cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Զառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Լենինա (Միլլերովսկի շրջան)
Լենինա (Ленина), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Մալչևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
(1763) Վիլիամս
(1763) Վիլիամս (Williams), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,188684 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7417 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6357 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1182,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,304389 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,24° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1953 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայնրիխ Վիլանդ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաքիմիկոսներ
Իլյուշիխա (Բախտեմիրի վտակ)
Իլյուշիխա (Илюшиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բեխտեմիր գետի աջ ափով՝ 48 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Կետովո (գյուղ, Կոտովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1703 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կուրգանի մարզի Կոտովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սուպսի
Սուպսի (Supsi), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կիպու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 86 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կիպու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ (Furka Oberalp Bahn), 1000 մմ լայնությամբ նեղգիծ լեռնային երկաթուղի Շվեյցարիայում։ Գործում է Գրաուբյունդեն, Ուրի և Վալե կանտոններում։ 2003 թվականի հունվարի 1-ից Բրիգ-Ցերմատ երկաթգծի (BVZ) հետ միավորվելուց հետո համարվում է Մաթերհորն-Գոտտարդ երկաթուղու մաս։ Գիծը սկսվում է Գրաուբյունդեն կանտոնի Դիսենտիսից, որտեղ այն միանում է Ռետյան երկաթուղուն (RhB): Այնուհետև անցնում է Օբերալպ լեռնանցքով դեպի Ուրի կանտոնի Անդերմատ համայնք։ Ֆուրկա բազային թունելի միջոցով հասնում է Հոմս և Վալե կանտոնի Բրիգի շրջան։ Բրիգում 1930 թվականին այն միացվել է Ցերմատի գծին ։
Գծի առաջին կեսը բացվել է ֆրանսիական Բրիգ-Ֆուրկա-Դիսենտիս-բան (BFD) ընկերության կողմից 1914 թվականին։ Գնացքները կարող էին երթևեկել Բրիգից մինչև Գլետչ։ Ֆուրկա և Օբերալպ լեռնանցքներից հետո գտնվող տարածքում երկրորդ մասի շինարարությունը մեծ թափով ընթանում էր, երբ Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով Ֆրանսիան 1915 թվականին դադարեցրել է բոլոր աշխատանքները։ Ընկերությունը վերջնականապես սնանկացել է 1923 թվականին։ Երկու տարի հետո երկաթուղին ունեցել է նոր սեփականատեր՝ Ֆուրկա-Օբերալպ-բան (FO), որը հիմնադրվել է կանտոնների և հարևան երկաթուղային ընկերությունների կողմից։ Շինարարական աշխատանքները վերսկսվել են դաշնային միջոցների աջակցությամբ և 1926 թվականի հուլիսի 4-ին սկսվել է կանոնավոր երթևեկությունը Բրիգի և Դիսենտիսի միջև։ 1930 թվականին BVZ-ը երթուղին երկարացրել է մինչև Բրիգ, որից հետո էլ ի հայտ են եկել Սառցահատային ճեպընթացը։ Մոտեցող ճգնաժամի ու պատերազմի պատճառով նվազել է զբոսաշրջիկների թիվը։ Այնուամենայնիվ, FO երթուղին համարվել է ռազմավարական։ Այդ պատճառով էլ անհրաժեշտ միջոցներ են հատկացվել երթուղին էլեկտրաֆիկացնելու և անհրաժեշտ էլեկտրաքարշեր ձեռք բերելու համար։ Միաժամանակ Անդերմատ-Դիսենտիս տեղամասում գիծը պաշտպանված է եղել ձնահոսքերից, ինչն էլ հնարավոր է դարձրել գծի շահագործումը ձմռանը։
Շյոլենենբան
Schöllenenbahn (SchB)-ը շահագործման է հանձնվել 1917 թվականին Գյոշենենից մինչև Անդերմատ։ Այն ուներ կայարան, որը կապ էր ապահովում Շվեյցարիայի դաշնային երկաթուղիների Գոտհարդ ուղեգծի հետ։ Սկզբում երկաթուղին էլեկտրիֆիկացվել է 1200 վ հաստատուն հոսանքով։ 1941 թվականին, երբ սկսվել է FO էլեկտրիֆիկացումը, SchB-ն անվճար վերափոխվել է մինչև 11000 վ փոփոխական հոսանքի։ 1961 թվականին այն միավորվել է Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթուղու հետ։
Ֆուրկա
Ռեալպի և Օբերվալդի միջև ձմռանը հաճախ ձնահոսքեր են լինում, այդ պատճառով էլ Ֆուրկայի լեռնանցքի տեղամասը ձմռանը փակվել է։ Լեռնային ճանապարհը փակվել է 1981 թվականի ձմռանը և 1982 թվականին փոխարինվել է թունելով (երկարությունը՝ 15,381 կմ)։ Ֆերեյն-Ֆուրկա-Bergstrecke ասոցիացիան և Ֆուրկայի շոգեքարշային ատամնանիվավոր երկաթուղին այժմ շահագործվում է պատմական երկաթուղու շոգեքարշերով՝ հին երթուղով։
Դիսենտիս — Օբերալպ — Անդերմատ
Երկաթգիծը սկսվում է Disentis/Mustér կայարանից, որն այն կիսում է Ռետյան երկաթուղու Reichenau-Tamins գծի հետ։ Ամեն օր յուրաքանչյուր ուղղությամբ Դիսենտիսով անցնում են Սառցադաշտային ճեպընթացի մի քանի գնացքներ։ Կայարանից մեկնում են նաև երկու երկաթուղիների տարածաշրջանային գնացքները՝ MGB-ն դեպի Անդերմատ, RhB-ն՝ Լանդկվարտ և Սկուոլ-Տարասպ։ Կայարանը ներկայումս ունի երեք կառամատույց։
Դիսենտիսից երթուղին  անցնում է ատամնանիվավոր տեղամասով դեպի արևմուտք՝ Հռենոսի ձախ ափով, Acla da Fontauna կայարանով մինչև Սեգնաս կայարան, որից քիչ առաջ ավարտվում է առաջին ատամնանիվավոր տեղամասը։ Այնուհետև երթուղին  անցնում է Mompé Tujetsch կայարանով, Tscheppa կիսակայարանով, որտեղից 1996-2014 թվականներին ATG ճյուղը անցել է դեպի Գոտարդի հիմնամակարդակային թունելի շինհրապարակ և Bugnei կայարան և հասնում Սեդրուն։ Մաքոքային գնացքները գնում են Սեդրուն կայարանից դեպի Անդերմատ՝ Օբերալպի լեռնանցքով մեքենաների տեղափոխման համար, որտեղով ճանապարհը փակ էր լինում ձմռանը՝ հոկտեմբերի վերջից դեկտեմբերի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածից (կախված ձյան տեղումներից) մինչև ապրիլի վերջը, իսկ երբեմն էլ մայիսի կեսերը։
Սեդրունից, Rueras կայարանով, գիծը հասնում է Dieni կայարան, որտեղից սկսվում է երկրորդ ատամնանիվավոր տեղամասը, որը անցնում է Val Giuf ուղեկամրջով, Tschamut-Selva կայարանի և մի քանի վերնասրահների և թունելների միջով մինչև Օբերալպ լեռնանցքի կայարան։ Սա Մաթերհորն-Գոտարդ երկաթուղու ամենաերկար ատամնանիվավոր տեղամասն է՝ 6488 մետր, որի ընթացքում գնացքները ծովի մակարդակից 1452 մետրից բարձրանում են մինչև 2033 մետր։ Առավելագույն թեքությունը 110 ‰ է։
