cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կատալինա Միկելա Ավստրիացի
Կենսագրություն
Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի և նրա երրորդ կնոջ՝ Էլիզաբետ Վալուայի դուստրը։ Մորական տատը Եկատերինա Մեդիչին էր, ում պատվին անվանակոչեցին աղջկան։ Նա մեկ տարեկան էր, երբ դժվար ծննդաբերությունից հետո մահացավ մայրը։ Կատալինան և նրա ավագ քույրը՝ Իզաբելլա Կլարա Եվգենիան մեծացել են իրենց հոր կողքին, իսկ նրանց խնամքով զբաղվում էր Մարի դե Մեսսան։
1585 թվականի մարտի 18-ին Կատալինա Միկելան ամուսնացավ Սարագոսայի դուքս Կարլ Էմանուիլ Սավոյացու հետ և լքեց իսպանական պալատը։ Ամուսնությունից հետո Կատալինան այլևս չտեսավ հորը։ Չնայած տարածությանը, նա մինչև հոր մահը նամակագրական կապ ուներ նրա և ընտանիքի մնացած անդամների հետ։
Կատալինան ունեցել է տասը երեխա և հոգսաշատ առօրյա։ Նա մահացավ 1597 թվականի նոյեմբերի 6-ին, երեսուն տարեկան հասակում՝ վաղաժամ ծննդաբերության պատճառով։ Այդ ժամանակ նա լույս աշխարհ բերեց Թոմաս Սավոյացուն, ով հետագայում պիտի դառնար արքայազն Եվգենի Սավոյացու  պապը։ Չնայած Կատալինային վիճակված էր իր մոր ճակատագիրը, այնուամենայնիվ, նա կատարեց իր պարտքը և Սավոյի գահին ժառանգորդ պարգևեց։
Սուրճ իռլանդական ձևով
«Սուրճ իռլանդական ձևով» (caife Gaelach), սրճային խմիչք, որը դասակարգվում է սերուցքային կոկտեյլների շարքին և պատրաստման համար անհրաժեշտ է իռլանդական վիսկի, սև սուրճ, հարած սերուցք և շագանակագույն շաքարավազ։ Ներառված է «Բարմենների միջազգային ասոցիացիայում» (IBA) պաշտոնական կոկտեյլների մեջ՝ «Ժամանակակից դասական» կատեգորիայում (Contemporary classics) :
Պատրաստում
Պատրաստման ևս մեկ եղանակ՝ շաքարավազը լցնել բաժակի միջ, վրան ավելացնել վիսկի, դնել կրակի վրա մինչև շաքարավազի մարվելը, որից հետո վիսկին կարելի է այրել։ Ավելացնել սուրճ, այնուհետև զգույշ զարդարել սերուցքով։
Մշակույթում
Լարի Նիվենի «Չորրորդ մասնագիտություն» պատմության մեջ կարելի է կարդալ հետևյալը՝ ...Շատ քիչ ակումբներ կգտնվեն, որտեղ ձեռքի տակ ունեն բոլոր անհրաժեշտ պարագաները իռլանդական ձևով սուրճ պատրաստելու համար։ Անհրաժեշտ են՝ հարած սերուցք և աղացած սուրճ, սառնարան, խառնիչ, կորացված ութնյակի ձևով հատուկ ապակե ամաններ, տողանի էլեկտրական սալիկ և ամենաթանկարժեքը՝ մեծ տեղ վաճառասեղանի համար, որպեսզի տեղավորենք այդ ամենը։ Սովորում ես անընդհատ ձեռքիդ տակ պահել պատրաստ բաժակները, իսկ դա նշանակում է, որ օգտագործում ես յուրաքանչյուր ազատ րոպեն, որ նրանց մեջ շաքարավազ լցնես... Սիմփսոնները» անիմացիոն սիթքոմի 2-րդ եթերաշրջանի 2-րդ սերիայում օգտագործվում է իռլանդական սուրճը` աֆրոդիզիակ կանանց համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոկտեյլներ այբբենական կարգով
Կարմիր բարոնը (ֆիլմ)
Կարմիր բարոնը (Der Rote Baron), 2008 թվականի գերմանական կենսագրական ֆիլմ, որը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմ օդաչու Մանֆրեդ ֆոն Ռիխտգորֆեն բարոնին։
Սյուժե
Ֆիլմի սյուժեն հիմնված է իրական փաստերի հիման վրա։ Այն պատմում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Մանֆրեդ ֆոն Ռիխտգորֆեն բարոնի մասին։ Գործողությունները տեղի են ունենում 1914-1918 թվականներին։ Ֆիլմը ցույց է տալիս, թե ինչպես է պատերամզը Ռիխտգորֆեին երիտասարդ տղայից սարքում իսկական տղամարդ, թե ինչպես է փոխվել նրա կարծիքը պատերազմի մասին՝ սովորական ուրախ խաղից մինչև վերջինիս իրական դեմքը՝ անիմաստ, արյունարբու մսաղաց։
Մրցանակներ
Ավստրիայում ֆիլմն ստացել է երկու անվանակարգ «Undine Awards»-ում ։
Շահույթ
Գերմանիայում ֆիլմը հավքել է 2,58 միլիոն դոլար, Չեխիայում՝- 27 հազար դոլար, Ավստրայում՝ 128 հազար դոլար ։ ԱՄՆ-ում վերջինս հավաքել է 20,9 միլիոն դոլար, իսկ ամբողջ աշխարհում ընդհանուր առմամբ 68,3 միլիոն դոլար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Ջեթլագ
Պատճառներ
Ճանապարհորդի համար մի քանի ժամային գոտի փոխելու հետևանքով փոփոխվում է ցերեկվա և գիշերվա տևողությունը, առաջանում է անհամապատասխանություն օրգանիզմի ներքին ժամի և իրական ժամանակի (նոր ժամային գոտու) միջև, որն էլ բերում է ախորժակի կորստի, քնի խանգարման, հորմոնալ շեղման և մարմնի ջերմաստիճանի փոփոխության։ Դեսինխրոնիան առաջանում է նոր ռիթմին օրգանիզմի արագ հարմարվելու անկարողության հետևանքով։
Նոր ռիթմին օրգանիզմի արագ հարմարվելը կախված է կոնկրետ անձի առանձնահատկություններից։ Ոմանց անհրաժեշտ է մի քանի օր, իսկ ոմանք հնարավոր է ընդհանրապես ոչինչ չզգան։ Մեկ կամ երկու ժամային գոտու փոփոխությունը սովորաբար չի առաջացնում լուրջ հետևանքներ։
Սինդրոմը պայմանավորված է ոչ թե չվերթի վրա ծախսած ժամանակով, այլ մեկնման և վայրէջքի վայրերի միջև եղած ժամանային գոտիների տարբերությունով։ Օրինակ Լոնդոնից տասժամյա ուղևորությունը Հարավաֆրիկյան հանրապետություն անցնում է գրեթե նույն միջօրեականի վրայով, ուստի սինդրոմը չի առաջանա։ Իսկ Լիսաբոնից Երևան թռիչքի ընթացքում ուղևորը կանցնի 4 ժամային գոտի և կարող է զգալ համախտանիշը։
Ախտանշաններ
Ժամային գոտիների տարբերությունից կախված ախտանշանները կարող են տարբեր լինել ։
Ծովային հիվանդությունը, ականջների փակվելը հաճախ առաջանում են թռիչքի և ոչ թե ժամային գոտու փոփոխության հետևանքով ։
Թռիչքի ուղղություն
Հետազոտությունների համաձայն, մարդկանց մեծամասնության օրգանիզմն ավելի վատ է տանում արևմուտքից արևելք ուղղություն ունեցող թռիչքները։ Հավանական է, որ մեծամասնության համար ավելի հեշտ է ուշ քնելը և ուշ արթնանալը, քան շուտ քնելը և շուտ արթնանալը ։
Օրինակի համար դիտարկենք երկու ուղևորի, որոնցից մեկը թռչում է դեպի արևմուտք, մյուսը՝ արևելք․
Առաջին տարբերակում արթուն է ամբողջ գիշեր, իսկ քնի ժամը նոր ժամային գոտու հաջորդ օրվա առավոտյան 6։00-ն է՝ իր ներքին ժամից 8 ժամով ուշ։ Երկրորդ տարբերակում արթուն է ողջ գիշեր, իսկ քնի ժամը հաջորդ օրվա 14։00-ն է՝ իր ներքին ժամից 16 ժամով շուտ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավիացիոն բժշկություն Կատեգորիա:Ժամային գոտիներ Կատեգորիա:Քնի խանգարումներ
Ericksonella
միաշաքիլ Օրքիդեա (Orchidaceae), ընտանիքի մոնոտիպային ցեղատեսակ, որը ներկայացված է միակ Ericksonella saccharata տեսակով(Rchb.f.) Hopper & A.P.Br ։
Տարածումը և բնակության միջավայր
