիվը տասնհինգ տարուց պակաս չէ, իսկ առավելագույնը 30-40 տարի է ։ Մեզոթելիոմա առաջացնող ասբեստի ազդեցության տևողությունը կարող է կարճ լինել։ Օրինակ, մեզոթելիոմայի դեպքեր գրանցվել են ընդամենը 1-3 ամսվա ազդեցության հետևանքով ։
Մասնագիտական
Ասբեստի մանրաթելերի ազդեցությունը 20-րդ դարի սկզբից ճանաչվել է մասնագիտական ​​ռիսկի գործոն։ Բազմաթիվ համաճարակաբանական հետազոտություններ ասբեստի մասնագիտական ​​ազդեցությունը կապում են պլևրալ թիթեղների առաջացման, դիֆուզ պլևրալ հաստացման, ասբեստոզի, թոքերի և կոկորդի կարցինոմայի, ստամոքս-աղիքային ուռուցքների և պլևրայի, որովայնամզի դիֆուզ չարորակ մեզոթելիոմայի հետ ։
Վիտտենումում (Արևմտյան Ավստրալիա) ասբեստի առևտրային արդյունահանումը տեղի է ունեցել 1937-1966 թվականներին։ Մեզոթելիոմայի առաջին դեպքը քաղաքում դիտվել է 1960 թվականին։ Երկրորդ դեպքը եղել է 1969 թվականին, և դրանից հետո նոր դեպքեր սկսել են ավելի հաճախ նկատվել։ Ասբեստի սկզբնական ազդեցության և մեզոթելիոմայի զարգացման միջև ուշացումը տատանվում էր 12 տարի 9 ամսից մինչև 58 տարի ։ Հանքավայրում աշխատող հանքափորների շրջանում ուսումնասիրությունները պարզել են, որ մինչև 1985 թվականը գրանցվել մեզոթելիոմային վերագրված 85 մահ։
Հարմասնագիտական երկրորդային ազդեցություն
Ընտանիքի անդամները և ասբեստի աշխատողների հետ ապրող այլ մարդիկ ունեն մեզոթելիոմայի, ասբեստի հետ կապված այլ հիվանդությունների զարգացման բարձր ռիսկ ։ Այս ռիսկը կարող է լինել ասբեստի փոշու ազդեցության հետևանք, որը տուն է բերվում ասբեստի աշխատողների հագուստի և մազերի միջոցով՝ աշխատողի հագուստը լվանալու կամ ասբեստով աղտոտված աշխատանքային հագուստի հետ շփվելու միջոցով ։ Ընտանիքի անդամներին ասբեստի մանրաթելերի ազդեցությանը ենթարկելու հնարավորությունը նվազեցնելու համար ասբեստի աշխատողներից սովորաբար պահանջվում է աշխատավայրից հեռանալուց առաջ ցնցուղ ընդունել և փոխել իրենց հագուստը։
Ասբեստոզ շինություններում
Շատ շինանյութեր, որոնք մինչև ասբեստի արգելումը օգտագործվել են ինչպես հասարակական, այնպես էլ կենցաղային շինություններում, կարող են պարունակել ասբեստ։ Նրանք, ովքեր կատարում են վերանորոգման աշխատանքներ կարող են ենթարկվելլ ասբեստի փոշու ազդեցությանը։ Մեծ Բրիտանիայում քրիզոտիլ ասբեստի օգտագործումն արգելվել է 1999 թվականի վերջին։ Մեծ Բրիտանիայում շագանակագույն և կապույտ ասբեստն արգելվել է մոտ 1985 թվականին։ Մինչև նշված ժամկետները կառուցված կամ վերանորոգված շենքերը կարող են պարունակել ասբեստային նյութեր ։
գենետիկական խանգարումներ
2012 թվականին սպիտակամորթ ամերիկացիների շրջանում կատարված հետազոտությունների ընթացքում պարզվել է, որ BAP1 գենի մուտացիա ունեցող մարդիկ մեզոթելիոմայի և ուվեալ մելանոմայի զարգացման ավելի բարձր ռիսկի ունեն ։
Էրիոտին
Էրիոնիտը ցեոլիտային հանքանյութ է, որն ունի ասբեստի նման հատկություններ և մեզոթելիոմա առաջացման հայտնի պատճառ է ։ Համաճարակաբանական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ էրիոնիտը մեզոթելիոմա առաջացնում է հիմնականում գենետիկ նախատրամադրվածություն ունեցող ընտանիքներում ։ Էրիոնիտը հայտնաբերվել է Արևմտյան Միացյալ Նահանգների հանքավայրերում, որտեղ այն օգտագործվում է խիճի մեջ ճանապարհների երեսպատման համար, և Թուրքիայում, որտեղ այն օգտագործվում է տներ կառուցելու համար։ Թուրքիայում, Միացյալ Նահանգներում և Մեքսիկայում էրիոնիտը կապված է մեզոթելիոմայի հետ և այդպիսով ԱՄՆ-ի Թունաբանության ազգային ծրագրի կողմից ճանաչվել է որպես «մարդու քաղցկեղածին նյութ» ։
