cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կիկույու
Դասակարգում
Կիկույուն բանտու լեզուների ընտանիքից է։ Ըստ Մակրոմ Գասրիի դասակարգման (1948, 1967-71) այն պատկանում է E գոտու լեզուներին՝ կիկույու-կամբա խմբին։ Գասրին և Բաստեն այս խումբն անվանում էին E50 խմբին, չնայած դրան SIL-ը չգիտես ինչու այն վերանվանել է E20-ի։
Մուրադսարի ժայռապատկերներ
Մուրադսարի ժայռապատկերները, հիմնականում նմանություն ունեն Հայկական լեռնաշխարհում գտնվող մյուս վայրերում առկա ժայռապատկերներից, բայց կան մի քանի առանձնահատկություններ։ Հավանաբար, ժայռապատկերները եղել են սրբազան վայրում, որտեղ քրմերը, ջրերը քաշվելուց հետո, իրականացրել են ծիսակատարություններ։
Կիկույու
Բարբառներ
Բարբառներից ամենանշանակալիներն են՝ նյերի, նդիա, էմմբու, գիչուգու, մերու։
Մուրադսարի ժայռապատկերներ
Բազալտի մակերեսի վրա պահպանվել են որոշ արձանագրություններ, հավանաբար դրանք ծիսական բնույթի են։ Կան նաև խնջույքների հետ կապված պատկերներ։ Ժայռապատկերների նման  փորագրության տեխնիկան փոխանցվել է հաջորդ սերունդներին, դա խոսում է նրա մասին որ մեր նախնիների պահպանել և կարևորել են մեր ավանդույթները։
Կիկույու
Գիր
Գիրը հիմնված է լատինական այբուբենի վրա, որտեղ ավելացվել է ևս երկու տառ՝ ĩ և ũ: Բնիկ բառերում f l p q s v x z տառերը չեն օգտագործվում։ Գիրն օգտագործվում է 19-րդ դարի վերջից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քենիայի լեզուներ
Աբուլֆազ Էլչիբեյ
Ադրբեջանի քաղաքական ճգնաժամ
Արցախում ադրբեջանական բանակի պարտություններից հետո Էլչիբեյի հեղինակությունը սկսել է ընկնել։ Գնդապետ Ս. Հուսեյնովը, օգտագործելով ԼՂՀ-ում ադրբեջանական բանակի պարտությունների հետևանքով երկրում սկսած համընդհանուր դժգոհությունը, զինված խռովություն է բարձրացրել, իսկ 1993 թ.-ի հունիսի 4-ին Գանձակ քաղաքում Ադրբեջանի Հանրապետության անվտանգության ուժերի և Ս. Հուսեյնովի զինված ուժերի միջև ընդհարումները դարձել են Էլչիբեյի դեմ զինվորական հեղաշրջման սկիզբ։ 1993 թ.-ի հունիսի 18-ին, երբ խռովարարները մոտեցել են Բաքվին, Էլչիբեյը մայրաքաղաքից հեռացել է Նախիջևան։ Բանակցություններից հետո նա հրաժարվել է վերադառնալ Բաքու, և Միլի մեջլիսը Հեյդար Ալիևին նշանակել է հանրապետության նախագահի պաշտոնակատար։
Մուրադսարի ժայռապատկերներ
Հետաքրքրական է այն որ այս ամենը հետագայում եղավ պարարտ հող Քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունելու համար, քանի որ այն ևս հաստատված էր լույսի, հավերժության, ավանդապաշտության, վարքի ու բարոյականության կանոնների վրա։
Աբուլֆազ Էլչիբեյ
Ադրբեջանի քաղաքական ճգնաժամ
1993 թ.-ի օգոստոսի 31-ին անցկացվել է հանրաքվե, որի մասնակիցների 97.5 տոկոսը անվստահություն է հայտնել Էլչիբեյին, իսկ սեպտեմբերի 1-ին Միլի մեջլիսը պաշտոնանկ է հայտարարել նրան։ Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է ծննդավայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք ազգայնականներ Կատեգորիա:Պանթյուրքիստներ Կատեգորիա:Քաղաքական կեղծանուններ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ազգայնականներ
Ռոկկի II
Ռոկկի II (Rocky II), 1979 թվականին նկարահանված սպորտային ֆիլմ դրամա։
Սցենարի հեղինակը և գլխավոր դերակատարը Սիլվեստր Ստալոնեն է ։ «Ռոկկի» սերիայի ֆիլմերի 5 սերիաներից առաջինն է, որի ռեժիսորը Ստալոնեն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոկկի Կատեգորիա:Ամերիկյան սպորտային ֆիլմեր Կատեգորիա:Սիլվեստր Ստալոնեի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Գուրջաան (այլ կիրառումներ)
Գուրջաան, կարող է վերաբերել՝
Սարոնիկոս
Սարոնիկոս, հայտնի է նաև, որպես Սարոնիկի կամ Աթենքի ծոց (Σαρωνικός κόλπος), ծովածոց Հունաստանում։ Համարվում է Եգեյան ծովի խոշորագույն ծովածոցը։
Աշխարհագրություն
Աթենական կամ Սարոնիկի ծովածոցը խոշորագույնն է Միջերկրական ծովի մաս կազմող Եգեյան ծովում։ Աշխարհագրորեն այն տեղակայված է Կորնթոսի պարանոցի արևելքում և ընկած է Հունաստանի երկու խոշորագույն թերակղզիների՝ Ատտիկեի և Պելոպոնեսի միջև։
Կորինթոսի ջրանցքով Սարոնիկոսը կապվում է Հոնիական ծովի հետ։ Սարոնիկոսի ծովեզրին տեղակայված է Հունաստանի Հանրապետության խոշորագույն ծովային նավահանգիստը՝ Պիրեյոսը, որը վարչականորեն մտնում է մայրաքաղաք Աթենքի տարածաշրջանային միավորի մեջ։ Սարոնիկոսի ծովափնյա եզրին են գտնվում նաև հունական այնպիսի քաղաքներ, ինչպիսիք են Մեգարան, Էլեֆսիսը և Պալեա-Էպիդավրոսը։
Սարոնիկոսի ափերրն օգտագործվում են նավարկությությունների համար, ինչպես նաև զբոսաշրջային կարևոր օբյեկտներ են։ Հույն-պարսկական պատերազմների շրջանակներում մ․թ․ա․ 490 թվականին տեղի է ունեցել Սալամինի ծովային ճակատամարտը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի ծոցեր
Նովայա Մերեֆա
Նովայա Մերեֆա (Нова Мерефа), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովայա Մերեֆա գյուղում բնակվում էր 510 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,6 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 850 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (153701-153800)
Աստերոիդների ցանկ (153601-153700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (153801-153900)
Արքայակաղնի վանք
Ունեցել է հազվագյուտ և ճոխ ձեռագրերով մատենադարան, դպրանոց, գրչատուն։ Հայկական երաժշտության և գրչության հայտնի կենտրոն էր, որի մասին իր ճառում գովասանքով է արտահայտվել Հովհաննես Երզնկացին։ Արքայակաղնի վանքում հորինվել են եկեղեցական բազմաթիվ մեղեդիներ՝ «մանրուսում» և «կցուրդք»։ Այստեղ է սովորել Վարդան Այգեկցին։ Վանքը 1206–08-ին եղել է հակաթոռ կաթողիկոս Դավիթ Թավիոս Արքայակաղնեցու (Մամեստիայի արքեպիսկոպոսը՝ 1175–1206) նստավայրը։ Արքայակաղնի վանքում են ամփոփվել Լևոն Բ Մեծագործի հայր Ստեփանեն (1167), Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Զ Ապիրատը և ուրիշներ։
Վանքը կործանվել է 1269-ի երկրաշարժից, 1284-ին՝ մասնակի նորոգվել։ Պահպանվել են ավերակները։
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա) Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Արջահովիտ
Արջահովիտ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Սպիտակ համայնքում ։
Գտնվում է Սպիտակ քաղաքից մոտ 3 կմ արևելք։ Գյուղը տեղակայված է Փամբակ գետի ափին՝ ծովի մակերևույթից 1580 մ բարձրության վրա։
Աշխարհագրություն
Արջահովիտը Լոռվա ամենատեսարժան վայրերից մեկն է։ Այն աչքի է ընկնում բնության սքանչելի տեսարաններով։ Գյուղը գտնվում է Սպիտակ-Վանաձոր ավտոմայրուղու՝ վեցերորդ կիլոմետրի աջակողմյան հտվածում։ Այն շրջապատված է Բազումի և Փամբակի լեռնաշղթաներով։ Մայրուղուց այն ամբողջությամբ կարելի է նմանեցնել Հայաստանի հանրապետության քարտեզին։ Սահմանակից է արևելքից՝ Նոր Խաչակապ, արևմուտքից՝ Սպիտակ քաղաքի, հյուսիսից՝ Քարաձորի և հարավից՝ Լեռնապատ համայնքների վարչական տարածքներին։ Այստեղով է անցնում Վանաձոր-Երևան, Վանաձոր-Գյումրի խճուղային ճանապարհները և երկաթգիծը։
Գյուղի աշխարհագրական դիրքը լեռնային է, կլիմայական պայմանները բարեխառն է, ձմռան տևողությունը 150 օր է, միջին ջերմաստիճանը ձմեռվա ամիսներին տատանվում է -22C-ից -25 °C։ Տարվա եղանակներից անհամեմատ լավ է աշունը, ձմեռը երբեմն խստաշունչ է լինում, գարունը սովորաբար ուշացած է գալիս, իսկ ամառը հաճախակի քամիներ է լինում և տաք է։ Տարեկան տեղումների քանակը քիչ է, իսկ վերջին տարիներին նկատվում է, որ ձյուն քիչ է գալիս, լինում է նաև կարկտահարություն։ Գյուղը գտնվում է ուժեղ սեյսմիկ գոտում՝ հաճախակի են լինում երկրաշարժեր։
Տնտեսություն
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, շաքարի ճակնդեղի, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Շուրջ 80 ընտանիքներ բացակայում են գյուղից, գտնվում են արտագնա աշխատանքի մեջ և մոտ 30 մարդ աշխատում են համայնքի շրջապատում գտնվող տարբեր հիմնարկ-ձեռնարկություններում։ Արջահովիտ համայնքի դպրոցի նոր շենքը կառուցվել է 2003 թ. պետական բյուջեի միջոցներով, այս շենքի մեկ սենյակում գործում է բուժ. կետը։ Գյուղապետարանը և գրադարանը տեղավորված են դպրոցի նախկին ժամանակավոր շինությունում։
Արջահովիտ համայնքի կենտրոնում է գտնվում Սբ. Գևորգ եկեղեցին, որը տարածաշրջանի ամենահին եկեղեցին է՝ կառուցված է 7-րդ դարում, որը վերականգնվել է 2001 թ. «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի միջոցներով անհայտ բարերարի ներդրած գումարների հաշվին, ունի բարեկարգ տեսք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Գուրջան (այլ կիրառումներ)
Գուրջան, կարող է վերաբերել՝
Գորոդչանկա (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Գորոդչանկա (Городчанка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 55 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Սկայլեր շրջան (Իլինոյս)
Սկայլեր շրջան (Schuyler County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.132 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.544 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռուշվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1825 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Արմեն Շահգելդյան
Արմեն Շահգելդյան, հայ ֆուտբոլիստ (հարձակվող), մարզիչ։
Արմեն Շահգելդյանը հայ ֆուտբոլիստ է, ով հանդես է եկել հայկական մի շարք ֆուտբոլային ակումբներում, ինչպես նաև օտարերկրյա ակումբներում։
Կարիերա
Շահգելդյանը իր կարիերան սկսել է Երևանի «Արարատում»։
Անձնական կյանք
Հայաստանի հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստը երգչուհի Սոնա Շահգելդյանի քեռին է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Տեքստիլի ազգային թանգարան
Պատմություն
Նախագծված լինելով Արթուր Բենիսոն Հուբաքի կողմից ինդո-սարասենիկ ճարտարապետական ոճով` շենքը 1905 թվականին սկզբնապես կառուցվել է որպես Մալազիայի դաշնային նահանգների երկաթուղու գլխամաս։ 1917 թվականին Մալազիայի Դաշնային Նահանգների Երկաթուղին Երկաթուղու Վարչական Շինություն տեղափոխելուց հետո շենքը հանձնվել է Սելանգորի հանրային աշխատանքների վարչությանը, և հետագայում այնտեղ տեղակայվել են տարբեր կառավարական և առևտրային կազմակերպություններ, այդ թվում` Սելանգորի ջրաամատակարարման վարչությունը, Մալազիայի կենտրոնական բանկը, Մալազիայի գյուղատնտեսական բանկը, Մալազիական ձեռագործությունը և Բարձր դատարանը` մինչ Տեքստիլի ազգային թանգարանի օգտագործման համար վերափոխվելը և հանրության համար բացվելը 2010 թվականի հունվարի 9-ին ։
Շինությունը պաշտոնապես նշվում է Մալազիական հանրային աշխատանքների վարչության շենք, 26 հասցեում։ Այն ճանաչվել է որպես պատմական կառույց 1983 թվականին։
Թանգարանի շենքը երկուսուկես հարկանի կառույց է, որը զբաղեցնոիմ է 3145.3 մ² տարածք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված թանգարաններ
Իսպիր Խարաջանյան
Իսպիր Հովհաննեսի Խարաջանյան, հայ դիրիժոր։ Դաշնակահար Րաֆֆի Խարաջանյանի հայրը։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1956)։
Կենսագրություն
Իսպիր Խարաջանյանը ծնվել է 1908 թվականին Բագրևանդի գավառի Խաստուր գյուղում։
1938 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի դիրիժորության բաժինը, իսկ 1941 թվականին՝ ասպիրանտուրան։
1941–46 թվականներին եղել է Հայաստանի սիմֆոնիկ նվագախմբի, 1946–60 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի, 1960–82 թվականներին Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի դիրիժոր։
Ղեկավարել է Պյոտր Չայկովսկու «Կարապի լիճ» բալետը, «Եվգենի Օնեգին», Ալեքսանդր Գլազունովի «Ռայմոնդա», Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ», Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» և այլ օպերաներ, նաև Աղասի Այվազյանի «Սերը աստղերի տակ», Վարդան Տիգրանյանի «Շիրակ, իմ սեր», Ստեփան Ջրբաշյանի «Երազիկ» և այլ օպերետներ։
Խարաջանյանի արվեստն աչքի է ընկել երկերի ոճային ճշգրիտ մեկնաբանմամբ, քնարական հուզականությամբ։
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Միջփորոքային միջնապատի արատ
Միջփորոքային միջնապատի թաղանթային հատվածն ավելի մոտ է գտնվում ատրիովենտրիկուլյար հանգույցին, թաղանթային հատվածի դեֆեկտն ավելի հաճախ հանդիպում է մեծահասակների և մեծ տարիքի երեխաների մոտ ։ Այս արատը պահանջում է վիրաբուժական միջամտություն, ընդ որում սրտի վրա կատարվող վիրահատությունների մոտ մոտավորապես 80 % դեպքերը պատկանում են հենց միջփորոքային միջնապատի արատին ։
Միջփորոքային միջնապատի թաղանթային հատվածի արատն ավելի հաճախ է հանդիպում, քան մկանային հատվածինը և կազմում է սրտի բնածին արատների հիմնական մասը ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Միջփորոքային միջնապատի արատը արտահայտվում է երեխայի ծննդից մի քանի շաբաթ անց։ Միջփորոքային միջնապատի արատը դասվում է ացիանոտիկ (ոչ կապույտ) արատների շարքին, առկա է ձախից աջ շունտ, հետևաբար վաղ փուլերում ցիանոզի (կապտության) նշաններ չկան։ Այնուամենայնիվ վիրաբուժական միջամտությամբ չշտկված արատը կարող է բերել թոքային դիմադրության բարձրացմանը, որն էլ իր հերթին կարող է բերել շունտի ուղղության փոխմանը, կունենանք աջից ձախ շունտ, որն էլ կբերի ցիանոզի առաջացման։ Միջփորոքային միջնապատի ռեստրիկտիվ փոքր արատներին բնորոշ են աուսկուլտատիվ ավելի բարձր, կոպիտ պանսիստոլիկ աղմուկը կրծոսկրի ձախ եզրով և ավելի ուժեղ շոշափվող դողոցով։ Ավելի մեծ չափի արատներին բնորոշ է ավելի ցածր, փչող բնույթի սիստոլիկ աղմուկը, ինչպես նաև թոքային հիպերտենզիան և ուժեղացած արյունահոսքը։ Ժամանակի ընթացքում ձախից աջ շունտը թոքային հիպերտենզիայի պատճառով կարող է փոխել իր ուղղությունը, դառնալ աջից ձախ շունտ, որն էլ կոչվում է Էյզենմենգերի սինդրոմ։
Պատճառագիտություն
Միջփորոքային միջնապատի բնածին դեֆեկտը սովորաբար զուգակցվում է այլ բնածին արատների հետ, որոնց է պատկանում Դաունի սինդրոմը ։
ՄՓՄԱ-ն կարող է առաջանալ նաև սրտամկանի ինֆարկտից մի քանի օր անց, միջնապատի սուր մեխանիկական վնասման հետևանքով, նախքան սպիական հյուսվածքի ձևավորումը։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Փորոքի կծկման կամ սիստոլայի ժամանակ արյան մի փոքր մաս ձախ փորոքից անցնում է դեպի աջ փորոք, որտեղից էլ թոքային զարկերակով անցնում է թոքեր, որն էլ թոքային երակներով կրկին լցվում է ձախ նախասիրտ, որտեղից էլ ձախ փորոք։ Սա ունի երկու հիմնական ազդեցություն։ Առաջինը շրջանառող արյան հետհոսքն է, որը բերում է ձախ փորոքում արյան ծավալի մեծացման։ Երկրորդը՝ քանի որ նորմայում ձախ փորոքում սիստոլիկ ճնշումն ավելի բարձր է (120 մմ․սս․) քան աջ փորոքում (20 մմ․սս․), ապա ձախ փորոքից աջ փորոք եկող արյունը բերում է աջ փորոքում արյան ճնշման և ծավալի բարձրացման, որն էլ իր հերթին հանգեցնում է թոքային հիպերտենզիայի առաջացմանը։ Որոշ ծանր դեպքերում թոքային հիպերտենզիան կարող է բարձրանալ այնքան, որ հավասարվի համակարգային ճնշմանը։ Սրա հետևանքով ձախից աջ շունտը դառնում Է աջից ձախ շունտ, թթվածնով աղքատ արյունը աջ փորոքից անցնում է ձախ փորոք, որտեղից էլ աորտայով անցնում է դեպի համակարգային շրջանառություն և բերում է ցիանոզի առաջացման ։
Սա ավելի հաճախ դիտվում է մեծ չափի արատ ունեցող անձանց մոտ, որն արտահայտվում է շնչարգելությամբ, սնուցման խանգարմամբ և նորածինների քաշի և հասկաի աճով սանդղակին համապատասխան։ Փոքր արատով հիվանդները կարող են լինել ասիմպտոմատիկ։ Գոյություն ունեն չորս տեսակի միջնապատային արատներ՝ թաղանթային, ելքային, ատրիովենտրիկուլյար, մկանային ։ Ընդ որում ամենից հաճախ հանիդպում են թաղանթային հատվածի արատները և ավելի քիչ մկանային հատվածի արատները։
Ախտորոշում
ՄՓՄԱ-ն կարող է հայտնաբերվել աուսկուլտատիվ։ ՄՓՄԱ-ի համար պաթոգնոմիկ են հոլոսիստոլիկ աղմուկ։ Աուսկուլտատիվ կարելի է հայտնաբերել նշանակալի չափի արատները։ Աղմուկը պայմանավորված է արյան հոսքով ձախ փորոքից դեպի աջ փորոք, որը նորմայում չպետք է լինի։ Եթե երկու փորոքների միջև չկա արյան ճնշման զգալի տարբերություն, ապա աուսկուլտատիվ որևէ աղմուկ կարող ենք չլսել։ Սա լինում է հետևյալ դեպքերում՝
1)պտղի մոտ (երբ աջ և ձախ փորոքներում ճնշումը հաբասար է),
2)ծնվելուց հետո շատ կարճ ժամանակ (նախքան աջ փորոքի ճնշման նվազումը)
Դասակարգում
ՄՓՄԱ-ի դասակարգման բազմաթիվ դասակարգումներ կան, սակայն ընդունված է առաջնորդվել Congenital Heart Surgery Nomenclature և Database Project-ի դասկարգումներով ։ Դասակարգումը պայմանավորված է արատի տեղակայմամբ։
Տիպ 1
Առաջին տիպին պատկանում են սուբաորտալ տեղակայման արատները
Տիպ 3
Երրորդ տիպը հայտնի է նաև որպես խորշիկային կամ AV խողովակային։
Տիպ 4
Չորրորդ տիպը կոչվում է նաև մկանային
Տիպ. Գերբոդ
Տիպ Գերբոդը հայտնի է նաև, որպես ձախ փորոքի և աջ նախասրտի միջև հաղորդակցություն։
Բուժում
Մեծ մաս դեպքերում բուժում չի պահանջվում, քանի որ դեֆեկտն ինքնուրույն փակվում է կյանքի առաջին տարում։ ՄՓՄԱ-ի բուժումը կոնսերվատիվ է կամ վիրահատական։ Փոքր չափի արատները կարող են ինքնուրույն փակվել, սրտի չափերի մեծացմանը զուգահեռ, որոշ դեպքերում կատարվում է կոնսերվատիվ բուժում։
1. Քրոնիկական սրտային անբավարարություն, որոնք դեղորայքային ազդեցությանը չեն ենթարկվում
2. ՄՓՄԱ և թոքային զարկերակի ստենոզ
3. Մեծ ՄՓՄԱ և թոքային հիպերտենզիա
4. ՄՓՄԱ և աորտալ ռեգուրգիտացիա (հետհոսք) Վիրահատական միջամտության համար կատարվում է միջնակ ստերնոտոմիա։ Քիչ դեպքերում կատարվում է նաև միջմաշկային էնդովասկուլյար միջամտություն, որը քիչ ինվազիվ միջամտություն է և սրա համար սրտի աշխատանքը կանգնեցնելու կարիք չկա։ ՄՓՄԱ-ի շտկման ժամանակ հիմնականում տեղի է ունենում սրտի հաղորդչական համակարգի վնասում։ ՄՓՄԱ-ը նորածինների մոտ հիմնականում ենթարկվում է դեղորայքային բուժմանը։ Կիրառվում են սրտային գլիկոզիդներ (օրինակ՝ դիգօքսին 10-20μg/kg օրական), կանթային միզամուղներ (ֆուրոսեմիդ 1-3 մգ/կգ օրական) և ԱՓՖ ինհիբիտորներ (կապտոպրիլ 0,5-2 մգ/կգ օրական)։
Կաթետերով միջնապատի փակում
Ամպլացեր կոչվող սարքի միջոցով կարելի է կատարել որոշ արատների փակում ։ Առաջին անգամ սարքը կիրառվել է 2009 թվականին ։ Համարվում է անվտանգ և արդյունավետ մեթոդ, ինչպես նաև ֆինանսապես ավելի նպատակահարմար է, քան սրտի բաց վիրահատությունը ։ Սարքը տեղադրվում է աճուկային հատվածում արված փոքր կտրվածքի միջոցով ։
Սարքը ամբողջությամբ փակում է դեֆեկտը տեղադրելուց հետո 24 ժամվա ընթացքում ։ Իմպլանտացիայից հետո կա էմբոլիայի շատ ցածր ռիսկ ։ Միջամտությունից հետո շատ հազվադեպ կարող է դիտվել եռափեղկ փականի ռեգուրգիտացիա ։ Կան դեպքեր, երբ սարքի իմպլանտացիայից հետո սրտում առաջացել են կյանքին վտանգ սպառնացող արյունազեղումներ ։ Որն էլ պատճառ է հանդիսանում, որ սարքի իմպլանտացիայից հետո մոտ 1 % դեպքերում առաջանում է անհապաղ սրտի բաց վիրահատություն կատարելու անհրաժեշտություն ։ Եթե սարքը ավելի մեծ է, քան դեֆեկտը, ապա կարող է առաջացնել միջնապատային հյուսվացքի էրոզիա (արյունազեղում) ։
Վիրահատություն
ա)Պերիմեմբրանոզ ՄՓՄԱ-ի վիրաբուժական փակումը կատարվում է սիրտ-թոքային շունտավորմամբ։ Հիվանդը սառեցվում է մինչև 28 աստիճան։ Միջմաշկային սարքի տեղադրումը ԱՄՆ-ում հազվադեպ է կիրառվում, քանի որ այն բերում է վաղ կամ ուշ AV հանգույցային բլոկադայի։
բ)Վիրաբուժական միջամտությունը կատարվում է աջ նախասրտով։ Եռափեղկ փականի փեղկերից մեկը հետ է տարվում կամ հատվում է, որպեսզի երևան դեֆեկտի եզրերը։
դ)Որպես կարանյութ կիրառվում է պոլիպրոպիլենը։
ե)Վիրահատության ժամանակ անհրաժեշտ է լինել շատ ուշադիր և հետևողական, որպեսզի չվնասվի միջփորոքային միջնապատի ձախ կողմում, պապիլյար մկաններին մոտ տեղակայված հաղորդչական համակրագը։
զ)Անհրաժեշտ է խուսափել կարելու ժամանակ աորտալ փականները վնասելուց։
Է)Վերականգնումից անմիջապես հետո կատարվում է սրտից օդի դուրս բերում, ներարկվում է ածխաթթու գազ և կատարվում օդի դուրս բերում սրտից։
ը)Վիրահատության ընթացքում տրանսէզոֆագեալ էխոկարդիոգրաֆիան օգտագործվում է, որպեսզի համոզվեն, որ արատը լիարժեք փակված է, աորտալ և տրիկուսպիդալ փականները լավ են աշխատում, փորոքային ֆունկցիան չի տուժել և օդը սրտի ձախ կեսից լիարժեք դուրս է բերվել։
թ)Կրծոսկրի, հյուսվածքների և մաշկի ամբողջականությունը վերականգնելուց հետո, տեղադրվում է կաթետեր, որի միջոցով ներարկում են տեղային ցավազրկող միջոցներ։
Համաճարակաբանություն
ՄՓՄԱ-ն ամենահաճախ հանդիպող բնածին արատներից է։ Բոլոր բնածին արատների մոտ 30-60%-ը պատկանում է հենց ՄՓՄԱ-ին, կամ յուրաքանչյուր 1000 երեխայից 2-6 մոտ։ Զարգացման ընթացքում, երբ սիրտն սկսվում է ձևավորվել տեղի է ունեում զարգացման խանգարում, որն էլ բերում է միջնապատի լիարժեք ձևավորման խանգարում։ Որոշ դեպքերում դեֆեկտը փակվում է ինքնուրույն  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սրտի բնածին արատներ
Պիպետ
Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ Կատեգորիա:Լաբորատոր սպասք
Գրիբանևո (գյուղ, Կրոլևեցի շրջան)
Գրիբանևո (Грибаньове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրիբանևո գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Սիանմեշ
Սիանմեշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մուժիկովո (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Մուժիկովո (Мужиково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Կառնալիտ
Կառնալիտ (գերմանացի երկրաբան Ռ. Կառնալի (R. von Carnal) ազգանվամբ), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ KClMgCl2 *6H2Օ։ Բյուրեղագիատական համակարգը ռոմբային է։ Առաջացնում է հատիկային ագրեգատներ։ Անգույն է, դեղինից մինչև զմուռսի կարմիր։ Ունի բնորոշ դառնաղի համ։ Կարծրությունը՝ 2.5, խտությունը՝ 1600 կգ/մ³։ Կալիումական աղի հանքավայրերի գլխավոր միներալներից է։ Խոշոր հանքավայրեր կան Ռուսաստանում (Սոլիկամսկ, Պերմի շրջան), Գերմանիայում և ԱՄՆ-ում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Կալիումի միներալներ Կատեգորիա:Մագնեզիումի միներալներ
Մարտին Երիցյան
Մարտին Շահենի Երիցյան, հայ ջութակահար, վինագործ։ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։
Վինագործ-վարպետ, Հայաստանում վինագործության հիմնադիր Շահեն Երիցյանի որդին։
Կենսագրություն
Երիցյանը պատրաստել է ավելի քան 500 ջութակ, շուրջ 300 ալտ և 30 թավջութակ, 20-ից ավելի քանոն, 15 քեմանին ու 7 թավ քեմանին և այլ գործիքներ ։ Գործիքների վրա գրում է. «Մարտին Երիցյան՝ որդին Շահենի։ Պատրաստված է Երևանում, այսինչ թվականին», գրում է լատիներեն ։
Պարգևներ
Արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների ու դիպլոմների։
Կորուստից հետո
«Կորուստից հետո», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1891 ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1891 թվականին մայիսի 7-ին։
Ինքնագիրը չի պահպանվել ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1892 թվականում՝ Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորում (էջ 117), թվագրված՝ «1891 թվականին մայիսի 7»։
Այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 71)։
Արտատպվել է՝ 1892 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Ստեպանովսկի գյուղական խորհուրդ (Բուրինսկի շրջան)
Ստեպանովսկի գյուղական խորհուրդ  (Степанівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպանովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 903 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Սկոտ շրջան (Իլինոյս)
Սկոտ շրջան (Scott County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 650 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.355 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վինչեստեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1839 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Գորոդչանկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոբալթա
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 159 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Շուախևի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Գրահամ շրջան (այլ կիրառումներ)
Գրահամ շրջան, կարող է վերաբերել՝
(3666) Հոլման
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,118896 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7251 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5127 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2011,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178938 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,36° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Խուան Կառլոս Մուսիոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բորիս Իշխանով
Բորիս Սարգսի Իշխանով, հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1977): ԽՍՀՄ ատոմային էներգետիկայի և արդյունաբերության նախարարության ատոմային տվյալների հանձնաժողովի անդամ։
Կենսագրություն
Բորիս Իշխանովը ծնվել է 1938 թվականին Բաքվում։ 1961 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1967 թվականից աշխատել է Մոսկվայի պետական համալսարանում, 1986 թվականից եղել է ընդհանուր միջուկային ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 1986 թվականից՝ Միջուկային ֆիզիկայի էլեկտրամագնիսական շարժընթացների և ատոմային միջուկների գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչ։ Առաջինն է հայտնաբերել միջին և ծանր միջուկների հսկա դիպոլային ռեզոնանսի միջանկյալ կառուցվածքը։ Առաջարկել է ատոմի միջուկների բարձր գրգռվածության կառուցվածքի ուսումնասիրման նոր եղանակ՝ հիմնված դրանց տրոհման բնութագրերի վերլուծության վրա։ Հայտնագործել է ֆիզիկական նոր երևույթ՝ թեթև միջուկների դիպոլային ռեզոնանսի գոյաձևային (կոնֆիգուրացիոն) տրոհումը (1987 թվական, ԽՍՀՄ հայտնագործությունների պետական կոմիտեի գրանցամատյան № 342) :
Իշխանովի աշխատանքների հիման վրա ստեղծվել են միջուկային ճառագայթման (այդ թվում՝ նեյտրոնների, պրոտոնների ճառագայթման) բարձր արդյունավետ նոր դետեկտորներ, կառուցվել է էլեկտրոնների անընդհատ գործողության՝ ՌԴ-ում առաջին արագացուցիչը։ Իշխանովը կազմել է միջուկային ֆիզիկայի ուսումնական ձեռնարկներ, նրա ղեկավարությամբ կազմակերպվել է ֆոտոմիջուկային փորձերի, միջուկային ֆիզիկայի տվյալների հավաքման և մշակման կենտրոն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Գրան Վիա փողոց (այլ կիրառումներ)
Գրան Վիա փողոց, կարող է վերաբերել՝
Կառնակ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եգիպտոսում Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի տաճարներ
Անի Կասեր-Ղազարյան
Կասեր-Ղազարյան Անի, դաշնակահարուհի։
Կենսագրություն
Անի Կասեր-Ղազարյանը ծնվել է 1942 թվականին Կոստանդնուպոլիսում։
Նախնական երաժշտական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում՝ աշակերտելով Աշխեն Գավաֆյանին։
1949 թվականին Կոստանդնուպոլիսում համերգի ժամանակ հանրահայտ դաշնակահար Ա. Կորտոն, լսելով Անի Կասեր-Ղազարյանի կատարումը, առաջարկել է ուսումը շարունակել Փարիզում։ Նույն թվականին ընդունվել է Ֆրանսիայի «Էքոլ Նորմալ» երաժշտական դպրոցը (դասատու՝ Ժ. Ժանթիյի), 1955 թվականին ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիան (1-ին մրցանակ)։
1963 թվականին Զալցբուրգում մասնակցել է մենակատարների միջազգային, Լեհաստանում՝ Ֆրեդերիկ Շոպենի անվան (արժանացել է մրցանակի) փառատոներին, ապա Վարշավայում՝ շոպենյան համերգներին։
Համերգներով շրջագայել է Շվեյցարիայում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Լիբանանում, ԱՄՆ-ում, Թուրքիայում. նվագացանկում՝ Յոհան Սեբաստիան Բախի Դո մինոր «Գավոտ», Լյուդվիգ վան Բեթհովենի ֆա մաժոր «Սոնատին», Թ. Լաքի «Բալլադ», Պյոտր Չայկովսկու «Արտույտ» և այլ գործեր։
Դրածո թագավորներ
Դրածո թագավորներ, իշխել են առաջին դարում Հայաստանում, սրանք հիմնականում հարևան պետությունների իշխող տների ներկայացուցիչներ էին։ Արտաշեսյան դինաստիայի անկումից հետո Հայաստանի անկախությունը պահպանվում էր ձևականորեն։ Հռոմը նշանակում էր թագավորների, սրանք հիմնականում չէին հարմարվում հայկական միջավայրին և երկիրը հզորացնելու փոխարեն թալանում էին այն։ Սրանք հիմնականում սպանվում էին դեռևս հզոր հայկական ավագանու կողմից։ Այս թագավորներից միայն Զենոն-Արտաշեսն էր, ով կառավարեց 17 տարի և մահացավ իր բնական մահով։ Սրանք իրենց դիրքերը պահպանում էին հիմնականում հռոմեական զինված ուժերի շնորհիվ։
Մեծ Հայքը Արտաշեսյանների անկումից հետո
Արտաշեսյան դինաստիայի անկումից հետո Գայոս Կեսարը, ով գտնվում էր Արևելքում, հայկական գահը հանձնում է Ատրպատականի թագավոր Արիոբարզանին։ Իմանալով այս մասին հայկական ավագանու զգալի մասը ժողովրդի հետ միասին ապստամբություն է բարձրացնում, Գայոս Կեսարը հռոմեական ուժերով ճնշում է այն։ Միայն Արտագերս անառիկ ամրոցն է շարունակում համառ պայքարը։ Որոշ ժամանակ հետո բերդապահ զորքի հրամանատար Ադդոնը կեղծ բանակցություններ է սկսում Գայոս Կեսարի հետ և նրան է հանձնում ամրոցում պահվող արքունի գանձերի ցուցակը։ Երբ ընչաքաղց հռոմեացի զորավարը ծանոթանում էր այդ ցուցակի հետ, Ադդոնը մահացու հարվածներ է հասցնում և թաքնվում ամրոցում, այդ հարվածների հետևանքով Գայոս Կեսարը շուտով մահանում է։ Հռոմեական զորքերը երկար պաշարումից հետո գրավում են Արտագերս անառիկ ամրոցը ավերում այն։ Ադդոնը թշնամիների ձեռքը չընկնելու համար պարիսպից ցած է նետվում։
Արիոբարզան
Արիոբարզանի գահակալությունը Հայաստանում երկար չի տևում։ Տակիտոսի վկայությամբ նա հանկարծամահ է լինում 4 թվականին։ Պետք է կարծել, որ հայերը նրան թունավորել են իր կատարած բոլոր չարագործությունների համար։
Հայաստանի գահը Օգոստոս կայսրը հանձնում է Արիոբարզանի որդուն Արտավազդին, ով կառավարել է, հավանաբար, մեկ տարի և ապստամբության արդյունքում սպանվել է 5 թվականին։ Արտավազդի սպանությունը Հռոմին ստիպում է փոխել Հայաստանը և Ատրպատականը միավորելու նպատակից։
Տիգրան Ե
6 թվականին Օգոստոսը Հայաստանում գահ է բարձրացնում Տիգրանին, որի մասին իր կտակում գրել է, որ սա հայոց արքունի տոհմից էր։ Սակայն դա այնքան էլ իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ նա մայրական կողմից է միայն հեռավոր ազգական Արտաշեսյաններին, վերջինս ազգությամբ հրեա էր։ Նույն 6 թվականին հայ ժողովուրդը կրկին ապստամբություն է բարձրացնում Հռոմի և նրա դրածոյի դեմ, վտարելով նրանց Հայաստանից։ Այստեղ կրկին գահ է բարձրանում Արտաշեսյան տոհմի վերջին ներակայացուցչին Էրատո թագուհուն։ Սակայն սա արդեն ծերացած լինելով չի կարողանում կառավարել երկիրը, որի պատճառով էլ շուտով հեռացվում է գահից։
Վոնոն
11 թվականին պարթևական գահը գրավում է Արտավան III-ը ճակատամարտում հաղթելով և վտարելով Հռոմի կամակատար Վոնոն թագավորին։ Վոնոնը փախչելով գրավում է հայկական գահը։ Արտավանը չէր կարող անտարբեր անցնել այն բանի կողքով, որ իր թշնամին թագավորի Հայաստանում։ Նրան հեռացնելու նպատակով Արտավանը դեսպանություն է ուղարկում Հռոմ, պատերազմի սպառնալիքից խուսափելու նպատակովէ Տիբերիոս կայսեր հրամանով, Ասորիքի հռոմեական կառավարիչը 16 թվականին իր մոտ է հրավիրում Վոնոնին և ձերբակալում։ Հովսեբիոս Ֆլավիոսը վկայում է, որ Հռոմը զգուշացավ նրանից, որ Հայաստանի մեծամեծները, որ բնակվում էին Նպատ լեռան շրջակայքում հարել էին Արտավանին։
Զենոն–Արտաշես
Տիբերիոսը շուտով Արևելք է ուղարկում իր որդեգիր Գերմանիկոսին։ Սա 18 թվականին հռոմեական զորքերով գալիս է Արտաշատ և հայերի համաձայնությամբ Հայաստանի թագավոր է կարգում Պոնտոսի Պոլեմոն թագավորի որդուն՝ Զենոնին, որը մանկությունից մեծացել էր հայկական միջավայրում և քաջածանոթ էր հայկական սովորույթներին։ Հայերը փոխում են սրա անունը և անվանում Արտաշես։
Զենոն-Արտաշես (18-34) Հռոմի կողմից Հայաստանում նշանակված թագավորներից միակն է, որ թագավորել է բավական երկար մոտ 17 տարի և մահացել իր բնական մահով։
Անի Կասեր-Ղազարյան
Կենսագրություն
1970-ից՝ Ստոկհոլմի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատարուհի է։
Դրածո թագավորներ
Զենոն–Արտաշես
Ըստ Մ. Խորենացու՝ Զենոն-Արտաշեսի (Արշամայի) իշխանության տարիներին լարվեց Մեծ Հայքի և Հռոմի արևելյան պրովինցիաների իշխողների միջև հարաբերությունները, կապված հայ-պարթևական հարաբերությունների հետ։ Այդ լարվածությունը վերածվում է զինված ընդհարման Հայոց զորքերի և արևելամիջերկրածովյան պրովինցիաների, Հռոմեական լեգիոնների միջև։ Այդտեղ սպանվում է Հռոմեական զորաջոկատները գլխավորող՝ Հրեաստանի Հերովդես թագավորի եղբորորդի Հովսեփը։ Մեծ Հայքին այնուհետև միավորվում են Օսրոյենեն և Փոքր Հայքը։ Դա առիթ է դառնում Հռոմեացի զորավար Գերմանիկոսի և Զենոն-Արտաշեսի հարաբերությունների վատացման, որը հանգեցնում է Զենոն-Արտաշեսին դաշինք կնքել Պարթևստանի թագավորԱրտավան ІІІ–ի հետ։ Զենոն-Արտաշեսը՝ Արտավան ІІІ–ի հովանավորությամբ Հայոց արքունիքը տեղափոխում է Եդեսիա։ Նրանք ստանում են Օսրոյենեի թագավորների <Աբգար> տիտղոսը (Աբգար V)։ Ըստ Մ. Խորենացու տիտղոսը ուներ <ավագ այր> կամ <հզոր> իմաստը ։
Արշակ Ա
Զենոն-Արտաշեսի մահից հետո, 34 թվականին Արտավան III-ը հայկական ավագանու համաձայնությամբ իր անդրանիկ որդուն՝ Արշակին դարձնում է Հայաստանի թագավոր։ Հայերը համակրանքով են ընդունում Արշակ I-ի գահակալությունը, որովհետև նրանք, թեկուզ և Հայաստանը Արշակունիների պետական կառավարման համակարգում մտցնելու պայմանով, ձգտում էին վերականգնել երկրի պաետական անկախությունն ու ինքնուրույնությունը։
Միհրդատ Իբերացի
Հռոմեական իշխանությունները բնականաբար հանգիստ չէին կարող հետևել դեպքերի նման զարգացումներին և իր «դաշնակից և բարեկամ» երկրներին հանեց ընդդեմ Հայաստանի, դրանցից մեծ մասնակցություն ունեցավ Իբերիան, որի թագավոր Փարսմանը և վերջինիս եղբայր Միհրդատը ձգտում էին գրավել Հայաստանի գահը։ Այս նպատակին հասնելու համար նրանք թունավորեցին Արշակ թագավորին։ Այնուհետև կաշառելով հռոմեական զորբանակի հրամանատարին Արտաշատում թագավոր են դարձնում Միհրդատին։ Արտավանը բնականաբար ձգտելու էր վրեժ լուծել, սակայն որևէ հաջողության չհասավ։
Հռամիզդ
Իրավիճակը երկար այսպես չշարունակվեց շուտով հակասություններ ծագեցին երկու եղբայրների միջև և Փարսմանը Հայաստան է ուղարկում իր որդի Հռադամիզդին։ Սա գալով Հայաստան սպանում է իր հորեղբորը և նրա ողջ ընտանիքին կաշառքով թագավոր է կարգվում Հայաստանում։
Անի Կասեր-Ղազարյան
Կենսագրություն
1972–74 թվականներին եղել է ԱՄՆ-ի Մինեսոտայի համալսարանի պրոֆեսոր։
Դրածո թագավորներ
Հռամիզդ
Նույն այս 51 թվականին հետաքրքիր դեպքեր են տեղի ունենում Պարթևստանում, այստեղ գահ է բարձրանում Վաղարշ I-ը, ով ձգտում էր Ատրպատականում և Հայաստանում հաստատել Արշակունյաց թագավորություն։ Երկար պատերազմների արդյունքում Հայաստանի թագավոր է դառնում նրա եղբայրներից Տրդատը հիմք դնելով Հայաստանում Արշակունյաց դինաստիային։
<Դրածո թագավորներ> ձևակերպման վերաբերյալ
Հնուց մինչև ներկա ժամանակաշրջանի մարդկության պատմութան ուսումնասիրությունները հանգեցնում են մեկ ընդհանուր օրինաչափության, որ գրեթե բոլոր մարդկային պատմության ժամանակաշրջաններում գոյություն են ունեցել երկու իրար հետ մրցակցող գերտերություններ կամ պետական խմբավորումներ, որոնց միջև իրենց գոյությունն են պահպանել մնացած պետական կառույցները, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրադրություններից ելնելով ընդունել են տվյալ գերտերություններից որևէ մեկի իշխանությունը կամ հովանավորությունը։ Հետևաբար, եթե առաջնորդվենք հոդվածում ներկայացված <դրածո թագավորներ> ձևակերպման սկզբունքով (որը ի դեպ՝ երևի միայն Հայ ժողովրդի պատմության մեջ առաջ քաշված ձևակերպում է), ապա Հայոց բոլոր թագավորներին՝ ընդհուպ Տիգրան Բ Մեծին (Տիգրան Բ-ն Երկար տարիներ պատանդ մնալով Պարթևստանի արքա Միհրդատ II-ի մոտ, մ.թ.ա. 95-ին՝ վերջինիս զիջելով Հայաստանի հարավ-արևելյան գավառները (70 հովիտները)՝ ազատվել է պատանդությունից և Միհրդատ II-ի հովանավորությամբ ժառանգել Հայոց գահը), Տրդատ Գ Մեծին (Պարսից տերության դեմ Ավրելիանոս կայսեր հաղթական արշավանքին մասնակցած Տրդատ Գ-ն ժամանակավորապես (274-276) տիրել է Հայոց գահին։ 287-ին Հռոմի կայսր  Դիոկղետիանոսը պաշտոնապես Տրդատ Գ-ին ճանաչել է Հայոց թագավոր)  և վերջացրած Բագրատունյաց թագավորության հիմնադիր Աշոտ Ա Բագրատունուց (885-ին խալիֆը Արմինիայի ոստիկան Իսա իբն-Շեյխին հանձնարարեց արքայական թագ ու զգեստ տանել Աշոտին և հայտարարել Արմինիաի թագավոր։ Աշոտը ընդունել է նաև Վասիլ Ա կայսեր ուղարկած թագը և հովանավորությունը՝ գտնելով միջազգային ճանաչում)՝ ստիպված կլինենք ընդգրկելու <դրածո թագավորներ>-ի շարքում։
Անի Կասեր-Ղազարյան
Կենսագրություն
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Դրածո թագավորներ
<Դրածո թագավորներ> ձևակերպման վերաբերյալ
Հետևաբար ժամանակն է ձերբազատվելու նախկինում օգտագործվող նման անտեղին ձևակերպումներից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մեծ Հայքի դրածո արքաներ
Յալովացկ
2001 թվականի տվյալներով Յալովացկ գյուղում բնակվում էր 283 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,974 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 290,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շելբի շրջան (Իլինոյս)
Շելբի շրջան (Shelby County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.966 կմ² է, բնակչությունը՝ 22.363 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Շելբիվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1827 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Գրանդ շրջան (այլ կիրառումներ)
Գրանդ շրջան, կարող է վերաբերել՝
Սարգիս Խարտալյան
Խարտալյան Սարգիս, ջութակահար։
Կենսագրություն
Սարգիս Խարտալյանը ծնվել է 1940 թվականին։
Ավարտել է Բեյրութի (Օ. Սյուրմելյանի, Լ. Աուերի դասարաններ), Փարիզի և Կոպենհագենի երաժշտական ակադեմիաները։
1961 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ կատարելագործվել է Իվան Կալամյանի դպրոցում և դարձել Սիեթլի սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատարն ու կոնցերտմայստերը։
Դասավանդել է «Քորնիշ» երաժշտական քոլեջում։ Մենահամերգներով և լավագույն նվագախմբերի, այդ թվում՝ Լոս Անջելեսի Հայ սիմֆոնիկ երաժշտության միության նվագախմբի հետ հանդես է եկել Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի բազմաթիվ քաղաքներում. երկացանկում՝ Արամ Խաչատրյանի, Քամիլ Սեն-Սանսի, Յոհան Սեբաստիան Բախի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ և ուրիշների գործերից։
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կալչինատո
Կալչինատո  (Calcinato ), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 11 709 մարդ, խտությունը՝ 323 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 33 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25011։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նովայա Վոդոլագա
Նովայա Վոդոլագա (Нова Водолага), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1675 թվականին։
Ծանոթագրություններ
== Արտաքին հղումներ ==
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1675 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մուժիչի
Մուժիչի (Мужичи, Мужече), գյուղ Ռուսաստանի Ինգուշեթիա հանրապետության Սունժենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ինգուշեթիա հանրապետության Սունժենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կառնավալ
Կառնավալ (ֆրանսերեն carnaval), թատերականացված խաղերով, երթերով ժողովրդական մասսայական զբոսահանդես։ Ակունքներով կապված է հեթանոսական ծիսակատարությունների հետ։ Անվանումը ծագել է XIII դ. վերջին, Իտալիայում։ Նրա հետ է առնչվում XVI դ. իտալական դիմակների թատրոնը (Կոմեդիա դելլ'արտե)։ Ռուսաստանում, Հայաստանում և այլուր Կառնավալները տեղի էին ունենում բարեկենդանի օրերին՝ ազգային տարբեր ձևերով։ XVIII դ. առանձնապես տարածված էր Իտալիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ներկայումս՝ Լատինական Ամերիկայում, Իսպանիայում։
Գրանդի շրջան (այլ կիրառումներ)
Գրանդի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Լալա Մնացականյան
Լալա Բաբկենի Մնացականյան, հայ դերասանուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ։
Գեղանկարիչ, բեմանկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Աշոտ Համբարձումյանի կինն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Երևանում դերասանուհու և մաթեմատիկոսի ընտանիքում։ Մայրը՝ Էլզա Գյուլեսերյանը, եղել է բեմական խոսքի դոցենտ, հայրը՝ Բաբկեն Մնացականյանը՝ մաթեմատիկոս, մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ Ընտանիքում եղել է երրորդ աղջիկը։ Սովորել է Երևանի N 78 դպրոցում։ Ավարտելով այն՝ ընդունվել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի թատրոնի և կինոյի դերասանական բաժինը, որն ավարտել է 1978 թվականին կարմիր դիպլոմով։ Խաղացել է բազմաթիվ դերեր թատրոնում, կինոյում և հեռուստատեսությունում։ Հետաքրքիր դերակատարումներով հանդես է եկել տարբեր թատրոններում՝ Երևանի Երիտասարդական Էքսպերիմենտալ Թատրոն, Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոն, Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոն, «Մետրո» թատրոն, Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոն։ 140 մանրապատումների սցենարիստ է և դերակատար։ 1991 թվականից բեմական խոսք է դասավանդում Երևանի Կինոյի և թատրոնի պետական ինստիտուտում, բեմական խոսքի պրոֆեսոր է։ Համահեղինակ է «Գեղարվեստական խոսքի մատուցման արվեստը» ուսումնական ձեռնարկի, որն առաջին և առայժմ միակ դասագիրքն է հայերենով։
Feel the Passion
Feel the Passion, ալբանացի երգչուհի Աուրելա Գաչեյի երգն է Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթի համար։ Երգը ներկայացվելով մրցույթի առաջին կիսաեզրափակչում հավաքել է 47 միավոր և զբաղեցրել 14-րդ հորիզոնականը, ինչը թույլ չի տվել որպեսզի երգը անցնի եզրափակիչ փուլ։
Տիխոյի տուն
Տիխոյի տուն (בית טיכו, Ticho House), մենագրական-գեղարվեստական թանգարան Երուսաղեմի (Իսրայել) կենտրոնում, Ռավ Կուկ փողոցի թիվ 9 տանը։ Տուն-թանգարանի շենքը հանդիսանում է Երուսաղեմի առաջին շինություններից, որ կառուցվել  էր Հին քաղաքի պատերից դուրս։ Տունը ծառայում էր բնակատեղ և աշխատավայր նկարչուհի Աննա Տիխոյի և նրա ամուսնու՝ ակնաբույժ Ավրաամ Ալբերտ Տիխոյի համար։ Ամուսինները համարվում էին Էրեց-Իսրայելի եվրեական մտավորականության 20-րդ դարի սկզբի նշանավոր ներկայացուցիչներից։ Ներկայումս տունը համարվում է թանգարան, այնտեղ տեղակայված են «Փոքրիկ Երուսաղեմ» կաթնային ռեստորանը և մշակութային կենտրոնը, որտեղ անցկացվում են ջազային և դասական երաժշտության  համերգներ ։
Պատմություն
«Ռաշիդի ամրոց » անվանմամբ հայտնի տունը, կառուցվել է  1864 թվականին հարուստ արաբ Ռաշիդ Նաշաշիբի կողմից։  Հինգ տարի անց տունը վարձակալությամբ է տրվում քրիստոնյա հրեա հնավաճառ Մոզես Վիլհելմ Շապիրային, որը հետագայում հայտնի դարձավ հնությունների կեղծմամբ, խարդախություն, որը հանգիստ չէր տալիս աշխարհի շատ երկրների հնագետների։ Շապիրան բնակվում էր վարձակալած տանը կնոջ և դստեր հետ՝ մինչև 1884 թվականը իր ինքնասպանությունը։ Այնուհետև տանը բնակվում էին մի քանի բնակիչներ, որոնք  քաջ հայտնի էին այդ ժամանակվա երուսաղեմյան  հասարակության մեջ։ 1924 թվականին տունը ձեռք են բերում ակնաբույժ Ավրաամ Ալբերտ Տիխոն և նրա կինը՝ նկարչուհի Աննա Տիխոն։  Ի հիշատակ այս մարդկանց՝ տունը մինչև օրս կոչվում է նրանց անունով։
Բժիշկ Ալբերտ Տիխոն և իր կինը՝ Աննան, ծնվել են 19-րդ դարի վերջին Մորավիայում։ Բժիշկ Տիխոն ստացել է բժշկական կրթություն Վիեննայում և մասնագիտացել է ակնաբուժության բնագավառում «Ռուդոլֆ» հիվանդանոցում։ Աննան սկսել է ուսումնասիրել գեղանկարչությունը 15 տարեկան հասակում նույնպես Վիեննայում։ Նրանք ամուսնացել են 1912 թվականին, երբ ֆրանկֆուրտյան «Սիոնի համար»  կազմակերպությունը Ալբերտ Տիխոյին  ուղարկում է Երուսաղեմ աչքի կլինիկա բացելու։ Երուսաղեմ գալով՝ բժիշկ Տիխոն կլինիկա է բացում և մի քանի տարի հետո Դեսպանների  (այժմ՝ Նևիիմի փողոց) փողոցից ոչ հեռու  ձեռք է բերում առանձնատուն, որն այդ ժամանակ Երուսաղեմում համարվում էր ամենահեղինակավորը։  Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բժիշկ Տիխոն, ով Գերմանիայի քաղաքացի էր, մեկնում է Երուսաղեմից և ծառայում գերմանական բանակում որպես բժիշկ։
1929 թվականին պաղեստինյան խռովությունների ժամանակ բժիշկ Տիխոն իր կլինիկա գնալու պահին Մեա Շեարիմի շրջանում վիրավորվում է մի արաբի կողմից, որն էլ ազդում է ամուսինների որոշման վրա՝ վերակառուցելու առաջին հարկի աչքի կլինիկան ամբողջ Երուսաղեմի բնակչությանը, ներառյալ հարուստներին և աղքատներին սպասարկելու համար։  Բացի բուժումից, բժիշկ Տիխոն զբաղվում էր գիտահետազոտական աշխատանքներով, և նրա հետազոտությունները միջազգային ճանաչում էին ստացել։ Բժիշկ Տիխոյի անունը և նրա կլինիկայի համբավը մեծ ճանաչում ունեին ամբողջ Մերձավոր Արևելքում։
Ամուսնական զույգի տունը, այգու տարածքի և հարևան անտառի հետ միասին զբաղեցնում էր շուրջ երեք հեկտար, որը համարվում էր մտավորականների, նկարիչների, գրողների և քաղաքական գործիչների հավաքատեղի։ Այլ անձանց հետ հյուրերի կարգավիճակով այստեղ էին լինում Պաղեստինում բրիտանական Գերագույն կոմիսար  սըր Արթուր  Գրենֆել Ուոուչոպը, նկարիչներ Մորդեհայ Արդոն և Մարկ Շագալը, փիլիսոփա Մարտին Բուբերը շատ այլ անձիք։ Չնայած նրան, որ Տիխո ամուսինները նյութապես ապահովված մարդիկ էին, սակայն  նրանց կենսակերպը  արտասովոր չէր, նրանք իրենց ժամանակի զգալի մասը հատկացնում էին աշխատանքին։ Իսրայելական հասարակության կյանքում Տիխո ամուսինների դերը  ակնառու կերպով է արտացոլված կատակերգու Շայկե Օֆիրի «Ցիոնը և հիվանդ աչքը »  զավեշտալի ուրվանկարը, որտեղ պատկերված է բժիշկ Տիխոյի հիվանդներից մեկին այցելության տեսարանը։
Թանգարան
Բժիշկ Տիխոն մահացել է 1960 թվականին։ Աննան, որն այլևս չէր աշխատում ամուսնու աչքի կլինիկայում, սկսեց նկարել Երուսաղեմի բնանկարները և մարդկանց  դիմանկարներ։ Ամուսնու մահից հետո նա ավելի քիչ ժամանակ էր հատկացնում տանը, դրա մեծ մասը վարձակալության տալով։ Աննա Տիխոն շարունակեց ապրել և ստեղծագործել մինչև  1980 թվականը ։ Նրա մահից հետո տանը մնաց Երուսաղեմի բնակիչների համար ստեղծված նկարների հավաքածուն, որը   հարգանքի տուրք  էր իր սիրած քաղաքին։
Շենքը վերակառուցվեց ճարտարապետ Դավիդ Կրոյանկերի նախագծով, որը հաստատվել էր Անտոն Տիխոյի կողմից, դեռևս նրա կենդանության օրոք,  ձևափոխվելով   ժամանակակից թանգարանի, որտեղ պահպանվել է 20-րդ դարի սկզբի Երուսաղեմի միջավայրը։ Այսօր Տիխոյի տուն-թանգարանը գտնվում է Իսրայելի թանգարանի տնօրինության ներքո և համարվում է նրա հիմնական ցուցադրությունների մասը։ Թանգարանում ներկայացված են Աննա Տիխոյի ստեղծագործությունները, բժիշկ Տիխոյի մենորայի հավաքածուն, նրա բժշկական գործիքները, գրադարանը, ինչպես նաև ամուսինների կյանքի մասին պատմող վավերագրական նյութեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ Իսրայելում Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ Կատեգորիա:Երուսաղեմի թանգարաններ
Սուխովերխովսկի գյուղական խորհուրդ (Բուրինսկի շրջան)
Սուխովերխովսկի գյուղական խորհուրդ  (Суховерхівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Սուխովերխովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 811 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Խորհրդայնացում
Խորհրդայնացում, միջազգային տերմինով՝ սովետիզացիա (Советизация), կոմունիստական հասարակական-տնտեսական ֆորմացիայի առաջին փուլի՝ սոցիալիզմի վրա հիմնված պետական կառավարման համակարգի խորհրդային մոդելի հաստատումը։ Երկրորդական իմաստով նշանակում է որև երևույթի ձևափոխությունը՝ Խորհրդային Միության գաղափարական արժեքների և արժեհամակարգերի համաձայն։ Որպես պատմագիտական եզրը՝ խորհրդայնացումը դիտարկվում է որպես սոցիալիստական հեղափոխության արդյունքում Ռուսաստանում հաստատված բոլշևիկների կողմից սուվերենիտետ ունեցող պետություններում խորհրդային կարգերի հաստատումը։ ԽՍՀՄ իշխանությունների հավաստմամբ՝ այդ գործընթացը տեղի էր ունենում հեղափոխական կեցվածքով բանվոր-գյուղացիական դասակարգի ազատ կամահայտնության բարոյական հենքի վրա, թեպետ օբյեկտիվ իրականության պայմաններում այն դասական օկուպացիայի վառ օրինակ էր։
Գաղափարա-արժեհամակարգային խորհրդայնացման զանգվածային ալիք բռնկվում է նաև Մոնղոլիայում, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ելքով պայմանավորված՝ նաև Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի մի շարք երկրներում (այդ թվում՝ Չեխոսլովակիայում, Արևելյան Գերմանիայում, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Բուլղարիայում, Ալբանիայում և այլուր)։ Խորհրդայնացման այս տիպի դրսևորումները նպատակաուղղված էին ԽՍՀՄ վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում (խորհրդային օկուպացիայի ենթարկված) միևնույն և նմանօրինակ համակեցության ձևերի և կենցաղային պայմանների ձևավորմանը՝ հնարավոր հակակառավարական ապստամբություններից խուսափելու նպատակով։ Այն անուղղակիորեն ազդեցություն էր թողնում նաև տվյալն երկրների ազգային մշակույթների և պատմական ուղու վրա՝ ձևավորելով նոր տեսակի համակցվածություններ։ Խորհրդաֆիկացումը ենթակա տարածքների մտավոր և սոցիալական փոփոխությունների արդյունքում ձևավորում է նոր տեսակի հասարակություն և «խորհրդային մարդու» յուրօրինակ տեսակ։
Առաջնային իմաստով խորհրդայնացումը ՌԽԴՍՀ մաս չկազմող հանրապետությունների ենթարկումն է խորհրդային իմպերիալիզմի ազդեցությանը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում խորհրդայնացվել են նացիստների կողմից զավթված եվրոպական տարածքները՝ Չեխոսլովակիան, Հունգարիան, Լեհաստանը, Ռումինիան, Հարավսլավիան, Բուլղարիան և Ալբանիան։ ԽՍՀՄ օկուպացիայի ենթարկված Էստոնիան, Լատվիան, Լիտվան, արևմտյան Բելառուսը, Միջին Ասիան, Հայաստանը (1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ի Երևանի արձանագրությամբ), Վրաստանը և Ադրբեջանը (արևելակովկասյան մուսուլմանական հանրապետություն) խորհրդայնացվում են և ապա խորհրդային իշխանությունների կողմից ենթարկվում անեքսիայի։
Սանտ Կլեյր շրջան (Իլինոյս)
Սանտ Կլեյր շրջան (St. Clair County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.720 կմ² է, բնակչությունը՝ 270.056 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բելիվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1790 թ.։
Կատեգորիա:Իլինոյսի շրջաններ
Անիթա Մոեն
Անիթա Մոեն (Anita Moen, ), նորվեգացի դահուկավազորդ։