cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շուշի
Շուշիի գրադարաններ
1820-ական թթ. Շուշին դարձավ արևելահայոց և ողջ կովկասյան տարածաշրջանի մշակութային խոշոր կենտրոններից մեկը, ուր լայն թափ ստացավ կրթական-մշակութային կյանքը։ Ամբողջ մեկ դար տևած մշակութային աննախադեպ վերելքն ընդհատվեց 1920 թ. հայեր ֆիզիկական և մշակութային ցեղասպանությամբ։ Շուշիում լուսավորության գործի խթանման համար կարևորագույն քայլ էր 1859 թ. գրադարան-ընթերցարանի հիմնումը, որի մասին 1860 թ. «Կռունկ Հայոց Աշխարհի»-ն գրում է. «Շուշիի հայկազունք … մի Վերծանության թանգարան հաստատեցին», որի մեջ հայերեն և ռուսերեն, տարաբնույթ գրքեր, օրագրեր և լրագրեր հավաքեցին հասարակաց ընթերցանության համար։ Հաստատության բացմանը մեծապես օժանդակում են Աստվածատուր Շխեյանցը և Բաբա Բահադուրյանցը, որոնք, բացի դրամական օգնությունից, գրադարանին են նվիրում գրականություն։ Նույն թվականին հաստատվում է նաև գրադարան-ընթերցարանի կանոնադրությունը։ Հայոց բարեգործական ընկերության Շուշիի մասնաճյուղի գրադարանը բացվել է 1889 թ. մարտի 10-ին և գործել է ինքնուրույն կանոնադրությամբ։ Գրադարանից օգտվելը վճարովի էր, այն ուներ մշտական ընթերցողներ։ Ունեցել է ընդարձակ ընթերցասրահ, ստանում էր գրականություն և մամուլ հայերեն ու ռուսերեն լեզուներով։ Հարուստ գրադարան է ունեցել թեմական դպրոցը։ Գրադարանը ստեղծվել է 1859 թ. Բաղդասար Մետրոպոլիտի ջանքերով ու միջոցներով (այդ թվում՝ Վենետիկի Մխիթարյանների հրատարակություններով)։ Հարուստ գրականություն է ունեցել քաղաքի ձմեռային ակումբի գրադարանը, որից օգտվել են Շուշիի բոլոր քաղաքացիները։ Հոգևոր թեմական և ռեալական դպրոցներն էլ ունեցել են հարուստ գրադարան։ 1887 թ. Դադյան եղբայրները բացել են կազմատուն, որին կից գործել են գրատուն ու գրադարան։ Գործել են նաև մի քանի գրախանութներ։
Թատրոն
Շուշիի մշակոյթային կյանքում որոշակի աշխուժություն մտավ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Թատրոնը, թերթերը, Հայոց բարեգործական ընկերության մասնաճյուղի հիմնադրումը, վերջինիս գրադարան-ընթերցարանի բացումը իրենց հետ բերեցին նոր գաղափարներ ու թարմ հոսանքներ։ Թատերական ներկայացումները («Վարդան Մամիկոնյան», «Շուշանիկ» և «Շկոլի վարժապետը» պիեսները) Շուշիում դրվել են 1860 թ.-ից՝ ինքնագործ սիրողական խմբերի կողմից, Թիֆլիսից Շուշի եկած դերասանների (Ս. Մանդինեան, Գ. Չմշկեան, Մ. Ամբիկեան) օգնությամբ։ Բոլոր դերերը խաղացել են տղամարդիկ, բեմ են հանվել պատմական բովանդակությամբ պիեսներ։ 1980-ական թթ. ներկայացվել են կենցաղային թեմաներով պիեսներ ղարաբաղի բարբառով (Տ. Նազարյանի «Ճպատդ քոլադ կտրի», Կ. Մելիք-Շահնազարյանի «Տմբլաչի Խաչան»)։ Բեմահարթակ են դուրս եկել նաև կանայք, թեև քաղաքի լայն հասարակությունը տակավին պատրաստ չէր ընդունել՝ կանանց թատրոն հաճախելն ու բեմ դուրս գալը։ 1891 թ. թատերասեր Դ. Խանդամիրյանի միջոցներով Շուշիում կառուցվել է թատրոնի համար 350 տեղանոց հատուկ շենք, ներկայացումների անհրաժեշտ պարագաներով։ 1910-ական թթ. կինոն մուտք է գործել Շուշի, պարբերաբար կինոժապավեններ են ցուցադրվել։ Շուշին դառնում է հայ նշանավոր դերասանների (Սիրանուշ, Հ. Աբեղյան, Վ. Փափազյան, Ա. Ոսկանյան և այլք) հյուրախաղերի ցանկալի վայրը, իսկ նշանավոր Պ. Ադամյանը Շուշիում հանդես է եկել տակավին 1881 թ.: Թատրոնի շենքում հաճախակի են դառնում երաժշտական երեկոները։ Այստեղ ներկայացումներ էին բեմադրվում նաև ռուսերեն ու թուրքերեն լեզուներով։ 1904 թ. Հ. Աբելյանը թուրք և հայ դերասանների մասնակցությամբ իրականացնում է «Օթելլոյի» թուրքերեն առաջին բեմադրությունը։ 1905 թ. հայ-թուրքական զինված ընդհարումների ժամանակ թատրոնի շենքը հրկիզվել է թաթար ավազակախմբի կողմից։
Տպարաններ
1881 թվականին Շուշիում բացվեց «Միրզաջան Մահտեսի Հակոբեանի տպարանը», որն իր գոյության 25 տարիների ընթացքում հրատարակել է մեծ քանակությամբ գեղարվեստական ու պատմագիտական գրականություն, դպրոցական ձեռնարկներ ու դասագրքեր, թերթեր ու ամսագրեր ։ Առաջին անգամ առանձին գրքով լույս տեսան Րաֆֆու «Խենթը», Լեօյի «Վէ՞պ թէ պատմութիւն», «Վահան Մամիկոնեան», «Իմ յիշատակարանը», Ա. Բահաթրյանի «Հին հայոց տաղաչափական արուեստը» արժեքավոր երկերը։ Թարգմանական գրականությունից հիշատակելի են Ֆիրդուսու «Շահնամեն» (1893 թ.), Ա. Դոդեի, Ջ. Դրեպերի և այլոց գործերը։ Ուշադրության արժանի է 1879 թ. Շուշիում Տ. Նազարյանի բացած հրատարակչական գրասենյակը։ Նա հրատարակել է Ն. Տէր Ավետիքյանի «Քնար Խօսնակը» և իր թարգմանությամբ լույս է ընծայել Հ. Սենկևիչի «Պոզնանի ուսուցչի օրագրից» պատմվածքը, որն, ի դեպ, լեհ նշանավոր գրողի հայերեն առաջին գրքույկն էր։ Տ. Նազարյանը տպագրել է Ալ. Դոդեի երկու մանրավեպը, Կ. Մելիք-Շահնազարյանի «Ղըլըցե կընանոց պընը փեշակը» կենցաղագրական երգիծապատումը, ապա նաև դանիացի հանճարեղ հեքիաթագիր Անդերսենի «Սոխակը» և «Խոզարածն ու արքայադուստրը» հեքիաթները։ Շուշիի գրական սուղ միջավայրը ի վիճակի չէր ապահովելու հրատարակչական գրասենյակի արգասավոր գործունեությունը։ Ստեղծված փակուղուց դուրս գալու նպատակով Տ. Նազարյանը դիմում է նորաստեղծ «Թիֆլիսի հայերէն գրքերի հրատարակչական ընկերութեանը», խնդրելով օգնության ուղարկել իրեն ընկերության կողմից ընդունված կամ մերժված ձեռագրերից։ Սակայն հայրենի քաղաքում հրատարակչական գործ ծավալելու ակնկալություններն ապարդյուն եղան։ Մի կողմից նյութերի պակասը, մյուս կողմից «Գործ» ամսագրի հրատարակիչ, Նազարյանի քեռու՝ Սիմոն Հախումյանի նկատմամբ ցարական գրաքննության վարչության կիրառած հալածանքները հարկադրում են նրան 1882 թ. տեղափոխուել Թիֆլիս՝ ավելի լայն ծրագրով շարունակելու գրքերի հրատարակման գործը։ Սակայն այստեղ ևս Տ. Նազարյանը չկարողացավ իրականացնել իր ցանկությունը, որովհետև այդ օրերին ավելի էին խստացել գրաքննության օրենքները։ 1905 թվականից հետո Շուշիում գործել են Բագրատ Տեր-Սահակյանի և Մելքոն Բաբաջանյանի տպարանները, որոնց գործունեությունն ընդհատվել է թուրք-ադրբեջանական զավթիչների կողմից 1920 թվականի մարտի 23-ին՝ Շուշիի բարբարոսական ավերման ժամանակ։ Այսպիսով, 1828-1920 թթ. Շուշիում գործել է հինգ տպարան։ Այդ ժամանակամիջոցում հրատարակվել է ավելի քան 150 անուն գիրք։
Լրատվամիջոցներ
1874 թվականից մինչև 1920 թվականի մարտը Շուշիում լույս է տեսել երկու տասնյակից ավելի անուն թերթ և հանդես, որոնցից 3-ը՝ ռուսերեն։ Շուշիում լույս տեսած առաջին պարբերականը «Հայկական աշխարհն» էր, որն անջնջելի հետք է թողել մեր պարբերական մամուլի պատմության մեջ։ Օգտավետ նախաձեռնությունների հետևորդներ դարձան Շուշիի հետագա պարբերականները՝ «Քնար խօսնակը» (1881 թ.), «Գործը» (1882-1884 թթ.), «Ազգագրական հանդէսը» (1896 թ.), «Ղարաբաղ» (1911-1912), «Միութիւն» (1913), «Միրաժ» (1913-1917), «Փայլակ» (1915-1917), «Ծիածան» (1916), «Պայքար» (1916), «Ծիծաղ» (1916), «Նեցուկ» (1917), «Եռանդ» (1917), «Ղարաբաղի սուրհանդակ» (1918), «Շուշինսկայա Ժիզն» (1913-1914) և «Գոլոս Նարոդա» (1919) թերթերը տպագրւում էին հայ մտավորականների ուժերով։
Կրթություն
Առաջին կանոնավոր դպրոցը 1827 թ. հիմնադրել են 1823 թ. Շուշիում հաստատված Բազելի (Շվեյցարիա) «Ավետարանական քարոզչության ընկերության» ներկայացուցիչները։ Այստեղ սովորողների թիվը շուտով հասել է 130-ի։ Դասավանանդում էին հայոց, պարսից, ռուսաց և այլ լեզուներ։ Դպրոցը դրական ազդեցություն ունեցավ Շուշիում կրթական-դաստիարակչական գործի կազմակերպման վրա։
1838 թ. հունիսի 22-ին Արցախի թեմի առաջնորդ՝ Բաղդասար մետրոպոլիտը Շուշիում բացել է Ղարաբաղի հայոց թեմական հոգևոր դպրոցը։ Դպրոցի եկամուտի հիմնական աղբյուրը յուրաքանչյուր ծխականից գանձվող հատուկ տուրքն (20 կոպեկ) էր։ Թեմական դպրոցում դասավանդել են ապագա նշանավոր հայ գրողներ ու գրականագետներ՝ Հրաչյա Աճառյանը, Մանուկ Աբեղյանը, Մ. Պլուզյանը, գրողներ Պերճ Պռոշյանը, Ղազարոս Աղայանը, Վրթանես Փափազյանը։
1881 թ. Շուշիում բացվել է պետական դպրոց՝ Շուշիի ռեալական ուսումնարանը, որտեղ դասավանդումը ռուսերեն լեզվով էր։ Ռեալական դպրոցի սովորողների մեծ մասը հայեր էին։ 1901-1908 թթ. մեծահարուստ Գրիգորի Մարտենի Առաքելյանի միջոցներով կառուցվել է ռեալական դպրոցի եռահարկ շենքը, որի ավերակները կանգուն են առայսօր։
Շուշիում գործել է նաև Մարիամյան օրիորդաց վարժարանը (1864-ից), Քաղաքային տղացոց դպրոցը (հիմնադրվել է 1875 թ., ուներ 300-350 սովորող, ուսման տևողությունը՝ 7 տարի), երեք պետական դպրոց, մոտ 200 աշակերտներով, որոնց մեծ մասը հայեր էին։ 19-րդ դարում և 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներում գործում էին մասնավոր և երկսեռ ծխական դպրոցներ թաղական եկեղեցիներին առընթեր։ Շուշիի Մարիամ-Ղուկասյան օրիորդաց միջնակարգ դպրոցը սկսել է գործել 1914 թ. փետրվարի 24-ին։ Շուշիում էր գտնվում 1900-ական թթ. Ղարաբաղի միակ մանկատունը, որի 100 սաներից 70-ը արևմտահայ էին։ Գործում էր 2 մանկապարտեզ, նաև կարուձևի 2 դպրոց ։ Շուշիի նախախորհրդային շրջանի դպրոցներից էին նաև Շուշիի Հռիփսիմյան օրիորդաց միջնակարգ դպրոցը,Շուշիի կույսերի մենաստանին կից ծխական դպրոցը,Շուշիի հոգևոր ծխական դպրոցը,Շուշիի Ագուլեցոց ծխական դպրոցը,Շուշիի Մեղրեցոց Ս. Աստվածածին եկեղեցու արական դպրոցը,Շուշիի Վերին թաղի Ս. Հովհաննես-Մկրտիչ եկեղեցու Թադևոսյան արական ծխական դպրոցը,Շուշիի տիրացու Գայանե Դանիելյանի երկսեռ դպրոցը,Շուշիի հայ բողոքականների դպրոցը,Շուշիի Ա. Բաղդասարյանի մասնավոր դպրոցը,Շուշիի Ա. Պարոնանի մասնավոր դպրոցը,Շուշիի Ա. Տեր-Գրիգորյանի մասնավոր դպրոցը,Շուշիի Ա. Տեր-Հովհաննիսյանի մասնավոր դպրոցը,Շուշիի Վ. Շախունցի մասնավոր դպրոցը և այլն։
Շուշին այսօր
Ներկա դրությամբ Շուշիում բնակվում է 4.100 հայ, որոնց մի զգալի մասը փախստականներ են Սումգայիթ և Բաքու քաղաքներից ։ Քաղաքը պատերազմից զգալիորեն վնասվել է։ 2007 թ. հունիսի 11-ին ստեղծվել է քաղաքի նոր հատակագիծը։ Նախատեսվում է Շուշին մինչև 2020 թ. վերականգնել որպես Արցախի մշակութային կենտրոն ։
Այսօր Շուշին ապրում է իր առօրյա կյանքով։ Քաղաքում գործում են երեք հանրակրթական դպրոցներ, երաժշտական մեկ դպրոց, մարզադպրոց, մանկապատանեկան ստեղծագործական կենտրոն, Հ. Գյուրջյան գեղարվեստի ինստիտուտ, հումանիտար քոլեջ և երկու մանկապարտեզ։ Շուտով կգործեն նաև Հայաստանի Ագրարային համալսարանի մասնաճյուղն ու Արհեստագործական դպրոցը։
ԼՂՀ մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարության Շուշի տեղափոխվելուց հետո աշխուժացել է նաև մշակութային կյանքը։ Մշակույթի օջախներից են Շուշի քաղաքի թանգարաններ ՊՈԱԿԸ՝ իր մասնաճյուղերով. Շուշի քաղաքի պատմության թանգարան, Շուշիի ակադեմիկոս Գ. Ա. Գաբրիելյանցի անվան Երկրաբանության թանգարան, կերպարվեստի թանգարան և պատկերասրահ։ Առանձին գործում են Գորգերի անհատական թանգարան, ցուցասրահ, Ժամհարյանի մասնավոր թանգարանը։ Գործում է նաև Խանդամիրյան թատրոնն (2008 թ.) ու մշակույթի և երիտասարդության կենտրոնը։ Բարերարների ջանքերով կառուցվել է փոքր մարզադաշտ։
Շուշի է տեղափոխվել նաև Արդարադատության նախարարությունը։
Շուշիում վերջերս վերագործարկվել է գորգագործական ֆաբրիական, որն ունի 30-40 աշխատող։
Տեսարժան վայրեր
Շուշին բաց թանգարան է երկնքի տակ։ Զբոսաշրջիկների հաճախակի այցելության վայրերն են ռեալական ուսումնարանը, Ժամհարյանների առանձնատունն ու հիվանդանոցի շենքը, Մարիամ Ղուկասյան օրիորդաց դպրոցի շենքը (այժմ՝ ԼՂՀ Մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարության շենքը), Մեղրեցոց եկեղեցու խորանը, Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ տաճարը, Սուրբ Հովհ. Մկրտիչ (Կանաչ Ժամ) եկեղեցին, քաղաքը հյուսիսից եզերող ամրոցի պատերն ու Ելիզավետպոլյան մուտքը, գերեզմանոցները, Ձիարշավարանը, սարավանդը եզերող ժայռապարը, Հունոտի կիրճը, Մամռոտ քարը, քարանձավները, Իսահակի աղբյուրը (Պեխե աղբյուր) և այլն։
Շուշիի հյուրանոցներ
Շուշիում այսօր գործում են «Ավան Պլազա», «Նոյան Տապան», «Շուշի» և «Գրանտ հոթել» բարձրակարգ հյուրանոցները։
Քաղաքում գործում են նաև անհատական, առանձնատնային կարգի հյուրանոցներ, որոնք նախկին իջևանատների ավանդությունների վերականգնման փորձեր են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1752 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Տալմա
Տալմա (Tailly), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1104 մարդ, բնակչության խտությունը` 57.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 19.2 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 15 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 754 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 557-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 197։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,9 %։ 557 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 511 անձ (275 տղամարդ և 236 կին)։ Գործազուրկ են եղել 46 անձ (23 տղամարդ և 23 կին)։ 197 անաշխատունակներից 83-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 72-ը` թոշակառուներ, իսկ 42-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պոգրեբիշչեի շրջան
Պոգրեբիշչեի շրջան (Погребищенський район), շրջան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պոգրեբիշչե ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1200 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 37704 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 31,42 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Գլիկոլիպիդներ
Գլիկոլիպիդներ - ( γλυκός  (glykos),  քաղցր և  (lípos),  ճարպ) բարդ լիպիդներ են, որոնք առաջանում են ածխաջրերի և լիպիդների միացումից։ Գլիկոլիպիդների մոլեկուլները կազմված են բևեռային «գլխիկներից» (ածխաջուր) և ոչ բևեռային «պոչիկներից» (ճարպաթթուների մնացորդներ)։ Գլիկոլիպիդները մտնում են բջջաթաղանթի կազմի մեջ։
Գլիկոլիպիդները լայնորեն տարածված են հյուսվածքներում, հատկապես նյարդային հյուսվածքներում, մասնավորապես ՝ ուղեղի հյուսվածքում։ Դրանք գտնվում են հիմնականում պլազմային թաղանթի արտաքին մակերևույթի վրա, որտեղ դրանց մաս կազմող ածխաջրերը այլ ածխաջրերի հետ միասին ձևավորում են գլիկոկալիքսը (հիմնականում կենդանիների մոտ)։
Դասակարգում և գործառույթներ
Կենդանիների հյուսվածքներում գլիկոլիպիդների հիմնական ձևը գլիկոսֆինգոլիպիդներն են : Դրանք պարունակում են ցերամիդ, ինչպես նաև մեկ կամ մի քանի ածխաջրերի մնացորդներ։ Այս խմբի երկու ամենապարզ միացություններն են գալակտոզիլցերամիդը (GalCer) և գլյուկոզիլցերամիդը (ClcCer): Գալակտոզիլցերամիդը հանդիսանում է ուղեղի և այլ նյարդային հյուսվածքների հիմնական գլիկոսֆինգոլիպիդը։ Այն փոքր քանակությամբ հայտնաբերվում է նաև այլ հյուսվածքներում։ Ոչ նյարդային հյուսվածքներում պարզ գլիկոսֆինգոլիպիդները հիմնականում գլյուկոզիլցերամիդներն են։ Փոքր քանակությամբ դրանք հանդիպում են նաև ուղեղի հյուսվածքներում։
Պլազմային թաղանթի արտաքին շերտում գտնվող գլիկոսֆինգոլիպիդները կարող են մասնակցել միջբջջային փոխազդեցություններին։ Դրանց մի մասը հակածիններ են, օրինակ՝ քսենոգենները (Ֆորսմանի հակածինները) և ալոգենիկ հակածինները։ Նմանատիպ օլիգոսախարիդային ցանցեր են հայտնաբերվել պլազմային թաղանթի այլ գլիկոպրոտեիններում։ Մի շարք գանգլիոզիդներ գործում են որպես բակտերիալ տոքսինների ընկալիչներ (օրինակ՝ խոլերայի տոքսինի, որն սկսում է ադենիլատիկ ցիկլազի ակտիվացման գործընթացը)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կենսաբանական թաղանթ
Ֆիլադելֆիայի օդանավակայան
«Ֆիլադեֆիայի միջազգային օդանավակայանը (Philadelphia International Airport) համարվում է ԱՄՆ Ֆիլադելֆիայի խոշորագույն օդանավակայանը ։ Այն US Airways ընկերության գլխավոր միջացգային կապուղին է, որն իր չափսերով համարվում է երրորդը՝ օդանավակայանների ցանցում։ Օդանավակայանից իրականացվում են թռիչքներ դեպի ԱՄՆ, Կանադա, Լատինական Ամերիկա, Եվրոպա, Միջին Արևելք և Կարիբյան կղզիներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1925 հիմնադրումներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օդանավակայաններ
Նովաֆելտրիա
Նովաֆելտրիա (Novafeltria), կոմունա Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ռիմինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 7309 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 175 մարդ/կմ² մակերես։ Զբաղեցնում է 42 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 61015, հեռախոսային կոդ՝ 0541։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Արալիա
Արալիա, պատկանում է բաղեղազգիների (Araliaceae) ընտանիքին։
Կենսաբանական նկարագիր
Այս ցեղի բազմաթիվ ներկայացուցիչներն աչքի են ընկնում դեկորատիվ բարձր արժանիքներով և հատկապես փայլուն-կանաչավուն, նախշավոր տերևներով։
Մշակում
Մշակության մեջ հաճախ է հանդիպում նաև թղթատու արալիան (A.papirifera)։ Տերևները շատ խոշոր են, մինչև 70 սմ տրամագծով և ներքևի կողմից սպիտակ արծաթագույն երանգով։ Բազմանում է հիմնականում գագաթնային կտրոններով, օդային անդալիսով և սերմերով։ Կրտոններից աճեցրած բույսերը, սերմերից ստացվածների համեմատությամբ, ավելի ցածրահասակ են լինում։ Բույսերը տնկելու համար խորհուրդ է տրվում պատրաստել հատուկ հողախառնուրդ, բաղկացած 3 մաս ճմահողից, 2 մաս տորֆահողից, 1 մաս տերևահողից և 1 մաս ավազից։ Վերատնկումը սովորաբար կատարում են վաղ գարնանը, երիտասարդ բույսերը՝ տարին մեկ, իսկ տարիքավոր բույսերը 2-3 տարին մեկ անգամ։ Ձմռան ընթացքում թե՛ ջերմատներում և թե՛ բնակարաններում արալիաները պահվում են առատ լուսավորության և 8-10° ջերմության պայմաններում։ Նկատվում է, որ բարձր ջերմության դեպքում բույսի ներքևի մասի տերևները թափվում են։ Պահանջում է չափավոր խոնավություն։ Խորհուրդ է տրվում ամռանը բույսերը պահել պատշգամբներում կամ պարտեզում, կիսաստվերում, իսկ պետական տնտեսություններում՝ հատուկ պատրաստված ծածկերի տակ։ Ջրման նորման պետք է ավելացնել և հաճախակի սնուցել լավ պատրաստված կոյաջրով։
Տաքսոնոմիա
Արալիայի դասը մտնում է Hydrangeoideae ենթաընտանիքի, բաղեղազգիների ((Araliaceae) ընտանիքի (Apiales) կարգի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բաղեղազգիներ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Զուր զգուշավորություն
Զուր զգուշավորություն (La Fille mal gardée, բառացի՝ Վատ դաստիարակված դուստր), երկու գործողությունից բաղկացած բալետ, որը բեմադրել է ֆրանսիացի բալետմաստեր Ժան Դոբերվալը։
Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1789 թվականի հուլիսի մեկին, Բորդոյում ։ Հատուկ բալետի համար երաժշտություն չի գրվել, Ժան Դոբերվալը օգտագործել է ֆրանսիական ժողովրդական մեղեդիներ ։ «Զուր զգուշավորություն» բալետը մեր օրեր հասած դասական խաղացանկի միակ բալետն է, որտեղ հերոսները պրեմիերայի օրվա հանդիսատեսի ժամանակակիցներն էին ։
Ստեղծման պատմություն
Ժան Դոբերվալը Ժան Ժորժ Նովերի աշակերտն էր և գործուն բալետի ստեղծման գործում (ballet d’action) նրա խորեոգրաֆիկ գաղափարի շարունակողը։ Նա կատակերգական բալետի հիմնադիրն է։ Նրա բեմադրություններում կերպարները ոչ աստվածներն էին, ոչ էլ` հին հերոսները, այլ` ժողովրդի ներկայացուցիչները, այսպես կոչված` երրորդ խավի մարդիկ, ամենահասարակ մարդիկ` իրենց թերություններով, արատներով, կենցաղային անկարգավորվածությամբ և առանց համընդհանուր հետաքրքրությունների և պահանջների։ Այս գեղագիտությունը 18-րդ դարի վերջին նորարարություն էր, առաջին անգամ ցածր խավի ներկայացուցիչները տեղ էին զբաղեցնում բալետային բեմում ։
Ժ. Նովերին` Փարիզի թագավորական երաժշտության ակադեմիայի բալետային խմբի տնօրենի պաշտոնից հեռացնելուց հետո այդ պաշտոնը 1781-1783 թվականներին զբաղեցնում է Ժան Դոբերվալը, որը, սակայն, երկար չի մնում այդ պաշտոնում։ Նա 1783 թվականին հեռանում է պաշտոնից և իր բեմադրությունների մեծ մասն իրականացնում է Բորդոյի երաժշտական թատրոնի բալետային խմբում, որտեղ և շուտով տեղափոխվում է և որտեղ գավառական հասարակությունը բարյացակամորեն էր ընդունում հասարակ մարդկանց մասին բալետները, որոնք միշտ հայտնվում էին կատակերգական իրավիճակներում և դուրս էին գալիս այդ իրավիճակից ոչ թե բարձր ուժերի կամ մեծ հերոսների օգնությամբ, այլ` սեփական հնարամտության և կենսուրախության, նրբանկատության և խորամանկության շնորհիվ։ Նրա այդպիսի բալետներից է երկու գործողությամբ Le Ballet de la paille ou Il n’y a qu’un pas du mal au bien («Բալետ ծղոտի մասին կամ Վատից լավ միայն մեկ քայլ է») բալետը. հենց հեղինակն է այսպես վերնագրել իր ստեղծագործությունը, որը հետագայում նվաճել է բոլոր համաշխարհային բալետային բեմերը և ավելի հայտնի է La Fille mal gardée անվամբ։
Թատերական աշխարհում բալետի սյուժետային ֆաբուլայի ձևավորման մասին կան տարբեր լեգենդներ։ Վարկած կա, որ Ժ. Դոբերվալն ինքը չի ստեղծել բալետի սյուժեն, այլ մի անգամ ինչ-որ գյուղում տեսել է այդ լրիվ իրական, փաստացիորեն տեղի ունեցած պատմությունը։ Բալետմաստերը ծիծաղելով զվարճալի դեպքի վրա` որոշել է առարկայացնել այն բեմում ։
Ըստ մյուս տարբերակի, նրան ոգեշնչել է Շոֆարի աշխատանքի օֆորտը (Pierre-Philippe Choffard) (1730-1809 թվականներ)` ըստ Բոդուենի կենցաղային կատակերգական տեսարանով նկարի, որտեղ տարեց կինը խիստ նախատում է երիտասարդ աղջկան, իսկ աստիճաններով տաբատը ձեռքին փախչում էր նրա սիրեկանը։
Կա նաև այլ տարբերակ, որտեղ գեղեցկադեմ Կոլենի կերպարով Ժան Դոբերվալն ակնարկել է իրեն և սեփական սիրային արկածները ։
Գործող անձինք և սյուժե
Գործող անձինք և սյուժեն ներկայացված են կոմպոզիտոր Ֆերդինան Գերոլդի տարբերակից։ Սկզբնապես ըստ Ժ. Դոբերվալի կերպարների անունները մի փոքր տարբերվել են ավելի ուշ կատարված խմբագրումներից։ Այսպես, գլխավոր հերոսներին անվանել են ոչ թե Լիզա (Lise) և Կոլեն (Colin), այլ Լիզոն (Lison) և Կոլա (Colas): Իսկ Ժամանակակից Մերցելինան անվանվում էր որբ և այրի Ռագոտո (Ragotte), կամ ավելի ուշ տարբերակներում` Սիմոնա (Simone), դրա հետ միաժամանակ դերը միշտ տղամարդ էր կատարում։
Գործող անձիք
Լիզայի ընկերուհիներ, գյուղացիներ։
Բեմադրություններ
Դոբերվալը հանդիսատեսի շրջանում մշտապես հաջողություն ունեցող բալետը կրկնել է այլ բեմերում։ Այնուհետև բեմադրությունները սկսել են թարմացվել այլ բալետմայստերների կողմից ևս։ Սկզբում բեմադրողն օգտագործում էր իր ճաշակով ցանկացած երաժշտություն։ 1796 թվականին Պ. Գավոն կատակերգական օպերայում բալետը վերափոխելու համար երաժշտություն է գրել, և այս երաժշտությունն օգտագործել է Օմերն իր բալետի բեմադրության համար։ Սակայն Պիեր Գավոյի երաժշտությունը երկար կյանք չի ունեցել։ 1828 թվական կոմպոզիտոր Ֆերդինան Գերոլդը վերջապես բալետին նվիրել է մնայուն երաժշտություն։ Իսկ 1864 թվականին իր երաժշտական տարբերակն է առաջարկել բալետմայստեր Պ. Գերտելը։ Այս կերպով մեկ ստեղծագործությունը միանգամից ունեցել է երկու պարտիտուրա։ Բալետն անցել է գրեթե բոլոր համաշխարհային երաժշտական թատրոններով ։
Բալետը լի էր անպարկեշտ հումորով և երկդիմի ակնարկով։ Այս սիրային տեսարանները տարբեր ժամանակ տարբեր ձևով էին բեմադրում` կախված տվյալ ժամանակաշրջանում ընդունված էթիկայի նորմերից, որոնք արագ էին փոխվում. դեզը մեկ դրվում էր բեմի կենտրոնում, որպես գլխավոր գործողության կատարման վայր, մեկ` հեռացվում էր աչքից հեռու, դեկորներից այն կողմ, իսկ առաջին պլանում աշխատասեր Լիզան էր, որը կախված բեմադրողի երևակայությունից և գյուղական կենցաղի շրջանակներում նրանց առանձնահատկությունների մասին ունեցած գիտելիքներից, կերակրում էր իրական հավերի, լվացք և արդուկ էր անում, ճախարակում էր կամ դառնորեն շունչ քաշելով, վառ պատկերացնում էր երջանիկ ընտանեկան կյանք, որտեղ ինքն էր, Կոլենը և իրենց երեխաները, մի խոսքով, զբաղվում էր ամնեն ինչով, բացի ըստ սցենարի խորդանոցում սիրելիի հետ ողջագուրվելուց։
Որոշ բեմադրություններ Այդուհետ Ժ. Դոբերվալի բալետը հաղթանակած անցել է Եվրոպայի բեմերով։ Նույն բեմադրւթյունը ներկայացվել է Վիենայում (1794), Մարսելում (1795), Լեոնում (1796), Նեապոլում (1797). Ըստ Լուի Գերոլդի երաժշտության բալետը բազմիցս բեմադրվել է Եվրոպայի բեմերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բալետներ
Վիննիցայի շրջան
Վիննիցայի շրջան (Вінницький район), շրջան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Վիննիցա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 950 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 73430 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 77,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Սալուդեչո
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Sant’Agata։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Ֆրանց ֆոն Զուպե
Ենթատողային տեքստ Ֆրանց ֆոն Զուպե (Franz von Suppé, также Suppè, ), ավստրիացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր։ Վիեննական օպերետի հիմնադիրներից մեկն է (Franz von Suppé, ինչպես նաև Suppè ) :
Կենսագրություն
Զուպեն ծնվել է Խորվաթիայի Սպլիտ քաղաքում, որն այն ժամանակ պատկանում էր Ավստրո-Հունգարիային։ Նրա նախնիների մի մասը, որոշ տվյալների համաձայն, ծնունդով Բելգիայից են եղել։ Զուպեի մայրը ավստրուհի է Վիեննայից։ Ունի նաև իտալացի նախնիներ. նա եղել է կոմպոզիտոր Գաետանո Դոնիցետիի հեռավոր ազգականը։
Ծնվելիս ստացել է Ֆրանչեսկո Էցեկիելե Էրմենեջիլդո, Զուպե-Դիմելի ասպետ (Francesco Ezechiele Ermenegildo, Cavaliere Suppé Demelli) անունը։ Հետագայում Ավստրիայում հաստատվելով` նա կրճատել է իր անունը և գերմանացրել այն։ Ռոմանական երկրներում նրան կարող են անվանել Ֆրանչեսկո Զուպե-Դեմելի։
Զուպեն երաժշտական կրթություն է ստացել Զադարում և Կրեմոնայում և արդեն մանկական տարիքում սկսել է ստեղծել սեփական կոմպոզիցիաները։ Որոշ ժամանակ իրավունք է սովորել Պադուայում, բայց կոմպոզիցիան չի թողել և աստիճանաբար ճանաչում է ձեռք բերել որպես հեղինակավոր երգերի հեղինակ։
1835 թվականին այրիացած մայրը վերադառնում է Վիեննա։
Զուպեի ճակատագրում շրջադարձային է 1840 թվականը, երբ Ֆրանց Կսավեր Պոկորնին նրան հրավիրում է դիրիժորություն անելու Վիեննայի` Յոզեֆշտադտում գտնվող թատրոնում։ Զուպեն գրել է ավելի քան 100 օպերետ, ֆարս, բալետ և բեմական այլ ստեղծագործություններ, որոնք բեմադրվել են ինչպես այդ, այնպես էլ Եվրոպայի ու ԱՄՆ-ի շատ թատրոններում։ Հանդես է եկել նաև որպես երգիչ։
Կյանքի վերջին տարիներին ավելի շատ ուշադրություն է հատկացրել դասական և հոգևոր երաժշտությանը։
Ֆրանց Զուպեն պատկերված է 1995 թվականին թողարկված ավստրիական նամականիշի վրա։
Ստեղծագործություն
Զուպեն գրել է ավելի քան երկու հազար տարբեր ստեղծագործություններ, երգեր, ռոմանսներ։ Նա նաև բազմաթիվ սիմֆոնիաների, մեսաների, համերգային ուվերտյուրաների հեղինակ է։
Թատրոնի համար նա գրել է 30 օպերետ և կոմիկական օպերա, որոնցից առավել հայտնի են «Բոկաչոն», «Հիասքանչ Գալատեան», «Ֆատինիցան»։ Նրա ուվերտյուրաներն ավելի հաճախ են կատարվում, քան համապատասխան օպերետներն ու օպերաները։
«Բոկաչո» օպերետը բազմիցս էկրանավորվել է։
Շեյկ Տուրե
Շեիկ Տուրե (Cheick Toure; ), նիդերլանդացի ֆուտբոլիստ, «Ֆեյենոորդ» ակումբի կիսապաշտպան։
Ելույթների
2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ի տվյալներով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Օլիմպիական կոմիտե
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Օլիմպիական կոմիտե (մակ.՝ Македонски олимписки комитет), Հյուսիսային Մակեդոնիայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին։ Դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1993 թվականին ։ Գրասենյակը գտնվում է Սկոպիեում։ Հանդիսանում է ՄՕԿ-ի, ԷՕԿ-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիա
Սահակ Լիսիցյան
Ստեփան Լիսիցյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
Սովորել է Բելգիայի Լիեժ քաղաքի պոլիտեխնիկ դպրոցում։ Նախագծել և կառուցել է Երևանի և Անդրկովկասի մի շարք քաղաքների ջրմուղներ։ 1887-1918 թվականներին եղել է Թիֆլիսի ջրմուղի և սանիտարատեխնիկական բաժնի վարիչը։ Իր նախագծած ընդարձակ զտիչներն օգտագործելով՝ կառուցել է ավելի կատարելագործված ջրամատակարարման համակարգ, որը թույլ է տվել Քուռ գետի ջրերի հաշվին լրացնել Ավճալայի աղբյուրների ջրի պակասը և ավելացնել մատակարարվող ջրի քանակը։ 1909 թվականին ջրմուղայինների համագումարում նա զեկուցել է Նատախտարիի աղբյուրներից օգտվելու առավելությունների մասին, որի հիման վրա մշակվել և իրագործվել է նոր ջրմուղի նախագիծ։ Իրականացվել է նաև նրա՝ Քուռի աջ բազուկը ծածկելու և այն փողոց դարձնելու առաջարկը։ 1908 թվականին Լիսիցյանի նախագծով և Ա. Ղարաջյանի միջոցներով կառուցվել է մի շինություն, որը միացվել է Խուդադյանի տանը և շենքում տեղավորվել են ընկերության բոլոր հիմնարկությունները՝ որբանոց, գրադարան-ընթերցարան, ճաշարան և խորհրդի գրասենյակը ։
1919 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ 1925 թվականին կառավարության հրավերով վերադարձել է Հայաստան և նշանակվել Երևանի ջրմուղի վարիչ։
Նրա մասնակցությամբ նախագծվել և կառուցվել են՝ Լիսիցյանին է պատկանում Այղր լճից ջուրն էլեկտրականությամբ բարձրացնելու գաղափարը։ Նրա ղեկավարման տարիներին սարքավորվել է առաջին բաղնիքը, բարելավվել քաղաքի ջրամատակարարումը։ Ճարտարագետի մտահղացմամբ կառուցվել են Գետառի մաքրող զտիչները, որոնց շնորհիվ քաղաքին մատակարարվող ջրի քանակն ավելացվել է 40 հազար դույլով՝ հասնելով մինչև 200 հազար դույլի։
Մահը
Հիվանդության պատճառով կյանքի վերջին տարիներին չի զբաղվել մասնագիտական գործունեությամբ։ Ժողկոմխորհի որոշմամբ նրան նշանակվել է անհատական կենսաթոշակ։ Մահացել է Երևանում։ Թաղված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմիտասի անվան պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Մալթայի Օլիմպիական կոմիտե
Մալթայի Օլիմպիական կոմիտե, Մալթայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել է 1928 թվականին։ Դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1936 թվականին ։ Գրասենյակը գտնվում է Գզիրաում։ Հանդիսանում է ՄՕԿ-ի, ԷՕԿ-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ Կատեգորիա:Մալթա
Սան Ջովաննի ին Մարինյանո
Սան Ջովաննի ին Մարինյանո (San Giovanni in Marignano), կոմունա Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ռիմինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 8015 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 372 մարդ/կմ² մակերես։ Զբաղեցնում է 21,24 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 47842, հեռախոսային կոդ՝ 0541։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի հունիսի 24-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Մոնսո լը Վա
Մոնսո լը Վա (Monceau-le-Waast), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Մարլ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02493։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 243 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 150 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 99-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 51-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 66,0%, 1999 թվականին եղել է 72,8%)։ 99 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 88-ը (54 տղամարդ և 34 կին), գործազուրկ էին 11 մարդ (6 տղամարդ և 5 կին)։ 51 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը՝ թոշակառուներ, 20-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Տոմա (Կոլոկշայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին գետն է։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ասուպների հոսք
Ասուպներ և երկնաքարեր Գիշերային երկինքի դիտարժան երևույթներից մեկը'<<վայր ընկնող աստղերն>> են։ Երևույթն, իհարկե, ոչ մի կապ չունի աստղերի հետ և տեղի է ունենում մեր մոլորակի մթնոլորտի սահմաններում` մոտավորապես 70-130 կմ բարձրության վրա։ Բանն այն է, որ մեր համակարգի սահմաններում, բացի մինչ այժմ թվարկված երկնային մարմիններից, գոյություն ունեն անթիվ-անհամար մանր բեկորներ, փոշու հատիկներ, որոնք ևս, ենթարկվելով Կեպլերի օրենքներին, պտտվում են Արեգակի շուրջը։ Քանի որ դրանք չափազանց շատ են, ապա Երկիրն իր շարժման ընթացքում շարունակ բախվում է դրանց։ Այդ բեկորները, իսկ առավել հաճախ` ավազի և փոշու հատիկները մթնոլորտի մեջ ներխուժում վայրկյանում 11-72 կմ արագությամբ։ Շփվելով օդի մոլեկուլների հետ` դրանք շիկանում են և իոնացնում օդի ատոմները։ Երկնքում լուսե գիծն առաջանում է ինչպես նշված բեկորների այրումից, այնպես էլ իոնացած ատոմների վերականգնումից։ Երևույթը կոչվում է ասուպի երևույթ։
Մեկ գիշերվա ընթացքում կարելի է արձանագրել -3 աստղային մեծության 28000 ասուպ։ Այդպիսի պայծառության լուսահետք է թողնում 4-5 գրամ զանգվածով բեկորը։
Բացի պատահական ասուպներից, տարվա ընթացքում մի քանի անգամ կարելի է դիտել նաև ասուպային հոսքեր կամ սովորական անձրևներ։  Եթե սովորական պայմաններում մեկ ժամվա ընթացքում արձանագրվում է 5-10 ասուպ, ապա ասուպային անձրևի ժամանակ դրանց թիվը հասնում է հարյուրների և հազարների
Եթե ասուպի երևույթն առաջացնող բեկորն ամբողջությամբ չի այրվում, ապա հասնում է օդի ավելի խիտ շերտերին, դանդաղում և ընկնում Երկրի վրա։ Երկրի վրա ընկած այդպիսի բեկորներ կոչվում երկնաքարեր։ Մի քանի սանտիմետրով ավելի խոշոր երկնաքարերը հիմնականում կապված են աստղակերպի հետ։ Ենթադրվում է, որ դրանք առաջացել են աստղակերպի ընդհարման հետևանքով։ Որքան ավելի խոշոր է մթնոլորտի մխրճվող երկնաքարը, և որքան ավելի մեծ է դրա արագությունը,  այնքան ավելի է շատ է շիկանում դրա մակերևույթը։ Այս երևույթը, ի տարբերություն սովորական ասուպների, կոչվում է բոլիդ կամ հրագունդ
Մոլդովայի Օլիմպիական կոմիտե
Մոլդովայի Օլիմպիական կոմիտե (ռում.՝ Comitetul National Olimpic al Republicii Moldova), Մոլդովայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին։ Դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1993 թվականին ։ Գրասենյակը գտնվում է Կիշինյովում։ Հանդիսանում է ՄՕԿ-ի, ԷՕԿ-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ։
Ասուպների հոսք
Ավելի խոշոր երկնաքարերը, որոնք ունեն առնվազն մեկ տոննա զանգված և մեկ մետր տրամագիծ, Երկրի մակերևույթին առաջացնում են խառնարաններ։ Մեր մոլորակում հայտնի են 0,1կմ և ավելի մեծ տրամագծով մոտ 100 այդպիսի խառնարաններ։ Դրանց մեծ այնպես է հողմահարված, որ կարող են դիտվել միայն արբանյակներից։
Մոլդովայի Օլիմպիական կոմիտե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ Կատեգորիա:Մոլդովա
Ասուպների հոսք
Երկնքարերը հիմնականում լինում են երկու տեսակի։ Դրանցից առաջամինները բաղկացած են քարի ապարներից, որոնցից պարզագույնները ածխածնային երկնաքարերն են։ Երկնաքարերի երկրորդ տեսակը պարունակում է մեծ քանակությամբ նիկել և երկաթ
Կատեգորիա:Աստղագիտական երևույթներ Կատեգորիա:Ասուպային հոսքեր
Սատանայի կիրճը
«Սատանայի կիրճը», վեպը բառացիորեն թարգմանվում է «Դժոխային անդունդ», սակայն ռուսալեզու ընթերցողների համար վեպը հայտնի է Սատանայի կիրճ անվամբ։ Վեպում ներկայացված է 1810-1812 թթ. Գերմանիայում տեղի ունեցած իրադարձություննեը։ «Դժոխային անդունդ»-ը և նրա շարունակությունը՝ «Աստված ունի» վեպերը կազմում են «Ոճիր և պատիժ» դիալոգիան։
Սյուժե
Համառ, ցինիկ և խորամանկ Սամուել Գելբը, գերմանական բարոնի ապօրինի որդին է։ Մեծացել է հրեական աղքատ թաղամասում։ Իրեն կոչող հոգիների քանդակագործը, որոշում է մրցել Արարչի հետ, պատկերացնելով, որ կարող է վերահսկել ուրիշների ճակատագրերը, ճնշելով մահին։ Իրեն պատկերացնում էր երկրի և երկնքի տերը, սատանան մարդկային ձևով, անգամ իրեն համարում էր հասարակության գաղտնի ղեկավարը, ով ձգտում է կանգնել և խորամանկորեն մահափորձ կատարել Նապոլեոնի նկատմամբ և դաժանորեն ոչնչացնել իր եղբոր, ընկերոջ երջանկությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Դյումայի վեպեր
Տեպլիկի շրջան
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տեպլիկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 810 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 35258 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 43,53 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Վիլիս Լացիս
Վիլիս Լացիս (Vilis Lācis, ), լատվիացի խորհրդային գրող, պետական գործիչ։ Լատվիայի ԽՍՀ ժողովրդական գրող (1947)։ Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1949, 1952)։ Լատվիայի ԿԿ անդամ 1928 թվականից, ՍՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ Լատվիայի ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների նախագահ (25.08.1940-27.11.1959)։
Կենսագրություն
Վիլիս Լացիսը ծնվել է 1904 թվականին Ռինուժի գյուղում, նավահանգստի բանվորի ընտանիքում։ 1917 թվականին մինչև գերմանական օկուպացիան ընտանիքով տարհանվել է Ալթայի երկրամասի Բարնաուլ քաղաք։ Սովորել է Բարնաուլի ուսուցիչների սեմինարիայում։ 1918-1921 թվականներին աշխատել է գյուղատնտեսությունում, ապա եղել գյուղական խորհրդի քարտուղար։ 1921 թվականին վերադարձել է Լատվիա։ 1921-1923 թվականներին եղել է բեռնակիր, ձկնորս, նավի հնոցապան։ Ազատ ժամանակ ստեղծագործել է, գրել է հոդվածներ, պատմվածքներ, որոնք 1921 թվականին հրապարակվել են պարբերականներում։ 1931-1933 թվականներին ստեղծել է իր առաջին խոշոր աշխատանքը՝ «Անթև թռչուններ» եռերգությունը («Հինգ հարկանի քաղաք», 1931, «Ծովերով», 1932, «Անթև թռչուններ», 1933), որը պատկերել է աշխատողի իրական կյանքը։
Քաղաքական գործունեություն
1940 թվականից եղել է Լատվիայի ժողովրդական կառավարության և կոմկուսի Կենտկոմի անդամ, 1940-1946 թվականներին՝ ժողկոմսովետի, 1946-1959 թվականին՝ ԼԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահ։ ՍՄԿԿ XIX, XX և XXII համագումարներում ընտրվել է ՍՄԿԿ ԿԿ-ի անդամության թեկնածու։ Եղել է ԽՍՀՄ II-V գումարումների Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր։
Գրական գործունեություն
Լատվիական գրականության մեջ մտցրել է ուժեղ կամքի տեր, ժողովրդի լավագույն հատկությունները կրող հերոսի կերպարը («Անթև թռչուններ», 1931-1933, եռերգությունը, «Ձկնորսի որդին», հ. 1-2, 1933-1934, «Ծովայինի հին բույնը», 1937, «Ցամաք ու ծով», 1938 վեպերը և այլն)։ Լատվիայում խորհրդային կարգերի հաստատումից (1940) հետո ստեղծել է «Փոթորիկ» (1945-1948, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949) վեպ-էպոպեան, «Դեպի նոր ափ» (1950-1951, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952) վեպը ։ Լացիսի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով։ Գրել է նաև մանուկների համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ գրողներ Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Լատիշ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Պաժի կամուրջ
Պաժի կամուրջ (Paški most), Խորվաթիայի երկաթբետոնե կամուրջներից մեկն է, որը կապում է Պագ կղզին մայրցամաքի հետ։ Գտնվում է D106 պետական ճանապարհի վրա։ 1968 թվականի նոյեմբերի 17-ին հանձնարարվեց կառուցել կամուրջը։ կամրջի երկարությունը կազմում է 301 մետր, լայնությունը՝ 9 մետր, իսկ կամարի երկարությունը կազմում է 193 մետր ։ Կամուրջը կառուցվել է «Mostogradnja» մի խումբ աշխատողների ընկերության կողմից ինժեներ Իլի Ստոյադինովայի ղեկավարությամբ ։
Նորվեգիայի Օլիմպիական կոմիտե
Նորվեգիայի Օլիմպիական կոմիտե (նորվ.՝ Norges idrettsforbund og olympiske og paralympiske komité), Նորվեգիայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել և դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1900 թվականին ։ Գրասենյակը գտնվում է Օսլոյում։ Հանդիսանում է ՄՕԿ-ի, ԷՕԿ-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ ։
Պաժի կամուրջ
Պատերազմների ժամանակ Խորվաթիայում Պագի կամուրջը դարձել է միակ երթուղին։ Պագի կամուրջը դարձել է Զադարի և Կենտրոնական Դալմատիայի հետ կապված միակ ճանապարհը, որը կապել է Խորվաթիայի մյուս կողմերին (Զադար-Պագ-Պրիզնա-Ժիգլեն)։ Կամրջով էին անցնում փախստականները, տեղափոխում էին զենք և սննդամթերք, որից կամուրջը ենթարվել է բազմաթիվ հարձակումների և ավիացիայի Հարավսլավական ժողովրդական բանակի կողմից։ Պատերազմից հետո կամուրջը ամբողջությամբ վերականգնվել է ։
Նորվեգիայի Օլիմպիական կոմիտե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ Կատեգորիա:Սպորտը Նորվեգիայում
Պաժի կամուրջ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի կամուրջներ
Տիվրովի շրջան
Տիվրովի շրջան (Тиврівський район), շրջան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Տամպել լա Ֆոս
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 164 մարդ, բնակչության խտությունը` 22.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.23 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 55 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 84 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 57-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 27։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,9 %։ 57 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 51 անձ (24 տղամարդ և 27 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (3 տղամարդ և 3 կին)։ 27 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Նելլի Խոստիկյան
Նելլի Գուրգենի Խոստիկյան, հայ ախտաբան-անատոմ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1990)։ ՀՀ ԲԳԱ անդամ (2003)։ ԱՄՆ կենսագրական ինստիտուտի կողմից ճանաչվել է «Տարվա կին» (2001) և «Տարվա կին մասնագետ» (2001)։
Կենսագրություն
Նելլի Խոստիկյանը ծնվել է 1940 թվականի մայիսի 25-ին, Երևանում։ 1963 թվականին Նելլի Խոստիկյանն ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1965 թվականից աշխատում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ախտաբանական անատոմիայի ամբիոնում, 1990 թվականից, միաժամանակ՝ կլինիկական ախտաբանության դասընթացի ղեկավար։ 2006 թվականից ղեկավարում է Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ախտաբանական անատոմիայի ամբիոնը։ Ղեկավարում է նաև «Հայ ախտաբան-անատոմների և ախտահյուսվածքաբանների ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպությունը ։
Արթուր Հոփկինս
Արթուր Հոփկինս, քսաներորդ դարասկզբի բրոդվեյյան հանրահայտ թատերական ռեժիսոր ու պրոդյուսեր։ 1912-1948 թվականներին նա պատրաստել և բեմադրել է ավելի քան 80 պիես՝ միջին հաշվով տարեկան ավելի քան երկու պիես, երբեմն նաև սցենարներ գրել և հանդես եկել որպես ռեժիսոր։
Նելլի Խոստիկյան
Կենսագրություն
Հեղինակ է ուսումնամեթոդական ձեռնարկների ։
Արթուր Հոփկինս
Կենսագրություն
Հոփկինսը ծնվել է 1878 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Օհայո նահանգի Քլիվլենդ քաղաքում։ Դեյվիդի և Մերի Ջեյն Հոփկինս ուելսեցի ամուսնական զույգի տաս զավակներից ամենակրտսերն էր։ Ինքնակենսագրությունը վերնագրված է «Մի միայնակ տղային» ։ Նրա դերացանկում ընդգրկված էին ամերիկյան էքսպրեսիոնիստական թատրոնի դրամատուրգների պիեսներ, այդ թվում՝ Էլմեր Ռայսը, Սոֆի Թրիդվելը և Յուջին Օ'Նիլը ։
Նելլի Խոստիկյան
Ընտանիք
Նելլի Խոստիկյանի նախնիները եղել են Արևմտյան Հայաստանից` Վանից։ Մայրը՝ Գեղանուշ Խոստիկյանը, ճատարապետ էր, աշխատել է Ալեքսանդր Թամանյանի արհեստանոցում, հայրը` Գուրգեն Խոստիկյանը, դեղագետ, դեղաբան։ Դերասան Արմեն Խոստիկյանը Նելլիի հորեղբոր որդին է եղել։ Նելլի Խոստիկյանի որդիները՝ Արմեն Ավոյանը, ավարտել է ԵՊԲՀ-ը, ուրոլոգ, Հովհաննես Ավոյանը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառի մասնագետ է։
Արթուր Հոփկինս
Կենսագրություն
Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո կյանքն սկսել է որպես լրագրող, այնուհետև որոշ ժամանակ աշխատել է որպես թատրերական մամուլի գործակալ։ Սա հանգեցրել է «The Fatted Calf» (1912) պիեսի գրելուն ու 1913 թվականին՝ «Խեղճ փոքրիկ հարուստ աղջիկ» շոուի բեմադրությանը․ այն մեծ հաջողություն է ունեցել ու հիմք դրել նրա Բրոդվեյյան կարիերային։ 1915 թվականի օգոստոսին Արթուր Հոփկինսն ամուսնացել է ավստրալիացի դերասանուհի Եվա ՄակԴոնալդի հետ, որն այդ ժամանակ հայտարարել է, թե թողնում է բեմը, սակայն 1919 թվականին Նատաշայի դերակատարմամբ հանդես է եկել Հոփկինսի «Գիշերային կացարան» պիեսում ։
Նելլի Խոստիկյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ Կատեգորիա:Հայ անատոմներ Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Արթուր Հոփկինս
Կենսագրություն
Բրոդվեյի ամենասիրված պրոդյուսերներից էր, հանդիսացել է «Բուրլեսկ» (1927) պիեսի համասցենարիստը, որը նա կրկին բեմադրել է քսան տարի անց, ու այն շարունակել հաղթարշավը 1946 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվանից մինչև 1948 թվականի հունվարը։ 1928 թվականին Մանհաթենի Պլիմութ թատրոնում բեմադրված Ֆիլիպ Բերիի «Արձակուրդ» պիեսի ռեժիսորն էր, որը ներկայացվել է 229 անգամ։ 1946 թվականին բեմադրված «The Magnificent Yankee» ներկայացումը նրա վերջին աշխատանքն էր, որը նույնպես մեծ հաջողություն է արձանագրել։
Հոփկինսի կինը՝ Եվա ՄակԴոնալդը, մահացել է 1938 թվականին ։
1944 թվականի ապրիլի 19-ից մինչև 1945 թվականի հունվարի 3-ը NBC ռադիոյում մեկ ժամ տևողությամբ «Արթուր Հոփկինսը ներկայացնում է» դրամատիկ անթոլոգիական ծրագրի պրոդյուսերն էր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1878 ծնունդներ Կատեգորիա:1950 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Մոնսո լե Լյո
Մոնսո լե Լյո (Monceau-lès-Leup), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Տերնե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02492։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 473 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 319 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 228-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 91-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 71,5%, 1999 թվականին եղել է 67,0)։ 228 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 203-ը (111 տղամարդ և 92 կին), գործազուրկ էին 25 մարդ (16 տղամարդ և 9 կին)։ 91 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 29-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 29-ը՝ թոշակառուներ, 33-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պորտուգալիայի Օլիմպիական կոմիտե
Պորտագալիայի Օլիմպիական կոմիտե (պոր.՝ Comité Olímpico de Portugal), Պորտուգալիայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել և դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1909 թվականին ։ Գրասենյակը գտնվում է Լիսաբոնում։ Հանդիսանում է ՄՕԿ-ի, ԷՕԿ-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ Կատեգորիա:Սպորտը Պորտուգալիայում
Ալտենշտայն (դղյակ)
Ալտենշտայն (Altenstein), դղյակ Գերմանիայում, Զակսեն Մայնինգենի սարերի հարավարևմտյան ստորոտին, Թյուրինգենյան Անտառում, Այզենայի մոտակայքում գտնվող Բադ Լիբենշտայն քաղաքից ոչ հեռու։ Դա իշխան Մայնինգենի ամառանոցն էր, շրջապատված է զբոսայգով, որը մյուս այգիների նման ունի ստորգենտյա ելք՝ 500 ֆուտ երկարությամբ, որի միջով հոսում է մեծ և արագ հոսք ունեցող գետ։ Այգում թաղված է Սակսեն Մեյնինգեն Բերնարդ III դուքսը և նրա կին Շարլոտտան։
Գերմանացի առաքյալ Բոնիֆացիոսն ապրել և քարոզել է Ալտենշտայնում՝ 724 թվականին։ Մոտակայքում այն վայրն է, որտեղ 1521 թվականին Ֆրիդրիխ Մուդրին գերի էր պահում Լյուտերայինն, որին այնուհետև տեղափոխել է Վարտբուրգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանիայի դղյակներ
Ինդիրա Ռադիչ
Ինդիրա Ռադիչ (սերբերեն՝ Indira Radić, կյուրեղագիր՝ Индира Радић, ծնյալ Ինդիրա Սուբոտիչ (Indira Subotić), Բոսնիայում ծնված սերբ երգչուհի, որ լայն ճանաչման ու համբավի է հասել ֆոլկ, էթնո, տուրբո-ֆոլկ, փոփ-ֆոլկ և փոփ երաժշտական ոճերում իր տպավորիչ կատարումներով ։ Նրան անվանում են «սերբական Շակիրա»։
Կենսագրություն
Ինդիրա Ռադիչը ծնվել է 1966 թվականի հունիսի 14-ին, բոսնիական Դոբոյ քաղաքի մոտ գտնվող Դրագալովցի գյուղում, որը ներկայումս ներառված է Ստանարի (Stanari) համայնքի կազմում։ Նրա հայրը, որ Բոսնիա և Հերցեգովինայի կոմունիստական կուսակցության ֆունկցիոներ էր և շատ էր հարգում Հնդկաստանի այն ժամանակվա վարչապետ Ինդիրա Գանդիին, իր դստերը կոչել է նրա անունով ։ Ծնողները վաղ են նկատել իրենց աղջկա երաժշտական ընդունակությունները, ձիրքը և քաջալերել են, որ նա մասնակցի բազմաթիվ մանկական երաժշտական մրցույթների ։ Ինդիրան հաճախել է Ստանարիի տարրական դպրոցը, , ապա ուսումը շարունակել է Դոբոյի բժշկական ուսումնարանում, որն ավարտել է՝ ստանալով բուժքրոջ որակավորում ։ Դրանից հետո երեք տարի աշխատել է Զագրեբի Մլադեն Ստոյանովիչի անվան հիվանդանոցում՝ որպես բուժքույր ։  1990-ական թվականների սկզբներին մեկնել է Սերբիա, բնակություն հաստատել մայրաքաղաք Բելգրադում և սկսել է կերտել իր կարիերան որպես երգչուհի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգչուհիներ Կատեգորիա:Փոփ երգիչներ
Ինույամա
Ինույամա|犬山市|Ինույամա-սի քաղաք Ճապոնիայում, որը գտնվում է Այչի պրեֆեկտուրայի Նագոյա քաղաքի մերձակայքում։
Քաղաքը հիմնադրվել է 1954 թվականի ապրիլի 1-ին։ Քաղաքի տարածքը 74.97 կմ² է, բնակչությունը՝ 74,336 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1) , բնակչության խտությունը 991,54 մարդ/կմ² է։ Քաղաքը տեղակայված է Այչի պրեֆեկտուրայի սահմանին, հարևան Գիֆու պրեֆեկտուրայից այն բաժանվում է Կիսո գետով։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի ամենահայտնի վայրերից մեկը Ինույամա ամրոցն է, որը գտնվում է Կիսո գետի վերևում գտնվող բլրի վրա։ Ամրոցը համարվում է ճապոնական ամենահին ամրոցներից մեկը։ Քաղաքի մերձակայքում կա բացօթյա թանգարան Մեյձի-մուրան, որն իր մեջ պարունակում է Մեյձի դարաշրջանի վաթսուն շինություն (1868-1912) և տաիսյո (1912-1926) ։
Ժողովրդագրություն
Ճապոնիայի մարդահամարի տվյալներով ՝ Ինիույամի բնակչությունը աճում է վերջին 70 տարիների ընթացքում:
Կլիմա
Քաղաքի կլիման բնութագրվում է տաք և խոնավ ամառներով և համեմատաբար մեղմ ձմեռներով (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում Cfa) : Ինույամի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 15.1 °C է ։ Միջին տարեկան տեղումները 1910 մմ են, սեպտեմբերի հետ`որպես ամենաթաց ամիս։ Ջերմաստիճանն առավելագույնն է օգոստոսին՝ 27,6 °C սահմաններում, իսկ հունվարին ամենացածրը՝ 3,4 °C ջերմաստիճանում ։
Գաբրիել Մանուկյան (Գաբո)
Գաբրիել Մանուկի Մանուկյան (Գաբո), հայ գեղանկարիչ։ ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2015) ։
Կենսագրություն
1974-1978 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1987 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1996 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է ։
Աշխատանքները գտնվում են Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Արամե պատկերասրահում, ԱՄՆ, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Գերմանիայի, Լիբանանի մասնավոր հավաքածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Մարտի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Տոմաշպոլի շրջան
Տոմաշպոլի շրջան (Томашпільський район), շրջան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տոմաշպոլ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 780 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40608 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 52,06 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Թոմասին ՄաքՔենզի
Թոմասին Հարքորթ ՄաքՔենզի (Thomasin Harcourt McKenzie; ), նորզելանդացի դերասանուհի։ Նա հայտնի է դարձել իր 2018 թվականի բեկումնային դերով «Հետքեր մի թողեք» ամերիկյան ֆիլմում, ինչի շնորհիվ քննադատների կողմից բարձր գնահատականների է արժանացել ։ 2019 թվականին նա նույնպես ուշադրության է արժանացել «Ջոջո ճագար» երգիծական ֆիլմում Նացիստական Գերմանիայում թաքնվող գերմանացի հրեա աղջկա դերը կատարելու համար։