cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կավաներկա
Կավաներկա (Каванерка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Պիժանսկի շրջանում Կիրովի մարզում և Նովոտորյալսկի շրջանում Մարի Էլ Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոլման գետի ձախ ափին՝ 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է Կիրովի մարզում դեպի արևմուտք Ուրբեժ գյուղում, Պիժանկա գյուղից 31 կմ հարավ։ Գետը հոսում է հարավ-արևելք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Յումագուզինո (գյուղ, Ստերլիբաշևսկի շրջան)
Յումագուզինո (Юмагузино, Йомағужа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 176 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայկ Դեմոյան
Հայկ Անուշավանի Դեմոյան, հայ պատմաբան, հրապարակախոս, Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր, ԵՊՀ դասախոս։
Գործունեություն
Գիտական հետազոտությունների ոլորտի մեջ են մտնում Արցախյան հակամարտության, հայ-թուրքական հարաբերությունների և համաթյուրքականության խնդիրները, ազգային հակամարտությունները Հարավային Կովկասում, ազգային ինքնության և կարծրատիպերի հիմնահարցերի ուսումնասիրությունը։ Գիտական հետաքրքրությունների ոլորտը ներառում է նաև հայ ռազմարվեստին, հայկական ազգային խորհրդանշաններին և զինանշանագիտության առնչվող հիմնահարցերը։ Ավելի քան 40 գիտական հրապարակումների, այդ թվում նաև տասներկու մենագրությունների հեղինակ է։
Անդամակցում է Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցությանը։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի գիտական խորհրդի նախագահն է։ Երևանի պատմության թանգարանի և Ազգային գրադարանի գիտական խորհուրդների անդամ է։
2009 թ. մարտին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամ։
2011 թ. Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայոց ցեղասպանության հարյուրերորդ տարելիցի միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովի քարտուղար։
2013 թ. ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։
Տիրապետում է ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն լեզուներին։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Լիդերություն
Լիդերություն
Հասարակության քաղաքական կյանքում քաղաքական էլիտայի գործունեությունը հիմնականում պայմանավորված է քաղաքական լիդերների առկայությամբ։ Լիդերության հիմնահարցը քաղաքական մտքի պատմության ժամանակահատվածում եղել է հետազոտողների ուշադրության կենտրոնում։ Բոլոր ժամանակներում էլ քաղաքականության հիմնական հարցերից մեկն է հանդիսացել անհատի ունեցած դերակատարումը պատմության մեջ։ Քաղաքագիտության մեջ հիմնականում գործել են 2 հակադիր բևեռներ։ Առաջին մոտեցումը բացարձակեցնում է անհատի դերակատարումը պատմական իրադարձությունների և գործընթացների մեջ, իսկ երկրորդ մոտեցումը հիմնական շեշտը դնում է օբյեկտիվորեն ձևավորված պատմական նախադրյալների վրա, որոնք էլ թելադրում են անհատների վարքագիծը։
Լիդերության մակարդակները
Քաղաքականության մեջ լիդերությունը կարող է դրսևորվել մի քանի մակարդակում։ Եթե լիդերության առաջին մակարդակում ավելի կարևոր են համարվում մարդու անձնական որակները, ապա երկրորդ և երրորդ մակարդակներում առաջնային են հանդիսանում ինստիտուցիոնալ բաղադրիչները, տվյալ կառույցի կամ կազմակերպության լեգիտիմության աստիճանը հասարակության գիտակցության մեջ։
Քաղաքական լիդերության տիպաբանությունը
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն Կատեգորիա:Կառավարման տեսություն
Ալի Սաբիյեհ (քաղաք)
Ալի Սաբիյեհը սպասարկվում է Ադիս Աբեբա – Ջիբութի երկաթուղով։
Պատմություն
Ալի Սաբիյեհ բնակավայրը գոյություն ունի արդեն մի քանի դար։ Միջին դարերում գտնվել է Իֆաթ և Ադալ սուլթանատների իշխանության տակ։ Հին լեգենդի համաձայն, Ալի Սաբիեհի ժամանակակից տարածքը ծածկված էր ծառերով և չոր գետահովիտներով։ Քոչվոր ճանապարհորդները Զեյլա քաղաք տանող ճանապարհին այստեղ կանգ էին առնում ծարավը հագեցնելու համար։
Աշխարհագրական դիրք
Ալի Սաբիեհը գտնվում է երկրի հարավային մասի հովտում։ Քաղաքը տեղակայված է լեռնային տեղանքում, փակ հովտում։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 756 մետր բարձրության վրա։ Այդ բարձրությունը քաղաքին և դրա արվարձաններին տալիս է ավելի մեղմ կլիմա, քան Ջիբութիում, որտեղ կլիման սովորաբար շոգ է։ Կենդանիներից այստեղ կարելի է հանդիպել վիթեր, կարակալներ, թռչուններ և կապիկներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջիբութիի քաղաքներ
Բեթի Գեբրիել
Բեթի Գեբրիել (Betty Gabriel, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնիություն է ձեռք բերել 2016 թվականին «Դատաստանի օրը 3» ֆիլմի և ռեժիսոր Ջորդան Փիլի «Հեռու գնա» թրիլլերի շնորհիվ։
Կենսագրություն
Գեբրիելը ծնվել է Վաշինգտոն քաղաքում, մեծացել՝ Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ և Մերիլենդ նահանգի Հանթսվիլ քաղաքներում։ 2002 թվականներին Գեբրիելը Այովա նահանգի համալսարանի կենդանաբուծության ոլորտում ստացել է գիտության բակալավրի աստիճան։ Քոլեջից հետո ժամանակակից պարեր սովորելու համար Գեբրիելը տեղափոխվել է Չիկագո և Այովա նահանգի թատրոնում աշխատելուց հետո համալսարանական փարձաշրջանների ժամանակահատվածում Չիկագոյի թատրոնում սկսել է աշխատել որպես դերասանուհի և պարուհի՝ հետագայում որպես հիմնական դերասանուհի մասնակցելով տարբեր բեմադրություններին։ 2014 թվականին նա ավարտել է Ջուլիարդի դպրոցը։
Կարիերա
Գեբրիելի առաջին գլխավոր դերը ստացել է 2011 թվականին «Հիշողություն» դրամայում։ Իր կարիերան սկսել է որպես հեռուստատեսային դերասանուհի՝ «Օրինակելի աղջիկների խռովությունը» և «Վայրի արևմուտքի աշխարհը» ֆիլմերում խաղալով երկրորդ պլանի դերեր։ Նրա առաջին գլխավոր դերը մեծ կինոյում եղել է 2016 թվականի «Դատաստանի օրը 3» սարսափ ֆիլմում։
2017 թվականին Գեբրիելը «Հեռու գնա» ֆիլմի փորձերին մասնակցելու համար ստացել է հրավեր։ Ֆիլմը դրական է ընդունվել քննադատների կողմից և հաջող է անցել վարձույթում, ինչի շնորհիվ Գեբրիելն իր դերասանական խաղով արժանացել է քննադատների համակրանքին։ «Օսկար 2018» մրցանակաբաշխության արարողության ժամանակ նրա հայտնվելը որպես երկրորդ պլանի լավագույն կանացի դերի հավակնորդ քննարկվել է Variety և Նյու Յորք Թայմս ամսագրերի կողմից ։ Նյու Յորք Թայմս ամսագիրը նրա Ջորջինայի դերը համարել է 2017 թվականի լավագույններից մեկը ։
