cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էդուարդ Հալիմի
Կարիերա
2005 թվականից աշխատել է որպես իրավաբան, միաժամանակ աշխատել է որպես խորհրդարանական կոմիտեների փորձագետ ։ 2005 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Ալբանիայի արդարադատության նախարաի տեղակալ և ընտրվել է Տիրանայի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 2008 թվականին նշանակվել է պետական գլխավոր փաստաբան ։ 2009 թվականին Ալբանիայի ժողովրդավարական կուսակցությունից ընտրվել է Ալբանիայի խորհրդարանի անդամ ։ 2009-2011 թվականների պաշտոնավարման ժամանակահատվածում եղել է Ալբանիայի խորհրդարանի իրավական հարցերի խմբակցության քարտուղարը ։ 2011 թվականի հուլիսի 21-ին նշանակվել է Ալբանիայի արդարադատության նախարար ։ Հալիմին հանդիսանում է Ալբանիայի արդարադատության բարձրագույն խորհրդի անդամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1972 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Կորկա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ալբանիայի նախարարներ Կատեգորիա:Տիրանայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ալբանացի փաստաբաններ
Անն Ռոբեր Ժակ Թյուրգո
Անն Ռոբեր Ժակ Թյուրգո (ֆր. Anne Robert Jacques Turgot, baron de l’Aulne; 10 մայիսի 1727 — 18 մարտի 1781), ֆրանսիացի տնտեսագետ, փիլիսոփա և պետական գործիչ։ Պատմության մեջ մտել է որպես տնտեսական լիբերալիզմի հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Մանկություն և պատանեկություն
Գրական գործունեություն
1750 թվականին Սորբոնում Թյուրգոն իր լատիներեն երկու ելույթներում արտահայտեց մի քանի կարևոր պատմա-փիլիսոփայական գաղափարներ՝ բացահայտելով պատմության ընդարձակ գիտելիքներ և մարդկային մտքի զարգացման ընթացքի լայն ընկալում։ Ըստ Վ. Պ. Վոլգինի, դրանցում ներկայացված էր «մտածված բուրժուական տեսության առաջընթացի նախնական էսքիզներից մեկը»։ Ի տարբերություն Վոլտերի, Թյուրգոն փորձեց ցույց տալ, որ մտավոր առաջընթաց է դրսևորվել անգամ միջնադարի «ամենամութ ու բարբարոսական» դարաշրջանում։ Սորբոնը լքելով, Թյուրգոն մտավ Փարիզի խորհրդարան, և երկու տարի անց զեկուցողի տիտղոս ստացավ։ Սակայն, դատական գործերով զբաղմունքն իրենը չէր. նա երազում էր գրել պատմության փիլիսոփայություն, ուսումնասիրել էր աշխարհագրություն, գրականություն, բնագիտություն և արագորեն հարմարվել Փարիզի գրեթե ողջ գիտական ​​և գրական աշխարհի հետ։ Նա դարձավ Մադամ Ժոֆրենի սրահի անդամ, որտեղ հանդիպեց Մոնտեսքյոյի, դ'Ալամբերի, Հելվեցիուսի, Հոլբախի, իսկ ավելի ուշ (1762)՝ Ադամ Սմիթի հետ։ Նրա համար կարևոր էր հատկապես ծանոթությունը ֆիզիոկրատների դպրոցի ղեկավարներ Քենեյի և Գուրնեի հետ 1755 թվականին։ Վերջինիս հետ Թյուրգոն ավելի մտերիմ էր. նրա հետ ճանապարհորդեց Ֆրանսիա, ուսումնասիրեց արդյունաբերության և առևտրի վիճակը, ծանոթացավ կառավարության տնտեսական քաղաքականությանը և դրա արդյունքներին։ Թյուրգոյի ստեղծագործությունները հայտնվում էին մեկը մյուսի հետևից, դրանցից յուրաքանչյուրը շոշափում էր կենսակարևոր հարցեր։ Թյուրգոյի աշխատությունների շարքում են` Ամենուր և ամեն ինչում Թյուրգոն մնում է յուրօրինակ մտածող, չափավոր մտածելակերպի տեր մարդ, որը չէր կիսում առկա համակարգի նկատմամբ թշնամական տրամադրությունը։ Այսպես, մադամ դե Գրաֆֆինին ուղղված նամակներում Թյուրգոն անհավասարության ջատագով է՝ դրանում բարին տեսնելով, առանց որի նույնիսկ օգտակար արվեստի զարգացումն է անհնար պատկերացնել։ Կրոնական հանդուրժողականության մասին իր տրակտատներում, չնայած ունեցած ընդարձակ հայացքներին, Թյուրգոն պաշտպանում է պետության կողմից որոշակի կրոն ընտրելու և դրան հովանավորություն տրամադրելու իրավունքը՝ այդպիսով վերացնելով սնահավատության, ֆանատիզմի և այլնի ուժեղացման հնարավորությունը։ Համաձայնելով Քենեի հետ, նա սատարում է կենտրոնական անսահմանափակ իշխանությունը «թագավորի կողմից Ֆրանսիային և Եվրոպային ցուցաբերվող մեծ բարեգործությունների մասին հուշերի ազդեցության տակ լինելով, ով ստեղծեց համայնքներ և քաղաքացիական իրավունքներ տվեց ժողովրդական հսկայական զանգվածի» (Տիկին Հաուսեթի հուշագրությունից)։ Միապետությանը նրա հարումն արտացոլվել է բարենորոգված խորհրդարան մուտք գործելու մեջ (chambre royale, 1754) և մի գրությամբ, որը մինիստրի կարգավիճակում ներկայացրեց Լյուդովիկոս XVI ին քաղաքային բարեփոխումների հարցի վերաբերյալ, նաև՝ դոկտոր Փրայսին ուղղված նամակում՝ ամերիկյան սահմանադրությունների հարցի վերաբերյալ։
Ստեղծագործությունները
Ստեղծագործությունների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական լիբերալիզմ Կատեգորիա:Առևտուր Կատեգորիա:Թղթադրամներ Կատեգորիա:Բարեփոխումներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Բինինո (գյուղ, Կիրժաչսկի շրջան)
Բինինո (Бынино), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Կիրժաչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Կիրժաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրասնոգվարդեյսկոե (Ադըղեա)
Կրասնոգվարդեյսկոե (Красногвардейское, Абатэхьабл ), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
Բնակչությունը թվականի տվյալներով կազմում է  մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադըղեայի Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1884 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուրժ 5 (կանտոն)
Բուրժ 5 (Bourges-5), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Կենտրոն շրջանում։ Շեր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրժ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11588 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1834 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Կազուս ֆեդերիս
Կազուս ֆեդերիս, իրադրություն, որի առաջացման դեպքում գործողության մեջ են դրվում պետությունների՝ դաշնակցային պայմանագրով փոխադարձ օգնություն ցույց տալու պարտավորությունները։ Միջազգային իրավունքը նախատեսում է պետությունների անհատական և կոլեկտիվ ինքնապաշտպանության իրավունք։ Պետությունները կոլեկտիվ ինքնապաշտպանությունը կարող են իրագործել առանց նախնական համաձայնագրի կամ դաշնակցային հատուկ պայմանագրի հիման վրա, որը, այլ պարտավորությունների թվում, նախատեսում է նաև Կազուս Ֆեոդերիս։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք Կատեգորիա:Քաղաքագիտական տերմիններ
