cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստանի պաուերլիֆտինգի ֆեդերացիա
ՀՊՖ տեխնիկական բնութագիր և կանոնակարգ
Կանոնակարգը տարածվում է բոլոր տեսակի մրցաշարերի վրա՝ շրջանային, քաղաքային, հանրապետական և այլն, որոնք անցկացվում են Հայաստանի պաուերլիֆտինգի ֆեդերացիայի կանոնակարգով։
Դրագան Ցանկով
Դրագան Կիրյակով Ցանկով (իրական անունը՝ Դիմիտար Գիկով, ), բուլղարացի քաղաքական գործիչ, պատմաբան, լրագրող, ուսուցիչ։ Բուլղարիայի ինքնավար իշխանության կառավարության թվով երրորդ ղեկավարը (1880 թվականի ապրիլ-դեկտեմբեր)։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Ծնվել է 1828 թվականի նոյեմբերի 9-ին Սվիշտով քաղաքում՝ հարուստի ընտանիքում։ Նա փոխել է իր անունը Դիմիտարից Դրագանի, քանի որ Դիմիտարն ունի հունական ծագում, իսկ նրա ընտանիքը ֆանարիոտների մոլի հակառակորդ էր։
Սկզբում նա սովորել է հայրենի քաղաքում։ 1845 թվականին ուսումը շարունակել է Օդեսայի հոգևոր ճեմարանում, իսկ 1847 թվականից՝ Կիևի գիմնազիայում։ 1848-1850 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Գալացի բուլղարական դպրոցում։ Այնուհետև մեկնել է Վիեննա՝ այցելելու եղբորը՝ Անտոն Ցանկովին։ Նույն թվականին Դրագանը տպագրական սարքավորումներ է բերել իր հայրենի Սվիշտով քաղաք՝ սեփական տպարան բացելու մտադրությամբ, սակայն իշխանությունների կողմից թույլտվություն չի ստացել։ Դա ստիպել է նրան մեկնել Կոստանդնուպոլիս, որտեղ 1855 թվականին ֆրանսիական դեսպանատան օգնությամբ թույլտվություն է ստացել։ Նա հաստատվել է Գալաթայի Սուրբ Բենուա կաթոլիկ վանքում, որտեղ հիմնել է բուլղարական տպարան և տպագրել բուլղարական գրքեր ու ամսագրեր։ Այստեղ գործում էր նաև Սուրբ Բենուայի (Բենեդիկտ) կաթոլիկ քոլեջը, որտեղ նա աշխատում է որպես ուսուցիչ։ Ֆրանսիական հոգևորականության ակտիվ բարեխոսությունը բուլղարական կրթության համար 1855 թվականին Դրագանի գլխավոր շարժառիթն էր՝ կաթոլիկությունը գաղտնի ընդունելու համար։
Մասնագիտական կարիերա
1856 թվականի վերջին Դրագանը եղել է «Բուլղարական գրականության մունիցիպալիտետի» ստեղծման նախաձեռնողը և առաջին նախագահը, որը համարվում է բուլղարական գրական ընկերության նախակարապետը։
1859-1863 թվականներին հրատարակել է «България» շաբաթաթերթը՝ Թուրքիայում հրատարակվող ենթաօրենսդրական թերթը։ Այնուամենայնիվ, թերթը փորձել է, որքան հնարավոր էր, բուլղարների մեջ արթնացնել ազգային ինքնուրույնության զգացում և այն թուրքերից պաշտպանել չկարողանալով՝ արշավ է վարել հույների դեմ, հատկապես բուլղարական եկեղեցու ինքնուրույնության հարցի շուրջ։ Այս պայքարով խանդավառվելը՝ կապված Ղրիմի պատերազմում Ռուսաստանի հանդեպ հավատի բացակայության հետ, շուտով Ցանկովին հանգեցրել է կաթոլիկության քարոզի. «Միայն կույրերը, - գրել է նա 1859 թվականին, - չեն կարող տարբերել հռոմեական քարոզչության ճշմարիտ քրիստոնեական գործը պանսլավիզմի և պանհելլենիզմի դիվային գործից»։
1860 թվականին մեկնել է Հռոմ, որտեղ ընդունել է կաթոլիկությունը, դեկտեմբերին եղել է Հռոմի հետ Կոստանդնուպոլսի բուլղարների ունիայի նախաձեռնողներից մեկը ։ Մի քանի տարի անց նա զղջացել է և վերադարձել ուղղափառության։
1863 թվականին Սվիշչովում զբաղեցրել է թարգմանի և անձնագրերի տնօրենի պաշտոնը։
1864 թվականին Ռուշչուկ է հրավիրվել Միդհադ փաշայի կողմից, որն այն ժամանակ ղեկավարում էր Դունայի վիլայեթը։ Այստեղ տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել թուրքական պետական ծառայությունում (թուրքական շոգենավերի տեսուչ, դատարանի անդամ և այլն), միևնույն ժամանակ հիմնել և վարել է բուլղարական տպարանը Ռուշչուկում։ Ավելի ուշ փոխել է մի շարք պաշտոններ տարբեր քաղաքներում, Ի դեպ, եղել է բուլղարական գրքերի գրաքննիչ Կոստանդնուպոլսում։ Այդ բոլոր պաշտոններում նա, հոգու խորքում մնալով բուլղարացի, կարողացել է յոլա գնալ թուրքական իշխանությունների հետ և լինել թուրք ուղղիչ պաշտոնյա։ Այս ընթացքում նա գրել է. «Кратка Българска История» (Ցարգրադ, 1868) և «La Bulgarie» (Մ. Բալաբանովի հետ միասին, Լոնդոն, 1876), բուլղարերեն է թարգմանել «Тьмниците ми от Силвио Пелико»-ը և խմբագրել տարբեր ժամանակներում, ամեն անգամ քիչ ժամանակով, ամսագրեր՝ «Читалище», 1870, «Источно время», 1874, «Руководитель на основното учение», 1874 (մանկավարժական ամսագիր)։
Քաղաքական կարիերա (1879-1911)
Կառավարության ղեկավար
Ցանկովը հեղափոխական գործունեությունից մի կողմ էր կանգնած, բայց, այնուամենայնիվ, զգալի հարգանք էր վայելում նույնիսկ արմատական տարրերի շրջանում։ Ռուսական օկուպացիայի ժամանակ նա զբաղեցրել է Տիռնովի փոխնահանգապետի տեղը, Տիռնովում ընտրվել է առաջին (հիմնադիր) Ազգային ժողովի (1879) կազմում՝ տեղ զբաղեցնելով լիբերալների շարքերում։ Ալեքսանդր Բատենբերգի գահակալությունից հետո Ցանկովը Պոլսում բուլղարացի դիվանագիտական գործակալ էր մի կարճ ժամանակ։
1880 թվականի մարտին նրան հանձնարարվել է ձևավորել կառավարություն. բացի նախագահությունից, նա զբաղվել է արտաքին գործերով, Կարավելովին հանձնարարել է ֆինանսական գործերը։ Նրա կառավարությունը չի առաջացրել Ռուսաստանի վստահությունը, իր դեմ է զինել հոգևորականներին և ընկել 1880 թվականի նոյեմբերին։ Նոր կառավարությունը կազմել է Կարավելովը. Ցանկովը պատասխանատու էր ներքին գործերի համար, բայց դեկտեմբերին պետք է հրաժարական տար իշխանի հետ բախման պատճառով։ Ցանկովն այն ժամանակ համարվում էր լիբերալ (Կարավելովը՝ ռադիկալ) և դեռ ռուսամետ չէր. այդ ժամանակին է վերաբերում նրա նամակում ասված, բայց հետո հրապարակված արտահայտությունը, որ եթե ռուսները շարունակեն Բուլղարիայի նկատմամբ իրենց պահել այնպես, ինչպես հիմա են պահում, ապա բուլղարացիները կհայտարարեն. «Մենք չենք ուզում ո՛չ ռուսական մեղր, ո՛չ էլ ռուսական խայթոց»։
1881 թվականի պետական հեղաշրջումից հետո Ցանկովը ձերբակալվել է և այնուհետև ներկալվել է Վրացայում։ 1883 թվականին Սահմանադրության վերականգնումից հետո նա երկրորդ անգամ է կազմել կառավարություն, որտեղ որոշել է զբաղվել ներքին գործերով, իսկ պահպանողական Ստոիլովին հանձնել է Արդարադատության նախարարությանը։ Այս կաբինետը պայքար է մղել արմատական ընդդիմության դեմ (Կարավելով, Ստեֆան Ստամբուլով)։
1884 թվականի սկզբին Ցանկովը լուծարել է Ազգային ժողովը։ Ընտրությունները տեղի են ունեցել մինչ այդ ու դրանից հետո չտեսնված աննախադեպ ազատությամբ և օրինականությամբ. ոչ մի բռնություն և կեղծիք չի եղել։ Ընտրություններում մեծամասնության ձայնը հավաքել է Կարավելովը, և Ցանկովն անմիջապես զիջել է նրան տեղը։ Կարավելովը վարել է Ռուսաստանի հանդեպ թշնամական քաղաքականություն (Արևելյան Ռումելիայի միացում, Սերբիայի հետ պատերազմ, որի հետ կռիվների սկիզբը համընկնում է Ցանկովի կառավարության ժամանակի հետ, որը Տիմոկա գետի հոսանքի փոփոխության հետևանքով գրավել է սերբական տարածքի մի կտոր), իսկ Ցանկովը դարձել է կողմնորոշված և վառ ռուսասեր։ Նրա անձնական դերը 1886 թվականի օգոստոսի 9-ի պետական հեղաշրջման մեջ, որը տապալեց իշխան Ալեքսանդրին, այնքան էլ պարզ չէ։
Տեղ է զբաղեցրել իր ստեղծած ժամանակավոր կառավարության շարքերում (1886 թվականի օգոստոսի 9-12-ը), որը ղեկավարում էր տիրնովյան Կլիմենտը, և ստորագրել է հռչակագիր, որը արդարացնում էր հեղաշրջումն այն դավաճանությամբ, որը թույլ էր տվել իշխանը Ռուսաստանի նկատմամբ։
Արտագաղթ
Ստամբուլովի հաղթանակից հետո Ցանկովը պետք է հեռանար Բուլղարիայից և հաստատվեր Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ ապրում էր ռուսական կառավարությունից ստացած թոշակով։ Այդ ժամանակ նա համարվում էր «ցանկովիստների» կուսակցության առաջնորդը, անհաշտ ընդդիմության նախկին կուսակցություն. իրականում, սակայն, ծեր ու հիվանդ Ցանկովն ի վիճակի չէր գործել և միայն քող էր, անուն. նրա անվան տակ գործում էին Բենդերևը, Գրուևը և առավել ևս նրա փեսան՝ Լյուդսկանովը։
Նրա անունից ժամանակ առ ժամանակ թողարկվում էին մանիֆեստներ, որոնցում խոսվում էր, որ անհրաժեշտ է անխոս հետևել Ռուսաստանի՝ Բուլղարիայի մեծ ազատագրողի ու հովանավորի հրահանգներին, և իշխան Ֆերդինանդի հետ հաշտվելու անհնարինության մասին՝ որպես անօրինական կառավարչի, նույնիսկ այն դեպքում, եթե նա հրաժարական տար Ստամբուլովին։ Վերջինիս անկումից հետո Ցանկովը վերադարձել է Սոֆիա համաներման հիման վրա, ընդունվել է իշխանի կողմից ու անմիջապես հաշտվել նրա հետ։ Նա ընտրվել է Ազգային ժողով, բայց չէր կարող խաղալ ինչ-որ նշանակալի դեր, այնպես որ նույնիսկ Դանևի ցանկովիստական կառավարությունը 1902 թվականին կազմվեց առանց նրա։
Ցանկովը լուրջ կրթություն չունեցող, օտար լեզուներին վատ տիրապետող, նույնիսկ ռուսերենին վատ տիրապետող մարդ էր՝ չնայած Ռուսաստանում անցկացրած երկար տարիներին, բայց հմուտ դիվանագետ էր, որը դաստիարակվել էր թուրքական դպրոցում, որը կարողանում էր լավ խուսանավել կուսակցությունների և անհատների միջև ու նրանցից օգուտ քաղել։
1902 թվականին մշակել է ժողովրդական լուսավորության մասին օրինագիծ՝ ուղղված սկսնակ ուսուցիչների դեմ, ինչը վերջիններիս մոտ ուժեղ հակակրանք է առաջացրել։
Ընտանիք
Դրագան Ցանկովը ամուսնացած էր Ռադա Ցանկովայի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի արտաքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Բուլղարացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանասերներ Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ
Խթանաբույս երկարածաղիկ
Խթանաբույս երկարածաղիկ , կատվախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Իշկարովո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 617 մարդ։
Խթանաբույս երկարածաղիկ
Նկարագրություն
1 մ բարձրությամբ, բազմաթիվ ուղղաձիգ կանգնած ցողուններով բազմամյա թխակապույտ խոտաբույս է։ Տերևները ամբողջական են, նշտարաձև։ 30-50 սմ երկարությամբ ծաղկաբույլը ընդհատումներով է։ 3 սմ երկարությամբ, խոշոր ծաղիկները ծիրանագույն կարմիր են ։
Իշկարովո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Խթանաբույս երկարածաղիկ
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Խաչիկ գյուղի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևմտյան, Կենտրոնական և Արևելյան Անդրկովկասում, Հունաստանում, Բուլղարիայում, Թուրքիայում, Լիբանանում, Իսրայելում և Հյուսիսարևմտյան Աֆրիկայում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1400-1500 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, քարքարոտ լանջերին և քարաթափվածքների վրա, տափաստանային բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Կատվախոտազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Առուվելյա (գյուղ, Աուդռու շրջան)
Առուվելյա (Aruvälja), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 49 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գիրոկողմնացույց
Մագնիսական կողմնացույցի համեմատ Գիրակողմնացույցի առավելություններն են՝ աշխարհագրական (և ոչ թե մագնիսական) միջօրեականի ուղղությունը ցույց տալը, տեղափոխվող մետաղե զանգվածների և մագնիսական դաշաերի ավելի փոքր ազդեցությունը նրա ցուցմունքի վրա և ավելի մեծ ճշգրտությունը։ Գիրակողմնացույցի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է գիրոսկոպի և Երկրի օրական պտույտի ևատկությունների օգտագործման վրա։ Գիրակողմնացույց գաղափարն առաջարկել է ֆրանսիացի գիտնական Լ. Ֆուկոն։ Շարժվող օբյեկտներում լայնորեն կիրառվում են միայն երկռոտոր գիրակողմնացույցներ, որոնք հիմնված են եռաստիճան գիրոսկոպների օգտագործման վրա։ Միառոտոր ծովագնացական Գիրակողմնացույցաում օգտագործվում է դիրքային գիրոսկոպ։ Ըստ ճոճանակի Էֆեկտի ստեղծման եղանակի տարբէտում են՝ ճոճանակով, սնդիկի անոթներով և անուղղակի վերուղղումով գիրակողմնացույցներ։ Առավելապես կիրառվում են սնդիկի անոթներով գիրակողմնացույցները, որոնցում ռոտորը և գիրոխցիկը հավասարակշռված են այնպես, որ նրանց ծանրության ընդհանուր կենտրոնը համատեղված է կախման կետի հետ։ Գիրոխցիկը, այսպես կոչված, թաթի միջոցով կապված է հաղորդակցվող, մասամբ սնդիկում լցված անոթների համակարգի հետ։ Երբ գիրոսկոպի առանցքը շեղվում է հորիզոնի հարթությունից, անոթներից մեկում սնդիկի ավելցուկը պայմանավորում է ծանրության ուժի մոմենտի կիրառումը գիրոսկոպի վրա, որն առաջացնում է ռոտորի առանցքի պրեցեսիոն տատանումներ՝ միջօրեականի հարթության նկատմամբ։ Երկռոտոր գիրակողմնացույց զգայուն տարրի՝ գիրոգնդի մեջ տեղավորված են 2 գիրոսկոպ, սեփական տատանումները մարող հիդրավլիկական հանդարտիչ և այլ տարրեր։ Գիրոգնդի ծանրության կենտրոնը գտնվում է նրա ուղղաձիգ առանցքի վրա, նրա աշխարհագրական կենտրոնից ցած, որն ապահովում Է, ինչպես և միառոտոր գիրակողմնացույցում, ճոճանակի անհրաժեշտ մոմենտը։ Երկու գիրոսկոպի առկայությունը Էապես նվազեցնում է սարքի սխալանքները նավի ճոճման ժամանակ։ Գիրակողմանացույց ամենալայն կիրառություն ունի ծովային նավերում։
Կատեգորիա:Կողմնացույց
Յուրի Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)
Յուրի Հովհաննիսյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Գարուշ Հովսեփյան
Գարուշ Վահանի Հովսեփյան, հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1959 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1975-1980 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1970 թվականին Մինաս Ավետիսյանի հետ Գյումրիում և Երևանում ստեղծել է որմնանկարներ ։ Ստեղծագործությունները պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Վանաձորի, Իջևանի, Չարենցավանի պատկերասրահ-թանգարաններում։
Ստեղծագործական ուղի
Ստեղծել է կոմպոզիցիոն-թեմատիկ գեղանկարներ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Դոմոդեդովո օդանավակայան
Դոմոդեդովո (Домоде́дово (IATA: DME, ICAO: UUDD))՝ միջազգային օդանավակայան, Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի երեք հիմնական օդանավակայաններից մեկը։ Գտնվում է Դոմոդեդովո քաղաքային օկրուգի և Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանի սահմանին, Մոսկվայի կենտրոնից 45 կմ դեպի հարավ-արևելք, Մոսկվայի օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհից 22 կմ հեռավորության վրա։ Պաշտոնական անվանումն է՝ «Մոսկվա (Դոմոդեդովո)» ։
(4865) Սոր
(4865) Սոր (Sor), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Դոմոդեդովո օդանավակայան
2014 թվականի տվյալներով ուղևորափոխադրումների ծավալով համարվում է ռուսական օդանավակայաններից ամենախոշորը, ինչպես նաև մտնում է Եվրոպայի խոշորագույն 20 օդանավակայանների մեջ ։
(4865) Սոր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,05008 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8746 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2256 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1945,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185028 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դոմոդեդովո օդանավակայան
Օդանավակայանը ներառում է երկու իրարից անկախ զուգահեռ թռիչքուղիներ։ Դրանք իրարից գտնվում են երկու կիլոմետր հեռավորության վրա, ինչը Դոմոդեդովո օդանավակայանը դարձնում է Մոսկովյան ավիացիոն հանգույցի միակ օդանավակայանը, որը կարող է իր երկու թռիչքուղիների վրա իրականացնել երկու գործողություն միաժամանակ՝ և՛ թռիչք, և՛ վայրէջք։ Երկու թռիչքուղիները սերտիֆիկացված են ICAO CAT IIIА կատեգորիայով։ Առաջին թռիչքուղու վերակառուցումը Դոմոդեդովո օդանավակայանը դարձրել է առաջինը, որը հնարավորություն ունի ընդունել ուղևորատար Airbus A380 ինքնաթիռը ։
Դոմոդեդովո օդանավակայանի ուղևորատար տերմինալը ունի «С» IATA սերտիֆիկատը և համարվում է առաջինը Ռուսաստանում, որը անցել է սերտիֆիկացում ISO 9001:2000 որակի միջազգային ստանդարտներով ։
Մոսկվայի ընդհանուր ուղևորահոսքի մեջ օդանավակայանի բաժինը կազմում է 46%։ Դոմոդեդովոյից չվերթները իրականացնում են 82 ավիաընկերություններ աշխարհի 247 ուղղություններով, որոնցից 83-ը եզակի են մոսկովյան ավիացիոն հանգույցի համար ։ Օդանավակայանի գործընկերների կազմում կան 48 արտասահմանյան (նրանցից 12-ը ներկայացնում են ԱՊՀ երկրները) և 28 ռուսական ավիաընկերություններ։ 2014 թվականին Դոմոդեդովո օդանավակայանը սպասարկել է 33,4 միլիոն ուղևոր ։
Օդանավակայանի սեփականատերը համարվում է «Իսթ Լայն» ընկերությունը։ Փաստացի օդանավակայանը պատկանում է կիպրական East Line ընկերությանը, որը իր հերթին պատկանում է Մեն կղզում գրանցված FML ընկերությանը ։
Պատմություն
Օդանավակայանի պատմությունը սկսվել է 1954 թվականի նոյեմբերի 13-ին, երբ ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհուրդը որոշում է կայացրել կառուցել մոսկովյան երկրորդ քաղաքացիական օդանավակայանը, որը պետք է գտնվեր Մոսկվայի մարզի Պոդոլսկի շրջանում։ Դոմոդեդովո օդանավակայանի «ծննդյան օրն» է համարվում 1962 թվականի ապրիլի 7-ը։
1964 թվականի մարտի 25-ին Ту-104 ինքնաթիռով իրականացվել է առաջին ուղևորատար Մոսկվա-Սվերդլովսկ չվերթը։ 1964 թվականի մայիսի 20-ին տեղի է ունեցել օդակայանի համալիրի բացումը։ Կանոնավոր ուղևորատար չվերթները սկսեցին իրականացվել 1966 թվականին։ 2011 թվականին «World Airport Awards» մրցանակաբաշխության շրջանակներում օդանավակայանը ճանաչվել է լավագույնը Արևելյան Եվրոպայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի օդանավակայաններ
Պոկրովսկայա (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Պոկրովսկայա (Покровская), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 461 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիրոբիջան
Բիրոբիջան (Биробиджа́н, ביראָבידזשאַן), ավելի վաղ՝ Բիրո-Բիջան , քաղաք Ռուսաստանի ասիական մասում՝ Հեռավոր արևելքում։ Հրեական ինքնավար մարզի վարչական կենտրոնն է (1934 թվականից)։ Համապատասխանում է մարզային նշանակության քաղաքի կարգավիճակին՝ կազմավորելով նույնանուն քաղաքային օկրուգը ՝ «քաղաք Բիրոբիջան» մունիցիպալ կազմավորումը ։ Միաժամանակ հանդիսանում է Բիրոբիջանի շրջանի վարչական կենտրոնը՝ վարչականորեն չմտնելով դրա կազմի մեջ ։
Պատմություն
Բիրոբիջանը կառուցվել է շվեյցարացի ճարտարապետ Հաննես Մայերի կազմած հատակագծի հիման վրա, հրեա աշխատավորների համար։ 1934 թվականին բնակավայրը հռչակվել է Հրեական Ինքնավար Մարզի վարչական կենտրոն, 1937 թվականին քաղաքի կարգավիճակ ստացել ։ Խորհրդայն Միության կոմկուսի քաղբյուրոն դեռ 1928 թվականին բնակավայրին հատկացրել էր 36․000 քառակուսի կիլոմետր տարածք ։ Հրեաներին Բիրոբիջանում վերաբնակեցնելու գործվ զբաղվում էին երկու կազմակերպություն՝ KOMZET-ը և OZET-ը ։
Հրեա կոմունիստները հավատացել էին, որ Խորհրդային Միությունում Հրեական Մարզի ու Բիրոբիջանի ստեղծումը ազգային հարցի միակ ճիշտ ու խելացի լուծումն է ։ Խորհրդային կառավարությունն օգտագործում էր "Դեպի հրեական հայրենիք" նշանաբան-կարգախոսը՝ հրեա աշխատավորների հոսքը դեպի Բիրոբիջան խրախուսելու համար, և այդ կարգախոսը համոզիչ էր թվում ինչպես ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ արտասահմանյան տարբեր երկրներում ապրող հրեա աշխատավորներն ։ 1935 թվականին Ambijan կազմակերպությունը խորհրդային կառավարությունից թույլտվություն ստացավ օգնելու Լեհաստանից, Ռումինիայից, Լիտվայից, Գերմանիայից Բիրոբիջան տեղափոխվող հրեա ընտանքներն ։ Հրեա բանվորներ ու ճարտարագետներ էին գալիս նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից, Արգենտինայից, Կանադայից ։ Հրեաների վերաբնակեցման այդ կամպանիան ստացավ Բիրոբիջանյան էքսպերիմենտ անվանումը ։ Այդ էքսերմենտը նպատակ էր հետապնդում բարձրացնելու ԽՍՀՄ-ի իմիջը արևմտյան երկրներում, ներգրավելու արտասահմանցի մեծահարուստ հրեաների ֆինանսական միջոցները, ամրապնդելու հեռավորարևելյան տարածքների պաշտպանունակությունը ճապոնացիների կամ չինացիների հարձակումների դեպքում, յուրացնելու այդ վայրերի ոսկու, կապարի և այլ հանքերի հարստությունը։ Սակայն գործնականում Բիրոբիջանի բնակեցումը դժվարությամբ էր առաջ գնում․ գլխավոր խոչընդոտները եղանակային ծանր պայմաններն էին և ենթակառուցվածքների բացակայությունը, որոնց պատճառով էլ նորաբնակների կեսից ավելին հեռացան բնակավայրից ։
Ստալինյան հալածանքները նույնպես իրենց բացասական դերը խաղացին ։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետո՝ 1946-1948 թվականներին տասնյակ հազարավոր հրեաներ եվրոպական տարբեր երկրներից վերաբնակեցվեցին Բիրոբիջանում ։ Սակայն կարճ ժամանակ անց ծայր առավ ստալինյան հակասեմիտական կամպանիայի հերական ալիքը, որն այս անգամ ուղղված էր, այսպես կոչված՝ կոսմոպոլիտների դեմ ։ Այդ ընթացքում քաղաքի գրեթե բոլոր հրեական ազգային կազմակերպությունները լուծարվեցին ։
Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսության հիմնական ճյուղը թեթև արդյունաբերությունն է, որը ներկայացված է տեքստիլ և կոշկեղեն արտադրող ֆաբրիկաներով։ Գործում են նաև փոխադրամիջոցների նորոգման գործարանը, կահույքի ֆաբրիկան, սննդի արտադրության մի շարք ձեռնարկություններ։ Բիրոբիջանին սպասարկող մոտակա օդանավակայանը Խաբարովսկի Նոր օդանավակայանն է, որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից մոտավորապես 200 կիլոմետր հեռավորության վրա։
Կրթություն
Քաղաքում գործում է Շոլոմ Ալեյխեմի անվան ամուրյան պետական համալսարանը, որը համագործակցում է տեղի կրոնական համայնքի հետ։ Դա ռուսաստանյան Հեռավոր Արևելքում եզակի բուհ է, որտեղ խորացված կերպով ուսումնասիրում են եբրայերեն, հրեական դասական բնագրեր ու պատմություն ։ Պետական մի շարք դպրոցներում ուսուցանվում է իդիշ, քոլեջներից մեկում՝ անգլո-իդիշ, մանկապարտեզներից մեկում՝ հուդայականության տարրեր։ Հինգից յոթ տարեկան երեխաները շաբաթական երկու դասաժամի ընթացքում սովորում են հաղորդակցվել իդիշով, հրեական երգեր ու պարեր կատարել, յուրացնել հրեական ազգային ավանդույթները ։ Իդիշը խորացված կերպով ուսումնասիրվում է Բիրոբիջանի մանկավարժական ինստիտուտում ։ Ներկայումս քաղաքի 14 հանրային դպրոցներում ուսուցանվում են իդիշ և հրեական ազգային ավանդույթներ։
Կլիմա
Բիրոբիջանին բնորոշ է մայրցամաքային խոնավ կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ Dwb)՝ տարվա եղանակների ջերմաստիճանների զգալի տարբերություններով, տաք, երբեմն էլ նույնիսկ շոգ (հաճախ՝ նաև խոնավ) ամառներով, խիստ ցուրտ (և չոր) ձմեռներով ։
Սպորտ
Բիրոբիջանի Նադեժդա թիմը մինչև 2016–17 մրցաշրջանը հանդես էր գալիս գնդակով հոկեյի Ռուսաստանի առաջնությունում ։ 2017–18 մրցաշրջանում թիմը չի մասնակցել առաջնության մրցախաղերին ։
Քույր քաղաքներ
Բիրոբիջանի քույր քաղաքներն են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վարչական կենտրոններ
Էմմա Թոմփսոն
Էմմա Թոմփսոն (Dame Emma Thompson, ), բրիտանացի դերասանուհի, կատակերգու և սցենարիստ է։ Ճանաչում ստացել է «Պատերազմի ճակատագիրը» հեռուստասերիալի շնորհիվ։ Արժանացել է երկուական «Օսկարի»-ի, «Ոսկե գլոբուս»-ի, BAFTA-ի մրցանակների «Բանականություն և զգայնություն», «Հովարդս Էնդ» ֆիլմերում կատարած դերերի համար։ Բացի դրանից, դերասանուհին համարվում է BAFTA TV-ի մրցանակաբաշխության դափնեկիր «Պատերազմի ճակատագիրը» հեռուստասերիալի համար, իսկ «Էմմի» մրցանակաբաշխությունում ստացել է լավագույն դերասանուհու անվանակոչում՝ «Էլեն» ֆիլմում կատարած դերի համար։
2018 թվականի հունիսի 9-ին շնորհվել է Բրիտանական կայսրության շքանշան (DBE) և դարձել Բրիտանական կայսրության Դամա-Կոմանդոր։
Վաղ կյանքը
Թոմփսոնը ծնվել է 1959 թ. ապրիլի 15-ին Լոնդոնում՝ հայտնի դերասաններ Էրիկա Թոմփսոնի և Ֆիլիդա Լոի ընտանիքում։ Էմմայի քույրը՝ Սոֆի Թոմփսոնը, նույնպես դերասանուհի է։ Իր կյանքի մեծ մասը Թոմփսոնը անցկացրել է Շոտլանդիայում։ Թոմսոնը կրթությունը սկսել է աղջիկներ համար նախատեսված դպրոցում, իսկ հետո սովորել է Քեմբրիջի համալսարանում։ Այնտեղ նա մասնակցել է բեմադրությունների՝ հումորային թեմաներով։ 1980-ական թվականներին համարվել է լոնդոնյան ամենախոստումնալից դերասաններից՝ երիտասարդ դերասանների շարքում։ BBC-ի շարքի համար նկարահանվել է պատմական բնույթ կրող ֆիլմերում։
Կարիերա
Հոլիվուդում նկարահանվել է հետևյալ պատմական ֆիլմերում՝ «Հովարդս Էնդ» (1992), «Օրվա մնացորդը» (1993) և «Հանուն հոր անվան» (1993) քաղաքական թրիլլերում։ Երեք դերերն էլ եղել են հաջողված և արժանացել են «Օսկարի»-ի, «Ոսկե գլոբուս»-ի, BAFTA-ի մրցանակների։ 1995 թ. խաղացել է «Բանականություն և զգայնություն» ֆիլմում, որի սցենարը գրել է հենց ինքը։ Այս ֆիլմի համար նույնպես արժանացել է «Օսկարի»-ի և «Ոսկե գլոբուս»-ի մրցանակների, այս անգամ՝ «Լավագույն սցենարիստ» անվանակոչմանը։ 1998 թ. «Հիմնական գույն» ֆիլմում խաղացել է առաջին տիկնոջ դերը։ 2005 թվականին էկրան է դուրս եկել «Իմ սարսափելի դայակը» կատակերգությունը, որում Էմմա Թոմփսոնը խաղում էր գլխավոր դերը, բացի դրանից նա նաև սցենարիստն էր։ Սցենարը գրելու համար Էմման տրամադրել է ինը տարի։ 2010 թ. եթեր է հեռարձակվել ֆիլմի շարունակությունը՝ «Իմ սարսափելի դայակը 2»։ 2013 թվականին Էմման աշխատել է Թոմ Հենսկի հետ միասին «Փրկեք պարոն Բենսկին » կենսագրական տրագիկոմեդիայում։
Օսկար
1993 թ., լավագույն դերասանուհի «Հովարդս Էնդ» ֆիլմում
1996 թ., «Օսկար», լավագույն դերասանուհի «Բանականություն և զգայնություն» ֆիլմի Համար
BAFTA
1993 թ Լավագույն դերասանուհի «Հովարդս Էնդ» ֆիլմում
1994 թլավագույն դերասանուհի «Օրվա մնացորդը» ֆիլմում
1996 թ, լավագույն դերասանուհի և սցենարիստ «Բանականություն և զգայնություն» ֆիլմում
2004 թ., լավագույն դերասանուհի «Իրական սեր» ֆիլմի երկրորդական դերում
Ոսկե գլոբուս
1996 թ., «Ոսկե գլոբուս», լավագույն դերասանուհի և սցենարիստ «Բանականություն և զգայնություն» ֆիլմում
2009 թ. լավագույն դերասանուհի «Հարվիի վերջին շանսը» ֆիլմում
Էմմի
1998 թ., «Էմմի», լավագույն դերասանուհի «Էլեն» կատակերգությունում
2001 թ., լավագույն դերասանուհի «Վերջաբան» ֆիլմում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ լավագույն սցենարի համար Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Ծավալային ուժ
Ծավալային ուժ, մարմնի ամբողջ ծավալով բաշխված ուժ։ Ազդում է մարմնի բոլոր մասնիկների (տարրական ծավալների) վրա, ընդ որում, յուրաքանչյուրի վրա ազդող ուժը համեմատական է նրա ծավալին։ Ծավալային ուժի օրինակ է ձգողության ուժը։ Տվյալ մասնիկի վրա ազդող ծավալային ուժերի երկրաչափական գումարի և այդ մասնիկի ծավալի հարաբերության սահմանը, երբ ծավալը ձգտում է կետի, կոչվում է ծավալային ուժի լարում այդ կետում։
Կատեգորիա:Ուժ
Պոնորա (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
Պոնորա (Понора), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոնորա գյուղում բնակվում էր 510 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1093 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 466,61 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիքի
Վիքի, WWW համաշխարհային ցանցի վեբ կայքերի ծրագրային ձևաչափ, որը թույլ է տալիս բոլոր օգտագործողներին խմբագրել կամ փոփոխել կայքի բովանդակությունը, ընդ որում բոլոր կատարված փոփոխություններն անմիջապես երևում են մյուս օգտագործողների էկրաններին։ Վիքին համացանցային հաղորդակցման շատ հարմար գործիք է, որը հնարավորություն է տալիս աշխարհի բոլոր ծայրերում գտնվող մարդկանց համատեղ աշխատել մեկ նախագծի վրա ։
«Վիքի» կամ «վիքիվիքի» հավայերեն բառ է, որը նշանակում է «արագ» ։ Անգլերեն "Wiki" բառը շատերի կողմից հիմա դիտվում է որպես «What I Know Is» արտահայտության համառոտագրություն ։
Վիքիների ստեղծման պատմությունը
Առաջին վիքին եղել է WikiWikiWeb կայքը, որը Ուորդ Քանինգհեմը համացանցում տեղադրեց «WIkiWikiWeb» համացանցային տիրույթի անունով 1995 թ. մարտին։ Քաննինգհեմն այդպես էր անվանել կայքը՝ հիշելով Հոնոլուլուի միջազգային օդանավակայանում երթուղային ավտոբուսի անունը, որպես «արագ» բառի այլահունչ տարբերակ ։
2000-ականների սկզբում վիքիները մեծ տարածում ստացան խոշոր կորպորացիաների մոտ որպես ներքին ցանցային սոֆթվեյր։ Ընդհանուր օգտագործման ձևերից էին առանձին նախագծերի շուրջ հաղորդակցման համար համատեղ օգտագործվող ներքին ցանցերը, ինտրանետերը, և փաստաթղթերի շրջանառման համակարգերը։ Ի սկզբանե վիքիներն օգտագործվում էին զուտ տեխնիկական նպատակներով։ Այսօր որոշ ընկերություններ վիքիները դարձրել են իրենց համատեղ աշխատանքի և ներքին հաղորդակցման սոֆթվեյրը, քանի որ դրանք ստատիկ ինտրանետերին փոխարինող ցանցային հաղորդակցման ավելի հարմար ձև են։ Վիքիներն օգտագործվում են նաև որոշ համալսարաններում և դպրոցներում որպես խմբային ուսուցմանը նպաստող սոֆթվեյր։ Վիքիները ամենայն հավանականությամբ կիրառման մեծ ապագա ունեն, հատկապես «ֆայրվոլ» ոճի անվտանգության համակարգերով պաշտպանված ներքին ցանցերում։
Վիքի կայքային ձևաչափի առանձնահատկությունները
Վիքին թույլ է տալիս, որ փաստաթղթերը գրվեն համատեղ համագործակցությամբ՝ օգտագործելով վեբային բրաուզեր։ Վիքի ցանցային կայքի մեկ էջը կոչվում է «վիքի էջ», մինչդեռ էջերի ամբողջությունը, որոնք սովորաբար լավ փոխկապակցված են լինում հիպերկապերի միջոցով կոչվում է հենց «վիքի»։ Վիքին ըստ էության տվյալների շտեմարան է, որի նպատակն է ստեղծել տեղեկատվություն, որոնել ու թերթել տեղեկատվության զանգվածներում։
Թերևս վիքի տեխնոլոգիայի բնորոշ առանձնահատկությունը դա հեշտությունն է, որով կարող են ստեղծվել էջերը և այնուհետ շտկվել։ Սովորաբար առաջարկվող փոփոխությունը ի սկզբանե չի ստուգվում։ Շատ վիքիներ բաց են համայն հանրության կողմից արվող փոփոխությունների համար, նույնիսկ չպահանջելով ներդրողներից մասնակցային հաշիվներ գրանցել։ Երբեմն լոգինը խորհուրդ է տրվում զուտ «վիքի-ստորագրության» քուքի ստեղծելու համար, որը հետո ինքնաշխատորեն ստորագրություն է թողնում մասնակցի անունից։ Շատ խմբագրումներ, սակայն, կարող են արվել իրական ժամանակում և գրեթե ակնթարթորեն հայտնվել առցանց։ Սա իհարկե նաև հեշտացնում է համակարգի չարաշահումը։ Մասնավոր վիքի սերվերները պահանջում են օգտագործողի ինքնության հատատում, ոչ միայն էջերում խմբագրելու, այլ երբեմն նույնիսկ դրանք կարդալու համար։
Բոգոդարովկա (այլ կիրառումներ)
Բոգոդարովկա, կարող է վերաբերել՝
Վիքի
Վիքի էջերի վերահսկումը
Վիքիներն ընդհանուր առմամբ ստեղծված են ավելի շուտ սխալների ուղղումը հեշտացնելու, քան դրանք անելը դժվարացնելու փիլիսոփայությամբ։ Ուստի թեև վիքիները բաց են բոլորի համար, բայց նրանք նաև հնարավորություն են տալիս ստուգել էջերում կատարված վերջին փոփոխությունների վավերականությունը։ Գրեթե բոլոր վիքիներում ամենաակնառու յուրահատուկ էջը «Վերջին փոփոխությունները» էջն է, որը հերթականությամբ թվագրված ցանկով ցույց է տալիս տրված ժամանակային սահմաններում կատարված փոփոխությունները ։ Որոշ վիքիներ կարող են նաև զտել կամ մաղել այդ ցանկը ավտոմատացված եղանակով՝ բոտերի միջոցով, թողնելով միայն նշանակալից փոփոխությունները և հանելով չնչին կամ ավտոմատացված համակարգով այլ բոտերի միջոցով արվածները, որոնք իմաստային տարբերություն չեն մտցնում էջի մեջ ։
Վիքիների մեծ մասում փոփոխությունների ցանկից կամ խմբագրման պատմությունից երևում են էջերի նախորդ տարբերակները և այսպես կոչված «դիֆ» գործողությունը ընդգծում կամ գունավորում է երկու խմբագրումների միջև եղած տարբերությունները։ Օգտվելով խմբագրման պատմությունից` խմբագիրը կարող է նպատակահարմարության դեպքում կամ ստուգման համար վերականգնել հոդվածի նախորդ տարբերակները։ «Դիֆ» առանձնահատկության միջոցով խմբագիրը կարող է որոշել արդյոք նպատակահարմար էր փոփոխությունը, թե ոչ ։
Համակարգչային ծրագրի ճարտարապետությունը
Վիքի սոֆթվեյրը յուրօրինակ համակարգչային ծրագիր է, որը վիքի համակարգին թույլ է տալիս վեբային էջեր ստեղծել և խմբագրել՝ օգտագործելով ընդհանուր ցանցային բրաուզեր։ Այն սովորաբար օգտագործվում է որպես կիրառական սերվեր, որը աշխատում է մեկ կամ ավելի թվով ցանցային սերվերների վրա։ Բովանդակությունը կուտակվում է ֆայլային համակարգի մեջ, իսկ բովանդակության փոփոխությունները կուտակվում են փոխկապակցված տվյալների շտեմարանի կառավարման համակարգում։ Կա այլընտրանք անձնական վիքիների տեսքով, որոնք աշխատում են մեկ կիրառական սերվերով մեկ համակարգչի վրա, ինչպես օրինակ  WikidPad  ծրագիրը։
Վստահելիությունը
Հանրայնորեն խմբագրվող վիքի համակարգի քննադատներն ասում են, որ այս համակարգերը կարելի է հեշտությամբ ի չար շահագործել, մինչդեռ կողմնակիցները փաստարկում են, որ օգտագործողների հանրությունը միշտ կարող է ուղղել չարամիտ կամ անպարկեշտ բովանդակությունը։ Տվյալների համակարգերի վերլուծաբան Լարս Արոնսոնը այսպես է ամփոփում հանրության մեջ եղած կարծիքների հակասությունը.
Անվտանգությունը
Վիքիների մեծամասնության բաց քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս ամեն ցանկացողի խմբագրել բովանդակությունը, այդուհանդերձ չի երաշխավորում, որ բոլոր խմբագիրները կունենան բարի մտադրություններ։ Վանդալիզմը հաճախ կարող է մեծ խնդիրներ առաջացնել։ Առավել խոշոր վիքի կայքերում, ինչպես օրինակ այն կայքերում, որոնք հիմնադրվել են Վիքիմեդիա հիմնադրամի կողմից, վանդալիզմը կարող է որոշ ժամանակ աննկատ մնալ։ Վիքիները իրենց բնույթով իրոք խոցելի են այսպես կոչված «տրոլ»-ների կողմից դիտավորյալ փչացման համար։ Վիքիները սակայն ավելի շուտ կիրառում են վանդալիզմի խնդրի նկատմամբ փափուկ անվտանգության համակարգերի մոտեցում՝ ինչը ավելի հեշտացնում է հասցված վնասը վերացնելու գործընթացը, քան կենտրոնանում այն թույլ չտալու ջանքերի վրա։ Առավել խոշոր վիքիները հաճախ շատ բարդ մեթոդներ են կիրառում, ինչպես օրինակ բոտեր, որոնք ինքնաշխատորեն ճանաչում և հետ են շրջում վանդալիզմը և «JavaScript» ծրագրային ավելացումներ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչ տառանիշեր են ավելացվել յուրաքանչյուր խմբագրման ժամանակ։ Այդպիսով վնասը սահմանափակվում է ընդամենը «չնչին վանդալիզմով» կամ «փոքրոգի վանդալիզմով», երբ ավելացվող կամ ջնջվող տառանիշերն այնքան քիչ են, որ բոտերը դրանք չեն ճանաչում, իսկ օգտագործողներն էլ ուղղակի չեն նկատում։
Վանդալիզմի չափերը վիքիներում կախված են նաև դրանց բացության աստիճանից։ Օրինակ, որոշ վիքիներ թույլ են տալիս չգրանցված այցելուների, որոնց ինքնությունը որոշվում է միայն նրանց IP հասցեներով, խմբագրել բովանդակությունը, մինչդեռ ուրիշները սահմանափակում են այդ հնարավորությունը միայն գրանցված մասնակիցների համար։ Վիքիներից շատերը թույլ են տալիս անանուն խմբագրում, առանց մասնակցային հաշվի, բայց գրանցված օգտագործողներին տալիս են նաև լրացուցիչ խմբագրական իրավասություններ։ Շատ վիքիներում գրանցվելը ընդամենը կարճ ու հասարակ գործողություն է, բայց որոշ վիքիներ պահանջում են լրացուցիչ սպասումի ժամանակ, մինչև մասնակցին որոշակի գործիքներից օգտվելու հնարավորություն տալը։ Օրինակ անգելերն Վիքիպեդիայում գրանցված մասնակիցները կարող են վերանվանել էջերը միայն առնվազն 4 օր գրանցված մասնակցությունից հետո։ Այլ վիքիներ, ինչպես օրինակ պորտուգալական վիքին լրիվ այլ մոտեցում են կիրառում՝ նրանք ժամանակի փոխարեն խմբագրական պատմություն են պահանջում, և մասնակցին լրացուցիչ խմբագրական գործիքներ տալիս են միայն այն բանից հետո, երբ մասնակիցը որոշակի խմբագրական ծավալի աշխատանք է կատարել՝ իր վստահելիությունը և խմբագրական օգտակարությունը ապացուցելու համար։ Ընդհանուր առմամբ «փակ» վիքիներն ավելի ապահով են և վստահելի, բայց դանդաղ են աճում, մինչդեռ ավելի բաց վիքիներն աճում են շատ կայուն տեմպերով, բայց արդյունքում վանդալիզմի համար շատ մատչելի թիրախ են։ Դրա շատ վառ օրինակ են Վիքիպեդիան և Սիթիզենդիումը ։ Առաջինը ծայրահեղ բաց է և թույլ է տալիս ցանկացած մարդու, ով համակարգիչ ունի, խմբագրել իր բովանդակությունը, ուստի շատ արագ է աճում, մինչդեռ վերջինը պահանջում է, որ օգտագործողները գրանցվեն իրենց իրական անուններով և նաև ինքնակենսագրություն ներկայացնեն, ինչը բնականաբար ազդում է վիքիի աճի տեմպերի վրա, բայց միևնույն ժամանակ գրեթե բացառում է վանդալիզմը։
Օգտագործողների հանրությունները
Շատ թվով վիքի հանրություններ մասնավոր բնույթ ունեն, հատկապես եթե դրանք գործում են Ձեռնարկությունների ներսում։ Դրանք հաճախ օգտագործվում են որպես փաստաթղթերի շրջանառման ներքին համակարգեր, հաղորդակցման փակ ներքին համակարգեր և այլն։
Կան նաև այսպես կոչված «WikiNod»-եր, կամ վիքի հանգույցներ, որոնք էջեր են վիքիների մասին, և նվիրված են փոխկապակցված վիքիների նկարագրությանը։ Դրանք սովորաբար կազմակերպվում են որպես «հարևաններ» կամ «երեսփոխաններ»։ «Հարևան» վիքին ուղղակի մի վիքի է, որը կարող է քննարկել նմանատեսակ բովանդակություն կամ կարող է այլ կերպ հետաքրքրված լինել։ «Երեսփոխան» վիքին այն վիքին է, որը համաձայ է իր բովանդակության որոշակի մասը փոխանցել այլ վիքիի։
Եթե ուզում եք որոշակի թեմատիկ վիքի գտնել, ապա պետք է մտնեք նման վիքի-հանգույցի մեջ ու հերթով վիքի առ վիքի տնտղեք բոլորին, մինչև գտնեք ձեր ուզածը։ Բայց կա նաև այսպես կոչված վիքի «bus tour»/«բաս-տուռ», որը հեշտացնում է որոնումը ցանցային տիրույթի անվան վիքի արմատով։
Նրանց համար, ովքեր կուզենային ստեղծել իրենց սեփական վիքին, հիմա կան նաև, այսպես կոչված, «վիքի-ֆերմաներ», որոնցից շատերը կարող են նաև մասնավոր գաղտնաբառով պաշտպանված վիքիներ ստեղծել։ Օրինակ, PBwiki, Socialtext, Wetpaint, և Wikia մեծ ճանաչում ունեցող վիքի ֆերմաներ են։
Անգլերեն Վիքիպեդիան համաշխարհային ցանցում ունի օգտագործողների ամենամեծ հիմքը և բոլոր վեբ-կայքերի վարկանիշային ցանկում վերին 10-ի մեջ է իր թրաֆիքի/անցուդարձի չափերով ։ Այլ խոշոր վիքիներից են WikiWikiWeb, Memory Alpha, Wikitravel, World66 կայքերը։
Գիտահետազոտական հանրությունները
Վիքիներն ինքնին հետազոտության շատ արդիական թեմա են և գործում են նաև որպես հանրային ցանցեր։ Ներկայումս բավականին հայտնի են երկու վիքի-գիտա/համաժողով հանրային ցանցեր.
Խիրուրգիա (պատմվածք)
«Խիրուրգիա» (Хирургия), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1884 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է «Օսկոլկի» ամսագրում 1884 թվականի օգոստոսի 11-ին։
Հրապարակումներ
Ա. Պ. Չեխովի «Խիրուրգիա» պատմվածքը գրվել է 1884 թվականի օգոստոսին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է  հումորիստական գրական-գեղարվեստական  «Բեկորներ»  ամսագրում № 32,  1884 թվականի օգոստոսի 11-ին թատերաբեմ ենթավերնագրի ներքո Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։ 1886 թվականին պատմվածքն ընդգրկվել է «Խայտաբղետ պատմվածքներ» ժողովածուում, հետագայում ոճաբանական ճշգրտումներից հետո ընդգրկվում է Ա. Ֆ. Մարքսի կողմից հրատարակված Չեխովի ստեղծագործությունների ժողովածուի մեջ։ Ստեղծագործությունների ժողովածուի համար Ա. Պ. Չեխովը պատմվածքում փոփոխում է խոսակցական լեզվով գրված մասերը գրականով։
Վիքի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համացանց Կատեգորիա:Համակարգիչ Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Խիրուրգիա (պատմվածք)
Հրապարակումներ
Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվում է բուլղարերեն, լեհերեն և սերբախորվաթերեն։
Սյուժե
Պատմվածքը գրվել է բժշկական կրթություն ունեցող Չեխովի կյանքի տպավորությունների հիման վրա։ Միխայիլ Պավլովիչ Չեխովը պատմվածքի սյուժեի ի հայտ գալը կապում է  1884 թվականի ամռանը Չեխովի Վոսկրեսենսկ քաղաքում բնակվելու և Չիկինսկի տեղական հիվանդանոցում բժիշկ աշխատելու հետ։  Գրող  Պյոտր Սերգեենկոն սյուժեի ծագումը կապում է Անտոն և Ալեքսանդր եղբայրների թատերական իմպրովիզացիայի հետ ։
Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում տեղական հիվանդանոցում։ Մի անգամ հիվանդանոցի բժիշկը մեկնում է ամուսնանալու և հիվանդներին սկսում է ընդունել բուժակ Կուրյատինը։ Այդ օրերին հիվանդանոց է գալիս եկեղեցական դպիր Վոնմիգլասովը, որի ատամը ցավում էր։ Զննելով ատամը՝ Լուրյատինը որոշում է հեռացնել այն։ Դպիրի աղաղակի ներքո նա երկար ժամանակ բերանից ցանկանում էր հանել հիվանդ ատամը, սակայն այն ջարդում է։ Այդ արարողության ընթացքում քաղաքավարի բուժակն ու դպիրը վերջնականապես  իրար հայհոյում են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1884 պատմվածքներ Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Սյունաձև խխունջ
Սյունաձև խխունջ, նեղ խխունջների ընտանիքին պատկանող փափկամարմին կենդանի, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Վերին կարճ կլորացած մասով խեցին սյունաձև է։ Խեցու բարձրությունը մինչև 2,8-3,5 մմ է, իսկ լայնությունը՝ 1,3-1,5 մմ։ Խիստ ուռուցիկ, ելանցքի մոտ առանց ատամիկների պտույտները 6,5-8-ն են ։
Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում, Կենտրոնական Եվրոպայի լեռներում, Սիբիրում, Ղրիմում (Յալթա), Հայաստանում (Քաջարան քաղաքի մոտակայք), Միջին Ասիայի լեռներում և Հյուսիսային Ամերիկայում ։
Էկոլոգիա
Ապրում է վերին անտառային և ենթալպյան գոտինների արոտավայրերում։ Հանդիպում է բույսերի վրա։ Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն ։
Պահպանություն
Համարվում է ծայրահեղ սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ և սառցային շրջանի ռելիկտ։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։
Վտանգման հիմնական գործոններից է հանդիսանում անասունների գերարածեցումը և արոտավայրերի հերկումը։
Հայտնի են եզակի նմուշներ, իսկ թվաքանակի փոփոխության միտումներն ուսումնասիրված չեն ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Աքրոլոքսիդներ Կատեգորիա:Փափկամարմիններ Կատեգորիա:Նստաաչքավորներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Ծավալաչափ
Ծավալաչափ, անկանոն ձև ունեցող մարմինների ծավալը որոշելու սարք։ Ծավալաչափի աշխատանքը հիմնված է անոթի մեջ ընկղմված մարմնի դուրս մղած հեղուկի ծավալը չափելու վրա։ Հաշվարկը կատարվում է անոթի հետ հաղորդակից ուղղաձիգ տեղադրված աստիճանավորած թափանցիկ խողովակով։
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Խոլորձ կապիկի
Խոլորձ կապիկի, խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որը հանդիպում է Իջևանի, Զանգեզուրի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 20000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 2000 կմ²-ից պակաս։ Ճանապարհաշինության պատճառով տեսակին սպառնում է աճելավայրերի խախտում։ Սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է՝ նկատի ունենալով հայկական և իրանական պոպուլյացիաների անմիջական հարևանությունը։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի հավելվածում։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Իշկիլդինո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 212 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիկոլայ Պոլիշչուկ
Նիկոլայ Եֆրեմովիչ Պոլիշչուկ, Ուկրաինայի 4-րդ գումարման ժողովրդական պատգամավոր, Ուկրաինայի առողջապահության նախկին նախարար (1986 թվական), պրոֆեսոր (1991 թվական), բժշկական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (վնասվածքաբանություն, 1997 թվականի ապրիլ)։
Կենսագրություն
Ուկրաինացի, հայրը՝ Եֆրեմ Մոիսեևիչ (1911-1963 թվականներ) և մայրը՝ Ելիզաբետա Վասիլևվնա (1917-1999 թվականներ), գյուղացիներ, կինը՝ Լյուդմիլա Լեոնիդովնա (1950 թվական), կենսաթոշակառու, աղջիկ Օսանա (1974 թվական), բժիշկ՝ Պ.Շուպիկ Կիևի հետբուհական կրթության ազգային բժշկական ակադեմիա, որդի՝ Մաքսիմ (1976 թվական), տնտեսագետ, ձեռնարկատեր, որդի Վլադիմիր (1980 թվական), տնտեսագետ, Կիևի ազգային տնտեսական համալսարանի ասիստենտ։
Կրթություն՝ Ուժգորոդի պետական համալսարան, բժշկական ֆակուլտետ (1969), դոկտոր, դոկտորական դիսերտացիա «Ուղեղի կոնտուզիա տարբեր տարիքի անձանց մոտ»։
Ուկրաինայի 4-րդ գումարման ժողովրդական պատգամավոր 2002 թվականի ապրիլից մինչև 2005 թվականի հուլիս, թիվ 214 ընտրատարածք, Կիև, առաջադրված Վիկտոր Յուշենկոյի «Մեր Ուկրաինան» դաշինքի կողմից, «Կողմ» 15,29%, 26 հակառակորդ։ Ընտրությունների պահին` ՊՐՊ- ի անդամ Պ.Շուպիկի անվան Կիևի հետբուհական կրթության բժշկական ակադեմիայի նյարդավիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ։ «Մեր Ուկրաինան» խմբակցության անդամ (2002 թվականի մայիսից)։ Առողջության, մայրության և մանկության հանձնաժողովի նախագահ (2002 թվականի հունիսից)։ 2005 թվականի հուլիսի 7-ին նա հեռացավ պատգամավորի պաշտոնից ։
2005 թվականի փետրվարի 4 - սեպտեմբերի 27, Ուկրաինայի առողջապահության նախարար Յուլիա Տիմոշենկոյի առաջին կառավարությունում ։
2006 թվականի մարտ, «Մեր Ուկրաինան» դաշինքից Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավորների թեկնածու, ցուցակի 100-րդը։ Ընտրությունների պահին ՝ Կիևի հետբուհական կրթության բժշկական ակադեմիայի նյարդավիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ, ԱԱSՄ անդամ։
2006 թվականի սեպտեմբեր, 2007 թվականի հունվար՝ Ուկրաինայի նախագահի խորհրդական ։
Գլխավոր նյարդավիրաբույժ, ՈւՕԶ, Կիև (1985):
Ուկրաինայի նյարդավիրաբույժների ասոցիացիայի նյարդավիրաբույժների վերապատրաստման հանձնաժողովի նախագահ։
Կաթվածների դեմ պայքարի համաուկրաինական հասարակական ասոցիացիայի նախագահ։
«Ուղեղի անոթային հիվանդություններ» գլխավոր խմբագիր։
Նյարդավիրաբուժության ամբիոնի վարիչ Պ. Շուպիկի անվան Կիևի հետբուհական կրթության ազգային բժշկական ակադեմիայի բաժանմունքի վարիչ (1993 թվականի հուլիսից) Ուկրաինայի նախագահի խորհրդական (2008 թվականի հունվարից մինչև 2010 թվականի մարտ), ՆՍՆՈւ խորհրդի անդամ (2005 թվականի հուլիսից) Ուկրաինայի բնակչության առողջության պահպանման ազգային խորհրդի նախագահ (2007 թվականի փետրվարից)։
1-ին աստիճանի քաղաքացիական ծառայող (2006 թվականի հոկտեմբեր)։ Ի.Գորբաչովսկու անվան Տերնոպոլի պետական ​​բժշկական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Անքուն գիշեր
«Անքուն գիշեր» («Бессонная ночь»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է կինոռեժիսոր Իսիդոր Աննենսկին   Նիկոլայ Դեմենտևի «Իմ ճանապարհները» («Мои дороги») վիպակի մոտիվներով։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Յուրի Սոլոմինի դեբյուտը կինեմատոգրաֆում։
Պրամիերան կայացել է 1960 թվականի մայիսի 23-ին Մոսկվայում։
Սյուժե
Երիտասարդ ինժեներ Պավել Կաուրովը գնում է իր առաջին նշանակման վայր՝ Սիբիրսկ նավահանգստային քաղաք։ Նա նշանակվում է նավահանգստային և լողացող ամբարձիչների խմբի ղեկավար։ Մի քանի խնդիրներից հետո Պավելը հարմարվում է նավահանգստային աշխատանքին և ստանում է լուրջ հանձնարարություն։ Իսկ մինչ այդ Սիբիրսկ է ժամանում նրա հարսնացուն՝ մասնագիտությամբ ճարտարապետ Նինան։ Սակայն, բացի Պավելից, նրան դիմավորելու համար երկաթուղային կայարան էին եկել նրա համակուրսեցիները՝ քույր ու եղբայր Պետունինները, որոնց տանը նա կանգ է առնում։ Շուտով գալիս է նաև Աննուշկան, որը վաղուց սիրահարված է Պավելին։ Այդ օրվանից Պավելի մոտ տեղի են ունենում մի շարք խնդիրներ։ Նրա մեղքով տեղի ունեցած վերամբարձ կռունկի վթարից հետո հերոսը լրջանում է ու ամեն ինչ անում բրիգադի վստահությունը վերականգնելու համար։
Քննադատություն
Ֆիլմը քննադատվել է «Искусство кино» ամսագրում (խմբագիր՝ Լ. Պոգոժևա) (1960)։ Նինա Իգնատևայի ջախջախիչ գրախոսության մեջ ասվում էր. «Ի. Աննենսկուն ամենաքիչն է հուզում խորը հոգեբանական բնութագրերը, նրան չի գրավում հերոսների նկատմամբ հեղինակային վերաբերմունքի տրամաբանությունը»։ «Բայց հազիվ թե այդ դեբյուտը լավ ծառայություն մատուցի երիտասարդ դերասանին։ Եթե մենք չիմանայինք Յու. Սոլոմինի հետաքրքիր թատերական աշխատանքները, նրա ստանդարտ կոնֆետային հերոսը կստիպեր կասկածել կատարողի տաղանդավոր լինելուն»։
Ն. Իգնատևան գրել է, որ «անզուսպ խառնվածքով» են ֆիլմում պատկերված Պավելի սիրո փոփոխությունները, «խաղում է «ճակատագրական կիրք» և «հույսերի կործանման դառնությունը»։ «Եվ այսպես, կյանք մտնելու մասին բազմաձայն երգի փոխարեն չկայացած սիրո մասին հնացած դաժան սիրավեպ է։ Պե՞տք է այս մոտիվն այսօր»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1960 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Պորտալ
Պորտալը դեպի մեծ տարածություն տանող դուռ է, մուտք կամ դարպասներ։
Ճարտարապետական եզր
Պորտալ - լատիներեն՝ porta - դուռ, մուտք, դարպասներ, շքամուտք, հատկապես մեծ շինության, տաճարի կամ ապարանքի ։ Բացվածքի շուրջը շինության պատի մակերեսը կարող է կառուցված լինել հասարակ շինարարական նյութերով կամ զարդարված քանդակներով, որմնախորշերով, սյուներով և արձաններով։ Ճարտարապետական պորտալին բնորոշ են կամարների կառուցման համար օգտագործվող սեպաձև աղյուսները ։ Պորտալը որպես ճարտարապետական տարր բնորոշ է հիմնականում ճարտարապետության գոթական և ռոմանական ոճերին։ Պորտալը սովորաբար իրենից ներկայացնում է պատի մեջ դեպի մուտքի բացվածքը աստիճան առ աստիճան նեղացող որմնախորշ։ Պորտալ կարող են կոչվել նաև կիկլոպյան շինությունների դարպասները, նաև մեծ քարե թունելները կամ հանքերի մուտքերը և հնադարյան դոլմենները։
Համացանցային եզր
Որպես համացանցային եզր բառը նշանակում է համացանցային կայք, որը գործում է որպես մի շարք այլ կայքերի ընդհանուր նախամուտք՝ տարբեր կայքերի մասին ամբողջական տեղեկություններ և WWW համաշխարհային ցանցով նավարկելու ծառայություններ մատուցելով կայքի այցելուներին։ Սովորաբար համացանցային պորտալները գործում են որպես տարբեր թեմատիկ, մասնագիտական ընդհանրություններ ունեցող ռեսուրսներ և ծառայություններ ամփոփող բազմաշերտ հանգույցներ, որոնց բովանդակությունը համապատասխանում է այցելուների ընդհանուր հետաքրքրություններին։ Ուստի պորտալները լինում են մասնագիտացված կամ թեմատիկ կամ ուղղահայաց (օրինակ https://www.youtube.com/ կայքը) և ընդհանուր կամ բազմաթեմատիկ, կամ հորիզոնական (օրինակ. www.google.am կամ www.yahoo.com կայքերը)։ Համարվում է, որ առաջին պորտալները ստեղծվել են 1998 թ.
Գիտաֆանտաստիկ եզր
Գեղարվեստական ստեղծագործություններում, գիտաֆանտաստիկ գրքերում, կինոնկարներում և համակարգչային խաղերում պորտալ բառով նշանավորում են հրաշագործ, բարդ տեխնոլոգիական սարքերը, որոնց միջոցով կարելի է ակնթարթորեն տեղափոխել մարդկանց կամ իրեր մեծ տարածությունների վրա, երբեմն նույնիսկ ժամանակների միջև։ Օրինակ «Stargate» և «Startrek» բազմասերիանոց ֆիլմերում և համանուն գրքաշարերում, բազմաթիվ համակարգչային խաղերում, ինչպես օրինակ «Portal» և «Portal 2» «Mass Effect» և «Mass effect 2», Դրյու Կարպիշինի, Հարրի Հարրիսոնի, Դեյվիդ Վեբերի, Էրիկ Ֆլինտի և շատ ուրիշ ֆանտաստ գրողների գրած գրքերում։ Սովորաբար դրանցով կատարվում են միջաստեղային կամ միջտարածաչափային ֆանտաստիկ ճամփորդություններ, դեպի անցյալ կամ ապագա ակնթարթային թռիչքներ, և պորտալները ճանապարհ են բացում դեպի այլ աշխարհներ, տիեզերքներ կամ գոյության տարածաչափեր։