cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չարլզ III (Մեծ Բրիտանիայի թագավոր)
Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ եղել է ամենաերկար կառավարող Ուելսի արքայազնը և գահաժառանգը (1958-2022), ինչի կապակցությամբ կյանքի մեծ մասը հայտնի է եղել որպես արքայազն Չարլզ: Գահը ժառանգել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ 73 տարեկան հասակում՝ դառնալով կառավարման սկզբի պահին Բրիտանիայի ամենատարեց թագավորը։ Կամիլա կոնսորտ-թագուհու (մինչ 2022 թվականը՝ դքսուհի) ամուսինը, արքայազն Ուիլյամի (գահաժառանգ) և Հարիի հայրը։
Կատեգորիա:Վինձորներ Կատեգորիա:Բրիտանական թագավորական ընտանիք Կատեգորիա:Ուելսի արքայազն
Վաղ տարիք, ընտանիք և կրթություն
Չարլզը ծնվել է 1948 թվականի նոյեմբերի 14-ին, ժամը 21:14-ին (GMT), իր մորական պապի՝ Ջորջ VI թագավորի օրոք։ Նա Էդինբուրգի դքսուհի Արքայադուստր Էլիզաբեթի (հետագայում թագուհի Էլիզաբեթ II) և Էդինբուրգի դուքս Ֆիլիպի առաջնեկն էր։ Նրա ծնողներն ունեին ևս երեք երեխա՝ Աննը (ծնված 1950 թվականին), Էնդրյուն (ծնված 1960 թվականին) և Էդվարդը (ծնված 1964 թվականին)։ 1948 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, չորս շաբաթականում, նա մկրտվեց Բուքինգհեմյան պալատի երաժշտական ​​սենյակում Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Ջեֆրի Ֆիշերի կողմից ։
Չարլզի պապը մահացավ 1952 թվականի փետրվարի 6-ին, և, հետևաբար, Չարլզի մայրը դարձավ Եղիսաբեթ II, և Չարլզը անմիջապես դարձավ ակնհայտ ժառանգորդը։ 1337 թվականին թագավոր Էդուարդ III-ի կանոնադրությամբ և որպես միապետի ավագ որդի, նա ինքնաբերաբար ստանձնեց Կորնուոլի դուքսի ավանդական տիտղոսները, իսկ շոտլանդական շրջանում՝ Ռոթեզեի դուքս, Կարիկի կոմս, Ռենֆրի բարոն, տիրակալ տիտղոսները։ կղզիները և Շոտլանդիայի Արքայազն և Մեծ Տնտեսը։ Հաջորդ տարվա հունիսի 2-ին Չարլզը մասնակցեց իր մոր թագադրմանը Վեստմինստերյան աբբայությունում։
Երբ Չարլզը դարձավ հինգ տարեկան, կառավարիչ Քեթրին Փիբլսը նշանակվեց Բուքինգհեմյան պալատում վերահսկելու նրա կրթությունը։ Չարլզն այնուհետև սկսեց դասերը Լոնդոնի արևմտյան Հիլ Հաուս դպրոցում 1956 թվականի նոյեմբերի 7-ին։ Նա առաջին ժառանգորդն էր, ով հաճախեց դպրոց, այլ ոչ թե կրթություն ստացավ մասնավոր դաստիարակի կողմից։ Նա արտոնյալ վերաբերմունքի չարժանացավ դպրոցի հիմնադիր և տնօրեն Ստյուարտ Թաունենդի կողմից, որը թագուհուն խորհուրդ տվեց Չարլզին ֆուտբոլով մարզվել, քանի որ տղաները երբեք հարգալից չէին որևէ մեկի նկատմամբ ֆուտբոլի դաշտում։ Այնուհետև Չարլզը հաճախել է իր հոր նախկին դպրոցներից երկուսը. Չեմի նախապատրաստական ​​դպրոցը Հեմփշիրում, Անգլիա, 1958 թվականից, որին հաջորդում է Գորդոնսթունը, Շոտլանդիայի հյուսիս-արևելքում, որտեղ դասերը սկսել են 1962 թվականի ապրիլին։Չարլզի 1994 թվականի լիազորված կենսագրությունը Ջոնաթան Դիմբլբիի, Էլիզաբեթի և Ֆիլիպի կողմից նկարագրվեցին որպես ֆիզիկապես և էմոցիոնալ հեռավոր ծնողներ, և Ֆիլիպը մեղադրվեց Չարլզի զգայուն էության նկատմամբ իր անտեսման համար, ներառյալ նրան ստիպելով հաճախել Գորդոնստուն, որտեղ նա ենթարկվել էր բռնության։ Թեև Չարլզը, ըստ տեղեկությունների, նկարագրել է Գորդոնսթունին, որը հայտնի է իր հատկապես խիստ ուսումնական ծրագրով, որպես «Կոլդից կիլտերով», նա ավելի ուշ գովաբանել է դպրոցը՝ նշելով, որ այն իրեն շատ բան է սովորեցրել իմ և իմ սեփական կարողությունների և հաշմանդամության մասին։ Դա սովորեցրել է ինձ։ ընդունել մարտահրավերները և նախաձեռնող լինել»։ 1975-ին տված հարցազրույցում նա ասել է, որ «ուրախ է», որ այցելել է Գորդոնստուն, և որ «տեղի կոշտությունը» «շատ չափազանցված է»։ Չարլզը երկու շրջան անցկացրեց 1966 թվականին Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգի Ջիլոնգ Գրամար դպրոցի Թիմբերտոպ համալսարանում, որի ընթացքում նա այցելեց Պապուա Նոր Գվինեա դպրոցական ճամփորդության իր պատմության դաստիարակ Մայքլ Քոլինս Պերսսի հետ։ 1973 թվականին Չարլզը նկարագրեց Թիմբերթոփում անցկացրած իր ժամանակը որպես իր ողջ կրթության ամենահաճելի մասը։ Գորդոնսթուն վերադառնալուց հետո Չարլզը ընդօրինակեց իր հորը` դառնալով գլխավոր տղա և հեռացավ 1967-ին, վեց GCE O-մակարդակներ և երկու A-մակարդակներ պատմության և ֆրանսերենի, համապատասխանաբար B և C դասարաններում։ Իր վաղ կրթության մասին Չարլզն ավելի ուշ նշեց. «Ես այնքան էլ չէի վայելում դպրոցը, որքան կարող էի վայելել, բայց դա միայն այն պատճառով էր, որ ես ավելի երջանիկ եմ տանը, քան որևէ այլ տեղ»։
Զինվորական պատրաստություն և կարիերա
Չարլզը ծառայել է թագավորական օդային ուժերում և թագավորական նավատորմում։ Քեմբրիջում սովորելու երկրորդ տարվա ընթացքում նա վերապատրաստվել է թագավորական օդային ուժերում՝ սովորելով թռչել Chipmunk ինքնաթիռով Քեմբրիջի համալսարանի ավիացիոն ջոկատի հետ։ 1971 թվականի օգոստոսին նրան նվիրեցին RAF թեւերը։ Այդ տարվա սեպտեմբերին ուշագնաց շքերթից հետո նա սկսեց ծովային կարիերան և ընդունվեց Դարտմուտի թագավորական ծովային քոլեջի վեցշաբաթյա դասընթաց։ Այնուհետև ծառայել է HMS Norfolk (1971–1972) կառավարվող հրթիռային կործանիչին, HMS Minerva (1972–1973) և HMS Jupiter (1974) ֆրեգատներին։ 1974 թվականին նա որակավորվել է որպես ուղղաթիռի օդաչու RNAS Yeovilton-ում և ավելի ուշ միացել է HMS Hermes-ից գործող 845 ռազմածովային օդային ջոկատին։ Նա հեռացավ թռիչքից այն բանից հետո, երբ BAe 146-ը վթարային վայրէջք կատարեց Իսլայում 1994 թվականին, ինչի արդյունքում հետաքննող հանձնաժողովը ընդունեց, որ անձնակազմն անփույթ է եղել։
1976 թվականի փետրվարի 9-ին Չարլզը ստանձնեց ափամերձ ականորսող HMS Bronington-ի հրամանատարությունը ռազմածովային նավատորմի վերջին տասը ամիսների ընթացքում։ 1978 թվականին նա մասնակցել է պարաշյուտային վարժանքներին RAF Brize Norton-ում՝ մեկ տարի առաջ պարաշյուտային գնդի գլխավոր հրամանատարի կոչում ստանալուց հետո։
Լեդի Դիանա Սպենսեր
Չարլզն առաջին անգամ հանդիպել է լեդի Դիանա Սպենսերին 1977 թվականին՝ այցելելով իր տուն Ալթորպում։ Նա եղել է նրա ավագ քրոջ՝ Սառայի ուղեկիցը և Դիանայի հետ ռոմանտիկ հարաբերություններ չի ունեցել մինչև 1980-ականների կեսերը։ Երբ Չարլզն ու Դիանան հուլիսին միասին նստեցին խոտի դեզին ընկերոջ խորովածի ժամանակ, նա նշեց, որ նա միայնակ տեսք ուներ և խնամքի կարիք ուներ իր մեծ հորեղբոր՝ Լորդ Մաունթբեթենի հուղարկավորության ժամանակ։ Շուտով, ըստ Չարլզի ընտրված կենսագիր Ջոնաթան Դիմբլբիի, «առանց որևէ ակնհայտ սիրո պոռթկումների, նա սկսեց լրջորեն համարել նրան որպես պոտենցիալ հարսնացու», և նա ուղեկցեց Չարլզին Բալմորալ ամրոց և Սանդրինգհեմյան պալատ ճամփորդությունների ժամանակ։
Չարլզի զարմիկ Նորթոն Նաթչբուլը և նրա կինը Չարլզին ասացին, որ Դիանան ծանրաբեռնված է իր դիրքով, և որ նա կարծես թե սիրահարված չէ նրան։ Միևնույն ժամանակ, զույգի շարունակական սիրավեպը գրավել է մամուլի և պապարացիների ուշադրությունը։ Երբ արքայազն Ֆիլիպը նրան ասաց, որ լրատվամիջոցների շահարկումները կվնասեն Դիանայի հեղինակությանը, քանի դեռ Չարլզը շուտով չի որոշել ամուսնանալ նրա հետ և չհասկանա, որ նա հարմար թագավորական հարսնացու է (ըստ Մաունթբեթենի չափանիշների), Չարլզը հոր խորհուրդը մեկնաբանեց որպես նախազգուշացում գործել առանց հետագա ուշացման ։
Չարլզը Դիանային ամուսնության առաջարկ արեց 1981 թվականի փետրվարին, իսկ փետրվարի 24-ին նրանց նշանադրությունը դարձավ պաշտոնական։ Նրանք ամուսնացել են հուլիսի 29-ին Սենտ Պոլսում։ Ամուսնությունից հետո Չարլզը նվազեցրեց իր կամավոր հարկային վճարումը Կորնուոլի դքսության կողմից ստացված շահույթից 50%-ից մինչև 25%։ Զույգը ապրում էր Քենսինգթոնյան պալատում և Հայգրուվ Հաուսում՝ Թեթբերիի մոտ, և ուներ երկու երեխա՝ արքայազն Ուիլյամը (ծն. 1982թ.) և արքայազն Հարրին (ծն. 1984թ.): Չարլզը նախադեպ ստեղծեց՝ դառնալով առաջին թագավորական հայրը, ով ներկա է եղել իր երեխաների ծնունդին։
Ամուսնությունից հինգ տարվա ընթացքում խնդիրներ են առաջացել զույգի անհամատեղելիության ու գրեթե 13 տարվա տարիքային տարբերության պատճառով։ 1986 թվականի նոյեմբերին Չարլզը լիովին վերսկսել էր իր սիրավեպը Քամիլա Պարկեր Բոուլզի հետ։ 1992 թվականին Փիթեր Սեթլենի կողմից ձայնագրված տեսաերիզում Դիանան խոստովանել է, որ 1986 թվականին ինքը «խորապես սիրահարված էր մեկին, ով աշխատում էր այդ միջավայրում»։ Ենթադրվում է, որ նա նկատի ուներ Բարի Մաննակին, [56], ով տեղափոխվել էր դիվանագիտական ​​պաշտպանության ջոկատ 1986 թվականին այն բանից հետո, երբ նրա մենեջերները պարզեցին, որ նրա հարաբերությունները Դիանայի հետ տեղին չէին։ Ավելի ուշ Դիանան հարաբերություններ սկսեց մայոր Ջեյմս Հյուիտի հետ՝ ընտանիքի նախկին ձիավարության հրահանգիչ։ Չարլզի և Դիանայի ակնհայտ անհարմարությունը միմյանց ընկերությունում ստիպեց նրանց մամուլում անվանել «The Glums»: Դիանան բացահայտել է Չարլզի սիրավեպը Քամիլայի հետ Էնդրյու Մորթոնի «Դիանա. Նրա իրական պատմությունը» գրքում։ Հայտնվել են նաև նրա սեփական արտաամուսնական սիրախաղի ձայնագրությունները։ Համառ ենթադրություններն այն մասին, որ Հյուիթը արքայազն Հարիի հայրն է, հիմնված են Հյուիթի և Հարիի ֆիզիկական նմանության վրա։ Այնուամենայնիվ, Հարրին արդեն ծնվել էր այն ժամանակ, երբ Դիանայի սիրավեպը սկսվեց Հյուիթի հետ։
1992 թվականի դեկտեմբերին Ջոն Մեյջորը Համայնքների պալատում հայտարարեց զույգի ամուսնալուծության մասին։ 1993 թվականի սկզբին բրիտանական մամուլը հրապարակեց 1989 թվականին Չարլզի և Կամիլայի հեռախոսազրույցի սղագրությունը, որը գաղտնալսվեց և անվանվեց «Camillagate» և «Tumpongate»: Չարլզը հանրային ըմբռնում փնտրեց Ջոնաթան Դիմբլբիի մասնակցությամբ «Charles. A Private Man, a Public Role» հեռուստաֆիլմում, որը ցուցադրվեց 1994 թվականի հունիսի 29-ին։ Ֆիլմին տված հարցազրույցում նա հաստատել է իր արտաամուսնական կապը ամիլայի հետ՝ ասելով, որ միայն 1986 թվականին վերականգնեց իրենց հարաբերությունները այն բանից հետո, երբ իր ամուսնությունը Դիանայի հետ «անդառնալիորեն փլուզվեց»։ Դրան հաջորդեց Դիանայի սեփական ընտանեկան խնդիրների ընդունումը BBC-ի ընթացիկ գործերի Panorama ծրագրին տված հարցազրույցում, որը հեռարձակվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 20-ին։ Խոսելով Չարլզի և Քամիլայի հարաբերությունների մասին՝ նա ասաց. «Դե, այս ամուսնության մեջ մենք երեքով էինք, ուստի մի փոքր մարդաշատ էր»։ Նա նաև կասկած է հայտնել իր ամուսնու՝ թագավորական ընտանիքի պիտանիության վերաբերյալ։ Չարլզը և Դիանան ամուսնալուծվեցին 1996 թվականի օգոստոսի 28-ին[66] այն բանից հետո, երբ թագուհի Եղիսաբեթ II-ը նրանց խորհուրդ տվեց դադարեցնել ամուսնությունը 1995 թվականի դեկտեմբերին[67]: Զույգը կիսում էր երեխաների խնամակալությունը։
Դիանան մահացավ ավտովթարից Փարիզում հաջորդ տարվա օգոստոսի 31-ին. Չարլզը Դիանայի քույրերի հետ թռավ Փարիզ՝ նրա մարմինը Մեծ Բրիտանիա ուղեկցելու համար։ 2003 թվականին Դիանայի սպասավոր Փոլ Բերելը հրապարակեց մի հուշագիր, որը նա պնդում էր, որ Դիանայի կողմից գրվել է 1995 թվականին՝ պնդելով, որ Չարլզը «դժբախտություն էր ծրագրում [Դիանայի] մեքենայում, արգելակման խափանում և գլխի լուրջ վնասվածք», որպեսզի նա նորից ամուսնանա։ Երբ Մետրոպոլիտենի ոստիկանության Քննչական խմբի կողմից հարցաքննվել է «Փեյջ» օպերացիայի շրջանակներում, Չարլզն ասել է իշխանություններին, որ չգիտի իր նախկին կնոջ 1995թ. գրառման մասին և չի կարող հասկանալ, թե ինչու է նա այդպիսի զգացմունքներ ունենում։
Քամիլա Պարկեր Բոուլզ
Չարլզի և Քամիլա Պարկերի նշանադրության մասին հայտարարվել է 2005 թվականի փետրվարի 10-ին; նա նրան նվիրեց նշանադրության մատանին, որը պատկանում էր իր տատիկին՝ թագուհի Էլիզաբեթ թագուհի մայրիկին։ Թագուհու համաձայնությունը ամուսնությանը (համաձայն 1772 թ. թագավորական ամուսնությունների մասին օրենքի) գրանցվել է Գաղտնի խորհրդի նիստում մարտի 2-ին։ Կանադայում Արդարադատության նախարարությունը հայտարարել է իր որոշման մասին, որ Կանադայի թագուհու գաղտնի խորհուրդը պարտավոր չէ հանդիպել ամուսնությանը համաձայնություն տալու համար, քանի որ միությունը չի հանգեցնի սերունդների և չի ազդի Կանադայի գահի իրավահաջորդության վրա։
Չարլզը թագավորական ընտանիքի միակ անդամն էր, ով Անգլիայում քաղաքացիական, այլ ոչ թե եկեղեցական հարսանիք է կազմակերպել։ BBC-ի կողմից հրապարակված 1950-1960-ական թվականների պետական ​​փաստաթղթերում ասվում էր, որ նման ամուսնությունն անօրինական է, թեև դրանք մերժվել են Չարլզի խոսնակի կողմից և ներկայիս կառավարության կողմից բացատրվել որպես հնացած։
Ամուսնությունը պետք է տեղի ունենար քաղաքացիական արարողությամբ Վինձորի ամրոցում, որին կհաջորդի կրոնական օրհնությունը Սուրբ Գեորգի մատուռում։ Այնուհետև անցկացման վայրը փոխվեց Վինձորի քաղաքապետարանի, քանի որ քաղաքացիական ամուսնությունը Վինձոր ամրոցում կպարտադրի, որ վայրը հասանելի լինի բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ամուսնանալ այնտեղ։ Հարսանիքից չորս օր առաջ այն տեղափոխվեց ի սկզբանե նախատեսված օրվանից՝ ապրիլի 8-ից, հաջորդ օր՝ Չարլզին և հրավիրված որոշ բարձրաստիճան անձանց թույլ տալու մասնակցելու Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ի հուղարկավորությանը։
Չարլզի ծնողները չեն մասնակցել քաղաքացիական ամուսնության արարողությանը. Թագուհու՝ ներկա գտնվելու դժկամությունը կարող էր պայմանավորված լինել Անգլիայի եկեղեցու գերագույն կառավարչի պաշտոնով։ Թագուհին և Էդինբուրգի դուքսը ներկա են եղել օրհնության արարողությանը, իսկ ավելի ուշ Վինձորի ամրոցում ընդունելություն են կազմակերպել նորապսակների համար։ Հեռուստատեսությամբ հեռարձակվել է Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Ռոուեն Ուիլյամսի օրհնությունը Վինձոր ամրոցի Սուրբ Գեորգի մատուռում։
Հաջորդության և թագադրման պլաններ
Չարլզը դարձավ Միացյալ Թագավորության և Համագործակցության 14 այլ թագավորությունների թագավոր՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 8-ին մոր մահից հետո։ Նա ամենաերկարակյաց բրիտանացի ժառանգորդն էր՝ գերազանցելով Էդուարդ VII-ի 59 տարվա ռեկորդը 2011 թվականի ապրիլի 20-ին։ Երբ նա դարձավ միապետ 73 տարեկանում, նա ամենատարեց մարդն էր, ով դա արեց, նախորդ ռեկորդակիրը Ուիլյամ IV-ն էր, ով 64 տարեկան էր, երբ թագավոր դարձավ 1830 թվականին։
2022 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Չարլզը Միացման խորհրդի կողմից հրապարակայնորեն հռչակվեց Միացյալ Թագավորության թագավոր։ Արարողությունը հեռուստատեսությամբ առաջին անգամ է ցուցադրվել։ Մասնակիցների թվում էին նոր թագուհի Քամիլան; Ուիլյամ, Ուելսի արքայազնը; Վարչապետ Լիզ Թրասը; և նրա նախորդներ Ջոն Մեյջորը, Թոնի Բլեերը,Գորդոն Բրաունը, Դևիդ Քեմերոնը, Թերեզա Մեյը և Բորիս Ջոնսոնը։ Չարլզը իր յուրաքանչյուր թագավորության թագավոր է հռչակվել համապատասխան գաղտնի կամ գործադիր խորհրդի կողմից։
Չարլզ III-ի և Կամիլայի թագադրումը նախատեսվում է անցկացնել 2023 թվականի մայիսի 6-ին Վեստմինստերյան աբբայությունում։ Չարլզի թագադրման ծրագրերը երկար տարիներ մշակվում էին «Ոսկե ոլորտ» օպերացիա ծածկանունով։ Նրա միանալուն նախորդած զեկույցները ենթադրում էին, որ Չարլզի թագադրումը կլինի ավելի պարզ և փոքր մասշտաբով, քան նրա մորը 1953թ.-ին, ընդ որում սպասվում էր, որ արարողությունը կլինի «ավելի կարճ, ավելի փոքր, ավելի էժան և ավելի ներկայացնող տարբեր դավանանքների և համայնքային խմբերի»։ Արքայի ցանկությամբ՝ արտացոլելու ժամանակակից Բրիտանիայի էթնիկ բազմազանությունը»։ Այնուամենայնիվ, թագադրումը կլինի Անգլիայի եկեղեցու արարողություն և կպահանջի թագադրման երդում, օծում, գունդ և գահակալում։ 73 տարեկանում նա դարձավ բրիտանական գահին նստած ամենատարեց մարդը՝ լինելով բրիտանական պատմության ամենաերկարակյաց ժառանգորդը և Ուելսի արքայազն ը։ Նրա թագադրումը տեղի ունեցավ Վեսթմինսթերյան աբբայությունում 2023 թվականի մայիսի 6-ին։
Արտասահմանյան շրջագայություններ
2023 թվականի մարտի 29-ին Չարլզը որպես միապետ իր առաջին արտասահմանյան այցով ժամանեց Գերմանիա և դարձավ բրիտանացի առաջին միապետը, ով ելույթ ունեցավ Բունդեսթագում։
Նախքան Գերմանիա մեկնելը նա պետք է այցելեր Ֆրանսիա, սակայն այդ ուղևորությունը հետաձգվեց 2023 թվականին Ֆրանսիայի կենսաթոշակային բարեփոխումների գործադուլի պատճառով։
Տիտղոսներ և մոնոգրամներ
Չարլզն ի սկզբանե կոչվում էր Էդինբուրգի HRH արքայազն Չարլզ։ 1952 թվականին իր մոր գահ բարձրանալուց հետո, որպես միապետի ավագ որդին, նա ինքնաբերաբար ձեռք բերեց Քորնուոլի և Ռոթեզեի դքսությունները և հայտնի դարձավ որպես HRH Կորնուալի դուքս։ Թեև նա շարունակեց պահպանել այդ տիտղոսը մինչև իր միանալը՝ 2022 թվականին, ոճը փոխարինվեց, երբ նա դարձավ Ուելսի արքայազն 1958 թվականին։ Այն պահից, երբ նա դարձավ թագավոր, Չարլզը սովորաբար կոչվում էր HRH Ուելսի արքայազն, բացառությամբ Շոտլանդիայի։ որտեղ նա կոչվել է HRH Ռոթեզեի դուքս։ Երբ նրա հայրը մահացավ 2021 թվականին, Չարլզը նույնպես ժառանգեց Էդինբուրգի դուքսի տիտղոսը։ Այս տիտղոսը միաձուլվեց թագի հետ Չարլզի գահ բարձրանալուց հետո։
Մոր մահից հետո Չարլզը դարձավ թագավոր և, հետևաբար, ժառանգեց Միացյալ Թագավորության և Կանադայի թագավորական զենքերը։
Նրա թագավորական գաղտնագրի դիզայնը, որը ներկայացնում է Թուդորի թագը՝ Սուրբ Էդվարդի թագի փոխարեն, հայտարարվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Զենքի քոլեջի տվյալներով՝ այժմ Թյուդորի թագը կօգտագործվի Միացյալ Նահանգների թագավորական զինանշանի պատկերներում։ Թագավորության և համազգեստների և թագի նշանների վրա [294]
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Անգլիայի միապետներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Վիկտորիանական թագավորական շղթայի ասպետներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Տիգրան Լ. Պետրոսյան
Տիգրան Լևոնի Պետրոսյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2002)։ Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն (2012, 2013), Հայաստանի հավաքականի կազմում համաշխարհային օլիմպիադաների կրկնակի հաղթող (2008, 2012)։
Առաջին տարիներ
Տիգրան Լ. Պետրոսյանը ծնվել է 1984 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Նրա անունը պատահականորեն չէր ընտրված. հայրը որդուն կոչել էր աշխարհի չեմպիոն դարձած առաջին հայ շախմատիստի` Տիգրան Պետրոսյանի անունով։ Երբ Տիգրան Պետրոսյանը 1963 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը, Լևոն Պետրոսյանը խոստացել է, որ եթե երբևէ որդի ունենա, անունը դնելու է Տիգրան ։ Աշխարհի նախկին չեմպիոնը մահացել է Տիգրան Լ. Պետրոսյանի ծնվելուց մեկ ամիս առաջ։
Տիգրան Լ. Պետրոսյանը շախմատ խաղալ սովորել է հինգ տարեկանում։ Մինչև 2002 թվականին շախմատային ակադեմիա ընդունվելը նրա մարզիչներն են եղել Գագիկ Սարգսյանը և գրոսմայստեր Մելիքսեթ Խաչիյանը։ Ակադեմիայում նրան մարզել են գրոսմայստեր Արսեն Եղիազարյանը և միջազգային վարպետ Աշոտ Նադանյանը։
Շախմատային կարիերա
Պետրոսյանը գրոսմայստերի կոչմանն արժանացավ` երկու տարում երեք անգամ լրացնելով անհրաժեշտ նորմերը. 2002 թվականին մինչև 18 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում (Իրակլիոն, Հունաստան), 2003 թվականին Բաթումի բաց մրցաշարում և 2004 թվականին «Աերոֆլոտ-օփեն»-ում (Մոսկվա) ։
2004 թվականին նա չինացի Չժաո Ցզյունի հետ 2-3-րդ տեղերն է բաժանել աշխարհի երիտասարդների առաջնությունում (Կոչի, Հնդկաստան) ։
2005 թվականին Տիգրանն առաջին տեղն է բաժանել Թեհրանի, Քիշի և Լոզանի մրցաշարերում։
2006 թվականին նա առաջին տեղն է զբաղեցրել Լիոնի և Դուբայի մրցաշարերում։
2008 թվականին Պետրոսյանն առաջին տեղն է զբաղեցրել Վիլինգի (Իլինոյս, ԱՄՆ) և Լաս Վեգասի մրցաշարերում ։
2008 թվականի նոյեմբերին Լևոն Արոնյանի, Վլադիմիր Հակոբյանի, Գաբրիել Սարգսյանի և Արտաշես Մինասյանի հետ դարձել է Դրեզդենի 38-րդ համաշխարհային օլիմպիադայի հաղթող ։ Այդ հաղթանակի համար Տիգրանը և թիմի մյուս անդամները պարգևատրվեցին «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով ։
2011 թվականին Պետրոսյանը Մարատ Ջումաևի և Անտոն Ֆիլիպովի հետ 1-3-րդ տեղերն է բաժանում Գեորգի Աղզամովի հուշամրցաշարում (Տաշքենդ) և լրացուցիչ ցուցանիշներով հռչակվում հաղթող ։ Նույն թվականին նա հաղթում է Ֆիշերի շախմատի (Շախմատ-960) Հայաստանի անդրանիկ առաջնությունում, Աբհիջետ Գուպտայի և Մագեշ Պանչանաթանի հետ 2-4-րդ տեղերն է բաժանում Orissa International գրոսմայստերական բաց մրցաշարում և առաջին տեղն է զբաղեցնում Villa de Benasque 31-րդ բաց մրցաշարում ։
2012 թվականի հունվարին Պետրոսյանը հաղթում է Հայաստանի բարձրագույն խմբի առաջնությունում, իսկ փետրվարին դառնում է Հայաստանի արագ շախմատի առաջնության հաղթող ։ 2012 թվականի սեպտեմբերին Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում թիմակիցներ Լևոն Արոնյանի, Սերգեյ Մովսիսյանի, Վլադիմիր Հակոբյանի և Գաբրիել Սարգսյանի հետ Հայաստանի հավաքականի կազմում երկրորդ անգամ հաղթում է համաշխարհային օլիմպիադայում։ Այդ հաղթանակի համար Տիգրանը ՀՀ նախագահի 2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ի հրամանագրով պարգևատրվեց Պատվո շքանշանով ։
2013 թվականի հունվարին Տիգրանը երկրորդ անգամ է հաղթում Հայաստանի առաջնությունում ։ Նա նաև առաջին տեղն է զբաղեցնում Grand Europe Open Albena-2013 միջազգային մրցաշարում (Ալբենա, Բուլղարիա) ։
Հայաստանի հավաքականի կազմում Տիգրանը երկուական անգամ մասնակցել է աշխարհի (2010, 2013) և Եվրոպայի (2009, 2013) թիմային առաջնություններին։ 2009 թվականի Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (Նովի Սադ, Սերբիա) Տիգրանը հայտավորված էր որպես պահեստային խաղացող, սակայն անցկացրեց 8 պարտիա, վաստակեց 6 միավոր (+4 =4 -0) և իր խաղատախտակի վրա արժանացավ անհատական արծաթե մեդալի ։
Համացանցային շախմատային ակումբում (ICC) Տիգրանը խաղում է Tigrano կեղծանունով ։
Համբարձում Այվազյան
Համբարձում Ավետիսի Այվազյան (հոկտեմբերի 27, 1960, Խանձաձոր, Հադրութ - ապրիլի 22, 1994, Ֆիզուլի), հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Կամավորական ջոկատի և Հադրութի ՊՇ ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Հադրութի շրջանի սահմանամերձ գյուղերի և Ջաբրայիլի, Զանգելանի, Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի շրջաների ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերի։
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Խանձաձորում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Հայոց ազգային խորհուրդ (1917-1918)
Հայոց ազգային խորհուրդ (ՀԱԽ, կոչվում է նաև Արևելահայ ազգային խորհուրդ), հաջորդել է 1912 թվականի հոկտեմբերից Թիֆլիսում գործող Ազգային Բյուրոյին։ ՀԱԽ-ի ստեղծման նախապատրաստական աշխատանքներն սկսվել են 1916 թվականին, երբ մի շարք հայ քաղաքական կուսակցություններ ու հասարակական հոսանքներ հանդես եկան համազգային մի մարմին ստեղծելու նախաձեռնությամբ։
Ստեղծման պատմություն
Ռուսաստանի ազգային բոլոր երկրամասերում քաղաքական հասարակական ուժերը ստեղծում էին տարաբնույթ կազմակերպություններ, որոնք իրենց ձեռքն էին վերցնում ազգային կյանքի տնօրինումը։ Այս ամենից հետ չմնացին նաև հայերը :
Արևելահայերի ներկայացուցչական համաժողովը՝ Հայոց համազգային համախորհրդակցությունը, տեղի ունեցավ Թիֆլիսում 1917 թվականի սեպտեմբերի 29-ից մինչև հոկտեմբերի 13-ը։ Մասնակցում էին քաղաքական և հասարակական տարբեր կազմակերպությունների 228 պատգամավորներ, որոնց կեսից ավելին դաշնակցականներ էին։ Բազմազան էր քննարկված հարցերի շրջանակը՝ ճակատի պաշտպանության, ճակատի պաշտպանության, պարենային, փախստականության գործերի, Հարավային Կովկասում ինքնակառավարման մարմինների՝ զեմստվոների հաստատման մասին և այլն։
Համախորհրդակցության ավարտից հետո ձևավորվեց 35 անդամներից կազմված օրենսդիր մարմին՝ Ազգային ժողով։ Վերջինս իր կազմից ընտրեց 15 հոգուց կազմված գործադիր մարմին՝ Հայոց ազգային խորհուրդ։ Հայոց ազգային խորհուրդը կազմված էր 15 անդամից՝ 6 դաշնակցական (Ավետիս Ահարոնյան, Աբրահամ Գյուլխանդանյան, Ռուբեն Տեր-Մինասյան, Խաչատուր Կարճիկյան, Նիկոլ Աղբալյան, Կորյուն Ղազարյան), 2 սոցիալիստ-հեղափոխական (Հովհաննես Տեր-Օհանյան, Լևոն Աթաբեկյան), 1 հնչակյան (Ղազար Տեր-Ղազարյան), 1 մենշևիկ (Արամայիս Երզնկյան), Հայ ժողովրդական կուսակցության 2 ներկայացուցիչ (Սամսոն Հարությունյան, Հարություն Այվազյան) և 3 անկուսակցական (Տիգրան Բեկզադյան, Ստեփան Մամիկոնյան, Պետրոս Զաքարյան)։ Բոլշևիկները չմասնակցեցին համագումարին, հանդես եկան համագումարի և նրա ընտրած ՀԱԽ-ի դեմ, որի նախագահը գրող և հասարակական-քաղաքական գործիչ Ավետիս Ահարոնյանն էր։
ՀԱԽ-ի առաջին կոչում նշվում էր. «Ազգային խորհուրդը ստանձնում է ազգային բոլոր գործերի գերագույն ղեկավարությունը որպես գործադիր մարմին»։ Ազգային խորհուրդն ուներ իր բաժինները կամ կոմիսարիատները՝ զինվորական, գաղթականական, դպրոցական, բժշկական։ ՀԱԽ-ի զինվորական միությունն ստեղծեց Հայկական ազգային կորպուս՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկովի (Նազարբեկյան) գլխավորությամբ, որն ստանձնեց Հայաստանի պաշտպանությունը 1918 թվականի ծանր ժամանակաշրջանում։ Հարավային Կովկասում ազգային հանրապետությունների կազմավորումից հետո, 1918 թվականի մայիսի 28-ին, ՀԱԽ-ն իրեն հայտարարում է Հայաստանի Հանրապետության գերագույն և միակ իշխանություն, ստանձնում է կառավարական բոլոր գործառույթները՝ հայկական գավառների քաղաքական և վարչական ղեկը վարելու համար։
Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանի ստեղծումով (1918 թվականի հուլիսին) ՀԱԽ-ը դադարեցրեց իր գործունեությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայոց պատմություն Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատմություն
Գարիկ Անանյան
Գարիկ Ալեքսանդրի Անանյան (հոկտեմբերի 2, 1966, Մեծշեն, Մարտակերտի շրջան - մարտի 28, 1993, Մարտակերտ, հեռուստաաշտարակի մոտ), հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի մեքենայացման պոլիտեխնիկական ուսումնարանը։ 1988 թվականի դեկտեմբեր-1989 թվականի ապրիլը Սպիտակում (աղետի գոտում) մասնակցել է փրկարարական աշխատանքների, 1990-1993 թվականներին՝ Ա. Ղուլյանի վաշտի կազմում՝ Մարտակերտի, Ասկերանի (Խոջալու), Շուշիի, Քելբաջարի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերի։
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Մեծշենում։
Հայաստանի ներքին դրություն (1918-1920)
Հայաստանի Հանրապետության (1918-1920) ներքին դրությունը, Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը ժողովրդավարական պետություն էր, նրա հասարակական-քաղաքական դաշտում գործել է 8 կուսակցություն։ Ազգաբնակչության շրջանում մեծ վստահություն է վայելել ՀՅԴ-ն, որը հիմն, կառավարող կուսակցությունն էր հանրապետության ողջ գոյության (2,5 տարի) ընթացքում։ Որոշակի խավերի վստահությունն են վայելել Հայ ժողովրդական, սոցիալիստ-հեղափոխականների, Սոցիալ-դեմոկրատների (մենշևիկ, բոլշևիկ), Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան, հայ սահմանաղրական. ռամկավար կուսակցությունները, Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայ կազմակերպությունը (սպեցիֆիկներ)։ Արևմտահայ գաղթականության շրջանում մեծ էր նաև Արևմտահայ ազգային խորհրդի հեղինակությունը։ Հայ բոլշևիկները, հալածվելով վրացական և ադրբեջանական իշխանություններից, 1919 թվականի կեսերից ապաստանել են (մի քանի հարյուր մարդ) ՀՀ-ում, իսկ սեպտեմբերին Հայաստանի բոլշևիկյան կազմակերպությունները միավորվել և ստեղծել են կենտրոնական ղեկավար մարմին՝ Արմենկոմ (Հայաստանի կոմիտե)։ Հայաստանում զգալի տոկոս են կազմել նաև իսլամադավան քաղաքացիները, որոնց միջոցով Թուրքիան հակապետական ելույթներ ու խռովություններ էր ստեղծում ՀՀ-ում։ ՀՀ-ի կայունությանն սպառնացող վտանգն ավելի է մեծացել խորհրդային Ռուսաստանի արևելյան քաղաքականության հետևանքով, երբ գաղտնի համագործակցություն է սկսվել քեմալական Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի միջև՝ ընդդեմ ՀՀ-ի։ Այդուհանդերձ, երկրի իշխանություններին հաջողվել է 1920 թվականի ամռանը հիմնականում ճնշել թուրք-թաթար խռովությունները։ Հանրապետությունում քաղաքական իրավիճակն ավելի է բարդացել բոլշևիկների Մայիսյան ապստամբության (1920) հետևանքով։ Դեռ հունվարին Հայաստանի կոմունիստ, կազմակերպությունների՝ Երևանում հրավիրված 1-ին խորհրդաժողովը քաղաքական որոշում է ընդունել՝ «Պատրաստ լինել իշխանությունը գրավելու, երբ նեցուկ կունենանք մի հարևան երկիր, որով հնարավոր կլինի կապվել բանվորագյուղացիական Ռուսաստանի հետ»։ Այդպիսի հնարավորություն է ստեղծվել 1920 թվականի ապրիլի 28-ին՝ Ադրբեջանի խորհրդայնացումով։ Մայիսի 1-ին ցույցեր են կազմակերպվել կառավարության շենքի դիմաց։ Ալեքսանդրապոլում բոլշևիկների կողմն է անցել «Վարդան զորավար» զրահագնացքի անձնակազմը, մայիսի 7-ին կազմվել է ապստամբության ղեկավար մարմին՝ Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտե (ՀՌՀԿ)՝ Սարգիս Մուսայելյանի գլխավորությամբ։ Ապստամբությունն ընդգրկել է Կարսը, Սարիղամիշը, Նոր Բայազետը, Ղազախ- Շամշադինը, Զանգեզուրը։ Կարսից Ալեքսանդրապոլ նահանջելիս Արգինա գյուղի մոտ կառավարական, զորքերի հետ ընդհարման ժամանակ զոհվել է երիտասարդ բոլշևիկ Ղուկաս Ղուկասյանը։ Սարիղամիշում ապստամբությունն սկսվել է, Երբ Ալեքսանդրապոլում և Կարսում այն պարտություն էր կրել։ ՀՌՀԿ-ն իշխանությունն իր ձեռքում է պահել ընդամենը մի քանի օր։ Ապստամբությունը համեմատաբար երկար է տևել Ղազախ-Շամշադինում, որտեղ բոլշևիկներին օգնություն է ցույց տվել Ադրբեջանից ուղարկված զինուժը։ Կառավարության զորքերին հաջողվել է ճնշել ապստամբությունները։ Ապստամբության ղեկավարներից գնդակահարվել են Ստեփան Ալավերդյանը, Սարգիս Մուսայելյանը, Բագրատ Ղարիբջանյանը, Եգոր Սևյանը, Արտաշես Մելքոնյանը և ուրիշներ։ Արգելվել է Հայաստանի կոմկուսի գործունեությունը։ Ապստամբությունը թուլացրել է երկրի ներքին դրությունը և պառակտել հանրությանը թուրքերի նոր ներխուժման նախօրյակին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետություն Կատեգորիա:1920 Հայաստանում
Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակում
Պետական կարգը
1918 թվականի գարնան վերջին առաջացած ազգ-տարածքային վեճերի, քաղաքական իրարամերժ կողմնորոշումների, միջկուսակցական հակամարտությունների պատճառով Հարավային Կովկասի Դաշնային Դեմոկրատական Հանրապետությունը հայտնվել էր քաղաքական խոր ճգնաժամում։ Չկար միասնություն պատերազմի և խաղաղության հարցում, հայերը, մասամբ նաև վրացիները, փորձում էին կասեցնել թուրքական զորքերի առաջխաղացումը, իսկ ադրբեջանցիները հրաժարվում էին կռվել Թուրքիայի դեմ։ 1918 թվականի մայիսի 26-ի կեսօրին գումարված Անդրկովկասի Սեյմի վերջին նիստը որոշել է կազմալուծել Անդրկովկասի դաշնությունը և վայր է դրել լիազորությունները։ Նույն օրը ժամը 5-ին Վրաց ազգային խորհուրդը, Նոյ ժորդանիայի նախագահությամբ, Վրաստանը հռչակել է անկախ պետություն։ Մայիսի 27-ին մուսուլմանների ազգային խորհուրդը հայտարարել է «Արևելակովկասյան Մուսուլմանական Հանրապետության» անկախության մասին, որը հենց այդ ժամանակ թուրքերն առաջին անգամ անվանել են «Ադրբեջան»։ Մայիսի 28-ին Թիֆլիսում՝ Արամյանցի տանը, բուռն քննարկումներից հետո Հայոց ազգային խորհուրդը (ՀԱԽ) վճռել է հռչակել Հայաստանի անկախությունը։ Միաժամանակ որոշվել է Բաթումի բանակցություններում ընդունել թուրքերի վերջնագիրը և «հանուն անկախ Հայաստանի» հաշտություն կնքել։ Նորակազմ պատվիրակությունը Ալեքսանդր Խատիսյանի նախագահությամբ նույն օրը երեկոյան մեկնել է Բաթում, որովհետև մայիսի 29-ին լրանում էր վերջնագրի եռօրյա ժամկետը։ 1918 թվականի մայիսի 31-ին մամուլում հրապարակվել է Նիկոլ Աղբալյանի մշակած անկախության հռչակագիրը, որտեղ ասվում էր. «...Հայոց ազգային խորհուրդը իրեն հայտարարում է հայկական գավառների գերագույն և միակ իշխանություն։
Հայաստանի դատական իշխանությունը
Որոշակի աշխատանք է կատարվել արդարադատության, դատական իշխանության համակարգի վերակառուցման ուղղությամբ։ 1918 թվականի դեկտեմբերի 6-ին օրենք է ընդունվել երդվյալ ատենակալների դատարան հիմնելու վերաբերյալ։ Բարձրագույն դատական մարմիններն էին դատաստանական ատյանը՝ քաղաքացիական ու քրեական դեպարտամենտներով, և Սենատը, որը բաղկացած էր 2 վճռաբեկ դեպարտամենտներից՝ քաղաքացիական ու քրեական գործերը վերաքննելու համար։ 1919 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունվել է պետական լեզվի մասին օրենքը։ Հայերենը ճանաչվել է որպես պետական լեզու։ Հայաստանի խորհրդարանի ընդունած կարևոր ակտերից էր անկախության տարեդարձի օրը՝ մայիսի 28-ին, «Միացյալ և Անկախ Հայաստանի» մասին հայտարարությունը, որով կառավարությունն իրեն համարում էր նաև Արևմտյան Հայաստանի տերը, և Հայաստանը հռչակվում էր միասնական պետություն։ Այս որոշումը վտանգավոր համարելով՝ հայ ժողովրդական կուսակցության 4 նախարար դուրս է եկել կառավարության կազմից։ Խորհրդարանը 1920 թվականին ընդունել է նաև Հայաստանի Հանրապետության պետական խորհրդանիշները՝ դրոշը, զինանշանը և օրհներգը, որոնք հետագայում դարձել են նաև Հայաստանի երրորդ հանրապետության պետական խորհրդանիշներ։ 1919 թվականի հունվարի 17-ին ընդունվել է օրենք տոների մասին։
Հայաստանի պետական տոներ
Սահմանվել են հետևյալ ազգային և պետական տոները՝ Նոր տարի, Սուրբ Ծնունդ և Մկրտություն, Մեռելոց, Տյառնընդառաջ, Վարդանանց ու Բարեկենդանի շաբաթ, Լուսավորչի մուտն ի Վիրապ, Ջատկի երկուշաբաթի և երեքշաբթի, Համբարձման ու Թարգմանչաց։
Հայաստանի վարչատարածքային բաժանում
1919 թվականի ամռանն ստեղծվել են գավառային և քաղաքային ինքնավարություններ (զեմստվոներ)։ Կառավարության կողմից վերահսկվող տարածքը բաժանվել է 13 գավառի։ 1920 թվականի ամռանը Հայաստանի տարածքը բաժանվել է 4 նահանգի՝
Հայաստանի զինված ուժեր
Ստեղծված աշխարհաքաղաքական բարդ իրավիճակում առավել կարևոր էր զինված ուժերի վերակազմավորումը և ազգային բանակի ստեղծումը։ 1917 թվականի վերջին և 1918 թվականի սկզբին կազմավորված հայկական առանձին բանակային կորպուսն արմատապես վերակառուցվել է 1918 թվականի սեպտեմբերին այն լուծարվել է, և կազմավորվել է դիվիզիա՝ գեներալ Մովսես Սիլիկյանի հրամանատարությամբ։ 1919 թվականի ապրիլի 25-ին ստեղծվել է զինվորական խորհուրդ՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկյանի գլխավորությամբ, որն ստանձնել է նաև բանակի սպարապետությունը։ 1919 թվականին հայկական բանակը վերակառուց վել է զորքերի կառավարման համար ավելի հարմար միավորների՝ բրիգադների և գնդերի։ Հուլիսին Հայաստանի զինված ուժերը բաղկացած էին 2-ական գունդ ունեցող 3 հետևակային բրիգադներից, դեռևս ձևավորվող 2 հեծյալ գնդերից, տեղական նշանակության և առանձին զորամասերից, հրետանային մարտկոցներից և 1 զրահագնացքից։ Զորքի քանակը հասնում էր 18 հազարի։ Հայկական բանակում ծառայել են ավելի քան 400 այլազգի սպաներ (հիմնականում՝ ռուսախոս)։ Կարսում ստեղծվել է ռազմական օդանավակայան, որտեղ տեղակայվել են Ֆրանսիայից բերված առաջին օդանավերը։ 1920 թվականի սեպտեմբերին Սևանա լճում ջրարկվել է «Աշոտ Երկաթ» ռազմանավը։ 1919 թվականի մայիսի 26-ին Հայաստանի Կառավարության որոշմամբ հաստատվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանը, 1920 թվականի հունիսի 2-ին՝ «Սուրբ Վարդան Զորավար» ու «Մեծն Տրդատ» շքանշանները։
Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետություն Կատեգորիա:1919
Կանզաս Սիթի (Կանզաս)
Կանզաս Սիթի (Kansas City), քաղաք ԱՄՆ-ում, Կանզաս նահանգի արևելյան սահմանին, Միսսուրի գետի ափին։ Վայանդոտտ շրջանի վարչական կենտրոն,
Կանզաս Սիթի ագլոմերացիայի երրորդ ամենամեծ քաղաքը։ Բնակչությունը՝ 146 866 մարդ (2000) ։ Միսսուրի նահանգի Կանզաս Սիթիից տարբերելու համար Կանզասի Կանզաս Սիթիի համար օգտագործվում է KCK հապավումը։
Պատմություն
Հին Կանզաս Սիթին ձևավորվել է 1868 թվականին։ Քաղաքի առաջին ընտրությունները տեղի են ունեցել 1872 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, դատավոր Հիրամ Սթիվենսի հրամանով։ 1880 թվականի հունիսին Կանզասի նահանգապետը Կանզաս Սիթին հայտարարեց երկրորդ կարգի քաղաք։ 1886 թվականի մարտին Հին Կանզաս Սիթիի և մոտակա Արմսթրոնգ, Արմորիդեյլ, Ռիվերվյու և Վյանդոտտ (Wyandotte) քաղաքների հետ միաձուլման հետևանքով ձևավորեց Նոր Կանզաս Սիթի քաղաքը։ Հինգ քաղաքներից ամենահինը Վյանդոտն էր, որը հիմնադրվել է 1826 թվականին հնդիկ կրոնական առաջնորդ Տենսքվատավայի կողմից, որպես շոնի ժողովրդի (հնդկացի ժողովուրդ) ազգային օջախ։ 1832 թվականին Օհայոյից 687 վյանդոտ-հնդկացիներ տեղափոխվեցին այստեղ։ Միևնույն ժամանակ, միասնական բնակավայրը ստացել է Վյանդոտտ անունը։ 1855 թվականին տեղի հնդկացիները դարձան ԱՄՆ քաղաքացի։
Հիշատակումներ արվեստում
Քաղաքին է նվիրված Ջերրի Լիբերի և Մայք Ստոլերի համանուն ռոք-ն-ռոլ երգը է։ Երգը կատարել են բազմաթիվ կատարողներ, ամենահայտնին «Բիթլզ»-ի կատարումն է՝ «Beatles for Sale» ալբոմ, 1964։
XXVI դարի Կանզաս Սիթիում են կատարվում Battle Angel գործողությունները՝ վայր, որում գտնվում է տիեզերական վերելակը։
Տնտեսություն
Քաղաքում է գտնվում «GM» գործարանը, որն արտադրում է Chevrolet Malibu և Saturn Aura ավտոմեքենաները։
Աշխատանքի վիճակագրության բյուրոյի տվյալները ցույց են տալիս, որ զբաղվածությունը Կանզաս նահանգի Վայանդոտտ շրջանում աճել է 4% -ով 2011 -ի մարտից մինչև 2012 -ի մարտը։ Աշխատողների թվի կտրուկ աճը հանգեցրեց նրան, որ Վայանդոտտ շրջանը զբաղեցրել է 19-րդ տեղը երկրում աշխատատեղերի աճով`2012 թվականի սեպտեմբերի 28-ի դրությամբ ։
Կանզաս Սիթիում է գտնվում General Motors Fairfax հավաքման գործարանը, որն արտադրում է Chevrolet Malibu-ն և Buick LaCrosse-ը.
Խոշորագույն գործատու է Կանզասի համալսարանի հիվանդանոցը։
Սպորտ
Քաղաքում է գտնվում MLS-ում հանդես եկող «Սպորտինգ Կանզաս Սիթի» ֆուտբոլային ակումբը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:1868 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(972) Կոնիա
(972) Կոնիա (Cohnia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1922 թվականի հունվարի 18-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,061302 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3438 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7788 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1956,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184011 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1922 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դևիդ Ֆերնիշ
Դևիդ Ջեյմս Ֆերնիշ (David Furnish; ), կանադացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր, հասարակական գործիչ։ Նա ամուսնացած է հայտնի անգլիացի երաժիշտ Սըր Էլթոն Ջոնի հետ ։
Վաղ տարիներ
Դևիդ Ֆերնիշը ծնվել է Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում, Գլադիս և Ջեք Ֆերնիշների ընտանիքում։ Նրա հայրը Bristol-Myers Squibb դեղագործական ընկերության տնօրենն էր։ Դևիդն ունի ավագ եղբայր՝ Ջոն, և կրտսեր՝ Փիթեր։ 1981 թվականին Ֆերնիշը ավարտել է Սըր Ջոն Ա․ ՄաքԴոնալդի քոլեջ-համալսարանը և 1985 թվականին ստացել բիզնեսի կառավարման բակալավրի աստիճան՝ գերազանցությամբ Լոնդոնում գտնվող Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանի Ռիչարդ Այվիի բիզնես դպրոցում ։
Անձնական կյանք
2014 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Էլթոն Ջոնը և Դևիդ Ֆերնիշը պաշտոնապես ամուսնացել են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Կանադացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք Կատեգորիա:Կանադացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Իմ Թամարիկին...
«Իմ Թամարիկին...», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, որը գրվել է 1919 թվականի հունիսի 19-ին։
Պատմություն
Հովհանես Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում է «Անուշ» պոեմ 1916 թվականի հրատարակությունը, որի անվաթերթի վրա է այս ընծայականը։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին՝ «Լրաբեր» ամսագրի առաջին համարի 30-րդ էջում։
Հեղինակի դուստր Թամարն այս ընծայականի գրության շարժառիթի մասին պատմում է, որ ինքը մի անգամ դասագրքից կրկին կարդացել է «Անուշ» պոեմի «Ամպերը դանդաղ, ուղտերի նման» տողով սկսվող հատվածը և բարձրաձայն արտահայտել իր հիացմունքը։ Բանաստեղծը ժպտալով ասել է՝ «Աղջիկս ինձ նոր ճանաչեց» և տեղնուտեղը գրել է այս ընծայականը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Էպիսոմներ
Էպիսոմներ (էպի… և σωμα – մարմին), բակտերիաների գենետիկական տարրեր, որոնք բջջում ունակ են գործելու անկախ բակտերային քրոմոսոմներից։ Տերմինն առաջարկել է Թոմպսոնը (1931)՝ գենային մուտացիաների տեսությունը շարադրելիս։ Էպիսոմները ԴՆԹ–ի մոլեկուլներն են, որոնցով պայմանավորված են բակտերիաների մի շարք կարևոր հատկանիշներ, օրինակ, անտիբիոտիկների և սուլֆանիլամիդային պատրաստուկների նկատմամբ եղած կայունությունը։
Կատեգորիա:Գենետիկա
Անի (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Անի, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 50 կմ հարավ-արևմուտք՝ Հոչանց գետի ձախափնյա ձորալանջին։ Դրախտաձոր գյուղի հետ միասին կազմում է Դրախտաձոր համայնք ։
Պատմություն
Ազատագրվել է 1993 թվականի մարտին, բնակեցվել՝ 1996 թվականին, Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
2003 թվականի տվյալներով բնակչությունը 54 մարդ է։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Զբաղվում են անասնապահությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի բնակավայրեր
Կաստրիս
Կաստրի, Սենթ Լյուսիայի Հանրապետության ամենամեծ քաղաքը և մայրաքաղաքը։ Քաղաքը տեղակայված է համանուն համայնքում։ 2013 թվականի տվյալներով քաղաքն ունի 70,000 բնակիչ։ Տարածքը կազմում է 79 քառակուսի կիլոմետր։ Բնակելի է սկսած 1650 թվականից։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 2 մետր (6,56 ոտնաչափ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:1650 հիմնումներ Ֆրանսիական գաղութային կայսրությունում Կատեգորիա:1650 հիմնումներ Հյուսիսային Ամերիկայում Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օմարաղլի
Օմարաղլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 58 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Յոհան Յոզեֆ Ֆուքս
Աշխատել է Վիեննայում, սկզբում որպես եկեղեցեական երգեհոնահար, ապա՝ պալատական կապելմայստեր։ Բազմաթիվ ստեղծագործությունների հեղինակ է (հրատարակվել է մոտ 500), այդ թվում ավելի քան 70 մեսսա, մի քանի ռեքվիեմ, 11 օրատորիա, 18 օպերա, գործիքային երկեր (սիմֆոնիա, 7 սյուիտ նվագախմբի համար) և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ավստրիացի երգեհոնահարներ Կատեգորիա:1660 ծնունդներ Կատեգորիա:1741 մահեր Կատեգորիա:Փետրվարի 13 մահեր Կատեգորիա:Ավստրիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ
Սպիտակ հիվանդություն
«Սպիտակ հիվանդություն» (Bílá nemoc), Կարել Չապեկի ֆանտաստիկ պիեսը, որը նա գրել է 1937 թվականին։ Սյուժեն կառուցվել է եվրոպական պատերազմի ժամանակ բռնկված ինչ-որ անհայտ հիվանդության համաճարակի և դրա դեմ դեղամիջոցի որոնման շուրջ։
Սյուժե
Աշխարհում մոլեգնում է նախկինում անհայտ մահացու հիվանդության համաճարակ, որը կոչվում է «սպիտակ հիվանդություն» կամ «Չենգի հիվանդություն» (հիվանդությունը հայտնաբերած չինացի բժշկի անունով), որը ազդում է 45 տարեկանից բարձր մարդկանց վրա։ Ամենուր խուճապ է։ Այնուամենայնիվ, եվրոպական երկրներից մեկի կառավարությունը՝ մարշալ-բռնապետի գլխավորությամբ (ակնարկում է Նացիստական Գերմանիան), չնայած համաճարակին, զբաղված է նվաճողական պատերազմի նախապատրաստմամբ։
Պիեսի հերոսը՝ դոկտոր Գալենը (ակնարկում է հռոմեացի հայտնի բժիշկ Գալենին), այս հիվանդության դեմ դեղամիջոց է հորինում, բայց մտադիր է բուժել ոչ թե անխտիր բոլորին, այլ միայն աղքատներին, ինչի համար հիվանդներից պահանջում է եկամտի մասին հաշվետվություն։ Նա խոստանում է բուժել բոլորին, հենց որ կառավարությունը դադարեցնի պատերազմի նախապատրաստումը։ Կառավարությունը, ձգտելով պահպանել հասարակական կարգը, հովանավորում է Գալենի նախկին գործընկերոջը, որը հարուստներին վաճառում է իբր «սպիտակ հիվանդության» դեմ դեղամիջոց, սակայն դա իրականում վերացնում է միայն հիվանդության ախտանիշները։
Միևնույն ժամանակ, երկրի կառավարությունը պատերազմ է սկսում՝ ներխուժելով հարևան փոքրիկ երկիր (ակնարկում է Չեխոսլովակիան)։ Դրան ի պատասխան՝ եվրոպական այլ երկրներ, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիան, պատերազմ են հայտարարում ագրեսորին։ Ռազմական արշավի ամենաթեժ պահին «սպիտակ հիվանդությամբ» վարակվում է բռնապետ մարշալը։ Նա կանչում է Գալենին և պահանջում է բուժել իրեն։ Գալենը նրանից պահանջում է դադարեցնել պատերազմը։ Բռնապետը նախ փորձում է համոզել բժշկին, հետո համաձայնում է։ Բժիշկը շտապում է բռնապետի նստավայր իր դեղորայքով, բայց զոհվում է ամբոխի ձեռքից, որը պատրաստ է շարունակել պատերազմը մինչև հաղթական ավարտ։
Ստեղծման պատմություն
Կարել Չապեկը պիեսի վրա աշխատել է 1936 թվականի մարտից դեկտեմբեր՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և դրան նախորդած Չեխոսլովակիայի համար դրամատիկ իրադարձությունների՝ 1938 թվականի Մյունխենի դավադրության և Չեխոսլովակիայի հետագա օկուպացիայի նախօրեին։ Պրեմիերան կայացել է 1937 թվականի հունվարի 29-ին Պրահայի Դասային թատրոնում։ Նույն թվականին պիեսը լույս է տեսել առանձին հրատարակությամբ Ֆրանտիշեկ Բորովոյի հրատարակչությունում, ինչպես նաև էկրանավորվել է Չեխոսլովակիայի կինոռեժիսոր Հուգո Հաասի կողմից, ով ինքն էլ կատարել է դոկտոր Գալենի գլխավոր դերը (ֆիլմի սյուժեն փոքր-ինչ տարբերվում է բնօրինակ պիեսից)։
Պիեսի առաջին ներկայացումը բարձր են գնահատել չեխ այնպիսի քննադատներ, ինչպիսիք են Յինդրժիխ Վոդակը, Յոզեֆ Տրեգերը և Վացլավ Չերնին, մյուս կողմից՝ աջ քաղաքական գործիչ Իրժի Ստրժիբրնին, ինչպես նաև ֆաշիստական Գլինկովա սլովակյան ժողովրդական կուսակցությունը խիստ քննադատության են ենթարկել պիեսը՝ այն անվանելով «վնասակար» ։ Մաքս Բրոդը կանխատեսել է, որ պիեսը հաջողություն կունենա արտերկրում, իսկ Թոմաս Մանը նամակ է ուղարկել Չապեկին, որտեղ բարձր է գնահատել «Սպիտակ հիվանդությունը» ։ Չապեկը հետագայում պիեսի համար արժանացել է պետական մրցանակի ։ 1937 թվականին պիեսը բեմադրվել է Լոնդոնում, բեմադրությունը լուսաբանել է «Peace News» պացիֆիստական ամսագիրը ։ Պիեսի եբրայերեն պրեմիերան կայացել Է Թել Ավիվի Հաբիմա թատրոնում 1938 թվականի սեպտեմբերի 28-ին՝ Մյունխենյան դավադրությունից մեկ օր առաջ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հակաուտոպիաներ
Կուբանի կազակության հուշարձան
Կուբանի կազակության հուշարձան (Памятник Кубанскому казачеству), հուշարձան Ռուսաստանի Կրասնոդար քաղաքում, որը նվիրված է Կուբանի կազակությանը։ Եկատերինոդարը (Կրասնոդար) հիմնադրել են կազակները 1792 թվականին, այն երկար ժամանակ եղել է Կուբանի կազակակական զորքի հենարանը։
Հուշարձանը գտնվում է ք. Կրասնոդար, Կրասնայա փողոց, 35 հասցեով։
Պատմություն
Կուբանի կազակության հուշարձանը գտնվում է Կրասնոդարում, Կրասնոդարի երկրամասի վարչակազմի շենքի մոտ, Կրասնայա փողոցում։
Հուշարձանի հեղինակներն են կրասնոդարցի քանդակագործ Ալեքսանդր Ապոլոնովը, ճարտարապետ Վիկտոր Սիրմոլոտովը, Ռոստովի գեղարվեստական ստուդիայի ղեկավար Վալերի Տարանենկոն։
2003 թվականին կազմակերպվել է հուշարձանի լավագույն նախագծի մրցույթ։ Դրան մասնակցել է յոթ ստեղծագործական կոլեկտիվ։ Քանդակը ձուլվել է Դոնի Ռոստովում։ Կրասնոդար տեղափոխվել է Կա-32 ուղղաթիռով։
Հուշարձանը պատկերում է Կուբանի կազակի քանդակը ձիու վրա։ Կազակը զինվորական համազգեստով է, փափախով, դաշույնով և չորս շքանշանով։ Ձիարձանը տեղադրված է պատվանդանի վրա։ Կազակի պատմական նախատիպն է կազակական ատաման, բանակային դատավոր և ռուսական բանակի բրիգադիր Անտոն Գոլովատին։ Հուշարձանի տարածքը բարեկարգվել է։
Տեխնիկական տվյալներ
Քանդակի բարձրությունը մոտ 4 մետր է, բարձրությունը պատվանդանի հետ՝ 7,2 մետր։ Հուշարձանը ձուլված է բրոնզից ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Բջջային հավելվածների դասակարգում
Բջջային հավելվածների մշակումը բջջային սարքի վրա աշխատող ծրագրային ապահովման ծրագրերի ստեղծման գործընթաց է, որը օգտագործում է ցանցային կապ՝ աշխատելու հեռավոր հաշվիչ ռեսուրսների հետ:Վերջին տարիներին բջջային ինտերնետի տեխնոլոգիայի զարգացման հետ մեկտեղ բջջային հավելվածների թիվը կտրուկ աճում է։ Բազմաթիվ բջջային ծրագրերից օգտվողները հաճախ դժվարանում են գտնել համապատասխան հավելվածները։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ավտոմատ կերպով դասակարգել ծրագրերն ըստ հավելվածների տեղեկատվության, որպեսզի օգտագործողներին առաջարկեն համապատասխան ծրագրեր։
Բջջային հավելվածների տեսակները
Բջջային հավելվածներ կառուցելիս կա զարգացման երեք հիմնական մոտեցում։ Դրանք են՝
Մայրենի բջջային հավելվածներ
Մայրենի բջջային հավելվածները գրված են ծրագրավորման լեզվով և պլատֆորմի շրջանակներում, որոնք տրամադրված են պլատֆորմի սեփականատիրոջ կողմից և գործում են անմիջապես սարքի օպերացիոն համակարգում:Նման ծրագրերը մշակվում են բացառապես մեկ բջջային օպերացիոն համակարգի համար, հետևաբար դրանք «բնիկ» են որոշակի պլատֆորմի կամ սարքի համար։ IOS, Android, Windows հեռախոսների, Symbian- ի, Blackberry- ի նման համակարգերի համար ստեղծված հավելվածը չի կարող օգտագործվել այլ հարթակում, քան իրենց։ Այլ կերպ ասած, դուք չեք կարողանա օգտագործել Android ծրագիրը iPhone- ում։ Մայրենի հավելվածների հիմնական առավելությունը բարձր արդյունավետությունն է քանի որ մշակողները օգտագործում են հարազատ սարքի UI և մուտքի API- ների լայն տեսականի, որը սահմանափակում չի դնում հավելվածների օգտագործման վրա։ Եվ քանի որ բնիկ հավելվածները ուղղակիորեն կապվում են սարքի ապարատային համակարգի հետ, նրանց հասանելի է սարքի այնպիսի գործառույթների լայն ընտրություն, ինչպիսիք են Bluetooth, հեռախոսագրքերի կոնտակտները, տեսախցիկը, NFC և այլն։ Մայրենի բջջային հավելվածների մաս են համարվում նաև խաչաձև պլատֆորմի բնիկների բջջային ծրագրերը, որոնք կարող են գրվել տարբեր ծրագրավորման լեզուներով և շրջանակներով, բայց դրանք կազմվում են հարազատ ծրագրի մեջ, որն աշխատում է ուղղակիորեն սարքի գործավար համակարգում։ Այնուամենայնիվ, հայրենի հավելվածների հետ կապված խնդիրը կայանում է նրանում, որ եթե դուք սկսում եք դրանք զարգացնել, ապա պետք է կրկնապատկեք ջանքերը տարբեր հարթակներից յուրաքանչյուրի համար։ Մեկ պլատֆորմի համար ձեր ստեղծած ծածկագիրը չի կարող նորից օգտագործվել մեկ այլ հարթակի վրա։ Սա ինչպես նաև յուրաքանչյուր վարկածի ծածկագիրը պահելու և թարմացնելու համար անհրաժեշտ ջանքերը մեծացնում են ծախսերը։