2018 թվականին Գեբրիելը Լոգան Մարշալ Գրինի հետ միասին հայտնվել է «Թարմացնել» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմում, որի սցենարիստը և ռեժիսորը Լի Ուոնելն է  ։ Հետագայում Գեբրիելը մասնակցել է Blumhouse Productions ստուդիայի նախագծերին («Դատաստանի օրը 3», «12 մահացու օր», «Հեռու գնա», «Հեռացնել ընկերներից։ Դարքնեթ», «Հետքեր սիրելիի հետևից»)։ 2017 թվականին Գեբրիելը միացել է «Վայրի արևմուտքի աշխարհը» հեռուստասերիալի դերասանական կազմին ։
Բնածին ոսկի
Բնածին ոսկին, միներալ, արծաթի (հետքեր, մինչև 43 %) բնական պինդ լուծույթ ոսկու մեջ, սովորական են պղնձի, երկաթի, կապարի, հազվադեպ՝ բիսմութի, սնդիկի, պլատինի, մանգանի ևն խառնուրդներ (հետքեր, մինչև 0,9%)։ Հայտնի են պղնձախառն ոսկի՝ կուպրոաուրիտ (մինչև 20% Cu ) բիսմութային ոսկի՝ բիսմութաուրիտ (մինչև 4% Bi), պլատինախառն և իրիդիումախառն ոսկի։ Բյուրեղային համակարգը խորանարդային է, առաջացնում է օկտաէդրեր, դոդեկաէդրեր, խորանարդներ և ավելի բարդ ձևի բյուրեղներ։ Առավել տարածված են երականման և անկանոն անջատումները։ Բնածին ոսկին վառ դեղին է, կախված խառնուրդներից՝ գունատ դեղին, կարմրավուն, կանաչավուն։ Կարծրությունը 2,5 է, խտությունը՝ 1970-1560 կգ/մ3։ Ըստ մասնիկների մեծության զանազանում են՝ նուրբ դիսպերսային, փոշենման, մանր ու խոշոր։ 5 գրամից ավելի կշիռ ունեցողները կոչվում են բնածիններ, որոնց զանգվածը երբեմն հասնում է տասնյակ և հարյուրավոր կիլեգրամ։ Բնածին ոսկին առաջանում է հիդրոթերմալ հանքավայրերում, հանդիպում է նաև գրոններում։
Էրիկ վան դեն Դուլ
Էրիկ վան դեն Դուլ (Erik van den Doel, ), հոլանդացի շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 1998 թ.։ Հոլանդիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 4 օլիմպիադաների. 1998 թ., 2002-2006 թթ.։
Սերի Յար
Սերի Յար (Сірий Яр), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1899 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սերի Յար ավանում բնակվում էր 270 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,431 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 626,45 մարդ/կմ²։
Վրացական երազանք
Վրացական երազանք - Ժողովրդավարական Վրաստան (ქართული ოცნება–დემოკრატიული საქართველო, կարդացվում է որպես «Քարթուլի օցնեբա — Դեմոկրիատուլի Սաքարթվելո»), ձախակողմյան քաղաքական կուսակցություն Վրաստանում։ Հիմնվել է 2012 թ-ի ապրիլի 21-ին բիզնեսմեն Բիձինա Իվանաշվիլու կողմից ։
Սերի Յար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1899 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վրացական երազանք
Վրաստանի 2012 թ. խորհրդարանական ընտրություններում մրցակցում էր «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության հետ ։ Ընտրությունների արդյունքների համաձայն՝ «Վրացական երազանք — Ժողովրդավարական Վրաստան» կուսակցությունը հաղթեց ընտրություններում և Վրաստանի խորհրդարանում ստացավ տեղերի 50%-ից ավելին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի կուսակցություններ
Ծաղկանց լեռնաշղթա
Ծաղկանց լեռներ Ալադաղ, Ծաղկաց լեռներ, Ծաղկի լեժներ, Ծաղկոտան լեռներ, Շառիան Ալադաղ, Շարիան Ալադաղ, լեռնազանգված Հայկական լեռնաշխարհում՝ Արածանիի վերին հոսանքի շրջանում, Վանա լճից հյուսիս-արևելք, Մանազկերտի և Աբաղայի դաշտերի միջև։
Աղեղնաձև են (ուռուցիկ մասը դեպի հյուսիս)։ Կազմված են կավճի, պալեոգենի և պլիոցենի ապարներից։ Հյուսիսային լանջերը մեղմ են, ալիքավոր, հարավայինը՝ խզումնային, աստիճանաձև։ Արևելքում բարձրանում են Թոնդրակ (3542 մ), արևմուտքում՝ Մուրատբաշի (Ծաղկո լեռ, 3519 մ), մերձգագաթնային սարավանդի վրա՝ Նպատ (2332 մ), Ալա-դաղ (3351 մ), Կալտիկ (3200 մ), Կերդահոլ (3255 մ) գագաթները՝ սառցադաշտային տրոգներով և կարերով։ Ծաղկանց լեռները մասնատված են Արածանի, Արճեշ և Բերկրի գետերի հովիտներով։ Կլիման ցամաքային է, կարճատև՝ զով ամառներով և երկարատև ցուրտ ձմեռներով, գագաթնային գոտում և մերձգագաթնային սարավանդում՝ նիվալլեռնատունդրային, հզոր ձնածածկույթով։ Տարեկան տեղումները լեռնալանջերին 400-800 մմ են, գագաթնային գոտում՝ մինչև 900 մմ։ Տիրապետում են լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային լանդշաֆտները։
Պատմական ակնարկ
Ծաղկանց լեռները եղել են հայ Արշակունիների ամառանոցը։ Իսկ Շահապիվանը հիշատակվում է «Բանակատեղ Հայոց թագավորաց»։ Փավստոս Բուզանդը վկայում է, որ հայ ժողովուրդն այնտեղ է խմբվել՝ նշելու համար Նավասարդի տոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծաղկանց լեռնաշղթա
(3962) Վալյաև
(3962) Վալյաև (Valyaev), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1967 թվականի փետրվարի 8-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,207278 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8398 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5748 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2097,99 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171593 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1967 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տամարա Սմիռնովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Դոբրովոլնի (գյուղ, Չապլիգինսկի շրջան)
Դոբրովոլնի (Добровольный), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Չապլիգինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1932 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Չապլիգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տաջիկստանի դրոշ
Տաջիկստանի դրոշը (տաջիկերեն՝ Парчами Тоҷикистон / پرچم تاجیکستان), Տաջիկստանի պետական խորհրդանիշներից մեկը։ Տաջիկստանի դրոշն ուղղանկյուն պաստառ է կարմիր, սպիտակ և կանաչ գույնի հորիզոնական շերտերով, լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Այն սահմանված է Տաջիկստանի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Ընդունվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 24-ին։
CPAN
CPAN (հապավում, Comprehensive Perl Archive Network — «Perl–ի պահոցների համապարփակ ցանց»), փաստաթղթերի և Perl ծրագրավորման լեզվով գրված ծրագրային ապահովման պահոց։
