cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարիխուանա
Քիմիական տեղեկանք
Կանեփի որոշ տեսակներ պարունակում են բավարար քանակությամբ հոգեմետ նյութեր, որոնք կոչվում են կանաբինոիդներ։ Դրանցից մեկը՝ տետրահիդրոկանաբինոլը (ամբողջական անունը՝ դելտա-9-տետրահինդրկանաբինոլ), կանեփի հիմնական հոգեներգործուն նյութն է։ Սովորական, չորացրած, հոգեմետ նյութեր պարունակող կանեփը (մարիխուանա), 1970-ականների և 1980-ականների տվյալներով, պարունակում է, պարունակում է միջինը 2—4 % տետրահիդրոկանաբինոլ (առանձին դեպքում պարունակում էր ավելի քան 10 %), 0,31 % կանաբինոլ, 0,05 % այն կանաբինոլային թթու ։ Կանեփի բազմացվող տեսակներում տետրահիդրոկանաբինոլի պարունակությունը կարող է ավելի բարձր լինել, կամ, հակառակը, նվազագույնի հասցվել՝ կախված բազմացման նպատակներից։ Տետրահիդրոկանաբինոլը միակ հոգեմետ նյութը չէ, չնայած, որ մնում է ամենակարևորը։ Դատելով կենդանիների և մարդկանց վրա ազդեցությունից՝ կանեփի էքստրակտները, 2 կամ ավելի անգամ երկարատև ազդեցություն են ունենում, քան տետրահիդրոկանաբինոլը ։
Անվանում և հոմանիշներ
Գոյություն ունի անվան ծագման մի քանի տարբերակ։ Համարվում է, որ բույսի առաջին գրավոր հիշատակումը mariguan անվամբ, որ աճում է Ռիո Գրանդե գետի ափերին, պատկանում է ծագումնաբան Ջոն Գրեգորի Բուրկին (1894)։ Անգլերեն այս բառն անցել է շնորհիվ Մեքսիկայի աշխատողների, որոնք բույսն օգտագործում էին ռեկրեացիոն, հանգստի նպատակներով։ Անգլերեն բառարաններում այն հաճախ նկարագրվում է որպես հնդկական։ Սակայն քանի որ բույսը Նոր Աշխարհ բերվել է Հնից, ապա առաջ են քաշվում այնպիսի ծագումնաբանական տեսություններ, որոնք կապում են «մարիխուանա» անվանումը չինական կամ սեմիթական արմատների հետ (վերջին դեպքում այն կարող է հանդես գալ որպես միարման «մայորան» բառի հետ ։ Տվյալներ չկան, որոնք ցույց տան անվանման ուղղակի ծագումը իսպանական Մարիա և Խուան անուններից, սակայն նրանք, հնարավոր է, որ ազդեցություն են թողել բառի ժամանակակից գրության վրա (անվանման ավելի վաղ գրությունը իսպաներեն ներառում է h տառը՝ j-ը փոխարեն, ինչը չի համապատասխանում իսպաներեն «Խուան» անվան գրությանը) ։
Մարիխուանան ունի բազմաթիվ ժարգոնային և շրջանային անվանումներ։
Հնդկաստանում գործածվող կանեփի պատրաստուկները օրգանիզմի վրա ազդեցության յուրօրինակ տարբերակ են։ Հայտնի են երեք տարատեսակներ. բանգ (բհանգ), գանջա և շարաս (չարաս)։ Ամենաէժան և ամենաքիչ ազդեցություն գործող պատրաստուկը բանգն է, որը ստանում են չորացրած կամ կտրատած տերևներից, սերմերից և ցողուններից։ Գանջան, որ ստացվում է իգական բույսերի ծաղկաբույլից, երկու կամ երեք անգամ ավելի ներգործուն է, քան բանգը։ Շարասը մաքուր խեժն է, որ Մերձավոր Արևելքում առավել հայտնի է հաշիշ անվամբ ։
Գանջա
Գանջա (գանժա), տեղական կանեփի և դրանից պատրաստվող հոգեմետ նյութերի հնդկական անվանումը։ Գանջայի պատարստման համար անպտղատու ծաղկաբույլերը հավաքում են և ոտքերով տրորում, ապա թողնում են արևի տակ, նորից ծածկում, կրկին չորացնում, մինչև ճիշտ տեսքը չստանա, իսկ ծաղկաբույլերը բավականաչափ խեժ չարտադրեն։
Ճամայկայում և Կարիբյան կղզիներում գանջան կանեփի հոգեմետ տարատեսակների, ինչպես նաև իգական ծաղկաբույլերից պատրաստվող և ծխելու համար օգտագործվող մարիխուանայի ընդհանուր անվանումն է ։
Հաշիշ
Հաշիշ (պարսկ. حشیش‎, «հաշեշա»՝ «չորացրած խոտ»), կանեփից պատրաստվող հոգեմետ նյութերի ամբողջ շարքի ընդհանուր անվանում։ Պատրաստվում է փոշու պրեսավորման ճանապարհով։ Փոշին ստացվում է չորացրած տերևների կամ բույսերի վերին հատվածի կպչուն յուղային մասի չորացմամբ և մանրացմամբ։
Օգտագործման պատմություն
Մարիխուանայի՝ որպես հոգեմետ դեղի, գործածման պատմությունը ունի ամենաքիչը 27 —50 դարի պատմություն։ Առաջին հիշատակումներ կան թե՛ ացտեկների, թե՛ Հնդկաստանի և այլ երկրների մոտ. դրանք ունեն մ.թ.ա 3 հազարամյակի պատմություն։
Մարիխուանայի բժշկության մեջ գործածել են դեռևս Հին Հնդկաստանում և Մերձավոր Արևելքում, որտեղ կանեփը լայն տարածում էր գտել որպես ցավազրկող, հակաէպիլեպտիկ, հակացնցումային միջոց։ Մարիխուանայի օգտագործման պատմությունը սկսվում է ամենաքիչը մեր թվարկությունից առաջ XVIII դարից ։ Եվրոպական բժշկության մեջ մարիխուանայի օգտագործման վերաբերյալ առաջին հիշատակումները վերաբերում են XIX դարի երկրորդ կեսին Անգլիայի կողմից Հնդկաստանի գաղութացման ժամանակաշրջանին , երբ զինովարակն վիրաբույժները սկսեցին մարիխուանան օգտագործել ցավազրկման, մկանների սպազմերի բուժման, էպիլեպսիայի և ռևմատիզմի ցավազրկման համար։ Անգլիական գաղութային կորպուսի զինվորական բժիշկների շնորհիվ՝ մարիխուանայի դեղամիջոցները լայն տարածում գտան տասնիններորդ դարի Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։
Մարիխուանայի օրինականացման հիմնախնդիրը
Գոյություն ունի հասարակական շարժում, որը պահանջում է մարիխուանայի օգտագործման օրինականացում կամ գոնե ապաքրեականացում։ Այս շարժման կողմնակիցները կարծում են, որ մարիխուանայից պատրաստվող դեղամիջոցները, ի տարբերություն օրինականացված ալկոհոլի և ծխախոտի, պակաս վնաս են առողջության համար և ֆիզիկական կախվածություն չեն առաջացնում։ Որպես փաստարկ հաճախ նշվում է բժշկական մարիխուանայի մասին։ Վերջինս ունի որոշակի պոտենցիալ օգտակար հատկություններ, սակայն դրա էֆեկտիվությունը և անվտանգությունն ուսումնասիրող կլինիկական հետազոտություններ քիչ են անցկացվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Վլադիմիր Աբաջյան
ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Գևորգ Աբաջյանի եղբայրն է։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Աբաջյանը ծնվել է 1927 թ․ նեյեմբերի 27-ին Շիրակի մարզի Շիրակ գյուղում (նախկին անվանումը՝ Ղոնախղռան)։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինն ու նույն թվականից աշխատանքի անցել Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում ։ Թատրոնում կերտել է 50-ից ավելի դերեր։
Հայտնի է նաև որպես ասմունքի վարպետ, խաղացել է նաև կինոյում («Սայաթ-Նովա», «Հուսո աստղ», «Արահետ» և այլն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:1937 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:2013 մահեր Կատեգորիա:Հունվարի 15 մահեր Կատեգորիա:Հայ ասմունքողներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Դրանիշնիկի
