cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բահաուլլա
Նշում`
Բահաուլլայի օրիգինալ նկարը պահվում է միայն Բահայի միջազգային արխիվում, Հայֆա քաղաքում։ Այն կարող են տեսնել միայն ուխտագնացները։ Ինտերտետում շրջանառվող նկարը կեղծ է: Պատմության ամբողջ ընթացքում, Աստված իր ներկայությունը ապահովել է տարբեր Աստվածահայտությունների միջոցով, որոնցից յուրաքանչյուրը հիմնել է հզոր կրոն։ Այդպիսիք են՝ Աբրահամը, Կրիշնան, Զրադաշտը, Մովսեսը, Քրիստոսը, Բուդդան, Մուհամեդը։ Մոտ երկու դար առաջ Բահաուլլան նոր ուսմունք բերեց։ Նա սովորեցրել է, որ կա միայն մեկ Աստված, որ աշխարհում բոլոր կրոնները գալիս են այդ միակ Աստծուց, և որ ժամանակն է, որ մարդկությունը ճանաչի իր միասնությունը և միավորվի։
Բահաուլլան ծնվել է 1817թ. նոյեմբերի 12-ին, Իրանի Թեհրան քաղաքում։ Նրա անունը Հուսեյն Ալի էր, և նա մեծահարուստ նախարար Միրզա Բուզուրգ-ի-Նուրիի որդին էր։ Ընտանիքի նախնիները Իրանի կայսերական հայտնի տոհմից էին։ Բահաուլլան թագավորական կյանք է վարել իր պատանեկության տարիներին՝ սովորելով հիմնականում գեղագրություն, ձիավարություն, դասական պոեզիա և սուսերամարտ։ Նրա որդին՝ Աբդուլ-Բահան, պատմել է.
Նա իր հասակակիցներից տարբերվում էր և անգամ գերազանցում էր նրանց։ Բոլոր նրանք, ովքեր ճանաչում էին Նրան, զարմացած էին Նրա վաղ զարգացումից։ Նրանք կարծում էին, որ «նման երեխան երկար չի ապրի», քանի որ ընդհանուր առմամբ հավատում էին, որ հանճար երեխաները երկար չեն ապրում»։ Բահաուլլայի ընտանիքը մի քանի տուն ուներ,  այդ թվում մեկը՝  Մազենդարան նահանգի Թաքուր քաղաքում։ Տվյալ ժամանակաշրջանի սովորության համաձայն՝ որպես ազդեցիկ պետական ​​պաշտոնյայի որդի, Բահաուլլան ոչ մի պաշտոնական կրթություն չի ստացել։ Այնուամենայնիվ, տասնչորս տարեկանում նա աչքի էր ընկնում իր խորագիտությամբ։ Նա խոսում էր ցանկացած թեմայի շուրջ և լուծում իր առջև դրված ցանկացած խնդիր։ Մարդաշատ հավաքույթներում նա ուլեմներին (իսլամի առաջատար կրոնական առաջնորդ) բացատրում էր բարդ կրոնական խնդիրներ, և նրանք լսում էին մեծ հետաքրքրությամբ։ Հոր մահից հետո Բահաուլլան հրաժարվեց իրեն հասանելիք նախարարի պաշտոնից։ Երբ վարչապետին տեղեկացրին նրա որոշման մասին, նա ասաց, որ այդ պաշտոնը արժանի չէ  Բահաուլլային։
Իշխանության և զվարճանքների ձգտելու փոխարեն,  Բահաուլլան նախընտրեց իր եռանդը նվիրել մի շարք բարեգործական աշխատանքների, ինչի շնորհիվ նա հայտնի դարձավ «աղքատների հայր» անվամբ։ Բահաուլլան շատ էր սիրում բնությունը և երկար ժամանակ էր անցկացնում բնության գրկում։ Այս առիթով նա ասել է. «Երկիրը հոգու տունն է, քաղաքը՝ մարմնի»։ Բահաուլլան ինքն է նկարագրում իր մանկությունից մի պատմություն, որը պատահել էր, երբ նա ներկա էր իր եղբայրներից մեկի հարսանեկան արարողությանը Թեհրանում։ Սովորության համաձայն, այդ ժամանակ Թեհրանում խնջույքը շարունակվում էր յոթ օր ու գիշեր։ Վերջին օրը հյուրերին զվարճացնելու համար տիկնիկային ներկայացում է բեմադրվում մի հայտնի թագավորի մասին։ Բահաուլլան նստել էր վերևի սենյակում, որը նայում էր դեպի այն բակը, որտեղ ներկայացման համար մի ծածկ էր կանգնեցված։
Նա պատմում է, որ ներկայացման սկզբում հայտնվեցին մի քանի տիկնիկներ։ Նրանք հայտարարեցին, որ թագավորը մոտենում է։ Այնուհետև մի քանի այլ կերպարներ երևացին։ Նրանցից մի քանիսը ավլում էին հատակը, իսկ մյուսները` ջուր էին շաղ տալիս` նախապատրաստվելով թագավորի գալստյանը։ Շուտով, դրանից հետո, քաղաքի մունետիկը բեմ դուրս եկավ և հրամայեց մարդկանց թագավորի մոտ ընդունելության հավաքվել։ Մի քանի խումբ մարդիկ հայտնվեցին և զբաղեցրին իրենց համապատասխան տեղերը։ Վերջապես հայտնվեց թագավորը։ Թագը գլխին` նա դանդաղ և վեհությամբ քայլեց ու բազմեց գահին։ Կրակոցներ եղան, շեփորահարեցին փողերը, և ծածկը ծխով լցվեց։
Երբ ծուխը ցրվեց, երևաց նախարարներով, արքայազներով և պետական պաշտոնյաներով շրջապատված թագավորը։ Այդ պահին մի գողի բերեցին թագավորի առջև, որն էլ հրաման տվեց, որ նա գլխատվի։ Առանց հապաղելու դահճապետը ի կատար ածեց նրա կարգադրությունը։ Մահապատժից հետո թագավորը նախարարների ու ծառայողների հետ խոսակցության բռնվեց։ Հանկարծ լուրեր եկան, որ նահանգներից մեկում ապստամբություն է բռնկվել։ Անմիջապես զորքեր ուղարկվեցին ապստամբությունը ճնշելու համար։ Մի քանի րոպե անց թնդանոթի կրակոցի ձայներ լսվեցին ետևի մասում և հայտարարվեց, որ թագավորի զորքերը կռվի մեջ են մտել ապստամբների հետ։ Ներկայացումը շարունակվում էր։ Բահաուլլան խիստ շփոթված էր այդ ներկայացման բնույթից։ Երբ այն ավարտվեց, և վարագույրը իջեցվեց, Նա տեսավ ծածկի ետևից դուրս եկող մի մարդու, որը արկղ էր կրում իր թևի տակ։ «Այդ ի՞նչ արկղ է,- հարցրեց նրան Բահաուլլան,- և ինչու՞մն է այս ներկայացման իմաստը»։ «Բոլոր այս շքեղ զարդարանքները և այս բարդ հարմարանքները,- պատասխանեց նա,- թագավորը, արքայազներն ու նախարարները, նրանց շքեղությունն ու փառքը, նրանց ուժն ու զորությունը, այն ամենը, ինչ որ տեսել ես, ամբողջն այժմ գտնվում է այս արկղի ներսում»։ Այս խոսքերը մեծ տպավորություն թողեցին Բահաուլլայի վրա և Նա ասաց.
«Այդ օրվանից աշխարհի բոլոր զգեստներն այդ Երիտասարդի աչքերում նման էին այդ նույն ներկայացմանը։ Դրանք երբեք չեն ունեցել և չեն ունենա որևէ արժեք, անգամ մանանեխի հատիկի համեմատությամբ… Շուտով այդ արտաքին զգեստները, այդ ճոռոմ զարդերը, այդ երկրային ունայնությունները, այդ կուտակված գումարտակները, այդ շքեղ արդուզարդը, այդ հպարտ ու մեծամիտ հոգիները` ամեն ինչ կմտնեն գերեզման, այնպես, ինչպես այդ արկղի մեջ։ Ներքին տեսունակությամբ օժտված մարդկանց աչքերում այդ ամբողջ տարաձայնությունները, վեճերը և ունայն փառքը եղել են ու առաջվա պես նման կլինեն մանկական խաղերին»։
1844 թ.-ին Իրանում Սեյիդ Ալի Մուհամմադ անունով մի երիտասարդ հայտարարեց, որ հասել է օրը, որին բոլոր կրոնները սպասում են։ Նա իրեն անվանում էր Բաբ, ինչը նշանակում է «Դարպաս»։ Նրա ուսմունքները  արագորեն տարածվեցին անգամ ամենահայտնի մարդկանց շրջանակներում։ Բահաուլլան ուսումնասիրեց Բաբի գրվածքները և անմիջապես ընդունեց նոր ուսմունքը և դարձավ նրա ամենանվիրյալ հետևորդներից մեկը։ 1848 թ.ին Բեդաշտ գյուղում Բահաուլլան կազմակերպեց Բաբի ակնառու հետևորդների հանդիպում։ Նրանք հայտնի էին որպես բաբիներ։ Հանդիպման ընթացքում հավատացյալների հավաքը  հաստատեց Բաբի դավանանքի իսլամից անկախ բնույթը։ 1848թ. Մազենդարան նահանգի Ամուլ քաղաքում Բահաուլլան ձերբակալվեց և ենթարկվեց բաստինադի (փայտով ոտքերին խփել)՝ Բաբի հետևորդ լինելու համար։  Նա գնացել էր՝ այցելելու Շեյխ Թաբարսի ամրոցում հարձակման ենթարկված մի քանի այլ բաբիների։
Բաբը մահապատժի ենթարկվեց 1850թ., և նրա կրոնի գրեթե բոլոր անդամները սպանվեցին մոլեռանդ հոգևորականների և կառավարական ուժերի կողմից։ Բահաուլլային 1852թ. կեղծ մեղադրեցին շահի սպանությանը մեղսակից լինելու մեջ։ Նա գտնվում էր Թեհրանի մերձակայքում գտնվող Աֆչիհ գյուղում, երբ նրա ձերբակալման և կալանավորման մասին որոշում էր կայացվել։ Ձերբակալության հրամանը ստորագրելուց հետո, Բահաուլլայի հետևորդները առաջարկեցին պաշտպանել նրան շահի և նախարարների բարկությունից, ովքեր մտադիր էին խլել նրա կյանքը։ Փոխարենը, հրաժարվելով թաքնվելուց, Նա գնաց հանդիպելու իրեն մեղադրողներին։ Օգոստոսյան կիզիչ արևի տակ, Բահաուլլան ստիպված քայլեց դեպի Թեհրանի բանտը։ Երթուղու ողջ ընթացքում նրան քարերով հարվածում էին և նետում այն ​​ամենն ինչ ընկնում էր անցորդների ձեռքը։
Թեհրանում Բահաուլլային նետեցին «Սև հոր» անվամբ բանտը, որը հայտնի էր սարսափելի օդով՝ կեղտով ու գաղջով։ Ըստ Բահաուլլայի այս բանտում նա ստացավ աստվածային ուղերձ։ Ավելի ուշ սրա մասին նա գրեց. «Ես պարզապես մարդ էի, ինչպես մյուսները, ովքեր քնած էին իմ կողքին, երբ ահա, Ամենափառահեղի զեփյուռը փչեց իմ վրա և ինձ հայտնեց այն ամենի մասին ինչ եղել է։ Սա Ինձանից չէ, նրանից է, ով Ամենակարող է և Գիտակ։ Եվ Նա ինձ պատվիրեց բարձրացնել Իմ Ձայնը երկրի ու երկնքի միջև»։  Սակայն այս հայտնությունը հրապարակավ հայտարարելու ժամանակը ավելի ուշ կլինի։ Չորս ամիս Սև հորում մնալուց հետո, Բահաուլլան վտարվեց իր հայրենիքից՝ քառասուն տարվա աքսոր, բանտարկություն և հետապնդումներ։ Սև հորից նա դուրս եկավ   հիվանդ և ծանր շղթաներից պարանոցին հասցված վերքերով։ Չհասցնելով վերականգնվել նա ստիպված էր ճանապարհ ընկնել իր աքսորման հաջորդ վայրը։ Նախ նա գնաց Բաղդադ, ապա՝ Օսմանյան կայսրություն։
Այսպիսով, տարբեր զրկանքներ կրելով՝ նա հիմնեց նոր դարաշրջանի հոգևոր և սոցիալական արժեքներին համապատասխան հավատք, որը մինչ օրս շարունակում է միավորել, կրթել, զարգացնել, երջանկացնել մարդկությանը։
Վտարումը խորը ձմռանը
Բահաուլլան ու նրա ընտանիքը 1853թ.-ի ձմռանը աքսորվեցին Բաղդադ։ Երթուղին անցնում էր Իրանի արևմտյան ձյունապատ լեռներով։ Վատ հագուստը և սննդի պակասը նրանց ճանապարհը ավելի վտանգավոր էին դարձնում։ Բահաուլլան և նրա ընտանիքը ժամանեցին Բաղդադ 1853թ.- ի  ապրիլի 8-ին։ Բաբի հետևորդները, ընդունելով Բահաուլլային որպես իրենց առաջնորդ, հաճախ էին  դիմում  նրան։ Նրա ազնվությունը,  խորհուրդների իմաստությունը, բարությունը,
միավորում և ոգևորում է Բաբի համայնքը։
Մեկուսացումը Քուրդստանի լեռներում
Բաղդադ հասնելուց որոշ ժամանակ անց, Բահաուլլան հեռացավ Քուրդստանի լեռնային անապատ, որտեղ երկու տարի մենակ ապրեց։ Նա իր ժամանակն անցկացնում էր խորհելով իր աստվածային առաքելության մասին։ Այս ժամանակահատվածը հիշեցնում է Մովսեսի ճանփորդությունը դեպի Սինա լեռ, Հիսուսի՝ քառասուն օր ու գիշեր անապատում անցկացնելը, և Մուհամմադի Խիրա լեռան քարանձավում անցկացրած ժամանակը։
Վերադարձ Բաղդադ
1856թ. Բահաուլլան վերադարձավ Բաղդադ։ Նրա ղեկավարությամբ Բաբի համայնքի հեղինակությունը մեծացավ, և նրա՝ որպես հոգևոր առաջնորդի համբավը տարածվեց ամբողջ տարածաշրջանում։ Բահաուլլան Բաղդադում գրել է իր ամենահայտնի սուրբ գրքերը, այդ թվում ՝ «Նվիրական խոսքերը», «Յոթ հովիտները» և «Վստահության գիրքը» (Քիթաբ-ի-Իգան)։ Իր գրվածքներն ակնարկում էին իր դիրքի մասին, բայց դրա մասին հանրությանը կիմանա ավելի ուշ։ Բաղդադի սրճարանները դարձան աստվածաբանական և փիլիսոփայական հարցերի քննարկման վայր։ Բահաուլլան հաճախում էր սրճարաններ և Նրա լեզվի պերճախոսությունը, մտքերի իմաստությունը գրավում էր շատերին։
Բահաուլլան բարձրաձայնում է իր առաքելության մասին
Բահաուլլան  տասը տարի ապրեց Բաղդադում։ Վախենալով, որ Նրա ճանաչումը կբորբոքի Իրանի ժողովրդի խանդավառությունը նոր կրոնի հանդեպ, շահի վարչակարգը ստիպեց Օսմանյան իշխանություններին աքսորել նրան Բաղդադից։
Ախմանովո (այլ կիրառումներ)
Ախմանովո, կարող է վերաբերել՝
Բահաուլլա
Բահաուլլան բարձրաձայնում է իր առաքելության մասին
1863թ. ապրիլ ամսին, Բաղդադից Կոստանդնուպոլիս (Ստամբուլ) մեկնելուց առաջ, Բահաուլլան և նրա ուղեկիցները տասներկու օր մնացին Տիգրիս գետի ափին գտնվող այգում։ Բահաուլլան այստեղ հռչակեց, որ Ինքն է Ավետյացը, ում մասին խոսում էր Բաբը և ում գալուստը  կանխագուշակված էր աշխարհի բոլոր սուրբ գրություններում։ Այսօր բահայի սուրբ օրերից ամենաուրախը Ռիզվանի փառատոնն է, որը նշում է այդ տասներկու օրերի իրադարձությունը։
1863 թ-ի մայիսի 3-ին Բահաուլլան Բաղդադից մեկնեց Կոստանդնուպոլիս՝ Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք, իր ընտանիքի և մի քանի նվիրյալ հետևորդների ուղեկցությամբ։ Բաղդադի բնակիչները հասցրել էին սիրել և կապնվել նրա հետ։ Ականատեսների խոսքերով, ճանապարհի երկայնքով մեկ հավաքվել էին շատ մարդիկ, որոնց թվում կային գիտնականներ և պետական այրեր, որպեսզի իրենց հարգանքը ցույց տային նրան։
Բահաուլլան հայտնի էր Բաղդադում և Քրդստանում, և մարդիկ դուրս էին գալիս նրան ընդառաջ՝ դեպի Կոստանդնուպոլիս ողջ ճանապարհի ընթացքում։ Շողի Էֆֆենդին՝ Բահայի հավատքի Պահապանը, <<Աստված անցնում է կողքով>> գրքում գրում է. <<Նրա պատվին որոշ կանգառներում ցուցաբերվող հյուրընկալությունը, գյուղացիների պատրաստած և մատուցած սնունդը, ջերմությունը, որը նրանք կրկին և կրկին ցուցաբերում էին նրան ուղեկցողներին մխիթարելու համար, հիշեցնում էին այն հարգանքի մասին, որը Բաղդադի ժողովուրդը բազմիցս ցույց էր տվել Նրան>>:
Շուրջ չորս ամիս Բահաուլլան և Նրա ուղեկիցները ճանապարհորդում էին Թուրքիայի արևելքով՝ ի վերջո հասնելով Սև ծովի ափին գտնվող Սամսուն քաղաքը։ Մի քանի օր այնտեղ մնալուց հետո նրանք նստեցին թուրքական շոգենավ, որը երեք օր անց նրանց հասցրեց Կոստանդնուպոլիս։
Բահաուլլան և նրա ընտանիքն իջան Կոստանդնուպոլսի շոգենավից 1863 թվականի օգոստոսի 16-ին։ Նրանք քաղաքում ստիպված էին մնալ միայն չորս ամիս։ Չնայած Կոստանդնուպոլսում ժողովրդի մեջ ընդունված էր  իշխանություններին նվերներ տալով  արտոնություններ ստանալ, Բահաուլլան հրաժարվեց մտնել նման հարաբերությունների մեջ։ Նրա թշնամիները օգտագործեցին այս իրավիճակը և կարողացան իշխանության կասկածը հարուցել նրա դեմ։ Այդ պատճառով ընդամենը չորս ամիս անց նրան աքսորեցին հաջորդ աքսորավայր՝ Ադրիանուպոլիս (Էդիրնե)։
Խորը ձմռանը Օսմանյան կայսրության տիրակալ սուլթան Աբդուլ-Ազիզը հրաման տվեց Բահաուլլային աքսորել Կոստանդնուպոլսից։ Ի պատասխան՝ Բահաուլլան նամակ գրեց սուլթանին, որում  <<խստորեն դատապարտեց նրա նախարարներին, բացահայտեց նրանց տհասությունն ու անկարողությունը… և խստորեն զգուշացրեց (նրանց) չհպարտանալ իրենց աշխարհիկ ունեցվածքով …>>: Պաշտոնյաներից մեկն, ով կարդացել է այս նամակը, նկատել է. <<Դա նման է այն բանին, ասես Արքաների Արքան իր հանձնարարությունն է տալիս իր ամենահամեստ վասալ թագավորին և պահանջում է նրան կարգավորել իր պահվածքը>>:
Կոստանդնուպոլսից Ադրիանուպոլիս (Էդիրնե) ձմռան կեսին ճանապարհորդությունը տևեց ընդամենը 12 օր, բայց այն իրականացվեց վերջին 40 տարիների ամենացուրտ ձմռանը։ Բահաուլլան, Նրա ընտանիքը և ընկերներն ամբողջությամբ իրենց թշնամիների տիրապետության տակ էին։ Բահաուլլան այս ճանփորդության մասին ասաց. <<Նրանք վտարեցին մեզ այնպիսի նվաստացուցիչ կերպով, որի հետ չի կարող համեմատվել երկրի վրա ոչ մի նվաստացում։ Ո՛չ իմ ընտանիքը, ո՛չ ինձ ուղեկցողները, չունեին անհրաժեշտ հագուստ, որպեսզի այսպիսի սառնամանիքին պաշտպանվեին ցրտից>>: Եվ նորից. <<Խորաթափանց մարդիկ շատ էին ցավում մեզ բաժին ընկած ճակատագրի համար և անգամ մեր թշնամիների աչքերից արցունքներ էին թափվում>>:
Բահաուլլան և նրան ուղեկցողները տառապում էին շատ հիվանդություններից։ Աբդուլ-Բահան՝ Բահաուլլայի որդին, ով այդ ժամանակ 19 տարեկան էր, ճամփորդության ժամանակ ցրտահարել էր իր ոտքերը և ողջ կյանքում տառապում էր դրանից։
Չնայած այն պայմաններին, որոնցում Բահաուլլան և մյուս բահայի աքսորյալներն ապրում էին Ադրիանապոլսում, նրա ուսմունքը շարունակում էր տարածվել։ Այստեղ նրա գրչից ավելի շատ սուրբ գրվածքներ դուրս եկան, քան երբևէ, և դրանք տարածվեցին նրա հետևորդների կողմից մինչև Եգիպտոս և Հնդկաստան։ Ականատեսներից մեկը գրում է. <<Օր ու գիշեր Աստծո տաղերը անձրևի պես հորդում էին այնպիսի քանակությամբ, որ դրանք անհնար էր գրի առնել>>: Գիշեր ու ցերեկ աշխատող մի քանի քարտուղարներ չէին հասցնում գրի առնել այն ամենը, ինչ այն ժամանակ թելադրում էր Բահաուլլան։
1867 թվականից սկսած՝ Ադրիանապոլսում և շարունակելով հետագայում Աքքայում, Բահաուլլան գրեց աշխարհի թագավորներին և ղեկավարներին, այդ թվում նաև Նապոլեոն 3-րդ կայսրին, Վիկտորիա թագուհուն, Վիլհեմ 1-ին կայսերը, Ալեքսանդր 2-րդ արքային, Ֆրանց Յոզեֆ կայսրին, Պիոս 9-րդ պապին, սուլթան Աբդուլ Ազիզին և Իրանի շահ Նասրիդ-Դին Շահին։ Այս նամակներում Բահաուլլան բացահայտորեն հռչակում է իր՝ որպես Աստծո Դեսպանորդի դիրքը։ Նա կոչ է անում առաջնորդներին հաստատել արդարություն և զինաթափ լինել, հաստատել ժողովուրդների միություն, զգուշացնելով նրանց այն սարսափելի հետևանքների մասին, որոնք տեղի կունենան, եթե նրանք չկարողանան հաստատել խաղաղություն։
1868 թ.-ին սուլթանը կրկին աքսորեց Բահաուլլային՝ դեպի Օսմանյան կայսրության  քաղաք-բանտ Աքքա՝ հավատալով, որ հենց այստեղ նրա երիտասարդ կրոնը հավանաբար կվերանա։ Հաջորդ օրը Ադրիանապոլսում գտնվող Բահաուլլայի տունը շրջապատված էր զինվորականներով։ Նրա ողջ ընտանիքն ու հետևորդները տարվել էին հարցաքննության։ Բահաուլլային հայտնեցին, որ նրանցից ոմանք կաքսորվեն Աքքա։
Արտասահմանյան տերությունների որոշ հյուպատոսներ, ովքեր տպավորված էին Բահաուլլայի և Նրա որդի Աբդուլ-Բահայի հիանալի կերպարներով, առաջարկեցին միջամտել և պաշտպանել նրան, <<մի առաջարկ, որի համար Բահաուլլան հայտնեց իր երախտագիտությունը, բայց կտրականապես հրաժարվեց>>: 1868 թ-ի օգոստոսին, Աքքայի ճանապարհին Բահաուլլան և շուրջ 70 աքսորյալներ երեք գիշեր անցկացրին Գալիպոլիում։ Նրան և նրա ընտանիքին հրամայված էր գնալ քաղաք-բերդ, բայց աքսորյալների մյուս մասը նրան կամավոր էր ուղեկցում։ Բահաուլլան իր ուղեկիցներին զգուշացրեց, որ իրենց էլ ավելի մեծ փորձություններ են սպասվում և եթե նրանք պատրաստ չեն անցնել այդ դժվարությունների միջով անցնել, ապա ավելի լավ կլինի չշարունակել իրենց հետ այդ ճանապարհորդությունը։ Այս նախազգուշացումն աքսորյալները նախընտրեցին անտեսել։
1800-ականների կեսերին Աքքան ամենահայտնի մարդասպանների, ավազակների և օսմանյան ռեժիմի քաղաքական թշնամիների վերջնական հանգրվանն էր։ Պարսպապատ, կեղտոտ փողոցներով և խոնավ, լքված տներով այդ քաղաքը քաղցրահամ ջրի աղբյուր չուներ, իսկ օդն այնքան կեղտոտ էր, որ տեղացիներն ասում էին, թե «թռչունները քաղաքի վրայով թռչելիս սատկած ցած էին ընկնում»։ Իշխանություններն ակնկալում էին, որ Բահաուլլան և նրա ուղեկիցները շատ արագ կմահանան այդ քաղաք-բանտում ։ Զմյուռնիայում, Ալեքսանդրիայում և Հայֆայում կարճատև կանգառներից հետո Բահաուլլան և նրան ուղեկցողները ստիպված եղան ևս ութ ժամ ճամփորդել ծովով։ Հետագայում Բահաուլլայի դուստրը՝ Բահիյա խանումը, այսպես է նկարագրել այդ ուղևորությունը. «Տոթը….անտանելի էր, մեզ նստեցրին առագաստանավ։ Քանի որ քամի և արևի կիզիչ ճառագայթներից պաշտպանվելու ծածկ չկար, մենք ութ ժամ տառապեցինք և վերջապես հասանք Աքքա՝ մեր ճանապարհորդության վերջնակետին»։
1868 թվականի օգոստոսի 31-ին աքսորյալներին վերջապես իջեցրին Աքքայի ծովային դարպասների մոտ՝ բերդաքաղաքի երկու մուտքերից մեկի մոտ։ Այս ճանապարհորդությունը Բահաուլլային բերեց մի վայր, որտեղ նա անցկացրեց իր կյանքի վերջին 24 տարիները։
Աքքան շրջապատված էր կրկնակի պարիսպներով, նրա դարպասներից ներս չկար ջրի աղբյուր, այնտեղ վխտում էին լվերը, խոնավ էր,  կեղտոտ ու ոլորուն փողոցներ ուներ։ Բահաուլլան թուրք սուլթանին ուղղված Իր նամակում գրում է, որ «Աքքան աշխարհի քաղաքներից ամենալքվածն է, արտաքինից ամենագորշը, ամենազզվելին՝ կլիմայով, և ամենակեղտոտը՝ ջրով։ Կարծես այն լիներ բուերի հավաքատեղի»։ Այստեղ բոլորը, բացի երկուսից, հիվանդացան ժամանելուց անմիջապես հետո։ Մալարիան և դիզինտերիան էլ ավելի ծանրացրին նրանց տառապանքները։ Ի վերջո Բահաուլլային և Նրա ուղեկիցներին տարան իրենց խցերը, որոնք գտնվում էին միջնաբերդի հյուսիս-արևմտյան մասում՝ մռայլ, տոթ և անհյուրընկալ, որտեղ նրանք գտնվեցին ձերբակալության մեջ։ Անդրադառնալով Աքքայի բանտում իր և իր ուղեկիցների կրած դժվարություններին, Բահաուլլան հայտարարում է. «Ոչ ոք չգիտի, թե ինչ տառապանքներ են մեզ բաժին ընկել, բացի Աստծուց՝ Ամենակարողից, Ամենագետից ... Աշխարհի ստեղծումից մինչ օրս նման դաժանություն երբեք չի տեսնվել և չի լսվել»։
Բանտի առաջին ամիսները սարսափելի էին և խիստ, բանտապահները խստորեն կատարում էին սուլթանի հրամանները։ Բահաուլլան գտնվում էր հսկողության տակ և ամբողջովին մեկուսացված էր։ Բայց աստիճանաբար, չնայած դատավճռի ոչ մի բառ փոփոխության չէր ենթարկվել, պաշտոնյաները սկսեցին այլ կերպ վերաբերվել բանտարկյալ-բահայինների հետ։ Աբդուլ-Բահայի հոգատարությունը հիվանդների և բանտարկյալների հանդեպ, Բահաուլլայի վարքն ու ազնվական ծագումը այնքան տպավորեցին իշխանություններին, որ նրանք մեղմացրին որոշ սահմանափակումներ։ Երբ Աքքա նրա ժամանման լուրը տարածվեց ողջ տարածաշրջանում, Բահաուլլայի հետևորդներից շատերը տարբեր բնակավայրերից հարյուրավոր կիլոմետրերի ճանապարհ անցան, հաճախ ոտքով, որպեսզի այցելեն նրան։ Սովորաբար նրանց արգելում էին մտնել պարսպապատ քաղաք, և նրանք ստիպված էին մի ակնթարթ տեսնել նրան՝ հեռավոր պատուհանի մոտ կանգնած։
Ժամանակի ընթացքում բանտարկյալների, հատկապես Աբդուլ-Բահայի պահվածքի  և ազնվական բնավորության շնորհիվ իշխանությունների համար պարզ դարձավ, որ բահայինները սպառնալիք չեն ներկայացնում։ Նահանգապետը թույլ տվեց Բահաուլլային այցելուներ ընդունել։
Որոշ ժամանակ անց իշխանությունները Բահաուլլային և Նրա ընտանիքին թույլ տվեցին դուրս գալ բանտից և քաղաքի շրջակայքում տուն վարձել։ Չնայած ատելությանը և նախապաշարմունքներին, որոնք ուղեկցում էին Բահաուլլայի՝ Աքքա ժամանմանը, ժամանակի ընթացքում քաղաքի բնակիչներից շատերը դարձան նրա երկրպագուները, փնտրեցին նրա խորհուրդը և փորձեցին նրա կյանքն ավելի հարմարավետ դարձնել։ Մի անգամ նրան այցելեց քաղաքի կառավարիչը և հարցրեց, թե կարող է արդյոք որևէ ծառայություն մատուցել Բահաուլլային։ Բահաուլլան խնդրեց վերականգնել և շահագործման հանձնել հին ջրատարը, որով ժամանակին քաղաքը մատակարարվում էր քաղցրահամ ջրով։ Նահանգապետն անմիջապես աշխատանքի անցավ, և շուտով խմելու ջուրը կրկին հասանելի դարձավ։ Այցելուներից մյուսը անգլիացի պրոֆեսոր Էդվարդ Գրենվիլ Բրաունն էր, ով հանդիպել է Բահաուլլայի հետ։ Պրոֆեսոր Բրաունը իր առաջին հանդիպման մասին գրել է. ''«Այն դեմքը, որին հայացքս էի ուղղել, ես երբեք չեմ կարող մոռանալ, թեև չեմ էլ կարող նկարագրել այն։ Այդ թափանցող աչքերը թվում էր հենց հոգիդ են կարդում. ընդարձակ հոնքերը ընդգծում էին ուժն ու հեղինակությունը, որոնք արտացոլվում էին բարձր ճակատի վրա, ճակատի խորը կնճիռներն ու դեմքը ցույց էին տալիս Նրա տաիրքը, չնայած սաթի նման սև մազերին ու շքեղ մորուքին, որը հասնում էր համարյա գոտկատեղին։ Հարցնելու կարիք չկար, թե ում ներկայությամբ էի գտնվում, երբ խոնարհվում էի մեկի առջև, Ով մարդկանց անձնվիրության և սիրո առարկան էր, որին կարող էին նախանձել թագավորները, իսկ կայսրերը` զուր փափագել»։'' Այդ հանդիպման ժամանակ բահաուլլան Ասել է. <<… Որ բոլոր ազգերը պետք է ունենան մեկ հավատք, իսկ բոլոր մարդիկ՝ եղբայրներ, որ մարդկանց որդիների միջև կապվածության և միասնության կապերը պետք է ամրապնդվեն, որ կրոնական բազմազանությունը պետք է վերանա, և ցեղերի մեջ տարբերությունները պետք է դադարեցվեն։ Ի՞նչ վնաս կարող է դրանում լինել:…. Բայց այդպես էլ կլինի, այս անպտուղ կռիվները, այս կործանարար կռիվները կանցնեն, և կգա <<Մեծագույն խաղաղությունը>>… Թող մարդը չպարծենա, որ սիրում է իր երկիրը, թող նա ավելի շուտ պարծենա, որ սիրում է իր երկիրը, որովհետև սիրում է իր տեսակներին>>:
1892 թվականի մայիսի 29-ի վաղ առավոտյան Բահաուլլան հեռացավ այս աշխարհից։ Բահաուլլային թաղեցին Բահջիի առանձնատանը։ Այն բահայինների համար երկրի ամենասուրբ տեղն է։ Ուխտագնացները գալիս են ամբողջ աշխարհից՝ իրենց հարգանքի տուրքը մատուցելու Բահաուլլային և իրենց կյանքը նվիրելու այն վեհ նպատակներին, որոնք նա դրել է մարդկության առջև։
Ինը օր անց Նրա կտակը բացվեց։ Այնտեղ նշված էր, որ Աբդուլ-Բահան նշանակվում է իր իրավահաջորդ և Բահայի հավատքի ղեկավար։ Պատմության մեջ առաջին անգամ համաշխարհային դավանանքի հիմնադիրը հասկացրեց, թե իր հետևորդները ում ղեկավարությանը պետք է դիմեն իր մահից հետո։ Բահաուլլայի այս կարգադրությունը պահպանեց Բահայի համաշխարհային համայնքի միասնությունը։ Հետագայում հիմնադրվեց Բահաուլլայի կոցմից նախանշված միջազգային ղեկավար մարմինը՝ Արդարության Համաշխարհային Տունը, որը ապահովում է Բահայի համայնքի միասնությունը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության բանտարկյալներ և կալանավորներ Կատեգորիա:Կրոնի հիմնադիրներ
Վիշապաքար
Վիշապաքար (նաև՝ վիշապներ, վիշապ քարակոթողներ), մեգալիթյան հուշարձան, քարակոթող, որի նմուշները հայտնաբերվել են միայն Հայկական լեռնաշխարհում։ Տեղադրվել են բնական և արհեստական ջրավազանների ու աղբյուրների ակունքների մոտ և խորհրդանշել տարերքի անսանձ ուժը, բնության զարթոնքը, պտղաբերություն, առատություն ։ Վիշապների մոտ 150 օրինակ է հայտնի այսօր, որոնցից 90-ը Հայաստանի տարածքում ։
Վիշապները դիցաբանության մեջ
Որոշ ուսումնասիրողների ենթադրությամբ՝ Վիշապը նախապես պաշտվել է իբրև ջուր, անձրև և հարստություն պարգևող ոգի, որն իր պոչը քարշ տալով երկրի վրա՝ նշագծել է ջրանցքներ փորելու ուղիները։ Վիշապը դիտվել է նաև ջրերի ակունքներն ու գանձերը հսկող ահարկու հրեշ։ Գրեթե բոլոր առասպելաբանություններում ընդհանուր է աստվածության կամ դյուցազնի ձեռքով Վիշապի սպանությունը և նրա կլանած ջրերի, հսկած գանձերի, ինչպես նաև նրան զոհաբերվող կույսերի ազատումը։ Ըստ հին եգիպտական առասպելի, Վիշապին՝ իբրև խավարը մարմնավորող ուժի, հաղթում է արևի աստված Ռան, ըստ հին հայկական առասպելի, Վիշապի դեմ մարտնչում և հաղթում է Վիշապաքաղ Վահագն աստվածը։ Վիշապամարտության առասպելները տարածված են եղել հայ ժողովրդական հին բանահյուսության մեջ (օրինակ՝ Տիգրանի, Արտավազդի մասին վիպասանություններում, «Սասնա ծռեր» դյուցազներգությունում, հեքիաթներում)։ Դրանք հետագայում թափանցել են նաև քրիստոնեական գրականության մեջ։ Ըստ մի առասպելի, Վիշապին սպանում և զոհաբերվող կույսին ազատում է Սուրբ Գևորգը։ Այլ առասպելում Վիշապը ներկայացվում է արևը կլանող, չար ու կործանարար ուժ, որի դեմ մարտնչում են հրեշտակները (ամպրոպի որոտն իբր կռվի ձայնն Է, փայլակը՝ Գաբրիել հրեշտակապետի սրի փայլը, շանթը՝ հրեղեն նետը, ծիածանը՝ աղեղը)։
Ըստ Մանուկ Աբեղյանի վիշապները նվիրվել են պանթեոնի սիրո աստվածուհուն՝ Աստղիկ դիցուհուն։ Գրիգոր Ղափանցյանի կարծիքով դրանք խորհրդանշել են մեռնող և հարություն առնող աստվածությանը՝ Արա Գեղեցիկ ին ։
Վիշապներ Հայաստանի տարածքում
Հայաստանում՝ Գեղամա լեռներում, Սևանա լճի հյուսիսարևելյան ափին, Արագածի լանջերին, Գառնիում, Ճորոխ գետի ավազանում և այլուր հայտնաբերվել են Վիշապների պաշտամունքին նվիրված հնագույն բազմաթիվ քարակոթողներ։ Դրանք հայտնի են «Վիշապներ» անունով։ Դրանք կերտվել են միակտոր քարից (ամենամեծը՝ 5,06 մ բարձրությամբ), ձկան տեսքով, վրան՝ օձ, ցուլ, խոյ, արագիլ և այլ կենդանիներ ու թռչուններ պատկերող քանդակներով, սովորաբար դրվել աղբյուրների ակունքների, ջրանցքների, ջրամբարների, արհեստական լճերի մոտակայքում։ Ենթադրվում Է, որ այդ քարակոթողները եղել են երկրագործությունն ու ոռոգումը հովանավորող, ջրի պաշտամունքն անձնավորող աստվածությունների կուռքեր։
Վիշապների հայտնագործումը
Վիշապներն առաջինը սկսել է ու սումնասիրել հայ գրող Ատրպետը 1880-­ական թվականներից։ Աշխատանքները հրատարակվել են 1926 թվական­ից։ Իսկ 1909 թվականին Նիկողայոս Մառի և Յակով Սմիրնովի արշավախումբը Հայաստանում Գառնու տաճարի հնէաբանական պեղումների ժամանակ տեղաբնակներից լսում են բարձր սարերում գտնվող վիշապների մասին։ Գիտնականները արշավախումբ կազմակերպեցին, բարձրացան Գեղամա լեռներ, հաստատելու համար վիշապների գոյությունը և նրանք արդյոք գիտական նշանակություն ունե՞ն, թե՞ ոչ։ Գեղամա լեռների արշավախմբի գործունեության արդյունքները հրատարակվել են 1931 թվական­ին ։
Գիտնականները լեռնային քոչատեղիում հայտնաբերեցին մեգալիթյան քարե քանդակներ, որոնց հայերը անվանում էին «վիշապ» իսկ քրդերը «աժդահա յուրտ» Քանդակների մեծ մասը ձկան տեսք ունեին։ Վիշապներից ամենամեծը 4,75 մետր բարձրություն և 55սմ լայնություն ուներ։ 1909 թվականին բոլոր վիշապները տապալված էին, նրանց մի մասը ծածկված էր հողով։
Շուտով Գեղամա լեռների բարձրաբերձ այլ բնակավայրում գտնվեցին այլ վիշապներ։ 1910 թվականին Նիկողայոս Մառը և Յակով Սմիրնովը արդեն հայտնաբերել էին 27 նմանատիպ մեգալիթյան հուշարձան։ Շուտով նմանատիպ վիշապներ հայտնաբերվեցին Հայաստանում՝ հատկապես Սևանի ավազանում, հարավային Վրաստանում և արևելյան Թուրքիայում։
Թվագրում
Վիշապների թվագրումը որոշակի դժվարություն է ներկայացնում։ Հուշարձանները տեղադրվել են բնակավայրերից հեռու, որոնց օրգանական մնացորդների ռադիոածխածնային անալիզը հնարավորություն կտար որոշել մոտավոր տարիքը։ Սակայն Աժդահա յուրտում գտնված №1 վիշապի վրա կային խաչի պատկերներ և հայերեն գրեր, թվագրված 13-րդ դարով։ խաչերի և գրվածքի դիրքը ցույց են տալիս, որ 13-րդ դարում վիշապը դեռ ուղղահայաց դիրքում էր։ 1963 թվականին Գառնու տարածքում պեղվեց վիշապ, որի վրա կար Արգիշտի Ա թագավորի սեպագիր արձանագրությունը։ Այս վիշապը թվագրվում է մ․թ․ա․ 2-ին հազարամյակի սկիզբ - մ․թ․ա․ 1-րդ հազարամյակ ։
Վիշապների ձևերն ու չափերը
Բոլոր գտածոները մեկ քարից են քանդակված, բարձրությունը տատանվում էր 3-5 մետրի սահմաններում։ Վիշապների մեծ մասը ձկան տեսք ունեն, հիմնականում հիշեցնում են լոքո ձուկ։ Հիմնականում մանրամասն քանդակված են ձկան աչքերը, բերանը, պոչն ու խռիկները։ Վիշապների մյուս մասը պատկերում է սմբակավոր կենդանու՝ ցլի կամ խոյի, հավանաբար ներկայացրել է մատուցվող զոհին, որոշ դեպքերում միայն պատկերված է ցցերի վրա ձգված կենդանու մորթին։ Որոշ վիշապների վրա պատկերված են ջուրը խորհրդանշող ալիքավոր գծեր, որոնք հաճախ դուրս են գալիս ցլի բերանից, երկարոտն թռչուններ, հազվադեպ՝ օձեր։
Վիշապների երեք հիմնական տիպերը
Վիշապաքարերի մեծ մասը գտնվել են հորիզոնական՝ ընկած վիճակում։ Սակայն վերը նշված երեք տիպերն էլ մշակված և քանդակված են բոլոր կողմերից։ Ձկնակերպերի պոչը մշակված չէ, ինչը ենթադրել է տալիս, որ վիշապաքարերը, այդ թվում ձկնակերպերը նույնպես նախապես եղել են կանգնած վիճակում ։
Վիշապները և ջրանցքները
Վիշապները ջրի պաշտամունքին վերաբերող հուշարձաններ են, որոնք սերտորեն կապվում են ջրաբաշխման գործի հետ։ Համարյա բոլոր վիշապների գտնված վայրերը կապված են լեռնային աղբյուրների կամ ջրանցքների հետ ։ Նման ոռոգման համակարգեր են հայտնաբերվել, Սևանի Արտանիշ ծովածոցի, Արագած լեռան վրա՝ Արշախեն գետի աջ ափի և Գեղամա լեռների Թոխմակագան գյոլի և Գեմերզեկ բնակավայրերի մոտ։ Չնայած ոռոգման համակարգի կառույցները հնարավոր չէ ճիշտ թվագրել, բայց գիտնականները վիշապները կապում են հին շրջանի պտղաբերության և ջրի պաշտամունքի հետ .։
Նման այլ կառույցներ
Գիտնականները նշում են Հյուսիսային Կովկասում ու Եվրոպայում գտնված մենհիրների և վիշապների նմանությունը։ Նմանություն կա նաև հյուսիսային Մոնղոլիայում գտնած հուշարձանների հետ։ Թեև վերը նշվածների հետ համեմատելիս վիշապները ունեն բոլորովին այլ կատարում և հստակ ստեղծվել են այլ ցեղերի կողմից ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հուշարձաններ Կատեգորիա:Մեգալիթ Կատեգորիա:Վիշապաքարեր Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ
Թանրըգուլուլառ
Թանրըգուլուլառ (նաև՝ Թանգուլուլառ, Թանրիգուլուլառ), գյուղական բնակավայր Ադրբեջանի հանրապետության Եվլախի շրջանում։ Այն ունի 2426 բնակչություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվլախի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Չվավերացված պնդումներով հոդվածներ
Ախմատ (այլ կիրառումներ)
Ախմատ, կարող է վերաբերել՝
Ֆյոդորովկա (գյուղ, Տամբովսկի շրջան)
Ֆյոդորովկա (Фёдоровка), գյուղ Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Տամբովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 70 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Տամբովսկի շրջանի բնակավայրեր
Իրանի էլեկտրոնային արդյունաբերություն
Իրանի էլեկտրոնային արդյունաբերություն կամ Ինտեգրված էլեկտրոնային արդյունաբերություն (ԻԷԱ,  (Sana-ey Electronik-e Iran), հայտնի է նաև որպես՝, Sâlairan), Իրանի պաշտպանության նախարարության պետական դուստր ձեռնարկությունը։ դիվերսիֆիկացված կազմակերպություն է, որն աշխատում է էլեկտրոնիկայի, օպտիկայի, էլեկտրաօպտիկայի, բժշկական սարքավորումների, կապի, համակարգչային և կիսահաղորդիչների ոլորտներում  ։
Պատմություն
ԻԷԱ-ն ստեղծվել է որպես կառավարական ընկերություն 1972 թվականին ՝ Իրանի զինվորականների համար ռազմական նյութեր մշակելու նպատակով։ ԻԷԱ-ն զարգացրել է հետազոտության և զարգացման (R&D) բարձր ներուժ, որը ընկերության տեխնոլոգիական հիմքն է։ ԻԷԱ-ն տարբեր արտադրական գործարանների և ընկերությունների միավորում է երկրի տարբեր մասերում։ Շահ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի օրոք ընկերությունն օգտագործում էր Շիրազի հրթիռային կայանքը ։
Իրանական հեղափոխությունից և Իրանա-իրաքյան պատերազմի բռնկումից հետո Իրանը սկսեց վերակազմավորել իր արդյունաբերությունը՝ պատերազմին ուղղված արտադրական և հետազոտական կենտրոն ստեղծելու համար։ ԻԷԱ-ն բնական թեկնածու էր՝ անցնելու Պաշտպանական արդյունաբերության կազմակերպության հսկողության տակ, որտեղ այն մնացել է այդ ժամանակվանից ի վեր։ Իրանի ազգային հետախուզական արբանյակների նոր սերունդը, որը կոչվում է Toloo (Rise) նախագծվել և արտադրվել է ԻԷԱ-ի կողմից 2010 թվականին ։
Կարգախոս
Ընկերության կարգախոսն է` «Ամեն օր գնալ առաջ» ։
Գործունեություն
Ընկերությունը ներկայումս ունի վեց դուստր ձեռնարկություններ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու է բարձր տեխնոլոգիական ոլորտներում գործառնական շրջանակների համար։
Դուստր ձեռնարկությունները և դրանց համապատասխան ճյուղերն են.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտադրական ընկերություններ, որոնք հիմնված են Թեհրանում Կատեգորիա:Իրանական ապրանքանիշեր
Ափիշքար
Ափիշքար (Աբիշքար, Ապիշքար, Ապուշքար, Ափուշքար), լետնագագաթ Կիլիկյան Տավրոս համակարգում, Ալդաղ լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթը, գտնվում է հյուսիսային ծայրում։ Ոմանք սա համարում են Անտիտավրոս լեռնահամակարգի սկիզբը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռներ
Մշենի (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Մշենի, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության արևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկետնտրոնից գտնվում է 32 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 82 կմ հեռավորության վրա։
Համայնքում ընդգրկված է Արվական գյուղը։ Արվական գյուղում բնակվում է 61 մարդ, կա 16 տնտեսություն։
Միշնի անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Աշխարհագրություն
Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 2236,6 հա տարածք, որից 769,5 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 1331,8 հա անտառային հողեր։ Մշենի համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Ղոչազսու գետը։
Պատմություն
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
2015 թվականին Մշենի համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում էր 92 մարդ, կար 27 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձանն է՝ ամրոց (մ.թ.ա. 2-1 հազ.)։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոցը, որտեղ սովորում էին 23 աշակերտներ, Արվական գյուղի հիմնական դպրոցը, որտեղ սովորում էին 8 աշակերտներ ։
Սարապատ
Սարապատ (նախկին անվանումը` Սամուռլի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 21 կմ հյուսիս-արևելք, Չիչկան գետի վերին հոսանքի ձախափնյակում, Գոգարանց լեռների լանջին։ Վերանվանվել է Սարապատ 1946 թ. նոյեմբերի 12-ին
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Սարապատի մշտական բնակչությունը կազմել է 109, առկա բնակչությունը` 107 մարդ ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները 1828-1829 թթ.-ին գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Բասենի շրջանի գյուղերից ։
Սարապատի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Սարապատում կա Սբ. Սարգիս եկեղեցի։
Մյոզ (դեպարտամենտ)
Մյոզ (ֆրանսերեն՝ Meuse), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում։
Ախմատովո (այլ կիրառումներ)
Ախմատովո, կարող է վերաբերել՝
Մյոզ (դեպարտամենտ)
Պատմական տեղեկություններ
Մյոզ դեպարտամենտն ստեղծվել է 1790 թ. մարտի 4-ին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մյոզը եղել է մի մեծ մարտի դաշտ։ Գլխավոր ճակատամարտը եղել է 1916 թվականին՝ Վերդունի մոտ։
Բնակչությունը 192.2 հազար մարդ է։
Աշխարհագրական տվյալներ
Երեք կողմերից շրջապատված է Մարն, Վերին Մարն, Վոգեզներ, Մյորթ և Մոզել դեպարտամենտներով, հյուսիսում՝ սահմանակից է Բելգիային։
Անունն ստացել է Մյոզ գետից։
Տարածքը 6211 քառ.կմ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Ինտերսեքս անձանց իրավունքները Շվեյցարիայում
Ինտերսեքս անձանց իրավունքները Շվեյցարիայում, Շվեյցարիայում ինտերսեքս անձանց իրավունքները ոտնահարվում են մի շարք առումներով։ Ինտերսեքս մարդիկ Շվեյցարիայում չունեն ֆիզիկական անձեռնմխելիության իրավունք, ինչպես նաև պաշտպանված չեն սեռական խտրականության դրսևորումներից։ 2012 թվականին Շվեյցարիայի Կենսաբժշկական էթիկայի ազգային խորհրդատվական հանձնաժողովը հրապարակեց զեկույց սեռական զարգացման տատանումների կամ ինտերսեքս վարիացիաների բուժման վերաբերյալ ։
Պատմություն
Կանոնական իրավունքում, որը հայտնի է որպես Գրացիանի դեկրետ, ասում է, որ «հարցը, թե արդյոք հերմաֆրոդիտը (ինտերսեքսի հնացած անունը) կարող է վկա դառնալ, կախված է նրանից, թե որ սեռն է գերակայում»  ։
Ֆիզիկական անձեռնմխելիություն
Հետազոտողները պնդում են, որ ինտերսեքս երեխաների մարմնում բժշկական միջամտությունները համարվում են նրանց սահմանադրական իրավունքների խախտում, խտրականության դրսևորում և մարդկային արժանապատվության ոտնահարում ։
2012 թվականի վերջին Հանրային առողջապահության դաշնային վարչակազմի տնօրենի խնդրանքով Կենսաբժշկական էթիկայի ազգային խորհրդատվական հանձնաժողովը հետաքննությունից և բազմաթիվ լսումներից հետո զեկույց ներկայացրեց ինտերսեքս մարդկանց բուժման էթիկայի վերաբերյալ։ Հանձնաժողովը լսել էր ծնողների, ինտերսեքս վարիացիաների ենթարկված անձանց, իրավաբանների և պրակտիկ մասնագետների տեսակետները։  Հանձնաժողովի զեկույցում ներկայացված են ծանրակշիռ փաստարկներ բժշկական միջամտության դեմ հոգեբանական և սոցիալական պատճառներով ։
Զեկույցում խորհուրդ է տրվում հետաձգել բոլոր «ոչ անհրաժեշտ» միջամտությունները, որոնք կարող են ունենալ «անդառնալի հետևանքներ»։ Զեկույցում առաջարկվում էր նաև քրեական պատիժներ սահմանել բժշկական տեսանկյունից ոչ անհրաժեշտ սեռական օրգանների վիրահատությունների համար։ 2013 թվականին, հանձնաժողովի զեկույցի հրապարակումից հետո, Լոզանի համալսարանական հիվանդանոցի մանկական վիրաբույժ Բլիզ Մեյրատը Swissinfo-ին ասաց, որ «ցավալի է, որ բժշկական մասնագիտության էթիկայի պարզության բացակայության պատճառով մենք պետք է ներգրավենք օրենսդիրներին, բայց իմ կարծիքով դա միակ լուծումն է» ։
Վերջին տարիներին «Zwischengeschlecht»-ի իրավապաշտպան խումբը հիվանդանոցներում փաստագրեց պրակտիկա և առաջարկություններ, որոնք թույլ են տալիս բժշկական միջամտություններ գեղագիտական և հոգեբանական սոցիալական պատճառներով ինտերսեքս երեխաների համար և դրանց հետևանքները ։ Zwischengeschlecht-ը նշում է, որ հիվանդանոցները հրաժարվում են հրապարակել վիճակագրությունը։
2019 թվականի ապրիլին Ժնևի Գերագույն խորհուրդը երկու որոշում ընդունեց մեկը՝ միաձայն, դեմ էր այնպիսի միջամտությունների կիրառմանը, որոնք նրանք անվանել էին «խեղանդամություն»։ Այն նախատեսում է փոխհատուցման սխեմա և անվճար հոգեբանական սոցիալական խորհրդատվություն նման միջամտությունների արդյունքում տուժածների համար, ինչպես նաև ցանկացած բժշկի աշխատանքից ազատումը, ով այդ ընթացակարգերը իրականացնում է ինտերսեքս մարդկանց վրա, առանց նրանց համաձայնության ։
Վնասի փոխհատուցում
Կենսաբժշկական էթիկայի ազգային խորհրդատվական հանձնաժողովի 2012 թվականի զեկույցը հատկանշական է նրանով, որ այն ակնհայտորեն ներողություն է խնդրում անցյալում և ներկայումս ինտերսեքս մարդկանց հասցված վնասի համար՝ հանրային ճանաչման կոչով։ 2019 թվականի Ժնևի Գերագույն խորհրդի դիմումի համաձայն առաջարկվել է վնասի փոխհատուցման վճարման սխեմա ։
Անձը հաստատող փաստաթղթեր
2012 թվականին Կենսաբժշկական էթիկայի ազգային խորհրդատվական հանձնաժողովը կոչ արեց ավելի մեծ ճկունություն ցուցաբերել սեռերի փոփոխման հարցում ։ Զեկույցին ի պատասխան՝ Բեռնի համալսարանի գենդերային հետազոտությունների կենտրոնի փոխտնօրենը ինտերսեքս-մարդկանց կոչ էր արել 2013 թվականին փաստաթղթերում ներառել «անորոշ սեռը» ։ Zwischengeschlecht իրավապաշտպան կազմակերպությունը նոր դասակարգումների ստեղծումը համարեց «հիմար ժամանակավոր ֆանտազիա» ։
2018 թվականին խորհրդարանի ստորին պալատը` Ազգային խորհուրդը, ընդունեց առաջարկությունը՝ թույլ տալ, որ ինտերսեքս մարդիկ սեռային պատկանելության սյունակը թողնեն դատարկ։ Դաշնային խորհուրդը ներկայումս քննարկում է միջնորդությունները և հետագայում կտա համապատասխան առաջարկություններ։
Ամուսնություններ
Շվեյցարիայում նույնասեռ ամուսնությունները օրենքով չեն թույլատրվում։ Նույն կարգավիճակում գտնվող մյուս մարդկանց նման ինտերսեքս մարդիկ չեն կարող ամուսնանալ նույն սեռային դասակարգմամբ այլ անձանց հետ։
Իրավապաշտպանական գործունեություն
Շվեյցարիայում կան մի շարք թեմատիկ կազմակերպություններ ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ինտերսեքս անձանց իրավունքները Շվեյցարիայում Կատեգորիա:Շվեյցարական իրավունք
Գուադառամա
Գուադառամա (Guadarrama (Madrid)) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում,որը գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայում, Կատալոնիայի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա-դել-Գվադռռամա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 56,54 կմ²։ Բնակչությունը՝ 15155 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Պրովինցիայից ադմինիստրատիվ կենտրոն 51 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Լեոնիդ Ալեքսեև
Լեոնիդ Վասիլևիչ Ալեքսեև (Леонид Васильевич Алексеев, ), խորհրդային և ռուս պատմիչ, հնագետ, գիտնական։ Հնագույն Վիտեբսկի տեղագրության հետազոտությունների հիմնադիր ։
Կենսագրություն
Լեոնիդ Ալեքսեևը ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 15-ին Դոնի Ռոստովում, որտեղ ընտանիքը տեղափոխվել էր քաղցի պատճառով՝ Վասիլի Միխայիլովիչ Ալեքսեևի և Եկատերինա Իվանովնա Գորոժանկինայի ընտանիքում։ Նրա հայրը կոմպոզիտեր էր, Լեյպցիգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտը, իսկ մայրը՝ Մոսկվայի Կայսերական համալսարանի (այժմ՝ ՄՊՀ) բուսաբանության հայտնի ռուս պրոֆեսոր Իվան Գորոժանկինի դուստրն է։ Քաղցի պատճառով ընտանիքը 1948 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1948-1950 թվականներին աշխատել է Գրոդնոյի պատմահնագիտական թանգարանում, իսկ 1953 թվականից՝ ԽՍՀՄ հնագիտական ինստիտուտում։ 1954 թվականին Լենինգրադյան արխիվում գտել է Եվֆրոսինիա Պոլոցկացիի Խաչի նեգատիվները, որոնցով իրականացվել է նրա վերանորոգումը ։ 1955 թվականին «Պոլոցկյան հողը 9-13 դարերին» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան։ 1962-1966 թվականներին հնագիտություն է դասավանդել Մոգիլյովի մանկավարժական համալսարանում։ 1985 թվականին «Սմոլենյան հողը 9-13 դարերին» թեմայով պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան։ Ամուսնացած է եղել հեղափոխական-մենշևիկ Վլադիմիր Իկոնի դուստր Նատալյա Վլադիմիրովնայի ունի։ Ունի մեկ որդի։
Զբաղվել է պատմագրության և բելառուսական հնագիտության, արվեստագիտության և գավառագիտության անձանց ուսումնասիրմամբ։
Լեոնիդ Ալեքսեևը մահացել է 2008 թվականի մարտի 22-ին Մոսկվայում` 87 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորված է Վվեդենսկոե գերեզմանատանը։
Արղանա (լեռ)
Արղանա, լեռ Թուրքիայում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Արղանա-Մադեն քաղաքի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էլազըղի մարզի լեռներ
Ախմետովո (այլ կիրառումներ)
Ախմետովո, կարող է վերաբերել՝
Եղեգնուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Եղեգնուտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 50 հուշարձան (15 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկեր
Արյան ձևավոր տարրեր
Արյան ձևավոր տարրերն են էրիթրոցիտները, լեյկոցիտները և թրոմբոցիտները։
Էրիթրոցիտներ
Էրիթրոցիտները երկգոգավոր սկավառակաձև, 7,2-7,5 մկմ տրամագծով կարմիր մարմիկներն են։ Այդպիսի կառուցվածքը մեծացնում է նրանց շփման մակերեսն արյան մեջ ներթափանցած գազերի (O2,CO2) հետ և մեծացնում թթվածին տեղափոխելու օգտակար գործողության գործակիցը։ Առաջանում են կարմիր ոսկրածուծում, որտեղ ունեն կորիզ։ Հասուն էրիթրոցիտները ոսկրածուծից դուրս գալուց առաջ կորիզազրկվում են, ուստի նրանց անվանում են ոչ թե բջիջներ, այլ մարմիկներ։1 մմ3</tt> արյան մեջ պարունակվում է 4,5-5 միլիոն էրիթրոցիտ։ Արյան մեջ էրիթրոցիտների քանակը կարող է ավելանալ մեծ բարձրությունների վրա՝ թթվածնի պակասի դեպքում, ինչպես նաև մկանների աշխատանքի ժամանակ։
Արտաքուստ էրիթրոցիտները ծածկված են առաձգական նուրբ թաղանթով, որի շնորհիվ նեղ մազանոթով անցնելիս իրենց ձևը փոխում են, դառնում ձվաձև, հպվում մազանոթի պատերին և դանդաղ շարժվում։ Այդ ժամանակ է կատարվում գազերի փոխանակում էրիթրոցիտների ու հյուսվածքային հեղուկի միջև։ Հասուն էրիթրոցիտների կյանքի առավելագույն տևողությունը 120-130 օր է։ Ծերացած էրիթրոցիտները քայքայվում են լյարդում և փայծաղում, որտեղ էլ կուտակվում է նրանցից անջատված երկաթը ու օգտագործվում նոր հեմոգլոբինի սինթեզի համար։ Էրիթրոցիտների հիմնական ֆունկցիան թոքերում թթվածնի փոխադրումը հյուսվածքներ, իսկ հյուսվածքներից ածխաթթու գազի փոխադրումը թոքեր։ Այս գործընթացը իրականացնում է էրիթրոցիտներում պարունակվող հեմոգլոբին բարդ նյութը։ Արյան մեջ հեմոգլոբինի բացարձակ քանակը 13-14 % է, իսկ հարաբերական քանակը 80-100 %։ Այն բաղկացած է օրգանական նյութից գլոբին սպիտակուցից և հեմից, որի կազմի մեջ կա երկարժեք երկաթ։ Թոքերում հեմոգլոբինը մեծ արագությամբ միանում է թթվածնի հետ, առաջացնում օքսիհեմոգլոբին անկայուն միացություն, նրա քանակով է պայմանավորված զարկերակային արյան վառ կարմիր գույնը։ Հյուսվածքներում օքսիհեմոգլոբինից թթվածինն անջատվում է, մտնում բջիջների մեջ և օգտագործվում։ Իսկ թթվածնից ազատված՝ վերականգնված հեմոգլոբինն անմիջապես միանում է ածխաթթու գազին, առաջացնում կարբոհեմոգլոբին դարձյալ անկայուն միացություն, որով պայմանավորված է երակային արյան մուգ կարմիր գույնը, որն արյան հոսքով հասնում է թոքեր, ուր հեմոգլոբինից անջատվում է ածխաթթու գազը և հեռացնում օրգանիզմից։
Թթվածնի համեմատ շնոլ գազը (CO) մոտավորապես 300 անգամ ավելի հեշտ է միանում հեմոգլոբինին, առաջացնելով կարբօքսոհեմոգլոբին կայուն միացություն, որը հանգեցնում է օրգանիզմի հյուսվածքների թթվածնաքաղցին։ Դա սկզբում ուղեկցվում է գլխացավով, փսխումով, գիտակցության կորստով և կարող է հանգեցնել մահվան։ Ուստի շմոլ գազով թունավորվածին պետք է անմիջապես տեղափոխել մաքուր օդ, թթվածնի բարձիկից տալ թթվածին շնչելու, իսկ շնչադադարի դեպքում կատարել արհեստական շնչառություն։ Հարկավոր է զգուշանալ այն շինություններում, որտեղ կա շմոլ գազի աղբյուր (վառարան, գազօջախ, գազախողովակ) և երկարատև չգտնվել բանուկ փողոցների խաչմերուկում, որտեղ փոխադրամիջոցները վնասակար գազեր են արտանետում։
Արյան մեջ էրիթրոցիտների քանակի կամ նրանց մեջ հեմոգլոբինի պարունակության պակասումը կոչվում է սակավարյունություն։ Դա առաջանում է ամենատարբեր պատճառներից՝ ուժեղ արյունահոսությունից, զանազան հիվանդությունների (մալարիա) ժամանակ էրիթրոցիտների քայքայումից, քիմիական և կենդանական թույներով (օձ, կարիճ) թունավորվելիս, սննդային թունավորումներից, վիտամինների պակասից, ոսկրածուծի արյունաստեղծ ֆունկցիայի խանգարումից և այլն։
Սակավարյունության դեպքում հյուսվածքներում առաջանում է թթվածնաքաղց, որի հետևանքով դիտվում է գլխապտույտ, հևոց, աղմուկ ականջներում, տեսողության վատացում։ Մարդը գունատվում է։ Սակավարյունությունը վտանգ է սպառնում մարդու կյանքին։ Ուստի անպայման պետք է դիմել բժշկին, հայտնաբերել պատճառը, կատարել համապատասխան բուժում։ Խիստ անհրաժեշտ է դեղաբուժման հետ միասին կատարել արյան փոխներարկում, օգտագործել վիտամիններով հարուստ սնունդ։
Լեյկոցիտներ
Լեյկոցիտներն արյան սպիտակ կորիզավոր բջիջներն են, ունեն 2-14 մկմ մեծություն։1 մմ3</tt> արյան մեջ կա 6000-8000 լեյկոցիտ։ Լեյկոցիտները, բացի արյան հոսքով շարժվելուց, կարող են առաջացնել «կեղծ ոտիկներ» և ինքնուրույն տեղաշարժվել ամեոբայի նման։ Մազանոթներում, որտեղ արյան հոսքը դանդաղ է, մազանոթի բջիջների արանքով անցնում են հյուսվածքներ, շրջապատում մանրէներին, կլանում, մարսում են և պաշտպանում մեր օրգանիզմը։ Ա յս երևույթը հայտնաբերել է ռուս գիտնական Ի.Ի. Մեչնիկովը և անվանել է ֆագոցիտոզ, իսկ ֆագոզիտոզ կատարող բջիջներին՝ ֆագոցիտներ։ Ֆագոցիտը մեկ ժամվա ընթացքում կարող է կլանել և մարսել 20-ից մինչև 100 մանրէ։ Սակայն ավելին կլանելու դեպքում չի կարողանում մարսել, և լեյկոցիտը մահանում է։ Մահացած լեյկոցիտների և հյուսվածքային բջիջների կուտակը թարախն է։ Լեյկոցիտները քանակը կարող է ավելանալ սնունդ ընդունելուց, ծանր ֆիզիկական աշխատանքից հետո և հատկապես բորբոքային պրոցեսների ժամանակ։
Թրոմբոցիտներ
Թրոմբոցիտները կամ արյան թիթեղիկները 1,5-2 մկմ մեծություն ունեն։ Մասնակցում են արյան մակարդման գործընթացին։ Սրանք արյան ամենափոքր ձևավոր տարրերն են, առաջանում են ոսկրածուծում, ապրում են 5-7 օր, քայքայվում փայծաղում, չունեն կորիզ։ 1 մմ3</tt> արյան մեջ պարունակվում է 400000 թրոմբոցիտ։ Սրանց քանակի պակասի դեպքում վնասված անոթից տեղի է ունենում երկարատև արյունահոսություն։ Քայքայված թրոմբոցիտները փոխարինվում են երիտասարդ թրոմբոցիտներով։
Արյան ձևավոր տարրերի քանակի կարգավորումը
Արյան մեջ ձևավոր տարրերի քանակը հարաբերականորեն հաստատուն է և պահպանվում է արյունաքայքայման ու արյունաստեղծման գործընթացների հավասարակշությամբ։ Միավոր ժամանակում ստեղծվում և քայքայվում են նույն քանակով ձևավոր տարրեր։ Այս գործընթացը կարգավորվում է նյարդային և հումորալ ճանապարհով։ Նյարդային կարգավորումն իրականանում է վեգետատիվ նյարդային համակարգի միջոցով։ Սիմպաթիկ նյարդային համակարգը խթանում, իսկ պարասիմպաթիկը արգելակում է արյունաստեղծումը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արյուն
Ուիլյամ Հոլդեն
Ուիլյամ Հոլդեն (William Holden, ), ամերիկացի դերասան, Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում վերջին 25-րդ տեղում է ։
Խաղացել է 70-ից ավելի ֆիլմերում, 3 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել է 1-ը Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում, 1 անգամ ստացել է Էմմի, 2 անգամ ներկայացվել է BAFTA-ի, ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակ և այլն։
Առավել նշանավոր ֆիլմերից են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:1918 ծնունդներ Կատեգորիա:1981 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