cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յանա Դուրբինսկայա
Կենսագրություն
2000 թվականին ամուսնացել է, այնուհետև ծնվել է որդին` Ալեքսեյը։ Ավարտել է իր առաջին` «Սանդուղքային հրապարակ» վեպը։ 2001 թվականին աշխատանքի է անցել «Зеркало недели» թերթում և ավարտել «Նոր տարվա ներկայացման եզրափակիչը»` իր երկրորդ վեպը։ Նրա երրորդ վեպը կոչվում է «Քնի հորիզոնից այն կողմ»։
Մատենագիտություն (միայն հեղինակային գրքեր)
(Баржа над чорною водою, Пастораль, Максима, Варіація життя, «Карфаген», Ралф і Ролль, Безлюдна долина, Опісля, Пам’ятник затопленим кораблям, Служба порятунку, Страта, У провінції на морі, Мій тато — ідеальний сім’янин, Макс і летюча тарілка, Відпустка дикуном, Прокляття графів Собоських, Фітюлька, Корабель жінок) (Три дні у Сиренополі. По той бік дощу. Слабка жінка. Інший світ. Капітан і Анжеліка. Знайти зрадника. За рікою. Непереможна армія. Під пеленою. Фелісі. Лялька на гойдалці).
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ղրիմի Վ․ Ի․ Վերնադսկու անվան համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Անդրուսովկա (գյուղ, Կոլոմակի շրջան)
Անդրուսովկա (Андрусівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կոլոմակի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անդրուսովկա գյուղում բնակվում էր 44 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,226 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 194,69 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կոլոմակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խավարում
Խավարում, աստղագիտական երևույթ, որի դեպքում երկնային մարմինները, մեկը մյուսին ծածկելու պատճառով, երկրային դիտորդին ամբողջությամբ կամ մասամբ որոշ ժամանակ չեն երևում։
Խավարումներ են համարվում Արեգակի ծածկումը Լուսնով, Լուսնի ծածկումը Երկրի ստվերով, ինչպես նաև աստղերի և մոլորակների ծածկումները Լուսնով, Արեգակի սկավառակի վրայով ներքին մոլորակների (Մերկուրիի և Վեներայի) անցումները, մոլորակի սկավառակի վրայով իր արբանյակների անցումները։
Երկրի մթնոլորտի վերին շերտերում Արեգակի ճառագայթների մի մասը (հիմնականում կարճալիք) կլանվում է, ցրվում, իսկ երկարալիք մասը բեկվում է և լուսավորում Լուսինը։ Այդ պատճառով Լուսնի խավարած մասերը ստանում են դեղնակարմրավուն երանգ։ Խավարման ընթացքում Լուսնի երանգով ուսումնասիրում են մթնոլորտի վերին շերտերի կառուցվածքը։
Լուսնի խավարում
Լիալուսնի ժամանակ, երբ Լուսինը գտնվում է Արեգակի և Երկրի մեջտեղում, Երկրի ստվերն ընկնում է Լուսնի վրա և տեղի է ունենում Լուսնի լրիվ կամ մասնակի խավարում։ Լուսնի լրիվ խավարումը առավելագույնը տևում է 1 ժ 45 ր, իսկ մասնակին՝ մի քանի ժամ։
Խավարումների պարբերությունները
Լուսնի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները կազմում են 6' անկյուն։ Այդ պատճառով նորալուսնի ընթացքում հաճախ Լուսնի ստվերը Երկրի վրա չի ընկնում, իսկ լիալուսնի ժամանակ Լուսինը գտնվում է Երկրի ստվերից վերև կամ ներքև, այսինքն խավարումներ տեղի չեն ունենում։ Մեկ տարում տեղի է ունենում Արեգակի առնվազն 2 և ամենաշատը՝ 4 խավարում։ Լուսնի խավարում այդ տարում կարող է ընդհանրապես չլինել։ Մեկ տարում կարող է լինել Լուսնի ամենաշատը 2 խավարում։ Խավարումների կրկնվելը կախված է Արեգակի նկատմամբ Լուսնի դիրքի վերականգնման (սինոդական ամիս), ինչպես նաև լուսնահանգույցներով հաջորդաբար անցումների միջև եղած ժամանակամիջոցից (դրակոնյան ամիս)։ Արեգակի և Լուսնի խավարումները միևնույն հաջորդականությամբ կրկնվում են յուրաքանչյուր 18 տարի 11⅓ (կամ 10⅓, հազվադեպ էլ՝ 12⅓, կախված այդ ժամանակամիջոցում եղած նահանջ տարիների քանակից) օրը մեկ։ Խավարումների կրկնման պարբերության ընթացքում՝ 6585, 32 օրում, լինում է 223 սինոդական և 242 դրակոնյան ամիս։ Այդ պարբերությունը հայտնի է եղել դեռևս հնում և անվանվել է սարոս։ Մեկ սարոսի ընթացքում տեղի է ունենում 70 խավարում, որոնցից 41-ը՝ Արեգակի, իսկ 29-ը՝ Լուսնի։ Երկրի տվյալ վայրից Արեգակի լրիվ խավարում դիտվում է 300 - 400 տարին մեկ։
Խավարումները հին Հայաստանում
Հայ մատենագրությունում պահպանվել են խավարումների դիտման բազմաթիվ վկայություններ, որոնցից մեզ հասած ամենահինը վերաբերում է XV դարի Արեգակի խավարմանը։ Անանիա Շիրակացին (VII դար) ճիշտ է բացատրել Արեգակի և Լուսնի խավարումների պատճառները։ Բացի սարոսից, միջնադարյան Հայաստանում օգտվել են խավարումների 613 տարի 5 ամիս, ինչպես նաև հաճախ տեղի ունեցող 177 օր պարբերություններից։
Պատկերասրահներ
Կատեգորիա:Խավարումներ Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա Կատեգորիա:Աստղագիտական երևույթներ
Քութայիսի նահանգ
Քութայիսի նահանգ (Кутаисская губерния), Ցարական Ռուսաստանի նահանգներից մեկը Հարավային Կովկասի արևմտյան մասում 1846-1917 թվականներին։ Հյուսիսում սահմանակցում էր Կուբանի մարզին և Սուխումի օկրուգին, արևմուտքում՝ Թերեքի մարզին, հարավ-արևելքում և հարավում՝ Թիֆլիսի նահանգին, հարավ-արևմուտքում՝ Բաթումի մարզին։ Արևմտյան ամբողջ սահմանի երկարությամբ Սև ծովն է։
Համապատասխանում է ներկայիս Վրաստանի արևմտյան հատվածին և Աբխազիայի Հանրապետությանը:։
Վարչական կենտրոնը Քութայիս քաղաքն էր։ Այլ խոշոր քաղաքներ էին Օզգուրեթը և Զուգդիդին՝ նահանգի ներսում, Բաթումը և Սուխումը՝ ենթակա մարզերում։ Նախքան 1846 թվականը Քութայիսի նահանգի տարածքը Վրացա-Իմերեթական նահանգի մաս էր կազմում։ Այն ընդգրկում էր Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող բազմաթիվ գավառներ։
Պատմություն
1829 թվականին ավարտվեց ռուս-թուրքական հերթական պատերազմը։ Սեպտեմբերի 14-ին Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսին կից գտնվող Ադրիանապոլիս (այժմ՝ Էդիրնե, Թուրքիա) քաղաքում կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որով Օսմնանյան սուլթան Մահմուդ II-ը (1808-1839) ճանաչեց Սև ծովի արևելլյան ափերի միացումը Ռուսական կայսրությանը։ Սա սուլթանի երկրորդ զիջումն էր Ռուսաստանին. մինչ այդ տեղի ունեցած ռուս-թուրքական պատերազմից հետո՝ 1812 թվականի Բուխարեստի պայմանագրով նա հրաժարվել էր Հարավային Բեսարաբիայից։ 1840 թվականին Նիկոլայ I Ռոմանով կայսեր հրամանով ամբողջ Անդրկովկասը բաժանվեց վարչատարածքային երկու միավորի. Վրացա-Իմերեթական նահանգ և Կասպիական մարզ։ Դրանով երկրամասը կիսվեց արևմտյան ու արևելյան հատվածների։ Բաքվի նահանգը մտավ դրանցից երկրորդի կազմի մեջ։
1846 թվականին, հաշվի առնելով այն, որ երկրամասի կիսումը երկու մասի հաշվի չի առնում տարածաշրջանի ժողովուրդների մշակութային, պատմական, տնտեսական ու քաղաքական առանձնահատկությունները, Նիկոլայ Ռոմանովը նոր հրաման արձակեց, որով Անդրկովկասը ենթարկվեց վարչական բաժանման։ Ձևավորվեցին Թիֆլիսի, Քութայիսի, Դերբենդի ու Շամախու, ավելի ուշ՝ Երևանի նահանգները։
Քութայիսի նահանգի տարածքի մեջ պայմանականորեն մտնում էր նաև Աբխազիան՝ Սուխումի օկրուգը, իսկ 30 տարի անց տեղի ունեցած նոր ռուս-թուրքական պատերազմից հետո կնքված հաշտությամբ՝ Բաթումի մարզը։
Նահանգը՝ որպես Ռուսական կայսրության ստորաբաժանում, վերացվել է 1917 թվականին, հաջորդ տարում դարձել է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության մի մասը։
Աշխարհագրական դիրք
Քութայիսի նահանգը գտնվում էր Անդրկովկասի արևմտյան հատվածում՝ Սև ծովի արևելյան ափերից մինչև Մեծ Կովկաս լեռնաշղթա։ Նրա տարածքում գտնվում էր ընդարձակ Ռիոնի դաշտավայրը, որտեղով հոսում էր համանուն գետը։ Հարավում՝ Բաթումի մարզում, ջրային ավազան է ստեղծել Հայկական լեռնաշխարհի 5 խոշոր գետերից Ճորոխը։ Նահանգի հյուսիսարևելյան սահմանի երկայնքով բարձրանում են Կովկասյան լեռները։ Դրանցից ամենաբարձր կետը հայտնի է որպես Ադայ-Հոհ՝ 5081 մ։ Լեռնային շրջանները հիմնականում կտրված ու հեռավոր բնակավայրեր ունեն։ Դրա գլխավոր խոչընդոտը բարձրաբերձ լեռներն ու անդնդախոր ձորերն են, որոնց մեծ մասը պատված է անտառներով։ Օսեթիայի հետ կապն ապահովվում է Մամիսոնի լեռնանցքը (3130 մ)։ Այդտեղով անցնում է դեպի Թերեքի մարզ գլխավոր ճանապարհը։
Լեռնային շրջաններից դեպի ծով են հոսում ոչ միայն գետեր ու գետակներ, այլև շատ են հանքային աղբյուրները։ Ջրի առկայությունը և կլիմայական պայմանները նպաստել են տնտեսության զարգացմանը։ Այս նահանգում կլիման խոնավ մերձարևադարձային է՝ մեղմ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Հողը բարեբեր է։ Համարվում է խաղողի հայրենիքը։
Ռիոնի դաշտավայրում երբեմն հանդիպում են լճակներ ու ճահիճներ։ Հարավում նահանգը եզերում են Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաները՝ Մեսխեթը, Թրիալեթը, Շավշեթը։
Տնտեսություն
1900 թվականին Քութայիսի նահանգում հաշվվում էր 314 գործարան և ֆաբրիկա՝ 8,5 միլիոն ռուսական ռուբլի ընդհանուր արտադրողականությամբ։ Զարգացած էր առևտուրը։ Դրան նպաստում էր ծովափին գտնվելը և երկաթուղային ցանցը. նահագի երկաթուղիների ընդհանուր երկարությունը 379 վերստ էր։
Բարձր զարգացման էր հասել նաև լեռնային արդյունաբերությունը. Կվիրիլի երկաթուղային կայարանի մոտ գտնվել են մարգանեցի ամենահարուստ հանքերն աշխարհում. արդյունահանման ծավալը հասնում էր տարեկան 23 միլիոն փութ։ Կային նաև պղնձի, կապարի, քարածխի պաշարներ։ Վերջինիս արդյունահանումը տարեկան կարող էր անցնել 3 միլիոն փութից։
Մերձարևադարձային կլիմայական գոտում գտնվելը, տաք ամառները ու մեղմ ձմեռները, խոնավ եղանակը և բարեբեր հովիտները զարգացման հիանալի պայմաններ էին ապահովում գյուղատնտեսության երկու ճյուղերի՝ երկրագործության ու անասնապահության համար։ Ալպիական մարգագետինները և ընդարձակ արոտավայրերը հարյուրամյակներ շարունակ ընտանի կենդանիների համար անհրաժեշտ պայմաններ են ապահովել։
Վարչական բաժանում
1903-1918 թվականներին Քութայիսի նահանգի մեջ են մտել հետևյալ 7 գավառները և մեկ օկրուգ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քութայիսի նահանգ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:19-րդ դարը Վրաստանում
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանը շնորհվում է Հայաստանի Հանրապետության գիտության, գյուտարարության, կրթության, առողջապահության, մշակույթի, հասարակական գործունեության ասպարեզներում ձեռք բերած ակնառու նվաճումների, ինչպես նաև օտարերկրյա պետությունների հետ գիտատեխնիկական, տնտեսական ու մշակութային համագործակցության զարգացմանը նպաստող գործունեության համար ։
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ շքանշանով պարգևատրում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։
1993-2014 թթ.
1993 թ. ընդունված օրենքով Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով պարգևատրվողների շրջանակ չէր սահմանվել։
1993 թ. ընդունված օրենքի համաձայն, Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով պարգևատրելու միջնորդությունը հարուցվում է Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի նախագահության, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հանրապետության Նախագահը շքանշանով կարող է պարգևատրել ինչպես անձնական նախաձեռնությամբ, այնպես էլ պարգևատրման վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների հետ կապված հարաբերությունները կարգավորելու մասին» թիվ ՆՀ-396-Ն հրամանագրով սահմանվել է, որ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով պարգևատրելու միջնորդությունները ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երևանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում ։
Կրելու կարգը
Ինչպես 1993-2014 թթ., այնպես էլ այժմ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանը կրում են կրծքի ձախ կողմում՝ «Մարտական խաչ» շքանշանից հետո։
1993-2014 թթ.
1993-2014 թթ. հանձնվող Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանն նկարագրությունը և նմուշը հաստատվել են ՀՀ Կառավարության 1995 թ. հունվարի 11-ին ընդունված որոշմամբ, ըստ որի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանն ունի ութանիստ վարդյակի տեսք, որի անկյունում տեղադրված են ճառագայթային զարդեր։ Ութանիստ վարդյակը դեպի կենտրոն ունի փորվածք, որտեղ տեղադրված է Մեսրոպ Մաշտոցի պատկերը՝ սրբի պսակով, ձախ ձեռքին՝ բացված գիրք, աջ ձեռքի ափը բարձրացված է դեպի վեր։ Ճիշտ առանցքում կա 3 տողով մակագրություն՝ «սբ. Մեսրոպ Մաշտոց»։ Վարդյակն արծաթից է, ոսկեջրված, Մաշտոցի պատկերը և մակագրությունը փայլեցված են, իսկ մնացածը՝ անփայլ։ Շքանշանի վերին թևը, որը նույնպես անփայլ է, ունի շեղանկյուն զարգացում ճառագայթաձև փորվածքով, որի կենտրոնում ամրացվում է ադամանդե քար՝ մոտ կարատի 0,125 չափով։ Շքանշանի չափերն են՝ 40 մմ x 40 մմ, շեղանկյանը՝ 15 մմ x 15 մմ։ Շեղանկյուն զարգացումն իր հակառակ երեսին ունի շքանշանը հագուստին ամրացնելու հարմարանք։ Շքանշանի հակառակ երեսին փորագրվում է շքանշանի հերթական համարը։ Շքանշանը փոխարինող շերտաձողիկը պատրաստվում է մետաղյա թերթիկից, որի չափերն են՝ 25 մմ x 10 մմ։ Շերտաձողիկի ժապավենի երիզներն արծաթափայլ են, մեջտեղում՝ թունդ վարդագույն։ Շերտաձողիկի հակառակ երեսն ունի շերտաձողիկը հագուստին ամրացնելու հարմարանք։
Ներկայումս
2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի հրամանագրով սահմանվել է, որ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանը ունի ութաթև վարդյակի տեսք, որի անկյուններում տեղադրված են ճառագայթաձև զարդեր։
Վարդյակը կենտրոնում ունի փորվածք, որտեղ տեղադրված է Մեսրոպ Մաշտոցի պատկերը՝ լուսապսակով, ձախ ձեռքին բացված գիրք է, աջ ձեռքը բարձրացված է դեպի վեր։ Պատկերի ներքևում կա 3 տողով մակագրություն՝ «ՍԲ ՄԵՍՐՈՊ ՄԱՇՏՈՑ»։
Վարդյակն արծաթից է՝ ոսկեջրված, Մաշտոցի պատկերը և մակագրությունը փայլեցվածեն, իսկ մնացածը՝ անփայլ։ Շքանշանի վերին թևը, որը նույնպես անփայլ է, ունի շեղանկյուն զարգացում՝ ճառագայթաձև փորվածքով, որի կենտրոնում ամրացված է ադամանդ՝ մոտավորապես 0,125 կարատի չափով։ Շքանշանի չափերն են՝ 40 մմx40 մմ, շեղանկյանը՝ 15 մմx15 մմ։
Շքանշանը դարձերեսի կողմից համարակալված է։
Պարգևատրման վիճակագրությունը
Հայաստանի Նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից (2008 թ. ապրիլի 9-ից առ այսօր) շքանշանով պարգևատրվել է 39 անձ, որոնցից 1-ը՝ հետմահու։
Պարգևատրվածներից 25-ը Հայաստանի, 14-ը՝ օտարերկրյա քաղաքացիներ են։
Պարգևատրված 14 օտարերկրյա քաղաքացիներից 6-ը Ռուսաստանի Դաշնության, 2-ը՝  Թուրքիայի, 2-ը՝  Ֆրանսիայի, 1-ը՝  Լիբանանի, 1-ը՝  Շվեյցարիայի, 1-ը՝  Սիրիայի և 1-ը՝  Ուկրաինայի քաղաքացիներ են։
39 պարգևատրվածների դասակարգումն է ըստ գործունեության ոլորտների՝
Ըստ տարեթվերի պարգևատրվել են.
Շքանշանի ասպետներ
Հիմնական հոդված՝ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետների ցանկ
Հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ շքանշաններ
Միխայլովկա (գյուղ, Խայբուլինսկի շրջան)
Միխայլովկա (Михайловка, Михайловка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 157 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գատիշինո
Գատիշինո (Гатишино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
2007 թվականին գրանցված տվյալներով բնակչությունը կազմել է 2 մարդ։
Գատիշինոն գտնվում է շրջանի հարավ-արևելյան մասում, Ուգրայից 26 կմ հյուսիս-արևելք, P132 ավտոճանապարհից 10 կմ արևելք Վյազմա- Կալուգա - Տուլա - Ռյազան, Ուգրա գետի ափին։ Գյուղից 17 կմ արևմուտք է գտնվում Օ.պ. երկաթուղային կայարանը, Տորժոկ-Բրյանսկ գծի 22-րդ կմ։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հոկտեմբերին, նացիստական զորքերը գրավել են գյուղը։ Այն ազատագրվել է 1943 թվականի մարտին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
(3453) Դոստոևսկի
(3453) Դոստոևսկի (Dostoevsky), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,386373 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1793 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5934 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1346,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26736 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,51° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սեկիգահարա
Սեկիգահարա (関ケ原町), Ճապոնիայի Գիֆու պրեֆեկտուրայի Ֆիվու գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 49,29 կմ², բնակչությունը՝ 7 587 մարդ , բնակչության խտությունը՝ 153,93 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Տյուբու տարածաշրջանի Գիֆու պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Օգակի, Մայբարա քաղաքները և Տարուի, Իբիգավա ավանները։
Բնակչություն
Ավանի բնակչությունը կազմում է 7 587 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 153,93 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.
Սիմվոլիկա
Ավանը խորհրդանշող ծառ է համարվում կրիպտոմերիան, ծաղիկ՝ ճապոնական ծիրանի ծաղիկը ։
Նասաու շրջան (Ֆլորիդա)
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Փռյուգերեն
Փռյուգերեն, փռյուգացիների լեզուն։ Որոշ մասնագետներ Փռյուգերենը համարում են հայերենին ազգակից լեզու, մյուսները մերձեցնում են հունական լեզուներին։ Փռյուգերենը վկայված է Փոքր Ասիայի երկու ժամանակաշրջանների արձանագրություններով և հունական ու հռոմեական հեղինակների երկերի մեկնություններով։ Հին փռյուգացիներ տեքստերը (78 արձանագրություն) գրված են պաշտամունքային հուշարձանների և կավե առարկաների վրա, վերաբերում են մ․ թ․ ա․ 8-5-րդ դարերին, նոր փռյուգացիների տեքստերը (100-ից ավելի) մ․ թ․ 2-3-րդ դարերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի հին լեզուներ Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փոքր Ասիա Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Բեդիցոլե
Բեդիցոլե (Bedizzole) կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 10 203 մարդ, խտությունը՝ 359 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25081։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Երգում է Գոհար Գասպարյանը (ֆիլմ, 2010)
