Փանսորի
Փանսորիի գլուխգործոցներ
Փանսորիի գլուխգործոցը վերաբերում է այն մարդուն, ով գերազանց երգում է փանսորիի մանկլավիկների մեջ։ Փանսորիի լավագույն գրական գործը համարվում է «Չունհյանգգա»-ն(춘향가), որը հրատարակվել է Ու Ջին Հան-ի(유진한, 柳振漢, 1711∼1791) մանհվայի Ժողովածուում(만화집, 晩華集)։ Փանսորի լավագույն կատարողներ են համարվում Ու Չուն Դե-ն(우춘대, 禹春大), Կվոն Սամ Դըկ-ը(권삼득) և Մո Հընգ Գափ-ը(모흥갑)՝ Սոնգ Ման Ջե- ի(송만재, 宋晩載) «Քվան Ու Հի»(관우희, 觀優戱) երգում և Հա Ըն Դամ-ի(하은담) «Գապշին Վանմուն» -ում(갑신완문, 甲申完文): Սա Քինգի ժողովուրդն է:Նրանք ժամանակակից Չոսոն դինաստիայում ապրող կատարողներից էին։ Անգամ «Ու Չուն Դե»-ն(우춘대) և Հա Ըն Դամ-ը(하은담) առաջ գուցե եղել են հայտնի փանսորի երգեր, բայց դրանք մնում են միայն գրականության մեջ և բանավոր չեն երգվում։ Սունջոյի(조선 순조) ժամանակաշրջանում գերազանց հայտնին մարդիկ եկան, որպեսզի փանսորիում տարբեր խմբեր ստեղծեն։ Կարելի է նշելնրանցից ութին, ովքեր կոչվում են 8 Մյոնգչանգներ(명창, 八名 唱): Այս վարպետների անունները հանդիպում են նաև Շին Ջե Հյո-ի «<Գվանգդեգա»(광대가, 廣大 歌) ստեղծագործության մեջ։ Չոլջոնգ-ի(철종) և Գոջոնգ-ի(고종) առաջին օրերը համապատասխանում են փանսորի ծաղկման շրջանին։ Հայտնի հայտնիներ, ինչպիսիք են Փակ Յու Ջոն-ը(박유전), Լի Նալ Չի-ն(이날치), Փակ Ման Սուն-ը(박만순), Քիմ Սե Ջոնգ-ը(김세종), Սոնգ Ու Րյոնգ-ը(송우룡), Ցոնգ Չանգ Օբ-ը(정창업), Ցոնգ Չուն Փունգ-ը(정춘풍), Քիմ Չան Նոգ-ը(김창록), Ջանգ Ջա Բեկ-ը(장자백), Քիմ Չան Օբ-ը(김찬업), Լի Չանգ Յուն-ը(이창윤) և այլք, որոնք փանսորիին հասցրին բարձր գեղարվեստական վիճակի։ Նրանք սոցիալական կապերի և տարածաշրջանային հետաձգման հարաբերությունների միջոցով ստեղծեցին մի քանի դպրոցներ, որոնցից ութն ընտրվեցին և կոչվեցին ուշ ութերորդ գլուխգործոցներ։ Գոջոնգի(고종) ավարտը և ժամանակացույցի սկիզբը փանսորի պտղաբերման ժամանակաշրջանն էին։ Մի կողմից, Չանգգըգը(창극) տարածված դարձավ Վոնգակսա(원각사) տաճարից հետո, մյուս կողմից էլ, փանսորիի կործանումը սկսեց ծիլեր տալ։ Փանսորիի դպրոցն աստիճանաբար կորցրեց իր առանձնահատկությունները, քանի որ տեղի հայտնի մարդիկ միմյանց այս ու այն կողմ էին ճանապարհորդում։ Հայտնի անձինք, ովքեր այս շրջանում ակտիվ էին՝ Փակ Կի-Հոնգ(박기홍), Կիմ Չանգ-Հվան(김창환), Քիմ Չե-Ման(김채만, 金采萬), Սոնգ Ման-Գաբ(송만갑), Լի Դոնգ-Բեկ(이동백), Յու Գոնգ-Րյուլ(유공렬, 柳公烈), Չոն Դո-Սոնգ(전도성), Քիմ Չանգ-Րյունգ(김창룡), Յու Սոնգ-Ջուն(유성준) և Չոն Ջոնգ-Րյուլ(정정렬): Այս գլուխգործոցներից հինգն ընտրվել են ու կոչվել՝ 5 վարպետ։ Հինգ հայտնի մարդկանց անմիջապես ետևում ակտիվ էին Ջանգ Փան Գե-ն(장판개), Սունյու Լի-ն(이선유), Քիմ Ջոնգ Մուն-ը(김정문), Փակ Ջունգ Գըն-ը(박중근), Չանգսիկ Գոնգը(공창식), Լիհվա ջունգ-սոնը(이화중선), Բանգուլ Լիմը(임방울) և Քանգ Չանգ Վունը(강장원): Նրանք մեծ դեր խաղացին Չոսոնի վոկալի ու երաժշտության հետազոտական կազմակերպությունում, սակայն նրանք տարվեցին չանգըգ-ով և դա նրանց մղեց դեպի արևմտյան երաժշտությունը։ Իսկ Փանսորին սկսեց քայլել նահանջի ճանապարհով։ Հետագա վարպետներից են ՝ Փակ Նոգ Ջու-ն(박녹주), Քիմ Յոն Սու-ն(김연수), Ցոնգ Քվանգ Սու-ն(정광수), Քիմ Յո Րան-ը(김여란), Փակ Չո Վոլ-ը(박초월), Փակ Բոնգ Սուլ-ը(박봉술), Փակ Դոնգ Ջին-ը(박동진), Ջոնգ Քվոն Ջին-ը(정권진), Հան Սըն Հո-ն(한승호), Հան Էն Սուն-ը(한애순), Ջանգ Յոնգ Չան-ը(장영찬) և այլք։ Նրանք փորձում էին վերակենդանացնել անհետացող փանսորին, սակայն բախվեցին ճգնաժամի, և հասկացան, որ փանսորին կվերանա առանց կառավարության և հասարակության համապատասխան միջոցների։ Այսպիսով, նրանցից Քիմ Սո Հի-ն(김소희), Փակ Չո Վոլ-ը(박초월), Փակ Բոնգ Սուլ-ը(박봉술), Փակ Նոգ Ջու-ն(박녹주), Քիմ Յոն Սու-ն(김연수), Ջոնգ Քվանգ Սու-ն(정광수), Քիմ Յո Րան-ը(김여란), Ջոնգ Գվոն Ջին-ը(정권진) և Հան Սընգ Հո-ն նշանակվեցին որպես ազգային ոչ նյութական մշակութային օբյեկտներ։ Առաջին սերնդի ազգային ոչ նյութական մշակութային հատկությունների զոհվելուց հետո Սանգ-Հյոն Չո(조상현), Սոնգ-Հի Փակ(박송희), Սոնգ Սուն Սոբ(송순섭), Վու-հյանգ Սեոնգ(성우향), Սոնգ Չան Սուն(성창순), Օ Ջոնգ Սուգ(오정숙), Նոնսսեոն Հան(한농선), Նամ Հե Սոնգ(남해성), Շին Յոնգ Հվի(신영희) և Քիմ Իլ Գու(김일구) անուններով հայտնի անձինք նշանակվեցին որպես երկրորդ սերնդի ազգային ոչ նյութական մշակութային օբյեկտներ։ Դրանից հետո Ջոնգ Սուն Իմ(정순임), Քիմ Սու Յոն(김수연), Քիմ Յոնգ Ջա(김영자), Լի Նան Չո,(이난초), Չոնգ Հի Սոգ(정회석) և Յուն Ջին Չոլ անուններով կատարողներ նշանակվեցին որպես երրորդ սերնդի ազգային ոչ նյութական մշակութային օբյեկտներ։