cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լյուքսեմբուրգը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կոլլաբորացիոնիզմ
Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսության տարածքում գործող առավել ազդեցիկ կոլաբորացիոնիստական կազմակերպությունը «Էթնիկ գերմանական շարժում»-ն էր (Volksdeutsche Bewegung): Այն հիմնադրվել է Դամիան Կրանցենբերգի կողմից՝ գերմանական Վերմախտի կողմից պետության տարածքի օկուպացումից անմիջապես հետո։ Կազմակերպությունը նպատակ ուներ Լյուքսեմբուրգի դարձնել սոսկ գերմանախոս և գերմանամետ պետություն։ «Էթնիկ գերմանական շարժման» կարգախոսն էր՝ «Տանը՝ Ռայխում» («Heim ins Reich»): Շարժմանը հարող լյուքսեմբուրգցիների թիվը քանակական գագաթնակետի ժամանակ հասել է մինչև 84 000-ի։ Սակայն շատ հաճախ լինում էին դեպքեր, երբ մարդիկ կազմակերպության անդամ էին դառնում օկուպացիոն իշխանությունների ճնշման տակ։
1941 թվականից դքսության գրեթե բոլոր անդամներն աշխատում էին Լյուքսեմբուրգի աշխատավորական ճակատում։ Երիտասարդության շրջանում խրախուսվում էր «Luxemburger Volksjugend» կազմակերպության անդամակցությունը։ Այն հիմնադրվել է 1936 թվականին, սակայն մեծ հաջողություններ չգրանցելով հետագայում դարձել է Հիտլերյուգենդի անդամ։
Հակառակ երկրի բնակչության կամքին՝ 1942 թվականի օգոստոսին երկրում անց է կացվել զորակոչ։ Պատերազմի ժամանակ Վերմախտում ծառայում էր 12 000 լյուքսեմբուրգցի։ Նրանցից 3000-ը սպանվել են, իսկ 1500-ը՝ անհետ կորել։
Դիմադրության շարժում
1940-1941 թվականների ձմռանը Լյուքսեմբուրգի տարածքում ձևավորվել են փոքր պարտիզանական միավորումներ, որոնք անցկացնում էին դիվերսիոն գործողություններ ընդդեմ գերմանական զավթիչների։ Բոլոր միավորները ունեին բոլորովին տարբեր քաղաքական նպատակներ։ Շարժման անդամների թվում կային տարբեր սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներ՝ նախկին կուսակցականներ, հասարակական խմբեր, սկաուտներ, ուսանողներ և աշխատավորներ։ Սակայն բավականին դժվար էր զինել պարտիզանական խմբերին, քանի որ անգամ պատերազմից առաջ Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսությունը չուներ բավականաչափ զինանոց ։
Այսպիսով, Լյուքսեմբուրգի տարբեր հատվածներում տեղի են ունեցել դիմադրություններ։ Սակայն դրանք բոլորը անզոր եղան գերմանական ուժերի դեմ և շուտով ճնշվեցին։ Այս տարիներին Լյուքսեմբուրգի արդարադատության նախարար Վիկտոր Բոդսոնը Իսրայելի կառավարության կողմից պարգևատրվեց «աշխարհի արդարակյացի» կոչումով, քանի որ օգնել էր ավելի քան 100 հրեաների արտագաղթել երկրից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։
Լյուքսեմբուրգյան դիմադրության շարժման անդամները կարևորվել են Գերմանիայի և դաշնակիցների միջև ընթացող ոչ պաշտոնական տեղեկատվական պատերազմի տարիներին։ Դիմադրության շարժման անդամ Լեոն Անրի-Ռոթը, նախապես իմանալով Հիտլերի կողմից Բալթիկ ծովի ափին գտնվող քաղաքների ռմբակոծումը պլանավորելու մասին, այդ տեղեկությունը հայտնել է հակահիտլերյան կոալիցիայի անդամ երկրների կառավարության անդամներին։ Արդյունքում՝ մի շարք քաղաքներ խուսափել են ռմբակոծություններից ։
1944 թվականի գարնանը լյուքսեմբուրգյան մի շարք պարտիզանական խմբեր ձևավորել են նոր հակագերմանական խմբավորում։ 1944 թվականի նոյեմբերին գերմանացի պարտիզանները հարձակվել են գերմանական ճամբարի վրա։ Արդյունքում զոհվել է 23 գերմանացի և ընդամենը 1 լյուքսեմբուրգցի։
Անզեն դիմադրություն
Լյուքսեմբուրգի օկուպացման ժամանակ հսկայական ժողովրդականության էր վայելում անզեն դիմադրությունը։ Երկրի բնակչությունը դիմադրություն էր ցույց տալիս գերմանացիներին՝ ծածանելով Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսության ազգային խորհրդանիշ հանդիսացող դրոշը։ Սակայն շուտով «Էթնիկ գերմանական շարժում» կազմակերպության անդամները սկսեցին հետապնդել դիմադրության կազմակերպիչներին, և այն սկսեց առավել փոքր ծավալներ ընդունել։
Լյուքսեմբուրգցիների միայն մի փոքր զանգվածը ցանկություն ուներ Վերմախտում ծառայելու։1942 թվականի օգոստոսի 31-ին գերմանական օկուպացիոն իշպանությունները հայտարարեցին 1920-1927 թվականներին ծնված տղամարդկաց զորակոչ։ Ի պատասխան սրա՝ երկրի հյուսիսային հատվածում բռնկվեց հացադուլ։ Հացադուլի մասնակիցների թիվը աճում էր բավականին արագ տեմպերով՝ տարածվելով ամբողջ երկրով մեկ։ Սակայն ապստամբության փորձը ճնշվեց, իսկ կազմակերպիչները ձերբակալվեցին։ 20 մարդ հատուկ տրիբունալի կողմից դատապարտվեց գնդակահարության։ Արդյունքում՝ 3500 զորակոչիկներ համալրեցին գերմանական բանակի շարքերը։
Հոլոքոստ
Մինչ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը՝ Լյուքսեմբուրգի մեծ դքսության տարածքում բնակվում էր 3500 հրեա։ Դրանց մեծ մասն այստեղ էին գաղթել Գերմանիայից, քանի որ այդ երկրում ենթարկվում էին հալածանքների։ 1940 թվականի սեպտեմբերին Երրորդ Ռայխի ամբողջ տարածքում և հպատակ երկրներում ընդունվեցին Նյուրնբերգյան ռասայական օրենքներ։ Լյուքսեմբուրգի հրեաները ստիպված եղավ լքել երկիրը և հաստատվել առավել անվտանգ Ֆրանսիայում։ Մինչ 1941 թվականը՝ Լյուքսեմբուրգի տարածքից արտագաղթել է մոտ 2500 հրեա։
Ըստ էության՝ Լյուքսեմբուրգի մնացած հրեաները սպանվել կամ տեղահանվել են։ 1941 թվականի հոկտեմբերին 800 հրեաներ ենթարկվել են տեղահանման, որից հետո հավաքվել են Թերեզիենշտադի և Աուշվիցի համակենտրոնացման ճամբարներում։ Մոտ 700 մարդ արտաքսվել է երկրի հյուսիսային համակենտրոնացման ճամբարներ։
1941 թվականի հոկտեմբերի 19-ին օկուպացիոն իշխանությունները հայտարարել են, որ Լյուքսեմբուրգի տարածքը մաքրված է հրեաներից։ Այնուամենայնիվ հրեաների մի ստվար զանգված շարունակել է բնակվել Լյուքսեմբուրգում։ Հայտնի է, որ հակահիտլերյան խմբավորման անդամ երկրների կողմից Լյուքսեմբուրգի ազատագրումից հետո պարզ է դարձել այն, որ ամբողջ դքսության տարածքում ողջ է մնացել ընդամենը 36 հրեա։
Լյուքսեմբուրգի վտարանդի կառավարություն
Գերմանացիների կողմից Լյուքսեմբուրգի բռնազավթումից հետո կառավարության անդամները ստիպված եղան լքել երկիրը և հաստատվել Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում։ Սակայն գերմանական վերմախտի Ֆրանսիա ներխուժումից հետո Լյուքսեմբուրգի դքսուհին ստիպված եղավ հաստատվել Լիսաբոնում և ապա Լոնդոնում։ Լոնդոնում ձևավորվեց Լյուքսեմբուրգի վտարանդի կառավարություն, որը կարճ ժամանակ հետո (անգլո-գերմանական պատերազմով պայմանավորված) վերջնական ապաստան գտավ Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում։
Վտարանդի կառավարությունը երկրի սահմաններից դուրս գործունեություն էր ծավալում մամուլի և ռադիոյի միջոցով։ 1944 թվականին Բելգիայի, Նիդերլանդերի և Լյուքսեմբուրգի ներկայացուցիչները ստորագրեցին մաքսային արտոնագիր, որով Լյուքսեմբուրգի օկուպացիոն վարչակարգի դիրքերը փոքրիշատե խարխլվեցին։ Այդ պայմանագրի հիման վրա ստեղծվեց Բենիլյուքսի առևտրային կազմակերպությունը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին տասնյակ լյուքսեմբուրգցիներ կռվել են նաև դաշնակից երկրների ազգային բանակներում։ Նրանք հիմնականում մասնակցել են հարևան Բելգիայում մղվող ռազմական գործողություններին, այդ թվում 1944 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած Բրյուսելի ազատագրմանը։
Լյուքսեմբուրգի ազատագրում
Լյուքսեմբուրգի ազատագրումը գերմանական օկուպացիոն վարչակարգից տեղի է ունեցել 1944 թվականի սեպտեմբերին։ Սեպտեմբերի 10-ին անգլո-ամերիկյան միացյալ զորքերը ստիպել են գերմանական վերմախտին լքել նախկին դքսության համանուն մայրաքաղաքը։ Նոյեմբերի 15-19-ին թեժ մարտեր են ընթացել լյուքսեմբուրգցի գրոհայինների և գերմանացի զավթիչների միջև։ Դեկտեմբերի երկրորդ կեսերին Բենիլյուքսում իրենց վարչակարգը վերահաստատելու համար գերմանացիները նախաձեռնեցին Արդենյան ռազմագործողությունը, որը սակայն ձախողվեց, քանի որ խորհրդային Կարմիր բանակն արևելքից ռազմախուժեց Պրուսիա և պատերազմական գործողություններ հրահրեց մարտական գործողությունների արևելյան ճակատում։
Գերմանիան ստիպված եղավ հրաժարվել Արդենների չնչին ռազմավարական հաջողություններից և իր զորքերը տեղափոխել արևելք։ Լյուքսեմբուրգի ազատագրումից հետո «Էթնիկ գերմանական շարժում» կազմակերպության պարագլուխ Գաու Կոբլենց-Տրիերը փորձեց փախուստի դիմել, սակայն ձախողվեց և բանտարկվեց։ 1945 թվականի դեկտեմբերի 18-ին բանտախցում նա ինքնասպան եղավ։
Նացիստների հետ դաշնակցած մյուս անձինք ևս բանտարկվեցին, իսկ ոմանք էլ ենթարկվեցին մահապատժի։
Արդենների ռազմագործողություն
Արդենների ռազմագործողության նպատակն էր 25 դիվիզիայի ուժերով ջախջախել Բելգիայում, Լյուքսեմբուրգում և Նիդերլանդներում գտնվող անգլոամերիկյան զորքերին, պառակտել հակահիտլերյան կոալիցիան և այդպիսով փոխել պատերազմի ընթացքը հօգուտ Գերմանիայի։ Դեկտեմբերի 16-ին հանկարծակի հարձակմամբ գերմանական զորքերը ճեղքեցին ամերիկյան բանակի պաշտպանությունը և մինչև դեկտեմբերի 26-ը խորացան 90 կմ Դինան քաղաքի ուղղությամբ։ Դեկտեմբերի վերջին գերմանական զորքերի հարձակումը կասեցվեց դաշնակիցների պահեստային ուժերի հակահարվածով, սակայն Արևմտյան ռազմաճակատի դրությունը շարունակում էր մնալ լարված։ Հունվարի 6-ին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլը դաշնակիցների անունից դիմեց խորհրդային կառավարությանը՝ խնդրելով արագացնել հարձակումը խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատում։ Խորհրդային զորքերը հունվարի 12-ին, նախատեսված ժամկետից 8 օր շուտ, հարձակման անցան Արևելյան Պրուսիայում և Լեհաստանում։
Հետևանքներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գերմանական ուժերի կողմից Լյուքսեմբուրգի տարածք ներխուժումը և օկուպացումը հետագայում լրջորեն ազդել է տարբեր զինված հակամարտություններում այս պետության չեզոքության դրսևորումների վրա։ 1948 թցայաբւ նաևռւ 17-ին մի շարք եվրոպական պետություններ (Լյուքսեմբուրգը ևս այդ թվում էր) ստորագրեցին Բրյուսելի պայմանագիրը, որը հստակ սահմանում էր պատերազմավարական գործողությունների ընթացակարգը։ Հետագա տարիներին Լյուքսեմբուրգը դարձավ Հյուսիսատլանտյան դաշինքի անդամ պետություն։
Ռազմական առումով Լյուքսեմբուրգը սերտ հարաբերություններ սահմանեց Բելգիայի հետ։ Երկու երկրների զինվորները սկսեցին միասին զորավարժություններ կատարել։ Բացի այդ, 1950 թվականին բելգիական գումարտակի անվան տակ երկու երկրների զինվորական ստորաբաժանումները ուղարկվեցին Կորեական պատերազմ։
Գրականություն
<!-- == Литература ==
Գլուիրա
Գլուիրա (Gluiras), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 393 մարդ, բնակչության խտությունը` 15.66 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 25.10 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 221 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 135-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 86։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 61,1 %։ 135 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 119 անձ (71 տղամարդ և 48 կին)։ Գործազուրկ են եղել 16 անձ (8 տղամարդ և 8 կին)։ 86 անաշխատունակներից 16-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 53-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հոգեֆիզիկական խնդիր
Հոգեֆիզիկական խնդիր, լայն առումով՝ հոգեկան և ֆիզիկական երևույթների փոխհարաբերություն, ավելի նեղ՝ հոգեկան և ֆիզիոլոգիական (նյարդային և հումորալ) երևույթների կապի խնդիր։ Արտաքին աշխարհի երևույթների և մարմնում կատարվող պրոցեսների հոգեկան կյանքի հետ ունեցած կապը հիմնավորվել է դեռևս Հին Հունաստանի բնափիլիսոփայական ուսմունքներում։ Հոգեֆիզիկական խնդիրը հատուկ քննարկման ենթարկվեց 17-րդ դարում, երբ մեխանիկայի օրենքների հայտնագործման շնորհիվ, հոգեկան երևույթները ևս դիտվեցին իբրև մարմնից անբաժանելի։ Առաջ քաշվեց հոգեկան երևույթները տիեզերքի ընդհանուր օրենքներին ենթարկվելու միտքը։ 17-րդ դարում առաջացան հոգեֆիզիկական խնդրի լուծման երկու տարբերակներ։
Հոգեֆիզիկական խնդրի լուծման տարբերակներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Մարդաբանություն Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Բեղլուներ
Բեղլուներ, ծածանազգիների ընտանիքի ձկների սեռ։ Մարմինը իլիկաձև է, դունչը՝ սուր։ Բերանի շուրջ ունեն 2 զույգ բեղիկներ, մեջքի լողակում՝ ոսկրացած ճառագայթ։ Հայաստանի ջրավազաններում տարածված է բեղլուների 4 տեսակ (ճանար, մուրծան, Կուրի և Սևանի բեղլուներ)։ Երկարությունը մինչև 30 սմ է, քաշը՝ մինչև 500 գ։ Սեռահասուն են դառնում 4–5 տարեկանում։ Ձվադրման համար նախընտրում են դանդաղ հոսող ջրերը։ Բեղլուները սնվում են ջրային միջատներով, կողալողներով, ուրիշ ձկների ձկնկիթով։ Տնտեսական նշանակությունը մեծ չէ։ Արդյունագործական օբյեկտ են Արալյան և Կասպյան բեղլուներ (երկարությունը՝մինչև 1,25 մ, քաշը՝ մոտ 22 կգ)։
Ֆրանկոֆոնիայի հինգ մայրցամաքների մրցանակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային գրականության մրցանակներ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպություն Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ
Չելենցա սուլ Տրինիո
Չելենցա սուլ Տրինիո  ( Celenza sul Trigno), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1093 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 50 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 22 կմ²։ Փոստային ինդեքս 60050։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0873։
Համայնքի հովանավորն է Սուրբ Դոնատ Արեցցին։ Տոնը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 7-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ավստրիայի լճերի ցանկ
Սա Ավստրիայի լճերի ցանկ է։
Ախենզե (նաև Ախեն ) — սա ամենամեծ և ամենակենդանաշատ լիճն է ալպիական լճերից և գտնվում է Ավստրիայում, Տիրոլ բնակավայրում։ Այն շրջապատված է լեռների կտրուկ զառիթափներով, որոնց բարձրությունը հասնում է մինչև 2000 մ։ Այս լճի երկարությունը հասնում է 8 կմ, լայնությունը 1 - 2 կմ է, իսկ խորությունը հասնում է 133 կմ։ Լիճը առանձնանում է իր վառ կապույտ գույնով, իսկ ջուրը համարվում է խմելի, պարզ, զուլալ է մոտ տասը մետր ջրային տարածք։ Ջրի ջերմաստիճանը երբեմն գերազանցում է 20 °C -ն։ Իր մեծ չափերի և հաճախակի քամիների առկայության շնորհիվ լիճը հարմար է սահելու և վինդսյորֆինգով (առագաստանավակով ջրային սպորտաձև) զբաղվելու համար։
Ալմզե (Almsee) — լիճ, որը գտնվում է Վերին Ավստրիայում, Ալպերում, լեռնային զանգվածի հյուսիսային վերջավորությունում : Լիճը գտնվում է ծովի մակարդակից 589 մետր բարձրության վրա, Գրյունաուից 14 կմ հարավ։ Լճից դուրս է հոսում գետը, որը պատկանում է Դունայավազանին։ Ջրի մակարդակը հասնում է 2,1 կմ³, մակերեսը — 0,85 կմ², իսկ ամենաշատ խորությունը — 5 մ։ Ջրի ցածր ջերմաստիճանի պատճառով լճում լողանալը սահմանափակված է։ Այնուամենայնիվ, հարակից տարածքը օգտագործվում է արշավների համար։ Ձմռանը Ալզմեն ամբողջովին սառցակալում է և դառնում է չմշկավազքի հիանալի սառցադաշտ։ Բոդենսե լիճ (Bodensee; հնում. Կոնստանցիայի լիճ ) — լիճը գտնվում է Ալպերի լեռնանցքւմ, Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և Ավստրիայի սահմանին։ Այս լճի մասին խոսելիս ինկատի են ունենում երեք ջրային տարածքներ՝ Վերին լիճ (Obersee), Ստորին լիճ և Ռեյն, որը կապում է այս ջրամբարները։ Լիճը գտնվում է հնագույն սառցադաշտային հովտում, 395 մ բարձրության վրա և ունի 536 կմ² մակերես, 63 կմ երկարություն, 254մ խորություն։ Հյուսիս-արևմտյան մասում այն ​​բաժանվում է երեք մեկուսացված տարածքների։ Լճի ափերը լեռնոտ են, իսկ հարավ արևելում ժայռեր են։ Ծովի մակարդակից լճի բարձրությունը 395մ է։ Լճի կողով հոսում է Ռեյն գետը, լիճը սառցակալում է միայն շատ սաստիկ ձմռանը։ Լիճը նավարկելի է, գործում է լաստանավային ծառայություն։ Լճի ափերին են տեղակայված գերմանական քաղաքներ Կոնստանցը, Ֆրիդրիխսխավան, Լինդաուն, ավստրիական քաղաք Բրեգենցը, իսկ Ռայխենհաու կղզին հայտնի է Համաշխարհային ժառանգության հուշարձանով։
Միլլշտատեր-Զե
Լիճ Ավստրիայում Ջրի ընդհանուր մակարդակը՝ 1,205 կմ³, մակերեսը 285 կմ²։ Գտնվում է Կարինտիում։ Զբաղեցնում է շուրջ 19 կմ² տարածություն։ Ամենախոր հատվածը 142 մետր է։ Համարվում է տարածքի մեծագույն լճերից մեկը։ Միջին խորությունը՝ 89 մ, երկարությունր՝ 12կմ, ծովի մակարդակից բարձր է 588 մ։ Ափամերձ քաղաքներն են՝ Մալլշտատ-ամ-Զե, Զաբոդեն-ամ-Միլլշտետտեր-Զե, Ռադենտայն։ Լիճը համարվում է տուրիստական հայտնի վայր։ Գործում են տուրիստական կազմակերպություններ և հանգստի գոտիներ։ Ջրի ջերմաստիճանը ամռան ամիսներին կարող է հասնել մինչև 25 °C (+77 °F):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի լճեր
Մանբիջի գավառ
Մանբիջի գավառ (منطقة منبج), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Մանբիջ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 408 143 բնակչություն ։
Մանբիջի գավառը բաղկացած է 5 շրջաններից՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանբիջի գավառ
Միջերկրածովյան միություն
Միջերկրածովյան միություն (Union for the Mediterranean, الاتحاد من أجل المتوسط, Union pour la Méditerranée), միջազգային կազմակերպություն, որը միավորում է Միջերկրական ծովի ավազանում գտնվող երկրները և Եվրամիության անդամ երկրները։ Գործում է 2008 թ-ից։ Երկրների միջև համագործակցությունը կայանում է Եվրամիջերկրածովյան համագործակցության շրջանակներում։
Կազմակերպության նպատակները
Միջերկրածովյան ավազանի բնակիչներին Նիկոլա Սարկոզիի հղման մեջ ասվում է՝ «Անում ենք միացյալ գործ ընդհանուր նպատակի համար միացյալ կառուցակարգով»։
Կառույցը պետք է զբաղվի էներգիայի և էներգակիրների, անվտանգության, ահաբեկչության դեմ պայքարի, միգրացիայի և առևտրի հարցերով։ Միջերկրածովյան և Եվրոպական միությունները կարող են աշխատել միմյանց հետ մի քանի կառույցների շրջանակներում, ներառյալ իրավապաշտպան կառույցներում։
Գործունեություն
4 նոյեմբերի 2008 թ. Միջերկրածովյան երկրների արտաքին գործերի նախարարները Մարսելում տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ որոշեցին, որ կազմակերպության շտաբ կայանը գտնվելու է Բարսելոնայում և որ կազմակերպության գործունեությանը ազատորեն մասնակցելու իրավունք ունեն և Իսրայելը և ԱՊԼ-ն ։
4 մարտի 2010 թ. Բարսելոնայում բացվում է կազմակերպության շտաբ-կայանը։
Թուրքիայի և Մեծ Բրիտանիայի դիրքորոշումը
Ֆրանսիան համարվում է Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցությանը դեմ երկիր։ Թուրքիան, որը ԵՄ թեկնածու երկիր է, համարում է, որ Միջերկրածովյան միությունը կարող է բացասաբար ազդել Թուրքիայի ԵՄ անդամակցությանը։
Մեծ Բրիտանիան աջակցում է թուրքական կողմի բողոքներին և համարվում է Թուրքիային գործընկեր երկիր և ներկայացնում է Թուրքիայի շահերը ԵՄ-ում։ Արդյունքում Թուրքիան համաձայնեց մասնակցել պրոյեկտում, ստանալով համաձայնություն այն առումով, որ Թուրքիայի ինտեգրման գործընթացները երկու կազմակերպություններում էլ չեն կարող միմյանց խանգարել։
Կազմը
Միջերկրածովյան միության մեջ մտնում են 43 երկրներ, ինչպես նաև Արաբական պետությունների լիգան։ Լիբիան համարվում է դիտորդ երկիր, քանի որ նախկին առաջնորդ Մուամար Քադաֆին հրաժարվել է գալ կազմակերպության գագաթնաժողովին՝ անվանելով նոր կազմակերպությունը որպես դավադրություն ընդդեմ արաբական և աֆրիկյան երկրների։
Աշխատանքի կազմակերպում
Մասնակից երկիրը գլխավորում է Միությունը ռոտացիայի սկզբունքով (սկզբունք, որը նման է ԵՄ տիպին)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միջերկրական ծով Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հունաստանի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Մարիա Ուլյանովա (պետական գործիչ)
Մարիա Ուլյանովա Իլյինիչնա (փետրվարի 6 (18), 1878, Սիմբիրսկ (այժմ՝ Ուլյանովսկ - հունիսի 12, 1937, Մոսկվա), ռուսաստանյան հեղափոխական շարժման մասնակից, խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ 1898 թվականից։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Իլիչ Լենինի քույրը։ 1895 թվականին ավարտել է գիմնազիան Մոսկվայում, սովորել կանանց բարձրագույն դասընթացներում, մասնակցել ուսանողական շարժմանը։
1898-1899 թվականներին սովորել է Բրյուսելի համալսարանում։ 1899 թվականից՝ պրոֆեսիոնալ հեղափոխական։ Հեղափոխոխական աշխատանք է կատարել Նիժնի Նովգորոդում (Գորկի), Մոսկվայում, Կիևում, Սարատովում, Պետերբուրգում։ 1900 թվականից՝ «Իսկրա»-ի գործակալ։
1903 թվականից աշխատել է ՌՍԴԲԿ ԿԿ քարտուղարությունում։ 1904-1905 թվականներին եղել է Ժնևում, 1905-1907 թվականներին՝ Պետերբուրգում, 1908-1909 թվականներին՝ բոլշևիկյան սեկցիաների անդամ Ժնևում, Փարիզում, կատարել է Լենինի հանձնարարությունները։
1910 թվականից աշխատել է Մոսկվայում, Սարատովում, 1911 թվականին ձերբակալվել է, 1912-1914 թվականներին եղել է աքսորում։ 1917 թվականի մարտից մինչև 1929 թվականը՝ «Պրավդա» թերթի պատասխանատու քարտուղար, խմբկոլի անդամ, 1924 թվականից՝ «Ռաբոչե-կրեստյանսկի կորեսպոնդենտ» («Рабоче-крестьянский корреспондент») ամսագրի խմբագիր։
1929 թվականից աշխատել է Վլադիմիր Իլիչ Լենինի ինստիտուտում, հրատարակման է նախապատրաստել Լենինի նամակները հարազատներին, Լենինի արտասահմանյան ռեֆերատների մասին նյութերի ժողովածուն։ 1932 թվականից՝ ՀամԿ(բ) կ ԿՎՀ նախագահության և ԽՍՀՄ ԳԴԿ ժողկոմատի կոլեգիայի անդամ, ԽՍՀՄ և ՌՍՖՍՀ £ԳՏ ժողկոմատի գանգատների միացյալ բյուրոյի վարիչ։
1934 թվական֊ից՝ Խորհրդային վերահսկողության հանձնաժողովի բյուրոյի անդամ, գանգատների բյուրոյի վարիչ։ Կուսակցության 6, 13-17 համագումարների պատգամավոր, 14-16 համագումարներում ընտրվել է ՀամԿ(բ) կ ԿՎՀ-ի, 17-ում՝ Սովետական վերահսկողության հանձնաժողովի անդամ։ 1935 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ԿԴԿ-ի անդամ։ Լենինի մասին հուշերի հեղինակ է։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Թաղված է Կարմիր հրապարակում, Կրեմլի պատի մոտ։
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Լինքոլնի լաբորատորիայի փորձարարական կայան
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Լինքոլնի լաբորատորիայի փորձարարական կայան (ՄԱՄ աստղադիտարանի կոդը՝ 704), էլեկրա-օպտիկական փորձարարական գիտական հաստատություն, որը տեղակայված է ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի Սոկոռո քաղաքի մոտ։
Փորձարարական կայանը շահագործվում է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի կողմից, այստեղ կատարվում է հիմնականում առաջավոր էլեկտրա-օպտիկական հետազոտություններ, դրանց գնահատում և նախագծում։ Կայանը կազմում է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի տիեզեկարան հսկողության համակարգի բաղկացուցիչ մասը։ Կայանում է իրականացվում նաև ՆԱՍԱ-ի Երկրին մոտեցող աստորոիդների որոնման ծրագրի շրջանակներում Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա կամ ԼԻՆԵԱՐ ծրագիրը (LINEAR), որի շրջանակներում որոնվում և հետևվում են Երկրին մոտեցով և հավանական վտանգ հանդիսացող աստերոիդներ և գիսաստղեր։
Այս ծրագրի իրականացման ընթացքում են հայտնաբերվել Արեգակնային համակարգի ամենամեծ քանակով փոքր մոլորակներ։ 2018 թվականի դրությամբ Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալներով ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի իրականացման արդյունքում 1997-ից 2012 թվականներին հայտնաբերվել են 149 083 փոքր մոլորակներ։ Հայտնաբերումների քանակով ԼԻՆԵԱՐ ծրագիրը այս պահին ամենահաջողված աստերոիդների որոնման ծրագիրն է աշխարհում ։
Փոքր Յուժոկ
Փոքր Յուժոկ (Малый Южок), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռիբինսկի ջրամբար ափում։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։ Ավազանի տարածքը 60,4 կմ² է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մոլոգա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Վերին Վոլգայից մինչև Կույբիշի։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Մեդիու Մեարինի գավառ
Կուելյու Նետուի գավառ (Microrregião do Médio Mearim), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մարանիան նահանգի մեջ։ Մտնում է Մարանիան նահանգի կենտրոնական մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 412 270 մարդ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցված տարածքը՝ 10 705,261 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 38,5 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի գավառներ
Դեյր Հաֆիրի գավառ
Դեյր Հաֆիրի գավառ (منطقة دير حافر), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Դեյր Հաֆիր քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 91 124 բնակչություն ։ Մինչև 2008 թվականի դեկտեմբերը Ալ-Բաբի գավառի մասն էր կազմում։
Դեյր Հաֆիրի գավառը բաղկացած է 3 շրջաններից՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեյր Հաֆիրի գավառ
Ժանկուր
Ժանկուր  (Jeancourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Սեն Կանտեն 1 կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Կանտեն շրջանի կոմունա։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 02390։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմում էր 238 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Հակոբ Ինջիղուլյան
Հակոբ Գևորգի Ինջիղուլյան, Արցախի Հանրապետության ՊԲ շարքային զինծառայող։ 2013-2014 թվականներին գտնվել է Ադրբեջանում գերության մեջ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1991 թվականի հունվարի 28-ին Արագածոտնի մարզի Ոսկեվազ գյուղում։ Սովորել է գյուղի միջնակարգ դպրոցում և դրա հետ զուգահեռ 7 տարի սովորել է երաժշտական դպրոցում։
Մինչև բանակ գնալը ուսանում էր Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում։ Աշխատում էր Օշականի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցում, որպես դպիր։
Մինչև զորակոչվելը ուներ առողջական խնդիրներ՝ աչքերի հետ կապված և քթի միջնապատի երկրորդ կարգի ջարդվածք։
2014 թվականի հոկտեմբերի սկզբին վերադարձել է հայրենիք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1991 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ռազմագերիներ
Ջարաբուլուսի գավառ
Վարչական կենտրոնն է Ջարաբուլուս քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 58 889 բնակչություն ։
Ջարաբուլուսի գավառը բաղկացած է 2 շրջաններից՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջարաբուլուսի գավառ
Շերիլ Սենդբերգ
Շերիլ Կարա Սենդբերգ (Sheryl Kara Sandberg, ), ամերիկացի գործարար, որ 2008 թվականից աշխատում է որպես СOО Ֆեյսբուքում, իսկ 2012 թվականի հունիսին դարձել է ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ․ նա ընկերության տնօրենների խորհրդի առաջին կին անդամն է Ֆեյսբուքի պատմության մեջ ։ Մինչ այդ Կարան Google-ում եղել է միջազգային վեբ վաճառքի և գործառնությունների գծով փոխնախագահ, մասնակցել է Google-ի բարեգործական ուղղության թողարկմանը Google.org-ում։ Ավելի վաղ Կարան ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունում աշխատել է տնօրեն աշխատակազմի գծով։ 2012 թվականին ընդգրկվել է «Time 100» ամենամյա ցուցակում, որ աշխարհի ամեաազդեցիկ մարդկանց ցանկն է ըստ Time ամսագրի ։
Շերիլ Կարա Սենդբերգի եկամուտը կազմել է 30.491.613 ԱՄՆ դոլար (2011 թվականին) ։
Կարիերա
Շերիլ Կարա Սենդբերգը ծնվել է 1969 թվականին Վաշինգտոնում․ հրեական ընտանիքի երեք երեխաներից ավագն է ։ Ծնողները՝ անգլերենի ուսուցչուհի Ադել Այնհորնը և ակնաբույժ Ջոել Սանդբերգը, 1970-ական թվականներին եղել են խորհրդային հրեաների իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստներ, 1975 թվականին ձերբակալվել են Քիշնևում և արտաքսվել Խորհրդային Միությունից ։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Նորթ Մայամի Բիչ, երբ Շերիլը երկու տարեկան էր ։ Դպրոցում Շերիլը «միշտ լավագույնն էր դասարանում», 1980-ականներին ավագ դպրոցում նա զբաղվում էր աերոբիկայով ։
1987 թվականին Սենդբերգն ընդունվել է Հարվարդի համալսարան և 1991 թվականին ավարտել այն՝ ստանալով տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան և John H. Williams Prize մրցանակ որպես տնտեսագիտության ամենալավ սովորող ուսանող ։
Հարվարդում սովորելիս Սենդբերգը ծանոթացել է պրոֆեսոր Լոուրենս Սամերսի հետ, որ դարձել է նրա ուսուցիչը ։ Նա Շերիլին վերցրել է որպես իր օգնական Համաշխարհային բանկում իր ուսումնասիրության ընթացքում, որտեղ Սենդբերգը երկու տարի աշխատել է Հնդկաստանի առողջապահությանը նվիրված նախագծերի վրա, որ կապված էին բորոտության, ՁԻԱՀ-ի և կուրության հետ ։
1993-1995 թվականներին Սենդբերգը սովորել է Հարվարդի բիզնես դպրոցում՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան ։ Բիզնես դպրոցն ավարտելուց հետո նա մեկ տարի աշխատել է McKinsey և Company-ում։ Հետո նա կորպորատիվ կարիերայի փոխարեն անցել է պետական ծառայության և 1996-2001 թվականներին ղեկավարել է ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարար Լարի Սամերսի կադրային ծառայությունը։
Google-ում վեց տարի աշխատելուց հետո՝ 2008 թվականին, Սենդբերգն ընդունել է Մարկ Ցուկերբերգի առաջարկը և դարձել Ֆեյսբուքի օպերացիոն տնօրեն։
Անձնական կյանք
2004 թվականին Շերիլ Կարա Սենդբերգն ամուսնացել Դեյվիդ Գոլդբերգի հետ (1967-2015), որը հետագայում դարձել SurveyMonkey-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն ։ Նրանք ունեն երկու երեխա ։
Այլ
2009 թվականին Սենդբերգը դարձել է Walt Disney Company ղեկավարության անդամ ։ Դրանից բացի նա միացել է Starbucks-ի տնօրենների խորհրդին՝ տարեկան 280 հազար դոլար եկամուտով ։ Նա նաև Brookings Institution, Women for Women International, V-Day и Ad Council ղեկավարությունների անդամ է ։ 2008 թվականին նա գրել է The Huffington Post հոդվածն ի պաշտպանություն իր ուսուցիչ Լարի Սամերսի, որն այդ ժամանակ խիստ քննադատության էր ենթարկվել կանանց վերաբերյալ իր մեկնաբանությունների համար ։ 2011 թվականի մայիսին Սենդբերգի ելույթով բացվել է Բարնարդի քոլեջի դիպլոմների հանձնման արարողությունը ։
Վարկանիշներ
Շերիլ Սենդբերգը «բիզնեսում 50 ամեաազդեցիկ կանանցից» մեկն է ըստ Fortune ամսագրով առնվազն 2008 թվականից։ 2007 թվականին նա զբաղեցրել է 29-րդ հորիզոնականը և եղել է ամենաերիտասարդը ցուցակում ։ 2008 թվականին նա զբաղեցրել է 34-րդ հորիզոնականը, 2009 թվականին՝ 22-րդ , իսկ 2010 թվականին՝ 16-րդ ։
2007 թվականին նա զբաղեցրել է 19-րդ (50 անձանց շարքում) հորիզոնականը Wall Street Journal ամսագրի «Women to Watch» ցանկում ։ 2008 թվականին նա այս ցուցակում 21-րդն էր ։
2011 թվականին նա զբաղեցրել է 5-րդ, իսկ 2017 թվականին՝ 4-րդ տեղը «Forbes»-ի «Աշխարհի ամենաազդեցիկ 100 կանանց» ցուցակում ։
Սենդբերգը ճանաչվել է «Ինտերնետում 25 առավել ազդեցիկ մարդկանցից» մեկն ըստ Business Week-ի ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Google ընկերության աշխատակիցներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Հրեա ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Բուկիանիկո
Բուկիանիկո  (Bucchianico), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5003 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 130 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 38 կմ²։ Փոստային ինդեքս 60050։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0873։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիլլա Սանտա Մարիա
Վիլլա Սանտա Մարիա (Villa Santa Maria), կոմունա Իտալիայում՝ Աբրուցո մարզի Կիետիի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անծանոթուհին
Անծանոթուհին (Неизвестная), Իվան Կրամսկոյի 1883 թվականին ստեղծած կտավն է, հեղինակի ամենաճանաչված գործերից։ Ստեղծագործությունը ցուցադրվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում ։
Ստեղծագործության նկարագիրը
Կտավին պատկերված է գեղեցիկ, վստահ, հպարտ կնոջ դիմանկար Սանկտ Պետերբուրգի Նևսկի պողոտայի վրա Անիչկովի պալատի ֆոնին։ Կինը բաց կառքի մեջ է, հագնված է ըստ 1880-ական թվականների վերջին նորաձևության։ Փետրավոր թավշե գլխարկով է, մորթե, ժապավեններով զարդարված վերարկուով։ Նուրբ կաշվե ձեռնոցներով և մորթե ձեռնամուշտակով է։ Կինը տիրական, խորհրդավոր և մի փոքր տխուր հայացքով է։ Ստեղծագործությունը դիմանկարի և թեմատիկ նկարի սահմանագծում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իվան Կրամսկոյի նկարներ Կատեգորիա:1883 նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Միխայիլ Ունդրիցով
Միխայիլ Իլյիչ Ունդրիցով (Михаил Ильич Ундрицов, ), խորհրդային, ռուս ախտաֆիզիոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Չուվաշական Սովետական Սոցիալական Հանրապետության գործիչ (1982) :
Կենսագրություն
Ավարտել է Խոդարի միջնակարգ դպրոցը ։ 1935 թվականին ավարտել է Կազանի բժշկական համալսարանը։ 1936-1940-ական թվականներին ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի օգնական է եղել։ 1940-1941 և 1945-1959 թվականներին դասավանդել է Կույբիշևի բժշկական համալսարանում ։
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ծառայել է որպես գնդային բժիշկ Անդրբայկալի ռազմական օկրուգում ։
1959-1970 թվականներին ղեկավարել է ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ռևմատիզմի ԳՀԻ փորձարարական լաբորատորիան (Մոսկվա) ։ 1970 թվականից դասավանդել է Չուվաշի պետական համալսարանում՝ 1974-1984 թվականներին՝ պաթոլոգիական ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, այնուհետև նույն տեղում պրոֆեսոր (մինչև 1991 թվական) ։
Գիտական գործունեություն
1965 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն ։
Հետազոտության հիմնական ուղղությունները ․
Բիտոմ
Բիտոմ (Bytom, Beuthen), քաղաք Լեհաստանի հարավում, Կատովիցեի վոյեվոդությունում, բնակչությունը՝ ։ Լեռնահանքային արդյունաբերության կենտրոն է Վերին Սիլեզիայի ածխային ավազանում։ Արդյունահանվում է նաև կապար–ցինկի հանքանյութ (12-րդ դարից)։ Զարգացած է կոքսի, սև մետալուրգիայի, ծանր մեքենաշինության, քիմիական, կարի, կահույքի արդյունաբերությունը։
Միխայիլ Ունդրիցով
Գիտական գործունեություն
1930-ական թվականներին Ադոյի հետ համատեղ ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ սկսել է զարգացնել բժշկության մեջ նոր գիտական ուղղություն, որը հետագայում ստացել է «ալերգիաբանություն» անվանումը ։
Բիտոմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ
Միխայիլ Ունդրիցով
Գիտական գործունեություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Ռուսաստանում առաջին անգամ բարձրացրել է գործող բանակի զինծառայողների համար վիտամինոթերապիայի հարցը, ինչը թույլ է տվել կանխել ցինկի ու դրա հետ կապված բարդությունները, միլիոնավոր զորքերում ։
Աշխարհում առաջին անգամ ապացուցել է, որ շատ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում մանրէային հակածինները արտազատվում են մեզի հետ՝ անցնելով երիկամների ապարատի միջով։
Մշակել է մարդու մարմնում տարիքային փոփոխություններին հակազդելու գաղափարներ և մեթոդներ (ռեյունենոլոգիա), ներառյալ հորմոնների փոփոխման և հորմոնների փոխարինման թերապիայի մեթոդները։
300-ից ավելի գիտական աշխատանքների հեղինակ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիոլոգներ
Թմրաքուն
Թմրաքուն (νάρκωσις՝ թմրություն, ընդարմացում, հոմանիշներ՝ ընդհանուր ցավազրկում, ընդհանուր անզգայացում), արհեստականորեն առաջացրած կենտրոնական նյարդային համակարգի հետադարձելի արգելակման վիճակ, որի ժամանակ առաջանում է քուն, հիշողության և գիտակցության կորուստ (ամնեզիա), կմախքային մկանների թուլացում, որոշ ռեֆլեքսների նվազում կամ բացակայություն, ինչպես նաև ցավի զգացման կորուստ (տեղի է ունենում ընդհանուր ցավազրկում)։ Այս ամենն առաջանում է մեկ կամ մի քանի ընդհանուր անզգայացուցիչների ներարկմամբ, որոնց օպտիմալ դեղաբաժինն ու համադրությունն ընտրվում է բժիշկ-անեսթեզիոլոգների կողմից՝ հաշվի առնելով տվյալ հիվանդի անհատական հատկությունները և բժշկական գործողության տեսակները։
Թմրաքունի վիճակը բնութագրվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի (ԿՆՀ) հետադարձելի արգելակմամբ, գիտակցության անջատմամբ, զգայականության (առաջին հերթին ցավային) և ռեֆլեքսային ռեակցիաների ճնշմամբ, կմախքային մկանների ակտիվության անկմամբ։ Թմրաքունի միջոցները ճնշում են միջնեյրոնային (սինապտիկ) արթնացման փոխանցումը ԿՆՀ-ում։ Այդ դեպքում խանգարվում է աֆֆերենտալ իմպուլսների փոխանցումը, փոփոխվում են գլխուղեղի կեղևը, միջանկյալ ուղեղի գործառույթը, միջնուղեղի, ողնուղեղի և սինապտիկ փոխանցման խախտմամբ, և խթանում թմրաքունի զարգացմանը։
Կլինիկական ընդունումները
Թմրաքունի առաջնային նպատակը օրգանիզմի պատասխան ռեակցիայի դանդաղեցումն է վիրաբուժական միջամտություններին, ամենից առաջ ցավի զգացողությանը։ Այս պարագայում բժշկական քունը, որի հետ էլ շատ հաճախ ասոցացվում է «թմրաքուն» (наркоз) հասկացությունը, համարվում է թմրաքունի լոկ մեկ բաղադրիչը։ Թմրաքունի անցկացման ժամանակ կարևոր է նաև օրգանիզմի ճնշման կամ վեգետատիվ (ավտոմատ) ռեակցիաների զգալի նվազման արտահայտումը վիրաբուժական վնասվածքներին, որոնք առաջանում են սրտի աշխատանքի հաճախականության մեծացման հետ (տախիկարդիա), զարկերակային ճնշման բարձրացմամբ (զարկերակային հիպերտենզիա) և այլ երևույթների, որոնք կարող են տեղի ունենալ նույնիսկ գիտակցության բացակայության ժամանակ։ Վեգետատիվ ռեակցիաների այս ճնշումը կոչվում է ցավազրկում կամ անելգեզիա։ Թմրաքունի երրորդ բաղադրիչը միորելաքսացիան է կամ մկանային թուլացումը, որն անհրաժեշտ է վիրաբուժական աշխատանքի անհրաժեշտ պայմանների ապահովման համար։
Ցավը և դրա հետ պայքարը առաջնային է։ Եթե ցավ չլինի, չեն գործարկվի ֆիզիոլոգիական պաշտպանական մեխանիզմները։ Դա անեսթեզիոլոգի հիմնական խնդիրն է. կանխել նման զարգացումը։
Հասկացության մասին
«Թմրաքուն» հասկացության տակ մենք հասկանում ենք հենց օրգանիզմի ընդհանուր անզգայացումը։ Երբ խոսքը տեղային (լոկալ) անզգայացման մասին է, օգտագործվում է «տեղային անեսթեզիա» կամ տեղային ցավազրկում տերմինը։
Պատմություն
Առաջին ցավազրկող միջոցները պատրաստվում էին (ափիոնի, կանեփի, բանդի, մոլեխինդի և այլն) զանազան բույսերից՝ թուրմերի կամ արգանակների տեսքով։
XIII դարում իսպանացի Ռ. Լուլլին հանտնաբերեց եթերը, և 1540 թվականին Պարացելսը այն բնութագրեց որպես ցավազրկող միջոց։ 1846 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բոստոնի կլինիկայում (ԱՄՆ) Վիլյամ Թոմաս Գրին Մորթոնն անցկացրեց դիեթիլային եթերով թմրաքունի առաջին հանրային ցուցադրումը ենթածնոտային ուռուցքի հեռացման ժամանակ։ Ռուսաստանում եթերային թմրաքունն առաջին անգամ կատարվել է 1847 թվականի փետրվարի 7-ին՝ Ֆ. Ի. Ինոզեմցեվի կողմից, իսկ փետրվարի 14-ին ռուս գիտնական և բժիշկ Նիկոլայ Իվանովիչ Պիրոգովը առաջին անգամ այն օգտագործեց վիրահատության ժամանակ ցավազրկելու համար։
XX դարի վերջում թմրաքունի համար սկսեցին օգտագործել նաև քսենոն։
Թմրաքնի տեսակները
Տարբերում են
Ինհալացիոն թմրաքուն
Ինհալացիոն թմրաքունը կիրառվում է կրծքավանդակի օրգանների, ինչպես նաև այլ բարդ վիրահատությունների դեպքում և օգտագործվում են հեղուկ կամ գազային նարկոտիկ դեղանյութեր, որոնք ներմուծվում են շնչառական ուղիներով։ Լայն տարածում ունեն եթեր-թթվածնային և ազոտի ենթօքսիդ-թթվածնային ինհալացիոն թմրաքները։ Այդ նյութերի ճիշտ դոզավորման համար գործածվում են թմրաքնի ապարատներ։ Ինհալացիոն թմրաքնի ժամանակ տարբերում են չորս շրջան՝
Վիրահատությունները հիմնականում կատարվում են երրորդ՝ գրգռման փուլում։
Ոչ ինհալացիոն թմրաքուն
Ոչ ինհալացիոն թմրաքունը գլխավորապես արվում է ներերակային և ուղիղաղիքային ճանապարհներով։ Ներերակայինի համար օգտագործվում են նատրիումի էվիպանի կամ հեքսենավի, նատրիումի պենտոթալի կամ նատրիումի թիոպենտալի լուծույթներ։ Քունն առաջանում է շատ արագ (1-2 րոպե անց), առանց գրգռման շրջանի, կարճատև է, բայց խոր, ուստի կիրառվում է կարճատև վիրահատությունների ժամանակ կամ թմրաքնի այլ եղանակների հետ համակցված։ Ուղիղ-աղիքային թմրաքնի դեպքում ներարկվում է ավերտին, նարկոլան, նատրիումի թիոպենտալ, ռեկտիգոն և այլն։ Քունն առաջանում է 10-15 րոպե հետո, լինում է մակերեսային, բայց երկարատև (4-5 ժամ)։ Անհրաժեշտության դեպքում այն խորացվում է ուրիշ դեղամիջոցներով։ Համակցված թմրաքունը կատարվում է տարբեր նարկոտիկ դեղամիջոցների և դրանց ներմուծման առանձին մեթոդների հաջորդական կիրառմամբ։ Թմրաքուն կարելի է առաջացնել նաև հիպնոսի (հիպնոնարկոզ) և էլեկտրական հոսանքի (էլեկտրանարկոզ) միջոցով։
Թմրաքունի փուլեր
Առանձնացնում են թմրաքունի հետևյալ փուլերը.
Բարդությունները
Թմրաքնի ժամանակ երբեմն լինում են բարդություններ, ամենածանրը սրտի և շնչառության կանգն է։ Բարդությունների դեպքում գործածվող միջոցառումները լավ մշակված են և մեծ մասամբ արդյունավետ են։ Քնաբեր նյութը քիչ ծախսելու, ոչ խոր քուն առաջացնելու և թունավորումից խուսափելու, միաժամանակ վիրահատության համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծելու նպատակով (հիվանդի հանգիստ վիճակ, մկանների թուլացում) կիրառվում են կուրարենման դեղամիջոցներ (դիթիլին, դիպլացին և այլն)։
Ջեք Գրիլիշ
Աստոն Վիլլա
Գրիլիշը Աստոն Վիլլայի ակադեմիայի սան է ։ Առաջին անգամ Աստոն Վիլլայի առաջին թիմի պահեստայինների նստարանին հայտնվեց 2012 թվականի մարտի 31-ին՝ 16 տարեկան հասակում՝ Չելսիի դեմ խաղում ։ 2012-13 մրցաշրջանում նա Աստոն Վիլլայի Մ19 թիմի հետ հաղթեց NextGen Series մրցաշարը ՝ գոլի հեղինակ դառնալով կիսաեզրափակչի Սպորտինգ Լիսաբոնի դեմ խաղում ։
2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Գրիլիշը մինչև 2014 թվականի հունվարի 13-ը վարձավճարով միացավ Նոթս Կաունտիին՝ ստանալով 7 համարի մարզաշապիկը ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2013 թվականի սեպտեմբերի 14-ին՝ Միլթոն Քինս Դոնսի դեմ խաղում  ։ Իր առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց սեպտեմբերի 17-ին՝ Լեյտոն Օրիենտի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց դեկտեմբերի 7-ին՝ Ջիլինգհեմի դեմ խաղում  ։ Դեկտեմբերի 14-ին նա գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Կոլչեսթեր Յունայթեդի դեմ խաղում  ։ 2014 թվականի հունվարի 17-ին Նոթս Կաունտին երկարաձգեց Գրիլիշի վարձավճարը մինչև մրցաշրջանի ավարտը   ։ Ակումբի կազմում անգլիացին անցկացրեց 39 հանդիպում՝ դառնալով 5 գոլի և 7 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Վարձավճարի ավարտից հետո Գրիլիշը վերադարձավ Աստոն Վիլլա։ Իր դեբյուտը Պրեմիեր Լիգայում նշեց 2014 թվականի մայիսի 7-ին՝ փոխարինելով Ռայան Բերտրանդին Մանչեսթեր Սիթիի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 14-ին Գրիլիշը 4 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ   ։ Առաջին հանդիպումը Անգլիայի գավաթում անցկացրեց 2015 թվականի հունվարի 4-ին՝ Բլեքփուլի դեմ խաղում  ։ Պրեմիեր Լիգայում թիմի մեկնարկային կազմում Գրիլիշը առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ ապրիլի 7-ին՝ Քուինս Պարկ Ռեյնջերսի դեմ խաղում  ։ Մայիսի 30-ին նա մասնակցեց Անգլիայի գավաթի եզրափակչի Արսենալի դեմ հանդիպմանը, սակայն Աստոն Վիլլան պարտվեց 4-0 հաշվով ։ 2014-15 մրցաշրջանում Գրիլիշը անցկացրեց 24 հանդիպում ՝ դառնալով 3 գոլային փոխանցման հեղինակ և ճանաչվելով Աստոն Վիլլայի տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ ։
Իր առաջին գոլը Աստոն Վիլլայի կազմում Գրիլիշը խփեց 2015 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ Լեսթեր Սիթիի դեմ խաղում ։ 2015-16 մրցաշրջանում նա 16 հանդիպում անցկացրեց առաջնությունում, որոնցում բոլորում Աստոն Վիլլան պարտվեց և դուրս մնաց Պրեմիեր Լիգայից ։ Գրիլիշը շրջանցեց Շոն Տորնտոնի հակառեկորդը, ով պարտվել էր իր բոլոր 11 հանդիպումներում 2002-03 մրցաշրջանում   ։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին անգլիացին երկարաձգեց իր պայմանագիրը մինչև 2020 թվականը   ։ Դեկտեմբերի 10-ին Գրիլիշը խփեց Ուիգան Ատլետիկի դեմ հանդիպման միակ գնդակը խաղի 88-րդ րոպեին՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ 2017 թվականի փետրվարի 4-ին նա դարձավ գոլային փոխանցման հեղինակ, ապա հեռացվեց խաղադաշտից Նոթինգհեմ Ֆորեստի դեմ խաղում ։ Մայիսի 7-ին անգլիացին գոլ խփեց Բրայթոնի դեմ հանդիպման 89-րդ րոպեին՝ փրկելով Աստոն Վիլլային պարտությունից ։ 2016-17 մրցաշրջանում Գրիլիշը անցկացրեց 33 հանդիպում՝ դառնալով 5 գոլի և 5 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2018 թվականի մայիսի 26-ին Գրիլիշը մասնակցեց Չեմպիոնշիպի փլեյ-օֆֆի եզրափակչի Ֆուլհեմի դեմ հանդիպմանը, սակայն Աստոն Վիլլան պարտվեց 1-0 հաշվով ։ Սեպտեմբերի 24-ին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2023 թվականը   ։ Նոյեմբերի 2-ին անգլիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Բոլթոն Ուոնդերերսի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով ։ Դեկտեմբերի 7-ին՝ Վեստ Բրոմվիչի դեմ խաղում Գրիլիշը ստացավ սրունքի վնասվածք՝ բաց թողելով շուրջ 3 ամիս   ։ Նա խաղադաշտ վերադարձավ 2019 թվականի մարտի 2-ին՝ որպես թիմի ավագ մասնակցելով Դերբի Կաունտիի դեմ հանդիպմանը և այս խաղում դառնալով գոլ հեղինակ ։ Այս խաղից հետո անգլիացին դարձավ Աստոն Վիլլայի հիմնական ավագը ՝ թիմի հետ 10 խաղում շարունակ տոնելով հաղթանակ  ։ Մարտի 10-ին Գրիլիշը խփեց Բիրմինգհեմ Սիթիի դեմ հանդիպման միակ գնդակը ։ Մայիսի 11-ին անգլիացին 2 գոլային փոխանցում տվեց Չեմպիոնշիպի փլեյ-օֆֆի կիսաեզրափակչի Վեստ Բրոմվիչի դեմ խաղում ։ Մայիսի 27-ին նա թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ Չեմպիոնշիպի փլեյ-օֆֆի եզրափակչի Դերբի Կաունտիի դեմ խաղում , իսկ Աստոն Վիլլան հաղթեց 2-1 հաշվով՝ տեղափոխվելով Պրեմիեր Լիգա  ։ 2018-19 մրցաշրջանում Գրիլիշը անցկացրեց 36 հանդիպում ՝ դառնալով 6 գոլի ու 8 գոլային փոխանցման հեղինակ և ընդգրկվելով Չեմպիոնշիպի խորհրդանշական հավաքականում   ։
20 անընդմեջ պարտությունների հետո իր առաջին հաղթանակը Պրեմիեր Լիգայում Գրիլիշը տարավ 2019 թվականի օգոստոսի 23-ին՝ Էվերթոնի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 19-ին անգլիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոնի դեմ խաղում՝ օգնելով Աստոն Վիլլային հաղթել 2-1 հաշվով  ։ Դեկտեմբերի 1-ին նա գոլ խփեց Մանչեսթեր Յունայթեդի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-2 հաշվով  ։
Միջազգային կարիերա
Գրիլիշը ծնվել է Անգլիայում, սակայն հանդես է եկել Իռլանդիայի երիտասարդական հավաքականներում։ Նա հրավիրվեց Անգլիայի Մ15 հավաքական, սակայն չկարողացավ միանալ թիմին հիվանդության պատճառով ։ Դրանից հետո նա սկսեց հանդես գալ Իռլանդիայի կազմում ։ 2011 թվականին Գրիլիշը 15 տարեկան հասակում հրավիրվեց Անգլիայի Մ17 հավաքական, սակայն նա մերժեց հրավերը ։ 2012 թվականին նա ճանաչվեց Իռլանդիայի լավագույն մինչև 17 տարեկան ֆուտբոլիստ ։
Իր դեբյուտը Իռլանդիայի Մ21 հավաքականի կազմում Գրիլիշը նշեց 2013 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ Ֆարերյան Իսլանդիայի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի օգոստոսին նա նորից հրավիրվեց մինչև 21 տարեկանների հավաքական։ Թեև սկզբում հաղորդվում էր, որ Գրիլիշը կմերժի հրավերը , սեպտեմբերի 5-ին նա խաղադաշտ դուրս եկավ Գերմանիայի դեմ խաղում ։ Հետագայում պարզվեց, որ Գրիլիշը մերժել է Իռլանդիայի ազգային հավաքականի հրավերը Աստոն Վիլլայի գլխավոր մարզիչ Մարտին Օ'Նիլի հետ զրուցելուց հետո ։ 2015 թվականի մարտին նա ճանաչվեց Իռլանդիայի լավագույն մինչև 21 տարեկան ֆուտբոլիստ ։ 2015 թվականի մայիսին Գրիլիշը կրկին մերժեց Իռլանդիայի ազգային հավաքականի հրավերը։ Անգլիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Ռոյ Հոջսոնը հայտարարեց, որ թեև ինքը զրուցել է ֆուտբոլիստի հետ, որոշել է չհրավիրել նրան ազգային հավաքական ։ 2015 թվականի օգոստոսին Գրիլիշը հանդիպեց Հոջսոնի հետ՝ իր ապագան քննարկելու համար ։
2015 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Գրիլիշը հաստատեց, որ ներկայացնելու է Անգլիան միջազգային ասպարեզում ։ Իր դեբյուտը Անգլիայի Մ21 հավաքականի կամզում նշեց 2016 թվականի մայիսի 19-ին՝ փոխարինելով Ռուբեն Լոֆտուս-Չիկին Պորտուգալիայի դեմ Տուլոնի առաջնության խաղում ։ Մինչև 21 տարեկաների երիտասարդական հավաքականի մեկնարկային կազմում առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ մայիսի 23-ին՝ Գվինեայի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով դուբլի հեղինակ  ։ Անգլիան Գրիլիշի հետ 1994 թվականից հետո առաջին անգամ հաղթեց Տուլոնի առաջնությունը ։ 2017 թվականին Գրիլիշը հրավիրվեց Անգլիայի Մ21 հավաքական Եվրոպայի առաջնության համար ։ Այստեղ նա չանցկացրեց ոչ մի հանդիպում, իսկ Անգլիան դուրս մնաց կիսաեզրափակչից ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ի դրությամբ
Ակումբային
Աստոն Վիլլա
Միջազգային
Անգլիա Մ21
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իռլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նոթս Կաունտիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Ֆուրչի
Ֆուրչի  ( Furci), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում ։
Բնակավայրի հովանավորը Սուրբ Բիտո Անգելոն է։ Տոնը նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 13-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հնէակոնտակտ
Հնէակոնտակտ (նաև՝ հին տիեզերագնացների տեսություն կամ հնէատիեզերագնացություն), նախկինում արտաերկրային ծագում ունեցող էակների Երկիր մոլորակ հիպոթետիկ այցելություն, որի մասին վկայությունները կան երկրային մշակույթների հնագույն հուշարձաններում։ Հաճախակի հնէակոնտակտի տեսությունը ենթադրում է որոշ կամ բոլոր երկրային քաղաքակրթությունների արտաերկրային ծագումը։
Հնէակոնտակտների տեսությունները զարգացնում էին և շարունակում են զարգացնել այնպիսի հեղինակներ, ինչպիսիք են Կոնստանտին Ցիոլկովսկին, Չարլզ Ֆորթը, Մատեստ Ագրեստը, Իմանուիլ Վելիկովսկին, Էրիխ ֆոն Դենիկենը, Ալեքսանդր Կազանցևը, Անդրեյ Սկլյարովը, Զաքարիա Սիտչինը, Ջորջիո Ցուկալոսը և այլք։
Ժամանակակից գրախոսվող հրապարակումներում նման հիպոթեզները լուրջ չեն ընդունվում ։
Հնէակոնտակտի սյուժեն հաճախակի օգտագործվում է գիտական ֆանտաստիկայի ժանրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտաերկրային կյանք Կատեգորիա:Ուֆոլոգիա Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն Կատեգորիա:Կեղծ հնագիտություն
Շուշան հայկական
Շուշան հայկական, մինչև 100-110 սմ բարձրությամբ խոշոր, գեղեցիկ սոխարմատավոր բազմամյա ծաղկաբույս է։ Արմատները կարճ են, սովորաբար դասավորված երկու շարահարկով, 10-25 սմ խորության վրա։ Ցողունը խոտային է, ծաղկաբույլը` հուրանաձև, ծաղիկները` խոշոր, ոսկեդեղին։ Տերևները հերթադիր են, նշտարաձև։ Պտուղը բազմասերմ տուփիկ է։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Բազմացում
Բազմանում է սոխուկներով։ Սոխուկները բավականին խոշոր են՝ 6-8 սմ տրամագծով, սպիտակավուն, ոչ կիպ կղմինդրաձև դասավորված թեփուկներով։ Դրանց թիվը սովորաբար կազմում է 30-40՝ միջին հաշվով թարմ վիճակում 50-75 և չոր վիճակում 25-30 գրամ քաշով։ Սոխուկները սովորաբար գտնվում են 20-25 սմ խորության վրա (կախված է հողի հզորությունից) ։
Նշանակություն
Հայկական շուշանը դեկորատիվ տեսակետից մեծ արժեք է ներկայացնում։ Այն ունի նաև բուժիչ հատկություն։ Պարունակում է ալկալոիդներ։ Ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործվում է որպես միզամուղ, վերքերը բուժող և հակահոդացավային, տոնուսը բարձրացնող միջոց։ Մեծ ուշադրության արժանի մեղրատու բույս է։