Այլ
Հազվադեպ դեպքերում մեզոթելիոման զուգորդվում է նաև կրծքավանդակի կամ որովայնի ճառագայթման, ներապլևրալ թորիումի երկօքսիդի (թորոտրաստ)՝ որպես կոնտրաստային նյութի և այլ մանրաթելային սիլիկատների ինհալացիայի հետ, ինչպիսիք են էրիոնիտը կամ տալկը ։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ simian virus 40 (SV40) կարող է հանդես գալ որպես մեզոթելիոմայի զարգացման կոֆակտոր։ Սա հաստատվել է կենդանիների ուսումնասիրություններում, սակայն մարդկանց վրա կատարված ուսումնասիրությունները վերջնական չեն ։
Ախտորոշում
Մեզոթելիոմա ախտորոշումը կարելի է կասկածել վիզուալիզացիայի մեթոդների միջոցով, սակայն ախտորոծումը հաստատվում է բիոպսիայով։ Այն պետք է կլինիկորեն և հյուսվածաբանորեն տարբերվի պլևրայի և թոքի չարորակ նորագոյացություններից, ներառյալ պլևրայի ռեակտիվ հիվանդությունը, թոքերի առաջնային քաղցկեղը, այլ քաղցկեղի պլևրալ մետաստազները և այլ առաջնային պլևրալ քաղցկեղները ։ Պերիկարդի առաջնային մեզոթելիոման հաճախ ախտորոշվում է ավշային հանգույցներ կամ թոքեր մետաստազավորումից հետո ։
Մեզոթելիոմայի ախտորոշումը հաճախ դժվար է, քանի որ ախտանիշները ոչ սպեցիֆիկ են։ Ախտորոշումը սկսվում է հիվանդի բժշկական պատմության վերանայմամբ։ Ասբեստի ազդեցության պատմությունը կարող է մեծացնել մեզոթելիոմա ախտորոշման կլինիկական կասկածները։ Կատարվում է ֆիզիկալ զննում, որին հաջորդում է կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությունը և հաճախ թոքերի ֆունկցիայի թեստերը։ Ռենտգեն հետազոտությամբ կարելի է տեսնել պլևրայի հաստացում, որը սովորաբար նկատվում է ասբեստի ազդեցությունից հետո և մեծացնում է մեզոթելիոմայի կասկածը ։ Սովորաբար կատարվում է ՀՇ կամ ՄՌՏ հետազոտություն։ Եթե ​​առկա է մեծ քանակությամբ պլևրալ հեղուկ, աննորմալ բջիջները կարող են հայտնաբերվել ասպիրացված հեղուկի բջջաբանական հետազոտության միջոցով։ Պլևրային հեղուկի դեպքում դա արվում է թորակոցենտեզի կամ թորակոստոմիայի միջոցով, ասցիտի դեպքում՝ պարացենտեզով կամ ասցիտիկ դրենաժով, իսկ պերիկարդիալ հեղուկի համար պերիկարդիոցենտեզով։ Թեև ցիտոլոգիայում չարորակ բջիջների բացակայությունը լիովին չի բացառում մեզոթելիոման, այն շատ ավելի քիչ հավանական է դարձնում ախտորոշումը, հատկապես, եթե հնարավոր է այլընտրանքային ախտորոշում (օրինակ՝ տուբերկուլյոզ, սրտային անբավարարություն)։ Այնուամենայնիվ, պերիկարդի առաջնային մեզոթելիոմայի դեպքում պերիկարդի հեղուկը չի կարող պարունակել չարորակ բջիջներ, և հյուսվածքային բիոպսիան ավելի օգտակար է ախտորոշման համար ։ Չարորակ մեզոթելիոմայի բջջաբանական ախտորոշումը դժվար է, բայց իմունոհիստոքիմիան զգալիորեն մեծացրել է բջջաբանության ճշգրտությունը։
Բիոպսիա
