cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լեոնիդ Մոիսեև (գրող)
Կենսագրություն
1978 թվականին «Սրտի ճշմարտությունը» պիեսի համար Մոիսեևն արժանացել է ԽՍՀՄ գրողների միության մրցանակի ։ 1981 թվականի հունիսի 25-ին ՌՍՖՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության Նախագահի հրամանագրով Մոիսեևին շնորհվել է ՌՍՖՍՀ վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում ։
Վրաստան
Ջրագրություն
Գետերի սնումը խառն է, հիմնականում սառցադաշտային։ Հորդանում են գարնանը։ Աջարական ծովափնյա շրջաններին և Մեսխեթի լեռնաշղթայի լանջերին բնորոշ են աշնանաձմեռային վարարումները։ Արագահոսության շնորհիվ լեռնային գետերը միշտ չէ, որ ձմռանը սառցակալում են։
Օլուլա դել Ռիո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ալմերիա պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Լեոնիդ Մոիսեև (գրող)
Կենսագրություն
Մահացել է 1995 թվականի փետրվարի 19-ին, Օրյոլում։
Վրաստան
Ջրագրություն
Վրաստանը հարուստ է էներգառեսուրսներով։ Գետերի ընդհանուր պոտենցիալ հզորությունը 18,2 միլիոն կվտ է, պոտենցիալ ռեսուրսները՝ 159,4 միլիարդ կվտ/ժ։ Լճերից նշանավոր են Փարվանան, Կարծախը, Պալեոստոմը, Տաբածղուրին, Ռիցան և այլն։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Բուսականությունը բազմազան է ու ինքնատիպ։ Հաշվվում են ավելի քան 4500 տեսակ սպորավոր և ծաղկավոր բույսեր (ավելի շատ, քան ԽՍՀՄ ամբողջ եվրոպական մասի բուսատեսակները)։ Վրաստանը հարուստ է էնդեմիկ և ռելիկտային բուսատեսակներով (դիոսկորեա, պոնտական և կովկասյան մրտավարդ, կովկասյան արմավենի, դափնեկեռաս, խուրմա և այլն)։ Տարածքի 37%-ը անտառածածկ է։ Լեռնաանտառային ցածրադիր գոտին ներկայացված է լայնատերև խառն անտառներով (կաղնի, բոխի, շագանակենի), ավելի բարձր՝ Արևմտյան Վրաստանի լեռների վերին գոտում, Հարավային Օսիայի և Թրիալեթի լեռնաշղթաների արևմտյան մասերում տարածված են եղևնու և եղևնու մուգ ասեղնատերև անտառները, իսկ Թուշեթի և Խևսուրեթի բարձրլեռնային հովիտներում՝ սոճու անտառները։
Անտառային գոտու սահմանից վեր, 2800-3500 մ բարձրության վրա ալպյան մարգագետիններ են։ Տափաստանների մեծ մասը զբաղեցնում են կուլտուրական տնկարկները, բայց դրանք դեռևս ընդարձակ արեալ ունեն Իվերիայի իջվածքում և Վրաստանի հարավային լավային սարավանդներում։
Կենդանական և բուսական աշխարհի պահպանման համար ստեղսվել են 15 (այդ թվում՝ Լագոդեխի, Բորժոմի, Ռիցայի) արգելանոցներ։
Տնտեսություն
Վրաստանը ինդուստրալ-ագրարային երկիր է։ Այն ունի զարգացման միջին մակարդակ։ Տնտեսությունը բազմաճյուղ է։ Դրա գլխավոր նախադրյալը բնակլիմայական պայմանների և ռեսուրսների բազմազանությունն է։ Արդյունաբերական արտադրանքի արժեքն զգալիորեն գերազանցում է գյուղատնտեսականին։ Զարգացած են նաև առևտուրն ու սպասարկման ոլորտը։
ԽՍՀՄ կազմում Վրաստանը հայտնի էր սև մետաղների, մեքենաների, քիմիական նյութերի, շինանյութի և մերձարևադարձային գյուղատնտեսության մթերքներ արտադրող երկիր։
Մեծ է երկրի տնտեսության կախվածությունը արտաքին առևտրից։ Վրաստանի համար տնտեսական զարգացման հզոր գործոն է Սև ծովը։ Վրաստանում նաև զարգացած է առողջարանային տնտեսությունը - Սև ծովի ափի, Բորժոմ, Ծղալտուբո և այլ լեռնային տարածքներում։
Վարչական բաժանում
Մխարե (վրացերեն՝ მხარე), Վրաստանի վարչական բաժանման միավոր։ Թարգմանվում է որպես «տարածք»։ Ըստ Վրաստանի նախկին նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլու՝ 1994 մինչև 1996 թվականները Վրաստանը ժամանակավորապես բաժանված է ռեգիոնների մինչև սեպարատիստական հակամարտությունները Աբխազիայում և Հարավային Օսիայում չլուծվեն։
Տարածքային պետը «պետության կոմիսարն» է (სახელმწიფო რწმუნებული, սախելմծիփո ռծմունեբուլի), ոչ պաշտոնապես «գուբերնատոր», որին նշանակում է հանրապետության նախագահը։
Գույություն ունի 9 մխարե, փակագծերում կենտրոնն է՝
Տրանսպորտ
Վրաստանում կարևոր նշանակություն ունի երկաթուղային տրանսպորտը։ ԽՍՀՄ տարիներին երկաթուղիների երկարությունը 881 կմ-ից (1920) հասել է 1470 կմ (1985)։ Հայրենական մեծ պատերազմի (1941 - 1945) տարիներին Սև ծովի ափի երկայնքով կառուցվել է Ցխակայա - Սուխում-Տուապսե երկաթուղին։ Բաքու-Բաթում հիմնական երկաթուղին ունի ճյուղավորումներ՝ Թբիլիսի - Թելավ, Գորի-Ցխինվալի, Խաշուրի-Վալե, Զեստափոն-ճիաթուրա, Սամտրեդիա-Փոթի, Օչամչիրա-Տղվարչելի, Ռիոն - Քութայիս-Տղիբուլի են։ Երկաթուղիներն ամբողջապես էլեկտրաֆիկացված են։ Ավտոճանապարհների երկարությունը 22,3 հազար կմ է, որից 19,1 հզ․ կմ կոշտ ծածկով։ Առավել կարևորներն են Ռազմավիրականը (Թբիլիսի-Օրջոնիկիձե), Սևծովյանը (Բաթում-Նովոռոսիյսկ), Սամտրեդիա - Թբիլիսի - Բաքու մայրուղիները։ Խողովակաշարային տրանսպորտը ներկայացված է Բաքու - Բաթում նավթամուղով, գազամուղներով՝ Ադրբեջանից Հյուսիսային Կովկասից։ Տրանսպորտը զարգացած է ամենուր։ Ավտոմոբիլային և երկաթուղային տրանսպորտի շնորհիվ Վրաստանը կապվում է Հարավկովկասյան երկրների և Ռուսաստանի հետ։
Ծովային գլխավոր նավահանգիստներն են Բաթումը, Փոթին, Սուխումը։
Երկրի գլխավոր օդանավակայաններն են Թբիլիսին, Քութայիսը, Սուխումը։
Արդյունաբերություն
Բազմաճյուղ է ու հենվում է սեփական օգտակար հանածոների, աշխատանքային ռեսուրսների և հարմար աշխարհագրական դիրքի վրա։ Վերջինիս մեջ առաջնային տեղը պատկանում է գյուղատնտեսական հումքի մշակման ճյուղերին։ Սննդի ու թեթև արդյունաբերությանը բաժին է ընկնում արդյունաբերական արտադրանքի 2/3-ը։
Սննդի արդյունաբերություն
Սննդի արդյունաբերության կարևոր արտադրատեսակներից են թեյը, գինին և պտղաբանջարեղային պահածոները, հանքային ջրերը, որոնց զգալի մասը արտահանվում է։ Թեյի արտադրության հիմնական շրջանը Արևմտյան Վրաստանն է։ Գինեգործությունը զարգացած է Կախեթի մարզում և Ռիոնի գետի հովտում։ Պահածոների արդյունաբերությունը տեղաբաշխված է ամենուր։
