cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լուիզա (Պրուսիայի թագուհի)
Վայմարյան հանրապետություն
Լուիզայի կերպարը որոշ չափով շարունակել է իդեալ լինել Վայմարյան հանրապետությունում, չնայած նրա պաշտամունքը այլևս չի աջակցվել պետական ​​մակարդակով։ Դժվար պահերին նրա դիմացկունությունը փոխանցվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմում Գերմանիայի պարտությունից հետո փորձություններով լի իրավիճակին։ Նա ընկալվում էր որպես խորհրդանիշ այնպիսի քաղաքական խմբավորումների մեջ, ինչպիսիք են Լուիզա թագուհու միությունը և Գերմանիայի ազգային ժողովրդական կուսակցությունը։ Վերջինս պահպանողական միապետական ​​աջակողմյան կուսակցություն էր, որը 1933 թվականին միաձայն դարձավ երրորդ ռեյխի միավորված կուսակցություն, իր նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ օգտագործում էր Լուիզա թագուհու պատկերով պաստառներ։ Կանանց միապետական ​​կազմակերպությունը՝ Լուիզ թագուհու միությունը, գոյություն ուներ 1923-1934 թվականներին և իր քաղաքական հայացքներով մոտ էր հակաժողովրդավարական «Պողպատե սաղավարտ» կազմակերպությանը (1918-1933) ։
Երրորդ Ռայխ
1933-1945 թվականներին, նացիոնալ-սոցիալիստների օրոք, Լուիզայի պաշտամունքը շարունակ վայրընթաց էր ապրում։ Նացիոնալ-սոցիալիստները պարբերաբար հիշատակում էին Լուիզային, բայց չէին օգտագործում իրենց սեփական քարոզչության մեջ, նույնիսկ պետության կողմից աջակցություն գտած մեծ ընտանիքներ խթանելու գործում։ Պասիվ տառապող կնոջ կերպարը, որը փոխանցվում էր սերնդեսերունդ, չէր տեղավորվում այդ ժամանակ քարոզվող տղամարդու ուժի և ամրության գաղափարական հայեցակարգի մեջ։
Գուտացիա
Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Լուիզա (Պրուսիայի թագուհի)
Քննադատություն
Ավելի քան մեկ դար հասարակության մեջ Լուիզայի կերպարը ուղեկցվում էր անսահմանափակ գովեստներով, ակնածանքով և գրեթե աստվածացումով։ Այնուամենայնիվ, թեկուզ աննշան, բայց միշտ հնչել են կարծիքներ, որոնք խոսել են ինչպես թագուհու անհատականության, այնպես էլ նրա նկատմամբ եղած երբեմն չափազանց մեծ ակնածանքի մասին։ Լուիզան ինքն էլ նկատել է բարոն ֆոն Շտեյնի քննադատական ​​վերաբերմունքն իր նկատմամբ։ Լուիզայի մեկ այլ քննադատ, ով նրան անձամբ ճանաչում էր, Ֆրիդրիխ Ավգուստ Լյուդվիգ ֆոն դեր Մարվիցն էր՝ Գեներալ և ծայրահեղ պահպանողական քաղաքական գործիչ, Շտայնի և Հարդենբերգի բարեփոխումների վճռական հակառակորդը, նա և իր կինը պրուսական արքունիքից էին։ Նա Լուիզայի մեջ տեսնում էր «գեղեցկության և հմայքի հաղթարշավ», չնայած որ նա «երբեք հնարավորություն չի ունեցել կատարել այնպիսի գործեր, որոնք նրան կապահովեին այդքան վեհ սեր և ակնածանք», նա նույնպես երբեք չի շփվել մարդկանց հետ, բացառությամբ «երևի մի քանի բառ, որոնք կարելի էր լսել նրանից - և դրանք ոչ մի կերպ սրամիտ չէին ...»։ Բացի այդ, նա չէր սիրում թագուհու «ինքնասիրահարվածությունը։ Նա տեղյակ էր իր գեղեցկության մասին [...] և սիրում էր դիմահարդարվել ավելին, քան անհրաժեշտ էր» (էջ 20, 26)։
Գրող և դիվանագետ Կառլ Ավգուստ Ֆարնհագեն ֆոն Էնզեն գրում է, որ Լուիզայի զանգվածային պաշտամունքը Ալեքսանդր Հումբոլդտին ստիպել է բացասաբար խոսել Լուիզայի կերպարի մասին ( էջ 61)։ Թեոդոր Ֆոնտանեն բարձր է գնահատել թագուհու «մաքրությունը, փայլն ու անմեղ տառապանքները», բայց վճռականորեն մերժել է այն ամենը, ինչն ակնհայտորեն չէր համապատասխանում պատմական ճշմարտությանը։ 1862 թվականին «Բրանդենբուրգի նշանի վրա թափառումներ»-ում նա գրում է. «Լուիզան ավելի շատ տառապեց իր երկրպագուների ընդհանուր խոսքերից, քան իր թշնամիների զրպարտությունից։ Նա չի մահացել «իր հայրենիքի դժբախտություններից», որոնք, իհարկե, նա համարել է բավական դառը։ Մարդկանց մոտ հույզեր առաջացնելու համար նախատեսված չափազանցությունները միայն բողոք են առաջացնում» (էջ 58-59)։ Ավելի սկզբունքային քննադատություն է արել մարքսիստ պատմաբան և սոցիալ-դեմոկրատ Ֆրանց Մերինգը։ Նա անդրադարձել է այն դրվագին, երբ 1808 թվականին Բարոն ֆոն Շտեյնը խորհուրդ էր տվել զերծ մնալ Սանկտ Պետերբուրգ մեկնելուց՝ նշելով դրա մեծ ծախսերը այն ժամանակ, երբ Արևելյան Պրուսիայի բնակչությունը աղքատության մեջ էր։ Մերինգը դա ընկալել է որպես արքայական տան սոցիալական անպատասխանատվության տիպիկ օրինակ։ Նա Լուիզայի երկրպագությունն անվանել է «բյուզանդական խորամանկություն» (էջ 54)։
Մեր օրերում հարգանքի տուրք
Լուիզան այլևս առասպելական պաշտամունքային կերպար չէ։ Այնուամենայնիվ, Գերմանիայի պատմության մեջ նա ընկալվում է որպես հետաքրքիր, հուզական զգացմունքներ առաջացնող անձնավորություն։ Նա գրավում է պատմաբանների և գրողների միտքը և՛ որպես անձ, և՛ որպես առասպել։ Հաստատությունները, փողոցներն ու հրապարակները կրում են նրա անունը։ Լուիզան պատկերված է 1989 թվականին ԳՖՀ-ում թողարկված «Կանայք գերմանական պատմության մեջ» շարքի փոստային նամականիշերից մեկում։ Հուշանվերների վաճառքն ու տուրիզմը Բեռլինում հաճախ թագուհի Լուիզայի թեմատիկայի շուրջ է։ Թագուհի Լուիզայի երթուղին, որը կազմակերպվել է Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիա պետական ​​պալատների և այգիների գրասենյակի և Բեռլին-Բրանդենբուրգի Պրուսական պալատների և այգիների հիմնադրամի կողմից, պատրաստվել է 2010 թվականին՝ Լուիզայի մահվան 200-ամյակի առթիվ։ Այս երթուղու ճանապարհն անցնում է Լուիզայի կյանքի 10 կանգառներով, որոնք նա կատարել է հյուսիսում Հոհենցիրիցից մինչև հարավ՝ Պարենց։ 2010 թվականին ավարտվել է նաև Շաрլոտենբուրգյան պալատի պարտեզում Լուիզայի դամբարանի վերականգնողական աշխատանքները և այն շրջապատող այգու վերականգնումը իր պատմական տեսքով ։ Ի հիշատակ Լուիզա թագուհու ամեն տարի միջոցառումներ են անցկացվում Հոհենցիրիցում, որտեղ մահացել է Լուիզան և որի պալատում է գտնվում նրա հուշահամալիրը, և Նոյշտրելիցում։
2009 թվականի հունիսի 18-ին Մագդեբուրգում վերականգնվել է Լուիզայի հուշարձանը, որը քանդվել էր ԳԴՀ ժամանակաշրջանում։ Հիշարժան 2010 թվականին Լուիզա թագուհուն նվիրված տարբեր ցուցահանդեսներ են անցկացվել Բեռլինում և Բրանդենբուրգում. Բեռլինի Շառլոտենբուրգյան պալատում՝ «Լուիզա. Թագուհու կյանքն ու առասպելը», Պֆաուենինզել կղզում՝ «Թագուհու կյանքը կղզում», իսկ Պարեցի պալատում՝ «Թագուհու զգեստները»։
