cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աուգսբուրգի հաշտություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1555 Կատեգորիա:Հաշտության համաձայնագրեր Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Սրբազան Հռոմեական կայսրության պայմանագրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Լեպե (քաղաք)
Լեպե (իսպաներեն՝ Lepe), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուելվա պրովինցիայի կազմում, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։
Համայնքը գտնվում է Կոստա-Օքսիդենտալ գավառի կազմում։ Տարածքը՝ 129 կմ2։ Բնակչությունը՝ 26763 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 41 կմ հեռավորություն։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։
Տնտեսություն
Զբոսաշրջիկություն, ձկնորսություն, գյուղատնտեսություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Էսեքս շրջան (Մասաչուսեթս)
Էսեքս շրջան (Essex County), ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի 14 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.290 կմ² է, բնակչությունը՝ 743.159 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սալեմ և Լոուրենս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1643 թ.։
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի շրջաններ
Սենտ Վինսենթ և Գրենադինների դրոշ
Սենտ Վինսենթ և Գրենադինների դրոշը Սենթ Վինսենտ և Գրենադինների պետական խորհրդանիշերից է։ Լայնքի և երկայնքի հարաբերակցությունը 7։11 է։ Դրոշը ստեղծվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։
Կատեգորիա:Սենտ Վինսենթ և Գրենադինների պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:1985 դրոշներ
Տրեսկորե Կրեմասկո
Տրեսկորե Կրեմասկո (Trescore Cremasco), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2373 մարդ, խտությունը կազմում է 475 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 5 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 26017, հեռախոսային կոդ - 0373։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բանովիչի (համայնք)
Բանովիչի համայնք (Општина Бановићи, ), բոսնիական համայնք, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիայի կազմում։ Տեղակայված է Ֆեդերացիայի արևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Բանովիչի քաղաքը ։
Աստերոիդների ցանկ (172101-172200)
Աստերոիդների ցանկ (172001-172100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (172201-172300)
|}
Լոս Անջելես Թայմս
«Լոս Անջելես Թայմս» (Los Angeles Times, կարճ՝ LA Times թարգմանաբար՝ «Լոս Անջելեսի ժամանակը»), ԱՄՆ-ի ամենահանրահայտ և հեղինակավոր թերթերից մեկը։ Հրատարակվում է Լոս Անջելեսում և առաջնահերթ ուշադրությունը բևեռում է քաղաքային կյանքում տեղի ունեցող իրադարձությունների լուսաբանմանը։ Տպաքանակով ԱՄՆ-ում գրավում է 4-րդ տեղը։
1881 թվականին հիմնադրված թերթը մինչև 1917 թվականը հրատարակվել է Հարրիսոն Գրեյ Օտիսի կողմից, այնուհետև անցել է նրա փեսա Հարրի Չենդլերի ձեռքը։ 1922 թվականին դարձել է սեփական ռադիոկայան ունեցող առաջին թերթը։ 1928 թվականին պատմության մեջ առաջին անգամ կազմակերպվել է այս հրատարակության օդային առաքումը իր բաժանորդներին Կալիֆորնիայի սահմաններից դուրս։
Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում Los Angeles Times-ը, նախկինում հայտնի լինելով իր խիստ պահպանողական խմբագրական քաղաքականությամբ, սկսել է ավելի լիբերալ դիրքորոշում ցուցաբերել։ 1948-1962 թվականներին հրատարակվել է Los Angeles Mirror կիրակնօրյա հավելվածը։
Ըստ Բրիտանական հանրագիտարանի՝ 1960-ական թվականներից սկսած Los Angeles Timesը դուրս է եկել ռեգիոնալ հրատարակության որմնախորշից և դարձել է «աշխարհի հզոր թերթերից մեկը»։ 2007 թվականից մտնում է Tribune Company մեդիակոնգլոմերատի մեջ ։ 2007 թվականի դրությամբ ակտիվում ուներ 38 Պուլիտցերյան մրցանակներ։
Օտիսի օրոք
«Լոս Անջելես թայմս»ը առաջին անգամ հրատարակվել է որպես «Լոս Անջելես Դեյլի Թայմս» 1881 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Նաթան Կոուլ-Կրտսերի և Թոմաս Գարդիների ղեկավարությամբ։ Սկզբնապես թերթը տպագրվում էր «Հայելի» տպարանում, որը պատկանում էր Ջեսսի Յարնելին և Թոմաս Ջեյ Քեյսթայլուին։ Չկարողանալով վճարել տպագրության դիմաց՝ Կոուլը և Գարդիները թերթը հանձնեցին «Հայելի»-ին։ Այդ ժամանակ Սեմուել Մեթսը միացել էր ընկերությանը՝ պայմանով, որ շարունակվելու է «Թայմս»-ի հրատարակումը։ 1882 թվականի հուլիսին հարրիսոն Գրեյ Օտիսը տեղափոխվեց Սանտա Բարբարայից, որպեսզի դառնա թերթի խմբագիրը։ Արդյունքում, հենց Օտիսը ապահովեց թերթի հաջողությունը։
Պատմաբան Քևին Սթարրը գրել է, որ Օտիսը «ողջ քաղաքական ապարատը և հանրային կարծիքը իր սեփական հարստացման համար շահարկելու ունակ» գործարար էր։ Օտիսի խմբագրական քաղաքականությունը հիմնված էր քաղաքացիական պարծենկոտության վրա՝ մեծարելով Լոս Անջելեսյան ձեռքբերումները և ի նպաստ սեփական աճին։ Այս նպատակների իրականացման համար թերթը աջակցում էր քաղաքի ջրամատակարարման ընդլայնման փորձերը՝ Օուենսի հովտում ջրամատակարարման իրավունք ձեռք բերելով Կալիֆորնիայի ջրային պատերազմում։ Այս իրադարձությունները, գույները խտացված, ներկայացվել են Ռոման Պոլանսկու «Չինական թաղամաս» ֆիլմում։ Տեղական պրոֆմիությունների դեմ մղված պայքարը արդյունքում «Թայմս»-ի շտաբ-բնակարան 1910 թվականի հոկտեմբերի 1-ին պայթեցվել է, զոհվել են 21 հոգի։ Մեղադրանք առաջադրվել է պրոֆմիությունների երկու առաջնորդներ Ջեյմս և Ժոզեֆ Մաքնամարներին։ Աշխատանքի Ամերիկյան Ֆեդերացիան դատական գործընթացի համար վարձել է առաջատար փաստաբան Կլարենս Դերրոուին, որպեսզի վերջինս հանդես գա ի շահ եղբայրների, ովքեր վերջնական արդյունքում իրենց մեղավոր են ճանաչել։ Օտիսը շտաբ-բնակարանի նոր շենքի բարձր ֆրիզի գագաթին բրոնզե արծիվ ամրացրեց, որը պատրաստել էր Գորդոն Կաուֆմանը` հռչակելով իր կնոջ կողմից ձևակերպված՝ թերթի կարգախոսը՝ «Stand Fast, Stand Firm, Stand Sure, Stand True»:
Չենդլերի օրոք
Օտիսի մահից հետո 1917 թվականին «Թայմս»ը սկսեց ղեկավարել նրա փեսա Հարրի Չենդլերը։ 1944 թվականին վերջինիս փոխարինեց իր որդին՝ Նորման Չենդլերը, որը թերթի խմբագիրն էր հետպատերազմյան ժամանակաշրջանի արագ զարգացման փուլում։ Նորմանի կինը՝ Դորոտի Չենդլերը, հասարակական գործունեության ակտիվիստ էր, խթանել է Լոս Անջելեսյան Երաժշտական կենտրոնի շինարարությանը. կենտրոնի գլխավոր համերգային դահլիճը անվանվել է նրա պատվին։ Ընտանիքի անդամները հուղարկավորվել են Պարամաունտ ստուդիայի հարևանությամբ գտնվող «Ընդմիշտ Հոլիվուդ» գերեզմանատանը, որտեղ գտնվում է նաև 1910 թվականի տեռորի զոհերի հուշահամալիրը։
Ընտանիքի չորրորդ սերնդի ներկայացուցիչ՝ հրատարակչության ղեկավարը 1960 թվականից մինչև 1980 թվականը եղել է Օտիս Չենդլերը։ Օտիսը ձգտում էր ընտանեկան թերթի ճանաչմանը՝ փորձելով համեմատվել ավելի ընթերցվող այնպիսի թերթերի հետ, ինչպիսիք էին «Նյու Յորք Թայմս»ը և «Վաշինգտոն Փոստ»-ը։ Ենթադրելով, որ հիմնականում եկամտաբեր է նորությունների բաժինը՝ Օտիսը որոշում է ընդլայնել այն և բարձրացնել աշխատողների աշխատավարձը։ 1962 թվականին թերթը միավորվում է «Վաշինգտոն Փոստ»-ի հետ՝ ««Լոս Անջելես Թայմս-Վաշինգտոն Փոստ» լրատվական գործակալության» ձևավորման նպատակով։
1960-ական թվականներին թերթը արժանացել է չորս Պուլիտցերյան մրցանակների՝ ավելիին, քան նախորդ ինը տասնամյակների ընթացքում։
Մեր օրեր
21-րդ դարի սկզբին «Թայմս»-ում լուրջ խնդիրներ առաջացան՝ սնանկացում, խմբագրերի փոփոխմամբ անձնակազմի կրճատում, աշխատավարձի ցածրացում և Ինտերնետի առկայության խիստ անհրաժեշտություն։
2000 թվականին «Tribune Company»-ն ձեռք բերեց «Թայմս»-ը՝ թերթը դարձնելով այն ժամանակվա WB-ի (այժմ՝ CW) հետ համատեղ սեփականություն։
2005 թվականին երկու օրվա ընթացքում «Թայմս»-ը փորձարկվեց «Wikitorial»-ի՝ առաջին «Վիքի»ի հետ՝ հնարավորություն ընձեռնելով ընթերցողներին միավորելու ջանքերը սեփական խմբագրություն ստեղծելու ճանապարհին։ Այդուհանդերձ, նրանք փակեցին դա այն բանից հետո, երբ մի քանի հոգի «պաշարեցին» կայքը՝ խմբագրելով և ներդնելով ոչ պատշաճ տեղեկատվություն։
2008 թվականի դեկտեմբերին «Tribune Company»-ն հայտարարեց սնանկության մասին։ Թերթի մեկ օրինակի արժեքը 2 $ է։ 2015 թվականի մարտից հրատարակչությունը ամենօրյա գինը բարձրացրեց $ 0,50-ով (33,3 %)՝ համապատասխանեցնելով կիրակի օրվա (Գոհաբանության օր) գնին։
Պուլիտցերյան մրցանակ
Մինչև 2014 թվականը «Թայմս»ը արժանացել է 41 մրցանակի, այդ թվում՝ չորսը խմբագրական երգիծանկարի մասով, և մեկական՝ լուրերի վերահսկչական մասով՝ 1965 թվականին «Watts Riots»-ի և 1992 թվականին՝ «Los Angeles riots»-ի համար։
«Թայմս»-ի սպորտային խորագրի լրագրող Ջիմ Մյուրրեյը 1990 թվականին արժանացել է պուլիտցերյան մրցանակի։
Լրագրող-հետազոտողներ Չակ Ֆիլիպսը և Մայքլ Հիլցիկը պուլիտցերյան մրցանակ են ստացել 1999 թվականին՝ լուսաբանելով երաժշտական բիզնեսում առկա կոռուպցիոն երևույթները։
Լրագրող Դեյվիդ Ուիլմանը պուլիտցերյան մրցանակ է ստացել 2001 թվականին հետաքննական լրագրության շարքի համար։
Լրագրող Բետտինա Բոքսալը և Ջուլի Կարտը պուլիտցերյան մրցանակ են ստացել 2009 թվականի ընթացքում իրադարձությունների լուսաբանման հստակության համար
Գրքի փառատոն
1996 թվականին «Թայմս»-ը մեկնարկեց ամենամյա «Los Angeles Times» գրքի փառատոնը՝ համագործակցելով Լոս Անջելեսում գտնվող Կալիֆորնիայի համալսարանի հետ։ Այն ներկայանում է կլոր սեղաններով, ցուցահանդեսներով և թատրոններով՝ յուրաքանչյուր տարվա ապրիլ ամսվա վերջում՝ երկու օրերի ընթացքում։ 2011 թվականին գրքի փառատոնը տեղափոխվեց հարավային Կալիֆորնիայի Համալսարան։
Գրքի մրցանակներ
1980 թվականից «Թայմս»ը ներմուծեց գրքի ամենամյա մրցանակները։ Կատեգորիաները՝ կենսագրություն, արդի հետաքրքրություններ, ֆանտաստիկա, պատմություն, մարտաֆիլմ, պոեզիա, գիտություն և տեխնոլոգիա, պատանեկան գեղարվեստական գրականություն։ Բացի դա, Ռոբերտ Կիրշի մրցանակը շնորհվում է ամեն տարի, հեղինակի մասնակցությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն թերթեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օրաթերթեր
Պավլովկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Պավլովկա (Павловка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 839 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովուրդ (օրաթերթ, Փարիզ)
«Ժողովուրդ», քաղաքական և գրական օրաթերթ։
Պատմություն
Ֆրանսիայի Հայ ազգային ճակատի, այնուհետև՝ Ֆրանսահայ ազգային ընդհանուր միության պաշտոնաթերթ։
Լույս է տեսել 1943–1948 թվականներին Փարիզում։ Խմբագիրներ՝ Շահե Տատուրյան, Աբել Նազարյան։
Ֆաշիստների կողմից Ֆրանսիայի բռնագրավման շրջանում «Ժողովուրդ» առաջին հայկական թերթն էր, կազմակերպել և համախմբել է Դիմադրության հայկական ուժերի պայքարը գերմանակն ֆաշիզմի դեմ։ Հետագայում սատարել ու նպաստել է Սփյուռքի, մասնավորապես՝ ֆրանսահայության և հայրենիքի կապերի ամրապնդմանը, մասնակցել է հայրենադարձության կազմակերպմանը։
Թղթակցել են Դ. Դավիթյանը, Լևոն Մեսրոպը, Համբարձում Պերպերյանը, Ռուբեն Շիշմանյանը, Զարեհ Որբունին, Հովհաննես Զարդարյանը, Մառի Աթմաճյանը, Մհրան Մավիյանը, Արմենակ Դարբինյանը և ուրիշներ։
Ինուիտների մշակույթ
Ինուիտներ, բնիկ ժողովուրդներ, որոնք բնակվել են Ինուիտ Նունանգատում, այսինքն Հյուսիսարևմտյան տարածքների Ինուվիալուիտ և Հյուսիսային Կանադայի Նունավուտ բնակավայրերում, Քվեբեկի Նունավիկ և Լաբրադորի Նունատսիավուտ բնակավայրերում, ինչպես նաև Գրենլանդիայում։ Ինուիտների մշակույթ տերմինը հետևաբար վերաբերում է հենց այս տարածաշրջաններին, չնայած զուգահեռներ են տարվում ինուիտների և էսկիմոսների միջև։
Ինուիտները ապրում են էքստրեմալ կլիմայական պայմաններում։ Նրանց գոյատևման հիմնական հմտություններն են որսորդությունը և կենդանիների համար թակարդներ լարելը։ Սիբիրի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Գրենլանդիայի տունդրաներում և սառցադաշտերում երբեք հնարավոր չի եղել զարգացնել գյուղատնտեսությունը։ Հետևաբար, Ինուիտների մշակույթի և մշակութային պատմության առանցքը եղել է որսորդությունը։ Այսպիսով, ժամանակակից Ինուիտական բնակավայրերում, որոնք հիմնադրվել են միայն տասնամյակներ առաջ, կենսակերպն արտացոլում է հազարամյակների պատմություն ունեցող որսորդության մշակույթը, որը Ինուիտներին և նրանց նախնիներին թույլ է տվել հասնել մարդկության ամենամեծ ձեռքբերումներից մեկին՝ Արկտիկայում բնակության հաստատմանը։
Անվան ստուգաբանություն
Հյուսիսային Ամերիկայում բնակվող Եվրոպացիները Ինուիտներին կոչեl են էսկիմոսներ, սակայն ժողովուրդն այս տերմինը նվաստացուցիչ է համարում, քանի որ Էսկիմո բառը Ալգոնկինյան լեզուներում նշանակում է «հում միս ուտող»   Ըստ Կրի լեզվով խոսող մի մարդու՝ էսկիմո բառը առաջացել է askamiciw բառից, որը նշանակում է «Նա այն հում է ուտում», և Կրի լեվով գրված տեքստերում ինուիտներին անվանում են askipiw:   ։
Ինուիտ բառը ինքնանվանում է, այսինքն անուն է, որը ժողովուրդը տվել է ինքն իրեն։ Այն նշանակում է «ժողովուրդ», եզակի թվով՝ ինուկ  ։
Մշակութային պատմության վաղ փուլեր
Փուլ I (մ.թ.ա. 9000 - 5000 թթ.) Փուլ II (մ.թ.ա. 5000 - 2000 թթ.) Փուլ III (մ.թ.ա. 2000 - 1000 թթ.)
Մշակույթի պատմության ամփոփում
Հնագետները վստահ են, որ ներկայիս ինուիտների նախահայրերը ծագել են Բերինգի նեղուցի տարածքում, որը բաժանում է Ասիան և Հյուսիսային Ամերիկան։ Ինուիտների առաջին խումբը, որը հայտնի էր պալեոէսկիմոսներ անվանվամբ, հատել է նեղուցը մ.թ.ա. 3000 թվականին։ Դա տեղի է ունեցել հնդկացիների՝ նեղուցը հատելուց շատ ավելի ուշ։ Հնագիտական պեղումների արդյունքում պարզվել է, որ պալեոէսկիմոսները մ.թ.ա. 2300 տեղափոխվել են Հյուսիսային Կանադա, Արկտիկա՝ կլիմայական փոփոխությունների պատճառով։ Այնտեղից նրանք, հետևելով որսի կենդանիների տեղաշարժմանը, աստիճանաբար վերածվել են առանձին քոչվոր ցեղերի։
Փուլ IV (մ.թ.ա. 1000-մ.թ.1000 թթ.)
Արևմտյան Արկտիկա Արևելյան Արկտիկա Հավանաբար կլիմայի պատճառով Հյուսիսային Գրենլանդիան մոտ 500 տարի բնակեցված չի եղել։ Հարավային Գրենլանդիայում Սակկակ մշակույթի անհետացումից առաջ Կանադական Արկտիկական կղզեխմբից մեկ ուրիշ մշակույթ է եկել։ Հնագիտական տեսանկյունից՝ նոր ժողովուրդն ավելի զարգացած է եղել, քան այդ տարածքում բնակվող ժողովուրդը։ Այդ մշակույթը կոչվում է Ինդիփենդենս II մշակույթ։ Այն կարծես զարգացել է Կանադական նախադորսեթյան մշակույթից։ Հավանաբար Ինդիփենդենս և Սակկակ մշակույթները սերտ կապեր են ունեցել։ Գրենլանդիայում տարվում են հետազոտական աշխատանքներ՝ Ինդիփենդենս II մշակույթի հետքերը գտնելու նպատակով։ 1987 թվականին Իլ դը Ֆրանսում հայտնաբերվել են Ինդիփենդենս II մշակույթի մեծ բնակավայրերի մնացորդներ։ Այս մշակույթի կառույցները նման են Ինդիփենդենս I մշակույթի կառայցներին, միայն թե՝ ավելի բարդ հորինվածք ունեն։ Մինչ այսօր այս երկու մշակույթների միջև կապը չի ապացուցվել։ Ինդիփենդենս II մշակույթի գործիքները ավելի շատ են հիշեցնում նախադորսեթյան և ավելի ուշ դորսեթյան մշակույթը։ Այժմ դեռևս անհայտ է, թե հետագայում ինչ է պատահել Ինդիփենդենս II մշակույթի հետ։ Այն հավանաբար ձուլվել է Դորսեթյան մշակույթին։ Հնարավոր է, որ Դորսեթյան մշակույթն է հայտնագործել Իգլուները, սակայն դժվար է սա ապացուցել, քանի որ իգլուները ժամանակավոր բնույթ են կրում և չեն թողնում հնագիտական որևէ փաստարկ։ Ժողովուրդը ձմեռներն անց է կացրել ավելի մնայուն կացարաններում, որոնք պատրաստվել են քարից և խոտից։ Սրանք հանդիսացել են կարմակ կոչվող կացարանների նախատիպը։
Հաջորդ 500 տարիների ընթացքում՝ Դորսեթ II ժամանակաշրջանում, Դորսեթյան մշակույթը տարածվել է մինչև Վիկտորիա կղզու, Գրենլանդիայի և Նյուֆաունդլենդի միջև ընկած տարածք։ Սրա պատճառը հավանաբար եղել են կլիմայական փոփոխությունները։ Ուշագրավ է, որ, չնայած տարածքի կտրուկ ընդարձակմանը, Դորսեթ II մշակույթը իրեն է վերագրել Դորսեթ I մշակույթի ոճական առանձնահատկույթունները։ Փղոսկրի վրա արված քանդակները թվագրվում են Դորսեթ I ժամանակաշրջանին, բայց արվեստը ավելի շատ զարգացել է Դորսեթ II ժամանակաշրջանում։ Այս մշակույթը ունեցել է շամանիստական բնույթ, որը երևում է կենդանիների դիմագծերով մարդու փոքր դիմակներից, ոգու նմանությամբ արջերի քանդակներից և ծիսական բնույթ ունեցող այլ առարկաներից։
Արևմտյան Արկտիկա
Ալյասկայի համեմատաբար բարեխառն կլիմայի շնորհիվ նախադորսեթյան ժողովուրդների հեռանալուց հետո հետագա 3000 տարիների ընթացքում այս շրջանում ապրած ժողովուրդների մշակույթն ավելի արագ է զարգացել։
Մշակութային և տեխնոլոգիական առաջընթաց
Ալյասկայի ափերին ապրող զանազան ժողովուրդներ այդ ժամանակաշրջանում ստեղծել էին որսորդության և ձկնորսության լիովին նոր տեխնոլոգիաներ, որոնք հիմնահատակ փոփոխել էին նրանց կյանքը և մշակույթը։ Նրանք ստեղծել էին նավակներ՝ պատրաստված անջրանցիկ կաշվից։ Այդպիսի նավերից էին օրինակ կայակները, որոնք օգտագործվում էին որսորդների կողմից, ումիակը՝ մի մեծ նավ, որի մեջ տեղավորվում էր մոտ 20 մարդ։ Այս տեխնոլոգիաների շնորհիվ Ալյասկայի ժողովուրդներին հաջողվել է որսալ կետերի, որոնք ուտելիքի մեծ պաշար էին ապահովում և հարուստ էին վիտամիններով։ Կետի կաշին և ոսկորներն օգտագործվում էին շինարարության մեջ։
Տուլե ժողովուրդների ներգաղթ
Մ.թ. 1000 թվականին Հյուսիսային Ամերիկայի տաք կլիմայի շնորհիվ Արկտիկայի բնակելի տարածքներն ընդարձակվեցին և ավելացավ բնակչության քանակը։ Ենթադրաբար այս զարգացումը, ինչպես նաև քարհանքերի և երկաթի փնտրտուքը ավելի բարձր լայնություններում Ալյասկայի Տուլե ժողովրդի՝ Հյուսիսային Կանադա և Գրենլանդիա գաղթի պատճառն է։ Այսպես կոչված «երկրորդ միգրացիայի» ժամանակաշրջանում, տեղահանված խմբերի մի մասը գաղթել է հարավ՝ բնակություն հաստատելով Հուդզոնի ծոցի տարածքում։ Ինչպես բացատրում են Ինուիտական առասպելները՝ շատ տարածքներում տեխնոլոգիապես ավելի զարգացած Տուլե մշակույթը ընդունել է Դորսեթյան ժողովրդին, սակայն որոշ վայրերում նրանց կոտորել են։
Ավելի ուշ՝ մոտ մ.թ.1000 թվականին, կարճ ժամանակամիջոցում Արկտիկայի Դորսեթյան մշակույթը վերացել է։ Նրանք ավելի երկար են գոյատևել Հյուսիսային Լաբրադորում և Ունգավա շրջանում (մինչև 1300 թ.): Ինուիտների մի խումբ՝ Սադլերմիուտները Սաութհեմփթոն, Վալրուս և Քոթս կղզիներում, գոյատևել են մինչև 20-րդ դարի սկզբները։
Նոր ժամանած ժողովուրդները ներկայիս ինուիտների նախնիներն են եղել։ Նրանք առաջացել են Բերինգի նեղուցի շրջանում, բայց անվանվում են Տուլե, քանի որ նրանց առաջւն բնակավայրերի մնացորդները հայտնաբերվել են Գրենլանդիայի Տուլե քաղաքում։
Տուլե ժողովրդի կացարաններ
Տուլե ժողովրդի կացարանները հիմնականում կառուցվում էին կետի ծնոտի ոսկորներից և խարսխված էին տունդրայի հողի մեջ կողոսկրերի և քարերի միջոցով։ Փեղկերը ծածկված էին կենդանիների կաշվով և պատված էին ճիմով։
Արվեստ
Չնայած Դորսեթյան մշակույթում մեծ դեր են ունեցել շամանիստական ծեսերն ու առասպելները, դրանք արվեստում քիչ են արտացոլվել։ Տուլե ժողովրդի կացարաններում հայտնաբերված իրերի վրա հիմնականում դեկորատիվ զարդանախշեր էին։ Այս պարագաները ընդհանրապես չեն ունեցել ծիսական ոչ մի նշանակություն։ Տուլե մշակույթի կացարաններում հայտնաբերվել են նաև փղոսկրի վրա կանացի պատկերավոր փորագրություններ, ջրային թռչունների, կետերի պատկերներ։ Երբեմն ջրային թռչունների պատկերներն ունենում են կանանց գլուխներ և հակառակը՝ կանայք պատկերված են ջրային թռչունների գլուխներով։
Տուլե ժողովրդի արվեստում արջերի պատկերները հակադրվում են Դորսեթյան արվեստի արջերի պատկերներին։ Դորսեթյան մշակույթում արջերը իրատեսականորեն են պատկերված։ Ներկայումս այդ պատկերները համարվում են որսորդության ժամանակ փորձանքները ետ մղող հմայիլներ և թալիսմաններ։
Անցումային շրջան (մ.թ.1300-19-րդ դար)
14-րդ դարի սկզբից Կանադական Արկտիկական կղզեխմբից և ցամաքի Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ափամերձ շրջանում կլիման սկսել է աստիճանաբար սառել։ 1550-1880 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանում՝ «Փոքր սառցե դարաշրջանում», ջերմաստիճանը զգալիորեն ցածր էր Հյուսիսային Ամերիկայի և Եվրոպայի ներկայիս ջերմաստիճանից։ Այս կտրուկ փոփոխությունները մեծ ազդեցություն են թողել Տուլե մշակույթի վրա, որի ապրուստի միջոցը որսորդությունն էր։ Արկտիկայի շատ շրջաններ ամայացել են կամ արտագաղթի կամ էլ սովի պատճառով։ Ավանդական կենսակերպ վարում էին միայն Արկտիկայի համեմատաբար հյուրընկալ շրջանները՝ Բաֆինի երկիրը, Լաբրադորի և Գրենլանդիայի հարավային մասը։ Գրենլանդիայում Տուլե մշակույթում առաջացան սոցիալական տարբեր դասեր և նոր բնակավայրեր, և առաջացավ Ինուգսուկ մշակույթը։
17-րդ դարի սկզբում Գրենլանդիա եկան եվրոպական առաջին կետորսանավերը։ Հաջորդող 150 տարիների ընթացքում մոտ 10.000 կետորսներ ամեն տարի անցնում էին Գրենլանդիայի ափով և ազդեցություն թողնում Տուլե ժողովրդի մշակույթի վրա։ Առևտրային հարաբերությունների զարգացման ժամանակ եվրոպացիների և կանադացիների կամ եվրոպացիների և ամերիկացիների միջև տեղի էին ունենում խառն ամուսնություններ։ Այդ պատճառով մի քանի սերունդ հետո գենետիկորեն շատ քիչ մաքուր ինուգսուկ մարդիկ էին մնացել։
Ինուիտների պատմական շրջան (սկսած 1800թ.-ից)
19-րդ դարը համարվում է «Ինուիտական մշակույթի» սկիզբը։ Չնայած Տուլե մշակույթի շատ քիչ ավանդույթներ են գոյատևել, Ինուիտների կենսապայմանները պատմական շրջանում համեմատաբար ավելի լավ էին քան նրանց նախնիներինը 1000 տարի առաջ։ Հետևաբար տեխնիկական ստանդարտները և արվեստի գործեր ստեղծելու ոգին սկսել են տեղի տալ։ Օրինակ՝ փորագրությունը և դեկորատիվ քանդակագործությունը ավելի հազվագյուտ են դարձել։ Այս ժամանակաշրջանի ցուրտ կլիման և որսի կենդանիների պակասությունը նշանակում էին, որ Ինուիտները ստիպված էին լքել իրենց բնակավայրերը և վերածվել քոչվորների։ Այսպիսով Ինուիտները սկսել են կառուցել ժամանակավոր բնույթ ունեցող կացարաններ ձմռան համար։ Վերջիններս վրանանման տնակներ էին՝ կառուցված քարից, խոտից և ձնից։ Ինուիտները դրանք անվանում էին կարմակներ։ Իգլուներ կառուցելու տեխնիկան ավելի է զարգացել և տարածում գտել։
Շփում Եվրոպացիների հետ
Ինուիտների մշակույթի մեջ նոր փոփոխությունների խթան էր եվրոպացիների հետ շփումը։ Վաղ շրջանում շփումը վիկինգների, այնուհետև ձկնորսների, հետազոտողների, կետորսների հետ ավելի քիչ ազդեցություն է ունեցել Կանադայի Ինուիտների վրա։ Նոր ժամանած եվրոպացիները մտադրություն չունեին բնակություն հաստատելու։ Այսպիսի հարաբերությունների արդյունքում Ինուիտները ձեռք են բերել զանազան հիվանդություններ՝ ծաղիկ, սեռական ճանապարհով փոխանցվող և վարակիչ հիվանդություններ։
Ի տարբերություն եվրոպացիների՝ կանադացի վաճառականները, միսիոներները և Կանադական վարչակազմի անդամները հաստատվել են այս շրջանում և սկսել ուղղակի ազդեցություն ունենալ բնիկ ժողովրդի վրա։ Կանադացիները 1993 թվականին Հուդզոնի ծոցի Ֆուլլերտոն հրվանդանի մի կարևոր կետորսական բազայի մոտ և Հերշել կղզու վրա կառուցել են վարչական և ոստիկանական առաջին կայանները։ Այդ նույն տարում նորվեգացի Ռուալ Ամունդսենը սկսել է իր Յոա նավով նավարկել Հյուսիսարևմտյան անցումով։
20-րդ դարի սկզբից Արկտիկայի ժողովուրդների համար արմատական փոփոխություններ են կատարվեցին։ Շատ մարդիկ սկսել են այցելել Գրենլանդիա։ 1912-1913 թթ. Ալֆրեդ Վեգեները գիտարշավ է իրականացրել, իսկ 1915-1924 թթ. տեղի է ունեցել Կնուս Ռասմուսսենի՝ Տուլե մշակույթի գիտարշավը։ 1933 թվականին Միջազգային արդարադատության մշտական պալատը հաստատել է Գրենլանդիայում Դանիայի իշխանությունը, որը քաղաքական և կառուցվածքային մեծ ազդեցություն է թողել ինուիտների վրա։
Կանադայում Հուդզոն ծոցի ընկերությունը առևտրի համար ձեռք է բերել Հուդզոն ծոցի արևմտյան մասում գտնվող նախկինում չուսումնասիրված Կիվալիկ մարզը։ Այդ ժամանակ Ինուիտները որս էին անում ոչ թե հագուստ և ուտելիք պատրաստելու, այլ հիմնականում Եվրոպայի և հարավի շուկաներում ապրանքներ փոխանակելու համար։ Պահանջված էին հատկապես բևեռաղվեսի մորթին, ինչպես նաև մորթու այլ տեսակներ, ծովափղի ոսկորները և Կենտեղջյուրը։ Աղվեսների համար սկզբում թակարդներ էին լարում կանայք, սակայն երբ աղվեսի մորթու պահանջարկն աճել է, աղվեսների որսով սկսել են զբաղվել տղամարդիկ։ Առևտրի շնորհիվ ինուիտները կարողանում էին ձեռք բերել եվրոպական և կանադական ապրանքներ՝ զենք, ծխախոտ, սուրճ, թեյ, շաքարավազ և ալյուր։ Կախվածություն ձեռք բերելով՝ բնիկ ժողովուրդը սկսել է կորցնել իր ինքնիշխանությունը, որի պատճառով էլ փոխվել է մշակութային զարգացումը։
Հասարակական կառուցվածքը և կենսակերպը 19-րդ դարում
19-րդ դարում ինուիտների հասարակությունը կազմված էր մոտ 50 խմբերից, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ 200-800 անդամ։ Անդամակցությունը հիմնված էր մեծ և փոքր տոհմերի կամավորական միությունից։ Տոհմերն իրենց հերթին բաղկացած էին մեծ ընտանիքներից։ Հասարակական կառուցվածքի այսպիսի ազատությունը, որը թույլ էր տալիս ընտանիքներին ինքնիշխան և ինքնակառավարվող լինել, մեծացնում էր ճգնաժամի ժամանակ գոյատևելու շանսերը։ Որսորդության շնորհիվ ինուիտները ապահովված էին սնունդով և հումքով հագուստի, տնային պարագաների, շինարարության և այլնի համար։ Հատուկ ընտրված ու զարդարված քարերն օգտագործվում էին նետ ու աղեղ, կացիններ, դանակներ պատրաստելու համար։ Ճարպաքարը, որը համեմատաբար փափուկ քար է, օգտագործվում էր խոհարարական սպասք պատրաստելու համար։
Տնկանյութերը այդքան էլ չէին օգտագործվում ինուիտների մշակույթում։ Արկտիկայում փայտը քիչ է, երբեմն այն հանդիպում է միայն լողարկափայտի տեսքով։ Փայտի փոխարեն օգտագործվում էին կենդանիների ոսկորներ, ժանիքներ և եղջյուրներ։ Ուշ ամռանը ինուիտները հավաքում էին տարբեր հատապտուղներ, սակայն դրանց վիտամինները բավարար չէին։ Վիտամինների պակասը լրացնելու համար ինուիտները ուտում էին հում միս և ձուկ։
Ինուիտները հայտնագործել էին ձմեռային հագուստ, որի վրա չկային անցքեր։ Այդպիսի հագուստը ապահովում էր մարմնի տաքությունը ցուրտ եղանակին։ Նրանք այն պատրաստում էին հիմնականում կենդանիների, մասնավորապես փոկերի, կանադական եղջերուի և բևեռային արջի կաշվից։ Հագուստը լայն էր կարված և երկշերտ էր։ Ամռանը կրում էին հագուստի միայն մեկ շերտը։
Քոչվոր կյանքը 20-րդ դարի առաջին կեսին
Շատ ծերեր, ովքեր 60 և ավելի տարեկան են, հիշում են այն ժամանակները, երբ ինուիտները վարում էին քոչվոր կյանք։ Կախված սեզոնից՝ նրանք հետևում էին կենդանիների տեղաշարժմանը՝ նրանց որսալու համար։ Այդ պատճառով նրանք հաճախ ստիպված էին լինում թողնել իրենց բնակավայրերը, և այդ ավանդույթը փոխանցվում էր սերնդեսերունդ։ 20-րդ դարի սկզբին դեռ շատ ինուիտներ ամռանն ապրում էին վրաններում։ Վերջիններիս ինտերիերը կազմված էր ետին մասին, որն օգտագործվում էր քնելու համար և առջևի մասից, որն օգտագործվում էր որպես խոհանոց։ Կանայք քնում էին յուղե լամպի և խոհանոցային պարագաների կողքին, քանի որ նրանց պարտականությունն էր ճաշեր և հագուստ պատրաստել։ Տղամարդիկ քնում էին որսորդական պարագաների և զենքի կողքին։
Ամռան ամիսներին ինուիտները ճամբարը տեղափոխում էին գետաբերաններ, քանի որ այնտեղ հեշտ էր որսալ արկտիկական կարմրախայտին։
Ձմռանը ինուիտները ապրում էին իգլուներում, որոնք կառուցվում էին առանձին կամ էլ միացված էին թունելներով։ Դրանց կառուցման համար անհրաժեշտ էր ձյուն։ Իգլուների ինտերիերը նման էր վրանների ինտերիերին։ Ցրտից պաշտպանվելու համար անկողնու տարածքը ձյան միջոցով բարձրացված էր հատակից։
Որոշ ընտանիքներ, որոնք ցանկանում էին ապրել մշտական վրաններում, կացարաններ էին կառուցում քարից, կետոսկրից, մորթուց և ճիմից։ Այդ կացարանները կոչվում էին կարմակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի պատմություն Կատեգորիա:Կանադայի ազգեր
Զաոզերե (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Զաոզերե (Заозерье), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հիստասպես (Դարեհ I-ի հայր)
Հիստասպես (Greek: Ὑστάσπης), Vishtaspa (Persian) կամ Gustasp (ժամանակակից Պարսկաստան), պարսից սատրապ Բակտրիայից Պարսկաստանում։ Նա եղել է Դարեհ I-ի` Աքեմենյան կայսրության թագավորի հայրը ։ Նա նաև Արտաբանի հայրն էր, նրա, որը եղել էր և' Դարեհի՝ իր եղբոր, և' Քսերքսես I-ի՝ Դարեհի հաջորդի հավատարիմ խորհրդատուն։ Արսամեսի եղբայր Հիստասպեսը եղել է Աքեմենյանների պարսկական թագավորական տան անդամ։ Նա պարսկական սատրապ էր Կամբիզի օրոք (հավանաբար, նաև Կյուրոս Բ Մեծի) և ուղեկցում էր Կյուրոսին մասագետների դեմ արշավանքում։ Սակայն նրան ետ են ուղարկում Պարսկաստան, որպեսզի ծառայի ավագ եղբորը՝ Դարեհին, որին Կյուրոս Մեծը երազից հետո կասկածում էր դավաճանության մեջ։ Դարեհից բացի, Հիստասպեսն երեք որդի ուներ Արտաբանես և Արտանես ։
Ամմիանոս Մարկելինոսը պատմում է Հնդկաստանում` բրահմանների մոտ, նրա ուսուցման մասին։
Հիստասպեսի անունը հանդիպում է Պերսեպոլիսի արձանագրություններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աքեմենյաններ
(4398) Չիարա
(4398) Չիարա (Chiara), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի ապրիլի 23-ին Վալտեր Ֆերերիի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,365139 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2118 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5185 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1328,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270969 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,97° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վալտեր Ֆերերիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Եկաբ Դուբուրս
Եկաբ Դուբուրս (Jēkabs Duburs, ), լատվիացի դերասան, ռեժիսոր, երգիչ, թատերական մանկավարժ, դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Եկաբ Դուբրուսը (իսկական անունը Եկաբ Արինիշ), ծնվել է 1866 թվականի մարտի 27֊ին Ռուսաստանում։
Սովորել է Միատվսկու ռեալական ուսումնարանում։ Մասնակցել է Միատվսկու լատիշական համայնքի կազմակերպմանը։ Եղել է դերասան և ռեժիսոր, իսկ 1903-1909 թվականների Ռիգայի լատիշական թատրոնի տնօրեն։ 1908-1909 թվականների ղեկավարել է  Ռիգայի նոր թատրոնը։1913-1915 թվականներին եղել է  լատիշական օպերայի ռեժիսոր իսկ 1915-1916 թվականների Մոսկվայի լատիշական թատրոնի տնօրեն և դերասան։ Լատիշական դրամատիկկան դասընթացների հիմանդիրն է եղել, թատերակն մանկավարժը և տնօրենը (1909-1916):
Մահացել է 1916 թվականի հունիսի 17֊ին  Խյուվինկա ֆիննական քաղաքում, որտեղ բուժման կուրսեր էր անցնում տեղական առողջատանը։ Թաղված է Ռիգայում, Մեծ գերեզմանատանը։
1966 թվականից լավագույն լատվիացի ռեժիսորներին տալիս են Եկաբ Դուբրուսի անվան մրցանակ։
Արվեստ
Ավելի շատ հայտնի է Ռիգայի լատիշական թատրոնի բեմադրած պիեսներում իր խաղացած դերերով․ Ադոլֆ Ալունայի «Մոսես» (1887), Ռուդոլֆ Բլաումանիսի «Մոլորված որդին» (1893), «Տրինի Մեղքերը» (1896), «Ինդրան»֊ը Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Լուիզա Միլլեր» (1893), Ասպազիի «Քրմուհի» (1894), Ուիլյամ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառական» (1894), «Համլետ» (1894), Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերի «Ազատ հրաձիգ» (1900), Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի «Ֆաուստ» (1901), Գոտհոլդ Լեսսինգի «Իմաստուն Նաթանը» (1902), Հենրիխ Իբսենի «Ուրվական» 1908)։ Խաղացել է նաև Մոսկվայի Լատիշական թատրոնում։ Աննա Բրիգադերեի «Ռաուդիպետե» (1916), Ռուդոլֆ Բլաումանիսի «Մոլորված որդին» (1916)։ Ունեցել է նաև օպերային պարտիաներ Լատիշական օպերայում․ Անտոն Ռուբինշտեյնի «Դև» (1913), Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» (1914)։
Եկաբ Դուբրուսը առաջինն էր, ով հանդես եկավ համերգային ծրագրով ներկայացնելով լատվիական ակադեմիական կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։ Յազեպ Վիտոլ Զալիտիսա, Էմիլս Դարզնիշ, Ալֆրեդ Կալնին։
Եկաբ Դուբրուսը եղել է պիեսների, թատրոնի մասին հրապարակային և քննադատական աշխատանքների, թարգմանությունների, բեմային ադապտացիաների հեղինակ։ Նա եղել է Եկաբա Օզոսլայի «Ուրվականների ժամը» լատիշական օպերայի առաջին լիբրետոն։ «Լատիշական հնչյունային այբուբենի» հեղինակն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մարտի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:1866 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 17 մահեր Կատեգորիա:1916 մահեր Կատեգորիա:Լատիշ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Լատիշ երգիչներ Կատեգորիա:Լատիշ դրամատուրգներ
Ժողովուրդ (օրաթերթ, Երևան)
«Ժողովուրդ», հասարակական-քաղաքական անկախ օրաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսնում 2011 թվականից Երևանում։ Հիմադիր-խմբագիր՝ Թագուհի Թովմասյան։
Տպագրում է ՀՀ-ի հասարակական-քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, իրավական և այլ բնագավառների հիմնախնդիրներին, միջպետական հարաբերություններին վերաբերող նյութեր, անդրադառնում է ԼՂՀ-ի ներքին և արտաքին քաղաքականությանը, Սփյուռքում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին։
Լապկովցի
Լապկովցի (Лапківці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լապկովցի գյուղում բնակվում էր 278 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,55 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 179,35 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեռ Կամսար
Լեռ Կամսար (Արամ Թովմասի Թովմաղյան, Տեր-Թովմաղեան), հայ գրող, երգիծաբան։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1888 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում, հոգևորականի ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի Ամերիկյան վարժարանում։ 1909 թվականին ավարտելով Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, վերադարձել է Վան, որտեղ աշխատել է սկզբում որպես դերասան, ապա հայոց լեզվի ուսուցիչ Աղթամարի Սուրբ Խաչի դպրանոցում, այնուհետև Վանի մասնավոր Երամյան վարժարանում։
Առաջին երգիծական պամֆլետը՝ «Կամսարյան աշխարհագրությունը», տպագրել է 1910 թվականին Վանի «Աշխատանք» թերթում, որն անմիջապես հանրահայտ է դարձրել նրան։ 1915 թվականին մասնակցել է Վան-Այգեստանի ինքնապաշտպանության կռիվներին։
Գաղթելով Երևան, սկսել է թղթակցել կովկասյան բոլոր թերթերին։ 1921-1935 թվականներին եղել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի երգիծական բաժնի աշխատակիցը։ 1935-1955 թվականները բռնադատվել է՝ բանտարկվելով սկզբում երևանյան բանտում, այնուհետև աքսորվել Վորկուտա և Բասարգեչար՝ ներկայիս Վարդենիս։ 1955 թվականի համաներմանը վերադարձել է Երևան։
Մահացել է 1965-ի նոյեմբերի 22-ին Երևանում։
Լեռ Կամսարի գրիչը շատ բեղուն է եղել։ Հակառակ որ գրվածքների մի մասը մնացել է գաղթի ճանապարհին, արխիվը երկու անգամ բռնագրավվել և ոչնչացվել է Չեկայի կողմից, 1946 թվականի ջրհեղեղն էլ մեծ վնաս է հասցրել, այնուամենայնիվ նա թողել է հսկայական ժառանգություն, որի մեծ մասը անտիպ է։
Հետաքրքրական ծագում ունի գրողի կեղծանունը։ Իր առաջին գործերը խմբագրատուն հանձնելիս, հարցրել են, թե ում անվան տակ պետք է տպագրվեն գրվածքները։ Արդեն սենյակից դուրս գալիս, այդ հարցին մեծ նշանակություն չտալով, շրջվել և պատասխանել է. "Գրեք լեռ...կամ սար"։
Հանդես է եկել նաև Կարապետ Կայեն և Արա Մասյան կեղծանուններով։
Վանի «Աշխատանք» թերթում սկզբում հանդես է եկել Կամսար անունով։ Վանի երևելիներից մեկը, որպեսզի շեշտի նորաթուխ երգիծաբանի անկոտրում էությունը՝ Կամսարին ավելացնում է Լեռ։
Biography of Ler Kamsar
Ler Kamsar was born on October 24, 1888, in the city of Van in Western Armenia, to the family of a clergyman. He received his primary education at the local American college. In 1909, he graduated from the Gevorgian Seminary in Etchmiadzin and returned to Van where he initially worked as an actor and then as an Armenian language teacher at the Holy Cross school in Aghtamar. Later he taught at the Yeremyan Private College.
After migrating to Yerevan he started working as a reporter in all of the Caucasus newspapers. During the years 1925 to 1935 he was employed at the satirical department of the “Soviet Armenia” newspaper. He was repressed from 1935 to 1955 by first being incarcerated in Yerevan and then exiled to Vorkuta and Basargechar (present Vardenis). In 1955 he was pardoned and he returned to Yerevan.
He passed away on November 22, 1965 in Yerevan.
He first used the pseudonym Kamsar while working at the “Employment” newspaper in Van. One of the prominent figures in Van added “Ler”[1] to Kamsar in order to put more emphasis on the newly established satirist’s unwavered personality.
He also used the pseudonyms Karapet Kayen and Ara Masian.
[1] Ler (սար) means a mount, a mountain in Armenian ( https://bararanonline.com/%D5%AC%D5%A5%D5%BC )
Գրական ժառանգությունը
Լեռ Կամսարի տան արխիվում պահպանվում են՝
Բեմականացումներ
Թատերախաղերից բեմականացվել է «Կասկածոտ ամուսինը», «Զոհը» (Հոգու զավակ) 1921-1923 թթ. Թավրիզում, Երևանում և Լենինականում։ Բեմադրող՝ Հովհաննես Զարիֆյան։ «Մենքը» (հավաքածու պամֆլետներից) 1993 թ. Երևանում։ Բեմադրող՝ Երվանդ Ղազանչյան։ «Սաստիկ կոմունիստները» 2011 թ. Երևանում։ Բեմադրող՝ Մովսես Ստեփանյան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Հայ երգիծաբաններ Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Մարիա Կիրիլենկո
Մարիա Կիրիլենկո, ռուս թենիսիստուհի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս թենիսիստներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Սրմանց
Սրմանց Աբոս, Ապա, Ապոս, Ավոս, Բինգյոլ, Բինգյոլդաղ, Բինգյոլկալա, Բյուրակն, Բյուրակնյան լեռ, Կատար երկրի, Պինկյոլ, Պինկյոլտաղ, Սերմանց — լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Բյուրական բարձրավանդակի հյուսիս-արևմուտքում։ Բարձրությունը 3250 մ է։ Զառիթափ լանջերով հրաբխային գոյացում է։ Հյուսիս-արևմտյան լանջի բազմաթիվ աղբյուրներից սկզբնավորվում է Արաքս գետը։ Կան հնագույն սառցապատման հետքեր, ձնամերձ գոտու բուսատեսակներ։
Հիշատակել է Ստրաբոնը։ Ոմանք նույնացնում են Հայկական Պարի կամ Մասիսների հետ ։
Կիպերտի քարտեզում (Բեռլին, 1910 թ.) սխալմամբ այդպես է կոչված Բինգյոլ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բյուրակն լեռնավահան Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի լեռներ
Յազթեփե
Յազթեփե, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ֆաթսայի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Իցիկ Վիտենբերգ
Իցիկ (Իսահակ) Վիտենբերգ, Վիլնյուսի գետտոյի հրեական ընդհատակի առաջին ղեկավարը։
Գետտոյի ընդհատակում
Հոլոքոստի ժամանակ՝ 1942 թվականին՝ Պոնարիում Վիլնյուսի հրեաների առաջին զանգվածային ոչնչացումից հետո Վիլնյուսի գետտոյում նացիստների զինված պայքարի նպատակով ստեղծվում է հրեական առաջին ընդհատակյա կազմակերպությունը՝ Ֆարեյնիկնիկտեր Պարտիզաներ կազմակերպությունը (ՖՊԿ, Պարտիզանական միացյալ կազմակերպությունը)։ Վիտենբերգի տեղակալներից մեկն է եղել Աբբա Կովները ։ Ընդհատակում Վիտենբերգի ծածկանունը եղել է «Լեոն» ։
1943 թվականի մայիսին գերմանացիներն իմացել են կազմակերպության գոյության մասին և սպառնացել են ոչնչացնել գետտոն։ Նույն թվականի հուլիսի 8-ին ընդհատակայինների կապավորներից մեկի՝ լեհ կոմունիստ Կոզլովսկու ձախողումից հետո գերմանացիները պահանջել են հանձնել Վիտենբերգին։
Հուլիսի 15-ին Վիտենբերգը Գենսի գրասենյակում ձերբակալվել է ոստիկանների կողմից, սակայն ՖՊԿ-ի ընդհատակայինները նրան ազատել են և թաքցրել գետտոյում ։ Վիտենբերգը հայտարարել է կազմակերպության անդամների մոբիլիզացիա և սկսել է զենքի բաժանումը։
Գերմանացիները վերջնագիր են ներկայացրել. մինչև գիշերվա երեքը Վիտենբերգի չհանձնվելու դեպքում ողջ գետտոն կոչնչացվի։ Գետտոյի բնակիչները, վախենալով գետտոյի ոչնչացումից, հարձակվել են Վիտենբերգի կողմնակիցների վրա՝ պահանջելով նրան հանձնել գերմանացիներին։ Արդյունքում Վիտենբերգը որոշել է հանձնվել։ Նա իր ատրճանակը տվել է Կովներին, նրան նշանակել կազմակերպության ղեկավար և դուրս եկել գերմանացիների մոտ ։
Հուլիսի 16-ին Վիտենբերգը բանտում ինքնասպանություն է գործել՝ թունավորվելով ցիանակալիումով ։
Հիշատակ
Զելիկ Խիրշ Կալմանովիչը 1943 թվականի հուլիսի 18-ին՝ Վիտենբերգի մահվանից երկու օր անց, գրել է. «Այս պատանին կմնա սուրբ... թող օրհնյալ լինի նրա հիշատակը...»: Պատմաբան Մարկ Դվորժեցկին այդ խոսքը գնահատում է որպես Վիտենբերգի արարքի կապում «կիդուշ խա Շեմի» հայեցակարգին՝ մահվան ընտրություն հանուն սկզբունքների ։
Իցիկ Վիտենբերգի մասին են պատմում իդիշով գրված «Իցիկ Վիտենբերգ» նույն վերնագրով երկու պիեսները՝ գրված Ավրոմ Կարպինովիչի (1958) և Յակով Յոսադեի (1947) կողմից, Խավա Ռոզենֆարբի «Դեր ֆոյգլ ֆուն գետո» (Թռչունը գետոյում, 1958) երեք գործողությամբ դրաման, ինչպես նաև բանաստեղծ և պարտիզան Շմերկե Կաչերգինսկու «Իցիկ Վիտենբերգ» երգը կոմպոզիտոր Մատվեյ Բլանտերի երաժշտությամբ ։
Որպես գլխավոր հերոս՝ Իցիկ Վիտենբերգը հանդես է գալիս խորհրդային հրեա գրող Իոսիֆ Ռաբինի «Ես տեսնում եմ քեզ, Վիլնյուս...» վեպում։ Ավրոմ Սուցկևերը գրել է «Իցիկ Վիտենբերգ» բանաստեղծությունը։
Վիտենբերգի անունով կոչվել են փողոցներ Իսրայելի Թել Ավիվ և Բեեր Շևա քաղաքներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Բագրատ Ենոքյան
Բագրատ Ջանիկի Ենոքյան (հունիսի 19, 1963, Վեդի), հայ դեղագետ-քիմիկոս, քիմիական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի դեղագիտական ֆակուլտետի դեկան։
Կենսագրություն
Բագրատ Ենոքյանը ծնվել է 1963 թվականի հունիսի 19-ին Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում։ 1970-1980 թթ․ սովորել է Վեդիի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում, 1980-1985 թթ․՝ Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի դեղագործական ֆակուլտետում։ 1985-1988 թթ․ մասնագիտացել է Երևանի Մնջոյանի անվան նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի ասպիրնատուրայում։
1989-1990 թթ. – ք. Երևան, Մնջոյանի անվան նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի տեխնոլոգիական լաբորատորիա` տեխնոլոգ,
1990-1991 թթ. –ԵՊԲՀ դեղերի տեխնոլոգիայի ամբիոն` ասիստենտ,
1994-1997 թթ. - ԵՊԲՀ բժշկակականխարգելիչ և դեղագիտական ֆակուլտետների դեկանի տեղակալ,
1997-1999 թթ.- ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական և դեղագիտական ֆակուլտետների դեկանի տեղակալ,
1999-2000 թթ. – ԵՊԲՀ դեղագիտական ֆակուլտետի դեկան,
2000-2011 թթ. –ԵՊԲՀ օտարերկրյա ուսանողների նախապատրաստական ուսուցման բաժնի պետ,
2011 թ. օգոստոսի 25-ից` ԵՊԲՀ դեղագիտական ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնակատար, այնուհետև՝ մինչ օրս դեկան։
Այլ տվյալներ
1990 թ. – ք. Երևան, պետական համալսարան` պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ ստանալով քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան,
2000 թ․ պարգևատրվել է ԵՊԲՀ ոսկե մեդալով, 2010 թվականին` ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարի շնորհակալագրով, 2015 թվականին՝ Վարչապետի շնորհակալագրով ։
15 գիտական հոդվածների հեղինակ է։
Ունի բժշկական ծառայության պահեստի սպայի զինվորական կոչում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ դեղագետներ
Կարագեորգի
Գեորգի Պետրովիչ (Ђорђе Петровић, ), ավելի հայտնի Կարագեորգի (Карађорђе, Կարաջորջե) մականունով, թուրքական լծի դեմ ուղղված 1804-1813 թվականների սերբական առաջին ապստամբության ղեկավար։ Կարագեորգի մականունը («կարա» թուրքերեն նշանակում է «սև») ստացել է մասամբ իր սև արտաքինի, մասամբ՝ ահեղ համբավի պատճառով։ Համարվում է Կարագեորգիևիչների հարստության հիմնադիր։
Վաղ տարիներ
Կարագեորգին ծնվել է աղքատ ընտանիքում, Սերբիայի Վիշևվաց գյուղում։ Հոր անունն էր Պետար Յովանովիչ, մոր անունը՝ Մարիցա Ժիվկովիչ։ Նրա հայրը շատ հաճախ է փոխել աշխատանքի վայրը։ Մանկության տարիներին նա ստիպված է եղել աշխատել մեծահարուստ թուրքերի և սերբերի մոտ։
Սերբիայի առաջին ապստամբություն
1788-1790 թվականների ավստրո-թուրքական պատերազմի ժամանակ գլխավորել է սերբական կամավորական ջոկատը, որը կռվում էր ավստրիացիների կողմից։ 1804 թվականին ընտրվել է ապստամբության ղեկավար։ Հմուտ զորավար էր։ Մի շարք հաղթանակներ է տարել թուրքերի դեմ։ 1808 և 1811 թվականներին ճանաչվել է «սերբական գերագույն առաջնորդ» (ժառանգաբար)։ 1808 թվականին հիմնել է Կարագեորգիևիչների դինաստիան։ Ունեցել է ռուսական կողմնորոշում։ Ապստամբության պարտությունից հետո փախել է Ավստրիա։ 1814 թվականին անցել է Ռուսաստան։ 1817 թվականին գաղտնի վերադարձել է Սերբիա և դավադրաբար սպանվել մեկ այլ սերբ առաջնորդի՝ Միլոշ Օբրենովիչի հրամանով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1768 ծնունդներ Կատեգորիա:1817 մահեր Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Սերբ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Էրոտիկ թրիլեր
Էրոտիկ թրիլերը կինեմատոգրաֆիայի և գրականության ժանր է, որը համարվում է էրոտիկայի և թրիլերի խառնուրդ ։ Ժանրը մեծ տարածում գտավ Հյուսիսային Ամերիկայում 1980-ականների կեսերից և 90-ականների սկզբից, մինչև մրցունակության նվազում ։
Ֆիլմեր
Այդ ժանրի ամենահայտնի ստեղծագործություններն են Հիմնական բնազդը, Մարմնի տաքությունը, Սահմանը, Քլոյեն, Ավտոճանապահային պատահարը, Հագնված՝ սպանելու-ն, Շլդիկ աչքերովը, Թշնամու հետ քնողը, Վայրի բաները և Զենդալին։
Հեռուստատեսություն
Ամերիկյան սարսափ հեռուստասերիալ Ամերիկյան սարսափ պատմությունն իր մեջ ունի ծանր էրոտիկայի ներուժը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրականություն
Օլիվեր Նասսեն
Օլիվեր Նասսեն (Oliver Knussen, ), բրիտանացի (շոտլանդացի) կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Օլիվեր Նասսենը ծնվել է Շոտլանդիայի Գլազգո քաղաքում։ Հայրը՝ Ստյուարտ Նասսենը, Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր կոնտրաբասն էր։ Ինչպես նաև մասնակցել է Բենջամին Բրիթենի մի շարք երաժշտական պրեմիերաների ։ Երաժշտություն է հորինել 6 տարեկանից։ 1963-1969 թվականներին սովորել է Ջոն Լամբերտի մոտ, արժանացել է Բրիթենի դրական արձագանքներին։ 1969 թվականին նա հանդես է եկել որպես դիրիժոր, փոխարինելով հիվանդացած Իշտվան Քերթեսին,որի ժամանակ արժանացել է Դանիել Բարենբոյմի ուշադրությանը, որը հրավիրել է Օ. Նանսենին Նյու Յորքում իր հետ աշխատելու։ Աշխատել է Բոստոնի և Թանգլվուդի ամառային դպրոցներում ։ Հաագայի Ռեզիդենց նվագախմբի գլխավոր հրավիրյալ դիրիժոր (1992-1996), Օլդեբուրգի փառատոնի գեղարվեստական ղեկավարներից մեկը (1983-1998), Լոնդոնի Սիմֆոնիետի երաժշտական տնօրենը (1998-2002), ապա նրա դիրիժորը՝ դափնեկիրը։
Ստեղծագործական կյանք
Նանսենը ստեղծագործել է 6 տարեկանից սկսած ։ Որպես կոմպոզիտոր հավաքագրել է Բրիթենի, Բերգի, 20-րդ դարի կեսերի ամերիկյան սիմֆոնիստների նվաճումները։ 1980 թվականների նրա հիմնական գործերն էին նրա երկու մանկական օպերա։ Նասսենը Թանգլվուդի ժամանակակից երաժշտության բաժինը գլխավորել է 1986-1993 թվականներին։ 2005 թվականին Նանսենը եղել է Օջայի երաժշտական փառատոնի երաժշտական ղեկավարը։ Որպես դիրիժոր նրա ձայնագրություններում ներառված են Համեստ Մուսորգսկու, Ռութ Քրոուֆորդ Սիգերի, Էլիոթ Քարթերի, Իգոր Ստրավինսկու, Հանս Վերներ Հենզեի, Տորու Տակեմիցուի, Քոլին Մեթյուզի, Ալեքսանդր Գոհերի, Ռոբին Հոլլոուի և Փուլ Ռադերսի ստեղծագործությունները։
Ճանաչում
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1994)։ Բրիտանական կայսրության շքանշանի հրամանատար։ «Արքայական ֆիլհարմոնիկ հասարակության մրցանակ» դիրիժորության համար (2012)։ Մահվանից առաջ, նա որպես դիրիժոր արժանացավ Դիթսոնի մրցանակի (2018)։
Ժողովուրդի ձայն (շաբաթաթերթ)
«Ժողովուրդի ձայն», հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ։
Պատմություն
Ունեցել է ձախ սոցիալական ուղղվածություն։
Լույս է տեսել 1919–1920 թվականներին Փարիզում։ Հիմադիր-խմբագիր՝ Գուրգեն Թահմազան։
Լուսաբանել է արևմտահայության ազատագրական պայքարի դրվագներ, անդրադարձել Հայ դատին, զբաղվել հայ որբերի ճակատագրով, տարագրյալ հայերի՝ հայրենիք վերադառնալու հարցերով։
Տպագրել է հրապարակախոսական նյութեր, սոցիալ-քաղաքական խնդիրներին նվիրված հոդվածներ։
Կատեգորիա:Քաղաքական պարբերականներ
Ռոժկովիչի (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Ռոժկովիչի (Рожковичі), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոժկովիչի գյուղում բնակվում էր 368 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զաոզերե (գյուղ, Պրիօնեժսկի շրջան)
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1219 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրիօնեժսկի շրջանի բնակավայրեր
Հարցազրույց Լեոպոլդ կատվի հետ
Հարցազրույց Լեոպոլդ կատվի հետ («Интервью с котом Леопольдом»), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ութերորդ մասը Լեոպոլդ կատվի մասին պատմող շարքի, որը ներկայացնում է բազմաթիվ դեպքեր, թե ինչպես են երկու մկները փորձում համբերությունից հանել կատվին։
Սյուժե
Լեոպոլդ կատուն հարցազրույց է տալիս անտեսանելի զրուցակցին։ Վերջում նա բոլոր հեռուստադիտողներին շնորհավորում է Ամանորի առթիվ, ուղղում փողկապը և արտասանում թևավոր արտահայտությունը. «Տղաներ, եկեք ապրենք համերաշխ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1984 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Ֆրանկլին շրջան (Մասաչուսեթս)
Ֆրանկլին շրջան (Franklin County), ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի 14 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.818 կմ² է, բնակչությունը՝ 71.372 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գրինֆիլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1811 թ.։
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի շրջաններ
Կացուդոն
Կացուդոն (カツ丼), եվրոպաճապոնական խոհանոցի մսային ուտեստ, դոմբուրիի ամենահայտնի տարատեսակ ։ Ուտեստի անվանումը կազմված է 2 բառից՝ տոնկացու (խոզի կոտլետ) և դոմբուրի (ուտեստ, որը կազմված է մի մեծ ափսե բրնձից՝ վրան խավարտ) ։
Մեկ բաժինը ներառում է մի ափսե բրինձ և լավ տապակած խոզի թակած կոտլետ։ Կոտլետը կարելի է նախապես թաթախել ձվի մեջ կամ էլ պատրաստելուց հետո վրան սոուս լցնել ։ Ուտեստին կարելի է ավելացնել նաև բանջարեղեն և տարբեր համեմունքներ։
Կան կացուդոնի շրջանային տարբեր տարատեսակներ՝ նագոյական միսոկացու(դոն) (味噌カツ丼) «կարմիր մսով» (赤味噌 ակա միսո), օկայամական դեմիկացու(դոն) (デミカツ丼) ֆրանսիական դեմիգլաս սոուսով և այլն։