cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալեքսիոս Մոսելե
Կենսագրություն
Այնուհետև թեմերի զորքերը հավաքվեցին Բյութանիայում, որտեղ Իրենից պահանջեցին ազատել Կոնստանտինին դե ֆակտո տնային կալանքից։ Զորքերի ճնշման տակ Իրենն ազատեց որդուն։ Կայսր Կոնստանտինը ստանձնեց իշխանությունը, պաշտոնից հեռացրեց Իրենի խորհրդականներին և մեկուսացրեց նրան Կոստանդնուպոլսում գտնվող պալատում։ Կոնստանտինը ետ կանչեց իր դաստիարակին և զորավար Միքայել Լաչանոդրակոնի հետ նրան ուղարկեց հայկական թեմ, որպեսզի համոզվեն, որ հայերը` նրա հավատարիմ աջակիցները, երդվեն, որ Իրենին չեն ընդունի որպես կայսր։ Մոսելեն Կոնստանտինի կողմից հաստատվեց որպես հայերի հրամանատար, իսկ ավելի ուշ կանչվեց Կոստանդնուպոլիս և արժանացավ պատրիկի տիտղոսի։ Սակայն շուտով պարզ դարձավ, որ Կոստատինն ի վիճակի չէ արդյունավետ կառավարել կայսրությունը, և ռազմական հաջողությունները, որ ակնկալում էին նրան աջակցող զինվորները, իրականություն չդարձան։ 792 թվականի հունվարին նա ետ կանչեց մորը  արտաքսումից, վերադարձրեց նրան իր տիտղոսներն ու համակայսրի պաշտոնը, և բանակից պահանջեց մեծարել նրան իր հետ միասին։ Այսպիսով՝ նա նրան հավասարազոր դարձրեց իր հետ իշխելու գործում, և հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում Իրենը հատված ոսկե դրամների դիմերեսին հայտնվում է «Իրինա Ավգուստա (կայսրուհի)» մակագրությամբ, իսկ դարձերեսին Կոնստանտին Բասիլևս (կայսր) է։ Հայերը հերթական անգամ հրաժարվեցին ենթարկվել, նրանք չընդունեցին մոր և որդու համագահակալությունը և պահանջեցին Կոստանդնուպոլսից վերադարձնել Մոսելեին։ Չնայած Կոնստանտինը երաշխավորել էր վերջինիս անձնական անվտանգությունը, իր մոր՝ կայսրուհի Իրենի խորհրդով և խրախուսմամբ, նրան գանահարության ենթարկեց, դատապարտեց և բանտարկեց։
Վալ դը Մարն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Ալեքսիոս Մոսելե
Կենսագրություն
Դրան անմիջապես հաջորդեց հենց անձամբ իր՝ կայսեր գլխավորած բյուզանդական բանակի աղետալի պարտությունը Մարսելեի ճակատամարտում բուլղարների դեմ։ Եվ քանի որ կայսերական բանակը դժգոհում էր, և նույնիսկ սովորաբար հավատարիմ թագմատան դավադրում էր՝ սպառնալով փոխարինել Կոնստանտինին, նա իր մոր և նրա ներքինի խորհրդական Ստավրակիոսի խորհրդով, Մոսելեին կուրացնել տվեց։ Կոստանդինի հորեղբորը՝ Նիկեփորոսին, որին թագմատիկ զինվորները ծրագրել էին կայսր դարձնել, նույնպես կուրացրեց, իսկ մյուս չորս հորեղբայրների լեզուները կտրել տվեց։ Այս լուրն իմանալով՝ հայերը բացահայտ ապստամբություն բարձրացրին։ Նոյեմբերին նրանք ջախջախեցին Կոստանտինին հավատարիմ բանակին և պարտվեցին միայն 793 թվականի մայիսին վերջինիս գլխավորած արշավախմբի կողմից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում Կատեգորիա:Բյուզանդիայի զորավարներ Կատեգորիա:8-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Էջեր, որոնց ծանոթագրության կաղապարները չունեն title պարամետր
Լեզուները համացանցում
Ժամանակակից համացանցում որոշակի լեզուների ժողովրդականության հարցը շարունակում է մնալ վիճահարույց և հաճախ կախված է տվյալ պարամետրերից։ Վիճակագրության հաշվարկը բարդանում է նաև կայքերի և նույնիսկ էջերի աճող բազմալեզվությամբ։ Այս հոդվածը ներառում է լեզուների բաշխումը համացանցում, դրանց տոկոսը վեբ կայքերում, օգտագործողների վրա` բնիկ խոսնակներ և այլն, քանի որ համակարգչային ցանցը, այնուհետև համացանցն իր ժամանակակից ձևով, հայտնվել է ԱՄՆ-ում, որտեղ աշխարհի մասշտաբով ամենատարածված լեզուն է։ Պետությունների մեծ մասի միակ պաշտոնական լեզուն անգլերենն է։ Սակայն համաշխարհային ասպարեզ մուտք գործելուց հետո կայքերում անգլերեն լեզվի բաժինը սկսել է սրընթաց նվազել այն պատճառով, որ աշխարհում կան մի քանի լեզուներ, որոնց կրողների թիվը կամ գերազանցում է անգլախոսների թիվը (իսպաներեն, հինդի), կամ աճում է ավելի արագ տեմպերով (արաբերեն, թուրքերեն, թաիլանդերեն)։ Բացի այդ, բոլոր մակարդակների կառավարական կայքերում ինտերնետի ակտիվ օգտագործումը առաջ է տանում աշխարհի խոշորագույն պետությունների (Ռուսաստան, Չինաստան, Բրազիլիա) լեզուները։ Համացանցի ամենատարածված լեզուների հնգյակում ներկայում ընդգրկված են անգլերենը, ռուսերենը, որը 2013 թվականից զբաղեցնում է 2-րդ տեղը, ճապոներենը, գերմաներենը և իսպաներենը։ Հատկանշական է նաև այն, որ ամենատարածված լեզուներից միայն ռուսերենը, և, շատ ավելի փոքր չափով իսպաներենը, միևնույն ժամանակ, ամենաարագ աճն է՝ զբաղեցնելով համապատասխանաբար 2-րդ և 5-րդ տեղերը՝ նրանց վրա կայքերի աճի տեմպերով։ Կայքերի աճի տեմպի ռեկորդակիրը արաբերենն է, չնայած դրանում կայքերի ընդհանուր բաժինը դեռ փոքր է (0,7%)։ Ավելին, օգտագործողների թվի աճի ամենաբարձր տեմպերը ցույց են տալիս ռուսաստանցիները, չինացիները, պորտուգալացիները և իսպանացիները։
Կայքերի լեզուներ
Ստորև ներկայացված է 2011-2019 թվականներին կայքերում օգտագործված լեզուների դինամիկայի մանրամասն աղյուսակը.
Մնացած բոլոր լեզուները օգտագործվում են կայքերի ավելի քիչ, քան 0,1%-ում։ Սակայն վիճակագրության հաշվարկը բարդ է նաև կայքերի և նույնիսկ էջերի աճող բազմալեզվությամբ։ Ինտերնետի ներթափանցումը, կրթության մակարդակը, որոշակի համայնքների իրական քաղաքաշինության աստիճանը և հետինդուստրիզացումը, անկասկած, իրենց սեփական ճշգրտումներն են կատարում ինտերնետում որոշակի լեզուների օգտագործման դինամիկայի մեջ՝ առաջացնելով ուժեղ անհավասարակշռություններ։ Օրինակ, ռուսերենով շատ ավելի շատ կայքեր կան (6,7%), քան իսպաներենով (5.1%), չնայած որ աշխարհում իսպանացիների մասնաբաժինը առնվազն երկու անգամ ավելի շատ է, քան ռուսախոսներինը։ Իսկ 2017 թվականին չինարեների (2.0%) կայքերի բաժինը գրեթե նույնական էր լեհերենում նրանց բաժինին (1,7%), չնայած որ աշխարհում գրեթե 40 անգամ ավելի շատ անգլերեն խոսողներ կան, քան լեհերեն։ Բրիտանական Հնդկերենում անգլերենի ավանդական գերադասելիության պատճառով հինդին դեռևս շատ քիչ է օգտագործվում ինտերնետում և որևէ առաջընթաց չի արձանագրվել տեխնոլոգիաների աշխարհում։ Ինտերնետային բովանդակության ստեղծման ժամանակ այնպիսի շատ լավ հայտնի կամ ժամանակակից բազմաթիվ պետական լեզուներ, ինչպիսիք են ալբաներենը, հայերենը, աֆրիկաանսերեն, տագալերեն, ղազախերեն, ուզբեկերեն, բենգալերեն, մոնղոլերեն, ուրդու, սուահիլի, տաջիկերեն, մալայերեն և այլն, դեռ մեծ պահանջարկ չունեն։
Լեզուները ըստ կրողների
Համացանցի հիմնական օգտագործողները 2011 թվականի դրությամբ եղել են անգլերեն և չինարեն բնիկ խոսնակներ (համապատասխանաբար, 26.8% և 24.2% բոլոր օգտվողներից)։ Մայրենի լեզվով խոսողների թվաքանակի առումով ռուսաց լեզուն դասում է իններորդը, իսկ ռուսախոսները բաժին էին ընկնում բոլոր օգտագործողների 3%-ը։ Այնուամենայնիվ, ռուսալեզու օգտագործողներին հաջողվել է ստեղծել ընդարձակ Ռունետ՝ ընդգրկելով աշխարհի կայքերի ավելի քան 6,5%-ը։ Դա մասամբ պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Ռուսաստանը աշխարհում ամենամեծ պետությունն է, որը ունի մեծ թվով կառավարական կայքեր՝ տարբեր մակարդակներով:
Անցած տաս տարվա ընթացքում օգտագործողների թվի ամենամեծ աճը բաժին է ընկել արաբերենին (2501.2%), ռուսերենին (1825.8%), չինարենին (1478.7%), պորտուգալերենին (990.1%) և իսպաներենին (807.4%):
Ստորև ներկայացված է համացանցում տարածված տասը ամենատարածված լեզուների մանրամասն աղյուսակը` 2011 թվականի դրությամբ խոսողների քանակով ։
Ստորև ներկայացված է համացանցում տասը ամենատարածված լեզուների մանրամասն աղյուսակը ՝ 2019 թվականի դրությամբ ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համացանց Կատեգորիա:Լեզուներ
Օխչի
Օխչի, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում է Արդահան քաղաքից 35 կմ հարավ, Կուր գետի վերին հոսանքի շրջանում։
Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 226 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1968-69
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1968-69, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 70-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիդս Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբը։ «Լիդս Յունայթեդը» նվաճեց տիտղոսը առաջին անգամ ակումբի պատմության մեջ, ավարտելով շրջանը 6 միավորով գերազանցելով Լիվերպուլին:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ Կատեգորիա:1968 ֆուտբոլում Կատեգորիա:1969 ֆուտբոլում
Յաֆֆայի ժամացույցի աշտարակ
Ժամացույցի աշտարակ (מגדל השעון, Միգդալ հա-Շաոն, يافا برج الساعة), Օսմանյան ժամանակաշրջանում Պաղեստինում կառուցված 7 ժամացույցի աշտարակներից մեկը։ Կառուցվել է յաֆֆացի ժամագործ և ոսկերիչ Մորից Շայնբերգի կողմից։ Պաղեստինում կառուցված այս աշտարակը նվիրված է Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի թագադրության 25-ամյակին։ Աշտարակը կառուցվել է Յաֆֆայի արաբ և հրեա բնակիչների հանգանակած միջոցներով։ Տարելիցի կապակցությամբ Օսմանյան կայսրության տարածքում ընդհանուր առմամբ կառուցվել է ավելի քան հարյուր աշտարակ ։ Աշտարակը գտնվում է Յաֆֆայի հյուսիսային մուտքից Եֆեթ փողոցի մեջտեղում, կառուցվել է կրաքարից, աշտարակի ձևը հիշեցնում է եվրոպական եկեղեցի, իսկ գմբեթը պատված է պղնձով։ Աշտարակն ունի երկու ժամացույց, զանգ, որը հնչում է ժամը երկու անգամ, 1948-1949 թվականներին արաբա-իսրայելական պատերազմում սպանված իսրայելցիների հիշատակը հավերժացնող հուշատախտակ։ Աշտարակի ժամացույցը ցույց է տալիս տեղական և եվրոպական ժամանակը ։ Աշտարակը գտնվում է «ժամացույցի հրապարակում»։
Պատմություն
Առաջին քարը դրվել է 1900 թվականի սեպտեմբերին, իսկ շինարարությունն ավարտվել է 1903 թվականին։ Աշտարակի շինարարությունը քաղաքում նշանավորվեց մշակութային փոփոխությամբ. մինչ այդ քաղաքի բոլոր ժամացույցները տեղադրված էին մզկիթների և եկեղեցիների զանգակատների աշտարակներին, «քաղաքացիական» աշտարակի շինարարությունը նշանակում էր հասարակության անցում դեպի աշխարհիկ կողմը։
19-րդ դարում՝ քաղաքային պատերի ավերումից հետո, ժամացույցի հրապարակը դարձավ քաղաքի կենտրոնական վայրերից մեկը։ Այնտեղ գործում էին շուկաներ, պետական հաստատություններ և առևտրական կենտրոններ, ինչպես նաև հասարակական տրանսպորտի «կենտրոնական կայարանը», որտեղից սայլերը և կառքերը ուղևորվում էին Էրեց Իսրայելի բոլոր կողմերը։
Աշտարակի ժամացույցի մեխանիզմը սպասարկող առաջին ժամագործը եղել է Նեթանել Մարկովիչը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում թուրքերի կողմից Յաֆֆայից հրեաների արտաքսման ժամանակ Մարկովիչը թուրքական իշխանություններից քաղաքում մնալու հատուկ թույլտվություն ստացավ՝ ժամացույցը սպասարկելու և կարգավորելու համար։
2004 թվականին ժամացույցի աշտարակը հայտնվեց իսրայելական փոստային նամականիշների վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժամացույցի աշտարակներ Կատեգորիա:Թել Ավիվի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1903 կառուցված աշտարակներ Կատեգորիա:Օսմանյան ճարտարապետություն Իսրայելում Կատեգորիա:Պաղեստինյան ճարտարապետություն
Վարդանես քահանայի և Արևի խաչքար (Մայր Աթոռ)
Վարդանես քահանայի և Արևի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնում գտնվող Մայր Աթոռի հյուսիսային պարսպապատի մոտ կանգնեցված խաչքարերից ձախից երկրորդն է։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/14.1.22) ։
Տեղադրություն
Մայր Աթոռի հյուսիսային պարսպապատի մոտ կանգնեցված խաչքարերից ձախից երկրորդն է։ Կանգնեցված է բազալտե պատվանդանին։ Կանգնեցված է եղել Հայկական ԽՍՀ-ի Վարդենիսի շրջանի, իսկ այժմ Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավոր այժմյան Գեղարքունիքի մարզի Ակունք գյուղից 3 կմ հարավարևելյան ուղղության վրա գտնվող «Հին գոմեր» գյուղատեղու կիսավեր եկեղեցու արևելյան կողմում՝ երեսնիվայր ։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարի քիվին՝ ելնդատառ, և աջ կողմում՝ խորագիր, առկան են վիմական արձանագրություններ ։
Արձանագրություն 1
Խաչքարի քիվին 1 տող ելնդատառ վիմական արձանագրություն.
Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը նվիրված է Վարդանես քահանային։
Արձանագրություն 2
Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը կանգնեցրել են Ոսկանի որդիներ Տեր Գրիգորը, Սուլթանը, Աղեն ի հիշատակ Վարդանես քահանային և նրա կողակից Արևին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայր Աթոռի խաչքարեր Կատեգորիա:Տեղահանված խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Բոլոր ճանապարհները տանում են դեպի Հռոմ (ֆիլմ)
Արտադրություն
Նկարահանումները սկսվել են 2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում ։ Momentum Pictures-ը հայտարարեց, որ Հյուսիսային Ամերիկակյում ֆիլմի ցուցադրության իրավունքները կվաճառվեն 2016 թվականի փետրվարին ։ Բոլոր ճանապարհները տանում են դեպի Հռոմ ֆիլմը ԱՄՆ-ում ձայնագրվել է DVD-ների վրա 2016 թվականի մարտի 1-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Սուրբծննդյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Գլուբոկոե (գյուղ, Ուժգորոդի շրջան)
Գլուբոկոե (Глибоке), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գլուբոկոե գյուղում բնակվում էր 577 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,831 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կամոնիկա
Կամոնիկա (Val Camonica, Al Camònega), կենտրոնական Ալպերի և Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառի ամենամեծ հովիտներից մեկը։ Շուրջ 90 կմ երկարությամբ ձգվում է Տոնալե լեռնանցքից դեպի Կորնա Տրենտապասի Պիզոնե կոմունա՝ Իզեո լճին մոտ։ Տարածքը կազմում է 1335, բնակչությունը՝ 118,323 :
Հովտի երկայնքով հոսում է Օլյո գետը՝ բարձրանալով Պոնտե դի Լենո հոսում դեպի Իզեո լիճ՝ Պիզոնեի և Կոստա Վոլպինոյի միջև։ Հովտի գրեթե ամբողջ վարչական տարածքը ընդգրկված է Բրեշիա գավառի մեջ, բացառությամբ Լովերե, Ռոնո, Կոստա Վոլպինո և Վալ դի Սկալվե կոմունաներից, որոնք ընդգրկված են Բերգամո գավառի կազմում։
Տարածք
Կամոնիկա հովիտը բաժանվում է երեք հիմնական մասերի՝
Հովտի սահմաններն են՝
Ջրագրություն
Կամոնիկա հովտով է անցնում Օլյո գետը (Իտալիայի 5-րդ ամենաերկար գետն է), որը բարձրանում է դեպի Պոնտե դի Լենո կոմունա, Պիզոնե և Կոստա Վոլպինո կոմունաների մոտ թափվում է Իզեո լիճ։ Լեռներից ծագող բազմաթիվ սեզոնային վտակներ միանում են Օլյո գետին։
Բարձրության վրա կան բազմաթիվ լճեր, այդ թվում Լագո Մորոն, ինչպես նաև կան շատ արհեստական ջրամբարներ, օրինակ՝ Լագո դ՛Արնոն։
Պատմություն
Կամոնիկա հովիտը, ամենայն հավանականությամբ, բնակեցվել է շուրջ 15.000 տարի առաջ, սառցե դարաշրջանի վերջում, երբ սառցադաշտերը հալվել են։ Հավանական է, որ առաջին մարդիկ այստեղ հայտնվել են էպիպալեոլիթյան ժամանակաշրջանում և հաստատվել են նեոլիթյան ժամանակաշրջանում։ Երբ հին հռոմեացիները ընդլայնեցին իրենց տերության տարածքները դեպի Պո գետից հյուսիս, նրանք հանդիպեցին անհայտ ծագմամբ Կամուննի ժողովրդին, ովքեր ապրում էին այս հովտում։ Այս ժամանակաշրջանից մնացել են շուրջ 300,000 ժայռապատկերներ։ Մ. թ. ա. 1-ին դարի ավարտին Կամոնիկա հովիտը ղեկավարում էին հին հռոմեացիները, ովքեր հիմնադրեցին Չիվիդատե Կամունո քաղաքը և այնտեղ գտնվող բաղնիքները, ամֆիթատրոնը, Միներվա աստվածուհուն նվիրված մեծ տաճարը։
Միջին դարերում այս տարածաշրջանում Գվելֆերի և Գիբելիների միջև բազմաթիվ բախումներ են տեղի ունեցել։ Գվելֆերներն աջակցում էին Բրեշիայի եպիսկոպոսին և Հռոմի պապին, իսկ Գիբելիները հարում էին Սուրբ Հռոմի կայսերը։ 1287 թվականին Կամոնիկան ապստամբեց Բրեշիայի վերահսկողության դեմ և անցավ Միլանի լորդերի՝ Վիսկոնտիների կողմը, ովքեր 14-րդ դարում շարունակեցին իրենց վերահսկողությունը տարածքում։ 1427-1454 թվականներին հովիտը վերահսկելու համար Միլանի և Վենետիկի հանրապետության միջև տեղի են ունեցել բազմաթիվ ճակատամարտեր։ Ի վերջո հովիտն անցել է Վենետիկի վերահսկողության տակ։ Հետագա դարերում բնակչությունն աճել է և զբաղվել երկաթի առևտրով։
Կամոնիկան Վենետիկից առանձնացել է 1797 թվականին Նապոլեոնի վենետիկյան նվաճումից հետո։ Նապոլեոնից հետո տարածքը վերահսկվել է Ավստրո-Հունգարական կայսրության կողմից։ 1859 թվականին Կամոնիկան կցվել է Իտալիայի թագավորությանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ճակատամարտող զորքերը ձգվել են արևելյան սահմանի երկայնքով՝ Adamello-Presanella ալպյան լեռնաշղթայով։ Այս տարածքի մարտերը հայտնի են որպես «Սպիտակ պատերազմ Ադամելոյում»։
1955 թվականին Լոմբարդիայի Հնագիտական կառավարման մարմնի կողմից Կապո դի Պոնտեում ստեղծվել է Naquane քարե փորագրությունների ազգային զբոսայգին։
ՅՈՒՆԵՍՕ-ի տեսարժան վայրեր
Կամոնիկա հովտում է գտնվում Եվրոպայի ամենամեծ ժայռապատկերների համալիրը՝ էպիպալեոլիթյան ժամանակաշրջանից մինչև միջնադար շուրջ 300,000 ժայռապատկեր ։
Ձմեռային սպորտ
Ձմեռային սպորտի կենտրոններ են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հարթավայրեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Օմարօղլի
Օմարօղլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Քյուլյուս)
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի, հայկական եկեղեցի, տեղակայված էր Ադրբեջանի տարածքի Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության Քյուլյուս գյուղում ։ Գտնվում էր գյուղի հարավ-արևմտյան մասում ։
Պատմություն
Կառուցվել է 13-14-րդ դարերում և վերակառուցվել 1657 թվականին ։
Ճարտարապետություն
Եկեղեցին բազիլիկ ոճի էր, որը բաղկացած էր երկու մատուռներից, մեկ նավից, աբսիդից, երկու ավանդատներից և սրահից։ Արևմտյան և հարավային կողմերում գտնվում էին մուտքերը։ Ներսում փորագրված են եղել հայերեն արձանագրություններ։ Եկեղեցու տանիքը՝ գմբեթի տպավորություն ստեղծող կորաձև տեսքով, բնորոշ է Սպահանի պարսկահայ համայնքի գաղութներին և եկեղեցիներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի հայկական եկեղեցիներ
Շայդալա
Շայդալա (Шайдала, Шайҙалы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելոկատայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 69 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելոկատայսկի շրջանի բնակավայրեր
Նատասիա Մալթե
Նատասիա Մալթե (Natassia Malthe, ), նորվեգացի դերասանուհի և մոդել։ Նկարահանվել է Ռեյնի դերով «Բլադրեյն 2։ Ազատագրում» և «Բլադրեյն 3։ Երրորդ ռեյխ» ֆիլմերում։
Կենսագրություն
Նատասիա Մալթեն ծնվել է Նորվեգիայի Օսլո քաղաքում, նա ունի երկու իրենից մեծ քույրեր։ Ըստ իր մոր, նա ունի ֆիլիպինյան արմատներ ։
2007 թվականին էկրան է բարձրանում «Բլադրեյն 2։ Ազատագրում» ֆիլմը՝ նկարահանված հայտնի տեսախաղերի շարքի հիման վրա։ Նատասիան խաղում էր գլխավոր դերը, որտեղ մարմնավարում էր Ռեյն անունով աղջիկ-կիսավամպիրի։ Խաղալով այս դերը, նա փոխարիել էր Քրիստիանա Լոկենին, ով խաղում էր Ռեյնի դերը առաջին ֆիլմում։ Այս ֆիլմից հետո Նատասիան համագործակցում է ռեժիսոր Ուվե Բոլլի հետ, ով հետագայում նկարահանել է աջկան մի շարք այլ ֆիլմերում։
Նատասիա Մալթեն ապրում է Լոս Անջելեսում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասանուհիներ‎ Կատեգորիա:Նորվեգացի մոդելներ
Ջեյմս Օլդրիջ
Ջեյմս Օլդրիջ(James Aldridge, ), անգլիացի գրող և հասարակական գործիչ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939-1945), որպես լրագրող և զինվորական թղթակից, եղել է մի շարք ռազմաճակատներում։ Օլդրիջը պայքարում է խաղաղության և միջազգային լարվածության թուլացման համար («Դիվանագետը», 1949, Խաղաղության ոսկե մեդալ, 1953), հանդես գալիս ի պաշտպանություն ճնշված ժողովուրդների ազգային-ազատագրական պայքարի («Ամայի հորիզոնների հերոսները», 1954, «Չեմ ուզում, որ նա մեռնի», 1957, «Վերջին աքսորյալը», 1961)։ Նրա ողջ ստեղծագործության մեջ առկա է ԽՍՀՄ-ի թեման։ Նա հստակորեն տեսնում է կապիտալիզմի և սոցիալիզմի միջև գաղափարական սուր պայքարի բարդ ընթացքը, որն անդրադառնում է նաև մարդկանց գիտակցության վրա («Օտար երկրի որդին», 1962, «Վտանգավոր խաղ», 1966, երկերգություն)։ Օլդրիջի բազմազան ստեղծագործական հետաքրքրությունների վկայությունն են «Կահիրե» գիրքը, ավստրալիական նովելաշարը, «Իմ եղբայր Թոմը» (1966) վիպակը, «Ոսկի և ավազ» (1960) պատմվածքների ժողովածուն, որը ներառնում է նաե «Վերջին դյույմը» պատմվածքը (հայերեն հրատարակություն, 1974, համանուն խորհրդային ֆիլմ, 1959)։ «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման համար» լենինյան միջազգային մրցանակ (1973)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1986-87
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1986-87, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 88-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Էվերթոն» ֆուտբոլային ակումբը։
Մշցաշարի ընթացքում ամենաերկար հաղթանակների շարքը իրականացրել է Էվերթոնը - 7 հանդիպում, իսկ անպարտելի շարքը Արսենալը - 17 հանդիպում: Ամենաերկար պարտությունների շարքը ունեցել է Նյուքասլ Յունայթեդը - 6 պարտություն:
Աարդոնիքս
Աարդոնիքս (լատիներեն Aardonyx-, «ճանկ հողից»), խոտակեր դինոզավրերի ցեղ զավրոպոդոմորֆերի ենթակարգից, որոնք ապրել են վաղ յուրայի ժամանակաշրջանում(մոտ 195 միլիոն տարի առաջ) ներկայիս ՀԱՀ-ի տարածքում։ Այս ցեղից հայտնի է ընդամենը մեկ տեսակ -Aardonyx celestae ։
= Նկարագրում = Aardonyx celestae տեսակը հայտնաբերվել է 2009 թվականին Հարավային Աֆրիկայում՝ վաղ յուրայի ժամանակաշրջանի ապարաշերտերում։ Պեղումները իրականացվել են Marc’s Quarry տեղանքում Upper Elliot Formation երկրաբանական շերտում։ Հնէաբաններին հաջողվել է գտնել մեծ քանակությամբ ոսկորներ և ոսկորների մասնիկներ, որոնք հավանաբար պատկանում են երկու տարբեր առանձնյակների (նմուշներ BP/1/6254 և BP/1/6505)։ Այս տեսակը նկարագրվել է 2010 թվականին հնէաբան Ադամ Յատսի (Adam Yates) և նրա կոլեգաների կողմից։ Ցեղի անվանումը առաջացել է երկու լեզուներից՝ աֆրիկաանս «аard» - հող և հունարեն «onyx» - ճանկ։ Տեսակը անվանվել է Սելեստե Յատսի (Celeste Yates) պատվին, օվ հայտնաբերել և նախապատրսատել է տվյալ տեսակի ներկայացուցիչների մնացորդների մեծ մասը։ Այս դինոզավրը ունեցել է մոտ 7 մետր երկարություն։ Նա ուներ երկար պարանոց և փոքր գլուխ, որը իր ձևով հիշեցնում էր տիպիկ զաուրոպոդներին՝ հսկայական չորս ոտանի դինոզավրերին։ Ունի նմանատիպ առջևի վերջույթներ, որոնք համարվում են միջանկյալ պրոզավրոպոդների և զավրոպոնդերի միջև։ Սողունի վերջույթների կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ նա քայլել է օգտագործելով բոլոր չորս վերջույթները, ինչպես նաև կարողացել է քայլել հետևի վերջույթներով։ Ծնոտի ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ այս տեսակը սնվել է բուսական ծագում ունեցող կերով։ Հետազոտողների խոսքերով այս տեսակը թույլ է տալիս պարզաբանել չորս ոտանի դինոզավրերի էվոլյուցիան։ Ի դեպ, սակայն 200 միլիոն տարի առաջ զաուրոպոդները արդեն գոյություն ունեին և դա գիտնականներին թույլ տվեց եզրակացնել, որ այս տեսակը հանդիսանում է միջանկյալ օղակ և չի հանդիսանում չորս ոտանի հսկաների անմիջական նախնի ։
Դասակարգում
Կլադոգրամա, որը ցույց է տալիս աարդոնիքսի դիրքը զավրոպոդոմորֆերի մեջ։
Aardonyx Aardonyx-ը կապված է չորս ոտանի զաուրոպոդոմորֆերի քույր խմբի հետ (Melanorosaurus + Sauropoda), և հանդիսանում է բազալ զաուրոպոդոմորֆ-զաուրոպոդերի միջև միջանկյալ օղակ։ Ըստ A. M. Yates (2009) Aardonyx դասակարգման պատկանում է Anchisauria տաքսոնին։
Հղումներ
Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Չապաևկա (գյուղ, Դիկանկայի շրջան)
Չապաևկա (Чапаєвка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սովխոզ Չապաևա։ Հիմնադրվել է 1931 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չապաևկա գյուղում բնակվում էր 650 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2814 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 230,99 մարդ/կմ²։
Մուրանյան ապակի
Մուրանյան ապակի, Վենետիկյան ապակի (Vetro di Murano, Vetro di Venezia), դեկորատիվ արվեստի պատմա-տարածաշրջանային բազմազանություն, ապակուց արտադրատեսակներ` պատրաստված հին տեխնոլոգիաներով, ստեղծված և ամենաբարձր տեխնիկական և գեղարվեստական մակարդակի հասած Մուրանո կղզում` Վենետիկի ծովածոցում։ Վենետիկյան ապակեգործները ավանդաբար օգտագործում են առավել պլաստիկ նատրիումի կրաքարի ապակին` հմտորեն Դեկոր արտադրատեսակները օգտագործելով տաք ձևավորման տարբեր տեխնիկաներով (նաև նկարչություն, ոսկեզօծում, փորագրություն և փորագրություն)։ Արտադրությունը կենտրոնացած է Վենետիկյան Մուրանո կղզում XIII դարից։ Մուրանոյի ապակին երկար պատմություն ունի, ինչպես նաև յուրահատուկ համբավ։ XV-XVI դարերում Մուրանո կղզին Եվրոպայում գեղարվեստական ապակե արդյունաբերության գլխավոր կենտրոնն էր։ Ավելի ուշ Մուրանոյի ապակեգործները դարձել են Եվրոպայի հայելիների լավագույն արտադրողները։
Պատմություն
Վենետիկյան ապակու պատմության առանցքային պահը 13-րդ դարն է։ Վենետիկում ապակին պատրաստել են նաև մինչ այդ, սակայն այն քիչ էր տարբերվում եվրոպական այլ երկրներում արտադրվող ապակուց։ Միջնադարում ապակյա իրերը, մասնավորապես անտառային ապակի կամ վալդգլասը։ Իտալիայի հյուսիսում հին հռոմեական տեխնոլոգիայով արհեստանոցներում պատրաստել են մուրինա (murrina)։ Նման երփներանգ անոթների պատրաստման ամենահեշտ եղանակը տաք ապակե պատվածքի փաթաթումն է գունավոր ապակե փշրանքներով։ Այնուհետև ձեռք բերվում թափանցիկ ապակու մի բարակ մակերեսային շերտ և ավարտվում համաձուլված արտադրանքը։ Խճանկար օրինակը մնում է ներսում` պատերի միջև ։ Նույն կերպ ապակու շերտերի միջև մետաղական փայլաթիթեղից պատրաստված ասեղնագործ նկար են տեղադրում։ Բյուզանդիայում և արևմտաեվրոպական միջնադարում միջապակյան ոսկեզօծման տեխնիկայով պատրաստել են գավաթներ` դիմանկարային մեդալիոններով և հատակում տեղադրված մակագրություններով .:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արվեստ Կատեգորիա:Խճանկար Կատեգորիա:Ապակի Կատեգորիա:Վենետիկ Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ
Արչիբալդ Ջոզեֆ Քրոնին
Արչիբալդ Ջոզեֆ Քրոնին (Archibald Joseph Cronin, ), շոտլանդացի գրող և բժիշկ։
Կենսագրություն
1931 թվականին հրատարակել է «Բրոուդիի ամրոցը» վեպը, որի հիման վրա ստեղծված դրաման 1963 թվականին բեմադրվել է Երևանում։ «Աստղերը նայում են ներքև» (1935) սոցիալական վեպի կենտրոնում ժողովրդից դուրս եկած հերոսի կերպարն է։ «Միջնաբերդ» (1937) վեպում բացահայտված է գիտության և հարստանալու կապիտալիստական տենչի հակասությունը։ 1939-1945 թվականներին Կրոնինն ապրել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ «Երկնքի բանալիները» (1941) վեպը ցույց է տալիս գրողի ուտոպիական-կրոնական տրամադրությունները։ Քրոնինի «Յուպիտերը ծիծաղում է» (1940) պիեսում բուրժուական եսամոլությանը հակադրված են վերացական հումանիստական իդեալներ։ Գրել է նաև «Խաչակրի արձանը» (1956), «Հյուսիսային լույսը « (1958) և այլ վեպեր։
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը շնորհվում է ամեն տարի սկսած 1901 թվականից։ ԱԱյս ընթացքում 97 մրցանակ է հանձնվել։ Ընդ որում, 19 անգամ պարգևատրում չի կատարվել. 1914-1916, 1918, 1923, 1924, 1928, 1932, 1939-1943, 1948, 1955-1956, 1966-1967 և 1972 թվականներին։ Նման բան նախատեսված է Նոբելյան հիմնադրամի կանոնադրությամբ այն դեպքում, եթե հավակնորդների ոչ մի գործունեություն բավականաչափ նշանակալի չէ ։ 1901 թվականին Խաղաղության մրցանակի առաջին դափնեկիրներ են դարձել շվեյցարացի Ժան Անրի Դյունանը և ֆրանսիացի Ֆրեդերիկ Պասին։ 2016 թվականին մրցանակի դափնեկիր Է դարձել Կոլումբիայի նախագահ Խուան Մանուել Սանտոսը։ 97 մրցանակներից 66 անգամ մրցանակն ամբողջությամբ հանձնվել է մեկ դափնեկրի, 29 անգամ խաղաղության մրցանակը բաժանվել է երկու դափնեկիրների միջև, 2 անգամ մրցանակը կիսել են միանգամից երեք դափնեկիրներ։ Նոբելյան հիմնադրամի կանոնադրության մեջ ասվում է, որ խաղաղության մրցանակը «ոչ մի դեպքում չի կարող բաժանվել ավելի քան երեք դափնեկիրների միջև» ։
1901 թվականից Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է 130 դափնեկիրների, որոնց թվում եղել են 26 կազմակերպություններ։ Միաժամանակ, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն մրցանակ է ստացել երեք անգամ, իսկ ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի վարչությունը՝ երկու անգամ։ 2016 թվականին մրցանակի արժանացած 104 անձանց թվում եղել է 16 կին։ 1905 թվականին առաջին կին դափնեկիր Է դարձել Բերտա ֆոն Զուտները։ Դափնեկիրների միջին տարիքը 1901 թվականից մինչև 2016 թվականն ընկած ժամանակահատվածում կազմում է 61 տարեկան։ 2016 թվականին ամենաերիտասարդ դափնեկիրը պակիստանցի իրավապաշտպան Մալալա Յուսուֆզայն է, որը պարգևատրման պահին՝ 2014 թվականին 17 տարեկան էր, իսկ ամենատարեցը բրիտանացի Ջոզեֆ Ռոտբլատն է, որը պարգևատրվել է 1995 թվականին՝ 87 տարեկան հասակում ։ Մեկ անգամ խաղաղության մրցանակը շնորհվել է հետմահու՝ Դագ Համարշոլդին 1961 թվականին։ 1974 թվականից ի վեր Նոբելյան հիմնադրամի կանոնադրությունը սահմանում է, որ մրցանակը չի կարող հետմահու պարգևատրվել, եթե մահը տեղի չի ունեցել Նոբելյան մրցանակի հայտարարությունից հետո ։
Թեկնածուների ընտրություն
Նոբելյան հիմնադրամի կանոնադրության համաձայն՝ թեկնածուներ կարող են առաջադրել հետևյալ անձինք ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակ Կատեգորիա:Պացիֆիզմ
Փախուստ Էրգրից (գիրք)
«Փախուստ Էրգրից» պատմական գիտությունների դոկտոր Ռուբեն Մելքոնյանի և թյուրքագետ Նաիրա Պողոսյանի գիրքը, որը հրատարակվել է 2022 թվականին Newmag հրատարակչությունում, «Հասրաթյան-Մինասյան» հիմնադրամի նախաձեռնությամբ և ֆինանսավորմամբ։
Աղբյուրներ
Գրքի համար հիմք են հանդիսացել Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածների և ժառանգների մասին արխիվներում թողած թուրք պատմաբանների ակտիվ աշխատությունները, որոնք հետազոտել են գրքի հեղինակները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր Կատեգորիա:Գիտահանրամատչելի գրքեր
Գուտա (գյուղ, Ուժգորոդի շրջան)
Գուտա (Гута), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գուտա գյուղում բնակվում էր 285 մարդ։
Էրնստ Գլազեր
Էրնստ Գլազեր (Ernst Glaser, ), հրեական ծագումով նորվեգացի ջութակահար, ով ծնվել և մեծացել է Գերմանիայում։
Կենսագրություն
Էրնստ Գլազերը ծնվել է 1904 թվականի փետրվարի 24-ին Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքում։ Սովորել է Բեռլինում՝ աշակերտելով Կարլ Ֆլեշի մոտ։
1941 թվականին նշվում էր ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի 175-ամյակը, երբ մի խումբ նորվեգացի նացիստներ ներխուժեցին հանդիսության սրահ։ Նրանք ցանկանում էին գերի վերցնել նվագախմբի կատարողներին։ Գլազերին հաջողվել է փախուստի դիմել։
Այս շրջանում էլ ստեղծվել է Նորվեգիայի ազգային օրհներգը, որի ստեղծմանն անմիջականորեն մասնակցել է Էրնեստ Գլազերը ։ 1942 թվականին փախչել է Շվեդիա և վերադարձել է Նորվեգիա միայն 1945 թվականին։
Մահացել է 1979 թվականի ապրիլի 3-ին Օսլոյում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ Կատեգորիա:Գերմանացի ջութակահարներ Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Շվեդ երաժիշտներ
Շայդոմա
Շայդոմա (Шайдома, Saidoma), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Կոնդոպոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 81 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Կոնդոպոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Չերնեշչինա (գյուղ, Դիկանկայի շրջան)
Չերնեշչինա (Чернещина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1977 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերնեշչինա գյուղում բնակվում էր 276 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1677 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 164,58 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1977 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հանրակրթությունը Հայաստանում
Ուսումնական կենտրոններ
1918-1919 ուսումնական տարում հանրապետությունում գործել են 133 տարրական (11,2 հազար աշակերտ, 113 ուսուցիչ) և 10 միջնակարգ (3,2 հազար աշակերտ, 177 ուսուցիչ) դպրոցներ։ Կրթական գործի հետագա կազմակերպման և զարգացման մեջ մեծ է հանրային կրթության և արվեստի նախարար, ականավոր գրականագետ ու մանկավարժ Նիկոլ Աղբալյանի դերը, որի օրոք մշակվել և հաստատվել են մի շարք օրենսդրական ակտեր, որոնցով ագգության կրթական նոր համակարգի հիմքն է դրվել։ 1919-ի դեկտեմբերին ընդունվել է «Օրենք պետական լեզվի մասին»։ Դպրոցականները Մեսրոպ Մաշտոցի արձանի մոտ (Օշական) Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան № 67 հանրակրթական դպրոցի շենքը պատմական որոշումը, որով հայերենը պաշտոնապես ճանաչվել է պետական լեզու։ Առաջադրվել է նոր, ազատ ժողովրդավարական դպրոցի գաղափարը, հատուկ ուշադրություն է դարձվել աշակերտների մարմնակրթական դաստիարակությանը, սկիզբնավորվել է սկաուտական շարժումը։ 1919-1920 ուսումնական տարում կտրուկ ավելացել է դպրոցների թիվը, գործել են 456 տարրական (40,2 հազար աշակերտ, 1047 ուսուցիչ) և 20 միջնակարգ (5,1 հազար աշակերտ, 286 ուսուցիչ) դպրոցներ։ Միջնակարգ են դարձել Պուշկինի անվան, Նոր Բայազետի, Աշտարակի բարձր տարրական դպրոցները, Ալեքսանդրապոլի Սուրբ Փրկչի եկեղեցածխական դպրոցը, բացվել են Երևանի ուսուցչական սեմինարիայի պրոգիմնագիան, Վաղարշապատի, Ղարաքիլիսայի և Իջևանի գիմնազիաները։ Պետական միջոցներից հատկացումներ են կատարվել դպրոցաշինության համար (բազմաթիվ դպրոցներ տեղավորված էին վարձու տներում)։
Դասագրքեր
Հատուկ ուշադրություն է դարձվել դասագրքերի վերահրատարկմանը (մինչ այդ դրանք հիմնականում տպագրվել են Թիֆլիսում), նոր դասագրքերի ստեղծմանը («Դասընկեր», «Փայլուն արև» և այլն), ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերվել Վրաստանի և Ադրբեջանի հայկական դպրոցներին՝ մեծապես նպաստելով այդ հանրապետություններում հայկական դպրոցական ցանցի պահպանմանը։
Մանկավարժական կադրերի պակասը լրացնելու, նրանց գիտելիքներն ընդլայնելու նպատակով 1919 թվականի աշնանից հանրապետության տարբեր վայրերում կազմակերպվել են մանկավարժական դասընթացներ, բարելավվել է ուսուցիչների ֆինանսական դրությունը, բարձրացվել է աշխատավարձը։ 1920-1921 ուսումնական տարում ծրագրվել էր դպրոց, գործի էլ ավելի ընդլայնում և բարելավում, սակայն 1920 թվականի աշնանը ծայր առած ռազմաքաղաքական իրադարձությունների պատճառով հանրապետությունը հայտնվել է քաղաքական խոր ճգնաժամի մեջ. կրթական շատ ծրագրեր նույնպես մնացել են թերի։ Հանրապետությունում խորհրդային կարգերի հաստատումով կրթական գործընթացի զարգացման նոր հնարավորություններ են ստեղծվել։ Հայաստանի հեղկոմի 1920 թվականի դեկտեմբերի 6-ի դեկրետով հայերենը հանրապետությունում ճանաչվել է պետական լեզու, նույն թվականին ստեղծվել է ՀԽՍՀ լուսժողկոմատը (1-ին լուսժողկոմ է եղել պատմաբան Աշոտ Հովհաննիսյանը), 1946 թվականից՝ լուսավորության նախարարություն։ 1920 թվականից ՀԽՍՀ-ում դպրոցական ցանցն ընդլայնվել է։ Խորհրդային առաջին տարիներին գործել են դպրոցի 2 հիմնական տիպեր՝ տարրական և 7-ամյա։ Այնուհետև կազմակերպվել են աշխատանքային դպրոցներ։ 1923-1924 ուսումնական տարում բացվել են բանֆակներ, որոնց նպատակը բանվորներին և գյուղացիներին բուհերում սովորելու համար նախապատրաստելն էր։ 1930 թվականին որոշում է ընդունվել ընդհանուր պարտադիր տարրական կրթության անցնելու մասին, սկսվել է դպրոցների կառուցման ծավալուն աշխատանքներ 1929-1932 թվականներին կառուցվել են 383 դպրոց, շենքեր՝ գլխավորապես գյուղ, վայրերում։ 1932-1933 ուսումնական տարում ՀԽՍՀ-ում գործել է 1099 դպրոց, որից 782-ը՝ տարրական, 302-ը՝ 7-ամյա, և 12-ը՝ միջնակարգ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել դպրոցները մանկավարժ, կադրերով ապահովելու խնդրին։ 1920-1930-ական թվատանին չափահաս բնակչության անգրագիտության վերացման նպատակով ստեղծվել են խրճիթ-ընթերցարաններ, կարմիր անկյուններ, ակումբներ և մշակույթի տներ։ Եթե 1920 թվականին անգրագետ էր հանրապետության բնակչության 83 %-ը, ապա 1939 թվականին՝ ընդամենը 16 %-ը։ Հայրեն, մեծ պատերազմի (1941-1945) տարիներին ժողկրթության բնագավառը զգալիորեն տուժել է։ 1946 թվականին մտցվել է ընդհանուր պարտադիր ուսուցում (7 տարեկանից)։ 1956 թվականին հիմնականում իրագործվել է 7-ամյա ընդհանուր պարտադիր կրթության ծրագիրը։ 1959 թվականին մտցվել է 7-16 տարեկանների 8-ամյա ընդհանուր պարտադիր կրթություն։
21-րդ դար
Կատեգորիա:Կրթություն Կատեգորիա:Կրթությունը Հայաստանում
Պինտո (Մադրիդ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Լուի Արագոն
Լուի Արագոն (Louis Aragon, ի ծնե անունը՝ Լուի-Մարի Անդրիյո, Louis-Marie Andrieux, ), ֆրանսիացի գրող և քաղաքական գործիչ։ Եղել է Գոնկուրյան ակադեմիայի անդամ։
Ծնվել է 1897 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Փարիզում։ 1915 թ. ընդունվել է համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, բայց ընդամենը մեկ տարի անց, ուսումը կիսատ թողնելով, մեկնել է ռազմաճակատ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է որպես սանիտար։ Պատերազմից հետո ակտիվորեն մասնակցել է գրական կարևոր իրադարձություններին։ 1919-1924 թվականներին անդամակցել է դադաիստների փարիզյան խմբին, 1924 թվականին Անդրե Բրետոնի ու Ֆիլիպ Սուպոյի հետ ընթացք տվել սյուրռեալիստական շարժմանը։ 1927 թվականին ընդունվել է ֆրանսիական կոմկուսի շարքերը և սկսել է մեծ եռանդով զբաղվել լրագրողական աշխատանքով՝ աշխատակցելով Ֆրանսիայի կոմկուսի օրգան հանդիսացող «Յումանիտե» թերթին։ 1932 թվականին գրողների ինտերնացիոնալ խմբի կազմում այցելել է Խորհրդային Միություն՝ ծանոթանալու սոցիալիստական Ուրալի նորակառույցներին, եղել է Մագնիտոգորսկի, Չելյաբինսկի շինհրապարակներում և այդ այցի տպավորություններն արտացոլել բանաստեղծությունների «Ուռա՜, Ուրա՛լ» շարքում։
1928 թվականին ամուսնացել է ռուսական ավանգարդի մուսան համարվող Լիլի Բրիկի կրտսեր քրոջ՝ ֆրանսիացի բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի Էլզա Տրիոլեի հետ, ում բազում բանաստեղծություններ է նվիրել։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ակտիվորեն մասնակցել է Ֆրանսիայում ֆաշիստ զավթիչների դեմ ծավալված Դիմադրության շարժմանը։
1957 թվականին արժանացել է միջազգային լենինյան մրցանակի՝ ժողովուրդների միջև խաղաղությունն ամրապնդելու համար։ Ֆրանսիայում մասայականացրել է խորհրդային գրականությունը, 1953-1972 թվականներին խմբագրել է «Les lettres francaises» ամսագիրը, որը տպագրվում էր ֆրանսիական կոմկուսի աջակցությամբ։ 1972 և 1977 թվականներին խորհրդային կառավարության կողմից պարգևատրվել է նաև Հոկտեմբերյան հեղափոխության և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշաններով։ Հետագա տարիներին կտրուկ արտահայտվել է ԽՍՀՄ-ում տիրապետող կոմունիտական ավտորիտար ռեժիմի դեմ, բողոքել, դատապարտել խորհրդային այլախոհ գրողների նկատմամբ սանձազերծված հալածանքները, դատական շինծու վարույթները։ 1968 թվականին բողոքի իր ձայնն է բարձրացրել ընդդեմ խորհրդային զորքերի՝ Չեխոսլովակիայում իրականացրած ռազմական միջամտության։
Նրա միջամտությամբ է Սերգեյ Փարաջանովը բանտից ազատ արձակվել։
2015 թվականին Երևանում հայերեն հրատարակվել է նաև Արագոնի «Իռենի ճեղքը» վիպակը, որը նա գրել էր 1928-ին ։
2012 թվականի մարտի 27-ին Փարիզում՝ Սեն Լուի կղզում բացվել է Լուի Արագոնի անունը կրող հրապարակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Կոմունիստ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ (2024)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում հերթական նախագահական ընտրությունները նախատեսվում են 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին։ Դրանք կլինեն երկրի պատմության մեջ 60-րդ նախագահական ընտրությունները, որին կարող է ընտրվել ԱՄՆ-ի 47-րդ նախագահը։
ԱՄՆ Սահմանադրության երկրորդ հոդվածի համաձայն՝ նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար թեկնածուն պետք է լինի ԱՄՆ քաղաքացի, նա պետք է լինի 35 տարեկանից ոչ պակաս և երկրի տարածքում ապրի առնվազն 14 տարի։ Առավել հաճախ թեկնածուները փրայմերիզների ընթացքում առաջադրվում են քաղաքական կուսակցություններից մեկից։ Հնարավոր թեկնածուների թվում է հանրապետական Դոնալդ Թրամփը, որը եղել է ԱՄՆ նախագահ 2017-2021 թվականներին, և դեմոկրատ Ջո Բայդենը, որը նախագահ է ընտրվել 2021 թվականներին։
Դեմոկրատական կուսակցություն
Փորձագետները նշում են, որ Կուոմոյի վարկանիշը զգալիորեն աճել է կորոնավիրուսի պանդեմիայի դեմ նրա հաջող պայքարի շնորհիվ, իսկ Օկասիո-Կորտեսը շատ տարածված է երիտասարդ ընտրողների և աշխատանքային դասի ներկայացուցիչների շրջանում ։ 2024 թվականի ընտրություններին Ջո Բայդենի մասնակցությունը փորձագետները քիչ հավանական են համարում նրա տարիքի պատճառով. նա այդ պահին կլինի 81 տարեկան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններ Կատեգորիա:Սպասվող իրադարձություններ Կատեգորիա:Նախագահությունն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:21-րդ դարը ԱՄՆ-ում
Ակկոյու
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7948) Ուայթակեր
(7948) Ուայթակեր (Whitaker), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի ապրիլի 24-ին Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից Կիթ Պիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,440463 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,321 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,56 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1392,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258521 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,54° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ագեղցի (այլ կիրառումներ)
Ագեղցին կարող է վերաբերել՝
Երազ
Երազ, պատկերների, մտքերի, զգացմունքների և զգացումների հաջորդականություն, որը անկախ մեր կամքից տեղի է ունենում քնի որոշակի փուլերում ։ Երազների նպատակն ու բովանդակությունը ամբողջովին բացահայտված չէ, չնայած այն եղել է գիտական, փիլիսոփայական և կրոնական ուսումնասիրության առարկա մարդկության պատմության ընթացքում։ Երազի մեկնաբանումը դա երազներից ինչ-որ իմաստ քաղելու փորձ է։ Երազների գիտական ուսումնասիրությունը կոչվում է օնեիրոլոգիա ( - «երազ» և - «ուսումնասիրություն») ։
Երազները հիմնականում տեղի են ունենում քնի արագ աչքի շարժման (REM) փուլում, երբ ուղեղի ակտիվությունը մեծ է և նման է արթուն լինելուն։ REM քնի փուլի ընթացքում տեղի է ունենում աչքերի անընդհատ շարժում։ Երբեմն երազ կարելի է տեսնել նաև քնի այլ փուլերում, սակայն այս երազները ավելի աղոտ են և լավ չեն հիշվում ։ Երազների երկարությունը տարբեր է. դրանք կարող են տևել մի քանի վայրկյանից մինչև մոտ 20-30 րոպե ։ Ավելի հավանական է հիշել երազը, եթե մարդուն արթնացնում են երազի REM փուլում։ Միջին հաշվարկով մարդը մի գիշերվա ընթացքում կարող է տեսնել 3-5 երազ, բայց երբեմն դրանց թիվը կարող է հասնել 7-ի. այնուամենայնիվ շատ երազներ անմիջապես կամ արագ մոռացվում են ։ Երազները ավելի երկար են տևում խորը քնելու ընթացքում։ 8 ժամ քնելու դեպքում հիմնականում երազ տեսնում ենք REM փուլի ընթացքում ։
Երազի նշանակության մասին կարծիքները տարբերվել են մշակույթից մշակույթ և փոխվել ժամանակի ընթացքում։ Շատերը հաստատում են Զիգմունդ Ֆրոյդի երազների տեսությունը - երազները բացահայտում են թաքնված ցանկություններն ու զգացմունքները։ Կան նաև այլ հայտնի տեսություններ այն մասին, որ երազները օգնում են հիշողության ձևավորմանն ու խնդիրներ լուծելուն, կամ դրանք ուղեղի հանկարծակի ակտիվացման արդյուք են ։
Զիգմունդ Ֆրոյդը, ով զարգացրել է հոգեվերլուծության հոգեբանական սկզբունքի տեսությունը, գրել է երազների տեսության և դրանց մեկնաբանությունների մասին վաղ դեռևս 1900-ականներին ։ Նա բացատրել է երազը որպես մարդու ցանկությունների և անհանգստությունների արտահայտում, որը հիմնականում կապված է մանկության տարիների ճնշված հիշողությունների ու սևեռուն մտքերի հետ։ Նա նաև ասում էր, որ ամեն երազ, անկախ իր բովանդակությունից, իրենից ներկայացնում է սեռական լարվածության թուլացում ։ Իր «Երազների մեկնաբանություն» (1899) աշխատության մեջ Ֆրոյդը զարգացրել է երազներ մեկանաբանելու հոգեբանական տեխնիկան և մշակել է մի շարք ուղեցույցներ հասկանալու երազների մեջ հանդիպող սիմվոլները։ Մեր ժամանակներում երազները կապվում են անգիտակցական մտքի հետ։ Դրանք կարող են տարբերվել սովորականից մինչև սյուրռեալիստական և տարօրինակ։ Երազները կարող են լինել վախ առաջացնող, հուզիչ, կախարդական, մելանխոլիկ, արկածային և սեռական բնույթի։ Երազում տեղի ունեցող իրադարձությունները երազը տեսնողի հսկողությունից դուրս են։ Սա չի վերաբերում միայն գիտակցված երազատեսությանը, որտեղ մարդը գիտակցում է, որ երազ է տեսնում ։ Երազները կարող են երբեմն ստեղծագործական միտք պարգևել մարդուն կամ ոգեշնչել վեջինիս ։
Հնագույն պատմություն
Բնիկ ավստրալիացիների մոտ երազատեսությունը հասկացություն է հոգեպաշտության շրջանակներում, որը վերաբերում է անձի կամ խմբի ձևավորմանը ։
Հին Միջագետքում (հայտնի է նաև որպես Մեսոպոտամիա) բնակվող շումերները թողել են երազի մեկնաբանության ապացույցներ դեռևս մ.թ.ա. 3100 թվականին ։ Միջագետքի ամբողջ պատմության ընթացքում երազները մեծ կարևորություն են ներկայացրել գուշակությունների համար և այդ տարածաշրջանի թագավորները մեծ ուշադրություն են դարձրել դրանց  ։ Գուդեան՝ շումերական Լագաշ քաղաք-պետության թագավորը (թագավորել է մ.թ.ա. 2144-2124 թվականներին), վերակառուցել է Նինուրտայի տաճարը երազում այդ ամենը տեսնելուց հետո ։ Աքքադական Գիլգամեշ էպոսը պարունակում է բազմաթիվ արձանագրություններ երազի մարգարեական ուժի հետ կապված ։ Նախ Գիլգամեշը հենց ինքն է երազ տեսնում և կանխագուշակում է Էնկիդուի ժամանումը ։ Ավելի ուշ Էնկիդուն երազում տեսնում է, թե ինչպես հերոսները հանդիպում են հսկա Հումբաբայի հետ ։ Հնում հավատում էին, որ երազները երեբմն հնարավորություն են տալիս կապվել այլ աշխարհների հետ, որ հոգին կամ նրա ինչ-որ մասը անջատվում էր քնած մարդու մարմնից և իրականում այցելում այն վայրերը կամ այն անձանց, որոնց նա տեսել է քնի մեջ ։ Էպոսի 7-րդ մասում Էնկիդուն վերապատմում է Գիլգամեշին մի երազ, որում նա տեսել է, որ Անու, Էնլիլ և Շամաշ աստվածները նրան դատապարտում են մահվան ։ Նա նաև երազում այցելել է Անդրաշխարհ ։
Ասորական թագավոր Աշուրնազիրապալ 2-րդը (թագավորել է մ.թ.ա. 883-859 թվականներին) կառուցել է տաճար ի պատիվ Մամուի (հավանաբար երազների աստված) Խալուի մոտ Իմգուր-Էնլիլ կոչվող վայրում ։ Մեկ այլ ասորական թագավոր Աշուրբանիպալը (թագավորել է մ.թ.ա. 668-627 թվականներին) երազ է տեսել ռազմական հուսահատ մի իրավիճակում, որտեղ Իշտար աստվածուհին հայտնվել է իրեն և խոստացել, որ կառաջնորդի իրեն դեպի հաղթանակ ։ Բաբելոնացիները և ասորինեը բաժանում էին երազները 2 մասի. «լավ» երազներ, որ ուղարկում են աստվածները և «վատ» երազներ, որ ուղարկում են սատանաները ։ Կա Iškar Zaqīqu վերնագրով երազի կանխանշանների հավաքածու տարբեր երազների սցենարներով, ինչպես նաև կանխատեսումներով, թե ինչ կպատահի տվյալ երազը տենող մարդուն՝ ակնհայտորեն հենվելով նախկինում եղած դեպքերի վրա ։ Որոշները թվում են այլ հնարավոր ելքեր՝ հենվելով այն դեպքերի վրա, որ նույնպիսի երազը տեսնող տարբեր մարդկանց մոտ ստացվել են տարբեր արդյունքներ ։ Նշված երազի սցենարները ներառում են բազմաթիվ առօրյա իրադարձություններ, ճամփորդություններ դեպի տարբեր վայրեր, ընտանեկան խնդիրներ, սեռական գործողություններ և հանդիպումներ մարդկային էակների, կենդանիների և աստվածներ հետ ։
Հին Եգիպտոսում մ.թ.ա. 2000 թվականին եգիպտացիները գրում էին իրենց երազները պապիրուսի վրա։ Պայծառ և կարևոր երազներ տեսնող մարդիկ համարվում էին օրհնված և հատուկ ։ Հին եգիպտացիները ասում էին, որ երազը նման է մարգարեության, որ բերում է հաղորդագրություններ աստծուց։ Նրանք մտածում էին, որ լավագույն ձևը աստվածային հայտնություն ստանալու երազ տեսնելու միջոցով է և նրանք ձգտում էին ամեն կերպ երազ տեսնել։ Նրանք գնում էին սրբավայրեր և քնում հատուկ «երազ տեսնելու մահճակալ»-ների վրա՝ հույս ունենալով աստվածներից ստանալ խորհուրդ, մխիթարություն կամ ապաքինում ։
Դասական պատմություն
Չինական պատմության մեջ մարդիկ գրում էին հոգու երկվության մասին, որոնցից մեկը առանձնանում է մարմնից «ճամփորդելու» երազի ընթացքում, մինչ մյուսը մնում է մարմնում ։ Այս մտածելակերպը և երազի մեկնաբանման այս տարբերակը կասկածի տակ է դրվել դեռևս վաղ ժամանակներից, օրինակ՝ այնպիսի փիլփսոփայի կողմից, ինչպիսին է Ուանգ Չոնգը (27-97 թվականներ) ։ Հնդկական ուպանիշադներում (հնագույն կրոնափիլիսոփայական բնույթի գրավոր տեքստեր գրված մ.թ.ա. 900-500 թվականներին) շեշտը դրվում է երազների երկու նշանակությունների վրա։ Ըստ առաջինի՝ երազը սոսկ ներքին ցանկությունների արտահայտումն է։ Ըստ երկրորդի՝ հոգին հեռանում է մարմնից և ուղղորդվում մինչև արթնանալը:
Հույները համակարծիք էին եգիպտացիների հետ լավ և վատ երազների մեկնաբանման և երազներ տեսնելու ձգտումի հետ կապված։ Մորփեոսը` երազի հույն աստվածը, զգուշացումներ և մարգարեություններ է ուղարկել տաճարներում և սուրբ վայրերում քնողներին։ Հունական հին հավատալիքը երազների մասին այն էր, որ իրենց աստվածները ֆիզիկապես այցելում էին երազ տեսնողներին։
Անտիֆոնը գրել է առաջին հունարեն գիրքը երազների հետ կապված մ.թ.ա. 5-րդ դարում։ Այդ դարում այլ մշակույթներ են ազդել հույների վրա զարգացնելու այն հավատալիքը, որ հոգին լքում է քնած մարմինը ։ Հիպոկրատը (մ.թ.ա. 469-399 թվականներ) ուներ երազի հասարակ տեսություն. օրվա ընթացքում հոգին ստանում է պատկերներ և գիշերը արտադրում է այդ պատկերները։ Հույն փիլիսոփա Արիստոտելը (մ.թ.ա. 384-322 թվականներ) հավատում էր, որ երազները առաջացնում են ֆիզիոլոգիական ակտիվություն։ Նա կարծում էր, որ երազները կարող են վերլուծել և կանխատեսել հիվանդություններ։ Ցիցերոնը իր հերթին մտածում էր, որ բոլոր երազները հենված են այն մտքերի և խոսակցությունների վրա, որ մարդն ունեցել է նախորդ օրերի ընթացքում ։ Ցիցերոնի Somnium Scipionis աշխատությունը նկարագրում է մի երկար երազ, որն իր հերթին մեկնաբանվել է Մակրոբիուսի Commentarii in Somnium Scipionis աշխատությունում։
Հերոդոտոսը իր «Պատմություն» աշխատության մեջ գրում է «Այն տեսիլքները, որոնք հանդիպում են երազի մեջ, հաճախ այն ամենն է, ինչ կապված է օրվա հետ» ։
Ուելսի պատմության մեջ կա նաև մեկ այլ հեքիաթ «Մաքսեն Ուլեդիգի երազը» վերնագրով, որը հռոմեացի կայսր Մագնուս Մաքսիմուսի մասին ռոմանտիզացված պատմություն է և ուելսերենում հնչում է որպես Մաքսեն Ուլեդիգ։ Ծնվելով Իսպանիայում (լատիներեն՝ Hispania, Պիրենեյան թերակղզու Հին Հռոմեական անվանում)՝ նա դարձել է լեգեոնների հրամանատար Բրիտանիայում, հավաքել կելտական զորք և ընդունել Արևմտյան հռոմեական կայսրության կայսեր տիտղոսը 383 թվականին։ Նա պարտություն է կրել 383 թվականի ճակատամարտում և գլխատվել Արևելյան հռոմեական կայսրության կայսեր հրամանով ։