cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Փարիզից սիրով
Սյուժե
Ջեյմսի պաշտոնը բարձրացնում են և հայտնում, որ նա պիտի աշխատի հատուկ գործակալ Չարլի Վեքսի հետ, ով հենց նոր է ժամանել Ֆրանսիա։ Չառլիին չեն թողնում դուրս գալ օդանավակայանի մաքսատնից։ Ռիզը չի հասկանում, թե ինչու է նա այդքան համառորեն փորձում իր հետ տանել ԱՄՆ-ից բերած էներգետիկ ըմպելիքները, որոնցից կարելի է գնել նաև Ֆրանսիայում, սակայն Վեքսի ու մաքսատան աշխատողի վեճին վերջ տալու համար նա Վեքսի պայուսակի վրա կպցնում է «Դիվանագիտական փոստ» մակագրությամբ թուղթն ու վերցնում այն։ Մեքենայում Վեքսը էներգետիկ ըմպելիքի տարաներից հանում է իր սիրելի Sig Sauer P226 ատրճանակի մասերն ու հավաքում այն։ Ատրճանակը պատրաստվել էր պատվերով, և Վեքսն այն կոչում էր «միսիս Ջոնս»։ Վեքսը պատմում է, որ իրենք գնում են չինական ռեստորան, որտեղ մի աղջիկ (ԱՄՆ բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկի զարմուհին, ինչպես հետո է պարզվում) գնել է թմրանյութ և մահացել դրա չարաշահումից։ Ռիզը Վեքսին տանում է նշված ռեստորանը, որտեղ Վեքսին հաջողվում է միայնակ չեզոքացնել բոլոր չինացիներին։ Նա Ռիզին է հանձնում այնտեղից վերցրած կոկաինով լի սկահակը և հանձնարարում տանել որպես ապացույց։ Հետո նրանք շարունակում են գնալ թմրավաճառների հետքերով, և Ռիզն իմանում է, որ իրականում նրանք փնտրում են պակիստանցի ահաբեկիչներին, որոնց վճարում են թմրանյութերի վաճառքից ստացված փողերով։ Արդյունքում նրանք հայտնվում են մի բնակարանում, որի պատին փակցված են Ռիզի լուսանկարները։
Ջեյմսը Վենքսին ընթրիքին հրավիրում է իր տուն։ Կառոլինն էլ ընթրիքի էր հրավիրել իր պակիստանցի ընկերուհուն։ Վեքսը պարզում է, որ բնակարանում գաղտնալսման սարքեր կան, և պակիստանցի աղջկա հեռախոսին հնչած ստուգող զանգից հետո Վեքսը կրակում է նրա վրա և հայտարարում, որ Կառոլինը կապված է ահաբեկիչների հետ. նա հետևել է Ռիզին, նվիրել նրան մատանին, որի օգնությամբ էլ ահաբեկիչները գտել էին նրանց։ Կառոլինը կրակում է Ռիզի վրա ու փախչում։ Վեքսին հաջողվում է տեսնել միայն այն մեքենան, որով հեռանում է Կառոլինը։
Հաջորդ առավոտյան ԱՄՆ-ից գալիս է պատվիրակություն՝ մասնակցելու դեսպանատանը կազմակերպված ընդունելությանը։ Վեքսը մտածում է, թե ահաբեկիչների նպատակը պատվիրակությունն է։ Նա հետևում է այն մեքենային, որով նախորդ օրը հեռացել էր Կառոլինը։ Ռիզը, որ վնասվածքի պատճառով մնացել էր տանը, հասկանում է, որ ահաբեկիչների գլխավոր նպատակը կլինի ԱՄՆ դեսպանատունը, որտեղ տեղի կունենա ընդունելությունը։ Վեքսին հաջողվում է պայթեցնել ահաբեկչի մեքենան, նախքան նա կհասներ պատվիրակության ավտոշարասյանը։
Ռիզը գնում է դեսպանատուն, ուր Կառոլինը մտել էր Ռիզի անցաթղթով։ Ռիզը, գտնելով մահապարտի գոտով Կառոլինին, փորձում է ամեն ինչ վերջացնել խաղաղ ճանապարհով, ասում է որ սիրում է նրան, սակայն երբ Կառոլինը փորձում է պայթեցնել, Ռիզը կրակում է նրա գլխին։ Վեքսին հաջողվում է չեզոքացնել պայթուցիկը։
Ֆիլմի վերջում Ռիզը, ով արդեն Կենտրոնական հետախուզական վարչության գործակալ է, Վեքսի հետ գնում է օդանավակայան՝ ճանապարհելու նրան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:EuropaCorp ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Թեոդոր Մոնուար
Թեոդոր Մոնուար, ազգությամբ շվեյցարիացի վիրաբույժ և Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի համահիմդնադիր։
Թեոդոր Մոնուարը ծնվել է Ժնևում՝ հարուստ բժիշկների ընտանիքում։ Հետևելով ընտանեկան ավանդույթին՝ Անգլիայում ու ֆրանսիայում սովորել է բժշկություն և 1833 թվականին դիպլոմ ստացել։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո դարձել է Ժնևի Առողջապահության հանձնաժողովի և Ժնևի Հանրային առողջապահության հանձնաժողովի անդամ։ Նա համարվում էր խելացի և գրավիչ մարդ՝ հումորի հիանալի զգացողությամբ։ Երբ նա առաջին անգամ ամուսնացավ, իր կնոջ երեխաներին իր խնամակալության տակ առավ։ Երբ նրա կինը մահացավ, Մոնուարն ամուսնացավ 2-րդ անգամ։ Ընտանիքը, ինչպես և նրա աշխատանքը, Մոնուարի կյանքում մեծ դեր ուներ։ 1862 թվականին Անրի Դյունանի «Սոլֆերինոյի հիշատակը» գրքի հրատարակումից հետո Մոնուարր Գուստավ Մուանիե, Գիլյոմ-Անրի Դյուֆուր և Լուի Ապիա հետ անդամակցում է «Հինգի հանձնաժողովին», որը կազմավորվել էր 1863 թվականի փետրվարին։ Շատ չանցած՝ նրանք վերանվանեցին հանձնաժողովը «Վիրավոր զինվորների օգնության միջազգային կոմիտե», որն էլ հիմք դարձավ 1876 թվականին «Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեին»։ Կոմիտեի նախնական հանդիպումների ժամանակ Մոնուարը աջակցում էր Դունանի գաղափարը, ըստ որի Կարմիր խաչի բանակցությունները հզոր քաղաքական եւ ռազմական գործիչների հետ պիտի տարածվեր ամբողջ աշխարհում։ 1863 թվականի հոկտեմբերի 26-ից 29-ը Ժնևում տեղի ունեցավ միջազգային կոնֆերանս, որում քննարկվեց Դունաի գաղափարը։ Երբ որ պատգամավորությունների միջև անհամաձայնություն առաջացացավ կապված վիրավորների մասին հոգ տանելու կամավորների աշխատանքի հետ, Մոնուարն համոզիչ ելույթ ունեցավ, ինչի շնորհիվ էլ Կարմիր խաչն այսօր գործում է։ Մոնուարը և Լուի Ապիան, ով նույնպես վիրաբույժ էր, մոտ ընկերներ էին։ Ժնևում Մոնուարը կարծես ավագ ընկեր լիներ իրենից 12 տարի փոքր Լուի Ապիայի համար, ով առաջին անգամ եկել էր Ժնև 31 տարեկանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի վիրաբույժներ
Ճիթածկղար
Ճիթածկղար (ჭითაწყარი), գյուղ Վրաստանի արևմտյան հատվածում՝ Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի մխարեի Զուգդիդի շրջանում։
Աշխարհագրություն
Աշխարհագրորեն Ճիթածկղար գյուղը տեղակայված է Վրաստանի արևմուտքում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 60 մետր բարձրության վրա։
Օիրեմեը շրջկենտրոն Զուգդիդ քաղաքի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Զուգդիդի և Ճիթածկղարի հեռավորությունը կազմում է 4 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ճիթածկղարի բնակչությունը կազմում է 3 293 մարդ։ Գյուղի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը վրացիներն են։ Բացի զտարյուն վրացիներից՝ այստեղ ապրում են նաև վրացիների տարբեր էթնիկական խմբեր, հիմնականում՝ մեգրելներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զուգդիդի մունիցիպալիտետի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Գանձակի խանություն
Գանձակի խանություն, միջնադարյան ավատատիրական կառավարմամբ կիսանկախ իշխանապետություն էր 1747-1804 թվականներին։ 1747 թվականին ձևավորվում է Գանձակի խանությունը Ղարաբաղի կուսակալության տարածքի մեծ մասի վրա։ 1804 թվականից խանության տարածքը մտել է Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։
Խանության տարածքը կազմել է շուրջ 5,000 քառ. կմ.՝ զբաղեցնելով Մեծ Հայքի Ուտիք հյուսիսային շրջաններները՝ Գարդմանա, Շակաշեն գավառները, մասամբ՝ Փառիսոսը ։ Դա Արևելյան Հայաստանի տարածքում ձևավորված ամենափոքր խանությունն էր։ Այժմ խանության ամբողջությամբ պատկանում է Ադրբեջանի Հանրապետությանը։
16-րդ դարի սկզբին Իրանում հաստատված Սեֆյան շահական արքայատոհմի (1501-1722 թթ.) օրոք պարսիկները նվաճում են Արևելյան Հայաստանը։ Հյուսիսային հատվածը բաժանվում է 4 կուսակալությունների կամ բեկլարբեկությունների միջև՝ Երևանի, Ղարաբաղի կամ Գանձակի, Շամախիի և Թավրիզի ։ Այդ կուսակալությունների խնդիրն էր՝ կազմակերպել պարսկական իշխանության հաստատումը, ամրապնդել այն տեղաբնիկների շրջանում և պաշտպանել երկիրը արտաքին թշնամիների հարձակումներից։ Այսպիսով՝ Ղարաբաղի կուսակալության մայրաքաղաք-կենտրոն է դառնում Գանձակը՝ հիմնականում մուսուլմանաբնակ քաղաք, որի իշխանությանը պետք է հնազանդվեին Սյունիքի, Արցախի և Գարդմանա հայկական իշխանական տները։ Գանձակի խանին իրավունք էր վերապահված ոչ միայն լիակատար ազատ արտոնութոյւններ իր տարածքում, այլև հարևան վրացական թագավորությունների վրա հարձակվելու իրավունք։ Բացի այդ, նրանք մշտապես սատարում էին թուրքական սուլթանին և մեծապես օժանդակում նրան։ 1720-ական թթ. թուրքական արշավանքից հետո կուսակալությունները կազմալուծվում են և միավորվում Օսմանյան կայսրությանը, սակայն մի քանի տարի անց՝ հաջորդ տասնամյակում, Նադիր շահը ազատագրում և կրկին Իրանին է միացնում դրանք։ Շահի մահից հետո՝ 1747 թ., թյուրքական բազմաթիվ դինաստիաներ, օգտվելով Պարսկաստանում առաջացած խառնաշփոթ իրավիճակից, Օսմանյան կայսրության օգնությամբ իրենց խաներ են հռչակում։ Այդպիսով՝ Սեֆյան շահերի հիմնադրած չորս կուսակալությունների տարածքում առաջանում են թվով քսաներկու խանություններ ։ Օսմանյան Թուրքիայի և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև 1555 թ. կնքված Ամասիայի և 1639 թ. Ղասրե Շիրինի պայմանագրերով Հայաստանը բաժանվում է 2 մասի ։ Թուրքիային անցած մասում՝ Արևմտյան Հայաստանում, հայկական նման մանր իշխանությունների հետքեր են պահպանվում Զեյթունում, Սասունում, Շատախում, Մոկսում և այլուր ։ Պարսկաստանին անցած մասում՝ Արևելյան Հայաստանում, նման ինքնավար իշխանություններ պահպանվել էին Սյունիքում և Արցախում ։ 1307 թ. Հեթում պատմիչը գրել է. «երբ թաթարմոնղոլները ՙկալան զմեծն Ասիա ողջոյն, բաց ի թագաւորութենէն Ափխազաց` որ ի Վիրս, և բաց ի գաւառէ անտի թագաւորութեան Հայոց, որ ռամկօրէն կոչի Հալօյէն (Արցախ)։ Այս երկու նահանգք զդէմ կալան Սարակինոսաց, և ոչ կամեցան բնաւ հպատակիլ նոցա»։
Այդ կիսանկախ իշխանություններից առավել հզորը Արցախի մելիքություններն էին, որոնց ինքնիշխան տիրակալները՝ մելիքները, մի քանի դար շարունակ հայոց ազատագրական պայքարի դրոշակակիրներն էին։ Պարսկերեն տառադարձությամբ մելիք, արաբերեն՝ մալիք բառը նշանակում է իշխող, տիրակալ, թագավոր ։ Միջնադարում այսպես են կոչվել Առաջավոր Ասիայի մուսուլմանական երկրների տիրակալները, իսկ ուշ միջնադարում՝ Արևելյան Հայաստանում իրանական տիրապետության շրջանում, մելիքներ էին կոչվում բնիկ ազնվականության մնացորդներից բարձրացած և իրենց տիրույթներում վարչական արտոնություն ունեցող ֆեոդալները ։ Սյունիքում և Արցախում ներքին կառավարման հարցերում, այսինքն՝ հարկահավաքման, դատավարության և այլն, ունեին գործելու լիակատար ինքնուրույնություն ։ Նրանք ունեին նաև զորք պահելու իրավունք ։
Արցախի մելիքությունները մեծապես տուժում էին հյուսիսում գտնվող Գանձակի խանությունից, որը մշտապես արշավում էր հայերի վրա։ Դա հանգեցնում էր նրան, որ հայ մելիքները համագործակցում էին վրաց թագավորների հետ։ Վերջիններս հարձակվում էին խանության վրա։
Գյուլիստանի պայմանագիր
1813 թվականի հոկտեմբերի 24–ին Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիրը ստորագրվել է Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև, Արցախի Գյուլիստան գյուղում, 1804-1813 թվականների ռուս–պարսկական պատերազմից հետո։ Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիրով Ռուսաստանին անցան Դաղստանը, Վրաստանը՝ Քարթլին, Կախեթը, ինչպես նաև Բաքվի, Գանձակի, Դերբենդի, Շաքիի, Շիրվանի, Ղուբայի և Ղարաբաղի խանությունները։ Այսպիսով՝ հայկական Լոռու, Ղազախի, Շամշադինի ու Իջևանի, Շիրակի և Զանգեզուրի շրջանները անցան Ռուսաստանին։ Ռուսաստանը Կասպից ծովում ռազմական նավատորմ պահելու բացառիկ իրավունք ստացավ։ Երկու երկրների վաճառականներին ազատ առևտրի իրավունք տրվեց։ Առաջադիմական նշանակություն ունեցավ Անդրկովկասի ժողովուրդների համար. նրանք ազատվեցին պարսկական և թուրքական զավթիչների մշտական արյունալի և կործանարար հարձակումներից, վերջ գտավ ֆեոդալական տարանջատվածությունը։ 1828 թվականի Թուրքմենչայի հաշտության պայմանագրի կնքումով Գյուլիստանի հաշտության պայմանագրը չեղյալ համարվեց։
Գանձակի խանությունը կազմալուծվել է 1804 թվականին և դարձել Գանձակի գավառ։ Այդ ընթացքում Գանձակում իշխել են 6 խաներ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Իրանի խանություններ Կատեգորիա:Ուտիք
Տնային ճնճղուկ
Տնային ճնճղուկ, ճնճղուկազգիների ընտանիքի (Passeridae) իսկական ճնճղուկների ցեղի (Passer) ամենատարածված տեսակը։ Սա մարդկանց տների հարևանությամբ ապրող ամենահայտնի թռչուններից մեկն է (այստեղից էլ բխում է տեսակի անվանումը՝ «տնային»)։ Ճնճղուկներին հեշտությամբ կարելի է ճանաչել ինչպես արտաքին տեսքից, այնպես էլ նրանց առանձնահատուկ ծլվլոցից ։
Արտաքին տեսք
Ճնճղուկի մարմնի երկարությունը 14-18 սմ է, զանգվածը՝ 21-37 գրամ ։ Փետուրների ընդհանուր գունավորումը վերևից շագանակագույն և մուգ դարչնագույն է՝ ժանգագույն և սև հետքերով, իսկ ներքևից սպիտակավուն կամ մոխրագույն է։ Այտերը սպիտակ են, ականջի մասը՝ բաց մոխրագույն։ Թևերն ունեն լայնակի դեղնասպիտակավուն գծեր ։
Արուն տարբերվում է էգից նրանով, որ ունի կզակը, վիզն ու կրծքի մեծ մասն ընդգրկող սև մեծ հետք, ինչպես նաև մուգ մոխրագույն (այլ ոչ թե մուգ դարչնագույն) գլուխ։ Էգի գլուխն ու վիզը մոխրագույն են, իսկ աչքի վերևում բաց մոխրագույն-դեղնավուն գիծ կա  ։
Տարածում
Նախկինում տնային ճնճղուկի բնակության տարածքը սահմանափակվում էր Հյուսիսային Եվրոպայով։ Հետագայում լայն տարածում գտավ Եվրոպայում և Ասիայում  (բացառությամբ Արկտիկայի, հյուսիս-արևելյան, հարավ-արևելյան և կենտրոնական Ասիայի տարածքների), ինչպես նաև Հյուսիսային  և Հարավային Աֆրիկայում , Սենեգալում , Փոքր Ասիայում, Արաբական թերակղզում և Ճավա կղզում ։
Սկսած 20-րդ դարից` ճնճղուկները տարվել են տարբեր երկրներ, այնտեղ լայն տարածում ստացել և ներկայումս, բացի վերը թվարկված վայրերից, բնակվում են նաև Հարավային Աֆրիկայում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկայում և բազմաթիվ կղզիներում  ։
Տնային ճնճղուկները գրեթե ամենուրեք համարվում են մշտաբնակ թռչուններ, միայն ծայր հյուսիսային մասերից ձմռանը չվում են հարավ (մինչև 1000 կմ), իսկ Միջին Ասիայից թռչում են Առաջավոր Ասիա և Հնդկաստան ։
Հետևելով մարդկային բնակությանը՝ հասել են հեռավոր հյուսիս՝ իրենց ոչ բնորոշ անտառատունդրա և նույնիսկ տունդրա՝ մինչև Մուրմանսկի մարզ, Պեչորայի գետաբերան, Յակուտիայի հյուսիս։
Կենսակերպ
Լինելով սինանտրոպ տեսակ, մարդկանց մշտական կենակից՝ տնային ճնճղուկը լավ ընտելացել է մարդու կենցաղային գործունեության ազդեցությամբ փոփոխվող կյանքի պայմաններին։ Ամռանը հանդիպում է հիմնականում զույգերով կամ փոքր խմբերով։
Ճնճղուկին հավասարապես կարելի է տեսնել ինչպես գյուղերում, այնպես էլ քաղաքներում, Միջին Ասիայի և Հեռավոր Հյուսիսի բնակավայրերում։ Այնուամենայնիվ, Միջին Ասիայում նա մարդկանցից հեռու է մնում։
Տնային ճնճղուկը վարում է նստակյաց կյանք, ինչին նպաստում են մարդկանց բնակավայրերում բնակալման պայմանները և լիառատ կերը։
Սնունդ
Ճնճղուկի սննդակարգի մեջ մտնում են գյուղատնտեսական մթերքների սերմեր , տարբեր մթերքների թափոններ, որոնք նա հավաքում է մարդկանց բնակավայրերում , դաշտերի հացազգիներ  , բալ , հաղարջ, խաղող և այլ հատապտուղներ , իսկ գարնանը՝ ծաղիկների բողբոջներ։ Մոտակա դաշտերի բացակայության դեպքում սնվելու նպատակով թռչում է մարգագետիններ, անտառամատույցներ, տափաստաններ, որտեղ հավաքում է վայրի բույսեր, երբեմն նաև որսում է միջատներ ։
Բազմացում
Մի շարք ուսումնասիրություններ վկայում են, որ ճնճղուկները զույգեր են կազմում ամբողջ կյանքի համար։ Նրանց կյանքի տևողությունը շատ երկար չէ․ սովորաբար ապրում են մինչև 4 տարի, սակայն եղել են նաև 9 և 11 տարեկան ճնճղուկներ։ Շատ երիտասարդ ճնճղուկներ մահանում են դեռ իրենց առաջին ձմռանը, այնպես որ ճնճղուկների կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 9-21 ամիս ։ Բույնը, որի կառուցմանը երկու սեռերն էլ մասնակցում են, կոպիտ կառույց է՝ պատրաստված ծղոտից, ճիլոպից, չոր խոտերից, բմբուլներից։ Կենտրոնում ունի ոչ մեծ խորություն ։ Ճյուղերի վրա կառուցված բները խոշոր են, ունեն ոչ ճիշտ գնդի տեսք և խոտածածկ հաստ պատեր, ինչպես նաև կողմնային մուտք։
Տնային ճնճղուկները վաղ են անցնում բազմացման։ Ռուսաստանում նախաամուսնական աշխուժացումը սկսվում է մարտին, երբեմն էլ փետրվարին, և ուղեկցվում է ճիչերով ու կռիվներով։ Մարտի երկրորդ կեսին թռչունները բաժանվում են զույգերի և անցնում բների կառուցմանը։ Ձվադրումը կատարվում է ապրիլին ։
Սովորաբար դնում են 4-10, հաճախ 5-7 ձու՝ սպիտակ՝ դարչնագույն բծերով։ Թուխս նստելը տևում է 11-13 օր։
Ճտերին կերակրում են էգը և արուն, մեծ մասամբ կերակրում են միջատներով ։ Ձվից դուրս գալուց 10 օր հետո (միջինում մայիսի վերջին և հունիսի սկզբին) ճտերը հեռանում են բնից։
Ձագակազմերը սովորաբար կազմում են երամներ, երբեմն էլ մի քանի հազար առանձնյակներից կազմված կուտակումներ, և սնվելու նպատակով թռչում են արտեր ։
Ուշ աշնանը դիտարկվում է թերզարգացած սեռական շրջան։ Երբ թռչունները նորից աշխուժորեն ծլվլում են, արուները խնամում են էգերին և շինարարական նյութեր բերում բների մեջ։ Այդ ձևով վերանորոգված բները ձմռանը ծառայում են որպես գիշերային սառնամանիքներից պաշտպանվելու ապաստարաններ։
Տաքսոնոմիա
Տեսակի նախնական անվանումը՝ Fringilla domestica, տվել է Կառլ Լիննեյը, ով տնային ճնճղուկին դասել է ամուրիկների ցեղին ։
Ենթատեսակներ
Կա տնային ճնճղուկի 12 ենթատեսակ ․
Նախկինում հնդկական ճնճղուկը, որը տարածված է Միջին Ասիայում, գունավորմամբ նման է տնային ճնճղուկին, բայց չվող է և պակաս սինանտրոպ, դիտարկում էին որպես ինքնուրույն տեսակ (P. indicus) :
Գենետիկա
Կարիոտիպ- 76-78 քրոմոսոմ
'''Մոլեկուլային գենետիկա
Տնային ճնճղուկին՝ որպես ճնճղուկազգիների ընտանիքի՝ գենետիկորեն առավել հետազոտված ներկայացուցչի, դասում են Passer ցեղին և ընդհանուր ընտանիքին։
Գենոմ- 1,26-1,57 պգ
11 հազար տարի առաջ տնային ճնճղուկը սկսեց Մերձավոր Արևելքից տարածվել դեպի Եվրոպա և Ասիա։ Այդ ժամանակ առանձնացավ Passer domesticus bactrianus ենթատեսակը։ Տնային ճնճղուկներն ունեն AMY2A, որը հնարավորություն է տալիս արտադրել ենթաստամոքսային գեղձի ֆերմենտի առավել արդյունավետ տարբերակ, որն իր հերթին թույլ է տալիս օսլայի երկար մոլեկուլները դարձնել ավելի կարճ ։
Մարդիկ և ճնճղուկներ
Մարդկանց և ճնճղուկների հարաբերությունները, որոնք կարող են լինել ինչպես օգտակար, այնպես էլ վնասակար, տատանվում են հույժ դրականից մինչև բացասական։
Ամռանը տարբեր վայրերում, հատկապես հարավում, որտեղ ճնճղուկները մեծաթիվ են, կարող են զգալի վնասներ հասցնել հասունացող հացահատիկներին (հաց, ոլոռ), ինչպես նաև հատապտուղներին , արևածաղիկներին և կանեփին։
Խորհրդային տարիներին Միջին Ասիայում հացահատիկների վնասատուն համարվում էր հնդկական ճնճղուկը, որն տնային ճնճղուկի ենթատեսակ է։ Դրա դեմ պայքարում էին թունավորված խայծերի միջոցով ։
Տարվա մնացած եղանակներին նրանց հատուցած վնասն աննշան է։ Ձվադրման ժամանակ ճնճղուկները մեծ օգուտ են բերում՝ ոչնչացնելով բազմաթիվ վնասակար միջատների, մասնավորապես՝ քաղաքներում, որտեղ ուրիշ միջատակեր թռչունները քիչ են։ Ճնճղուկների բնաջնջումը որևէ տարածքում միշտ ուղեկցվում է վնասատու միջատների չափազանց արագ բազմացմամբ ։
1950-ական թվականներին Չինաստանում լայն ճանաչում ուներ ճնճղուկներին՝ որպես գյուղատնտեսության վնասատուների ոչնչացնող կազմակերպությունը։ 1958 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին կազմակերպությունն ընդամենը երեք օրվա ընթացքում Շանհայում և Պեկինում ոչնչացրեց 900 հազար թռչուն, իսկ նույն թվականի նոյեմբերին Չինաստանում ոչ ամբողջական հաշվարկներով ոչնչացվեց 1,96 միլիարդ ճնճղուկ։ Աակայն այս պայքարը հանգեցրեց գարնանը և հաջորդ տարվա ամռանը միջատների զանգվածային տարածմանը Շանհայում և մյուս քաղաքներում։ 1960 թվականի մարտի 18-ին Մաո Ցզեդունը որոշում կայացրեց դադարեցնել ճնճղուկների դեմ պայքարը    ։
Կան ճնճղուկների հուշարձաններ, որոնք կառուցվել են մարդկանց կողմից՝ ի նշան վնասատու միջատների դեմ պայքարում օգնելու համար շնորհակալության։ Նման հուշարձան առաջին անգամ կառուցվել է 19-րդ դարի կեսերին Բոստոնում։ 2003 թվականին նմանատիպ հուշարձան է կառուցվել «Բելառուսի թռչունների պաշտպանություն» կազմակերպության կողմից Բարանովկա քաղաքում ։
Ճնճղուկի միսը հազվադեպ է օգտագործվում սննդի մեջ, քանի որ կոշտ է և անհամ ։
Ճնճղուկների անհետացում
Գոյություն ունի կարծիք, որ տնային ճնճղուկը՝ որպես մարդկանց փետրավոր մոտ ընկերներից մեկը, կարող է հանդես գալ որպես «կենսաբանական ինդիկատոր», և այս տեսակի պոպուլյացիայի վիճակից կարելի է եզրակացություն անել շրջապատող միջավայրի փոփոխությունների մասին։ 21-րդ դարի սկզբում տնային ճնճղուկի համաեվրոպական պոպուլյացիան զգալի կրճատվել է, իսկ մի շարք երկրներում այս տեսակը հայտնվել է անհետացման եզրին ։ Այսպես, 1980-ական թվականների կեսերից ճնճղուկների պոպուլյացիան Չեխիայում փոքրացել է 75%-ով , Մեծ Բրիտանիայում՝ 68%-ով , իսկ Մեծ Բրիտանիայի խոշոր քաղաքներում դրանք գրեթե անհետացել են ։ Որպես պատճառներ՝ ներկայացվում են նրանց բազմացման շրջանում միջատների քանակի նվազումը, հացահատիկների մեջ պեստիցիդների բարձր պարունակությամբ պայմանավորված հիվանդությունները, վերակառուցումների պատճառով բույն կառուցելու վայրերի բացակայությունը, քաղաքներում կանաչապատ տարածքների սակավությունը և ծառահատումները, որոնք ևս հանգեցնում են ճնճղուկների սնվելու համար անհրաժեշտ միջատների ոչնչացման ։
Միևնույն ժամանակ «Հին երկրից» Ավստրալիա տեղափոխած ճնճղուկների թվաքանակը անընդհատ աճում է, ինչը սպառնալիք է դառնում մայրցամաքի Էկոլոգիական հաշվեկշռի համար։ Այդ կապակցությամբ երկրում իրականացնում են ճնճղուկների որս, բայց դա հատուկ հաջողության չի բերում ։
Մշակույթում և տեխնիկայում
Ճնճղուկը բազմիցս հանդիպում է մշակույթում․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Լա Նևիլ Ուսե
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02547:
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 63 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 37 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 22-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 15-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 59,5%, 1999 թվականին եղել է 67,6%)։ 22 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 18-ը (10 տղամարդ և 8 կին), գործազուրկ էին 4 մարդ (3 տղամարդ և 1 կին)։ 15 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 2-ը՝ թոշակառուներ, 6-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Իտուբերա
Իտուբերա (Ituberá), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա նահանգի հարավ-կենտրոնական մասում։ Մտնում է Վալենսայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 26 591 մարդ՝ 2010 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 417,274 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 63,73 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1909 թվականի օգոստոսի 14-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Բերդավանք վանք
Անվան ծագում
Պատմական աղբյուրներում վանքի մասին տեղեկատվություն չի պահպանվել։ Տեղացիները այն անվանում են Բերդավանք։
Ճարտարապետություն
Վանական համալիրը բաղկացած է արևմտյան ճակատի ողջ լայնությամբ կից սրահով կենտրոնագմբեթ հորինվածքով մեկ եկեղեցուց՝ շրջափակված եկեղեցամերձ տարածքը պարձակված ամրակուռ բազմանկյուն պարսպապատով։
Պարիսպ
Պարսպի առավել լավ պահպանված արևելյան հատվածը (երկարությունը՝ 73․5 մետր) հզորացված է կիսաբոլորակ երեք աշտարակներով։ Վանքն ունեցել է նաև կրկնապարիսպ, որից պահպանվել է միայն հարավ-արևելյան հատվածը՝ անկյունային կիսաշտարակով հանդերձ։
Եկեղեցի
Արևելյան կողմում կրկնհարկ զույգ ավանդատներով կենտրոնագմբեթ եկեղեցին իր հորինվածքով և կառուցողական առանձնահատկություններով նման է Կիրանցի վանքի եկեղեցուն (չափերը՝ 18․2 մետր x 12․81 մետր), սակայն գերազանցում է վերջինիս իր արտաքին չափերով (25․4 մետր x 16․82 մետր)։
Եկեղեցին գլխավորապես 25․27 x 26 x 4․5-4․8 սմ փափի թրծված աղյուսով, որոնց մեջ հանդիպում են նաև ջնարակվածները (մասնավորապես կապույտ գույնի)։ Ինչպես եկեղեցու, այնպես էլ սրահի քիվերը քարակերտ են և պատված են շքեղ զարդաքանդակներով։ Վանքի քիվաքարերից մեկը խորհրդային տարիներին փոխադրվել է և գործածվել է Գրիգորյանների (նախկինում՝ Թալանի) աղբյուրի շինարարության մեջ։
Կառույցը ներքուստ սվաղված է եղել և պատված հարուստ որմնանկարներով, որոնք ներկայումս սվաղի շերտի պահպանված հատվածներում ներկայանում են միայն առանձին դրվագների տեսքով։
Ներկայումս եկեղեցուց պահպանվել են հյուսիսային կրկնհարկի ավանդատունը, նրան հարող խորանի կորության մի մասը (մինչև խորանից բացված երեք լուսամուտներից հյուսիսային կողապատը) և արևմտյան որմի հյուսիսային անկյանը հարող հատվածը։
Եկեղեցուն արևմուտքից կից սրահից էլ քայքայված դրության մեջ դեռևս հարատևում է կառույցի հյուսիսային թևը։
Այլ տեղեկատվություն
Բերդավանքը մինչև 1950-ական թվականներին որպես աղյուսի հանքավայր է ծառայել մերձաբնակ ադրբեջանցիների համար, որոնք թոնիրներ կառուցելու նպատակով անվերջ քանդել են աղյուսակերտ եկեղեցին և այդ կեչպ մեծապես չքնաղագեղ եզակի կառույցը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ոսկեպար
Հոլցհայմ (Դանուբի Դիլինգեն)
Հոլցհայմ (Holzheim), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Դանուբի Դիլինգենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3735 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 40.86 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 140։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մոնֆեռեր ի Կաստելբո
Մոնֆեռեր ի Կաստելբո  (Montferrer i Castellbò, Montferrer i Castellbo), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Լեիդա նահանգի, ինչպես նաև Կատալոնիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Ուրժել շրջանում։ Տարածքը՝ 176,7 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1 086 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Խոհանոց: Վերջին կռիվը
Խոհանոց։ Վերջին կռիվը (Кухня. Последняя битва), ռեժիսոր Անտոն Ֆեդոտովի ռուսական կատակերգական գեղարվեստական ֆիլմը, որը «Խոհանոց» հեռուստասերիալի 6-րդ եթերաշրջանի շարունակությունն է։ Ռուսաստանի կինոթատրոններում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի ապրիլի 20-ին։
Սյուժե
Ռուսաստանի նախագահի խնդրանքով Վիկտոր Բարինն իր թիմի հետ ուղևորվում է Սոչի՝ խոհարարների միջազգային մրցույթին մասնակցելու համար։ Ինչպես պարզվում է, օգնություն է պետք գալիս իր որդուն, ում մասին Վիկտորն իմանում է առաջնությունից առաջ ։
Նկարահանումները
Նախապես պլանավորել էին ֆիլմը նկարահանել Չինաստանում (աշխատանքային վերնագիրն էր «Խոհանոց Շանհայում»)։ Սակայն արդյունքում ֆիլմը որոշեցին նկարահանել Ռուսաստանում (Սոչիում և Մոսկվայում) և Աբխազիայում և արդեն մեկ այլ անվանումով՝ «Խոհանոց։ Վերջին կռիվը» ։ Նկարահանումներն ընթացել են 2016 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2017 թվականի փետրվար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Լաուգնա
Լաուգնա  (Laugna), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Դանուբի Դիլինգենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1543 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 27.60 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 143։
Բարակաձորո վանք
Բարակաձորո վանք, Բարիձորի վանք, միջնադարյան ճարտարապետական հուշարձան, գտնվում է Մոկքի Խիզանի Փալաձոր (Փալասար) գյուղի հարավում, Շեն և Բրունց գյուղերի մոտ, Բարակաձորի (կամ Բարիձորի) մեջ, որից և վանքի անունը։ Կազմված է Ս․ Աստվածածին եկեղեցուց, Ս․ Գևորգ, Ս․ Սարգիս և Ս․ Մերկերիոս մատուռներից։ Բառակաձորո վանքի եկեղեցու՝ ընկուզենուց պատրաստված դուռը ունեցել է ՆՂ (1041) թվակիր արձանագրություն, իսկ կամարի վրա՝ կառուցողի անունը՝ «Զշինող սորա հայր Կարապետ»։ Բարակաձորո վանքից հայտնի են ինը ձեռագիր, որոնցից միայն մեկն է պահվում Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (ձեռ․ 5157), մյուսներից առայժմ միայն հիշատակարաններն են հայտնի առանձին ձեռագրացուցակներում և տպագիր գրականության մեջ։
Կատեգորիա:Հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական հոսանք, Էլեկտրական հոսանքն է, որը ժամանակի ընթացքում փոփոխվում է մեծությամբ և ուղղությամբ կամ, հատուկ դեպքերում, կարող է փոփոխվել մեծությամբ՝ հաստատուն պահելով ուղղությունը ։
Փոփոխական հոսանքի ընդհանուր հասկացություններ
Քանի որ փոփոխական հոսանքը ընդհանուր առմամբ փոփոխվում է էլեկտրական շղթայում ոչ միայն մեծությամբ, այլ նաև ուղղությամբ, համարվում է, որ այդ հոսանքի ուղղություններից մեկը հարաբերական բացասական է, իսկ մյուսը՝ հարաբերական դրական։ Փոփոխական հոսանքի մեծությունը տվյալ ժամանակում կոչվում է փոփոխական հոսանքի ակնթարթային արժեք։ Ամենամեծ ակնթարթային արժեքը կոչվում է հոսանքի ամպլիտուդ I_m ։
Պարբերական փոփոխական հոսանք
Պարբերական փոփոխական հոսանքն այնպիսի էլեկտրական հոսանք է, որը հավասար պարբերությունների ընթացքում կրկնում է փոփոխությունների մեկ ամբողջական ցիկլ՝ վերադառնալով իր սկզբնական արժեքին։ T ժամանակը, որի ընթացքում փոփոխական պարբերական հոսանքը կատարում է փոփոխման լրիվ ցիկլ՝ վերադառնալով իր սկզբնական արժեքին կամ մեծությանը, կոչվում է փոփոխական հոսանքի պարբերություն։
Լա Նևիլ ան Բեն
Լա Նևիլ ան Բեն (La Neuville-en-Beine), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Շոնի կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02546:
Փոփոխական հոսանք
Պարբերական փոփոխական հոսանք
Պարբերության հակառակ մեծությունը կոչվում է փոփոխական հոսանքի հաճախականություն։
Միավորների ՄՀ–ում հաճախականությունը չափվում է 1/Վրկ չափման միավորով։
Լա Նևիլ ան Բեն
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է՝ 178 մարդ։
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
ըՓոփոխական սինուսոիդային հոսանք կոչվում է այն հոսանքը, որը ժամանակի ընթացքում փոփոխվում է սինուսոիդային ներդաշնակ օրենքով։ Այդպիսի հոսանքը պարզագույն տիպի հոսանք է, որը չենք կարող ավելի պարզեցնել։
Լա Նևիլ ան Բեն
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 120 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 82-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 38-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 98,3%, 1999 թվականին եղել է 64,7%)։ 82 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 75-ը (43 տղամարդ և 32 կին), գործազուրկ էին 7 մարդ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 38 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը՝ թոշակառուներ, 15-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
Այս հոսանքը բնորոշվում է հետևյալ բանաձևով՝
I_m — սինուսոիդային հոսանքի ամպլիտուդ,
Լա Նևիլ ան Բեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա գավառի բնակավայրեր
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
\omega t — սինուսոիդային հոսանքի փուլ,
\omega — անկյունային հաճախություն,
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Հայկական հարցի և հայերի ցեղասպանության բազմապլան խնդիրների ուսումնասիրությամբ առաջացել է մեծաքանակ պատմական գրականություն՝ աշխատություններ, փաստաթղթերի ու վավերագրերի ժողովածուներ, հուշագրությունների և այլն հրապարակումներ։ Խնդիրը ուսումնասիրել և ուսումնասիրում են ոչ միայն հայ պատմաբանները, այլև օտարները՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, եվրոպական ու մերձավորարլևելյան երկրների գիտնականները։ Իրադարձությունների իր տեսակետն է առաջ քաշում նաև թուրքական պատմագրությունը, որը ձգտում է ամեն կերպ արդարացնել Թուրքիայի ղեկավար շրջանների հանցավոր գործողությունները, նրանց հակահայկական քաղաքականությունը։ Ստեղծված գրականությունը տարբերվում է ոչ միայն ժամանակի առումով, այլև մեթոդաբանական մոտեցումներով, պատմական նյութի քննության հավաստիության և օբյեկտիվության աստիճանով, ինչը պայմանավորված է ինչպես հետագոտողների տարբեր մեթոդաբանական դպրոցների պատկանելությամբ, այնպես էլ այլ խնդիրներով (գիտական կամ քաղաքական իրադրությունից ելնելով), որոնք դրել են տարբեր երկրների հեղինակները։ Հետաքրքրությունը խնդրի նկատմամբ չի թուլանում, ընդհակառակը, շատ երկրներում ստեղծվող պատմական գրականությունը վկայում է, որ հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանության խնդիրը մնում են միջազգային պատմագրության, հետևաբար և միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում։ Հասկացաք դե արտագրեք
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
t – ժամանակ։
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Հայկական պատմագրություն
Հայ ժողովրդի գոյապահպանության, ազգային համախմբման, իր երկրին տեր դառնալու, իր պետականությունը վերականգնելու համար հայ ժողովրդի արդարացի պայքարի հետևանք էր Հայկական հարցը։ 19-րդ դարի 70-ական թվականներից հայ հասարակական մտքի և պատմագիտության շատ ակնառու ներկայացուցիչների հետաքրքրել են հայկական հարցի արծարծումները և հայ ժողովըրդի ազգային-ազատագրական շարժումների հետ կապված ամենաբազմազան խրնդիրները, արևմտահայության նկատմամբ Թուրքիայում կիրառված ջարդերի քաղաքականությունը։ Ստեղծվել են ծավալուն գրականություն, հարուստ փաստական տվյալների հիման վրա գրված մեծ թվով մենագրություններ, որոնցում իրադարձությունները մեկնաբանել են տնտեսական, քաղաքական, դիվանագիտական և այլ տեսանկյուններից, բացահայտվել Հայկական հարցի և հայերի ցեղասպանության սկզբնավորման ու նրա հետագա գործընթացի հայտնի ու գաղտնի նենգ դիտավորությունները, որոնք սկիզբ են առնում օսմանյան առաջին սուլթանների «խաղաղ» ֆերմաններում, համիդյան բռնապետության «զուլումի» քաղաքականության որոգայթներում, կոտորածներում և, վերջապես, արդեն զանգվածային ցեղասպանության ծրագիր դառնում երիտթուրքերի գործողություններում։
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
Իսկ
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Գրիգոր Արծրունի
Իր այս տեսակետով Րաֆֆին ջանում էր ներազդել Գրիգոր Արծրունու վրա, որը հարմարվում էր ցարական կառավարության քաղաքականությանը։ Արծրունին իրավացի էր, որ չէր հավատում եվրոպական տերությունների արևելյան քաղաքականության անկեղծությանը, սակայն մոլորվում էր, երբ մեկ ուրիշ նվաճողի՝ ցարական Ռուսաստանի օգնությամբ էր հնարավոր համարում Թուրքիայի լծից հայ ժողովրդի արևմտահայ հատվածի ազատագրումը։ Նա գտնում էր, որ լավ կլինի, եթե Արևմտյան Հայաստանը միանա Ռուսաստանին, բայց եթե իրավիճակը այլ ընթացք ստանա, և արևմտահայերի ցանկությունը չիրականանա, ապա «որքան և աննպաստ, անընդունակ լիներ Հայաստանը ինքնուրույն կյանքին, ինքնավարությունը, այնուամենայնիվ լավ է, թող ինքնավարություն ստանա, քան թե նորից վերադարձած լինի թուրքաց բարբարոս, ճնշող, ոչնչացնող տիրապետությանը»։ Արծրունին այս անգամ էլ հայերի միակ հույսը Ռուսաստանն էր համարում, քանզի Ռուսաստանի համար «ավելի լավ է որպես հարևան ունենալ մի փոքրիկ անկախ Հայաստան, քան թե Անգլիայի պես նենգավոր, եսական, հարստահարող և միշտ թշնամի հարևան»։ Պատմությունը, ինչպես հայտնի է, հակառակ ընթացավ Արծրունու կանխատեսումներին և ակնկալություններին։ Թուրքիան պատերազմից հետո մնաց կանգուն, և ցարիզմը բոլորովին բարյացակամ չգտնվեց հայերի նկատմամբ։ Ոչ մի լավ գալիք չգուշակելով «հիվանդ մարդու» համար, առավել ևս նրա գարշապարի տակ հեծող արևմտահայության համար՝ Արծրունին գտնում էր, որ վերջինս Ռուսաստանի հետ կապվելով ոչ միայն հնարավորություն ձեռք կբերի արևելահայության նման հաղորդակից լինելու համաշխարհային քաղաքակրթությանը, այլև կդառնա այդ քաղաքակրթության տարածողը Փոքր Ասիայում։
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
f — սինուսոիդային հոսանքի հաճախականություն,
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Լեո
Հայ պատմագրության մեջ առավել քան հանգամանորեն Լեոն է զբաղվել արևմտահայության ծանր կացության պատճառների, եվրոպական դիվանագիտության խարդավանքների առարկա հայկական հարցի ուսումնասիրմանը։ Արևելյան ճգնաժամին և հայկական հարցին նվիրված իր աշխատություններում նա կարողացել է լուսաբանել միջազգային իրադրության, Թուրքիայի ներքին ու արտաքին իրավիճակի հանգուցային խնդիրները, այն հիմնական դեպքերի ընթացքն ու դեմքերի գործողությունը, որոնք առավել են առնչվել արևմտահայերի քաղաքական ճակատագրի, հայկական հարցի շուրջ ծավալված դիվանագիտական գործողությունների հետ։ 1878-1914 թվականների ժամանակաշրջանն ընդգրկող «Հայոց հարցի վավերագրերը» (1915) ժողովածուում պարզորոշ երևում են, թե ինչպես մեծ տերությունները հետամուտ էին բոլոր միջոցներով կանխելու 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմում ռուսական բանակների հաղթանակին համապատասխան Ռուսաստանի քաղաքական և դիվանագիտական վերընթացը։ Մեծ տերություններն ամեն կերպ խոչընդոտեցին Ռուսաստանի գործուն մասնակցությամբ արևմտահայության քաղաքական կացության բարելավմանը։ Մեծ տերությունների համար հայկական հարցը սոսկ միջոց էր Օսմանյան կայսրության ներքին գործերին միջամտելու համար։ Կուռ փաստերով Լեոն բացահայտում է այն խարդախությունները, որոնցով նույն այդ տերությունները 1915 թվականին և հետագա տարիներին ոչ միայն չպաշտպանեցին արևմտահայությանը թուրք բարբարոսներից, այլև իրենք ուղղակի և անուղղակի մասնակիցը դարձան 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանության իրականացմանը։ «Անցյալից» (1925), «Հայոց պատմություն» (նորագույն շրջան, 1927), «Թուրքահայ հեղափոխության գազափարաբանությունը (հ. 1-2, 1934-1935), «Խոջայական կապիտալ» (1934) և այլ աշխատություններում Լեոն բացասական վերաբերմունք է ցուցաբերել հայ ազատագրական շարժումների և դրանց գործիչների նկատմամբ։ Նրա կարծիքով, հայ ազատագրական շարժման անցանկալի հետևանքների պատճառը Ռուսաստանի անազնիվ, «խարդախ» քաղաքականությունն էր, քանի որ ցարիզմը չկատարեց հայերին տված իր բազում խոստումները։ Մեղադրելով ցարիզմի երկդիմի քաղաքականությունը՝ Լեոն չի բացատրում իր մեղադրանքների հիմքերն ու պատճառները։ Քննադատելով հանդերձ ռուսական ինքնակալության նվաճող քաղաքականությունը՝ Լեոն գտնում էր, որ նվաճվելով և ցարական ծանր վարչակարգին ենթարկվելով Մերձավոր Արևելքի երկրները, այնուամենայնիվ, ակամա ներգրավվում էին Ռուսաստանի հասարակական զարգացման ոլորտը, հնարավորություն ստանում հաղորդակցվելու եվրոպական մշակույթին։
Փոփոխական հոսանք
Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք
T — սինուսոիդային հոսանքի պարբերություն։
բանաձևը ցույց է տալիս այն դեպքը, երբ սինուսոիդային հոսանքի փոփոխությունը սկսվում է t = 0 պահից, սակայն այն կարող է սկսվել ոչ զրո պահից։ Այդ դեպքում փոփոխական հոսանքի ակնթարթային արժեքը կընդունի հետևյալ տեսքը՝
, որտեղ
— տատանման փուլ;
\psi — անկյուն, որը կոչվում է սկզբնական փուլ։
Եթե բանաձևում ընդունենք t = 0, ապա կունենանք՝
Սինուսոիդային հոսանքի երկու փոփոխականներ փուլով համընկնում են, եթե նրանք ունենում են հավասար փուլեր, և հետևաբար միաժամանակ են հասնում իրենց զրոյական կամ միևնույն նշանի իրենց առավելագույն արժեքներին։
Սինուսոիդային հոսանքի երկու փոփոխականներ իրենց փուլերով շեղված են միմյանց հանդեպ, եթե նրանք ունենում են տարբեր փուլեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էլեկտրականություն Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Արշակ Չոպանյան
Հայ ազգային-ազատագրական պայքարին սթափ և հավասարակշռված գնահատական է տվել Արշակ Չոպանյանը (1872-1954) իր աշխատություններում։ Նա գտնում էր, որ ճիշտ չեն «հայ պոլիտիկոսները», որոնք «կը նախընտրեին թուրքը ռուսէն», որը Արևելյան Հայաստանի փոքրիկ մի տարածքում արդեն հավաստել էր «ապահովություն պատվո, կենաց և ինչից», ու մերժում էր բոլոր նրանց, ովքեր կցանկանային ինչ-որ ինքնավարություն ունենալ «շնորհիվ Անգլո և մինչև իսկ հավանությամբ թուրքին»։ Չոպանյանը հաստատ համոզված էր, որ հայերի ֆիզիկական ոչնչացումը Օսմանյան Թուրքիայի կառավարողների անշեղ ծրագիրն է, որի գործադրությունը պարզապես կախված է ժամանակից, ռեգիոնալ և միջազգային նպաստավոր պայմաններից։ Միաժամանակ նա ճիշտ չէր համարում այն կարծիքը, թե իբր թուրքերի կողմից այդ ծրագրի արագացմանը նպաստեց որոշ հայ տարրերի (կամավորներ, կուսակցություններ) արկածախնդրական գործելակերպը։ 19-րդ դարի 90-ական թվականներին Չոպանյանը արևմտահայ իրականության մեջ առաջիններից էր, ով ամուր կանգնեց ռուսական կողմնորոշման դիրքերի վրա։ «Ռուսիա և հայերը», «Հայաստանը թուրք լուծին տակ» և այլն ուսումնասիրություններում նա հայ ժողովրդի ազգային ազատագրության վճռորոշ դերը վերապահում էր Ռուսաստանին, որին դիտում էր որպես դրական և բնական դաշնակցի, և որի արտաքին քաղաքական շահերը հաճախ համընկել են հայերի ակնկալություններին։ Նա դատապարտում էր անտարբեր դիտորդի ղերում հանդես եկող եվրոպական դիվանագիտությունը։ Առաջին աշխարհամարտի նախօրեին Չոպանյանը հորդորում էր հայերին չեզոքության, իսկ եթե պատերազմի ընթացքում Ռուսաստանում կատարվեր բարեշրջություն և ցարականին փոխարինելու գար «ազատական Ռուսաստանը», այնժամ հայերը պետք է օգնեին նոր Ռուսաստանին, քանզի ղրանով նպաստած կլինեին բռնության նահանջին, իսկ բռնության շղթաները թոթափած Ռուսաստանում «որքան ալ մեզի համար հատուկ տուն մը շինելու հույսը գոյություն չունենա, գեթ մեծ, առողջ և հզոր տան մը մեջ ապահով ու հանգիստ սենյակ մը ունեցած կըլլանք մեր գոյությունը պատսպարելու և զարգացնելու համար»։
Եղիշե Քահանա Գեղամյան
Եղիշե Քահանա Գեղամյանը (1840-1920) իր մի շարք աշխատություններում («Պատմական քաղվածքներ», 1909, «Պատմության դասերը», 1915, «Հայ ազատագրական շարժումները ԺԹ դարում», 1915 և այլն) հակակրանքով է խոսել «համազգային ոգու զորության վրա» երկաթին գերապատվություն տվող Րաֆֆու և Մ. Խրիմյանի «ինքնահնար գյուտի» մասին, որովհետև նրանք «հասուն գիտակցության զորությունն արհամարհելով՝ միայն երկաթի մեջ որոնեցին հայ ժողովրդի ազատագրությունը, որը մեծ մոլորություն էր՝ իր մեծ ու չարաչար հետևանքներով»։ Ըստ Գեղամյանի՝ իսլամական աշխարհում հայերի անդորրը խանգարել են հատկապես նրանց ռուսական կողմնորոշումը և Ռուսաստանի արևելյան քաղաքականությունը։
Սեդրակ Ավագյան
Հայերի ռուսական կողմնորոշումը և նրա հետևանքները նույն դիրքերից է քննել Սեդրակ Ավագյանը։ 1915 թվականին լույս տեսած «Ազատ Հայաստան Ռուսաստանի հովանավորության տակ» աշխատության մեջ, հանդուրժող չափավորությամբ քննադատելով ցարիզմի ազգային, կրոնական քաղաքականությունը, նա այդ քննադատության անվան տակ սևացրել է հայ ազատագրական շարժումները։ Ռուս-թուրքական զինաբախումների ժամանակ հայերը «կուրորեն օգնել և աջակցել են» ռուսներին։ «Ահա թե ինչու, գրել է նա Մեծ եղեռնի նախօրեին, տասնյակ տարիներ տաճիկը մեզ հալածում, կոտորում ու բնաջինջ է ուզում անել մեր հարազատ երկրում»։ Այս տեսակետը, սակայն, լայն տարածում չի գտել հայ մտավորականության շրջաններում։
Մաղաքիա Օրմանյան
1896-1908 թվականների դժնդակ տարիներին, երբ եվրոպական տերությունների գործուն հովանավորությամբ Թուրքիայում խաթարված էր հայերի ոչ միայն խաղաղությունը, այլև ֆիզիկական գոյությունը, հայ պահպանողականության ինքնատիպ և խոհուն ներկայացուցիչ Մաղաքիա Օրմանյանը (1841-1918), քննադատելով ցարական իշխանությունների ուխտադրժությունը, ռուսական տիրապետությունը հայերի նկատմամբ ըստ էության համարում էր ընդունելի։ Նա իրատեսորեն էր գնահատում պատմաքաղաքական իրադարձությունները։ Քիչ չեն դեպքերը, գրում էր նա, երբ ռուսական տիրապետության ներքո սաստկացել են հայության նկատմամբ ճնշումներն ու հալածանքները, փակվել մշակութային հաստատություններն ու դպրոցները, բռնագրավվել եկեղեցական գույքը։ Այնուամենայնիվ «Ազգապատումի» հեղինակը նախընտրում էր ռուսական տիրապետությունը, որովհետև այն համատարած մեռելություն չէր սփռում և երբեք «երեք հարյուր հագարներու խողխողում», «մոլեռանդ խուժանի մը ձեռքով խաղաղ ապրող տարրին վրա հարձակում և ջարդ», «երեսուն հազար անմեղ կյանքերու անողորմ կոտորած» չէր ստեղծում։
Այլ պատմագիրներ
Հայկական հարցի արծարծման և արևմտահայերի ծանր կացության, հայերի ցեղասպանության վերաբերյալ «Զեյթունյան հերոսապատում» (1899), «Գ. Ա. Տանշիևը և Հայկական հարցը» (1901), «Թուրքական Հայաստանի ապագան» (1911) աշխատություններում Ալեքսեյ Տիվելեգովը (1875-1952) մերկացրել է սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի և երիտթուրքերի մոլեռանդ ազգայնամոլությունը, եվրոպական մեծ տերությունների նենգ քաղաքական էությունը։
Լաուինգեն (Դանուբ)
Լաուինգեն  (Lauingen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Այլ պատմագիրներ
Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական ծանր գոյատևման, հասարակական շարժումների և հայկական հարցի մասին արժեքավոր փաստական նյութ և օբյեկտիվ գնահատականներ է պարունակում Առաքել Սարուխանի (1863-1949) «Հայկական խնդիրը և Ազգային սահմանադրությունը Թուրքիայում (1860-1910)» աշխատությունը (1912)։ Հայկական հարցին հոդվածներ է նվիրել Նիկողայոս Ադոնցը (1871-1942)։ Նա խստորեն քննադատել է 1918 թվականի Բրեստի հաշտությունը՝ գտնելով, որ հենց այդ ժամանակ է Խորհրդային Ռուսաստանը հրաժարվել Արևմտյան Հայաստանից։ «Հայկական հարցը Սևրում» հոդվածում պատմաբանը ցույց է տվել եվրոպական տերությունների քաղաքականության անհետևողականությունը հայկական հարցում՝ պատերազմում Թուրքիայի պարտությունից հետո էլ։ Հաղթող տերությունները չկարողացան պարտադրել Թուրքիային կատարել Սևրի հաշտության պայմանագիրը (1920)։
Լաուինգեն (Դանուբ)
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Դանուբի Դիլինգենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 10645 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 44.39 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 144։
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Այլ պատմագիրներ
20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակին հայ հասարակական մտքի բոլոր ակնառու ներկայացուցիչները հանգել են այն ճշմարիտ գաղափարին, որ անցյալը պետք է նպաստի հասկանալու ժողովրդի ներկան, նրա կարիքներն ու խնդիրները, և՝ ընդհակառակը, հանուն ներկայի ճիշտ գործելակերպի մշակման հարկավոր է անաչառ գնահատել պատմական անցուդարձերը, դեպքերն ու երևույթները։ Այս ելակետից են գնահատել հայ ժողովրդի քաղաքական կողմնորոշումը իրենց աշխատություններում Հ. Առաքելյանը «Թիֆլիսից-Դիլման։ Տանջված Հայաստան, ուղևորություն թուրքաց Հայաստանում» (1915), Հ. Աճառյանը «Տաճկահայոց հարցի պատմությունը (սկզբից մինչև 1915 թ.)» (1915), Մ. Սեմերճյանը (Զեյթունցի) «Զեյթունի անցյալեն ու ներկայեն» (հ. 1-2, 1902), Ա. Անտոնյանը «Այն սև օրերուն...» (1915), Ատոմը «Բարենորոգումներու հարցը» (1914), Վ. Ավանեսյանը «Հայ փախստականներին» (1919), Ատրպետը «Ճիվաղը, Քյոռ Հյուսեին փաշա քյուրդը անսահման իշխան. Թրքահայերի ներկա վիճակը» (1911), Բաբկեն Վարդապետը «Հայկական հարցը և Պողոս Նուբար փաշան» (1914), «Բարենորոգումները Հայաստանում. 1912 թ. նոյեմբերի 12-ից մինչև 10 մայիսի 1914 թ. ժողովածու դիպլոմատիքական դոկումենտների» (1915), Սմբատ Բյուրատը «Արևելյան խնդիր և հայկական հարց, պատմական ուսումնասիրություն» (1919), «Արյունի ձորր» (1919), «Արյունի ճամբուն վրա» (1911), Գ. Գապպենջյանը «Դրվագներ Եդեսիո արյունոտ ջարդերին» (1909), Հ. Թերզյանը «Կիլիկիո աղետը. Ականատեսի նկարագրություններ, վավերաթղթեր, պաշտոնական տեղեկագրեր, թղթակցություններ, վիճակագրություններ, ամենեն կարևոր պատկերներով» (1912), Ե. Թոփչյանը «Երիտասարդ Թուրքիան և հայերը» (հ. 1, 1909), «Հարստահարությունները Տաճկահայաստանում. դիվան հայոց պատմության» (գիրք ԺԳ, 1915), «Հիշատակագիր Վանա ինքնապաշտպանության դեպքերուն (1915 թ. ապրիլ-մայիս)» (1919), Ա. Հովհաննիսյանը «Գորդյան հանգույցը (թրքահայոց հարցի վերջին շրջանը)» (1907), Վահան Միրագենցը «Հայկական ջարդերու փաստաթղթերը» (հ. 1, 1920), Թ. Մկրտչյանը «Ոճրապատում», (պր. 1, 1917), «Տիգրանակերտի նահանգին ջարդերը և քյուրտերու գազանությունները (ականատեսի պատմությունը)» (1919), Մուշեղ արքեպիսկոպոսը «Հայկական մղձավանջը. քննական վերլուծումներ» (1916), Լ. Շաթրյանը «Հայկական ջարդերը և թուրք վարիչները», (1919), Ս. Պարթևյանը «Կիլիկյան արհավիրքը» (1910), «Տեղեկագիրք Ա. Թուրքահայ աղետը, պատմական փաստաթղթեր» (1919), Եղիշե Տեր-Պետրոսյանը «Տարոնո ինքնապաշտպանությունն ու ջարդը» (1920) և այլն։ Հավաքելով փաստական ու վավերական նշանակալի նյութ՝ հայ պատմագրությունը փորձեց իմաստավորել ու ընդհանրացնել այն, առաջ քաշեց տարբեր հայեցակետեր ու մոտեցումներ, որոնք արտահայտում էին 19-րդ դարի 2-րդ կեսի և 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի որոշակի հոսանքների շահերը։ Շատ աշխատություններ հիմք դրեցին հիմնահարցի գիտական ուսումնասիրման և ունեն մշտամնա արժեք։
Ջոս Սթոուն
Ջոս Սթոուն (Joss Stone, իրական անունը՝ Ջոսլին Իվ Սթոքեր (Joscelyn Eve Stoker), ), բրիտանական սոուլ և R&B ժանրերի երգչուհի, բանաստեղծուհի և դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել 2003 թվականին, իր դեբյուտային «The Soul Sessions» պլատինե երաժշտական ալբոմի շնորհիվ, որն առաջադրվել է «Mercury Prize» մրցանակի անվանակարգին։ Իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում վաճառել է ավելի քան 10 միլիոն երաժշտական ալբոմ՝ ողջ աշխարհում, արժանացել է երկու «Brit Awards» և մեկ Grammy Award մրցանակների։ 2006 թվականին նկարահանվել է «Էրագոն» ֆանտաստիկ ֆիլմում, կատարելով կախարդուհի Անժելայի դերը, իսկ 2009 թվականին «Թյուդորներ» հեռուստասերիալում կատարել է Աննա Կլևացու դերը ։
Հայկական հարցը և հայերի ցեղասպանությունը պատմագրության մեջ
Խորհրդային պատմագրություն
Խորհրդային հայ պատմագրությունը իր ձևավորման շրջանում անցյալի ժառանգության յուրացման հարցում հանդես է բերել ոչ համապարփակ, խիստ խոցելի, ոչ գիտական ու կողմնակալ մոտեցում։ Կողմնորոշվելով նախ և առավելապես դեպի սոցիալ-տնտեսական խնդիրները՝ 1920-1930-ական թվականներից իսպառ կամ գրեթե իսպառ արտաքսվեցին ազգային-ազատագրական պայքարի խնդիրները։ Ավելին, նշված շրջանում պատմական գիտությունը մերժեց հայ ժողովրդի մեծ հատվածի՝ արևմտահայության խնդիրների ուսումնասիրությունը, զբաղվեց հայ ժողովրդի միայն մի հատվածի՝ արևելահայության սոցիալ-հասարակական հարցերով՝ սերտորեն առնչված Ռուսաստանի պատմական զարգացման օրինաչափությունների հետ։ Եթե գիտական տեսակետների և մոտեցումների ձևավորման սկզբնական շրջանում նրա վրա կործանարար ազդեցություն ուներ սոցիոլոգիզմը, ապա հետագա տասնամյակներին պատմաբանի միտքը կաշկանդված էր Ստալինի՝ անհատի պաշտամունքի պահանջներին համապատասխան աշխարհայացքի դաժան չափանիշներով։ Նման պայմաններում հայ ժողովրդի ազգային-ագատագրական պայքարի (թեկուզև ուղղված լիներ օսմանյան ջարդարարների և նրանց հովանավոր մեծ տերությունների ու ցարական Ռուսաստանի քաղաքականության դեմ) պատմությանն անդրադառնալը ընկալվում և գնահատվում էր որպես «հայկական ազգայնամոլության» քարոզ։ Գռեհիկ կեղծարարության և անարդար մերժման ենթարկվեցին Րաֆֆու և Ռ. Պատկանյանի ժառանգությունները։ Փորձեր արվեցին հանել նրանց հայ դեմոկրատ, մտքի զարգացման ընդհանուր գործընթացից և ժողովրդին ազգային-ազատագրական պայքարի կոչող նրանց հայրենասիրությունը նույնացնել հատկապես տիրապետող մեծաքանակ ազգերի բյուրոկրատ մտավորականությանը հատուկ ազգայնականության հետ։
Լաուինգեն (Դանուբ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ջոս Սթոուն
Կենսագրություն
2002 թվականին Գրինբերգը Ջոսի հետ մեկնել է Նյու Յորք՝ լսումների, որտեղ Ջոսը կատարել է դասական սոուլ երգեր՝ Օտիս Ռեդդինգի և Արետա Ֆրանկլինի երգացանկից ։ Արդյունքում Գրինբերգը անմիջապես պայմանագիր է կնքել սկսնակ երգչուհու հետ։ Այդ պահից Ջոսը բեմում հայտնվում էր այնպիսի արտիստների հետ, ինչպիսիք էին Ջեյմս Բրաունը, Սմոքի Ռոբինսոնը, Դոննա Սամմերը , Գլեդիս Նայթը, Թոմ Ջոնսը , Ռոբբի Վիլիամսը , Մելիսա Էթերիջը, Ռոբ Թոմասը , Ռոդ Ստյուարտը և «Blondie» խումբը։ 2011 թվականին մասնակցել է Միք Ջագերի կազմակերպած «SuperHeavy» ռոք-սուպերխմբի աշխատանքներին։