2014 թվականի հունիսին ռուսական Սովետսկում (նախկին Տիլզիտը) Եվրոմիության միջոցներով վերականգնվել և տեղադրվել է Լուիզա թագուհու մարմարե հուշարձանն իր նախկին տեղում՝ Յակոբսրուե այգում․ արձանը ավերվել էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոհենցոլերններ Կատեգորիա:Բողոքական միապետներ Կատեգորիա:Պրուսիայի թագավորներ Կատեգորիա:Գերմանիայի ազնվականություն Կատեգորիա:Պրուսիայի ազնվականություն Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Առասպելական թագուհիներ
Շիրոկոե (գյուղ, Նիժնեգորսկի շրջան)
Շիրոկոե (Широке, Şirokoye), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շիրոկոե գյուղում բնակվում էր 252 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վոստոկ (գյուղ, Իշիմբայսկի շրջան)
Վոստոկ (Восток, Восток), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 209 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի բնակավայրեր
(6191) Էադես
(6191) Էադես (Eades), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 22-ին Բրայան Մենինգի կողմից Ստեկենբրիջում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,993533 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6204 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3667 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1891,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190295 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Բրայան Մենինգի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մյաեսելյա
Մյաեսելյա (Mäeselja), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Պուհյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Պուհյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գրատեն դոֆինուա
Գրատեն դոֆինուա (Gratin dauphinois), կտրատած կարտոֆիլից պատրաստված ֆրանսիական ուտեստ, որը եփում են կաթի կամ սերուցքի մեջ՝ օգտագործելով կեղևապատման տեխնիկան, որի հայրենիքն է հարավարևելյան Ֆրանսիայի Դոֆինա տարածաշրջանը։ Կան ուտեստի անվան բազմաթիվ տարբերակներ, այդ թվում՝ pommes de terre dauphinoise, potatoes à la dauphinoise և gratin de pommes à la dauphinoise ։ Ամերիկյան անգլերենում այն անվանում են potatoes au gratin։
Պատմություն
Ուտեստի մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1788 թվականի հուլիսի 12-ով։ Այն այգու դրախտապանով մատուցել են ճաշին, որը կազմակերպել էր Շարլ-Անրին՝ Կլերմոն-Տոններ դուքսը, Դոֆինի գեներալ-լեյտենանտը, Գապ քաղաքի (այժմ Վերին Ալպեր դեպարտամենտում) բարձրաստիճան պաշտոնյաների համար ։
Պատրաստում
Գրատեն դոֆինուան պատրաստվում է բարակ կտրատած հում կարտոֆիլից, կաթից կամ սերուցքից, երբեմն գրյուներ պանրից՝ պատրաստված յուղված և սխտոր քսված սպասքում։ Կարտոֆիլը մաքրում են, կտրատում մետաղադրամի չափով, շերտերով տեղադրում են կավե խոր ափսեում կամ թխելու ապակե կաղապարում և թխում են ցածր ճերմաստիճանում ։
Որոշ խոհարարներ պնդում են, որ գրատեն դոֆինուայի մեջ պանիրը ավելորդ է, հակառակ դեպքում դա կլինի գրատեն սավոյան տարբերակով (gratin savoyard)։ Այնուամենայնիվ, խոհարարների մեծամասնության, այդ թվում նաև Օգյուստ դե Կրոզաի, Ռոբերտ Կերիերայի և Կոնտաստ Սփրայի բաղադրատոմսերում ավելացնում են ձու և պանիր  ։ Այն տարբերվում է սովորական կարտոֆիլի գրատենից նրանով, որ բաղադրության մեջ մտնում է պանիր՝ եփած կարտոֆիլի փոխարեն ։ Գրատեն դոֆինուան չպետք է շփոթել  դոֆին կարտոֆիլ ուտեստի հետ (pommes dauphine) : Գրատեն դոֆինուան հաճախ օգտագործվում է որպես խավարտ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Սան Մարտինո դել Լագո
Սան Մարտինո դել Լագո (San Martino del Lago), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։ Բնակչությունը հասնում է 476 մարդու, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Խտություն կազմում է 48 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10 կմ²։ Հեռախոսային կոդն է 0375, իսկ փոստային ինդեքսը՝ 26040։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լինուս Տորվալդս
Լինուս Բենեդիկտ Տորվալդս (Linus Benedict Torvalds, ), ֆինլանդացի ծրագրային ապահովման ճարտարագետ է՝ Լինուքս քերնելի հիմնադիրը։ Լինուքս քերնելը դարձել է միջուկ այնպիսի օպերացիոն համակարգերի համար, ինչպիսիք են Լինուքսը, Անդրոիդը և Քրոմ օպերացիոն համակարգը ։ Նա նաև ստեղծել է բաշխված ղեկավարման համակարգ՝ Գիթը և Subsurface-ը։ 2012 թվականին Տորվալդսը Լինուքս միջուկով աշխատող համակարգիչների նոր, բաց կոդով օպերացիոն համակարգ ստեղծելու համար Ֆինլանդիայի տեխնոլոգիական ակադեմիայի կողմից ստացել է «Միլենիումի տեխնոլոգիա» մրցանակ։
Վաղ տարիներ
Տորվալդսը ծնվել է Հելսինկիում, Ֆինլանդիա։ Նրա ծնողներն են լրագրողներ Աննա և Նիլս Տորվալդսները։ Նրա ընտանիքը պատկանում է շվեդերեն խոսող փոքրամասնությանը։ Տորվալդսին անվանակոչել են ամերիկացի քիմիկոս, նոբելյան մրցանակակիր Լինուս Փոլինգի պատվին։ Տորվալդսը հաճախել է Հելսինկիի համալսարան 1988-1996 թվականներին և ավարտել է Ինֆորմատիկա բաժինը մագիստրոսի աստիճանով։ Նրա առաջին ուսումնական տարին ընդհատվեց, երբ նա միացավ ֆինլանդական բանակին 1989 թվականին՝ ծառայելով 11 ամիս, ինչքան էլ պահանջվում է Ֆինլանդիայում պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտելու համար։ Բանակում ուներ կրտսեր լեյտենանտի կոչում։ 1990 թվականին նա վերադարձավ իր համալսարանի դասերին։ Նրա հետաքրքրությունը համակարգիչների նկատմամբ սկսվեց Commodore VIC-20-ից՝ 11 տարեկան հասակում։ Ի սկզբանե նա ծրագրավորում է Բեյսիքով, բայց հետագայում ուղղակիորեն մուտք է գործում 6502 CPU մեքենայական կոդով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Հաքեր
Սլուտկա (գյուղ, Իգլինսկի շրջան)
Սլուտկա (Слутка, Слутка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։
Վալենտին Վոդնիկ
Վալենտին Վոդնիկ (Valentin Vódnik կամ Vodník, 3 փետրվարի, 1758, Զգորնյա-Շիշկա, Գաբսբուրգի միապետություն (ներկայում՝ Լյուբլյանայի շրջաններից մեկը, Սլովենիա) - 8 հունվարի, 1819, Լյուբլյանա), սլովենացի բանաստեղծ, լեզվաբան, խմբագիր, գրաքննադատ, թարգմանիչ։ Ֆրանցիսկյան Փոքր եղբայրների օրդենի հոգևորական։ Սլովենիայի ազգային վերածնության շարժման գործիչ, լուսավորական։
