cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իրժի Յարոշիկ
Կենսագրություն
2005 թվականին տեղափոխվել է լոնդոնյան «Չելսի» ակումբ 8 միլիոն եվրոյով, իսկ ֆուտբոլիստի աշխատավարձը կազմել է տարեկան շուրջ 2 միլիոն եվրո ։ Մրցաշրջանի արդյունքով չեխն իր ակումբի հետ դարձել է Անգլիայի չեմպիոն, բայց «կապույտների» կազմում անցկացրել է ընդամենը երեք խաղ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում։ Այդ պատճատով վարձավճարով ուղարկվել է «Բիրմինգհեմ» ակումբ ։ Այս անգլիական ակումբի համար նա 24 խաղում խփել է 5 գոլ, իսկ նրանից հետո, երբ թիմն անցել է երկրորդ դիվիզիոն, ֆուտբոլիստը վերադարձել է Լոնդոն և անմիջապես տեղափոխվել շոտլանդական «Սելտիկ» ակումբ ։ «Կելտերի» ակումբի կազմում անցկացրած առաջին խաղում Յարոշիկը խփել է իր առաջին գոլը այդ ակումբում ։ 2007 թվականի արդյունքներով նա դարձել է Շոտլանդիայի չեմպիոն ։ Իր ակումբի հետ Յարոշիկը կարողացել է հասնել Չեմպիոնների լիգայի փլեյ օֆֆ՝ հաղթելով Մոսկվայի «Սպարտակին» ։
2008 թվականին փետրվարից մինչև 2009 թվականի դեկտեմբեր հանդես է եկել ռուսական Պրեմիեր լիգայի «Կռիլյա Սովետով» (Սամարա) ակումբի կազմում, որը հունվարի 31-ին ձևակերպել է Յարոշիկի տեղափոխությունը «Սելտիկից» 1 մլն եվրոյի դիմաց և խաղացողի հետ երկու տարվա պայմանագիր կնքել ։ 2008 թվականի մայիսի 2-ին նա կատարել է իր նորամուտը ակումբի կազմում՝ մասնակցելով Ռուսական առաջնության՝ «Ամկար» ակումբի դեմ խաղին, որն ավարտվել է 2։0 հաշվով։ «Սամարացիների» կազմում հանդես գալու ընթացքում տվել է սկանդալային հարցազրույց «Սպորտ-Էքսպրես» թերթին՝ հայտարարելով, որ մի քանի ամիս ֆուտբոլիստներին չի վճարվել նրանց աշխատավարձերն ու պարգևավճարները, ինչի համար ակումբը նրան տուգանել է 400 հազար դոլար և սպառնացել խզել պայմանագիրը ։ Սեզոնի վերջում նա հեռացել է սամարական ակումբից , որը նրան պարտք է մնացել 1 մլն դոլար։
Ռամբուր
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ արևմուտք։
Իրժի Յարոշիկ
Կենսագրություն
2010/11 մրցաշրջանում Յարոշիկը խաղացել է «Սարագոսա» ակումբում ։ Սակայն նա հեռացել է ակումբից, քանի որ ակումբն իրեն պարտք էր աշխատավարձի 80%-ի չափով (իսպանական լրատվամիջոցների համաձայն` առնվազն 171 հազար եվրո) ։
Ռամբուր
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 231 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 172-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 59։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,5 %։ 172 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 157 անձ (93 տղամարդ և 64 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (7 տղամարդ և 8 կին)։ 59 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 28-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Իրժի Յարոշիկ
Կենսագրություն
2011 թվականին օգոստոսի 12-ին ֆուտբոլիստը երկամյա պայմանագիր է կնքել Պրահայի «Սպարտայի» հետ՝ ևս մեկ մրցաշրջանով երկարաձգելու հնարավորությամբ  ։ Չեխական ակումբը հասել է 2012/13 Եվրոպայի լիգայի 1/16 եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է Յարոշիկի նախկին ակումբին՝ մրցաշարի ապագա հաղթող «Չելսիին» ։ 2013 թվականին ամռանը Պրահայի ակումբի ղեկավարությունը չի երկարաձգել պայմանագիրը 35-ամյա կիսապաշտպանի հետ և նրան հնարավորություն է տվել նոր ակումբ փնտրել ։
Արդյունքում Յարոշիկը վերադարձել է Իսպանիա, որտեղ խաղացել է Սեգունդայում՝ «Ալավեսի» կազմում ։
Անձնական կյանք
2014 թվականի ապրիլի 29-ին ծնվել է Իրժի Յարոշիկի ու Զլատայի ավագ դուստրը՝ Սոֆյան։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ծնվել է նրանց երկրորդ դուստրը՝ Վիկտորյան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սելտիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Սարագոսայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չեխիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Արտակ Զեյնալյան
Արտակ Հայկազի Զեյնալյան, Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախկին նախարար (2018-2019), ՀՀ կուսակցական-քաղաքական գործիչ, «Հանրապետություն» կուսակցության անդամ , ՀՀ Փաստաբանների պալատի պատվավոր անդամ (2009), Արցախյան պատերազմի մասնակից, «Երկրապահ կամավորականների միություն» հասարակական  կազմակերպության հիմնադիր անդամ (1993), «Ելք» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով ԱԺ նախկին պատգամավոր (2017) ։
Տիրապետում է հայերենին, ֆրանսերենին, ռուսերենին ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1969 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Երևանում ։
1990-1997 թվականներին կամավոր մասնակցել է Հայաստանի և Արցախի սահմանների պաշտպանությանը՝ Նիկոլ-Դուման երկրապահ կամավորական ջոկատի կազմում, 1992 թվականին վիրավորվել է՝ կորցրել է ոտքը ։
2001 թվականին դարձել «Հանրապետություն» կուսակցության հիմնադիր անդամ, կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ և կենտրոնական գրասենյակի աշխատակազմի ղեկավար ։
Աշխատանքային գործունեություն
Ինչպես նշված է Արտակ Զեյնալյանի պաշտոնական կենսագրության մեջ, հեղինակել (համահեղինակ) և իրականացրել է տասնյակ նախադեպային դատական ակտերի հիմքում ընկած «ստրատեգիական դատավարություններ», այդ թվում՝ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի, շուրջ 50 որոշումների հիմքում ընկած դիմումներ, ՄԻԵԴ ներկայացված և ընթացքում գտնվող ավելի քան 450 գանգատների հեղինակ ու համահեղինակ է :
2018 թվականի մայիսի 12-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկով՝ ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը Արտակ Զեյնալյանին նշանակել է Հայաստանի արդարադատության նախարար ։
2019 թվականի հունիսի 7-ին Արտակ Զեյնալյանը Հայաստանի արդարադատության նախարարի պաշտոնից հրաժարականի դիմում է ներկայացրել ։
= Ընտանիք = Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ և մեկ թոռ ։
Պարգևներ
Գիտական տպագրված աշխատանքների («Առողջապահության համակարգը և դրա բարեփոխումները Հայաստնի Հանրապետությունում» Հայաստան 2020 զարգացման և անվտանգության ռազմավարություն,Երևան 2002 և այլն) և զեկույցների («Human Rights in the OSCE Region: Europe, Central Asia and North America, Report 2004 (Events of 2003); Annualreport on human rights in Armenia for the year of 2004 (2008, 2009, 2010) prepared by Helsinki Association»-ի) հեղինակ ու համահեղինակ։
«Մարդու Իրավունքների Եվրոպական Դատարանի վճիռների կատարման գործընթացը. հայաստանում դրանց կատարման խնդիրներն ու առանձնահատկությունները» աշխատության համահեղինակ(Ա.Ղազարյան, Ա.Զեյնալյան, Ա.Գրիգորյան.- Երևան.:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:«Հանրապետություն» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից Կատեգորիա:Հաշմանդամություն ունեցող հայեր Կատեգորիա:«Ելք» դաշինքի անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի նախարարներ
Լևոն Հովհաննիսյան
Լևոն Անդրեասի Հովհաննիսյան, հայ թերապևտ, սրտաբան, բժշկության պատմության մասնագետ, Հայաստանում թերապիայի և սրտաբանության հիմնադիր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1943), ԽՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1944), բժշկական գիտությունների դոկտոր (1937), պրոֆեսոր (1928), Բժշկության պատմության միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (1962), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1940) ։
Լևոն Հովհաննիսյանի հիմնական գիտական աշխատությունները նվիրված են ներքին բժշկության տարբեր հարցերին, մասնավորապես՝ սրտաբանությանը, ինչպես նաև բալնեոլոգիային և կուրորտաբանությանը, վարակիչ հիվանդությունների (մալարիա) ուսումնասիրմանը, գիտա-բժշկական տերմինաբանությաը։ Հովհաննիսյանը առաջարկել է սրտանոթային հիվանդությունների ախտորոշման նոր մեթոդներ, ուսումնասիրել է սրտի աղմուկների առաջացումը, սրտանոթային նևրոզները, տարբեր ներքին հիվանդությունների ժամանակ մարդու օրգանիզմում ընթացող ախտաբանական բազմազան երևույթների և նյարդահոգեկան աշխարհի միջև ստեղծված բարդ մեխանիզմների փոխադարձ կապերը։ Հովհաննիսյանը հեղինակել է «Հայ բժշկության պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը» հինգ հատորից բաղկացած ստվարածավալ աշխատությունը, որը հայ բժշկության պատմության առաջին մասշտաբային հետազոտությունն է ։
Լևոն Հովհաննիսյանը Խորհրդային Հայաստանում բժշկագիտության հիմնադիրներից է։ Նա եղել է Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի, հետագայում՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի հիմնադիրներից։ Հովհաննիսյանը ստեղծել և երկար տարիների ընթացքում ղեկավարել է Մալարիայի և բժշկական պարազիտոլոգիայի ինստիտուտը, ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարությանը կից Սրտաբանության ինստիտուտը։ Հովհաննիսյանը Հայաստանում առաջին բուժավայրի՝ Արզնիի բալնեոկլիմայական սրտաբանական առողջավայրի հիմնադրման նախաձեռնողն է, նա ուսումնասիրել է Արզնիի հանգստավայրի հանքային ջրերի բուժիչ հատկությունները սրտանոթային հիվանդությունների դեպքում։
Վաղ շրջան և բժշկական գործունեության սկիզբը
Լևոն Անդրեասի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1885 թվականի փետրվարի 25-ին Թիֆլիսում։ Հովհաննիսյանի նախնիները ծնունդով Արցախի Շուշիի շրջանի Քարին տակ գյուղից էին, տեղափոխվել էին Թիֆլիս XIX դարի երկրորդ կեսին։ Լևոնի հայրը՝ Անդրեաս Հայրապետի Հովհաննիսյանը (1861-1924) իրավաբան էր, աշխատում էր Թիֆլիսի քաղաքային դատարանում։ Մայրը՝ Վառվառա Հարությունի Ասրիևան (1868-1949) կրթված կին էր և զբաղվում էր երեխաների կրթությամբ։ Ընտանիքի յոթ երեխաներից Լևոնը ավագն էր։
1903 թվականին Հովհաննիսյանը ավարտել է Թիֆլիսի 1-ին գիմնազիան։ Նույն թվականին նա ընդունվել է Խարկովի կայսերական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1909 թվականին։ 1907 թվականից, լինելով ավագ կուրսերի ուսանող, Հովհաննիսանը արձակուրդային շրջանում աշխատել է Թիֆլիսի Միխայլովյան հիվանդանոցում, պրոֆեսոր Սպիրիդոն Վիրսալաձեյի ղեկավարությամբ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Հովհաննիսյանը աշխատանքի է անցել հիվանդանոցի թերապևտիկ բաժանմունքում։
1910 թվականի ամռանը Թիֆլիսում սկսվում է խոլերայի համաճարակ։ Այդ կապակցությամբ Հովհաննիսյանը աշխատանքի է ընդունվել Թիֆլիսի բարաքային հիվանդանոց որպես օրդինատոր, որտեղ աշխատել է մինչև աշուն, երբ համաճարակը ամբողջությամբ վերացվել է։ Այնուհետև Հովհաննիսյանը տեղափոխվել է Խարկով, որտեղ կատարելագործվելու նպատակով այցելել է թերապևտիկ կլինիկաներ։ 1911 թվականին նա հանձնել է բժշկության դոկտորի գիտական աստիճանի քննությունների տեսական մասը։ Վերադառնալով Թիֆլիս, Հովհաննիսյանը շարունակել է աշխատանքը Միխայլովյան հիվանդանոցում, միաժամանակ զբաղվել դոկտորական ատենախոսություն գրելով։ Այս շրջանում Հովհաննիսյանը ամուսնանում է Հայկանուշ Բոգդանի Աբազյանի (1893-1978) հետ։ Նրանց ընտանիքում երեք երեխա է ծնվում․ Կոստանդինը (1911-1984), ով հետագայում դարձլ է ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ալեքսանդրը (1913-1980), հետագայում՝ ճանաչված կոմպոզիտոր և դիրիժոր և Անահիտը (1915-1981)՝ լեզվաբան։
1912 թվականին Կարմիր խաչի ռուսական ընկերությունը գործուղել է Հովհաննիսյանին Ռուսական կայսրության Անդրկասպյան շրջան (այժմյան Ղազախստանի տարածք)՝ որպես սովի և համաճարակային հիվանդությունների դեմ պայքարող ջոկատի ղեկավար։ 1913 թվականին Հովհաննիսյանը գործուղվել է Ալավերդու պղնձի հանքերի հիվանդանոց, որտեղ բժշկական աշխատանքը համատեղել է հնագիտական պեղումների հետ։ Այդ տարիներին նա մեծ ուշադրություն էր դարձնում Անդրկովկասի ժողովուրդների շրջանում սանիտարական գիտելիքների տարածմանը։ Հովհաննիսյանը ակտիվորեն մասնակցում էր Կովկասի բժշկական ընկերության աշխատանքներին, Հայաստանում բժշկության պատմության և երկրամասային պաթոլոգիաին նվիրված ելույթներով հանդես էր գալիս ընկերության համագումարներին։ Մասնավորապես Հովհաննիսյանի «Բժշկության պատմությունը Հայաստանում հնագույն շրջանում և միջնադարում» զեկուցումը, որը կարդացվել էր 1913 թվականի մայիսին, լույս է տեսել բրյոշուրի ձևով, հետագայում հրատարակվել հայալեզու հանրամատչելի բժշկական ամագրում։
1913 թվականի գարնանը Հովհաննիսյանը նորից ուղևորվել է Խարկով, հանձնել բժշկության դոկտորի աստիճանի քննությունների փորձնական մասը։ Այնուհետև նա վերադարձել է Թիֆլիս, որոշ ժամանակ աշխատել Միխայլովյան հիվանդանոցում։ Նույն թվականին Հովհաննիսյանը նշանակվել է 1912-ին Կովկասի փոխարքայությանը կից հիմնադրված Կովկասյան մալարիային կոմիտեյի քարտուղար։ 1913-1914 թվականներին Հովհաննիսյանը Թիֆլիսում հրատարակվող հայալեզու «Նոր առողջապահիկ» ամսագրի խմբագրակազմի անդամ էր։ 1914 թվականի դրությամբ Հովհաննիսյանը 20 գիտական աշխատության հեղինակ էր, որոնց թվում էր նաև նրա դոկտորական ատենախոսությունը։ Մասնակցելով Համառուսաստանյան բժիշկների և բնախույզների 13-րդ համագումարին նա զեկուցել է ատենախոսական աշխատանքի առանձին հատվածներ, սակայն նրան չի հաջողվել պաշտպանել ատենախոսությունը Առաջին աշխարհամարտի սկվելու պատճառով։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
1914 թվականի դեկտեմբերին՝ Սարիղամիշի ճակատամարտի ընթացքում բժշկական առումով ստեղծվել էր ծանր իրավիճակ։ Սարիղամիշի բոլոր բուժհաստատությունները լցված էին վիրավոր զինվորներով, բազմաթիվ վիրավորներ կենտրոնացված էին զորանոցներում, որոնք տեղակայված էին թշնամու կրակի հասանելիության գոտում։ Բժշկական անձնակազմի սակավաթվության պատճառով Սարիղամիշ են ուղարկվում զորամասային բժիշկներ, որոնց թվում՝ Լևոն Հովհաննիսյանը։ Իր հիշողություններում Հովհաննիսյանը գրում է՝
1915 թվականից Հովհաննիսյանը Սարիղամիշի № 391 վարակային հոսպիտալի բժիշկ էր։ Հոսպիտալւմ, երեք ամիսների ընթացքում Հովհաննիսյանը պայքարում էր ինֆեկցիոն հիվանդությունների, մասնավորապես որովայնային և ետադարձ տիֆի դեմ։ Նույն թվականի մարտին Հովհաննիսյանը տեղափոխվում է Արևմտյան ճակատ, սկզբում ծառայում վիրակապային ջոկատում, իսկ 1916-1917 թվականներին Լեհաստանի տարածքում գտնվող 2-րդ գվարդիական կորպուսի սանիտարա-հիգիենիկ ջոկատի ղեկավարն էր։ Ծառայողական պարտականությունների բարեխիղճ կատարման համար Հովհաննիսյանը պարգևատրվել է Ռուսական կայսրության երկու շքանշաններով։
Հովհաննիսյանը զորացրվել է 1918 թվականին, պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո։ Վերադառնալով Թիֆլիս, նա դեղագիտություն է դասավանդել քաղաքի բուժակների և մանկաբարձ-բուժակների դպրոցներում։ 1919 թվականին նա նշանակվել է Ռուսական կայսրության Նախիջևանի նահանգի նահանգային բժիշկ։
1919-1940
1919 թվականին Հովհաննիսյանը տեղափոխվել է Հայաստանի առաջին հանրապետության մայրաքաղաք Երևան և աշխատանքի անցել Երևանի 1-ին քաղաքային հիվանդանոցում՝ որպես գլխավոր բժիշկ և թերապևտիկ բաժանմունքի վարիչ։ 1920 թվականից Հովաննիսյանը սկսել է զբաղվել Հայաստանում մալարիային հիվանդությունների վերացմամբ։ 1920 թվականի Բժիշկների համահայաստանյան համագումարի ժամանակ Հովհաննիսյանը բարձրացրել է մալարիայի դեմ պայքարելու անհրաժեշտության հարցը։ Նույն թվականին Հովհաննիսյանը հիմնադրել է «Մալարիա» ամսագիրը, դարձել ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Այնուհետև ստեղծվել է մալարիայի դեմ պայքարի հանրապետական հանձնաժողով, որի ղեկավար է նշանակվել Հովհաննիսյանը։ Հանձնաժողովի գործունեության արդյունքում 1920-1922 թվականներին Երևանում հիմնադրվել է մալարիային ամբուլատորիա, Հայաստանի մալարիայով առանձնապես խոցված շրջաններ ուղարկվել են արշավներ՝ բուժական և պրոֆիլակտիկ միջոցառումներ կատարելու նպատակով։ 1921 թվականից Հովհաննիսյանը «Медсантруд» արհմիության նախագահն էր, ինչպես նաև արհմիության բուժական սեկցիայի անդամ։ 1922-1925 թվականներին Հովհաննիսյանը Երևանի բժշկական ընկերության քարտուղարն էր։
1923 թվականին Հովհաննիսյանի նախաձեռնությամբ Երևանում հիմնադրվել է տրոպիկական ինստիտուտ (հետագայում վերանվանված Մալարիայի և բժշկական պարազիտոլոգիայի ինստիտուտի)՝ երկրորդը ԽՍՀՄ տարածքում մոսկովյան ինստիտուտից հետո։ Հովհաննիսյանը դարձել է այդ ինստիտուտի գիտական ղեկավարը։
Լևոն Հովհաննիսյանը Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի հիմնադիրներից էր։ Ֆակուլտետը հետագայում վերակազմավորվել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի։ 1923 թվականին Հովհաննիսյանը հիմնադրել է ներքին հիվանդությունների պրոպեդևտիկայի ամբիոնը, որը ղեկավարել է ընդհուպ մինչև 1966 թվականը։ 1928 թվականին Հովհաննիսյանին շնորհվել է պրոֆեսորի գիտական կոչում։
Հովհաննիսյանը նաև Հայաստանում առաջին բուժավայրի՝ Արզնիի բալնեոկլիմայական սրտաբանական առողջավայրի ստեղծման նախաձեռնողն էր։ Դեռևս 1920 թվականից Հովհաննիսյանը սկսել էր ուսումնասիրել Հայաստանի կլիմատոլոգիական և բալնեոլոգիական ռեսուրսները, և եկել եզրակացության, որ հեռանկարները առաջին հերթին վերաբերում էն Արզնիի հանքային ջրերին։ Բուժավայրի ստեղծման գաղափարը քննարկվեց գիտական հանրության շրջանում և հավանության արժանացավ։ 1925 թվականից Արզնիյում սկսվեցին շինարարական աշխատանքները։ 1924 թվականին, ՀԽՍՀ այլ հանքային աղբյուրների ուսումնասիրման նպատակով, ՀԽՍՀ առողջապահության ժողկոմիսարիատին կից ստեղծվեց բալնեոլոգիական հանձնաժողով՝ Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ։ 1928-1941 թվականներին Հովհաննիսյանը Արզնիի բուժավայրի խորհրդատուն էր։
1930 թվականից Հովհաննիսյանը Հայաստանի բժշկական հանդեսի պատասխանատու քարտուղարն էր։ 1937 թվականին նա պաշտպանել է բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսություն՝ «Սրտի օրգանական աղմուկների առաջացման հարցի շուրջ» թեմայով։ 1939-1947 թվականներին Հովհաննիսյանը Մալարիայի և բժշկական պարազիտոլոգիայի ինստիտուտի խորհրդատու էր։ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1940 թվականի նոյեմբերի 16-ի հրամանագրով, հանրապետության 20-ամյակի կապակցությամբ, Հովհաննիսյանին շնորհվել է ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում։
1941-1970
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Լևոն Հովհաննիսյանը Երևանի և Լենինականի թերապևտիկ և վրաբուժական հոսպիտալների խորհրդատու էր։ 1945 թվականին, պատերազմի ընթացքում անբասիր աշխատանքի համար, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդրի նախագահության հրամանագրով նա պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ 1943 թվականի նոյեմբերի 25-ին Հովհաննիսյանը ընտրվել է նորաստեղծ ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս՝ կենսաբանական գիտություների գծով։ 1944 թվականի նոյեմբերի 14-ին նա ընտրվել նորաստեղծ ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս՝ կլինիկական բժշկության գծով։
1943 թվականին ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմայում Հովհաննիսյանը հիմնադրել է Բժշկության պատմության թանգարան, որի ցուցանմուշների թվում էին ժողովրդական բժշկությանը, հայ անվանի բժիշկներին վերաբերող նյութեր, նրանց անձնական իրերը, ձեռագրերը, բժշկական գործիքները, գրքերը, լուսանկարները։ Որոշ ժամանակ անց թանգարանը լուծարվել է, իսկ 1978 թվականին թանգարանի նյութերի հիման վրա Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտում ստեղծվել է Հայաստանի բժկության պատմության թանգարանը։ 1944 թվականին Հովհաննիսյանի նախաձեռնությամբ ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայում ստեղծվել է Հայ բժշկության և կենսաբանության պատմության սեկտորը, որը Հովհաննիսյանը ղեկավարել է մինչև 1955 թվականը։ 1947 թվականին Հովհաննիսյանը ընդունվել է ՀամԿ(բ)Կ շարքերը։ 1947-1954 թվականներին Հովհաննիսյանը Հայաստանի թերապևտների ընկերության նախագահության անդամ էր, իսկ 1954-ին նա ընտրվել է ընկերության նախագահ։
1953-1955 թվականներին Հովհաննիսյանը ՀԽՍՀ ԳԱ բժշկական գիտությունների սեկտորի, իսկ 1955-1961 թվականներին՝ սրտաբանության սեկտորի վարիչն էր։ 1961 թվականին ՀԽՍՀ ԳԱ սրտաբանության սեկտորի հիման վրա Երևանում Հովհաննիսյանը հիմնադրել է ՀԽՍՀ ԳԱ սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության ինստիտուտը և ղեկավարել այն։ Հետագայում հաստատությունը վերանվանվել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության Սրտաբանության ինստիտուտի, և 1972 թվականից կրում է Լևոն Հովհաննիսյանի անունը։ 1962 թվականին Հովհաննիսյանը ընտրվել է Բժշկության պատմության միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ։ 1965 թվականին, ծննդյան 80-ամյակի կապակցությամբ, բժշկագիտության զարգացման գործում ներդրած վաստակի, երկարատև մանկավարժական և հասարակական գործունեության համար, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով Հովհաննիսյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկրորդ շքանշանով։
Լևոն Անդրեասի Հովհաննիսյանը մահացել է 1970 թվականի մայիսի 11-ին, Երևանում։
Գիտական գործունեության սկիզբը
Լևոն Հովհաննիսյանը իր գիտական գործունեությունը սկսել է 1910-ական թվականներին։ Այդ շրջանում Հովհաննիսյանը բուժհաստատություններում պրակտիկ աշխատանքի փորձ ուներ։ Նա համատեղում էր աշխատանքը գիտական հետազոտությունների հետ։ Մասնավորապես՝ Թիֆլիսի Միխայլովյան հիվանդանոցում Հովհաննիսյանի կատարած հետազոտությունների մասին զեկուցումներ էր պատրաստում իր գիտական ղեկավար Վիրսալաձեն, իսկ Ղազախստանում կատարած հետազոտությունները Հովհաննիսյանը հրապարակել էր «Կարմիր խաչի ռուսաստանյան ընկերության զեկույցներ» ամսագրում։ Այդ հետազոտությունների հիման վրա Հովհաննիսյանը պատրաստել էր իր դոկտորական ատենախոսությունը, որը սակայն չի պաշտպանվում Առաջին աշխարհամարտի սկսվելու պատճառով։
1914 թվականին մասնակցելով Բժիշկների և բնագետների համառուսաստանյան 13-րդ համագումարին, Հովհաննիսյանը երկու զեկուցում է կարդում, որոնք հետագայում ներառվում են դոկտորական ատենախոսության մեջ։ «Թիֆլիս քաղաքը կլիմատոբուժական տեսակետից» զեկուցման մեջ Հովհաննիսյանը նկարագրել է քաղաքի հանքային ջրերի ֆիզիկական հատկությունները և քիմիական կազմը, ինչպես նաև քաղաքի օթերևութաբանական տվյալները։ Եզրակացությունում, գնահատելով Թիֆլիսի կլիմայի բուժական հատկությունները, Հովհաննիսյանը առաջարկել է քաղաքում բալնեոլոգիական կայան ստեղծել։ Համագումարի բալնեոլոգիական սեկցիան որոշեց կայանի շուտափույթ ստեղծումը համարել խիստ ցանկալի։ Իր երկրորդ «Թիֆլիսի բնակչության կենցաղի ազդեցությունը հիվանդության և մահացության վրա» զեկուցման մեջ Հովհաննիսյանը քննարկում է թիֆլիսցիների կենցաղի և ժողովրդական սովորությունների (մասնավորապես՝ սնոտիապաշտական բնույթի սովորություններ, ալկոհոլիզմ, վաղ ամուսնություններ) հսկայական ազդեցությունը հիվանդությունների տարածման և մահացության վրա։
Նախապատերազմական շրջանում Հովհաննիսյանը հրապարակել է հետազոտություններ, նվիրված փայծաղի պատռմանը, մատնոցուկի բուժական հատկություններին, նշիկներով մարդու օրգանիզմ անցնող ինֆեկցիաներին, Թիֆլիս քաղաքի և Կովկասի սևծովյան ափի կուրրտաբանությանը և կլիմատալոգիային։ Լինելով Կովկասյան մալարիային կոմիտեյի քարտուղար, Հովհաննիսյանը սկսել էր մալարիային հիվանդությունների ուսումնասիրությունները։
Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ Հովհաննիսյանը ծառայում էր Կովկասյան, այնուհետև՝ Արևմտյան ճակատներում որպես ռազմական բժիկ։ Այստեղ նա կատարել է մի քանի հետազոտություն, նվիրված գազային զենքի կիրառման հետևանքներին և նրանց հետ պայքարի մեթոդներին։ Հովհաննիսյանը նաև առաջին անգամ նկարագրել է խրամատային տենդը։ Այս հետազոտությունների հիման վրա նա հրապարակել է «Ավստրո-գերմանական ճակատում գազային գրոհի և հակագազային պաշտպանության վերաբերյալ», «Այսպես կոչված խրամատային տենդի մասին», «Ռազմական գործողությունների թատերաբեմի առաջապահ զորամասերի տեղակայման շրջանում ջրի սանիտարական փորձաքննության մասին» գիտական աշխատանքները։
Վարակիչ հիվանդություններին, կուրորտաբանությանը և սրտաբանությանը նվիրված աշխատությունները
1919 թվականին Երևան տեղափոխվելուց հետո Հովհաննիսյանը սկսել է հետազոտել Հայաստանում տարածված մալարիա վարակիչ հիվանդությունը, որի պատճառով մահացությունը գերազանցում էր ծնելիությանը։ 1923 թվականին ստեղծվեց Երևանի տրոպիկական ինստիտուտը, որի գիտական ղեկավարը Հովհաննիսյանն էր։ Հովհաննիսյանը ինստիտուտի աշխատակիցերի հետ համատեղ մշակել է մալարիային հիվանդությունների դասակարգում, որը հետագայում ընդունվել է ոչ միայն հանրապետությունում, այլև ողջ ԽՍՀՄ տարածքում։ Հովհաննիսյանը մշակել և պրակտիկա է ներմուծել փայծաղային դիետայի միջոցով մալարիային սակավարյունության և հյուծանքի բուժման նոր եղանակ, որը դրական արդյունքների է բերել։ Հովհաննիսյանը կատարել է հետազոտություններ, նվիրված մալարիային հիվանդությունների տարբեր տեսակերի և ծանրության աստիճանների դեպքում կենսաքիմիական փոփոխություններին, հատկապես հիպերտոնիկ վիճակների և վիսցերալ դրսևորումների ժամանակ։ Այս հետազոտությունների արդյունքները հրապարակվել են դասագրքի տեսքով 1941 թվականին։ Վ․ Եղնարյանի հետ համատեղ Հովհաննիսյանը առաջարկել է մալարիայի բուժման անընդմեջ զուգորդված եղանակ։ Այդպիսի եղանակով բուժման դեպքում նկատվում էր ռեցիդիվների թվի պակասում, ինչպես նաև հիվանդի առանձին կլինիկական ցուցանիշների (կշիռ, արյան կազմ, լյարդի և փայծաղի փոփոխություններ) նորմային զգալի մոտեցում։
Մեծ կարևորություն ունեն Հովհաննիսյանի կողմից կատարված, Հայաստանի և միջերկրածովյան երկրների համար տարածաշրջանային պաթոլոգիա հանդիսացող պարբերական հիվանդության հետազոտությունները։ Պրոֆեսոր Վ․ Ավագյանի հետ համատեղ Հովհաննիսյանը առաջին անգամ դիտարկել է հիվանդությունը որպես առանձին նոզոլոգիական միավոր, նկարագրել նոպաների կլինիկական պատկերը, նշելով նրանց պարբերական բնույթը և կապը լյարդում և ստամոքսային աղիներում ընթացող բորբոքային պրոցեսների հետ, դրանով իսկ առաջ քաշել ախտածնության բորբոքային տեսությունը։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են 1938 թվականին՝ «Սովետական բժշկություն» ամսագրում (№ 16)։
1920-ական թվականների սկզբերից Հովհաննիսյանը զբաղված էր Հայաստանի կլիմատոլոգիական և բալնեոլոգիական ռեսուրսների՝ բուժական նպատակներով շահագործման հարցով։ Առաջնահերթությունը Հովհաննիսյանը տալիս էր Արզնիի հանքային ջրերին։ 1925 թվականին նա դիմեց ՀԽՍՀ առողջապահության ժողկոմիսարիատ՝ Արզնիում նախնական հետազոտական աշխատանքներ կատարելու թույլտվություն ստանալու համար։ Աշխատանքները կատարվեցին մի քանի գիտնականների հետ համատեղ, և արդեն նույն թվականին Արզնիյում սկսվեցին առողջարանի շինարարական աշխատանքները։ Գիտնականների խմբից կազմվեց կոմիտե, որի ղեկավար նշանակվեց Հովհաննիսյանը։ Կոմիտեն սկսեց հետազոտել Հայաստանի մի շարք այլ հանքային աղբյուրներ, որոնք բելնեոլոգիական տեսակետից հետաքրքրություն էին ներկայացնում, մասնավորապես Արարատի (Դավալու), Դվինի, Միսխանի կիրճի, Դարալագեզի հանքային ջրերը, Ջերմուկի ջերմային հանքային աղբյուրները։ Հովհաննիսյանը հետազոտել է սրտանոթային հիվանդությունների բուժման խնդիրը Արզնիի հանքային ջրերի կիրառմամբ։ Այդ հետազոտությունների հիման վրա 1936 թվականին հրատարակվել է «Հայաստանի հանքային աղբյուրնրը» մենագրությունը, որը ԽՍՀՄ հանքային ջրերին ու նրանց բուժիչ հատկություններին նվիրված առաջին լուրջ գիտական աշխատություններից մեկն է։
Հատկապես մեծ նշանակություն ունեն Հովհաննիսյանի՝ սրտանոթային հիվանդությունների տարատեսակ խնդիրներին նվիրված հետազոտությունները, որոնք կրում էին կլինիկական և փորձարարական բնույթ։ Իր փորձերում Հովհաննիսյանը ցույց է տվել, որ հակառակ հաստատված կարծիքին այն մասին, որ սրտի աղմուկները առաջանում են արյան շիթի կողային հատվածներում՝ շրջապտույտային շարժման հետևանով, նրանց իրական պատճառը արյան տուրբուլենտ շարժումն է շիթի կենտրոնական հատվածում։ Այսինքն, համաձայն Հովհաննիսյանի, քանի որ աղմուկների բացակայությունը պայմանավորված է արյան շիթի ոչ բավարար արագությամբ, աղմուկները առաջանում են շիթի ակտիվ շարժվող մասում, արյան հոսանքի արագացման պատճառով, որն ի հայտ է գալիս շիթի լայնական հատույթի մակերեսի փոքրացման հետևանքով, ինչպես նաև փականների կառուցվածքային փոփոխությունների շրջանում։ Այդպիսի պաթոլոգիայի պայմաններում արյան շիթի կտրվածքի մակերեսի փոփոխությունը վազքի կարճ հեռավորության վրա բերում է շիթի արագության մեծացման՝ մինչև աղմուկների առաջացման համար բավարար արժեքի։ Հովհաննիսյանը նաև հետազոտել է հիպերտոնիկ հիվանդությունները նրանց զարգացման ամենավաղ շրջանում և կարդիոպատիյաների բուժման արդյունավետությունը Հայաստանի ֆլորայի որոշ բույսերի կիրառմամբ (Leonurus cardiaca, Bryonia alba)։
Հովհաննիսյանը մեծ ուշադրություն էր հատկացնում բժշկական (կլինիկական) հոգեբանության հարցերին։ ՀԽՍՀ ԳԱ սրտաբանության սեկտորի աշխատակիցների հետ համատեղ Հովհաննիսյանը կատարել է հետազոտություններ, նվիրված սրտանոթային նևրոզներին, նրանց ծագմանը և դասակարգմանը, կարդիոպատների նոզոլոգիական հոգեբանությանը, սրտանոթային նևրոզների կլինիկային, նևրոզների բուժմանը։ 1961 թվականից այդ հետազոտությունները շարունակվել են Հովհաննիսյանի ղեկավարած Սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության ինստիտուտում։ Քսան տարիների ընթացքում Հովհաննիսյանը զբաղվել է վարկիչ և մարմնային հիվանդություններով տառապող հիվանդների նյարդահոգեկան խանգարումների հետազոտմամբ, կազմել նրանց նոզոլոգիական հոգեբանական նկարագրությունները։ Իր «Անձի դինամիկ դասակարգման փորձը» աշխատությունում Հովհաննիսյանը առաջարկել է հիվանդների դասակարգման նոր եղանակ, հիմնված նրանց դինամիկ մարմնաշարժումների, քայլվածքի, միմիկայի և այլ դինամիկ հատկությունների վրա։
Բժշկության պատմությանը նվիրված հետազոտությունները
Հայաստանի բժշկության պատմությանը նվիրված Հովհաննիսյանի առաջին աշխատությունները կատարվել են 1913 թվականին, երբ նա պատմաբան Լեոյի (Առաքել Բաբախանյան) առաջարկով պատրաստեց «Բժշկության պատմությունը Հայաստանում հնագույն ժամանակներից մինչև միջնադար» զեկուցումը՝ Կովկասի բժշկական ընկերության համագումարում ներկայացնելու նպատակով։ 1919 թվականին Հայաստան վերադառնալուց հետո Հովհաննիսյանը սկսել է ուսումնասիրել Էջմիածնի գրադարանի արխիվային նյութերը՝ բժշկական բովանդակությամբ հին հայկական ձեռագրերը։ Այդ նյութերի հիման վրա Հովհաննիսյանը գրել է «Բժշկության պատմությունը Հայաստանում հնագույն շրջանից մինչև XVIII դարի վերջ» մենագրությունը, որը հրատարակվել է 1928 թվականին Երևանում։ Այդ մենագրությունը ըստ էության Հայաստանում բժշկության պատմությանը նվիրված առաջին լուրջ աշխատությունն է, այն հետագայում թարգմանվել է վրացերեն և գերմաներեն։
ՀԽՍՀ ԳԱ հայ բժշկության և կենսաբանության պատմության սեկտորի աշխատակիցների հետ համատեղ Հովհաննիսյանը պատրաստել է XII դարի հայ բժիշկ Մխիթար Հերացու «Ջերմանց մխիթարություն» աշխատության ռուսերեն թարգմանությունը, հրատարակելով «Մխիթար Հերացի։ Նրա «Ջերմանց մխիթարություն» աշխատությունը» մենագրությունը։ Մենագրության ներածությունում և ծանոթագրություններում ներկայացված են Մխիթար Հերացու կյանքը, XII դարի դրությամբ բժշկական գիտելիքների մակարդակը։
Հովհաննիսյանը նաև ուսումնասիրել է ակադեմիկոս Պավլովի ուսմունքի նշանակությունը ներքին բժշկության և սրտանոթային հիվանդությունների պաթոլոգիայի համար, Միչուրինի կենսաբանական ձեռքբերումների նշանակությունը բժշկագիտության համար, բժշկության հայտնի գործիչների կյանքն ու գործունեությունը։ Հովհաննիսյանի գրչին է պատկանում «Բժշկության մեթոդաբանությունը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրեր» աշխատությունը, որտեղ հետազոտված է բժշկագիտության զարգացումը՝ տարբեր ժամանակներում պատմա-տնտեսական ֆորմացիաների, գիտության և մշակույթի զարգացվածության աստիճանի հաշվառմամբ։ Կարևոր նշանակություն ունի Հովհաննիսյանի և Ա․ Կծոյանի հեղինակած «Բժշկության դոկտոր Առուստամովը և նրա ձկան թույնի բույթի մասին աշխատությունը» հետազոտությունը, որտեղ բացահայտվում է բժկության դոկտոր Մարգար Առուստամովի առաջնությունը ձկան թույնի ինֆեկցիոն բնույթի հայտնաբերման հարցում։
Հովհաննիսյանը մեծ ավանդ ունի նաև հայալեզու բժշկական տերմինաբանության զարգացման հարցում։ 1931 թվականին Երևանի բժշկական ինստիտուտում ստեղծվել է տերմինաբանական հանձնաժողով՝ Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ։ Հանձնաժողովի կազմում ընդգրկվել են ակադեմիկոս Մանուկ Աբեղյանը և բժիշկ Ավետիք Տեր-Պողոսյանը։ Նրանց համատեղ ջանքերով ստեղծվել են լատին-ռուս-հայերեն բժշկական և անատոմիական տերմինաբանության բառարաններ։ Հովհաննիսյանի հեղինակած, տերմինաբանության հարցերին նվիրված հեդվածներում մշակվել են սկզբունքներ, որոնց պետք է հետևի գիտաբժշկական տերմինաբանությունը։
Մանկավարժական և հասարակական գործունեություն
Լևոն Հովհաննիսյանը Հայաստանում թերապիայի, սրտաբանության և բժշկության պատմության գիտական դպրոցների հիմնադիրն է։ 1923 թվականին, Խորհրդային Հայաստանի անվանի բժիշկների հետ (Վահան Արծրունի, Գրիգոր Արեշյան, Համբարձում Քեչեկ և այլք), Հովհաննիսյանը ձեռնամուխ եղավ Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ստեղծմանը։ Հետագայում ֆակուլտետը անջատվել է պետական համալսարանից և վերածվել Երևանի բժշկական ինստիտուտի։ Այստեղ Հովհաննիսյանը հիմնադրել է և 43 տարի անընդմեջ, ընդհուպ մինչև 1966 թվականը, ղեկավարել ներքին հիվանդությունների պրոպոդևտիկայի ամբիոնը։ Ամբիոնը դարձել է կարևոր գիտական կենտրոն, որտեղ Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ ուսանեղները կատարել են ներքին հիվանդությունների տարաբնույթ հարցերին նվիրված հետազոտություններ։ Այդ ամբիոնից դուրս եկած Հովհաննիսյանի բազմաթիվ աշակերտներ հետագայում դարձել են ճանաչված թերապևտներ, ղեկավարել Երևանի բժշակական ինստիտուտի ամբիոններ և Հայաստանի տարբեր գիտահետազոտական ինստիտուտների բաժիններ։ Նրանց թվում են պրոֆեսորներ Արսեն Սիմոնյանը, Վարդան Ավագյանը, Զավեն Դոլաբջյանը, Ֆրիքս Դրամբյանը, դոցենտ Աննա Ֆարմանյանը։ Բժշկական կրթության կազմակերպման հարցում հսկայական նշանակություն ունեն Հովհաննիսյանի հեղինակած դասագրքերը։
Մալարիայի և բժշկական պարազիտոլոգիայի ինստիտուտում որպես խորհրդատու աշխատելու տարիներին Հովհաննիսյանը զբաղվում էր նաև տրոպիկական կայանների համար բժիշկ-մալարիաբանների, ինչպես նաև տաք երկրներում տարածված հիվանդությունների կլինիկայի գծով գործուղվող զինվորական բժիշկների վերապատրաստմամբ։
1944 թվականին, անցյալի հայ գիտնականների բժշկական և կենսաբանական ուղղվածութամբ գրական ժառանգության հետազոտման նպատակով, ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի կազմում Հովհաննիսյանը հիմնադրել է հայ բժշկության և կենսաբանության պատմության սեկտորը։ Սեկտորի աշխատակիցները կատարում էին իրենց հետազոտությունները Մատենադարանի արխիվային նյութերի հիման վրա։ Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել է ավելի քան 70 գիտական աշխատություն, պաշտպանվել են ատենախոսություններ։
1954 թվականից մինչև 1970 թվականը Հովհաննիսյանը Հայաստանի թերապևտների գիտական ընկերության նախագահն էր։ Նա նաև Թերապևտների համամիութենական գիտական ընկերության նախագահության անդամ էր, հետագայում նաև այդ ընկերության պատվավոր անդամ։ 1949 թվականին Հովհաննիսյանը Խաղաղության կողմնակիցների 1-ին համամիութենական կոնֆերանսի պատգամավոր էր՝ ընտրված ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի կողմից։ 1951 և 1953 թվականներին նա ընտրվել է նաև Խաղաղության կողմնակիցների 2-րդ և 3-րդ համամիութենական համագումարների պատգամավոր։ Հովհաննիսյանը նաև մասնացել և ելույթներով հանդես է եկել Բժշկության պատմության միջազգային կոնգրեսներին՝ Իսպանիայում (Մադրիդ, 1956) և Ֆրանսիայում (Մոնպելիե, 1958)։
Երկար տարիների ընթացքում Հովհաննիսյանը եղել է «Երևանի բժշկական ինստիտուտի ածխատություններ», «Թերապևտական արխիվ», «Կլինիկական բժշկություն» և «Սրտաբանություն» գիտական ամսագրերի խմբագրակազմի անդամ, «ՀԽՍՀ ԳԱ հայ բժշկության և բիոլոգիայի պատմության սեկտորի աշխատություններ» ժողովածույի պատասխանատու խմբագիր, Մեծ բժշկական հանրագիտարանի 2-րդ հրատարակության «Բժշկության պատմություն» խմբագրաբաժնի խմբագիր, Համամիութենական բժշկապատմական ընկերության նախագահության անդամ, ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գիտաբժշկական խորհրդի անդամ։
1956 թվականին Նոբելյան կոմիտեն դիմել է Հովհաննիսյանին 1957 թվականի ֆիզիոլոգիայի և բժշկության բնագավառի Նոբելյան մրցանակի թեկնածուներ առաջադրելու խնդրանքով։ Հովհաննիսյանը առաջադրել է ակադեմիկոս Լևոն Օրբելու թեկնածությունը՝ մարդու նյարդային համակարգի ֆիզիոլոգիային նվիրված աշխատությունների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ Կատեգորիա:Հայ սրտաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Ջոն Ռեյ
Ջոն Ռեյ (John Ray, մինչև 1670 թվականը՝ John Wray, ), անգլիացի նատուրալիստ։ Լոնդոնի թագավորական հասարակության անդամ (The Royal Society of London for the Improvement of Natural Knowledge)։
Հրատարակել է բույսերի և կենդանիների մասին կարևոր մի շարք աշխատություններ։ 1670 թվականին առաջին անգամ ստացել է մրջնաթթու՝ կարմիր մրջնից։ «Methodus plantarum novae» (1682) գրքում ներկայացրել է կենսաբանական օրգանիզմների դասակարգումը, ծածկասերմ բույսերը բաժանել է միաշաքիլավորների և երկշաքիլավորների։ Նա առաջիններից է, ով կարգաբանության մեջ մտցրել է «Տեսակ» հասկացությունը ։
Ստարոբելսկի շրջան
Ստարոբելսկի շրջան (Старобільський район), շրջան Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզում։
Ջոն Ռեյ
Ժոզեֆ Պիտոնի (Joseph Pitton de Tournefort) և Ավգուստուս Կվիրինուսի (August-Quirinus Rivinus (Bachmann) հետ զբաղվել է բույսեր դասակարգմամբ։
Ստարոբելսկի շրջան
Ստեղծվել է 2020 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ստարոբելսկ ։
Ջոն Ռեյ
Հայտնի է նաև որպես անգլիական ասացվածքների և առածների բանահավաք։
Ստարոբելսկի շրջան
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1600 կմ²։
Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 57755 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 36,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուգանսկի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Միշել վան դեր Աա
Միշել վան դեր Աա (Michel van der Aa, ), հոլանդացի կոմպոզիտոր։
Կենսագրություն
Ավարտել է Գաագական կոնսերվատորիան, որպես երաժշտական ձայնագրության արտադրագետ, այնուհետև սովորել է Անդրիսեն Լուիի ստեղծագործությունները։ 1994 թվականի ավարտել է միջազգային պարային արվեստի կուրսը՝ նախատեսված պրոֆեսիոնալ պարողների և կոմպոզիտորների համար, 2002 թվականին՝ Նյու-Յորքի կինոակադեմիան, կինորեժիսորի մասնագիտությամբ։
Ստեղծագործությունները
Նկարահանել է մի քանի կարճամետրաժ ֆիլմեր («Անցում» 2002 ), Լուի Անդրիսենի հետ միասին գրել է երգեր նախատեսված Խոլ Խարտլիի «Նոր մաթեմատիկը» կարճամետրաժ ֆիլմի համար (2000 )։ Նախընտրում է երաժշտա-բեմական ժանրեր, օգտագործելով տեսալսողական երգերի դրամատիկ դժվար համադրություն։ Աաի նշանակալից ստեղծագորցություն դարձավ «Մահվանից հետո» օպերան (հունիս, 2006 )։
Պարգևներ
Միջազգային մրցանակի «Gaudeamus» դափնեկիր (1999), խրախուսական մրցանակի Սիմենս (2005), Պաուլ Հինդեմիթի մրցանակ (2006) և այլն։
Ռանկուր (Սոմի գավառ)
Ռանկուր (Rancourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 174 մարդ, բնակչության խտությունը` 59.79 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.91 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 120 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 92-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 28։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,7 %։ 92 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 87 անձ (45 տղամարդ և 42 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (3 տղամարդ և 2 կին)։ 28 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ալ-Տաֆիլայի մարզ
Ալ-Տաֆիլա (محافظة الطفيلة), մարզ Հորդանանում։
Աշխարհագրություն
հյուսային սահմանն է Ալ-Կարակ մարզը, հարավարևելյան սահմանն է Մաան մարզը, հարավից Աքաբան, իսկ արևմուտքից Իսրայելը։
Տնտեսություն
Ալ-Տաֆիլայում գործում է խոշոր ցեմենտի գործարան։ Կա նաև ֆոսֆատի հանքարդյունաբերության մեծ հանքավայր։
Վարչական բաժանում
Մարզը բաժանվում է երեք շրջանի.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալ-Տաֆիլայի մարզ Կատեգորիա:Հորդանանի մարզեր
Նեա
Նեա էկլեսիա (՝ նոր եկեղեցի), ճարտարապետական հուշարձան։ Կառուցվել է Կոստանդնուպոլսում, 880 թ.-ին, եղել է բյուզանդական հայազգի կայսր Վասիլ Առաջինի արքունի եկեղեցին։ Ավերվել է 15-րդ դարում։ Ուսումնասիրողներին հայտնի է պեղումներից (պահպանվել են հիմքերի հատվածները) և 9-րդ դարի բյուզանդական մշակույթի նշանավոր գործիչ հայազգի Փոտ պատրիարքի մեկնություններից։ Ենթադրվում է, որ Նեան եղել է քառաբսիդ-քառակուսի հատակագծային հորինվածքով, չորս գմբեթակիր մույթերով, հինգ գմբեթանի կենտրոնակազմ կառույց։ Պատկանում է էջմիածին—Բագարան կառույցների տիպին, որը հետագայում տարածում է գտել Աթոսում, Բյուզանդիայում՝ Մակեդոնական (հայկական) դինաստիայի ժամանակաշրջանում, Արևմտյան Եվրոպայում։
Ստանիցա Լուգանսկայայի շրջան
Ստանիցա Լուգանսկայայի շրջան (Станично-Луганський район), շրջան Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ստանիցա Լուգանսկայա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1900 կմ²։
Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 52762 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 27,77 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուգանսկի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Յոլանդա Դիաս
Յոլանդա Դիաս Պերես (Yolanda Díaz Pérez, ), իսպանացի քաղաքական գործիչ։ 2020 թվականի հունվարի 13-ին կազմավորված Սանչեսի երկրորդ կաբինետում աշխատանքի և սոցիալական տնտեսության ներկայիս նախարար ։ 2016 թվականի հունվարի 4-ից Լա Կորունյիայից Իսպանիայի գլխավոր կորտեսների պատգամավոր։ 2005 թվականի նոյեմբերի 7-ից մինչև 2017 թվականի հունիսի 3-ը եղել է Գալիսիայի «Միավորված ձախեր» կուսակցության կոալիցիայի անդամ, ազգային համակարգող։ 2012 թվականի նոյեմբերի 13-ից մինչև 2016 թվականի հունվարի 4-ը եղել է Գալիսիայի խորհրդարանի պատգամավոր։
Կենսագրություն
Յոլանդա Դիաս Պերեսը ծնվել է 1971 թվականի մայիսի 6-ին Լա Կորունյա նահանգի Ֆենեում՝ Ֆրանսիսկո Ֆրանկոյի ռեժիմի դեմ պայքարին մասնակցած արհմիութենական ակտիվիստների ընտանիքում։ Ավարտել է Սանտյագո դե Կոմպոստելա համալսարանը։ Ստացել է իրավունքի բակալավրի աստիճան։ Իր իրավաբանական գործունեության ընթացքում մասնագիտացել է աշխատանքային իրավունքով։
Վաղ անդամակցել է Իսպանիայի կոմունիստական կուսակցությանը։ 2003 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է Ֆեռոլի տեղական խորհրդի անդամ։ 2007 թվականի տեղական ընտրություններում նրա գլխավորած «Միավորված ձախերի» ցուցակը ստացել է ձայների 14,19 տոկոսը և ձախ կոալիցիա է ձևավորել Իսպանիայի սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցության և Գալիսիական ազգայնական դաշինքի հետ, որը փլուզվել է 2008 թվականին։
2005 թվականի նոյեմբերի 7-ին դարձել է «Միավորված ձախեր» կուսակցությունների կոալիցիայի գալիսիական թևի ազգային համակարգող։ Գալիսիայի ընտրություններում 2005 թվականի հունիսի 19-ին և 2009 թվականի մարտի 1-ին Գալիսիայի նախագահի կողմից նախագահի պաշտոնում եղել է «Միավորված ձախեր» կուսակցության թեկնածուն։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 21-ի ընտրություններում գլխավորել է «Միավորված ձախերի» ցուցակը Galician Left Alternative ձախ ուժերի կոալիցիայում, որտեղ զբաղեցրել է 3-րդ տեղը և ստացել 9 տեղ (5-ը բաժին է հասել «Միավորված ձախերին», 4-ը՝ «Անովային») ։ Դարձել է Գալիսիայի խորհրդարանի պատգամավոր։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Իսպանիայի խորհրդարանական ընտրություններում Գալիսիայում «Միավորված ձախերը» միավորվել են «Անովայի» «Պոդեմոսի», «Էկուոյի», «Գալիսիական էկոսոցիալիզմի տարածքի» և «Էն մարեա» միության մի շարք քաղաքացիական ասոցիացիաների հետ, որը դարձել երկրորդ քաղաքական ուժը Գալիսիայում ժողովրդական կուսակցությունից հետո՝ ստանալով ձայների 25%-ը, և ստանալով 6 տեղ խորհրդարանում։ Յոլանդա Դիասը Լա Կորունիայից դարձել է Իսպանիայի գլխավոր կորտեսների պատգամավոր։
2017 թվականի հունիսի 3-ին «Միավորված ձախերի» 12-րդ համագումարում նոր ազգային համակարգող ընտրվել է Եվա Սոլլան։ 2020 թվականի հունվարի 13-ին Սանչեսի երկրորդ կաբինետում ստանձնել է Աշխատանքի և սոցիալական տնտեսության նախարարի պաշտոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի իրավաբաններ
Հիտլերը և Հայոց ցեղասպանությունը
Հիտլերը և Հայոց ցեղասպանությունը (Hitler and the Armenian Genocide), գրքի հեղինակը՝ Գևորգ Բարդակչյանը, ավարտելով Երևանի պետական համալսարանը, բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան է ստացել Օքսֆորդի համալսարանում, Միչիգանի համալսարանի պրոֆեսոր է։ Գիտական մանրամասն հետազոտությունների հիման վրա նա վերլուծում է Հիտլերի ճառը և հաստատելով «Ի վերջո, ո՞վ է հիմա հիշում հայերի բնաջնջումը» արտահայտության վավերականությունը, ապացուցում, որ ֆյուրերի հարցը բնավ էլ թյուրիմացության արդյունք չէր։
Գրքի բնօրինակը հրատարակվել է անգլերեն, 1985 թվականին՝ Զորյան ինստիտուտի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2005 գրքեր Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Ռենիեռ Էկլուզ
Ռենիեռ Էկլուզ (Regnière-Écluse), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 136 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.26 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.54 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 60 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Էշերա
Էշերա (աբխազ.` Ешыра, ეშერა), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Գումիստա գետի աջ ափին, Սուխումից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 30 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 1257 մարդ` հիմնականում հայեր, իսկ Էշերայի գյուղխորհրդին ենթակա տարածքի հետ միասին` 3883 մարդ, հիմնականում հայեր, ինչպես նաև ռուսներ և աբխազներ ։
1989 թվականին, Էշերա գյուղում ապրում էր 2130 մարդ, հիմնականում կրկին հայեր, դրան գումարած նաև գյուղխորհրդին ենթակա Գուանդրա գյուղում ապրող 1750 հայերը, Կուտիշխա գյուղի 1628 հայերն ու ռուսները, ինչպես նաև Շիծկվարա գյուղի 1169 հայերն ու աբխազները, որն ընդհանուր առմամբ կազմում էր` 6677 մարդ ։
2011 թվականին Էշերայի բնակչության թիվը 2141 էր, որոնցից 876 (40,9%) - աբխազներ, 873 (40,8%) - հայեր, 233 (10,9%) - ռուսներ, 41 (1,9%) - վրացիներ, 26 (1,2%) - ուկրաինացիներ, 13 (0,6%) - հույներ և 79 (3,7%) այլ ազգություններ ։
Հայերը եկել են 1884 թվականին` Օրդուից։
Պատմական ակնարկ
Ներքին Էշերայի տարածքում կան բազմաթիվ հուշարձաններ, որոնցից առավել հայտնի են կրոմլեխները և անտիկ քաղաքատեղին` Աբխազիայի ափերին հունական քաղաքակրթության ժամանակաշրջանին վերաբերող առավել վառ արտահայտված վկայությունը։ Վերին Էշերայի մատույցներում հայտնաբերվել են յուրահատուկ դամբարանային կառույցներ` դոլմեններ, որոնք կառուցվել են մ.թ.ա. երկու հազար տարի առաջ` բրոնզե դարում։
19-րդ դարի վերջերում, Էշերայի բլուրներից մեկի վրա ամառանոց է կառուցել ռուս նկարիչ Վասիլի Վերեշչագինը ։ 1940-ական թվականներին Էշերայում գործում էր օդանավակայան, որի տեղում հետագայում կառուցվեց ԽՍՀՄ կենտրոնական օլիմպիական բազան։ Էշերայում գործել է նաև «Էշերա» առողջարանը ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ հայկական միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ, բուժկայան, երկաթուղային կայարան, նավթաբազա, ալրաղաց կոմբինատ, գյուղտեխնիկայի կայան և այլն։
1990-ական թվականներին, վրաց-աբխազական հակամարտությունների արդյունքում առողջարանի և սպորտբազայի շենքերը խիստ տուժել են։
1945 թվականին Էշերայում է ծնվել Աբխազիայի առաջին նախագահ Վլադիսլավ Արձինբան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Տրոիցկոեի շրջան
Տրոիցկոեի շրջան (Троїцький район), շրջան Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզում։
Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 25704 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,07 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուգանսկի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Պիետրո Նեննիի կամուրջ
Պիետրո Նեննիի կամուրջ (Ponte Pietro Nenni), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Առնալդո Բրեշիացու բուլվարը Ֆլամինիո շրջանում և Միքելանջելոյի բուլվարը Պրատի շրջանում ։
Նկարագրություն
Կամուրջը նախագծել են ճարտարապետ Լուիջի Մորետտին և ինժեներ Սիլվանո Ցորցին։ Կառուցումը սկսվել է 1969 թվականին և ավարտվել 1972 թվականին։ Կամրջի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1980 թվականին։ Կամուրջը կրում է պետական և քաղաքական գործիչ, Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Պիետրո Նեննիի անունը։ Վերջինս մահացել է 1980 թվականի հունվարի 1-ին։
Պիետրո Նեննիի կամուրջն ունի երեք կամար։ Կառուցված է երկաթբետոնից։ Երկարությունը կազմում է 121 մետր, իսկ լայնությունը՝ 25,4 մետր, որից մետրոյի գիծը զբաղեցնում է 7,60 մետր, երթևեկելի ճանապարհը՝ 6,40 մետր, իսկ հետիոտն ճանապարհը՝ 2 մետր։
Երթուղի
Պիետրո Նեննիի կամուրջը հասանելի է Հռոմի մետրոպոլիտենի A գծի «Ֆլամինիո» և «Լեպանտո» կայարաններից։
Տիրոջ Հարության տաճար (Բատայսկ)
Տիրոջ Հարության տաճար (Հարության տաճար) (Храм Вознесения Господня, Вознесенский храм), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում ։
Պատմություն
Հարության եկեղեցին կառուցվել է 1872 թվականին Դոնի զորքի մարզի Կոյսուգ գյուղում (այժմ` Բատայսկի մաս), Ենթարկվել է Եկատերինոսլավի թեմին։ Տաճարը եղել է փայտե` աղյուսե ցոկոլով։ Ունեցել է հինգ գմբեթ` մեկ մեծ և չորս փոքր։ Հարության եկեղեցու զանգակատունն ամբողջությամբ աղյուսե էր։ Ըստ Սրբազան Սինոդի տնտեսական բաժնի փաստաթղթերի` 1910 թվականի դրությամբ եկեղեցական գույքի մաս էին դպրոցը, պահակատունը, քահանայի տունը և օժանդակ շինություններ ։
1930-ական թվականներին Հարության եկեղեցին փակվել է և ավերվել։ Մինչև մեր օրերը պահպանվել է միայն զանգակատան առաջին հարկը։
1989 թվականին, ԽՍՀՄ վերակառուցման տարիներին, գրանցվել է Հարության տաճարի ուղղափառ համայնքը, և 1990 թվականին եկեղեցական նախկին մանկապարտեզի տարածքում սկսվել են Հարության եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները ըստ Բորիս Վիննիկովի նախագծի (17-րդ դարի մոսկովյան-յարոսլավլյան ճարտարապետության ոճով)։ 1995 թվականի նոյեմբերի 4-ին նոր տաճարում մատուցվել է առաջին Աստվածային պատարագը ։ Ժամանակի ընթացքում կառուցվել են նաև զանգակատունը, տնտեսական շինություններ, բարեկարգվել է եկեղեցու բակը։ 2006 թվականին ծուխը ձեռք է բերել նոր զանգեր զանգակատան համար։ Շինարարությունն ամբողջությամբ ավարտվել է 2006 թվականին, և նույն թվականի սեպտեմբերի 5-ին Տիրոջ Հարության տաճարն օծվել է գործող հովվապետի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1872 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ
Ֆիլիպե Վիզեու
Ակումբային կարիերա
Վիզեուն Ամերիկա Մինեյրո և Ֆլամենգո ակումբի սան է։ 2016 թվականի փետրվարի 11-ին Կարիոկայի Լիգայի շրջանակներում, նա կատարել է իր առաջնաելույթը վերոհիշյալ ակումբի կազմում, Պորտուգեզ ակումբի դեմ խաղի ժամանակ ։ Մայիսի 26-ին Շապեկոենսե ակումբի դեմ խաղում նա առաջնախաղով հանդես է եկել բրազիլական Սերիա Ա առաջնությունում ։ Այս խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը՝ Ֆլամենգո ակումբի կազմում։