Դրանիշնիկի (Драни́шники), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 87 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1792 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Գորոդոկի շրջան)
Ալեքսանդրովկա (Олександрівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օկաչևո
Օկաչևո (Окачеве), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օկաչևո գյուղում բնակվում էր 207 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,864 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 239,58 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ալեն շրջան (Ինդիանա)
Ալեն շրջան (Allen County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.702 կմ² է, բնակչությունը՝ 355.329 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆորտ Ուեյն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1823 թ.։
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
Նիզովկա (գյուղ, Սպասսկի շրջան)
Նիզովկա (Низовка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սպասսկի շրջանի կազմում։
Պատմություն
Նիզովկա գյուղի Սուրբ Նիկոլայի փայտե ծխական եկեղեցին առաջին անգամ կառուցվել է 17-րդ դարում, վերակառուցվել՝ 1714 թվականին ։ 1760 թվականին գյուղը գնել է հայտնի ուրալյան սելեկցիոներ Պ. Ա. Դեմիդովը։ 20 տարի անց այն վաճառվել է Ալեքսանդր Զուբովին՝ Պլատոն Զուբովի հորը ։
1823 թվականին սկսվել է Միքայել Հրեշտակապետի անունով քարե եկեղեցու շինարարությունը՝ սրբերի Ֆրոլի և Լաուրուսի և Սուրբ Նիկողայոսի կցակառույցներով՝ ըստ «նավ» ճարտարապետական տիպի, իսկ 1829 թվականին փայտե Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցին տեղափոխվել է Սպասկոե գյուղ։ Փակվել է 1930-ական թվականներին։ Տաճարի մոտ պարսպի հետևում պահպանվել են տապանաքարեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սպասսկի շրջանի բնակավայրեր
Վաթեռլոո կամուրջ (նկարների շարք)
Գրեթե բոլոր նկարները պատկերվել են միևնույն ռակուրսից, սակայն երբեմն տարբերվում են պատկերի լայնությունն ու բարձրությունը։ Նկարների հիմնական օբյեկտը Վաթեռլոո կամուրջն է։ Նկարների մեծ մասի հետին պլանում երևում են Թեմզայի հակառակ ափին գտնվող գործարանների ծխնելույզները։ Նկարները հիմնականում 65 × 100 սմ չափի են։
Սմոտրիկովսկի գյուղական խորհուրդ (Պիրյատինսկի շրջան)
Սմոտրիկովսկի գյուղական խորհուրդ  (Смотриківська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պիրյատինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Սմոտրիկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 953 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39,18 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,32 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Կասիա Ստրաս
Կասիա (Կասյա) Ստրաս, իսկական անուն՝ Կատաժինա Ստրուսինսկայա (Katarzyna Strusińska, ), լեհ թոփ-մոդել։
Ժողովածու (1649)
Ժողովածու (1649), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1649 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել 14, 15,17 դարերում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13.8X9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 431 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագիր, նոտրագիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շագանակագույն կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 161տ (1701թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կասիա Ստրաս
Կարիերա
Նա մասնակցել է այնպիսի դիզայներների դեֆիլեների, ինչպիսիք են՝ Prada, Louis Vuitton, Miu Miu, Versace, Roberto Cavalli, Fendi, Marc Jacobs, Calvin Klein, Dolce & Gabbana, Gucci, Givenchy, Chanel, Chloe, Christian Dior, Alexander McQueen, Balenciaga, Ջոն Գալյանո, Kenzo, Diesel, Viktor & Rolf, DKNY, Donna Karan, Burberry Prorsum, Alessandro Dell’Acqua, Sonia Rykiel, Julien Macdonald, Yves Saint Laurent, Balenciaga, Costume National, Jil Sander, Jil Stuart, Loewe:
Ստրասը փոխարինել է Լինդսի Վիքսոնին 2011 թվականին կայացած Miu Miu գարնանային հավաքածուի գովազդային արշավում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ մոդելներ
Լեվան
Լեվան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ջուլամերկի գավառակում ։ Գտնվում էր Ջուլամերկ գյուղաքաղաքից հյուսիս, Լեվինի ձախակողմյան վտակներից մեկի ափին, Լեվինի դաշտում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տեգերենզեի Գմունդ
Տեգերենզեի Գմունդ (Gmund am Tegernsee), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Տարածքը կազմում է 34,40 կմ² է։ Կենտրոնի բարձրությունը 740 մ է։ Բնակչությունը հասնում է 6038 մարդու, 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Հեռախոսային կոդն է +49 8022, 08021, իսկ փոստային ինդեքսը 83703։ Պաշտոնական հեռախոսահամարն է՝ 09 1 82 116։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Նիզովկա (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Նիզովկա (Низовка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պատրոն (շուն)
Պատրոն (Патрон, ծնվ․՝ ), ջեք ռասել տերիեր (Jack Russell Terrier) տեսակի ծառայողական շուն Ուկրաինայում, որը միջազգային հռչակ է ձեռք բերել Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման ժամանակ ։ Հակամարտության սկզբից մինչև մայիսի 8-ը-ը ըստ Ուկրաինայի նախագահի գրասենյակի՝ Պատրոնը օգնել է հայտնաբերել ռուսական զորքերի կողմից տեղադրված ավելի քան 236 պայթուցիկ սարք ։ Այս համեմատաբար կարճ ժամանակում նա դարձել մեծերի ու երեխաների սիրելի հերոսը ։ Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարությանը կից ստեղծված Մարդասիրական ականազերծման միջազգային համակարգող կենտրոնի պաշտոնական խորհրդանիշն է ։