Թեթև արդյունաբերություն
Թեթև արդյունաբերության խոշորագույն ձեռնարկությունները՝ բամբակյա, բրդյա, մետաքսյա գործվածքների, կոշիկի, տեղաբաշխված են Թբիլիսի, Գորի, Քութայիս քաղաքներում։
Մեքենաշինություն
Մեքենաշինության ճյուղերից հատկապես զարգացած է տրանսպորտի մեքենաշինությունը։ Թբիլիսիում թողարկվում են էլեկտրաքարշեր, ուղղաթիռներ, Քութայիսում՝ բեռնատար ավտոմեքենաներ, Փոթիում ու Բաթումում՝ նավեր։ Առաջատար ճյուղեր են նաև հաստոցաշինությունն ու գյուղատնտեսական մեքենաշինությունը։ Ավտոմոբիլաշինության ու տրակտորաշինության կենտրոն է Քութայիսը, նավաշինական՝ Բաթումն ու Փոթին։ Մեքենաշինությանը մետաղով ապահովելու նպատակով Ռուսթավիում գործում էր մինչև 2000 թ. սև մետաղաձուլական կոմբինատ, որն աշխատում է սեփական ածխի ու մանգանի, ինչպես նաև Ադրբեջանի Դաշքեսանի հանքավայրից ներկրվող երկաթի հանքաքարի հիմքի վրա։
Վառելիքաէներգետիկական արդյունաբերություն
Վառելիքաէներգետիկական արդյունաբերությունը հենվում է սեփական քարածխի, նավթի ու գետերի ջրաէներգետիկական պաշարների վրա։ Խոշոր ՋրԷԿ-ն է Ինգուրիինն է։ Արդյունաբերության խոցելի տեղն այն է, որ ցածր է վառելիքաէներգետիկ ապահովվածությունը․ անհրաժեշտ նավթի և բնական գազի հիմնական մասը ստիպված է լինում ներմուծել։ Տեղական մանգանի, ներմուծվող երկաթի և քարածխի բազայի վրա աշխատում է Ռուսթավիի լրիվ ցիկլի մետալուրգիական կոմբինատը։
Քիմիական արդյունաբերություն
Քիմիական արդյունաբերությունը զարգացած է Ռուսթավիում, որտեղ սև մետաղաձուլական կոմբինատներից ստացված արտադրական թափոններից արտադրում են ազոտային պարարտանյութեր։ Արտադրվում է արհեստական մանրաթել, ներկեր, կենցաղային քիմիական իրեր։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսական արտադրանքի գերակշիռ մասն ապահովում է հողագործությունը, որի զարգացման կարևոր նախադրյալներն են մերձարևադարձային կլիման ու բերրի հողերը։ Դրա շնորհիվ այստեղ աճում են մերձարևադարձային մշակաբույսեր։
Արևմտյան Վրաստանում մշակում են ցիտրուսային պտուղներ (առավելապես՝ մանդարին)։ Պտղատու այգեգործությունը տարածված է հանրապետության մեծ մասում։ Խաղողագործությունը զարգացած է ծովի մակարդակից 300-600 մետր բարձրությունների վրա։ Արևելյան մասում մշակում են խնձոր ու տանձ։ Շատ են դափնու և տունգի տնկարկները։ Տունգը օգտագործում են մետաղները՝ ժանգոտվելուց, իսկ փայտը՝ փտումից պաշտպանելու համար։
Պալարապտղային բույսերից մշակում են կարտոֆիլ, սակայն դրա համախառն բերքը լրիվ չի բավարարում երկրի բնակչության պահանջարկը։ Կարտոֆիլի մշակության գլխավոր շրջանը Ջավախքն է։
Անասնապահությունը համեմատապար թույլ է զարգացած։ Խոշոր եղջերավոր անասնապահությամբ զբաղվում են ամենուր։ Արևմտյան մասում գերակշում են խոզաբուծությունն ու թռչնաբուծությունը, արևելյանում՝ ոչխարաբուծությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստան Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:1991 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հարավային Կովկաս Կատեգորիա:Հանրապետություններ Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ժամանակակից պետություններ
Գրակովո (գյուղ, Դվուրեչենսկի շրջան)
Գրակովո (Гракове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1825 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գրակովո գյուղում բնակվում էր 338 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,894 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 378,08 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1825 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զանգվածային թունավորում մեթիլ սպիրտով Իրկուտսկում
Զանգվածային թունավորումը մեթիլ սպիրտով Իրկուտսկում տեղի է ունեցել 2016 թվականի դեկտեմբերի 17-20-ը։ Թունավորման հետևանքով, ըստ դեկտեմբերի 23-ի տվյալների, մահացել է 74 մարդ։ Ընդհանուր առմամբ թունավորումից տուժել է 122 մարդ ։ Զոհերի քանակով այս թունավորումն ամենախոշորն է հետխորհրդային Ռուսաստանում ։
Ժամանակագրություն
Մեթանոլի խտությունն այնքան բարձր էր, որ Իրկուտսկի № 8 հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկը հայտնեց փոխանյութի օգտագործումից հետո ակնթարթային մահվան դեպքերի մասին ։ Դեկտեմբերի 18-ի և 19-ի ընթացքում հիվանդանոցներ շարունակեցին դիմել մեթիլ սպիրտով թունավորվածներ։ Դեկտեմբերի 19-ի ցերեկը հայտնեցին Իրկուտսկի քաղաքամերձ շրջանում սպիրտ պարունակող հեղուկի լցման ընդհատակյա արտադրամասի հայտնաբերման մասին, որը պաշտոնապես «արտադրվում էր» Սանկտ Պետերբուրգում։ Բացի մեթիլ սպիրտից, «Բոյարիշնիկ»-ում հայտնաբերվել է անտիֆրիզ ։
Հետևանքներ
Դեպքի առիթով հարուցվել է քրեական գործ ՌԴ քրեական օրենսգրքի 238 հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշերով («Անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ապրանքների և արտադրանքի թողարկումը, պահպանումը, իրացումը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի անձանց մահ») ։ Ձերբակալվել է 7 մարդ, որոնք կասկածվում են սպիրտ պարունակող կեղծված արտադրանքի արտադրության ընդհատակյա արտադրամասի գործունեությունը կազմակերպելու, ինչպես նաև թունդ ոգելից խմիչքի հայտնի ապրանքանիշերի կեղծմամբ զբաղվելու մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 թվականը Ռուսաստանում Կատեգորիա:Իրադարձություններ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Իրկուտսկ Կատեգորիա:Թունավորումներ Կատեգորիա:Զանգվածային թունավորումներ մեթանոլով
Ոսկե ուղղանկյուն
Ոսկե ուղղանկյուն, ուղղանկյուն, որի կողմերի երկարությունները գտնվում են ոսկե համեմատականության մեջ, կամ 1:\varphi (հունական ֆի տառը), որտեղ φ ≈ 1,618.
