cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուիլյամ Հայդ Վոլլաստոն
Կենսագրությունը
Ուիլյամ Հայդ Վոլլաստոնը ծնվել է 1766 թվականի օգոստոսի 6֊ին Նորֆոլկում։ Սովորել է բժշկություն Օքսֆորդում և Լոնդոնում, ստացել բժշկի կոչում և իրականացրել պրակտիկ գործունեություն Լոնդոնում։ Այստեղ նա ջանք է գործադրել Սուրբ Գեորգիի հոսպիտալում աշխատանք ստանալու համար։ Բայց, քանի որ, նրան նշանակել են, իր կարծիքով պակաս արժանի, այլ տեղ, ուստի Ուիլիամը ընդհանրապես թողել է բժշկությունը և սկսել զբաղվել ֆիզիկայով և քիմիայով։ 1793 թվականին ընտրվել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, հետագայում այդ հաստատության քարտուղար և պրեզիդենտ։ Վոլլաստոնի դերը քիմիայում նշանավորվել է նրանով, որ նա «կրճատ հարաբերությունների օրենքը» ցուցադրել է պարզ և բնորոշ օրինակների վրա։ «Չեզոք և թթու աղերի մասին» հետազոտությունում (1808), Վոլլաստոնը ցույց է տվել, որ եթե միևնույն քանակի հիմքի վրա ավելացվում են թթվի տարբեր քանակներ, ապա վերջիններս իրար հարաբերում են ինչպես 1։2։4։ Այս աշխատության մեջ Վոլլաստոնը  առաջին անգամ արտահայտել է նաև իր տեսակետները ատոմների տարածական դասավորվածության մասին։ 1800 թվականին հայտնագործել է բնածին, կոփածո պլատինի ստացման եղանակը, որը հսկայական նշանակություն է ունեցել ծծմբական թթվի տեխնոլոգիական արտադրության զարգացման գործում։ Չնայած, մինչև 1828 թվականը, Վոլլաստոնը այն գաղտնի է պահել։ 1802 թվականին անգլիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս Վոլլաստոնի կողմից բացահայտվել են Ֆրաունգոֆերյան գծերը (կլանման գծեր, որոնք տեսանելի են աստղերի անընդհատ սպեկտրի ֆոնի վրա)։
1803 թվականին Ուիլյամ Հայդ Վոլլաստոնը հայտնաբերել է պալադիումը, 1804֊ին՝ ռոդիումը։
1807 թվականին Վոլլաստոնը հայտնագործել է լյուցիդի խցիկը։
Հետաքրքրվել է և զբաղվել բյուրեղագիտությամբ, որի արդյունքում հայտնագործել է անդրադարձիչ գոնիմետր սարքը։ Այն ժամանակ, երբ, ամբողջ գիտական աշխարհը տարված էր Ալեսանդրո Վոլտայի և Գալվանիի միջև էլեկտրական հոսանքի («գալվանական») ծագման համար վեճով, Վոլլաստոնը ևս երկարատև մասնակցություն է ունենում վեճի մեջ ու ստեղծում մինչ այսօր իր անունը կրող գալվանական էլեմենտը (կամ զույգը)։
1814 թվականին, Վոլլաստոնը, տարբեր փորձնական տվյալների հիման վրա, կազմել է «ատոմային» զանգվածների ավելի ճշգրիտ աղյուսակ, քան Դալթոնը։ Այն քիչ է տարբերվել հետագայում Բերցելիուսի կողմից կազմած աղյուսակից։
Ի հիշատակ
Ի պատիվ Վոլլաստոնի անվանվել են.
1831 թվականից Բրիտանական երկրաբանական ընկերությունը շնորհում է Վոլլաստոնի անվան մեդալ, պատրաստված նրա իսկ կողմից հայտնաբերած պալադիումից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի ճարտարագետներ
Սահակ Չոլաքյան
Սահակ Չոլաքյան (նաև՝ Մազմանյան, ?, Ակն, Ակն գավառակ, Սեբաստիայի նահանգ- 1915, Գյումուշ-Մադեն), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժա­մա­նակ, օս­մա­նյան կա­ռա­վա­րու­թյու­նը Ակնի Ժամ­կո­չյան­նե­րի ապա­րան­քը և այլ կա­րև­որ շեն­քեր հա­յե­րից խլե­լով վե­րա­ծել է խղճուկ հի­վան­դա­նոց­նե­րի, որոնց բժշկա­պետ է նշա­նակ­վել Ակ­նի դիպ­լո­մա­վոր քա­ղա­քա­յին բժիշկ՝ իր տգի­տու­թյան հե­տև­ան­քով շատ զո­հեր տված Մահ­մուդ բե­յը։ Լուրջ և վտան­գա­վոր հի­վանդ լի­նե­լու դեպ­քում Մահ­մուդ բե­յը դի­մել է իրե­նից ավե­լի կա­րող ու ձեռ­նա­հաս ինք­նուս բժիշկ Սա­հա­կին։ 1915 թվականի ձմռա­նը քաղ­ցած, ցրտա­հար­ված, հի­վանդ ու վի­րա­վոր 25 ակն­ցի հայ զին­վոր­ներ, այդ թվում՝ Սա­հա­կը, գի­շե­րով լքել են զին­վո­րա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նը, վե­րա­դար­ձել Ակն ու պատս­պար­վել մո­տա­կա լե­ռան քա­րայր­նե­րում։ Դա­սա­լիք ըն­կեր­նե­րի հետ մի­ա­սին ձեր­բա­կալ­վել է նաև Սա­հա­կը, որ սպան­վել է 1915 թվականին Գյումուշ-Մադենում՝ մյուս ձեր­բա­կալ­ված ըն­կեր­նե­րի հետ մի­ա­սին։
Շախմախտա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կլյազմա գետն է։ Գետի ենթաավազանը Օկա և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Սահակ Չոլաքյան
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Շախմախտա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կիրա Իվանովա
Կիրա Իվանովա(Ки́ра Валенти́новна Ивано́ва, ), միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, խորհրդային գեղասահորդ։ 1984 թվականի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Եվրոպայի առաջնության արծաթե քառակի մրցանակակիր, 1979 և 1981 թթ. ԽՍՀՄ չեմպիոն, Իվանովան եղել է առաջին խորհրդային գեղասահորդուհին, ով օլիմպիական խաղերի կանանց մենասահքում մեդալ է նվաճել։
Կենսագրություն
6 տարեկանից սկսել է մարզվել Իրինա Անիկանովայի ղեկավարությամբ՝ «Սպարտակ» ակումբում, իսկ հետո ներգրավվել է «հատուկ խումբ»՝ պրոֆմիություններում գեղասահորդների համար։ 1978 թվականից նրա մարզիչն է դառնում Վ. Կուդրյավցևը։ Առաջին համամիութենական մրցույթներից մեկը ԽՍՀՄ ժողովուրդների ձմեռային սպարտակիադան էր 1978 թվականին Սվերդլովսկում, որտեղ Կիրան պատանիների կարգում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը ։ 1978 թվականի մարտի 25-ին դարձել է առաջին սովետական ​​գեղասահորդուհին, ով մեդալ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։ Այս հաջողությունից հետո 1978 թվականի հոկտեմբերին նա մասնակցում է «Սքեյթ Կանադա» մրցույթին, ազատ ծրագրում հաջող կատարում է երկու եռակի թռիչքը, փորձում է կատարել կրկնակի ակսել-օյլեր-եռակի սալխ կոմբինացիան։ Նրան ուղեկցում էր Ե. Չայկովսկայան, իսկ 1978 թվականի նոյեմբերին «Московские новости» թերթի մրցանակների համար մրցույթում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։ Ի վերջո, 1979 թվականի հունվարին առաջին անգամ հաղթում է Զապորոժյեում կայացած ԽՍՀՄ-ի մեծահասակների առաջնություն և ընդգրկվում է ազգային հավաքականի կազմում։ Եվրոպայի առաջնությունում Կիրան 10-րդն էր, իսկ աշխարհի առաջնությունում՝ 18-րդ-ը, չնայած նրան, որ երկու սահուն ցատկում ներկայացված է անվճար սահադաշտի ծրագրին։ 80-ականների Օլիմպիական խաղերի ելույթը լիովին հաջողակ չէր, չնայած այն հանգամանքին, որ ազատ ծրագրում Կիրան արդեն կատարել էր երեք եռակի ցատկ։ 1981 թվականի հունվարին Օդեսայում նա նորից հաղթում է ԽՍՀՄ առաջնությունը։ 1981 թ. Աշխարհի առաջնությունում Կիրան, կարճ ծրագրում կատարելով կրկնակի ակսել-կրկնակի ռիտտբերգեր, անսպասելիորեն զբաղեցնում է 4-րդ տեղը։ 1981 թ. հոկտեմբերին նա Skate Canada մրցույթում, իր լավագույն ազատ ծրագրում կատարելով չորս թռիչքներ, այդ թվում`մաքուր եռակի ռիտտբերգեր, զբաղեցնում է երրորդ հորիզոնականը։ Դատավորները ազատ ծրագրում նրան տալիս են երկրորդ հորիզոնականը, իսկ կանադացի մեկնաբան Օտտո Ժելեկը տեղեկություններ է տալիս մի քանի տարիների ընթացքում Կիրայի անցած ինտենսիվ դասընթացների մասին, որտեղ նրան օժանդակել է օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն Ալեքսանդր Զայցևը։ Կիրան աշխատում էր նաև Մեծ թատրոնի բալետմեյստրների հետ։
1982 թվականին նա տեղափոխվեց մարզվելու «Դինամո» մարզադաշտ (Մոսկվայի շրջան)՝ աշխարհի կրկնակի չեմպիոն Վլադիմիր Կովալյովի մոտ։ Չեն ստացվում հարաբերությունները Վլադիմիր Կովալյովի և սպորտային ղեկավարության։ Կրասնոյարսկում, ԽՍՀՄ ժողովուրդների V խաղերում, Կիրան զբաղեցնում ՝ 1-ին հորիզոնականը, սակայն հետո չի ներկայանում դոպինգի ստուգմանը, ինչի համար էլ որակազրկվում է, իսկ հետո հեռացվում ազգային հավաքականից։ 1983 թվականի ապրիլին Կիրան Կրասնոյարսկում հաղթել է ԽՍՀՄ գավաթը, հետագայում այս հաղթանակը, ինչպես նաև Լենինգրադում որակավորման փուլերի հաջող ելույթները հիմք հանդիսացան 1983/84 մրցաշրջանում նրան կրկին ընդգրկել ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։ 1984 թվականին իր երկրորդ Օլիմպիական խաղերում Կիրա Իվանովան խորհրդային կանանց գեղասահքի պատմության մեջ առաջին անգամ նվաճել է մեդալ` բրոնզե մեդալ։ Պարտադիր ֆիգուրներում Կիրան հաստատվել էր 5-րդ տեղում։ Կարճ ծրագրում նա մաքուր կատարում է եռակի տուլուպ կասկադը` կրկնակի ռիտտբերգեր, տեմպ, քայլերի հարուստ տեմպ, ինչից հետո հայտնվում է 3-րդ տեղում։ Ազատ ծրագրում Կիրան փորձում է իրականացնել հինգ չորս թռիչքների շատ բարդ հավաքածու։ Դրան տանում է նրան ոչ թե Կովալյովը, այլ Էդուարդ Պլիները ։ 1984 թվականի Աշխարհի առաջնությունում նա զբաղեցնում է 4-րդ հորիզոնականը՝ անհաջող կատարելով կամայական ծրագիրը. տանում է նրան Ելենա Չայկովսկայան։
1984/85 մրցաշրջանը Կիրայի համար ամենահաջողվածն էր։ Չնայած ԽՍՀՄ առաջնության ժամանակ Աննա Կոնդրաշովային պարտությանը Կիրան Եվրոպայի և Աշխարհի առաւջնություններում արժանացավ արծաթե մեդալների` զիջելով միայն Կատարինա Վիթին։ Այդ տարվանից Կիրան համարվում է պարտադիր ֆիգուրների անգերազանցելի վարպետ։ Նա, չնայած դաժան մրցակցությանը, 1985-1988թթ. հաղթել է բոլոր մրցաշարերը` ներառյալ Եվրոպայի և Աշխարհի առաջնությունները, Օլիմպիական խաղեր-88-ը։ Տոկիոյում կայացած Աշխարհի առաջնությունում կարճ և կամայական ծրագրերը կատարվել են բացարձակ մաքուր և վստահ։
Այնուհետև Կիրայի արդյունքներն անկում են ապրում, չնայած նրան, որ նա ստաբիլ կերպով ամբողջությամբ նվաճում էր Եվրոպայի բոլոր առաջնությունների (1986-1988) արծաթը, իսկ Աշխարհի առաջնություններում կամայական ծրագրերում կատարված սխալների պատճառով զբաղեցնում է ավելի ցածր մրցանակային տեղեր։ Իր երրորդ Օլիմպիադայում Կիրան ֆիգուրներում նորից հաղթեց, բայց կարճ ծրագրում եռակի տուլուպ-կրկնակի ռիտտբերգեր թռիչքի ժամանակ վայրէջք կատարեց երկու ոտքերի վրա` սխալ կատարելով երկու այլ էլեմենտներ։ Ազատ ծրագրում Կիրան չկարողացավ մաքուր կատարել ոչ մի եռակի թռիչք և գրավեց 7-րդ հորիզոնականը, որից հետո էլ ավարտեց իր սպորտային կարիերան։
1988 թվականից Կիրա Իվանովան նկարահանվում է կինոներում, աշխատել է Իգոր Բոբրինի «Սառցե մանրանկարների թատրոնում» և «Դինամո» սպորտային ակումբում` որպես մարզիչ։ Այնուհետև Կիրայի կյանքում մի շարք դժբախտություններ են տեղի ունենում` տատիկի մահը, քրոջ ինքնասպանությունը, մի շարք վթարներ, պարտադրված աբորտ, Թուրքիայի հետ պայմանագրի խզումը, երկու ամուսնալուծություն, ինչից հետո չի դիմանում, տրվում է ալկոհոլին, հետո էլ փորձում է բուժվել։
Մահ
2001 թվականի դեկտեմբերի 20-ին հարևանները Դեկաբրիստների փողոցի իր տանը հայտնաբերում են սպորտսմենուհու դիակը` մեջքին հասցրած դանակի հարվածներով ։ Դատաբժշկական փորձաքննությունը ցույց տվեց, որ մահը վրա էր հասել երկու օր առաջ։
Թաղվել է Մոսկվայի Խովանսկու գերեզմանոցում (թիվ 2 տեղ, կրեմատորիումի տարածքը)։
Սուրբ արյան բազիլիկ
Բազիլիկը գտնվում է Բուրգ հրապարակում, բաղկացած է ներքին և վերին եկեղեցիներից։ Ներքին եկեղեցին, որ կառուցված է ռոմանական ճարտարապետական ոճով, օծվել է ի պատիվ Բարսեղ Մեծի, և գործնականում մնացել է անփոփոխ։ Սուրբ մասունքը պահվում է վերին եկեղեցում, որը XVI դարում վերակառուցվել է գոթական ճարտարապետության ոճով, 19-րդ դարում էլ մի քանի անգամ վերակառուցվել նեոգոթիկ ոճով։
Պատմություն
1134 թվականին Տիերի Էլզասցին վճռել է փակ, կրկնակի մատուռ կառուցել Ֆլանդրիայի կոմսերի առաջին կեցավայրի՝ Հին ամրոցի կողքին Oud Steen, որը հետագայում ռատուշա է դարձել։ 1147 թվականին նա մասնակցել է խաչակրաց երկրորդ արշավանքին, կռիվներով՝ հասել Սուրբ երկիր, որտեղից, ավանդույթի համաձայն, վերադարձել է սուրբ մասունքով՝ Քրիստոսի արյունով, որը Բրյուգե է հասցրել   1150 թվականի ապրիլի 7-ին։ XIII դարի առաջին կեսին վերին եկեղեցին ստացել է Սուրբ արյան մատուռ անվանումը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բելգիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Էնեդա Թարիֆա
Էնեդա Թարիֆա (Eneda Tarifa, ), ալբանացի երգչուհի։ 2016 թվականին Ստոկհոլմում «Fairytale» («Հեքիաթ») ներկայացրել է Ալբանիան «Եվրատեսիլ 2016» երգի մրցույթում , սակայն եզրափակիչ չի անցել։
Կենսագրություն
Էնեդա Թարիֆան ծնվել է 1982 թվականի մարտի 30-ին Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում։
1997 թվականին Սաիմիր Չիլիի հետ «Yjet e shpresës» երգով առաջին անգամ մասնակցել է ալբանական «Festivali i Këngës» երաժշտական փառատոնին։ Այդ ժամանակ նրան չի հաջողվել լավագույն եռյակ մտնել։ 2001 թվականին Էնեդան երգել է «Ika larg» ստեղծագործությունը մեկ այլ ալբանական փառատոնում՝ «Kënga Magjike»-ում։
2004 թվականին Ալբանիան առաջին անգամ մասնակցել է «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին, և «Festivali i Këngës 42» փառատոնը միաժամանակ դարձել է նաև մրցույթի նախընտրական փուլ՝ երկիրը ներկայացնելու համար։ Էնեդա Թարիֆան «Qëndroj» երգով փորձել է հաղթել փառատոնը, սակայն այդ անգամ ապարդյուն. նա կարողացել է միայն հասնել մինչև եզրափակիչ։
2006 թվականին երգչուհին երկրորդ անգամ մասնակցել է «Kënga Magjike» մրցույթին, այս անգամ «Rreth zjarrit tënd» երգով։ Նա 154 միավորով զբաղեցրել է չորրորդ տեղը ։ Հաջորդ տարի Էնեդան կրկին հանդես է եկել «Festivali i Këngës»-ում «E para letër» երգով՝ զբաղեցնելով 10-րդ տեղը։
2007 թվականին երգչուհին «Mos Harro» երգով հանդես է եկել «Polifest» փառատոնում, իսկ 2008 թվականին՝ կրկին «Kënga Magjike» փառատոնում «Zeri im» երգով։ Նա նաև արժանացել է «Çmimi Fun Tune» մրցանակին։
2010 թվականին Էնեդան «Më veten» երգով հաղթել է «Top Fest 2010»-ում։ Այդ նույն թվականին նա դարձել է ալբանական «Top Channel» հեռուստաընկերության «Portokalli» հաղորդման վարողը ։
Եվրատեսիլ 2016
2015 թվականի դեկտեմբերին Էնեդան «Përrallë» երգով ի վերջո հաղթել է «Festivali i Këngës 54» մրցույթում, ինչը նրան իրավունք էր տալիս Ստոկհոլմում ներկայացնելու Ալբանիան «Եվրատեսիլ 2016» երգի մրցույթում ։ Փառատոնից հետո տված հարցազրույցում երգչուհին հայտնել է, որ «Եվրատեսիլում» կատարելու համար երգը կթարգմանվի անգլերեն։ Երգի անգլալեզու «Fairytale» («Հեքիաթ») տարբերակը թողարկվել է հոլովակի հետ մարտի 15-ին ։
Մրցույթի ժամանակ Էնեդան նաև մտադիր է եղել թողարկել դեբյուտային ալբոմը, որի վրա աշխատում էր։ «Fairytale» երգը մրցույթի եզրափակիչ չի անցել։
Անձնական կյանք
Երգչուհին ամուսնացած է Էրյոն Զալոշնյայի հետ (Erjon Zaloshnja), իսկ 2013 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Արիան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ալբանացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Գոռավանի ավազուտների արգելավայր
Բնության հատուկ պահպանվող տարածք է, արգելավայրը ստեղծվել է 1959 թ-ին, ՀՍՍՀ ՄՍ հունվարի 29-ի N  20 որոշմամբ՝ 200 հա տարածքի վրա։ Այն գտնվում է Արարատի մարզի, Արարատյան գոգավորության թեք հարթություններում, Գոռավան գյուղական համայնքի հարավ-արևելյան մասում ծովի մակարդակից 920-980 մ բարձրության վրա։ «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրի կանոնադրությունը և տարածքի չափը հաստատվել են ՀՀ կառավարության 2007 թ. հունվարի 25-ի Խոր Վիրապ պետական արգելավայր ստեղծելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թ. մայիսի 30-ի N 925-Ն որոշման մեջ լրացումներ ու փոփոխություններ կատարելու մասին N 975-Ն որոշմամբ։ Համաձայն այդ որոշման, «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրը, առանց պետական արգելավայրի կարգավիճակի փոփոխության, հանձնվել է ՀՀ բնապահպանության նախարարության «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց» ՊՈԱԿ ենթակայությանը`պահպանության և վերականգնման աշխատանքներն առավել արդյունավետ կազմակերպելու նպատակով։ ՀՀ կառավարության 2011 թ. մարտի 31-ի N324-Ն որոշմամբ հաստատվել է  «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրի սահմանների նկարագիրը և հատակագծի սխեման։ Ներկայումս արգելավայրը զբաղեցնում է  95,99  հա տարածք։ Արգելավայրը ձևավորվել է Արարատյան հարթավայրի Ուրծի լեռնաշղթայի հյուսիսարևմտյան լանջերի ռելիկտային ալյուվյալ նստվածքների մի քանի տեղամասերի վրա։ Արգելավայրի վրա բացասական ներգործություն ունեցող տնտեսական գործունեությունը սահմանափակելու կամ արգելելու նպատակով 100 մ լայնությամբ շրջագծով տարածքը սահմանվել է որպես պահպանման գոտի։
«Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրի պահպանության օբյեկտն է Անդրկովկասում բնական ջուզգունի գեղածնկիկ մատիտեղանմանի (Calligonum polygonoides) միակ ամբողջական աճման էկոհամակարգը, մնացորդային սորուն ավազներ իր յուրօրինակ ֆլորայի և ֆաունայի էնդեմիկ, հազվագյուտ և անհետացող տեսակներով։ Տարածքը պատկանում է Հայաստանի Երևանյան ֆլորիստիկ շրջանին։ Արգելավայրի բուսականության հիմնական տիպը ավազային ջուզգունային անապատն  է ։ Սա միակ տեղամասն է Փոքր կովկասում, որտեղ ներկայացված են ջուզգունի համակեցությունները, և խիստ հազվագյուտ է ողջ Կովկասի համար։ Արգելավայրը Երևանի ֆլորիստիկ շրջանի հազվագյուտ տեսակներով ամենահարուստ տարածքն է, որն անոթավոր բույսերի հազվագյուտ և անհետացող տեսակների թվաքանակով Հայաստանում գտնվում է առաջին տեղում։
Բուսական աշխարհ
Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված տեսակներն են
(Astragalus holophyllus) և այլ տեսակներ։
Ծվծվուկ ավազուտային (Silene arenosa) կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում, ծ. մ. 800–900 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղակալում՝ մայիս–հունիսին։
'Օշան Թամամշյանի (Salsola tamamschjanae) - վտանգված տեսակ է։ Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում, ծ. մ. 700–1000 մ բարձրությունների վրա, անապատում և կիսաանապատում, ավազային հողերի վրա, երրորդական դարաշրջանի գիպսակիր կարմիր կավերի վրա։ Ծաղկում է հուլիս–սեպտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր–նոյեմբերին։
Խռնդատ մերկացողուն ('''Verbascum nudicaule') վտանգված տեսակ է։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում, ծ. մ. 700–1000 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, կիսաանապատում, ավազային անապատում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։ Գրանցված է  Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Արգելայրի տարածքում աճող բուսատեսակներից են նաև Ուղտափուշ սովորական (Alhagi pseudoalhagi), կատվադաղձ Մեյերի (Nepeta meyeri), Փշամանդիկ փշավոր (Atraphaxis  spinosa Լ), կակաչի (Papaver), իշակաթնուկի (Euphorbia), կատվադաղձի (Nepeta), վառվռուկի (Alyssum) տարբեր տեսակներ և այլ բուսատեսակներ։
Կենդանական աշխարհ
Ողնաշարավոր կենդանիների թիվը հասնում է մոտ 33-ի, որոնցից 9-ը գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Կարմիր գրքում գրանցված ողնաշարավոր կենդանիներից այստեղ հանդիպում են Դալի ավազամուկը (Meriones dahli), լայնականջ ոզնին (Erinaceus (Hemiechinus) auritus),  անապատային խածկտիկը (Rhodopechys githaginea), մոնղոլական խածկտիկը (Rhodopechys mongolica), միջերկրածովյան կրիան (Testudo graeca), անդրկովկասյան մողեսիկը (Eremias pleskei), անդրկովկասյան տակիրային կլորագլուխը (Phrynocephalus horvathi), երկարաոտ սցինկը (Eumeces schneideri) և այլն։
Միջերկրածովային կրիան գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում և Բնության Պահպանության Միջազգային Միության Կարմիր ցուցակում։ Ակտիվ են ապրիլից մինչև նոյեմբերի կեսերը։ Ձմեռում են, սովորաբար, աղվեսների և գորշուկների բներում։ Սնվում են հյութալի խոտաբույսերով և քիչ քանակությամբ անողնաշարավորներով։ Զուգավորումը՝ ապրիլ–մայիսին։ Հունիսից սկսած, մեկ սեզոնի ընթացքում ձվադրում են երեք անգամ` ձվերը թաքցնելով հողում փորած փոսի մեջ (2–8 ձու)։ Ինկուբացիան` 2–3 ամիս։
Լայնականջ ոզնի հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Մթնշաղագիշերային կենդանիներ են։ Սնվում են հիմնականում անողնաշար կենդանիներով (անձրևաորդեր, բզեզներ, ծղրիդանմաններ), ինչպես նաև մողեսներով, ավելի հազվադեպ` մանր կրծողներով և մանր թռչունների ձագերով։ Բազմացման շրջանը երկարաձգված է։ Հղի էգերը և նորածինները հանդիպում են վաղ գարնանից մինչև ամռան կեսերը։ 1–7 ձագերը ծնվում են մերկ և կույր։ Ձմռանը քուն են մտնում։ «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրի տարածքում անողնաշար կենդանիների ֆաունան կազմում է մոտ 700 տեսակ։ Առավել լավ ուսումնասիրված կարգաբանական խմբերից` փափկամարմինների (Mollusca) տեսակների թիվը կազմում է 7, միջատներից` բզեզներինը (Coleoptera)` մոտ 200, ուղղաթևերինը (Orhtoptera)` 28 և ցերեկային թիթեռներինը (Lepidoptera-Rhopalocera)` 18 տեսակ։ Տարածքից հայտնի են Հայաստանի համար էնդեմիկ հանդիսացող 12 տեսակ բզեզներ, այդ թվում` արաքսյան գնայուկ բզեզը (Zuphium araxidis Khnz.), Ռեյտտերի հացաբզեզը (Aոisօplia reitteriaո Sem.), կովկասյան փարավոնը (Pharaonus caucasicus Rtt.), կովկասյան (Glaphyrus caucasicus Rtt.), վեդիական (Tanyproctus vedicus  Kalashian) և արաքսյան (Tanyproctus araxidis Rtt.) բնդեռիկները, արաքսյան չրխկանը (Cardiophorus araxicola Khnz.), վեդիական (Sphenoptera vediensis Kalashian), Խնձորյանի (Sph. Khnzoriani Kalashian) ոսկեբզեզները, արաքսյան (Agrilus araxenus Khnz.), Ռյաբովի ծաղկեփոշեկերները (Mycetocha rinarjabovi  Khnz.) և Սեմենովի սևամարմինը (Cyphostetha semenoviRtt.):
Շնորհիվ բնորոշ, յուրահատուկ ֆլորիստիկ բազմազանության  և հազվագյուտ ու անհետացող բուսատեսակների և կենդանատեսակների ներկայացվածության մեծ աստիճանի, արգելավայրը հանդիսանում   է առանձնահատուկ կարևորություն ունեցող օբյեկտ Հայաստանի ֆլորայի և ֆաունայի պահպանության համար։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայաստանի արգելավայրեր Կատեգորիա:Արարատի մարզի տեսարժան վայրեր
Օդրի Նիֆենեգեր
Օդրի Նիֆենեգեր (Audrey Niffenegger, ), ամերիկացի գրող, արվեստի գործիչ և համալսարանի դասախոս։
Կենսագրություն
Օդրի Նիֆենեգերը ծնվել է 1963 թվականին քաղաքում Հարավային Հևենում (South Haven), Միչիգան։ Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Էվենսթոն (Evanston), Իլինոյս նահանգ։ Իր կյանքի մեծ մասը Օդրին անցկացրել է Չիկագոյում կամ քաղաքին կից։
Արդեն 1978 թվականին նա սկսեց իր առաջին քայլերը արվեստում։ Ուիլյամի Ուիմերի (William Wimmer) հովանու ներքո զբաղվում էր նկարչությամբ, Նիֆենեգերը սովորել է Չիկագոյի արվեստի դպրոցում (School of the Art Institute of Chicago): 1991 թվականին Չիկագոյի համալսարանում (MFA) ստացել է Արվեստի մագիստրոսի աստիճան։ 1987 թվականից նրա գծանկարները, գեղանկարները, ուրվանկարներն ու կոմիքսներն ցուցադրվում և վաճառվում են Չիկագոյի Printworks Gallery պատկերասրահում։
Կարիերա
Օդրի Նիֆենեգերը առաջին գրքերը կատարվել են ձեռքով՝ թվով 10 հատ։ Ավելի ուշ նրանցից երկուսը՝ Արկածներ և Երեք արյունակից քույրերը վեպերը, տպագրվել են Abrams Books հրատարակության կողմից։ Վերջինը պատմում է երեք տարօրինակ քույրերի մասին, որոնք ապրում են ծովի ափին գտնվող տանը։ Գիրքը հաճախ համեմատվում է  Էդվարդ Գորիի (Edward Gorey) աշխատանքների հետ։ 2004 թվականի The Night Bookmobile վեպը տեսողական նովելների ձևաչափով հրատարակվել է The Guardian հրատարակչությունում ։
Գրող
1997 թվականին Օդրի Նիֆենեգերի մոտ գաղափար առաջացավ ստեղծել գրաֆիկական նովել ժամանակի ճամփորդի  և նրա կնոջ մասին։ Երբ նա գիտակցեց, որ մշտական տեղափոխման ազդեցությունը դժվար է փոխանցել անշարժ պատկերի միջոցով, Օդրին որոշեց գրել այս վեպը։ Ժամանակի ճամփորդի կինը գիրքը տպագրվել է 2003 թվականին MacAdam/Cage անկախ հրատարակչության կողմից։ Վեպը բեսթսելլեր է դարձել։ Համանուն վեպի էկրանավորումը Էրիկ Բանի և Ռեյչել Մաքադամսի մասնակցությամբ վարձույթի է դուրս եկել 200 թվականի օգոստոսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Նիկոլայ Լուզին
Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Լուզին (Никола́й Никола́евич Лу́зин, ), խորհրդային մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1929)։ 1917 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են իրական փոփոխականի ֆունկցիաների տեսությանը։ Ստացած հիմնավոր արդյունքներն ու առաջադրած պրոբլեմները որոշիչ նշանակություն են ունեցել այդ ֆունկցիաների մետրիկական և նկարագրական տեսությունների զարգացման համար։ Աշխատանքներ ունի նաև մաթ. անալիզի, դիֆերենցիալ հավասարումների, դիֆերենցիալ երկրաչափության վերաբերյալ։ Լուզինը մոսկովյան մաթեմատիկական դպրոցի հիմնադիրն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ձայնական զտիչ
Ձայնական զտիչ, բարդ ձայնից հաճախականությունների որոշակի շերտ առանձնացնող սարք։ Էլեկտրական զտիչի ձայնական նմանակն է։ Պարզագույն ձայնական զտիչը Հելմհոլցի ռեզոնատորն է։ Ձայնական զտիչի տեսությունը մշակվել է էլեկտրամեխանիկական նմանակությունների մեթոդով՝ էլեկտրական զտիչների տեսության հիման վրա։ Ըստ թողունակության տիրույթի Ձայնական զտիչները լինում են՝ ստորին հաճախականությունների, վերին հաճախականությունների և շերտային։ Լայնորեն կիրառվում են տեխնիկայում (ներքին այրման և ռեակտիվ շարժիչներում բանած գազի հոսքի ստեղծած աղմուկը պակասեցնելու համար)։
Կատեգորիա:Ներքին այրման շարժիչ
Թել Աբյադ
Թել Աբյադ (تل أبيض), քաղաք Բլիխ գետի երկյանքով Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Ալ-Ռակկայի մարզի Թել Աբյադի գավառում։ Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։
Մինչև Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմն քաղաքի բնակչություն կազմում էր 52,490 մարդ, բնակչության մեծամասնություն սուննի արաբներ էին։
Քաղաքն գրավել է Իրաքի և Լևանտի Իսլամական Պետության կողմից 2014 թվականի հունիսի 30-ից քաղաքում բարձացվել է ԻԼԻՊ-ի դրոշը՝ Թուրքիայի հետ սահմանին ։ Քաղաքը գտնվում է ԻԼԻՊ-ի վերահսկման տակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թել Աբյադի գավառ Կատեգորիա:Վերին Միջագետք
Batushka
Batushka, լեհական բլեք մետալ խումբ։ Հիմանդրվել է 2015 թվականին։
Պատմություն
Խումբը հիմնադրվել է 2015 թվականին՝ թողարկելով իրենց աշխատանքները Witching Hour Productions լեյբլում։ Խմբի առաջին երգը՝ «Yekteníya VII»-ը, հանրության կողմից ոչ մի լուրջ արձագանք չի ստացել։ Իսկ 2015 թվականի դեկտեմբերին նույն լեյբլում խումբը թողարկեց իր դեբյուտային ալբոմը՝ «Litourgiya», որը մեծ իրարանցում առաջացրեց ամբողջ աշխարհի բլեք-մետալի երկրպագուների մոտ ։ Խմբի անդամների անունները դեռևս հայտնի չեն, հայտնի են ուղղակի իրենց կեղծանունները։ Witching Hour լեյբլը հաստատել է, որ Batushka խմբի անդամները եղել են մի շարք հայտնի խմբերի երաժիշտներ։
Ռուսաստանում և Բելառուսում կայանալիք համերգների չեղյալ հայտարարում
2016 թվականի ապրիլին հայտարարվել էր Batushka խմբի համերգի մասին Ռուսաստանի քաղաքներ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում։ Սկզբում համերգը չեղյալ հայտարարվեց Սանկտ Պետերբուրգում, իսկ ավելի ուշ Batushka-ն հայտարարեց, որ Պետերբուրգում հայտարարված համերգը կանցկացվի Մոսկվայում։ Հետագայում չեղյալ հայտրարվեցին այդ երկու համերգները ։ Մի քանի ամիս անց չեղյալ հայտարարվեց նաև Մինսկում կայանալիք համերգը ։ Ներկայիս դրությամբ համերգ կայացել է միայն Ուկրանիայի մայրաքաղաք Կիևում, մայիսի 28-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բլեք-մետալ խմբեր Կատեգորիա:2015 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Անատոլի Լունաչարսկի
Անատոլի Վասիլևիչ Լունաչարսկի, խորհրդային պետական գործիչ, սոցիալիստական մշակույթի ստեղծողներից, գրող, քննադատ, արվեստաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս 1930 թվականին։ ԽՄԿԿ անդամ 1895 թվականից։
Կենսագրություն
1895-1898 թվականներին եղել է Շվեյցարիայում, Ֆրանսիայում և Իտալիայում։ Ցյուրիխի համալսարանում ունկնդրել է փիլիսոփայության և բնագիտության դասընթացներ, ուսումնասիրել Կ. Մարքսի, Ֆ. Էնգելսի երկերը։ 1898 թվականից հեղափոխական աշխատանք է կատարել Մոսկվայում։ 1899 թվականին ձերբակալվել է և աքսորվել Կալուգա, ապա՝ Վոլոգդա, Տոտմա 1900-1904 թվականներին։ ՌՍԴ(բ)Կ 2-րդ համագումարից հետո՝ բոլշևիկ։ 1904 թվականին Վլադիմիր Իլիչ Լենինի առաջարկությամբ մեկնել է արտասահման և դարձել «Վպերյոդ», «Պրոլետարի» թերթերի խմբագրությունների անդամ։ ՌՍԴ(բ)Կ 3-րդ համագումարում 1905 թվականին հանդես է եկել զինված ապստամբության մասին զեկուցումով։ Մասնակցել է ՌՍԴ(բ)Կ 4-րդ 1906 թվականի, 5-րդ 1907 թվականի համագումարներին։ Եղել է բոլշևիկների ներկայացուցիչը 2-րդ Ինտերնացիոնալի Շտուտգարտի 1907 թվականի և Կոպենհագենի 1910 թվականի կոնգրեսներում։ 1904-1907 թվականներին մեծ դեր է խաղացել Լենինի հեղափոխական տակտիկայի համար մղված պայքարում։ Միևնույն ժամանակ Լունաչարսկու և Լենինի միջև գոյություն են ունեցել փիլիսոփայական տեսական տարաձայնություններ, որոնք խորացել են ռեակցիայի տարիներին։ Լունաչարսկու նախահոկտեմբերյան շրջանի փիլիսոփայությանը բնորոշ էր դիալեկտիկական և պատմական մատերիալիզմը էմպիրիոկրիտիցիզմին, մախիզմին միացնելու ձգտումը։
1909 թվականին մտել է «Վպերյոդ» ֆրակցիոն խմբի մեջ, էմպիրիոկրիտիցիզմի ազդեցությամբ «Կրոն և սոցիալիզմ», քարոզել աստվածաշինարարական գաղափարներ։ Լունաչարսկու քաղաքական և փիլիսոփայական մոլորությունները քննադատվել են Լենինի «Մատերիալիզմ և էմպիրիոկրիտիցիզմ» աշխատությունում։ Սակայն դեռևս Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխությունից առաջ Լունաչարսկին մախիզմից և աստվածաշինարարությունից սկսել է անցնել մարքսիզմին։ Գեղագիտության բնագավառում Լունաչարսկին եղել է ռեալիզմի հետևողական պաշտպան, դեկադենտության քննադատ, հեղափոխական պայքարի, սոցիալիզմի գաղափարների հետ արվեստի կապի ջատագով, պրոլետարական արվեստի տեսաբան «Սոցիալ–դեմոկրատական ստեղծագործության խնդիրները», 1907 թվականին, «Նամակներ պրոլետարական գրականության մասին», 1914 թվականին, հոդվածներ Մաքսիմ Գորկու պիեսների մասին և այլն։ 1911 թվականին հեռանալով «վպերյոդականներից»՝ ստեղծել է «Պրոլետարական գրականություն» խումբը։
Նա առաջիններից էր, որ ցույց տվեց Լենինյան մեթոդաբանական սկզբունքների նշանակությունը արվեստի համար, համակարգեց գրականության մասին Լենինի ասույթննրը և հիմնավորեց խորհրդային արվեստի նոր մեթոդը։ Լունաչարսկին ծանոթ և մտերիմ է եղել Ստեփան Շահումյանի, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Ա. Մռավյանի, Ա. Կարինյանի, Հ. Հակոբյանի, Ս. Խանոյանի, ինչպես նաև հայ արվեստի ականավոր ներկայացուցիչներ Գ. Լևոնյանի, Մ. Սարյանի, Ե. Վախթանգովի, Հ. Գյուրջյանի, Գեորգի Յակուլովի, Վրթանես Փափազյանի հետ։ Տարբեր ժամանակներում և տարբեր առիթներով հանդիպումներ է ունեցել Ալեքսանդր Թամանյանի, Հ. Աբելյանի, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի, Համո Բեկնազարյանի, Լևոն Քալանթարի և հայ արվեստի շատ ներկայացուցիչների հետ։ Հայաստանի պետական թատրոնը 1924 թնականին բեմադրել է Լունաչարսկու «Ազատագրված Դոնկիխոտը», «Հրձիգները», «Կարմիր դիմակ» պիեսները, 1926 թվականին՝ «Թույն» դրաման։ 1924 թվականին Լունաչարսկին այցելել է Սովետական Հայաստան, ծանոթացել երկրի պատմական վայրերին, զեկուցումներ կարդացել երիտասարդության, բանվորների և մտավորականության համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ Կատեգորիա:Ռուս քննադատներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Դուլիթլ (ֆիլմ)
Դուլիթլը (որը նաև կոչվում է «Դոկտոր Դուլիթլի ճանապարհորդություն»), 2020-ի ամերիկյան ֆանտաստիկ արկածային ֆիլմ է, որի ռեժիսորն է Ստեֆան Գագան, սցենարիստները՝ Դեն Գրեգոր և Դուգ Մանդ, հիմնված է Թոմաս Շեֆերդի պատմության վրա։ Բնօրինակ Doctor Dolittle ֆիլմի և նրա ժամանակակից կատակերգության ժամանակակից գործընկերների վերաբեռնարկումը ՝ հիմնված է Հյու Լոֆթինգի ստեղծած տիտղոսային կերպարի վրա, և հիմնականում ոգեշնչված է «Դոկտոր Դուլիթլ» -ի «Ճանապարհորդություններ», հեղինակի երկրորդ՝ Doctor Dolittle գիրքից։ Ռոբերտ Դաունի կրտսերը գլխավոր հերոսն է խաղում  Անտոնիո Բանդերասի և Մայքլ Շինի կողքին `կենդանի գործողությունների դերերում, և ձայնային դերասաններն են՝ Էմմա Թոմփսոնը, Ռամի Մալեկը, Johnոն Սենան, Կումաիլ Նանջիանին, Օկտավիա Սպենսերը, Թոմ Հոլանդը, Քրեյգ Ռոբինսոնը, Ռալֆ Ֆիայնը, Սելենա Գոմեսը և Մարիոն Կոտիլարդը ։
Նախագիծը հայտարարվել է 2017-ի մարտին՝ Դաունիի հետ որպես գլխավոր հերոս,մյուսները միացել են հաջորդ տարվա ընթացքում։ Նկարահանումները սկսվել են 2018-ի մարտին և տևել մինչև հունիս՝ Միացյալ Թագավորությունում։ Ֆիլմը անցավ երեք շաբաթ վերափոխումների ՝ 2019-ի գարնանը ՝ Ջոնաթան Լիբեսմանի և Քրիս Մակքեյի հսկողության ներքո, նախնական թեստային ցուցադրումներից հետո անարդյունավետ արդյունքներ տալով :
Դուլիթլը թողարկվեց Միացյալ Նահանգներում ՝ 2020 թվականի հունվարի 17-ին, Universal Pictures- ի կողմից ։ Քննադատները քննադատում էին նրա սցենարը, սյուժեն, հումորը և վիզուալները, չնայած նրան, որ Դենի Էլֆմանի երաժշտական աշխատանքը գնահատվեց։ Ամբողջ աշխարհում վաստակելով 227 միլիոն դոլար, այն 2020-ի ամենաբարձր ցուցանիշով երրորդ ֆիլմն է ։
Սյուժե
Դոկտոր Ջոն Դուլիթլը(Ռոբերտ Դաունի կրտսեր ) անասնաբույժ է, որը կենդանիների հետ շփվելու ունակություն ունի։ Այն բանից հետո, երբ նրա կինը ՝ Լիլին ( Կասիա Սմութնյակ ) ծովում մահանում է, Դուլիթլը մեկուսանում է ՝ շփվելով միայն կենդանիների հետ և հրաժարվում է մարդկանց հետ կապ ունենալ։ Մի օր Թոմմի Ստոբինս անունով մի տղա ( Հարի Քոլեթ ) պատահաբար կրակում և վիրավորում է Քևին ( Քրեյգ Ռոբինսոն ) անունով սկյուռին,ևՊոլինեզիա անունով թութակ (Էմմա Թոմփսո) ) օգնություն է խնդրում Դուլիթլից։
Մինչդեռ, Վիկտորիա թագուհին ( Ջեսսի Բուքլին ) ուղարկում է Լեդի Ռոուզ ( Կարմել Լանիադո ) անունով մի աղջկա և պատվիրում է Դուիթլին գալ իր մոտ, որպեսզի փորձեն բուժել մահացու հիվանդությունով թագուհուն։ Այն բանից հետո, երբ Պոլինեզիային համոզեցին, որ նա պետք է սկսի փորձել նորից կապվել ընկերների հետ,Դուլիթլը վերջապես որոշեց գնալ։ Հասնելով նրան ՝ նա գտնում է, որ Թագուհուն թունավորվել են գիշերային շապիկով, որը ավելացվել էր թեյի մեջ։ Բուժվելու համար նա պետք է միրգ ուտի՝ հեռավոր երկրից բերված։
Պոլինեզիայից հետո Բեթսի ընձուղտը( Սելենա Գոմես ) և Թութուն աղվեսը ( Մարիոն Կոտիլարդ ) օգնում են Թոմին փախչել իր տնից, նա, Դուիթլը և Դուիթլի կենդանիները՝Պոլինեզիան, Քևինը, կապիկներից Էլիոտը և էլլիսը,Չե-չե գորիլան(Ռամի Մալեկ ), Յոշի բևեռային արջը ( Johnոն Սենա ), Պլեմպտոն ջայլամը ( Կումիլ Նանջիանի ), Դաբ-Դաբը բադը ( Octavia Spencer ) և Մինի շաքարավազը գնում են նավարկելու՝հույս ունենալով գտնել բուժումը և ազատվել Դուլիթլի ցմահ մրցակից դոկտոր Բլաեր Մադլֆլայից(Մայքլ Շին )։ Ճանապարհորդության ընթացքում Դուիթլը թողնում է իր շուն Ջիփին(Թոմ Հոլանդ ) և քայլող փայտիկը՝ թագուհու մոտ:-Ճանապարհին Դուիթլի նավը հարձակվում է Մադլֆլի վրա, բայց նրանց հաջողվում է փախչել ՝ ամրոցը տեղակայելով մի կետի վրա, որտեղ անվտանգ էր։
Նրանք գնում են այն կղզին,որտեղ ծնվել էր Լիլին։ Երբ փորձում էր գողանալ Լիլիի օրագիրը,որը ցույց է տալիս պտղատու ծառի ճանապարհը,Դուլիթլին բռնացնում է կնոջ հայրը՝թագավոր Ռասուլին(Անտոնիո Բանդերաս ) և բանատրկում է՝Բարիի հետ(Ռալֆ Ֆիայն ), որը մռայլ մի վագր էր։ Հենց այն ժամանակ, երբ թվում է, որ Դուիթելը պետք է սպանվի, Չե-Չեյը գալիս է և անզորացնում է Բերին։ Dolittle- ը և Stubbins- ը փախչում են,երբ Մադլֆլայը արդեն գրավել և ոչնչացրել էր իենց նավը։ Ծայրահեղ վիճակում գտնվող Դուլիթլին տեսնելուց հետո,Ռասուլին նրան տալիս է նավ՝ի պատիվ իր դստեր։
Հետևելով Մադֆլային, Դուլիթլը և նրա ընկերները հասնում են բուժիչ ծառի կղզին, որտեղ նրանք հանդիպում են Գինկո ( Frances de la Tour )վիշապին, ով պահպանում էր ծառը ամուսնու մահվանից ի վեր։ Գինկոն սկսում է հարձակվել ։ Դուլիթլը պարզում է,թե ինչն է անհանգստացնում վիշապին և նշանակում է վիշապի քսուկ։ Հանգստացած և շնորհակալ, Գինկոն Դուիթելին ցույց է տալիս ծառը՝իր բուժման ձևով։
Դուիթլը և ընկերները ժամանակին վերադառնում են՝թագուհուն բուժելու համար։ Դուիթլի քայլող փայտիկը բացահայտում է, որ թագուհու նախագահներից մեկը ՝ Լոնդոն Թոմաս Բադգլին ( Broadիմ Բրոդբենտ ), թունավորել է նրան՝թագը ստանալու համար։ Թագուհին նրան ձերբակալում է դավաճանության համար։
Միջին տեսարանում Մադլֆլայը փորձում է զրուցել չղջիկների հետ, որոնք շրջվում և հարձակվում են նրա վրա։
Ձայներ
Մանկական կենդանիների ձայները՝ Գիա Դևիս, Հենրի Հոլկոմբ, Կիրի Մաքալպին և Իսլի Զամորա։
Արտադրություն
Մարտի 20-ին, 2017-ին հայտարարվեց, որ Ռոբերտ Դաունի կրտսերը կխաղա Դոկտոր Դուլիթլի նավարկություն խաղարկային ադապտացիայում։ 2017-ի դեկտեմբերին դերասանական կազմի մեջ հայտնվեցին Հարի Քոլեթը և Ջիմ Բրոբենթը ։  2018-ի փետրվարին Անտոնիո Բանդերասը և Մայքլ Շինը նկարահանվեցին կենդանի  դերերում, իսկ Թոմ Հոլանդը, Էմմա Թոմփսոնը, Ռալֆ Ֆիայնը և Սելենա Գոմեսը ձայնավորեցին կենդանիներին ։ 2018 թվականի մարտին  Կումաիլ Նաջիանին, Օկտավիա Սպենսերը, Ջոն Սինան, Ռամի Մալեկը, Քրեյգ Ռոբինսոնի, Մարիոն Քոտիարը, Ֆրենսիզ դե լա Տուրը եւ Կարմեն Էջոգոն միացան ձայնային կազմին։  «Ռեժինի» կերպարը, որը ձայնավորել  է Էյոգոն, հեռացվել է ֆիլմից։
Հիմնական արտադրությունը սկսվել է 2018-ի փետրվարի կեսերին։ Կենդանի գործողությունների տեսարանների նկարահանումները սկսեցին 2018-ի մայիսին Քիրբբի Լոնսդեյլում, Կումբրիա նահանգում, հետագա նկարահանումները տեղի ունեցան South Forest- ում, Windsor Great Park- ում և Հյուսիս-Արևմտյան Ուելսում գտնվող Մենայի կասեցման կամուրջում՝ 2018 թվականի հունիսից։
2019-ի ապրիլին հաղորդվեց, որ ֆիլմը անցել է 21-օր նորից նկարահանումների ՝ թեստային թույլ ցուցադրությունների արդյունքում։ Ռեժիսոր Ջոնաթան Լիեբեսմանը օգնեց վերահսկել նկարահանումները Ստեֆան Գագան ի կողքին, մինչդեռ Քրիս Մակքեյը օգնեց գրել նոր նյութեր այն բանից հետո, երբ առաջին կրճատումներից պարզ դարձավ, որ ֆիլմի կատակերգական տարրերը միասին չեն հավաքվում, ինչպես որ արտադրողները հույս ունեին ։ Դրանից առաջ Universal- ը դիմել էր Սեթ Ռոգենի և հարևանների համահեղինակ Բրենդան Օ'Բրայանին ՝ օգնելու համար ֆիլմն ավելի ծիծաղելի դարձնել։ Այնուամենայնիվ, ոչ մեկը չմնաց հավատարիմ նախագծին։ Մակքեյնը մշակել են սցենարիստական հաջորդականություններ և հավաքել տարբեր խմբագրումներ, նախքան հետագայում թողնելը, փոխարենը ռեժիսորելու The Tomorrow War- ը ։ Լիբեսմանը ստանձնեց Մակքեյի պարտականությունները և ֆիլմը ավարտեց Գագանի կողքին։ Լեգո Բաթմանի կինոռեժիսոր Ջոն Ուայթինգթոնը սցենարի վրա վերաշարադրումներ կատարեց ՝ վերափոխումների արդյունքում և ուղևորվեց Լոնդոն ՝ հանդիպելու Դաունիի հետ, ով, իբր, պատռել էր Ուիթինգթոնի սցենարը ՝ հօգուտ «նոր գաղափարների»։ Hollywood Reporter- ը պնդում է, որ չնայած «վիճարկվող արտադրությանը», ֆիլմի համար կոնֆլիկտներ չկային ։ 2019-ի օգոստոսին հաղորդվեց, որ ֆիլմի վերնագիրը փոխվել է բժիշկ Դուլիթելի ճանապարհորդություն- ից ՝ պարզապես Դուլիթլ ։
2020 թվականի հունվարին, Ռոբերտ Դաունի կրտսերը Ջո Ռոգանի պոդասկերի վերաբերյալ ( The Joe Rogan Experience ) քննարկեց, որ իր ֆիլմում դոկտոր Դուլիտթի կերպարի նախադրյալը բխում է Ուելսի նեո հեթանոսական բժշկից, որը կոչվում էրՈւիլյամ Փարիս ։
Երաժշտական արտիստ Սիան կատարեց իր նոր երգը, որը կոչվում էր « Original », իսկ Դենի Էլֆմանը կազմեց ֆիլմի գնահատականը ։
Հրապարակում
Ֆիլմն ի սկզբանե պատրաստվում էր թողարկվել 2019-ի մայիսի 24-ին, Universal Pictures- ի կողմից, բայց տեղափոխվեց 2019-ի ապրիլի 12-ը ՝ « Star Wars: The Rise of Skywalker» - ի հետ մրցակցությունից խուսափելու համար (որը հետագայում տեղափոխվեց 2019-ի դեկտեմբերի 20-ը)։
Լրատվամիջոցներ
Dolittle- ը նախատեսվում է թողարկել Digital HD- ում `2020 թվականի մարտի 24-ին, և DVD- ով, Blu-ray- ով և Ultra HD Blu-ray- ով ` ապրիլի 7-ին, 2020-ին ։
Ընդունում
ԱՄՆ-ում և Կանադայում ֆիլմը կանխատեսվում էր, որ իր բացման օրից 4,155 թատրոններից կկազմի 20–22 միլիոն դոլար, իսկ ընդհանուր առմամբ ՝ շուրջ 27 միլիոն դոլար ՝ քառօրյա Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերի օրվա վերջին շաբաթվա ընթացքում  ։ Այն իր առաջին օրը կազմել է 6,3 միլիոն դոլար, ներառյալ ՝ 925,000 դոլար հինգշաբթի երեկոյան նախադիտումներից։ Այն անցավ դեբյուտի ՝ 22 միլիոն դոլար (և քառօրյա ժամկետում 29,5 միլիոն դոլար) ՝ զբաղեցնելով երրորդ հորիզոնականը Bad Boys for Life– ի և 1917 – ի սեփականատիրոջ ետևից ։ Ֆիլմը երկրորդ շաբաթվա ընթացքում կազմել է 12,1 միլիոն դոլար, իսկ երրորդում ՝ 7,7 միլիոն դոլար ՝ մնալով երրորդում տեղում  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ուելսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր կենդանիների մասին Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր արջերի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր շների մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Դենի Էլֆմանի
Ձնծաղիկներ (նկար)
Ձնծաղիկներ, անգլիացի նկարիչ-պրեռաֆայելիտ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1873 թվականին։ Ներկայումս գտնվում է Էնդրու Լլոյդ Ուեբեր հավաքածուում։
Պատմություն
Նկարի համար բնորդուհի է դարձել Ջեյն Մորիսը ։ Նկարն ստեղծվել է Ռոսսետիի «Պրոզերպինա» հայտնի կտավներից մեկի ստեղծման երկրորդ փորձի արդյունքում։ «Պրոզերպինա» նկարի գաղափարը ծնվել է 1871 թվականին, դրանից հետո նկարիչը փորձել է նկարել այդ կտավը 8 անգամ․ հաճախ գոհ չի եղել արդյունքից և կտրել է կտավը՝ թողնելով միայն բնորդուհու գլուխն ու ձեռքերը, այդպես է եղել նաև «Ձնծաղիկներ»-ի հետ։ Պատվիրատուն՝ հավաքորդ Ֆրեդերիկ Լեյլանդը այն մի քանի անգամ հետ է վերադարձրել, իսկ մեկ անգամ նկարը վնասվել է տեղափոխելուց ։
Նկարը գնել է Ռոսսետտիի գործակալը Չարլզ Հաուելը, որը մի քանի տարի իր մոտ պահելուց հետո վաճառել է այն ։
Նկարագրություն
Նկարի հերոսուհին ձեռքում բռնել է մի քանի ձնծաղիկ, իսկ մազերի մեջ գնարբուկի դեղին ծաղիկներ են։ Գարնանային ծաղիկների առկայությունը ենթադրում է, որ նկարում պատկերված է Պրոզերպինան՝ մինչև ստորգետնյա թագավորություն ընկնելը ՝ ի տարբերություն ավելի հայտնի վերջնական նկարի, որտեղ աստվածուհին գտնվում է Հադեսի թագավորությունում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1873 նկարներ Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Ռայմունդ Լուլի
Ռայմունդ Լուլի (իսպ.` Lulio, լատինացված Lullius), Ռայմունդ, ), փիլիսոփա, աստվածաբան, կատալանյան գրականության հիմնադիր և դասական։ Ֆրանցիսկյան միաբանության անդամ, միսիոներ։
Քարոզել է Հայաստանում, Կիպրոսում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Պահպանվել է Լուլի մոտ 300 երկ։ Հակադրվելով ավեռոիզմին և երկակի ճշմարտության ուսմունքին, գտնում էր, որ ճշմարիտ ճանաչողությունը հնարավոր է հայտնությամբ։ Աշխարհը, ըստ նրա, աստծու սիմվոլ է, յուրաքանչյուր իրի մեջ արտացոլված է աստվածային «կատարելություն», որոնց ճանաչողությամբ բացահայտվում են աստծու գործողության սկզբունքները։ «Մեծ արվեստ» երկում Լուլի մշակել է տրամաբանական գործողությունների մոդելավորման եղանակներ։ Նրան է պատկանում տրամաբանական մեքենա ստեղծելու առաջին փորձը։ Տրամաբանության մեջ կոմբինատորային մեթոդի հիմնադիրներից է։
Լուլին 1301 թվականին եղել է Կիլիկիայի Այաս քաղաքում, ուր գրել է աստվածաբանական մի եզր (De iis quae homo de Deo debet credere), հավանաբար նաև քարոզել է, սակայն քաղ. անբարենպաստ պայմանների պատճառով այնտեղից հեռացել է (տես Ալիշան Ղ., Աիսուան, 1885, էջ 394)։ Պոեմների և փիլ. վեպի հեղինակ է։ Գրել է կատալոներեն և արաբերեն, սակայն առավելապես պահպանվել են լատ. թարգմանությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:13-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իսպանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Հոմունկուլուս
Հոմունկուլ կամ հոմունկուլուս (- մարդ), ըստ միջնադարյան ալքիմիկոսների պատկերացումների՝ մարդանման արարած, որը կարելի է ստանալ արհեստական ճանապարհով։
Պատմություն
Առաջին հոմունկուլի ստեղծումն երկար ժամանակ վերագրվել է իսպանացի բժիշկ և ալքիմիկոս Արնալդուս դե Վիլանուվանուսին, ով ապրել է 13-րդ դարում Վիլյանուևա դե Խիլոկա քաղաքում ։ Հոմունկուլի ստացման առավել հայտնի «բաղադրատոմսերից» մեկը առաջադրել է Պարացելսը 16-րդ դարում ։ Ալքիմիկոսը կարծում էր, որ հատուկ անոթի մեջ ամփոփված մարդկային սերմնահեղուկը տաքացնելով և որոշակի այլ մանիպուլյացիաների միջոցով (ձիու գոմաղբով ծածկել, «մագնիսացնել», որի վերջնական իմաստը պարզ չէ) դառնում է հոմունկուլ։ Ըստ Պարացելսի, հոմունկուլին «կերակրելու» համար անոթի մեջ ոչ մեծ քանակությամբ մարդկային արյուն է պետք լցնել։ Համունկուլի հասունացման ժամանակը 40 օր է, իսկ համունկուլի հասակը` 12 դյույմ։
17-18-րդ դարերի պատկերացումների համաձայն, հոմունկուլ պարունակվում է սպերմատոզոիդում, իսկ մայրական օրգանիզմ ներթափանցելուց հետո վերափոխվում է մարդու. երբեմն ինքը` սպերմատոզոիդը նույնականացվում է հոմունկուլի հետ։ Նմանատիպ տեսակետները ստացել են անիմալկուլում (մանրադիտակային կենդանի) անունը։ Անիմալկուլիզմի կողմնակիցներից մեկն էլ եղել է Լևենհուկը` սպերմատոզոիդների առաջին բացահատողը։
Արվեստում
XVIII դարում ակադեմիական գիտությունը, ի դեմս էպիգենեզի հիմնադիր Կ. Ֆ. Վոլֆի, կտրականապես դեմ է եղել պերֆորմիստական պատկերացումներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալքիմիա Կատեգորիա:Միջնադարյան առասպելաբանություն
Կալիտրի
Կալիտրի (Calitri), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5603 մարդ (2004), բնակչության խտությունը կազմում է 58 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 100 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83045, հեռախոսային կոդ՝ 0827։
Բնակավայրի հովանավորն է Կանիոն Ատելլայից (Սան Կանիո)։ Տոնը նշվում է ամեն տարի մայիսի 25-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ձայնական դաշտ
Ձայնական դաշտ, տարածության այն տիրույթը, որտեղ տարածվում են ձայնային ալիքները, այսինքն տեղի են ունենում այդ տիրույթը լցնող առաձգական միջավայրի (պինդ, հեղուկ կամ գազային) մասնիկների ձայնային տատանումներ։ Ձայնական դաշտ լրիվ որոշված է, եթե հայտնի է ձայնային ալիքը բնութագրող մեծություններից որևէ մեկի (տատանվող մասնիկի շեղումը հավասարակշռության դիրքից, տատանման արագությունը և այլն) ժամանակային և տարածական փոփոխությունը դաշտի յուրաքանչյուր կետում։ Ձայնական դաշտ հասկացությունը սովորաբար կիրառվում է այն տիրույթների համար, որոնց չափերը ձայնային ալիքի երկարության կարգի են կամ ավելի մեծ։ Էներգետիկ տեսակետից ձայնական դաշտ բնութագրվում է ձայնային էներգիայի խտությամբ, իսկ եթե տեղի ունի էներգիայի փոխանցում՝ ձայնի ինտենսիվությամբ։ Ընդհանուր դեպքում ձայնական դաշտի պատկերը կախված է ոչ միայն ձայնի աղբյուրի հզորությունից և ուղղորդվածությունից, այլև առաձգական միջավայրերի բաժանման մակերևույթի հատկություններից ու դիրքից։ Համասեռ անսահմանափակ միջավայրում ձայնական դաշտ վազող ալիքի դաշտ է։ Փակ շենքերում ձայնական դաշտ կարող է լինել դիֆուզ։ Ձայնական դաշտի չափման համար կիրառվում են միկրոֆոններ, հիղրոֆոններ և ձայնի այլ ընդունիչներ։
Կատեգորիա:Ձայն
Լյուքսեմբուրգի պատմության և արվեստի ազգային թանգարան
Պատմության և արվեստի ազգային թանգարան (Nationalmusée fir Geschicht a Konscht, Musée national d'histoire et d'art, Nationalmuseum für Geschichte und Kunst), պատմական, հնագիտական և գեղարվեստի թանգարան Լյուքսեմբուրգի մայրաքաղաք Լյուքսեմբուրգում։ Թանգարանում ցուցադրվում են Լյուքսեմբուրգի պատմության բոլոր ժամանակների արվեստի ստեղծագործություններ և նմուշներ։ Այն երկրի կարևոր մշակութային կենտրոն է։
Կառույցը տեղակայված է Ֆիշմարկետ (Fishmarket) փողոցում` քաղաքի պատմական կենտրոնում, այսպես կոչված՝ «Վերին քաղաքում» (Ville Haute)։ Շինությունն իրենից ներկայացնում է ժամանակակից մոդեռնիստական կառույց, որը նախագծվել է Christian Bauer et Associés ճարտարապետական բյուրոյի կողմից։
Պատմություն
Ինչպես և շատ այլ մշակութային կառույցներ, թանգարանն այժմ ֆինանսավորվում է պետության կողմից, չնայած նրան, որ հիմնադրվել է խանդավառ մարդկանց կողմից։
Լյուքսեմբուրգում հանրային թանգարան ստեղծելու գաղափարը սկիզբ է առել 18-րդ դարի վերջին։ Այն ժամանակ ֆրանսիական իշխանությունները մտադիր էին ստեղծել «Ֆորետի դեպարտամենտի թանգարան» (Musée du Département des Forêts): Թանգարանային կառույցի գաղափարը կայանում էր նրանում, որ իշխանութունը ցանկանում էր պահպանել արվեստի հուշարձանները, մասնավորապես՝ նաև եկեղեցու գույքի բռնագրավման միջոցով։ Թանգարանային հավաքածուի ստեղծման համար ձեռք բերված նմուշներից մեկը 1796 թվականին բաց վաճառքում ներկայացված աստղագիտական ժամացույցն էր, որը մինչ օրս ցուցադրվում է թանգարանում։
1845 թվականին Լյուքսեմբուրգյան պատմաբանները և հնագետները, որոնք շահագրգռված էին պահպանել իրենց երկրի պատմական և գեղարվեստական ժառանգությունը, միավորվեցին ընդհանուր կազմակերպության շուրջ՝ «Լյուքսեմբուրգի Մեծ դքսությունում հուշարձանների ուսումնասիրման և պահպանման կազմակերպություն» (Société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché de Luxembourg)։ Այն հետագայում կոչվեց ավելի կարճ՝ «Հնագիտական ընկերություն» (Société archéologique): Այս կազմակերպությունը ստանձնել էր թանգարանային հավաքածուներ ձևավորելը։
1869 թվականին հիմնադրվել է Մեծ Դքսության ինստիտուտը (L'Institut Grand-Ducal)՝ արքայական հրամանագրով, որի պատմական բաժինը պատասխանատու էր հնագիտական և պատմական հավաքածուների պահպանման համար։ Հենց այս տարին էլ կարելի է համարել թանգարանի հիմնադրման տարեթիվը։
1927 թվականին Մեծ դքսության ինստիտուտի պատմական բաժինը թանգարանին հանձնեց իր հավաքածուները, որում, մյուսներից զատ, ընդգրկված էին նաև «Թանգարանների ընկերների կազմակերպության» նվերները (Socies de Amis des Musées): Դրանից առաջ նրանք պահվում էին պետական ​​պահեստում։ Չնայած թանգարանի շենքի կառուցումը երկար ու բարդ էր, Պետական ​​թանգարանը վերջապես բացվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին։ Պատկերասրահի առաջին դահլիճները նվիրված էին հնագիտությանը և բնական գիտություններին։ Հետագա տարիներին թանգարանային հավաքածուն ընդլայնվեց, այն համալրվեց ձեռքբերումներով, նվիրատվություններով, հաստատությանը նվիրված արժեքներով և նվերներով։ 1958 թվականին ստեղծվեց հատուկ հանձնաժողով՝ ժամանակակից արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածու ստեղծելու համար։
Բացի այդ, 1960-ական թվականներից ի վեր Լյուքսեմբուրգի ազգային թանգարանը էապես ընդլայնվել է՝ հիմնական շենքի հարակից առանձնատների ձեռքբերմամբ։ Լյուքսեմբուրգի արվեստի և պատմության ազգային թանգարանի այս աստիճանաբար ընդլայնումը հասել է իր գագաթնակետին 2002 թվականին, ավարտին հասցնելով նոր, գերժամանակակից թանգարանային շենքի կառուցումը։