cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բենազիր Բհուտտո
Առաջին վարչապետության շրջան (1988–90)
Բհուտտոն շատ հաճախ վիճում էր Բեկի, Գուլի և Խանի հետ իր ցանկալի քաղաքականության հետ կապված, և ըստ Ալլենի,-«նա հաղթել էր որոշ ճակատամարտերում, բայց պարտվել է նրանց դեմ պատերազմում։»  Բհուտտոն հաջողել էր ստանալ համաձայնություն փոխելու երկրի չորս մարզպետերից երկուսին, Նա նշանակել էր գեներալ Տիկկա Խանին, մի քանի ռազմական սպաներից մեկը, ով հավատարիմ էր նրան, որպես Պունջաբի շրջանի ղեկավար: Նա ձգտում էր փոխել նաև փոխել գլախավոր շտաբի պետ Իֆտիխար Ահմեդ Սիրոհեյին, բայց նախագահը հրաժարվեց թույլ տալ կատարելու այդ գործողությունը։  Բհուտտոյին դուր չէր գալիս Խանի թշնամանքը իր նկանմամբ, բայց Խանը ուներ զիվորականության աջակցությունը: Նախագահական ընտրությունների ժամանակ Բհուտտոն առաջադրեց Մալիք Քասիմին, ով ներգրաված է եղել ԺՎՇ-ն մեջ, որպես ՊԺԿ-ի թեկնածու, բայց զինվորականությունը հրաժարվեց համաձայնվել դրա հետ։ Բհուտտոն մեղմացավ և համաձայնվեց, որ Խանը կարող է լինել որպես ՊԺԿ-ի նախագահի թեկնածուն: Բհուտտոն նաև ցանկանում էր փոխարինել Մահբւբ Ուլ Հաքին որպես ֆինանսների նախարար, բայց զինվորականությունը կրկին ընդդիմացավ։ Համաձայնության գալով՝ նա համաձայնեց, որ ուլ Հաքը կշարունակի կատարել ֆինանսների նախարարի պաշտոնը և նշանակեց Վասիմ Ջաֆիրին իր ֆինանսական գծով խորհրդական: Բեգը հստակեցրեց Բհուտտոյւի համար, որ զինվորականությունը չի հանդուրժ իր միջամտությունը իրենց պաշտապանության վերահսկողության և արտաքին գործերի մեջ Երկրի բնակչության 60 տոկոսը ապրում է Փունջաբի շրջանում, որը գտնվում էր Զիայի հետնորդի՝ Նավազ Շարիֆի ենթակայության տակ, որպես նահանգի ղեկավար-նախարար, Շարիֆն ու Բհուտտոն փորձում էին հեռացնեին մյուսին իշխանությունից, երբ Բհուտտոն մեղադրում էր Շարիֆին ղեկավար-նախարար դառնալու ընտրությունները կեղծելու մեջ: ՇԱրիֆը օգուտներ էր քաղում աճող Փունջաբական շովինիզմի շնորհիվ, որը ուղված էր Սինդհի փոքրամասնության դեմ, քանի որ ընկալվում էր, որ Բհուտտոն, լինելով սինդհի, հարձակվում է փունջաբների վրա։  Չնայած Բհուտտոն աջակցում էր Պակիստանի նահանգների ինքնավարությանը, նա ընդդիմանում էր Փունջաբի պարագայում։   Շարիֆի Փունջաբօ իշխանություննեևը հրաժարվեցին ընդունելու նոր դաշնային ղեկավարին, ում Բհուտտոն նշանակել էր այնտեղ: Բհուտտոյի և Պակիստանի քաղծառայության միջև հարաբերությունները ևս վատթարացել էին՝ պատճառելով շատ պետական աշխատանքների պարալիզացում։ Բհուտտո խոսում էր դրա մասին, որպես «Զիայի բյուրոկրատիա» և նա ընկալվում էր որպես հակափունջաբական դիրքորոշում շատ քաղծառայողների կողմից, որոնց 80 տոկոսը Փունջաբցի էին: 1989 թվականի ապրիլին, ընդդիմադիր ուժերը կազմակերպել էին խորհրդարանական անվստահություն քվեի հայտնում Նհուտտոյի նկատմամբ, բայց նրանք պարտվեցին 12 ձայնի տարբերությամբ: Բհուտտոն պնդում էր, որ շատ պատգամավորներ կաշառվել էին $10 միլիոն տրված Սաւդյան Սալաֆի հոգևորական Օսամա բին Լադենի կողմից, որպեսզի քվեարկեին իր դեմ, քանի որ բին Լադենը ձգտում էր հեռացներ Բհուտտոյի իշխանությունը և փոխարինել իսլամական կրոնապետությամբ։
Գաղափարախոսությունը
Ալլեն կարծում է, որ Բհուտտոյի քաղաքական արժեքները դժվար է ընկալել։ Բհատիան նկարագրում է Բհուտտոյին, որպես լիբերալ համոզմունքներ և ակնառու պռոգրեսիվ հայացքներ ունեցող մարդու, մինչդեռ կենսագիր Գ. Ս. Բհարգավան կարծում է, որ Բհուտտոն Պակիստաի քաղաքականության մեջ Բհուտտոն եղել է որպես սոցիալ դեմոկրատ: Իր ընկեր Կատերին Դրուկերը, ով գիտեր նրան Օքսֆորդի համալսարանից, նկատել է, որ Բհուտտոյի քաղաքական հայացքները ուսանողական տարիներին եղել են շատ հասարակ մի փոքր շեղված դեպի ձախականություն:  Բհարգավան ավելացրել է, որ Բհուտտոյի կրթությունը կառավարման և քաղաքականության ոլորտում Հարվարդի և Օքսֆորդի համալսարանում Բհուտտոն մանրակրկտորեն ուսումնասիրել է քաղաքագիտությունը և նրա կիրառությունները պատմական տեսանկյունից և ներկա ժամանակների համար:
Բհուտտեն հիացած էր Թեչերականությամբ՝ այն տնտեսական քաղաքակնությամբ, որը առաջ է քաշել Միացյալ Թագավորության վարչապետ Մարգարիտ Թեչերը: Ըստ կենսագիր Մուշտաք Ահմեդի նա մասնավորեցման և շուկայական տնտեսության եռանդուն կողմանկիցն է եղել: Նա պաշտպան է կանգնել Պակիստանում միջին խավի ստեղծմանը, ովքեր տնտեսապես և քաղաքապես կայուն կլինեին, քանի որ նա հավատում էր, որ միջին խավը ժողովրդավարության պահպանաման անհրաժեշտ պայման է: Ինչպես նկատել էր Ալլենը, չնայած ՊԺԿ-ն  պաշտոնապես սոցիալիստական կուսակցություն էր, Բհուտտոն բնական սոցիալիստ չէր, և նույնիսկ այդքան ճարտա չէր այդ հարցով ինչպես իր հայր Զուլֆիակրնե էր:  Նա համաձայն չէր իր հոր սոցիալիստական տնտեսական քաղաքականությամբ և երբ իշխանության էր ձեռնարկեց մասնավորեցնել տարբեր արդյունաբերական հիմնարկներ, որոնք պետականացվել էին 1970ականներին: Ահմմեդը  այսպսիով ենթադրում էր, որ մինչ Բհուտտոյի կառավարման ժամանակ ՊԺԿ-ն շարունակում էր կեղծել հավասարության գաղափարը և պնդում էր որ հավասարությունը կխթանի բանվորների և գյուղացիների բարեկեցությունը։ Այսպիսի պրոգրեսիվ արտահայտությունները ցույց տվեցին աղքատներին օգնելու տնտեսական քաղաքականության բացակայությունը: Դրա փոխարենւ Ահմեդը կարծում էր, որ այս քաղաքականությունը օգուտներ է տալիս արտոնյալ դասերին և այս քաղաքականությունը ավելի շատ աջակողմյա է, քան ձախակողմյա:
Ւր իշխանության տարիներ Բհուտտոն ոչինչ չարեց վերացնելու ավատատիրությունը՝ տարածված Պակիստանի գյուղական շրջաններում: Բհուտտոյի իշխանության ժամանակ, ըստ Ահմեդի, հարուստ ավատատերերի դասը գերիշխում էր ՊԺԿ-ում և՛ դաշնային, և՛ մարզային մակարդակներում: Բհարգավան ենթանդրում էր, որ քանի որ Բհուտտոյի պաշտոնավարման ընթացքում նա կարիք չուներ ներգրավելու ռադիկալ գաղափարներ, որոնք գործածվել էին իր հոր կողմից, կարիք չուներ  աղմուկ բարձրացներ սոցիալիստական գաղափարների համար, որպեսզի հաղթեր ընտրություններում և հնարավորություն ընձեռվեց նրան լինել պրագմատիկ և՛ խոսքով և՛ գործով։
Ընդդիմության ղեկավարման առաջին շրջան (1990–93)
Խանը հայտարարեց նոր ընտրություններ: Միևնույն ժամանակ, Բհուտտոն և իր ամուսնուն արգելվեց լքել Պակիստանը, Չնայած նրանք բնակարան էին գնել Լոնդոնի Քուինսգեյթ շրջանում։ Հոկտեմբերին Զարդարին ձերբակալվեց շորթման մեղադրանքով։ Ըստ մեղադրանքների նա կցել էր  հեռակա կառավարվող ռումբը գործարարի ոտքին և վերջինիս ստիպել էր մտնել բանկ և  հանել գումար։ Նա դատապարտվեց և մնաց բանտում 3 տարի:
1990 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին, ՊԺԿ-ը ստացավ 217 տեղերից 45-ը։ ԻԺԴ-ն Նավազ Շարիֆի գլխավորությամբ ստացավ խորհրադարանի տեղերի մեծամասնությունը, և Շարիֆը դարձավ վարչապետ: Բհուտտոն դարձավ ընդդիմության առաջնորդ: Այս դիրքից նա հարձակում թր գործում Շարիֆի յուրաքանչյուր քաղաքական գործունեության վրա՝  նշելով Շարիֆի կառավարության ձախողումները կախված Պակիստանի աղքատության խնդիրների, գործազրկության և առողջապահության անբավարար վիճակի, չնայած նա չէ խոսում, որ նույն խնդիրներին բախվել էր նաև իր կառավարությունը: Լրագրողների համար Բհուտտոն մնաց անբացահայտելի, քանի որ նապնդում էր, որ իր կառավարման ընթացքում որև սխալ չի արել: Քանի որ Շարիֆի կառավարության նկատմամբ անբավարարությունները աճեցին, ՊԺԿ-ն նորից սկսեց հավաքել աջակիցներ, որոնց կորցրել էլ Բհուտտոյի կառավարման ընթացքում: Խրախուսելով հանարային բողոքի ցույցերը՝ 192 թվականի նոյեմբերի նա ձեռնարկեց 10 մղոնանոց քայլարշավ Պավալպինդից դեպի Իսլամաբադ  ԻԺԴ-ի կառաավուրթյան դեմ։  Շարիֆը հրամայեց նրան գտնվելու տնային կալանքի մեջ պաշտպանելու համար որևէ ապստամբությունից:
Չնայած տնտեսական վերականգնումների 1993 թվականի վերջերին, ԻժԴ-ի կառավարությունը առերեսվեց հանրային դժգոհությունների հետ կապվախ երկրի ղեկավարման և արդյունաբերացման հետ, քանի որ այն կատարվում էր հիմնականում միայն Պունջաբի շրջանում։ Հուժկու ցույցերն ու քաղաքացիական անհնազնադությունները Սինդհի շրջանում բերերցին Մաքրելու Գործողության կատարման,  կառավարությունը կորցրեց շրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը ։ ՊԺԿ-ն հարձակվեց կառավարության արձանագրած գործազրկության և արդյունաբերական ռասիզմի վրա ։
Շարիֆը փորձում էր նվազեցնել նախագահի լիազորույթունները: Շարիֆի և նախագահ Խանի հարաբերություններւ նույնպես լարվել էին և վարչապետը զինված ուժերի ճնշման տակ հրաժարական տվեց։ Աճող լարվածությունը  Շարիֆի և նախագահ Խանի միջև 1993 թվականի ապրիլին 8-րդ  սխալի ուղղումը բերեցի, որպեսզի հեռացնի Շարիֆին վարչապետի պաշտոնից՝ հղում անելով նրա մասնակցույթունը կոռուպցիայի մեջ և վատ կառավարումը:  Համաձայնության գալով՝ որոշում կայացվեց, որ երկուսն էլ կհեռանան նախագահի և վարչապետի պաշտոնից: Ռազմական ուժերը ստեղծեցին ժամանակավոր կառավարություն և 1993 թվականի հոկտեմբերին հայտարարվեց նոր խորհրդարանական ընտրույթուններ: Իրենց վարած քաղաքականությունները շատ նման էին, բայց անհատական բածծումներ տեղի ունեցան երկու կուսակցությունների կողմից, ովքեր տալիս էին շատ խոստումներ առանց բացատրելու թե ինչպես են վճարելու դրա համար ։ Բհուտտոն խոսք տվեց սուբսիդիաներ հատկացնել գյուղատնտեսության համար, համագործակցույթւոն հաստատել ձեռնարկատերերի հետ և քարոզարշավ էր անցկացնում կանանց ձայները ստանալու համար ։
1993 թվականին Բհուտտոն հռչակեց ինքն իրեն ՊԺԿ-ի ցմահ ղեկավար։  Այս քայլը շատ ուժեղ վնաս ներպատճառեց կուսակցության ներքին ժողովրդավարության վրա. շուտով ՊԺԿ-ին սկսվեցին կոչել որպես Բհուտտոների Ընտանեկան Կուսակցություն: Մուրթազան, ով ապաստան էր ստացել Սիրիայում, որոշեց մասնակցել առաջիկա ընտրություններին, սակայն Բհուտտոն չէր ցանկանում, որ նա միանա ՊԺԿ-ին՝ վախենալով, որ նա կդառնա իր պոտենցիալ մրցակիցը կուսակցության ղեկավարման մեջ և իրենց մայրը աջակցում էր հենց Մուրտազայի քաղաքական կարիերային։
Զարդարին ազատվեց բանտից, երբ Բհուտտոն վերականգնեց իր վարչապետի պաշտոնը 1993 թվականին:
Վարչապետության երկրորդ շրջանը (1993–96)
1993 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին ՊԺԿ-ն հաղթեց ընտրություններում և ստացավ մանդատների մեծամասնությունը, չնայած նրան պակասում էր բացարձակ մեծամասնություն ունենալ: Նրանք ունեին 86 մանդատ, իսկ Շարիֆի ստեղծած նոր կուսակցությունը՝ Պակիստանի մուսուլմանական լիգան, երկրորդ տեղում էր 73 մանդատով: ՊԺԿ-ն ուժեղ հաղթանակ էր տարել Սինհիի շրջանում և Փունջաբի գյուղական տարածքներում, մինչդեռ ՕՄԼ-ն ուժեղ է եղել Փունջաբի արդյունաբերական տարածքներում և խոշոր քաղաքներում, ինչպիսիք են Կարաչին, Լահորը և Պավալպինդին ։ Բհուտտոն նորից վարչապետ էր, բայց այս անգամ ավելի թույլ խորհրդրանական մանդատով, քան առաջին կառավարման ժամանակ: 1993 թվականի հոկտեմբերի 19-ին տեղի ունեցավ նրա երդման արարողությունը:
Բհուտտոն իր մորը հեռացրեց ՊԺԿ-ի պատվավոր համանախագահի պաշտոնից՝ հայտարարելով ինքն իրեն կուսակցության ցմահ ղեկավար: Սա բարկացրեց Նուսրաթին, ով The New York Times-ին ասաց, որ Բհուտտոն շատ է խոսում ժողովրդավարությունից, բայց նա դարձել էր փոքր բռնապետ: Բհուտտոյի և իր մոր միջև հարաբերությունները  վատացան և նրանք սկսեցին բացահայտորեն քննադատել իրար:
Գիտակցելով իր վարչապետության նկատմամբ սպառնալիքը անբարեխիղճ նախագահի կողմից ՝ նա վստահեցրեց, որ ՊԺԿ-ն կունենա իր սեփական թեկնածուին՝ Ֆարուք Լեղարին, նոյեմբերի նախագահական ընտրություններում։ Իր երկրորդ պաշտոնավարման ընթացքում իր ամուսնուն և մորը Բհուտտոն նշանակել էր կառավարության անդամ: Առաջինընշանակեց ներդրումների նախարար, հետախուզման բյուրոյի ղեկավար, Դաշնային քննչական գործակալության ղեկավար և Միջավայրի պաշտպանության խորհրդի նախագահ: Նա տվեց իր ամուսնուն ոսկու ներկրման մենաշնորհը, պաշտոնով, որով նա վաստակեց 10 միլիոն$, որը նա ավանդ դրեց Հնդկական բանկում: Ալլենը կարծում էր, որ սա չափում է, թե ինչպես էր Բհուտտոն հանձնվել  էր իր նախկին գաղափարներից և պարզ ձևով ավերում էր երկիրը՝ գերազանցելով կոռուպցիոն բոլոր տեսակները տարբեր այլ ոլորտներում:
The New York Times-ի լրագրող Ջոհն Բուրնսը բացահայտել է Բհուտտոյի և իր ամուսնու ֆինանսական փոխանցումները՝ բացահայտելով կոռուպցիայի մակարդակը: Մինչև 1996 թվականը, իրենց վերցած գումարները տարբեր գործարքների միջոցով մոտավորապես գնահատվեց $1.5 միլիարդ: Պակիստանի հաշվետվողական բյուրոյի հարցումին ի պատասխան Բհուտտոն, իր ամուսինը և մայրը հայտարարագրել էին $1.2 միլիոն՝ թաքցնելով արտասահմանյան հաշիվներն ու իրենց ունեցած կարողությունները: Չնայած իրենց խոշոր եկամուտների, զույգը չէր վճարում այնքան հարկ, որքան որ պետք է. 1993 և 1994 թվականներին Բհուտտեն ընդհանրապես չէր վճարում եկամտահարկ: 1996 թվականին Թրանսփարենսի Ինտենեյշնլը Պակիստանին դասակարգեց աշխարհի երկրորդ ամենակոռումպացված երկիրը:
Բհուտտոն պատվիրեց կառուցում  նոր նստավայր Իսլամաբադում. Այն պարունակում է 110 ակր հող, և կառուցումն արժեր $50 միլիոն: 1993 թվականին Բհուտտոն հայտարարեց, որ իրենց ընտանեկան գերեզմանը կվերափոխվի պաշտոնական դամբարանի և կպահանջվի մեծ գումարներ: Նա հեռացրեց առաջին ճարտարապետին, որին նշանակել էր անելու այդ աշխատանքը, քանի որ նա որոշեց, որ ավելի մուսուլմանական ոճով կառուցել դամբարանը։ Հաջորդ ճարտարապետը եղավ Վաքար Աքբար Ռիզվին, ում Բհուտտոն ուղարկեց այցելելու Մուսթաֆա քեմալ Աթաթուրքի և Ռուհոլահհ Խոմեյնիի դամաբարանները, որպեսզի ոգեշնչվի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պակիստանի վարչապետներ Կատեգորիա:Պակիստանի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պաշտպանության կին նախարարներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Պակիստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին վարչապետներ
(5708) Մելանխոլիա
(5708) Մելանխոլիա (Melancholia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պաուլ Վիլդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ժողովածու (2177)
Ժողովածու (2177), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2177 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1411 և 1675 թվականներին Հովհաննես կրոնավոր (Ա) և Թորոս (Բ) գրիչների կողմից Մեծոփա վանքում (Ա)։ Ստացողը եղել է Հովհաննեսը (գրիչը)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 455 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով և բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը՝ մագաղաթ 3 բոլորագիծ երկաթագիր (Ավետարան)։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ զարդահյուս կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 360 ա (1411թ․), 47բ, 181ա, 247բ (1675թ․), հետագայի՝ 362ա (1539թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Նիկոլա Բեռլի
Նիկոլա Բեռլի (Nichola Burley, ), Մեծ Բրիտանիայի դերասան, դարձել է հայտնի «Ծնվել հավասար», «Մահացած գեղեցկուհիներ», «Ճանապարհորդություն ծովով» և «Փողոցային պարեր 3D» ֆիլմերի շնորհիվ։
Կենսագրություն
Նիկոլան ծնվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Արևմտյան Յորկշիրում՝ Լիդսում։ Նախկին ուսանող «Leeds' Intake» բարձրագույն դպրոցում, նա նաև հաճախել է ժամանակակից պարի Հյուսիսային դպրոցում իր քաղաքում։ Հինգ տարի հաճախել է Վալթոնի դպրոց թատերական պարի։ Նա իր կարիերան սկսել է 2005 թվականին՝ նկարահանվելով «Սեր + ատելություն» ֆիլմում։ 2005 թվականի նոյեմբերին Բեռլիին հաջողվում է հայտնվել «Ուրվականների բաժին» հեռուստասերիալում, իսկ 2006 թվականի նոյեմբերին Բեռլին ստանում է իր առաջին գլխավոր դերը «Goldplated» ֆիլմում, սակայն ֆիլմի 2-րդ սերիան չի նկարահանվել ցածր վարկանիշի պատճառով։ 2006 թվականին Բեռլին ստացել է լավ խոսքեր նկարահանվելով «Born Equal» հեռուստասերալում «BBC» հեռուստաալիքով, որտեղ մարմնավորում էր Զոիի դերը։ 2010 թվականին նա նկարահանվել է «Փողոցային պարեր 3D» պարային ֆիլմում` գլխավոր դերերում Ջորջ Սեմսոնի հետ։
Կազիրովո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 93 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոնգուտա
Կոնգուտա (Konguta), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կոնգուտա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 135 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կոնգուտա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր Կատեգորիա:1260 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
12 × 5
Ստեղծագործությունների ցանկը
Բոլոր երգերը գրել են Միկ Ջագգերը և Քիտ Ռիչարդսը (մի քանի բացառություններով)։
Բարեթի
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1590 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծալկայից հեռու է 15 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 397 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Սան Զենոնե ալ Լամբրո
Սան Զենոնե ալ Լամբրո (San Zenone al Lambro), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում ։
Բնակչությունը 3442 մարդ է։ Բնակչության խտությունը՝ 492 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 7 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20070, հեռախոսային կոդ՝ 02։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իշխանիգոմ
Իշխանիգոմ, (նաև՝ Իշխանի Գոմ, թուրքական պաշտոնական անվանումը՝ Bakımlı, Բաքըմլը), նախկին հայկական, ներկայում քրդաբնակ բնակավայր պատմական Վասպուրական նահանգի Հայոց ձոր գավառում՝ Վանա լճից 2.5 կմ արևելք, ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Վանի նահանգի Էդրեմիտ (նախկին Արտամետ) շրջանում։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 1670 մ բարձրության վրա ։
Պատմություն
Իշխանիգոմ գյուղը ունի հազարամյակների պատմություն, ինչի մասին վկայում է դեռևս 1879 թվականին հիշատակված սեպագիր արձանագրությունը ։ Հետագա տարիներին բնակավայրում հայտնաբերվել են ևս երկու սեպագիր արձանագրություններ, որոնք, ինչպես և հիշատակված առաջին արձանագրությունը, վերաբերում էին Մենուայի ջրանցքի կառուցմանը ։ Արձանագրության մեջ գրված էր․
1894-1896 թվականներին Օսմանյան կայսրության հայ ազգաբնակչության (Համիդյան կոտորածների) ժամանակ Իշխանիգոմում սպանվում են 39 հայեր ։
Հայոց ցեղասպանություն
Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Իշխանիգոմ գյուղը նույնպես ենթարկվեց Օսմանյան Թուրքիայի պետական ցեղասպանական քաղաքականությանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցելու պատրվակով ինչպես կայսրության այլ բնակավայրերից, այնպես էլ Իշխանիգոմից զորակոչվում էին արական սեռի հայերը։ Իշխանիգոմի 20-ից 45 տարեկան շուրջ 150 բնակիչ զորակոչվեց, որոնք հետագայում սպանվեցին ։
Իշխանիգոմը ցեղասպանության ենթարկելու նպատակով ապրիլի 7-ի կեսօրին Գավաշի Խալըդ բեյը 1000 ձիավորի ու հետևակի զինվորներով պաշարում է գյուղն ու կրակ բացում թնդանոթներից։ Գյուղում գտնվող շուրջ 100 զինված երիտասարդներ դիմադրություն են ցույց տալիս թուրքական ուժերին։ Հայկական ինքնապաշտպանական խումբը ղեկավարում էին Տեր-Հակոբ Մատոյանը, Համբարձումը, Նշանը, Խորգոմցի Օհանը, Արմենակը, Պետրոսը, Քեոշկցի Պոլկոն, Իսրոն։ Ինքնապաշտպանական կռիվը տևում է մինչև երեկոյան ժամը 7-ը։ Մութնելուն պես շուրջ 3000-ից 4000 մարդ Իշխանագոմից դուրս է գալիս և զինված հայ կամավորականների ուղեցությամբ մեկնում դեպի Սուրբ Վարդան գյուղի հարևանությամբ գտնվող ձորը, որտեղից մոտ 500 տղամարդ զինվելու նպատակով մեկնում են Վան քաղաք, իսկ կանայք, երեխաներն ու ծերերը՝ դեպի Արտամետի կառավարչատուն։ Սակայն Արտամետում կանայք ու երեխաներ ենթարկվում են բռնությունների (բռնաբարություններ, ծեծ, սպանություններ)։ Վանից վերադառնալուց հետո զինված տղամարդիկ դեպի հարակից գյուղերը փախած շուրջ 2500 մարդու հավաքելով տեղափոխվում են Վարագավանք՝ ճանապարհին զինված դիմադրություն ցույց տալով թուրքերի և քրդերի զինված խմբերին։ Հայտնի է, որ Վարագավանքում ապաստան գտած մարդկանց մի մասը տեղափոխվում է Վան, իսկ մյուս մասը՝ Վարագավանքի անկումից հետո է նոր միայն փոխադրվում Վան   ։
Բանշի (այլ կիրառումներ)
Բանշի, կարող է վերաբերել՝
Մեղք (կրոնական)
Մեղք, կրոնական պատվիրանների (Աստծո (Աստվածների) պատվիրաններ, կարգադրություններ, ավանդույթներ) ուղղակի կամ ոչ ուղղակի խախտումն է, դրանցից հեռանալը կամ դրանց կատարումից հրաժարվելն է։ Մեղքը անհատի կամքի գործողության հետևանք է, որը հանցանք է պարունակում և հատուցման է տանում։ Քրիստոնեական անթրոպոլոգիան և կոսմոլոգիան պնդում են, որ գոյության և անհատականության զարգացման բարոյական օրենքների խախտումը դրանց համար օնթոլոգիկ հետևանքներ է ունենում ՝ վնասի տեսքով, որոնք կարելի է համեմատել ֆիզիկական օրենքների խախտման հետևանքների հետ։ Մեղք հասկացությունը զղջման հետ միասին քրիստոնեական ավանդույթներում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում։ Մեղքը քրիստոնյաների համար ոչ միայն մեղսավորություն ու հանցանք է, այլև պատվիրաններով շարժվելուց հրաժարվելն է, ինչպես նաև բնությանը հակասող ինչ-որ երևույթ (քանզի մարդը ստեղծված է Աստծո պատկերով), մարդկային էության հանցավորությունը նրա անկյալ բնության դրսևորումն է։ Քրիստոնեության մեջ տարբերակում են երեք տեսակ մեղքեր։ Անձնական մեղք – խղճի և Աստծո պատվիրանների դեմ կատարված արարք Առաջնային մեղք – մարդկային բնույթի անկատարությունը, որը առաջացել էր նախահայրերի մեղքից Ցեղային մեղք – իր տիպի մեջ հատուկ/ ցեղի, ազգի և այլն/ ժառանգական ենթարկվածություն որևիցե կրքի, պայմանավորված սեփական նախնիի, որևէ հանցանքով։ Այս հասկացությունը առավել նոր է և ոչ այդքան ընդունված։ Մեղսավոր կարող են լինել գործը ու անգործությունը, խոսքը, միտքը, ցանկությունը և զգացմունքը։ Քրիստոնեության մեջ որպես մահացու մեղք է բնորոշվում այն գիտակցված և չապաշխարհված մեղքերը, որոնք մահվան են տանում մարդկային հոգին։ Ի հեճուկս լայն տարածված պատրանքի «Յոթ մահացու մեղքերը» հանդես չեն գալիս քրիստոնեության դոգմատիկ հավատի ուսուցման մասը / օրինակ ուղղափառ եկեղեցում դրանք բացակայում են, փոխարենը նրան հատուկ է «ութ կրքերի» կոնցեպցիան, որը տանում է մեղքին/, այն հանդիսանում է կաթոլիկ եկեղեցու մարդու մեղքերը դասակարգելու փորձ։ Նոր Կտակարանում միայն մեկ մեղք կա, որը չի ներվում, դա Աստծո բարեգթության և Սուրբ Հոգու գոյության բացահայտ մերժումն է։
Կատեգորիա:Կրոնական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Բարոյագիտություն Կատեգորիա:Կրոնական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Հանցագործություններ կրոնում
Երիկամ
Երիկամները (rens) զույգ գեղձային օրգաններ են որովայնի խոռոչի հետին պատի որովայնամզի տակ։ Երիկամները տեղավորված են ողնաշարի աջ ու ձախ կողմերում, կրծքային վերջին և գոտկային վերին երկու ողների մակարդակի վրա։ Աջ երիկամը միջին հաշվով 1-1.5 սմ ավելի ցած է, քան ձախը (լյարդի աջ բլթի ճնշումից կախված)։ Երիկամների վերին ծայրերը հասնում են XI կողի մակարդակին, նրանց ստորին ծայրերը գտնվում են զստոսկրի կատարից 3-5 սմ բարձր։ Երիկամների դիրքի նշված սահմանները ենթակա են անհատական փոփոխությունների. հաճախ վերին սահմանը հասնում է XI կրծքային ողնի վերին եզրի բարձրությանը, ստորին սահմանը կարող է իջնել 1-0.5 ող ավելի ցած։
Երիկամի արտաքին տեսք
Երիկամն ունի լոբու ձև։ Երիկամի նյութն արտաքինից հարթ է և մուգ կարմիր գույնի։ Երիկամում տարբերում են վերին և ստորին բևեռներ (extremitas superior et inferior), դրսային ու միջային եզրեր(margo laterals et mediales) և առաջային ու հետին երեսներ(facies anterior et posterior)։ Երիկամի դրսային եզրը կոր է, միջայինը մեջտեղում գոգ է, դարձած է ոչ միայն միջայնորեն, այլև քիչ ցած ու առաջ։ Միջային եզրի միջին գոգ մասի մեջ է մտնում դրունքը (hilus renalis), որի միջով մտնում են երիկամային զարկերակներն ու նյարդերը և դուրս են գալիս երակն ու միզածորանը։ Դրունքը բացվում է մի նեղ տարածությունում, որը խրված է երիկամի նյութի մեջ։ Այս տարածությունը կոչվում է երիկամի ծոց (sinus renalis), նրա երկայնական առանցքը համապատասխանում է երիկամի երկայնական առանցքին։ Երիկամի առաջային երեսը ավելի կոր է, քան հետինը։
Աջ ու ձախ երիկամների առաջային երեսների առնչությունը օրգանների հետ միատեսակ չէ։ Աջ կողմից վերևում երիկամի մակերեսի մի փոքր մաս հպվում է մակերիկամին, որի հետ երիկամը միացած է շարակցական հյուսվածքի մի միջնաշերտով։ Ավելի ցածր երիկամի առաջային երեսի մեծ մասը հպված է լյարդին, որի վրա դրա հետևանքով գոյանում է երիկամի պուճը (impressio renalis)։ Աջ երիկամի առաջային երեսի ստորին մեկ երրորդական մասին հպվում է հաստ աղիքի աջ ծունկը։ Աջ երիկամի առաջային երեսի միջային եզրի երկայնքով իջնում է տասներկումատյա աղիքի վայրէջ հատվածը։ Ձախ երիկամն իր վերին երրորդականի երկարությամբ հպվում է ստամոքսին, իսկ միջին երրորդականում՝ ենթաստամոքսային գեղձին։ Նրա առաջային երեսի դրսային եզրը իր վերին մասով հպվում է փայծաղին։ Ձախ երիկամի առաջային երեսի ստորին ծայրը միջայնորեն հպվում է նրբաղիքի գալաներին։
Երիկամների պատյաններ
Երիկամը շրջապատված է սեփական ներդակազմ պատյանով(tunica fibrosa), որը մի բարակ, հարթ թիթեղի ձևով անմիջապես կպած է երիկամի պարենքիմին։ Նորմալ վիճակում նա բավական հեշտությամբ է անջատվում երիկամից։ Ներդակազմ պատյանի տակ գտնվում է հարթ մկանաթելերի ոչ լրիվ շերտ՝մկանայաին պատյանը(tunica muscularis)։ Ներդակազմ պատյանից ավելի դուրս, հատկապես hilus-ի շրջանում և հետին երեսին, գտնվում է ճարպային հյուսվածքը, որը կազմում է երիկամի ճարպային պատյանը (capsula adipose)։ Առաջային երեսի ճարպը շատ դեպքերում բացակայում է։ Ճարպային պատյանից դեպի դուրս գտնվում է շարակցահյուսվածքային մի այլ շերտ՝ երիկամային փակեղը(fascia renalis), որն ունի երկու թերթիկ՝ առջևի (lamina prerenalis) և հետին (lamina retrorenalis)։ Երիկամի դրսային եզրին երկու թերթիկները միանում են իրար ու դառնում ենթաշճային շարակցական հյուսվածքի շերտ, որից և նրանք առաջացել են։
Երիկամների անշարժացում
Երիկամների անշարժացումը իրենց տեղում պայմանավորված են հետևյալ գոյացությունների և գործոնների համալիրով՝ Այդ տեղաշարժացնող ապարատի թուլության դեպքում երիկամները կարող են ցած իջնել (թափառող երիկամ), որը պահանջում է հատուկ վիրաբուժական միջամտություն։ Նորմայում երիկամների թեքորեն վեր և միջային ուղղությամբ գնացող երկայնաձիգ առանցքները երիկամներից վեր միանում են՝ դեպի ներքև բաց անկյուն կազմելով։ Երիկամների իջվածքի դեպքում նրանք, միջին գծի մոտ իրենց անոթների միջոցով անշարժանալով, տեղաշարժվում են ցած և միջայնորեն։ Դրա հետևանքով նրանց երկար առանցքները միանում են վերջիններիցս ներքև՝ դեպի վեր բացվող անկյուն կազմելով։
Երիկամի կազմություն
Երիկամի երկայնաձիգ կտրվածքի վրա երևում է, որ այն ընդհանուր առմամբ կազմվում է նախ մի խոռոչից՝ երիկամային ծոցից (sinus renalis), որի մեջ դասավորված են բաժակներն ու ավազանի վերին մասի և, երկրորդ, հատուկ երիկամային նյութից, որը շրջապատում է ծոցը ամեն կողմից, բացի դրունքից։ Երիկամում տարբերում են կեղև (cortex renalis) կամ կեղևային նյութ (substania corticalis(BNA)) և միջուկ (medulla renalis) կամ միջուկային մաս(substantia medullaris (BNA))։ Կեղևային նյութը կազմում է օրգանի ծայրամասային շերտը, որն ունի 4 մմ հաստություն։ Միջուկային նյութը կազմվում է կոնաձև գոյացություններից, որոնք կոչվում են երիկամային բրգեր(pyramides renales Malpighi)։ Բրգերն իրենց լայն հիմերով դարձած են դեպի օրգանի մակերեսը, իսկ գագաթներով՝ դեպի ծոցը։ Գագաթները երկուական կամ ավելի միանում են ու կազմում կլորացած բարձրություններ, որոնք կոչվում են պտկիկներ (papillae renales), ավելի սակավ դեպքերում մեկ գագաթին համապատասխանում է մի առանձին պտկիկ։ Պտկիկների միջին թիվը մոտ 12 է։ Նրանցից յուրաքանչյուրը ծածկված է մանր անցքերով(foramina papiliaria), այն մակերեսը, որի վրա նրանք տեղակալված են, կոչվում է ծակոտկեն դաշտ(aria cribrosa)։ Ծակոտիների միջով մեզը արտազատվում է միզատար ուղիների սկզբի մասերի(գագաթներ) մեջ։ Կեղևային նյութը թափանցում է բրգերի արանքը, բաժանելով նրանց իրարից, կեղևային նյութի այդ մասերը կոչվում են երիկամային (բերտինյան) սյունակներ (columnae renales (Bertinii)։ Բրգերն իրենց հիմքերի մոտ ունեն ավելի մուգ գույն, քան կեղևային նյութը, սակայն պտկիկների մոտ նրանց գույնն ավելի բաց է, քան կեղևային նյութինը։ Բրգերինը զոլավոր գծավորումներ են ստանում այն հանգամանքի շնորհիվ, որ նրանց մեջ ուղիղ գծով իջնում են միզային խողովակիկները և անոթները։ Նորածինների երիկամների արտաքին երեսի վրա պահպանվում են նախկին բաժանման հետքերը ակոսների ձևով (պտղի և նորածնի ակոսավոր երիկամներ)։ Հասուն մարդկանց երիկամները դառնում են հարթ, բայց ներսից, չնայած մի քանի բրգեր իրար են ձուլվում՝ կազմելով մեկ պտկիկ (որով բացատրվում է պտկիկների թվի քչությունը բրգերի համեմատությամբ) մնում են բլթակների՝ բրգերի բաժանված։
Միջուկային նյութի գոլերը շարունակվում են նաև կեղևային նյութի մեջ, թեև այստեղ նրանք այնքան պարզ նկատելի չեն։ Միջուկի այս երկարուկները խրված են կեղևային նյութի մեջ և կոչվում են ֆերրանյան ճաճանչներ (processus Ferreini), նրանք կազմում են կեղևային նյութի ճաճանչաձև մասը (pars radiata), իսկ նրանց արանքների պարունակությունը կոչվում է ոլորված մաս (pars convoluta)։
Երիկամային մարմնիկից (ավելի ճիշտ Շումլյանսկ-Բոումենի պատիճից) սկսվում է առաջին կարգի ոլորուն խողովակը(tubulus renales contortus), որը գտնվում է արդեն կեղևային նյութի pars radinta-ի մեջ։ Հետո խողովակիկն իջնում է բրգի մեջ, շրջվում է հետ՝ կազմելով հենլեյան ծունկը, և վերադառնում դեպի կեղևային նյութը՝ փոխվելով երկրորդ կարգի ոլորուն խողովակի։ Նրա վերջային մասը ուղղվում է դեպի միջուկային ճաճանչներից մեկը և բացվում հավաքիչ խողովակի մեջ(tubulus collagens), որն ընդունում է մի քանի խողովակիկներ և կեղևային նյութի pars radiata-ի ու բրգի միջով գնում է ուղղաձիգ ուղղությամբ(tubul recti)։ Ուղիղ խողովակները աստիճանաբար ձուլվում են իրար հետ, գոյացնում 15-20 կարճ ծորաններ(ductus papiliaris), որոնք և բացվում են area criborsa-ի շրջանում։
Երիկամային մարմնիկը(կծիկը և Շումլյանսկ-Բոումենի պատիճը) և նրանից սկսվող միզային խողովակիկը նրա բաժինների հետ (առաջին կարգի ոլորուն խողովակը, հենլեյան կանթը, երկրորդ կարգի ոլորուն խողովակը) կազմում են երիկամի կառուցվածքա-ֆունկցիոնալային միավորը՝ նեֆրոնը (nephron)։ Նեֆրոնի ֆունկցիաներն են՝ կծիկի էպիթելի միջով Շումլյանսկ-Բոումենի պատիճի մեջ են արտազատվում արյան շուրջը և հանքային աղերը, իսկ առաջին կարգի ոլորուն խողովակների էպիթելի միջով՝ մեզի օրգանական նյութերը։ Յուրաքանչյուր երիկամում գտնվում է մինչև մեկ միլիոն նեֆրոն, որոնք միանալով կազմում են երիկամային նյութի հիմնական զանգվածը։
Երիկամի և նրա կառուցվածքային միավորի՝ նեֆրոնի կառուցվածքը հասկանալու համար պետք է նկատի ունենալ նրա արյունատար համակարգը։ Երիկամային զարկերակը սկիզբ է առնում աորտայից և ունի բավականին մեծ տրամագիծ, որը համապատասխանում է օրգանի մեծությանը, իսկ գլխավորը՝ նրա մեզարտազատիչ ֆունկցիա է, որը կապված է արյան ֆիլտրացիայի հետ։
Այսպիսով, երիկամներում կան մազանոթների 2 համակարգեր, որոնցից մեկը զարկերակները միացնում է երակներին, իսկ մյուսը՝ հատուկ բնույթի է և ունի անոթային կծիկի ձև, որի մեջ արյունը պատիճի խոռոչից բաժանված է միայն երկշերտ տափակ բջիջներով՝ մազանոթների էնդոթելով և պատիճի էպիթելով։ Այս հանգամանքը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում արյունից արտազատելու ջուրն ու նյութափոխանակության արգասիքները։
Երիկամի ավազանը, երիկամի բաժակները և միզածորանը
Տարբերում են արտազատիչ ծառի 3 ձև, որոնք ցույց են տալիս նրա զարգացման հաջորդական փուլերը՝
Կատեգորիա:Երիկամի անատոմիա
Թեյ (Մեղրու շրջան)
Թեյ, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Մեղրու շրջանում, Լեհվազ գյուղից հարավ, Մեղրի գետի աջ ափին, այգեշատ վայրում։
Համապատասխանում է Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Արևիք գավառի Տեհի գյուղին։
Աջիլի անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։
Պատմություն
1943 թվականին գյուղի բնակիչները տեղափոխվել են Լեհվազ և գյուղը դադարել է գոյություն չունի
Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։
Թեյի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու այգեգործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կար Ս. Հռիփսիմե անունով անշուք կանգուն եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղն ուներ միջնակարգ դպրոց, ակումբ, գրադարան ։
Կոնյու
Կոնյու (Konju), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Տոիլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 158 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Տոիլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ժողովածու (2180)
Ժողովածու 2180, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2180 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1644 թվականին Վարդան սարկավագ, Աթանաս սարկավագ, Սահակ գրիչների կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14,7X11 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 539 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիր, բոլորգիրով։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վանդակազարդ կտավ, զարգահյուս մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 103բ, 315ա, 416ա և այլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Պրիշչեպովկա (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)
Պրիշչեպովկա (Прищепівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պրիշչեպովկա գյուղում բնակվում էր 323 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակ
Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակ (այլ անվանումներ՝ «Չռիկ», նախկինում նաև «Բիձու գյոլ»), բացօթյա մարզական, առողջ ապրելակերպի, ժամանցային հանրային բաց կենտրոն, բնության հուշարձան Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի հյուսիս-արևմուտքում՝ Հրազդան գետի աջ և ձախ ափերին   ։
Կառուցվածք
Բացօդյա մարզահրապարակն իրենից ներկայացնում է բնության և մարդու ձեռքով կառուցված ու կահավորված հարթակների ու դրանց հարակից տարածքների համախումբ ։
Մարզասրահ
Հրազդանի ձորի բացօդյա մարզահրապարակի մարզասարքերի հարթակը տեղակայված է Հրազդան գետի աջ ափին՝ ճանապարհի աջ կողմում։ Այն կահավորվել է դեռևս 1990-ական թվականներից։ Իր ներկա տեսքը ստացել է վերջին տարիներին, երբ մարզվողներից Հարութը տեղադրել է առավել մասնագիտական սարքավորումներ և վարժանքի հարմարանքներ։ Մարզասրահում առկա են տարբեր տեսակի ծանրաձողեր, ծանրաքարեր, զուգափայտեր, ձեռքերի ու ոտքերի, ինչպես նաև որովայնի մկանների զարգացման համար նախատեսված այլ սարքավորումներ։
2013 թվականի մարտին Երևանի քաղաքապետարանի կողմից մարզահրապարակի վերջնամասում տեղադրվել են մանկական վարժասարքեր։
Լողավազան և ստորգետնյա աղբյուր
Հրազդանի ձորի բացօդյա մարզահրապարակիի կարևորագույն հատվածներից մեկն է հանդիսանում ստորգետնյա աղբյուրներից սնվող և հատուկ խողովակներով դուրս ժայթքող աղբյուրը, որին հաճախ անվանում են Չռիկ։ Ավանդազրույցների համաձայն այն կառուցվել է 1923 թվականին և հետագայում վերակառուցվել։ Աղբյուրի հիման վրա 1990-ականներից սկսած ձևավորվել է հանրային առողջ ապրելակերպի կենտրոնը։ Աղբյուրի ջուրը բավականին սառն է և խմելու՝ չնայած իր բաղադրությամբ տարբերվում է խմելու ջրի համար սահմանված նորմատիվներից ։
2000-ական թվականների երկրորդ տասնամյակի սկզբում ստորգետնյա աղբյուրի մոտ առողջ ապրելակերպով զբաղվող այցելուների կողմից Հրազդան գետի ափին կառուցվել է լողավազան, որը սնվում է աղբյուրի ջրով ։
Լեռնագնացություն և ժայռամագլցում
Բացօդյա մարզահրապարակի հարակից ժայռապատ բլուրը լեռնագնացների և ժայռամագլցմամբ զբաղվողների համար հանդիսանում է մարզվելու վայր։ Ծիծեռնակաբերդի բլրի արևելյան լանջի լեռնային արահետները, որոնք ձգվում են գետի ափից մինչև բարձունքում գտնվող Ծիծեռնակաբերդի հնավայրը, օգտագործվում են պարապմունքների համար։
Մեկ ազգ, մեկ բռունցք հուշակոթող
Մարզահրապարակի տարածքում՝ բարձրադիր վայրում է գտնվում 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմում զոհված հայ զինծառայողներին և Հայաստանի ապագա հաղթանակներին նվիրված հուշահամալիրը, որը կոչվում է «Մեկ ազգ, մեկ բռունցք» ։ Հուշահամալիրի կառուցումը սկսվել է 2021 թվականին Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակում մարզվողների նախաձեռնությամբ։ Նույն թվականի օգոստոսի 6-ին մեծ հանդիսավորությամբ տեղի է ունեցել բացման արարողությունը, որին ներկա էին ինչպես մարզահրապարակում մարզվողները, այնպես էլ զոհված զինծառայողների հարազատներ, նախկին զինվորականներ և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ  ։ Կազմված է երկու կոթողներից։ Գլխավորը սևա-գազարագույն տուֆից քանդակված մեծ չափերի վեր պարզած բռունցնք է, որը խորհրդանշում է Հայաստանի ապագա հաղթանակները։ Բռունցքի գաղափարը վերցվել է հայ գրող Հովհաննես Շիրազի ստեղծագործություններից մեկի տողերից, որն ասում է՝ «Հայեր, բավ է ցրված մնաք  մատներիս պես, Բռունցքվելն է հավերժությունն Հայաստանի»։ Տուֆակերտ բռունցքի կողքին տեղադրված է գազարագույն տուֆից պատրաստված հուշատախտակ ժամանակին Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակում մարզված և պատերազմում զոհված Վարուժան Մաթևոսյանի, Գոռ Սարգսյանի, Խաչիկ Տոնյանի, Վրեժ Պողոսյանի և անհետ կորած Հովհաննես Կարապետյանի (Հայ առաքելական եկեղեցու հայր սուրբ Մկրտիչի) գունավոր նկարները  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպորտը Երևանում Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Հրազդան գետ
Օզասկու
Օզասկու (Osasco), քաղաք և մունիցիպալիտետ Բրազիլիայի Սան Պաուլու նահանգում։ Օզասկույում բնակվում է 3.000 հայ ։
Մինդի Քեյլինգ
Վերա Մինդի Քեյլինգ (Vera Mindy Kaling, ծնունդով՝ Չոկալինգամ (Chokalingam), ), ամերիկացի կատակերգու, դերասանուհի և սցենարիստ։ Առավել հայտնի է դարձել «Օֆիս» հեռուստասերիալում Քելի Կապուրի դերից հետո։
Վաղ տարիներ
Մինդի Քեյլինգը (ծնունդով՝ Վերա Չոկալինգամ) ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Քեմբրիջ քաղաքում՝ հնդկական թամիլների ընտանիքում ։ 1997 թվականին ավարտել է Buckingham Browne & Nichols մասնավոր դպրոցը։ Հաջորդ տարի սկսել է հաճախել Դարթմության քոլեջ, որտեղ նա «Խաղային շների օր» իմպրովիզացիոն կատակերգության անդամ էր։ Քոլեջն ավարտել է 2001 թվականին ։
2003 թվականին խաղացել է Բեն Աֆլեք «Մեթը և Բենը» պիեսում, որը նա գրել է Բրենդա Ուիթերսի համահեղինակությամբ։ Time ամսագիրն այս ներկայացումն ընդգրկել է «Տարվա ամենակարևոր թատերական իրադարձությունները» ցուցակում։
Գործունեություն
2005 թվականին Քեյլինգը հայտնվել է «Սանձեք ձեր խանդավառությունը» սերիալի դրվագներից մեկում՝ որպես օգնական։ 2006 թվականի ապրիլին մասնակցել է «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» թոք շոուին։ Քեյլինգն իր առաջին դերը ստացել է 2004 թվականին՝ «Քառասունամյա կույսը» ֆիլմում։ Նա նաև հայտնվել է «Ուղեկցող երեխաներ» ֆիլմում՝ որպես մատուցողուհի։ 2007 թվականին փոքր դեր է ստացել «Ամուսնության արտոնագիր» ֆիլմում՝ Ջոն Կրասինսկու, Անջելա Կինսիի և Բրայան Բաումգարտների հետ համատեղ։ 2009 թվականին նկարահանվել է «Գիշերը թանգարանում 2» ֆիլմի դրվագում։ 2010 թվականին «Անճոռնի ես» մուլտֆիլմում հնչյունավորել է զբոսաշրջիկի մորը։
2005-2013 թվականներին խաղացել է Քելի Կապուրի դերը «Օֆիս» հեռուստասերիալում։ Նա նաև գրել է սերիալի 18 դրվագների սցենարը։ «The A.V. Club»-ին տված հարցազրույցում Քեյլինգն ասել է, որ Քելիի կերպարը «չափազանցված է» ։ Diwali երրորդ սեզոնային դրվագից հետո հայտնվել է «Թարմ օդ» թոք շոուում ։
2011 թվականին լույս է տեսել Քեյլինգի առաջին գիրքը՝ «Իմ բովանդակությունը» վերնագրով։
Անձնական կյանք
2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Քեյլինգը դուստր է ունեցել՝ Քեթրին Սուոթ «Քիթ» Քեյլինգ, իսկ 2020 թվականի սեպտեմբերի 3-ին՝ որդի՝ Սփենսր Քեյլինգ ։ Նա սերտ հարաբերություններ է պահպանում Նովակի հետ, որի հետ ծանոթացել է «Օֆիսում» աշխատելիս։ Նրանք հանդիպել են շոուի նկարահանումների ժամանակ, և նրանց հերոսների՝ Ռայան Հովարդի և Քելի Կապուրի հարաբերությունների բնույթը երբեմն արտացոլում է նրանց հարաբերություններն իրական կյանքում ։ Բացի այդ, Նովակը դստեր կնքահայրն է ։
Սահնօձեր
Սահնօձեր, լորտուների ընտանիքի սողունների սեռ։ Մարմնի երկարությունը մինչև 2,4 մ է։
Կատեգորիա:Սողուններ
Ժելկո Լյուբենովիչ
Ժելկո Լյուբենովիչ (Жељко Љубеновић, ), սերբ ֆուտբոլիստ, «Զարյա» (Լուգասկ) ակումբի կիսապաշտպան։
Կենսագրության
Հանդես է եկել «Պարտիզան» և ՕՖԿ ակումբների երիտասարդական թիմերում ։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է ՕՖԿ-ում ։ Դրանից հետո խաղացել է «Մլադոստ» (Լուկիչևո) և «Մլադենովաց» ակումբներում ։ Եղել է Սերբիայի առաջին լիգայի լավագույնն խաղացողներից և տեղափոխվելու առաջարկներ է ստացել «Վոժդովաց», «Սմեդերևո», «Չուկարիչկի», ինչպես նաև Հարավային Կորեայի և Հոնկոնգի ակումբներից ։ Սակայն տեղափոխվել է Զրենյանինի «Պրոլետեր» ակումբ և դարձել թիմի հիմնական խաղացող մարզիչ Ժարկո Սոլդոյի օրոք ։ 2005 թվականին հանդես է եկել Կուլայի «Հայդուկ» ակումբում
2006 թվականի ձմռանը տեղափոխվել է Կրիվոյ Ռոգի «Կրիվբաս» ակումբ՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր ։ Ուկրաինայի առաջնությունում իր նորամուտը կատարել է 2006 թվականի մարտի 12-ին Կիևի «Արսենալ» ակումբի դեմ խաղում (1:2) ։ 2005/06 մրցաշրջանի արդյունքներով «Կրիվբասը» բարձրագույն լիգայի տասնվեց ակումբների շարքում զբաղեցրել է 14-րդ տեղը և մրցաշրջանի ընթացքում ունեցել է ֆինանսական խնդիրներ ։
2006 թվականի հունիսին պայմանագիր է կնքել Սիմֆերոպոլի «Տավրիա» ակումբի հետ ։ Բարձրագույն լիգայի թիմում իր նորամուտը կատարել է 2006 թվականի նոյեմբերի 5-ին Լուգանսկի «Զարյա» ակումբի դեմ արտագնա խաղում (1:0) ։ Լյուբենովիչը դաշտ է դուրս եկել հանդիպման 61-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Վյաչեսլավ Վիշնևսկուն։ 2006/07 մրցաշրջաում Տավրիան հասել է մինչև Ուկրաինայի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակիչ, որտեղ պարտվել է Դոնեցկի «Շախտյորին»։ Բրազիլացի Էդմարի հեռանալուց հետո Ժելկոն դարձել է թիմի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը և իր վրա է վերցրել առաջնորդի գործառույթները, ինչպես նաև հիմնականում ինքն է իրականացրել տուգանային հարվածները  ։
2008 թվականի հունիսին Մարկո Դևիչի օրինակով ցանկություն է հայտնել խաղալ Ուկրաինայի ազգային հավաքականում ։
2008 թվականի ամռանը «Տավրիայի» կազմում մասնակցել է Ինտերտոտոյի գավաթի խաղարկությանը։ Մոլդովական «Տիրասպոլ» ակումբի դեմ առաջին արտագնա խաղն ավարտվել է ոչ-ոքի (0:0) ։ Լոկոմոտիվ մարզադաշտում անցկացված երկրորդ խաղում տավրիան հաղթել է (3:1), իսկ Լյուբենովիչը խփել է առաջին գոլը՝ գրավելով Սերգեյ Ժուրիկի պաշտպանած դարպասը։ Հաջորդ փուլում «Տավրիան» երկու հանդիպումների արդյունքում պարտվել է ֆրանսիական «Ռեն» ակումբին։ Ընդ որում՝ պատասխան խաղում «Տավրիան» պարտվել է 11 մետրանոցներով (9:10) ։ 2009 թվականի մայիսին ֆուտբոլիստը Տավրիայի հետ պայմանագիրը երկարաձգել է 2 տարով ։ Լյուբենովիչը դարձել է «Տավրիայի» լավագույն խաղացող 2009/10 մրցաշրջանի առաջին կեսում ակումբի պաշտոնական կայքում անցկացված քվեարկության արդյունքներով ։ 2011/12 ձմեռային միջմրցաշրջանում մարզիչի հետ ունեցած կոնֆլիկտի պատճառով Ժելկոն ստիպված է եղել «Տավրիայից» տեղափոխվել «Ալեքսանդրիա», որի հետ կնքել է եռամսյա պայմանագիր մինչև 2 տարի երկարաձգելու հնարավորությամբ։ Սակայն «Ալեքսանդրիայի»՝ Պրեմիեր լիգայից դուրս մնալուց հետո Լյուբենովիչը դարձել է ազատ գործակալ ։  Շուտով նա 2 տարով պայմանագիր է կնքել Լուգանսկի «Զարյա» ակումբի հետ ։ Նոր ակումբի կազմում ֆուտբոլիստն իր նորամուտը կատարել է Ուկրաինայի առաջնության 2012/13 մրցաշրջանի առաջին փուլի Զապորոժիեի «Մետալուրգ» ակումբի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 2:0 հաշվով հօգուտ Լուգանսկի թիմի ;
Անձնական կյանք
Ժելկո Լյուբենովիչի կնոջ անուննը Բոյանա է։ Նրանք ունեն 1 դուստր և նախկինում ապրել են Սիմֆերոպոլում ։ 2012 թվականին, երբ սկսել է խաղալ «Զարյա» ակումբում, ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լուգանսկ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Անկարգություններ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում (2021)
Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում անկարգությունների և բողոքի ակցիաների շարք, սկսվել է 2021 թվականի հուլիսի 9-ի երեկոյան Կվազուլու-Նատալ նահանգում ։ 2021 թվականի հուլիսի 11-ի երեկոյան անկարգությունները տարածվել են նաև Գաուտենգ նահանգի վրա ։ Անկարգությունները սկսվել են ի պատասխան ՀԱՀ-ի նախկին նախագահ Ջեյքոբ Զումայի ձերբակալության՝ դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի համար՝ կոռուպցիայի մեղադրանքները հետաքննող հանձնաժողովին ցուցմունք չտալու պատճառով։ Ի սկզբանե անկարգություններն իրենից ներկայացնում էին Կուազուլու-Նատալայում Զումայի կողմնակիցների բողոքի ակցիաները, սակայն ավելի ուշ դրանք վերաճել են լայնածավալ կողոպուտների և բռնության գործողությունների Կվազուլու-Նատալ և Գաուտենգ նահանգներում ։ Հուլիսի 17-ի դրությամբ անկարգությունների ընթացքում զոհվել է 212 մարդ, 2554-ը ձերբակալվել են  ։ Հուլիսի 22 -ի դրությամբ անկարգություններից մահացել է 337 մարդ, ձերբակալվել է 2300 -ը։
Տնտեսություն
Հարավաֆրիկյան Հանրապետության բնակչության կեսից ավելին ապրում է աղքատության շեմին, ընդ որում գործազրկության մակարդակը կազմում է 32 տոկոս։ COVID-19 համաճարակի հետևանքով առաջացած տնտեսական անկումը խորացրեց ճգնաժամը ։
Ջեյքոբ Զումայի դատական գործը
ՀԱՀ-ի նախկին նախագահ Ջեյքոբ Զուման կոռուպցիայի մեջ է մեղադրվել 2018 թվականի մարտին՝ հիմնականում 30 մլրդ ռենդով զենք մատակարարելու գործարքի հետ կապված ։ Այդ ժամանակից ի վեր շարունակվել է դատական քաշքշուկը։ Զումայի իրավաբանները խնդրել են ավելի շատ ժամանակ տրամադրել, որպեսզի պատրաստվեն և փորձեն հերքել մեղադրանքները։ Դատաքննության ընթացքում Զուման բազմիցս բացակայել է դատարանում բժշկական և ֆինանսական պատճառներով ։ Գործը փոխանցվել Է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Սահմանադրական դատարան ։
Ջեյքոբ Զումայի ձերբակալությունը
2021 թվականի հունիսի 29-ին Ջեյքոբ Զուման դատապարտվել էր 15 ամսվա ազատազրկման՝ դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի համար այն բանից հետո, երբ հրաժարվել էր ներկայանալ հանձնաժողով, որը կառավարության կողմից նշանակված էր նախագահի պաշտոնում նրա ինը տարվա ընթացքում ենթադրյալ կոռուպցիայի հետաքննության համար ։ Հուլիսի 4-ին ոստիկանությունը պետք է ձերբակալեր Զումային, սակայն հուլիսի 3-ին դատարանը համաձայնել է նրա դիմումը քննել հուլիսի 12-ին ։ Այնուհետև Հարավաֆրիկյան ոստիկանական ծառայությանը հրահանգվել է ձերբակալել Զումային մինչև 2021 թվականի հուլիսի 7-ը, եթե նա հրաժարվի հանձնվել։ Նրա կողմնակիցները նրա տան մոտ հավաքվել են զենքով, որպեսզի կանգնեցնեն ձերբակալությունը, սակայն հուլիսի 7-ին Զուման հանձնվել է ոստիկանությանը և կալանավորվել «Էսթկուր Կենտրոն» ուղղիչ հաստատությունում ։ 2021 թվականի հուլիսի 8-ին արդարադատության և ուղղիչ հիմնարկների նախարար Ռոնալդ Լամոլան հայտարարել է, որ Զուման իր 15-ամսյա ժամկետի քառորդ մասը կրելուց հետո պայմանական վաղաժամկետ ազատման իրավունք կունենա ։
Զուման հուլիսի 9-ին առողջական վիճակի պատճառով բողոքարկել է իր ձերբակալությունը Պիտերմարիցբուրգի Գերագույն դատարանում, սակայն այն մերժվել է ։ Զումայի ձերբակալությունը նրա կողմնակիցների կողմից դաժան բողոքներ է առաջացրել Կվազուլու-Նատալայում։ Ցուցարարների կարգախոսն է՝ «Free Jacob Zuma and shut down KZN» ։
Անկարգություններ
2021 թվականի հուլիսի 9-ին, նույն օրը, երբ Կվազուլու-Նատալի Գերագույն դատարանն ուժի մեջ թողեց մեղադրական դատավճիռն ու Ջեյքոբ Զումայի ազատազրկման դատավճիռը, անկարգություններ սկսվեցին ։ Կվազուլու-Նատալի որոշ մասերում լայնորեն տարածված հաղորդումներ են գրանցվել հանրային բռնության, կողոպուտի գողության մասին, գույքի չարամիտ վնասման մասին։ Առնվազն 28 մարդ է ձերբակալվել, իսկ մայրուղին փակվել է ։ Անկարգությունները շարունակվել են 2021 թվականի հուլիսի 11-ի երեկոյան, երբ նորությունների մի քանի աղբյուրներ հաղորդել են տեղական առևտրի կենտրոններում և բնակելի շրջաններում կրակոցների և պայթյունների մասին ։ Բռնությունն արագ սրվել է, և 2021 թվականի հուլիսի 12-ի առավոտյան մի քանի ընկերություններ և առևտրային կենտրոններ ստիպված են եղել փակվել զանգվածային թալանի և բռնության պատճառով ։ Հուլիսի 13-ի դրությամբ 72 մարդ զոհվել է անկարգությունների հետևանքով, իսկ 1234-ը՝ ձերբակալվել։
Սադրանք
Ջեյքոբ Զումայի դուստրը՝ Դուդուզիլե Զումա-Սամբուդլան, այն մարդկանց թվում է, ովքեր խրախուսում էին կողոպուտներն ու բռնությունները, որպեսզի հասնեն նրա հոր ազատ արձակմանը։ Անվտանգության պետական նախարար Այանդո Դլոդլոյի խոսքով՝ իշխանությունները հետաքննում են այն տեղեկատվությունը, թե կլինեն արդյոք պետական անվտանգության գործակալության նախկին աշխատակիցներ և ANC-ի անդամներ, որոնք կապված են Ջեյքոբ Զումայի հետ, պատասխանատու են Կվազուլու-Նատալ և Գաուտենգ նահանգներում վերջերս բռնություններ հրահրելու համար ։ Ոստիկանության նախարար Բհեկի Չելենը հավելել է, որ անվտանգության խումբը հետևում է տասից մինչև տասներկու մարդու, որոնք անկարգություններ են հրահրել սոցիալական ցանցերի միջոցով ։ Հաղորդվում է, որ պետական անվտանգության գործակալության հատուկ ստորաբաժանման նախկին ղեկավար և Զումայի հավատարիմ կողմնակից Թուլանի Դլոմոն նույնպես գտնվում է անկարգությունների հրահրման մեղադրանքով հետախուզման մեջ ։
Ճնշում
Սկզբում Հարավային Աֆրիկայի ոստիկանության ծառայությունը տեղակայված էր Նկանդլայի շրջանում՝ վերահսկելու շրջանում անկարգությունների քանակը ։ Հուլիսի 10-ին և 11-ին ոստիկանական ծառայությունը զսպել է լայնածավալ կողոպուտներն ու ենթակառուցվածքների միտումնավոր ավերումները ։ Ոստիկանության մամուլի ծառայությունից հայտնում են, որ նա մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց ։
2021 թվականի հուլիսի 12-ի առավոտյան Գաուտենգում և Կվազուլու-Նատալայում տեղակայվել են Հարավաֆրիկյան պաշտպանության ազգային ուժեր ։
Հարավաֆրիկյան հանրապետության ներսում
2021 թվականի հուլիսի 12-ին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսան դիմել է ցուցարարներին՝ հայտարարելով, որ հասարակական բռնության ակտերը հազվադեպ են նկատվում Հարավային Աֆրիկայում։ Ռամաֆոսան անկարգությունները որակել է որպես բռնության օպորտունիստական ակտ՝ պատճառաբանելով դժգոհության բացակայությամբ կամ որևէ այլ քաղաքական պատճառներով, որոնք կարող են արդարացնել ցուցարարների ոչնչացումը։ Իր ելույթում նա հատկապես նշել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Սահմանադրությունը, որը երաշխավորում է յուրաքանչյուրի ինքնարտահայտման իրավունքը, բայց հայտարարել է, որ ծավալվող բռնության զոհ են հանդիսանում բանվորները, բեռնատարների վարորդները, բիզնեսի սեփականատերերը, որոնք ոչ մի հակաօրինական բան չեն արել։ Ռամաֆոսան նաև քննարկել է անկարգությունների ազդեցությունը COVID-19-ի տարածման վրա։ Նա նշել է, որ հետագայում Հարավաֆրիկյան Հանրապետության տնտեսությունը խնդիրներ կունենա անկարգությունների հետևանքով պարենային և դեղորայքային անվտանգության բացակայության պատճառով։ Քննարկվել է նաև Հարավաֆրիկյան պաշտպանության ազգային ուժերի տեղակայումը՝ անկարգությունները դադարեցնելու և օգնություն ցուցաբերելու համար ։