cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նոր Ջուղայի գաղութ
Նոր Ջուղայի հայկական գաղութը ծաղկման շրջանում
17-դարի երկրորդ կեսին Նոր Ջուղայի հայկական գաղութը ծաղկման շրջան էր ապրում, նրա բնակչության թիվը հասնում էր մի քանի տասնյակ հազարի։ Եվրոպական ճանապարհորդներից մեկը՝ Ջոնսոնը, նշել  է, որ Սպահանի արվարձան Նոր Ջողան ունեցել է 50-60 հազար շունչ, իսկ եթե հաշվեն նաև նրան մոտիկ  և նրա հետ կապված հայկական գյուղերի բնակչությունը, ապա հայկական այդ գաղթավայրի բնակչությունը հարյուր հազարից ավելի է եղել։ Այնտեղ առավել աչքի է ընկել խոշոր վաճառականների դասը, որն իր առևտրական գործունեությամբ կապված է  եղել բազմաթիվ երկրների հետ և խոշոր դեր է խաղացել Արևելքի և Արևմուտքի միջև առևտրի զարգացման գործում։ Մեծ թիվ էին կազմում նաև միջին և մանր առևտրականները։ Այդ երկու խավերից ավելի բազմազան էին արհեստավորական և գյուղացիական խավերը, որոնք նույնպես իրենց լուման ունեին Սեֆեյան Պարսկաստանի արհեստագործության և գյուղատնտեսության զարգացման գործում։
Նոր Ջուղայի բնակչություն
Նոր Ջուղայի բնակչությունը, հատկապես առևտրականները, սերտորեն կապվածն էին Հայաստանի հետ և արձագանքում էին նրա ազատագրական պայքարին։ Պատմական աղբյուրների վկայության համաձայն՝ Նոր Ջուղայի մի քանի խոշոր առևտրականներ անմասն չեն մնացել տասնութերորդ դարի առաջին կեսին Արևելյան Հայաստանում ծավալված ազատագրական պայքարում։ Խաչատուր Ջուղայեցին հաղորդում է, որ Նոր Ջուղայի խոշոր առևտրականներ Հարություն Շեհրիմանյանցին և Էմինազ–աղա խոջա Մինասյանցին Նադիր շահը կասկածել է հայերի և վրացիների կազմակերպած  ըմբոստացումների հրահրման մեջ։ Շահի հրամանով նրան կենդանի–կենդանի այրել են խարույկի վրա։ Սուր ու հարատև է եղել գաղութի սոցիալական խավերի միջև եղած պայքարը։ Դեմոկրատական տարրերը ոտքի են ելել խոշոր վաճառականնների և հոգևորականների դեմ, որոնք գաղութի ղեկավարությունն իրենց ձեռքում էին պահում և ճնշում և կեղեքում էին աշխատավորությանը։
Քրիստոնեական եկեղեցու գաղափարների քարոզչություն
Պայքարի ցայտուն արտահայտությունն է տասնյոթերորդ դարի երկրորդ կեսին Թովմասի գլխավորությամբ սկսված շարժումը։ Խաչատուր Ջուղայեցին պատմում է, որ Շահ–Սեֆի Առաջինի օրոք Նոր Ջուղայում Թովմասը սկսում է ժողովրդի մեջ քարոզել քրիստոնեական եկեղեցու համար անընդունելի գաղափարներ, որոնք հավանության են արժանանում շատ մարդկանց կողմից և առաջ բերում բուռն վեճեր։ Թոմասի քարոզած գաղափարները հակակրոնական բնույթ ունեին և սուր ծայրով ուղղված էին շահագործողների և հատկապես հոգևորականների դեմ։ Խաչատուր Ջուղայեցու ասելով՝ նա մերժում էր խաչը, պատարագը և հաղորդությունը, արհամարհում էր առաջնորդներին, վարդապետներին, քահանաներին և նրանց բոլորին համարում խաբեբաներ։
1642 թվականին Նոր Ջուղայի մեծամեծները պախարակում են Թովմասին, աշխատում նրան խրատել, բայց նա չի հրաժարվում իր գաղափարներից։ Պատմագիրն այն մասին, թե ինչ վախճան է ունեցել Թովմասի գլխավորած շարժումը, լռում է։ Հայտնի է, որ որոշ ժամանակ՝ անց Շահ Սուլեյման Առաջինի օրոք․(1667-1694թթ.) Նոր Ջուղայում այնպիսի մի շարժում է սկսվում Տեր Օհան աբեղայի գլխավորությամբ։ Այս նշանակում է, որ սկսված սոցիալական պպայքարը, թեև կրոնական գունավորումով, շարունակվել է մինչև 17–րդ դարի երկրորդ կեսը և ընդգրկում ոչ միայն քաղաքային, այլև հայկական գյուղերի բնակչությանը։ Այդ երևում է նրանից, որ Օհանի գործունեության կենտրոնը եղել է Փերա գավառը,  որտեղ  բազմաթիվ հայկական գյուղեր կային։ Օհանին հալածանքի են ենթարկում, աքսորում, բանտարկում, բայց չեն կարողանում կասեցնել նրա պայքարը։
Նշանակություն
Նոր Ջուղայի գաղութը 17-18-րդ դարերում խոշոր դեր է խաղացել հայկական մշակույթի զարգացման գործում։ Այնտեղ 17-րդ դարի առաջին կեսերին հիմնադրվել է մի դպրոց, որը Խաչատուր Ջուղայեցին անվանում է համալսարան։ 17-րդ դարի երկրորդ կեսին Ջուղայում սկսում են գործել այլ դպրոցներ ևս, որոնցից նշանավոր էր Կոստանդին վարժապետի գլխավորած դպրոցը։ Այնտեղ դասավանդում էին աշխարհիկ գիտություններ և գերազանցապես հաշվողական առարկաներ։ Դասավանդումը կատարվում է պարզ, հասկանալի լեզվով, համարյա աշխարհաբար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գաղթավայրեր Կատեգորիա:Նոր Ջուղա Կատեգորիա:Հայերը Նոր Ջուղայում
Սահարի
Սահարի, ավանդական հայկական հարսանեկան երաժշտություն,հարսանեկան առավոտյան նվագ, որը հնչում է ծեսի որոշակի արարողությունների ընթացքում՝ հարսանեկան կանչ, «մսամորթ», հարսանիքի լուսաբացին՝ որպես եզրափակիչ նվագ և այլն ։ Սահարու փոխակերպումները պահպանվել են նաև մեր օրերում։ Այն կատարվել և մինչ օրս էլ կատարվում է հիմնականում ավանդական զուռնայով, դուդուկով և քամանչայով։ Սահարի կատարելու համար պահանջում է կատարողական հատուկ վարպետություն, որի շնորհիվ 19-20-րդ դարերում հաճախ կատարվել է նաև վարպետություն ցուցադրող մրցույթների ընթացքում ։
Անվանում
Սահարի անվանումը հայերենին անցած արաբա-իրանական փոխառություն է և նշանակում է արևածագ, արշալույս ։ Անվանումը հանդիպում է դեռևս 16-րդ դարի բանաստեղծ Գրիգորիս Աղթամարցու ստեղծագործություններում «Ս՜ըրղի սըհար»՝ «արշալույսի թռչուն» իմաստով ։
Հարսանեկան սահարիներ
Հայաստանի տարբեր շրջաններում Սահարին հնչում է հարսանեկան ծեսի զանազան արարողությունների ընթացքում։
Երկրագործական սահարիներ
Առաջին ակոսի ծիսակատարության մի այլ՝ բուն ժողովրդական տար­բերակ, որը կենցաղավարում է առ այսօր։ ժողովուրդը լուսաբացին հավաք­վել է գյուղի դաշտերի, արտերի ու այգիների մոտ և աշխատանքն սկսելուց առաջ զուռնաչին նվագել է սահարի, ապա սկսվել է տոնախմբությունը, երգել, պարել են, օրհնել ու բարեմաղթել միմյանց, որից հետո միայն ծաղիկներով զարդարված լծկաններին ու՛ հողագործներին մեծ հանդիսու­թյամբ ուղեկցել են դաշտը վարելու։ Այս ծեսում Սահարին ուղղակիորեն կապվում է ծնունդի՝ հողի, պտղաբերության, սկզբի ու արևի պաշտամունքի հետ և ունի խորը, նախաքրիստոնեական արմատներ ։
Ծննդկանի սահարիներ
Երբ ծննդկանը նախկինում անհաջող ծնունդներ է ունեցել։ Այդ պարագայում, անկախ օրվա ժամից, ծննդկանի դռան առջև կանգնած զուռ­նաչին դեմքը դարձրել է արևելք և նվագել Սահարի։ Ըստ ժողովրդական պատկերացումների, այս ճանապարհով ծննդկանը ոչ միայն արժանացել է արևի հովանավորությանը, այլև նմանողական մոգության շնորհիվ, երեխան ծնվել է, հաղթահարելով չար ուժերին այնպես, ինչպես արևն է ծնվում ամ­պերին հաղթելով՝ խորհրդանշելով կյանքի շարունակականությունն ու հա­վերժությունը։ Այստեղ մարդու կյանքի բոլոր կարևոր փուլերն ու իրադարձությունները ծիսական-պաշտամունքային որո­շակի մթնոլորտով հագեցնելու ավանդույթի անընդհատությունն ու կանոնա­վորումն է ։
Մրցույթներ
Հնուց ի վեր, երաժիշտների մրցույթն այն ասպարեզն է եղել, որտեղ երաժիշտը պիտի փայլեր թե՜ իր արհեստավարժությամբ, թե՜ հանկարծաբանելու արվեստով, թե՜ պարտադիր հա­մարվող երկացանկի քաջատեղյակությամբ։ Սահարին այս բարդ մրցույթի պարտադիր համարներից է եղել։ Սահարին զուռնաչիների (մասամբ նաև դուդուկահարների ու քամանչահարների) մրցույթի երկացանկի առաջնային մեղեդիներից է եղել և կատար­վել է ի հավաստումն վառ անահատականության և նվագարանին վարպե­տորեն տիրապեւոելու։ Ըստ որում, զուռնաչու կատարելության գագաթը հա­մարվել է այն երկու մատով հնչեցնելը։ Զուռնաչու վարպետության գրա­վականն է եղել նաև միաժամանակ երկու զուռնա նվագելը, որոնցից մեկով հնչեցրել է բուն մեղեդին, իսկ մյուսով՝ նվագակցել է ։
Ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն
Սահարին ներառված է Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն
Սարգիս Գարագոչ
Սարգիս Գարագոչ, հայ իրավաբան։
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ 1899 թվականին ավարտել է օսմանյան իրավաբանական դպրոցը և հետևել իրավաբանության։ Վարել է պետական պաշտոններ իր մասնագիտության գծով։ 1910 թվականին ընտրվել է դատական նախարարության դիվանապետ։ Թողել է օսմանյան օրենքների և միջազգային դաշնագրերի մասին 30 հատորից բաղկացած մի վիթխարի աշխատություն, որի համար ստացել է շքանշան։ Նրան է պատկանում նաև «Ջեզա քանոնու» աշխատությունը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:1865 ծնունդներ Կատեգորիա:1944 մահեր Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Աշիլ Ամպերյոր
Աշիլ Ամպերյոր (Achille Emperaire, ), ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստ նկարիչ։
Պոլ Սեզանի ընկերը։
Կյանքը և արվեստը
Ամպերյորը ծնվել է մարմնական վնասվածքով և ամբողջ կյանքում գաճաճ է մնացել։ Նկարչություն և գեղանկարչություն ուսումնասիրել է հարազատ քաղաքում 1844-1856 թվականներին։ Այնուհետև շարունակել է իր կրթությունը Փարիզում` Թոմ Կուտյուրի նկարչական դպրոցում, որում սովորում էր նաև Սեզանը (մինչև 1858 թվական)։ Նկարիչները ծանոթացել են 1861 թվականին փարիզյան Սյուիսի ակադեմիայում։ Կրթություն ստանալու ժամանակ Ամպերյորը ստիպված է եղել փողոցում ապրել։ Իր նամակներից մեկում նկարիչը նշել է. «Եթե ես ճաշի համար պատահաբար 80 սանտիմ եմ ունենում, դա ինձ իսկական երջանկություն է թվում... Այո՛, Փարիզը մի մեծ գերեզմանոց է... Քչերն են կարողանում այստեղ ոտքի կանգնել, մեծամասնությունը պարզապես կորչում է։»
Իր առաջին ցուցահանդեսից առաջ Ամպերյորը նկարներից մեկի մակերեսը լաքով է պատել։ Հաջորդ օրը նկարիչը հայտնաբերել է, որ իր նկարը լիովին լղոզված է։ Ամպերյորը դրանից այնքան է վախեցել, որ դրանից հետո այլևս երբեք իր աշխատանքներում լաք չի օգտագործել։ Արդյունքում իր աշխատանքներից շատերը չեն պահպանվել։ Այն, ինչ հասել է մեզ, փրկվել է նկարչի տղայի` Ժոզեֆ Ռավեզուի ջանքերով։
Երջանիկ պատահականության շնորհիվ Ամպերյորը պատվեր է ստանում կտավ նկարել Լուվրի համար, ինչը նրան 1000 ֆրանկի եկամուտ է բերում, ինչը 1870-ական թվականներին մեծ գումար էր համարվում։ Նկարիչը կարողանում է վճարել հարկերը և 1873 թվականի հոկտեմբերին տեղափոխվում է իր հարազատ Էքս։ Այստեղ նա ծանոթանում է գրող Ժ. Հասկի հետ, ով դառնում է նրա մոտ ընկերը։ 1881 և 1882 թվականներին Ամպերյորն այցելում է Փարիզ, որտեղ ընդունվում է ֆրանսիացի ազատ նկարիչների հասարակություն (Société libre des Artistes français): 1883 թվականից հետո նա այլևս չի հեռացել Էքս ան Պրովանսից և հաճախ մեկնել է տեղի Լե Տոլոնե լեռնային շրջանը, որտեղ շատ է նկարել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:Բնանկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Երկայնագանգություն
Երկայնագանգություն, դոլիխոկեֆալյա (հին հունարեն՝ δολῐχός - երկար և ϰεφαλή - գլուխ), գանգի ամենամեծ երկարության և ամենամեծ լայնության այն հարաբերությունը, երբ լայնությունը երկարության 0,75-ից պակաս է։ Բնորոշ է Ավստրալիայի, Աֆրիկայի, Մելանեզիայի, Հնդկաստանի բնակչության մեծ մասին, տարածված է Եվրոպայի հարավում և հյուսիսում։ Մ. թ. ա. 4-2-րդ հազարամյակների գրեթե առաջավորասիական գանգաբանական բոլոր նմուշները (Բողազքյոյի, Ուրի, Կիշի և այլն) ցույց են տալիս, որ այդ ժամանակահատվածում երկայնագանգությունը ավելի է տարածված եղել։ Հայաստանի տարածքում բրոնզի, երկաթի դարերի և վաղ հայկական ժամանակաշրջանի բնակչության մեջ գերակշռել են երկայնագանգությունը և միջնագանգություն, իսկ միջնադարից սկսած երկայնագանգության տոկոսը խիստ նվազել է՝ Փոքր Ասիայում երկայնագանգություն սկսել է վերանալ մ. թ. ա. 1-ին հազարամյակում, որոշ վայրերում (օրինակ, Օսեթիայում)՝ միայն 19-20-րդ դարերին։ Արդի հայկական էթնիկական խմբերում երկայնագանգությունը փաստորեն բացակայում Է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անատոմիա
Վերգինե Գարագաշյան
Վերգինե Գարագաշյան, հայ դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում։ Սովորել է Սկյուտարի ճեմարանում, ապա մասնավոր դասեր է վերցրել Սրապիոն Թղլյանից և ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Սոլիեյից։ Բեմ է բարձրացել 1867 թ. Միքայել Նալբանդյանի մահվան առաջին տարեդարձի առթիվ կազմակերպված թատերական երեկոյին, արտասանելով Նալբանդյանի «Ազատություն» բանաստեղծությունը։ Նույն թվականից հանդես է եկել Հ. Վարդովյան խմբում, կատարելով հիմնականում սուբրետ դերեր։ 1878 թ. քրոջ՝ Երանուհու հետ խաղացել է Ս.Պենկլյանի խմբում, շրջել մի շարք քաղաքներում։ Հաջողությամբ է կատարել «Գլերեդի» դերը Շ. Լեկոկի «Մադամ Անգո» օպերետում, «Ժիրոֆլե Ժիրոֆլայինը»՝ Շ. Լեկոկի համանուն օպերետում։ Օրեստինը «Գեղեցկուհի Հեղինեում», մանավանդ Գաթիմեի դերը Տիգրան Չուխաջյանի «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա» օպերետում։ 1880-1881 թթ. թատերաշրջանում խաղացել է Թիֆլիսի բեմում, արժանացել մամուլի և հասարակության ջերմ գնահատմանը։ Թիֆլիսում խաղացել է նաև Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»ում, փայլուն կերպով կատարելով Լիզայի դերը, որը հիացմունք է պատճառել նաև օտար քննադատներին։ 1881 թ. վերադարձել է Կ. Պոլիս, միացել Ս.Պենկլյանի խմբին, շրջել մի շարք երկրներ, ապա՝ խմբի քայքայումից հետո, մեկնել է Իզմիր, ամուսնացել և ընդմիշտ թողել բեմը։ Մահացել է Աթենքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Շեյդովո
Շեյդովո (Шейдово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Երկարակնճիթներ
Երկարակնճիթներ, բզեզների ընտանիք։ Գլխի առջևի մասը երկարել և առաջացրել է գլխախողովակ (հաճախ սխալմամբ անվանում են կնճիթ), որի վերջում գտնվում է բզեզներին բնորոշ բերանային կրծող ապարատը։ Երկարակնճիթների մի մասի գլխախողովակը երկար է ոչ միայն գլխից, այլև մարմնից։ Բեղիկները ծնկաձև և այլն։ Մեծ մասն ունի թեփուկներ, որոնք մարմնին մետաղական Փայլ են տալիս։ Հիմնականում բուսակեր են, սնվում են ծաղկաբույսերի տարբեր մասերով։ Ձվադրում են հողում, բույսերի հյուսվածքներում, որոնք թրթուրների համար կեր են։ Հարուստ ընտանիք է. հայտնի է 40․000 տեսակ։ Մեծ մասը գյուղատնտեսության վնասատու է (ճաընդեղի, ամբարային, ծաղկակեր, բալենու, բամբակենու, առվույտի տերևային Երկարակնճիթ)։ Վերջիններս լայնորեն տարածված են նաև ՀՀ-ում։
Վերլուծական քիմիան Հայաստանում
1950-ական թվականներին հետազոտվել են հազվագյուտ և ցրված մի շարք տարրերի վերլուծական քիմիայի հարցեր (Ե. Հովսեփյան)։ Մշակվել են ռենիումի միկրոքանակների որոշման նոր եղանակներ, որոնք ամփոփվել են Վ. Թառայանի «Ռենիումի վերլուծական քիմիան» (ռուսերեն, 1965 թվական) մենագրության մեջ։ Մշակվել են նաև սելենի և թելուրի միկրոքանակերի որոշման նոր եղանակներ։
Լուսաչափական եղանակներ
1960-ական թվականներին սկսվել են լուսաչափական եղանակներով հետազոտությունները, հիմնային ներկանյութերի կիրառմամբ ստեղծվել են նոր բարձրզգայուն լուծահանման-լուսակլանման եղանակներ (Վ. Թառայան, Ե. Հովսեփյան)։ Եռֆենիլմեթանային, թիազինային և ակրիդինային շարքերի հիմնային ներկանյութերի կիրառմամբ մշակվել են հազվագյուտ տարրերի (ռենիում, թալիում, ոսկի, գալիում, տանտալ, ուրան, սնդիկ և այլն) միկրոքանակների որոշման զգայուն եղանակներ։ Ուշագրավ են հետազոտվող տարրերի անիոնային կոմպլեքսների հետ հիմնային ներկանյութերի առաջացրած միացությունների՝ իոնական ասոցիատների, օրգանական լուծիչներով լուծահանման մեխանիզմի և օրգանական ֆազ անցած միացության բաղադրության հետազոտությունները։
Շրջակա միջավայրի աղտոտման վերահսկողության հետ կապված՝ ԵՊՀ-ի վերլուծական քիմիայի ամբիոնում մշակվող լուսաչափական եղանակները կիրառվում են թափոնաջրերում, հողում, բույսերում, սննդամթերքում մի շարք թունավոր տարրերի որոշման համար (Ժ. Առստամյան)։ Ուշագրավ են հիմնային ներկանյութերով ոսկու և պլատինային խմբի մետաղների (պլատին, պալադիում, օսմանյանիում) որոշման լուծահանման-լուսաչափական և ֆլոտրաչափական եղանակների մշակումն ու կիրառումը (Հ. Խաչատրյան, Ջ. Միքայելյան)։
Լուծահանման-ֆլոտրաչափական եղանակ
Գործնական և տեսական կարևորություն ունեն Վ. Թառայանի ու Ֆ. Միրզոյանի ղեկավարությամբ ՀՀ ԳԱԱ Ընդհանուր և անօրգանական քիմիայի ինստիտուտում հիմնային ներկանյութերի և տարաբազմաթթուևերի անիոնների միջև ընթացող նստվածքագոյացման ռեակցիաների հետազոտությունները, որոնց արդյունքները կիրառվում են սիլիցիում, ֆոսֆոր, արսեն, գալիում, գերմանիում և այլ տարրերի նվազագույն քանակների որոշման համար։
1959 թվականին սինթետիկ կաուչուկի գործարանի կենտրոնական լաբորատորիայում ներդրվել է գազային քրոմատագրությունը։ Քլորոպրենային կաուչուկի և լատեքսների տեխնոլոգիական շարժընթացների վերահսկողության նպատակով մշակվել և արտադրության մեջ ներդրվել են քլորոպրենային բազմա թորուցքի (ռեկտիֆիկատ) և նրա մեջ պա րունակվող խառնուրդների (օդում՝ քլորոպրեևի, լատեքսներում՝ չպոլիմերված քլորոպրենի) որոշման գազային քրոմատագրության (Ս. Սուքիասյան) և սպեկտրաչափական եղանակները (Խ. Խանամիրյան)։
ՀՀ ԳԱԱ ՕՔԻ-ում և ՆՕՔԻ-ում մշակվել են օրգանական միացությունների քիմիական վերլուծության նոր եղանակներ (Ա. Աբրահամյան)։ Օրգանական նյութերում հալոգենների, ծծմբի, ֆոսֆորի, սնդիկի և բորի միկրոքիմիական որոշման համար որպես օքսիդիչ առաջարկվել է կալիումի պերմանգանատը, որը հնարավորություն է տալիս չափումն իրականացնել այդ տարրերից մի քանիսի առկայությամբ։ Առաջարկվել է հալոգենները կլանելու համար ոսկու և արծաթի փոխարեն օգտագործել մետաղ՝ ծարիր ու բիսմութ և ածխածնի, ջրածնի ու հալոգենների որոշումը կատարել համատեղ։
Կուլոնաչափական եղանակ
Այս եղանակը հանրապետությունում առաջինը (1968 թվականին) կիրառվել է ՀՀ ԳԱԱ ՆՕՔԻ-ում՝ սինթեզված չորրորդային ամոնիումային էսթերների (քվատերոն, դիթիլին, սուբեխոլին և այլն) որոշման համար։ Մշակվել են նաև ազոտ, թթվածին և հալոգեններ պարունակող օրգանական միացություններում ծծմբի միկրոքանակների որոշման եղանակներ։ Ենթակարմիր սպեկտրաչափական եղանակը կիրառվում է ինդոլի և պիրիմիղինի ածանցյալների, մի շարք տարացիկլային միացությունների ցիս-տրանս իզոմերների հետազոտման համար (Լ. Խաժակյան և ուրիշներ)։
Սպեկտրաչափական եղանակ
Սպեկտրաչափական եղանակը վերլուծական քիմիայում առաջինը կիրառվել է ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում և Երկրաբանական վարչության կեևտրոնական լաբորատորիայում՝ հատկապես հազվագյուտ ու ցրված տարրեր պարունակող հանքաքարե րի հետազոտման նպատակով։ Հայկական լեռնաշխարհի սիլիկատային ապարների ուսումնասիրությամբ զբաղվում են հանրապետության ԳՀ և գիտաարտադրական մի շարք լաբորատորիաներում (Քարի և սիլիկատների, Երկրբանական գիտությունների ինստիտուտներ և այլն)։ Բնական ջրերում տարրերի որոշման աշխատանքներ են կատարվում ՀՀ ԳԱԱ Երկրբանական գիտությունների ինստիտուտի ջրաբանության լաբորատորիայում։
Տուրիչկի
Տուրիչկի (Турички), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տուրիչկի գյուղում բնակվում էր 220 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2124 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 103,6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հույզերի կապը պերցեպտիվ և կոգնիտիվ գործընթացների հետ
Մեր հոգեկանը իրականացնում է արտացոլման և կարգավորման գործառույթներ։ Արտացոլող գործառույթն ապահովում են պերցեպտիվ (զգայություն, ընկալում) և կոգնիտիվ (հիշողություն, երևակայություն, մտածողություն, խոսք) գործընթացները։ Կարգավորման գործառույթն ապահովում են հույզերն ու կամքը։ Որոշ հեղինակներ գտնում են, որ հույզերը նույնպես մասնակցում են հոգեկանի արտացոլման գործառույթի իրականացմանը։ Հատկապես սա դրսևորվում է Դադոնովի «Հույզը որպես արժեք» աշխատությունում, որտեղ հույզերը սահմանվում են որպես գործընթաց, որոնք իրենցից ներկայացնում են արտաքին և ներքին աշխարհի վերաբերյալ մուտք գործող ինֆորմացիայի գնահատման գործունեություն։ Չնայած գործառույթների այս տարաբաժանմանը, այս բոլոր գործընթացները փոխկապակցված են, փոխպայմանավորված և նրանցից յուրաքանչյուրի հասկացումը հնարավոր է միայն այս գործընթացների փոխկապվածության շղթան դիտարկելիս։ Իզարդի տված հույզերի սահմանումը դիտարկելիս անիջականորեն բախվում ենք հենց այդ կապին։ Հույզն ապրվում է որպես զգացում, որը դրդապատճառում, կազմակերպում, ուղղորդում է ընկալումը, մտածողությունը, գործողությունները։
Հույզերի և պերցեպտիվ գործընթացների կապ
Նեյրոֆիզիոլոգիական մակարդակում զգայությունը օրգանիզմի էլեկտրաքիմիական ռեակցիան է, որն առաջանում է ի պատասխան արտաքին կամ ներքին ստիմուլյացիային։ Գիտակցական մակարդակում զգայությունը իրենից ներկայացնում է այդ էլեկտրաքիմիական ռեակցիայի ապրում։ Մարդու կոնտակտը արտաքին միջավայրի հետ սկսվում է ընկալիչների վրա զգայական գրգռիչների ազդեցությունից։ Այդ գրգռիչները ինֆորմացիա են տալիս օբյեկտների և իրադարձությունների հատկությունների մասին, բայց միևնույն ժամանակ առաջացնում են աֆեկտիվ բնույթի փոփոխություններ։ Մի մոդալությունում հուզական բաղադրիչն ունի երկրորդային նշանակություն, մեկ այլ մոդալությունում՝ դոմինանտող։ Ենթադրվում է, որ տեսողական զգայություններում դոմինանտում է ճանաչողական բաղադրիչը, իսկ ցավային զգայություններում՝ աֆեկտիվ բաղադրիչը։ Հույզերը, որոնք աջանում են սենսոր գրգռիչներով պայմանավորված, կարող են լինել ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական։ Հույզի նշանը այստեղ կախված է նախ և առաջ գրգռիչի որակից։ Պետք է նաև նշել, որ միևնույն ինտենսիվությամբ գրգռիչի կրկնությունները հանգեցնում են հուզական երանգավորման փափոխության։ Գրգռիչների կրկնությունը հանգեցնում է գրգռիչի հետաքրքրության իջեցմանը։
Ընկալումը հոգեկան իմացական գործընթաց է, որը տվյալ պահին անիջականորեն մեր զգայարանների վրա ազդող առարկաների ու երևույթների ամբողջական արտացոլումն է՝ հոգեկան պատկերներ ձևով։ Գիտակցությունը միշտ բնութագրվում է հուզականության որոշակի մակարդակով, այդ պատճառով էլ կարելի է պնդել, որ երևույթների, առարկաների, մարդկանց ընկալմանը պարտադիր նախորդում է հույզ կամ հույզերի կոպլեքս։ Հույզերն անմիջականորեն ազդում են ընկալման գործընթացի վրա՝ ֆիլտրելով և մոդիֆիկացնելով այն զգայական ինֆորմացիան, որը գիտակցություն է գալիս ընկալիչներից։ Հենց այն պատճառով, որ հույզերը գիտակցության հետ փոխազդում են զգայական ինֆորմացիայի ընդունման մակարդակում, զգայությունները գիտակցությունում չեն գիտակցվում «մաքուր ձևով»։
Ընկալումը հանդիսանում է բարդ գործընթաց։ Այն ներառում է այնպիսի գործընթացներ, ինչպիսիք են պատկերի ֆոնից առանձնացումը, ընկալվող օբյեկտի մեծության, պայծառության, հեռավորության գնահատումը, օբյեկտի բաղկացուցիչ դետալների առանձնացումը։ Այս գործընթացներից յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխությունների ենթարկվել հուզական գործոնների ազդեցության տակ։
Մի շարք տվյալներ ցույց են տալիս, որ առարկաները, որոնք ունեն հուզական նշանակություն, մի փոքր այլ ձևով են ընկալվում, քան նեյտրալ առարկաները, և նրանք ակցենտուացվում են, ինչը հանգեցնում է նրանց մեծության գերագնահատմանը, ֆոնից ավելի լավ առանձնացմանը և այլն։
Հույզերի և կոգնիտիվ գործընթացների կապ
Հույզերի և կոգնիտիվ գործընթացների միջև առկա են «երկկողմանի փոխհարաբերություններ»։ Տրամաբանական է ենթադրել, որ հույզը կարող է հանդիսանալ կոգնիտիվ գործընթացի պատճառ և ազդել նրա ընթացքի վրա, այնպես էլ կա հակառակ կապ կոգնիտիվ գործընթացների և հույզերի միջև։
Դադոնովը նշում է, որ հույզերի և մտածողության միջև առավել շատ ընդհանրություններ գոյություն ունեն, քան մտածողության և զգայության ու ընկալման միջև։ Հույզերն ու մտածողությունը իրենցից ներկայացնում են ներքին գործունեություն, որում իրականության մասին առաջնային ինֆորմացիան ենթարկվում է որոշակի վերամշակման։ Խնդրի լուծման սկզբունքը գտնելու կամ էլ նրան ինտուիտիվ զգացման առաջացման ժամանակ մարդու մոտ առաջանում է հուզական դրդման վիճակ։
Անհատի կողմից իր փորձի մտապահումը, պահպանումը և հետագա վերարտադրումը անվանում են հիշողություն։ Հիշողության և հույզերի կապի օրենքը կայանում է հետևյալում. որքան ավելի արտահայտված հուզական ռեակցիա է մարդու մոտ առաջացնում այս կամ այն նյութը, այնքան ավելի լավ և «ամուր» է այն մտապահվում։ Այն, ինչը չի առաջացնում ընդհանրապես որևէ հուզական ռեակցիա, չի մտապահվում ընդհանրապես կամ էլ մեծ դժվարությամբ է մտապահվում։
Երևակայությունը հոգեկան գործունեության յուրահատուկ գործընթաց է, որը միևնույն ժամանակ հանդես է գալիս որպես առանձնացված գործընթաց, և ընկալման, մտածողության և հիշողության միջանկյալ օղակ է։ Աայն այնպիսի պատկերացումների և մտային իրավիճակների ստեղծման հոգեկան գործընթաց է, որոնք երբևիցե չեն ընկալվել մարդու կողմից։ Երևակայության գործունեությունը սերտորեն կապված է անձի հուզական ոլորտի հետ։ Հույզերի և երևակայության կաը երկկողմանի է. մի կողմից հույզերն ազդում են երևակայության վրա, մյուս կողմից էլ երևակայության պատկերները ազդում են հույզերի վրա։ Օրինակ, վախի ազդեցությանմբ երեխայի երևակայությունը պատկերում է մի շարք վտանգներով տեսարաններ։ Մյուս կողմից էլ երևակայական պատկերները կարող են որոշակի հույզեր առաջացնել։ Եվ չնայած երևակայության կողմից ստեղծված պատկերը իրական չէ, հույզերը ապրվում են որպես միանգամայն իրական։ Հույզեր և կոգնիտիվ գործընթացների կապի յուրահատուկ մեկնաբանություն տեսնում ենք հույզերի կոգնիտիվ տեսություններում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հուզակամային ոլորտի հոգեբանություն
Մակուխի (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Մակուխի (Макухи), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մակուխի գյուղում բնակվում էր 18 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,523 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 34,42 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պոմարոլո
Բնակչությունը կազմում է 2125 մարդ, բնակչության խտություն՝ 236 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0464։
Սուրբ Քրիստոֆերը համարվում է բնակավայրի հովանավոր սուրբը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի հուլիսի 26-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շեյնո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Շեյնո (Шейно), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ 2012
ՈւԵՖԱ Սուպեր գավաթ 2012, ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթի 37֊րդ խաղարկումն է, որը տեղի է ունեցել 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Չեմպիոնների Լիգայի հաղթող Չելսիի և ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի հաղթող Ատլետիկո Մադրիդի միջև Մոնակոյի Լուի II մարզադաշտում ։ Ատլետիկո Մադրիդը կարողացավ 4։1 հաշվով հաղթել Չելսիին և նվաճել երկրորդ ՈւԵՖԱ Սուպեր գավաթը։
Հղումներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ Կատեգորիա:Չելսիի հանդիպումներ
Խալդի
Խալդի (dḪal-di, Խալդի), Վանի թագավորության գերագույն և ռազմի աստված։ Պետության համադիցարանի աստվածությունները (կուռքերը) ենթադասվել են Խալդիից հետո։
Հիշատակություններ
Իշպուինի արքայի (իշխել է մ.թ.ա. շուրջ 824-810 թվականներին) կազմած հաշտից ցուցակում (արձանագրությունը պահպանվել է Վանի «Մհերի դուռ» կոչվող ժայռին) առաջին աստիճանում դասված է Խալդին, որին նվիրել են առավելագույն թվով զոհեր (17 եզ, 34 ոչխար, 6 ուլ)։ Խալդին նվիրել են բազմաթիվ տաճարներ, բայց նրա պաշտամունքի գլխավոր տաճարատեղին էր Արդինի (Մուսասիր) քաղաքը։ Ասորեստանի Սարգոն Բ թագավորի (մ.թ.ա. 722-705 թթ.) արձանագրություններում այդ քաղաքը հիշատակվում է որպես Խալդիի «բնակարան», որտեղ դրված էին Խալդիի և նրա կնոջ՝ Արուբանի-Բագմաշտուի, ինչպես նաև Վանի թագավորության արքաների անդրիները։ Արին-Բերդ (Էրեբունի) հնավայրի Խալդիի տաճարի ավերակներում գտնվել է Խալդիի որմնանկարը, ուր նա պատկերված է մորուքավոր ռազմիկի կերպարանքով, կանգնած իր սրբազան արբանյակի՝ ահեղ առյուծի մեջքին։
Ավանգարդ մետալ
Ավանգարդ մետալը (անգլերեն՝ Avant-garde metal) մետալ երաժշտության ուղղություններից մեկն է, որը ներառում է պրոգրեսսիվ, սիմֆոնիկ, ֆոլկ, ինդուստրիալ, բլեք և այլ մետալ ենթաժանրերի էլեմենտներ։ Այն առանձնանում է ձայնային, գործիքային և կառուցվածքային էքսպերիմենտների բազմազանությամբ։
Խալդի
Հնագետների կարծիքներ
Ավստրիացի արևելագետ Լեհման-Հաուպտը, ելնելով Վանի թագավորության աստվածապետական բնույթից, կարծում էր, որ նրա մեջ միավորված խալդապաշտ ցեղերը իրենց ճանաչել են Խալդիի անունով՝ իբրև «Խալդի որդիներ» (այնպես, ինչպես նրանց ժամանակակից և դրացի ասորեստանցիները՝ Աշուր աստծո անունով)։ Իսկ խորհրդային լեզվաբան և հնագետ, ակադեմիկոս Ի. Մեշչանինովի կարծիքով Հայկական լեռնաշխարհի բնիկ ժողովրդի «հայ» անունը Խալդիի անվան «խալ» հիմքի սոսկ հնչյունաբանական տարատեսակն է։ Այլ ուսումնասիրողների կարծիքով Խալդին իր դիցաբանական հյուսվածքով, ժամանակով և էությամբ նույնանում է հին հայոց Հայկ աստվածությանը։
Ավանգարդ մետալ
Ավանգարդ մետալը առաջացել է 1980-ականների վերջին, 1990-ականների սկզբին Շվեդիայում և Նորվեգիայում։ Ժանրին հատուկ երաժշտական գործիքներից են կիթառը, բաս կիթառը, ստեղնաշարային գործիքները, ջութակը, ֆլեյտան, հարվածային գործիքները և այլն։
Խալդի
Գրականություն
Կատեգորիա:Վանի թագավորության աստվածներ Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Ավանգարդ մետալ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Տուրիցա (գյուղ, Պերոչինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Տուրիցա գյուղում բնակվում էր 1 098 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2326 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 472,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կտուց կղզի
Կտուց (Çarpanak Adası), կղզի Վանա լճի արևելքում, ափից 1 կմ հեռավորությամբ։ Մտել է Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Առբերանի գավառի մեջ։ Կղզու անվանման պատճառը բնության երևույթն է. լճի տեղատվության ժամանակ Կտուցը դառնում է թերակղզի։
Կտուց անապատի ընդհանուր տեսքը Կտուցի թեմը կազմում էին Մարմետ, Ամենաշատ, Խավենց, Անանավանք, Եկմալ և Ճիրաշեն գյուղերը։ Նրան էին պատկանում մերձափնյա հացաբեր դաշտերը, որոնցում աշխատում էին միաբանության (100 անձ) մշակները։ Կտուցի անապատի հյուրանոցները կամ օթևանները, որոնք կոչվում էին «Դրսի տունք», կառուցված էին լճափին։ Ամայացել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Կղզում կանգուն է Կտուց անապատի համալիրը, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը։ Կղզում ներկայումս կանգուն է Կտուց անապատի համալիրի մի մասը, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը։ 15-րդ դարի անապատը վերանորոգվել է, սակայն 16-րդ դարի ավերվել և ամայացել է։ 17-րդ դարի սկզբում Լիմ անապատի միաբանության մի մասը տեղափոխվել է Կտուց կղզի։ Քանդված եկեղեցիներից վերակառուցվել է միայն սուրբ Կարապետը (1712 թվականին, ճարտարապետ՝ Բաղիշեցի Խոշխաթար)։ Համալիրի հիմնական շենքերը՝ սրբատաշ սպիտակ ֆելգիտից կառուցված եկեղեցին և նրան արևմուտքից կից գավիթը (18-րդ դար), լավ են պահպանվել, եկեղեցու մեկ զույգ գմբեթակիր մույթերով աղոթասրահը ավարտվում է երկու կողմերին ուղղանկյուն ավանդատներով, բեմի յոթանիստ աբսիդով։ Ութանիստ թմբուկով գմբեթը բարձրանում է մույթերի և աբսիդի անկյունների միջև ձգվող կամարների վրա։ Արտաքին հարդարանքը զուսպ է, ինտերիերը ծածկված է որմնանկարներով։ Գրեթե քառակուսի հատակագծով գավիթն ունի չորս մույթ, որոնց և պատերին կից որմնամույթերի միջև ընկած կամարներով շենքի ներքին տարածությունը բաժանվում է ինը հատվածի։ Գավթի արևմտյան դռան առջև, զույգ մույթերի վրա բարձրանում է զանգակատունը։
Հյուսիսային պատից դուռ է բացվում դեպի ուղղանկյուն բեմով սուրբ Հրեշաակապետաց կից մատուռը, որտեղ պահվել են անապատի ձեռագրերը։ Համալիրի հյուսիսարևմտյան միջանցքի շուրջը երկշար դասավորված, մեկ կամ հազվադեպ երկու սենյականոց, մութ և ցածր խցերը, արևելյանում՝ հյուրատունը, իսկ հարավում՝ վանահոր բնակարանը։
Տիշչենսկոե
Տիշչենսկոե (Тищенское), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Իզոբիլնիի շրջանի կազմում։ Կազմավորում է «Գյուղ Տիշչենսկոե» գյուղական համայնքը (Село Тищенское) ։
Բնակչությունը 2015 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3045 մարդ ։ 2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով այստեղ բնակվում են հետևյալ ազգությունները ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Իզոբիլնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1872 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(8018) 1990 SW
(8018) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (69101-69200)
Աստերոիդների ցանկ (69001-69100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (69201-69300)
Շենկովկա
Շենկովկա (Шеньковка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Մանիլովկա (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Մանիլովկա (Манилівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
Շենկովկա
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։
Մանիլովկա (գյուղ, Զենկովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մանիլովկա գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,573 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 97,73 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շենկովկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Կռնչան բադ
Կռնչան բադ, (Anas platyrhynchos), բադերի ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։
Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը 50-65 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 81-98 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 0,8-2 կգ արուի գլուխը կանաչ է, վզին կա սպիտակ օղակ, կուրծքը շիկակարմրավուն–դարչնագույն է, մեջքը՝ մոխրագույն։ Էգի մարմինը դարչնագույն է՝ սև խայտերով ու զոլերով կապտամանուշակագույն փետրահայելիով (դրանով տարբերվում է այլ բադերից), որն ակնառու է թռիչքի պահին։ Կտուցը տարբեր չափերի նարնջագույն ու սև հատվածներով է։ Բադերից ամենատարածվածն է, հաճախ՝ ընտանեցված։ Բնակվում է ջրային տարածքների հարևանությամբ տարբեր կենսամիջավայրերում։ Սնվում է ջրային բույսերով, անողնաշարավորներով, ձկներով, երկկենցաղներով։
Բնադրում
Հարսանեկան խաղերը՝ մարտի 1-ին կեսից մայիսի վերջը։ Բները կառուցում են մարտի վերջից մայիս։ Բույնը փոսիկ է (տրամագիծը՝ 26-33 սմ) կամ հարթակ՝ խոտերից, եղեգից ու աղվափետուրներից։ Բնադրում է գետնին։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի սկզբից մինչև հունիս։ Դնում է 57 մմ տրամագծով, մոխրավուն-կանաչ 7-13 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 26 օր։ Նորելուկ ձագերը բնից հեռանում են 12-16 ժանց։
Բնակություն
Կռնչան բադերը մեծ երամներ չեն կազմում, հաճախ հանդիպում են զույգերով կամ փոքր խմբերով (5-20 թռչուն)։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում կռնչան բադերի թվաքանակը խիստ տատանվում է՝ կապված ՀՀ ջրաճահճային մակերեսների որակական փոփոխությունների (Գիլլի լճի չորացման, Սևանի մակարդակի տատանման, Արարատյան դաշտի արհեստական լճակների ծավալների կրճատման, բուսականության բացակայության, կենցաղային թափոններով աղտոտվածության) հետ։ Արարատյան դաշտում 1984-1894 թվականին թվաքանակը 1 միավոր տարածքի վրա կազմել է 0,6-0,002 թռչուն, Սևանի ավազանում 1965-1974 թվականի աշնանը և ձմռանը գրանցվել է 100-3800 թռչուն։ Սիրողական, մարզական և որսորդական թռչուն է՝ շատերի կողմից ճանաչված ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բադեր
Երիկամի ջրակալում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երիկամի հիվանդություններ Կատեգորիա:Նեֆրոլոգիա
Մեգի Ստեֆենս
Մեգի Ստեֆենս (Maggie Steffens, ամբողջական անունը՝ Մարգարետ Էնն Ստեֆենս (Margaret Ann Steffens), ), ամերիկացի ջրագնդորդ, որը հանդես է գալիս հարձակվողի դիրքում։ ԱՄՆ-ի ջրային պոլոյի կանանց հավաքականի կազմում դարձել է Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն (2012, 2016 , 2020 ), աշխարհի չեմպիոն, Պանամերիկյան խաղերի հաղթող։  2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Մեգի Ստեֆենսը սահմանել է օլիմպիական նոր ռեկորդ Օլիմպիական խաղերում կանանց ջրագնդակում առանձին խաղացողի խփած գոլերի քանակով  ։
Անձնական կյանք
Մեգի Ստեֆենսը ծնվել է Կալիֆոռնիայի Սան Ռամոն քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Կառլոս Ստեֆենսը, բնիկ պուերտոռիկացի է, դեռ մանուկ հասակից զբաղվել է ջրագնդակով իր հայրենիքում։ Իր երկրի հավաքականի կազմում նա մասնակցել է երեք Պանամերիկյան խաղերի ջրագնդակի մրցաշարերին։ Ամերիկա տեղափոխվելուց հետո հանդես է եկել Բերքլիի Կալիֆորնիայի համալսարանի թիմում, որի կազմում դարձել է ԱՄՆ-ի եռակի չեմպիոն ։ 1979 թվականին Pac-10 ուսանողական խորհրդաժողովի կողմից ճանաչվել է տարվա ջրագնդորդ ։
Մեգի Ստեֆենսը հետաքրքրվել է ջրագնդակով հոր և իր ավագ քրոջ՝ Ջեսիկայի ազդեցությամբ, որը 2007-2012 թվականներին պաշտպանել է ԱՄՆ ազգային հավաքականի գույները ։
Սպորտային կարիերա
Իր մարզական կարիերայի արշալույսին Մեգի Ստեֆենսը հանդես է եկել Մոնտե Վիստի դպրոցի ջրագնդակի թիմում և երեք անգամ (2007, 2008, 2009) նրա կազմում հաղթել է առաջնությունում և ստացել բազմաթիվ անձնական պարգևներ ։
2013 թվականին Մեգին ընդունվել է Սթենֆորդի համալսարան և մինչև 2017 թվականը խաղացել է համալսարանի ջրագնդակի կանանց թիմում։ Ընդ որում, նա երեք անգամ (2014, 2015, 2017) դարձել է Ուսանողական սպորտի ազգային ասոցիացիայի կողմից անցկացվող մրցաշարի չեմպիոն և ևս երկու անգամ (2013, 2016)՝ արծաթե մեդալակիր, իսկ 2015 և 2017 մրցաշրջանների արդյունքներով ճանաչվել է ամենաարժեքավոր խաղացող    ։ 2017 թվականին Ստեֆենսն ավարտել է համալսարանը բնական գիտությունների բակալավրի աստիճանով ։
Մեգի Ստեֆենսը ոսկե մեդալներ է նվաճել 2012  , 2016 և 2020<!--      Team Hungary won the match with ten goals to team USA's nine goals. --> թվականների Օլիմպիական խաղերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջրագնդորդներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Տրեպլին
Գտնվում է Մերկիշ Օդեռլանդ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 405 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 11,24 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12 0 64 480'։
(8019) Կարաչկինա
(8019) Կարաչկինա (Karachkina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Լուց Շմադելի և Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,369693 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0183 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7211 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1332,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270188 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,16° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Լուց Շմադելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բրայան Պերեա
Բրիան Անդերս Պերիա Վարգաս (, կոլումբիացի ֆուտբոլիստ, Լուգո ՖԱ ակումբի հարձակվող
Ակումբային կարիերա
Պերիան «Դեպորտիվ Կալի» ակումբի սան է։  2011 թվականի Սեպտեմբերի 10-ին Բայկա Չիկոի հետ խաղում նա ելույթ ունեցավ Կոլումբիայի հավաքականում ։ Ապրիլի 29-ին «Էնվիգիդոի» դեմ պայքարում նա խփել է իր առաջին գոլը իր ակումբի կազմում ։ Ամերիկայի երիտասարդական գավաթից հետո, Բրիանը պայմանագիր է կնքել իտալական «Լացիոի» հետ, որը ուժի մեջ է մտել 2013 թվականի ամռանը։  Տրանսվերի արժեքը կազմել է 2.5 մլն եվրո ։ Սեպտեմբերի 25-ին «Կատանիայի» հետ խաղում, նա իր դեբյուտը կատարեց իտալական սերիա Ա-ում ։ Հոկտեմբերի 20-ին Ատալանտայի դեմ մենամարտում Պերիան իր առաջին գոլը խփեց «Լացիոի»  ակումբի կազմում ։ Մասնակցել է Եվրոպայի Լիգայի խաղերին ընդդեմ «Լեգիաի» և բուլղարական «Լուդոգա»  ակումբների դեմ՝  խփելով մեկական գոլ։
2014 թվականի ամռանը Բրիանը տեղափոխվեց Պերուջիա վարձակալության սկզբունքով։ Սեպտեմբերի 27-ին «Բրեսիայի» դեմ խաղում նա իր դեբյուտը կատարեց իտալական «Բ» շարքի շրջանակներում ։ Հոկտեմբերի 18-ին, Պերեսը «Վիրտուս Լանչոնի» դեմ մենամարտում իր առաջին գոլը խփեց Պերուջայի ակումբի համար :Վարձակալության ավարտին նա վերադարձավ Լացիո։
2015 թվականի Ամռանը Պերիան կրկին վարձակալությամբ է վարձվել, նոր ակումբը ֆրանսիական Տրուան  էր։  Օգոստոսի 23-ին «Մարսելի»  հետ խաղում նա իր դեբյուտը կատարեց 1-ին լիգայում ։ Հոկտեմբերի 28-ին Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի խաղարկությունում Լիլի հետ խաղում Բրիանը կատարեց առաջին խաղը `Թրոյի դեմ խաղում ։ 2016 թվականի ամռանը Պերիանը վարձավճարով միացել է իսպանական Ուլոգին ակումբին։  Սեպտեմբերի 17-ին «Էլչեի»  դեմ խաղում նա տուրում ելույթ ունեցավ ։
Միջազգային կարիերա
2013 թվականի սկզբին Կոլումբիայի երիտասարդական թիմի կազմում Պերիան հաղթել է Արգենտինայի և Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությունը։ Մրցաշարում նա խաղում էր Էկվադորի հավաքականի կազմում, Արգենտինա , Պերու և երկու անգամ Պարագվայում  և Չիլի  ։ Արգենտինայի դեմ խաղում Բրիանը գոլ խփեց։
Նույն տարվա ամռանը Պերիան մասնակցեց Թուրքիայում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարում նա խաղում էր Ավստրալիայի հավաքականի դեմ խաղի ժամանակ, Թուրքիայի , Սալվադորի և Հյուսիսային Կորեա ։
Ձեռքբերումներ
Միջազգային
Կոլումբիա (մինչև 20)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Պոժյոգ (Վիչեգդայի ստորին վտակ)
Պոժյոգ (Пожёг), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ելվա գետի ձախ ափին՝ 137 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 341 կմ է։
Շեշկա
Շեշկա (Шешка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Պոժյոգ (Վիչեգդայի ստորին վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Շեշկա
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոժյոգ (Վիչեգդայի ստորին վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Տուրյա Բիստրայա
Տուրյա Բիստրայա (Туря Бистра), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տուրյա Բիստրայա գյուղում բնակվում էր 1 453 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2704 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 537,4 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արեգա Սարգսյան
Արեգա Սուրենի Սարգսյան, հայ ազատամարտիկ, կապավոր, բուժքույր։ Ավարտել է Շուշիի ռազմամարզական արագացված դասընթացները (1992)։
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր Կատեգորիա:Մարտի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Անտոնիո Տրեբիչիանի
Անտոնիո Տրեբիչիանի (Antonio Trebiciani, 1938 թ. մարտի 26, Հռոմ, Իտալիա), իտալացի նախկին մարզիչ, ով իր մարզչական կարիերայի ընթացքում մարզել է այնպիսի ակումբներ, ինչպիսիք են իտալական Լացիոն, Ռոման և Լատինա։ Տրեբիչիանին Ռոմայի երիտասարդական ակումբի (պրիմավերա) հետ 3 անգամ նվաճել է Իտալիայի չեմպիոնի կոչումը և երկու անգամ դարձել է Իտալիայի գավաթակիր։ 1973 թվականին մի քանի ամիս մարզել է ավագ թիմը՝ Ռոման։ Սակայն նրան շուտով փոխարինել է Մանիլո Սկոպինյոն, ով նույնպես կարճ ժամանակ աշխատեց Ռոմայում և տեղը զիջեց շվեդ հայտնի մասնագետ Նիլս Լիդհոլմին, այդ ժամանակ Տրեբիչիանին դարձավ Լինդհոլմի օգնականը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Pain Is So Close to Pleasure
«Pain Is So Close to Pleasure» (Ցավն այնքան մոտ է հաճույքին), բրիտանական Queen ռոք խմբի երգը։ Այն գրվել է Ֆրեդի Մերկուրիի և Ջոն Դիքոնի կողմից 1985-1986 թվականներին և ներառվել է A Kind of Magic ալբոմի մեջ։ Երգը հարում է սոուլ - ռոքին։ Հինգ երկրում այն թողարկվել է սինգլի տեսքով. Նիդերլանդներում, Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում «Don't Lose Your Head» երգի հետ, իսկ Ավստրալիայում «Who Wants to Live Forever» երգի հետ՝ Բ կողմում։ Հոլանդական չարթերում այն հասել է 36-րդ հորիզոնականին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ երգը թողարկվել է սինգլի տեսքով, այնուամենայնիվ տեսահոլովակ չի նկարահանվել։
Առանձնահատկություններ
Երգի հիմնական գաղափարն այն է, որ կյանքում կան «սև ու սպիտակ գծեր» և իրադրությունը միշտ կարող է փոխվել. «արևային եղանակը և անձրևը քո ողջ կյանքի ընթացքում քայլեցին ձեռք ձեռքի տված» (Sunshine and rainy weather go hand in hand together all your life):
«One Year of Love» երգում, որը նույնպես գրվել է Ջոն Դիքոնի կողմից, կան որոշ հղումներ՝ ուղղված այս երգին։
Բրայան Մեյի՝ խմբի կիթառահարի խոսքերով՝ այս երգը բնորոշ չէ Queen-ին և ավելի շատ հարում է մոտուանական երաժշտությանը(That's really sort of a motown sounding track, very unusual for us) :
Երգի տարբերակներ
Երգը ունի երեք տարբերակ։ Ալբոմայինը տևում է 4 րոպե 18 վայրկյան և ունի հստակ բաս-գիծ, որը հատուկ է հենց այդ տարբերակի համար։ Այս երգի ռեմիքսը ձգվում է 3 րոպե 59 վայրկյան։ Այն ունի ալտերնատիվ կատարում և հարվածայինների ավել պարտիա։ Սինգլն ունի նաև երկար տարբերակ՝ 5 րոպե 59 վայրկյան։ Այն հիմնված է սինգլի ռեմիքսի, այլ ոչ թե ալբոմային տարբերակի վրա, և ունի երկարեցված հատվածներ ու վերջաբան։
Քավր տարբերակ
2006 թվականին հոլանդացի երգչուհի Սթիվի Էննը ձայնագրել է այս երգի քավր տարբերակը։
Կատեգորիա:Queen խմբի սինգլներ
Սանգայ Նգեդուպ
Լյոնպո Սանգայ Նգեդուպ, բութանացի քաղաքական գործիչ, եղել է Բութանի վարչապետը 1999 թվականի հուլիսի 9-ից մինչև 2000 թվականի հուլիսի 20-ը, 2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2006 թվականի սեպտեմբերի 7-ը։
Կենսագրություն
Սանգայ Նգեդուպը ծնվել է Պունակխա շրջանի Նոբգանգ գյուղում։ Նա ունի հինգ քույր և մեկ կրտսեր եղբայր։ Նրա չորս քույրերը Բութանի թագուհիներ են, Բութանի չորրորդ արքա Ջիգմե Սինգյե Վանգչուկի կանայք։ Սանգայ Նգեդուպն ավարտել է Հնդկաստանի մայրաքաղաք Նյու Դելիի Սուրբ Ստեֆանի քոլեջը և դիվանագիտական դասընթացներ Ավստրալիայում և Նյու Դելիում։ 1976 թվականին Բութանում դիվանագիտական ծառայության է անցել։
1989 թվականին ստացել է Առևտրի և արդյունաբերության նախարարության ղեկավարի պաշտոնը, որը 1991 թվականի ապրիլից համատեղել է Պլանավորման հանձնաժողովի քարտուղարի պաշտոնի հետ։ 1992 թվականից աշխատել է առողջապահության նախարարությունում, 1994 թվականից եղել է այդ նախարարության քարտուղարը, իսկ 1995 թվականից՝ առողջապահության և կրթության նախարարության քարտուղարը։ 1998 թվականին դարձել է առողջապահության և կրթության նախարարը։ 1999 թվականի հուլիսի 9-ից մինչև 2000 թվականի հուլիսի 20-ը Սանգայ Նգեդուպը Բութանի վարչապետն էր։ 2003-2007 թվականներին եղել է գյուղատնտեսության նախարարը, 2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2006 թվականի սեպտեմբերի 7-ը կրկին եղել է վարչապետ։ 2007 թվականի հուլիսին նա վարչապետ Հանդու Վանգչուկի և մյուս հինգ նախարարների հետ հեռացել է կառավարությունից՝ 2008 թվականի երկրի առաջին ժողովրդավարական ընտրություններին մասնակցելու համար ։ Սանգայ Նգեդուպը, որը ցուցադրել է ղեկավարության ժողովրդավարական ոճը, միաձայն ընտրվել է նորաստեղծ Ժողովրդադեմոկրատական կուսակցության ղեկավար։
Ընտրությունների արդյունքում Ժողովրդադեմոկրատական կուսակցությունը Ազգային ժողովում զբաղեցրել է 47 տեղերից 2-ը, սակայն նրա առաջնորդ Սանգայ Նգեդուպը չի կարողացել հաղթել իր ընտրատարածքում ։
Լյոնպո Սանգայ Նգեդուպը հանդիսանում է Բութանի սկաուտական ասոցիացիայի պատվավոր նախագահը։
Մրցանակներ
1987 թվականի օգոստոսի 24-ին Սանգայ Նգեդուպը թագավորի կողմից պարգևատրվել է կաբնիի կարմիր շարֆով, իսկ 1998 թվականի հունվարի 1-ին՝ նարնջագույն շարֆով։ 1999 թվականի հունիսի 2-ին գյուղատնտեսության, առողջապահության և կրթության ոլորտում ունեցած ձեռքբերումների համար պարգևատրվել է Բութանի բարձրագույն քաղաքացիական պարգևով՝ Թագավորական շքանշանով ։
Ուկրաինայի վարչա-տարածքային կազմության օբյեկտների դասակարգիչ
Ուկրաինայի վարչա-տարածքային կազմության օբյեկտների դասակարգիչ (ՈւՎՏԿՕԴ, ։ Հաստատվել և գործողության մեջ է դրվել 1998 թվականի հունվարի 1-ից, Ուկրաինայի պետստանդարտի հրամանով։
ՈւՎՏԿՕԴ կոդը բաղկացած է տասը կարգերից՝
Ամեն հաջորդ մակարդակի մեջ ներառված են օբյեկտներ, որոնք ենթարկվում են նախորդ դասակարգման մակարդակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Դասակարգիչներ
Իո (արբանյակ)
Արբանյակի վրա կան ավելին քան 400 գործող հրաբուխներ, դրանով իսկ այն համարվում է Արեգակնային համակարգի երկրաբանորեն ամենաակտիվ մարմինը ։ Այս երկրաբանական ակտիվությունը հանդիսանում է Յուպիտերի, Իոյի և մյուս Գալիլեյան արբանյակների միջև գործող մակընթացային փոխազդեցությունների հետևանք, որի արդյունքում արբանյակի ընդերքում գոյանում է զգալի ջերմություն։ Արբանյակի որոշ հրոբուխներ արտանետում են ծծումբի և ծծմբի երկօքսիդի շիթեր, որոնք հասնում են մակերևույթից 500 կմ բարձրության։ Իոյի մակերևույթի վրա նկատվում են նաև ավելին քան 100 լեռներ, որոնք հանդիսանում են արբանյակի սիլիկատե կեղևի դեֆորմացման։ Այս պիկերից որոշները ավելի բարձր են քան Էվերեստ լեռն է ։ Ի տարբերություն Արեգակնային համակարգի արբանյակների մեծամասնության, որոնք հիմնականում կազմված են ջրային սառույցից, Իոն հիմնականում կազմված է սիլիկատե ապարներից, որոնք ծածկում են հալված վիճակում գտնվող երկաթյա և երկաթի սուլֆիդից կազմված միջուկը միջուկը։ Իոյի մակերևույթի մեծ մասը իրենից ներկայացնում է հարթավայրեր, որոնք ծածկված են սառած ծծումբով և ծծմբի երկօքսիդով։