cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կաստետ
Օրինականություն և տարածում
Կաստետը համարվում է սառը զենք, քանի որ նախատեսված է մարդու մկանային ուժի օգնությամբ կենդանի կամ այլ մարմնի խոցման համար խոցման օբյեկտի հետ անմիջական շփման պարագայում։
Քանի որ Թուրքիայում, Թաիլանդում և Չինաստանում կաստետը ազատ վաճառվում է, շատ ռուս զբոսաշրջիկներ գնում են այն որպես հուշանվեր (այնպես, ինչպես սուրիկենները, էլեկտրաշոկները, լրտեսական գրիչները) և տանում են տուն։ Նրանց, ում չի հաջողվում աննկատ անցկացնել կաստետը, սպասվում է վարչական պատասխանատվություն  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարվածային զենքեր
Աստերոիդների ցանկ (111501-111600)
Աստերոիդների ցանկ (111401-111500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (111601-111700)
Իթակա (Նյու Յորք)
Իթակա (Ithaca, հունական Իթակա կղզու պատվին ), քաղաք՝ տեղակայված Կեյուգա կղզու հարավային ափին (Cayuga lake), առաջինը՝ երկարությամբ և երկրորդը՝ սառցե Ֆինգեր կղզիների շարքում՝ Նյու Յորք նահանգի կենտրոնում։ Քաղաքը ավելի հայտնի է նրանով, որ այնտեղ է գտնվում Բաղեղի լիգայի կազմի մեջ մտնող Կոռնելի համալսարանը, որտեղ սովորում է գրեթե 20000 ուսանող (դրանց մեծ մասը՝ Իթակայի ճամբարում) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1790 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգի քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ
Տառվաստու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 95 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Էլեական դպրոց
Էլեական դպրոցի ներկայացուցիչներ են Քսենոփանեսը, Պարմինեդեսը և Զենոնը։ Նրանց անվան հետ է կապված Էլեական դպրոցի զարգացման էտապները։ Այս դպրոցի երեք խոշոր ներկայացուցիչները ոչ միայն փիլիսոփաներ են եղել, այլ նաև քաղաքական գործիչներ։
Էլեական դպրոցի առաջին ներկայացուցիչը Քսենոփանես Կոլոփանեցին է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անտիկ փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
78-րդ հյուսիսային զուգահեռական
78-րդ հյուսիսային զուգահեռական, Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 78°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Անվտանգության տեխնիկա
Անվտանգության տեխնիկա, աշխատանքի անվտանգ պայմաններն ապահովող տեխնիկական և սանիտարական միջոցառումներ։
Ձեռնարկության վարչությունը պարտավոր է ներդնել անվտանգության տեխնիկայի ժամանակակից միջոցներ՝ արտադրական վնասվածքները կանխելու, սանհիգիենային պայմաններ ապահովելու, բանվորների ու ծառայողների մասնագիտական հիվանդություններից խուսափելու համար։ Անվտանգության տեխնիկան, լինելով աշխատանքի պաշտպանության մաս, ներառում է աշխատանքի անվտանգության հարցերով զբաղվող աշխատակիցների ուսուցումն ու հրահանգավորումը, շենքերի և շինությունների տեխնիկապես անվտանգ պահպանումը, արտադրական սարքավորումների զինումը պաշտպանական և ապահովիչ հարմարանքներով, վտանգավոր և վնասակար արտադրական գործոնների ազդեցությունից անհատական պաշտպանության միջոցների մշակումը, ինչպես նաև բանվորներին ու ծառայողներին դրանցով ապահովումը։
Անվտանգության տեխնիկայի միջոցառումները յուրաքանչյուր ձեռնարկությունում մշակվում Են ձեռնարկության աշխատանքի պահպանության ծառայության (բաժնի, բյուրոյի, խմբի) կողմից՝ ելնելով աշխատանքի պայմաններից, գոյություն ունեցող տեխնոլոգիական գործընթացներից և սարքավորումներից, ինչպես նաև վնասվածքների և մասնագիտական հիվանդությունների պատճառների վերլուծությունից։ Ձեռնարկության վարչությունը պարտավոր է բանվորներին ու ծառայողներին ծանոթացնել անվտանգության տեխնիկայի կանոններին ու հրահանգներին և հետևել դրանց կատարմանը։
Կատեգորիա:Անվտանգության տեխնիկա Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտություններ
Անհայտ զինվորը (ֆիլմ, 2017)
«Անհայտ զինվորը» (Tuntematon sotilas), ֆինն ռեժիսոր Ակու Լոուխիմիեսի ռազմական ֆիլմը։
Ֆիլմի պրեմիերան Ֆինլանդիայում տեղի է ունեցել 2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, և ոչ լրիվ երեք շաբաթվա ընթացքում այն դիտել է ավելի քան 520 հազար մարդ ։
Սյուժե
Խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին, գնդացրային գումարտակի հրաման է ստանում շարժվել դեպի խորհրդային սահմանը։ Չնայած նրանց անփորձությանը՝ սկզբում հաջողությունն ուղեկցում ֆիններին։ Նրանք գրավում են Պետրոզավոդսկը և առաջ են շարժվում դեպի խորհրդային տարածքի խորքը։ Սակայն պատերազմը ձգձգվում է, իսկ փորձությունները դառնում են ավելի դաժան։ Նրանց առաջխաղացմանը զուգընթաց՝ զինվորներին հասկանալի է դառնում այդ պատերազմի հուսահատությունը։
Ստեղծման պատմություն
Ֆիլմի մեծ մասը նկարահանվել է Կարելիայի բրիգադի Վեկարանյարվիի զորամասի տարածքում։ Սանթահամինի կայազորի տարածքում վերջին մարտական տեսարանները նկարահանվել են 2016 թվականի հոկտեմբերի սկզբին, իսկ 2016 թվականի հոկտեմբերին Սուոմենլիննա ամրոցում տեղի ունեցած նկարահանումներին մասնակցել է մինչև 250 մարդ (ընդհանուր առմամբ նկարահանումներին որպես կամավոր մասնակցելու հայտ է ներկայացրել 14 հազար մարդ )։
Elokuvaosakeyhtiö Suomi 2017 կինոընկերությունը հայտնել է, որ ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ զոհվել է կամավորներից մեկը, որը նկարահանվել է կառապանի դերում և պատահաբար ընկել սայլի անիվների տակ.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիննական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիննական պատմական ֆիլմեր
Կարնիտ Ֆլուգ
Կարնիտ Ֆլուգ (Karnit Flug, ),  իսրայելցի տնտեսագետ, բանկիր։
Կենսագրություն
Կարնիտ Ֆլուգը երեք տարեկան էր, երբ ընտանիքը ներգաղթել է Իսրայել։ Նրա հայրը՝ Նոա Ֆլուգը, Իսրայելում հոլոքոստը վերապրածների հովանոցային կազմակերպության նախագահն էր։ Ավարտել է Եբրայական համալսարանը, որտեղ 1980 թվականին ստացել է տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում։ Տնտեսագիտության թեկնածու կոչումն ստացել է ԱՄՆ Կոլումբիայի համալսարանում 1985 թվականին։
Աշխատանքային գործունեություն
1997 թվականից կրկին աշխատում է Կենտրոնական բանկում, 2011 թվականի հուլիսից փոխնահանգապետ, 2013 թվականի հունիսի 30-ից, երբ Սթենլի Ֆիշերը հրաժարական տվեց։ Սթենլի Ֆիշերը, թողնելով իր պաշտոնը, հայտարարեց, որ իրեն համարում է ամենահարմար իրավահաջորդը։ Սակայն վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն արդեն մի քանի ամիս է փորձում է այլ թեկնածու գտնել ։
2013 թվականի հոկտեմբերին նա առաջադրվել է Իսրայելի Կենտրոնական բանկի կառավարչի պաշտոնում։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Իսրայելի կաբինետը միաձայն հաստատեց դոկտոր Կարնիտ Ֆլուգին որպես Իսրայելի Բանկի կառավարիչ։ Նա Իսրայելի պատմության մեջ առաջին կինն էր, ով զբաղեցրեց այս պաշտոնը։ Պաշտոնավարման ավարտից հետո այս պաշտոնում նրան փոխարինեց պրոֆեսոր Ամիր Յարոն ը ։
Անձնական կյանք
Կարնիտ Ֆլուգը ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Նրա ամուսինը Երուսաղեմի հրեական համալսարանի տնտեսագիտության ամբիոնի դեկանն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագետներ Կատեգորիա:Վարշավա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ Կատեգորիա:Իսրայելցիներ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղծառայողներ Կատեգորիա:Կին տնտեսագետներ
Վազգեն Ասատրյան
Վազգեն Ժորժի Ասատրյան, հայ երաժիշտ, կոնտրաբասահար, բաս կիթառահար, հարվածային գործիքներ նվագող, դերասան , ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014) ։
Կենսագրություն
Վազգեն Ասատրյանը ծնվել է 1958 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Երևան քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցը, 2 տարի սովորել է Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի կոնտրաբասի բաժնում (դասատու՝ Հ. Մհերյան)։ 14 տարեկանից Վազգեն Ասատրյանը ուսումը շարունակել է Երևանի Ռ.Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի կոնտրաբասի բաժնում, իսկ 1985 թվականից՝ Մոսկվայի թատերարվեստի ինստիտուտում ։
Որպես բաս-կիթառահար 1978 թվականից նվագել է «Հայհամերգ», «Էրեբունի», 1979 թվականից` «Արմինա», «Երևան» խմբերում։ Որպես բաս-կիթառահար և թմբկահար 1981-1983 թվականներին աշխատել է Մոսկվայում՝ խորհրդային և ռուս երաժիշտ, կոմպոզիտոր Ստաս Նամինի խմբում։ 1983 թվականից եղել է Երևանի մարզահամերգային համալիրի գլխավոր հնչյունային ռեժիսորը, 2015-2018 թվականներին՝ տնօրենը ։
1980-ական թվականներին Լևոն Մալխասյանի հետ կազմակերպել է մի քանի ջազային փառատոներ, նվագել է երևանյան ռեստորաններում, ակումբներում։ 1983-1985 թվականներին դասավանդել է Գեղագիտության ազգային կենտրոնում։ 1989 թվականին եղել է «Յուրմալա 89» միջազգային երաժշտական մրցույթի ծրագրի տնօրենը, 1990 թվականին՝ Մոսկվայի «Սոյուզկոնցերտ» միավորման ծրագրերի տնօրենը, ԽՍՀՄ կենտրոնական հեռուստատեսության «Տարվա երգ» նախագծի փոխտնօրենը ։
1989-1991 թվականներին Վազգեն Ասատրյանը սովորել է Տաշքենդի համալսարանի ֆինանսներ և էկոնոմիկայի ֆակուլտետում։ 1994-1997 թվականներին նա ղեկավարել է ՀՀ ՊՆ արտաքին տնտեսական կապերի վարչության պետի տեղակալի պաշտոնը։ 1995-2007 թվականներին հիմնադրել և ղեկավարել է «Փարիզյան սուրճ» ընկերությունը։ 2005 թվականին ստեղծել է «Երգում է 70-ականների Երևանը» նախագիծը, որի շրջանակներում անցկացրել է համերգներ, հեռուստանախագծեր։
2008 թվականին Մոսկվայում, ռուս-հայկական բարեկամության ամրապնդման գործում ունեցած ավանդի համար, Վազգեն Ասատրյանը արժանացել է ՌԴ «Պետրոս Առաջին» ոսկե մեդալի։
2013 թվականին Դաթոյի դերում խաղացել է Կարեն Ադամյանի «Շախմատիստի համախտանիշ» հեռուստասերիալում ։
2014 թվականին Վազգեն Ասատրյանն արժանացել է Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչմանը, իսկ 2016 թվականին Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը մայրաքաղաքի 2798-րդ տարեդարձի առթիվ երաժշտին պարգևատրել է «Արգիշտի առաջին» շքանշանով ։
Յասնի (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Յասնի (Ясный), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Կովալևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Խրորտենց
Խրորտենց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Կառկառի գավառում։
1909 թվականին ուներ 45 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Բնակիչները տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է։
Չերտալդո
Չերտալդո(Certaldo ), Իտալիայի Տոսկանա մարզի Ֆլորենցիա գավառում գտնվող քաղաք (ինչպես նաև կոմունա), տեղակայված է Էլզա գետի հովտում։
Քաղաքը առավել հայտնի է որպես Ջովանի Բոկաչոյի ծննդավայր, և նրա գլխավոր տեսարժան վայրը հանդիսանում է Բոկաչոյի տունը (Casa del Boccaccio), որն ներառում է թանգարան և գիտական կենտրոն։
Մյուս տեսարժան վայրերի ցանկում է XIV դարի պալատ (Palazzo Strozzi Ridolfi), որին ներառում է ոչ մեծ ռեստորան և հյուրանոց, և երկար ժամանակ ռատուշայի դեր կատարող ևս մեկ պալատ (Palazzo del Vicario)
Քաղաքի ամենահին եկեղեցին ՍԲ. Ֆոմի և Պրոսպերոյի եկեղեցին է (Tommaso e Prospero)՝ կառուցված XIII դարում, նրա մեջ պահպանվել են գոթական ֆրեսկներ։ Մյուս եկեղեցիների շարքում ուշադրության է արժանացել Սան Յակոպո Է Ֆիլիպո եկեղեցին (San Jacopo e Filippo), որտեղ թաղված է Ջովանի Բոկաչոն։
Երկաթուղին բլրի վրա գտնվող հին քաղաքը կապում է կսպում է ստորոտում գտնվող ավելի ժամանակակից Չերտալդոյի հետ։
Մալիշևկա (գյուղ, Կազատինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մալիշևկա գյուղում բնակվում էր 64 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 96,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բաջիթի
Բաջիթի (ბაჯითი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սաչխերեի շրջան‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 640 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սաչխերեից հեռու է 5 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 520 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սաչխերեի շրջան‎‎
Ստարիե Վորոբի
Ստարիե Վորոբի (Старі Воробї), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստարիե Վորոբի գյուղում բնակվում էր 170 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1154 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 147,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1705 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(1880) ՄաքԿրոսկի
(1880) ՄաքԿրոսկի (McCrosky), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1940 թվականի հունվարի 13-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1940 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օդաչուները (ֆիլմ)
«Օդաչուները» (Piloti), խորհրդային-չեխոսլովակյան ֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Իգոր Բիտյուկովը և Օտակար Ֆուկան 1988 թվականին ։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1989 թվականի մայիսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կիրիլո-Կարմասան
Կիրիլո-Կարմասան (Кирилло-Кармасан, Кирилл-Ҡармасан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի բնակավայրեր
(9774) Աննջադջ
(9774) Աննջադջ (Annjudge), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հուլիսի 12-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,534635 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,223 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8462 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1473,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244248 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,54° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալեքսանդր Բիլաշ
Ալեքսանդր Իվանի Բիլաշ (Олександр Іванович Білаш, ), ուկրաինացի կոմպոզիտոր, երաժշտություններ է գրել նաև ֆիլմերի համար, արժանացել է ԽՍՀՄ և Ուկրաինայի մի շարք պետական պարգևների, որոնց թվում՝ Ուկրաինայի հերոս կոչմանը։
1956-1961 թթ. Կիևի բանասիրության համալասրանում դասավանդել է երաժշտության տեսություն, 1976-1994 թթ. եղել է Ուկրաինայի կոմպոզիտորների միության Կիևյան ընկերության ղեկավարության անդամ։
Հեղինակ է բազմաթիվ քնարական երգեր, ռոմանսների, բալլադների, օպերաների, օպերետների և օրատորիաների, երաժշտություն է գրել մոտ 20 ֆիլմի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգահաններ Կատեգորիա:1931 ծնունդներ Կատեգորիա:2003 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 6 մահեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Կիևի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Լա Լիգա 2011-12
«Լա Լիգա 2011-12»-ը Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնության Լա Լիգայի 81-րդ առաջնությունն է։ = Մասնակիցներ =
Անցյալ մրցաշրջանի համեմատ փոփոխությունները
Լա Լիգա մուտք գործած ակումբներ
Սեկունդա հեռացած ակումբները
Մրցաշարային աղյուսակ
Լա Լիգա 2011-12 Կատեգորիա:2011 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2012 ֆուտբոլում
Միքայել Նարիմանյան
Կրթություն
60-ից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ է, 5 կլինիկական ձեռնարկների համահեղինակ և խմբագիր։
Ընտանիք
Ամուսնացած է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊԲՀ ռեկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի Ալեքսանդր Պուշկինի անվան թիվ 8 դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Samo Shampioni
Samo shampioni, բուլղարացի երգչիներ Ելիցա Թոդորովայի և Ստոյան Յանկուլովի երգն է, որով ներկայացրել են Բուլղարիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Երգի խոսքերի և երաժշտության հեղինականերն են՝ Ելիցա Թոդորովան և Քրիստիան Տալևը։
Երգը մրցույթի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 12-րդ հորիզոնականը 45 միավորով։
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի երգեր Կատեգորիա:2013 երգեր
Տեսվեռե
Տեսվեռե (Täsvere), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Յուլենուռմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Յուլենուռմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Խումար (Վանի գավառ)
Խումար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գյուտարարների ցանկ
Սա գյուտարարների ցանկ է։
Ցանկում ներառված են մարդկության պատմության ամենահայտնի գյուտերի հեղինակները.
Ֆ
Կատեգորիա:Գյուտարարներ Կատեգորիա:Գյուտարարների ցանկեր Կատեգորիա:Գիտնականների ցանկեր
Ժոզեֆ Բում
Ժոզեֆ Բում (Joseph Beaume, ), ֆրանսիացի պատմական նկարիչ։
Կենսագրություն
Բումը եղել է Անտուան Ժան Գրոյի սիրելի աշակերտը և Սալոնի հաճախակի մասնակիցներից 1819-1878 թվականներին։ Լուի Ֆիլիպ I-ին թագավորի օրոք նրան հանձնարարվել է նկարել պատերազմի մի քանի կտավներ Վերսալի պալատի համար։ Նրա «Հենրի III-ի մահվան մահիճում» կտավը պահվել է Լյուքսենբուրգի պալատում 1903 թվականին։ 1836 թվականին նա դարձել է Պատվո Լեգեոնի շքանշանի ասպետ։
Մահացել է 1885 թվականի սեպտեմբերին, Փարիզում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Մանկական երաժշտություն
Մանկական երաժշտություն, մանուկների կատարման կամ նրանց ունկնդրման համար նախատեսված երաժշտությունը։ Ընդգրկում է բազմազան ժանրեր՝ երգ, խմբերգ, կանտատ, գործիքային և նվագախմբային երկեր, օպերա, բալետ են։ Մանկական երաժշտության լավագույն նմուշներին հատուկ է կերպարների գունեղությունն ու կոնկրետությունը, արտահայտչամիջոցների պարզությունն ու ձեակառուցման հստակությունը, բովանդակության անկաշկանդ զարգացումը։ Ունի հնագույն ծագում ՝ կապված ժողովրդական երաժշտության հետ։ Մանկական երաժշտության մեջ որոշակի կերպով առանձնանում են ստեղծագործական երկու ոլորտներ, որոնցից մեկը կապված է մանուկներին հասցեագրված, բայց պրոֆեսիոնալ կատարման համար գրված ստեղծագործությունների հետ, մյուսը կապված է մանկական կատարման հատկացված, նրանց տարիքային առանձնահատկություններն ու կատարողական հնարավորությունները նկատի առնող ստեղծագործությունների հետ։ Մանուկների համար ստեղծագործություններ են գրել գրեթե բոլոր խոշորագույն դասականները՝ օր. Ս. Բախ, Հայդն, Մոցարտ, Բեթհովեն, Շուման («Ալբոմ պատանեկության համար», «Մանկական տեսարաններ»), Բրամս («Մանկական ժողովրդական երգեր»), Բիզե («Մանկական խաղեր»), Չայկովսկի («Մանկական ալբոմ», երգեր), Մուսորգսկի («Մանկական»), Դեբյուսի («Մանկական անկյուն»), Պրոկոֆև («Պետյան և գայլը», «Ձմեռային խարույկ», դաշնամուրային պիեսներ), Բարտոկ («Մանուկներին» դաշնամուրային պիեսները), որոնցից շատերը միաժամանակ հետապնդում են ուսուցողական նպատակներ։ XX դարում մանկական երաժշտության ասպարեզում առանձնակի նշանակություն են ստացել գերմանացի կոմպոզիտոր և մանկավարժ Կ. Օրֆի («Երաժշտություն մանուկների համար» են) և խորհրդային կոմպոզիտոր Դ. Կաբալևսկու (դաշնամուրային պիեսների ժողովածուներ, ջութակի, դաշնամուրի, թավջութակի կոնցերտներ նվագախմբի հետ, երգեր, խմբերգեր) գործունեությունը, որ ընդգրկում է նաև մանուկների երաժշտական դաստիարակության կարևորագույն մեթոդական հարցեր։
Հայաստանում մանկական երաժշտությունն իր ուրույն նշանակությունն ունի։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին այն հանդես եկավ իբրե ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտական դպրոցի գոյացման և զարգացման ուղիներից մեկը։ Կոմիտասը կարևոր նշանակություն էր տալիս մանկական երաժշտությանը՝ ստեղծելով ժողովրդական երգերի մշակումների պարզեցված տարբերակներ՝ դրանք նախատեսելով պատանիների համար, նաև հորինում էր հատուկ մանկական երգեր։ Նախախորհրդային շրջանում մանկական երաժշտության ասպարեզում աշխատող հայ կոմպոզիտորներից շատերը նաև մանկավարժներ էին։ Նրանք ոչ միայն հորինում էին երգեր ու երաժշտական-թատերականացված կենդանի պատկերներ, այլև զբաղվում մանուկների երաժշտական դաստիարակության գործնական խնդիրներով։ Կոմպոզիտորները զգալիորեն ընդլայնեցին մանկական երաժշտության շրջանակները, հարստացրին այն նոր կերպարներով, նոր բովանդակությամբ և երաժշտա-արտահայտչական միջոցներով, մասնավորապես թատերականացված երաժշտության նոր ձևերով։
Մանկական երաժշտության ասպարեզում նշանակալից ավանդ են ներդրել Ռ. Մելիքյանը, Ա. Մանուկյանը, Կ. Զաքարյանը, Մ. Մազմանյանը, Մ. Միրզոյանը, Ա. Մայիլյանը, Ս. Բարխուդարյանը, Դ. Ղազարյանը, Հ. Սաեփանյանը, Վ. Տալյանը, Ա. խաչաաըրյանը, Վ. Արարատյանը, Ս. Դալիկյանը, Ս. Ջրբաշյանը։ Ներկայումս ստեղծագործող կոմպոզիտորների մեծ մասը այս կամ այն չափով անդրադառնում է մանկական երաժշտության տարբեր ժանրերին։ Առանձնապես նշանակալից են Գ. Չթչյանի, Ա. Օհանյանի, Ա. Լուսինյանի, է. Միհրանյանի ստեղծագործություննը։
Կատեգորիա:Մանկական երաժշտություն
Բորիս Տեպլով
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1921 թվական)։ 1921—1929 թվականներին աշխատել է կարմիր բանակի ԳՀ հիմնարկներում, 1929—1952 թվականներին՝ Հոգեբանության ինստիտուտում (1933-1935 թվականներին և 1945—1952 թվականներին՝ ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ)։ «Վոպրոսի պսիխոլոգիի» («Вопросы психологии») ամսագրի գլխավոր խմբագիր (1956—1965 թվականներին)։ Սկզբում ուսումնասիրությունները վերաբերում են տեսողական-լսողական զգայություններին, ինչպես նաև մարդու ընդունակություններին և անհատական-հոգեբանական առանձնահատկություններին։ Մշակել է անհատական տարբերությունների փորձարարական ուսումնասիրման նոր մեթոդիկաներ։ Նրա լաբորատորիայում են հաստատվել նյարդային համակարգի ուժի և զգայության միջև ետադարձ համահարաբերակցության օրինաչափությունը և մի շարք այլ կախվածություններ։ Հեղինակ է հոգեբանության պատմության մի շարք աշխատությունների, ինչպես նաև դասագրքերի և ուսանողական ձեռնարկների։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հոգեբաններ‎ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Դևիդ Դևիս
Դևիդ Դևիս (David Michael Davis, ), անգլիացի քաղաքական գործիչ, Մեծ Բրիտանիայի Պահպանողական կուսակցության անդամ։ Բրեքսիթի հարցերով նախարար (2016 թվականից մինչև 2018 թվականը)։
Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Ուորիքի համալսարանը՝ Մոլեկուլային ֆիզիկայի և համակարգչային գործի բակալավրի աստիճանով, 1973 թվականին՝ Լոնդոնի բիզնես դպրոցը՝ գիտությունների մագիստրոսի աստիճանով և 1985 թվականին՝ Հարվարդի բիզնես դպրոցը ։
1987-1997 թվականներին Բութֆերի ընտրատարածքից (մինչև 1996 թվականը՝ Համբերսայդ կոմսության տարածքում, 1996-1997 թվականներին՝ Իսթ Ռայդինգ օֆ Յորքշիր և Հյուսիսային Լինքոլնշիր կոմսությունների տարածքում), 1997 թվականից մինչև 2008 թվականի հունիսի 18-ը Հոլթեմփրայս և Հաուդեն ընտրատարածքից Համայնքների պալատի անդամ (կամավոր հրաժարական տվեց ի նշան կառավարության կողմից ահաբեկչության դեմ պայքարի ձևերում նախնական կալանքի 42-օրյա ժամկետի սահմանման դեմ բողոքի, դրանով իսկ լրացուցիչ ընտրություններ հրահրեց՝ նպատակ ունենալով հանրության ուշադրությունը հրավիրել քաղաքացիական ազատությունների վրա կախված սպառնալիքի վրա, առաջադրեց իր թեկնածությունը և կրկին հաղթեց, բայց զրկվեց ստվերային կաբինետում իր տեղից )։ Զբաղեցրել է Գանձապետարանի ֆինանսական քարտուղար Ֆրենսիս Մոդայի (1988-1990), մեծամասնության խորհրդարանական կազմակերպչի օգնականի (1990-1993), պետական ծառայության և գիտության կառավարման խորհրդարանական քարտուղարի (1993-1994) պաշտոնները։ Ներքին ստվերային նախարար, սահմանադրական և իրավական հարցերի նախարար (2003-2004), ստվերային ներքին գործերի նախարար (2003-2008) ։
Ջոն Մեյջորի կառավարության Եվրոպայի հարցերով կրտսեր նախարար (1994 թվականի հուլիսի 20-ից 1997 թվականի մայիսի 2-ը)։
2005 թվականին նա պարտվել էր Դևիդ Քեմերոնին Պահպանողական կուսակցության առաջնորդի պաշտոնի համար պայքարում։
2016 թվականի հուլիսի 13-ին Դևիդ Քեմերոնը պաշտոնաթող Է եղել վարչապետի պաշտոնից՝ Եվրամիությանը Մեծ Բրիտանիայի անդամակցության շուրջ հանրաքվեի արդյունքների կապակցությամբ, որտեղ բրիտանացիները քվեարկել են ԵՄ-ից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու օգտին։ Քեմերոնին հաջորդել է Մեծ Բրիտանիայի ներքին գործերի նախարար Թերեզա Մեյը, նրա աշխատասենյակում Դևիդ Դևիսը նշանակվել է Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու նախարար:
2018 թվականի հուլիսի 6-ին վարչապետ Չեքերսի երկրամասային նստավայրում տեղի ունեցած կառավարության 12-րդ նիստի ընթացքում համաձայնեցվել է ԵՄ-ից երկրի դուրս գալու ծրագիրը, որը նախատեսում է արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ապրանքների ազատ առևտրի գոտու ստեղծում, ինչպես նաև Եվրամիության և Մեծ Բրիտանիայի համատեղ մաքսային տարածքի կազմակերպում ։
2018 թվականի հուլիսի 8-ին Դևիսը պաշտոնաթող Է եղել՝ ընդունված որոշումների հետ անհամաձայնության պատճառով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Հովիկ Չարխչյան
Հովիկ Ալբերտի Չարխչյան, հայ գրող, գրականագետ, լրագրող։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արարատի շրջանի Վանաշեն գյուղում։ Սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում, որն ավատել է 1981 թվականին՝ ոսկե մեդալով։ 1983 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1984-1986 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։ Ուսումն ավարտելուց հետո երկար տարիներ աշխատել է մամուլում։ Խմբագրել է մի շարք թերթեր։ 1996-1998 թթ. եղել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության լրատվության ու քարոզչության վարչության պետի տեղակալ։ Հեղինակ է Սևակագիտական մի քանի աշխատությունների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Ալեքսանդրովո (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Ալեքսանդրովո (Александрово), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 13 մարդ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Միխայլովից 25 կմ հարավ, Ռյազանից՝ 78 կմ հարավ-արևմուտք։ Հարավում Բոբրիկի տրակտատն է, հյուսիսում՝ 4,5 կմ հեռավորության վրա, Գրյազնոյե գյուղը, հյուսիս-արևելքում՝ Հին Կիրկինոն։ Գյուղը գտնվում է Կենտրոնական ռուսական լեռնաշխարհի արևելյան ստորոտում։ Բնակավայրի կենտրոնի բարձրությունը ծովի մակերևույթից 201 մ է։ Գյուղից ոչ հեռու հոսում է Մոստոչեկ գետը և Քերդի վտակ Բոբրիկը։ Գյուղում կա լճակ։
Տրանսպորտ
Գյուղը հարում է Մոսկվայի երկաթուղու Օժերելե - Պավելեց հատվածին։ Մոտակա կայարաններն են Լուժկովսկայան 4 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք և Վոլշուտան 4 կմ դեպի հարավ։ 10 կմ դեպի հյուսիս-արևելք անցնում է դաշնային E 119 M6 մայրուղին՝ Մոսկվա - Տամբով - Վոլգոգրադ - Աստրախան։
Կլիմա
Կլիման բարեխառն մայրցամաքային է, որը բնութագրվում է տաք, բայց անկայուն ամառներով, չափավոր դաժան և ձյունառատ ձմեռներով։ Քամու ռեժիմը ձևավորվում է շրջանառվող կլիմայական գործոնների և տարածքի ֆիզիկաաշխարհագրական առանձնահատկությունների ազդեցության ներքո։ Մթնոլորտային տեղումները պայմանավորված են հիմնականում ցիկլոնային ակտիվությամբ և անհավասարաչափ բաշխված են ողջ տարվա ընթացքում։
Մոտակա խոշոր բնակավայրի՝ Ռյազան քաղաքի վիճակագրության համաձայն, հունվարի միջին ջերմաստիճանը կազմում է -7,0 °C (ցերեկ) / -13,7 °C (գիշեր), հուլիսի +24,2 °C (ցերեկ) / +13,9 °C (գիշեր) ։
Տեղումները տարեկան մոտ 553 մմ են, առավելագույնը՝ ամռանը ։
Ստուգաբանություն
Գյուղն իր անունը ստացել է կալվածատեր Ալեքսանդրովի անունից։
79-րդ հյուսիսային զուգահեռական
79-րդ հյուսիսային զուգահեռականը Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան
կետերի հետ 79°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
Ցերեկվա տևողությունը
Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։
Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։
Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1229 կմ է։
Երկարությունը 7 671 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 19․1%-ը։
Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Հագենդրա Տափա Մագար
Հագենդրա Տափա Մագար, Նեպալի բնակիչ, որը 2010 թվականի հոկտեմբերի 14-ից մինչև 2011 թվականի հունիսի 12-ն աշխարհի ամենացածրահասակ մարդն էր։ Նրա հասակը 67,08 սանտիմետր է ։ Մագարը գաճաճ է։
2010 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ չափահաս դառնալուց հետո, Մագարը, որը ճանաչում է ստացել իբրև աշխարհի ամենացածրահասակ դեռահաս, Էդվարդ Նինյո Հերնանդեսից խլել է աշխարհի ամենափոքր մարդու տիտղոսը, որի հասակը 70 սանտիմետր է ։
Կենսագրություն
Մագարը ծնվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Նեպալի Բագլունգ շրջանում ։ Հայրը Ռուփ Բահադուրն է, մայրը՝ Դանա Մայա Տափա Մագարը։ Գյուղի բնակիչները Մագարին տվել են «փոքրիկ Բուդդա» մականունը։ Ծնվելու ժամանակ կշռել է 600 գրամ, իսկ մահվան պահին՝ 5,5 կիլոգրամ։
2008 թվականի մայիսին Մագարը հայտնվել է բրիտանական «Channel 4» հեռուստաալիքի «Ես և աշխարհի ամենափոքրիկ մարդը» վավերագրական ֆիլմում, որի ռեժիսորը Մարկ Դոլանն է ։
Նրա մասին պատմությունը հայտնվել է ուկրաինական «Inside Out» գիտահանրամատչելի ծրագրում, որի մշտական հաղորդավարը 2010 թվականից ի վեր հայտնի լուսանկարիչ և ճանապարհորդ Դմիտրի Կոնստանտինովիչ Կոմարովն է։
Մագարը մահացել է 2020 թվականի հունվարի 17-ին թոքերի բորբոքումից, որի մասին հայտնել է Գինեսի ռեկորդների գրքի պաշտոնական կայքը ։
«Հագենդրան արագորեն գրավել է հանրության ուշադրությունը և 2011 թվականին զբոսաշրջության ոլորտում նշանակվել Նեպալի բարի կամքի դեսպան», - հայտնում է կայքը։
«Ընկերների խոսքով՝ Հագենդրան վերջին շրջանում պայքարել է սրտի, շնչարգելքի (ասթմա) և թոքաբորբի հետ կապված խնդիրների դեմ։ Հունվարի 16-ին նա տեղափոխվել է Նեպալի «Manipal» հիվանդանոց և մահացել ուրբաթ օրը՝ տեղական ժամանակով ժամը 15:00-ին», - նշվում է կայքում։
Ներկայումս ամենակարճահասակ մարդու կոչումն անցել է Կոլումբիայի բնակիչ Էդուարդ Նինյո Էռնանդեսին, որի հասակը 70,21 սանտիմետր է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նեպալցիներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Իդֆուի տաճար
Հորի կամ Իդֆուի տաճարը եգիպտական տաճար է, գտնվում է Վերին Եգիպտոսի Իդֆու քաղաքում, որը տեղակայված է Նեղոսի արևմտյան ափին։ Քաղաքը Հելլենականության դարաշրջանում հայտնի էր   և Լատիներենում որպես Ապոլոնոպոլիս Մագնա /Apollonopolis Magna/, եգիպտական դիցաբանության գլխավոր աստված Հորի անունով, որը համաձայն հունական մեկնաբանության ճանաչվել է որպես Ապոլլոն ։ Այն Եգիպտոսի լավագույն պահպանվող սրբավայրերից մեկն է։ Տաճարը կառուցվել է մ. թ. ա. 237 -57 թվականներին Պտղոմեոսյան թագավորության կողմից։ Պատերի գրված արձանագրությունները կարևոր տեղեկություն են տալիս հելլենականության դարաշրջանում Եգիպտոսի լեզվի, առասպելների և կրոնի մասին։ Մասնավորապես, տաճարի պատերի վրա մակագրված տեքստերը «մանրամասներ են ներկայացնում ոչ միայն տվյալ կառույցի վերաբերյալ, այլ նաև  տեղեկություններ են պահպանում այս և բոլոր մյուս տաճարների առասպելական մեկնաբանության մասին ՝ որպես Արարչագործության կղզի» ։ Կան նաև «Սրբազան դրամայի կարևոր տեսարաններ և մակագրություններ, որոնք առնչվում են Հորուսի և Սեթի միջև դարավոր հակամարտությանը» ։ Դրանք թարգմանվել են գերմանական Իդֆու նախագծի կողմից։
Պատմություն
Իդֆուն մի քանի տաճարներից մեկն էր, որոնք կառուցվել էին Պտղոմեացիների թագավորության ժամանակաշրջանում, այդ թվում ՝ Դենդերա տաճարի համալիրը, Իսնա, Կոմ Օմբոյի և Ֆիլայի տաճարները։ Դրա չափերն արտացոլում են ժամանակի հարաբերական բարգավաճումը ։ Ներկայիս տաճարը, որի կառուցման աշխատանքները սկսվել են մ․ թ․ա․ 237 թվականի օգոստոսի 23-ին  «ի սկզբանե բաղկացած էր մի սյունասրահից, երկու լայնակի սրահներից և ապաստանից, որը շրջապատված էր աղոթատեղիներով» ։ Շինարարությունը սկսցել է Պտղոմեոս III Էվերգեթի օրոք և ավարտվել  մ․ թ․ ա․ 57 թվականին,  Պտղոմեոս XII Աուլետեսի օրոք։ Այն կառուցվել է ավելի վաղ, փոքր տաճարի տեղում, որը նույնպես նվիրված էր Հորին, թեև նախորդ կառույցը արևելքից արևմուտք էր, այլ ոչ թե հյուսիսից հարավ, ինչպես ներկայիս տարածքում է։  Քանդված դարպասը գտնվում է ներկայիս տաճարի արևելքում․ հայտնաբերվել են գրավոր վկայություններ, որոնք ցույց են տալիս Եգիպտոսի նոր թագավորության կառավարիչների՝ Ռամզես I, Սեթ I և Ռամզես II կառավարության օրոք կառուցվող շենքի նախագիծը։ Նեկտանեբո II-ի մասին նաոսն՝ ավելի վաղ կառույցի մասունքը առանձին շինություն է, իսկ տաճարը շրջապատված է ինը մատուռներով ։
Թեոդոսիոս Ա Մեծի հալածանքներից հետո, և 391 թվականին Հռոմեական կայսրության տարածքում ոչ քրիստոնեական երկրպագությունը արգելող գործողությունների ժամանակ Իդֆուի տաճարը դադարել է օգտագործվել որպես կրոնական հուշարձան։ Ինչպես ամենուր,  տաճարի փորագրված հարթաքանդակներից  շատերը քանդվեցին քրիստոնեական հավատքի հետևորդների կողմից, որոնք եկել էին իշխելու Եգիպտոսում։ Հիպոստիլային դահլիճի սևացած առաստաղը, որն այսօր տեսանելի է, համարվում է կրոնական պատկերների ոչնչացմանն ուղղված հրկիզման արդյունք, որն այն ժամանակ համարվում էր հեթանոսական։
Դարեր շարունակ տաճարը թաղված է եղել 12 մետր խորությամբ անապատային ավազի շերտերի տակ։ Տեղի բնակիչները տներ էին կառուցում հենց տաճարի տարածքում։ 1798 թվականին, երբ տաճարը նույնականացվել է ֆրանսիական արշավախմբի կողմից, տեսանելի էին միայն տաճարի սյուների վերին մասերը։ 1860 թվականին ֆրանսիացի եգիպտաբան Օգյուստ Մարիետը սկսեց Իդֆու տաճարը ավազներից ազատելու  աշխատանքները։
Իդֆուի տաճարը գրեթե չի տուժել և հին եգիպտական տաճարի շատ լավ օրինակ է ։ Իդֆուի տաճարի հնագիտական նշանակությունն ու պահպանման բարձր վիճակը այն դարձրին Եգիպտոսի զբոսաշրջության կենտրոն և  նավերի կանգառ, որոնք նավարկում էին Նեղոսով։ 2005 թվականին նորոգվեց տաճարի մուտքը՝ այցելուների կենտրոն և սալիկապատ ավտոկայանատեղի ավելացնելով ։ 2006 թվականի վերջին ավելացվեց բարդ լուսավորության համակարգ, որը թույլ կտա գիշերային այցելություններ կատարել ։
Կրոնական նշանակություն
Իդֆուի տաճարը Հորին և Հաթորին նվիրված ամենամեծ տաճարն է ։ Այն Հորին նվիրված տոնակատարությունների անցկացման կենտրոնն էր։ Ամեն տարի  «Հաթոր աստվածուհին  Դենդերի իր տաճարից մեկնում էր հարավ, որպեսզի այցելի Հորին,  և նրանց սուրբ ամուսնությունը նշող այս իրադարձությունը մեծ փառատոնի և ուխտագնացության առիթ էր» ։
Ազդեցությունը բրիտանական ճարտարապետության վրա
Իդֆուի տաճարը օրինակ է ծառայում Լիդս Հոլբեքի տաճարի աշխատանքների համար,։ Իդֆուի բակի սյուները ճշգրիտ պատճենված են շենքի ճակատին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի տաճարներ Կատեգորիա:Եգիպտոսի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Կրոնը Հին Եգիպտոսում Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եգիպտոսում Կատեգորիա:Եգիպտոսի տաճարներ Կատեգորիա:Եգիպտոս Կատեգորիա:Հելլենիստական մշակույթ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի արվեստ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս Կատեգորիա:Եգիպտոսի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Եգիպտոսում Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Եգիպտագիտություն
(1881) Շաո
(1881) Շաո (Shao), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1940 թվականի օգոստոսի 3-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,166891 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8251 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5086 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2058,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174886 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,86° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1940 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Միկոլաս Յոսեֆ
Միկոլաս Յոսեֆ, ազգությամբ չեխ երգիչ, երգահան և նախկին մոդել։ Ներկայացրել է Չեխիան «Եվրատեսիլ 2018» երգի մրցույթում («Lie to Me» երգով), և զբաղեցրել 6-րդ հորիզոնականը։
Վաղ կյանք և մոդելինգ
Յոզեֆը ծնվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Պրահայում, երաժշտական ընտանիքում։ Նրա ծնողները անգլերենի ուսուցիչներ են, և նրանք ավարտել է Պրահայի անգլերենի միջազգային դպրոցը ։ Նա ունի Պետր անունով մի եղբայր, ով նվագում է կիթառ, նա դեռ հինգ տարեկան է։ Յոզեֆը մեծացել է Բոեմի կենտրոնում գտնվող մի փոքրիկ գյուղում ։ Հետագայում նա ավարտել է Լոնդոնի երաժշտական և դրամատիկական արվեստի ակադեմիան որպես դրամատուրգ ուսանող ։ 17 տարեկանում նա սկսեց զբաղվել մոդելինգով և մասնակցեց նորաձևության մրցույթի ։
2015-ական թվականներ. երաժշտական կարիերա
Մոդելի կարիերան ավարտելուց հետո Յոզեֆը որոշեց զբաղվել պրոֆեսիոնալ երաժշտությամբ ։ Նա աշխատել է եվրոպական մի քանի քաղաքներում, ինչպիսիք են՝ Օսլոյում, Ցյուրիխում, Համբուրգում և Վիեննայում, որպես կիթառահար։ Նա ինքնուրույն 2015 թվականին թողարկել է իր առաջին երգը, որը կոչվում է «Hands Bloody»(Արյունոտ ձեռքեր)։ Հաջորդ տարի նա թողարկել է «Free» ալբոմը, որը դարձավ Չեխիայի հանրապետությունում լավագույն ալբոմներից մեկը ։ Այդ նույն տարում նա նաև թողարկեց «Believe (Hey Hey)» սինգլը ։
Յոզեֆը պետք է ներկայացներ Չեխիան «Եվրատեսիլ 2017» երգի մրցույթում, հանդես գալով «My Turn» երգով, սակայն նա հրաժարվեց առաջարկից, քանի որ կարծում էր, որ երգը չի համապատասխանում նրան։ 2017 թվականին Յոզեֆը թողարկել է «Lie to Me» սինգլը ։
Ավելի ուշ պարզ դարձավ, որ Յոզեֆն է ներկայացնելու Չեխիան «Եվրատեսիլ 2018» երգի մրցույթում «Lie to Me» երգով  :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխ երգահաններ Կատեգորիա:Չեխ երգիչներ Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:Չեխ մոդելներ Կատեգորիա:Չեխ երաժիշտներ Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ
Մանասե (ընտանիք)
Ոճ
Մանասեները թուրքական արվեստում սկզբնավորել են հաստոցային նկարչությունը, առաջինը ստեղծել դիմանկարներ, երփնագրել կտավի վրա ։ Նրանց վրձնած դիմանկարները կրել են եվրոպական դիմանկարչության դասական օրինակների ազդեցությունը՝ զուգորդված տեղական գեղագիտական ըմբռնումների վրա։
Բնորոշվում են ոչ միայն վավերականությամբ, այլև դեկորատիվ տարրերի նրբագեղ վերարտադրումով, միջավայրի ու տարածության զգացողությամբ։ Նշանակալից է Մանասեների ընտանիքի դերը հայ նոր կերպարվեստի ձևավորման շրջանում։
Ներկայացուցիչներ
Ստորև ներկայացված են ներկայացուցիչները․
Ավագը՝ Բարսեղը (17-րդ դարի վերջ - 18-րդ դարի սկիզբ), եղել է Ահմեդ III-ի պալատական նկարիչը, հեղինակ է մանրանկար-դիմանկարների։
Որդին՝ Ռաֆայելը (18-րդ դարի առաջին կես), մասնագիտական կրթություն է ստացել Իտալիայում, հիշվում որպես խոշոր գեղանկարիչ և ճարտարապետ։ Հայտնի են նրա «Երկու երիտասարդ», «Արտեմիս», «Աստղիկ աստվածուհին» նկարները, ինչպես և Կ․ Պոլսի հայկական եկեղեցիների համար արված սրբապատկերները։
Պալատական նկարիչներ էին նաև նրա որդիները՝ Մանասը և Զենոբը (18-րդ դարի վերջ - 19-րդ դարի սկիզբ), նաև դիվանագետ էր ու թարգմանիչ։ Վերջինիս որդիները ստեղծագործել են 19-րդ դարում։
Ալեքսանդրն ավարտել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիան։
Գասպարը 32 տարի Վիեննայում Թուրքիայի դեսպանատան 1-ին քարտուղարն էր, Մաքսուդը գեղարվեստական կրթություն է ստացել Իտալիայում, Ռուբենը եղել է Թուրքիայի դեսպանատան քարտուղարը Փարիզում, իսկ 1869 թվականից՝ հյուպատոս Միլանում։ Հեղինակ է մանրանկար-դիմանկարների (Ֆաթիմայի դիմանկարը)։
Ծոռը՝ Սեպուհը (1816-1889), 1858 թվականին՝ Շվեդիայում, 30 տարի Փարիզում Թուրքիայի դեսպանատան 1-ին քարտուղարն էր։ Հայտնի են նրա՝ Աբդուլ Ազիզ և Աբդուլ Մեջիդ սուլթանների դիմանկարները։ Տոհմի շնորհալի նկարիչներից էր նաև Ժոզեֆ Մկրտչի Մանասեն (1836-1916), որը նույնպես վարել է դիվանագիտական պաշտոններ։ Նրա աշխատանքներից են Անգլիայի Վիկտորյա թագուհու և Դելի Ֆաուստ փաշայի դիմանկարները։
Մանասեների ստեղծագործությունները պահպանվում են Կ․ Պոլսի թանգարաններում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայկական տոհմեր Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Ընտելացում
Ընտելացում կամ տնայնացում (domesticus - «տնային» կամ ընտանի), վայրի կենդանիների կամ բույսերի ավելի կանխատեսելի և անհրաժեշտ հատկանիշներով տեսակներ ստանալու նպատակով դրանց սերունդների բազմաբնույթ փոփոխությունների գործընթաց, որի դեպքում բազմաթիվ սերունդներ իրենց վայրի տեսակներից գենետիկորեն մեկուսացված են պահվում և վերարտադրության և խնամքի վրա ազդելով՝ արհեստական ընտրության են ենթարկվում մարդու կողմից ։
Դարվինը նկատել է որոշ հատկանիշներ, որոնցով տնային կենդանիները տարբերվում էին իրենց վայրի նախնիներից։ Նա նաև առաջինն է նկատել էվոլյուցիայում գիտակցված ընտրասերման (որտեղ մարդիկ ուղղակիորեն ընտրում են ցանկալի հատկանիշներով տեսակներ) և անգիտակից ընտրասերման (որտեղ հատկությունները զարգանում են որպես բնական ընտրության կողմնակի արդյունք կամ այլ հատկանիշների ընտրությունից) միջև տարբերությունը  ։ Ընտանի և վայրի պոպուլյացիաների միջև գոյություն ունեն գենետիկ տարբերություններ։ Նույնպիսի տարբերություններ գոյություն ունեն ընտելացվածների հատկանիշների (որ գիտնականները կարծում են, որ կարևոր են եղել ընտելացման սկզբնական փուլում) և բարելավվածների հատկանիշների միջև, որոնք ի հայտ են եկել վայրի և ընտանի պոպուլյացիաների բաժանումից սկսած  ։ Ընտելացված հատկանիշները հիմնականում ֆիքսված են բոլոր ընտելացվածների մոտ և սելեկցիայի են ենթարկվել այդ կենդանու կամ բույսի ընտելացնելու սկզբնական փուլում, մինչդեռ, կատարելագործված առանձնահատկություններն առկա են միայն ընտելացվածների ինչ-որ խմբի մոտ, թեև դրանք կարող են առկա լինել նաև առանձին ցեղատեսակների կամ տարածաշրջանային պոպուլյացիաների մոտ  ։
Շունը եղել է ողնաշարավոր կենդանիներից առաջինը, որն ընտելացվել և հաստատվել է Եվրասիայում նախքան վերին պլեյստոցեն դարաշրջանի ավարտը, շատ ավելի վաղ, քան այլ կենդանիների կուլտիվացումը և ընտելացումը ։ Հնագիտական և գենետիկական տվյալները ցույց են տալիս, որ վայրի և ընտանի տեսակների, այդ թվում՝ էշերի, ձիերի, ուղտերի, այծերի, ոչխարների և խոզերի միջև գեների երկկողմանի, երկարատև հոսքը, տարածված էր ։
Հաշվի առնելով կարևորությունը մարդկանց համար և նշանակությունը` որպես էվոլյուցիոն և ժողովրդագրական փոփոխության մոդել, ընտելացումը ներգրավել է գիտնականներ հնագիտության, պալեոնտոլոգիայի, անտրոպոլոգիայի, բուսաբանության, կենդանաբանության, գենետիկայի և բնապահպանական գիտությունների բնագավառներից ։ Թռչնատեսակներից հիմնական խոշոր ընտանի թռչունը հավն է, որը կարևոր է միս և ձու ստանալու համար, չնայած տնտեսապես արժեքավոր թռչնատեսակներից են հնդկահավը, խայտահավը և բազմաթիվ այլ տեսակներ։ Թռչուններից նաև լայնորեն ընտելացված են նաև վանդակային թռչունները, երգեցիկներից մինչև թութակներ։ Ամենատարածված ընտելացված անողնաշարավորներից են տնային մեղրատու մեղուն և մետաքսագործ շերամը։ Ցամաքային խխունջներն աճեցվում են սննդի համար, իսկ որոշ տեսակների տիպեր պահվում են հետազոտության համար, մյուսները` կենսաբանական պաշտպանության համար։
Բույսերի ընտելացումը սկսվել է առնվազն 12000 տարի առաջ․ առաջին ընտելացումներից է եղել հացահատիկինը, որն արվել է Միջին Արևելքում և շշադդումինը` Ասիայում։ Գյուղատնտեսությունը զարգացել է առնվազն աշխարհի 11 տարբեր կենտրոններում, որտեղ մշակել են տարբեր մշակաբույսեր և կենդանիներ։
Ընտելացման պատմություն
Մարդու առաջին ուղեկիցը եղել է գայլը, որը մարդու մոտ «եկել է» քարե դարում (10-15 հազար տարի առաջ)։ Գենետիկները պարզել են, որ մարդիկ գայլերին առաջին անգամ ընտելացվել են Հարավային Ասիայում։ Այնպես, ձեռնասուն դարձրած գայլերից և, հնարավոր է, շնագայլերից է առաջացել ընտանի շունը։ Գրեթե նույնքան երկար (ոչ պակաս, քան 10 հազար տարի) է ձգվում մարդու բարեկամությունը ոչխարների և այծերի հետ։ Ոչխարի նախնին եղել է վայրի ոչխարը` մուֆլոնը, որը բնակվել է Հարավային Եվրոպայում և Առաջավոր Ասիայում։ Խաչասերման արդյունքում և մանրակրկիտ ընտրությամբ մարդը ստեղծել է ավելի քան ընտանի ոչխարների 150 ցեղատեսակներ, որոնք այժմ միայն հեռակա կերպով են հիշեցնում վայրի նախնիներին։ Այծերի ցեղը սկիզբ է առնում մորուքավոր կամ բեզոարյան այծից, որը բնակվում է նույն մարզերում, ինչ որ մուֆլոնը։ Ընտանի այծերի ցեղատեսակների թիվը մեծ չէ, բայց նրանք շատ բազմազան են։ անգորականները հիասքանչ մորթով, շվեյցարականները կաթնատվությամբ, ոչ մեծ կամերունյանները ծառերին գերազանց մագլցելով և այլն։
7,5 հազար տարի առաջ մարդը ընտելացրել է ասիական գոմեշին, որը ուժեղ ու վտանգավոր գազան է։ Այժմ շոգ երկրներում նրանք ոչ միայն մսի և կաշվի աղբյուր են, այլ նաև անփոխարինելի քարշիչ ուժ են։
Ձին ընտելացվել է համեմատաբար վերջերս` 5-6 հազար տարի առաջ։ Նրա նախնին եղել է այժմ ոչնչացված տարպանը, որն իրեն անկաշկանդ էր զգում Եվրասիայի տափաստաններում։ Ի դեպ, որոշ գիտնականներ ենթադրում են, որ ձիերի ծագումնաբանությունը սկսվում է վայրի ձիուց, որը ստացել է Պրժևալսկու ձի անվանումը։ Մարդը նստակյաց ապրելակերպին անցավ (մոտավորապես 10 հազար տարի առաջ) և սկսեց զարգացման երկրագործությունը, երբ հայտնվեցին առաջին բնակավայրերը և ամբարները, որոնցում պահվում էին հացահատիկի պաշարները, հայտնվեցին առաջին տնային կատուները։ Կատուների տնայնացումը տեղի է ունեցել Մերձավոր Արևելքում վայրի մերձավորարևելյան (այլ կերպ լիբիական կամ нубийской) կատվին ձեռնասուն դարձնելու ճանապարհով, և այժմ Երկրի վրա ապրող բոլոր 600 մլն ընտանի կատուները հանդիսանում են վայրի մերձավորարևելյան (լիբիական) կատուների ժառանգները, որոնք ընտելացվել են Բարեբեր մահիկի շրջանում։
Սոլինդան և ընտանի թռչունների պատմությունը. մոտ 5 հազար տարի առաջ ընտելացվել են հավերը, որոնք սկիզբ են առնում Հարավային և Հարավ-Արևելյան Ասիայի բանկիվյան և կարմիր հավերից, և սագերը, որոնք վայրի մոխրագույն սագերի սերունդներն են։ 3-4 հազար տարի առաջ Եվրոպայում և Չինաստանում միաժամանակ ընտելացրել են բադերին, իսկ արևմտյան Աֆրիկայում` խայտահավերն են։
Տարբեր ցեղատեսակներ ստեղծելու համար մարդը օգտագործել է ոչ միայն թռչուններին և կաթնասուններին, այլ նաև որոշ անողնաշարավոր կենդանիների, որոնցից ամենակարևորներն են մեղրատու մեղուն և թթենու մետաքսագործը։ Դա տեղի է ունեցել շատ վաղուց է` մոտ 5 հազար տարի առաջ։
Ընտելացման ոլորտի փորձերը մինչև օրս շարունակվում են։ Սելեկցիոներները աշխատանքներ են տանում որմզդեղնների և այծքաղների, եղջերու-մարալների և խոյացուլերի և այլ սնամեջ եղջյուրավորների հետ, սամույրների, ջրաքիսների և բազմաթիվ այլ մորթատու գազանների հետ։
Վայրի կենդանիների տնայնացում
Վայրի կենդանիների ընտելացման գործընթացն սկսվում է մարդուն անհրաժեշտ որոշակի հատկանիշներով ժառանգ ստանալու նպատակով առանձին առանձնյակների արհեստական բուծմամբ։ Առանձնյակները, որպես կանոն, ընտրվում են ըստ որոշակի ցանկալի հատկանիշներով, այդ թվում` մարդու և սեփական տեսակի ներկայացուցիչների նկատմամբ ագրեսիվության նվազեցումը։ Այդ առումով ընդունված է խոսել վայրի տեսակների սանձման մասին։ Ընտելացման նպատակն է կենդանուն գյուղատնտեսությունում որպես գյուղատնտեսական կենդանի կամ որպես ընտանի կենդանի օգտագործելը։ Եթե այդ նպատակին հասնել ենք կարելի է խոսել կենդանու ընտելացման մասին։ Ընտելացումն արմատապես փոխում է կենդանու տեսակի հետագա զարգացման պայմանները։ Բնական էվոլյուցիոն զարգացումը փոխարինվում է բուծման չափանիշներով  արհեստական սելեկցիայով։ Այսպիսով ընտելացման շրջանակներում փոխվում են տեսակի գենետիկական հատկությունները։
Գիշատիչներ
Առաջին ընտելացված կենդանին եղել է գայլը։ Սկզբում որպես որսի օգնական է ծառայել, իսկ ավելի ուշ կատարել է նաև որպես պաշտպան։ Շների ընտելացումը (en։Origin of the domestic dog) սկսվել է ուշ պալեոլիթի օրինյակի ժամանակաշրջանին։ Մարդու և շան համակեցության մասին առաջին վկայությունը (գայլի կամ շան ոտնահետքերը և երեխայի ոտքերը) հայտնաբերվել է ֆրանսիական Շովե քարանձավում։ Այդ հետքերը մոտ 26 000 տարեկան են։ Այս փաստը հաստատում է նաև պեղումների արդյունքում հայտնաբերված ուշ պալեոլիթի դարաշրջանում շնազգիների մնացորդների գտածոները Ուկրաինայում (Չերկասի և Չեռնիգովի մարզեր` Մեզին, Մեժիրիչ), Ռուսաստանում (Կուրսկի մարզում` Ելիսևիչի-1, Ալթայի Հանրապետությունում` Ավազակային քարանձավը), Բելգիայում (Գոյե քարանձավ), Չեխիայում (Պշերովի շրջան, Պրշեդմոստի)։
Տնային կատուները մարդուն մոտեցել են մոտ տասը հազար տարի առաջ Բարեբեր մահիկի և նրա մերձակայքի շրջանում` հիմնականում պահպանելով իրենց գիշատիչ ցեղակիցների որսորդական որակները։ Ընտանի կատուները բնակություն են հաստատել հողագործների հետ միասին ամբողջ Մերձավոր Արևելքում։ Մի քանի հազար տարի անց կատուների տարաբնակեցման երկրորդ ալիքը տարածվել է գրեթե ամբողջ Եվրոպայով և Հյուսիսային Աֆրիկայով  ։ Ներկայումս ֆելինոլոգիական միջազգային տարբեր կազմակերպությունների կողմից ճանաչվում է ընտանի կատուների շուրջ 200 տեսակ։
Մոտ 3-4 հազար տարի առաջ Հին Եգիպտոսում հայտնվել են աքիսները` անտառային աքիսի ընտելացված տեսակը։
Խոտակերներ
Առնվազն 8 հազար տարի առաջ մարդիկ վարժեցրել են այծերին, ոչխարներին, խոզերին և կովերին։