cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նորմա Թոլմաջ
Կենսագրություն
1916- ից մինչև1934 թվականը դերասանուհին ամուսնացած է եղել ամերիկյան ազդեցիկ պրոդյուսեր Ջոզեֆ Շենկի հետ, որի հետ միասին ստեղծել է սեփական պրոդյուսերական ընկերությունը։ 1920-ական թվականների ընթացքում Նորմա Թոլմաջը մնում էր ամենաէլեգանտ ու հմայիչ կինոաստղերից մեկը, սակայն դարաշրջանի վերջում նրա հանրաճանաչությունը սկսեց նվազել ։ 1930 թվականին, երբ նրա մասնակցությամբ երկու ձայնային ֆիլմերի վարձույթը ձախողվեց, Թոլմաջը ավարտեց իր դերասանական կարիերան։ Շենկի հետ ամուսնալուծվելուց հետո Թոլմաջը ևս երկու անգամ ամուսնացել է, բայց ոչ մի ամուսնությունից երեխա չունի։
Թոլմաջը իր կյանքի վերջին տարիները անց է կացրել մեկուսացած՝ խուսափելով հանրության առջև հայտնվելուց։ Տառապելով արթրիտով ու գտնվելով ցավազրկող դեղամիջոցների ազդեցության տակ, նա տեղափոխվեց Լաս Վեգաս, որտեղ անցկացրեց իր վերջին տարիները։ 1957 թվականին Նորմա Թոլմաջը մի քանի անգամ գլխուղեղի կաթված տարավ, և Սուրբ Ծննդյան նախօրեին մահացավ թոքաբորբից 63 տարեկան հասակում։ Մահվան պահին նրա կարողությունը գնահատվում էր 1 միլիոն դոլար. Դերասանուհուն հուղարկավորել են «Hollywood Forever» գերեզմանատանը, որտեղ ավելի ուշ՝ նրա կողքին, թաղվել են նաև նրա քույրերը։ Նրա ներդրումը ԱՄՆ կինոարտադրության մեջ նշվել է աստղով Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոարտադրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Դարիա Ստավրովիչ
Դարյա Ստավրովիչ (Дария Ставрович, նաև հայտնի է որպես Նուկի), ռուս երգչուհի, երգահան, «Սլոտ» խմբի վոկալիստ։ Խմբի կազմի մեջ՝ իր վոկալով նա մասնակցել է յոթ ստուդիական ալբոմների ձայնագրությանը, այդ թվում նաև «2 войны» ալբոմի վերաթողարկմանը։ 2012 թվականից երգչուհին նաև աշխատել է «Նուկի» մենակատար պրոեկտի վրա, որի շրջանակներում թողարկել է 3 ստուդիական ալբոմ։ 2016 թվականին դարձել է «Ռուսաստանի ձայնը» նախագծի կիսաեզրափակչի մասնակից։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի փետրվարի 1-ին Արխանգելսկի մարզի Վելսկ քաղաքում։ Նրա հայրը վիրաբույժ է, իսկ մայրն ունի երաժշտական մանկավարժական կրթություն ։ Արզամաս քաղաքում դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Նիժնի Նովգորոդի երաժշտական դպրոցում։
Սլոտ խմբին միացել է Իգոր Լոբանովի և Մաքսիմ Սամոսվատի հետ ծանոթության շնորհիվ, որը եղել է Էպիդեմիա խմբի էքս-նախկին վոկալիստ։ Նա համատեղել է խմբի կազմում աշխատանքը և Ժամանակակից արվեստի համալսարանի ակադեմիկական և փոփ ջազ երգեցողության ֆակուլտետի կրթությունը։
Ստավրովիչի բառերին համաձայն՝ Նուկի մականունն իմաստ չի արտահայտում (ամերիկյան անգլերենով «Nookie» նշանակում է «սեքս առանց պարտավորությունների»)։
2013 թվականից մասնակցում է Forces United միջազգային նախագծում, որի շրջանակներում ձայնագրել է 9 երգ ։ Forces United-ում մասնակցում են նաև այնպիսի երաժիշտներ ինչպիսիք են՝ Մաքսիմ Սամոսվատը, Կոնստանտին Սելեզնյովը, Պյոտր Ելֆիմովը, Եվգենի Եգորովը և Յարկկո Ախոլան ։
2014 թվականի մայիսի 26-ին ավարտվել են «Դպրոցական հրաձիգ» ֆիլմում Դարյա Ստավրովիչի հետ սերիաների նկարահանումները։ 2014 թվականին Իգոր Սանդլերի պրոդյուսերական կենտրոնի կողմից նա ստացել է «Ոսկե նոտա» մրցանակը՝ լավագույն ռոք վոկալի համար ։
2015 թվականին Ստավրովիչը մասնակցել է «ArcheAge» խաղում որպես գործող անձ, երգչուհի Արիայի ձայնագրման մեջ ։
2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Առաջին ալիքի եթերով ցուցադրվել է «Ռուսաստանի ձայնը» շոուի հերթական թողարկումը, որի ընթացքում Ստավրովիչը երգել է իռլանդական The Cranberries խմբի «Zombie» երգը ։ Այդ նախագծում նա հասել է մինչև կիսաեզրափակիչ փուլ ։
Սոլո նախագիծ
2012 թվականի վերջում իր գործունեությունն է սկսել նրա սոլո պրոյեկտը՝ н¥ки-ն, որին նույնպես մասնակցել են «Սլոտ» խմբի նրա գործընկերները։ 2013 թվականի ապրիլի 28-ին թողարկվել է նրա առաջին ալբոմը՝ «Живы» անվանումով ։ 2015 թվականի մայիսի 19-ին Նուկին թողարկել է «Пыльца лунной бабочки» երկրորդ սոլո ալբոմը։ «Иллюзия» և «Реальность» երգերի համար նկարահանվել են տեսահոլովակներ ։ 2016 թվականի մարտի 23-ին լույս է տեսել «Танцуй, клоун, танцуй» սինգլը, որն իր մեջ ներառել է նաև երկու երգեր առաջին ալբոմից՝ «Пепел» և «Живы» երգերի նոր տարբերակները (Amanita Version) ։
Մահափորձ
2014 թվականի ապրիլի 18-ին Սանկտ Պետերբուրգի Սադովայա փողոցի վրա «Ստոկեր» սրճարանի մոտ, որտեղ պետք է կայանար խմբի ինքնագրերի սեսիան, նրա վրա մահափորձ է կատարվել ։ 19 տարեկան Դմիտրի Կոստրյուկովը դեռ մինչև հանցագործությունը սպառնում էր երգչուհուն ։ Հարցաքննության ժամանակ հանցագործը հայտնել է, որ պատրաստվում էր հարձակման, ուսումասիրում էր երաժիշտների երթուղին և կատարումները։ Դմիտրին վերքեր է հասցրել երգչուհուն կոկորդի հատվածում։ Հարձակման պահին Կոստրյուկովը գոռում էր․«Նա դեռ չ՞ի մեռել։ Նա ոչ մեկին չի հասնի »։
Ստավրովիչը տարբեր վնասվածքներով հոսպիտալացվել է Մարիինյան հիվանդանոցի վերակենդանացման բաժին ։ Այնտեղ նրան վիրահատություն են արել պարանոցի հատվածում ։ Ապրիլի 28-ին նա դուրս է գրվել հիվանդանոցից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս սոպրանոներ Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ‎ Կատեգորիա:«The Voice» հեռուստաշոուի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Սոպրանոներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռոք երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս կիթառահարներ
Վեպսեր
Վեպսեր (վեպս.` vepsläižed)` ուգրո-ֆիննական լեզվաընտանիքին պատկանող փոքրաթիվ ժողովուրդ, որն ապրում է հիմնականում Կարելիայում, Վոլոգդայի մարզում, հանդիպում է նաև Լենինգրադի մարզում։ 2006 թվականից մտնում են Ռուսաստանի Հյուսիսի, Սիբիրի և Հեռավոր Արևելքի բուն փոքրաթիվ ազգերի մեջ։
Աղբյուրներ
1. http://www.ethnos.nw.ru/lib/data/22.html
Կատեգորիա:Ուգրո-ֆիննական ազգեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Տանգու
Տանգու (堂鼓), թմբուկ, չինական ազգային հարվածային երաժշտական գործիք  ։
Նկարագրություն
Տանգուի տակառանման մարմինը պատրաստվում է այլանթի, թխկու, կեչու և այլ ծառատեսակների բնափայտից, երկարությունը 60-80 սմ է, տրամագիծը` 20-100 սմ և ավելի, ներկում են հիմնականում կարմիր գույնով։ Թմբուկը սովորաբար կախվում է չորս երկաթե օղակներով սարքի վրա կամ դրվում է փայտե շրջանակի մեջ ։
