cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վայոց ձորի մարզ
Ջրագրական ցանց
Վայոց ձորի ջրագրական ցանցը բավականին խիտ է։ Մարզի ողջ տարածքով հոսում է Արփա գետը՝ իր Դարբ, Կապույտը, Գնիշիկ, Գրավ, Եղեգիս, Հերհեր, Մալիշկա, Ելփին և այլ վտակներով։ Այն սկիզբ է առնում Արցախի բարձրավանդակի հյուսիս արևմուտքից` 3200 մ բարձությունից, և թափվում Արաքս գետը՝ Նախիջևանի և Թուրքիայի սահմանի վրա։ Վայոց ձորի բոլոր գետերն ու գետակները սրընթաց են, արագահոս, ունեն մեծ անկում ու թեքություն և հարուստ են էներգետիկ պաշարներով։ Արփայի վտակները տեղ-տեղ առաջացնում են նաև սահանքներ և ջրվեժներ։ Նշանավոր է բնության հուշարձանի կարգավիճակ ունեցող Ջերմուկի ջրվեժը (Ջրահարսի ջրվեժը)։ Գետերի մեծ մասը սելավաբեր է, ուստի՝ վերջինիս ափերին կառուցվել են հակասելավային, քարալիցքային ցանցարկղերով ափապաշտպան հենապատեր ։
Արփայի ջրերի մի մասը Սևանա լիճ փոխադրելու նպատակով կառուցվել է 48.3 կմ երկարություն ունեցող Արփա-Սևան ջրատար թունելը, որը սկիզբ է առնում Կեչուտի ջրամբարից։ Արփայի ամենամեծ վտակը Եղեգիսն է, որը սկիզբ է առնում Վարդենիս լեռան հարավային լանջերից։ Եղեգիսի ջրերի մի մասը տեղափոխվում է Որոտան-Արփա-Սևան ջրատար։ Գետամերձ հատվածում է գործում Եղեգնաձորի ջրէկ-ը։ Թեքսարի լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան լանջերից՝ 3040 մ բարձրությունից սկզբնավորվում է Արփայի մեկ այլ խոշոր աջակողմյան վտակ՝ Հերհերը։ Գետի վրա կառուցված է ջրամբար։
Վայոց ձորի մարզային տարածքում են գտնվում Կեչուտի, Աղավնաձորի, Քարագլխի, Հերհերիի ջրամբարները, Գնդեվազի, Մալիշկա-Եղեգնաձորի ջրանցքները, Որոտան-Արփա-Սևան ջրատարի զգալի մասը։ Այս տարածաշրջանը աչքի է ընկնում նաև փոքր լճակների մեծ քանակությամբ, որոնց մի մասը ամռան տապին ցամաքում է։
Արփա գետի ավազանը հարուստ է նաև բազմաթիվ սառնորակ աղբյուրներով, որոնցից որոշների շրջակայքը ծառայում է որպես հանգստի գոտի։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Վայոց ձորի մարզի հողաբուսային ծածկույթն ու կենդանական աշխարհը բազմազան են և գլխավորապես պայմանավորված են վերընթաց լանդշաֆտային գոտիականությամբ։ Այսպիսով, մարզի տարածաշրջանները աչքի են ընկնում կենսաբազմազանության տարբեր տեղաբաշխվածություններում։ Օրինակ Վայքի ֆիզիկաաշխարհագրական շրջանում իրար են հաջորդում լանդշաֆտային երեք հարկեր, ցածրադիր հարկում կիսաանապատային և չոր տափաստանային լանդշաֆտներն են, որոնք տարածվում են 1200 մետրից (Արփա գետի մերձհունային մասը՝ մինչև Մալիշկա) մինչև 1700 մետր (Ռինդի, Աղավնաձորի, Ազատեկի, Գլաձորի սարավանդները) բարձրություններում։ Միջնամասում (մինչև 2300 մ) գերիշխում են լեռնատափաստանային, լեռնաանտառային (Ջերմուկ առողջարանի շրջանում, Դարբի, Եղեգիսի և Սուլեմայի հովիտներում) և մարգագետնատափաստանային լանդշաֆտները։ Բնական պայմանների բազմազանությամբ պայմանավորված համեմատականորեն հարուստ է մարզի կենդանական աշխարհը։ Վայոց ձորն իր տեղադիրքով Միջերկրածովյան կենսաշխարհագրական տարածաշրջանի, Իրանական, Փոքրասիական ու Պոնտոս-կովկասյան կենսաբազմազանության մարզերի խաչմերուկ է։ Այստեղ տարածված են Հայաստանում գրանցված 460 տեսակի կենդանիներից 225-ը։ Դրանցից են բեզոարյան այծը, հայկական լեռնային ոչխարը (մուֆլոն), վայրի խոզը, գորշ արջը, աղվեսը, գայլը, նապաստակը, թռչուններից՝ սովորական լորը, քարակաքավը, անգղները, արծիվները, ձկնատեսակներից՝ կարմրախայտը, բեղլուն, կողակը։ Հաճախակի հանդիպում են ինչպես թունավոր, այնպես էլ անվտանգ օձեր, որոնցից ամենանշանավորը լեռներում բնակվող հայկական իժն է, որը գրանցված է Հայաստանի կենդանիների «Կարմիր գրքում»։
Վայոց ձորի մարզի բուսական աշխարհի տեսակային կազմը հարուստ է։ Այստեղ հաշվվում է գրեթե 1650 բուսատեսակ, որոնցից 1500 տեսակը խոտաբույսեր են, որոնց մեջ գերակշռում են դեղաբույսերը։ Մարզն աղքատ է անտառներով․ մասնավորապես, անտառածածկ է Վայոց ձորի մարզի շուրջ 3700 հեկտարը, որը կազմում է ողջ երկրամասի տարածքի ընդամենը 1,6%-ը։ Այնուամենայնիվ, անտառներում աճող 150 ծառատեսակները մեծամասամբ արժեքավոր են՝ հազվագյուտ և էնդեմիկ տեսակներ են։ Դրանց մեջ կան հատուկ պահպանվող տարածքներ` Հերհերի գիհու նոսարանտառային և Ջերմուկի անտառային արգելավայրերը։ Վայոց ձորի մարզում աճում են ծիրանի, բալի, տանձի, դեղձի, խնձորի, խաղողի, սալորի, սերկևիլի, փշատի, ընկույզի բազմաթիվ տեսակներ, բազմաթիվ հատապտուղներ։
Ինչպես ֆլորայի (բուսական աշխարհ), այնպես էլ ֆաունայի (կենդանական աշխարհ) շատ տեսակներ գտնվում են վերացման եզրին կամ ուղղակի վտանգված են՝ այդկերպ գրանցված լինելով Հայաստանի «Կարմիր գրքում»։ Բնության պահպանության նպատակով մարզում ստեղծվել են արգելավայրեր։
Բնապահպանություն
Վայոց ձորի բնապահպանական հիմնախնդիրները ունեն համապետական նշանակություն։ Մարզի էկոլոգիական ծրագրերի հիմնական ուղղություններն են համարվում անտառների վերականգնումը, վերարտադրությունը, անտառային ռեսուրսների պահպանությունը և կայուն օգտագործումը, հողերի դեգրադացիայի կանխումը, անապատացմանը նպաստող մարդածին գործոնների նվազեցումը, բնական կերահանդակների կայուն կառավարումը, կենսաբազմազանության պահպանությունը, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումն ու օգտագործումը, ինչպես նաև արդյունաբերական թափոնների և կենցաղային աղբի հեռացումը ։ Վայոց ձորի մարզում գոյություն ունեցող բնության հատուկ պահպանվող տարածքները 2013 թվականի հողային հաշվեկշռով կազմում է 18169.5 հա ։ Դրանք են Ջերմուկի ջրաբանական արգելավայրը, Ջերմուկի անտառային արգելավայրը, Հերհերի նոսրանտառային արգելավայրը և Եղեգնաձորի պետական արգելավայրը։ Վայոց ձորում հաշվվում են շուրջ 54 բնության հուշարձանների։ 2010 թվականից ի վեր Արփա գետի ավազանի ձախափնյա մասը կազմող Վայոց ձորի լեռնաշղթայի հյուսիս-արևմտյան հատվածում գործում է «Գնիշիկ» հատուկ պահպանվող տարածքը («Գնիշիկ» պահպանվող լանդշաֆտ) ։ Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների ստեղծման հիմնանպատակը հանքային ջրերի տաք աղբյուրների սնման ավազանների, ռելիկտային գիհու և խոշոր առեջ կաղնու լեռնային անտառների, կենդանական աշխարհի և այլ արժեքավոր համակարգերի առավել արդյունավետ պահպանությունն է։ Մարզի գրեթե բոլոր էկոհամակարգերը ենթարկվում են մարդու ուղղակի կամ անուղղակի ազդեցությանը, որի արդյունքում էական վնասներ է կրում տարածաշրջանի բուսական և կենդանական աշխարհը՝ ինչպես և ողջ բնական միջավայրը։