Կապը կանոնավոր բազմանիստերի և բազմանկյունների հետ
Այլ ձևով կառուցելու համար օգտագործում են միանման շրջանագծերոմ ներգծված երեք կանոնավոր բազմանկյուններ՝ տասնանկյուն, վեցանկյուն և հնգանկյուն։ Այդ բազմանկյունների a, b և c  կողմերի երկարությունները բավարարում են a 2 + b2 = c2 հավասարմանը, այնպես, որ այդ երկարությամբ հատվածները կազմում են յուրահատուկ ուղղանկյուն եռանկյուն(Պյութագորասի թեորեմի համաձայն)։ Վեցանկյան կողմի երկարության հարաբերությունը տասնանկյան կողմի երկարությանը հավասար է ոսկե հատմանը, այնպես, որ եռանկյունը կազմում է ոսկե ուղղանկյան կեսը ։
Իկոսաեդրի տասներկու գագաթները կարելի է բաժանել երեք փոխադարձ ուղղահայաց ոսկե ուղղանկյունների, որոնց սահմանները պատկերում են Բորոմեոյի օղակները։
Հավելված
Համաձայն աստղաֆիզիկայի և մաթեմատիկայի հանրայնացնող Մարիո Լիվիոյի, Պաչոլիի«Աստվածային համեմատականություն»(1509 թվական ), երբ ոսկե համեմատականությունը հայտնի դարձավ նկարիչներին, առանց ավելորդ մաթեմատիկայի, շատ արվեստագետներ հիացած էին ոսկե հատույթով, համարելուվ դա էսթետիկորեն հաճելի երևույթ։ Այնպիսի ճարտարապետական գլուխգործոցները, ինչպիսիք են Պարթենոնը Աթենքում, կամ Գրանադայի Ալգեմբրան, ակնհայտորեն օգտագործվել է ոսկե ուղղանկյան  հարաբերակցությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քառանկյուններ
Մաուգլի: Ջունգլիների լեգենդը
«Մաուգլի" Ջունգլիների լեգենդը» (Mowgli: Legend of the Jungle), ամերիկյան արկածային դրամատիկական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Էնդի Սերքիսը ։
Netflix սթրիմինգային ծառայությունը ֆիլմը թողարկել է միաժամանակ ամբողջ աշխարհում 2018 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Մաուգլի անունով տղայի մասին (Ռոհան Չենդ), որը հասակ է առել վայրի բնության մեջ։ Նա Բալու անունով արջի (Էնդի Սերքիս) և Բագիրա անունով պանտերայի Քրիստիան Բեյլ) հովանավորությամբ սովորում է ջունգլիներում տիրող դաժան պայմաններին, նա ջունգլիների մյուս կենդանիներին ընդունում է որպես իրենցից մեկը։ Բոլորին, բացի մեկից՝ Շեր Խան անունով սարսափելի վագրից (Բենեդիկտ Քամբերբեչ)։ Բայց ջունգլիներում կարող են լինել ավելի շատ վտանգներ, քանի որ Մաուգլին դեմ առ դեմ հանդիպում է իր մարդկային ծագմանը։
Նկարահանումներ
Նկարահանումները պաշտոնապես սկսվել են 2015 թվականի մարտի 9-ին ։
Վարձույթ
Ֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում նախատեսվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ։ Սակայն 2018 թվականի հուլիսի վերջին հայտնի է դարձել, որ Warner Bros. ստուդիան Netflix-ին է վաճառել «Մաուգլի» ֆիլմի տեղայնացման իրավունքը, որն այդպիսով չպետք է հայտնվի կինոթատրոնների էկրաններին։ Սկզբում նախատեսված ամսաթվին՝ հոկտեմբերի 18-ին, «Ջունգլիների գրքի» «մռայլ» էկրանավորումը թողարկել չեն հասցնի, և ֆիլմը լույս կտեսնի սթրիմինգային ծառայությամբ միայն 2019 թվականին։ Սերքիսի խոսքով՝ մանուկը կխուսափի այլ ֆիլմերի հետ համեմատումից, իսկ «Մաուգլիի» հեղինակները կմշակեն ֆիլմն առանց շտապելու և առանց ճնշումների ։ Netflix-ը հրապարակել է ֆիլմի թրեյլերը 2018 թվական նոյեմբերի 9-ին։ Այդ ժամանակ էլ հայտնի է դարձել, որը ֆիլմը թողարկվելու է 2018 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռեդյարդ Քիփլինգի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր կենդանիների մասին Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր որբերի մասին Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Բոն տոնի հյուրը
«Բոն տոնի հյուրը» («Гость на празднике Бон»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքն է, որը տպագրվել է 2003 թվականին «ДПП (NN)» ժողովածուում։ Պամվածքում խոսվում է արևելյան փիլիսոփայության մասին։
Բովանդակություն
Համաձայն ժողովրդական համոզմունքների` մահացածների ճապոնական եռօրյա տոնին` Բոնին, մահացածների հոգիները վերադառնում են ողջերի մոտ և այցելում են իրենց հարազատներին ու մտերիմներին։ Այդպես էլ մեզանից յուրաքանչյուրը պարզապես հյուր է կյանքի անցողիկ տոնակատարությանը։ Մենք գալիս ենք կարճ ժամանակով, որպեսզի անհետանանք ընդմիշտ։ Փիլիսոփայական այս պատմվածքում ներկայացված են հեղինակի մտորումները կյանքի և մահվան, բարու և չարի, սիրո և ատելության մասին ։
Մի՞թե մարդը մեխանիզմով տիկնիկի տեսք չունի։ Նա վարպետորեն է պատրաստված. կարող է քայլել, վազել, ցատկել, նույնիսկ խոսել, թեև նրա մեջ չկա ոչ մի զսպանակ։ Բայց հաջորդ տարի նա հանգիստ կարող է հյուրընկալվել Բոն տոնին։ Իսկապես, այս աշխարհում ամեն ինչ ունայնություն է։ Մարդիկ մշտապես մոռանում են դրա մասին... Այսպես գրված էր «Հագակուրեում»` Յուկիո Միկիմո սամուրայի սիրելի գրքում ։
Բոն տոնում մարդիկ չկան. Բոն տոնի հյուր նշանակում է ոգի։ Այս աշխարհում ամեն ինչ պարզապես խաբեություն է, և միայն մահն է անկեղծություն։ Տիկնիկներով խաղալը դադարում են, բայց տիկնիկագործ վարպետները մնում են։ Եվ սրի անհարմար հարվածից խեղված գլուխը անվերջ գլորվում է կարմիր գորգի վրայով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Մոնտգոմերիի շրջան (Արկանզաս)
Մոնտգոմերի (Montgomery County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.023 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.487 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մաունտ Իդա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1842 թ.։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Արկանզասի շրջաններ
Ալեքսանդր Շահսուվարյան
Ալեքսանդր (Սաշա) Հարությունի (Արտեմի) Շահսուվարյան, (1888, Ելիզավետպոլ - 1938), բոլշևիկ հեղափոխական, կուսակցական ու պետական գործիչ, ՌՍԴԲԿ անդամ (1907)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը (1910), սովորել Դորպատի (Տարտու) համալսարանում (1912-1915)։
