cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դատարկ կալորիաներ
«Դատարկ կալորիաներով» ուտելիքն արտադրվում է բազմակի ձևերով և գովազդվում է ագրեսիվ կերպով։ Այն տարածված է սպառողների շրջանում, քանի որ ունի վառ արտահայտված համ, այն անհրաժեշտ չէ պատրաստել և կարելի է ուտել ցանկացած իրավիճակում։
Այլ հետազոտողների կարծիքով՝ հենց հասկացությունը լիովին մարքետինգային է և չի արտահայտում ո՛չ ուտելիքի իրական արժեքը, ո՛չ նրա որևէ հատկանիշ՝ բացի հասանելիությունից։ Նրանց կարծիքով՝ արագ սննդի ռեստորանների միջոցով ուտեստի հասանելիությունն արդեն իսկ հանդիսանում է պատճառ՝ դրա՝ հիվանդությունների հետ ունեցած կապը հայտնաբերելու համար։ Մի կողմից, սպառողները քաղցը հագեցնում են էժանագին ուտելիքով՝ այդ կերպ վնաս հասցնելով իրենց առողջությանը, իսկ մյուս կողմից, արագ սննդի կետ այցելությունը հանդիսանում է սոցիալական յուրօրինակ նշագրում՝ բարձր ռիսկային գոտու բնակչության կոնկրետ խմբերն առանձնացնող, իսկ ինքն իրենով «ջանկ ֆուդը» այստեղ կապ չունի։
Պայթական հնչյուններ
Պայթական բաղաձայններն արտաբերվում են բերանի հնչարաններում ստեղծվող որևէ փակվածքի՝ օդի հոսքի կողմից հաղթահարման արդյունքում։ Այդ հնչյուններն արտասանվում են փակվածքի հաղթահարման ընթացքում վայրկենապես և կոչվում են նաև վայրկենական կամ ակնթարթային։
Պայթական հնչյուններն արտաբերելիս փակվածքներ կարող են առաջ գալ բերանի խոռոչի տարբեր հնչարաններում՝ շրթունքների, ատամների, լեզվի և քիմքի հպումներից։
Ժամանակակից հայերենի պայթական բաղաձայններն են՝ բ, պ, փ, գ, կ, ք, դ, տ, թ, մ, ն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Էրվիլի
Էրվիլի (Hervilly), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 60 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 133 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 107-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,5 %։ 107 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 90 անձ (47 տղամարդ և 43 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (10 տղամարդ և 7 կին)։ 26 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Անտոնին Բարակ
Անտոնին Բարակ, չեխ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ուդինեզեի և Չեխիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական և հարձակվողական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Պրիբրամ
Բարակը Պրիբրամի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2013 թվականի հունիսի 1-ին՝ Սլովան Լիբերեցի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի հուլիսի 25-ին Բարակը 1 տարվա վարձավճարով միացավ Գրաֆին Վլաշիմին։ Առաջին հանդիպումը ակումբի կազմում անցկացրեց օգոստոսի 2-ին՝ Պարդուբիցեի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց հոկտեմբերի 11-ին՝ Ֆոտբալ Տրշինեցի դեմ խաղում ։ Գրաֆին Վլաշիմի կազմում Բարակը անցկացրեց 27 հանդիպում՝ դառնալով 5 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Սլավիա Պրահա
2015 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Բարակը 3․5 տարվա պայմանագիր կնքեց Սլավիա Պրահայի հետ ։ Իր դեբյուտը նշեց փետրվարի 13-ին՝ փոխարինման մտնելով Զբրոյովկայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց մայիսի 8-ին՝ դուբլ ձևակերպելով Սլովացկոյի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց հուլիսի 14-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման 2-րդ փուլի Լեվադիայի դեմ խաղում ։ Սեպտեմբերի 25-ին Բարակը 2 գոլային փոխանցում տվեց Սպարտա Պրահայի դեմ խաղում՝ 2-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Հոկտեմբերի 19-ին նա դուբլ ձևակերպեց Զբրոյովկայի դեմ խաղում ։ Սլավիա Պրահայի կազմում Բարակը անցկացրեց 42 հանդիպում՝ դառնալով 9 գոլի և 5 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Ուդինեզե
2017 թվականի փետրվարի 4-ին Բարակը 3 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Ուդինեզե, և թիմին միացավ 2016-17 մրցաշրջանից հետո ։ Իր դեբյուտը Սերիա A-ում նշեց օգոստոսի 27-ին՝ փոխարինման մտնելով ՍՊԱԼ-ի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց սեպտեմբերի 10-ին՝ Ջենոայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց հոկտեմբերի 25-ին՝ Սասուոլոյի դեմ խաղում ։ Դեկտեմբերի 10-ին Բարակը գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Բենևենտոյի դեմ խաղում՝ 2-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով Ուդինեզեին ։ Դեկտեմբերի 23-ին նա դուբլ ձևակերպեց Վերոնայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին մրցաշրջանում Բարակը անցկացրեց 34 հանդիպում՝ դառնալով 7 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Միջազգային կարիերա
Բարակը ներկայացրել է Չեխիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2017 թվականին նա մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը ։ Այստեղ Բարակը խաղադաշտ դուրս եկավ միայն Գերմանիայի դեմ խաղում, իսկ Չեխիան դուրս մնաց խմբային փուլից՝ զբաղեցնելով վերջին հորիզոնականը իր խմբում ։
Իր դեբյուտը Չեխիայի ազգային հավաքականում Բարակը նշեց 2016 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ Դանիայի դեմ ընկերական խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ ։ 2017 թվականի մարտի 26-ին նա 2 գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Սան Մարինոյի դեմ խաղում ։ Նոյեմբերի 11-ին Բարակը խփեց Կատարի դեմ խաղի միակ գոլը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով Չեխիային ։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Չեխ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չեխիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրիբրամի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գրաֆին Վլաշիմի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սլավիա Պրահայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Պոկրովսկու տուն (Տագանրոգ)
Պատմություն
1865 թվականին Կիևից Տագանրոգ է տեղափոխվում հոգևոր ակադեմիայի ուսուցիչ Ֆ. Պ. Պոկրովսկին։ Ժամանելուն պես նա նշանակվում է կրոնագիտության ուսուցիչ արական վարժարանում, ինչպես նաև դառնում է Վերափոխման տաճարի ավագ երեց։ Շուտով Պոկրովսկին ձեռք է բերում մեծ ժողովրդականություն քաղաքում, հատկապես աշակերտների և նրանց ծնողների շրջանում։ Պոկրովսկին բաժանորդագրվում էր ձախ ուղղվածության ամսագրեր ու գրքեր։ Տանը, որտեղ նա բնակություն էր հաստատել 1870-ական թվականներին, ապաստան էին գտնում հեղափոխական շարժմանը մասնակցած աշակերտները։ Պոկրովսկու որդին հարում էր 1880-ական թվականների հեղափոխական խմբակներին։
Այն վարժարանում, որտեղ դասավանդում էր Ֆ. Պ. Պոկրովսկին, սովորել է Անտոն Չեխովը։ Սկսած միջին դասարաններից, կրոնագիտության դասերը Պոկրովսկին առավելապես նվիրում էր գրականության, ռուսական պատմության և ժամանակակից իրադարձությունների մասին աշակերտների հետ ընդհանուր զրույցներին։ Ստեղծագործական հայտնի Անտոշա Չեխոնտե կեղծանունը դպրոցում որպես զվարճալի մականուն Չեխովին տվել է հենց Պոկրովսկին։
Խեսուս Մարիա
Խեսուս Մարիա (Jesús María), քաղաք և նույնանուն մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Ագուասկալյենտես նահանգի կազմում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 43 012 մարդ (այդ ցուցանիշով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում նահանգում )։
Պոկրովսկու տուն (Տագանրոգ)
Պատմություն
Անտոն Չեխովը վայելում էր Պոկրովսկու մեծ համակրանքը, որը հաճախ նրան հրավիրում էր իր մոտ և տրամադրում գրականություն, որն այն ժամանակ համարվում էր վնասակար պատանիների համար։ Պոկրովսկին հաճախ էր հյուրընկալվում Չեխովի հորը` Պավել Եգորովիչին, թեև չէր սիրում նրան կրոնական մոլեռանդության համար։ Դառնալով հայտնի գրող` Չեխովը չի ընդհատել Պոկրովսկու հետ մտերմությունը, նամակագրություն է վարել նրա հետ, նրան է ուղարկել իր ստեղծագործությունները և Տագանրոգում եղած ժամանակ հյուրընկալվել է նրան ։
Խեսուս Մարիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Պոկրովսկու տուն (Տագանրոգ)
Նկարագրություն
Ֆ. Պ. Պոկրովսկու մեկհարկանի աղյուսե սվաղած տունը իր նկարագրի մեջ կրում է հին ռուսական ճարտարապետության պատմականության հատկանիշներ։ Ձախ կողմում գտնվող գլխավոր մուտքը զարդարված է զանգվածեղ տակառաձև սյուներով առմուտքով, ինչը բնորոշ է տաճարների և հինավուրց վերնատների կերպարներին։ Հին ռուսական ճարտարապետության ոգին զգացվում է և սոխաձև ատտիկոսում։ Պատուհանները վերևից զարդարում են երկրաչափական նախշերով խորշերը։ Պատուհանների տակ գտնվում են հարթ ուղղանկյունաձև խորշեր։ Երեսկալների փոխարեն պատուհանի բացվածքները լրացված են սյունակներով։ Ցոկոլում կան կողպեքաքարերով խորշեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Հովսեփ Կուսիկյան
Հովսեփ Կարապետի Կուսիկյան, հայ խորհրդային լեզվաբան, բանասեր, պրոֆեսոր (1921 թ.), դոկտոր (1961 թ.), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1962 թ.)։
Հայագետ Կարապետ Կուսիկյանի որդին է։
Կենսագրություն
Հովսեփ Կուսիկյանր ծնվել է 1890 թվականի հունիսի 26-ին, գրականագետ Կարապետ Կուսիկյանի ընտանիքում։ Գնալով հոր ճանապարհով՝ նա դարձել է հայագետ և բյուզանդագետ։ Աոռաջին անգամ Կուսիկյանը տպագրվել է 1918 թվականին, հետագայում աշխատակցել է բազմաթիվ ամսագրերի և ժողովածուների, այդ թվում նաև «Византийский временник», «История СССР», «Советская книга», «Սովետական գրականություն» և այլն, ինչպես նաև արտասահմանյան ամսագրերի։ Ապրել է Մոսկվայում, սակայն ամեն տարի այցելել է Հայաստան, դասախոսություններ կարդացել պետական համալսարանում, հայկական մանկավարժական ինստիտուտում, ռուսական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1950 թ.-ից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ լեզվի ինստիտուտում։
Ուսումնասիրություններ
Կուսիկյանի ուսումնասիրությունները հիմնականում նվիրված են հայոց լեզվին։ Ունի նաև պատմագիտական, բյուզանդագիտական և սլավոնագիտական աշխատանքներ։ Կուսիկյան մասնակցել է «Սասունցի Դավիթ» էպոսի ռուսերեն թարգմանության խմբագրությանը։ Ռուսերեն է թարգմանել Րաֆֆու «Մամվել» պատմավեպը (հրտ. 1958 թ.)։
Կուսիկյանը գրել է բազմաթիվ հոդվածներ, աշխատակցել է հանրագիտարանների։ «Փոքր սովետական հանրագիտարանում» տպագրվել են Հովսեփ Կուսիկյանի հոդվածները Կուրղինյանի, Նալբանդյանի, Հովհաննիսյանի, Փափազյանի, Պարոնյանի, Պատկանյանի, Պեշիկթաշլյանի և Րաֆֆու մասին։ «Սովետական մեծ հանրագիտարանում» տպագրվել են Կուսիկյանի հետևյալ հոդվածները. «Հայոց լեզու», «Հրաչյա Աճառյան», «Աշխարհաբար», «Գրաբար», «Հայ հնագրություն»։
Հովսեփ Կուսիկյանի տպագիր աշխատությունների թիվը հասնում Է 90-ի, որոնց թվում՝ մի շարք մենագրություններ։ Նա ռուսերեն լեզվով հրատարակել է երեք մենագրություն. «Ժամանակակից հայ գրական լեզվի քերականություն» (1950), «Հայ գրական լեզվի պատմական շարահյուսության ուրվագծեր» (1959), «Փոփոխություններ սովետական շրջանի հայոց գրական լեզվի բառային կազմում» (1964)։ «Հայ գրական լեզվի քերականություն» աշխատությունը հայոց լեզվի նորմատիվ քերականությունն Է ռուսերեն լեզվով շարադրված։
Ծանոթագրություններ
»«
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Փոբոս (դիցաբանություն)
Փոբոս (Φόβος - «վախ»), աստվածություն հունական դիցաբանությունում, վախի անձնավորումը, պատերազմի աստված Արեսի և Ափրոդիտեի որդին, Դեյմոսի (Սարսափ) և Հարմոնիայի եղբայրը։ Ուղեկցել է հորը ճակատամարտերի ժամանակ ։ Էրինիների ուղեկիցն է ։
Կիպսելոսի դագաղի վրայի Ագամեմնոնի վահանին Փոբոսը պատկերված է առյուծի գլխով ։
Ասաֆ Հոլլը, 1877 թվականին հայտնագործելով Մարսի արբանյակները, դրանք կոչել է Ֆոբոս և Դեյմոս՝ հունական աստվածությունների անունով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Բեթթի Հոլբերտոն
Ֆրենսիս Էլիզաբեթ Հոլբերտոն, առաջին ունիվերսալ էլեկտրոնային թվային համակարգչի վեց յուրահատուկ ծրագրավորողներից մեկը, ENIAC: Հոլբերտոնն ստեղծել է խզման կետեր համակարգչի կարգաբերումներում ։
Վաղ կյանք և կրթություն
Հոլբերտոնը, ծն․ Ֆրենսիս Էլիզաբեթ Սնայդեր, ծնվել է Ֆիլադելֆիայում, Փենսիլվանիա, 1917 թվականին։
Հոլբերտոնը հաճախում էր լրագրության դասընթացների, քանի որ ուսումնական ծրագիրը թույլ էր տալիս նրան ճանապարհորդել ։ Լրագրությունը նաև այն ճյուղերից մեկն էր, որ 1940-ական թվականներին բաց էր կանանց համար Փենսիլվանիայի համալսարան հաճախելու առաջին օրը Հոլբերտոնի մաթեմատիկայի դասախոսը հարցրեց նրան, թե արդյո՞ք ավելի լավ չի լինի, որ վերջինս մնա տանը և երեխաներ մեծացնի ։
Աշխատանք
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բալիստիկ հրթիռների հետագիծը հաշվարկելու համար վարձել էին նաև կանանց։ Մուրի ինժեներական դպրոցը վարձել էր Հոլբերտոնին` աշխատելու որպես "համակարգիչ", և նա ընտրվել էր մեկը վեց կանանցից` ծրագրավորելու ENIAC-ը։ Որակավորվելով որպես սուպերպրոֆեսիոնալներ՝ Հոլբերտոնը Քեյ Մաքնալթիի, Մերլին Ուեսքոֆի, Ռութ Լիչթերմանի, Բեթթի Ջին Ջեննինգսի և Ֆրեն Բիլասի հետ Բալիստիկ հետազոտությունների լաբորատորիայի (BRL), ԱՄՆ-ի բանակի համար ծրագրավորեցին ENIAC-ը՝ բալիստիկ հրթիռների հետագիծը էլեկտրոնային եղանակով կատարելու հաշվարկելու համար։
ENIAC-ը ներկայացվել է 1946 թվականի փետրվարի 15-ին Փենսիլվանիայի համալսարանում ։ Նրա գինը մոտ $487,000 էր, որը համարժեք էր 2019 թվականի $7,195,000-ին ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, Հոլբերտոնն աշխատել է Ռեմինգթոն Ռենդում և Ստանդարտների ազգային բյուրոյում։ 1959 թվականին նա եղել է ծրագրավորման հետազոտությունների մասնաճյուղի ղեկավար՝ Դեյվիդ Թեյլորի մոդելային ավազանի կիրառական մաթեմատիկայի լաբորատորիայում։ Նա օգնել է զարգացնել UNIVAC-ը՝ նախագծելով կառավարման վահանակներ, որոնց շնորհիվ թվային ստեղները տեղադրում էին ստեղնաշարի կողքին, և համոզել է ինժեներներին Univac-ի սև գույնը փոխարինել մոխրագույն-բեժ երանգով, որն էլ դարձավ համակարգիչների ունիվերսալ գույնը ։
Նա մեկն էր նրանցից, ով գրել է ծրագրավորման առաջին գեներատիվ համակարգը (SORT/MERGE): Երկուական համակարգի ֆունկցիաների համար որոշումների ծառ մշակելու նպատակով Հոլբերտոնն օգտագործել է խաղաքարտերը և գրել է ծածկագիր, ըստ անհրաժեշտության տվյալները կարդալու և գրելու նպատակով, տասը ժապավենային սկավառակներից բաղկացած խումբն օգտագործելու համար ։ Նա գրել է վիճակագրական վերլուծության առաջին փաթեթը, որն օգտագործվել է ԱՄՆ-ում 1950 թվականի մարդահամարն անցկացնելու համար։
1953 թվականին նա դարձել է առաջադեմ ծրագրավորման ղեկավար Մերիլենդ նահանգի նավատորմի կիրառական մաթեմատիկական լաբորատորիայում, որտեղ մնացել է մինչև 1966 թվականը ։ Հոլբերտոնն աշխատել է Ջոն Մոքլիի հետ, որպեսզի մշակեն C-10 հրահանգը BINAC-ի համար, որը համարվում է բոլոր ժամանակակից ծրագրավորման լեզուների նախատիպը։ Նա նաև մասնակցել է Գրեյս Հոփփերի հետ Կոբոլ և FORTRAN ծրագրավորման լեզուների վաղ ստանդարտների մշակմանը ։   Ավելի ուշ, որպես Ստանդարտների ազգային բյուրոյի աշխատակից, նա շատ ակտիվ էր Fortran լեզվի ստանդարտի առաջին երկու տարբերակների մշակման գործընթացում ("FORTRAN 77" and "Fortran 90"):
Ժառանգություն
Հոլբերտոնի դպրոցը, որը Սան Ֆրանցիսկոյում ծրագրային ապահովման ինժեներների համար նախատեսված դպրոցն է, հիմնադրվել է նրա պատվին 2015 թվականին :
Մահ
Նա մահացել է 84 տարեկանում 2001 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Ռոքվիլ քաղաքում, Մերիլենդ, սրտի հիվանդության, շաքարախտի և ինսուլտից ստացած բարդությունների պատճառով` մի քանի տարվա տառապանքից հետո ։ Նրան փրկել են ամուսինը` Ջոն Վաուգ Հոլբերտոնը և իր դուստրերը` Պամելան և Պրիսցիլան ։
Մրցանակներ
1997 թվականին ENIAC-ը ծրագրավորող վեց յուրահատուկ կանանցից միակն էր, ով ստացավ «Համակարգչային տեխնոլոգիաների կանանց ասոցիացիայի» կողմից տրվող Ada Lovelace Award բարձրագույն մրցանակը ։
1997 թվականին նա ստացել է նաև IEEE Computer Pioneer Award մրցանակը IEEE Computer Society-ից `միաձուլման գեներատոր ստեղծելու համար, ինչից էլ, ըստ IEEE-ի, նրա մոտ առաջացավ հատուկ ծրագրի օգնությամբ մեքենայական լեզվի վերահաղորդման մասին առաջին միտքը:"
1997 թվականին ENIAC-ը ծրագրավորող վեց յուրահատուկ կանանց հետ նա ընդգրկվեց «Կանայք տեխնոլոգիայի մեջ» փառքի միջազգային սրահում ։
Լրացուցիչ ընթերցանություն
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կանայք Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին համակարգչային գիտնականներ
Գերտ Դորբեկ
Գերտ Դորբեկ, հանգստի անցած էստոնացի բասկետբոլիստ։ 1.93 մ հասակով հարձակվող պաշտպան է, որը միջազգայնորոն ներկայացրել է Էստոնիայի ազգային բասկետբոլի հավաքականը։
Մասնագիտական կարիերա
Դորբեկը բասկետբոլ սկսել է խաղալ Տիյտ Սոկի բասկետբոլի դպրոցում։ Մասնագիտական կարիերան սկսել է 2002 թվականին «Korvpalli Meistriliiga»-յի (KML) «Nybit» բասկետբոլային ակումբի հետ։
2003 թվականին պայմանագիր է կնքել «TTÜ/A. Le Coq» թիմի հետ։ «TTÜ/A. Le Coq»-ը 2003–04 մրցաշրջանում զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո ակումբը լուծարվել է ։
2004 թվականին Դորբեկը միացել է «Tallinna Kalev»-ին։ Ակումբը 2004–05 մրցաշրջանում զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ Դորբեկը միջին հաշվով հավաքել է 16.11 միավոր և ճանաչվել KML լավագույն երիտասարդ խաղացող ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո «Կալև»-ը նույնպես ֆինանսական խնդիրների պատճառով լուծարվել է ։
2005 թվականին Դորբեկը պայմանագիր է կնքել Էստոնիայի չեմպիոն «Կալև/Կրամո»-ի հետ։ Էստոնիայի առաջնությունում առաջին անգամ հաղթել է 2005–06 մրցաշրջանում։
2006 թվականին Դորբեկը վերադարձել է «Dalkia/Nybit»։ Ակումբը իր անունը 2007 թվականին փոխել է «Triobet/Dalkia»-ի, իսկ 2008 թվականին՝ լուծարվել ։
2008 թվականի հոկտեմբերիր 1-ին Դորբեկն անդամագրվել է «Tallinna Kalev» (նախկինում՝ Պիրիտա) թիմին, բայց նոյեմբերին հեռացել ակումբից ու միացել Ուկրաինայի բասկետբոլի լիգայի «Ferro-ZNTU» ակումբին։ «Ferro-ZNTU»-ը 2009 թվականի մարտի 25-ին խզել է պայմանագիրը և Դորբեկը վերադարձել է «Tallinna Kalev»։
2009 թվականին Դորբեկը վրադարձել է «Կալև/Կրամո», որի կազմում հաղթել է Էստոնիայի երեք առաջնությունում՝ 2011, 2012 և 2013 թվականների։
2013 թվականի օգոստոսի 15-ին Դորբկը պայմանագիր է կնքել «Տարտուի համլսարան»-ի հետ։ Նա 2014–15 մրցաշրջանում հինգերորդ անգամ հաղթել է Էստոնիայի առաջնությունում՝ Տարտուի համալսարանի դեմ իր նախկին «Կալև/Կրամո» ակումբին եզարափակիչ փուլում պարտության մատնելուց հետո, հաղթելով 4 խաղերից 1-ը ։
Մալո (այլ կիրառումներ)
Մալո անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Գերտ Դորբեկ
Մասնագիտական կարիերա
2017 թվականի օգոստոսի 22-ին Դորբեկը պայմանագիր է կնքել «Rapla» ակումբի հետ ։
Էստոնիայի ազգային հավաքական
Որպես Էստոնիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականի ավագ անդամ Դորբեկը մասնակցել է 2015 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը, միջին հաշվով յուրաքանչյուր 4.5 րոպեի ընթացքում ստացել է 2 պատասխան հարված։ Մրցաշարում Էստոնիան զբաղեցրել է 20-րդ տեղը ։
Անձնական կյանք
Դորբեկի հորեղբայրը՝ Այվար Կուուսմաան բասկետբոլի մարզիչ է և հանգստի անցած պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Նա նաև բասկետբոլի մարզիչ Ալան Դորբեկի և նրա որդիների Կարլ-Փիթերի, Էրիկի և Մարտին Դորբեկի հեռավոր զարմիկն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Էստոնացի բասկետբոլիստներ
Մալմյո (այլ կիրառումներ)
Մալմյո անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Աբբասիի տուն
Աբբասիի տուն, խոշոր պատմական շենք Իրանի Սպահանի նահանգի Քաշան քաղաքում։
Կառույցը ստեղծվել է 18-րդ դարում և հանդիսանում է քաշանական մշակույթի այդ ժամանակահատվածի մեծ նմուշ ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ շենքը պատկանել է ազդեցիկ աստվածաբանի։ Աբբասիի տունը ունի չորս ներքին բակ՝ լողավազաններով, շենքի տարբեր տարածքները նախատեսված էին տարբեր նպատակների համար՝  միայն հյուրերի կամ միայն տանտերերի համար։
Տան մի հատվածում տեղադրված է եղել հայելիների առաստաղը, որը արհեստական լուսավորության ժամանակ պետք է աստղերի հետ գիշերային երկնքի նմանություն ստեղծեր։ Տունը բավականին գեղեցիկ է զարդարված։ Պատերը զարդարված են փորագրություններով, գմբեթը պատրաստված է այնպես, որ լույսի ներթափանցումը բնակելի տարածք, կանխում է օդի ջերմաստիճանի չափազանց մեծ բարձրացումը։ Կառույցում կան նաև գաղտնի մուտքեր, որոնք ստեղծված են հարձակումների կամ արտակարգ դրություն ժամանակ բնակիչների փախուստի համար։
Այժմ շենքը թանգարան է և պահպանվում Է Իրանի մշակութային ժառանգության կազմակերպության կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի պալատներ Կատեգորիա:Իրանի թանգարաններ
Հունաստանի ֆուտբոլի առաջնություն 1950/1951
Հունաստանի ֆուտբոլի առաջնություն 1950/1951 (հուն.`Πανελλήνιο πρωτάθλημα 1950/1951), տասնվեցերորդ առաջնությունը հունական ֆուտբոլի պատմության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի ֆուտբոլի առաջնություն
Էսբեկուր
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 69 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.06 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.62 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 60 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 41 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 29-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,7 %։ 29 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 26 անձ (14 տղամարդ և 12 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (0 տղամարդ և 3 կին)։ 12 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 1-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)
Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Памятник Александру II), ռուսական կայր Ալեքսանդր II-ին նվիրված հուշարձան, որը 1906 թվականի հոկտեմբերի 5-ին հանդիսավորությամբ բացվել է Եկատերինբուրգում։ Գտնվել է Տաճարի հրապարակում (այժմ՝ 1905 հրապարակ), Հայտնության տաճարից, առաջին քաղաքային գիմնազիայից ոչ հեռու, որը նույնպես կոչվել է կայսեր անունով։ Քանդվել է 1917 թվականին։
Հուշարձանի նկարագրություն
Քանդակագործն Ալեքսանդր II-ին պատկերել է ամբողջ հասակով գեներալի հագուստով առանց շինելի, հայացքը դեպի արևելք։ Նրա աջ ձեռքում թղթագլան էր հետևյալ բառերով «1861 թվականի փետրվարի 18»։ Ուրալյան մարմարից պատրաստված պատվանդանի վրա կար գրություն.
Հուշարձանի նախագիծ
Կայսր Ալեքսանդր II-ին հավերժացնելու միտքն առաջ է քաշել շրջանային դատարանի դռնապան, նախկին ճորտ Օլիմպի Կլևակինը։ Նրա նախաձեռնությամբ 1886 թվականին սկսել են հուշարձանի համար միջոցներ հավաքել։ Առաջին նախագիծը ներկայացվել է Եկատերինբուրգի քաղաքային դումայի քննարկմանը 1887 թվականի գարնանը վաճառական Ա. Պ. Կոժևնիկովի կողմից։ Ծրագիրը հաստատվել է մարզային շինարարական հանձնաժողովի կողմից։ Եկատերինբուրգի վաճառականների շրջանում դրամական միջոցների հավաքագրումը շարունակվել է վաճառական Ե. Ա. Տելեգինի կողմից, և մինչև տարեվերջ Դումայի կողմից ստեղծված հատուկ շինարարական հանձնաժողովը 2 հազար ռուբլի է բաշխել։ Սակայն, տարբեր պատճառներով, հուշարձանի կառուցման աշխատանքները չեն սկսվել։
Կառուցում և բացում
Կոժևնիկովի տարբերակը ներկայացվել է Ներքին գործերի նախարարությանը Եկատերինբուրգի քաղաքապետ Իլյա Սիմանովի 1894 թվականի հրաժարականից հետո։ Նախարարությունում նախագիծը համարվել է «ոչ բարձր մակարդակի» և պահանջել են ձևափոխել այն։ Այնուհետև քաղաքային դուման որոշել է տեղադրել Ռուսաստանի տարածքում գտնվող հուշարձանի ճշգրիտ կրկնօրինակը։ Ընտրվել է քանդակագործ Միխայիլ Պոպովի աշխատանքը, որը Մոսկվայի շրջանային դատարանի Եկատերինբուրգյան դահլիճում գտնվող Ալեքսանդր II-ի հուշարձանի հեղինակն էր։ 1900 թվականին եկատերինբուրգցիները Պոպովի այրուց ձեռք են բերել հուշարձանի ձուլման կրկնօրինակի իրավունք։ 1906 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Տաճարի հրապարակում Սուրբ Պատարագից հետո տեղի է ունեցել հուշարձանի հանդիսավոր բացման արարողությունը ։
Քանդում
Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո քանդակը հանվել է պատվանդանից և վերաձուլվել։ 1917 թվականի մարտի 10-ին պատվանդանի վրա տեղադրվել է ամերիկյան Ազատության արձանի նմանությամբ հուշարձան ։ Սակայն այն երկար չի գոյատևել։ 1918 թվականի հուլիսի 25-ին քաղաք են մտել «Չեխոսլովակյան լեգիոնը» և «Սպիտակ գվարդիան», որոնք ապամոնտաժել են «ազատության արձանը»։ 1919 թվականի հուլիսին «կարմիրների» կողմից քաղաքի բռնազավթումից հետո հուշարձանի պատվանդանի վրա տեղադրել են Կարլ Մարքսի գլուխը պատկերող քանդակ, սակայն 1920 թվականին այն տեղափոխել են Համբարձման բլուր, իսկ պատվանդանի վրա տեղադրել են ամբողջովին մերկ տղամարդու քանդակ։ Հուշարձանը ստեղծել է քանդակագործ Ստեպան Էրզյան և կոչվել է «Ազատազրկված աշխատանք»։ Ժողովուրդը հուշարձանն անվանել է «Մարկ Վանկա» ։ 1925 թվականին քանդակը հանվել է պատվանդանից և նրա հետագա ճակատագիրը հայտնի չէ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:1906 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Քանդված հուշարձաններ
Գրիցանա Մորանդի
Գրիցանա Մորանդի (Grizzana Morandi), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Բոլոնյա գավառում ։
Բնակչությունը՝ 3694 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 48 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 77 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 40030։ Հեռախոսային կոդը՝ 051։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Էսկամ
Էսկամ (Hescamps), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 470 մարդ, բնակչության խտությունը` 13.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 34.56 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 37 կմ հարավ-արևմուտք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պատաշար (ամրոց)
Պատաշար, ավերված ամրոց Տավուշի մարզի Կողբից 5․5 կմ հարավ-արևմուտք։ Արևմտյան, արևելյան և հարավային կողմերից զառիթափ, իսկ հյուսիսային կողմից՝ մեղմաթեք լանջերով բարձունքի գագաթին։ Ամրոցի մնացորդները շրջապատված են գագաթի եզրագծին համապատասխան՝ արևմուտքում  ձգվածությամբ, եռանկյունաձև հատակագիծ ունեցող պարսպապատերով։ Ամրոցը ավերված է։ Տեղ-տեղ կան պահպանված հատվածներ, որից կարելի է ենթադրել, որ ամրոցի պատշարը ունեցել է 3 մետր լայնություն, որը կառուցված է եղել անմշակ և խոշորածավալ քարերից։ Ամրոցը հյուսիս-արևմտյան, հարավ-արևմտյան, և արևմտյան անկյուններում ունեցել է աշտարակներ (պահպանվել են մնացորդները)։ Մուտքը եղել է հյուսային կողմից։ Ամրոցի տարածքից հայտնաբերվել են մ․թ․ա․ 1-ին հազարամյակի սկզբով թվագրված խեցեղենի բեկորներ։ Պահպանության տարածքը կազմում է 3,67 հա հողատարածք, իսկ հուշարձանինը՝ 0,5 հա ։
ՀՀ կառավարության 2004 թվականի դեկտեմբերի 30-ի թիվ 1929-Ն որոշմամբ ներառվել է Կողբի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ։
Դունայի պալատ
Դունայի պալատ (Duna Palota), նոր բարոկկո ոճով համերգային դահլիճ, որը գտնվում է Բելվարոշում՝ Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտի պատմական շրջանում։ Կառուցվել է 1883-1885 թվականներին ճարտարապետ Վալմոշ Ֆրեունդի նախագծով։ Պալատը հայտնի է եղել որպես Լիպոտվարոշ կազինո, բայց ոչ որպես մոլեխաղերի անցկացման վայր, այլ որպես ազնվական զվարճանքների ակումբ։ Այստեղ անցկացվում էին մշակութային միջոցառումներ, հատկապես նրա առաջնակարգ դահլիճում իրենց համերգներն են տվել Բելա Բարտոկը, Զոլտան Կոդայը, Անտոնին Դվորժակը։ 1951 թվականից շինությունում իր մշակութային միջոցառուներն է անցկացնում Հունգարիայի արտաքին գործերի նախարարությունը։ Դունայի պալատը նաև Դունայի սիմֆոնիկ նվագախմբի տուն է համարվում ։
Պատմություն
Դունայի պալատը կառուցվել է 1885 թվականին Հունգարիայի հազարամյակի տոնակատարությունը նշելու համար Բուդապեշտի ընդարձակման լայնածավալ նախագծով։ 1896 թվականին նշվել են այդ տոնակատարությունները և Ֆրանց Յոզեֆ I-ը լի էր իր հին դիրքը արտացոլող հեղինակավոր քաղաք ստեղծելու վճռականությամբ։ Պալատը կառուցվել է ճարտարապետ Վիլմոշ Ֆրեունդի նախագծով՝ կապալառու Գեզա Մարկուշի հետ համագործակցությամբ։ Ի սկզբանե ողջ շենքը զարդարված էր բարոկկո եկեղեցիներին հատուկ ոսկեգույն մոտիվներով ։ Լիպոտվարոշ կազինոյի առաջին նախագահը Մաքս Ֆալկն էր։
Շինությունը իր ներկայիս տեսքն է ստացել 1941 թվականին։ 1895 թվականից մինչև Երկրորդ աշխարհամարտի սկիզբը Դունայի պալատը հասարակության համար բաց էր բազմաբնույթ միջոցառումների համար։ Պատերազմի ժամանակ այն դատարկվել է, քանի որ գտնվում էր խորհրդային զորքերի (Պեշայի կողմից) և գերմանական զորքերի միջև (Բուդայի կողմից) ճակատային գծում։
Պատերազմի վերջում գերմանական զինվորականները պայթեցնում են Հունգարիայի մայրաքաղաքի երկու կողմերը միավորող բոլոր կամուրջները; Այդ պատճառով Դունայի պալատի շրջանում կարելի է տեսնել մի քանի ժամանակակից շինություն՝ ներառյալ Sofitel և Intercontinental հյուրանոցները։
Ներկայումս Դունայի պատերի ներսում սիմֆոնիկ նվագախմբի համերգներին զուգահեռ անցկացվում են նաև այլ մշակութային միջոցառումներ։
Վիտրաժ ռեստորանի վրա
Պատերազմից հետո կոմունիստական իշխանությունները ազգայնացրել են պալատը, և նրանց կառավարման օրոք շինության մեջ մտցվել են փոփոխություններ։ Պատշգամբը, առաստաղը և աստիճանները վերակառուցվել են կաղնու օգտագործմամբ։ Միայն ռեստորանի աստիճանների վերևում գտնվող վիտրաժն է մնացել անվնաս։ Այն ստեղծվել էր Միկշի Ռոթոյի կողմից և անվանվել Kenyérünnep (նոր հացի տոն)։ Նրա կենտրոնում պատկերված է նոր թխված հացը ձեռքին կին։ Նրա վերին ձախ անկյունում հունգարացի զինվորը պահում է դրոշը, իսկ նրա կողքին գտնվում են կարմիր դրոշով երկու աշխատավոր կանայք։
Շագանակագույն սրահ
Շագանակագույն սրահը, որը երբեմն ծառայել է որպես ծխասենյակ, հիմա կոնֆերանս դահլիճ է։ Այստեղ Բելա Բարտոկը նեկայացրել է իր «Կապույտ Մորուքի դղյակը» օպերան։ Բեմականացումը ճանաչվել է բեմի համար ոչ պիտանի, ինչը զարմանալի է, քանի որ այն կոմպոզիտորի ամենահայտնի ստեղծագործություններից էր։ Վերջերս հարուստ զարդարված սենյակը օգտագործվել է որպես նկարահանման դեկորացիա։ Օրինակ, այստեղ է նկարահանվել «Էվիտա» ֆիլմի մի դրվագ, որտեղ գլխավոր դերում խաղացել է Մադոննան։ Այն ծառայել է որպես այն սենյակի դեկորացիան, որտեղ հերոսուհին բաժանվել է իր սիրեկան Խուանից։
Թատերական դահլիճ
Պալատի գլխավոր տեսարժան վայրերից է գմբեթավոր առաստաղով գեղեցիկ թատերական դահլիճը։ Այն Հունգարիայի միակ գմբեթավոր թատրոնն է։ Գմբեթը զարդարված է Լայոշ Մարկի նկարներով և ոսկե զարդանախշերով, որոնք հատուկ են բարոկկո եկեղեցիներին։
Թատերական դահլիճում գործում է նաև 19-րդ դարի օդորակման համակարգ, որը նման է Հունգարիայի խորհրդարանի շենքում գործողին։ Պատի վրա գտնվող թունելները սառը օդը դուրս են քաշում նկուղից՝ ճնշման պարզ ցրման շնորհիվ։ Ներկայումս այն համալրվում է ժամանակակից օդորակման համակարգով։
Սեչենյիի սենյակ
Սեչենյիի սենյակը, որը բաղկացած է երկու փոխկապակցված մասերից, գտնվում է շքամուտքային աստիճանների դիմաց։ Այն առանձնանում է մարմարյա սյուներով, բուխարիով, հայելիով, կեսոնե ոսկե առաստաղով և փայտե պատերով ։ Այն կոչվել է Իշտվան Սեչենյիի՝ հունգարացի ականովոր քաղաքական գործիչ-բարեփոխիչի և 19-րդ դարի առաջին կեսի գրողի պատվին։ Ինչպես Դունայի պալատի շինությունների մեծ մասը, Սեչենյիի սենյակը ևս կարելի է վարձակալել մասնավոր միջոցառումների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուդապեշտի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թատրոններ
Կակտուսներ
Ցողունն արտաքինից գնդաձև է, գլանաձև, ձվաձև, երբեմն հատվածավոր։ Հյութալի է, հաստ փշերով, մազիկներով կամ խոզաններով ծածկված, ունի խիստ զարգացած ջրատար պարենքիմ (խոշոր տեսակները կարող են պարունակել մինչև 2000 լիտր ջուր)։ Բջիջներում պարունակվող լորձային նյութերի առկայությունը դժվարացնում է ջրի գոլորշիացումը։ Իսկական տերևներ չունեն (բացառությամբ 2 տեսակի)։
Ծաղիկները խոշոր են, մեկական, երբեմն գագաթնային հուրանում խմբված։ Պսակաթերթերը շատ են, վառ. կարմիր, մանուշակագույն, դեղին, սպիտակ։ Պտուղը բազմասերմ է, մսոտ, հատապտղանման, երբեմն չոր։ Ծաղկում են երեկոյան կամ գիշերը, փոշոտվում միջատների, թռչունների միջոցով։ Հայտնի է մոտ 2000 տեսակ, տարածված հիմնականում Ամերիկայում, մոտ կեսը՝ Մեքսիկայում, 1 ցեղը՝ Աֆրիկայում, Մադագասկար կղզում։ Աճում են արևադարձային և մերձարևադարձային անապատներում, լեռներում։ Որոշ էպիֆիտ տեսակներ տարածված են Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի խոնավ արևադարձային անտառներում (ծառերի բներում և ճյուղերի վրա)։
Կակտուսի աճումը, ծաղկումը և պտղաբերումը տևում է 6-7 ամիս, այնուհետև անցնում են հանգստի շրջանի։ Այդ պատճառով ձմռանը սենյակներում և ջերմատներում կակտուսը պետք է պահել 5-6, 8-12 °C պայմաններում և քիչ ջրել, ամռանը՝ լուսավոր, տաք, մաքուր օդով ապահովված տեղում և առատ ջրել։ Բազմացվում են սերմերով, կտրոններով, երբեմն պատվաստմամբ (մայիս-օգոստոսին)։ Կակտուսները օգտագործվում են որպես կանաչ ցանկապատ, վառելիք և այլն։ Կակտուսների հայրենիքը Մեքսիկան է։ Կակտուսները հիանալի հարմարվել են չորային կլիմային։ Նրանց տերևները վերածվել են փշերի, մազիկների ու խոզանակների, որոնք խիտ ծածկում են կակտուսի ցողունները և այնքան ջուր չեն գոլորշիացնում, որքան տերևները։ Դրա համար էլ նույնիսկ ամենաշոգ եղանակին բույսերը իրենց ցողուններում պահում են խոնավություն և մնում հյութալի։ Որոշ կակտուսներ պարունակում են մինչև 3000 լ ջուր։ Անապատներում կակտուսները խոնավության միակ պահապաններն են և հաճախ են փրկում ճանապարհորդների կյանքը։ Փշերը կակտուսի համար նաև պաշտպանիչ դեր են խաղում՝ պաշտպանելով կենդանիներից։ Կակտուսների տեսակները բազմաթիվ են։ Կակտուսները լինում են ծառանման, թփանման, խոտանման։ Կան 1սմ բարձրությամբ ու մի քանի գրամ քաշով կակտուսներ և 25 մ բարձրությամբ մի քանի տոննա կշռող կակտուսներ։ Կակտուսը իր հայրենիքում լայն կիրառում ունի։ Կակտուսը և իր պտուղները օգտագործում են կերակրի մեջ, կակտուսի բնափայտը օգտագործվում է տարբեր իրեր պատրաստելու համար։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Կարապետ Անդրիանացի
Կենսագրություն
Սովորել է Ուշիի Սուրբ Սարգիս վանքի դպրոցում, վանահայր Ոսկան Երևանցու մոտ։ 1661 թվականին վերջինս ուղարկել է Ամստերդամ, ուր ստանձնել է էջմիածնի և Սարգսի անվան հայկական տպարանի ղեկավարությունը՝ լույս ընծայելով երկու Սաղմոսարան և ժամագիրք։
1664 թվականից աշխատել է Ամստերդամ եկած Ոսկան Երևանցու հետ, որպես նրա օգնական՝ մասնակցել է 15 անուն գրքերի, այդ թվում՝ Շարակնոցի, Աստվածաշնչի, Առաքել Դավրիժեցու «Պատմության», Վարդան Այգեկցու «Աղվեսագրքի» հրատարակմանը։
1669 թվականին հայկական տպարանը Ամստերդամից տեղափոխվել է Լիվոռնո, ուր հրատարակել է երեք կրոնական գիրք։ 1672 թվականին տպարանը փոխադրվել է Մարսել, իսկ նա, անջատվելով հայ հրատարակչական խմբից, մնացել է Լիվոռնոյում։ Որոշ ժամանակ եղել է Լիվոռնոյի հայ համայնքի քահանա։ Թարգմանած գրքերից է «Վարդապետութիւն քրիստոնէական»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տպագրիչներ Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Իսպանիայի արմատական հանրապետական կուսակցություն
Իսպանիայի արմատական հանրապետական կուսակցություն (Partido Republicano Radical, PRR, նաև՝ Արմատական կուսակցություն, Partido Radical), իսպանական ազատական կենտրոնամետ կուսակցություն, որը հիմնադրվել է Ալեսանդրո Լերուսի կողմից Սանտանդերում (Կանտաբրիա) 1908 թվականին Նիկոլաս Սալմերոնի ղեկավարած Հանրապետական միության տրոհումից հետ։ Կուսակցության հիմնադիր և առաջնորդ Ալեսանդրո Լերուսը հակասական կերպար էր, ով հայտնի էր իր անվան հետ կապվող կոռուպցիոն սկանդալներով և դեմագոգիկ հռետորաբանությամբ ։ Ենթադրվում է, որ կուսակցությունը սերտ կապեր է ունեցել «Մեծ իսպանական արևելք» (Gran Oriente Español) մասոնական օթյակի հետ ։
1910-ական և 1920-ական թվականներին հանդիսացել է Իսպանիայի հանրապետական բազմաթիվ սակավամարդ կուսակցություններից մեկը, որը հեղինակություն էր վայելում գերազանցապես Բարսելոնայում և Վալեսնիայում։ Երկրորդ հանրապետության ժամանակ կուսակցությունը դարձել է Իսպանիայի հիմնական քաղաքական կուսակցություններից մեկը, մի քանի անգամ ձևավորել կառավարություն։
Գաղափարախոսություն
Արմատական հանրապետականների գաղափարախոսությունը հիմնված է ոչ հստակ որոշակի հիմքերի և առաջնորդի պոպուլիստական հակումների վրա։ Կուսակցության գոյության ժամանակահատվածում սկզբնական բռնի հակակղերականությունից ու արմատականությունից նկատելիորեն անցում է կատարել դեպի աջ կաթոլիկ-միապետականների հետ համագործակցություն։ Այսպես, 1909 թվականին Արմատական հանրապետական կուսակցության կողմնակիցների այսպես կոչված «երիտասարդ բարբարոսներ» խումբը ակտիվորեն մասնակցել է Կատալոնիայում տեղի ունեցած հակառազմականության ապստամբությանը, որն առավել հայտնի է որպես «Ողբերգական շաբաթ»։ Ապստամբությունն ուղեկցվել է հակակղերական ելույթներով, մասնավորապես, եկեղեցիների ու վանական համալիրների հրդեհումներով։ 1934-1935 թվականներին Լերուսը հարաբերություններ է հաստատում Անկախ աջերի իսպանական համադաշնության հետ, որը հետագայում Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ սատարել է գեներալ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյին։ Արմատական հանրապետականները Անկախ աջերի հետ երկու անգամ ձևավորել եեն կառավարություն։
Իսպանիայի թագավորություն
Արմատական հանրապետական կուսակցությունը հիմնադրվել է 1908 թվականին Սանտանդերում (Կանտաբրիա) լրագրող Ալեսանդրո Լերուս Գարսիայի կողմից։ Նիկոլաս Սելմերոնի Հանրապետական միություն կուսակցությունից միացավ «Կատալոնյան համերաշխություն» դաշինքին, և քանի որ այդ քայլը Լերուսի համար անընդունելի էր, նա ու իր կողմնակիցները դուրս եկան կուսակցությունից։ Նրա կատալոնիզմին վերաբերվում է որպես իր գաղափարների թշնամի, քանի որ այն հանդես է գալիս Կատալոնիայի ու կատալոնյան տարածքների քաղաքական, լեզվական և մշակութային ինքնության հաստատման օգտին։ Չնայած որ Լերուսը մերժում է կատալոնյան ազգայնականությունը՝ 1900-ից 1920-ական թվականներին ինքն ու իր հիմնադրած Արմատական կուսակցությունը առավել շատ հեղինակություն է վայելել հենց Կատալոնիայում՝ առաջին հերթին Բարսելոնայում՝ մրցակցելով տեղական Տարածաշրջանային լիգայի ազգայնական-ինքնավարների հետ։ Անկախ այն հանգամանքից, որ Արմատական հանրապետականների առաջնորդը հաճախ մեղադրվում էր կոռուպցիոն գործարքների մեջ ներգրավվելու համար, ժամանակի ընթացքում կուսակցությանը հաջողվում է գերիշխող դիրք գրավել Բարսելոնայի քաղաքային քաղաքականությունում։
Ի տարբերություն կատալոնյան կուսակցությունների՝ արմատականներն առավել մեծ ուշադրություն էին դարձնում աշխատավոր ընտրողներին ու նրանց շահերին։ Ստորին խավին կենտրոնացնելու Լերուսի հմտությունների համար նրան երբեմն սկսեցին անվանել «Պարալելո կայսր» մականունով, ինչը կապված է հայտնի պողոտայի հետ, որը հայտնի էր իր գիշերային կյանքով ու բաժանում էր հարուստների ու աղքատ բնակչության թաղամասերը։ Ավանդական հանրապետականները մշտապես թերահավատորեն էին վերաբերվում Լերուսի արմատականներին, այդ թվում կասկածելով, որ նրա գործունեւոթյունը ֆինանսավորվել է ժառանգական Ազատական կուսակցության կողմից որպես աշխատավոր դասակարգին անարխոսինդիկալիզմից շեղելու եղանակ։
1910 թվականի մայիսի 8-ին տեղի ունեցած պատգամավորների կոնգրեսի ընտրությունները դարձան նոր կուսակցության առաջին քաղաքական փորձությունը։ Այդ ընտրություններին արմատական հանրապետականները մասնակցեցին հանրապետականների ու սոցիալիստների միությամբ, որում նաև ընդգրկվեց Հանրապետական միությունը, հանրապետական ֆեդերալիստները և սոցիալիստները։ Դաշինքը ղեկավարում էր հայտնի գրող և հրապարակախոս Բենիտո Պերես Գալդոսը ։ Դաշինքը հավաքեց 10,3 % ձայն՝ ստանալով 27 պատգամավորական մանդատ։ Լերուսի արմատականները կարողացան ստորին պալատում ստանալ 8 տեղ՝ հիմնականում հաջողության հասնելով Բարսելոնայում և Վալենսիայում, որտեղ նրանք գործում էին հանրապետական-ինքնավար գրող և քաղաքական գործիչ Վիսենտե Բլասկո Իբանես հետ միությամբ։
1914 թվականին նախատեսված ընտրություններից առաջ Լերսուսը ազգայնական ֆեդերալիստների հետ կնքեց այսպես կոչված «Սան Ժերվասի համաձայնագիրը» ։ Երկու կուսակցությունների կողմից ստեղծված Հանրապետական դաշինքը խորհրդարանական ընտրություններում նվաճեց պատգամավորական 11 մանդատ, որոնցից 5-ը բաժին հասան արմատականներին։ 1916 թվականին Հանրապետական դաշինքը կրկին մասնակցեց խորհրդարանական ընտրություններին, և կարողացավ ստանալ պատգամավորական 6 տեղ, որից 5-ը կրկին զբաղեցրեցին արմատական հանրապետականները։
1919 թվականի և 1920 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները արմատական հանրապետականների համար առավել հաջողված էին։ 1919 թվականին Լերուսի Արմատական հանրապետական կուսակցությունը իսպանական խորհրդարանի ստորին պալատում նվաճեց պատգամավորական չորս մանդատ, իսկ հաջորդ տարի՝ 1920 թվականին՝ արդեն 8 մանդատ, որոնցից 3-ը ստացան արմատականների դաշնակիցներն ի դեմս անկախ հանրապետականների։ 1923 թվականի ընտրությունները կուսակցության համար փոքր-ինչ անհաջող էին։ Այն հավաքեց պատգամավորական 7 մանդատ, որոնցից երեքը վերցրեցին կրկին ստացան արմատական հանրապետականների դաշնակիցներն ՝ դեմս անկախ հանրապետականների։ Այդ ընտրությունները կուսակցության համար դարձան Բուրբոնների կազմակերպած վերջին ընտրությունները։ 1923 թվականի սեպտեմբերի 13-ին գեներալ Միգել Պրիմո դե Ռիվերան Ալֆոնսո XIII թագավորի համաձայնությամբ իրականացրեց պետական հեղաշրջում։ Բռնատիրության ժամանակաշրջանում Արմատական հանրապետական կուսակցությունը սկսեց գործունեություն իրականացնել ընդհատակում։
1929 թվականին արմատականների ձախակողմյան հայացքներ ունեցող թևը բաժանվեց՝ ստեղծելով Հանրապետական արմատական սոցիալիստական կուսակցությունը։
Երկրորդ հանրապետություն
Ալֆոնսո XIII թագավորի գահակաալման ավարատին, որը ուղեկցվեց իսպանական միապետության խոր ճգնաժամով, արմատական հանրապետականներն այն կուսակցություններից մեկն էին, ովքեր ստորագրեցին «Սան Սեբաստիանի համաձայնագիրը»։ Այդ համաձայնագրի մասնակիցները Նիսետո Ալկալա Սամորայի գլխավորությամբ ձևավորեցին «Հանրապետական հեղափոխական կոմիտե», ինչ որոշ պատմաբանների կարծիքով դարձավ «Ալֆոնսո XIII-ի միապետության ընդիմության կենտրոնական միջոցառումը» ։ 1931 թվականին թագավորին գահից հեռացնելուց և Իսպանիայի հանրապետության հռչակումից հետո «Հանրապետական հեղափոխական կոմիտեն» դարձավ Երկրորդ հանրապետության առաջին ժամանակավոր կառավարությունը։ Ժամանակավոր կառավարության աշխատանքներում մասնակցեցին նաև Լերուսի արմատական հանրապետականները։ Երկրորդ հանրապետության պատմության առաջին խորհրդարանական ընտրություններում, որը տեղի ունեցավ 1931 թվականի հունիսի 28-ին, արմատական հանրապետականները կարողացան նվաճել պատգամավորական 90 մանդատ և դառնալ Հիմնադիր ժողովում սոցիալիստներից հետո երկրորդ քաղաքական ուժը։
Իսպանիայի նոր սահմանադրության քննարկումների ընթացքում Իսպանիայի արմատական հանրապետական կուսակցությունը ամբողջությամբ սատարեց առաջարկվող սահմանադրական փաթեթը, որը ներկայացվել էր Սահմանադրական հանձնաժողովի կողմից, որտեղ մասնավորապես ներկայացված էր շրջաններին տրվող ինքնավարության դրույթներ:Միևնուն ժամանակ, արմատական հանրապետականները հանդես եկան ընդդեմ միպալատանի խորհրդարանի գաղափարի դեմ՝ կոչ անելով պահպանել Սենատը որպես շրջանների հասարակական ներկայացուցչություն և առանձնահատուկ շահերի միջոց։ Նրան նաև չսատարեցին կրոնական օրդենների լուծարումը և պետության կողմից առանց փոխհատուցման սեփականության վերցնումը
1931 թվականի դեկտեմբերին Լերուսը լքում Մանուել Ասանյայի ձախ կենտրոնամետ կաբինետը և 1932 - 1933 թվականներին ստանձնում խորհրդարանական ընդդիմության ղեկավարումը՝ կարողանալով իր կողմը գրավել չափավոր աջ և պահպանողական հայացքներ կրող մի շարք քաղաքական գործիչների, որոնց շարքում էր որպես օրինակ նախկինում ժառանգական  Ազատական պահպանողական կուսակցության ներկայացուցիչ, ներկայում պահպանողական հանրապետական Սանտյագո Ալբան։
Խորհրդարանական ընդդիմության ընդլայնումը հանգեցրեց Ասանի հրաժարականին, և 1933 թվականի սեպտեմբերի 12-ին իսպանական կառավարության ղեկավարումն առաջին անգամ ստանձնեց Ալեսանդրո Լերուսը։ Արմատական սոցիալիստների, կատալոնյան տարածաշրջանականների, Հանրապետական գործողության գալիսիական ինքնավարների և ձախ արմատական սոցիալիստների ներգրավմամբ մեծ կոալիցիայի ստեղծման նրա փորձը հաջողություն չունեցավ։ Նախարարների խորհրդի նոր ղեկավար դարձավ Լերուսի համախոհ Դիեգո Մարտինես Բարիոն, ընդ որում, նրա կաբինետը դե ֆակտո կրում էր տեխնիկական բնույթ մինչև որ կկազմակերպվեին արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։
Արմատականների հաղթանակ
Իսպանիայում 1933 թվականի նոյեմբերի 19-ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունները Անկախ աջերի իսպանական համադաշնության պահպանողականներին տվեցին առաջին տեղը՝ այդպիսով նշանավորելով այսպես կոչված «պահպանողական երկամյակը» (1933 -1935)։ Արմատական հանրապետական կուսակցությունը, որը հանդես էր գալիս «Հանրապետություն, կարգուկանոն, ազատություն, սոցիալական արդարություն, համաներում» (República, orden, libertad, justicia social, amnistía) կարգախոսով, կրկին զբաղեցրեց երկրորդ տեղը՝ իր մանդատների թիվը հասցնելով 102-ի։ Այդ հաջողությունը Իսպանիայի նախագահ Նիսետո Ալկալա Սամորա ի Տորեսին հնարավորություն տվեց Ալեսանդրո Լերուսին հանձնարարել ձևավորել նոր կառավարություն, այլ ոչ թե աջակողմյան հայացքներ ունեցող միապետականներին՝ չնայած որ վերջինները հաղթել էին ընտրություններում։ 1933 թվականի դեկտեմբերի 16-ից մինչև 1935 թվականի դեկտեմբերի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում փոխվեց արմատական վեց կաբինետ, որոնցից չորսի ղեկավարումը ստանձնել էր Ալեսանդրո Լերուսը։ Բոլոր կաբինետները հանդիսանում էին աջ կենտրոնամետներ և ունեին Անկախ աջերի իսպանական համադաշնություն կուսակցության առաջնորդ Խոսե Մարիա Հիլ Ռոբլեսի աջակցությունը։ Նրա ղեկավարած կուսակցության ներկայացուցիչները երկու անգամ ընդգրկվեցին կառավարության կազմում։ Արմատականների կառավարությունում նաև ընդգրկվել էին աջ ազատականների, ագրարականների, գալիսիական աջ ինքնավարների և Լերուսի կուսակցությունից բաժանված արմատական ժողովրդավարների ներկայացուցիչներ։
Արմատական կուսակցության այդպիսի քաղաքականությունը իր որոշ անդամների մոտ դժգոհության պատճառ դարձավ։ Այսպես, կուսակցությունը լքեց Կլարա Կամպոամոր Ռոդրիգեսը, ով հանդիսանում էր իսպանացի առաջին երեք կին պատգամավորներից մեկը։ 1934 թվականի ապրիլին Արմատական հանրապետական կուսակցության ձախ թևի մի խումբ պատգամավորներ նախկին վարչապետ Դիեգո Մարտինես Բարիոյի (հետագայում՝ Իսպանիայի վտարանդի կառավարության ղեկավար) առաջնորդությամբ լքեցին կուսակցությունը, քանի որ համաձայն չէին աջերի հետ համագործակցությանը։ Մայիսի 16-ին նրանք հիմնեցին Արմատական ժողովրդական կուսակցությունը, որը 1934 թվականի սեպտեմբերին միավորվեց հանրապետական այլ խմբերի հետ, որպեսզի ստեղծվի Հանրապետական միություն ազատական կենտրոնամետ կուսակցությունը։
1934 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Լերուսի կառավարության կազմում Անկախ աջերի իսպանական համադաշնության անդամների ընդգրկումը հանգեցրեց ձախ հանրապետականների մասայական ելույթների, որոնք դժգոհ էին այդպիսի «պահպանողական շրջադարձով»։ Առավելի նշանակալի էր համաիսպանական գործադուլը, որը պատմության մեջ մնաց որպես 1934 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխություն և որը վերածվեց հակակառավարական ապստամբության, և 1934 թվականի հոկտեմբերի 6-ի իրադարձությունները  (Իսպանական դաշնային հանրապետության կազմում Կատալոնյան պետության անկախության հռչակման փորձ)։ Այնուամենայնիվ, իշխանություններին հաջողվեց ճնշել բողոքի մասսայական գործողությունները։ Ձերբակալվեց կատալոնյան կառավարության ղեկավար Լուիս Կոմպանիս ի Ժովերը և դադարեցվեց Կատալոնիայի ինքնավարության կարգավիճակից բխող բոլոր գործընթացները։ Աստուրիայում աշխատավորների ապստամբությունը ճնշվեց գեներալ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի զորքերի կողմից։
Straperlo և կուսակցության փլուզում
«Պահպանողական երկամյակն» ավարտվեց 1935 թվականի աշնանը, երբ սկսվեց «ռուլետկայի սկանդալը»։ Պարզվեց, որ իշխանությունները թույլատրել են երեք հոլանդացի ձեռնարկատերեր Շտրաուսին, Պերելին ու Լովանին (նրանց անվանումների առաջին տառերով Strauss, Perel և Lowann այդ պատմությունը ստացավ նաև երկրորդ անվանումը՝ «Straperlo-ի սկանդալ» ) ռուլետկայի խաղատուն բացել՝ չնայած այն հանգամանքին, որ Իսպանիայի գործող օրենքներն արգելում են ռուլետկայով ազարտային խաղերը։ Համաձայն Շտրաուսի խոստովանության՝ թույլտվության դիմաց ինքն ու իր բիզնես ընկերները պարտավորվում էին եկամտի 25 %-ը տալ անձամբ Ալեսանդրո Լերուսին, 10 %-ը՝ նրա համակոուսակից, Բարսելոնայի ալկալդ Յոհան Պիչ ի Պոնին և 5 %-ը (յուրաքանչյուրին) Ալեսանդրո Լերուսի զարմիկ ԱուրելիոԼերուսին, Միգել Գալանտեին և լրագրող Սանտյագո Վինարդելույին։ Բացի այդ,Յոհան Պիչ ի Պոնը իր վրա վերցրեց պարտականություն Ներիքն գործերի նախարար դել Ռաֆայել Սալազար Ալոնսոյին վճարել 100000 պեսետ։ Արդյունքում, Լերուսը ստիպված էր հրաժարական ներկայացնել։ Անկուսակցական գործիչ Յոհակիմ Չապապրիետ ի Տորեգրոսայի կողմից ձևավորվեց կառավարություն, որի առանցքային դերակատարումը կրկին վերապահվեց Արմատական հանրապետական և Անկախ աջ իսպանական համադաշնություն կուսակցություններին։
1955 թվականի նոյեմբերին՝ արդեն Լերուսի հրաժարականից հետո ի հայտ եկավ ևս մեկ կոռուպցիոն սկանդալ, որը պատմության մեջ մնաց որպես «Նոբելի գործ» (Asunto Nombela): Գնդապետ Անտոնիո Նոբելը արմատականների մի շարք առաջնորդների, առաջին հերթին՝ վարչապետ Մորենո Կալվոյի տեղակալին, մեղադրեց «Compañía de África Occidental»-ի փոխհատուցման հետ կապված զեղծարարության մեջ։ Այս նոոր սկանդալը Անկախ աջերի իսպանական համադաշնության առաջնորդ Հիլ Ռոբլեսի կողմից օգտագործվեց որպես պատրվակ, որպեսզի դադարեցվեր արմատականների հետ Չապապրիտոյի ղեկավարած դաշնակցային կառավարությանը աջակցությունը՝ ենթադրելով, որ երկրի նախագահը ստիպված կլինիկառավարություն ձևավորելու իրավունքը տրամադրել աջերին։ Սակայն, Ալկալա Սամորան հրաժարվեց իշխանությունը հանձնել մի կուսակցության, որը չի հռչակել հանրապետությանն իր հավատարմությունը։ Նա կառավարության ղեկավարի պաշտոնը վստահեց ազատական Մանուել Պորտելե իՎալյադերասին։ Նոր կաբինետը նույնպես դարձավ աջ կենտրոնամետ և չստացավ խորհրդարանի վստահությունը։ Այսպիսով նախագահ Ալկալա Սամորան որոշում կայացրեց նշանակել խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններ։
Ընտրություններում ձախողումից հետո Արմատական հանրապետական կուսակցությունը գործնականում դադարեց գոյություն ունենալ՝ կորցնելով իր ազդեցությունն ու համախոհներին։
Գրականություն
Կատեգորիա:1936 կազմալուծումներ Իսպանիայում Կատեգորիա:Լիբերալ կուսակցություններ Կատեգորիա:Իսպանիայի կուսակցություններ Կատեգորիա:1908 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Գրիգոր Ղազարյան
Գրիգոր Ալեքսանի Ղազարյան, ներզատաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1970)։ ՀՀ (2000), ՎՀ (2000) ԲԳԱ ակադեմիկոս։