Չարորակ մեզոթելիոմայի ախտորոշումը հաստատելու համար անհրաժեշտ է բիոպսիա։ Բժիշկը հեռացնում է հյուսվածքի նմուշը՝ պաթոլոգի կողմից մանրադիտակի տակ հետազոտելու համար։ Բիոպսիան կարող է կատարվել տարբեր ձևերով՝ կախված ուռուցքի տեղակայումից։ Եթե ​​քաղցկեղը գտնվում է կրծքավանդակում, բժիշկը կարող է կատարել թորակոսկոպիա։ Այս պրոցեդուրայով բժիշկը փոքր կտրվածք է անում կրծքավանդակի պատի վրա և երկու կողերի միջև ընկած տարածությունում դնում է բարակ խողովակ, որը կոչվում է թորակոսկոպ։ Թորակոսկոպիան թույլ է տալիս բժշկին նայել կրծքավանդակի ներսում և ստանալ հյուսվածքային նմուշներ։ Որպես այլընտրանք կրծքային վիրաբույժը կարող է ուղղակիորեն բացել կրծքավանդակը (թորակոտոմիա)։ Եթե ​​քաղցկեղը որովայնի շրջանում է, բժիշկը կարող է լապարոսկոպիա կատարել։ Հետազոտման համար հյուսվածք ձեռք բերելու համար բժիշկը փոքր կտրվածք է անում որովայնի հատվածում և հատուկ գործիքով մուտք գործում որովայնի խոռոչ։ Եթե ​​այս պրոցեդուրայի արդյունքում բավարար հյուսվածք չի ստացվում, ապա կարող է բաց վիրաբուժական միջամտություն կատարել անհրաժեշտություն լինել։
Իմունաքիմիա
Իմունոհիստոքիմիական հետազոտությունները կարևոր դեր են խաղում պաթոլոգի համար չարորակ մեզոթելիոման այլ նորագոյացություններից տարբերակելու համար, օրինակ՝ կրծքագեղձի կամ թոքերի քաղցկեղից, որրոնք մետաստազավորվել են դեպի պլևրա։ Կան բազմաթիվ թեստեր, բայց ոչ մի թեստ կատարյալ չէ մեզոթելիոման քաղցկեղից կամ նույնիսկ բարորակը չարորակից տարբերակելու համար։ Դրական մարկերները վկայում են մեզոթելիոմայի առկայության մասին; Դրական այլ մարկերներ առկայությունը կարող է վկայել քաղցկեղի այլ տեսակի մասին, օրինակ՝ կրծքագեղձի կամ թոքերի ադենոկարցինոմա։ Կալրետինինը հատկապես կարևոր մարկեր է մեզոթելիոման կրծքագեղձի կամ թոքերի քաղցկեղից մետաստատիկ տարբերակելու համար ։
Ենթատեսակներ
Էպիթելիոիդ մեզոթելիոմային բնութագրական է կալրետինինի բարձր մակարդակով ։
Սարկոմատոզ մեզոթելիոման չունի կալրետինինի բարձր մակարդա ։
Նկարագրված են այլ մորֆոլոգիական ենթատիպեր՝
Կանխարգելում
Մեզոթելիոման կանխարգելել հնարավոր է՝ կանխելով ասբեստի ազդեցությունը։ Աշխատանքի անվտանգության և առողջության ազգային ինստիտուտը առաջարկել է ազդեցության սահման 0,1 ասբեստ մանրաթել մեկ խորանարդ սանտիմետրում ։
Սկրինինգ
Չկա համընդհանուր համաձայնեցված ուղեցույց ասբեստի ազդեցության ենթարկված մարդկանց սքրինինգի համար։ Սքրինինգային թեստերը կարող են ախտորոշել մեզոթելիոման ավելի վաղ, քան սովորական մեթոդները՝ բարելավելով հիվանդների ապրելիությունը։ Շիճուկային օստեոպոնտինի մակարդակը կարող է օգտակար լինել մեզոթելիոմայի սկրինինգի համար։ Ախտորոշման ժամանակ հիվանդների 75%-ի մոտ մեզոթելինի հետ կապված լուծվող սպիտակուցի մակարդակը բարձրանում է շիճուկում։ Ենթադրվում է, որ այն կարող է օգտակար լինել սքրինինգի համար ։ Բժիշկների կողմից սկսվել է թեստավորվել Մեզոմարկ անալիզը, որը չափում է մեզոթելիոմայի բջիջների կողմից արտադրվող մեզոթելին կապված լուծվող սպիտակուցների (SMRPs) մակարդակը ։
Բուժում
Ընդհանուր առմամբ մեզոթելիոման կայուն է ճառագայթման և քիմիաթերապևտիկ բուժման նկատմամբ ։ Երկարատև ապրելիությունը և բուժումը չափազանց հազվադեպ են ։ Վաղ փուլերում չարորակ մեզոթելիոմայի բուժումն ավելի լավ կանխատեսում ունի։ Հյուսվածքաբանական ենթատիպը, հիվանդի տարիքը և առողջական վիճակը նույնպես օգնում են կանխատեսել հիվանդության ելքը։ Էպիթելոիդ հյուսվածքային տիպը ավելի լավ է արձագանքում բուժմանը և սարկոմատոիդ տիպի նկատմամբ ունի ապրելիության առավելություն ։
Ճառագայթային թերապիայի արդյունավետությունը համեմատած քիմիաթերապիայի կամ վիրահատության հետ հայտնի չէ ։
Վիրահատություն