Հեղափոխական գործունեության մեջ ներգրավվել է Ներսիսյան դպրոցում սովորելիս, Դորպատում ընտրվել է ՌՍԴԲԿ ընդհատակյա ուսանողական կոմիտեի անդամ։ 1915 թվականին վերադարձել է Ելիզավետպոլ և կատարել հեղափոխական աշխատանք։ 1915-1917 թվականներին կուսակցական-կազմակերպչական գործունեություն է ծավալել բանակում (Հյուսիսային Իրան)։ Դիլմանում ընտրվել է զինվորների դեպուտատների սովետի նախագահ։ 1917-1921 թվականներին գործել է Թիֆլիսում, ընտրվել ՌՍԴԲԿ Թիֆլիսի կոմիտեի Նախագահության անդամ և քարտուղար, ՎԿ(բ) կ ընդհատակյա Կենտկոմի անդամ, ապա՝ ՌԿ(բ) կ Կովկասյան բյուրոյի անդամության թեկնածու։ Երեք անգամ ձերբակալվել է և բանտարկվել Մետեխի, Քութայիսի և Բաթումի բանտերում։ Վրաստանում խորհրդային ռեժիմ հաստատվելուց հետո նշանակվել է Թիֆլիսի Հավլաբար, Մեյդանի և Նավթլուղ շրջանների հեղկոմի նախագահ։ 1922 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան։ 1922-1923 թվականներին Շահսուվարյանն եղել է ՀԿ(բ) կ ԿԿ-ի բաժնի վարիչ, 1924-1928 թվականներին՝ ՀԿ(բ) կ ԿԿ-ի քարտուղար։ 1929-1931 թվականներին՝ Անդրֆեդերացիայի աշխատանքի ժողկոմի տեղակալ, 1931-1934 թվականներին՝ ՀԽՍՀ բանգյուղտեսչության ժողկոմի տեղակալ։ 1935 թվականին նշանակվել է ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ։ 1937 թվականին միաժամանակ ընտրվել է Երևանի քաղաքային սովետի նախագահ։ Եղել է ՎԿ(բ) կ և ՀԿ(բ)կ ԿԿ-ների Նախագահության, ՀԽՍՀ և ԱՍՖՍՀ Կենտգործկոմների անդամ։
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:1888 ծնունդներ Կատեգորիա:1938 մահեր Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ
Տիրիոլո
Տիրիոլո  (Tiriolo), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4073 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 140,5 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 29 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 88056։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0961։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Նիկողայոս II (Հռոմի պապ)
Նիկողայոս II (, աշխարհիկ անունը՝ Ժերար դե Շևրոն Gerard, ), Հռոմի Պապ 1059 թվականի հունվարի 24-ից մինչև 1061 թվականի հուլիսի 27-ը։ Ֆլորենցիայում եպիսկոպոս էր։ Պապ է ընտրվել գերմանական և ֆրանսիական արիստոկրատների խորհրդով։ Ճանաչել է նորմանդական տիրապետությունը Իտալիայում։ Հռոմեական եկեղեցուն է ենթարկեցրել Միլանյան ամբիոնը։ Օրինականացրել է պապի ընտրությունը կարդինալների կողմից՝ հրատարակելով In nomine Domini (լատ.՝ «Հանուն Աստծու») բուլլան։
Պայքար Բենեդիկտոս X հակապապի հետ
Ստեֆան IX պապի մահից հետո 1058 թվականին հռոմեական նշանավոր Տուսկոլո տոհմի անդամները առաջ բերեցին պապի իրենց թեկնածուին՝ Բենեդիկտոս X-ին։ Մինչդեռ, մի քանի կարդինալներ պնդում էին, որ ընտրությունները ապօրինի են եղել, քվեները՝ գնված։ Այս կարդինալները ստիպված եղան փախչել Հռոմից։ Հիլդեբրանդը, հետագայում՝ Գրիգորիոս VII պապ, իմանալով Բենեդիկտոս X-ի ընտրության մասին՝ հրաժարվեց ճանաչել նրան և պապի թեկնածու առաջադրեց Ժերար Բուրգունդացուն։ 1058 թվականի դեկտեմբերին կարդինալները, հանդես գալով Բենեդիկտոս X-ի ընտրության դեմ, հանդիպեցին Սիենայում և Ժերարին ընտրեցին պապ՝ Նիկողայոս II անունով։
Նիկողայոս II-ը մեկնեց Հռոմ՝ ճանապարհին ժողով հրավիրելով Սուտրիում, որտեղ նա նզովեց և բանադրեց Բենեդիկտոս X-ին։ Նիկողայոս II-ի համախոհները վերահսկողություն սահմանեցին Հռոմի վրա և հարկադրեցին Բենեդիկտոս X-ին փախչել Գալերիա։ Հասնելով Հռոմ՝ Նիկողայոս II-ը նորմանների օգնությամբ պայքար ծավալեց Բենեդիկտոս X-ի և նրա կողմնակիցների դեմ։ Առաջին մարտը Կամպանիում 1059 թվականին որևէ լուրջ հաջողություն չբերեց Նիկողայոս II-ին, բայց նույն թվականին նրա ջոկատները նվաճեցին Պրենեստեն, Տուսկուլումը և Նումենտանումը, իսկ հետո հարձակվեցին Գալերիայի վրա՝ Բենեդիկտոս X-ին ստիպելով անձնատուր լինել և հրաժարվել պապությունից։
Հարաբերությունները նորմանդացիների հետ
Իր դիրքերն ապահովելու համար Նիկողայոս II-ը հարաբերություններ հաստատեց նորմանդացիների հետ։ Պապն ուզում էր Սիցիլիան վերանվաճել մուսուլմաններից, և ի դեմս նորմանդացիների նա իդեալական ուժ էր տեսնում այդ նպատակին հասնելու համար։ Այդ ժամանակ նորմանդացիները հիմնավորապես հաստատվել էին Իտալիայի հարավում. 1059 թվականի վերջին դաշինք կնքվեց Մելֆիում, ուր Հիլդեբրանդի, կարդինալ Հումբերտի և վանահայր Մոնտե-Կասսինո Դեզիդերի ուղեկցությամբ պապը հանդիսավորությամբ Ռոբերտ Գվիսկարին շնորհեց Ապուլիայի, Կալաբրիայի և Սիցիլիայի դքսի, իսկ Ռիչարդ Ավերսացուն՝ Կապույայի իշխանի տիտղոսներ՝ փոխարենը  հավատարմության երդում և Եկեղեցու իրավունքները պաշտպանելու խոստում ստանալով։
Այս դաշինքի առաջին պտուղները երևացին աշնանը, երբ նորմանդացինեը օգնեցին արգելափակել Գալերիան, որտեղ փակվել էր Բենեդիկտոս X-ը։ Հետագայում նորմանդացիների աջակցությունը հնարավորություն տվեց պապին դուրս գալ հռոմեական վերնախավի վերահսկողությունից և նպաստեց պապության դիրքերի ամրապնդմանը։
Միլանի հպատակեցումը
Այդ ընթացքում Պյոտր Դամիանին և եպիսկոպոս Անսելմ Լուկսկին Նիկողայոս II-ի կողմից ուղարկվեցին Միլան, որպեսզի վերջ դնեն Միլանյան եպիսկոպոսության՝ Հռոմից անկախանալու և ինքնավար դառնալու հավակնություններին։ Արքեպիսկոպոս Վիդոնը հարկադրված եղավ ենթարկվել լեգատների առաջադրած պայմաններին և ենթարկվել Հռոմին։ Այս հպատակության խորհրդանիշը դարձավ միլանյան եպիսկոպոսների մասնակցությունը 1059 թվականի Լաթերիանի եկեղեցական ժողովին։
Ընտրությունների ռեֆորմը
Ավելի վաղ պապական ընտրությունները փաստացի վերահսկվում էին հռոմեական արիստոկրատիայի կողմից, եթե կայսրը բավական ուժեղ չէր լինում, որպեսզի կարողանար միջամտել և իր կամքը թելադրեր։ Բենեդիկտոս X-ի հետ առճակատման արդյունքում Նիկողայոս II-ը եկավ եզրակացության, որ անհրաժեշտ է բարեփոխել պապական ընտրությունների գործընթացը։ 1059 թվականի ժողովի ժամանակ պապը հավաքեց 113 եպիսկոպոսների՝ քննարկելու համար եկեղեցու՝ կայսերական իշխանությունից կախյալ լինելու, սիմոնիայի, կուսակրոնության, ինչպես նաև ընտրական կարգի փոփոխության անհրաժեշտության հարցերը։ Ընտրական ռեֆորմը, որն ընդունվեց այս ժողովի ժամանակ, եկեղեցու անկախության հիմք դրեց։ Այդուհետ պապերը պետք է ընտրվեին Հռոմում, կարդինալների կոլեգիայի կողմից։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլորենցիայի արքեպիսկոպոսներ
Տրոստյանչիկ
Տրոստյանչիկ (Тростянчик), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրոստյանչիկ գյուղում բնակվում էր 1 639 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,22 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 509,01 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մալայա Սեյա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի բնակավայրեր
Վալտեր Անդրեաս Շվարց
Վալտեր Անդրեաս Շվարց (գերմ.՝ Walter Andreas Schwarz, ), գերմանացի երգիչ, երգահան, գրող, հեղինակ ռադիո դրամաների և թարգմանիչ։ Ներկայացրել է Գերմանիան առաջին՝ Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում «Im Wartesaal Zum Großen Glück» երգով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Գերմանիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ
Շախմատային օլիմպիադա 1984
Շախմատային 26-րդ օլիմպիադան տեղի է ունեցել Սալոնիկում (Հունաստան) 1984 թվականի նոյեմբերի 18-ից դեկտեմբերի 5-ը։
Անցկացվել է 2464 պարտիա (7 պարտիա չեղյալ է հայտարարվել) շվեյցարական մրցակարգով` 14 տուրերով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984
Բրեկոնի տաճար
Բրեկոնի տաճար (Brecon Cathedral), Սուոնսի և Բրեկոնի թեմի առաջնորդանիստ եկեղեցին Բրեկոն քաղաքում (Ուելս), Սուոնսի և Բրեկոնի եպիսկոպոսի նստավայրը։
Պատմություն
Տաճարի պատմությունը սկսվում է 1093 թվականին, երբ Վիլհելմ Նվաճողի զարմիկը՝ Բեռնարդ դե Նեֆմարշը, սկսում է վերակառուցել իր կողմից վերջերս նվաճված Բրիխեյնիոգի մայրաքաղաքը։ Այդ տարի նա Բաթլյան աբբայության միաբան ոմն Ռոջերին է նվիրաբերում Հովհաննես Աստվածաբանին նվիրված եկեղեցի, որտեղ բենեդիկտյանները հիմնադրում են Բրեկոնի աբբայությունը։ Հայտնի է, որ 1172 թվականին այդ համայնքի արքիդիակոնը եղել է Գիրալդ Կամբրիացին ։
Մինչ օրս պահպանվել են 11-րդ դարի տաճարի մնացորդները, սակայն տաճարի համալիրի շինությունների հիմնական մասը վերաբերում են 13-14-րդ դարերին։ Տաճարի արևմտյան մասում պահպանվել են «կելտական եկեղեցու» ժամանակներին վերաբերող փայտե փորագրության հատվածներ։ Բրեկոնի տաճարում նաև պահպանում է Ուելսում նավթի լամպերի համար նախատեսված ամենամեծ քարը ։
15-րդ դարում և 16-րդ դարի սկզբում տաճարը ծառայել է որպես ուխտագնացության հայտնի վայր, հիմնականում նավը բաժանող ոսկեզօծ խաչաձև միջնորմի շնորհիվ։ Միջնապատը չի պահպանվել, սակայն նրան ժամանակակից պոեզիայում մի քանի կարճ հիշատակումներ են եղել, որոնք հայտնում են, որ այն եղել է տպավորիչ ու գեղեցիկ տեսարան։ Դրա չափերի մասին կարելի է դատել ամբիոնի վերևում և հակառակ պատի վրա մնացած դռների բացվածքների, որոնց միջոցով ելք է բացվել դեպի միջնապատի վերին մասը, ինչպես նաև քարե նեցուկների հիման վրա, որոնց վրա միջնապատն ամրացել է ։
1538 թվականին վանքերի փակման ժամանակ Բրեկոնի վանքը փրկվել է շնորհիվ այն բանի, որ վերածվել է բրեկոնի ծխական եկեղեցու, և այդ կարգավիճակով այն ծառայել է մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։ Բացի այդ, տաճարին կից Հարվարդի մատուռը ծառայել է որպես Հարավային Ուելսի սահմանապահների գնդի մատուռ, որտեղ պահվում են նաև Իզանդլվանի մարտում աչքի ընկած 1-ին գումարտակի թագավորական դրոշակները ։
1920 թվականին Ուելսում եկեղեցու ապապետականացման և առանձնացման ժամանակ տաճարը ներառվել է Սուոնսի և Բրեկոնի նորաստեղծ թեմում, իսկ 1923 թվականից ստացել է մայր տաճարի կարգավիճակ։
Վերջին տարիներին տաճարի տարածքում գտնվող որոշ շենքեր վերածվել են թեմական կենտրոնի, ցուցասրահի, ինչպես նաև խանութի և ռեստորանի ուխտավորների համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուելսի եկեղեցիներ Կատեգորիա:1920 հիմնադրումներ Ուելսում
Էբերսայմ
Էբերսայմ (Ebersheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1990 մարդ, բնակչության խտությունը` 145.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.66 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 37 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1423 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1146-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 277։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,5 %։ 1146 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1050 անձ (554 տղամարդ և 496 կին)։ Գործազուրկ են եղել 96 անձ (49 տղամարդ և 47 կին)։ 277 անաշխատունակներից 104-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 112-ը` թոշակառուներ, իսկ 61-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կագուլյարներ
Կագուլյարներ (cagoulards), «Հեղափոխական գործողության գաղտնի կոմիտե» (Organisation secrète d’action révolutionnaire, OSAR) գաղտնի պրոֆաշիստական ընկերության անդամների՝ ֆրանսիական մամուլի կողմից ներկայացված և ամրապնդված անվանում։ Ձևավորվել և ակտիվ է եղել 1935-1397 թվականներին ։
Նկարագրություն
Կագուլյարներն իրենց անունը ստացել են լրագրող Մորիս Պուժոյից։ Նա «Аксьон франсез» կազմակերպության առաջնորդներից էր։ «La Cagoule»-ը, որը թարգմանաբար նշանակում է գլխարկ, դիմակ, աչքերի համար բացված հատվածով փակ գլխարկ է, որըք կազմակերպության անդամները կրում էին իրենց գաղտնի ժողովների կամ երդման արարողության ժամանակ։
Կագուլյարների կազմակերպությունը հիմնադրել են ինժեներ Էժեն Դելոնկլը և նրա համախոհները, որոնք «Аксьон франсез»-ի գործունեությունը համարում էին չափազանց թուլացած և կարծում էին, որ այն չի համապատասխանում Ֆրանսիայում ձախ և կոմունիստական շարժման դեմ վճռական պայքարի նպատակներին։ «La Cagoule»-ի ստեղծումն ու նրա բոլոր գործողություններն իրականացվել են լիակատար գաղտնիության մթնոլորտում։ Կագուլյարները հատկապես ակտիվացան այն բանից հետո, երբ Ֆրանսիայում ձախ ժողովրդական ճակատը իշխանության եկավ 1936 թվականի ապրիլ-մայիսին կայացած ընտրություններից հետո։ «La Cagoule»-ի անդամները պայթյուններ և ահաբեկչական գործողություններ էին իրականացնում ձախակողմյան գործիչների դեմ (օրինակ՝ մահափորձ իտալացի հակաֆաշիստ Ռոսելլինի եղբայրների նկատմամբ, 1937 թվական), փորձում էին կապեր հաստատել ու համախոհներ հավաքագրել բանակում։ Զինված ուժերում ակտիվ աշխատանքը անհրաժեշտ էր ինչպես զենք ձեռք բերելու, այնպես էլ ամուր հենակետ ստեղծելու նպատակով՝ երկրում հեղաշրջում իրականացնելու համար տապալելով ժողովրդական ճակատի կառավարությունը։
Բացի Էժեն Դելոնկյից, «Аксьон франсез»-ից «Հեղափոխական գործողությունների գաղտնի կոմիտե» գաղտնի տեղափոխվեցին և սկսեցին այն ղեկավարել մի շարք հայտնի մարդիկ, ինչպիսիք են մարշալ Ֆ. դ'Էսպերը, դուքս Ժոզեֆ Պոցցո դի Բորգոն, գեներալ Դյուսենյորը, «L'Oréal» ընկերության հիմնադիր Էժեն Շուլլերը և այլք։ Կագուլյարների առաջին գաղտնի հանդիպումներն անցկացվել են «L’Oréal» ընկերության վարչության շենքում։
