cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Այնզիդելնի աբբայություն
Պատմություն
Հրաշագործ Մադոննայի արձանն այրվել է 1465 թվականին, հրդեհի ժամանակ, իսկ 1466 թվականին այն փոխարինվել է Ցյուրիխի մայրապետ Հիլդեգարդի կողմից նվիրված մեկ այլ արձանով (որը պահպանվել է մինչ օրս)։ 17-րդ դարից սկսած այս արձանը հայտնի է դարձել որպես «Մարիամ Այնզիդելնցի» կամ «սև մադոննա» ։ Սև Մադոննան տեղադրվել է մութ «ապաշխարանքի մատուռի» ներսում (Gnadenkapelle)՝ անմիջապես տաճարում։
Ըստ ավանդույթի, Այնզիդելնի մայր տաճարը «խորհրդանշական կերպով օծվել է» 938 թվականին հենց Քրիստոսի և չորս ավետարանիչների կողմից։ 1274 թվականից մինչև Ֆրանսիական հեղափոխությունը կայսերական աբբայությունը կառավարվել է որպես ինքնիշխան իշխանապետություն Սրբազան Հռոմեական կայսրության կազմում։ Միջնադարի վանական շինությունները չեն պահպանվել (այրվել են 1029, 1465, 1509, 1577 թվականներին)։ Գոյություն ունեցող բարոկկո ճարտարապետական անսամբլը կառուցվել է 1674-1735 թվականներին՝ (ճարտարապետներ՝ Կասպար և Յոհան Մուսբրյուգերներ), տաճարի ինտերիերը շքեղ ձևավորվել է ռոկոկո ոճով։ Երբ ֆրանսիացիները 1798 թվականին մտել են Այնզիդելն, նրանք ավերել են մատուռը, սակայն վանականներին հաջողվել է փրկել մասունքները։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 17-ին վանքը հայտարարվել է պետական սեփականություն։ 1803 թվականի, այսպես կոչված, միջնորդական ակտի համաձայն, վանքը վերադարձվել է եկեղեցուն և վանականները վերադարձել են վանք։
Դանիսպարաուլի
Դանիսպարաուլի (დანისპარაული), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խուլոյի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խուլոյից 22 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 517 մարդ ։
Այնզիդելնի աբբայություն
Պատմություն
Ժամանակի ընթացքում Այնզիդելնի աբբայության շուրջ առաջացել է Այնզիդելն քաղաքը, որը 17-րդ դարում դարձել է գերմանալեզու աշխարհի ամենամեծ ուխտագնացության կենտրոնը։ Տարեկան Այնզիդելն է այցելում 150-200 հազար ուխտավոր։ Պարացելսը վանական հողերի բնիկ էր։ Հայտնի ազատատենչ Կազանովան եկել է Այնզիդելն՝ աղոթելու իր անխոհեմ կյանքի փոփոխության համար։ Ուխտավորներից Նապոլեոն III-ը 1865 թվականին Մադոննային թանկարժեք ոսկե թագ է նվիրել։ Գերմանական դասական «Սիմպլիցիսիմուս» վեպի էջերում մեկ անգամ չէ, որ հիշատակվում են ուխտագնացությունները դեպի Այնզիդելն։
Աբբայությունն ունի վանական դպրոց (Stiftsschule, ամենահներից մեկը Շվեյցարիայում), Գրիգորյան երգեցողության դպրոց (Choralschule) և գրադարան, որը պարունակում է (ի թիվս այլոց) 1230 հնամյա ձեռագրեր, 1040 սկզբնատիպ գրքեր և պալեոտիպեր։ Ամենաարժեքավոր ձեռագրերից են 10-րդ դարի երգեցողությունները (նոտավորված եկեղեցական երգերով), ինչպես նաև նույն դարի մի ձեռագիր, որը պարունակում է 94 տողանոց բանաստեղծություն շախմատի մասին, որն էլ համարվում է շախմատի մասին առաջին հիշատակումը եվրոպական գրականության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված քրիստոնեական վանքեր Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պատմություն Կատեգորիա:Կաթոլիկ վանքեր Կատեգորիա:Ուխտագնացության վայրեր Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ
Դանիսպարաուլի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Շերվիլեր
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 3000 մարդ, բնակչության խտությունը` 165.93 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.08 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1993 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1568-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 425։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,7 %։ 1568 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1450 անձ (778 տղամարդ և 672 կին)։ Գործազուրկ են եղել 118 անձ (52 տղամարդ և 66 կին)։ 425 անաշխատունակներից 133-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 192-ը` թոշակառուներ, իսկ 100-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Յուլիա Գեֆտեր
Կենսագրություն
Ծնվել է Մոսկվայում`դեղագործ Մարկ Նաումովիչ Գեֆտերի (1842-1919) և Դարիա Գրիգորիևնա Գեֆտերի (1853-1937) ընտանիքում։ Ավարտել է Պետրոպավլովյան կանանց վարժարանը։
Այն բանից հետո, երբ կառավարությունը բուհերում կանանց կրթության արգելք մտցրեց, նա բարձրագույն կրթությունն ավարտեց Մյունխենի համալսարանում, 1911 թվականին ստացավ բժշկագիտության դոկտորի կոչում։
1913-1920 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի պետական համալսարանի թերապևտիկ կլինիկայում և միաժամանակ մինչև 1915 թվականը Ն. Դ. Զելինսկու օրգանական քիմիայի լաբորատորիայում, 1915 թվականից ՄՊՀ բժշկական քիմիայի լաբորատորիայում՝ Վ. Ս. Գուլևիչի ղեկավարությամբ։
1923 թվականից՝ ղեկավար մասնագիտական ​​հիվանդությունների ինստիտուտի կենսաքիմիական լաբորատորիայում։ 1930 թվականին, երբ Մոսկվայի 1-ին պետական ​​համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը վերակազմավորվեց Մոսկվայի 1-ին բժշկական ինստիտուտի, նա սկսեց աշխատել դեղորայքային քիմիայի ամբիոնում։
1931-1964 թթ. Լենինգրադի 1-ին բժշկական ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնի ղեկավար, այնուհետև գիտական խորհրդատու։ 1938-1948 թվականներին Լենինգրադի բժիշկների կատարելագործման պետական ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնի վարիչ։
Նա պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, «Պատվի կրծքանշանով», «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալով։
Գիտական գործունեություն
Հետազոտական ​​հետաքրքրություններ. մկանային կենսաքիմիա, սննդային խնդիրներ (ներառյալ այրոցների սննդային թերապիան), թթվածնի անբավարարության խնդիրը, հիպերտոնիան։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:1970 մահեր Կատեգորիա:Ապրիլի 23 մահեր Կատեգորիա:1888 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Բադենի պետական թատրոն
Բադենի պետական թատրոն (գերմ.՝ Badisches Staatstheater Karlsruhe), թատրոն Կարլսրուեում։ Հիմնադրվել է 1808 թվականին։ Թատրոնն այժմյան տեսքը՝ 2 հանդիսասրահով, ձեռք է բերել 1975 թվականին՝ Հելմուտ Բետցների նախագծով։ Մեծ հանդիսասրահն ունի 1002 տեղ, փոքրը՝ 330։ Թատրոնի շենքի կենտրոնական մուտքի մոտ տեղադրված է քանդակագործ Յուրգեն Գյորցի աշխատանքներից մեկը։
Թատրոնում միաժամանակ բեմադրվում են մի քանի տեսակ ներկայացումներ՝ օպերային, բալետային ներկայացումներ, ինչպես նաև թատերական պիեսներ և մյուզիքլներ։ Թատրոնի կազմի մեջ են մտնում նաև Բադենի պետական նվագախումբը և Բադենի պետական օպերային երգչախումբը։
Թատրոնի պատմությունը
Թատրոնը կառուցվել է 1808 թվականին Կարլսրուեի ամրոցից ոչ հեռու քաղաքային ճարտարապետ Ֆրիդրիխ Վայնբրենների ղեկավարությամբ։ 1810 թվականին այն վերանվանվեց Պալատական թատրոն (Großherzoglichen Hoftheater)։
1847 թվականի փետրվարի 28-ին թատրոնի շենքում հրդեհ սկսվեց։ Ստեղծված խառնաշփոթի պատճառով հանդիսատեսների մի մասը չի կարողացել դուրս գալ շենքից։ Մահացել է 63 մարդ։ Շենքից դուրս գալու համար հիմնական խոչընդոտը ստեղծել են դռները, որոնք դեպի ներս էին բացվում, ոչ թե դեպի դուրս։ Շենքը այրվում է, քանի որ կառուցված էր դյուրավառ նյութերից։
Թատրոնի երկրորդ շենքը կառուցվեց 1853 թվականին պալատական ճարտարապետ Հենրիխ Հյուբշի վերահսկողությամբ։ 1944 թվականին շենքը ավերվել է Դաշնակից պետությունների կոալիցիայի բանակի օդային ռմբակոծության հետևանքով։ Այժմ թատրոնի տեղում գտնվում է Գերմանիայի դաշնային սահմանադրական դատարանը։
Թատրոնի շենքի այժմյան նախագիծը ավարտվել է 1964 թվականին, իսկ բացումը տեղի է ունեցել 1975 թվականին։
1977 թվականից սկսած թատրոնում անց են կացվում «Հենդելի օրեր»-ը, իսկ 1985 թվականից՝ ամենամյա «Հենդելի փառատոնը», որը տեղի է ունենում փետրվարի 23-ին՝ կոմպոզիտոր Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի ծննդյան օրը։ Այդ ժամանակ թատրոնում բեմադրվում են կոմպոզիտորի ստեղծագործությունները։
2002-2011 թթ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է դառնում Ակիմ Թորվալդը, 2011-2012 թթ նրա գործը շարունակում է Պետեր Շպուլերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանիայի օպերային թատրոններ Կատեգորիա:Բալետի թատրոններ Կատեգորիա:Գերմանիայի թատրոններ Կատեգորիա:1853 կառուցումն ավարտված թատրոններ Կատեգորիա:1808 կառուցումն ավարտված թատրոններ
Շաքարե բամբակ
Շաքարե բամբակ (գերմ․՝ Zuckerwatte), խոհարարական արտադրանք, քաղցրավենիք, որը տեսքից բամբակ է հիշեցնում (այստեղից էլ անունը)։ Պատրաստվում է հալեցրած շաքարից, որը մաղի միջով լցնում են պտտվող սառը մետաղյա թմբուկի կամ կոնի մեջ։ Պատրաստման ընթացքում առաջանում են բարակ թելեր, որոնք թանձրանալով գնդի են վերածվում։ Եթե շաքարե օշարակը ներկում են սննդային ներկերով, ապա շաքարե բամբակը գունավորվում է ։
Պատմություն
Առաջին անգամ շաքարե բամբակը պատրաստվել է XVI դարում Իտալիայում և քաղցր հաճույք էր միայն ընտրյալների համար։ 1897 թվականին Ուիլյամ Մորրիսոնը և Ջոն Ուարթոնը ստեղծեցին շաքարե բամբակի պատրաստման համար նախատեսված մեքենա ։ Այդ օրվանից այն տարածված դարձավ մարդկանց ավելի մեծ խմբերի համար և մշտապես վաճառվում է մեծ քանակություններով։
Մասսայական միջոցառումների (այդ թվում՝ մանկական), զանազան տոնախմբությունների, զվարճությունների հաճախ օգտագործվող մասնիկներից մեկն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն Կատեգորիա:Աղանդեր Կատեգորիա:Շաքար Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Սերգեյ Բոնդարչուկ
Սերգեյ Բոնդարչուկ (Сергей Бондарчук, ), Խորհրդային դերասան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, ուսուցիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1952)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1980), Ստալինյան մրցանակի (1952), Լենինյան մրցանակի (1960), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1984), «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների դափնեկիր։
Պատանեկություն
Սերգեյ Բոնդարչուկը ծնվել է 1920 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բելոզյորկա (հիմա- Ուկրաինայի Խերսոնի մարզ ) Ֆյոդոր Պետրովիչի և Տատյանա Վասիլևնայի քրիստոնյա ընտանիքում։ Ծանր ու դժվարին պայմաններում է անցել նրա մանկությունն ու պատանեկությունն Տագանրոգում և Իեսկում։ Սովորել է թիվ 28 և թիվ 4 դպրոցներում, բայց ավարտել է Իեսկի թիվ 2 դպրոցը 1938 թվականին։ Սովորելով Իեսկի 2-րդ դպրոցում հաճախել է թատերական խմբակ։ Դերասանական կարիերան սկսել է Տագանրոսկի դրամատիկական թատրոնում (1937)։ Սովորել է Ռոստովի թատրոնում (1938-1941)։ 1941-1942 թվականներին եղել է դերասան Театре Красной армии Գրոզնի քաղաքում։ Եղել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից, երկու անգամ վիրավորվել է։ 1948 թվականին ավարտել է ВГИК դերասանական ֆակուլտետը (Գերասիմովի արհեստանոց)։
Դերասան
1948 թվականից Բոնդարչուկը Մոսֆիլմ կինոստուդիայի և կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայի դերասան էր։ Դերասանական նորամուտը ընդհատակյա գործիչ կոմունիստ Վալկոյի դերն էր «Երիտասարդ գվարդիա» ֆիլմում։ Նույն ժամանակ 1948 թվականին «Երիտասարդ գվարդիա»յի նկարահանումների ժամանակ Բոնդարչուկը ամուսնացավ գլխավոր դերակատարողներից մեկի Իննա Մակարովայի հետ։ Դա նրա երկրորդ ամուսնությունն էր։ Առաջին կինը Եվգենիան էր, որդին՝ Ալեքսեյը։ 1950 թվականին նկարահանվել է «Ոսկե աստղի ասպետ» ֆիլմում։ Դերասանին մեծ հաջողություն բերեց «Տարաս Շեվչենկո» (1951) ֆիլմի գլխավոր դերի կատարումը։ Պատահական չէ, որ 1951 թվականի Կարլովի-Վարիի միջազգային կինոփառատոնում Բոնդարչուկը արժանացավ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար սահմանված մրցանակին։ Ֆիլմը շատ դուր եկավ Ստալինին։ Աննախադեպ դեպք. 32 տարեկանում (1952) Սերգեյ Բոնդարչուկը ստանում է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչում, շրջանցելով ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչումը։ 1955 թվականին ծանոթանում է Իրինա Սկոբցևայի հետ։ Նույն թվականին միասին նկարահանվում են «Օթելլո» ֆիլմում։ 1959 թվականին ամուսնանում են և միասին ապրում 35 տարի։
Ռեժիսոր Ֆրիդրիխ Էրմլերի «Չավարտված պատմություն» (1955), Տիմոֆեյ Լևչուկի «Իվան Ֆրանկո» (1956), Սերգեյ Յուտկևիչի «Օթելլո» (1956) կինոժապավեններում նկարահանվելուց հետո, 39-ամյա Բոնդարչուկը բեմադրեց իր առաջին կինոնկարը՝ «Մարդու ճակատագիրը», որը ճշմարիտ արտահայտությունը եղավ արվեստագետի ինքնատիպության, բծախնդրության և ստեղծագործական երևակայության։ 1959 թվականին մոսկովյան առաջին կինոփառատոնում «Մարդու ճակատագիրը» կինոնկարը արժանացավ մեծ մրցանակի։ «Հենց այդպիսին էլ ես կամեցել եմ տեսնել պատմվածքի հերոսին՝ Անդրեյ Սոկոլովին»,- հետագայում խոստովանել է Միխայիլ Շոլոխովը, իսկ սա Բոնդարչուկ ռեժիսորի, Բոնդարչուկ դերասանի ամենագեղեցիկ գնահատականն է։ Նշանավոր կինոգործիչը իր ստեղծագործական ուրույն սկզբունքները բացահայտեց նաև «Պատերազմ և խաղաղություն» կինոնկարում (1965-1967), որը ցուցադրվեց աշխարհի ավելի քան 100 երկրներում և արժանացավ ինչպես 1965 թվականի մոսկովյան 4-րդ միջազգային կինոփառատոնի Մեծ մրցանակին, այնպես էլ ամերիկյան կինոարվեստի և գիտությունների ակադեմիայի «Օսկար» մրցանակներին։
1970 թվականին Բոնդարչուկը ստեղծեց «Վաթեռլոո» կինոնկարը, որը պարգևատրվեց իտալական«Դավիդ Դոնատելլո» մեծ մրցանակով, իսկ 1975 թվականին էկրանավորեց «Նրանք մարտնչել են հայրենիքի համար» (ըստ Միխայիլ Շոլոխովի համանուն ստեղծագործության) կինոնկարը։ Փայլուն դերակատարումներով հանդես է եկել նաև ռեժիսորներ Բուդիմիր Մետալնիկովի «Դոկտոր Իվենսի լռությունը» (1973), Յուլիա Սոլնցևայի «Այդպիսի բարձր սարեր» (1974), Իգոր Տալանկինի «Նպատակի ընտրությունը» (1974), Անդրեյ Միխալկով-Կանչալովսկու «Քեռի Վանյա», ինչպես նաև իր իսկ էկրանավորած «Նրանք մարտնչել են հայրենիքի համար» (1975) և այլ կինոնկարներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Գրիգորևկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Գրիգորևկա (Григорьевка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր
Նախիջևան (Կարսի մարզ)
Այս եզրն ունի նաև այլ կիրառումներ՝ տես Նախիջևան (այլ կիրառումներ)
Նախիջևան (կամ Նախչավան), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Պատմություն
Հնագույն շրջանում (մինչև 9-րդ դարի սկիզբը) մտել է Կամսարականների տիրույթների մեջ (Արշարունիք)։ Առաջին անգամ հիշում է Մովսես Խորենացին՝ որպես ավան։
1915 թվականին ուներ 272 տուն՝ 2177 շունչ հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։
Նախիջևանում գտնվում էին Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա գմբեթավոր եկեղեցին, Սուրբ Խաչ և Նորամանուկ անունով միմյանց կից զույգ մատուռ-ուխտատեղիները, որոնցից մեկում Արտավազդ Կամսարականի տապանն էր՝ արձանագրությամբ (8-րդ դար)։ Գյուղում պահվում էր բոլորագիր, մագաղաթի վրա ընդօրինակված Աստվածաշունչ (անթվական)։
Բնակիչները բռնի տեղահանուել են 1920 թվականին և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Հայտնի ծնունդներ
Կարսի մարզի Նախիջևան գյուղից են Արևելյան Հայաստանի Փիրմալաք գյուղ (այսօր՝ Արեգ) գաղթել ՀՀ ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի նախնիները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մոսկովսկո-Բոբրիկսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)
Մոսկովսկո-Բոբրիկսկի գյուղական խորհուրդ  (Московсько-Бобрицька сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Մոսկովսկո-Բոբրիկսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1056 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Լաս Տոսկաս
Լաս Տոսկաս (Las Toscas)՝ բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Տակուարեբո դեպարտամենտում։
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 1142 մարդ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Ժողովածու (4528)
Ժողովածու' (4528), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4528 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1850 թվականին Սիմէօն Ալեքսվ Շիրակացի գրիչի կողմից ենթադրաբար Բողաղքէսան գիուղում (Շիրակ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.5X11 չափս։ Գրված է միասյուն, երկսյուն։ Կազմը` ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ գրիչ՝ 11 բ, 15 բ, 16 ա ։
Բովանդակություն
Պատմութիուն Ապտուլ Ռէհիմ պարսից թագավորին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գրեմյաչկա (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Գրեմյաչկա (Гремячка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրեմյաչկա գյուղում բնակվում էր 408 մարդ։
Էմիլ Ֆորրեր
Էմիլ Օրգետորիքս Գուստավ Ֆորրեր (Emil Orgetorix Gustav Forrer, Emilio O. Forrer, ), շվեյցարացի ասորագետ և հեթագիտության առաջամարտիկ ։
Գիտական գործունեություն
Էմիլ Ֆորրերը զարգացրել է հետազոտության շեղված միջառարկայական դաշտ (Meropisforschung), որը հիմնված է հույն պատմիչ Թեոպոմպոսի տեքստային հատվածների վրա և առնչվում էր Հին և Նոր աշխարհի ենթադրյալ նախապատմական կամ մինչպատմական շփումներին ։ Հակասելով գերիշխող ակադեմիական մտքի դպրոցին՝ Ֆորրերը պաշտպանում էր այն գաղափարը, որ Թեոպոմպոսի «Մերոպիսը» հորինված վայր չէ, այլ իրական աշխարհագրական միավոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի լեզվաբաններ
Մենինգոկոկային վարակ
Մենինգոկոկային վարակը ներառում է բոլոր ինֆեկցիաները, որոնք առաջացնում է Neisseria meningitidis-ը (հայտնի է նաև որպես մենինգոկոկ)։ Չբուժելու դեպքում այն բավականին բարձր մահացության ցուցանիշ ունի, սակայն կարելի է կանխարգելել պատվաստման միջոցով։ Չնայած որ այն առավել հայտնի է որպես մենինգիտի հարուցիչ, կարող է առաջացնել նաև սեպսիս, որն ավելի վնասակար և վտանգավոր վիճակ է։ Հիվանդագին վիճակի, մահվան և հաշմանդամության հիմնական պատճառը զարգացած և զարգացող երկրներում մենինգիտը և մենինգոկոկցեմիան են։
ԱՄՆ-ում բակտերիալ մենինգիտի տարեկան մոտավորապես 2,600 դեպք է նկարագրվում և միջինում 333,000 դեպք՝ զարգացող երկրներում։ Մահացությունը կազմում է 20-30% ։ Էնդեմիկ մենինգոկոկային վարակի հաճախականությունը վերջին 13 տարիների ընթացքում 1-5 դեպք է 100,000 բնակչի հաշվով զարգացած, և 10-25 դեպք 100,000 բնակչի հաշվով զարգացող երկրներում։ Համաճարակների ընթացքում մենինգոկոկային վարակով հիվանդացությունը հասնում է մինչև 100 դեպք 100,000-ի հաշվով։ Մենինգոկոկային վակցինաները կտրուկ նվազեցրել են հիվանդացությունը զարգացած երկրներում։
Հիվանդության պաթոգենեզը ամբողջոթյամբ հայտնի չէ։ Neisseria meningitidis-ի շտամները բնակչության մեծ մասի մոտ բնակվում են առանց վնաս հասցնելու, սակայն մարդկանց շատ փոքր տոկոսի դեպքում կարող են անցնել արյան շրջանառություն, տարածվելով ամբողջ օրգանիզմում և հատկապես վերջույթներում և գլխուղեղում՝ լուրջ հիվանդություններ հարուցելով։ Վերջին տարիներին փորձագետները ինտենսիվ աշխատանքներ են տանում հասկանալու համար մենինգոկոկային վարակի յուրահատուկ ասպեկտները և դրա փոխազդեցությունը տիրոջ հետ։ Սակայն բուժման առավել արդյունավետ մեթոդների և պատվաստանյութի մշակումը կապված կլինի տարբեր ոլորտների աշխատակիցների ներդրած ջանքերի հետ ։
Չնայած մենինգոկոկային վարակը վարակիչ չէ, ինչպես սովորական հարբուխը (որը փոխանցվում է պատահական շփման միջոցով), սակայն այն կարող է փոխանցվել թքի միջոցով, ինչպես նաև հիվանդի հետ երկարատև շփվելուց։
Մենինգոկոկցեմիա
Մենինգոկոկցեմիան, ինչպես շատ այլ գրամ բացասական հարուցիչներով պայմանավորված արյան վարակներ, կարող է առաջացնել տարածուն ներանոթային մակարդում (ՏՆՄ), որը արյան անտեղի մակարդումն է արյունատար անոթներում։ ՏՆՄ կարող է առաջացնել հյուսվածքների իշեմիկ վնասում՝ սնուցող անոթների թրոմբով խցանման արդյունքում և արյունազեղումներ՝ մակարդման գործոնների բացակայության պատճառով։ Մաշկում առաջացած փոքրիկ արյունազեղումները կոչվում են պետեխիաներ, որոնք ունեն աստղաձև տեսք։ Սա կապված է թույների(տոքսինների) բարձր մակարդակով արյունատար անոթներում։ Ցանը կարող է զարգանալ նաև արյան՝ անոթներից դուրս գալու պատճառով մաշկի տակ, որը կբերի կարմիր կամ շագանակագույն հետքերի առաջացմանը ներարկումների տեղերում, որոնք կարող են վերածվել պուրպուրային ցանավորման։ Մենինգոկոկային վարակը կարող է հաստատվել առարկայական ապակու թեսթի միջոցով, որի դեպքում ապակուն սեղմելիս ցանը չի անհետանում ։
Մենինգիտ
Մենինգոկոկային մենինգիտը բակտերիալ մենինգիտի տարատեսակ է։ Մենինգիտը հիվանդություն է, որի պատճառը ուղեղը և ողնուղեղը շրջափակող մենինգեալ թաղանթների գրգռումն ու բորբոքումն են։ Մենինգոկոկային վարակի դեպքում դա առաջանում է բակտերիայի՝ ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի մեջ անցնելու և ամբողջ կենտրոնական նյարդային համակարգում շրջանառելու հետևանքով։ Սահարայից հարավ ընկած Աֆրիկան, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաները, Արևմտյան Եվրոպան, Միացյալ Թագավորությունը և Իռլանդիան դեռևս շատ խոչընդոտների են հանդիպում այս հիվանդության դեմ պայքարում ։
Այլ տիպեր
Ինչպես ցանկացած այլ գրամ բացասական բակտերիա, N. meningitidis-ը ևս կարող է ախտահարել բազմաթիվ տեղամասեր։
Մենինգոկոկային թոքաբորբը կարող է առաջանալ գրիպի պանդեմիայի ժամանակ, ինչպես նաև ռազմական ճամբարներում։ Սա բազմաբլթային, արագ զարգացող թոքաբորբ է, որը երբեմն ուղեկցվում է սեպտիկ շոկով։ Ժամանակին բուժվելու դեպքում ելքը գերազանց է։ Այլընտրանքային տարբերակ է դեքսամետազոնը՝ վանկոմիցինի և մերոպենեմի հետ զուգակցված ։Պերիկարդիտը կարող է զարգանալ և՛ որպես սեպտիկ պերիկարդիտ՝ անբարենպաստ ելքով, և՛ որպես ռեակտիվ պերիկարդիտ՝ մենինգիտից և սեպտիցեմիայից հետո։
Մենինգիտ
Մենինգոկոկային մենինգիտով հիվանդներին սովորաբար բնորոշ է բարձ ջերմությունը, ծոծրակային ռիգիդությունը (փայտացած պարանոց), Կեռնիգի ախտանիշը, ուժեղ գլխացավը, փսխումը, պուրպուրան, ֆոտոֆոբիան և երբեմն նաև դողը, հոգեկան վիճակի խանգարումը կամ հիվանդության գրոհները։ Փորլուծությունն ու շնչառական ախտանիշները քիչ են հանդիպում։ Պետեխիաները հաճախ են հանդիպում, բայց ոչ միշտ, այդ պատճառով նրանց բացակայությունը չպետք է բացառի հիվանդության առկայությունը։ Մենինգոկոկային մենինգիտի ախտանշաններով հիվանդները պետք է ստանան ներերակային հակաբիոտիկներ մինչև գոտկային պունկցիայի արդյունքները, քանի որ բուժման հետաձգումը վատացնում է հիվանդության ելքը։
Մենինգոկոկցեմիա
Մենինգոկոկցեմիայի ախտանշանները սկզբում նման են գրիպին։ Որպես կանոն առաջին ախտանիշը ներառում է տենդը, փսխումը, մկանացավը, գլխացավը, հոդացավը, դողը, փորլուծությունը, պարանոցի ռիգիդությունը և ընդհանուր թուլությունը։ Ավելի ուշ ախտանիշներից են սեպտիկ շոկը, պուրպուրան, հիպոտենզիան, ցիանոզը, պետեխիան, տագնապը և բազմաօրգանային դիսֆունկցիան։ Սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշը և հոգեկակն վիճակի փոփոխությունը ևս կարող են հանդիպել։ Պետեխիալ ցանավորումը լինում է աստղաձև։
Ախտածագում
Մենինգոկոկային ինֆեկցիան առաջացնում է կյանքի համար վտանգավոր մենինգիտ և սեպսիս։ Մենինգիտի դեպքում բակտերիաները ախտահարում են գլխուղեղի և գանգի միջև տեղակայված թաղանթը, որը կոչվում է ուղեղաթաղանթ։ Վարակված հեղուկը ուղեղապատյաններից անցնում է ողնուղեղին, առաջացնելով պարանոցի ռիգիդություն, տենդ և ցան։ Ուղեղապատյանները (իսկ երբեմն նաև ուղեղը) սկսում են այտուցվել, ինչը ազդում է կենտրոնական նյարդային համակարգի աշխատանքի վրա։
Նույնիսկ հակաբիոտիկների կիրառման պարագայում մենինգոկոկային մենինգիտ ունեցող մոտավորապես 10 հիվանդից 1-ը մահանում է, նույնքանն էլ կորցնում են վերջույթը կամ լսողությունը կամ էլ տառապում են մշտապես առաջացող ուղեղի վնասումից ։ Սեպսիսային վարակը ավելի մահացու է և բերում է արյան վարակման, որն անվանվում է մենինգոկոկային սպսիս, որն ախտահարում է ամբողջ օրգանիզմը։ Այս պարագայում բակտերիալ թույները կարող են վնասել արյունատար անոթները, ինչպես նաև արգելակել կենսական օրգաններ։ Մի քանի ժամում հիվանդի վիճակը կարող է թվացյալ առողջից վերածվել մահացու հիվանդի ։
N. meningitidis -ը պատված է արտաքին լորձային թաղանթով, որը պարունակում է հիվանդությունը հարուցող էնդոտոքսինը։ Չնայած որ շատ բակտերիաներ ունեն էնդոտոքսին, մենինգոկոկային բակտերիան արտադրում է նորմայից 100-ից 1000 անգամ ավելի շատ (հետևաբար ավելի լետալ) էնդոտոքսին։ Քանի որ բակտերիաները բազմանում և տեղափոխվում են արյան հունում, նրանք ավելի խտացված թույն են արտազատում։ Էնդոտոքսինն անմիջականորեն ազդում է սրտամկանի վրա, իջեցնելով նրա պոմպային հատկությունը, ինչպես նաև սեղմում է ամբողջ օրգանիզմի արյունատար անոթները։ Քանի որ որոշ արյունատար անոթներ սկսում են արյունահոսել, խոշոր օրգանները, ինչպիսիք են օրինակ թոքերն ու երիկամները, վնասվում են։
Կանխարգելում
Ամենաարդյունավետ կանխարգելման եղանակը N. meningitidis-ի դեմ պատվաստումն է։ Տարբեր երկրներում տարածված են հարուցչի տարբեր շտամներ, այդ պատճառով էլ նրանք տարբեր պատվաստանյութեր են օգտագործում։ Գոյություն ունի 12 շճախումբ (շտամ), որից 6-ը՝ A, B, C, X, Y և W135-ը կարող են լուրջ էպիդեմիաների պատճառ դառնալ և պատասխանատու են վարակի գրեթե բոլոր դեպքերի համար։ Ներկայումս պատվաստանյութեր կան բոլոր 6 շտամների համար, այդ թվում նաև նորագույն պատվաստանյութը B շճախմբի համար։ Առաջին պատվաստանյութը B շճախմբի հարուցած հիվանդության դեմ էր, որն ընդունվեց Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից 2013թվականի հունվարի 22-ին։ Պատվաստանյութը արտադրվում է Նովարտիս կազմակերպության կողմից Բեքսերո ֆիրմային անվամբ։ Բեքսերոն կիրառելի է բոլոր տարիքային խմբերի համար՝ սկսած 2 ամսականից ։
Ամենահաճախ կիրառվող պատվաստանյութերն են Մենվեո պատվաստանյութը Նովարտիսից, Մենակտրա և Մենոմյուն պատվաստանյութերը Սանոֆի Ավենտիսից, Մենսեվաքսը ԳլաքսոՍմիթՔլայնից և NmVac4-A/C/Y/W-135-ը (լիցենզավորված չէ Միացյալ Թագավորությունում) JN-Միջազգային Բժշկական Կազմակերպությունից։ Պատվաստումները ապահովում են նշանակալի պաշտպանություն 3-55-ից (սովորաբար դա  Մենոմյունը, Մենսեվաքսը and NmVac-4 պոլիսախարիդային պատվաստանյութերն են) մինչև ավելի քան 8 տարի (կոնյուգացված պատվաստանյութ Մենակտրա) ։
Վակցինացիա
Հիմնական մենինգոկոկային վակցինա
«Մենինգոկոկային վակցինա» ծրագիր
Երեխաներ
2-10 տարեկան երեխաները, ովքեր գտնվում են մենինգոկոկային վարակի բաձր ռիսկի խմբում, ինչպես օրինակ նրանք, ովքեր ունեն քրոնիկ հիվանդություններ, ճանապարհորդում կամ բնակվում են հիպերէնդեմիկ կամ էպիդեմիկ երկրներում պետք է առաջնահերթ պատվաստվեն։ Պատվաստանյութի անվտանգությունն ու արդյունավետությունը հաստատված չէ 2 տարեկանից ցածր տարիքի երեխաների համար, այնուամենայնիվ չկոնյուգացված պատվաստանյութի տարբերակը պետք է նկատի ունենալ   ։
Դեռահասներ
Մենինգոկոկային A, C, Y և W-135 վարակների դեմ առաջնային իմունիզացիան խորհուրդ է տրվում բոլոր 11-12 տարեկան դեռահասներին և 15-ից բարձր տարիքի չպատվաստվածներին։ Կոնյուգացված վակցինան համարվում է նախընտրելի տարբերակ 11-ից բարձր տարիքի դեռահասների համար, այնուամենայնիվ պոլիսախարիդային պատվաստանյութը ընդունված այլընտրանք է, եթե առաջին տարբերակը հասանելի չէ  ։
Մեծահասակներ
Մենինգիտային A, C, Y և W-135 վարակների դեմ պատվաստվելը խորհուրդ է տրվում ուսանողներին, ովքեր պատրաստվում են ապրել հանրակացարաններում, չնայած որ 18-24 տարեկան ուսանողների վարակվելու ռիսկը չի տարբերվում բնակչության նույն տարիքի մնացած մասից ։
Սահմանված կարգով առաջնային իմունիզացիան խորհուրդ է տրվում հատկապես այն մեծահասակներին, ովքեր ապրում են էնդեմիկ երկրներում կամ պլանավորում են ճանապարհորդել այդպիսի երկրներ։ Չնայած որ կոնյուգացված վակցինան համարվում է նախընտրելի տարբերակ 55 և ավելի ցածր տարիքի մարդկանց համար, այնուամենայնիվ պոլիսախարիդային պատվաստանյութերը ընդունված այլընտրանք են, եթե առաջին տարբերակը հասանելի չէ։ Քանի որ կոնյուգացված պատվաստանյութի անվտանգությունն ու արդյունավետությունը 55-ից բաձր մեծահասակների մոտ հաստատված չէ, պոլիսախարիդային վակցինան պետք է օգտագործվի որպես առաջնային իմունիզացիայի միջոց այս խմբի համար  ։
Բուժանձնակազմ
Առողջապահության ոլորտի մարդիկ պետք է ստանան կանոնավոր իմունիզացիա մենինգոկոկային հիվանդության դեմ լաբորատոր անձնակազմի համար, ովքեր պարբերաբար ենթարկվում են N. meningitidis- ի մեկուսացման։ Լաբորատորիայի անձնակազմը և բուժանձնակազմը գտնվում են բարձր ռիսկի խմբում N. meningitides -ով կամ հիվանդներից մենինգոկոկային վարակով վարակվելու հավանականությամբ։ Հիվանդանոցային ինֆեկցիաների վերահսկման պրակտիկայի խորհրդատվական կոմիտեի (HICPAC) առաջարկությունները, որոնք վերաբերում են առողջապահական աշխատողների պատվաստմանը, որ առողջապահական անձնակազմի կանոնավոր պատվաստումներ իրականացվեն, խորհուրդ է տրվում 11-55 տարեկան ցանկացած անհատ, ով ցանկանում է նվազեցնել մենինգոկոկային հիվանդության ռիսկը, կարող է ստանալ մենինգիտ A, C, Y և W-135 պատվաստանյութեր։ Որոշակի պայմաններում, եթե չպատվաստված բուժաշխատողները չեն կարող պատվաստվել, և ովքեր ունեն ինտենսիվ շփում վարակված հիվանդների բերան-ըմպանային սեկրետների հետ և ովքեր չեն օգտագործում պատշաճ կանխարգելիչ միջոցներ, պետք է ստանան հակաինֆեկցիոն պրոֆիլակտիկա՝ մենինգոկոկային վարակի դեմ (օրինակ ներքին ընդունման ռիֆամպիցինի 2-օրյա ռեժիմ, ցեֆտրիաքսոնի մեկ դոզան կամ  ցիպրոֆլոկսացինի մեկ դոզան) ։
ԱՄՆ-ի զինակոչիկներ
Քանի որ ԱՄՆ-ի զինակոչիկների շրջանում վարակվելու ռիսկը բարձր է, նրանք բոլորը ստանում են առաջնային իմունիզացիա ։
Ճանապարհորդողներ
Մենինգոկոկային վարակի դեմ չպատվաստվելը խոչընդոտ չի հանդիսանում որևէ երկիր մունք գործելու համար, ի տարբերություն դեղին տենդի։ Միայն Սաուդյան Արաբիան է պահանջում, որ ճանապարհորդները, որոնք եկել էին իրենց երկիր՝ Հաջիին և Ումրային ամենամյա ուխտագնացություն կատարելու, ունենային մենինգոկոկային վարակի դեմ պատվաստվածության վկայական այնտեղ մեկնելուց 10 օրից մինչև 3 տարի վաղեմության։
Էնդեմիկ շրջանների բնակիչներն ու այնտեղ ճանապարհորդողները պետք է ստանան առաջնային իմունիզացիա հիվանդության դեմ ։
ՄԻԱՎ վարակակիրներ
ՄԻԱՎ վարակակիրները գտնվում են բավականին բարձր ռիսկի խմբում և նրանք, ովքեր ցանկանում են իջեցնել իրենց վարակվելու հավանականությունը, կարող են առաջնային իմունիզացիա ստանալ մենինգոկոկային վարակի դեմ ։ Թեկուզև մինչ օրս ՄԻԱՎ վարակակիրների համար մենինգիտ A, C, Y and W-135-ի դեմ վակցինաների արդյունավետությունը գնահատված չէ, 11-55 տարեկան վարակակիրները կարող են ստանալ կոնյուգացված վակցինա ։ Պատվաստումը ՄԻԱՎ վարակակիրների մոտ չի հանգեցնում CD4+ T-բջիջների քանակի նվազմանը կամ վիրուսային ծանրաբեռնվածությանը, և չկան տվյալներ առ այն, որ վակցինացիան բացասաբար է ազդում նրանց ապրելիության վրա  ։
ՍԵրտ շփում
Հակապատիճային հակամարմինների պաշտպանողական քանակները ներմուծումից 7-14 օր դեռ ակտիվացած չեն, այդ պատճառով էլ հիվանդության վաղ շրջաններում այն արդյունավետ չէ և, սովորաբար, խորհուրդ չի տրվում պատվաստվել ինվազիվ մենինգոկոկային եզակի դեպքերի առկայության դեպքում։ Ի տարբերություն զարգացած երկրների, Սահարայից հարավ ընկած Աֆրիկայում և այլ զարգացող երկրներում ամբողջ ընտանիքը բնակվում է նույն սենյակում ։
Մենինգոկոկային ինֆեկցիան տուն մուտք է գործում անախտանիշ մարդու միջոցով։ Այնուհետեև այն տարածվում է տանը՝ հասնելով նորածիններին, սովորաբար ընտանիքի մի քանի անդամի վարակվելուց հետո։ Հիվանդությունը առավել հաճախ զարգանում է նորածինների և երեխաների մոտ, ովքեր չունեն իմունիտետ տվյալ՝ շրջանառող շտամի դեմ, որոնք էլ հետագայում վեր են ածվում ինվազիվ շտամների կրողների ։
Վարակի ձեռքբերումը կանխելը ուղղակիորեն կանխում է գաղութացումը։ ՍԵրտ շփումը ենթադրում է կոնտակտը հիվանդի թքի հետ, ինչպես օրինակ՝ համբուրվելուց կամ սննդի և խմիչքի համատեղ օգտագործումից։ Հայտնի է մենինգոկոկային վարակակիրների հայտնաբերման կարևորությունը։ Զարգացած երկրներում հիվանդության փոխանցումը սովորաբար տեղի է ունենում ցերեկային խնամքի վայրերում, դպրոցներում և մեծ հավաքույթներում։ Քանի որ մենինգոկոկային վարակը փոխանցվում է շնչառական սեկրետներով և այն շուտ չորանում է արտաքին միջավայրում, ենթադրվում է, որ փոխանցման համար անհրաժեշտ է սերտ շփում։ Տարվա ընթացքում մենինգիտը հանդիպում է եզակի դեպքերով, և, քանի որ հարուցիչը չունի այլ կրող օրգանիզմ բացի մարդուց, հենց անախտանիշ կրողներն էլ սովորաբար հանդիսանում են վարակման աղբյուր ։
Սփյուռքի հայկական ուսումնական հաստատությունների ցանկ
Միջնակարգ դպրոցներ
ԱՄՆ-ի հայերի մեծ համայնքներ կան Կալիֆորնիա, Նյու Յորք, Մասաչուսեթս, Նյու Ջերսի, Ռոդ Այլյենդ, Իլինոյս, Միչիգան, Պենսիլվանիա և Տեխաս նահանգներում։ Ամենահայաշատ համայնքները գտնվում են Կալիֆորնիա նահանգում (Լոս Անջելոսի շրջան, Ֆրեզնո, Սան Ֆրանցիսկո), ինչով և պայմանավորված է ԱՄՆ-ում հայկական ուսումնական հաստատությունների զգալի մասի Կալոֆորնիայում գտնվելու փաստը։ Կալիֆորնիայում է գտնվում նաև ԱՄՆ-ի միակ հայկական ԲՈՒՀը՝ Մաշտոց Քոլեջը ։
Մենինգոկոկային վարակ
ՍԵրտ շփում
Բացի այդ, հիգիենայի հիմնական միջոցները, ինչպիսիք են ձեռքերի լվացումը և խմելու բաժակները չկիսելը, կարող են նվազեցնել վարակի առաջացումը `սահմանափակելով փոխանցումը։ Երբ դեպքը հաստատվում է, վարակված անձի հետ բոլոր սերտ շփում ունեցողներին առաջարկվում են հակաբիոտիկներ՝ վարակի տարածման հավանականությունը նվազեցնելու համար։ Այնուամենայնիվ, կան տվյալներ ռիֆամպինի հանդեպ կայուն շտամների մասին, և այս խնդրին նպաստում է հակաբիոտիկների անտարբեր օգտագործումը։ Քիմիոպրոֆիլակտիկան սովորաբար օգտագործվում է այն սերտ կոնտակտով անձանց դեպքում, ովքեր ունեն ախտածին շտամները կրելու ամենաբարձր ռիսկը։ Քանի որ պատվաստանյութերի ազդեցության տևողությունը անհայտ է, զանգվածային ընտրության պատվաստումները կարող են ավելի արդյունավետ միջոց լինել մենինգոկոկային հիվանդության փոխանցումը վերահսկելու համար, քան զանգվածային պատվաստումների ժամանակացույցերով իրականացվածները  ։
Լեմիկ Նազարով
Լեմիկ Հունանի Նազարով, հայ պրոկտոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1981), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996) ։
Կենսագրություն
1958 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Սեչենովի անվան բժշկական ինստիտուտը։ Աշխատել է Սեմաշկոյի անվան Կենտրոնական կլինիկական հիվանդանոցում, Գերցենի անվան ուռուցքաբանության ինստիտուտում ։ 1969-1974 թվականներին` ՌԽՖՍՀ առողջապահության ԳՀԼ ուռուցքապրոկտոլոգիայի բաժնի, 1975-1990 թվականներին` Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի պրոկտոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1985-1998 թվականներին՝ Պրոկտոլոգիայի ԳՀԻ հիմնադիր-տնօրեն։
Սփյուռքի հայկական ուսումնական հաստատությունների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան Կատեգորիա:Ցանկեր:Կրթություն
Մենինգոկոկային վարակ
Հակաբիոտիկներ
Cochrane -ի 2013 թվականի նորացված հետազոտությունները ուսումնասիրել են տարբեր հակաբիոտիկների արդյունավետությունը մենինգոկոկային վարակի կանխարգելման և N. meningitidis-ի դեմ պայքարի համար, հատկապես ռիսկի խմբի անձանց շրջանում։ Համակարգված ակնարկը ներառում էր 24 ուսումնասիրություն ՝ 6,885 մասնակիցների հետ։ Հետազոտության ընթացքում մենինգոկոկային հիվանդության դեպքեր չեն արձանագրվել, ուստի իրական հակաբիոտիկների կանխարգելիչ միջոցները չեն կարող ուղղակիորեն գնահատվել։ Այնուամենայնիվ, տվյալները ենթադրում են, որ ռիֆամպինը, ցեֆտրիաքսոնը, ցիպրոֆլոքսացինն ու պենիցիլինը հավասարապես արդյունավետ են N. meningitidis -ի վերացման համար։ 80 ուսումնասիրությունները տվյալներ տվեցին կողմնակի ազդեցությունների մասին, և նշեցին, որ ներարկման վայրում դրանք նվազագույն էին, բայց ներառում էին սրտխառնոց, որովայնի ցավ, գլխապտույտ և ցավ ։
Լեմիկ Նազարով
Կենսագրություն
Հայաստանում պրոկտոլոգիայի հիմնադիրներից մեկն է ։
Մենինգոկոկային վարակ
Հիվանդության բռնկումների հսկողություն
Մենինգիտի A, C, Y և W-135 պատվաստանյութերը կարող են օգտագործվել լայնածավալ պատվաստումների ծրագրերի համար, երբ, օրինակ, մենինգոկոկային հիվանդության բռնկում է տեղի ունենում Աֆրիկայում և աշխարհի այլ շրջաններում։ Երբ ԱՄՆ – ում եզակի կամ խմբակային դեպքեր են տեղի ունենում կամ մենինգոկոկային հիվանդության բռնկումներ, քիմոպրոֆիլակտիկան ինվազիվ հիվանդություն ունեցող անձանց երկրորդային դեպքերը կանխելու հիմնական միջոցն է։ Մենինգիտի A, C, Y և W-135 պատվաստանյութերը հազվադեպ կարող են օգտագործվել որպես քիմիոպրոֆիլակտիկայի օժանդակ միջոց,  բայց միայն այն իրավիճակներում, երբ առկա է ազդեցության շարունակական ռիսկ (օրինակ, երբ տեղի են ունենում խմբակային վարակման դեպքեր կամ բռնկումներ) և երբ տվյալ շճախումբը ներառված է պատվաստանյութի մեջ ։
Լեմիկ Նազարով
Գործունեություն
Լեմիկ Նազարովն ավելի քան 155 գիտական աշխատությունների, այդ թվում՝ 2 մենագրությունների հեղինակ է ։ Աշխատանքները վերաբերում են ընդհանուր պրոկտոլոգիայի, հաստ աղիքի ուռուցքների, ֆունկցիոնալ ու բորբոքային հիվանդությունների վիրահատական բուժման խնդիրներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1933 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1998 մահեր Կատեգորիա:Հունվարի 8 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ պրոկտոլոգներ
Մենինգոկոկային վարակ
Հիվանդության բռնկումների հսկողություն
Կարևոր է, որ բժշկական հաստատությունները անհապաղ զեկուցեն կասկածվող կամ հաստատված մենինգոկոկային հիվանդության բոլոր դեպքերի մասին տեղական հանրային առողջապահության մարմիններին, որպեսզի հայտնաբերվի հիվանդություն հարուցչի շճախումբը։ Զանգվածային պատվաստումների ծրագրերի արդյունավետությունը կախված է բռնկումների վաղ և ճշգրիտ ճանաչումից։ Երբ տեղի է ունենում մենինգոկոկային հիվանդության կասկածելի բռնկման դեպք, պետական ​​առողջապահության մարմինները պետք է սկսեն կատարել զանգվածային պատվաստումները (զանգվածային քիմիոպրոֆիլակտիկայով կամ առանց դրա), և ուրվագծել պատվաստվող նպատակային բնակչությանը` ելնելով ռիսկերի խմբերի գնահատման վրա  ։
Բուժում
Եթե կասկածվում է մենինգոկոկային վարակ, բուժումը պետք է անհապաղ սկսել առանց սպասելու հետազոտության արդյունքներին։ Բուժումը առաջին հերթին ներառում է անհապաղ միջմկանային բենզիլպենիցիլինի ներարկում և հետո շտապ տեղափոխում հիվանդանոց (ցանկալի է ակադեմիական մակարդակի հիվանդանոց կամ, առնվազն հիվանդանոց, որտեղ գործում է շուրջօրյա նյարդաբանական օգնություն, առավել ևս՝ ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք) հետագա բուժումն իրականացնելու համար։ Հիվանդանոցում, սովորաբար ընտրության խումբ են 4-րդ գծի հակաբիոտիկները՝ 3-րդ սերնդի ցեֆալոսպորիններ, օրինակ՝ ցեֆոտաքսիմ կամ ցեֆտրիաքսոն։ Բենզիլպենիցիլինը և քլորամֆենիկոլը ևս արդյունավետ են։ Օժանդակ միջոցառումները ներառում են հեղուկների ներերակային ներմուծում, թթվածնային թերապիա, ինոտրոպային բուժում, օրինակ ՝ դոպամին կամ դոբուտամին և բարձրացած  ներգանգային ճնշման կառավարում։ Ստերոիդային թերապիան կարող է օգնել որոշ չափահաս հիվանդներին, բայց հազիվ թե ունենա երկարաժամկետ արդյունքներ։
Ո՞ր հակաբիոտիկն է անհրաժեշտ օգտագործել անմիջապես (հիվանդանոց ընդունելուց առաջ) մենինգոկոկային հիվանդության կասկածելի դեպքերի համար։ Համակարգված ակնարկը համեմատել է երկու հակաբիոտիկներ։ Կատարվեց փորձ՝ 510 հոգուց կազմված բաց հետազոտություն՝ համեմատելու համար երկու հակաբիոտիկներ՝  ցեֆտրիաքսոն(որի 247-ից 14-ը մահ էր) և քլորամֆենիկոլ (256-ից 12 մահ)։ Կողմնակի ազդեցություններ  հայտնաբերված չեն։ Երկու հակաբիոտիկներն էլ համարվեցին հավասարաչափ արդյունավետ։ Հակաբիոտիկի ընտրությունը պետք է հիմնված լինի անհատական հակաբիոտիկակայունության վրա ։
Բարդություններ
Մենինգոկոկային հիվանդությունից հետո առաջացած բարդությունները կարելի է բաժանել վաղ և ուշ խմբերի։ Վաղ բարդությունները ներառում են `ներգանգային ճնշման բարձրացում, տարածուն ներանոթային մակարդում, հիվանդության գրոհներ, կոլապս և օրգանների անբավարարություն։ Ուշ բարդությունները հետևյալն են. խլլություն, կուրություն, տևական նյարդաբանական անբավարարություններ, IQ իջեցում և փտախտ, որը հանգեցնում է անդամահատումների։
Աֆրիկա
Մենինգիտի հիվանդության կարևորությունը նույնքան կարևոր է Աֆրիկայում, որքան ՄԻԱՎ-ը, տուբերկուլյոզը և մալարիան։ Մենինգոկոկցեմիայի դեպքերը, որոնք բարդանում են էնցեֆալիտով, տարածված են երեխաների և մեծահասակների շրջանում։ Մինչև 24 ժամը զարգացող մահվան դեպքերը առավել բնութագրական են Աֆրիկային և հատկապես Սահարայից ներքև ընկած Աֆրիկային՝ հիվանդության համաճարակային բռնկումների ժամանակ։ Հնարավոր է, որ կլիմայական պայմանների փոփոխությունները նպաստեմ հիվանդության տարածմանը Բենինում, Բուրկինա Ֆասոյում, Կամերունում, the Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետությունում, Չադում, Կոտ դ' Իվուարում, the Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, Եթովպիայում, Գանայում, Մալիում, Նիգերում, Նիգերիայում և Տոգոյում։ Սա Աֆրիկայի այն տարածքն է, որտեղ հիվանդությունը էնդեմիկ է, մենինգիտի «լուռ» առկայություն է՝ մշտապես առկա է մի քանի դեպք։ Երբ դեպքերի թիվը մեկ շաբաթվա ընթացքում անցնում է 5-ից 100 000 բնակչի հաշվով, թիմերը ահազանգում են։Համաճարակային մակարդակը հատում են այն ժամանակ, երբ մի քանի շաբաթվա ընոացքում գրանցվում է 100 դեպք 100,000 բնակչի հաշվով ։
Աֆրիկայում մենինգիտի տարածման կանխմանն ուղղված ջանքերը բարդանում են քանի որ դեկտեմբերից հունիս ամիսներին Նիգերի և Բուրկինա Ֆասոյի համար բնութագրական ծայրահեղ չոր, փոշոտ եղանակը նպաստում է համաճարակի զարգացմանը։ Գերբնակեցված գյուղերը նպաստավոր պայմաններ են բակտերիայի տարածման համար, ինչպես նաև նպաստում են շնչուղիների ինֆեկցիաների զարգացմանը, ինչը օրգանիզմին ավելի ենթակա է դարձնում մենինգիտը հարուցող բակտերիայի համար։ IRIN Africa-ի նորությունները 1995 թվականից ի վեր ապահովում են յուրաքանչյուր երկրի մահվան դեպքերի թիվը   ։ Ֆլորիդայում մենինգոկոկային հիվանդության մասսայական բռնկման հետևանքով զանգվածային պատվաստումների արշավը իրականացվել է CDC-ի կողմից ։
Պատմություն և պատճառագիտություն
Հունարեն meninx (թաղանթ) + kokkos (հատապտուղ), մենինգոկոկային հիվանդությունն առաջին անգամ նկարագրել է Գասպար Վիոսո 1805-ին Ժնևում տեղի ունեցած բռնկման ժամանակ։ 1884 թվականին իտալացի պաթոլոգներ Էտորոր Մարտիաֆավան և Անջելո Սելլի նկարագրեցին ներբջջային միկրոկոկերը ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկում, իսկ 1887-ին Անտոն Վայշելբաումը տարբերակեց մենինգոկոկը (նկարագրված է որպես Diplococcus intracellularis meningitidis) ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկում և հաստատեց կապը համաճարակային մենինգիտի և օրգանիզմի միջև ։
Լրացուցիչ տեղեկատվություն
Կատեգորիա:Բակտերիալ հիվանդություններ Կատեգորիա:Բակտերիա-ասոցացված մաշկային վիճակներ Կատեգորիա:Սեպսիս Կատեգորիա:Պատվաստումով կանխարգելվող հիվանդություններ
Աստերոիդների ցանկ (155801-155900)
|}
Մ.թ.ա. 21
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 21
Նորայր Դավիդյան
Նորայր Դավիդյան, այրվածքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։ ՀՀ առողջապահության նախարար (2003-2007)։
Կենսագրություն
1966-1972 թթ. սովորել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետում, 1972-1973 թթ.՝ Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ինտերնատուրայում։1976-1980 թթ. այրվածքային վիրաբուժության գծով վերապատրաստվել է Մոսկվայի Վիշնևսկու անվան վիրաբուժական ինստիտուտում։ Միջազգային գիտատեխնիկական կենտրոնի ներկայացրած ծրագրի «A-948» գիտական թեմայի ղեկավար-մենեջեր ։
Գործունեություն
1973-1995 թթ. եղել է Երևանի թիվ 6 կլինիկական հիվանդանոցի այրվածքային բաժանմունք՝ վիրաբույժ, 1982 թվականից՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մասնագետ այրվածքային վիրաբուժության գծով, 1985-1991 թթ. ՝ Մանկական այրվածքաբանության բաժանմունքի վարիչ, 1991-1995 թթ. ՝ Այրվածքների կենտրոնի ղեկավար, 1995-2003 թթ. ՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության ճառագայթային բժշկության և այրվածքային գիտական կենտրոնի ղեկավար։ 1996 թվականին այրվածքային վիրաբուժության գծով վերապատրաստվել է Նյու Յորքի Կոռնելի անվան համալսարանում։ 1996 թվականին ղեկավարել է ՀՀ ԳԱԱ «Ծանր այրվածքների բուժումը» գիտական թեման։ 2003 -2007 թթ. եղել է ՀՀ առողջապահության նախարար։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարներ
Անդրանիկ Ներսիսյան
Անդրանիկ Ներսիսյան, հայազգի դաշնակահար։
Կենսագրություն
Անդրանիկ Ներսիսյանը ծնվել է 1977 թվականին Աթենքում։ Ավարտել է Աթենքի Արդի երաժշտության վարժարանը (դասատու՝ Յ. Ջոնգր)։ Է. Գրիգի դաշնամուրի կոնցերտով հանդես է եկել նաև Երևանում։
1994 թվականից կատարելագործվել է Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտական բարձրագույն դպրոցում (ղեկ.՝ հունգար դաշնակահար Գ. Շանդոր), ապա՝ Լոնդոնի թագավորական երաժշտական քոլեջում (ղեկ.՝ Ջ. Բարսթոու)։ Արժանացել է քոլեջի «Էրիկ Հարիսոն» և «Փավոր» մրցանակներին։
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Թունիս (այլ կիրառումներ)
Թունիս
Նովոպոկրովկա (քաղաքատիպ ավան, Չուգուևսկի շրջան)
Նովոպոկրովկա (Новопокровка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովայա Պոկրովկա։ Հիմնադրվել է 1818 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոպոկրովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 5 027 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,07 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1235,14 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1818 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անդրինե Սեթեր
Անդրինե Սեթեր (Andrine Sæther, ), թատրոնի և կինոյի նորվեգացի դերասանուհի։ 1995-ից 2006 թվականներին աշխատել է Նորվեգիայի ազգային թատրոնում ։ Կինոյում առաջին անգամ խաղացել է 1997 թվականին։
Կարիերա
Անդրինե Սեթերը ծնվել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։ 1995 թվականից խաղում է Նորվեգիայի ազգային թատրոնում։ Այստեղ խաղացած նշանավոր դերերից են Վարյայի դերը Անտոն Չեխովի «Բալենու այգին» պիեսից, Բոլլետի դերը Հենրիկ Իբսենի «Կինը ծովից» պիեսից։
1997 թվականին դեբյուտն է արել կինեմատոգրաֆիայում որպես դերասանուհի։ Անդրանիկը դերը խաղաց «Livredd» ֆիլմում։ Նույն թվականին խաղաց նաև «Budbringeren» ֆիլմում, ինչի համար արժանացավ Ամանդա մրցանակի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Յագի-Կակսի (գյուղ, Գրախովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 171 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 22
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 22
Սան Պաոլո (կոմունա)
Բնակչությունը կազմում է 3812 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալներով, խտությունը՝ 229 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 19 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25020 ։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը Սուրբ Պողոս առաքյալն է։ Տոնը նշվում է հունիսի 29-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գոմանց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պավլենկովսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)
Պավլենկովսկի գյուղական խորհուրդ  (Павленківська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պավլենկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 471 մարդ։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 23
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 23
Ժողովածու (3883)
'Ժողովածու, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3883 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,5x12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 383 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն,  բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը`  լաթեպատ ստվարաթուղթ։
Բովանդակություն
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մ.թ.ա. 24
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 24
Մեծ Առաքել
Մեծ Առաքել (այժմ կոչվում է՝ დიდი არაქალი - Դիդի Արաքալի), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։
Արագյալի բնակչությունը գաղթել են Էրզրումի նահանգի Բրդոնք գյուղից։ Մեծ Արագյալից է նաև Երևանի գեներալ գնդապետ Գուրգեն Դալիբալթայանը, որի անվամբ են կոչել նայև Մեծ Արագյալի միջնակարգ դպրոցը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի բնակավայրեր
Սայալոնգա
Սայալոնգա (Sayalonga), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, որը մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում գտնվող Մալագա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ախարկիա Կոստա դել Սոլ շրջանի (կոմարկի) կազմում։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 1555 մարդ է։ Հեռավորությունը նահանգի վարչական կենտրոնից 44 կմ է։
Քրեյն շրջան (Տեխաս)
Քրեյն շրջան (Crane County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2008 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 4017 մարդ ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 4375 մարդ ։ Շրջկենտրոնն է Քրեյն (Crane) բնակավայրը ։
Պատմություն
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1887 թվականին, վերակազմավորվել 1927 թվականին Թոմ շրջանի որոշ հատվածից ։ Իր անվանումը ստացել է Բեյլոր համալսարանի նախագահ Քերի Քրեյնի պատվին։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Քոքրեն շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2040 կմ², որից 2030 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 1,8 կմ²-ն կամ 0,08 %-ը՝ ջրային տարածքները ։