Կենսագրություն
Վալենտին Վոդնիկը ծնվել է 1758 թվականի փետրվարի 3-ին։ Ստացել է աստվածաբանական կրթություն։ 1784 թվականին դարձել է հոգևորական Կոպրիվնիկում։ Այստեղ նա ծանոթանում է սլովենական գրականության մեկենաս բարոն Սիգիզմունդ ֆոն Ցոյսի հետ ու տարվում միներալոգիայով ու լեզվաբանությանբ։ Այդ ժամանակաշրջանում նա հրատարակում է կրաինական օրացույց (1795—1797)՝ «Velika pratika ali Kalender»,, որին կցված էին հոդվածներ գյուղատնտեսության վերաբերյալ։
1797 թվականին տեղափոխվել է Լյուբլյանա, աշխատել որպես գիմնազիայի ուսուցիչ, օժանդակել Աստվածաշնչի կրաինացի թարգմանիչներին։
XIX դարի սկզբին սլովնացիները մեծ հույսեր էին կապում իրենց ազգին սպասող լավագույն ապագայի հետ, երբ 1809 թվականին նապոլեոնյան պատերազմների արդյունքում Կրաինան ու Սլովենական Ծովափը անցան Ֆրանսիային։ Այդ տրամադրությունների արտահայտողն է դառնում Վալենտին Վոդնիկը։ Ֆրանսերենի իմացության շնորհիվ Վալենտին Վոդնիկը նշանակվում է Իլարիայի բոլոր դպրոցների տնօրեն։
Վալենտին Վոդնիկը դպրոցական համակարգում կատարեց բարեփոխումներ։ 1811 թվանականին նա հրատարակեց «Pisemnost», դպրոցական քերականությունը, որի սկզբում դրել էր «Ilirija oživljena» («Հառնած Իլարիա») բանաստեղծությունը, որում առավելագույնս իրենց արտահայտույթունն էին գտել սլովենացիների ազգային-հայրենասիրական հույսերը։
Վալենտին Վոդնիկը թարգմանել է Լոմոնդի ֆրանսերենի քերականությունը և գրել սլովեներենի դասագիրք տարրական դպրոցների համար։ Նույն ժամանակաշրջանում մեծ աշխատանք է տարել գերմաներեն-սլովեներեն-լատիներեն «Slovar némshko-slovensko-latinski» բառարանի կազմման համար, որը, սակայն, չհասցրեց, ավարտել։
Նապոլեոն Բոնապարտի անկումը ոչնչացրեց սլովենացիների հույսերը, ովքեր նորից ընկան Ավստրիական միապետության տիրապետության տակ։
Վալենտին Վոդնիկը, թողնելով նախկին երազանքները, եկավ այն համոզման, որ սլովենացիները լավագույն ապագայի հույս կարող են ունենալ միայն այն դեպքում, երբ կհամակերպվեն ստեղծված իրավիճակի հետ ու կշահեն ավստրիական իշխանությունների վստահությունը։ Այդ նպատակով նա սլովենացի զինվորների համար գրում է «Estrajh sa sve» («Ավստրիան բոլորի համար է») ռազմական երգը։ Սակայն դա նրան չփրկեց նախկինում ծավալած հասարակական-քաղաքական գործունեության համար հալածանքից։
Վալենտին Վոդնիկը մահացել է 1819 թվականի հունվարի 8-ին Լյուբլյանայում։
Ստեղծագործություն
Վալենտին Վոդնիկի առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են 1781 թվականին։ Նրա «Բանաստեղծական փորձեր» (1806) ժողովածուն ներառում է սլովեներեն առաջին բանաստեղծությունները, որ գրվել են կենդանի ժողովրդական լեզվով։ Վոլենտին Վոդնիկը գրել է հայրենասիրական շնչով ամակված բանաստեղծութուններ, որոնցում պատկերել է ազգի պատմության առանձին դրվագներ (օդա «Հառնած Իլարիա», 1811), վերամշակել հումորային կենցաղային սյուժեներ։
1806 թվականին իր բանաստեղծությունները հրատարակել է «Pesme sa pokuschino» ժողովածուով, այնուհետև կազմել է «Geschichte des Herzogthumus Krain, des Geliebthes von Trieste und der Grafschaft Görz» (1809) դասագիրքը։
Վալենին Վոդնիկն իր ուրույն տեղն է գրավում սլովենական գրականության պատմության մեջ։ Ընդունված է համարել, որ նրանով է սկսվում սլովենական «վերածնունդը»։
1880 թվականին Լյուբլյանայում տեղադրվել է Վալենտին Վոդնիկի հուշարձանը։
Բանաստեղծի ծննդյան 250-ամյակի առթիվ Սլովենիայի Ազգային բանկը թողարկել է արծաթե (€30 արժեքով) ու ոսկե (€100 արժեքով) մետաղադրամներ՝ Վալենտին Վոդնիկի պատկերով։ Դրանց վրա փորագրված է նրա «Moj spomenik» («Իմ Հուշարձանը») բանաստեղծությունից մի տող՝ «Չունեմ դուստր, չունեմ տղա, որ կհետևեն ինձ, ողջն իմ հիշողության մեջ է, երգը հնչում է իմ փոխարեն»:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովենացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լյուբլյանա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Սլովենացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Սլովենացի մանկավարժներ Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Փարխանդ (Ճապաղջրի գավառ)
Փարխանդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում է Չիֆլիկ գյուղաքաղաքից հյուսիս-արևելք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հազազ չինական
Հազազ չինական, մորմազգիների ընտանիքի, հազազ ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 4 մ երկարությամբ, աղեղնաձև դեպի ցած խոնարհված կամ սողացող ճյուղերով, որոնք սովորաբար փշազուրկ են։ Ընձյուղները դեղնամոխրավուն են։ Տերևները ձվաձև են, ձվաձև ռոմբաձև մինչև ձվաձև նշտարաձև, 3-8 սմ երկարությամբ, 1 ,5-4 սմ լայնությամբ, սուր կամ բութ գագաթով և լայն կամ Նեղ սեպաձև հիմքով, բաց կանաչավուն։ Տերևակոթունները 1 սմ երկարություն ունեն։ Ծաղիկները մանուշակածիրանագույն են, միայնակ կամ 3-4-ական փնջերով, 0,3-0,8 (1,2) սմ երկարությամբ ծաղկակոթուններով։ Բաժակը 3-5 ատամնավոր է։ Պսակը 1,5-2 սմ երկարություն ունի։ Առէջները հիմքում մազմզուկապատ են։ Հատապտուղը ձվաձև է կամ երկարավուն, մարջանակարմիր, 2-2,5 սմ երկարությամբ։ Սերմերը տափակ են, երիկամաձև։ Ծաղկում է հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-հոկտեմբերին։
Տարածվածություն
Տարածված է հյուսիսարևելյան Չինաստանում, Ճապոնիայում։ Հայաստանի տարածքում մշակվում է գրեթե ամենուրեք, քանի որ աչքի է ընկնում ցրտադիմացկունությամբ և երաշտադիմացկունությամբ։
Կիրառություն
Չափազանց դեկորատիվ բույս է, որի վրա երկար ժամանակ կարելի է տեսնել ինչպես ծաղիկներ, այնպես էլ կազմավորված և նույնիսկ հասունացած պտուղներ։ Պիտանի է միջին և բարձր լեռնային գոտիների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Ույուտնոե (գյուղ, Նիժնեգորսկի շրջան)
Ույուտնոե (Уютне, Totanay), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Տոտանայ։
2001 թվականի տվյալներով Ույուտնոե գյուղում բնակվում էր 632 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մովսես Դավթյան (զինվորական)
