cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կառլ Օրֆ
Կառլ Օրֆ (Carl Orff, ամբողջական անունը՝ Կառլ Հենրիխ Մարիա Օրֆ, Karl Heinrich Maria Orff, ), գերմանացի երգահան։ Նրա ստեղծագործություններից առավել հայտնի է «Կարմինա Բուրանա» (1937) կանտատը։ Մեծ ավանդ ունի երաժշտական կրթության զարգացման գործում։
Կենսագրություն
Կառլի պապը հայրական գծով մկրտված հրեա էր, իսկ մյուս նախնիները բավարացիներ էին։ Հայրը սպա էր, նվագում էր տարբեր գործիքներ՝ դաշնամուր և լարային մի քանի նվագարաններ։ Մայրը, որը սիրողական դաշնակահար էր, որդու մոտ վաղ տարիքում է նկատում երաժշտական տաղանդ և սկսում է սովորեցնել նրան։ Եվ այդպես, արդեն ինը տարեկանում Կառլը գրում էր երաժշտական երկար և կարճ ստեղծագործություններ՝ իր սեփական տիկնիկային թատրոնի համար։
1912-1914 թվականներին Կառլը սովորում է Մյունխենի երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոցում։ 1914 թվականից ուսումը շարունակում է Հերման Զիլչերի մոտ։ Դրանից երկու տարի անց արդեն դառնում է Մյունխենի կամերային թատրոնի կապելմայստերը։ 1917 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Կառլ Օրֆը կամավոր մեկնում է ծառայելու բանակում, Բավարական առաջին դաշտային հրետանային գնդում։ 1918 թվականին, պատերազմից հետո, նրան հրավիրում են ստանձնելու Մանհայմի Ազգային թատրոնի կապելմայստերի պաշտոնը՝ Վիլհելմ Ֆուրտվենգլերի ղեկավարությամբ։ Այնուհետև Կառլ Օրֆն սկսում է աշխատել Դարմշտադտի մեծ դքսության Պալատական թատրոնում։ 1920 թվականին Կառլ Օրֆն ամուսնանում է Ալիսե Զոլշերի (Alice Solscher) հետ։ Մեկ տարի անց ծնվում է նրանց միակ զավակը՝ Գոդելան։ Դստեր ծննդից չորս տարի անց Օրֆը բաժանվում է կնոջից։ 1923 թվականին Կառլը ծանոթանում է Դորոթի Գյունտերի հետ (Dorothee Günther) և հաջորդ տարվա մեջ Մյունխենում միասին հիմնում են գիմնաստիկայի, պարի և երաժշտության «Գյունտերշյուլե» դպրոցը։ 1925 թվականից մինչև մահը Կառլ Օրֆը մնաց այդ դպրոցի ղեկավարը՝ աշխատելով սկսնակ երաժիշտների հետ։ Մշտապես շփվելով երեխաների հետ՝ նա մշակում է երաժշտական կրթության իր թեորիան։
«Կարմինա Բուրանա» կանտատան (Carmina Burana) շատ հանրահայտ էր Երրորդ Ռայխում։ Պրեմիերան կայացել է Ֆրանկֆուրտում 1937 թվականին։ Կանտատան հանդիսավոր, գովերգական ժանրի երաժշտական ծավալուն ստեղծագործություն է՝ մեներգչի, երգեցիկ խմբի և նվագախմբի համար։ Նացիստական քննադատներից ոմանք այս ստեղծագործությունն անվանեցին «դեգեներատիվ», մինչդեռ ուրիշները, ինչպես օրինակ Յոզեֆ Գեբելսը, այն համարեցին «գերմանական երաժշտության օրինակ»։ Նացիստական տարիներին Օրֆը միակ կոմպոզիտորն էր, որ արձագանքեց Շեքսպիրի «Միջամառային գիշերվա երազ» պիեսի համար նոր երաժշտություն գրելու պաշտոնական հրավերին։ Դա եղավ այն բանից հետո, երբ արգելվեց Ֆելիքս Մենդելսոնի երաժշտությունը։ Այն գրելու համար Օրֆն օգտվեց իր նախկին սևագրերից։
Օրֆը մտերիմ ընկերական հարաբերություններ ուներ Վիեննայի գաուլայտեր և «Երիտասարդ հիտլերականների» ղեկավարներից մեկի՝ Բալդուր ֆոն Շիրախի հետ։ Նա մտերիմ էր նաև Կուրտ Հյուբերի հետ, որը «Սպիտակ վարդ» ընդդիմադիր շարժման հիմնադիրներից մեկն էր և մահվան դատապարտվեց Ազգային դատական պալատի կողմից և սպանվեց 1943 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Օրֆը հայտարարեց, որ ինքն էլ այդ շարժման մասնակից էր և անձամբ ընդգրկված էր դիմադրության թևի աշխատանքներում։ Սակայն այդ առթիվ չկա ոչ մի փաստ, բացի նրա խոսքերից, ուստի որոշ ուսումնասիրողներ կասկածի տակ են առնում Օրֆի այդ հայտարարության իսկությունը։ Հայտնի է, որ Օրֆը չի օգտագործել իր կապերն ու մտերմությունը ֆոն Շիրախի հետ՝ Հյուբերին մահից ազատելու համար՝ զգուշանալով սեփական կյանքը վտանգի տակ դնելուց։ Բայց, դրան զուգահեռ, նա երբեք ի պաշտպանություն նացիստական ռեժիմի ոչ մի հրապարակային հայտարարությամբ հանդես չի եկել։
Մահը
Կառլ Օրֆը մահացել է քաղցկեղից 1982 թվականին 86 տարեկան հասակում։ Նա ապրել է չորս իշխանությունների օրոք՝ Գերմանական կայսրության, Վայմարյան հանրապետության, Նացիստական Գերմանիայում և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությունում։ Թաղված է Բենեդիկտյան միաբանության Անդեխ վանքի բարոկկո ոճի եկեղեցում։
Ստեղծագործությունը
Կառլ Օրֆն առավելապես հայտնի է իր «Կարմինա Բուրանա» կանտատայով։ Վերնագիրը նշանակում է Բոյերնի երգերը (Բոյերնը վարչական շրջան է Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում)։ Գրվել է 1935-1936 թվականների ընթացքում։ Ստեղծագործության լրիվ վերնագիրը լատիներենով «Carmina Burana: Cantiones profanae cantoribus et choris cantandae comitantibus instrumentis atque imaginibus magicis» է։ Այն Օրֆի եռագրության առաջին մասն է, որի հաջորդ մասերն են «Կատուլլայի երգերը» (Catulli Carmina) և «Ափրոդիտեի հաղթանակը» (Trionfo di Afrodite): «Կարմինա Բուրանան» արտահայտում է կոմպոզիտորի հետաքրքրությունը գերմանական միջնադարյան պոեզիայի նկատմամբ։ Ամբողջ եռագրությունը կոչվում է «Trionfi» («Հաղթանակներ»)։ Կառլ Օրֆն իր այս ստեղծագործությունը բնութագրել է որպես տոնակատարություն մարդկության հաղթանակի, որը կայացել է մարմնի և տիեզերքի հավասարակշռության շնորհիվ։ Երաժշտությունը գրվել է հիստրիոնյան բանաստեղծությունների հիման վրա, որոնք պահպանվել են 13-րդ դարի մի ձեռագրում։ Այն հայտնաբերվել էր 1803 թվականին Բենեդիկտյան միաբանության Բոյերնի վանքում, որը գտնվում է Բավարիայի տարածքում։ Բոյերն անվանումը լատիներենում հնչում է Բուրանա (Burana), և միջնադարյան թափառաշրջիկ դերասանների բանաստեղծական այդ ժողովածուն հայտնի է «Բոյերնի (կամ Բուրանայի) երգեր» անվամբ։ Չնայած եռագրության որոշ հատվածներում առկա են ժամանակակից կոմպոզիցիոն մոտեցումներ, սակայն Օրֆը փայլուն կերպով արտահայտել է միջին դարերի ոգին՝ գրավիչ ռիթմերի ու պարզ տոնայնությունների միջոցով։ «Կարմինա Բուրանայի» հաջողությունը ստվերի մեջ թողեց Կառլ Օրֆի՝ նախկինում հրապարակած ստեղծագործությունները, բացի «Catulli Carmina»-յից և «Entrata»-յից։ Պատմական տեսանկյունից «Կարմինա Բուրանան», հավանաբար, Նացիստական Գերմանիայում ստեղծված և հրապարակավ առաջինը կատարված ամենահայտնի ստեղծագործությունն է։ Այս ստեղծագործությունը հանրության հավանությանն արժանացավ այն աստիճան, որ Օրֆը շուտով Ֆրանկֆուրտում պատվեր ստացավ գրելու նոր երաժշտություն՝ «Միջամառային գիշերվա երազ» պիեսի համար, քանի որ արգելվել էր Ֆելիքս Մենդելսոնի երաժշտությունը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Օրֆը հայտարարեց, որ իրեն չի գոհացնում իր գրած երաժշտությունը, սկսեց մշակել դրա վերջնական տարբերակը, որն առաջին անգամ հանդիսատեսին ներկայացվեց 1964 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Տուկսի (գյուղ, Նոառոոցի շրջան)
Տուկսի (Tuksi), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նոառոոցի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նոառոոցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բրանկո Շմիդտ
Բրանկո Շմիդտ (խորվաթերեն՝ Branko Schmidt, ), խորվաթ կինոռեժիսոր, սցենարիստ։ Նրա «Բուսակեր մարդակերը» ֆիլմը ներկայացվել է Օսկարի լավագույն օտարալեզու ֆիլմ անվանակարգում, սակայն չի ընդգրկվել վերջնական ցանկում ։
Կենսագրություն
Բրանկո Շմիդտը ծնվել է Օսիեկ քաղաքում։ 1981 թվականին ավարտել է Զագրեբի դրամատիկական արվեստի ակադեմիայի կինոյի և հեռուստատեսության ռեժիսուրայի բաժինը։ Առաջին լիամետրաժ խաղարկային «Սոկոլը նրան չի սիրում» (Ֆաբիան Շովագովիչի համանուն պիեսի էկրանավորումն է, ֆիլմի երաժշտության հեղինակն է Զորան Մուլիչը) ֆիլմը նկարահանել է 1988 թվականին։ Ֆիլմը Պուլայի կինոփառատոնում արժանացել է «Տարվա հայտնություն» մրցանակին։ Շմիդտը նկարահանում է և գեղարվեստական և վավերագրական ֆիլմեր, որոնք հիմնականում վերաբերում են Հարավսլավիայի և Խորվաթիայի նորագույն պատմությանը։
Շմիդտի «Սեխի ճամփան» կինոնկարը (2006) Խորվաթիայում արժանացել է մի շարք մրցանակների, իսկ Մոնպելյեի կինոփառատոնում լավագույն երաժշտության համար արժանացել է «Ոսկե Անտիգոնե» գլխավոր մրցանակին։ Շմիդտի «Մետաստազներ» խաղարկային ֆիլմը (2009, Իվո Բալենովիչի վեպի կինոտարբերակն է) երեք «Ոսկե Արենա» մրցանակ է ստացել «լավագույն կինոնկար», «լավագույն դերասան» և «լավագույն դիմահարդարում» անվանակարգերում։ Նրա «Բալերի անունները» ֆիլմը 2016 թվականին ներկայացվել է Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի խաղարկային ֆիլմերի մրցույթ անվանակարգում և արժանացել է «Ոսկե ծիրան» գլխավոր մրցանակին  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ռեժիսորներ
Կոբիլկինո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Կոբիլկինո (Кобылкино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խալկիդա
Խալկիդա (Χαλκίδα), քաղաք Հունաստանում, Եվբեա կղզին ընդգրկող Եվբեա նոմոսի վարչական կենտրոնը ։ Գտնվում է կղզին մայրցամաքից բաժանող Էվրիպոս ծոցի երկու ափերին, ամենանեղ հատվածում։
2001 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 55 264 մարդ։
Պատմություն
Անտիկ ժամանակներում Խալկիդան Եվբեա կղզու կարևորագույն քաղաքն էր, որը գտնվում էր Էվրիպոս ծոցի մոտ, արևմտյան ափին, որը Եվբեան բաժանում էր Բեոտիայից։ Իր բարենպաստ դիրքի շնորհիվ դասվում էր Հունաստանի կարևոր առևտրային քաղաքների շարքին։ Ինչպես մնացած բոլոր ծովային առևտրային կետերը, Խալկիդան նույնպես հայտնի է դարձել իր գաղութային գործունեությամբ։ Մ.թ.ա. 8-րդ դարում Խալկիդայի բնակիչները գաղութացրել են Սկիաֆ, Պեպերետ, Իկոս կղզիները, այնուհետև Խալկիդիկա թերակղզին իր բազմաթիվ քաղաքներով, որոնցից հատկապես հայտնի է դարձել Օլինֆոս քաղաքը։ Նույն ժամանակ խալկիդացիները և կորնթոսցիները իրենց գաղութային գործունեության տարածքի մեջ ներառել են նաև Հարավային Իտալիան և Սիցիլիան։ Խալկիդայի և Կորնթոսի համատեղ գաղութային գործունեությունը հնարավոր էր մասնավորապես այն պատճառով, որ Կորնթոսում ընդունված էր այդպես կոչվող եվբեյան կամ խալկիդյան չափման և քաշի միավորը։
Մ.թ.ա. 8-րդ դարում Խալկիդան ստիպված էր անընդհատ պատերազմել հարևան Էրեթրիա քաղաքի հետ, ընդ որում կռվախնձոր էր հանդիսանում պտղաբեր Լելանտյան հարթավայրը։ Լելանտյան պատերազմում ընդգրկված էր գրեթե ամբողջ Հունաստանը։ Այն ավարտվել է մ.թ.ա. 7-րդ դարում Խալկիդայի հաղթանակով։
Մ.թ.ա. 6-րդ դարում Խալկիդան Սպարտայի և Բեոտիայի հետ միասին հարձակվել են Ատտիկեի վրա։ Սակայն աթենացիները ջախջախել են իրենց թշնամիներին, ուղղություն վերցրել դեպի Խալկիդա և նրանից խլել Լելանտյան հարթավայրը։
1209 թվականին Վենետիկը գրավել է Խալկիդան։ 1470 թվականին թուրքական զորքերը Մեհմեդ II-ի գլխավորությամբ, գրավել են Խալկիդան։ 1833 թվականից Խալկիդան անցել է Հունաստանին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Հին Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Հունաստանի Միջերկրական ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:Աթենական ծովային միության անդամներ Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Յաբլոնևոե (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)
Յաբլոնևոե (Яблуневе), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յաբլոնևոե գյուղում բնակվում էր 48 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,348 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 137,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գեղեցկուհին և հրեշը
Գեղեցկուհին և հրեշը (La Belle et la Bête), եվրոպական հեքիաթ, որն ունի մի քանի տարբերակներ։ Առաջին հրատարակված տարբերակը թարգմանել է Գաբրիել-Սյուզան Բարբոտ դե Վիլենեվը և այն հրատարակվել է 1740 թվականին։ Կրճատ թարգմանությունը տպագրվել է Լեպրենս դե Բոմոնը 1757 թվականին «Magasin des enfants, ou dialogues entre une sage gouvernante et plusieurs de ses élèves» ամսագրում ։ Ամենահանրաճանաչն անգլերեն տարբերակն է, որը հրատարակվել է 1757 թվականին և ավանդաբար ներկայացվում է Շառլ Պերոյի հեքիաթների հետ։
Հեքիաթի սյուժեն
Մի հարուստ վաճառական ապրում է իր տանը 3 որդիների և 3 դուստրերի հետ։ Նրանք բոլորն էլ շատ գեղեցիկ են, բայց երեք որդիները և կրտսեր դուստրը՝ քսան տարեկան Բելը, մաքուր սիրտ ունեն, իսկ 2 ավագ աղջիկները չար են և եսասեր և գաղտնիորեն խայթում են բարի սիրտ ունեցող Բելին և նրան դարձնում ծառա։
Մի անգամ՝ ուժեղ փոթորիկի ժամանակ վաճառականը կորցնում է իր հարստությունը։ Նա և իր երեխաները ստիպված են լինում ապրել սովորական կյանքով։ Տարիներ հետո վաճառականը լսելով, որ իր ուղարկած նավերից մեկը եկել է, գնում է քաղաք՝ իմանալու` արդյո՞ք որևէ թանկագին բան կա և մեկնելուց առաջ իր աղջիկներին հարցնում է, թե ինչ նվերներ նրանք կցանկանային։ 2 մեծ աղջիկները ցանկանում են թանկագին զարդեր, իսկ Բելը վարդ է ուզում՝ այնպիսին ինչպիսինն իրենց երկրում չկա։ Վաճառականը, հասնելով նավին, պարտավոր է լինում վճարել իր նավի բեռների պարտքը և մնում է առանց գումարի՝ չկարողանալով գնել իր աղջիկների նվերները։
Իր վերադարձի ճանապարհին նա մոլորվում է անտառում և հանկարծ հասնում է ինչ-որ լքված դղյակի։ Ներս մտնելով նա տեսնում է կերակուր և խմիչք։ Վաճառականը որոշում է գիշերել այնտեղ։ Առավոտյան, երբ նա պատրաստվում էր մեկնել, այգում նկատում է մի գեղեցիկ վարդ և որոշում է այն տանել Բելին։ Կպչելով վարդին՝ վաճառականը սարսափում է՝ տեսնելով «հրեշին» (ֆր․ Bête)։ Վաճառականը աղաչում է հրեշին, որ իրեն բաց թողնի։ Հրեշը համաձայնվում է, որ վարդը տանի Բելին, սակայն պայմանով, որ վաճառականը հետ կվերադառնա։ Վաճառականը ստիպված ընդունում է այդ պայմանը, և հրեշը նրան տուն է ճանապարհում՝ իր աղջիկների համար թանկագին զգեստներով և ադամանդներով։ Վաճառականը, հասնելով տուն, չի ցանկանում ասել պատահածի մասին, բայց Բելը իմանում է այդ և գնում է հրեշի դղյակ։ Հրեշը տեղեկացնում է Բելին, որ այժմ Բելն իր սիրուհին է և ծառան, բայց ամեն գիշեր Բելը մերժում է ամուսնանալ նրա հետ, որովհետև Բելը միշտ երազել էր ամուսնանալ արքայազնի հետ, ոչ՝ հրեշի։
Բելը սկսում է իրեն մեղավոր զգալ խոստումը դրժելու համար և օգտագործում է հայելին՝ տեսնելու համար հրեշին։ Նա տեսնում է, որ հրեշը վարդի կողքին կիսամեռ պառկած է, և նա անմիջապես վերադառնում է դղյակ։
Բելը լալիս է հրեշի կողքին նստած՝ ասելով, որ ինքը նրան սիրում է, և երբ արցունքն ընկնում է հրեշի վրա, հրեշը փոխակերպվում է և դառնում վայելչակազմ արքայազն։
Բելն ու արքայազնն ամուսնանում են և ապրում են երկար տարիներ միասին։
Ֆիլմագրություն
Հեքիաթը բազմաթիվ անգամ էկրանավորվել է։ Այդ թեմայով ստեղծվել են ֆիլմեր, հեռուստաֆիլմեր, մուլտֆիլմեր, երգեր և արձակ ստեղծագործություններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հեքիաթներ Կատեգորիա:Էկրանավորած հեքիաթներ Կատեգորիա:Մանկական գրականություն Կատեգորիա:Ժողովրդական հեքիաթներ Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիական գրականություն Կատեգորիա:Ռոմանտիկ ստեղծագործություններ
Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)
Լրացուցիչ ժամանակը, օվերթայմը կամ էքստրա թայմը սպորտում (Overtime, Extra Time) նախատեսված է մրցությունում հաղթողի որոշման համար, երբ մրցության հիմնական ժամանակում դա տեղի չի ունեցել։
Ֆուտբոլում այն օգտագործվում է հիմնականում փլեյ-օֆֆ փուլում, որտեղ խաղի հիմնական ժամանակը ավարտվում է ոչ-ոքի, այդ դեպքում, կապված մրցաշարի կանոններից կարող է ավելացվել լրացուցիչ ժամանակ 30 րոպե տևողությամբ, որը բաժանված է երկուական 15 րոպեանոց կեսերից, ընդ որում առաջին 15 րոպեից հետո մրցակիցները փոխվում են դարպասներով և շարունակում խաղը։ Խաղը կարող է ավարտվել ավելի շուտ քան սահմանված է լրացուցիչ ժամանակով, եթե գործում է ոսկե գոլի կամ արծաթե գոլի կանոնը։ Եթե լրացուցիչ ժամանակը նույնպես ավարտվում է ոչ ոքի, ապա հաղթողին որոշում են կամ վիճակահանության կամ 11 մետրանոցների միջոցով։
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կենզո Տակադա
Կենզո Տակադա, ճապոնացի նորաձևության դիզայներ և դիզայներ, Կենզո ապրանքանիշի հիմնադիր։
Կենսագրություն
Կենզոն իր աշխատանքը գովազդելիս չէր խուսափում տարօրինակ և էկզոտիկ տեխնիկայից։ Այսպիսով, 1978 և 1979 թվականներին նա իր հավաքածուի ցուցադրությունը կազմակերպել է կրկեսային վրանում։ Միևնույն ժամանակ, թափանցիկ հագուստով ակրոբատները ձիերով շրջում էին կրկեսի ասպարեզում, իսկ ինքը՝ Կենզոն՝ փղի վրա։
1983 թվականից Կենզոն սկսում է զբաղվել նաև տղամարդկանց նորաձևությամբ։ 1984 թվականին Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարությունը նրան պարգևատրել է Արվեստի և գրականության շքանշանով (ասպետի աստիճան)։ 1988 թվականից սկսել է Կենզո ապրանքանիշի ներքո թողարկել օծանելիք։
1987 թվականին թողարկվել են մանկական հագուստի և տան պարագաների առաջին գծերը։
1988 թվականին ապրանքանիշը թողարկել է օծանելիքի առաջին գիծը։ Ապրանքանիշի առաջին բուրմունքն է դարձել կանացի Kenzo Parfum-ը։
1993 թվականին ֆրանսիական LVMH կոնցերնը, որը աշխարհի ամենախոշոր հարդարանքի առարկաներ արտադրողն է, ձեռք է բերել «Кenzo» առևտրային ապրանքանիշը։ Ներկայումս Kenzo նորաձևության տունը ներկայացնում է հետևյալ հավաքածուները ․
«Kenzo» ապրանքանիշը վաճառելով՝ Տակադան սկսել է հագուստ թողարկել տարբեր ապրանքանիշների ներքո՝ Yume, Gokan Kobo, Takada, նաև ստեղծել է հագուստի գիծ La Redoute կատալոգի համար ։
1999 թվականին նորաձևության տան ղեկավարը պաշտոնապես հայտարարել է ընկերությունից հեռանալու մասին։
2003 թվականին LVMH կոնցերնը Անտոնիո Մարասային նշանակել է Kenzo-ի ստեղծագործական տնօրեն։
2011 թվականին Անտոնիո Մարասը հեռացել է ստեղծագործական տնօրենի պաշտոնից, նորաձևության տան ղեկավարի իրավահաջորդներն են դարձել Ումբերտո Լեոնը և Քերոլ Լիմը՝ նյույորքյան Opening Ceremon ապրանքանիշի հիմնադիրները։
Kenzo ապրանքանիշի առաջին հավաքածուի թողարկվելուց 17 տարի անց երևան է եկել նույն ապրանքանիշի օծանելիքը։ Այն ոչ կարճ ժամանակի ընթացքում, որ Կենզո Տակադան անցկացրել է օծանելիքի աշխարհում, նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել է բավականաչափ բուրմունքներ կանանց և տղամարդկանց համար։ Այդ բուրմունքներից շատերը դարձել են բավականին սիրված ։
Մահացել է COVID-19-ի հետևանքով 2020 թվականի հոկտեմբերի 4-ին 82 տարեկան հասակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:COVID-19 համավարակից մահացածներ Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նորաձևության դիզայներներ Կատեգորիա:Ճապոնացի գործարարներ Կատեգորիա:Ճապոնացի դիզայներներ
(2007) ՄակԿասկի
(2007) ՄակԿասկի (McCuskey), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։
Հայտնաբերումը
Հայտնաբերել է 1963 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Ինդիանայի համալսարանը Բրուկլինում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1963 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջո Բադեն
Ջոզեֆ Էնթոնի Բադեն II (Joseph Anthony Budden II, ) , ավելի հայտնի է որպես Ջո Բադեն (Joe Budden), ամերիկացի նախկին ռեփեր և հեռուստատեսային գործիչ։ Հանդիսացել է 2008 թվականին հիմնադրված Slaughterhouse հիփ հոփ խմբի անդամ ։ Իր երաժշտական կարիերան սկսել է 2002 թվականին, իսկ այնուհետև թողարկել է բազմաթիվ ալբոմներ և միքսթեյպներ։ 2018 թվականին թողել է ռեփը, դարձել հեռուստահաղորդավար, ժողովրդականություն ձեռք բերել նաև այդ ասպարեզում։ Նրան բնորոշել են որպես «հիփ-հոփի Հովարդ Սթերնի» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Ակլուշի
Ակլուշի (Аклуши), գյուղ Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Բարդիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 432 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Բարդիմսկի շրջանի բնակավայրեր
(9887) 1995 AH
(9887) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հունվարի 2-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,613927 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2781 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9498 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1543,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233219 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ցուցխվաթի
Ցուցխվաթի (ცუცხვათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Տղիբուլի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 460 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 671 մարդ ։
Աստերոիդների ցանկ (287901-288000)
Աստերոիդների ցանկ (287801-287900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (288001-288100)
Բառու Ալտու (Գոյաս)
Բառու Ալտու  (Barro Alto), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Գոյանիայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5513 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 093,243 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 5,0 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1940 թվականին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Տմիս
Տմիս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
928
Աբաս
Մահեր
Կատեգորիա:928 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կոբիլկինո (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Կոբիլկինո (Кобылкино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 37 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Ծիածան
Ծիածան, անձրևից հետո երկնքում հայտնվող բազմերանգ կամարի տեսքով մթնոլորտի տեսողական երևույթ է։
Բոլոր ծիածաններն ունեն ամբողջական շրջանագծի ձև, սակայն նայողը տեսնում է այդ շրջանագծի միայն հորիզոնից վերև գտնվող կեսը։ Ամբողջությամբ ծիածանը կարելի է տեսնել երկնքից։
Ծիածան չի երևում այն ժամանակ, երբ Արեգակը գտնվում է հորիզոնից 42°-ից ավելի բարձրության վրա։
Աստվածաշնչում նշվում է, որ ծիածանը հայտնվել է համաշխարհային ջրհեղեղից հետո, որպես մարդկությանը ներելու նշան։ Հայերենում այս երևույթն ունեցել է նաև ծիրանի գոտի, տիրկան կամ տիրական գոտի (Տիր աստծու անունով), աստվածակամար (ըստ Անանիա Շիրակացու), Աստվածածնի գոտի անունները։
Առաջացումը
Սովորաբար, ծիածանն առաջանում է այն ժամանակ, երբ անձրևից հետո օդում դեռևս մնացած և ճախրող ջրի մանր կաթիլները լուսավորում է բացված արևը։ Ծիածանը երևում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ Արևի ջերմությունից օդը բավարար չափով չի տաքացել և անձրևի փոշին չի գոլորշացել։ Դա տևում է մի քանիսից մինչև մի քանի տասնյակ րոպե։
Ծիածանին նման երևույթ կարելի է դիտել նաև ջրվեժներից և շատրվաններից գոյացած շաղերում։
Ծիածանի կենտրոնը գտնվում է Արևի սկավառակով և դիտորդի աչքով անցնող ուղղի վրա։ Ծիածանը երևում է այն ժամանակ, երբ մարդը մեջքով կանգնած է դեպի արևի կողմը։
Ինքնաթիռից ծիածանը կարելի է տեսնել ամբողջությամբ, կենտրոնում այդ նույն ինքնաթիռի ստվերով։
Ծիածանի առաջացումը բացատրվում է անձրևի գնդաձև կաթիլներում Արեգակի ճառագայթների բեկման, անդրադարձման երևույթներով, որոնք ուղեկցվում են ալիքի տարբեր երկարության ճառագայթների դիֆրակցիայով և ինտերֆերենցիայով։ Որքան կաթիլները խոշոր են, այնքան մաքուր և հագեցած են ծիածանի գույները։
Գույները
Ընդունված է համարել, որ ծիածանն ունի յոթ գույն`
Իրականում այդ գույներն առանձնացված չեն, և մի գույնից մյուսին անցման տեղում լինում են բազմաթիվ միջանկյալ երանգներ։
Բառակազմություն
Հին հունարեն ἶρις՝ (իրիս) ծիածան բառից է առաջացել իրիդիում քիմիական տարրի անունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մթնոլորտային երևույթներ
Նոյկիրխեն բայ Զուլցբախ Ռոզենբերգ
Նյոկիրխեն Զուլցբախ Ռոզենբերգ (Neukirchen bei Sulzbach-Rosenberg), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Ամբերգ Զուլցբախի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը՝ 2672 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 45,75 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 71 141։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տումալա
Տումալա (Tumala), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Օռիսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Օռիսաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ակմուրուն
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1515 մարդ։
Կոմոդորո Ռիվադավիա
Կոմոդորո Ռիվադավիա  (Comodoro Rivadavia), քաղաք Արգենտինայում։ Գտնվում է Չուբուտ շրջանում։ Գտնվում է -3 ժամային գոտում։ Բնակչությունը 146 000 մարդ է (2008) ։ Քաղաքը կառուցվել է 1901 թվականին։
Քաղաքը հաճախ կոչվում է Կոմադորո։ Կոմոդորո Ռիվադավիան տրանսպորտային կենտրոն է Չուբուտի շրջանի խոշոր քաղաքների համար։ 1770 կմ խողովակաշարը բնական գազ է տեղափոխում քաղաքից դեպի Բուենոս Այրես։ Կոմոդորո Ռիվադավիան անվանակոչվել է ի պատիվ նավագնացության նախարար Մարտին Ռիվադավայի։ Կոմադորոն սկսել է ծաղկում ապրել 1907 թվականից հետո, երբ նավթի մեծ պաշարներ հայտնաբերվեցին 539 մ խորության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1901 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լոմազով
Լոմազով (Ломазів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1660 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լոմազով գյուղում բնակվում էր 301 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,46 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 654,35 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1660 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դրաստամատ Տեր-Մկրտչյան
Դրաստամատ Հակոբի Տեր-Մկրտչյան (1877, գյուղ Փարպի (Աշտարակի շրջանում)-1964, Երևան), հայ խորհրդային մանկավարժ, բժիշկ, հոգեբան։
Ավարտել է Երևանի արական գիմնազիան (1897), Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկա ֆակուլտետի բնագիտական բաժինը։ 1904-1910 թվականներին դասավանդել է Բաքվի և Մայկոպի հայկական դպրոցներում։ 1910-1914 թվականներին Լայպցիգի, Բեռնի և Բազելի համալսարաններում կատարելագործել է բժշկական գիտելիքները։ Այնուհետև բժշկությամբ է զբաղվել Թիֆլիսում, Վաղարշապատում (Էջմիածին), 1916-1918 թվականներին՝ Կովկասյան ռազմաճակատում (Մուշ, Էրզրում), հետագայում՝ Կարմիր խաչի Թիֆլիսի հայկական հիվանդանոցում, Ղարաքիլիսայում (Կիրովական)։ 1925 թվականին տեղաիոխվել է Երևան, աշխատել լուսժողկոմատում որպես գիտխորհրդի քարտուղար, միաժամանակ՝ մանկավարժ, տեխնիկումի տնօրեն։ Դասախոսել է Երևանի համալսարանում, մանկավարժական և բժշկական ինստիտուտներում։ Հեղինակ է մարդու անատոմիային, ֆիզիոլոգիային, դպրոցական առողջապահությանը և սանիտարական հիգիենային վերաբերող քսանից ավելի աշխատությունների, որոնցից արժեքավոր է «Դպրոցական առողջապահության հիմունքներ»ը (1960)։
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:1877 ծնունդներ Կատեգորիա:1964 մահեր Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ
Բագան (այլ կիրառումներ)
Բագան, կարող է վերաբերել՝
Էկլիզի-Բուրուն
Էկլիզի-Բուրուն (Еклізі-Бурун, Eklizi Burun, Էկլիզի Բուրուն), Չատիր-Դաղի սարահարթի ամենաբարձր լեռնագագաթը (1527 մ)։ Լեռան անվանումը ունի խառը հունա-թուրքական ծագում և թարգմանվում է որպես «Եկեղեցական հրվանդան» (εκκλησıα - «եկեղեցի» թարգմանված հունարենից, burun  - «հրվանդան» թարգմանված ղրիմի թաթարերենից)։ Լեռան վրա են գտնվում համարյա ամբողջովին ավերված հունական եկեղեցու ավերակները, այն կոչվում էր Պանագիա (Παναγıα  - «Օրհնված»), այստեղ տեղի հույները բարձրանում էին տարին մի անգամ աղոթքների համար։ Պոտյոմկինի կողմից քրիստոնեաների Ղրիմից վերաբնակեցումից հետո 1778 թվականին, եկեղեցին թողնվել է և ժամանակի հետ ավերվել, ինչպես և թերակղզու վրա գտնվող բազմաթիվ եկեղեցիներ։
Էկլիզի-Բուրունի տակ Այ-Չոկրակ բնավայրում հայտնաբերվել են միջնադարյան պաշտպանական կառույցի հետքեր։ Հարավային ափեզրի պաշտպանության նպատակով, բյուզանդական Հուստինիանոս Ա-ի կողմից մ.թ. VI դարում կառուցվում էին պաշտպանական պարիսպներ։ Հնարավոր է, որ այս պարիսպի մնացորդները պատկանում էին բյուզանդացիների կողմից կառուցված պաշտպանական համակարգին։ Այս պատը գտնվում էր դեպի ծովը տանող հինավուրց ճանապարհներից մեկի վրա, այնտեղ, որտեղ կառուցված էր մերծովյան Ալուստոն ամրոցը (ժամանակակից Ալուշտա)։
Լեռան գագաթից ոչ հեռու, 1500 մետր ծովի մակերևույթից բարձրության վրա գտնվում է Ղրիմի ամենաբարձր քարանձավը՝ Էկլիզի-Կոբան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ղրիմի լեռներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի լեռներ
Յավորովկա (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)
Յավորովկա (Яворівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ձիկունկա։ Հիմնադրվել է 1937 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յավորովկա գյուղում բնակվում էր 318 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1504 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 211,44 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1937 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լենա Շամամյան
Լենա Շամամյան (արաբերեն` لينا شاماميان‎‎), սիրիահայ երգչուհի, ծնվել է Դամասկոսում ։
Սկսել է երգել հինգ տարեկանից։ Եղել է տարբեր միջազգային երաժշտական մրցույթների դափնեկիր։ Նա երգում է օրիենտալ ջազ։ Բացի արաբական երգերից Լենա Շամամյանը երգում է հայկական երգեր, որոնցից է «Սարերի հովին մեռնեմ» երգը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Վաղինակ Բեքարյան
Վաղինակ Գրիգորի Բեքարյան, հայ մանկավարժ, բանաստեղծ, արձակագիր։
Կենսագրություն
Վաղինակ Բեքարյանը ծնվել է 1891 թվականին Թուրքիայի հայկական Պարտիզակ ավանում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղական դպրոցում, ապա շարունակել Կոստանդնուպոլսի Կեդրոնական վարժարանում։
Ստեղծագործությունները
Սփյուռքի մամուլում լույս են տեսել նրա արձակ և չափածո գործերը։ 1923-1924 թվականներին թղթակցել է «Կոչնակ Հայաստանի» և «Հառաջ» թերթերին Աբել Միաճիկյան կեղծանունով։
Գյուտարար գորտը (մուլտֆիլմ)
Գյուտարար գորտը, 1982 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից նկարահանված հայկական մուլտֆիլմ։
Վաղինակ Բեքարյան
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Գյուտարար գորտը (մուլտֆիլմ)
Սյուժե
Իր ծննդյան օրը գորտը ձգտում է հյուրերին զարմացնել սեփական գյուտերով և, միաժամանակ նրանց աշխատացնելով, փորձում է օգուտ քաղել։ Ընկերները հիասթափվելով հեռանում են, իսկ գորտն ի վերջո հասկանում է իր սխալը։
Աղբյուրներ
Հայկական կինո, լիակատար կատալոգ, 1924-1999, Հայաստանի կինոգետների և կինոլրագրողների ասոցիացիա, 2000։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Բագառիճ (այլ կիրառումներ)
Բագառիճ, կարող է վերաբերել՝
Կուսապտղություն
Կուսապտղություն (` կույս և καρπός` պտուղ), պարթենոկարպիա, բույսի վրա սովորաբար անսերմ պտուղների առաջացումն առանց բեղմնավորման։ Կուսապտղությունը հայտնի է բազմաթիվ մշակովի բույսերի (խաղող, խնձոր, տանձ, դդում, վարունգ, լոլիկ ևն) մոտ։ Հաճախ տեսակի հատկանիշ է։ Անսերմ պտուղներ առաջացնող բույսերը կարող են բազմանալ միայն վեգետատիվ եղանակով (կտրոններով, անդալիսով ևն)։ Տարբերում են վեգետատիվ (կամ ինքնավար) կուսապտղություն, երբ պտուղներն առաջանում են առանց փոշոտման, և խթանված կուսապտղություն, երբ պտղի գոյացման համար պահանջվում է բույսի սպիի գրգռում։ Վերջինս կարելի է կատարել օտար ծաղկափոշով կամ քիմիական, մեխանիկական և ջերմային գրգռիչներով։ Մշակված են քիմիական միջոցներով մսալի, հյութեղ և համեղ անսերմ պտուղների ստացման մեթոդներ։
Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից Կատեգորիա:Բեղմնավորություն Կատեգորիա:Բույսի բազմացում Կատեգորիա:Բույսերի մորֆոլոգիա Կատեգորիա:Բուսաբանություն Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Զեյտին-Կոշ
Զեյտին-Կոշ, Բալիկ-Կաշին-Կայասի (թարգմանաբար՝ «զեյթուն լեռ»), լեռնագագաթ Ղրիմի լեռների հիմնական լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում, Ղրիմի լեռների բարձրությամբ երրորդ գագաթը, տեղաբաշխված է Բաբուգան-Յայլայի հարավարևելյան ստորոտներում։
Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1534 մ է (11 մ ցածր քան Ռոման-Կոշը)։ Գագաթը լերկ կոնաձև է, զառիվայր լանջերով, հարավից և արևելքից շրջապատում են ցցված ժայռեր։ Անվանումը առաջացել է ղրիմի թաթարերեն զեյտին - ձիթապտուղ բառից։
Տաղարան (համույթ)
«Տաղարան», հնագույն երաժշտության համույթ։ Հիմնադրվել է 1981 թվականին, սկզբնապես, «Շարական» անունով (մինչև 1985)։ 1988 թվականից՝ պետական կոլեկտիվ։
Զեյտին-Կոշ
Լեռը կազմված է կրաքարերից։ Աճում են լեռնային-մարգագետնային-տափաստանային բույսեր։ Զեյտին-Կոշը գտնվում է Ղրիմի բնության արգելոցի տարածքում։ Պաշտոնապես արգելոց մուտքը արգելվում է։
Տաղարան (համույթ)
Պատմություն
Համույթը հիմնադրվել է Երևանում, 1981 թվականին։ Հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար՝ Գրիգոր Դանիելյան (Դանիել Երաժիշտ)։ 1985-1987 թվականներին «Տաղարանը» գործել է առանց գեղարվեստական ղեկավարի ։
Զեյտին-Կոշ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ղրիմի լեռներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի լեռներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռներ
Տաղարան (համույթ)
Պատմություն
1987 թվականին կոմպոզիտոր Երվանդ Երկանյանը, ստանձնելով «Տաղարանի» գեղարվեստական ղեկավարությունը, նոր շունչ բերեց համույթի համերգային, ստեղծագործական կյանքում, կարճ ժամանակամիջոցում ստեղծելով ծավալուն մի նոր նվագացանկ, որն ընդգրկում էր 300-ից ավելի հայ հոգևոր, ժողովրդական, ազգային-հայրենասիրական երգերի բարձրարժեք և նրբաճաշակ մշակումներ։
«Տաղարան» համույթի ներկայիս գեղարվեստական ղեկավար և դիրիժորն է դաշնակահար Սեդրակ Երկանյանը (1994 թվականից), ով շարունակում է զարգացնել համույթի առջև դրված գեղագիտական և գեղարվեստական խնդիրները։ «Տաղարանն» ի սկզբանե կոչված է եղել համերգային բեմ բարձրացնելու, տարածելու և քարոզելու հայ միջնադարյան հոգևոր երգարվեստի գանձերը։ Այդ է պատճառը, որ նրա նվագացանկում մշտապես կենտրոնական տեղ են գրավում 5-15-րդ դարերի հեղինակների շարականներն ու տաղերը։ «Տաղարանի» ծրագրերում առաջին անգամ նորովի մատուցումով հնչել են հայկական ժողովրդական, ազգային-հայրենասիրական երգեր և նվագներ։
Գործունեություն
Համույթի երաժշտական մեկնաբանություններն աչքի են ընկնում ոճական ճշգրտությամբ, բարձր կատարողական մակարդակով, հնչերանգների հարստությամբ, մենակատարների և համույթի ներդաշնակ ու հավասարակշռված հնչողությամբ։
«Տաղարանը» համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում, Արցախում, նախկին Խորհրդային Միության երաժշտական կենտրոններում, բազմիցս ըստ արժանվույն ներկայացրել է հայկական երաժշտական մշակույթն արտասահմանում, շրջագայել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Բուլղարիայում, Ռումինիայում, Հարավսլավիայում, Լատինական Ամերիկայի երկրներում՝ Արգենտինա, Բրազիլիա, Ուրուգվայ, Հունաստանում, Կիպրոսում, Լիբանանում և այլուր։
Համույթն իր մասնակցությունն է ունեցել միջազգային մի շարք փառատոներում։ «Տաղարան» համույթը մասնակից է բացառիկ համերգների՝ կազմակերպված դեսպանատների կողմից։ «Տաղարան» համույթը մասնակցում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի կազմակերպած համերգներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի նվագախմբեր Կատեգորիա:Հայաստանի երաժշտական համույթներ
(2008) Կոնստիտուցիա
(2008) Կոնստիտուցիա (Konstitutsiya), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,214185 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8958 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5325 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2104,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17104 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 20,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Ենի-Կալե
Ենի-Կալե (նաև՝ Ենիկալե, Єні-Кале; Еникале; Yenikale; Yeñi Qale), ամրոց Կերչի նեղուցի ափին, Կերչ քաղաքում։
Ենիկալե անվանումը թուրքերենից թարգմանաբար նշանակում է «նոր ամրոց» (Ենի - նոր, Կալե - ամրոց) ։ Հնում Ենի-Կալե ամրոցի տեղում գտնվել է, ինչպես կարծում էին որոշ հնագետներ, հունական քաղաք (բնակավայր ) Պարթենիոնը(Parthenion), իսկ դրա դիմաց՝ նեղուցի արևելյան ափին, մեկ այլ փոքր քաղաք՝ Աքիլլեսը (Ἀχίλλειον ἐπὶ τοῦ στόματος), Աքիլլեսին նվիրված տաճարով ։
Շինարարություն
Հին ժամանակներում «Նոր ամրոցի» տեղում գտնվում էր հունական Պարթենիոն քաղաքը։ Միջնադարում (XIII դարից սկսած) այստեղ եղել է ջենովական գաղութը, որը XV դարի վերջին անցել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ ։
Ենի-Կալեն կառուցվել է օսմանյան թուրքերի կողմից 1699-1706 թվականներին Ղրիմի խանությանը պատկանող Կերչի թերակղզում ։ Ամրոցը կառուցվել է Գոլոպպոյի ղեկավարությամբ, ով իսլամ ընդունած իտալացի էր։ Շինարարությանը մասնակցել են նաև մի քանի ֆրանսիացի ճարտարագետներ ։
Ենի-Կալեն զինված էր հզոր թնդանոթներով և Օսմանյան կայսրության համար կարևոր ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Ամրոցը, որ գտնվում էր Կերչի նեղուցի նեղ մասում, խոչընդոտում էր ռուսական նավերի անցումը Ազովի և Սև ծովերի միջև։
Ամրոցն զբաղեցնում էր 25 000 մ2 տարածք։ Այն հատակագծով ունեցել է անկանոն հնգանկյունի ձև և կտրուկ ռելիեֆին պատճառով գտնվում էր մի քանի մակարդակներում։ Անկյուններում կային հինգ կիսաբաստիոններ, որոնք ունակ են եղել դիմակայել երկարատև պաշարմանը և հրետանային հզոր կրակին։ Դրանցից մի քանիսը տեղադրվել են շատ հեռու՝ պատերի պարագծից այն կողմ։ Դրանով զգալիորեն մեծացել է հակառակորդի խոցման տարածքը և հնարավորություն է ստեղծվել պատերին հարող տարածքի եզրային հրետակոծման համար։ Պաշտպանության լրացուցիչ շերտ էր ծառայում բերդը երեք կողմից շրջապատած խրամատը, բացառությամբ առափնյա կողմի։
Ամրոցն ուներ երկու վառոդի պահեստ, զինանոց, ջրամբար, բնակելի շենքեր, բաղնիք և մզկիթ։ Մոտ 800 թուրք և 300 Ղրիմի թաթար զինվորներ կազմել են Ենի-Կալեի կայազորը։ Ենի-Կալեն նաև ծառայել է որպես փաշայի նստավայր։
Ամրոցի թույլ կետը տարածքում խմելու ջրի բացակայությունն էր, ուստի ստորգետնյա ջրատար է տեղադրվել ամրոցից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող աղբյուրից (ժամանակակից Գլազովկա (Глазівка, Baqsı) գյուղի տարածք) ջուր մատակարարելու համար։
Օսմանյան ժամանակաշրջան
Օսմանցիների օրոք Ենիկալե ամրոցում գործում էր ստրուկների խոշոր շուկա։ Ռուսական նվաճումից հետո ստրկավաճառությունը անկում է ապրում ։
Ռուսական կայսրություն
1771 թվականի ամռանը, 1768-1774 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ, ռուսական բանակը ներխուժել է Ղրիմ։ 1771 թվականի հունիսի 21-ին Ենի-Կալեն առանց կռվի վերցվել է գեներալ-մայոր Նիկոլայ Բորզովի երկրորդ բանակի ստորաբաժանումների կողմից ։ Թուրքական կայազորը, իր ղեկավար Աբազա Մուհամմադ փաշայի հետ միասին, չնայած Օսմանյան կայսրությունից օգնական զորքը նախապես ժամանմանը, թողել է ամրոցը, իսկ ինքը՝ հրամանատարը Թեոդոսիայով փախել է Սինոպ։ Սուլթանը նրան մահապատժի է դատապարտել մի շարք ռազմական անհաջողությունների համար։
1774 թվականի Քյուչուկ-Կայնարջիի հաշտության պայմանագրից հետո Կերչը և Ենի-Կալե ամրոցը հանձնվել են Ռուսաստանին։ Ամրոցը մտել է Տավրիկյան նահանգի Կերչ-Ենիկալե քաղաքային շրջանի կազմի մեջ ։
1818 թվականի տեղեկագրի համաձայն՝ ամրոցը զինված էր 52 թնդանոթով, 10 ականանետով և 7 հաուբիցով, զորանոցներում տեղավորվում էր անձնակազմի 770 մարդ ։
19-րդ դարի սկզբին Ենի-Կալեն կորցրել է իր ռազմական նշանակությունը, իսկ 1835 թվականին նրա տարածքում տեղակայվել են զինվորական հոսպիտալի շենքերը, որոնք գոյատևել են մինչև 1880 թվականը։ Ենի-Կալեի զինվորական հոսպիտալի վերացումից հետո այն վերջնականապես լքվել է։
Այժմյան վիճակ
Մեր օրերում Ենի-Կալեն Կերչի և Ղրիմի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Ամրոցին շնորհվել է պետության կողմից պահպանվող ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ։
Չնայած այն հանգամանքին, որ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին Ենիկալոում իրականացվել են մի շարք վերականգնողական աշխատանքներ, գրեթե ամբողջ բերդը ավերակների մեջ է։ Առավել լավ են պահպանվել դարպասները, պարսպապատերի բեկորները և ափամերձ կողմի կիսաբաստիոնը։
Անմիջապես ամրոցի տարածքով անցնում է մեկ երկաթուղային ճյուղ, որ Կերչը կապում է Կերչի լաստանավային անցման հետ։ Գնացքների շարժման ժամանակ առաջացող թրթռումը հուշարձանի աստիճանական ոչնչացման սպառնալիք է ստեղծում։ Ղրիմի կամրջի կառուցման ներդրումը, դրա վրա երկաթուղային հոսքի տեղափոխումը և ամրոցով անցնող ճյուղի փակումը կպահպանեն պատմական օբյեկտը։
Այսօր զբոսաշրջիկները հաճախ են այցելում Ենի-Կալեի ավերակներ։ Կերչի հարևան շրջանը կոչվում է նաև Ենի-Կալե։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ղրիմի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի ամրոցներ Կատեգորիա:Ղրիմի խանություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրություն Կատեգորիա:Ղրիմի թաթարներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1706 հիմնադրումներ
Կոբյակինո (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Կոբյակինո (Кобякино), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 59 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Ձիրովանի
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 600 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Տղիբուլից հեռու է 10 կմ։
Մարիամ Թումանյան
Մարիամ Մարկոսի Թումանյան (Մարիա Մարկովնա Թումանովա, օրիորդական ազգանունը՝ Դոլուխանյան, ), հայ մշակույթի գործիչ, բարերար։
Ձիրովանի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 275 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Տղիբուլի շրջան‎‎‎
Մարիամ Թումանյան
Գործունեություն
Մարիամ Թումանյանը ծնվել է 1870 թվականի հուլիսի 21 (28)-ին, Թիֆլիսում, Արցախի հայտնի իրավաբան և հասարակական գործիչ Մարկոս Դոլուխանյանի ընտանիքում։ Սովորել է Թիֆլիսի Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցուն կից գործող Գայանյան օրիորդաց դպրոցում, այնուհետև Թիֆլիսի առաջին իգական գիմնազիայում։ Մարիամ Թումանյանի անհատականության ձևավորման գործում մեծ դեր է խաղացել հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ Միսակ Արամյանը՝ սերմանելով նրա մեջ սեր դեպի մայրենի լեզուն ու գրականությունը։ 17 տարեկան հասակում ամուսնացել է հրապարակախոս, հասարակական գործիչ, «Նովոյե օբոզրենիե» լրագրի խմբագիր Գեորգի Թումանովի հետ` ոտք դնելով իշխանական մի ընտանիք, որտեղ առհասարակ հայերեն խոսք չէր հնչում։ Մարիամ Թումանյանը հեղաշրջում է կատարում այս տանը՝ հայեցի դաստիարակություն տալով իր զավակներին ։
Աշխատակցել է Հովհաննես Թումանյանի երկերի թարգմանական հրատարակություններին՝ «Աղբյուր», «Մշակ», «Հասկեր» և այլ պարբերականների ։ 1902 թվականին Գաբրիել Սունդուկյանի հետ Թիֆլիսում հիմնել է Հայոց դրամատիկական ընկերությունը (1903-1907 թվականներին՝ նախագահ), մասնակցել Հավլաբարի ժողովրդական թատրոնի ստեղծմանը։ 1908 թվականին կազմակերպել է «Իշխանուհի Մ. Թումանյան և ընկերներ» հրատարակչությունը, լույս ընծայել գունավոր պատկերներով մանկական գրքեր։ Նյութապես օժանդակել է հայ գրողներին։ Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո եղել է Հայաստանի օգնության կոմիտեի (ՀՕԿ) անդամ, թղթակցել «Կարմիր ծիլեր», «Պրոլետար» թերթերին ։
Մահ
Մարիամ Թումանյանը մահացել է 1947 թվականին Թբիլիսիում։
Ժառանգություն
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի պետական թանգարանի՝ Մարիամ Թումանյանի ֆոնդում պահվում է «Իմ  համառոտ  կենսագրությունը  և  իմ  հիշողությունները» հուշագրությունը, որը մանրամասն տեղեկություններ է տալիս ինչպես Մարիամ Թումանյանի գործունեության, այնպես էլ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի կովկասահայ հասարակական-մշակութային կյանքի, Ռուսաստանում 1905-1920 թվականներին տեղի ունեցած  իրադարձությունների վերաբերյալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մշակութաբաններ Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Բելա Վիստա դի Գոյաս
Բելա Վիստա դի Գոյաս (Bela Vista de Goiás), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Գոյանիայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 22 043 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 280,9 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 17,3 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Համայնքը հիմնադրվել է 1896 թվականին։ Համայնքի տոնը նշվում է հունիսի 5-ին։
Աշխարհագրություն
Կլիման համայնքում՝ արևադարձային է։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Ջեյմս Ջոնս
Ջեյմս Ռամոն Ջոնս (James Ramon Jones, ), ամերիկացի վիպասան, ով հայտնի է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և նրա հետևանքներին նվիրված իր վեպերով։ 1952 թվականին նա ստացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պետական մրցանակ՝ իր 1951 թվականին լույս տեսած «Այսուհետև և դարեդար» վեպի համար։ Վեպը 1953 թվականին բարձրացվել է մեծ էկրան նույնանուն ֆիլմի տեսքով, իսկ 3 տասնամյակ անց արդեն ներկայացվել է սերիալի տեսքով։
Կյանքը
Ջեյմս Ռեյմոն Ջոնսը ծնվել է 1921 թվականի նոյեմբերի 6-ին Իլինոյս նահանգի Ռոբինզոն քաղաքում, Ռեյմոն և Ադա Ջոնսերի ընտանիքում։ Նա զինվորագրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բանակում 1939 թվականին և ծառայել է 25-րդ հետևակային դիվիզիայի 27-րդ զորագնդում երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ և դրա ընթացքում։ Սկզբում Հավայի նահանգի Օահու կղզու Շոֆիլդ զորանոցում, իսկ հետագայում Գվադալկանալ կղզում որտեղ էլ և մասնակցել է Աուսթին լեռան կռվին, որի ժամանակ նա վնասել է իր ձեռքը։ Նա վերադարձել է Ամերիկա 1944 թվականի հուլիսին։ Վիետնամի պատերազմի ընթացքում նա աշխատել է որպես լրագրող։
Պատերազմի տարիների նրա փորձառությունը հետագայում հիմք են հանդիսացել իր առավել հայտնի վեպերի համար։ Նա տեսել է ճապոնացիների հարձակումը Փիռլ նավահանգստի վրա, որի դեպքերն էլ նա նկարագրել է իր «Այսուհետև և դարեդար» վեպերում։ «Բարակ կարմիր գիծը» որը լույս է տեսել 1962 թվականին նկարագրում է Գվադալկանալ կղզում տեղի ունեցած կռիվները։ Իսկ «Սուլոց» վեպը որը լույս է տեսել հետմահու 1978 թվականին պատմում է հեղինակի կյանքի պատմությունը Մեմֆիս (Թենեսի) քաղաքի հոսպիտալներից մեկում անցկացրած ժամանակ, երբ նրան վիրահատել էին իր կոճի վնասվածքը բուժելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Էլիզաբեթ Նեյ
Ֆրանցիսկա Բերնարդինա Վիլհելմինա Էլիզաբեթ Նեյ (Franzisca Bernadina Wilhelmina Elisabeth Ney, ), գերմանական ծագմամբ ամերիկացի քանդակագործ, ով իր կյանքի և գործունեության առաջին կեսն անցկացրել է Եվրոպայում` ստեղծելով հայտնի առաջնորդների, ինչպիսիք են Օտտո ֆոն Բիսմարկի, Ջուզեպպե Գարիբալդիի, Հենրուեր թագավոր Ջորջի V-ի դիմաքանդակները։ 39 տարեկանում ամուսնու՝ Էդմունդ Մոնտգոմերիի հետ ներգաղթել է Տեխաս, որտեղ իր ներդրումն է ունեցել արվեստի զարգացման մեջ։ Տեխասում բնակվելու ժամանակաշրջանում նրա ամենահայտնի գործերից են Սեմ Հյուսթոնի և Սթիվեն Ֆ. Օստինի մարմարե արձանները։ Էլիզաբեթ Նեյի աշխատանքների մի մեծ խումբ գտնվում է Էլիզաբեթ Նեյի անվան թանգարանում, որը տեղակայված է Օստինում գտնվող նրա տուն-ստուդիայում։ Այլ աշխատանքներ կարելի է գտնել Տեխաս նահանգի Կապիտոլիումում, ԱՄՆ-ի Կապիտոլիումում և Ամերիկյան արվեստի Սմիթսոնյան թանգարանում։
Կենսագրություն
Նեյը ծնվել է Վեստֆալիա նահանգի Մյունստեր վարչական շրջանում՝ փորագրող Յոհան Ադամ Նեյի և Աննա Էլիզաբեթի ընտանիքում։ Նեյերի ընտանիքում ծնված երեխաներից ողջ են մնացել Էլիզաբեթ Նեյը և որդին՝ Ֆրիցը։ Նրա ծնողները կաթոլիկներ են եղել։ Էլիզաբեթ Նեյը եղել է Ֆրանսիայի մարշալ Միշել Նեյի ավագ զարմուհին։ Վաղ տարիքում Էլիզաբեթը հայտարարել է, որ իր նպատակն է «ճանաչել մեծ մարդկանց» ։
Եվրոպա
Նեյը վաղ տարիքից օգնել է հորն իր աշխատանքում։ Նա շաբաթներ շարունակ հացադուլ էր անում, երբ ծնողները դեմ էին լինում նրա քանդակագործ դառնալու մտքին՝ հորդորելով ծնողներին ստանալու իրենց տեղական եպիսկոպոսի աջակցությունը։ 1852 թվականին ծնողները համաձայնվեցին և Նեյը դարձավ Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի քանդակագործության բաժնի առաջին կին ուսանողը (սովորել է պրոֆեսոր Մաքս ֆոն Վիդնմանի մոտ)։ 1854 թվականի հուլիսի 29-ին ավարտելով ակադեմիան՝ Նեյը տեղափոխվել է Բեռլին` սովորելու Քրիստիան Դանիել Ռաուխի մոտ ։
1857 թվականին Նեյը Բեռլինում ստուդիա է բացել, 1863 թվականին ամուսնացել Էդմունդ Մոնտգոմերի հետ։ Ստեղծել գերմանացի փիլիսոփա Արթուր Շոպենհաուերի դիմաքանդակը, որը ողջունվել է որպես գեղարվեստական հաջողություն, որին հաջորդել է այլ նշանավոր մարդկանց գործերի ստեղծումը, այդ թվում՝ իտալացի ռազմական առաջնորդ Ջուզեպպե Գարիբալդիի, կոմպոզիտոր Ռիչարդ Վագների, Կոզիմա Վագների (Ֆերենց Լիստի և Վագների ապագա կնոջ դուստրը), Օտտո ֆոն Բիսմարկի և Հանովերի թագավոր Ջորջի V-ի դիմաքանդակները, ինչպես նաև կոմպոզիտոր Յոզեֆ Յոախիմի և նրա կնոջ Ամալի Խոակիմի։ Բիսմարկի կիսանդրին ավարտելուց կարճ ժամանակ անց Նեյին 1868 թվականին պրուսական գործակալները պատվիրեցին ստեղծելու Լյուդովիկոս II Բավարացու ամբողջական քանդակը։ Նեյի այդ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունները եղել են ավանդական դասական գերմանական ոճով՝ շեշտը դնելով ռեալիզմի և ճշգրիտ մասշտաբի վրա ։
ԱՄՆ
1880-ականների սկզբին, երբ Նեյը Տեխասի բնակիչ էր, նահանգապետ Օրան Մ. Ռոբերտսի կողմից հրավիրվեց Օստին, որը հանգեցրեց նրա գեղարվեստական կարիերայի վերսկսմանը ։ 1892 թվականին Նեյը Օստինի հյուսիսում կառուցեց Ֆորմոսա ստուդիան (Էլիզաբեթ Նեյի անվան թանգարան) և սկսեց պատվերներ փնտրել ։