cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորվաթիա
Հարավային սլավոնները Խորվաթիայի մերօրյա տարածքում հաստատվել են 6-րդ դարում և 9-րդ դարում այստեղ ստեղծել երկու անկախ իշխանություններ։ 925 թվականին Տոմիսլավ I-ի գահակալմամբ սկսվում է երկրի պատմության թագավորական շրջափուլը, որը շարունակվում է շուրջ երկու հազարամյակ։ Խորվաթիան իր հզորության գագաթնակետին հասնում է Պետար Կրեշիմիր IV-ի և Դմիտար Զվոնիմիրի կառավարման տարիներին, երբ խորվաթները տարածում են իրենց իշխանությունը Բալկանյան թերակղզու ամբողջ հյուսիսային շրջաններում։ 1102 թվականին Խորվաթիան դաշնային պետության ստեղծման մասին պայմանագիր է կնքում դաշնակից Հունգարիայի թագավորության հետ։ Օսմանյան բռնազավթումներից զերծ մնալու նպատակով երկրի բարձրագույն ժողովը 1527 թվականին Հաբսբուրգ թագավոր Ֆերդինանդ I-ին ընտրում է Խորվաթիայի գահակալ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ելքը կանխորոշելով՝ 1918 թվականի հոկտեմբերին Զագրեբը հռչակվում է Ավստրո-Հունգարիայից փաստացի անկախ սլովենների, խորվաթների և սերբերի միացյալ թագավորության մայրաքաղաք։ Նույն տարվա դեկտեմբերին այդ տարածքներում ձևավորվում է Հարավսլավիա պետությունը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի շրջանակներում գերմանական բանակի կողմից Հարավսլավիայի բռնազավթումից հետո Խորվաթիայի տարածքում հաստատվում է ամբողջատիրական վարչակարգ։ Պատերազմի ավարտից հետո ավտորիտար Խորվաթիայի անկախ պետությունը անկում է ապրում և վերջինիս տարածքում հռչակվում է Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետությունը՝ որպես Հարավսլավիայի դաշնային բաղադրիչ։ Մերօրյա Խորվաթիայի անկախ պետականությունը ստեղծվել է 1991 թվականի հունիսի 25-ին՝ քառամյա անկախության պայքարից հետո։
Անվան ծագումնաբանություն
«Խորվաթիա» անունը ծագում է միջնադարյան լատիներեն «Croātia» բառից։ Խորվաթիայի տարածքում հայտնաբերված միջնադարյան Բրոնիմիրի մակագրության վրա հայտնաբերված DUX CRUATORVM (թարգմանաբար՝ «խորվաթների իշխանություն») գրությունն ապացուցում է այն պնդումը, որ միջնադարյան ժամանակներից ի վեր պետությունը կոչվել է Խորվաթիա։
Արևմտյան սլավոնների (լեհեր, սլովակներ, չեխեր) շրջանում տարածված է Xrovat երկրանվանումը, որը հավանաբար փոխառություն է պրոտոսլավոնական Xŭrvatŭ բառից։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ վերջինիս ծագումնաբանության հիմքում էլ ընկած է հին պարսկերեն xaraxwat բառը ։ Հետաքրքրական է այն հանգամանքը, որ Harahvait-ը Արաքոզիա երկրամասի (հարավարևմտյան Աֆղանստան և հյուսիսային Պակիստան) պարսկերեն անվանումն է։ Խորվաթիայի անվան ճշգրիտ ծագումն անորոշ է, սակայն ենթադրվում է, որ այն սլավոններին տրված գոթական կամ հնդիրանական եզրույթ է ։ Երկրանվան մեզ հայտնի ամենահին գրավոր հիշատակումը Զվոնիմիր արքայի քարե արձանագրությունն է, որտեղ գրված է «zvъnъmirъ kralъ xrъvatъskъ» (Զվոնիմիր՝ խորվաթների արքա) ։ Երկրանվան լատիներեն տարբերակը գրավոր կերպով առաջին անգամ հիշատակված է 852 թվականին հրապարակված Տրպիմիր I իշխանի կանոնադրությունում։ Կասկած է հարուցում միայն այն, որ 9-րդ դարի քարե աշխատությունը կորել է և մեզ է հասել միայն վերջինիս 1568 թվականի կրկնօրինակը։
Նախապատմություն և հնագույն ժամանակներ
Խորվաթիայի տարածքը դեռևս վաղ ժամանակներից ի վեր բնակեցված է եղել հնագույն մարդկանցով։ Հյուսիսային Խորվաթիայում հայտնաբերվել են Պլեյստոցենի դարաշրջանում գոյություն ունեցած նեանդերթալյան մարդու բրածոներ, որոնք թվագրվել են հին քարե դարի ժամանակաշրջանին։ Վերջիններս համարվում են Կրապինայի ամենահայտնի և լավ պահպանված հնագիտական օբյեկտները ։ Խորվաթիայի գրեթե բոլոր երկրամասերում հայտնաբերվել են նեոլիթի (նոր քարե դար) և էնեոլիթի (պղնձե քարե դար) ժամանակաշրջանների մնացորդներ ։ Հնագիտական օբյեկտների ճնշող մեծամասնությունը հայտնաբերվել է հյուսիսային Խորվաթիայի գետահովիտներում։ Տարածաշրջանի քաղաքակրթության զարգացման վրա ամենաակնառու հետքն են թողել Ստարչևոյի, Վուչեդոլի և Բադենի մշակույթները ։ Շատ ավելի ուշ տարածաշրջանում ի հայտ են գալիս առաջին պետական կազմավորումները և դա պայմանավորված էր Դանուբի ավազանում բնակվող իլլիրիացիների կողմից Խորվաթիայի տարածքի նվաճմամբ։ Հաստատվելով Ադրիատիկ ծովի ավազանին՝ հելլենական ծագում ունեցող իլլիրիացիները Հվար, Կորչուլա և Վիս կղզիներում ստեղծում են իրենց առևտրային գաղութները։
Մ․թ․ա․ 9-րդ դարում մերօրյա Խորվաթիայի տարածքը նվաճվում է Հռոմեական կայսրության կողմից։ Նախքան գահից ինքնակամ հրաժարվելը Վալերիանոս Դիոկղետիանոս կայսրը Սպլիտում կառուցում է մեծ թագավորական պալատ։ Ժողովուրդների մեծ գաղթի դարաշրջանում Արևմտայն Հռոմեական կայսրության վերջին դե յուրե գահակալ Յուլիոս Նեպոտն իր տիրակալության զգալի մասը կորցնելուց հետո հաստատվում է Սպլիտում և ձևական կերպով որոշ ժամանակահատված գահակալում է աշխարհակալ պետության մնացորդների վրա։ Սակայն 475 թվականին վերջինս արտաքսվում է Ապենինյան թերակղզի՝ Իտալիա, և 475 թվականին դավադրաբար սպանվում։
Դարաշրջանի ավարտին՝ 7-րդ դարի առաջին տասնամյակում, սկսվում է ավարների և խորվաթների գաղթը։ Հաստատվելով Ադրիատիկի ավազանում՝ վերջիններս կոտորում են տեղի բնակչությանը և ավերում գրեթե բոլոր հռոմեական քաղաքները։ Ողջ մնացածները հեռանում են ավելի բարենպաստ հատվածներ՝ ափամերձ գոտիներ, կղզիներ, մի մասն էլ՝ լեռներ։ Խորվաթների և ավարների վայրագություններից փրկվածները Խորվաթիայի ծայրամասային շրջաններում հիմնում են գյուղեր և քաղաքներ։ Նույն սկզբունքով էլ հունական Էպիդավրոս գաղութի հիմքերի վրա հիմնվում է Դուբրովնիկը։
Խորվաթների էթնոգենեզը մինչ օրս վերծանված չէ, սակայն դրա շուրջ կան մի քանի վարկածներ, որոնցից ամենահայտնիներն են սլավոնական և իրանական տեսությունները։ Ամենաընդունվածը սլավոնական տեսությունն է, ըստ որի սպիտակ խորվաթները մեծ գաղթի ժամանակաշրջանում այստեղ են եկել Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում գտնվող Սպիտակ Խորվաթիա տարածքից։ Իրանական վարկածը հիմք է ընդունում Տանաիական հուշատախտակի հունական գրությունները և խորվաթներին վերագրում հին պարսկական արիական ծագումնաբանություն ։
Միջնադարյան ժամանակահատված
Ըստ 10-րդ դարի Բյուզանդիայի գահակալ Կոստանդին Ծիրանածինի «կայսրության կառավարման մասին» աշխատության՝ խորվաթները մերօրյա Խորվաթիայի տարածքում հաստատվել են միայն 7-րդ դարում։ Այնուամենայնիվ, այս պնդումը միանշանակ չէ և վերջիններիս ի հայտ գալու թվականը վիճարկվում է 6-9-րդ դարերի միջև ընկած ժամանակահատվածում։ 9-րդ դարում արդեն խորվաթներն Ադրիատիկ ծովի ափին հիմնում են երկու իշխանապետություններ․ Լյուդևիտը հարավում ստեղծում է Պանոնյան Խորվաթիայի իշխանությունը, իսկ հյուսիսում Բորնա իշխանը՝ Դալմաթական (անդրծովյան) Խորվաթիան։ Այսպիսով, միջնադարում ստեղծվում են առաջին բուն խորվաթական պետությունները, որոնք հիմնադրման պահից ի վեր դառնում են Ֆրանկական պետության վասալը։ Ֆրանկական տիրապետությունը խորվաթական հողերի վրա ավարտվում է Միսլավ իշխանի գահակալությունից մեկ տասնամյակ անց։
Քրիստոնեական ուսմունքը խորվաթների շրջանում տարածվել է դեռևս 7-րդ դարում, սակայն խորվաթները քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունում են միայն 9-րդ դարում։ Առաջին զտարյուն խորվաթ գահակալը, որի իշխանությունն ընդունվել է Հռոմի Պապի կողմից, եղել է Բրանիմիրը։ 925 թվականին Հռոմի պապ Հովհաննես X-ի օրհնությամբ Տոմիսլավ իշխանը թագադրվում է արքայական թագով՝ ստեղծելով Խորվաթիայի թագավորությունը։ Ռազմի դաշտում խորվաթական հեծելազորը պարտության է մատնում հունգարական և բուլղարական բանակներին՝ ընդարձակելով տերության սահմանները։ Միջնադարյան խորվաթական թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին հասնում է 11-րդ դարում։ Նման ռոյալիստական զարթոնքը կապված էր Պետար Կրեշիմիր IV-ի (1058-1074) և Դմիտար Զվոնիմիրի (1075-1089) գահակալման հետ։ 1091 թվականին անժառանգ մահանում է Տրիպիմովիչների արքայատոհմի վերջին արքան՝ Ստեփան II-ը, իսկ Հունգարիայի արքա Լասլո I Սուրբը ներկայացնում է իր հավակնությունները խորվաթական գահի նկատմամբ։ Բանն այն էր, որ Հելենան՝ հունգարացի արքայի քույրն, ամուսնացած էր Խորվաթիայի արքայի հետ և վերջինիս մահվանից հետո ինքնին հանդիսանում էր գահի միակ ժառանգորդը։
Օտար տիրապետությունից խոսափող խորվաթական արքունիքը՝ ազնվական Պետեր Սվաչիչի գլխավորությամբ, 1097 թվականին պատերազմ է հայտարարում Հունգարիայի թագավորությանը։ Գվոզդ լեռան ճակատամարտում հունգարական հեծելազորը փայլուն հաղթանակ է տոնում խորվաթների նկատմամբ, որի արդյունքում 1102 թվականին Խորվաթիայի և Հունգարիայի միջև կնքվում է դաշնային պայմանագիր։ Պայմանագրի հիման վրա ստեղծվում է միացյալ թագավորությունը, որը գոյատևում է մինչև 1526 թվականը։ Հաջորդ չորս դարերի ընթացքում խորվաթական հողերը ղեկավարվում է Սաբորի (ազգային ժողովի) և բանի (արքայական տիտղոս) կողմից։ 16-րդ դարում տարածաշրջանում ակտիվանում է Օսմանյան կայսրության սպառնալիքն ու Վենետիկի հանրապետության դեմ պայքարը՝ ափամերձ տարածքների վերահսկողության համար։ 1428 թվականին վենետիկյան նավատորմն իր գերիշխանությունն է հաստատում ամբողջ Դալմաթիայում (բացառությամբ Դուբրովնիկի, որտեղ ստեղծվում է ինքնավարություն)։ Հարյուրամյա թուրք-խորվաթական պատերազմների ելքը վճռվում է 1493 թվականի Կրբավայի և 1526-ի՝ Մոհաչեի ճակատամարտերում, որտեղ երկու դեպքում էլ թուրքերը տանում են վճռական հաղթանակ։ Խուճապահար խորվաթական խորհրդարանը ստիպված է լինում Հաբսբուրգների արքայատոհմից սերող Ֆերդինանդ I-ին ճանաչել Խորվաթիայի տիրակալ։ Այս քայլը պատերազմի մեջ է ներքաշում նաև Ավստրիական կայսրությանը, որն էլ փոխում է գործողությունների հետագա ընթացքը։
Հաբսբուրգյան միապետություն և Ավստրո-Հունգարիա
Օսմանյան բանակի տարած վճռական հաղթանակից հետո 1538 թվականին Խորվաթիայի տարածքը բաժանվում է քաղաքացիական և ռազմական գոտիների։ Խորվաթիայի ռազմական գոտին, որը հայտնի էր Կրաինա անվանումով, գտնվում էր Ավստրիայի կայսերական վերահսկողության ներքո։ Հարավային հողերում թուրքական գերիշխանությունը շարունակվում է մինչև 1593 թվականը, երբ Սիսակի ճակատամարտում ավստրիական բանակի ջախջախիչ պարտության է մատնում Հասան փաշայի ղեկավարած թուրքական բանակին։ Սա դառնում է օսմանյան բանակի առաջին խոշոր պարտությունը մարտի դաշտում։
Հաջորդիվ սկսվում է թուրք-խորվաթական պատերազմը, որը զգալի ժողովրդագրական փոփոխություններ է առաջ բերում։ Խորվաթները սկսում են գաղթել Ավստրիական կայսրության տարբեր հատվածներ, որի արդյունքում Բուրգենլանդում ստեղծվում է ավստրիական սուբէթնիկական համայնք։ 1712 թվականին Խորվաթիայի խորհրդարանը աջակցել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կազմում գտնվող Խորվաթիայի սուվերենության իրավունքը ոտնահարած կայսր Կառլ VI-ի նկատմամբ պրագմատիկ սանկցիաների կիրառմանը։ Պատժամիջոցներից հետո կայսրը խոստանում է հարգել Խորվաթիայի թագավորության բոլոր քաղաքական իրավունքներն ու Ավստրիայի թագուհի Մարիա Թերեզային ճանաչել որպես խորվաթական պետականության գլխավոր երաշխավոր։ 1797-ից 1809 թվականներին Ֆրանսիական կայսրությունն աստիճանաբար գրավում է արևելյան Ադրիատիկի ափամերձ շրջանն ու նրա ծայրամասի զգալի հատվածը՝ պատմության ասպարեզից դուրս մղելով Վենետիկի և Ռուգուզիայի հանրապետություններին։ Նվաճված տարածքները միավորվում է Ֆրանսիայի Իլլիրյան նահանգի կազմի մեջ։ Հաջորդիվ բրիտանական նավատորմը սկսում է Ադրիատիկ ծովի շրջափակումը և 1811 թվականի Վիսի ճակատամարտում պարտության մատնում կայսերական Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերին։ Իլլիրյան նահանգը 1811 թվականին անցնում է ավստրիացիներին և Ավստրիայի կազմում հաստատվում է 1815 թվականի Վիեննայի վեհաժողովից հետո։ Նույն տարում ստեղծվում է Դալմաթիայի ենթակա թագավորությունը, որն ստանձնում է խորվաթ ժողովրդի ազգային միասնության գործը։ 1830-1840-ական թվականները նշանավորվում է Խորվաթիայի ազգային վերածննդով։ Այդ ժամանակաշրջանի հիմնական նպատակն էր հունգարերենին հակակշիռ խորվաթական առանձին լեզվի, գրականության և մշակույթի ստեղծումը։ 1848 թվականի հունգարական հեղափոխության ժամանակ Խորվաթիան զինակցում է Ավստրիային և օգնում Իոսիփ Էլաչիչի զորքերին արյան մեջ խեղդել ազատատենչ հունգարների բարձրացրած անկախության շարժումը։ Կայսերական Ավստրիայի և թագավորական Հունգարիայի 1867 թվականի մերձեցումը խարխլում է Խորվաթիայի դիրքերը աշխարհակալ տերության տարածքում, քանզի ավստրո-հունգարական պայմանագիրը Խորվաթիայի կարգավիճակի հարցի քննությունը թողնում էր հունգարական արքունիքին։ Հունգարիան պարտադրում է Խորվաթիայի և Սլավոնիայի միավորումը մեկ ենթակա պետության մեջ, սակայն միևնույն ժամանակ պահպանում է Դալմատիայի թագավորության ինքնիշխանությունն ու Ռիեկայի անջատողական կարգավիճակը։
Աշխարհագրություն
Խորվաթիան գտնվում է Կենտրոնական Եվրոպայի հարավում՝ Բալկանյան թերակղզում։ Տարածքը 56594 կմ² է, ջրայինը՝ 33200 կմ²։ Ջրային տարածքում կան մեծ թվով կղզիներ, դրանց ընդհանուր թիվը 1185 է, որից 67-ը բնակեցված են, ամենամեծ կղզիներն են Կրկ եւ Կրես կղզիները։ Հյուսիսում Խորվաթիան սահմանակից է Սլովենիա-ին (600 կմ), հյուսիս-արևելքում՝ Հունգարիա]-ին (348 կմ), արևելքում՝ Սերբիային (314 կմ) ), հարավում՝ Բոսնիա և Հերցեգովինա (956 կմ) և Չեռնոգորիա (19 կմ)։ Երկիրը բաղկացած է երկու մասից՝ մայրցամաքային, գտնվում է հիմնականում գետի ավազանում Sava; և Ադրիատիկ՝ երկարավուն նեղ շերտ ափի երկայնքով Ադրիատիկ ծով։
Կլիմա
Հյուսիսային Խորվաթիայում գերակշռում է ցամաքային կլիման, Կենտրոնական Խորվաթիայում՝ կիսալեռնային և լեռնային, ափին մոտ՝ միջերկրածովյան։ Ձմռանը մայրցամաքային հատվածում ջերմաստիճանը հասնում է միջինը -10 °C, լեռնային շրջաններում -5 °C-ից մինչև 5 °C, իսկ ափամերձ շրջաններում 0 °C-ից +10 °C։ Ամռանը ամենատաքն ափին է՝ միջինում +25 °C-ից +30 °C, թերակղզիներում գտնվող առողջարանային շրջաններում (Իստրիա- +30 °C-ից սկսած)։ Ջերմաստիճանը լեռներում սովորաբար չի գերազանցում +15–+20 °C, իսկ մայրցամաքում այն ​​հիմնականում մոտ +25 °C է։ Ամենաքիչ տեղումները ընկնում են կղզիներում՝ տարեկան մոտավորապես 500-1000 մմ։ Ափին տեղումների քանակը տատանվում է տարեկան 1000-ից 1700 մմ։
Տես նաև. Քաղաքներ, Կղզիներ, Ազգային և բնական պարկեր։
Վարչական բաժանումներ
Խորվաթիայի տարածքը բաժանված է 20 շրջանի (Županije), շրջանները բաժանված են 122 քաղաքների (Գրադովի) և 424 համայնքների (Općine):), մայրաքաղաքը բաժանված է քաղաքային շրջանների (gradske četvrti), խոշոր քաղաքները բաժանված են տեղական մասերի (mjesne odbore)։ 21-րդ շրջանի կարգավիճակն է Զագրեբ՝ Խորվաթիայի մայրաքաղաքը։
Վարչաշրջանների ներկայացուցչական մարմիններն են շրջանային ժողովները (Županijska skupština), որոնք ընտրվում են բնակչության կողմից, գործադիր մարմինները՝ շրջանները (Župan)։ Քաղաքների ներկայացուցչական մարմիններն են քաղաքային խորհուրդները (Gradsko vijeće), որոնք ընտրվում են բնակչության կողմից, գործադիր մարմինները քաղաքների կառավարիչները (Gradonačelnik):
Համայնքների ներկայացուցչական մարմիններն են համայնքների ավագանիները (Općinsko vijeće), որոնք ընտրվում են բնակչության կողմից, գործադիր մարմինները համայնքների ղեկավարներն են (Općinski načelnik):
Քաղաքային շրջանների ներկայացուցչական մարմիններն են քաղաքային շրջանի խորհուրդը (vijeće gradske četvrti), որն ընտրվում է բնակչության կողմից, գործադիր մարմինները քաղաքային շրջանների խորհուրդների նախագահներն են (predsjednik vijeća):
Տեղամասերը չունեն տեղական ինքնակառավարում (բացառությամբ Սպլիտի)։ Մինչև 2001 թվականը գավառների և համայնքների միջև գործում էր միջանկյալ միավոր՝ շրջան (kotar)։
Քաղաքական կառուցվածքը
Խորվաթիա - ունիտար պետություն, խորհրդարանական հանրապետություն։ Օրենսդիր մարմին 2001 թվականից Սաբորն է (Խորհրդարան)։ 1991-2001 թվականներին խորհրդարանը երկպալատ էր։
Պետության ղեկավար - Նախագահ, ուղղակիորեն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով։ Նա երկրի զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն է և խորհրդարանի համաձայնությամբ նշանակում է վարչապետին։ Նախագահը զբաղվում է նաև արտաքին քաղաքական հարցերով։ Վերջին նախագահական ընտրությունները անցկացվել են 2020 թվականի հունվարի 5-ին և հաղթել է Զորան Միլանովիչը։ Նա պաշտոնը ստանձնեց 2020 թվականի փետրվարի 18-ին։
Կառավարության ղեկավարը վարչապետն է, 2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ից այդ պաշտոնը զբաղեցնում է Անդրեյ Պլենկովիչը։ Կառավարությունը բաղկացած է չորս փոխվարչապետներից և 16 նախարարներից, որոնք պատասխանատու են որոշակի ոլորտների գործունեության համար։ Կառավարությունը նախաձեռնում է օրենքների ընդունում, մշակում բյուջեի նախագիծ, վերահսկում է օրենքների կատարումը, որոշում արտաքին և ներքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։
Սահմանադրությունն ընդունվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Հարավսլավիայից անկախությունը հռչակել է 1991 թվականի հունիսի 25-ին։ Սահմանադրության փոփոխություններն ընդունվեցին՝ 1) փոքրամասնությունների իրավունքների վերաբերյալ, 2) կառավարման կիսանախագահական մոդելը կառավարման խորհրդարանական մոդելի փոխելու, 3) խորհրդարանական բարեփոխումների վերաբերյալ։ Խորհրդարան - միապալատ (մեծ մասը ընտրվում է կուսակցական ցուցակներով, ոմանք՝ փոքրամասնությունների կողմից)։ Մինչև 2001ա-ն եղել է Շրջանների տուն։ Սաբորի խմբակցությունները.
Արհմիություններ
Արհմիությունների ամենամեծ կենտրոնը Խորվաթիայի Ազատ արհմիությունների միությունն է («Savez samostalnih sindikata Hrvatske»):
Արտաքին քաղաքականություն
Խորվաթիայի Հանրապետությունը ինքնիշխան պետություն է Կենտրոնական Եվրոպա, Հարավային Եվրոպա և Միջերկրական ծով սահմանին, որը անկախություն է հռչակել Կենտրոնական Եվրոպա։ Հարավսլավիայի Սոցիալիստական ​​Դաշնային Հանրապետություն 25 հունիսի, 1991 թ. Խորվաթիան անդամ է Եվրամիություն (ԵՄ), Միավորված ազգերի կազմակերպություն (ՄԱԿ), Եվրոպայի խորհուրդ, ՆԱՏՕ, World Trade Organization (WTO), Union for the Mediterranean և մի շարք այլ միջազգային կազմակերպություններ։ Խորվաթիան դիվանագիտական ​​հարաբերություններ է հաստատել 181 պետության հետ։ Նախագահ և Խորվաթիայի Հանրապետության կառավարությունը արտաքին գործերի և եվրոպական գործերի նախարարության միջոցով համագործակցում են արտաքին քաղաքականության մշակման և իրականացման գործում։
Ընդհանուր արդարադատություն
Բարձրագույն դատարանը Գերագույն դատարանն է («Vrhovni sud»), վերաքննիչ դատարանները՝ Županijski sudovi» դատարանները, առաջին ատյանի դատարանները՝ համայնքային դատարանները («Općinski sudovi»)։
Վարչական արդարադատություն
Վարչական արդարադատության բարձրագույն դատական ​​ատյանը Գերագույն վարչական դատարանն է («Վիսոկի վերավնի սուդ»), վարչական արդարադատության վերաքննիչ դատարանները վարչական դատարաններն են («Upravni sudovi»):
Առևտրային արդարադատություն
Առևտրային արդարադատության բարձրագույն դատարանը Բարձրագույն առևտրային դատարանն է («Visoki trgovački sud»), առևտրային արդարադատության վերաքննիչ դատարանները առևտրային դատարաններն են («Trgovački sudovi»):
Կարգապահական արդարադատություն
Կարգապահական արդարադատության բարձրագույն դատարանը Բարձրագույն կարգապահական դատարանն է («Visoki prekršajni sud»), կարգապահական արդարադատության վերաքննիչ դատարանները կարգապահական դատարաններն են («Prekršajni sudovi»):
Տնտեսություն
Արդյունաբերության առաջատար ճյուղերն են՝ նավաշինությունը, մեքենաշինությունը, քիմիական, սննդի, տեքստիլ, փայտամշակման, էլեկտրական և էլեկտրոնային, դեղագործական արդյունաբերությունը։ Զբոսաշրջությունը տնտեսության կարևոր ճյուղ է։
Կեյցի ինդեքսը (երկրում նվազագույն և միջին աշխատավարձի հարաբերակցությունը) Խորվաթիայում 2018 թվականի դրությամբ (միջին 8420 կունա и минимальная 3442,25 кун և նվազագույնը՝ 3442,25 կունա ) կազմում է մոտ 40,8%։ 2020 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 4062,51 HRK, 543,35 եվրո (համախառն) և 3250,01 HRK, 434,68 եվրո (մաքուր). 2021 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 4250 HRK 562,04 եվրո (համախառն) և 3400 HRK 449,44 եվրո (մաքուր) ։ 2022 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 4687,50 HRK, 623,42 եվրո (համախառն), և 3750 HRK, 499,22 եվրո (մաքուր), Քեյթսի ինդեքսը 48,78% է    ։ 2023 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 700 եվրո (համախառն) և 560 եվրո (մաքուր)    ։ 2023 թվականի հունվարի դրությամբ Խորվաթիայում միջին աշխատավարձը կազմել է 1499 եվրո(համախառն) և 1094 եվրո (մաքուր)  ։
«Առավելություններ»՝ կայուն տնտեսական աճ. ԱՄՀ-ի հովանու ներքո մեկնարկել է պետական ​​ծախսերի կրճատման ծրագիր։ Զբոսաշրջության աճ։
«Թերություններ»՝ 2001 թվականից շարունակվող սեփականաշնորհումը և արհմիությունների դիմադրությունը՝ պատերազմը, վնասը մոտ 50 միլիարդ դոլար։ Բարձր գործազրկություն (7,4% 2021 թվականի հունիսի դրությամբ) ։
Տրանսպորտ
Միջազգային ավտոբուսային ծառայությունը Խորվաթիայում բավականին զարգացած է։ Ավտոբուսի երթուղիները դեպի Խորվաթիա են գնում բազմաթիվ երկրներից Եվրոպա։
Տարբեր լաստանավերներ, շարժիչային նավերներ, Hydrofoils անցնում են Խորվաթիայի քաղաքների միջև, որոնք գտնվում են Ադրիատիկ ծովի ափին։ Բնակված կղզիների մեծ մասին կարելի է հասնել նաև ջրային տրանսպորտով։ Գործում են նաև միջազգային չվերթներ։ Մայիսի 28-ից սեպտեմբերի 30-ը ամառային գրաֆիկը գործում է ավելի հաճախակի մեկնումներով։
Խորվաթիան ունի 6 միջազգային օդանավակայան և երեք քաղաքացիական օդանավակայան՝ ներքին և չարտերային թռիչքների համար։
Միջազգային օդանավակայաններ
Զբոսաշրջություն
Ադրիատիկ Խորվաթիայի ափամերձ գիծը և բազմաթիվ կղզիները միջազգային զբոսաշրջության հայտնի ուղղություն են։ Ադրիատիկում զբոսաշրջությունը սկսել է զարգանալ XIX դարից։ 20-րդ դարում խորվաթական ափը սոցիալիստական ​​աշխարհի ամենազարգացած զբոսաշրջային ուղղություններից մեկն էր։ 1990-ականներին Խորվաթիայում զբոսաշրջությունը կտրուկ անկում ապրեց, որը պայմանավորված էր ռազմական գործողություններով և հնացած զբոսաշրջային ենթակառուցվածքով, որը չէր համապատասխանում արևմտյան որակի չափանիշներին։ 2000-ականների սկզբից զբոսաշրջությունը աճ գրանցեց։ 2010 թվականների կեսերին զբոսաշրջության ոլորտում ՀՆԱ-ն կազմել է 18%, ինչը տնտեսագետների մոտ տագնապ է առաջացրեց ։
Բնակչություն
Ներկայիս Խորվաթիայի Սահմանադրությունը սահմանում է Խորվաթիայի Հանրապետությունը «որպես խորվաթ ժողովրդի ազգային պետություն և որպես ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների պետություն՝ սերբեր, բոսնիացիներ, սլովեններ, չեխեր, սլովակներ, իտալացիներ, հունգարացիներ։, հրեաներ, գերմանացիներ, ավստրիացիներ, ուկրաինացիներ, ռուսներ, բուլղարներ, գնչուներ, ռումինացիներ, թուրքեր, վլահներ, ալբանացիներ և այլք, ովքեր նրա քաղաքացիներն են» ։ Սահմանադրության մեջ թվարկված 22 էթնիկ խմբերի իրավական կարգավիճակը կարգավորվում է Խորվաթիայի Հանրապետությունում ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների մասին սահմանադրական օրենքով , որը ուժի մեջ է մտել 2002 թվականին։ Բնակչությունը 2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ կազմում էր 4 154 213 մարդ։
Ազգային կազմն ըստ 2011 թվականի մարդահամարի.
Կրոն
Կրոնական կազմը 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով.
Լեզուներ
Խորվաթիայում պաշտոնական լեզուն խորվաթերենն է։ Թույլատրվում է Սահմանադրությամբ որպես ազգային փոքրամասնություններ սահմանված էթնիկ խմբերի լեզուների պաշտոնական օգտագործումը, որը կարգավորվում է Խորվաթիայի Հանրապետությունում ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների մասին սահմանադրական օրենքով ,և ազգային փոքրամասնությունների լեզուների օգտագործման վերաբերյալ երկու օրենք :Իստրիայի որոշ քաղաքներում պաշտոնական լեզուն իտալական է։ Որոշ մունիցիպալիտետներում և բնակավայրերում ամրագրվել է ազգային փոքրամասնությունների լեզուների պաշտոնական լեզուն սերբերեն, հունգարերեն, չեխերեն և ռուսերեն։ Իստրական թերակղզում կան երկու վտանգված ռոմաներեն լեզու՝ իստրոռոմանական և իստրոռումինական։
Սպորտ
Խորվաթիան մասնակցել է բոլոր Օլիմպիական խաղերին անկախությունից ի վեր և նվաճել է 27 մեդալ դրանցում, 10-ը՝ Ձմեռային օլիմպիական խաղերում։ Երկրում ամենատարածված մարզաձևերն են ֆուտբոլ, բասկետբոլ, հանդբոլ, ջրագնդակ և թենիս։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Խորվաթիան համարվում է տաք կլիմայով հարավային երկիր, այն նաև տարածում է ձմեռային սպորտաձևերը, ինչպիսիք են լեռնադահուկային սպորտ, սառցե հոկեյ և բիաթլոն։ Վերջին տարիների ամենահայտնի և հաջողակ դահուկորդներից են եղբայր և քույր Իվիցա Կոստելիչ և Յանիկա Կոստելիչ։ Զագրեբի «Medvešcak» հոկեյի թիմը հայտնի է մայրաքաղաքում, որը խաղում է Ավստրիական հոկեյի լիգա։ 2013/2014 մրցաշրջանից մինչև 2016/2017 թվականները նա խաղացել է ՄՀԼ-ում։ Խորվաթիայի ազգային հավաքականը 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի գավաթի արծաթե մեդալը, ազգային հավաքականի ավագ և Ռեալ Մադրիդի Լուկա Մոդրիչը ճանաչվել է տարվա աշխարհի առաջնություն խաղացող և արժանացել է «Ոսկե գնդակի»՝ որպես աշխարհի լավագույն խաղացող։ Խորվաթիայի լավագույն ակումբներից է «Դինամո»ն (Զագրեբ)։
Զինված ուժեր
Խորվաթիայի զինված ուժերի ստեղծման պաշտոնական ամսաթիվը 1991 թվականի նոյեմբերի 3-ն է։ Առաջին բանակը ստեղծվել է 1991 թվականի գարնանը ստեղծված Խորվաթական ազգային գվարդիա կազմավորումների հիման վրա։ 1995 թվականի վերջին Խորվաթական պատերազմ ժամանակ (Փոթորիկ գործողություն), նրանց թիվը կազմում էր ավելի քան 250 հազար մարդ։ Զինված ուժերի ընդհանուր թիվը 2011 թվականին կազմել է 20 հազար մարդ։ (ևս 3 հազարը ծառայում են ոստիկանությունում), պահեստազորի թիվը 21 հազար մարդ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորվաթիա Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Միջերկրածովյան միության անդամներ Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:1991 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Բալկանյան երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հանրապետություններ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հարավային Եվրոպայի երկրներ
Մաո Դունի տուն-թանգարան
Մաո Դունի տուն թանգարան (茅盾故居), բացվել է Պեկինի Դունչէն շրջանում, 1985 թվականի մարտի 27-ին ։
Թանգարանի մասին
Թանգարանը բացվել է այն տանը, որտեղ ապրել է չինացի գրող Մաո Դունը 1971 թվականից մինչև իր մահը 1981 թվականին։ Այստեղ է գրվել նրա «Իմ անցած ճանապարհը» հիշողությունների գիրքը։
Շինությունների համալիրը Պեկինի համար ավանդական սիհէյուան է։ Այստեղ 850 քմ տարածքի վրա տեղակայվել են երեք ցուցադրահ, կոնֆերանս դահլիճ և այլ տարածություններ։ Առաջին սրահում տեղակայված է «Հեղափոխական մեծ գրականագետ Մաո Դուն» մշտական ցուցահանդեսը, որը նվիրված է գրողի կյանքին` ծնված օրվանից մինչև մահ։ Աշխատասենյակի ու ննջարանի միջավայրը պահպանված է նույնկերպ, ինչպես այստեղ ապրել է Մաո Դունը։ Թանգարանի հավաքաուի մեջ պահպանվում է գրողի հրատարակությունների ընտրանին չինարենով և այլ լեզուներով, այստեղ են նաև Մաո Դունի ձեռագրերն ու լուսանկարները։
Թանգարանը բաց է այցելության համար ամեն օր, երկուշաբթիից բացի, ժամը 09:00-16:30-ը :
Օկտյաբր (գյուղ, Բայմակսկի շրջան)
Օկտյաբր (Октябрь, Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Մակրոկլիմա
Մակրոկլիմա (մակրո՝ մեծ և կլիմա), խոշոր տարածաշրջանների՝ բնական զոնաների, մայրցամաքների և օվկիանոսների կամ ամբողջ Երկիր մոլորակի կլիման։ Բավականաչափ միատարր է իր աշխարհագրական գործոններով և բնորոշվում է մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառությամբ։ Համեմատաբար ոչ մեծ տարածքների կլիման բնութագրվում է որպես մեզոկլիմա, փոքր տարածքներինը՝ միկրոկլիմա։
Կատեգորիա:Կլիմա
Օկտյաբր (գյուղ, Բայմակսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 225 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի բնակավայրեր
Օննիկ Չիֆթե-Սարաֆ
Օննիկ Չիֆթե-Սարաֆ (Հովհաննես Գրիգորի Աբիսողոմյան, ), արևմտահայ արձակագիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսի Սկյուտար թաղամասում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Գատը գյուղի Արամյան դպրոցում և ապա՝ Կեդրոնական վարժարանում։ Նյութական անբարենպաստ պայմանների պատճառով վերջին դասարանից դուրս է գալիս և աշխատում է որպես վաճառատան գրագիր։
1900 թ. «Սուրհանդակ» թերթում տպագրել է գրական ակնարկներ «Նժդրակի հարվածներ» ընդհանուր վերնագրով, Օննիկ Չիֆթե Սարաֆ ստորագրությամբ։ Հաջորդ տարում նա հրավիրվում է աշխատակցելու Գրիգոր Զոհրապի և Արփիար Արփիարյանի խմբագրած «Մասիս» շաբաթաթերթին, որտեղ և տպագրվում են նրա առաջին «Ճերմակներով», «Մեծ «այո»-ն» և այլ նորավեպեր։ Վերջինս արժանանում է «Մասիսի» հայտարարած մրցանակաբաշխության երկրորդ մրցանակին։
1902-1903 թթ. Չիֆթե-Սարաֆը ճանապարհորդում է Եվրոպայում։ Լինում է Իտալիայում, Շվեյցարիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում։ Խիստ շահեկան և տպավորություններով հարուստ այդ ուղևորության արդյունք են մի շարք նորավեպեր և ճանապարհորդական ակնարկաներ՝ «Մշուշի միջեն», «Ռոմա», «Տոմոն», «Մորկեն մեջ» և այլն։ 1903 թ. «Ծաղիկ» շաբաթաթերթում հրատարակված «Միամիտի մը արկածները» վեպը ևս այդ ուղևորության արդյունք է։ Հետագա տարիներին «Մասիս», «Ծաղիկ», «Արևելյան մամուլ», «Շիրակ», «Հայ գրականություն», «Շանթ» պարբերականներում, Թեոդիկի և այլ տարեցույցներում, «Բյուզանդիոն», «Նոր լուր», «Արև» օրաթերթերում հրապարակվում են Չիֆթե-Սարաֆի նորավեպերն ու պատկերները, ուղեգրական ակնարկները, թարգմանությունները (Վիկտոր Հյուգոյից, Անատոլ Ֆրանսից, Պոլ Բուրժեից և այլ հեղինակներից) և բազում հոդվածներ ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Չիֆթե-Սարաֆը բանակ է կանչվում և այս կերպ ազատվում գրչակից ընկերներին վիճակված զարհուրելի սպանդից։ Նա փախչում է բանակից և մինչև զինադադար ծպտված ապրում Պոլսում։
1919 թ. ստանձնում է «Հայ միտք» շաբաթաթերթի հրատարակությունը։ Մինչև 1922 թ. ապրել է Պոլսում, ապա քեմալական շարժման հաղթանակից հետո հայ որբերի հետ անցել է Հունաստան, պաշտոնավարել հունական Քորֆու որբանոցում։ 1923-1932 թթ. աշխատակցել է սկզբում Մարսելում, ապա՝ Ժնևում որպես ուսուցիչ։ Այս տարիներին նա գրում է «Բարի և չարի խոսքեր», «Ազգային տիպեր» պատկերոշարքերը, «Նոյան տապանեն» երգիծական ակնարկները և բազմաթիվ այլ գեղեցիկ էջեր։
Վախճանվել է ծանր վիրահատությունից հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Սկյուտարում ծնված անձինք Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ Կատեգորիա:Անձինք Սկյուտարից
Արագած (այլ կիրառումներ)
Արագած կարող է նշանակել՝
Անուկ Էմե
Անուկ Էմե (Anouk Aimée, իրական անունը՝ Ֆրանսուազա Յուդիտ Սորյա Դրեֆուս (Françoise Judith Sorya Dreyfus), ծնվել է ապրիլի 27 1932, Փարիզ), 1950-1980-ական թվականների ֆրանսիացի ամենահայտնի դերասանուհիներից մեկն է։ Արժանացել է ազգային և միջազգային բազմաթիվ մրցանակների։
Կենսագրություն
Ծնվել է դերասան հրեաների ընտանիքում, Անրի Դրեյֆուսի և Ժենեվյեվի Սորեյայի դուստրն է։
Պար և դերասանական արվեստ սովորել է Bauer-Therond դրամատիկական դպրոցում։ Ֆիլմերում խաղացել է 14 տարեկանից, բայց հայտնի է դարձել 12 տարի անց, երբ խաղացել է Ժաննա Էբյուտերնի դերը, ով Ամեդեո Մոդիլիանիի ընկերուհին էր «Մոնպարնաս, 19» ֆիլմում։ Էկրանում կանացի ուժեղ կերպարներ վերապրելու առանձնաշնորհով օժտված Անուկ Էմեն իր անհատականությամբ ժխտեց ավանդական այն կանոնը, ըստ որի կինոդերասանուհին անպայման պետք է իդեալական գեղեցկություն ունենա։ Էմեն անցել է ստեղծագործական երկար ու բեղմնավոր ճանապարհ։ Տասնհինգ տարեկան էր, երբ առաջին անգամ նկարահանվեց Անրի Կալեֆի «Տունը ծովի հատակին» (1974) կինոնկարում։ Երկու տարի անց Անրե Կայատի «Վերոնայի սիրահարներում» ավելի հստակ ընդգծվեց Էմեի դիմանկարը։ Չնայած իր արվեստի հմայքին, արտիստուհին երկար ժամանակ դուրս էր մնում ռեժիսորների տեսադաշտից։ Այդ է պատճառը, որ մինչև 1957 թվականը Էմեն նկարահանվեց ընդամենը երկու ֆիլմում՝ Ալեքսանդր Աստրյուկի «Բոսորագույն վարագույրում» (1952) և «Վտանգավոր հանդիպումներում» (1955): Էմեի անպաճույճ ու յուրօրինակ խաղաոճը հարկադրեց հանդիսականին համոզվելու, որ դերասանուհին տարբերություն չի դնում կյանքի և էկրանի միջև։ Դերասանուհու լավագույն դերակատարումներից են Ֆիլիպ դը Բրոկայի «Ծաղրածու» (1961), Ֆլորեստանո Վանչինիի «Մեր սիրո ժամանակը» (1966), Սիդնեյ Լյումետի «Ժամադրություն» (1969), Կլոդ Լելուշի «Եթե նորից կատարվեր» (1976), Մարկո Բելոկիոյի «Ցատկ դատարկության մեջ» (1980): Հեռանկարային դերասանուհուն նկատել է Ֆեդերիկո Ֆելինին և հրավիրել է նկարահանվելու իր ֆիլմերում՝ «Քաղցր կյանք» և «Ութ ու կես»։ 1961 թվականին կատարել է գլխավոր դեր Ժակ Դեմիի «Լոլա» երաժշտական ֆիլմում։
Բայց միլիոնավոր հանդիսատեսի համար Անուկ Էմեն առաջին հերթին կինն է Կլոդ Լելուշի Կաննի 19-րդ միջազգային կինոփառատոնում «Ոսկյա արմավենի» գլխավոր մրցանակին արժանացած «Տղամարդը և կինը» ֆիլմից (1966)։ Այդ դերի համար նա արժանացել է շատ մրցանակների, այդ թվում «Ոսկե գլոբուս», և առաջադրված է եղել «Օսկար» մրցանակաբաշխությունում կանացի լավագույն դերի համար։
1969-1975 թվականներին ֆիլմերում չի նկարահանվել։
1949-1975 չորս անգամ ամուսնացել է։ Նրա ամուսիններն են եղել Էդուարդ Զեմմերմանը, Նիկոս Պապատակիսը, Պիերե Բարուհը և անգլիացի դերասան Ալբերտ Ֆիննեյը։
1980 թվականին Էմեի դերը իտալական «Թռիչք դեպի դատարկություն» ֆիլմում արժանացավ Կաննի կինոփառատոնի մրցանակի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ապրիլի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:1932 ծնունդներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Ելենա Նիկոլաևա
Ելենա Անդրեևնա Նիկոլաևա (Елена Андреевна Николаева, ), թատրոնի և կինոյի ռուս դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ելենա Նիկոլաևան ծնվել է 1983 թվականի փետրվարի 9-ին Մոսկվայում։ Մայրը եղել է բալետի արտիստ, նախկինում եղել է Մ. Պյատնիցկու անվան ռուսական ժողովրդական երգչախմբի մենակատար ։
1998 թվականին Ելենան ավարտել է Ի. Մոիսեևի բալետային դպրոց-ստուդիան։ 2006 թվականին ավարտել է ԳԻՏԻՍ-ը (Օ. Կուդրյաշովի արվեստանոց) ։
2003 թվականին սկսել է նկարահանվել կինոյում։ Խաղացել է գլխավոր դերեր «Գարնանային զորակոչի պատմություն» («История весеннего призыва»), «Неваляшка», «Աղջիկը» (ռուս․՝ «Девочка»), «Կրքի հնչյունագիր» (ռուս․՝ «Фонограмма страсти») , «Շխերա-18», «Կլուշի», «Կղզիներ» ֆիլմերում և «Գրչով և սուսերով» (ռուս․՝ «Пером и шпагой») , «Ես կվերադառնամ» (ռուս․՝ «Я вернусь»), «Իմ երկրորդ կեսը» («Моя вторая половинка»), «Ֆրեյդի մեթոդը» (ռուս․՝ «Метод Фрейда») , «Երկու ձմեռ և երեք ամառ» (ռուս․՝ «Две зимы и три лета»), «Մայրիկներ» («Мамочки» , «Հարսանիքներ և ամուսնալուծություններ»   , «Միշան փչացնում է ամեն ինչ» (ռուս․՝ «Миша портит всё») սերիալներում ։
2008 թվականին Անդրեյ Տարկովսկու անվան «Հայելի» 2-րդ միջազգային կինոփառատոնում ստացել է փառատոնի նախագահի հատուկ մրցանակը «Աղջիկ» ֆիլմի համար ։
2010 թվականին կինոյի դերասանների «Созвездие» XVIII միջազգային փառատոնում ստացել է հանդիսատեսի համակրանքի մրցանակ «Կրքի հնչյունագիր» ֆիլմում կատարած դերի համար ։
2018 թվականին դարձել է «Галчонок» բարեգործական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել Կոնստանտին Պարֆյոնովի հետ։ 2009 ծնվել է նրանց որդի Արտյոմը, 2012 թվականին նրանց դուստրը՝ Վերոնիկան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Սորուկ
Սորուկ, կաղամբազգիների (խաչածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա կամ երկամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 8 (այլ տվյալներով՝ 12) տեսակ ։
Հայաստանում
Հայաստանում՝ 4 տեսակ՝
Տարածված է Շիրակի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Տավուշի և այլ մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է (ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտիներում), քարքարոտ վայրերում, չոր լանջերին, աղբոտում ցանքերը։
Քիմիական կազմ
Պարունակում է 25-46 % ճարպայուղ, որն օգտագործում են տեխնիկական նպատակներով։ Մեղրատու է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաղամբազգիներ
Վալովո (գյուղ, Վետլուժսկի շրջան)
Վալովո (Валово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի բնակավայրեր
Քեֆր-Օլլաբ
Քեֆր-Օլլաբ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեթ Լուկաս
Մեթյու Ռիչարդ Լուկաս (Matthew Richard Lucas, ), անգլիացի կատակերգու, դերասան և սցենարիստ։ Առավել հայտնի է «Փոքրիկ Բրիտանիա» հեռուստաշոուում Դեվիդ Ուիլյամսի հետ, «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» ֆիլմում և նրա սիքվել «Ալիսը հայելու աշխարհում» Տրալյալյաի և Տրուլյալյաի դերերով, ինչպես նաև Նարդոլի դերով բրիտանական «Դոկտոր Ով» գիտաֆանտաստիկ սերիալում։
2007 թվականի մայիսի 7-ին բրիտանական The Independent և The Daily Mail թերթերը նրան ընդգրկել են Մեծ Բրիտանիայի 100 ամենաազդեցիկ գեյերի և լեսբուհիների ցուցակի ութերորդ հորիզոնականում։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լոնդոնի շրջանի Փոդինգթոն գյուղում։ Վեց տարեկանում նա ճաղատացել է։ Լուկասը սովորել է Haberdashers 'Aske’s Boys' School դպրոցում։ 1993-1995 թվականներին նա ուսումնասիրել է դրամա Բրիստոլի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում։ Մեթ Լուկասը բացահայտ գեյ է ։ 2006-2008 թվականներին Քևին Մաքգիի հետ քաղաքացիական գործընկերության մեջ է եղել, որի հետ մինչ այդ հանդիպել է չորս տարի ։
Կարիերա
Իր կարիերայի սկզբում Լուկասը գրել է Սաշա Բարոն Քոենի համար։ Ժողովրդականություն նրան բերել է մասնակցությունը «Փոքրիկ Բրիտանիա» հեռուստաշոուին, որտեղ նա խաղացել է երեք վառ կերպարներ․ նիհարեցնող խմբի ղեկավար Մարջորի Դոուեսը, «գյուղի միակ գեյ» Դաֆիդ Թոմասը և դեռահաս աղջիկ Վիկի Փոլարդը՝ «գոպնիկ»։
Լուկասը նաև խաղացել է Տրալյալյա և Տրուլյալյաի դերը Թիմ Բյորթոնի «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» ֆիլմում և տաքսու վարորդի դերը «Փադդինկտոնի արկածները» ֆիլմում։
Ըստ The Independent թերթի՝ բրիտանացի գրող և սցենարիստ սըր Ջոն Մորտիմերը կոմիկ Բենի Հիլի մասին հեռուստատեսային ֆիլմի սցենար է գրել, որտեղ Բենի Հիլի դերը պետք է խաղար Լուկասը ։ Լույս է տեսել այդ ֆիլմը, թե ոչ, դեռ հայտնի չէ։
2006 թվականին Դեվիդ Ուիլյամսի հետ նկարահանվել է Pet Shop Boys խմբի «I’m with stupid» տեսահոլովակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Մալայա Բոգաչովկա
Մալայա Բոգաչովկա (Мала Багачівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանում։
Չարլզ Սամներ Թեյնթեր
Կենսագրություն
1879 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Բելլը նրան վարձել է հետևյալ պայմաններով.
Մալայա Բոգաչովկա
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Բոգաչովկա գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,366 կմ²։
Չարլզ Սամներ Թեյնթեր
Կենսագրություն
էդիսոնը Թեյնթերին մեղադրել է արտոնագրային իրավունքի խախտման մեջ, բայց վեճը խաղաղ ձևով լուծվել է։
Մալայա Բոգաչովկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Չարլզ Սամներ Թեյնթեր
Կենսագրություն
Թույլ առողջության պատճառով՝ (թոքերի բորբոքում) կնոջ հետ 1903 թվականին տեղափոխվել է Սան Դիեգո։
Գրաֆոֆոնի համար Թեյնթերը ստացել է մի քանի պատվավոր մրցանակներ. դրանց թվում՝
Լուսախոս
1880 թվականին Ալեքսանդր Բելլը նպատակ էր դրել՝ լույսի օգնությամբ խոսքի վերարտադրում, ինչի մասին գրել է իր լաբորատոր փորձարկումներում։ 1880 թվականին փետրվարի 19-ին նա գրել է, որ այդ խնդիրը հաջողությամբ լուծվել է ։
1881 թվականի գարնանը սկսվեցին փոխանցման հեռահարության ավելացման փորձերը։ Մարտին կարելի էր հստակ խոսք լսել ֆոտոֆոնով՝ 82 մետր հեռավորության վրա, ապրիլին հեռավորությունը հասել էր 200 մետրի։ Սակայն ֆոտոֆոնի գործնական կիրառումը սահմանափակվում էր ռելիեֆով, եղանակային պայմաններով և այլ գործոններով։
Արտոնագրերը, որոնք ստացվել են ֆոտոֆոնի և դրա լրացուցիչ սարքերի համար՝
Գրաֆոֆոն
Ալեքսանդր Բելլի և Թեյնթերի հաջորդ ձեռնարկումը դարձել է ձայնագրման համար համակարգի՝ գրաֆոֆոնի գյուտը, որը գերազանցել է Էդիսոնի ձայնագրին։ Դրա մեջ ձայնն ամրացվում էր ստվարաթղթի մոմակալված մակերեսով գլանի վրա։ Գրաֆոֆոնի աշխատանքի մեջ ներգրավվել է նաև քիմիայի պրոֆեսոր, Ալեքսանդր Բելլի զարմիկ Չիչեսթր Բելլը ։ 1886 թվականին հիմնվել է Վոլտի անվան գրաֆոֆոնային ընկերությունը (The Volta Graphophone Company) :
Արտոնագրերը, որոնք ստացվել են ֆոտոֆոնի և դրա լրացուցիչ սարքերի համար՝
Անդրիագործությունը հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում
Անդրիագործություն և գեղարվեստական քանդակ։ Հայ հին արվեստի այս բնագավառը կարելի է բաժանել երկու ճյուղի՝ այն է՝ անդրիագործություն կամ արձանգործություն և գեղարվեստական քանդակ( հարթաքանդակ, բարձրաքանդակ) քարի կամ փայտի վրա։ Եթե արձանագործությունը հին Հայաստանում կապված էր գերազանցապես պաշտամունքի հետ, ապա գեղարվեստական քանդակը ծառայում էր հիմանականում ճարտարապետական հուշարձանների հարդարման նպատակին, թեև այս քանդակներն էլ արտահայտում էին կրոնական, սոցիալական և այլ գաղափարներ։
Գտնված արձաններ
Դժբախտաբար, քրիստոնեությունն ընդունելիս, այդ արձանները կործանվեցին, ջարդուփշուր արվեցին, ուստի պահպանվել են դրանց աննշան հետքերը միայն։ Քարե արձանների գլուխներ գտնվել են Դվինի, Երևանի մերձակայքում, Սյունիքում և այլուր։ Դրանք պատրաստված են տուֆ քարից, բոլորի դեմքերն էլ խորաքանդակ են՝ փոս ընկած, աչքերի խոռոչը ավելի խորը հավանաբար այլ քարից կամ նյութից ագուցվող աչքեր են ունեցել։ Քիթը և ճակատը, ընդհակառակը, դուրս ընկած են։ Դրանք հավանաբար, պաշտամունքային կուռքեր են, թերևս, թագավորների ու մեծամեծների նախնիների քանդակներ։
Դվինում գտնված՝ թուխ գույնի տուֆից պատրաստված գլխի մասին ավելի որոշակի կարելի է ասել։ Երկարուկ, դեպի վեր նեղացող գլխարկը իր ձևով հիշեցնում է Արտաշեսյանների թագը և այդ ժամանակաշրջանում Հայաստանի հետ, քաղաքականապես և մշակույթով սերտորեն կապված Կոմմագենեի Անտիոքոս արքայի խույրը՝ Նեմրութ լեռան քանդակներում։ Արձանների այդ գլուխները իրենց ձևով, ոճով, արվեստով, կատարման տեխնիկայով ներկայացնում են Հին Հայաստանի արձանագործության ուղղություններից մեկը՝ ժողովրդական-ավանդական ուղղությունը։
Արձանագործության երկրորդ ուղղություն
Արձանագործության երկրորդ ուղղությունը հելլենիստականն էր։ Դրսից Հայաստան բերված արձանները, որոնք հիշատակվում են աղբյուրներում, թեև տեղում չէին պատրաստված, այնուամենայնիվ, համապատասխանում էին իշխող վերնախավի ճաշակին և սպասարկում էին նրա պաշտամունքային և գեղագիտական պահանջները։ Անկասկած, բացի դրսից բերվածներից, տեղում էլ պատրաստվել են արձաններ, որոնք ունեցել են հելլենիստական կոչվող արվեստի բնորոշ գծերը։ Այդ արվեստի նշանավոր հուշարձաններից է այսպես կոչված «Անահիտի» արձանի գլուխը, որը գտնվել է Արևմտյան Հայաստանում (Սատաղի մոտ) և պահվում է Լոնդոնում՝ Բրիտանական թանգարանում։ Բնականից մեծ այս գլխի մազերի նուրբ ալիքավոր սանրվածքը, բոլորակ դեմքը, մեղմ հայացքը, հազիվ նկատելի քնքուշ ժպիտը առանձին հմայք են հաղորդում նրան։ Այս բարձրարվեստ ստեղծագործությունը մի շարք գծերով մոտենում է փոքրասիական մ. թ. ա. II դարի քանդակներին, մասնավորապես Արտեմիսի կերպարին, ուստի և պատահական չէ, որ այն նույնացվել է Անահիտի հետ։ Գառնիում գտնվել են մարմարից պատրաստված արձանների բեկորներ, որոնք ավելի ուշ ժամանակների (II—III դարեր) հելլենիստական քանդակների մնացորդներ են։ Հելլենիստական արվեստի համար խիստ բնորոշ են հարևան Կոմմագենեի քանդակները, որոնք հայտնաբերվել են Նեմրութ լեռան վրա։ Այդ քանդակները՝ դեմքերի ցայտուն հելլենիստական կերպավորման հետ միասին, պատկերված են տիպական աքեմենյան, կոմմագենյան զգեստներով և խույրերով, իսկ Անտիոքոս արքայի խույրը հայկական է, նման Տիգրանի խույրին։ Ծոփքի և Մեծ Հայքի թագավորների հատած դրամների վրա դրվագված արքաների պատկերները ցույց են տալիս, որ տեղական և հելլենական արվեստի փոխթափանցմամբ ստեղծվող հելլենիստական մշակույթի նմուշների վրա մի դեպքում կարող են հելլենական գծերը ավելի ցայտուն և տիրապետող լինել, մյուս դեպքում՝ տեղական գծերը։ Երևանից մի քանի կիլոմետր դեպի արևելք գտնվել է մի արձանի գլուխ, պատրաստված դեղնավուն քարից, որը տուֆակերտ մյուս գլուխներից տարբերվում է ավելի կատարյալ մշակմամբ, համամասնությամբ և արտահայտչականությամբ։ Նրա վրա տիրապետում են տեղական գծերը, թեև նկատելի է նաև դիմանկարային արձանագործության որոշակի ազդեցությունը։ Այն աշխարհիկ մարդու քանդակ է։ Տեղական քարից կերտված մի արձանի գլուխ էլ հայտնաբերվել է Լենինականից ոչ հեռու՝ Դարբանդ գյուղում։ Այն կնոջ գլուխ է, ուշագրավ մազերի դեպի ետ սանրվածքով։ Երևանում և Դարբանդում գտնված գլուխները ցույց են տալիս, որ II—III դարերում հայ քանդակագործները հաղթահարել են տափակ դեմքով քանդակների ավանդական ձևերը և ստեղծել բավականաչափ բարձրարվեստ գործեր։ Հին Հայաստանում եղել են նաև կաղապարի օգնությամբ կավից թափված և թրծված, այսպես կոչված, տերրակոտային արձանիկներ։ Դրանց մի քանի նմուշները գտնվել են հին Վաղարշապատում, Գառնիում ու Արտաշատում և ունեն I—II դարերի անտիկ կավե արձանիկներին բնորոշ ձևեր։ Դրանք թվում կան թե՛ Ասորիքից ու Փոքր Ասիայից ներմուծված և թե՛ տեղում պատրաստված արձանիկներ։
Քարի գեղարվեստական քանդակ
Բացի ծավալային արձանագործությունից Հին Հայաստանում զարգացած էր նաև քարի գեղարվեստական քանդակը։ Դրա լավագույն նմուշներն են Գառնիի հեթանոսական տաճարի ճոխ ու շքեղ զարդերը։ Ոճավորված բուսական ու երկրաչափական քանդակները կատարված են մեծ արվեստով՝ բարձրաքանդակ ցցուն ու պլաստիկ ձևերով, մեղմ փոխանցումներով և դասական կատարելությամբ։ Ռելիեֆ հյուսվածքները հաճախ արված են թափանցիկ փորագրությամբ։ Առաջին հայացքից քանդակները աչքի են ընկնում ձևերի՝ ու մոտիվների միասնությամբ, իսկ մանրազնին դիտումներով երևան է գալիս ձևերի ու մոտիվների վերին աստիճանի հարուստ բազմազանությունը։ Այսպիսով, միասնության մեջ ներդաշնակող ձևերի բազմազանությունը, որն այնքան բնորոշ է հայկական արվեստին, երևան է գալիս դեռևս հին շրջանի արվեստի մեջ։ Գառնիի հեթանոսական տաճարի քանդակների թվում կան և մարդկային պատկերներ։ Դրանք երկու երիտասարդ ատլանտներ են, որոնց բարձրաքանդակները տեղադրված են տաճարի աստիճաններից աջ և ձախ բարձրացող պատերի ճակատին։ Դժբախտաբար այդ քանդակների գլուխները դեռևս հնում ջարդել են, եղծել են, իսկ տեղի անհարմարության պատճառով նրանց ոտքերի համամասնությունները խախտված են։ Այնուամենայնիվ, նրանց մարմինների անատոմիական ընդգծված պատկերումը դրական վկայություն է այդ քանդակների արվեստի մասին։ Գառնիի տաճարը Հին Հայաստանի հելլենիստական բնույթի միակ քանդակազարդ շենքը չէ. նման շենքեր եղել են Արտաշատում, Տիգրանակերտում, Վաղարշապատում և այլուր։ Դրան իբրև վկայություն կարող է ծառայել այն, որ 1958 թվականին Վաղարշապատում, 618 թվականին կառուցված Հռիփսիմե տաճարի ներսում գտնվեցին Գառնիի քանդակներին միանգամայն նման քանդակներով զարդարված քիվի երեք քար։ Որոնք վերցվելով ինչ-որ հին շենքի ավերակներից, երեսն ի վար դրվել են քրիստոնեական տաճարի որմնամույթերի հիմքերում։ Շենքերը քանդակներով զարդարվում էին նաև ներսից։ Գաոնիի պեղումների ժամանակ գտնվել են մարմարի հարթաքանդակների, քանդակազարդ քիվերի և այլ բեկորներ։ Դրանք կատարված են բարձր արվեստով, անտիկ բարձրաքանդակների նմանությամբ, և ինչպես կարելի է դատել նրանց փոքր չափսերից, ծառայել են իբրև շենքերի ներսի ճարտարապետական հարդարանք։ Այդպիսի փոքր քիվեր կարող էին ունենալ շենքերի դռների, խորշերի պարակալները, արձանների պատվանդանները, շենքերի ներսում զետեղված ավազանները և մարմարի սարկոֆագները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հելլենիստական Հայաստան
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդ
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) Գերագույն խորհուրդ (Верховный Совет Союза Советских Социалистических Республик (СССР)), պետական իշխանության բարձրագույն ներկայացուցչական և միակ օրենսդիր մարմին նախկին Խորհրդային Միությունում։ որպես երկրի պետական իշխանության բարձրագույն օրգան ստեղծվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 5-ի սահմանադրությամբ, պետական իշխանության բարձրագույն մարմնի դերում փոխարինելով խորհուրդների համագումարին, իսկ նստաշրջանների միջև ընկած ժամանակամիջոցում՝ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեին (ԿԳԿ)։
Գերագույն խորհրդի բացառիկ իրավասությանն է պատկանել Խորհրդային Միությունում օրենքների հրապարակումը, պլանային տնտեսության սահմանումը, պետական բյուջեի և դրա կատարման վերաբերյալ հաշվետվության հաստատումը, հողօգտագործման, հողի ընդերքից, անտառներից, ջրերից օգտվելու, լուսավորության և առողջապահության հիմունքնևրի, աշխատանքային օրենսդրության, դատարանակազմության և դատավարության օրենսդրության, ինչպես նաև քաղաքացիական ու քրեական, ամուսնության և ընտանիքի մասին օրենսդրության հիմունքների և այլ օրենսգրքերի ու օրենսդրության հիմունքների սահմանումը, համաներման մասին համամիութենական ակտերի հրապարակումը։
Գերագույն խորհրդի իրավասության մեջ կենտրոնական տեղ են գրավել պատերազմի և խաղաղության հարցերի լուծման հետ կապված լիազորությունները, հնարավորության դեպքում ԽՍՀՄ կազմում նոր միութենական հանրապետություն ընդունելու, միութենական հանրապետությունների միջև եղած սահմանները փոփոխելու, միութենական հանրապետության կազմում նոր ինքնավար հանրապետությունների և ինքնավար մարզերի կազմավորումը հասաատելու իրավունքները։
Գերագույն խորհուրդն իրավասու է եղել ընտրելու երկրի ղեկավարին, կազմավորել նախագահություն (նախագահի, նրա 15 տեղակալի (յուրաքանչյուր միութենական հանրապետության գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահները), քարտուղարի և 20 անդամի կազմով), Մինիստրների խորհուրդ, ընտրել գերագույն դատարան, նշանակել գլխավոր նախագահ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կառավարություն Կատեգորիա:Կազմալուծված երկպալատանի օրենսդիր մարմիններ Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ ԽՍՀՄ-ում
Ֆերմատա
Ֆերմատա (fermata - բառացի՝ կանգառ), երաժշտական նոտագրության նշան, որը ոչ որոշակի ժամանակով (սովորաբար 1.5 -2 անգամ) ավելացնում է հնչման տևողությունը։
Դրվում է նոտայի, ակորդի, դադար վրա, շատ հաճախ ստեղծագործության կամ դրա մասի վերջում։ Ֆերմատայով նշված հնչյունի կամ պաուզայի տևականությունը որոշվում է կատարողի գեղարվեստական հայեցողությամբ։ Տակտի գծի վրա դրված ֆերմատան նշանակում է անորոշ տևողության դադար։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Անահիտ Աստարճյան
Անահիտ Աստարճյան (Կ. Պոլիս), հայ նկարչուհի։
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է նախնական կրթություն, ապա մեկնել է Փարիզ, Սորբոնի համալսարանում լսել հասարակագիտության դասընթացը։ Միաժամանակ Գրանդ Շոմյերի արվեստանոցում հետևել է նկարչության, ավարտել 1944 թվականին։ Նույն տարում մասնակցել է աշնանային սալոնի ցուցահանդեսին։ Այնուհետև ամբողջովին նվիրվել է նկարչության։ Նրա նկարները ցուցադրվել են եվրոպական մի շարք քաղաքներում և արժանացել են մամուլի ջերմ գնահատմանը։ Վերջին տարիներին ապրել է Հունաստանում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Աստերոիդների ցանկ (48101-48200)
Աստերոիդների ցանկ (48001-48100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (48201-48300)
Բրիտ Ռոբերտսոն
Բրիտտանի Լեաննա «Բրիտ» Ռոբերտսոն (Brittany Leanna «Britt» Robertson, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Դարձել է հայտնի որոշ կարճամետրաժ սերիալների և ֆիլմերի հետևանքով. դրանցից են՝ «Կյանքը անկանխատեսելի է» (2010-2011) և «Գաղտնի շրջան» (2011-2012), «Առաջին անգամ» (2012), «Դիմիր ինձ յուրաքանչյուր հարցով» (2014), «Երկարատև ճանապարհորդություն»(2015), «Ապագայի երկիրը» (2015)։