cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստամոքսաղիքային արյունահոսություն
Վերին ստամոքսաղիքային ուղու արյունահասություն
Աղբյուրը տեղակայված է ըմպանից մինչ Տրեյցի կապան։ Վերին ուղու արյունահոսությանը բնորոշ է հեմատեմեզիսը (արյամբ փսխում) և մելենան (ձյութանման կղանք)։ ԴԵպքերի մոտ կեսի պատճառը խոցային հիվանդությունն է (ստամոքսի կամ 12-մատնյա աղու խոց) ։ Հաճախ հանդիպող մյուս պատճառներն են կերակրափողի բորբոքումը և էրոզիան ։ 50-60% դեպքերում արյունահոսության պատճառը կերակրափողի վարիկոզ լայնացած երակներն են լյարդի ցիռոզով պայմանավորված ։ Խոցային հիվանդությամբ հիվանդների մոտ կեսը ունեն H. pylori վարակը ։ Մյուս պատճառներն են Մելորի-Վեյսի համախտանիշը, քաղցկեղը և անգիոդիսպլազիան ։
Գոյություն ունեն մի շարք դեղամիջոցներ, որոնք հանգեցնում են վերին ստամոքսաղիքային արյունահոսության ։ ՈՍԲԴ կամ ՑՕԳ-2 պաշարիչները մեծացնում են հավանականությունը 4 անգամ ։ Սերոտոնինի հետզավթման սելեկտիվ պաշարիչները, կորտիկոստերոիդները և հակամակարդիչները նույնպես կարող են մեծացնել արյունահոսության հավանականությունը ։ Դաբիգատրինը ի համեմատ վարֆարինի 30%-ով ավելի է մեծացնում արյունահոսության ռիսկը ։
Ստորին ստամոքսաղիքային ուղու արյունահասություն
Ստորին ստամոքսաղիքային ուղու արյունահասության աղբյուրը տեղակայված է հաստ, ուղիղ աղիքներում և հետանցքում ։ Հաճախ հանդիպող պատճառներն են թութքային հանգույցները, քաղցկեղը, անգիոդիսպլազիան, խոցային կոլիտը, Կրոնի հիվանդությունը և աորտաաղիքային խուղակը ։ Բնորոշ է թարմ արյունահոսությւնը ուղիղ աղիքից, հատկապես արյամբ փսխման բացակայությամբ։ Մելենայի աղբյուրը կարող է տեղակայվել ստամոքսի և հաստ աղու մոտակա հատվածների միջև ամենուր։
Այլ
Մի շարք սննդամթերքներ և դեղամիջոցներ կարող են փոխել կղանքի գույն կարմիր կամ սև ։ Շատ թթվամարիչների կազմում գտնվող բիսմութը փոփոխում է կղանքի գույնը սև շնրհիվ ակտիվացրած ածխի ։ Հեշտոցային կամ միզային արյունահոսությունը հնարավոր է շփոթել կղանքում արյան հետ ։
Ախտորոշում
Ախտորոշումը հիմնված է կղանքում կամ փսխման զանգվածներում արյան հայտնաբերմամբ։ Այն կարող է հաստատվել նաև կղանքում թաքնված արյան հայտնաբերամբ։ Վերին և ստորին ուղու արյունահոսությունների տարբերակումը որոշ դեպքերում դժվար է։ Արյունահոսության ծանրության մասին եզրակացնում են հիմնվելով Բլաչֆորդի կամ Ռոքլի սանդղակի վրա։ Վերջինս ավելի ճշգրիտ է ։ 2008 թվականից գույություն չունի որևէ օգտակար դասակարգում ստորին ստամոսաղիքային արյունահոսության համար ։
Կլինիկական
Նազոգաստրալ զոնդավորմամբ կատարում են ստամոքսի պարունակության ասպիրացիա կամ լավաժ և փորձում որոշել արյան առկայությունը ստամոքսում։ Բացասական արդյունքը չի բացառում վերին հատվածում արյունահոսության աղբյուրի տեղակայումը, բայց դրական արդյունքը օգտակար է արյունահոսության աղբյուրի հայտնաբերման համար ։ Կղանքում մակարդուկների առկայությունը վկայում է ստորին ստամոքսաղիքային արյունահոսության մասին, մինչդեռ մելենան՝ վերին ։
Լաբորատոր
Անհրաժեշտ արյան լաբորատոր հետազոտություններն են՝ արյան համատեղելիության ստուգում, հեմոգլոբին, հեմատոկրիտ, թրոմբոցիտների քանակ, մակարդման ժամանակ և էլեկտրոլիտներ ։ Եթե միզանյութ/կրեատինին հարաբերությունը մեծ է 30-ից, ապա ամենայն հավանականությամբ աղբյուրը վերին հատվածում է ։
Ռադիոլոգիական
Արյունահոսության տեղակայման ճշգրիտ ախտրոշման համար օգտագործվում է ՀՇ հետազոտություն ։ Կորիզային սցինտիգրաֆիան օգտակար է անհայտ ծագման արյունահոսության ժամանակ, երբ էնդոսկոպիկ մեթոդները անարդյունավետ են։ Անոթագրությունը հայտնաբերում է անոթի խցանումը (էմբոլիզացիա), բայց պահանջում է նվազագույնը 1մլ/ր արյան արագություն ։
Կանխարգելում
Կերակրափողի վարիկոզ երակների կամ լյարդի ցիռոզի ժամանակ ոչ ընտրողական բետա ընկալիչների պաշարիչները նվազեցնում են արյունահոսության կրկնման հավանականությունը ։ Բետա պաշարիչները նվազեցնում են արյունահոսության բացարձակ ռիսկը 10%-ով՝ պահելով սրտի կծկումները 55 րոպեում ։ էնդոսկոպիկ լիգավորումը նույնպես արդյունավետ է արդյունքների բարելավման համար ։ Որպես առաջնային կանխարգելիչ միջոցառում օգտագործվում է կա՛մ բետա պաչարիչ, կա՛մ էնդոսկոպիկ լիգավորում ։ Նրանք ովքեր ունեցել են վարիկոզ երակներ, առաջարկվում է երկու բուժումներն էլ ։ Կան որոշ ապացույցներ իզոսորբիդ մոնոնիտրատի ավելացման վերաբերյալ ։ H. pylori-ով վարակված անձինք ենթակա են բուժման ։ Տրանսյուգուլար ներլյարդային պորտոհամակարգային շունտավորումը կարող է օգտագործվել կրկնակի արյունահոսած անձանց մոտ՝ արյունահոսությունը կանխարգելու համար ։
Բուժում
Առաջին հերթին կենսական ցուցումներով անհրաժեշտ է մաքրել շնչառական ուղիները և վերականգնել շրջանառող արյան ծավալը ներերակային հեղուկներով և արյամբ ։ Մի շարք դեղամիջոցներ կարող են բարելավել արդյունքները կախված արյունահոսության աղբյուրի տեղակայումից ։
Պեպտիկ խոց
Արյունահոսության ժամանակ շատ արդյունավետ են կրիստալոիդները և կոլոիդները ։ Պրոտոնային պոմպի պաշարիչները նվազեցնում են մահացությունը հիվանդության ծանր վիճակներում, հատկապես կրկնակի արյունահոսության հավանականությունը և վիրահատության անհրաժեշտությունը ։ Ներերակային և ներքին ընդունման միջոցները կարող են ունենալ համարժեք ազդեցություն ։ Քիչ ծանր դեպքերում և երբ էնդոսկոպիան հասանելի է օգտագործմանը, հիվանդները ունեն քիչ անհապաղ կլինիկական կարևորություն ։ Ապացուցված է տրանեքսամաթթվի կարևոր դերը մակարդման պրոցեսում ։ Սոմատոստատինը և օկտրեոտիդը օգտագործվում են վարիկոզ լայնացած երակների դեպքում։ Չկան տվյալներ նրանց արդյունավետության մասին ոչ վարիկոզ լայնացած երակների համար ։ Էնդոսկոպիկ եղանակով սուր արյունահոսությունը բուժելուց հետո տրվում է պրոտոնային պոմպի պաշարիչ օրական մեկ անգամ ներքին ընդունման, որը քիչ ծախսատար է կամ ներերակային ։
Վարիկոզ լայնացած երակներ
Լյարդի ցիռոզով հիվանդներին հեղուկի փոխարինման համար նախրնտրությունը տրվում է կոլոիդներին և ալբումին ։ Դեղամիջոցներից օգտագործվում է օկտրեոտիդը։ Վերջինիս բացակայության դեպքում օգտագործվում է վազոպրեսին և նիտրոգլիցերին, որոնք նվազեցնում են դռներակային ճնշումը ։ Տեռլիպրեսինը ավելի արդյունավետ է ի համեմատ օկտրեոտիդի, բայց այն քիչ հասանելի է աշխարհի տարբեր հատվածներում ։ Սա միակ դեղամիջոցն է, որն նվազեցնում է մահացությունը վարիկոզ լայանացած երակների դեպքում ։ Տեռլիպրեսինը օգտագործվում է էնդոսկոպիկ լիգավորման մեջ կամ սկլերոթերապիայում վարիկոզ լայնացած երակների դեպքում ։ Եթե դա անբավարար է, ապա կրկնակի արյունահոսությունը կանխելւ համար օգտագործվում է բետա պաշարիչ կամ նիտրատ ։ Այս ամենից հետո արյունահոսության շարունակման դեպքում կիրառում են մեխանիկական կոմպրեսիա Բլեկմորի զոնդով կամ Մինեսոտայի զոնդով ։ Սա կարող է հետևել տրանսյուգուլար ներլյարդայինպորտոհամակարգային շունտավորմանը ։ Ցիռոզվ հիվանդների մոտ հակաբիոտիկները իջեցնում են կրկնակի արյունահոսւթյան ռիսկը, հիվանդանոցում մնալու օրերի տևողությունը և մահացությունը ։ Օկտրեոտիդը նվազեցնում է արյան փոխներարկման անհրաժեշտությունը և հնարավոր է նաև մահացությունը ։ Վիտամին K-ի վերաբերյալ ոչ մի հետազոտություն չի կատարվել ։
Արյան բաղադրամասեր
Ապացույցները արյան փոխներարկման անհրաժեշտությոան ստամոքսաղիքային արյունահոսության ժամանակ քիչ են ։ Միևնույն ժամանակ շոկի դեպքում խորհուրդ է տրվում O-բացասական էրիթրոցիտային զանգվածի ներարկում ։ Եթե օգտագործվել է թրոմբոցիտային զանգված և թարմ սառեցված արյան պլազմա, ապա պետք է միջոցառումներ տարվեն կանխարգելու կոագուլոպաթիան ։ Ալկոհոլիկներին թարմ սառեցված պլազմայի ներարկումից առաջ խորհուրդ է տրվում հաստատել կոագուլոպաթիան․ պայմանավորված ենթադրվող մակարդման խնդիրներով ։ Տարբեր հետազոտությունների հավաստմամբ արյան փոխներարկումր շարունակվում է 7-8 գ/դլ հեմոգլոբին ունեցողների, չափավոր արյունահոսության դեպքում, ինչպես նաև պսակաձև զարկերակների հիվանդություն ունեցողների մոտ ։
Եթե միջազգային նորմալիզացված հարաբերությունը մեծ է 1,5-1,8-ից, ապա թարմ արյան պլազմայի կամ պրոթրոմբինային կոմպլեքսի կիրառումը կարող են նվազեցնել մահացությունը ։ Ռեկոմբինանտ ակտիվացած 8-րդ գործոնի մասին տեղեկւթյունները լյարդի հիվանդությունների կամ ստամոքսաղիքային արյունահոսությունների դեպքում անորոշ են ։ Արյան փոխներարկման համար անհրաժեշտ է փոխներարկման ուղեցույց, բայց դրա կիրառման համար առկա հետազոտությունները անբավարար են ։
Միջամտություններ
Նազոգաստրալ զոնդավորման առավելությունները ստամոսքաղիքային արյունահոսության դեպքում սահմանված չեն ։ Առաջին 24 ժամերին խորհուրդ է տրվում էնդոսկոպիան, ի հավելումն բժշկական գործելակերպի ։ Մի շարք էնդոսկոպիկ բուժման եղանակներ կարող են կիրառվել, այնպիսիք ինչպիսիք են ադրենալինի ներարկումը, լիգավորումը, սկլերոթերապիան և ֆիբրինային սոսնձի կիրառումը ։ Էնդոսկոպիայից առաջ պրոկինետիկ դեղորայքի օգտագործումը (էրիթրոմիցին) կարող է նվազեցնել արյան քանակը ստամոքսում, որն էլ կբարելավի էնդոսկոպիկ պատկերի տեսանելիությունը ։ Դրանք նվազեցնում են նաև պահանջվող փոխներարկվող արյան քանակը ։ Վաղ էնդոսկոպիան նվազեցնում է հիվանդանոցային օրերի քանակը ։ Որոշ դեպքերում օրվա ընթացքում խորհուրդ է տրվում երկրորդ էնդոսկոպիկ հետազոտությունը , բայց յուրահատուկ իրավիճակներում ։ Կրկնվելու բարձր հավանականւթյան դեպքում օգտագործվում են պրոտոնային պոմպի պաշարիչներ, եթե դրանք չեն օգտագործվել մինչ այդ ։ Վերջինիս բարձր և ցածր դոզաները համարժեք են այս դեպքում ։ Բարձր արյունահոսության ռիսկով հիվանդներին խորհուրդ է տրվում պահել հիվանդանոցում գոնե 72 ժամ ։ Ցածր կրկնակի արյունահոսության ռիսկով հիվանդները կարող են ուտել էնդոսկոպիայից հետո 24 ժամվա ընթացքում ։ Եթե վերոնշյալ միջոցները անարդյունավետ են, կարող է օգտագործվել բալոնային տամպոնադան ։ Չնայած վերջինիս 90% դեպքերում գրանցվում է դրական ելք, առկա են կյանքին վտանգ սպառնացող բարդություններ՝ ասպիրացիան կամ կերակրափողի թափածակումը ։
Կոլոնոսկոպիան օգտակար է ստորին ստամոքսաղիքային ուղու արյունահոսությունը ախտորոշելու և բուժելու համար ։ Վերջինիս միջոցով կատարվում են բազմաթիվ միջամտություններ՝ կլիպավորում, կաթետերիզացիա և սկլերոթերապիա ։ Կոլոնոսկոպիայի անցկացումը պահանջում է նվազագույնը 6 ժամ ։ Վիրաբուժական միջամտությունը, ի տարբերություն վերին ուղու արյունահոսության, լայնորեն օգտագործվում է ստորին ուղու արյունահոսության դեպքում՝ հեռացնելով աղիքները, որտեղ տեղակայված է արյունահոսության աղբյուրը ։ Անգիոգրաֆիկ էմբոլիզացիան կարող է օգտագործվել և՛ վերին, և՛ ստորին ուղու արյունահոսության դեպքում ։ Տրանյուգուլար ներլյարդային պորտոհամակարգային հետազոտությունը նույնպես կարող է օգտագործվել ։
Կանխատեսում
Մահացությունը պայմանավորված է այլ հիվանդություններով, որոնք հանգեցրել են արյունահոսության (քաղցկեղ, ցիռոզ) ։ Հոսպիտալիզացվածների շրջանում մահացւթյունը կազմում է 7% ։ Կրկնակի արյունահոսությունը կազմում է 7-16% վերին ստամոքսաղիքային արյունահոսության դեպքում ։ Կերակրափողի վարիկոզ լայնացած երակների դեպքում արյունահոսում են 5-15% տարեկան։ Վերջինիս կրկնակի արյունահոսության հաջորդ 6 շաբաթներում հիվանդները ունենում են արյունահոսության բարձր ռիսկ ։ H. pylori ախտորոշումը և բուժումը կարող է կանխել պեպտիկ խոցերի ժամանակ կրկնակի արյունահոսությունը ։ Եթե ասպիրինը անհրաժեշտ է սիրտանոթային հիվանդությունները կանխարգելելու համար, ապա այն պետք է սկսել 7 օրերի ընթացքում պրոտոնային պոմպի պաշարիչնեի հետ համատեղ։ Վերջինս կիրառելի է ոչ վարիկոզ լայնացած երակների դեպքում ։
Համաճարակաբանություն
Վերին ստամոքսաղիքային արյունահոսությունը հանդիպում է 50-150։100000 տարեկան ։ Այն ավելի հաճախ է հանդիպում ի համեմատ ստորին ստամոքսաղիքային ուղու արյունահոսության։ Վերջինս հանդիպում է 20-30։100000 տարեկան ։ Տղամարդիկ ավելի հակված են ստամոքսաղիքային արյունահոսության։ Տարիքի հետ բարձրանում է արյունահոսության հավանականությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն Կատեգորիա:Ստամոքսաղիքային հիվանդություններ Կատեգորիա:Արյունահոսություն
Խունիսավանք
Խունիսավանք, միջնադարյան հայկական վանք, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Գետաբեկի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է պատմական Փառիսոսի թագավորության տարածքում, Կոմինտերն գյուղի հարավային կողմում, Շամխոր գետի ձախ ափին, Գետաբակ բնակավայրից, որը հարուստ է  անտառապատ լեռներով և պղնձահանքով, 2 կմ արևելք  ։
Պատմություն
Խունիսավանքը կառուցված է եղել 9-րդ դարում (այլ տվյալներով 10-11-րդ դարերում )։ Դա Հայաստանի պատմության հետարաբական ժամանակաշրջանն էր, որը նշանավորված էր վերականգնված հայկական Անիի թագավորության տնտեսական և քաղաքական վերելքով։ Խունիսավանքի գմբեթի նման խաչաձև ոճով կառուցված է եղել նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում գտնվող Վարազգոմ վանքի եկեղեցին ։
Խունիսավանքում չեն պահպանվել արձանագրություններ ։
Եպիսկոպոս Մակար Բարխուտարեանցն իր «Արցախ» գրքում 1890-ական թվականների սկզբներին վկայել է՝
Ճարտարապետություն
Փոքրիկ գմբեթավոր եկեղեցին մինչև վերջերս կանգուն էր, սակայն 1983 թվականին Խունիսավանքի գմբեթն ամբողջությամբ փլվել է ։ Կառուցված է կոպտատաշ քարերով և չունի զարդաքանդակ, ունի խաչաձև հատակագիծ։ Ներսից սվաղված է կրաշաղախով։ Շուրջը կան շինությունների փլատակներ, որոնց մեծ մասը ներկայումս ծածկված է խիտ անտառով ։
Եկեղեցին ունի մեկ մուտք՝ արևմուտքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գետաբեկի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայաստանի վանքեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Ֆրանչեսկա Կաչչինի
Ֆրանչեսկա Կաչչինի (Francesca Caccini, ), երաժշտության բարոկկո շրջանի իտալացի կոմպոզիտոր, երգչուհի, լյուտնյա նվագող, բանաստեղծ, երաժշտության ուսուցիչ։ Հայտնի է «Լա Չեկինա» (La Cecchina) մականունով ։
Կոմպոզիտոր Ջուլիո Կաչչինիի դուստրը։
Ֆրանչեսկա Կաչչինիի միակ պահպանված ստեղծագործությունը՝ «La liberazione di Ruggiero» («Ռուջջերոյի ազատագրումը»), կին կոմպոզիտորի կողմից ստեղծված ամենահին օպերան է։
Կենսագրություն
Կաչչինին ծնվել է Ֆլորենցիայում։ Հումանիտար կրթություն (լատիներեն, որոշակի հունարեն, ինչպես նաև ժամանակակից լեզուներ և գրականություն, մաթեմատիկա), այդ թվում նաև երաժշտություն, ստացել է հորից։ Հանդիսատեսի առաջ առաջին անգամ հանդես է եկել 1600 թվականին Հենրի IV-ի և Մարիա Մեդիչիի հարսանիքի համար հոր գրած ստեղծագործությամբ։ 1604 թվականին, երբ Կաչչինիների ընտանիքը գտնվում էր Ֆրանսիայում, Հենրին գովաբանել է Ֆրանչեսկայի կատարումը՝ ասելով՝ «Դու Ֆրանսիայի լավագույն երգիչն ես», և առաջարկում է մնալ պալատում, սակայն Ֆրանչեսկան մերժում է խնդրանքը և վերադառնում Իտալիա, որտեղ դասավանդում և ստեղծագործում է հոր տանը։ 1607 թվականին «La stiava» կառնավալային երաժշտության համար որպես երաժիշտ աշխատանքի է անցնում Մեդիչիների պալատում։ Նույն տարում ամուսնանում է պալատական երաժիշտ Ջովաննի Բատիստա Սինյորինի հետ և ունենում են մեկ դուստր՝ Մարգարիտան (ծնվել է 1622)։
Վաղ տարիքում Կաչչինին կատարումներով հանդես է եկել ծնողների, խորթ եղբոր՝ Պոմպեոյի և քրոջ Սետիմիայի հետ, ինչպես նաև աշակերտական համույթների հետ։ Պալատում աշխատանքի անցնելուց հետո էլ շարունակել է հանդես գալ ընտանեկան անսամբլի հետ մինչև քրոջ ամուսնությունը։ Մեդիչիների պալատում Ֆրանչեսկան եղել է ուսուցիչ, կամերային երգչուհի, փորձերի մարզիչ, կամերային և բեմական երաժշտության կոմպոզիտոր մինչև 1627 թվականը։ 1614 թվականին նա պալատի ամենաբարձր վարձատրվող երաժիշտն էր։
Մեծ կիսաառանցք
Կատեգորիա:Աստղադինամիկա Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Ֆրանչեսկա Կաչչինի
Կենսագրություն
Կաչչինին եղել է բեղմնավոր կոմպոզիտոր, հավասար գործունեություն է ծավալել իր պալատական գործընկերների՝ Յակոպո Պերիի և Մարկո դա Գալյանոյի հետ։ Նրա երաժշտությունից քիչ բան է պահպանվել։ Նրա բեմական երաժշտությունների մեծ մասն ստեղծվել է Միքեանջելո Բոնարոտի Կրտսերի կատակերգությունների համար՝  «La Tancia» (1613), «Il passatempo» (1614) և «La fiera» (1619): 1618 թվականին նա հրապարակել է երեսունվեց անհատական երգեր և սոպրանո/բաս զուգերգեր («IL primo Libro delle musiche»), որը հանդիսանում է ժամանակակից ոճերի ժողովածու։
1625 թվականի ձմռանը Կաչչինին ստեղծում է 75-րոպե տևողությամբ «La liberazione di Ruggiero dall'isola d'Alcina» «կատակերգություն-բալետը», որը կատարվել է Լեհաստանի թագաժառանգի՝ Վլադսլավ IV-ի այցելության ժամանակ։ Համատեղելով սրամիտ պարոդիաները օպերային հուզական ինտենսիվ տեսարանների հետ՝ պարտիտուրում զգացվում է Կաչչինիի իր ժամանակի երաժշտական-թատերական   սարքերի տիրապետումը։ Արքայազնին օպերան այնքան է դուր գալիս, որ 1628 թվականին այն ներկայացնում են Վարշավայում։
1626 թվականին առաջին ամուսնու մահից հետո, 1627 թվականին Կաչչինին Լուկայում ամուսնանում է ազնվական Տոմազո Ռաֆայելի հետ։ Ունեցել են մեկ որդի։ Ամուսնու մահից անմիջապես հետո փորձել է վերադառնալ Մեդիչիների պալատ, ինչը ձգձգվել է 1630-1633 թվականների ժանտախտի պատճառով։ 1634 թվականին իր երկու երեխաների հետ վերադարձել է Ֆլորենցիա, Մեդիչիների պալատում եղել է իր և Մեդիչի արքայադստրերի երաժշտության ուսուցիչը, ստեղծել է երաժշտություններ, կատարել կամերային երաժշտություն պալատի կանանց համար։ Մեդիչիների պալատից Կաչչինին հեռացել է 1641 թվականի մայիսի 8-ին։
Գրել է երաժշտություն առնվազն տասնվեց բեմադրված աշխատանքների համար։ Բացի 1618 թվականին տպագրված La liberazione di Ruggiero և La Tancia որոշ հատվածներից նրա մյուս ստեղծագործություններրը կորել են։
Ռուսսկի Կոլոդեց (Նեկլինովսկի շրջան)
Ռուսսկի Կոլոդեց (Русский Колодец), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Պոլյակովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Աղփունղար (աղբյուր)
Աղփունղար, աղբյուր Բաթումի մարզի Արդվինի օկրուգում։ Տեղադրությունը՝ անորոշ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ Կատեգորիա:Արդվինի մարզ
(2107) Իլմարի
(2107) Իլմարի (Ilmari), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1941 թվականի նոյեմբերի 12-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,627408 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4255 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8293 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1555,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,231426 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,82° անկյուն։
Ուուե-Սաալուսե
Ուուե-Սաալուսե (Uue-Saaluse), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Q (լատինական)
Q` լատինական այբուբենի 17-րդ տառն է։
Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [քյու] անունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
Տեյշեյրա (Պարաիբա)
Տեյշեյրա (Teixeira), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարաիբա նահանգի Սերտանի մարզում։ Մտնում է Սիերա դու Տեյշեյրաի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում 13 633 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 114,437 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 107,6 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1859 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի բնակավայրեր
Սադկի (Նեկլինովսկի շրջան)
Սադկի (Садки), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Սովետինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Անգասյակ
Անգասյակ (Ангасяк, Ангасяк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2380 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1651 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1978-1979
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1978-1979, Լյուքսեմբուրգի 65-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ռեդ Բոյզը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Կոլչանովո
Կոլչանովո (Колчаново), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլխովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2802 մարդ։
Ուղեծրի թեքում
Սովորաբար նշանակվում է i (inclination բառից)։ Թեքումը չափվում է աստիճաններով։
Կատեգորիա:Աստղադինամիկա Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Մեթանոբակտերիա
Կարգաբանության մեջ, մեթանոբակտերիան արքեաներիա ընտանիքի ցեղ է ։ Չնայած անվանը, այս ցեղը չի պատկանում բակտերիաների թագավորությանը, այլ արքեաների թագավորությունը (օրինակ նրանք պարունակում են պեպտիդոգլիգեն իրենց բջջապատում) ։ Մեթանոբակտերիաները անաերոբ են և ապրում են առանց թթվածնի։ Այս ցեղերի որոշ անդամներ կարող են նվազեցնել մեթանը։ Մյուսները ապրում են բացառիկ ձևով ածխաթթու գազը ջրածնի հետ նվազեցման միջոցով։ Նրանք ամենուրեք են որոշ տաք, ցածր-թթվածնային շրջակայքերում, ինչպիսիք են անաերոբիկ մարսող էակները, նրանց թափոնային ջրերը և տաք աղբյուրները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Արքեաներ
Մատչ Ֆուտբոլ 2
Մատչ Ֆուտբոլ 2 (Матч! Футбол 2) (նախկինում հայտնի էր 2011-2016 թթ․-ին՝ որպես ՆՏՎ Պլյուս Ֆուտբոլ 2 (НТВ Плюс Футбол 2)), Ռուսաստանի ֆուտբոլային ուղղվածությամբ հեռուստաալիք, հիմնվել է ՆՏՎ Պլյուս մեդիաընկերության կողմից 2011 թ. մարտի 14-ին ։ ՆՏՎ Պլյուս ընկերության ֆուտբոլային թեմատիկայով երրորդ հեռուստաալիքն է։ Ալիքը հետագայում վերանվանվեց Մատչ Ֆուտբոլ 2։
Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Մարզական հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:ՆՏՎ Պլյուս
Ինյակի Պենյա
Ակումբային կարիերա
Ինյակի Պենյան ծնվել է Վալենսիա (ինքնավար համայնք)-ի Ալիկանտե քաղաքում։ Իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 2004 թվականին «Ալիկտանտե ՖԱ»-ի մանկապատանեկան ակադեմիայի կազմում՝ 5 տարեկան հասակում ։ 2012 թվականին՝ 13 տարեկան հասակում միացել է «Բարսելոնայի» ակադեմիային ։ Նա եղել է ակումբի այն երիտասարդական թիմի կազմում, որը 2017-18 մրցաշրջանում դարձել է ՈՒԵՖԱ Երիտասարդական Լիգայի չեմպիոն։ Ինյակին մասնակցել է նաև այդ առաջնությանը եզրափակչին, որում կատալոնական թիմը հաղթել է «Չելսիին» ։
2018 թվականի ապրիլի 16-ին դարպասապահը երեք տարով երկարաձգել է իր պայմանագիրը թիմի հետ՝ հետագայում երկու տարի ևս երկարաձգելու հնարավորությամբ ։ Որոշ ժամանակ անց Պենյան սկսեց հայտավորվել «Բարսելոնա Բ»-ի կազմում ։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը նա նշել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 6-ին «Ատլետիկո Բալեարես»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով ։
2018 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Ինյակին հրավիրվել է «Բարսելոնայի» հիմնական թիմ՝ մասնակցելու Կոպա դել Ռեյի շրջանակներում կայանալիք «Կուլտուրալ Լեոնեսայի» դեմ խաղին ։ Սակայն, ֆուտբոլիստը այդպես էլ դաշտ չի մտել, իսկ հանդիպումն ավարտվել է 1-0 հաշվով՝ կատալոնական թիմի հաղթանակով ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 6-ին «Բարսելոնան» օգտվեց պայմանագրում առկա կետից և երկարաձգեց Ինյակի Պենյայի հետ պայմանագիրը ևս երկու տարով ։
Միջազգային կարիերա
Պենյան հանդես է եկել Իսպանիայի Մ16, Մ Մ17, Մ18 և Մ19 հավաքականների կազմում՝ ընդհանուր առմամբ մասնակցելով 28 հանդիպման։ Նա 2016 թվականին տեղի ունեցած Եվրոպայի Մ17 առաջնության փոխչեմպիոն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:Ալիկանտե քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
(9967) Ավանոյումի
(9967) Ավանոյումի (Awanoyumi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 31-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,582006 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1334 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0306 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1515,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237557 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,61° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կեպլերի ուղեծրի տարրեր
Կեպլերի ուղեծրի տարրեր կամ Կեպլերի տարրեր, ուղեծրի վեց տարրեր, որոնք բնութագրում են երկնային մարմնի տեղը տարածության մեջ երկու մարմինների խնդրի մեջ՝
Առաջին երկուսը բնութագրում են ուղեծրի ձևը, երրորդը, չորրորդը և հինգերորդը՝ ուղեծրի հարթության կողմնորոշումը բազային կոորդինատային համակարգում, և վեցերորդը՝ մարմնի դիրքը ուղեծրում։
Մեծ կիսաառանցք
Մեծ կիսաառանց, էլիպսի հիմնական առանցքի կեսն է |AB| (նկ. 2 նշված է a). Շրջանագծի մասնավոր դեպքում մեծ կիսաառանցքը հավասար է շրջանագծի շառավղին։ Աստղագիտության մեջ բնութագրում է երկնային մարմնի միջին հեռավորությունը ֆոկուսից։
Էքսցենտրիսիտետ
Էքսցենտրիսիտետ (նշանակվում է «e» կամ «ε»), կոնական հատույթի թվային բնութագիրն է, որը ցույց է տալիս նրա շեղման աստիճանը շրջանագծից։
Էքսցենտրիսիտետը բնութագրում է ուղեծրի «սեղմվածությունը»։ Այն նկարագրվում է հետևյալ բանաձևով՝ Ուղեծրի արտաքին տեսքերը կարելի է բաժանել հինգ խմբերի՝
Թեքում
Ուղեծրի թեքում (թեքում, ուղեծրի թեքվածություն), երկնային մարմնի ուղեծրի հարթության և հաշվարկի հարթության (բազային հարթության) միջև ընկած անկյունն է։
Սովորաբար նշանակվում է i (inclination բառից)։ Թեքումը չափվում է աստիճաններով։
Պերիկենտրոնի արգումենտ
Պերիկենտրոնի արգումենտ, որոշվում է որպես անկյուն որն ընկած է ձգողության կենտրոնից ծագող հանգույցին և պերիկենտրոնին ուղղված վեկտորների միջև։ Հաշվարկվում է ձգողության կենտրոնից արբանյակի պտույտի ուղղությամբ, սովորաբար լինում է 0°-ից մինչև 360°։ Ծագող հանգույցի որոշման համար ընտրում են մի հարթություն (այսպես կոչված բազային), որը պարունակում է ձգողության կենտրոնը։ Սովորաբար, որպես բազային հարթություն ընտրում են խավարածրի հարթությունը (մոլորակների, գիսաստղերի, աստերոիդների դեպքում), կամ հասարակածի հարթությունը մոլորակների արբանյակների դեպքում։
Էկզոմոլորակների և կրկնակի աստղերի դեպքում բազային հարթություն են ընդունում նկարի հարթությունը, այն հարթությունը որը հատում է աստղը և ուղղահայաց է նրա Երկրից դիտման ճառագայթին։ Էկզոմոլորակի ուղեծիրը ընդհանուր առմամբ հատում է այս հարթությունը երկու կետերում։ Այն կետը երբ մարմինը հատում է նկարի հարթությունը մոտենալով դիտողին համարում են ուղեծրի ծագման հանգույց, իսկ այն կետը երբ մարմինը հատում է նկարի հարթությունը հեռանալով դիտողից անվանում են անկման հանգույց։ Այս դեպքում պերիկենտրոնի արգումենտը հաշվարկվում է ձգողության կենտրոնից ժամացույցի սլաքին հակառակ։
Նշանակվում է՝ \omega\,\!։
Ծագման հանգույցի երկայնություն
Ծագման հանգույցի երկայնությունը ուղեծրի հիմնական տարրերից մեկն է, որը օգտագործվում է ուղեծրի հարթության մաթեմատիկական կողմնորոշման ժամանակ բազային հարթության նկատմամբ։ Չափվում է որպես անկյուն բազային հարթության մեջ, որը ընկած է զրոյական կետին ուղղված բազային վեկտորի և ծագող հանգույցին ուղղված վեկտորի միջև, որում ուղեծիրը հատում է բազային հարթությունը հարավից հյուսիս ուղղությամբ։ Արեգակի շուրջ պտտվող մարմինների համար բազային հարթությունն է խավարածրի հարթությունը, իսկ զրոյական կետը՝ Խոյի առաջին կետը (գարնանային գիշերահավասար); անկյունը չափվում է զրոյական կետի ուղղությունից ժամացույցի սլաքին հակառակ։
Ծագման հանգույցի երկայնությունը նշանակվում է ☊, կամ Ω։
Միջին անոմալիա
Միջին անոմալիա, միջին շարժման հարաբերությունն է պերիկենտրոնի անցումից հետո ընկած ժամանակահատվածին այն մարմնի համար, որը շարժվում է ուղեծրով առանց արտաքին ազդեցությունների։ Այսպես, միջին անոմալիան դա անկյունային հեռավորությունն է այն հիպոթետիկ մարմնի պերիկենտրոնից, որը շարժվում է հաստատուն անկյունային արագությամբ, որը հավասար է միջին շարժմանը։
Նշանակվում է M (mean anomaly արտահայտությունից)։
Աստղային դինամիկայում միջին անոմալիան M\,\! հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևերով՝
որտեղ՝
Կամ Կեպլերի հավասարումով՝
Ֆյոդորովկա (գյուղ, Չեռնյախովսկի շրջան)
Ֆյոդորովկա (Федорівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1657 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ֆյոդորովկա գյուղում բնակվում էր 266 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,831 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 320,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1657 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կեպլերի ուղեծրի տարրեր
Տես նաև
Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա Կատեգորիա:Երկնային կոորդինատային համակարգեր Կատեգորիա:Ուղեծրեր
Ուուևելյա
Ուուևելյա (Uuevälja), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Յար (ավան, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)
Յար (Яр), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յար ավանում բնակվում էր 4 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,009 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 444,44 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Աստերոիդների ցանկ (116501-116600)
Աստերոիդների ցանկ (116401-116500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (116601-116700)
Էննի Քեննի
Էննի Քեննի (Ann «Annie» Kenney, ), անգլիացի սուֆրաժիստ, բանվոր դասակարգի ներկայացուցիչ, որը եղել է Կանանց հասարակական-քաղաքական միության առաջատար գործիչ։ Լոնդոնում Մինի Բալդոկի հետ հիմնել է միության առաջին մասնաճյուղը ։ Քեննին 1905 թվականին գրավեց մամուլի և հասարակության ուշադրությունը, երբ Քրիստաբել Պանկհյորստի հետ մի քանի օր բանտարկվեցին կանանց ընտրության իրավունքի հարցերով Մանչեստրում Լիբերալ կուսակցության անցկացրած հանրահավաքի ժամանակ սըր Էդուարդ Գրեյի ելույթն ընդհատելու, հարձակման և օբստրուկցիայի համար։ Միջադեպը Մեծ Բրիտանիայում առաջ բերեց կանանց ընտրական իրավունքի և այն բանից հետո, երբ նրան Քրիստաբել Պանկհյորստի հետ բանտ նետեցին 3 օրով, նա ուշադրություն հրավիրեց կանանց ընտրության իրավունքի հարցին։
Կենսագրություն
Էննի Քեննին ծնվել է Հյուսիսարևմտյան Անգլիայի Սփրինգհեդ արվարձանում, բանվորի ընտանքիում։ Եղել է Հորացիո Նոլսոն Քեննիի (1849-1912) և Աննի Վուդի (1852-1905) ընտանիքի չորրորդ (12 երեխաներից) դուստրը։ 10 տարեկան հասակից շուրջ 15 տարի աշխատել է (երբեմն մինչև 12 ժամ) բամբակագործվածքային ֆաբրիկայում։ Ռոբերտ Բլետչֆորդի «Կլարիոն» սոցիալիստական հրատարակչության ազդեցության ներքո մասնակցել է արհմիութենական շարժմանը և զբաղվել ինքնակրթությամբ։ Դրա շնորհիվ նա ընդգրկվել է սուֆրաժիստական շարժման մեջ, որի շարքերում սերտ բարեկամություն է հաստատել մի քանի հայտնի ակտիվիստների հետ։ Մեկ այլ գործող ֆեմինիստի՝ Մինի Բոլդոկի հետ հանդես եկավ որպես Լոնդոնի Կանանց հասարակական-քաղաքական միության համահիմնադիր ։
Քեննին հանրության ուշադրությանն արժանացավ 1905 թվականին, երբ նրան Քրիստաբել Պանկհյորստի հետ (Ռոբերտ և Էմմելին Պանկհյորստների դուստրը, երեք Պանկհյորստ քույրերից մեկը, Ադելինի և Սիլվիա Էստելլայի հետ մեկտեղ) մի քանի օրով բանտարկեցին այն բանի համար, որ նրանք ընդհատեցին արտաքին գործերի նախարար Էդուարդ Գրեյին և նրա տեղակալ Ուինսթոն Չերչիլին Մանչեստրում կազմակերպված պահպանողականների հանրահավաքի ժամանակ։ Նրանք հարց ուղղեցին քաղաքական գործիչներին կանանց քվեարկության իրավունքի մասին. «Երբ է Լիբերալ կուսակցությունը թույլատրելու, որ կանայք քվեարկեն», և համապատասխան բանավեճ սկսվեց։ Ենթադրվում է, որ միջադեպը սկիզբ դրեց Մեծ Բրիտանիայում կանանց ընտրական իրավունքների համար պայքարի նոր փուլին։
Քեննին բազմիցս ոստիկանություն ընկավ, նրան 13 անգամ բանտ նստեցրին, որտեղ էլ հացադուլներ կազմակերպեց։ 1912-1914 թվականներին ղեկավարել է կանանց իրավունքների համար բողոքի ցույցերը։ Սակայն, երբ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելու հետ կապված հայրենասիրության ալիքի վրա սուֆրաժիստական ակցիաները դադարեցվեցին, նա անհետացավ քաղաքական ասպարեզից, իսկ պատերազմից հետո կանայք քվեարկության իրավունք ստացան։
Անձնական կյանք
Էննին սուֆրաժիստական շարժան շարքում ունեցել է մտերիմ ընկերուհիներ։ Նա անկողինը կիսում էր Մարի Բլեթուայթի, Կլարա Կոդդի և Ադելա Պանկհյորսի հետ։ Նա Քրիստաբել Պանկհյորստի հետ հանգստանալու է մեկնել Սաակ, բայց պարզ չէ, արդյոք նրանց միջև ֆիզիկական հարաբերություն երբևէ եղել է, թե՝ ոչ ։ Իր օրագրում Մարի Բլեթուայթը նշում է Քեննիի բազմաթիվ զուգընկերուհիների մասին, երբ Քեննին նրա տանն էր մնում։ Որպես պատճառ նշվում է Բլեթուայթի խանդը ։ Բլեթուայթը Էննին երես էր տալիս։ Նա հաճախ էր այցելում սուֆրաժիստներ Eagle House հանգրվան, և, ի տարբերություն մյուսների, նա այնտեղ չորս ծառ է տնկել ։
Քեննին ամուսնացել է Ջեյմս Թեյլորի (1893–1977) հետ և հաստատվել Լեչուրթում։ Հերթֆորդշիրում 30 տարեկանից բարձր կանայք ընտրելու իրավունք ստացան 1918 թվականին։ Էննիի և Ջեյմսի որդին՝ Ուորվիք Քեննի Թեյլորը, ծնվել է 1921 թվականին։
Մահ
Էննի Քեննին մահացել է շաքարախտից, 1953 թվականի հուլիսի 9-ին Լիստեր հիվանդանոցում։ Թաղվել է ռոզենկրեյցերական ծիսակարգի համաձայն ։
Հետմահու ճանաչում
1999 թվականին Օլդհամ խորհուրդը Էննի Քեննիի պատվին Lees Brook Mill-ում, որտեղ Էննին 1892 թվականին սկսել էր աշխատել, կապույտ հուշատախտակ փակցրեց ։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Օլդհամի նախկին քաղաքապետարանի մոտ կանգնեցվեց նրա արձանը ։
Էննի Քեննի անունն ու պատկերը (58 սուֆրաժիստուհիների հետ միասին) փորագրված է 2018 թվականին Լոնդոնի Պառլամենտական հրապարակում տեղադրված Միլիսենտ Ֆոսեթի հուշարձանի պատվանդանի վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի սուֆրաժիստուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Տատյանա Պատա
Տատյանա Ակիմովնա Պատա (Тетяна Якимівна Пата, ), ուկրաինացի նկարչուհի,  պետրիկովյան նկարազարդման վարպետ, ՈւԽՍՀ ժողովրդական ստեղծագործության վաստակավոր վարպետ (1962)։
Կենսագրություն
Տատյանա Պատան ծնվել է Եկատերինոսլավի նահանգի Պետրիկովկա քաղաքում, Յակիմ Մարտինենկոյի աղքատ բազմանդամ ընտանիքում։ 14 տարեկանից նա վաստակել է իր ապրուստը՝ այցելելով տներ և պատկերազարդելով վառարանների ծխնելույզները։ 1913 թվականին Պետրիկովկա է ժամանում պետերբուրգցի նկարիչ Եվգենիա Էվենբախը, որը հետաքրքրվել է Պատայի աշխատանքով և նրան հրավիրել տեղափոխվել մայրաքաղաք։ Սակայն Տատյանա Ակիմովնան չի համաձայնվել թողնել հայրենի գյուղը, որը դարձել էր նրա  ոգեշնչման և ստեղծագործական թեմաների ընտրության վայր։
Վարպետի հետագա ստեղծագործական ճակատագիրը որոշվեց պատմաբան և ազգագրագետ Դմիտրի Յավորնիցկու հետ հանդիպումը։ Նա առաջինն էր, որ նպաստեց իր ստեղծագործությունների հանրային ճանաչմանը՝ որպես ժողովրդական արվեստի իրական արժեքներ։ 1920-ական թվականներին Դնեպրոպետրովսկի տեղական պատմության թանգարանի պատվերով, որը գլխավորում էր Դմիտրի Իվանովիչը, Պատան կատարեց գորգի և ծխնելույզի նկարների երկու էսքիզներ, որոնք պահվում են ֆոնդերում։
1950 թվականին Պատան դարձել է Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության անդամ։
Կյանքի վերջին տարիներին նկարիչը ստեղծել է մի շարք նոր նկարներ, որոնք ընդգրկվել են «Տատյանա Պատա» (1973) ալբոմում, ձևավորել է գրքեր, գեղարվեստական բացիկներ։
Խելևան
Խելևան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Տատյանա Պատա
Պարգևներ, մրցանակներ
1962 թվականին Պատային շնորհվել է Ուկրաինայի ԽՍՀ ժողովրդական արվեստի պատվավոր վարպետի կոչում։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ» մեդալով և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Հիշատակ
Դնեպրի փողոցներից մեկը կոչվում է Տատյանա Պատայի անունով։
Խելևան
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Տատյանա Պատա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության անդամներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Խելևան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սամբեկ (Նեկլինովսկի շրջան)
Սամբեկ (Самбек), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Սամբեկսկի գյուղական համայնքի կենտրոնի կազմի մեջ։ 2002 թ. տվյալներով Բնակչությունը կազմում է 5286 մարդ։ Հիմնվել է 1785 թ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Ռամշիր
Ռամշիր (‎), քաղաք Իրանի հարավ-արևմուտքում Խուզեստան շահրեստանում։ Վարչական կենտրոնը Ռամշիր շահրեստանն է։ 2006 թվականին բնակչությունը կազմում էր 24 782 մարդ ։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Խուզեստանի հարավ-արևելքում, Խուզեստանի հարթավայրի կենտրոնական մասում, ծովի մակարդակից 17 մետր բարձրության վրա ։ Ռամշիրը գտնվում է Ահվազից մոտ 80 կիլոմետր հարավ-արևելք, որը օստանի վարչական կենտրոն է, և Սպահանից 280 կիլոմետր հարավ-արևմուտք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ Կատեգորիա:Խուզեստանի քաղաքներ
Մաշկի քաղցկեղ
Մաշկի քաղցկեղ, մաշկից առաջացող քաղցկեղի տեսակ։ Այն պայմանավորված է ոչ նորմալ բջիջների զարգացմամբ, որոնք կարող են մետաստազներ առաջացնել մարմնի այլ մասերում ։ Մաշկի քաղցկեղը լինում է երեք տեսակ՝ մաշկի հիմային բջջային քաղցկեղ, մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղ և մելանոմա ։ Առաջին երկու տեսակը, ինչպես նաև մի շարք քիչ տարածված քաղցկեղներ, հայտնի են որպես ոչ մելանոմային քաղցկեղներ ։ Մաշկի հիմային բջջային քաղցկեղը դանդաղ է աճում և կարող է վնասել հյուսվածքը, սակայն չի տարածվում և չի կարող հանգեցնել մահվան ։ Այն հիմնականում իրենից ներկայացնում է մաշկի անցավ բարձրացած փայլուն հատված, որի վրա երևում են մանր արյան անոթներ կամ կարող է լինել մաշկի բարձրացած հատված, որի վրա խոցեր են ։ Մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղը տարածվելու ավելի մեծ հավանականութոուն ունի ։ Դրա հետևանքով սովորաբար առաջանում է գունդ՝ եղջերացող գագաթով, ինչի հետևանքով կարող է առաջնալ նաև խոց ։ Մելանոմաները առավել ագրեսիվ են։ Նշանները ներառում են մելանոցիտների առկայութոուն, որոնք ունեն փոփոխված չափ, ձև, գույն, անկանոն եզրեր, բազմագույն են, քոր են առաջաննում և արյունահոոող են ։
Առաջաման դեպքերի առնվազն 90%-ը արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցութան հետևանքով են ։ Այս ազդեցության հետևանքով երեք հիմնական տեսակների վտանգն էլ մեծանում է ։ Օզոնի շերտի բարակեցման պատճառով լույսի ազդեցությունը հետզհետե մեծանում է ։ Սոլյարիումները հանդիսանում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման մեկ այլ պատճառ։ Հատկապես վնաաակար է երեխաների շրջանում մաշկի հիմային բջջային քաղցկեղի և մելանոմաների հայտնաբերումը ։ Մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղի հայտնաբերումը, անկախ այն բանից թե երբ է դա տեղի ունենում, կարևոր է ։ Մելանոմաների 20-30%-ը զարգանում են մելանոցիտներից ։ Մաշկի բաց գույն ունեցող մարդիկ ռիսկային գոտում են ։ Ռիսկային գոտում են նաև նրանք, ովքեր ունեն թույլ իմունային համակագ (կարող է պայմանավորված լինել դեղերի ընդունումով) կամ վարակված են ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով ։ Ախտորոշումը կատարվում է բիոպսիայի միջոցով ։
Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությանը փոքրացումը և արևապաշտպան միջոցների օգտագործումը համարվում են կանխարգելիչ միջոցներ մելանոմայի և տափակ բջջային քաղցկեղի առաջացման համար ։ Արևապաշտպան միջոցների ազդեցությունը հիմային բջջային քաղցկեղի ռիսկի գործոնի վրա պարզաբանված չէ ։ Մաշկի ոչ մելանոմային քաղցկեղները սովորաբար բուժելի են ։ Բուժումը գլխավորապես կատարվում է վիրահատական հեռացումով, բայց կարող է ներառել նաև ճառագայթային թերապիա կամ հրատապ օգտագործվող դեղամիջոցներ, օրինակ՝ ֆտորուրացիլ։ Մելանոմայի բուժումը կարող է կատարվել վիրահատության, քիմիաթերապիայի և ճառագայթային թերապիայի համատեղությամբ  ։ Այն հիվանդների մոտ, ում հիվանդությունը տարածվել է մարմնի այլ մասեր, պալիատիվ օգնությունը կարող է բարելավել կյանքի որակը ։ Քաղցկեղի տեսակներից մելանոման ունի ապրելու ամենաբարձր ցուցանիշը։ Միացյալ Թագավորությունում բնակվողների ավելի քան 86%-ը և Միացյալ Նահանգներում բնակվողների ավելի քան 90%-ը գոյատևում են ավելի քան հինգ տարի  ։
Մաշկի քաղցկեղը՝ քաղցկեղների ամենատարածված տեսակն է, ընդհանուր հաշվարկով՝ դեպքերի առնվազն 40%-ը ։ Ամենատարածված տեսակն է ոչ մելանոմային մաշկի քաղցկեղը, որը հանդիպում է տարեկան առնվազն երկուսից երեք միլիոն մարդու մոտ ։ Ոչ մելնանոմայի մաշկի քաղցկեղների մոտ 80%-ը հիմային բջջային քաղցկեղն է, 20%-ը՝ տափակ բջջային քաղցկեղը :  Հիմային բջջային և տափակ բջջային մաշկի քաղցկեղները հազվադեպ են հանգեցնում մահվան ։  Միացյալ Նահանգներում դրանք քաղցկեղի բոլոր մահացությունների 0.1%-ից պակաս են պատճառ հանդիսանում : 2012 թվականին մելանոման աշխարհում հայտնվել է 232.000 մարդու մոտ և հանգեցրել է 55.000 մարդու մահվան : Եվրոպոիդ ռասան Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Հարավային Աֆրիկայում ունեն աշխարհում մելանոմայի ամենաբարձր ցուցանիշները ։ Մաշկի քաղցկեղի երեք հիմնական տեսակները վերջին քսանից քառասուն տարիների ընթացքում առավել տարածված են դարձել հատկապես կովկասյան երկրներում ։
Դասակարգում
Մաշկի քաղցկեղը բաժանվում է երեք հիմնական տեսակի՝ մաշկի հիմային բջջային քաղցկեղ, մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղ, մաշկի չարորակ մելանոմա։
Հիմային բջջային քաղցկեղն առաջանում է մաշկի՝ արևի կողմից «տեսանելի» հատվածներում, հատկապես՝ դեմքին։ Այն հազվադեպ է տարածվում և առաջացնում մահ, հեշտությամբ բուժվում է վիրահատական միջամտությամբ և ճառագայթմամբ։ Մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղը տարածվում է մարմնի այլ մասերին, սակայն համեմատաբար քիչ, քան հիմային բջջայինը։ Չնայած դրան տարածման աստիճանը կրկին համարվում է ցածր, բացառությամբ շուրթերի, ականջի և ընկճված իմուն համակարգով մարդկանց մարմնի։ Մելանոման մաշկի քաղցկեղի երեք տեսակներից ամենատարածվածն է։ Այն հաճախ է մետաստազներ առաջացնում և կարող է մահվան պատճառ դառնալ։
Մաշկի քաղցկեղի քիչ տարածված տեսակներն են` դերմատոֆիբրոսարկոմալ ուռուցք, Մերկելի բջջային քաղցկեղ, Կապոշի սարկոմա, կերատոականտոմա, բջջային ուռուցքներ, էպիդերմալ քաղցկեղ, կրծքի Պագետի հիվանդություն, ֆիբրոքսանտոմա, լեյոմիոսակոմա և անգիոսարկոմա։
Հիմային բջջային քաղցկեղը և տափակ բջջային քաղցկեղը ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների կողմից հաճախ ենթարկվում են մուտացիայի։ Չարորակ մելանոման հիմնականում առաջանում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների A տեսակի վնասակար ազդեցությամբ։ ԴՆԹ-ի անուղղակի վնասումը պայմանավորված է ազատ ռադիկալների և ռեակտիվ թթվածնի ազդեցութամբ[21]: Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ վաթսուն րոպե մաշկի կողմից արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների կլանումը հանգեցնում է ազատ ռադիկալների առաջացման։
Նշաններ և ախտանիշներ
Սիմպտոմները մաշկի քաղցկեղի տարբեր տեսակների մոտ տարբեր են։ Դրանք ներառում են մաշկի անդարձելի փոփոխութոուններ, խոցերի առաջացում, մաշկի գունազրկում և առկա խալերի փոփոխություններ, ինչպիսիք են ատամնավոր եզրերի առաջացումը և խալի մեծացումը։
Մաշկի հիմային բջջային քաղցկեղ
Մաշկի հիմային բջջային քաղցկեղը սովորաբար ներկայանում է որպես մեծացած, հարթ, մարգարտյա ուռուցք՝ գլխի, պարանոցի կամ ուսերի մաշկի վրա։ Երբեմն արյան փոքր անոթները տեսանելի են ուռուցքներում (կոչվում է տելեանգիէկտազիա)։ Ուռուցքի կենտրոնում հաճախակի զարգանում են արյունահոսություններ։ Հաճախ այն շփոթում են չբուժվող վերքերի տեսակների հետ։ Մաշկի քաղցկեղի այս ձևը ամենաքիչ մահացուն է և պատշաճ բուժման դեպքում այն կարող է վերանալ։
Մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղ
Մաշկի տափակ բջջային քաղցկեղը սովորաբար կարմիր, եղջերացող, թանձր գոյացություն է։ Որոշները ամուր, կոշտ այտուցներ են, կերատոականտոմաների նման գմբեթաձև։ Կարող են առաջանալ արյունահոսություններ և վերքը պատվի խոցերով։ Եթե տափակ բջջային քաղցկեղը չբուժվի, այն կարող է տարածվել։ Երկրորդ ամենատարածված մաշկի քաղցկեղն է։ Դա վտանգավոր է, բայց ոչ այնքան, որքան մելանոման։
Մելանոմա
Մելանոմային բնորոշ են տարբեր գույներ` շագանակագույնից մինչև սև։ Մելանոմաների քիչ մասը վարդագույն են, կարմիր կամ մսագույն։ Վերջինս կոչվում է ամելանոտիկ մելանոմա և ավելի ագրեսիվ է։ Չարորակ մելանոմայի զգուշացման նշաններն են խալի չափի, ձևի, գույնի կամ բարձրության փոփոխությունները։ Այլ նշաններից են նոր խալերի առաջացումը հասուն տարքում կամ ցավը, քորը, խոցերի առաջացումը, կարմրությունը կամ այդ տեղամասի արյունահոսությունը։ Ամենահաճախ օգտագործվող մնեմոնիկան է «ABCDE»-ն, որտեղ A-ն(asymmetrical) նշանակում է ասիմետրիկ, B(borders)-եզրավոր C(color)-գունավոր, D(diameter)-մեծ տրամագծով E(evolving)-զարգացող[22][23]:
Այլ
Մերկելի բջջային քաղցկեղը հաճախ շատ արագ է աճում։ Կարմիր, մանուշակագույն կամ մաշկագույն ուռուցքները, որոնք ցավոտ չեն, առաջացնում են քոր։ Դրանք հնարավոր է շփոթել քաղցկեղի այլ տեսակների հետ[24]:
Առաջացման պատճառներ
Արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները մաշկի քաղցկեղի առաջացման գլխավոր շրջակա գործոնն են[25][26][27]: Ռիսկի այլ գործոնները ներառում են՝
Ախտաֆիզիոլոգիա
Չարորակ էպիթելային շերտը, որը հիմնականում առաջանում է էպիդերմիսում, քաղցկեղի լորձաթաղանթում կամ քրոմոսոմային մետապլազիայի շրջանում, կոչվում է տափակ բջջային քաղցկեղ[32]:
Մակրոսկոպիկորեն ուռուցքը արագ բարձրանում է, սնկի նման աճում, առաջացնում է խոցեր անկանոն սահմաններով։ Ուռուցքային բջիջները ոչնչացնում են հիմային թաղանթը և ձևավորվում շերտեր կամ կոմպակտ զանգվածներ, որոնք անցնում են բուն մաշկ։ Լավ տարբերակված քաղցկեղի դեպքում ուռուցքային բջիջները պլեոմորֆիկ ատիպիկ են, բայց նմանվում են նորմալ կերատինոցիտներին (խոշոր, բազմանկյուն, առատ էոզինոֆիլ(վարդագույն) ցիտոպլազմով և կենտրոնական դասավորությամբ կորիզով)[32]:
Նրանց դասավորությունը նման է նորմալ էպիդերմիսում բջիջների դասավորությանը. ծայրամասում չհասունացած բջիջներն են, իսկ կենտրոնում՝ հասուն։ Ուռուցքի բջիջները վերածվում են կերատինացված քաղցկեղային բջիջների և համախմբվում են գեղձերի շուրջը համակենտրոն, թիթեղաձև շերտերով, որոնք կոչվում են «բջջային բներ» կամ «էպիթել-կերատինային մարգարիտներ»։ Շրջապատող ստրոման կրճատվում է և պարունակում է բորբոքային ներսփռանք (լիմֆոցիտներ)։ Վատ տարբերակված տափակ բջջային քաղցկեղը պարունակում են ավելի շատ պլեոմորֆիկ բջիջներ և չեն պարունակում կերատին[32]:
Հիվանդության մեջ ընդգրկված մոլեկուլային գործոնը PTCH1 գենի մուտացիան է, որը կարևոր դեր է խաղում Sonic hedgehog ազդանշանային ուղու համար[33]:
Ախտորոշում
Ախտորոշումը կատարվում է բիոպսիայի և ախտահյուսվածաբանական հետազոտության միջոցով[3]:
Մաշկի ոչ ինվազիվ քաղցկեղի հայտնաբերման մեթոդները ներառում են լուսանկարումը, դերմասկոպիան, սոնոգրաֆիան, միկրոսկոպիան, սպեկտրասկոպիան, ֆլուորեսցենցիալ սպեկտրասկոպիան, տերահերցային սպեկտրոսկոպիան, օպտիկական կոհերենտ տոմոգրաֆիան, մուլտիսպեկտրալ շերտագրման տեխնիկան, թերմոգրաֆիան, էլեկտրական դիմադրությունը, ժապավենագրությունը և համակարգչային վերլուծությունը [34]:
Կանխարգելում
Արևապաշտպան միջոցներն արդյունավետ են, և հետևաբար խորհուրդ է տրվում դրանք օգտագործել մելանոման[35] և տափակ բջջային քաղցկեղը կանխարգելելու համար[36]: Կա փոքր ապացույց այն բանի, որ դա արդյունավետ է նաև հիմային բջջային քաղցկեղը կանխարգելելու համար։ Մաշկի քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը նվազեցնելու համար խորհուրդ է տրվում կրել պաշտպանիչ հագուստ, արևային ակնոց, գլխարկ և խուսափել արևի ուղիղ ճառագայթներից[38]: ԱՄՆ-ի կանխարգելիչ ծառայությունների ուժերը խորհուրդ են տալիս իննից քաանհինգ տարեկան մարդկանց խուսափել ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությունից[39]:
Մաշկի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը կարող է կրճատվել մի շարք միջոցառումների, ներառյալ արևի ազդեցության, ծխախոտի և սոլյարիումների օգտագործման նվազմամբ[40], արևապաշտպան միջոցների օգտագործման ավելացմամբ։
Մաշկի քաղցկեղի հայտնաբերման համար քիչ փաստեր կան[41]: Դրա կանխարգելման համար վիտամինային և հակաօքսիդանտային հավելումներ չեն հայտնաբերվել[42]: Դիետիկ միջոցառումներից օգտվելու արդյունավետության ապացույցը նախնական է[43]:
Ցինկի և տիտանի օքսիդները հաճախ օգտագործվում են արևապաշտպան միջոցներում՝ ապահովելով լայն պաշտպանություն ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից[44]:
Որոշ սննդամթերքներ կարող են նվազեցնել արևահարման վտանգը, սակայն դա քիչ արդյունավետ է արևապաշտպան միջոցներից[45]:
Բարձր ռիսկային ֆիզիկական անձանց մաշկի քաղցկեղի կանխարգելման մետա-վերլուծությունը ցույց է տվել, որ T4N5 լիպոսոմի լոսյոնի լազերային օգտագործումը պիգմենտային քսերոդերմայով հիվանդ մարդկանց մոտ նվազեցնում է հիմային բջջային քաղցկեղի հայտնաբերման հաճախականությունը, իսկ բերանային ուղիով տրված ացիտրետինը փոխպատվաստված երիկամով մարդկանց համար կարող է օգտակար լինել[46]:
Բուժում
Բուժումը կախված է քաղցկեղի տեսակից, տեղադրությունից, հիվանդի տարիքից և այն փաստից, թե քաղցկեղը առաջնային է, թե հետադարձ։ Երիտասարդ անհատի մոտ հանդիպեղ փոքր հիմային բջջային քաղցկեղի բարեհաջող բուժման (օրինակ՝ Մոհի վիրահատում կամ CCPDMA)հավանականության ցուցանիշը բավականին մեծ է։
Բազմաթիվ բարդ բժշկական խնդիրներով տարեց խոցելի մարդկանց դեպքում քթի հիմային բջջային քաղցկեղի ակցիզացման դժվարությունը կարելի է հիմնավորել ճառագայթային թերապիայով (մի փոքր ավելի ցածր մակարդակի բուժում) կամ բուժում չկիրառելով։ Հատուկ քիմիաթերապիան կարող է կիրառվել մեծ մակերեսային տափակ բջջային քաղցկեղի  դեպքում լավ կոսմետիկ արդյունքների համար, մինչդեռ դա կարող է լինել անհամապատասխան ինվազիվ հիմային բջջային կամ տափակ բջջային քաղցկեղների համար։ Ընդհանուր առմամբ, մելանոման վատ է արձագանքում ճառագայթմանը կամ քիմիաթերապիային։