Միակ տեսակը համարվում է Ավստրալիայի էնդեմ, որը հայտնի է երկրի հարավ-արևմուտքում ։
Աճում են խոշոր խմբերով ՝ թփուտների մեջ ։
Ընդհանուր բնութագիր
Պալարային գեոֆիտներ են ։
1-2 սմ չափով փոքր օրքիդեաներ են։
Տերևը միայնակ է, սրացած, կլորացած ։
Ծաղկաբույլը պարունակում է 1-2 ծաղիկ, ընդ որում դեպքերի մեծամասնությունում ծաղիկը միայնակ է ։
Բույսի փոշոտման մասին ինֆորմացիան քիչ է ։
Ծաղկում են ձմեռվա վերջ-գարնան սկիզբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր Կատեգորիա:Օրքիդեաներ
Մոնտմանեու
Մոնտմանեու (Montmaneu), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Անոիա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 13,62 կմ²։ Բնակչությունը՝ 184 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ստալյովա Վոլյա
Պատմություն
Ստալյովա Վոլյան քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1945 թվականի ապրիլի 1–ին ։
Մշակույթ
Ստալյովա Վոլյա քաղաքում գործում է 2 կինոթատրոն՝ «Բալլադ» և «Վերեսկ» անվանումներով։ Քաղաքում կա 3 գրադարան՝ քաղաքային հանրային, մանկավարժական և համալսարանական։ Քաղաքը ունի Մշակույթի տուն և Արվեստի ստեղծագործությունների պատկերասրահ ։
Սպորտ և ակտիվ հանգիստ
Ստալյովա Վոլյան ունի սպորտային մարզումների և ակտիվ հանգստի տարբեր հաստատություններ, որոնց թվում են Քաղաքային սպորտի և հանգստի կենտրոնը, «Սպարտա» քաղաքային սպորտային ակումբը, աերակումբը, ավտոմոբիլային ակումբը, թենիսի ակումբը, դայվինգ ակումբը, ձկնորսական ակումբը։ Քաղաքի բնակչության տնօրինման տակ են գտնվում մարզադաշտերը, մարզադահլիճը, ծածկած լողավազանը, հրաձգարանը, թենիսի դահլիճը և հարթակը, ջրային նավահանգիստը և զբոսանավը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ
Իսկական փոկեր
Իսկական փոկերի ընտանիքը ներառում է 13 ցեղի 18 կենդանիներ, որոնք տարածված են հյուսիսային և հարավային մերձբևեռային շրջաններում, ինչպես նաև արևադարձային լայնություններում։ Ականջախեցիներ չունեն, որով տարբերվում են մյուս՝ ականջավոր փոկերից։ Նախկինում իսկական փոկերը, ականջավոր փոկերն ու ծովացուլը ներառվում էին կաթնասունների դասի մաշկոտանիների կարգում, այժմ դասակարգվում են որպես գիշատիչների կարգի ընտանիքներ։ Պատկանում են շնանմանների ենթակարգին։
Իսկական փոկերի առջևի մաշկաթաթերը պատված են բրդով և ունեն մեծ մագիլներ, ետևինները ծառայում են միայն ջրում տեղաշարժվելու համար։ Ամենախոշորը հարավային ծովափիղն է, որի մարմնի երկարությունը մինչև 6,5 մ է, իսկ քաշը՝ մինչև 100 կգ։
Տեսակներից 9-ը բնակվում են հյուսիսային բևեռամերձ ծովերում, 5-ը Անտարկտիդայի ափերին, 3-ը արևադարձային ծովերում (վանական փոկեր), 2-ը քաղցրահամ ջրերում (բալկայան և կասպյան փոկեր)։ Քաղցրահամ ջրերի բնակիչ է համարվում նաև օղակավոր փոկը, որը լայնորեն տարածված է հյուսիսային բևեռամերձ ծովերում (բնակվում է նաև Ռուսաստանի Լադոգա և Ֆինլանդիայի Սայմա լճերում)։ Չեն հանդիպում միայն Հնդկական օվկիանոսում։ Անհետացման վտանգի տակ են արևադարձային ծովերում բնակվող վանական փոկերը, որի տեսակներից մեկը՝ կարիբյան վանական փոկը, ներկայումս համարվում է ոչնչացված (1950-ականներից ի վեր)։ Մյուս տեսակները տարածված են Միջերկրական ծովի շրջաններում (սովորական վանական փոկ) և Հավայան կղզիներում (հավայան վանական փոկ)։
Իսկական փոկերը բնակվում են հիմնականում ափամերձ ջրերում, բազմացման և մորթափոխման ժամանակ հսկայական կուտակումներ են առաջանում առավելապես սառույցների վրա, հազվադեպ՝ ափերին։ Կուտակված կենդանիների թիվը կարող է հասնել 10 հազարի։ Նորածին ձագերի մորթին հաստ է, հաճախ՝ սպիտակ։ Երեք ամսից ձագերը մորթափոխվում են։ Ձյունաճերմակ մորթի ձեռք բերելու համար նախկինում հաճախ ոչնչացնում էին գրենլանդական և կասպյան փոկերի ձագերին։ Ներկայումս ձագերի որսն արգելված է։
Լուիշ Սևերինու դի Ալմեյդա Կաբրալ
Լուիշ Սևերինու դի Ալմեյդա Կաբրալ (Luís Severino de Almeida Cabral; ), Գվինեա Բիսաու ի քաղաքական և պետական գործիչ, Գվինեայի և Կաբո Վերդեի Աֆրիկյան անկախության կուսակցության հիմնադիրներից մեկը (ՊԱԻԳԿ)։ Եղել է հակատանկային զինված պայքարի մասնակից, Համիլկար Կաբրալ ի խորթ եղբայրն ու զինակիցը։ 1973-1980 թվականներին եղել է նորանկախ Գվինեա Բիսաուի առաջին ղեկավարը։ Նրա իշխանությունը տապալվել է 1980 թվականի պետական հեղաշրջման արդյունքում։ Եղել է բանտարկության մեջ, որից հետո արտագաղթել է։
Իսկական փոկեր
Սնվում են ձկներով, փափկամորթներով, խեցգետնակերպերով, ծովային հովազները՝ նաև պինգվիններով ու այլ փոկերով։ Հրաշալի լողում են ու սուզվում, կարճ տարածությունների վրա զարգացնում են մինչև 24 կմ/ժ արագություն։ Սուզման ռեկորդը պատկանում է Ուեդդելի փոկին (մինչև 600 մ), որը կարող է ջրի տակ մնալ մինչև 1 ժամ։ Ցամաքում տեղաշարժվում են դանդաղ, կողքից կողք թեքվելով, սառույցների վրա՝ սահելով ։
Լուիշ Սևերինու դի Ալմեյդա Կաբրալ
Ազգակցություն Համիլկար Կաբրալի հետ
Ծնվել է Կաբո Վերդեի հայտնի դասախոս և գրականագետ Յուվենալ Կաբրալի ընտանիքում ։ Հայրական կողմով Համիլկար Կաբրալի խորթ եղբայրն է եղել։ Համիլկարի մայրը՝ Իվա Պինյել Էվորան, որը հայտնի է որպես Դոն Իվա, եղել է աֆրիկուհի՝ Բոա-Վիշտից, իսկ Լուիշի մայրը՝ Ադելինա Կաբրալը, պորտուգալուհի է եղել ։ Լուիշ Կաբրալը պորտուգալական Գվինեայի բնակչության մուլատական հատվածից է եղել։
Աշխատել է հաշվապահ՝ «Compañía de Unión Fabril» (CUF) բազմապրոֆիլ կազմակերպությունում, որն իր ձեռքն է վերցրել գաղութի տնտեսությամբ զբաղվելու մենաշնորհը ։ Ծառայողական գործառույթով առնչվել է Բիսաու ի պրոլետարական շերտերին։ Համիլկարի նման եղել է մարքսիստական աշխարհայացքի կողմնակից և Գվինեա-Բիսաուի անկախացման ակտիվ ջատագովներից։
Հակահեղափոխական շարժման մեջ
1963 թվականին սկսվել է Գվինեա-Բիսաուի անկախության պատերազմը։ Լուիշ Կաբրալը գտնվել է ՊԱԻԳԿ-ի բարձրագույն ղեկավարության և ՖԱՐՊ-ի կուսակցական զինված ուժերի հրամանատարության կազմում։ Եղել է պայքարի Գործադիր կոմիտեի և ՊԱԻԳԿ-ի Ռազմական խորհրդի անդամ, ղեկավարել է վերահսկվող տարածքների վարչակազմը, հյուսիսային ճակատի ապստամբական զորքերը, ինչպես նաև Աշխատավորների համընդհանուր միությունը (UNTG)՝ ՊԱԻԳԿ արհմիութենական միավորումը ։ Ղեկավարել է նաև Դակար ի կուսակցական ներկայացուցչությունը և կապ է պահպանել Սենեգալ ի նախագահ Լեոպոլդ Սեդար Սենգոր ի հետ։
