Արաբական_երկրները_20-րդ_դարի_առաջին_կեսին
Իրաքի ծաղկումը
Երկրորդ աշխարհամարտի սկզբին Ֆրանսիայի պարտության հետևանքով նրա մանդատային տարածքները հայտնվեցին ծայրաստիճան ծանր տնտեսական իրավիճակում։ Ինչ վերաբերում է անգլիական մանդատային տարածք համարվող Իրա­քին, ապա 1921 թվականի մարտին Կահիրեում Մեծ Բրիտանիայի գաղութների նախարար Ուիլյամ Չերչիլի նախագահությամբ տեղի ունեցած կոնֆերանսում որոշվեց Իրաքի կարգավիճակի հարցը։ Ըստ դրա՝ Իրաքում պետք է հաստատվեր էմիր Ֆեյսալի ժառանգական թագավորությունը։ Նույն թվականի օգոստոսի 2–ին Ֆեյսալը թագադրվեց, և Իրաքում հաստատվեց Հաշիմյան արքայատոհ­մի տիրապետությունը՝ անգլիական հովանու ներքո։ Փաստացի Իրաքում իրական իշխանությունը գտնվում էր անգլիական զինվորական կոմիսարի ձեռքում, երկրում տեղակայված էին անգլիական զորքերը։ Անգլիական տիրապետությունը Իրաքում ավարտվեց միայն 1932 թվականին՝ պարբերաբար ընթացող ապստամբությունների արդյունքում։ Նույն թվականին Իրաքը դարձավ Ազգերի լիգայի անդամ։ Առաջին աշխարհամարտի ավարտից հետո Մերձավոր Արևելքի երկրների քաղաքական կազմակերպմանը զուգընթաց դրվեցին այս ընդարձակ տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման հիմքերը։ Արաբական աշխարհի բնակչության գերակշիռ մասը դեռևս ապրում էր միջնադարյան տոհմատիրական–ավատատիրական կենցաղավարման պայմաններում։ Մասնավորապես, Սիրիայում բնակչության շուրջ 75%–ը ապրում էր գյուղական շրջաններում և զբաղվում պարզունակ երկրագործությամբ։ Ֆրանսիական մանդատային իշխանությունները ձգտում էին Սիրիան վերածելու գյուղատնտեսական մթերքների արտադրության և սեփական արդյունաբերության հումքային բազայի, ինչպես նաև արտադրանքի իրացման շուկայի։ Ընդորում՝ ֆրանսիացիները արմատական փոփոխություններ չմտցրին ագրարային հարաբերություններում։ Նրանք պահպանեցին ավատատիրական հարաբերությունները, խրախուսում էին խոշոր հողատիրությունը՝ ձգտելով տեղական ժառանգական հողատերերի նվերածելու իրենց սոցիալական հենարանի։ Պետական, ինչպես նաև նախկինում օսմանյան սուլթանին պատկանող հողերի զգալի մասը տրվեց ավատատերերին։ Ինչ վերաբերում է արդյունաբերությանը, ապա այստեղ այդպես էլ չստեղծվեցին խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկություններ՝ մեքենա­շինական, քիմիական և այլն։ Ֆրանսիացիներն աջակցում էին միայն թեթև արդյունաբերական ձեռնարկությունների ստեղծմանը (տեքստիլ, սննդի, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման)։ Ենթամանդատային Իրաքում Անգ­լիան ձգտում էր ամրապնդելու իր տնտեսական դիրքերը։ Մասնավորապես, նրա համար առաջնակարգ նշանակություն ուներ Իրաքի հյուսիսում գտնվող Մոսուլի հարուստ նավթաբեր շրջանների նկատմամբ վերահսկողության խնդիրը։ 1926 թվականին ԱՄՆ–ի և Ֆրանսիայի աջակցությամբ Անգլիային հաջողվեց հարկադրել Թուրքիային հրաժարվելու Մոսուլի նկատմամբ հավակնություններից։ Այսպիսով՝ Մերձավոր Արևելքի արաբաբնակ շրջանների նկատմամբ Անգլիայի և Ֆրանսիայի շուրջ երկու տասնամյակ տևած մանդատային տիրապետության ժամանակաշրջանը վերոհիշյալ տարածքների քաղաքական և տնտեսական զարգացման համար ունեցավ զգալի դրական հետևանքներ։ Առաջին հերթին ձևավորվեցին քաղաքական սահմանները, որոնք որոշ փոփոխություններով գոյություն ունեն նաև այսօր։ Այդ սահմանների ներսում 20-րդ դարի ընթացքում ընդհանուր արաբական հոգևոր–մշակութային հիմքի վրա կազմավորվեցին իրաքյան, սիրիական, լիբանանյան և մյուս արաբական ժողովուրդները, ինչը հնարավոր չէր Օսմանյան տերության գոյության շրջանում։ Ժամանակի ընթացքում առաջ եկան քաղաքական կուսակցություններ և խմբավորումներ, մտավոր և տնտեսական վերնախավ, որոնք արդեն Երկրորդ աշխարհամարտից հետո դարձան սուվերեն արաբական պետությունների գլխավոր շարժիչ ուժերը։