1937-ի նոյեմբերի 15-ի լույս 16-ի գիշերը զինված ապստամբության անհաջող փորձից հետո բացահայտվեց կագուլյարների դավադրությունը Երրորդ հանրապետության դեմ։ Այս կազմակերպության հետաքննությունը Ֆրանսիայի ՆԳՆ-ն շարունակեց մինչ նոյեմբերի վերջ, ինչը հնարավորություն տվեց երկրի տարբեր շրջաններում գտնել թաքնված զենքի պահեստներ։ 1938 թվականին «Հեղափոխական գործողությունների գաղտնի կոմիտեի» ավելի քան 120 անդամ ձերբակալվեց։ Այնուամենայնիվ, 1938-ին Կ.Շոտանի կառավարության կողմից անցկացված դատական գործընթացների արդյունքում կագուլյարների մեծ մասը մնաց ազատության մեջ։ Ավելին, 1941 թվականի հուլիսի 26-ի գիշերը նրանք Մոնտելիմար Մարքս Դոմրե քաղաքի հյուրանոցներից մեկում սպանեցին 1930-ականների վերջին Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարարին, որը ջախջախել էր «La Cagoule» կազմակերպությանը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին «Հեղափոխական գործողությունների գաղտնի կոմիտեի» նախկին անդամների մեծ մասը համագործակցում էր գերմանական օկուպացիոն իշխանությունների և մասնավորապես՝ Վիշիի կառավարության հետ ։ Շուլլերը և Դելոնկլը կազմել էին այսպես կոչված «Սոցիալ-հեղափոխական շարժում» (Mouvement social révolutionnaire), որը գրավյալ տարածքներում բազմաթիվ զինված ​​գործողություններ էր կազմակերպում, ներառյալ՝ 1941 թվականի հոկտեմբերին սինագոգերում տեղի ունեցած պայթյունները։ Ժոզեֆ Դարնանդը ստեղծել է «Légion française des»-ը, որի մեջ հավաքագրել է վետերան զինվորների։ Ավելի ուշ դրանից կազմավորվել է ֆրանսիական կոլլաբորացիոնիստական ​​ոստիկանությունը։ Հետագայում Դարնանդը դարձել է «ՍՍ» կազմակերպության և Վիշիի կառավարության անվտանգության և հասարակական կարգի պետքարտուղար։ Լրագրող Գաբրիել Ժանտեն հրատարակել է վիշիստների պաշտոնական թերթը (Revue de l'État):
Միևնույն ժամանակ, Կագուլյարների կազմակերպությանն էին պատկանում նաև ֆրանսիացի հայտնի քաղաքական որոշ գործիչներ, որոնք Ֆրանսիայի օկուպացիայի ընթացքում կապվել էին «Դիմադրության շարժման» հետ (օրինակ՝ Ֆրանսիայի ապագա նախագահ Ֆրանսուա Միտերանը)։
Տյուլ Յուրբեն Սյուդ (կանտոն)
Տյուլ Յուրբեն Սյուդ (Tulle-Urbain-Sud), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Տյուլ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 6973 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1926 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։
Հերբերտ Սփենսեր
Գործունեություն
Առանձնանում էր արտասովոր էրուդիցիայով և աշխատասիրությամբ։ Նրա թողած գիտական ժառանգությունը ահռելի է։ Ֆունդամենտալ 10 հատորից բաղկացած «Սինթետիկ փլիլիսոփայություն» աշխատությունը, որը մտավծում էր որպես բոլոր գիտությունների հանրագիտարանային սինթեզ էվոլյուցիոնիզմի տեսության հիման վրա, հրատարակվեց 1862-1896 թթ։ Այդ ուսումնասիրությունը ներառում է "Հիմնական սկզբունքներ" (1862), "Կենսաբանության հիմունքներ" (2 հատոր, 1864-1867), "Հոգեբանության հիմունքներ" (1870-1872), "Սոցիոլոգիայի հիմունքներ" (3 հատոր, 1876-1896), "Սոցիոլոգիան որպես ուսումնասիրության առարկա" (1903), "Բարոյագիտություն հիմունքներ" (1879-1893) աշխատությունները։
Սպենսերի կենտրոնական գաղափարը էվոլյուցիան է։ Էվոլյուցիայի տակ նա հասկանում է անորոշ, անկապ միատարրությունից անցումը որոշակի, փոխկապակցված բազմատարրութան։ Սպենսերը ցույց է տալիս, որ էվոլյուցիան դա մեզ շրջապատող աշխարհի բնորոշ հատկությունն է և դիտվում է ոչ միայն բնության բոլոր բնագավառներում, այլ նաև գիտության, արվեստի, կրոնի և փիլիսոփայության մեջ։
Սպենսերն առանձնացնում է էվոլյուցիայի երեք տեսակ՝ ոչ օրգանիկ, օրգանիկ և վերօրգանիկ։ Ոչ օրգանիկ էվոլյուցիան սոցիոլոգիայի ուսումնասիրության առարկան է, որը զբաղվում է ինչպես հասարակության զարգացման գործընթացի նկարագրությամբ, այնպես էլ այդ էվոլյուցիայի ընթացքի հիմնական օրենքներով։
Հասարակության կառուցվածքը նա համեմատում է կենսաբանական օրգանիզմի հետ. նրա առանձին միավորները հանդիսանում են օրգանիզմի առանձին միավորների նմանօրինակները, որոնցից յուրաքանչյուրը կատարում է իր գործառույթը։ Նա առանձնացնում է մարմինների երեք համակարգ՝ աջակցող (արտադրություն), բաշխող (հողորդակցություն) և ռեգուլյատիվ (կառավարում)։ Յուրաքանչյուր հասարակություն, որպեսզի գոյատևի պետք է անընդհատ հարմարվի շրջակա միջավայրի նոր պայմաններին՝ այդպես տեղի է ունենում բնական ընտրությունը։ Այդ հարմարվելու գործընթացի ընթացքում տեղի է ունենում հասարակության տարբեր մասերի մասնագիտացման խորացում։ Արդյունքում ինչպես հասարակությունը, այնպես էլ օրգանիզմը զարգանում է պարզ տեսակներից դեպի առավել բարդ տեսակներ։
Սոցիալական զարգացման ուսումնասիրության համար օգտագործելով կենսաբանական էվոլյուցիայի հասկացությունները (դա հետագայում ստացավ սոցիալ-դարվինիզմ անվանումը), Սպենսերը խթանեց «բնական ընտրության» և «գոյության համար պայքարի» գաղափարների տարածմանը, որոնք պարարտ հող ստեղծեցին դարձան «գիտական» ռասիզմի տեսության հանդես գալու համար։
Սպենսերի մեծ վաստակն է այն գաղափարի զարգացումը, որ էվոլյուցիայի գործընթացը ուղղագիծ չէ։ Նա նշում էր, որ հասարակության արդյունաբերական տիպը կարող է հետընթաց ապրել դեպի ռազմականի։ Քննադատելով հեղինակավոր սոցիալիստական գաղափարները՝ նա անվանում էր սոցիալիզմը ռազմական տիպին վերադարձ կատարող հասարակարգ, որն ունի ստրկատիրության տարրեր։
Դեռևս իր կյանքի օրոք Սպենսերը ճանաչվեց որպես 19-րդ դարի առավել նշանավոր մտածողներից մեկը։ Մեր օրերում նրա ավանդը գիտության և էվոլյուցիոն տեսության զարգացման գործում շարունակվում է բավականին բարձր գնահատվել, թեև ժամանակից սոցիոլոգների մեծամասնությունը նրա համեմատ առաջնությունը տալիս է Էմիլ Դյուրքհեյմին կամ Մաքս Վեբերին, որոնց աշխատությունները Սպենսերի օրոք ունեցել են անհամեմատ քիչ հռչակ։
Էվոլյուցիայի սփենսերյան համադրույթը որոշ ազդեցություն է ունեցել գեղարվեստական գրականության վրա (մասնավորապես՝ Ջեկ Լոնդոնի, Թեոդոր Դրայզերի) ։
Ծանոթագրություններ
Հերբերտ Սփենսերի էվոլյուցիոնիզմը
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անգլիացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Դերբի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անգլիացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի մարդաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի բուսաբաններ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Ջոնի Հալիդեյ
Ջոնի Հալիդեյ  (Johnny Halliday, բուն ազգանունը՝ Ժան-Ֆիլիբ Սմետ, Jean-Philippe Smet, ), ֆրանսիացի երգիչ։ Ֆրանսահայ երգչուհի և դերասանուհի Սիլվի Վարդանի ամուսինն էր։ Ամուսնալուծվելուց հետո Հալիդեյն ամուսնացել է Լետիսիայի հետ։ Երգել է ֆրանսերեն ռոք երաժշտություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Արվեստների և գրականության շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Ֆրանչեսկո Վեչելիո
Ֆրանչեսկո Վեչելիո (Francesco Vecellio, ), իտալական վաղ վերածննդի նկարիչ։