Թաղանթները տեղադրված են տանգուի երկու հակառակ կողմերում և պատրաստված են կովի, խոզի կամ այծի կաշվից ։
Տանգու նվագելու համար օգտագործում են երկու փայտիկներ ։
Տանգուն օգտագործում են բուդդայական արարողակարգերի և թատերական ներկայացումների ժամանակ, նաև չինական երաժշտության շատ տեսակների համար , այդ թվում պեկինյան օպերայի նվագախմբի կազմում կարող են լինել տարբեր չափերի տանգուներ ։
Սյոտանգու (小堂鼓; փոքրիկ տանգու) նվագում են ուղղաձիգ կերպով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինական երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Հարվածային երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Թմբուկներ
Սանտա Անա դե Պուսա
Սանտա Անա դե Պուսա(Santa Ana de Pusa), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ գտնվում է Կաստիլիա-Լա Մանչա ինքնավար համայնքի Տոլեդո պրովինցիայի Լա Խարա շրջանում։ Տարածքը՝ 19 կմ²։ Բնակչությունը՝ 473 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
(589) Խորվաթիա
(589) Խորվաթիա (Croatia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1906 թվականի մարտի 3-ին Աուգուստ Կոպֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,135843 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0127 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,259 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Խորվաթիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 2,024 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2028,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177489 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1906 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Աուգուստ Կոպֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Թոմաս դե Քվինսի
Թոմաս դե Քվինսի, կամ Դե Քվինսի (Thomas de Quincey, Մանչեսթեր, Անգլիա-Էդինբուրգ, Շոտլանդիա), անգլիացի գրող, էսսեիստ, հայտնի հեղինակ «Ափիոն օգտագործող անգլիացու խոստովանությունները» (Confession of an English Opium-Eater; 1822)։
Կենսագրություն և ստեղծագործություններ
Թոմաս Կվինսին ծնվել է Մանչեսթերի հարուստ Կոմերսանտի ընտանիքում։ 1796 թվականին, Թոմասի հոր մահից երեք տարի անց, ընտանիքը Քվինսիի ազգանունը փոխեց Դե Կվինսի և տեղափոխվեց բատ, որտեղ Թոմասի մայրը նրան ընդունեց King Edward ' s School-ում սովորելու։
1800 թվականին Դե Կվինսին ավարտել է դպրոցը և պատրաստվում էր ընդունվել Օքսֆորդի համալսարան, սակայն համալսարան ընդունվելու փոխարեն փախել է տնից։ 1802 թվականին նա Լոնդոնում էր առանց փողի, քաղցած, բայց միևնույն է չէր պատրաստվում տուն վերադառնալ։ Նա շատ վատ դրության մեջ էր գտնվում։ Թոմասը սկսեց հետաքրքրվել պոեզիայով, մասնավորապես Ուիլյամ Ուորդսվորթի խոսքերով։
1803 թվականին Թոմաս դե Կվինսին ընդունվել Է Օքսֆորդի համալսարան։ Նույն ժամանակահատվածում նա կախվածություն ձեռք բերեց թմրանյութերից աստիճանաբար ավելացնելով դոզան և հասցնելով օրական 8000 կաթիլի։
1816 թվականին Դե Կվինսին ամուսնացել է։ Նրա կինը Մարգարեթը, ծնեց նրան ութ երեխա որոնցից 5-ը մահացան վաղ տարիքում, իսկ երեք դուստրերը փրկվեցին։ 1837 թվականին Դե Կվինսի կինը մահացել է։
1821 թվականին Դե Կվինսին առանձին գիրք է հրատարակել իր «Խոստովանությունները», որով զարմացրեց հանդիսատեսին իր գեղեցկությամբ և արտասովոր ուժով։ Հետագայում Դե Կվինսին թմրանյութի մեջ տառապանքից թեթևացում էր փնտրում։ Դե Կվինսի խոսքով՝ ինքը բավականաչափ հաստատակամություն չի ունեցել, որպեսզի տեսնի իր կամ ուրիշի դժբախտությունը։ Դրանով նա բացատրել է թմրանյունի դիմելու անհրաժեշտությունը, որպեսզի կարողանա մոռանալ դժվարությունները։ Թմրանյութի օգտագործումը պատճառ էր, որ Դե Քվինսիի բոլոր մտահղացումներն անավարտ մնացին։
Նրա մտորումների շրջանակը շատ ընդարձակ էր, տնտեսական, փիլիսոփայական, պատմական և գրական նշանակալից հարցերից և ոչ մեկը, որոնք ժամանակին հետաքրքրում էին նրան, անմասն չմնացին։ Նրա տնտեսական տրակտատները բարձր են գնահատվել տնտեսագետների կողմից։
Ճանաչում
Դե Քվինսիի ստեղծագործությանը անդրադարձել են սիմվոլիստները (Շ.Բոդլեր, Մ. Շվոբ) և սյուրռեալիստները։ Իր «Սև հումորի անթոլոգիայում» (1940) բրետոնն ընդգրկեց իր «Մարդասպանությունը որպես կերպարվեստ» ակնարկը։ Քվինսիի տեքստերից ոգեշնչված ամերիկացի լրագրող Ֆիտցհյու Լուդլոուն գրել է իր ինքնակենսագրական «Հաշիշեեդ» վեպը։
Ստեղծագործություններ
thumb|Logic of political economy, 1844
Գրականություն
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն Կատեգորիա:Բրիտանացիներ Կատեգորիա:Ինքնակենսագրություններ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Ձյունանուշիկը (օպերա)
«Ձյունանուշիկը» (Снегу́рочка), ռուս երգահան Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի օպերա (1881) նախերգանքով և չորս գործողությամբ՝ ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու համանուն պիեսի (1873)։ Ռիմսկի-Կորսակովի օպերայի առաջնախաղը տեղի է ունեցել Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում 1882 թվականի -ին (փետրվարի 11) Էդուարդ Նապրավնիկի գլխավորությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռիմսկի-Կորսակովի օպերաներ Կատեգորիա:Ռուսերեն օպերաներ Կատեգորիա:1882 բեմադրվածներ
Յալթայի կաթոլիկ տաճար
Ամենասուրբ Կույս Մարիամի անարատ հղիության հռոմեակաթոլիկ տաճար (Римско-Католический Храм Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии), հռոմեակաթոլիկ տաճար Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1898 թվականին։
Պատմություն
19-րդ դարի 80-ական թվականների վերջին Յալթայի հռոմեակաթոլիկ համայնքը բաղկացած էր մոտ 500 հոգուց, որոնք աղոթքի համար հավաքվում էին մի փոքրիկ տնակում։ Յալթայի գավառի առաջին կաթոլիկ քահանան հայր Նիկոլայ Սուխոդոլսկին էր։ Ծուխը բազմազգ էր և բաղկացած էր լեհերից, չեխերից, գերմանացիներից, լիտվացիներից, ֆրանսիացիներից և իտալացիներից։
1888 թվականին համայնքը դիմեց Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարարություն՝ խնդրելով թույլ տալ քաղաքում կառուցել կաթոլիկ մատուռ։ Շինարարության թույլտվությունը ստացվեց միայն տասը տարի անց՝ 1898 թվականին։ Ճարտարապետ, հետագայում ճարտարապետության ակադեմիկոս, Լիվադիական կայսերական պալատի նախագծի հեղինակ Նիկոլայ Պետրովիչ Կրասնովը, ճարտարապետ Կոմոռնիցկու հետ մատուռի փոխարեն նախագծեց ինքնատիպ եկեղեցի։ Շինարարությունն ընթացավ մեծ դժվարությամբ՝ միջոցների բացակայության պատճառով։