Perl-ի մոդուլները
Ինչպես շատ ծրագրավորման լեզուները, Perl–ը նույնպես ունի արտաքին գրադարանների, այսինքն՝ Perl լեզվով գրված գործընթացներ պարունակող ֆայլերի, որոնք օգտագործվում են մի քանի ծրագրերում, օգտագործման մեխանիզմ։ Perl լեզվում այդպիսի գրադարաններն ընդունված է անվանել մոդուլներ (modules)։ Սովորաբար, Perl մոդուլներն տեղադրվում են մեկ (կամ մի քանի) պատակում, որի ուղին դրվում է Perl լեզվի ինտերպրետատորի մեջ՝ ինտերպրետատորի կոմպիլյացիայի ժամանակ։ Unix-անման օպերացիոն համակարգերում մոդուլների որոնումն իրականացվում է /usr/lib/perl5, /usr/local/lib/perl5 պանակներում և դրանց որոշ ենթապանակներում։
Perl–ը պարունակում է հիմնական մոդուլների (core modules) հավաքածու։ Դրանցից որոշները նախատեսված են երկրորդական խնդիրների լուծման համար, օրինակ ExtUtils։։MakeMaker–ը օգտագործվում է այլ մոդուլների հավաքման և տեղադրման համար։ Այլ մոդուլները, ինչպիսին է, օրինակ, CGI.pm–ը, ունեն առավել լայն կիրառումներ։ Եվ, չնայած հիմնական մոդուլների հավաքածույի ահռելի հնարավորություններին, Perl լեզվի հեղինակները չեն կարծում, որ այս հավաքածուն կարող է բավարարել բոլորին։
Հղումներ
Կատեգորիա:Perl Կատեգորիա:Perl-ի մոդուլներ
Բալիստիկական դանակ
Բալիստիկական դանակ, անջատվող շեղբով դանակ, որը տեղադրվում է բռնակի մեջ և գազի (կամ զսպանակի) ազդեցության տակ դուրս է թռչում ավելի քան 60 կմ/ժ արագությամբ ։ Բալիստիկական դանակները արգելված են ԱՄՆ-ում 1986 թվականից ։
Կիրառություն
ԱՄՆ-ում բալիստիկական դանակները ի հայտ են եկել 1980-ական թվականների սկզբին ։ Այդ դանակները նախագծվել են որպես անձայն զենք։ Դրանք կարելի է օգտագործել որպես սովորական զենք, առանց շեղբը բռնակից հանելու և որպես նետողական դանակ։ Դանակը նետելու համար անհրաժեշտ է քաշել լծակը և սեղմել կոճակը (կան նաև այլ տարբերակներ, կախված տվյալ դանակի կառուցվածքից)։ Դանակի ներսում գտնվող զսպանակը ունակ է նետել շեղբը 6 մետր հեռավորության վրա 60 կմ/ժ (~16 մ/վ) արագությամբ ։
Առավելություններ
Այս տիպի դանակի առավելությունն այն է, որ այն կարելի է կիրառել հեռավորության վրա, ընդ որում ավելի հզոր ուժով, քան այն կլիներ հարվածի կամ այն նետելու դեպքում, սակայն շեղբը նետելուց հետո զինծառայողը անզեն էր մնում, այդ պատճառով անհրաժեշտ էր ունենալ այդպիսի մի քանի դանակներ։ Բալիստիկական դանակի շեղբը դուրս թռչելուց կարող է մխրճվել փայտե տախտակի մեջ 35-40մմ ։ Դա ավելին, քան բավական է, որպեսզի շեղբը դիպչի մադրու կենսական նշանակություն ունեցող օրգաններին։
Թերություններ
Ինչպես ցանկացած մեխանիզմ, որը օգտագործում է սեղմված զսպանակի ուժը, բալիստիկական դանակները նույնպես չի կարելի երկար ժամանակ պահել ձգած վիճակում, զսպանակի դեֆորմացման պատճառով։ Բալիստիկական դանակները անվտանգ չեն գործածության մեջ և ունեն արդյունավետ կիրառության փոքր հեռավորություն։ Զենքը շատ զգայուն է աղտոտվածության և կոռոզիայի նկատմամբ։
Ճառընտիր (933)
Ճառընտիր (933), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 933 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Մկրտիչ և Կարապետ գրիչների և Բարսեղ սարկավագի կողմից։ Ստացողը եղել է Ծերուն քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25×18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 435 թերթից։ Գրված է երկսյուն բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ 16բ, 30ա, 149բ, 217ա և այլուր, հետագայի՝ 49ա, 55բ, և այլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բալիստիկական դանակ
Թյուր կարծիք
Գոյություն ունի տարածված թյուր կարծիք, որ բալիստիկական դանակները ստեղծվել են ԽՍՀՄ-ում հատուկ նշանակության ստորաբաժանումներին զինելու համար։ Անգլալեզու աղբյուրներում տարածված է այնպիսի տեղեկատվություն, որ «խորհրդային բալիստիկական դանակները» արտադրվում էին «Օստբլոկ» խորհրդային ընկերության կողմից ։
ԽՍՀՄ Զինված ուժերում այդ դանակը չկիրառելու հիմնական պատճառը արդյունավետ կիրառության փոքր հեռավորությունն է, ցածր հուսալիությունը և գործածության մեջ անվտանգ չլինելը։ ԽՍՀՄ Գլխավոր շտաբի Գլխավոր հետախուզական վարչության հատուկ ստորաբաժանումները սպառազինության մեջ բացի ԱԿ-47-ի սվին դանակից ունեին նաև 1943 թվականի նմուշի НР-43 «Вишня» հետախույզի դանակը և НРС-2 Հետախույզի կրակող դանակը, որը, ենթադրաբար, հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների համար նախատեսված բալիստիկական դանակների մասին թյուր կարծիք կազմելու հիմք է հանդիսացել։ Իրականում, НРС-2 դանակը կրակում է СП-4 փամփուշտով բռնակի մեջ ներկառուցված կրակող հարմարանքից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դանակներ Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Մեզրե (Մշո գավառ, Առաղ գյուղի)
Մեզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում էր Մուշ-Մերքեզ գյուղախմբում՝ Առաղ գյուղի մոտ։
Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն էր։
Բեն Մակկի
Բենջամին Արթուր Մակկի (, նաև հայտնի է որպես Փափուկ Ձեռքեր Մակի), ամերիկյան երաժիշտ, մուլտիգործիքավորող, երգահան և ձայնային պրոդյուսեր։ Նա Imagine Dragons ռոք խմբի բաս կիթառահարն է։
Վաղ կյանք
Մակկին մեծացել է Ֆորեսթվիլում (Կալիֆոռնիա) և ավարտել Էլ Մոլինո ավագ դպրոցը ։ Նա մեծացել է ակուստիկ կիթառ և ջութակ նվագելով, մինչև հինգերորդ դասարանում ընտրեց ակուստիկ բաս կիթառը։ Ավագ դպրոցում շարունակեց սովոորել ակուստիկ բաս կիթառ որպես ջազ տրիոյի անդամ, ինչն ազդեցություն ունեցավ Բերկլիի երաժշտական քոլեջ ընդունվելու որոշման վրա ։ Բերկլիում սովորելու ընթացքում Մակկին ապագա Imagine Dragons խմբի անդամների հետ տարբեր համերգներով հանդես եկավ որպես կիթառահար ։
Imagine Dragons
2008 թվականին Մակկին Ուայն Սերմոնի կողմից հրավիրվեց միանալու Imagine Dragons խմբին, որը հիմնադրվել է Լաս Վեգասում։ Մակկին հրաժարվել է Բերկլիի վերջին կիսամյակից՝ խմբին միանալու համար։ Դեն Պլատցմանին հրավիրելով հարվածային գործիքներ նվագելու համար՝ խումբը համալրվեց  ։