Վիրահատական բուժումը ինքնին հիասթափեցնող էր։ Հետվիրահատական (ներառյալ էքստրապլևրալ պնևմոնէկտոմիան) միջին ապրելիությունը կազմում էր ընդամենը 11,7 ամիս ։ Այնուամենայնիվ, հետազոտությունները ցույց են տալիս ճառագայթման և/կամ քիմիաթերապիայի հետ համատեղ բուժման արդյունավետությունը։ Պլևրէկտոմիան/դեկորտիկացիան ամենատարածված վիրահատությունն է, որի ժամանակ կատարվում է պլևրայի հեռացվում։ Ավելի քիչ տարածված է էքստրապլևրալ պնևմոնէկտոմիան, որի ժամանակ հեռացվում են թոքերը, պլևրան, հեմիդիաֆրագման և պերիկարդը։ Երբ ուռուցքը մետաստազավորվել է, պերիկարդեկտոմիան պալիատիվ խնամքի տարբերակ է։ Հաճախ հնարավոր չէ հեռացնել ամբողջ ուռուցքը ։
Ճառագայթում
Տեղայնացված հիվանդությամբ հիվանդների համար, և նրանց համար ովքեր արմատական վիրահատական բուժում են ստացել, ճառագայթումը կարող է կատարվել հետվիրահատական՝ որպես համատեղ բուժում։ Հեմիթորաքսը բուժվում է ճառագայթային թերապիայի ժամանակ, որը հաճախ տրվում է միաժամանակ քիմիաթերապիայի հետ։ Արմատական վիրահատությունից հետո ճառագայթային և քիմիաթերապևտիկ բուժումները հանգեցնում են հիվանդի կյանքի տևողության երկարացմանը։ Այն կարող է նաև առաջացնել ծանր կողմնակի ազդեցություն, ներառյալ ճառագայթային թոքաբորբ ։ Թեև մեզոթելիոման ընդհանուր առմամբ կայուն է միայն ճառագայթային թերապիայի միջոցով բուժման նկատմամբ, երբեմն ուռուցքային աճի հետ կապված ախտանիշները թեթևացնելու համար օգտագործվում են պալիատիվ բուժման սխեմաներ՝, օրինակ՝ խոշոր արյունատար անոթի խցանումը։ Բուժման նպատակով տրված ճառագայթային թերապիան երբեք չի բարելավում մեզոթելիոմայով հիվանդների ապրելիությունը։ Մեզոթելիոմայի բուժման համար անհրաժեշտ ճառագայթման չափաբաժինը գերազանցում է մարդու հանդուրժողականությունը։ Ճառագայթային թերապիան երբեմն օգտագործվում է մանկական մեզոթելիոմայի համար ։
Քիմիաթերապիա
Քիմիաթերապիան Մեզոթելիոմայի միակ բուժմումն է, որը ռանդոմիզացված և ստուգիչ խմբերով փոձերում ապացուցված բարելավում է հիվանդենորի ապրելիությունը։ 2003 թվականին Վոգելզանգի և գործընկերների կողմից հրապարակվել է հետազոտություն, որում այն հիվանդների մոտ, ովքեր նախկինում չեն ստացել քիմաթերապիա կամ վիրահատական բուժում համեմատվում էր միայնակ Ցիապլաստինով բուժումը Ցիսպլաստինի և Պեմատրեքսեդի (ապրանքանիշային անուն Ալմիտա) քիմաթերապևտիկ համադրության հետ ։ Այս հետազոտությունը առաջինն էր, որը վկայում էր պլևրալ մեզիոթելիոմայով հիվանդների մոտ քիմիաթերապիայի առավելությունը ապրելիության հարցում։ Միայն ցիսպլատինով բուժվող հիվանդների մոտ միջին ապրելիության ցուցանիշը 10 ամսից զգալիորեն բարելավել է մինչև 13,3 ամիս այն հիվանդների մոտ, ովքեր ցիսպլատին համատեղված պեմետրեքսեդի հետ բուժում են ստացել և նրանց, ովքեր նաև ստացել են ֆոլաթթվի և վիտամին B12-ի հավելումներ։
Փորձարկման ժամանակ հիվանդների մեծամասնությանը տրվել է վիտամինային հավելումներ, իսկ Պեմետրեքսեդի հետ կապված կողմնակի ազդեցությունները զգալիորեն ավելի քիչ են դիտվել, երբ օրական 500 մկգ ֆոլաթթու և1000 մկգ միջմկանային վիտամին B12 են կիրառվել։ Օբյեկտիվ արձագանքման մակարդակը Ցիսպլատինային խմբում 20% է մինչդեռ Պեմետրեքսեդի հետ համկցված խմբում՝ 46%։ Որոշ կողմնակի էֆեկտներ, ինչպիսիք են սրտխառնոցն ու փսխումը, ստոմատիտը և փորլուծությունը, ավելի տարածված են եղել Պեմետրեքսեդի հետ համակցված խմբում, սակայն ազդել են միայն հիվանդների փոքրամասնության վրա, և