cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կորսիոնե
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Վիլա (այլ կիրառումներ)
Վիլա, կարող է վերաբերել՝
Կոտանելո
Կոտանելո (Cottanello), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։ Բնակությունը կազմում է 556 մարդ (2008 թվականին), խտություննը կազմում է 15 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 37 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 2040։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0746։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սաբուրովո (գյուղ, Չիշմինսկի շրջան)
Սաբուրովո (Сабурово, Һабыр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 53 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլի (այլ կիրառումներ)
Վիլի, կարող է վերաբերել՝
Վերիա
Վերիա (Βέροια), հարուստ պատմությամբ քաղաք Հունաստանի հյուսիսում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 128 մ բարձրության վրա՝ Սելտաննիկից 64 կմ հյուսիս-արևմուտք և Աթենքից 311 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվող Վերմիոն լեռան լեռնաշղթայի արևելյան լանջերին։ Կենտրոնական Մակեդոնիայի ծայրամասում համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Հունաստանի Ուղղափառ եկեղեցու Վերրյանսկի, Նաուսկոյի և Կամբոջայի մետրոպոլիսի կենտրոնը։ Քաղաքն ունի «Վերիա» ֆուտբոլային մարզադաշտ և նույն անունով ֆուտբոլային ակումբ։
Խոմինո (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Վերիա
Վերիան զգալիորեն աճեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և այժմ առևտրական քաղաք է։
Քաղաքում զարգացած է նուրբ գործվածքների (բամբակյա, կտավատի, բրդե և մետաքսե) արտադրությունը, տնային արհեստները, ջրաղացները և մակարոնային գործարանները, որոնք շարժման մեջ են դրվում ջրի ուժով՝ շնորհիվ Տրիպոտամոս գետի առատ ջրերի (Τριπόταμος), որոնք անցնում են քաղաքի հյուսիսային շրջաններով։
Պատմություն
Վերիայի տարածքում հնագիտական գտածոներ են հայտնբերվել երկաթի դարի ժամանակաշրջանից:Վերիան մեծ բարգավաճում է ունեցել Արգեադ դինաստիայի թագավորների օրոք (որի ամենահայտնի թագավորը Ալեքսանդր Մեծն էր)։ Քաղաքը հասավ իր փառքի և ազդեցության գագաթնակետին հելլենիստական ժամանակաշրջանում, Անտիգոնիդների դինաստիայի օրոք։
Տեղական իշխանություն - քաղաքապետարան
Վերիայի քաղաքապետարանը ձևավորվել է 2011 թվականին տեղական ինքնակառավարման բարեփոխումների ընթացքում՝ հետևյալ 5 նախկին համայնքների միաձուլման միջոցով, որոնք դարձել են համայնքային կազմավորումներ ։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Տրիպոտամոս գետի վրա, Գալիակմոնի վտակի վրա, որն ապահովում է էլեկտրաէներգիայի հաղորդման և ոռոգման ջրի ազգային ցանցի հիդրոէլեկտրակայանները Վերիյան հարթավայրի գյուղատնտեսական հաճախորդների համար։
Կիմա
Վերիան ունի խոնավ մերձարևադարձային կլիմա։ Քանի որ քաղաքը գտնվում է անցումային կլիմայական գոտում կլիմայական պայմանները մայրցամաքային, կիսա-չոր եւ մերձարևադարձային են:Ամառները (ապրիլ-հոկտեմբեր) տաք են (հաճախ շատ բացառիկ շոգ) և չոր (կամ մեղմորեն խոնավ, ամպրոպների ընթացքում տեղի ունեցած անձրևներով), իսկ ձմեռները (հոկտեմբերի կեսերից մինչև մարտ) խոնավ և սառը են, բայց ջերմաստիճանը մնում է բարձր։ Ձյունը սովորաբար տեղում է մեկ կամ երկու անգամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի քաղաքներ
Պերվոզվանովկա (գյուղ, Կրիվոգրադի շրջան)
Պերվոզվանովկա (Первозванівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կրիվոգրադի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պերվոզվանովկա գյուղում բնակվում էր 546 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կիրառական սոցիոլոգիա
Կիրառական սոցիոլոգիա, սոցիոլոգիայի բաժին, ուսումնասիրում է անհատների, սոցիալական խմբերի, դասակարգերի, մարդկային այլ խմբերի գործունեության մեջ հասարակական ընդհանուր օրինաչափությունների դրսևորման ձևերը և գործողության մեխանիզմները տարբեր պատմական պայմաններում և իրադրություններում։ Կիրառական սոցիոլոգիան ներառում է մասնակի (հատուկ) սոցիոլոգիական տեսությունները («աշխատանքի սոցիոլոգիա», «ընտանիքի սոցիոլոգիա»,«գյուղի սոցիոլոգիա», «անհատի սոցիոլոգիա» և այլն) և կոնկրետ սոցիոլոգիական հետազոտությունները։
Էությունը
Կիրառական սոցիոլոգիա հետազոտվող երևույթը դիտում է որպես մարդկային հավաքականությունների գործունեության արդյունք՝ այդ արդյունքը պայմանավորող օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների ամբողջության մեջ։
Կիրառական սոցիոլոգիայի խնդիրն է բացահայտել տվյալ երևույթը բնորոշող և միմյանց հետ փոխազդող սոցիալական գործոններից յուրաքանչյուրի տեսակարար կշիռը։ Կիրառական սոցիոլոգիան կատարում է գործնական, ճանաչողական, գաղափարախոսական ֆունկցիաներ։
Առաջինը թույլ է տալիս մշակելու կոնկրետ առաջարկություններ սոցիալական կյանքի տարբեր ոլորտների զարգացման գործընթացները գիտականորեն կառավարելու համար, երկրորդը, հարստացնելով և զարգացնելով ընդհանուր սոցիոլոգիական տեսության դրույթները, հասարակության զարգացման օբյեկտիվ օրինաչափությունների մասին տալիս է գիտելիքներ, երրորդը ծառայում է մարդկանց գաղափարական դաստիարակությանը և բուրժուական գաղափարախոսության դեմ պայքարին։
Պատմություն
Կիրառական սոցիոլոգիան ձևավորվել է 17-18-րդ դարերում, երբ առաջ եկավ հասարակությունը կառավարելու համար բնակչության և նյութական ռեսուրսների մասին տեղեկատվության պահանջ։ 19-րդ դարում կիրառական սոցիոլոգիան զարգանում էր հիմնականում Օ. Կոնտի և Հ. Սփենսերի պոզիտիվիզմի ազդեցությամբ։ Այն ինտենսիվացել է 20-րդ դարում՝ հատկապես 20-ական թվականներից սկսած (Է. Դյուրկհեյմ, Վ. Թոմաս, Ֆ. Զնանեցկի, Տ. Պարսոնս, Ռ. Մերտոն, Լ. Թերստոն, Պ. Լազարսֆելդ, ժ. Ֆրիդման)։
Բուրժուական երկրներում ընդհանուր սոցիոլոգիական տեսության բացակայությունը հանգեցնում է տեսական մոդելների և փորձնական հետազոտությունների միջև անհամաձայնության և խզման։ Դրանով է պայմանավորված այդ հետազոտություններից ստացված արդյունքների և ընդհանրացումների սահմանափակությունը, իրականությանը ոչ լրիվ համապատասխանությունը։ Ի տարբերություն բուրժուական սոցիոլոգիայի, մարքսիզմի դասականները իրենց երկերում (Կ. Մարքսի «Կապիտալը», «Լուի Բոնապարտի Բրյումերի տասնութը», Ֆ. Էնգելսի «Բանվոր դասակարգի դրությունը Անգլիայում», «Բնակարանային հարցի շուրջը», Վ, Ի. Լենինի «Կապիտալիզմի զարգացումը Ռուսաստանում», «Սոցիոլոգիան և վիճակագրությունը») սկզբից ևեթ կիրառել են այն կարևորագույն սկզբունքը, ըստ որի առանձին վերցրած սոցիալական երևույթևները կարելի է հասկանալ միայն կոնկրետ հասարակական ամբողջի մեջ նրանց տեղը և դերը հաշվի առնելով։
Այդ գործերը մինչև այժմ էլ պահպանում են իրենց մեթոդաբանական և մեթոդական նշանակությունը։ Կիրառական սոցիոլոգիայի զարգացման նոր հնարավորություններ ստեղծվեցին սոցիալիստական հեղափոխությունից հետո։ ԽՍՀՄ-ում կիրառական սոցիոլոգիաի մեջ լուրջ ներդրում են հասարակական կյանքի տարբեր կողմերին նվիրված 1920-1930-ական թվականների ուսումնասիրությունները (Ե. Օ. Կաբո, Վլ. Զայցև, Ս. Գ. Ստրումիլին, Լ. Ս. Վիգոտսկի, Ն. Ա. Սեմաշկո)։
Հաշվողական տեխնիկայի զարգացումը, հատկապես 1950-1960-ական թվականներին, մեծ խթան ղարձավ կիրառական սոցիոլոգիայի արագ զարգացման համար։ Դա բխում էր պլանավորումը և կառավարումը գիտական տեղեկատվության վրա հիմնելու պահանջից։ Կիրառական սոցիոլոգիայի առանձնահատկությունը և նրա կազմում կոնկրետ սոցիոլոգիական հետազոտությունների առկայությունը պահանջում է սերտ կապ գիտության տարբեր բնագավառների հետ։ Կոնկրետ սոցիոլոգիական հետազոտությունները կազմակերպվում են փուլերով.