Խումբը նվաճեց մի շարք մրցանակներ, այդ թվում`«2011 թվականի լավագույն CD» (Vegas SEVEN), «Լավագույն տեղական ինդի նվագախումբ 2010» (Las Vegas Weekly), «Las Vegas' Newest Must See Live Act» (Las Vegas CityLife) : 2011 թվականի նոյեմբերին խումբը Interscope Records-ի հետ պայմանագիր կնքեց և սկսեց աշխատել պրոդյուսեր Ալեքս դա Քիդի հետ ։ 2012 թվականին Night Visions դեբյուտային ալբոմը խմբին մեծ հաջողություն բերեց։ Այն Billboard 200 հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը և լավագույն Best Rock Album-ի (2014) համար հաղթել Billboard Music Award-ում։
«It's Time» սինգլը դարձավ խմբի առաջին սինգլը, որը Billboard Hot 100 հիթ շքերթում զբաղեցրեց 15-րդ հորիզոնականը և RIAA-ի կողմից ստացավ մուլտի-պլատինե հավաստագիր։ Երկրորդ սինգլը՝ «Radioactive»-ը Billboard Hot 100 հիթ շքերթում զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը և RIAA-ի կողմից որակվեց որպես ադամանդ՝ Nielsen SoundScan-ի պատմության մեջ դառնալով ամենաշատ վաճառված ռոք երգը։ Երրորդ սինգլը՝ «Demons»-ը Billboard Hot 100 հիթ շքերթում զբաղեցրեց 6-րդ հորիզոնականը և RIAA-ի կողմից ստացավ մուլտի-պլատինե հավաստագիր։ Նրանց ալբոմը վեց տարվա ընթացքում նոր ռոք խմբի համար եղավ դեբյուտային (2006 թվականից) և Radioactive երգը սահմանեց նոր ռեկորդ 23 շաբաթ շարունակ Billboard Hot Rock Songs ցանկում երկար ժամանակ մնալու համար ։ Ալբոմի երգերը շարունակում են մնալ Billboard Rock Songs-ի, Billboard Alternative Songs-ի և Billboard Pop Songs-ի ցանկերում։ Radioactive-ը նույնպես առաջադրվել է «Գրեմմի»-ի 2 անվանակարգում՝ հաղթելով «Լավագույն Ռոք կատարում» անվանակարգում ։
2015 թվականին Imagine Dragons-ի երկրորդ ալբոմը՝ Smoke + Mirrors-ը Billboard 200 հիթ-շքերթում, UK Albums Chart-ում, Canadian Albums Chart-ում զբաղեցրեց 1-ին հորիզոնականը։ Սինգլները ներառում են «I Bet My Life» և «Shots» երգերը ։
Խումբը մի քանի ֆիլմերի համար ձայնագրեց սաունդթրեքներ, ներառյալ «Ready Aim Fire»-ը Երկաթե մարդը 3 ֆիլմի համար, «Who We Are»-ը՝ Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը ֆիլմի համար և «Battle Cry»-ը Տրանսֆորմերներ։ Բնաջնջման դարաշրջանը ֆիլմի համար ։ Բացի այդ, 2014 թվականի սեպտեմբերին «Riot Games»-ի կողմից «Լեգենդների» աշխարհի առաջնության խթանման համար «Warriors» երգը ներկայացվեց անիմացիոն երաժշտական տեսահոլովակի տեսքով    ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Interscope Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Բոսնիական պուտուկ
Բոսնիական պուտուկ (Bosanski Lonac), բոսնիական շոգեխաշած միս, խաշլամա, յուրահատուկ ճաշատեսակ , որ հարգի է իր ճոխ համային որակների համար։ Պատրաստման բաղադրատոմսերը որոշակի բազմազանություն ունեն՝ կախված տարածաշրջանից և անհատական ճաշակից, սակայն անփոփոխ են հիմնական բաղադրամասերը՝ մսի և բանջարեղենի խոշոր կտորները ։ Ընդ որում՝ կարող են օգտագործվել խառը մսատեսակներ ։ Համարվում է բոսնիական ազգային կերակրատեսակ ։
Bosanski lonac-ը հարյուրավոր տարիներ մատուցվել է ինչպես հարուստների, այնպես էլ աղքատների սեղաններին։ Հարուստների համար այն պատրաստվել է մեծաքանակ մսով և թանկարժեք համեմունքներով ու այլ բաղադրամասերով, իսկ աղքատները եփել են այնպես, ինչպես մատչելի, հասանելի է եղել։ Տիպական բաղադրամասերն են՝ տավարի, ոչխարի, գառան միս, կաղամբ, կարտոֆիլ, լոլիկ, գազար, սխտոր, մաղադանոս, հատիկավոր սև պղպեղ։ Կարող են օգտագործվել բազմատեսակ բանջարեղեն ու մսեր։ Bosanski lonac պատրաստելու համար խոր պուտուկի մեջ փոխնիփոխ շարում են խոշոր կտրտված բանջարեղենի ու մսի շերտերը, բերնեբերան լցնում, ավելացնում 1-ից 2 լիտր ջուր։
Սևերինովկա (գյուղ, Մանևիչի շրջան)
Սևերինովկա (Северинівка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մապելո
Մապելլո (Mapello), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5806 մարդ (2004 թվական)։ Բնակչության խտությունը կազմում է 699 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 24030, հեռախոսային կոդ՝ 035։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Համր վկան (ֆիլմ)
Համր վկան, 1980 թվականին «Երևան» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։
Ֆիլմը պատմում է մի հանցագործության մասին, որ ի վերջո բացահայտվում է երիտասարդ խուզարկուի հնարամտության շնորհիվ ։
Սյուժե
Ոստիկանությունում նամակ է ստացվում մի երիտասարդ կնոջ անհետացման մասին։ Կնոջ մայրն իր նամակում կասկած է հայտնել, թե իր դստերը սպանել է ամուսինը։ Ոստիկանության երիտասարդ աշխատակից կապիտան Դանիելյանը ձեռնամուխ է լինում խճճված այդ գործի բացահայտմանը։ Հետաքննության ընթացքում պարզվում են մի շարք հանգամանքներ, և Դանիելյանը բացահայտում է խոշոր կողոպուտի կազմակերպիչներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Շիլովսկի գյուղական խորհուրդ (Զենկովսկի շրջան)
Շիլովսկի գյուղական խորհուրդ  (Шилівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովսկի շրջանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1919 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կերմեժ
Կերմեժ (Кермеж), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Պիժանսկի շրջանում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իժ գետի ձախ ափին՝ 7,6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է Պիժանկա գյուղից 19 կմ հյուսիս-արևմուտք սահմանի մոտ Տուժինսկի շրջանում։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևելք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ժողովածու (1973)
Ժողովածուն (1973), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1973 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1342 թվականին Յոհանէս, Գրիգորի քՀյ գրիչի կողմից, Երզնկայում։ Ստացողը եղել է Աբրահամ քՀյ։ Գրված է թղթի վրա, որը 17, 5 x12,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 327 թերթից։ Գրված է միասյուն, գոլորագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 15ա, 29ա, 38ա, 185ա, 213ա, 327բ և այլուր, ստացողի՝ 8ա, 36ա, 112ա, 199բ և այլուր, Հետադայի՝ 1ա, 110բ, 165բ (15-րդ դար), 15բ (17-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Յումագուժինո
Յումագուժինո (Юмагужино, Йомағужа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 457 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Արաբերենի այբուբեն
