cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սիրակուզա (գավառ)
Քաղաքներ
Կա 21 կոմունա (կամ մունիցիպալիտետ) Սիրակուզա գավառում։ 2005 թվականի տվյալներով ամենաբնակեցվածները եղել են`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ռոստիսլավ Վովկուշևսկի
Ռոստիսլավ Վովկուշևսկի (Вовкушевский, Ростислав Иванович, ), ռուս խորհրդային գեղանկարիչ, մոնումենտալիստ, ուսուցիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը` ՌՍՖՍՌ նկարիչների միության Լենինգրադյան կազմակերպություն) ։
Կենսագրություն
1925 թվականին ապագա նկարչի ընտանիքը տեղափոխվել է Լենինգրադ։ 1936 թվականին Վոկուշևսկին ընդունվել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի ճարտարապետություն ֆակուլտետը։ Սովորել է Պավել Շիլինգովսկիի, Իվան Բիլբինի, Կոնստանտին Ռուդակովի, Լեոնիդ Օվսյաննիկովի հետ։
Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտից և զորացրումից հետո Վովկուշևսկին վերադարձել է ուսմանը և 1949 թվականին ավարտել է ինստիտուտը` պրոֆեսոր Վիկտոր Օրեշիկովի արհեստանոցը` նկարչի կոչումով։ Դիպլոմային աշխատանք եղել է «Ալպինիստներ» նկարը ։
Վովկուշևսկին ցուցահանդեսների մասնակցել է 1949 թվականից։ Նույն թվականին դարձել է Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ։ Նկարել է նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, բնանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, աշխատել է ազատ և մոնումենտալ գեղանկարչության տեխնիկայով։ Անհատական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է Սանկտ Պետերբուրգում (1995)։ Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայում (1949—1959): 1960-1970 թվականներին աշխատել է Լենինգրադի նկարիչների` Հին Լադոգայի ստեղծագործական բազայում։ 1989-1992 թվականներին Վովկուշևսկու աշխատանքները հաջողությամբ ներկայացվել են Ֆրանսիայի L' Ecole de Leningrad ռուսական գեղանկարչության ցուցահանդեսներում և աճուրդներում ։
Մահացել է 2000 թվականի օգոստոսի 14-ին, Սանկտ Պետերբուրգում, իր կյանքի 84-րդ տարում։
Ռ. Վովկուշևսկու աշխատանքները գտնվում են թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում` Ռուսաստանում, Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում և այլ երկրներում։
Որոշ աշխատանքներ
Մոնումենտալ նկարչության մեջ Վովկուշևսկու հիմնական աշխատանքներից են` «Կոմսոմոլ», «Հաղթանակ», «Հանքագործի փառքը» (Նորիլսկ, 1962), խճանկարների շարքից` «Երաժշտություն» (Կինգիսեպ, 1979), «Լենինգրադ» (Լենինգրադ, «Բալթյան» հյուրանոց, 1977) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Աշոտ Մսակեր
Աշոտ Բագրատունի Մսակեր (մոտ 760-826), հայոց իշխան մոտ 790 թվականից (պաշտոնապես՝ 804 թվականից), 774–775 թվականների ապստամբության նահատակ Սմբատ Բագրատունու որդին։ Ըստ Նիկողայոս Ադոնցի՝ «Մսակեր» մականունն ստացել է պաս չպահելու համար։
Օգտվելով Կամսարական և Մամիկոնյան տոհմերի թուլացումից՝ ընդարձակել է Բագրատունիների կալվածքները։ 780-ական թվականներին Կամսարականներից գնել է Այրարատի Շիրակ և Արշարունիք գավառները, իր նստավայրը Դարույնքից տեղափոխել Բագարան։ Ձեռք է բերել նաև Մամիկոնյանների Տարոն գավառը։ Տարողությամբ պայքարել է Ջահաֆյանների դեմ, որ ձգտում էին նվաճել Հայաստանը։ Ութմանիկներից նեղվող Գնունի տոհմը Աշոտ Բագրատունու հովանավորությամբ Աղիովիտ գավառից տեղափոխվել է Տայք նահանգը։ 9-րդ դարի սկզբին Աշոտ Մսակեր Բագրատունին ձեռք է բերել նաև Աշոցքը, Տաշիրը, Մոկքը, Սասունը, Շիմշատը։
804 թ-ին խալիֆայությունը ստիպված է եղել Աշոտ Մսակերին ճանաչել որպես Հայոց իշխան։ Նա մերժել է Միջագետքի Խառան քաղաքի եպիսկոպոսի՝ քաղկեդոնականությունն ընդունելու առաջարկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ Կատեգորիա:Բագրատունիներ Կատեգորիա:Սպերի իշխաններ Կատեգորիա:Տայքի իշխաններ Կատեգորիա:Շիրակի իշխաններ Կատեգորիա:Տարոնի իշխաններ Կատեգորիա:Արագածոտնի իշխաններ
Նատալյա Բարբու
Նատալյա Բարբու (Natalia Barbu, ), մոլդովացի երգչուհի և երգահան, «Moldstar» ազգային երաժշտական մրցույթի հաղթող, «Mamaia», «Սլավյանսկի բազար», «Նոր Ալիք» և «Maluri de Prut» միջազգային մրցույթների մրցանակակիր։ Մոլդովաի ժողովրդական արտիստ (21 դեկտեմբերի, 2010), Մոլդովայի արվեստի վարպետ (01 մարտի, 2001) ։
Կենսագրություն
Նատալյա Բարբուն ծնվել է 1979 թվականի օգոստոսի 22-ին Մոլդավական ԽՍՀ հյուսիսում գտնվող Բելցի քաղաքում (ներկայում՝ Մոլդովայի Հանրապետություն)։ 1986 թվականին նա իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ռիբնիցա քաղաք։ Հանրակրթական դպրոցին զուգահեռ Նատալյա Բարբուն հաճախել է երաժշտական դպրոց՝ սովորելով ջութակի դասարանում։ 12 տարեկանից նվագել է հարսանիքներում։
Դպրոցն ավարտելուց հետո Նատալյա Բարբուն շարունակել է ուսումը Քիշնևի Ստեֆան Նյագայի անվան երաժշտական ուսումնարանում, որտեղ ելույթ է ունեցել նվագախմբի կազմում նախ որպես ջութակահար, ապա որպես մեներգիչ։ Այդ ժամանակ էլ նա իր ուժերն է փորձել ջազում ու փոփ երաժշտության բնագավառում։
1998 թվականին Նատալյա Բարբուն ավարտել է երաժշտական ուսումնարանն ու սկսել է որպես ջութակահար ելույթ ունենալ «Մուգուրել» անսամբլի կազմում։ Նույն թվականին նա որպես երգիչ մասնակցել է երաժշտական երեք փառատոնների ու բոլորում գրավել է մրցանակային տեղեր. Էստրադային երաժշտության Միխաելա Ռունչանուի անվան փառատոնում (Festivalul de Muzică Uşoară «Mihaela Runceanu») արժանացել է առաջին մրցանակի, Էստրադային երաժշտության «Մալուր լա Պրուտ» ազգային մրցույթում (Concursului National de Muzică Uşoară «Maluri de Prut») արժանացել է մրցանակի, իսկ Ռումինիայում կայացած էստրադային երաժշտության «Մամայա» փառատոնում (Festivalul de Muzică Uşoară «Mamaia»)՝ գրան-պրիի։
1999 թվականին Նատալյա Բարբուն մասնակցել է էստրադային երաժշտության երիտասարդ կատարողների «Վիտեբսկ» մրցույթին, որ անցկացվում էր «Սլավյանսկի բազարը Վիտեբսկում» (Բելառուս) արվեստի փառատոնի շրջանակներում։ Այնտեղ Նատալյա Բարբուն պարգևատրվել է Փառատոնային կազմակերպությունների միջազգային ֆեդերացիայի (FIDOF) հատուկ դիպլոմով։ Այդ դիպլոմն ստացողներն իրավունք են ստանում մասնակցել FIDOF անդամ կազմակերպությունների փառատոններին (օրինակ՝ Սան Ռեմոյի փառատոն) առանց նախընտրական փուլին մասնակցելու։ 2000 թվականին Նատալյա Բարբուն դարձել է Քիշնևի «Միլենիում» փոփ ռոք խմբի անդամ, սակայն կարճ ժամանակ անց լքել է խումբը՝ որոշելով վերսկսել մենակատարի կարիերան։ Նույն թվականին նա ընդունվել է Քիշնևի Գավրիիլ Մուզիչեսկուի անվան կոնսերվատորիա, սակայն չի կարողացել ավարտել այն, քանի որ հաճախ էր մեկնում շրջագայությունների և մասնակցում էր տարբեր համերգներին ու մրցույթների։
2007 թվականի մայիսին Նատալյա Բարբուն ներկայացրել է Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք Հելսինկիում անցկացվող Մոլդովան «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթում՝ կատարելով «Fight» անգլերեն երգը (այդ տարի Մոլդովան մրցույթին մասնակցում էր երրորդ անգամ)։ Նատալյա Բարբուն զբաղեցնում է տասներորդ տեղը՝ հավաքելով 109 միավոր ։
2011 թվականին Նատալյա Բարբուն ամուսնացել է ռումինացի միլիոնատեր Ադրիան Սոտի հետ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 25-ին ծնվել է նրանց որդին, ում կոչել են Վիկտոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի երգիչներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Դեռնանկուր
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 130 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 26 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 287 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 192-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 95։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,9 %։ 192 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 185 անձ (101 տղամարդ և 84 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (4 տղամարդ և 3 կին)։ 95 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 47-ը` թոշակառուներ, իսկ 31-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
DVB-T2
DVB-T2 կամ ԹՏՀ-Ե2ը «Թվային ՏեսաՀեռարձակում - Երկրային Երկրորդ Սերնդի» ("Digital Video Broadcasting – Second Generation Terrestrial") DVB համաձեռնության DVB-T հեռուատատեսային հեռարձակման ընդլայնում է։ DVB-ն ստանդարտեցված է ETSI-ի կողմից.
