cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետություն
Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետության անկումը
Մարտի 5-ին խորհրդային իշխանություն հաստատվեց Ցխինվալում (Հարավային Օսիա)։ 1921 թվականի մարտի 16-ին ՌԽՖՍՀ և Թուրքիայի միջև Մոսկվայում կնքվեց պայմանագիր, որով Թուրքիան հրաժարվեց Բաթումից և Աջարիայի հյուսիսային մասից։ Պայմանագրի համաձայն Աջարիան ճանաչվեց Վրաստանի անբաժանելի մասը։
Մարտի 18-ին մենշևիկյան կառավարությունը վտարվեց Բաթումից։ Մարտի վերջին Վրաստանի ամբողջ տարածքը մաքրվեց մենշևիկյան զորքերից։ Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման առաջին իսկ օրերից ազգայնացվեցին արդյունաբերությունը, երկաթուղիները, բանկերը, հողերը։
1978 թվականի ապրիլի 14-ին ՎԽՍՀ Գերագույն Խորհուրդի VIII արտահերթ նստաշրջանն ընդունեց հանրապետության նոր սահմանադրությունը։ 10-րդ հնգամյակում Վրաստանի աշխատավորները մեծ հաջողությունների հասան ժողովրդական տնտեսության զարգացման գործում։
հանրապետությունը բոլոր ցուցանիշներով 1979 թվականին արդյունաբերական արտադրանքի տեմպերի աճով դուրս եկավ 3-րդ տեղ, աշխատանքի արտադրողականության աճի և գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալի աճի տեմպերով՝ 2-րդ տեղը և 3-րդ տեղը՝ պետական որականիշով արտադրանքի արտադրությամբ ։
Միջազգային հարաբերություններ
Մայիսի 7-ին Մոսկվայի խաղաղության պայմանագրով Խորհրդային Ռուսաստանի իշխանությունները՝ բոլշևիկները, պաշտոնապես ընդունում են Վրաստանի անկախություն Անդրկովկասի սեյմից։ Ըստ Մոսկվայի համաձայնագրի, ռուսական զորքերը դուրս էին բերվում Վրաստանի տարածքից, իսկ Վրաստանում ձևավորվում էին նոր իշխանական մարմիններ, որոնք պատասխանատու չեն Ռուսաստանի խորհրդային կառավարությանը։
1918 թվականի հունիսի 4-ի Բաթումի պայմանագրից հետո Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետության անկախությունը ընդունում են Ռումինիան, Արգենտինան, Գերմանիան, Թուրքիան, Բելգիան, Նիդերլանդները, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Ճապոնիան, Իտալիան, Լեհաստանը, Չեխոսլովակիան և այլն։
Ժամանակի ընթացքում նրա անկախությունը ճանաչում են նաև մյուս երկրները՝ Հունաստանը, Հայաստանի Առաջին հանրապետությունը, Ադրբեջանը, Էստոնիան, Պորտուգալիան և այլն։
Քաղաքական աշխարհագրություն
Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետությունը կարճ կյանք ունեցավ։ 1918-1921 թվականներին նրա գոյատևման ժամանակահատվածում նա կարողացավ լուծել իր տարածքային խնդիրները հարևան պետությունների հետ (Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական հանրապետություն, Հայաստանի Առաջին հանրապետություն, Մուսավաթական Ադրբեջան, Քեմալական Թուրքիա)։
Հարավում` Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետությունը սահմանակցել է Թուրքիային, որը կառավարվում էր Մուստաֆա Քեմալի հիմնադրած Ազգայնական ուժերի կողմից, որոնք կոչվում էին նաև քեմալականներ։ Առաջին աշխարհամարտում Թուրքիայի նվաճումները կատարվել էին նաև Վրաստանի տարածքների հաշվին։ Թուրքիայի տարածքում էին գտնվում Ախալքալաքի և Ախալցխայի մարզերը, ինչպես նաև Աջարիայի Ինքնավար հանրապետությունը և հարակից գյուղական բնակավայրեր։
1920 թվականի օգոստոսին Ֆրանսիայի Սևր արվարձանում կնքված պայմանագրով Առաջին աշխարհամարտի ընթացքում թուրքական օկուպացված տարածքները վերադարձվում էին տերերին։ Պայմանագրի համաձայն տարածքային ձեռքբերումներ էին ունենում Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետությունը, Հայաստանի Առաջին հանրապետությունը, Ֆրանսիան, Իտալիան, Հունաստանը և այլն։ Թուրքիան ենթարկվում էր կապիտուլյացիայի։ Սակայն Սևի պայմանագիրը մնաց թղթի վրա, իսկ Վրաստանը իր հողերը կարողացավ վերադարձնել միայն Մեծ Բրիտանիայի օգնությամբ։
Սահմանային վեճեր առաջացան նաև նոր կազմավորված Հայաստանի հետ։ Վրաստանը կարծելով թե Հայաստանը շուտով որպես պետություն կվերանա, գրավվելով Թուրքիայի կողմից, մտածեց, որ Լոռին կարելի է օկուպացնել և այնտեղ մտցրեց իր 7000 հոգուց կազմված զորքը։ Ի վերջո պատերազմը ավարտվեց Հայաստանի հաղթանակով՝ Լոռին մնաց Հայաստանի կազմում և ստացավ մարզի կարգավիճակ։
Նորաստեղծ Ադրբեջանը Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետության արևելյան հարևանն էր։ Զաքաթալայի շրջանի հետ կապված տարածքային վեճեր առաջացավ այս երկու երկրների միջև։ Սակայն դա լուծվեց խաղաղ եղանակով, իսկ Զաքաթալայի շրջանը մնաց Ադրբեջանի կազմում։
1921 թվականին ընդունվեց նոր որոշում, որի համաձայն Աբխազիան և Աջարիան ստանում էին ինքնավարություն։ Շուտով Ռուսաստանը ճանաչեց նաև Հարավային Օսիայի անկախությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետություն Կատեգորիա:Վրաստանի պատմություն Կատեգորիա:1918 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Mara Salvatrucha
Mara Salvatrucha (Մարա Սալվատրուչա, որը սլենգով նշանակում է «սալվադորցի թափառող մրջյունների բրիգադ»   , կամ MS-13), լավ կազմակերպված միջազգային հանցավոր խմբավորում, Կենտրոնական և Հյուսիսային Ամերիկայի ամենադաժան, բազմանդամ և արագ աճող փողոցային ավազակախմբերից մեկը, որն ակտիվորեն գործում է մի քանի երկրների տարածքում (առաջին հերթին՝ ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում, Սալվադորում, Հոնդուրասում և Գվատեմալայում)։ Տարբեր գնահատականների համաձայն՝ հանցավոր սինդիկատի թվաքանակը տատանվում է 50 հազարից մինչև 300 հազար մարդ՝ ներառյալ զուգորդված անդամները (այդ թվում՝ ԱՄՆ-ում 10-ից մինչև 40 հազար)։ Իրավապահ մարմինների գնահատականների, այդ թվում՝ ՀԴԲ-ի համաձայն՝ Mara Salvatrucha-ի թվաքանակը կազմում է շուրջ 50-80 հազար մարդ, որոնցից շուրջ 10-15 հազարը գտնվում են ԱՄՆ-ում։ Խմբավորման էթնիկ կազմը խառն է․ Միացյալ Նահանգներում նրա մեջ մտնում են սալվադորցիներ, հոնդուրասցիներ, գվատեմալցիներ, մեքսիկացիներ, նիկարագուացիներ և այլ լատինամերիկացիներ (ինչպես վերջին ներգաղթյալները, այնպես էլ առաջին սերնդի ամերիկացիները)։ Mara Salvatrucha-ն գործում է որոշակի քաղաքային տարածքի սահմաններում՝ պարբերաբար փորձեր կատարելով ընդլայնել վերահսկողության տակ գտնվող տարածքները (բացի այդ, այն բավականին ակտիվ և ազդեցիկ է Կենտրոնական Ամերիկայի բանտերում)։
Mara Salvatrucha-ն զբաղվում է հանցավոր բիզնեսի բազմաթիվ տեսակներով, այդ թվում՝ թմրավաճառություն, գողություններ, շորթում, ռեկետ, սպանություններ, ինչպես նաև վարձու մարդասպանություն, թրաֆիքինգ և զենքի վաճառք, մարդկանց առևանգումներ։ Mara Salvatrucha-ի տարածքներում գտնվող շատ փողոցային առևտրականները և փոքր խանութները խմբավորմանը վճարում են շահույթի կեսը՝ աշխատելու հնարավորության համար։ Ստիպված են MS-13-ին վճարել նաև ԱՄՆ-ում բնակվող շատ սալվադորցիներ, որոնց հարազատներին հրաժարման դեպքում ավազակները կսպանեն հայրենիքում (ինչպես ազատության մեջ, այնպես էլ բանտում)։ Սակայն Mara Salvatrucha-ի ամենամեծ շահույթը ստանում է թմրանյութերի առևտրի միջնորդությունից կամ հարգանքի տուրք մատուցելով «իր» տարածքում թմրանյութերի առևտրի իրավունքի համար։ Դրանից բացի, MS-13-ի տարածքում գողերի բազմաթիվ թիմեր փակվում են մանրածախ ցանցերում, փոքր խանութներում և դեղատներում       ։
Պատմություն
MS-13-ն առաջացել է Լոս Անջելեսում՝ Սալվադորից ներգաղթածների մի միջավայրում, որոնք 1980-ական թվականների սկզբին զանգվածաբար ներգաղթել են ԱՄՆ՝ փախչելով իրենց հայրենի երկրում քաղաքացիական պատերազմից (1990-ական թվականների սկզբին միայն Լոս Անջելեսում ապրում էր մոտ 300 հազար սալվադորցի)։ Այլ փողոցային խմբավորումների կողմից բռնության ենթարկվելով (հիմնականում 18th Street gang-ի և աֆրոամերիկացիների)՝ սալվադորցիները ստեղծել են իրենց խմբավորումը։ Ներգաղթյալների թվի աճով և Mara Salvatrucha-ի ընդլայնման ազդեցությամբ սկսել են հայտնվել տարածքային «մասնաճյուղեր» («կլիկաներ»)՝ Holywood Locos, Sailors Locos Salvatruchos, Langley Park Salvatruchos, Teclas Locos Salvatruchos, Centrales Locos Salvatruchos, Directa Locos Salvatruchos, Chilangeras Locos Salvatruchos, Brentwood Locos Salvatruchos, Hempstead Locos Salvatruchos, Familia Mara Salvatrucha, Freeport Locos Salvatruchos, Francis Street Locos, Locos Park View Locos Salvatruchos, Coronado Street Locos, Pee Wee Locos, Rampart Street Locos, Western Locos Salvatrucha, Normandie Locos Salvatruchos և Leeward grandes Salvatruchos (վերջին երկու «կլիկաները» հիմնվել են Լոս Անջելեսում, 2007 թվականին եղել են առավել հեղինակավոր)    ։
1990-ական թվականների սկզբից ամերիկյան ոստիկանությունը և ներգաղթային իշխանությունները սկսել էին ակտիվորեն զբաղվել Mara Salvatrucha-ի անդամների զանգվածային արտաքսումը հայրենիք՝ սկիզբ դնելով Սալվադորում խմբավորման մասսայականացմանը։ Ամերիկյան գանգստերական ենթամշակույթը (հագուստի ոճն ու գույները, վարվելակերպը, ժեստերն ու սլենգը, երաժշտական մշակույթը, այդ թվում՝ գանգստա ռեփը) Սալվադորում պատերազմի շնորհիվ բարենպաստ հող է գտել, սակայն, բախվելով տեղական ավանդույթներին, դարձել է ավելի դաժան և արյունալի։ Mara Salvatrucha-ն սկսել է իր վերահսկողության տակ վերցնել քաղաքի ամբողջ թաղամասերն ու բանտերը։ Աստիճանաբար նրանց սկսել են միանալ նախկին գրոհայինները, որոնք անցել էին քաղաքացիական պատերազմը, և խմբավորումն իր ազդեցությունը տարածել է ամբողջ Կենտրոնական Ամերիկայում (իսկ բանտերը վերածվել էին սկսնակ ավազակների համար իսկական «համալսարանների»)։ 1996 թվականին Սալվադորում MS-13 և M-18 պատերազմողների միջև կնքվել է առաջին հրադադարը, սակայն խմբավորումների նկատմամբ իշխանությունների կոշտ քաղաքականությունը խախտել է խաղաղությունը և բռնության նոր ալիք առաջացրել    ։
2003 թվականի հուլիսի 13-ին Վաշինգտոնից ոչ հեռու Mara Salvatrucha գանգստերները սպանել են 17-ամյա հղի Բրենդա Պասին, իմանալով, որ նա, լինելով խմբավորման անդամ, դարձել է ՀԴԲ-ի իրազեկիչը և մասնակցել վկաների պաշտպանության ծրագրին (այդ հանցագործությունը լայն արձագանք է ունեցել մամուլում)։ 2004 թվականին Լոնգ Այլենդում տեղի է ունեցել MS-13-ի առաջնորդների ներկայացուցչական հանդիպումը, որտեղ նրանք փորձել են մոտիկացնել ԱՄՆ-ի Արևմտյան և արևելյան ափերի «կլիկաները»։ 2004 թվականի դեկտեմբերին Հոնդուրասի հյուսիսում գտնվող Սան Պեդրո Սուլա քաղաքի մոտ Mara Salvatrucha-ի զինյալները կրակել էին ուղևորատար ավտոբուսի վրա, ինչի հետևանքով 28 մարդ, այդ թվում՝ վեց երեխա, զոհվել էր, իսկ 14-ը՝ ծանր վիրավորվել։ Ահաբեկման այս արյունալի ակցիան նախաձեռնվել էր ավազակների կողմից՝ ի պատասխան երկրի իշխանությունների ծանր հանցագործությունների համար մահապատիժ սահմանելու ծրագրերի սահմանելու համար։ Չնայած Mara Salvatrucha-ի անդամների շարունակվող զանգվածային արտաքսմանը հայրենիք, նրանցից շատերը շուտով անօրինական կերպով վերադարձել են ԱՄՆ, որտեղ կրկին մտել են խմբավորման կազմում (2005-2010 թվականներին ամերիկացի իրավապահները ձերբակալել են ավելի քան 3 հազար մարդու՝ ենթադրաբար MS-13-ի անդամների)    ։
2005 թվականի օգոստոսին Mara Salvatrucha-ի գանգստերները համակարգված հարձակում են իրականացրել Սալվադորի յոթ բանտերում իրենց թշնամիների վրա՝ սպանելով ընդհանուր առմամբ մրցակից խմբավորությունների 35 անդամների (հաճախ ավազակների ձեռքից զոհվում են և հրաժարվում համագործակցել քրեակատարողական հիմնարկների աշխատակիցները, ընդհուպ մինչև բանտերի պետերը) ։ 2006 թվականի հունվարին Սալվադորի Սակատեկոլուկա քաղաքում MS-13-ի անդամները խաղի ժամանակ գնդակահարել են ֆուտբոլային դաշտում թիմերից մեկի 7 խաղացողների, որոնք ենթադրաբար մտնում էին M-18 խմբավորման մեջ։ 2007 թվականի հունիսին Սալվադորի բանտում գտնվող MS-13-ի երկու հեղինակությունները մեղադրվել էին ԱՄՆ-ում սպանություններ պատվիրելու մեջ։ 2009 թվականի հունիսին MS-13-ի 18 անդամները, որոնք դատապարտվել էին սպանության, մարդկանց առևանգման, կողոպուտի և ռեկետի մեջ, փախել էին Սան Պեդրո Սուլա քաղաքի Հոնդուրասի բանտից 15 մետրանոց թունելով։ 2012 թվականի գարնանը Սալվադորում իշխանությունների և կաթոլիկ եկեղեցու միջնորդությամբ Mara Salvatrucha-ն M-18 խմբավորումից իր հավերժական թշնամիների հետ հաշտություն է կնքել (ի պատասխան փողոցներում և բանտերում բռնության նվազման, ինչպես նաև դեռահասների հարկադիր հավաքագրումը դադարեցնելու խոստումին՝ երկրի իշխանությունները Սակատեկոլուկի խիստ ռեժիմի հաստատությունից խմբավորումների 30 պարագլուխներին տեղափոխել են ավելի մեղմ ռեժիմով բանտեր)։ 2012 թվականի հոկտեմբերին Mara Salvatrucha-ը դարձել է առաջին փողոցային խմբավորումը, որն ԱՄՆ դաշնային իշխանությունները ճանաչել են «անդրազգային քրեական կազմակերպություն» (դա իշխանություններին թույլ է տվել սառեցնել խմբավորման և նրա անդամների ցանկացած ֆինանսական ակտիվներ, ինչպես նաև զգալիորեն դժվարացրել է ֆինանսական հաստատություններին մասնակցել M-13-ի անդամների հետ ցանկացած գործարքի և սահմանափակել է խմբավորման հնարավորություններն ԱՄՆ-ից Կենտրոնական Ամերիկա դրամական միջոցների տեղափոխման հարցում)      ։
Կառուցվածք և գործունեություն
«Mara Salvatrucha»-ի անդամներն առավել ակտիվ են Միացյալ Նահանգներում (հատկապես հետևյալ նահանգներում՝ Կալիֆոռնիա, Տեխաս, Նյու Յորք, Նյու Ջերսի, Մասաչուսեթս, Մերիլենդ, Վիրջինիա, Հյուսիսային Կարոլինա, Թենեսի, Ջորջիա և Կոլումբիայի շրջան), ինչպես նաև Սալվադորում, Հոնդուրասում, Գվատեմալայում (հատկապես Պետեն դեպարտամենտում) և Մեքսիկայում։ Բացի այդ, նրանք ներկա են գտնվել Միացյալ Նահանգների շատ այլ նահանգներում, ինչպես նաև Պուերտո Ռիկոյում, Նիկարագուայում, Կանադայում (հատկապես հետևյալ քաղաքներում՝ Վանկուվեր, Մոնրեալ, Տորոնտո) և Իսպանիայում։ Կենտրոնական Ամերիկայի որոշ շրջաններում (առաջին հերթին՝ կեղտոտ աղքատ թաղամասերում) «Mara Salvatrucha»-ն բռնության միջոցով փաստորեն փոխել է իշխանության պետական կառույցները։
«Mara Salvatrucha»-ը բաժանվում է հազարավոր փոքր տարածքային կազմավորումների՝ «քլիկի», որոնք գործում են բավական ինքնավար, բայց առաջին ազդանշանով միավորվում են արտաքին սպառնալիքի դեմ պայքարելու համար։ Յուրաքանչյուր «քլիկ» ունի իր գաղտնի զինանոցները, որոնց օգնությամբ պահպանում է ենթիշխանական տարածքի սահմանները (բանդայի սպառազինության մեջ կան նույնիսկ M16, AR-15, ԱԿ, նռնակներ և բանակային պայթանյութեր) ։ Իրենց թաղամասերում գանգստերները հարգանքի տուրք են մատուցում բոլոր փողոցային թմրավաճառներից և հասարակ առևտրականներից՝ դաժանորեն պատժելով համարձակվողներին կուրանալ կամ շահույթ թաքցնել։ Բացի այդ, MS-13-ի անդամներն իրենք են վաճառում կոկաինի, հերոինի, մեթամֆետամինի կամ մարիխուանայի մանրամեծածախ խմբաքանակները։ Գործողությունների համակարգման համար «քլիկի» պարագլուխները պարբերաբար հանդիպումներ են անցկացնում, սակայն ավելի հաճախ գաղտնապահության նպատակով շփվում են հեռախոսով (քննարկման հիմնական թեմաներն են նորեկների հավաքագրումը, քրեական գործողությունները և հակամարտությունների կանխումը/կարգավորումը)։ Որպես շարժման հիմնադիրներ՝ Լոս Անջելեսի «քլիկի» անդամներն ունեն ավելի բարձր հեղինակություն և համապատասխանաբար արտոնյալ կարգավիճակ Միացյալ Նահանգների բազմաթիվ այլ «քլիկների» շրջանում։ «Քլիկի» հյուսիսամերիկյան առաջնորդներն իրենց եկամուտների մի մասը «Mara Salvatrucha»-ի պարագլուխներին փոխանցում են Կենտրոնական Ամերիկա, այդ թվում՝ նրանց, ովքեր գտնվում են ազատազրկման վայրերում  ։
Բանդան նպաստում է սահմանի ապօրինի հատմանը՝ վերահսկելով Գվատեմալայի ու Մեքսիկայի և Մեքսիկայի ու Միացյալ Նահանգների սահմանի գաղտնի արահետները։ Շատ անօրինական ներգաղթյալներ, որոնք վճարում են սահմանով տեղափոխման համար, տեղափոխում են զենք և թմրանյութեր, շատերը հետագայում ներգրավվում են «Mara Salvatrucha»-ի կառույցներում՝ զբաղվելով թմրանյութերի իրացմամբ կամ մարմնավաճառությամբ (բացի անօրինական ներգաղթյալներից, MS-13-ի անդամներն ակտիվորեն մարմնավաճառության մեջ են ներքաշում երիտասարդ ամերիկացի աղջիկներին՝ ճանապարհին նրանց «նստեցնելով» թմրանյութերի վրա) ։ 2008 թվականի դրությամբ՝ Միացյալ Նահանգներում ավազակախմբի անդամների 60-90%-ն անօրինական ներգաղթյալներ էին։ «Mara Salvatrucha»-ում լայն տարածում ունի պետությունների միջև ավազակների միգրացիայի պրակտիկան, երբ նրանք գալիս են Միացյալ Նահանգներ՝ հանցագործություններ կատարելու, կամ իշխանությունների հետապնդումից թաքնվում է Կենտրոնական Ամերիկայում։ Միացյալ Նահանգներում անօրինական կացության մեջ գտնվող գանգստերները հաճախ կեղծ փաստաթղթերով տեղափոխվում են երկրով մեկ, կանգ են առնում հարազատների մոտ և երբեմն նույնիսկ անցնում աշխատանքի (նրանք նախընտրում են այն ոլորտները, որտեղ ուշադրություն չեն դարձնում փաստաթղթերին և որոնք հաճախ չեն ստուգվում ներգաղթի ծառայության կողմից՝ շինարարական և ռեստորանային բիզնես, առաքման ծառայություններ և այգեգործություն)        ։ Ամերիկյան «Ավազակախմբերի երկիր» վավերագրական սերիալի 11-րդ սերիայում («Երիտասարդ մարտիկի կուրս») բերված տվյալների համաձայն՝ MS-13-ի անդամները ներկա են եղել Միացյալ Նահանգների զինված ուժերի շատ մասերում, այդ թվում՝ արտասահմանում գտնվող ամերիկյան ռազմակայաններում։ Գանգստերները ոչ միայն սովորում են ռազմական և հատուկ հմտություններ, այլև նոր անդամներ են հավաքագրում բանակում։
«MS-13»-ի հիմնական դաշնակիցը թմրաբիզնեսի ոլորտում Սինալոա կարտելն է, որը վերահսկում է կոկաինի մատակարարումները Սան Դիեգոյում (Կալիֆոռնիա) և Էլ Պասոյում (Տեխաս)։ Բացի այդ, խմբավորման անդամները կատարում են պատվիրված սպանություններ բազմաթիվ մեքսիկացի թմրավաճառների և բանտային ավազակախմբերի համար։ Հարավային Կալիֆոռնիայում MS-13-ի գլխավոր թշնամիները M18 և Playboys փողոցային ավազակախմբերն են։ Լոս Անջելեսում Mara Salvatrucha-ն առավել ազդեցիկ է այն շրջաններում, որոնք գտնվում են Դաունթաունից արևելք (Ռամփարթ, Փիկո-Յունիոն, Ուեսթլեյք, Քորիաթաուն, Ուիլշիր-Սենթր և Միդ-Սիթի, Հուվեր սթրիթի և Նորմանդիայի պողոտայի միջև թաղամասերը, ՄաքԱրթուրի այգու և Սեուլի միջազգային զբոսայգու շուրջ գտնվող թաղամասերը), ինչպես նաև Ուեսթ Ադամսում, Հոլիվուդում և Հյուսիսային Հոլիվուդում։ Նյու Յորքում MS-13-ի գործունեության հիմնական կենտրոններն են Քուինսը։ Խմբավորման անդամները նորակոչիկներին հավաքագրում են դպրոցներում, մանկապղծության կենտրոնների և սպորտային վայրերում (այստեղ նրանց օգնում է MS-13 կենսակերպի «գլամուրիզացիան» և համաշխարհային առաջատար լրատվամիջոցների կողմից հաճախ հիշատակված խմբավորման բոլոր ամերիկյան համբավը)։ Կենտրոնական Ամերիկայում ավազակախմբին չանդամակցելու համար կարող են սպանել, ընդ որում՝ դաժանաբար, և միանգամից մի քանի մարդու։ Հաճախ «Mara Salvatrucha»-ն պարզապես «կլանում է» ավելի փոքր փողոցային ավազակախմբեր՝ նրանց տալով իրենց «առևտրային ապրանքանիշը», պաշտպանությունը և ֆինանսական աճի հեռանկարները                 ։
Ռետիրոլանդիա
Ռետիրոլանդիա (Retirolândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Բաիա մարզում   ։ Մտնում է Սեռինյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 593 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 203,786 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 52,0 մարդ/կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Mara Salvatrucha
Ենթամշակույթ և առանձնահատկություններ
Mara Salvatrucha-ի անդամների տարբերակիչ առանձնահատկությունն է այն, որ դաջվածքները ամբողջ մարմնի վրա են, այդ թվում նաև դեմքի և շրթունքների ներսից։ Նրանք ոչ միայն ցույց են տալիս իրենց՝ բանդային պատկանելությունը, այլև մանրամասներով պատմում են իրենց քրեական կենսագրության, համայնքում ազդեցության և կարգավիճակի մասին։ Խմբավորման անվանման և դաջվածքների մեջ «13» թիվը նշանակում է «Մ» տառը (լատինական այբուբենի 13-րդ տառը) և կոչված է ցույց տալու Mara Salvatrucha-ի նվիրվածությունը Կալիֆոռնիայի ամենահզոր բանտային խմբավորմանը՝ Մեքսիկական մաֆիային։ Այդ կառույցի հետ համագործակցությունը սկսվել է 1980-ական թվականներից, երբ Կալիֆոռնիայի կալանավայրում հայտնված սալվադորցիները, չունենալով բավարար փորձ, ստիպված են եղել միանալ համանման խմբավորմանը, թեև MS-13-ի անդամները շարունակում էին մնալ բավականին ինքնավար։ Ըստ Մեկ այլ, ավելի քիչ տարածված տարբերակի՝ «13» թիվը նշանակում է Լոս Անջելեսի 13-րդ փողոցը, որտեղ առաջացել է ավազակախումբը։ Հայտնի դաջվածքներից է նաև «այծ» ժեստը, որը նշանակում է «Մ» տառի տեսքով դևի եղջյուր   ։
Mara Salvatrucha-ի անդամները նախընտրում են կրել կապույտ և սպիտակ գույնի հագուստ։ Նախընտրում են լսել նաև իսպաներեն և անգլերեն ռեփ։ Ավազակախումբ ընդունվող նորեկներին առնվազն 13 վայրկյան շարունակ ծեծում են, իսկ նորեկը պետք է ցույց տա իր քաջությունը, որից հետո նա պարտավոր է ամրապնդել իր կարգավիճակը թշնամու սպանությամբ, խմբին բերի շահույթ և ներգրավի նոր անդամների։ Ավազակախումն ունի սեփական ժեստերի լեզուն։ Ավազակախումբն ունի նաև սեփական «պատվի օրենսգիրք», որի պահպանմանը հետևում է «վերահսկիչ դատարանը», որը կայացնում է «դատավճիռներ»։ Անդամներին կարող են սպանել ավազակախումբը լքելու, դաջվածքները հեռացնելու, դավաճանության կամ իշխանությունների հետ համագործակցելու համար ։
Պայքար իրավապահ մարմինների դեմ
1990-ական թվականներին, ի պատասխան հանցավորության սանձարձակության, Սալվադորում ակտիվացել է Sombra Negra «մահվան էսկադրոնը», որը արտադատական հաշվեհարդարներ է իրականացնում երիտասարդական զինված ավազակախմբերի անդամների նկատմամբ։ Չնայած Սալվադորի իշխանությունները պաշտոնապես հերքել են իրենց մասնակցությունը Sombra Negra-ի գործունեությանը, շատ իրավապաշտպան կազմակերպություններ պնդում էին, որ ջոկատները հիմնականում բաղկացած էին ոստիկաններից և զինվորականներից, ինչպես նաև՝ օգտագործել են կառավարական կառույցների սպառազինության մեջ գտնվող մեթոդներն ու զենքերը։ Հարևան Հոնդուրասում իրավապաշտպանները իշխանություններին մեղադրել են ավելի սարսափելի հաշվեհարդարների մեջ՝ իբր ոչ առանց բանտային վարչակազմի մասնակցության մի քանի հրդեհներում, որոնք տեղի են ունեցել լեփ-լեցուն քրեակատարողական հիմնարկներում, զոհվել են Mara Salvatrucha-ի տասնյակ անդամներ (օրինակ, 2004 թվականի մայիսին Սան Պեդրո Սուլա բանտում հրդեհի հետևանքով 107 կալանավորներ են զոհվել, այդ թվում MS-13-ի բազմաթիվ անդամներ) ։
2002 թվականի հունվարին իշխանության գալուց հետո Հոնդուրասի նախագահ Ռիկարդո Մադուրոն խիստ հարձակում է սկսել կազմակերպված հանցավորության վրա, և առաջին հերթին երիտասարդական զինված խմբավորումների վրա, որոնց թվաքանակը հասնում էր 100 հազարի (բանդաների հանդեպ նման անբարյացակամության պատճառներից մեկն այն էր, որ նրանց ձեռքից 1997 թվականին զոհվել Է Մադուրոյի որդիներից մեկը)։ Նախագահը սկսել է «զրոյական հանդուրժողականության» արշավը ավազակախմբերի նկատմամբ (հատկապես ամենաազդեցիկի՝ Mara Salvatrucha-ի նկատմամբ)՝ ակտիվորեն ներգրավելով գործողություններին ոչ միայն ոստիկանությանը, այլև բանակային ստորաբաժանումներին։ Հանցագործները պատասխանել են քրեական ահաբեկչությամբ՝ քաղաքացիական անձանց զանգվածային գնդակահարություններով, իրավապահների վրա հարձակումներով և բանտային ընդվզումներով։ Մադուրոյի նախաձեռնությամբ 2003 թվականի օգոստոսին իրականացվել է քրեական օրենսդրության բարեփոխում, որի համաձայն ավազակախմբերի պարագլուխներին այժմ սպառնում էր 9-ից մինչև 12 տարվա ազատազրկում, իսկ հանցավոր հանրակցությունների մյուս անդամների համար ժամկետը նախատեսված էր նույնիսկ եթե նրանք չենթարկվեցին կոնկրետ հանցագործության կատարման մեջ (ձերբակալման համար բավարար հիմք էր համարվում ավազակային դաջվածքների կամ այլ տարբերանշանների առկայությունը)  ։
2004 թվականի հուլիսին Հոնդուրասում հայտնաբերվել էր Ալ-Կաիդայի առաջնորդը, որը հանդիպում էր MS-13-ի հեղինակությունների հետ (Ադնան Գուլշաիր էլ-Շուքրիջումախի և գանգստերների միջև բանակցությունների առարկա էր հանդիսանում իսլամիստների խնդրանքը մեքսիկա-ամերիկյան սահմանի հատմանն աջակցելու մասին)։ Շուտով ամերիկացի բարձրաստիճան պաշտոնյաները սկսել են հերքել MS-13-ի շփումները Ալ Քաիդայի մարդկանց հետ, չնայած Սալվադորի նախագահը չէր բացառում նման հնարավորությունը։ 2004 թվականի ամռանը Սալվադորի նոր նախագահ Անտոնիո Սական նույնպես լայնածավալ արշավ էր սկսել ավազակախմբերի դեմ։ Ոստիկանությունը զանգվածային ձերբակալություններ է իրականացրել՝ փողոցներում ձերբակալելով դեռահասներին միայն գանգստերական դաջվածքների առկայության համար։ Բացի այդ, 2004 թվականի դեկտեմբերին հատուկ Mara Salvatrucha-ի դեմ պայքարի համար ՀԴԲ-ն ստեղծել է հատուկ ստորաբաժանում, որը կոչվում էր «National Gang Task Force» կամ «Fuerza Nacional Contra Pandillas» (ավազակախմբերի դեմ պայքարի ազգային ուժեր)։ 2004 թվականի վերջին Mara Salvatrucha ավտոբուսի գնդակահարությունից հետո Հոնդուրասի իշխանությունները լայնածավալ գործողություն են իրականացրել՝ ուղղված հանդուգն հանցագործությանը մասնակից անձանց որոնմանը        ։
2005 թվականի մարտին Mara Salvatrucha-ի դեմ առաջին համազգային գործողության ընթացքում ԱՄՆ-ի իրավապահ մարմինները յոթ քաղաքներում ձերբակալել են բանդայի 103 անդամների (30-ը՝ Նյու Յորքում և Սաֆֆոլկե Լոնգ Այլենդում, 25-ը՝ Վաշինգտոնում, 17-ը՝ Լոս Անջելեսում, 10-ը՝ Նյու Յորքում, 10-ը՝ Մայամիում, 10-ը՝ Բալթիմորում և մեկը՝ Իրվինգում)։ Ձերբակալված հանցագործների մեծ մասը անօրինական ներգաղթյալներ են եղել, նրանց գրեթե կեսը նախկինում արդեն դատապարտվել է ծանր հանցագործությունների, այդ թվում՝ սպանությունների, ավազակային հարձակումների և հրկիզումների համար (Լոս Անջելեսում կալանավորվածների թվում է եղել նախկին սալվադորցի զինվորականը, որը համարվում էր Հոլիվուդում MS-13-ի առաջնորդներից մեկը, իսկ Նյու Ջերսիում ձերբակալվածների թվում էր Լոնգ Բանչի առաջնորդը)։ 2005 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին ԱՄՆ-ի իրավապահ մարմինները նոր մասշտաբային գործողություն են իրականացրել փողոցային ավազակախմբերի անդամների դեմ՝ ձերբակալելով ավելի քան հազար մարդու, այդ թվում՝ 580 մարդու հունիսի կեսերին երկշաբաթյա գործողության ընթացքում (ձերբակալվածների թվում զգալի մասը կազմել են Mara Salvatrucha-ի անդամները)   ։
2005 թվականի սեպտեմբերին Mara Salvatrucha-ի ավելի քան 650 անդամներ ձերբակալվել էին զանգվածային հատուկ գործողության ընթացքում, որն իրականացվել էր ՀԴԲ-ի կառավարման ներքո միաժամանակ ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում, Սալվադորում, Գվատեմալայում և Հոնդուրասում։ Երկու օր տևած արշավին մասնակցել է հինգ երկրների ավելի քան 6,4 հազար իրավակարգի պահապաններ։ Ամենամասշտաբային ձերբակալությունները տեղի են ունեցել Սալվադորում (237 մարդ), Հոնդուրասում (162), Գվատեմալայում (98) և Մեքսիկայում (90)։ ԱՄՆ-ի 13 նահանգներում ձերբակալվել է 73 մարդ (այդ թվում՝ Կալիֆոռնիայում՝ 32), ընդ որում նրանց կեսը հայտնվել է ճաղերի հետևում՝ ներգաղթի օրենսդրությունը խախտելու կասկածանքով։ 2006 թվականի հունվարին Սալվադորի նախագահ Անտոնիո Սական «խաչակրաց արշավանք» էր հայտարարել կազմակերպված հանցավորության և հատկապես MS-13 և M-18 երիտասարդական ավազակախմբերի դեմ, որոնք լիովին ենթարկեցին երկրի ամբողջ քրեական աշխարհը։ 2007 թվականի սեպտեմբերին ՀԴԲ-ի և Սալվադորի ոստիկանության համագործակցության շնորհիվ ձերբակալվել էին MS-13-ի 10 անդամներ, այդ թվում՝ երկրի երկու ամենաազդեցիկները՝ Los Teclanos-ը և Los Pinos Locos Salvatruchos-ը։ 2008 թվականի հունիսին Տորոնտոյի ոստիկանությունը ձերբակալել էր Mara Salvatrucha-ի 17 անդամների, որոնք մեղադրվում էին թմրանյութերի և զենքի առևտրի, ինչպես նաև կողոպուտների և սպանությունների մեջ     ։
2008 թվականի հոկտեմբերին Մեքսիկայի և Գվատեմալայի սահմանին ձերբակալվել էր Mara Salvatrucha-ի անդամ Ռոդոլֆո Սալինասը, որը մասնակցել էր Հոնդուրասում և ԱՄՆ-ում տասնյակ սպանությունների (այդ թվում 2004 թվականին ավտոբուսի ուղևորների զանգվածային գնդակահարությանը և կապիտան Ալեխանդրո Մոտինոյի սպանությանը, որը 2007 թվականին գնդակահարվել էր Տեգուսիգալպում) ։ 2009 թվականի հունիսին Լոս Անջելեսի «կլիկայի» 24 առաջնորդների երեք տարվա հետաքննությունից հետո Mara Salvatrucha-ին մեղադրանքներ էին ներկայացվել սպանությունների, թմրանյութերի առևտրի և ռեկետի, ինչպես նաև ոստիկանական դետեկտիվի սպանության նախապատրաստման համար (15 գանգստերներ ձերբակալվել էին հետաքննության ընթացքում, մնացածներն արդեն ամերիկյան բանտերում էին այլ մեղադրանքներով)։ 2009 թվականի վերջին Սալվադորի կառավարությունը՝ նախագահ Մաուրիսիո Ֆունեսի գլխավորությամբ, սկսել է կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի նոր լայնածավալ գործողություն՝ քաղաքի փողոցներում կարգուկանոն ապահովելու և տեղական ոստիկանությանը օգնելու նպատակով 4-հազարանոց բանակային զորակազմ։ Սակայն զանգվածային ձերբակալությունները չեն կարողացել էապես փոխել քրեածին իրավիճակը, քանի որ Mara Salvatrucha-ի շատ ղեկավարներ իրենց ենթականերին ղեկավարում են բջջային հեռախոսների միջոցով նույնիսկ ամենախիստ Սալվադորյան բանտերից   ։
2010 թվականի վերջին Գվատեմալայի նախագահ Ալվարո Կոլոմայի կառավարությունը հարձակում էր ձեռնարկել երկրում խեղդված մեքսիկացի թմրակարտելների վրա, որոնք սերտորեն համագործակցում էին Mara Salvatrucha-ի հետ (իշխանությունների հատուկ մտավախություն էին առաջացնում կարտել Լոս Սետասը, որն ուժեղացրել էր ազդեցությունը երկրի հյուսիսում՝ Մեքսիկայի հետ սահմանի երկայնքով, և կարտել Սինալոան, որն ամրապնդվել էր արևմտյան Գվատեմալայում)  ։
2017 թվականի հոկտեմբերին Գվատեմալայի Չիմալտենանգո քաղաքում բազմաթիվ սպանությունների և այլ հանցագործությունների կատարման և կազմակերպման մեղադրանքով ձերբակալվել էր MS-13-ի գլխավոր առաջնորդներից մեկը՝ Անխել Գաբրիել Ռեյես Մարոկինը՝ «սպիտակ» (Blanco) մականունով։ Նա ղեկավարել է տեղական Locos Centrales ավազակախումբը, որը սալվադորցի միգրանտները հիմնել են Լոս Անջելեսում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980-ականներին հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն Կատեգորիա:Հանցագործությունն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Տալովկա (գետ, թափվում է Օխոտի ծով)
Տալովկա , գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կամչատկա երկրամասում ։ Գետի երկարությունը կազմում է 458 կմ։ Ջրահավաքի ավազանի մակերեսը կազմում է 24100 կմ²։ Կամչատկա երկրամասի խոշորագույն գետերից է։ Ունի խոշոր վտակներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ալբին Ամելին
Աշխատանքներ
1938 թվականին կայացել է նրա առաջին անհատական ​​ցուցահանդեսը Արևմտյան նոր արվեստի պետական ​​թանգարանում (ԽՍՀՄ)։ Ամելինը շվեդական էքսպրեսիոնիզմի սոցիալ-դեմոկրատական ​​թևի ներկայացուցիչ է։ Իր ստեղծագործության մեջ նա դիմել է պայքարի և աշխատանքի թեմաներին։ Նա առաջինն էր շվեդական արվեստում, որ անդրադարձել է հակաֆաշիստական ​​պայքարի թեմային։
Էրմիտաժում պահվում է այս նկարչի երկու աշխատանք. «Գեներալ Ֆրանկոյի քաղաքակրթությունը» (1936) և «Երկու կին` պատուհանի մոտ» կտավները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Հաջորդական ռեակցիաներ
Հաջորդական ռեակցիաներ, իրար հաջորդող քիմիական ռեակցիաների շարք, երբ մի ռեակցիայի վերջնանյութը հաջորդի համար ելանյութ է։ Հաջորդական ռեակցիաների ընթացքում վերջնանյութի (C) առաջացումը հետևանք է մեկից ավելի իրար հաջորդող փուլերում ելանյութի (A) փոխարկումների՝ ։ Հաջորդական ռեակցիաների պարզագույն օրինակ է երկու ոչ դարձելի առաջին կարգի ռեակցիաների հաջորդաբար ընթանալը՝ ։ Միջանկյալ նյութի (B) կոնցենտրացիան սկզբում աճում է՝ հասնելով առավելագույն արժեքի, հետո նվազում։ Հաջորդական ռեակցիաներ են ածխաջրածինների ջերմային կրեկինգը, քլորացումը, պոլիմերացումը, բազմահիմն թթուների էսթերացումը ևն։ Հաջորդական ռեակցիաների քանակական վերլուծությունը հանգեցնում է քիմիական կինետիկայի համար շատ կարևոր երկու հետևությունների՝
Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Ռեդգոնթլետ
«Ռեդգոնթլետ» (Redgauntlet. A Tale of the Eighteenth Century), Վալտեր Սքոթի հեղինակած պատմական վեպ, հրապարակված 1824 թ. Constable and Co հրատարակչությունում։ Վեպի գործողությունները կատարվում են 1765 թ. Դամֆրիսում (Շոտլանդիա)։ «Ռեդգոնգլեդ»-ը ավարտվեց Սքոթին հատուկ սովորական արագությամբ։ Ենթադրվում է՝ գրողն առաջին հատորի վրա սկսել է աշխատել 1823-1824 թվականների Սուրբ ծննդյան տոներին ։ Առաջին հատորն ավարտվեց մարտին 21-ին, իսկ վերջին էջերը հրատարակման է հանձնվել հունիսին ։ Սքոթի կենսագիր Գ. Լոքարտը գրում է, որ հեղինակը ցանկացել է գիրքն անվանել Herris կամ Herris հերոսներից մեկի անունով, սակայն հրատարակիչները՝ Արչիբալդ Կոնստեբլը և Ջեյմս Բալանթայնը համոզել են փոխել անունը, դարձնել «Ռեդգոնթլետ» ։ Թեպետ այսօր վեպը համարվում է գրողի «Ուևըրլի» շարքի լավագույն գործերից մեկը, այնուամենայնիվ իր ժամանակակիցների կողմից արժանացել է սառը ընդունելության ։ «Literary Gazette»-ը հրապարակեց դրական կարծիք, այլ պարբերականներին, ինչպիսիք են «Edinburgh Magazine»-ը և «Monthly Review»-ը, դուր չէր եկել ծիծաղելի առօրեականությունը և նամակային ոճը, իսկ «Examiner»-ը և «London Magazine»-ը «Ռեդգոնգլեդ»ը ենթարկեցին լուրջ քննադատության՝ հայտարարելով, որ այժմ Սքոթն աշխատում է բացառապես հանուն փողի ։
Սյուժե
Վեպի գլխավոր կերպարը երիտասարդ մարդ է՝ Դարսի Լատիմեր անվամբ։ Վեպի սկզբում Ռեդդգոնթլետը գողանում է նրա գրքերը և տեղափոխում Դամֆրիսում գտնվող մի գյուղ, որտեղ գտնվում են նաև յակոբինականության հայտնի ներկայացուցիչներ, այդ թվում նաև Չարլզ Էդուարդ Ստյուարտ արքան։ Պարզվում է, որ Դարսին Ռոնգոնգլեդի զարմիկն է, Ռեդգոնգլեդը մտադրվում է նոր ապստամբություն բարձրացնել յակոբինների դեմ և Դարսիին առաջարկում է միանալ իրեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1824 վեպեր Կատեգորիա:Վալտեր Սքոթի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Պատմական վեպեր Կատեգորիա:Վալտեր Սքոթի վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Մազեր (Արյեժի գավառ)
Մազեր (Mazères), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սավերդեն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09185։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 1915 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1441-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 474-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 75,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,2 %)։ 1441 աշխատունակ բնակիչներից 1278-ը աշխատում էին (667 տղամարդ և 611 կին), անաշխատանք էին 163-ը (67 տղամարդ և 96 կին)։ 474 անգործունակ մարդկանցից 117-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 177-ը թոշակառու, 180-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սպառողական զամբյուղ
Սպառողական զամբյուղ, ապրանքների խումբ, որն ունի սպառողի համար առավելագույն օգտակարություն։ Այն գնորդի կողմից ընտրված ապրանքների ու ծառայությունների ամբողջությունն է, որը սպառողի համար ունի որոշակի արժեք, այսինքն՝ սպառողը պատրաստ է դրա համար վճարել։
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Հալվա (Բաբերդի գավառ, Ճորոխի հովտում)
Հալվա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում էր Ճորոխ գետի հովտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տուրբոպտուտակային շարժիչ
Կատեգորիա:Շարժիչներ
Բամ Բամ Բիգելոու
Սկոտ Չարլզ Բիգելոու (Scott Charles Bigelow, ), առավել հայտնի Բամ Բամ Բիգելոու (Bam Bam Bigelow) ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Ավելի քան 20 տարվա մասնագիտական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել «World Wrestling Federation» (WWF), «Extreme Championship Wrestling» (ECW) և «World Championship Wrestling» (WCW) կազմակերպություններում։ Չնայած գերծանր քաշին, աչքի է ընկել բազմաթիվ ակրոբատիկ ունակություններով ։
Կարիերայի ընթացքում Բիգելոուն նվաճել է 13 չեմպիոնական տիտղոս, ընդ որում՝ մեկ անգամ հռչակվել է ECW աշխարհի ծանրքաշային, ինչպես նաև 2 անգամ՝ WCW աշխարհի թիմային չեմպիոն։ Չնայած «WWF»-ում որևէ չեմպիոնական տիտղոսի չարժանանալուն, ելույթներ է ունեցել կազմակերպության բազմաթիվ փեյ-փեր-վյուներում, այդ թվում՝ «Ռեսլմանիա XI»-ի գլխավոր իրադարձությունում։
1996 թվականին իր ուժերն է փորձել ընդհանուր մենամարտեր (MMA) սպորտաձևում՝ առաջնաելույթում պարտություն կրելով Կիմո Լեոպոլդոյի կողմից։
2000 թվականի հուլիսին կարողացել է այրվող տանից դուրս բերել 3 երեխայի՝ ընդ որում մարմնի 40%-ի շրջանում ստանալով երկրորդ աստիճանի այրվածքներ։ Կատարվածից հետո Բիգելոուն 2 ամիս շարունակ ապաքինվել է հիվանդանոցում ։
Մահացել է 2007 թվականի հունվարի 19-ին՝ 45 տարեկանում՝ կոկաինի և ցավազրկող դեղատեսակների գերդոզավորումից։ Կյանքի վերջին տարիներին ունեցել է բազմաթիվ առողջական խնդիրներ, այդ թվում սիրտ-անոթային համակարգի աթերոսկլերոզային խանգարումներ և մեջքի շարունակական ծանր ցավեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Ալեքսանդր Արարատյան
Ալեքսանդր Գեորգի Արարատյան, հայ խորհրդային բուսաբան–բջջաբան։ Կենսաբանական գիտությունների թեկնածու (1940), դոցենտ (1951), գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1940)։
Կենսագրություն
Ծնվել է փետրվարի 16-ին, Թիֆլիսում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Ներսիսյան դպրոցում (Թիֆլիս)։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը (1927)։ 1935 թվականին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Հայկական ֆիլիալի բջջաբանության լաբորատորիայի վարիչ, 1931-1958 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի բուսաբանության ամբիոնի վարիչ։ Արարատյանի աշխատանքները հիմնականում նվիրված են բուսական օրգանիզմների վրա ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցությանը, մշակովի և վայրի բույսերի կարիոկարգաբանությանը, հացազգիների բջջասաղմնաբանությանը։ Արարատյանը հայտնաբերել է մի քանի հումուսային բույսեր, մշակել հողի էլեկտրական ախտահանման մեթոդը, մասնակցել «Երեանի ֆլորան» գրքի կազմմանը։
Շարամա
Շարամա (Шарама), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Չեյլաբինսկի շրջան։ Գետաբերանը գտնվում է Ուֆա գետի ափից 646 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 17 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Նատայ (ազգային պարկ)
Նատայ, (Nattai National Park), բնապահպանական տարածք է Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Կապույտ լեռներ տարածաշրջանում։
Աշխարհագրական դիրք
Նատայ ազգայի պարկը գտնվում է Կապույտ լեռների շրջանում։ 2000 թվականից համարվել է Համաշխարհային ժառանգություն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից։ Գտնվում է Սիդնեյ քաղաքից 100 կմ հարավ-արևմուտք։ Ազգային պարկի հարավ-արևմուտքում ձգվում է Կապույտ լեռները։ Ամենամոտը Կեմդեն քաղաքն է, որը պարկից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքից կարելի է բարձրանալ Նատայ միայն գրուտային ճանապարհով։
Պարկը հիմնադրվել է 1991 թվականին որպեսզի պահպանեն եզակի ավազաքարերով զարդարված ժայռոտ բնական լանդշաֆտները, որը ձգվում է Նատայ գետի երկու կողմերում։ Այն գտնվում է նաև Բուրագորանգ լճի գոտում, որը Սիդնեյ քաղաքային ագլոմերացիայի խմելու ջրի աղբյուրն է։
Պուրակի տարածքում շատ են ցրված անտառները` հիմնական ծառի տեսակը ամուր տերևներով էվկալիպտն է, իսկ ավելի բարձրադիր գոտիները ծածակված են արևադարձային անառներով։
Նատայ ազգային պարկը հարուստ է բուսկան աշխարհով, հարուստ է նաև կենդանականիների հազվագյուտ տեսակներով՝ ոսկեգույն լիտորիան, բուռագոլյան կարկադու, կենգուրու, կզաքիս, կոալա և այլ տեսակներ։
Ավտոկայանատեղեր և հանգստյան տարածքներ կան միայն Նատայ պարկի—Wollondilly Lookout տարածքում, որտեղ զբոսաշրջիկներին թույլատրվում է ամրացնել վրաններ, բացառությամբ Բուրագորանգ լճի երկայնքով՝ մինչև 3 կմ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ավստրալիայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Մաուրիսիո Պոչետինո
Մաուրիսիո Պոչետինո (mauˈɾisjo potʃeˈtino tɾoˈseɾo, ), արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչ և նախկին ֆուտբոլիստ, ով այժմ ֆրանսիական «ՊՍԺ» ակումբի գլխավոր մարզիչն է ։ Որպես ֆուտբոլիստ, հանդես է եկել կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։
Նրա ֆուտբոլային կարիերան տևել է 17 տարի, որից 10-ը «Էսպանյոլի» կազմում հանդես է եկել Լա Լիգայում։
Պոչետինոն իր մարզչական կարիերան սկսել է 2009 թվականի հունվարին։
Ակումբային կարիերան
Արգենտինայի Մուրֆի քաղաքում ծնված Պոչետինոն իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է «Նյուելս Օլդ Բոյս» ակումբում։ 1994 թվականին Մաուրիսիոն տեղափոխվել է «Էսպանյոլ», որտեղ 6 մրցաշրջան եղել է ակումբի հիմնական կազմում։
2001 թվականի հունվարին Պոչետինոն տեղափոխվեց ֆրանսիական «Պարի Սեն-Ժերմեն», որտեղ կրկին հիմնական կազմում էր։ 2003 թվականին պայմանագիր ստորագրեց նույն երկրի «Բորդո» ակումբի հետ։ Մաուրիսիոն իր ֆուտբոլային կարիերան ավարտել է 2006 թվականին՝ «Էսպանյոլում»։
Էսպանյոլ
2009 թվականի հունվարի 19-ին Մաուրիսիոն մարզչական պայմանագիր ստորագրեց «Էսպանյոլի» հետ։ Մրցաշրջանի կեսից ակումբը ստացավ 18-րդ հորիզոնականում և հաղթելով 8 խաղերից 7-ում, այն ավարտեց 10-րդ հորիզոնականում։
Սաութհեմփթոն
2013 թվականի հունվարի 18-ին Պոչետինոն տեղափոխվեց Պրեմիեր Լիգա՝ պայմանագիր ստորագրելով «Սաութհեմփթոնի» հետ։ Անգլիայում իր առաջին խաղը «Էվերթոնի» հետ էր, որն ավարտվեց 0-0 հաշվով։ Անգլերենին վատ տիրապետելու պատճառով Մաուրիսիոն մամլո ասուլիսներին ներկայանում էր թարգմանչի հետ։
Տոտտենհեմ
2014 թվականի մայիսի 27-ին հինգ տարվա պայմանագիր ստորագրեց «Տոտտենհեմ Հոտսպուրի» հետ՝ դառնալով վերջին 12 տարվա ընթացքում լոնդոնյան ակումբի 10-րդ մարզիչը։ Նա «Տոտտենհեմում» բացահայտեց Հարի Քեյնին, Դելե Ալիին և Էրիկ Դայերին, ովքեր Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում կմասնակցեն Եվրո-2016-ին։
Մարզչական վիճակագրությունը
* Տվյալներն ըստ 2016 թվականի մարտի 17-ի
Ֆուտբոլային
Նյուելս Օլդ Բոյս Էսպանյոլ ՊՍԺ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:1972 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Հակոբգոմ (Դերջանի գավառ)
Հակոբգոմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։ Գտնվում էր Մամախաթուն քաղաքից 4 կմ հարավ-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Mad World
«Mad World» («Խենթ աշխարհ»), բրիտանական Tears For Fears խմբի երգն է։ Գրվել է Ռոլանդ Օրազաբալի կողմից, կատարել է Քրուտ Սմիթը։ Դա խմբի սինգլի երրորդ, իսկ հիթ չարթերում առաջին թողարկումն էր։ 1982թ.-ի նոյեմբերին զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը UK Singles Chart չարթում։ Մեկ տարի անց «Mad World»-ը և նրա Բ կողմը հայտնվում են խմբի դեբյուտային The Hurting ալբոմում։ 1982-1983 թվականներին երգը դառնում է «առաջին միջազգային հիթը»՝ մի քանի երկրներում հասնելով Top 40-ին։
Ստեղծման Պատմություն
«Mad World»-ը սկսել է իր կյանքը, որպես խմբի երկրորդ «Pale Shelter» (You Don’t Give Me Love) սինգլի ենթադրյալ Բ կողմ։ Հետագայում խումբը հասկանում է, որ «Mad World»-ը կարող է հանդես գալ, որպես ինքնուրույն սինգլ և ձայնագրում են այն Adam and the Ants խմբի թմբուկահար Քրիս Խյուզի հետ ։
Կրկներգի վերջում Քրուտի բառերը դարձել են մոնդեգրին :Սմիթը պարզաբանել է այդ տողերի նշանակությունը 2010 թվականին։
Նշանակություն
Երգի վրա ազդեցություն են ունեցել «Primal Scream»-ի հեղինակ Արթուր Յանովի տեսությունները։ «The dreams in which I’m dying are the best I’ve ever had» (երազները, որտեղ ես մահանում եմ երբևէ իմ տեսածներից լավագույնն են) տողը ենթադրում է, որ հաճախակի անհագստություն պատճառող երազները, ինչպիսին է մահը, լարվածությունից ազատվելու լավագույն ձևն է ։
Երգի տարբերակներ
Mad World-ի յոթ դույիմանոց սկավառակի տարբերակում և The Hurting ալբոմի երգում նույն համանդրությունն է։ Երգը միայն մեկ` Համաշխարհային ռեմիքս է ունեցել։ Միքսը շատ նման է ալբոմային տարբերակին։ Հետագայում բրիատանացի հայտնի երաժիշտ Afterlife-ի ռեմիքսը 2005 թվականին ներկայացվեց Tears for Fears-ի լավագույն հիթերի ալբոմում Tears Roll Down (Greatest Hits 82-92):
Բ կողմը
Սկզբում «Mad World»-ի Բ կողմը եղել է «Ideas as Opiates» երգը։ Հետագայում այն վերաձայնագրվել է, որպեսզի ավելացվի The Hurting-ում։ Երգի անվանումը վերցված է Արթուր Յանկովի գրքի «Prisoners of Pain» գլխից և տեքստը կապված է նախնական թերապիա հասկացության հետ։ Երաժշտության համար օգտագործվել են միայն դաշնամուր, թմբուկային մեքենա և սաքսոֆոն։ Երգի ալտերնատիվ «Saxophones as Opiates» տարբերակը, որպես Բ կողմ ներառված էր սինգլի տասներկու դյույմանոց  սկավառակում, այն շատ ավելի երաժշտական էր։
Տեսահոլովակ
Mad World-ի համար 1982թ.-ի ամռան վերջին նկարահանված գովազդային տեսահոլովակը խմբի առաջին երաժշտական հոլովակն էր։ Այնտեղ Քրուտ Սմիթը մռայլ հայցքով նայում է լուսամուտից դուրս, այդ ժամանակ Ռոլանդ Օրազաբալը տարօրինակ պար է պարում լճի ափին։ Տեսարաններից մեկում ցույց են տալիս խմբի անդամների ընկերներին և ընտանիքի անդամներին, այդ թվում Սմիթի կնոջը Լիննին։
Տեսահոլովակի ռեժիսորն էր Քլայվ Ռիչարդսոնը, ով այն ժամանակ աշխատել է Դեփեշ Մոդ խմբի հետ։
Հերի Ջուլսի և Մայքլ Էնդրյուսի տարբերակ
«Mad World»-ը նորց հայտնի դարձավ գրեթե քսան տարի անց, երբ Հերի Ջուլսը և Մայքլ Էնդրյուսը ձայնագրեցին երգի քավեր տարբերակը Դոնի Դարկո ֆիլմի համար(2001)։ Եթե Tears for Fears-ի տարբերակում օգտագործվում էին սինթեզատորներ և ծանր հարվածային գործիքներ, ապա Ջուլսի և Էնդրյուսի տարբերակում օգտագործվում էին միայն դաշնամուր, թավջութակ և կրկներգում voice coder: Այս տարբերակը 2002թ.-ին թողարկվել է կոմպակտ սկավառակի վրա, որպես ֆիլմի սաունդթրեք, բայց երգի ավելի հայտնի դսռնալը, որը կապված էր ֆիլմի DVD հեռարձակման հետ հուշեց  Ջուլսին և Էնդրյուսին, որ նրանք երգը ներկայացնեն, որպես սեփական սինգլ։ 2003 թվականի Սուրբ Ծննդյան արձակուրդների ժամանակ Մեծ Բրիտանիայում երգը դարձավ համար առաջինը` ինչի չէր կարողացել հասնել Tears For Fears-ը։ Ռեժիսոր Միշել Գոնդրիի երաժշտական տեսահոլովակը մինչ այժմ շատ հայտնի է YouTube-ում և մինչև 2017թվականի հունվարը հավաքել է100 միլիոն դիտում ։ Այն Ընդգրկված է Michel Gondry 2: More Videos (Before and After DVD 1) DVD կոմպլիացիայի մեջ։ Հետագայում երգը ընդգրկվեց  Gears of War համակարգչային խաղի գովազդային հոլովակի մեջ ։ 2004 թվականին Ռոլանդ Օրազաբալը արժանացել է Ivor Novello Awards մրցանակին «2003 թվականի ամենահաջողակ բրիտանական երգի հեղինակ» անվանակարգում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր ինքնասպանության մասին Կատեգորիա:Երաժշտական մեմեր Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Սեթ Հարությունյան
Սեթ Գրիգորի Հարությունյան, հայ բանասեր, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը (1888), որտեղ դասախոսել է 1888-1889 թվականներին և 1894-1906 թվականներին։ Դասավանդել է Շուշիի, Արմավիրի, Վաղարշապատի դպրոցներում, Երևանի ռուսաց սեմինարիայում։ Զբաղվել է հայ քննական-բաղդատական բնագրագիտությամբ և Մանուկ Աբեղյանի հետ 1913 թվականին հրատարակել Մովսես Խորենացու «Հայոց Պատմություն»-ի քննական տեքստը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Քրիստինա Միլիան
2006 թվականին Միլիանը թողարկել է իր երրորդ ստուդիական «So Amazin» ալբոմը։ Ալբոմում թողարկել է մեկ սինգլ՝ «Say I», որը է եղել է ամերիկյան Billboard հիթ-շքերթի 30-րդ հորիզոնականում։ «So Amazin»-ի թողարկումից մեկ ամիս անց Միլիանը հաստատել է, որ լքել է Island Records-ը ստեղծագործական տարաձայնությունների պատճառով։ Միլիանը պայմանագիր է կնքել Interscope Records-ի հետ 2009 թվականին։ «Us Against the World» սինգլը թողարկվել է 2008 թվականի հոկտեմբերին։ 2012 թվականին Միլիանը պայմանագիր է կնքել Young Money Entertainment ընկերության հետ, որի հետ թողարկել իր չորրորդ ստուդիական ալբոմը։
Միլիանն ի սկզբանե ցանկացել է դերասանուհի դառնալ։ Նրա առաջին գլխավոր դերը եղել է 2003 թվականին «Love Don't Cost a Thing» ֆիլմում, իսկ հետո նա խաղացել Է «Եղիր զիլ» ֆլիմում, 2006 թվականին խաղացել է «Զարկերակ» սարսափ ֆիլմում։ Քրիստինան երկրորդական դեր է խաղացել «Նախկին ընկերուհիների ուրվականները» ֆիլմում, իսկ «Հաջողություն։ պայքար մինչև վերջ» ֆիլմում խաղացել է գլխավոր դերը։ 2010 թվականին Էշլի Բենսոնի և Չադ Մայքլ Մյուրեյի հետ խաղացել է «Սուրբծննդյան Կուպիդոն» ֆիլմում։
2015 թվականից մինչև 2016 թվականը նա նկարահանվել է «Grandfathered» սիթքոմում։ 2018 թվականին նա «Երդումը» սերիալում խաղացել է Քրիստինա Փարքսի դերը։
Վաղ կյանք
Միլանը ծնվել է Նյու Ջերսի նահանգում և կուբայական ծագում ունի ։ Նա ծնվել է Դոն Ֆլորեսի և Կարմեն Միլիանի ընտանիքում և մեծացել է Մերիլենդի Վալդորֆ քաղաքում ։
Ֆլորեսը փոխել է իր անունը և ընդունել իր մոր օրիորդական անունը (Միլիան)` դերերի ավելի լայն շրջանակ ստանալու հույսով ։ Ունի երկու քույր՝ Դենիելն ու Էլիզաբեթը, նա ծնվելուց անմիջապես հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Մերիլենդի նահանգի Վալդորֆ քաղաք։ Միլիանը չորս տարեկանից հետաքրքրություն է ցուցաբերել շոու բիզնեսի նկատմամբ, և երբ նրա ընտանիքը հասկացել է, որ նա տաղանդավոր դերասանուհի կարող է լինել ։ Երեխա ժամանակ Միլիանը «շատ մեծ երևակայություն ունեցող և շատ ստեղծագործ» երեխա է եղել, և հեռուստացույց դիտելը և ռադիո լսելը դարձել է նրա կյանքի մի մասը։ Երբ նա ինը տարեկան էր, սկսել է լսումներ անցնել տեղական գործակալություններում, նկարահանվել է գովազդներում, գլխավոր դեր է խաղացել «Էննի» մյուզիքլում։ Միլիանի մայրը նկատել է դստեր ներուժը, թողել է ամուսնուն և երեք դստրերի հետ տեղափոխվել է Լոս Անջելես, երբ Միլանը 13 տարեկան էր ։
Երբ Միլիանը տեղափոխվել է Լոս Անջելես, նրա միակ ցանկությունն էր դերասանուհի լինելը։ Վեց ամիս Լոս Անջելեսում ապրելուց հետո Միլանը տեղափոխվել է Ռոդնի Ջերքինսի հետ նույն բնակարանային համալիրը։ Ջերքինսը Միլանի մասին լսել է տղաների մի խմբից, որոնց հետ նա աշխատել էր, և երբ նա լսել է, թե ինչպես է Միլիանը երգում, նրանք սկսել են միասին աշխատել։ Մեկուկես տարի շարունակ Միլանը ամեն օր գնում էր ստուդիա և աշխատում Ջերքինսի հետ ։ Նա սկսել է երգեր գրել 17 տարեկանում։ Միլիանի խոսքով՝ ամեն անգամ, երբ նա երգ է ձայնագրել, պրոդյուսերը հրաժարվել է դեմո տարբերակով տալ նրան կամ գրել բառերը, որոնց հետ ինքը չի համաձայնել։ Նա զգացել է, որ պետք է գրի մի երգ, ձայնագրել դեմո տարբերակով և թողարկել ինքնուրույն ։