«Երգում է Գոհար Գասպարյանը», վավերագրական կինոնկար հայ մեծահամբավ երգչուհի (սոպրանո), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի, Երևանի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Գոհար Գասպարյանի կյանքի և ստեղծագործության մասին է։ Կինոնկարը «Արվեստակիրներ» ֆիլմաշարից է։ Եթեր է հեռարձակվել 2011 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Օտտո Ֆրանկ
Օտտո Հենրիխ Ֆրանկ (Otto Heinrich Frank), հրեա-գերմանական ծագմամբ հոլանդացի գործարար, Մարգո և Աննա Ֆրանկերի հայրը, որը 1942 թվականից մինչև 1944 թվականը Ամստերդամում (քաղաքն այդ ժամանակ գտնվում էր նացիստական բռնազավթման տակ), վարել է օրագիր։ Արդյունքում, Աննան և նրա ընտանիքը դարձել են գերմանական նացիզմի ամենահայտնի զոհերից մեկը։ Օտտոն օրագրի միակ հերոսն է, որը կենդանի է մնացել տեղահանման ժամանակ։ Նրա կինը, դուստրերը և ընկերները մահացել են համակենտրոնացման ճամբարներում։ Աննա Ֆրանկի օրագրի գրական տարբերակում Օտտոն ներկայացվել է «Ֆրեդերիկ Ռոբին» (Frederik Robin) կեղծանվամբ, սակայն պաշտոնական հրատարակման մեջ նրա անունը փոխվել է «Ֆրեդերիկ Աուլիսի» (Frederik Aulis)։
Վաղ տարիներ
Օտտո Հենրիխ Ֆրանկը ծնվել է Մայնի Ֆրանկֆուրտում՝ հրեաներ Էլիս Բեթի Շտերնի (1865-1953) և բորսային բրոքեր Միխայել Ֆրանկի ընտանիքում։ Նրա մայրը ծագումով հենց Ֆրանկֆուրտից էր, որի ընտանիքն այդտեղ ապրում էր արդեն իսկ 16-րդ դարից սկսած։ Հայրը, ընդհակառակը, ծագումով Լանդաու ին դեր Պֆալց գյուղական շրջանից էր և Ֆրանկֆուրտ էր տեղափոխվել 28 տարեկան հասակում՝ 1879 թվականին։ Նրանք ամուսնացել են 1885 թվականին, երբ Միխայելը սկսեց իր կարիերան բանկային ոլորտում։ Օտտոն ունեցել է ավագ եղբայր՝ Ռոբերտ Հերմանը (1886—1953), կրտսեր եղբայր՝ Հերբերտը (1891—1987) և փոքր քույր՝ Ելինեն (1893—1986)։ Բոլոր չորսը մանկության և պատանեկության տարիներին սովորել են միանգամից մի քանի լեզուներ՝ անգլերեն, իտալերեն և ֆրանսերեն և չնայած բոլորը հրեաներ էին, նրանցից ոչ ոք չգիտեր եբրայերեն։ Օտտոյի ազգականներից է եղել կահույքի ֆրանսիացի հայտնի դիզայներ Ժան Միշել Ֆրանկը (1895—1941)։
19-րդ դարի վերջին Միխայելը դարձել է բորսային բրոքեր և ներդրումներ կատարել երկու հանգստյան տներում և ընկերության մեջ, որն զբաղվում էր հազի դեմ դեղահաբերի արտադրությամբ։ 1901 թվականին նա հիմնադրել է սեփական բանկը, որը մասնագիտացած էր արտարժույթի փոխման հարցում։ Այդ բիզնեսը մեծ եկամուտներ էր ապահովում և Ֆրանկների ընտանիքը գնում է առանձնատուն Ֆրանկֆուրտի արևմտյան մասում գտնվող Մերտոնշտրասե 4 հասցեում։
Օտտոն եղբայրների և քրոջ հետ միասին հաճախել է ձիարշավի դասերի, սովորել երաժշտական դպրոցում և հանգստյան օրերը անցկացրել ծնողների հետ օպերայում, որտեղ նրանք ունեին անձնական օթյակ։ Նախապատրաստական մասնավոր դպրոցն ավարտելուց հետո՝ Օտտոն սկսել է հաճախել Լեզինգի գիմնազիա, որը գտնվում էր տան մոտ։ Այնտեղ, չնայած իր հրեական ծագմանը, դարձել է հայտնի աշակերտ և հաճախ տպագրվել գիմնազիայի թերթում։
1907 թվականին ծնողներն, Սուրբ Զատկի արձակուրդներին, Օտտոյին ուղարկել են Իսպանիա։ Այդ ճանապարհորդությունից հետո նրա մեջ սեր է առաջացել արտասահմանյան ուղևորությունների նկատմամբ։ 1908 թվականի հունիսին Օտտոն ստացել է ատեստատ և գրանցվելով Հայդելբերգի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետում՝ մեկնել Անգլիա ամառային արձակուրդների։ Դպրոցական ընկերոջ օգնությամբ Օտտոն հնարավորություն է ստացել վերապատրաստում անցնել Նյու Յորքի «Macy’s հանրախանությում», որտեղ մեկնել էր 1909 թվականի սեպտեմբերի սկզբին։ Շուտով նա ստիպված եղավ վերադառնալ։ 1909 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մահացել է Օտտոյի հայրը։ Որոշ ժամանակ անց, Օտտոն վերադարձավ ԱՄՆ, որտեղ երկու տարվա ընթացքում աշխատել է սկզբում նույն «Macy’s» հանրախանութում, այնուհետ՝ բանկում։ 1911 թվականին Օտտոն վերադարձել է Գերմանիա և աշխատանքի անցել Դյուսելդորֆի գործարաններից մեկում, որը զբաղվում էր լուսամուտների շրջանակների արտադրությամբ։ Այնուհետ սկսել է աշխատել գերմանակն բանակի համար պայտեր արտադրող ընկերությունում։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օտտոն եղբայրների հետ միասին զորակոչվել է գերմանական բանակ, որտեղ ծառայել է որպես սպա։ Մայրը և քույրը կամավորական աշխատանք են կատարել Ֆրանկֆուրտի ռազմական հիվանդանոցում։ Օտտոն ուղարկվել է արևմտյան ռազմաճակատ և մինչև պատերազմի ավարտը ստացել լեյտենանտի զինվորական կոչում։ Պատերազմից հետո նա մորից և եղբորից՝ Հերբերտից չկամությամբ ընդունել է ընտանեկան բանկը կառավարելու գործը, քանի որ եղբայրը առանձնակի տաղանդ չուներ բանկային գործում, իսկ ավագ եղբորը՝ Ռոբերտին չէր հետաքրքրում ընտանեկան բիզնեսը։
Իր 36 ամյակի օրը՝ 1925 թվականի մայիսի 12-ին, Ախենի սինագոգում նա ամուսնացել է Էդիթ Հոլենդերի հետ։ Մեղրամսից հետո Օտտոն և Էդիթը մի որոշ ժամանակ ապրել են Օտտոյի մոր հետ։ Այդտեղ իր ընտանիքով բնակվում էր նաև Օտտոյի քույրը՝ Ելինեն, ով 1921 թվականին ամուսանցել էր ծնունդով Ցվայբրյուքենից հրեա Էրիխ Էլիասի հետ (1890—1984) և ուներ երկու որդի՝ Շտեֆանը (1921—1980) և Բերնհարդը (ծնվ․ 1925 թվականին))։ Նրանց առաջին դուստրը՝ Մարգո Բեթթին ծնվել է 1926 թվականի փետրվարի 16-ին Ֆրանկֆուրտում, իսկ կրտսեր դուստրը՝ Աննան ծնվել է 1929 թվականի հունիսի 12-ին։
Արտագաղթ
Այն բանից հետո, երբ Ադոլֆ Հիտլերը և Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցությունը 1933 թվականին Ֆրանկֆուրտում հաղթեցին համայնքային ընտրությունները, Գերմանիայում կտրուկ աճեց հակասեմականությունը և սկսեցին ընդունվել հակահրեական խտրական օրենքներ։ Միաժամանակ, Օտտոյի ընտանեկան բանկը լուծարվեց և Ֆրանկների ընտանիքը նույն տարում արտագաղթեց Ամստերդամ, որտեղ Օտտոն հիմնեց պեկտինյան նյութերի արտադրությամբ զբաղվող ընկերություն։ Վերջինս, հետագայում վերածվեց «Օպեկտա» ջեմերի արտադրությամբ զբաղվող ընկերության։ Օտտոյի մայրը և քույրը նույն տարում տեղափոխվեցին Շվեյցարիա և այնտեղ անցկացրեցին ընդհուպ մինչև Երրորդ Ռայխի վերջը։