Նշան Մուրադյան
Նշան Հակոբի Մուրադյան ([), հայ գրականագետ, քննադատ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1943 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Էջմիածնի գավառի (այժմ Արմավիրի մարզի) Մարգարա գյուղում։ 1926 թվականին ավարտել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան կենտրոնական ցուցադրական դպրոցը։ 1929-1932 թթ. որպես հայոց լեզվի ուսուցիչ աշխատել է Վարդենիսի և Գավառի շրջանի դպրոցներում։ 1933-1945 թթ. աշխատել է Երևանի գրական թանգարանում որպես գիտաշխատող, 1947-1953 թթ.՝ Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնում որպես գրական բաժնի վարիչ, ապա Հայֆիլմ կինոստուդիայում որպես խմբագիր։ 1944 թվականին ավարտել է (էքստեռն) Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտը։ 1965 թվականին «Հովհաննես Հովհաննիսյանի արվեստը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1967-1982 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։ Մասնակցել է Միքայել Նալբանդյանի երկերի լիակատար ժողովածուի (1940-1947) և Հովհաննես Հովհաննիսյանի երկերի լիակատար ժողովածուի (1964-1968) ակադեմիական հրատարակություններին։ 1976 թվականին «Աբովյանի պոետիկան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Մահացել է Սևանում, թաղվել է Երևանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարգարա (Արմավիրի մարզ) գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ քննադատներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Ռյաշա (Սիլվանի գավառ)
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 7 տուն հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լիտորալ Նորտիի գավառ
Լիտորալ Նորտիի գավառ (Microrregião do Litoral Norte), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարաիբա նահանգի մեջ։ Մտնում է Զոնա դա Մատա Պարաիբանայի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 135 467 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 1960,503 կմ²։ Բնակչության խտությունը 69,1 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի գավառներ
Յակովովկա (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Յակովովկա գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 483,33 մարդ/կմ²։
Պիեռ Պյուվի դը Շավան
Պիեռ Պյուվի դը Շավան (Pierre Cécile Puvis de Chavannes, ), ֆրանսիացի նկարիչ։ Կրել է Ժ․ Օ․ Դ․ Էնգրի և Թ․ Շասսերիոյի, նաև իտալական քվատրոչենտոյի ազդեցությանը։
Գործեր
Ստեղծել է հիմնականում դեկորատիվ-մոնումենտալ գործեր։ Հասուն շրջանի աշխատանքներն առանձնանում են կլասիցիստական և ռոմանտիկական պոետիկայի տարրերի զուգորդումով, հանդիսանալով գեղանկարչական սիմվոլիզմի տարբերակներից, մի շարք գծերով նախորդել են «Մոդեռն» ոճին։
Հիմնական գործեր
Հիմնական գործերից են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Սիմվոլիստ նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Ալեքսանդր Ախմետելի
Ալեքսանղր (Սանղրո) Վասիլիի Ախմետելի, վրացի ռեժիսոր։ ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1933)։
Բեմադրություններ
Բեմադրել է Գլեբովի «Զագմուկ» (1926 թ.), Լավրենյովի «Բեկում» (1928 թ.), Շանշիաշվիլու «Անզոր» (1928 թ.), Շիլլերի «Ավազակներ» (1933 թ.), Սլավինի «Ինտերվենցիա» (1934 թ.) պիեսները։ Ախմետելի արվեստին հատուկ էր հուզականությունը, դինամիզմը, զանգվածային տեսարանների բեմականացման վարպետությունը։ Հովհաննես Աբելյանի, Վահրամ Փափազյանի, Իսահակ Ալիխանյանի, Առնո Բուրջալյանի հետ Ախմետելին կապված էր ստեղծագործական բարեկամությամբ։
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ Կատեգորիա:Վրացի գրողներ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Ռոն Լիվինգստոն
Ռոնալդ «Ռոն» Ժոզեֆ Լիվինգստոն (Ronald Joseph Livingston, ), ամերիկացի դերասան։ Հայտնի է «Գրասենյակային տարածք» և «Եղբայրների բանդա» ֆիլմերից, որոնք համարվում են նրա երկու լավագույն աշխատանքները։
Վաղ տարիները
Ռոն Լիվինգստոնը ծնվել է Սիդար Ռեփիդս քաղաքում։ Նա Լյութերական քահանա Լինդայի (ծնվ․ Ռինաս) և ավիացիոն (օդատիեզերային) ինժեներ Քարթ Լիվինգստոնի որդին է։ Նրա կրտսեր եղբայրը նույնպես դերասան է, քույրը՝ Ջենիֆեր Լիվինգստոնը և իր կնոջ եղբայրը՝ Մայք Թոմսոնը «WKBT-DT» հեռուստաալիքի Վիսկոնսկի նահանգի Լա Քրոս քաղաքի հեռուստատեսային լրատվության անհատականություններ են։ Ավարտել է Այովա նահանգի Մարիոն քաղաքի դպրոցը, հաճախել է Եյլի համալսարանը, արվեստի ոլորտում հասել բակալավրի աստիճանի։ Լիվինգստոնը իր առաջին թատերաան փորձը կատարել է Սիդար Ռեփիդսի թատրոնում, որտեղ նրան ընդգրկել են դպրոցական մի միջոցառման ժամանակ նրա ելույթը տեսնելուց հետո։ Լիվինգստոնը տեղափոխվել է Չիկագո և ընդգրկվել տեղի թատրոնում։
Կարիերա
Լվինգստոնն առաջինանգամ նկարահանվել է «Անկեղծ զրույց» ֆիլմում 1992թ․, նրա խաղընկերն է եղել Դոլլի Փարթոնը։ Տեղափոխվել է Լոս Անջելես և նկարահանվել «Some Folks Call It a Sling Blade» և «Ցածր կյանք» ֆիլմերում։ 1996թ․ նկարահանվել է «Ըմպողը» ֆիլմում։  Պիտեր Գիբոնս դերով նկարահանվել է  Մայք Ջադջի հեղինակած «Գրասենյակային տարածք» կատակերգական  ֆիլմում, որտեղ նրա խաղընկերն է եղել Ջենիֆեր Էնիսթոնը։ Նկարահանվել է նաև HBO հեռուստաալքի Եղբայրների բանդա մինիսերիալում մարմնավորելով Լեվիզ Նեքսոնին, ով Դանի Ուոլբերգի և Դեյմիան Լեվիզի հակառակորդն է։ Շարունակելով խաղալ գեղեցիկ տղաների կերպարներ, նա մարմնավորել է հոլիվուդյան գործակալի «Ադապտացիա» ֆիլմում (2002թ․), հայտնի դերասան և ռեժիսոր Ալեք Բոլդուինի «Կալանատուն» ֆիլմում նա մարմնավորել է խաղատան տիրոջ կարպարը (2003թ․), կերտել է ուսուցիչների կերպարներ «Ձմեռային արևադարձ» և «Գեղեցիկ համոզմունք» ֆիլմերում (երկուսն էլ 2005թ․)։ Նա նաև նկարահանվել է կատակերգու գրող Ջեք Բերգերի կերպարում «Սեքսը մեծ քաղաքում» հեռուստասերիալի 5-րդ և 6-րդ եթերաշրջաններում և Հաուս (հեռուստասերիալ) «Լինել թե չլինել» էպիզոդում։ 2006 թվականին նկարահանվել է Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի գործակալի Մեթ Ֆլեներիի դերում Fox Broadcasting Company հեռուստաընկերության կողմից հեռարձակված «Հակասություններ» հեռուստասերիալում։ 2007 թվականի ամռանը Լիվինգստոնը հայտնվեց բրոդվեյյան բեմում պրոդյուսեր, ռեժիսոր Նեյլ Լաբութի «Մի մութ-մութ տան մեջ» ֆիլմի պրեմիերայի ժամանակ՝ թողարկված «MCC Theater» կինոընկերության կողմից, որտեղ նրա խաղընկերներն էին Ֆրեդեդերիկ Ուելլերը և Լուիզա Կրաուզեն։ Ցուցադրությունը տևեց մայիսից հուլիս ամիսների Նյու Յորքի «Լյուսի Լորտել թատրոն»ում։ 2007 թվականի նոյեմբերին խաղացել է վիետնամուհու թրաֆիքինգի մասին պատմող «Հոլլի» ֆիլմում, որի իրադարձությունները տեղի էին ունենում Կամբոջայում։ 2009թ․ նա մարնմավորել է բորտմեխանիկ Մադուքս Դեններին «Ընդդեմ ձգողականության» հեռուստասերիալում, որի նկարահանումները դադարեցվեցին առաջին եթերաշրջանից հետո ։ 2010 թվականին նկարահանվել է Ջեյ Ռոուչի հեղինակած «Հիմարների ճաշը» կատակերգական ֆիլմում ։ 2013 թվականի փետրվանի 23-ին «Entertainment Weekly» ամսագիրը հաստատեց, որ նա նկարահանվելու է HBO հեռուստաալիքի «Գաղտնի կայսրություն» հեռուստասերիալի չորրորդ եթերաշրջանում ։ 2013 թվականին Լիվինգստոնը նկարահանվել է «Խմող ընկերները» կատակերգական ֆիլմում, որտեղ նրա խաղընկերներն են Օլիվիա Ուայլդը, Ջեյք Ջոնսոնը և Աննա Քենդրիկը։ Քննադատների կողմից «Խմող ընկերները» հեռուստասերիալը քննադատների կողիմից արժանացել է դրական կարծիքների ։
Անձնական կյանքը
Լիվինգստոնի և «Հակասություններ»-ի աստղ Ռոզմարի դե Ուիթի միջև հարաբերությունները սկեսել են հեռուստասերիալի հետ կապված մի քանի հանդիպումներից հետո ։ Երեք տարի հետո՝ 2009թ․ նոյեմբերի 2-ին Սան Ֆրանցիսկոյում նրանք ամուսնանում են։ Նա նախկինում նշանված է եղել դերասանուհի Լիզա Շերիդանի հետ ։ 2013թ․ մայիսին Լիվինգստոնը և իր կինը հայտարարել են, որ որդեգրել են մի աղջիկ՝ Գրեյսի Ջեյմս Լիվինգստոնը, ով ծնվել է 2013թ․ ապրիլի 29-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
Շերշնի (գյուղ, Տիվրովի շրջան)
Շերշնի (Шершні), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1570 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մաթեմատիկական մոդել
Իրական օբյեկտի իդեալականացումը կոչվում է մոդելավորում, իսկ իդեալական օբյեկտն ինքը կոչվում է մոդել։
Մոդելավորումը մոդել կառուցելու պրոցեսն է, ինչը անհրաժեշտ է տարաբնույթ խնդիրներ լուծելու համար։ Մոդելը ստեղծվում է ելնելով տվյալ խնդրի պայմաններից։
Օբյեկտները կարող են լինել բազմազան և առնչվել տարբեր բնագավառների հետ։ Այժմ մոդելավորումը լայնորեն կիրառվում է տնտեսության և գիտության մի շարք ճյուղերում։ Գիտության մեջ „Կիրառական մաթեմատիկա” առարկան սկսվում է մաթեմատիկական մոդելների կառուցումով։ Դա նշանակում է, որ որևէ երևույթ կամ օբյեկտ ուսումնասիրելիս հաշվի է առնվում նրան բնորոշ առանձնահատկությունները, անտեսվում են նրա երկրորդային հատկությունները, և առաջնային հատկությունները բերվում են մաթեմատիկական տեսքի։ Բերել մաթեմատիկական տեսքի նշանակում է գրել այդ օբյեկտի մաթեմատիկական հավասարումները և անհրաժեշտ պայմանները։ Հաջորդ քայլը այդ հավասարումների լուծումն է կամ թվային իրականացումը։ Մաթեմատիկական մոդելը արտացոլում է տվյալ օբյեկտի գլխավոր բնորոշ հատկությունները և ամենևին էլ նույնական չէ այդ օբյեկտին։ Դա նշանակում է, որ տվյալ խնդրի պայմաններում այդ օբյեկտի որոշ հատկություններ մենք անտեսում ենք, կամ օբյեկտն ունի այնպիսի բնորոշ հատկություն, որը մեզ անհայտ է և կարող է բացահայտվել հետագայում։ Մաթեմատիկական մոդելների օրինակներ են՝ նյութական կետը, մաթեմատիկական ճոճանակը, ճկուն առաձգական թելը, իդեալական գազը, անդեֆեկտ նյութը և այլն։
Մաթեմատիկական մոդելի ճշտություն
Մաթեմատիկական մոդելը ճշգրիտ չի համընկնում ուսումնասիրվող օբյեկտի հետ և բացի դրանից հնարավոր է որ օբյեկտի մասին մենք չունենք լրացուցիչ տեղեկություններ և մեզ անհրաժեշտ է լինում այդ մոդելը կիրառել պարամետրերի այլ արժեքների դեպքում։ Այդ դեպքում հնարավոր է, որ այդ մոդելը դադարի ճիշտ լինելուց։ Եթե օբյեկտի մասին ունենք քիչ ինֆորմացիա, այդ դեպքում օբյեկտի մասին անում ենք որոշակի վարկածներ, որոնց շրջանակներում է կառուցվում մաթեմատիկական մոդելը։ Այնուհետև փորձնական ճանապարհով ուսումնասիրվում է մոդելի ճշտությունը։ Եթե փորձարարական հետազոտողների տվյալները մոտիկ են կամ համընկնում են կառուցված մոդելով ստացված արդյունքների հետ, ապա այդպիսի մոդելը հաստատվում է և ստանում է գոյության իրավունք։ Ամեն մի մաթեմատիկական մոդել ունի իր ճշտության սահմանը։ Մաթեմատիկական մոդելի ճշտության աստիճանը բարձրացնելիս մոդելը հետզհետե բարդանում է։
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական մոդելավորում Կատեգորիա:Կիրառական մաթեմատիկա Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տերմիններ Կատեգորիա:Գիտելիքների ներկայացում Կատեգորիա:Մաթեմատիկական մեթոդները տնտեսագիտության մեջ Կատեգորիա:Վերացարկում
Բինվիր
Բինվիր (Бинвирь), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժորա Մկրտչյան
Ժորա Մնացականի Մկրտչյան, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ , ԽՍՀՄ, ՀԽՍՀ, ՀՀ խոտի հոկեյի մարզիչ, Հրազդան քաղաքի խոտի հոկեյի բաժնի հիմնադիր, խոտի հոկեյի նախկին խաղացող։
Կենսագրություն
Ժորա Մկրտչյանը ծնվել է 1950 թվականին, Հրազդան քաղաքում։ Ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը ։ 1968-1972 թվականներին եղել է Հայաստանի ՍԿԻՖ թիմի խաղացող։ 1974-1976 թվականներին Հրազդան քաղաքում հիմնադրել է խոտի հոկեյի սպորտային բաժինը։ 1976 /թվականին նշանակվել է Հրազդանի խոտի հոկեյի պատանեկան թիմի մարզիչ։ 1977 թվականին որպես մարզիչ աշխատանքի է անցել Մանկապատանեկան սպորտային դպրոցում։ Նրա ղեկավարած Հրազդանի խոտի հոկեյի պատանեկան թիմը նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։ 1990 թվականից ստանձնել է Հայաստանի խոտի հոկեյի պատանիների և տղամարդկանց հավաքականների մարզչի պատրտականությունը։ Ժորա Մկրտչյանի մարզչական ղեկավարությամբ հայկական թիմերը մասնակցել են Իրանում և Վրաստանում անցկացված մի շարք միջազգային առաջնությունների։
1978 թվականին Հրազդանի պատանեկան թիմը Ռուսաստանի Սիզրան քաղաքում անցկացված ավագ և պատանեկան թիմերի ԽՍՀՄ առաջնությունում նվաճել է 2-րդ տեղը։ 1979 թվականին Ժորա Մկրտչյանը նշանակվել է Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականի երկրորդ մարզիչ։ Նույն թվականին նրա մարզչական ղեկավարությամբ թիմը նվաճել է ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադայի 7-րդ տեղը, մեկ տարի անց նա շանակվել է ԽՍՀՄ առաջին խմբի առաջնության ավագ մարզիչ։ 1981 թվականին Ալմա-Աթա քաղաքում տեղի ունեցած պատանեկան թիմերի առաջնությունում նրա թիմը նվաճել է 3-րդ տեղը, իսկ 1984 թվականին՝ ԽՍՀՄ առաջին խմբի չեմպիոն։ 1985 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 40-ամյակին նվիրված սպարտակիադային Հայաստանի պատանեկան հավաքականը նրա ղեկավարությամբ գրավել է 1-ին տեղը։ 1986 թվականին Հրազդանի ավագ պատանեկան թիմը Տիրասպոլում տեղի ունեցած առաջնությունում նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։
1986 թվականին Ժորա Մկրտչյանը նշանակվել է ԽՍՀՄ պատանեկան թիմի ավագ մարզիչ, 1990 թվականին՝ երկրորդ ավագ մարզիչ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:Հայ մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կրասնոդուբրովսկ
Կրասնոդուբրովսկ (Краснодубровск, Ҡыҙыл Дубровка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջոն Քերադայն
Ջոն Քերադայն (իսկական անունը` Ռիչմոնդ Ռիդ Քերադայն, Richmond Reed Carradine, ), ամերիկացի կերպարային դերասան, ով խաղացել է դերեր (սովորաբար էպիզոդիկ և երկրորդական) մոտ 300 ֆիլմերում, որոնցից շատերը համարվում են հոլիվուդյան դասականներ։ Նա չորս անգամ ամուսնացած է եղել, չորս որդիներն ու թոռները դարձել են դերասան։
Կենսագրություն և կարիերա
Ծնվել է Նյու Յորքում 1906 թվականին, մայրը մասնագիտությամբ վիրաբույժ էր՝ Ժենեվև Ունիֆրեդը, իսկ հայրը «Associated Press» հրատարակության լրագրող Ուիլյամ Ռիդ Քերադայնը .: Հայրը մահացել է թոքաբորբից երբ Ջոնը 2 տարեկան էր, մայրը երկրորդ անգամ ամուսնացել է «Philadelphia» թղթի արտադրության աշխատակցի հետ, ով հաճախ էր բռնության ենթարկում Ջոնին՝ մինչև անգամ ֆիզիկական։
Արդեն 11 տարեկանում Ջոնը որոշել է դերասան դառնալ։ Ջոն Քերադայնը իր բեմական դեբյուտը կատարել է 1925 թվականին Նոր Օռլեանում (դա «Կամիլի» բեմադրությունն էր), որից հետո Ջոնը որոշ ժամանակ մնաց Նոր Օռլեանի «Շեքսպիր» թատերական ընկերությունում։
1927 թվականին աշխատանքի է ընդունվում որպես բանանի բեռների ուղեկցորդ Դալլասից դեպի Տեխասից մինչև Լոս Անջելես, որտեղ նա ի վերջո կարողացավ ընդունվել տեղական թատրոն՝ վերցնելով «Պիտեր Ռիչմոնդ» կեղծանունը, որը նա վերցրեց իր հորեղբոր անունով։ Այնտեղ նա ընկերացավ դերասան Ջոն Բերիմորի հետ և սկսեց աշխատել ռեժիսոր Սեսիլ Բլաունտ դե Միլլի որպես սցենոգրաֆ և դեկորատոր։ Մի օր դե Միլլը լսեց Քերադայնի բարիտոնը և հրավիրեց Ջոնին հնչունավորել դերերը։ Իսկ որոշ ժամանակ անց արդեն Ջոն Քերադայնը սկսեց աշխատել տեսախցիկի առջեւ։
Բացի բարձրարժեք և հանրահայտ ֆիլմերից նկարահանվել է նաև տասնյակ ցածրաբյուջետային սարսափ ֆիլմերում, ուստի նա փորձել է ավելի շատ գումար վաստակել իր թատերական ընկերությունում հյուրախաղերի համար։
Քերադայնը պնդում էր, որ նկարահանվել է ավելի քան 450 ֆիլմերում, որոնցից միայն մոտ 225-ն է հաստատված։ Հաշվի առնելով հեռուստատեսային ֆիլմերը՝ դերասանի մասնակցությամբ ստեղծագործությունների թիվը հասնում է 350-ի ։ Բացի այդ, նա հանդես է եկել Բրոդվեյի տասնյակ պիեսներում, որոնց մեծ մասը բեմադրվել է 1940-ականներին։
Ջոն Քերադայնի մասնակցությամբ ամենահայտնի ֆիլմերից են՝ «Ցասման ողկույզները», «Դիլիժանս», Մարի Շոտլանդացին (երեքն էլ ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ), «Վերջին մագնատը» (ռեժ. Էլիա Կազան), «Աշխարհի շուրջը 80 օրում», «Ջոննի Կիթառա», «Մարդը, ով կրակեց Լիբերտի Վելանսին», «Փեգի Սյուն ամուսնացել է» (ռեժ. Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլա)։
Անձնական
Ջոն Քերադայնը ամուսնացած է եղել 4 անգամ։ Առաջին անգամ է ամուսնացել է 1935 թվականին Արդանել ՄակԿուլ Քոսների հետ, նրանք ունեցել են 2 տղա Բրյուս և Դևիդ Քերադայն։ Ամուսնալուծվել են 1944 թվականինև նույն տարի ամուսնացել է դերասանուհի Սոնե Սորելի հետ, նրա հետ ապրել է մինչև 1957 թվականը, նրանք ունեցել են 3 երեխա՝ Քրիստոֆեր, Քիթ, Ռոբերտ։
Սորելից ամուսնալուծվելուց է 1957 թվականին և ամուսնացել է մեկ այլ դերասանուհի Դորիս Ռիչ Ջոնի հետ, ում հետ ապրել է մինչև 1964 թվականը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
(2809) Վերնադսկի
(2809) Վերնադսկի (Vernadskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի օգոստոսի 31-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։ Անվանումն ստացել է ի պատիվ ռուս գիտնական, բնագետ, մտածող և հասարակական գործիչ Վլադիմիր Վերնադսկու։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,428312 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9939 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8627 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1382,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260464 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,47° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է B դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս B Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շենկենդյոբերն
Շենկենդյոբերն (Schenkendöbern), կոմունա Գերմանիայում, մտնում է Բրանդենբուրգ երկրամասի մեջ։ Ինչպես նաև Շպրե Նեյսեի մի մասն է կազմում։ Տարածքը կազմում է 213,89 կմ2։ Բնակչությունը` 3942 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդ 12 0 71 337։ Պաշտոնական լեզուներն են գերմաներենն ու սորբիան լեզուն ։
Կոմունան բաժանված է 16 համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Լիտորալ Սուլի գավառ (Պարաիբա)
Լիտորալ Սուլի գավառ (Microrregião do Litoral Sul), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարաիբա նահանգ ի մեջ։ Մտնում է Զոնա դա Մատա Պարաիբանայի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 102 988 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 1042,989 կմ²։ Բնակչության խտությունը 100,5 մարդ/կմ²։
Կաթարներ
Կաթարներ ( - մաքուր), 11-13-րդ դարերում Եվրոպայում (գլխավորապես Իտալիայում, Ֆլանդրիայում, Հարավային Ֆրանսիայում) տարածված աղանդավորներ։
Լիտորալ Սուլի գավառ (Պարաիբա)
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կաթարներ
Պաշտոնական եկեղեցու դեմ մղած իրենց պայքարով տարերայնորեն արտահայտել են զարգացող քաղաքների հակաֆեոդալական բողոքը։ Կաթարների դավանաբանության հիմքում դրված էր մանիքեության «չարի և բարու» հակադրության սկզբունքը, որը փոխանցվել էր պավլիկյանների և բոգոմիլների միջոցով։
Լիտորալ Սուլի գավառ (Պարաիբա)
Գավառի կազմ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի գավառներ
Կաթարներ
Կաթարները, մերժելով երկրային կյանքը (ամուսնություն, մսեղեն կերակուր և այլն), քարոզում էին մասնավոր սեփականության, կաթոլիկական նվիրապետության, պատկերապաշտության վերացում, ծայրահեղ ճգնակեցություն։
Կաթարները ստեղծեցին իրենց եկեղեցին, բացեցին դպրոցներ, 1167 թվականին Թուլուզում գումարեցին ընդհանուր ժողով, որոշ քաղաքներում գրավեցին իշխանությունը։ Կաթարների դեմ մղված կատաղի պայքարի և 13-րդ դարում քաղաքային բնակչության շերտավորման (արհեստավորա-պլեբեյական զանգվածներից բյուրգերության անջատման) հետևանքով նույն դարի վերջին կաթարները վերացան։ Կաթարների ուսմունքը փոխանցվեց ալբիգոյցիներին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կաթարներ Կատեգորիա:Պացիֆիզմ
Աստերոիդների ցանկ (311301-311400)
Աստերոիդների ցանկ (311201-311300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (311401-311500)
Վայի սյուր Սոդր (կանտոն)
Վայի սյուր Սոդր (Vailly-sur-Sauldre), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Կենտրոն շրջանում։ Շեր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրժ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 3498 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1828 է։ Կանտոնում կա 11 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Էդվարդ Չուբարյան
Էդվարդ Վարդանի Չուբարյան, գիտության գործիչ, տեսաբան ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1975), ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996) , ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, ԵՊՀ-ի ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր (1991-2006)։ Հայտնի է որպես երկնային գերխիտ մարմինների ֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկի, Գրավիտացիայի տեսություն, Այնշտայնի Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն և այլընտրանքային տեսություններ, Սպիտակ թզուկներ և Նեյտրոնային աստղեր ոլորտների տեսաբան ֆիզիկոս։
Հայրական ընտանիքը
Մայրը Սիրանույշ Չուբարյան Մովսեսի (օրիորդ Ղալումյան), ծնված Վրաստանի Թիֆլիս քաղաքում։ Կրթությամբ ռուսաց լեզվի ուսուցչուհի, սակայն երբևէ մասնագիտությամբ չի աշխատել և եղել է ընտանիքին նվիրված տնային տնտեսուհի, չորս երեխայի մայր։
Մորաքույր Արուսյակ Ղալումյանը, ծնված 1912 թ. Վրաստանի Թիֆլիս քաղաքում, 1941-1946 թ.թ. ապրել է քրոջ, Չուբարյանների ընտանիքում։ Նա էական դեր է ունեցել մանուկ Էդվարդի դաստիարակման, մարդկային կերպի ձևավորման և զարգացման գործում։
Ապրել են Իջևանում, 1939 թ. տեղափոխվել են Երևան քաղաք։
Մանկություն
Հայրենական պատերազմի տարիներին, աղքատության և սովի պայմաններում, Էդվարդի մանկական երազանքը 10 ռուբլի (~$1) փող ունենալն էր, որպեսզի կարողանա ձեռքում գեթ մի փուչիկ բռնել և կուշտ ուտել փռում բուրացող մի ամբողջական լավաշ։
Մանկությունից սկսած սիրում էր գրքեր գնել։ Հայրը, գնահատելով որդու ձգտումները, խստիվ պատվիրել էր մորը գրքերի գնումների համար մշտապես փող հայթայթել՝ թեկուզև հարևաններից պարտք վերցնելով։
Դպրոց սկսել է հաճախել երկու ամիս ուշացումով։ Սկզբում, հիվանդության պատճառով, ծնողները մտադրվել էին Էդվարդին մեկ տարի ավելի ուշ դպրոց ուղարկել։ Սակայն, քանի որ նա արդեն տառաճանաչ էր և կարդում էր սկսած հինգ տարեկանից, Արուսյակ մորաքույրը ստիպել է ծնողներին, թեկուզ և երկու ամիս ուշացումով, տղային անպայման դպրոց տանել։
Պատանեկություն
Ցածր դասարաններում սերը դեպի ընթերցանություն ներարկել է լեզվի ուսուցչուհին՝ Սոֆյա Իվանովնա Մարկարովան (նկարում), իսկ սերը դեպի մաթեմատիկան՝ 4-10 դասարաններում մաթեմատիկայի ուսուցիչ Իգնատիոս Արևշատյանը (նկարում)։
Պատանի Էդվարդի մեծ սերը դեպի ֆիզիկան սերմանել է 6-10 դասարաններում ֆիզիկայի ուսուցիչ Թորգոմ Պիվազյանը։
Ձերժինսկու անվան №20 ռուսական դպրոցն ավարտել է 1953 թ. ոսկե մեդալով։ Վերևում աջից՝ ապագա ֆիզիկոս Ստեփան Մնացականյան, ապագա հաշվիչ տեխնիկայի հայտնի մասնագետ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Ռոբերտ Աթոյան,
ներքևում՝ ապագա ֆիզիկոսներ ձախից Էրիկ Մամիջանյան և աջից Էդվարդ Չուբարյան
Հայտնի Չուբարյաններ
Կան այլ հայտնի Չուբարյաններ, որոնց մասին կարելի է տեղեկանալ Ով-Ով է և ՀՀ Հանրագիտարաններում։
Ուսանողական տարիներ
ԵՊՀ 1953-1958, Ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ
1953 թ. Ընդունվել է Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարան։ Հանրակացարանում տեղ չտրամադրելու պատճառով, գործերը ետ է վերցրել։ Գործերն ուղարկել է Երևան, ծնողներին, որպեսզի տան կա՜մ ԵՊՀ ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի մաթեմատիկայի բաժին, կա՜մ էլ Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի որևէ ֆակուլտետ։ Մոր երազանքն էր, որ տղան ինժեներ դառնա, իսկ հոր երազանքն էլ այն, որ որդին ֆիզիկոս դառնա։ Ի վերջո գործերը ներկայացվել են ԵՊՀ ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի ֆիզիկայի բաժին։
Տպավորիչ էին մաթեմատիկայից Գոհար Համբարձումյանի հավանականությունների տեսության և բարձրագույն հանրանրահաշվի դասախոսությունները։ Հատկապես մաթեմատիկական մտածելակերպ և մակարդակ ապահովելու առումով հատկանշական էին Հրաչյա Մարտիրոսյանի կոպլեքս թվերի անալիզի դասախոսությունները։
Տեսական ֆիզիկայի դասընթացը գրավիչ, հետաքրքիր և բարձր մակարդակով էր կարդում այդ պահին դեռ ֆիզ¬մաթ գիտությունների թեկնածու, հետագայում ակադեմիկոս Գրիգոր Մարգարի Ղարիբյանը։