ընդհանուր առմամբ Պեմետրեքսեդի և Ցիսպլատինի համադրությունը տանելիությունը լավ է եղել, երբ հիվանդները ստացել են վիտամինային հավելումներ։ ինչպես կյանքի որակը, այնպես էլ թոքերի ֆունկցիոնալ թեստերը բարելավվել են Պերմետրեքսի հետ համատեղված խմբում։ 2004 թվականի փետրվարին Միացյալ Նահանգների սննդի և դեղերի վարչության (FDA) կողմից Պեմետրեքսեդը հաստատվել է որպես չարորակ պլևրալ մեզոթելիոմայի բուժման միջոց ։ Այնուամենայնիվ, դեռևս կան անպատասխան հարցեր քիմիոթերապիայի վերաբերյալ, ներառյալ՝ երբ սկսել բուժումը և ցիկլերի ինչ օպտիմալ քանակ կիրառել։ Ցիսպլատինի և Պեմետրեքսեդի համատեղ բուժման միջին ապրելիությունը 12,1 ամիս է ։
Ցիսպլատինը Ռալտիտրեքսեդի հետ համակցված ցույց է տալիս ապրելիության բարելավում, որը նման է Պեմետրեքսեդի հետ ցիսպլատինի համակցմանը, սակայն Ռալտիտրեքսեդն այս ցուցմամբ այլևս չի վաճառվում։ Այն հիվանդների համար, ովքեր չեն կարողանում հանդուրժել պեմետրեքսեդը, Ցիսպլատինը Գեմցիտաբինի կամ Վինորելբինի հետ համակցված այլընտրանք է։ Սակայն այս դեղերի համար ապրելիության բարելավում չի հայտնաբերվել։ Այն հիվանդների համար, որոնց դեպքում Ցիսպլատին չի կարող օգտագործվել, Կարբոպլատինը կարող է կիրառվել որպես այլընտրանք, սակայն ոչ ռանդոմիզացված փորձերըԿկարբոպլատինի հետ համակցությունների համար ցույց են տվել արձագանքման ավելի ցածր հաճախականություն և արյունաբանական թունավորության բարձր ցուցանիշներ ։ Ցիսպլատինը Պրեմետրեքսեդ դինատրիումի, ֆոլաթթվի և վիտամին B12-ի հետ համատեղ կարող է բարելավել քիմիաթերապիա ստացող մարդկանց ապրելիությունը ։
Պերիկարդի մեզոթելիոմայի դեպքում քիմիաթերապիան (սովորաբար Ադրիամիցին կամ Ցիսպլատինով) հիմնականում օգտագործվում է ուռուցքի չափերը փոքրացնելու համար այլ ոչ բուժման ։
Իմունաթերապիա
Իմունոթերապիայի հետ կապված բուժման սխեմաները տվել են փոփոխական արդյունքներ։ Օրինակ, փորձելով իմուն պատասխանը ուժեղացնել՝ Bacillus Calmette-Guérin-ի (BCG) ներապլևրալ պատվաստման արդյունքում ոչ մի օգտակար ազդեցություն չի դիտվել (մինչդեռ այն օգտակար է միզապարկի քաղցկեղով հիվանդների դեպքում)։ Մեզոթելիոմայի բջիջները ինտերլեյկին-2-ի (ԻԼ-2) ակտիվացումից հետո, հակված են LAK բջիջների կողմից in vitro քայքայման, սակայն այս թերապիան ստացող հիվանդների մոտ ծանր կողմնակի ազդեցություններ են դրսևորվում։ Այս փորձարկումը կասեցվեց՝ հաշվի առնելով ԻԼ-2-ի տոքսիկ անթույլատրելի բարձր մակարդակը և կողմնակի ազդեցությունների ծանրությունը, ինչպիսիք են տենդը և կախեքսիան։ Այնուամենայնիվ, ինտերֆերոն ալֆայի մասնակցությամբ այլ փորձարկումներն ավելի հուսադրող են եղել, երբ հիվանդների 20%-ի մոտ ուռուցքային գոյացության 50%-ից ավելի փոքրացում է դիտվել, որը զուգորդված է եղել նվազագույն կողմնակի ազդեցություններով։
2020 թվականի հոկտեմբերին սննդի և դեղերի վարչությունը (FDA) Նիվոլումաբ (Օպդիվո) և Իպիլիմումաբ համադրությունը մեծահասակների մոտ հաստատել է որպես ոչ վիրահատելի չարորակ պլևրալ մեզոթելիոմայի առաջին գծի բուժման միջոց ։ Նիվոլումաբը և Իպիլիմումաբը մոնոկլոնալ հակամարմիններ են, որոնք, համակցման դեպքում, ուժեղացնելով T-բջիջների գործառույթը, նվազեցնում են ուռուցքային աճը ։ Համակցված թերապիան գնահատվել է բաց ռանդոմիզացված փորձի միջոցով, որի ընթացքում այն մասնակիցների ապրելիությունը, ովքեր ստացել են Նիվոլումաբ համակցված Իպիլիմումաբի հետ, միջինում կազմել է 18,1 ամիս, մինչդեռ քիմիաթերապիա ստացած մասնակիցները՝ 14,1ամիս ։
