cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դավիթ Պետրոսյան (ճարտարապետ, մշակութաբան)
Կրթություն
2015-2017 թթ․ կրթությունը շարունակել է Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստական կրթության ֆակուլտետում, որպես արվեստի պատմության, տեսության և մշակութաբանության ամբիոնի մագիստրոս։ Պաշտպանելով «Օտարման և փոխառման ազդեցությունները հայ հոգևոր մշակույթում» ատենախոսությունը ստացել է մագիստրոսական երկրորդ կոչումը, որպես մշակութաբան (ՀՊՄՀ արխիվ)։
Ազգային, մշակութային, պատմական և հնէաբանական տարբեր կազմակերպություններում կատարած աշխատանքների ընթացքում, խորապես ուսումնասիրելով հայոց հնագույն մշակույթը, անհագորեն զբաղվում է ինքնակրթությամբ և գիտական աշխատանքներով։ Մեծ բաղձանքով տոգորված սովորում է գրաբարը, հայոց պատմիչների աշխատությունների բնօրինակները հետազոտելու համար։
Խորությամբ ուսումնասիրել է «Մատեան Ողբերգության» պոեմը, որը պատկանում է մարդկության ստեղծած գեղարվեստական մեծագույն արժեքների թվին։ Նրա ընթերցմամբ ձայնագրված են հատվածներ ։
Աշխատանքային տարիներ
Դավիթն իր ուսանողական տարիները համատեղել է ազգային, մշակութային, պատմական և հնէաբանական տարբեր ինստիտուտներում ու կազմակերպություններում տարվող աշխատանքների հետ, կատարել է չափագրումներ Չիչխանավանքի պեղումների ընթացքում։ 2012-2013 թթ․ ՀՀ ԳԱԱ «Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ» հին հնագիտության բաժնի ավագ լաբորանտ, գտածոների վերակազմող-նկարիչ, պատմական մայրաքաղաք Արտաշատի հնագիտական արշավախմբի անդամ 2013-2014 թթ․ ՀՀ ՄՆ «Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոն», գտածոների վերակազմող-նկարիչ, Թեյշեբաինի բերդաքաղաքի հնագիտական արշավախմբի անդամ
Խըրթա
Խըրթա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Դավիթ Պետրոսյան (ճարտարապետ, մշակութաբան)
Աշխատանքային տարիներ
2014-2015 թթ․ ՀՀ ՔՇՆ «Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ» էքսկուրսավար, գիտական ուսումնասիրությունների հեղինակ, շրջիկ ցուցահանդեսների, միջոցառումների կազմակերպիչ
Խըրթա
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դավիթ Պետրոսյան (ճարտարապետ, մշակութաբան)
Աշխատանքային տարիներ
2017-2018 թթ․ «My Apartments Yerevan» և «My Hotel Yerevan» ՍՊԸ-ում, հյուրընկալ
2017-2018 թթ․ «Open Armenia Tour» զբոսաշրջային ընկերություն, հիմնադիր-կառավարիչ 2017-2021 թթ․ՀՀ ԿԳՆ «Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիա» Կերպարվեստի ֆակուլտետի արվեստագիտության և հումանիտար գիտությունների ամբիոնի դասախոս
2021 թ․ (հուլիս-սեպտեմբեր) «Նոր Փրոջեկտս» ՍՊԸ, փաթեթավորող-օժանդակ բանվոր
2021 թ․ «Հայ ասպետ» կրթադաստիարակչական բարեգործական հիմնադրամի դպրոց, հեղինակային ծրագրի ուսուցիչ
Դավիթ Պետրոսյանը զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ և համագործակցել է ազգայնական տարբեր կազմակերպությունների հետ և հանդիսացել է նրանցից մի մասի համահիմնադիրը։ Այդ շարքում են՝
«Թուր Կեծակի» հեղինակային ծրագիր
Հեղինակ է տասից ավելի գիտակրթական և մշակութային ծրագրերի։ Անսահման նվիրումով կատարել է ուսուցչի պարտականությունը, այն համարել է իր խոսքերով ասած՝ բոլոր մասնագիտությունների մեջ «ամենաբերկրալին»։
Մեծ խանդավառությամբ դասավանդել է հեղինակային «Թուր Կեծակի» ուսումնական ծրագրը՝ սաների մոտ ձևավորելով կուռ հայրենասիրական և հայրենատիրական հենք։ Դասը մեկնարկվում էր իր իսկ հեղինակած խրոխտ ու արիացնող բանաստեղծությամբ՝ ՀԱՅԿԻՑ ԱՌՆԵՄ ՇՈՒՆՉԸ ԻՄ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ մշակութաբաններ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:1992 ծնունդներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Ինքնասպանության դրդվածներ Կատեգորիա:Հայ ազգայնականներ Կատեգորիա:Գրաֆիկա Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Միչուրինովկա (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Միչուրինովկա (Мічурінівка, Micurinovka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միչուրինովկա գյուղում բնակվում էր 186 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օդ (գավառ)
Օդ (ֆր․` Aude), գավառ Ֆրանսիայի հարավում, անունն ստացել է գետից։ Նախկինում եղել է Լանգեդոկ գավառի մաս։ Գտնվում է Միջերկրական ծովի և Պիրենեյան լեռների միջև։
Օդը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ 1790 թվականի մարտին կազմավորված առաջին 83 գավառներից մեկն է։
Հռոմի ժամանակաշրջան
Հռոմեացիները Դոմիցիոս Ահենոբարբոսի գլխավորությամբ մ.թ. 118 թվականին հիմնավորվեցին այստեղ։ Տեղանքն ուներ կարևոր ռազմավարական նշանակություն, քանի որ գտնվում էր Հին Հռովմի երկու՝ աքվիտանական և դոմիցիանական ճանապարհների հատման տեղում, ինչպես նաև, կարևոր էր ծովին մոտ և Օդ գետի ակունքում գտնվելը։
Համարյա երկու հարյուրամյակների ընթացքում այստեղ տիրում էր խաղաղությունը և տնտեսական վերելքը։
435 թ. երկիր ներխուժեցին վեստգոթերը, այն ժամանակ, երբ Փլավիոս Էցիոսն զբաղված էր Գալիայից ներս թափանցած ավազակ բագաուդներին ճնշելով։ 507 թ. Քլոդվիգ I-ի հաղթանակը թույլ տվեց, որ նվաճի Թուլուզը և Աքվիտանիան։ Սակայն նա չկարողացավ վերանվաճել Օդի տարածքը, որը մնացել էր վեստգոթերի ձեռքերին, շնորհիվ օստգոթերի թագավորի օգնության, ում զորքերը 508 թ. ջախջախեցին Քլոդվիգի որդուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Դերասանուհին (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ոչ այնքան երիտասարդ ամուսնալուծված կնոջ ճակատագրի մասին, որը նման է շատ կանանց ճակատագրին։ Աննան կյանքում շատ հաջողակ չէ, նա աշխատում է թատրոնում որպես դերասանուհի, բայց ստանում է միայն երկրորդական աննշան դերեր, և բացի այդ, անձնական կյանքում էլ ամեն ինչ չէ, որ լավ է։ Չհուսահատվել և բոլոր անախորժությունները վերապրել Աննային օգնում է նրա լավագույն ընկերուհին, որն ապրում է նրա հարևանությամբ։
Արտադրություն
Ֆիլմը նկարահանվել է մեկ ամսում՝ ռեժիսորի մյուս աշխատանքների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Ֆիլմի գլխավոր հովանավորն է Amway ընկերությունը ՝ Artistry Time Defiance-ի արտադրանքի առաջմղման շրջանակներում։
Հետաքրքիր փաստեր
Ֆիլմն սկսվում և ավարտվում գրիմի սենյակում դերասանուհիների տեսարանով։ Սկզբում ցուցադրվում է սենյակը ներկայացումից հետո և հնչում է «Տուրանդոտի վալսը» «Արքայադուստր Տուրանդոտ» (1922) ներկայացումից, որը ռուսական թատրոնի ոչ պաշտոնական հիմնն է ։ Վերջում ցուցադրվում է գրիմի սենյակը ներկայացումից առաջ և հնչում է Գերտրուդայի խոսքը «Համլետից»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
(6266) Լետզել
(6266) Լետզել (Letzel), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,271847 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8569 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6868 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1250,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28783 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,17° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անսելմ Բոգորով
Անսելմ Լվովիչ Բոգորով (նաև Եվգենի Լվովիչ Բոգորով)', ), ոչ խաղային կինոյի խորհրդային օպերատոր և ռեժիսոր, Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատի կինոօպերատոր։ Առաջին աստիճանի Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր է (1943 թվական)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի սեպտեմբերի 3ին (16ին) Եկատերինոսլավում` (այժմ` Դնիպրո, Ուկրաինա) հրեական ընտանիքում։ Սկսել է սովորել Մոսկվայի հողաչափական ինստիտուտում, տեղափոխվել է Լենինգրադի ֆոտոկինոտեխնիկում, որը ավարտել է 1926 թվականին ։ 1930-1932 թվականներին եղել է «Սոյուզկինո» կինոգնացքի օպերատորը։ 1933 թվականից աշխատել է Լենինգրադի կինոխրոնիկայի ստուդիայում։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ծառայել է Լենինգրադի, Վոլխովի և Կարելիայի Հանրապետության ռազմաճակատների կինոթատերախմբերում ինժեներ-կապիտան կոչումով, 1943 թվականի օգոստոսին կոնտուզիա է ստացել ։ Լենինգրադի շրջափակման կինոտարեգրության հեղինակներից մեկն է ։
Պատերազմի ավարտից հետո վերդարձել է Լենկինոխրոնիկա։ 1964-1966 թվականներին աշխատել է Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության գետային նավատորմի նախարարությունում որպես կինոլաբորատորիայի օպերատոր ։ 1960-ական թվականներից դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի կինոյի և հեռուստատեսության պետական ինստիտուտում ։
Կինոպերիոդիկայի համար վավերագրական ֆիլմերի նաև ավելի քան 1700 սյուժեների հեղինակ է ` «Երկաթուղային», «Լենինգրադի կինոխրոնիկա», «Լենինգրադի կինոամսագիր», «Մեր երկրամասը», «Օրվա նորություններ», «Հյուսիսային կինոամսագիր», «Խորհրդային Կարելիա», «Խորհրդային սպրոտ», «Սոյուզկինոամսագիր»։
1944 թվականից Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության, Կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ է ։
1999 թվականին ընտանիքի հետ մեկնել է ԱՄՆ ։
Մահացել է 1999 թվականի օգոստոսի 15-ին Նյու Յորքում ։
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1920
1920 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղեր (Jeux olympiques d'été de 1920; Olympische Zomerspelen van 1920; Olympische Sommerspiele 1920), պաշտոնապես հայտնի են որպես VII օլիմպիադայի խաղեր (Jeux de la VIIe olympiade; Spelen van de VIIe Olympiade; Spiele der VII. Olympiade) և հայտնի են նաև որպես Անտվերպեն 1920-ը (Anvers 1920; հոլանդ․ և գերմ․: Antwerpen 1920), Բելգիա յի Անտվերպեն քաղաքում անցկացվող միջազգային բազմասպորտային միջոցառում էր։
1912 թվականի մարտին, ՄՕԿ-ի 13-րդ նստաշրջանի ընթացքում, 1920-ի ամառային օլիմպիական խաղերը հյուրընկալելու Բելգիայի հայտը կատարել է Բելգիայի օլիմպիական կոմիտեի նախագահ և բելգիական արքայական ֆուտբոլային ասոցիացիայի նախագահ Բարոն Վուդուար դե Լավլեեն։ Այն ժամանակ ֆիքսված հյուրընկալող քաղաք չէր առաջարկվել։
1916-ի ամառային օլիմպիական խաղերը, որոնք տեղի են ունեցել Գերմանիայի կայսրության մայրաքաղաք Բեռլինում, չեղարկվել են Առաջին աշխարհամարտի պատճառով։ Երբ պատերազմից հետո վերսկսվեցին օլիմպիական խաղերը, Անտվերպեն ին շնորհվեց 1920-ի ամառային խաղերը որպես հարգանքի տուրք Բելգիայի ժողովրդին։ Պատերազմի հետևանքները և 1919 թվականի Փարիզի խաղաղության համաժողովը ազդել են օլիմպիական խաղերի վրա ոչ միայն ստեղծված նոր պետությունների պատճառով, այլև պատժամիջոցներով այն պետությունների դեմ, ովքեր պարտվեցին պատերազմում մեղադրվում էին դրա սկսման մեջ։ Հունգարիային, Գերմանիային, Ավստրիային, Բուլղարիային և Օսմանյան կայսրությանը  արգելվել էր մասնակցել խաղերին։ Նոր ձևավորված Խորհրդային Միությունը ընտրեց չմասնակցել խաղերին։ Սկսած 1922 թվականի ձմեռային մեկնարկից (որը նախորդում էր առաջին ձմեռային օլիմպիական խաղերին) մինչև 1928 թվականը Գերմանիան չվերադարձավ Օլիմպիական մրցումներին, փոխարենը հյուրընկալվել է  Deutsche Kampfspiele(Գերմանական մարտական խաղեր) կոչվող մի շարք խաղերի։
Առագաստանավային միջոցառումներից մեկը անցկացվել են Բելգիայի Օստենդ քաղաքում, իսկ երկուսը` Նիդեռլանդների Ամստերդամ քաղաքում։
Հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն
1912 թվականի մարտին՝ ՄՕԿ-ի 13-րդ նստաշրջանի ժամանակ, Բելգիայի անունից 1920 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերը հյուրընկալելու հայտ ներկայացվեց։ Այն կազմվել էր Բելգիայի օլիմպիական կոմիտեի և Բելգիայի թագավորական ֆուտբոլային ասոցիացիայի նախագահ բարոն Էդուարդ դե Լավելեի կողմից։ Այդ ժամանակ ֆիքսված ընդունող քաղաք չի առաջարկվել ։
Վիլենա Մարտիրոսյան
Վիլենա Հակոբի Մարտիրոսյան, հայ քիմիկոս-տեխնոլոգ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1998), Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի «Ընդհանուր քիմիայի և քիմիական պրոցեսների» ամբիոնի պրոֆեսոր (1999): Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի իսկական անդամ ։
Մեեռապալու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 47 մարդ։
Վիլենա Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
Վիլենա Մարտիրոսյանը ծնվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Երևանում, մանկավարժի ընտանիքում։ 1956 թվականին ավարտել է Նոր Խարբերդի թիվ 96 դպրոցը, 1961 թվականին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիատեխնոլոգիական ֆակուլտետը‘ «Սիլիկատների տեխնոլոգիա» մասնագիտությամբ` ստանալով ճարտարագետ-տեխնոլոգի որակավորում։ 1961 թվականից աշխատում է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, եղել է Ընդհանուր և անալիտիկ քիմիայի ամբիոնի լաբորանտ, ասիստենտ, 1990 թվականից՝ տեսական քիմիայի բաժանմունքի անօրգանական քիմիա մասնաճյուղի պատասխանատու, 2001 թվականից, միաժամանակ՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի քիմիական տեխնոլոգիաներ և բնապահպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտի վարիչի տեղակալ ։ 1965-1969 թվականներին ուսանել է Ուրալի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1969 թվականներին պաշտպանել է թեկնածուական թեզը ակադեմիկոս Յա. Ե Վիլնյանսկու ղեկավարությամբ` «Սևանի քրոմիտների ընտրողական քլորացման գործընթացի ուսումնասիրությունը քլորաջրածնով» թեմայով և աշխատանքի անցել ԵրՊԻ նույն ամբիոնում, նախ որպես ավագ դասախոս, ապա դոցենտ։ 1998 թվականին պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Հայաստանի մետաղ պարունակող հանքանյութերի մշակման քիմիամետալուրգիական  գործընթացները» թեմայով՝ ստանալով տեխնիկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան, 1999 թվականին՝ պրոֆեսորի գիտական կոչում։ Երկար տարիներ եղել է Անoրգանական քիմիայի ամբիոնի պատասխանատու։
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1920
Հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն
Կոմիտեի առաջին գործողությունը Փարիզի ՄՕԿ-ին պաշտոնական նամակ ուղարկելն էր, որով հաստատվում էր Անտվերպենը որպես Բելգիայի օլիմպիական առաջարկվող քաղաք։ Երբ Անտվերպենը հաստատվեց որպես Օլիմպիական խաղերի անցկացման վայր, Բելգիան սկսեց վերակառուցել Բիրսշոթ մարզադաշտը (Beerschot)   Օլիմպիշ ստադիոնի (Olympisch Stadion) : Նոր Օլիմպիական մարզադաշտի շինարարությունը սկսվել է 1919 թվականի հուլիսին և ավարտվել 1920 թվականի մայիսին ։
Մեեռապալու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեեկսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վիլենա Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
Զբաղվել է ուսումնամեթոդական աշխատանքներով։ Բազմաթիվ ուսումնական ձեռնարկների հեղինակ է։ Միաժամանակ հանդիսացել է Քիմիական տեխնոլոգիաներ և բնապահպանական ճարտարագիտություն դեկանի գիտության գծով տեղակալ։
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1920
Հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն
1914թ.-ին կազմվեց 109 էջանոց գրքույկ՝ Անտվերպենի՝ որպես Օլիմպիական խաղերի ընդունող քաղաքի գաղափարը քարոզելու համար. Aurons-nous la VIIème Olympiade à Anvers? (Անտվերպենում կունենա՞նք 7-րդ օլիմպիադան)։ Այն ուղարկվել է ՄՕԿ-ի բոլոր անդամներին և օգտագործվել 1914 թվականին Փարիզում կայացած 6-րդ օլիմպիական համագումարի ժամանակ, որտեղ քննարկվել են Ամստերդամի, Անտվերպենի, Բուդապեշտի և Հռոմի թեկնածությունները։ Չնայած այն ժամանակ Բուդապեշտին տրվել էր մի փոքր նախապատվություն, վերջնական ընտրություն չկատարվեց, և շուտով Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումը կանխեց հետագա առաջընթացը ։
Վիլենա Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ մետաղ պարունակող հանքերի մշակման քիմիամետալուրգիական գործընթացներին, պղինձ պարունակող սուլֆիդային հանքերի քլորացման և ստացված բարդ քլորիդային խառնուրդները ջրածնով վերականգնելու հարցերին ։ Մշակել է քրոմ պարունակող հանքերի մետաղաջերմային վերականգնումը ֆերոքրոմի և քրոմ պարունակող լիգերանտների ստացումով ։
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1920
Հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն
1915 թվականին Լիոնը հայտ ներկայացրեց հյուրընկալելու 1920 թվականի խաղերը, բայց որոշ քննարկումներից հետո նրանք համաձայնեցին աջակցել Անտվերպենին և հետաձգել իրենց հայտը մինչև 1924 թվականը, եթե Անտվերպենը ժամանակին ազատվեր խաղերը կազմակերպելու համար։ Բելգիայի աջակցությունը քույր երկիր Ֆրանսիայից, որն այն ժամանակ ՄՕԿ-ի առաջատար երկիրն էր, նշանակում էր նաև, որ Ամստերդամն ու Բուդապեշտը, լինելով թշնամական պետություններ, ոչ մի շանս չունեին Անտվերպենի դեմ 1920թ-ի խաղերում։ Ամերիկյան քաղաքների նոր թեկնածուները չունեին այդ թերությունը, և դիմումներ ստացվեցին Քլիվլենդից, Ֆիլադելֆիայից և Ատլանտայից (որտեղ ի վերջո տեղի կունենան 1996 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերը), ընդ որում Կուբան նույնպես ծրագրում էր դիմել Հավանայի համար։ Բայց 1918 թվականի նոյեմբերին զինադադարից անմիջապես հետո ՄՕԿ-ը որոշեց Անտվերպենին հնարավորություն տալ, եթե նրանք դեռ ցանկանում էին հյուրընկալել 1920 թվականի խաղերը։ 1919 թվականի մարտին Բելգիայի օլիմպիական կոմիտեն որոշեց շարունակել կազմակերպումը, իսկ 1919 թվականի ապրիլի 5-ին Լոզանում կայացած հանդիպման ժամանակ Անտվերպենը պաշտոնապես հայտարարվեց որպես VII օլիմպիադայի խաղերի ընդունող քաղաք ։
Վիլենա Մարտիրոսյան
Գիտական գործունեություն
Վիլենա Մարտիրոսյանի գիտական հետազոտությունները նվիրված են Հայաստանի մետաղ պարունակող հանքանյութերի մշակման քիմիամետալուրգիական  գործընթացներին` մասնավորապես Ուրցի և Սվարանցի երկաթային, Սևանի տարածքի Շորժայի և Տապասարի քրոմիտային, Ալավերդու և Կապանի, Քաջարանի պղնձային և պղնձամոլիբդենային  հանքանյութերի և գործարանային  թափոնախարամների մշակմանը` մաքուր մետաղների կամ Fe-Cr, Fe-Cr-Al, Cu-Fe, Cu-Fe-Al, Fe-Si, Fe-Cr-Si, FeMo  տիպի համաձուլվածքների ստացումով։ Մարտիրոսյանը զբաղվում է բարձր ջերմաստիճանային ինքնատարածվող սինթեզի (ԲԻՍ) և մեխանիկա-քիմիայի հարցերով։ Մարտիրոսյանի ուսումնասիրությունների արդյունքներն ամփոփվել են շուրջ 230 տպագրված հոդվածների` ըստ որում 30 հեղինակային վկայագրերի, պատենտների  և միջազգային գիտաժողովներում բազմաթիվ զեկուցումների (Հունգարիայում, Լեհաստանում, Խարկովում, Երևանում, Մինսկում, Հռոմում) ձևով։ Ունի բազմաթիվ հոդվածներ արտասահմանյան ամսագրերում, 3 մենագրություն, որից մեկն արժանացել է ՀՊՃՀ-ում կազմակերպված «Լավագույն մենագրություն» մրցույթին։ Ղեկավարել է բազմաթիվ պետական բյուջետային թեմատիկ նախագծեր, որոնցում ընդգրկվել են ինչպես  քիմիական, այնպես էլ ընդերքաբանության և մետալուրգիայի  ֆակուլտետի աշխատակիցներ։ Համատեղ գիտական աշխատանքներ է կատարում Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիա «Փոշեմետալուրգիա» գիտաարտադրական միավորման հետ։ Գիտական աշխատանքների ամբողջ ընթացքում ունեցել է կապ արտադրության հետ, ցույց է տվել տեխնոլոգիական օգնություն օրինակ «Երևանի Մալուխի» և «Արմենիան մոլիբդեն պրոդաքշն» գործարաններին։ Ղեկավարում  է ասպիրանտական և մագիստրական թեզեր։ Մարտիրոսյանի ղեկավարությամբ ատենախոսական թեզ են պաշտպանել 15 ասպիրանտներ և մոտ երկու տասնյակ մագիստրանտներ։ Պատրաստել է կադրեր նաև ՀԱՊՀ Կապանի մասնաճյուղի և Արցախի Գիտական կենտրոնի աշխատակիցների համար։ Եղել է երկու մասնագիտական խորհրդի (057 և 031) անդամ։ Այժմ 031 մասնագիտական ու համալսարանի գիտական խորհրդների անդամ է։ Եղել է նաև  ՀԱՃՀ Գիտատեխնիկական  խորհուրդի անդամ։ Մարտիրոսյանի կենսագրությունն ընդգրկված է 2011 թվականին լույս տեսած «Հայուհիներ» հանրագիտարանում։
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1920
Կազմակերպում
1920 թվականի ամառային խաղերի կազմակերպիչները շատ քիչ ժամանակ ունեին պատրաստվելու։ Անտվերպենը որպես ընդունող քաղաք ընտրելու ՄՕԿ-ի որոշման և Օլիմպիական խաղերի մեկնարկի միջև ընկած ժամանակահատվածը երկու տարուց էլ քիչ էր ։
Վիլենա Մարտիրոսյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ տեխնոլոգներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1920
Կազմակերպում
1919 թվականի ապրիլի 17-ին ստեղծվեց գործադիր կոմիտե, որի նախագահն էր Անրի դե Բայլե-Լատուրը, իսկ գլխավոր քարտուղար՝ Ալֆրեդ Վերդիքը՝ Ֆուտբոլային ակումբների բելգիական միության քարտուղարը։Ստեղծվեցին յոթ հանձնաժողովներ, որոնք կզբաղվեին ֆինանսների, բնակեցման, մամուլի հետ կապերի, քարոզչության, ժամանակացույցի, տրանսպորտի և տոնախմբությունների հարցերով։ Ֆինանսներն ու պլանավորումը ամենադժվար խնդիրներից երկուսն էին. միջոցառումների ծրագիրը հրապարակվեց միայն 1920 թվականի փետրվարին՝ խաղերի պաշտոնական մեկնարկից վեց ամիս առաջ ։
1920 թվականի ապրիլի 23-ից 30-ը տափօղակով հոկեյի մրցաշարով նշանավորվեց խաղերի սկիզբը։Հոկեյն առաջին անգամ դարձել է օլիմպիական մարզաձև, որը անցկացվել է Անտվերպենի «Palais de Glace»-ում կամ Սառցե պալատում ։
Նոր Օլիմպիական մարզադաշտի առաջին քարը դրվեց 1919 թվականի հուլիսի 4-ին Անտվերպենի քաղաքապետ Յան Դե Վոսի կողմից և բացվեց մեկ տարի անց՝ 1920 թվականի մայիսի 23-ին մարմնամարզության ցուցադրությամբ ։
Ծովային մարզադաշտը կամ Stade Nautique d'Antwerp-ը կառուցվել է Յան Վան Ռայսվեյկլանի վերջնամասում՝ օգտագործելով քաղաքի պարիսպները որպես հանդիսատեսի տրիբունա։ Այլ միջոցառումներ, ինչպիսիք են հրաձգությունը, բռնցքամարտը և ձիասպորտը, անցկացվել են Անտվերպենում և նրա շրջակայքում արդեն գոյություն ունեցող վայրերում, ինչպես նաև Օստենդում ։
Անտվերպենի ամառային օլիմպիական խաղերի հանդիսատեսի թիվը քիչ էր, քանի որ քչերն էին կարողանում տոմսեր գնել։ Օլիմպիական խաղերի փակման օրերին ուսանողներին թույլատրվել է անվճար մասնակցել միջոցառմանը ։ Օլիմպիական խաղերի ավարտից հետո Բելգիան գրանցեց ավելի քան 600 միլիոն ֆրանկ վնաս ։
Մասնակից երկրներ
Անտվերպենի խաղերին ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 29 երկիր՝ միայն մեկով ավելի, քան 1912 թվականին, քանի որ Գերմանիան, Ավստրիան, Հունգարիան, Բուլղարիան և Օսմանյան կայսրությունը չեն հրավիրվել՝ պարտվելով Առաջին համաշխարհային պատերազմում։Եվրոպական նորաստեղծ պետություններից մասնակցում էին միայն Էստոնիան և Չեխոսլովակիան՝ փոխարինելով Բոհեմիային, որը մարզիկներ էր ուղարկում Ավստրիական կայսրության կազմում մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Լեհաստանը և Խորհրդային Միությունը զբաղված էին լեհ-խորհրդային պատերազմով և այդ պատճառով չկարողացան օլիմպիական թիմ կազմել։ Արգենտինան, Սերբերի, Խորվաթների և Սլովենների Թագավորությունը, Բրազիլիան և Մոնակոն առաջին անգամ որպես երկրներ հանդես եկան Օլիմպիական խաղերում։ Նոր Զելանդիան, որը միավորված թիմի կազմում հանդես էր եկել Ավստրալիայի հետ 1908 և 1912 թվականներին, առաջին անգամ մրցեց ինքնուրույն։
Քանի որ տեղական օլիմպիական կազմկոմիտեն սնանկացավ Անտվերպենում 1920 թվականի խաղերի ժամանակ, խաղերի մասին պաշտոնական հաշվետվություն երբևէ չհրապարակվեց:Խաղերի փաստաթղթերը արխիվացվել են Բելգիայի օլիմպիական կոմիտեի Բրյուսելում գտնվող շտաբ-բնակարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր ըստ տարեթվի Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Վիլյանուևա դե լա Խարա
Վիլյանուևա դե լա Խարա (իսպ.՝ Villanueva de la Jara), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կաենկա պրովինցիայում (Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Մանչուելա կոնկենսե շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 156 կմ2։ Բնակչությունը՝ 2231 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 84 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Տարկոյտա (Պիչայի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Աթմանլուի գավառակ
Աթմանլու, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։ Դիադինի գավառի հետ միասին մոտավորապես համապատասխանում է հին հայկական Ծաղկոտն գավառին ։
Տարկոյտա (Պիչայի վտակ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Աթմանլուի գավառակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Օքսֆորդ
Օքսֆորդը գտնվում է Թեմզա գետի ափին։ Հատկանշական է, որ քաղաքի մոտով հոսող գետի մի հատվածը՝ 10 մղոն երկարությամբ, ընդունված է անվանել The Ises։ 2008 թվականին բնակչությունը կազմում էր 153900 մարդ, որից մոտ 30000-ը համալսարանի ուսանողներն էին։
Պատմություն
Օքսֆորդն առաջին անգամ գրավոր կերպով նշվել է անգլոսաքսոնական տարեգրությունում՝ 912 թվականին։ Այն ժամանակ քաղաքի տեղում գտնվում էր «St Frideswide’s nunnery» մենաստանը։
Փոխադրամիջոցներ
Օքսֆորդը գտնվում է Լոնդոնից 90 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք և Բիրմինգհեմ 110 կմ դեպի հարավ-արևելք։ Լոնդոնն ու Բիրմինգհեմն իրար կապող M40 մայրուղին անցնում է Օքսֆորդից 10 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքով են անցնում նաև Անգլիայի և Ուելսի խոշորագույն քաղաքներն Օքսֆորդին կապող A34, A40 և A420 մայրուղիները։
1967 թվականին փակվեց Օքսֆորդը մեկ այլ շատ հին համալսարանին՝ Քեմբրիջին կապող Varsity Line-ը։ Այժմ գործում է միայն մի փոքր ճյուղ, որն Օքսֆորդից տանում է դեպի Բիստեր։ 2006 թվականին սկսվեցին Քեմբրիջի հետ երկաթուղային կապի վերականգնողական աշխատանքները։
Օքսֆորդյան արվարձան Կաուլին հայտնի է իր ավտոմոբիլային գործարանով, որը տարբեր ժամանակներում տարբեր մակնիշի ավտոմեքենաներ է արտադրել։ Առաջին ավտոմեքենան ստեղծվել է Վիլիամ Մորրիսոնի կողմից՝ սեփական ավտոտնակում (նա սկսել էր իր գործունեությունը հեծանիվների վերանորոգման կետում)։ Նույն այդ տասնամյակում նրա կողմից ստեղծված «Մորրիս Մոտոր Քոմփանի» ընկերությունը հիմնեց Մեծ Բրիտանիայի առաջին ավտոմեքենաներրի արտադրությունը։ 20-րդ դարի 80-ական թվականներին կազմակերպությունն անկում ապրեց, սակայն 21-րդ դարի սկզբին նրա հզորության հիմքերի վրա հաջողությամբ դրվեց «BMW Mini» ավտոմեքենայի արտադրությունը։
Օքսֆորդի տեսարժան վայրերը
Օքսֆորդի կենտրոնում տեղակայված Կարֆակսի աշտարակից և Սուրբ Մարիա եկեղեցու զանգակատնից բացվում է քաղաքի գեղեցիկ տեսարանը։
Կրայստ Չերչը կառուցվել է 1546 թվականին՝ Հենրիխ 8-րդի կարգադրությամբ։ Այն Օքսֆորդի ամենամեծ քոլեջն է։ Քոլեջի հիմնադրման պահից նրա զանգերը հնչում են ամեն երեկո 101 անգամ (որպես առաքյալների թվի խորհրդանիշ)։ Նախկինում դրանք ազդարարում էին դարպասների փակումը և հոգևորականներին հորդորում վերադառնալ քոլեջ։ Քոլեջի մատուռը Օքսֆորդի տաճարն է՝ ամենափոքրն Անգլիայում։ Մագդալեն քոլեջը հիմնադրվել է 1458 թվականին՝ Վինչեստեր քոլեջի դասախոսներից մեկի կողմից։ Մայիսի 1-ին՝ առավոտյան ժամը 6-ին, հոյակապ գոթական աշտարակի մոտ է հավաքվում քոլեջի երգչախումբը, որպեսզի երգի 17-րդ դարի հաղորդությունների ժամանակ կատարվող հիմնը։
Համալսարանական քոլեջը հիմնադրվել է 1849 թվականին։ 17-րդ դարի շենքը կառուցվել է՝ ռենեսանսի կամ ուշ գոթական ոճով։
Բոդլեյան գրադարանը հիմնադրվել է 1598 թվականին։ Այն Օքսֆորդի ամենամեծ գրադարանն է և պարունակում է 6 միլիոն գիրք։
Աշմոլի թանգարանը հիմնադրվել է 1683 թվականին։ Այն Անգլիայի առաջին թանգարանն էր, որը բաց էր այցելուների համար։ Այստեղ կարելի է տեսնել Լեոնարդո դա Վինչիի, Ռաֆայելի, Միքելանջելոյի, Ռեմբրանդի, Կոնստեբլի ստեղծագործությունները։ «Cast Gallery»-ում կարելի է տեսնել հունական 250 արձաններ։
Օքսֆորդի պատմության թանգարանում 800-ամյա քաղաքի պատմությունն արտահայտված է մոմե պատկերներով։
Քաղաքի բուսաբանական այգին հիմնադրվել է 1621 թվականին։ Այստեղ ուսումնասիրվում էին դեղաբույսերը, ինչպես նաև գիտական նշանակություն ունեցող բույսերը։ Վարդերի այգին նվիրված է պենիցիլինը հայտնաբերողներին։
Ոչ պակաս հետաքրքրաշարժ վայր է փակ շուկան։ Այն գտնվում է քաղաքի կենտրոնում՝ բաց երկնքի տակ։ Սանիտարահիգիենիկ նկատառումներից ելնելով՝ շուկան պետք է ոչնչացված լիներ, սակայն կառավարությունը որոշեց, որ ավելի նպատակահարմար կլինի տեղափոխել այդ կառույցը, ինչն էլ տեղի ունեցավ 1774 թվականին։
Օքսֆորդի այլ հայտնի թանգարանների շարքում են Օքսֆորդի պատմության թանգարանը, Բեյթի երաժշտական գործիքների թանգարանը, Օքսֆորդի համալսարանական թանգարանը։
Պեկին
Պեկին (北京, փինյին Běijīng ‒ Պեյճին), Չինաստանի մայրաքաղաքն է։ Աշխարհի խոշորագույն և ամենախիտ բնակեցված քաղաքներից մեկը՝ 2010 թվականի տվյալներով՝ Պեկինի բնակչությունը 19,612,368 մարդ է։ Պեկինը բնակչության թվով Չինաստանի երկրորդ քաղաքն է Շանհայից հետո։ Աշխարհում քիչ թվով քաղաքներ են եղել մշակութային և քաղաքական կենտրոն դարերով։ Դրանցից մեկը Պեկինն է։ Պեկինը հայտնի է իր բազմաթիվ շքեղ պալատներով, թանգարաններով, հսկայական քարե պատերով ու դարպասներով։ Այդ շքեղ կոթողները և համալսարանները Պեկինը դարձրել են Չինաստանի մշակութային և կրթական կենտրոն։
Ծագումնաբանություն և անուններ
Պեկին, չինական նշանների ստուգաբանությամբ՝ 北 հյուսիս և 京 մայրաքաղաք, բառացի թարգմանությամբ նշանակում է "Հյուսիսային մայրաքաղաք"։ Վերջին 3,000 տարիների ընթացքում քաղաքը բազմիցս փոխել է իր անունը։ Միայն 1949 թ., երբ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությունը քաղաքը դարձրեց Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության մայրաքաղաք, քաղաքին վերադարձվեց իր նախկին Պեկին անունը։
Անվանման ծագում
Մեր թվարկությունից առաջ 1027 թվականին Պեկինը հիշատակվել է Ծի անունով։ 608 թվականին Յան կայսեր հրամանով Հուանհե գետի ջրերն այստեղ են հասցվել ջրանցքով, որը մինչև օրս գործում է և նավարկելի է։ 936 թվականին քաղաքն անվանվել է Սիցզին, 937 թվականից՝ Նանցզին, 12-րդ դարի կեսից՝ Չժունդու կամ Դասին։ 1215 թվականին քաղաքը նվաճել են մոնղոլները, 13–14-րդ դարերում Դադու կամ մոնղոլական Հանբալըկ անվամբ եղել է մոնղոլական Յուան կայսրության մայրաքաղաքը։ 1368 թվականից՝ մոնղոլական լծից Չինաստանի ազատագրումից հետո, կոչվել է Բեյպին (խաղաղ հյուսիս)։ 1421 թվականին, դառնալով չինական Մին կայսրության մայրաքաղաքը, անվանվել է Բեյցզին (այստեղից էլ՝ Պեկին անվանումը)։ 1644 թվականին Պեկինը գրավել են ապստամբած գյուղացիները, ապա՝ մանջուրները, որոնք Չինաստանում հիմնել են Ցին թագավորական հարստությունը։
Քույր և գործընկեր քաղաքներ
Պեկինը աշխարհով մեկ ունի բազմաթիվ քույր և եղբայրացած քաղաքներ, դրանցից շատերը մայրաքաղաքներ են իրենց երկրներում։
Չինական Հանրապետության հռչակում
1912 թվականին՝ Սինհայի բուրժուական հեղափոխության ժամանակ, Պեկինը հռչակվել է Չինական Հանրապետության մայրաքաղաք։ 1937 թվականին քաղաքը զավթել են ճապոնացիները։ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության օգնությամբ 1945 թվականին Կվանտունյան բանակն այնտեղից դուրս մղելուց հետո 3,5 տարի եղել է Գոմինդանի (Ազգային ժողովրդական կուսակցություն) իշխանության տակ։ 1949 թվականի հունվարի 31-ին Չինաստանի բանակն ազատագրել է քաղաքը և հռչակել Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը (ՉԺՀ)՝ Պեկին մայրաքաղաքով։
Տրանսպորտ
Պեկինը Չինաստանի 3-րդ խոշոր քաղաքն է՝ Չունցինից ու Շանհայից հետո, մոլորակի ամենաարագ աճող քաղաքային ագլոմերացիան, Չինաստանի ամենախոշոր տրանսպորտային հանգույցը, որտեղ խաչաձևվում են բազմաթիվ երկաթուղիներ և ավտոմայրուղիներ, ավելի քան 100 օդային ուղիներ։ Պեկինում է Շոուդու միջազգային օդանավակայանը, գործում է մետրոպոլիտեն (1970 թվականից)։ Քաղաքը նախանավահանգիստ է Դեղին ծովի Բոհայվան ծոցում (ծովից հեռու է 180 կմ) և Պեկինի ջրանցքով (25 կմ) կապվում է Յունդինհե գետին։
Կրթություն
Չինաստանի խոշորագույն ուսումնական հաստատություններից մայրաքաղաքում են Պեկինի համալսարանը (1898 թվական), բազմաթիվ բուհեր, գիտահետազոտական ինստիտուտներ, ՉԺՀ գիտությունների, բժշկական և գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիաները, աստղադիտարանը, բուսաբանական այգին, գործում են Գեղարվեստի պատկերասրահը, Չինաստանի պատմության, Չինական հեղափոխության, Գուգուն (նախկին կայսերական պալատը) և այլ թանգարաններ, գրադարաններ, թատրոններ։
Մշակույթ
Չինական օպերային արվեստը, որի կենտրոնը Պեկինն է, չինական մշակույթի գլխավոր նվաճումներից է. այն երգի, երկխոսության և ժեստերի, շարժումների, մարտական հնարքների ու ակրոբատիկայի բեմական գործողությունների համադրություն է։
Ճարտարապետություն
Պեկինի պատմական մասը կառուցվել է խիստ երկրաչափորեն. կազմված է Ներքին ու Արտաքին քաղաքներից։ Հնագույն՝ Ներքին քաղաքը ներառում է Կայսերական քաղաքի համալիրը, որի միջուկը Փակ քաղաքն է՝ Կայսերական պալատի համալիրով (15-րդ դարի 1-ին կես)։ Կայսերական քաղաքի համալիրում են Տայմյաո (նախնիների հիշատակի) տաճարը (1420 թվական, վերակառուցվել է 1544 թվականին), Երեք ծովերի զբոսայգին և այլ շինություններ։ Արտաքին քաղաքի հարավային մասում է «Երկնքի տաճար» համալիրը (1420–1530 թվականներին, վերակառուցվել է 18–19-րդ դարերում)։ 1949 թվականին Ժողովրդական հեղափոխության հաղթանակից հետո սկսվել է Պեկինի վերակառուցումը, ընդարձակվել է գլխավոր մայրուղին, կառուցվել են բազմաթիվ բնակելի տներ, հասարակական շենքեր, ստեղծվել են նոր թաղամասեր։ Քաղաքական-վարչական կենտրոնը Տյանանմին հրապարակն է, որի արևմտյան և արևելյան մասերում են Ժողովրդական ներկայացուցիչների համաչինական համագումարների, Չինական հեղափոխության և Չինաստանի պատմության թանգարանների շենքերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ
Տազլարովո (գյուղ, Զիանչուրինսկի շրջան)
Տազլարովո (Тазларово, Таҙлар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Էմերսոն Պալմիերի
Էմերսոն Պալմիերի (Emerson Palmieri, ), կամ պարզապես Էմերսոն, բրազիլացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Չելսիի և Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է ձախ պաշտպանի դիրքում ։
Սանտոս
Էմերսոնը Սանտոսի ակադեմիայի սան է ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2011 թվականի ապրիլի 17-ին՝ Պաուլիստայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Բրազիլիայի Սերիա A-ում անցկացրեց հունիսի 17-ին՝ Ֆլամենգոյի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում Էմերսոնը խփեց 2013 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Ատլետիկո Պարանաենսեի դեմ խաղում ։
2014 թվականի օգոստոսի 25-ին Էմերսոնը վարձավճարով տեղափոխվեց Պալերմո ։ Իր դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 24-ին՝ Նապոլիի դեմ խաղում  ։ Պալերմոյի կազմում Էմերսոնը անցկացրեց 9 հանդիպում ։
Ռոմա
2015 թվականի օգոստոսի 31-ին Էմերսոնը 1 տարվա վարձավճարով տեղափոխվեց Ռոմա  ։ Իր դեբյուտը նշեց հոկտեմբերի 4-ին՝ Պալերմոյի դեմ խաղում ։ Այստեղ նա հիմնականում խաղում էր որպես Լուկա Դինի փոխարինող ։ Իր առաջին գոլը ակումբի կազմում խփեց 2016 թվականի մայիսի 14-ին՝ Միլանի դեմ խաղում  ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո՝ 2016 թվականի հուլիսի 7-ին Էմերսոնի վարձավճարը երկարաձգեց ևս 1 տարով։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Ռոման գնեց Էմերսոնի ողջ տրանսֆերը 2 միլիոն եվրոյի դիմաց ։
Չելսի
2018 թվականի հունվարի 30-ին Էմերսոնը 4․5 տարվա պայմանագիր կնքեց Չելսիի հետ ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 20 միլիոն եվրո   ։ Իր դեբյուտը նշեց փետրվարի 16-ին՝ Անգլիայի գավաթի Հալ Սիթիի դեմ խաղում և այս խաղում դառնալով գոլային փոխանցման հեղինակ  ։ Առաջին հանդիպումը Պրեմիեր Լիգայում նշեց մարտի 4-ին՝ փոխարինելով Պեդրոյին Մանչեսթեր Սիթիի դեմ խաղում  ։ Չելսիի մեկնարկային կազմում Պրեմիեր Լիգայում Էմերսոնը առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ ապրիլի 19-ին՝ Բարնլիի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլային փոխանցման հեղինակ  ։ 2017-18 մրցաշրջանում Էմերսոնը անցկացրեց 7 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Իր առաջին գոլը Չելսիի կազմում Էմերսոնը խփեց 2018 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ Անգլիայի լիգայի գավաթի Լիվերպուլի դեմ խաղում ։ 2019 թվականի փետրվարի 24-ին բրազիլացին մասնակցեց Անգլիայի լիգայի գավաթի եզրափակչի Մանչեսթեր Սիթիի դեմ հանդիպմանը, որտեղ Չելսին պարտվեց, թեև նա իրացրեց 11-մետրանոցը հետխաղյա հարվածաշարում ։ Մայիսի 29-ին Էմերսոնը գոլային փոխանցում տվեց ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի եզրափակչի Արսենալի դեմ խաղում ՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 4-1 հաշվով և նվաճել գավաթը ։ 2018-19 մրցաշրջանում Էմերսոնը անցկացրեց 27 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում՝ դառնալով 1 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2019 թվականի օգոստոսի 14-ին Էմերսոնը մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ ՈՒԵՖԱ Սուպեր Գավաթի Լիվերպուլի դեմ խաղում, սակայն Չելսին պարտվեց հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում ։
Միջազգային կարիերա
Էմերսոնը ներկայացրել է Բրազիլիան մինչև 17 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում ։ 2011 թվականին նա Մ17 հավաքականի կազմում մասնակցեց Հարավային Ամերիկայի և աշխարհի առաջնություններին՝ դառնալով Հարավային Ամերիկայի առաջնության հաղթող։ Այս գավաթներում նա թիմի հիմնական կազմի խաղացող էր և գոլի հեղինակ դարձավ 2011 թվականի մարտի 16-ին՝ Չիլիի դեմ խաղում։
2017 թվականի մարտի 29-ին Էմերսոնը ստացավ Իտալիայի քաղաքացիություն, որպեսզի հանդես գա Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում ։ 2017 թվականի մայիսի 25-ին նա հրավիրվեց Իտալիայի ազգային հավաքական՝ Ուրուգվայի և Լիխտենշտայնի դեմ խաղերի համար  , սակայն դուրս մնաց կազմից վնասվածքի պատճառով և փոխարինվեց Անդրեա Կոնտիի կողմից  ։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում Էմերսոնը նշեց 2018 թվականի սեպտեմբերի 10-ին՝ փոխարինելով Դոմենիկո Կրիշիտոյին Պորտուգալիայի դեմ խաղում  ։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 5-ին նա գոլային փոխանցում տվեց Անդրեա Բելոտիին Հայաստանի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով  ։
Միջազգային վիճակագրություն
2019 թվականի հոկտեմբերի 5-ի դրությամբ
Միջազգային
Բրազիլիա Մ17
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պալերմոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Միքայել Տեր-Միքայելյան
Միքայել Լևոնի Տեր-Միքայելյան (նոյեմբերի 11, 1923, Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ - հունվարի 30, 2004, Աշտարակ, Հայաստան), գիտության ականավոր հայազգի գործիչ, տեսաբան ֆիզիկոս։
Հետազոտությունների բնագավառը եղել է բարձր էներգիաների ֆիզիկան, քվանտային էլեկտրոնիկան և լազերային ֆիզիկան։ ՀԽՍՀ պետական և Վիկտոր Համբարձումյանի անվան մրցանակների դափնեկիր, պարգևատրվել է Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով։ 1991 թվականին ֆիզիկայի գծով մրցանակների Նոբելյան հանձնաժողովի կողմից առաջադրվել է 1992 թվականի Նոբելյան մրցանակի թեկնածու ։
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը (1943-1948), դիպլոմային աշխատանքի ղեկավարն եղել է ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանը։ 1948 թվականին ընդունվել է ասպիրանտուրա ԽՍՀՄ ԳԱ Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտում և 1953 թվականին պաշտպանել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուական թեզը ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս Եվգենի Ֆեյնբերգի ղեկավարությամբ, գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1975), ՀԽՍՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1963), ակադեմիկոս (1982)։
Միքայել Տեր-Միքայելյանն զբաղեցրել է հետևյալ պաշտոնները՝ Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի գիտական գծով փոխտնօրեն (1958-1962), ՀԽՍՀ ԳԱԱ Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտի բաժնի վարիչ (1962-1967), ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ամբիոնի վարիչ (1961-1971), ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի դեկան (1963-1967), ՀԽՍՀ ԳԱԱ և ԵՊՀ-ի միացյալ ռադիացիոն լաբորատորիայի գիտական ղեկավար (1961-1972), ՀՀ ԳԱԱ Ֆիզիկամաթեմատիկական և տեխնիկական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար, ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ (1990-1994), ՀՀ ԳԱԱ Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի (այժմ իր անվան) տնօրեն (1967-1994), ՖՀԻ-ի պատվավոր տնօրեն և Տեսական ֆիզիկայի բաժնի վարիչ (1994-2004)։
Հայրական ընտանիք
Հայրը՝ Լևոն Անդրեյի Տեր-Միքայելյանը (1867-1943 թ.), ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանը և Մոսկվայի երկաթուղային տրանսպորտի ինստիտուտը։ 1918 թվականին նա Սիբիրում ղեկավարել է Բայկալ-Ամուր երկաթուղային մայրուղու շինարարությունը, որն ընդհատվում է Ռուսաստանում սկսված քաղաքացիական պատերազմի պատճառով։ 20-րդ դարի այդ մասշտաբային շինարարությունը ԽՍՀՄ-ում վերսկսվեց 50 տարի անց և այժմ էլ կոչվում է Բայկալ-Ամուր երկաթուղային մայրուղի (ԲԱՄ)։ Սիբիրից տուն վերադարձի ճանապարհին Լևոն Տեր-Միքայելյանը հանդիպումներ է ունեցել Կոլչակի և Հայկ Բժշկյանցի հետ։ 1918-1920 թթ. եղել է Հայաստանի առաջին հանրապետության տրանսպորտի նախարարը։ Սոցիալիստական հեղափոխությունից հետո եղել է Անդրկովկասյան երկաթուղիների գլխավոր ինժեները։ Բոլշևիկյան ահաբեկության տարիներին ձերբակալվել և դատապարտվել է մեկ տարվա ազատազրկման։ Մահապատժից փրկել է կինը՝ Եվգենիա Տեր-Միքայելյանը, ով լավ ծանոթ էր Գրիգորի Օրջոնիկիձեի հետ և վերջինիս հանդիպելու նպատակով երկու երեխաների հետ մեկնում է Մոսկվա։ Հանդիպելով ժողկոմին՝ վերջինիս օգնությամբ էլ ազատում է ամուսնուն։ Այդ հանդիպումից փոքրիկ Միքայելը հիշել է միայն մեծ կաշվե բազմոցը, որին նստելուն պես նա անմիջապես քնել է։
Մայրը՝ Եվգենիա Իվանի Տեր-Միքայելյանը (օրիորդ Նաբաթյան, 1887-1964 թ.) ծնվել է Բաքվի մեծահարուստ նավթարդյունաբերողի ընտանիքում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նրանց Թիֆլիսի տուն են այցելել Կովկասյան հանրապետություններ տեղափոխված (տարհանված) մշակույթի և արվեստի բազմաթիվ հայտնի ՀԽՍՀ գործիչներ։ Նրանց տանը եղել են Այվազովսկու և Բաշինջաղյանի կողմից նվիրած նկարներ։
Եղբայրը՝ Անդրեյ Միքայելյանը (1925-2010 թ.), ԽՍՀՄ հայ ականավոր գիտնական էր, ֆիզիկոս-ինժեներ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս։ 1949 թ. ավարտել է Մոսկվայի Կապի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը, մնացել Մոսկվայում և դարձել հայտնի գիտնական ռադիոօպտիկայի, հոլոգրաֆիայի և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներում։
Կրթություն
Ավարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ Միքայելը, հետևելով հոր օրինակին, սկզբում ընդունվում է Երկաթուղային տրանսպորտի ինստիտուտ, սակայն շատ շուտ հասկանում է, որ գիտությունն իրեն ավելի է ձգում, քան ճարտարագիտությունը։ 1943 թվականին տեղափոխվում է Թիֆլիսի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ։ Հոր մահից հետո ընտանիքը տեղափոխվում է Երևան, որտեղ էլ նա ավարտում է Երևանի պետական համալսարանը 1948 թվականին՝ պաշտպանելով դիպլոմային աշխատանքը ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ղեկավարությամբ։ Դրան հաջորդում է ասպիրանտուրան Մոսկվայում՝ Պ․ Ն․ Լեբեդևի անվան Ֆիզիկական ինստիտուտի (ФИАН) տեսական բաժնում՝ ակադեմիկոս Եվգենի Ֆեյնբերգի ղեկավարությամբ։ Նա մեծ դեր խաղաց Միքայելի կյանքում։ Զուտ գիտական հարաբերությունները շուտով վերածվեցին ամուր բարեկամության, որն էլ պահպանվեց մինչև վերջին օրերը։ Հենց Ֆեյնբերգն էր, ով մանրամասն նկարագրեց Միքայել Տեր-Միքայելյանի թեկնածուական ատենախոսության դրամատիկ պատմությունը և նրա հարաբերությունները Լև Լանդաուի հետ։ Այդ հոդվածը կարելի է կարդալ ակադեմիկոս Իսահակ Խալատնիկովի խմբագրությամբ 1988 թվականին հրատարակված «Հիշողություններ Լանդաուի մասին» գրքում ։
Իր թեկնածուական աշխատանքում Միքայել Տեր-Միքայելյանը կանխատեսեց մի երևույթ, որը միասնական հիմք հանդիսացավ բարձր էներգիայի մասնիկների և նյութի փոխազդեցության նոր պատկերացման համար։ Նա ցույց տվեց, որ էլեկտրոնի բարձր էներգիաների դեպքում արգելակման ճառագայթումը բյուրեղում ունի ինտերֆերենցիոն բնույթ՝ կապված բյուրեղային ցանցի հետ։ Ճառագայթման ձևավորումը տեղի է ունենում տարածության ձգված հատվածում, որի երկարությունը (այն հետագայում կոչվեց կոհերենտության երկարություն) անսահմանափակ աճում է մասնիկի էներգիայի աճին զուգընթաց, չնայած որ մասնիկի ալիքի երկարությունը էներգիայի աճի հետ նվազում է։ Ստացված արդյունքի պարադոքսալությունը կայանում էր նրանում, որ, առաջին հայացքից, ճառագայթման ձևավորման տիրույթը կարող է միայն փոքրանալ ալիքի երկարության նվազման դեպքում, բայց ոչ մեծանալ։
Երբ նրա ղեկավար ակադեմիկոս Ֆեյնբերգը Լև Դավիդովիչ Լանդաուին ներկայացրել է աշխատանքի արդյունքները, վերջինս հայտարարել է, որ դա ուղղակի հիմարություն է և չի կարող լինել։ Հասկանալով, որ Լանդաուի կարծիքը որոշիչ է և դիտողություններն սկզբունքային կարևորություն ունեն, Ֆեյնբերգը նամակով հանձնարարում է այդ պահին Երևանում գտնվող իր աշակերտին խորությամբ ուսումնասիրել Լանդաուի հարցադրումները և լրջագույնս պատրաստել ելույթը։ Երեք ամիս անց Միքայել Տեր-Միքայելյանը Մոսկվայում վստահաբար ներկայացնում է իր աշխատանքը Լանդաուի սեմինարին, իսկ մեկ տարի չանցած՝ 1953 թ., նա փայլուն պաշտպանում է թեկնածուական ատենախոսությունը Պ․ Ն․ Լեբեդևի անվան Ֆիզիկական ինստիտուտում։ Իսկ Տեր-Միքայելյանի գաղափարը ոչ միայն ընդունվեց Լանդաուի կողմից, այլև զարգացվեց հենց Լանդաուի, Իսահակ Պոմերանչուկի և Արկադի Միգդալի հետագա աշխատանքներում։ Նրանք մասնավորապես ցույց տվեցին, թե ինչպես է փոխվում արգելակման ճառագայթումը ամորֆ միջավայրում՝ բյուրեղի կամ մեկ ատոմի դեպքերի համեմատությամբ։
Միքայել Տեր-Միքայելյանը միշտ մեկնաբանում էր այդ դիպվածը, ասելով․
իսկ Լև Լանդաուի անունը մշտապես մնաց նրա համար որպես սրբազան անուն։ Նա հաճախ խորհուրդ էր տալիս երիտասարդ գիտնականներին․
Գիտակրթական ձեռքբերումներ
Թեկնածուական ատենախոսության պաշտպանությունից արդեն մեկ տարի անց, 1954 թվականին, Միքայել Տեր-Միքայելյանը ընդհանրացրեց Լանդաու-Պոմերանչուկի աշխատանքը՝ հաշվի առնելով միջավայրի դիէլեկտրական բևեռացման ազդեցությունը կոհերենտ արգելակային ճառագայթման վրա։ Այդ աշխատանքում կանխատեսված նոր երևույթը ժամանակակից գրականության մեջ ստացավ «խտության երկայնական երևույթ» անվանումը։ Միքայել Տեր-Միքայելյանին հաջողվեց ցույց տալ, որ դիտարկվող երևույթների հիմքում են շատ ավելի լայն նշանակություն ունեցող ֆիզիկական պատճառներ, քան գերարագ մասնիկների ճառագայթման առանձնահատկությունների բացատրությունը։ Դա բերեց նոր, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի ամենատարբեր գործընթացներ ընդգրկող ուղղության զարգացմանը, որը ներառում է հադրոնների փոխազդեցությունը միջուկում, որը դիտարկվում է որպես նյութական միջավայր և քրոմոդինամիկան։ Միքայել Տեր-Միքայելյանի երևույթն ուղղակի փորձարարական ապացույց ստացավ 40 տարի անց՝ 1994 թվականին Ստենֆորդի համալսարանի արագացուցչային կենտրոնում (SLAC)։
1991 թվականին ֆիզիկայի բնագավառի Նոբելյան կոմիտեն առաջադրել էր Միքայել Տեր-Միքայելյանի թեկնածությունը 1992 թվականի մրցանակին։ Հետևելով նամակագրության գաղտնիության պահանջին՝ Միքայել Տեր-Միքայելյանը չպատմեց որևէ մեկին այդ առաջարկի մասին։ Նոբելյան կոմիտեի նամակը հայտնաբերվել էր նրա արխիվում մահվանից հետո։
Թեկնածուական ատենախոսության պաշտպանությունից հետո Միքայել Տեր-Միքայելյանը վերադարձավ Հայաստան, որտեղ աշխատանքի անցավ Երևանի Ֆիզիկայի ինստիտուտում՝ կարճ ժամանակում անցնելով կրտսեր գիտաշխատողից մինչև ինստիտուտի տեսական բաժնի վարիչ և փոխտնօրեն ճանապարհը։ Այդ տարիներին նրա կազմակերպած շաբաթական սեմինարը Հայաստանի շատ երիտասարդ ֆիզիկոսների համար գիտական ստեղծագործության իսկական դպրոց դարձավ։ Այդ տարիներին Միքայել Տեր-Միքայելյանն զբաղվում էր անհամասեռ և շերտավոր միջավայրերում շարժվող մասնիկների ճառագայթման հետազոտմամբ։ Նրա կողմից կանխատեսված և հայտնաբերված ռեզոնանսային ճառագայթումը լայն կիրառություն գտավ ուլտրառելյատիվիստիկ մասնիկների դետեկտման և էներգիայի չափման համար, ինչպես նաև կոհերենտ γ-ճառագայթման աղբյուրների ստեղծման համար։ Տարբեր միջավայրերում ռելյատիվիստական մասնիկների էլեկտրադինամիկային վերաբերվող նոր աշխատանքները հիմք հանդիսացան նրա դոկտորական ատենախոսությանը, որը պաշտպանվեց Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտում 1962 թվականին։
Միքայել Տեր-Միքայելյանն իր աշխատանքները բարձր էներգիայի ֆիզիկայի ոլորտում ընդհանրացրեց այսօր գիտական աշխարհում լայն ճանաչում ստացած Միջավայրի ազդեցությունը բարձր էներգիաներում էլեկտրամագնիսական պրոցեսների վրա մենագրությունում, որը հրատարակվեց 1969 թվականին Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիայում և անգլերեն թարգմանված՝ 1972 թվականին Շպրինգեր (Springer) հրատարակչության կողմից։
ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ, առաջին հայկական լազերը
1963 թվականին Միքայել Տեր-Միքայելյանը տեղափոխվում է աշխատանքի Երևանի պետական համալսարան, որտեղ դառնում է ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի դեկան։ Կարճ ժամանակում տեղի է ունենում ֆակուլտետի վերակառուցում, բացվում են ութ նոր ամբիոններ՝ գիտության հեռանկարային ուղղություններով, որոնցից են կենսաֆիզիկայի և մոլեկուլային ֆիզիկայի, ճառագայթային ֆիզիկայի և քվանտային օպտիկայի, մաթեմատիկական ֆիզիկայի ամբիոնները, որոնց ղեկավարման համար ներգրավվում են երիտասարդ տաղանդավոր գիտնականներ։ Այդ տարիներին ԽՍՀՄ ակադեմիկոսներ Նիկոլայ Բասովի, Ալեքսանդր Պրոխորովի և ամերիկացի ֆիզիկոս Չարլզ Թաունսի հիմնարար հետազոտությունները բերեցին առաջին օպտիկական քվանտային գեներատորների՝ (մազերների, լազերների) ստեղծմանը և դրան արագ հաջորդող կիրառություններին գիտության տարբեր ոլորտներում։ Նոր ուղղությունը միանգամից գրավեց Միքայել Տեր-Միքայելյանի ուշադրությունը, և նա կենտրոնացրեց իր ջանքերը Հայաստանում քվանտային օպտիկական էլեկտրոնիկայի և ոչ-գծային օպտիկայի զարգացման վրա, չնայած որ չկային ո՛չ մասնագետներ, ո՛չ համապատասխան սարքավորում։
1962 թվականին ԵՊՀ Ճառագայթման ֆիզիկայի խնդրահարույց լաբորատորիան (ՃՖՊԼ) վերակողմնորոշվեց լազերային թեմայի ուղղությամբ, 1964 թվականին Երևանի պետական համալսարանում ստեղծվեց օպտիկայի ամբիոն։ 1965 թվականին ԳԱԱ Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտի քվանտային էլեկտրոնիկայի բաժնի և ԵՊՀ ՃՖՊԼ-ի միավորումով Միքայել Տեր-Միքայելյանի կողմից հիմնվեց Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և ԵՊՀ միացյալ ճառագայթային լաբորատորիան (ԳԱԵՊՀՄՃԼ)։ Հետազոտություններ ծավալվեցին սուտակի (ռուբին) օպտիկական հատկությունների հետազոտման, լազերների բնութագրերի ուսումնասիրման և հարակից այլ բնագավառներում։
Արդեն 1962 թվականին Ռադիոօպտիկայի համամիութենական ԳՀԻ-ի աշխատակիցների օգնությամբ պատրաստվեց առաջին հայկական լազերը։ Միքայել Տեր-Միքայելյանի ակտիվ մասնակցությամբ արդյունաբերական լազերների ստեղծման աշխատանքներին ներգրավվեցին Հայաստանի մի շարք ձեռնարկություններ՝ Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր) քիմիական կոմբինատը, Արզնիի Ճշգրիտ տեխնիկական քարերի գործարանը, Երևանի էլեկտրալամպերի գործարանը։ Արդյունքում արդեն 1965 թվականին Լայպցիգի միջազգային տոնավաճառում ցուցադրվեցին խորհրդային առաջին՝ «Արզնի-2» և «Հրազդան» արդյունաբերական լազերները։
ԳԱԵՊՀՄՃԼ-ը հանդիսացավ ակադեմիական և համալսարանային գիտության համատեղ ջանքերի արդյունավետության վառ օրինակ, որը բերեց ոչ միայն ակնհայտ գիտական հաջողությունների, այլ նաև համալսարանում դասավանդման էական բարելավման։ ԳԱԵՊՀՄՃԼ-ում հետազոտությունները նվիրված էին խնդիրների լայն շրջանակին՝ սկսած քվանտային գեներատորների և ուժեղարարների մշակման տեսական հիմունքներից, ստացված արդյունքների փորձարարական ստուգումից և վերջացրած լազերների ստեղծումով։