Միևնույն ժամանակ հետազոտողները նշում են, որ Լուիշ Կաբրալը մշտապես գտնվել է ավագ եղբոր ստվերում ։ Նա չի ունեցել ո՛չ Համիլկարի խարիզման, ո՛չ նախաձեռնողականությունը։ Կուսակցական իշխանության և ազդեցության ծավալով Լուիշ Կաբրալը զիջել է ոչ միայն Համիլկար Կաբրալին, այլև Արիստիդեշ Պերեյրային ։
1973 թվականի հունվարի 20-ին Համիլկար Կաբրալը սպանվել է ՊԻԴԵ-ի դավադրության արդյունքում ։ Դավադիրները պլանավորել են գրավել ՊԱԻԳԿ-ի ղեկավարությունը, սակայն դա նրանց չի հաջողվել։ Նրանք ձերբակալվել են գվինեական իշխանությունների կողմից։ Դատավարության արդյունքում գրեթե բոլորը մահապատժի են ենթարկվել։ ՊԱԻԳԿ-ի նոր գլխավոր քարտուղար է դարձել Արիստիդեշ Պերեյրան. նրա տեղակալը եղել է Լուիշ Կաբրալը։
Համիլկար Կաբրալի սպանությունը չի փոխել ռազմաքաղաքական իրավիճակը պորտուգալական Գվինեայում։ Հակատանկային շարժումը հաղթանակ է տարել։ 1973 թվականի սեպտեմբերի 24-ին հռչակվել է Գվինեա Բիսաուի անկախությունը։ 1974 թվականի սեպտեմբերի 10-ին՝ «Գամիկի հեղափոխությունից» հետո, Պորտուգալիա ն ճանաչել է Գվինեա Բիսաուի անկախությունը ։
Գվինեա Բիսաուն՝ Լուիշի կառավարման տարիներին
Լուիշ Կաբրալը դարձել է Գվինեա-Բիսաու անկախ պետության առաջին ղեկավարը՝ պետական խորհրդի նախագահը։ Արիստիդեշ Պերեյրան գլխավորել է Կաբո Վերդեի հանրապետությունը, որի անկախությունը հռչակվել է 1975 թվականի հուլիսի 5-ին։ Գլխավոր պետական կառույցը՝ իշխող կուսակցությունը, միասնական է եղել. դրանում արտացոլվել է երկու երկրների ապագա միավորման գրավականը։ Կարևոր նշանակություն է ունեցել այն փաստը, որ և՛ Բիսաուում, և՛ Կղզիներում իշխում էին Կաբո Վերդեից ներգաղթածները, որտեղից որ ծագում էր Համիլկար Կաբրալը։ Դա լուրջ դժգոհություն է առաջացրել բանտու-ազգայնականների շրջանում, որոնք բնակչության մեծամասնությունն էին կազմում ։
Լուիշ Կաբրալի ղեկավարությամբ Գվինեա Բիսաուում ստեղծվել է միակուսակցական մարքսիստական ռեժիմ՝ իրական սոցիալիզմի տեսակով։ Կաբրալը վարել է ԽՍՀՄ-ամետ և Կուբա-յամետ քաղաքականություն (կապեր է պահել նաև ՉԺՀ-ի հետ)։
Քաղաքական ճնշումները այստեղ չեն ընդունել այնպիսի մասշտաբներ, ինչպես Անգոլա յում և Մոզամբիկ ում է եղել, սակայն Կաբրալն է պատասխանատու Պորտուգալիայի համար մղված կռվում բազմաթիվ աֆրիկացիների սպանությունների համար ։ Քաղաքական այլախոհությունը խիստ հետապնդվել է։ Այսպես, Համիլկար Կաբրալի սպանությանը մեղսակից լինելու մեղադրանքով մահապատժի է դատապարտվել անկախության համար պայքարի վետերան, ՊԱԻԳԿ-ի առաջին նախագահ Ռաֆայել Բարբոզան ։ Տնտեսությունը ծայրահեղ հետամնաց է եղել, պահպանվել է զանգվածային աղքատությունը։ Հասարակության մեջ և կուսակցությունում ուժեղացել է լարվածությունը նեգրական մեծամասնության և մուլատների, գվինեացիների և Կաբո Վերդեի բնակիչների միջև ։
Տապալում և արտագաղթ
1980 թվականի նոյեմբերի 14-ին Գվինեա Բիսաուում տեղի է ունեցել պետական հեղաշրջում։ Իշխանության է եկել հեղափոխական խորհուրդը՝ Ժուան Բերնարդ Վիեյրայի գլխավորությամբ, որը եղել է ազգայնական շարժման առաջնորդը՝ ընդդեմ Կաբրալի ճնշող տիրապետության ։ Գվինեա Բիսաուի և Կաբո Վերդեի միավորման նախագիծը ձախողվել է ։ Լուիշ Կաբրալը ձերբակալվել և բանտարկվել է, որտեղ անցկացրել է ավելի քան մեկ տարի ։
Գվինեա Բիսաու վերադառնալ չի հաջողվել. Վիեյրան զգուշացրել է, որ անվտանգություն չի երաշխավորում։ Կաբրալին հաջողվել է հայրենիք վերադառնալ միայն 1999 թվականին՝ Վիեյրայի երկու կառավարումների միջև ընդմիջման ժամանակ։ Արտագաղթի մեջ Լուիշ Կաբրալը խուսափել է Գվինեա Բիսաուի քաղաքական իրավիճակի վերաբերյալ խոսելուց։ Բայց չի զսպել ատելությունը, երբ խոսքը վերաբերել է Ժուան Վիեյրային ։ Երբ 2009 թվականին տեղեկություն է ստացվել Վիեյրայի սպանության մասին, հայտարարել է, որ «իրավիճակը դրանից ավելի վատը չի դառնա, իսկ փոփոխությունները դեպի լավը հնարավոր են» ։
Մահ և հիշատակ
Լուիշ Կաբրալը մահացել է 78 տարեկանում՝ Ժուան Վիեյրայի մահից երեք ամիս անց ։ Պաշտոնական ցավակցություն է հայտնել Պեդրա Պիրեշը՝ այն ժամանակվա Կաբո Վերդեի նախագահը։ Պիրեշը Կաբրալին բնութագրել է որպես հայրենասեր, ազատության մարտիկ, որը, սակայն, «թեթևակիորեն թերագնահատել է Գվինեական հասարակության կողմից իրականացվող բարեփոխումներին ցուցաբերվող դիմադրությունը» ։
2017 թվականին Համիլկարա Կաբրալի հիմնադրամը Կաբո Վերդեում առանձին գիրք է հրատարակել՝ գրելով Լուիշ Կաբրալի կենսագրությունը ։
Ընտանիք
Լուիշ Կաբրալը ամուսնացած է եղել, ունեցել է չորս որդի և երեք դուստր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ Կատեգորիա:Գվինեայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Բիլի Փորթեր
Բիլի Փորթեր (Billy Porter, ), ամերիկացի դերասան, երգիչ և դրամատուրգ։ «Թոնի», «Գրեմմի» և «Էմմի» մրցանակների դափնեկիր, ինչպես նաև «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի կրկնակի հավակնորդ։
Վաղ տարիներ
Բիլի Փորթերը ծնվել է 1969 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Փենսիլվանիայի Փիթսբուրգում քաղաքում, Ուիլյամ Փորթերի և Քլորինդա Փորթերի ընտանիքում ։ Նա ունի քույր՝ ՄերիՄարթա Ֆորդ Դյենգը  ։ Նրա հայրը թողել է ընտանիքը, երբ Փորթերը եղել է մեկուկես տարեկան, ինչից հետո նրա մայրը կրկին ամուսնացել է ։ Փորթերը լքել է տունը 17 տարեկան հասակում, խորթ հոր կողմից բռնության պատճառով ։ Նա ավարտել է Կարնեգի Մելոն համալսարանին կից գեղարվեստի քոլեջը, որտեղ ստացել է բակալավրի աստիճան, ինչպես նաև սովորել է սցենարային վարպետություն Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնյայի համալսարանում ։
Կարիերա
Փորթերը կարիերան սկսել է թատերական բեմում՝ հայտնվելով այնպիսի բեմադրություններում, ինչպիսիք են «Տիկին Սայգոնը», «Հինգ տղա՝ Մո անունով», «Բրիոլին» և «Վենետիկի վաճառականը» ։ Փոքր դերեր է ունեցել «Ոչ բոլորի նման», «Առաջին կանանց ակումբ», «Պրակտիկանտ» «Կոտրված սրտերի ակումբ։ Ռոմանտիկ կատակերգություն» ֆիլմերում, ինչպես նաև մասնակցել է «Անաստասիա» մուլտֆիլմի հնչյունավորմանը    ։