Արաբերենի այբուբեն արաբերենի, ինչպես նաև իսլամ դավանող մի շարք այլ ժողովուրդների լեզուների, այդ թվում՝ պարսկերենի, ուրդու, աֆղաներենի և որոշ թյուրքական լեզուների գիր։ Կազմված է 28 հարֆից, գրվում է աջից ձախ։
Արաբերենը, ինչպես նաև եբրայերենը, արամեերենը, ամհարերենն ու այլ լեզուներ, կազմում են սեմական լեզվաընտանիքը։ Այդ լեզուներն ունեն ընդհանուր նախալեզու՝ օժտված կանոնակարգված միասնական քերականական համակարգով։ Սեմական մյուս լեզուներից արաբերենը տարբերվում է կայուն հնչյունական համակարգով, հստակ քերականական կառուցվածքով ու հարուստ բառապաշարով, որը հանգեցրել է բառաձևերի զարգացմանը ու քերականության առանձին ճյուղի՝ բառարանագիտության զարգացմանը ։
Արաբերենի այբուբենն առաջացել է նաբաթեական գրից, որն իր հերթին առաջացել է արամեականից, իսկ վերջինս էլ՝ փյունիկյանից։ Արաբական գիրը ներառում է արամեական բոլոր տառերը, և մի քանի լրացուցիչ տառեր՝ սադ, խա, զալ, դադ, զա և ղայն։
Արաբական լեզվաբանություն
Արաբերենի ուսուցումը կատարվում է երկու հիմնական ուղիներով՝ արևմտյան և արևելյան։ Արևմտյան (եվրոպական և ամերիկյան) լեզվաբանական դպրոցները, որոնք կարողացել են մշակել լեզուների դասավանդման ընդհանուր համակարգ։ Մերձավոր Արևելքի երկրների դպրոցներում գործածվում է ավանդական լեզվաբանությունը, որի հիմքերը դրվել էին վաղ միջնադարում։ Արաբական լեզվաբանական մշակույթը ձևավաորվել է 7-րդ դարի վերջին և 8-րդ դարում՝ կապված Արաբական խալիֆայության առաջացման ու զորեղացման հետ։ Այդ ժամանակաշրջանում հատուկ ուշադրություն էր տրվում մշակույթի ու գիտության զարգացմանը։ Արաբական բառագիտությունը, որը հիմք էր հանդիսանալու արաբական քերականության զարգացման համար, նույնպես սկզբնավորվում է այս դարաշրջանում։
Լեզվաբանական դպրոցները կոչվում էին այն քաղաքների անուններով, որտեղ հիմնադրվել էին։ Առաջին կենտրոններից էին Քուֆայի և Բասրայի քերականական դպրոցները։ Հարավային Միջագետքի այդ երկու դպրոցների միջև կային որոշ տարաձայնություններ, որոնցից մեկն էր արմատի խնդիրը։ Հավանաբար, միջնադարյան քերականները արմատ են կոչել այն միավորը, որից առաջանում են բառաձևերը։ Այս տեսանկյունից արաբ լեզվաբանների հայացքները մոտ են հնդեվրոպական լեզուների քերականությամբ զբաղվողների գաղափարներին, որքան էլ հնդեվրոպական ու սեմական լեզուներում արմատները չունեն ընդհանուր ձևակերպում։
Քուֆայի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիրը համարվում է Աբու Ջաֆար Մուհամմադ ալ-Ռուասին, ով հեղինակել էր արաբերենի քուֆիական քերականության առաջին քերականությունը։ Քուֆիացիները բառի արմատն էին համարում վաղակատար դերբայի երրորդ դեմքի արական տարբերակը, որը զուրկ էր «ավելորդ» մասնիկներից և ուներ երեք մասնիկ։ Բասրացիները արմատ էին համարում մասդարը՝ ձևույթ, որը թարգմանաբար նշանակում է աղբյուր։
Արաբական քերականության հիմնադիրներից մեկն է համարվում Բասրայի լեզվաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ ալ-Խալիլ իբն Ահմադ ալ-Ֆարահիդին, ով հայտնի է իր ութհատորյա բառարանով՝ «Քիթաբ ալ-Այն» (كتاب العين) ։
Հարֆեր
Հարֆ եզրույթի կիրառությանը առաջին անգամ հանդիպում է ալ-Խալիլի աշխատությունում։ Կոնտեքստի համաձայն՝ նա օգտագործել է այդ եզրույթը վանկաչափական նվազագույն միավոր իմաստով ։
Հարֆը կարելի է ձևակերպել որպես տառ, քանի որ ընդունված է ասել, որ արաբերենի այբուբենը բաղկացած է 28 հարֆերից։ Ալ-Խալիլին վերագրվող մեկ այլ աշխատությունում՝ «Քիթաբ ալ-Արուդ» (كتاب العروض), որը վերաբերում է արաբական վանկաչափական տաղաչափությանը, հարֆը բնութագրվում է որպես բաղաձայն ու ձայնավոր հնչույթների միություն ։ Որոշ հեղինակներ այն անվանում են ամանակ՝ հունական քերականական եզրութաբանության համաձայն, մյուսները՝ տառ ։ Վերջիններս արաբական վանկաչափական համակարգը բացատրում են հունական վանկաչափական համակարգի եզրույթներով՝ յամբով ու քորեյով։ Այսինքն՝ ամանակը վերածելով տառի, նրանք կիրառում են այն բառակազմության մեջ։ Այդպիսով ստացել են միավանկ, երկվանկ ու եռավանկ բառեր։ Մինչդեռ արևելյան դպրոցի ներկայացուցիչները չեն խախտում հարֆի միասնականությունը։ Ալ-Խալիլը օգտագործել է հարֆը նաև որպես խոսքի մաս։ Բացատրելով այս կամ այն բառը, նա խմբավորում է դրանք անունների, բայերի ու հարֆերի («մասնիկների»)։ Մասնիկի ոչ ստույգ ձևակերպումը կարող էր ներառել բառերի հսկայական քանակություն։
Արաբական լեզվաբանության առաջին քերականները ոչ միայն արաբներ էին, այլև Արաբական խալիֆայության տեղաբնիկ ժողովուրդների ներկայացուցիչներ։ Հնչյունաբանական միջոցների աստիճակակարգը կազմավորում է ինքնուրույն հնչյունաբական միավորներ։ Հնչույթը այդ միավորներից միայն մեկն է ։ Մեկ այլ կարևոր միավոր է վանկը։ Հնչույթի ձևակերպման ժամանակ կարևորություն է տրվում վանկի ու տառի տարբերությունը ցույց տալուն։ «Հարֆ» եզրույթը կազմվել է արաբերենի ḥarafa (حرف) բայից, որը նշանակում է փոփոխել, պտտել ինչ-որ բան։ Հարֆը թարգմանվում է որպես տառ, նշան կամ ամանակ։ Սեմական լեզուներում չկան առանձին բաղաձայններ ու ձայնավորներ։ Հետևաբար, ձևաբանական նվազագույն միավորը ոչ թե վանկն է, այլ ամանակը ։ Հարֆն օգտագործվում է ինչպես հնչույթ, այնպես էլ գրույթ իմաստներով։ Հարֆը կարող է իր կազմում ունենալ 28 բաղաձայններից ու երեք ձայնանիշերից մեկը (ա, ու, ի)։ Բաղաձայն հնչյունը նրանում հաստատուն է, իսկ ձայնավորը կարող է փոխվել։ Գոյություն ունի նաև զրոյական ձայնավոր հասկացությունը, որը ամանակը վերածում է տառի։ Այսինքն, հարֆը միշտ ունի ձայնավոր՝ թեկուզ զրոյական։ Բաղաձայնը նույնպես կարող է լինել զրոյական. այդ դեպքում ձայնավորներն ավելի ազատ են, սակայն հարֆի կառույցը դրանից փոփոխության չի ենթարկվում։
Դասակարգում
Գոյություն ունի երկու հիմնական դասակարգում՝ «աբջադ» (թվաբանական) և «հիջա» (այբբենական)։
Աբջադ տարբերակը (أَبْجَدِي), կիրառվում է տառային նշումների և թվագրման համար։ Այն առկա է սեմալեզու բոլոր այբուբեններում, քանի որ դրանք բոլորն ունեն մեկ նախահիմք՝ փյունիկյան գիրը։ Հիջա տարբերակը (هِجَائِي) կիրառվում է բառարաններում, ցուցակագրման ժամանակ, տառադարձման և այլ աղյուսակներում։
Աբջադ
Աբջադի հերթականությունը հասարակ տառային դասավորություն չէ, քանի որ նրա սկզբնական հիմքը արամեական «սամեխ» տառն է եղել (ס)։ Դեռ ոչ մի արաբական տառ պատմականորեն չի ծագում այս տառից։ Դրա փոխարեն առաջ է քաշվում «շին» տառը (ש), որը վերածվում է երկու առանձին արաբական տառերի՝ «շին» (ش) և «սին» (ﺱ)։ Դրանք գրավել են սամեխի տեղը։ Եվս վեց տառեր, որոնք չեն հանդիպում հյուսիսային սեմական լեզուներում, դրվում են աբջադի վերջում։
Սա հիմնականում հիշվում է հետևյալ տողով՝ Մեկ այլ տարբերակ է այս մեկը՝
Այս հերթականության հիշման տարբերակը հետևյալն է՝
Հիջա
Ժամանականից բառարանները և գրքերը օգտագործում են abjadī հերթականությունը՝ այբբենական դասակարգման համար։ Արաբերենից բառացի թարգմանած՝ այբուբեն նշանակում է հիջա։ Այստեղ տառերը խմբավորվում են ըստ իրենց ձևի ու չափի՝ դրանց վրա գծիկների ու կետիկների առկայությամբ։ Հիջայի հերթականությունը երբեք կիրառելի չէ թվականների համար։
Մեկ այլ տեսակ՝ hijā’ī հերթականությամբ, կիրառվում էր Մաղրեբի երկրներում մինչև 2014 թվականը, երբ փոխարինվում է մաշրիկի հերթականությամբ
Բաղաձայններ
28 հարֆերից յուրաքանչյուրը, բացի ալիֆից, բաղաձայն է։ Հարֆից առաջ ալիֆին (ا) միշտ նախորդում է ա ձայնանիշը (ֆաթհա)։ Ինչպես նաև, այն չի կրում որևէ ձայնանիշ, կամ՝ ավելի ստույգ՝ կրում է զրոյական ձայնանիշ (սուքուն)։ Ալիֆին հաջորդող հարֆը նույնպես կարող է սուքուն կրել, սակայն արաբերենում երկու սուքուն իրար կողքի չեն հանդիպում։ Ստացվում է, որ ալիֆը չի համապատասխանում հարֆի՝ որպես այբբենական գրույթի կանոններին, և որոշ հեղինակներ նրան տառ չեն համարում։ Դրա փոխարեն հարֆ է համարվում համզան (ء), որը կարող է ընդունել ցանկացած ձայնանիշ։ Ալիֆն իրականում ա ձայնորդի երկար տարբերակն է, այլ կերպ ասած՝ երկար «ա» ձայնավոր։
Տառերի գրությունը կարող է փոփոխվել՝ կախված բառում նրանց ունեցած դիրքից։ Տառերը գրվում են աջից ձախ։ Բոլոր տառերը՝ բացի վեցից (ալիֆ, դալ, զալ, ռա, զայն, ուաու) միանում են հաջորդին։ Օրինակ՝ أرارات (Արարատ) անունը գրվում է միմյանցից անջատ հարֆերով։ Որոշ հարֆեր միմյանց միանում են յուրահատուկ կցագիր տարբերակներով, մասնավորապես՝ լամը և ալիֆը, լամը և միմը, քաֆը և լամը ։ Հարֆերը կարող են ունենալ չորս հնարավոր դիրք՝ առջևում, մեջտեղում, սկզբում և առանձին
Ձայնավորներ
Ձայնանիշները, գրավոր տեքստում արտահայտվում են խիստ հազվադեպ՝ բառարաններում, Ղուրանում, և այնպիսի տեքստերում, որտեղ խիստ կարևոր է նյութի բառացի թարգմանությունը։ Այդ տեսանկյունից դրանք նմանվում են մի շարք լեզուների, այդ թվում՝ հայերենի շեշտին՝ գոյություն ունեն, սակայն չեն գրվում։ Ձայնանիշերը արաբերենում հայտնի են որպես «հարաքա» (حركة՝ շարժում) անունով, քանի որ շարժում են բաղաձայնները։ Դրանք են՝
Արաբերենի՝ վերոնշյալ 28 հարֆերից երեքը՝ «ալիֆ»-ը, «ուաու»-ն և «յա»-ն համարվում են նաև «երկար» ձայնավորներ և արտահայտում են համապատասխանաբար ա, ու և ի։ Դա տեղի է ունենում միայն այն ժամանակ, երբ նրանց նախորդում են համապատասխանաբար ա, ու և ի ձայնանիշերը, և երկար ձայնավորները ձայնանիշ չունեն։
Բացի այս երեքից՝ արաբերենի որոշ բարբառներում կարող են հանդիպել հետևյալ ձայնավորները՝
Գրական արաբերենում այս ձայնավորները չկան։
Թվականներ
Ժամանակակից եվրոպական թվերը, որոնք կիրառելի են հարյուրավոր երկրներում, ունեն հնդկական ծագում, սակայն հայտնի են որպես «արաբական թվեր»։ Վաղ միջնադարում՝ Արաբական խալիֆայության շնորհիվ տեղի ունեցած մշակութային ու գիտական առաջընթացի շնորհիվ, արևելք են ներմուծվում հունական, հնդկական ու պարսկական քաղաքակրթությունների լավագույն նմուշները։ Մինչ այդ Եվրոպայում (Հռոմեական կայսրություն) կիրառում էին հռոմեական թվերը, իսկ Հարավային Ասիայում՝ հնդկական թվերը։ Հռոմեական թվերը թվաբանության զարգացման համար կիրառելի չէին, և բազմաթիվ քաղաքակրթություններ չէին ընդունում այդ համակարգը։ Վաղմիջնադարյան Հայաստանում թվերի փոխարեն գործածում էին հայերենի այբուբենի տառերը։ Արաբները ներմուծում են հնդկական թվերը (1-9), դրանց ավելացնում 0-ն և սկսում դրանք կիրառել։ Ավելի ուշ, մասնավորապես՝ Խաչակրաց արշավանքների դարաշրջանում՝ թվային նոր համակարգը մտնում է Եվրոպա, ուստի այսօր մենք այդ թվերին անվանում ենք «արաբական թվեր»։
Արաբական տեքստին համապատասխան՝ գոյություն ունեն թվականների երկու տարատեսակներ, որոնք հայտնի են «արևմտյան» և «արևելյան» անուններով։ Առաջինը հիմնականում անվանում են նաև արաբական, քանի որ կիրառելի է գերազանցապես գրեթե բոլոր արաբական երկրներում, իսկ արևելյան թվերը՝ Իրանում և Պակիստանում։
Երկար ժամանակ, Ֆրանսիայի ու Իսպանիայի ազդեցության հետևանքով, Հյուսիսային Աֆրիկայի արաբական երկրներում կիրառելի էին եվրոպական թվերը, սակայն այժմ կրկին անցել են արաբական թվերին։ Արևելյան ու արևմտյան թվերի միջև տարբերությունները մեծ չեն։
Տառերը՝ որպես թվականներ
Արաբական այբուբենի տառերը նույնպես ի սկզբանե, մինչև հնդկական թվերի ներմուծումը, կիրառական էին թվաբանության մեջ։ Դրանք հայտնի էին որպես «Աբջադիայի թվեր»։ Այդ թվերը դրվում էին աբջադ՝ սեմական հերթականությամբ։ Դրանցից էին՝ ا alif ՝ 1, ب bā’ ՝ 2, ج jīm ՝ 3, և այդպես մինչև ي yā’ ՝ 10, ك kāf = 20, ل lām = 30, …, ر rā’ = 200, …, غ ghayn = 1000:
Պատմություն
Արաբերենի այբուբենը ստեղծվել է նաբաթեական գրից, որը կիրառվում էր արամեերենի նաբաթեական բարբառը գրելու համար։ Արաբերենի առաջին գրավոր հուշարձանը վերագրվում է 4-րդ դարին։ Այն գտնվել է Հորդանանի Ակաբա նավահանգստից 50 կմ արևելք գտնվող Ջաբալ Ռամ վայրում։ Առաջին արձանագրությունը, որտեղ թվագրումը հստակ հայտնաբերված է, գտնվել է Սիրիայում (Զեբեդ, 512 թվական)։
Նախաիսլամական շրջանում հայտնաբերված գրավոր հուշարձանները հիմնականում էպիգրաֆիկ են։ Արամեերենի այբուբենում տառերը ավելի քիչ են, քան արաբերենում, ուստի որոշ տեքստերում, որտեղ հանդիպում են արաբերենի մի քանի տառերը, հասկանալի է դառնում, որ տեքստը ոչ թե արամեական է, այլ արաբական։ Հայտնաբերվել են պապիրուսային գրառումներ, որոնք վերագրվում են նախաիսլամական ու վաղ իսլամական շրջանին։ Հայտնի են նաև այդ դարաշրջանում գրված բանաստեղծություն-կասիդաները, որոնք արաբական գրականության ամենավաղ նմուշներից են։