Կոնկրետ սոցիոլոգիական հետազոտությունների տվյալները հավաքում են գիտական դիտարկման, փաստաթղթերի քանակական և բովանդակային վերլուծության, հարցումների (հարցազրույցներ, փորձամիջոցներ, սոցիոմետրիա) ևն մեթոդներով։ Տվյալները մշակվում են խմբավորման, տիպայնացման, տոկոսային վերլուծության եղանակներով, զանազան տիպի համահարաբերակցական կապեր գտնելով։ Կոնկրետ սոցիոլոգիական հետազոտությունները, հարստացնելով ընդհանուր սոցիոլոգիական տեսության դրույթները և զարգացնելով մասնավոր սոցիոլոգիական տեսությունները, օգնում են բացահայտելու դասակարգային տարբերությունների հաղթահարման կոնկրետ սոցիալական նշանակությունը, գիտատեխնիկական հեղափոխության հետևանքներն ու դրսևորումները, մարդկանց գործունեության տարբեր ոլորտներում աշխատանքի բնույթի և բովանդակության փոփոխությունը, նյութական և բարոյական զանազան խթանների սոցիալական նպատակահարմարությունը և այլն։
Հայաստանում կիրառական սոցիոլոգիայի վերաբերյալ ուսումնասիրություններ են կատարում ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի կիրառական սոցիոլոգիայի լաբորատորիան, Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը, Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության բաժինը։ Կան նաև կիրառական սոցիոլոգիայի հասարակական հիմունքներով գործող կենտրոններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Գարուն (ամսագիր, Սիդնեյ)
Գարուն, ամսաթերթ։ Լույս է տեսնում 1995 թվականից, Սիդնեյում։ Հրատարակում է խմբագրական կազմը։ Հովանավորն է Համաշխարհային մշակութային միության «Նաիրի» մասնաճյուղը։ Տպագրվում է արևելահայերենով։
Կատեգորիա:Ավստրալիայի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սիմեոն կաթողիկոսի խաչքար (Հակոբավանք)
Սիմեոն կաթողիկոսի խաչքար, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Քոլատակ գյուղից 1.5 կմ հյուսիս ընկած անտառոտ լեռնաբազուկի վրա գտնվող Հակոբավանք վանական համալիրում ։
Տեղադրություն
Խաչքարը հենած է վանական համալիրի սրահի արևելյան պատին։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարն ունի 9 տող վիմական արձանագրություն.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Գոլդան Երգուս
Գոլդան-Երգուս, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը գտնվում է Ուֆտյուգա գետից 40 կմ ձախ։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն ՝ պատկանում է Դվինսկո-Պեչորսկի ավազանային շրջանին։ Գետի ջրատնտեսական ավազանը Հյուսիսային Դվինան է՝ Վիչեգդա գետի թափվելու վայրից մինչև Վագա գետի թափվելու վայրը, գետի ենթաավազանային գետը Հյուսիսային Դվինաից ներքև Վիչեգդի և Մալի գետախառնուրդում Հյուսիսային Դվինայում։ Գետային ավազանը գետի Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
• Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը — 03020300112103000026121
• Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը — 103002612
• Ավազանի կոդը — 03.02.03.001
• Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը — 03 • Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների — 0
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(5574) Սիգրեյվ
(5574) Սիգրեյվ (Seagrave), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի մարտի 20-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կեսե
Կեսե (Kesse), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուհու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուհու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մարդու ատամ
Ատամներ, լորձաթաղանթի ոսկրացած պտկիկներ, որոնք ծառայում են ուտելիքի մեխանիկական մշակման համար։ Մարդու օրգանիզմի ամենակարծր մասերից են։ Նրանց օգնությամբ մարդը ծամում, մանրացնում է սնունդը, ուստի ատամները պետք է շատ ամուր լինեն։ Մարդկանց ատամները կարևոր դեր ունեն նաև խոսքում՝ որոշ հնչյունների արտաբերման համար։
Էվոլյուցիայի ընթացքում ատամներն առաջացել են ջրում բնակվող ողնաշարավոր կենդանիների հեռավոր նախնիների մարմինը ծածկող թեփուկների ձևափոխման արդյունքում։
Մարդկանց ատամները ծնոտների վրա տեղադրված են այնպես, որ դրանց պսակները գոյացնում են, այսպես կոչված, ատամնային աղեղներ կամ շարքեր։ Հասուն մարդու յուրաքանչյուր ատամնաշար պարունակում է 16 ատամ՝ 4 կտրիչ, 2 ժանիք, 4 փոքր և 6 մեծ աղորիքներ, որոնք տարբերվում են իրենց ձևերով և ատամների քանակով։ Վերին և ստորին ատամնաշարերն իրար կցելիս ատամները միակցվում են որոշակի փոխհարաբերությամբ, որը կոչվում է ատամնակծվածք։
Զարգացում
Ատամների զարգացումը բարդ գործընթաց է. այն սկսվում է սաղմի զարգացման վաղ փուլում և շարունակվում մինչև 18-20 տարեկանը։ Կաթնատամների ծկթումը, այսինքն՝ լնդերի բարակելը և պսակի երևան գալը բերանի խոռոչում սկսվում է արտաարգանդային կյանքի 7-րդ ամսից և վերջանում 3-րդ տարվա սկզբում (առաջինը ծլում են ստորին միջային կտրիչները)։ Կաթնատամները 20-ն են։ Ծնոտների յուրաքանչյուր կեսի վրա կա՝ երկու կտրիչ, մեկ ժանիք և 2 աղորիքներ։
Կաթնատամներն ունեն մի քանի առանձնահատկություններ, փոքր են, ունեն քիչ թմբիկներ և արմատները հեռացած են իրարից, որոնց արանքներում գտնվում են մնայուն ատամների սաղմերը։ Մնայուն և կաթնատամների արմատների թիվը նույնն է։
Երեխայի ատամների ձևավորման համար կարևոր նշանակություն ունի հղիության նշված ժամկետներում մոր և երեխայի լիարժեք սնունդը, ոչ ճիշտ սնուցումը, հյուծող հիվանդությունները, հատկապես հղի կնոջ և կրծքի երեխայի սննդում վիտամինների, կալցիումի և ֆոսֆորի աղերի անբավարարությունը նպաստում է ատամների պինդ հյուսվածքների ձևավորման խանգարմանը։ Նման ատամներն ավելի շուտ են ախտահարվում։
Ատամների ծկթում
Ատամները ծկթում են որոշակի ժամկետներում և խիստ հաջորդականությամբ։ Նախ ծկթում են ներքևի, այնուհետև վերևի կենտրոնական կտրիչները (կյանքի 6-8-րդ ամիսներին), կողմնային ստորին, ապա վերին կտրիչները ծկթում են 8-12-րդ ամիսներին։ Հաջորդաբար ծկթում Են առաջին աղորիքները (12-16-րդ ամիսներին), ժանիքները (16-20-րդ ամիսներին), ապա 2-րդ աղորիքները (20-30-րդ ամիսներին)։ Նույնիսկ լրիվ առողջ երեխաների ատամների ծկթման նշված ժամկետները կարող են տալ որոշ շեղումներ։ Հաճախ 2 տարեկանում արդեն ծկթում են բոլոր 20 կաթնատամները։ Ատամների ծկթումը բնականոն ֆիզիոլոգիական, երևույթ է և սովորաբար չի առաջացնում հիվանդագին վիճակ։ Ուստի, այդ շրջանում երեխայի ջերմաստիճանը բարձրանալիս հարկավոր է դիմել բժշկի, որպեսզի կանխվի սկսվող հիվանդությունը։ Սակայն հնարավոր է, որ ատամների ծկթման ընթացքում նկատվեն լնդերի գրգռվածություն, քոր, որը որոշ երեխաների մոտ առաջ է բերում անհանգստություն և լնդերը կոշտ առարկային (գդալ, ոսկրե օղակ) քսելու ցանկություն, առատ թքահոսություն՝ պայմանավորված թքագեղձերի գործունեության ուժեղացմամբ։
Մնայուն ատամները ծկթում են 5-6 տարեկանում. սկզբում՝ առաջին մնայուն մեծ աղորիքը (ի հայտ է գալիս կաթնատամ աղորիքների հետևում, որը կապված է ծնոտի հետին բաժնի աճման հետ)։ Կենտրոնական մնայուն կտրիչները (սկզբում՝ ստորինները, ապա՝ վերինները) ծկթում են 6-8 տարեկանում, այնուհետև փոխվում են կողմնային կտրիչները (9-10 տարեկանում), ժանիքները և փոքր աղորիքները (10-14 տարեկանում)։ 2-րդ մեծ աղորիքները ծկթում են 14-16 տարեկանում, իսկ իմաստության ատամները՝ սովորաբար 16-25 տարեկանում։ Երեխաների ֆիզիկական արագացման հետ կապված՝ ատամները կարող են փոխվել նաև ավելի վաղ ժամկետներում։
Ստորև բերված է կաթնատամների և մնայուն ատամների ծկթելու ժամանակն ու կարգը։
Կաթնատամներ՝ Մնայուն ատամներ՝
Կաթնատամներ
Կաթնատամները կամ ժամանակավոր ատամներն ունեն նույն ձևը, ինչ մնայունները, բայց ավելի փոքր են, և արմատներն էլ ավելի կարճ են։ Դրանք կաթնատամ են կոչվում, քանի որ սկսում են ծկթել կրծքային տարիքում և գործում են մինչև մնայուններով փոխարինվելը։ Կաթնատամները յուրաքանչյուր շարքում 10-ն են՝ 4 կտրիչ, 2 ժանիք, 4 աղորիք։ Կաթնատամների ատամնակծվածքում փոքր աղորիքները բացակայում են։ 6-14 տարեկանում գոյանում է, այսպես կոչված, հերթափոխային ատամնակծվածք, որում կան և՛ կաթնատամներ, և՛ մնայուն ատամներ։ Այդ շրջանում բոլոր կաթնատամներն աստիճանաբար փոխարինվում են մնայուն ատամներով, որոնց պսակներն արդեն ձևավորված են ծնոտում։ Այդ դեպքում կաթնատամ աղորիքները փոխարինվում են մնայուն փոքր աղորիքներով, իսկ մնայուն մեծ աղորիքներն իրենց նախորդող կաթնատամները չունեն։
Ատամների զարգացման խանգարումներ
Ատամների զարգացման խանգարումները (անոմալիաները) բազմատեսակ են։ Դրանցից մեկը կարող է լինել միայն կոսմետիկական արատ (ատամի անկանոն ձևը, մեծությունը, գույնը), մյուսները (օրինակ՝ մի խումբ ատամների բնածին բացակայությունը) առաջացնում են ծամելու խանգարումներ։ Այսպես կոչված՝ բաց ատամնակծվածքը փոխում է դեմքի ձևը։ Երբեմն որոշ լրիվ ձևավորված մնայուն ատամները մնում են ծնոտում և չեն ծկթում (աննկատելի ատամներ)։ Դրանք հաճախ ժանիքներ են կամ իմաստության ատամներ։ Ատամների զարգացման խանգարումները կարող են կապված լինել հղիության ժամանակ մոր ոչ ճիշտ սնուցման, երեխայի ծնոտի աճման կասեցման հետ, և երբեմն ատամները կարող են լինել գերհամալրված կամ շատ խիտ։ Հաճախ կենտրոնական կտրիչների միջև նկատվում է տարածություն, այսպես կոչված, դիասթեմա։ Երբեմն ատամները, տեղը չբավարարելու պատճառով, կարող են ծկթել ատամնաշարից դուրս։
Ատամների զարգացման կամ ծկթման բոլոր խանգարումների ժամանակ հարկավոր է դիմել ստոմատոլոգի, որը որոշում է խանգարման աստիճանը, բուժման անհրաժեշտությունը և այլ մասնագետների հետ խորհրդատվության կարիքը։ Ատամների սաղմի սկզբնավորման և զարգացման շրջանում, երեխայի օրգանիզմում նյութափոխանակության խանգարման (սուր վարակ, մոր և երեխայի անբավարար սնուցում) հետ կապված, կարող է առաջանալ կարծր հյուսվածքների թերզարգացում, չնայած ատամները սկզբնավորվել և ծկթել են։ Այդ անկանոնությունը կոչվում է հիպոպլազիա և հիմնականում նկատվում է կտրիչների ու առաջին մնայուն մեծ աղորիքների վրա։ Արծնի շերտը լինում է շատ բարակ՝ ալիքաձև տեսքով կամ բաց դարչնագույն բծերով։ Երբեմն դենտինը լրիվ արծնազուրկ է։ Այդպիսի ատամները, որպես կանոն, չեն ցավում, բայց ենթակա են ոսկրափուտի, ուստի երեխային պետք է ցույց տալ ստոմատոլոգի՝ կանխարգելիչ բուժման նպատակով։
Կազմություն
Յուրաքանչյուր ատամ բաղկացած է ատամի պսակից, վզիկից , արմատից ։ Պսակը ատամի երևացող մասն է և լնդից դուրս է ցցված, վզիկը՝ նեղացած մասն է և գրկված է լնդով, իսկ արմատը նստած է ատամնաբնի մեջ և վերջանում է ատամի գագաթով , որի վրա նույնիսկ չզինված աչքով կարելի է տեսնել գագաթի անցքը ։ Վերջինիս միջով ատամի մեջ են մտնում անոթներ ու նյարդեր։ Ատամի ներսում կա խոռոչ , որի շարունակությունը արմատի մեջ կոչվում է արմատի խողովակ , վերջինս բացվում է վերը նշված գագաթի անցքով։ Ատամի խոռոչը լցված է արյան անոթներով և նյարդերով հարուստ ատամի միջուկով կամ կակղանով ։ Ատամների արմատները ատամնաբների մակերեսին սերտորեն միաձուլվում են արյան անոթներով հարուստ ատամնաբնային շրջոսկրի միջոցով։ Ատամի կարծր նյութը բաղկացած է՝
Ատամի խոռոչը շրջապատող գլխավոր զանգվածը դենտինն է։ Պսակը արտաքուստ պատված է էմալով, իսկ արմատը՝ ցեմենտով։
Ատամի արմատի և ատամնաբնի միջև գոյություն ունի ատամը պահող կապան, որը կազմված է շարակցահյուսվածքային խրձից և կոչվում է արմատաթաղանթ կամ պերիօդոնտ։ Վերջինով ատամի խոռոչ են մտնում ատամը սնող անոթներն ու նյարդերը։
Ատամի խոռոչը և արմատային խողովակները լցված են փափուկ հյուսվածքով՝ կակղենիով (պուլպա)։ Այն բաղկացած է փուխր շարակցական հյուսվածքից, անոթներից, նյարդերից և տարբեր բջիջներից։ Մասնավորապես կակղենիում են գտնվում օդոնտոբլաստները, որոնց շնորհիվ ատամի կարծր հյուսվածքում կատարվում է նյութափոխանակություն։ Օդոնտոբլաստներից դուրս են գալիս ելուստներ, որոնք, խողովակներով անցնելով, թափանցում են ամբողջ դենտինի մեջ։
Առաջին հյուսվածքը, որը գոյանում է ատամի սաղմում, դենտինն է, ապա՝ արծնը։ Սկզբում դրանք բաղկացած են հիմնական օրգանական նյութ ստեղծող հատուկ բջիջներից, հետագայում՝ ներարգանդային զարգացման 5-րդ ամսվա վերջին, այդ օրգանական նյութն սկսում է ներծծվել հանքային նյութերով, հատկապես կալցիումի աղերով։ Հանքային աղերը, կուտակվելով բյուրեղների տեսքով, արծնին և դենտինին տալիս են ավելի մեծ ամրություն։ Ինչպես կաթնատամների, այնպես էլ մնայուն ատամների արծնից ու դենտինից կազմված պսակները դրանց ծկթելու պահին արդեն ձևավորված են լինում։ Արծնն ամենակարծր հյուսվածքն է, պարունակում է 97 % անօրգանական (հանքային) նյութեր, իսկ դենտինը՝ մոտ 72 %։ Մնայուն ատամներն առավել հանքայնացված են, քան կաթնատամները։ Աճող ատամների արմատները ձևավորվում են բավականին ուշ։
Գործառույթ
Ատամների ֆունկցիան սնունդը կտրելը և մանրացնելն է։ Ծամելը մարսողության սկզբնական փուլն է, որի ժամանակ սնունդը ատամներով մանրացվում է և խառնվում թքի հետ։ Թքի մեջ պարունակվող ֆերմենտների ազդեցության հետևանքով տեղի է ունենում բերանային մարսողություն, որն ապահովում է հետագա լիարժեք մարսողությունը ստամոքսում։ Ռուս ֆիզիոլոգ Ի․ Պավլովը հաստատել է ծամելու դրական ազդեցությունը թքագեղձերի արտազատման, ստամոքսի ֆունկցիայի, ինչպես նաև արյան շրջանառության և նյութափոխանակության վրա։
Ատամների վնասվածքներ
Ատամները հաճախ վնասվում են։ Կարող է լինել ատամների հոդախախտում, պսակի և արմատի կոտրվածք, որից առաջանում են ուժեղ ցավեր։ Ատամը շրջապատող հյուսվածքներն այտուցվում են։ Ցանկացած վնասվածքի դեպքում դիմում են ստոմատոլոգի, սուր վնասվածքի ժամանակին բուժումը հաճախ օգնում է ատամների կամ դրանց արմատները պահպանելու և համապատասխան բուժումից հետո գամատամի համար օգտագործելու։
Ատամների քրոնիկական վնասվածքը սովորաբար կապված է մասնագիտական վնասակարությունների կամ վնասակար սովորությունների հետ։ Առջևի ատամների կտրող ծայրերին առաջանում են թերություններ (օրինակ՝ մատիտը, մեխը ատամների միջև պահելիս կամ թելն ատամներով կտրելիս)։ Ատամների քրոնիկական վնասվածքը կարող է առաջանալ, օրինակ, փողային գործիքներ նվագող երաժիշտների, ապակեգործների մոտ։ Նման թերություններով ատամները սովորաբար ցավոտ չեն, բայց տգեղ են, կարող են վնասել լորձաթաղանթը։ Բուժման համար հարկավոր է դիմել ստոմատոլոգի։
Քիմիական ձեռնարկություններում, լաբորատորիաներում թթուների և հիմքերի հետ աշխատելիս, նոսր աղաթթվի երկարատև ներընդունման (ստամոքսաբորբի ժամանակ) դեպքում ատամների արծնի գույնը փոխվում է, առաջանում են գունակային բծեր, արծնը դառնում է խորդուբորդ (անհարթ)։ Դա կարող է հանգեցնել ատամների պսակի քայքայման, որից ատամների զգայնությունը սառի, տաքի նկատմամբ բարձրանում է։ Այդպիսի ախտահարումների կանխարգելման համար պետք է վերացնել պատճառը և դիմել ստոմատոլոգի՝ համապատասխան բուժման կամ կանխարգելիք մշակման համար։
Ատամների հիվանդություններ
Առավել տարածված է ատամների ոսկրափուտը, որն առաջանում է օրգանիզմի տարբեր համակարգերի գործունեության խանգարման, ոչ ճիշտ սնուցման (սննդի մեջ ածխաջրերի գերակշռությունը և սպիտակուցների, կաթնամթերքի անբավարարությունը), ինչպես նաև ատամների վատ խնամքի դեպքերում։ Ատամների ոսկրափուտի առաջացմանը նպաստում են ատամների վրա մշտապես գոյացող փափուկ նստվածքները, որոնք պարունակում են մեծ թվով միկրոօրգանիզմներ։ Ատամների անբավարար խնամքի ժամանակ այդ փափուկ նստվածքները վերածվում են ատամի քարերի, որոնք լնդերի բորբոքման պատճառ են դառնում։ Ոսկրափուտի ժամանակ ատամների կարծր հյուսվածքների քայքայումն ընթանում է միկրոօրգանիզմների մասնակցությամբ, և եթե ոսկրափուտը չի բուժվում, աստիճանաբար առաջանում է կակղենու բորբոքում (պուլպիտ), այնուհետև՝ հարատամնային հյուսվածքների բորբոքում (պերիօդոնտիտ)։ Ոսկրափուտն ախտահարում է ինչպես մնայուն ատամները, այնպես էլ կաթնատամները։ Վերջիններում այդ գործընթացն ընթանում է ավելի արագ։ Նույնիսկ քայքայված կաթնատամի ժամանակից շուտ հեռացնելը կարող է երեխայի ծնոտի թերզարգացման և հետագայում ատամների զարգացման խանգարումների պատճառ դառնալ։ Կաթնատամը շրջապատոդ հյուսվածքների բորբոքման ժամանակ հաճախ ախտահարվում են մնայուն ատամների սաղմերը։ Եթե կաթնատամը խանգարում է արդեն ծկթող մնայուն ատամին, որը նման դեպքում ատամնաշարից դուրս է մնացել, անհրաժեշտ է կաթնատամը հեռացնել։
Մնայուն ատամների հեռացումը նույնպես անվնաս չէ օրգանիզմի համար։ Ատամը հեռացնելուն, որպես կանոն, բժիշկը դիմում է միայն այն դեպքերում, երբ, չնայած մանրակրկիտ բուժմանը, չի հաջողվում վերացնել հարատամնային հյուսվածքի բորբոքումը, կամ եթե պսակն այնպես է քայքայված, որ ատամները հնարավոր չէ օգտագործել հետագա պրոթեզավորման համար։
Ատամների բոլոր հիվանդությունները պետք է ժամանակին բուժվեն, որպեսզի կանխվի դրանց քայքայումը։
Բացի ոսկրափուտից նկատվում են նաև այլ հիվանդություններ՝ լնդապալար (ֆլյուորոզ), ախտաբանական մանրում, ատամների կարծր հյուսվածքների զգայնության բարձրացում։ Ֆլյուորոզը ֆտորով քրոնիկ։ Թունավորման դրսևորում է, որը պայմանավորված է խմելու ջրի մեջ դրա բարձր պարունակությամբ։ Նման թունավորման ժամանակ օրգանիզմում խանգարվում է նյութափոխանակությունը, որն առաջին հերթին անդրադառնում է ատամների վրա։ Ֆլյուորոզից ախտահարվում են այն երեխաների մնայուն ատամները, որոնք ծնված օրից ապրում են ֆտորի բարձր պարունակությամբ ջուր պարունակով աշխարհագրական գոտիներում։ Այդպիսի դեպքերում արծնը դառնում է կավճանման, վրան առաջանում են բաց դեղին կամ մուգ դարչնագույն բծեր, կտրող եզրերին և ծամող մակերևույթներին արծնը և դենտինը մաշվում են։ Այդ հիվանդության կանխարգելման նպատակով սանհակահամաճարակային մարմիններն իրականացնում են ջրի ֆտորազերծման միջոցառումներ։
Ատամների խնամք
Ատամների խնամքը իրականացնում Են ատամի խոզանակի, ատամի մածուկի, բերանը ողողելու հատուկ միջոցների օգնությամբ։ Ատամի խոզանակները ատամի փափուկ նստվածքները հեռացնելու համար են։ Դրանք լինում են տարբեր չափերի և տարբեր կոշտության։ Ցանկալի է օգտագործել ավելի փափուկ խոզանակներ։ Պիտանիության ժամկետը մոտավորապես 3 ամիս է։ Անհրաժեշտ է ունենալ անհատական խոզանակ։
Ատամի մածուկներն ունեն մաքրող, բուժիչ և կանխարգելիչ հատկություններ։ Դրանք պարունակում Են ատամի վրա առաջացած փափուկ փառի լուծմանը, լնդերի բորբոքումների նվազեցմանը, բերանի հոտի վերացմանը նպաստող բադադրանյութեր։ Թողարկվում են նաև ֆտոր պարունակող մածուկներ, որոնք օգտագործվում են բժշկի նշանակմամբ։ Առանձին ատամի մածուկներ, ունենալով ոսկրափուտը կանխարգելող հատկություններ, կարող են գրգռել բերանի լորձաթաղանթը և ուժեղացնել լնդերից արյունահոսությունը։ Նման մածուկները պետք է օգտագործել միայն բժշկի նշանակմամբ։ Ատամի էլիքսիրները հոտազերծող են։ Ատամները մաքրելիս լնդային եզրը հարկավոր է խնայել։ Խոզանակի շարժումները պետք է լինեն այնպես, որ լրիվ մաքրեն ատամների մակերևույթը։ Ատամների շրթնային, այտային, լեզվային և քմային մակերևույթները մաքրում են ուղղաձիգ շարժումներով։ Ատամների ծամող մակերևույթը մշակում են շրջանաձև շարժումներով, որից հետո բերանը լավ ողողում են։ Ատամները մաքրում են առավոտյան՝ մածուկով, իսկ երեկոյան՝ միայն խոզանակով։ Քնելուց առաջ բերանի խոռոչը ողողում են ջրով։
Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի հիվանդությունների ժամանակ խնամքի վերաբերյալ հանձնարարականներ է տալիս ստոմատոլոգը։ Բժիշկն ատամի քարը հեռացնում է հատուկ գործիքների օգնությամբ։ Ատամների վնասվածքներից խուսափելու համար մանր և փափուկ նստվածքները կամ սննդի մնացորդները չի կարելի հեռացնել մետաղե առարկաներով։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել փայտե և պլաստմասե ատամմաքրիչներ՝ մեկանգամյա գործածության համար։
Ատամների և բերանի խոռոչի ճիշտ խնամքը, ատամների հիվանդությունների ժամանակին բուժումը, հղի կնոջ և կրծքի երեխայի լիարժեք սնունդը, Նպաստում են առողջ ատամների ձևավորմանը։ Ատամների հիվանդությունները հայտնաբերելու նպատակով անհրաժեշտ է տարին 2 անգամ դիմել ստոմատոլոգի, կատարել նրա նշանակած կանխարգելիչ միջոցառումները։ Դա նպաստում է ատամների պահպանմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ատամներ Կատեգորիա:Բերան Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Աքվիտանիայի պատմություն
Հնագույն պատմություն
Պերիգորի (Périgord) շնորհիվ Աքվիտանիան համարվում է աշխարհի ամենակարևոր պալեոլիթական դարաշրջանի տարածքը։ Սկսած մ.թ.ա 400 հազար թվականներից մարդիկ ապրում են Վեզերի ( Դորդոնիաում ) դաշտավայրում (la vallée de la Vézère), որտեղ նրանք սկսում են կառուցել բնականտեղիներ, քարանձավներ։ Այսօր 150-ից ավել բնակատեղի ու 50 քարանձավ վկայում են այդ ամենը։ Ապշեցուցիչ են հատկապես Լասկոյի (les grottes de Lascaux) նկարզարդ քարանձավները, որտեղ պատերին նկարված են ցլեր, մամոնտնեն, եղջերուներ, ձիեր։
Գալլո-հռոմեական դարաշրջան
Ք. ա. երրորդ դարի սկզբներին կելտերը, ավելի հայտնի գալլեր անվանումով զբաղեցնում են Աքվիտանիայի տարածքը, կենտրոնանալով մի քանի տարածքների շուրջ. Բուրդիգալա ( այժմյան Բորդո ), Ագինումում (այժմյան Աժեն)։
Ք.ա 52 թվին Ալեսիաի պարտությունից հետո հռոմեացիները հաստատվում են Աքվիտանիայում, այդ ժամանակ սկսում է զարգանալ քաղաքների կառուցումը գետերի ափերին, կառուցվում են թատրոններ, կամուրջներ, տաճարներ։ Ծնվում է մի յուրահատուկ ցիվիլիզացիա՝ գալլա-հռոմեական ցիվիլիզացիան։ 481 թվականին Ֆրանկերը հարձակվում են երկրի վրա, արդեն չորրորդ դարից մարզը քիչ-քիչ քրիստոնեացվում է։ Բայց 580 թվականին հարավից եկած Վասկոնների հեթանոս ցեղախմբերը գրավում են երկիրը, յոթերորդ դարում ստեղծելով Գասկոնիա պետությունը (Gascogne)։ Մեկ դար ավելի ուշ արաբներն իրենց հերթին գրավում են Աքվիտանիան, սակայն հետ են մղվում Պուատիէում 732 թվականին Շարլ (կամ Կարլ) Մարտելի (Charles Martel) կողմից։ Գալիս է Շարլամանի (Charlemagne) դարաշրջանը, բայց այն էլ չի առանձնանում իր կայունությամբ, իններորդ դարի կեսերին նորմանդացիներն ավերում են երկիրը, հրդեհելով Բորդո քաղաքը։ Գալլո-հռոմեական ցիվիլիզացիան վերանում է։
Քրիստոնեության վերելքը
Տասնմեկերորդ դարից քրիստոնեական Աքվիտանիայում քաղաքական կայունության շնորհիվ կառուցվում են բազմաթիվ եկեղեցիներ, վանական կենտրոններ։
Անգլիական Աքվիտանիան
Հարյուրամյա պատերազմից հետո Ֆրանսիայի արքաներն ուժեղ հսկողություն են սկսում Աքվիտանիայում, խոշոր քաղաքները պարսպապատվում ու մեկուսանում են արտաքին աշխարհից։
Ոսկե դար։ Հեղափոխություն։ Նոր պատմություն
XVIII դարը համարվում է Աքվիտանիայի ոսկե դարը, վերելք է ապրում առևտուրը Անդրծովի և Աքվիտանիայի միջև, կղզիներից նավերով Բորդո է ներկրում կակաո, սուրճ, բամբակ և հատկապես շաքար։ Այդ ամենն արդեն Բորդոյից տեղափոխվում է Ֆրանսիայի մյուս տարածքներ ու Եվրոպա
Սկսած 1750 թվականից առևտուրը դառնում է եռակողմ, Բորդոն վաճառում է աֆրիկյան ստրուկներ, փոխարենը կղզիներից մթերք գնելով, և այն վերավաճառելով Եվրոպայում։
Մայրաքաղաք Բորդոն դառնում է Ֆրանսիայի ամենահարուստ քաղաքներից մեկը։
Վիկտորովկա (այլ կիրառումներ)
Վիկտորովկա, կարող է վերաբերել՝
Աքվիտանիայի պատմություն
Ոսկե դար։ Հեղափոխություն։ Նոր պատմություն
Հեղափոխությունից հետո Աքվիտանիայի ամբողջ տնտեսությունը անկում է ապրում։ Չնայած դրան Բորդոյի Ժիրոնդցիները շատ կարևոր դեր են խաղում հեղափոխության վրա, այդ պատճառով նրանցից շատերը կախաղան են բարձրացվել Արքայական Ֆրանսիայի կողմից։ Հեղափոխությունից հետո Աքվիտանիան շատ ծանր կացության մեջ է ընկել, ու բազմաթիվ ակվիտանցիներ լքել են մարզը, բասկերն ու բեարնեցիները գաղթել են Ամերիկա, իսկ պերիգորդցիներն ու բորդոցիները՝ դեպի Փարիզ։ Սակայն երկրորդ կայսրությունն ավելի բարենպաստ է եղել Աքվիտանիայի համար, նախ սկսվել է Լանդերի հսկայական անտառատունկը, ինչպես նաև ծխախոտի արտադրությունը, այգեգործությունը նորից զարգացրել է մարզի տնտեսությունը։ Արկաշոնում ստեղծվել են առողջարանային կենտրոններ։
Երրորդ Հանրապետության ժամանակ 1871, 1914 և 1940 թվականներին գերմանական հարձակումների պատճառով կառավարությունը Փարիզից տեղափոխվել է Բորդո։ Բորդոն երեք անգամ դարձել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք։
Կատեգորիա:Աքվիտանիա
Սաբուրովո (գյուղ, Շչոլկովսկի շրջան)
Սաբուրովո (Сабурово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Շչոլկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1646 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Շչոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վինիկի (այլ կիրառումներ)
Վինիկի, կարող է վերաբերել՝
Հարյուրամյա կամուրջ (Պանամա)
Նկարագրություն
Հարյուրամյա կամուրջը դարձել է Պանամայի ջրանցքը հատելու երկրորդ հիմնական ճանապարհը․ առաջինը Երկու Ամերիկաների կամուրջն էր։ Նախկինում Միրաֆլորես և Գատուն ջրարգելակների շինարարության մեջ ներկառուցվել էին փոքր օժանդակ կամուրջներ, սակայն նրանք օգտագործվում էին միայն ջրարգելակի դարպասների փակման ժամանակ, այդ իսկ պատճառով սահմանափակ թողունակություն ունեին։
Հարյուրամյա կամուրջը գտնվում է Երկու Ամերիկաների կամրջից 15 կիլոմետր հյուսիս։ Այն հատում է Գայլարդի կտրվածքը Պեդրո Միգել ջրարգելակից ոչ հեռու։ Արևմուտքում գտնվող Արայհան կամրջով արևելքում գտնվող Սերո Պետակոն կամուրջը կապող ավտոմայրուղու նոր ճյուղը զգալիորեն նվազեցրել է Երկու Ամերիկաների կամրջի գերբեռնվածությունը։
Պատմություն
1962 թվականին բացված Երկու Ամերիկաների կամուրջը այն ժամանակ եղել է Պանամայի ջրանցքը հատող միակ բարձր թողունակություն ունեցող կառույցը։ Սկզբնապես երթևեկությունը կամրջի վրայով կազմել է օրական 9500 ավտոմեքենա: Ժամանակի հետ այն ընդլայնվել է, և արդեն 2004 թվականին կամուրջն արդեն օրական թույլատրում էր անցնել ավելի քան 35000 մեքենա։
Նոր կամուրջը մշակվել է երկու կորպորացիաների ժամանակավոր համագործակցության շնորհիվ․ T.Y. Lin International և Louis Berger Group Inc, և կառուցվել է Գերմանիայում տեղակայված Bilfinger Berger միջազգային ընկերության կողմից, որն օգտագործել է իր ավստրալիական Baulderstone Hornibrook մասնաճյուղի ռեսուրսները։ Հարյուամյա կամուրջի գաղափարը և նախնական գեղագիտական ​​դիզայնը մշակել է բոստոնցի տրանսպորտային ճարտարապետ Միգել Ռոզալեսը Rosales + Partners ձեռնարկությունից։ Ճարտարապետաինժեներական պայմանագրերը տրվել են Leonhardt, Andrä and Partner ձեռնարկությանը։
2010 թվականի դեկտեմբերին հորդ անձրևների և ջրհեղեղների պատճառով կամուրջ տանող մուտքի ճանապարհների մի մասը փլվել են ։ 2011 թվականի ապրիլին Հարյուրամյա կամրջի վրայով սահմանափակ երկկողմանի երթևեկությունը վերականգնվել է, սակայն 2011 թվականի հունիսի դրությամբ կամրջի ամբողջական թողունակության վերականգնումը սպասվում է 2011 թվականի աշնանից ոչ շուտ ։
Կառուցվածք
Կամուրջը ամրացված է պարաններով։ Նրա ամբողջ երկարությունը 1052 մետր է։ Գլխավոր կամրջամասի երկարությունը 420 մետր է, և ջրանցքի վրա բարձրանում է 80 մետրով, ինչը թույլ է տալիս խոշոր նավերին անցնել նրա տակով։ Կամուրջը հենվում է երկու 184 մետրանոց սյուների վրա։ Կամրջի փռվածքը ջրանցքի վրայով ունի երթևեկելի տրանսպորտի վեց գոտի։
Կամրջի կառուցվածքը թույլ է տալիս դիմակայել ջրանցքի տարածքում հաճախ տեղի ունեցող երկրաշարժերին։
Կամրջի հարավային հենասյունը ջրանցքից հեռու է 50 մետրով, որպեսզի Պանամայի ջրանցքի հետագա ընդլայնման համար կարողանա տարածք ապահովել։
Հայտնի մշակույթում
Կամուրջի նկարները օգտագործվել են GMC-ի գովազդային հոլովակում, որը ցուցադրվել է ԱՄՆ-ում 2006 թվականին։ Գովազդային հոլովակը նվիրված է GMC ապրանքանշանին, որը ոգեշնչվում է ինժեներական մեծ նվաճումներից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կամուրջներ այբբենական կարգով
Հովսեփ Գաթըրճյան
Հովսեփ Գաթըրճյան (Ավետիք) (, հայ պատմաբան, թարգմանիչ, լեզվաբան։
Կենսագրություն
Հովսեփ Գաթըրճյանը սկզբնական կրթությունն ստացել է Ղալաթիայի Մխիթարյան վարժարանում 1828 թվականից և ավարտել է վարժարանը 1833 թվականին։ Ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Վիեննայի Մխիթարյան դպրոցում և սովորել է մինչև 1838 թվականը։ 1838 թվականից Գաթըրճյանը, արդեն, Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ էր։ Գաթըրճյանը 1841 թվականին ձեռնադրվում է քահանա ։ Նա զբաղեցրել է բազմաթիվ վարչական պաշտոններ։ Հռոմում եղել է ընդհանուր գործակալ, Վիեննայում զբաղեցրել է փոխառաջնորդի պաշտոնը, իսկ Կ․Պոլսում եղել է Մխիթարյան դպրոցների վերատեսուչ ։ Վիեննայում և Կ. Պոլսում դասավանդել է փիլիսոփայություն, կրոն, երկրաչափություն։ Գաթըրճյանը կատարել է բազմաթիվ թարգմանություններ, որոնք վերաբերում էին երկրաչափությանը, փիլիսոփայությանը, կենդանաբանությանը, բուսաբանությանը և այդ թարգմանությունների հիման վրա ստեղծել է առանձին դասագրքեր։ Մեծ է նրա դերը դասական հայերենի կանոնակարգման և շտկման աշխատանքներում։ Գաթըրճյանը հայերենը մաքրել է օտարաբանություններից, որոնք թարգմանությունների ժամանակ էին ներթափանցել լեզու ։ Գաթըրճյանը 1861 թվականին նշանակվել է Կ. Պոլսի Մխիթարյան դպրոցի վարիչ ։
Գաթըրճյանը 1849 թվականին Վիեննայում հրատարակում է «Տիեզերական պատմության» առաջին հատորը, իսկ 1852 թվականին՝ նույն տեղում, հրատարակում է գրքի երկրորդ հատորը։ Գաթըրճյանը եղավ այն անհատը, ում ջանքերով՝ հայերենով, առաջին անգամ, գրվեց համաշխահային պատմության ձեռնարկ ։ Գաթըրճյանի այս աշխատությունը հայ իրականության մեջ եվրոպական պատմագիտական մտքի չափանիշներով ստեղծված առաջին գործն էր։ Համաշխարհային պատմություն ասելով նա հասկանում էր, ոչ թե բոլոր երկրների ամբողջական պատմության շարադրանքը, այլև այն իրադարձությունների շարադրանքը, որոնք հեղափոխիչ նշանակություն են ունեցել պատմության մեջ։ Նա համաշխարհային պատմությունը համեմատում է մի հորդառատ գետի հետ, որը սնվում էր իր վտակներից, իսկ վտակները տվյալ պարագայում առանձին երկրների պատմություններն են և հետևաբար հայոց պատմությունն էլ, ինքնին, մի վտակ էր համաշխարհային պատմության համար։ «Տիեզերական պատմութիւն» աշխատությունում, համաշխարհային պատմությանը զուգընթաց, ժամանակագրական կարգով, համառոտակի շարադրել է նաև Հայաստանի պատմությունը (դեպքերի շարադրանքը հասցվել է մինչև 480 թ.)։ Հայաստանի նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանի պատմության, հայ ժողովրդի կազմավորման հարցերի մասին խոսելիս, հիմնականում կրկնել է Մ. Չամչյանին։ Գաթըրճյանը իր աշխատությունը սկսում է Արարչագործությունից և ողջ շարադրանքի ընթացքում միշտ անդրադառնում է հայոց պատմության համապատասխան ժամանակարշրջաններին, քանզի հեղինակը շարադրում է Եգիպտոսի, Բաբելոնի, Ասորեստանի, Փյունիկիայի, Մարաստանի, Աքեմենյան Պարսկաստանի, Մակեդոնիայի պատմությունը։ Գաթըրճյանի աշխատության ամենամեծ արժեքն այն է, որ հայոց պատմությունը շարադրել է որպես համաշխարհային պատմության բաղկացուցիչ մաս։
Ըստ նրա պատմությունը պետք է բաժանել 3 բնագավառի` ըստ նյութի, ձևի և ժամանակի։ Պատմությունը կարող է լինել հոգևոր, քաղաքական, մշակութային, մատենագրության, զինվորականության և այլն։ Ինչ վերաբերում է ձևի տեսանկյունին, ապա պատմությունը կարող է լինել ընդհանուր ժամանակագրական սկզբից մինչև վերջ, կամ ինչ որ մի ժամակաշրջան ընդգրկել։ Գաթըրճյանի կարծիքով սխալ է պատմությունը դասակարգել ըստ թագավորական դինաստիաների կամ տիրապետությունների ժամանակաշրջանի, այլ հեղինակի կարծիքով այն պետք է, ըստ համաշխարհային պատմության մեջ տեղի ունեցած մեծ պատմաշրջանների բաժանել, իսկ այդ պատմաշրջաններն էլ նոր բաժանել փուլերի։ Համաձայն դրա նա համաշխարհային պատմությունը բաժանում էր 3 փուլի.
Հին, որն ընդգրկում էր Աշխարհաստեղծումից մինչև Հռոմեական կայսրության ստեղծումը, Միջին, սկսած Հռոմեկան կայսրության անկումից մինչև Ամերիկայի հայտնագործումը, Նոր, սկսած Ամերիկայի գյուտից մինչև եվրոպական հեղափոխությունները։ Գաթըրճյանը գրել է նաև եկեղեցական կյանքին վերաբերող մի շարք աշխատություններ։ Նա 1864 թվականին լույս է ընծայել «Հիմնական տարբերութիւն կաթողիկէ և Էջմիածնական դաւանութեանց» աշխատությունը։ Հեղինակը այստեղ ներկայացրել է երկու եկեղեցիների դավանաբանական տարբերությունները։ Նա նախապատվությունը տվել է կաթոլիկ ուղղությանը և փառաբանել նրա գաղափարները ։ 1873 թվականին հրատարակում է «Իրաւախոհի կեղծիք և իրաց ճշմարտութիւնք» երկասիրությունը, որը աստվածաբանական ուղղվածություն ունի և այստեղ ներկայացված են հայագիտական և կրոնաբանական բազում հարցեր ։ 1897 թվականին հրատարակում է «Սրբազան Պատարագամատոյցք Հայոց» աշխատությունը։ 1877 թվականին հայերեն ու լատիներեն տարբերակներով լույս է ընծայել «Հանգիստ երանելւոյն Յովհաննու» անվավերականը։ Գաթըրճյանի մահից հետո՝ 1891 թվականին լույս է տեսնում «Հանգանակ հաւատոյ, որով վարի Հայաստանեայց եկեղեցի» աշխատությունը, իսկ թարգմանված տարբերակը լույս տեսավ 1893 թվականին ։
Էրեն (Կալվադոսի գավառ)
Էրեն (Eraines), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 270 մարդ, բնակչության խտությունը` 66.83 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.04 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 35 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Մարիամ Մամադաշվիլի
Մարիամ Մամադաշվիլի (վրաց։ მარიამ მამადაშვილი, ), վրացի երգչուհի։
Էրեն (Կալվադոսի գավառ)
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 206 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 158-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 48։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,7 %։ 158 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 150 անձ (71 տղամարդ և 79 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (5 տղամարդ և 3 կին)։ 48 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մարիամ Մամադաշվիլի
2004–ներկա
Մարիամը հանդես է գալիս չորս տարեկանից։ Վեց տարեկանում սովորել է Վրաստանի Bzikebistudio-ում ։
2015 թվականին նա ընտանիքի հետ մեկնել է Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ։ Նա հաճախում է Broadway Method Academy-ն։
2016 թվականի նոյեմբերի 20-ին նա հաղթեց 14-րդ Եվրատեսիլ մանկական մրցույթում՝ ստանալով ռեկորդային 239 միավոր « Mzeo » երգի համար։ 2017 թվականի մայիսին նա հյուրընկալվել է Կիևում կայացած Եվրատեսիլի 62-րդ երգի մրցույթի եզրափակիչում։ Նոյեմբերին նա հյուրընկալվել է Թբիլիսիում կայացած Եվրատեսիլի 15-րդ երգի մրցույթի եզրափակիչի բացմանը։
2018 թվականին մասնակցել է « Նիքսի տաղանդների որոնում » ծրագրին։ Այնտեղ նա երգեց « New York State of Mind »-ը՝ հաղթելով ծրագրում ։
2020 թվականի փետրվարին պարզվեց, որ Մարիամ Մամադաշվիլին միացել է « Դավադրություն Ամերիկայի դեմ » սերիալի դերասանական կազմին ։
Պրիեկուլեի շրջան
Պրիեկուլեի շրջան (Priekules novads), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության հարավ արևմտյան մասում՝ Կուրզեմե տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է հինգ վոլոստից, և վարչական կենտրոն Պրիեկուլե քաղաքից։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին։ Տարածքը կազմում է 519,7 կմ² ։ Սահմանակից է Լատվիայի Ռուցավայի, Գրոբինյայի, Այիզպուտեի, Վայնոդեի և Դուրբեի շրջանների և Լիտվայի Կլայպեդայի նահանգի հետ։
Մարիամ Մամադաշվիլի
Արտաքին հղումներ
· Մարիամ կենսագրությունը՝ https://junioreurovision.tv/participant/mariam-mamadashvili
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Պրիեկուլեի շրջան
Բնակչություն
2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Don’t Cry
Don’t Cry (անգլերենից թարգմանաբար՝ «Մի լացիր»), ամերիկյան Guns N' Roses ռոք խմբի սինգլը, որը կարելի է գտնել Use Your Illusion I (ալբոմի 4-րդ երգը) և Use Your Illusion II (ալբոմի 13-րդ երգը) ալբոմներում։ Երգի հեղինակներն են Էքսլ Ռոուզն և Իզի Ստրեդլինը։ «Estranged» և «November Rain» երգերի հետ միասին այն ձևավորում է եռերգություն։ Բոլոր երեք երգերը մասամբ հիմնված են ամերիկացի գրող Դելա Ջեյմսի «Without You» նովելի հիման վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Վիլյառեխո
Վիլյառեխո (Villarejo (La Rioja))), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Ռիոխա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նախերա շրջանում։ Բնակչությունը 35 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Տարածքը 6,38 կմ² է։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 17 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սուրբ Խաչ վանք (Ագարակ)
Սուրբ Խաչ վանք, Հայ առաքելական եկեղեցու ավերված վանք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանի Ագարակ գյուղատեղից 500-600 մետր դեպի հյուսիս-արևմուտք ։ Ավերակ վանքի մնացորդները ամբողջությամբ ոչնչացվել է 1997-2009թթ․ ըկնած ժամանակահատվածում ։
Պատմություն
Գտնվել էր Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ճահուկ գավառի Ագարակ գյուղում։ 1451 թվականին վանքի եկեղեցին վերանորոգել էր Շահան Գագիկը, իսկ 1600 թվականին՝ տիկին Մարգարիտը ։
Եկեղեցու ավերակները տեսանելի էին մինչև 1978 թվականը, որից հետո այն փլատակների էր վերածվել ։
Մեսրոպ Սմբատյանցը գրել է.
Ճարտարապետություն
Համալիրը կազմված էր Սուրբ Խաչ եկեղեցուց, գավթից, օժանդակ շինություններից և պարսպից։
Սուրբ Խաչ եկեղեցի
Վանքի եկեղեցին գմբեթավոր բազիլիկայի հորինվածքով, միանավ, թաղակապ դահլիճ էր։ Կառուցված էր սրբատաշ բազալտից։ Միակ մուտքը գտնվում է արևմտյան ճակատից։ Եկեղեցու աբսիդը կիսաշրջանաձև էր։ Աբսիդի երկու կողմերում ուներ ավանդատների մեկ զույգ։ Եկեղեցու ներքնամասում կար արձանագրություններ։
Գավիթ
Ունեցել էր գավիթ-սրահ, որը կից էր եկեղեցուն արևմտյան ճակատից։
Պարիսպ և օժանդակ շինություններ
Հարավային և հարավարևմտյան կողմերում ուներ մեկ տասնյակի հասնող վանականների խցել և օժանդակ շինություններ։ Համալիրը շրջապատված էր պարսպով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ խ Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Նախիջևան) Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հայկական հուշարձաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Կորտանդոնե
Կորտանդոնե  (Cortandone), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 303 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 60 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14013։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։
Տեր Սարգիսի խաչքար (Հակոբավանք)
Տեր Սարգիսի խաչքար, որը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Քոլատակ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս ընկած անտառոտ լեռնաբազուկի վրա գտնվող Հակոբավանք վանական համալիրում ։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարը ունի 5 տող վիմական արձանագրություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Պոդգայցի (գյուղ, Կրիվոգրադի շրջան)
Պոդգայցի (Підгайці), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կրիվոգրադի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդգայցի գյուղում բնակվում էր 1 145 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վինիցկոե (այլ կիրառումներ)
Վինիցկոե, կարող է վերաբերել՝
Բաթումի պայմանագիր
Բաթումի պայմանագիր․ 1918, այսպես կոչված հաշտության և բարեկամության պայմանագիր Օսմանյան կայսերական կառավարության և հայկական գավառների գերագույն և միակ իշխանության անունից, Թիֆլիսի Հայոց Ազգային Խորհրդի միջև, կնքվել է հունիսի 4-ին Բաթումում։ Թուրքիայի կառավարության անունից պայմանագիրը ստորագրել են Խալիլ բեյը, Վեհիբ Մեհմեդ փաշան, հայկական գավառների գերագույն և միակ իշխանության անունից Ալեքսանդր Խատիսյանը, Հովհաննես Քաջազնունին, Մ. Պապաջանովը։ Պայմանագիրը պարտադրված ակտ էր ռազմական գերակշռություն ունեցող Թուրքիայի կողմից և ստորագրվել է Անդրկովկասում թուրքերի հարձակման պայմաններում։
Պայմանագրով Հայաստանի տարածքը կրճատվում էր մինչև 28000 քառակուսի կիլոմոտրով և կազմում 12500 քառակուսի կիլոմետր:Պետք է վերանային ֆիդայական բոլոր ջոկատները, նաև Անդրանիկինը։ Թուրքիային էր անցնում երկաթուղին։ Ճանաչվում էր Հայաստանի Հանրապետությունը։ Հայաստանին էր մնում Սևանը, Երևանը, Էջմիածինը։ Գերմանացի դիվանագետներից մեկ խոսքերով՝ «հայերին թողեցին Սևանում լողանալու տեղ, բայց չորանալու տեղ չթողեցին»։ Հայաստանը իրավունք չուներ հարաբերություններ հաստատել Անտանտի երկրների հետ։ Գեներալ Անդրանիկը հունիս - հուլիս ամիսներին պաշտպանում էր Նախիջևանը։ Հուլիսի 17-ին այն հայտարարեց Խորհրդային Ռուսաստանի մաս, աշխատելով այն պահել որպես Բրեստի պայմանագրով Թուրքիային ոչ ենթակա տարածք և ավելի ծանր Բաթումի պայմանագրից դուրս գտնվող հողամաս։
Շատրիյոս Ռագանա
Կենսագրություն
Մարիա Պեչկաուսկայտեն ծնվել է 1877 թվականի մարտի 8-ին, Մեդինգենայ կալվածքում[lt] (Mėdingėnų dvaras) (այժմ Ռետավայի ինքնավարություն)։ Ծնողները՝ Ստանիսլավան և Անուպուրաս Պեչկաուսկասները կրթված ազնվականներ էին։ Նա կրթությունն ստացել է տանը։ Վարշավայում ուսաումնասիրել է մեղվապահութուն առարկան։ 1905—1907 թվականներին Շվեյցարիայում ունկնդրել է էթիկայի դասընթացներին, իսկ Ցյուրիխի և Ֆրիբուրի համալսարաններում՝ մանկավարժության դասընթացներին։
Կեստլա
Կեստլա (Kestla), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Ասեռի շրջանում։
Սաբուրովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Սաբուրովո (Сабурово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Կեստլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։
Սաբուրովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կեստլա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Ասեռի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Շատրիյոս Ռագանա
Կենսագրություն
Գրողի շիրիմը գտնվում է Մաժեյկի շրջանի Ժիդիկայ ավանում ։
Ստեղծագործություն
Սկսել է տպագրվել 1895 թվականից։ Նրան հանրաճանաչություն են բերում 1903 թվականի «Վիկտուտե» („Viktutė“) պատմվածքը, 1906 թվականի «Վինցաս Ստոնիս» („Vincas Stonis“) պատմվածքը և 1922 թվականին «Սկայտիմայ» ամսագրում հրապարակված  «Հին կալվածքում» („Sename dvare“) պատմվածքը՝ գրված Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ «Վիկտուտե» պատմվածքը գրված է օրագրի ձևով և սկիզբ դրեց լիտվական լիրիկա-հոգեբանական արձակագրության զարգացմանը ։