2018 թվականից սկսած Փերթերը նկարահանվել է FX հեռուստաալիքի թողարկած «Դիրք» հեռուստասերիալում ։ Դերը նրան բերել է «Էմմի» մրցանակը՝ դրանով նրան դարձնելով առաջին սևամորթ բացահայտ գեյ դերասան, որը գլխավոր անվանակարգում հաղթել է «Էմմի» մրցանակը, ինչպես նաև «Ոսկե գլոբուս», «Հեռուստատեսային քննադատների ընտրություն» անվանակարգերը և հեռուստատեսային քննադատների ասոցիացիան ։ 2018 թվականին նաև հայտնվել է «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» սերիալի ութերորդ եթերաշրջանում՝ «Ապոկալիպսիս» անվանումով ։
2020 թվականին Փորթերը նկարահանվել է Միգել Արտետայի «Գլամուրային բոսեր» կատակերգությունում ։ Նրա ապագա նախագծերի թվում են ռեժիսոր Քեյ Քենոնի «Մոխրոտիկ» ֆիլմում, որտեղ նա կատարելու է կնքամայր փերիի դերը, ինչպես նաև «Մթնշաղի գոտի» սերիալի երկրորդ եթերաշրջանում ։
Անձնական կյանք
Փորթերը բացահայտ գեյ է ։ 2017 թվականի հունվարի 14-ին ամուսնացել է իր գործընկեր Ադամ Սմիթի հետ 8 տարվա հարաբերություններից հետո ։
Փորթերը քրիստոնյա է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Turbo (մաստակ)
Տուրբո (Turbo), մաստակ, առաջին արտադրությունը եղել է դեղձի բույրով (ենթադրաբար արտադրվել է 1985 թվականից), հետագա արտադրումները եղել են մրգային համով և բույրով։ Արտադրվել է թուրքական «Kent Gida» ընկերության կողմից, որպես կանոն, պարունակել է ավտոմեքենաների կամ մոտոցիկլետների նկարներով ներդիրներ։ 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին այն չափազանց տարածված էր ԽՍՀՄ-ի, Ռուսաստանի, ԱՊՀ-ի և Լեհաստանի երեխաների և դեռահասների շրջանում։ Այդ երկրներում Turbo-ն հայտնվել է ավելի վաղ, քան Love is... մաստակը, իսկ որոշ ժամանակ անց տարածվել է Donald մաստակը։
Պատմություն
Արտադրվել է 1980-ականների երկրորդ կեսից։ 1994-95 թվականներին «Turbo» մաստակը սկսել է արտադրվել երեք տարբերակով՝ «Turbo Super», «Turbo Classic» և «Turbo Sport», որոնք տարբերվում են ավտոմեքենաների տեսակների ներդիրներով (ժամանակակից, ռետրո կամ սպորտային)։ «Turbo Classic»-ի արտադրումը դադարեցվել է 1999 թվականին ։ 1990-ականների վերջին սկսել է արտադրվել «Turbo 2000»-ը։ 2002 թվականին բրիտանական Cadbury ընկերությունը գնել է թուրքական Kent ընկերությունը ։ «Turbo Super» և «Turbo Sport» մաստակների արտադրանքը շարունակվել է մինչև 2007 թվականը ։ «Turbo»-ի հայտնիություն պատճառով առաջացել է կեղծ մաստակի զանգվածային արտադրություն, արտադրվել է աննշան փոփոխություններով կամ ամբողջովին գունային գամմայով, ներդիրի տեսակով, լոգոտիպով, տառատեսակով։ «Kent» ընկերության փոխարեն գրվել է «Kekt», «Kemt» և այլն։
2008 թվականից «Kent Gida» ընկերությունը դադարեցրել է «Turbo» մաստակի բոլոր տեսակների թողարկումը։
2013 թվականին թուրքական PowerGum ընկերությունը ձեռք է բերել Turbo ապրանքանիշի իրավունքները և պաշտոնապես շարունակել Turbo մաստակի թողարկումը՝ բավականին որակապես վերստեղծելով ծամոնի համն ու նոր արտադրանքի որակյալ ներդիրներն ու փաթեթավորումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաստակներ Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Ազգային կենտրոնական գրադարան (Ֆլորենցիա)
Ֆլորենցիայի ազգային կենտրոնական գրադարան (Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze), հասարակական ազգային գրադարան Ֆլորենցիայում, համարվում է Իտալիայի ամենամեծ, 2 կենտրոնական գրադարաններից մեկը, Եվրոպայի կարևորագույն գրադարաններից է։
Պատմություն
Գրադարանը հիմնադրվել է 1714 թվականին, երբ գիտնական Անտոնիո Մալյաբեկին գրքերի իր հավաքածուն, շուրջ 30,000 կտոր, նվիրաբերել է Ֆլորենցիա քաղաքին։ 1743 թվականին ընդունվեց որոշում, որի համաձայն Տոսկանայում հրատարակվող յուրաքանչյուր գրքի մեկ օրինակ հանձնվի գրադարանին։ Ի սկզբանե գրադարանը կոչվել է Մալյաբեկի գրադարան, հասարակության համար իր դռները բացել է 1747 թվականին։ 1861 թվականին գրադարանը համալրվել է Biblioteca Palatina գրադարանի հավաքածուով։ 1885 թվականին անվանափոխվել է Ֆլորնցիայի ազգային կենտրոնական գրադարան։ 1870 թվականից այստեղ են հավաքվում իտալական բոլոր հրատարակությունների նմուշները։
Ֆլորենցիայի ազգային կենտրոնական գրադարանը պատասխանատվություն է կրում գրադարանային ծառայությունների ավտոմատացման և ազգային ունեցվածքի ինդեքսացիայի համար։
1966 թվականին Առնո գետի վարարումները մեծ վնաս հասցրին գրադարանին։ Ստեղծվեց վերականգնման կենտրոնը, որտեղ հնարավոր եղավ փրկել բազմաթիվ արժեքավոր նմուշներ ։
Լասկարի (Սիցիլիա)
Լասկարի (Lascari), կոմունա Իտալիայի Սիցիլիա ինքնավար մարզի Պալերմո գավառում։ Տեղակայված է Պալերմո քաղաքից 50 կմ դեպի արևելք։ Ըստ 2016 թվականի նոյեմբերի 30-ի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 3602 մարդ, և տարածքն ընդգրկում է 10.4 քառ. կմ ։
Լասկարին սահմանակից են հետևյալ մունիցիպալիտետները` Կամպոֆելիչե դի Ռոչելլա, Չեֆալու, Կոլեսանո և Գրատերի։
Պատմություն
Լասկարին շատ հին գյուղ չէ։ 1693 թվականին մի խումբ գյուղացիներ, որոնք ապրում էին Գրատերիի լեռներում, տեղափոխվեցին և բնակություն հաստատեցին ծովին մոտ գտնվող մի գոտում։ Նրանք սկսեցին կառուցել տներ տեղի զանգակատան շուրջ։ Բարոն Գաետանո Վենտիմիլիայի նոր բնակավայրը կոչեց Լասկարի, դրանով իսկ նշելով իր ծագումը․ նա սերում էր Բյուզանդիայի կառավարիչ Լասկարի կայսերական տոհմից .։ 1840 թվականին Լասկարին անկախացավ Գրատերիից, և 1890 թվականին գյուղին տարածք տրամադրվեց։ Սակայն միայն 1924 թվականին այն ձեռք բերեց քաղաքի անուն։ Այսօր տարածքը կազմում է 10.4 քառ. կմ՝ 3500 մարդ բնակչությամբ։ Լասկարին գտնվում է Սիցիլիայի մայրաքաղաք Պալերմոյից 50 կիլոմետր դեպի արևելք։ Վերջին տարիների ընթացքում լողափերի մոտ կառուցվել են բազմաթիվ սեփական առանձնատներ։ Ամռանը Պալերմոյից կամ Սիցիլիայի կենտրոնում գտնվող այլ քաղաքներից շատ մարդիկ գալիս են Լասկարի՝ իրենց հանգիստը կազմակերպելու։ Քաղաքի կենտրոնը Ալդո Մորո հրապարակն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պալերմո գավառի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
The Anvil
The Anvil, բրիտանական փոփ խումբ Visage֊ի երկրորդ ստուդիական ալբոմը, որը ձայնագրվել է Լոնդոնի Mayfair Studios֊ում և թողարկվել՝ Polydor Records֊ում 1982 թվականին։ Ալբոմը զբաղեցնում է 6֊րդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայի վարկանշային աղյուսակում ։
Երգացանկ
Առաջին կողմ Երկրորդ կողմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1982 ալբոմներ
Իսպանիայի փոստի և փոստային նամականիշների պատմություն
Իսպանիայի փոստի և փոստային նամականիշների, Իսպանիայի փոստի պատմությունը, որը սկսվում է միջին դարերից։ Այս երկրում փոստային նամականիշերը կանոնակարգված կերպով բաց են թողնվել սկսած 1850 թվականից ։ Իսպանիան հանդիսանում է Միջազգային փոստային միության անդամ (1875 թվականից), իսկ որպես երկրի ազգային փոստային ընկերություն հանդես է գալիս «Correos»-ը ։
Սկզբնական ժամանակաշրջան
1875 թվականի հուլիսի 1-ին Իսպանիան դարձավ Միջազգային փոստային միության անդամ, իսկ 1926 թվականին անդամագրվեց նաև Ամերիկյան պետությունների, Իսպանիայի և Պորտուգալիայի փոստային միության (UPAEP) անդամ երկրների ցանկին ։ 1937 թվականի հոկտեմբեռի 1-ին Իսպանիայում շրջանառության մեջ դրվեց ամերիկա-իսպանական փոխադարձ կուպոնը (Cupón-respuesta americoespañol)։ Այն տարածվում էր փոստային միության երկրների տարածքում՝ ներառյալ Իսպանիան (մինչև 1956 թվականի փետրվարի 29-ը) ։
Ժամանակակից պայմաններում երկրում փոստային ոլորտը տրված է Sociedad Estatal Correos y Telégrafos, S. A. (հակիրճ՝ Correos), որը կազմակերպչական առումով ենթակա է Իսպանիայի զարգացման նախարարությանը  ։
Առաջին նամականիշներ
Իսպանիայի առաջին փոստային նամականիշները թողարկվել են 1850 թվականի հունվարի 1-ին ։ Նամականիշների վրա պատկերված էր Իսպանիայի Իզաբելա II թագուհին ։ Նամականիշի վրա գրված էր՝ («Փոստ»),  («Վճար») ։ Պետության անվանումը նշված չի եղել ։
Հետագա թոթղարկումներ
Մինչև 1856 թվականը յուրաքանչյուր տարի տեղի է ունեցել նամականիշների փոփոխություն, բայց պետության անվանումը դրանց վրա չի նշվել։ Միայն 1862 թվականին առաջին անգամ իսպանական փոստային նմուշների վրա հայտնվեց («Իսպանիա») անվանումը։ Այնուամենայնիվ, առանց պետության անվանման նամականիշները թողարկվում էին մինչև 1930 թվականը ։
Իսպանական առաջին հիշատակի նամականիշները լույս են տեսել 1905 թվականին ։
Փոստային նամականիշների այլ տեսակներ
Բացի դասական և հիշատակի նամականիշներից Իսպանիայում տարբեր ժամանակներում թողարկվել են ավիափոստային, ծառայողական, տարբեր նշանակության փոստահարկային նամականիշներ, շտապ (էքսպրես) փոստային նամականիշ, ստորջրյա փոստ և այլն ։
Ծառայողական նամականիշ
1854 - 1931 թվականներին Իսպանիայում թողարկվել ենծառայողական նամականիշներ ։ Որոշ ծառայողական նամականիշներ, մասնավորապես, 1916 թվականին թողարկված նամականիշն նախատեսված էին կորտեսի պատգամավորների և սենատորների համար։ Դրանք չունեին անվանական արժեք և անվճար էին ։
Շտապ փոստի նամականիշ
Իսպանիայում շտապ (էքսպրես) փոստի նամականիշների թողարկումը սկսվել է 1905 թվականին։ Շտապ փոստի նամականիշների վրա գրված էր «Շտապ նամակագրություն» ։ 1850-ից 1963 թվականներն ընդգրկող ժամանակահատվածում ընդհանուր առմամբ թողարկվել է այդպիսի շուրջ 32 նամականիշ ։
Փոխանակման նամականիշներ
Փոստային փոխանակման նամականիշները կամ փոխանակության նամականիշները Իսպանիայում շրջանառության մեջ էին գտնվում 1911-ից 1920 թվականներին ։ Այդպիսի նամականիշների վրա գրված էր «Փոխանակում» ։ Ընդհանուր առմամբ թողարկվել է նմանատիպ հինգ նամականիշ ։
Ռազմա-հարկային նամականիշներ
Ռազմա-հարկային նամակաների վրա գրված էր «Ռազմական հարկ» ։ 1850-ից մինչև 1963 թվականներին թողարկվել է այդպիսի 33 նամականիշ ։
Բասկերի Երկիր և Նավարա
Թագավորական գահի հավակնորդ դոն Կառլոս Կրտսերին սատարող կառլիստական զորքերի կողմից Բասկերի Երկրի և Նավարայի օկուպացիայի ընթացքում (Բիլբաո վարչական կենտրոնով)՝ 1873-1875 թվականներին թողարկվցին օրիգինալ նկարով նամականիշեր։ Փոստային շրջանառության մեջ ընդհանուր առմամբ առկա էին չորս նամականիշեր ։
Կատալոնիա
Կառլիստական զորքերի կողմից Կատալոնիայի (Բարսելոնա վարչական կենտրոնով) օկուպացիայի ընթացքում՝ 1874-1875 թվականներին փոստային շրջանառության մեջ է դրվել նամականիշ, որի վրա գրված է եղել «Կատալոնիա» («Cataluna») ։
Վալենսիա
Կառլիստական զորքի կողմից Վալենսիայի ինքնավարության (Վալենսիա վարչական կենտրոնով) օկուպացիայի ընթացքում՝ 1874-1875 թվականներին թողարկվեց նամականիշ, որի վրա գրված էր «Վալենսիա» («Valencia»)։
Աստուրիա
Հանրապետական Իսպանիայի Աստուրիա նահանգում (Օվիեդո վարչական կենտրոնով) 1936-1937 թվականներին թողարկվել են փոստային նամականիշներ։ Պետական նամականիշների վրա պատկերվել է հետևյալ գրությունը՝ «Աստուրիա և Լիոն» ։ Նամականիշների վրա նաև պատկերվել է «Իսպանիայի հանրապետություն» ։  Ընդհանուր առմամբ թողարկվել է 15 փոստային նամականիշ ։
Ֆրանկոյի օկուպացիոն նամականիշներ
Գեներալ Ֆրանկոյի զորքերի կողմից Իսպանիայի Հանրապետության գրավված տարածքներում շրջանառության մեջ էին դրվել ֆրանկիստական փոստային նամականիշներ։ Օրիգինալ նկարներով փոստային նամականիշների վրա գրված էր հետևյալ գրությունը՝ «Իսպանական պետություն» կամ «Իսպանիա» ։ 1936-1939 թվականներին ընդհանուր առմամբ թողարկվել են շուրջ 70 փոստային նամականիշ։ 1939 թվականից այդ փոստային նամականիշները սկսեցին օգտագործվել Իսպանիայի ամբողջ տարածքում ։
Հազվագյուտ նամականիշներ
1851 թվականին 2 ռեալ անվանական արժեքով, Իզաբելա II թագուհու պատկերով ստանդարտ նամականիշը թողարկվեց գույնի սխալով։ Ներկա դրությամբ հայտնի է միայն այդպիսի իսպանական երեք նամականիշ։ Այդ հազվագյուտ իսպանական նամականիշի վերաբերյալ կինոնկար է նկարահանվել, որը կոչվում է «Կեղծ Իզաբելա» (1968 թվականի)։ Կինոնկարում իրադարձությունները տեղիեն ունենում հունգարական կինոթատրոնում։
Ոչ փոստային նամականիշներ
1933 թվականից Իսպանիայում գործել է «Խորհրդային Միության բարեկամների ասոցիացիան» (International Association of Friends of the Soviet Union), որը թողարկել է իր քարոզչական և բարեգործական նամականիշներ։ 1937 թվականին կազմակերպությունը թողարկեց նամականշիների շարք, որոնք նվիրված էին 1917 թվականին տեղի ունեցած Ցարական Ռուսաստանում տեղի ունեցած Հոկտեմբերյան հեղափոխության 20-ամյակին։ Նամականիշների շարքը կազմված էր երկու նամականիշից՝ Վ․Ի․Լենինի 10 սենտիմո անվանական արժեքով նամականիշ և Ի.Վ․ Ստալինի դիմանկարով 20 սենտիմո անվանական արժեքով նամականիշ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի փոստի պատմություն Կատեգորիա:Փոստի պատմություն ըստ երկրների
Պրեմիա դե Մար
Պրեմիա դե Մար (Premiá de Mar, Premia de Mar, Premià de Mar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մարեսմե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 1,8 կմ²։ Բնակչությունը՝ 27802 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կարակայա (գետակ)
Կարակայա, Գյուլլիդուզ, գետակ Արաքսի ավազանում, Եղեգիս գետի վտակը։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռներից, և անցնելով Եղեգիս գյուղի մոտ աջից՝ միանում է Եղեգիսին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Եղեգիս գետի վտակներ
Երիցավանք
Երիցավանք, 5-11-րդ դարերի ճարտարապետական հուշարձան։ Գտնվում է Հայաստանի Կապանի շրջանի Արծվանիկ գյուղից արևելք, բարձր սարահարթի վրա։ Հիմնադրել է Սյունյաց մետրոպոլիտ Երիցակը 5-րդ դարում։
Երիցավանքի Սուրբ Նախավկա եկեղեցին, կառուցված կիսամշակ բազալտե քարերից, իր հորինվածքով եզակի է հայ ճարտարապետության մեջ, այն արևելքից արևմուտք ձգված միանավ թաղածածկ դահլիճ է, որի ընդերկայնական՝ հյուսիսային և հարավային պատերը բաց կամարաշարեր են։ Եկեղեցին հետագայում, հավանաբար պաշտպանական նպատակով, շրջափակվել է կրկնակի պատերով։ Երբեմնի համալիրից պահպանվել են պարիսպների հետքերը և մատուռի ավերակները։
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Բաղրամյանի շրջան
Բաղրամյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ապա՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավոր այժմյան Արմավիրի մարզի կենտրոնում։ Գտնվում էր Հայկական ԽՍՀ արևմուտքում։ Կազմավորվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Արևմուտքից սահմանակից էր Թուրքիային։ Տարածությունը 453 քառ. կմ էր, բնակչությունը՝ 16 100 (1987), խտությունը՝ 35,5 մարդ։
Բնակավայրեր
Բաղրամյանի շրջանի վարչական կենտրոնը Բաղրամյան ավանն էր։ Ուներ 16 բնակավայր, 1 ավանային և 6 գյուղական խորհուրդ։ Բնակավայրերն են՝
Պատմություն
Բաղրամյանի շրջանի տարածքը դեռ հնադարում եղել է Հայաստանի կազմում՝ Երվանդունիների (մ.թ.ա. 570-201) և Արտաշեսյանների (մ.թ.ա. 189-1) թագավորության ժամանակ։ Այստեղ էր կառուցվել Հայաստանի երրորդ մայրաքաղաքը՝ Երվանդաշատը, որը մի քանի դար շարունակ պահպանել է վաճառաշահ քաղաքական-մշակութային կենտրոնի համբավը։ Ավելի ուշ Բաղրամյանի շրջանի տարածքը կազմել է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառի մեջ։ 9-րդ դարի վերջից մտել է Բագրատունյաց թագավորության, ապա՝ Զաքարյան իշխանապետության մեջ։ 14-16-րդ դարերում այն մտել է մոնղոլական, ապա՝ կարակոյունլու և ակկոյունլու թուրքմենական պետությունների մեջ։
Պարսկական տիրապետության ժամանակ Բաղրամյանի շրջանը Երևանի կուսակալության, ապա Երևանի խանության մի մասն էր։ Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո, այն մտել է Հայկական մարզի, Երևանի նահանգի, 1920-1930 թվականներին Էջմիածնի գավառի մեջ։ Մինչև 1983 թվականը կազմել է Հոկտեմբերյանի և Թալինի շրջանների մասը։
Ճարտարապետական հուշարձաններից նշանավոր են ուրարտական քաղաք Երվանդաշատ քաղաքատեղին (մ.թ.ա. 3-րդ դար), Շենիկի եկեղեցին (5-րդ դար)։ Շրջանի կուսակցական կազմակերպությունը ստեղծվել է 1983 թվականին։ 1987 թվականին կար 50 սկզբնական կուսակցական, 61 կոմերիտական կազմակերպություն։ Լույս էր տեսնում «Երասխ» շրջանային թերթը։
Ռելիեֆ և կլիմա
Հոկտեմբերյանի շրջանը գտնվում է Արարատյան դաշտի հյուսիսարևմտյան ձախակողմյան մասում, Արաքսի ձախ ափին։ Մակերևույթը կտրտված ու քարքարոտ է։ Կան հրաբխային խարամի, պեմզայի և տուֆի հանքավայրեր։
Կլիման չոր ցամաքային է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ - 4 °C-ից մինչև -6 °C, հուլիսինը՝ 24-26 °C, տարեկան տեղումները՝ 250-300 մմ, վեգետացիայի շրջանը՝ 190-200 օր։ Թուրքիայի հետ պետ․ սահմանով են հոսում Արաքս և Ախուրյան գետերը։ Տիրապետում են կիսաանապատային և լեռնատափաստանային լանդշաֆտները։ Կատարվում է անտառատնկում։ Շրջանի տարածքով է անցնում Թալինի ջրանցքը, գործում է Երվանդաշատի ջրհան կայանը։
Տնտեսություն
Տնտեսության առաջատար ճյուղերն են սննդի և շինանյութերի արդյունաբերությունը։ Գործում էր 8 արդյունաբերական ձեռնարկություն։ Առավել խոշոր են Լեռնագոգի խոզաբուծական և տոհմային վերարտադրության համալիրները, Դալարիկի հացամթերքների կոմբինատը, թեթև լցանյութերի արտադրական միավորումը, երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների, Քարակերտի պահածոների և պանրի գործարանները։
Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղը անասնապահությունն է, առավելապես՝ խոզաբուծությունը (գլխաքանակը՝ 60 000, 1985)։ Կա 3 կոլեկտիվ, 12 խորհրդային տնտեսություն։ Մշակում են հացահատիկ, կերային և բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։ Զարգանում են այգեգործությունն ու պտղաբուծությունը։ Ավտոճանապարհների երկարությունը 105,3 կմ Է։ Շրջանի տարածքով էր անցնում Երևան-Լենինական երկաթուղու 10 կմ հատվածը։ 7 բնակավայրում կա կապի բաժանմունք։
Եղևնու խնձորը
Եղևնու խնձորը (Еловое яблоко), նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Բորիս Տուզանովիչը` ըստ Իգոր Ֆարբարժևիչի համանուն հեքիաթի մոտիվների։
Փոքրիկ աղվեսիկի մասին մուլտֆիլմերի շարքի վեցերորդն է։
Սյուժե
Ոզնին, Աղվեսիկը և Ագռավը խնձոր են գտնում, որն աճում էր եղևնու վրա։ Երկար վեճերից հետո այն մասին, թե ում այն կհասնի, ագռավը համոզում է ընկերներին այն գետնին գցել, որպեսզի խնձորը գլորվի և նրանց հասցնի Երջանկության երկիր։ Խնձորը կանգնում է փոքրիկ բացատում, որտեղ աճում էին հիանալի սնկեր։ Ոզնին բացականչում է. «Նայեք, այնտեղ որքա՜ն սնկեր կան։ Ա՜յ քեզ երջանկություն։ Ամբողջ ձմեռ բավական է։ Աղ կանեմ, կչորացնեմ, բոլորին կհյուրասիրեմ»։ Ագռավը և Աղվեսիկը ուղևորվում են գլորվող խնձորի հետևից։ Այս անգամ նա հայտնվում է ծառի տակ, որի վրա ագռավների դատարկ բույն կար։ Ագռավն անհանգստանում է, բայց թռչում-գալիս են ագռավի ճտերը և բացականչում. «Մայրի՜կ։ Մենք սովորել ենք թռչել»։ Ագռավը լաց է լինում. «Երեխաներ, ինչ երջանկություն»։ Աղվեսիկը գցում է խնձորը, այն գլորում է և հասցնում է հայրենի տան դռան մոտ, որտեղից դուրս է գալիս Հայրիկ աղվեսը։ Աղվեսիկն ասում է. «Հայրի՜կ։ Ի՜նչ երջանկություն, որ մենք տանն ենք»։ Արդյունքում երջանկությունը հայտնվում է բոլորի մոտ և պարզվում է, որ այն իրականում անհամեմատ ավելի մոտ էր, քան թվում էր։
Գրականություն
(Содержание: 20 сказок о Лисёнке. Цветные иллюстрации)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Էտցելվանգ
Էտցելվանգ (գեր.՝ Etzelwang) համայնք Բավարիայում, Գերմանիա։ Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Ամբերգ Զալցբախի շրջանի կազմի մեջ։
Բնակչությունը 1,442 մարդ (31 դեկտեմբերի 2010 թ.) ։ Տարածքը 21.69 կմ ²։
Վարչական բաժանում
Քաղաքը բաժանված է 14 վարչական շրջանի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Երիկամաբջջային քաղցկեղ
Պատճառագիտությունը
ԵԲՔ-ի առաջացման պատճառները և մեխանիզմները լրիվ դեռ հայտնի չեն։ Ներկայումս ինտենսիվորեն ուսումնասիրվում են երիկամաբջջային քաղցկեղի զարգացման և առաջընթացի մոլեկուլյար մեխանիզմները։ Ըստ տարբեր վարկածների, այս ուռուցքի զարգացման գործում դեր ունեն արտաքին միջավայրի տարբեր գործոնները, մասնագիտական վնասակար ազդեցությունները, քրոմոսոմային անոմալիաները և ուռուցքային աճը ճնշող գեների մուտացիաները։ Հայտնաբերված և ապացուցված են երիկամաբջջային քաղցկեղի առաջացման մի քանի ռիսկի գործոններ, մասնավորապես ծխելը, ճարպակալումը, զարկերկային գերճնշումը և այլն։ Ըստ տարբեր հեղինակների տվյալների, ծխողները երիկամի քաղցկեղով հիվանդանում են ամենաքիչը 2 անգամ ավելի հաճախ, քան՝ չծխողները ։ Երիկամի քաղցկեղի ռիսկը բարձր է նաև ասբեստի և դաբաղանյութերի հետ շփվող անձանց մոտ։ Դիալիզի տակ գտնվող քրոնիկ երիկամային անբավարարությամբ (ՔԵԱ) տառապող հիվանդների մոտ երիկամի քաղցկեղի ռիսկը 30 անգամ ավելի բարձր է։ Այն կարող է ի հայտ գալ նաև դիալիզ չպահանջող տևական քրոնիկ երիկամային անբավարարության ֆոնի վրա։ Նկարագրված են դեպքեր, երբ երիկամի քաղցկեղը ի հայտ է եկել նաև այն հիվանդների մոտ, ովքեր տարել են երիկամի հաջող փոխպատվաստում։ Տարբերում են երիկամի քաղցկեղի ընտանեկան և ոչ ընտանեկան դեպքեր։ Երիկամի քաղցկեղի թե՛ ընտանեկան, թե՛ ոչ ընտանեկան դեպքերում հայտնաբերվում են 3-րդ և 8-րդ քրոմոսոմի անոմալիաներ։ Երիկամի քաղցկեղի ընտանեկան տարբերակներից մեկը հանդիպում է Հիպպել-Լինդաուի հիվանդության ժամանակ։ Սա ժառանգական հիվանդություն է, որին բնորոշ են տարբեր տեղակայման բազմակի ուռուցքները։ Երկրորդ տարբերակը՝ պապիլյար լուսավոր բջջային քաղցկեղը։ Դրան բնորոշ են մուլտիցենտրիկ աճը և երիկամների երկկողմանի ախտահարումը։ Ի տարբերություն Հիպպել-Լինդաուի հիվանդության՝ այլ տեղակայման ուռուցքներ այս դեպքում չեն հանդիպում։
Ախտածագումը և ախտահյուսվածաբանությունը
Էլեկտրոնային մանրադիտակի և իմունոհյուսվածաբանական հետազոտությունների տվյալները թույլ են տվել ապացուցել, որ երիկամաբջջային քաղցկեղը զարգանում է երիկամի նեֆրոնի մոտակա խողովակիկների էպիթելից ։ Ուռուցքը միատեսակ հաճախ տեղակայվում է աջ և ձախ երիկամներում, վերին և ստորին բևեռներում։ Երիկամի քաղցկեղը զարգանում է կեղևային շերտում և հակված է ներաճելու հարերիկամային բջջանքի մեջ։ Այն առատ անոթավորված ուռուցք է, երիկամի պարկուճի, հարերիկամային բջջանքի, հարևան օրգանների և երիկամային երակի մեջ ներաճման հակումով։ Հիվանդների գրեթե 1/3-ի մոտ ախտորոշման պահին առկա են մետաստազներ։ Սովորաբար, ախտահարվում են ռեգիոնալ ավշահանգույցները, նույն կողմում գտնվող մակերիկամը, լյարդը, թոքերը, ոսկրերը, ինչպես նաև մյուս երիկամը։ Ամենահաճախ ախտահարվում են թոքերը։ Հաճախ հայտնաբերման պահին ուռուցքի տրամագիծն արդեն միջին հաշվով 7-8սմ է լինում, այն դեֆորմացնում է երիկամը, հազվագյուտ դեպքերում զբաղեցնում է ամբողջ հետորովայնամզային տարածությունը։ Երիկամաբջջային քաղցկեղն իրենից ներկայացնում է ադենոկարցինոմա` կազմված բաց գույնի, հատիկավոր և, հազվադեպ նաև իլիկաձև բջիջներից։ Դրանցում գերակշռում է ցիտոպլազման, որը պարունակում է խոլեստերին, եռգլիցերիդներ, գլիկոգեն և այլն։ Այն հիմնականում հանդիպում է 3 հյուսվածքաբանական ենթատիպերով։
Փուլի և տարբերակման աստիճանի որոշումը
ԵԲՔ-ի, ինչպես նաև` այլ չարորակ ուռուցքների դեպքում, բուժումը և ելքը հիմնականում պայմանավորված է հիվանդության փուլով և ուռուցքի տարբերակման աստիճանով։ Երիկամաբջջային քաղցկեղի դասակարգումը ըստ TNM համակարգի ներկայացված է աղյուսակում /Աղյուսակ 1/:
Վերջին ժամանակներս լայնորեն օգտագործվում է Ֆուրմանի դասակարգումը, ըստ որի՝ կախված կորիզների չափերից, պոլիմորֆիզմից և կորզակների չափերից՝ տարբերում են ԵԲՔ-ի տարբերակաման 4 աստիճան։ Այս դասակարգումը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել առաջընթացի ռիսկը։ Ուշ փուլերի ԵԲՔ-ի դեպքում սովորաբար ելքը անբարենպաստ է՝ անկախ ուռուցքի տարբերակաման աստիճանից։
Կլինիկական պատկերը
ԵԲՔ-ով հիվանդները հաճախ հիվանդության նախնական փուլերում որևէ գանգատ չեն նշում։ Երբեմն հիվանդությունը հայտնաբերվում է պատահական այլ հիվանդությունների ժամանակ հետազոտություններ անցնելիս։ Երիկամի քաղցկեղի ախտանիշները սովորաբար ի հայտ են գալիս հիվանդության ավելի ուշ փուլերում։ Ախտանիշների դասակարգման եռյակը՝ արյունամիզությունը, գոտկային շրջանի ցավը և շոշափվող գոյացությունը դիտվում է միայն 6-10% դեպքերում։ Վերին միզուղիներից ի հայտ եկող արյունամիզության դեպքում մեզում առկա արյան մակարդուկները հաճախ որդանման տեսք են ունենում ։ 30% դեպքերում երիկամի քաղցկեղի առաջին արտահայտությունները ի հայտ են գալիս տարածման փուլում, և հաճախ հիվանդները բժշկի են դիմում գանգատվելով՝ հևոցից, հազից կամ ոսկրային ցավերից։ Վերը նշված ախտանիշները թույլ են տալիս ենթադրել հավանական թոքային և ոսկրային մետաստազների առկայություն մասին։
Պարանեոպլասիկ համախտանիշներ
ԵԲՔ-ի ժամանակ հանդիպում են բազմապիսի պարանեոպլաստիկ համախտանիշներ՝ էրիթրոցիտոզ (Էրիթրոցիտների քանակի ավելացում), հիպերկալցիեմիա (արյան շիճուկում կալցիումի քանակի ավելացում), զարկերակային գերճնշում, Շտոֆերի համախտանիշ։ Վերջինիս ժամանակ դիտվում է լյարդի ֆունկցիայի խանգարում, չնայած այն փաստի, որ այդ ընթացքում լյարդում ուռուցքի մետաստազները բացակայում են։
Լաբարատոր հետազոտություններ
Երիկամաբջջային քաղցկեղի ախտորոշման և բուժման ժամանակ բժիշկները հաճախ որոշում են հետևյալ լաբարատոր ցուցանիշները.
Ուռուցքային մարկերներ
Ինշպես արդեն նշվեց, ԵԲՔ-ի ժամանակ սինթեզվում են բազմաթիվ կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, օրինակ կարբոանհիդրազա IX (CaIX), անոթային էնդոթելային աճի գործոն (VEGF), HIF, Ki 67, p53 և այլն։ Սակայն դրանցից ոչ մեկը չի կարող օգտագործվել որպես ուռուցքային մարկեր՝ վաղ ախտորոշման, հետազոտման, ինչպես նաև՝ բուժումից հետո հիվանդի հսկողության համար։
Գործիքային հետազոտություններ
Երիկամի ծավալային գոյացությունների գերակշռող մասը հայտնաբերվում է պատահականորեն այլ հիվանդությունների կապակցությամբ ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈւՁՀ) կամ համակարգչային շերտագրություն (ՀՇ) անցնելիս։ Երիկամի ծավալային գոյացությունների, այդ թվում և երիկամի քաղցկեղի հայտնաբերման և տարբերակիչ ախտորոշման համար օգտագործում են ախտորոշման ստորև նշված մեթոդները։
Համակարգչային շերտագրություն (ՀՇ)
Երիկամմաբջջային քաղցկեղի հայտնաբերման և տարբերակիչ ախտորոշման համար ամենաինֆորմատիվ մեթոդը համարվում է ՀՇ, քանի որ ավելի զգայուն է, քան մյուս հետազոտությունները ։ ՀՇ հետազոտությամբ ուռուցքը երևում է որպես ծավալային գոյացություն։ Ուռուցքային հյուսվածքի խտությունը սովորաբար ցածր է երիկամի չձևափոխված պարենխիմայի խտությունից։ ՀՇ հետազոտության ժամանակ գոյացության վերաբերյալ ավելի շատ ինֆորմացիա ստանալու նպատակով հիվանդին կոնտրաստ նյութ է ներարկվում։ Կոնտրաստավորումից հետո ուռուցքում ի հայտ են գալիս բարձրացած խտության հատվածներ և ավելի արտահայտված է դառնում ուռուցքի և երիկամային պարենխիմայի միջև եղած տարբերությունը։ ՀՇ-ն ոչ միայն հայտնաբերում է ուռուցքը, այլ նաև հնարավորություն է տալիս գնահատել երիկամի դրունքի, հարերիկամային բջջանքի, երիկամային երակի, ստորին սիներակի, մակերիկամների, ռեգիոնար ավշահանգույցների և հարևան օրգանների վիճակը, այսինքն՝ դատել քաղցկեղի տարածվածության մասին
Մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն (ՄՌՇ)
Երիկամի քաղցկեղի ստադիայի որոշման համար ՀՇ-ի և ՄՌՇ-ի ինֆորմատիվությունը նույնն է, սակայն ՄՌՇ-ն թույլ է տալիս ավելի հստակ գնահատել խոշոր անոթների վիճակը։ Կլինիկական հետազոտություններով ապացուցված է, որ ստորին սիներակի ախտահարման դեպքում ՄՌՇ-ի զգայունությունը բարձր է ՀՇ-ի զգայունությունից և համապատասխանում է կավոգրաֆիայի զգայունությանը ։ Սակայն, ի տարբերություն ՀՇ-ի և կավոգրաֆիայի, ՄՌՇ-ի ժամանակ չեն օգտագործվում իոնիզացնող ճառագայթում և ռենտգեն-կնտրաստային նյութեր։
Իզոտոպային հետազոտություններ
Առաջնային ուռուցքի հայտնաբերման նպատակով երիկամների սցինտիգրաֆիայի կատարման դիմում են հազվադեպ, օրինակ ռենտգեն-կոնտրաստային միջոցների անտանելիության ժամանակ։ Ոսկրերում ցավերի բացակայության և արյան շիճուկում հիմնային ֆոսֆատազայի նորմալ ակտիվության դեպքում ոսկրային մետաստազներ հայտնվում են հազվադեպ, այդ պատճառով ԵԲՔ-ով ոչ բոլոր հիվանդներին է կատարվում ոսկրերի սցինտիգրաֆիա։
Ուռուցքի պունկցիա
Վիրահատությունը ցուցված է այն բոլոր հիվանդներին, որոնց մոտ հետազոտությունից հետո կասկածվում է ԵԲՔ, այդ պատճառով պունկցիա կատարում են հազվադեպ ։ Այն ցուցված է տարածված ուռուցքի հայտնաբերման դեպքում՝ սփոփիչ հակաուռուցքային բուժումից առաջ ախտորոշման ճշտման նպատակով։ Բացի այդ, ուռուցքի պունկցիան թույլ է տալիս տարբերակել առաջնային ուռուցքը մետաստազից և երիկամի այլ ախտաբանություններից՝ այլ հետազոտությունների կասկածելի արդյունքների դեպքում ։
Էնդոսկոպիկ հետազոտություններ
Երիկամի և երիկամի ավազանի ուռուքների տարբերակումը հնարավոր է ճառագայթային ախտորոշման մեթոդներով։ Սակայն, եթե կան կասկածելի դեպքեր՝ կատարում են ուրետրոցիստոսկոպիա, ուրետերոպիելոսկոպիա կամ նեֆրոսկոպիա։ Ուրետրոցիստոսկոպիան հնարավորություն է տալիս բժշկին, զննել հիվանդի միզապարկը, տեսնել միզածորանների բացվածքները և կողմնորոշվել, թե արյունը միզուղիների ո՞ր հատվածից է գալիս՝ միզուկից, միզապարկից թե միզածորաններից։ Միզածորանի բացվածքից արյան արտազատումը վերին միզուղիներից արյունահոսության նշան է։
Մեզի բջջաբանական քննություն
ԵԲՔ-ի դեպքում մեզի բջջաբանական հետազոտությունը քիչ ինֆորմատիվ է։ Երիկամի ավազանի քաղցկեղի դեպքում, ընդհակառակը, մեզի և երիկամի ավազանից ստացված լվացուկի մեջ հաճախ հայտնաբերում են ուռուցքային բջիջներ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Երիկամում ծավալային գոյացության և տարածման նշանների առկայության դեպքում ԵԲՔ-ի ախտորոշումը կասկած չի հարուցում։ Երիկամի ծավալային գոյացությունը սովորաբար հայտնաբերում են գոտկային շրջանի ցավի, արյունամիզության դեպքում կամ պատահաբար՝ այլ ախտաբանության կապակցությամբ կատարված հետազոտությունների ժամանակ։ ԵԲՔ-ն տարբերակում են երիկամի այլ ծավալային գոյացություններից՝ հասարակ կիստաներից, բարորակ ուռուցքներից, երիկամի թարախակույտ, գրանուլեմատոզ հիվանդություններից, զարկերակ-երակային խուղակներից, լիմֆոգրանուլեմատոզից, ոչ Հոջկինի լիմֆոմայից, երիկամի ավազանի քաղցկեղից, մակերիկամի ուռուցքներից և երիկամում այլ օրգանների չարորակ ուռուցքների մետաստազներից։ Չարորակ ուռուցքներին բնորոշ են երիկամային բաժակների առանձնացումը, կրակալումները, ուռուցքի և երիկամային պարենխիմայի միջև ոչ հստակ սահմանը, ուռուցքի ներաճումը պարենխիմային բջջանքի և հարևան օրգանների մեջ, հարաորտալ ավշահանգույցների մեծացումը կամ հեռավոր մետաստազները։ ՀՇ-ի տվյալները անպայման մեկնաբանում են՝ հաշվի առնելով կլինիկական տվյալները։
Ոչ տարածված ԵԲՔ-ի դեպքում
ԵԲՔ-ի բուժման միակ արմատական (ռադիկալ) մեթոդը վիրահատականն է։ Վիրահատության ծավալը կախված է հիվանդության փուլից, որը բացատրում է դրա ճշգրիտ որոշման անհրաժեշտությունը։ Երիկամի արմատական հեռացուման ժամանակ երիկամային փակեղի հետ միասին մեկ բլոկով հեռացվում է նաև նույն կողմի մակերիկամը, միզածորանի մոտակա հատվածը և երիկամի դրունքի ավշահանգույցները ։ Վիրահատության նպատակը ախտահարված երիկամի հեռացումն է՝ անփոփոխ հյուսվածքների լայն ընդգրկումով։ Վիրահատությունը կատարվում է ինչպես բաց, այնպես էլ էնդոսկոպիկ եղանակով ։ Վիրահատության ծավալը ըստ քաղցկեղի փուլերի T1 փուլի դեպքում կատարվում է օրգան պահպանողական վիրահատություն, այսինքն երիկամի մասնահատում ։ T2 փուլի դեպքում կատարվում է երիկամի արմատական հեռացում։ ԵՔ-ի համար բնորոշ է ուռուցքային թրոմբների առաջացումը, որոնք թափանցում են երիկամային երակ և ստորին սիներակ և կարող են հասնել լյարդային երակներ և հազվադեպ՝ աջ նախասիրտ։ Ստորին սիներակի կամ այն չափի ուռուցքային թրոմբը ախտորոշման պահին առկա է ԵՔ-ով հիվանդների 5-10%-ի մոտ։ Սովորաբար, թրոմբները ֆիքսված չեն ստորին սիներակի պատին, այդ պատճառով հաջողվում է նրանց հեռացնել՝ առանց երակի պատի մասնահատման։ Ուռուցքային թրոմբները, որոնք հասնում են աջ նախասիրտ, սովորաբար, հեռացվում են արհեստական արյան շրջանառության սարքերի օգտագործմամբ։