Բազմամոդալ թերապիա
Մուլտիմոդալ թերապիան, որը ներառում է վիրաբուժական, ճառագայթային թերապիայի և քիմիաթերապիայի համակցված մոտեցում, չարորակ պլևրալ մեզոթելիոմայի բուժման ընտրության մեթոդ չի համարվում ։ Մուլտիմոդալ թերապիայի արդյունավետությունն ու անվտանգությունը պարզ չէ (չեն իրականացվել բավարար հետազոտություններ ) ։
Կանխատեսում
Մեզոթելիոման սովորաբար վատ կանխատեսում ունի։ Տիպիկ ապրելիությունը, չնայած վիրահատությանը, տևում է 12-ից 21 ամիս՝ կախված ախտորոշման ժամանակ հիվանդության փուլից։ Հինգ տարվա ապրելիությունը կազմում է 7.5% ։
Կանայք, երիտասարդները, քաղցկեղի ցածր աստիճան ունեցող մարդիկ և էպիթելիոդ քաղցկեղ ունեցող մարդիկ ավելի լավ կանխատեսում ունեն ։ Բացասական պրոգնոստիկ գործոններն են՝ սարկոմատոիդ կամ երկփուլ հիստոլոգիական տիպերը, թրոմբոցիտների բարձր մակարդակը (400000-ից բարձր), 50 տարեկանից բարձր տարիքը, 15,5-ից բարձր լեյկոցիտների քանակը, պլևրալ հեղուկում գլյուկոզայի ցածր մակարդակը, ալբումինի ցածր մակարդակը և ֆիբրինոգենի բարձր մակարդակը։ Մի քանի մարկերներ հետազոտվում են որպես կանխատեսող գործոններ, ներառյալ միջուկային աստիճանը և շիճուկային c-ռեակտիվ սպիտակուցը։ Երկարատև ապրելիությունը հազվադեպ է ։
Պերիկարդի մեզոթելիոմայի միջին ապրելիությունը 10 ամիս է ։
Պերիտոնալ մեզոթելիոմայի դեպքում WT-1 սպիտակուցի բարձր էքսպրեսիան վկայում է ավելի վատ կանխատեսման մասին:.
Համաճարակաբանություն
Թեև վերջին 20 տարիների ընթացքում արձանագրված հիվանդացության ցուցանիշներն աճել են, մեզոթելիոման դեռևս համեմատաբար հազվադեպ հանդիպող քաղցկեղ է։ Հիվանդացության մակարդակը տատանվում է 1-ից ցածր 1,000,000 մարդ հաշվարկով Թունիսում և Մարոկկոյում, մինչդեռ ամենաբարձր ցուցանիշը Բրիտանիայում, Ավստրալիայում և Բելգիայում է՝ տարեկան 30/1,000,000 ։ Համեմատության համար նշենք, որ ծխելու բարձր մակարդակ ունեցող բնակչության մոտ թոքերի քաղցկեղի դեպքերը կարող են գերազանցել 1000։1,000,000: Արևմտյան զարգացած երկրներում չարորակ մեզոթելիոմայի դեպքերը ներկայումս տատանվում են 7-ից 40-ի սահմաններում 1,000,000 բնակչի հաշվով՝ կախված վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում բնակչության վրա ասբեստի ազդեցության հետ ։ Ամբողջ աշխարհում հիվանդացությունը գնահատվում է 1-6 1,000,000 բնակչի հաշվարկով ։ Մեզոթելիոմայի դեպքերը զիջում են ասբեստոզին, քանի որ դրա զարգացման համար ավելի երկար ժամանակ է պահանջվում. զարգացած երկրներում ասբեստի օգտագործման դադարեցման պատճառով ակնկալվում է, որ մեզոթելիոմայի դեպքերը կնվազեն ։ Մեզոթելիոման ավելի հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց, քան կանանց մոտ, և ռիսկը մեծանում է տարիքի հետ, սակայն այս հիվանդությունը կարող է հայտնվել ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց մոտ ցանկացած տարիքում։ Մեզոթելիոմաների մոտ մեկ հինգերորդից մինչև մեկ երրորդը պերիտոնալ են։ Պերիկարդի մեզոթելիոմայի տարածվածությունը 0,002%-ից պակաս է; այն ավելի տարածված է տղամարդկանց, քան կանանց մոտ։ Այն սովորաբար ի հյատ է գալիս 50-70 տարեկանում ։
1940-1979 թվականներին ԱՄՆ-ում մոտավորապես 27,5 միլիոն մարդ ենթարկվել է ասբեստի մասնագիտական ազդեցությանը : 1973-1984 թվականներին կովկասցի տղամարդկանց շրջանում պլևրալ մեզոթելիոմայի դեպքերն աճել են 300%-ով։ 1980-ից մինչև 1990-ականների վերջը ԱՄՆ-ում մեզոթելիոմայից տարեկան մահացության մակարդակը 2000-ից հասել է 3000-ի, ընդ որում տղամարդիկ չորս անգամ ավելի շատ են հիվանդանում, քան կանայք ։
Որովայնային մեզոթելիոմայի հաճախականությունը տղամարդկանց մոտ տարեկան կազմում է 0,5–3,0 միլիոն մարդ, իսկ կանանց մոտ՝ 0,2–2,0 ։
Պատմություն
Ասբեստի ազդեցության և մեզոթելիոմայի միջև կապը հայտնաբերվել է 1970-ականներին։ Միացյալ Նահանգներում ասբեստի արտադրությունը դադարեցվել է 2002 թվականին ։
Ասբեստ արտադրողների դեմ առաջին հայցը հարուցվել է 1929 թվականին ։ 1960 թվականին Վագների և այլոց կողմից հրապարակված հոդվածը նպաստեց ասբեստը որպես մեզոթելիոմայի առաջացման ռիսկի գործոն հաստատելու հարցում։ Հոդվածը վերաբերում էր Հարավային Աֆրիկայում մեզոթելիոմա ունեցող մարդկանց ավելի քան 30 դեպքի ուսումնասիրություններին։ Մինչև մանրադիտակային առաջադեմ տեխնիկայի օգտագործումը, չարորակ մեզոթելիոման հաճախ ախտորոշվում էր որպես թոքերի քաղցկեղի տեսակ ։ 1962 թվականին ՄակՆալթին զեկուցեց ավստրալացի աշխատողի մոտ չարորակ մեզոթելիոմայի առաջին ախտորոշված դեպքի մասին ։ Աշխատողը Վիտտենումում 1948-1950 թվականներին աշխատել է ասբեստի հանքավայրում գտնվող ջրաղացում։
Վիտտենում քաղաքում ասբեստ պարունակող հանքերի թափոններն օգտագործվել են դպրոցների բակերը և խաղահրապարակները ծածկելու համար։ 1965 թվականին British Journal of Industrial Medicine ամսագրում հրապարակված հոդվածում հայտարարվում էև, որ մարդիկ, ովքեր ապրում էին ասբեստի գործարանների և հանքերի շրջակայքում, բայց չէին աշխատում դրանցում, հիվանդացել էին մեզոթելիոմայով։
Չնայած ապացույցներին, որ ասբեստի արդյունահանման և մանրեցման արդյունքում ձևավորված փոշին առաջացնում է ասբեստի հետ կապված հիվանդություն, 1943 թվականին Վիտտենումում սկսվեց ասբեստի հանքարդյունաբերություն և շարունակվեց մինչև 1966 թվականը:1974 թվականին Ավստրալիայի Bulletin ամսագրում՝ «Այս մարդասպանը քո տա՞նն է» վերնագրով հոդվածում, կապույտ ասբեստի վտանգի մասին առաջին հանրային նախազգուշացումները հրապարակվեցին։ 1978թ.-ին Առողջապահության նախարարության «Առողջության վտանգը Վիտտենումում» գրքույկի հրապարակումից հետո, որը պարունակում էր օդի նմուշառման արդյունքներ և համաշխարհային բժշկական տեղեկատվության գնահատումներ, Արևմտյան Ավստրալիայի կառավարությունը որոշեց աստիճանաբար տարհանել Վիտենում քաղաքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասբեստոզ Կատեգորիա:Շարակցահյուսվածքային և փափուկ հյուսվածքային նորագոյացություններ Կատեգորիա:Թոքամզի հիվանդություններ Կատեգորիա:Մասնագիտական հիվանդություններ Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող քաղցկեղներ
Powa Technologies
Powa Technologies բրիտանական տեխնոլոգիական ընկերություն էր, որը հայտնի էր իր առևտրով, բջջային առևտրով և էլեկտրոնային առևտրի ծառայություններով։ Ընկերության առաջատար արտադրանքը PowaTag բջջային հավելվածն էր ։ 2016 թվականի փետրվարին Wellington Management ներդրումային ընկերությունը նշանակել է մասնագիտական ծառայությունների Deloitte ընկերությունը՝ որպես Powa Technologies-ի ադմինիստրատոր ։
Պատմություն
Powa-ն հիմնադրվել է 2007 թվականին բրիտանացի ձեռնարկատեր Դեն Վագների կողմից։ Ընկերությունն այն ժամանակ ստացել է A Series ֆինանսավորման ամենամեծ փուլը տեխնոլոգիական նորաստեղծ ընկերության համար՝ հավաքելով 76 միլիոն դոլար 2013 թվականի օգոստոսին ։ Ներդրումը գրավել է Դեյվիդ Քեմերոնի ուշադրությունը ։
2014 թվականի հունիսին Powa Technologies-ը ձեռք բերեց հոնկոնգյան բիզնես MPayMe և նրա ZNAP տեխնոլոգիան։ Ձեռքբերումից հետո Վագնե րն առաջարկեց, որ Powa-ի ձեռնարկության արժեքը կազմում է 2,6 միլիարդ դոլար ։
2015-ին նրանք հայտարարեցին, որ իրենց ծրագրված LSE-ի 1,6 միլիարդ ֆունտ ստերլինգ ծավալը կասեցվելու է մինչև հաջորդ տարի ։ 2016 թվականի սկզբին ընկերությունը ֆինանսական դժվարությունների էր բախվել՝ բացակայելով անձնակազմին և երրորդ անձանց վճարումները ։ Նրա Հոնկոնգի գրասենյակը ժամանակին չի վճարել իր աշխատակիցների աշխատավարձերը և նախկին աշխատակիցներին 7 օրվա ընթացքում, որոշ աշխատակիցներ ստիպված են եղել օգնություն խնդրել Աշխատանքի դեպարտամենտից։ 2016 թվականի հունվարի 28-ին Ալեսանդրո Գադոտին դարձավ PowaTag-ի գործադիր տնօրեն՝ բիզնեսը վերակազմավորելու ջանքերով։ Կառավարման ընթացքում նա նաև եղել է Խմբի ժամանակավոր գործադիր տնօրեն՝ աջակցելով խմբի ընկերությունների գործընթացին և վաճառքին։ 2016 թվականի փետրվարի 19-ին Powa Technologies-ը գործարկվեց կառավարման, և 2016 թվականի փետրվարի 23-ին Powa Technologies-ը լոնդոնյան իր աշխատակիցներից 74-ին կրճատեցt ։ 2016 թվականի փետրվարի 24-ին Powa Technologies-ը սնանկության դիմում ներկայացրեց և աշխատանքից ազատեց իր աշխատակիցների մեծ մասին ։Wellington Management ներդրումային ընկերությունը PowaTag-ի ադմինիստրատոր է նշանակել Deloitte մասնագիտական ծառայություններ մատուցող ընկերությանը ։
Կեղծ գնահատման բացահայտումներ
Business Insider-ը պարզել է, որ Պովայի «պայմանագրերի» մեծ մասն իրականում եղել են միայն ոչ պարտադիր մտադրությունների նամակներ և 2016 թվականի մարտի 2-ին Sky News-ը բացահայտեց, որ Powa-ի երկու հիմնական բիզնեսները՝ PowaWeb-ը և PowaTag-ը, վաճառվել են։ Առանձին գործարքների շրջանակներում PowaTag-ը վաճառվեց մասնավոր կոնսորցիումին, որը գլխավորում էր Powa Technologies-ի նախկին տնօրեն Բեն Ուայթը մինչդեռ PowaWeb-ը վաճառվել է Greenlight Digital-ի կողմից՝ Մեծ Բրիտանիայում գործող թվային խմբի կողմից, որի շահերը ներառում են Greenlight Commerce Platform-ը և OneHydra-ն SEO-ի համար ։
Բիզնես ի փլուզումից հետո Financial Times-ի մի շարք հոդվածներ կասկածի տակ դրեցին նախկինում արված մի քանի պնդումներ։ 2014 թվականին Փոուայի ինքնահռչակ 2,6 միլիարդ դոլարի գնահատումը հետաքննվել է, և եզրակացվել է, որ 106 միլիոն դոլարը (75 միլիոն ֆունտ ստերլինգ) ավելի ճշգրիտ թիվ է ։«Անսահմանափակ» պոտենցիալով 10-ամյա ռազմավարական դաշինքը China UnionPay-ի հետ, որը Դեն Վագներն անձամբ նկարագրել է BBC-ին տված մեջբերումով. «Ինչո՞ւ China UnionPay-ը որոշեց համագործակցել բրիտանական փոքրիկ տեխնոլոգիական ընկերության հետ։ և մնացած աշխարհն այստեղ…», պարզվեց, որ անհայտ է Չինաստանի UnionPay-ին, ովքեր իրենց փաստաբաններին խնդրել էին, որ Պուան դադարեցնի կեղծ պահանջը ներկայացնելը և գործընկերների մեծամասնությունը, որոնց վրա հիմնված է ներդրումը և դրա հետևանքով գնահատումը, լավագույն դեպքում պարզվել է, որ պարզապես մտադրությունների նամակներ են ։