cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մոսադ
«Մեմունե» ժամանակաշրջան
Շիլոախի հրաժարականից հետո «Մոսադ»-ի տնօրենի, և միաժամանակ բոլոր հետախուզական ծառայությունների ղեկավարի պաշտոնը զբաղեցրել է Իսսեր Հարելը, ով այդ պաշտոնում մնացել է մինչ 1963 թվականի մարտի 26-ը։ Դավիթ Բեն Գուրիոնը Հարելին անվանում էր «Մեմունե» (‏ממונה‏‎‎‎ - բառացի նշանակում է պատասխանատու)։ Նա միաժամանակ գլխավորում էր հատուկ ծառայությունների ղեկավարների միավորված կոմիտեն և վարչապետի պաշտպանության և անվտանգության հարցերով խորհրդատուն էր։ 11 տարվա ընթացքում Հարելը պետությունում փաստացի երկրորդ դեմքն էր՝ միանձնյա ղեկավարելով բոլոր հատուկ ծառայությունները և հաշիվ տալով միայն վարչապետի առաջ։
Հարելը պաշտոնի անցնելուց գրեթե անմիջապես հետո Բեն Գուրիոնից ստացավ «Մոսադ»-ի բյուջեի տասնապատիկ բարձրացում և կարգավորեց կազմակերպության աշխատանքը։ Կազմակերպությանը կից բացվեց հատուկ դպրոց գործակալների պատրաստման համար և հաստատվեցին խիստ չափորոշիչներ թեկնածուների ընտրության հարցում։ Նա ասում էր.
Հարելը համարում էր, որ Մոսադը պետք է օգնի երկրին փոխհատուցել Իսրայելի և նրա թշնամիների միջև եղած ռեսուրսների տարբերությունը.
Հարելը ավտորիտար ղեկավար էր, ով պահանջում էր, որ «Մոսադ»-ի բոլոր աշխատակիցները ենթարկվեն և նրան հավատարիմ լինեն նրան։ Միևնույն ժամանակ, Հարելի կոշտ կառավարման ոճը իր մեջ զուգորդում էր լավ աշխատակիցների նկատմամբ հոգատարությունը և նրանց մոտ հեղինակության և իրենց ծառայության էլիտարության զգացումի ստեղծումը։ Նա մեծ ջանքեր էր գործադրում, որպեսզի հայրենիք վերադարձնի ձախողված գործակալին։ Հարելը չէր սիրում և չէր հասկանում կատակը, ինչպես նաև երբեք չէր կատակում։ Նրա միակ ոչ այդքան լուրջ արտահայտությունն է. Նրա աշխատակիցներից մեկը ասել էր, որ եթե Հարելը չգնար Ռուսաստանից, ապա հաստատ կդառնար ՊԱԿ-ի պետ, իսկ «այդ հրեշ Բերիային կուլ կտար նախաճաշին և նույնիսկ չէր խեղդվի» ։
1955 թվականին Հարելը որոշում է կայացրել կադրերի ավելացում կատարել՝ Մոսադի մեջ ընդգրկելով Բրիտանական մանդատի ժամանակաշրջանի «Լեխի» ահաբեկչական խմբավորման նախկին ընդհատակյա աշխատակիցներին, որոնք իրենց գործունեությունը դադարեցրել են Իսրայել պետության հիմնադրումից հետո։ Նրան հաջողվեց իր քայլի ճշտության մեջ համոզել Դավիդ Բեն Գուրիունին, ով աջակողմյաններին խիստ կասկածանքով էր վերաբերվում։ «Մոսադ» և այլ հատուկ ծառայություններ են ընդունվել մոտ մեկ տասնյակ «Լեխի» վետերաններ, որոնցից ամենահայտնին այդ կազմակերպության նախկին ղեկավար Իցխակ Շամիրն էր, ով հետագայում զբաղեցնում էր «Մոսադ»-ի եվրոպական բաժնի պետի պաշտոնը, իսկ թոշակի անցնելուց հետո երկու անգամ ընտրվել է Իսրայելի վարչապետ ։
«Մոսադ»-ի առաջին օպերատիվ ստորաբաժանումը ստեղծվել է 1955 թվականի կեսերին Եգիպտոսում ռազմական հետախուզության կողմից անցկացվող «Սուսաննա» գործողության ձախողման սկանդալից և նրա ղեկավար Բինյամին Գիբլիի հեռացումից հետո։ «Մոսադ»-ի օպերատիվ բաժանմունքը գլխավորել են Ավրաամ Շալոմը և Ռաֆի Էյտանը, ովքեր Հալերի հետ միասին եկել էին Անվտանգության ծառայությունից ։ «Մոսադ»-ում աշխատակիցների թվի աճի հետ մեկտեղ ստեղծվել է նաև 8 գործառույթային վարչություն ։
Ամիտի բարեփոխումները
1963 թվականի մարտի 26-ին վարչապետ Բեն Գուրիոնի հետ կոնֆլիկտի պատճառով հրաժարական է տվել Իսսեր Հարելը։ «Մոսադ»-ի նոր տնօրեն է նշանակվել ռազմական հետախուզության պետ գեներալ-մայոր Մեիր Ամիտը, որի աշխատանքային ոճը սկզբունքայնորեն տարբերվում էր իր նախորդից ։ Աշխատակիցների մի մասը, ովքեր հավատարիմ էին Հարելին, հրաժարական տվեցին, սակայն Ամիտը արագորեն կարգի է բերել ծառայության աշխատանքը և նրա մեջ ներգրավվել նոր աշխատակիցների։
Ամիտը ավելի հստակ բաշխել է խնդիրները հատուկ ծառայությունների միջև, կիրառել է համակարգչայնացումը, կազմակերպել է ռազմավարական պլանավորումը և լիազորումը ։ Ամիտի բարեփոխումները մեծ արդյունքներ բերեցին Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ, երբ իսրայելական հետախուզությունը հակառակորդի մասին գիտեր համարյա ամեն ինչ, ինչն անհրաժեշտ էր հաղթանակի համար։ Իրենց մեծ ներդրումն են ունեցել «Մոսադ»-ի գործակալներ Վոլֆգանգ Լոտցը՝ Եգիպտոսում և Էլի Կոենը՝ Սիրիայում ։
Այդ նույն ժամանակաշրջանում «Մոսադ»-ը անց է կացրել մի շարք այլ հաջող գործողություններ՝ կապված արաբ ռազմական օդաչուների հավաքագրման հետ, ովքեր հետո ժամանել են Իսրայել՝ իսրայելացիներին հնարավորություն տալով ուսումնասիրել նորագույն խորհրդային ռազմական ինքնաթիռները, որոնք եղել են արաբական երկրների սպառազինության մեջ ։
Ամիտը համարվում էր Շիլոախի «պերիֆերիկ տեսլական»-ի ակտիվ կողմնակից և հետախուզության աշխատանքի համար օգտագործում էր ավելի քան 30 դեսպանատուն, որոնք բացվել են Ասիայի և Աֆրիկայի երկրներում։ Բացի այդ, հետախույզները աշխատում էին նաև այն երկրներում, որոնց հետ դիվանագիտական հարաբերություններ չկային։ Ամերիկացիների օգնությամբ, որոնց հետ «Մոսադ»-ը կիսվում էր հետախուզական տվյալներով, լայն գործունեություն է ծավալվել աֆրիկյան մայրցամաքում։ Ասիայում «Մոսադ»-ը բացել է իր նստավայրը Սինգապուրում, ինչպես նաև գաղտնի կապեր հաստատել Հնդկաստանի և Ինդոնեզիայի հատուկ ծառայությունների հետ ։
«Մոսադ»-ի մասնակցությունը 1965 թվականի հոկտեմբերին Փարիզում տեղի ունեցած մարոկկացի ընդդիմադիր Մախդի Բան-Բարկի առևանգմանը մեծ զայրույթ է առաջացրել Ֆրանսիայի նախագահ Շառլ դը Գոլի մոտ, ինչը զգալիորեն ազդել է իսրայելա-ֆրանսիական հարաբերությունների վրա։ Մասնավորապես, փակվել է Փարիզում «Մոսադ»-ի նստավայրը, ինչը մեծ հարված հանդիսացավ կազմակերպության համար։ Իսրայելում սկանդալը հաջողվել է խուսափել, սակայն Իսեր Հարելը, ով այդ ժամանակ վարչապետ Լևի Էշկոլի հետախուզության և ահաբեկչության դեմ պայքարի հարցերով խորհրդականն էր, պահանջում էր Մեիր Ամիտի հրաժարականը, ում հետ հարաբերությունները լարված էին դեռևս 1963 թվականից։ Արդյունքում հրաժարական է տվել Հարելը, այս անգամ վերջնականապես ավարտելով իր աշխատանքը անվտանգության մարմիններում ։
1968 թվականին Լևի Էշկոլը հրաժարվել է երկարացնել Մեիր Ամիտի պաշտոնավարումը՝ հիմնավորելով այդ Բեն-Բարկի հետ կապված սկանդալով և մի քանի այլ սխալներով և ձախողումներով։ Մի շարք փորձագետների կարծիքով, երկու տասնամյակներից հետո «Մոսադ»-ի հեղինակավոր և ինքնուրույն ղեկավարներից հետո վարչապետը ցանկանում էր այդ պաշտոնին տեսնել ավելի կառավարվող մարդու ։
1970-ական թվականներ
Ծառայության հիմնման առաջին օրվանից «Մոսադ»-ի հիմնական ջանքերն ուղղված էին արաբական երկրների դեմ, որոնք Իսրայելին սպառնում էին պատերազմով։ Սակայն Վեցօրյա պատերազմից հետո «Մոսադ»-ի մոտ ի հայտ եկավ նոր առաջնային խնդիր՝ պայքար միջազգային ահաբեկչության դեմ, որն ուղղված է Իսրայելի քաղաքացիների դեմ։ Միջազգային ահաբեկչության հիմնական շարժիչ ուժը համարվում էին ծայրահեղական պաղեստինյան ահաբեկչական կազմակերպությունները, առաջին հերթին Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպությունը։ Դրանով սկսեց զբաղվել «Մոսադ»-ի նոր ղեկավար Ցվի Զամիրը, որի գլխավորությամբ մյունխենյան Օլիմպիադայի ահաբեկչությունից հետո ամբողջ աշխարհով մեկ սկսվեցին պաղեստինյան ահաբեկիչների ոչնչացման գործողություններ։
1974 թվականին «Մոսադ»-ի տնօրեն է դարձել Հյուսիսային ռազմական օկրուգի նախկին հրամանատար, գեներալ Իցխակ Խոֆին։ Այդ ժամանակ շարունակվեց ահաբեկիչների որսը, ինտենսիվորեն արմատավորվում էին էլեկտրոնային միջոցները, կապեր էին հաստատվում լիբանանյան քրիստոնյաների հետ։
Խոֆին տարբերվում էր բավականին ծանր բնավորությամբ, և դա հանգեցրեց նրան, որ 1976 թվականին հրաժարական է տվել «Մոսադ»-ի օպերատիվ բաժնի բազմամյա ղեկավար Պիտեր Մալկինը, ով հետախուզությունում 27 տարի աշխատելու ընթացքում չի տեսել ոչ մի ձախողում ։ 1980 թվականին նույն պատճառով հրաժարական է տվել «Մոսադ»-ի տնօրենի տեղակալ Դավիդ Կիմխին ։
Այդ ժամանակաշրջանում «Մոսադ»-ը սկսեց մեծ ուշադրություն դարձնել Իրաքին, ում միջուկային ծրագիրը անհանգստացնում էր Իսրայելի ղեկավարությանը։ «Մոսադ»-ի ջանքերով հաջողվել է հետաձգել իրաքյան ռեակտորի ստեղծումը, սակայն ամբողջությամբ խափանել Իրաքի միջուկային ծրագիրը չի հաջողվել։ Այնուամենայնիվ, երբ 1981 թվականին կառավարության առաջնորդ Մենախեմ Բեգինը որոշում է կայացրել ռմբակոծել իրաքյան միջուկային ռեակտորը, Խոֆին կտրականապես դեմ էր։
1980-ական թվականներ
1982 թվականին Իցխակ Խոֆին հրաժարական է տվել։ Նրա պաշտոնին Բեգինը ծրագրում էր նշանակել Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ գեներալ-լեյտենանտ Իեկուտիել (Կուտի) Ադամին (ավելի վաղ նա աշխատել է «Մոսադ»-ում՝ որպես գործակալային հետախուզության բաժնի պետ), սակայն հունիսի 10-ին գեներալ Ադամը զոհվեց Բեյրութի արվարձաններից մեկում փոխհրաձգության ժամանակ ։
Այսպիսով, 1982 թվականի հունիսի 27-ին «Մոսադ»-ը առաջին անգամ գլխավորեց կադրային հետախույզ Նախում Ադմոնին, ով նախկինում զբաղվում էր իրաքյան ուղղվածությամբ ։ Հետախուզության շրջանակներում նրան համարում էին «միջին կարգի անգույն հետախույզ», «մենեջեր» և բյուրոկրատ ։ Այն ժամանակաշրջանի ամենահաջողակ գործողությունը համարվում էր 1988 թվականին Թունիսում տեղի ունեցած ՖԱԹԽ ռազմական թևի առաջնորդ Աբու Ջիխադի սպանությունը։
1989 թվականին Նախում Ադմոնիին փոխարինեց կրկին «Մոսադ»-ի կադրային աշխատակից Շաբտայ Շավիտը։ Շավիտի նշանակումը կապված էր ոչ մեծ սկանդալի հետ։ Ադմոնիի հրաժարականից հետո, Շավիտը՝ լինելով «Մոսադ»-ի տնօրենի տեղակալ, վարչապետ Իցխակ Շամիրին վերջնագիր է ներկայացրել՝ կա՛մ նրան տնօրեն են նշանակում, կա՛մ էլ նա Ադմոնիի հետ միասին հրաժարական է տալիս։ Շամիրը վրդովված էր, սակայն նշանակեց Շավիտին այդ պաշտոնին ։
Շավիտը մեծ ուշադրություն էր դարձնում ռազմական հետախուզության հետ աշխատանքի համակարգմանը և խիստ գաղտնապահության կողմնակից էր ։
1990-ական թվականներ
1991 թվականին «Մոսադ»-ի աշխատակիցները ձերբակալվել են Նիկոսիայում Իրանի դեսպանատանը գաղտնալսող սարք տեղադրելու պահին։ 1995 թվականին Մոսկվայում «Մոսադ»-ի ռեզիդենտ Ռեուվեն Դինելը ձերբակալվել է ԳՀՎ նախկին աշխատակիցներից գաղտնի փաստաթղթեր (արաբական երկրների մանրամասն տիեզերական լուսանկարներ) ստանալու պահին ։
1996 թվականի մարտի 24-ին գեներալ-մայոր Դանի Յատոմը նշանակվել է կազմակերպության նոր տնօրեն։ Այդ օրվանից «Մոսադ»-ի առաջնորդի անունը առաջին անգամ հայտնի է դարձել հասարակության լայն շրջանակներին։ Գաղտնազերծվել են նաև անցած 45 տարիների «Մոսադ»-ի յոթ տնօրենների անունները։ Յատոմը սկսեց պայքարել պաղեստինյան տարածքներում ահաբեկչության դեմ, զբաղվել տեխնիկական սարքավորումների բարելավմամբ և աֆրիկյան պետությունների՝ մասնավորապես Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության և ՀԱՀ հատուկ ծառայությունների հետ համագործակցության զարգացմամբ։ Այնուամենայնիվ, ամենաաղմկահարույց սկանդալները տեղի են ունեցել նրա աշխատանքի ժամանակաշրջանում ։
1997 թվականի հոկտեմբերին հայտնաբերվել է Իեգուդա Գիլի խաբեությունը, ով երկար տարիներ շարունակ խաբել է «Մոսադ»-ին՝ տրամադրելով հորինված տեղեկություններ՝ իբր հավաքագրված սիրիական գեներալից։ Փողը, որը տրամադրվել էր «գեներալին» վճարելու համար, Գիլը յուրացնում էր ։
1998 թվականի փետրվարին «Մոսադ»-ի աշխատակից Իցխակ Բեն-Տալին ձերբակալում են Շվեյցարիայում ՄԱԿ-ում իրանական ներկայացուցչին գաղտնալսելու փորձ կատարելու պահին ։
Այդ սկանդալների և Հորդանանում 1997 թվականի հունվարին Համասի առաջնորդ Խալեդ Մաշալի վրա անհաջող մահափորձի հետ կապված, Դանի Յատոմը 1998 թվականի փետրվարի 24-ին հրաժարական է տալիս ։ 1998 թվականի փետրվարի 25-ից մինչև 2002 թվականի հոկտեմբերի 1-ը տնօրենի պաշտոնը զբաղեցնում էր Էֆրաիմ Խալևին, ով մինչ այդ եղել է «Մոսադ»-ի գործակալը և Եվրոպական Միությունում Իսրայելի ներկայացուցիչը։ Խալևին ծրագրում էր բարեփոխել «Մոսադ»-ը ԿՀՎ օրինակով՝ ծառայության ամբողջ գործունեությունը բաժանելով երեք թևի. տեղեկատվության հավաքի թև, տեղեկատվության մշակման թև և օպերատիվ թև։ «Մոսադ»-ի բոլոր վարչությունները պետք է միավորվեին երեք հիմանակն թևերի մեջ։ Այդ ծրագրին համապատասխան ստեղծվեցին տեղեկատվության հավաքի և մշակման թևերը, մինչդեռ օպերատիվ թևը չի ստեղծվել ։ Խալևին, այսպես կոչված, «թափանցիկության» կողմնակից էր և հետևում էր, որ «Մոսադ»-ի գործունեությունը պատշաճ կերպով լուսաբանվեր ԶԼՄ-ներում ։
21-րդ դար
«Մոսադ»-ի տնօրենի պաշտոնի վերջնաժամկետում Խալևին պաղեստինյան ահաբեկչության դեմ պայքարի ռազմավարության հարցով տարաձայնություններ ունեցավ Իսրայելի վարչապետ Արիել Շարոնի հետ ։ 2002 թվականի հոկտեմբերի 2-ից «Մոսադ»-ի ղեկավարի պաշտոնը զբաղեցրեց գեներալ-մայոր Մեիր Դագանը, ով նախկինում Շարոնի հետ բանակում էր ծառայում։ Խալևին այդ ժամանակ ստանձնեց Ազգային անվտանգության խորհրդի ղեկավարի պաշտոնը։
Այդ նույն ժամանակից «Մոսադ»-ը ակտիվացրել է ահաբեկչական կազմակերպությունների առաջնորդների ոչնչացման գործողությունները։
2006 թվականին «Մոսադ»-ում թանգարան է բացվել։ «Մաարիվ» թերթի տեղեկատվությամբ, ցուցադրանմուշները անձամբ հաստատում էր «Մոսադ»-ի տնօրենը։ Թանգարանը գաղտնի է, այնտեղ կարող են մուտք գործել հատուկ ծառայությունների աշխատակիցները և վետերանները, Իսրայելի պետական գործիչները և որոշ օտարերկրյա պատվիրակությունները  ։
2008 թվականի հուլիսի 1-ին Իսրայելի նախագահ Շիմոն Պերեսը «Մոսադ»-ի 8 աշխատակիցներին մրցանակներ է հանձնել «ամենաառաջնային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ բացառիկ բարդության գաղտնի օպերացիայի հաջող իրականացման համար, որը մեծ նշանակություն ունեցավ Իսրայել պետության անվտանգության ամրապնդման գործում»։ Մրցանակակիրների անուններն ու նրանց լուսանկարները գաղտնի են ։
2010 թվականին Դախի Խալֆան Տամիմը, ով գլխավորում էր Դուբայի ոստիկանությունը, տեղական թերթի թղթակցին հայտնեց, որ վստահ է նրանում, որ իսրայլեկան գործակալները մասնակից են եղել Մահմուդ ալ-Մակխուխի սպանությանը, որը տեղի է ունեցել հունվարի 20-ին, հյուրանոցում։ «Մոսադը կանգնած է այդ սպանության ետևում», - ասել է ոստիկանապետը։ Ինչպես արդեն նշվել է, Համասի առաջնորդին սպանել է 11 հոգուց բաղկացած մարտական խումբ, որը մուտք է գործել Դուբայ արևմտյան երկրների անձնագրերով և լքել երկիրը ահաբեկչությունից անմիջապես հետո։ Սակայն ամեն ինչ չէ, որ հարթ է ընթացել։ Տեղական իշխանությունները ուսումնասիրել են հյուրանոցում տեղադրված տեսախցիկի տեսաձայնագրությունը և պարզել զինյալների ինքնությունը, ավելի ճիշտ, այն, ինչը նշված էր նրանց անձնագրերում։ Պարզվել էր, որ փաստաթղթերը կեղծ էին, իսկ այնտեղ նշված տվյալները պատկանում էին այն մարդկանց, ովքեր արևմտյան երկրներից ներգաղթել են Իսրայել ։ Մոսադի՝ սպանությանը մասնակից լինելու նմանատիպ վստահությամբ է հանդես գալիս նաև իսրայելցի լրագրող Յոսի Մելմանը ։
2010 թվականի օգոստոսին Եգիպտոսում 37-ամյա գործարար Տարիկ Աբդել Ռազակ Հուսեյն Հասանի ձերբակալության արդյունքում հայտնի է դարձել, որ արաբական երկրներում գոյություն ունի Մոսադի խոշոր հետախուզական ցանց։ Մասնավորապես, Հասանի ցուցմունքների շնորհիվ բացահայտվել և 2010 թվականի նոյեմբերին մահապատժի է ենթարկվել սիրիացի գիտնական, ով մասնակցություն ուներ միջուկային ծրագրի զարգացման գործում ։
2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն հայտարարել է Տամիր Պարդոյին «Մոսադ»-ի տնօրեն նշանակելու իր որոշման մասին, քանի որ 2011 թվականի հունվարին լրացել էր Մեիր Դագանի ղեկավարման ժամկետը։ Պարդոն նախկինում Դագանի տեղակալն էր և հանդիսանում է «Մոսադ»-ի վետերան։ Որոշումը հաստատվեց Իսրայելի կառավարության կողմից 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ին կայացած նիստի ժամանակ ։ Պարդոն պաշտոնը ստանձնեց 2011 թվականի հունվարի 6-ին։
2015 թվականի հունիսի 3-ին կազմակերպության կադրերի վարչության պետ առաջին անգամ կին է նշանակվել։ Նրան բանակային գեներալ-մայոր կոչմանը համապատասխան կոչում է տրվելու։ Պաշտոնի նշանակվելուց առաջ նա ծառայել է Մոսադի անձնակազմի բաժնում ։
Առավել հայտնի գործողություններ
Հայտնի են մի շարք գործողություններ, որոնք հավաստիության այս կամ այն աստիճանով կապ ունեն «Մոսադ»-ի հետ։ Որոշ դեպքերում «Մոսադ»-ի մասնակցությունը պաշտոնապես ընդունվել է Իսրայելի կառավարության կողմից (օրինակ, Էյխմանի առևանգումը)։ Այլ դեպքերում այդ մասին հայտնի է դարձել գործողության ձախողման և իսրայելական գործակալների ձերբակալության արդյունքում (օրինակ, մահափորձ Մաշալ Հալեդի վրա Ամմանում)։ Երրորդ դեմքում, իսրայելցիների մասնակցության մասին հայտնում են իրավասու աղբյուրները, կամ նմանատիպ ենթադրությունների համար կան բավարար քանակությամբ հիմքեր։ Վերջապես, «Մոսադ»-ի այս կամ այն իրադարձություններում մասնակցության մասին մի շարք ենթադրություններ, ավելի շուտ, բացատրվում են հեղինակների երևակայությամբ կամ այս կամ այն սկանդալային իրադարձությունների համար «Մոսադ»-ի վրա պատասխանատվությունը տեղափոխելու ցանկությամբ։
Էյխմանի առևանգում
1960 թվականին «Մոսադ»-ը Արգենտինայում հայտնաբերել է նացիստական ռազմական հանցագործ Ադոլֆ Էյխմանին, ով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պատասխանատու էր «հրեական հարցի վերջնական լուծման» համար և անմիջականորեն պատասխանատու էր միլիոնավոր հրեաների ոչնչացման համար։ Վախենալով, որ հանձնման բաց դիվանագիտական խնդրանքը կարող է հանգեցնել նրա հերթական անհետացմանը, «Մոսադ»-ը, վարչապետի թույլտվությամբ, կազմակերպել է Էյնխամի առևանգումը և նրա տեղափոխությունը Իսրայել։ Գործողությունը անձամբ գլխավորել է «Մոսադ»-ի տնօրեն Իսեր Հարելը ։
1960 թվականի մայիսի 11-ին Էյնխամը ձերբակալվել է Բուենոս Այրեսի փողոցում «Մոսադ»-ի գործակալների խմբի կողմից, 9 օր կալանքի տակ է պահվել գաղտնի բնակարանում, իսկ մայիսի 20-ին «Էլ Ալ» ավիաընկերության ինքնաթիռով կեղծ փաստաթղթերով տեղափոխվել է Իսրայել։
Յոսելեի գործը
1959 թվականի դեկտեմբերին 6-ամյա Յոսելե Շումախերը, ով ծնվել էր աշխարհիկ ընտանիքում, առևանգվել է իր կրոնական պապի օգնությամբ «Նետուրեյ Կարտո» ուլտրաօրտոդոքսալ համայնքից, որը ժխտում էր Իսրայել պետությունը և սիոնիզմը։ Պապը բանտարկվել է, սակայն դա տղային վերադարձնել չօգնեց։ Մեկ տարի տևած որոնումները արդյունքներ չտվեցին, քաղաքական սկանդալ էր հասունանում։ Եվ 1962 թվականի գարնանը Յոսելեի գործը հանձնարարել են «Մոսադ»-ին։ Իսեր Հարելը ոտքի է հանել ամբողջ աշխարհում գտնվող գործակալներին, հետախուզությունը իր վերահսկողության տակ է վերցրել «Նետուրեյ Կարտո» համայնքի բոլոր անդամների արտասահմանյան նամակագրությունը։ Եվ ահա զինվորի մորը ուղղված նամակում, ով բնակվում էր Բելգիայում, հայտնաբերել են անմեղ արտահայտություն. «Ինչպե՞ս է երեխան»։ Հետաքննությունը պարզեց, որ զինվորը չունի ո՛չ կրտսեր եղբայրներ, ո՛չ զարմիկներ։ Մադլեն Ֆերը (զինվորի մոր անունն է) խոստովանել է, որ դա ինքն է տարել Յոսելեին՝ նրան աղջկա շորեր հագցնելով, ինչպես նաև հայտնել է Նյու Յորքի հասցեն, որտեղ այն ժամանակից ի վեր գտնվել է երեխան ։ 1962 թվականի սեպտեմբերին Յոսելեին գտել են և հանդիսավոր կերպով տեղափոխել Թել Ավիվ։ Դա այն քիչ գործողություններից մեկն է, երբ «Մոսադ»-ը աշխատել է հանրության համար ։
«Դոմոկլեսյան սուր» գործողություն
1962 թվականի հուլիսի 22-ին Եգիպտոսը միջին հեռահարության բալիստիկ հրթիռների փորձարկում է իրականացրել։ «Մոսադ»-ը տեղեկատվություն է ստացել, որ այդ նախագծի վրա աշխատում են գերմանացի մի շարք գիտնականներ և ինժեներներ։ Իսեր Հարելը վստահ էր, որ խոսքն Իսրայելին սպասվող մահացու սպառնալիքի մասին է։ Սկզբում գերմանացի մասնագետները սկսեցին ստանալ սպառնացող նամակներ։ Երբ այդ նամակները արդյունքներ չունեցան, սկսվեցին ահաբեկչություններ։ Մի քանի ինժեներներ մահացել են փոստով ստացած պայթուցիկով փաթեթը բացելու պահին։ Մի քանի հոգի ուղղակի անհետ կորել են։ Օրինակ, սեպտեմբերի 11-ին անհետացել է Հայնց Կրյուգը՝ Շտուտգարտից մյունխենյան «Ինտրա» ընկերության մասնաճյուղի մենեջերը, ով Եգիպտոս էր մատակարարում հրթիռային շարժիչներ ։
«Մոսադ»-ը նույնիսկ կարողացել է գաղտնի օգտագործել գերմանացի նախկին դիվերսանտ, ՍՍ օբերշտուրմբանֆյուրեր Օտտո Սկորցենիին, որի գործընկերները նույնպես մասնակցում էին եգիպտական նախագծին։ 1963 թվականի մարտին իսրայելական երկու գործակալներ ձերբակալվեցին Շվեյցարիայում այդ նախագծի հետ կապ ունեցող մարդկանց հավաքագրելու փորձ կատարալու պահին։ Դրանից հետո Իսրայելը սկսեց բացահայտ գործել և Եգիպտոսին մեղադրեց ոչ ավանդական զենքի ստեղծման մեջ։ Համաշխարհային հասարակական կարծիքը, ներառյալ ԳԴՀ ղեկավարությունը, աջակցեց իսրայելացիներին։ Գերմանացի գիտնականները գնացին, ծրագիրը փակվեց ։ Սակայն ահաբեկչություններ իրականացնելու հետ կապված, որոնց դեմ էր Իսրայելի վարչապետ Դավիթ Բեն Գուրիոնը, հրաժարական տվեց «Մոսադ»-ի տնօրեն Իսեր Հարելը։ Գործողությունը ավարտեց հետախուզության արդեն նոր ղեկավարը՝ գեներալ Մեիր Ամիտը։
«Նոյյան տապան» գործողություն
1969 թվականին Ֆրանսիան, որը Շերբուրում գտնվող իր Ամիո նավաշինարանում իսրայելական նավատորմի համար կառուցել է Սաար 3 տիպի հրթիռային [[կատերներ]], էմբարգո է հայտարարել ցանկացած սպառազինությունների մատակարարումների վրա՝ չցանկանալով բարդացնել հարաբերությունները արաբական երկրների հետ։ «Մոսադ»-ը կազմակերպել է Իսրայելի կողմից արդեն վճարված, պատրաստ վիճակում, բայց ոչ զինված 5 հրթիռային կատերների առևանգման գործողություն։ Դրա համար կազմակերպվել է կեղծ «Ստարբոտ» ընկերությունը, որը պատրաստ էր կատերները գնել իբր Նորվեգիայում նավթային պլատֆորմները սպասարկելու համար։ Մարտին Սիմը, ով հայտնի նորվեգական նավատեր էր, համաձայնվել էր օգնել իսրայելացիներին և որպես Նորվեգիայում «Ստարբոտ»-ի ներկայացուցիչ, նամակ է ստորագրել Պաշտպանության նախարարությանը կից Սպառազինության կոմիտեի ֆրանսիական ղեկավար, գեներալ Գազելլին։ Իսրայելացիները և ֆրանսիացիները համաձայնագիր են ստորագրել, որի համաձայն՝ զրոյացվել է Իսրայելին կատերներ մատակարարելու պայմանագիրը, և «Ստարբոտ»-ը կարողացավ ձեռք բերել դրանք։ Դեկտեմբերի 24-ին, Սուրբ Ծննդի նախօրեին, 9-բալանոց փոթորիկի ժամանակ կատերները դուրս են եկել նավահանգստից և մեկ շաբաթ տևած ծովային անցումից հետո՝ 1970 թվականի հունվարի 1-ին ժամանել են Հայֆա ։
«Աստծո ցասումը» գործողություն
Մյունխենյան Օլիմպիադայում տեղի ունեցած ահաբեկչությունից հետո 1972 թվականի սեպտեմբերին «Մոսադ»-ը վարչապետ Գոլդա Մեիրից առաջադրանք է ստանում գտնել և ոչնչացնել այդ ակցիայի բոլոր մասնակիցներին։ Առաջադրանքը կատարված էր, չնայած Լիբանանում և Նորվեգիայում այդ ընթացքում մահացել են մի քանի կողմնակի անձինք, ովքեր մասնակից չէին այդ ահաբեկչությանը ։ Ահաբեկչության կազմակերպիչներից մեկը՝ Աբդել Վաիլ Զուայտերը, գնդակահարվել է 1972 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1973 թվականի հունիսին 17 հոգուց 13-ը, ովքեր գտնվում էին «Մոսադ»-ի ցուցակում, սպանվել էին ։ Ոչնչացման ենթակա բոլոր մասնակիցներից վերջինը՝ «Սև սեպտեմբեր» կազմակերպության առաջնորդ Աբու Այադը, սպանվել է իր դաշնակիցների կողմից 1991 թվականին մյունխենյան ակցիայից 19 տարի անց ։
«Մովսես» գործողություն
1984 թվականին «Մոսադ»-ը իրականացրել է նախադեպը չունեցող գործողություն, որի ընթացքում գաղտնի կերպով Աֆրիկայից Իսրայել ինքնաթիռներով դուրս են բերվել մի քանի հազար եթովպացի հրեաներ։ Մի քանի ամիսների ընթացքում դուրս է բերվել տարբեր տվյալներով 14-18 հազար մարդ։ Գործողությունը իրականացվել է «Մոսադ»-ի կողմից Սև ծովի ափին ստեղծված տուրիստական գործակալության քողի տակ։ 1985 թվականի հունվարին այդ գործունեության մասին տեղեկատվությունը սկսեց տարածվել մամուլում, և գործողությունը ստիպված էր դադարեցվել։ Եթովպիայում մնացած հրեաներին արդեն դուրս էին բերում օրինական ճանապարհով, 1991 թվականին «Սոլոմոն» գործողության ընթացքում, երբ Իսրայելի ռազմա-օդային ուժերը դուրս են բերել երկրից ավելի քան 15 հազար մարդ ընդամենը 36 ժամում ։
Վանունուի առևանգում
1986 թվականին իսրայելական տեխնիկ Մորդեխայ Վանունուն, ով աշխատում էր Դիմոնայի իսրայելական միջուկային կենտրոնում, ամբողջ աշխարհին հայտնել է Իսրայելի միջուկային զենք ունենալու գաղտնիքը։ Վանունուին հաջողվել է բազմաթիվ լուսանկարներ անել միջուկային կենտրոնի ներսում և դրանք դուրս բերել արտասահման։ Լուսանկարներով և Վանունուի պատմածներով սկսեց հետաքրքրվել լոնդոնյան Սանդի Թայմս թերթը, սակայն դեռևս առաջին նյութի հրապարակումից առաջ Վանունուն առևանգվել էր իսրայելական հատուկ ծառայությունների կողմից։ 1986 թվականի սեպտեմբերի 24-ին «Մոսադ»-ի գործակալ Չերիլ Բեն Թովը կարողացել է ծանոթանալ և ձեռք բերել Վանունուի վստահությունը։ Սեպտեմբերի 30-ին նրանք միասին մեկնել են հանգստանալու Հռոմ։ Հյուրանոցում նրանց արդեն սպասում էին «Մոսադ»-ի աշխատակիցները։ Վանունուին քնաբեր են ներարկել և գաղտնի կերպով տեղափոխել Իսրայել, որտեղ նրան դատապարտել են 18 տարվա ազատազրկման ։
Աբու Ջիհադի լիկվիդացում
«Մոսադ»-ը և Իսրայելի այլ հատուկ ծառայությունները պարբերաբար անց են կացնում ահաբեկչական կազմակերպությունների առաջնորդների ոչնչացման գործողություններ, այդ թվում նաև երկրից դուրս ։ Ամենահայտնի այդպիսի գործողություններից մեկն էր դարձել Թունիսում 1988 թվականի ապրիլի 17-ին ՖԱԹԽ ռազմական ղեկավար Աբու Ջիհադի ոչնչացումը «Մոսադ»-ի, «Սայերետ Մատկալ» և «Շայետետ 13» հատուկ նշանակության զորքերի համատեղ գործողությամբ։ Գործողությունը ղեկավարում էր Էխուդ Բարաքը։ «Մոսադ»-ը նախօրոք տեղեկություններ էր հավաքել տան հատակագծի, որտեղ բնակվում էր Աբու Ջիհադը, նրա անվտանգության համակարգի և տեղաշարժումների գրաֆիկի վերաբերյալ, ինչպես նաև զորավարժություններ է իրականացրել նմանատիպ վիլլայի օրինակի վրա։ Ապրիլի 17-ի գիշերը կոմանդոսը իջել է ափին ռետինե նավակներից։ Նրանց ավտոմեքենաներով սպասում էր «Մոսադ»-ի գործակալների խումբ՝ լիբանանյան զբոսաշրջիների խմբի տեսքով, ովքեր հասցրել են նրանց մինչև վիլլան։ Հատուկ նշանակության չորս խումբ շրջապատել են վիլլան, անձայն ատրճանակից գնդակահարել են Աբու Ջիհադի անվտանգության երեք աշխատակիցներին և ներթափանցել տուն։ Աբու Ջիհադը՝ լսելով աղմուկը, վերցրեց զենքը, սակայն գնդակահարվել է իր ննջարանի մուտքի մոտ, ինչից հետո խումբը հեռացել է՝ վերցնելով իր հետ ահաբեկչի թղթերը և համակարգիչը։ Նրա կինը՝ Ում Ջիհադը, 16-ամյա դուստրը և 2-ամյա որդին չեն տուժել։ Գործողության բոլոր մասնակիցները բարեհաջող կերպով վերադարձել են ռազմաբազա    ։
Մահափորձ Խալեդ Մաշալի նկատմամբ
1997 թվականի հունվարի 25-ին Հորդանանում անհաջող մահափորձ է կատարվել երկրում ահաբեկչական կազմակերպություն ճանաչված «Համաս» կազմակերպության ղեկավար Խալեդ Մաշալի նկատմամբ ։ «Մոսադ»-ի երկու գործակալ ձերբակալվել են այն բանից հետո, երբ Ամմանի փողոցում Խալեդ Մաշալին ականջի մեջ թույն են ներարկել։ Երկու այլ գործակալներ պատսպարվել են Իսրայելի դեսպանատանը։ Հորդանանի իշխանությունների պահանջով Իսրայելը հակաթույն է տրամադրել և բանտից ազատ է արձակել Համասի հոգևոր առաջնորդ Ահմեդ Յասինին։ Դրա դիմաց գործակալները ազատվել են պատժից և վերադարձվել հայրենիք։ Բացի այդ, Իսրայելի մոտ դիվանագիտական բարդություններ են ծագել Կանադայի հետ, քանի որ գործակալները Հորդանան մուտք են գործել կանադական անձնագրերով։ Այդ մահափորձը դարձել էր «Մոսադ»-ի գործունեության պատմության մեջ ամենամեծ ձախողումը։
Հրթիռային սկանդալ
«Մոսադ»-ը համառորեն պայքարում է արաբական երկրներին ժամանակակից զենքի մատակարարման դեմ։ Այսպես, 2005 թվականին Իսրայելին հաջողվեց ձախողել ռուսական արտադրության օպերատիվ-ռազմավարական «Իսկանդեր-Է» հրթիռների պլանավորված մատակարարումը Սիրիային՝ կազմակերպելով այդ գործարքի մասին տեղեկատվության արտահոսք, որը առաջացրել է այսպես կոչվող «հրթիռային սկանդալը»։ Սկանդալի մեջ ներքաշվել էին չորս պետություններ՝ Ռուսաստանը, Սիրիան, Իսրայելը և ԱՄՆ։ Մասնագետների կարծիքով, Ռուսաստանից արաբական երկրներ սպառազինության ոչ մի մատակարարում չի խուսափում իսրայելական հատուկ ծառայությունների ուշադրությունից ։
Գործողություններ Իրանի դեմ
2003 թվականի հուլիսին չբացահայտված հանգամանքներում հետազոտական կենտրոնում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով մահացել է իրանական բալիստիկ հրթիռների առաջատար կոնստրուկտոր Ալի-Մահմուդի Միմանդը։ Պայթյունը տեղի է ունեցել բալիստիկ հրթիռների համար «Շիհաբ-3» համակարգերի թեստավորման ժամանակ։ Ոչ պաշտոնապես Իրանը ենթադրում է, որ այդ պայթյունի ետևում կարող էր կանգնած լինել «Մոսադ»-ը ։
Կան ենթադրություններ, որ «Մոսադ»-ը մասնակից էր 2007 թվականի փետրվարի 7-ին Ստամբուլում Իրանի պաշտպանության նախկին փոխնախարարի և Իսլամական հեղափոխության պահակազորի կորպուսի հրամանատար, գեներալ Ալի Ռեզա Ասկարիի անհետացմանը ։ Մեկ ամիս անց գեներալը արդեն հայտնվել էր ԱՄՆ-ում, որտեղ ապաստան է խնդրել ։
Չնայած «Մոսադ»-ին չի հաջողվել ամբողջությամբ կանգնեցնել Իրանի միջուկային ծրագիրը, սակայն դրա իրագործումը զգալիորեն հետաձգվել էր ։ Ինչպես խոստովանել է Դանի Յատոմը, նա այդ առիթով հանդիպել է Ելցինի, Չեռնոմիրդինի և Պուտինի (այդ ժամանակ նա ԱԴԾ տնօրեն էր) հետ, բայց նրան չհաջողվեց մտքափոխել Ռուսաստանին դադարեցնել միջուկային համագործակցությունը Իրանի հետ։ Նրա կարծիքով, «Մոսադ»-ից պահանջելով տեղեկատվություն իբր չթույլատրված միջուկային տեխնոլոգիաների Իրան մատակարարման մասին, ռուս պաշտոնյաները ավելի շուտ փորձում էին պարզել տեղեկատվության արտահոսքի աղբյուրը, քան արգելափակել մատակարարման ուղիները ։
Միևնույն ժամանակ, քննարկելով Իրանի կողմից Իսրայելի մեղադրանքները, 2010 թվականի հունվարի 12-ին Թեհրանում ահաբեկչության արդյունքում ֆիզիկոս-միջուկագետ Մասուդ Ալի Մոհամմեդիի սպանության մեջ, Մերձավոր Արևելքի Ինստիտուտից Յ. Բ. Շեգլովինը եզրակացության է եկել, որ Իսրայելին այդ գործողությունը ձեռնտու չէր, և շատ հավանական է, որ Մոհամմեդին սպանվել էր իրանական Իսլամական հեղափոխության պահակազորի կորպուսի աշխատակիցների կողմից միջուկային ծրագրի մասին տեղեկատվության պոտենցիալ արտահոսքը կանխելու նպատակով ։
Նորզելանդական անձնագրեր
«Մոսադ»-ի վերջին հայտնի ձախողումներից մեկը կապված էր նորզելանդական անձնագրեր ստանալու փորձ կատարելու հետ։ Հետախուզության գործակալները չեզոք երկրների անձնագրերի կարիք ունեն, որոնք հնարավորություն են տալիս նրանց ճանապարհորդել ամբողջ աշխարհով՝ կասկածներ չառաջացնելով տեղական հակահետախուզության մոտ։
Բացի ավելի վաղ հայտնի կանադական անձնագրերի դեպքերից, 2004 թվականի ապրիլին երկու իսրայելցիներ Ուրի Զոշե Կելմանը և Էլի Կարան ձերբակալվել են Նոր Զելանդիայում անօրինական ճանապարհով այդ երկրների անձնագրերը ստանալու փորձ կատարելու պահին։ Այդ գործով ընդհանուր առմամբ անցնում էր չորս հոգի։ Տեսաբաններից շատերը վստահ են, որ այդ մարդիկ «Մոսադ»-ի աշխատակիցներ են, սակայն ոչ նրանք, ոչ էլ Իսրայելի ԱԳՆ չէին ընդունում դա։ Իսրայելցիները միայն խոստովանեցին իրենց մեղքը հանցավոր դավադրության մեջ՝ անձնագրերը անօրինական ճանապարհով ստանալու համար, ինչի համար ազատազրկվել են 6 ամսով  ։
Մահմուդ ալ-Մաբհուհի սպանություն
2010 թվականի հունվարի 19-ին Դուբայում (ԱՄԷ) անհայտ անձանց կողմից սպանվել է Համասի ռազմական թևի հիմնադիրներից մեկը՝ Մահմուդ ալ-Մաբհուհը, ով զբաղվում էր զենքի ձեռք բերմամբ այդ կազմակերպության համար ։
Ալ-Մաբհուհի մարմինը էլեկտրաշոկերի և խեղդամահության հետքերով հայտնաբերվել է Al Bustan Rotana հյուրանոցում ։
Սպանությունը, ինչպես նաև դրա հետ կապված մի շարք պետությունների կեղծ անձնագրերի օգտագործման փաստը, պաշտոնապես կապված էին Իսրայելի հատուկ ծառայությունների հետ Դուբայի ոստիկանության կողմից նույն թվականի փետրվարին և Մեծ Բրիտանիայի կողմից՝ մարտին ։ Մեկնաբանների մեծամասնությունը համարում է, որ ալ-Մաբհուհի սպանությունը իրականացրել են «Մոսադ»-ի գործակալները։ Մի շարք երկրներ հետաքննություն են անցկացրել կապված այդ սպանության հետ՝ որոշ իսրայելցիներ հայտարարվել են պերսոնա նոն գրատա, երկու պաղեստինցի արաբներ, ովքեր կասկածվում էին մարդասպանների հետ համագործակցության մեջ, Հորդանանի կողմից հանձնվել են Դուբայի ոստիկանությանը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի հատուկ ծառայություններ
Արվեստի թանգարան
Արվեստի թանգարան կամ արվեստի պատկերասրահ, շենք կամ տարածք է արվեստի ցուցադրության համար, սովորաբար թանգարանի սեփական հավաքածուից։ Այն կարող է լինել հանրային կամ մասնավոր սեփականություն և կարող է հասանելի լինել բոլորին կամ սահմանափակումներ ունենալ։ Թեև հիմնականում վերաբերում են վիզուալ արվեստին, արվեստի թանգարանները հաճախ օգտագործվում են որպես այլ մշակութային փոխանակումների և գեղարվեստական ​​գործունեության վայր, ինչպիսիք են դասախոսությունները, կատարողական արվեստները, երաժշտական ​​համերգները կամ պոեզիայի ընթերցումները։ Արվեստի թանգարանները նաև հաճախ են կազմակերպում թեմատիկ ժամանակավոր ցուցադրություններ, որոնք հաճախ ներառում են այլ հավաքածուներից փոխառված իրեր։
Տերմինաբանություն
Արվեստի ցուցադրմանը նվիրված հաստատությունը կարող է կոչվել արվեստի թանգարան կամ արվեստի պատկերասրահ, և երկու տերմինները կարող են օգտագործվել ։ Սա արտացոլված է ամբողջ աշխարհում հաստատությունների անվանումներում, որոնցից մի քանիսը կոչվում են պատկերասրահներ (օրինակ՝ Ազգային պատկերասրահ և Neue Nationalgalerie) իսկ որոշները կոչվում են թանգարաններ (ներառյալ Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանը, Ժամանակակից արվեստի թանգարանը և Ճապոնիայի Արևմտյան արվեստի ազգային թանգարան։ «Արվեստի պատկերասրահ» արտահայտությունը կարող է օգտագործվել նաև այն ձեռնարկությունների համար, որոնք ցուցադրում են արվեստը վաճառքի համար, բայց դրանք արվեստի թանգարաններ չեն։
Պատմություն
Պատմության ընթացքում մեծ և թանկարժեք արվեստի գործերը հիմնականում պատվիրվել են կրոնական հաստատությունների կամ քաղաքական առաջնորդների կողմից և ցուցադրվել տաճարներում, եկեղեցիներում և պալատներում։
Եվրոպայում, ուշ միջնադարից սկսած, թագավորական պալատների, ամրոցների և սոցիալական էլիտայի խոշոր ամառանոցների տարածքները հաճախ մասամբ հասանելի էին դառնում հանրության այն հատվածներին, որտեղ կարելի էր դիտել արվեստի հավաքածուները։ Վերսալի պալատում մուտքը սահմանափակված էր որոշակի սոցիալական խավի մարդկանց համար, ովքեր կրում էին համապատասխան հագուստ համապատասխան պարագաներ (կոշիկի արծաթե ճարմանդներ և սուր) կարելի էր վարձել դրսի խանութներից։ Մայր տաճարների և մեծ եկեղեցիների գանձարանները կամ դրանց մասերը հաճախ դրվում էին հանրային ցուցադրության և հարգանքի համար։ Հատուկ պայմանավորվածություններ են ձեռք բերվել, որպեսզի հանրությունը կարողանա տեսնել բազմաթիվ թագավորական կամ մասնավոր հավաքածուներ, որոնք տեղադրված են պատկերասրահներում, ինչպես Օռլեանի հավաքածուի նկարների մեծ մասը, որոնք պահվում էին Փարիզի Palais-Royal թևում և կարելի էր այցելել մեծ մասում։ Իտալիայում Grand Tour-ի գեղարվեստական ​​զբոսաշրջությունը 18-րդ դարից սկսած դարձավ հիմնական արդյունաբերություն, և քաղաքները ջանքեր գործադրեցին իրենց հիմնական աշխատանքները հասանելի դարձնելու համար։ Կապիտոլինյան թանգարանները սկսվել են 1471 թվականին Հռոմ քաղաքին պապականության կողմից դասական քանդակի նվիրաբերմամբ, մինչդեռ Վատիկանի թանգարանները, որոնց հավաքածուները դեռ պատկանում են Հռոմի պապին, իրենց հիմնադրման հիմքում ընկած են մինչև 1506 թվականը, երբ վերջերս հայտնաբերված Լաոկոնն ու նրա որդիները, որը դրվել է հանրային ցուցադրության։ Հետագա դարերի ընթացքում բացվեցին մի շարք թանգարաններ տարբեր թեմաներով, և Վատիկանի շենքերից շատերը նպատակային կերպով կառուցվեցին որպես պատկերասրահ։ Հանրության համար բացված վաղ թագավորական գանձարանը 1720-ականներին Սաքսոնիայի Թագավորության Կանաչ պահոցն էր։
Հանրային թանգարաններ
Բազելի Kunstmuseum-ը, իր տոհմով, որը տարածվում է մինչև Ամերբախի կաբինետ, որը ներառում էր Հանս Հոլբեյն Կրտսերի ստեղծագործությունների հավաքածուն և գնված Բազել քաղաքի կողմից 1661 թվականին։ Շատ բանավեճերից հետո գաղափարը ի վերջո լքվեց մեծ ծախսերի պատճառով, և քսան տարի անց հավաքածուն գնեց Ռուսաստանի Եկատերինա Մեծի կողմից և տեղավորվեց նահանգում Պետական ​​Էրմիտաժ թանգարան Սանկտ Պետերբուրգում։ Բավարիայի թագավորական հավաքածուն (այժմ՝ Մյունխենի Alte Pinakothek-ում) բացվել է հանրության համար 1779 թվականին, իսկ Մեդիչիների հավաքածուն Ֆլորենցիայում մոտ 1789 թվականին ։
Ճարտարապետություն
Մոտ 1530 թվականից սկսած ավելի մեծ նկարների մեծ մասը նախագծված էր եկեղեցիներում, և որպես պալատ կառուցված շատ շենքեր այժմ հաջողությամբ գործում են որպես արվեստի թանգարաններ։ 18-րդ դարում պալատների և գյուղական տների հավելումները երբեմն նախատեսված էին հատուկ որպես պատկերասրահներ՝ արվեստը դիտելու համար և նախագծված էին հենց դրա համար։ Ամբողջ շենքի ճարտարապետական ​​ձևը, որը նախատեսված էր բացառապես արվեստի պատկերասրահ լինելու համար, հաստատվել է սըր Ջոն Սոանի կողմից 1817 թվականին Դուլվիչի նկարների պատկերասրահի համար իր նախագծով։ Պատկերասրահը ստեղծեց որպես փոխկապակցված սենյակների մի շարք՝ հիմնականում անխափան պատերի տարածքներով՝ կախված նկարների համար և անուղղակի լուսավորություն լուսարձակներից կամ տանիքի լապտերներից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ Կատեգորիա:Արվեստ Կատեգորիա:Արվեստի վայրեր Կատեգորիա:Թանգարաններ ըստ տեսակի
Սիս Մադմաս
Սիս Մադմաս (Сысь Мадмас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Փոքր Լոպտյուգա գետի ձախ ափին՝12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պուչսերդա
Պուչսերդա (Puigcerdà)- մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Ժիրոնա շրջանում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշա- Սերդանյա մարզում։ Տարածքը կազմում է 18.92 կմ2։ Բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով կազմել էր 8746 մարդ։ Ադմինիստրատիվ կենտրոնից հեռու է 89 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ռուբեն Միրզախանյան
Ռուբեն Կառլենի Միրզախանյան, հայ քաղաքական, կրթական գործիչ, խմբագիր, պատմական գիտությունների դոկտոր (2008), պրոֆեսոր (2010), ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2009), Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռեկտոր (2011 թ.) :
Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 թվականին Երևան քաղաքում։ Սովորել է Երևանի N114 միջնակարգ դպրոցում և Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ Ստացել է պատմաբանի որակավորում։ 1980 թվականին աշխատել է Երևանի N17 տեխնիկական ուսումնարանում որպես ուսումնաարտադրական վարպետ և քաղաքատնտեսության դասախոս։ 1981 թվականից գիտամանկավարժական գործունեություն է ծավալում Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում։ 1985 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն, ստացել դոցենտի կոչում։ 1990 թվականին ընտրվել է, 2000 և 2006 թվականներին վերընտրվել Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի դեկան և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2010 թվականի սեպտեմբերը։ 2010 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռեկտորի պաշտոնակատար։ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին միաձայն ընտրվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռեկտոր։ 2016 թվականին վերընտրվել է ռեկտորի պաշտոնում։ Դասավանդում է «Հայ մշակույթի պատմություն» առարկան։ Վեց գրքի, ավելի քան հիսուն գիտական, գիտամեթոդական ու շուրջ յոթանասուն հրապարակախոսական հոդվածների հեղինակ է, բազմիցս մասնակցել է միջազգային, քաղաքական և գիտական խորհրդաժողովների։ «Մանկավարժության և հոգեբանության հիմնախնդիրներ», ՀՊՄՀ «Գիտական տեղեկագիր», «Հայագիտական հանդես», «Հատուկ կրթության հիմնախնդիրներ», «Իմաստություն», «Русский язык в Армении» ամսագրերի խմբագրական խորհուրդների նախագահն է։
Քաղաքական գործունեությունը
Հայաստանի Ռամկավար Ազատական կուսակցության հիմնադիրներից է, ընտրվել է ՀՌԱԿ Հիմնադիր խորհրդի նախագահ, իսկ 1991 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1996 թվականի հուլիսը եղել է ՀՌԱԿ հանրապետական վարչության ատենապետ։ 1999 թվականի ապրիլին կրկին ընտրվել է ՀՌԱԿ հանրապետական վարչության ատենապետ, եղել ՀՀ նախագահին առընթեր քաղաքական խորհրդի անդամ։ 2001 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2003 թվականի հուլիսը ստանձնել է ՀՌԱԿ ատենապետի պարտականությունները։ 2003 թվականի հուլիսից Հայաստանի Թեքեյան մշակութային միության կենտրոնական վարչության նախագահն է։ Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի գլխավոր խորհրդի, «Ազգ» օրաթերթի, «Պայքար» ամսագրի, «Պատմություն և հասարակագիտություն» տարեգրքի հիմնադիր և խմբագրական խորհրդի անդամ է, Թեքեյան Կենտրոն հիմնադրամի խորհրդի անդամ։ 1995 և 1999 թվականներին ընտրվել է Ազգային եկեղեցական ժողովի պատգամավոր։
Հղումներ
ՀՊՄՀ Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Պրավդովկա (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Պրավդովկա (Правдівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Պրավդովկա գյուղում բնակվում էր 496 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(8642) Շոնքերի
(8642) Շոնքերի (Shawnkerry), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Շելտ Բասի կողմից Սերո Տոլոլոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,152258 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1665 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,138 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2044,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176105 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
J.Lo
Արձագանքներ
Ալբոմը ստացել է համեստ արձագանքներ երաժշտական քննադատների և համացանցային հրատարակությունների կողմից. Metacritic, Entertainment Weekly , NME , Rolling Stone , Slant Magazine :
Երգացանկ
Բոնուս-երգեր տարբեր երկրների թողարկումների համար.
- "I'm Real (Murder Remix)" (աննկատ պարունակում է "Can't Believe"թրեքը)
- "Amor Se Paga con Amor"
- "I'm Waiting"
- "Pleasure Is Mine"
- "Play" (Thunderpuss Radio Mix)
- "Love Don't Cost a Thing" (Schoolyard Mix)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջենիֆեր Լոպեսի ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Հայկ Ամալյան
Հայկ Մեսրոպի Ամալյան, հայ լեզվաբան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1981)։
Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1959 թվականից եղել է Մատենադարանի գիտաշխատող, 1975-1990 թվականներին՝ Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հայոց լեզվի ամբիոնի վարիչ։
Զբաղվել է բառարանագրության պատմության ու տեսության հարցերով («Միջնադարյան Հայաստանի բառարանագրական հուշարձանները» (հ. 1-2, 1964-1971 թվականներ))։
Հրատարակել է Երեմիա Մեղրեցու «Բառգիրք հայոցի» (1975 ), Աստվածաշնչի «Գիրք Մակաբայեցույ» (1996) և «Գիրք երկոտասան մարգարէից» (2000) գրքերի քննական բնագրերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
(188) Մենիպե
(188) Մենիպե (Menippe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1878 թվականի հունիսի 18-ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,761839 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2756 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2481 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մենիպե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2921 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1676,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,214737 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,73° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1878 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Քրիստիան Պետերսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սիտկա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Երկրորդ անգամ Ղրիմում
«Երկրորդ անգամ Ղրիմում» («Второй раз в Крыму»), 1984 թվականի խորհրդային ​​ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Պավել Լյուբիմովը՝ կինոդրամատուրգ Վլադիմիր Ժելեզնիկովի գրած սցենարի հիման վրա։
Սյուժե
ԽՍՀՄ զինված ուժերի գեներալը բուժման է ուղարկվել Ղրիմում գտնվող առողջարան։ Պատերազմի մասնակիցը, որը 1941 թվականին դուրս էր եկել շրջապատումից, իսկ 1944 թվականին ազատագրել էր Ղրիմը, շրջելով քաղաքում, հիշում է պատերազմի ժամանակները, երբ առաջին անգամ էր այս կողմերում։ Պատահաբար հանդիպելով մեկ ընտանիքի՝ գեներալը մասնակցում է տղայի և նրա ավագ քրոջ խնդիրների լուծմանը՝ նրանց յուրովի սովորեցնելով լինել խիզախ և ազնիվ։
Երգեր
Ֆիլմում հնչում են հետևյալ երգերը.
Նկարահանումներ
Նկարահանման վայրը եղել է Յալթան։ Տունը, որի բնակարանում գլխավոր հերոսը բնակություն է հաստատում, գտնվում է Նախիմովի փողոցի և նրբանցքի խաչմերուկում՝ № 4 դպրոցից քիչ վերև, իսկ հուշահամալիրը, որտեղ հերոսը գալիս է անմար կրակի մոտ, Փառքի բլուրն է։ Ֆիլմում առողջարաններն են «Ռոսիան» և «Ֆորոսը»։ Կադրում երևում է նավահանգիստը, № 18 երթուղու «Իկարուս» ավտոբուսը, որն անցնում է Բասեյնայա փողոցով՝ Նադսոնի տան մոտով (այս ավտոբուսի իրական երթուղին այնտեղող չի անցնում), Ռոբինսոն սրճարանը ։
Տանկային վարժանքների տեսարանը նկարահանվել է Բելառուսի ռազմական շրջանում՝ 5-րդ առանձին բանակային կորպուսի պոլիգոնում, զինվորականի դեր են կատարել կորպուսի զինվորներն ու սպաները, իսկ գլխավոր շտաբի գնդապետի էպիզոդիկ դերը կատարել է իսկական գնդապետ Միխայիլ Կոնստանտինովիչ Չիգիրը, որը ղեկավարում էր ֆիլմի նկարահանումներին ներգրավված բանակի մարտավարական խումբը ։
Քննադատություն
Բազմիցս նշվել է, որ 1944 թվականին Ղրիմն ազատագրած գեներալի գլխավոր դերակատար Գեորգի Յումատովը իրականում խաղացել է ինքն իրեն, իր կերպարը. նա եղել է պատերազմի մասնակից նավաստի և 1942 թվականին մասնակցել է Ղրիմի ռազմական գործողություններին Եվպատորիայի դեսանտի կազմում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Սեբ Յու
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Դերիկ (Նորդուզի գավառ)
Դերիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Նորդուզի գավառակում։
Բնակչություն
Հնում հայաբնակ էր։ XX դարի սկզբին ուներ 16 քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Մինչև XX դարի սկիզբը պահպանվել էր հայկական եկեղեցին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Զավեն Ալավերդյան
Զավեն Ալավերդիի Ալավերդյան, հայ գրող, լրագրող, դասախոս, ԱՄՆ հայ գրողների միության, Համահայկական գրողների միության և ՀՀ ժուռնալիստների միության անդամ։
Կենսագրություն
Զավեն Ալավերդյանը ծնվել է 1949 թվականին ուսուցիչների ընտանիքում։ 1956֊1964 թվականներին սովորել է Դոստլուի ութամյա դպրոցում, ապա 1964֊1966 թվականներին Նոյեմբերյան ավանի միջնակարգ դպրոցում։
1964 թվականին Զավեն Ալավերդյանը հայ գրականության հանրապետական օլիմպիադայում արժանացել է երկրորդ կարգի մրցանակի։։
1967-1973 թվականներին սովորել է ԵՊՀ մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետում։ 1974 թվականին աշխատանքի է անցել «Իջևանի ինդուստրիալ֊տեխնոլոգիական տեխնիկումում» (այն հետագայում վերանվանվել է «Տավուշի տարածաշրջանային պետական քոլեջ», ապա՝ «Տավուշի Պատրիկ Տէվէճեան տարածաշրջանային քոլեջ») և մինչ օրս աշխատում է այնտեղ՝ որպես մաթեմատիկայի դասախոս։
1991-1996 թվականներին համատեղությամբ դասախոսել է ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում ։
2001-2006 թվականներին խմբագրել է ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի «Իջևանի ուսանող» թերթը։
Ամուսնացած է, ունի 2 զավակ՝ Արտակ Ալավերդյան և Արթուր Ալավերդյան, 4 թոռ։
Գիտամանկավարժական գործունեություն
Զավեն Ալավերդյանը տասնամյակներ շարունակ ղեկավարել է Իջևանի ինդուստրիալ֊ տեխնոլոգիական տեխնիկումի մաթեմատիկայի արտադասարանական խմբակը ։ Բազմիցս հանդես է եկել «Математика в школе»", «Квант», «Մաթեմատիկան և ֆիզիկան դպրոցում» ամսագրերում առաջադրած խնդիրներ լուծմամբ, առաջարկել է խնդիրներ։ Այդ աշխատանքների համար ԽՍՀՄ լուսավորության նախարարությունը և «Математика в школе» ամսագիրը մաթեմատիկայի խմբակին և նրա ղեկավար Զավեն Ալավերդյանին երկու անգամ արժանացրել են պատվոգրերի։
Զավեն Ալավերդյանը հեղինակել է բազմաթիվ քաղաքական, սոցիալական, կրթական բնագավառներին վերաբերող հրապարակումներ տեղական, հանրապետական, նախկին միութենական մամուլում, ինչպես նաև սոցիալական ցանցերում։
Մասնակցել է մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի վերաբերյալ կազմակերպված համամիութենական գիտաժողովների։
Զավեն Ալավերդյանի «Կողպեք» պատմվածքը թարգմանվել է ռուսերեն և վրացերեն
Զավեն Ալավերդյանի գրական և գիտամանակավարժական գործունեությանն անդրադարձել են Լ․ Միրզոյանը «Տավշո արմատներ» գրքում (էջ՝88), գրչակից ընկերները և ընթերցողները։ Ես որ հիացած եմ քո գրչով, ինձ հարազատ տխրություն է, որ կրում ես քո մեջ, ինձ մոտ է այն հոգին, որ խոսում է սրտիս հետ․․․ հեռավորս Անահիտ Երեմյան, բանաստեղծուհի ԱՄՆ-ից Հետաքրքիր ու հուզիչ են ձեր պատմվածքները՝ գյուղի կոլորիտով համեմված, կենդանի լեզվով, համոզիչ ու հավաստի մատուցված Լևոն Բլբուլյան Զավեն Ալավերդյանի «Կողպեքը» վաղուց եմ կարդացել, ուղղակի հիանալի է։ Կարելի է տալ լավ ասմունքողի. թող կարդա … շատ լավ կստացվի Սամվել Բեգլարյան
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի ցանկ (601-700)
Ստորև ներկայացված է ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի 601-ից մինչև 700 բանաձևերի ցանկը, որոնք ընդունվել են ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի կողմից 1987 թվականի հոկտեմբերի 30-ից մինչև 1991 թվականի հունիսի 17-ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի ցանկեր