cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալբանական ֆրանկ
Մետաղադրամներ
1926—1947 թվականների լեկ մետաղադրամները տե՛ս Ալբանական լեկ հոդվածում
Թղթադրամներ
Առաջին ալբանական թղթադրամները թողարկվել են 1926 թվականին։ 1 ֆրանկ թղթադրամը ուներ երկու Արժողություն (1 ֆրանկ՝ 5 լեկ), և շրջանառության մեջ էր գտնվում ընդամենը 10 օր։
1939 թվականին н бнкнотх в 100 ֆրանկ 1926 թվականի 100 ֆրանկ թղթադրամների վրա դրոշվում էր ալբանական երկգլխանի արծիվ՝ Ալբանիայի թագավոր Ահմետ Զոգուի պատյկերով։ Այդ թղթադրամը շրջանառության մեջ մնաց մի քանի օր։
1940 թվականին թողակվեց 100 ֆրանկ թղթադրամ Իտալիայի թագավոր Վիկտոր Էմանուիլ III-ի պատկերով։ 1943—1945 թվականներին թողարկվում էին Ալբանիայի ազգային բանկի չեկեր, որոնք շրջանառության մեջ էին գտնվում այնքան, որքան մնացած թղթադրամները։
1945 թվականին թողարկված թղթադրամները ունեին ուղղանկյուն պատկեր՝ 52×34 մմ դիմերեսին՝ արված սև ներկով։ Այնտեղ պատկերված էր ալբանական երկգխանի արծիվը և ալբաներեն գրառում՝ Ալբանիայի պետական բանկ (Banka e Shtetit Shqiptar)։ Պատկերի համար օգտագործվում էին 1926 թվականի 20 ֆրանկանոց, 1939 թվականի 20 ֆրանկանոց և 1940 թվականի 100 ֆրանկանոց արժեթղթերը և 1943-1944 թվականների Ալբանիայի ազգային բանկի կողմից ողարկած արժեթղթերը։ Թողարկվեցին նաև 1945 թվականի արժեթղթեր։ 1945 թվականի ընթացքում բոլոր տեսակ չեկերը հանվեցին շրջանառությունից։
1940 թվականի թողարկման լեկերը տե՛ս Ալբանական լեկ հոդվածում
Մարյանովկա (քաղաքատիպ ավան, Մարյանովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7817 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Մարյանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռադյանսկոե (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)
Ռադյանսկոե (Радянське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1930 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռադյանսկոե գյուղում բնակվում էր 260 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,504 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 515,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1930 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բահրեյնի դրոշ
Բահրեյնի դրոշը (علم البحرين) Բահրեյնի պետական խորհրդանիշներից է։ Սպիտակը եռանկյունները խորհրդանշում են իսլամի 5 պիլարները, կարմիրը` իսլամի կարջիտհա աղանդը։
Կատեգորիա:Բահրեյնի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:2002 դրոշներ
Օորտի ամպ
Օորտի ամպ, ենթադրական գնդաձև տարածք Արեգակնային համակարգում, որը հանդիսանում է երկարաժամկետ գիսաստղերի աղբյուր։ Դիտարկումներով Օորտի ամպի գոյությունը չի ապացուցված, սակայն կան շատ անուղղակի փաստեր, որոնք բացահայտում են նրա գոյությունը։
Արեգակից մինչև Օորտի ամպը ընկած ենթադրյալ հեռավորությունը կազմում է 50.000 մինչև 100.000 ա. մ. - մոտ մեկ լուսային տարի. Դա կազմում է մինչև Կենտավրոսի Պրոքսիմա (Արեգակին ամենամոտ աստղը) ընկած հեռավորության մոտ քառորդ մասը։ Կոյպերի գոտին և ցրված սկավառակը, երկու այլ հայտնի տրանսնեպտունային մարմինների տարածքները, հազարավոր անգամներ փոքր են Օորտի ամպից։ Օորտի ամպի արտաքին սահմանը հանդիսանում է Արեգակնային համակարգի ձգողության ուժի սահմանը - Հիլլի գունդը, որը հաշվարկվել է մոտ 2,0 լուսային տարի Արեգակնային համակարգի համար։
Ինչպես ենթադրվում է Օորտի ամպը բաղկացած է երկու առանձին մասերից՝ արտաքին գնդաձև Օորտի ամպ և ներքին սկավառակաձև Օորտի ամպ։ Օորտի ամպի մարմինները մեծ մասամբ կազմված են ջրային, ամոնիակային և մեթանային սառույցներից։ Աստղագետները գտնում են, որ Օորտի ամպի մարմինները առաջացել են Արեգակի մոտ և հետագայում ցրվել են հեռավոր տիեզերք գազային հսկա մոլորակների ձգողականության ազդեցության հետևանքով, Արեգակնային համակարգի ձևավորման նախնական շրջաններում.
Չնայած այն բանին, որ Օորտի ամպի հավաստի դիտարկումենրի մասին չկան տեղեկություններ, աստղագետները գտնում են, որ այն հանդիսանում է Արեգակնային համակարգ ներխուժող բոլոր երկարաժամկետ գիսաստղերի և Հալլեյան տիպի գիսաստղերի, ինչպես նաև կենտավրոսներից և շատ Յուպիտերի ընտանիքի գիսաստղների աղբյուր ։ Օորտի ամպի արտաքին սահմանը ընդամենը համարվում է Արեգակնային համակարգի մոտավոր սահման, և այսպիսով, այն հեշտությամբ կարող է ընկնել ինչպես մոտ գտնվող աստղերի ձգողության ազդեցության տակ, այնպես էլ Գալակտիկայի ազդեցության տակ։ Այդ ուժերը երբեմն ստիպում են գիսաստղներին ուղղվել Արեգակնային համակարգի կենտրոնական մաս ։ Ելնելով նրանց ուղեծրերից, կարճաժամկետ գիսաստղերը կարող առաջանալ նաև ցրված սկավառակում, իսկ նրանցից որոշներն էլ Օորտի ամպում ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Կոյպերի գոտին և ավելի հեռու ընկած ցրված սկավառակը բազմաթիվ անգամ դիտվել և չափվել են, Օորտի ամպի մարմիններ, այս պահին կարող են ենթադրաբար համարվել միայն չորս մարմիններ՝ Սեդնան, (148209) 2000 CR105, (2006) SQ372 և (2008) KV42.
Վարկածներ
Առաջին անգամ այսպիսի ամպի գոյության մասին գաղափարը առաջ է քաշվել էստոնացի աստղագետ Էռնստ Էպիկի կողմից 1932 թվականին ։ Անկախ սրանից 1950-ականներին, այսպիսի գաղափար է առաջ քաշվել նիդերլանդացի աստղաֆիզիկոս Յան Օորտի կողմից, որպես հետևյալ պարադոքսի լուծում ` Արեգակնային համակարգի պատմության մեջ գիսաստղերի ուղեծրերը հաստատուն չեն, նրանց շարժման վերլուծությունը հուշում է, որ նրանք վերջին հաշվով պետք է կամ բախվեն Արեգակի հետ, կամ մոլորակներից մեկի, կամ պետք է դուրս մղվեն Արեգակնային համակարգից մոլորակների հետ փոխազդման պատճառով։ Բացի այդ, քանի որ նրանք կազմված են ցնդող նյութերից, այս նյութերը անընդհատ ցնդում են գիսաստղի ամեն մոտեցման ժամանակ Արեգակին, կամ նրանց վրա գոյանում է պաշտպանիչ շերտ։ Այսպիսով, Օորտի կարծիքով, գիսաստղերը, հավանաբար չեն առաջացել իրենց ասյօրյա ուղեծրերի վրա, և հավանաբար անց են կացրել իրենց գոյության հիմնական մասը արտաքին ամպում ։
Գոյություն ունեն երկու դասի գիաստղեր` կարճ և երկար պարբերությամբ գիսաստղերերը։ Կարճ պարբերությամբ գիսաստղերը ունեն համեմատաբար մոտ ուղեծրեր, 200 տարուց պակաս պտույտի պարբերությամբ և փոքր թեքումով խավարածրի հարթության նկատմամբ։ երկար պարբերությամբ գիսաստղերը ունեն բավականին ձգված ուղեծրեր, հազարավոր աստղագիտական միավորների կարգի, և հայտնվում են բոլոր թեքումներից ։ Օորտը նշել է, որ գոյություն ունի երկար պարբերությամբ գիսաստղերի ապոհելիների բաշխման պիկ (Արեգակից առավել հեռու ընկած ուղեծրի կետերը)՝ մոտ 20000 ա. մ., որը ենթադրում է, այդ հեռավորության վրա գիսաստղերի ամպ գնդաձև, իզոտրոպ բաշխումով ։ Համեմատաբար հազվագյուտ գիսաստղերը, որոնք ունեն ավելի փոքր քան 10000 ա. մ. ուղեծրեր, հավանաբար, անցել են մեկ կամ ավելի անգամներ Արեգակնային համակարգի միջով, և այդ պատճառով ունեն այսպիսի ուղեծրեր (մոլորակների ձգողության ուժերի ազդեցության տակ) ։
Գորկի (գյուղ, Լյուբեշովի շրջան)
Գորկի (Гірки), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1401 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գորկի գյուղում բնակվում էր 778 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,066 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1178788 մարդ/կմ²։
Հուստինոս Բ
Հուստինոս Բ, Բյուզանդական կայսրության կայսր։ Կառավարել է 565 – 578 թթ.։ Գահակալման օրոք կորցրել է Հուստինիանոս Ա-ի նվաճումների մեծ մասը։
Գորկի (գյուղ, Լյուբեշովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1401 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հուստինոս Բ
Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ Կատեգորիա:Փլավիոսներ
Սամղրեթ
Սամղրեթ (Սմղրեթ, վրաց.` სამღერეთი - Սամղերեթի), գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրիծղարոյի շրջանում, վարչական կենտրոն Թեթրիծղարո քաղաքից 8 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է Խրամ գետի ձախ ափին։
Բնակչություն և տնտեսություն
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 386 բնակիչ` վրացիներ (63%), հայեր (25%) և ադրբեջանցիներ (11%), որից 185 տղամարդ և 201 կին։ 2014 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 385 մարդ, որից` 193 տղամարդ և 192 կին։
Բնակիչներն զբաղվում են անասնապահությամբ և բանջարաբուծությամբ։ Գյուղն ունի դպրոց, ակումբ, գրադարան և բուժկայան։
Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրվել է 1710 թվականին։ Բնակիչների նախնիները եկել են Արևմտյան Հայաստանից (Վանից, Մուշից), Կոստանդնուպոլսից և Վրաստանի Դուշեթի գավառից։
Գյուղի շրջակայքում կան եկեղեցիներ (X-XI դարեր և XVIII-XIX դարեր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թեթրի Ծղարոյի շրջան
Բույկովո (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բույկովո (Буйково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Սավաննայի վագերաձի
Սավաննայի վագերաձի, հայտնի է նաև որպես սովորական վագերաձի կամ Բուրշելի վագերաձի, տեղաբնիկների խոսակցական լեզվում՝ կվագգա (չշփոթե՛լ 19-րդ դարի վերջին անհետացած կվագգա միասմբակավորի հետ), վագերաձիերի կենդանական խմբի ամենատարածված և պարզագույն ներկայացուցիչը , որը տարածված է Եթովպիայի հարավից Արևելյան Աֆրիկա և Բոտսվանայից մինչև Հարավային Աֆրիկա ընկած ընդարձակ տարածություններում։ Սավաննայի վագերաձիերը բնակվում են բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում, սակայն անգամ այս պայմաններում մարդու ներգործությունը նրանց տեսակի վրա զգալիորեն արտահայտված է, որը ներկայացված է որսագողության (մսի և կաշվի համար) և գյուղատնտեսական նկատառումներով օգտագործվող խոշոր եղջերավոր անասունների համար վագերաձիերի կենսաբանական արեալի զբաղեցման տեսքով։
Սավաննայի վագերաձիերի ընդարձակ տեսակի մեջ ընդգրկված է անհետացած կվագգան և ևս վեց ճանաչված այլ ենթատեսակներ։ Չնայած միջտեսակային այս տարանջատմանը՝ նրանց միջև կառուցվածքային լուրջ տարբերություններ առկա չեն և ներկայացված բոլոր ենթատեսակներն ունեն գրեթե միևնույն ֆիզիոլոգիական և մորֆոլոգիական հատկանիշները։ 2016 թվականին Բնության պահպանության միջազգային միության կողմից սավաննայի վագերաձիերը դասակարգված են որպես գրեթե վտանգված տեսակ ։
Սավաննայի վագերաձիերի տարածվածության արեալը հարաբերականորեն մասնատված է և ներառում է հարավային, արևելյան Աֆրիկան և Սահարայի հարավային հատվածը։ Հիմնականում բնակվում են ինչպես արևադարձային, այնպես էլ բարեխառն ծառազուրկ խոտհարքներում և սավաննաներում։ Նրանք խուսափում են անապատներից, խիտ ծառածածկույթով վայրերից, մշտապես խոնավ տարածքներից և որպես կանոն բնակվում են ջրի աղբյուրից ավելի քան 30 կմ հեռավորության վրա։ Սավաննայի վագերաձիու կենսաբանական հակառակորդներն են առյուծները, բորենիները, ընձառյուծները, վագրակատուները, կոկորդիլոսները և աֆրիկյան վայրի շները։ Սավաննայական վագրեձիերը խիստ սոցիալական կենդանիներ են և ապրում են ընդարձակ խմբերով։ Խմբերը կարող են միավորվելով կազմել երամակներ։ Նման միասնությունն օգնում է վերջիններիս հնարավորինս զերծ մնալ գիշատիչների սպառնալիքից։ Նկատելով հարձակվող գիշատչին՝ զեբրերը ազդանշաններ են արձակում և հասկացնում մյուս առանձնյակներին վտանգի առկայության մասին։
Ներկայումս կենդանիների թվաքանակը կայուն է և վտանգված չէ, չնայած այն հանգամանքին, որ որոշ երկրներում, ինչպիսին է Տանզանիան, այս վագրեձիերի պոպուլյացիաների թիվը կտրուկ անկում է ապրել։
Էվոլյուցիա
Ենթադրվում է, որ բոլոր վագերաձիերը, այդ թվում և Equus quagga-ն, առաջացել են Dinohippus-ի և Equus simplicidens-ի միջանկյալ ձևից։ Equus simplicidens-ը՝ ամերիկյան կամ հագերմանյան վագերաձին, համարվում է մարդկությանը հայտնի ամենահին վագերաձիու տեսակը, որն ունեցել է ավանակի գլուխ և զեբրի մարմին։ Վագերաձիերի նախնինների մարմնի ամենահին բրածոն ավելի քան 3,5 տարեկան է և հայտնաբերվել է Միացյալ Նահանգների տարածքից ։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ վագրեձիերն արագորեն տարածվել են Հին աշխարհի տարբեր ծայրերում։ Ավելի ուշ հայտնաբերվել են վկայություններ, համաձայն որի Equus livenzovensis տեսակի սմբակավորը բնակվել է անգամ Ռուսաստանում և Արևմտյան Եվրոպայում ։
Ժամանակակից մոլեկուլային և մորֆոլոգիական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ սավաննայի վագրեձիու ամենամոտ նախնիններն ապրել են 5,6 միլիոն տարի առաջ։ Կանադայում հայտնաբերված 700 հազարամյա կմախքը ժամանակակից վագրեձիերի նախնիններից մեզ հասած ամենաթարմ և լավ պահպանված բրածոն է։ Պլեյստոցենյան այս ձիերն ունեցել են բազմաթիվ ենթատեսակներ։ Միայն Հյուսիսային Ամերիկայում բնակվել են ավելի քան 50 տեսակի նախաձիեր, թեև նրանցից շատերի տաքսոնոմիկ վավերությունը հարցականի տակ է ։ Գենետիկական դիվերգենցիայի արդյունքում հայտնաբերվել է Պլեյստոցենի ժամանակաշրջանում ապրող ձիերի ընդամենը երեք գենետիկորեն տարբերվող տարատեսակ։
2013 թվականի հունիսին մի խումբ հետազոտողներ կարողանում են 560-780 հազար տարեկան ձիու ոսկրից ստացված նյութի շնորհիվ ուսումնասիրել վերջինիս ԴՆԹ-ն ։ Մինչ այս ուսումնասիրությունը, ամենահին գենոմը, որ հայտնաբերվել է գենետիկների կողմից, եղել է 110-130 հազար տարեկան։ Այս գենոմների միջև տարբերությունների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից ձիերի, ավանակների և վագերեձիերի ընդհանուր նախնինները երկիր մոլորակի վրա ապրել են 4-ից մինչև 4,5 միլիոն տարի առաջ։ Արդյունքները նաև ցույց են տալիս, որ վագրեձիերը շուրջ 43 հազար տարի առաջ առանձնանում են ձիերից՝ հետագա էվոլյուցիայի ընթացքում ձեռք բերելով նոր գենետիկական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշներ ։
Էվոլյուցիոն ադապտացիայի դրսևորումներ
Սավաննայի վագրեձիերի մաշկի վրայի սև ու սպիտակ շերտավոր նախշերը էվոլյուցիոն հարմարվողականության հետևանքներ են, որոնք երբեմն օգտակարորեն ծառայում են կենդանիների համար ։ Անգլիացի գիտնական Չարլզ Դարվինն առաջիններից էր, որ փորձեց պարզել դրանց առաջացման պատճառները՝ միաժամանակ առաջ քաշելով հավանական վարկածներ։ Անդրադառնալով վագերաձիերի նախշերին՝ Դարվինն ասել է ․Այնուամենայնիվ, մինչ օրս շերտերի առաջացման պառճառը մեզ հայտնի չէ, փոխարենը՝ գոյություն ունեն մի շարք հիպոթեզներ։ Բազում գիտնականների եզրակացություններն ընդհանրացնելով կարելի է հետևել, որ այն կարգավորում է մարմնի ջերմաստիճանը, ետ է մղում միջատներին և օգնում է ներտեսակային սոցիալիզացիայի ժամանակ։ Թիմ Քարոն և Կալիֆոռնիայի համալսարանից հավաքված հետազոտողների խումբը միավորելով առկա բոլոր հավանական վարկածները, եզրակացնում է, որ մարմնի շերտերն օգնում են սավաննայի վագերաձիերին զերծ մնալու խայթող միջատներից ։ Արդի շրջանի բազմաթիվ կենսաբաններ և էկոլոգներ դեմ են արտահայտվել նախքան կոնկրետ հետազոտության այս վարկածի ընդունմանը։ Վագերաձիերի շերտավոր մաշկը թռչունների և թերզարգացած տեսողական վերլուծիչներ ունեցող մյուս կենդանի օրգանիզմների համար օպտիկական պատրանք է։
Ենթատեսակներ
2004 թվականին Կանբերրայի համալսարանի պրոֆեսոր Քոլին Գրովսը և շոտլանդացի գիտնական Ուիլյամ Բելը ուսումնասիրելով վագերաձիերին, նրանց դասակարգել են որպես ձիազգիների ընտանիքին պատկանող կենդանական խումբ։ Հեղինակները հետազոտությունների արդյունքները ներկայացրել են հեղինակավոր «Կաթնասունների կենսաբանություն» ամսագրում։ Վերոնշյալ երկու փորձագետները վերանայում են սավաննայի վագերաձիերի ներքին դասակարգումը՝ վեց առանձի խմբերի ճանաչելով որպես առանձին ենթատեսակներ։ Ստորև նշված են այդ ենթատեսակները․
Արտաքին կառուցվածք
Որոշ առանձին ենթատեսակների մոտ սև և սպիտակ գունային համադրության փոխարեն նկատվում է շագանակագույն և սպիտակ մաշկ։ Վերին վերջույթների բծերը ուղղահայաց են, իսկ գլխի որոշակի հատվածինն ու ստորին վերջույթներինը՝ հորիզոնական։ Հյուսիսաբնակ պոպուլյացիաների առանձնյակների մարմնի շերտերը նեղ են և սահմանային։ Հարավային սավաննայական վագերաձիերի մարմնի վրայի սև շերտերը ավելի բազմազան են, սակայն համեմատաբար քիչ են ստորին վերջույթների վրա՝ ոտքերին և սրբանային հատվածում։ Բացի այդ, հարավային որոշ ենթատեսակների ներկայացուցիչներն ունեն այսպես կոչված «ստվերային» շերտեր, որոնք ունենում են շագանակագույն երանգ։ Սրանք բացակայում են կամ թույլ են արտահայտված հյուսիսային ենթատեսակներին պատկանող վագերաձիերի շրջանում։ Վագերաձիերի շերտերը սկսում են ի հայտ գալ սաղմնային տարիքում՝ ոչ ավելի քան երեք շաբաթվա ընթացքում։ Սաղմնաբանական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ վագերաձիերի ֆոնային երանգը մուգ է, իսկ սպիտակը ներկայացված է որպես դրա հավելում։ Առաջին ուսումնասիրված տեսակի՝ այժմ վերացած կվագգայի հետազոտությունների արդյունքում եկած եզրահանգման մեջ նշված է, որ այդ առանձնյակն ունեցել է բաց շագանակագույն ստորին վերջույթներ։ Գենոտիպի կայուն փոփոխություն համարվող հակաամորֆ մուտացիայի արդյունքում լույս աշխարհ են եկել ամբողջովին սպիտակ և ամբողջովին սև վագերաձիեր։ Քենիա լեռան ստորոտում տեղակայված խոնավ հասարակածային անտառներից մեկում նկատվել է ամբողջովին սպիտակ ալբինոս վագերաձի։
Ներքին կառուցվածք
Վագերաձիերը կենսաբանական զարգացման բարձրագույն աստիճանահարթակի վրա գտնվող կաթնասուններ են։ Պատկանում են իսկական գազանների խմբի ընկերքավորների ենթադասին։ Ի տարբերություն ձվածին կաթնասունների և պարկավորների՝ ձիազգիներն ունեն համեմատաբար շատ ավելի զարգացած օրգան-համակարգեր։ Վագերաձիերի մաշկը կազմված է վերնամաշկից և բուն մաշկից, իսկ վերնամաշկն էլ իր հերթին հանդիսանում է սմբակների սկիզբը։ Աֆրիկայի պայմաններին ադապտացված այս ձիերի համար կոշտ սմբակները կենսական անհրաժեշտություն են։ Մաշկի վրայի սև բծերը դրանք պիգմենտներ են, որոնք որոշակի մուտացիոն հիվանդությունների առկայության պայմաններում կարող են չլինել (առաջանում է լսնամաշկություն) կամ լինել մելանին գունանյութի ավելցուկով (առաջանում է մելանիզմ)։ Հենց մաշկում էլ գտնվում է վագերաձիերի արտաքին գեղձերի մի մասը՝ ի դեմս քրտնագեղձերի, ճարպագեղձերի, կաթնագեղձերի և հոտ արձակող գեղձերի։ Վագերաձիերի հոտ արձակող գեղձերն ունեն պաշտպանական, բնակության որոշակի տարածքի ընդգծման և հակառակ սեռի ներկայացուցչի ուշադրության գրավման գործառույթներ։ Աֆրիկայի պայմաններում քրտնագեղձերը կատարում են որոշակի ջերմակարգավորություն՝ ադապտացվելով տաք կլիմայական գոտուն։ Այս հանգամանքի շնորհիվ էլ դժվար է պատկերացնել վագերաձիերի բնակությունը Հյուսիսային բևեռում կամ Սիբիրում։ Քրտնագեղձերի միջոցով է կատարվում նաև քրտնարտադրությունն ու արտաթորությունը։
Վագերաձիերի կմախքը (տե՛ս ստորև բերված պատկերը) նման է մյուս կաթնասունների կմախքին։ Այն կազմված է պարանոցային, կրծքային, գոտկային, սրբանային և պոչային բաժիններից։ Ոսկրերի քանակը մարդկանց և վագերաձիերի մոտ գրեթե նույնն է։ Սրբանային և պոչային ողերից բացի՝ մյուս ողերը միմյանց միացված են շարժուն ձևով։ Ի տարբերություն մյուս կաթնասունների և մարդկանց՝ զեբրերի և մյուս ձիազգի կենդանիների (ձիեր, ավանակներ) անրակները թերզարգացած են (որոշ ենթատեսակների մոտ անգամ բացակայում են)։ Նրանց առջևի վերջույթները շարժվում են ﬕայն ﬔկ հարթությամբ` մարﬓի առանցքին զուգահեռ։ Տարբերակված են նաև բազմաթիվ և բազմաֆունկցիոնալ մկաններ։
Վագերաձիերի օրգան-համակարգերն ունեն հետևյալ նկարագիրը․
Տարածվածություն և բնակության արեալ
Սավաննայի վագերաձիերը բնակվում են բացառապես Արևադարձային Աֆրիկայում՝ Սահարայից Հարավային Սուդան և Եթովպիայից հարավային և արևելյան Աֆրիկա ընկած տարածություններում՝ Սուդան, Ուգանդա, Քենիա, Տանզանիա, Ռուանդա, Կոնգո, Անգոլա, Զամբիա, Մալավի, Մոզամբիկ, ՀԱՀ և Սվազիլենդ պետությունների տարածքում։ Բուրունդիում և Լեսոթոյում տեսակն ի սպառ վերացել է։ Փորձագիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ամենայն հավանականությամբ նորքարեդարյան (նեոլիթյան) ժամանակահատվածում կենդանիներն ապրել են նաև Հյուսիսային Աֆրիկայում՝ մասնավորապես Ալժիրում։ Կենդանատեսակներն ապրում են հիմնականում անտառային խոտհարքներում և սավաննաներում։ Ինչպես մյուս վագերաձիերը, այնպես էլ սավաննայի վագերաձին, խուսափում է ծայրահեղ չորային, ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխությամբ շրջաններից, հատկապես՝ անապատներից, ինչպես նաև խոնավ մշտադալար արևադարձային անտառներից։ Ապրում են ծովի մակարդակից մինչև 4500 մետր բարձրության վրա։ Բնակության ամենաբարձրադիր շրջանը համարվում է Քենիա լեռան ստորոտային հատվածները։ Որպես կանոն զեբրերն իրենց բնակության վայրն
ընտրում են ջրի աղբյուրից ավելի քան 30 կմ հեռավորության վրա։
Սննդառություն
Սավաննայի վագերաձիերը մյուս ձիազգիների պես խոտակեր կենդանիներ են։ Ուսումնասիրություններից մեկի արդյունքում փորձագետները եկել են այն եզրահանգման, որ վագերաձիերի այս տեսակի սննդային չափաբաժնի 92 %-ը կազմում է խոտը, 5 %-ը՝ դեղաբույսերը և 3 %-ը՝ թփերը։ Ի տարբերություն Աֆրիկա մայրցամաքում տարածված մյուս խոշոր կճղակավորների՝ սովորական վագերաձիերը արածելիս չեն սնվում հասարակ խոտով։ Սննդառության նպատակով այս կենդանիներն օգտագործում են հատուկ տեսակի բույսեր։ Նրանք նախընտրում են սնվել ոչ այնքան տարածված վաղաճ և թարմ խոտով, իսկ երբեմն նաև ծառի տերևներով։ Սնունդ հայթայթելու նպատակով նրանք ստիպված են լինում ժամանակ առ ժամանակ մի տարածքից տեղափոխվել մյուսը։ Արդյունքում՝ նրանք հայտնվում են առատ բուսածածկույթ ունեցող կենսատարածքներում, որը կարճ
(3290) Ազաբու
(3290) Ազաբու (Azabu), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,962786 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,4638 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,4618 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2881,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,124941 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,77° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Էգերբոգեր
Էգերբոգեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնվում էր Ներքին Բասենում, Ալաշկերտ քաղաքից 29 կմ հյուսիս-արևմուտք, Կարսի մարզ ի սահմանի մոտ, Արաքսի ավազանի գետակներից մեկի ափին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 18 տուն բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Էգերբոգերից 2.5 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվումէր Էգեր բերդի ավերակները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ելխովկա (Վելիկակայի վտակ)
Ելխովկա (Елховка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Մուրաշինսկի շրջան (Կիրովի մարզ)ում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վելիկակա գետի աջ ափին՝ 136 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է, ավազանի տարածքը 110 կմ2։
Գետի ակունքը գտնվում է անտառներում, Մուրաշի քաղաքից՝ 14 կմ դեպի հյուսիս։ Գետը հոսում է հարավ ապա հարավ-արևելք, միջին հոսքը գտնվում է Օկտյաբրսկ գյուղի և Մուրաշ քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևելք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ալմենո Սան Սալվատորե
Ալմենո Սան Սալվատորե (Almenno San Salvatore), քաղաք Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալներով կազմում է 5679 մարդ։ Խտությունը կազմում է 1196 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4,75 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24031։ Հեռախոսային կոդ՝ 00035։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աինդաղ
Աինդաղ, լեռնագագաթ Արցախի Քաշաթաղի շրջանում, Բարգուշատ և Ողջի գետերի ջրբաժանում, Գորիս քաղաքից մոտ 20 կմ հարավ-արևելք, Ակն գյուղից արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ 39.34821°N, 46.48157°W։ Բարձրություն 1543 մ։ Անտառածածկ է, ունի հրաբխային ծագում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արցախի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջան
Sözcü
Սյոզջյու (թուրք․՝ Sözcü- խոսնակ, խոսող), Թուրքիայում հրատարակվող օրաթերթ, որը հայտնի է իր ընդդիմադիր կեցվածքով ։
Պատմություն
Թուրքական Սյոզջյու օրաթերթը հիմնադրվել է 2007 թվականի հունիսի 27-ին Ստամբուլում։ Ստեղծվել է Դողան լրատվական գործակալությանը (Doğan Media Grubu) պատկանող Գյոզջյու (Gözcü) թերթի հիման վրա, որը տպագրվել է 1996 թվականի մայիսի 15-ից մինչև 2007 թվականի ապրիլի 1-ը։ Այն փակվել է որոշ ֆինանսական խնդիրների պատճառով ։ Ինչևէ, Գյոզջյու անունը շուտով փոխվեց Սյոզջյուի, բոլոր հեղիանակային իրավունքները փոխանցվեցին և թերթը շարունակեց իր գործունեությունը։ Կարգախոսն է` «Եթե լռի Սյոզջյուն, ապա կլռի Թուրքիան» («Sözcü susarsa, Türkiye susar»): Թերթի հիմնադիրն է Բուրաք Աքբայը, ով ծնվել է Ստամբուլում 1971 թվականին ։
Թերթը պատկանում է Էսթեթիկ Յայընին։ Խմբագիրն է Մեթին Սարըքընաջըն, իսկ գլխավոր խմբագիրը` Մեթին Յըլմազը։
Տիբերիոս Բ (Բյուզանդիայի կայսր)
Տիբերիոս Բ, Բյուզանդական կայսրության կայսր։ Կառավարել է 578 – 582 թթ.։ Գահակալման օրոք պետական գանձարանը պակասել է 14.000 կգ ոսկով։
Sözcü
Պատմություն
Ստեղծման օրվանից ի վեր թերթն ավելացնում է ընթերցողների քանակը։ 2016 թվականի հունիսի դրությամբ, թերթը վաճառվել է 290.310 տպաքանակով, իսկ 2018 թվականի սեպտեմբերին` 266.454 տպաքանակով` զբաղեցնելով երրորդ տեղը երկրում ամենաշատ վաճառվող թերթերի շարքում և զիջելով միայն «Սաբահին» (Sabah) և Հուրիեթին ։
Տիբերիոս Բ (Բյուզանդիայի կայսր)
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ Կատեգորիա:Փլավիոսներ
Sözcü
Պատմություն
Սյոզջյուն երկրում ամենաշատ վաճառվող թերթերից մեկն է, որի հիմնական պատճառ կարելի է համարել հակակառավարական կողմնորոշումը։ Այն բացահայտ կերպով քննադատում է 2002 թվականից իշխանության եկած Արդարություն և զարգացում կուսակցությանը (ԱԶԿ, թուրք.՝ Adalet ve Kalkınma Partisi) և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին ։ Թերթը պաշտոնապես որդեգրել է հանրապետականության և քեմալիզմի գաղափարախոսություն ։
2017 թվականի մայիսի 19-ին Սյոզջյու թերթը մեղադրվեց «զինված ահաբեկաչական խմբավորումներին օգնելու և նրանց հետ կապ ունենալու», ինչպես նաև «Թուրքիայի Հանրապետության կառավարության դեմ ուղղված զինված գործողությունները հեշտացնելու» մեջ ։ Այս մասին թերթի գլխավոր խմբագրի` Մեթին Յըլմազի խոսքում մասնավորապես ասվում է. «Մենք այս տեղեկությունները գիտեինք, ավելի վաղ արդեն իսկ ասվել էր, մեր ականջին էր հասել։ Անընդհատ ասում էին, որ մեր դեմ նման գործողություն են իրականացնելու։ Կարծում եմ` այս գործողությամբ ողջ երկիրն են ուզում խառնել, այն էլ` մայիսի19-ին. նման օրով, աթաթյուրքական թերթի նկատմամբ այսպիսի գործողություն կարելի՞ է արդյոք իրականցնել։ Ինչո՞ւ են այս օրն ընտրել։ Մարդկանց համբերությունը փորձելու համար» ։ Կարևոր է նշել, որ մայիսի 19-ին Թուրքիայում նշվում է «Մուստաֆա Քեմալ Աթաթյուրքի հիշատակի, երիտասարդության և սպորտի օր»։
Իրադարձություններն այս շրջանակներում զարգանում են դեռևս սուր կերպով։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 10-ին արված հայտարարության համաձայն` այս ամենի մեջ մեղադրվող լրագրողների դեմ կրկին գործ է հարուցվել։ Պահանջում էին նրանց դատապարտել 7,5-15 տարվա ազատազրկման։ Հետաքննության արդյունքում Ստամբուլի գլխավոր դատախազությունը հինգ լրագրողների, այդ թվում` Ուղուր Դյունդարի և Սայգը Օզթյուրքի վերաբերյալ հետախուզման որոշում է կայացրել ։
Սյոզջյուի մի տարբերակ տպագրվում է Գերմանիայում` Արևմտյան Եվրոպայում բնակվող թուրքերի համար։
Սյոզջյու ընկերության հովանավորությամբ տպագրվում են նաև այլ թերթեր, ինչպիսիք են Քորքուսուզը (Korkusuz, թարգ.` անվախ, գործում է 2014 թվականի նոյեմբերի 29-ից), AMK (Açık Mert Korkusuz, թարգ․՝ բացահայտ, խիզախ, անվախ, գործում է 2012 թվականի հունիսի 9-ից)։
Սյոզջյուն ունի նաև իր ինտերնետային կայք` sozcu.com.tr հասցեով։ Այս կայքը ևս, տպագիր թերթի նման, տնօրինում է Բուրաք Աքբայը։ Կայքի պատասխանատուն է Մեդիհա Օլգունը, իսկ թղթակիցն է Գյոքմեն Ուլուն։
Կայքը բաղկացած է մի քանի բաժինների.
Similarweb կայքի 2018 թվականի դեկտեմբերի 21-ի տվյալներով Թուրքիայում ամենաշատ ընթերցված կայքերի մեջ կայքն զբաղեցրել է 18-րդ հորիզոնականը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի օրաթերթեր Կատեգորիա:Թուրքիայում հրատարակվող օրաթերթեր Կատեգորիա:Թուրքալեզու թերթեր Կատեգորիա:Ստամբուլում հրապարակվող թերթեր
Հաագ (Վերին Ֆրանկոնիա)
Հաագ (Haag), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 928 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 13,29 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 146։
Կոմունան բաժանված է 12 գյուղական համայնքի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մարյովո
Մարյովո (Марёво), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Մարևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2473 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Մարևսկի շրջանի բնակավայրեր
Կամերտոն
Ս-աձև մետաղե ձող է, ամրացվում է այնպես, որ ծայրերը (ոտնակները) կարողանան ազատ տատանվել։ Կամերտոնի առավել ինտենսիվ տատանումները տեղի են ունենում ոտնակներով անցնող հարթության մեջ։ Ձայնի ճառագայթումն ուժեղացնելու նպատակով ոտնակին երբեմն դիաֆրագմա են ամրացնում կամ կամերտոնը զուգակցում ռեզոնանսային արկղիկի (մի կողմից բաց, հիմնականում փայտե ուղղանկյուն արկղիկ, որի վրա տեղավորում են կամերտոնը) հետ։ Վերջինիս չափերն այնպես են ընտրում, որ նրանում պարփակված օդի ծավալի սեփական տատանումների հաճախականությունը համընկնի կամերտոնի տատանումների հաճախականությանը (տես Ռեզոնանս)։ Երաժշտության մեջ կամերտոնը ծառայում է ձայնի բարձրության չափօրինակ՝ երաժշտական գործիքները լարելիս և երգեցողության համար։ Տեխնիկայում կամերտոնը կիրառվում է տառատպիչ հեռագրական ապարատների աշխատանքը համաժամանակ դարձնող ցածրահաճախային գեներատորներում, իբրև կայուն հաճախականության աղբյուր ժամանակը չափող սարքերում և այլուր։ Կամերտոններն առավել հաճախ պատրաստում են էլինվարից, որի առաձգականությունը ջերմաստիճանի փոփոխության դեպքում համարյա չի փոխվում։
Պատմություն
Մեր օրերում սիմֆոնիկ նվագախմբերը հազվադեպ են օգտագործում կամերտոն։ Նրանց փոխարինում է հոբոյը, որի կառուցվածքում ջերմաստիճանը չի ազդում լարերի կառուցվածքի վրա և նրա լա նոտան միշտ կայուն է։ Բայց եթե դաշնամուրը նվագում է նվագախմբի հետ, ապա բոլոր գործիքները լարում են արդեն հիմնվելով դաշնամուրի հնչյունների վրա, իսկ դաշնամուրը իր հերթին լարում են կամերտոնով, մինչև համերգի սկիզբը։
Ռեզոնատորով կամերտոն
Կամերտոնի հնչյողությունը ուժեղացնում են ռեզոնատորով, որի փայտե վանդակի մի կողմը բաց է։ Նրա երկարությունը հավասար է 1/4 կամերտոնի ձայնային ալիքի։ Կամերտոնի ձողերի հաճախականությամբ ձողը ուղղահայաց ճնշում է գործադրում փայտե վանդակի վրա, որը տուփի երկարության հաճախականությամբ համընկնում է հիմնական օդի հաճախականությանը վանդակում։ Տեղի է ունենում ռեզոնանսային հնչյունի ուժեղացում, որը դուրս է գալիս վանդակից։ Այդ պարագայում կարևոր դեր է խաղում այն փաստը, որ վանդակի չափերը ավելի մոտ են կամերտոնի հնչյունային ալիքների երկարությանը, քան կամերտոնի ձողերի լայնությանը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Ռազդորի (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ռազդորի գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,743 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 185,73 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1905 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լավհալ
Լավհալ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն լավ և արաբերեն حال՝ «վիճակ, կացություն» բառերից։ Մեկ անգամ գործածվել է 15-րդ դարում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Մ.թ.ա. 890-ականներ
'''Մ.թ.ա. 890-ականներ''', մ.թ.ա. 9-րդ դարի առաջին տասնամյակ։ Ընդգրկել է մ.թ.ա. 900-մ.թ.ա. 891 թվականները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 890-ականներ
Ալեքսեյ Մյուրիսեպ
Ալեքսեյ Ալեքսանդրովիչ Մյուրիսեպ (Алексей Александрович Мюрисепп, Aleksei Müürisepp, ), էստոնացի խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1926) ։
1924-1926 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում։ Այնուհետև կատարել է խորհրդային և արհմիութենական աշխատանքներ։ 1945-1949 թվականներին աշխատել է Էստոնիայի Կ(բ) կ ԿԿ-ում, 1948-1949 թվականներին՝ ԷԿ(բ) կ ԿԿ-ի քարտուղար։ 1949—1951 թվականներին ԷՍՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ։ 1951-1961 թվականներին՝ նախագահ։ 1961 թվականից ԷԽՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահ և ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահի տեղակալ։ ՍՄԿԿ XIX—XXII համագումարներում ընտրվել է ԽՄԿԿ ԿԿ անդամության թեկնածու, XXIII համագումարում՝ ԽՄԿԿ Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է նաև ԽՍՀՄ IV—VII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։
Պարգևատրվել է Լենինի 4 և այլ շքանշաններով։
Միստիկա
Միստիկա (μυστικός-ից թարգմանաբար նշականում է «փակ», «գաղտնի»), հավատ դեպի գերբնական ուժերը, որի հետ մարդը անհասկանալի ձևով կարողանում է կապ հաստատել, ինչպես նաև սրբազան կրոնական գործունեություն, որի նպատակն է Աստծո (կամ աստվածների, ոգիների, այլ աննյութական էությունների) հետ անմիջական միավորման վերապրումը։ Աստվածաբանական և փիլիսոփայական ուսմունքների այն միասնությունը, որը նվիրված է այս գործունեության արդարացմանը և իմաստավորմանը, կոչվում է միստիցիզմ ։
Բառի բացատրություն
Փոխաբերական իմաստով միստիկա նշանակում է երևույթների և գործողությունների ամբողջություն, որը հատուկ կերպով մարդուն կապում է աշխարհի գաղտնի ուժերի և արարածների հետ, անկախ տարածության պայմաններից, ժամանակից և ֆիզիկական պատճառականությունից։ Գոյություն ունի նաև իրական՝ մարգարեական ու գործնական՝ օպերատիվ միստիկա։ Մարգարեական միստիկան ձգտում է հետևել անխուսափելի երևույթներն ու առարկաները, որոնք չեն գտնվում տվյալ տարածության կամ ժամանակահատվածի հորիզոնում։ Սրան են պատկանում պայծառատեսությունը, գուշակությունը, պատգամախոսարանները, ինչպես նաև աստղագուշակությունը։ Գործնական կամ օպերատիվ միստիկան իր հերթին ձգտում է սովորական միջոցների և պայմանների կողքին դուրս բերել տարատեսակ երևույթներ, ինչպես՝ գործել հեռավորության վրա, մեկ տիրողական ներշնչանքով կանգնեցնել և առաջացնել կյանքի գործառույթներ, ստեղծել պլաստիկ ձևեր, նյութականացնել հոգևոր էություններ կամ հակառակն անել մարմնականի հետ։ Սրան են վերաբերում կենդանական մագնիսականությունը, մոգությունը (նեղ իմաստով), դիցահմայությունը, մեռելահարցությունը, կախարդության կամ հմայության բոլոր հնարավոր միջոցները, և վերջապես, մեդիումական կամ սպիրիտիզմական երևույթների ամբողջ ոլորտը։
Քրիստոնեակամ տեսամկյունից իրական միստիկան (իր երկու տեսակներով) բաժանվում է առարկայի արժեվորման և նշանակության և միստիկական փոխազդեցության կողքին բաղկացած է աստվածային, բնական և դիվային տարատեսակների։ Ալքիմիան սովորաբար վերագրվում է միստիկային, սակայն չկան բավականաչափ հիմունքներ դրա համար, քանի որ ալքիմիկոսներն իրենց օպերացիաներում փորձում են օգտվել նյութերի բնական հատկություններից և ելակետը դրել էին նյութի միասնության սկզբունքը, որն այժմ ընդունվել է որպես դրական գիտություն։
Մեկ այլ իմաստով միստիկա է համարվում է կրոնա-փիլիսոփայական ճանաչողական գործունեություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդապաշտություն Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն
Էգնի
Էգնի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։ Գտնվում էր Բաբերդ քաղաքից 36 կմ արևմուտք, Բալախոռի դաշտում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 100 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գոլդկրոնախ
Գոլդկրոնախ (Goldkronach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3630 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 23,24 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 143։
Քաղաքը բաժանված է 26 քաղաքային համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Գրեչիշչա
Գրեչիշչա (Гречища), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վելիմիր Նայդհարդտ
Վելիմիր Նայդհարդտ (Velimir Neidhardt. ʋêlimiːr nǎjtxart, ), խորվաթ ճարտարապետ, 2019 թվականից Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի նախագահ։
Զագրեբի համալսարանի ճարտարապետության ֆակուլտետի պրոֆեսոր է, 1995–1999 թվականներին եղել է Խորվաթիայի ճարտարապետների միության նախագահը , 1991 թվականից Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոս է , 2015 թվականի հունիսից՝ Սլովակիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի թղթակից-անդամ ։
Նայդհարդտի առավել կարևոր աշխատանքը ներկա դրությամբ համարվում է Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարանի շենքի ճարտարապետությունը ։
Փոքր Դուռնուկ
Փոքր Դուռնուկ (Դուռնիկ, վրաց.` პატარა დურნუკი), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում, վարչական կենտրոն Թեթրիծղարո քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 680 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 61 բնակիչ, որից 35 տղամարդ և 26 կին, հիմնականում հայեր։ 2014 թվականին գյուղում ապրում էր 25 մարդ, որից 12 տղամարդ և 13 կին, ովքեր զբաղվում են անասնապահությամբ։
Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ տարրական դպրոց, գրադարան և ակումբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
(3291) Դանլոփ
(3291) Դանլոփ (Dunlap), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի նոյեմբերի 14-ին Հիրոկի Կոսայի և Կիիտիրո Ֆուրուկավայի կողմից Կիսոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,145191 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8185 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4718 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2037,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176699 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հիրոկի Կոսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կիիտիրո Ֆուրուկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գլասհյութեն (Վերին Ֆրանկոնիա)
Գլասհյութեն (Glashütten), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1447 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 3,53 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 141։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կարմիր Աղեկ
Կարմիր Աղեկ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանում, Ալավերդի քաղաքից 10-12 կմ հարավ-արևմուտք` Ձորագետի ձախ ափին։
Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1260 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 41 կմ հյուսիս-արևելք։ Մոտակա երկաթուղին գտնվում է Ալավերդի քաղաքում, համայնքից 26 կմ հեռավորության վրա ։
Համայնքի տարածքում բնական բուսական ծածկույթը բաղկացած է հացազգի տեսակներրից, թիթեռածաղկավոր բույսերից, թփուտներից և անտառային բույսերից։
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Համայնքն ունի գրադարան՝ 4900 անուն գրքով։
Պատմություն
Կարմիր Աղեկ (արևմտահայերեն` լավ) գյուղը վերաբնակեցվել է 1924 թվականին։ Սակայն գյուղն ավելի հին է, քան ենթադրվում է։ Դրա մասին են վկայում համայնքի տարածքում գտնվող VI-VIIդդ բազմաթիվ գերեզմանները ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը տարբեր ժամանակներում գաղթել է Արևմտյան Հայաստանից ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Կարմիր Աղեկի մշտական բնակչությունը կազմել է 174, առկա բնակչությունը` 161 մարդ ։
Կարմիր Աղեկի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Կլիմա
Համայնքն ունի լեռնատափաստանային գոտուն բնորոշ կլիմա։ Գարնանային վերջին ցրտահարությունները լինում են ապրիլ ամսվա վերջին տասնօրյակին, իսկ աշնանային ցրտահարությունները սեպտեմբերի կեսերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կրծքավանդակի ցավ
Կրծքավանդակի ցավի առաջացման լուրջ և համեմատաբար հաճախ հանդիպող պատճառներից են սուր կորոնար համախտանիշը՝ հատկապես սրտամկանի ինֆարկտը (31%), թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիան (2%), պնևմոթորաքսը, պերիկարդիտը (4%), աորտայի շերտազատումը (1%) և կերակրափողի պատռվածքը ։ Այլ ոչ այդքան վտանգավոր պատճառներին են պատկանում գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսը (30%), մկանային կամ ոսկրային բնույթի ցավը (28%), թոքաբորբը (2%), հերպես զոստերը (0.5%) և տագնապային խանգարումները ։ Կրծքավանդակի ցավի էթիոլոգիան պարզելու համար հաշվի են առնում հիվանդի անամնեզը, ֆիզիկալ զննության արդյունքները և այլ բժշկալաբորատոր տվյալներ ։ Այնուամենայնիվ սրտի կաթվածը մոտ 3% դեպքերում բաց է թողնվում ։
Կրծքավանդակի ցավով հիվանդների վարումը կապված է կրծքավանդակի ցավի էթիոլոգիայից ։ Հիմնականում բուժումը ներառում է ասպիրին և նիտրոգլիցերին ։ Եթե տվյալ անհատը տարվող բուժմանը չի տալիս սպասվելիք դրական պատասխան կամ ցավի էթիոլոգիան անհայտ է, ապա պետք է հետևել հետագա զարգացմանը ավելի ճիշտ կողմնորոշվելու համար ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Կրծքավանդակի ցավը կախված առաջացման պատճառից կարող է լինել տարբեր բնույթի։ Կրծքավանդակի ցավը տարբերվում է նաև տարբեր մարդկանց մոտ կախված տարիքից, սեռից, քաշից և այլ առանձնահատկություններից ։ Կրծքավանդակի ցավը կարող են նկարագրել որպես դաշույնի հարվածից առաջացող սուր ցավ, այրոցի զգացում, սուր, սեղմող բնույթի ցավ ։ Կրծքավանդակի ցավը կարող է ճառագայթել կամ տեղափոխվել դեպի մարմնի այլ հատվածներ՝ վիզ, ստորին ծնոտ, աջ ուս, ողնաշարի պարանոցային հատված, թիկունք և որովայնի վերին հատված ։ Կրծքավանդակի ցավով պայմանավորված այլ ախտանշաններին են պատկանում սրտխառնոցը, փսխումը, թուլության զգացումը, շնչահեղձությունը, անհանգստությունը և քրտնարտադրությունը ։ Ցավի բնույթը, ուժգնությունը, տևողությունը և ցավի հետ զուգակցվող այլ ախտանիշներն օգնում են ցավի էթիոլոգիան պարզելու և ճիշտ բուժում իրականացնելու հրացում։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Կրծքավանդակի ցավը դասակարգում են անվտանգ, վտանգավոր ինչպես նաև կյանքին անմիջական վտանգ սպառնացող ցավեր ։
Մեծերի մոտ կրծքավանդակի ցավի հիմնական պատճառներն են՝ ստամոքսաղիքային (42%), պսակաձև զարկերակների հիվնադությունները (31%), մկանաոսկրային (28%), պերիկարդիտ (4%) և թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիա (2%) ։ Այլ ավելի հազվադեպ հանդիպող պատճառներն են՝ թոքաբորբը, թոքի քաղցկեղը և աորտայի անևրիզման ։ Ֆիզիոլոգիական բնույթի կրծքավանդակի ցավի պատճառ կարող է լինել տագնապը, սակայն անհրաժեշտ է կատարել տարբերակիչ ախտորոշում ։
Երեխաների մոտ կրծքավանդակի ցավի առաջացման ամենահաճախ հանդիպող պատճառները ոսկրամկանային բնույթի են (76-89%), կարող են լինել նաև վարժություններով խթանված ասթմայի հետևանքով (4-12%), ստամոքսաղիքային հիվանդություններով (8%) և հոգեբանական բնույթի (4%) ։ Կրծքավանդակի ցավը երեխաների մոտ կարող է լինել բնածին որևէ խնդրի հետևանք։
Անամնեզ
Իմանալով տվյալ մարդու մոտ ռիսկի գործոնները կարելի է հերքել կամ հաստատել կրծքավանդակի ցավի առաջացման լուրջ պատճառները։ Օրինակ՝ սրտամկանի ինֆարկտ և աորտայի շերտազատում շատ հազվադեպ է հանդիպում առողջ մինչև 30 տարեկան անձնաց մոտ և հաճախ հանդիպում է ռիսկի գործոններ ունեցող անձանց մոտ։ Ռիսկի գործոններին են պատկանում՝ մեծ տարիքը, ծխելը, զարկերակային գերճնշումը, շաքարային դիաբետը, անամնեզում կորոնար անոթների հիվանդությունը, ինսուլտը և ընտանեկան ծանր պատմությունը (աթերոսկլերոզ, խոլեստերին, վաղ տարիքում սրտամկանի ինֆարկտ) և այլ ռիսկի գործոններ։ Կրծքավանդակի ցավը, որը ճառագայթում է դեպի մեկ կամ երկու ուս և թև, պայմանավորված է ֆիզիկական ակտիվությամբ, սրտխառնոցի, փսխման հետ, կրծքավանդակի ցավն ուղեկցվում է քրտնարտադրությամբ, նկարագրվում է, որպես կրծքավանդակում ճնշման զգացում, ապա շատ մեծ է սուր կորոնար համախտանիշի առաջացման հավանականությունը, սիրտը ստանում է իր համար արյան ոչ լիարժեք ծավալ, սակայն հարկ է նշել, որ այս ախտանիշների բացակայության դեպքում ևս կարող է առաջանալ սուր կորոնար համախտանիշ ։ Կրծքավանդակում նկարագրվող սուր կամ ծակող բնույթի ցավը, որը ունի դիրքային բնույթ, ուժեղանում է պալպացիայի ժամանակ, ապա կարելի է ասել, որ քիչ հավանական է այս ցավի առաջացման սրտային գենեզը ։ Այնուամենայնիվ և՛ տիպիկ, և՛ ատիպիկ նշանները կարող են հանդիպել սուր կորոնար համխտանիշի ժամանակ և միայն անամնեստիկ տվյալները բավարար չեն լինի, որպեսզի դրվի սուր կորոնար համախտանիշ ախտորոշումը ։ Որոշ դեպքերում կրծքավանդակի ցավը կարող է չբնորոշել սուր կորոնար համախտանիշին։ ԱՄՆ-ում սրտամկանի ինֆարկտ ախտորոշվածների մոտ 33 %-ի մոտ կրծքավանդակի ցավ չի դիտվել և այդ հիվանդները, որպես կանոն ունեցել են մահացության ավելի բարձր տոկոս, քան այն հիվանդները, ում մոտ առկա է եղել կրծքավանդակի ցավ ։
Ֆիզիկալ զննություն
Ճիշտ հավաքած անամնեզը և ֆիզիկալ հետազոտության արդյունքները, հիվանդության մասին վկայող վտանգավոր և չնչին նշանների ճիշտ տարբերակումը, կրծքավանդակի ցավի վարումը հնարավորություն կտան  ընտրել ճիշտ լաբորատոր և գործիքային հետազուտություններ։ Հազվադեպ որոշ ոչ այնքան ակնառու նշանների հայտնաբերումը կարող է օգնել ավելի արագ և ճիշտ ախորոշելու, օրինակ Լևինսի նշանը իշեմիայի ժամանակ ։ Այնուամենայնիվ սուր կորոնար համախտանիշի ժամանակ սրտի երրորդ տոնը, քրտնարտադրությունը և ճնշման անկումը հայտնաբերվում են ֆիզիկական զննության ժամանակ ։ Այս նշանների դիագնոստիկ և պրոգնոստիկ արժեքը շատ մեծ չէ ։ Ֆիզիկալ զննությամբ կարող են հայտնաբերվել նաև, որ սրտային բնույթի կրծքավանդակի ցավն ուղեկցվում է ճնշման բարձրացմամբ, հաճախասրտությամբ, հազվասրտությամբ և սրտային աղմուկի առկայությամբ ։ Կրծքավանդակի ցավը, որը ֆիզիկալ զննության ժամանակ պալպացիայի կամ այլ կոնտակտի հետևանքով ուժեղանում է, դասվում է ոչ սրտային բնյութի կրծքավանդակի ցավին, չնայած դրան չի կարելի հերքել սուր  կորոնար համախտանիշը, նախքան չունենանք գործիքային որոշ հետազոտությունների արդյունքներ ։
Անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունք դիմած կրծքավանդակի ցավով հիվանդների մոտ հաճախ հայտնաբերված լուրջ պատճառներն են՝ սրտամկանի ինֆարկտը, աորտայի շերտազատումը, կերակրափողի պատռվածքը, պնևմոթորաքսը և սրտային տամպոնադան ։
Ռիսկի միավորներ
Հիվանդի ընդունման պահին կատարվում է հիվանդի վիճակի գնահատում GRACE-ի և TIMI հատուկ սանդղակներով, ըստ այդ սանդղակների նրանք հիվանդներին բաժանում են սուր կորոնար համախտանիշի առաջացման ցածր, միջին և բարձր ռիսկի խմբերում ։ Այս սանդղակները օգնում են միայն ռիսկը գնահատելու համար, սակայն այս սանդղակները դեղորայքային բուժման որևէ մեթոդ չեն առաջարկում։
Եթե տվյալ անձի մոտ կա սուր կորոնար համախտանիշի (սրտամկանի ինֆարկտ) կասկած, ապա անհապաղ պետք է կատարել որոշ լաբորատոր քննություններ, ԷՍԳ դինամիկան պարզելու համար, սրտային ֆերմենտների որոշում։ Անհրաժեշտ է կատարել դինամիկ հսկողություն, որպեսզի պարզվի հնարավոր պատճառը։
Հատուկ բժշկական հետազոտություններ
Կրծքավանդակի ցավի բնույթը պարզելու համար առաջարկվում են հետևյալ հետազոտությունները․
Կրծքավանդակի ցավի վարում
Կրծքավանդակի ցավով հիվանդների վարումը կախված է ցավի պատճառից կամ փուլից։
Նախահոսպիտալային փուլ
Ինչպես արդեն նշվել է հիվանդանոց դիմելիության մեծ մասը կազմում են կրծքավանդակի ցավով հիվանդները։ Ասպիրինը նվազեցնում է սուր կորոնար սինդրոմով հիվանդների շրջանում մահացության տոկոսը, համարվում է շտապ բժշկական միջամտության առաջին ընտրության դեղամիջոցներից մեկը, անհրաժեշտ է տալ բոլոր հիվնադների, բացառությամբ այն հիվնանդերի, ովքեր անամնեզում նշում են խոցային հիվանդություն կամ արյունահոսություն ։ Թթվածին տրվում է կրծքավանդակի ցավով հիվանդներին, եթե նրանց սատուրացիան 94 %-ից ցածր է կամ չկան շնչական անբավարարության նշաններ ։ Էնտոնոքսը ևս կիրառվում է նախահոսպիտալային փուլում, սակայն նրա արդյունավետությունը դեռևս լիարժեք ապացուցված չէ ։
Բուժում հիվանդանոցում
Հոսպիտալային փուլը սկսվում է ստուգելով հիվանդի կենդանության նշանները, ազատ շնչուղիներ, շնչառական ակտը և գիտակցությունը  ։ Այս փուլը կարող է ընդգրեկել էլեկտրոսրտագրությունը, մոնիտորի վրա սրտի աշխատանքի հսկումը, ներերակային կաթետերիզացիան և այլ բժշկական միջամտություններ ։ Հավաքվում է անամնեզ, կատարվում է ռիսկի գործոնների գնահատում, ֆիզիկալ զննում, գործիքային և լաբորատոր քննություն և ըստ նախնական ախտորոշման սկսվում է հիվանդի վարումը ։ Կախված դրված ախտորոշումից հիվանդն իր բուժումը շարունակում է ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում, հիվանդասենյակում կամ արտահիվանդանոցային պայմաններում ։ Հիվանդանոցային բուժում են ստանում կրծքավանդակի ցավով, սուր կորոնար համախտանիշով, պնևմոթորաքսով, թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիայով կամ աորտայի շերտազատումով հիվանդները ։
Արտահիվանդանոցային բուժում
2015 թվականին ըստ Կորխանի կրծքավանդակի ցավի առաջացման հաճախականությունը նվազում է հոգեհուզական կայուն մարդկանց մոտ ։ Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսով պայմանավորված կրծքավանդակի ցավի դեպքում նշանակվում են պրոտոնային պոմպի ինհիբիտորներ ։ Հետաքրքիր է նաև այն հանգամանքը, որ պրոտոնային պոմպի ինհիբիտորները, որպես պլացեբո կիրառվում են նաև այլ ոչ սրտային բնույթի ցավերի ժամանակ նաև այն դեպքում, երբ ցավը պայմանավորված չէ գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսով ։ Կրծքավանդակի ոսկրամկանային բնույթի ցավի դեպքում կարելի է կատարել ակուպունկտուրա կամ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ և որոշ ֆիզիոթերապևտիկ վարժություններ, որոնք հնարավոր է կատարել տնային պայմաններում ։ Հետազոտությունների արդյունքները կապված բուժման արդյունքի հետ իրարամերժ են ։ Պարզվել է, որ ոսկրամկանային ցավերի դեպքում ամենաարդյունավետը ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների և մանիպուլյացիոն թերապիայի զուգակցումն է ։
Համաճարակաբանություն
Կրծքավանդակի ցավը ամենահաճախ հանդիպող խնդիրներից մեկն է։ ԱՄՆ-ում առաջին բուժօգնության բաժանմունք դիմած անձանց մոտ 6 %-ը գանգատվում է կրծքավանդակի ցավից և հանդիսանում է հոսպիտալացման ամենահաճախ հանդիպող պատճառը ։ Առաջնային օղակ դիմելիության 1-3 %-ը ևս պատկանում է կրծքավանդակի ցավին ։ 1999 թվականից մինչև 2008 թվականը դիտվել է կրծքավադնակի ցավով հիվանդների դիմելիության աճ, սակայն այս խնդրով դիմելիության կտրուկ աճ, մոտ 13 % գրանցվել է 2006-2011թթ․ ։ Կրծքավանդակի ցավով դիմածների մոտ 20 %-ի մոտ ախտորոշվել է սուր կորոնար համախտանիշ ։ Կանանց մոտ ավելի հաճախ հանդիպում է համր ինֆարկտ, այսինք կրծքավանդակի ցավ չի դիտվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցավ