cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վազգեն Մանուկյան
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից նոյեմբերի 9-ը տևած Արցախյան երկրորդ պատերազմի պատճառները, ընթացքը և այնուհետև 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի համատեղ հայտարարության ստորագրումը հայաստանյան հանրության շրջանում բողոքի ալիք բարձրացրեց՝ պահանջելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը ։ Խորհրդարանական և արտախորհրդարանական 17 կուսակցություններ ստեղծեցին «Հայրենիքի փրկության շարժման» խորհրուրդ և 2020 թվականի դեկտեմբերի 3-ին անցումային կառավարության ղեկավարի՝ վարչապետի միասնական թեկնածու առաջադրեցին Վազգեն Մանուկյանին ։
Մանկություն և պատանեկություն
Վազգեն Մանուկյանը ծնվել է 1946 թվականին՝ Մեծ Եղեռնի ժամանակ Մոկսից Երևան գաղթած Մանուկյանների ընտանիքում։ Հայրը՝ Միքայել Մանուկի Մանուկյանը, ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը, ֆիզմաթ. գիտությունների դոկտոր էր, Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։ Մայրը՝ Աստղիկ Հմայակի Հակոբյանը, ծնվել է Գյումրիում, ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆալուլտետը ։
Վազգեն Մանուկյանը սովորել է Երևանի Ա. Չեխովի անվան դպրոցում։ 1963-1968 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկամաթեմատիկական ֆալուլտետում։ 1967թվականի ապրիլի 24-ին Մոսկվայում Թուրքիայի դեսպանատան առջև ցույց կազմակերպելու պատճառով ստիպված է եղել թողնել Մոսկվայի համալսարանը և վերադառնալ Երևան : 1966-1967 թվականներին ուսումը շարունակել է Մոսկվայի պետական համալսարանում, 1969-1972 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ակադեմիայի Նովոսիբիրսկի բաժանմունքի ասպիրանտ է եղել։ Ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու է, դոցենտ, մի շարք գիտական հոդվածների հեղինակ .1972-1990 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ-ում ։
Կինը՝ Վարդուհի Իշխանյանը, մասնագիտությամբ մաթեմատիկոս է, նրա հայրը հայտնի լեզվաբան, գրականագետ Ռաֆայել Իշխանյանն է, մայրը Վահան Չերազի դուստր՝ մանագիտությամբ լեզվաբան՝ Բյուրակն Չերազը։
Քաղաքական վաղ շրջանի գործունեություն
Քաղաքական գործունեությունը սկսել է ուսանողական տարիներից։ Մինչև 1988 թվական եղել է տարբեր քաղաքական կազմակերպությունների անդամ և կազմակերպիչ։
1960 -ականներին Հայաստանում սկիզբ առավ մի շարժում, որի ներքո ստեղծվեցին գաղտնի ազգային կազմակերպություններ՝ բարձրացնելով Հայոց ցեղասպանության և ազգային այլ հարցեր։ 1967-1968 թվականներին Վազգեն Մանուկյանն ու ընկերները  Մոսկվայի համալսարանում հիմնեցին Հայ մշակույթի ակումբը, որը, սակայն, միայն մշակութային չէր, այլ մշակութայինի անվան տակ ազգային գործունեություն էր ծավալում։ Հետո նմանատիպ կազմակերպություն ստեղծեցին Երևանի պետական համալսարանում՝ կրկին հայ մշակույթի անվան տակ արծարծելով անկախության, Արցախի, ժողովրդավարության և այլ հարցեր.
1967 թվականի ապրիլի 24-ին Մոսկվայում մի խումբ համախոհներով կազմակերպել են ցույց Թուրքիայի դեսպանատան առաջ՝ նախապես մշակելով սցենարը, այցելելով Մոսկվայի բուհեր ու հանրակացարաններ, ցուցակներով հայերին գտնելով և իրազեկելով ցույցի մասին.
Ապրիլի 24-ին հազարավոր ուսանողներ հավաքվել էին Մոսկվայի թուրքական դեսպանատան առջև և ձեռք ձեռքի տված՝ սկսեցին երգել «Զարթնիր լաո»-ն, որից հետո ոստիկանները մոտենում են, քաշքշում, փորձում ցրել ցույցը։ Բայց ցույցն արդեն կայացել էր։ Նախորդ տարիների անհաջող փորձերից հետո սա առաջին հաջողված ցույցն էր։ Հայ ուսանողները վերադառնում են հանրակացարաններ և նշում իրենց հաղթանակը ։
Մի քանի օր անց ցույցի կազմակերպիչներին, այդ թվում նաև Վազգեն Մանուկյանին, հեռացնում են համալսարանից ։
Այդ ցույցին պատրաստվելիս՝ Վազգեն Մանուկյանը ծանոթանում է Խորհրդային Միության արտգործնախարարության արտաքին քաղաքականության պլանավորման բաժնի պետ, Կանադայում Խորհրդային Միության նախկին դեսպան Համո Հարությունյանի հետ, որը շատ հարգված ու ազդեցիկ գործիչ էր մոսկովյան քաղաքական շրջանակներում։ Կարելի է ասել, որ հենց նա է դրել Մանուկյանի քաղաքական գործունեության հիմքը։
Մոսկվայում կազմակերպված ցույցից հետո էլ նրանց շփումը շարունակվում է։ Համո Հարությունյանը Մանուկյանին ու ընկերներին սովորեցնում է քաղաքականության ու դիվանագիտության նրբությունները, ազգային քաղաքականությունից մինչև համաշխարհային գործընթացներ, խոսում պետությունների կառուցվածքից, ներքին խոհանոցից, այն մասին, թե ինչպես են ընդունվում քաղաքական որոշումները և այլն։ Հարությունյանը երիտասարներին ծանոթացնում էր նաև հայտնի հայերի հետ։ «Նրա տունը հայության համար կենտրոն էր։ Օրինակ` Սիլվա Կապուտիկյանի հետ այնտեղ եմ ծանոթացել։ Շատ անգամ այնտեղ հանդիպեցինք և մտերմացանք մարշալ Բաղրամյանի հետ։ Ծանոթացանք նաև մարշալ Բաբաջանյանի, նախկին առաջին քարտուղար Յակով Զարոբյանի, մի խոսքով՝ ժամանակի ամենաազդեցիկ դեմքերի հետ»,-հիշում է Մանուկյանը ։
Գաղափարական մյուս մեծ ազդեցությունը երիտասարդները կրում էին Կարեն Թախտաջյանից, որը մաթեմատիկոս էր, հայրը՝ Արմեն Թախտաջյանը Պետերբուրգում հայտնի ակադեմիկոս։ Կարեն Թախտաջյանն առաջ էր քաշում ազգային գաղափարախոսության հարցեր, դրդում, որ երիտասարդները փիլիսոփայություն կարդան։ «Ես առաջին անգամ հենց նրա ազդեցության տակ սկսեցի ուսումնասիրել Նիցշե, Շոպենհաուեր, Օտտո Վեյնինգեր, հնդկական փիլիսոփայություն։ Իսկ Համո Ակիմիչի ազդեցության տակ սկսեցինք ուսումնասիրել, թե ինչ է նշանակում բաժնետիրական ընկերություն, Միացյալ Նահանգների տնտեսություն, այսինքն, եթե անկախ պետություն լինենք, հասկանայինք` ինչ ճանապարհով պետք է գնանք և այլն։ Այդ բոլոր տղաները հետագայում մեծ դեր խաղացին ոչ միայն Հայաստանում տարբեր գաղտնի կազմակերպություններ հիմնելու գործում, այլև 1988-ի շարժման ժամանակ» հիշում է Վազգեն Մանուկյանը ։
1970-ական թվականներին Վազգեն Մանուկյանը Վազգեն Ա. Կաթողիկոսի առաջադրանով իր ընկերների հետ իրականացնում է նաև մշակութային արժեքների փրկության միջոցառումներ Նախիջևանի և Արցախի տարածքներում, իրականացնում են նաև Բեյրութում ռմբակոծության տակ հայտնված հայ մանուկների փրկության կազմակերպում և շատ այլ ձեռնարկումներ ։
Թարգմանչաց տոներ
«Երբ 88-ի շարժումը սկսվեց, հասկացանք, թե այդ հավաքներն ինչքան կարևոր էին և ինչ մեծ նշանակություն ունեցան։ Մտավորականությունը միանգամից համախմբվեց, քանի որ արդեն մարդիկ իրար ճանաչում էին, նույն կերպ էին հարցերին մոտենում, նույն գաղափարներն էին հարում։ Դա էր Թարգմանչաց տոների ամենամեծ ձեռքբերումը». Վազգեն Մանուկյան ։
Արցախյան շարժում
1988 թվականին. Հայաստանում միաժամանակ առաջացան երեք շարժում։ Առաջինը՝ խոշոր բնապահպանական, երկրորդը, փոքրաթիվ էր և հիմնականում կազմակերպված էր 1987 թվականին բանտից դուրս եկած դիսիդենտների կողմից։ Ամենամեծ թափը հավաքեց երրորդ շարժումը, որի նպատակն էր ԼՂԻՄ Հայաստանին միավորելը ։ 1988 թվականին ստեղծվեց «Ղարաբաղ» կոմիտեն, որի ակունքներում կանգնած էր Վազգեն Մանուկյանը։ Նա նախ «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ էր (1988 թվականի փետրվարից),  ապա կոմիտեի համակարգողը (1988 թվականի հունիսից).
1988 թվականի փետրվարյան ցույցերի ժամանակ Վազգեն Մանուկյանն իր հրապարակային ելույթում առաջին անգամ համազգային գործադուլի կոչ է անում ժողովրդին։
1988 թվականի դեկտեմբերի 10-ին «Ղարաբաղ» կոմիտեի մյուս անդամների հետ Վազգեն Մանուկյանը ձերբակալվել է և 6 ամիս անցկացրել Մոսկվայի «Մատրոսկայա տիշինա» բանտում ։
Արցախյան շարժումԸ ծնվեց որպես ազգային շարժում, որի նպատակները շատ հստակ էին, սակայն շատ արագ՝ 1988 թվականի մայիսից, զուտ ազգային շարժումից այն սկսեց վերածվել ազգային-ժողովրդավարական շարժման։ 1988 թվականի մայիսին շարժման առաջնորդների միջև քաղաքական, գաղափարական տարաձայնություններ ի հայտ եկան։ Ոմանք գտնում էին, որ կա միայն Ղարաբաղի հարցը, և որևէ այլ խնդիրներ պետք չէ առաջ քաշել։ Մյուս մոտեցումն այն էր, որ այնքան խնդիրներ գոյություն ունեն, որ անհնար է Ղարաբաղի խնդիրն առաջ տանել և հաջողության հասնել առանց դրանք բարձրաձայնելուց ։
Վազգեն Մանուկյանը վստահ էր, որ ճիշտ ճանապարհը անկախ պետության կերտումն է։ Եվ փուլ առ փուլ պայքարը տեղափոխվեց Անկախության դաշտ ։
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ
1990 թվականի մայիսին Վազգեն Մանուկյանն ընտրվել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի (ԳԽ) պատգամավոր, 1990 թվականի օգոստոսի 13-ին Գերագույն խորհրդի կողմից նշանակվել է Հայաստանի Նախարարների խորհրդի նախագահ (վարչապետ) , Արդյունքում դառնալով Խորհրդային Հայաստանի վերջին և երրորդ Հայաստանի հանրապետության առաջին վարչապետը։ Դա Հայաստանի համար ծանր ժամանակաշրջան էր․ արագորեն քանդվում էր ԽՍՀՄ-ը, սկսվել էր Հայաստանի քաղաքական և տնտեսական շրջափակումը հյուսիսից։
Վազգեն Մանուկյանի և ՀՀՇ-ի վերնախավի միջև ավելի ու ավելի էին խորանում անհամաձայնությունները Հայաստանի ապագա քաղաքական կուրսի վերաբերյալ։ Վազգեն Մանուկյանը 1991 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Գերագույ խորհուրդում ելույթ ունենալով, հրաժարական է տալիս վարչապետի պաշտոնից, սեպտեմբերի 26-ին խորհրդարանն ընդունում է նրա հրաժարականը։
Ազգային ժողովրդավարական միություն (ԱԺՄ)
Աստիճանաբար, 1988 թվականի համաժողովրդական ղեկավարության ներսում մեծամասնություն ստացավ մի ուղղություն, որը ընդդիմախեսների կարծիքով հետևողականորեն զոհաբերում էր շարժման ծրագրում ամրագրված խնդիրներն և ժողովրդավարական սկզբունքները «իշխանություն հանուն իշխանության» և «իշխանություն ամեն գնով» սկզբունքներին։ Համաժողովրդական շարժման ղեկավարության մի մասը Հայաստանի համար այդ ուղղության մեջ վտանգ տեսնելով ինքնակամ հեռացավ ՀՀՇ-ից։
Տիգրան Սարգսյանը և Դավիթ Վարդանյանը, ովքեր հետագայում Վազգեն Մանուկյանի հետ ստեղծեցին ԱԺՄ-ն, ՀՀՇ նիստերից մեկում հարց էին բարձրացրել, որ իրականացվող սեփականաշնորհումը խորացնում է սոցիալական անարդարությունը։ Տարաձայնությունների համար շատ առիթներ կային։ Կոմիտեի անդամները տարբեր կերպ են պատկերացնում Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը՝ սկսած «ոչ մի թիզ հող» քաղաքականությունից մինչև խնդիրը սառեցված պահելը։ Տնտեսական խնդիրների լուծման ճանապարհները ոչ միշտ էին ընդունելի։ Երբեմնի գաղափարակիցները Հրանտ Բագրատյանի իրականացրած քաղաքականությունն անվանում էին «վայրի լիբերալիզմ» և քննադատության էին արժանացնում ։
Գերագույն խորհրդում «Ազգային ժողովրդավարներ» խմբակցության ձևավորումից հետո Վազգեն Մանուկյանը, Դավիթ Վարդանյանի, Արշակ Սադոյանի, Շավարշ Քոչարյանի, Լյուդվիգ Խաչատրյանի, Տիգրան Սարգսյանի, Սեյրան Ավագյանի և այլ գործիչների հետ նախաձեռնում է շարժման ակտիվ մասնակիցներին և համախոհներին միավորող «Ազգային ժողովրդավարական միության» (ԱԺՄ) հիմնադրումը։ 1991 թվականին ստեղծվում է ԱԺՄ-ն, կուսակցության վարչության նախագահ է ընտրվում Վազգեն Մանուկյանը ։
ԱԺՄ-ն Ազգային ժողովում խմբակցություն է ունեցել 1995-2003 թվականներին։
Հայաստանի պաշտպանության նախարար
1992 թվականի ամռանը Լեռնային Ղարաբաղը ողբերգություն էր ապրում. մեկ ամսում ադրբեջանական զորքերը գրավեցին Շահումյանն ու Մարտակերտը, հայերի կողմից վերահսկվող տարածքների մոտ 50 տոկոսը։ Թվում էր՝ ևս մեկ ճիգ, և ղարաբաղյան հարցը կլուծվի վերջնականապես ։ Հենց այդ ժամանակ Վազգեն Մանուկյանը դարձավ Հայաստանի պաշտպանության նախարար, և պատերազմի ընթացքը սկսեց աստիճանաբար փոխվել։ ԽՍՀՄ ցամաքային զորքերի շտաբի պետի տեղակալ Տեր-Գրիգորյանցի ակտիվ մասնակցությամբ կազմավորվեց փոքրաթիվ, բայց մարտունակ բանակ։ 1992 թվականի աշնանից սկսած հաջողվեց կասեցնել ադրբեջանցիների առաջխաղացումը, իսկ 1993 թվականի գարնանը հայերը հակահարձակման անցան և արդեն օգոստոսին ջախջախեցին ադրբեջանական բանակի հիմնական հարվածային ուժերը
Կապանի օպերացիա
1992 թվականի աշնան և ձմռան ամիսներին երկրի սահմաններին իրավիճակն օրհասական էր։ Շահումյանն ու Մարտակերտը թշնամու ձեռքում էին, Կիչանը և ըստ այդմ՝ Ստեփանակերտն ու ամբողջ Արցախը՝ մշտական սպառնալիքի տակ։ Լաչինի միջանցքով երթևեկելը խիստ վտանգավոր էր, երբեմն՝ անհնար։ Հակառակորդը տարբեր զինատեսակներից գնդակոծում էր նաև Կապանի շրջանի հայկական գյուղերը՝ վտանգի տակ պահելով Կապան-Գորիս ավտոմայրուղին ։
1992 թվականի ապրիլի 24-ից սահմանային ընդհարումները վերաճում են լուրջ մարտական գործողությունների։ Զանգվածաբար հրետակոծվում էին Կապան քաղաքն ու սահմանամերձ բնակավայրերը։
Որոշում է կայացվում միջոցներ ձեռնարկել՝ վերացնելու հակառակորդի առավել վտանգավոր հենակետերը։ Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ գեներալ-լեյտենանտ Հրաչյա Անդրեասյանը մշակում է պլան, օպերացիայի ղեկավար է նշանակվում Յուրի Խաչատուրովը ։
Դեկտեմբերի 10-ի վաղ առավոտյան գործողությունը սկսվում է։ Մի քանի ժամ տևած մարտերից հետո հայկական կողմին հաջողվում է լիակատար պարտության մատնել թշնամուն և փոխել պատերազմի ելքը ։
Կապանի օպերացիայի մասին Վազգեն Մանուկյանը տեղյակ չի պահել այդ ժամանակվա նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, քանի որ վերջինս դեմ էր նման գործողություններին՝ համարելով միջազգային հանրության կողմից ոչ ընդունելի ։
Քարվաճառի օպերացիա
Քարվաճառի շրջանում տեղակայված ադրբեջանական ռազմական հենակետի ոչնչացման, բռնազավթված բնակավայրերի ազատագրման և ադրբեջանական բանակի լաչին-քելբաջարյան խմբավորման ջախջախման գործողությունըտեղի է ունեցել 1993 թվականի մարտի 27-ից ապրիլի 2-ը՝ Վազգեն Մանուկյանի պաշտոնավարման օրոք էր և նրա անմիջական ղեկավարությամբ ։
Քարվաճառն իր դիրքով չափազանց կարևոր էր։ Քարվաճառից էր հրետանակոծվում Մարտակերտը, Քարվաճառում տեղակայված թշնամու զինուժը մեծ վտանգ էր Շահումյանի պարտիզանական ջոկատների համար համալրում հասցնող ինքնաթիռներին։ Քարվաճառի ազատագրումը մեկ ուղղությամբ իրականացնել հնարավոր չէր. այն իրագործվում է երեք ուղղություններով՝ միաժամանակյա հարձակմամբ ։
Մարտակերտի ազատագրում
Քարվաճառի օպերացիայից անմիջապես հետո սկսվեցին Մարտակերտի ազատագրման նախապատրաստական աշխատանքները։ Շատ կարճ ժամանակում վերախմբավորեցին ուժերն ու միջոցները։ 1993 թվականի ամռան սկզբին սկսվեցին գործողությունները։ Հայկական ուժերը մարտնչում էին ողջ հյուսիսային ճակատով և հունիսի 26-ին նրանց հաջողվում է գրավել «Հեռուստաաշտարակ» և «Պուշկեն յալ» կոչվող բարձրունքները ։։ Հունիսի 27-ին ազատագրվեց Մարտակերտը։ Հայկական կողմը անցավ գերիշխող բարձունքների և հիմնական ճանապարհային ուղղությունների պաշտպանությանը։
1993 թվականի օգոստոսի 21-ին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը Վազգեն Մանուկյանին ազատում է պաշտպանության նախարարի պաշտոնից և Սերժ Սարսյանին նշանակոմ պաշտպանության նախարարի պաշտոնում ։
Հայաստանի նախագահական ընտրություններ 1996
1995 թվականին Վազգեն Մանուկյանն ընտրվում է Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր թիվ 20 ընտրատարածքից ։
1996 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ ձևավորվում է լուրջ ընդդիմադիր ճակատ։ Հիմնական քաղաքական կուսակցություններն ու ուժերը համախմբվում են՝ Վազգեն Մանուկյանին առաջադրելով ազգային համաձայնության թեկնածու նախագահական ընտրություններում։
1996 թվականի սեպտեմբերի 22-ի նախագահական ընտրությունները վերաճում են համատարած ընտրակեղծիքների՝ հօգուտ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի  ։ Անգամ համատարած ընտրակեղծիքների արդյունքում պաշտոնական տվյալներով Վազգեն Մանուկյանը հավաքել էր 41,29% ձայն, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը՝ 51,75% ։ Ենթադրվում էր, որ 1996 թվականի սեպտեմբերի նախագահական ընտրությունները կեղծվել են նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի առաջին շրջանի հաղթանակը ապահովելու համար, որպեսզի նա երկրորդ փուլում չհանդիպի Մանուկյանին ։ Ազգային Ժողովրդավարական Միությունը հատորներով ապացուցային բազա է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան ։
«Այդուհանդերձ մենք չէինք հայտարարում, որ ընդդիմության թեկնածուն հաղթել է, այլ պահանջում էինք ամեն մի ընտրատարածքից պատահականության սկզբունքով 3-ական արկղ բացել, և եթե ընտրակեղծիքներ հայտնաբերվեն, գնանք երկրորդ փուլի»․ Վազգեն Մանուկյան ։
Վազգեն Մանուկյանը մի քանի հոգու հետգնում է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով, որն այդ ժամանակ տեղակայված էր Ազգային ժողովի շենքում՝ առաջարկելով ամեն մարզից 3 արկղ բացել։ Այդ ժամանակ Վազգեն Մանուկյանը հայտարարում է․«Եթե 20-30 րոպե հետո դուրս չեկանք, եկեք մեր հետևից» :
ժողովուրդը «Վազգե՛ն, նախագահ» վանկարկումներով Ազատության հրապարակից Բաղրամյան պողոտայով շարժվում է դեպի ԿԸՀ։ Ժամը 18-ի սահմաններում Ազգային ժողովի դիմաց հավաքված էին հազարավոր ցուցարարներ, որոնք կողմ էին վճռական գործողությունների:Քիչ անց Ազգային ժողովի շենքից դուրս է գալիս Վազգեն Մանուկյանի կողմնակիցներից Վովա Հախվերդյանը. «Ես անձամբ ասում եմ Վազգեն Մանուկյանի խոսքերը․ «Մենք կհասնենք հաջողության, միայն թե համբերեք։ Իր անձնական խնդրանքն է՝ համբերատար սպասել, բայց բանակցությունները գնում են բավականին ծանր մթնոլորտում» :
Վազգեն Մանուկյանը փորձում է ցուցարարներին հանգստացնել՝ ասելով.«Այստեղ հանձնաժողովը մի որոշում է ընդունում, որը մեզ լիովին գոհացնում է։ Ժողովուրդ, այս պահից կախված է մեր ողջ ժողովրդի ապագան»: Նա կոչ է անում ժողովրդին անկարգությունների չդիմել և ձեռք չբարձրացնել ոստիկանների վրա ։
Հատվածներ ԱՄՆ-ի Պետքարտուղարության զեկույցից 1996 թվականի նախագահական ընտրությունների և դրան հաջորդած իրադրության վերաբերյալ.
«Նախագահ Լևոն Տեր–Պետրոսյանը վերընտրվեց սեպտեմբեր ամսվա բազմաթեկնածու և հակասական ընտրությունների արդյունքում, որոնք նշանավորվեցին մի շարք անօրինականություններով ու ընտրական օրենքի լուրջ խախտումներով։ Ընդդիմությունը մերժեց ընտրությունների պաշտոնական արդյունքները և դիմեց Սահմանադրական դատարան՝ խնդրելով չեղյալ հայտարարել Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի որոշումն ու նշանակել նոր ընտրություններ։ Դատարանի վարած քննությունը չցրեց պաշտոնական արդյունքների հավաստիության վերաբերյալ կասկածները․․․» ։
«․․․Սեպտեմբերյան ընտրություններին հետևած իրադարձությունների ժամանակ կառավարությունը ծեծի ու բռնությունների ենթարկեց ընդդիմադիր կուսակցությունների անդամներին ու ցուցարարներին։ Կառավարությունը համաձայնագիր ստորագրեց Կարմիր խաչի հետ՝ արտոնելով հանդիպումներ ու առանձնազրույցներ ձերբակալվածների հետ, սակայն այդ համաձայնագրի կիրառման համար բավարար քայլեր չձեռնարկվեցին․․․» ։
«․․․Իշխանությունը շարունակում էր որոշակի սահմանափակումներ պարտադրել մամուլի ազատությանը, անվտանգության ուժերը ծեծում ու ձերբակալում էին լրագրողների սեպտեմբերյան իրադարձություններից հետո, իսկ լրագրողներն էլ հակված են որոշ ինքնագրաքննության․․․» :
«․․․Նախագահական ընտրություններին հաջորդած դեպքերից հետո, երբ դեռ գործում էր հանրահավաքների արգելքը, անվտանգության ուժերի՝ համազգեստ չկրող աշխատակիցները ծեծում էին այն անցորդներին, որոնք հայտնվում էին հավաքների գումարման հիմնական վայրի հարևանությամբ։ Ոստիկանության դաժանության երկու դեպք է արձանագրվել տարվա առաջին կեսին։ Յուրաքանչյուր դեպքում դաժան ծեծի ենթարկված բանտարկյալն այնուհետև ինքնասպանություն է գործել։ Երկու դեպքն էլ այժմ գտնվում է Գերագույն դատարանի վարույթում․․․» ։
Հայաստանի Հանրային խորհրդի նախագահ
Խորհրդում ներգրավված են եղել անվանի գիտնականներ, հասարակական, մշակութային, նախկին պետական անվանի գործիչներ, մտավորականներ, որոնք խորհրդի կազմում միավորվելու և համագործակցելու շնորհիվ ձևավորել են ընդհանուր տեսլական Հայաստանի ու հայ ժողովրդի ապագայի վերաբերյալ, ձևակերպել խնդիրներ, որոնք ներկայացվել են նաև օրվա իշխանություններին ։
Վազգեն Մանուկյանի ղեկավարած տարիներին խորհուրդն իրականացրել է ակտիվ գործունեություն՝ արձագանքելով Հայաստանին ու հայ ժողովրդին վերաբերող բոլոր այն հարցերին, որոնք հանրային հնչեղություն են ստացել և հուզել հասարակությանը։ Բազմաթիվ հարցեր խորհրդում բարձրացվել, քննարկվել և դրանց վերաբերյալ Հայաստանի նախագահին կամ Հայաստանի կառավարություն առաջարկներ են ներկայացվել Հանրային խորհրդի անդամների կամ հանձնաժողովների նախաձեռնությամբ։ Այդ հարցերի որոշակի մասն անմիջապես ստացել է լուծումներ, որոշ մասը ներառվել է Հայաստանի կառավարության գործունեության ուղենիշների ու ծրագրերի մեջ ։
2010 թվականի հուլիսի 7-ին Նյու Յորքում կայացած Տնտեսական և սոցիալական խորհուրդների ու համանման կառույցների միջազգային ասոցիացիայի (ՏՍԽՀԿՄԱ) ընդհանուր վեհաժողովի ժամանակ ՏՍԽՀԿՄԱ-ի նախագահության ներկայացմամբ Հայաստանի Հանրային խորհուրդը դարձել է Հանրային խորհուրդների միջազգային կառույցի անդամ
Միջազգային համագործակցության շրջանակներում Հայաստանի Հանրային խորհուրդը ասոցիացիայի մի շարք երկրների հետ (Ռուսաստան, Չինաստան, Բրազիլիա, Հունաստան, Պորտուգալիա) ստորագրել է երկկողմ համագործակցության պայմանագրեր ։
Միջազգային ասոցիացիայի շրջանակներում  ստեղծվել է նաև Ֆրանկոֆոնյան երկրների տնտեսական և սոցիալական խորհուրդների ու համանման կառույցներիերկրների միություն (UCESIF), որին նույնպես 2015 թվականից անդամակցում է Հայաստանի Հանրային խորհուրդը ։
Խորհուրդը սերտ համագործակցություն է ծավալել Հայաստանի նախագահի, կառավարության ղեկավարի, պետական գերատեսչությունների ղեկավարների հետ։ ՀԽ հանձնաժողովներն ակտիվորեն համագործակցել են համապատասխան պետական կառույցների ներկայացուցիչների հետ նպատակ ունենալով հանրային երկխոսության, հանրային քննարկումների մշակույթը զարգացման նոր աստիճանի հասցնել ։
«Վերնատուն» ակումբ
2019 թվականին, ընդառաջ գնալով Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքում ընթացող զարգացումներին, առկա խնդիրներին ու վտանգներին, Վազգեն Մանուկյանը հիմնում է «Վերնատուն» հասարակական-քաղաքական ակումբը։ Ակումբի նպատակն է բոլոր քաղաքական ուժերի, հասարակական կազմակերպությունների, քաղաքականապես ակտիվ անհատների ջանքերի շնորհիվ նպաստել մեր երկրում առողջ միջավայրի ձևավորմանն ու հանրային կոնսոլիդացիային, նպաստելով Հայաստանի առջև ծառացած խնդիրների հաղթահարմանը և ապագային միտված ուղենիշների ու գաղափարների ձևավորմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1946 ծնունդներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:«Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԱԺՄ անդամներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ‎ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Տիգրան Մեծի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Աստվածաշունչ (4113)
Աստվածաշունչ (4113), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4113 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1384 թվականին Հակոբ քահանա գրիչի կողմից [ենթադրաբար]։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 31X21 չափս։ Գրված է երկսյուն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` լաթեպատ ստվարատուղթ։ Հիշատակարան գրչի՝ 232բ, 267տ, 391բ, 448բ, 470բ, հետագայի՝ 470բ (1769 թ․), 471ա (ԺԸ դ․), 471բ (1803 թ․) :
Մինետ
Մինետ, օրալ սեքսի հավաքական անվանումը, որի դեպքում սեռական անդամը պասիվ կերպով գրգռվում է բերանով, լեզվով, ատամներով կամ զուգընկերոջ կոկորդով։
Մինետը բացի մարդկանցից հանդիպում է նաև չղջիկների և պրիմատների մոտ ։
Աստվածաշունչ (4113)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մինետ
Հոմանիշներ՝ պենիլինցիա, ֆալատորիզմ։ 1890-ականներին ռուսերենում տարածված էր մինետկա տարբերակը։ 1920-1930-ականներին «մինետ» բառն օգտագործվում էր նաև կունիլինգուսի փոխարեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեռականություն
Ծովի ջուր
Ծովի ջուր, ծովերի և օվկիանոսների ջրեր։ Համաշխարհային օվկիանոսի միջին աղիությունը 3,47% (34,7 ‰) է, տատանումները ՝ 3,4-ից 3,6% (34-36 ‰): Սա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր մեկ լիտր ջրի մեջ լուծված է 35 գրամ աղ (հիմնականում նատրիումի քլորիդ)։ Սա 0,6 մոլ / լիտր է (ենթադրելով, որ ամբողջ աղը NaCl է, ինչը իրականում այդպես չէ)։
Աղիություն
Օվկիանոսների ջրերում աղը գրեթե ամենուր է, որը մոտ է 3.5%, բայց ծովերի ջրերը ունեն անհավասար բաշխված աղիություն։ Ամենաքիչ աղիություն ունի Ֆիննական ծոցի և Բոտնիկի ծոցի հյուսիսային մասի ջրերը, որոնք դուրս են գալիս Բալթիկ ծով։ Բարձր աղիություն ունի Կարմիր ծովը և Միջերկրական ծովի արևելյան մասի ջրերը։ Աղի լճերը, ինչպիսիք են Մեռյալ ծովը, կարող են ունենալ աղիության զգալիորեն ավելի բարձր մակարդակ։ Ծովի ջրերը մի փոքր հիմնային են, pH- ն ՝ 7,5-ից մինչև 8,4։ Համեմատաբար բարձր pH- ի կայունությունը կապված է կարբոնատ բուֆերային համակարգի առկայության հետ ։ Բորային համակարգը որոշ չափով պակաս կարևոր է pH- ի պահպանման համար։ pH- ի ամենաբարձր արժեքը ծովի մակերեսի մոտ է, խորության հետ փոքր-ինչ նվազում է։ Չաղտոտված տարածքներում pH- ի արժեքը կարող է իջնել չեզոք կամ նույնիսկ թույլ թթվային։
Բիոգեն նյութեր
Բիոգեն (կենսածին) տարրերը անհրաժեշտ են կենդանի օրգանիզմներին։ Դրանք ներառում են ֆոսֆոր, ազոտ (անօրգանական միացություններում) և (որոշ օրգանիզմների համար) սիլիցիում։ Կարևոր դեր են խաղում մետաղները, որոնք հանդիպում են քիչ քանակությամբ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Ծովի ջրի խտությունը տատանվում է 1020-ից մինչև 1030 կգ / մ³, որը կախված է ջերմաստիճանից և աղիությունից։ 24‰ից ավելի աղիություն ունենալու դեպքում առավելագույն խտության ջերմաստիճանը դառնում է ավելի ցածր, քան սառեցման կետի ջերմաստիճանն է։ Երբ սառչում է, ծովային ջուրը սեղմվում է, արդյունքում խտությունը մեծանում է։ Ծովի ջրի մեջ ձայնի արագությունը կազմում է մոտ 1500 մ / վ ։
Երկրաքիմիական բացատրություն
Ծովում աղի ջրի առկայության գիտական ​​բացատրությունը դրվել է Էդմունդ Հալլեյ աշխատանքներով 1715 թվականին։ Նա առաջարկեց, որ աղը և այլ հանքային միացությունները, հողից գետերի ջրերի միջոցով ծով են տեղափոխվել։ Հասնելով օվկիանոս ՝ աղերը մնացին և աստիճանաբար կոնցենտրացվեցին։ Հալլեյը նկատեց, որ լճերի մեծ մասը, որոնք աղի ջուր ունեն՝ օվկիանոսների հետ ջրային կապ չունեն։ Հալլեյի տեսությունը մասամբ ճիշտ է։ Բացի այդ պետք է նշել, որ դրանց ձևավորման վաղ փուլերում նատրիումի միացությունները առաջանում էին օվկիանոսի հատակում։ Մեկ այլ տարրի աղի՝ քլորի առկայությունը բացատրվում է հրաբխային ժայթքումների ժամանակ երկրի կենտրոնից դրա  (ջրածնի քլորիդի ձևով) թափանցումը ջրեր։ Նատրիումի և քլորի ատոմները հետզհետե դարձան ծովի ջրի աղի կազմի հիմնական բաղադրիչները։
Պիտանի չէ խմելու համար
Ծովային ջուրը խմելու համար պիտանի չէ աղերի և հանքանյութերի բարձր պարունակության պատճառով, որոնք պահանջում են ավելի շատ ջուր մարմնից հեռացնել, քան ներմուծաց քանակությունն է։ Այնուամենայնիվ, մաքրումից հետո նման ջուրը կարող է խմվել։ 1950-ականներին ֆրանսիացի բժիշկ և ճանապարհորդ Ալեն Բոմբարը փորձարարորեն ապացուցեց, որ ծովային ջուրը կարող է լինել պիտանի խմելու համար, բայց միայն փոքր քանակությամբ (մոտ 700 մլ / օր) 5-7 օրվա ընթացքում ։ Սառեցված ծովային ջուրը աղիությամբ 3-4 անգամ ցածր է, քան օվկիանոսային (ոչ ավելի, քան 8-11 տ.մ.) որոշ ծովափիներում, ծովալճակներում, գետաբերաններում, որտեղ հոսում են մեծ գետեր, ծովեր, ինչպիսիք են Ազովը, Բալթիկը, Կասպիցը, շատ ավելի քիչ վնասակար են, քան օվկիանոսային ջրերը, և կարելի է փոքր քանակությամբ օգտագործել խմելու և արտակարգ իրավիճակներում գոյատևման համար։
Ծովի ջուրը հիգիենայում
Հոնկոնգում ծովային ջրերը լայնորեն օգտագործվում են լոգարանի լվացման համակարգերում։ Նրանց ավելի քան 90% -ը քաղցր ջուրը խնայելու համար օգտագործում է ծովի ջուրը կենցսղի գործերում։ Դա սկսվեց 1960-70-ականներին, երբ քաղցրահամ ջրի հայթայթումը դժվարացավ նախկին բրիտանական գաղութի բնակիչների համար։
Հանքանյութերի ստացումը ծովի ջրերից
Գրեթե բոլոր քիմիական տարրերը հայտնաբերված են ծովի ջրի մեջ։ Աշխարհի մագնեզիումի արտադրության գրեթե կեսը ստացվում է ծովի ջրից։ 1998 թվականին Միացյալ Նահանգներում ծովի ջրից ստացան մոտ 40 հազար տոննա բրոմ ։ Դիտարկվում է ծովային ջրից ուրանի արդյունահանման հնարավորությունը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Օվկիանոսագիտություն Կատեգորիա:Ջուր
Գրիբովկա (գյուղ, Ուֆիմսկի շրջան)
Գրիբովկա (Грибовка, Грибовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 248 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Բառ (Մոկսի գավառ)
Բառ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պափենհայմ
Պափենհայմ (Pappenheim), կոմունաԳերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Մտնում է Վայսենբուրգ Գունցենհաուզեն շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4030 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 64,32 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 77 158։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Գիրինո (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Գիրինո (Гирине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գիրինո գյուղում բնակվում էր 128 մարդ։
Կղզային աղեղներ
Կղզային աղեղներ, մայրցամաքներից օվկիանոսներին անցման զոնաներում ժամանակակից գեոսինկլինալային համակարգերի ստրուկտուրայի ռելիեֆում արտահայտված ձևեր։ Կղզային աղեղները երկայնակի ձգված լեռնային կառուցվածքներ են, որոնք բաժանում են եզրային ծովերի գոգավորությունները խորջրյա անդունդներից։ Կղզային աղեղների հիմքն են կազմում 40—50 կմ-ից մինչև 200—400 կմ լայնությամբ, 1000 և ավելի կմ երկարությամբ ստորջրյա լեռնանաշղթաները, որոնք հիմնականում բաղկացած են հրաբխային ապարներից (բազալտներ, անդեզիտա-բազալտներ, անդեզիտներ)։ Լեռնաշղթաների կատարային մասերը ջրի մակերևույթից վեր են բարձրանում կղզիների աղեղանման դասավորված շարքերի ձևով (Կուրիլյան, Ալեուտյան և այլ կղզիներ)։ Հայտնի են երկու և նույնիսկ երեք զուգահեռ շարքերով ձգվող Կղզային աղեղներ, որոնք տեղադրված են մեկ միասնական հիմքի վրա, սակայն միմյանցից սահմանազատված են երկայնակի իջվածքներով։
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր Կատեգորիա:Սալերի տեկտոնիկա Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Կամենսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)
Կամենսկի գյուղական խորհուրդ  (Кам'янська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինսկի շրջանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
ԲՄՊ-2
ԲՄՊ-2 (БМП-2, Боевая Mашина Пехоты - հետևակի մարտական մեքենա), խորհրդային արտադրության հետևակի մարտական մեքենա։
Ընդհանուր բնութագիր
ԲՄՊ-1 ՀՄՄ ԽՍՀՄ երկրորդ սերիական արտադրության մարտնական, թրթուրավոր ջրանցան, զրահապատ ՀՄՄ-ն է։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ նախատեսված է անձնակազմին առաջի ճակատ հասցնելու համար։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-յի արտադրությունը սկսվել է 1980 թվականին։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1980 թվականից։ Այժմ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ շահագործվում է բազմաթիվ երկրների զինված ուժերի կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը շահագործվում է նաև ՀՀ և ԼՂՀ Զինված ուժերի կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ նաև լայնորեն օգտագործվել է մի շարք ռազմական հակամարտությունների ընթացքում (նաև արցախյան ազատամարտում)։
Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
ԲՄՊ-2 ՀՄՄ ղեկավարվում է անձնակազմի 3 անդամների կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ի երկարությունը կազմում է 6.73 մ, լայնությունը՝ 3.15 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.45 մ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ բավականին թեթև է. նրա քաշը կազմում է 13.8-14 տ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ն ունի 30 մմ-անոց գնդացիր։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը սնուցվում է 300 ձիաուժ հզորությամբ UTD-20S1 դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով ճանապարհային հատվածում 65 կմ/ժ, իսկ ջրային ավազաններում 7 կմ/ժ արագություն։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ի վառելիքի պաշարը կազմում է 600 կմ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։
Շվեդիայի և Նորվեգիայի միացյալ թագավորություն
Շվեդ-նորվեգական միություն ((Svensk-norska unionen; Den svensk-norske union(en))), Շվեդիայի և Նորվեգիայի պետական-իրավական միավորումը իրական միության (ունիայի) հիման վրա։ Պարտադրվել է զենքի ուժով Շվեդիայի կողմից, 1814 թվականի շվեդա-նորվեգական պատերազմից հետո։ Ուժի մեջ է մտել 1814 թվականի նոյեմբերի 4-ից՝ շվեդ թագավոր Կարլ XIII-ին Նորվեգիայի թագավոր ընտրելով։ Շվեդիան և Նորվեգիան ունեին ընդհանուր դիվանագիտական գերատեսչություն, յուրաքանչյուրը պահպանում էր իր օրենքները, կառավարումը, դատարանը, եկեղեցին։ Նորվեգական բանակը (սպաները միայն նորվեգացիներ էին) գտնվում էր թագավորի հրամանատարության ներքո, բայց բանակի օգտագործումը Նորվեգիայի սահմաններից դուրս հնարավոր էր միայն նորվեգական պառլամենտի (ստորտինգ) հատուկ հրահանգով։ Ունիայի, որն արգելակում էր Նորվեգիայի տնտեսական և քաղաքական զարգացումը, գոյության ամբողջ ընթացքում նորվեգացիները պայքարել են նրա խզման համար, և ստորտինգը եղել է այդ պայքարի կենտրոնը։ 1905 թվականի հունիսի 7-ին ստորտինգը որոշում ընդունեց ունիան խզելու մասին։ Խզումը ձևակերպվեց Կարլստադի շվեդա-նորվեգական համաձայնագրով (1905)։
Յաբլոչնի (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)
Յաբլոչնի (Яблочный, Яблочный), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Թեո Ջեյմս
Թեո Ջեյմս (Theo James, իրական անունը՝ Թափթիկլիս (Taptiklis), , Օքսֆորդ, Անգլիա), թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Ուրիշ աշխարհ. Վերածնունդ» և «Դիվերգենտ (ֆիլմ)» ֆիլմերից։
Վաղ կյանքը և կրթությունը
Ջեյմսը ծնվել է Օքսֆորդում, Ջեյն Մարտինի և Ֆիլիպ Թափթիկլիսի ընտանիքում ։ Նրա հայրական կողմի պապիկը հույն է եղել, ով Պելոպոնեսից տեղափոխվել է Նոր Զելանդիա ։ Նրա մյուս ծագումը անգլիական և շոտլանդական է ։ Թեոն ունի երկու եղբայր և երկու քույր և բոլոր երեխաներից նա կրտսերն է ։ Թեոն հաճախել է Այլեսբարիի դպրոց, իսկ հետագայում իր բակալավրիատի կոչումը ստացել է՝ փիլիսոփայություն սովորելով  ։
Երաժշտություն
Բացի դերասանի կարիերայից, Ջեյմսը նաև երգիչ և Լոնդոնյան Շիր Խան բենդի կիթառահարն է ։ 2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին այդ բենդը իր ֆեյսբուքյան էջում հայտարարեց, որ այլևս բենդը չի գործելու ։
Անձնական կյանք
2009 թվականից Ջեյմսը հանդիպում է դերասանուհի Ռութ Քերնեյի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:1984 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Հին ռուսական իրավունք
Հին ռուսական իրավունք (древнерусское право), սոցիալական շերտավորմանը զուգընթաց՝ դասակարգային հարաբերությունների ծագման ընթացքում, Կիևյան Ռուսիայում առաջացած հասարակական հարաբերությունների կարգավորիչներ, որոնք հետագայում ձևավորել են հին ռուսական պետությունների՝ Ռոսի, Մոսկվայի մեծ իշխանության, Ցարական Ռուսաստանի և Լիտվայի մեծ իշխանության իրավական համակարգերը։
Հին ռուսական իրավունքի գլխավոր աղբյուրը միջազգային սովորույթն է, որը իրավական ուժ ձեռք է բերում պետությունների կողմից ճանաչվելուց հետո։ Հին ռուսական իրավական մտքի կարևորագույն նմուշներից է «Զակոն Ռուսկիյը», որի տեսակարար հիմքը ռուս-բյուզանդական արձանագրություններն են ։ Բանավոր օրենքների և սովորութական իրավունքի վրա հիմնված հին ռուսական առաջին օրենսգիրքը՝ «Ռուսկայա պրավդան», ստեղծվել է 13-րդ դարում։ Ռուսկայա պրավդան բովանդակել է քրեական, ժառանգական, առևտրայի և դատավարական իրավունքի նորմեր։ Այս փաստաթուղթը դարեր շարունակ եղել է սլավոնների իրավական, սոցիալական և տնտեսական հարաբերությունների գլխավոր աղբյուրը։
Պատմություն
Համաձայն «հին ռուսական տարեգրության»՝ 862 թվականին սլավոններն ու ֆինները հյուսիսում կառավարելու համար այստեղ են հրավիրում վարյագներին՝ ծովագնաց Ռյուրիկի (Ռյուրիկովիչների հարստության հիմնադիր) գլխավորությամբ ։Վաղ շրջանի ռուսական պետությունը (Կիևյան Ռուսիա) կառավարվում էր ռյադի (հին սլավոներեն՝ рядъ)․ իշխանության գլուխ կանգնած էր երկրի իշխանը՝ կնյազը, ում տիրապետության ներքո էլ գտնվում էր բանակը՝ դրուժինան։ Կնյազը և դրուժինան պաշտպանում էին ժողովրդին և նրանց շահերը, դատական միջամտությամբ լուծում ներանձնային խնդիրներ, ապահովում վերջիններիս ներգրավվածությունը առևտրային հարաբերություններում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրավական համակարգեր
Ոչ կոմբատանտներ
Ոչ կոմբատանտներ (non-combattants - «չկռվողներ», «ոչ զինվորներ»), միջազգային իրավունքում անձինք, որոնք ընդգրկված են պատերազմող կողմի զինված ուժերի կազմում, բայց չեն մասնակցում ռազմական գործողություններին, որոնք միայն սպասարկում են և ապահովում զինված ուժերի գործունեությունը ։ Իրավունք ունեն զենք օգտագործել միայն ինքնապաշտպանության նպատակով։
Համաձայն Ժնևի 1949 թվականի կոնվենցիայի որոշման և 1977 թվականի արձանագրության ոչ կոմբատանտներ են հանդիսանում Կարմիր խաչի և ինտենդանտության անձնակազմը, զիվորական իրավաբանները, զինվորական լրագրողները, հոգևորականները ։ Միջազգային իրավունքը տարբերություն է դնում այս մարդկանց և կոմբատանտների միջև, ովքեր անմիջականորեն մասնակցում են մարտերին ։ Ոչ կոմբատանտների համար հակառակորդի կողմից գերևարվելու դեպքում հատուկ իրավական կարգավիճակ է նախատեսվում։ Եթե ոչ կոմբատանտը մասնակցում է մարտական գործողություններին, ապա կորցնում է հատուկ կարգավիճակը և միայն այդ ժամանակ նրա դեմ կարելի է զենք օգտագուծել։
Ոչ կոմբատանտները չեն կարող թշնամու կողմից զինված հարձակման անմիջական օբյեկտ լինել, քանի որ, ի տարբերություն կոմբատանտների, նրանք ռազմական բախման ընթացքում բռնության կիրառման սուբյեկտ չեն (համաձայն Հաագայի IV կոնվենցիայի սահմանման)։ Ըստ այդմ, եթե նրանք ռազմական գործողությունների ընթացքում բերման են ենթարկվում թշնամու կողմից, ապա նրանց չպետք է համարել ռազմագերիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Միջազգային մարդասիրական իրավունք Կատեգորիա:Ռազմական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Պատերազմի օրենքներ Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք
Կյորելե
Կյորելե, ծովափնյա հայաբնակ ավան Թուրքիայում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ագչեապա գավառում։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Կյորելեի հայերը գաղթել են Թամզարայից և Շապին Գարահիսարից։ Գյուղում կար եկեղեցի (Ս. Լուսավորիչ, հիմնված 1886 թվականին) և երկսեռ վարժարան՝ 80 աշակերտով։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։
Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզի հայաբնակ բնակավայրեր
Նեելովկա (գյուղ, Չուգուևի շրջան)
Նեելովկա (Неїлівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լինյարիս
Լինյարիս (Linhares), համայնք Բրազիլիայում՝ Էսպիրիտու Սանտու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Էսպիրիտու Սանտու նահանգի հարավային ափի մարզում։ Մտնում է Լինյարիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 124 000 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 3 501,604 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 35,1 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1800 թվականին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էսպիրիտու Սանտու նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խուտբա
Խուտբա (خطبة), աղոթք իսլամում, որը կատարում է իմամը ուրբաթօրյա աղոթքների կամ տոների ժամանակ մզկիթ։ Սովորաբար սկսվում է Ալլահի և նրա մարգարեի գովաբանմամբ։
Կատեգորիա:Իսլամի հասկացողություններ Կատեգորիա:Նամազ Կատեգորիա:Աղոթքներ
Ժողովածու (3826)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գորգաձեեբի (Խուլոյի շրջան)
Գորգաձեեբի (გორგაძეები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խուլոյի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խուլոյից 16 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 371 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
(3742) Սանշայն
(3742) Սանշայն (Sunshine), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,559391 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2378 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,881 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1495,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,240713 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,73° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դավիթ Լոքյան
Դավիթ Արսենի Լոքյան, Հայաստանի պետական և քաղաքական գործիչ, Հայաստանի տարածքային կառավարման և զարգացման նախկին նախարար։
Քաղաքական գործունեությունը
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ քաղաքաշինության նախարարներ Կատեգորիա:ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ Կատեգորիա:Վանաձորի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Քնի համաշխարհային օր
Քնի համաշխարհային օր (World Sleep Day), նշվում է 2008 թվականից սկսած, Քնի բժշկության համաշխարհային ասոցիացիայի (World Association of Sleep Medicine) Քնի համաշխարհային օրվա միջազգային կոմիտեի (World Sleep Day Committee) նախաձեռնությամբ ։ Նպատակը առողջ և ճիշտ քնի քարոզումն է, հասարակության ուշադրության հրավիրումը քնի բժշկական, կրթական և սոցիալական հիմնահարցերի վրա, ինչպես նաև քնի խանգարումների կանխարգելումն ու կառավարումը։
Քնի համաշխարհային օրվա կարգախոսներ
Քնի համաշխարհային օրը նշվում է յուրաքանչյուր տարի՝ գարնանային գիշերահավասարին նախորդող ուրբաթ օրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քուն Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Սերգիուս Շելկովնիկով
Կենսագրություն
1904 թվականին Վարշավայի օպերային թատրոնում հանդես է եկել Ռուջերո Լեոնկավալլոյի «Պայացներ» օպերայում, դարձել այդ թատրոնի մեներգիչ, իսկ 1907-1924 թվականներին եղել է թատրոնի տնօրեն։
Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։
1924 թվականից հանդես է եկել համերգներով. երգացանկում ընդգրկված են եղել նաև հայկական, վրացական, գնչուական և այլ երգեր։
Մահացել է 1929 թվականի նոյեմբերի 8-ին Վարշավայում։
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Բարիտոններ Կատեգորիա:Տենորներ
Նախիջևան (այլ կիրառումներ)
Նախիջևան տեղանունը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները՝
Կատերինովսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կատերինովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 802 մարդ։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։
Գրիգորևկա (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան)
Գրիգորևկա (Григорьевка, Григорьевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Բրտնուտ
Բրտնուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։
Ինկիտատոս
Ինկիտատոս կամ Ինցիտատոս (Incitatus, արագոտն քերծե), Հռոմի կայսր Կալիգուլայի սիրելի ձին էր, որին ըստ լեգենդի նա սենատոր է նշանակել։
Բրտնուտ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ինկիտատոս
Փոխաբերական իմաստով տիրակալի ինքնակամության, խելահեղ հրամանների օրինակ, որոնք այնուամենայնիվ կատարվում են։ Նաև մարդուն պաշտոնի նշանակելը, երբ նա բոլորովին չի համապատասխանում դրան։
Ձիու կենսագրությունը
Ինկիտատոսը իսպանական ծագում ուներ և բաց մոխրագույն էր։ Նրա մասին հիմնական տեղեկությունները անտիկ պատմական անեկդոտներից են, այլ ոչ վստահելի փաստաթղթերից։ Բայց վստահաբար Ինկիտատոսը Կալիգուլայի խելահեղությունների ցուցակում վերջին տեղերում չի եղել։
Ճոխ կյանքը
Կայսրը ամուսնացրել է Ինկիտատոսին Պենելոպա զամբիկի հետ։ Ձիու առաջին անունը «Պորցելիուս» (Խոզուկ) եղել, բայց երբ նա սկսել է հաղթանակներ տանել մրցույթներում, կայսրը որոշել է, որ դա գեղեցիկ անուն չէ, և վերանվանել է Արագոտն։
Մրցումներից առաջ Ինկիտատոսի մսուրի մոտ արգելված է եղել աղմկել, և դեպքեր են եղել, երբ դրա համար մահապատժի են ենթարկել։
Քաղաքակական կարիերա
Սկզբում Կալիգուլան ձիուն Հռոմի քաղաքացիություն է տվել․ իսկ հետո՝ սենատոր է դարձրել։ Վերջում Հռոմի կոնսուլի թեկնածուների ցուցակ է մտցրել։ Դիոն Կասսիոսը հավատացնում է, որ Կալիգուլան ձիուն կոնսուլ կդարձներ, եթե նրան չսպանեին (59. 14)։ Սվետոնիոսը հաստատում է այս ենթադրությունը։
Կալիգուլան, իրեն աստված հռչակելուց հետո, հարկավոր էին քուրմեր։ Գլխավոր քուրմը ինքն էր՝ կայսրը, իսկ ենթակա քուրմերն էին՝ Կլավդիոսը, Միլոնիա Ցեզոնիան, Վիտելլիոսը, Գանիմեդեսը, 14 նախկին կոնսուլները և բնականաբար՝ Ինկիտատոսը։ Այս պաշտոնի համար յուրաքանչյուրը պարտավոր էր վճարել 8000000 սեստերց (Կալիգուլան փորձում էր դատարկ գանձարանը լցնել)։ Որ ձին կարողանա անհրաժեշտ գումարը հավաքել, նրա անունից Իտալիայի բոլոր ձիերը պարտավոր էին տարեկան հարկ մուծել։ Չմուծելու դեպքում նրանց սպանդարան էին ուղարկում։
Կալիգուլան Ինկիտատոսին հայտարարել է «բոլոր աստվածների մարմնացում և հրամայել է պաշտել նրան։ Պետական երդման սովորական ձևին ավելացել է՝ «հանուն Ինկիտատոսի բարեկեցության և հաջողության» արտահայտությունը։
Կայսեր սպանությունից հետո, ի պաշտպանություն Ինկիտատոսի ասվել է, որ նա ի տարբերություն այլ սենատորների՝ չի սպանել և կայսրին ոչ մի վատ խորհուրդ չի տվել։ Սենատորները հռոմեական օրենքների հետ կապված խնդրի են ընդհարվել, քանի որ սենատորին, մինչև իր իրավասությունների ժամկետի լրանալը, հնարավոր չէր զրկել սենատորությունից, անգամ ձի-սենատորին։ Ելքը գտել է Կլավդիոս կայսրը՝ կրճատել են Ինկիտատոսի աշխատավարձը, և հանել սենատից, որպես նյութական ցենզով անհամապատասխան ։
Գնահատական
Որոշ ժամանակակից պատմաբաններ կասկածի տակ են դնում Կալիգուլայի բացասական լինելը։ Հատկապես Էնթոնի Է․ Բերեթը իր «Caligula: The Corruption of Power» (Yale, 1990) գործում  պնդում է, որ Կալիգուլան ձիուն օգտագործել է սենատին ձեռք առնելու և ջղայնացնելու համար, այլ ոչ խելագար լինելու պատճառով։ Նշվում է նաև, որ Կալիգուլայի պատմությունը գրող Հռոմի ուշ շրջանի պատմաբանները քաղաքականապես կողմնորոշված էին և հետաքրքրված էին Կալիգուլային բացասական կողմից ներկայացնելու գունեղ և ոչ միշտ ճիշտ պատմություններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայտնի կենդանիներ Կատեգորիա:Հին Հռոմի պատմություն
Սյուզան Էյտի
Սյուզան Կարլտոն էյտի (Susan Carleton Athey, ) ամերիկացի տնտեսագետ, մակրոտնտեսագիտության բնագավառի հետազոտող։ Փիլիսոփայության դոկտոր, Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր, առաջին Կլարկ մեդալ  ստացող կինը։ 2012 թվականին ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ ։ Մայքրոսոֆթ կորպորացիայի խորհրդատու, Մայքրոսոֆթ հետազոտության գիտաշխատող :
Կենսագրություն
Սյուզան Էյտին մեծացել է Մերիլենդ նահանգի Ռոքվիլ քաղաքում ։ Նա Ֆիզիկոսի և անգլերենի ուսուցչի դուստր է։ Էյտին 16 տարեկանում ընդունվել է Դյուկի համալսարան ԱՄՆ, որտեղ ավարտել է բակալավրի աստիճանը միանգամից երեք ոլորտներում՝ տնտեսագիտություն, մաթեմատիկա և համակարգչային գիտություն։ Նա 24 տարեկանում Սթենֆորդի համալսարանի բիզնեսի ավարտական դպրոցում ստացել է դոկտորի կոչում։ Նրա գիտական ​​խորհրդատուներն են եղել պրոֆեսորներ Փոլ Միլգրոմը և Դոնալդ Ջոն Ռոբերթսը ։ Այնուհետև նա վեց տարի ուսուցչուհի է աշխատել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Նույն ինստիտուտում աշխատել է նաև դոցենտ և պրոֆեսոր։ Ապա նա վերադարձել է Սթենֆորդի համալսարանի Տնտեսագիտության ֆակուլտետ, որտեղ հինգ տարի աշխատել է որպես պրոֆեսոր։ Էյտին մինչև 2012 թվականը եղել է Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր։ Ներկայումս նա Սթենֆորդի բիզնես դպրոցի պրոֆեսոր է ։
Անձնական կյանք
Սյուզան Էյտին ամուսնացել է 2002 թվականին։ Նրա ամուսինը՝ Գվիդո Իմբենսը, Սթենֆորդի համալսարանի էկոնոմետիկայի պրոֆեսոր է։ Նրանք երեք երեխա ունեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին տնտեսագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Բոստոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Գյուլլիջա (Կարսի գավառ)
Գյուլլիջա, գյուղակ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում։ Գտնվում է Ախուրյանի միջին հոսանքի տարածքում, Ալաջա լեռան ստորոտներում, Ղոշավանք գյուղի մոտ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Յաբլունովկա
Յաբլունովկա (Яблуновка, Яблуновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Մոնտեջորդանո
Մոնտեջորդանո (Montegiordano), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2125 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 61 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 35 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87070։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0981։
Գևորգ Յանբեկյան
Գևորգ Յանբեկյան, հայ խմբավար, կոմպոզիտոր։
Կենսագրություն
Գևորգ Յանբեկյանը ծնվել է 1923 թվականին Կիպրոսում։ Սովորել է Կիպրոսի Մելգոնյան կրթական հաստատությունում։ 1943 թվականին տեղափոխվել է Եգիպտոս, որտեղ հիմնադրել է «Սպենդիարյան» լարային նվագախումբը և «Ալագյազ» երգչախումբը, հանդես եկել համերգներով։ Ղեկավարել է նաև «Կոմիտաս» երգչախումբը։