Առարկան մասնագիտական շատ մեծ խորությամբ էր մատուցում Գուրգեն Սերոբի Սահակյանը, սակայն հիմնական հասկացությունները ոչ մի կերպ չէր կարողանում մատչելի ներկայացնել և ասածը չէր ըմբռնվում։
Ուսումնական գործընթացի հիմնական թերությունն այն էր, որ տեսական ֆիզիկայի խնդիրներ չէին լուծում, քիչ թվով հատուկ դասընթացներ էին անցկացվում. միջուկային ֆիզիկա՝ դասախոս Իոսիֆ Գոլդման, քվանտային էլեկտրադինամիկայի որոշ գլուխներ՝ դասախոս Գուրգեն Սահակյան, և այն։
1958 թ. համալսարանն ավարտելուց հետո հասկացվեց, որ իսկական տեսաբան ֆիզիկոս դառնալու համար անհրաժեշտ է էապես լրացնել գիտելիքները ինքնակրրթությամբ։ Հետագայում, 1958-1961 թ.թ. ասպիրանտուրայի ընթացքում, հիմնականում զբաղվել են տեսական խնդիրներ լուծելով և որոշակի ուղղվածության գիտական հոդվածներ կարդալով։
1960 թ. նոյեմբեր ամսին հայտնի դարձավ, որ հայրը ծանր հիվանդ է։ Էդվարդը ստիպված էր ընդհատել ասպիրանտուրան և ընտանիքի համար անհրաժեշտ գումար վասատակելու նպատակով աշխատել Երևանի հեռակա դպրոցներից մեկում։ Հոր մահից հետո, 1962 թ. հունվարին, ստիպված էր փոխել ատենախոսության թեման և խնդրել Գուրգեն Սահակյանին, որ հանձնարարի ատենախոսության նոր թեմա։
Գիտական գործունեությունը
Առաջին գիտական աշխատանքը, որը նաև դիպլոմային աշխատանքն էր, նվիրված էր 1950-ական թվականների վերջում խիստ արդիական β-տրոհման պրոցեսներում զույգության պահպանման հարցերին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Էդվարդ Չուբարյանը ուսումը շարունակել է ասպիրանտուրայում, այնուհետև 1961-1965 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ կենտրոնական գիտահետազոտական ֆիզիկատեխնիկական լաբորատորիայում։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1964 թ., իսկ 1965-ից նա աշխատանքի է անցել ԵՊՀ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում՝ սկզբում որպես ավագ դասախոս, 1967 թվականից՝ որպես դոցենտ և 1975 թվականից, դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանելուց հետո (1972 թ.)` որպես ամբիոնի պրոֆեսոր։
Դահլիճում հնչած «Իսկ այդ ի՞ նչ է հագել Բաբկենը …» հարցին տեղից պատասխանեց անձամբ ինքը՝ պրոֆեսոր Բաբկեն Խաչատրյանը. - «Էդվարդ Չուբարյանի հիվանդանոցային շորը… Մենք նրան «բերման էինք ենթարկել» անմիջապես հիվանդանոցից հենց հիվանդի շորերով։ Եվ քանի որ նա այդ տեսքով ոչ մի կերպ չուզեց նկարվել, ստիպված նրան զիջեցի իմ վերնաշապիկը, իսկ ես նկարվեցի Էդվարդի հիվանդանոցային շորերով»։
1972 թ. դոկտորականի ընդդիմախոսներից Սերգեյ Հայկի Մատինյանի մի դիտողության հետ չի համաձայնվել և նա էլ իր վերջնական դիտողություններում այն նորից նշել էր։ Դա երևի թե էդվարդի երիտասարդական տաքարյունության և անփորձության պատճառով կոպիտ հնչած պատասխանի հետևանք էր։ Այդ առիթով Գրիգոր Ղարիբյանը, առանձնանալով խրատեց, որ «դիսերտանտը չպետք է օպոնենտին այդ չափ կոպիտ պատասխանի»։
2011 թ. Մայիսի 5-ին տեղի է ունեցել գիտաժողով նվիրված ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Էդվարդ Չուբարյանի ծննդյան 75-ամյակին, որի ընթացքում նաև հանգամանալի ներկայացվեցին նրա անցած կյանքի ուղին և գիտական ձեռքբերումները ։
Ընտանիք
1963 թ. նշանվել է սրտաբան հետազոտող Մամյան Գայանեի հետ։ Մեկ ամսից ամուսնացել են։ 1964 թ. ծնվել է առաջնեկը, որին կոչել են Աստղիկ ի պատիվ հորաքույր Աստղիկ Չուբարյանի։ 1976 թ. ծնվեց Սիրանույշը՝ անունը ի պատիվ էդվարդ Չուբարյանի մոր։
Թոռնիկներ՝
Ուղենիշներ և աշակերտներ
Աշակերտներ՝
և շատ այլ աշակերտներ։
Գիտակրթական ձեռքբերումներ
Էդվարդ Չուբարյանի գիտական գործունեությունը նվիրված է այլասերված նյութի ջերմադինամիկայի և գերխիտ աստղերի կոնֆիգուրացիաների տեսությանը, որի հիմքը 1960-ականների սկզբում դրել էին ակադեմիկոսներ Վիկտոր Համբարձումյանը և Գուրգեն Սահակյանը։ Նշված բնագավառում կատարած աշխատանքների համար Էդվարդ Չուբարյանը և Դավիթ Սեդրակյանը 1970 թ. արժանանում են Լենինյան Կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկրի կոչման։
Հետագա տարիներին Էդվարդ Չուբարյանը և Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի մի խումբ աշխատակիցներ համատեղ իրականացնում են աշխատանքների մի ամբողջական շարք՝ նվիրված բաբախող աստղերի (պուլսարների) մագնիսասֆերայի տեսությանը։
Ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի կոսմոգոնիական սկզբունքը, որը հիմնված է դիտողական տվյալների վրա, թույլ էր տալիս եզրակացնել, որ չափազանց ուժեղ գրավիտացիոն դաշտերի դեպքում Այնշտայնի ձգողականության տեսությունը վերանայման կարիք ունի։ Այդ հանգամանքը խթան հանդիսացավ, որ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի աշխատակիցները գրավիտացիայի տեսության նոր տարբերակներ մշակեն։ Այդ առնչությամբ հատուկ ուշադրության է արժանի պրոֆեսոր Չուբարյանի ջանքերը երկմետրիկական ֆորմալիզմի շրջանակներում գրավիտացիայի ռելյատիվիստիկ տեսության զարգացման ուղղությամբ։ Նա կապ է գտնում կորացած մետրիկայի ու հարթ տարածության «հենքային մետրիկայի» միջև և առաջարկում նրանց միարժեք ընտրության չափանիշը։
Պրոֆեսոր Չուբարյանը ձգողականության երկմետրիկական տեսության շրջանակներում մշակում է կայուն սֆերիկ-սիմետրիայով գերխիտ կոնֆիգուրացիաների մոդելներ, հաշվում է նրանց զանգվածը, շառավիղները և ներքին կառուցվածքը, ցույց է տալիս, որ այդպիսի կոնֆիգուրացիաների զանգվածը կարող է մի կարգով մեծ լինել, քան Այնշտայնի տեսության մեջ։
Էդվարդ Չուբարյանի «Քվանտային մեխանիկա» դասագրքի հեղինակներից է (գիրքը գրվել է ակադեմիկոս Գուրգեն Սահակյանի հետ), այն հրատարակվել է հայերեն և ռուսերեն լեզուներով։ 2009 թ. հրատարակվեց այդ գրքի լրամշակված տարբերակը։ Այս տարի հայերեն լեզվով հրատարակվեց նաև «Քվանտային մեխանիկայի խնդիրներ» ձեռնարկը։ Նա կազմել է նաև «Ֆիզիկայի խնդիրների ժողովածու ԲՈՒՀ ընդունվողների համար», որը լույս է տեսել հայերեն։
Մեծ են Էդվարդ Չուբարյանի ծառայությունները ֆիզիկոսների բարձրորակ կադրերի պատրաստման գործում։ Նա ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար կարդում է «Քվանտային մեխանիկա» դասընթացը, ինչպես նաև «Տեսական ֆիզիկայի հատուկ դասընթացներ»։ Գիտնականի ղեկավարությամբ պաշտպանվել են 6 թեկնածուական ատենախոսություն։ Սկսած 1991 թվականից մինչև 2006 թ. պրոֆեսոր Չուբարյանը, լինելով Երևանի պետական համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետների գծով պրոռեկտոր, մեծ ուշադրություն է դարձնում ուսումնական պրոցեսի կազմակերպմանը, ակտիվ մասնակցում է համալսարանական ուսուցման ռեֆորմի իրականացման գործին։
Դպրոցական կրթության ասպարեզը նույնպես աչքաթող չի արվել Էդվարդ Չուբարյանի կողմից։ Նա եղել է ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարության ֆիզիկայի ուսումնամեթոդական խորհրդի նախագահ, դպրոցականների ֆիզիկայի հանրապետական, իսկ 1984 թ.՝ համամիութենական օլիմպիդաների ժյուրիի նախագահ։ Նրա նախաձեռնությամբ հանրապետական դպրոցներում, հատկապես ԵՊՀ-ին կից ֆիզմաթ դպրոցում, մեծ աշխատանք է կատարվում շնորհալի աշակերտների հայտնաբերման և բարձր մակարդակով ֆիզիկայի դասավանդման գործում։
Պետք է ընդգծել նաև այն կարևոր ավանդը, որը ներդրել է ակադեմիկոս Էդվարդ Չուբարյանը, օժանդակելով Դուբնայի Միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի և ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի գիտական կապերի ստեղծման և խորացման գործում։ Դուբնայում աշխատել և շարունակում են աշխատել բազմաթիվ տաղանդավոր տեսաբաններ, որոնք ԵՊՀ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի շրջանավարտներ են։
Բեղուն գիտամանկավարժական գործունեության հետ մեկտեղ Էդվարդ Չուբարյանն ակտիվորեն զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ։ Նա հանդիսանում ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի պրոբլեմային խորհրդի անդամ, դոկտորական ատենախոսությունների պաշտպանության երկու մասնագիտացված խորհուրդների անդամ (տեսական ֆիզիկայի 046 մասնագիտական խորհրդի նախագահ), ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի գիտական խորհուրդների անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1936 ծնունդներ Կատեգորիա:Սպիտակ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Նատալյա Վարբանեց
Նատալյա Վասիլևնա Վարբանեց, խորհրդային մատենագետ, միջնադարի պատմության մասնագետ։ 1938-1982 թվականներին ընդհատումներով եղել է Պետական հանրային գրադարանի աշխատակից։ Հեղինակ է ավելի քան երեսուն գիտական աշխատությունների, այդ թվում՝ Յոհան Գուտենբերգի մասին ռուսերեն առաջին մենագրության (1980)։ Հայտնի է պատմաբաններ Վլադիմիր Լյուբլինսկու և Լև Գումիլյովի հետ իր մասնագիտական և անձնական հարաբերություններով։ Սերտ կապեր է ունեցել նաև բանաստեղծուհի Աննա Ախմատովայի և դաշնակահարուհի Մարիա Յուդինայի հետ, իսկ վերջինիս մասին հուշեր է թողել։
Նատալյա Վարբանեցը սերում է ազգությամբ խորվաթ ինժեների ընտանիքից, մայրական կողմից նա պատկանում է Ռոսսեթների ընտանիքին։ Իր ողջ չափահաս կյանքն անցկացրել է Լենինգրադում։ 1930-ական թվականներին ավարտել է օտար լեզուների բարձրագույն դասընթացները, 1934 թվականից աշխատել է Լենինգրադի տարբեր գրադարաններում։ Վլադիմիր Լյուբլինսկու հետ իր ծանոթության և երկարամյա անձնական հարաբերությունների շնորհիվ 1938 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Պետական հանրային գրադարանի աշխատակազմում։ Գերազանցությամբ ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և առանց քննությունների ընդունվել է  Լենինգրադի պետական համալսարան։ 1941 թվականին ընդունվել է բուժքույրական դասընթացների, այնուհետև զորակոչվել Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շարքերը (զորացրվել է 1942 թվականի դեկտեմբերին) և մինչև 1945 թվականն աշխատել հիվանդանոցում որպես ազատ վարձու աշխատող։ Պարգևատրվել է մեդալներով։ 1947-1949 թվականներին շփվել է Լև Գումիլյովի հետ (մինչ ձերբակալվելը)։ 1954-1956 թվականներին նրանք վերսկսել են իրենց նամակագրությունը․ պահպանվել են ավելի քան հիսուն հաղորդագրություններ։ Լև Գումիլյովի կալանավայրում գտնվելու ընթացքում Վարբանեցը կապ է պահպանել նրա մոր՝ Աննա Ախմատովայի հետ։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Ախմատովան, կասկածելով, որ Վարբանեցն իրավասու մարմինների իրազեկիչ է. Գումիլյովին իր դեմ է հանել, ինչը հանգեցրել է դժվարին ընդհարման։ Թատերական նկարիչ Մարիաննա Կոզիրևան եղել է Վարբանեցի որդեգրած դուստրը և արխիվի ժառանգորդը՝ Լև Գումիլյովի սանուհին, նրա արխիվում կան այդ տարիների բազմաթիվ փաստաթղթեր, ինչպես նաև պրիմիտիվիստական ոճի մի քանի ջրաներկ գործեր, որոնք արտահայտում են 1950-ականների սկզբի Վարբանեցի տրամադրությունն ու ապրումները։
Հանրային գրադարանի աշխատակազմ վերադառնալուց հետո Վարբանեցը հիմնականում աշխատել է հազվագյուտ գրքերի բաժնում, որի մասնագիտական գործունեությանն առարկա են դարձել ինկունաբուլաները։ 1952 թվականին հեռակա կարգով ավարտել է Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան Գրադարանային ինստիտուտը և 1972 թվականին պաշտպանել է իր թեզը բանասիրական գիտությունների թեկնածուի կոչման համար։ Ատենախոսության հիման վրա 1980 թվականին լույս է տեսել «Յոհան Գուտենբերգը և գրատպության սկիզբը Եվրոպայում» մենագրությունը, որն արժանացել է միջնադարի պատմության պրոֆեսիոնալ մասնագետների դրական արձագանքներին։ Վարբանեցը մինչև իր կյանքի վերջն աշխատել է Վլադիմիր Լյուբլինսկու հետ մեկնարկած անտիկ տեքստերի առաջին տպագիր հրատարակությունների կատալոգի կազմման վրա։ Այդ կատալոգը հրատարակվել է միայն 2007 թվականին։
Գրադարանավար
Նատալյա Վարբանեցի կենսագրության հիմնական աղբյուրներն են նրա անձնական գործը Ռուսաստանի ազգային գրադարանում և ժառանգորդուհու՝ Մարիաննա Կոզիրևայի հուշերը ։ Նատալյա Վասիլևնան ծնվել է Օդեսայում խորվաթ ինժեներ Վասիլի Եֆիմովիչ Վարբանեցի (1886-1940 թվականներից հետո) և Ռոսսեթների ընտանիքի անդամ Օլգա Պավլովնա Ռուսսեթի ընտանիքում։ Ծնողներն ամուսնալուծվել են հեղափոխությունից հետո, Նատալիային մեծացրել է մայրը, որը 1923 թվականին տեղափոխվել է Պետրոգրադ։ Ըստ Մարիաննա Կոզիրևայի հուշերի՝ Վարբանեցը վաղ տարիքից աչքի է ընկել իր ազատասեր բնավորությամբ, որն արտահայտվել է նրա կյանքի ուղու ընտրությամբ։ 1931 թվականին ավարտել է 17-րդ միջնակարգ դպրոցի յոթերորդ դասարանը, որտեղից տեղափոխվել է Օտար լեզուների բարձրագույն պետական դասընթացների վերապատրաստման վերջին փուլ, սակայն պետական քննություններ չի հանձնել։ Նրա գրեթե ողջ մասնագիտական կյանքը կապված է եղել գրքերի հետ, 1934 թվականի հունիս-նոյեմբեր ամիսներին Նատալյան եղել է մշակույթի և հանգստի կենտրոնական զբոսայգու գրադարանավար (որտեղ էլ հանդիպել է Վլադիմիր Լյուբլինսկուն)։ 1935-1936 թվականներին աշխատել է Մոլոտովի անվան ինժեներա-տեխնիկական աշխատողների տանը որպես գրադարանավար, 1936 թվականի մարտից մինչև 1937 թվականի նոյեմբերն աշխատել է Լենինգրադի պատմության, փիլիսոփայության և լեզվագիտության ինստիտուտի գրադարանում։
1937 թվականին Վլադիմիր Լյուբլինսկու հետ ծանոթության շնորհիվ Վարբանեցը պայմանագրային հիմունքներով ընդունվել է Պետական հանրային գրադարանի (ՊՀԳ) ձեռագրերի բաժին, 1938 թվականի դեկտեմբերին տեղափոխվել է հաստիքակազմ։ Անձնակազմի հաշվառման անձնական թերթիկում նա նշել է ֆրանսերենի («բավականին լավ»), գերմաներենի և լատիներենի իմացություն։ 1939-1941 թվականներին սովորել է մեծահասակների թիվ 21 միջնակարգ դպրոցում և Լենինգրադի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի առաջին կուրսում, որտեղ ընդունվել է առանց քննությունների։ Հայրենական մեծ պատերազմի մեկնարկից հետո զորակոչվել է Կարմիր բանակ, ծառայել է Լենինգրադի թիվ 1448 հիվանդանոցում՝ որպես բուժքույր, վերապրել է շրջափակման դժվարությունները։ Զորացրվել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, որպես ազատ վարձու քաղաքացիական անձ, աշխատել է նույն հիվանդանոցում մինչև 1945 թվականի հունվարի 10-ը։ Պարգևատրվել է «Լենինգրադի պաշտպանության համար» և «1941-1945 թվականների Հայրենական Մեծ պատերազմում անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալներով։ Վերադառնալով ՀՊԳ-ում աշխատանքի՝ մասնակցել է տարհանումից վերադարձված գրադարանային ֆոնդերի վերլուծությանը։ Այնուհետև 1946 թվականին ընդունվել է ՀՊԳ-ի նորաստեղծ հազվագյուտ գրքերի բաժնի աշխատակազմ, որտեղ սկսել է պատրաստել սկզբնատիպ գրքերի կատալոգը, որի առաջին համարը կազմել է 1948 թվականին Վլադիմիր Լյուբլինսկու հետ համագործակցությամբ։ Բաժանմունքը գտնվել է «Ֆաուստի կաբինետում», սրահից այն կողմ տեղակայված են եղել Վոլտերի գրադարանի ֆոնդերը։ Բաժանմունքում աշխատել է նաև Գ. Վ. Նիկոլսկայան, ով նախկինում Վարբանեցին ճանաչել է Ինժեներ-տեխնիկական աշխատողների տան գրադարանից։ 1947-1950 թվականներին Նատալյա Վարբանեցը եղել է հազվագյուտ գրքերի բաժնի արհմիության կազմակերպիչ, 1949 թվականին՝ բաժնի աշխատակցուհի Լև Գորդոնի ձերբակալության (նրա դուստրը Մարիանան բնակվում էր Նատալյա Վասիլևնայի տանը) և Վլադիմիր Լյուբլինսկու հարկադիր ազատման պատճառով երեք տարի տեղափոխվել է կատալոգավորման բաժին։ Նրա դեմ մատնության մեջ նշվում է, որ հայր Վարբանեցը 1935 թվականին վտարվել է Լենինգրադից ։
Գիտնական-մատենագետ
1948-1952 թվականներին Նատալյա Վարբանեցը հեռակա սովորել է Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան Գրադարանային ինստիտուտում, ավարտելով այն մատենագիտություն որակավորմամբ։ Մշակել է սկզբնատիպ գրքերի կատալոգի կառուցման մեթոդը և դրանց նկարագրության միջոցները, պատրաստել է ԽՍՀՄ-ում առաջին «Սկզբնատիպ գրքերի կատալոգավորման հրահանգը»։ Մասնակցել է 1961 թվականին հրատարակված Վոլտերի գրադարանի կատալոգի պատրաստմանը։ 1961 թվականին Վարբանեցը մյուս գործընկերների հետ եղել է Պետական հանրային գրադարանի հազվագյուտ գրքերի բաժնի ֆոնդերի առաջին ուղեցույցի հեղինակային խմբի անդամ։ 100 օրինակ տպաքանակով տպագրված ուղեցույցը ակնթարթորեն դարձել է մատենագիտական հազվադեպ ձեռնարկ։ Վարբանեցի կարիերան շարունակվել է․ 1953 թվականին նա դարձել է հազվագյուտ գրքերի բաժնի մատենագետ («թափուր աշխատատեղի ի հայտ գալու կապակցությամբ»), 1965 թվականին՝ կրտսեր գիտաշխատող, 1975 թվականին՝ գլխավոր գրադարանավար, 1977 թվականին՝ ավագ գիտաշխատող։ 1969 թվականին հազվագյուտ գրքերի բաժինը լուծարվել է և միացվել ձեռագրերի բաժնին, ինչը վատթարացրել է Վարբանեցի վիճակը, ով պատրաստել է մատենագիտական և հնագիտական տեղեկանքներ, անցկացրել խորհրդատվություններ, էքսկուրսիաներ և պարապմունքներ ուսանողների հետ։ Ժամանակի զգալի մասը նա հատկացրել է ֆոնդերի փաստաթղթային ստուգմանը, քարտերի կատալոգների համեմատմանը և խմբագրմանը։ 1971 թվականի փետրվարի 18-ին Վարբանեցը Պետական հանրային գրադարանի սկզբնատիպ գրքերի գրասենյակում հրավիրել է Լենինգրադի կոլեկցիոներների ընկերության մատենասերների բաժնի արտագնա նիստ «Գրատպության արշալույսին» թեմայով ։
1972 թվականին Լենինգրադի մշակույթի ինստիտուտում Վարբանեցը պաշտպանել է իր թեզը բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար՝ «Յոհան Գուտենբերգը և գրատպության սկիզբը Եվրոպայում», որը հրատարակվել է մենագրության տեսքով 1980 թվականին։ Այդ մենագրությունը Նատալյա Վասիլևնային դարձրել է սկզբնատիպ գրքերի պատմության ճանաչված մասնագետ։ 1970-ական թվականներին նա շարունակել է Վլադիմիր Լյուբլինսկու հետ սկսած աշխատանքը՝ կազմելու անտիկ հեղինակների կատալոգ 15-րդ դարի հրատարակություններում, այս թեման ներառվել է նրա աշխատանքային պլանում։ Հետագայում գրադարանի աշխատակազմում բազմաթիվ կոնֆլիկտներ են եղել, որոնց Վարբանեցի մասնակցության մասին դժգոհությամբ է գրել Մ. Կոզիրևան։ Մասամբ նրանց բորբոքել է գրադարանին Վարբանեցի պատրաստած սկզբնատիպ գրքերի կատալոգի ձեռագիրը դժկամությամբ հանձնելու հանգամանքը։ 1982 թվականի փետրվարին Նատալյա Վասիլևնա Վարբանեցն ազատվել է ՀՊԳ-ից՝ «աշխատողների թվաքանակի կրճատման պատճառով»։ ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարի 1985 թվականի ապրիլի 6-ի հրամանով, որպես բլոկադայի ժամանակ Լենինգրադի պաշտպան, Վարբանեցը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով։ Մահացել է 1987 թվականին (փետրվարի 17-ին կամ 18-ին) յոթանասուն տարեկան հասակում։
Վարբանեցի մահախոսականը հրապարակել է անգլիացի սլավոնագետ Ջոն Սիմոնը, ով նախկինում հարգանքի տուրք է մատուցել Վլադիմիր և Ալեքսանդրա Լյուբլինսկիների հիշատակին։ Սիմոնսի մահախոսականները տպագրվել են «Հուշատետր» շարքում, հրապարակված ութ համարներից յուրաքանչյուրում ընդգրկվել է մահացած գիտնականի մատենագիտությունը և դիմանկարը, նրանք անհատական շնորհակալություն են հայտնել հեղինակին։