Այս համակարգը հաղորդում է սեղմված ձայնային տեսաշարժական և այլ տվյալները «ֆիզիկական խողովակների շերտի»՝ (PLP-ների) միջոցով, օգտագործելով OFDM մոդուլացում համակցելով այն ալիքի կոդավորմամբ՝ channel coding և միջադրմամբ՝ inteleave: Իր նախորդի նկատմամբ ունի առավել թողունակություն, որը թույլ է տալիս բարձրախիտ հեռուստատեսության HDTV ազդանշանի հաղորումը ցամաքային հեռուսատեսային կայանների միջոցով։
DVB-T եւ DVB-T2 համեմատությունը
Տվյալների փոխանցման առավելագույն արագությունը 8 ՄՀց շերտի լայնության, 32Կ մոտեցնող, պաշտպանիչ 1/128, մատուցորդի բաշխման սխեման PP7 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:DVB Կատեգորիա:Թվային հեռուստատեսություն Կատեգորիա:Ստանդարտներ
Դանդուռ սովորական
Դանդուռ սովորական, դանդուռազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Տարածվածություն
Հայրենիքն անհայտ է, ծագել է արևելյան կիսագնդի արևադարձային շրջաններից և ներկայումս տարածված է երկրագնդի տաք կլիմա ունեցող շրջաններից շատերում։ Աճում է Ռուսաստանի եվրոպական մասում, Կովկասում և Հեռավոր Արևելքում ։
Որպես մոլախոտ աճում է ստորին լեռնային գոտու աղբավայրերում, ցանքերում և բանջարանոցներում, ճանապարհների եզրերին։ Տարածված է Կոտայքի, Արմավիրի, Արագածոտնի, Արարատի, Սյունիքի մարզերում, Երևանում և Արցախում ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածը, սերմերը։ Ցողուններն ու տերևները պարունակում են C, B1, B2, E, PP վիտամիններ, կարոտին, սպիտակուցներ, ալկալոիդներ, շաքարներ, խեժ, օսլա, միկրոտարրեր, գլիկոզիդներ, նորադրենալին։ Երիտասարդ ընձյուղներից եփված կամ աղ դրած վիճակում պատրաստում են մարինադ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ Կատեգորիա:Միամյա բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Կերաբույսեր
Երեքի դեկլարացիա
Երեքի դեկլարացիա, գրական առաջին մանիֆեստը Խորհրդային Հայաստանում։ Հեղինակներն էիև Եղիշե Չարենցը, Գևորգ Աբովը ն Ազատ Վշտունին (երեքի խմբակ)։ Տպագրվել է 1922 թվականի հունիսի 6-ին, «Խորհրդային Հայաստան» օրաթերթում։ Ելնելով պատմական անհրաժեշտությունից՝ երեքի դեկլարացիան կոչ էր անում հեղաշրջել գրական սովորույթները և հաստատել նոր բովանդակություն, նոր ձև և նոր ուղիներ։ Գրական հին ըմբռնումների վերանայման պահանջը իր ժխտողական ոգով հասավ ծայրահեղության և քննադատվեց (Տ․ Սուրխաթյաև, Ա․ Կարինյան, Ց․ Խանզադյան)։
Կատեգորիա:Գրական ուղղություններ Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Ատիմիս
Ատիմիս (Attimis), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1901 մարդ՝ ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 55 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 33 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0432։
Կոմունայի հովանավորն է Անդրեաս առաքյալը, տոնը նշվում է նոյեմբերի 30-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սեզ սողացող
Սեզ սողացող, ջղախոտազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
Սողացող ճյուղավոր երկար կոճղարմատով (որի հանգույցներից դուրս են գալիս փնջաձև արմատները և միամյա ցողունները), բազմամյա միաշաքիլավոր խոտաբույս է, որի բարձրությունը 60-100 սմ է։ Բազմանում է մեծ արագությամբ և տալիս է շատ սերմեր։ Ծղոտաձև ցողուններն ունեն սնամեջ միջհանգույցային տարածություններ և լայն-գծային հերթադիր տերևներ։ 7-8 ծաղիկներից կազմված երկար հասկում հավաքված են երկու սրածայր հասկիկային թեփուկներով պարզ ծաղիկները։ Պտուղը հատիկ է ։
Տարածվածություն
Աճում է թփուտներում, այգիներում, ցանքսերում և խոտածածկ լանջերին։ Հանդիպում է Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի մարզերում, Երևանում։ Լավ անասնակեր է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են սեզի՝ գարնանը և աշնանը հավաքվող կոճղարմատները, որոնք պարունակում են շաքարներ, ինուլին, կարոտին, վիտամին C, սապոնիններ, լորձային նյութեր, սպիտակուցներ, օրգանական թթուներ, եթերային յուղեր, գլիկոզիդներ և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Ջղախոտազգիներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Պրեգիյակ
Պրեգիյակ (Préguillac), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սենտի շրջանում։ Մտնում է Սենտ Ուեստ կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17289։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 436 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կաուչուկատու բույսեր
Կաուչուկատու բույսեր, իրենց որոշ հյուսվածքներում բնական կաուչուկ գոյացնող բույսեր։ Կախված այն բանից, թե կաուչուկը որ հյուսվածքում է կուտակվում, դրանք բաժանվում են.