Մարդու տնտեսական գործունեությունը և դրա վնասակար հետևանքները առավել ակնառու և նկատելի են անտառային ու ջրային էկոհամակարգերի վրա։ Այդօրինակ դեպքերից առանձնահատուկ հնչեղություն է ստացել Ամուլսարի ճգնաժամն ու տեղի ոսկու հանքավայրի շահագործման դեմ պայքարը, որը ընթանում է 2018 թվականից ի վեր։ Ամուլսարի հանքավայրի շինարարության ընթացքում մի քանի անգամ վնասվել է մոտակա բնակավայրերի (Ջերմուկ, Գնդեվազ) խմելու ջրի խողովակը, աղտոտվել են խմելու ջրերը, ոռոգման համար նախատեսված ջրամբարները, հանքավայրից տարածվող փոշուց վնասվել են և անպիտան են դարձել խոտհարքներըն ու ցանքատարածությունները, կեղտաջրեր են լցվել մոտակա առվակներն ու գետերը։ Ամուլսարի հանքի շահագործման հնարավոր ռիսկերի վերաբերյալ հասարակական տարբեր շերտեր, փորձագետներ, բնապահպաններ իրենց մտահոգություններն են բարձրաձայնել, որոնք կապված են Ջերմուկի հանքային ջրերի, մոտակա ջրամբարների (այդ թվում՝ Կեչուտի ջրամբարի), գետերի (Արփա), գետակների, ինչպես նաև Սևանա լճի աղտոտման, շրջակա միջավայրի թունավորման, բնակչության առողջական վիճակի վատթարացման հետ  Կլիմայական փոփոխություններով պայմանավորված էկոմիջավայրի դեմ ի հայտ է գալիս անտառային հրդեհների սպառնալիքը։ Նախորդ տարիներին մարզի անտառծածկույթը զգալի կորուստ է կրել նաև էներգետիկ ճգնաժամի և 2001 թվականին բռնկված հրդեհի պատճառով։
Վարչական բաժանում
Ըստ 2016 թվականի հունիսի 17-ին, հոկտեմբերի 8-ին և 2017 թվականի հունիսի 9-ին «Տեղական ինքնակառավարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում կատարված փոփոխությունների՝ Վայոց ձորի մարզը բաժանված է 8 խոշորացված համայնքների։ Վայոց ձորի մարզի խոշորացված համայնքներից երեքը քաղաքային են, մնացյալը՝ գյուղական։ Մարզկենտրոնը Եղեգնաձորն է, որը գտնվում է մայրաքաղաք Երևանից շուրջ 120 կմ հարավ-արևելք։ Համարվում է Վայոց ձորի կրթական, առողջապահական և տնտեսական կենտրոնը։ Մյուս քաղաքային բնակավայրերն են Վայքը և Ջերմուկը։ Մարզի խոշոր գյուղերն են Մալիշկան, Գլաձորը, Գետափը, Աղավնաձորը, Արենին և այլն։
Ազգաբնակչություն
Վայոց ձորի տարածքը հայերի կողմից բնակեցված է եղել դեռևս հնագույն ժամանակներից, սակայն 16-18-րդ դարերում տեղի հայ բնակչությունը իսլամադավան նվաճողների կողմից ենթարկվում են հալածանքների, բնաջնջումների և բռնագաղթեցման։ Վայոց ձորի մարզի ներկայիս բնակչության մեծամասնության նախնինները այստեղ հաստատվել են 1828-1829 թվականներին՝ Արևելյան Հայաստանի՝ Ռուսաստանին միանալուց հետո։ Վերջիններս այստեղ հաստատվում են հիմնականում Պարսկաստանի Խոյ և Սալմաստ գավառներից։
Բավականին ցածր է ուրբանիզացման (քաղաքակենտրոնացման) մակարդակը (35.3%), որը պայմանավորված է խոշոր քաղաքների բացակայությամբ։ Քաղաքային բնակչությունը կազմում է 17.3, իսկ գյուղականը՝ 31.7 հազար մարդ։ Ըստ 2019 թվականի տվյալների՝ կանանց թվաքանակը (25 597, կազմում է՝ 51,1%) գերազանցում է տղամարդկանց (25 597, կազմում է 48,9%)։ Մարզի բնակչության մեջ գերակշռում են 25-34 տարեկանները։
Ազգային և կրոնական կազմ
Էթնիկական և կրոնական առումներով Վայոց ձորը Հայաստանի ամենամիատարր մարզն է։ Բնակչության խիստ ճնշող մեծամասնությունը (99,74%) հայերն են։ Բնակվում են նաև հատուկենտ ազգային փոքրամասնություններ․ ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ թվով 77 ռուսներ (0,15 %), 20 ուկրաինացիներ (0,04 %) և այլն։ Ազգային փոքրամասնությունների լեզուներից մարզում գործածական է միայն ռուսերենը։ Նրանց կողմից կառուցված պատմամշակութային հուշարձաններ ևս մարզում չկան։ 20-րդ դարի վերջերին Վայոց ձորի մարզում հայտնաբերվել է հրեական գերեզմանատուն` 64 ամբողջական տապանաքարերով, որը վկայում է նախորդ հարյուրամյակներում այստեղ հրեաների որոշ զանգվածների բնակության մասին։
Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը քրիստոնյա է և իրեն համարում է Հայաստանյան առաքելական սուրբ եկեղեցու հետևորդ։ Մարզում բնակվում են նաև Եհովայի վկաներ, ինչպես նաև Հայ ավետարանական և ռուս ուղղափառ եկեղեցիների հետևորդներ։
Հայ առաքելական եկեղեցու հավատացյալների հոգևոր պահանջմունքները բավարարելու նպատակով մարզում 2010 թվականից գործում է Հայաստանյանց առաքելական սուրբ եկեղեցու Վայոց ձորի թեմը, որի առաջնորդության ներքո են գտնվում 10 եկեղեցիներ, 5 վանքեր և վանական համալիրներ և 2 մատուռներ։ Վայոց ձորի թեմի առաջնորդը Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանն է, որի աթոռանիստը Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է։ Վայոց ձորի թեմի մյուս նշանավոր հոգևոր պաշտոններն են Նորավանքի խորհրդակատար քահանան, Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվը, Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվը, Խաչիկ համայնքի հոգևոր հովիվը (ի պաշտոնե նաև ՀՀ ԶՈՒ գնդերեց) և Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվը։
Միջբարբառ
Բարբառը անվանվում է նաև Ճահուկ-Վայքի միջբարբառ, քանի որ անցյալում տարածված է եղել նաև Նախիջևանի Ճահուկ գավառի և հարակից գյուղերում (Նորս, Ճահուկ, Ղարաղուշ և այլն)։ Ստորև ներկայացված է վայոցձորյան միջբարբառով գրված տեքստի օրինակ ։
Տեղական տոներ և ավանդույթներ
Ամեն տարվա հոկտեմբեր ամսի երկրորդ կիրակին տեղացիների կողմից մեծ տոնախմբությամբ նշվում է Բերքի տոնը։ Տոնախմբության կենտրոնը լինում է մարզկենտրոն Եղեգնաձորը, մինչդեռ վերջին տարիներն առանձին հանդեսներ լինում են նաև մյուս համայնքներում։ Յուրաքանչյուր համայնք տոնական շքերթի է դուրս գալիս սեփական բարիքներով ու յուրօրինակ զարդարանքներով։ Տոնախմբությունների շրջանակներում ցուցադրվում են թատերական ներկայացումներ գյուղական կենցաղից ։ Բերքի տոնի ընթացքում տեղացիները հյուրերին ծանոթացնում են վայոցձորյան խոհանոցին և կազմակերպում հյուրասիրություն։ Եղեգնաձորում ամֆիթատրոնում անցկացվում է համերգային ծրագիրը, իսկ հրապարակի շուրջը յուրաքանչյուր գյուղի ներկայացուցիչ առանձին տաղավար-սեղանիկներով ներկայացնում են իրենց գյուղերի բերքն ու բարիքը։ Վայոցձորյան հայտնի իրադարձություններից է նաև Գինետոնը, որը վերջին տարիներին նշվում է որպես փառատոն։ Գինու փառատոնի անցկացման վայրը Արենի համայնք է ։ Տարատեսակ սորտերի գինիներից բացի, ցուցադրվում են նաև ավանդական թխվածքներ։
Վայոցձորյան ավանդական խոհանոցը ամբողջությամբ պարունակում է հայկական խոհանոցի դիմագծերը։ Տեղացիների սիրված ճաշատեսակներից են թթու բանջարը, կարշմը, քյալագյոշը, ղավուրմանով շորվան, նապաստակի քյուֆթան, կաքավի շորվան, տապակած լորը և ուլի խրովը ։
Գրադարաններ և թանգարաններ
Վայոց ձորի մարզում կան բազմաթիվ մշակութային օջախներ՝ գրադարաններ, թանգարաններ, թատերասրահներ և այլն։ 2014 թվականի տվյալներով, մարզի տարածքում գործում են թվով 45 գրադարաններ, որոնցից մեկը՝ մարզային կենտրոնական, չորսը՝ քաղաքային, իսկ մնացյալ քառասունմեկը՝ գյուղական։ Ամենամեծ գրադարանը Վայոց ձորի մարզային գրադարանն է, որը գտնվում է Եղեգնաձոր քաղաքում։ Իսկ արդեն 2018 թվականի հուվարի 1-ի դրությամբ, գրադարանն ունի 65 814 պահպանության միավորից բաղկացած հավաքածու՝ գրքեր, պարբերական մամուլ, տեսալսողական նյութեր, էլեկտրոնային տեղեկատվության միջոցներ։ Գործունեության առարկան ազգային, արտասահմանյան տպագիր արտադրանքի հավաքածուի պահպանումն է, համալրումը, մշակումը, գրադարանային, տեղեկատվական, մատենագիտական սպասարկման կազմակերպումը, գրադարանների զարգացման գիտական և մեթոդական աջակցության ապահովումը։ 2013-ից ի վեր հանրային կարգավիճակ ունի նաև Վայքի գրադարանը։
Վայոց ձորում գործում են թվով չորս թանգարաններ, որոնցից երեքը գտնվում են Հայաստանի մշակույթի նախարարության, իսկ մեկը՝ Վայոց ձորի մարզպետարանի ենթակայության ներքո։ Եղեգնաձորում և Ջերմուկում գործում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղեր։ Եղեգնաձորի պատկերասրահի վերանորոգումից հետո մասնաճյուղի վերաբացումը համընկել է միջնադարյան մանրանկարիչ Մոմիկի ծննդյան 750-ամյակին նվիրված տոնակատարությունների հետ, և պատկերասրահում ցուցադրվել է նաև Մոմիկի և իր ժամանակակիցների աշխատանքները։ Ընդհանուր հաշվով, Վայոց ձորի պատկերասրահներում ցուցադրվում են այնպիսի արվեստագետների աշխատանքներ, ինչպիսիք են Մարտիրոս Սարյանը, Խաչատուր Իսկանդարյանը, Անատոլի Պապյանը, Հովհաննես Զարդարյանը, Արա Սարգսյանը, Էդուարդ Իսաբեկյանը և այլք։
Գլաձոր համայնքի Վերնաշեն գյուղի տարածքում գործում է «Գլաձորի համալսարան» պատմամշակութային արգելոց-թանգարանը։ Թանգարանային ցուցադրությունը կազմակերպվում է Սուրբ Հակոբ եկեղեցում և Թանահատի վանական համալիրում, նվիրված է Գլաձորի համալսարանի հիմնադրման պատմությանը, գործունեությանը, միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր, գիտական, հասարակական կյանքում նրա ունեցած դերին ու նշանակությանը։ Վայոց ձորի մարզի կարևորագույն մշակութային ու գիտակրթական օջախներից է նաև Եղեգնաձորի երկրագիտական թանգարանը։ Թանգարանում ամփոփված են Վայոց ձոր մարզի տարածքից հայտնաբերված պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների հնագիտական ուշագրավ նյութեր, մի շարք եզակի նմուշներ։ Եղեգնաձորի երկրագիտական թանգարանում պահպանվում է Վայոց ձորի նյութական մշակույթի ամենամեծ հավաքածուն։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Վայոց ձորի մարզը հարուստ է բազմաթիվ պատմամշակութային հուշարձաններով և հնագիտական վայրերով։ Վայոց ձորի մարզի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում ընդգրկված է 1373 հուշարձան՝ 340 պահպանական միավորով, որից 1202-ը՝ Հայաստանի պետական սեփականություն համարվող և օտարման ոչ ենթակա պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձան ։
Բերդեր, ամրոցներ և հնավայրեր
Վայոց ձորի մարզի բերդեր և ամրոցներ
Վանքեր և եկեղեցիներ
Թանահատի վանք կամ Կարմիր վանք` հիշատակվում է 8-րդ դարից սկսած։ Ըստ պատմիչ Ստեփանոս արքեպիսկոպես Օրբելյանի՝ վանքը կառուցվել է հեթանոսական մեհյանի տեղում, որը նվիրված է եղել հայոց աստվածուհի Անահիտին։ Վայոց ձորի մարզի վանքերն ու եկեղեցիները
Տրանսպորտ և կապ
Վայոց ձորի մարզի տրանսպորտային համակարգի կարևոր բաղկացուցիչ մասն են կազմում ավտոմոբիլային ճանապարհները։ Դրանք մեծ նշանակություն ունեն մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում։ Մարզի ճանապարհային ցանցի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 616.4 կմ ։ Մարզի մի ծայրից մյուս ծայրը ձգվում է 108.3 կմ երկարությամբ միջպետական նշանակության ավտոճանապարհ, որը ծառայում է ինչպես ներմարզային, այնպես էլ տրանզիտային փոխադրումների համար։ Վայոց ձորի ավտոմայրուղին Հայաստանի մնացյալ հատվածը կապում է Սյունիքի մարզին և Արցախի Հանրապետությանը։ Վայոց ձորով է անցնում նաև Հայաստանից Իրան տանող ճանապարհը ։ Միջպետական նշանակության ճանապարհը տարվա բոլոր եղանակներին, որպես կանոն, անցանելի է, մինչդեռ հանրապետական և տեղական նշանակության ճանապարհները ձմռան ամիսներին հաճախակի դժվարանցանելի են դառնում ։ Դա մեծապես պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ վերջիններիս զգալի մասն անցնում են լեռնային և բարձրալեռնային գոտիներով, ուր և ձմեռային ամիսներին տիրապետում է մերկասառույցը։
Վայոց ձորի տրանսպորտի հիմնական տեսակը ցամաքայինն է։ Ջրային և օդային տրանսպորտը զարգացած չէ, օդանավակայաններ մարզում չկան։ Ամենամոտ օդանավակայանը Երևանի «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանն է։ Ըստ Վայոց ձորի մարզպետարանի՝ հեռանկարային է օդանավակայանի բացումը Ջերմուկ քաղաքում ։
Մարզի տարածքում բջջային հեռախոսակապը և շարժական ինտերնետ կապը ապահովվում է հանրապետություն գործող բոլոր օպերատորների կողմից։ Համացանցի ծածկույթը տարածվում է Վայոց ձորի բնակավայրերի 97%-ի վրա։ Հասանելի է և՛ թելկաօպտիկական, և՛ շարժական համացանցային կապ։ Համանանցի հասանելիության որակը բավարար է ։ Լարային հեռախոսակապով ապահովված են մարզի 40 բնակավայրերը, որը կազմում է մարզի բնակչության շուրջ 80%-ը ։
Բավականին զարգացած է եթերային հեռուստատեսության ցանցը։ Մարզի տարածքում գործող 30 թվային հեռուստակայանները կարողանում են 98% ծածկույթային հասանելիություն ապահովել Վայոց ձորում։ Հեռարձակվում է նաև Հայաստանի հանրային ռադիոն, որը հասանելի է մարզի բոլոր բնակավայրերում (Եղեգնաձորում՝ FM 101.4 ՄՀց, Ջերմուկում՝ FM 100.3 ՄՀց, իսկ Վայքում՝ FM 101.9 ՄՀց հաճախականությամբ ):
Հայաստանի փոստային կապի ազգային օպերատոր «Հայփոստ»-ը գործում է մարզի 32 բնակավայրերում ՝ ապահովելով 100% հասանելիություն։
Տնտեսություն
Վայոց ձորը Հայաստանի տնտեսապես թույլ զարգացած մարզերից է, որտեղ էկոնոմիկայի ճյուղերից առավել զարգացած է գյուղատնտեսությունը։ Վայոց ձորին է բաժին ընկնում ողջ Հանրապետության արդյունաբերական արտադրանքի 1.2 %-ը, գյուղատնտեսական արտադրանքի 2.2 %-ը, շինարարության 3.0 %-ը, մանրածախ առևտրի 0.3 %-ը և ծառայությունների ոլորտի 0.6 %-ը։ Վայոց ձորի մարզում տնտեսական ակտիվության մակարդակը ամենաբարձրն է Հայաստանում՝ գերազանցելով ընդհուպ մինչև մայրաքաղաք Երևանին և Սյունիքի մարզին (տնտեսապես ակտիվ բնակչության քվաքանակը կազմում է 75.7%): Աղքատության մակարդակը 16,9 % է։
Գյուղատնտեսություն
Վայոց ձորը Հայաստանի ամենագյուղատնտեսական մարզերից մեկն է։ Տարածաշրջանային ազգաբնակչության 65,0 %-ը կազմում են գյուղատնտեսական բնակչությունը, հետևաբար՝ գյուղատնտեսությամբ զբաղվողները ապահովում են մարզի բնակչության զբաղվածության ամենամեծ տոկոսային մասնաբաժինը։ 2013 թվականի տվյալներով Վայոց ձորում գործում են 11 439 գյուղացիական տնտեսություններ, ինչպես նաև գյուղատնտեսությամբ զբաղվող 11 տնտեսվարող այլ սյուբեկտներ։ Մարզի շուրջ 190340.8 հեկտար տարածքը (83,0%) օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով ։ Վայոց ձորի մարզի գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը 2010 թվականին կազմել է 13.9 միլիարդ դրամ, 2011 թվականին՝ 15.7 միլիարդ դրամ, 2012 թվականին՝ 18.2.0 միլիարդ դրամ և 2013 թվականին՝ 20 միլիարդ դրամ։ Մարզի բնակլիմայական պայմաններով պայմանավորված ցածրադիր և միջին գոտում նպաստավորպայմաններ են ստեղծված բանջարաբուծության, խաղողագործության և պտղաբուծության, իսկ բարձրադիր գոտիներում` հացահատիկի, կերային մշակաբույսերի ու անասնապահության համար։ Վայոց ձորի գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղերից է բուսաբուծությունը, որին բաժին է ընկնում համախառն արտադրանքի շուրջ 33.9 % ։ Բուսաբուծության հիմնական ուղղություններն են պտղաբուծությունը, խաղողագործությունը, բանջարաբուծությունը և հացահատիկի արտադրությունը։ Մարզում մշակվող հիմնական մշակաբույսերն են հացահատիկը, ծխախոտը, կարտոֆիլը, խաղողը, հատապտուղները և այլն ։ Վայոց ձորի մի շարք ենթատարածաշրջաններ համարվում են Հայաստանի խաղողագործության կենտրոններ, որոնք արտադրում են մեծ ճանաչում ունեցող գինիներ (օրինակ՝ «Արենի» և «Վերնաշեն»)։ Պտղումներից այստեղ աճում է ծիրան, բալ, տանձ, դեղձ, խնձոր, սերկևիլ, սալոր, սեխ, ընկույզ, խաղող և մի շարք հատապտուղներ։
Մարզի գյուղատնտեսական արտադրության գերակշռող ճյուղը անասնաբուծությունն է, որի տեսակարար կշիռը համախառն արտադրանքի մեջ կազմում է 66.1 %։ Միջին և բարձր գոտիներում գյուղացիական տնտեսությունների զբաղվածության հիմնական մասը բաժին է ընկնում անասնապահությանը։ Անասունների գլխաքանակը Վայոց ձորի բնակավայրերում ունի ստատիկ աճի միտում։ Ըստ 2013 թվականի տվյալների՝ մարզում գրանցված խոշոր գյուղատնտեսական անասունների գլխաքանակը կազմում է 22,749 (այդ թվում՝ 9676 կով և ցուլ, 23097 ոչխար և այծ, 356 խոզ)։ Մարզում առկա է 23349 մեղվաընտանիք, որոնց միջոցով տարեկան արտադրվում է 200-250 տոննա բարձրորակ մեղր։ Մարզում գործում են կաթի վերամշակման 3 փոքր կազմակերպություններ, որտեղ հիմնականում արտադրում են այծի պանիր ։
Արդյունաբերություն
Վայոց ձորը ապահովում է Հայաստանի ինդուստրիոն արտադրանքի 0,8%-ը (ամենացածր ցուցանիշը Հայաստանի մարզերի շարքում)։ ԽՍՀՄ ժամանակահատվածում Վայոց ձորի մարզը ունեցել է համեմատաբար զարգացած արդյունաբերություն և արդյունաբերական ենթակառուցվածքներ։ Հայաստանի անկախացումից հետո բավականին մեծ վնաս է հասցվում արդյունաբերական տնտեսությանը, քանի որ սեփականաշնորհման, հումքի և իրացման շուկաների բացակայությամբ պայմանավորված Վայոց ձորի ձեռնարկություններից մեծ մասնը փակվում են կամ աշխատում նվազ ներուժով։
Մարզի արդյունաբերական կազմակերպությունների ընդհանուր քանակում գերակշռում են գերփոքր և փոքր կազմակերպությունները, որոնց տեսակարար կշիռները համապատասխանաբար կազմում են 22.5% և 60.0%, որոնք թողարկում են արդյունաբերական արտադրանքի ընդհանուր ծավալի 43.8%-ը։ Մարզի խոշոր և միջին կազմակերպություններին բաժին է ընկնում արդյունաբերական արտադրանքի ամբողջ ծավալի 57.9%-ը։
Արդյունաբերությունը մարզի տնտեսության ամենաթույլ զարգացած օղակներից մեկն է։ Համեմատաբար հայտնի են հանքային ջրերի («ջերմուկ») և խաղողի գինու արտադրությունները, որոնց տեսակարար կշիռը հանքային ջրերի և խաղողի գինու արտադրությունների ընդհանուր ծավալում համապատասխանաբար կազմում են 60 % և 20 %։ Ըստ ուսումնասիրությունների՝ Վայոց ձորի մարզը թողարկում է 7.5-9.5 միլիարդ դրամի տարեկան արդյունաբերական արտադրանք։ Հիմնական իրացման շուկաներն են ԱՊՀ-ն (շուրջ 28 %), Վրաստանը, Եվրոպական միությունը և այլն։
Տարեց տարի Վայոց ձորում նկատվում է փոքր և միջին ձեռնարկությունների ոլորտի զարգացման միտում, որն արտացոլվում է նոր աշխատատեղերի ստեղծմամբ, մարզի ՀՆԱ-ում ՓՄՁ-ի տեսակարար կշռի ավելացմամբ։
Արդյունաբերական ձեռնարկություններ
Վայոց ձորի մարզում գործում են մի շարք գինու արտադրությամբ զբաղվող գործարաններ և այլ արդյունաբերական ձեռնարկություններ։
Եղեգնաձորի շրջանում խորհրդային ժամանակներից ի վեր աշխատում են պանրի և այլ կաթնամթերքի մի շարք արտադրամասեր։ Քաղաքը հայտնի է «Եղեգնաձոր» տեսակի այծի պանրով, արն արտադրվում է 2000 թվականին հիմնադրված «Գոլդեն գոութ» գործարանում և 2002 թվականին հիմնադրված և կաթնամթերքի արտադրությամբ զբաղվող «Սելիմ» ՍՊԸ-ում։ Վայոց ձորի մարզկենտրոն քաղաքում գործում են նաև փայտե հատակների արտադրությամբ զբաղվող «Իզոտոն» ընկերությունը և «Եղեգնաձորի պահածոների գործարան» ՍՊԸ-ն։
Վայքում 1968 թվականից ի վեր գործում է «Վայքի շիկ» շինանյութի գործարանը, ինչպես նաև 1973 թվականին հիմնադրված «Արփի հանքային ջրերի գործարան»-ը և թեյի արտադրությամբ զբաղվող «Մեգ Արարատ» գործարանը։ Առողջարանային Ջերմուկ քաղաքը հայտնի է հանքային ջրի արդյունաբերությամբ։ Քաղաքի կենտրոնում գործում է «Ջերմուկ գրուպ» ՓԲԸ-ն, որը համարվում է ջերմուկ հանքային ջրի հիմնական արտադրողը։ Քաղաքում գործում է նաև շշալցման գործարան։
Գինու արտադրություն
Վայոց ձորը գինու արտադրությամբ զբաղվող Հայաստանի ամենանշանավոր մարզն է։ Նշանավոր գինեգործական կենտրոններն են․
Էներգետիկա
Մարզի բնակավայրերի 38.6%-ը գազաֆիկացված է ։ Հայաստանի Հանրապետության հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից տրված էլեկտրական էներգիայի արտադրության լիցենզիաների համաձայն 2017 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով Վայոց ձորում էլեկտրաէներգիա են արտադրում 30 փոքր ՀԷԿ-եր, տարեկան մոտ 193 մլն. կվտժ՝ մոտ 69 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ։ Բացի այդ, Վայոց ձորի մարզի տարածքով է անցնում Հայաստան-Իրան գազատարը, ինչպես նաև Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի բաշխման ցանցերը Արցախի Հանրապետության ու Իրանի Իսլամական Հանրապետության բաշխման ցանցերին միացնող գծերը ։ Մարզում փոքր ՀԷԿ-երի կողմից արտադրված էլեկտրաէներգիան կազմում է Հայաստանում փոքր ՀԷԿ-երի կողմից արտադրված ընդհանուր էլեկտրաէներգիայի մոտ 8.6%-ը։ Արտադրական կարիքների համար տրամադրված գազի տեսակարար կշռի և արդյունաբերական արտադրանքի տեսակարար կշռի հարաբերությամբ Վայոց ձորը Հայաստանի մարզերի շարքում զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը ։
Սպորտ
Վայոց ձորի մարզում համայնքային ենթակայությամբ գործում է 4 մարզադպրոց, որոնցում պարապում են շուրջ 1200 երեխաներ ։ Գյուղական բնակավայրերում երիտասարդության սպորտային միջոցառումներն անցկացվում են դպրոցների մարզադահլիճներում։ Բնակչության ֆիզիկական պատրաստվածության բարձրացման հանձնառությամբ Վայոց ձորի մարզի հանրակրթական դպրոցներում դասավանդվում են «ֆիզիկական կուլտուրա» և «նախնական զինվորական պատրաստություն» առարկաները ։ Սպորտային կառույցների սղությամբ պայմանավորված մարզաբնակները չեն կարողանում լիարժեք զբաղվել մասնագիտացված սպորտով։ Ջերմուկ քաղաքում ներկայումս գործում է մեկ մարզադպրոց, որտեղ գործում է միայն քիքբոքսինգի խմբակ ։ Եղեգնաձոր քաղաքը չունի տիպային մարզադպրոց,այն տեղակայված է խորհրդային ժամանակաշրջանի կաթսայատներից մեկում։ Ֆիթնես սրահներ գործում են Եղեգնաձորում և Ջերմուկում, հիմնականում՝ առողջարանային և հյուրանոցային համալիրների տարածքներում։
Ամենատարածված սպորտաձևը ֆուտբոլն է։ Վայոց ձորի մարզի տարածքում գործում է 2 հիմնական մարզադաշտ․ «Արևիկ» մարզադաշտը Վայքում և Եղեգնաձորի քաղաքային մարզադաշտը։ Քաղաքային մարզադաշտերը անմխիթար վիճակում են, բացակայում են տրիբունաները, չկան հանդերձարաններ, լոգարաններ, վազքուղիներ և այլն։ Վայոցձորյան առաջին ֆուտբոլային ակումբը «Արփա» ՖԱ-ն է, որը հիմնադրվել է 1992 թվականին՝ «Մոմիկ» ՖԱ անվանումով։ «Արփա» ֆուտբոլային ակումբը Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնությունում հանդես է եկել մինչև 2002 թվականը։ 2020 թվականին հիմնադրվել է «Նորավանք» ֆուտբոլային ակումբը, որը Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի գրասենյակում հունիսի 25-ին կայացած ՀՖՖ Ակումբների Արտոնագրման կոմիտեի նիստի ընթացքում ստացել է Հայաստանի առաջնության առաջին խմբում հանդես գալու արտոնագիր ։ «Նորավանք» ֆուտբոլային ակումբը սկսել է Վայք քաղաքի «Արևիկ» մարզադաշտի վերանորոգման աշխատանքները․ նախատեսվում է այն դարձնել «Նորավանք»-ի տնային մարզադաշտը ։
Վայոց ձորի մարզում տարածված սպորտաձևերից հայտնի է նաև շախմատը։ Ամեն տարի օգոստոս ամսին Ջերմուկ քաղաքում անցկացվում է ՖԻԴԵ-ի «Գրան Պրի» շախմատի միջազգային մրցաշարը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզ
Քենան Էվրեն
Ահմետ Կենան Էվրեն (Ahmet Kenan EvrenAhmet Kenan Evren ( հուլիսի 17, 1917, Ալաշեհիր, Մանիսա, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 9, 2015, Անկարա, Թուրքիա) թուրք ռազմական, պետական գործիչ։ Մահվանից ոչ շատ առաջ դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման ։
Կենսագրություն
Կենան Էվրեն ավարտել է ռազմական դպրոց (1938) և ռազմական ակադեմիա (1948)։ Մասնակցել է Կորեական պատերազմին ։ 1974 թվականին ստացել է գեներալի կոչում, 1977 թվականին զբաղեցրել ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը, 1978 թվականից եղել է գլխավոր շտաբի պետ։ 1975 թվականին Կենան Էվրենը գլխավորել է Մոսկվայում Թուրքիայի դեսպանության զինվորական կցորդը ։
Ռազմական հեղաշրջումը և հետագա գործունեությունը
Հեղաշրջումը և Էվրենի կառավարման սկիզբն ուղեկցվել են մասսայական քաղաքական ճնշումներով. 178 հազար մարդ ձերբակալվեց, 64 հազարը բանտարկվեց, 30 հազարը զրկվեց քաղաքացիությունից, 450 մարդ մահացավ խոշտանգումներից, 50 մարդ ենթարկվեց մահապատժի շատերը անհետ կորան։
Դատական հետապնդում
2012 թվականի հունվարի 10-ին Թուրքիայի դատական մարմինները մեղադրեցին Կենան Էվրենին և իր զինակից Տաքսինա Շախինակին (Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի նախկին հրամանատարին) 1980 թվականի հեղաշրջմանը մասնակցելու մեջ։ Դատախազությունը նրանց համար ցմահ ազատազրկում էր պահանջում։
2014 թվականին հունիսի 18-ին Անկարայի 10-րդ քրեական դատը նրանց մեղավոր ճանաչեց «պետական իշխանության դեմ հանցագործություն» կատարելու համար և նրանց դատապարտեց ցմահ ազատազրկման, ինչպես նաև զրկեց նրանց զինվորական կոչումներից ։
Մահ
2015 թվականի մայիսի 1-ին որովայնի սուր ցավով նա տեղափոխվել է հիվանդանոց և հենց այնտեղ մայիսի 9-ին մահացել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ Կատեգորիա:Թուրքիայի նախագահներ Կատեգորիա:Հուլիսի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1917 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 9 մահեր Կատեգորիա:2015 մահեր Կատեգորիա:Անկարա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փաշաներ Կատեգորիա:Թուրքական բանակի գեներալներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետեր Կատեգորիա:Թուրք ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ալբանական ծագմամբ թուրքեր Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Նևերլենդ (մինի սերիալ)
«Նևերլենդ» (Neverland), ֆենտեզի մինի սերիալ, որը թողարկվել է 2011 թվականի դեկտեմբերի 4 և 5 Syfy (Մեծ Բրիտանիա) հեռուստաալիքով։ Փիթեր Պեն հեռուստաֆիլմը հանդիսանում է պրիկվել և նոր հայացքով է ներկայացնում պատմությունը։
Սյուժե
Փիթերը որբ է, ում Ջիմի Կրյուկը վերցրել էր աշխատանքային տնից։ Լոնդոնում Ջիմին երեխաներից կազմել էր գողերի խումբ։ Մի անգամ նա երեխաներին հրամայում է գողանալ կախարդական գանձը, որի շնորհիվ կարելի է հայտնվել այլ աշխարհում՝ Նևերլենդում։ Դա աշխարհի կենտրոնում գտնվող փոքր մոլորակ է, որտեղ ժամանակը կանգ է առել։ Այստեղ են հայտնվում տարբեր ժամանակների մարդիկ։ Այնտեղ էին հայտնվել նաև XVIII դարի ծովահենները, որոնց գլխավորում էր Էլիզաբեթ Բոնին, ինչպես նաև հնդկացիների մի ցեղ։ Հնդկացիները նրանից փորձում են պաշտպանել հոգիների ծառը։ Նրանց միջև վաղուց պայքար էր ընթանում։ Նևերլենդում են հայտնվում նաև գլխավոր հերոսները՝ Հուկը, Փիթերը և նրա ընկերները։ Փիթերը ընկերացել էր հնդկացիների առաջնորդի աղջկա՝ Վագռաշուշանի հետ։ Հոգիները Փիթերին շնորհում են թռչելու ունակություն։ Դին Դինը դառնում է Փիթերի ընկերը։ Էլիզաբեթ Բոնին մահանում է։ Կրյուկը գլխավորում է ծովահեններին՝ խոստանալով նրանց այնտեղ ուղարկել ժամանակակից զենքեր և գերիներ։
Վերջնական պայքարում Փիթերը կտրում է Կրյուկի ձեռքը։ Նաև ընկնում է Փիթերի մորը պատկանող ժամացույցը, որը ժամանակին դուր էր եկել Հուկին։ Այդ ամենը ուտում է կոկորդիլոսը։ Ծովահեններից մեկը Ջիմին խորհուրդ է տալիս ձեռքի փոխարեն դնել մանգաղ։ Չնայած նրան, որ Փիթերը կարող էր ազատ տեղափոխվել մի աշխարհից մյուսը, նա իր ընկերների, հնդկացիների և ծովահենների հետ մնում է Նևերլենդում, որպեսզի երբեք չծերանա։
Արտադրություն
Հեռուստաֆիլմի արտադրությունը տեղի էր ունենում Սորդսում, Դուբլինում, Իռլանդիա և Ջենովայում, Իտալիա։
Շարիպովո (գյուղ, Կալտասինսկի շրջան)
Շարիպովո (Шарипово, Шәрип), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Նևերլենդ (մինի սերիալ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մինիսերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային հեռուստասերիալներ
Շարիպովո (գյուղ, Կալտասինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ամպրոպի արահետով
Սյուժե
Սպիտակամորթ աղջիկը և սևամորթ տղան ռասայական նախապաշարումներին հակադրվելով, փորձում են պահպանել իրենց սիրո երջանկությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրիգոր Բալասանյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ստեփան Կևորկովի ֆիլմեր Կատեգորիա:Էրազմ Քարամյանի ֆիլմեր
Իգոր Սիմոնենկո
Իգոր Բորիսովիչ Սիմոնենկո (Игорь Борисович Симоненко, ), ռուս մաթեմատիկոս։ Պրոֆեսոր, Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր գիտնական ։
Կենսագրություն
Իգոր Բորիսովիչ Սիմոնենկոն ծնվել է 1935 թվականի օգոստոսի 16-ին։ 1947 թվականին ընդունվել է Լուգանսկի Մեքենաշինության տեխնիկական դպրոց, հետագայում աշխատել է գործարանում։ 1953 թվականից սովորել է Հարավային դաշնային համալսարանի Մեխանիկայի ֆակուլտետում, որը գերազանցությամբ ավարտել է 1959 թվականին The results of his diploma work were published in the reports of the Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա ։
Կրթությունը շարունակել է նույն համալսարանում, որտեղ նրա գիտական ղեկավարը եղել է պրոֆեսոր Ֆյոդոր Գախովը։ 1961 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզը։ Վեց տարի անց՝ 32 տարեկանում, գրել է դոկտորական դիսերտացիան ։
1970 թվականից եղել է պրոֆեսոր։ 1972 թվականին նշանակվել է Ռոստովի պետական համալսարանի Հանրահաշվի և դիսկրետ մաթեմատիկայի նորաստեղծ ֆակուլտետի վարիչ ։
Սիմոնենկոն գրել է երկու մենագրություն լոկալ սկզբունքի թեմայով։ Հետազոտությունների ընթացքում բացահայտումներ է արել մեկ չափանի և բազմաչափ եզակի ինտեգրալ հավասարումների վերաբերյալ։ Արդյունքները տպագրվել են ակադեմիական մամուլում և հետագայում թարգմանվել են անգլերեն՝ Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության կողմից ։
Սիմոնենկոն եղել է 22 թեկնածուական և 4 դոկտորական դիսերտացիայի գիտական ղեկավար ։
Մահացել է 2008 թվականի մարտի 22-ին Դոնի Ռոստովում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Աստերոիդների ցանկ (250701-250800)
Աստերոիդների ցանկ (250601-250700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (250801-250900)
Մայիսի 10
Մայիսի 10, տարվա 130-րդ (նահանջ տարիներին՝ 131-րդ) օրն է։
Էլիզա Օժեշկո
Վաղ շրջանի վեպերն ու վիպակները («Պան Գրաբա», 1869, «Մարթա», 1873 և այլն) նվիրված են մարդկային արժանապատվության և հասարակական ազատագրության համար կանանց պայքարին։ Օժեշկոյի ստեղծագործության հիմնական թեման դարձել է նահապետական կալվածատիրական կացութաձևի քայքայումը, բուրժուազիայի վերելքը («Էլի Մակովեր», 1874-1875, «Բրոխվիչների ընտանիքը», 1876, վեպեր)։ Ճանաչում են գտել «Մեիր Էզոֆովիչ» (1878) գիրքը, «Տարբեր ոլորտներից» (հատոր 1-3, 1879-1882) ժողովրդի պատմվածքները և բելառուս գյուղացիների կյանքը պատկերող «Ցածրավայրեր» (1883), «Ձուրձի» (1885) և «Գռեհիկը» (1888, հայերեն հրատարակություն 1900) վիպակները։ Օժեշկոյի ստեղծագործական նվաճումների հանրագումարն է «Նեմանի վրա» (1887) վեպը։ Վերջին ստեղծագործություններից աչքի են ընկնում «Արգոնավորդներ» (1899) վեպը և «Gloria Victis» (1910) պատմվածքների ժողովածու։ Օժեշկոյի արձակը 19-րդ դարի լեհական ռեալիզմի գագաթներից է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ Կատեգորիա:Լեհ կին գրողներ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Ստելլա ՄաքՔարթնի
Ստելլա Նինա ՄաքՔարթնի (Stella Nina McCartney, 1971 թվական, սեպտեմբերի 13), անգլիացի մոդելավորող, The Beatles խմբի անդամ, Փոլ ՄաքՔարթնիի և լուսանկարիչ ու կենդանիների իրավունքների ակտիվիստ Լինդա ՄաքՔարթնիի դուստրը։ Իր հավաքածուներում նա չի օգտագործում մորթի ու կաշի, աջակցում է PETA կազմակերպությանը ։
Վաղ կյանք
Կրել է մայրական գծով տատիկների՝ Ստելլայի և Նինայի անունները, որը, ինչպես պարզվել է, ծագումով ռուս էր։ Մանուկ հասակում Ստելլան, իր երկու ավագ քույրերի, կրտսեր եղբոր, ծնողների և «Wings» ռոք խմբի հետ ճանապարհորդել է աշխարհով մեկ։ Հոր խոսքով՝ խմբին այդպիսի անվանում տալիս իրեն ոգեշնչել Է Ստելլայի ծննդյան պատմությունը։ Ծննդաբերությունը բարդ է եղել, և աղջիկը լույս աշխարհ է եկել կեսարյան հատմամբ։ Փոլը գտնվել է վիրահատական պալատի տարածքում և աղոթել, որ նա ծնվի «հրեշտակի թևերի վրա» ։
Չնայած համբավին, ՄաքՔարթնին ցանկանում էր, որ իր երեխաները հնարավորինս ապրեն սովորական կյանքով, ուստի Ստելլան և մյուս երեխաները հաճախել են Արևելյան Սասիքսում գտնվող տեղական պետական դպրոց։ ՄաքՔարթնիի վկայությամբ՝ դպրոցում սովորելու ժամանակ աղջիկը ինչպես ինքն է ենթարկվել ծաղրուծանակի, այնպես էլ մասնակցել է այլ աշակերտների նկատմամբ ծաղրուծանակին ։ Ստելլայի խոսքով՝ «նույնիսկ դպրոցում ինձ այլ կերպ էին վերաբերվում․ որպես բիթլներից մեկի աղջկան, որը միշտ կարող էր նեղացնել ցանկացածին։ Հասկանալի է, որ ես տիպված էի ընդհարվել և ընդդիմանալ ամբողջ աշխարհին»։ Մանկության տարիներին լինելով հանդուգն աղջնակ՝ նա չի վարանել նեղացնել բոլորին՝ հավատարիմ մնալով այն տեսակետին, որ պետք չէ ուշադրություն դարձնել ուրիշների կարծիքներին։ Ինչ վերաբերում է հանրահայտ հոր աշխատանքին, նա միշտ դստերը ներկայացնում էր իր նոր ձայնագրված երգերը՝ թույլ տալով, որ նա արտահայտի իր կածիքը ։
Աշխատանքի սկիզբ
13 տարեկանում Ստելլան սկսել է հետաքրքրվել հագուստի դիզայնով, այդ ժամանակ էլ նա ստեղծել է իր առաջին ժակետը։ Երեք տարի անց նա դարձել է Քրիստիան Մարի Մարկ Լակրուայի ինտերնը, որն աշխատում էր հագուստի իր առաջին հավաքածուի վրա, և կատարելագործել է հմտությունները՝ աշխատելով Էդուարդ Սեկստոնի մոտ, որը մի քանի տարի եղել է իր հոր դերձակը։
Հիմնական կրթությունը ստացել է Ռեյվենսբորն դիզայնի քոլեջում, հագուստի դիզայնը սովորել է արվեստի և դիզայնի Սուրբ Մարտին քոլեջում։ Լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ նրա դիպլոմային հավաքածուն 1995 թվականին՝ ավարտական շոուի ժամանակ, անվճար ցուցադրել են իր ընկերուհիները և սուպերմոդելներ Նաոմի Քեմփբելը, Յասմին Լե Բոնը և Քեյթ Մոսը։ Հավաքածուն ցուցադրվել է նրա հոր հայտնի երգի՝ «Stella May Day»-ի ուղեկցմամբ ։ Շոուն հայտնվել է թերթերի առաջին էջերում, իսկ հավաքածուն վաճառվել է Տոկիոյի և Լոնդոնի խանութներում՝ «Browns», «Joseph», «Bergberg Goodman» և «Neiman Marcus» ապրանքանիշերի ներքո։
Հագուստի հավաքածուների ստեղծման ժամանակ Ստելլան չի օգտագործում մորթի ու կաշի, համագործակցում է «PETA» կազմակերպության հետ ։
Ստելլայի որոշ արտադրանքներ ուղեկցվել են տեքստերով, որոնք աջակցում են նրա՝ կենդանիների պաշտպանության քաղաքականությանը, օրինակ, Adidas-ի համար մշակված բաճկոններից մեկի թևի վրա գրված էր «սպորտային բուսակերների համար» նշումը։ Ստելլան չի հրաժարվել բուրդ, մետաքս և կենդանական ծագման այլ նյութեր օգտագործելուց։
Chloé, Gucci, CARE
1997 թվականի մարտին Ստելլա ՄաքՔարթնին նշանակվել է Փարիզի «Chloé» նորաձևության տան կրեատիվ տնօրեն՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով Կարլ Լագերֆելդին։ Լագերֆելդը այնքան էլ տպավորված չէր նորաձևության տան նման ընտրությամբ և հայտարարել է, որ «Chloé»-ին բարձր անուն է պետք։ Նրանք ստացել են այն, բայց երաժշտության, այլ ոչ թե նորաձևության ասպարեզում։ Հուսանք, որ նա նույնքան օժտված է, որքան իր հայրը։ Չնայած նախնական թերահավատությանը՝ ՄաքՔարթնիի մշակումները առևտրային հաջողություն են ունեցել։
2001 թվականին Ստելլան լքել է «Chloé»-ն՝ «Gucci»-ի սեփական համանուն գիծը ստեղծելու համար։ Գիծը բաղկացած է չորս խանութից՝ Նյու Յորքում (2002 թվականից), Մեյֆերում (2004 թվականից), Լոս Անջելեսում (բացվել է 2005 թվականին՝ դիզայների ծննդյան օրը, և ներառում է նաև օծանելիք) և Հոնկոնգում (2008 թվականից)։ 2009 թվականին Ստելլան Փարիզում՝ Պալե-Ռոյալ պարտեզի սրտում, բացել է խանութ։
2000 թվականին Վոգ-ից ստացել է «Տարվա դիզայներ» տիտղոսը։ Մրցանակը դստերը հանձնել է Փոլ ՄաքՔարթնին։ Ստելլան շնորհակալություն է հայտնել նրան իր ելույթում և ասել, որ պարգևը նվիրում է իր հանգուցյալ մորը ։ 2000 թվականին ՄաքՔարթնին դարձել Է Գայ Ռիչիի հետ Մադոննայի ամուսնության հարսանեկան զգեստի հեղինակը։
2007 թվականի հունվարին Ստելլան սկսել է մաշկի խնամքի «CARE» արտադրանքի գիծը, որը 100%-ով բաղկացած է օրգանական բաղադրիչներից։ Գիծը ներառում է յոթ արտադրանք՝ ծիրանի կոսմետիկ կաթից և կիտրոնի թուրինջխոտից մինչև կանաչ թեյով և լինդենի ծաղիկներով տոնիկ ։ Ապրանքանիշի դեմքը դարձել է հոլանդացի մոդել Բեթ Ֆրանկեն։
Համատեղ ծրագրեր
2004 թվականին Ստելլան դարձել Է Մադոննայի «Re-Invention World Tour»-ի, Էնի Լենոքսի ամառային շրջագայության և տարազների, Գվինեթ Փելթրոուի և Ջուդ Լոուի՝ Երկնային կապիտանը և ապագայի աշխարհի ֆիլմի կոստյումների հեղինակը ։
2004 թվականի սեպտեմբերին սկսվել է Ստելլայի երկարաժամկետ գործընկերությունը «Adidas» կորպորացիայի հետ։ Դիզայների գիծը ներառել է կանացի սպորտային հագուստ լողի, մարզասարքերի, վազքի, թենիսի, ձմեռային սպորտի, պայուսակների և աքսեսուարների համար։ Հեղինակի ֆավորիտը դարձել է հատուկ ռեֆլեկտորով կախազարդը։ 2006 թվականի սկզբին կախազարդը թողարկվել է վարդագույն սրտի տեսքով, տարեվերջին՝ մոխրագույն գայլի գլխի տեսքով։ 2007 թվականի հունվարին Ստելլա ՄաքՔարթնին հայտարարել է «Adidas» ապրանքանիշի ներքո յոգայով զբաղվելու համար հավաքածուի գործարկման մասին ։
2005 թվականին մշակել է հագուստի և աքսեսուարների հավաքածու «H&M»-ի համար՝ գնորդների շրջանակը ընդլայնելու և իրենց արտադրանքն ավելի մատչելի դարձնելու համար։ Այս տարվա նոյեմբերին լույս տեսած հավաքածուն նմանություններ է ունեցել Ստելլայի թանկարժեք մոդելների հետ և գրեթե անմիջապես վաճառվել է։
2007 թվականի մարտի 12-ին սահմանափակ քանակով թողարկվել է 42 անուն-հավաքածու՝ Ավստրալիայում «Target» ցանցի 100 խանութներում բացառիկ վաճառքի համար։ Արտադրանքը ստեղծվել է Չինաստանում, գինը տատանվել է մեկ մետաքսի շարֆի համար 30 $-ից մինչև 200 $ տաֆտայից թռենչքոթի համար։ Գնորդները ստիպված են եղել գրոհել խանութները, քանի որ հավաքածուի մեծ մասը գնել են Իբէյ աճուրդում վերավաճառքի համար՝ բարձր գնով ։ Սակայն ավելի ուշ հավաքածուի զգալի մասը վերադարձվել է խանութներ՝ հագուստի ստանդարտ չափերը գերազանցող տարօրինակ գանգատներով։ Վերադարձված հագուստը պահանջարկ չի վայելել և գնահատվել է 60%-ով ։
2008 թվականի սկզբին սկսել է «LeSportsac»-ի պայուսակների գիծը։ Հավաքածուն ներառում է ճամփորդական պայուսակներ, ճամպրուկներ, նորածինների պարագաներ և մայրական պայուսակներ՝ 200-500 $ արժեքով։ Նախատեսվել է Լոս Անջելեսի և Նյու Յորքի «Ստելլա ՄաքՔարթնի» խանութների, «LeSportsac»-ի որոշ բուտիկների և համացանցի միջոցով վաճառքի համար։
2009 թվականին «Gap» մանրածախ ցանցի համար մանկական հագուստ է մշակել, որը նախատեսված էր ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Իռլանդիայի և Ճապոնիայի «GapKids» և «babyGap» առանձին խանութներում վաճառքի համար։
2010 թվականի հունվարին ՄաքՔարթնին հայտարարել է Ուոլթ Դիսնեյ ընկերության հետ համագործակցության մասին՝ «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» ֆիլմի մոտիվներով ոսկերչական հավաքածու ստեղծելու համար ։
Ամառային խաղերի պատմության մեջ առաջին անգամ դիզայները սպորտային հագուստի բրենդի հետ աշխատել է ազգային թիմերի հանդերձանքի դիզայնի ստեղծման վրա։ 1984 թվականից բրիտանական թիմի հանդերձանքը մատակարարող «Adidas» ընկերությունը Ստելա ՄաքՔարթնիին առաջարկել է նոր գծի կրեատիվ տնօրենի պաշտոնը, որպեսզի բրիտանացի մարզիկները 2012 թվականին ունենան ոչ միայն լավագույն, այլև ամենաոճային համազգեստը։ Արդյունքում բրիտանական դիզայնի լեգենդը իր ներդրումն է ունեցել ամենանորարար սպորտային հանդերձանքի մշակման գործում։
Թիմի ոճին կարող էին միանալ նաև երկրպագուները՝ Adidas Team GB սպորտային հագուստի նոր հավաքածուով, որը ստեղծել է դիզայները։ Հավաքածուն վաճառքի է հանվել 2010 թվականի աշնանը և ներառել ինչպես տղամարդու, այնպես էլ կանացի հագուստ։ Դա նոր նշանակում էր Ստելլայի համար, որն արդեն մշակում էր «Adidas by Stella McCartney» կանացի հագուստի հավաքածու բրենդի համար։
Քննադատություն
Ստելլան միշտ պնդել է, որ հայտնի մոդելավորող կդառնար, անգամ եթե իր հայրը Փոլ ՄաքՔարթնին չլիներ։ Մասամբ դա պայմանավորված է այն ենթադրություններով, որ Chloé-ի սեփականատերը՝ Վանդոմը, նրան նշանակել է ոչ այնքան տաղանդի, որքան ուշադրություն գրավելու համար։ Սակայն վերջերս այդ քննադատներից ոմանք ճանաչել են նրա ընդունակությունները։ Ինչպես գրել Է Vogue-ը՝ «Chloé տան համար նրա առաջին հավաքածուն, որը ցուցադրվել է 1997 թվականի հոկտեմբերին Փարիզում, արագորեն ցրել է բոլոր վատ կասկածները նրա տաղանդի վերաբերյալ» ։
2007 թվականի նոյեմբերին Ստելլան մեկ ոտքի տեսքով արծաթե կախազարդ է մշակել, հավանաբար, իր հոր նախկին կնոջը՝ Հիզեր Միլսին հուզելու նպատակով, որի մոտ մեկ ոտքը անդամահատված էր։ Նորաձևության աշխարհի ինսայդերները դա համարել են սրամիտ, բայց որոշ չափով անողջամիտ արարք։
Անձնական կյանք
2003 թվականի օգոստոսի 30-ին Ստելլա ՄաքՔարթնին ամուսնացել է բրիտանացի հրատարակիչ Ալասդեր Ուիլիսի հետ։ Ստելլայի հարսանեկան զգեստը իր մոր՝ 1969 թվականին կայացած հարսանիքի հարսանեկան զգեստի թարմացված տարբերակն էր ։ Հագուստի ստեղծմանը մասնակցել է Թոմ Ֆորդը՝ «Gucci»-ի նրա ղեկավարը։
Սուսաննա Հարությունյան
Սուսաննա Հարությունյան, հայ արձակագիր։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի թիվ 159 դպրոցը, ապա՝ Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ Առաջին՝ «Երբ ես հեքիաթ էի» պատմվածքը տպագրվել է 1974 թվականին «Պիոներ կանչ» թերթում։ Դպրոցական տարիներին հաճախել է«Շավիղ» մանկապատանեկան գրական խմբակը։ Նրա «Լուրեր կյանքից» և «Խոսքը աշնան մասին է» ժողովածուներն արժանացել են գրական մրցանակների։ 2010 թվականին «Քարտեզ առանց ցամաքի և ջրերի» վիպակը՝ Համաշխարհային կոնգրեսի, Ռուսահայերի միության, Հայաստանի գրողների միության՝ «Հայը 21-րդ դարասկզբին» մրցանակին։ Սուսաննա Հարությունյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, պարսկերեն, հունարեն, ռումիներեն, ադրբեջաներեն, վրացերեն, արաբերեն, հունարեն, ղազախերեն և այլ լեզուներով։ Տպագրվել են «Դռուժբա Նարոդով», «Լիտերատուրնայա Գազետա», «Զվեզդա», «Յուժնիյ Կավկազ» և այլ օտարալեզու հանդեսներում։ «Ներդաշնակությունը» պիեսը թարգմանվել է պարսկերեն, բեմադրվել Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում ։
Ստելլա ՄաքՔարթնի
Անձնական կյանք
Զույգն ունի չորս երեխա՝ Միլլեր Ալասդեր Ջեյմս (ծնված՝ 2005 թվականի փետրվարի 25), Բեյլի Լինդա Օլվին (ծնված՝ 2006 թվականի դեկտեմբերի 8) , Բեկեթ Ռոբերտ Լի (ծնված՝ 2008 թվականի հունվարի 8) և Դեյլի Դայլիս Ստելլա (ծնված՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 23) ։
Ստելլան, ինչպես նաև նրա ամուսինը, Բրիտանական թագավորական լեգեոնի անդամներ են։
Սուսաննա Հարությունյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Պյաժմա (Հյուսիսային Դվինայի վտակ)
Պյաժմա (Пяжма), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Հյուսիսային Դվինա գետի աջ ափին՝ 228 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լուիս Ալբերտո
Լուիս Ալբերտո Ռոմերո Ալիկոնչել (Luis Alberto Romero Alconchel, 28 սեպտեմբերի, 1992, Սան-Խոսե-Դելի-Վալիե), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Լացիո» ակումբի կիսապաշտպան
Ակումբային
Նախքան «Սևիլյայի» հիմնական կազմում ընդգրկվելը Լուիս Ալբերտոն խաղացել է ակումբի պահեստային կազմերում՝ «Սևիլյա C» և «Սևիլյա Ատլետիկո»։ Ակումբի հիմնական կազմում Լուիս Ալբերտոն առաջին անգամ խաղացել է 2010 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Իսպանիայի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչի՝ «Ռեալ Ունիոնի» դեմ խաղի 69-րդ րոպեին փոխարինելով Ալեխանդրո Ալֆարոյին ։ Իսպանիայի առաջնությունում Լուիս Ալբերտոյի դեբյուտը կայացել է հինգ ամիս անց. 32-րդ փուլում նա «Խետաֆեի» դեմ խաղի 63-րդ րոպեին փոխարինել է Ռոդրիգո Ռիոսին ։ 2010/11 մրցաշրջանում Լուիս Ալբերտոն մասնակցել է Պրիմերայի 2 խաղի։
Իսպանիայի առաջնության 2011/12 մրցաշրջանում Լուիս Ալբերտոն անցկացրել է հինգ հանդիպում. բոլոր դեպքերում դուրս գալով փոխարինման։ Այդ հանդիպումներում նա խաղացել է ընդհանուր առմամբ 76 րոպե ։
2012/13 մրցաշրջանը Լուիս Ալբերտոն վարձավճարով անցկացրել է «Բարսելոնա Բ»-ում, որի կազմում մասնակցել է 37 խաղի՝ խփելով 9 գոլ ու կատարելով 16 կայքում։ «Բարսելոնան» հնարավորություն ուներ գնելու խաղացողին, սակայն չի արել դա։
Սուրբ Թագավոր եկեղեցի
Ենթադրվում է, որ առաջին անգամ կառուցվել է 17-րդ դարում, սակայն եկեղեցու ամենավաղ հիշատակումը թվագրվել է 1722 թվականին։ 1770 թվականից մինչև 1843 թվականը Հարություն Ամիրա Նորդուկյանը ֆինանսավորել է եկեղեցու վերակառուցումը։ Վերաբացվել է 1814 թվականի հուլիսի 4-ին։ 26 տարի անց երկրաշարժի պատճառով եկեղեցին կրկին վնասվել է, սակայն Էրզրումում բնակվող Հաջի Կարապետ Աղա Մուրադյանի կողմից վերանորոգվել է և 1858 թվականի սեպտեմբերի 30-ին վերաբացվել ։
Լուիս Ալբերտո
Ակումբային
2013 թվականի հունիսի 22-ին «Լիվերպուլը» հայտարարել է, որ երկարաժամկետ պայմանագիր է կնքել տաղանդավոր ֆուտբոլիստի հետ  ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 8 միլիոն եվրո ։ «Կարմիրների» կազմում իր առաջին գոլը Լուիս Ալբերտոն խփել է օգոստոսի 7-ին նորվեգական «Վոլերենգա» ակումբի դեմ ընկերական խաղում՝ բացելով հաշիվը։ Հանդիպումն ավարտվել է «Լիվերպուլի» հաղթանակով (4:1) ։ Սեպտեմբերի 1-ին Լուիս Ալբերտոն «կարմիրների» կազմում սկսել է մասնակցել Անգլիական Պրեմիեր լիգային՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» դեմ խաղի 83-րդ րոպեին փոխարինելով Ֆիլիպե Կոուտինյոյին։
Սուրբ Թագավոր եկեղեցի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական կառույցներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հայ առաքելական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Թուրքիայի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Լուիս Ալբերտո
Ակումբային վիճակագրություն
(Ըստ 2013 թվականի հոկտեմբերի 23-ի տվյալների)
Հավաքականում
Մինչև 2011 թվականի Լուիս Ալբերտո հանդես է եկել Իսպանիայի երիտասարդական հավաքականում՝ նրա կազմում անցկացնելով 2 խաղով
Զորո
Զորրոն (իսպ.՝ Zorro (աղվես ) կամ Սինյոր Զորրո, իսպ.՝ Señor Zorro) կամ Դոն Դիեգո Դե Լա Վեգան հորինված կերպար է՝ ստեղծված գրող Ջոնսթոն Մաքքալիի կողմից։