Ավելի ուշ շրջանում արաբական տեքստում ավելացվում են ձայնանիշերը և համզան։ Դրանք ներմուծվում են Ղուրանի ստեղծմանը զուգընթաց, երբ անհրաժեշտ էր տեքստի ստույգ գրառում։ Այդ համակարգը մշակվում է Աբու Ասուադ ալ-Դուալիի շնորհիվ։ Գրառվում է նաև թանվինը և մյուս ձայնանիշերը։ Հնչյունական համակարգը կատարելագործվում է ալ-Խալիլ իբն Ահմադ ալ-Ֆարահիդիի կողմից, ում վերագրվում է արաբական վանկաչափական տաղաչափությանը վերաբերող «Քիթաբ ալ-Արուդ» աշխատությունը։
Ձեռագիր և գեղագրություն
Արաբերենի ձեռագիր և տպագիր տարբերակներն ունեն որոշակի տարբերություններ։ Դրանց արմատները նույնպես գալիս են վաղ միջնադարից։ Իսլամում մարդկանց նկարչությունն արգելված էր, իսկ գեղանկարչությունը տարածված չէր։ Նախաիսլամական շրջանում, արաբական դիցաբանությունը ևս մեծապես չէր խրախուսում կերպարվեստի զարգացումը։ Ուստի այլ լեզուներից արաբերեն թարգմանություններ անելիս հեղինակները գրքերը մանրանկարներով զարդարելու փոխարեն զբաղվում էին գեղագրությամբ։
Տպագրություն
Արաբական տպագրությունը ավանդաբար համարվում է 19-րդ դարի սկիզբը։ Դա կապված էր Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտի` Եգիպտոս արշավելու հետ (1798)։ Դրանով սկիզբ է դրվում արևելքի առավել մասնագիտացված ուսումնասիրությանը, արևելագիտության` որպես հումանիտար ինքնուրույն ճյուղի զարգացմանը։ Եգիպտոսում, ավելի ուշ՝ Սիրիայում և Լիբանանում, սկսում է արաբական մշակութային զարթոնքը՝ Նահդան (نهضة` վերածնունդ)։ Արաբական մշակույթի բոլոր ճյուղերի, առաջին հերթին` գրականության առաջընթացը տեղի է ունենում Եվրոպայի համալսարաններում բարձրագույն կրթություն ստացած մտավորականության շնորհիվ, ովքեր վերադառնում են այդ ժամանակ Օսմանյան տիրապետության տակ գտնվող արաբական նահանգներ և զարգացնում իրենց հայրենի երկրները։ Արաբական տպագրությունը բուն հայրենիքից դուրս սկսել էր շատ ավելի վաղ։ Յոհան Գուտենբերգի կողմից տպագրական մեքենայի հայտնագործումից (1450) որոշ ժամանակ անց՝ 1514 թվականին, վենետիկցի Գրեգորիո դե Գրիգորին տպագրում է արաբերեն աղոթագիրք՝ արևելյան քրիստոնյաների համար։
16-րդ դարի վերջում՝ 1580-86 թվականներին, Տոսկանայի դուքս Ֆերդինանդ դե Մեդիչիի պալատական գրագիրներից Ռոբերտ Գրանյոնը Ֆլորենցիայում ստեղծում է արաբերեն գեղեցիկ տառատեսակներ, ու հիմնում «Մեդիչի հրատարակչությունը»։ Լեռնային Լիբանանում բնակվող քրիստոնյա մարոնիները նույնպես զբաղվում էին տպագրությամբ. նրանք կիրառում էին արամեերենի գիրը։
Լեռնալիբանանում ազգությամբ հույն Աբդալլահ Զախիրի կողմից հիմնվում է վանական տպագրատուն, որտեղ 1734 թվականին տպագրվում է իր առաջին գիրքը։ Տպագրատունը գործում է մինչև 1899 թվականը։ 19-րդ դարում տպագրատներ են բացվում Կահիրեում, Ալեքսանդրիայում, Բեյ­րութում, Բաղդադում, Դամասկոսում, Հալեպում, Թունիսում։
Աստիճանաբար սկսում է զարգանալ արաբական մամուլը։
Տեխնիկական
Կապված ստեղնաշարի տեսակից՝ QWERTY կամ AZERTY, արաբական ստեղնաշարը կարող է լինել հետևյալ երկու տարբերակով՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբերենի այբուբեն Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Լոուդուն Լեռան ճակատամարտ
Լոուդուն Լեռան ճակատամարտ, 1307 թվականի մայիսին Ռոբերտ Բրյուսի առաջնորդած շոտլանդական զինուժի ու Այմեր դե Վալենսի գլխավորած անգլիացիների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Տեղի է ունեցել Այրշայրի Լոուդուն կոչվող հրաբխային լեռան մոտ և ավարտվել Բրյուսի հաղթանակով՝ դառնալով նրա առաջին խոշոր ռազմական նվաճումը։ Մարտադաշտի վայրը ներկայումս ուսումնասիրվում է, որպեսզի ընդգրկվի «Շոտլանդիայի պատմական մարտադաշտերի գրանցամատյանում» ու պահպանվի «Պատմական Շոտլանդիա» կազմակերպության կողմից ։ Ճակատամարտը պատկերվել է 2018 թվականին նկարահանված «Օրենքից դուրս արքան» պատմական դրամայում։
Փախստական արքա
Բրյուսն ու Վալենսն առաջին անգամ հանդիպել էին Մեթվենի ճակատամարտում, որտեղ Բրյուսի անպատրաստությունն ու անբռնազբոս ռազմավարական մարտավարությունը նրան աղետի էր հանգեցրել։ Նրա բանակը համարյա կազմալուծվել էր Վալենսի հանկարծակի հարձակման պատճառով ու Բրյուսի գլխավոր աջակիցները գերի էին ընկել։ Այն, ինչ մնացել էր նրա բանակից, երկրորդ անգամ ջախջախվել է անգլիացիների կողմից Դարլիգի ճակատամարտում։ Շոտլանդիայի բանակը դադարել է գոյություն ունենալ որպես ռազմական ուժ և թագավորը լքել է երկիրը որպես փախստական ։
Որոշ ժամանակ նա ապաստան է գտել Դյունեյվերթի ամրոցում, բայց քանի որ թշնամիները նրան կրկնկակոխ հետևում էին, ըստ որոշ աղբյուրների՝ նա ապաստան է գտել Օլսթերի մոտ գտնվող Ռաթլին ամրոցում, ըստ այլ աղբյուրների՝ Օրկնեյան կղզիներում։
Բրյուսի վերադարձ
1307 թվականի փետրվարին Ֆյորտ-օֆ-Կլայդի Արան կղզուց Բրյուսը տեղափոխվել է Այրշայրում գտնվող Քարրիքի իր կոմսության Թուրնբերի ամրոցը, որովհետև նա գիտեր, որ տեղացիները կսատարեն իրեն, բայց այնտեղի բոլոր ամրոցները զբաղեցված էին անգլիացիների կողմից։ Նրա եղբայրներ Թոմասի և Ալեքսանդրի վերադարձը Գելովեյ աղետալի է եղել, քանի որ Բալիոլի կողմնակից Դունգալ ՄաքԴուալլն է դիմավորել նրանց․ իռլանդացիներից ու կղզիաբնակներից բաղկացած Թոմասի ու Ալեքսանդրի բանակը ոչնչացվել է, վերջիններիս որպես գերիներ ուղարկել են Կարլայլ, որտեղ Էդուարդ I-ի հրամանով նրանց հետագայում մահապատժի են ենթարկել։ Բրյուսը հաստատվել է Քարրիքում և Գելովեյում։
Բրյուսը Մեթվենից լավ դաս էր քաղել․ նա այլևս երբեք թույլ չէր տալու իրեն թակարդի մեջ գցել։ Նրա ամենամեծ զենքը շոտլանդական բնաշխարհին քաջածանոթ լինելն էր, որը նա օգտագործում էր որպես առավելություն։ Հնարավորինս շատ օգտագործելով երկրի բնական պաշտպանական հնարավորությունները՝ նա նաև իր բանակը դարձնում էր առավելագույնս շարժուն։ Բրյուսը հասկացել էր, որ բաց ճակատամարտերում հազիվ թե կարողանար հաղթել անգլիացիներին. նրա բանակը հաճախ սակավաթիվ էր ու վատ զինված։ Այն ավելի ճիշտ կլիներ օգտագործել փոքրիկ «խփել-փախչել» հարձակումների համար, որը նաև թույլ կտար արդյունավետ օգտագործել սահմանափակ ռեսուրսները։ Նա միշտ նախաձեռնությունը վերցնում էր իր ձեռքը և խանգարում թշնամուն իր գլխավոր ուժերը հանել մարտի։ Անհրաժեշտության դեպքում վերացնում էր ընտանի կենդանիներին ու սնունդը՝ դրանով թշնամուն զրկելով ուտելիքի թարմ պաշարներից ու ձիերի համար կերից։ Եվ որ ամենակարևորն էր՝ Բրյուսը հասկացել էր անգլիական նվաճումների եղանակային բնույթը, որոնք մակընթացության պես ամռանը ողողում էին երկիրը, իսկ ձմռանը՝ հետ քաշվում։
Լոուդուն Լեռ
Բրյուսն իր առաջին փոքրիկ հաղթանակը տարել է Գլեն Թրուլի ճակատամարտում, որտեղ նա դարանակալել է Այմեր դե Վալենսի գլխավորած անգլիական բանակին, զառիթափ սարալանջով հարձակվելով նրանց վրա ու ծանր կորուստներ պատճառելով՝ քշել նրանց։ Հետո նա Դալմլինգթոնով անցել է Մույրկիրկ, մայիսին հայտնվելով Այրշայրի հյուսիսում, որտեղ իր բանակը հարստացրել է նորակոչիկներով։ Այստեղ նա շուտով հանդիպել է Վալենսին, որը գլխավորում էր տարածքի անգլիական գլխավոր բանակը։ Պատրաստվելով դիմավորել նրան՝ նա մայիսի 10-ին դիրք է զբաղեցրել Լուոդուն լեռից հարավ ընկած հարթավայրում, որը 450 մետր լայնություն ուներ ու երկու կողմից շրջապատված էր ճահիճներով ։
Վալենսը կարող էր մոտենալ միայն ճահիճներով անցնող գլխավոր ճանապարհով, որտեղից Բրյուսի մարդկանց փորած առվափոսերն ավելի էին նվազեցնում տեղակայման համար անհրաժեշտ տարածքը՝ դրանով իսկ չեզոքացնելով նրա քանակական առավելությունը ։ Վալենսն ստիպված էր նեղ, սեղմված առաջամասով հարձակվել իրենց սպասող թշնամու նիզակակիրների վրա։ Դա որոշ չափով Ստեռլինգ կամրջի ճակատամարտին հիշեցնող մարտ էր, որտեղ կիրառվում էր նույն «զտիչ» էֆեկտը։
Բրյուսի նիզակակիրները դադարեցրել են անգլիացի ասպետների ճակատային գրոհն ու մեծ հաջողությամբ կոտորել նրանց։ Հետո նրանք ճնշում գործադրելով անկազմակերպ անգլիացի ասպետների վրա՝ կռվել են այնպիսի կորովով, որ հետևի շարքերը սկսել են խուճապահար փախչել։ Շատերն են սպանվել, իսկ Այմեր դե Վալենսը կարողացել է ճողոպրել կոտորածից ու թաքնվել Բոթվել ամրոցում։
Լոուդուն լեռան ճակատամարտից երեք օր հետո Բրյուսը պարտության է մատնել ևս մեկ անգլիական ուժի՝ Գլոուսեստերի կոմսի գլխավորությամբ։ Բայց նրա գլխավոր խթանը եղել է երկու ամիս հետո․ մահացել է Էդուարդ I-ը։
Գևորգ Աբգարյան (այլ կիրառումներ)
Գևորգ Աբգարյան կարող է վերաբերել՝
Սլիզնևո (գյուղ, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)
Սլիզնևո (Слизневе), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1699 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սլիզնևո գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,313 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1699 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Քնի պահապանները
Քնի պահապանները (Rise of the Guardians), լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ ստեղծված Ուիլյամ Ջոյսի հեքիաթի հիման վրա, այն ցուցադրվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին։
Սյուժե
Մի քանի մանկական հերոսներ՝ Սանտա Կլաուսը, Զատկային ճագարը, Ատամնային փերին և Ավազային մարդը համարվում էին Քնի պահապաններ, երեխաների երազանքների և հույսերի պահապանները։ Անսպասելիորեն նրանք ուզում էին դեմ դիմաց հանդիպել չար ոգի Կրոմեշնիկի հետ, որը ուզում էր գողանալ երեխաների երազանքները և այն փոխարինել մղձավանջներով։ Նա ստիպում էր երեխաներին հավատալ, որ պահապանները գոյություն չունեն։ Լունոլիկը ընտրում էր նոր պահապան, որպեսզի օգներ մնացածներին։ Այդ պահապանը համարվում էր ձմռան ոգի, որի անունն էր Սառցե Ջեկ։ Նրանք ընտրեցին Սառցե Ջեկին, և բացատրեցին իրավիճակի բարդությունը։ Հենց այդ ժամանակ Ատամնային փերիների դղյակում, Կրոմեշնիկի ծառաները խլում էին Ատամնային փերիների օգնական և մանկական ատամները։ Պահապանները փորձեցին օգնել փերիներին, բայց նրանց հաջողվեց փրկել միայն մեկ փերուն։
Պահապանները օգնեցին Ատամնային փերուն հավաքել իր մանկական ատամները, որ երեխաները կրկին հավատան փերուն։ Բայց այդ արկածների ընթացքում Կրոմեշնիկի սև ավազի պատճառով ոչնչացավ Ավազային մարդը։ Այդ ժամանակ երեխաները վճռում էին օգնել Զատկային ճագարին թաքցնել Զատկի ձուն։ Բայց նրանք հայտնվում են լաբիրինթոսում, որտեղ և պատահական հանդիպում են այնտեղ հանկարծակի հայտնված աղջկա հետ։ Եվ նրանք այնտեղ աղջկա հետ միասին պատրաստում են Զատկի ձուն, պահամանները որոշում են նրան վերադարձնել տուն, իսկ այդ ամենը ցանկություն է հայտնում կատարել Ջեքը։ Նա տանում է աղջկան տուն, բայց հանկարծ լսում է մի ձայն, որը կանչում էր նրան։ Չնայած Փերիի օգնականն արգելում էր նրան չգնալ, բայց Ջեքը չլսելով նրան գնում է ձայնի ուղղությամբ և հայտնվում Կրոմեշնիկի ապաստանում։ Մարտից հետո հաջողվում է Ջեքին վերցնել հիշողությունների տոպրակը, բայց թվում է տարօրինակ, քանի որ տոպարակը հանձնում է նրան հենց իսկ Կրոմեշնիկը։
Նա իր ատամներով շպրտում է տոպրակը և տալիս Ջեքին։
-Ինչ ես անում.- ասաց Ջեքը։
- Կարևորը արել եմ Ջեք.-ասաց նա և կորավ մթության մեջ։
Ջեքը ընկերների հետ թռչում է սարսափահար և սայթաքում ընկնում է Զատկի ձվերի վրա և կոտրում է այն։ Նրան հանդիպում են վշտացած պահապանները, և հարցնում են թե որտեղ է նա եղել։ Ատամնային փերին նկատում է, որ կորել է փերի օգնականը, իսկ Ջեքի ձեռքում գտնվում էր ատամներով տոպրակը։ Պահապանները որոշում են, որ նա տոպրակը տա նրանց։ Ջեքը երկար չէր ուզում մնալ պահապանների հետ և նա հեռանում է։ Աստիճանաբար կախարդական գլոբուսի վրա պահապանները գնում էին ավելի ու ավելի արագ երեխաների լուսավոր մտքերի հետ միասին։ Ջեքը նստել էր ձնառատ լեռան բարձրության վրա և հանկարծ հայտնվում է Կրոմեշնիկը։ Ջեքը խնդրում է, որ նրան թողնեն մենակ և Բուգիմենը ցույց է տալիս նրան սեղմված իր առաջին օգնական՝ Ատամնային Կռոխին և ասում, որ եթե նա չտա իր անձնակազմին ապա նա կսպանի Ատամնային Կռոխին։ Ջեքը ենթարկվում է, բայց Կրոմեշնիկը չի ուզում տալ նրան Կռոխին։ Բայց Կրոմեշնիկը ցանկանում է նրան նետել անդունդից, և ահա այդ պահը խախտում է Ջեքի անձնակազմը։ Եվ ահա եկավ նրան փրկելու պահը։ Փերին օգնում է Ջեքին բացել ատամներով լի տոպրակը< որն ամբողջ ժամանակ եղել է Ջեքի մոտ, և այդ ժամանակ բոլորը հասկանում են, որ նա եղել է սովորական տղա։ Նրանք քրոջ հետ գնում են լճի մոտ դահուկներով խաղալու, բայց քրոջ ոտքը դիպչում է բարակ սառույցին և ընկնում է։ Ջեքին հաջողվում է փրկել քրոջը, բայց նա է հայտնվում ջրում։ Եվ հենց այդ պահին Լունոլուկին նրան դարձնում է Սառցե Ջեք։ Եվ Ջեքը դառնում է Քնի պահապան։
Մուլտֆիլմի հերոսներ
Սառցե Ջեք- Սանտա Կլաուս- Զատկային Ճագար- Ատամնային Փերի- Ավազե Մարդ- Կրոմեշնիկ-
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր