cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուս-թուրքական 1877-1878 թվականների պատերազմի Կովկասյան արշավանք
Ապրիլ-մայիս, 1877
Այնուհետև Էրիվանի ջոկատի ավանգարդով զբաղված էր Սուրբ Հովհաննեսը, սակայն Արդահանի և Կարսի դեպքերի ընթացքը նրան ստիպեց սպասողական վիճակում մնալ մինչև մայիսի 22-ը (հունիսի 3), ինչը Վանի ջոկատի ղեկավար Ֆայ ք-փաշային հնարավորություն տվեց աշխարհազոր հավաքելու և ստեղծելու։ Մայիսի 22-ին (հունիսի 3) Տեր-Ղուկասովը, Լոռիս-Մելիքովից Մուխտարի ուշադրությունը իր վրա բևեռելու հրաման ստանալով, առաջ շարժվեց Ալաշկերտի դաշտով և մայիսի 29-ին (հունիսի 10) գրավեց Զեյդեկանը ։ Բայց իր ուժերի զգալի մասը թողնելով այստեղ՝ ձեռքի տակ մնաց ընդամենը 7 հազար զինվոր։ Մինչդեռ վտանգը սկսեց նրան սպառնալ թիկունքից, քանի որ Ֆայիք փաշան հարձակման էր անցել և մայիսի 2-ին (14-ին) արդեն Բայազետից մի անցուղի էր հեռու գտնվում։
Ամառ, 1877
Տեր-Ղուկասովի հունիսի 4-ի (16) հաղթանակը Դրամդաղում Մուխտարի բանակի աջ թևի զորքերի նկատմամբ կարևոր նշանակություն չունեցավ, քանի որ Մուխտարը, ով այդ պահին դեռևս չէր սպառնում ճակատից, կարող էր կրկին ուժեղացնել իր աջ թևը։ Մինչդեռ արդեն հունիսի 6-ից (18) Բայազետի միջնաբերդը, որտեղ գտնվում էր փոքրաթիվ ռուսական կայազորը, շրջապատվեց Ֆայիքի զորքերով։ Բարեբախտաբար, վերջինս չօգտվեց ռուսական սահմանի անպաշտպանությունից և չներխուժեց Երևանի նահանգ, որտեղ այդ ժամանակ ընդամենը 2 վաշտ էին մնացել։
Հունիսի 4-ին (16) Տեր-Ղուկասովը, Դրամդաղի ճակատամարտից հետո, տեղակայվեց Դայար գյուղի մոտ, և այստեղ հունիսը 9-ին (21) հարձակման ենթարկվեց Մուխտարի գլխավոր ուժերի կողմից, սակայն հաջողությամբ ետ մղեց դրանք։ Կարսից Սագանլուի մոտով ռուսների հարձակման մասին լուրը խանգարեց Մուխտարին կրկնել հարձակումը, և նա, նահանջելով Դելիբաբ, սպասողական դիրք ընդունեց։ Իր հերթին Տեր-Ղուկասովը մեկնեց Դրամդաղ, և այստեղ նույնպես որոշվեց սպասել Գեյմանի շարասյան գործողությունների զարգացմանը, որի մոտենալու մասին նա ծանուցվել էր։
Շուտով իրավիճակը ռուսների համար անբարենպաստ շրջադարձ ունեցավ. հունիսի 19-ին (հուլիսի 1-ին) տեղի ունեցավ Զիվինի մարտը, որը բավական երկար ժամանակով այլ բնույթ տվեց պատերազմաշրջանի ողջ ընթացքին։ Մուխտարի զգալի ուժերի (35 գումարտակ, 2 հազար հեծյալ, 32 թնդանոթ)՝ Կարսին մոտենալը ստիպեց Լոռիս-Մելիքովին հանել ամրոցի շրջափակումը և կրկին նահանջել Ենգիկեյի մոտ։ Մինչդեռ Մուխտարը, շարժվելով դեպի Կարս, Էրիվանի ջոկատի դեմ գործողությունների համար առանձնացրեց 12 գումարտակ՝ Իսմայիլ փաշայի ղեկավարությամբ։ Սակայն Տեր-Ղուկասովը, որն այժմ հայտնվել էր ծայրահեղ ծանր վիճակում, հասցրեց բարեհաջող հեռանալ իր դեմ եկող թշնամուց։ Հունիսի 25-ին (հուլիսի 7-ին) նա արդեն ռուսական սահմաններում էր, իսկ երկու օր անց շարժվեց դեպի Բայազետ, ջարդեց թուրքերի՝ շրջակայքում եղած միջնաբերդը և, իրեն միացնելով օգնության հասած կայազորը, նահանջեց Իգդիր՝ իր առաջին դիրքերը։
Այս ընթացքում Իսմայիլ փաշան, կանգ առնելով Դիադինի մոտ, որոշ ժամանակ անգործության մատնվեց, իսկ հետո, իրեն միացնելով Ֆայիքի ջարդված զորքը, գրավեց Բայազետը՝ առաջնամաս ուժերը առաջ շարժելով դեպի Գյուլ Թեփե ։ Մուխտարը, նրան հրամայեց ներխուժել Երևանի նահանգ, իր հերթին՝ հուլիսի 2-ին (14-ին) հարձակում սկսեց Ալեքսանդրապոլի ուղղությամբ, և նրա բանակը (53 գումարտակ, 42 էսկադրոն, 56 հրանոթ) գրավեց Ալաջինյան բարձունքների դիրքերը՝ Վիզինկև գյուղից մինչև Ինախ Տեպեսի լեռը։
Հուլիսի 3-ին (15) ռուսական հիմնական ուժերը նահանջեցին դեպի Քյուրյուկդարա և Պարգետ՝ առաջնամասը տեղավորելով Բաշկադըքլարի մոտ։ Դրանից հետո պատերազմի թատերաբեմի այս տարածքում երկարատև դադար սկսվեց, ինչը պայմանավորված էր այն հանգամանքով, որ երկու կողմերն էլ սպասում էին օգնական ուժերի ժամանմանը։ Այդ ժամանակ Տեր-Ղուկասովը, ով գծի պաշտպանության համար ստիպված էր իր ուժերը նետել Իսմայիլի և Ֆայիքի ջոկատների դեմ 70 վերստ հեռավորության վրա, վերջապես, հակառակորդի հետ մի քանի չլուծված գործերից հետո, իր զորքերի մեծ մասը կենտրոնացրեց Իգդիրի մոտ։ Զորացման համար նրան ուղարկվել էր գլխավոր ուժերից՝ գեներալ-մայոր Ցիտովիչի ղեկավարած ջոկատը։ Դրա փոխարեն գլխավոր ուժերին էր միացել Արդահանից զորքերի մեծ մասը ։ Օգոստոսի սկզբին Ռուսաստանից սկսեցին մոտենալ 40-րդ հետևակային դիվիզիայի առաջին դիվիզիաները, և Տեր-Ղուկասովը ուղարկվեց ևս 5 գումարտակ, այնուհետեւ ևս մեկ նոր ջոկատ՝ Դևելի ղեկավարությամբ։
Վերջինը, սակայն, դեռ ճանապարհին հրաման ստացավ վերադառնալ գլխավոր ուժերի առաջնամաս՝ հանգամանքների անբարենպաստ փոփոխության հետևանքով։ Բանն այն է, որ ռուսական դիրքի առաջին կետը՝ Քըզիլ Թեփե լեռը, հուլիսի 13 (25)-ի լույս գիշերը անսպասելիորեն հարձակման ենթարկվեց թուրքերի կողմից և նրանց դուրս մղել այնտեղից չհաջողվեց։ Մուխտարը սահմանափակվեց կենտրոնի և աջ թևի առաջ մղմամբ՝ կենտրոնացնելով իր ուժերի հիմնական զանգվածը Հաջի Վալու գյուղի և Ինակ լեռան միջև։ Դրանից հետո նա կրկին բավական երկար ժամանակ անգործության մատնվեց։ Իսմայիլը միաժամանակ մի քանի անգամ հարձակումներ ձեռնարկեց Տեր-Ղուկասովի դիրքերի վրա, բայց հաջողություն չունեցավ ։
Գարուն, 1877-1878
Մինչև սեպտեմբերի 20-ը (հոկտեմբերի 2) 1-ին գրենադերյան դիվիզիայի ժամանումից հետո, Ռուսաստանից ակնկալվող բոլոր ամրացումները ժամանել էին, և Լոռիս-Մելիքովն այժմ ձեռքի տակ ուներ 60 գումարտակ, 96 էսկադրոն և հարյուրյակ ու 240 հրանոթ։ Այդ ուժերը բավարար էին ճանաչվել Մուխտարի ամրացըված դիրքեր վճռականորեն գրոհելու համար։ Սեպտեմբերի 20-ին (հոկտեմբերի 2-ին), սեպտեմբերի 21-ին (հոկտեմբերի 3-ին) և սեպտեմբերի 22-ին (հոկտեմբերի 4-ին) իրականացվեցին մի շարք հարձակումներ Ալաջինյան բարձունքների վրա։ Աջ թևը առաջ նետվեց, իսկ սեպտեմբերի 27-ի գիշերը (հոկտեմբերի 9-ին) թուրքերը նահանջեցին իրենց առաջավոր դիրքերից և տեղաբաշխվեցին այն դիրքերում, որոնք ունեցել էին մինչև օգոստոսի 13-ը (25)։ Ռուսական զորքերը անմիջապես գրավեցին թշնամու թողած դիրքերը, իսկ որպեսզի Մուխտարին թույլ չտան անպատիժ նահանջել Կարս, մշակվեց հարձակման նոր պլան։ Գեներալ Լազարևի շրջանցիկ շարասյունը պետք է Դիգորի միջոցով թուրքերի հետ կապի դուրս գար, իսկ մնացած զորքերը միաժամանակ հարձակվեին նրանց վրա ճակատից։
Հոկտեմբերի 2-ին (14) Լազարևը նվաճեց հակառակորդի թիկունքում գտնվող բարձունքները, իսկ Ավլիյար-Ալաջինյան ճակատամարտը հոկտեմբերի 3-ին (15) ավարտեց Մուխտարի բանակի լիակատար ջախջախմամբ, որի հուսահատ մնացորդները հասցրեցին փախչել Կարս։ Մուխտարը որոշ գումարտակներով հաջորդ առավոտյան դուրս եկավ Կարսից դեպի Զիվին, բայց բերդի կայազորը պատրաստվեց եռանդուն պաշտպանության։
Իսմայիլի նահանջը շարունակվում էր, սակայն այնքան հապճեպ, որ նա հեռվացավ Էրիվանի ջոկատից և հոկտեմբերի 15-ին (27) հասցրեց կապ հաստատել Մուխտարի հետ Քյոպրիկեյի մոտ։ Նույն օրը Գեյմանը գրավեց Խորասանը, իսկ հոկտեմբերի 21-ին (նոյեմբերի 3) Հասանկալան միացավ Տեր-Ղուկասովին։ Հոկտեմբերի 23-ին (նոյեմբերի 5-ին) Մուխտարը հարձակվեց նրանց վրա և ոչնչացրեց Դևե-Բոյնու դիրքերը։
Երբ անկանոն նահանջող թուրքական զորքերը հայտնվեցին Էրզրումում, նրա բնակիչները, սպասելով ռուսների անհապաղ ժամանմանը, արդեն սկսեցին պատրաստվել նրանց հնազանդությամբ դիմավորելու։ Սակայն Գեյմանը հնարավոր չհամարեց գիշերը թշնամուն հետապնդել բոլորովին անծանոթ տեղանքում։ Միայն հոկտեմբերի 24-ից հետո (նոյեմբերի 6-ին), երբ թուրքերն արդեն մի փոքր ուշքի էին եկել, նա մոտեցավ Էրզրումին և պարետին առաջարկեց հանձնվել։ Առաջարկը մերժվեց, և ամրոցում հավաքված թուրք զինվորները, որոնք արդեն որոշակիորեն կարգի էին բերված և բերդերով տեղաբաշխված, պատրաստվեցին հակահարված տալու։ Հոկտեմբերի 27-ին (նոյեմբերի 9-ին) Գեյմանը հանձնվելու նոր առաջարկ արեց, և երբ այն նույնպես մերժվեց, հաջորդ գիշեր փորձեց գրոհել, բայց հետ մղվեց։ Այս անհաջողությունը ռուսական զորքերին ստիպեց կա՛մ ձմռանը մնալ ամրոցի առջև, ամենաանբարենպաստ պայմաններում, կա՛մ էլ նահանջել, այսինքն՝ կորցնել արդեն ձեռք բերվածը։ Կանգ առան առաջին տարբերակի վրա։ Դեպի Ալաշկերտ նահանջեց միայն Էրիվանի ջոկատը, իսկ մյուս զորքերը, բացի մեկ հետևակային բրիգադից՝ Դևե-Բոյնու վրա թողած 3 հրետամարտկոցով, դասավորվեցին Պասսինի բաց հարթավայրում։
Այս ընթացքում Լազարևի ջոկատը, որը մոտեցել է Կարսին, հոկտեմբերի 13-ին (25) սկսեց պաշարման աշխատանքները, իսկ նոյեմբերի 6-ին (18) ռուսական զորքերի գրավեցին բերդը։ Այդ կարևոր իրադարձությունից հետո գործողությունների գլխավոր նպատակը մնաց Էրզրումը, որտեղ թաքնվում էին թշնամու բանակի մնացորդներ, ինչպես նաև՝ այստեղ հավաքվել էին միջոցներ՝ նոր զորքեր ձևավորելու համար։ Բայց այստեղ թուրքերի դաշնակիցներին սպասվում էին ցրտերն ու լեռնային ճանապարհներով ամեն տեսակի պաշարներ տեղափոխելու ծայրահեղ դժվարությունները։ Ամրոցի առջև կանգնած զորքերում հիվանդություններն ու մահացության դեպքերը սարսափելի չափերի հասան։ 1878 թվականի հունվարի 21-ին (փետրվարի 2-ին) կնքվեց զինադադար, ըստ որի Էրզրումը փետրվարի 11-ին (23-ին) հանձնվեց ռուսական զորքերին ։
Արդահանի և Քոբուլեթիի ջոկատների գործողություններ
Ռազմական գործողությունների ժամանակ Ալաջինի և Կարսի մերձակայքում Արդահանի ջոկատը հանձնարարություն ուներ պահպանելու անդորրը Արդահանի շրջակայքում։ Կարսի անկումից հետո այդ ջոկատը ուժեղացվել է նաև նրա հրամանատար գնդապետ Կոմարովի կողմից, ով հրամայեց շարժվել դեպի Արդանուչ և Արդվին՝ Ճորոխ գետի հովտում ռուսական ազդեցությունը հաստատելու և Բաթումի դեմ նախատեսվող ռազմագործողությունը թեթևացնելու համար։ 1877 թվականի դեկտեմբերի 2-ին արշավանքը սկսելով՝ թուրքական զորքերը գրավեցին Արդանուչը, իսկ դեկտեմբերի 9-ին թուրքական ջոկատը ջախջախեցին Դոլիս-խանի մոտ։ Զինադադարի լուրը նրանց կանգնեցրեց Արդվինի մոտ։
Մարտական գործողություններ Աբխազիայում
Սև ծովի արևելյան ափը նույնպես եղել է ռազմական գործողությունների շրջան, և այստեղ թուրքերն իրենց նավատորմի շնորհիվ կարողանում էին գրեթե անարգել տիրապետել տեղանքը, քանի որ ափամերձ ամրություններ գոյություն չունեին։ Հակառակորդ դեսանտին հակազդելու և հանգստություն պահպանելու համար երկրում գտնվում էին միայն աննշան ջոկատներ Տուապսեում, Սուխումում, Փոթիում և Սուրբ Նիկոլայի դիրքում (ներկայում Շեկվեթիլ, Օզուրգեթ համայնք, Վրաստան)։ 1877 թվականի ապրիլի 30-ին (մայիսի 12-ին) մինչև հազար լեռնականներ (60-ական թվականների գաղթականների թվից) տեղակայվեցին Աբխազիայի Գուդաութա գյուղի մոտ և հուզումներ հրահրեցին տեղի բնակչության շրջանում, որին թուրք գործակալները շռայլորեն զենք էին բաժանել։
99
Մահեր
Կատեգորիա:99 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ռուս-թուրքական 1877-1878 թվականների պատերազմի Կովկասյան արշավանք
Մարտական գործողություններ Աբխազիայում
Մայիսի 1-ին (13) թուրքական 6 նավից բաղկացած նավատորմը հայտնվեց Սուխումի առաջ, և այնտեղի ջոկատի պետ գեներալ-մայոր Կրավչենկոն, ընդունելով դիմադրելու անհնարինությունը, նահանջեց դեպի Օլգինսկոյ գյուղը։ Քաղաքի երկօրյա ռմբակոծությունից հետո լեռնականների նոր ուժերը վայրէջք կատարեցին Սուխումի և Օչամչիր գյուղի մոտ, որից հետո Կրավչենկոն ավելի հեռացավ՝ Կոդոր գետի այն կողմ։ Այսպիսով, ամբողջ ափամերձ գոտին՝ Ադլեր հրվանդանից մինչև Կոդոր, հայտնվեց Սուխումը գրաված թուրքական զորքերի կողմից աջակցվող վրդովված բնակչության իշխանության տակ։
Ռուսական իշխանության վերականգնման համար Կոդոր ուղարկվեց գեներալ-մայոր Ալխազովի ջոկատը, որը, իրեն միացնելով Կրավչենկոյի զորքերը, հունիսի 15-ին (27) գրոհեց Օչամչիրի մոտ գտնվող լեռնականների վրա, սակայն թշնամին, թուրքական նավատորմի աջակցությամբ, հետ մղեց այդ գրոհը ։ Այնուհետև ևս երկու՝ գնդապետ Շելկովնիկովի և գեներալ-մայոր Բաբիչի (Կուբանի մարզից) ջոկատները ուղարկվեցին Սուխումի։ Այնտեղ շարժվեց նաև գեներալ Ալխազովը, ով, մի շարք պարտություն հասցնելով ապստամբներին, օգոստոսի 16-ին (28) Բաբիչի և Շելկովնիկովի հետ գրեթե միաժամանակ մոտեցավ Սուխումին։ Երեք օր անց թուրքերն առանց կռվի մաքրեցին քաղաքը և հեռացան իրենց նավերով, իսկ հուզումներն Աբխազիայում շուտով դադարեցին։
Սևծովյան ափերի ժամանակավոր տիրապետումը հակառակորդի կողմից իր ազդեցությունն ունեցավ Չեչնիայում և Դաղստանում, որտեղ նույնպես ապստամբություններ սկսվեցին, ինչի հետևանքով Կովկասում ձերբակալվեցին երկու հետևակային դիվիզիաներ։
Դուբովի Գայ (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Դուբովի Գայ (Дубовий Гай), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1959 թվականին։
Ռուս-թուրքական 1877-1878 թվականների պատերազմի Կովկասյան արշավանք
Մարտական գործողություններ Աբխազիայում
Ծովում, միջոցների չնչին լինելու պատճառով, իհարկե, թուրքական նավատորմի դեմ բացահայտ պայքարելն անմտություն էր։ Գործողությունները սահմանափակվում էին ռուսական ականապատ նավակների խիզախ հարձակումներով Սուխումի և Բաթումի խարսխակայաններում (1877 թվականի օգոստոսի 12-ին (24), դեկտեմբերի 16-ին (28) և 1878 թվականի հունվարի 13-ին (25)), որի դեպքում հարձակված նավերը կա՛մ ոչնչացվում էին, կա՛մ խիստ վնասվում։ Բացի այդ, «Ռոսիա» շոգենավին հաջողվեց 1878 թվականի հունվարի 13- ին գրավել զինվորների գումարտակով և պարենի պաշարներով թուրքական շոգենավը։
Դուբովի Գայ (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Դուբովի Գայ գյուղում բնակվում էր 236 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,133 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1774,44 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1959 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռուս-թուրքական 1877-1878 թվականների պատերազմի Կովկասյան արշավանք
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)
(2479) Սոդանկյուլա
(2479) Սոդանկյուլա (Sodankyla), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1942 թվականի փետրվարի 6-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,389144 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9206 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8577 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1348,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266895 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,92° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դովերլանդիա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1982 թվականի մայիսի 14-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Կրիուշինսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Կրիուշինսկի (Криушинский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կալինինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Պելինովկա
Պելինովկա (Пелинівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1500 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պելինովկա գյուղում բնակվում էր 338 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1105 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 305,88 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վիիսու
Վիիսու (Viisu), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ռոոսնա-Ալլիկու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 189 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ռոոսնա-Ալլիկու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բայկիբաշևո
Բայկիբաշևո (Байкибашево, Байҡыбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1346 մարդ։
90
Մահեր
Կատեգորիա:90 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կուզովո (գյուղ, Բիրսկի շրջան)
Կուզովո (Кузово, Ҡуҙы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 476 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1745 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ավգուստ Մյոբիուս
Ավգուստ Ֆերդինանդ Մյոբիուս (August Ferdinand Möbius, ), գերմանացի երկրաչափ։ 1816 թվականից՝ Լայպցիգի համալսարանի պրոֆեսոր, 1844 թվականից՝ Լայպցիգի աստղադիտարանի տնօրեն։ Մյոբիուսը պրոյեկտիվ երկրաչափությունում առաջինն է մուծել կոորդինատների համակարգ և հետազոտման անալիտիկ մեթոդներ, կորերն ու մակերևույթները դասակարգել է նոր մոտեցմամբ, սահմանել է պրոյեկտիվ ձևափոխության ընդհանուր հասկացություն։ Ապացուցել է միակողմանի մակերևույթների գոյությունը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա
Աստղագիության և աստղաֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա (ԱԱՄՕ, International Olympiad on Astronomy and Astrophysics, IOAA), ամենամյա մրցաշար ավագ դպրոցի աշակերտների համար։ Այն համարվում է Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներից մեկը։ Օլիմպիադայի հիմնական նպատակն է մեծացնել աշակերտների հետաքրքրվածությունը աստղագիտության հանդեպ։ Այն գործում է աստղագիտության միջազգային օլիմպիադայից անկախ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առարկայական օլիմպիադաներ
Դամմոխ
Դամմոխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Հազզո-Խաբլջոզի գավառակում ։
Գյուղի մոտով է հոսում Դամմոխ գետակը ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Վոյաջերս (ազգային պարկ)
Վոյաջերս (Voyageurs National Park), ազգային պարկ, որը գտնվում է Մինեսոտա նահանգի Սենտ Լուիս և Քուչիչինգ շրջաններում (ԱՄՆ)։ Պարկն անվանել են Վոյաջերս ի պատիվ վոյաժերների՝ ֆրանս-կանադական մորթի արտահանողների, որոնք եղել են առաջին եվրոպական ճամփորդողները այս վայրերում ։
Պատմություն
Առաջին առաջարկությունը ազգային պարկ ստեղծելու համար եղել է 1891 թվականին Մինեսոտա նահանգի օրենսդիր մարմնի կողմից։ Վոյաջերս ազգային պարկը ստեղծվել է 1975 թվականի ապրիլի 8-ին ԱՄՆ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի հրամանի համաձայն։ Այն գտնվում է ԱՄՆ-ի և Կանադայի սահմանամերձ հատվածներում գտնվող լճերի համակարգի հարավային ափերին։ Այդ համակարգի խոշորագույն լճերից են Ռեյն-Լեյկը (921,1 կմ²), Նամականը (101,7 կմ²) և Սենդ-Փայնտ-Լեյկը (21,0 կմ²), որոնք գտնվում են Կանադայի սահմանին իսկ Կաբետոգաման (104,2 կմ²) և Կրեյն-Լեյկը միանում են այգու հարավարևմտյան ափին ։ Ռեյն Լեյկ և Կաբետոգամա լճերի միջնամասում է գտնվում Կաբետոգամա թերակղզին, որն հարակից է Նամական լճից հարավ ընկած պարկի երկու խոշորագույն ցամաքային հատվածներին։ Այգուց դեպի հարավ գտնվում են ազգային անտառը և վերին ծովը իսկ արևմտյան հատվածում՝ վայրի բնության արգելոցը։ Պարկի ջրային տարածքները համարվում են այցելության սիրելի վայր կայակներ և կանոյեներ սիրող ձկնորսների համար։ Արգելոցի տարածքում կան 175 տուրիստական կանգառներ և 80 կմ ոտքով ճանապարհ։ Ի տարբերություն ուրիշ արգելոցների, որտեղ կարելի է հասնել ոտքով կամ մեքենայով, այստեղ մոտքը հասանելի է նաև ջրային ճանապարհով, որտեղ շատ այցելուներ հասնում են նաև նավակներով, կանոյեներով և կայակներով։ Կաբետոգամա և Սենդ Փոյնթ Լեյկ լճերին և Կաբետոգամա թերակղզուն կարելի հասնել միայն ջրային ճանապարհով։ Այնտեղ կարելի է հասնել շնորհիվ այցելուների համար նախատեսված երեք կենտրոնների, որոնք հարակից են պարկին։ (1) Ռեյն-Լեյկ (պարկի արևմտյան սահման, մոտ ինտերնեյշն-Ֆոլսին), Koochiching County Road 96), (2) Կաբետոգամա (պարկի հարավային սահման, մոտ Կաբետոգամա տաունշիպին на Saint Louis County Road 122 и Saint Louis County Road 123) և (3) Աշշ-Ռիվեր (պարկի հարավային սահման, մոտ Աշշ-Ռիվեր ճանապարհին Saint Louis County Road 129) :
Մարքսի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Կարլ Մարքսի փողոց (Улица Карла Маркса), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Նախկինում կոչվել է Ցերկովնայա ։ Խորհրդային տարիներին անվանակոչվել է գերմանացի փիլիսոփա, տնտեսագետ, հասարակագետ, գրող, պոետ, քաղաքական լրագրող, սոցիոլոգ և հասարակական գործիչ Կարլ Մարքսի անունով։
Պատմություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Կարլ Մարքսի փողոցը մինչև 20-րդ դարի 30-ական թվականները կոչվում էր Ցերկովնայա (Եկեղեցական)։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ փողոցի սկզբնամասում, «Օգոնյոկ» մանկապարտեզի տարածքում, տեղակայված էր Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը։ 1900 թվականին կառուցված եկեղեցուց մնացել են միայն լուսանկարներ։ Իտալացի վարպետների կատարած գծագրերը չեն պահպանվել։ Եկեղեցին, որը կառուցվել է իտալացի ճարտարապետի ղեկավարույամբ, շատ գեղեցիկ էր և շքեղ։ Զանգակատան զանգն ազդարարում էր յուրաքանչյուր ժամի սկիզբը։ Ցերկովնայա և Դմիտրիի փողոցների խաչմերուկում եղել է քահանայի տունը, իսկ երեկոյան դպրոցի շենքում գործել է ծխական դպրոց, որի ղեկավարն ու ուսուցիչը եղել է քահանա Ս. Պոլյակովը։ 1911 թվականին այնտեղ սովորել է 88 աղջիկ ։
Ծիսակատարությունները շարունակվել են նաև 1917 թվականից հետո՝ մինչև 1920-ական թվականները։ Այնուհետև տաճարը փակվել է։ Տաճարն աստիճանաբար խարխլվել է և մասնակիորեն ավերվել։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եկեղեցու շենքի վրա ռումբ է ընկել և պայթել։ Խորհրդային զորքերի կողմից բնակավայրն ազատագրելուց հետո տաճարը թալանվել է և շուտով ապամոնտաժվել ։
Ներկայում Կրասնի Սուլին քաղաքի թիվ 4 դպրոցի տարածքում գտնվում են հին տաճարից մնացած շինությունները։ Քաղաքում ժամանակավոր տաճարում վերաբացվել է Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու անվան ուղղափառ ծուխը, գործում է կիրակնօրյա դպրոց, կատարվում են եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներ ։
Մարքսի փողոցի չպահպանված շենքերից են քաղաքային առաջին ռադիոհանգույցի շենքը, որը բացվել է 1928 թվականին։ Այժմ այս վայրում գտնվում է ճարտարապետաշինարարական բյուրոն։ Այնուհետև այս փողոցում էին 20-րդ դարի սկզբին կառուցված գործարանի աշխատակիցների և բանվորների բնակելի տները, որոնցից ինը դեռ պահպանվում են ։
Մարքսի փողոցն ավարտվում է Գնիլուշա գետի մոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Ամիկացին
Ամիկացինը այլ ամինոգլիկոզիդային հակաբիոտիկների նման կարող է պատճառ հանդիսանալ լսողության կորստի, հավասարակշռության խանգարման և երիկամների ախտահարման համար ։ Կողմնակի էֆեկտ հանդիսացող պարալիզը կարող է հանգեցնել շնչառական անկարողության ։ Հղիության ընթացքում օգտագոծման դեպքում երեխայի մոտ կարող է առաջացնել մշտական խլություն ։Ամիկացինը ազդում է, պաշարելով մանրէների 30S ռիբոսոմալ ենթամիավորի ֆունկցիան, որի պատճառով այն չի կարողանում արտադրել սպիտակուց ։
Ամիկացինը պատենտավորվել է 1971 թվականին և կիրառության մեջ է մտել 1976-ին ։ Ըստ Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության Հատուկ Դեղերի Ցանկի, այն համարվում է առողջապահական համակարգի համար անհրաժեշտ ամենաէֆեկտիվ և անվտանգ դեղերից մեկը ։Զարգացող երկրներում միջին գինը մեկ ամսվա համար տատանվում է 13,80-ից մինչև 130,50 ԱՄՆ դոլարի սահմաններում ։ Միացյալ Նահանգներում տիպիկ բուժման կուրսի արժեքը տատանվումէ 25-ից մինչ 50 ԱՄՆ դոլարի սահմաններում ։Այն ստանում են կանամիցինից ։
Բժշկական կիրառումներ
Ամիկացինը առավել հաճախ օգտագործվում է ծանր ինֆեկցիաների ժամանակ՝ հարուցված բազմադեղորայքակայուն, աէրոբ, գրամ-բացասական մանրէներով՝ մասնավորապես Պսևդոմոնաս, Ացինետոբակտեր, Էնտերոբակտեր, Էշերիխա Կոլի, Պրոտեուս, Կլեբսիելլա և Սերրատիա բակտերիաներով ։ Միակ Գրամ-դրական մանրէները, որոնց վրա Ամիկացինը թողնում է ուժեղ ազդեցություն՝ Ստաֆիլոկոկերը և Նոկարդիաներն են ։ Ամիկացինը կարող է նաև կիրառվել ոչ տուբերկուլյոզային միկոբակտերիալ ինֆեկցիաների և տուբերկուլյոզի դեպքում (եթե հարուցվել է զգայուն շտապներով) երբ առաջին շարքի դեղերը չեն կարող կառավարել ինֆեկցիան ։ Հազվադեպ է կիրառվում միայնակ ։
Էմպիրիկ թերապիայի ժամանակ ամիկացինը կարելի է զուգակցել բետա լակտամային հակաբիոտիկների հետ՝ նեյտրոպենիա և տենդ ունեցող մարդկանց մոտ ։
Հասանելի ձևեր
Ամիկացինը կարելի է կիրառել օրական մեկ կամ երկու անգամ և սովորաբար ներմուծվում է ներերակային ու միջմկանային ճանապարհներով, չնայած նրան, որ կարելի է օգտագործել նաև ներշնչական ճանապարհը։ Ամիկացինի պերորալ ձևը հասանելի չէ, քանի որ այդ ճանապարհով չի ներծծվում։ Երիկամային անբավարարությամբ տառապող մարդկանց շրջանում, դոզավորումը պետք է կարգավորվի կրեատինի քլիրենսին համապատասխան, սովորաբար դոզավորման հաճախականության իջեցման միջոցով ։ Այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն ԿՆՀ ինֆեկցիաներ, օրինակ՝ մենինգիտ, ամիկացինը կարելի է ներմուծել ներողնուղեղային կամ ներփորոքային (ուղղակի ներարկում գլխուղեղի փորոքներ) ճանապարհով ։
Լիպոսոմային ներշնչական սուսպենզիան նույնպես հասանելի է և հաստատված Միկոբակտերիում ավիում կոմպլեքսը բուժելու համար ։
Բնակչության հատուկ խմբեր
Ամիկացինը պետք է ավելի ցածր դոզաներով կիրառել տարեցների շրջանում, ովքեր ունեն տարիքով պայմանավորված երիկամային ֆունկցիայի անբավարարություն, և երեխաների մոտ, որոնց երիկամները ամբողջությամբ զարգացած չեն լինում։ Միացյալ նահանգներում և Ավստրալիայում այն համարվում է հղիության D կարգ, այսինքն կա հավանականություն, որ այն կվնասի պտղին ։ Ամիկացինի շուրջ 16 տոկոսը ներթափանցում է ընկերքի միջոցով, այն դեպքում, երբ կիսատրոհման պարբերությունը մայրական օրգանիզմում կազմում է 2 ժամ, իսկ պտղի օրգանիզմում՝ 3.7 ժամ ։ Հղի կինը այլ ամինոգլիկոզիդների հետ ամիկացին օգտագործելու դեպքում, բերում է երեխայի մոտ բնածին խլության առաջացման հավանականության բարձրացման։ Ամիկացինը մասամբ թափանցում է նաև մայրական կաթով ։
Ընդհանուր առմամբ պետք է խուսափել երեխաների մոտ ամիկացինի կիրառումից ։ Մանկահասակ երեխաները, որպես կանոն ունեն բաշխվածության ավելի մեծ ծավալ՝ պայմանավորված միջբջջային հեղուկի ավելի բարձր խտությամբ, որտեղ էլ գտնվում են ամինոգլիկոզիդները ։
Տարեցների մոտ ամիկացինը համակարգերում առավել երկար մնալու հակում ունի, քանի որ 20 տարեկանում նրա քլիրենսը կազմում է 6լ/ժ, իսկ 80 տարեկանում՝ 3լ/ժ ։
Քլիրենսը առավել բարձր է մուկովիսցիդոզ ունեցող մարդկանց շրջանում ։
Մկանային խանգարումներ ունեցող մարդկանց շրջանում, ինչպես օրինակ՝ միասթենիա գրավիսը կամ Պարկինսոնի հիվանդությունը, ամիկացինի պարալիզող էֆեկտը նյարդամկանային սինապսների վրա կարող է էլ ավելի խորացնել մկանային թուլությունը ։
Կողմնակի երևույթներ
Ամիկացինի կողմնակի երևույթները համանման են այլ ամինոգլիկոզիդներին։ Երիկամի վնասումը կամ օտոտոքսիկությունը (որոնք կարող են հանգեցնել լսողության կորստի) ամենակարևորներն են, որոնք հանդիպում են օգտագործողների 1-10% դեպքերում ։ Համարվում է, որ նեֆրո- և օտոտոքսիկությունը պայմանավորված են ամինոգլիկոզիդների՝ երիկամներում և ներքին ականջում կուտակման հակումով ։ Ամիկացինը կարող է հանգեցնել նեյրոտոքսիկության, եթե կիրառվում է ցուցվածից ավելի բարձր դոզաներով կամ ավելի երկար ժամանակ։ Նեյրոտոքսիկության հետևանքներն ընդգրկում են գլխապտույտը, զգացողության կորուստը (պարեսթեզիա), մաշկի այրոցը, մկանային կծկումները և նոպան ։ Նրա տոքսիկ ազդեցությունը 8րդ գանգուղեղային նյարդի վրա առաջացնում է օտոտոքսիկություն, հանգեցնելով հավասարակշռության և ավելի հաճախ լսողության կորստի ։ Խխունջիկի վնասումը, որը բերում է մազմզուկավոր բջիջների մակածված ապոպտոզի, հանգեցնում է բարձ հաճախականության լսողության կորստի՝ նախքան կհայտնաբերվեն լսողության կորստի կլինիկական նշանները ։ Ականջի վեստիբուլայի վնասումը առավել հաճախ պայմանավորված է թթվածնի ավելցուկային ազատ ռադիկալներով։ Այդ ամենը ավելի հաճախ կախված է ոչ թե դոզայից, այլ ժամանակից, հետևաբար կարելի է նվազեցնել ռիսկը օգտագործման ժամանակը կրճատելու միջոցով ։
Ամիկացինը բերում է նեֆրոտոքսիկության (երիկամների վնասում), ազդելով երիկամային պրոքսիմալ խողովակների վրա։ Այն հեշտությամբ իոնիզացնում է կատիոնները և կապում պրոքսիմալ խողովակների էպիթելիալ բջիջների անիոնային հատվածներին, որպես ռեցեպտոր-միջնորդավորված պինոցիտոզի մաս։ Երիկամի կեղևում ամիկացինի խտությունը տասն անգամ գերազանցում է արյան պլազմայում նրա խտությանը, ինչն ամենից հաճախ միջամտում է լիզոսոմում ֆոսֆոլիպիդների մետաբոլիզմին և հանգեցնում դեպի ցիտոպլազմա լիզոսոմալ ֆերմենտների արտահոսքին ։ Նեֆրոտոքսիկության հետևանքներն են շիճուկում կրեատինի, արյան մեջ միզային ազոտի, էրիթրոցիտների, լեյկոցիտների ավելացումը, ինչպես նաև ալբումինուրիա (մեզով ալբումինի արտազատման ուժեղացում), գլյուկոզուրիա (մեզի միջոցով գլյուկոզի արտազատում) մեզի սպեցիֆիկ քաշի նվազում և օլիգուրիա (ընդհանուր մեզի քանակի նվազում) Կարող է նաև պատճառ հանդիսանալ միզարձակման համար ։ Երիկամային խողովակների ֆունկցիոնալ խանգարումները կարող են փոփոխել էլեկտրոլիտների մակարդակը և մարմնի թթվահիմնային հավասարակշռությունը, որն էլ իր հերթին կարող է առաջացնել հիպոկալեմիա, ացիդոզ կամ ալկալոզ ։ Նեֆրոտոքսիկությունը առավել հաճախ հանդիպում է այն մարդկանց մոտ, ովքեր նախապես ունեցել են հիպոկալեմիա, հիպոկալցեմիա, հիպոմագնեզեմիա, ացիդոզ, դանդաղ գլոմերուլյար ֆիլտրացիա, շաքարային դիաբետ, դհիդրատացիա, ջերմություն և սեպսիս, ինչպես նաև նրանց մոտ, ովքեր օգտագործում են հակապրոստագլանդինային դեղամիջոցներ    ։ Սովորաբար հակաբիոտիկի կիրառման կուրսը ավարտելուց հետո տոքսիկությունը վերականգնվում է ,  բայց ոչ այդքան հաճախ կիրառելու դեպքում կարելի է դրանից վերջնականապես խուսափել (24 ժամվա ընթացքում մեկ անգամ, այլ ոչ թե ամեն 8 ժամը մեկ) ։
Հազվադեպ հանդիպող կողմնակի երևույթները (հանդիպում են օգտագործողների գրեթե 1%-ի մոտ) ներառում են ալերգիկ ռեակցիաները, մաշկացանը, ջերմությունը, գլխացավը, դողը, սրտխառնոցը, փսխումը, էոզինոֆիլիան, հոդացավը, անեմիան, հիպոտենզիան և հիպոմագնեզեմիան։ Ներխոռոչային ներարկումների դեպքում (երբ ամիկացինը ներարկում են ակնագնդի մեջ), դեղին բծի ինֆարկտը կարող է հանգեցնել տեսողության մշտական կորստի ։
Հակացուցումներ
Ամիկացինը պետք է բացառել այն մարդկանց դեպքում, ովքեր զգայուն են ցանկացած ամինոգլիկոզիդի հանդեպ, քանի որ նրանք խաչաձև ալերգիկ են (այսինքն մեկ ամինոգլիկոզիդի նկատմամբ ալերգիան բերում է գերզգայունության նաև այլ ամինոգլիկոզիդների նկատմամբ)։ Այն պետք է բացառել նաև սուլֆիտների հանդեպ զգայունություն ունեցողների դեպքում, (առավել հաճախ դիտվում է ասթմայով տառապողների մոտ) քանի որ ամիկացինը սովորաբար կիրառվում է ազոտի մետաբիսուլֆիտի հետ, որն էլ կարող է առաջացնել ալերգիկ ռեակցիա ։
Փոխազդեցություն
Ամիկացինը կարող է ինակտիվանալ այլ բետա լակտամների ազդեցությամբ. բայց ոչ այն աստիճանի, որքան մնացյալ ամինոգլիկոզիդները, և մինչև հիմա այն օգտագործվում է պենիցիլինների հետ(բետա լակտամների տիպ), որպեսզի առաջանա ադիտիվ էֆեկտ որոշ բակտերիաների և կարբապենեմների դեմ, որոնք կարող են համազդիչ լինել որոշ գրամ դրական բակտերիաների հետ։ Բետա լակտամների մեկ այլ խումբ՝ ցեֆալոսպորինները, կարող են ուժեղացնել ամինոգլիկոզիդների նեֆրոտոքիկ ազդեցությունը, բարձրացնելով կրեատինի մակարդակը։ Հայտնի է, որ անտիբիոտիկներից քլորամֆենիկոլը, կլինդամիցինը և տետրացիկլինը ինակտիվացնում են ամինոգլիկոզիդներին՝ գլխավորապես դեղաբանական անտագոնիզմով ։
Ամիկացինի էֆեկտը ուժեղանում է, երբ կիրառվում է այնպիսի դեղերի հետ, որոնք սինթեզվում են բոտուլոտոքսինից, անեսթետիկների, նյարդամկանային պաշարում առաջացնողների հետ, կամ արյան մեջ ցիտրատի մեծ քանակության դեպքում, որպես հակամակարդիչ ։
Հզոր դիուրետիկները, ոչ միայն իրենք են առաջացնում օտոտոքսիկ էֆեկտ, այլ նաև բարձրացնում են շիճուկում և հյուսվածքներում ամիկացինի խտությունը, էլ ավելի բարձրացնելով օտոտոքսիկության հավանականությունը :Կվինիդինը նույնպես մեծացնում է օրգանիզմում ամիկացինի քանակությունը ։ ՈՍՀԴ ինդոմետացինը կարող է անհաս երեխաների արյան շիճուկում բարձրացնել ամինոգլիկոզիդների քանակությունը ։ Կոնտրաստային միջոցները, ինչպես օրինակ՝ իովերսոլը, կարող են խորացնել ամիկացինի նեֆրոտոքսիկությունը և օտոտոքսիկությունը ։
Ամիկացինը կարող է նվազեցնել որոշ պատվաստանյութերի ազդեցությունը, ինչպես օրինակ՝ ԲՑԺ կենդանի պատվաստանյութը(օգտագորվում է տուբերկուլյոզի դեպքում), խոլերայի պատվաստանյութը, և տիֆի պատվաստանյութը, և այդ ամենի հիմքում ընկած է դեղաբանական հակազդումը ։
Ազդեցության մեխանիզմը
Ամիկացինը անդարձելիորեն կապվում է ռ-ՌՆԹ-ի 16Տ ու պրոկարիոտիկ ռիբոսոմի ՌՆԹ կապող 30Տ ենթամիավորի 12Տ սպիտակուցի հետ և փոխելով ռիբոսոմի կառուցվածքը՝ ընկճում է սպիտակուցի սինթեզն այնպես, որ այն չկարողանա ճշգրիտ կարդալ մ-ՌՆԹ-ի կոդոնը ։ Այն նաև խանգարում է այնպիսի հատվածներ, որոնք փոխազդում են թ-ՌՆԹ-ի անտիկոդոնի առանձին տատանումների հետ ։ Նրա աշխատանքը կախված է խտությունից, և լավագույնս գործում է թթվային միջավայրում ։
Հակացուցումներ
Ամիկացինը խուսափում է հակաբիոտիկ ինակտիվացնող բոլոր ֆերմենտների հարձակումներից, որոնք պատասխանատու են մանրէների՝ հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունության համար, բացառությամբ ամինոացետիլտրանսֆերազների և նուկլեոտիդիլտրանսֆերազների ։ Սա իրականացվում է շնորհիվ Լ-հիդրոքսիամինոբութերոլ ամիդի(Լ-ՀԱԲԱ), որը միացած է Ն-1 հատվածին (համեմատում են կանամիցինի հետ, որն ուղղակի պարունակում է ջրածին), որն էլ պաշարում և նվազեցնում է ամինոգլիկոզիդներին ինակտիվացնող ֆերմենտների հասանելիությունը ։ Ամիկացինը կվերջանա միայն այն դեպքում, երբ այդ ֆերմենտները հարձակվում են, իսկ գենտամիցինը և տոբրամիցինը՝ առանձին 6 դեպքերում ։
Այն բակտերիաները, որոնք կայուն են ստրեպտոմիցինի և կապրեոմիցինի նկատմամբ, դեռևս զգայուն են ամիկացինի նկատմամբ, իսկ այն բակտերիաները, որոնք կայուն են կանամիցինի նկատմամբ, ունեն տարբեր ընկալունակություն ամիկացինի հանդեպ։ Ամիկացինի նկատմամբ կայունությունը բերում է նաև կանամիցինի և կապրեոմիցինի նկատմամբ կայունության ։
Տուբերկուլյոզ առաջացնող միկոբակտերիաների կայունությունը ամիկացինի և կանամիցինի նկատմամբ, պայմանավորված է rrs գենի մուտացիայով, որը կոդավորում է 16S ռ-ՌՆԹ-ն։ Նմանատիպ մուտացիաները նվազեցնում են բակտերիալ ռիբոսոմի նկատմամբ ամիկացինի հասանելիությունը ։ Ամինոգլիկոզիդ ացետիլտրանսֆերազայի (ԱԱՑ) և ամինոգլիկոզիդ ադենիլտրանսֆերազայի (ԱԱԴ) վարիացիաները նույնպես առաջացնում են կայունություն. ԱԱՑ-(6')-IV-ով պայմանավորված Պսևդոմոնաս աէրոգինոսայի կայունությունը, որն առաջացնում է կայունություն նաև կանամիցինի, գենտամիցինի և տոբրամիցինի նկատմամբ, և ԱԱԴ(4',4)-ով պայմանավորված Ս. աուրեուսի և Ս. էպիդերմիդիսի կայունությունը, որը նույնպես բերում է կանամիցինի, տոբրամիցինի և ապրամիցինի նկատմամբ կայունության ։ Ս. Աուրեուսի որոշ շտամներ ֆոսֆորիլացնելու ճանապարհով կարող են ինակտիվացնել ամիկացինին ։
Ֆարմակոկինետիկա
Ամիկացինը պերօրալ ճանապարհով չի ներծծվում, այդ իսկ պատճառով այն օգտագործում են պարէնտերալ ճանապարհով։ Միջմկանային ներարկման դեպքում դեղի առավելագույն խտությունը արյան շիճուկում հասունանում է 0,5-2 ժամվա ընթացքում։ Ամիկացինի մինչև 11%-ը կապվում է պլազմայի սպիտակուցների հետ։ Այն տարածվում է սրտում, լեղապարկում, թոքերում և ոսկրերում, ինչպես նաև լեղու, լորձի, ինտերստիցիալ հեղուկի, պլևրալ հեղուկի և սինովիալ հեղուկների մեջ։ Սովորաբար այն հայտնաբերվում է ողնուղեղային հեղուկում ցածր կոնցենտրացիաների դեպքում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարվել է ներխոռոչային ներարկում ։ Նորածինների պլազմայում ամիկացինը հիմնականում տատանվում է 10-20%-ի սահմաններում, բայց մենինգիտի դեպքում կարող է հասնել մինչև 50%-ի ։ Այն հեշտությամբ չի կարող անցնել արյուն-ուղեղային պատնեշով կամ ներթափանցել աչքի հյուսվածքների մեջ ։
Սովորաբար ամիկացինի կիսատրոհման պարբերությունը կազմում է 2 ժամ, իսկ երիկամային անբավարարության սահմանային վիճակների դեպքում այն կարող է տևել մինչև 50 ժամ ։
Դեպքերի ճնշող մեծամասնությունում (95%) ամիկացինը IM և IV դոզաների դեպքում, 24 ժամվա ընթացքում արտազատվում է առանց փոփոխության՝ կծիկային ֆիլտրացիայի և մեզի միջոցով ։ Ամիկացինի՝ մեզի միջոցով արտազատվելու ունակությունը պայմանավորված է նրա փոքր մոլեկուլյար զանգվածով, ջրում բարձր լուծելիությամբ և չմետաբոլիզվող վիճակով ։
Քիմիա
Ամիկացինի ստացումը կանամիցին Ա-ից ։
Անասնաբուժական կիրառումները
Չնայած նրան, որ ամիկացինը FDA-ի կողմից ընդունվել է միայն շների և ներարգանդային ինֆեկցիաներ ունեցող ձիերի մոտ կիրառելու համար՝ այն համարվում է անասնաբուժությունում կիրառվող  քիչ թե շատ տարածված ամինոգլիկոզիդներից մեկը, և այն կիրառվում է շների, կատուների, ծովախոզուկների, շինշիլաների, համստերների, առնետների, մկների, դաշտամկների, խոշոր եղջերավորների, թռչունների, օձերի, կրիաների, կոկորդիլոսների, դոդոշների և ձկների մոտ  : Հաճախ այն կիրառվում է օձերի շնչառական վարակների, կրիաների պատյանի բակտերիալ հիվանդությունների, և թութակների մոտ առաջացող սինուսիտների դեպքում։ Որպես կանոն այն հակացուցված է ճագարներին և նապաստակներին(չնայած նրան, որ մինչ օրս օգտագործում են), որովհետև այն խախտում է աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռությունը ։
Շների և կատուների դեպքում, ամիկացինը սովորաբար կիրառվում է որպես տեղային հակաբիոտիկ ականջի ինֆեկցիաների և եղջերաթաղանթի խոցերի ժամանակ,մասնավորապես այն դեպքերում, երբ այն հարուցվել է Պսևդոմոնաս աէրոջինոսայով։ Ականջները հաճախ մաքրում են մինչև դեղորայքի ներմուծումը, քանի որ թարախը և բջջային աղբը նվազեցնում են ամիկացինի ակտիվությունը։ Ամիկացինը աչքի համար կիրառվում է այն ժամանակ, երբ պատրաստված է աչքի քսուկների, լուծույթների, կամ էլ երբ ներարկվում է շաղկապենու տակ ։ Ամիկացինը աչքի համար կարող է օգտագործվել ցեֆազոլինի հետ միասին։ Չնայած, որ ամիկացինի օգտագործումը (և բոլոր ամինոգլիկոզիդների) տոքսիկ են ներակնային կառույցների համար ։
Ձիերի դեպքում, ամիկացինը FDA-ի կողմից հաստատված է արգանդի ինֆեկցիաների համար(օրինակ՝ էնդոմետրիոզ կամ պիոմետրիա) երբ հարուցվում է զգայուն բակտերիաներով ։ Այն նաև օգտագործվում է աչքի և արթրոսկոպիկ լվացումների համար, իսկ երբ զուգակցվում է ցեֆալոսպորինների հետ, այն օգտագործվում է ստաֆիլոկոկերով հարուցված ենթամաշկային ինֆեկցիաների ժամանակ։ Վերջույթների և հոդերի ինֆեկցիաների ժամանակ, այն հաճախ կիրառվում է ցեֆալոսպորինների հետ կամ ուղղակիորեն ներմուծելով վերջույթի մեջ, կամ ներարկելով հոդի մեջ ։ Ամիկացինը հաճախ ներարկվում է հոդերի մեջ հակաարթրիտիկ դեղամիջոց հանդիսացող Ադեկվանի հետ, որպեսզի բացառեն վարակումը ։
Կենդանիների մոտ կողմնակի էֆեկտները ներառում են նեֆրոտոքսիկությունը, օտոտոքսիկությունը և ներարկման տեղում ալերգիկ ռեակցիաները։ Կատուներն ավելի զգայուն են օտոտոքսիկությամբ պայմանավորված հավսարակշռության համակարգի վնասումների հանդեպ։ Ոչ այնքան հաճախ հանդիպող կողմնակի էֆեկտները ներառում են նյարդամկանային պաշարումը, դեմքի այտուցը և ծայրամասային նեյրոպաթիաները ։
Կենդանիների մեծամասնության մոտ կիսատրոհման պարբերությունը կազմում է մեկ կամ երկու ժամ ։
Ամիկացինի գերդոզավորման դեպքում պետք է իրականացնել երիկամային կամ որովայնամզային դիալիզ, որը նվազեցնում է ամիկացինի շիճուկային կոնցենտրացիան և (կամ) կիրառել պենիցիլիններ, որոնցից որոշները կարողանում են ամիկացինի հետ առաջացնել կոմպլեքս միացույթուններ և չեզոքացնել նրան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Լուկաս Սելարայան
Լուկաս Մանուել Սելարայան (Lucas Manuel Zelarayán, ), արգենտինահայ ֆուտբոլիստ, «Կոլամբուս Քրյու» ակումբի և Հայաստանի ազգային հավաքականիկիսապաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Լուկաս Սելարայանն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է արգենտինական «Բելգրանո» ակումբում։ 2012 թվականի մրցաշրջանում նա ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմի հայտացուցակում։ Ապրիլի 26-ին Արգենտինայի գավաթի խաղարկության «Ռոսարիո Սենտրալի» դեմ խաղում Սելարայանը նշել է իր նորամուտը «Բելգրանոյի» կազմում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Լուկաս Պարոդիին ։ 2013 թվականի մարտի 2-ին «Նյուելս Օլդ Բոյզի» դեմ խաղում Լուկասն իր նորամուտն է նշել նաև արգենտինական Պրիմերայում ։ 2014 թվականի ապրիլի 7-ին «Ռիվեր Փլեյթի» դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը «Բելգրանոյի» կազմում ։
2016 թվականի սկզբին Սելարայանը տեղափոխվել է մեքսիկական «ՈՒԱՆԼ Տիգրես» ակումբ։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 4,5 մլն եվրո։ Հունվարի 10-ին «Տոլուկայի» դեմ խաղում նա իր նորամուտն է նշել Մեքսիկայի Ապերտուրայում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Ռաֆայել Սոբիսին ։ Փետրվարի 6-ին «Չիապասի» դեմ խաղում Լուկասը խփել է իր առաջին գոլը «վագրերի» կազմում ։ Նույն թվականին նա օգնել է ակումբին հաղթելու առաջնությունում, իսկ մեկ տարի անց Լուկասը կրկնել է հաջողությունը։
2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Սելարայանը տեղափոխվել է Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի (MLS) «Կոլամբուս Քրյու» ակումբ ։ Սելարայանն իր նորամուտը նշել է «Նյու Յորք Սիթի ՖԱ»-ի դեմ խաղում՝ 56-րդ րոպեին խփելով հաղթական գոլը ։ 2020 թվականի կանոնավոր առաջնության ավարտին նա ճանաչվել է լիգայի տարվա լավագույն նորեկ։ 2020 թվականի MLS-ի գավաթի «Սիեթլ Սաունդերս ՖԱ»-ի դեմ եզրափակիչ խաղում Սելարայանը խփել է երկու գոլ և կատարել մեկ գոլային փոխանցում։ Թիմը հաղթել է 3-0 հաշվով և պատմության մեջ երկրորդ անգամ նվաճել MLS-ի գավաթը։ Այդ ելույթից հետո Սելարայանը ճանաչվել է MLS-ի գավաթի ամենաարժեքավոր խաղացող ։ Թեև վնասվածքի պատճառով Սելարայանը զգալի ժամանակ բաց է թողել, այնուամենայնիվ մրցաշրջանն ավարտել է՝ «Կոլումբուսի» կազմում անցկացնելով 21 խաղ և դառնալով 8 գոլի հեղինակ ։
Միջազգային կարիերա
Արգենտինայում ծնված Սելարայանը հոր կողմից ունի հայկական ծագում։ Նա Հայաստանի ազգային հավաքականը ներկայացնելու հրավեր է ստացել 2018 թվականի հունիսին ։ 2021 թվականի հոկտեմբերին նա ընդունել է Հայաստանի ազգային հավաքականում հանդես գալու հրավերը ։ Նորամուտը Հայաստանի հավաքականում նա նշել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ֆուտբոլի աշխարհի 2022 թվականի առաջնության որակավորման փուլի Իսլանդիայի հավաքականի հետ խաղում (1–1) ՝ դառնալով գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Ակումբային
«Կոլամբուս Քրյու»
80
Մահեր
Կատեգորիա:80 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սարգիս Թեոդորյան
Սարգիս Սահակի Թեոդորյան , հայ եկեղեցական–հասարակական գործիչ, վարդապետ։
Զբաղվել է հնդկահայ կտակի գործով։ 1817–20-ին և 1824–35-ին եղել է Հնդկաստանում և Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անունից բանակցություններ վարել հնդկահայ մեծահարուստներ Ռաֆայել Ղարամյանի և Սամվել Մուրադյանի կտակները ձեռք բերելու համար։ Հաջողությամբ ավարտելով իր առաքելությունը՝ 1836-ին նշանակվել է Վենետիկում բացված Ռաֆայելյան վարժարանի (1838-ից նաև Մուրադյան վարժարանի) տեսուչ։ 1846-ին Մուրադյան վարժարանի հետ տեղափոխվել է Փարիզ։ Պայքարել է Կ. Պոլսի հայ կաթոլիկների համայնապետ Ա. Հասունյանի դեմ և այդ պատճառով 1855-ին վտարվել Մուրադյան վարժարանից։ Նույն թվականին, Գ. Այվազովսկու և Ա. Գալֆայանի հետ, Փարիզում հիմնել է Հայկազյան վարժարանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ
Դումինսկոե
Դումինսկոե (Думинське), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրուժիլինսկի
Կրուժիլինսկի (Кружилинский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Կրուժիլինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 2004 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 1268 մարդ։ Հիմնվել է 1979 կամ 1819 թթ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:1797 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սորիկ
Սորիկ, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, մարզկենտրոնից՝ 62 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Գյուղը Սորիկ է անվանվել 1935 թվականին, եզդիաբնակ գյուղ է, գուղի անվանում քրդերեն է, նշանակում է կարմիր, կարմրավուն, կարմրագույն ։
Բնակչություն
Սորիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է երկրագործությամբ և անասնապահությամբ ։ Համայնքի տնտեսությունը մասնագիտացված է գյուղատնտեսության մեջ։ Գյուղատնտեսական հողերի հիմնական մասն օգտագործվում է որպես արոտավայրեր, վարելահողեր, խոտհարքեր։ Զբաղվում են բանջարաբոստանային, հացահատիկային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Համայնքի պահուստային հողերը զբաղեցնում են համայնքի մակերեսի 72%, որոնց մեջ արոտավայրերի տեսակարար կշիռը 693 հա է, վարելահողերը կազմում են 112 հա, խոտհարքերը` 23 հա։ Գյուղատնտեսական համախառն բերքի մեծ մասը բաժին է ընկնում անասնապահությանը։ Զբաղվում են խոշոր եւ մանր եղջերավոր անասնաբուծությամբ։ Արդյունաբերություն չունի ։
Բրանկուր ան Լաննուա
Բրանկուր ան Լաննուա (Brancourt-en-Laonnois), համայնք Ֆրանսիայում, Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Լան 1 համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 677 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 451 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 317-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 134-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 70,3 %, 1999 թվականին եղել է՝ 64.6 %)։ 317 աշխատունակ բնակիչներից 275 -ը աշխատում էին (146 տղամարդ և 149 կին), անաշխատանք էին 42 -ը։ 134 անգործունակ մարդկանցից 43-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 58 -ը թոշակառու, 33-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը (նկար)
«Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը» (The Alchemist Discovering Phosphorus), անգլիացի նկարիչ, դիմանկարի և բնանկարի վարպետ Ջոզեֆ Ռայթի կտավներից: Հեղինակն այս ստեղծագործությունը վրձնել է 1771 թվականին և վերափոխման ենթարկել 1795 թվականին : Նկարի լրիվ անվանումն է՝ «Ալքիմիկոսը, ով փիլիսոփայական քարի փնտրտուքների մեջ է, հայտնաբերում է ֆոսֆորը և աղոթում, որպեսզի իր գործողությունները բարեհաջող ընթացք ունենան՝ համաձայն հնադարյան քիմիական աստղագետների սովորության»: Առաջ է քաշվել այն ենթադրությունը, որ «Ալքիմիկոսը» նկարագրում է ֆոսֆորի բացահայտումը Հեննինգ Բրանդի կողմից, որը տեղի է ունեցել 1669 թվականին Համբուրգում : Այս պատմությունը լայն տարածում գտավ և հաճախակի էր հիշատակվում քիմիային վերաբերող գիտական գրականությունում Ջոզեֆ Ռայթի կենդանության օրոք:
Նկարագիր
«Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը» նկարում պատկերված է ալքիմիկոս, ով փորձում է ստանալ փիլիսոփայական քարը, որը, ըստ այդ ժամանակաշրջանի տարածված կարծիքի, կկարողանար սովորական մետաղները փոխակերպել ոսկու: Սակայն, դրա փոխարեն, ի զարմանս ալքիմիկոսի, հայտաբերվում է ֆոսֆորը: Ջոզեֆ Ռայթը չի պատկերել 17-րդ դարին բնորոշ ալքիմիկոսի: Հեղինակը առավել ռոմանտիկ կերպով է ստեղծել նկարը՝ ինտերիերում ավելացնելով միջնադարյան գոթական բարձր կամարներ ու սրածայր պատուհաններ, կարծես ալքիմիկոսը գտնվում է եկեղեցում: Ջոզեֆ Ռայթը ազնվացրել է ֆոսֆորի ստացման գործընթացը, որն իրենից ներկայացնում է մեզի շոգիացման երևույթը: 1730 թվականին հիշատակվում է ֆոսֆորի ստացման եղանակը, որտեղ նկարագրվում է, որ ֆոսֆոր ստանալու համար անհրաժեշտ է հիսուն կամ վաթսուն դույլ հոտած մեզ, որտեղ արդեն ձևավորվել են որդերը : Նկարիչը կտավը ստեղծելիս կիրառել է նաև կրոնական ակնարկ: Ալքիմիկոսը պատկերված է ծնկաչոք վիճակում՝ շողշողացող անոթի դիմաց. ձեռքը մեկնած է այն ժեստով, որն օգտագործել է Էլ Գրեկոն իր «Սուրբ Ֆրանցիսկը, ով ստանում է խարանադրոշմ» կամ «Աղոթող սուրբ Հիերոնիմը» ստեղծագործություններում : Նիկոլսոնը այս դիրքը համեմատում է առաքյալների դիրքի հետ, որոնք հաղորդություն են ստանում: Նա համարում է, որ նկարի կոմպոզիցիան, հնարավոր է, որ հոլանդացի նկարիչ Թոմաս Վեյկի «Ալքիմիկոսը» կտավից է վերցրած, որտեղ նույնպես բազմաթիվ զուգահեռներ ու նմանություններ կան՝ անկանոն թափթփված առարկաներ, ալքիմիկոսների օգնականներ: 16-րդ դարի վերոնշյալ ստեղծագործությունը Ջոզեֆ Ռայթն իր կենդանության օրոք տեսել է, երբ այն ցուցադրվել է Լոնդոնում :
Պատմություն
Առաջին անգամ «Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը» ստեղծագործությունը ցուցադրվել է 1771 թվականին: Այն բազմաթիվ հակադիր կարծիքների առարկա դարձավ: Կտավի գաղտնիքը, ակնհայտորեն անհանգստացրել է շատ ու շատ դիտողների XVIII դարում: Չնայած այն հանգամանքին, որ Ջոզեֆ Ռայթը միջազգային համբավ ունեցող նկարիչ էր, «Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը» ստեղծագործությունը չգնվեց ոչ մեկի կողմից: Հեղինակն այն վերցրեց իր հետ իտալական ճանապարհորդության ընթացքում՝ 1773-ից 1775 թվականներին ու կրկին հետ բերեց հայրենիք՝ Միացյալ Թագավորություն: Այստեղ, 1795 թվականին վերափխման աշխատանքներ է կատարում հեղինակը և դրանից հետո միայն, երեք տարի անց Ջոզեֆ Ռայթի մահվանից հետո վաճառվում է կտավը: «Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը» և նկարիչի մի շարք այլ առարկաներ վաճառվում է «Քրիսթիս» աճուրդի տանը:
Այսօր «Ֆոսֆոր հայտնաբերող ալքիմիկոսը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Մեծ Բրիտանիայի Դերբիի թանգարան և գեղարվեստի պատկերասրահում:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1771 նկարներ Կատեգորիա:Ջոզեֆ Ռայթի նկարներ Կատեգորիա:Ալքիմիա Կատեգորիա:Ֆոսֆոր Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արվեստ Կատեգորիա:Դերբիի թանգարանի և գեղարվեստի պատկերասրահի նկարներ
Դիլեր
Դիլեր (արժեթղթերի շուկայում), արժեթղթերի շուկայի մասնագիտացված մասնակից է, որը կատարում է արժեթղթերի գործարքներ իր անունից և իր հաշվին` եկամուտ ստանալով առքուվաճառքի գների տարբերությունից։
Դիլեր (դիստրիբյուտոր, վաճառող), ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ, որը զբաղվում է ընկերության արտադրանքի մեծածախ առևտրով և վաճառում է այն մանրածախ առևտրով (օրինակ, մեքենաների վաճառքով զբաղվող դիլեր)։
Ֆոնդային շուկայի դիլերներ
Գոյություն ունեն դիլերային գործունեության 2 արտոնագրման հիմնական տեսակներ.
Գործարքների իրականացման կատարումը երաշխավորելու համար դիլերը պետք է ունենա բավարար սեփական կապիտալ, նվազագույն արժեք, որը սահմանված է օրենքով։ Դիլերը կարող է համետեղել իր գործունեությունը արժեթղթերի շուկայում բրոքերային գործունեության հետ։
Իրենց վրա պատասխանատվություն վերցնելով արժեթղթերի գնանշման համար՝ դիլերները ձևավորում են ֆոնդային շուկայի լրացուցիչ իրացվելիություն։ Հայտարարելով հանրային գնանշում՝ դիլերը կարող է տեղեկացնել նաև այլ էական պայմանների մասին, որոնք կարևոր են վաճառքի պայմանագրերի կնքման համար՝ արժեթղթերի գնորդների (վաճառողների) քանակը, գների հայտարարման ժամկետները և այլն։ Շուկայի մասնակիցը, իմանալով պայմանագրի պայմանները, գնահատում է դրանք, այնուհետև, եթե դրանք իրեն գոհացնում են, կնքում է գործարք դիլերի հետ՝ առաջարկված պայմաններով։ Դիլերը պարտավոր է իրականացնել այդ գործարքը։