cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կլեոպատրա (ֆիլմ, 1963)
Կլեոպատրայի կերպար
Ֆիլմում առանձնակի տեղ ունեն և դերասանուհու ճիշտ ընտրված հագուստները (կամ դրանց բացակայությունը), որոնք առարակայացնում են դերի ևս մեկ ենթատեքստային շերտը։ Հռոմ այցելության տեսարանում Կլեոպատրան կրում է ոսկու հորձանք հիշեցնող շքեղ ոսկե հագուստ, որը մարմնավորում է աշխարհի մայրաքաղաքի յուրահատուկ գրավում։ Արքայական հանգստարաններում Կեսարի հետ հանդիպման տեսարանում Կլեոպատրան համարյա մերկ է, որը ակնարկ է Կեսարին, որ նա ոչ ճիշտ ժամանակին է եկել։ Անտոնիոսի հետ հրաժեշտի եզրափակիչ տեսարանում եգիպտուհին կրում է համեստ մոխրագույն տունիկա, համարյա կալանավորի կամ նվաճված մարդու հագուստ։
Ֆիլմում աշխատանքի համար Թեյլորի հոնորարը դերասանների համար նոր ռեկորդ սահմանեց՝ ավելացնելով նրանց եկամուտները։ Ֆիլմն էական ազդեցություն ունեցավ նորաձևության աշխարհի և կանացի գեղեցկության արդյունաբերության վրա։ «Կլեոպատրա»-ի էկրաններ բարձրանալուց հետո տարածվեց դիմահարդարման «եգիպտական» ոճը, որը նաև Էլիզաբեթ Թեյլորի յուրօրինակ առևտրային նշանը դարձավ։ Ֆիլմի զգեստներն անտիկ նորաձևության նմանակման միտում ստեղծեցին։ Ամերիկյան Redbook (en) պարբերականի կարծիքով՝ Կլեոպատրայի հագուստները մտնում են բոլոր ժամանակների նորաձևության մշակույթի խորհրդանիշերի շարքը։ 1963 թվականին Revlon ընկերությունը «Կլեոպատրա»-ի ազդեցությամբ թողարկեց կանացի աքսեսուարների շարք ։ Մոդելավորող Թիմ Գաննն իր նորաձևության Աստվածաշնչում օգտագործել է «Կլեոպատրայի զգեստներ» հասկացությունը, որոնք երկար ուրվապատկերով էին, ընդգծված գոտկատեղով և կրծքով՝ որպես օրինակ բերելով 1963 թվականի ֆիլմի զգեստները ։
Պատմական հավաստիություն և աղբյուրներ
Սցենարի վերջնական տարբերակում նկատելի է սցենարի հեղինակների ջանադիր աշխատանքը լուրջ պատմական աղբյուրների հետ։ Համարյա նույն շրջանում թողարկված «Սպարտակ», «Բեն Հուր», «Հռոմեական կայսրության անկումը» պեպլումներն իրենցից ավելի շատ ներկայացնում էին գեղարվեստական հնարանք՝	 միայն որոշ չափով հիմնվելով պատմության վրա։ Ընդհանուր առմամբ, սյուժեի ընդհանուր շարադրմամբ ֆիլմը ստացվեց բավականին տակտով՝ հնագույն պատմության մասին ժամանակակից պատկերացումներին համապատասխան ։ Guardian-ի մեկնաբանը պատմական հավաստիությանը լուրջ գնահատական տվեց, որը լավ գնահատական կարելի է համարել պեպլումների համար ։ Ֆիլմում առկա են որոշակի կամայականություններ և յուրովի պատմության վերաձևակերպումներ, որոնք անխուսափելի հայտնվել են խաղարկային ֆիլմերի սցենարներում։ Անհայտ է՝ արդյոք եգիպտական թագուհուն նման շքեղ ընդունելություն ցուցաբերեցին մայրաքաղաքում կամ արդյոք նա Կեսարի վիլլայում հյուրեր է ընդունել։ Դե Միլյայի 1934 թվականի ֆիլմում Կլեոպատրայի այցը Հռոմ ներկայացված է ավելի համեստ և առանց արքայական գահույքի, իսկ քաղաք մուտք գործելուց հետևում էր Կեսարի մարտակառքին։ Ըստ պատմաբաններ Մայքլ Գրանտի (en) և Էրիխ Գրուենի (en) Կլեոպատրայի այցը Հռոմ սովորական երևույթ էր, չնայած Կեսարի վիլլայում երկատև ապրելը հաստատված փաստ է։ Անհայտ են Տարսոնում Կլեոպատրայի նավի վրա Մարկոս Անտոնիոսի ժամանման մանրամասները, բայց անտիկ պատմիչները հիշատակում են զեխությունների մասին, որոնց տրվում էր այնտեղ հռոմեացին։ Նավի կարմիր առագաստները, շքեղ հարդարանքը և երաժիշտները հիշատակվում են Պլուտարքոսի մոտ։ Ակտիումի ծավամարտի ջրային տարածքից Կլեոպատրայի շուտափույթ փախուստը կարող է տարօրինակ թվալ դիտողին, բայց տեղի ունեցածի իմաստը համընկնում է իրադարձությունների ժամանակագրությանը։ Կեսարի էպիլեպտիկ նոպաները ևս քաղված են Սվետոնիուսի վկայություններից ։
Կեսարի Ալեքսանդրիա գալուստի իրադարձությունները մի փոքր տարբերվում են ժամանակակից պատմաբանների պատկերացումներից։ Ֆիլմում ցուցադրված է, որ Կեսարի ոչ մեծ զորախմբով վստահ կարողացավ հանդարտեցնել ապստամբած քաղաքացիներինԽ Ըստ Ալեքսանդր Կրավչուկի՝ Կեսարի զորախումբը շատ փոքրաթիվ էր, որպեսզի հակադարձեր հարվածը Ալեքսանդրիայի պաշարման ժամանակ (մ.թ.ա.. 47 թվական)։ Վճռական պահին Կեսարը դուրս եկավ ապստամբների մոտ, և նրանք նահանջեցին՝ չհամարձակվելով հարձակվել երևելի հռոմեացու վրա։
Ֆիլմի դերասանների առանձին վերջնաբառեր ուղղակի վերցված են անտիկ աղբյուրներից։ Օրինակ՝ ֆիլմի ավարտին հերոսների խոսքերը.
* Soldier: Was this well done of your lady?
Ֆիլմում իրենց արտացոլումն են գտել իրադարձություններ, որոնք լեգենդ են, չնայած լեգենդ են դարձել դեռևս անտիկ ժամանակներում։ Մասնավորապես Կլեոպատրայի այցելությունը Կեսարի մոտ գորգի մեջ։ Այս լեգենդը հենց այդպես էլ ներկայացնում է Պլուտարքոսը, սակայն նրա մոտ հիշատակվում է ոչ թե գորգ, այլ «անկողնու համար պարկ»։ Ֆիլմի ստեղծողները որոշ լեգենդներով չտարվեցին. Կլեոպատրայի սիրեկանների պարբերական սպանություններ։ Ընդհանուր առմամբ, Կլեոպատրայի սեքսուալ սանձարձակությունը խաղացվեց Կեսարի դեմ մերկության տեսարանով և 60-ական թվականների սկզբների բարոյական նորմերին համապատասխան։
Երաժշտություն
«Կլեոպատրա» ֆիլմում երաժշտության վրա աշխատանքը Ալեքս Նորթից պահանջեց մոտավորապես մեկ տարի։ Ֆիլմի երևելի տևողությանը զուգընթաց՝ նա ստեղծեց մոտավորապես երեք ու կես տևողությամբ նյութ։ Նորթը ոգեշնչվում էր այն նույն մոտիվներով, ինչ նախկին աշխատանքներում՝ «Սպարտակ»-ում և «Տրամվայ «Ցանկություն»»-ում։ Սաունդթրեքն իրենից ներկայացնում էր հնամենության և նորարարության մոտիվների համադրություն, և առանձնակի ուշադրություն էր դարձված ուղեկցման ռիթմիկ բաղադրիչի վրա։ Գործողությունների ժամանակն ու տեղն ընդգծվում է մոդալ կառուցվածքի ընտրությամբ, և հատկապես փռյուգիական լադի։ Երգահանը խիզախորեն փորձարկում է նվագարանների անսովոր համադրություններով՝ մի տեղ գործածելով սիստրում, կրոտալոսներ, գամելան, զանգակներ և կոչնազանգ։ Կլեոպատրայի Հռոմ այցի ուղեկցող հարուստ նվագախմբային թեմայում կարելի է լսել նվագարանների բացառիկ համադրություն. հնչում են սաքսոֆոնների ընտանիքի բոլոր յոթ ներկայացուցիչները՝ սոպրանինո, սոպրանո, ալտ-սաքսոֆոն, տենոր, բարիտոն, բաս և կոնտրաբաս (մեղեդի Egyptian bolero):
Երեք գլխավոր հերոսներից յուրաքանչյուրը, ըստ 1960-ական թվականների ընդունված մոտեցման, ուներ երաժշտության իր բաժինը, իրեն ճանաչելու ձայնային դիմանկարը։ Կլեոպատրայի թեման հնչում է ֆիլմի նախերգանքում։ Անցումը ցիմբալներին և բարձր ձայնասահմանում հնչող ֆլեյտաներին հաղորդում է պերճաշուքության և խրոխտության երանգներ, չնայած Կլեոպատրայի թեման հնչում է մինորում։ Այս թեման է ուղեկցում նաև ֆիլմի ողբերգական ավարտը։ Հանրահայտ դիսոնանսային մոտիվները հնչում են Մարկոս Անտոնիոսի՝ թագավորական նավի վրա զեխության՝ բարդ գործիքավորված տեսարանում։ Դրանում հրաշալի տարբերակվում է խնջույքի ժամանակ նվագող անտիկ երաժիշտների համար գրված երաժշտությունը։ Երգահանը նրանց համար ստեղծել է պարզ եռակորդներում հնչող երաժշտություն՝ չօգտագործելով ժամանակակից երաժշտությանը հատուկ ավելի բարդ հարմոնիա։ Միաժամանակ Անտոնիոսի թեման գրված է 20-րդ դարի նորաձևությանը համահունչ. դիսոնանսում հնչող կլաստերային ակորդներ։ Տվյալ տեսարանում կարելի է նկատել ուղղակի հետևում Պլուտարքոսին, քանի որ նա մեկնաբանություն ունի, որ նավի վրա հնչում էին ֆլեյտաներ, թութակներ և տավիղներ. հենց այդ գործիքներն էլ կիրառել է Նորթը։
Քննադատներն ըստ արժանվույն երգահանի աշխատանքը գնահատեցին առավել պրոֆեսիոնալ, չնայած ռոմանտիկ սկիզբը թվում էր ավելի դեկորատիվ, քան իրական դրամատիկ։ Ֆիլմի սաունդթրեքը առուծախի առարկա դարձավ դեռևս ֆիլմի էկրաններ բարձրանալուց առաջ, և Billboard պարբերականը նրա հեղինակային իրավունքները գնահատում էր ռեկորդային 500 հազար դոլար։ LP-ի վրա ֆիլմի երաժշտությունը թողարկվեց 1963 թվականի օգոստոսին՝ EMI լեյբլով։ Առանձին թեմաներ թողարկվեցին որպես սինգլներ։ Վերականգնումից և վերայուրացումից հետո առաջին անգամ թողարկվեց 2001 թվականին։ Դա ներառում էր սաունդթրեքի ավելի ամբողջական տարբերակը՝ երկու խտասկավառակով, երկուս ու կես ժամ տևողությամբ ։
Քննադատություն
Ֆիլմի արժանիքների և թերությունների մասին քննարկումները սկսվեցին ֆիլմի՝ էկրաններ բարձրանալուց շատ առաջ։ Life-ը հավասարակշռված դրական գրախոսական գրեց դեռևս 1963 թվականի ապրիլին։ Չարլի Չապլինը, գնահատելով ֆիլմը, նշեց, որ արտադրությանը շրջապատած բոլոր սկանդալներից հետո նա սպասում էր վատագույնին, չնայած ֆիլմը եղավ անսպասելի լավը։ Վերջնական գնահատականը բազմազան էր։ Որպես հիմնական թերություն քննադատների մեծամասնությունը նշում էր ֆիլմի երկու մասերի միջև եղած անհամաձայնությունը և ոճական անհավասարակշռությունը։ Համատեղ պատմական ֆիլմն ու մելոդրաման, չնայած Զանուքի բոլոր ջանքերին, չհաջողվեց։ Անհնար է չնկատել առանձին սյուժետային գծերի խրթին և անհասկանալի լինելը։ Նույնիսկ ռեժիսորի բոլոր փորձերին նկարահանել պատմական արժանահավատ ֆիլմ, որոշ սյուժետային անցումներ ամբողջովին պարզ չեն դիտողին։ Օրինակ՝ կադրից դուրս է մնացել Գնեոս Պոմպեոսը, որը, ըստ տրամաբանության, կարևոր դեր էր խաղում իրադարձությունների զարգացումներում։ Սյուժեում տրամաբանորեն դժվար է հիմնավորել Հուլիոս Կեսարի սպանությունը, նույնպես ամբողջովին պարզ չեն Անտոնիոսի օգնական Ռուֆիոսի սպանության պատճառները։ Saturday Review (en) թերթի գրախոսը նշեց, որ ֆիլմի ստեղծողները կարողացել էին տապալել ֆիլմի երկու կարևոր տեսարանները՝ Կլեոպատրայի ժամանումը Հռոմ և Մարկոս Անտոնիոսի հանդիպումը արքայական նավի վրա։ Ջուդիթ Քրիստը ֆիլմը ենթարկեց ջախջախիչ քննադատության՝ New York Herald Tribune-ում իր հոդվածն ավարտելով «սարը մուկ ծնեց» խոսքերով։ Քրիստի առավել քննադատությանն արժանացան հերոսների երկխոսությունները, որոնք նա անվանեց փքուն և անտաղանդ ։ Սերգեյ Յուտկևիչը բավականին զուսպ արտահայտվեց ֆիլմի արժանիքների մասին։ Ընդհանուր առմամբ Մանկևիչի մասին ոչ այնքան բարձր կարծիք ունենալով՝ նա «Կլեոպատրա»-ն անվանեց չափից դուրս շքեղաշուք աշխատանք, որը ևս մեկ անգամ ապացուցում էր Մանկևիչի տաղանդի սահմանափակ լինելը։ Գլեն Էրիքսոնը (DVD Savant ռեսուրս) որպես ամենամեծ թերություն նշեց ֆիլմի տեսողական շարքում ամբողջականության բացակայությունը ։ Այստեղ կարելի է նկատել, որ ռեժիսորին հոգեհարազատ չեն լայնածավալ նկարահանումները, և ավելի շատ ձգում է տեսարանի կինոխցիկային բեմադրությունը ։ Մոտ պլանից հեռու պլանի հաճախակի անցումները կարելի է վերագրել իր ժամանակի ոճին, բայց տեսարանների չափից ավելի լուսավորությունը խանգարում է հանդիսատեսին ամբողջովին վայելել գույների և կիսատոների խաղը ։
Արժանիքների թվում մասնագետները ամենից առաջ առանձնացրեցին տեսողական բաղադրիչը։ Ֆիլմը բարձր գնահատականի արժանացավ իր ժամանակի ամենահեղինակավոր մասնագետներից մեկի՝ New York Times-ի թղթակցի՝ Բոսլի Քրոութերի կողմից։ Անտիկ աղբյուրների վրա սցենարի հեղինակների ջանասիրաբար աշխատանքը հանկարծակի համադրվում է շատ արդի հնչողության հետ, որը մոտ է 20-րդ դարի հանդիսատեսին։ Քննադատը խորհուրդ տվեց հանդիսատեսին մոռանալ այն բարդությունները, որոնց պայմաններում ծնվեց ֆիլմը, և ամբողջովին հաճույք ստանալ հիասքանչ տեսարանից և նուրբ սցենարից։ Ֆիլմն անվանելով Մանկևիչի «ազդեցիկ հաջողությունը»՝ քննադատը նշեց, որ ինքն իսկական զգայական հաղորդակցում է զգացել ֆիլմի կերպարների հետ ։ Դերեք Էլլին բարձր կարծիք հայտնեց ֆիլմի տեսողական բաղադրիչի վերաբերյալ՝ անվանելով այն գնահատողների համար իսկական խնջույք և բեմադրող նկարիչի աշխատանքի օրինակ։
Դերասանական խաղ
Երևի սա բոլոր ֆիլմերից ամենատարօրինակն էր։ Ես այն դիտեցի Լոնդոնում, չնայած գիտեի, որ տեղի ունեցած ամեն ինչից հետո սիրտս կխառնի։ Նրանք կտրել են սիրտը, էությունը, շարժառիթները, միջուկը և ամեն ինչ հանգեցրել են մարտերի տեսարաններին։ Այն պետք է ցույց տար երեք մեծ մարդկանց, բայց նրա մեջ չկա ո՛չ կիրք, ո՛չ իրականություն։ Ըստ իս, ֆիլմը գռեհիկ է։
Բարդ խնդիր բաժին հասավ Ռիչարդ Բարթոնին։ Նա պետք է մարմնավորեր Մարկոս Անտոնիոսի ծայրահեղ բարդ կերպարը։ Ֆիլմի սկզբում դա երկրորդ պլանի կերպար է, իսկ այնուհետև անսպասելի դառնում է ֆիլմի գլխավոր հերոսը։ Մարկոս Անտոնիոսի կերպարը տրամաբանորեն կապված չէ Հուլիոս Կեսարի հետ, չնայած պատմականորեն նա Կեսարի ամենամոտ օգնականն էր։ Ֆիլմի մոնտաժի ժամանակ խնդիրների պատճառով առաջին մասում Մարկոս Անտոնիոսի կերպարի ոչ բավարար փքունությունը ամբողջովին դերասանի մեղքը չէր։ Այնուամենայնիվ, Չարլթոն Հեսթոնը ֆիլմի ձախողման մեջ մեղադրեց հենց Մարկոս Անտոնիոսի կերպարին։ Կոտրվելու և Կլեոպատրայի կամքին հնազանդվելու սյուժետային ընթացքը կործանեց ամբողջ ֆիլմը, և բացի այդ, քիչ էր համապատասխանում պատմական աղբյուրներին։ Ջուդիթ Քրիստը Մարկոս Անտոնիոսի խոսքերը անվանեց ամենաանտաղանդները։ Նրանք, ովքեր ուզում էին ֆիլմում տեսնել Թեյլոր-Բարթոնի զույգի իրական կյանքի հետ զուգահեռներ, հիասթափություն էր սպասվում ։
Բարձր գնահատականի արժանացան երկրորդ պլանի դերասանները։ Առանձնահատուկ ուշադրության արժանացան Ռոդդի Մաքդաուելն ու Հյում Քրոնին։ Օկտավիանոսի կերպարը, ունենալով բավականին մեծ սցենարային ներուժ, որոշ չափով տուժեց հենց մոնտաժից։ Կերպարը կարող էր լինել ավելի վառ, քան այն, ինչ ստացվեց արդյունքում։ Մաքդաուելը պնդում էր, որ իր մասնակցությամբ կարևոր տեսարանները ֆիլմի վերջնական տարբերակից հանվել են։
Նշանակություն
Ֆիլմի վրա աշխատած կազմից շատերի համար այս ֆիլմը կարիերայում որոշիչ շրջափուլ եղավ։ «Կլեոպատրա»-ից հետո Ռուբեն Մամուլյանն ու Ուոլթեր Վանգերը երբեք ոչինչ չնկարահանեցին և պրոդյուսեր չեղան։ Սփիրոս Սքոուրասը նույնպես լքեց կինոարտադրությունը և զբաղվեց նավաշինական գործարարությամբ։ «Այս ֆիլմն սկսվեց շուտափույթ, նկարահանվեց հիստերիկայով և ավարտվեց կույր խուճապով»,- ֆիլմի մասին հիշում էր Մանկևիչը և նույնիսկ նշում, որ այս ողջ քաոսի մեջ նրա մտքերն ու ֆիլմի տեսլականը կորան։ Մինչ իր կյանքի վերջը Մանկևիչը գերադասում էր չհիշել «Կլեոպատրա»-ում իր աշխատանքի մասին և հաջորդ ֆիլմը որպես ռեժիսոր և պրոդյուսեր նկարահանեց միայն 1967 թվականին։ Ինչպես հիշում էր նրա որդին, Մանկևիչը հիասթափվեց մասնագիտությունից և մինչ կյանքի վերջը ձեռնպահ էր կինոարդյունաբերությունում ակտիվ աշխատանքից ։ Ֆիլմը փոխեց նաև նրա անձնական կյանքը. Նկարահանման հրապարակում Մանկևիչը ծանոթացավ իր ապագա կնոջ՝ անգլուհի Ռոզեմարի Մեթյուսի հետ։ 1962 թվականին նրանք ամուսնացան։ Թեյլորն ու Բարթոնն ամուսնացան 1964 թվականի մարտին։ 1964 թվականի ապրիլին Fox ընկերությունը Էլիզաբեթ Թեյլորին դատի տվեց ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ պայմանագրային պարտավորություններն անբարեխղճորեն կատարելու համար։ Հայցի գումարը կազմում էր 50 միլիոն դոլար։ Այդ ժամանակ Թեյլոր և Բարթոն ամուսինները հանդես եկան պատասխան հայցով՝ նույն ձևակերպմամբ։ Դատական կարգով միմյանցից գումար վերցնելու փոխադարձ փորձերը ապարդյուն տևեցին մի քանի տարի ։
Կլեոպատրան դարձավ խոշոր անկման անվանական արժեք շոու-բիզնեսում ։ Չնայած դրան՝ հետազոտող Քիմ Հոլսթոնը հեգնաբար ֆիլմը բնորոշեց որպես շատ կանոնավոր դահլիճներ լցնող ինքնատիպ ձախողում։ Աշխատանքի ընթացքում թույլ տրվեցին բազմաթիվ սխալներ և ընդունվեցին բազմաթիվ վիճահարույց որոշումներ։ Արտադրությունը թույլ կառավարելի էր և տուժում էր կոռուպցիայից և վատ լոգիստիկայից ։ Որոշիչ կադրային հարցերը լուծվում էին ավտորիտար կերպով և առանց ֆիլմի պրոդյուսերի հետ քննարկելու։ Մանկևիչը և շատ դերասաններ համոզված էին, որ ֆիլմը բավականին տուժեց ոչ միանշանակ մոնտաժից, բայց ժամանակակից կինոգետները կարծում են, որ հազիվ թե ամենակատարյալ մոնտաժը կարողանար լուրջ փոխել ֆիլմի ընկալումը։ Ավելորդ զգուշությունն ու կարևոր որոշումներում դանդաղաշարժությունը նույնպես բացատրվում էր նրանով, որ ստուդիան մեծ ֆինանսական կորուստներ էր կրում մինչ «Կլեոպատրա»-ի վրա աշխատանքների սկսվելը։ Վանգերը ֆիլմին հետապնդող անհաջողութունները բացատրում էր երկու հիմնական հանգամանքով։ Առաջինն ընկած էր կինոընկերության սխալ քաղաքականության ոլորտում և կազմակերպչական անվճռականությամբ։ Երկրորդ պատճառն այն էր, որ ֆիլմի արտադրությունն սկսվեց մինչ սցենարի պատրաստ լինելը, նկարահանումների պլանի և նրանց կազմակերպումը որոշելը։ Այս կարծիքը կիսում է նաև կինոգետ Փիթեր Լիվը ։
Այնուամենայնիվ, ըստ Մեթյու Բարնշտեյնի կարծիքի՝ ամեն ինչ հենց ֆիլմի մեջ չէր։ Բարդ արտադրություն ունեցող թանկարժեք ֆիլմը միայն ի հայտ բերեց հոլիվուդյան կինոարտադրության համակարգում ցավոտ հակասությունները, որոնք շարունակում էին նոր համակարգի պայմաններում քարոզել հին ձևերը։
Անկասկած «Կլեոպատրա»-ն նշանակում է այն Հոլիվուդի պատմության դարաշրջանի մայրամուտը, որը մենք՝ որպես երեխաներ, գիտեինք, որի կերպարը մենք պահպանել ենք։ Կարծում եմ՝ այս ֆիլմի օրինակով կարելի է տեսնել այն, թե ինչպես է վերջիվերջո համակարգը փլվում սեփական ծանրության տակ։
«Կլեոպատրա» և «Հռոմեական կայսրության անկումը» ֆիլմերը նշանավորեցին պեպլումների մի ողջ դարաշրջանի ավարտը։ Դրանից հետո՝ շուրջ 35 տարի, հնագույն պատմությունը թանկարժեք բեմադրությունների տեսքով չէր հետաքրքրում Հոլիվուդին։ 2000 թվականին Ռիդլի Սքոթի «Գլադիատոր» ֆիլմի էկրաններ բարձրանալը նոր ավանդույթ բերեց անտիկ պատմությունների էկրանավորման մեջ։
Վերաթողարկում
Հայտնի են ֆիլմի առնվազն երեք տարբերակներ՝ 2 ժամ 45 րոպեից մինչ 4 ժամ տևողությամբ ։ Սա բացատրվում է ֆիլմի մոնտաժի ժամանակ բազմաթիվ խմբագրական ուղղումներով։ Ամբողջական տարբերակի վերստեղծումը պահանջեց սցենարի ուսումնասիրություն և բոլոր կտրված տեսարանների փնտրտուք, որոնք առանձին են պահվում բնօրինակ նեգատիվից ։ 248 րոպե տևողությամբ երկսկավառակ DVD վերաթողարկումը դուրս եկավ 2001 թվականին և պատրաստված էր կինոստուդիայի 1995 թվականին վերականգնված տարբերակի հիման վրա։ Այս տարբերակը մոտ է 1963 թվականին Նյու Յորքում կինոթատրոնային պրեմիերայի տարբերակին ։
Ֆիլմը ներկայացված է անամորֆ կինոֆորմատով՝ կողմերի 2,35:1 հարաբերակցությամբ։ DVD Verdict ռեսուրսը (en) ժապավենից փոխանցման որակը գնահատեց օրինակելի։ Թվային տարբերակը պարունակում է մի փոքր սխալ. Առաջին մասում բացակայում է միջերգի երաժշտությունը, որը բաժանում է ֆիլմի երկու մասերը ։
Ամբողջական տարբերակը բաղկացած է լրացուցիչ նյութեր պարոնակող երրորդ սկավառակից, որի հիմքում երկու մասից բաղկացած «Cleopatra: The Film That Changed Hollywood» («Կլեոպատրա. Հոլիվուդը փոխած ֆիլմ») վավերագրական ֆիլմն է։ Հեղինակի խոսքերը կարդում է Ռոբերտ Քալփը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1963 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Պեպլումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր անտիկ ժամանակների մասին Կատեգորիա:Ջոզեֆ Մանկևիչի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուբեն Մամուլյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Հաց բերողը
Արթուր Ռոբերտի Սարգսյան (առավել հայտնի՝ որպես Հաց բերողը, ), հայ ժողվարպետ, փայտի գեղարվեստական փորագրող, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, Էրեբունու ոստիկանական զորամասը գրաված «Սասնա Ծռերի» անդամներին սնունդ հասցրած անձ։
Արցախյան ազատամարտ
Արթուր Սարգսյանը մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին։ Հրազենային վիրավորում է ստացել դիրքեր հաց տանելու ժամանակ ։
Աշխատանքային գործունեություն
Զբաղվել է փայտի փորագրությամբ։ 1996-2016 թվականներին իր ստեղծած աշխատանքները վաճառել է Վերնիսաժում։
Սարկավագ
Ա. Սարգսյանը, որպես առաքելական եկեղեցու սարկավագ, ծառայել է Երևանի Քանաքեռի համայնքի Սուրբ Հակոբ եկեղեցում ։
«Սասնա Ծռերին» հաց տանելու գործողություն
2016 թվականի հուլիսի 26-ին առավոտյան 07։00-ի սահմաններում Արթուր Սարգսյանն իր անձնական մեքենայով ճեղքել է Էրեբունու ոստիկանական գումարտակի ոստիկանական պատնեշը և սնունդ է հասցրել այն գրաված և արդեն 10 օր այնտեղ գտնվող «Սասնա Ծռերին» ։ Նույն օրը «Հիմնադիր խորհրդարանը» տարածեց «Սասնա Ծռերի» հայտարարությունը․ «Ոստիկանները բոլոր կողմերից կրակ են բացել Արթուրի մեքենայի վրա։ Բարեբախտաբար, Արթուրը ոչ մի վնասվածք չի ստացել և բարեհաջող կերպով սնունդը տեղ է հասցրել»։
Առաջին կալանավորում
2016 թվականի հուլիսի 31-ին «Սասնա Ծռերի» կողմից զենքը վայր դնելուց և իրավապահներին հանձնվելուց հետո, Արթուր Սարգսյանը կալանավորվեց և նրան մեղադրանք առաջադրվեց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 218 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (պատանդ վերցնելը) և 235 հոդվածի 3-րդ մասով (ապօրինի զենք զինամթերք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը) ։
Օգոստոսի 5-ին վերաորակավորվեց Արթուր Սարգսյանի մեղադրանքը, և նա մեղադրվեց զինված խմբի անդամներին օժանդակելու մեջ ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Արթուր Սարգսյանը ազատվեց կալանքից
Երկրորդ կալանավորում
2017 թվականի փետրվարի 9-ին կրկին ձերբակալվեց` փետրվարի 3-ին քննչական մարմին չներկայանալու մեղադրանքով ։
Երկրորդ ձերբակալության առաջին օրվանից Արթուր Սարգսյանն անժամկետ հացադուլ հայտարարեց, ինչի հետևանքով նրա առողջական վիճակը կտրուկ վատացավ և, նրա փաստաբանների կարծիքով, պատճառ դարձավ մահվան ։
Ցույցեր Արթուր Սարգսյանի ազատության համար
Արթուր Սարգսյանի երկրորդ ձերբակալությունից հետո Երևանում տեղի ունեցան նրա ազատության պահանջով բողոքի մի շարք ցույցեր և երթեր․
Մահ և հաջորդող իրադարձություններ
2017 թվականի մարտի 15-ին ժամը 18:50-ին Արթուր Սարգսյանը օղակված ճողվածքի կապակցությամբ տեղափոխվել էր «Արմենիա» բժշկական կենտրոն, որտեղ գիշերը կատարվել էր անհետաձգելի վիրահատություն։ Նրա մոտ առկա էր աղիքային անանցանելիություն և տարածուն պերիտոնիտ։ Ըստ բժշկական հաստատության տարածած հաղորդագրության՝ կատարվել էր ռադիկալ վիրահատություն` ճողվածքահատում, ճողվածքի պլաստիկա, որովայնի խոռոչի սանացիա և աղիների շինավորում։ Վաղ հետվիրահատական շրջանում Արթուրի մոտ զարգացել էր սուր սրտանոթային և թոքային անբավարարություն, միացվել էր արհեստական շնչառության սարք ։
Վերը նշված հիվանդությունների մեծ մասը զարգացել կամ ձեռք էին բերվել անազատության մեջ գտնվելու ժամանակ՝ Հաց Բերող Արթուր Սարգսյանի ավելի քան 25 օր տևած հացադուլի ընթացքում, որը վերջինս իրականացնում էր ի նշան ՀՀ դատախազության կողմից իրեն առաջադրված մեղադրանքների  ։
Ըստ տարածված պաշտոնական տեղեկատվության՝ Արթուր Սարգսյանը հետվիրահատական բարդության հետևանքով 2017 թվականի մարտի 16-ին ժամը 15:40-ին՝ ազատության մեջ հատնվելու 10-րդ օրը, մահացել է «Արմենիա» բժշկական կենտրոնում ։
Մահվան քաղաքական պատճառներ
Արթուր Սարգսյանի մահվանից անմիջապես հետո հասարակական, քաղաքական տարբեր շրջանակների կողմից որպես մահվան մեղավոր նշվել է ՀՀ նախկին Հանրապետական իշխանությունները՝ ՀՀ նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ   ։
Բողոքի և սգո միջոցառումներ, մարտի 16
Հաց Բերողի մահվան լուրը հրապարակվելուց հետո բազմաթիվ քաղաքացիներ հավաքվեցին Երևանի Ազատության հրապարակում, իսկ ավելի ուշ նաև Բաղրամյան պողոտայի 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրի և ՀՀ ազգային ժողովի շենքի դիմաց՝ ի նշան Արթուրի հիշատակի և ՀՀ իշխանությունների հանդեպ բողոքի։ Ցուցարարները Արթուր Սարգսյանի մահվան համար մեղադրում են գործող իշխանություններին՝ վանկարկելով, որ նրան սպանել են ։
Ազատության հրապարակում հնչում են մի շարք ելույթներ, որից հետո հավաքի մասնակիցները Ֆրանսիայի հրապարակի մոտակայքում փակում են Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտան՝ խափանելով տրասնպորտի երթևեկությունը։ Տեղի է ունենում ոստիկանների հետ բախում։ Վերջիններս ուժ են կիրառում հավաքվածների նկատմամբ։ Ընդհարումներից հետո ցուցարարները բողոքի երթ են կազմակերպում դեպի ՀՀ արդարադատության նախարարության շենք, որտեղ կրկին ընդհարումներ են տեղի ունենում հավաքի մասնակիցների և ոստիկանության միջև ։
Բողոքի և սգո միջոցառումներ, մարտի 17
Մարտի 17֊ին «Հաց բերողին» սատարողների հավաք տեղի ունեցավ Ազատության հրապարակում, որին հաջորդեցին բողոքի նստացույց Ամիրյան-Մաշտոց պողոտայում, երթ դեպի Հանրապետության հրապարակ և ցույց կառավարության շենքի մոտ։ Ցուցարարները կառավարությունից պահանջեցին Արթուր Սարգսյանին հուղարկավորել Եռաբլուր պանթեոնում ։
Հաց բերողը արվեստում
Արթուր Սարգսյանին և նրա արարքին է նվիրված երգահան Արմեն Մովսիսյանի ու բառերի հեղինակ Խաչիկ Մանուկյանի «Հաց եմ բերել, տղերք» երգը ։ «Հաց բերողին» երգ են նվիրել նաև Եղիշե Պետրոսյանը, Լևոն Ղարիբյանը և բարդ Արեգ Նազարյանը Արեգ Նազարյան - «Ուրիշը» : Արթուր Սարգսյանի հոգեհանգստի օրը՝ մարտի 21-ին Մեդիամաքս լրատվական գործակալության կայքում տեղադրվեց Բլոգ-13 ռեփ-խմբի Հաց բերողը | Տուրք Արթուր Սարգսյանի հիշատակին  երգը ։
Օգոստոսի 9-ը՝ հաց բերողի օր
Ի պատիվ կյանքը վտանգելով ՀՀ Ոստիկանության Պարեկապահակային ծառայության (ՊՊԾ) գունդը գրաված «Սասնա ծռեր» խմբի տղաներին հաց հասցնող Արթուր Սարգսյանի՝ հասարակական պահանջ-առաջարկ էր ներկայացվել, որպեսզի յուրաքանչյուր օգոստոսի 9-ին (Ա.Սարգսյանի ծննդյան օրը) նշվի որպես հաց բերողի օր։ Տոնի շրջանակներում առաջարկվում է այդ օրը սնունդ նվիրել դրա կարիքը ունեցող մարդկանց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հիմնադիր խորհրդարան Կատեգորիա:Սասնա Ծռեր խմբավորում Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Լուկավցի (գյուղ, Վիժնիցայի շրջան)
Լուկավցի (Лукавці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Վիժնիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լուկավցի գյուղում բնակվում էր 2 608 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Վիժնիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1428 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժիրարդելլիի հրապարակ
Ժիրարդելլիի հրապարակ (Ghirardelli Square), հանրային հայտնի հրապարակ է` խանութներով և ռեստորաններով, ինչպես նաև 5-աստղանի հյուրանոց Կալիֆոռնիայի Սան Ֆրանցիսկո Մարինա շրջանում։ Տարածքի մի մասը ցուցակագրվել է պատմական վայրերի ազգային գրանցման մատյանում 1982 թվականին՝ որպես Պիոներ Վուլն Միլս և Դ. Ժիրարդելլի Քամփնի։
Ժամանակին հրապարակն ուներ ավելի քան 40 մասնագիտացված խանութներ և ռեստորաններ։ Նշանավոր խանութներից և ռեստորաններից մի քանիսը մինչ օրս գործում են հրապարակում։
Պատմություն
1893 թվականին Դոմենիկո Ժիրարդելլին գնեց ամբողջ քաղաքային թաղամասը՝ շոկոլադի գործարանի ընկերության արտադրամասի վերածելու նպատակով։ 1960-ական թվականների սկզբին Ժիրարդելլի շոկոլադի ընկերությունը գնվեց Գոլդեն Գրեյն մակարոնի ընկերության կողմից, որը տեղափոխեց  արտադրամասերը Սան Լեանարդոյից դուրս և հրապարակը հանեց աճուրդի։ 1962 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյից Վիլյամ Մ․Ռոտ և իր մայրը Լուրլին Մեթսոն Ռոտ գնեցին հողատարածքը կանխելու համար հրապարակի վերածումը բնակելի տարածքի։ Ռոտերը վարձեց լանդշաֆտային ճարտարապետ Լաուրենս Հելպրինին և Վուրստերի ֆիրման, Բերնարդին և Էմոնսին հրապարակը և իր պատմական աղյուսային կառուցվածքը ամբողջական ռեստորանների և առևտրի համալիրի ՝  Միացյալ Նահանգների առևտրային կենտրոնի առաջին խոշոր նախագիծը փոխակերպելու համար։ Այն բացվել է 1964 թվականին։ 1965 թվականին Բենժամին Թոմփսոնը և Ասոսեյթս վերանորոգեցին Քլոք Թաուերի ներքնահարկը, պահպանելով գոյություն ունեցող ճարտապետական տարերը Դիզայն Ռիսրչ խանութի համար ։ Քլոք Թաուեր-ի ներքնահարկերում այժմ գտնվում է Ժիրարդելլի հրապարակի գլխավոր շոկոլադի խանութը։ Ապագա սերունդների և Ժիրարդելիի հրապարակը պահպանելու համար Պիոներ Վուլն Միլսը և Դ. Ժիրարդելլի Քամփնին ընդգրկվեցին 1982 թվականի պատմական վայրերի ազգային գրանցման մատյանում ։
2008 թվականին նախկին ժամացույցի աշտարակի շենքի մի մասը բացվեց՝ որպես Ֆեյրմոնթ Հերիթեյջ Փլեյս հյուրանոց։ Հյուրանոցը բաղկացած է 53 բնակավայրի ոճով սենյակներից, որոնք տարածված են չորս հարկերում և առաջարկում է մասնակի սեփականության իրավունք բոլոր 53 սենյակներում։ Սա Ֆիշերմենս Վարֆ - ի տարածքում գտնվող այն քիչ 5 աստղանի հյուրանոցներից մեկն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սան Ֆրանցիսկոյի հրապարակներ
Նովոխումարինսկի
Նովոխումարինսկի (Новохумаринский), աուլ Ռուսաստանի Դաշնության Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետության Խաբեզի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 410 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի Խաբեզի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1926 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայոց ձոր գավառի բնակավայրերի ցանկ
Հայոց ձորի գավառի անվանումը ծագում է հայ ժողովրդի նախնի և ռազմի գերագույն աստված Հայկ Նահապետի անունից։ Հայոց ձոր գավառը գտնվում է Վանա լճի հարավ–արևելյան եզերքին։ Հիմնական մասը ձգվում է Վանա լիճ թափվող Անգղ գետի ստորին և միջին հոսանքի ավազանում, որը սահմաննները ուրվագծվում է ջրբաժան լեռնաշղթայով։ Լեռնաշղթային հարավային ճյուղը սկիզբ է առնում Առտոս լեռից (3554 մ), շարունակվում է արևելյան ճյուղով և հասնում դեպի Բաշետ լեռնագագաթ (3750 մ), թեքվում է հյուսիս՝ Սուտիս (3150 մ), Աբուսեթ (2558 մ) գագաթներից հետո, Անգղ գետի աջ կողմում, Ղազան լեռնագագաթով ուղղվում դեպի արևմուտք և Ռուսա ծովի հյուսիսով ձգվում է Նորգյուղի (Ջադիթաշմիշ) բլրաշարով, ավարտվում է Արտամետ-Մաշկագտակ միջնահատվածում։ Հյուսիսից սահմանակից էր Տոսպ, հարավ–արևելքից՝ Ռշտունիք, արևելքից՝ Կուղանովիտ գավառներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ Կատեգորիա:Հայոց ձոր
Սերաֆիմ Կուլաչիկով
Սերաֆիմ Ռոմանի Կուլաչիկով (Серафим Романович Кулачиков, կեղծանունը՝ Էլլեյ (Эллэй), 29 նոյեմբերի, 1904, Ամգինի նասլեգ, Տատինսկի ուլուս, Յակուտսկի մարզ — 14 դեկտեմբերի, 1976, Յակուտսկ), յակուտ խորհրդային գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Յակուտիայի ժողովրդական գրող։
Կենսագրություն
1928 թվականին ավարտել է Լրագրության պետական ինստիտուտը, աշխատել է յակուտական թերթերի խմբագրություններում։
1942—1944 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ») գործողություններն։ 1944 թվականին զորացրվել է ծանր վիրավորվելուց հետո։
1946 թվականից Կոմունիստական կուսակցության անդամ է։ 1955 թվականին ընտրվել է Յակուտիայի ԻԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
1964 թվականին Սերաֆիմ Կուլաչիկովն արժանացել է Յակուտիայի ԻԽՍՀ ժողովրդական բանաստեղծի կոչման։
Սերաֆիմ Կուլաչիկովը մահացել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Յակուտսկում։
Ստեղծագործություն
Սերաֆիմ Կուլաչիկովը խորհրդային գաղափարախոսության թեմատիկայից բացի իր ստեղծագործություններում մեծ տեղ է հատկացրել նաև ժողովրդական բանավոր մոտիվներին։ Իր պոեմներից մեկը («Պրոմեթևս») նվիրել է Նիկոլայ Չերնիշևսկուն, ով 1871—1873 թվականներին աքսորված էր Վիլյույսկում։
Սերաֆիմ Կուլաչիկովը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել ուկրաինական գրականության նկատմամբ. այդ մասին է վկայում «Ժողովրդի բարեկամը» պոեմը՝ նվիրված Պավել Գրաբովսկուն (1864—1902), ում քրեական պատիժը փոխարինվել էր աքսորով դեպի «Սիբիրի հեռավոր վայրեր»՝ Յակուտսկի մարզ (Վիլյույսկ), իսկ 1896 թվականին՝ Յակուտսկ։ Կուլաչիկովը թարգմանել է նաև Տարաս Շևչենկոյի առանձին ստեղծագործություններ։
Հիշատակ
Սերաֆիմ Կուլաչիկովի անվամբ է կոչվում Յակուտսկի փողոցներից մեկը, ինչպես նաև Տատինսկի ուլուսի Չիչիմախ գյուղի միջնակարգ դպրոցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Յակուտսկ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
(7679) Ասիեգո
(7679) Ասիեգո (Asiago), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի փետրվարի 15-ին Ուլիսե Մունարիի և Մաուրա Տոմբելիի կողմից Սիմա Էկարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,567892 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1941 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9417 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1503,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239518 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,34° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ուլիսե Մունարիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մաուրա Տոմբելիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խիանքի գավառակ
Խիանք, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառում կամ Սասունում` Տալվորիկի ջուր (Ասպական) գետի ձորհովտում։ Գավառակի կենտրոնը Փառկա գյուղն էր։
Խիանքի տարածքը մտել է Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգի Սանասունք (Սասուն) գավառի մեջ։ Օգտվելով երկրի անմատչելի դիրքից` Խիանքի անվեհեր հայերը մինչև XX դարի սկիզբը պահպանել են իրենց ինքնուրույնությունը։
Աշխարհագրություն
Խիանքը տարածվում էր Անտոք լեռան հարավարևմտյան կոմում՝ Խիանքի լեռների և նրա մոտերքում գտնվող Իշնձոր ձորի շրջանում։ Եղել է ջրառատ շրջան և նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել այգեգործության և երկրագործության համար։
Կլիմա
Գավառակն ունեցել է բարեխառն կլիմա։ Խորը կիրճերում տաք է եղել։
Պատմություն
XV-XVII դարերի Խիանք գավառակի տարածք թափանցել են քրդական քոչվոր ցեղեր։
XX դարի սկզբին Խիանքի և Տալվորիկի շուրջ 8 հազար հայերը կազմել են բնակչության ավելի քան 70%-ը։
1894-1896 թթ.-ին հայկական կոտորածներից մեծապես տուժած Խիանքի հայերի մեծ մասը, 1915 թ.-ին Մեծ եղեռն ժամանակ հերոսական ինքնապաշտպանության շնորհիվ փրկվել է և ապաստանել Արևելյան Հայաստանում։ Նրանց սերունդները բնակվում են հիմնականում Աշտարակի և Թալինի շրջաններում։
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում բաղվում էին այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, ջուլհակությամբ, շերամապահությամբ, գինեգործությամբ։ Հռչակված էին արգավանդ Խիանքի անուշահամ մրգերը, հատկապես՝ խաղողը։ Ուներ գինու ընտիր տեսակներ։
Վարչական բաժանում
1909 թ.-ին Խիանքն ուներ 56 գյուղ, որից 18-ը հայկական էին, որից առավել հայտնիներն էին Իշխանաձորը, Բերմը, Արխունդը, Արտխոնքը, Բահմդանքը, Բացին, Ընկուզանկը, Հեղինը, Սաղտունը ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Խիանքի հայտնի վանքերից էին '''Ս. Եղիայի և Ս. Աստվածածին''' վանքերը։
Աղբյուրներ
Ծխական դպրոցներ կային Բերմ, Սաղտուն և Փառկա գյուղերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Սիրետ (քաղաք)
Սիրետ (Siret), քաղաք Ռումինիայի Սուչավա գավառում, Սիրետ գետի ափին։
Սիրետ գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է 1340 թվականից։ Մոլդավիայի իշխանության ստեղծումից (14-րդ դար) հետո Սիրետ դարձել է կարևոր կենտրոն։ 14-րդ դարում Սիրետում հաստատված հայերը ստացել են առանձնաշնորհումներ, ունեցել սեփական քաղաքային վարչություն, քաղաքապետ, 12 ծերերի խորհուրդ և դատարան(առաջնորդվել է Մխիթար Գոշի «Դատաստանագրքով»)։ 15-րդ դարին Սիրետում եղել է մոտ 700 ընտանիք հայ բնակիչ։ Տաղասաց Մինաս Թոխաթցու (1510-1622) վկայությամբ՝ Սիրետում եղել է հայկական եկեղեցի։ 1551-1552 թվականներին իշխան Շտեֆան Ռարեշի հալածիչ քաղաքականության պատճառով մեծ թվով հայեր Սիրետից գաղթել են Տրանսիլվանիա։ Սիրետից հայերի նոր խոշոր գաղթ է տեղի ունեցել 1670-ական թվականներին Գեորգե Դուկա իշխանի հարկային ծանր քաղաքականության հետևանքով։ 18-րդ դարի 70-ական թվականներին Սիրետում բնակվել է 58, 18-րդ դարի սկզբին՝ 10 ընտանիք հայ։ Սիրետի հայկական համայնքը գոյատևել է մինչև 19-րդ դարի 2-րդ կեսը։ Ներկայումս Սիրետում պահպանվել են 17-րդ դարի հայատառ արձանագրություններով 13 տապանաքար, որոնք հայկական եկեղեցու և գերեզմանոցի ավերակների հետ պեղվել են 1885 թվականին։
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքներ
Աբդալլահ Լյարուի
Աբդալլահ Լյարուի (عبدالله العروي; ), մարոկկոացի պատմաբան, գրող և փիլիսոփա, գրում է արաբերեն և ֆրանսերեն։ Համարվում է ներկայիս Մարոկկոյի առաջատար մտավորականներից մեկը ։
Կենսագրություն
Աբդալլահ Լյարուին ծնվել է 1933 թվականի նոյեմբերի 7-ին Ազեմմուր քաղաքում։ Նրա մայրը մահացել է, երբ նա ընդամենը երկու տարեկան էր։ Աբդալլահը սովորել է մեկտեբում, նախքան յոթ տարեկան հասակում պետական տարրական դպրոց ընդունվելը, որտեղ նա սովորել է 1941-1945 թվականներին։ 1945 թվականին Լյարուին դրամաշնորհ է ստացել Մարաքեշի Սիդի-Մոհամմեդ քոլեջում սովորելու համար, որտեղ անցկացրել է հաջորդ հինգ տարին։ Այնուհետև նա ուսանել է Կասաբլանկայի Լյաուտի վարժարանում 1949 թվականից մինչև 1951 թվականը և Ռաբատի Գուրանի վարժարանում 1951-1953 թվականներին։ 1953 թվականին Լյարուին բակալավրի աստիճան է ստացել, որից հետո ուսումնասիրել է պատմություն և տնտեսություն Փարիզի քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտում, որտեղ նրա դասախոսների թվում էին Շառլ Մորազեն և Ռայմոն Արոնը։ 1958 թվականին նա ստացել է Diplôme d ' études supérieures դիպլոմ։ 1963 թվականին հունիսին ստանալով իսլամագիտության մագիստրոսի աստիճան՝ նա նշանակվել է Ռաբատի Մոհամմեդ V համալսարանում պատմության պրոֆեսորի օգնական։ 1976 թվականին Լյարուին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Մարոկկոյի ազգայնականության սոցիալ-մշակութային ակունքները» (ֆր.՝ Les Origines sociales et culturelles du nationalisme marocain, 1830-1912), որը հրապարակվել է 1977 թվականին ։ Լյարուին դասավանդել է Մոհամեդ V-ի համալսարանում մինչև 2000 թվականը։ Նա նաև գրել է հինգ վեպ ։
Մրցանակներ
2000 թվականին Աբդալլահ Լյարուին արժանացել է կատալոնական միջազգային մրցանակի (կատ.՝ Premi Internacional Catalunya) ։ 2017 թվականին նա ստացել է շեյխ Զաիդի գրքի մրցանակը՝ որպես «Տարվա մշակութային անձ»  գլխավոր կատեգորիայում՝ ստանալով 1 միլիոն դիրհամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մարոկկոյի գրողներ
Դիմփլ Կապադիա
Դիմփլ Կապադիա (հինդի` डिम्पल कपाड़िया, ), հնդիկ կինոդերասանուհի, Filmfare Awards ազգային կինոմրցանակի մրցանակակիր` կանացի լավագույն դերի համար ։
Կենսագրություն
Դիմփլ Կապադիան ծնվել է գուջարաթյան գործարար Չունիբհայ Կապադիայի ապահովված ընտանիքում, որտեղ մեծանում էին չորս երեխա։ Դիմփլը երեխաներից ավագն էր։ Նրա կրտսեր քույրը՝ Սիմփլ Կապադիան (1958-2009 թթ.) հետագայում նույնպես դարձել էր դերասանուհի ։
1984 թվականին՝ ամուսնալուծվելուց հետո, նա նորից վերադարձավ նկարահանման հրապարակ։ 1985 թվականին Ռիշի Կապուրի հետ կրկին նկարահանվեց, այս անգամ «Սիրո ծով» ֆիլմում և ստացավ իր երկրորդ Filmfare Award մրցանակը։ Ռիշի Կապուրի հետ նա նկարահանվել է նաև 2005 թվականին՝ «Սիրո շրջապտույտում» կինոնկարում։ Դիմփլ Կապադիայի հետագա աշխատանքներից են «Հավատք» (1985 թ.), «Խիզախը» (1986 թ.), «Եթե» (1987 թ.), «Տարօրինակ սեր» (2002 թ.), «Անվախը» (2010 թ.) և այլ ֆիլմեր։ Վերջին շրջանում նա հիմնականում կատարում է հասուն կանանց, մայրերի և տատիկների դերեր։
Անձնական կյանքը
Դիմփլ Կապադիան 1973 թվականին ամուսնացել է հայտնի դերասան Ռաջեշ Կհաննայի հետ ։ Ամուսնության ընթացքում նրանք ունեցել են երկու դուստր՝ դերասանուհիներ Թվինկլ Կհաննան և Ռինկլ Կհաննան։ Թվինկլ Կհաննան 2001 թվականին ամուսնացել է դերասան Ակշայ Կումարի հետ։ 1984 թվականին Դիմփլ Կապադիան և Ռաջեշ Կհաննան ամուսնալուծվել են, սակայն պահպանել էին ընկերական հարաբերությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Բահրի
Բահրի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Սննդագիտություն
Սննդագիտությունը ընդգրկում է նաև օրգանիզմի համար սննդի առանձին բաղադրամասերի նշանակության, սննդային հիվանդությունների, բուժական և կանխարգելիչ սննդի հարցերը։
Բահրի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Եվրատեսիլ 2000 երգի մրցույթ
«Եվրատեսիլ 2000 երգի մրցույթը» դարձել է Եվրատեսիլի 45-րդ մրցույթը և տեղի է ունեցել 2000 թվականի մայիսի 13-ին Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմի Globe Arena-ում։ Մրցույթի ազգային հեռարձակող կազմակերպությունը եղել է Sveriges Television (SVT)։
Նիմֆենբուրգի պալատ
Պալատի ներսում հետաքրքրություն են ներկայացնում.
Բլյուտենբուրգ ամրոցի հետ պալատը միանում է ուղիղ տեսանելության շերտով՝ ապահովելով նրանց միջև տեսողական կապ։ 20-րդ դարի կեսերից այն ծածկվել է ծառերով, սակայն նախատեսվում է վերականգնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պալատներ Կատեգորիա:Ղեկավարների նստավայրեր Կատեգորիա:Մյունխենի թանգարաններ Կատեգորիա:Մյունխենի տեսարժան վայրեր
Ընձենավորը
«Ընձենավորը» (ვეფხისტყაოსანი, Վեփխիստկղաոսանի), Շոթա Ռուսթավելու էպիկական պոեմը։ Գրել է 12-րդ դարում, հավանաբար՝ 1189-1207 թվականների միջև։ Պոեմը համարվում է վրացական վերածննդի գրականության լավագույն նմուշներից մեկը։
Ստեղծման պատմություն
«Ընձենավորը» գրել է 1189-1207 թվականներին և նվիրել է Թամար թագուհուն ու նրա ամուսնուն՝ ալանաց արքայորդի Դավիթ Սոսլանին։ Թեև նկարագրվող դեպքերն ու իրադարձությունները տեղի են ունենում Հնդկաստանում, Պարսկաստանում, նաև մտացածին երկրներում, այնուամենայնիվ, հեղինակը ճշմարտացիորեն արտացոլում է 12-րդ դարի Վրաստանի հասարակական-քաղաքական իրադրությունը։
Պոեմը կարծես ազատ և անկեղծ սիրո օրհներգություն լինի, որտեղ բանաստեղծը մերժում է գռեհիկ զգայական սերը՝ հնարավոր համարելով տղամարդու և կնոջ բարոյական և մտավոր հավասարությունը։ Իսկ այդ ամենը հյուսվում է եղբայրության, նվիրված ընկերության ու բարեկամության փառաբանությանը։
Այստեղ զուգորդվում են Ավթանդիլի ու Թինաթինի (արաբական) և Տարիելի ու Նեստան-Դարեջանի (հնդկական) սյուժետային գծերը։ Պոեմի հերոսները՝ անբաժան ընկերներ Ավթանդիլը, Տարիելը և Փրիդոնը, տարբեր ազգերի ներկայացուցիչներ են. նրանք խիզախ են, քաջ ու պատվախնդիր, պատրաստ են իրենց անձը զոհաբերելու հանուն հայրենիքի և ընկերոջ։
Պոեմի գլխավոր հերոսներից մեկն Ավթանդիլն է, որ Արաբիայի ամենազորեղ և նշանավոր ռազմիկներից է, արքայի մտերիմն ու արքայադուստր Թինաթինի սիրեցյալը։ Մեկ օր արքան ու Ավթանդիլն իրենց շքախմբով որսի են ելնում, երբ տեսնում են թիկնեղ, գեղեցիկ արտաքինով մի երիտասարդի՝ հագին ընձառյուծի մորթուց կարված զգեստ, որ նստել է մի քարի և դեմքն արտահայտում է ծայրահեղ խոր վիշտ և աչքերը խոնավ են։ Արքան իր շքախմբից մարդկանց է ուղարկում՝ իմանալու համար նրա ով լինելը և վշտի պատճառը, սակայն ընձենավորը նրանց կարծես չի նկատում, իսկ երբ փորձում են հրամայական տոնով պահանջել պատասխան տալ արքայի հարցմանը, անծանոթը սրի կտրուկ շարժումով սպանում է նրանց, ցատկում ձիու մեջքին և հեռու սլանում՝ շարունակելով արտասուք թափել։
Դրանից հետո Արաբիայի արքայի հանգիստը խախտվում է, նա ցանկանում է ամեն գնով իմանալ, թե ով էր այդ զորեղ երիտասարդը և ինչ վիշտ էր նրա հոգին մաշում։ Եվ ավելի հարմար մարդ, քան Ավթանդիլն է, չի գտնում իր երկրում։ Նրան էլ հանձնարարում է փնտրել, գտնել անծանոթին և իմանալ վշտի պատճառը։ Իսկ Թինաթինը խոստանում է սպասել նրան, որքան էլ երկար ժամանակ պահանջվի։ Եվ այսպես, Ավթանդիլը, սիրելիից բաժանվելու ցավը սրտում, սկսում է որոնել։ Երկար դեգերումներից հետո, երբ հույսը կտրում է, հանկարծ անցորդներից տեղեկություն է իմանում ընձենավոր անծանոթի մասին և նոր հույսով լցված շարունակում փնտրել։ Ի վերջո գտնում է նրա ապաստանը՝ մի խուլ անտառային քարայրի մեջ։ Այստեղ նրան դիմավորում է մի կին, որը, պարզվում է, Հնդկաստանի արքայադուստր Նեստան-Դարեջանի աղախինն է։ Նրանից իմանում է, որ Նեստանը, իմանալով, որ հայրը՝ Հնդկաստանի Փարսադան թագավորը, որոշել է դիվանագիտական հարցեր լուծելու համար իրեն ամուսնացնել Պարսկաստանի թագաժառանգի հետ, ըմբոստանում է և խնդրում իր սիրեցյալին, որ իշխան Տարիելն է, կանխել այդ առևտուրը։ Սակայն հոր հրամանով Նեստանին նետում են մի ամրոց, որտեղից ինչ-որ կախարդանքով նրան փախցնում են անծանոթ մարդիկ։ Եվ այժմ Տարիելը, ընձենի զգեստը հագին, թափառում է երկրե-երկիր՝ մի լուր իմանալու իր սիրեցյալի մասին, սակայն դեռևս ոչ մի տեղ Նեստանի մասին ոչինչ չեն լսել։ Ավթանդիլը աղախնին ցանկություն է հայտնում՝ օգնելու Տարիելին, և նա պատրաստակամություն է հայտնում կազմակերպելու նրանց ծանոթությունը։ Այսպիսով, երկու հերոսները ծանոթանում են, մտերմանում և Ավթանդիլն իր հերթին անցնում է որոնումների։ Շուտով նա մի տեղ լուր է առնում Նեստանի մասին և շտապում ուրախացնել Տարիելին։ Վերջինս, տեսնելով, որ իր երկար տարիների անհույս որոնումներն ընկերոջ շնորհիվ պսակվեցին առաջին հաջողությամբ, առավել մեծ սիրով ու հարգանքով է լցվում Ավթանդիլիլ հանդեպ և սկսում է հուսալ, որ շուտով կգտնեն Նեստան-Դարեջանին։ Ընկերների որոնումներին է միանում նաև Ֆրիդոնը, որ այդ ընթացքում ծանոթացել էր Ավթանդիլի հետ, և ի վերջո գտնում են Նեստանին թաքցնելու վայրը, ազատում են նրան, Տարիելն ամուսնանում է նրա հետ, իսկ Ավթանդիլը շտապում է Արաբիա՝ ամուսնանալու Թինաթինի հետ։
Ռուսթավելին դատապարտել է ստրկամտությունը՝ ընթերցողին անհաշտ պայքարի կոչելով չարիքի ու բռնության դեմ։ Նրա քաղաքական իդեալը թագավորական՝ կենտրոնացված իշխանությունն է ու կառավարման միապետական ձևը։ Ըստ նրա՝ միապետը պետք է լինի հզոր, լուսավորյալ, օրինապաշտ ու արդարադատ, որպիսիք պոեմում նրա սիրելի արքաներն ու թագաժառանգներն են։ Բանաստեղծը դատապարտել է միջպետական երկպառակությունները, դավաճանությունը, շահամոլությունը, իսկ սիրո, բարեկամության, հայրենասիրության ու մարդասիրության գաղափարները վեր է դասել ամեն ինչից։ Սերը համարել է երկրային և ազնվազարմ պարգև, կարևորել է նաև անհատի հոգևոր ազատությունը։
«Ընձենավորի» գրչագրերը «Ընձենավորը» պոեմը մեզ հասել է հարյուրից ավելի գրչագրերով։ Նման առատությունը բացատրվում է ստեղծագործության նկատմամբ եղած բացառիկ սիրով ու հետաքրքրությամբ։ Տարբեր ձեռագրերի հիշատակարան-հավելագրություններին ծանոթանալիս տեղեկանում ենք, որ Ռուսթավելու պոեմը նույնիսկ իբրև օժիտ է տրվել, մանավանդ հասարակության բարձր խավերում։ Դժբախտաբար 13-16-րդ դարերի որևէ ձեռագիր չի պահպանվել, իսկ առավել հնագույն ընդօրինակությունը կատարված է 1646 թվականին, որի հեղինակը Մամուկա ատենադպիր Թավքարաշվիլին է։ Այս ձեռագիրը չափազանց հարուստ է մանրանկարչական նկարազարդումներով։ Դրան նախորդող ժամանակներից հայտնաբերված են միայն մի քանի պատառիկներ, երբեմն՝ նույնիսկ տողեր՝ իբրև հավելագրություն։ Կա պահպանված նաև երկու քառատող՝ արձանագրության տեսքով։
Պահպանված ձեռագրերը բաժանվում են երկու խմբի՝ հին կամ նախավախթանգյան խմբագրություն և վախթանգյան կամ ետվախթանգյան խմբագրություն։ Բանը նրանում է, որ Թիֆլիսի 1712 թվականի հրատարակությունը, ինչպես ապացուցել են ակադեմիկոսներ Կ. Կեկելիձեն և Ա. Շանիձեն, ինքնատիպ քննական բնագրի տեսք ունի։ Պահպանված հավաստի տեղեկություններով, 18-րդ դարում, Անտոն Ա կաթողիկոսի և այլոց նախաձեռնությամբ, վախթանգյան հրատարակության շատ օրինակներ ոչնչացվել են՝ իբրև վտանգավոր տարածում ունեցող աշխարհիկ ստեղծագործություն։ Դեռևս 17-րդ դարում գիտեին, որ «Ընձենավորի» տեքստում կան ընդմիջարկություններ։ Եվ գիտնականների առաջ լուրջ դժվարություններ է հարուցում ընդմիջարկություններով քառատողերի ու ամբողջական հատվածների բացահայտումը, քանի որ գրված են բուն Ռուսթավելու հանգով, իսկապես նրա նմանողությամբ։ Նման պարագայում պոեմի նախնական տեսքի վերականգնումը խիստ դժվար է։
Թարգմանություններ և անդրադարձներ
Ռուսթավելու գործերից թարգմանել են նաև Վահան Տերյանը, Հարություն Միրիմյանը, Գևորգ Ասատուրը, Հովհաննես Կարայանը և ուրիշներ։ Ռուսթավելու կերպարին անդրադարձել է Հովհաննես Շիրազը «Ռուսթավցի Շոթան և Թամարը» (1957) պոեմում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացական պոեմներ
(7680) Կարի
(7680) Կարի (Cari), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի ապրիլի 16-ին Սանտա Լյուչիա Ստրոնկոնե աստղադիտարանի կողմից Ստրոնկոնեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,699686 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,13 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2694 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1620,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222195 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,7° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սանտա Լյուչիա Ստրոնկոնե աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մեծ Մակաղոց
Մեծ Մակաղոց, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների համակարգում, Բռնակոթ գետի ակունքի շրջանում, Մուծք գյուղից 4,5 կմ հարավ։ Բարձրությունը 2289 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Ֆեյ Ռեյ
Վայնա Ֆեյ Ռեյ (Vina Fay Wray, ), կանադական ծագմամբ ամերիկացի դերասանուհի, որը հայտնի է դարձել առաջին հերթին 1933 թվականին «Քինգ-Քոնգ» ֆիլմով՝ Էնն Դերոու դերի շնորհիվ: Իր կարիերայի ընթացքում Ռեյը վեց տասնամյակ ճանաչում է ստացել որպես սարսափ ֆիլմերի դերասանուհի՝ դառնալով առաջին «ճիչերի թագուհիներից» մեկը։
Կենսագրություն
1912 թվականին դերասանուհու ընտանիքը տեղափոխվել է Սոլթ Լեյք Սիթի, իսկ մի քանի տարի անց՝ Լոս Անջելես։ 1923 թվականին՝ 16 տարեկանում, Ֆեյ Ռեյը առաջին անգամ հայտնվել է կինոէկրաններում՝ համր կարճամետրաժ ֆիլմում։ Դրան հաջորդել են մի շարք փոքր դերեր, մինչև 1925 թվականը դերասանուհին խաղացել է «Առափնյա պարեկ» դրամայի գլխավոր դերում։ Մեկ տարի անց Ռեյն ընդգրկվել է «Wampas Baby Stars»-ի ցուցակում՝ որպես խոստումնալից սկսնակ կինոաստղերից մեկը։ 1926 թվականին «Paramount Pictures» ստուդիան դերասանուհու հետ պայմանագիր է կնքել, որից հետո Էրիխ ֆոն Շտրոհայմը նրան հաստատել է «Հարսանեկան երթ» ռոմանտիկ դրամայի գլխավոր դերում։ 1928 թվականին Ֆեյ Ռեյը ամուսնացել է դրամատուրգ և սցենարիստ Ջոն Մոնկ Սանդերսի հետ, որից 1939 թվականին բաժանվել է։
«Paramount Pictures»-ից հեռանալուց հետո դերասանուհին համագործակցել է տարբեր կինոստուդիաների հետ, սակայն նրա աշխատանքը առավել արդյունավետ է դարձել «RKO Pictures»-ի հետ, որտեղ Ֆեյը հայտնի է դարձել «Ամենավտանգավոր խաղը» (1932), «Վամպիրը չղջիկ է» (1933) և «Մոմե ֆիգուրների թանգարանի գաղտնիքը» (1933) սարսափ ֆիլմերով: Նրա կարիերայի գագաթնակետը նշանավորվել է 1933 թվականին «Քինգ-Քոնգ» ֆիլմում խաղացած Էնն Դերոուի դերակատարմամբ (որը նա համարյա «տանուլ է տվել» մեկ այլ հայտնի դերասանուհի Ջին Հարլոուին ) որը նրան զանգվածային կինոյի պատմության մեջ դարձրել է պաշտամունքային կերպարներից մեկը՝ «Քոնգի աղջիկը»։
1996 թվականին Ջեյմս Քեմերոնը դերասանուհուն առաջարկել է «Տիտանիկ» աղետ-ֆիլմում խաղալ ծերացած Ռոզայի դերը, սակայն նա մերժել էր այդ առաջարկը։ 2004 թվականին ռեժիսոր Փիթեր Ջեքսոնը Ֆեյ Ռեյին փոքրիկ դեր է առաջարկել նոր «Քինգ-Քոնգ» ֆիլմում, որտեղ նա պետք է արտասաներ եզրափակիչ ռեպլիկան: Սկզբում նա հրաժարվել է։ Չնայած դրան, Ջեքսոնը հույս է ունեցել հասնել նրա համաձայնության, սակայն նույն թվականի օգոստոսի 8-ին՝ 96 տարեկանում, Ֆեյ Ռեյը մահացել է Մանհեթենի իր բնակարանում ։
Նրա մահից երկու օր անց, ի հիշատակ դերասանուհու, Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի բոլոր լույսերը մարվել են 15 րոպեով ։ Դերասանուհուն հուղարկավորել են Հոլիվուդում՝ «Hollywood Forever» գերեզմանատանը։ Ամերիկյան կինոարտադրության մեջ ունեցած ավանդի համար Ֆեյ Ռեյը հոլիվուդյան փառքի ծառուղում պարգևատրվել է աստղով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