Oberalppass երկաթուղային կայարանը գտնվում է Օբերալպ լեռնադահուկային շրջանից փոքր ինչ ներքև, Oberalpsee լճի արևելյան ափին (ծովի մակարդակից 2026 մ բարձրության վրա)։ Այն ունի սպասասրահ և երեք կառամատույցներ, որոնցից մեկը Անդերմատի կողմից համարվում է վերջինը և ձմռանը չի օգտագործվում։ Գրաուբյունդեն և Ուրի կանտոնների սահմանն անցնում է կայարանի արևելյան եզրով։
Այնուհետև, գիծը անցնում է լճի հյուսիսային ափով, մայրուղու հետ կողք կողքի, միասին անցնելով ընդհանուր սպասասրահով։ Լճի արևմտյան եզրից սկսվում է երրորդ ատամնանիվավոր տեղամասը, որով իջնում ​​է գիծը՝ անցնելով աջ կողմից ընթացող մայրուղու հետ կողք կողքի։ Երկաթուղու կամրջի վրայով անցնելուց հետո վերջանում է ատամնանիվավոր տեղամասը։ Այնուհետև ուղեիծը շարունակվում է դեպի Nätschen կայարան, որը սպասարկում է համանուն լեռնադահուկային գոտին։ Այն ունի մեկ կառամատույց ու սպասասրահ և շրջանցիկ ուղի գնացքների համար։
Nätschen-ից սկսվում է չորրորդ ատամնանիվավոր տեղամասը, որը հասնում է մինչև Անդերմատի կայարան։ Այս երկու կայանների միջև հեռավորությունը ուղիղ գծով 1,55 կմ է, բայց քանի որ ծովի մակարդակից 1843 մ բարձրությունից պետք է իջնել մինչև 1436 մետր, ուղեգծի երկարությունը հասնում է 4173 մետրի, քանի որ անցնում է լեռան լանջով չորս օղակաձև ուղեգծերով, մի քանի կամուրջներով ու թունելներով։ Առավելագույն թեքությունը կազմում է 110 ‰։
Անդերմատի երկաթուղային կայարան
Անդերմատ երկաթուղային կայարանը կարևոր երկաթուղային հանգույց է։ Այն գտնվում է Ուրի կանտոնի Անդերմատ վարչական շրջանում։ Կայարանից դուրս է գալիս շատ կարճ երկաթուղային գիծ (Schöllenenbahn) դեպի Գյոշենեն՝ Գոտարդի երկաթուղային թունելի հյուսիսային մուտքի ուղղությամբ։ Կայարանը ներկայումս ունի երեք կառամատույց։
Ամեն օր Սառցադաշտային ճեպընթացի  մի քանի գնացքներ կանգ են առնում այստեղ յուրաքանչյուր ուղղությամբ։ Անդերմատով են անցնում նաև Գյոշենեն-Ֆիսպ և Դիզենտիս/Մուստեր-Անդերմատ գնացքները։ Երկու գծերն էլ աշխատում են  ժամային ընդմիջումներով։ Բացի այդ, այստեղ է ավարտվում Սեդրյոնից Օբերալպ լեռնանցքով եկող մեքենաների տեղափոխման համար նախատեսված մաքոքային գնացքների երթուղին։
Անդերմատ — Ռեալպ
Դուրս գալով Անդերմատ կայարանից՝ գիծն անցնում է երկուղի տեղամասով դեպի քաղաքի ծայրամաս, այնուհետև, անցնում միակողմանի գծով, մայրուղու երկայնքով դեպի Գոտարդի լեռնանցք՝ հատելով այն։ Այդտեղից գիծն ու մայրուղին կողք կողքի գնում են դեպի Հոսպենտալ գյուղ, որը մայրուղին շրջանցում է հարավային սահմանով։ Երկաթուղին անցնում է Ռոյս գետի երկայնքով գյուղի հյուսիսային եզրով և հասնում Հոսպենտալ կայարան։
Հոսպենտալից գիծը շարունակվում է դեպի արևմուտք՝ անցնելով Ֆուրկա լեռնանցք տանող ճանապարհի և Ռոյս գետի միջև, հատում է այն Richlerenbrücke կամրջով և անցնում ձախ ափ՝ վերադառնալով դեպի աջ՝ Ցումդորֆի քարհանք։ Ռոյսը, և՛ մայրուղին անցնելուց հետո գիծը վերջիններիս հետ կողք-կողքի շարունակվում է դեպի արևմուտք։ Փոքր թունելի միջով անցնելուց հետո գիծը կրկին հատում է Ռոյսը և գալիս դեպի Ռեալպ։ Կայարանը գտնվում է Ֆուրկա հիմնամակարդակային թունելի արևելյան մուտքի մոտ։ Ռեալպ կայարանից ոչ հեռու գտնվում է  Ռեալպ DFB երկաթուղային կայարանը, որը սպասարկում է Ֆուրկայի պատմական շոգեքարշային ատամնանիվավոր երկաթուղուն, որը գործում է ամռանը FO-ի  հին գծի վրա, որը 1982 թվականին փոխարինվել է Ֆուրկա հիմնամակարդակային թունելով։ Մաքոքային գնացքները շարժվում են Ռեալպ կայարանից մինչև Օբերվալդ կայարան՝ մեքենաները Ֆուրկա լեռնանցքով տեղափոխելու համար։
Կայարանից անմիջապես հետո գիծը հատում է Ռոյսը և մտնում հիմնամակարդակային թունել։
Ֆուրկա հիմնամակարդակային թունել
Ֆուրկա հիմնամակարդակային թունելը միացնում է Ռեալպը (ծովի մակարդակից 1538 մ բարձրության վրա) Ուրի կանտոնում  և Օբերվալդը (1369 մետր բարձրության վրա) Վալե կանտոնում։ 15,407 մ երկարությամբ թունելը փոխարինց նախկին ուղեգծին, որը բարձրանում էր ծովի մակարդակից 2,160 մ բարձրության վրա, ինչը թույլ տվեց ամբողջ տարվա ընթացքում ապահովել երթևեկություն ուղեգծի վրա։
Թունելը միուղի է և ունի երկու ավտոմատ ուղեբաժանք։ Այն անցնում է լայն աղեղով Պիցցո Ռոտոնդոյի ծայր հարավում, որի անունով էլ կոչվել է ուղեբաժանքներից մեկը։ Արևմտյան կողմում՝ Օբերվալդում, հիմնամակարդակային թունելի գլխավոր մուտքը գտնվում է կայարանից մեկ կիլոմետր դեպի արևելք։ Գործող երթուղու հետ կապը իրականացվում է Goneri հունի վրայի  կամրջով, այնուհետև Ռոնով և շրջանցիկ թունելով (673 մ երկարությամբ), որն ավարտվում է անմիջապես Օբերվալդ կայարանում։
Պատմություն
Մինչ հիմնամակարդակային թունելի բացումը ձմռան ամիսներին ճանապարհը փակվել է ձյան առատ տեղումների պատճառով և անհրաժեշտ է եղել ապամոնտաժել էլեկտրական գծերի բավականին տեղամասեր։ 1976 թվականին Շվեյցարիայի խորհրդարանը Ռոջեր Բոնվենի գլխավորությամբ ընդունել է թունելի կառուցման մասին օրինագիծը, որի նախնական արժեքը 76 միլիոն ֆրանկ է կազմել։
Շինարարական ծախսերը երկրաբանական բարդ պայմանների պատճառով զգալիորեն աճեցին և ի վերջո գերազանցեցին 300 միլիոն ֆրանկը։ Գերծախսերի շուրջ քաղաքական պայքարը նպաստել է Ռոջեր Բոնվենի առողջության վատթարացմանը մինչև նախագծի ավարտը, և նա մահացել է թունելի բացումից առաջ՝ 1982 թվականին։ Ռոջեր Բոնվենի հուշատախտակը տեղադրվել է Օբերվալդի հիմնամակարդակային թունելի մուտքի մոտ։ Նախատեսված է եղել թունելի մեջտեղից շրջադարձ կատարել դեպի Տիչինո, այսպես կոչված, Bedretto պատուհանով, սակայն գոյություն ունեցող 5,2 կմ երկարությամբ շինարարական թունելը երբեք չի վերակառուցվել գնացքների շահագործման համար՝ հիմնականում ֆինանսական պատճառներով։
Գործարկման առաջին տարում թունելով տեղափոխվել է ավելի քան 75000 ավտոմեքենա, բեռնատարներ և ավտոբուսներ։ Ձմեռային լեռնադահուկային սեզոնի ընթացքում թունելի երթևեկությունը հետևողականորեն մոտենում է իր առավելագույն թողունակությանը։
Օբերվալդ — Բրիգ
Օբերվալդ կայարանը գտնվում է Վալե կանտոնի համանուն գյուղում։ Ամռան ամիսներին այն նաև Ֆուրկա շոգեքարշային ատամնանիվավոր երկաթուղու վերջնակետն է։ Օբերվալդում մեքենաների փոխադրման համար նախատեսված մաքոքային գնացքների երթուղին ավարտվում է Ֆուրկա լեռնանցքով Ռեալպից եկող հիմնամակարդակային թունելի միջով։