2022 թվականի ապրիլին նա 2,5 տարեկան է դարձել ։ Նա կշռում է մոտ չորս կիլոգրամ, ինչը նշանակում է, որ նրա մարմնի քաշը չի գերազանցի հինգ կիլոգրամը, ինչը անվտանգ է նաև հակահետևակային ականներ հայտնաբերելու համար ։
2020 թվականին, Չեռնիգովի մարզում Ուկրաինայի արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության պիրոտեխնիկական խմբի ղեկավար Միխայիլ Իլևը գործընկերոջից շուն է գնել և նվիրել որդուն  ։ Սկզբում ցանկացել են նրան տալ Պուլյա (հրազենի գնդակ) մականունը, սակայն դա անհաջող են համարել, ներկա անունը թագմանաբար նշանակում է փամփուշտ։ Վեց ամսական հասակում կինոլոգները սկսել են աշխատել Պատրոնի հետ ։ Նա ցույց է տվել որոնող շան ունակությունը այն բանից հետո, երբ տերը մեկ անգամ տարել է նրան աշխատանքի , և նա սկսել է սովորել՝ ճանաչել պայթուցիկները հոտով , սակայն հատուկ վարժեցված չէ  որպես սակրավոր շուն ։ Պատրոնի տերերը ծրագրել էին, որ նա ցուցադրական շուն է լինելու ։ Պաշտոնապես նա Ուկրաինայի արտակարգ իրավիճակների պետական ​​ծառայության անդամ չէ ։
Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժումը սկսելուց կարճ ժամանակ առաջ Պատրոնին ծրագրված էր ուղարկել Միացյալ ուժերի գործողության գոտի՝ որպես կամավոր շուն, սակայն պատերազմի բռնկման հետ նա ներգրավվել է Չեռնիգովի շրջանի տարածքների ականազերծմանը ։
Նրա մասին առաջին հրապարակումները հայտնվել են 2022 թվականի մարտի 15-ին ։ Պատրոնն ունի իր սեփական էջերը Ինստագրամում (2022 թվականի մայիսի 13-ի դրությամբ բաժանորդների թիվը գերազանցել է 244 հազարը ) և Թվիթթերում (2022 թվականի մայիսի 9-ի դրությամբ բաժանորդների թիվը գերազանցել է 13 հազարը ), և նրա մասնակցությամբ հրապարակված տեսանյութերը՝ ընդգրկելով սոցիալական ցանցերում Ուկրաինայի պետական ​​մարմինների պաշտոնական էջերը՝ հավաքել են հարյուր հազարավոր դիտումներ ։ Թվիթթերում հայտնվել է նաև «Պարոն շուն Պատրոն» ծաղրական էջը, որի հեղինակները կատակներ են հրապարակում շան վերաբերյալ և նրա լուսանկարների համար հեգնական մակագրություններ են գրում ։
Նա համարվում է Չեռնիգովի շրջանի տարածքների ականազերծմամբ զբաղվող սակրավորների ջոկատի թալիսման, ուկրաինական հայրենասիրության և Ուկրաինայում Ռուսաստանին դիմադրության խորհրդանիշ  , ազգային հերոս և Ուկրաինայի ամենահայտնի շունը ։ Նա պատկերված է իր հայտնի ժիլետով տասնյակ արվեստի գործերում , ներառյալ Ռովնոյի, Պոլտավայի և Զապորոժյեի պատերին արված մուրալներում։ Նա նկարահանվել է նաև մի շարք տեսանյութերում, որոնք նկարագրում են պայթուցիկ իրերի հետ վարվելու կանոնները ։ Պատրոնի պատկերով տարբեր ապրանքների թողարկումը է սկսվել ։
2022 թվականի մայիսի 5-ին Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է Մարդասիրական ականազերծման միջազգային համակարգող կենտրոնի ստեղծման մասին, որի խորհրդանիշը դարձել է Պատրոնը ։ Մայիսի 8-ին Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին Պատրոնին պարգևատրել է «Հավատարիմ ծառայության համար» մեդալով, իսկ նրա տիրոջը՝ Միխայիլ Իլիևին՝ «Արիության համար» III աստիճանի շքանշանով ։
2022 թվականի մայիսի 27-ին Պատրոնին շնորհվել է հատուկ մրցանակ է Կաննի 75-րդ միջազգային կինոփառատոնում՝ մարդկության և շների միջև կապի համար ։
Նշվում է, որ Պատրոնի ժողովրդականության աճը կարող է լինել Ուկրաինայի տեղեկատվական ռազմավարության մաս ռուսական ներխուժման ժամանակ, ներառյալ դրամատիկ պատմություններով «վիրուսային» տեսանյութերի օգտագործումը պատերազմի մասին ցանկալի իրողություն ձևավորելու համար ։ Նրա մրցանակները օգնել են. լրացուցիչ ուշադրություն հրավիրել Ուկրաինայի տարածքի ականազերծման խնդրին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայտնի շներ Կատեգորիա:Սակրավորներ
Գայտո Գազդանով
Գայտո (Գեորգի) Իվանովիչ Գազդանով (Гæздæнты Иваны фырт Гайто, ), ռուս էմիգրանտ գրող, արձակագիր, գրականագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Սանկտ Պետերբուրգում, անտառապահի ընտանիքում, ազգությամբ օս է ։ Մայրը՝ Վերա Նիկոլաևնա Աբացիևան է (1876-1920 թվականներ) ։ Մինչև 4 տարեկանը ապրել է Սանկտ Պետերբուրգում` Կաբինեցկայա փողոցում (այժմ՝ Պրավդի փողոց) գտնվող տանը։ Հետագայում հոր ծառայության պատճառով ընտանիքն ապրել է Սիբիրում, Տվերի նահանգում, Պոլտավայում, Խարկովում ։ Նա ավարտել է Բեստուժևի դասընթացները։
Պոլտավայում Գազդանովը սովորել է Պետրովսկի Պոլտավական կադետական ​​կորպուսում (4-րդ վաշտ, 1-ին դաս, 1-ին բաժանմունք, 1913 թվական), հետագայում (1913 թվականից մինչև քաղաքացիական պատերազմի սկիզբ)՝ Խարկովի գիմնազիայում։
1919 թվականին Գազդանովը, չլրացած 16 տարեկանը, միացել է Պ. Ն. Վրանգելի կամավորական շարժմանը, ինչպես ավելի ուշ ասել է, որպեսզի «իմանա, թե ինչ է պատերազմը»։ Նա մեկ տարի ծառայել է շարքային զինվորի կոչումով զրահապատ գնացքում։ Նահանջող Սպիտակ բանակի հետ միասին նա հայտնվել է Ղրիմում։
1920 թվականին նա շոգենավով մեկնել է Թուրքիա։ Կոստանդնուպոլսում գրել է իր առաջին պատմվածքը («Ապագայի հյուրանոց», 1922 թվական)։ Բուլղարիայի Շումեն քաղաքում ավարտել է ռուսական գիմնազիան (Խարկովում Գազդանովն ավարտել է յոթերորդ դասարանը)։
1923 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ ապրել է իր կյանքի մեծ մասը։ Աշխատել է որպես նավահանգստի բեռնակիր, շոգեքարշեր լվացող, «Սիրոեն» ավտոմոբիլային գործարանի փականագործ, դասավանդել է ֆրանսերեն և ռուսերեն։ Երբեմն, երբ չի կարողացել աշխատանք գտնել, ստիպված է եղել ապրել շրջմոլիկի պես՝ գիշերելով փողոցում։ Չորս տարի սովորել է Սորբոնի համալսարանի պատմության և բանասիրության ֆակուլտետում, ուսումնասիրել գրականության պատմություն, սոցիոլոգիա, տնտեսագիտություն։ Երկար տարիներ (1928-1952 թվականներ), արդեն լինելով հայտնի գրող, ստիպված է եղել գիշերն աշխատել որպես տաքսիստ։ «Գիշերային ճանապարհներ» (1941 թվական) վեպում արտացոլվել է Գազդանովի ծանոթությունը փարիզյան հատակի հետ։ Միայն պատերազմից հետո «Բուդդայի վերադարձը» գիրքը, որը մեծ հաջողություն է ունեցել, նրան բերել է ֆինանսական անկախություն։
Գազդանովի առաջին վեպը՝ «Երեկոն Քլերի հետ», լույս է տեսել 1929 թվականին և բարձր է գնահատվել Իվան Բունինի և Մ. Գորկու, ինչպես նաև ռուսական սփյուռքի քննադատների կողմից։
Գազդանովը ցանկացել է վերադառնալ հայրենիք, ինչի համար 1935 թվականին նա օգնություն է խնդրել Մ. Գորկուց, որը չի կարողացել կատարել իր տված խոստումը․ նա մահացել է 1936 թվականին։ Նույն թվականին Գազդանովն ամուսնացել է Ֆաինա Դմիտրիևնա Լամզակիի հետ (ծնված Օդեսայի հույների ընտանիքում), որն իրենից տասնմեկ տարով մեծ էր։
1937 թվականին Իվան Բունինը Բելգրադի թերթերից մեկին տված հարցազրույցում ռուսական գաղթական գրականության մեջ հատուկ նշել է «կրտսեր գրողներին»՝ արձակագիրներից հիատակելով Սիրինին, Գազդանովին, Բերբերովին (նույն հերթականությամբ)։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գազդանովը մնացել է օկուպացված Փարիզում։ Իր բնակարանում կնոջ օգնությամբ նա պատսպարել է հրեաներին և օգնել նրանց։ Այսպիսով, նա օգնել է Մ. Սլոնիմին տեղափոխվել Ֆրանսիայի չօկուպացված հատված։ 1942 թվականից նա մասնակցել է դիմադրության շարժմանը և միացել խորհրդային ​​գերիների ստեղծած պարտիզանական բրիգադին։ Աշխատել է ընդհատակյա ամսագրում, հրապարակել է լրատուներ։ Նրա կինը եղել է կապավոր փարիզյան «Ռուս հայրենասեր» խմբավորման և փախած խորհրդային ​​ռազմագերիների միջև։ Գազդանովն արտացոլել է ֆրանսիական դիմադրության շարժումը «Je m'enagage a defendre» («Ֆրանսիական հողի վրա») գրքում, որն առաջին անգամ լույս է տեսել Փարիզում 1946 թվականին։ 1947 թվականին Գազդանովը և նրա կինը Ֆրանսիայի քաղաքացիություն են ստացել։ 1953 թվականից մինչ կյանքի վերջ Գազդանովն աշխատել է «Ազատություն» ռադիոկայանում որպես լրագրող և խմբագիր, որտեղ Գեորգի Չերկասով կեղծանունով հաղորդումներ է հեռարձակել ռուսական գրականության մասին։
Չնայած իր համբավին և համընդհանուր ճանաչմանը՝ Գազդանովը կարողացել է թողնել տաքսու վարորդի իր աշխատանքը միայն «Ալեքսանդր Վոլֆի ուրվականը» վեպի լույս ընծայումից հետո։ Վեպը լույս տեսնելուց հետո անմիջապես թարգմանվել է եվրոպական հիմնական լեզուներով։
1970 թվականին գրողի մոտ ախտորոշվել է թոքերի քաղցկեղ։ Գազդանովը համառորեն դիմադրել է հիվանդությանը, նույնիսկ մտերիմ մարդիկ չեն իմացել, թե որքան դժվար է նրա համար։ Կողմնակի մարդիկ նույնիսկ չեն իմացել, որ նա մահացու հիվանդ է։ Գայտո Գազդանովը մահացել է իր ծննդյան 68-րդ տարեդարձի նախօրեին` 1971 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, Մյունխենում և թաղվել է Փարիզի մերձակայքում գտնվող Սենտ-Ժնև դե Բուա գերեզմանատանը։
Մասոնությունում
1932 թվականին գրող և քննադատ Միխայիլ Օսորգինի միջոցով Գազդանովը մտել է Հյուսիսային աստղերի մասոնական օթյակ։ Գազդանովը դրանում զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ, իսկ 1961 թվականին դարձել է դրա հարգարժան վարպետը ։ Գազդանովը միայնությունից դուրս գալու ելք էր փնտրում եղբայրական միավորման ոչ ավանդական ձևերում՝ գոյություն ունեցող կուսակցություններին ու խմբավորումներին հակառակ ... Ազատ մասոնականությունը նրան գրավում էր համաշխարհային սոցիալական ուտոպիաներին հակադրվող անձի անձնական կատարելագործման անհրաժեշտության և հնարավորության մեջ ։
Գազդանովի մասոնական ուղու հանգրվանները նվիրվել են Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հովանու ներքո գտնվող «Հյուսիսային աստղ» հարգարժան օթյակին Մ. Օսորգինի և Մ. Տեր-Պողոսյանի առաջարկությամբ 1932 թվականի հունիսի 2-ին։ 1933 թվականի հուլիսի 13-ին բարձրացվել է 2-րդ աստիճանի։ Արձակուրդ է գնացել 1939 թվականին։ Նա Բանախոսը է եղել 1946 թվականի հոկտեմբերի 18-ից, 1959 թվականի նոյեմբերի 12-ից և 1966 թվականից, Օթյակի դատավոր` 1947 թվականի հոկտեմբերի 9-ից մինչև 1948 թվականները, դարպասապահը` 1952 թվականի հոկտեմբերի 9-ից, օթյակի պատվիրակ` 1959 թվականի նոյեմբերի 12-ից, արժանապատիվ վարպետը` 1961-1962 թվականներ, առաջին պահակ` 1962 թվականի նոյեմբերի 27-ից 1964 թվականներ։ Գազդանովը օթյակի անդամ էր մինչ մահ ։ 1930-ական թվականների երկրորդ կեսին եղել է նաև «Հյուսիսային եղբայրներ» անկախ (մասոնական ոչ մի միության մեջ չէր մտնում) օթյակի իսկական անդամ։ Նա հանդես է եկել մասոնական քննադատությունների ժամանակ «Դատարկված հոգու մասին» (1936), «Գրողն ու կոլեկտիվը» (1946), «Սոցիալական պատվերի գրականություն», «Գոգոլի մասին» (1959, 1961), «Չեխովի մասին» (1960), «Ֆրանսիական բեմում ռուսական պիեսների բեմադրության մասին» և այլնի մասին ։
Գազդանովը արտագաղթող գրող է, երկար ժամանակ նրան չէին ճանաչում հայրենիքում։ Ռուս ընթերցողի համար գազդանովյան ժառանգությունը հայտնաբերվել է 1990-ական թվականներին։ 1998 թվականին Մոսկվայում ստեղծվել է Գայտո Գազդանովի ընկերների միությունը, որի խնդիրն է ուսումնասիրել գրողի աշխատանքը և մասսայականացնել նրա ստեղծագործությունները Ռուսաստանում և արտերկրում։ Ընկերության նախագահը Յուրի Նեչիպորենկոն է։
Ոճ
Գազդանովի արձակը ռեֆլեկտիվ է։ «Գազդանովյան» իրերի մեջ պատմումն իրականացվում է առաջին դեմքով, և նկարագրված ամեն ինչ՝ մարդիկ, վայրերը, իրադարձությունները, ներկայացվել են պատմողի ընկալման պրիզմայով, որի գիտակցությունը դարձել է առանցք, որը կապում է տարբեր, երբեմն անիմաստ թվացող պատմողական հղումները։ Ուշադրության կենտրոնում են ոչ թե իրադարձությունները, այլ դրանց առաջացրած արձագանքները. մի առանձնահատկություն, որը Գազդանովին նմանեցնում է Պրուստին, որի հետ, ի դեպ, նրան հաճախ համեմատում էին։ Գազդանովի տեքստերի այս առանձնահատկությունը հաճախ տարակուսանք էր առաջացնում արտագաղթողների քննադատության մեջ` ժամանակակից հեղինակի նկատմամբ, ովքեր, նշելով բառի և ռիթմի արտասովոր զգացողությունը, ճանաչելով պատմողի մոգությունը, այնուամենայնիվ բողոքում էին, որ այդ գործերը, ըստ էության, «ոչնչի մասին» են (Գ. Ադամովիչ, Ն. Օցուպ)։ Քննադատության կողմից նման երկիմաստ վերաբերմունքի պատճառն այն էր, որ Գազդանովը հրաժարվում էր կառուցել ավանդական սյուժե։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնվում էին խաչմերուկային թեմաների վրա. Ճանապարհորդություն՝ սիրելի գտնելու համար, և նրա միջոցով հենց ինքն իրեն գտնելու համար - «Երեկոն Քլերի մոտ», ճակատագիրն ու մահը՝ «Ալեքսանդր Վոլֆի ուրվականը» և այլն։ Սյուժեի ներդաշնակություն չկա, բայց Մ.Սլոնիմի խոսքերով կա «մտքի միասնություն»։ Կենտրոնական թեման միավորում է, իր ոլորտում է պահում սյուժեի արտաքին անկապ տարրերը, որոնց միջև անցումը հաճախ իրականացվում է ըստ ասոցացման սկզբունքի։ Այսպիսով, «Երկաթե տերը» պատմվածքում Փարիզի շուկայում վարդերի ահռելի քանակությունն ու դրանց հոտը խթան են հաղորդում պատմողի հիշատակին. Նա նույնքան վարդեր է տեսել մի անգամ՝ « Հարավային Ռուսաստանի մեծ քաղաքում», և այս հիշողությունը հարություն է տալիս անցյալի իրադարձություններին, որոնք պատմության հիմքն են կազմում։ Քննադատները, օրինակ, Լ. Դինեսը, Գազդանովի մեջ տեսնում էին էկզիստենցիալիստ գրողի, ով հոգով մոտ էր Ա. Կամյուին։
Ստեղծագործություններ
Գազդանովը ինը վեպերի, 37 պատմվածքների, «Ֆրանսիական հողի վրա» էսսեների գրքի, ինչպես նաև տասնյակ գրական-քննադատական ​​ակնարկների ու գրախոսությունների հեղինակ է։ Գազդանովի արխիվը, որը պահվում է Հարվարդի համալսարանի Հավթոնի գրադարանում, պարունակում է շուրջ 200 նյութ, որոնց մեծ մասը հրատարակված ձեռագրերի վարկածներ են։
Վեպեր
Որպես շարժվող, զարգացող համակարգ՝ Գազդանովի վեպերը բաժանվել են երկու խմբի՝ համապատասխան գրողի աշխատանքի երկու ժամանակաշրջանների՝ «ռուսական» վեպեր և «ֆրանսիական»։ Դրանց կառուցման տարբերությունը հիմք է տալիս հեղինակի ստեղծագործական «առաջադրանքի» երկաստիճան կազմավորման վերաբերյալ եզրակացության համար։ «Ռուսական» վեպերի մեծ մասում արկածային ռազմավարությունը գործում է որպես արտաքին ուղղորդող սյուժե՝ արտացոլելով հերոսի՝ «ճանապարհորդի» կյանքի փորձի վաղ շրջանը, որը բնութագրվում է տարբեր իրադարձությունների և տպավորությունների կուտակումով։ Նրանց սյուժեի լաբիրինթոսային, ոլորուն շարժումը որոշում է պատումի համապատասխան տեսակը` արտահայտված «բաց», իմպրովիզով։
Գազդանովի վեպերի տարբերակիչ առանձնահատկությունները հասակակիցների շատ վեպերից կայանում է արտասովոր լակոնիզմով, ավանդական վեպի ձևից հեռացումով (երբ կա սյուժե, գագաթնակետ, ջնջում, հստակ սահմանված սյուժե), կյանքին առավելագույն մոտիկացումով, սոցիալական, հոգևոր կյանքի հսկայական խնդիրների լուսաբանմամբ, խորը հոգեբանությամբ, գենետիկ կապով նախորդ սերունդների փիլիսոփայական, կրոնական, էթիկական որոնումների հետ։ Գրողը հետաքրքրված է ոչ այնքան իրադարձությամբ, որքան տարբեր հերոսների մտքում դրա բեկման առանձնահատկություններով և կյանքի նույն երևույթների բազմակի մեկնաբանման հնարավորությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արտագաղթի առաջին ալիքի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Օսեր Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
(4128) UKSTU
(4128) UKSTU, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հունվարի 28-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,554062 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1933 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9148 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1490,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241467 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,8° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լունա 19
Լունա-19, կամ Ե-8ԼՍ համար 202 (Луна 19), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր կատարել Լուսնի հետազորությունների կատարում ուղածրակայանի միջոցով։ Արձակվել է 1971 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։
Կայանի կառուցվածք
Լունա 19-ը նախագծվել է Լավոչկինի անվ. բյուրոում, կառուցվածքի նշանակումն էր՝ Ե-8ԼՍ։ Սա առաջին ուղեծրակայանն էր, որը հիմնված էր առաջատար Ե-8 հիմքի վրա, որը նույնպես կիրառվել էր գրունտի նմուշ բերող և լուսնագնաց ամենագնացների առաքելությեւններում։ Այս կայաններում, հիմնական շարժիչնմերի ու կառավարման մոդուլի վրա տեղադրված էր Լունոխոդի հիմնական բլոկի նման կառւոցվածք, որը իրենից ներկայացնում էր մթնոլորտային ճնշումով կոնտեյներ, որտեղ տեղադրված էին գիտական սարքավորումները։
Կայանի վրա տեղադրված էին լուսանկարող համակարգ, գամմա ճառագայթների սպեկտրոմետր, ռադիո բարձրաչափ, ասուպների տվիչներ, մագնետոմետր, տիեզերական ճառագայթների գրանցող սարք, ռադիացիայի տվիչներ։ Սարքավորումներով նախատեսվում էր կատարել է մերձլուսնային տարածության, Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի, Լուսնի մակերևույթի կազմության քիմիական վերլուծության հետազոտություններ։ Կայանի վրա տեղադրված տեսախցիկներով նաև կատարել Լուսնի նկարահանումներ։
Թռիչք
«Լունա 19» կայանը արձակվեց 1971 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Այն հաջողությամբ դուրս եկավ Երկրի ուղեծիր։ Կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին և առանց խնդիրների դուրս եկավ ուղեծիր հոկտեմբերի 2-ին։ Ուղեծրի պարամետրներն էին՝ 140 կմ բարձրություն և 40,58° թեքում։
Քիչ անց, կայանը սկսեց իր հիմնական առաքելության իրականացումը՝ կատարելով Լուսնի լեռնային շրջանի համայնապատկերային պատկերների լուսանկարումը 30°-ից 60° հարավային լայնության և 20°-ից 80° արևելյան երկայնության միջև։ Այլ գիտական հետազոտություններից էին. լուսնի գրավիտացիոն դաշտերի չափերի, ձևի ու հզորության չափումները; օսկուլացիայի փորձը, որը կատարվեց 1972 թվականի մայիսից հունիս թույլ տվեց պարզել 10 կմ բարձրության վրա գտնվող լիցքավորված մասնիկների խտությունը; Նաև կատարվել են արևային քամու հետազոտություններ։
Լունա 19-ի հետ կապն ընդհատվեց 1972 թվականի նոյեմբերի 1-ին, մոտ մեկ տարի աշխատանքից հետո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր Կատեգորիա:1971 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Ակարա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1935 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարա նահանգի բնակավայրեր
4-րդ քրոմոսոմ (մարդ)
Մարդու չորրորդ քրոմոսոմը մարդու 23 քրոմոսոմներից է, 22 աուտոսոմ քրոմոսոմներից մեկը։ Քրոմոսոմը պարունակում է մոտ 191 միլիոն զույգ հիմք, որոնք կազմում են մարդու բջիջի ԴՆԹ-ի մոտ 6-6, 5 %-ը ։ Ներկայումս համարվում է, որ 4-րդ քրոմոսոմը պարունակում է 700-1100 գեն։
Հիվանդություններ և խանգարումներ
Ստորև ներկայացված են չորրորդ քրոմոսոմի գեների հետ կապված մի շարք հիվանդություններ։
Սերգեյ Շնուրով
Կենսագրություն
Ծնվել է 1973 թվականի ապրիլի 13-ին Լենինգրադում։ Սովորել է թիվ 564 հանրակրթական դպրոցում, ապա ընդունվել է Լենինգրադի ինժեներա-շինարարական ինստիտուտ, որը չավարտելով՝ տեղափոխվել է Վերականգնման լիցեյ։ Ավարտելուց հետո մասնագիտությունը 4-րդ դասի ծառերից ստեղծագործությունների ռեստավրատոր էր։ Լիցեյում սովորելուց հետո ընդունվել է Աստվածաբանական ինստիտուտի փիլիսոփայության ֆակուլտետ, որտեղ սովորել է երեք տարի ։
Աշխատել է բեռնակիր, մանկապարեզի պահակ, ապակեգործ, դարբին, հյուսն, գովազդային գործակալության դիզայներ, տեսահոլովակների նկարահանման օգնական, «Մոդերն» ռադիոկայանի աջակցող տնօրեն։
1991 թվականին Շնուրովը դարձել է երաժիշտ, թեպետ դեռևս ութերորդ դասարանից զբաղվել է ռոք երաժշտությամբ։ Սկսկել է «Ալկորեպիցա» նախագծից, դա ռուսական առաջին հարդքոր-ռեփ նախագիծն էր։ Այնուհետև ստեղծվել է «Վան Գոգի ականջ» անունով էլեկտրոնային երաժշտության խումբը։
1997 թվականի հունվարի 9-ին ստեղծվել է «Լենինգրադ» խումբը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ Կատեգորիա:«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռուս կիթառահարներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս ջութակահարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռոք երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Բարթոլոմյու շրջան (Ինդիանա)
Բարթոլոմյու շրջան (Bartholomew County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.054 կմ² է, բնակչությունը՝ 71.435 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Կոլոմբուս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1821 թ.։
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
Դրետենո
Դրետենո (Дретено), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1498 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Սպիտակաձավար
Պատրաստվում է կարծր (“T” պիտակով) և փափուկ (“M” պիտակով) ցորենից, կամ նրանց խառնուրդից (“MТ” պիտակով)։
Օգտագործվում է ապուրներում, շիլաներում, ձիթաբլիթներում, թխվածքաճաշերում, կոտլետներում, քաղցր ուտեստներում և այլն։ Կաթնային մածուցիկ և ջրալի շիլաների, ձիթաբլիթների, թխվածքաճաշերի և կոտլետների համար օգտագործվում է «М» պիտակով սպիտակաձավարը, իսկ քաղցր ուտեստների և ապուրների համար ավելի նախընտրելի է «Т» պիտակով սպիտակաձավարը։
Սպիտակաձավարի շիլա
Լավ պատրաստված սպիտակաձավարի շիլան շատ համեղ և օգտակար ուտեստ է։ Այն պատրաստելու համար (3-4 բաժին) անհրաժեշտ է՝
Եռացող կաթի մեջ դանդաղ լցնել վարսակաձավարը ու եփել 10-15 րոպե՝ անընդհատ խառնելով։ Այնուհետև, ցանկության դեպքում ավելացնել կարագ, աղ (կես թեյի գդալ) կամ շաքարավազ (մեկ ճաշի գդալ)։ Կարելի է նաև ավելացնել համեմունքներ՝ վանիլին, դարչին։
Թողնել շիլան 10-15 րոպե փակ կաթսայի մեջ։ Խառնել և մատուցել։
Մատուցելուց առաջ, կարելի է զարդարել այն մրգերով, չրերով, մուրաբայի հատիկներով և այլն։
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Իզոֆիաներ
Իզոֆիաներ (Isophya), ծղրիդների ընտանիքի ուղղաթև միջատների դաս։ Միջին և մեծ չափերի ծղրիդներ են։ Պալեարկտիկայում ամենամեծ դասն է, ներառելով 90 տեսակ։ Շատ տեսակներ ունեն նեղ արեալ, մի շարք տեսակներ էնդեմիկ են, որոնք հաճախ գտնվում են փոքրաքանակ ունակություններով տեղավորված պոպուլիացիաներում։ Սնվում են երկշաքիլավոր բույսերով։
Ժողովածու (1349)
Ժողովածու (1349), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1349 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Հովհաննես տիրացու գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Վարդան վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,8×16,4 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 220 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ նախագաղափար՝ 130ա (14-րդ դար), գրչի՝ 194ա, հետագայի՝ 120բ (18-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Տոլչենիկովո (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Տոլչենիկովո (Товченикове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տոլչենիկովո գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տեպլովսկի գյուղական խորհուրդ (Պիրյատինսկի շրջան)
Տեպլովսկի գյուղական խորհուրդ  (Теплівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պիրյատինսկի շրջանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Անդրեևկա (գյուղ, Գորոդոկի շրջան)
Անդրեևկա (Андріївка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Անդրեևկա գյուղում բնակվում էր 60 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,036 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1666,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լիզան
Լիզան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Գյուղի մասին հիշատակել է Ղևոնդ Ալիշանը։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 200 տուն ասորի բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աղվեսը, նապաստակն ու աքաղաղը (մուլտֆիլմ)
«Աղվեսը, նապաստակն ու աքաղաղը» (Лиса, заяц и петух), 1942 թվականի խորհրդային մուլտֆիլմ ։ Ստեղծվել է ռուսական ժողովրդական համանուն հեքիաթի հիման վրա։
Սյուժե
Մուլտֆիլմն այն մասին է, թե ինչպես է աղվես դուրս գցում նապաստակին կեղևից պատրաստված խրճիթից, իսկ բարի աքաղաղը օգնում է նրան ։
Թողարկում
1980-ական և 1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է մուլտֆիլմերի տարբեր հավաքածուներից կազմված տեսաժապավենների տեսքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Թամերլան Չելոխսաև
Թամերլան Թայմուրազի Չելոխսաև (Тамерлан Таймуразович Челохсаев), ազգությամբ օս աբխազական ազատամարտիկ, 1992-1993 թթ. Վրաց-աբխազական պատերազմի մասնակից, Աբխազական պատերազմի հերոս։ Գագրայի շրջանի ազատագրման պայքարներին մասնակցող ջոկատի հրամանատարներից էր։ 1993 թվականին հետմահու պարգևատրվել է Աբխազիայի «Քաջության համար» շքանշանով  ։
Բենտոն շրջան (Ինդիանա)