Արդյունաբերական նշանակություն ունեն լատեքսային կաուչուկատու բույսերը։ Դրանցից կարևորագույնը բրազիլական հևեյան է, որը տալիս է բնական կաուչուկի համաշխարհային արտադրանքի 95%-ը։ 30-40 մ բարձրությամբ ծառ է, մշակվում է Հարավ-Արևելյան Ասիայում, Հասարակածային Աֆրիկայում, Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայում։ Պարենքիմային կաուչուկատու բույսերից են աստղածաղկազգիների ընտանիքի կոկ-սագիզ, կրիմ-սագիզ, տաու-սագիզ բազմամյա խոտաբույսերը, որոնք աճում են բարեխառն կլիմայի գոտում, օրինակ Ղազախստանում։ Դրանցից գվայուլան մշակվում է Ադրբեջանում, Տաջիկստանում։ Քլորենքիմային կաուչուկատու բույսերը արտադրական նշանակություն չունեն։
Կատեգորիա:Բույսեր
Խաչիջուր (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Կաղնուտ գետի վտակներ
Պրեսբիոպիա
Պրեսբիոպիա, աչքի տարիքային հիվանդություն, որի դեպքում տեղի է ունենում տեսողական խանգարում: Աչքը չի կարող ինքնուրույն փոխել ռեֆրակցիան անհրաժեշտ քանակությամբ դիոպտերի, երբ հայացքը մոտիկից հեռու է տեղափոխում և հակառակը:
Ստուգաբանություն
«Պրեսբիոպիա» տերմինը գալիս է հունարեն πρέσβυς բառից, որը նշանակում է «ծեր մարդ» կամ «ծերունի» և լատիներեն «-opia» վերջածանցից, որը նշանակում է «կարճատեսություն», բառացի թարգմանությունը՝ «հին աչքեր» :
Հիվանդության բնութագրերը
Հիվանդության առաջացման ճշգրիտ մեխանիզմն անհայտ է։ Ըստ ուսումնասիրությունների, ամենահավանական պատճառը ոսպնյակի առաձգականության կորուստն է: Չնայած պատճառները ներառում են նաև ոսպնյակի կորության փոփոխություն և թարթիչային մկանների թուլացում, որը պատասխանատու է տեսողության կենտրոնացման համար: Ոսպնյակի առաջին պարկուճի տակ կա էպիթելի շերտ։ Հասարակածի տարածքում գտնվող էպիթելի բջիջները դառնում են ավելի բարձր և կազմում են ոսպնյակի այսպես կոչված բողբոջային գոտին: Այս գոտին ամբողջ կյանքի ընթացքում նոր բջիջներ է մատակարարում ոսպնյակի ինչպես առջևի, այնպես էլ հետևի մակերեսին: Երբ նոր մանրաթելեր են աճում, հիները մղվում են դեպի կենտրոն և խտանում՝ կազմելով միջուկ, որն աստիճանաբար հանգեցնում է պրեսբիոպիայի։ Պրեսբիոպիան ծերացման բնական մեխանիզմի տարիքային ախտանիշներից մեկն է: Ռիսկի խմբում են 35 տարեկանից բարձր բոլոր մարդիկ ։ Պրեսբիոպիայի առաջին նշաններն են՝ աչքի լարվածությունը, աղոտ լույսի ներքո տեսողության հետ կապված խնդիրները, փոքր առարկաների և (կամ) փոքր տպագրության վրա կենտրոնանալու հետ կապված խնդիրները. սովորաբար առաջին ախտանիշները նկատվում են 40 ից 50 տարեկան հասակում: Փոքր օբյեկտների վրա տեսողությունը կենտրոնացնելու ունակությունը պահանջում է մոտ 20 դիոպտերի տեղավորում (դիտորդից 50 մմ օբյեկտի վրա կենտրոնանալը) 25 տարեկան հասակում, մինչև 10 դիոպտեր երեխաների մոտ (100 մմ) և 60 տարեկան հասակում 0,5-ից 1 դիոպտերի մակարդակ (1-2 մետր առարկայի վրա կենտրոնանալու ունակություն): Այս տարիքում շտկված տեսողություն ունեցող հիվանդների համար ակնկալվող առավելագույն և նվազագույն հարմարեցման ամպլիտուդները կարող են որոշվել Հոֆստետերի բանաձևերով, ակնկալվող ամպլիտուդ (որտեղ х — տարիքն է), մաքսիմալ ամպլիտուդը   իսկ մինիմալ ամպլիտուդը
Ախտանիշներ
Մարդկանց կողմից նկատվող առաջին ախտանշաններն են մանր տպաքանակը կարդալու դժվարությունը, հատկապես ցածր լույսի պայմաններում, ասթենոպիան երկար ընթերցման ժամանակ, տեսողության ակնթարթային վատացումը, երբ հայացքը փոփոխում են մոտ և հեռու գտնվող առարկաների միջև:
Պրեսբիոպիայի ախտանիշները, ինչպես տեսողության այլ արատները, ավելի քիչ են արտահայտվում արևի պայծառ լույսի ներքո, քանի որ տրամագիծը նվազում է: Ինչպես ցանկացած այլ ոսպնյակի դեպքում, այս դեպքում բացվածքի քանակի ավելացումը մեծացնում է դաշտի խորությունը՝ նվազեցնելով ֆոկուսից դուրս օբյեկտների աղոտության աստիճանը (համեմատելով բացվածքի ազդեցությունը լուսանկարում կտրուկ ցուցադրվող տարածության խորության վրա):
Ուղղում
Եղջերաթաղանթի վիրահատության մեթոդ
Էքսիմերլազերային ուղղում-պրեսբիոպիայի(տարիքային հեռատեսություն) էքսիմերլազերային ուղղման մեթոդ:
Պրեսբիոպիայի էքսիմերլազերային ուղղման հիմնական ցուցումները (Supracor) :
Ոսպնյակների փոխարինման մեթոդ
Ներակնային փոխարինումը աչքի վիրահատության միջոցով ուղղման մեթոդ է: Վիրահատության միջոցով ոսպնյակը փոխարինում են արհեստական, այսպես կոչված ներակնային ոսպնյակով (Իոլ): Որպեսզի ոսպնյակի կապանային ապարատի ամբողջականությունը պահպանվի, հնարավոր է ներակնային ուղղման կիրառումը մուլտիֆոկալ ոսպնյակների միջոցով ։ Իոլը ստանդարտ դեպքերում փոխպատվաստվում է Պարկուճային պարկի մեջ: Այս գործողությունից հետո հնարավոր կլինի հասնել ցանցաթաղանթի վրա լավագույն կենտրոնացմանը, եթե վիրահատության ընթացքում կատարվի Իոլի օպտիմալ կենտրոնացում:
Առավել բնական տարբերակը հարմարվող իոլի տեղադրումն է։ Նման ոսպնյակները դեռ տարածված չեն և արտադրվում են միայն մեկ «Բաուշ և Լոմբ» ընկերության կողմից: Տեղադրվող ԻՈԼՆԵՐԻ փոխարեն սովորաբար տեղադրվում են բազմակենտրոն ոսպնյակներ:
Հարմարվող ոսպնյակի կամ բազմաֆոկալ իոլի իմպլանտացիայից հետո, ի տարբերություն կոշտ մոնոֆոկալի, հիվանդների մեծամասնությունը ակնոցների կամ կոնտակտային ոսպնյակների կարիք չունի, բայց բազմաֆոկալ ոսպնյակները պատկերի որակի հետ կապված որոշ թերություններ ունեն, համեմատած մոնոֆոկալների հետ, և որոշ դեպքերում թերի են ցուցադրու պատկերը: Դա մոնոֆոկալ և տեղավորվող իոլներն են, որոնք ապահովում են տեսողության առավելագույն որակը, բայց չունեն տեղավորման հնարավորություն:
Բազմաֆոկալ ոսպնյակների հետ ներակնային ուղղման բարդություններ
Մուլտիֆոկալ ոսպնյակների հետ կապված ընդհանուր խնդիրներն են աղոտ տեսողությունը և լուսային երևույթները, որոնք կապված են մնացորդային ամետրոպիայի, պատկերի մեծ չափի, ալիքային ճակատի անոմալիաների, աչքերի չորության և իոլի ապակենտրոնացման հետ (կենտրոնից տեղաշարժը աչքի օպտիկական առանցք ոսպնյակի կապանային ապարատի թուլության հետ) : Մուլտիֆոկալ իոլի տեղադրումից հետո հիվանդների դժգոհության հիմնական պատճառներն են նեյրոադապտացիայի անկարողությունը, ոսպնյակի տեղաշարժը, մնացորդային բեկման սխալը: Մուլտիֆոկալ իոլի իմպլանտացիայից հետո, բարդություններից խուսափելու համար, վիրահատությունից առաջ հաշվի է առնվում հիվանդի ապրելակերպը (հնարավոր է ընտրել բիոկալ, տրիֆոկալ կամ իոլի խորը ֆոկուսով), կատարել համապարփակ ակնաբուժական հետազոտություն և տեղեկացնել հնարավոր տեսողական էֆեկտների մասին:
2021 թվականի հոկտեմբերի վերջին ԱՄՆ-ում հաստատվել է «Վյուիտի» (Vuity, պիլոկարպին) դեղամիջոցը, որը նախատեսված է մեծահասակների մոտ պրեսբիոպիայի բուժման համար ։ Պիլոկարպինը (pilocarpine, AGN-190584), որն իրականացվում է աչքի կաթիլների ձևակերպման մեջ, մուսկարինային շարքի խոլիներգիկ ագոնիստ է, որն ակտիվացնում է մուսկարինային ընկալիչները, որոնք տեղակայված են հարթ մկանների վրա, ինչպիսիք են շրջանաձև ծիածանաթաղանթի մկանները (պատկերի սֆինքտեր) և թարթիչավոր մկանները: Առաջինի կծկումը հանգեցնում է պատկերի նեղացմանը, ինչը բարելավում է տեսողության սրությունը մոտ և միջին հեռավորության վրա՝ միաժամանակ պահպանելով լույսի նկատմամբ պատկերի որոշակի արձագանք: Երկրորդ կծկումը աչքը վերածում է ավելի կարճատեսության:
Եղեգնուտի դրախտապան
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 15-16, 5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 21-28 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 18-20 գ։ Բնադրման շրջանում արուի գլուխը և կրծկալը սև են, բեղերն ու օձիքը՝ սպիտակ։ Էգի հոնքը բաց դարչնագույն-դեղին է, բեղերը՝ սպիտակ, ունկնկալները՝ դարչնագույն՝ սև երիզով, գագաթը՝ դարչնագույն՝ խայտավոր, կոկորդի շերտը՝ մուգ։ Հետբնադրման շրջանում արուն և էգը նման են բնադրման շրջանի էգին, սակայն ընդհանուր գունավորումն ավելի բաց է։ Հաճախ երամներ է կազմում ձմռանը։ Բնակվում է ճահճուտներում, ուռենու մացառուտներով գետափերին։
Պրեսբիոպիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ Կատեգորիա:Օպտիկա Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Եղեգնուտի դրախտապան
Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով, բուսական կերով։
Բազմացում և զարգացում
Գարնանային հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են հավանաբար մարտ-ապրիլին, ձվադրում և թխսակալում է մայիսից հունիսի վերջը, կրկնակի բնադրման դեպքում՝ հուլիսի ընթացքում։
Հերմաֆրոդիտիզմ
1981-ին հայտնաբերվել է երկսեռ (հերմոֆրոդիտ) անհատ, որը փետրավորմամբ արուի և էգի միջին տարբերակն է, սակայն բավական լայնացած ձվատար խողովակի առկայությունը վկայում է, որ թռչունը գործել է որպես էգ։
Կատեգորիա:Դրախտապաններ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Օրոչագան
Օրոչագան (Орочаган), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոկսու գետի ձախ ափով՝ 41 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
2 վայրկյան
2 վայրկյան (2 secondes), 1998 թվականին ռեժիսոր Մանոն Բրայանի կողմից նկարահանված կանադական ֆիլմ։
Սյուժե
Լորին ստիպված է լքել լեռնային հեծանվասպորտը, որով նա զբաղվում էր։ Պատճառն այն է, որ մեկնարկի ժամանակ Լորին ուշացել էր ամբողջ 2 վայրկյան։ Խմբի ղեկավարը հեռացնում է նրան, և Լորին մեկնում է Մոնրեալ` իր հարազատ քաղաք, որտեղ ապրում էր եղբոր հետ։ Լորրին հուսահատված էր, բայց շուտով տեղծված իրավիճակից ելք է գտնում. նա աշխատանքի է անցնում որպես առաքիչ. հիմա նա նորից կարող էր ամբողջ օրը անցկացնել հեծանիվով։ Մի անգամ նա ծանոթանում է Լորենցոյի հետ, ով հեծանիվների խանութի սեփականատեր է։ Նրանք միմյանց մեջ գտնում են հարազատ հոգիներ։ Պատմությունն այն մասին, որ Լորենցոն` երբեմնի հմուտ մրցարշավորդը, բաց է թողել իր երջանկությունը, խորը տպավորությունը է գործում Լորիի վրա։ Վերջինս հասկանում է, որ իր կյանքում, որում ոչինչ չկա հեծանիվից բացի, կարող է հայտնվել սիրելի մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր
Կատերինա Մուրինո
Կատերինա Մուրինո (Caterina Murino, ), իտալացի դերասանուհի Սարդինիա կղզուց։
Կյանքն ու կարիերան
Կատերինա Մուրինո ծնվել է Կալիարի քաղաքում և ի սկզբանե ցանկացել է բժշկուհի դառնալ ։ 1996 թվականին Միսս Իտալիա գեղեցկության մրցույթում զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը ։ Տեղափոխվելով Լոնդոն, տարվել է թատրոնով և դերասանությամբ, և յուրաքանչյուր շաբաթ միջոցներ էր խնայում, որպեսզի գնա Վեստ Էնդա թատրոն և ներկայացում դիտի ։
Վերադառնալով Իտալիա, 1999-2000 թվականներին «Կինոյի և թատրոնի դպրոց»-ում ուսումնասիրել է դրամա։ Ղեկավարն էր Ֆրանչիլսկի դը Սապիոն ։ Ապա մասնակցել է «Ռիչարդ III» պիեսի բերադրումներին։ 2002 թվականին Կատերինա Մուրինոն սկսել է կարիերա հեռուստատեսությունում, ապա ստացել է համաշխարհային համբավ խաղալով «Կազինո Ռոյալ» ֆիլմում։ Ֆիլմի հիմքում ընկած է Յան Ֆլեմինգի կողմից 2006 թվականին գրված նույնանուն վեպը։
2011 թվականի սկզբին Մարինոն նկարահանվել է Ռուֆուս Սյուելլի հետ Zen ֆիլմում (BBC-ի համար)։ Սերիալը չեղյալ է հայտարարվել, սակայն ցուցայնուամենայնիվ այն ցուցադրվել է ԱՄՆ-ում ։
2011 թվականին Մուրինոն նաև հայտնվել է Բոբ Սինքլերի երաժշտական տեսահոլովակում (երգի անունը՝ «Far l’Amore
2013 թվականին Կատերինա Մուրինոն նկարահանվել Ոդիսական սերիալում, խաղալով գլխավոր հերոսի կնոջ՝ Պենելոպեի դերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Մոդելներ
Իլյա Անտոնով
Ակումբի կարիերան
Հանդիսանում է «Պումմա» ակումբի շրջանավարտ, երիտասարդական մակարդակով, նա նաև խաղացել է «Մերկուուր-Յունիոր», «Ֆլորա» (Ռակվեր), «Ուորիոր» (Վալգա) համար։ Միևնույն ժամանակ, սկսեցին խոսել  ավագ մակարդակով ավելի ցածր խմբի ակումբների հետ, «Արարատ», «Տամնե Ավտո 2», իսկ առաջին մասը «Պումա» 2010 թվականից։
19 տարեկանից խաղում է Էստոնիայի ուժեղագույն ակումբներից՝ Տալլինի «Լևադա»-ի համար, որի կազմում բազմիցս արժանացել է առաջնության մեդալների։
Միջազգային կարիերա
Առաջելույթել է ունեցել Էստոնիայի առաջին թիմում 2012 թվականի  նոյեմբերի 8-ին Օմանի հավաքականի  դեմ խաղում ։  Կարճատև ընդմիջումից  հետո հետ է կանչվել ազգային հավաքականի կազմ գարնանը 2014 թվականին, և ինքը մասնակցել է ազգային հավաքականի բոլոր 14 հանդիպումներում : 2015 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Սենթ  Քիթսը և Նևիսի դեմ խաղում  խփեց իր առաջին գոլը Էստոնիայի հավաքականում  ։
Միջազգային վիճակագրություն
2016 թվականի դեկտեմբերի 9-ի տվյալներով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էստոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Յունես Քաբուլ
Յունես Քաբուլ (Younes Kaboul, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Մարոկկոական ծագումով, կենտրոնական պաշտպան և հենակետային կիսապաշտպան։ Փորձ ունի նաև աջ պաշտպանի դիրքում։ Այս պահին հանդես է գալիս «Սանդերլենդի» կազմում։
Օսեր
Օսերում է սկսել իր կարիերան Քաբուլը, բայց հիմնական կազմում է խաղացել միայն 20 տարեկանից։ 2005 թվականին նա հաղթեց Ֆրանսիայի գավաթը։ Օսերում նրան անվանում էին back bone, նրա համար, որ ունի ուժային և կամային հատկանիշներ։ Զուգահեռաբար նա խաղում էր Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականում մինչև 19 և 21 տարիքային խմբերում և նա կրում էր ավագի թևկապը։
Տոտտենհեմ
2007 թվականի հուլիսի 5-ին Քաբուլին գնեց Տոտտենհեմը, մոտավորապես 8մլն ֆունտ ստերլինգի դիմաց։ Նա շատ արագ դարձավ երկրպագուների սիրելին պաշտպանության մեջ հզոր խաղով։ Իր դեբյուտական խաղը Տոտտենհեմի կազմում նա խաղաց Սենտ-Պատրիկս Ատլետիկի հետ ընկերական խաղում, տրասնֆերից մի շաբաթ հետո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Արթուր Արկադիի Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)
Արթուր Արկադիի Խաչատրյան անուն հայրանուն ազգանունը կարող է վերաբերվել հետևյալ անձանց
Պոր դե Բարկ
Պոր դե Բարկ (Port-des-Barques), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Ռոշֆոորի շրջանում։ Մտնում է Սենտ Անյան կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17484։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1885 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Երևանի համալսարան (թերթ)
Երևանի համալսարանի շաբաթաթերթ, Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) պաշտոնական համալսարանային ամսաթերթ։ Լույս է տեսնում 1955 թվականից, Երևանում։ Եղել է առաջին ուսանողական պարբերականը Հայաստանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Երևանի պետական համալսարան Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Վանքասարի եկեղեցի
Վանքասարի եկեղեցի, կրոնական կառույց Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում` Ստեփանակերտից Մարտակերտ տանող մայրուղու ձախ կողմում` Վանքասար կոչվող ժայռի գագաթներից ամենաբարձրի վրա։ Եկեղեցու այսպիսի տեղադրությունը նրան հնարավորություն է տվել ստանձնել Խաչենագետի ներքնահովտից հարավ ընկած այս հատվածի ծավալային դոմինանտի դերը, որտեղից ընդգրկուն տեսարան է բացվում դեպի Կուր-արաքսյան հարթավայր և Կովկասյան լեռնաշղթա։ Նախկինում սա պատմական Ուտիք նահանգում է ։
Հիշատակում
Եկեղեցու մասին առաջին հպանցիկ հիշատակությունը թողել է Ս. Ջալալյանցը.
Մակար Բարխուդարյանն էլ իր «Արցախ» գրքում բերում է ավանդություններ, և ըստ դրանցից մեկի՝ եկեղեցու կառուցումը վերագրված է Վաչե Բ իշխանին.
Ուսումնասիրություններ
Խորհրդային շրջանում Վանքասարի եկեղեցին առաջինը ուսումնասիրության առարկա է դարձրել և գիտական հանրությանը ներկայացրել Զ. Յամպոլսկին։ Իր հրապարակման մեջ նա ներկայացրել է նաև եկեղեցու հատակագիծն ու լուսանկարներ։ Սակայն նա, հակառակ այն հանգամանքին, որ ինքն է նաև նշում կառույցի հորինվածքային առանձնահատկությունների նույնականությունը հայկական վաղմիջնադարյան մի շարք այլ եկեղեցիների հետ՝ տուրք տալով հայկական հուշարձաններն աղվանական համարելու ադրբեջանական գիտնականների մտայնությանը, առանց հիմնավորման, հուշարձանը համարում է աղվանական ։
Հուշարձանի մյուս հետազոտողները (Մուրադ Հասրաթյան, Վ. Գրիգորյան , Շ. Մկրտչյան , Ս. Կարապետյան , Հ. Սիմոնյան, Հ. Սանամյան ) Վանքասարի եկեղեցին հայ մշակույթից օտարելու Յամպոլսկու հրապարակմանը գնահատական և պատասխան են տվել։ Սակայն մինչև այսօր հուշարձանի ու նրա «վերականգնման» մանրամասն քննությունը կատարված չէ։
Վանքասարի եկեղեցու հորինվածքը ոչ միայն հայկական, այլև համաքրիստոնեական ճարտարապետության մեջ ուշագրավ երևույթ է։ Ուսումնասիրությունները պարզում են նաև, որ խաչաձև հորինվածքներ այլ տեղերում նույնպես կառուցվել են, որոնք, սակայն, հռոմեական, բյուզանդական ճարտարապետության մեջ հիմնականում առնչվում են դամբանային թեմայի հետ և շատ տարածում չունեն։ Խաչի ձևով այդ կառույցները նախատեսված չէին ծիսական արարողությունների համար։ Հռոմեական ճարտարապետության մեջ գմբեթավոր հորինվածքները հիմնականում զարգացել են ութանիստ և բոլորաձև հիմք ունեցող կառուցվածքային լուծումներով (բացառություն են կազմում Ս. Սիկստի և Ս. Ցիցիլիայի դամբարանները, որոնք եռաբսիդ հորինվածքներ են) ։ Բյուզանդական ճարտարապետության մեջ ևս պարզ խաչաձև կառուցվածքները հիմնականում վերաբերում են դամբանային ճարտարապետությանը, և խաչաձևությունը դիտվում էր որպես խաչի խորհրդանշան։ Դրանք գործառույթային նշանակություն չունեին՝ այստեղ ծիսական արարողություններ չէին իրականացվում ։ Բյուզանդիայում տարածված էին նաև խաչաձև մկրտարանները, որոնք, սակայն, ինչպես նկատել են ուսումնասիրողները, հստակ թվագրություն չունեն և վիճահարույց է դրանց վաղ շրջանին պատկանելությունը ։
Ճարտարապետություն
Եկեղեցին ունի խաչաձև հատակագծային հորինվածք և պատկանում է վաղմիջնադարյան փոքր խաչաձև կենտրոնագմբեթ եկեղեցիների եռախորան ենթատիպին։ Հորինվածքի հիմքը կազմող գմբեթատակ քառակուսին ամփոփված է արևմուտքից ուղղանկյուն, մյուս կողմերից կիսաշրջանաձև խաչաթևերով, որոնք արտաքինից ուղղանկյուն են։ Հատակագծային այս հորինվածքի արևելք-արևմուտք առանցքն ունի 10 մ երկարություն, իսկ հյուսիս-հարավը՝ 9,15 մ, որի հետևանքով արևմտյան խաչաթևը մի փոքր (0,85 մ) երկարել է։ Մուտքերը բացված են երեք կողմերի (արևելյանից բացի) խաչաթևերում, ուր զետեղված են նաև պատուհաններ։ Մուտքերի առկայությունը երեք խաչաթևերում Վանքասարի եկեղեցու հատակագծային հորինվածքի առանձնահատկությունն է իր խմբի մյուս հուշարձանների համեմատ։ Մյուս բոլոր կառույցներում մուտքերի այդպիսի առատություն չի դիտարկվում։ Մուտքերի ուղղանկյուն բացվածքները ծածկված են բարավորի կամարաձև քարերով, որոնք պատի հարթության մեջ են և նրա որմածքի օրգանական մասն են կազմում։ Բոլոր մուտքերի բացվածքներն իրար հավասար են (1,05 մ)։ Արևմտյան մուտքի բարավորը ունեցել է խաչաքանդակ ։
Այսօր այդ հորինվածքից նույնպես միայն հետքեր են մնացել, քանզի այն ևս միտումնավոր եղծվել, հարթեցվել է։ Արևմտյան ճակատի վրա նշմարելի են շքամուտքի դրոշմված հետքերը, որոնք խոսում են ժամանակին վերջինիս գոյության մասին։ Այն սյունազարդ հորինվածք է եղել, որտեղ սյուները հպվել են եկեղեցու պատին՝ դրանից առաջ գալով, և հենված են եղել որմնախարսխի աստիճաններին։ Կամարը նստել է այդ սյուների վրա, որոնք պսակված են եղել խոյակներով։ Ամեն կողմում զույգ որմնասյուներ են եղել։ Շքամուտքերը մեկական որմնասյուներով հազվադեպ են իրականացվել (Ավանի տաճար), քանզի այս դեպքում դրանց համապատասխանող խոյակները չէին կարող շքամուտքը պսակող կամարի կրունկի քարի և երկթեք ծածկի համար անհրաժեշտ լայնության հենարան ապահովել։ Այդ պատճառով հիմնականում մշակվել և իրականացվել են երկու որմնասյուն ունեցող տարբերակները։
Վաղմիջնադարում ճակատների ձևավորման հարցում շքամուտքերը կարևոր դերակատարում են ունեցել։ Դրանք հիմնականում կառույցների հարավային ու արևմտյան ճակատներում են տեղավորվել և կրկնում են վաղ շրջանի բազիլիկատիպ հորինվածքներում հանդիպող ձևերը։ Այսպիսի շքամուտքերը բնորոշ են 5-7-րդ դարերի եկեղեցիներին (Թալինի Սուրբ Աստվածածին, Քարաշամբի Սուրբ Գևորգ, Այլաբերի ու Մաստարայի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցիներ և այլն) ։
Վերանորոգում
Վանքասարի եկեղեցու բոլոր քարերը կրում են հայերեն տառերի տեսքով վարպետների նշաններ՝ նման Սիսիանի 7-րդ դարի տաճարի նշաններին ։ Հատակի նախնական վիճակի մասին խոսելը հնարավոր չէ, քանզի նորոգումից հետո այն ամբողջովին պատվել է վաղմիջնադարին անհարիր փոքր, քառակուսի սալերով (0,4 x 0,4 մ)։ Արդյունքում՝ արևմտյան կողմում ստորին նշագծումը հավասարվել է հատակի մակերևույթին, և շեմերը բացակայում են։ Շեմերի առկայությունը եկեղեցիներում ամրապնդում էր պատերի կապերը հիմքերի հետ դռների խոռոչների տեղերում և ապահովում գետնի մակարդակի վրա գտնվող շենքը մթնոլորտային տեղումների ներթափանցումից։
Ճակատներում չեն շարվել քիվերը։ Մինչդեռ հայկական հուշարձանների, մասնավորապես, վաղմիջնադարյանների համար ինչպես կոնստրուկտիվ, այնպես էլ ճարտարապետական մշակման գործում խիստ կարևոր են այս տարրերը։ Դրանք առկա են Վանքասարի եկեղեցու հետ առնչվող բոլոր կառույցներում ։ Բացի այդ, Տիգրանակերտի վաղքրիստոնեական եկեղեցու պեղումների ժամանակ գտնվել են ատամնաշարերով քիվերի բազմաթիվ օրինակներ, որոնք վկայում են այն մասին, որ Վանքասարի եկեղեցու կառուցումից էլ առաջ այստեղ եղել են տաճարներ, որոնք ունեցել են վաղմիջնադարյան կառույցներին բնորոշ բավական զանգվածեղ քիվեր։ Վանքասարի եկեղեցում ձևափոխված են նաև պատուհանների բացվածքները. դրանք բոլորը շարվել են ուղղանկյունաձև՝ մինչդեռ վաղքրիստոնեական բոլոր զուգահեռներում կամարաձև վերջավորությամբ լուսամուտներ են։
Վաղմիջնադարյան եկեղեցիներում դեկորատիվ հարդարանքը ներկայացված է նաև լուսամուտների պսակներով, որոնք պահպանվել են վերևում արդեն նշված և այլ հուշարձաններում։ Լուսամուտների պսակները շրջանցում էին դրա վերնամասը և շատ հաճախ զգալի ելուստ ունեին, որոնք պատերի հարթությունների վրա լուսաստվերային տպավորիչ հանգույցներ էին ստեղծում։ Հարդարանքի տարր լինելուց զատ, սրանք ունեին նաև որոշակի կոնստրուկտիվ նշանակություն ու կոչված էին ապահովելու պատի մակերեսով հոսող ջրերի հեռացումը և կանխելու բացվածքից դեպի ներս թափանցումը։ Այլափոխվել են նաև կոնստրուկտիվ հանգույցների (տրոմպներ, գմբեթարդներ, թաղ, գմբեթ) իրականացման եղանակները։ Խաչաթևերից արևմտյան ուղղանկյուն խորանը ծածկված է գլանաձև թաղով, իսկ մյուս՝ կիսաշրջանաձև խորանները՝ գմբեթարդներով։
«Նորոգված» գմբեթարդներն իրականացված են հարթ քարերով, մինչդեռ վաղմիջնադարյան հայ քարագործ վարպետներն ու ճարտարապետները կատարելապես էին տիրապետում այդ կոնստրուկտիվ հանգույցն իրականացնելու տեխնիկային և դրանք շարել են միակոր՝ ոչ թե հարթ քարերով։ Հարթ քարերով իրականացված թաղը, գմբեթարդներն ու գմբեթը խաթարել են կառույցի նախնական տեսքը, որը հարիր չէ վաղմիջնադարյան կառուցողական արվեստին։ Գմբեթատակ քառակուսին պահող կամարակիր որմնասյուների խոյակները շատ փոքր ելուստ ունեցող իմպոստներ են և ունեն քանդակազարդ քիվեր։ Վանքասարի եկեղեցում անկյունային փոխանցումը տրոմպային է եղել, որը վերականգնվել է որպես առագաստային, այն էլ սխալ իրականացմամբ։ Նախնական տարբերակում գմբեթատակ տարածությունը կազմվել է խաչաթևերի պարզ հպման միջոցով, որոնց եզրային երկշերտ կամարներն իրենց վրա են կրել գմբեթատակ քառակուսին։ Տրոմպները տեղադրված են եղել գմբեթակիր կամարների վերին հարթություններին համապատասխանող որմածքի հորիզոնական շարքի վրա և դրանց թռիչքը համարյա բոլոր համաժամանակյա նույնատիպ կառույցներում փոքր է գմբեթակիր քառակուսուն ներգծված ութանիստի կողից։ Արդյունքում՝ թմբուկի անկյունային նիստերն ավելի նեղ են ստացվել, իսկ հիմնական ուղղություններին համապատասխանողներն՝ ավելի լայն։
Վանքասարի եկեղեցում նույնպես այդպես է և, այս տեղում «վերականգնողները» հարազատ են մնացել տեկտոնիկ համակարգին։ Տրոմպները վաղքրիստոնեական նմանատիպ կառուցվածքներում հանդիպում են ինչպես միաշերտ, այնպես էլ երկշերտ։ Դժվար է ասել, թե Վանքասարի եկեղեցու նախնական կառույցում դրանք ինչպիսին են եղել։ Դրանք պարփակվել են գմբեթակիր քառակուսու անկյունային մասերում՝ պրիզմայաձև պատվանդաններում, որոնք ծածկված են եղել երկլանջ կղմինդրապատ ծածկերով, և որոնք իրենց նախնական ձևերով պահպանվել են Կարմրավորում ։ Այս պատվանդանները փոխանցող տարր են խաչաթևերի և թմբուկի բազմանիստ ծավալի միջև։ Սրանց ճակատներին հպված են ուղղանկյուն խաչաթևերի ծածկերը, որոնք Վանքասարի եկեղեցում երկթեք են՝ այսօր սալածածկ, իսկ ժամանակին՝ ինչպես վաղմիջնադարյան համաժամանակյա համարյա մյուս բոլոր կառույցներում, կղմինդրածածկ են եղել։ Եկեղեցու թմբուկն ութանիստ է, որի չորս անկյունային կողերը մյուսներից ավելի նեղ են և ծածկված են բրգաձև վեղարով։ Այն ժամանակին կղմինդրապատ է եղել, բայց վերակառուցվել է սալածածկ։ Այսօր բոլոր ճակատներում (հյուսիսայինից բացի) վերակառուցվել է նաև երկթեք կտուրների հարթությունների հատման գագաթնագծի ճակտոնի քանդակազարդ (թերևս, ձիու նմանվող) քարը, որն ավելի պահպանված է արևելյան կողմում։
Խաչաձև դամբանային հորինվածքներ հանդիպում են նաև Սիրիայում, որտեղ նույնպես քառաթևության մեջ աբսիդները բացակայում են ։ Այս հորինվածքներում ակնհայտ է, որ կառուցողները էական դժվարություններ են ունեցել կոնստրուկտիվ տեկտոնիկ համակարգերում, մասնավորապես, քառակուսի հիմնատակի վրա գմբեթ բարձրացնելու գործում։ Այդ պատճառով խուսափել են տրոմպային և առագաստային փոխանցումներից ու դրանք փոխարինել են արխիտրավային հեծաններով կամ էլ աշխատել քառակուսի հիմնատակն արդեն հատակագծում ութանիստի վերածելու ուղղությամբ։
Հայաստանում, հակառակը, քանի որ եկեղեցու ներսում արգելված էին թաղումները և սարկոֆագ-քարատապանների տեղադրումը, այդպիսի կառույցները դառնում էին մեմորիալ հուշարձաններ՝ կառուցված մահացած իշխանի գերեզմանի վրա կամ նրա մոտ, որտեղ տարին մի քանի անգամ ծիսակատարություններ էին արվում։ Այդ պատճառով էլ հայկական եկեղեցիներում առաջանում էր աբսիդի անհրաժեշտությունը։ Այս մասին են խոսում նաև այդ եկեղեցիների փոքր չափերը։ Դրանք կարող են տեղավորել սահմանափակ քանակությամբ մարդիկ։ Կարևոր էր և այն հանգամանքը, որ նմանատիպ կառույցներում հատակագծային ու ծավալային ձևերում դրսևորված է քրիստոնեության խորհրդանիշը՝ խաչը։
Ներկա վիճակ
Վանքասարի եկեղեցին տուժել էր նաև Արցախյան պատերազմից։ Արևմտյան ճակատում՝ բարավորից վերև արկը բավական մեծ խոռոչ էր բացել, որը սպառնում էր պատի կայունությանը։
2011 թվականի աշնանը ԼՂՀ Զբոսաշրջության վարչությունը մաքրման, ամրակայման և բարեկարգման աշխատանքներ է իրականացրել այստեղ։ Մասնակի ամրակայման աշխատանքներն ավարտվել են 2012 թվականի հունվարին, և եկեղեցու գմբեթին տեղադրվել է խաչ։ Վերաշարվել է արևմտյան ճակատի քանդված մասը։ 2020թ.-ի նոյեմբերի 20-ից անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ և չի գործում։ Վանքի ներկա վիճակն անհայտ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Արցախի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:6-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Արտենյա
Արտենյա (Artegna), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հարսանեկան տորթ
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Տորթեր Կատեգորիա:Հարսանիք
Դևիզ (Սոմի գավառ)
Դևիզ (Devise), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 125 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 55 կմ արևելք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պոր դ’Անվո
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17285։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1102 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պոն լ’Աբե դ’Առնու
Պոն լ’Աբե դ’Առնու (Pont-l’Abbé-d’Arnoult), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սենտի շրջանում։ Մտնում է Սեն Պորշեր կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17284։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1727 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թխկի
Թխկի (լատիներեն՝ Acer), թխկազգիների ընտանիքի տերևաթափ Hippocastanoideae ենթաընտանիքի ծառերի կամ թփերի ցեղ։
Թխկու շուրջ 150 ներկայացուցիչները բնականորեն աճում են հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն և մերձարևադարձային գոտիներում։ Դրանք տարբեր մեծության ծառեր են և խոշոր թփեր։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 150 (այլ տվյալներով՝ 200), Հայաստանում՝ 7 տեսակ՝
Դրանցից ամենասահմանափակ տարածվածություն ունի գեղեցիկ թխկին, իսկ բարձրլեռնայիը, իր զբաղեցրած տարածությունը կրճատում է, ըստ որում, հյուսիս-արևելյան շրջաններում՝ անթրոպոգեն ճնշման տակ՝ անտառի վերին սահմանի իջեցման հետևանքով։ Նշված երկու տեսակներն էլ գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում և պահանջում են պահպանության արդյունավետ միջոցների իրականացում։
Հայաստանում
Տարածված է Տավուշի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերի անտառներում, լեռնալանջերին, Երևանի շրջակայքում և այլն։
Հայաստանում աճում է միայն հյուսիսային անտառային շրջաններին մերձալպյան անտառներում՝ սկսած 1600 մ բարձրությունից։ Հանդիպում է հաճարենու, կաղնու, կեչու և այլ տեսակների հետ խառը։ Միջին աճեցողության ծառ է՝ մինչև 15-16 բարձրությամբ և 40-60 սմ բնի տրամագծով։
Լայն կիրառություն ունի Հյուսիսային Հայաստանի վերին գոտու անտառային մշակույթներում։ Կանաչապատման պրակտիկայում քիչ է օգտագործվում։ Հիրիկանյան թխկին մինչև 20 մ բարձրությամբ ծառ է՝ տարածված Կովկասում, Իրանում, Թուրքիայում։
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրում, Վայքում, Մեղրիում՝ սկսած 1000 մ բարձրությունից մինչև անտառի վերին եզրը։ Մաքուր ծառուտներ չի կազմակերպում, աճում է կաղնու և բոխու անտառների համեմատաբար խոնավ աճատեղերում։ Վերաճը բավարար է։ Չորադիմացկուն է, ջերմասեր, դիմանում է նաև որոշակի սառնամանիքներին։
Լուսասեր է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Գնահատվում է նաև որպես մեղրատու։ Բնափայտը սպիտակ է, ամուր և գեղեցիկ նախշերով։ Պիտանի է անտառային մշակույթներում և կանաչ տնկարկներում օգտագործելու համար։ Գեղեցիկ կամ դուրեկան թխկին միջին աճեցողության ծառ է՝ մինչև 15մ պարձրությամբ և 40-50սմ բնի տրամագծով։
Բարձր գեղազարդ է, պիտանի հանրապետության ցածրադիր բնակավայրրի կանաչապատման համար։ Վրացական թխկին ցածրաճ ծառ է՝ մինչև 6-8 մ բարձրությամբ և 50-60սմ բնի տրամագծով։ Երկարակյաց է՝ ապրում է մինչև 300 տարի։ Տարածված է Կովկասում և Իրանում, հանդիսանում է քսերոֆիլ բուսականության տիպիկ ներկայացուցիչ։
Հայաստանում հանդիպում է արիդային բոլոր տարածաշրջանների ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ մինչև 1600 մ բարձրությունները։ Տերևները կոշտ են, եռբլթականի, որով և հեշտությամբ տարբերվում են Հայաստանում տարածված մյուս տեսակներից։ Պտուղները հասունանում են հուլիս-օգոստոս ամիսներին, որոնք մեծ մասամբ վնասվում են տարբեր վնասատուների կողմից և կորցնում կենսունակությունը։
Ինքնացանկը մեծ մասամբ բացակայում է։ Չափազանց չորադիմացկուն և լուսասեր, ոչ պահանջկոտ հողի նկատմամբ։ Հանդիպում է «լուսավոր» անտառների (լայնատեր սաղարթավոր և գիհու տեսակների) կազմում, մաքուր ծառուտներ գրեթե չի կազմակերպում։ Հեռանկարային է չոր, քարքարոտ, էրոզացված լեռնալանջերի անտառապատման համար։ Հայաստանի կանաչապատման մեջ, տարբեր տիպի ու կատեգորիայի տնկարկներում օգտագործվում են նաև թխկու բազմաթիվ ներմուծված տեսակներ։ Դրանցից լայն տարածում ունեն հատկապես կեղծ սոսիատերէվ (A. pseudoplatanus L.), թաթարական (A. tataricum L.). հովհարանման (A. palmatum Thunb.) ու հացենատերև (A. negundo L.) թխկիները։
Ներկայացուցիչներ
Թխկի դուրեկանը հանդիպում է միայն Տավուշի մարզի անտառների համեմատաբար խոնավ հողերում (ստորին և միջին լեռնային գոտիներում)։
Թխկի Տրաուտվետերի կամ բարձրլեռնայինը Կովկասի բնաշխարհիկ է, հանդիպում է Տավուշի և Լոռու մարզերի վերին լեռնային գոտու (1600-2000 մ բարձրություններում) հյուսիսային լանջերին։
Կենսաբանական նկարագիր
Բարձրությունը մինչև 30 մ է։ Ճյուղերը և տերևները հակադիր դասավորություն ունեն։ Տերևները պարզ են, մեծ մասամբ թաթաբլթակավոր կամ բարդ։ Ծաղկաբույլը հուրան կամ ողկույզ է, երբեմն՝ վահանիկ։ Ծաղկաբույլը հուրան է կամ վահանիկ, ծաղիկները՝ մանր, երկսեռ, դեղնականաչավուն։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլին։
Պտուղը երկթևապտուղ է։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ են, մասնակցում են անտառային տարբեր համակեցությունների ձևավորմանը։ Տարբեր տեսակներ տարբեր պահանջ ու վերաբերմունք ունեն էկոլոգիական գործոնների նկատմամբ։ Որոշ տեսակներ ընդգծված ջերմասեր են (թխկի գեղեցիկ), որոշ տեսակներ էլ օժտված են բարձր ցրտադիմացկանությանբ և հանդիպում են անտառի վերին եզրերին՝ մերձալպյան գոտում (թխկի բարձրլեռնային)։ Տերևները պարունակում են աղաղանյութեր, վիտամին C, հյութը՝ շաքարներ։ Բնափայտն օգտագործվում է կահույքի, երաժշտական գործիքների արտադրության, նավաշինության մեջ։ Մեղրատու է։
Այս տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։
Բազմանում են հիմնականում սերմերով, ձևերը՝ աչքապատվաստով։
Դասակարգում
Դաս թխկի(Acer) ընդգրկում է 160 տեսակ. Դասը բաժանվում է հետևյալ սեկցիաների, նրանցից մի քանիսը՝
Կիրառություն և նշանակություն
Ունի արժեքավոր բնափայտ, որը լայն կիրառություն ունի կահույքագործության մեջ և բազմաթիվ այլ ասպարեզներում, առանձնապես երաժշտական գործիքներ պատրաստելու համար։ Թխկին օժտված է բարձր շաքարայնությամբ հյութի պարունակությամբ։ Շաքարահյութի պարունակությունը առանձնապես բարձր է ամերիկյան ծագում ունեցող որոշ տեսակներ (թխկի շաքարային) մոտ։
Օգտագործվում է անտառային մշակույթներում և պաշտպանական անտառաշերտում՝ որպես ուղեկցող ծառատեսակ։ Պիտանի է նաև կանաչապատման համար, որպես դիմացկուն և գեղազարդ ծառատեսակ։ Սրատերև կամ սոսիատերև թխկին, որն ունի տարածման բավական մեծ արեալ՝ Կովկաս, Արևմտյան և Արևելյան Եվրոպա, Փոքր Ասիա և Իրան, մեր հանրապետությունում հանդիպում է հյուսիսարևելյան շրջաններում, Սևանի ավազանում, Վայքում և Զանգեզուր-Մեղրիում։
Տալիս է ամուր գեղեցիկ բնափայտ, որը լայն կիրառություն ունի կահույքի արտադրության մեջ։ Անտառային համակեցություններում հանդիպում է հաճարենու, կաղնու, բոխու ծառուտներում։ Պահանջկոտ է հողի և խոնավության նկատմամբ, սակայն դիմանում է նաև համեմատաբար չոր պայմաններում։ Լայն կիրառություն ունի անտառային մշակույթներում և կանաչապատման մեջ։ Ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր։
Հետաքրքիր փաստեր
Անտառները, որոնք զբաղեցնում են Կանադայի տարածքի կեսից ավելին, երկրի գլխավոր հարստություններից են։ Անտառներում կան հազվագյուտ շատ ծառատեսակներ, օրինակ՝ թավոտ, փոքր-ինչ կապտավուն ասեղնատերևներով ճերմակ եղևնին, շաքարաթխկին, կարմիր թխկին և այլն։
Ահա թե ինչու Կանադայի դրոշի վրա պատկերված է թխկու տերևը, իսկ կանադական բնափայտն ու թուղթը հայտնի են ամբողջ աշխարհում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թխկազգիներ Կատեգորիա:Օճառազգիներ
Ռավասկլետո
Ռավասկլետո (Ravascletto), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 585 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 25 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0433։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խենթ (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր Կատեգորիա:Ծաղկաշեն գետի վտակներ
Half Hour of Power
Half Hour of Power, 1996 թվականին հիմնադրված կանադական փանկ-ռոք խմբի առաջին մինի ալբոմը, որը հիմնադրվել է 2002 թվականի հուլիսի 27-ին։ Ձայնագրվել է 1999 թ.-ից 2000 թվականներին։ Երաժշտական ալբոմի պրոդյուսերը համարվում է Դերիկ Ուիբլին։
Երաժշտական ալբոմի լեյբլներն են՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում թողարկված «Big Rig Records»-ը և Կանադայում թողարկված «Aquarius Records» հանրահայտ լեյբլը։ Երաժշտական ալբոմի շապիկի վրա պատկերված է Սթիվ Ջոզը, որի ձեռքում գտնվում է ջրային հրացան։
Ալբոմը կազմված է երեք երգերից – «What I Believe», «Another Time Around» և «Summer»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2002 ալբոմներ
Եղեգնուտի եղեգնաթռչնակ
Եղեգնուտի եղեգնաթռչնակ, շահրիկների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 13 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 17-21 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 10-12 գ։ Ոտքերը մուգ գույնի են, մարմինը վերևից ձիթապտղագույն-դարչնագույնից մոխրագույն–դարչնագույն է, գոտկատեղը՝ դարչնագույն-շիկակարմիր երանգով, ներքևից՝ սպիտակ, կողքերը՝ բաց դարչնագույն-դեղին երանգով։ Հոնքը կարճ է, բաց գույնի։
Կենսակերպ
Թաքնված թռչուն է, սակայն արագաշարժ է, ճարպիկ և աղմկարար, տեսադաշտում հայտնվում է մի քանի վայրկյան։ Բնակվում է եղեգով ու ջրեղեգով պատված ճահճուտներում։ Սնվում է անողնաշարավորներով։
Բազմացում և զարգացում
Գարնանային վերադարձը՝ ապրիլի 1-ին տասնօրյակում։ Հարսանեկան զույգերը ձևավորում են ապրիլի ընթացքում և մայիսի սկզբին։ Ձվադրման պատրաստ բները հայտնվում են մայիսի 2-րդ կեսին։ Կառուցում են էգը և արուն։ Բույնը գավաթաձև է՝ տերևներից հյուսված։ Բնադրում է փարթամ բուսուտներում։ Ձվերը բներում հայտնվում են մայիսից հունիսի վերջը, կրկնակի բնադրման դեպքում՝ ավելի ուշ։
Կատեգորիա:Շահրիկներ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Մանհեթենի կամուրջ
Մանհեթենի կամուրջ (Manhattan Bridge), կախովի կամուրջ Նյու Յորքում։ Կամուրջը իրար է կապում Մանհեթենը և Բրուքլինը։ Կամուրջը գտնվում է Բրուքլինի և Վիլյամսբուրգի կամուրջների միջև։ Կառուցվել է 1909 թ-ին և նույն թվականի դեկտեմբերի 31-ին շահագործման է հանձնվել։ Կամրջի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 2089 մետր։ Կամրջի ստորին հարկով անցնում է Նյու Յորքի մետրոպոլիտենի գծերից մեկը։
Օրտոլիկ (գետ)
Օրտոլիկ (Ортолык), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ջենիշկե-Տալ գետից 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։