1927 թվականի հոկտեմբերի 20-ին հանձնաժողովը, երկրաշարժից հետո ուսումնասիրելով տաճարի շենքը, հայտնաբերեց ճաքեր և սվաղի վնասված։ Տաճարը փակվեց մինչև վերականգնելը։ «Վերականգնումը» ձգվեց մինչև 1920-ական թվականների վերջ, երբ կաթոլիկ համայնքը լուծարվեց իշխանությունների կողմից։ Միաժամանակ փակվեցին նաև Ղրիմի բոլոր կաթոլիկ եկեղեցիները։ Տաճարի շենքում 1930-ական թվականների սկզբին գործում էին մարզադահլիճ և հրաձգարան, իսկ 1945 թվականից՝ գավառագիտական թանգարան։
1989 թվականին ճարտարապետ Ա. Գրաուժիսի նախագծով եկեղեցու շենքը վերականգնվեց և բացվեց երգեհոնային դահլիճ։
1991 թվականի հոկտեմբերի 6-ին տեղի ունեցավ վերածնված կաթոլիկ համայնքի առաջին հանդիպումը, որին մասնակցեց 12 հոգի։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 20-ին հայր Զիգմունտ Կոզարը տաճարի շենքում անցկացրեց առաջին ժամերգությունը։ Այդ ժամանակից ի վեր ժամերգությունները կատարվում են պարբերաբար։
1993 թվականի փետրվարի 25-ին եկեղեցու շենքը վերադարձվեց Յալթայի հռոմեական կաթոլիկ ծխին, իսկ 1993 թվականի մարտի 28-ին Կամենեց-Պոդոլսկի թեմի եպիսկոպոս Յան Օլշանսկին կրկին օծեց տաճարը։
Ժամերգություններն անցկացվում են ռուսերեն, ուկրաիներեն և լեհերեն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Յալթայի եկեղեցիներ Կատեգորիա:1898 հիմնադրումներ
Էնդրյու Լեսնի
Էնդրյու Լեսնի (Andrew Lesnie, ), ավստրալիացի կինոօպերատոր։ «Մատանիների տիրակալը։ Մատանու եղբայրություն» ֆիլմի համար «Օսկարի» և «Մատանիների տիրակալը։ Թագավորի վերադարձը» ֆիլմի համար «BAFTA» մրցանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 1-ին, Սիդնեյում ։ Սովորել է Կինոյի, հեռուստատեսության և ռադիոյի ավստրալիական դպրոցում ։ Նրա առաջին աշխատանքը եղել է «Simon Townsend's Wonder World» (1979) շոուն։ Էնդրյուի առաջին կինոնկարը եղել է 1980 թվականի «Վերադարձ» ֆիլմը։ Մինչև 1995 թվականը Լեսնին նկարահանել է ևս 18 նվազ հայտնի ֆիլմեր և սերիալներ, իսկ հետո աշխատանք է ստացել «Բեյբ։ Չորքոտանի երեխա» կինոժապավենում։ 1998 թվականին թողարկվել է ֆիլմի շարունակությունը՝ «Բեյբ։ Խոզուկը քաղաքում» վերնագրով։ 2001 թվականին Էնդրյու Լեսնին նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը կինոռեժիսոր Փիթեր Ջեքսոնի հետ։ 2001-2003 թվականներին թողարկվել է «Մատանիների տիրակալը» կինոեռերգությունը։ Առաջին մասի՝ «Մատանիների տիրակալը։ Մատանու եղբայրություն» ֆիլմի համար Լեսնին արժանացել է «Օսկարի», իսկ վերջին՝ «Մատանիների տիրակալը։ Թագավորի վերադարձը» ֆիլմի համար ստացել է «BAFTA» մրցանակ ։
Դրանից հետո Էնդրյուն մասնակցել է հետևյալ հայտնի ֆիլմերի նկարահանման աշխատանքներին՝ «Քինգ-Քոնգ», «Ես Լեգենդ եմ», «Սիրելի ոսկորներ», «Տարերքների տիրակալը», «Կապիկների մոլորակի ապստամբությունը»
Մահից առաջ աշխատել է «Մատանիների տիրակալի» նախապատմության՝ «Հոբիթ» կինոեռերգության վրա։ Լեսնի վերջին ֆիլմը եղել է Ռասսել Քրոուի ռեսժիսորական դեբյուտը՝ «Ջուր որոնողը» ֆիլմը, որի առաջնային ցուցադրությունը կայացել է 2014 թվականի վերջին։
Էնդրյու Լեսնին միաժամանակ աշխատել է կինոօպերատորների երկու միջավայրերում՝ ավստրալիական և ամերիկյան։
Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 27-ին սրտի կաթվածից 59 տարեկանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Մատանիների տիրակալը (ֆիլմաշար) Կատեգորիա:Հոբիթ (ֆիլմաշար) Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Ալեքսանդր Սաբուրով
Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Սաբուրով, (Александр Николаевич Сабуров, ), Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Ուկրաինայի օկուպացված տարածքում պարտիզանական շարժման կազմակերպիչներից և ղեկավարներից, Սովետական Միության հերոս (18․5․1942, գեներալ–մայոր (1943)։
Կենսագրություն
1938-ից ծառայել է ՆԳ ժողկոմատի մարմիններում։ 1941-ի աշնանը կազմակերպել է պարտիզանական ջոկատ, որը գործել է Սումիի և Բրյանսկի մարզերում։ 1942-ի հոկտեմբերին պարտիզանական միավորումը (կազմվել էր ջոկատի բազայի վրա) Սաբուրովի հրամանատարությամբ դուրս է եկել Աջափնյա Ուկրաինա՝ կատարելով 700 կմ ռազմերթ թշնամու թիկունքում։ 1942-ի նոյեմբերին Սաբուրովը նշանակվել է ժիտոմիրի մարզի պարտիզանական շարժման ղեկավարման շտաբի պետ, 1944-ից աշխատել է ՆԳ–ի մարմիններում։ 1954-ից՝ ԽՍՀՄ ՆԴՄ Գլխավոր վարչության պետ։ ԽՍՀՄ II–IV գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Հեղինակ է «Ռազմաճակատի գծից այն կողմ» (1955), «Նվաճված գարուն» (հ․ 1–2, 1968) ևն գրքերի։ ԽՄԿԿ անդամ 1932-ից։
1953-1954 թթ. դեկտեմբեր՝ Ուկրաինական ԽՍՀ ՆԳՆ տեղական հակաօդային պաշտպանության ծառայության տնօրինության պետ։
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 2-4 գումարման պատգամավոր (1946-1958)։
Ա. Ն. Սաբուրովը մահացել է 1974 թվականի ապրիլի 15-ին։ Թաղված է Մոսկվայում ՝ Նովոդևիչյան գերեզմանատանըը (հողամաս թիվ 4)։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 2, Կարմիր դրոշի, Սուվորովի II աստիճանի, Բոգդան Խմելնիցկու I և II աստիճանի, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի 2, Կարմիր աստղի շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Մարվին Ուիլյամս
Մարվին Գեյ Ուիլյամս Կրտսեր (Marvin Gaye Williams Jr., ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Շառլոթ Հորնեթս» ակումբի կազմում։ Մեկ տարի հանդես է եկել Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի բասկետբոլային հավաքականի կազմում։ 2005 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ատլանտա Հոքս» ակումբի կողմից՝ 2-րդ ընդհանուր համարի ներքո։ «Հոքսի» հետ անցկացրել է յոթ մրցաշրջան, ինչից հետո տեղափոխվել է «Յութա Ջազ»։ 2014 թվականին «Յութայից» տեղափոխվել է «Հորնեթս»։
Վաղ տարիներ
Ուիլյամսը ծնվել և մեծացել է Վաշինգտոնի Բրեմերթոն քաղաքում ։ Հաճախել է Բրեմերթոնի ավագ դպրոցը, որտեղ երկու անգամ ներգրավվել է նահանգի լավագույն բասկետբոլիստներից կազմված հավաքականի մեջ։ «Associated Press» կազմակերպությունը Ուիլյամսին ճանաչել է Վաշինգտոն նահանգի տարվա լավագույն բասկետբոլիստ ։ 2002/03 մրցաշրջանի ընթացքում միջինում հավաքել է 23.9 միավոր, 15.5 անդրադարձ և հնգական բլոքշոթեր ու օգնություններ։ Անվանվել է «McDonald's All-American» և ստացել է «Parade All-American» առաջին հավաքականի մրցանակները ։