Կենսագրություն
Ծնվել է 1991 թվականի մայիսի 23-ին Հայաստանի Լոռու մարզի Ազնվաձոր գյուղում։
1998-2006 թթ. սովորել է Ազնվաձորի միջնակարգ դպրոցում։ Հաճախել է բռնցքամարտի Վանաձորի Վարդան Բադալյանի անվան մարզադպրոցում։
2006-2008 թթ. սովորել է Մոնթե Մելքոնյանի անվան ռազմամարզական վարժարանում։
2008-2012 թթ. սովորել է ՀՀ ՊՆ Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում։
2012 թվականին անցել է զիվորական ծառայության Արցախի ՊԲ որպես լեյտենանտ, տանկային դասակի հրամանատար։
2007 թ. մասնակցել է Ղրղզստանի Հանրապետությունում ՀԱՊԿ անդամ պետությունների ռազմամարզական երիտասարդական կազմակերպությունների «Միություն 2007 Իսիկ-Կուլ» միջազգային ուսումնամարզական հավաքներին որպես Հայաստանի թիմի ավագ, և թիմը գրավել է 3-րդ տեղ։
2014 թ. մասնակցել է Տանկային բիաթլոնի միջազգային առաջնությանը որպես հրամանատար, որտեղ Հայաստանի հավաքական թիմը գրավել է 2-րդ տեղ ։
2015 թ. մասնակցել է Կենտրոնական ենթակայության տակ գտնվող զորամասերի միջև ռազմականացված եռամարտ մրցումներին և գրավել է 1-ին տեղ։
2015 թ. մասնակցել է Կենտրոնական ենթակայության տակ գտնվող զորամասերի միջև 70 կգ քաշային կարգում կշռաքարի բարձրացման մրցումներին և գրավել է 2-րդ տեղ։
2019 թվականին ամուսնացել է։ Զոհվելուց երկու ամիս անց ծնվել է կապիտան Դավթյանի առաջնեկը՝ դուստրը։
Զինվորական ծառայություն
2014 թվականին ստացել է ավագ լեյտենանտի կոչում։
2015 թվականին նշանակվել է տանկային գումարտակի 2-րդ տանկի վաշտի հրամանատար (հրաման թիվ 918, 01.04.2015թ.):
2016 թվականի ստացել է կապիտանի կոչում (հրաման թիվ 1549, 01.08.2016թ)։
2016 թ. ապրիլյան քառօրյա պատերազմի ժամանակ մարտական կիրառման տարբեր շրջաններում իրականացրել է մարտական հերթապահություն՝ ղեկավարելով մարտին մշտապես պատրաստ տանկային ստորաբաժանումը։
2020 թվականի պատերազմի ժամանակ նրա տանկային վաշտը նախ հերթապահել է մարտական նշանակության դիրքերում, ապա մասնակցել Հադրութի ուղղությամբ մարտական գործողություններին։
2020 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ֆիզուլիի պաշտպանության հատվածում մարտական գործողությունների ծավալման ժամանակ ստացել է հրազենային բեկորային վիրավորում և տեղում զոհվել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Փերի շրջան (Թենեսի)
Փերի շրջան (Perry County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.075 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.631 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լինդեն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1819 թ.։
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ Կատեգորիա:1819 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հարվարդի բիզնես դպրոց
Հարվարդի բիզնես դպրոց (Harvard Business School), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում։ Հարվարդի համալսարանի մի մասն է կազմում։ Դպրոցն առաջարկում է MBA (Master of Business Administration) ծրագրով ուսուցում անցնելու ամբողջական ծրագիր, ինչպես նաև դոկտորական և շատ այլ կրթական ծրագրեր։ Դպրոցը պատկանում է Harvard Business School Publishing հրատարակչությանը, որը պարբերաբար հրատարակում է բիզնես-թեմաներով, օնլայն-մենեջմենթով, կորպորատիվ կառավարման, «քեյս-սթադիս» և այլ հրատարակությունների գրքեր, ինչպես նաև Harvard Business Review ամսաթերթը։
Ըստ U.S. News & World Report հրատարակչության՝ դպրոցն առաջին տեղն է զբաղեցնում ամերիկյան բիզնես դպրոցների ցանկում, իսկ ըստ Financial Times-ի (Financial Times Global MBA Rankings 2010) ՝ երրորդ հորիզոնականը՝ գտնվելով Լոնդոնի բիզնես դպրոցի և Ուորտոնի (Wharton School of Business) բիզնես դպրոցի մեջտեղում։ Մշտապես գտնվում է ամերիկյան և համաշխարհային բիզնես դպրոցների ցանկի առաջին տասնյակում, ընդգրկված է Բաղեղի լիգայի համալսարանների վեց բիզնես դպրոցների շարքում ։
Պատմություն
Դպրոցը հիմնադրվել է 1908 թվականին։ Դպրոցի գոյության առաջին տարում այնտեղ սովորում էր 59 ուսանող։ Առաջին անգամ ուսուցման գործընթացի մեջ մտցնելով «քեյս-ստադիս» (իրական կյանքից միանգամայն կոնկրետ օրինակներով տեսական և գործնական ուսուցում, դրանց վերլուծության և հնարավոր գործողությունների մշակում) մեթոդաբանությունը՝ HBS-ն ունեցել է ուսանողների թվաքանակի զգալի աճ, նրանց թիվը 10 տարվա ընթացքում հասել է 500-ի։ 1926 թվականին դպրոցը տեղափոխվում է Բոստոն։ Իգական սեռի անձինք առաջին անգամ ընդունվել են MBA 1965 թվականին՝ ստանդարտ երկամյա հիմունքների համաձայն պարապմունքների։ HBS-ի ռեկտորը Նիթին Նոհրիան է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարան
Եթե (բանաստեղծություն)
«Եթե…» (If), անգլիացի գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ Ջոզեֆ Ռեդյարդ Քիպլինգի (1865-1936 թթ..) ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկը։ Բանաստեղծությունը գրվել է 1895 թվականին և նվիրված է շոտլանդացի գաղութատիրական քաղաքական գործիչ Լինդեր Ստար Ջեյմսոնին ։ Բանաստեղծությունը համարվում է Վիկտորյական դարաշրջանի գրական ստոիցիզմի դասական օրինակ ։ Այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1910թ ։ Կիպլինգի «Պարգևներ և փերիներ» գրքի (հեքիաթների և բանաստեղծությունների ժողովածու), «Եղբայր՝ քառակուսի կոշիկներ» գլխում՝ ներկայացնելով որպես հեղինակի պատգամը իր որդուն՝ Ջոնին։ Այդ ժամանակ Քիփլինգն արդեն գրական աշխարհում ճանաչված ու մեծ փառքի հասած հաղինակներից էր, Նոբելյան մրցանակ շահած աշխարհի բոլոր գրողներից ամենաերիտասարդը ։
«Եթե...»-ն հեղինակի լավագույն և միաժամանակ ամենաշատ թարգմանված գործերից է ։ Թարգմանվել է ֆրանսերեն, գերմաներեն,իսպաներեն, ռուսերեն և աշխարհի շատ այլ լեզուներով։ Հայերեն թարգմանվել է տարբեր հեղինակների կողմից՝ Մուշեղ Իշխան, Սամվել Մկրտչյան, Վլադիմիր Գասպարյան, Լևոն Շանթ, Վահան Հովհաննիսյան, Խորեն Գասպարյան, Ռուբեն Թարումյանի։
1995 թվականի Բի-բի-սի-ի կողմից անցկացված հարցումների արդյունքը ցույց է տվել, որ այն հանդիսանումը անգլիական ամենասիրված բանաստեղծությունը ։
Ստեղծման պատմութուն
1937 թվականի հրատարակված իր հետմահու ինքնակենսագրության մեջ Կիպլինգը պատմում է, որ այդ բանաստեղծությունը գրել է Լինդեր Ջեյմսոնի անձից տպավորված լինելով, որը 1895 թվականին ղեկավարում էր Բուրերի դեմ բրիտանական ռազմարշավը ։ Չնայած ռազմարշավը ձախողվեց, արդյունքում բերելով Անգլո-բուրական պատերազմ, սակայն բրիտանական մամուլը ներկայացնում էր Ջեյմսոնին որպես անձնուրաց հերոս, իսկ պարտությունը որպես Բրիտանիայի հաղթանակ։
«Եթե...» բանաստեղծությունը փորագրվել է պղնձե սալիկի վրա և տեղադրվել Սըր Էռնեստ Շեքլտոնի «Քվեստ» (անգլ. Quest) էքսպեդիցիոն նավի տախտակամածի վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Ջեյբան Սամագանով
Ջեյբան Սամագանով (Жээнбай Самаганов, ), խորհրդային և ղրղզ քննադատ, գրականագետ, թարգմանիչ և գրող։ Եղել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1915 թվականին, Իչկե-Ջերգեզ փոքրիկ գյուղի աղքատ ընտանիքում։ Վաղ տարիքում զրկվելով ծնողներից` մեծացել է մանկատանը։ 1935 թվականին ավարտել է Ֆրունզեի մանկակավարժական ուսումնարանը, աշխատել է որպես ուսուցիչ, իսկ 1937-1939 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից և հաշմանդամ։
Վիրավորվելու պատճառով Խորհրդային բանակից զորացրվելուց հետո սովորել է Ժուսուպ Բալասագընի անվան Ղրղզստանի ազգային համալսարանում, որն ավարտել է 1944 թվականին։ Այնուհետև սովորել է ասպիրանտուրայում։ 1947-1952 թվականներին աշխատել է Ղրղզական ԽՍՀ ԳԱ Լեզվի և գրականության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ 1952-1953 թվականներին որպես պատասխանատու քարտուղար է աշխատել Ղրղզական ԽՍՀ Գրողների միությունում, ինչպես նաև` աշխատել է գրական-գեղարվեստական և հասարակական-քաղաքական «Ալա Տոո» հանդեսի խմբագրությունում։
Ստեղծագործություններ
1945 թվականին Ջեյբան Սամագանովն սկսել է իր գրական-քննադական գործունեությունը։ Նա գրել է ավելի քան 30 գրական-քննադատական հրապարակախոսական հոդվածներ, ինչպես նաև ստեղծել է «Մաքսիմ Գորկին և ղրղզական գրականությունը» մենագրությունը։
Ջենբայ Սամագանովը եղել է ղրղզական խորհրդային գրականության 10-րդ դասարանի դպրոցական քրեստոմատիայի կազմողներից մեկը։ Ջ. Սամագանովի հոդվածները հիմնականաում սուր բանավիճական բնույթի էին և շոշափում էին Ղրղզստանի գրական կյանքի առավել վիճելի հարցեր։ Ջ. Սամագանովը շատ է աշխատել բնօրինակ և թարգմանված գեղարվեստական ստեղծագործությունները խմբագրելու, ղրղզերեն լեզվով թարգմանություների վրա։ Մասնավորապես, նա թարգմանել է Հարիեթ Բիչըր Սթոուի Քեռի Թոմի խրճիթը վեպը։
Կունակություն
Կունակություն, Կովկասյան հնագույն սովորույթ է, որի համաձայն երկու տարբեր ընտանիքներին պատկանող տղամարդիկ այնքան են մտերմանում, որ այդ հարաբերությունները իրենց իմաստով մոտ են դառնում արյունակցական կապերին, ինչն էլ նրանց համար պատվի հարց էր դառնում օգնել մեկը մյուսին ։
Պատմություն
Իր ձևով կունակությունը կովկասյան հյուընկալության հետագա զարգացումն էր, որն իր իմաստով արհեստական բարեկամությունն էր։
Այս սովորույթը գոյություն է ունեցել նաև չեռնոգորցիների, արաբների և այլ ժողովուրդների մոտ ։
Կունակությունը կարողացավ ոչնչացնել միջէթնիկ արգելքները, հաստատելով բարեկամություն հարևանների ու այլ ազգի ժողովուրդների հետ։ Այս բարեկամություններից հետագայում աճեցին առևտրական համագործակցությունները ։
Անշուշտ, կունակությունը օգնեց բարելավել անվտանգությունը միջէթնիկ շփումներում, սովորույթը կունակներին պարտավորեցնում է ապահովել անվտանգություն մեկը մյուսի հանդեպ, ինչպես հարազատ եղբայրների։ Այս մասին, օրինակ գրել է Ֆյոդոր Անդրեևիչ Շչերբինան այսպես. «Կունակության սովորույթը սրբորեն պահպանվում էր չերքեզների կողմից։ Կունակին վերցնել չերքեզի խրճիթից կարելի էր միայն նրա դիակի վրայով»։
Կունակների հարաբերությունները սովորաբար ստեղծվում էին երկկողմանի համակրանքի վրա, տանտիրոջ և հյուրի միջև տեղի էր ունենում երդման փոխանակություն, արժեքավոր և թանկարժեք նվերների փոխանակում և ծիսական ձևականություններ, օրինակ`խմում են կաթ կամ գինի նույն բաժակից, որի մեջ ոսկեդրամ են տեսնում ։
Կունակությունը եղել է դարեր շարունակ, այն փոխանցվել է սերնդեսերունդ, կունակներն ու իրենց երեխաները օգնել են միմյանց բոլոր կարևոր գործերում։ Անգամ եղել է դեպք, երբ կունակը փոխարինել է երեխայի մահացած ծնողներին և խնամել է նրան մինչև չափահաս դառնալը ։
Կունակությունը հանդիպում է կովկասյան ժողովուրդների մոտ ներկայում էլ, ընդ որում ընդգրկում են այլ ժողովուրդների ներկայացուցիչներին, կազակներին և այլն ։
Տառեղներ
Թեև տառեղները տեսքով հիշեցնում են այլ ընտանիքներին պատկանող թռչուններին ինչպիսին են՝ արագիլները, քաջահավերը և կռունկները, նրանք տարբերվում են այս թռչուններից նրանով, որ թռիչքի ժամանակ պարանոցը երկտակ ծալում են դեպի ուսերը այլ ոչ թե ձգված պարանոցով թռչում ։ Մեկ այլ առանձնահատկություն, որը տառեղներին առանձնացնում է վերոհիշյալ թռչուններից դա փոշենման աղվամազի առկայությունն է կրծքի և որովայնի հատվածներում  ։
Այս ընտանիքի որոշ անդամներ բույնը դնում են գաղութներով ծառերի վրա, իսկ ոմանք՝ հատկապես ջրցուլերը, բույնը պատրաստում են գետնին օգտագործելով եղեգ կամ այլ բույսերից ։
Բնութագիր
Տառեղները երկար ոտքեր և կտուց ունեցող միջին և խոշոր թռչուններ են։ Որցերի և էգերի  միջև տարբերությունը չնչին է։ Որցերը մի փոքր ավելի խոշոր են էգերից։ Ամենափոքր տեսակը համարվում է փոքր ջրցուլը, որի երկարությունը կարող է լինել 30 սմ-ից փոքր։ Տառեղի ամենամեծ տեսակի՝ Գողիաթ տառեղը որի բարձրությունը կարող է հասնել 152 սմ-ի։ Տառեղների պարանոցը կարող է երկտակ ծալվել Տ տառի նման ի շնորհիվ նրա որ պարանոցի ողերից մեկը ձևափոխված է։ Պարանոցը կարող է հետ քաշվել և առաջ գալ։ Թռիչքի ժամանակ պարանոցը երկտակ ծալում է դեպի ուսերը ի տարբերություն այլ երկար պարանոց ունեցող թռչունների։ Ոտքերը երկար են և ամուր են։ Թռիչքի ժամանակ ոտքերը և թաթերը հետ են ձգված ։
Տարածում
Հայաստանի Հանրապետությունում հանդիպում է 9 տեսակ՝ եգիպտական տառեղ, դեղին տառեղ, կվակվա, շիկակարմիր տառեղ, սպիտակ փոքր տառեղ, փոքր ջրցուլ, մեծ ջրցուլ, մոխրագույն տառեղ, սպիտակ մեծ տառեղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Արագիլանմաններ
Ձայնավորների ծառ
Ձայնավորների ծառ (Arbre des voyelles), բրոնզե քանդակ, որն ստեղծվել է իտալացի քանդակագործ Ջուզեպպե Պենոնեի կողմից և գտնվում է Փարիզի Տյուիլրի այգում։ Քանդակն ստեղծվել է 1965 թվականին։
Ջուզեպպե Պենոնեն հարում է «արտե պովերի» գեղարվեստական հոսանքին։ Իր ստեղծագործություններում նա հակադրում է բնականն ու արհեստականը, ինչպես նաև ցույց է տալիս կենդանի բնության մեջ տեղի ունեցող գործընթացները՝ ծնունդ, աճ, մետամորֆոզներ, անկում և մահ։
Պենոնեի ստեղծագործության մեջ հատուկ տեղ են զբաղեցրել ծառերը։ 1999 թվականին նա Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության պատվերով ստեղծել է քանդակ, որը պատկերում է ընկած, արմատախիլ եղած ծառ ։ Որպես մոդել Պենոնեն օգտագործել է երեսունմետրանոց կաղնին, որն այնուհետև ձուլել է բրոնզով, այդ պատճառով քանդակը խիստ իրատեսական է թվում։ Այն գտնվում է Տյուիլրի այգու հարավային մասում, շրջապատված է տարբեր բույսերի, և դրանով շնորհիվ մարդկային ստեղծագործությունը ներգրավված է շրջակա միջավայր աստիճանական էվոլյուցիայում։
Ծառի արմատներն իրենց ուրվագծերը հիշեցնում են A-E-I-O-U-ի ձայնավորները։ Ֆրանսիացիների մեծամասնության մոտ դա ասոցացվում է Արթյուր Ռեմբոյիյի «Ձայնավորներ» հայտնի սոնետի հետ, սակայն Պենոնեն պնդում է, որ իր համար ոգեշնչման աղբյուր է ծառայել դրուիդների վարկածային այբուբենը, որը, որոշ մասնագետների կարծիքով, կարող էր ներառել ծառերի անվանումները։ Մասնավորապես, այս այբուբենը մանրամասնորեն նկարագրում է Ռոբերտ Գրեյվսն իր «Սպիտակ աստվածուհի» գրքում ։
Բացի հինգ արմատներից, ծառն ունի նաև հինգ երկար ճյուղեր։ Այն վայրերում, որտեղ ճյուղերը հպվում են գետնին, տնկվել է հինգ ծառ, որոնք կաղնու տարբեր տեսակներ են ։ «Մեռած ծառը» խորհրդանշական կերպով կյանք է տալիս «կենդանի» ծառերին, ինչպես սովորաբար տեղի է ունենում բնության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Դաշույն
Դաշույն, զենք։ Սրածայր է, երկսայրի, բռնակով և կարճ շեղբով։ Գործածվել է ձեռնամարտում, երբեմն տնտեսական նպատակների (արմատիք և բույսեր հավաքելու, միս կտրատելու և այլ) համար։ Հնագույն դաշույնները պատրաստվել են քարից (վանակատ, կայծքար և այլն) և անասունների եղջյուրներից, այնուհետև՝ մետաղից (պղինձ, բրոնզ, երկաթ, պողպատ)։ Հայաստանում պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են բրոնզի և երկաթի դարերի դաշույնի նախշազարդված պատյաններ (երկրաչափական, բուսական և կենդանական նախշերով)։ Հայաստանում և Կովկասում հարուստ և ազդեցիկ անձինք կրել են կաշեպատ, ոսկեզօծ, նախշազարդ պատյաններով, քանդակազարդ բռնակներով (փղոսկր, ոսկի, արծաթ և այլն) տներ։ Կովկասյան մի շարք ժողովուրդների տղամարդիկ դաշույն կրում են իբրև զգեստի մաս (որպես քաջության խորհրդանիշ)։
Կատեգորիա:Զենք Կատեգորիա:Զինամթերք Կատեգորիա:Սառը զենքեր Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Կարմրակատարներ
Կարմրակատարներ (Carduelis), թռչնատեսակ սերինոսազգիների ընտանիքից (Fringillidae) ։
Կարմրակատարները բնակվում են բաց տարածքներում և անտառեզրերին։ Որպես կանոն՝ կարմրակատարը չվող թռչուն չէ։
Արտաքին տեսք
Նրանք ունեն ամուր կազմվածք, գլուխը կլոր է, պարանոցը՝ կարճ։ Փետուրները խիտ են՝ տարբեր երանգներով։ Արևադարձային որոշ տեսակների գլխին փոմփոլիկ կա։ Թևերը միջին երկարության են։ Երկար, կոնաձև կտուցի շուրջը կա կարմիր լայն «դիմակ», որի գույնը տարբերվում է գլխի գագաթից։  Նրա մեջքն ու կրծքավանդակը միագույն են՝ մոխրագույն՝ գորշ դարչնավուն երանգով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թռչունների ցեղեր Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Փիքետ շրջան (Թենեսի)
Փիքետ շրջան (Pickett County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 422 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.945 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բիրդսթաուն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1879 թ.։
Սեռնյանո
Սեռնյանո  (Sergnano), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Փիքետ շրջան (Թենեսի)
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ
Սեռնյանո
Բնակչությունը կազմում է 3049 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), խտությունը՝ 254 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 16 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 26010։ Հեռախոսային կոդ 0373։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մյաեսաառե
Մյաեսաառե (Mäessaare), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Լասվա շրջանում։
Ալեքսանդր Գրիգորյանց
Ալեքսանդր Կարապետի Գրիգորյանց, հայ պատմաբան ։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Գրիգորյանցը ծնվել է Մեսրոպավան գյուղում՝ 1923 թվականին։
Մյաեսաառե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։
Ալեքսանդր Գրիգորյանց
Կենսագրություն
Մահացել է 1988 թվականին ։
Մյաեսաառե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Լասվա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալեքսանդր Գրիգորյանց
Գործունեություն
Գիտությունների դոկտոր Ալեքսանդր Գրիգորյանցը 1958-1960 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ գլխավոր արխիվի պետի տեղակալ, իսկ հետո աշխատել է ԳԱ պատմության ինստիտուտում։ Մանկավարժական ինստիտուտի ռեկտոր եղել է 1969-1973 թվականներին։ 1975-1988 թվականներին եղել է Երևանի Վ․ Բրյուսովի անվան օտար և ռուսաց լեզուների ինստիտուտի գիտկոմունիզի ամբիոնի վարիչ։ Հրատարակել է մի շարք աշխատանքներ ՀԽՍՀ բանվոր դասակարգի և մտավորականության ձևավորման պատմության վերաբերյալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
I Know What You Want
«I Know What You Want», ռեփեր Բաստա Ռայմսի երգը, որը թողարկվել է որպես կատարողի It Ain't Safe No More ութերորդ ստուդիական ալբոմի սինգլ, որը թողարկվել էր 2002 թվականի նոյեմբերի 26-ին ։ Երգը ձայնագրվել է R&B երգչուհի Մրայա Քերիի և  The Flipmode Squad (Spliff Star, Baby Sham, Rah Digga և Rampage) խմբի հետ համատեղ։
Մեծ Բրիտանիայում վաճառվել է սինգլի 175 հազար օրինակ ։
Երգացանկ
Canadian CD single
European CD single
Australian/European CD maxi-single
UK CD maxi-single
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մրայա Քերիի երգեր Կատեգորիա:Փոփ երգեր Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Սլուտկա (գյուղ, Նովոգորոդսկի շրջան)
Սլուտկա (Слутка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուվարովկա (գյուղ, Նիժնեգորսկի շրջան)
Ուվարովկա (Уварівка, Burnaş), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բուրնաշ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վոստոկ (քաղաքատիպ ավան, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Վոստոկ (Восток), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Կրասնոարմեյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4005 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոնցիրուս եռատերև
Պոնցիրուս եռատերև, սատապազգիներ ընտանիքի, Պոնցիրուս ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Փոքր, տերևաթափ ծառ է' վրանաձև սաղարթով, մեծ մասամբ աճում է թփանման։ ճյուղերի կեղևը կանաչամոխրավուն է։ Ընձյուղները կանաչ են, մերկ, անկյունավոր սեղմված, ծոցային փշերով, որոնց երկարությունը հասնում է 1 —3 (հազվադեպ' 5—7) սմ-ի։ Բողբոջները մանր են, գրեթե կլորավուն։ Տերևադասավորությունը հերթադիր է։ Տերևները եռամաս են, թևավոր կոթուններով, մինչև 7 սմ երկարությամբ, տերևիկները նստադիր են, հակառակ ձվաձև, աղեղնաեզր, մերկ։ Ծաղկային բողբոջները հիմնադրվում են ամռանը։ Ծաղիկները սպիտակ են, 3—8 սմ տրամագծով, համարյա նստադիր, 4—6 (երբեմն' 6—7) բաժակաթերթիկներով, պսակաթերթիկները երկարավուն, հակառակ-ձվաձև են, 4—5 (երբեմն' 6—7) հատ։ Առէջները 8—1 0-ն են, ազատ, սերմնարանը 6—8 բնանի է, բազմաթիվ սերմնաբողբոջներով։ Պտուղը հատապտղանման է, գնդաձև, 4—6 սմ տրամագծով, ոսկեդեղին, մանր մազմզուկապատ, բազմասերմ, դառնաթթու, տտիպ պտղամսով, ուտելու համար պիտանի չէ։ Ծաղկում է ապրիլ, մայիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։
Բնափայտը արդյունաբերական նշանակություն չունի' մանր չաւիերի պատճառով։ Տարածված է կենտրոնական Չինաստանում, Հիմալայներում։ Բազմանում է սերմերով։
Տարածվածություն
Տարածված է կենտրոնական Չինաստանում, Հիմալայներում։ Բազմանում է սերմերով։
Հեռանկարային է մեր հանրապետության մերձարևադարձային շրջանների համար։Մեղրիում մինչև 1970-ական թվականները կային խոշոր թփեր, որոնք առատորեն ծաղկում և պտղաբերում էին։ Մինչև 1963—1964 թվականների ցուրտ և երկարատև ձմեռը, աճում էր նաև Երևանում։ Ներկայումս հանդիպում է Բագրատաշենում, Իջևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ցիտրուսային մշակաբույսեր
(6192) 1990 KB1
(6192) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի մայիսի 21-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,294381 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6866 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9022 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1269,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,2836 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,32° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Փոլկ շրջան (Թենեսի)
Փոլկ շրջան (Polk County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.127 կմ² է, բնակչությունը՝ 16.050 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բենտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1839 թ.։
Կատեգորիա:Թենեսիի շրջաններ
Միսս Հրավառություն
Միսս Հրավառություն (Miss Firecracker), 1989 թվականին նկարահանված ամերիկյան կինոկատակերգություն։ Բեթ Հենլիի հեղինակած ստեղծագործության էկրանավորումն է։
Սյուժե
Փոքր գավառական քաղաքից որբ Կարնել Սքոթը որոշել է ապացուցել բոլորին, որ ինքը կարող է ավելին անել։ Բայց մինչ այդ, նա պետք է հաղթի տեղական ամենամյա գեղեցկության մրցույթը և նվաճի «Միսս Հրավառություն» տիտղոսը։
Արտադրություն և թողարկում
4 միլիոն ամերիկյան դոլար արժեցած ֆիլմը United Artists Communications-ի մասնաճյուղ Corsair Pictures ընկերության առաջին արտադրանքն է ։ Նախատեսված լինելով թողարկվել 1989 թվականի փետրվարին `այն հանրությանն է ներկայացվել ապրիլի 28-ին և վաստակել է 1.85 միլիոն ամերիկյան դոլար Հյուսիսային Ամերիկայում ։ HBOն թողարկել է ֆիլմի VHS տարբերակը նոյեմբերին ։ Քննադատական ընդունելությունը տարբեր էր. ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում ստացել է 73% վարկանիշ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Արմատականություն
Արմատականություն ( - արմատ), քաղաքականության մեջ վճռական գործողությունների և մեթոդների ձգտում, ընդդիմադիր ուղղություն։
Արմատականություն տերմինը սովորաբար օգտագործում են քաղաքական կուսակցությունների, խորհրդարանական խմբավորումների, քաղաքական շարժումների գործունեությունը բնութագրելու համար։ Տարբերում են 3 տեսակի արմատականություն՝
Պատմություն
Արմատականություն տերմինն առաջացել է 18-րդ դար-ի վերջին Անգլիայում, արդյունաբերական հեղափոխության շրջանում և արագորեն տարածվել է Եվրոպայում ինրև քաղաքական, կրոնական, լուսավորական և մշակութային հոսանք։ Սկզբնական շրջանում արմատականները հանդես էին գալիս ընտրական իրավունքի, պետության կառավարմանը քաղաքացիների մասնակցության ընդլայնման քաղաքական ու քաղաքացիական իրավունքնեի ու ազատությունների կիառաման օգտին։ Այս հիմնախնդիրների լուծումից հետո, նրանք հանդես էին գալիս հօգուտ քաղաքական քննարկումների ընդլայնման։ Առանձին երկրներում, որտեղ ուժեղ է եկեղեցու ազդեցությունը, արմատական է համարվում հակակղերական կողմնորոշումը ։ 19-20-րդ դարերում արմատականությունը դարձավ սոցիալիստական, սոցիալ-ժողովրդական կողմնորոշում ունեցող ձախ կուսակցությունների գաղափարախոսությունը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն Կատեգորիա:Լիբերալիզմ Կատեգորիա:Հասարակական շարժումների պատմություն
Կայենեյան պղպեղ
Կայենեյան պղպեղ, տաքդեղների ընտանիքին պատկանող Capsicum frutescens տեսակի պղպեղ (թփերով պղպեղ)։ Ըստ մեկ աղբյուրի հոմանիշը Capsicum annuum-ն է (պղպեղ), մյուս տարբերակով կոչվում է Կապսիկում (տաքդեղ)։ Բացի այդ, կայենենյան պղպեղը կարելի է
համարել Capsicum chinense Jacq (չինական պղպեղ)։ Պղպեղի կծվության աստիճանը մոտավորապես 30.000-50.000 է։
Այս և այլ կծու կարմիր պղպեղներին երբեմն անվանում են «չիլի պղպեղ»։
Բուսաբանական նկարագրություն
Բազմամյա այս թփի բարձրությունը 20-120 սմ է, խնամված հողի մեջ նրանց բարձրությունը հասնում է 3 մետրից ավելի։
Տերևները ձվաձև են, հարթ, կանոնավոր շարքով։
Ծաղիկները հիմնականում սպիտակ են, դեղին կամ մանուշակագույն։
Պտուղը դատարկ միջուկով հատապտղի երկար տեսակն է։ Կեղևի հաստությունը 1-2 միլիմետր է։ Գույնը՝ կանաչ է, դեղին (տեխնիկական աստիճանի ((սպառողական )) հասուն), բաց նարնջագույն, կարմիր և ավելի մութ երանգներով (կենսաբանական հասունացման դեպքում)։
Պատմություն և արտադրում
Capsicum frutescens տեսակի տաքդեղը Լատինական Ամերիկայում հանդիսանում է հին մշակաբույս։
Կայենեյան պղպեղի հայրենիքը Հարավային Հնդկաստանն է և Ճավա կղզին։
Խոշոր արտադրող երկրներն են՝ ԱՄՆ-ն (Կալիֆոռնիա), Մեքսիկան, Բրազիլիան, Կոլումբիան, Գայանան, Արևմտյան Աֆրիկայի, Վիետնամի, Հնդկաստանի, Ինդոնեզիայի մի շարք շրջաններ։
Պղպեղներ աճեցնում են նաև փակ հողաշերտի մեջ՝ ջերմոցներում, ծաղիկների ծաղկամաններում և պատշգամբներում, ինչպես սենյակային բույսերը։
Ծանոթագրություններ
Կայենեյան պղպեղ Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի բուսական աշխարհ
Բորնասկո
Բորնասկո (Bornasco), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1676 մարդ։ Խտությունը կազմում է 140 մարդ/կմ²։ Տարածքը 12 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0382։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տարասովի առանձնատուն
Տարասովի առանձնատուն (Усадьба Тарасова), Եկատերինբուրգի կենտրոնում գտնվող շենքերի համալիրի պատմական անվանումն է, որի մի մասը ներկայումս ընդգրկված է Սվերդլովսկի մարզի նահանգապետի նստավայրի ճարտարապետական անսամբլի մասում։
Պատմություն
Վաճառական Տարասովները քաղաքի առափնյա լճակների մոտ են հաստատվել 19-րդ դարի կեսերին, երբ Կիշտիմի լեռնային շրջանի նախկին ղեկավար Գրիգորի Ֆեդոտովիչ Զոտովի ժառանգներից գնել են քարե հին տունը։ Այդ ժամանակից ի վեր առափնյա փողոցը կոչվել է Տարասովսկի։ Առանձնատունը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով, հնարավոր է ճարտարապետ Միխայիլ Պավլովիչ Մալախովի մասնակցությամբ և նույնիսկ կրել 19-րդ դարի երկրորդ կեսի ազդեցությունը՝ պահպանելով նախկին ոճային ուրվագիծը։ Տարասովի տան կողաշենքում 1910 թվականին տեղակայված է եղել Ուրալ լեռնահանքային տեխնիկների միությունը, որի քարտուղարը Վ. Մ. Բիկովն էր։ Այստեղ է եղել բոլշևիկների (հյուսիսային թև) ընդհատակյա բնակարանը ։
1917 թվականի հեղափոխությունից հետո Տարասովները հեռացել են և առանձնատունը դատարկվել է։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում այն դարձել է Ուսուցչի տուն։ 1997 թվականի աշնանը վաճառական Տարասովի առանձնատան շենքը ներառող համալիր շինությունը ճարտարապետ Արկադի Զասլավսկու նախագծով ենթարկվել է լայնածավալ վերակառուցման, որից հետո առանձնատունը դարձել է քաղաքի ամենահին քարե շենքերից մեկը ։
Պահպանվել է կառույցների մի մասը՝ գլխավոր երկհարկանի տունը, մեկհարկանի կողաշենքը (հարավային), պարսպով քարե դարպասը։ Դրանք օգտագործվում են որպես Սվերդլովսկի մարզի նահանգապետի նստավայրի մի մաս։ Դրա կազմի մեջ է մտնում նաև հարևանությամբ գտնվող Սևաստյանովի տունը։ Կառույցը գտնվում է Գորկու փողոցի 21 հասցեում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի առանձնատներ
Տեր-Գևորգյան
Տեր-Գևորգյան, հայկական ազգանուն ։
Հովսեփ Արցախեցի
Հովսեփ Արցախեցի (Տեր-Ավագյան) (ծննդյան թվականն անհայտ, Շուշի - մահվան թվականն անհայտ), XIX դարի 1-ին կեսի հայ կրոնական գործիչ և փիլիսոփա։ Եղել է Շուշիի, Գանձասարի թեմերի վարդապետ։ Դասավանդել է մայրենի լեզու, աստվածաբանություն, տրամաբանություն։ Հրատարակել է «Համառօտ բառգիրք ի գրաբառէ յաշխարհաբառն» (1830) և «Առաջին մասն փիլիսոփայութեան, որ ասի տրամաբանութիւն» (1840)։
Տեր-Գևորգյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Հովսեփ Արցախեցի
Փիլիսոփայական հարցերում հետևելով ֆրանսիացի աստվածաբան Ա. Գովդինին՝ Հովսեփ Արցախեցին գտնում է, որ տրամաբանության արդյունքները չպետք է հակասեն աստվածաբանության սկզբունքներին։ Տրամաբանությունը գիտություն է, որն զբաղվում է ոչ միայն ճշմարտության բացահայտմամբ, այլև բացահայտվածի հիմնավորմամբ, այսինքն՝ նա հաստատում է ոչ միայն օրենքներն ու մեթոդները, որոնց միջոցով բացահայտվում են նոր ճշմարտություններ, այլև դրանք ապացուցման միջոցով դարձվում են ուրիշների սեփականություն։ Առաջին դեպքում տրամաբանությունն իր վրա է վերցնում մեթոդաբանական գիտության ֆունկցիա, երկրորդ դեպքում՝ ապացուցման։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Բուդաքլի (այլ կիրառումներ)
Բուդաքլի, կարող է վերաբերել՝
Սկալյաբինո
Սկալյաբինո (Скалябино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Սեն Պե սյուր Նիվել
Սեն Պե սյուր Նիվել (Saint-Pée-sur-Nivelle), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում՝ Ակվիտանիա երկրամասի Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտի Բայոնա շրջանի Յուստարից — Վալլե դը Նիվ և Նիվել կանտոնում։ Ընկած է Նիվել գետի ափերին, երկրի մայրաքաղաք Փարիզից մոտավորապես 690, Բորդոյից՝ 185 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, Պո քաղաքից՝ 100 կիլոմետր դեպի արևմուտք ։ Զբաղեցնում է 65,34 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 5 865 ։
Համայնքի կոդը՝ 64495:
Կլիմա
Կլիման օվկիանոսային է՝ մեղմ ձմեռներով և տաք ամառներով ։ Տեղումների տարեկան միջին քանակությունը՝ շուրջ 1100 միլիմետր։ Տարվա ընթացքում ձյուն տեղում է միջին հաշվով 15 օր։ Ուժեղ քամիները հազվադեպ են։
Մյաե-Սուհկա
Մյաե-Սուհկա (Mäe-Suhka), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
Սեն Պե սյուր Նիվել
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սկալյաբինո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մյաե-Սուհկա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր