Դրամատիկական_թատրոն
Անտիկ թատրոն
Որպեսզի ժողովրդական ծիսական տոնակատարությունների սինկրետիկ արվեստից ծնվեր թատրոն, անհրաժեշտ էր, որ տոնակատարության մասնակիցները բաժանվեին կատարողների և հանդիսատեսի․ կատարման պրոֆեսիոնալիզացումն իր հերթին հանգեցրեց թատերական արվեստի տարբեր տեսակների առանձնացմանը ։ Հին հունական թատրոնը ծնվել է ծիսական խաղերից՝ նվիրված աստվածներին՝ հողագործության հովանավորներին՝ առաջին հերթին Դիոնիսոսին․ նրան նվիրված տոնակատարությունների ժամանակ «սատիրներից» կազմված երգչախումբը՝ այծերի մորթի հագած, ներբողներ էր երգում, որոնց բովանդակությունը դիոնիսոսական շրջանի առասպելներ էին։ Այծամարդկանց երգչախմբից առաջացավ «ողբերգություն» բառը (բառացի՝ «այծերի երգ») ։ Համաշխարհային թատրոնի ստեղծման տարեթիվն է համարվում մ․թ․ա․ 534 թվականը, երբ Աթենքի պոետ Թեսպիսը Դիոնիսոսի տոնակատարությունների ժամանակ երգչախմբի հետ մեկտեղ օգտագործում էր նաև մեկ դերասան ասմունքողի ։ Ասմունքողին մ․թ․ա․ 6-րդ դարում անվանում էին «հիպոկրիտ» («պատասխանող» կամ «մեկնաբանող»), նա կարող էր երկխոսության մեջ մտնել երգչախմբի հետ, պատմելու ընթացքում պատկերել առասպելների տարբեր կերպարների և այդպես երկխոսության մեջ ներառվում էին դերասանական խաղի տարրեր ։ Ավելի ուշ Էսքիլեսը երգչախմբին ավելացրեց երկրորդ դերասան ասմունքողին, իսկ Սոֆոկլեսը՝ երրորդին․ մ․թ․ա․ 5-րդ դարում «հիպոկրիտները» արդեն կարող էին հաղորդակցվել ոչ միայն երգչախմբի հետ, այլև միմյանց հետ, որը հնարավոր էր դարձնում դրամատիկական գործողությունը՝ անկախ երգչախմբից և արդյունքում՝ այծամարդկանց երգչախմբի վերաձևավորումը դրամայի ։ Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի վերջից Աթենքում ամեն տարի մարտ ամսին՝ Դիոնիսոսին նվիրված տոնակատարությունների ժամանակ, բեմադրվում էին ողբերգություններ, կատակերգություններ և երգիծական դրամաներ։ Առաջին օրը հատուկ սարքված թատրոնում հանդիսատեսին ներկայացվում էր 5 կատակերգություն, իսկ հետագա 3 օրերին՝ 3 քառաբանություններ, որոնցից յուրաքանչյուրը կազմված էր մեկ երգիծական դրամայից և 3 ողբերգություններից։ Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի երկրորդ կեսից նմանատիպ ներկայացումներ բեմադրվում էին նաև հունվարին՝ Լինեայի տոնի ժամանակ ։ Ներկայացումներում խաղում էին հատուկ հանդերձանքով, որոնք համապատասխանում էին նախևառաջ ներկայացման բնույթին․ այսպես, ողբերգությունները կատարում էին երկար գունավոր հանդերձանքով՝ թանկարժեք զարդարանքով, բարձր սանրվածքներով, հաստ կաշվե ներբան ունեցող ճտքակոշիկներով և «ողբերգական» դիմակներով․ կատակերգություններում, բացի համապատասխան դիմակները, ընտրում էին կարճ հանդերձանք, հաճախ օգտագործում էին դնովի փոր, կուզ և այլ հարմարանքներ, որոնք մարմնին գրոտեսկային ձև էին տալիս ։ Հռոմեացիները ժառանգել են Հին Հունաստանի թատերական մշակույթը․ սկսած մ․թ․ա․ 240 թվականից ներկայացումները՝ ողբերգությունները և կատակերգությունները, բեմադրվում էին մեծ տոների օրերին, իսկ մ․թ․ա․ 1-ին դարում՝ ատելանաներ․ ավելի ուշ տարածում գտան միմերը և մնջախաղերը ։ Հռոմեական թատրոնում միայն կայսերական դարաշրջանում ի հայտ եկան դիմակները․ ի տարբերություն հույների՝ հռոմեացիներն օգտագործում էին կեղծամներ ։ Կայսերության ժամանակ թատրոնն աստիճանաբար անկում էր ապրում․ Սենեկան իր ողբերգություններն արդեն գրում էր ոչ թե բեմին ներկայացնելու համար, այլ փոքր շրջանակում ընթերցելու համար։ Բեմին ողբերգությունը զիջում էր մնջախաղին․ բեմական մեկ կերպարի պատկերելու համար հաճախ արդեն 2 կատարող էր անհրաժեշտ․ մեկը կարդում էր խոսքերը, երկրորդը՝ համապատասխան շարժումներն ու ժեստերն է կատարել ։