cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թուրքական հոսք
Բանակցություններ Թուրքիայի հետ
Հուլիսի 31-ին՝ Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարար, Ալեքսանդր Նովակը հայտարարեց, որ թուրքական կողմի հետ ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն՝ զեղչով ։ Օգոստոսի 4-ին Յըլդըզը հաստատեց Նովակի խոսքերը։ Ըստ նրա, զեղչը կկազմի 10,25%, և հետագայում Թուրքիային կտրամադրի տարեկան 1 միլիարդ դոլար խնայողություն։ Յըլդըզը վստահեցրել է, որ «Թուրքական հոսք»-ի առաջին շարքի վերաբերյալ համաձայնագիրը կնքելու խնդիրներ չկան, և բոլոր ձգձգումները պայմանավորված են կամ բյուրոկրատական ձևականություններով, կամ Թուրքիայի կողմից նոր կառավարություն ձևավորելու անհրաժեշտությամբ, որն արդեն կստորագրի համաձայնագիր գազատարի կառուցման և Թուրքիայի համար գազի զեղչի հետ կապված ։ Յըլդըզը նշել է, որ թուրքական ընկերությունները կմասնակցեն Թրակիայում գազատարի շինարարությանը, բայց չի մասնակցի գազատարի ստորգետնյա հատվածի շինարարությանը ։
Հոկտեմբերի 6-ին «Գազպրոմի» գործադիր տնօրեն Ալեքսեյ Միլլերը հայտարարեց, որ ընկերությունը չի կառուցի «Թուրքական հոսք»-ի պլանավորված երրորդ և չորրորդ ուղղիները։ Ըստ նրա, «Հյուսիսային հոսք» 2-ի շինարարությունը կապված է, «Թուրքական հոսք» գազատարի թողունակության երկու ուղղիների նվազեցում՝ ընդհանուր 32 միլիարդ խորանարդ մետր տարողությամբ ։
Սիրիայում ռազմական գործողություններին մասնակցող ռուսական մարտական ինքնաթիռների կողմից թուրքական օդային տարածքի խախտման մասին մեղադրանքների առնչությամբ, Թուրքիան սպառնում է Ռուսաստանին, գազային պայմանագրերի խզմամբ ։ Հոկտեմբեր 8-ին Ճապոնիա կատարած պետական այցի ընթացքում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ «Թուրքիան ռուսական գազի հիմնական գնորդն է, բայց անհրաժեշտության դեպքում այն կկարողանա ստանալ գազ այլ վայրերից. դա մեծ կորուստ կլիներ Ռուսաստանի համար» ։
2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին հայտարարվեց, որ Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի կողմից ռուսական Սու-24-ի ոչնչացման հետ կապված, Ռուսաստանը դադարեցնում է աշխատանքը Թուրքիայի հետ մի շարք ներդրումների և առևտրային համաձայնագրերի նախագծերի շուրջ, այդ թվում՝ «Թուրքական հոսքի» հետ ։
Դեկտեմբերի 3-ին Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարար Ալեքսանդր Նովակը հայտարարեց, որ «Թուրքական հոսք» նախագիծը դադարեցված է ։
2016 թվականի հուլիսի 26-ին, Ռուսաստանի Դաշնության փոխվարչապետ Արկադի Դվորկովիչը հայտարարեց Թուրքիայի պատրաստակամությունը վերսկսելու «Թուրքական հոսք» նախագիծը ։
Սեպտեմբերին «Գազպրոմ»-ը դիվանագիտական ուղիներով ստացել է առաջին թույլտվությունը նախագծի վերականգնման նախապատրաստական ընթացակարգերի շրջանակներում։
Հոկտեմբերի 10-ին Մոսկվան և Անկարան կնքեցին միջկառավարական համաձայնագիր «Թուրքական հոսք» գազատարի կառուցման վերաբերյալ։ Փաստաթուղթը ստորագրվել է Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարար Ալեքսանդր Նովակի և նրա թուրք գործընկեր Բերաթ Ալբայրաքի միջև՝ երկու երկրների նախագահներ Վ. Պուտինի և Ռ. Էրդողանի ներկայությամբ ։
Դեկտեմբերի 2-ին Թուրքիայի խորհրդարանը վավերացրեց Ռուսաստանի հետ պայմանագիրը «Թուրքական հոսք» գազատարի կառուցման վերաբերյալ (210 պատգամավոր քվեարկեց փաստաթղթի վավերացման օգտին, 7 դեմ և վեց ձեռնպահ ): Դեկտեմբերի 6-ին Թուրքիայի նախագահ Ռ. Էրդողանը ստորագրեց օրենք, որը վավերացնում է Ռուսաստանի հետ այդ պայմանագիրը ։
Դեկտեմբերի 8-ին «Գազպրոմ»-ը շվեյցարական Allseas ընկերության հետ պայմանագիր է կնքել առաջին ծովային գազատարի կառուցման համար ։
2017 թվականի հունվարի 20-ին Ռուսաստանի Դաշնության Պետական դուման ընդունեց օրենք Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև «Թուրքական հոսք» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին ։
Փետրվարի 1-ին Դաշնության խորհուրդը վավերացրել է Ռուսաստանի և Թուրքիայի կառավարությունների միջև «Թուրքական հոսք» գազատարի նախագծի վերաբերյալ համաձայնագիրը ։ Փետրվարի 7-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Թուրքիայի հետ, ստորագրել է գազատարի վերաբերյալ համաձայնագրի վավերացման մասին օրենքը ։
Փետրվարի 21-ին որոշում է ընդունվել գազատարի երկրորդ ճյուղի կառուցման մասին (Եվրամիության սպառողների համար) ։
Հոկտեմբերին Անկարան «Գազպրոմին» դրական բնապահպանական եզրակացություն է տվել «Թուրքական հոսքի» ափամերձ հատվածին ։
2018 թվականի հունվարին Թուրքիան թույլատրել է կառուցել գազատարի ծովային հատվածի երկրորդ ճյուղը, բացառիկ տնտեսական գոտում և տարածքային ջրերում ։ Այսպիսով, թուրքական կառավարության կողմից գազատարի կառուցման համար անհրաժեշտ բոլոր թույլտվությունները ստացվել են։
2018 թվականի մայիսի 26-ին «Գազպրոմը» Թուրքիայի կառավարության և Botas ընկերության հետ համաձայնագիր է ստորագրել «Թուրքական հոսքի» երկրորդ ճյուղի ցամաքային հատվածի վերաբերյալ, որտեղ սահմանված են խողովակաշարի այդ հատվածի կառուցման հիմնական պայմաններն ու պարամետրերը։ Շինարարությամբ զբաղվելու է TurkAkim Gaz Tasima A. S. («Գազպրոմին» և «Botas» պատկանում է 50-ական տոկոս) համատեղ ձեռնարկությունը, և «Թուրքական հոսքի տարանցիկ գծի կառուցման համար ազգային կարգավորիչներից ոչ մի լրացուցիչ թույլտվություն չի պահանջվի ։
2017
Մայիսի 7-ին սկսվել է գազատարի ծովային հատվածի շինարարությունը  ։
Հունիսի 23-ին իրականացվել է խողովակաշարի ծանծաղ և խորջրյա հատվածի միացումը և սկսվել է գազատարի խորջրյա հատվածի տեղադրումը. նախագահ Վլադիմիր Պուտինը այցելել է Pioneering Spirit խողովակաշարային նավ և տվել է գազատարի խորջրյա տեղադրման մեկնարկը։
Սեպտեմբերի 29-ին ավարտվել է Թուրքիայի տնտեսական գոտու սահմանն առաջին գծի տեղադրումը, որի երկարությունը կազմել է 300 կմ ։ Դրանից հետո շարունակել են աշխատանքները Ռուսաստանի տնտեսական գոտում երկրորդ թելի տեղադրումը։ Հոկտեմբերի կեսին գազատարի ծովային հատվածում տեղավորվել է 373 կմ, նոյեմբերի 29-ին՝ 555 կմ (30 %), ընդ որում նոյեմբերի 4-ից աշխատանքներն իրականացվել են Թուրքիայի բացառիկ տնտեսական գոտում ։
2018
Հունվարի 4-ի դրությամբ կառուցվել է գազատարի ծովային հատվածի 38% (700 կմ) ։ Հունվարի 17-ին նախագծի օպերատորը՝ South Stream Transport B. V. ընկերությունը, սկսել է թուրքական ափին ընդունարանի տերմինալի շինարարությունը ։
Հունվարի 28-ին ավարտվել է առաջին գծի 530-կիլոմետրանոց հատվածի (գրեթե կեսը) շինարարությունը ։ Բացի այդ, տեղադրվել է գազատարի երկրորդ գծի ծովային հատվածի 224-կիլոմետրանոց հատվածը Ռուսաստանի բացառիկ տնտեսական գոտու տարածքում ։
Փետրվարի 20-ին ընդհանուր առմամբ երկու գծով տեղադրվել է 884 կմ խողովակաշար կամ ծովային հատվածի 48%-ը ։ Առաջին գիծը անցել է 660-րդ կիլոմետր, կետ՝ Բուլղարիայի սահմանի բացառիկ տնտեսական գոտում։
Մարտի 1-ի դրությամբ կառուցվել է «Թուրքական հոսք» գազատարի ավելի քան 910 կիլոմետր ծովային հատվածը, ինչը կազմում է դրա 49 տոկոսը՝ ընդհանուր երկարությամբ ։
Մարտի 21-ի դրությամբ տեղավորվել է ծովային հատվածի ընդհանուր երկարությամբ 991 կմ՝ 53%-ը երկու թելերով ։
Ապրիլի 30-ին ավարտվեց Թուրքական հոսքի առաջին թելի ծովային հատվածի խորը ջրերի տեղադրումը ։
2018 թվականի մայիսի 27-ին «Գազպրոմը» և Թուրքիայի կառավարությունը համաձայնագիր են ստորագրել "Թուրքական հոսք" գազատարի երկրորդ գծի ցամաքային հատվածի վերաբերյալ՝ ԵՄ գազի մատակարարման համար ։
Հունիսի 26-ին Pioneering Spirit խողովակաշարավոր նավը վերսկսել է գազատարի երկրորդ ճյուղի տեղադրումը Ռուսաստանի բացառիկ տնտեսական գոտու սահմանից ։
Հուլիսի 22-ին սկսվել է գազատարի միակցման ճյուղի կառուցումը Թուրքիայի առափնյա հատվածի Քըյըքոյ բնակավայրից դեպի հիմնական խողովակ ։
Հոկտեմբերի 26-ին երկու թելերով ընդհանուր առմամբ տեղադրվել է 1775 կմ խողովակ (ծովային հատվածի ընդհանուր երկարության 95%-ը)։ Ավարտվել է Ռուսաստանի Անապա քաղաքի շրջանում առափնյա միացման օբյեկտների կառուցումը և կատարվել են արձակման աշխատանքներ։ Թուրքիայում Քըյըքոյ ավանի մոտ շարունակվել է ընդունարանի տերմինալի շինարարությունը ։
Նոյեմբերի 19-ին Ստամբուլում տեղի է ունեցել «Թուրքական հոսք» գազատարի ծովային հատվածի շինարարության ավարտի արարողությունը։ Դրան մասնակցել են Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը և Թուրքիայի նախագահ Թ. Էրդողանը։ 2019 թվականի դեկտեմբերին նախատեսվում է «Թուրքական հոսք» գազատարի շինարարության ամբողջական ավարտը ։
2019
Մարտի 19-ին Թուրքիայում պատրաստվեց «Թուրքական հոսքի» ծովային առափնյա սեկցիաներին միացնող վերջնակետը։ Եզրափակիչ հանգույցը խորհրդանշում է Սև ծովում գազատար համակարգի ստեղծման աշխատանքների ամբողջ համալիրի ավարտը։ Իրականացվել է Ռուսաստանի Անապայի մոտ առափնյա միացման հատվածի ֆիզիկական միացումը՝ Թրակիայի թուրքական տարածաշրջանում Կիյկոյ մոտ ընդունիչ տերմինալով։ «Ռուսկայա» կոմպրեսորային կայանը, որը կապահովի անհրաժեշտ ճնշում Սև ծովով գազի տեղափոխման համար, ինչպես նաև Ռուսաստանի առափնյա միացման հատվածը լիովին պատրաստ է շահագործման մեկնարկին։ Քըյըքոյում ընդունարանի կառուցման աշխատանքների ավարտից հետո «Թուրքական հոսք» գազատարը պատրաստ կլինի շահագործման ։
2019 թվականի օգոստոսի 14-ին կապալառուն հայտարարել է ընդունող տերմինալի 95%-անոց պատրաստվածության մասին՝ արդեն 2019 թվականին հաստատելով ամբողջ գազամուղը շահագործման հանձնելու պլանները ։
2019 թվականի հոկտեմբերի 18-ին սկսվեց գազատարի ծովային հատվածի երկու ճյուղերից առաջինը գազի լցումը, որը փորձարկման վերջին փուլն է, նախքան այն շահագործման հանձնելը ։ Երկրորդ ճյուղը բնական գազով լցնելը կսկսվի առաջին ճյուղը լցնելուց հետո։
2019 թվականի նոյեմբերի 19-ին «Թուրքական հոսք» գազատարի երկու ճյուղերը լցված էին գազով ։
Թուրքիայում ընդունող տերմինալի շինարարական աշխատանքները ավարտական փուլում են։ Թուրքական BOTAŞ գազատրանսպորտային ցանցի օպերատորը զուգահեռաբար իրականացնում է առաջին ցամաքային հատվածի կառուցման միջոցառումների կոմպլեքս, որպեսզի միացնի «Թուրքական հոսք»-ը և Թուրքիայի գազատրանսպորտային ցանցը։ «Գազպրոմ» ՀԲԸ և BOTAŞ համատեղ ձեռնարկությունն այս պահին իրականացնում է երկրորդ, տարանցիկ, ցամաքային հատվածը՝ եվրոպական երկրներ գազ մատակարարելու համար ։
2019 թվականի նոյեմբերի 30-ին Թուրքիան «ոսկե» զոդման հանգույց է արել, որը «Թուրքական հոսք»-ը միացրել է «Բալկանյան հոսք» գազատարին ։
2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ին համաձայնագիր է կնքվել «Գազպրոմ էքսպորտ»-ի և «Բուլգարգազ»-ի միջև, Ռումինիայի (Նեգրու-Վոդեի) փոխարեն ռուսական բնական գազի մատակարարում «Թուրքական հոսք»-ի միջոցով (Ստրանջուի միջոցով)։ 2020 թվականի հունվարի 1-ին  կատարվել է առաքման կետի փոփոխություն, ինչը Սոֆիային թույլ կտա ավելի քան 40 մլն եվրո տնտեսել։ Բացի այդ, Բուլղարիան հայտարարել է Հյուսիսային Մակեդոնիա և Հունաստան ռուսական գազը փոխադրելու պատրաստակամության մասին ։
2020
2020 թվականի հունվարի 8-ին Ռուսաստանի և Թուրքիայի նախագահներ Վլադիմիր Պուտինը և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը պաշտոնապես բացեցին «Թուրքական հոսք» գազատարը։ Արարողությունը տեղի է ունեցել Ստամբուլում։ Դրան մասնակցել են նաև Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը և Բուլղարիայի վարչապետ Բոյկո Բորիսովը ։
Գազատարի շարունակություն
Հարավային և Հարավարևելյան Եվրոպայի երկրներ ռուսական գազի մատակարարման կա երեք տարբերակ ։
2018 թվականի վերջին Վլադիմիր Պուտինը, Հունաստանի վարչապետ Ալեքսիս Ցիպրասի հետ բանակցությունների արդյունքում, չի բացառել Հունաստանի տարածքով «Թուրքական հոսքին» Հարավային Եվրոպայի միանալու հնարավորությունը ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ռուսական մասնակցությամբ Բուլղարիայում սկսվել է «Բալկանյան հոսք» գազատարի շինարարությունը։ Նախագծի կատարող է դարձել իտալասաուդական «Arkad Engineering» կոնսորցիումը։ «Բալկանյան հոսք»-ի խողովակների 90%-ն արդեն Ռուսաստանից հասվել է Բուլղարիա, ապահովված ֆինանսավորմամբ, մինչ 2020 թվականի հունվարի վերջը կկառուցվի գազատարի 308 կմ-ը ։
2019 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Բուլղարիայում շահագործման է հանձնվել առաջին հերթին «Բալկանյան հոսք»-ը.11 կիլոմետրանոց գազատարը, որը թուրք-բուլղարական սահմանից «Թուրքական հոսքի» ցամաքային շարունակությունն է կապում Բուլղարիայի գազատրանսպորտային համակարգի և Ստրանջա մետրային կայանի հետ ։ Աշխատանքներ են տարվել նաև Տրանսբալկանյան գազատարով գազ մատակարարելու համար ռևերսային ռեժիմով։ Այսպիսով, արդեն 2020 թվականի հունվարի 1-ից՝ Բուլղարիայում և Ռումինիայում ենթակառուցվածքը պատրաստ է ուկրաինական երթուղու փոխարեն «Թուրքական հոսք»-ից գազ ընդունել, մինչև 2020 թվականի ամառվա կեսը սպասվում է Սերբիային գազի մատակարարում ։ Մատակարարումների ենթադրյալ ծավալը տարեկան մինչև 5,5 մլրդ. մ³ գազ է ։
2019 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Gastrans-ը՝ Սերբական «Սերբիյագազ» պետական ընկերության և ռուսական «Գազպրոմ»-ի համատեղ ձեռնարկությունը, ավարտել է Սերբիայի և Բուլղարիայի սահմանից մինչև Հունգարիայի հետ սահման ձգվող գազատարի սերբական հատվածի 403 կմ-ի կառուցումը ։
Գործընկերներ
2019 թվականի հունվարի վերջին բուլղարական գազի փոխանցման համակարգի օպերատոր «Բուլգարտրանսգազ»-ը պաշտոնապես հայտարարեց, որ կծախսի մոտ 1,6 միլիարդ դոլար՝ գազատարները ընդլայնելու համար, Թուրքական հոսքով Թուրքիայից դեպի Սերբիա ռուսական գազ մատակարարելու համար ։ Դա լիովին համապատասխանում է այն կառուցվածքին, որը 2019 թվականի հունվարին Վլադիմիր Պուտինը Բելգրադում քննարկել Է Սերբիայի նախագահ Ա.Վուչիչի հետ կայացած բանակցություններում։ Վերջինս հայտնեց, որ Սերբիան շահագրգռվածշ է միանալ «Թուրքական հոսք» նախագծին։ Ռուսաստանը պատրաստ է 1,4 միլիարդ դոլար ներդնել դեպի Սերբիա գազատարը երկարացնելու նախագծում ։ Պուտինը նաև նշել է, որ խոսքը կարող է վերաբերել նաև դեպի եվրոպական երկրներ «Թուրքական հոսք»-ի շարունակման նախագծերի իրականացմանը, այդ թվում՝ Սերբիայում տարանցիկ ենթակառուցվածքների զարգացման միջոցով ։ 2019 թվականի մարտին Սերբիայի կառավարությունը համաձայնեց կառուցել «Թուրքական հոսք» գազատարի մի հատված իր տարածքով՝ Բուլղարիայից մինչև Հունգարիա։ 2019 թվականի ապրիլին նախատեսվում էր տեղամասի շինարարության սկիզբը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2020 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական հարաբերություններ
Լենտեխի
Լենտեխի (Lentegí), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոստա Տրոպիկալ շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 23,84 կմ2։ Բնակչությունը՝ 340 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Պյոտր Ստրուվե
Պյոտր Բեռնհարդի Ստրուվե (Пётр Бернгардович Струве, ), ռուս քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, ժուռնալիստ, սկզբնական շրջանում՝ այսպես կոչված իրավական մարքսիզմի (Легальный марксизм) ներկայացուցիչ, Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության համահիմնադիր, այնուհետև՝ 1905 թվականից՝ ռուսական ազատականության (լիբերալիզմի) եռանդուն գործիչ ու տեսաբան, սահմանադրական-դեմոկրատական կուսակցության (կադետների) առաջնորդներից մեկը։
Կենսագրություն
Պերմի նահանգապետ Բեռնհարդ Ստրուվեի որդին է, աստղագետ Վասիլի Ստրուվեի թոռը։ Ծնվել է Պերմում, 1882 թվականից ապրել Սանկտ Պետերբուրգում՝ հրատարակչուհի Ալեքսանդրա Կալմիկովայի տանը, սովորել է 3-րդ գիմնազիայում։ 1889 թվականին ընդունվել է Պետերբուրգի համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետ, հաջորդ տարի տեղափոխվել իրավաբանական։ Ուսանողության տարիներին տարվել է մարքսիզմով, համալսարանում մարքսիստական խմբակ ստեղծել։ 1892 թվականին ավստրիական Գրաց քաղաքի համալսարանում տնտեսագիտություն է ուսումնասիրել, հենց այդ ժամանակներից էլ սկսել է զբաղվել հրապարակագրությամբ, գերմանական սոցիալ-դեմոկրատական մամուլում հանդես եկել նարոդնիկության քննադատությամբ։ Հրատարակել է «Քննադատական նոթեր Ռուսաստանի տնտեսական զարգացման հարցի առնչությամբ» («Критические заметки к вопросу об экономическом развитии России») գիրքը, որով հիմք է դրվել նարոդնիկության դեմ ռուսական մարքսիզմի լեգալ պայքարին։ Աշխատությունը դարձել է Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատների «հավատքի խորհրդանիշը», հեղինակը դասվել է մարքսիստ առաջատար տեսաբանների շարքին։ Գիրքը, ապացուցելով կապիտալիզմի առաջադիմական բնույթը, ավարտվում էր հետևյալ բառերով. «Խոստովանենք մեր անկուլտուրական լինելը և գնանք դասեր քաղելու կապիտալիզմից» («Признаем нашу некультурность и пойдем на выучку к капитализму» ):
1895 թվականին Պյոտր Ստրուվեն անդամագրվել է կայսերական ազատ տնտեսագիտական ընկերությանը։ Այդ նույն տարվա հունվարին տարածել է իր անանուն բաց նամակը՝ ուղղված Նիկոլայ 2-րդին, ով գահ բարձրանալով՝ հայտարարել էր, որ հակառեֆորմների քաղաքականություն է վարելու։ 1896 թվականին մասնակցել է 2-րդ ինտերնացիոնալի լոնդոնյան կոնգրեսին։ Խմբագրել է մարքսիստական առաջին ամսագրերը՝ «Новое слово»-ն (1897 թ.) և «Начало»-ն (1899 թ.): 1898 թվականին ՌՍԴԲԿ 1-ին համագումարի համար գրել է «Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության (ՌՍԴԲԿ) մանիֆեստը», որն այդ կուսակցության առաջին փաստաթուղթն է։ 1899 թվականին Գերմանիայում գերմաներեն հրատարակել է «Հասարակական զարգացման մարքսյան տեսությունը» աշխատությունը, որտեղ քննադատության է ենթարկել Մարքսի հայացքները սոցիալական հեղափոխության անխուսափելիության մասին ։ 1900 թվականի ապրիլին մասնակցել է «Искра» թերթի հրատարակումը նախաձեռնելու կապակցությամբ Պսկովում անցկացված կազմակերպական խորհրդակցությանը։ 1905 թվականից դարձել է սահմանադրական-դեմոկրատական (կադետների) կուսակցության ղեկավար անդամներից մեկը (դա ռուսական կայսրությունում 1905-1917 թվականներին գործած ազատական/լիբերալ քաղաքական կուսակցություն էր)։ 1906 թվականին Ստրուվեն ընտրվել է 2-րդ դումայի պատգամավոր։ Ստոլիպինյան դեակցիայի տարիներին եղել է «Вечи.критика революционных традиций русской интеллигенции» հոդվածների ժողովածուն ստեղծած հեղինակներից մեկը ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականին, նշանակվել է առևտրի և արդյունաբերության նախարարությանն առընթեր միջգերատեսչական գաղտնի և հատուկ կոմիտեի նախագահ (կոմիտեի խնդիրն էր սահմանափակել մատակարարումներն ու առևտուրը թշնամու հետ)։ Այդ նույն տարում ընդգրկվել է բնական արտադրական ուժերի ուսումնասիրման ակադեմիական հանձնաժողովում, որի ղեկավարը ակադեմիկոս Վ. Ի. Վերնադսկին էր։ 1915 թվականի փետրվարի 18-ից եղել է արդյունաբերության ու առևտրի նախարարության նորանշանակ գլխավոր կառավարիչ Վ. Ն. Շախովսկու խորհրդականը սոցիալական հարցերով ։
1916 թվականին Ստրուվեին շնորհվել է Քեմբրիջի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում։ 1917 թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին նա պաշտոնավարել է որպես արտաքին գործերի նախարարության տնտեսական դեպարտամենտի տնօրեն, մայիսին ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1928 թվականին հեռացվել է, 1990 թվականին վերականգնվել ):
Մասնակցել է Մոսկվայում կայացած Պետական խորհրդակցությանը։ Եղել է Նախախորհրդարանի (Предпарламент) անդամ, ընդգրկվել միջազգային գործերի հանձնաժողովում, որտեղ հանդես է եկել հակահեղափոխական, պաշտպանողական դիրքերից ։
1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունից ու ցարական վարչակարգի տապալումից հետո՝ 1917 թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին պաշտոնավարել է որպես ժամանակավոր կառավարության արտաքին գործերի նախարարության տնտեսական դեպարտամենտի տնօրեն։ Բոլշևիկյան հեղաշրջումից (հոկտեմբերյան հեղափոխությունից) հետո հարել է սպիտակգվարդիականներին, ծառայել Անտոն Դենիկինի, Պյոտր Վրանգելի գրասենյակներում։ Ֆրանսիայի կողմից ճանաչված վրանգելյան կառավարության կազմում վարել է արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը ։ 1920 թվականից գտնվել է աքսորում կամ վտարանդության մեջ, 1928 թվականից ապրել Հարավսլավիայի մայրաքաղաքում՝ Բելգրադում, դարձել ԽՍՀՄ-ի, հոկտեմբերյան հեղափոխության, բոլշևիկյան վարչակարգի ակնառու քննադատներից մեկը։ Մինչև 1928 թվականը դասախոսել է Պրահայի Կառլով համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի ռուսական բաժնում, այնուհետև հասարակագիտական թեմաներով դասախոսություններ կարդացել Բելգրադի համալսարանում։ Բելգրադում դրա հետ մեկտեղ 1928-1934 թվականներին խմբագրել է «Россия и славянство» ամենշաբաթյա ամսագիրը, հետագայում վերջ է տվել իր քաղաքական գործունեությանը։
Թաղվել է Սենտ Ժենևիև դե Բուա քաղաքի ուղղափառ գերեզմանատանը։
Լախվիչի
Լախվիչի (Лахвичі), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1795 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լախվիչի գյուղում բնակվում էր 498 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,69 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 721,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1795 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Փոքր Կոնդոմա
Փոքր Կոնդոմա (Малая Кондома), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետի երկարությունը 25 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Տոմ գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
(3305) Սեդամս
(3305) Սեդամս (Ceadams), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի մայիսի 21-ին Ալան Գիլմորի և Պամելա Կիլմարտինի կողմից Լեյք Տեկապոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,60513 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2059 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0044 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1535,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,234401 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,45° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ալան Գիլմորի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Պամելա Կիլմարտինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիրուսոլոգիա
Վիրուսոլոգիան (վիրոլոգիա կամ վիրուսաբանություն) գիտություն է, որի ուսումնասիրման առարկա են հանդիսանում վիրուսները և վիրուսանման այլ հարուցիչները։ Վիրուսները գենետիկական նյութ պարունակող (ԴՆԹ կամ ՌՆԹ) և սպիտակուցային թաղանթով պատված ինֆեկցիոն հարուցիչներ են ։ Վիրուսոլոգիայի ուսումնասիրման թիրախներ են հատկապես՝ վիրուսների կառուցվածքը, նրանց դասակարգումը, նրանցով վարակման և բջիջներ ներթափանցման եղանակները, ազդեցությունը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական գործընթացների և իմուն համակարգի վրա, վիրուսային հիվանդությունները, օրգանիզմից նրանց անջատման և աճեցման եղանակները, վիրուսների օգտագործումը հետազոտության և բուժման մեջ։ Վիրուսոլոգիան համարվում է մանրէաբանության ճյուղերից մեկը։
Վիրուսների կառուցվածք և դասակարգում
Վիրուսոլոգիայի խոշոր ճյուղերից է վիրուսների դասակարգումը։ Դասակարգման տարբերականերից մեկը հիմնված է առավելապես այս կամ այն կենդանի օրգանիզմին ախտահարելու վրա, ըստ այդմ տարբերում ենք՝ կենդանական վիրուսներ, բուսական վիրուսներ, սնկային վիրուսներ, և բակտերիոֆագեր (վիրուսներ, որոնք ախտահարում են մանրէներին)։ Մեկ այլ դասակարգում հիմնված է վիրուսային կապսիդի (արտաքին սպիտակուցային թաղանթ) երկրաչափական տեսքի (հելիկալ կամ իկոսահեդրալ), կամ բուն վիրուսի կառուցվածքի (հավելյալ լիպիդային պատյանի առկայություն կամ բացակայություն) վրա։ Վիրուսների չափսը տատանվում է 30-450 նմ (նանոմետր) սահմաններում, որը նրանցից շատերին լուսային մանրադիտակի տակ դարձնում է անտեսանելի։ Վիրուսների արտաքին տեսսքը և կառուցվածքը ուսումնասիրվել են էլեկտրոնային մանրադիտակով, մագնիսառեզոնանսային սպեկտրոսկոպիայով, ռենտգեն կրիստալոգրաֆիայով։ Վիրուսների դասակարգման եղանակներից ամենաօգտակարը և ներկայումս ամենատարածվածն է՝ դասակարգումը, հիմնված նուկլեինաթթվի կառուցվածքի (ԴՆԹ կամ ՌՆԹ) և նրանց կրկնապատկան եղանակների վրա։ Ըստ այդմ տարբերում ենք՝
2005 թվականի տվյալներով, Վիրուսների տաքսոնոմիայի միջազգային կոմիտեն ցուցակագրել է 5450 վիրուսներ, խմբավորված 2000 տեսակներում, 287 ծագումում, 73 ընտանիքում և 3 շարքում։
Վիրուսոլոգները (վիրուսոլագիայով զբաղվող մասնագետները) ուսումնասիրում են նաև ենթավիրուսային մասնիկները, որոնք ավելի փոքր և պարզ մասնիկներ են։ Նրանց թվում են՝
Վիրուսոլոգիայում, միևնույն տեսակին պատկանող վիրուսները ոչ միշտ են մոնոֆիլետիկ, ասել է թե միևնույն ֆիլոգենետիկ ուղին և միևնույն ընդհանուր նախորդը ունեցող, քանի որ վիրուսների էվոլյուցիոն ծագման մեխանիզմները դեռևս հիպոթեզների մակարդակում են։ Առայժմ առկա են 3 այդպիսի տեսություն՝
Այստեղ շատ մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում միմիվիրուսը, հսկա վիրուս որը վարակում է ամեոբաներին և կոդավորում նրանց բջջային գործառույթների մեծամասնությունը, գործառույթներ, որոնք ավանդաբար եղել են փոխկապակցված բակտերիաների հետ։ Հնարավոր 2 տարբերակներն են՝ միմիվիրուսը մակաբույծ պրոկարիոտների պարզեցված տարբերակն է, կամ պարզ վիրուս որը այս հավելյալ գեները վերցրել է տիրոջ բջջիջներից։ Վիրուսների էվոլյուցիան, որը շաղկապված է նրանց տերերի էվոլյուցիայի հետ, ուսումնասիրվում է օրգանիզմի հետ համատեղ։ Հետաքրքիրն այն է, որ վիրուսները բազմանում, կրկնապատկվում և զարգանում են, սակայն նրանք չեն շարժվում, չեն մասնակցում նյութափոխանակությանը, միշտ կախված են տիրոջ բջիջներից, քանի որ օգտագործում են հենց այդ բջջային օրգանոիդները վերարտադրման համար։ Եվ հարց է ծագում արդյոք նրանք կենդանի օրգանիզմներ են թե ոչ, հարց որը վերաբերում է նրանց ճիշտ սահմանմանը, սակայն երբեք չի ազդում վիրուսների կենսաբանական իրողության վրա։
Վիրուսային հիվանդություններ և իմուն համակարգ
Վիրուսների ուսումնասիրումը կարևորում է նրանով, որ նրանք հանդիսանում են բազմաթիվ ինֆեկցիոն հիվանդությունների հարուցիչներ։ Տարածված վիրուսային հիվանդությունների թվում են՝ գրիպը, կատաղությունը, կարմրուկը, վիրուսային հեպատիտները, դեղին տենդը, Դենգե տենդը, փայտացումը, բնական ծաղիկը և ՁԻԱՀ-ը ։ Լայն տարածում ունեն նաև հերպես վիրուսները, որոնք որպես Ալցհեյմերի հիվանդության հնարավոր հարուցիչներ, շարունակվող ուսումնասիրությունների փուլում են ։
Որոշ վիրուսներ, որոնք հայտնի են նաև օնկովիրուսներ անվանմամբ կարող են առաջացնել քաղցկեղ։ Ամենաուսումնասիրվածների թվում է մարդու պապիլոմավիրուսը, որը կարող է հարուցել արգանդի պարանոցի, հեշտոցի և ուղիղ աղու քաղցկեղ (հատկապես 16,18,31 շտամները) ։ Մյուս օրինակը հեպատիտ B-ի և հեպատիտ C-ի կապն է լյարդաբջջային քաղցկեղի հետ ։ Պրիոնային հիվանդությունների թվում են՝ փոխանցվող սպունգանման էնցեֆալոպաթիաները, որոնցից են՝ Կուրուն, Կրիցֆելդ-Յակոբի հիվանդությունը և խոշոր եղջրավորների էնցեֆալոպաթիան - «գժված կովի հիվանդություն» ։ Վիրուսների ախտածնության աստիճանը կոչվում է վիրուլենտություն։ Պաթոգենեզ և իմուն համակարգ Երբ կենդանի օրգանիզմի իմուն համակարգը հանդիպում է վիրուսներին, այն կարող է սկսել արտադրել սպեցիֆիկ հակամարմիններ, որոնք կապվելով վիրուսի համապատասխան հակածինների հետ կամ նրան չեզոքացնում են և արգելակում մուտքը բջիջ, կամ էլ հեշտացնում են նրանց կլանումը և ոչնչացումը (օփսոնիզացիա)։ Լաբորատոր հետազոտման եղանակներով, վիրուս սպեցիֆիկ հակամարմինների ստուգումն արյան մեջ, որոնցից է օրինակ՝ ELISA-ն (enzyme-linked immunosorbent assay), թույլ է տալիս գնահատել թե արդյոք տվյալ անձը նախկինում վարակվել է տվյալ վիրուսով թե ոչ։ Պատվաստումները կարող են պաշտպանել վիրուսային հիվանդություններից, դրդելով նմանատիպ հակամարմինների առաջացումը առանց հիվանդության զարգացման։ Պաշտպանական երկրորդ մեխանիզմը, կամ բջիջ միջնորդավորված իմունությունը, կատարվում T լիմֆոցիտների օգնությամբ։ Այսպես, օրգանիզմի ցանկացած բջիջ, բջջի ներսում կատարվող փոփոխությունները իմուն համակարգի համար թափանցիկ դարձնելու նպատակով, պարբերաբար բջջի մակերեսին ցուցադրում է փոքր սպիտակուցային մասնիկներ։ Եթե այս մասնիկները (վիրուսային, քաղցկեղային և այլն) T բջիջների կողմից ճանաչվում են օտար, ապա նրանց հրահրմամբ ցուցադրող բջիջը մահանում է, իսկ համապատասխան հակածին սպեցիֆիկ T-լիմֆոցիտները բազմանում սկիզբ տալով տվյալ վիրուսի դեմ կռվող սպեցիֆիկ բանակի։ Յուրահատուկ պաշտպանական այս մեխանիզմը կարող է հրահրվել նաև որոշ պատվաստումների օգնությամբ։ ՌՆԹ միջնորդավորված պաշտպանությունը, որն իրենից ենթադրում է միկրոՌՆԹ-ների կամ փոքր «խանգարող» ՌՆԹ-ների միջոցով թիրախ ՌՆԹ-ի կապում և այս ՌՆԹ-ների հետագա քայքայում կամ տրանսլյացիայի ընկճում, հայտնաբերվում է բուսական, կենադանական և էուկարիոտիկ բազմաթիվ բջիջներում, այն հավանաբար առաջացել է հենց վիրուսների դեմ պաշտպանության համար։
Ամեն մահացու վիրուսային հիվանդություն ինչ-որ չափով իրենից ներկայացնում է պարադոքս, չէ որ առանց օրգանիզմ վիրուս նույնպես չի կարող լինել, հետևաբար ինչո՞ւ է վիրուսը սպանում այն աղբյուրը որից սնվում է և բազմանում (պարադոքս, որը կարող է վերաբերել նաև ուռուցքային բջիջներին)։ Տարածված տեսակետի համաձայն, վիրուսներից շատերը իրենց բնական տերերի համար այնքան էլ վնասակար չեն և նույնիսկ կարող են օգտակար լինել ։ Մահացու վիրուսային հիվանդություններն առաջանում են, երբ վիրուսը պատահականության արդյունքում իր բնական տիրոջից անցնում է այլ` իր համար «անսովոր» օրգանիզմ (զոոնոզ հիվանդություններ)։ Օրինակ, մարդկանց մոտ ծանր հիվանդություն առաջացնող գրիպի վիրուսի համար բնական տերեր են համարվում խոզերը և թռչունները։ Մյուս օրինակն է ՄԻԱՎ -ը, որը համարվում է պրիմատների մոտ հանդիպող ՍԻԱՎ -ի (Սիմիան իմունային անբավարարության վիրուս) տարատեսակ։ Մինչ պատվաստումներով հնարավոր է կանխարգելել որոշ վիրուսային վարակներ և այն ունի բավական երկար պատմություն, հակավիրուսային դեղերը համեմատաբար վերջերս են ստեղծվել։ Առաջին այդպիսի դեղը ինտերֆերոնն է, որը բնականում ևս արտադրվում է օրգանիզմում և դրդելով իմուն համակարգի մի շարք օղակներ բարձրացնում բջիջ միջնորդավորված իմունային պատասխանի արդյունավետությունը։
Մոլեկուլային կենսաբանություն և վիրուսային թերապիա
Բակտերիոֆագերը, որոնք բակտերիաներին վարակող վիրուսներ են, հեշտությամբ կարող են սինթեզվել բակտերային կուլտուրաների վրա։ Տրանսդուկցիան, բակտերիոֆագերի միջոցով մի բակտերիայի գենետիկ նյութի փոխանցումն է այլ բակտերիայի ։ Գենետիկ նյութի հորիզոնական փոխանցման այսպիսի եղանակը, մոլեկուլյար կենսաբանության զարգացման նախադրյալներից է հանդիսացել։ Գենետիկ կոդը, ռիբոզիմները (ՌՆԹ- մոլեկուլներ, որոնք կատալիզում են մի շարք կենսաքիմիական ռեակցիաներ), առաջին ռեկոմբինանտ ԴՆԹ-ն և գենետիկ գրադարանները ստեղծվել են բակտերիոֆագերի օգտագործման ընթացքում։ Վիրուսներից ստացված որոշ գենետիկ տարրեր, օրինակ՝ նրանց բավական էֆֆեկտիվ պրոմոտերները, ներկայումս հաճախ օգտագործվում են մոլեկուլային կենսաբանության հետազոտությունների ընթացքում։ Շատ վիրուսներ, էուկարիոտ բջիջներ ներթափանցելուց հետո, իրենց գենետիկ հավաքակազմը տեղափոխում են դեպի կորիզ։ Այս եղանակը, որը հայտնի է տրանսֆորմացիա կամ տրանսֆեկցիա անվանմամբ, բազմաթիվ ուսումնասիրությունների առիթ է հանդիսացել, քանի որ այն հնաավորություն է տալիս ցանկացածին «վարակել» անհրաժեշտ գեներով։ Այս նպատակի համար հաճախ օգտագործվում է ձևափոխված ռետրովիրուսները, քանի որ նրանք, իրենց գենետիկ նյութը ուղղակիորեն ներկառուցում են տիրոջ բջջի քրոմոսոմի մեջ։ Բավական խոստումնալից այս եղանակը կիրառվում է գենային թերապիայի և գենետիկ հիվանդությունների բուժման մեջ, միակ խնդիրն առայժմ տիրոջ իմունային համակարգի կողմից վիրուսի հանդեպ ագրեսիան է և մերժումը ։
Ֆագային թերապիան, որպես բակտերիաների դեմ պայքարի միջոց, բավական հայտնի էր նախքան հակաբիոտիկների հայտնաբերումը, չնայած վերջերս կրկին հետաքրքության դաշտում է հայտնվել։
Վիրուսների ներգրավմամբ բուժական եղանակներից է նաև օնկոլիտիկ վիրուսների օգտագործմամբ թերապիան, որոնք առավելապես վարակում են քաղցկեղային բջիջները։ Չնայած այս եղանակով քաղցկեղների բուժումը ժամանակին այնքան էլ արդյունավետ չի եղել, 2005 և 2006 թվականին կատարված հետոազոտությունները բավական խոստումնալից են գտնվել ։
Վիրուսների հաջորդականացում
Հիմնական հոդված - ԴՆԹ-ի հաջորդականացում
Քանի որ վիրուսներից շատերը բավական փոքր են լուսային մանրադիտակով դիտելու համար, հաջորդականացումը այն հիմնական գործիքներից է որը թույլ է տալիս հայտնաբերել և ուսումնասիրել վիրուսներին։ Ավանդական Սանգերի (հայտնաբերվել է Ֆրեդերիք Սանգերի կողմից) հաջորդականացումը և նոր սերնդի հաջորդականացումը օգտագործվում են հիմնական և կլինիկական բազմաթիվ փորձերում, ինչպես նաև վիրուսային ինֆեկցիաների, վիրուսային պաթոգենների մոլեկուլյար համաճարակաբանության և վիրուսների դեղազգայունությունը ստուգելու համար։ GenBank -ում կամ գենետիկական բանկում, ներկայումս առկա են ավելի քան 2.3 միլիոն սպեցիֆիկ վիրուսային հաջորդականություններ, իսկ Սանգերի հաջորդականացումը վերջերս ճանաչվեց այդպիսի հաջորդականացման տեխնիկայի ամենահայտնի եղանակը ։
Պատմություն
Virus բառը ծագել է 1599 թվականին և իսկզբանե նշանակել է venom - մաղձ, թույն ։
Պատվաստումների ամենաառաջին ձևերը, որոնք կոչվում էին variolation - փոփոխություն, ստեղծվել են Չինաստանում՝ մի քանի հազար տարի առաջ։ Սկզբնական շրջանում այն կատարվում էր բնական ծաղկով հիվանդներից ստացված այս կամ այն նյութը այլ մարդկանց ներարկելով։ 1717-ին Տիկին Մարի Ուորթլեյ Մոնթագուն, ով Ստամբուլում գտնվելու տարիներին բավական ուսումնասիրություններ էր կատարել այս ոլորտում, փորձեց այդ գիտելիքները տարածել Մեծ Բրիտանիայում, սակայն հանդիպեց մեծ դիմադրության։ 1796-ին Էդուարդ Ջենների կողմից ստեղծվեց պատվաստանյութի ստացման ավելի ապահով եղանակ, նա կովերի ծաղիկը - cowpox , օգտագործեց մի երիտասարդ տղայի մոտ բնական ծաղիկի դեմ իմունիտետ ձևավորելու համար։ Եղանակ, որը լայնորեն տարածվեց և փրկեց բազմաթիվ կյանքեր ։ Այլ վիրուսային հիվանդությունների դեմ պատվաստումները արագորեն հետևեցին, ներառյալ 1886-ին Լուի Պաստերի կողմից կատաղության դեմ հաջողված վակցինան։ Այնուամենայնիվ այս գիտականներին վիրուսների բնույթը պարզ չէր։ 1892-ին, ռուս կենսաբան Դմիտրի Իվանովսկին Չեմբերլեյնի ֆիլտրի օգնությամբ փորձեց անջատել այն «մանրէներին», որոնք առաջացնում էին ծխախոտաբույսերի մոզաիկ հիվանդությունը։ Իվանովսկին վարակված ծխախոտաբույսերի տերևները ֆիլտրով անցկացնելուց հետո պարզց որ նրանք մնում են վարակիչ։ Փորձը նրան ստիպեց մտածել, որ վարակիչ գործոնն այստեղ, քանի որ անցնում ֆիլտրով շատ փոքր չափսեր պետք է ունենա, կարող է լինել օրինակ ինչ որ տոքսին, որը հավանաբար արտադրվել է այդ «մանրէների» կողմից ։
1898-ին Մարտինուս Բեյջերինքը կրկնեց Իվանովսկիի փորձը ևս մեկ հավելյալ ֆիլտրի օգտագործմամբ, սակայն վարակը միևնույն է փոխանցվում էր բույսից բույս։ Եզրակացությունն եղավ այն, որ վարակի հարուցիչը ամենայն հավանականությամբ ունակ է կրկնապատկվելու և հետևաբար չի կարող լինել տոքսին։ Բեյջերինքն այն անվանեց contagium vivum fluidum - վարակիչ կենդանի հեղուկ ։ Այնուամենայնիվ այն հարցը, թե արդյոք վարակիչ օրգանիզմներն են գտնվում այդ «կենդանի հեղուկում», թե հենց այդ հեղուկն է վարակիչ օրգանիզմ, դեռևս մնում էր բաց։
1911-ին Պեյթոն Ռոուզը նկարագրեց վիրուսի պատճառով հավերի մոտ սարկոմայի՝ սոլիդ ուռուցքի առաջացման հաջողված փորձը, այսպիսով դառնալով «ճնկոգեն վիրուսոլոգիայի հայրը» ։ Նկարագրված այս վիրուսը կոչվեց Ռոուզի սարկոմայի վիրուս 1, իսկ հետագայում պարզվեց նաև նրա վիրուսի ռետրովիրուս լինելը։ Ժամանակի ընթացքում նկարագրվել են շատ քաղցկեղածին ռետրովիրուսներ։
Բակտերիոֆագերի գոյության մասին առաջին անգամ հաղորդվել է Ֆրեդերիք Տվորտի և Ֆելիքս Հերելեի կողմից, 1911 և 1917 թվականներին համապատասխանաբար։ Քանի որ բակտերային կուլտուրաները հեշտ էին աճեցվում, այս հայտագործությունը հիմք դրեց վիրուսոլոգիայի ակտիվ զարգացման։
1918 -ի մահասարսուռ իսպանական գրիպի պանդեմիայի հարուցիչը սկզբնական շրջանում անհայտ էր։ Միայն 1918-ի վերջերին Ֆրանսիացի գիտնականները ցույց տվեցին, որ «ֆիլտրով անցնող վիրուսը» կարող է փոխանցել այդ հիվանդությունը կենդանիներին և մարդկանց, համաձայն Կոխի պոստուլատների ։ 1926-ին ցույց տրվեց քութեշի առաջացումը բակտերիայի կողմից, որին վարակել էին բակտերիոֆագով։ Մինչ բույսերն ախտահարող վիրուսները և բակտերիոֆագերը կարող են աճեցվել համեմատաբար հեշտ, կենդանական վիրուսների համար պարտադիր է կենդանի տիրոջ օրգանիզմի առկայությունը, որն էլ ավելի է դժվարացնում նրանց ուսումնասիրումը։ 1931-ին ցույց տրվեց, որ գրիպի վիրուսը հնարավոր է աճեցնել հավի սաղմի վրա, մեթոդ՝ որն մինչ այժմ օգտագործվում է գրիպի պատվաստանյութեր ստեղծելու համար։ 1937 -ին Մաքս Թեյլորին հաջողվեց աճեցնել դեղին տենդի վիրուսը հավի սաղմի վրա և ստանալ պաստվաստանյութ, որը մինչև այսօր օգտագործվում է և փրկում միլիոնավոր կյանքեր։ Բակտերիոֆագերի ուսումնասիրման ոլորտում մեծ համբավ վայելող Մաքս Դելբրուքը 1937 -ին նկարագրեց վիրուսների կենսացիկլը, համաձայն որի՝ վիրուսները ոչ թե աճում են ու հասունանում, այլ հավաքում են իրենց կառուցվածքային միավորները և դուրս գալիս բջջից նորին վարակելու համար։ 1952 -ի Հերշի-Չեյսի փորձում ցույց տրվեց, որ վարակման ժամանակ միայն վիրուսի ԴՆԹ-ն է անցնում բջիջ այլ ոչ թե սպիտակուցները։ Նույն տարում նկարագրվեց նաև տրանսդուկցիայի երևույթը։
1949 -ին Ջոն Էնդերսը, Թոմաս Ուելերը և Ֆրեդերիք Ռոբինսը ցուցադրեցին պոլիովիրուսի աճը մարդու էմբրիոնալ բջիջների վրա, որն առաջին փորձն էր, երբ կենդանական վիրուսը աճեցվում է կենդանի օրգանիզմից դուրս կամ հավի սաղմի վրա։ Այս աշխատանքը հետագայում մեծապես օգնեց Ջոնաս Սոլկին, ինակտիվացված պոլիվիրուսից փայտացման պատվաստանյութ ստեղծելու գործում, որը հաջողությամբ կիրառվեց արդեն 1955 թվականին։ Ծխախոտի մոզաիկ վիրուսը դարձավ այն առաջին վիրուսը, որն ունակ էր բյուրեղացվելու և որի կառուցվածքը հետևաբար հնարավոր դարձավ մանրամասն ուսումնասիրել։ Վիրուսը, որը նախկինում ուսումնասիրվել էր Իվանովսկու և Բեյջերինքի կողմից, 1935 -ին Վենդել Ստենլիի կողմից հաջողությամբ բյուրեղացվեց և ուսումնասիրվեց էլէկտրոնային մանրադիտակով։ Ստենլին ցույց տվեց, որ վիրուսը մնում է ակտիվ նույնիսկ բյուրեղացումից հետո։ 1941 -ին, Բեռնալը և Ֆանկուչեն ստացան վիրուսի կառուցվածքի վերաբերյալ պատկերներ՝ ռենտգեն կրիստալոգրաֆիայի մեթոդների կիրառմամբ։ Այս պատկերների հիման վրա, Ռոզալինդ Ֆրանկլինը 1955-ին ստացավ ծխախոտի մոզաիկ վիրուսի ամբողջական պատկերը։ Նույն 1955-ին Հեյնց Ֆրենկել-Կոնրադը և Ռոբլի Վիլիամսը ցույց տվեցին, որ ծխախոտի մոզաիկ վիրուսի ՌՆԹ-ն և կապսիդի սպիտակուցները ունակ են ինքնակազմավորվելու մեկ ֆունկցիոնալ վիրիոնի կազմում։ Ենթադրվեց, որ հենց այս ինքնակազմավորման մեխանիզմն է գործում նաև տիրոջ բջիջներում, ինչպես և ավելի վաղ նկարագրվել էր Դելբրուքի կողմից։
1963-ին, Բարուշ Բլումբերգի կողմից հայտնաբերվեց հեպատիտ B-ի վիրուսը, որը սկիզբ դրեց հեպատիտ B-ի դեմ պատվաստանյութի ստեղծմանը։
1965-ին Հովարդ Թեմինի կողմից նկարագրվեց առաջին ռետրովիրուսը, վիրուս որն ունակ էր իր ՌՆԹ-ն, հետադարձ տրանսկրիպցիայի միջոցով փոխարկել համապատասխան ԴՆԹ-ի որը և ներդրվում է տիրոջ գենոմի մեջ։ Այս երևույթի համար պատասխանատու ֆերմենտները՝ հետադարձ տրանսկրիպտազան և ինտեգրազան (ապահովում է սինթեզված վիրուսային ԴՆԹ-ի ինտեգրումը տիրոջ գենոմ), առաջին անգամ նկարագրվեցին 1970-ին, Հովորդ Թեմինի և Դավիթ Բալտիմորի կողմից անհատապես։ 1974-ին Ռոբերտ Գալոյի կողմից հայտնաբերվեց առաջին ռետրովիրուսը, որն ունակ էր վարակելու մարդկանց։ Ավելի ուշ ցույց տրվեց, որ հետադարձ տրանսկրիպցիայի ունակությունը (ՌՆԹ-ից համապատասխան ԴՆԹ-ի սինթեզ) սպեցիֆիկ չէ ռետրովիրուսների համար և առատորեն հայտնաբերվում է նաև էուկարիոտ բջիջներում։ Էուկարիոտ բջիջներում այսպիսի հետադարձ տրանսկրիպցիայի ունակություն ունեցող ֆերմենտները և նրանց կոդավորող գեները կոչվում են ռետրոտրանսպոզոններ ։ Տրանսպոզոնները հայտնաբերվել են Բարբարա Մաքլինթոքի կողմից, ով 1983-ին, իր հայտնագործության համար ստացավ Նոբելյան մրցանակ ։
Մարդկային գենոմի 10-40% -ը ռետրոտրանսպոզոնների գործունեության արդյունքն է։
1975-ին մեծապես փոխվեց օնկովիրուսների մասին պատկերացումը։ Սկզբնական շրջանում համարվում էր, որ օնկոգեն վիրուսները պարունակում են հատուկ օնկոգեններ, որոնց ինտեգրումը բջջի գենոմ հանգեցնում է այդ բջջի ուռուցքային վերափոխմանը։ Մայքլ Բիշոփի և Հարոլդ Վարմուսի աշխատությունների արդյունքում պարզ դարձավ, որ վիրուսը ոչ թե օնկոգեններ է փոխանցում, այլ միացնում է բջջում նորմալ պայմաններում էլ առկա պրոտո-օնկոգենները և դարձնում նրանց օնկոգեն (քաղցկեղածին)։
1976-ին գրանցվեց Էբոլա վիրուսի առաջին բռնկումը, որը մահացու վիրուսային հիվանդություն է։
Ֆրեդերիք Սանգերը այն գիտնականն էր, ում հաջողվեց առաջին անգամ ամբողջական վերծանել որևէ օրգանիզմի գենոմ։ Օրգանիզմը բակտերիոֆագ Phi X 174 -ն էր, իսկ գենոմի վերծանումը թվագրվում է 1977-ին։ Նույն թվականին Ռիչարդ Ռոբերտսը և Ֆիլիպ Շարփը իրարից առանձին ցույց տվեցին, որ ադենովիրուսի գենոմը ունի ինտրոններ և հետևաբար կարիք ունի նաև սպլայսինգի (սպլայսինգը երևույթ է, երբ կորիզում նոր սինթեզված իՌՆԹ-ից հեռացվում են ինտրոնները և մնում են միայն որևէ ամինաթթու կոդավորող էկզոնները)։ Հետագայում պարզվեց որ ինտրոններն առկա են գրեթե բոլոր էուկարիոտ բջիջների գեներում։
1979-ին ՄԱԿ-ի և ԱՀԿ-ի գործուն ջանքերի միջոցով պատվաստումների արշավն ընդեմ բնական ծաղկի վերացրեց այս հիվանդությունը երկրի վրայից։ 1982 -ին Սթենլի Պրուզիները հայտնաբերեց պրիոններին, ցույց տրվեց առաջին պրիոնային հիվանդությունը կենդանիների մոտ։
ՁԻԱՀ-ի առաջին դեպքերը նկարագրվել են 1981-ին, իսկ ՄԻԱՎ-ը, որն առաջացնում է այդ համախտանիշը բացահայտվեց 1983-ին Լուկ Մոնտագնիերի, Ֆրանկոզե Բարե-Սինուսի և Ռոբերտ Գալոյի կողմից  ։ Հաջորդաբար ՄԻԱՎ-ի հայտնաբերման համար, ՄԻԱՎ-ի դեմ հակամարմինների ստուգման լաբորատոր մեթոդներ մշակվեցին։ Այնուհետև ՄԻԱՎ-ը բազմաթիվ լաբորատոր ուսումնասիրությունների արդյունքում դարձավ ամենաշատ ուսումնասիրված վիրուսը։ Մարդու հերպես վիրուս 8-ը, որն առաջացնում է Կապոշիի սարկոմա ՁԻԱՀ-ով հիվանդների շրջանում, հայտնաբերվել է 1994-ին։ Հակառետրովիրուսային դեղերը մեծ զարգացում ապրեցին 1990 -ականներին, իջեցնելով ՁԻԱՀ-ից մահացությունը։ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի բուժումը ընդգրկում է բազմաթիվ հակառետրովիրուսային դեղերի համակցումներ ։
Հեպատիտ C-ի վիրուսը հայտնաբերվել է նորագույն մոլեկուլյար կլոնավորման տեխնիկաների կիրառմամբ 1987-ին, նպաստելով հետ-փոխներարկումային հեպատիտի դեմքերի կտրուկ նվազման ։
Գենային թերապիայի մեջ վիրուսային վեկտորների օգտագործումը սկսվեց 1980-ականներից, երբ ստեղծվեցին ռետրովիրուսներ, որոնք ունակ էին ցանկալի գեները ներդնել վարակվող բջջի գենոմի մեջ։ Վեկտորները պարունակում էին անհրաժեշտ գեները, սակայն զուրկ էին վիրուսային գեներից և հետևաբար հիվանդություն առաջացնել չէին կարող։ Մկների վրա կատարվող այս փորձերը, 1989-ից սկսվեցին կատարվել նաև մարդկանց վրա։ Առաջին փորձերն ուղղված էին ծանր կոմբինացված իմունոդեֆիցիտի (ԾԿԻԴ) բուժմանը, սակայն ապարձյուն։ 1990-1995 -ին տարբեր վիրուսային վեկտորների օգտագործմամբ գենային թերապիան կիրառվեց բազմաթիվ այլ գենետիկ հիվանդությունների բուժման համար, սակայն կրկին կլինիկական արդյունավետությունը բավական ցածր էր։ 1999-ին այդպիսի մի փորձարկում ավարտվեց մահվան ելքով, երբ 18 ամյա Ջեսսի Գելսինգերի մոտ զարգացավ ծանր իմունային պատասխան ադենովիրուսային վեկտորի դեմ։ X-շղթայակցված ԾԿԻԴ -ի բուժման մեջ գենային թերապիայի հաջող կիրառման 2 դեպք գրանցվեց միայն 2000-ին ։
2002-ին նկարագրվեց պոլիովիրուսի լաբորատոր ստեղծման առաջին դեպքը։ 7741 նուկլեոտիդներ պարունակող գենոմի ստեղծումը տևեց 2 տարի։ 2003-ին, ավելի արագ լաբորատոր մեթոդների կիրառմամբ, հնարավոր եղավ 5386 նուլեոտիդ պարունակող Phi X 174 բակտերիոֆագի գենոմը ստեղծվել 2 շաբաթում։
Հսկա միմիվիրուսը, որը համարվում է պրոկարիոտների և սովորական վիրուսների միջև գտնվող տեսակ, նկարագրվեց 2003-ին, իսկ գենոմի հաջորդականթյունը վերծանվեց 2004-ին։
Գրիպի A վիրուսի H1N1 ենթատեսակը, որը 1918-ի Իսպանական գրիպի պանդեմիայի հարուցիչն էր և շուրջ 50 միլիոն մարդու մահվան պատճառը, վերծանվեց 2005-ին։ Վիրուսի հաջորդականության մասին տեղեկատվությունը պահպանվել էր զոհերի հյուսվածքներից վերցված նմուշների հետ միասին, և այս տեղեկատվության հիման վրա սինթեզվեց կենդանի վիրուսը ։ Այս վիրուսի մեկ այլ ենթատեսակ պատճառ դարձավ 2009-ի «խոզի գրիպի» համաճարակի։
1985-ին Հարալդ զուր Հանսենը ցույց տվեց մարդու պապիլոմավիրուսի այն 2 տեսակները, որոնք մեղավոր են արգանդի վզիկի քաղցկեղի դեպքերի մեծամասնության համար։ Այս տեսակների դեմ պատվաստանյութը ստեղծվեց 2006-ին։
2006-ին և 2007-ին ցույց տրվեց, որ մարդկանց և մկների մաշկի բջիջներում սպեցիֆիկ տրանսկրիպցիոն գործոնների «ներարկումը» ունակ է այս բջիջներին դարձնել պլյուրիպոտենտ ցողունային բջիջներ։ Փորձը ներառում էր մոդիֆիկացված ռետրովիրուսներ, սակայն մարդկանց մոտ այս եղանակի գլխավոր թերությունը և վտանգը կայանում է նրանում, որ վիրուսը անհրաժեշտ գործոնների մասին տեղեկատվություն պարունակող գեները ներդնում է տիրոջ գենոմի պատահական հատվածներ, որը կարող է նորմալ գեների գործունեությունը խաթարել և բջիջը դարձնել ուռուցքային ։ 2008-ին նկարագրվեց առաջին վիրոֆագ՝ Արբանյակ վիրոֆագը։ Այն օգտագործելով օգնող վիրուսի սեփական «գործարանները» զսպում է այդ վիրուսի բազմացումը։ Արբանյակ վիրուսը կարող է օրինակ վերարտադրվել միմիվիրուսով վարակված ամեոբայի մեջ, օգտագործելով միմիվիրուսի սեփաական վերարտադրման հարմարանքները, իսկ միմիվիրուսը ինչպես նշվեց ներկայումս հայտնի ամենամեծ վիրուսն է ։
էնդոգեն ռետրովիրուսներն այն վիրուսներն են, որոնց գենոմը մշտական բնակություն է հաստատել որոշ օրգանզիմների սեռական բջիջներում և ամեն անգամ այդ օրգանզիմների բազմացման ընթացքում կրկնապատկվում է։ Պարզված է, որ մարդու գենոմի մոտ 9% -ը այդպիսի ռետրովիրուսների ներդրման արդյունք է։ 2015-ին կատարված մի հետազոտության համաձայն, այդ գեները ակտիվորեն էքսպրեսված են, օրինակ մարդու 3-օրական սաղմում, իսկ նրանցից սինթեզված սպիտակուցները մասնակցում են էմբրիոնի զարգացմանը և պաշտպանում նրան այլ վիրուներով վարակումից ։
Ծանոթագրություններ
__INDEX__
Կատեգորիա:Վիրուսաբանություն Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Մանրէաբանություն Կատեգորիա:Բժշկություն Կատեգորիա:Ինֆեկցիաներ
Աստերոիդների ցանկ (145701-145800)
Աստերոիդների ցանկ (145601-145700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (145801-145900)
Քեթրին Դոն Լանգ
Քեթրին Դոն Լանգ (Kathryn Dawn Lang, ), առավել հայտնի է k.d. lang բեմական կեղծանունով (նա հատուկ է իր ինիցիալներն ու ազգանունը գրում փոքրատառով), կանադացի փոփ և քանթրի երաժշտության հեղինակ և կատարող։
Քեթրինը չորս «Գրեմմի» մրցանակ ունի։ Նա նաև հայտնի է որպես բուդդիստ, բուսակեր, կենդանիների իրավունքների համար պայքարող, բացահայտ լեսբուհի և ԼԳԲՏ ակտիվիստ։ Նա 1988 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերին ելույթ է ունեցել «Turn me round» երգով (Կալգարի, Կանադա)։ Իսկ 2010 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը նա հանդես եկավ Լեոնարդ Քոհենի «Hallelujah» երգով՝ ի հիշատակ այդ օրը մահացած մարզիկի։ Քեթրինը տիրապետում է մեցցո-սոպրանո երգչական դիապազոնին ։
Պատանեկություն
Քեյ Դին ծնվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 2-ին Էդմոնտոն քաղաքում, որը կանադական Ալբերտ գավառի մայրաքաղաքն է։ Նրա ծնողներն են Օդրի Ֆրեդերիկ Լանգն ու Ադամ Ֆրեդերիկ Լանգը։ Երբ Քեթրինն ինը ամսական էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Քոնսորտ, որտեղ նա մեծացել է կանադական պրերներում երկու քույրերի ու եղբոր հետ։ Նրա հայրը դեղատան սեփականատեր էր։ Նա հեռացել է ընտանիքից, երբ Քեթրինը տասներկու տարեկան էր։ Սովորելով դպրոցում, Քեթրինը տեգերի նետման ազգային հավաքականում էր։
k.d.lang-ի երաժիշտ դառնալու գործում մեծ դեր են ունեցել նրա ծնողները․ «Մայրիկս բարեհաճ էր վերաբերվում իմ երաժշտական հակվածություններին։ Ամեն շաբաթ նա ուղարկում էր ինձ ու քրոջս կուսանոց երաժշտության դասերի։ Միանձնուհին, որը ինձ դաշնամուր էր դասավանդում, սովորություն ուներ խփել մատերիս քանոնով․․․»։
Դաշնամուրից հետո Քեյ Դիի մոտ հետաքրքրություն է առաջացել երգելու հանդեպ։ Սուրբ ծննդին նա ստացել է էլեկտրակիթառ, որպես նվեր ծնողների կողմից, ինչը նրան զարկ է տվել այն ոճի զարգացման համար, որը նրան տարբերում է ուրիշ կատարողներից։
Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո, Քեթրինը սկսում է հաճախել Red Deer քաղաքում պետական համակրթական Red Deer քոլեջը։ Այն ժամանակ նա հիացած էր Փեթսի Քլայնի կյանքով ու երաժշտությամբ ու ի վերջո նա որոշեց սկսել պրոֆեսիոնալ կատարողի կարիերա։ 1983 թվականի նա ստեղծեց Recline անունով խումբ ի հիշատակ քանթրի երգչուհի Փեթսի Քլայնին, ու նրանք ձայնագրեցին «Friday Dance Promenade» ալբոմը։ A Truly Western Experience ալբոմը թողարկվեց 1984 թվականին ու ստացավ մեծ հռչակ, գրավելով ամբողջ Կանադայի ուշադրությունը։ 1984 թվականի օգոստոսում Քեթրինը դարձավ այն երեք կանադացիներից մեկը, որոնք ընտրվեցին World Science Fair ներկայանալու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կանադացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք Կատեգորիա:Բուսակերներ Կատեգորիա:Կանադացի կին ակտիվիստներ Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ Կատեգորիա:Կանադացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Լեսբուհի արվեստագետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ
Ումբերտու դի Կամպուս
Ումբերտու դի Կամպուս (Humberto de Campos), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 22 149 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2131,079 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 10,4 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 13-ին և կոչվել է բրազիլացի գրող Ումբերտու դի Կամպուսի անունով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Մարտինովո (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Մարտինովո (Мартыново, Мартынов), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի բնակավայրեր
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1985 (ընտրական մրցաշար)
1985 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության ընտրական մրցաշար միաժամանակ հանդիսանում էր 1986 թ. աշխարհի առաջնության ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի գոտու ընտրական մրցաշարի առաջին փուլը։ ն չմասնակցեց ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության խաղարկությանը, որովհետև արդեն ձեռք էր բերել աշխարհի առաջնության ուղեգիր՝ որպես կազմակերպիչ երկիր։ ն ավտոմատ կերպով ստացավ եզրափակիչ մրցաշարի ուղեգիր, իսկ մնացած ուղեգրերը խաղարկվեցին ութ ընտրական զույգերում, որտեղ հավաքականները միմյանց հետ հանդիպեցին երկուական անգամ՝ տանը և դրսում։
Ընտրական հանդիպումները
ն հրաժարվեց մասնակցությունից։
ը հրաժարվեց մասնակցությունից։
ը, ն, ը, ն, ը, ն, ն և ը ստացան եզրափակիչ մրցաշարի ուղեգրեր։