Ավելի հայտնի է որպես Տիցիանի ավագ եղբայր։
Կենսագրություն
Երիտասարդության տարիներին Ֆրանչեսկոն զինվոր էր։ Որպես նկարիչ նա ակտիվ գործունեություն է ծավալել 1520-1530-ական թվականներին Վենետիկում և հիմնականում Կադորում։ Ոճով նա իր եղբոր համեստ հետևորդն էր։ 1524 թվականին Վեչելիոն նկարել է ժամանակակից Սան Վիտո Կադորե համայնքի եկեղեցիներից մեկի խորանը։ 1530 թվականից նա զբաղվում էր ընտանեկան գործերով, որոնք ընդհատում էին նրա գեղարվեստական ​​գործունեությունը։
1540-ական թվականներին Կանդիդայում ստեղծել է պոլիպտիխ։ Մոտավորապես նույն ժամանակ նա նկարել է Վենետիկի Սան Սալվադոր եկեղեցու երգեհոնի մի մասը։ Իսկ Սան Նիկոլա դի Բարիի եկեղեցու համար նկարել է «Ավետում» կտավը, որն այժմ գտնվում է Վենետիկյան ակադեմիայի պատկերասրահում։
Սնկաբանություն
Սնկաբանությունը ուսումնասիրում է կորիզավոր, հետերոտրոֆ օրգանիզմներ որոնց բնորոշ են թույլ մասնագիտացված հյուսվածքներ, բջջապատ (կենսական ցիկլի որոշակի շրջանում), սպորներով բազմացում։ Այսպիսի բնորոշ հատկանիշներով օրգանիզմները՝ սնկերը և սնկանման օրգանիզմները, ժամանակակից դասակարգմամբ պատկանում են Fungi seu Mycota թագավորությանը։
Սնկաբանությունն ուսումնասիրում է սնկերի կարգաբանությունը, տարածվածությունը բնության մեջ, էկոլոգիան, մորֆոլոգիան, ֆիզիոլագիան, կենսաքիմիան, կիրառման բնագավառները․
Պատմություն
Սնկաբանության պատմությունը պայմանականորեն բաժանվում է մի քանի ժամանակաշրջանների, որոնք մոտավորապես համապատասխանում են ընդհանուր կենսաբանական գիտությունների զարգացման ժամանակաշրջաններին։ 1940 թվականին Լ․ Կուրսանովը  նշել է երեք հիմնական ժամանակաշրջաններ։ Առաջին կամ հին ժամանակաշրջանը, համաձայն Կուրսանովի, տևել է հին դարերից մինչև XIX դարի կեսերը, այն բնութագրվում է որպես սնկերի բազմազանության սկզբնական յուրացում ՝ հասկանալով որպես պատրաստի անփոփոխ միավորներ։ Այս ժամանակաշրջանը ավարտվել է Ք․ Պերսոնի և Է․ Ֆրիսի աշխատանքների երևան գալով, որոնցում բավականին մանրամասն տրված էր սնկերի ձևաբանական համակարգը։ Երկրորդ կամ նոր ժամանակաշրջանը տևել է XIX դարի կեսերից մինչև XIX վերջը։ Այդ ժամանակաշրջանում սկսվեց սնկերի կենսական ցիկլերի և օնտոգենեզի, ֆիլոգենեզի ուսումնասիրությունները։ Այդ ժամանակ էլ ի հայտ եկան առաջին  աշխատանքները մակաբույծ սնկերի վերաբերյալ, որով էլ սկիզբ դրվեց ֆիտոպաթոլոգիային։ Երկրորդ ժամանակաշրջանի հիմնադիրները համարվում են Լ․ Տյուլյան և Ա․ դե Բարին։ Երրորդ՝ Կուրսանովի կողմից նորագույն անվանված ժամանակաշրջանը, համալրվում է բջջաբանական մեթոդներով, ինչպես նաև սեռական գործընթացի, սնկերի կենսագործունեության պայմանների ուսումնասիրման փորձարարական մեթոդներով։ Առանձին հետզոտությունները, որոնք նկարագրում  են սնկերի կառուցվածքի բջջաբանությունը, ինչպես նաև երկորիզավորության երևույթը, ի հայտ են եկել 1860 թվականից, բայց մասսայական անցումը գիտական պատկերացումների նոր մակարդակի տեղի է ունեցել XIX և XX դարերի սահմանում։
Անտիկ ժամանակաշրջան
Որոշ սնկերի նկարագրություններ արվել են նաև Հին Հռոմում։ Դիոսկորիդեսը իր «De materia medica» ստեղծագործության երկու գլուխը նվիրել է սնկերին։ Ուտելի և թունավոր սնկերի նկարագրությունից բացի, նա նկարագրել է թեփուկավոր աբեթասնկի բժշկական կիրառումը՝  անվամբ, որը մինչև այժմ պահպանվել է դեղաբանական ձեռնարկներում (ագարիկ դեղատնային, agaricus officinalis)։ Դիոսկորիդեսը սնկերի մեջ առանձնացրել է գետնի տակ, գետնի և ծառերի վրա աճող սնկեր։ Այսպիսի դասակարգումը կարելի է անվանել բաժանում էկոլոգիական խմբերի։ Պլինիոս Ավագը սնկերին դիտում էր որպես առանձին խումբ ՝ ։ Նա էլ, Նիկանդրի նման, սնկերին դասակարգել է՝ ուտելի  և թունավոր  սնկեր։ Իր «Բնական պատմություն» աշխատությունում Պլինուսը նկարագրել է խողովակավոր սնկերի, լեզվասնկերի (),անձրևասնկերի , տրյուֆելների , ականջասնկերի , աբեթասնկերի (, или ) «տեսակներ»։ Պլինուսը նշում է ծառերի բներին և կոճղերին աճող աբեթասնկերի առատությունը Գալլիում, ճիշտ բացատրում այդ գոյացությունները որպես սնկեր և նշում, որ գիշերը սնկերով կոճղերը լույս էին տալիս։
Հռոմեական կայսրությունում, ըստ երևույթին, շատ լավ գիտեին որոշ սնկերի հատկությունները։ Կայսերական սունկը, որին անվանում են, հիշատակվում է Պետրոնիուսի «Սատիրիկոն»-ում և Յուվենալիսի սատիրաներում (Սատիրա V)։ Ենթադրում են, որ քաղաքական թշնամիներին կարող էին վերացնել՝ տալով նրանց կերակուր՝ պատրաստված ոչ թե կայսերական սնկից, այլ դժգույն գարշասնկից։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ այդ ձևով թունավորել են Կլավդիոս կայսրին։ Միջին դարեր
Անտիկ գիտնականները սնկերի գիտական ուսումնասիրություններ չեն կատարել, միայն համառոտ նկարագրել են նրանց` հիմնականում որպես սննդամթերքներ։ Հռոմեական կայսրության անկմանը զուգընթաց անկում ապրեցին նաև դասական անտիկ գիտությունները։ Որոշ միջնադարյան հեղինակներ միայն վերապատմում են անտիկ տեղեկությունները սնկերի մասին։ Այդ ժամանակաշրջանի միակ հայտնի բնագիր աշխատանքը պատկանում է գերմանացի վանականուհի Հիլդեգարդ Բինգենցին, նրա` «Գիրք բույսերի մասին», ձեռագրում կան այդ ժամանակների համար եզակի թվով և լիակտար նկարագրությամբ սնկեր: Ռուսական գրավոր փաստաթղթերում սնկերի հիշատակումը հայտնի է 1378 թվականից սկսած (շնորհագիր Պալեոստրովյան մենաստանի), իսկ XVI դարի ռուս գրականության հուշարձան «Դոմաստրոյը» պարունակում է հորդոր այն մասին, թե ինչպես ավելի լավ պատրաստել սնկերը:
Դոդոենսի ժամանակակից իտալացի բնագետ Անդրեա Չեզալպինոյին անվանում են սնկերի ուսումնասիրության իրական գիտական մոտեցման հիմնադիրը։ Չեզալպինոն «De Plantis libri XVI» աշխատանքում առաջին անգամ ցույց է տվել սնկերի հատուկ տեղը բույսերի թագավորությունում։
Բոլոր բույսերի մեջ սնկերի բնույթը առավել յուրահատուկ է։
Չեզալպինոն առաձնացրել է սնկերի երեք «դաս»` Tuber կամ Tartufi` ստորգետնյա; Pezicae` վերգետնյա սնկեր առանց ոտիկի; Fungi` գլխարկավոր սնկեր և աբեթասնկեր։ Վերջին դասը բաժանված էր 16 «տաքսոնների», որոնց անվանումները հիմնվում էին իտալական ժողովրդական անվանումներին։ Օրինակ` խողովակավոր սնկերի համար, որոնք այժմ պատկանում են բոլետայինների կարգին, վերցվել է Suilli կամ Porcini անվանումը`«խոզի սնկեր»։ Ժամանակակից անվանակարգում Suillus  օգտագործվում է որպես յուղասունկ ցեղի անվանում։