Համալսարանական գործունեություն
Ուիլյամը 2004-2005 թվականներին խաղացել է Հյուսիսային Կորոլինայում՝ օգնելով Թալ Հիլսին հաղթել NCAA առաջնությունը։ Իլինոյսի դեմ NCAA եզրափակիչ խաղում Մարվինը թիփին է իրականացրել, երբ խաղի ավարտին մնացել էր ընդամենը 1։26 րոպե, ինչի արդյունքում թիմը ևս մեկ շանս է ստացել և կարողացել է հաղթել 75-70 հաշվով ։ Ստացել է «ԱԾԿ տարվա սկսնակ» մրցանակը և ընտրվել է «ԱԾԿ սկսնակների հավաքականում» ։ 36 խաղերի ընթացքում կարողացել է միջինում հավաքել 11,3 միավոր, 6,6 անդրադարձ և 1,1 խլում՝ խաղադաշտում անցկացնելով միջինում 22,2 րոպե ։
2005 ապրիլին Ուիլյամսը NBA դրաֆթին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել՝ բաց թողնելով համալսարանի հետագա 3 տարիները ։
Ատլանտա Հոքս (2005-2012)
2005 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել Ատլանտա Հոքս ակումբի կողմից՝ ընդհանուր 2-րդ համարի ներքո։ 2005-06 մրցաշրջանի ընթացքում 79 խաղերում միջինում հավաքել է 8,8 միավոր և 4,5 անդրադարձ, ինչի շնորհիվ ներգրավվել NBA սկսնակների երկրորդ հավաքականի կազմում։ 2005 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Մայամի Հիթի դեմ խաղում հավաքել է 26 միավոր՝ սահմանելով անձնական ռեկորդ ։
2006-07 մրցաշրջանի ընթացքում Ուիլյամսը ձախ ձեռքի կոտրվածքի պատճառով 17 խաղ է բաց թողել ։ 2007 թվականի հունվարի 5-ին Տորոնտո Ռեպտորսի դեմ խաղում հավաքել է 24 միավոր։ Ապրիլի 13-ին Վաշինգտոն Վիզարդսի դեմ խաղում հավաքել է 24 միավոր՝ կրկնելով մրցաշրջանում իր նախորդ ռեկորդը ։
2007-08 մրցաշրջանի ընթացքում միջինում հավաքել է 14,8 միավոր ։ 2008 թվականի հունվարի 25-ին հավաքել է 33 միավոր՝ սահմանելով նոր անձնական ռեկորդ ։
2009 թվականի փետրվարի 25-ին Դենվեր Նագեթսի դեմ խաղում հավաքել է 31 միավոր ։ Մեջքի վնասվածքի պատճառով մարտ և ապրիլ ամիսներին բաց է թողել 16 հանդիպում ։ Մարվինը առաջին երեք մրցաշրջանների ժամանակ վրիպել է 55 երեքմիավորանոց նետում և կարողացել իրականացնել ընդամենը 25-ը ։
2009 թվականի օգոստոսի 7-ին 37,5 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ հնգամյա պայմանագիր է ստորագրել Հոքսի հետ ։ 2009 թվականի նոյեմբերի 20-ին Հյուստոն Ռոքեթսի դեմ խաղում հավաքել է 29 միավոր ։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Դալաս Մավերիքսի դեմ խաղում կատարել է 15 անդրադարձ ։
2010-11 մրցաշրջանի նոյեմբեր ամսի սկզբում աջ ծնկի վնասվածքի պատճառով բաց է թողել 11 հանդիպում ։ Դեկտեմբեր ամսին մեջքի վնասվածք է ստացել և բաց թողել 11 հանդիպում ։ 2011 թվականի մարտի 27-ին Կլիվլենդ Կավալիերսի դեմ խաղում հավաքել է 31 միավոր ։
2011-12 կրճատման ենթարկված մրցաշրջանի ընթացքում 66 խաղից մասնակցել է 57-ին ։ Հունվարի սկզբին վնասել է ձախ սրնքաթաթային հոդը և բաց է թողել երեք հանդիպում ։ 2012 թվականի ապրիլի 22-ին Նյու Յորք Նիքսի դեմ խաղում հավաքել է 29 միավոր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Շառլոթ Հորնեթսի բասկետբոլիստներ
Կառլ Ֆրիդրիխ Մայ
Կառլ Ֆրիդրիխ Մայ (Karl Friedrich May, ), գերմանացի գրող, բանաստեղծ և կոմպոզիտոր։ Բացառապես հայտնի է պատանիների համար նախատեսված արկածային վեպերով, որոնցից շատերը էկրանավորվել են։
Կենսագրություն
Կառլ Մայը ծնվել է ջուլհակի աղքատ ընտանիքում, որտեղ մեծանում էին 14 երեխա։ Նրանցից շատերը մահացել են մանուկ հասակում։ Մանկության տարիներին Կառլ Մայը սիրում էր երևակայության գիրկն ընկնել, սովորել էր երաժշտական տարբեր գործիքներ նվագել, հասկանում էր երաժշտության հիմնական հիմունքները։ Իր առաջին գումարը վաստակել է 12 տարեկանում ` ծառայություններ մատուցելով կեգլի խաղացող մեծահասակներին։ Այնտեղ նա ծանոթացել էր ԱՄՆ-ից եկած մի մարդու հետ և հետաքրքրությամբ լսում էր նրա արկածների մասին պատմությունները։
1856 թվականից սովորել է Վալդենբուրգի ուսուցչական սեմինարիայում։ 1859 թվականին հեռացվել է նշված հաստատությունից` վեց հատ մոմ թաքցնելու համար։ Շուտով նրան արժանացրել են ներման և թույլ տվել ուսումը շարունակել Պլաուենի ուսուցչական սեմինարիայում։ 1861 թվականին, որպես թեկնածու` առաջադրվել է Սաքսոնիայում գտնվող Խեմնից քաղաքի գործարանային դպրոցներում ` ուսուցչի պաշտոնին, սակայն իր սենյակային ընկերոջ գրպանի ժամացույցը գողանալու պատճառով հրաժեշտ է տվել առաջարկվող պաշտոնին և ազատազրկվել վեցշաբաթյա կալանքի։ Հաջորդ երկու տարիները անցկացրել է օրինական ճանապարհով հաց վաստակելու ուղիներ փնտրելով։ Իր հարազատ քաղաքում տվել է մասնավոր դասեր, գրել է պատմվածքներ, հորինել երաժշտություն և համապատասխան գումարի դիմաց ասմունքել։ Այդ բոլոր զբաղմունքները ոչ միշտ էին եկամուտ բերում նրան և արդյունքում շենքերի պատերին հայտնվեց Կառլ Մայի նկարը, որի վրա գրված էր, որ նրան որոնում է ոստիկանությունը` խարդախությունների և գողությունների համար։ Բացի այդ, Լայպցիգի փողոցներից մեկում, անարդար ճանապարհով և ուրիշի անվան տակ նա ստացել էր մորթե վերարկու և տասը թալերով այն հանձնել գրավատուն։
1865 թվականին չորս տարով Կառլ Մայը ուղարկվել է աշխատանքային տուն։ Այդ տարիների մեծ մասը նա անց է կացրել Ցվիկաու քաղաքի տաժանակիր աշխատանքային բանտում։ Լավ վարքի պատճառով նշանակվել է բանտային գրադարանի վարիչ և հնարավորություն ունեցել շատ կարդալու։ Նրան հատկապես դուր էին գալիս ճանապարհորդությունների մասին գրքերը։ Բանտում նա թողել էր իր համար հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաների ցանկը, որոնք նա կարող էր օգտագործել իր գրական աշխատանքներում։
Ազատվելուց հետո Կառլ Մայի երազանքները` ապրել արդար կյանքով, ավաղ չիրականացան։ Նա կրկին վերադարձավ նախկին զբաղմունքներին` խարդախություններին և գողություններին։ 1869 թվականին, նոր ձերբակալությունից հետո, բանտարկյալներին տեղափոխելու ժամանակ, նա փախուստի է դիմել։ 1870 թվականին կալանավորվել է Չեխիայում ` թափառաշրջիկության համար։ Ոստիկանատանը նա ներկայացել է Ալբին Վադենբախ անունով, հավաստիացրել, որ հարուստ կալվածատիրոջ որդի է, եկել է Մարտինիկայից, իսկ արտասահմանյան անձնագիրը կորցրել է։ Սակայն ոստիկանությունը շուտով պարզել է, որ իրենց առջև մանր հանցագործությունների համար հետախուզվող Կառլ Մայն է, ով պետք է ուղարկվի Սաքսոնիա` իր հետագա պատիժը կրելու համար։ 1870-1874 թվականներին Կառլ Մայը եղել է Վալդհայմի բանտում։ Ինչպես հաստատում է գրողը, իր ներաշխարհում փոփոխություններ է զգացել, երբ ծանոթացել է բանտային կատեխիստի հետ։
Ստեղծագործական կյանքը
1874 թվականին ազատվելով բանտից, Կառլ Մայը վերադարձել է իր ծնողների մոտ և անմիջապես զբաղվել գրական աշխատանքով։ Նույն թվականին լույս է տեսել նրա «Էռնսթհալի վարդը» պատմվածքը։ Նրա համար հաջողություն էր այն հանգամանքը, որ այդ ժամանակ Գերմանիայում նկատվում էր որոշակի բեկում հրատարակչական գործում։ Գրագիտության աճը, արդյունաբերության զարգացումը և մասնագիտությունների ազատ ընտրության հնարավորությունը բերեցին նրան, որ հայտնվեցին նոր հրատարակչություններ, որոնք պահանջարկ ունեին նոր թեմաների` հատկապես ժամանցային բնույթի։ Կառլ Մային հաջողվեց զբաղեցնել հանքափորների համար նախատեսված «Հանք և լեռնային գործարան» ամսագրի խմբագրի պաշտոնը։ Կյանքում առաջին անգամ կարելի էր արդեն չմտածել սնվելու մասին։ Նա խմբագրում էր տարաբնույթ ժամանցային թերթոններ, որոնց համար գրում և մշակում էր հոդվածներ և իր անունից, և անանուն։
Որոշ ժամանակ անց նա տեղափոխվեց մեկ այլ դրեզդենյան հրատարակչատուն և շուտով դարձավ ազատ գրող։ Իր ընկերուհու` Էմմա Պոլմերի հետ միասին, նա հաստատվեց Դրեզդենում։ Այնուամենայնիվ, հրատարակությունից եկած եկամուտը չէր բավարարում, առաջացել էին պարտքեր և Կառլ Մայը չէր կարողանում վճարել բնակարանի վարձավճարը։ 1879 թվականին, բանտից ազատվելուց հինգ տարի անց, Կառլ Մայը երեք շաբաթ անցկացրեց Շտոլբերգի բանտում։ Նա մեղադրվում էր պաշտոնատար անձի լիազորություններ իրեն վերագրելու համար։ Էմմա Պոլմերի հետ ամուսնությունից մեկ տարի առաջ, նա հետաքննություն էր անցկացնում իր հարբեցող հորեղբոր մահվան հանգամանքները պարզելու համար։ Այդ ընթացքում նա ներկայանում էր որպես լիազորված անձ։ Արդյունքում` իր հասցեին հնչած մեղադրանքները նա համարում էր ստահոդ։
1879 թվականին Կառլ Մայը առաջարկ ստացավ Ռեգենսբուրգի կաթոլիկական «Գերմանական գանձարան» շաբաթաթերթից, որը նրան հնարավորություն էր տալիս առաջինը հրատարակել իր պատմվածքները։ 1880-1888 թվականներին այդ շաբաթաթերթում առանց դադարի հրատարակվեցին Կառլ Մայի պատմվածքների «Արևելյան շարքը»։ Նրա «Արկածային ճանապարհորդություն Քրդստանում», «Մահվան քարավանը» և «Ստամբուլ» պատմվածքները հրատարակվել են 1881-1887 թվականներին։ Դրան զուգահեռ Կառլ Մայը աշխատում էր նաև այլ թերթերի և ամսագրերի հետ, հանդես էր գալիս տարբեր գրական կեղծանուններով, հաճախ փոխում էր պատմվածքների վերնագրերը` կրկնակի հոնորարներ ստանալու նպատակով։ 1882 թվականին կրկին պայմանագիր կապեց հրատարակիչ Հենրիխ Գոտհոլդ Մյունխմեյերի հետ և սկսեց աշխատել մեծածավալ «բուլվարային» «Das Waldröschen» վեպի վրա, որը նա հրատարակեց «Կապիտան Ռամոն Դիաս դե լա Էսկոզուրա» կեղծանունով։ 1907 թվականին գրքի ընդհանուր տպաքանակը կազմում էր 100 000 նմուշ։ Մյունխմեյերի հետ պայմանագիրը հանգեցրեց հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ երկարատև վեճի։
1897 թվականին Կառլ Մայը իր հակառակորդներին կրկին առիթ տվեց նոր հարձակումների` բոլորովին լրջորեն հայտարարելով, որ իբր գիտի 1200 լեզու ու բարբառ և որպես Վինետուի հաջորդ, ղեկավարել է 35 000 ապաչներից կազմված զորքին։ Մոտավորապես 1875 թվականին նա պնդում էր, որ ունի դոկտորի գիտական աստիճան, չնայած կյանքում երբեք չէր հաճախել համալսարան և երբեք չէր ներկայացվել որևէ աստիճանի։ 1898 թվականին «Դրեզդենի և շրջակայքի հասցեների գրքում» պատահականորեն չէր տպագրվել նրա դոկտորական աստիճանի մասին։ Կառլ Մայը պահանջեց վերացնել այդ «սխալը» և խիստ դժգոհություն հայտնեց` երբ նրանից պահանջեցին փաստաթղթային ապացույց գիտական աստիճանի վերաբերյալ։ Նա պնդում էր, որ դոկտորի աստիճան ինքն ստացել է Ռուանի համալսարանում։ Այնուամենայնիվ նրան արգելվեց ներկայանալ որպես դոկտոր։ 1902 թվականի աշնանը, նրա ապագա կինը` Կլարա Պլյոնը օժանդակեց նրան` ստանալ վկայական, որն արժեցավ մեծ գումարներ և Կառլ Մայը դարձավ Չիկագոյի Գերմանա-Ամերիկյան համալսարանի պատվավոր դոկտոր («Արծաթե առյուծի կայսրությունում» գրքի համար)։ Չանցած չորս օր, այդ փաստաթուղթը ճանաչվեց անվավեր, քանի որ այդ համալսարանը, ինչպես պարզվեց, կեղծ դիպլոմներ պատրաստելու գործարան էր։
Ճամփորդությունները
Սկզբում Կառլ Մայը ուղևորվեց ճանապարհորդելու Գերմանիայով և Ավստրիայով` դասախոսություններ կարդալով տարբեր քաղաքներում։ 1895 թվականին Ցիլլեր եղբայրների շինարարական կազմակերպությունից որպես նվեր` Ալտ-Ռադեբոյլում ստացավ վիլլա (այժմ այնտեղ գործում է Կառլ Մայի թանգարանը)։ 1899-1900 թվականներին ճանապարհորդություն է կատարել դեպի Արևելք։ Սկզբում նրան ուղեկցում էր ծառան` Սեիդ Հասանը։ Նրանք հասել են մինչև Սումատրա։ 1900 թվականին` ճանապարհին հանդիպել է իր կնոջը և ծանոթ ամուսնական զույգի։ Նա ճանապարհորդությունների մասին օրագիր էր պահում, որից մինչ օրս հասել են միայն պատառիկներ։
Կառլ Մայի երկրորդ կինը հիշում էր, որ ճամփորդելու ժամանակ Կառլը երկու անգամ նյարդային խանգարում է ունեցել։ Կառլ Մայի կենսագիրները եզրակացնում էին, որ այդ խնդիրները առաջացել էին նրա երևակայական աշխարհի և իրական կոպիտ աշխարհի անհամատեղելիության արդյունքում։ Արևելքում նա տեսավ այն, ինչը չէր սպասում տեսնել։ Կառլ Մայը ճգնաժամը հաղթահարում էր առանց բժիշկների օգնության։
Ճանապարհորդությունների ընթացքում Կառլ Մայը մամուլի կողմից ենթարկվում էր հալածանքների։ Նրան հանդիմանում էին այն բանի համար, որ նա զբաղվում էր ինքնագովազդով, ստեղծելով մի ամբողջ պատմություն` Օլդ Շատերհենդի մասին լեգենդներով։ Բացի այդ, Կառլ Մային համարելով բարոյազուրկ անձնավորություն, նրան մեղադրում էին կրոնական երեսպաշտության մեջ, քանի որ նա պատմություններ էր գրել Կույս Մարիամի մասին` հարմարեցնելով դրանք բողոքական օրացույցին։ Նրան հիշեցնում էին նաև իր քրեական անցյալը։
Ստեղծագործությունը
Վինետուի մասին պատմող վիպաշարը
Վայրի Արևմուտքում
Այլ ստեղծագործություններ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Պացիֆիստներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անձինք Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ
Բեթմանովե
Բեթմանովե (Бетманове), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Յասինովատսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բեթմանովե ավանում բնակվում էր 913 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,33 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Յասինովատսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Վեբրե
Վեբրե (Vebret), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 468 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24.43 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 70 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 307 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 217-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 90։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,7 %։ 217 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 195 անձ (101 տղամարդ և 94 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (7 տղամարդ և 15 կին)։ 90 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 41-ը` թոշակառուներ, իսկ 36-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կինետիկ էներգիա
Կինետիկ էներգիա, մեխանիկական էներգիայի տեսակ։ Նյութական կետի կինետիկ էներգիան որոշվում է բանաձևով (m-ը կետի զանգվածն է, v-ն՝ արագությունը)։ Նյութական կետերի համակարգի կինետիկ էներգիան հավասար է բոլոր կետերի կինետիկ էներգիաների թվաբանական գումարին։ Անշարժ առանցքի շուրջը պտտվող պինդ մարմնի կինետիկ էներգիան հավասար է  (I-ն մարմնի իներցիայի մոմենտն է պտտման առանցքի նկատմամբ, \omega-ն՝ անկյունային արագությունը)։ Լույսի արագության (c) հետ համեմատելի արագությունների դեպքում ։
Մարմնի կինետիկ էներգիան կարելի է արտահայտել նաև իմպուլսի միջոցով p=mv բանաձևից բխող v=p/m արտահայտությունը տեղադրելով կինետիկ էներգիայի բանաձևի մեջ` կստանանք E_k=p^2/2m:
Երկրաչափություն
Երկրաչափություն (γεωμετρία; geo- «երկիր», -metria «չափումներ»), մաթեմատիկայի ճյուղ, որը ուսումնասիրում է մարմինների մակերևույթը, չափերը, միմյանց նկատմամբ դասավորությունը և տարածության հատկությունները։
Երկրաչափությունը մի շարք վաղ մշակույթներում միմյանցից անկախ, ծագեց որպես երկարության, մակերեսի և ծավալի հետ գործելու պրակտիկ եղանակ։ Երկրաչափությունը, արևմուտքում ձևավորված ֆորմալ մաթեմատիկական տարրերը սկսեց օգտագործել դեռևս մ․թ․ա․ 6-րդ դարում ։ Մ․թ․ա․ 3-րդ դարում Էվկլիդեսը իր Տարրեր աշխատությունում երկրաչափությունը դրեց աքսիոմատիկ հիմքերի վրա, որով գործածման ստանդարտներ սահմանեց դարեր ի վեր ։ Երկրաչափությունը Հնդկաստանում ծագեց անկախ, մ․թ․ա․ 3-րդ դարում, ապահովելով երկրաչափական մարմինների միջև գոյություն ունեցող կանոնների նկարագրությունը ։ Մուսուլման գիտնականները վերցնելով հույների գաղափարները միջին դարերում դրանք զարգացրեցին ։ 17-րդ դարի սկզբին Ռենե Դեկարտի և Պիեռ Ֆերմայի կողմից երկրաչափությունը ամուր անալիտիկ հիմքերի վրա դրվեց։ Այդ ժամանակներից ի վեր և մինչ արդի ժամանակները, երկրաչափությունը ընդարձակվել է դեպի ոչ-Էվկլիդեսյան երկրաչափություն և տոպոլոգիական բազմազանություններ, որոնք ընկած են մարդկային փորձի սովորական սահմաններից դուրս ։
Չնայած երկրաչափությունը տարիների ընթացքում զգալիորեն զարգացել է, սակայն կան ընդհանուր հասկացություններ, որոնք քիչ թե շատ հիմնարար են երկրաչափության համար։ Դրանցից են կետերը, ուղիղները, հարթությունները, մակերևույթները, անկյունները և կորերը, ինչպես նաև ավելի ընդլայնված հասկացություններ, ինչպիսիք են բազմազանության, տոպոլոգիայի և մետրիկայի հասկացությունները ։
Երկրաչափությունը կիրառվում է բազմաթիվ բնագավառներում, ներառյալ արվեստը, ճարտարապետությունը, ֆիզիկան, ինչպես նաև մաթեմատիկայի այլ ճյուղերը։
Ակնարկ
Ժամանակակից երկրաչափությունը բազմաթիվ ենթաճյուղեր ունի։
Պատմություն
Երկրաչափության ամենավաղ սկիզբը արձանագրվել է Միջագետքում և Հին Եգիպտոսում մ․թ․ա․ 2-րդ հազարամյակում ։ Վաղ երկրաչափությունը փորձերի միջոցով հայտնաբերված սկզբունքների հավաքածու էր, երկարությունների, անկյունների, մակերեսների և ծավալների վերաբերյալ, որոնք մշակվել են որոշակի գործնական կարիքներ՝ շինարարություն, աստղագիտություն և տարբեր արհեստների բավարարման համար։ Երկրաչափության վաղ տեքստերն են Եգիպտյան Մաթեմատիկական պապիրուսները (մ․թ․ա․ 2000–1800) և Մոսկովյան պապիրուսները (մ․թ․ա․ 1890), Բաբելոնյան մաթեմատիկա, ինչպիսին Պլիմպտոն 322 (1900 BC)։ Օրինակ, Մոսկովյան պապիրուսը ներկայացնում է հատված բուրգի ծավալը կամ հատույթը ։ Ավելի ուշ (մ․թ․ա․ 350–50) կավե ցուցանակները ներկայացնում էին, որ Բաբելոնյան աստղագետները սեղանի եղանակները կիրառել են Յուպիտերի դիրքը և շարժը ժամանակ-արագություն տարածության մեջ հաշվարկելու համար։ Այս երկրաչափական եղանակները ենթաադրում էին 14-րդ դարի Օքսֆորդի հաշվողներին, ներառյալ միջին արագության թեորեմը ։ Եգիպտոսից հարավ նուբիացիները ստեղծել էին երկրաչափական համակարգ, ներառյալ արևային ժամացույցի վաղ տարբերակները  ։
Մ․թ․ա․ 7-րդ դարում, հույն մաթեմատիկոս Թալես Միլեթացին երկրաչափությունն օգտագործում էր այնպիսի խնդիրներ լուծելու համար, ինչպիսիք են բուրգի բարձրությունը և նավերի հեռավորությունը ափից հաշվելը։ Նրան է վերագրվում դեդուկտիվ մտահանգման առաջին կիրառությունը երկրաչափության մեջ, Թալեսի թեորեմից չորս հետևանքների դուրս բերման եղանակով ։
Պյութագորասը հիմնեց Պյութագորյան դպրոցը, որին վերագրվում է Պյութագորի թեորեմի առաջին ապացույցը  ։ Եվդոքսը (408–c. 355 մ․թ․ա․) մշակել էր մոտարկման մեթոդ, որի միջոցով հնարավոր եղավ հաշվել կորագիծ մարմինների մակերեսներն ու ծավալները ։ Մ․թ․ա․ 300 թվականին, Էվկլիդեսը իր Էվկլիդյան տարրեր աշխատությամբ, որ համարվում է բոլոր ժամանակների ամենաազդեցիկ և հաջող դասագիրքը, հեղաշրջում կատարեց երկրաչափության մեջ, մաթեմատիկական խստություն մտցնելով աքսիոմատիկ մեթոդների միջոցով, որը ցայսօր մաթեմատիկայում օգտագործվող ամենավաղ ձևաչափի օրինակն է՝ սահմանում, աքսիոմա, թեորեմ և ապացույց։ Չնայած Տարրերի բովանդակությունը արդեն հայտնի էր, Էվկլիդեսը դրանք ձևակերպեց մեկ միասնական տրամաբանական կառուցվածքում :
Տարրերը Արևմուտքի բոլոր կրթված մարդկանց հայտնի էին մինչև 20-րդ դարի կեսերը և դրա բովանդակությունը դեռևս դասավանդվում է երկրաչափության դասերին ։ Արքիմեդեսը (c. 287–212 մ․թ․ա․) մոտարկման մեթոդն օգտագործեց պարաբոլայի աղեղից ներքև մարմնի մակերեսը հաշվարկելու համար և տվեց Pi թվի հաշվարկի ճշգրիտ մոտարկումը ։ Նա նաև ուսումնասիրել է հետագայում իր անվամբ կոչված Արքիմեդեսի պտուտակը և դուրս բերել դրա պտույտների հատույթների ծավալների հաշվարկի բանաձևերը։ Հնդիկ մաթեմատիկոսները նույնպես բազմաթիվ կարևոր ներդրումներ են կատարել երկրաչափության մեջ։ Սատապաթա Բրահմանան (մ․թ․ա․ 3-րդ դար) ծիսական երկրաչափական շինությունների կառուցվածքների կանոններ է պարունակում, որոնք նման են Սուլբա Սուտրասին ։ Համաձայն, Սուլբա Սուտրասը պարունակում է Պյութագորյան թեորեմի տառացի նկարագրության աշխարհում ամենավաղ տարբերակը, չնայած դա ավելի վաղ հայտնի էր հին բաբելոնացիներին։ Դրանք պարունակում են Պյութագորյան եռյակների ցուցակը , որոնք Դիոֆանտյան հավասարումների մասնավոր դեպքեր են ։ Բաշխալի ձեռագրում ներկայացված են մի քանի երկրաչափական խնդիրներ (ներառյալ անկանոն պինդ մարմինների ծավալների վերաբերյալ)։ Ձեռագիրը նաև "օգտագործում է տասնորդական արժեքային համակարգը, կետը որպես զրո։" Արիաբատան իր աստղագիտական աշխատության մեջ ներառել է մակերեսների և ծավալների հաշվարկը։ Բրահմագուպտան 628 թվականին գրել է իր աստղագիտական աշխատանքը։ 12 գլուխ, կազմված 66 հատվածներից, որ ներկայացված էին երկու բաժիններով՝ "հիմնական գործողություններ" (ներառյալ խորանարդ արմատ, կոտորակ, հարաբերակցություն, համամասնություն և փոխարժեք) և "պրակտիկ մաթեմատիկա" (ներառյալ խառնուրդ, մաթեմատիկական հաջորդականություններ, հարթ մարմիններ, աղյուսների դարսում, փայտի փորագրում, փայտանյութի մշակում, հացահատիկի կուտակում) ։ Վերջին հատվածում, նա ներկայացնում է ներգծված քառանկյունների անկյունագծերի վերաբերյալ իր հայտնի թեորեմը։ Այն նաև պարունակում է ներգծված քառանկյունների մակերեսը (Հերոնի բանաձևի ընդհանրացումը), ինչպես նաև ռացիոնալ եռանկյունների ամբողջական նկարագրությունը (այսինքն ռացիոնալ կողմերով և ռացիոնալ մակերեսներով եռանկյուններ) ։
17-րդ դարի սկզբում երկու կարևոր իրադարձություններ տեղի ունեցան։ Առաջինը, Ռենե Դեկարտի (1596–1650) և Պիեռ Ֆերմայի (1601–1665) կողմից անալիտիկ երկրաչափության կամ կոորդինատային համակարգով և հավասարումներով երկրաչափության ստեղծումն էր։ Սա մաթեմատիկական անալիզի և ֆիզիկայի ճշգրիտ քանական գիտության զարգացման անհրաժեշտ նախապայման էր։ Այդ ժամանակշրջանի հաջորդ պրոյեկցիոն երկրաչափության համակարգային հետազոտությունն էր Ժերար Դեսարգի կողմից (1591–1661)։ Պրոեկցիոն երկրաչափությունը առանց չափումների կամ զուգահեռ ուղիղների, ուղղակի կետերի միմյանց նկատմամբ հարաբերության ուսումնասիրություն։
Երկրաչափական կարևոր հասկացություններ
Ստորև բերված են երկրաչափության ամենակարևոր հասկացություններից մի քանիսը ։
Աքսիոմներ
Էվկլիդեսը, իր Տարրեր գրքում, երբևէ գրված ամենաազդեցիկ գրքերից մեկում, երկրաչափության նկատմամբ աբստրակտ մոտեցում է որդեգրում։ Նա կետերի, ուղիղների և հարթությունների սկզբնական կամ ակնհայտ հատկությունների արտահայտման համար առաջարկեց որոշակի աքսիոմներ և պոստուլատներ։ Այդ մարմինների այլ հատկությունները նա դուրս բերեց խիստ մաթեմատիկական մտահանգումների միջոցով։ Երկրաչափության նկատմամբ Էվկլիդյան մոտեցման բնորոշ առանձնահատկությունը դրա խստությունն էր և այն հայտնի դարձավ որպես  աքսիոմատիկ կամ սինթետիկ երկրաչափություն։ 19-րդ դարի սկզբում Նիկոլայ Լոբաչևսկու (1792–1856), Ջանոս Բոլվաիի (1802–1860), Կառլ Գաուսի (1777–1855) և այլոց կողմից ոչ-Էվկլիդյան երկրաչափության հայտնագործումը բարձրացրեցին այդ ուղղությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը և 20-րդ դարում  Դավիդ Հիլբերտը (1862–1943) աքսիոմատիկ հիմնավորումներն օգտագործեց ապահովելու երկրաչափության ժամանակակից հիմքը։
Կետեր
Էվկլիդյան երկրաչափության մեջ կետերը համարվում են հիմնարար օբյեկտներ։ Դրանք սահմանվել են տարբեր եղանակներով, ներառյալ Էվկլիդեսի սահմանաումը 'այն որ մաս չունի' ։ Երկրաչափության ճյուղերում, ինչպիսիք անալիտիկ երկրաչափությունը, դիֆերենցիալ երկրաչափությունը և տոպոլոգիան, բոլոր օբյեկտները համարվում են կետերից կազմված։ Այնուամենայնիվ, եղել են նաև առանց կետերին անդրադարձի երկրաչափության որոշ հետազոտություններ ։
Ուղիղներ
Էվկլիդեսը ուղիղը նկարագրում էր "անվերջ երկարություն", որը իր կետերի նկատմամբ հավասար դիրք ունի ։ Ժամանակակից երկրաչափությունում, հաշվի առնելով բազմազան երկրաչափությունների առկայությունը, ուղղի հասկացությունը սերտ կապված է երկրաչափության նկարագրման եղանակից։ Օրինակ, անալիտիկ երկրաչափության մեջ ուղիղը հարթության վրա նկարագրվում է որպես կետերի բազմություն, որոնց կոորդինատները բավարարում են տված գծային հավասարմանը ։ Սակայն ավելի աբստրակտ միջավայրում, ինչպիսին ինցիդենտ երկրաչափությունն է, ուղիղը կարող է լինել անկախ օբյեկտ, անկախ նրա վրայի կետերի բազմությունից ։ Դիֆերենցիալ երկրաչափության մեջ գեոդեզիկ ուղիղը ուղիղի հասկացության ընդհանրացումն է տարածական կորերի վրա ։
Հարթություններ
Հարթությունը հարթ երկչափ մակերևույթ է, որ տարածվում է անվերջ հեռու ։ Հարթություններն օգտագործվում են երկրաչափության յուրաքանչյուր բնագավառում։ Օրինակ, հարթությունները կարող են ուսումնասիրվել որպես տոպոլոգիական մակերևույթներ, առանց հեռավորությունների և անկյունների առնչության, այն կարող է ուսումնասիրվել որպես աֆինկան տարածություն, որտեղ կարող են ուսումնասիրվել բազմագունությունն ու հարաբերությունները, բայց ոչ հեռավորությունը , այն կարող է ուսումնասիրվել որպես կոմպլեքս հարթություն օգտագործելով կոմպլեքս անալիզի գործիքները ։
Անկյուններ
Էվկլիդեսը հարթ անկյունը սահմանում է հարթության մեջ որպես երկու իրար հատող ուղիղների միմյանց նկատմամբ թեքումը : Ժամանակակից տերմիններով անկյունը երկու ճառագայթներից, կողմերից կազմված մարմին է միևնույն վերջնակետով, անկյան գագաթով ։
Էվկլիդեսյան երկրաչափության մեջ, անկյունները օգտագործվել են բազմանկյունները և եռանկյուններն ուսումնասիրելու համար, ինչպես նաև հենց իրենց ուսումնասիրության համար ։ Անկյունների և եռանկյունների կամ միավոր շրջանի անկյունների ուսումնասիրությունը եռանկյունաչափության հիմքն է ։
Դիֆերենցիալ երկրաչափության մեջ և մաթանալիզում անկյունները հարթ կորեր կամ տարածական կորերի կամ մակերևույթների միջև կարելի է հաշվարկել ածանցյալի միջոցով ։
Կորեր
Կորը կարող է 1-չափանի օբյեկտ լինել, ինչպես ուղիղը, 2-չափանի տարածության մեջ այն կոչվում է հարթ կոր, իսկ եռաչափ տարածության մեջ՝ տարածական կոր։.
Տոպոլոգիայում կորը սահմանվում է որպես ֆունկցիա իրական թվերի միջակայքից այլ տարածության վրա :Դիֆերենցիալ երկրաչափության մեջ նույն սահմանումն է օգտագործվում, սակայն սահմանվող ֆունկցիան պետք է ածանցելի լինի ։ Հանրահաշվական երկրաչափությունը ուսումնասիրում է հանրահաշվական կորերը, որոնք սահմանված են որպես հանրահաշվական բազմազանության չափի հանրահաշվական բազմազանություններ ։
Մակերևույթներ
Մակերևույթը երկչափանի օբյեկտ է, ինչպիսին գունդն է կամ պարաբոլոիդը ։ Դիֆերենցիալ երկրաչափությունում և տոպոլոգիայում, մակերևույթները նկարագրվում են երկչափանի surfaces are described by two-dimensional 'նմուշների', որոնք միավորված են համապատասխանաբար դիֆոմորֆիզմներով կամ հոմոմորֆիզմներով։ Հանրահաշվական երկրաչափության մեջ մակերևույթները նկարագրվում են բազմանդամային հավասարումներով ։
Բազմաձևություններ
Բազմաձևությունը կորի և մակերևույթի հասկացության ընդհանրացումն է։ Տոպոլոգիայում բազմաձևությունը տոպոլոգիական տարածություն է, որտեղ յուրաքանչյուր կետ ունի իր շրջակայքը, որը հոմոմորֆ է Էվկլիդյան տարածությանը ։ Դիֆերենցիալ երկրաչափության մեջ ածանցվող բազմաձևությունը տարածություն է, որտեղ յուրաքանչյուր շրջակայք դիֆեֆորմ է Էվկլիդյան երկրաչափությանը ։
Բազմաձևությունները լայնորեն օգտագործվում են ֆիզիկայում, ներառյալ ընդհանուր հարաբերականությունը և լարային տեսությունը ։
Տոպոլոգիաներ և չափանիշներ
Տոպոլոգիան բազմության մաթեմատիկական կառուցվածք է, որ ներկայացնում է բազմության տարրերի միմյանց նկատմամբ տարածական հարաբերությունը ։ Տոպոլոգիաների ամենահայտնի օրինակները մետրիկայից են, որոնք կետերի միջև հեռավորության չափման եղանակներ են ։ Օրինակ, Էվկլիդյան մետրիկան չափում է երկու կետերի միջև հեռավորությունը Էվկլիդյան հարթության մեջ, մինչդեռ հիպերբոլիկ մետրիկան չափում է հեռավորությունը հիպերբոլիկ հարթության մեջ։ Մետրիկաների այլ կարևոր օրինակներ են հատուկ հարաբերականության տեսության Լորենցի մետրիկան և ընդհանուր հարաբերականության կիսա-Ռիմանյան մետրիկաները ։
Չափ
Ավանդական երկրաչափությունը թույլատրում է 1 չափը (ուղիղ), 2 (հարթություն) և 3 (մեզ շրջապատող աշխարհը որպես եռաչափ տարածություն), իսկ մաթեմատիկոսները օգտագործում են ավելի բարձր չափականություն շուրջ երկու դար։ Չափը անցել է հետևայ փուլերով, կամայական բնական թիվ n, հնարավոր անվերջ մտցնելով Հիլբերտյան տարածության հասկացությունը և կամայական դրակա իրական թիվ, կոտորակային երկրաչափության մեջ։ Չափականության տեսությունը տեխնիկական բնագավառ է, անվերջ ընդհանուր տոպոլոգիայում, որ քննարկում է սահմանումներ, ինչպես մաթեմատիկական գաղափարներից շատերը, այժմ չափականությունը ավելի որոշակի է, քան ինտուիցիան։ Կապակցված տոպոլոգիական բազմազանությունը ունի լավ սահմանված չափականություն, սա ավելի շուտ տիրույթի ինվարիանտության թեորեմ է, քան ինչ որ  ապրիորի։
Չափականության խնդիրը դեռևս կարևորվում է երկրաչափությունում, չնայած դասական հարցերի ամբողջական պատասխանների բացակայությանը։ Տարածության 3 չափը և տարածություն-ժամանակ 4 չափը երկրաչափական տոպոլոգիայի հատուկ դեպքեր են։ 10 կամ 11 չափականությունը կարևոր թվեր են լարերի տեսության մեջ։ Հետազոտությունները կարող են բավարար երկրաչափական պատճառ բերել 10 և 11 փափի կարևորության վերաբերյալ։
Սիմետրիա
Սիմետրիայի թեման երկրաչափության մեջ այնքան հին է, որքան երկրաչաչափություն գիտությունը ինքնին գոյություն ունի։ Այնպիսի սիմետրիկ ձևերը, ինչպիսիք շրջանները, կանոնավոր բազմանկյունները և կանոնավոր բազմանիստներն են, խորը նշանակություն են ունեցել հին փիլիսոփաների համար և մանրամասն ուսումնասիրվել են Մինչ Էվկլիդյան ժամանակաշրջանը։ Սիմետրիկ նախշերը հանդիպում են բնության մեջ և գեղարվեստորեն ներկայացվում են բազմաթիվ ձևերով, ներառյալ Էշերի գրաֆիկայում։ Այնուամենայնիվ, միայն 19-րդ դարի կեսերին սիմետրիայի միավորող դերը երկրաչափության հիմունքներում գնահատվեց։ Ֆելիքս Կլայնը հայտարարել է, որ շատ ճշգրիտ իմաստով, սիմետրիան, արտահայտված խմբի վերափոխման հասկացության միջոցով, սահմանում է, թե ինչ է երկրաչափությունը։  Դասական Էվկլիդյան երկրաչափության մեջ սիմետրիան ներկայացված է համադրություններով և կոշտ տեղափոխություններով, մինչդեռ պրոյեկցիոն երկրաչափության մեջ նմանատիպ դերը իրականացվում է կոլինացիաներով և երկրաչափական ձևափոխություններով, որոնք ուղիղները վերածում են ուղիղների։ Սակայն  Բոլյաիի և Լոբաչևսկու, Ռիմանի, Կլիֆորդի և Կլայնի, և Սոֆուս Լիի նոր երկրաչափություններում Կլայնի գաղափարը 'երկրաչափությունը սահմանել սիմետրիկ խմբերի միջոցով' առավել ազդեցիկ եղավ։ Դիսկրետ և անընդհատ սիմետրիաները կարևոր դեր ունեն երկրաչափության մեջ, առաջինը՝ տոպոլոգիայում և երկրաչափական խմբերի տեսության մեջ, վերջինը Լի տեսության և Ռիմանի երկրաչափության մեջ։
Սիմետրիայի այլ տեսակ է երկակիության սկզբունքը պրոյեկտիվ երկրաչափության մեջ։ Այդ մետա-երևույթը մոտավորապես կարելի է նկարագրել հետևյալ կերպ․ ցանկացած թեորեմում փոխարինելով կետը with հարթությամբ, միանալը with հանդիպելով, վրան with պարունակում է-ով, և դուք կստանաք նույնքան ճշմարիտ թեորեմ։ Երկակիության նմանատիպ և սերտորեն կապված ձև գոյություն ունի վեկտորական տարածության և իր երկակի տարածության մեջ։
Էվկլիդյան երկրաչափություն
Էվկլիդյան երկրաչափությունը դարձել է շատ կապված հաշվարկային երկրաչափության, համակարգչային գրաֆիկայի, ուռուցիկ երկրաչափության, ընդգրկող երկրաչափության, վերջավոր երկրաչափության, դիսկրետ երկրաչաափության և կոմբինատորիկայի որոշ ճյուղերի հետ։ Ուշագրավ է, որ Էվկլիդյան երկրաչափության և Էվկլիդյան խմբերի և Կոքսետերի հետագա աշխատանքները կարելի է տեսնել Կոքսետերի խմբերի և պոլիտոպների տեսություններում։ Երկրաչափական խմբերի տեսությունը ավելի ընդհանուր դիսկրետ խմբերի տեսության ընդլայնված բնագավառ է, որ հիմնված է երկրաչափական մոդելների և հանրահաշվական մեթոդների վրա։
Արտավազդ Սագոյան
Արտավազդ Արամի Սագոյան,, խորհրդային դերծովակալ (27․1․1951)։ Ռազմածովային գիտությունների թեկնածու (1951), դոցենտ (1956)։
Երկրաչափություն
Դիֆերենցիալ երկրաչափություն
Ի շնորհիվ Այնշտայնի հարաբերականության տեսության, համաձայն որի տիեզերքը կոր է, դիֆերենցիալ երկրաչափության կարևորությունը բարձրացավ մաթեմատիկական ֆիզիկայում։ Ժամանակակից դիֆերենցիալ երկրաչափությունը ներքին է, նշանակում է, այնտեղ դիտարկվող տարածությունները հարթ բազմաձևություններ են, որոնց երկրաչափական կառուցվածքը կառավարվում է Ռիմանի մետրիկայով, որը որոշում է յուրաքանչյուր կետի մոտակայքում ինչպե՞ս են հեռավորությունները չափվում, այլ ոչ թե որոշակի շրջակա հարթ Էվկլիդյան տարածության ապրիորի մասեր։