cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ներսես Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
2007-2014 թվականներին Մարտիրոսյանը աշխատել է «Համահայկական աշխարհագրական ասոցիացիա»-ի փոխտնօրեն և Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության և «Համահայկական աշխարհագրական ասոցիացիա»-ի համագործակցությամբ ստեղծված «Օտար, ամայի ճամփեքի վրա», «Մերոնք» և «Հայաստանի ճամփեքով»
Մրցանակներ
գործում ունեցած նշանակալի ավանդի համար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կոտլյարյովո
Կոտլյարյովո (Котляреве), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Յուխարի-Ջամին։ Հիմնադրվել է 1922 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոտլյարյովո գյուղում բնակվում էր 1 602 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1922 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(6836) Պարանալ
(6836) Պարանալ (Paranal), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի օգոստոսի 10-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,877633 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6978 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0575 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1783 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,201907 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆրեսնո դե լա Ռիբերա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Դարձ (հանդես)
«Դարձ», հանդես։ «Ազգայնական ակումբ» ՀԿ-ի հրատարակություն։
Պատմություն
Լույս է տեսել 2000–2002 թվականներին Երևանում։ Խմբագիր՝ Մուշեղ Լալայան։
Տպագրելէ նյութեր ազգային գաղափարախոսության (Գարեգին Նժդեհ, Հայկ Ասատրյան և ուրիշներ), աշխարհաքաղաքականության, ազգային-ազատագրական պայքարի տեսագործնական հիմ­նահարցերի վերաբերյալ, ինչպես նաև հատվածներ՝ հայ և օտարազգի անվանի ազգային գործիչների գրական ժառանգությունից։
«Ազգայնական ակումբը» «Ազգայնական միտք» մատենաշարով հրատարակել է նաև 20 անուն գիրք (Գարեգին Նժդեհի, Հայկ Ասատրյանի, Լևոն Շանթի, Զարևանդի և ուրիշ երկերից)։
Ժողովածու (3136)
Ժողովածու (3136), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3136 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1766 թվականին Միքայել տիրացու գրիչի կողմից Կաֆայում։ Ստացողը եղել է Գաիթ Ցղնեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22X15.9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 116 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ նախագաղափար՝ 111ա,(18-րդ դար, Մինաս գրիչ), գրչի՝ 111ա ։
Էդուար Դեմբովսկի
Էդուարդ Դեմբովսկի (Edward Dembowski, ), լեհ հեղափոխական-դեմոկրատ, մատերիալիստ փիլիսոփա։
«Լեհ ժողովրդի համագործակցության» ընդհատակյա հայրենասիրական կազմակերպության հեղափոխական թևի ղեկավար։ 1842 թվականին Վարշավայում հիմնել է «Փշեգլյոն նաուկովի» («Przeglad naukowy») ամսագիրը։ Մասնակցել է 1846 թվականի Կրակովի հեղափոխությանը։ Քննադատել է Հեգելի փիլիսոփայական համակարգի էկլեկտիզմը և դիալեկտիկայի վերացական բնույթը, գտնելով, որ դիալեկտիկան պետք է հիմնավորի գյուղացիության ազատագրման և կոմունիստական հասարակության ստեղծման գաղափարը։ Պահանջել է ստեղծել «հասարակ ժողովրդի շահերն արտահայտող փիլիսոփայություն»։ Դեմբովսկին հասարակական երևույթները բացատրել է իդեալիզմի դիրքերից, պատմության հիմնական շարժիչ ուժ է համարել մարդկային բանականությունը։ Դեմբովսկու գեղագիտությունը տոգորված է հեղափոխական ռոմանտիզմի գաղափարներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Լեհ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Աշի-Աղասի
Աշի-Աղասի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դելովոյ էքսպրես
«Դելովոյ էքսպրես» («Деловой Экспресс»–«Գործարար ճեպընթաց»), տնտեսակն շաբաթաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսնում 1992 թվակնից Երևանում՝ ռուսերեն։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Էդուարդ Նաղդալ­յան։
Լուսաբանում է ՀՀ գործարար միջավայրի խնդիրները, ծանոթացնում տարածաշրջանի երկրների տնտեսակն կյանքին, ներկայացնում է առանձին ոլորտների արդիական խնդիրները։
ՌԴ կառավարության պատվոգիր (2012)։
Սինեգորիա
Գրական հիմք
Ֆիլմը նկարահանվել է Լև Կասիլի «Իմ սիրելի մանչուկներ» վիպակի հիման վրա, որը նվիրված է գրող Արկադի Գայդարին, որը դարձել է գլխավոր հերոսի ՝ Արսենի Պետրովիչ Գայի նախատիպը ։ Վիպակը էկրանավորվել է նաև 1978 թվականին («Տղաներ» ֆիլմը գրական աղբյուրից և առաջին էկրանավորումից տարբերվում է նատուրալիզմով և ողբերգականությամբ)։
Սյուժե
Վոլգայի ափին տեղակայված Զատոնսկ քաղաքում Հայրենական մեծ պատերազմից առաջ դպրոցական ուսուցիչ Արսենի Պետրովիչ Գայրը և նրա աշակերտները՝ Կապիտոն Բուտիրյովը, Վալերի Չերեպաշկինը և Տիմսոնը, հորինել են շատ ուսանելի հեքիաթ Սինեգորիա անունով  կախարդական երկրի մասին, որտեղ ապրում են հավատարիմ, բարի ու խիզախ մարդիկ և ոչ միայն։ Բայց սկսվում է պատերազմ։ Արսենի Պետրովիչ Գայը առաջիններից մեկն էր, որ մեկնում է ռազմաճակատ և Լենինգրադի պաշտպանության ժամանակ զոհվում ինչ-որ տեղ հյուսիսում՝ Արկտիկայի մոտ։ Տղաները մնում են մենակ։ Նրանք կազմակերպում են այսպես կոչված «սինեգորցիների» ջոկատը․ օգնություն են ցուցաբերում պատերազմ մեկնածների ընտանիքներին, շատ կարևոր աշխատանքներ են կատարում ռազմական գործարանում, և այդ ամենն անում են կյանքի կոչելու համար այն կարգախոսը, որն առկա է Սինեգորիայի մասին հեքիաթում՝ «Խիզախություն, Հավատարմություն, Աշխատանք, Հաղթանակ» («Отвага, Верность, Труд — Победа!»)։ Արսեն Պետրովիչ Գայի մահվան լուրն ստանալուց հետո տղաներն իրենց ուսուցչի անունով են կոչում իրենց վերանորոգած մոտորանավակը։ «Արսենի Գայ» մոտորանավակով նրանց ճանապարհորդության վերջնական նպատակ իրենց ամենասիրելի դպրոցական ուսուցչի մահվան վայրն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1946 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կոշմալով
Կոշմալով (Кошмалів), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1892 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Եգոր Շիպ
Եգոր Կորաբլին, ռուս վիդեոբլոգեր, երաժիշտ, ավելի հայտնի է որպես Եգոր Շիպ ։
Կենսագրություն
Սովորել է Իգոր Կրուտոյի երաժշտական ակադեմիայում ։ 2018 թվականին Դմիտրի Գուբերնիևի, Տետիչ Օլիմպիադայի և այդ ակադեմիայի ուրիշ աշակերտուհու՝ Միլա Շևիչի հետ վարել է Արտեկում անցկացվող ռուսական ազգային «Մանկական Եվրատեսիլի» եզրափակչի ընտրությունները ։ Նաև «ՆՏՎ» ալիքում վարել է «Супер Дети Fest» հաղորդումը ։
10 տարի զբաղվել է ֆուտբոլով, բայց 2019 թվականին լքել է ակումբը։ Ինչպես պատմում է Եգորը, նրա հայրն ասել է․ «Կամ դու շարունակում ես զբաղվել ֆուտբոլով, որովհետև դրա համար մենք ծախսել ենք շատ ժամանակ, ուժ և գումար, կամ կարող ես այլևս գումար չխնդրել» ։
Եղել է «Hype House Rus» տիկտոկերների տան հիմնադիրներից ։ Այնտեղից «հեռացվելուց» հետո ստեղծել է «Freedom Team House»-ը ։
Նույն ամռանը Եգորը հանրությանը ներկայացրել է Միա Բոյկայի հետ դուետը՝ «Պիկաչուն», որը TopHit պորտալի կողմից հրապարակվող «YouTube-ի ամենահայտնի երաժշտական տեսահոլովակում» հասել է 1-ին հորիզոնականի և նույն պորտալից՝ «Top Radio & YouTube Hits» համահավաքի հիթ-շքերթի 2-րդ հորիզոնականին ։ Ընդ որում, «Forbes»-ի տվյալներով՝ տեսահոլովակի բյուջեն կազմել է ընդամենը 50 հազար ռուբլի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012 («Եվրո 2012»), Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության 14-րդ խաղարկությունն է, որը անց է կացվել Ուկրաինայում և Լեհաստանում, 2012 թվականի հունիսի 8-ից մինչև հուլիսի 1-ը։
Ընտրական փուլ
2010 թ. Փետրվարի 7-ին Վարշավայում կայացավ «Եվրո-2012»-ի ընտրական փուլի վիճակահանությունը։ Այս վիճակահանությունից հետո կազմվեց ընտրական փուլի ինը խմբանոց խաղացանկ։ Այդ ինը խմբերում վեցը կազմվեցին վեց թիմերով և երեքը՝ հինգ թիմերով։
Խորհրդանշանական հավաքական
2012 թ. հուլիսի 2-ին ՈՒԵՖԱ-ի տեխնիկական խումբը կազմեց առաջնության խորհրդանշանական հավաքականի կազմը՝ բաղկացած 23 ֆուտբոլիստներից։ Այս հավաքականում ընդգրկվեցին Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի 10 ֆուտբոլիստ։
Տեխնիկական վերլուծության խումբը հաշվի առնելով նաև ֆուտբոլասերների կարծիքը առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ ճանաչեց Անդրես Ինիեստային, իսկ լավագույն ռմբարկու՝ Ֆեռնանդո Տոռեսին, իր խփած 3 գնդակներով։
Արտաքին հղումներ
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություններ
Փոլ Հոլիվուդ
Փոլ Ջոն Հոլիվուդ (Paul Hollywood, ), բրիտանացի շեֆ խոհարար, խոհարարական գրքերի հեղինակ և հաղորդավար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականի մարտի 1-ին Ուոլասիում (Չեշիրի կոմսություն)՝ հացի փուռի սեփականատեր Ջոն Ֆ․ Հոլիվուդի և նրա կնոջ՝ Ջիլիան Հարմանի ընտանիքում ։ Փոլի պապը եղել է հացթուխ և աշխատել է Լիվերպուլի «Ադելֆի» հյուրանոցում ։
Փոլը սովորել է Մոսլենդսի միջնակարգ դպրոցում։ Ավարտելուց հետո ընդունվել է տեղի արվեստի դպրոց, որտեղ սովորել է քանդակագործի արհեստ։ Սակայն շուտով այն նրան ձանձրացրել է, և Հոլիվուդը որոշել է իրեն նվիրել խոհարարությանը։ Սկզբում նա աշխատել է Յորքի իր հոր փռում, իսկ հետո՝ Մերսիսայդի այլ բաժանմունքներում ։ Աշխատելով հաց թխելու և հրուշակեղենի գործի ոլորտում՝ Մեծ Բրիտանիաում վաստակել է լավ համբավ։ Վերջապես նա դարձել է երկրի մի քանի էլիտար հյուրանոցների գլխավոր հացթուխը։ Մի քանի տարի անցկացրել է Կիպրոսի առողջարանում ։
Հեռուստատեսություն
Փոլ Հոլիվուդը համագործակցում է BBC One և ITV ալիքների հետ ։ 2010 թվականից բրիտանացի տնային տնտեսուհիների կուռք Մերի Բերիի հետ նա եղել է BBC-ի «Բրիտանիայի լավագույն հացթուխ» (The Great British Bake Off) խոհարարական շոուի դատավոր ։ Հաղորդումը մեծ հաջողություն ունի և բազմիցս արժանացել է տարբեր հեռուստատեսային մրցանակների՝ ներառյալ «BAFTA TV Award»-ը։
Արեկիպա
Քաղաքի պատմական կենտրոնը, որտեղ պահպանել են սպիտակ հրաբխային քարից կառուցված բազմաթիվ գաղութային շենքեր,ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում 2000 թվականին:1868 թվականին քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվեց երկրաշարժի հետևանքով և հետագայում վերականգնվեց իր սկզբնական տեսքով:Արեկիպայի կենտրոնում պահպանվել են բազմաթիվ բարոկկո և նեո-գոթական շենքեր։
Փոլ Հոլիվուդ
Անձնական կյանք
1998 թվականին Կիպրոսում Փոլ Հոլիվուդն ամուսնացել է Ալեքսանդրայի հետ, որը վերցրել է ամուսնու ազգանունը։ Ալեքսանդրա «Ալեքս» Հոլիվուդը հայտնի է իր խոհարարական ունակություններով։ Զույգն ունի որդի՝ Ջոշը։
Արեկիպա
Քաղաքը առանձնանում է ուտեստների մեծ բազմազանությամբ, ինչի համար Արեկիպան հռչակվել է «պերուական խոհանոցի մայրաքաղաք»։
Փոլ Հոլիվուդ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1966 ծնունդներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հաղորդավարներ
Արեկիպա
Պատմություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն էր որսալը ՝ աստիճանական անցում կատարելով հողագործությանը։ XV դարում այդ շրջանը, որն այն ժամանակ բնակեցված էր Այմա հնդկացիների կողմից, նվաճվել է Ինկաների կողմից և ծառայել որպես կայսրության սննդի կարևոր մատակարար։
Արեկիպան հիմնադրվել է 1540 թվականի օգոստոսի 15-ին կոնկիստադոր Ֆրանսիսկո Պիզարոյի կողմից։ Քաղաքին շնորհվել է "Վիլյա դե լա Ասունսյոն դե Նուեստրա Սենյորա դել Վալյո Հերմոսո Արեկիպա" անվանումը։ Կա նաև վարկած, որ այդ տարածքի անունը 1537 թվականին տվել է իսպանացի կոնկիստադոր դոն Դիեգո դե Ալմագրոն, որը, մատնացույց անելով գետնին, հարցրել է տեղի հնդիկներին. «Ի՞նչանուն ունի այս հողը». բնիկները, ենթադրելով, որ անծանոթը հարցնում թույլտվություն նստել պատասխանել են «Արեկիպա» («Նստեք») :
Իսպանական թագավոր Չարլզ V- ը 1540 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ն գրությամբ քաղաքին վերագրեց բնակավայրի կարգավիճակ և հաստատեց իր զինանշանը, որը քաղաքը մինչև հիմա կրում է ։
Գաղութատիրական դարաշրջանի ընթացքում քաղաքը զարգացավ առանց մեծ ընդվզումների, հարուստ արծաթով և բուրդով առևտուր անելով մնաց իսպանական թագի պատվանդանը Պերուի հարավում:Երկիրը անկախություն հռչակելուց հետո Արեկիպան մի քանի տարի եղել է ընդդիմադիրների ներգրավման կենտրոն, որոնք պայքարել են Սիմոն Բոլիվարի անձնական իշխանության ուժեղացման դեմ։ Երկրորդ Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմի ժամանակ քաղաքը հանդիսանում էր երկրի հարավը պաշտպանող պերուական զորքերի հիմնական մատակարարման կենտրոնը, իսկ 1882-83 թվականներին ՝ Չիլիի Լիմայի գրավման ժամանակ, այն Պերուի իրական մայրաքաղաքն էր։
2001 թվականի հունիսի 23-ին Արեկիպան լուրջ վնասներ կրեց Ռիխտերի սանդղակով 7,9 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժից։
Կլիմա
Քաղաքը ծովի մակարդակից գտնվում է 2335 մետր բարձրության վրա, Ատակամա ափամերձ անապատի և Արևելյան Անդ Լեռնաշղթայի միջև։
Արեկիպայի կլիման կիսաանապատային է, բավականին զով է քաղաքի համար ՝ իր նշանակալի բարձրության պատճառով։ Ինսոլյացիայի մակարդակը շատ բարձր է։
Տնտեսություն
Արեկիպան Պերուի հարավում ամենամեծ ֆինանսական, արդյունաբերական և առևտրային կենտրոնն է, իսկ երկրի երկրորդ ( Լիմայից հետո) տնտեսական կենտրոնը։ Պահպանում է սերտ տնտեսական կապերը Բոլիվիայի, Չիլիի և Բրազիլիայի հետ:Քաղաքի տնտեսության հիմնական ոլորտներն են.
Արեկիպայի տնտեսությունը զարգանում է արագորեն։ 2003-2008 թվականներին Արեկիպայի ագլոմերացիան ցույց տվեց մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ամենաբարձր աճը (տարեկան 9,59%) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պերուի քաղաքներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պերուում Կատեգորիա:1540 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երկիր ավետյաց (հանդես)
«Երկիր ավետյաց», «Սասուն» հայրենակց միության երկշաբաթյա հանդես։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1990–1994 թվականնրին Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Վահագն Դավթյան (հիմադիր-խմբագիր), Ստեփան Պողոսյան (1992 թվականից)։
Լուսաբանել է հայ ազգային-ազատագրական պայքարի և Հայ դատի հարցերը, սատարել արցախյան համազգային պայքարին։
Սքեյթբորդ
Գլաչմուշկային տախտակ կամ սքեյթբորդ (skateboard՝ «գլաչմուշկային տախտակ»), տախտակ, որը կազմված է նրբատախտակից (ֆաներա), իրենից ներկայացնում է ֆաներաների մի քանի շերտ և տեղադրված է փոքր տրամաչափի ակերի (գլաչմուշկներ) վրա։ Կարող է օգտագործվել որպես տրանսպորտային միջոց, կամ էլ տարատեսակ հնարքներ անելու սպորտային սարք։
Ամբողջական սքեյթեր
Որոշ արտադրամասեր, որոնք արտադրում են իրենց սեփական դեքերը՝ Flip, Baker, Nomad, Girl, Mystery, Zero, Enjoi, Element, Alien Workshop, Toy Machine, Blind, Cliche, Dark Star, Bullet Agonia, Speed Demons, Jart, Habitat, Almost, SK8Mafia, Plan B։
Հայնտի բրենդներ, որոնք զմռնիտե թուղթ են արտադրում՝ Mob, Jessup, Grizzly։
98-101А ակերով ավելի լավ է սահել սքեյթ-պարկերում կամ լավ մակերևույթով տեղերում։ Այդ նույն կոշտության, բայց մեծ տրամագծող (սկսած 55 մմ-ից) ակերը հարմար են եզրաքարերի, իսկ ավելի փափուկ՝ 78-85А կոշտության ակերը՝ ասֆալտի և անհավասար մակերևույթի վրա սահելու համար։ Սքեյթբորդերի ակեր արտադրող մի քանի արտադրամասեր՝ Bones, Spitfire, Girl, Enjoi։
Դրանց արտադրությամբ զբաղվող ամենահայտնի ընկերություններն են՝ Independent, Reflex, Pig Wheels, Bones, Lucky, Bronson Speed Co., Speed Demons, Shake Junt, Spitfire։ Շոկեռները ծառայում են վարէջք կատարելու հարվածը փափկեցնելու համար։ Ռեյզերները նախատեսված են սքեյթի դիմացի մասի բարձրության մեծացման համար։ Գետնի նկատմամբ դեքի բարձրության ավելացման շնորհիվ մեծանում է նաև հարվածի ժամանակ թեյլի ու ասֆալտի միջև անկյունը, ինչի շնորհիվ հնարավոր է լինում կատարել ավելի բարձր հնարքներ։
Hanger
Բազա
Կենտրոնական գնդերիթ (Kingpin)
Ամորտիզատոր (Bushing)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպորտ Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
2012
Մահեր
Կատեգորիա:2012 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ադամ Ջոնսոն (գրող)
Ադամ Ջոնսոն (Adam Johnson, ), ժամանակակից ամերիկացի գրող, Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր
Կենսագրություն
Ադամ Ջոնսոնը ծնվել է Հարավային Դակոտայում, մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել Արիզոնայում։ Սովորել է Արիզոնայի նահանգի համալսարանում, որն ավարտել է 1992 թվականին՝ ստանալով բակալավրի որակավորում ժուռնալիստիկայի բնագավառում։ 2000 թվականին Ֆլորիդայի համալսարանում պաշտպանելով գիտական ատենախոսություն՝ ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Ներկայումս ապրում ու աշխատում է Սան Ֆրանցիսկոյում. նա ասոցացված պրոֆեսոր է Սթենֆորդի համալսարանում ։
Մանկավարժական գործունեության հետ մեկտեղ՝ Ադամ Ջոնսոնն զբաղվում է գրական աշխատանքով. գրում է վեպեր, վիպակներ, պատմվածքներ։ 2013 թվականին նրա «Որբերի տիրակալի որդին» վեպին շնորհվել է Պուլիտցերյան մրցանակ «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում։ Այդ վեպի գործողությունները ծավալվում են Կորեայի Ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետությունում  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Ծովասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Թազագյուղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 74 հուշարձան (10 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ստարոիլիկովո (գյուղ, Բակալինսկի շրջան)
Ստարոիլիկովո (Староиликово, Иҫке Илек), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 149 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լուսանկարչության ռուսական թանգարան
Թանգարանի շենք
Լուսանկարչության ռուսական թանգարանը գտնվում է 19-րդ դարում կառուցված շենքում։ Այս շենքում են աշխատել միջազգայնորեն ճանաչված լուսանկարիչներ, այդ թվում գեղարվեստական ​​լուսանկարչության հիմնադիր Անդրեյ Օսիպովիչ Կարելինը (1837-1906 թթ.) և լրագրողական լուսանկարչության հիմնադիր Մաքսիմ Պետրովիչ Դմիտրիևը (1858-1948 թթ.): Նրանց համար հատուկ նախագծված և կառուցված ֆոտո տաղավարները գտնվել են շենքի երկրորդ հարկում։ Որպեսզի ավելի շատ լույս լինի, տաղավարի դեպի փողոց նայող պատերից մեկն ամբողջությամբ ապակեպատ է եղել։ Երրորդ հարկում բնակվել է Մ. Պ. Դմիտրիևի ընտանիքը, առաջին հարկում՝ նրա լուսատպագրատունը։ Օսիպնոյ (հետագայում՝ Մալայա Պեչյորսկայա, այժմ՝ Պիսկունովի) փողոցի № 9 տանը 19-րդ դարի վերջում այցելել են տարբեր մասնագիտությունների տեր բազմաթիվ հայտնի մարդիկ։ Այս մասին հիշողություններ է պահպանել հայտնի նկարիչ Ֆեոդոր Բոգորոդսկին։
Ցուցանմուշներ
Թանգարանն ունի շուրջ 175 հազար ցուցանմուշ՝
Առաջին հարկ
Այստեղ կան 20-րդ դարի խորհրդային տեսախցիկներ, որոնք արդեն պատմություն են դարձել։ Ուշադրություն է գրավում փայտյա ճանապարհային տեսախցիկը, որը պատկանել է Մ. Պ. Դմիտրիևին։ Այս տեսախցիկի շրջանակը 45x55 սմ է, իսկ քաշը օբյեկտիվի հետ միասին կազմում է մոտ 100 կգ։
Ցուցասրահում կա կարմիր լույսով մուգ սենյակ։ Լուսանկարի լույսի ներքո լուսանկարչի ձեռքերում, «խորհրդավոր» պատկերներ են հայտնվում լուսանկարչական թղթի սպիտակ թերթերին։
Երկրորդ հարկ
Թանգարանի երկրորդ հարկում կա ցուցասրահ, որտեղ տեղի են ունենում ժամանակակից ռուս և օտարերկրյա լուսանկարիչների ժամանակավոր ցուցադրություններ։
Աղբյուրներ
Нижегородская фотография. – ННг.: Деком, 2007.
Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Լուսանկարչություն Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի թանգարաններ Կատեգորիա:1992 հիմնադրված թանգարաններ
Երկիր ավետյաց (քարտեզ)
«Երկիր ավետյաց», քարտեզ։
Պատմություն
Տպագրվել է 1746 թվականին Վենետիկում, զետեղված է Մխիթար Սեբաստացու «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» (1769, հ. 2) աշխատության մեջ։ Անվանացույցին՝ «Երկիր Աւետեաց որ եւ ասի երկիր քանանացւոց…»:
Չափերը՝ 37,9 x 48 սմ, անվանացույցը քարտեզի ձախ կողմի վերևի ան­կյունում է՝ զարդաշրջանակի մեջ, ներքևի աջ ան­կյունում մասշտաբն է («Աստիճանք մղոնաչափութեան»)։
Քարտեզի աջ և ձախ կողմերում կենդանիների, մարդկանց, նավերի ու հողմացույցների պատկերներ են և զանազան պայմանական նշաններ, ձախից՝ անվանացույցի տակ, Եգիպտոսի և Արաբիայի փոքր քարտեզն է (12 x 16 սմ)։
Առնաս (Սպերի գավառ)
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սպերի շրջանի համայնքներ
Ժողովածու (3192)
Ժողովածու (3192), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3192 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1714 թվականներին Մկրտիչ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Մկրտիչը։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 15.1×10.6 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 346 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի տերունական 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Հիշատակարան գրչի՝ 134ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Փարիզ, Տեխաս (ֆիլմ)
Փարիզ, Տեխաս, Վիմ Վենդերսի 1984 թվականին նկարահանած ֆիլմ։ Ցուցադրվել է 2015 թվականի Ոսկե ծիրանի հետահայաց ցուցադրություններ ծրագրում ։
Սյուժե
Փուլիցերյան մրցանակակիր Սեմ Շեփարդի սցենարով նկարահանված ճանապարհային այս ֆիլմը պատմում է Թրևիս անունով մի մարդու մասին, որը Մեքսիկայից ճամփա է ընկնում դեպի Տեխաս։ Նա ոչ մի բառ չի խոսում։ Կարծես մասամբ կորցրել է նաև հիշողությունը։ Նրան առաջ է մղում իր ընտանիքը վերագտնելու ձգտումը՝ երիտասարդ կնոջը՝ Ջեյնին, որի կյանքը վտանգել է հիվանդագին խանդի պատճառով և 7-ամյա որդու՝ Հանթերին։ Չորս տարի Թրևիսին համարել են մեռած։ Եղբայրը՝ Ուոլթը, Լոս Անջելոսից թռչում է Տեխաս՝ վերադարձնելու կորուսյալ եղբորը։ Ուոլթն ու նրա կինը՝ Աննը, որդեգրել են Հանթերին։ Երկուսի համար էլ շատ դժվար է հրաժարվել այս դերից, հատկապես երբ իմանում են, որ Թրևիսն ուզում է որդու հետո գնալ Ջեյնին փնտրելու ։
Վերնագիր
Ֆիլմն անվանվել է Փարիզ, Տեխասյան համանուն քաղաքի անունով, սակայն ոչ մի կադր այնտեղ չի նկարվել։ Նկարահանումները մեծ մասամբ տեղի են ունեցել Ֆորտ Ստոկթոն և Մարաթոն քաղաքներում՝ Տեխասի արևմտյան մասում, Նորդհեյմում, Սան Անտոնիոյի հարավարևելյան մասում։ Փարիզին անդրադարձ կատարվում է լուսանկարով, որտեղ երևում է Տրավիսին պատկանող հողակտորը։ Լուսանկարում երևում են ամայի լանդշաֆտներ, մինչդեռ իրականում Փարիզի այդ հատվածը անտառաշատ է։
Ուիլյամ Հենրի Դեյվիսը իր The Autobiography of a Supertramp (1908) ինքնակենսագրականի 123-րդ էջում անդրդառնում է Փարիզ, Տեխասին, և հավանական է, որ ֆիլմի անվանումը գալիս է այստեղից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:Վիմ Վենդերսի ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:1980-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Սնո
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1760 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ստեփանծմինդայից հեռու է 8 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 263 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ղազբեգի շրջան
Անդրեյ Սախարովի տուն-թանգարան (Նիժնի Նովգորոդ)
Անդրեյ Սախարովի տուն-թանգարան (Музе́й А. Д. Са́харова), գտնվում է Նիժնի Նովգորոդի Գագարինի պողոտա 214 հասցեում (Շերբինկի միկրոշրջան)։ Թանգարանը բացվել է 1991 թվականին այն բնակարանի առաջին հարկում, որտեղ անցել են Անդրեյ Սախարովի քաղաքական աքսորի յոթ տարիները (1980-1987 թթ.):
Էքսկուրսիա թանգարանի սրահներում
Թանգարանը բաղկացած է երկու մասից`
Թանգարանի կրթական- մշակութային գործունեություն
Աշակերտների համար թանգարանի աշխատակիցները մշակել են մի շարք թեմատիկ զրույցներ, դասախոսություններ, որոնք նվիրված են Անդրեյ Սախարովի ստեղծագործական ուղուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի թանգարաններ Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ
Տրոիցկոե (գյուղ, Ցելիննի շրջան)
Տրոիցկոե (Троицкое, Булһн селән), գյուղ Ռուսաստանի Կալմիկիա հանրապետության Ցելիննի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12604 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1862 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կալմիկիա հանրապետության Ցելիննի շրջանի բնակավայրեր
Կվիտնևոե (ավան, Ժովտնևի շրջան)
Կվիտնևոե (Квітневе), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1963 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կվիտնևոե ավանում բնակվում էր 460 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,45 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1963 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կովկաս (թերթ)
Նպատակն էր ծանոթացնել Կովկասի պատմությանը, աշխարհագրությանը, տեղաբնիկների կենցաղին ու սովորություններին։ Տպագրել է պետականպաշտոնական որոշումներ, Կովկասի փոխարքայի հրամաններն ու հրահանգները, ինչպես և առևտրական, տնտեսական, քաղաքական, բնույթի ինքնուրույն ու թարգմանական նյութեր, բանասիրական ուսումնասիրություններ։
Կարևոր տեղ է հատկացրել Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի ու գրականության, կրթության բնագավառներին վերաբերող նյութերին, հայ հեղինակների ստեղծագործություններին։ Տպագրել է նաև թարգմանություններ ռուս և արևմտաեվրոպական գրողներից։ Աշխատակցել են Գալուստ Շերմազանյանը, Համբարձում Էնֆիաճյանը, Ռոստոմ Երզնկյանը, Գաբրիել Պատկանյանը, Գևորգ Տեր-​Ալեքսանդրյանցը, Հովհաննես Լորիս-Մելիքյանը, Կարապետ Շահնազարյանը, Միքայել Պատկանյանը և ուրիշներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
(6837) Բրեսի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռուն Գլիֆբերգ
Ռուն Գլիֆբեռգ, դանիացի սկեյթբորդեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է հոկտեմբերի 7-ին 1974 թվական և կոչվել է "The Great Dane", այն նշանակում է Դանիական պրոֆեսիոնալ սքեյթբորդեր։ Գլիֆբեռգը այն միակ երեք սքեյթերներից է որոնք ամեն X Games-ում մրցակցում են իրար հետ։ Ռուն Գլիֆբեռգը ընդհանուր ունի 12 X Games-ի մեդալ ։
Պատանեկություն
Ռուն Գլիֆբեռգը ծնվել է կոպենհագենում, (Դանիա) և սկսել է վարել սքեյթբորդ, երբ նա 11 տարեկաններ և նրա ընկերը որպես ծնունդի նվեր բերեց նրան սքեյթբորդ, որը նա գնել էր Միացյալ Նահանգներից։ Ռուն Գլիֆբեռգը հաղթել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ մրցույթը 1990 թվականին ֆրանսիայում, իսկ դարձել է պրոֆեսիոնալ 1992 թվականին։ Ռուն Գլիֆբեռգը հեռացավ Դանիայից Կոստա Մեսա, (Կալիֆորնիա) երբ նա վերջացրեց ավագ դպրոցը 1995 թվականին ։
Պրոֆեսիոնալ սքեյթբորդինգ
վաղ 1990 ական թվականներին Ռուն Գլիֆբեռգը դարձավ պրոֆեսիոնալ որպես (vert) սքեյթեր և տեղափոխվեց Ամերիկաի Միացյալ Նահանգներ (Ա․Մ․Ն)։ Ռուն Գլիֆբեռգը ստորագրեց համաձայնագիր Flip Skateboards-ի հետ։ Ռուն Գլիֆբեռգը հովանավորվել էր etnies-կողմից մոտավորապես նույն ժամանակ երբ նա միացավ Flip Skateboards-ին և նրա երկրորդ ստորագրված կոշիկը կոչվեց "Forsvar", որը նշանակում է պաշտպանություն դանիերեն։ 2012 թվականի Սեպտեմբերին Ռուն Գլիֆբեռգը թողարկեց իր նոր ստորագրված կոշիկները Converse-ի հետ։
Ռուն Գլիֆբեռգը դարձավ խաղացվող հերոս Թոնի Հոուքի առաջին 5 խաղերում։
Ընկերության կառավարում
Ռուն Գլիֆբեռգը բաժնետեր է Pipeline Distribution-ում և կազմակերպեց Կոպենհագենում կայացվող միջոցառումը "RunEvent"։RunEvent-ը կազմակերպիչեր 2010 թվականին կայացող "Burning of the Witch" սքեյթբորդ մրցույթը Ամագեր Սթրանդփարկում Դանիա։Burning of the Witch-ը հովանավորված էր Volcom-ի կողմից, (որը նաև հովանավորում էր Ռուն Գլիֆբեռգին)և Thrasher Magazine-ը։
Պրիտչա
Պրիտչա (preaching - «քարոզ»), արձակի ուսուցողական-այլաբանական ժանրերից՝ հիմնական հատկանիշներով նման առակին ։
Ի տարբերություն առակի՝ պրիտչայի ձևը առաջանում է որոշակի կոնտեքստում, որի հետևանքով ենթադրվում է սյուժեի զարգացման բացակայություն, և կարող է ուղղակի հանգել պարզ համեմատության՝ պահպանելով, սակայն, սիմվոլիկ հագեցվածություն։ Իսկ բովանդակությամբ առակից տարբերվում է նրանով, որ ձգտում է դեպի կրոնական կամ բարոյախոսական խորքային «գերիմաստությունները» ձգողականությամբ։
Պրիտչան իր վերափոխություններով (մոդիֆիկացիա) համաշխարհային բանահյուսական և գրական ստեղծագործության ունիվերսալ (ընդհանրական) երևույթ է։ Այն գլխավոր ժանր է, նաև չափանիշ, օրինակ, Հին Արևելքի և միջնադարյան քրիստոնեական գրականության մեջ (Հին և Նոր կտակարաններ, սիրիական «Խիկարի խրատներ», «Թալմուդի» մաշոլիմներ)։ Այս ժամանակաշրջաններում տիրապետում է պրիտչայի յուրահատուկ պոետիկան, որը բացառում է նկարագրությունը, բնությունը և իրերը հիշատակվում են ըստ անհրաժեշտության, գործողությունները կատարվում են ասես առանց դեկորացիաների, բնավորությունները ներկայացվում են որպես բարոյական (էթիկական) ընտրության սուբյեկտներ (գործող անձ)։
Արձակը պրիտչայի օրենքներին փորձեց ենթարկել Լ. Տոլստոյը իր ուշ շրջանի գործերում։ 20-րդ դարում պրիտչայի ավանդների վրա հենվեցին Ֆ. Կաֆկան, ինչպես նաև Ժ. Պ. Սարտրի, Ա. Քամյուի, Ժ. Անույի, Գ. Մարսելի և այլոց ինտելեկտուալ դրամատուրգիան և վիպասանությունը. նրանք բացառում էին «բնավորությունները» և «իրադրականությունը»՝ ավանդական ըմբռնմամբ։ Պրիտչան պահպանել է իր գրավչությունը շատ գրողների համար (Բ. Բրեխտ, Ու. Ֆոլկներ), ովքեր ասելիք էին փնտրում մարդկության գոյության էթնիկական նախահիմքերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էպիկական սեռի ժանրեր
Տերևատ
Տերևատ, գայլահատ, դափնյակ, գոճմակ, գայլախոտ (Dáphne), գոճմակազգիների (Thymelaeaceae) ընտանիքի մշտադալար կամ տերևաթափ թփերի ցեղ։ Թուփն ունի բաց գորշավուն կեղև և տերևակոթունների հետքերով ծածկված ճյուղեր։ Տերևները հավաքված են խիտ աղվամազով ծածկված ընձյուղների գագաթին, մանր են, երկարավուն էլիպսաձև, 0․5-0․7 սմ լայնությամբ, կաշվեկերպ։ Ծաղիկները 3-5-ական տեղավորված են ճյուղերի գագաթներին, սպիտակ են։ Դափնյակը թունավոր բույս է։ Վտանգավոր է հատկապես երեխաների համար։ Օժտված է բարձր դեկորատիվությամբ։ Աճում է միայն պարարտ, չեզոք կամ թույլ թթվային հողերում, խիստ տուժում է օդի չորությունից, վատ է տանում վերատնկումը։ Բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։
Կարելի է օգտագործել սահմանափակ քանակությամբ, հատկապես անտառային և բարձրլեռնային շրջաներում։ Մեծ հետաքրքություն է ներկայացնում նաև որպես դեղաբույս, որից ստանում են մի շարք արժեքավոր դեղամիջոցներ։ Դափնյակը ունի մանրէասպան հատկություն ։
Տարածում
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի միջին և վերին լեռնային գոտիներում, ենթալպյան նոսրանտառներում։ Աճում է խոնավ և ստվերոտ վայրերում, քարքարոտ թեքությունների վրա և այլ վայրերում։ Թուփն աճում է նաև Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Իրանում ։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 100, ՀՀ-ում՝ 5 տեսակ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Ջանիբեկ Եղիազարյան
Ջանիբեկ Եգորի Եղիազարյան, հայ տնտեսագետ։
Գործունեությունը
1935 թվականին ավարտել է Վարդենիսի միջնակարգ դպրոցը, 1939 թվականին՝ Կիևի քաղղեկների պատրաստման դպրոցը, 1950 թվականին՝ Մոսկվայի ֆինանսական ինստիտուտը։ 1939-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1939 թվականին մասնակցել է Արևմտյան Ուկրաինայի ազատագրման գործողություններին, 1941-1945 թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1941 թվականի հուլիսին Կիևի քաղղեկների պատրաստման դպրոցից, որտեղ վաշտի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ էր, գործուղվել է գործող ռազմաճակատ՝ Լվովի շրջան։ Ընկել է շրջափակման մեջ և մի քանի ամիս եղել է Կիրովոգրադի համակենտրոնացման ճամբարում։ 1942 թվականին փախել և միացել է պարտիզաններին, ապա՝ կանոնավոր զորամասերին։ 1936-1938 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Ապարանի շրջկոմի 2-րդ քարտուղար, 1946-1950 թվականներին՝ Ապարանի գյուղբանկի լիազոր, 1950-1953 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղբանկի վարկավորման բաժնի վարիչ, 1953-1969 թվականներին՝ Հայաստանի պետբանկի կոլտնտեսությունների վարկավորման վարչության պետ։ 1969-1978 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պետբանկի կառավարչի տեղակալ։ 1978-1990 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարության վարչության, ապա՝ ՀԽՍՀ պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչության բաժնի պետ։ 1995-1999 թվականներին աշխատել է «Կրեդիտ Երևան» բանկում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:1918 ծնունդներ Կատեգորիա:2000 մահեր Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր տնտեսագետներ
Սեպտիկ արթրիտ
Սեպտիկ արթրիտ, հայտնի է նաև որպես հոդերի վարակ կամ վարակային հոդաբորբ, մանրէի թափանցում հոդ և դրա հետևանքով հոդաբորբի առաջացում։ Բնորոշ ախտանիշներն են հոդի շրջանի կարմրությունը, ցավը, տեղային ջերմության բարձրացումը և հոդի շարժունակության սահմանափակումը ։ Հաճախ հիվանդությունը սկսվում է կտրուկ ։ Կարող է դիտվել տենդ, թուլություն և գլխացավ ։ Հազվադեպ, կարող են ընդգրկված լինել մեկից ավել հոդեր։
Պատճառագիտական գործոնի դերում կարող են հանդես գալ բակտերիաները, վիրուսները, սնկերը և մակաբույծները։ Ռիսկի գործոններից են արհեստական հոդը, նախկինում տարած հոդաբորբը, շաքարային դիաբետը և իմունիտետի գործառույթների ընկճմամբ ուղեկցվող վիճակները ։ Առավել հաճախ վարակի թափանցումը հոդեր կատարվում է արյան միջոցով, բայց կարող է լինել վնասվածքների կամ հոդը շրջապատող հյուսվածքների բորբոքման հետևանքով ։ Ախտորոշումը դրվում է հոդախոռոչում առկա հեղուկի վերցման և դրա ցանքսի հիման վրա ։ Հեղուկում լեյկոցիտների թվի ավելացումը 50,000 մմ3-ից կամ կաթնաթթվի մակարդակի բարձրացումը 10մմոլ/լ-ից մեծացնում է ախտորոշման հավանականությունը ։
Դեղորայքային բուժումն իրականացվում է հետևյալ հակաբիոտիկների՝ վանկոմիցինի, ցեֆտրիաքսոնի և ցեֆտազիդիմի օգնությամբ ։ Հոդի խոռոչի սանացիայի համար կիրառվում է վիրահատական բուժման եղանակը ։ Հիվանդությունը չբուժելու դեպքում հետագայում կարող են առաջանալ բարդություններ ։ Սեպտիկ արթրիտի տարեկան հանդիպման հաճախականությունը 5։100,000 է։ Հաճախ հանդիպում է տարեց անձանց մոտ։ Բուժման դեպքում մահացությունը կարող է հասնել մինչև 15%-ի, իսկ չբուժելու դեպքում՝ 66%-ի ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Սեպտիկ արթրիտի առավել հաճախ հանդիպող ախտանիշներն են հոդացավը, հոդի շրջանի այտուցը և տեղային ջերմության բարձրացումը ։ Այս պատճառով հիվանդները հաճախ հրաժարվում են շարժել ախտահարված վերջույթը և նախընտրում են այն պահել հարկադրական դիրքում։ Տենդը ևս բնորոշ ախտանիշ է, սակայն տարեց հիվանդների մոտ քիչ է հանդիպում ։ Ֆիզիկական քննության ժամանակ պետք է տարբերակել ներհոդային և հարհոդային (հոդի շուրջ գտնվող ձուսպապարկի կամ մաշկի ընդգրկում) պատճառները։ Ներհոդային արթրիտը հանգեցնում է հոդում շարժումների ծավալի սահմանափակման և հոդը մնում է տարածված վիճակում, այս դիրքում ներհոդային տարածությունը հասնում է իր առավելագույն չափին։ Հարհոդային արթրիտի ժամանակ, ցավն առաջանում է միայն հոդի շարժման ժամանակ և տեղակայված է մեկ որոշակի հատվածում ։
Առավել հաճախ հանդիպում է ծնկան հոդի ախտահարումը ։ Կոնքազդրային հոդի, ուսահոդի, դաստակի և արմնկային հոդի ախտահարումներն առավել հազվադեպ են հանդիպում ։ Երբեմն գործընթացի մեջ կարող են ընդգրկվել ողնաշարը, կրծոսկրանրակային և զստոսկրսրբանային հոդերը։ Այս հոդերի ախտահարումը առավել հաճախ դիտվում է ներերակային թմրանյութեր օգտագործողների մոտ ։ Սեպտիկ արթրիտի ժամանակ սովորաբար ախտահարվում է մեկ հոդ։ Մեկից ավելի հոդերի ախտահարումը հանդիպում է բակտերեմիայի դեպքում (Միկրոօրգանիզմը շրջանառվում է արյան մեջ) ։
Պատճառագիտություն
Սեպտիկ արթրիտը հիմնականում առաջանում է հոդի սինովիալ թաղանթին հասնող մանրէների պատճառով։ Բակտերիաները կարող են թափանցել հոդ հետևյալ ուղիներով․
Հարուցիչները կարող են թափանցել արյուն օրգանիզմում առկա վարակի ցանկացած օջախից, օրինակ՝ վերքային վարակ, միզուղիների վարակ, մենինգիտ կամ էնդոկարդիտ ։ Երբեմն վարակի աղբյուրն անհայտ է։ Նախորդող արթրիտ ունեցող հոդերում, օրինակ ռևմատոիդ արթրիտի ժամանակ, հարուցիչն անցնում է արյուն ։ Բացի այդ, ռևմատոիդ արթրիտի բուժման նպատակով կիրառվող մի շարք դեղեր ընկճում են իմունիտետը՝ մեծացնելով սեպտիկ արթրիտի զարգացման հավանականությունը ։ Ներերակային ճանապարհով թմրանյութերի օգտագործման արդյունքում կարող է առաջանալ էնդոկարդիտ, որի ժամանակ հարուցիչներն անցնում են արյունատար հուն, իսկ հետագայում հոդեր ու զարգացնում սեպտիկ արթրիտ ։ Բակտերիաները կարող են ուղղակի ճանապարհով թափանցել հոդ վիրահատությունների ժամանակ, ներհոդային ներարկումների, վնասվածքների և հոդի պրոթեզավորման արդյունքում ։
Ախտորոշում
Ցանկացած դեպքում, երբ հիվանդը գանգատվում է կտրուկ սկզբով հոդացավից և հոդի այտուցից, պետք է մտածել սեպտիկ արթրիտի մասին՝ անկախ տենդի առկայությունից կամ բացակայությունից։ Պրոցեսի մեջ կարող են ընդգրկվել մեկ կամ միաժամանակ մի քանի հոդեր ։
Սեպտիկ արթրիտի ախտորոշումը դրվում է ֆիզիկական քննության, մանրակրկիտ կատարված արթրոցենտեզի և դրա ընթացում հոդախոռոչից վերցված հեղուկի հետազոտության հիման վրա։ Հեղուկը վերցվում է մինչ հակաբիոտիկային բուժման սկիզբը, ներկվում է Գրամի մեթոդով, հեղուկից անջատվում են մանրէի գաղութները, դրանում որոշվում է լեյկոցիտների քանակը առանձին տիպերով, իրականացվում է հեղուկի հետազոտում բյուրեղային մեթոդներով ։ Հոդախոռոչից ստացված հեղուկով հնարավոր է իրականացնել Նուկլեինաթթուների ամպլիֆիկացիայի թեստ (nucleic acid amplification test-NAAT ) Նեյսերիա գոնորեեի հայտնաբերման համար՝ սեռական կյանքով ապրող հիվանդների համար ։
Իրականացվում է նաև արյան մանրէաբանական քննություն, լեյկոցիտների թվի որոշում՝ առանձին տիպերով, ԷՆԱ-ի (Էրիթրոցիտների նստեցման արագություն) և CRP-ի (C ռեակտիվ պրոտեին) մակարդակի որոշում արյան մեջ։ Ամեն դեպքում լեյկոցիտների թիվը ԷՆԱ-ն և CRP-ն ցածր սպեցիֆիկություն ունեցող ցուցանիշներ են և կարող են բարձրացած լինել օրգանիզմում ցանկացած տիպի բորբոքային պրոցեսի ժամանակ։ Եթե կա Լայմի հիվանդության կասկած, ցուցված է իրականացնել շճաբանական հետազոտություններ ։ Սեպտիկ արթրիտով հիվանդների 25-50%-ի մոտ արյան մանրէաբանական հետազոտությամբ հայտնաբերվում է աճ ։
Հետևյալ չափանիշներից յուրաքանչյուրին տրվում է մեկ միավոր․
Հոդախոռոչային հեղուկի ասպիրացիա
Սեպտիկ արթրիտի ժամանակ հոդախոռոչային հեղուկում լեյկոցիտների թիվը կազմում է մոտավորապես 50,000-100,000 բջիջ 10−6/լ-ում (50,000-100,000 բջիջ/մմ3), որոնցից 90%-ի նեյտրոֆիլ լինելու պարագայում ախտորոշումը հավաստի է ։ Պրոթեզավորված հոդի պարագայում՝ լեյկոցիտների թիվը 1,100 բջիջ/մմ3-ում, նեյտրոֆիլների 64%-ից ավել պարունակությամբ, հավաստի ցուցանիշ է ախտորոշման համար ։ Սակայն հիվանդության վաղ փուլերում հեղուկում լեյկոցիտների պարունակությունը կարող է լինել մի քանի հազար, ինչը դժվարացնում է սեպտիկ արթրիտի տարբերակումը այլ պատճառներից, միայն բջիջների թվի օգնությամբ ։ Հոդախոռոչային հեղուկի ՊՇՌ հետազոտությունը օգնում է հայտնաբերել սեպտիկ արթրիտի այնպիսի հազվադեպ հարուցիչների, ինչպիսիք են օրինակ բորելիաները։ Սպիտակուցների և գլյուկոզի մակարդակի որոշումը հեղուկում տեղեկատվական չէ ախտորոշման համար ։
Գրամի մեթոդով ներկումը կարող է օգնել հարուցիչների տարբերակման հարցում, սակայն չի կարող բացառել սեպտիկ արթրիտը ։
Եթե մանրէաբանական հետազոտությամբ աճ չի հայտնաբերվել կամ հաստատվել է արթրիտի գոնոկոկային ծագումը, ցուցված է իրականացնել ՆԱԹ (նուկլեինաթթուների ամպլիֆիկացիայի թեստ) հետազոտություն ։
Բյուրեղների հայտնաբերումը հեղուկում չի բացառում սեպտիկ արթրիտի առկայությունը։ Բյուրեղների առաջացմամբ ուղեկցվող արթրիտները, օրինակ՝ հոդատապը, կարող են հանդես գալ սեպտիկ արթրիտի հետ համատեղ ։
Հոդախոռոչի հեղուկում կաթնաթթվի պարունակությունը 10 մմոլ/լ-ից ավել մեծացնում է սեպտիկ արթրիտի հավանականությունը ։
Արյան հետազոտություններ
Առավել հաճախ իրականացվում է լեյկոցիտների՝ ԷՆԱ-ի և CRP-ի մակարդակի որոշում արյան մեջ։ Սեպտիկ արթրիտի ժամանակ այս ցուցանիշները սովորաբար բարձր են նորմայից, սակայն նման փոփոխություններ կարող են դիտվել ինչպես վարակի այլ օջախների առկայության դեպքում, այնպես էլ այլ բորբոքային բնույթի հիվանդությունների ժամանակ ։ Պրոկալցիտոնինը կարող է լինել ավելի տեղեկատվական, քան CRP-ն ։
Արյան մանրէաբանական հետազոտությամբ աճ կարող է հայտնաբերվել դեպքերի 50%-ում ։
Գործիքային հետազոտություն
Ռենտգենով, ՀՇ-ով, ՄՌՇ-ով, կամ ՈւՁՀ-ով հայտնաբերվող փոփոխությունները ոչ սպեցիֆիկ են։ Դրանց օգնությամբ հայտնաբերվում են բորբոքման նշանները, սակայն հնարավոր չէ հաստատել արթրիտի սեպտիկ բնույթը ։
Սեպտիկ արթրիտի կասկածելի նշանների առկայության դեպքում ցուցված է իրականացնել ռենտգեն հետազոտություն ։ Այս մեթոդը թույլ է տալիս գնահատել շրջակա հյուսվածքների փոփոխությունները ՝ ոսկրերի կոտրվածքները, աճառային կալցինոզը և հոդերի այլ բորբոքային հիվանդությունները, որոնք կարող են նախորդել սեպտիկ արթրիտին ։ Չնայած ռենտգեն հետազոտությունը չի օգնում հիվանդության վաղ ախտորոշմանը և բուժմանը, ամեն դեպքում դրա օգնությամբ կարող են հայտնաբերվել հոդաճեղքի մեծացումը և հյուսվածքների այտուցը ։ Հետագայում հայտնաբերվող փոփոխություններից է հոդաճեղքի նեղացումը, որը պայմանավորված է հոդի ձևախախտմամբ ։
Ուլտրաձայնային հետազոտության կիրառվում է հոդախոռոչում հեղուկի հայտնաբերման համար ։
Հիվանդության ախտորոշման համար պարտադիր չեն ՀՇ և ՄՌՇ հետազոտությունները, սակայն երբ ախտորոշումը պարզ չէ, կամ հոդը դժվարամատչելի տեղակայում ունի հետազոտության այլ մեթոդների համար (օրինակ՝ սրբոսկրզստային և կոնքազդրային հոդեր), դրանց օգնությամբ հնարավոր է տարբերակել բորբոքային գործընթացի տեղակայումը ներ կամ հարհոդային տարածություններում (օստեոմիելիտի դեպքում), հայտնաբերել ոսկրերի քայքայումը և ոսկրածուծի այտուցը ։ ՀՇ-ն և ՄՌՇ-ն կիրառվում են նաև արթրոցենտեզի ժամանակ անատոմիական կառույցների տեղակայումը ճշգրտելու համար ։
Բուժում
Բուժման համար կիրառվում են հակաբիոտիկները, ցավազրկողները, իսկ վիրաբուժական բուժման ընթացքում իրականացվում է հոդախոռոչի լվացում և հեղուկի ասպիրացիա ։ Կարևոր է ապահովել թարախի հոսքը հոդախոռոչից, այս միջամտությունը իրականացվում է ասեղի (արթրոցենտեզ) օգնությամբ կամ հոդի խոռոչի բացմամբ (արթրոտոմիա) ։
Եթե հարուցիչը անջատվել է մանրէաբանական եղանակով, հակաբիոտիկային բուժումը կարող է փոփոխվել ըստ տվյալ մանրէի զգայունության ։ Ներերակային հակաբիոտիկային բուժման դրական պատասխանի դեպքում բուժումը կարող է շարունակվել հակաբիոտիկների բերանացի ընդունումով։ Բերանացի ընդունվող հակաբիոտիկային բուժման տևողությունը կարող է տատանվել, սակայն այն սովորաբար տևում է 1–4 շաբաթ, կախված արթրիտի հիմքում ընկած հարուցչից  ։ Բաց վիրահատական և արթրոսկոպիկ մեթոդները կիրառվում են հոդախոռոչի դրենավորուման նպատակով։ Վիրահատության ընթացքում կատարվում է կպումների անջատում, թարախի արտահոսքի ապահովում և նեկրոզի ենթարկված հյուսվածքային մնացորդների հեռացում ։ Կարևոր է մանրակրկիտ զննումը՝ ֆիզիկական քննության և լաբորատոր հետազոտություններով՝ համոզված լինելու համար, որ հիվանդը այլևս չի ջերմում, ցավն անցել է, շարժումների ծավալը մեծացել է, իսկ լաբորատոր ցուցանիշները կարգավորվել են ։
Արհեստական հոդի վարակի դեպքում, բիոֆիլմը (մանրէների միացում միմյանց և արհեստական մակերեսներին արտաբջջային մատրիքսի օգնությամբ) հաճախ կառուցվում է պրոթեզի մակրեսին և մեծացնում է հակաբիոտիկների նկատմամբ մանրէի կայունությունը ։ Այս պարագայում ցուցված է պրոթեզի վիրահատական հեռացում ։ Պրոթեզի հեռացումից հետո նոր պրոթեզի տեղադրում սովորաբար չի կատարվում, որպեսզի ապահովվի հակաբիոտիկներով վարակի օջախի մաքրում ։ Այն հիվանդները, ում մոտ չի կարող իրականացվել պրոթեզի վիրահատական հեռացում, վարակային գործընթացի ճնշման համար կարող է իրականացվել երկարատև բուժում հակաբիոտիկներով։ Ատամնաբուժական, միզասեռական, աղեստամոքսային օրգանների վրա կատարվող միջամտություններից առաջ կիրառվող հակաբիոտիկային կանխարգելման հետ կապված տեսակետները հակասական են ։
Ելք
Հոդի կայուն ախտահարման ռիսկերը տատանվում են մեծ տիրույթում ։ Սա հիմնականում պայմանավորված է նրանով, թե ախտանիշների դրսևորումից հետո որքան արագ է սկսվում հակաբիոտիկային բուժումը, քանի որ որքան երկարատև է պահպանվում հարուցիչը օրգանիզմում, այդքան ավելի արտահայտված է հոդի վնասումը։ Հիվանդի տարիքը, նախորդող արթրիտը, ուղեկցող հիվանդությունները և հարուցչի առանձնահատկությունները ևս կարող են մեծացնել ռիկսը ։ Գոնոկոկային արթրիտները, որպես կանոն հետագայում չեն առաջացնում հոդի կառուցվածքի խանգարումներ  ։ Ոսկեգույն ստաֆիլակոկով հարուցված սեպտիկ արթրիտի 46-50% դեպքերում, հակաբիոտիկային բուժման արդյունքում հոդի ֆունկցիան լրիվ վերականգնվում է։ Պնևմոկոկային արթրիտի 95% դեպքերում, հոդի ֆունկցիան վերականգնվում է, եթե հիվանդը ողջ է մնում։ Հիվանդների մեկ երրորդի մոտ առկա է հոդի ֆունկցիայի խանգարման բարձր ռիսկ (ամպուտացիա, արթրոդեզ՝ արհեստական ոսկրասինթեզ, հոդի պրոթեզավորման վիրատություն), եթե սեպտիկ արթրիտին նախորդում է հոդերի մեկ այլ հիվանդություն կամ առկա է արհեստական հոդ ։ Մահացության ցուցանիշները, ընկած են 10-20%-ի տիրույթում ։ Այս թվերը փոխվում են հարուցչից, հիվանդի տարիքից և ուղեկցող հիվանդություններից (ինչպիսինն է ռևմատոիդ արթրիտ) կախված   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարակաբանություն Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Ավրորա և Կեփալոս
«Ավրորա և Կեփալոս», ֆրանսիացի նկարիչ Պիեռ Նարսիս Գերենի նկարներից։ Հայտնի է երկու տարբերակով, որոնք գտնվում են Լուվրի և Պուշկինի անվան թանգարանում, իսկ նախնական էսքիզը՝ Էրմիտաժում։
Նկարագիր
Կեփալոսը փոխադարձաբար պատասխանեց Ավրորային, և նրանից ունեցավ որդի՝ Փաեթոնին։ Նկարում պատկերված է այն պահը, երբ Ավրորան առևանգում է քնած Կեփալոսին և նրան ամպի վրայով տեղափոխում է իր դղյակները։
Պատմություն
Նկարը հայտնի է երկու տարբերակով։ Առաջին տարբերակն ունի 254 × 186 սմ չափսեր և ստեղծվել է 1810 թվականին Գերենի կողմից կոմս Դ. Բ. Սոմմարիվի համար, որը ցուցադրվել է նույն թվականին Փարիզյան սալոնում, նկարը կրկին ցուցադրվել է սալոնում 1814 թվականին։ Հետագայում նկարը եղել է Սոմարիվ կոմսի ժառանգորդուհի Կատրին Սեիյեի հավաքածուում և 1888 թվականին այն նվիրել է Լուվրին, որը մինչ օրս գտնվում է 702 սրահում։
Երկրորդ տարբերակը, երբ իշխան Նիկոլայ Յուսուպովը պատվիրեց Գերենի երկու նկարները Արխանգելսկի մերձմոսկովյան իր պալատի համար, Գերենը ավարտեց 1811 թվականին։ Այս աշխատանքը ունի  251 × 178 սմ չափերը ( ГЭ-Ж-808) :
Առաջին նկարը «Մորփեոս և Իրիս» Գերենը ստեղծել է որպես բնօրինակ աշխատանք, իսկ «Ավրորա և Կեփալոս» նկարը նկարիչը կրկնել է Յուսուպովի հետ համաձայնեցմամբ, ընդ որում, նախապես պատվիրատուին ցույց է տվել յուղաներկով պատրաստված էսքիզը՝ 36,2 × 26,3 չափի տախտակի վրա, որը երկար ժամանակ գտնվել է մասնավոր հավաքածուներում և 1978 թվականից պահվում է Էրմիտաժում (( ГЭ-10310) : Լուվրի տարբերակի հետ համեմատած Կեփալոսն ունի գլխի այլ շրջադարձ և ձեռքի դիրք, մանկիկ հրեշտակն այլ դիրք է զբաղեցնում։ Եթե Լուվրի տարբերակում այն գտնվում է Ավրորայի կողքին և բռնել է Կեփալոսի ձեռքը, Յուսուպովյան տարբերակի նկարում հրեշտակը թեթևակի պահում է քնած Կեփալոսին ներքևից։ Գերենի աշխատանքի ավարտից հետո նկարը ուղարկվել է Մոսկվայի մերձակայքում գտնվող Արխանգելսկի՝ Յուսուպովների կալվածք և գտնվել է պալատի «Պսիքեի սրահ» դահլիճում, իսկ 1834 թվականին ցուցադրվել է Սանկտ Պետերբուրգի Յուսուպովյան պալատում։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո այդ նկարը, ի թիվս այլ ստեղծագործությունների՝ Յուսուպովներին պատկանող հավաքածուից պետականացվել է և 1924 թվականին հանձնվել է Էրմիտաժ, սակայն հաջորդ տարի փոխանցվել է Մոսկվայի Պուշկինի անվան նորաստեղծ թանգարան ։ Լիլի արվեստի թանգարանում պահվում է «Ավրորա և Կեփալոս» նախապատրաստական նկարը, որին հակառակ կա «Մորփեոս և Իրիս» նկարը, նկարները պատրաստված են մոմած թղթի վրա՝ սև և սպիտակ կավիճով։ Որոշ քանակությամբ նախապատրաստական նկարներ գտնվում են Վալանսիեն թանգարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գեղանկարչություն Կատեգորիա:Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Պիեռ-Նարսիս Գերենի նկարներ Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Թուրքերը Ադրբեջանում
Թուրքերն Ադրբեջանում, թուրք ժողովուրդ, որն ապրում է Ադրբեջանի Հանրապետությունում։ Համայնքը հիմնականում բաղկացած է օսմանյան թուրքերի, թուրք-մեսխեթցիների և Թուրքիայից վերջերս ներգաղթածների ժառանգներից։
Օսմանյան միգրացիա
1578 և 1603 թվականների ընթացքում, երբ ներկայիս Ադրբեջանի տարածաշրջանը հայտնվել է Օսմանյան կայսրության իշխանության ներքո, օսմանցի թուրքերը սկսել են բնակություն հաստատել Ադրբեջանում, իսկ հետո այդ միգրացիան կրկին տեղի է ունեցել 1724 թվականից՝ երկրորդ անգամ օսմանյան թուրքերի կողմից նվաճման ժամանակից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը՝ 1918 թվական։ Խորհրդային Միության առաջին համամիութենական մարդահամարը, որը տեղի է ունեցել 1926 թվականին, ցույց է տվել, որ Խորհրդային Միությունում բնակվում են 8570 օսմանցի թուրք։ Օսմանցի թուրքերն այլևս առանձին չեն նշվում մարդահամարում․ ենթադրվում է, որ նրանք, ովքեր ապրել են Ադրբեջանում, կամ ձուլվել են ադրբեջանական հասարակության մեջ, կամ լքել երկիրը ։ Ենթադրվում է, որ օսմանյան թուրքերի (ներառյալ մեսխեթցի թուրքերը) մոտ 19,000 հետնորդներ ապրում են Ադրբեջանում ։