Կառոլուս Կլուզիուսը 1601 թվականին գրեց առաջին մենագրությունը`ամբողջությամբ նվիրված սնկերին։ Դա Հունգարիայի սնկային ֆլորայի տարածքային նկարագրությունն էր` «Fungorum in Pannoniis observatorum brevis historia», որը լույս է տեսել ընդհանուր «Rariorum plantarum historia» հատորում, որը հետագայում ստացավ «Կլուզիուսի օրենսգիրք» անվանումը։ Կլուզիուսը նկարագրեց սնկերի 47 «ցեղեր» և 105 «տեսակներ», նկարագրությանը կցելով, բավականին ճշգրիտ նկարազարդումներ, այդ թվում` գունավոր։ Այն սնկերի նկարները, որպես կանոն, որակապես զիջում էին ծաղկավոր բույսերի նկարներին։ «Կլուզիուսի օրենսգիրք»-ի սնկերի մեծ մասը, սակայն, կարելի է բավականին ճիշտ նմանացնել ըստ նկարազարդման: 1664 թվականին Ռոբերտ Հուկի հրապարակված «Միկրոգրաֆիա» աշխատությունում ի հայտ են գալիս սնկերի միկրոսկոպիկ կառուցվածքների առաջին նկարները` «երկնագույն բորբոսի» և «վարդի ժանգի»։ Հուկի «վարդի ժանգը» կարելի է նույնացնել որպես Phragmidium ցեղի սունկ, իսկ «երկնագույն բորբոսը», հավանաբար, Aspergillus sp., չնայած որ նկարը ավելի շատ հիշեցնում է լորձնասնկերի սպորանգումները, քան ասպերգիլի կոնիդիումները։ Հուկը միայն մակերեսորեն նկարագրեց բացահայտված կառուցվածքները` չփորձելով նրանց տալ որևէ գիտական մեկնաբանություն: Սնկերի նկարներ կան և մեկ այլ մանրադիտակային հետազոտությունների պիոներ` Մ.Մալպիգի մոտ։ Նրա ալոճենու ուռուցքները նկարի վրա` արված 1675 թվականին, կարելի է ճանաչել ժանգի սունկը`Gymnosporangium clavariiforme:
Ռուսաստանում Սամուել Կոլինզը, անգլիացի պալատական բժիշկ Ալեքսեյ Միխայլովիչին գրել է ոչ մեծ գիրք «Ռուսաստանի ներկա դրությունը», որը հրատատրկվել է 1671 թվականին` Լոնդոնում։ Նրա մեջ կան «ռուսական սնկերի» նկարների երկու աղյուսակներ, կատարված, սակայն, ավելի շուտ լուբոկով։ XVII դարի երկրորդ կեսին, XVIII դարի սկզբին Ռուսաստանում ի հայտ են գալիս մի շարք բուսարաններ և բժշկարաններ, որոնց մի մասը թարգմանված էիր արևմտաեվրոպական լեզուներից, օրինակ` 1672 թվականին գերմաներենից թարգմանված «Գիրք Հով այգի կոչված» կամ 1705 թվականին թարգմանված «Գրիք կոչված հաղագործական<…> հեղինակված կրետական վանական Ագապիոսի կողմից<…>Վենետիկում 1674 <…>»: Թարգմանված գրքերը պարունակում են սնկերի մասին տեղեկություններ, որպես ծանր և, հատկապես, հաճախակի օգտագործման դեպքում, առողջությանը վնաս հասցնող սննդամթերք։ 1672 թվականի բժշկարանում կա «Հուդայի ականջներ» սնկի կաթնայի եփուկով կոկորդի ողողման բաղադրատոմս։ Մեկ այլ բժշկարանում, որի գրվելու ճշգրիտ տարեթիվը անհայտ է, մանրամասն տրվում է սպիտակ սնկի մզվածքի պատրաստման նկարագրությունը, որը օգտագործվում է II և III աստիճանի ցրտահարության դեպքում։ Նկարը այդ բժշկարանում, հավանաբար, հանդիսանում է սնկերի առաջին պատկերումը` կատարված Ռուսաստանում:
XVII—XVIII դարերում, անմիջականորեն սնկաբանությանը մասնագիտացված գիտնականներ չեն եղել, սնկերը ուսումնասիրվում էին միայն որոշ բուսաբան- կարգաբանների կողմից` ծաղկավոր բույսերի հետ միաժամանակ։ Բարձրակարգ բույսերի համար արդեն բավականին նյութ էր կուտակվել, որոնք թույլ տվեցին XVIII դարում առանձնացնել մի քանի բնական խմբեր, սակայն սկզբունքները, որոնք հարմար էին սնկերի բնական դասակարգման համար, դեռևս գոյություն չունեին։ Ս. Վեյլանտը (1669—1722) առաջարկեց սնկերի դասակարգաման մի չափանիշ, որը գործածվեց` 1727 թվականին, հեղինակի մահից հետո հրատարակված, «De plantes» գիրքում։ Վեյլանտի դասակարգման հիմքում ընկած էր գլխարկի ստորին մակերեսի կառուցվածքը, այսինքն` հիմենոֆորը։ Պարզվեց, որ այսպիսի դասակարգումը շատ հարմար է և մինչև այսօր օգտագործվում է սնկերի հավաքի ժամանակ, իսկ հիմենոֆորի կառուցվածքի հատկանիշները, որոնք ուսումնասիրվում են ժամանակակից մեթոդներով, շարունակում են օգտագործվել դասակարգման ժամանակ։ Վեյլանտը ուշադրություն դարձրեց սնկերի բազմացման հետ կապված կառուցվածքին, սակայն դրա գործառույթը հայտի չէր և, առհասարակ, ոչինչ հայտնի չէր սնկերի բազմացման մասին։ Վեյլանտը դժվար թե հավատար ժողովրդական լեգենդներին սնկերի` կայծակի հարվածից, կավից, ցողից և նույնիսկ ստվերից, առաջացման մասին, բայց բացատրել, թե ինչպես են նրանք բազմանում, չի կարողացել։ 1779 թվականին այդ գաղտնիքը մասամբ բացահայտեց Պ. Միշելին` հայտնաբերելով սնկերի մոտ միկրոսկոպիկ «սերմեր», որոնք աճում էին, եթե նրանց դնեին ջիր կաթիլի մեջ։ Միշելին սնկերի մոտ նկարագրեց նաև միկրոսկոպիկ «ծաղիկներ` առանց առէջների և ծաղկեպսակի», հնարավոր է, որ այդ կառուցվածքները ցիստիդներ կամ բազիդիումներ էին` առանց սպորների։ Բացի դա Միշելին առաջինն է կատարել միկրոսկոպիկ սնկերի գիտական նկարագրումը, որոշ ցեղեր` նրա ներմուծած, օգտագործվում են  ժամանակակից դասակարգման մեջ (Aspergillus, Botrytis, Mucor), ինչպես նաև ուսումնասիրել է Sphaerobolus stellatus սնկի տարածման մեխանիզմը` արձակելով պտղամարմնից սպորներով պերիդիոլը։ Միշելին սպորներին անվանում էր «սերմերը», իսկ պերիդիոլը` «պտուղը» այդ սնկի: 1778 թվականին Ջ. Հիդվիգը ցույց տվեց, որ կրիպտոգամների «սերմերը» սկզբունքորեն տարբերվում են ծաղկավոր բույսերի սերմերից և առաջարկեց նրանց համար սպորներ անվանումը: Ձախից աջ:' Մ. Մալպիգի (1628—1694); Մալպիգի, նկար ալոճենու ցողունի ուռուցքներ (1675); նկար «Մենագրությունից» Ռ.Հուկի — երկնագույն բորբոս և վարդի ժանգ; շրջագնդիկներ, նկ. Պ.Միշելի; Պ. Միշելի (1679—1737)
Կառլ Լիննեյը սնկաբանութիան մեջ անմիջապես մեծ ներդրում չի կատարել։ Նա նշանավորվում է այս գիտության, ինչպես և ընդհանրապես կենսաբանության համար, որպես կենսաբանական անվանակարգի և դասակարգման ժամանակակից սկզբունքների հիմնադիր։ Մասամբ Լիննեյի հեղինակության շնորհիվ սնկերը երկար ժամանակ պատկանում էին բույսերի թագավորությանը։ Լիննեյը սկզբում կասկածներ էր հայտնում սնկերի բույսերին պատկանելու մասին և առաջարկում էր նրանց պոլիպների հետ միասին դասել կենդանիների խմբում։ Միշելինի սնկերի «սերմերի» բացահայտումից հետո, Լիննեյը վերջնականապես հակված էր ճանաչել սնկերը որպես բույսեր։ Լիննեյը առանձնացրեց Սնկերի (Fungi) կարգը` 10 ցեղով և 86 տեսակներով, ինչպես նաև որոշ սնկային օրգանիզմներ` դրոզալկաներ, քարաքոսներ, կորտիկոիդ սնկեր, որոնք Լիննեյի դասկարգման համակարգում պատկանում էին ջրիմուռներին։ Կենդանության օրոք կատարած «Բնության համակարգ» վերջին հրատարակություններում Լիննեյը միավորել է սնկերը, ջրիմուռները, մամուռները և պտերները բույսերի առանձին կրիպտոգամների կամ գաղտնի վերարտադրողների դասում։ Չնայած որ դասակարգման տեսանկյունից այս տեմինը հին է, տրվյալ օրգանիզմների խմբին ներկայումս էլ հաճախ անվանում են «կրիպտոգամներ»: