cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տալլինի ծոց
Տալլինի ծոց (Tallinna laht), Ֆիննական ծոցի մի հատված, որ գտնվում է Սուուրուպի և Վիյմսի թերակզղիների և Նաիսսար և Աեգնա կղզիների միջև։ Ծոցի հարավային ափին տարածվում է Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինը։
Ծոցի մակերեսը մոտ 250 կմ² է, ամենամեծ խորությունը՝ 90 մ (Աեգնա և Նայսար կղզիների միջև)։ Տալլինի ծոցը Էստոնիայի ամենախոր ծոցերից է ։ Թերակղզիներն իրենց հերթին Տալլինի ծովածոցը բաժանում են երեք մասի՝ Կակումյաե (Տիսկրե), Կոպլի ծոց, Պալյասաարե ծոց (ծոցի ամենանեղ հատվածն է Պալյասաարեի և Միիդուռաննայի միջև հատվածը)։
Ծովածոցի ափն ընդհանուր առմամբ զառիկող է, ժեռուտ վիհեր են հանդիպում Ռանամիյզայի, Կակումյաեի շրջաններում, Կոպլի թերակղզում և Նայսաար կղզում։
Ամենամեծ ավազուտ լողափերը հանդիպում են Կակումյաեի, Պելգուրանի և Պիրատի շրջաններում։ Քարքարոտ ափեր կան Ռանամիյզայի և Տիսկրեի, Կակումյաեի և Ռոկա սլ Մարեի, Պալյասարեի և Կոպլիի միջև հատվածներում, Կադրիորգի, Մերիվյալյայի և Աեգնա կղզու շրջաններում։
Ափամերձ հատվածում ծովը խորը չէ, հատակը հիմնականում քարքարոտ է։ 10 մ խորությամբ հատվածը սկսվում է ափից 0,5-1 կմ հեռավորությունից ։
Ծոցում կան առափնյա մի քանի ծանծաղուտներ․ արևելից մինչև Նաիսսար կղզին՝ Նաիսսարի ծանծաղուտը՝ տեղ-տեղ 3-4 մ խորությամբ, այս ծանծաղուտից արևելք՝ Կեսկմադալի (Keskmadal) ծանծաղուտը՝ 7,4 մ խորությամբ, Պալյասարեից հյուսիս-արևմուտք՝ Վահեմադալի (Vahemadal) ծանծաղուտը՝ 3,8 մ խորությամբ ։
Ստորջրյա ամենահայտնի խութերն են Լիտեգրունդը, Հյուլկարին և Պալյասաարեն։ Մանր կղզիներից են Պանդյուն (Püünsi, մոտ 2 հա)՝ Պյույունսի գյուղի հարևանությամբ, և Լիյվակարին (Liivakari, 1,6 հա)՝ Կակումյաե հրվանդանի դիմաց։
Տալլինի ծովածոց են թափվում Պիրիտա գետը և մի քանի վտակներ, որոնցից ամենահայտնին Տիսկռեն (Tiskre) և Մուստոյան (Mustoja) են։
Ջրի մակարդակը ծովածոցում տատանվում է տարեկան 2 մ-ով։ Այստեղ ալիքների բարձրությունը երբեմն հասնում է 4 մ-ի ։
Ծոցի ափին կան մի քանի նավահանգիստներ՝ Տալլինի ուղևորային նավահանգիստը, Մուուգա, Պիրիտա նավահանգիստները, և նավակառաններ, որոնցից 2017 թվականին Կակումյաե ծովախորշում բացված Հավեն Կակումյաեն (Haven Kakumäe) տեղավորում է մինչև 300 նավ ։
Առաջին մշտական նավակառանը ծոցի ափին կառուցվել է 17-րդ դարում, իսկ ծովապատնեշով պաշտպանված առաջին նավահանգիստը՝ Հյուսիսային պատերազմից հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի ծովածոցեր Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի ծոցեր Կատեգորիա:Էստոնիայի աշխարհագրություն
Ադրբեջանական ընտանիք
Պատմություն
Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը ընտանիքի ամենատարածված տեսակը մեծ ընտանիքն էր, որը հիմնված էր արյունակցական կապի վրա։ Ընտանիքի ղեկավարը ընտանիքի հայրն էր, որը պատասխանատու էր ամբողջ ընտանիքի համար։ Երկու կամ երեք սերունդների ներկայացուցիչներ ապրում էին իրենց հոր, մոր և ամուսնացած տղաների հետ։ Կրտսեր որդին ստանում էր Ժառանգության ամենամեծ մասը, իսկ հոր մահից հետո դառնում ընտանիքի ղեկավարը։ Նման մեծ ընտանիքներում առանձնանում էին մոտ ազգականների խմբեր, որոնք կազմված էին հորից, մորից և երեխաներից ։
Ադրբեջանում 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը և նույնիսկ խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին կարելի էր գտնել ընտանեկան մեծ կառույցի օրինակներ։ Նման ընտանիքներում որբ երեխաները մեծանում էին իրենց հորեղբոր ազդեցության տակ։ Ընտանեկան գույքը բաժանվել է շարիաթի օրենքների և սկզբունքների համաձայն։ Արական սեռի ներկայացուցիչ երեխաների ժառանգության մասնաբաժինն ավելի մեծ է եղել, քան իգական սեռի երեխաներինը ։
20-րդ դարի վերջից մինչև 21-րդ դարի սկիզբը Ադրբեջանում ի հայտ է եկել ընտանիքի երկու տեսակ․
Այս դարաշրջանում ընտանիքների մեծ մասը բաղկացած էր 5-10 անդամներից։ Ավելին, ընտանիքներն ապրում էին այնպիսի բարեկամների հարևանությամբ, ինչպիսիք են մորաքույրը, հորեղբայրը, պապը, տատը և այլք։ Ըստ 20-րդ դարի 80-ական թվականների վերջի վիճակագրության՝ երեխաների թիվը նվազել է, ավելացել է երեք երեխա ունեցող ծնողների թիվը։
«Հերոսուհի մայր» պատվավոր կոչումը, որը շնորհվում էր 10 երեխաներից բաղկացած մեծ ընտանիքի խնամքի և դաստիարակության համար, չեղյալ է հայտարարվել ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո՝ 1990-ական թվականներին։ Անկախություն ձեռք բերելուց հետո չորս կամ հինգ երեխա ունեցող մայրերը համարվել են «հերոսուհիներ»։ Սակայն ներկայումս ադրբեջանական ընտանիքների մեծ մասը բաղկացած է 2-3 երեխայից։ Ադրբեջանում ամենաբազմազավակ ընտանիքը համարվում է 14 երեխա ունեցող ընտանիքը ։
Ներկայումս երկրում կա 1․831․100 ընտանիք։ Քանի որ ընտանիքը հասարակության բջիջն է, նրա կազմավորման, ընտանիքի բազմակողմանի զարգացման և տարբեր խնդիրների լուծման համար պայմանների ստեղծմանը մեծ ուշադրություն է դարձվում ։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հարսանեկան ավանդույթները ։
Ամուսնական տարիք
Ամուսնության ամենակարևոր գործոնը տարիքն է։ Ընտանեկան օրենսգրքի համաձայն՝ 2011 թվականից աղջիկների ամուսնության տարիքը 17-ից դարձել է 18 տարեկանը, որոշ դեպքերում գյուղերում աղջիկները ամուսնանում են 16 տարեկանից։ Նոր կանոնների համաձայն` կնոջը ամուսնանալու հարկադրանքը կենթարկվի երկուսից երեք հազար մանաթի չափով տուգանքի կամ մինչև երկու տարվա ազատազրկման։ Եթե նման գործողություն է կատարվել մինչև 18 տարեկան անձի նկատմամբ, տուգանքի չափը կլինի երեքից չորս հազար մանաթ, իսկ ձերբակալման ժամկետը՝ մինչև 4 տարի ։
Կնոջ դերը ընտանիքում
Ադրբեջանում կանանց կարգավիճակը ենթարկվել է մի քանի լուրջ փոփոխությունների։ Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետությունում, որը ստեղծվել է 1918 թվականին, ապահովվել է երկրում բնակվող մարդկանց սեռերի հավասարության իրավունքը։ Այսպիսով, Ադրբեջանը դարձել է Արևելքում առաջին երկիրը, որը ճանաչել է կանանց քվեարկության իրավունքը ։ Այս իրադարձության հարյուրամյակը լայնորեն նշվել է 2018 թվականին ։
Ընտանիքի և ամուսնության վերաբերյալ պետական քաղաքականություն
Ադրբեջանը միացել է ընտանիքի ամրապնդման, կանանց պաշտպանության և երեխաների իրավունքների մասին միջազգային կոնվենցիային և հանրապետությունում ընդունել է համապատասխան օրենքներ 1990-ական թվականներին ։ Բացի այդ, Ադրբեջանը միացել է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության (МОТ) «Կանանց և տղամարդկանց՝ ընտանեկան պարտականությունների հետ կապված աշխատավորների հավասար հնարավորությունների և հավասար վարմունքների մասին» № 156 հանձնարարականին, կանանց վերաբերյալ բոլոր տեսակի խտրականությունների ոչնչացման մասին ՄԱԿ-ի կոնվենցիային , «Երեխաների իրավունքների մասին», «Երեխաների պաշտպանության մասին՝ կապված միջպետական որդեգրման և համագործակցության մասին» , «Գյուղատնտեսության մեջ երեխաների աշխատանքի տեղավորման նվազագույն տարիքի մասին», «Երեխաների աշխատանքի արգելքի ձևերի և երեխաների աշխատանքի ոչնչացման հրատապ միջոցառումների մասին» և այլ կոնվեցիաների ։ Ընտանեկան օրենսգիրքը հաստատվել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 28-ին № 781 օրենքի համաձայն ։ Ընտանեկան օրենսգրքում սահմանված են ընտանեկան հարաբերությունների չափանիշները, կանոնավոր սահմանումները և ամրապնդումը, հարաբերությունների խախտման սկզբունքները, ընտանիքի անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, այդ ոլորտի պետական մարմինների պարտականությունները, ինչպես նաև Ադրբեջանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ նախատեսված մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքներին և ազատություններին համապատասխան քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցման կանոնները ։ Ընտանեկան հարաբերությունների ոլորտը կարգավորվում է «Ընտանեկան գյուղատնտեսություն», «Երեխայի իրավունքներ», «Հաշմանդամ երեխաների սահմանափակումների կանխարգելում և նրանց առողջություն։ Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների վերականգնում և սոցիալական պաշտպանություն», «Ծնողներին կորցրած երեխաների սոցիալական պաշտպանություն», «Նորածինների և երիտասարդ երեխաների սնունդը», «Երեխաների պարտադիր դիսպանսերը» , «ՄԱԿ-ի միջազգային կազմակերպված հանցավորությունը» , Մարդու, հատկապես կանանց և երեխաների թրաֆիքինգի կանխարգելման, ճնշման և պատժամիջոցների կանխարգելման մասին կոնվենցիա» , «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտների ապօրինի հատման մասին արձանագրությունները հաստատելու մասին», «Ամուսնացած կնոջ քաղաքացիության մասին», «Ադրբեջանի Հանրապետությունում իրավունքների կարգավորման և մարդկային ազատությունների մասին», «Տարեցների սոցիալական ծառայությունների մասին», «Արտամուսնական ծնված երեխաների իրավական կարգավիճակի մասին», «Երեխաներ ունեցող ընտանիքների սոցիալական պաշտպանության մասին» և այլ օրենքներով ։
Ադրբեջանում մի շարք միջոցառումներ են անցկացվում Ընտանիքի միջազգային օրվա առթիվ, որը նշվում է ամբողջ աշխարհում և ուղղված է այն բանին, որ ամեն տարի մայիսի 15-ին մարդկանց ուշադրությունը հրավիրվի ընտանեկան խնդիրների վրա ։ Ադրբեջանում Ընտանիքի միջազգային օրն անցկացվում է 2008 թվականից ։ 2017 թվականի օգոստոսի 27-ից սեպտեմբերի 1-ը մայրաքաղաք Բաքուվում անցկացվել է «Իմ ընտանիքը» երիտասարդական փառատոնը, որը կազմակերպում է Ադրբեջանի Հանրապետության երիտասարդության և սպորտի նախարարությունը ։
Ադրբեջանի ընտանիքի, կանանց և երեխաների հարցերով պետական կոմիտե
Ադրբեջանի նախագահի 2006 թվականի փետրվարի 6-ի որոշմամբ ստեղծվել է ընտանիքի, կանանց և երեխաների հարցերով պետական կոմիտեն։ Կոմիտեի նախագահ է նշանակվել Հիջրան Հուսեյնովան ։ Ադրբեջանի ընտանիքի, կանանց և երեխաների պետական կոմիտեն կենտրոնական գործադիր մարմինն է, որն իրականացնում է պետական քաղաքականություն ընտանեկան, կանանց և մանկական խնդիրների կարգավորման ուղղությամբ։ Կոմիտեի պարտականություններն են ընտանեկան հաստատության համակողմանի զարգացումը և ամրապնդումը՝ պաշտպանելով ընտանեկան արժեքները, նվազագույնի հասցնելով նրա խնդիրները, հասարակությունում ընտանիքի դերի բարձրացումը և նրա բարեկեցության բարելավումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական հասարակություն Կատեգորիա:Ադրբեջան Կատեգորիա:Ադրբեջանի մշակույթ
Գրաքննությունը համացանցում
Գրաքննությունը համացանցում (Internet Censorship), հրապարակումների վերահսկումն ու կանխարգելումն կամ տեղեկատվության հասանելիությունը համացանցում։ «Գրաքննությունը համացանցում» արտահայտության ձևավորումը կապված է համացանցում ազգային որևէ խտրականության սահմանների բացակայության հետ։ Համացանցի գրաքննության (ցենզուրա) հիմնական խնդիրները կարելի է սահմանել հետևյալ կերպ՝ տեղեկատվություն, պետության օրենքներին հակառակվող (գործող կառավարության ռեժիմ) և սահմանափկված ներքին ռեսուրսներում, կարող է հրապարակվել այլ երկրների վեբ-սերվերներում։
Համացանցում գրաքննության ձևերը
Քանի որ համացանցը չի գտնվում որևէ պետության վերահսկողության ներքո և նրանում տեղեկատվությունը բաշխված է տարբեր առևտրային կազմակերպությունների միջև, ուստի ընդհանուր գրաքննությունը համացանցում բավականին դժվար է, բայց ոչ անհնարին։ Այն իրագործվում է հետևյալ միջոցների միահամուռ օգտագործմամբ.
Գրաքննությունը համացանցում իրենից եթադրում է ոչ միայն որևէ վեբ-ռեսուրսների կողպեկումը կամ փակումը, այլ նաև վերլուծության իրականացումը, կեղծ ընդդիմադիր վեբ-ռեսուրսների, և պատժիչ միջոցների կիրառումը հրապարակումների հեղինակների կամ վեբ-սերվերների սեփականատերերի դեմ։
Ըստ «Լրագրողնները առանց սահմանների» հասարակական կազմակերպության հաշվետվության՝ 2008 թ.-ին փակվել կամ կողփեկվել են 1740 վեբ-կայքեր։ 105 բլոգերներ վնաս են կրել համացանացում հրապարակած նյութերի համար՝ նրանցից 1 սպանվել է, 59 ձերբակալվել են, իսկ 45-ը ենթարկվել են ֆիզիկական հարձակման ։
"«Ես չեմ տեսնում, ընդհանրապես, որևէ վտանգ աշխարհի համար, եթե որևէ մեկը փորձի սահմանափակել տեղեկատվության ազատ տարածումը ցանցում։ Համացանցի ղեկավարումը անհնարին է,-կարծում է Բիլ Գեյթսը,-վաղ թե ուշ ազատությունը կրկին կհաղթի» ։"
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համացանց
Մեծ Խալեբ
Ըստ 2014 թվականին Վրաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 26 մարդ։ Հիմնականում՝ վրացիներ և օսեր։
Գյուղը գտնվում է UTC+4 ժամային գոտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Գեղարվեստի թանգարան (Ցյուրիխ)
Ցյուրիխի գեղարվեստի թանգարան (Kunsthaus Zürich), պատկերասրահ Շվեյցարիայի Ցյուրիխ քաղաքում, որտեղ տեղակայված են տարիների ընթացքում Zürcher Kunstgesellschaft արվեստի ասոցիացիայի ձեռք բերած Շվեյցարիայի կարևորագույն հավաքածուները ։ Հավաքածուն սկսվում է միջնադարից՝ ներկայացնելով ժամանակակից արվեստը՝ շեշտադրելով շվեյցարական արվեստը։
Ճարտարապետություն
Թանգարանը նախագծել են ճարտարապետներ Կարլ Մոզերը և Ռոբերտ Քյուրջելը, բացվել է 1910 թվականին։ Հատկապես ուշագրավ են թանգարանի սկզբնական հատվածում պահպանված Մոզերի ստեղծած մի շարք ինտերիերները՝ զարդարված սոցեսիոն ոճի նեո-հունական տարբերակով։ Ճակատային մասում գտնվող ռելիեֆները ստեղծել է Մոզերի վաղեմի գործընկեր Օսկար Կիֆերը։ Թանգարանի բուն շենքն ընդլայնվել է 1925, 1958 և 1976 թվականներին ։
230 միլիոն դոլար արժողությամբ ճարտարապետական մրցույթը հաղթել է լոնդոնաբնակ Դեյվիդ Չիպպերֆիլդը, ով նախագծել է զանգվածային ուղղանկյուն ավազաքարով ծածկված շինություն։ Ընդլայնման շնորհիվ կավելանա 5,040 քմ պատկերասրահ՝ 78%-ով ավելացնելով ցուցադրման տարածքը։ Կունստհաուսը կդառնա ամենամեծ շվեյցարական պատկերասրահը՝ առաջ անցնելով Բազելից։ Երկու վերին հարկերը կլինեն արվեստի համար, առաջին հարկում կլինեն տարբեր ծառայություններ՝ փողոցի նկուղային հարկով միանալով բուն թանգարանին ։
Արվեստի հայտնի ցյուրիխցի հովանավոր Լիդիա Էշերի (1858–1891) 150-ամյակի կապակցությամբ Gesellschaft zu Fraumünster ասոցիացիան շենքի առջևի մասում բացեց նրա հուշատախտակը ։ 2008 թվականի օգոստոսի 20-ին Ցյուրիխի քաղաքապետարանի կողմից այս վայրն անվանվել է Lydia Welti-Escher Hof :
Հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուն ներառում է հետևյալ նկարիչների գլխավոր գործերից՝ Կլոդ Մոնե (մի շարք աշխատանքներ, ներառյալ հսկայական ջրաշուշանների նկարը), Էդվարդ Մունկ, Պաբլո Պիկասո, Ժակ Լիպշից և Ալբերտո Ջակոմետի։ Ներկայացված են նաև շվեյցարացի այլ արվեստագետներ, այդ թվում՝ Յոհան Հենրիխ Ֆուսլին, Ֆերդինանդ Հոդլերը, կամ ժամանակներից՝ Պիպիլոտի Ռիստը և Պիտեր Ֆիշլին։ Կարելի է տեսնել նաև Վինսենթ վան Գոգի, Էդուարդ Մանեի, Անրի Մատիսի և Ռենե Մագրիտի աշխատանքներից։
Չորեքշաբթի օրերին հավաքածուն տեսնելու մուտքն անվճար է բոլոր այցելուների համար ։
Կառավարում
Կունստհաուսը ղեկավարում է Kunstgesellschaft հիմնադրամը։ 2013 թվականին թանգարանն ունեցել է 315000 այցելու ։ 2017 թվականի հունվարի 12-ի մամլո հաղորդագրության մեջ հաստատությունը հայտարարել է, որ 2016 թվականին այցելուների թիվը հասել է 320000-ի ։
Հանրային տրանսպորտ
Թանգարան կարելի է հասնել Ցյուրիխի տրամվայով՝ իջնելով Kunsthaus կանգառում։ Այն տեղակայված է Pfauenplatz-ում՝ թանգարանի շենքի և Շաշպիլհաուս (Schauspielhaus Zürich) գերմանական թատրոնի շենքի միջև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի պատկերասրահներ Կատեգորիա:1910 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1910 հիմնադրումներ Շվեյցարիայում
Բերկրի (լեռ)
Բերկրի, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռներում, Դերսիմի շրջանում։ Սրա ստորոտում, մի խոր ձորի մեջ բխում էր շատ տաք և առատ հանքային աղբյուր, որով բուժում էին հոդացավերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բյուրակն լեռնավահան Կատեգորիա:Թունջելիի մարզի լեռներ
Բոնտացան
Բոնտացան, գետակ Ղարաբաղում։ Հոսում է Վարանդայի գավառով։ Հիշատակվում է մեկ անգամ «Մշակ» 1906 թվական համար 14-ում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Բերնարդինո Լարգի
Էուսեբիո Բերնարդինո Լարգի (Eusebio Bernardino Larghi, ), իտալացի վիրաբույժ, ով ոսկրային վիրաբուժության ռահվիրաներից է։ Նա մշակել է ոսկրային բեկորների հեռացման հմտություն, ինչը հեշտացնում էր դրանց վերականգնումը։ Նա նաև օգտագործել է արծաթի նիտրատը` վարակված հյուսվածքի խարանման նպատակով։ Լարգին մշակել է վիրաբուժական գործիքներ` ոսկրերի տեղում հատման համար ։
Բերնարդինո Լարգին ծնվել է Վերչելի քաղաքում, Ֆրանչեսկո ու Մարիա Ջուդիչեների ընտանիքում։ Նա բժշկություն է ուսումնասիրել Թուրինի և Ջենովայի համալսարաններում, ինչից հետո սկսել է բժշկել իր տանը։ 1838 թվականին նա աշխատանքի է անցել Վերչելիի գլխավոր հիվանդանոցում։ 1844 թվականին դարձել է դրա գլխավոր բժիշկը և պաշտոնավարել է մինչև 1860 թվականը։ Նա ուսումնասիրել է բժիշկ Միկելե Տրոյայի աշխատությունները, որոնցում վերջինս անդրադարձել է ոսկրի տեղում վերականգնմանը ։
1852 թվականին նա կարողացել է կանխարգելել հիվանդի մոտ նեկրոզի զարգացումը ստորին ծնոտում` հատուկ վիրահատական գործիքներով հյուսվածքի հեռացման շնորհիվ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1812 ծնունդներ Կատեգորիա:1877 մահեր Կատեգորիա:Իտալացի բժիշկներ Կատեգորիա:Թուրինի համալսարանի շրջանավարտներ
Պորասյոկի
Պորասյոկի (Порасйоки), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կումա գետի ձախ ափին՝ 138 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կովդա գետի ակունքն է սկսած Կումսկի հիդրոհանգույցից մինչև Իովսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մարմինների լողալը
Մարմինների լողալը, հեղուկում (կամ գազում) մասնակի կամ ամբողջությամբ ընկղմված պինդ մարմնի հավասարակշռության վիճակ։ Մարմինների լողալու տեսության հիմնական խնդիրը հեղուկում ընկղմված մարմնի հավասարակշռության դիրքերի որոշումն է, հավասարակշռության կայունության պայմանների բացահայտումը։ Մարմինների լողալու պարզագույն պայմանները նշված են Արքիմեդի օրենքում։ Լողացող մարմնի հավասարակշռության համար անհրաժեշտ է, որ մարմնի ու նրա դուրս մղած հեղուկի (կամ գազի) կշիռները լինեն հավասար, և որ այդ մարմնի ու դուրս մղած հեղուկի (կամ գազի) ծանրության կենտրոնները գտնվեն մի ուղղաձիգի վրա։ Մարմինների լողալը կայուն կլինի միայն այն դեպքում, երբ լողացող մարմնի ծանրության կենտրոնը մետակենտրոնից ներքև է գտնվում։
Կատեգորիա:Հիդրոդինամիկա Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Դումացխով
Դումացխով (დუმაცხოვი), գյուղ Վրաստանի կենտրոնական հատվածում։ Վարչականորեն մտնում է Շիդա Քարթլիի մարզի Խաշուրի մունիցիպալիտետի կազմի մեջ։
Ըստ 2014 թվականին Վրաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 111 մարդ։ Հիմնականում՝ վրացիներ։
Գյուղը գտնվում է UTC+4 ժամային գոտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Կուլուրակի
Կուլուրակի (κουλουράκια, IPA: [kuluˈraca], եզակի՝ κουλουράκι), հունական ավանդական թխվածքաբլիթներ, որոնք սովորաբար թխում են Զատիկին և ուտում են Սուրբ շաբաթից հետո ։
Կուլուրակին կարագային հիմքով պատրաստված խմորից թխված բլիթներ են, որոնք պատվում են ձվով գլազուրով։ Նրանք ունեն քաղցր, նուրբ համ` վանիլային երանգով։ Խմորի մեջ հաճախ ավելացվում է մեխակ՝ բույր հաղորդելու համար, ինչպես նաև նարնջի հյութ ։ Վերևից թխվածքաբլիթների վրա սովորաբար ցրվում են քնջութի սերմեր։ Հիմնական առանձնահատկությունն օղակակաձև տեսքն է։ Կուլուրակի բառը փոքրացուցիչ ձև է և նշանակում է փոքրիկ կլոր թխվածքաբլիթ կամ փրկարար օղակ։
Կուլուրակին կարող է թխվել հյուսված շրջանակների տեսքով, ութաձև, պսակի, պայտի կամ հունական տառերի ձևով, ընդ որում՝ ավանդույթի համաձայն՝ նրանք ունեն օձի ձև։ Թխուկները սովորաբար ուտում են առավոտյան սուրճի կամ ցերեկային թեյի հետ։ Բոլոր հրուշակեղենի նման, կուլուրակին սովորաբար պահվում է չոր տեղում՝ փակված կափարիչով տարայում։
Պատմություն
Կուլուրակին Հունաստանում պատրաստվել է մինոսյան քաղաքակրթության ժամանակներից ի վեր ։ Մինոսցիներն թխվածքաբլիթը պատրաստել են փոքր օձերի տեսքով, որովհետև երկրպագում էին օձին նրա բուժիչ հատկությունների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունական խոհանոց Կատեգորիա:Զատկվա ուտեստներ
Տորե Սանտա Սուզաննա
Բնակավայրի հովանավորողն է սուրբ Սուսաննան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չերնովայա (Սենտելեկի վտակ)
Չերնովայա (Черновая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սենտելեկ գետի ձախ ափով՝ 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բրիտատա
Բրիտատա, (Брытъат) գյուղ Հարավային Օսիայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Ձաուսի շրջանում։ Ըստ 1987 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 40 մարդ ։
Բնակչության հիմնական մասը օսերն են, որոնք խոսում են օսերենով։ Կան նաև վրացերենով խոսող վրացիներ և ռուսախոս ռուսներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային Օսիայի գյուղեր
Ատաղձագործ
Ատաղձագործ, մասնագիտություն, ամենահին արհեստներից մեկը, որը կապված է փայտի մեխանիկական վերամշակման և չվերամշակված փայտանյութից դետալների, կառուցվածքների և շինանյութի ստացման հետ։
Մասնագիտական գործառույթներ
Ատաղձագործի գործիքներից են` կացինը, ուրագը, ուղղալարը, երկկոթ քերիչը, 3-ից 10 մետրանոց չափերիզը, մուրճը, սղոցը, ապակեհատիչը, մեխահանը, անկյունակը, հարթացույցը, պտուտակահանների և վեցանկյունների հավաքածուն, հարթաչափը, գայլիկոնը, շաղափիչը, էլեկտրոպտուտակահանը, փորագրիչ դանակը, էլեկտրական նրբասղոցը, դուրը, ռանդան։
Անվտանգության կանոններ
Ատաղձագործը ստիպված է պահպանել մատները մուրճի հարվածներից, աչքերը փայտի փոշուց և այլն։ Ռուսաստանում կանանց արգելված է շինարարական, մոնտաժային և նորոգման աշխատանքներում ատաղձագործ աշխատել ։
Պրոֆեսիոնալ հիվանդություններ
Մեջքի ցավեր, որպես կանոն դա օստեոխոնդրոզն է։ Ձեռքի մատների փայտացում։ Այստեղ հնարավոր է տարբեր պատճառներ, ողնաշարի վզի և կրծքավանդակի և արմունկային հոդի հատվածների ճզմում։ Հիվանդության մեխանիկան, ներվը տեղակայված է մղանցքում, ճզմման ժամանակ տեղի է ունենում ներվը ծածկող թաղանթի բարակեցում և հպում մղանցքի պատին։
Սխալմամբ ատաղձագործ համարվողներ
«Ատաղձագործ» - «տեկտոն» (հուն. τεκτον, բառացի «շինարար»), բառի սխալ թարգմանությունն է, քանի որ Ռուսաստանում տները կառուցվում էին ոչ թե չթրծած աղյուսից, այլ գերաններով։ Եվրոպական թարգմանություններում այդ նույն բառը թարգմանվում էր ոչ թե «ատաղձագործ», այլ մասոն (բառացի որմնադիր-քարտաշ), քանի որ Եվրոպայում տները կառուցում էին քարից (ոչ թե գերանից)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ատաղձագործություն Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Քաշվեթ
Քաշվեթ (ქაშვეთი), գյուղ Վրաստանի կենտրոնական հատվածում։ Վարչականորեն մտնում է Շիդա Քարթլիի մարզի Խաշուրի մունիցիպալիտետի կազմի մեջ։
Ըստ 2002 թվականին Վրաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։
Գյուղը գտնվում է UTC+4 ժամային գոտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Մարկա
Մարկա, խոշոր սահմանային վարչական շրջան (մարկգրաֆի գլխավորությամբ) Կարոլինգների կայսրությունում և «Հռոմեական սրբազան կայսրությունում»։ Մարկաները կազմվել են 10-12-րդ դարերում սլավոններից նվաճած հողերի վրա։ Ֆեոդալական հարաբերությունների զարգացման հետ Մարկաները դարձել են խոշոր ֆեոդալական իշխանությունների կորիզը (օրինակ, Արևելյան Մարկան Ավստրիա դքսության պատմական կորիզն է և այլն)։
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Անդրեաս Փիթչման
Անդրեաս Փիթչման (Andreas Pietschmann, ), գերմանացի դերասան, առավել հայտնի է Նեթֆլիքսի թողարկած «Խավար» հեռուստասերիալում Յոնաս Կանվալդի կամ «անծանոթի» դերով։
Կյանք և կարիերա
Փիթչմանը խաղացել է ֆուտբոլ «Վյուրցբուրգեր Կիկերս» երիտասարդական բաժնում և համարվել է տաղանդավոր խաղացող։ Ավելի ուշ նա զինվորական ծառայության է անցել Բունդեսվերում, որի ընթացքում զբաղվել է նաև թատերական դերասանությամբ։ Նա հայտնվել է «Die Feuerzangenbowle» բեմադրության մեջ։ Լուրջ ավտովթարից հետո Փիթչմանը որոշել է լրջորեն զբաղվել դերասանությամբ։
1993-1996 թվականներին հաճախել է Բոխում քաղաքի թատերական դպրոցը, այնուհետև չորս տարի աշխատել է Schauspielhaus Bochum դրամատիկական թատրոնում։ Դրանից հետո Փիթչմանը տեղափոխվել է Համբուրգի Thalia թատրոն 2000-2001 թվականների համար, իսկ 2007 թվականին հեռացել է կինոյի և հեռուստատեսության վրա կենտրոնանալու համար։ Բացի այդ, նա գրել է մի քանի աուդիոգրքեր, այդ թվում՝ Կառլոս Ռուիս Սաֆոնի «Քամու ստվերը», Փիթեր Բերենսի «Երազների օրենքը», Սեսիլիա Ահերնի «Շնորհակալություն հիշողությունների համար» և Ջունո Դիասի «Օսկար Վաոյի կարճ հրաշալի կյանքը»։
2017 թվականին Նա գլխավոր դեր է ստացել Նեթֆլիքսի «Խավար» սերիալում՝ մարմնավորելով Յոնաս Կանվալդի կամ «անծանոթի» դերը։
Այդ ժամանակից ի վեր նա աշխատել է ինչպես Բեռլինի Մաքսիմ Գորկու անվան թատրոնում, այնպես էլ տարբեր հեռուստասերիալներում մի քանի երկրորդական դերերով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Պլանտեն Մորետուսի թանգարան
Պլանտեն Մորետուսի թանգարան (Plantin-Moretusmuseum), գրադարանով և 16-րդ դարի տպագիր պատմական ցուցանմուշներով թանգարան Անտվերպեն քաղաքում ։
Պատմություն
Անտվերպենում տպագրական ընկերություն հիմնվել է 1555 թվականին։ Նա շուտով դարձել է Հարավային Նիդեռլանդների խոշոր տպագրական ձեռնարկություններից մեկը և համարվում է առաջին տպագրական ձեռնարկությունը Արդյունաբերության ոլորտում։ Դրա կազմում կային մինչև տասնվեց տպագրական մամլիչներ, իսկ աշխատողների թիվը հասնում էր 80 մարդու։ Դա Անտվերպենը դարձրել է Արևմտյան Եվրոպայի գրքի տպագրության կենտրոններից մեկն ի թիվս Վենետիկի, Ամստրերդամի և Փարիզի։
Ընկերության սեփականատերը` Քրիստափոր Պլանտենը, իր գրասենայկը դարձրել էր հումանիստների և քաղաքի կրթված մարդկանց հանդիպման տեղ։ Միևնույն ժամանակ նա որդեգրել էր մի քիչ շահույթ ստանալու և ապաքաղաքական լինելու քաղաքականությունը, այդ պատճառով էլ տպագրել է ինչպես կաթոլիկ, այնպես էլ` բողոքական գրականություն։ Ֆիրմայի հաճախորդների մեջ եղել են հումանիստներ Յուստ Լիպսին և Սիմոն Սթիվենը, նկարիչ Պիտեր Պաուլ Ռուբենսը։
Ռուբենսը գնում էր ոչ միայն գրքեր։ Բալթազար Մորետի հետ նրանք աշխատել են Պլանտենի տպագրական ֆիրմայում` ստեղծելով ճակատազարդերի շարք, որոնք զետեղված էին հրատարակված գրքերի տիտղոսաթերթերում։
Թանգարանի ստեղծում
1876 թվականին տպարանի վերջին տերը` էդվարդ Մորետուսը ֆիրմայի շենքը տպագրական հին դազգահի և ձեռագրերի հետ վաճառել է Անտվերպեն քաղաքի կառավարությանը։ Մեկ տարուց (1877 թվականին) ձեռնարկությունն արագ վեր է ածվել թանգարանի և բաց է եղել այցելության համար`Բելգիայում ազգային ինքնագիտակցության ալիքի ժամանակ։
1944 թվականին, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Անտվերպենը հրետանակոծվում էր, թանգարանի շենքը վնասվել է գերմանական V2 հրթիռի պատճառով, իսկ թանգարանը փակվել է վերանորոգման համար։ Վերանորոգումից և նոր ցուցադրություն ստեղծելուց հետո թանգարանը նորից բացվել է 1951 թվականին։
Թանգարանի ֆոնդ
Թանգարանում ցուցադրվել են 1600 թվականի հին տպագրական հաստոցներ, տառատեսակներ և պատմական գրադարան։ Այստեղ ցուցադրված են Պլանտենի տպարանի 16-18-րդ դարերի թողարկումների օրինակներ, նաև ինկունաբուլաներ, պոստինկունաբուլաներ, ավելի քան 600 ձեռագրեր, որոնց մեջ է 15-րդ դարի «Ժանա Ֆրուասարի ժամանակագրությունը» ձեռագիրը։
Պատմաբանների համար մեծ նշանակություն ունեն պահպանված արխիվները և Պլանտեն տպագրական ֆիրմայի գործնականորեն ամբողջ գոյության ընթացքի հաշվապահական հաշիվները։ Դրանք համարվում են հազվադեպ ինֆորմացիայի աղբյուրներ Անտվերպեն քաղաքի 16-18-րդ դարերի սոցիալական և արդյունաբերական պատմության և վարձու աշխատանքի պայմանների վերաբերյալ։
Պլանտեն–Մորետուսի թանգարանում ցուցադրված գեղարվեստական ստեղծագործությունների մեջ են Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի նկարները, որը Անտվերպենում ղեկավարել է մի շարք գեղարվեստական արվեստանոցներ և եղել է Պլանտենի տպագրական ֆիրմայի հաճախորդներից։
Բալենի սովորական
Բալենի սովորական , մինչև 3-4 մ բարձրությամբ ցածրաճ ծառ է՝ գնդաձև սաղաթով։
Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները էլիպսաձև են կամ հակառակ ձվաձև։ Ծաղիկները հավաքված են հովանոցաձև ծաղկաբույլերում, 2-4 -ական են, սպիտակ։ Կորիզապտուղները բաց կարմրավուն են, համեղ և հյութալի։ Ծաղկում է ապրիլին, պտուղները հասունանում են հունիս-հուլիսին։ Երիտասարդ ընձյուղները սկզբում կանաչ են, այնուհետև ստանում են կարմրագորշավուն գունավորում։ Պատկանում է վարդազգիների ընտանիքին սալորայինների ենթաընտանիքին։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, Եվրոպայում։ Հայաստանում վայրիացած հանդիպում է գրեթե բոլոր շրջաններում։Հայկական ՍՍՀ-ում հանդիպում է հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում։ Մշակվում է ամենուրեք։ Բնական պայմաններում աճում է բոլոր գոտիներում, համեմատաբար հարուստ և խոնավ հողերի վրա։
Նշանակություն
Պտուղները օգտագործվում են թարմ վիճակում և վեամշակված (մուրաբա, տարբեր հյութեր ու ըմպելիքներ)։ Պտուղները պարունակում են 6-15% շաքարներ, 13-15% C վիտամին, կարոտիններ և այլն։ Չորադիմացկուն է, լուսասեր, ցրտադիմացկուն։ Մշակության մեջ հայտնի են բալենու բազմաթիվ սորտեր, որոնց համար որպես հիմնական պատվաստակալ հանդիսանում է սովորական բալենին։ Գնահատվում է նաև որպես բարձր գեղազարդ ծառատեսակ։Լավ մեղրատու է, մեկ ծառից ստացվում է մինչև 4,3 կգ մեղր։ Պարունակում են 80-86 % ջուր, 1,5-2,5 % թթուներ, 0,75-1,3 % ազոտային նյութեր։ Կորիզը պարունակում է 35 % ճարպ, որն օգտագործում են օճառի արտադրության պրոցեսում ։
Աշխարհի խոշորագույն հիդրոէլեկտրակայանների ցանկ
2009 թվականին հիդրոէներգետիկան տվել է մինջև 63% վերականգնվող արտադրություն և շուրջ 19% էլեկտրաէներգիա ամբողջ աշխարհում, տեղակայված հիդրոէլեկտրոկայանների հզորությունը հասնում է 780 գեգավատտ ։ Հիդրոէներգետիկայի զարգացման առաջնորդներն են՝ Չինաստանը, Կանադան, Բրազիլյան, իսկ մեկ շնչի հաշվով Նորվեգիան, Իսլանդիան և Կանադան։
21 րդ դարի սկզբին առավել ակտիվ հիդրոշինարարություն տանում էր Չինաստանը, որի համար Չինաստանը հանդիսանում է հիդրոէներգիայի պոտենցիալ աղբյուր։ Այս երկրում տեղակայված են աշխարհի կիսով չափ ամենափոքր հիդրոէլեկտրոկայանները։
Աշխարհի ամենախոշոր ՀԷԿ-ը («Երեք կիրճեր») գտնվում է Յանցզի գետի վրա, նաև կառուցվել է աշխարհի ամենախոշոր հիդրոէլեկտրոկայանի կասկադը, որի հզորությունը կազմում է ավելի քան 97000 Մվտ։
Չինաստանում գտնվող ամենահզոր «Երեք կիրճեր» ՀԷԿ-ը ունի շուրջ 22500 Մվտ հզորություն, որի տարեկան էլեկտրաէներգիայի արտադրումը կազմում է շուրջ 100 մլրդ կվտ․ժ։ Ինչպես նաև Բրազիլիա-Պարագվայական ՀԷԿ-ը՝ «Իտայպու»։ 39000 Մվտ հզորությամբ ամենամեծ «Գրանդ Ինգա» ՀԷԿ՝ նախատեսվում է կառուցել միջազգային կոնսորցիումով Կոնգո գետի վրա Կոնգոյի դեմոկրատական հանրապետությունում (նախկինում Զաիր)։
Կա նաև մի նախագիծ Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասում և Մագադանի տարածաշրջանում Պենժինայի Օխոտսկ ծովում կառուցել մակընթացային էլեկտրակայան 87000 Մվտ հզորությամբ։
«Երեք կիրճեր», «Իտայպու» և ուրիշ ՀԷԿ-րը հանդիսանում են աշխարհի խոշորագույն հիդրոտեխնիկական կառուցվածքները և էլեկտրոկայանները։ Աշխարհի խոշորագույն այլ հիդրոէլեկտրակայանները տրված են աղյուսակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հիդրոէլեկտրակայաններ
Պորոյուկալ
Պորոյուկալ (Пороюкал), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սիրտան գետի ձախ ափին՝ 15 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կովդա գետի ակունքն է սկսած Կումսկի հիդրոհանգույցից մինչև Իովսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Խրիստով (այլ կիրառումներ)
Խրիստով, բուլղարական ազգանուն
Մարիոնետ
Մարիոնետ (Marion, Marionnete, սկզբնապես՝ կույս Մարիամի ոչ մեծ ֆիգուրների անվանումը տիկնիկներով ներկայացվող միջնադարյան միստերիաներում), թատերական տիկնիկի տարատեսակ։ Մարիոնետի առանձնահատկությունն այն է, որ կրկնում է մարդու անատոմիան և շարժման մեջ դրվում մարմնամասերին ամրացված թելերով։ Կան Մարիոնետների և այլ տեսակներ։ Փոխաբերական իմաստով՝ մարդ, կառավարություն, պետություն, որ ուրիշի հլու գործիքն է։
Կատեգորիա:Տիկնիկային թատրոն
Մուվաշշահ
Մուվաշշահ (موشّح)՝ արաբական գրականության ժանր։ Ունի 4-10 տող, հարմարեցված է երաժշտությանը։
Մուվաշշահ
Արաբական ավանդույթը մուվաշշահի հիմնադիր է համարում Կորդովայի պալատական ձոներգու Մուկադդամ իբն Մուաֆին, ով ապրել է 9-րդ դարում և 10-րդ դարի սկզբին։ Մուվաշշահի հետագա զարգացումն ընթացել է 11-րդ դարում։ Անդալուսցի հայտնի պոետներ էին Ուբադաթ ալ-Կազզազը, Աբու Աբդուլլահ Իռֆա Ռասահը, ինչպես նաև Իբրահիմ իբն Սահիլ ալ-Իսրայիլին (1208—1251), Լիսան ալ-Դին իբն ալ-Խատիբը (1313—1374) և եգիպտացի Իբն Սանա ալ-Մուլք ալ-Միսրին (1156—1212)։
Մուվաշշահը Անդալուսյան պոեզիայի ամենաինքնատիպ բանաստեղծական ձևերից է։ Գրված է գրական արաբերենով։ Մուվաշշահ տերմինը նշանակում է «գոտևորված»։ Կազմված է 5-7 դաուրներից (دور՝ շրջան)։ Եթե մուվաշշահը սկսվում է կրկներգից, համարվում է ամբողջական, եթե տնից՝ ոչ ամբողջական։ Ամեն դաուր կազմված է բանաստեղծական տունից՝ ղուսն (غصن՝ ճյուղ), և կրկներգից՝ կուֆլ (قُفْل՝ կողպեք)։ Տունը կազմված է մի քանի տողից, որոնք հանգավորվում են իրար հետ, բայց չեն հանգավորվում մյուս դաուրների տողերի հետ։ Կուֆլները չեն հանգավորվում դաուրի տների հետ. հանգը արվում է մյուս կուֆլերի կամ դրանց համապատասխան տողերի հետ։ Մուվաշշահը սկսվում և ավարտվում է կուֆլով։ Ավարտական կուֆլը կոչվում է խարջա (خرجة՝ ելք), հաճախ գրված է լինում բարբառով և իրենից ներկայացնում է ուղերձ այն անձին, ում նվիրված է ողջ բանաստեղծությունը։
Մուվաշշահը սովորաբար ունի 6 կրկներգ, 5 տուն։ Մուվաշշահի տողը կազմված է 2,3 և 4 մասերից, որոնք չափով և վանկերի քանակով կարող են տարբեր լինել։ Կրկներգերն ու տները կարող են կազմված լինել ցանկացած քանակի տողերից, կիսատողերից։ Կա մուվաշշահի 2 տիպ՝
Մուվաշշահը արաբական երգային պոեզիայի տեսակ է, որը մոտ է ժողովրդական երգին լեզվի պարզությամբ, կառուցվածքով։ Այդ մոտեցմամբ էլ բացատրվում են նրա որոշ առանձնահատկություններ՝ բանաստեղծության ձայնային և ռիթմիկ հստակությունը, տողերի անհավասարությունը և կարելի է ենթադրել, որ այն առաջացել է մարքազի՝ իսպանական ժողովրդական երգի հատվածի հիման վրա։ Հայտնի է ալ-Ռամադին, ով առաջիններից էր, ով ներմուծեց մուվաշշահը, ինչպես նաև ալ-Մուկադդամը, ում մուվաշշահները կասիդայից (قصيدة՝ բանաստեղծություն) տարբերվում էին մարքազի (مركز) առկայությամբ և չափով։ Հետագայում մուվաշշահը դառնում է պաշտենապես ճանաչված բանաստեղծական ձև։ Այն շատ տարածված է սուֆիների մոտ, որոնք երգվում էին որպես սիրային երգեր։ Որպես կանոն մուվաշշահը կազմված է վեց կրկներգից և հինգ տնից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արաբական գրականություն Կատեգորիա:Իսպանական գրականություն Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Էսկուլուբր
Էսկուլուբր (Escouloubre), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 96 մարդ, բնակչության խտությունը` 3.08 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 31.14 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 680 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 175 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 60 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 50 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 23-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 27։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 46,0 %։ 23 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 20 անձ (10 տղամարդ և 10 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 27 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Չերնովայա (Կումիրի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Մոթա դե Կոնտի
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռենտգեն ախտորոշում
Ռենտգեն ախտորոշում, մեթոդ, որը 1972 թվականին առաջարկել են Գոդֆրի Հաունսֆիլդը և Ալլան Կորմակը և արժանացել են Նոբելյան մրցանակի։
Մեթոդը հիմնված է տարբեր խտության հյուսվածքների ռենտգեն ճառագայթման չափման բարդ կոմպյուտերային մշակման հիման վրա։ Հատուկ մեթոդները ներառում են նաև ռենտգենոլոգիայի բաժնում հակաբեղմնավորման հետազոտությունների մեծ խումբ, որտեղ պատկերները ձեռք են բերվում արհեստական հակապատկերային օրգանների միջոցով ։
Ախտորոշում
Ռենտգենյան համակարգչային տոմոգրաֆիան մարդու ներքին օրգանների հետազոտման տոմոգրաֆիկ մեթոդ է՝ ռենտգենյան ճառագայթների օգտագործմամբ։ Պարուրային համակարգչային տոմոգրաֆիան կիրառվում է կլինիկական պրակտիկայում 1988 թվականից սկսած։ Պարուրային սկանավորման տեխնոլոգիան հնարավորություն է տալիս նկատելիորեն կրճատել ժամանակը, որը անհրաժեշտ է համակարգչային տոմոգրաֆիայի հետազոտման համար և նկատելիորեն պակասեցնել հիվանդի ճառագայթման ծանրաբեռնվածությունը։ Բազմաշերտ(«մուլտիպարուրային», «մուլտիշերտային» համակարգչային տոմոգրաֆիան-մշՀՏ) առաջին անգամ ներկայացվել է 1992 թվականին։ Այսօր արդեն մի քանի ամերիկյան, կանադական, գերմանական կլինիկաներում կան 320 շերտերից բաղկացած համակարգչային տոմոգրաֆներ։ Այդ տոմոգրաֆները, որոնք առաջին անգամ ներկայացվել են 2007 թվականին Toshiba ֆիրմայի կողմից, հանդիսանում են ռենտգենյան համակարգչային տոմոգրաֆիայի էվոլյուցիայի նոր էջը։ Նրանք հնարավորություն են տալիս ոչ միայն ստանալ պատկերներ, այլև հետևել համարյա թե «ռեալ» ժամանակի ընթացքում գլխուղեղում և սրտում ընթացող ֆիզիոլոգիական պրոցեսներին։ Տարբեր օրգանները, ինչպես նաև նորմալ և պաթոլոգիկ կառույցները միմյանցից տարբերակելու համար, կիրառվում են կոնտրաստային ուժեղացման տարբեր մեթոդներ(ավելի հաճախ յոդ պարունակող կոնտրաստային նյութեր)։
Ներերակային կոնտրաստային ուժեղացման մեթոդիկան հնարավորություն է տալիս ճշտել հայտնաբերված պաթոլոգիական փոփոխությունների բնույթը (այդ թվում բավական ճշգրտորեն նշել ուռուցքի առկայությունը, ընդհուպ մինչև նրա հիստոլոգիական կառուցվածքի հայտնաբերումը) շրջակա փափուկ հյուսվածքների ֆոնի վրա, ինչպես նաև վիզուալիզացիայի ենթարկել այն բոլոր փոփոխությունները, որոնք հնարավոր չէ հայտնաբերել սովորական հետազոտման մեթոդներով։
Համակարգչային տոմոգրաֆիա՝ անգրոգրաֆիան հնարավորություն է տալիս ստանալ արյունատար անոթների շերտավոր պատկերման սերիան, ստացված տվայլների հիման վրա համակարգչային հետագա մշակման միջոցով 3D-ռեկոնստրուկցիայով կառուցվում է արյունատար համակարգ եռաչափ մոդելը։
Պարուրային համակարգչային տոմոգրաֆիա-անգրոգրաֆիան ռենտգենյան համակարգչային տոմոգրաֆիայի վերջին նվաճումներից է։ Հետազոտությունը իրականացվում է ամբուլատոր պայմաններում։ Արմնկային երակի մեջ ներարկվում է յոդ պարունակող կոնտրաստային դեղամիջոց մոտ 100 մլ քանակի։ Կոնտրաստ նյութի ներարկման պահին իրականացվում է հետազոտվող տեղամասի սկանավորում։ Այս դեպքում բացառվում է վիրաբուժական մանիպուլյացիաների հնարավոր բարդությունների ռիսկը, որոնք առկա են սովորական անգիոգրաֆիայի ժամանակ։ Համակարգչային տոմոգրաֆիայի անգիոգրաֆիան նկատելիորեն պակասեցնում է նաև հիվանդի ճառագայթման ծանրաբեռնվածությունը։ Համակարգչային տոմոգրաֆիան լայնորեն կիրառվում է բժշկության մեջ մի քանի նպատակներով՝
Համակարգչային տոմոգրաֆիան հաճախ կիրառվում է հետևյալ վիճակների սկրինինգի համար․ Անհապաղ վիճակների ախտորոշման համար` անհապաղ կոմպյուտերային տոմոգրաֆիա
Պլանային հետազոտության համար համակարգչային տոմոգրաֆիա Բուժման արդյունքների վերահսկման համար
Բուժման և հետազոտման մանիպուլացիաների կատարման համար, օրինակ՝ համակարգչային տոմոգրաֆիայի ղեկավարմամբ ողնուղեղի պունկցիա։
Մարկիզյան կղզիներ
Մարկիզյան կղզիներ (Îles Marquises), կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսի կենտրոնական մասում, Պոլինեզիայում։ Ֆրանսիական տիրույթ է («անդրծովյան տարածք»)։ Տարածությունը 1274 կմ2 է, բնակչությունը՝ 4, 8 հազար (1980), պոլինեզացիներ։ Վարչական կենտրոնը՝ Տաիոխաե։ Առավել խոշոր կղզիներ են Նուկուհիվան և Հիվա-Օան։ Բարձրությունը մինչև 1259 մետր է։ Ունեն հրաբխային ծագում։ Կազմված են բազալտներից, տուֆերից։ Կլիման արևադարձային է, պասսատային։ Տարածված են արևադարձային անտառներն ու թփուտային սավաննաները։ Կան կոկոսյան արմավենու, բամբակենու, բանանի, սուրճի պլանտացիաներ։ Զբաղվում են ձկնորսությամբ, մարգարիտի արդյունահանմամբ։ Զարգացած է զբոսաշրջությունը։ Հայտնագործել է իսպանացի ծովագնաց Ա․ Մենդանյա դե Նեյրան, 1595 թվականին։
Ռենտգեն ախտորոշում
Ախտորոշում
Համակարգչային տոմոգրաֆիան ցուցված է՝ կենտրոնական նյարդային համակարգի բնածին անոմալիաների, ուռուցքների, գանգուղեղային կամ ողնուղեղային վնասվածքների և ինֆեկեկցիաների կասկածի դեպքում։ Համակարգչային տոմոգրաֆիան գերազանցում է մագնիսական-ռեզոնանսային տոմոգրաֆիային սուր տրավմաներ և ոսկրային անոմալիաների ախտորոշման ժամանակ։ Համակարգչային տոմոգրաֆիան, երբ համեմատվում է մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիայի հետ համարվում է՝ ավելի արագ, ավելի մատչելի և որոշ դեպքերում ավելի հասանելի ախտորոշիչ մեթոդ։
Մագնիսական-ռեզոնսային տոմոգրաֆիա (ՄՌՏ)` ներքին օրգանների և հյուսվածքների տոմոգրաֆիկ հետազոտման մեթոդ է։ Միջուկային մագնիսկական ռեզոնանսի ֆիզիկական արտահայտման օգտագործմամբ՝ մեթոդը հիմնված է ջրածնի ատոմների միջուկների էլէկտրամագնիսկական պատասխանի չափման վրա՝ հաստատուն բարձր լարմամբ մագնիսկական դաշտում որոշակի էլեկտրամագնիսական ալիքներ համադրության ազդեցությամբ։ Ճառագայթման ախտորոշման այլ մեթոդների համեմատությամբ՝ մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիայի գլխավոր առավելությունը համարվում է իոնիզացնող ճառագայթման բացակայությունը և հետևաբար կողմնակի էֆեկտներ առաջացնող ռիսկի բացակայությունը, որոնցով պայմանավորված է (չնչին քանակությամբ) ռենտգեն ճառագայթման ազդեցությունը։ Մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիան թույլ է տալիս հետազոտությունը կատարել բոլոր հարթություններում՝ հաշվի առնելով հիվանդի մարմնի անատոմիական յուրահատկությունները և անհրաժեշտության դեպքում ստանալ եռաչափ պատկեր, որպեսզի ճշգրիտ գնահատվի տարբեր համակարգերի փոխհարաբերությունը։ Մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիան օժտված է փափուկ հյուսվածքների բարձր կոնտարստությամբ, այսինքն ներքին օրգանները <անթափանց> են հետազոտության համար և հնարավորություն է տրվում հայտնաբերել և բնութագրել պրոցեսները, որոնք զարգանում են մարդու օրգանիզմի տարբեր օրգաններում և հյուսվածքներում։ Ավելին՝ մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիան համարվում է միակ հասանելի ախտորոշիչ մեթոդը, որը օժտված է բարձր զգայունությամբ և սպեցիֆիկությամբ՝ այտուցների և ոսկրային հյուսածքների ինֆիլտրացիայի հայտնաբերման ժամանակ։ Պատմաբանորեն առաջին անգամ մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիայով հետազոտվել է գլխուղեղը՝ նյարդաբանության հիվանդությունների ախտորոշման մեջ բացելով նոր հորիզոններ։ Այսօր մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիան համարվում է հիմնական նեյրովիզուալիզացիայի մեթոդը՝ տեղափոխվելով համակարգչային տոմոգրաֆիայի երկրորդ պլան։
Մարկիզյան կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հրաբուխներ Կատեգորիա:Օվկիանիա Կատեգորիա:Ավստրալիա
Ռենտգեն ախտորոշում
Ախտորոշում
Մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիաի մեթոդի հայտնագործման համար 2013 թվականի Պիտեր Մենսֆիլդը և Պոլ Լոտերբուրը ստացան Նոբելյան մրցանակ։ Մագնիսական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիայի ստեղծման գործում ներդրում է կատարել հայկական ծագում ունեցող Ռեյմոնդ Դամադյանը՝ մագնիսական-ռեզոնսային տոմոգրաֆիայի դրույթների առաջին հայտնագործողներից մեկը, մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիայի պատենտի կրող և առաջին կոմերցիոն մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիա  սկաների ստեղծողը։ Տոմոգրաֆիան թույլ է տալիս կատարել բարձր որակով գլխուղեղի, ողնուղեղի և այլ օրգանների վիզուալիզացիա։ Մագնիսական ռեզոնսային տոմոգրաֆիայի նորագույն մեթոդները թույլ են տալիս ոչ ինվազիվ(առանց միջամտության) հետազոտել օրգանների ֆունկցիան, չափել արյան հոսքի արագությունը, ողնուղեղային հեղուկի հոսքը, որոշել հյուսվածքների դիֆուզիայի մակարդակը, աշխատանքի ժամանակ տեսնել գլխուղեղի կեղևի ակտիվացիան, որի համար պատասխան է տալիս կեղևի որոշակի հատվածը։
Մագնիսական ռեզոնանսային անգիոգրաֆիան դա անոթների պատկերի ստացման մեթոդ է մագնիսկական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիայի օգնությամբ։ Հետազոտությունը անցկացվում է տոմոգրաֆի վրա մագնիսական դաշտի լարվածությամբ, ոչ պակաս 1.0 Տեսլա։ Մագնիսական ռեզոնանսային անգիոգրաֆիայի մեթոդը թույլ է տալիս գնահատել արյան հոսքի ինչպես անատոմիական, այնպես էլ ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Հիմնված է գանգի տարբերակմանը շարժուն հյուսվածքի (արյան) մոտ շրջակա անշարժ հյուսվածքների նկատմամբ, որը թույլ է տալիս ստանալ անոթների պատկեր առանց որևէ ռենտգեն կոնտրաստային նյութերի։ Ավելի հստակ պատկեր ստանալու համար կիրառվում են հատուկ կոնտրաստ նյութեր պարամագնետիկային հոսքի վրա (գադոլինիում)։
Գոյություն ունեն հարաբերական հակացուցումներ, որոնց ժամանակ հետազոտությունը կատարվում է որոշակի պայմաններում, և բացարձակ՝ երբ հետազոտությունը անթույլատրելի է։
Պոզիտրոն էմիսիոն տոմոգրաֆիա-ՊԷՏ
Պոզիտրոն էմիսիոն տոմոգրաֆիան իրենից ներկայացնում է վիզուալիզացիայի մեթոդ, որը թույլ է տալիս ստանալ անատոմիական ստրուկտուրաների պատկերը իրենց ֆիզոլոգիական կամ ֆունկցիոնալ պարամետրերի հիման վրա։ Դա կատարվում է պոզիտրոն ճառագայթող իզոտոպների ներերակային կամ ինհալյացիոն ներարկման միջոցով, որոնք ընդգրկվում են ֆիզոլոգիական պրոցեսների մեջ։ Այդ օրգանական միացությունների ակտիվությունը տեսանելի է դառնում ինդիկատորների միջոցով, որոնք ստացված ինֆորմացիան վերածում են անատոմիական պատկերների։ Պոզիտրոն էմիսիոն տոմոգրաֆիայի ժամանակ կիրառվում են թթվածնային, ազոտային, ֆտորի, հելիումի, ածխածնի իզոտոպներ։
Ներկայումս Պոզիտրոն էմիսիոն տոմոգրաֆիան կիրառվում է էպիլեպսիայի նախավիրահատական հետազոտության ժամանակ, ռոցիդիվող ուռուցքային պրոցեսի և ճառագայթային նեկրոզի դեֆ ախտորոշման նպատակով, ուռուցքի մալիգնիզացիայի աստիճանը որոշելու նպատակով, Հենտինգտոնի խորեայի ախտորոշման նպատակով, նաև՝ գլխուղեղի անոթների հետազոտման մեջ, ինսուլտների նոր պաթոֆիզիոլոգիական պրոցեսների, ֆունկցիոնալ առողջացման պրոգնոզի ուսումնասիրության համար։ Պոզիտրոն էմիսիոն տոմոգրաֆիայի կիրառման բնագավառը ընդլայվում է՝ այն սկսել են օգտագործել նեյրոտրանսմիտերային ռեցեպտորների և մարդու նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ զարգացման հետազոտության նպատակով։
Միելոգրաֆիա
Ոչ իոնային կոնտրաստային նյութի սուբդուրալ ներարկումը գոտկային կամ C-1C-2 մակարդակի պունկցիայի միջոցով։ Կոնտրաստի ներարկումից հետո հիվանդին կատարվում է համակարգչային տոմոգրաֆիա կամ ռենտգենոգրաֆիա։ Այս մեթոդը ինֆորմատիվ է կոմպրեսիոն սինդրոմների (օրինակ, սուբդուրալ տարածքի բլոկի հայտնաբերելը ուռուցքների, մետաստազների ժամանակ), դիաստեմատոմիելիայի, սպինալ անոմալիաների, առավելապես կրանիովերտեբրալ  հոդավորման անոմալիաների դիագնոստիկայի համար։ Հետագա համակարգչային տոմոգրաֆիան օգնում է սիրինգոմիելիյի ախտորոշմանը։ Սակայն, մագնիսական-ռեզոնանսային տոմոգրաֆիայի այս պաթոլոգիան ավելի լավ է հայտնաբերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռենտգենաբանություն
Իսոբել Բեյլի
Բրիտանական կայսրության շքանշանակիր Տիկին Իսոբել Բեյլի, շոտլանդացի սոպրանո, որը հայտնի է եղել օպերայում, օրատորիայում ու լիդ ժանրում։ Համարվել է քսաներորդ դարի օրատորիայի լավագույն երգչուհիներից մեկը։
Կյանք
Ծնվել է 1895 թվականին Շոտլանդիայի Սկոտիշ Բորդերս վարչական շրջանի Հոիք քաղաքում։ 1917 թվականին ամուսնացել է Հենրի Լեոնարդ Ռիգլեյի հետ և ունեցել Նենսի անունով դուստր։ Իսոբելն աշխատել է երաժշտական խանութում և Մանչեստրի քաղաքապետարանում որպես գործակատար։ 1921 թվականին Բելլա Բեյլի անվամբ դեբյուտ է կատարել Հալլեի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ, որից առաջ մի քանի անգամ հանդես էր եկել Մանչեստրի կամերային երաժշտական դահլիճներում ։ Միլանում սովորելուց հետո անմիջապես հաջողության է հասել 1923 թվականի Լոնդոնյան համերգաշրջանի բացման ժամանակ։
Նրա սիրելի ստեղծագործությունը Հենդելի «Մեսսիան» էր, որի կատարմամբ իր կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել ավելի քան 1,000 անգամ։ Նրա կատարմամբ երգչախմբային գործերը նույնպես մեծ ժողովրդականություն էին վայելում, և բացի «Մեսսիայից», կատարել է նաև Հայդնի «Աշխարհի արարումը», Մենդելսոնի «Էլիջան», Բրամսի «Գերմանական ռեքվիեմը»։ Առաջին բրիտանացի կատարողն էր, որը 1933 թվականին երգել է Կալիֆոռնիայի «Հոլիվուդյան գավաթ» ամֆիթատրոնում։ 1937 թվականին Արտուրո Տոսկանինիի կողմից ընտրվել է՝ կատարելու Բրամսի «Ռեքվիեմը» ։
Դասավանդել է Երաժշտության թագավորական քոլեջում (1955–57, 1961–64), Կոռնելի համալսարանում (1960–61) և Մանչեստրի երաժշտական դպրոցում (1960 թվականից)։ Հաճախակի հանդես է եկել Քեթլին Ֆերրիերի հետ։ 1924 թվականին փորձնական ձայնագրություն է արել HMV ընկերության հետ, սակայն դրանից ոչինչ չի ստացվել։ 1925 թվականին իր առաջին կոմերցիոն ձայնագրությունն արել է «Կոլումբիա» ընկերության հետ, իսկ վերջինը՝ 1974 թվականին 79 տարեկան հասակում։
Շքանշաններ
1951 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի, իսկ 1978 թվականին՝ դարձել դրա կին ասպետ։ Վախճանվել է 88 տարեկան հասակում Մանչեստրում, 1983 թվականին։ Նրա տանը հուշատախտակ է փակցված ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1895 ծնունդներ Կատեգորիա:1983 մահեր Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Խաչով կարկանդակ
Խաչով բլիթ (hot cross bun, Կանադայի ֆրանսախոս հատվածում կոչվում է Ավագ Ուրբաթի թխվածքաբլիթ (brioche de Vendredi Saint, Չեխիայում՝ մազանեց Mazanec), Զատկի ավանդական հաց, որ ուտում են Ավագ Ուրբաթ օրն Անգլիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում, Ավստրալիայում, Հնդկաստանում, Կանադայում, Նոր Զելանդիայում, Հարավային Աֆրիկայում, Միացյալ Նահանգներում, Ամերիկայի մի շարք երկրներում, Չեխիայում և Գերմանիայում։