Օբերվալդից գիծը իջնում է Ռոնի երկայնքով, անցնելով նրա աջ ափով Obergesteln, Ulrichen կայարաններով, Rosseye կիսակայարանով, Geschinen, Münster, Reckingen, Gluringen, Biel (Goms) կայարաններով, Blitzingen թունելով և համանուն կայարանով, ինչպես նաև Niederwald կայարանով և հասնում է Fürgangen-Bellwald կայարան (ծովի մակարդակից 1201 մետր բարձր)։ Bellwald գյուղը, որը սպասարկվում է երթուղուկողմից գտնվում է ավելի բարձր հովտի լանջին (ծովի մակարդակից 1560 մետր բարձր) և կապվում է կայարանի հետ ճոպանուղով։ Կայարանում սկսվում է ատամնանիվավոր տեղամասը, որտեղով գնացքները իջնում են Ֆիշ՝ անցնելով համանուն թունելով։
Ֆիշից ուղեգիծը անցնում է Ֆիշ-Feriendorf կայարանով, հասնում մինչև Lax կայարան, որտեղից սկսվում է հաջորդ ատամնանիվավոր տեղամասը, որն անցնելով Laxgraben կամրջով, Grengiols թունելով, Grengiols-Kehr պարուրաձև թունելով և Grengiols կամրջով հասնում է Ռոնի ձախ ափը և ավարտվում է մինչև Grengiols կայարան հասնելը։ Grengiols կայարանից որոշ ժամանակ անց սկսվում է մեկ այլ ատամնանիվավոր վայրէջք, որը տանում է դեպի Betten կայարան (ծովի մակարդակից 842 մետր բարձր)։ Կայարանը սպասարկում է ծովի մակարդակից 1203 մետր բարձրության վրա, Ռոն գետի աջ ափի հովտի լանջին գտնվող համանուն գյուղին և Bettmeralp գյուղին, որը գտնվում է ավելի բարձր՝ ծովի մակարդակից 1948 մետր բարձրության վրա։ Երկու գյուղերն էլ միացված են երկաթուղային կայարանին և իրար հետ ճոպանուղիներով։
Betten ուղեգիծը ձգվում է դեպի արևմուտք՝ Ռոնի նեղ կիրճով՝ անցնելով Nussbaum և Filet կամուրջներով և Mörel և Bitsch կայարաններով։ Մինչև 2007 թվականի դեկտեմբերի 1-ը ճանապարհն անցնում էր Բրիգա Նաթերս արվարձանով, որտեղ շատ անցումներ էին կառուցված և արևմուտքից հասնում էր Բրիգա (մետրաչափ ուղեգիծ) կայարան, բայց այժմ այդ ուղին փոխարինվել է նորով։ Նոր գիծը հատում է Ռոնը մինչև քաղաքի սահմանը, անցնում է ստանդարտ չափիչ երկաթուղային գծերի տակով, որոնք մտնում են Սիմպլոնի թունել և անցնում ստանդարտ չափի երկաթուղու երկայնքով մինչև կայարան։ Անցնելով կայարանամերձ հրապարակով մինչև ստանդարտ տրամաչափի Բրիգ կայարան մտնելը, գնացքները հասնում են մետրաչափ Բրիգ կայարան։ Ներկայումս Բրիգ քաղաքը որոշել է կայարանամերձ հրապարակից ամբողջությամբ վերացնել նեղ ուղեգծերը, դրանք ընդգրկելով գլխավոր կայարան, ինչպես արվել է Ֆիսպում։
Սառցահատային ճեպընթացի Գյոշենեն-Ֆիսպ և Բրիգ-Ցերմատ գնացքները կանգ են առնում Բրիգում և շարունակում երթուղին Բրիգ-Ցերմատ երկաթուղային գծով։ Այստեղ կատարվում է նաև ուղևորների տեղափոխություն դեպի BLS և SBB գնացքներ, որոնք մեկնում են Լյոթշբերգ, Ժնևի լճի և Սիմպլոն թունելի ուղղությամբ։
Բրեստի գետտո
Բրեստի գետտո (16 դեկտեմբերի, 1941 – 18 հոկտեմբերի, 1942), հրեական գետտո, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի օկուպացիայի ընթացքում հրեաների հալածանքների ու ոչնչացման շրջանակներում Բելառուսի Բրեստի մարզի Բրեստ քաղաքի և մոտակա բնակավայրերի հրեաների բռնի վերաբնակեցման վայր։
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ
Շարժակազմ
1925 թվականին հիմնադրվեց FO-ն և նրա տիրապետության տակ անցավ BFD շարժակազմը, որը շահագործման հանձնվեց 1914 թվականին և բաղկացած էր՝
Բրեստի գետտո
Բրեստի օկուպացիա և գետտոյի ստեղծում
Բրեստը նացիստական զորքերի կողմից գրավվել է 1941 թվականի հունիսի 22-ին, և օկուպացիան տևել է երեք տարի ու մեկ ամիս՝ մինչև 1944 թվականի հուլիսի 28-ը ։
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ
Շարժակազմ
Երկար ժամանակ FO-ն չի կարողացել նոր վագոններ գնել և վերանորոգել է այդ տրանսպորտային միջոցներից շատերը։ Որոշ խոշոր ուղեբեռի և փոստի վագոններ վերակառուցվել են որպես ուղևորատար, մյուսները դարձել են փակ վագոններ։ Երբ 1947 թվականին որոշ վագոններ ստացել են նոր բեռնասայլակներ SWS, Շլիրենից, հին բեռնասայլակները նորից օգտագործվել են 4 փակ վագոններ կառուցելու համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կառուցվել են երեք վագոն հարթակներ՝ օգտագործելով հին վագոնների բեռնասայլակները։ 1949 թվականին այդ մեքենաները վերադարձել են շահագործման SIG-ից ստացված նոր հենոցներով և բեռնասայլակներով։ FO-ն միշտ տուժել է վագոնների պակասից, բայց նա իր երկու հարևան ընկերություններից կարողացել է վարձակալել լրացուցիչ շարժակազմեր՝ երթևեկության լարված պահերին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ էլեկտրաֆիկացումը պահանջել է նոր շարժակազմի օգտագործում։ Ձեռք է բերվել՝
59-րդ հյուսիսային զուգահեռական
59-րդ հյուսիսային զուգահեռականը Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 59°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջագիծն է։
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ
Շարժակազմ
Պատերազմից հետո վաճառվել են վեց շոգեքարշեր՝ Ֆրանսիային (երկու) և Վիետնամին (չորս), մյուս չորս լոկոմոտիվները մնացել են։ 1946 թվականին Te 2/2 1041 փոքր մանևրային էլեկտրաքարշը (ավելի ուշ՝ 4926) վերակառուցվել է SLM-ի և SAAS-ի կողմից Բրիգի կայարանի համար։ Հետագայում SLM-ին և MFO-ին հանձնվել են ևս երկու լոկոմոտիվներ․
59-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, ևրոպայով, և Ասիայով։
Բրեստի գետտո
Բրեստի օկուպացիա և գետտոյի ստեղծում
Քաղաքի բնակիչներից, այդ թվում նաև հրեաներից գրեթե ոչ մեկը չի հասցրել տարհանվել ։
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ
Շարժակազմ
1961 թվականին Շյոլենենբանի հետ միացման շնորհիվ շարժակազմն ավելացել է HGe 2/2-ով Ամբողջ շարժակազմը կարմիր է ներկված եղել հասարակ FO մակագրությամբ։ Ֆուրկայի նոր թունելի բացմամբ փոխվել են փայտյա վագոնները, ավելացել է տրանսպորտային միջոցների թիվը։ Երկկողմանի շարժակազմերի թիվն ավելացվել է մինչև 9 երկար և 5 կարճ։ MOB արտադրության վագոնները եղել են SIG2 տիպի։ Ներդրվել է նոր լիվրեա՝ կարմիր սպիտակ շերտով, որով մի քանի տարվա ընթացքում ներկվել է ողջ գոյություն ունեցող շարժակազմը։ Ֆուրկա թունելով տրանսպորտային միջոցների տեղափոխման համար ձեռք են բերվել՝ Հետագայում գնվել են․ Վերջապես FO–ն գնել է համայնապատկերային վագոններ, որոնք արտադրվել են MOB-ի կողմից․
59-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Ցերեկվա տևողությունը
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում 18 ժամ 30 րոպե՝ ամառային և 6 ժամ 11 րոպե՝ ձմեռային արևադարձերի ժամանակ ։
Բրեստի գետտո
1941 թվականի հունիսից նոյեմբեր
1941 թվականի հունիսի 28-29-ին «В» այնզատցխումբը վերմախտի զորամասերի հետ միասին քաղաքից հանել ու գնդակահարել է 4000-5000 հրեաների ։
1941 թվականի ամռանն ու աշնանը գերմանացիները մշտապես թալանել են հրեաներին, նրանց ստիպել են մահվան սպառնալիքով վճարել տարբեր տեսակի «ռազմատուգանքներ»։ Նրանցից պահանջվել է 40 կահավորված բնակարան, մշտապես հրամայել են հանձնել որոշակի գումարներ, բռնագրավել են հնարավոր բոլոր արժեքավոր իրերը, առանձին հավաքել են ոսկի։ Վախեցնելու համար նացիստներն ամեն անգամ պատանդ են վերցրել 30-50 մարդ, որպեսզի երաշխավորվի պահանջված արժեքավոր իրերի հանձնումը նշված ժամանակում։ «Ռազմատուգանքներից» բացի հրեաներից վերցվել է որոշակի արժեք ունեցող ամեն ինչ՝ մորթե իրեր, հագուստ, կտորեղեն, էլեկտրական սարքեր, հեծանիվներ, գրամեքենաներ և այլն։ Նմանատիպ կողոպուտների ենթարկվել է ինչպես հրեական համայնք ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ առանձին ունևոր հրեաներ։ Միայն Բրեստի սինագոգից հանվել է 100 կգ արծաթ, իսկ դրանից հետո, ինչպես ասվում է Արտակարգ պետական հանձնաժողովի հաշվետվությունում, «....բոլոր սինագոգներն ու աղոթատներն զբաղեցվել են որպես ձիանոցներ ու ավտոտնակներ» ։
59-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 3459 կմ է, հասարակածից` 6543։
Ֆուրկա-Օբերալպ երկաթգիծ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի երկաթուղային գծեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Բրեստի գետտո
1941 թվականի հունիսից նոյեմբեր
«Ռազմատուգանքների» ձևով կատարվող կողոպուտներից բացի գերմանացիները հրեաների համար սահմանել են բազմաթիվ տուգանքներ (50-500 ռուբլի) քաղաքում վարքի կանոները չպահպանելու, սանիտարական նորմերի խախտման, փաստաթղթերը կորցնելու, ընտանիքի մեռած անդամի քարտով հաց ստանալու, բարձր գներով միրգ ու բանջարեղեն վաճառելու, օկուպացիոն իշխանությունների կողմից հաստատված կարգի այլ խախտումների համար (դա վերաբերել է նաև մինչև 12 տարեկան երեխաներին)։
Հրեական մանկատան (Բրեստի չորս մանկատներից մեկը) երեխաները օկուպացիայի առաջին իսկ օրերին գերմանացիների կողմից տեղափոխվել են քաղաքից դուրս ու սպանվել։ Մյուս մանկատների հրեա երեխաներն առանձնացվել են մյուսներից, և արդյունքում № 2 մանկատանը՝ ապագա գետտոյի տարածքում (Մոսկովյան և Սեպտեմբերի 17-ի փողոցների անկյուն), հայտնվել են մինչև տասնչորս տարեկան 90 հրեա երեխաներ։ Մի շարք հրեա երեխաների փրկել են հրեական մանկատուն տեղափոխելուց՝ նրանց գրանցելով ռուսական ազգանուններով, սակայն նրանց մի մասը հետագայում հանձնվել է գերմանացիներին պրովոկատորների կողմից։
Զդվիժկա
Զդվիժկա (Здвижка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։
Բրեստի գետտո
1941 թվականի հունիսից նոյեմբեր
Քաղաքի օկուպացիայից հետո արգելվել է խոսել հրեաների հետ և նրանց վաճառել ինչ-որ իրեր։ Հրեաներին հրամայվել է հագուստի թևին կրել վեցաթև աստղով սպիտակ թևկապ, իսկ ավելի ուշ՝ 10 սմ տրամագծող դեղին շրջաններ հագուստի վրա՝ առջևից ու մեջքին ։
Զդվիժկա
2001 թվականի տվյալներով Զդվիժկա գյուղում բնակվում էր 241 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1336 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 180,39 մարդ/կմ²։
59-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Բնութագրական տվյալներ
Երկարությունը 20691 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 51․6%-ը։
Զդվիժկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բրեստի գետտո
1941 թվականի հունիսից նոյեմբեր
Բելառուսի կուսակցական ղեկավար Պանտելեյմոն Պոնոմարենկոյի՝ 1941 թվականի օգոստոսի 19-ի «Բելառուսի օկուպացված տարածքների դրության մասին» ծանուցման մեջ խոսվում է Բելառուսում, այդ թվում նաև Բրեստում հրեաների դրությամբ մասին. «Հրեական բնակչությունը ենթարկվում է անողոք ոչնչացման... Բրեստում գերմանացիները հրդեհել են հրեաներով բնակեցված մի քանի տներ, նրանց թույլ չեն տվել դուրս գալ, և բոլորը կենդանի այրվել են... Այդպիսի փաստերը բազմաթիվ են» ։
59-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Աշխարհի շուրջ
Ամսաթվի սահմանից սկսած դեպի արևելք`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Բրեստի գետտո
Հրեաների գրանցում
Օկուպացիոն իշխանությունների առաջին գործողություններից մեկը եղել է բնակչության մարդահամարն ու անձնագրավորումը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ քաղաքի 51 000 բնակիչներից 18 000-ը կազմում են հրեաները։
Ապա քաղաքի՝ 14 տարեկանից մեծ բոլոր հրեաներին հրամայվել է լուսանկարվել ու անցնել հատուկ գրանցում, որն սկսվել է 1941 թվականի նոյեմբերի 10-ին։ Հրեաներին տրվել են նոր անձնագրեր, ինչի մասին նշում է կատարվել գրանցման գրքում լեհերենով։ Մինչև 1942 թվականի հունիսի 5-ը տրվել է այդպիսի 12 260 անձնագիր։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր հրեայի համար լրացվել է անկետա լեհերենով, որում նշվել են 14 տարեկանից փոքր երեխաները։
Գետտոյի ստեղծում
Մինչև 1941 թվականի դեկտեմբերի 16-ը (նոյեմբերից սկսած) գերմանացիները, իրականացնելով հրեաների ոչնչցման նացիստական ծրագիրը, Բրեստի բոլոր հրեաներին քշել են գետտո՝ նախապես թալանելով նրանց ու վերցնելով անձնական իրերը ։ Բրեստի գետտո են տեղափոխվել նաև շրջակա գյուղերի ու բնակավայրերի հրեաները։ Օրինակ՝ Սլովատիչի գյուղից այդտեղ է տարվել 113 մարդ, Ռոսոժ գյուղից՝ 52 մարդ ։ Գետտոյի վերահսկիչ է դարձել ոստիկանության ու ժանդարմերիայի պետ մայոր Ռոդեն։
Գետտոյում կարգի պահպանման և գերմանացիների հրամանների կատարումն ապահովելու համար հրեաներին հրամայվել է կազմակերպել 60 մարդուց բաղկացած յուդենրատ, որի նախագահ է նշանակվել Գիրշ Ռոզենբերգը, նրա տեղակալ՝ Նահման Լանդաուն։ Յուդենրատին օգնելու համար նացիստները հրեաներին ստիպել են ստեղծել նաև հրեական ոստիկանության ջոկատ՝ կազմված 16 (ըստ այլ տվյալների՝ 15 ) մարդուց, որոնք զինված են եղել մահակներով ։
Գետտոյի տարածք
Գետտոն գտնվել է Սովետսկի, Մայակովսկու, Կոբրինսկայա (Կիրովի) և Հոսպիտալային (Ինտերնացիոնալ) փողոցների սահմանում։ Մոսկովյան փողոցը (Վարշավա-Մինսկ մայրուղի) գետտոյի տարածքը բաժանել է երկու ոչ հավասար մասերի՝ հյուսիսային մողմում տեղակայված մեծ և հարավում տեղակայված փոքր հատվածների ։ 5-6 կմ երկարություն ունեցող փշալարե ցանկապատի ներսում փակվել է 20 000 (ըստ այլ տվյալների՝ 27 000 ) մարդ։
Գետտոն ցանկապատվել է փշալարով և հսկվել պարեկախմբերի կողմից։ Առանց հատուկ թույլտվության կալանավորների ելքն ու մուտքն արգելվել է, իսկ ինքնակամ դուրս գալու դեպքում պատիժը լավագույն դեպքում եղել է բանտարկությունը, իսկ սովորաբար՝ գնդակահարությունը։ Գետտոյի մի մասից մյուսը հրեաներին թույլատրվել է անցնել մինչև 18։00։ Գետտոն ունեցել է երեք դարպաս, որոնք դուրս են եկել դեպի Մոսկովյան, Սովետսկի ու Գոգոլի փողոցներ։ Դարպասները հսկել է ժանդարմերիան։
Գետտոյի տարածքում գործել են աղոթատներ, սինագոգ, հիվանդանոց (գրեթե առանց բուժանյութերի), խանութ (որտեղ գրեթե չի եղել ո՛չ սննդամթերք, ո՛չ սպառողական ապրանքներ), ծերանոց և հասարակական բարեգործական խոհանոց ։
Հարկադիր աշխատանքներ
1941 թվականի օգոստոս-սեպտեմբերին Բրեստի հրեաներին թույլատրվել է վերցնել մասնավոր արհեստանոցներ բացելու արտոնագրեր (թեև այն ստանալու բյուրոկրատական գործընթացը եղել է շատ բարդ)։ Հրեաների՝ գետտո տեղափոխվելուց հետո նրանց արհեստանոցների մի մասը մնացել է գետտոյի սահմաններից դուրս, իսկ նրա ներսում գտնվողները փակվել են, որովհետև չի եղել ո՛չ հումք, ո՛չ պատվերներ, ո՛չ էլեկտրականություն աշխատելու համար։Դրանից բացի հրեաների ցանկացած գործունեություն ենթարկվել է մեծ հարկերի։
Յուդենրատն ստիպված է եղել մշտապես ապահովել աշխատուժի պահանջարկը։ Մանագետ կալանավորներն ուղարկվել են ձեռնարկություններ, որակավորում չունեցողները կատարել են ծանր ու կեղտոտ հարկադիր աշխատանք՝ այդ թվում մաքրելով քանդված Բրեստի ամրոցի ավերակներն ու այնտեղ գտնված սպանվածների մարմինները։
Հրեաներին ոչնչացումից փրկելու համար յուդենրատը փորձել է մշտապես ցույց տալ գետտոյի շահութաբերությունը, ինչի համար ձգտել է ստեղծել նոր աշխատատեղեր։ Իսկ գերմանացիները, իսկապես մեծ շահույթ ստանալով կալանավորների ստրկական աշխատանքից, գետտոյում լուրեր են տարածել, թե այն շատ անհրաժետ է ու երկար կգոյատևի։
1942 թվականի հունվարին գետտոյից աշխատելու է ուղարկվել 4956 հրեա, փետրվարին՝ 5490, մարտին՝ 5843, ապրիլին՝ 6722, մայիսին՝ 7248, հունիսին՝ 7994 (նրանցից 1571 մարդ եղել են մասնագիտություն ունեցող տղամարդիկ)։ Աշխատուժի պահանջարկը ներկայացրել են գերմանական զորամասերը, քաղաքային ձեռնարկություններն ու մասնավոր անձինք, որոնք շրջանային կոմիսարիատներին մուծել են կալանավորների աշխատավարձի 20 %-ը։
Մշտական սովի ու հյուծիչ աշխատանքի պայմաններում գետտոյի բնակիչները կարճ ժամանակում հասել են ֆիզիկական հյուծման, հիվանդացել են ու մահացել, ինչը նկատվել է նույնիսկ օկուպացիոն իշխանությունների ներկայացուցիչների կողմից։
1942 թվականի հոկտեմբերից յուդենրատին կից ստեղծվել է 31 վարպետներից կազմված արհեստավորական միություն, սակայն նույնիսկ այդ արհեստանոցներում հրեաների ունեցած մշտական տեղը նրանց չի ազատել հարկադիր աշխատանքներից։
Բուժսպասարկում
Գերմանացիները թույլատրել են գետտոյում ստեղծել 75 մահճակալով հիվանդանոց և բացել դեղատուն։ Սակայն բուժման համար չեն բավականացրել ո՛չ մասնագետները, ո՛չ դեղամիջոցները, ո՛չ սովորական հիվանդանոցային սարքավորումները։
Դեղերը հնարավոր է եղել գնել միայն սև շուկայում խոշոր գումարներով, այդ պատճառով էլ գետտոյում բուժումն ստիպված եղել է վճարովի։ Մեկ օր հիվանդանոցում գտնվելու վճարը կազմել է 30 ռուբլի, և յուդենրատին կից առողջապահության բաժինն ստացել է բազմաթիվ դիմումներ միջոցների բացակայության պատճառով անվճար բուժում տրամադրելու խնդրանքով։
Բազմաթիվ աշխատունակ կալանավորներ թաքցրել են իրենց հիվանդությունները, որպեսզի չկորցնեն իրենց աշխատատեղն ու ընտանիքը չթողնեն առանց ապրուստի ու սննդամթերքի քարտերի, թեև հիվանդության վերաբերյալ տեղեկանքը երբեմն կարող էր ազատել հարկադիր աշխատանքներից։
Բրեստի գետտոյում 11 հրեա բժիշկներ պաշտոնական թույլտվություն են ստացել զբաղվել մասնավոր պրակտիկայով, ինչը նրանց թույլ է տվել բուժել նաև ոչ հրեաներին։ Այդ բժիշկներից վեց մարդ թույլտվություն է ստացել ապրել գետտոյից դուրս, որոնց թվում է եղել հայտնի հոգեբույժ Բերնհարդ Կալվարիյսկին։
Սանիտարա-համաճարակային դրությունը գետտոյում գնալով վատթարացել է, չնայած մշտապես միջոցներ են գործադրվել կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Դրա պատճառը եղել է բուժման համար անհրաժեշտ միջոցների ու պայմանների բացակայությունը, գետտո դեղամիջոցներ տանելու արգելքը, մշտական թերսնման արդյունքում սկսված հյուծումը, ուժասպառ անող հարկադիր աշխատանքը, մարդկանց մեծ խտությունը, ցուրտը, ոջլոտությունը և անորակ խմելու ջուրը։ Այն ամենը, ինչ ինչ կարողացել են անել հրեա բժիշկները, եղել է հիվանդ կալանավորների մեկուսացումը։ Ոչ ուշ, քան տասը օրը մեկ յուդենրատին կից բժշկական բաժինը պետք է քաղաքային մագիստրատուրա ներկայացնել տվյալներ գետտոյում վարակիչ հիվանդություններ ունեցողների վերաբերյալ։
Յուդենրատի սոցիալական խնամակալության բաժինը հնարավորինս օգնել է 80 երեխա ունեցող մանկատանը, 135 երեխա ունեցող մանկապարտեզին, հիվանդանոցին (75 մահճակալ), ծերանոցին (80 ծերեր), հասարակական խոհանոցին (3800 մարդու համար), գիշերակացի տանը (մինչև 300 մարդ)։ 1942 թվականի ամռանն ու աշնանը յուդենրատն օգնություն է ցուցաբերել ավելի քան 4000 կալանավորների, որոնք հայտնվել է ամենածանր վիճակում ։
Սննդի հարց
Սննդամթերքի խնդիրը եղել է ամենածանրը։ Գետտո տեղափոխվելուց հետո հրեաների միայն մի չնչին մասն է կարողացել պահպանել իր արժեքավոր իրերը, որոնց շնորհիվ նրանք կարողացել են դիմանալ սկզբնական ժամանակաշրժանում և նույնիսկ օգնել ամենահյուծված կալանավորներին հասարակական խոհանոցի միջոցով, որոնք կազմակերպվել են աղոթատներին կից։
Հրեաների մի մասն իր գոյությունը պահպանել է մասնավոր աշխատանքներով։ Նրանք իրենց նախկին հարևաններին ու ծանոթներին խնդրել են իրենց անունով գրանցել գետտոյի սահմաններից դուրս աշխատանքի հայտ և փորձել են այդ կերպ ձեռք բերել գոնե մի քիչ ուտելիք։ Մտավորականության ներկայացուցիչների մի մասին նույնիսկ հաջողվել է գումար վաստակել մասնավոր պարապմունքների շնորհիվ։
Հարաբերական պարերականությամբ բաժանվել է միայն հաց, իսկ մյուս մթերքները հատկացվել են մնացորդայի սկզբունքով։ Ալյուրը, ձավարը, ճարպը, յուղն ու աղը տրվել են միայն հիվանդանոցներին, մանկատներին ու ճաշարաններին։ Օկուպացիայի առաջին տարիներին կարիքավոր հրեաները կարողացել են անվճար սնվել քաղաքային հասարակական ճաշարաններում, ապա՝ միայն գետտոյի ճաշարաններում։
1942 թվականի հունվարից հրեաները բաժանվել են աշխատողների ու չաշխատողների։ Աշխատողները շաբաթական ստացել են 1,5 կգ հաց, 1 կգ կարտոֆիլ և 35 գրամ ճարպ։ Մինչև տասնչորս տարեկան երեխաներն ու չաշխատող չափահասները շաբաթական ստացել են 750 գրամ հաց, 1 կգ կարտոֆիլ և 35 գրամ ճարպ։ Սակայն հենց նույն ամսում բոլոր կալանավորների համար սահմանվել է հացի նույն չափաբաժինը՝ 150 գրամ օրական։ Գերմանացիները նրանց արգելել են օգտվել քաղաքային շուկայից, իսկ գյուղացիներին հրամայվել է ոչինչ չվաճառել հրեաներին։ Եթե ինչ-որ մեկին հաջողվել է գնել ուտելիք, ոստիկաններն այն առգրավել են գետտո մտնելիս կատարվող խուզարկման ժամանակ ։ 1941-1942 թվականների ձմեռը եղել է շատ խիստ, և այն քիչ քանակով փայտն ու ածուխը, որը հաջողվել էր հավաքել, արագ վերջացել է, իսկ կալանավորներին վառելիքով ապահովել չի նախատեսվել։ Յուդենրատը կարողացել է փայտ ստանալ միայն հացի փռերի համար, և 1942 թվականի հունվարին գետտոյի վեց հացի փռերի (որոնցում հացէ թխվել ավելի քան 17 000 մարդու համար) համար տրվել է 4 քառ. մետր փայտ, հուլիսին՝ 6, սեպտեմբերին՝ 2։
Գետտոյում սննդամթերքի նորմերը եղել են երկու անգամ ավելի ցածր, քան ոչ հրեա բնակչության համար, սակայն Բրեստի գետտոն եղել է միակը Բելառուսում, որտեղ կալանավորներին տրվել է ինչ-որ ուտելիք։ 1942 թվականի հուլիս-սեպտեմբերին հիվանդանոցում, ծերանոցում կամ մանկատանը գտնվող մեկ հրեայի համար հատկացվել է 25 գրամ ալյուր և 50 գրամ ձավար, իսկ մանկապարտեզում ու ճաշարանում՝ 10 գրամ ալյուր և 25 գրամ ձավար։
Դիմադրություն գետտոյում
Գետտոյի ստեղծումից կարճ ժամանակ անց հրեաներն սկսել են կազմակերպել ընդհատակյա խմբեր, որոնք հավաքել ու գաղտնի գետտո են տեղափոխել զենք, որ հարկադիր աշխատանքներ կատարելիս գտե են Բրեստի ամրոցի տարածքում։ Այնտեղ էլ գտնվել են ռադիոսարքերի դետալներ և գետտոյում հավաքել ռադիոընդունիչներ։ Գետտոյում գործել է նաև կոմերիտականների խումբ՝ օկուպացված Բրեստի առաջին տասը կոմերիտական կազմակերպություններից մեկը, ինչպես նաև կոմունիստական կազմակերպություն ։
1941 թվականի դեկտեմբերից այդ խմբերը միավորվել են «Ազատագրում» ընդհատակյա կազմակերպությունում։ Կազմակերպիչներից մեկը եղել է լեհական բանակի նախկին սպա Միխայիլ Օմելինսկին։ Ողջ կազմակերպության ղեկավար 1942 թվականի կեսերին դարձել է Արիե Շեյնմանը, իսկ դիվերսիոն խումբը գլխավորել է Շլյոմա Կագանը (Բոլեկ) ։
Արդեն 1942 թվականի սկզբին տեղեկություններ են ստացվել գետտոն ոչնչացնելու նացիստների ծրագրերի մասին, և ընդհատակի ղեկավարությունն սկսել է մշակել պաշտպանության պլաններ։ Ձևավորվել են գնդացիրներով զինված պաշտպանական խմբեր։ Ենթադրվել է, որ կալանավորների հիմնական մասը կսկսի գետտոյից փախչել ինքնուրույն, և պայմանավորվել են, թե որ փողոցներով ավելի հարմար կլինի հասնել անտառ։ Համաձայնության են եկել նաև փախուստից հետո հավաքվելու վայրերի վերաբերյալ։
1942 թվականի հունվար-փետրվարին Բրեստի գետտոյում ստեղծվել է ևս մեկ ընդհատակյա խումբ՝ «Նեկամա» (եբրայերենից թարգմանաբար՝ Վրեժ), որը գլխավորել է Ֆրումկա Պլոտնիցկայան։ Խմբի ստեղծման նախաձեռնողը եղել են հրեա երիտասարդության «Հեհալուց» (եբրայերենից թարգմանաբար՝ Առաջամարտիկ) լեհական կազմակերպության անդամները, որի կենտրոնը գտնվել է Վարշավայում։ Այդ ընդհատակայինների գլխավոր նպատակը եղել է համոզել կալանավորներին, որ ապստամբությունն ու կյանքի համար պայքարն անհրաժեշտ է, քանի որ գետտոն անխուսափելիորեն կոչնչացվի։ Խումբը կազմված է եղել դեռահասներից, որոնք տարածել են թռուցիկներ ու օգնել չափահաս կալանավորներին որպես կապավորներ ։
Պայքարի նախապատրաստությունը շարունակվել է 1941-1942 թվականների ձմռան ողջ ընթացքում։ Փողի ու թանկարժեք իրերի դիմաց զենք է ձեռք բերվել նաև գերմանացիներից, որ պահվել է գաղտնարաններում։ Սակայն հրեա ընդհատակայիններին չի հաջողվել կանխիչ հարված հասցնել գերմանացիներին։ Տեղի են ունեցել մատնություններ, և ապստամբության նախօրեին կատարվել են զանգվածային ձերբակալություններ։ Յուդենրատում գտնվող սադրիչը մատնել է մի քանի պարտիզանների, որոնք գետտո էին գնացել ապստամբությանն օգնելու նպատակով։ Այդ դավաճանն սպանվել է Շլյոմա Կագանի կողմից, որը դրանից հետո կարողացել է փախչել գետտոյից և միանալ պարտիզաններին (հետագայում նա զոհվել է մարտում)։ Արդյունքում 1942 թվականի հոկտեմբերին, երբ սկսվել է գետտոյի լիկվիդացումը, ընդհատակայինները չեն կարողացել կազմակերպել զինված ապստամբություն։
Գետտոյի ոչնչացում
Դեռ նախքան գետտոյի լիակատար լիկվիդացումը կալանավորներին սպանել են քաղաքում, ինչպես նաև նրանից դուրս՝ Բերյոզա-Կարտուզսկայա կայարանի մոտակայքում, Բրոննայա լեռան վրա, Սոբիբոր մահվան ճամբարում, Ռեչիցա վայրի մոտ, № 8 բերդամասի շրջանում։ Օրինակ՝ 1942 թվականի հուլիսի վերջին գնդակահարվել է շուրջ 900 հրեա ։
1942 թվականի աշնանը գերմանացիները յուդենրատի անդամներին տարել են գեստապո, որտեղ գետտոյի ոչնչացման սպառնալիքով նրանցից պահանջվել է վճարել հերթական «ռազմատուգանքը» ոսկով, արծաթով և այլ արժեքավոր իրերով։ Կալանավորները կարողացել են հավաքել պահանջվածի 80 %-ը։
1942 թվականի նոյեմբերի սկզբին Բրեստ է ժամանել գեստապոյի աշխատակիցների խումբը՝ կազմակերպելու «հրեական հարցի վերջնական լուծումը»։ Նրանք «Мир» կինոթատրոնում հավաքել են գերմանական, լեհական ու ուկրաինական ոստիկանությունների ղեկավարություններին՝ հրահանգներ տալու գետտոյի ոչնչացման ժամանակ կատարվելիք գործողությունների վերաբերյալ։
Հրեաներն իմացել են այդ մասին և սկսել նախապատրաստվել ապստամբության. գաղտնարաններից հանվել են զենքրը, հավաքվել են տարբեր գնդացիրներ, դիմադրության առաջնորդներն ընդհատակայիններին կոչ են արել չցրվել և սպասել հարձակման հոկտեմբերի 14-ի լույս 15-ի գիշերվա ողջ ընթացքում։ Սակայն մարտիկների մի մասը գնացել է տուն՝ համարելով, որ այդ անգամ գետտոյի լիկվիդացիա չի լինի, իսկ մնացածները ցրվել են արևածագին։
1942 թվականի հոկտեմբերի 15-ի առավոտյան գետտոն շրջապատվել է ժանդարմների ավտոմեքենաներով։ Այդ բեռնատարները կանգնել են ամեն 10 մետրը մեկ, իսկ յուրաքանչյուր երեք մետրի վրա կանգնել է փոքր տանկ։ Քաղաքում սկսվել են շուրջկալներ, իսկ քաղաքի շուրջ գտնվող խուտորները հրդեհվել են։ Շրջափակման մեջ է հայտնվել ողջ Բրեստը, զինված օահակախմբեր են կանգնել ամեն փողոցում և քաղաքի բոլոր ելքերի մոտ։ Գետտոյի երեք դարպասներից յուրաքանչյուրի մոտ տեղադրվել են գնդացիրներ և զինված պահակախմբեր։
Գետտոյի բնակիչների մի մասը թաքնվել է նախապես պատրաստված գաղտնարաններում, բայց գրեթե ոչ ոքի չի հաջողվել փրկվել. գերմանացիներն ու ոստիկանները մտել են տները շների հետ, գտել բոլոր թաքնվածներին, նրանց հանել փողոց ու գնդակահարել։ Որոշ հրեաներ, չցանկանալով սպանվել գերմանացիների ու կոլաբորացիոնիստների ձեռքով, իրենք են սպանել իրենց երեխաներին ու ինքնասպանություն գործել։ Մնացած կալանավորներից կազմել են շարասյուներ և գերմանացիների ու ոստիկանների հսկողության ներքո տարել ամրոցի ուղղությամբ։ Այնտեղից մարդկանց բեռնատար վագոններով տարել են գնդակահարության Բրոննա լեռան վրա ։
1942 թվականի հոկտեբերի 15-18-ը Բրեստի գետտոն ամբողջությամբ ոչնչացվել է։ Փողոցներում ընկած են մնացել բազմաթիվ դիակներ։ Զանգվածային գնդակահարություններ են տեղի ունեցել Մոսկովյան ու Դոլգայա (ներկայում՝ Կույբիշևի) փողոցների ծայրակցատեղում, Դոլգայա փողոցի № 126 տան բակում, շուրջ 5000 հրեաներ գնդակահարվել են Ինտերնացիոնալնայա փողոցում գտնվող հիվանդանոցի մոտ։ Դրանից բացի 90 հրեա երեխաներ սպանվել են № 2 մանկատանը, 64 հրեաներ՝ ծերանոցում։ Արդյունքում ոչնչացվել է Բրեստի հրեաների ճնշող մեծամասնությունը։ Գետտոյի բոլոր կալանավորներից կենդանի է մնացել 19 (ըստ այլ տվյալների՝ 17 ) մարդ  ։
Ավերված գետտոյում որսացել են հազվադեպ կենդանի մնացածներին։ Ջրհորները փակվել են փշալարով, որպեսզի փրկվածները չկարողանան ջուր վերցնել։ Այն հրեաներին, որոնք կարողացել էին փախչել, բռնել են հարևան գյուղերում ու սպանել։ Միայն Մոտիլկալիում 1942 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբերին բռնվել ու գերեզմանատան տարածքում գնդակահարվել է Բրեստի գետտոյից փախած ավելի քան 500 մարդ։
Արտակարգ պետական հանձնաժողովի՝ «Բրեստում գերմանաֆաշիստական նվաճողների կատարած չարագործությունների մասին» արձանագրությունում բազմաթիվ ականատեսների վկայությունների հիման վրա արձանագրվել է. «հրեաները գնում էին մահվան արժանապատվության բարձր զգացումով և մեծագույն արհամարհանքով դեպի գազան գերմանացիները։ Նույնիսկ փոքր երեխաները չէին լացում և իրենց պահում էին հանգիստ» ։
Փրկության դեպքեր և աշխարհի արդարակյացներ
Բրեստի տարածքում գործել է Շչորսի անվան պարտիզանական ջոկատ Պավել Պրոնյագինի գլխավորությամբ։ Այդ ջոկատը պատրաստակամությամբ ընդունել է հրեաներին, այդ թվում նաև Բրեստի գետտոյից փախածներին։ Ջոկատի ղեկավարության նախաձեռնությամբ նրան կից ստեղծվել է հրեական ընտանեկան ճամբար ։
Բրեստում չորս մարդ Իսրայելի «Յադ Վաշեմ» ինստիտուտի կողմից արժանացել է «աշխարհի արդարակյացի» կոչման «''ի նշան խորագույն երախտագիտության Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հրեա ժողովրդին ցուցաբերած օգնության համար».
Հիշատակ
Գերմանական զեկույցների տվյալների և Արտակարգ պետական հանձնաժողովի հետաքննության արդյունքների համաձայն՝ Բրեստի գետտոյի ստեղծումից մինչև նրա լիկվիդացումն այնտեղ տանջվել ու սպանվել է 17-20 հազար հրեա։
Հրապարակվել են Բրեստի սպանված հրեաների ոչ լրիվ ցուցակներ։ Բրեստի մարզի պետական արխիվում պահպանվում են գետտոյի կալանավորների 1941 թվականին լրացված ավելի քան 12 000 գործեր։ Այնտեղ էլ պահվում է «Բրեստ քաղաքի հրեաների ցուցակն անձնագիր ստանալու համար», որ պարունակում է Բրեստի գետտոյի զոհերի 12 260 անուն ։
Բրեստի գետտոյի մասին 1994 թվականին նկարահանվել է վավերագրական ֆիլմ (ռեժիսորներ և սցենարի հեղինակներ՝ Իոնաս Միսյավիչուս, Ելենա Յակովիչ և Իլյա Ալտման), որը 1995 թվականին ցուցադրվել է ռուսական հեռուստատեսության կենտրոնական ալիքով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գետտոներ Բելառուսում
Սոբկովկա (գյուղ, Նովի Սանժարիի շրջան)
Սոբկովկա (Собківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սոբկովկա գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,461 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 91,11 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վայզա
Վայզա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բազկի (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Բազկի (Базки), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Պոչտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր
(9646) 1995 BV
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,237189 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9897 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4846 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2127,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,16922 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,07° անկյուն։
Կամո Սաֆարյան
Կամո Ռաֆիկի Սաֆարյան (Կամո կամ Կամո Գորկովսկի, ), ազդեցիկ քրեական հեղինակություն, օրենքով գող, մեծ համբավ ունի Մոսկվայում, Նիժնի Նովգորոդում և Ղրիմում (հատկապես Մեծ Յալթայի մարզում), ինչպես նաև ունի մեծաթիվ կապեր նախկին խորհրդային հանրապետությունների մեծ մասի հանցագործ աշխարհի հետ։
Կենսագրություն
Կամո Սաֆարյանը ծնվել է 1961 թվականի հունվարի 13-ին Հայաստանի Լոռու մարզի Դաշտադեմ գյուղում (այլ տվյալներով` Վրաստանում)։ Գրպանահատի գործունեությունն սկսել է Թբիլիսիում, 1979 թվականին առաջին անգամ դատապարտվել է գողության համար։ 1982 թվականին նա կրկին դատապարտվել է գողության համար՝ չորս տարի ժամկետով։ 1987 թվականին 5 տարի ժամկետով դատապարտվել է Բաթումում՝ թմրանյութեր պահելու և հսկողության կանոնները խախտելու համար։ 1990-ականների սկզբին Մոսկվայում Կամոն զբաղվել է հանցավոր աշխարհում կոնֆլիկտների լուծմամբ։ 1994 թվականի սկզբին Մոսկվայում գտնվող Սաֆարյանի բնակարանի դուռը գնդակոծվել է, և նա սպառնացել է ֆիզիկական դատավճռի համար՝ Սոլնցևոյի և Լյուբերեցկի հանցավոր խմբավորումների միջև առկա կոնֆլիկտի վերլուծության ընթացքում անարդարացի իրավարարություն իրականացնելու համար։ Դրանից հետո Կամոն ստիպված էր Մոսկվայից փախչել Նիժնի Նովգորոդ։ 1994 թվականի հուլիսին Սաֆարյանը ձերբակալվել է ապօրինի զենք պահելու համար և հետագայում դատապարտվել երեք տարվա ազատազրկման ։
Դիմիտրովգրադի գաղութից ազատվելուց հետո Կամոն վերադարձել է Նիժնի Նովգորոդ, որտեղ ակտիվորեն սկսել է ուժեղացնել իր հեղինակությունը շրջանի քրեական շրջանակներում։ Կովկասյան այլ օրենքով գողերն սկսել են գալ Նիժնի Նովգորոդ՝ Կամոյի մոտ, ինչը դժգոհություն էր առաջացրել տեղի սլավոնական իշխանությունների շրջանում, որոնք անհանգստացած էին ազդեցության ոլորտների հնարավոր վերաբաշխմամբ։ Տեղական հանցագործների աջակցությունն ստանալու համար Սաֆարյանը 1998 թվականին նախաձեռնել է երեք իշխանությունների՝ Սեքիի, Համլետի և Նովիկի «թագադրությունը», բայցև Հերայի, Կլիմի, Դուբի և Վագոնի օրենքներով օժանդակել է Գորկովսկի գողերի «ապաթագադրմանը»։ Կամոյի ինտրիգներն առաջացրել են սուր վեճ, որի հետևանքով 1998 թվականի հունվարի 20-ին դիպուկահարը Կամոյի փոխարեն շփոթմամբ զենքով կրակել է հարազատ եղբորը՝ Խազարին։ «Վոլգավյատսկյան ՌՈՒԲՈՊ»-ի աշխատակիցների «բախումը» Սաֆարյանին հրահրել է վերջնականապես լքել Նիժնի Նովգորոդի շրջանը  ։
Կամոն բնակություն է հաստատել Յալթայում։ Ղրիմում Կամոյի հետաքրքրությունները ներառել են շուկաներում մանրածախ առևտրի կետեր, մի շարք հյուրանոցներ, գիշերային ակումբներ, ռեստորաններ, բարեր և խանութներ, թմրանյութերի առուծախ (բացի այդ, Կամոն վերահսկել է Ղրիմի հայկական համայնքի բիզնեսը և Մելքոնյան եղբայրների միջոցով ցույց տվել զգալի հետաքրքրություն Ղրիմի հետ գործառնությունների վերաբերյալ)։ Երկար ժամանակ Սաֆարյանը Ղրիմի միակ «օրինապահն» էր, բայց 2002 թվականին՝ ռուս գողերի ճնշման ներքո, նա տարածքի մի մասը հանձնել է հայ հեղինակություն Վալտեր Սարգսյանին։ 2004 թվականին վրացի օրենքով գող Իրակլին, որը ժամանել էր Ղրիմ, փորձել է մեղադրել Սաֆարյանին, բայց նրան դաժանորեն ծեծի են ենթարկել Կամոն և Կիևի գող Վալերի Կուխիլավան (Անտիմոս)։ 2006 թվականի նոյեմբերի 3-ին Սաֆարյանին կալանավորել են Յալթայում գտնվող իր տան մոտ՝ մարիխուանայի տոպրակով հանդերձ, և նույն օրը, Կիևի Սիմֆերոպոլի շրջանի դատարանի որոշմամբ, հինգ տարի ժամկետով Կամոն վտարվել է երկրից՝ Ուկրաինա մուտք գործելու արգելքով։ 2007 թվականի նոյեմբերին Կամոն հայ գող Վարդան Ասատրյանի կամ Բջեի՝ Կիևում գտնվող ընկերությունում կալանավորվել է (նրանք Կիևի ծայրամասում մտադիր էին անցկացնել «գողերի հավաքույթ»՝ Ուկրաինայում իրենց դիրքերը վերականգնելու համար)։ Հնարավորինս շուտ երկու «գողերը» հարկադրաբար տեղահանվել են Ռուսաստան  ։
Մոսկվայում Սաֆարյանների խումբը վերահսկել է թղթախաղային բիզնեսի ձեռնարկությունը և մասնակցել թմրանյութերի առևտրին (բացի այդ, Կամոն անձամբ շարունակել է կատարել գրպանային գողություններ)։ 2009 թվականի հունիսին Կամոն, որը նախորդ օրը մեկնում էր Բարսելոնայից, կալանավորվել էր Մոսկվայի «Փախլավա» ռեստորանում։ Թմրամիջոցների ազդեցության տակ գտնվող գողից անձնական խուզարկության ընթացքում առգրավվել է 11 գ հաշիշ (նրան վեց ամիս ժամկետով ուղարկել են գաղութ)։ 2009 թվականի նոյեմբերի 27-ին Յալթայում գնդակահարել են Վալտեր Սարգսյանին (ըստ մեկ վարկածի՝ Կամոն ներգրավված էր պատվերի մեջ)։ 2012 թվականի հուլիսի վերջին Սաֆարյանը կրկին կալանավորվել է Մոսկվայում, այս անգամ՝ «Արևելքի հեքիաթ» ռեստորանում (նրա մոտ հայտնաբերվել է գրեթե 24 գրամ հաշիշ)     ։
2015 թվականի մարտին Ղրիմում անցկացվող հատուկ գործողության ընթացքում միանգամից երեք օրենքով գողեր ձերբակալվել են։ Խուզարկության ընթացքում Կամո Սաֆարյանին պատկանող Յալթայի բնակարանում հայտնաբերվել է երկու ատրճանակ, չեչեն Գիլանի Ալիևի (Գիլանի Սեդոյ) խուզարկության ընթացքում հայտնաբերվել է ատրճանակ-գնդացիր, իսկ Կախաբեր Օրագվելիձեն (Կախա Թբիլիսցի) ձերբակալվել է մանր խուլիգանության համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրենքով գողեր Կատեգորիա:Դաշտադեմ գյուղում ծնվածներ
Աշխարհի բոլոր փողերը (ֆիլմ, 2017)
«Աշխարհի բոլոր փողերը» (All the Money in the World), ռեժիսոր Ռիդլի Սքոթի դետեկտիվ թրիլլերը։ Սցենարի հեղինակը Դեյվիդ Սկարպան է։ Ֆիլմի սյուժեն հիմնված է Ջոն Փիրսոնի «Փոլ Գեթի․ տանջալի միլիոններ» գրքի և 1973 թվականին պատմության ամենահարուստ գործարար Փոլ Գեթիի թոռան առևանգման իրական դեպքերի վրա։ Գլխավոր դերերում հանդես են եկել՝ Միշել Ուիլյամս, Մարկ Ուոլբերգ, Քրիստոֆեր Պլամմեր Չառլի Փլամեր։                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Ֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում կայացել է 2017 դեկտեմբերի 25-ին, Ռուսաստանում ֆիլմը հայտնվել է վարձույթում 2018 թվականի փետրվարի 22-ին ։ Ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» և «BAFTA» մրցանակների՝ «Երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդկային դեր» (Քրիստոֆեր Պլամմեր) կատեգորիայում, ինչպես նաև ներկայացվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի (Ռիդլի Սքոթ), դրամայում լավագույն կանացի դերի (Միշել Ուիլյամս) և երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդկային դերի (Քրիստոֆեր Պլամմեր) համար։
Սյուժե
1973 թվականին Հռոմում առևանգում են աշխարհի ամենահարուստ մարդու՝ նավթային մագնատ Փոլ Գեթիի (Փոլ I-ին) 16-ամյա թոռանը՝ Ջոն Փոլ Գեթի III-ին։ Առևանգողները պահանջում են 17 միլիոն դոլար փրկագին։ Ֆլեշբեքում ներկայացվում է, որ Փոլ III-ի ծնողները՝ Գեյլ Հարիսը և Ջոն Փոլ Գեթի II-ը, ամուսնալուծվել են 1973 թվականին թմրանյութերի և ալկոհոլի նկատմամբ Փոլ II-ի հակվածության պատճառով։ Քանի որ Գեյլը հրաժարվել էր ալիմենտից, չուներ փրկագնի համար անհրաժեշտ միջոցներ։ Նա մեկնում է Մեծ Բրիտանիա՝ Փոլ I-ի կալվածք, և նրան խնդրում վճարել թոռան փրկագինը։ Վերջինս հրաժարվում է՝ ասելով, որ դա կհանգեցնի իր ընտանիքի անդամների հետագա առևանգման։ Փոլ I-ը ենթադրում է, որ առևանգումը բեմադրված է հենց թոռան և նրա մոր կողմից իրենից գումար կորզելու նպատակով։ Նա հանձնարարում է իր նավթային ընկերության անվտանգության ծառայության ղեկավար և ԿՀՎ նախկին օպեր Ֆլեթչեր Չեյսին հետաքննել գործը։