cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լուկա Կացելի
Քաղաքական կարիերա
2012 թվականի մարտի 14-ին Հարիս Կաստանիդիսի հետ միասին ստեղծել է «Հանրային համաձայնություն» կուսակցությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հույն կին տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հունաստանի կին քաղաքական գործիչներ
Հանգիստ դեպի Եգիպտոս փախուստի ճանապարհին (նկար, Կարավաջո)
Հանգիստ դեպի Եգիպտոս փախուստի ճանապարհին, Կարավաջոյի նկարը՝ ստեղծված մոտ 1595-1596 թվականներին, նկարչի լայնամասշտաբ նկարներից առաջինը։ Ներկայումս պահվում է Հռոմում՝ Դորիա Պամֆիլի պատկերասրահում։ Սուրբ ընտանիքի հանգիստը որպես Մատթեոսի Ավետարանի ավելի ընդհանուր սյուժեի մի մաս, որը Հերովդես I Մեծ թագավորի կազմակերպած Մանուկների կոտորածի և Եգիպտոս փախուստի մասին է, հայտնի էր այն ժամանակվա գեղանկարչության մեջ, սակայն Կարավաջոյի՝ ջութակի վրա նվագող հրեշտակի նկարն առանձնանում է անսովոր կոմպոզիցիայով։
Եգիպտոսի ճանապարհին հանգստի մասին սյուժեն, որը չունի աստվածաշնչյան հիմք, ի հայտ է եկել վաղ միջնդարի` Սուրբ ընտանիքի դեպի Եգիպտոս փախուստի շուրջ պատմություններից և լեգենդներից ։ Լեգենդի համաձայն՝ երբ Հովսեփը և Մարիամը ճանապարհին կանգնում են հանգստանալու մրգատու պուրակում, մանուկ Հիսուսը պատվիրում է ծառերին խոնարհել ճյուղերը, որպեսզի Հովսեփը կարողանա պտուղ քաղել, իսկ աղբյուրին՝ հոսել ծառերի արմատներից, որ ծնողները կարողանան հագեցնել ծարավը։ Հարյուրամյակների ընթացքում այս պատմությունը լրացվել է բազմաթիվ լրացուցիչ մանրամասներով։
Կտավում պատկերված է քնած Մարիամ Աստվածածինը մանուկի և Սուրբ Հովսեփի հետ, որը ջութակով Կույս Մարիամի հիմնը նվագող հրեշտակի առջև ձեռքում է պահել ձեռագիր նոտաներ։ Կտավի առանցքը հրեշտակն է, որը նկարը բաժանում է կոմպոզիցիոն երկու մասի։
Ուշագրավ է նրա կեցվածքը, որը գրեթե նույնական է Անիբալե Կարաչիի «Հերկուլեսը ճամփաբաժանին» ճանաչված նկարի Արատի կեցվածքին, որը հավանաբար ոգեշնչել է Կարավաջոյին։ Նկարում բնանկարը խորհրդանշական իմաստ ունի․ Հովսեփի կողքին չոր բույս է, իսկ Մարիամ Աստվածածինի շուրջ՝ ծաղկող բնություն։ Հնարավոր է, որ նկարի ամբողջ կոմպոզիցիան խորհրդանշում է կենդանիների, մարդու և հրեշտակի միջոցով քրիստոնեական փրկության ուղին անշունչ քարից մինչև վերջնական նպատակը՝ Աստվածայինի՝ Կույս Մարիամի կերպարով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարավաջոյի նկարներ Կատեգորիա:Աստվածաշունչը մշակույթում Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Օլուխլի (գետ)
Օլուխլի, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավագանում։ Սկիզբ է սանում Սարխան լեռնաշղթայի հյուսիս–արևելյան հատվածի լանջերից և, հոսելով Օլուխլի գյուղով, խաոնվում է Ճորոխի վերին հոսանք Չերմես գետին :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Նոր-դար (թերթ)
«Նոր-դար»,  հասարակական-գրական թերթ։ Հրատարակվել է 1883-1916 թթ. (ընդհատումով), Թիֆլիսում։ Խմբագիր՝ Սպանդար Սպանդարյան։ 1893-1897 թթ. բազմաթիվ հոդվածներ է հրապարակել Արևմտյան Հայաստանի ծանր վիճակի, Հայկական հարցի և հայերի կոտորածների մասին։ Թերթը մտահոգություն է հայտնել հայերի պանդխտության և արտագաղթի վերաբերյալ։
1894-1895 թթ. լայնորեն լուսաբանել է Սասունի իրադարձությունները, հայկական կոտորածները Տրապիզոնում, Կոստանդնուպոլսում, Մարաշում, Ակնում, Խարբերդում և այլուր։ Հրապարակվել են հաղորդումներ Արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումներ իրականացնելու ծրագրի, Հայկական հարցի նկատմամբ եվրոպական հասարակայնության ունեցած վերաբերմունքի մասին։ Թերթում արտատպվել են Է. Դիլոնի, Օ. Նովիկովայի հոդվածները, Սթիվենսոնի, Գլադստոնի և այլոց ճառերը։ Խոսելով Հայկական հարցում անգլիական կառավարության դիրքորոշման մասին՝ Սպանդար Սպանդարյանը նշել է, որ թե Ռոզբերին, թե Սոլսբերին, խառնվելով արևելյան գործերին, բացառապես մտահոգվել են «զուտ անգլիական և միմիայն անգլիական շահերով» (1896, թիվ 86) ։
1894 թվականի դեկտեմբերից «Նոր-դար»-ի մուտքը Թուրքիա արգելվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Hands All Over (երգ)
«Hands All Over», ամերիկյան Maroon 5 խմբի երգը, որը ընդգրկվել է 2010 թվականին թողարկված իրենց «Hands All Over» կոչվող երրորդ ալբոմում։ Երգը գրվել է Ադամ Լևինի, Ջեսսի Կարմայքլի և Սեմ Ֆերարի կողմից, իսկ պրոդյուսերական աշխատանքով զբաղվել է Ռոբերտ Ջոն Լանգը։ «Hands All Over»-ը ֆանկ մետալ և ռոք ժանրերի երգ է, որի մեղեդին կազմված է թմբուկի, կիթառի, դաշնամուրի և հարվածային գործիքների նվագակցությունից։ Երգի տեքստը գայթակղության մասին է։
Երգը ստացել է դրական արձագանքներ երաժշտական քննադատների կողմից, որոնցից ոմանք այն համարել են ալբոմի լավագույն երգ։ Քննադատները երգը նաև համեմատել են երգիչ Փրինսի, Nine Inch Nails և Def Leppard խմբերի երգերի հետ։ Ալբոմի թողարկումից հետո երգը զբաղեցրել է 20-րդ հորիզոնականը Հյուսիսային Կորեայի և 38-րդ հորիզոնականը Իսպանիայի հիթ շքերթներում։ Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Դոն Թայլերը, թողարկվել է 2010 թվականի դեկտեմբերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Maroon 5 երգեր Կատեգորիա:2010 երգեր
Հովհան Մայրավանեցի
Հովհան Մայրավանեցի կամ Մայրագոմեցի, հայ փիլիսոփա։
Կյանքը
Հովհան Մայրավանեցու կամ Մայրագոմեցու վերաբերյալ տեղեկություններ ենք գտնում միջնադարյան հայ պատմագիրների երկերում՝ Սեբեոս, Ասողիկ, Հովհաննես Դրասխանակերտցի, Կիրակոս Գանձակեցի, Վարդան Արևելցի, Մովսես Կաղանկատվացի, Ստեփանոս Օրբելյան։ Մայրավանեցու մասին խոսում են նաև օտար աղբյուրները՝ վրացական, և հունական ինչպես նաև պատմության մեջ հայտնի ‹‹Narratio de rebus Armeniae›› սկզբնաղբյուրը։ Հովհան Մայրավանեցին ծնվել է Զ դարի վերջին քառորդին՝ 570-575 թթ.։ Ուսումը և կրթությունը ստացել է Դվինի կաթողիկոսարանի նշանավոր դպրեվանքում։ Կոմիտաս (615-628 թթ.), Քրիստափոր(628-630 թթ.), Եզր (630-641) կաթողիկոսների օրոք, եղել է Դվինի Ս. Գրիգոր եկեղեցու փակակալը՝ կաթողիկոսների բացակայության դեպքում ստանձնել կաթողիկոսական տեղապահությունը։ Հայտնի է, որ Հովհանը կրել է և՛ Մայրավանցի և՛ Մայրագոմեցի անունները։ Կան տարակարծություններ կապված այդ երկու անվանումների հետ։ Հայ պատմագիրները Մայրագոմեցի անվանումը կապում են Եզր կաթողիկոսի հետ։ Կարինի ժողովից հետո, Եզր կաթողիկոսը, վերադարձավ Հայաստան, նրան ընդառաջ են գալիս բոլոր հոգևորականները, բացառյալ Հովհան Մայրավանեցու՝ որը կաթողիկոսին մեղադրելով, նրա երեսին շպրտում է. ‹‹... Բայց քո յիրաւի կոչեցաւ անունդ Եզր, վասն զի յեզր տարալ հաներ տրոհեցեր զՀայաստանեայսս՝ քակեալ զսահման հաւատոյ Հարցն մերոց ուղղափառաց և խրամատեալ զցանկն առաքելական և ի մարդադաւան տօմարն Լևոնի կործանեալ›› ի պատասխան Եզր կաթողիկոսը Հովհանին կոչում է Մայրագոմեցի. ‹‹Եւ երթեալ բնակեցաւ ի Մայրոյ վանս. Ուստի հալածեալ զնա Եզրի՝ կոչէ զտեղին մայրագոմ, և զՅովհանն՝ մայրագոմեցի››: Քենդերյանը առանձին-առանձին նշում է բոլոր այն գործերը, որոնցում Հովհանը հանդես է եկել և՛ Մայրագոմեցի և՛ Մայրավանեցի անվանումներով։ Ապա տալիս է յուրաքանչյուր հեղինակի հիմնավորումը այդ հարցի շուրջ։ Համաձայն Մ. Քենդերյանի Մայրագոմեցի անվանումը օտար աղբյուրները չեն ընկալել որպես անարգանք. ‹‹Օտար աղբյուրների Մայրագոմեցի անվանումը կարևոր է հենց այն պատճառով, որ նրանց համար Մայրագոմեցին ոչ մի այլ իմաստ չէր պարունակում՝ չէր կապվում գոմի հետ, նրանք այն ընկալում էին որպես սովորական մի անուն, այլապես հակառակորդին անարգելու այդքան լավ բառախաղը դժվար թե աննկատ թողնեին›› Մայրագոմեցի անունն է կրում Գարեգին Հովսեփյանի կողմից հրատարակած հիշատակարանը, որը հնագույն աղբյուր է, իսկ հիշատակարանի հեղինակը մեծ հարգանքով է խոսում Հովհանի մասին՝ Մայրագոմեցի անվանման մեջ ոչ մի վիրավորական բան չի տեսնում, Մայրագոմեցու անունն է կրում և ‹‹Վերլուծութիւն կաթողիկէ եկեղեցւոյ և նմա կարգաց›› և ‹‹Կնիք հավատոյ››-ում տեղ գտած որոշ հատվածներ։
Ռոլո
Բնակչությունը ըստ 2005 թվականի տվյալների կազմում է 3631 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 259 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 42047։ Հեռախոսային կոդը՝ 0522։
Հովհան Մայրավանեցի
Կյանքը
Հովհան Մայրավանեցու համբավը տարածված է եղել ամբողջ երկրում և՛ որպես փիլիսոփայի, և՛ որպես սրբակրոն հոգևորականի. ‹‹... Նրան հարգանքով են վերաբերվել և նրանից խորհուրդ են հայցել նրբագույն հարցերի քննության ժամանակ։ Կոմիտասի մահից հետո Քրիստափորի գահակալության ժամանակ նույնպես եղել է կաթողիկոսարանում և համաձայն չի եղել Քրիստափոր կաթողիկոսի վարած եկեղեցական քաղաքականության։ Եզրի օրոք տեղի ունեցած հայ-բյուզանդական եկեղեցական համաձայնության ժամանակ, 634 թ. Հովհանն ընդհարվել է կաթողիկոսի հետ և հեռացել մայրաքաղաքից՝ քաշվել է Գարդմանի գավառի Գետաբեկ գյուղը ու այնտեղ, շրջապատված աշակերտներով, անցկացրել է իր կյանքի վերջին տարիները և սրբի հռչակով մահացել 647-652 թթ. միջոցին››:
Ռոլո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Հովհան Մայրավանեցի
Մատենագիտություն
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Աստվածաբաններ Կատեգորիա:Եկեղեցական հայրեր
Ժիրայր Չուլոյան
Ժիրայր Էդուարդի Չուլոյան, հայ նկարիչ։ Դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ներկայացուցիչ (ոսկերիչ-արծաթագործ)։
Կենսագրություն
Ժիրայր Չուլոյանը ծնվել է Կահիրեում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Աշխատել է Երևանի ոսկերչական ֆաբրիկայում, ստեղծել է պերճանքի բարձրարվեստ առարկաներ՝ հիմնականում արծաթից, 1961 թվականից՝ գեղարվեստի կոմբինատի գլխավոր նկարիչ։ Չուլոյանը Հայաստանում սկզբնավորել է հուշանվերային գեղարվեստական կերտվածքների արտադրությունը (այդ թվում մեդալիոններ՝ «Տիգրան Մեծ», «Հայուհի»)։ Վարպետությամբ է կերտել «Զարթոնք» (1967, արծաթ) սկուտեղը, Վազգեն Ա-ի շքեղ պնակեն (1959, ոսկի, ադամանդ, սուտակ)՝ Գրիգոր Լուսավորչի արծնանկարով, ասան (1962), ադամանդակուռ, ոսկետառ «Հայոց այբուբենը» (1976, Վեհարան), «Խաչը» (1979), կաթողիկոսի «Խաղաղության դեսպան» գավազանը (1980), Հայաստանի զինանշանը՝ հայոց մայրաքաղաքների թվարկմամբ (1982, բոլորը՝ ճարտարապետ Բաղդասար Արզումանյանի հետ), «Արծիվ» (1958) կրծքազարդը, «Սկիհը» (1965, բոլորը՝ ոսկի, ականակուռ)։
Չուլոյանը նոր մակարդակի է բարձրացրել հայ ոսկերչական արվեստը։ Գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և աշխարհի մի շարք թանգարաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Գրասա Մաշել
Գրասա Մաշել (, ծննդյան անունը՝ Գրասա Սիմբինե,, ), Մոզամբիկի և ՀԱՀ քաղաքական գործիչ, ավիաաղետից մահացած Մոզամբիկի նախագահ Սամորա Մաշելի նախկին կինը։ 1998 թվականից մինչև 2013 թվականը եղել է ՀԱՀ նախկին նախագահ Նելսոն Մանդելայի կինը։ 2007 թվականից Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր տիկին (1997)։ Աշխարհի պատմության մեջ միակ կինն է, որ եղել է երկու տարբեր պետությունների նախկին առաջին տիկին (Մոզամբիկի` 1975-1986 թվականներ և ՀԱՀ` 1998-1999 թվականներ)։
Կենսագրություն
Գրասա Սիմբինեն ծնվել է հոր մահից 17 օր հետո Ինկադինե գյուղական բնակավայրում, Գազա նահանգ, Պորտուգալական Արևելյան Աֆրիկա (այժմ՝ Մոզամբիկ)։ Եղել է ընտանիքի վեց երեխաներից կրտսերը ։ Սովորել է մեթոդիստական առաքելության դպրոցներում, եղել մեթոդիստական առաքելության ակտիվիստ։ Առաքելությունը հովանավորել է նրա ուսուցումը Լիսաբոնի համալսարանում (Պորտուգալիա), որտեղ նա ցուցաբերում է բացառիկ ընդունակություններ արտասահմանյան լեզուների ուսման գործում։ Նա ուսումնասիրում էր ռոմանական լեզուներ, պորտուգալերենի հետ միասին լավ էր տիրապետում նաև անգլերենին, իսպաներենին, իտալերենին և ֆրանսերենին։ 1973 թվականին վերադարձել է Մոզամբիկ և ընդունվել Մոզամբիկի ազատագրության ճակատ (ՖՐՈԼԻՄՕ, Frente de Libertação de Moçambique) և աշխատել որպես դպրոցի ուսուցիչ։
1975 թվականին Մոզամբիկի անկախացումից հետո նախագահ Մաշելը նրան նշանակեց կրթության և մշակույթի նախարարի պաշտոնում (30 տարեկան հասակում), և նույն թվականին նրանք ամուսնացան։ Նախարարի պաշտոնից ազատվելուց հետո նա մասնակցեց զինված հակամարտությունների ազդեցությունը երեխաների վրա (Report on the Impact of Armed Conflict on Children) թեմայով ՄԱԿ-ի զեկույցի նախապատրաստական աշխատանքների կազմակերպմանը ։
1995 թվականին ի նշան երկարամյա մարդասիրական աշխատանքի, մասնավորապես փախստական երեխաների փրկության աշխատանքների կազմակերպման համար նրան շնորհվեց Նանսենի անվան մեդալ։ Պարգևատրվել է նաև Աստուրիական թագաժառանգի մրցանակով։ 1998 թվականի հուլիսին 52-ամյա Գրասան ամուսնացել է 80-ամյա Նելսոն Մանդելայի հետ։ 1999 թվականից եղել է Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Նելսոն Մանդելան մահացավ։ Գրասա Մաշելը մասնակցեց հրաժեշտի արարողությանը և նրան թույլատրեցին ՀԱՀ նախագահ Յակոբ Զումի հետ միասին մոտենալ Նելսոն Մանդելայի դագաղին, Ցգունուի գերեզմանատանը հուղարկավորության ժամանակ։
2017 թվականի հուլիսին Մաշելը դարձել է Միացյալ Թագավորության հումանիտար և հասարակական գիտությունների ազգային ակադեմիա հանդիսացող Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ (HonFBA) :
2018 թվականի հուլիսի 17-ին Մաշելը ՀԱՀ նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսայի և ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբամայի հետ մասնակցել է Նելսոն Մանդելայի անվան 16-րդ ամենամյա դասախոսությանը, որն անցկացվել է Յոհաննեսբուրգի «Վանդերերս» մարզադաշտում։ Միջոցառմանը ներկա են գտնվել շուրջ 15 հազար մարդ և տոնել Նելսոն Մանդելայի ծննդյան 100-ամյակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիսաբոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոզամբիկի առաջին տիկիններ Կատեգորիա:ՀԱՀ առաջին տիկիններ Կատեգորիա:Մոզամբիկի նախարարներ Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Լանդ օգ Ֆոլկ
«Լանդ օգ Ֆոլկ» (Land og Folk, թարգմանաբար՝ «Երկիր և ժողովուրդ»),, դանիական օրաթերթ։ Հանդիսացել է Դանիայի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական օրգանը։
Առաջին անգամ լույս է տեսել 1941 թվականին, մայրաքաղաք Կոպենհագենում։ Հաջորդել է «Արբեյդերբլադետ» («Arbejderbladet''») թերթին (1924-1940)։
Թերթի հրատարակումը դադարեցվել է 1982 թվականին։
Կատեգորիա:Դանիայի օրաթերթեր
WhatsApp
WhatsApp Inc. ընկերությունը, որը ստեղծել է մեսսենջերը, հիմնվել է Յան Կումի և Բրայյան Էկտոնի կողմից (англ.) 2009 թվականի փետրվարի 24-ին և գտնվում է Ամերկյաի Միացյալ Նահանգներում` Կալիֆոռնիայում։ 2014 թվականի հոկտեմբերից պատկանում է Facebook Inc.-ին 2016 թվականից ծրագիրը անվճար դարձավ, օգտվողը վճարում է միայն ինտերնետ թրաֆիկի համար ։ Ծրագրից օգտվում է մոտ մեկ միլիարդից ավել մարդ ։
WhatsApp-ի աճող հայտնիության պատճառով նվազում է բջջային օպերատորների SMS-ների հեռախոսների միջև փոխանակության համար ստեղծված բյուջեի քանակը։ Ըստ 2012 թվականի տվյալների՝ կորուստները կարող էին հասնել տասը միլիարդ դոլարի ։
Պատմություն
2012 թվականին ամեն օր WhatsApp-ի միջոցով փոխանակվում էր մոտ 2 միլիարդ հաղորդագրություն, 2012 թվականի օգոստոսին փոխանակվել է մոտ 10 միլիարդ հաղորդագրություն , 2013 թվականի հունիսին 27 միլիարդ և 2015 թվականի մարտին մոտ 50 միլիարդ հաղորդագրություն ։ Ըստ Financial Times-ի հրատարակչության կարծիքի, WhatsApp ծրագիրը SMS-ների հետ անում է այն, ինչ անում էր Skype-ը համաշխարհային հեռախոսակապի զանգերի հետ։ Ինչպես Skype-ի դեպքում, այնպես էլ տվյալ ծրագրի դեպքում ծրագիրը պետք է տեղադրված լինի և ուղարկողի, և ստացողի հեռախոսների մեջ ։
Օգտվողների ճիշտ թվաքանակը դեռ հայտին չէ, սակայն Բենեդիկտ Էվանսի (Enders Analysis) գնահատականի համաձայն 2012 թվականի հոկտեմբերին թվաքանակը անցել է 100 միլիոնը։ Apple-ի ծրագրերի կետում ծրագիրը հանդիսանում է ամենահայտնի անվճար ծրագիևը 121 երկրներում (ինչպես նաև ամենամեծ երկրներում, բացի Չինաստանից, Հյուսիսային Կորեաից և Ճապոնիայից) ։ Ըստ Google Play-ի տվյալների, նոյեմբերի սկզբին այն անցել է 100 միլիոն ներբեռնումների շեմը ОС Android օպերացիոն համակարգով աշխատող սարքերում ։ 2013 թվականի օգոստոսին օգտվողների քանակը անցել է 300 միլիոնը ։ 2015 թվականի մարտի տվյալների համաձայն այն օգտվողների քանակը ովքեր օգտագործում են WhatsApp ծրագիրը Android օպերացիոն համակարգով աշխատող սարքեր, ներբեռնումների քանակը անցել է 1 միլիարդը ։
2013 օգոստոսի 6-ի տվյալների համաձայն WhatsApp-ը ունեցել է մոտ 300 միլիոն ակտիվ օգտվող, ովքեր չատի միջոցով ամեն օր փոխանակել են մոտ 325 նկարներ ։ 2014 թվականի ապրիլին ակտիվ օգտվողների քանակը անցել է 500 միլիոնը ։
2014 թվականի փետրվարի 19-ին Facebook-ը հայտնել է, որ գնել է WhatsApp-ը 19 միլիարդ ԱՄՆ դոլլարով։ Facebook-ը տվել է մոտ 4 միլիարդ դոլլար գումարային տեսքով և տվել է սեփական ակցիաները, որոնք մոտավորապես կազմել են 12 միլիարդ դոլար։ Ինչպես նաև Facebook-ը համաձայնվել է պայմանագրից 4 տարի անց ծրագրի հինողներին և օգնականներին սեփական ակցիաներից տալ, որոնց գումարային հաշիվը կազմել է մոտ 3 միլիարդ դոլար ։ 2016 թվականի ամառը Facebook-ը հայտարարեց, որ ցանկանում է օգտագործել WhatsApp-ը օգտոգաործող հեռախոսների բազան, որպեսզի սրանք օգտագործի այլ ծրագրերի համար, հնարավոր է որ այդ ծրագրերն են Facebook-ը և Instagram-ը, և դրանով ավելի շատ կզարգանա Facebook-ի գովազդը և 'product experience'-ը ։  : Այդպիսի օգտագործումից հրաժարվելու համար կարելի է դիմում ներկայացնել մինչև սեպտեմբերի 25-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:IOS-ի ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Ֆեյսբուք Կատեգորիա:Windows Phone ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսների ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Բջջային կապ Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր Կատեգորիա:Լրատվամիջոցներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ Կատեգորիա:Հասարակական համակարգեր Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Վինդոուզի ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր բջջային հեռախոսների համար Կատեգորիա:Անդրոիդ Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ Կատեգորիա:2009 մշակված ծրագրային ապահովում
Ասպերգերի համախտանիշ
Ասպերգերի համախտանիշ, եզրույթն առաջարկվել է անգլիացի հոգեբույժ Լորնա Ուինգի (Lorna Wing) կողմից 1981 թվականին։ Համախտանիշը անվանվել է ավստրիացի հոգեբույժ և մանկաբույժ Հանս Ասպերգերի (Hans Asperger) պատվին, որն այս հիվանդության համար օգտագործել է «աուտիկական փսիխոպատիա» անվանումը։ Ասպերգերի համախտանիշը հինգ ընդհանուր (պերվազիվ) աճի խանգարումներից մեկն է, որին երբեմն անվանում են աուտիզմի բարձր ֆունկցիոնալ ձև (այսինքն աուտիզմ, որի ժամանակ գործունեության ունակությունը համեմատաբար պահպանված է)։ Ասպերգերի համախտանիշը հազվադեպ է հանդիպում։ Այն արտաքնապես չի արտահայտվում։ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցողները ունենում են նորմալ կամ բարձր մտավոր ունակություններ, սակայն ոչ տիպական կամ թերզարգացած սոցիալական ունակություններ։ Այդ պատճառով նրանց զգացմունքային և սոցիալական հասունացումը և ինտեգրացիան տևում է համեմատաբար ավելի երկար։
Աուտիզմ ունեցողներից շատերի մեջ նկատվում է աճի հետամնացություն՝ նույնիսկ եթե նրանք ունեն բարձր IQ գործակից։ Մնացած աուտիկների մեջ այն չի նկատվում։ Վերջիններս ունեն շփման, սոցիալական վարքագծի և պատկերացման դեֆիցիտ։ Նրանց վերբալ շփումը լիարժեք զարգացած է։ Համախտանիշի հենց այս ձևն էլ նկարագրել է Հանս Ասպերգերը։
Ասպերգերի համախտանիշի համեմատաբար ավելի կարևոր և տարածված բնութագրիչները կարելի է բաժանել մի քանի լայն խմբերի՝ սոցիալական դժվարություններ, նեղ` սակայն, ինտենսիվ հետաքրքրություններ, խոսքի և լեզվի տարօրինակություներ։ Գոյություն ունեն այս համախտանիշի ուրիշ առանձնահատկություններ էլ, որոնք սակայն պարտադիր չեն համարվում նրա ախտորոշման համար։ Պետք է նշել, որ վերոնշյալը հիմնականում արտահայտում է Էտտվուդի, Գիլլբերգի և Ուինգի համոզմունքները՝ համախտանիշի ավելի կարևոր բնութագրերի մասին։
Ասպերգերի համախտանիշի դեպքում հանդիպող սոցիալական խանգարումները ավելի թույլ են, քան ցածր ինտելեկտուալ զարգացմամբ աուտիզմի ժամանակ։ Խանգարման հիմնաքարերից է էգոցենտրիզմը և իրենց հասակակիցների հետ համագործակցելու ունակության կամ ցանկության բացակայությունը։ Բնորոշ են սոցիալական միամտությունը, չափից դուրս ճշտությունը և շփոթմունքը, երբ անծանոթ մեծահասակները կամ երեխաները նկատողություն են անում։
Ասպերգերի համախտանիշով տառապողները չունեն սոցիալական փոխազդեցության ենթատեքստը տեսնելու կամ զգալու ունակություն, որի պատճառով նրանք կարող են, օրինակ՝ վիրավորել շրջապատին բառերով, չնայած, որ չէր էլ պատրաստվում ոչ-ոքի վիրավորել՝ ուղղակի նրանք չեն զգում տվյալ իրավիճակում թույլատրելի սահմանը։ Հաճախ նրանք չեն կարողանում հաղորդել իրենց էմոցիոնալ վիճակը։
Ոչ աուտիկները կարողանում են մեծ քանակի տեղեկատվություն ստանալ շրջապատող մարդկանց մտավոր և էմոցիոնալ վիճակի մասին, հիմնվելով շփման համատեքստի, դեմքի և մարմնի լեզվի արտահայտությունների վրա, սակայն Ասպերգերի համախտանիշով տառապողների մոտ այս ունակությունը զարգացած չէ։ Սրան երբեմն անվանում են "սոցիալական կուրություն"՝ սեփական ուղեղի մեջ ուրիշի գիտակցության մտքերի մոդելի կառուցման անկարողություն։ Նրանք չեն կարողանում գլխի ընկնել, թե ինչ ի նկատի ուներ մարդը, եթե նա ուղղակիորեն դա չի արտահայտել (այսինքն կարդալ «տողերի արանքում»)։ Սա ոչ թե այն պատճառով է, որ նրանք չեն կարողանում պատասխան գտնել, այլ այն պատճառով, որ չեն կարողանում ընտրություն կատարել հավանական պատասխանների միջև՝ «սոցիալական կուրությամբ» տառապող անձը, կամ չի կարողանում բավարար ինֆորմացիա հավաքել որ քայլ անի, կամ էլ չգիտի, թե ինչպես ներկայացնի հավաքած ինֆորմացիան։
Ասպերգերի համախտանիշով հիվանդները կույր են դիմացինի ժեստերի և խոսքի ելևէջների նկատմամբ, այդ պատճառով էլ ամեն ինչ ընկալում են այնպես, ինչպես ասված է՝ ուղակի։ Օրինակ՝ մարդը կարող է չզգալ ուրիշի մարմնական սահմանները և կանգնել զրուցակցին չափից ավելի մոտ՝ «կախվելով» նրանից և առաջացնելով դիմացինի մոտ նյարդայնություն։
Այս ամենի հետ կապված, նրանց մոտ լինում է սեփական էմոցիաները «մարմնի լեզվով» և այլ ոչ վերբալ ձևերով արտահայտելու դժվարություններ։ Նրանք նույնպիսի զգացողություններ են ունենում, ինչպես որ մարդկանցից շատերը, սակայն դիմացինի վրա թողնում են սառը, էմոցիաներից զուրկ մարդու տպավորություն։
Այս հիվանդներից շատերը խուսափում են աչքերի մեջ ուղիղ նայելուց, որովհետև դա էմոցիոնալ ծանրաբեռնում է նրանց։ Որմանք էլ նայում են աչքերի մեջ, բայց ոչ էմոցիոնալ՝ չռված հայացքով, որը դիմացինին բերում է դիսկոմֆորտի վիճակի։ Հայացքը հիմնականում անսովոր է։ Հենց ինքը՝ Ասպերգերը ընդգծում է հայացքի ֆիքսված բնույթը, բացատրելով դա նրանով, որ նրանց ուրիշին նայելու հայացքի պահին աշխատում է ուղեղի այն մասը, որը սովորաբար ընդունում է անշունչ առարկաներից եկած տեսողական ազդակները։ Ժեստերը նույնպես կարող են գրեթե բացակայել կամ էլ ընդհակառակը՝ լինել չափազանցված և անտեղի։
Երբ Ասպերգերի համախտանիշով հիվանդը զբաղված է այն բանով, ինչը նրան հետաքրքրում է, նա դրանից բացի ոչինչ չի տեսնում և չի լսում։ Իրենց հետաքրքրություններից դուրս, նրանք սովորաբար բավականին ալարկոտ են։ Դպրոցական տարիներին նրանցից շատերին ընկալում են որպես խելացի, բայց չհասցնող, իրենց հետաքրքրությունների շրջանակներում հասակակիցներից բարձր ունակություններ ունեցող, բայց ալարկոտ՝ տնային առաջադրանքները կատարելիս (երբեմն նույնիսկ իրենց հետաքրքրությունների շրջանակներում)։ Մյուսները՝ ընդհակառակը, կարողանում են հոյակապ հասցնել բոլոր առարկաների մեջ և իրենց հասակակիցներից առաջ անցնելու բարձր մոտիվացիա են ունենում։ Հենց սա էլ բարդացնում է համախտանիշի ախտորոշումը։ Լուրջ դեպքերում, սոցիալական պրոբլեմների և նեղ հետաքրքրությունների համակցումը կարող է բերել ինքնորոշ վարքագծի, օրինակ՝ օտար մարդու հետ հանդիպելուց, փոխանակ ներկայանան, ինչպես ընդունված է, սկսում են իրենց որոշակի հետքրքրության մասին լայնարձակ մոնոլոգ ծավալել։ Սակայն մեծանալով, երբեմն նրանք հաղթահարում են իրենց ալարկոտությունը և մոտիվացիայի բացակայությունը ու նոր գործունեությունների և նոր մարդկանց նկատմամբ սկսում են համբերատարություն ցուցաբերել։ Նույնիսկ նրանք, ում հաջողվում է ընդգրկվել սոցիումի մեջ, շարունակում են իրենց սոցիալական դերի օտարութայն հետ կապված ճնշող անհարմարություն զգալ։
Ասպերգերի համախտանիշով մարդիկ հաճախ առանձնանում են խոսակցության պեդանտային ձևերով, ավելի կառուցվածքային լեզու օգտագործելով, քան դա պահանջում է իրավիճակը։ Այս համախտանիշով տառապող հինգամյա երեխան կարող է խոսել այն լեզվով, որը համապատասխանում է համալսարանական դասագրքին՝ հատկապես իր հետաքրքրությունների շրջանակներում։ Ասպերգերի լեզուն, չնայած իր հնաոճ բառերի և արտահայտությունների՝ քերականապես ճիշտ է։
Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդիկ չեն ընկալում այն չգրված սոցիալական օրենքները, որոնք մնացած մարդիկ սովորում են իրենց փորձով։
Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդկանցից շատերը օգտագործում են սպեցիֆիկ բառեր, իրենց խոսքի մեջ ներառելով նոր ստեղծած կամ խոսակցական լեզվի իմացածից և որտեղից դա առաջացել է այդ հին արմատների համակցությունից առաջացած բառեր և բառերի անսովոր համակցություններ։ Նրանք իրենց մեջ կարող են զարգացնել հումորի կամ գիրք գրելու հազվադեպ տաղանդներ։
Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող որոշ մարդիկ տառապում են տարբեր աստիճանի գերբեռնվածություններից և կարող են հիվանդագին զգայունություն ցուցաբերել բարձր ձայների և ուժեղ հոտերի նկատմամբ, կամ չսիրել, երբ իրենց դիպչում են, օրինակ՝ որոշ երեխաներ լուրջ դիմադրում են, երբ որևէ մեկը ուզում է շոյել նրանց գլուխը, կամ մազերը խառնշտել։ Այսպիսի սենսորային գերբեռնվածությունը կարող է սրացնել խնդիրները, որոնց հետ նրանք հանդիպում են դպրոցում՝ որտեղ աղմուկի մակարդակը կարող է նրանց համար անտանելի թվալ։
Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող երեխաները ցուցաբերում են իրենց տարիքի համար ոչ բնորոշ ունակություններ՝ լեզուների, կարդալու, մաթեմատիկայի, տարածական մտածելակերպի, երաժշտության բնագավառներում, որը երբեմն հասնում է«հանճարեղության» աստիճանի։ Սակայն, ինչպես արդեն նշել էինք, դա կարող է հակակշռվել այլ բնագավառներում զարգացման նկատելի ուշացումներով։ Այստեղ նշանակություն կարող է ունենալ այն փաստը, որ սոցիալական համաձայնություններից մեկը, որը ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդիկ անտեսում են՝ դա հեղինակություններ հարգելն է։ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող աշակերտը, կարող է հարգանք չցուցաբերել ուսուցչի նկատմամբ, մինչև չորոշի, որ նա դա վաստակել է։ Այսպիսի վերաբերմունքը, ուսուցիչներից շատերը կամ չեն հասկանա, կամ էլ նրա համար լուրջ բացառություն կանեն։ Ինչպես շատ տաղանդավոր երեխաներ, այնպես էլ ասպերգերի համախտանիշ ունեցողները կարող են ուսուցիչների կողմից համարվել «պրոբլեմային» կամ «չառաջադիմող»։ Երեխայի չափից ավելի փոքր համբերատարությունը և մոտիվացիան այն բանի նկատմամբ, ինչը նա ընկալում է որպես միապաղաղ և աննշան խնդիր (տնային աշխատանքի նման), կարող է հեշտությամբ նրան հիասթափեցնել։ Ուսուցիչը նույնիսկ կարող է երեխային համարել մեծամիտ, հիշաչար և չենթարկվող։ Միևնույն ժամանակ, այդ նույն երեխան կարող է լուռ և հիասթափված նստել աշակերտական նստարանին՝ իրեն զգալով առանց պատճառի նեղացված, հաճախ չիմանալով, թե ինչպես արտահայտի իր զգացմունքները։
Ասպերգերի համախտանիշը չի դատապարտում մարդուն դժբախտ կյանքի։ Ասպերգերի համախտանիշին բնորոշ ինտենսիվ կենտրոնացումը և խնդիրը տրամաբանությամբ լուծելու տենդենցը, հաճախ այդ մարդկանց տալիս են, իրենց հետաքրքրությունների շրջանակներում, ունակությունների բարձր մակարդակ։ Երբ այդ հատուկ հետաքրքրությունները համընկնում են նյութական կամ սոցիալապես օգտավետ զբաղմունքի հետ, հաճախ այս մարդիկ կարողանում են ապրել լիության մեջ, օրինակ՝ նավաշինությամբ տարված երեխան կարող է մեծանալ և դառնալ նավերի հաջողակ հյուծն։
Մյուս կողմից, ասպերգերի համախտանիշով մարդկանցից շատերը կարող են չափից դուրս սուր վերապրել իրենց ամենօրյա ծեսերի խախտումը կամ իրենց հատուկ հետաքրքրությունները արտահայտելու անհնարինությունը։ Օրինակ՝ ասպերգերի համախտանիշ ունեցող երեխան կարող է, իր երիտասարդ տարիքին համեմատ լինել հանճարեղ գրող, և հաճույքով աշխատել իր գրած պատմվածքների վրա՝ դասերի ընթացքում։ Իսկ ուսուցիչը կարող է պնդել, որ դրա փոխարեն նա ուշադիր լինի դասի ընթացքի նկատմամբ կամ աշխատի տրված առաջադրանքի վրա։ Ոչ աուտիկ երեխան, նման պայմաններում կարող է մի քիչ տրամադրության անկում ունենալ, բայց ամեն դեպքում կհետևի ուսուցչի ասածին։ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող երեխայի համար, այս փորձությունը կարող է դառնալ չափազանց տրավմատիկ, իսկ հակազդումը՝ զարմացնի ուսուցչին և դասարանի մյուս աշակերտներին։ Սովորաբար, իր մեջ պարփակված երեխան հանկարծ սկսում է, իրավիճակին անհամապատասխան չափերի չարանալ կամ տխրել։ Այդ պահին, երեխայի արարքի քննադատությունը (օրինակ՝ գնահատականը, որպես տհաս կամ անհարգալից), կարող է լուրջ վնաս հասցնել նրա արժանապատվությանը, ինչը առանց այն էլ շատ փխրուն էր։
Չնայած, որ ասպերգերի համախտանիշով մարդկանցից շատերը իրենց կյանքի ընթացքում չեն հասնում այն բանին, ինչը սովորաբար համարվում է «հաջողություն հասարակության մեջ», և նրանցից շատերը ամբողջ կյանքում միայնակ են մնում, նրանք լիովին կարող են հասկացվել այլ մարդկանց կողմից և նրանց հետ մտերիմ հարաբերություններ ստեղծել։ Շատ աուտիստիկ մարդիկ երեխաներ ունեն, և այդ երեխաների մոտ պարտադիր չէ, որ աուտիստիկ սպեկտրի համախտանիշ լինի։ Նույն կերպ, ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդկանցից շատերը նկատելով իրենց դժվարությունները, կյանքում փորձում են հարմարվել առանց համախտանիշի մարդկանց, նույնիսկ եթե նրանք երբևէ չեն լսել "Ասպերգերի համախտանիշ" տերմինը կամ համարում են, որ դա իրենց չի վերաբերվում։ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող երեխան կարող է ինքնադիսցիպլինայի և մարզումների շնորհիվ դառնալ այնպիսի չափահաս մարդ, ով թեկուզ և տառապում է այդ համախտանիշով, սակայն ընդունակ է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ մտնել ուրիշների հետ։ Սակայն, դանդաղացված սոցիալական զարգացման պատճառով, ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդիկ կարող են երբեմն իրենց ավելի հարմարավետ զգալ այն մարդկանց հետ, ովքեր նրանցից մի քիչ ավելի երիտասարդ են։
Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդկանց կարևոր պրոբլեմներից մեկը այն է, որ շրջապատում չեն հասկանում իրենց յուրահատկությունները և ընկալում են դրանք որպես "աննորմալություն", "տարօրինակություն" և "ալարկոտություն": Խնդիրը նրանում է, որ նրանցից սպասում են նույն ստանդարտները և վարքագծերը, ինչ մարդկանցից շատերից և դրա հետևանքով, աուտիկ սպեկտրի մարդիկ նույնպես, իրենք իրենց ներկայացնում են ոչ ադեկվատ պահանջներ։ Կարևոր է հասկանալ, որ մարդը կարող է լինել տաղանդավոր և հաջողակ մի բնագավառում, իսկ մյուսում լինել ոչ կոմպետենտ՝ նույնիսկ եթե այդ մյուսը, այնպիսի հասարակ բան է, ինչպես հեռախոսազրույցը։ Ընդհանուր առմամբ, սա պետք է հասկանալ բոլոր մարդկանց դեպքում․ մենք հաճախ չափազանցնում ենք միմիանց նման լինելու անհրաժեշտությունը և անտեսում ենք կամ էլ դիսկրիմինացիայի ենք ենթարկում մեզանից տարբերվող մարդկանց։ Սա միայն ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդկանց չի վերաբերվում։
Ասպերգերի համախտանիշը նկարագրված է DSM-IV-ի (հոգեկան հիվանդությունների ախտորոշման և վիճակագրության տեղեկատու) 299.80 գլխում որպես՝
1. Սոցիալական փոխհարաբերությունների որակային բարդություններ, արտահայտված հետևյալ դետալներից գոնե երկուսով՝ 2. Սահմանափակ, կրկնվող և կարծրատիպային վարքի շաբլոններ, հետաքրքրություններ և գործողություններ, որոնք ցուցադրվում են հետևյալ ձևերից գոնե մեկով՝ 3. Այս խանգարումը բերում է կլինիկական նշանակալի թերությունների, սոցիալական, մասնագիտական և գործունեության այլ կարևոր սֆերաներում
4. Բացակայում է, կլինիկապես նշանակալի, խոսքի զարգացման ընդհանուր ուշացմումը (այսինքն, առանձին բառեր օգտագործվում են արդեն երկու տարեկան հասակում, իսկ կապակցված ֆրազաներ՝ երեք տարեկան հասակում)։
5. Բացակայում է, կլինիկապես նշանակալի, իմացական ոլորտի զարգացման կամ ինքնասպասարկման փորձառության՝ տարիքին համապատասխան, ադապտիվ վարքագծի (բացառապես սոցիալական փոխհարաբերություններ) և մանկությունում, սոցիալական միջավայրով հետաքրքրասիրության ուշացմումը։
6. Չեն բավարարվում շիզոֆրենիայի կամ զարգացման այլ կոնկրետ ընդհանուր խաթարումների չափանիշները։
Եկեք ծանոթանանք "DSM cautionary statement"-ի հետ. Այս տեղեկատույում ներկայացված չափանիշները ենթակա են քնաադատության իրենց ոչ ճշգրտության և սուբյեկտիվիզմի համար։ Վիճակը, որ մի հոգեբանը կարող է որոշել որպես "զգալի խանգարում", մյուսի կողմից կարող է որոշվել որպես "աննշան":
Ասպերգերի համախտանիշի տեղեկատուի մեջ, Քրիստոֆեր Գիլլբերգը, (Christopher Gillberg: A Guide to Asperger Syndrome, Cambridge: Cambridge University Press, 2002), նույնպես քննադատում է "առանց էական ուշացման" արտահայտությունը և ուրիշ այլ արտահայտություններ։ Նա հիմնավորում է, որ այդ դարձվածքները խոսում են համախտանիշի ոչ ճիշտ ընկալման և նրա հեշտացման մասին։ Նա պնդում է, որ չնայած, որ կարող է առկա լինել լեզվական որոշ ոլորտների էական ուշացում, դա հաճախ համակցվում է լեզվի հետ կապված ուրիշ ոլորտներում, բարձր ֆունկցիոնալությամբ և հիմնավորում է, որ այդ համակցումը, միայն մակերեսայնորեն հիշեցնում է, իսկ իրականում շատ տարբեր է լեզվի նորմալ զարգացումից և ադապտիվ վարքագծից։
Կապված DSM-ում համեմատաբար վերջերս հայտնվելու և կարծիքների լուրջ հակասությունների հետ՝ օրինակ Գիլլբերգի կարծիքը, գոյություն ունի մինիմում 3 ուրիշ մի քիչ այլ կերպի չափանիշներ, որը օգտագործվում է պրակտիկայում։ Դրանցից մեկը՝ հենց Գիլլբերգի և իր կնոջ աշխատությունն է, որը խորհուրդ է տալիս նաև Էտտվուդը։ Համեմատած ուրիշ բնորոշումների հետ, այս բնորոշումը ընդգծում է այն լինգվիստիկ դետալները, որոնք չեն հիշատակվել DSM-IV-ում։ Եվս մի բնութագիր - դա մի խումբ կանադացի հետազոտողների աշխատանքն է, որը հաճախ անվանում են "Szatmari-ի սահմանում", ի պատիվ այն հրապարակումը առաջինը ստորագրող հեղինակի, որում այդ չափանիշները առաջին անգամ լույս տեսան։ Այս երկու սահմանումներն էլ հրատարակվել են 1989 թվականին։ Երրորդ սահմանումը՝ ICD-10-ն է, որում արած չափորոշիչները շատ նման են DSM-IV-ում արածներին, և Գիլլբերգը այն քննադատում է նույնկերպով ինչպես DSM-IV-ի տարբերակը։
Այսօր փորձագետները ընդհանրապես համարում են, որ գոյություն չունի մի հոգեբուժական վիճակ՝ աուտիզմ անվանումով։ Դրա փոխարեն կան աուտիստիկ խանգարումների լայն սպեկտր և աուտիզմի տարբեր ձևեր, այդ սպեկտրում զբաղեցնում եեն տարբեր դիրքեր։ Սակայն աուտիստիկական համախմբման շրջանակներում, այս՝ "սպեկտրի" հասկացությունը, լուրջ կասկածների է ենթարկվում։ Եթե զարգացման մեջ տարբերությունները - բացառապես հմտությունների դիֆֆերենցացված ձեռք բերման մեջ է, ապա տարբերակումը՝ տարբեր "ծանրության աստիճանների", կարող է բերել վտանգավոր մոլորության։ Ինդիոիդուումը կարող է ենթարկվել անիրական սպասումների կամ նույնիսկ նա կարող է մերժվել, կյանքի համար անհրաժեշտ ծառայությունների մեջ, բացառապես հիմնվելով շատ մակերեսային դիտարկումների վրա, որն արել են ուրիշները այդ համախումբի շրջանակներում։
1940-ական թվականներին, Լեո Կանները (Leo Kanner) և Հանս Ասպերգերը, իրարից անկախ աշխատելով՝ մեկը ԱՄՆ-ում, մյուսը՝ Ավստրիայում, իր իմաստով նույնականացրեցին միանման պոպուլյացիա, չնայած, որ Ասպերգերի խումբը ավելի "սոցիալապես ֆունկցիոնալ" էր քան Կանների խումբը։ Որոշ երեխաներ, ում Կանները նույնականացրել էր որպես աուտիտիկ, այսօր կարող էին ստանալ, ասպերգերի համախտանիշ ախտորոշումը, և հակառակը։ Ասել, որ "Կանների աուտիկ երեխան"՝ դա երեխա է, ով նստած օրորվում է - սխալ է։ Կանների ուսումնասիրման սուբյեկտները, սպեկտրի բոլոր մասերից էին։
Կանների աուտիզմը, ավանդաբար բնութագրվում է իմացական և կոմմունիկատիվ ոլորտների զգալի թերություններով, ներառած խոսքի ուշացումները կամ բացակայությունը։ Հաճախ ակնհայտ է դառնում, որ այդ մարդիկ նորմալ չեն գործում։ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող ինդիվիդուումները, մյուս կողմից, խոսքի ուշացումներ չեն ցուցաբերում։ Սա ավելի չերեվացող խանգարումներ են, և դրանք ունեցող ինդիվիդուումները, հաճախ ուղղակի էքսցենտրիկ մարդու տպավորություն են թողնում։
Ասպերգերի համախտանիշի առաջացման հնարավոր պատճառների և ծագման մասին հարցերը՝ ամենաքննարկվող տաք վեճերի թեման է։ Այսօր, մեծամասնության կարծիքով, Ասպերգերի համախտանիշի առաջացման պատճառը՝ նույնն է, ինչ աուտիզմի դեպքում։ Որոշ մարդիկ սակայն դրա հետ համաձայն չեն և հիմնավորում են այսպես՝ Ասպերգերի համախտանիշին և աուտիզմին բերում են տարբեր բաներ։
Աուտիզմի (և հետևաբար ինչպես շատերը համոզված են Ասպերգերի համախտանիշի) ծագման վերաբերյալ բազմաթիվ բազմաթիվ մրցակից տեսությունների շարքում են՝ Պիտսբուրգի համալսարանի և Carnegie Mellon համալսարանի իմացության ոլորտի հետազոտողների կողմից առաջադրված չկապակցվածության տեսությունը, սահմանային տղամարդկային ուղեղի՝ Սիմոն Բարոն-Կոհենի (Simon Baron-Cohen) տեսությունը, նախա-աշխատող աուտիզմի տեսությունը, սոցիալական կոնստրուկցիայի և գենետիկայի տեսությունը։
Որոշ տեսություններ, ավելի շատ փաստարկներ են բերում ասպերգերի համախտանիշի օգտին, քան աուտիզմի։ Երբեմն հիմնավորվում է, որ որոշ կոնկրետ տեսություններ ավելի նշանակալի դեր են խաղում Ասպերգերի համախտանիշի ժամանակ, ինչպես օրինակ՝ սոցիալական կոնստրուկցիայի և գենետիկայի տեսությունը։ Սակայն սա զգալի տարաձայնությունների առիթ է։
Ասպերգերի համախտանիշի ախտորոշումների քանակի մեծանալու հետ զուգընթաց, նրա պատկերը տեղափոխվում է սովորական հիվանդության պատկերից դեպի համախտանիշի ավելի բարդ ընկալում՝ իր արժանիքներով և թերություններով։ Դա կապված է նաև նրա հետ, որ կան, Ասպերգերի համախտանիշով կամ աուտիզմով հիվանդ հասուն մարդիկ, ովքեր կարողացել են իրենց իմացությունների ոլորտում դառնալ բավականին հաջողակ, ինչը հնարավոր է, որ ուղղակիորեն կապված է, համախտանիշով որոշված նրանց ինտելեկտի տրվածության, միջինից բարձր ընդունակությունների և մոտիվացիայի հետ։ Օրինակ՝ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող հայտնի մարդիկ են - Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, տնտեսագետ Վերնոն Սմիթը (Vernon Smith), դոկտոր Թէմփլ Գրանդին (Temple Grandin), ռեժիսոր Ստիվեն Սպիլբերգը (Steven Spielberg), կոմիկ դերասան Դէն Էկրոյդը (Dan Aykroyd) և ավստրալիացի ռոք երաժիշտ Կրեյգ Նիկոլսը (The Vines խմբի լիդերը)։
Վերջերս որոշ հետազոտողներ, մասնավորապես Սիմոն Բարոն-Կոհենը և Իոան Ջեյմսը, հայտարարեցին, որ անցյալի այնպիսի հայտնի մարդիկ, ինչպիսին են Ալբերտ Էնշտեյնը և Իսահակ Նյուտոնը, նույնպես ունեցել են Ասպերգերի համախտանիշ, որովհետև նրանք ցոցաբերել են վարքային որոշ նմանատիպ ուղղվածություն, այնպիսին, ինչպիսին է մի թեմայի նկատմամբ կամ սոցիալական պրոբլեմի նկատմամբ ինտենսիվ հետաքրքրություն, ինչը բնորոշ է Ասպերգերի համախտանիշին։ Վերոհիշյալ Գիլբերգի գրքի գլուխներից մեկը նվիրված է դրան, իր մեջ ներկրեւմ է փիլիսոփա Լյուդվիգ Վիտտգենշտեյնի (Ludwig Wittgenstein) դեպքը, և վերջանում է այն հետևությամբ, որ նրա վարքագիծը բավարարում է Ասպերգերի համախտանիշի չափանիշներին։ Բնական է, որ մարդու կյանքի ընթացքում ախտորոշման բացակայությունը չի ենթադրում, որ ախտորոշելու բան չկա, հատկապես եթեե հաշվի առնենք, որ այն ժամանակ, համախտանիշի մասին չկաին լայն տարածված գիտելիքներ (ինչպես հաճախ լինում է Ասպերգերի համախտանիշի դեպքում, որը վերջերս լայն տարածում է գտել հոգեբույժական շրջաններում)։ Սակայն այսպիսի հետմահու ախտորոշումները մնում են վիճելի։
Հայտնի մարդկանց մոտ ենթադրյալ աուտիստիկ սպեկտրի խանգարումների մասին արգումենտները փոխվում են տարբեր մարդկանց դեպքերում։ Որոշ մարդիկ պնդում են, որ Ալբերտ Էյնշտեյնի (ենթադրյալ աուտիկներից ամենահիշատակվողը) դեպքում, նա ուշ է խոսել, եղել է միայնակ երեխա, դաժան իսթերիկաներ է սարքել, անձայն կրկնել է ավելի վաղ ասված նախադասությունները և հասուն տարիքում կարիք ուներ, որ իր կանայք ծնողի դեր տանեն՝ սրանք աուտիստիկ անձի կարծրատիպային գործոններն են։ Իսահակ Նյուտոնը կակազում էր և էպիլեպսիայով էր տառապում։ Ասպերգերի համախտանիշի այս ենթադրյալ պատմական դեպքերից շատերը կարող էին բավականին փափուկ լինել (չարտահայտված), բայց որոշ վատատեսներ պնդում են, որ այս դեպքերում երևում են միայն աուտիզմի որոշ գծեր և դա բավարար չէ աուտիստիկ սպեկտր ախտորոշելու համար։ Եվ վերջապես, պատմական ախտորոշման որոշ քննադատներ պնդում են, որ ոչ կենդանի մարդուն ախտորոշելն ուղղակի հնարավոր չէ և այդ պատճառով էլ հնարավոր չէ պնդել, որ պատմական դեմքերից որևէ մեկի մոտ եղել է Ասպերգերի համախտանիշ։
Այս բոլոր ենթադրությունները կարող են ուղղակի, աուտիզմով մարդկանց վարքագծի նմուշի ստեղծման (դերային մոդել, նմանակելու օբյեկտ) փորձեր լինել և այն բանի ցուցադրման, որ նրանք կարող են կոնստրուկտիվ բաներ անել և հասարակության մեջ ներդրում ունենալ։ Այսպիսի ենթադրյալ ախտորոշումները հաճախ օգտագործվում են աուտիզմով մարդկանց իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստների կողմից, որպեսզի ապացուցեն, որ աուտիզմի բուժումը, կորուստ կլիներ հասարակության համար։ Սակայն նույն բանի համար պայքարողներից որոշներին, այս արգումենտները դուր չեն գալիս, որովհետև նրանք կարծում են, որ աուտիզմով մարդիկ պետք է գնահատեն իրենց ունիկալությունը, նույնիսկ եթե նրանք չեն էլ ուզում կազդուրված լինել, անկախ այն բանից, թե Էնշտեյնի նման մարդիկ աուտիստիկ են եղել, թե ոչ։
Արտաքին տեսքի և գործունեության փաստերի որոշ յուրահատկություններ խոսում են այն մասին, որ Ջոն Կարմակը նույնպես, կամ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող մարդ է, կամ ունի նման բնույթի ոչ ստանդարտ անձի տիպ։
Աուտիստիկ ինդիվիդումների կողմից ենթադրյալ ներդրում է կատարվել հասարակություն՝ աուտիստիկ սպեկտրի խանգարումների ընկալելը, որպես բարդ համախտանիշներ այլ ոչ հիվանդություն, որը պետք է բուժվի։ Այս հայցքի կողմնակիցները հերքում են այն մոտեցումը, որ գոյություն ունի գլխուղեղի իդեալական կոնֆիգուրացիա և որ "նորմայից" կամայական շեղումը պետք է համարել պաթոլոգիական։ Նրանք համբերատարություն են պահանջում այն բանի նկատմամբ, որ իրենց անվանում են "նեյրոբազմազանություն", նույն ձևով, ինչպես գեյերը և լեսբիանները պահանջում էին համբերատարություն իրենց նկատմամբ։ Այս հայացքները ընկած են "autistic rights и autistic pride" շարժման հիմքում։
Ֆանտաստիկայի սիրահարների շրջանում տարածված է այն վիճելի տեսությունը, որ նրանց սուբկուլտուրայի առանձնահատուկ նշաններից շատերը կարելի է բացատրել նրանով, որ նրանցից շատերը ունեն Ասպերգերի համախտանիշ։ Դրան գումարած, Wired ամսագրում, "տարօրինակների համախտանիշը" (The Geek Syndrome) վերնագրի տակ ենթադրված է, որ Ասպերգերի համախտանիշը ավելի տարածված է Սիլիկոնային հարթավայրում, որը համարվում է երկրային դրախտ՝ համակարգչային գիտնականների և մաթեմատիկների համար։ Ինչը թույլ տվեց զարգանալու երկարակյաց մի իդեաի, որը պուլյարիզացվեց պերիոդիկ հրատարակումների շնորհիվ, որ "Տարօրինակների համախտանիշը" նույնն է ինչ Ասպերգերի համախտանիշը և առաջացրեց վաղաժամ ախտորոշումների մի տարափ։ Մասնավորապես այն բանի պատճառով, որ հոդվածը տպագրված էր Սիմոն Բարոն-Կոհենի, աուտիստիկ սպեկտրի ինդեքսի թեստի 50 հարցերի հետ միասին։ Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող որոշ մարդկանց նման, տարօրինակները (geeks), կարող են ցուցաբերել ծայրահեղ արհեստավարժ կամ պատահական հետաքրքրություն համակարգիչների, գիտության, ճարտարագիտության և դրանց ուղեկցող բաների նկատմամբ, կարող են ինտրովերտ լինել, կամ էլ, կյանքի ուրիշ ոլորտներից նախապատվությունը տալ աշխատանքին։ Սակայն դեռևս ոչ մեկը չի փորձել որոշել, թե արդյոք "տարօրինակների համախտանիշը" կապ ունի աուտիզմի հետ, թե դա ուղղակի անձի տիպի մի սովորական տարբերակ է, որը չի հանդիսանում աուտիստիկ սպեկտրի մաս։
Որոշ մարդիկ, ներառյալ Ասպերգերի համախտանիշ ախտորոշում ունեցողներ, փաստարկում են, որ այս համախտանիշը՝ սոցիալական կոնստրուկցիա է։ Աուտիզմի ուսումնասիրման կենտրոնից՝ պրոֆեսոր Սիմոն Բարոն-Կոհենը, գիրք է գրել, որում փաստարկներ է բերում, որ Ասպերգերի համախտանիշը՝ դա ծայրահեղ աստիճանն է այն բանի, ինչով տղամարդու ուղեղը տարբերվում է կնոջ ուղեղից։ Նա ասում է, որ ընդհանուր առմամբ, տղամարդիկ ավելի մեծ հակում ունեն համակարգելու, քան կանայք, իսկ կանայք ավելի ընդունակ են կարկցելու քան տղամարդիկ (Baron-Cohen, 2003)։ Ցիտվում է հենց Հանս Ասպերգերի ֆրազը, ով իր հիվանդների մասին ասում էր, որ նրանք օժտված են "ինտելլեկտի տղամարդկային ձևի էքստրեմալ վերսիայով": Տղամարու և կնոջ ինտելլեկտների հակադրման սկզբունքը սակայն՝ վիճելի է, և չնայած որ 2005 թվականին, բիոդետերմինիզմի տեսությունը տարածված էր հոգեբանության և սոցիոլոգիայի հետազոտողների շրջանում, դա մնաց որպես տեսություն այլ ոչ ապացուցված փաստ։
Եվս մի առարկություն, որը հակադրվում է այս հայացքին, դա նա է, որ չնայած որ Ասպերգերի համախտանիշը ավելի տարածված է տղամարդկանց մոտ, քան կանանց, կանայք, ովքեր ունեն Ասպերգերի համախտանիշ պարտադիր չէ, որ ունենան "տղամարդկային անձնավորում", իսկ նրանցից որոշները կարող են բացարձակ հետաքրքրություն ցուցաբերել "կանացի" կամ "աջ կիսագնդային" բաների նկատմամբ՝ արվեստ, պարեր։ Սակայն վերադառնալով, ասենք, որ այն ինչ անվանում ենք "տղամարդկային անձնավորում", հավանական է, որ այն չէ, ինչ ի նկատի ուներ Բարոն-Կոհենը, ասելով տղամարդու ինտելլեկտի մասին։ Արվեստի և արտիստիզմի մեջ առաջխաղացումը կարող են համարվել կանացի, միայն շնորհիվ որոշակի սոցիալական պայմանների։ Այն, որ արվեստը կամ պարերը, որոշ մարդկանց կողմից ընկալվում են որպես կանացի զբաղմունքներ, ակնհայտորեն չի նշանակում, որ հիվանդի հետաքրքրությունը դրանց նկատմամբ մոտիվացվում է կամ ուղղվում է չհամակարգված (ենթադրաբար "կանացիորեն", ըստ Բարոն-Կոհենի աշխատության) ուղեղի կառուցվածքի շնորհիվ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում Կատեգորիա:Ասպերգերի համախտանիշ Կատեգորիա:Աուտիզմ
Վրաց-բուլղարական հարաբերություններ
Վրաց-բուլղարական հարաբերություններ, հարաբերություններ երկու պետությունների՝ Բուլղարիայի և Վրաստանի միջև։ 1992 թվականի հունվարի 15-ին Բուլղարիան ճանաչել է Վրաստանի անկախությունը։ Երկու պետությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունիսի 5-ին։ Բուլղարիան դեսպանատուն ունի Թբիլիսիում, և Վրաստանն ունի դեսպանատուն Սոֆիայում։ Երկու երկրներն էլ Սևծովյան տնտեսական համագործակցության լիիրավ անդամներ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Սոխորդի կռիվներ
Սոխորդի կռիվներ 1895 և 1897 թվականներին, ինքնապաշտպանական մարտեր 1894 - 1896 թվականների կոտորածների շրջանում։ Իրականացնելով իրենց ջարդարար, քաղաքականությունը՝ թուրք զինված ուժերը փորձել են հաշվեհարդար տեսնել Խլաթի հայկական գյուղերի բնակչության հետ։ 1895 թվականի ամռանը առաջինը հարձակման է ենթարկվել Սոխորդ գյուղը, որի ինքնապաշտպանությունը ղեկավարել է Աղբյուր Սերոբը։ Բարձրացնելով պաշտպանական ամրություններ՝ բնակիչները դիրքեր են գրավել, իսկ Սերոբն իր ֆիդայիներով դիրքավորվել է գյուղի գերեզմանոցի շրջանում և թիկունքից հարձակվել թուրք-քրդական ուժերի վրա։ Հայտնվելով աքցանի մեջ՝ թշնամին խուճապի է մատնվել և կորուստներ կրելով (7 զոհված, այդ թվում՝ քուրդ շեյխը, 40 գերի) փախուստի դիմել։ Կռիվն ավարտվել է հայերի հաղթանակով։
1897 թվականի հունվարի 28-ին թուրք-քրդական ուժերը նորից են հարձակվել Սոխորդի վրա։ 2000 հեծյալներ պաշարել են ֆիդայիներին։ Սերոբը կազմակերպել է դիմադրությունը և, հաշվի առնելով ուժերի խիստ անհավասարությունը, հմտորեն ճեղքել է թշնամու օղակն ու բարձրացել Նեմրութ սարը։ Թշնամին հետապնդել է, բայց բուքի և մառախուղի պայմաններում նրան չի հաջողվել գտնել Սերոբի հետքը, որը, հասնելով Նեմրութի գագաթը, այնտեղից իջել է Շամիրամ գյուղը։ Այս կռվից հետո առասպելներ են հյուսվել Սերոբի անձի շուրջը, նրան կոչել են Նեմրութի ասլան։
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1895 Կատեգորիա:1897 Կատեգորիա:Հայկական դիմադրություն
Օկամ
Օկամ, գյուղ Կարսի մարզի Արդահանի գավառում, Կուր գետի վերին հոսանքի շրջանում, ճահճաշատ հարթավայրում։ XX դարի սկզբին ուներ շուրջ 50 տուն բնակիչ։ Զբաղվում էին անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։ Գյուղով անցնում էր Կարս-Օլթի ճանապարհը։ Օլթիում կար եկեղեցի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գյուղի հայկական թաղն ավերվել է, հայ բնակիչների մի մասը կոտորվել։ Փրկվածներն ապաստանել են Արևելյան Հայաստանում։
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մայքլ Կիտչեն
Մայքլ Կիտչեն (Michael Kitchen, ), բրիտանացի թատրոնի և հեռուստատեսային դերասան, պրոդյուսեր։ Առավել հայտնի է «Ֆոյլի պատերազմը» խուզարկուական ֆիլմից՝ Քրիստոֆեր Ֆոյլի դերով։
Կենսագրություն
Կիտչենը ծնվել է Լեսթերում։ Դպրոցից հետո աշխատել է Ազգային երիտասարդական թատրոնում և Բելգրադի թատրոնում, ապա ընդունվել է Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա։
Դերասանի կարիերա
1970-ական թվականներից որպես հրավիրված դերասան նկարահանվել է տարբեր բրիտանական սերիալներում․ այդ թվում՝ BBC հեռուստաընկերությունում՝ «Այսօրվա թատրոնը» (Play for Today), «Լուսանցքների մեջտեղում» (Between the Lines), «Դելզիլը և Պեսկոուն» (Dalziel and Pascoe), «7 օր Մերլինի հետ» (My Week with Marilyn), ITV հեռուստաընկերությունում ՝ «Օլիվեր Թվիսթ» (Oliver Twist), «Թրիլլեր» (Thriller), «Բեստի» (Beasts), «Դաստիարակ» (Minder), «Օրինագետ» (Chancer), «Մորսի տեսուչ» (Detective Chief Inspector Endeavour Morse), «Հետախույզ Ջեք Ֆրոստ» (A Touch of Frost), «Միշտ և բոլորի համար։» (Always and Everyone).
1976 թվականին «Սերան և ձիթայուղը» (Brimstone and Treacle) հեռուստատեսային դրամայում նա կատարել է Մարտինի դերը։ 1980 թվականին կատարել է Փիթերի դերը «Գտնել գնացքում» հեռուստաֆիլմում՝ ըստ Սթիվեն Պոլյակովայի համանուն պիեսի։ 1982-1983 թվականներին մասնակցել է BBC-ի շեքսպիրյան ներկայացումներին․ «Լիր արքա» (Էդմունդի դերում) և «Սխալների կատակերգություն» (Անտիֆոլի դերում)։
Իր այլ դերասանական աշխատանքներից են Ռոհուս Միշի դերը «Աղբանոց» հեռուստաֆիլմում, Բերկլի Քոուլի դերը «Աֆրիկայից» ֆիլմում, Անգլիայի թագավորի դերը «Խաղալ թագավոր» սերիալում (BBC, 1993 թ.), կապիտան Վիլյամ Թաունսենդդի դերը The Hanging Gale (BBC, 1995 թ.) սերիալում, Բիլ Թաների դերը «Ոսկե աչք» և «Եվ ամբողջ աշխարհն է քիչ» ֆիլմերում, Յեն Հեյվերի դերը «Կյանքի ապացույց» ֆիլմում։
2002 թվականից Մայքլ Կիտչենը ներկայանում է որպես «Ֆոյլի պատերազմ» խուզարկուական ֆիլմի պրոդյուսեր և գլխավոր դերակատար ։
Անձնական կյանք
Մայքլ Կիտչենն ամուսնացել է Ռովեն Միլլերի հետ։ Նրանք ունեն երկու որդի։
Ֆիլմագրություն
1981 թ.- Աղբանոց
1985 թ.- Աֆրիկայից
1990 թ.- Ճակատագրի անկայունություններ (նախնական՝ Ճակատագրի հիմարություններ)
Զասուլսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Զասուլսկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Զատկի կղզի (այլ կիրառումներ)
Զատկի կղզի, կարող է վերաբերել՝
Մայքլ Կիտչեն
Ֆիլմագրություն
1991 թ.- Դյութական ապրիլ
1994 թ.- Ֆատերլյանդ
1995 թ.- Ոսկե աչք
1995 թ.- Գողը
1999 թ.- Եվ ամբողջ աշխարհն է քիչ
2000 թ.- Կյանքի ապացույց
2001 թ.- Լորնա Դուն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի պրոդյուսերներ
Պուչվերդ դե Լիեյդա
Պուչվերդ դե Լիեյդա (Puigverd de Lleida), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Լեյդա նահանգի, ինչպես նաև Կատալոնիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեգրիայի շրջանում։ Տարածքը ՝ 12,42 կմ²։ Բնակաչությունը ՝ 1390 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Փիթրբալդ (կատու)
Փիթրբալդ, կատվի տեսակ։ Ունի նեղ ու երկար գլուխ և նշաձև աչքեր, փոքր դունչ և իրարից առանձնացած ականջներ։ Ունեն երկար, բարակ և օվալ թաթեր, որոնք իրենց օգնում են բռնել և բռնիչով դռներ բացել։ Ունեն մազաթափության գեն և որոշ կատուներ նույնիսկ առանց մազերի են ծնվում։ Փիթրբալդներն ունեն միջին վոկալ ձայն և միշտ հետևում են իրենց տերերին։ Սովորաբար ապրում են ներդաշնակ՝ ուրիշ կատուների, կենդանիների և երեխաների հետ։
Ցեղատեսակի ստեղծման պատմություն
Փիթրբալդ ցեղատեսակը ստեղծվել է 1994 թվականի երկրորդ կեսին՝ Սանկտ Պետերբուրգում, Ռուսաստանում։
Ցեղատեսակի մեջ նաև մտնում են PTB, PD և PSX կատուները։