Բենտոն շրջան (Benton County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.052 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.421 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆոուլեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1840 թ.։
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
Նիժեգորոդկա (գյուղ, Ուֆիմսկի շրջան)
Նիժեգորոդկա (Нижегородка, Нижегородка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2344 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (1980)
Ժողովածու (1980), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1980 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1391 թվականին Մովսես քահանա Ղազար գրիչի կողմից, Երզնկայում։ Ստացողը եղել է Հովհաննես Վարդենիսցին։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 16․7X12․3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 409 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգիր։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ ոսկեթել մետաքս, կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 40ա, 160ա, 244բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արայոզիս
Արայոզիս  (Araioses), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ Մարանիան նահանգի հարավային մարզում։ Մտնում է Բայշու Պրանաիբա Մարանենսիի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 37 067 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 782,5 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 20,8 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի մարտի 29-ին։ Քաղաքի տոնը նշվում է մարտի 29-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դրյագիլի
Դրյագիլի (Дрягили), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Pērkons
Pērkons, լատվիական ռոք խումբ, որը հիմնադրվել է 1981 թվականին։ Խմբի հիմնադիրն ու երգերի երաժշտության հեղինակը Յուրի Կուլակովն է, որը Menuets խմբի նախկին ստեղնահարն էր։ Խումբն օգտագործել է այնպիսի հեղինակների տեքստեր, ինչպիսիք են՝ Կլավս Էլսբերգսը, Մարիս Մելգալվսը, Վիկտորս Կալնինշը, Էդուարդս Վեյդենբաումը և այլք։
Pērkons-ը 1980-ական թվականների Լատվիայի ամենահայտնի և սկանդալային խմբերից մեկն էր․ նրա գործունեությունը ԽՍՀՄ-ում երկու անգամ արգելվել է ։ Առաջին երկու ալբոմները ձայնագրվել են Լիվիա Ակուրատերեի տանը և անօրինական կերպով տարածվել են Լատվիայում։
Խմբի ամենահայտնի երգերն են` «Slidotava»-ը, «Pie baltas lapas»-ը, «Gandrīz tautasdziesma»-ը, «Mana dienišķā dziesma»-ն, «Labu vakar»-ը, «Balāde par gulbi»-ն և «Mēs pārtiekam viens no otra»-ն (վերջինս գրավել է առաջին հորիզոնականը «Խոսափող-89» մրցույթում)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1981 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Ռոք խմբեր Կատեգորիա:Ռոք երաժշտություն
Խարկովեցկի գյուղական խորհուրդ (Պիրյատինսկի շրջան)
Խարկովեցկի գյուղական խորհուրդ  (Харковецька сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պիրյատինսկի շրջանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Բլեքֆորդ շրջան (Ինդիանա)
Բլեքֆորդ շրջան (Blackford County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 427 կմ² է, բնակչությունը՝ 14.048 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հարտֆորդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1838 թ.։
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)
Ալեքսանդրովկա (Олександрівка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրովկա գյուղում բնակվում էր 248 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 310 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(4129) Ռիչելեն
(4129) Ռիչելեն (Richelen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 22-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ծինուբան (Ախալցխայի շրջան)
Ծինուբան (վրաց.` წინუბანი), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխայից 12 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1330 մ բարձրության վրա։ Վրացերենից թարգմանվում է դիմացի հարթ ։ Հայտնի է նաև Շորաբեթ և Զեմո-Գլտե անուններով ։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 425 բնակիչ, հիմնականում հայեր, որոնցից 193 տղամարդ և 232 կին։ 2014 թվականին գյուղում ապրում էր 251 մարդ, որոնցից 119 տղամարդ և 132 կին։ Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկային բույսերի և կարտոֆիլի մշակությամբ, բանջարաբուծությամբ, այգեգործությամբ, ինչպես նաև անասնապահությամբ։
Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, ակումբ, գրադարան և բուժկայան։ Գյուղը մտնում է Ծղալթբիլայի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ 1913 թվականի դրությամբ գյուղում գործում էր դպրոց 38 աշակերտներով։ 1960 թվականին կառուցվել է գյուղի դպրոցի նոր շենքը, որն էլ 1968 թվականից դարձել է միջնակարգ։ 1994-1995 ուստարում դպրոցում սովորում էր 107 աշակերտ։
Պատմությունը
Նույնանուն գյուղ կա նաև Ախալցխայի շրջանի Ագարայի գյուղական համայնքի կազմում, որտեղ մինչ 19-րդ դարի վերջերը, ապրել են Էրզրումից գաղթած հայերը, իսկ այժմ վրացաբնակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Խալանկ
Խալանկ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շամդինանի գավառակում ։ Մտնում էր Խումարո գյուղախմբի մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բալակիրի
Բալակիրի (Балакири), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բալակիրի գյուղում բնակվում էր 431 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 653,03 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1829 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արսեն Օգյուստ
Արսեն Օգյուստ (Arsène Auguste, ), 1970-80-ականների հաիթցի ֆուտբոլային պաշտպան։
Հայտնի է Հայիթիի առաջնության «Ռասինգ Կլուբ Աիթյան» (Racing Club Haïtien) և Հյուսիսամերիկյան սոքերի լիգայի «Տամպա Բեյ Ռաուդիս» (Tampa Bay Rowdies) ու «Ֆորտ Լոդերդեյլ Սթրայքերս» (Fort Lauderdale Strikers) թիմերում ելույթներով։ «Տամպա Բեյի» կազմում հաղթել է 1975 թ. «Սոքեր Բոուլում»՝ խփելով հաղթական գոլը 66-րդ րոպեին։
«Տամպա Բեյ Ռաուդիս» և «Ֆորտ Լոդերդեյլ Սթրայքերս» ակումբների կազմում մասնակցել է Միացյալ Նահանգների շոուբոլի (ֆուտբոլի տարատեսակ, որը նմանվում է բակային ֆուտնոլին) առաջնությանը՝ Ամերիկյան ինդուր սոքերի ասոցիցիային։
ի հավաքականի կազմում հանդես է եկել Արևմտյան Գերմանիայում կայացած 1974 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում, մասնակցել է խմբային փուլի երկու հանդիպման՝ ի (0։7) և յի դեմ (1։3)։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայիթցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:1993 մահեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Նիժեգորոդկա (գյուղ, Լենինսկ-Կուզնեցկի շրջան)
Նիժեգորոդկա (Нижегородка), գյուղ Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Լենինսկ-Կուզնեցկի շրջանի կազմում։ Փոստային ինդեքս՝ 652593 ։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Լենինսկ-Կուզնեցկի քաղաքի հարավ-արևելյան ծայրամասում, սահմանակից է «4-րդ Դաչնի» քաղաքային շրջանին։ Բնակավայրի կենտրոնական մասը գտնվում է ծովի մակարդակից 237 մետր բարձրության վրա ։
Բնակչություն
2010 թվականի Համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալներով Նիժեգորոդկա գյուղում ապրել է 110 մարդ (51 տղամարդ, 59 կին)։
Ժողովածու (1699)
Ժողովածու (1699), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1699 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13.5×9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 232 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր աստառ։ Հիշատակարաններ՝ 213բ (1736 թվական), հետագայի՝ 8բ (1795 թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Անգին Ավետիսյան
Անգին Ղազարի Ավետիսյան, հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Անգին Ավետիսյանը ծնվել է 1923 թվականին Արթիկի շրջանի Նոր Կյանք գյուղում։ 1937 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանը և աշխատանքի անցել Աղինի շրջանի Վարդաքար գյուղի դպրոցում ։
Հայրենական մեծ պատերազմի օրերին համալրել է ժողովրդական աշխարհազորի շարքերը։ 1942 թվականի նոյեմբերին Անգին Ավետիսյանը եղել է հակաօդային պաշտպանության 352-րդ զենիթային հրետանային գնդի 3-րդ դիվիզիոնի 8-րդ մարտկոցի անձնակազմի շարքում։ 1943 թվականի ապրիլին զորամասը փոխադրվել է Տուապսեի շրջան և մասնակցել Մալայա զեմլյայի հարձակման նախապատրաստվող 18-րդ բանակի մարտական գործողություններին։ 1944 թվականին Ավետիսյանն ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Ֆաշիստական Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակից հետո Ավետիսյանն իրենց զորամասի կազմում փոխադրվել է Հեռավոր Արևելք և մասնակցել իմպերիալիստական Ճապոնիայի դեմ մղված կռիվներին։ 1945 թվականի վերջերին՝ բանակից զորացրվելուց հետո, Անգին Ավետիսյանը կրկին զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ, աշխատել Արթիկի շրջանի Նոր Կյանք, ապա՝ Փանիկ գյուղերում, պատմություն է դասավանդել Կիրովականի միջնակարգ դպրոցում։ Պարգևատրնել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, Գերմանիայի և Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի մեդալներով, Աշխատանքային արիության, Կովկասի պաշտպանության մեդալներով, բազմաթիվ պատվոգրերով, գովասանագրերով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոր Կյանք (Շիրակի մարզ) գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային արիության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
(4130) Ռամանուժան
(4130) Ռամանուժան (Ramanujan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 17-ին Ռ. Ռայամոհանի կողմից Կավալուրում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,052385 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9282 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1766 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1947,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184818 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռ. Ռայամոհանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անաստասիո Սամոսա Դեբայլե
Անաստասիո Սամոսա Դեբայլե (Anastasio Somoza Debayle ), Նիկարագուայի 44-րդ և 45-րդ նախագահը, 1967 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 1972 թվականի մայիսի 1-ը և 1974 թվականի դեկտեմբերի 1-ից մինչև 1979 թվականի հուլիսի 17-ը։ Փաստացի 1967 թվականից մինչև 1979 թվականը հանդիսացել է երկրի ղեկավար։ Սամոսաների ընտանեկան դինաստիայի վերջին ղեկավարն է եղել։ Դինաստիան երկիրը ղեկավարել է 1934 թվականից։ Եղել Է բռնապետ ։
Կենսագրություն
Կեղծանունը՝ «Տաչիտ» (Tachito)։ Երկրի ամենահարուստ ընտանիքներից մեկի՝ Նիկարագուայի ազգային գվարդիայի ղեկավար, գեներալ Անաստասիո Սամոսայի երրորդ որդին է եղել, և փաստացի 1934 թվականից՝ գեներալ Սանդինոյի սպանությունից հետո երկրի ղեկավարն է եղել։ Սկզբում սովորել է Քրիստոնեական եղբայրություն կաթոլիկ դպրոցում, հետո Նիկարագուայի և ԱՄՆ-ի զինվորական դպրոցներում։ 1946 թվականին ավարտել է ԱՄՆ-ի Վեստ Փոյնթ Զինվորական ակադեմիան։
Վերադառնալով Նիկարագուա՝ ընտանեկան բիզնեսի նկատմամբ վերահսկողությունն իր ձեռքն է վերցրել, (մասնավորապես գլխավորել է Dismotor ընկերությունը, դարձել է Mercedes-Benz ավտոմեքենաների ներմուծողը։ 1947 թվականին հոր կողմից նշանակվել է Ազգային գվարդիայի գրասենյակի ղեկավար ։ Ակտիվ մասնակցել է 1947 թվականի մայիսի 26-ի զինվորական հեղաշրջմանը, որի արդյունքում տապալվել է ընտրված նախագահ Լեոնարդո Արգուելո Բարրետոն։ Ավելի ուշ դարձել է զինվորական ակադեմիայի ղեկավարը։
1950 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, երբ նա դարձել է 25 տարեկան, ամուսնացել է իր զարմուհու՝ Խոուպ Պորտոկարրերո Դեբայլեի հետ։ Այդ ամուսնությունից նրանք ունեցել են 5 երեխա։ 1978 թվականին, երբ մամուլին հայտնի է դարձել մանրամասներ նրա սիրային կապերի մասին, զույգն ամուսնալուծվել է։