cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օրը, երբ մահացավ երաժշտությունը
Հետաքննություն
Քաղաքացիական ավիացիայի վարչակազմի փորձագետները եկան այն եզրակացության, որ վթարն առաջացել էր ոչ բարենպաստ եղանակային պայմանների և օդաչուի սխալի պատճառով։ Փիթերսոնին թույլատրված չէր սարքավորումներով թռիչքներ կատարել, առանց տեսողական կողմնորոշիչների։ Բացի այդ՝ Քաղաքացիական խորհրդի վերջնական հաշվետվության մեջ նշվում էր, որ Փիթերսոնը նախապատրաստական աշխատանքներ էր անցնում «տեսարան երկրից օդանավի վրա» տեսակի ավիահորիզոն ունեցող ինքնաթիռներով, և չուներ առավել ժամանակակից սարքավորումների հետ աշխատանքի փորձ։ Այդ երկու սարքավորումները ցույց են տալիս այն դիրքը, որտեղ գտնվում է ինքնաթիռը՝ երկրի համեմատությամբ, հակառակ ձևով։ Ինչից հանձնաժողովը եզրակացություն էր կատարել, որ Փիթերսոնը երևի թե կարծել էր, որ բարձրություն է հավաքում, չնայած իրականում ինքնաթիռը անկում էր ապրում։ Ինչպես նաև, հետաքննությունը պարզել էր, որ Փիթերսոնը չէր ստացել համապատասխան զգուշացումներ ուղու պայմանների մասին, որոնք, հաշվի առնելով նրա որակավորման սահմանափակումները, կդրդեին նրան հետաձգել թռիչքը ։
2007 թվականի հետաքննություն
2007 թվականին Ռիչարդսոնի որդին պնդեց, որ իր հոր մարմինը դիահերձեին, որպեսզի ստուգեին փորձաքննության եզրակացությունները։ Մասամբ, դա արվել էր ըստ այն տեսության, որ հայտնվել էր այն բանից հետո, երբ վթարի վայրում գտնվել էր Բադի Հոլիի ատրճանակը․ չդարձա՞վ ատրճանակի պատահական կրակոցը ինքնաթիռի վթարի պատճառ։ Նաև կային ենթադրություններ, որ Ռիչարդսոնը ողջ էր վթարից հետո որոշ ժամանակ և սողալով հեռացել էր վթարի վայրից, քանի որ նրա մարմինը մյուսներից հեռու էր գտնվել ։
Ժառանգություն
Հոլիի հղի կինը՝ Մարիա Էլենա Հոլին, իմացել էր ամուսնու մահվան մասին հեռուստացույցով։ Հաջորդ օրը կինը վիժել էր, բժիշկները բացատրել էին դա հոգեբանական տրավմայով։ Հոլիի մայրը, իմանալով ռադիոյով ողբերգական մահվան մասին, ուշաթափվել էր։ Հոլիի կնոջ վիժելու պատճառով երկրում մի քանի ամիսների ընթացքում գործում էր մորատորիում ԶԼՄ-ում զոհերի անունների հրապարակման վերաբերյալ, մինչ այն ժամանակ, քանի դեռ չէին տեղեկացվի զոհերի ընտանիքները ։Մարիա Էլենան ներկա չէր ամուսնու թաղմանը և երբեք չէր այցելել այդ վայր։ Ավելի ուշ Avalanche-Journal-ին տված հարցազրույցում նա նշել էր․ «Ինչ-որ իմաստով ես ինձ մեղադրում եմ, ես վատ էի, երբ նա հեռացավ,  ես հղիության երկրորդ շաբաթում էի, և ես ցանկանում էի, որ Բադին մնար ինձ հետ, սակայն նա այդ շրջագայությունն էր ծրագրել։ Դա առաջին դեպքն էր, երբ մենք տարակարծիք էինք։ Եվ ես ինձ մեղադրում եմ, քանի որ ես գիտեմ, որ եթե ես լինեի նրա հետ, Բադին երբեք ինքնաթիռ չէր նստի» ։
Ուեյլոր Ջենինգզը և Թոմի Օլսափը շարունակում էին շրջագայությունը և հանդես էին գալիս երկու շաբաթվա ընթացքում, Ջենինգզը հիմնական վոկալիստի դերն էր կատարում։ Հոլիի թաղումը կայացավ 1959 թվականի փետրվարի 7-ին Տեխասի Լաբոք քաղաքի բապտիստական եկեղեցում (որտեղ այդ ժամանակ ապրում էր նրա մայրը) ։ Հոգեհանգիստն անցկացրեց Բեն Դ․ Ջոնսոնը, որը իրականացրել էր Հոլիի պսակադրման արարողությունը «ընդամենը մի քանի ամիս առաջ»։ Դագաղը կրողների թվում էին Ջերի Էլիսոնը Ջո Բ․ Մոլդինը, Նիկի Սալիվանը, Բոբ Մոնթհոմերին, Սոնի Քորթիսը և Ֆիլ Էվերլին ։ Հոլիի մարմինը թաղել էին տեղի գերեզմանոցում։ Տապանաքարն ունի նրա սիրելի կիթառի՝ Fender Stratocaster-ի տեսքը, երաժշտի ազգանունը գրվել էր այնպես, ինչպես ի ծնե՝ «Holley»։
Երաժիշտներին նվիրված առաջին երգը եղել է Էդի Քոքրանի «Three Stars» երգը ։ 1971 թվականին դեպքը դարձավ Դոն Մաքլինի «American Pie» երգի թեման։ Երգի շնորհիվ՝ ավիավթարը ստացավ «Օրը երբ մահացավ երաժշտությունը» անվանումը, որը Մաքլինի համար խորհրդանշում է ռոք-ն-ռոլի վաղ սերունդի «անմեղության կորուստ» ։ Ավիավթարի իրադարձությունները լուսաբանվում էին նաև 1978 թվականի կենսագրական «Բադի Հոլիի պատմություն» ֆիլմում, ինչպես նաև Ռիչի Վալենսի կյանքին նվիրված «La Bamba» (1987 թվական)։
Հուշարձան
1988 թվականին Քեն Փաթեքը (Ken Paquette)՝ 1950-ականների երաժշտության սիրահարը Վիսկոնսինից, չժանգոտող մետաղից հուշարձան կանգնեցրեց, որը պատկերում էր կիթառ և երեք սկավառակներից բաղկացած կոմպոզիցիա մահացած երաժիշտների անուններով ։ Հուշարձանը տեղակայված է մասնավոր գյուղական տարածքներում, 315 սթրիթի և Գալ պողոտայի հատումից մոտավորապես չորս մղոն արևմուտք, հինգ մղոն (8 կմ) հյուսիս Քլիր Լեյքից։ Վթարի վայրը ցույց է տալիս նաև ակնոցի տեսք ունեցող ցուցիչը։ Փաքեթը ստեղծել է նման հուշարձան՝ նվիրված երեք երաժիշտներին, որը տեղակայել են Գրին Բեյում Riverside Ballroom պարասրահի դիմաց, որտեղ Հոլին, Բիգ Բոփերը և Վալենսը նվագել էին 1959 թվականի փետրվարի 1-ի գիշերը։ Այդ հուշարձանը բացվել է 2003 թվականի հուլիսի 17-ին ։ 2009 թվականի փետրվարին Փաքեթը ստեղծեց օդաչու Ռոջեր Փիթերսոնի հուշարձանը։ Այն տեղակայվեց վթարի վայրում ։
Հիշատակի համերգներ
Սկսած 1979 թվականից՝ Հոլիի, Վալենսի և Ռիչարդսոնի երկրպագուները հավաքվում են ամենամյա հիշատակի համերգների Surf Ballroom-ում։ 2009 թվականի փետրվարի 2-ին կայացել է ողբերգական իրադարձությունների 50-ամյակին նվիրված համերգ, որին մասնակցում էին Դելբերտ Մաքքլինթոնը, Ջո Էլին, Վանդա Ջեքսոնը, Los Lobos-ը, Los Lonely Boys-ը, Քրիս Մոնթեզը, Բոբի Վին, Գրեմ Նեշը, Peter & Gordon-ը, Թոմի Օլսափը և House Band խումբը, որն ընդգրկում է Չաք Լիվելին, Ջեյմս Հաթչինսոնին, Բոբի Քիսին, Քենի Արոնոֆին և Թոմի Օլսափին։ Բացի այդ, այդ շոուի ընթացքում հանդես եկավ Ջեյ Պ․ Ռիչարդսոնը՝ Բիգ Բոփերի որդին. Բոբ Հեյլը այդ միջոցառման ելույթավարն էր, ինչպես և մահացած երաժիշտների վերջին համերգին՝ 1959 թվականին ։
Նուրե օգ Ուվդալ
Նուրե օգ Ուվդալ (Nore og Uvdal), կոմունա Նորվեգիայի Բուսկերուդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ռյոդբերգ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 2501.5 կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականի հունվարի 1-ին ։
Նուրե օգ Ուվդալի զինանշանը
Նուրե օգ Ուվդալ կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի մարտի 26-ին և իրենից ներկայացնում է կանաչ և դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է տնակի տեսքով պահեստ, որտեղ պահում են բերքը և անվավոր սղոց, որով կտրում են փայտը։ Այս նշանների ընտրությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ կոմունայի տնտեսության առանցքային ուղղությունը բուսաբուծությունն ու փայտամշակությունն է ։
Բնակչություն
Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Նուրե օգ Ուվդալ կոմունայում բնակվում է 2534 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում նվազում է գրանցվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուսկերուդ ֆյուլքեի կոմունաներ
Ակնալիճ կամավորական ջոկատ
Ակնալիճ կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1989 թվականին, Էջմիածնի շրջանի Ակնալիճ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում)։ Ունեցել է ռազմական խորհուրդ։ 1989 թվականի օգոստոսին ջոկատը տեղակայվել է Հադրութի շրջանի Հախլլու գյուղում, 1992-1993 թվականներին՝ Ճամբարակի շրջանում։ 1994 թվականի գարնանը ջոկատի հիմքի վրա ստեղծվել է գումարտակ։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է ՀՀ Ճամբարակի, Արցախի Հանրապետության Հադրութի, Մարտակերտի, Ֆիզուլիի և այլ շրջանների մարտերին։ Հրամանատարներ՝ Ֆ. Մուրադյան, Հ. Գալստյան և Մ. Աբրահամյան։ Ջոկատից Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է Մ. Աբրահամյանը, Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով Ա. Աբրահամյանը, Գ. Գառնիկյանը (հետմահու) և Ս. Թաթոյանը (հետմահու)։ Զոհվել է 6 ազատամարտիկ։ Ակնալիճ գյուղի մշակույթի տան բակում տեղադրված է զոհված ազատամարտիկների հիշատակը հավերժացնող հուշարձան։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Լիթիում
Լիթիում (Lithium, քիմիական տարր է, որի նշանն է Li և ատոմային թիվը՝ 3։ Գտնվում է Մենդելեևի պարբերական համակարգի 1-ին խմբի գլխավոր ենթախմբում։ Լիթիումը ալկալիական մետաղ է, կարգահամարը՝ 3: Ալկալիական է կոչվում այն պատճառով, որ ջրի հետ փոխազդելով, առաջացնում է ալկալի։
Ատոմական զանգվածը՝ 6,941, ատոմի արտաքին Էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը՝ 2s: Ունի երկու կայուն իզոտոպ՝ 6Li (7,42 %) և 7Li (92,58 %)։
Լիթումը սպիտակ-արծաթափայլ մետաղ է։
Լիթիումի երկրաքիմիա
Լիթիումը իր երկրաքիմիական կազմով պատկանում է լիտոֆիլ տարերի շարքին, որոնցից են կալիումը, ռուբիդիումը և ցեզիումը։ Հելիումի պարունակությունը ընդերքում 21 գ/տ, ծովի ջրում 0,17 մգ/լ ։ Պարունակությունը երկրակեղևում 3,2-10 3 % է (ըստ զանգվածի)։
Հանքավայր
Լիթիումի հանքավայրերը գտնվում են Չիլիում, Բոլիվիայում (Ույնի աղալիճը ամենամեծն է աշխարհում ) ԱՄՆ-ում Արգենտինայում, Կոնգոյում, Չինաստանում, Բրազիլիայում, Սերբիայում, Ավստրալիայում։
Ստացում
Լիթիումի միացությունները ստացվում են նախօրոք հարստացած լիթիումի հանքերը սուլֆատային կամ ծծմբաթթվային եղանակներով մշակելիս, մետաղական վիճակում՝ LiCl-ի և KCl-ի 1:1 հարաբերությամբ հալույթը 400-460 °C-ում էլեկտրոլիզի ենթարկելիս։
Ներկայումս մեծ նշանակություն է ձեռք բերել լիթիումի ստացումը մետաղաջերմային եղանակներով։ Ժամանակակից տեխնիկայում լիթիումը ամենակիրառական մետաղներից մեկն է։
Ֆիզիկական հատկություններ
Լիթիումը սպիտակ-արծաթափայլ մետաղ Է, օդում արագ պատվում Է գորշ մոխրագույն բարակ շերտով, որը կազմված է նիտրիդից՝ Li3N, և օքսիդից՝ Li20: Լիթիումը ամենաթեթև մետաղն Է, խտությունը՝ 534 կգ/մ3 (20 °C-ում), հալման ջերմաստիճանը՝ 180,5 °C, եռմանը՝ 1317 °C:
Շնորհիվ իր ցածր խտության լիթիումը լողում է ոչ միայն ջրում, այլ նաև կերոսինում ։
Հիմնականում կիրառվում է միջուկային էներգետիկայում։ 6Li իզոտոպը միակ ելանյութն է տրիտիումի ստացման համար։
Քիմիական հատկություններ
Լիթիումը ալկանիկան մետաղ է, բայց համեմատաբար կայուն է օդում։ Քիմիապես ակտիվ տարր է, միացություններ է առաջացնում հալոգենների, ծծմբի, ազոտի, ջրածնի, ածխածնի և այլ տարրերի հետ։
Ջրից և թթուներից դուրս է մղում ջրածին։ Հիդրօքսիդը՝ LiOH, ալկալի է։ Շատ թվով օրգանական նյութերի հետ առաջացնում է լիթիում օրգանական միացություններ։
Բազմաթիվ համաձուլվածքների բաղադրիչ մասն է կազմում։ Մի քանի մետաղների հետ (Mg, Zn, A1) առաջացնում է որոշակի խտությամբ պինդ լուծույթներ, ուրիշների հետ՝ միջմետաղական միացություններ (օրինակ, LiAg, LiHg, LiMg2, LiAl և այլն)։
Թթվածնի հետ փոխազդելիս կամ օդում տաքացնելիս այրվում է կապույտ բոցով՝ առաջացնելով Li20 օքսիդը։
Կիրառություն
Հիմնականում կիրառվում է միջուկային էներգետիկայում։ Լիթիումը որպես հալույթ օգտագործվում է որոշ համաձուլվածքներում։ Լիթիումն օգտագործվում է էլեկտրական հոսանքի քիմիական աղբյուրներում։ Նրա թեթև իզոտոպը հիմք է ծառայում տրիտիումի արդյունաբերական ստացման համար։
Հրթիռային վառելիք
<div style="clear: both; width: 100%; margin-left: auto; margin-right: auto; padding: 1px; background: #FFFFFF; border:1px solid #A89588;" class="NavFrame"> Հրթիռային վառելիքի տեսական բնութագրերը, ձևավորելով լիթիումը տարբեր օքսիլիտումներով։
Լազերային նյութեր
Լիթիումի ֆտորիդի միայնակ բյուրեղներն օգտագործվում է բարձաէֆեկտ լազերների արտադրության (արդյունավետության 80 %)։
Արժեքներ
2007 թվականի վերջին և 2008 թվականի սկզբին մետաղական լիթիումի գները 1 կգ կազմում էր 63-66 $:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալկալիական մետաղներ Կատեգորիա:Բարձրաստիճան վտանգավոր նյութեր Կատեգորիա:Լիթիում
2022 թվականի փետրվարին մահացածներ
Այս ցանկը պարունակում է այն անձանց ցուցակը, որոնք (տես՝ Վիքիպեդիա:Նշանակալիություն (մարդիկ)), ովքեր մահացել են 2022 թվականի փետրվարին։
Մահվան պատճառը նշվում է միայն բացառիկ դեպքերում (սպանություն, ինքնասպանություն, ճանապարհատրանսպորտային պատահար կամ դժբախտ պատահար)։ Մնացած դեպքերում դա չի նշվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2022 մահեր
Ալան Հանսեն
Ալան Դևիդ Հանսեն (Alan David Hansen, հունիսի 13, 1955 թվական, Սաուչի, Կլակմանաշիր, Շոտլանդիա), շոտլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային փորձագետ։ Կենտրոնական պաշտպանի դիրքում հանդես է եկել «Պատրիկ Տիսլի», «Լիվերպուլի» և Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում ։
1990 թվականին դարձել է առաջին ֆուտբոլիստը, որը հաղթել է Անգլիայի առաջնությունում երեք տարբեր տասնամյակներում ։
Որպես ֆուտբոլային փորձագետ՝ Հանսենը մեծ քննադատությամբ է վերաբերվում խաղերի, մասնավորապես թիմերի պաշտպանության գծի վերլուծությանը։
«Սաուչի Ջունիորս»
Ալան Հանսենն իր եղբոր՝ Ջոնի հետ խաղացել է «Սաուչի Ջունիորս» կոչվող երիտասարդական ակումբի կազմում, որը հանդես էր գալիս շոտլանդական Ջունիոր Լիգայում։ Նրա ձեռքբերումներից մեկն այս ակումբի կազմում այն էր, որ 1970 թվականին ակումբը Շոտլանդիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում հասել էր մինչև քառորդ եզրափակիչ, որտեղ նրանք պարտվել էին «Նյուտոնգրենջ Սթար» ակումբին 2-4 հաշվով ։ Ինչպես նաև նա թիմի հետ հաղթանակ էր տարել սուրբ Մայքլի գավաթի խաղարկության շրջանակներում՝ 1972 թվականին։ Երկու տարի անց Հանսենի ակումբը կրկնում է այս հաղթանակը, սակայն արդեն առանց վերջինիս ։
«Պատրիկ Տիսլ»
Հանսենը հրաժարվել էր սովորել Աբերդինյան համալսարանում այն պատճառով, որ ցանկանում էր միանալ իր եղբորը՝ Ջոնին, ով հանդես էր գալիս «Պարտիկ Տիսլ» ակումբի կազմում։ Ամռանը, երբ կողմերը համաձայնության են հասնում պայմանագրի կնքման հարցում, Հանսենը շուրջ վեց շաբաթ աշխատում է CGU ընկերությունում, սակայն նրա վերաբերմունքն այդ աշխատանքի նկատմամբ բացասական էր ։ Առաջին թիմի կազմում ելույթներն սկսելուց առաջ Հանսենը փորձ է ձեռք բերում՝ մարզվելով իր մեծ եղբոր հետ, ով 1971 թվականին «Պարտիկ Տիսլի» կազմում հաղթանակ էր տարել Շոտլանդական լիգայի գավաթի խաղարկությունում․ նրանք այդ ժամանակ 4-1 հաշվով հաղթել էին «Սելտիկին» ։ 1971 թվականի ամռանը Հանսենը հայտնվում է «Լիվերպուլի» գործակալների ուշադրության կենտրոնում և հրավիրվում է փորձաշրջան անցնելու, սակայն այն ժամանակ նրա ֆուտբոլային տվյալները չէին բավարարում անգամ ակումբի նվազագույն պահանջներին ։
«Տիսլի» առաջին թիմի կազմում մի քանի խաղի մասնակցելուց հետո Հանսենի ծառայություններով սկսում են հետաքրքրվել Անգլիայի առաջնության առաջատարները, այդ թվում Բոբ Պեյսլիի «Լիվերպուլը» ։ 1975-76 թվականների մրցաշրջանում Հանսենը «Տիսլի» կազմում մասնակցում է 21 հանդիպման և դառնում Շոտլանդական ֆուտբոլային լիգայի առաջին դիվիզիոնի հաղթող, ինչի շնորհիվ ակումբի հետ միասին տեղափոխվում է առաջնության բարձրագույն մակարդակ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Հանսենը նախքան «Լիվերպուլ» տեղափոխվելը «Տիսլի» կազմում մասնակցում է արդեն 35 հանդիպման։ «Լիվերպուլ» տեղափոխվելու հավելյալ առավելությունը Հանսենը համարում էր այն, որ իր նախկին մականունը («Երկար») «Էնֆիլդում» մոռացվել էր, սակայն «Լիվերպուլի» երկրպագուները «գտնում են ելքը» և նրան տալիս են «Ժոկեյ» մականունը  ։
«Լիվերպուլ»
Հանսենի՝ «Լիվերպուլ» տեղափոխվելու արժեքը կազմել է հարյուր հազար ֆունտ ։ Նա նոր թիմի կազմում նշում է իր նորամուտը 1977 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Անգլիայի առաջնության շրջանակներում կայացած «Դերբի Քաունթիի» դեմ խաղում, որում մերսիսայդցիները տանում են նվազագույն հաշվով հաղթանակ։ Հանսենը թիմի կազմում հեղինակում է իր առաջին պաշտոնական գոլը հաջորդ ամսում՝ հոկտեմբերի 19-ին Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի խաղարկության շրջանակներում «Դինամո Դրեզդենի» դեմ կայացած խաղում (5:1) ։ Հանսենը բացել էր հաշիվը հանդիպման 14-րդ րոպեին ։
Հաջորդ մրցաշրջանում Հանսենի թիմը նվաճում է չեմպիոնի տիտղոսը, իսկ Հանսենը վերջնականապես հաստատվում է որպես կենտրոնական պաշտպան, երբ թիմի վետերան և ավագ Էմլին Հյուզը վաճառվում է «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսին» ։
«Լիվերպուլը» շարունակում է դոմինանտել 1980 թվականին Պրեմիեր Լիգայում, իսկ հետո 1981 թվականին ակումբն ավարտում է մրցաշրջանը «Վեստ Հեմ Յունայթեդի» դեմ 2-1 հաշվով հաղթանակի շնորհիվ ճանաչվում է չեմպիոն Լիգայի գավաթի խաղարկությունում ։ Հասնենը գոլի հեղինակ է դառնում այդ խաղում, և նրա հեղինակած գնդակը որոշիչ է դառնում ամբողջ խաղի համար։ Նա նաև ակումբի հետ միասին հաղթանակ է տանում Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի խաղարկությունում, որի եզրափակչում նրանք 1:0 հաշվով հաղթում են իսպանական «Ռեալ Մադրիդին» ։
1982 թվականին «Լիվերպուլը» նվաճում է չեմպիոնական տիտղոսը, բացի դրանից ակումբը կրկին ճանաչվում է Լիգայի գավաթի խաղարկության չեմպիոն՝ հաղթելով «Տոտենհեմ Հոտսպուրին» ․ այդ խաղը Հանսենը բաց էր թողել վնասվածքի պատճառով։
1983 թվականին «Լիվերպուլը» հաղթում է առաջնությունում և Լիգայի գավաթի խաղարկությունում ։ 1984 թվականին ակումբը կրկնում է այդ հաջողությունների շարքը, սակայն Հանսենը Լիգայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Էվերթոնի» դեմ խաղից հետո բուռն քննադատությունների է արժանանում, քանի որ մրցակից թիմի ֆուտբոլիստները նշում էին, որ նա ձեռքով փակել է ցանցում հայտվող գնդակի ճանապարհը։ Այնուամենայնիվ խաղի մրցավարը այդ իրավիճակում խախտում չէր նկատել։ «Լիվերպուլը» հաղթում է եզրափակչում այդ խաղի վերախաղարկումից հետո ։
Հաջորդ մրցաշրջանում «Լիվերպուլը» հաղթում է Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի խաղարկությունում, առաջնությունում և Լիգայի գավաթի խաղարկությունում։ Եվրոգավաթային եզրափակչում կայացած «Ռոմայի» դեմ խաղն ավարտվում է 1-1 հաշվով և թիմերը ստիպված են լինում պայքարը շարունակել ետ խաղյա 11 մետրանոց հարվածաշարում, որտեղ «Լիվերպուլը» հաղթում է մրցակցին ։
1984-58 թվականների մրցաշրջանում «Լիվերպուլը» ոչ մի տիտղոս չի հաղթում, ակումբին արգելված էր հանդես գալ եվրագավաթային մրցաշարերում այն բանից հետո, երբ 1985 թվականին Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի խաղարկության եզրափակչում Բոդուեն արքայի անվան մարզադաշտում բախում էր տեղի ունեցել երկրպագուների միջև, ինչի արդյունքում մահացել էին «Յուվենտուսի» 39 երկրպագուներ ։ «Լիվերպուլն» այդ խաղում պարտվել էր 0-1 հաշվով, իսկ Հանսենը այդ դեպքից հետո այլևս հանդես չի գալիս եվրոգավաթային խաղերում ։
Ակումբի մենեջեր Ջո Ֆեգանը Էյզելում տեղի ունեցած ողբերգությունից հետո այլևս չի շարունակում աշխատել իր պաշտոնում ։ Մարզիչ է նշանակվում Հանսենի նախկին ակումբակից Քենի Դալգլիշը։ Նա Հանսենին է տալիս ավագի թևկապը։ 1986 թվականին «Լիվերպուլը» դառնում է Պրեմիեր Լիգայի երկրորդ ակումբը, որին հաջողվում է դուբլ ձևակերպել (չեմպիոնությունը առաջնությունում և Անգլիայի գավաթի խաղարկությունում)։ Հանսենն ավագի իրավունքներով այդ երկու տիտղոսներն էլ առաջինն է բարձրացնում իր գլխավերևում ։
«Լիվերպուլը» 1987 թվականին ոչինչ չի հաղթում․ նրանք Լիգայի գավաթի եզրափակչում 2-1 հաշվով պարտվում են «Արսենալին», իսկ սկզբունքային մրցակից «Էվերթոնը» հաղթում է Պրեմիեր Լիգայում։ 1988 թվականին «Լիվերպուլը» պարտվում է ընդամենը երկու անգամ, սակայն այդ պարտություններից մեկը նրանք կրել էին Անգլիայի գավաթի խաղարկության եզրափակչում, որտեղ ակումբը 1-0 հաշվով պարտվել էր «Ուիմբլդոնին» ։ Այդ խաղի արդյունքը դառնում է մրցաշրջանի ամենաանսպասելի պատահարներից մեկը։
1988-89 թվականների մրցաշրջանում Հանսենը մասնակցում է ընդամենը վեց հանդիպման, քանի որ ուներ ծնկի վնասվածք, իսկ «Լիվերպուլը» չեմպիոնական երթում պարտվում է «Արսենալին» ։
1989 թվականի ապրիլին Հիլսբորոյում տեղից ունեցած ողբերգության հետևանքով մահանում է «Լիվերպուլի» 96 երկրպագու, Հանսենը թիմի այն միակ ֆուտբոլիստներից էր, որի վրա այդ պատահարը մեծ հոգեբանական ազդեցություն էր ունեցել․ նա ներկա է լինում 12 թաղման և տեսակցում վնասվածքներ ստացած մի շարք մարդկանց հետ։ Մրցաշրջանային արդյունքներով «Լիվերպուլը» հաղթում է Անգլիայի գավաթի խաղարկությունում , սակայն այս անգամ գլխավերևում գավաթը բարձրացնում է ոչ թե Հանսենը, այլ Ռոնի Ուիլանը, ով հանդես էր գալիս կենտրոնական պաշտպանի դիրքում և այդ խաղում փոխարինել էր վնասվածք ստացած Հանսենին։ Ավագի թևկապը մնում է Ուիլանի մոտ մինչև մրցաշրջանի վերջը, և անգամ Հանսենի վերադարձից հետո նա չի զիջում այն։ 1988-89 թվականների մրցաշրջանում «Լիվերպուլը» պարտվում է առաջնությունում և կորցնում է դուբլ ձևակերպելու հնարավորությունը ։
Հաջորդ մրցաշրջանում Հանսենն անցկացնում է ավելի շատ թվով խաղեր, քան նախորդում, սակայն նրա անընդհատ իրար հաջորդող խնդիրները ծնկի հետ իրենց ազդեցությունն են ունենում նրա խաղի որակի վրա։ Չնայած դրան՝ նա շարունակում է հանդիսանալ «Լիվերպուլի» ավագը։ «Լիվերպուլը» հաղթանակ է տանում երկրի առաջնությունում, որը Հանսենի համար դառնում է ութերորդը, ինչն այդ պահին ռեկորդային էր ։ Ակումբը մոտենում էր դուբլի ձևակերպմանը, սակայն Անգլիայի գավաթի կիսաեզրափակչում տեղի ունեցած «Քրիսթալ Փելասի» դեմ խաղում նրանք կրում են 4-3 հաշվով պարտություն ։
Հանսենը այլևս չէր կարողանում ցուցադրել բարձր մակարդակի խաղ 1990-91 թվականների մրցաշրջանում և ավարտում է կարիերան մարտին՝ մեկ ամիս անց այն բանից հետո, երբ Քենի Դալգլիշը լքում է «Լիվերպուլը» ։
Շոտլանդիայի հավաքական
Հանսենը Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում իր առաջին հանդիպումը անցկացրել է 1979 թվականի մայիսի 19-ին։ Ջոկ Ստեթնը տալիս է նրան հնարավորություն կատարել իր նորամուտը Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունում։ Անգլիացիները հաղթում են Շոտլանդիային 3-0 հաշվով ։ Մեկ ամիս անց՝ հունիսի 2-ին, նա դուրս է գալիս խաղադաշտ այդ ժամանակ աշխարհի չեմպիոն հանդիսացող Արգենտինայի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ Հանդիպումն ավարտվում է արգենտինացիների վստահ հաղթանակով (3-1)  ։
Հանսենը ներկայացվում է Շոտլանդիայի հավաքականի հայտացուցակում 1982 թվականին Իսպանիայում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը մասնակցություն ունենալու նպատակով։ Հավաքականը չի կարողանում հաղթահարել խմբային փուլի արգելքը ։
Հանսենն իր կարիերայի վերջին 26 հանդիպումներն անցկացրել է Շոտլանդիայի հավաքականի կազմում 1987 թվականին։ Ալեքս Ֆերգյուսոնը՝ հավաքականի մարզիչը, չէր ընդգրկում Հանսենին հավաքականի կազմում այն պատճառով, որ Վիլլի Միլեր և Ալեքս Մակլիշ զույգին համարում էր ավելի համապատասխան։ Ֆերգյուսոնը, Ջոկ Սթեյնի անսպասելի մահից ցնցված, չի հայտավորում Հանսենին 1986 թվականի աշխարհի առաջնությանը՝ նշելով վերջինիս վատ մարզական վիճակը ։
Խաղաոճ
Հանսենի ամենամեծ առավելություններից են եղել դաշտը լավ պատկերացնելու նրա կարողությունը և ֆուտբոլային ինտելեկտը ։ Նա միշտ փորձում էր մղել գնդակը մրցակիցներից հեռու։ Եթե կիսապաշտպանության գծում գտնվող բոլոր ֆուտբոլիստները փակված էին, նա փոխանցում էր կատարում ուղիղ գրոհային գիծ. այս կարողությունը Հանսենին առանձնեցնում էր մյուս պաշտպաններից։ Նրան համեմատել են Ֆրանց Բեկենբաուերի հետ ։
Կարիերան ավարտելուց հետո
Լուրեր էին տարածվել, որ Հանսենը դառնալու է Լիվերպուլի մարզիչը այն բանից հետո, երբ նրա նախկին մարզիչ Գրեմ Սունեսը լքել էր ակումբը 1994 թվականին։ Սակայն նա բացառում է իր թեկնածությունը՝ հայտարարելով, որ չնայած իր ակումբի հետ մեծ կապվածությանը, ինքը հետաքրքրված չէ մարզչական գործունեությամբ։ Ակումբի նոր մարզիչ է դառնում Ռոյ Էվանսը ։
Կարիերան ավարտելուց հետո՝ 1991 թվականին, Հանսենը պլանավորում էր անցկացնել երեք ամիս արձակուրդում։ Նրա կինը նշում է, որ հանգստի ժամանակ Հանսենը գեթ մեկ անգամ չէր զանգահարել իրեն ։ Պատճառը եղել է այն, որ նա սկսել էր աշխատել զանգվածային մեդիայում։ «Sky Television»-ը վարձել էր Հանսենին՝ որպես փորձագետ, և շուտով վերջինս ձեռք է բերում բավարար հռչակ, որպեսզի տեղափոխվի BBC: Նա սկսում է աշխատել հինգերորդ ալիքում, իսկ ավելի ուշ դառնում է «Օրվա խաղը» հաղորդման վարողը ։
Ֆուտբոլից դուրս Հանսենը համարվում է գոլֆի երկրպագու, նա «Հիլսայդ» ակումբի անդամներից է ։ Կանոնավոր կերպով ուղևորվում է իր հարազատ քաղաք, որպեսզի մասնակցի բարեգործական մրցաշարերի, որոնք կայանում են հայտնի մարդկանց միջև։ Նա վարում էր սպորտի մասին փաստագրական հաղորդումներ և որպես BBC ալիքի լրագրող աշխատում էր Մաստերս մրցաշարում։ Նա նաև երևացել է հեռուստատեսային հոլովակներում, ինչպիսիք են «Carlsberg» գարեջրի և «Morrisons» սուպերմարկետի գովազդները  ։
Անձնական կյանք
Հանսենի արմատներում կան ֆարերյան արյուն։ Նրա պապը՝ Ֆրեդերիկ Հանսենը, ծնվել է Ֆարերյան կղզիներում։ Ալան Հանսենը նաև պրոֆեսիոնալ գոլֆիստ Սորեն Հանսենի բարեկամն է։ Վերջինս երկու անգամ ճանաչվել է Եվրոտուրի չեմպիոն և Մարտահրավերի տուրի հաղթող։ Հանսենի աներորդին՝ Նիլը, նույնպես զբաղվել է ֆուտբոլով ։
Հանսենն իր կնոջ՝ Ժանետի հետ ապրում է Սաութպորտում ։ Նրանք միասին են 1980 թվականից ։ Զույգն ունի մեկ որդի՝ Ադամը և մեկ դուստր՝ Լյուսին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շոտլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Հարթ համակարգ
Հարթ համակարգ, շինարարական մեխանիկայում, կոնստրուկցիաների համակարգ, որի բոլոր տարրերի սիմետրիայի առանցքները և արտաքին ուժերի ազդման գծերը գտնվում են միևնույն հարթության մեջ։ Շինարարական պրակտիկայում հարթ համակարգերը (կոնստրուկցիաները) մեկուսիչ են կիրառվում, դրանք, որպես կանոն, տարածականորեն իրար հետ կապված են։ Սակայն, ինժեներական հաշվարկները պարզեցնելու համար, շատ կառույցներ հաշվարկային սխեմաներում դիտարկում են որպես առանձին հարթ համակարգերի համախումբ։ Օրինակ, արդյունաբերական կամ հասարակական շենքի կարկասը, որը տարածական համակարգ է, հաշվարկներում փոխարինում են հարթ շրջանակների համակարգով։
Քրեական ենթամշակույթ
Քրեական ենթամշակույթ (criminalis` քրեական, sub` ենթակա, cultura` մշակույթ, վարքագիծ) կամ հանցավոր ենթամշակույթ, բարոյահոգեբանական արժեքներ, որոնք կարգավորում են հանցավոր համայնքների կենցաղը և հանցավոր գործունեությունը ։ Այս ինստիտուտի առկայությունը խթանում է հանցավոր հանրույթի համախմբվածությանը, սոլիդարությանը, հանցավոր վարվեցողության խրախուսմանը և նոր սերունդների շնորհիվ քրեական արժեհամակարգային կանոնների շարունակականության ապահովումը։ Քրեական ենթամշակույթը հիմնված է որոշակի ավանդույթների, կանոնների, նորմերի և ծեսերի վրա, որոնց կենսագործումը հակասում է իրավական պետության և օրինապահ հասարակության ելակետային սկզբունքներին՝ խարխլելով դրանց հիմքերը։ Այսօրինակ անհամատեղելիությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ենթամշակույթը արդարացնում և խրախուսում է հանցավոր ապրելակերպը, ինչպես նաև հասարակական վտանգավորության արարքների իրականացումը, ինչը քրեաբանորեն կարող է դիտարկվել որպես հանցագործության դետերմինանտ։
Քրեական ենթամշակույթը կրող անձանց որպես կանոն բնորոշ է այնպիսի յուրահատուկ հատկանիշներ, ինչպիսիք են արդարամտությունը, ազնվությունը, գործողությունների բացառիկ ազատությունը, սեփական յուրաքանչյուր խոսքի և ընտանիքի անդամների գործողությունների համար պատասխանատվությունը։ Այսպիսի հատկանիշներն էլ գործնականում ապահովում են նոր անդամների ներգրավվումը հանցավոր ենթամշակույթի շուրջ, ինչպես նաև պայմանավորում անհատի դերը, հեղինակությունը և առանձնաշնորհյալ կարգավիճակը հանցավոր միջավայրում։ Միևնույն ժամանակ, քրեական ենթամշակույթը զգալի վնաս է հասցնում պետության հիմքերին՝ հասարակության առանձնացված հատվածի համար ստեղծելով վարքագծի նոր կանոններ, որոնք առերևույթ չեն համընկնում (ինչպես նաև հակասում են) պետության նախատեսած համապարտադիր իրավանորմերին՝ օրենքներին (հասարակության կամքին)։ Քրեական ենթամշակույթի կրող անձանց հատկանիշներից են լեզվական ձևախեղումը (ժարգոնային խոսք), մարմնի տարբեր մասերին դաջվածքների առկայությունը (գողական օրենքը նախատեսում է դրանցից յուրաքանչյուրի առանձին նշանակությունը), ժեստային հաղորդակցությունը և այլն ։
Քրեական ենթամշակույթը փոքրամասնությունների մշակույթ է, որն առաջացել է այն պատճառով, որ հասարակությունը մերժում է հանցագործներին՝ նրանց փակելով կալանավայրերում։ Վերջիններս էլ իրենց հերթին ձգտում են ձևավորել նոր շերտավորում՝ «հասարակություն հասարակության մեջ», որտեղ կգերիշխեն իրենց իսկ նախատեսած ավանդույթները, իսկ կանոններն էլ կարտահայտեն իրենց իսկ հանցավոր ձգտումներն ու գաղափարական արժեքները։ ՀՀ արդարադատության նախարարությունը 2019 թվականից ի վեր գործուն կերպով օրենսդրական լծակների կիրառելիությամբ իրականացնում է քրեական ենթամշակույթի դեմ պայքար ։
Հետազոտությունների պատմություն
Քրեական ենթամշակույթի դերի և նշանակության մասին կատարվել են բազմաթիվ հետազոտություններ, ինչպես քրեական աշխարհի ներկայացուցիչների, այնպես էլ հասարակ քաղաքացիական հանրույթի անդամների կողմից, որոնց արդյունքում գրվել են տպավորիչ թվով գիտական հոդվածներ և աշխատություններ։ Քրեական ենթամշակույթի բովանդակային կողմի առաջին հետազոտողներից մեկը եղել է Ֆեոդոր Դոստոևսկին։ Վերջինս իր «Գրառումներ մեռյալ տնից» վիպակում նկարագրում է 19-րդ դարում Սիբիրի երկրամասում պահվող կալանավորների կենցաղի մասին։ Գրողը գեղարվեստականորեն ներկայացնում է Օմսկի տաժանավայրում անցկացրած չորս տարիների ընթացքում իր տեսածն ու զգացածը։ Քրեական ենթամշակույթը նկարագրել է նաև Անտոն Չեխովը՝ «Սախալին կղզին» գրքի շրջանակներում։
Բացի այդ, երևույթին մանրամասնորեն անդրադարձել են նաև արևմտյան մի շարք սոցիոլոգներ, այդ թվում՝ Ռոբերտ Քինգ Մերտոնը։ Ամերիկյան սոցիոլոգիական հանդեսում 1938-ին Ռոբերտ Մերտոնը հրապարակում է իր թեմատիկ հոդվածը՝ «Հասարակության կառուցվածքն ու անոմիան» վերնագրով։ Այս հոդվածում ամերիկացի մտածողը առաջ է քաշել այն միքտը, որ հանցավորության հիմնական պատճառը արժեհամակարգային հակասությունն է, որի արդյունքում հասարակության մի ստվար զանգվածին չի հաջողվում սեփական կամքը բարձրացնել օրենքի մակարդակի։ Որպես կանոն, այդպիսի անձինք սկսում են իրականացնել հանցագործություններ՝ իրենց նպատակներին հասնելու մղմամբ։ Կրիմինոլոգիայի ռահվիրաներից մեկը՝ շվեդ սոցիոլոգ Թորսթեն Սելլինը, 1938 թվականին հրապարակում է իր հերթական գիտական հոդվածը՝ «Մշակույթների և հանցագործությունների բախումը» վերտառությամբ։ Այս գրվածքի շրջանակներում վերջինս ուսումնասիրում է տարբեր համայնքների մշակութային արժեքների միջև առկա հակասությունները։ Այս ամենի հիմքի վրա էլ 1955 թվականին անգլիացի Սթենլի Քոհենը գիտություն է ներմուծում ենթամշակույթների գաղափարը։ Վերջինս պնդում է, որ իր կողմից հանցավոր համայնքների մշակութային ավանդույթների ուսումնասիրության ընթացքում պարզ է դառնում, որ դրանք կարող են իրենց հերթին ձևավորել փոքր մշակույթներ։ Այս երևույթն ավելի ուշ դասակարգվում է որպես ենթամշակույթ։
Հայաստան
Քրեական ենթամշակույթը հիմնականում տարածված է հետխորհրդային հասարակություններում, այդ թվում և՝ Հայաստանում։ 2019 թվականից ի վեր ՀՀ արդարադատության նախարարությունը գործուն կերպով պայքար իրականացնում է քրեական միջավայրի, ենթամշակույթի և, այսպես կոչված, «օրենքով գողերի» դեմ, որը արտահայտվում է Ազգային ժողովի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրինագծի ընդունմամբ (որով, փաստացիորեն, քրեականացվում է քրեական ենթամշակույթը)։ Փոփոխությունների նախագծով՝ հանցավոր ենթամշակույթի քրեականացման օրենսդրական արտահայտությունը նշմարվում է 223.1-րդ, 223.2-րդ և 223.3-րդ հոդվածներով։ Ըստ Հայաստանի քրեական օրենսգրքի՝ քրեական միջավայր է համարվում քրեական աստիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված հատուկ վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք հակասում են կամ չեն համապատասխանում պետության կողմից սահմանված վարքագծի համապարտադիր կանոններին, և որի նպատակն է սպառնալու, հարկադրելու, բռնության, հանցագործությունների կատարման կամ հանցագործությունների կատարմանը հովանավորելու, հանցավոր արարքների կատարմանն այլ անձանց ներգրավելու կամ այլ անօրինական գործողությունների միջոցով լուծել հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) կամ ստանալ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն։
Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ մասով քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող է համարվում այն անձը, որը քրեական միջավայրի կողմից սահմանված ու ճանաչված հատուկ վարքագծի կանոնների համաձայն՝ համարվում է հեղինակություն և քրեական միջավայրի կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացման համար տալիս է հրահանգներ, ինչպես նաև կազմակերպում է քրեական միջավայրի հավաքներ կամ մասնակցում է դրանց կամ կազմակերպում է ապօրինի դրամահավաքություններ (այդ թվում նաև մոլեխաղերի միջոցով) կամ տնօրինում է քրեական միջավայրի միջոցով ստացված անօրինական օգուտը կամ կատարում է քրեական միջավայրի կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված այլ գործողություններ։
Քրեական ենթամշակույթի մակարդակներ
Առանձնացվում են քրեական ենթամշակույթի հետևյալ մակարդակները․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քրեական ենթամշակույթներ Կատեգորիա:Հանցագործություն
Սուրաբյան թատերախումբ
«Սուրաբյան թատերախումբ», դրամատիկ-օպերետային խումբ։ Կազմակերպվել է ԱՄՆ-ում՝ 1923 թվականին։ Հիմնական ուժերն են եղել՝ Սեդրակ և Մաշա Սուրաբյան ամուսինները։ Մաշա Սուրաբյանը պրոֆեսիոնալ բեմ է բարձրացել 1912 թվականին՝ Թիֆլիսի հայոց դրամատիկական խմբում։ Մ․ Սուրաբյանը երաժշտական կրթություն է ստացել Մոսկվայում, որպես դերասանուհի առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1918 թվականին՝ Եկատերինադարում (Կրասնոդար)։ 1918 թվականին Կովկասում գործել են միասին, 1919 թվականից՝ Կ․ Պոլսում և Իզմիրում, 1923 թվականից ԱՄՆ-ում։ Ներկայացումներով հանդես են եկել Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Հարավային Ամերիկայում։ Խաղացանկում եղել են՝ ազգային և թարգմանական դրամաներ ու օպերետներ՝ Մունդոլկյանի «Պեպո», Շիրվանզադեի «Նամուս», Ցուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն», Տիգրանյանի «Անուշ», Երիցյանի «Ուշ լինի, նուշ լինի», Հաջիբեկովի «Արշին մալալան», Կալմանի «Սիլվա» և այլն, ուր Մուրաբյան ամուսինները խաղացել են գլխավոր դերերը։ Մաշա Մուրաբյանը խաղացել է նաև դրամատիկ դերեր։ «Սուրաբյան թատերախումբը» գոյատևել է մինչև 1955 թվականը։
Կատեգորիա:Ամերիկահայ թատրոն
Տավուշի բերդ
Տավուշի բերդ կամ Ցլիկ Ամրամի բերդ, միջնադարյան բերդ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքի ծայրամասում, Տավուշ գետի աջ ափին, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Տավուշ գավառում։
Պատմություն
Տավուշ բերդը առաջին անգամ հիշատակվում է 10-րդ դարի սկզբից որպես Աշոտ Երկաթի փոխարքաների նստավայր (հիմնականում Ցլիկ Ամրամի)։ 10-11-դարերում ամրոցը անցել է լոռեցի Կյուրիկյաններին։ Ամրոցի տարածքում այսօր էլ գտնում են կավից սպասք և ուրիշ իրեղեն։ Ամրոցը եղել է այն յուրահատուկներից, որը ունեցել է իր ներդաշնակ ջրամատակարարումը։ Քանի որ 14-րդ դարից բերդը եղել է լքված, այժմ այն գտնվում է վատ վիճակում։ Մարդիկ չեն կարողանում ներս մտնել, որովհետև նրա մուտքի և ելքի տեղերը անհայտ են։
Հիմնադրման թվականը հայտնի չէ։ Տավուշի բերդը 9-10-րդ դարերում հռչակված վայր էր։ Այստեղ նստող իշխանները մի քանի անգամ ապստամբություն են բարձրացրել Բագրատոնի թագաովրների դեմ։ Աշոտ Բ-ն (914-928) զենքի ուժով կոտրում է նրանց դիմադրությունը և գրավում Տավուշի բերդը։ Գրավոր աղբյուրներում առաջին անգամ հիշատակվում է X դ. սկգբին, որպես Հայոց թագավոր Աշոտ Բ Երկաթի կուսակալների նստավայր։ X-XI դդ. պատկանել է Բագրատունիների Կյուրիկյան ճյուղին, XII-XIII դդ.՝ Զաքարյաններին ։ XIV դ. վերջից անտերունչ մնացած Տավուշը աստիճանաբար ավերվել ու քայքայվել է։ Տավուշը բաղկացած էր միջնաբերդից և ստորին բերդից։ Միջնաբերդը գրավում էր բարձրադիր, զառիթափ ժայռերով եզերված բլրի գագաթի նեղ (առավելագույն լայնությունը 25մ), լեզվականման տարածքը։ Կիսագլանաձև բուրգերով ամրացված պարսպի մնացորդները (մինչև 12մ բարձրությամբ, կառուցված ոչ խոշոր գետաքարերով և ճեղքված անդեզիտի քարերով) պահպանվել են արևելյան և հյուսիսարևմտյան մասերում։ Մուտքը եղել է հարավային կողմից։ Տարածքում շինությունների հետքեր չեն պահպանվել։ Միջնաբերդը հյուսիսային կողմում շարունակվել է ավելի ցածր դիրքով փոքր բլրի վրա, դեպի ուր ունեցել է ելք։ Ստորին բերդը գտնվել է միջնաբերդի արևելյան ստորոտին, ուր պահպանվել են ճեղքված խոշոր քարերով կիկլոպյան շարվածքով պարսպի մնացորդներ, միանավ դահլիճ տիպի եկեղեցու պատեր, կացարանների և տնտեսական շինությունների հետքեր։ Խմելու ջուրը մինչև ստորին բերդ բերվել է հարավային կողմի Գլգլան կոչվող աղբյուրներից՝ կավե փողրակներով (մնացորդները պահպանվել են)։
Բերդի ավերակները, որոնք մինչև օրս էլ նշմարվում են, գտնվում են Բերդ քաղաքում, մի բարձր ու զառիթափ լեռան վրա։ Նրա շինությունները բռնել են բավական մեծ տարածություն։ Այժմ դրանք բոլորը, գրեթե առանց բացատրության, գտնվում են հողի հաստ շերտի տակ։ Այստեղ կատարվել են մասնակի պեղումներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Բերդ քաղաքի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում
Սասունցիներ կամավորական ջոկատ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Թարյեյ Սանդվիկ Մու
Թարյեյ Սանդվիկ Մու (Tarjei Sandvik Moe, ), նորվեգացի դերասան, առավել հայտնի է Skam («Ամոթ») հեռուստասերիալում Իսահակի դերով (սերիալի 3-րդ եթերաշրջանն ամբողջովին նվիրված է նրան)։ Մուն հաճախում է Նարթվիգ Նիսսեն դպրոց, որը կրթական հաստատություն է և որտեղ տեղի են ունենում Skam-ի գործողությունների մեծ մասը։ Թարյեյը խաղում է նաև թատրոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Պանովկա (գյուղ, Վոլոդարսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլոդարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սասունցի Դավիթ կամավորական ջոկատ
«Սասունցի Դավիթ» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1990 թվականին Երևանում՝ մայրաքաղաքի տարբեր շրջանների և Դավթաշեն թաղամասի կամավորականներից (հիմնադիր՝ Աշոտ Մանուկյան )։ 1990 թվականի հունվարին Ազատության հրապարակից հայրենիքի սահմանները պաշտպանելու մղումով Աշոտ Մանուկյանը դավթաշենցիներին կոչ արեց երեկոյան հավաքվել և մարտական ջոկատ կազմելու հարց քննարկել։ Ձևավորվում է 11 անձից բաղկացած կազմ կոմիտե, որի նախագահ է ընտրվում Հ. Հովսեփյանը։ Կազմ կոմիտեն իր առջև խնդիր է դնում ապահովել ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը, նպաստել ազգի քաղաքական, տնտեսական և հոգևոր զարգացմանը։ Առկա իրավիճակում որպես առաջնային խնդիր սահմանամերձ շրջաններում ապրող բնակչության պաշտպանությունն էր։ Կազմակերպության ներսում ստեղծվում է կամավորական ջոկատ որի հրամանատար է ընտրվում Աշոտ Մանուկյանը, իսկ շտաբի պետ` Սամվել Գևորգյանը։ Կամավորական այս ջոկատը Աշոտ Մանուկյանի առաջարկով և կազմ կոմիտեի հավանությամբ կոչվում է Սասունցի Դավիթ։ Ընդամենը երեք օր անց դավիթաշենցի կամավորականներից կազմված «Սասունցի Դավիթ» ջոկատը շտապեց օգնության հասնել նախ Երասխավանում, ապա Նոյեմբերյանում, Գորիսում, Մեղրիում, Իջևանում ու արցախյան ճակատում թշնամու հետ կատաղի մարտեր մղող հայորդիներին ։ 1991 թվականից ազատամարտիկների մի խումբ առանձնանալով «Սասունցի Դավթից»՝ կազմավորել է «Սասնա Ծռեր» կամավորական ջոկատը։ Հետագայում ջոկատը համալրվել է Արթիկի, Ճամբարակի, Մեղրիի ազատամարտիկներով։ Ունեցել է զինանշան, դրոշ, շտաբ, ռազմական և հրամանատարական խորհուրդներ։ 1990-1994 թվականներին մասնակցել է Հայաստանի սահմանամերձ և Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի, Մարտակերտի, Հադրութի, Մարտունու, Շուշիի, Քարվաճառի, Աղդամի, Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Առանձնապես աչքի է ընկել Բերձորի, Մարտակերտի և Շուշիի մարտական գործողությունների ժամանակ։ Աշոտ Մանուկյանի կիսանդրին տեղադրված է Երևանի Դավիթաշեն համայնքի № 93 դպրոցի բակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Գրչատուն
Գրչատուն, սկրիպտորիում (՝ scriptor-ից է ՝ «գրիչ, դպիր, վերաշարադրիչ»), վանական համալիրներին, վանքերին կից ձեռագրերի գրության, ընդօրինակման (արտագրության) արվեստանոց։ Առաջին գրչատները ստեղծվել են VI-VII դարերում Իտալիայի հարավում, Ֆրանսիայում, Իռլանդիայում, Իսպանիայում։ Կառլոս Մեծի դարաշրջանում ամենամեծ փառքը վայելում էր Տուր քաղաքի Սուրբ Մարտինի վանքի սկրիպտորիումը, որի աբբան գիտնական, բանաստեղծ, աստվածաբան Ալքուինն էր ։
Սկզբում գիրքը (ինչպես և անտիկ դարաշրջանի վերջում) գրել են ծնկներին դրած՝ թելադրանքի միջոցով, քանի որ չկային համապատասխան սեղաններ։ Բայց հետագայում՝ հավանաբար VII դարում, վանքերում հայտնվում են առաջին սեղանները։ Համենայնդեպս այդ ժամանակաշրջանով են թվագրվում պատկերագրական արվեստի առաջին օրինակները, որոնք պատկերում են սեղանների մոտ նստած գեղագիրներին։ VIII-IX դարերում նման պատկերներն առավել հաճախ են հանդիպում։ XIII դարում գրչատներն անկում են ապրում, քանի որ գրքի արտադրությամբ սկսում են զբաղվել քաղաքային արհեստավորները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ձեռագրեր Կատեգորիա:Մատենագիտություն Կատեգորիա:Մատենագրություն Կատեգորիա:Գրիչներ Կատեգորիա:Մատենագետներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ վանքեր Կատեգորիա:Հնագրություն Կատեգորիա:Գրքերի պատմություն Կատեգորիա:Միջնադարյան գրականություն Կատեգորիա:Կաթոլիկ կրոնական առաջնորդներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ աստվածաբաններ
Lynx (դիտարկիչ)
Lynx, համակարգչային ծրագիրը, ամենահին տեքստային վեբ դիտարկիչներից մեկը։
Այն չի աջակցում HTML աղյուսակ, HTML ֆրեյմներ և JavaScript։ Հնարավոր է գործարկել բոլոր օպերացիոն համակարգերում, որոնք աջակցում են VT100 տերմինալ։ Առավել հարմար է թույլ տեսողություն ունեցող մարդկանց համար։ Տարածվում է GNU GPL արտոնագրով։
Պատմություն
Lunx դիտարկիչը Կանզասի համալսարանի հաշվողական համակարգերի ծառայության արտադրանքն էր, որը ստեղծվել է 1992 թվականին համալսարանի ուսանողներ Լու Մոնտուլիի (Lou Montulli), Մայքլ Գրոուբի (Michael Grobe) և Չարլզ Ռիչակի (Charles Rezac) կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:POSIX համակարգի դիտարկիչներ Կատեգորիա:MacOS-ի ծրագրային ապահովումներ Կատեգորիա:Լինուքսի ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Ազատ դիտարկիչներ Կատեգորիա:S-Lang Կատեգորիա:Curses Կատեգորիա:GNU GPL արտոնագրով ծրագրային ապահովումներ Կատեգորիա:Դյուրակիր ծրագրեր Կատեգորիա:Տեքստային դիտարկիչներ
Ակնաղբյուր կամավորական ջոկատ
Ակնաղբյուր կամավորական ջոկատ, հայկական ռազմական կամավորական ստորաբաժանում, որը կազմավորվել է 1989 թվականին Խորհրդային Հայաստանի Իջևանի շրջանի Ակնաղբյուր գյուղում (այժմ՝ Տավուշի մարզում)։
1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին խմբեր ու ազատամարտիկներ մասնակցել են գյուղի, ՀՀ Իջևանի («Սաթլմիշ» բարձունք և այլն), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար) և Արցախի Հանրապետության Հադրութի, Մարտակերտի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի շրջանների ինքնապաշտպանական, ազատագրական և Ղազախի շրջանի Խրմլու, Բարխուդարլու, Ղզլհաջի հենակետերի ճնշման մարտերին։ Հրամանատար՝ Մ. Պետրոսյան։
1992 թվականի օգոստոսի 29-ին ջոկատի մի խումբ ազատամարտիկներ ներառվել են շրջանում ստեղծված առանձին մոտոհրաձգային գումարտակի կազմում։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Շիլաչի
Շիլաչի կամ Շիլաչի մահլա, արհեստավորների թաղը հին Երևանում։ Եղել է քաղաքի ծայրամասերից մեկը, որը քաղաքի ընդարձակմանը զուգահեռ դարձավ ներկայիս քաղաքի կենտրոնական մասերից մեկը։ Գտնվում է ներկայիս Տիգրան Մեծ պողոտայի հյուսիսային մասում ու դրա շրջակայքում՝ նախկին Սև շուկայից հարավ։
Պատմությունը
Շիլաչի ասելով նկատի են ունեցել արհեստավորների այն շարքը, որտեղ գտնվել են կարմիր գույնով ներկող ներկարարները՝ ի հակադրումն կապույտ ներկարարների, ում կոչում էին բոյախչի։ Բոյախչիները գործել են մենավարձողի թույլատվությամբ ու պարտական են եղել վճարել հարկ, մինչ շիլաչիները գործել են առանց թույլատվության ու հարկերից ազատ ։ Այն փոխարինել է գործարանների և գործարանային արդյունաբերության պակասը։ Հետագայում, գործարանային արդյունաբերության առաջացման հետևանքով, սակայն շիլաչի ու բոյախչի վարպետները դեռ երկար ժամանակ շարունակում էին գործել՝ ապահովելով էժան գին ու ապահովելով ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց կարիքները։ 20-րդ դարում միայն նրանք չկարողացան մրցակցության դիմանալ և շարքից դուրս եկան։ Շիլաչի ու բոյախչի ներկարարներն ունեցել են իրենց համքարությունը, որը գործել է հին դարերից մինչև 20-րդ դարի սկիզբ ու եղել է Երևանի 19 համքարություններից մեկը ։ Ըստ Իվան Շոպենի՝ 19-րդ դարի 30-ականներին Երևանում գործում էին 22 շիլաչի ու 4 բոյախչի։
Համքարություններն ունեցել են իրենց շուկայական շարքերը, բոյախչիներն ունեցել են իրենց բոյախանները՝ անհեստանոցները, որոնց համար անհրաժեշտ է եղել շատ ջուր՝ Հրազդանի կիրճում՝ Հրազդանի ափին, իսկ քաղաքի ծայրամասում գտնվել են շիլաչի վարպետները, որոնց թաղամասը հենց կոչվել է «Շիլաչի մահլա» ։ Բոյախչիները Շիլաչիում արհեստանոց ստանալու համար որոշակի հարկ պետք է վճարեին։
Կաշեգործությունը տարածված ոլորտ էր Պարսկաստանի կազմում Երևանի գտնվելու տարիներից ի վեր։ Ըստ Իվան Շոպենի՝ Երևանի ու Նախիջևանի խանությունները միասին արտադրում էին 20,000 խոշոր ու 70,000 մանր կաշի ։
Շիլաչիի բնակիչները զբաղվում էին կաշեգործությամբ, կավագործությամբ, պղնձագործությամբ, ներկարարությամբ և այլ արհեստներով։ Դրանցից յուրաքանչյուրը ունեցել է իր շարքը, իր տեղը և իր անվանումը քաղաքի գործարար մասում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի պատմություն Կատեգորիա:Հին Երևան Կատեգորիա:Հին Երևանի թաղամասեր Կատեգորիա:Երևանի նահանգ Կատեգորիա:Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
Աստղիկ Արևելյան
Աստղիկ Արևելյան, բանասիրական, գիտական ամսագիր։ Լուս է տեսել 1855 թ.-ին, Կոստանդնուպոլսում։ Հրատարակություն Մեսրոպյան ընկերության։ «Աստղիկ Արևելյան»-ը տպագրել է ինքնուրույն և թարգմանական նյութեր՝ բարոյախոսական զրույցներ, բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, առողջապահական, դպրոցական-մանկավարժական հոդվածներ, աշխարհագրությանը և բնագիտական գիտություններին վերաբերող օգտակար տեղեկություններ։ Ամսագիրը դադարել է լույս տեսնել, երբ լուծարքի է ենթարկվել Մեսրոպյան ընկերությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Աղոթք (բանաստեղծություն)
«Աղոթք», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1887 թվականին ։
Զիարեթ (լեռ, Հայկական Պար)
Զիարեթ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Պար լեռնահամակարգի կենտրոնական մասում, Արաքս գետի վերին հոսանքի շրջակայքում, վերջինիս աջ կողմում։ Բարձրությունը 2062 մետր է ։
Աղոթք (բանաստեղծություն)
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1887 թվականի փետրվար ամսին։
Զիարեթ (լեռ, Հայկական Պար)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական Պար Կատեգորիա:Աղրըի մարզի լեռներ
Աղոթք (բանաստեղծություն)
Պատմություն
Տիգրան Փիրումյանն իր հուշերում նշում է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I հատորում տպագրված 13 բանաստեղծության մասին և տեղեկություններ հաղորդում դրանց գրվելու շարժառիթների և Թումանյանի ներշնչման մասին։ Ըստ այդ հուշերի՝ «Աղոթք» բանաստեղծությունը գրելու առիթ է դարձել մի քահանայի բացականչությունը. «Փող  է հարկավոր, փող, դուն փող ասա» ։
Բանաստեղծության ինքնագիրը չի պահպանվել։
Արամ Առաքելյանն իր հուշերում ասել է, որ Թումանյանի ինքնագիրը եղել է «գրելու թղթի թերթերից կարած» այն տետրում, որը 1888 թվականին Հովհաննես Թումանյանը ցույց է տվել Ներսիսյանի դպրոցի բարձր դասարանցի ընկերներին՝ Դավիթ Շահլամյանին, Գրիգոր Վանցյանին, Արամ Առաքելյանին և Արսեն Ղլտճյանին։
Առաջին անգամ տպագրվել է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I հատորում (էջ 85), այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (էջ 247)։
Արտատպվել է «Բանաստեղծություններ, հ I․ Մոսկվա, 1890» գրքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ Կատեգորիա:1887 գրականությունում Կատեգորիա:1887 աշխատություններ
Պերեմոգա (գյուղ, Վոլոդարսկի շրջան)
Պերեմոգա (Перемога), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլոդարսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Պերեմոգա գյուղում բնակվում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլոդարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բռնակոթի սուրբ Գրիգոր եկեղեցու վիմական արձանագրություններ
Ստորև ներկայացված է Սյունիքի մարզի Բռնակոթ գյուղի 1704 թվականին կառուցված Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու արձանագրությունները ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Արտավազդ Ավագյան
Արտավազդ Արշակի Ավագյան, հայ խորհրդային կենսաբան և ծագումնաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ 1946 թվականից։
Կենսագրություն
Արտավազդ Ավագյանը ծնվել է 1907 թվականի հուլիսի 8-ին ՀՀ Տավուշի մարզի Նորաշեն գյուղում։ 1926 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի թիվ 72 աշխատանքային դպրոցը, 1931 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1932 թվականին ընդունվում է բուսաբուծության համամիութենական ինստիտուտի ասպիրանտուրան (Լենինգրադ), որտեղ աշակերտում է հանրահռչակ ֆիզիոլոգ ակադեմիկոս Մաքսիմովին։ Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո պաշտպանում է թեկնածուական դիսերտացիա և աշխատանքի անցնում համամիութենական սելեկցիոն-գենետիկական ինստիտուտում (Օդեսա), ղեկավարելով գենետիկայի լաբորատորիան։ Այդ ժամանակաշրջանի նրա ուսումնասիրությունները նվիրված են բամբակենու ծերատման, բույսերի զարգացման, տրամախաչման, կարտոֆիլի տնկանյութի այլասերման և որակի բարելավման կարևոր հարցերին։ 1939 թվականից մինչև իր կյանքի վերջ Արտավազդ Ավագյանն աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ գենետիկայի ինստիտուտի «Գորկի Լենինսկիե» փորձարարական կայանում որպես գենետիկայի բաժնի վարիչ։ Մահացել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Մոսկվայում։ Թաղված է ծննդավայրում։
Գործունեություն
Արտավազդ Ավագյանը ուսումնասիրում էր բույսերի զարգացումը։ Արտավազդ Ավագյանի հետազոտությունները նվիրված են բուսական օրգանիզմների աճման ու զարգացման նպատակադիր ղեկավարման խնդիրներին, բույսերի բեղմնավորման երևույթների բացահայտմանը, ստադիականության տեսությանը, վեգետատիվ հիբրիդացմանը։ Տվել է բուսական օրգանիզմների երիտասարդացման երևույթի նոր մեկնաբանություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Լեհահայ երաժշտություն
Լեհաստանում 18-րդ դարի սկզբից հայ հոգևոր երաժշտությունը կրել է լատինական և լեհական եկեղեցական երաժշտության ազդեցությունը։ Հայկական եկեղեցիներում տեղադրվել են երգեհոններ, երգչախմբերը դարձել են երկսեռ։ Լեհահայերի ընտանեկան խնջույքներն ու տոնակատարություններն ուղեկցվել են ազգային երգերով և պարերով։ 19-րդ դարում հայերը մեծապես նպաստել են լեհական երաժշտության զարգացմանը։ Հանրաճանաչ էր կոմպոզիտոր Յոզեֆ Նիկորովիչը, որը գրել է մի շարք սոնատներ։ Նրա բազմաձայն խորալը դարձել է լեհ ժողովրդի օրհներգը։ Ֆրիդերիկ Շոպենի աշակերտն ու հետևորդն էր դաշնակահար, կոմպոզիտոր Կարոլ Միկուլին, իսկ կոմպոզիտոր Ստանիսլավ Մոնյուշկոն (սերում էր Մաջարյանցների տոհմից) լեհական ազգային օպերայի հիմնադիրն է։ Իտալահայ գաղթավայրում հայտնի անուններ են կոմպոզիտոր Ավետիս Նազարյանը, դիրիժոր Անջելո (Վահան) Էֆրիկյանը, երգիչներ Լյուսի Սևումյանը, Սեդա Բալուլյանը, Լինդա Գիրեյանը, Կարպիս Բոյաջյանը, դաշնակահարուհի և երգչուհի Մարի Բոդուրյանը, տավղահարուհի Շուշանիկ Միլտոնյանը (1968 թվականին հանդես է եկել Հայաստանում) և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Լեհահայ երաժշտություն
Մարիա Պոնյոն
Մարիա Պոնյոն, ի ծնե՝ Ռեննեթ (Maria Pognon, ) ֆրանսիացի լրագրող, խմբագիր, ֆեմինիստ, սուֆրաժիստ, պացիֆիստ և մասոն, որին հիշատակել են 19-րդ դարի վերջում՝ որպես կանանց իրավունքների ակտիվիստ իր հաջողություններով։ 1892-1903 թվականներին նա եղել է Ligue Française pour le Droit des Femmes-ի նախագահ, ինչպես նաև՝ պացիֆիստական Société française pour l'arbitrage entre ասոցիացիայի անդամ։ Որպես մասոն՝ եղել է Loge du Droit humain-ի (Մարդու իրավունքների օթյակի) 17 հիմնադիրներից մեկը, որը բաց է եղել և՛ տղամարդկանց, և՛ կանանց համար ։