1937 թվականին Օտտոն հանդիպել է իր վաղեմի ընկերոջը՝ Հերման վան Պելսին, ով, ինչպես Օտտոն, լինելով, հրեա, փախել էր Գերմանիայից՝ իր կնոջ Ավգուստինայի և որդու՝ Պետերի հետ միասին։ Վան Պելսը մասնագիտացած էր մսի համար անհրաժեշտ խոտերի և համեմունքների վրա և, այդ պատճառով էլ, Օտտոն, ձգտելով ընդլայնել իր բիզնես-օպերացիան, Հերմանին հրավիրեց իր ընկերություն՝ որպես խորհրդատու և «Պեկտակոն» նոր ընկերության առևտրային մասնագետ, ով պետք է զբաղվեր երշիկեղենի արտադրության բաղադրամասերի գնմամբ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Այն բանից հետո, երբ 1940 թվականի մայիսին Գերմանիան ներխուժեց Հոլանդիա, Օտտոն, Հոլանդիայում ահագնացող հակասեմականության պատճառով, նույն տարվա ապրիլինի ստիպված եղավ իր ակցիաները տալ Յոհանես Կլեյմանին՝ դրանով փորձելով փրկել «Պեկտակոնը» կոնֆիսկացիայից։ Արդյունքում, Օտտոն հեռացավ տնօրենի պաշտոնից։ «Պեկտակոնը» լուծարվեց և բոլոր ակտիվներն անցան «Giz & Co» ընկերությանը, որը գլխավորում էր Յան Գիզը։ Նրա կինը՝ Միպ Գիզը աշխատում էր «Օպեկտում» որպես խորհրդատու։ Նույն տարվա դեկտեմբերի 18-ին Օտտոն նույնանման գործողություն է իրականացրել նաև «Օպեկտայի» հետ։ Չնայած նրա դրամական եկամուտները էականորեն կրճատվեցին, սակայն Օտտոն կարողացավ պահել իր ընտանիքը։
1938 և 1941 թվականներին Օտտոն իր ընտանիքի համար փորձել է վիզա ստանալ, որպեսզի արտագաղթի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ կամ Կուբա։ 1941 թվականի դեկտեմբերի 1-ին միայն Օտտոյին տրամադրեցին Կուբայի վիզա, սակայն պարզ չէ, թե նա ստացել է արդյոք վիզան, քանի որ 10 օր անց Գերմանիան և Իտալիան պատերազմ հայտարարեցին ԱՄՆ-ին և վիզան չեղարկվեց Հավանայի կողմից։
1942 թվականի հուլիսի 5-ին Օտտոյի ավագ դստերը Մարգոյին գեստապոյից ծանուցում է եկել։ Հաջորդը օրը Օտտոն կնոջ և երեխաների հետ փոխադրվել է ապաստարան, որը գտնվում էր Պրինսենգրախտ 263 հասցեում։ Ապաստարանը գտնվում էր «Օպեկտայի» շենքում։ Գործընկերների օգնությամբ տան հետին մասը վերածվել է ապաստարանի։ Ավելի ուշ, նրանց միացել են Հերման վան Պելսը կնոջ և որդու և նրանց ընկերը՝ ատամնաբույժ Ֆրից Պֆեֆֆերը։ Ապաստարանում նրանք անց են կացրել երկու տարի, որից հետո 1944 թվականի օգոստոսի 4-ին նրանց հայտնաբերել է ոստիկանությունը՝ ՍՍ-ի սպա Կառլ Զիլբերբաուերի գլխավորությամբ։ Ոստիկանությանը տվյալ էր տվել մի անձ, ում ինքնությունը մինչ օրս մնում է անհայտ։ Բոլոր ութը չորս օր պահվել են Վետերինգսխանս փողոցի վրա գտնվող բանտում, այնուհետև տեղափոխվել Վեստերբորկ տրանզիտային համակենտրոնացման ճամբար։ Այնտեղ, պաշտոնական ծանուցումից խուսափելու պատճառով, տեղավորվել են «տուգանային բաժին» և ուղարկվել ամենածանր աշխատանքների։ Սեպտեմբերի 3-ին ճամբարականները Վեստերբորկից տեղափոխվել են Օսվենցիմ։
Կյանքը պատերազմից հետո
Ոչ աշխատանքային օրերին Օտտոն հանդիպում էր իր ընկերներին, ովքեր, ինչպես նա, նույնպես ենթարկվել էին տեղահանումների։ Մի անգամ Օտտոն պատմեց նրանց Աննայի օրագրի մասին և մի քանի ներկաներ ցանկացան կարդալ այն։ Որոշ մտորումներից հետո Օտտոն նրանց տրամադրել է հատվածներ, որոնք թարգմանել էր հարազատների համար։ Կարդալով այդ հատվածները՝ նրա ընկերներից մեկը խնդրել է իրեն տրամադրել ողջ օրագիրը, որին Օտտոն ոչ միանգամից, բայց համաձայնվեց։ Նրան խորհուրդ տվեցին, որ թույլատրի պատմաբան Յան Ռոմենին կարդալ օրագիրը։ Վերջինս 1946 թվականի ապրիլի 3-ին «Het Parool» ամսագրում մի մեծ հոդված գրեց օրագրի մասին և խնդրեց Օտտոյին թույլատրել տպագրել Աննայի նոթերը։ Օտտոն կտրականապես հրաժարվեց, սակայն Ռոմեյնը կարծում էր, որ Ֆրանկը պարտավոր է հոլանդացիներին ներկայացնել օրագիրը՝ որպես յուրօրինակ ռազմական փաստաթուղթ։ Ֆրանկը, սկզբում վստահ լինելով, որ օրագիրը կարդալու իրավունք ունեն միայն իրեն և Աննային մտերին մարդիկ, վերջապես համաձայնվեց տրամադրել ոչ թե բուն օրագիրը, այլ դրա վերամշակված տարբերակը, այսպես կոչված տարբերակ C-ն, որը նա կազմել էր Աննայի օրիգինալ օրագրից և այն վերամշակումից, որը կատարել էր հենց Աննան։ Այդ տարբերակից Օտտոն հանել է ինչպես ապաստարանի բնակիչների հարաբերությունների վերաբերյալ Աննայի դիտարկումները, այնպես էլ սեռական հասունացման ինտիմ մանրամասները։ Վերամշակված տարբերակը հետաքրքրեց հոլանդացի տպագրիչներին և 1946 թվականի ամռանը կնքվեց համաձայնագիր օրագրի՝ որպես գրքի տպագրման։ Գիրքը թողարկվել է 1947 թվականի հունիսի 25-ին՝ «Het Achterhuis» (Հետին տանը) վերնագրով։
Օրագրի հրատարակման պատճառով Օտտոն աստիճանաբար սկսեց հեռանալ «Օպեկտայի» ղեկավարումից, չնայած այն հանգամանքին, որ նրա ջանքերի շնորհիվ, պատերազմից հետո ընկերությունը ամրապնդել էր իր դիրքը հոլանդական շուկայում։ 1953 թվականին, երբ Գիզ ամուսինները վիճակախաղի միջոցով շահեցին գումար, նրանք միասին այն ծախսեցին Շվեյցարիայում հանգստանալու վրա, որտեղ Օտտոն բազմաթիվ տարիներ անց առաջին անգամ հանդիպեց իր մորը։ 1952 թվականի աշնանը նա արտագաղթել է Շվեյցարիա, որ մոտ լինի ծեր մորը։ 1953 թվականի նոյեմբերի 10-ին Օտտո Ֆրանկը Ամստերդամում ամուսնացել է իր նախկին հարևանուհու Էլֆրիդ Գեյրինգերի հետ (1905-1998), ով նույնպես եղել էր Օսվենցիմում։ Ամուսնությունից հետո նրանք տեղափոխվել են Օտտոյի հարազատների մոտ՝ Բազել։
1957 թվականի մայիսի 3-ին Օտտոն և Յոհանս Կլայմանը հիմնել են Աննա Ֆրանկի ֆոնդը, որի հանգանակություններով 1960 թվականի մայիսի 3-ին «Օպեկտայի» շենքում բացվել է Աննա Ֆրանկի թանգարան։
Օտտո Ֆրանկը մահացել է 1980 թվականի օգոստոսի 19-ին Բազելում՝ թոքերի քաղցկեղից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ Կատեգորիա:Աննա Ֆրանկ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
ԲՏՌ-60ՊԲ-ՄԴ1
ԲՏՌ-60ՊԲ-ՄԴ1 (БТР-60ПБ-МД1), խորհրդային ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչի բուլղարական արդիականացված տարբերակը։
Պատմություն
ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչի վրա դիզելային շարժիչ դնելու միջոցով նրա արդիականացման նախագիծը Բուլղարիայում առաջին անգամ սկսել է մշակվել 1985 թվականին, բայց 1989-1990 թվականներին ռազմական բարեփոխման սկսվելուց և բանակի ծախսերի կրճատումից հետո այն դադարեցվել է ։
1992 թվականին առաջարկվել է մեկ ԲՏՌ-60-ի վրա տեղադրել արտասահմանյան երկու դիզելային շարժիչ 100 ձիաուժ հզորությամբ, բայց Բուլղարիայի պաշտպանության նախարարությունը հետաքրքրություն չի ցուցաբերել ։
1997 թվականին Բուլղարիայի ռազմարդյունաբերական համալիրի ու մոբիլիզացիոն պատրաստության հարցերով միջգերատեսչական խորհուրդը երկրի պաշտպանության նախարարության հետ համատեղ մշակել է «Պաշտպանական արդյունաբերությունը մինչև 2010 թվականն ընկած շրջանում զարգացման ծրագիր», որը նախատեսել է սպառազինության մեջ եղած ռազմական տեխնիկայի արդիականացում։ Առաջնային ուղղություններ պետք է դառնային Տ-72 տանկերի ու ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչների արդիականացումը ։ 1998 թվականին կազմվել է տեխնիկական փոստաթղթերի հավաքածու ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչի դիտման սարքավորումների արդիականացված տարբերակների վերաբերյալ ։
Բուղարիայի զինված ուժերի և արտահանման համար ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչի արդիականացման նախագիծը մշակվել է 2003 թվականին և ներկայացվել 2004 թվականին սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի HEMUS 2004 ցուցահանդեսում, նրանց վերասարքավորումը տեղի է ունեցել Տարգովիշտեի «Տերեմ — Խան Կրում» մեքենաշինական գործարանում ։
Նախապես մեկ զրահափոխադրիչի արդիականացման արժեքը գնահատվել է մոտավորապես 400 000 բուլղարական լև (2006 թվականի գներով), սակայն առաջին 10 զրահափոխադրիչների վերանորոգման ու արդիականացման փաստացի արժեքը կազմել է 5 360 000 լև ։
2003 թվականին Բուլղարիայի կառավարությունը որոշել է զինծառայողներ ուղարկել Իրաք, և 2003 թվականի օգոստոսին ուղարկվել է բուլղարական ռազմական քանակակազմ, որի սպառազինության մեջ եղել է Բուլղարիայի բանակի տեխնիկա (ՈՒԱԶ ավտոմեքենաներ, ԳԱԶ-66 բեռնատարներ, ԲՌԴՄ-2 զրահամեքենաներ և ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչներ), որ ունեին բենզինով աշխատող շարժիչ, սակայն Իրաքում այդ մեքենաների օգտագործման ժամանակ եղել են խոչընդոտներ, որովհետև խնդիր է առաջացել մեքենայի բենզինի հայթայթման հետ կապված (բուլղարական քանակակազմի հետ համագործակցող ՆԱՏՕ-ի զորքերը օգտագործել են դիզելային շարժիչներով տեխնիկա)։ Արդյունքում Բուլղարիայի պաշտպանության նախարարությունն ավելի է շահագրգռված եղել Իրաքում իր ռազմական քանակակազմին դիզելային շարժիչներով տեխնիկա տեխնիկայով ապահովելով ։
2005 թվականի փետրվարի վերջին փորձարկման են հանձնվել զրահափոխադրիչի առաջին երկու փորձնական օրինակները։ Բուլղարական բանակի «Մեքենազրահատանկային և ավտոմոբիային տեխնիկայի» վարչության պետ Նիկոլայ Նեդկովը հայտնել է, որ Բուլղարիայի պաշտպանության նախարարությունն պալանավորել է ընդհանուր առմամբ արդիականացնել մինչև 60 ԲՏՌ-60ՊԴ զրահափոխադրիչ ։
Առաջին 20 արդիականացված զրահափոխադրիչները Բուլղարական բանակին տրամադրվել են 2007 թվականին, որոնցից յոթն օգտագործվել է բուլղարական ISAF ռազմական քանակակազմն Աֆղանստանում ։
2008 թվականին սկսված տնտեսական ճգնաժամը բարդացրել է արդիականացման ծրագրի իրականացումը, և մինչև 2010 թվականի սկիզբը Բուլղարիայի զինված ուժերն ստացել են այդ տիպի 31 զրահափոխադրիչներ ։
Այդ նույն ժամանակում բանակային ԲՏՌ-60ՊԲ զրահափոխադրիչների մի մասը վաճառվել է արտասահմանում (2009 թվականին ԲՏՌ-60ՊԲ 20 զրահափոխադրիչ վաճառվել է Մալիին, 2010 թվականին՝ 40 զրահափոխադրիչ վաճառվել է Կամբոջային, 2012 թվականին՝ ևս 20-ը Մալիին) ։
2017 թվականի հունիսին Ռուսեի ուսումնավարժական կենտրոնի (զորամաս 32420) ԲՏՌ-60ՊԲ-ՄԴ1 զրահափոխադրիչ մասնակցել է բուլղարա-ամերիկյան Saber Guardian 17 տակտիկական զինավարժությունների ։
Նկարագրություն
Երկրորդ ու երրորդ կամրջակների միջև դռներ են բացվել դեսանտի համար ։
Աշտարակի վրա տեղադրվել են «Տուչա» ծխային վարագույրի համակարգի 81-միլիմետրանոց ութ գնդացիր ։
Ըստ Բուլղարիայի պաշտպանության նախարարության՝ ԲՏՌ-60ՊԲ և ԲՏՌ-60ՊԲ-ՄԴ1 զրահափոխադրիչների համար մեխանիկ-վարորդների նախապատրաստման կարգերն ու տևողությունները չեն տարբերվում և կազմում են 168 ժամ (152 ժամ տեսական պարապմունքներ և 16 ժամ պրակտիկա) ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բուլղարիայի զրահատեխնիկա
Ռուբի Բրիջես
Ռուբի Նելլ Բրիջես Հոլլ (Ruby Nell Bridges Hall, ), առաջին աֆրոամերիկացի երեխան, որը հաճախել է «սպիտակների» դպրոց ԱՄՆ-ի հարավային նահանգներում ։ Սովորել է Ուիլյամ Ֆրանցի տարրական դպրոցում (հասցեն` 3811 N Գալվես փողոց, Նոր Օրլեան, Լուիզիանա 70117) ։
Պատմություն
4 տարեկանում Ռուբին ծնողների հետ տեղափոխվել է Լուիզիանա։ 1960 թվականին, երբ նա 6 տարեկան էր, նրա ծնողները պատասխանել են Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի (NAACP) հրավերին և գրանցվել որպես կամավոր՝ Նոր Օրլեանի դպրոցական համակարգում ինտեգրվելու համար։
1960 թվականի գարնանը Ռուբին անցել է թեստեր, որի հիման վրա որոշել են այն աշակերտներին, որոնք առաջինն էին մասնակցելու ծրագրին։ Ընտրվել են վեցը, սակայն երկուսը որոշել են մնալ իրենց հին դպրոցում, իսկ երեքը տեղափոխվել են Մաքդանահ (Mcdonough): Ռուբին եղել է այն միակը, որն ընդունվել է Ուիլյամ Ֆրանցի դպրոց։ Նրա հայրն ի սկզբանե չի ցանկացել, որ Ռուբին մասնակցի այդ ծրագրին, բայց մայրը պնդել է, քանի որ նա կարծում էր, որ այդ քայլն անհրաժեշտ է ոչ միայն դստերն ավելի լավ կրթություն տալու համար, այլև «քայլ առաջ կատարելու համար... բոլոր աֆրոամերիկացի երեխաների համար» ։
Դպրոցական առաջին օրը՝ 1960 թվականի նոյեմբերի 14-ին, նրան պատկերել են «Խնդիր, որի հետ ապրում ենք բոլորս» նկարում ։ Ինքը՝ Ռուբին, ասել է, որ երբ դպրոցի մուտքի մոտ տեսել է ամբոխը, նա նախ մտածել է, որ դա Նոր Օրլեանի Մարդի Գրան է։ Նրանք մեծաթիվ էին, նետում էին իրենց իրերը և բղավում. դա սովորաբար տեղի էր ունենում այս տոնի ժամանակ ։ ԱՄՆ մարշալի նախկին տեղակալ Կարլ Բերքսը հետագայում հիշել է. «Նա մեծ քաջություն դրսևորեց։ Նա երբեք չլացեց կամ քմծիծաղ տվեց։ Նա պարզապես քայլում էր մի փոքրիկ զինվորի պես, և մենք բոլորս շատ հպարտ ենք նրա համար» ։
Ռուբիի ընտանիքը տառապել է նրան սպիտակամորթ դպրոց ուղարկելու որոշումից. հայրը կորցրել է աշխատանքը, տատիկն ու պապիկը, որոնք Միսիսիպիում հողի սեփականատերեր էին, զրկվել են դրանից։ Այնուամենայնիվ, և՛ սև, և՛ սպիտակ խմբակցությունները նրան աջակցել են տարբեր ձևերով. չնայած բողոքներին՝ որոշ սպիտակամորթ ընտանիքներ շարունակել են իրենց երեխաներին ուղարկել այս դպրոց, հարևանը նրա հորը նոր աշխատանք է տվել, և տեղացիները պաշտպանել և պահպանել են նրա տունը, ուղեկցել նրան դպրոց գնալու ճանապարհին ։
Չափահաս կյանք
Ռուբի Բրիջեսը, որն այժմ Ռուբի Բրիջես Հոլլ է, շարունակում է ապրել Նոր Օռլեանում։ Նա 15 տարի աշխատել է որպես զբոսաշրջային ​​գործակալ, իսկ հետագայում սկսել է հետևել իր չորս որդիներին։ Նա «Ռուբի Բրիջես» հիմնադրամի նախագահն է, որը նա հիմնել է 1999 թվականին՝ նպաստելու «հանդուրժողականության, հարգանքի և բոլոր տարբերությունների ընդունման արժեքներին»։ Նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Խոսելով խմբի առաքելության մասին՝ նա ասում է, որ «ռասիզմը մեծահասակների հիվանդություն է, և մենք պետք է դադարենք մեր երեխաներին օգտագործել այն տարածելու համար» ։
Ռուբին կամավոր ծնող է շաբաթը երեք օր. Կոլսի գրքի թողարկումից հետո լրագրողներն սկսել են հաճախ շփվել նրա հետ, և դա օգնել է նրան գտնել իր ուսուցչին։ Այժմ նրանք միասին աշխատում են Հիմնադրամի շրջանակներում ։
Լորին Մակքեննան գրել է «Ruby's shoes» երգը՝ Ռուբիի մասին, թողարկվել է Ռուբիի դպրոցական տարիների կյանքի մասին վավերագրական ֆիլմը։ 2001 թվականի հունվարի 8-ին Բիլ Քլինթոնը Ռուբիին պարգևատրել է Presidential Citizens Medal-ով ։ 2006 թվականի նոյեմբերին նրան պարգևատրվել են Anti-Defamation League’s Concert Against Hate-ով։ 2006 թվականի հոկտեմբերին Alameda Unified School District կազմակերպությունը նրա անունով նոր հիմնական դպրոց է կոչել։ 2007 թվականին Ինդիանապոլիսի մանկական թանգարանը բացել է նրա կյանքի մասին պատմող ցուցադրություն։
Այդ տարածաշրջանի շատ այլ մարդկանց պես Ռուբին կորցրել է իր տունը Կատրինա փոթորկի հեղեղի ժամանակ։
2010 թվականին Ռուբին հոբելյանական հանդիպում է ունեցել Պեմ Ֆորման Թեստրոյտի հետ (Pam Foreman Testroet)` առաջին սպիտակամորթ երեխայի, որը 5 տարեկանում Ռուբիի դպրոց գնալուց հետո խախտել է բոյկոտը ։
2011 թվականին Ռուբին հաճախել է Կալիֆոռնիայի Օքլենդ քաղաքում գտնվող Սուրբ Պողոսի եպիսկոպոսական դպրոցը. նրա այցը ժամանակին համընկել է Մարիո Չիոդոյի (Mario Chiodo) «Remember Them» հուշարձանի բացմանը, որում ներառվել է նաև երիտասարդ Ռուբիի քանդակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի կանայք Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Դենիս Պետրով
Դենիս Պետրով (Петров Денис Алексеевич, ), խորհրդային և ռուս գեղասահորդ, ով հանդես է եկել զուգասահքում Ելենա Բեչկեի հետ, ում հետ էլ 1992 թվականին Ալբերվիլում կայացած օլիմպիադայում դարձել է արծաթե մրցանակակիր (Համատեղ թիմի դրոշի ներքո)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1992):
Բացի այդ՝ այս զույգը 1989 թվականի Աշխարհի առաջնության բրոնզե մրցանակակիր էր, ինչպես նաև Եվրոպայի առաջնությունների (1991 և 1992 թվականներ) կրկնակի արծաթե մրցանակակիրներ։
Մարզվել են Թամարա Մոսկվինայի ղեկավարությամբ։
1992 թվականի Օլիմպիական խաղերից հետո նրանք հեռացան սիրողական սպորտից և շրջագայել են ԱՄՆ-ում՝ «Stars on Ice» մրցաշրջանով, ինչպես նաև մասնակցել են պրոֆեսիոնալների միջև կայացած աշխարհի առաջնություններին, ինչն էլ հաղթել են 1996 թվականին։
2005 թվականի հուլիսին Դենիս Պետրովն ամուսնացել է չին գեղասահորդուհի Չեն Լուի հետ։ Նրանք ունեն երկու երեխա՝ որդի Նիկիտան և դուստր Անաստասիան։ Ընտանիքն ապրում է Չինաստանում՝ Շենժեն քաղաքում, որտեղ Չեն Լուն ղեկավարում է Գեղասահքի ակադեմիան ։
2007 թվականին Չեն Լուն և Դենիս Պետրովը աջակցեցին 2014 թվականին Սոչիում կայանալիք Ձմեռային օլիպիական խաղերի հայտը։ Աջակցելու ծրագրի շրջանակներում նրանք ժամանել են Ռուսաստան և վարպետության դաս են անցկացրել երիտասարդ գեղասահորդների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Ակ-Կոյունլուների պետություն
Ակ-Կոյունլուների պետություն, թուրքմենական ցեղապետություն, պետական կազմավորում Մերձավոր Արևելքում (1378-1502)։ Իշխանությունը հաստատվում էր գլխավորապես Հայկական լեռնաշխարհում, Միջագետքում ու Իրանի տարածքում։ Պետության կազմում էին նաև Կովկասյան որոշ շրջաններ։ Թարգմանաբար նշանակում է սպիտակ ոչխար արածեցնողներ։
Ակ-Կոյունլուների ցեղապետության առաջացում
XIV դարի վերջին Միջին Ասիայում զորապետ Թեմուր-Լանը կամ Լենկթեմուրը («Կաղ Թեմուր») ստեղծել էր մի ընդարձակ պետություն՝ Սամարղանդ (այժմ՝ քաղաք Ուզբեկստանում) մայրաքաղաքով։ Պարսկաստանի մեծ մասը գրավելուց հետո նրա բանակները ձեռնամուխ եղան նոր նվաճումների։ Լենկթեմուրի զորքերը 1386 թվականին անցան Երասխ գետը և մտան Սյունիք ու Այրարատյան դաշտ։ Հաջորդ տարում Լենկթեմուրի զորքերը չկարողացան ընկճել Սասունի լեռնականներին, իսկ Վանի բնակիչները համարձակորեն մերժեցին անձնատուր լինելու պահանջը։ Թշնամին քաղաքը գրավեց երկարատև պաշարումից և մեծաթիվ զոհեր տալուց հետո։ Լենկթեմուրը հրամայեց գերի տանել փրկված կանանց ու երեխաներին, իսկ ողջ մնացած տղամարդկանց ցած գլորել Վանի բերդի ժայռից։ Սպանվածների կույտն այնքան բարձրացավ, որ վերջին նետվածները ողջ էին մնում։ 1402 թվականին Լենկթեմուրի զորքերը ծանր պարտության մատնեցին օսմանյան սուլթան Բայազետին Անգորայի (այժմ՝ Անկարա, Թուրքիայի մայրաքաղաք) ճակատամարտում։ Միայն Սեբաստիայում նրանք կենդանի թաղեցին ավելի քան 4000 մարդու։ Զորավարը 1405 թվականին մահացավ, նրա աշխարհածավալ պետությունը սկսեց քայքայվել ։ Լենկթեմուրի հետ Առաջավոր Ասիա էին տեղափոխվել նորանոր միջինասիական, գլխավորապես՝ թուրքմենական ցեղեր։ Միջինասիական ցեղերի ներգաղթը սկսվել էր դեռ սելջուկ-թուրքական արշավանքների ժամանակ՝ 11–րդ դարում։ Զորավարի ժառանգների միջև ծայր առան գահակալական արյունալի կռիվներ, որոնցից օգտվեցին կարա-Կոյունլու և ակ-Կոյունլու թուրքմենական ցեղերի առաջնորդները, որոնց մի մասը դեռ XIII դարի վերջին Միջին Ասիայից ներգաղթել էր Փոքր Ասիա և Հայաստան։ Դրոշների վրա պատկերված էին սպիտակ (ակ) և սև (կարա) ոչխարներից և ծագել են այդ ցեղերի անունները։ Նրանց իշխանությունները ուժեղացան 15-րդ դարի սկզբին՝ Լենկթեմուրի մահից հետո։ Նրանց միջև մրցակցություն սկսվեց Հայաստանին և նրա հարևան երկրներին տիրելու համար։ Լենկթեմուրի հետնորդների և ակ-Կոյունլուների դեմ պայքարում հաղթանակեց կարա-Կոյունլու ցեղի առաջնորդ Կարա Յուսուֆը, որի օրոք նրա իշխանությունը վերածվեց ուժեղ տերության (1410-1468)։ Վերջինիս մայրաքաղաքն էր Թավրիզը։ Տերության մեջ էին մտնում Հայաստանը, Ատրպատականը, Իրանի արևմուտքը և Վրաստանը։
Հայկական լեռնաշխարհում ակ-Կոյունլուների իշխանությունը հաստատվել է Ջհանշահի մահից հետո՝ 1468 թվականին։ Ջհանշահի գահակալման տարիներին շարունակում էին ինքնավար մնալ Գեղամա երկրի, Վայոց ձորի, Սյունյաց, Արցախի Գուգարքի և մասամբ Վասպուրականի հայ իշխանական տները։ Սյունյաց իշխան Բեշքեն Օրբելյանի որդին՝ «վեհանձնյա ամիր և իշխան», «Նորին կայսերական մեծության մտերիմ» տիտղոսներով հայտնի Ռուստամ Օրբելյանը, նշանակվեց «Այրարատյան երկրի» (Երևանի կուսակալություն) կառավարիչ՝ նստավայր ունենալով Երևանը։ Նա Էջմիածնի վանքին նվիրեց յոթ հայկական գյուղ՝ ձևակերպելով որպես առք ու վաճառք։
Կարա-կոյունլուները հայության համակրանքը շահելու նպատակով բարենպաստ քաղաքականություն որդեգրեցին Հայոց եկեղեցու նկատմամբ։ 1441 թվականին կաթողիկոսական աթոռը հազարամյա դեգերումներից հետո վերահաստատտվեց Էջմիածնում։ Նշանակալից դեր սկսեցին խաղալ Աղթամարի Զաքարիա և Ստեփանոս կաթողիկոսները՝ ներկայանալով որպես Գագիկ Արծրունու սերունդ։ Նրանք ունեին իրենց զինական ուժերը, որոնցով հաջողությամբ պաշտպանում էին Աղթամարի վանքի տիրույթները։ Զաքարիա կաթողիկոսը վայելում էր Ջհանշահի ու նրա տիկնոջ հովանավորությունը, երբեմն էլ հանդես գալիս միմյանց դեմ կռվող իսլամադավան իշխողներին հաշտեցնողի դերում։ Արևմտյան Հայաստանում շարունակում էին գոյատևել Համշենի, Սասունի, Խութի, Տարոնի, Մոկսի, Շատախի և մի քանի այլ հայկական իշխանություններ ։
Պետության հիմնում
Աղձնիքում, Ծոփքում ու Տուրուբերանում հաստատված ակ-Կոյունլուները Ջհանշահի ժամանակ հարկատու դարձան կարա-Կոյունլուներին։ Սակայն Ջհանշահի մահից հետո ակ-Կոյունլու Ուզուն-Հասան սուլթանը պատերազմ սկսեց կարա-կոյունլուների դեմ և հաղթելով տիրացավ նրանց տերությանը։ Հիմք դրվեց ակ-Կոյունլուների ընդարձակ տերությանը (1468-1502), որի մեջ մտավ նաև Հայաստանը։
Ուզուն-Հասանը հովանավորում էր հայ հոգևորականությանը, սիրաշահում հայ իշխանական տներին։ Անցկացվեց աշխարհագիր (մարդահամար)՝ կարգավորելու հարկերն ու տուրքերը։ Հարկման ենթակա էին 15-60 տարեկան տղամարդիկ։ Ճշգրտվեց հարկերի չափը։ Հարկահավաքման տեղական պաշտոնները վստահվեցին հիմնականում հայերին։ Սակայն Ուզուն-Հասանից հետո վիճակը ծանրացավ։ Ներքին հակասությունների մեջ գտնվող ակ-Կոյունլուների պետությունն ընկավ՝ իր տեղը զիջելով Սեֆյան Պարսկաստանին։
Հայաստանում հաստատված քոչվոր ցեղերին իրենց ոչխարների հոտերի համար անհրաժեշտ էին ընդարձակ արոտավայրեր, դրա համար էլ նրանք քիչ էին ուշադրություն դարձնում տնտեսության զարգացմանը։ Սակայն, ժամանակի ընթացքում, ազդվելով հայերից և մյուս նստակյաց ժողովուրդներից, նրանք սկսեցին աստիճանաբար անցնել նստակյաց կյանքի։ Քոչվորները հայ բնակչությանը դուրս էին մղում հարթավայրային շրջաններից, որի արդյունքում հայերը հիմնականում կենտրոնացան նախալեռնային և լեռնային շրջաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թյուրքական պետություններ Կատեգորիա:Թուրքմենական տիրապետությունը Հայաստանում Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Սալահ ադ-Դին ալ-Բիտար
Սալահ ադ-Դին ալ-Բիտար (կամ Սալահ Բիտար, صلاح الدين البيطار‎, 1912, Դամասկոս - 1980, հուլիսի 12, Փարիզ), սիրիացի քաղաքական գործիչ, Բաաս կուսակցության հիմնադիրներից։ Եղել է Սիրիայի արտաքին գործերի նախարար (1956-1958, 1963, 1966) և վարչապետ (1963, 1964, 1966)։ 1966 թվականին, պետական հեղաշրջումից հետո, լքել է Սիրիան և տեղափոխվել Եվրոպա, որտեղ շարունակել է զբաղվել քաղաքական գործունեությամբ։ Սպանվել է 1980 թվականի հուլիսի 12-ին, Փարիզում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Հոհան (լաոսյան տառ)
Հոհան («սագ»), լաոսերեն այբուբենի 24-րդ տառը։ Նման է թաիլանդերեն այբուբենի հենց «վովեն» տառին։ Լաոսերեն այբուբենում համարվում է աքսոնսունգ տառ, այսինքն՝ վերին կարգի։ Արտասանվում է խուլ։ Նաև օգտագրոծվում է որպես «ինցիալ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լաոսերեն այբուբենի տառեր
Անովկա (գյուղ, Կոլոմակի շրջան)
Անովկա (Ганнівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կոլոմակի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անովկա գյուղում բնակվում էր 113 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,48 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 235,42 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կոլոմակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջուրմավանց
Ջուրմավանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։ Գտնվում էր Բաբերդ քաղաքից 16 կմ հյուսիս, Բալախոռի դաշտում, Ճորոխ գետի ձախակողմյան Խանջուր ենթավտակի ափին։
Պատմություն
Մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը եղել է հայաբնակ։
Պատմամշակութային արժեքներ
Գյուղի մոտակայքում կան հին բնակավայրի ավերակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Օկալուսա շրջան (Ֆլորիդա)
Օկալուսա շրջան (Okaloosa County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.424 կմ² է, բնակչությունը՝ 180.822 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քրեստվյու բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1915 թ.։
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Օլեշչենկովո (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
Օլեշչենկովո (Олещенкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օլեշչենկովո գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սոպորտուխար
Սոպորտուխար  (Soportújar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 14 կմ2։ Բնակչությունը՝ 250 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 68 կմ հեռավորության վրա։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպուխարրա-Գրանադինա շրջանի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Գատիշչե (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Գատիշչե (Гатище), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հռիփսիմե Մաթևոսյան
Հռիփսիմե Շավարշի Մաթևոսյան ( հոկտեմբերի 13, 1950, Երևան, Հայաստան), կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, բժշկական գիտությունների թեկնածու։ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի (ԵՊԲՀ) բժշկական կենսաբանության ամբիոնի վարիչ։
Կենսագրություն
Հռիփսիմե Մաթևոսյանը ծնվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Երևան քաղաքում։ 1957-1963 թվականներին սովորել է Երևանի Կամոյի անվան թիվ 76 միջնակարգ դպրոցում։ 1967 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1973 թվականին՝ գերազանցությամբ։ 1973-1976 թվականներին Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բժշկական կենսաբանության ամբիոնի ասպիրանտ։
1977-1979 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի ԳՀԼ (գիտահետազոտական լաբորատորիա) կրտսեր գիտախատող։
1979-1983 թթ. դեղագիտական ամբիոնի ԳՀԼ կրտսեր գիտաշխատող։
1983-1989 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի ԳՀԼ ավագ գիտաշխատող։
1989-1997 թթ.ական կենսաբանության ամբիոնի ասիստենտ։
1997-2003 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի դոցենտ։
2003-2008 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։
2008-2009 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնակատար։
2009-2012 թթ. բժշկական կենսաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։