Ֆրանսիայի_պատմություն
Ֆրանսիայի գաղութային վարչակարգի անկում
Գաղութների նկատմամբ Շառլ դը Գոլը վարում էր փոխզիջման քաղաքականություն՝ կարևորելով փոխարդյունավետ տնտեսական համագործակցությունը նոր ձևավորվող «Երրորդ աշխարհի» երկրների հետ։ Նա նպատակ ուներ ստեղծել կարծրատիպ, համաձայն որի Ֆրանսիան պատրաստ է աջակցել կայունացման ուղին բռնած ցանկացած երկրի։ 1958 թվականին ընդունված օրենքները Ֆրանսիայի դաշնությունը դարձրեցին ընկերակցություն, որն իր մեջ ընդգրկում էր մի շարք ինքնավար պետություններ, որոնք էլ իրենց հերթին լրիվ անկախություն ստանալու իրավունք ունեին։ Այսպիսով՝ գաղութների մի մասը որոշեցին Ֆրանսիայի կազմում մնալու կամ չմնալու հանգամանքը պարզել համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով։ Միակ պետությունը Գվինեան էր, որը 1958 թվականի հոկտեմբերի 1-ին հռչակեց իր անկախությունը՝ առանց հանրաքվե անցկացնելու։ Երկրի ստատուս քվոյի փոփոխությունն անգամ չփրկեց Ֆրանսիային գաղութային վարչակարգի կործանումը։ Իմպերիալիզմի գաղութային սիստեմի քայքայման պայմաններում Ֆրանսիայի աֆրիկյան գաղութների մեծ մասն անկախացման ուղին բռնեցին։ 1960 թվականի փետրվարի 13-ին Ֆրանսիան առաջին անգամ օգտագործեց ատոմային զենք՝ ռմբահարելով Սահարան։ Այս քայլով ֆրանսիական կառավարությունը նպատակ ուներ նախազգուշացնող ազդակ ուղարկել «Սև մայրցամաքի» անկախություն ձգտող երկրներին։ Չնայած այս ամենի՝ միջուկային զենքի սպառնալիքը ևս չկոտրեց աֆրիկյան պետությունների ազատատենչ ձգտումները։ Առաջինն անկախացան կենտրոնական և արևմտյան Աֆրիկայի գաղութները։ 1960 թվականին իրենց անկախ հռչակեցին Կամերունը, Տոգոն, Սենեգալը, Բուրկինա Ֆասոն, Գաբոնը և Մավրիտանիան։ Մի քանի ամիս անց անկախ երկրների ստեղծման մասին հռչակագրերով հանդես եկան նաև Մալիի, Մադագասկարի, Դահոմեայի (1975 թվականին վերանվանվել է Բենին), Նիգերի, Փղոսկրի ափի (շուտով վերանվանվել է Կոտ դ'Իվուար), Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետության և Կոնգոյի Հանրապետության կառավարությունները։ Այսպիսով՝ միայն 1960 թվականին Ֆրանսիայից անկախացավ 14 աֆրիկյան գաղութ։ Անկախացման շարժումը տարածվեց նաև աֆրիկայի մյուս գաղութներում։ Շուտով Սոմալիլենդը, Նիգերիան և Գանան անկախացան Մեծ Բրիտանիայից, իսկ Կոնգոյի մի հատվածը՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն անվան տակ՝ Բելգիայից։ Աֆրիկա մայրցամաքում տեղի ունեցած դարակազմիկ իրադարձությունների պատճառով 1960 թվականը կոչվեց «Աֆրիկայի տարի»։ Առավել բռնկուն էր իրադրությունը Ալժիրը։ 1959 թվականին Ֆրանսիան ստիպված եղավ ընդունել Ալժիրի ինքնորոշման իրավունքը։ Դրան հաջորդեց զանգվածային խռովությունների ալիքը մայրաքաղաքում։ Աջակողմյան ոչ ընդդիմադիր շատ քաղաքական գործիչներ սկսեցին կասկածել իրենց ընտրության մեջ և լքեցին դը Գոլի կառավարությունը։ Ֆրանսիայի նախագահի տված արտոնությունները ալժիրցիները որոշեցին դարձնել առաջին քայլն անկախ պետության ստեղծման ճանապարհին։ 1960 թվականի հունվարին մի խումբ արաբ ուսանողներ ապստամբություն բարձրացրեցին մայրաքաղաք Ալժիրի փողոցներում։ Ծայրահեղ գաղութատիրական ուժերի դեմ խռովությանը շուտով ճնշվեց կառավարությանը հավատարիմ զորքերի կողմից։ «Աֆրիկայի տարվա» ընթացքում Ֆրանսիայից անկախացան 17 գաղութներ, սակայն Ալժիրը դրանց թվում չէր։ Ոչ այնքան ինտենսիվ պատերազմից հետո նույն տարվա ամռանը սկսվեցին առաջին բանակցությունները Ֆրանսիայի իշխանությունների և Ալժիրի ժամանակավոր կառավարության միջև։ Սակայն երկարատև այս բանակցություններն անգամ վերջնականապես չլուծեցին Ալժիրի հիմնահարցը։ 1961 թվականի հունվարի 8-ին երկրում անցկացվեց հանրաքվե, որի արդյունքում երկրի բնակչության 75 %-ը կողմ քվեարկեց անկախությանը։ 1962 թվականի Էվիանի համաձայնագրերով Ֆրանսիա փաստացիորեն ճանաչեց Ալժիրի անկախությունը։