cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռաֆայել Չմշկյան
Ռաֆայել Արկադիի Չմշկյան (რაფაელ ჩიმიშკიანი, Рафаэль Аркадьевич Чимишкян, ), ծանրորդ։ ԽՍՀՄ սպորտի (1948 թ.), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1952 թ.), ԽՍՀՄ (1965 թ.), միջազգային կարգի (1975 թ.) մրցավար։ Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացի։
Կենսագրություն
Ռաֆայել Չմշկյանը ծնվել է 1929 թվականին, Թիֆլիսում։ 1952 թվականին ավարտել է ֆիզկուլտուրայի վրացական պետական ինստիտուտը։ Եղել է ԽՍՀՄ հնգակի (1949, 1951, 1954, 1955, 1956 թթ.), օլիմպիական խաղերի (1952 թ.), աշխարհի կրկնակի (1954, 1955 թթ.), Եվրոպայի վեցակի (1950, 1952, 1954, 1955, 1956, 1957 թթ.) չեմպիոն։ Սահմանել է աշխարհի 12 ռեկորդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիրահայ ծանրորդներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Հայերը Վրաստանում Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կրուշևաց
Կրուշևաց (Крушевац [krûʃeʋat͡s]), քաղաք Սերբիայում։ Միջնադարում եղել է Սերբիայի մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով 75.256 մարդ է, իսկ Կրուշևաց համայնքի բնակչությունը` 130.000:
Կրուշևաց համայնքը ներառում է 101 բնակավայր։ Կրուշևաց քաղաքը համայնքի տնտեսական, քաղաքական, արդյունաբերական, վարչական, մշակութային, կրթական, մարզական կենտրոնն է։ Կրուշևաց համայնքը զբաղենում է 854 կմ² մակերես։
Քաղաքը գտնվում է Կրուշևիցյան գոգահովտում, որ փռված է Արևմտյան Մորավիայում։ Այն հյուսիսում հարում է Լևչային ու Տեմնիչային, հյուսիսում` Ժուպեին, Կոպաոնիկին, հարավում` Յաստրեբացին, իսկ արևմուտքում` Կրալևի և Իբարսկի գոգահովիտներին։
Պատմություն
Կոսովոյի ճակատամարտից հետո Կրուշևացը դարձել է Սերբիայի մայրաքաղաքը։ Այդ ժամանակ երկիրը կառավարում էր Միլիցան, իսկ նրանից հետո` Լազարի որդին` Ստեֆանը, ով հետագայում մայրաքաղաք է հռչակում Բելգրադը։ Թուրքերը բազմիցս հարձակվել են Կրուշևացի վրա, սակայն այն նվաճել են միայն 1427 թվականին` Ստեֆանի մահից հետո։
1444 թվականից Կրուշևացն անցնում է Գեորգի Բրանկովիչի ձեռքը, սակայն թուրքերն այն վերջնականապես նվաճում են 1454 թվականին։ Այն ժամանակ քաղաքը կրում էր «Ալաջ Հիսար» թուրքական անունը։ Ավստրիա-թուրքական պատերազմի ժամանակ` 1689 թվականին, քաղաքն ազաագրվել է թուրքերից։ Հետագայում քաղաքը կրկին հետ է վերադարձվել թուրքերին 1791 թվականի Սվիստովի համաձայնագրով։ Կրուշևացը թուրքերից վերջնակապես ազատագրվել է 1833 թվականին։ Ազատագրումից հետո քաղաքն սկսել է արագ զարգանալ` դառնալով ժամանակի Սերբիայի կարևոր կենտրոններից մեկը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանացիները Բագդալա լեռան վրա գնդակահարել են Կրուշևացի 1692 պարտիզանի` իրենց վրեժը լուծելով Կրուշևացի ճակատամարտում ունեցած կորուստների համար։ Պատերազմից հետո այդ տեղը վերածվել է հուշահամալիր-այգու` «Սլոբոդիշտե» (Ազատագրում) անվանումով։
Արդյունաբերություն
Կրուշևացը արդյունաբերական կենտրոն է` զարգացած մետաղամշակման և քիմիական արդյունաբերությամբ։ Այստեղ գործում են ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների «Ռուբին» ֆաբրիկան, մոտ 1200 այլ ընկերություններ։
Ժողովրդագրություն
Կրուշևացում ապրում է 46.395 չափահաս բնակիչ, բնակչության միջին տարիքը 39.2 է։ Քաղաքում հաշվվում են 19.342 ընտանիք, ընտանիքի անդամների միջին քանակը` 2.95:
Բնակիչները հիմնականում սերբեր են։
Քույր քաղաքներ
Կրուշևացը համագործակցում է հետևյալ քաղաքների հետ.
Ռոման Պողոսյան
Ռոման Պողոսյան, ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս, փոխգնդապետ։
Կրուշևաց
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1371 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոզիմո II Մեդիչի
Կոզիմո II Մեդիչի (Cosimo II de' Medici, ), 1609-1621 թվականներին Տոսկանայի մեծ դուքս։
Ռոման Պողոսյան
Կենսագրություն
Ռոման Պողոսյանը ծնվել է 1979 թվականի ապրիլի 12-ին, Արցախի Հադրութ շրջանի Դուդուկչի գյուղում։ Դպրոցը վերջացնելուց հետո, 1998 թվականին ծառայության մեջ առաջխաղացման կարգով ստացել է լեյտենանտ զինվորական կոչումը և նշանակվել է դասակի հրամանատար։ 1999 թվականին հետագա ծառայությունը շարունակելու նպատակով տեղափոխվել է ուրիշ զորամաս և նշանակվել է հրետանային դիվիզիոնում՝ որպես մարտկոցի ավագ սպա։ 2000 թվականին լավ ծառայության համար շնորհվել է ավագ լեյտենանտի զինվորական կոչում և նշանակվել որպես մարտկոցի հրամանատար։ Այնուհետև նշանակվել է հրետանու շտաբի պետ, միաժամանակ ստացել է մայոր զինվորական կոչում, ավելի ուշ՝ դիվիզիոն հրամանատար։ 2009 թվականին տեղափոխվել է այլ զորամաս՝ որպես հրետանային դիվիզիոն հրամանատար։ 2011 թվականին նշանակվել է հրետանու բաժանմունքի պետ։ 2013 թվականին սովորել է և գերազանց ավարտել ՌԴ Սանկտ Պետերբուրգի Միխայիլովի անվան ռազմական ակադեմիան ոսկե մեդալով։ 2015 թվականին ակադեմիան ավարտելուց հետո նշանակվել է ՊԲ զորամասերից մեկում՝ որպես հրետանու բաժանմունքի պետ ։
Կոզիմո II Մեդիչի
Կենսագրություն
Կոզիմո II Մեդիչին ծնվել է 1509 թվականի մայիսի 12-ին Ֆլորենցիայում։ Նա Տոսկանայի մեծ դուքս Ֆերդինանդո I Մեդիչիի և Քրիստինա Լոթարինգացու ավագ որդին էր։ Ստացել է լավ կրթություն։ 1605-1608 թվականներին նրա ուսուցիչն է եղել Գալիլեո Գալիլեյը։ Նրանց շփումը հիմք է հանդիսացել մեծ ընկերության, որը շարունակվել է մինչև Կոզիմո II-ի անժամանակ մահը։ 1608 թվականին նրան ամուսնացրել են հերցոգոուհի Մարիա Մագդալինա Ավստրիացու հետ։ Հաջորդ տարի` հոր մահից հետո, դարձել է Տոսկանայի Մեծ դուքս։ Կոզիմո II-ը երկակի քաղաքականություն է վարել Ֆրանսիայի և Իսպանիայի թագավորությունների միջև։ Կոզիմո II-ը աշխատել է հակամարտությունների մեջ չմտնել, սակայն ստիպված է եղել Մանտուանի դքսության գահի համար պայքարի ժամանակ զարմիկի որդուն` Ֆերդինանդո Գոնզագային մեծ գումար վճարել։ Կոզիմո II-ը նպաստել է Լյուդովիկոս XIII Ֆրանցիացու և Աննա Ավստրացու ամուսնությանը։
Ռոման Պողոսյան
Մարտական գործողություններ
Ապրիլի 2-ին Հադրութում ադրբեջանական կողմը լայնածավալ ռազմական գործողություններ է սկսում սահմանագծում։ Մինչև ապրիլի 10-ը Ռոման Պողոսյանը համարվել է անհետ կորած։ Ապրիլի 11-ին Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի միջոցով զոհվածների մարմինների փոխանակում է կատարվել, և պարզվել է, որ Ռոման Պողոսյանը զոհվածների մեջ է եղել, նրա մարմինը 18 զոհվածների մարմինների հետ հանձնվել է հայկական կողմին ։
Կոզիմո II Մեդիչի
Կենսագրություն
Դուքսի իմաստուն և կայուն քաղաքականության շնորհիվ Տոսկանան տնտեսապես ծաղկում է ապրել։ Չնայած մի քանի անբերրի տարիների նկատվել է բնակչության թվի աճ։
Կոզիմո II-ը մեծ ուժ ու միջոցներ է ծախսել Տոսկանայի նավատորմի և Լիվորնո նավահանգստի զարգացման համար։ Տոսկանական նավատորմը մի քանի անգամ աչքի է ընկել օսմանական նավատորմի դեմ մարտերում։
Ռոման Պողոսյան
Հուղարկավորություն
Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 12-ին ժամը 18:00-ին, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 13-ին, ժամը 13:00-ին Հադրութի շրջանի՝ Դուդուկչի գյուղի եկեղեցում։
Կոզիմո II Մեդիչի
Կենսագրություն
Մեծ դուքսը միշտ մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել գիտության նկատմամբ։ 1610 թվականին Կոզիմո II-ը Գալիլեո Գալիլեյին հրավիրել է վերադառնալ Ֆլորենցիա, նրան առաջարկելով իր խորհրդականի և անձնական ներկայացուցչի լավ վարձատրվող աշխատանք։ Գալիլեո Գալիլեյն նաև զբաղվել է Կոզիմո II-ի երեխաների ուսուցմամբ։
Մեծ դուքսը տառապել է ստամոքսի խոցից, որին հետագայում ավելացել են տուբերկուլոզը և արթրիտը։
Կոզիմո II-ը հանկարծամահ է եղել 1621 թվականի փետրվարի 28-ին` 31 տարեկանում։
Ընտանիք
Կոզիմո II Մեդիչիի և Մարիա Մագդալինա Ավստրիացու ընտանիքում ծնվել են հինգ որդի և երեք դուստր.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատարյալ ձայն 3
«Կատարյալ ձայն 3» (Pitch Perfect 3), ռեժիսոր Տրիշ Սիի ամերիկյան երաժշտական կատակերգությունը։ «Կատարյալ ձայն 2» ֆիլմի սիկվելն է։
Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին Ավստրալիայում ։ Ֆիլմն ԱՄՆ-ում առաջին անգամ ցուցադրվել է 2017 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ։
Կինորտադրություն
2015 թվականի ապրիլի 11-ին՝ «Կատարյալ ձայն 2» ֆիլմի թողարկումից մեկ ամիս առաջ հայտարարվել է, որ Ռեբել Ուիլսոնը կվերադառնա երրորդ ֆիլմ, բայց նրան հայտնի չէ, թե արդյոք մյուս դերասաններն էլ կվերադառնան ։
Պրոդյուսեր և ռեժիսոր Էլիզաբեթ Բենքսը երկրորդ ֆիլմի ցուցադրության ժամանակ հայտարարել է, որ տեսնում է երրորդ ֆիլմը նկարահանելու հնարավորություն ։
2015 թվականի հունիսի 10-ին պաշտոնապես հայտարարվել է, որ կլինի երրորդ ֆիլմը։ Սցենարիստը նորից կլինի Քեյ Քեննոնը ։
Քասթինգ
2015 թվականի հունիսի 15-ին հայտնի է դարձել, որ Աննա Քենդրիկը և Ռեբել Ուիլսոնը վերադառնում են իրենց դերերին ։ 2015 թվականի հուլիսի 28-ին Բրիտանի Սնոուն սիկվելում նկարահանվելու պայմանագիր է կնքել, Պոլ Բրուքսը, Մաքս Հենդելմանը և Էլիզաբեթ Բենքսը վերադարձել են պրոդյուսերի պաշտոնին ։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 27-ին պաշտոնապես հայտարարվել է, որ ռեժիսորը նորից Բենքսն է լինելու, սակայն նա 2016 թվականի հունիսի 3-ին հեռացել է ռեժիսորի պաշտոնից ։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 1-ին հայտարարվել է, որ ֆիլմի ռեժիսորն է լինելու Տրիշ Սին ։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Աննա Քեմփը միացել է դերասանական կազմին ։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 13-ին հայտնի է դարձել, որ դերասանուհի Ռուբի Ռոուզը բանակցություններ է վարում ֆիլմում նկարահանվելու համար ։ 2017 թվականի հունվարի 5-ին ֆիլմին են միացել Էսթեր Դինը, Հաննա Մեյ Լին, Քրիսի Փիթը, Քելլի Ջակլը, Շելլի Ռեգները , ինչպես նաև երգչուհի Էնդի Ալլոն ։ Բացի այդ, երաժշտական պրոդյուսեր Դեկ Շերոնը հաստատել է, որ չնայած Ալեքսիս Քնեփը ներկա չի եղել երաժշտական առաջին փորձին, բայց նա կվերադառնա ֆիլմ ։ Նա չի երևացել նկարահանման հրապարակում, ինչը հանգեցրեց ենթադրության, որ նա չի հայտնվի ֆիլմում։ Փետրվարի 6-ին նա հաստատել է, որ վերադառնում է ֆիլմ ։
Ֆիլմի նկարահանումներ
Հիմնական նկարահանումներն սկսվել են 2017 թվականի հունվարի 5-ին Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում և ավարտվել ապրիլի 3-ին ։
Թողարկում
Սկզբում ֆիլմի թողարկման ամսաթիվ է նշվել 2017 թվականի հուլիսի 21-ը և օգոստոսի 4-ը ։ Ավելի ուշ այն տեղափոխվել է դեկտեմբերի 22 ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Արարատյան ջոկատ
Արարատյան ջոկատ, կազմվել Է 1915 թ. հայ կամավորական խմբերի (2-րդ, 4-րդ) միավորումով (2800 մարտիկ, որից 2300-ը՝ հետևակ, 500-ը հեծյալ), ռուսական Կովկասյան բանակի 4-րդ կորպուսի կազմում, Վարդանի (Սարգիս Մեհրաբյան) ընդհանուր հրամանատարությամբ։ 1915 թ. ջոկատը մասնակցել է Բերկրիի (ապրիլի 30), Վանի (մայիսի 5), Շատախի (մայիսի 12), Մոկսի (հունիսի 18) գրավմանը։
Հունիսի 15-ին Արարատյան ջոկատին միացել է հայ կամավորների 1-ին խումբը Անդրանիկի հրամանատարությամբ։ Հայ կամավորները հունիսի 18-ին միացյալ ուժերով գրավել են Ջիվանի բարձունքները, հունիսի 29-ին՝ Սորբը, հուլիսի 7-ին Ուրտափն ու Դատվանը։ Թուրքերի հարձակման ժամանակ 4-րդ կորպուսի հետ նահանջեց նաև Արարատյան ջոկատը, որի 1-ին և 2-րդ խմբերը Վանա լճի հյուսիսային ափով հասան մինչև Իգդիր, 3-րդը և 4-րդը հարավային ափով՝ Դիլման (Իրան)։ Մասնակցել Է 1915 թ. Ալաշկերտի օպերացիային, այնուհետև կազմալուծվել։
Կատեգորիա:Ազգային-ազատագրական կազմակերպություններ
Գաբրիել Լազյան
Գաբրիել Գուրգենի Լազյան, հասարակական-քաղաքական գործիչ, պատմաբան։ Հայ հեղափոխական դաշնակցություն կուսակցության անդամ։
Կենսագրություն
Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում, ապա ավարտել Կոստանդնուպոլիսի զինվորական վարժարանը։ 1914-1918 թթ. ծառայել է թուրքական բանակի գերմանական գլխավոր հրամանատարության սպայակույտում։ 1918 թ. Մուդրոսի զինադադարից հետո մեկնել է Հայաստան, 1918-1920 թթ. ծառայել հայկական բանակի գլխավոր սպայակույտում, զգալի դեր խաղացել հայկական բանակի առջև դրված դժվարին խնդիրների լուծման գործում։
Հայաստանում խորհրդային իշխանություն հաստատվելուց հետո, շատ այլ սպաների հետ ձերբակալվել է և աքսորվել։ Հետագայում կարողացել է անցնել արտասահման։
1921-1922-ին իբրև սպա ծառայել է հունական բանակում, մասնակցել հույն-թուրքական պատերազմին։ 1923-ին Աթենքում հրատարակել է «Նոր օր» թերթը, ընտրվել Հունաստանի Ազգային կենտրոնական վարչության անդամ։ Մեծ ներդրում ունի հունահայ գաղութի կյանքի կազմակերպման գործում։
1938-ից աշխատել է Կահիրեում, հիմնադրել «Հուսաբեր» մշակութային ընկերությունը, տպարան, հրատարակչություն, գրատուն։
Լազյանը գրել է բազմաթիվ պատմական ուսումնասիրություններ հայ ազգային-ազատագրական շարժման անվանի դեմքերի և Հայ դատի վերաբերյալ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Պուտորանի բնական արգելոց
Պուտորանի բնական արգելոց, տեղակայված է Պուտորանի սարավանդում՝ Միջին սիբիրական սարահարթի հյուսիսարևմտյան մասում, Թայմիր թերակղզուց հարավ։ Արգելոցի տարածքը 1887251 հա է, իսկ պահպանության գոտին` 1773300 հա ։
Նկարագրություն
Հիմնադրվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։ Աշխատակազմում ընդգրկված է 28 աշխատակից։ Արգելոցի վարչությունը գտնվում է Նորիլսկում (Կրասնոյարսկի երկրամաս) ։ 2013 թվականի մարտի 20-ից դադարել է լինել անկախ հաստատություն և Թայմիրյան ու Արտիկական Մեծ արգելոցների հետ միասին ընդգրկվել է Թայմիրյան արգելոցների ոչ առևտրային կազմակերպության կազմում ։
Արգելոցի նպատակը
Արգելոցի հիմնական նպատակներն են՝ պաշտպանել.
Համաշխարհային ժառանգություն
Արգելոցի տարածքը 2010 թվականի օգոստոսին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ճանաչվեց՝ որպես Համաշխարհային ժառանգության տարածք ։ Որոշումը հիմնավորված է նրանով, որ մեկուսացված լեռնաշղթայի վրա գոյություն ունի մերձարկտիկական և արկտիկական էկոհամակարգերի իդեալական համադրություն՝ կուսական տայգա, անտառատունդրա և արկտիկական անապատ։ Նշվում է նաև կուսական գետերի և լճերի համակարգերի առկայության մասին։ Հատկապես հետաքրքրություն է առաջացնում հյուսիսային եղջերուների բացառիկ միգրացիան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արգելոցներ Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում Կատեգորիա:Արգելոցներ Կատեգորիա:Սիբիր Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի տեսարժան վայրեր
Մաքսիմ Մեհմեդ
Մաքսիմ Մեհմեդ (Maxim Mehmet, ), գերմանացի դերասան և ռեժիսոր։ Ապրում է Բեռլինում ։
Կրթությունը Վրաստանում
Դպրոց
Վրաստանում դպրոց հաճախում են վեց տարեկանից։ Դպրոցական ուսումը կազմված է երեք մակարդակից՝ տարրական դպրոց (6 տարի), հիմնական դպրոց (3 տարի) և միջնակարգ դպրոց (3 տարի)։ Երկրորդ փուլն ավարտելիս աշակերտները ստանում են հիմնական կրթության վկայական, իսկ ուսման վերջում՝ լրիվ միջնակարգ կրթության ավարտական ատեստատ։ Գնահատման համար ընդունված է 12-բալանոց համակարգ։
Դասավանդվող պարտադիր առարկաներն են՝ վրացերենը, վրաց գրականությունը, մաթեմատիկան, աշխարհագրությունը, պատմությունը, քիմիան, ֆիզիկան, կենսաբանությունը և որևէ օտար լեզու (հիմնականում՝ անգլերեն)։ Դպրոցները ղեկավարում են հոգաբարձուների խորհուրդները, ովքեր ընտրում են դպրոցների տնօրեններին՝ Կրթության և գիտության նախարարության ներկայացմամբ։
Միջնակարգ հատուկ կրթություն
Աշակերտները, ովքեր 9-րդ դասարանը ավարտելիս ստանում են հիմնական կրթության վկայական, կարող են ուսումը շարունակել հատուկ մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում։ Մասնագիտական կրթությունը ևս բաղկացած է երեք մակարդակներից։ Ուսման ավարտին միջին մասնագիտական կրթության դիպլոմի հետ տրվում է նաև մասնագիտական/տեխնիկական միջնակարգ դպրոցի կամ մասնագիտացված միջնակարգ դպրոցի լրիվ կրթության վկայական։
Բարձրագույն կրթություն
Վրաստանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում կրթությունը վճարովի է ։ Բուհ ընդունվելու համար պահանջվում է հանձնել «միասնական ազգային քննություն»։ Վերջինս բաղկացած է հետևյալ չորս առարկաններից՝ տրամաբանական հմտություններ, վրացերեն լեզու և գրականություն, օտար լեզու և մեկ քննություն ըստ ընտրության։ Գոյություն ունի բարձրագույն կրթության 4 աստիճան.
Բուհերում կիրառվում է գնահատականի 100% (բալային) և տառային համակարգ (A-ից մինչև F)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրթությունը Վրաստանում
Ժանետ Կագամե
Ժանետ Նյիրամոնգի Կագամե (Ժանետ Նյիրամոնգի, Jeannette Nyiramongi, ), Ռուանդայի նախագահ Փոլ Կագամեի կինը։ Ռուանդայի Առաջին տիկին է դարձել, երբ 2000 թվականին ամուսինը ստանձնել է երկրի նախագահի պաշտոնը։ Զույգն ունի չորս երեխա` Իվան, Անգե, Յան և Բրայան ։ Կագամեն Imbuto հիմնադրամի հիմնադիր-նախագահն է, հասարակական կազմակերպություն, որի առաքելությունն է աջակցել առողջ, կրթված և բարեկեցիկ հասարակության զարգացմանը։
Կենսագրություն
Ջանեթը ծնվել է 1962 թվականին Բուրունդիում, տուտսի ծնողների ընտանիքում։ Ունեցել է 7 քույր-եղբայր։ Հայրը Բուժումբուրայի միջազգային օդանավակայանում ռեստորան է ունեցել։ 1983 թվականին Ժանետը մեկնել է Նայրոբի (Քենիա) սովորելու, նախքան ֆրանսիական Spie Batignolles շինարարական ընկերությունում աշխատելը։ 1988 թվականին հանդիպել է Փոլ Կագամեին, ով Ուգանդայում զինվորական հետախուզության ղեկավարն էր։ Հաջորդ տարի զույգն ամուսնացել է։ 1990 թվականին Ռուանդայի հայրենասիրական միությունը հարձակման է ենթարկել Ռուանդայի նախագահ Ժուվենալ Հաբիարիմանայի ռեժիմին։ Ժանետն այդ ժամանակ գտնվում էր Բելգիայում ։
Ակտիվիզմ
1994 թվականին Ռուանդայի ցեղասպանությունից հետո Ժանետը վերադառնում է իր հայրենի Ռուանդա և իրեն նվիրում Ռուանդայի խոցելի բնակչության, հատկապես այրիների, որբերի և աղքատ ընտանիքների ապրելակերպի բարելավմանը։ 2001 թվականի մայիսին Կիգալիում կազմակերպում է Աֆրիկյան մայրցամաքի առաջին տիկնանց գագաթնաժողովը` նվիրված երեխաների և ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ի կանխարգելմանը ։ Գագաթնաժողովի արդյունքում ստեղծվում է PACFA-ն (Ընտանիքի պաշտպանություն և խնամք ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ից) ։ Այդ նախաձեռնությունը հիմնականում կենտրոնացած է ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման և ողջ ընտանիքի հոգատար վերաբերմունքի մոտեցման վրա։ 2002 թվականին Կագամեն հիմնադրում է ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի Աֆրիկայի առաջին տիկնանց կազմակերպությունը (OAFLA) և 2004-2006 թթ. նախագահել է այն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուանդացի ակտիվիստներ Կատեգորիա:ՄԻԱՎ / ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի ակտիվիստներ Կատեգորիա:Ռուանդայի առաջին տիկնայք‎
Ձյունը (վեպ)
«Ձյունը» (Kar), թուրք գրող Օրհան Փամուքի գրչին պատկանող վեպ։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 2002 թվականին թուրքերենով, որից հետո 2006 թվականին վեպը թարգմանվել է նաև ռուսերեն։
Նկարագրություն
Ըստ հեղինակի՝ ամբողջ գիրքը հանդիսանում է ողբերգության ու ֆարսի, հեգնանքի ու դրամայի, արցունքի ու ծիծաղի միախառնություն ։ Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում 1990-ական թվականներին ։ Սկզբում պատմությունը պատմվում է երրորդ դեմքով, Կաի՝ գլխավոր հերոսի տեսանկյունից։ Միևնույն ժամանակ ամեն ինչ իմացող պատմողը (ինչպես հեղինակը նա ևս կրում է Օրհան անունը և հանդիսանում է գրող) երբեմն հիշեցնում է իր մասին՝ ներկայանալով որպես մեկ ուրիշ Կա, պատմությունը ներկայացնելով Կաի օրագրից և գրություններից։ Այս պատմողը կարդացողին նաև ներկայացնում է տեղեկություն, որի մասին Կան դեռևս տեղյակ չէ կամ գուշակում է պատմության հետագա իրադարձությունները։ Գործողությունների կատարման վայրը ընտրվել է Կարս քաղաքը (ի տարբերություն Փամուկի մյուս վեպերի, որոնցում իրադարձությունները կատարվում են Ստամբուլում ): Այս քաղաքը նման չէ մնացած թուրքական քաղաքներին, այն Ռուսական կայսրության մաս կազմած շրջանից Թուրքիայում եզակի ճարտարապետություն է պահպանել ։
Կարս քաղաքի անվանումը և վեպում գլխավոր հերոսի մականունը (ձևավորվել է անվան և ազգանվան սկզբնատառերով Քերիմ Ալաքուշողլու) թուրքերեն լեզվում իրար համահունչ են։
Բովանդակություն
Կա՝ պոետ, ով Թուրքիա է վերադարձել 12 տարվա Գերմանիա արտաքսումից հետո։ Նա գնում է Կարս մի քանի պատճառներով՝ ստամբուլաբնակ իր ծանոթի խնդրանքով որպես լրագրող մեկնել էր հետաքննելու երտասարդ աղջիկների ինքնասպանությունների շարքը, նա հույս ուներ հանդիպել իր ծանոթ աղջիկներից մեկին։ Խիտ ձյունը մոտավորապես երեք օրվա ընթացքում Կարսը կտրում է արտաքին աշխարհից և այս ընթացքում Քան ստիպված է լինում շփվել նախկին կոմունիստների, սովետական իշխանությունների կողմնակիցների, ֆաշիստ ազգայնականների, մահացած իսլամիստ գործիչների, երտասարդ քրդեր, զինվորականներ, Ազգային հետախուզական կազմակերպության անդամների, ոստիկանների և դերասանների հետ։ Հակառակ քաղաքի մեկուսացման՝ այս ընթացքում Կարսում տեղի է ունենում ռազմական հեղաշրջում։
Գրքի հիմնական թեման սենսուալիզմի և կրոնի փոխգործակցությունն է, բայց վեպում կան նաև հղումներ Թուրքիայի պատմությունից։ Ըստ հեղինակի գլխավոր հերոսը հայտնվել է եվրոպական իդեալների և թուրքական իրականության մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2002 վեպեր Կատեգորիա:Վեպեր այբբենական կարգով
Մեծ սինագոգ (Թբիլիսի)
Մեծ սինագոգ (დიდი სინაგოგა), սինագոգ Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքի Լեսելիձե ավտոմայրուղու վրա։
Պատմություն
Շենքը, որը կառուցվել է 1895-1903 թվականներին, Վրաստանում հայտնի է նաև վրացական սինագոգ անվանմամբ։ Շենքը կառուցել են էկլեկտիզմի եղանակով վրաց հրեաները Ախալցխայից, որոնք գաղթել են Թբիլիսի և ավարտել շենքի կառուցումը 19-րդ դարի վերջին։ Այդ իսկ պատճառով էլ սինագոգը կոչվում է նաև Ախալցխայի բնակիչների սինագոգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի սինագոգներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պաշտամունքային կառույցներ
Աղոջրիկ (գետ)
Աղոջրիկ, գետ Սյունիքի մարզում, Վարարակ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Գորիս քաղաքից 3 կմ հյուսիս–արևելք գտնվող բլուրների լանջերից և քաղաքի մեջ միանում մայր գետին։ Երկարությունը 3,5 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Վարարակ գետի վտակներ
Բաղդասար Վարդանյան
Բաղդասար Վարդանյան (1883, Զմառա, Սեբաստիայի նահանգ - 1915, Սեբաստիայի մոտ), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1883 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիայի գավառի Տիվրիկի գավառակի Զմառա ավանում։ Դեղագործ Վահան Վարդանյանի եղբայրն է։ Նախնական և միջնակարգ կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Ազգային Արամյան վարժարանում։ Ավարտել է Հիսուսյան միաբանության Սեբաստիայի բարձրագույն վարժարանը (կոլեջ) և կատարելագործվել ֆրանսերեն լեզվի գծով։
1906 թվականին ավարտել է Բեյ­րութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1906 թվականին վերադարձել է Սեբաստիա և բժիշկ աշխատել։ Ունեցել է ընտանիք։ Եղել է Սեբաստիայի ՀՅԴ կազմակերպության եռանդուն գործիչներից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1883 ծնունդներ Կատեգորիա:Զմառա ավանում ծնվածներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Հարի Քեյն
Տոտտենհեմ Հոտսպուր
Հարի Քեյնը «Տոտտենհեմ Հոտսպուրի» մանկապատանեկան ակադեմիայի սան է։ Քեյնը իր կարիերան սկսել է 2009-2010 խաղաշրջանում։ Մինչև 18 տարեկանների թիմում Հարին անցկացրել 22 խաղ և խփել 18 գնդակ։ Նույն խաղաշրջանում Հարի Քեյնը հայտնվել է հիմնական թիմի մեկնարկային կազմում «Էվերթոնի» և Բոլթոնի հետ։
2011 թվականի օգոստոսի 25-ին Քեյն իր առաջին խաղը անկացրեց Եվրոպայի լիգայում՝ խաղալով «Հարթ օֆ Միդլոտիան» թիմի դեմ։ Այդ խաղում նա 29 րոպեին 11-մետրանոց հարված վաստակեց։ Երկրորդ խաղը արդեն եղել է խմբային փուլում 2011 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ՊԱՕԿ-ի դեմ, որում ստացավ դեղին քարտ սիմուլյացիայի համար։ Իր առաջին գնդակը հարձակվողը խփել է 2011 թվականի դեկտեմբերի 15-ին «Շեմրոկ Ռովերս»-ի դեմ։ 2013-2014 խաղաշրջանում նա 2 անգամ խաղաց «Թբիլիսիի Դինամոյի» հետ։
Անգլիական Պրեմիեր Լիգայում իր առաջին խաղը Քեյնը խաղաց 2012 թվականի օգոստոսի 18-ին «Նյուքասլ Յունայթեդի» դեմ։ 85-րդ րոպեին Քեյնը մտավ Սանդրոյի փոխարեն, սակայն օգնել «Տոտտենհեմ Հոտսպուրին» ինքը չկարողացավ, թիմը պարտվեց 1-2։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Քեյնը մտավ 82 րոպեին Անդրոս Թաունսենդի փոխարեն և օգնեց իր թիմին հաղթել նվազագույն հաշվով։ 2015 թվականի հունվարի 1-ին «Չելսիի» հետ խաղում խփեց 2 գոլ և կատարեց գոլային փոխանցում, ինչի օգնությամբ «Տոտտնհեմը» հաղթեց 5-3։
2015 թվականի փետերվարի 2-ին Քեյնը երկարաձգեց իր պայմանագիրը «Տոտտենհեմ Հոտսպուրի» հետ մինչև 2020 թվականը։
Լեյթոն Օրիենտ
2011 թվականի հունվարի 7-ին Քեյնը վարձավճարով տեղափոխվեց «Լեյթոն Օրիենտ»։ Իր առաջին խաղը Քեյնը անցկացրեց հունվարի 15-ին «Ռոչդեյլի» դեմ։ Այդ խաղը ավարտվեց 1-1 հաշվով։ Հունվարի 22-ին Քեյնը խփեց իր առաջին գոլը «Շեֆֆիլդի» հետ խաղում, իսկ մեկ ամից անց «Բրիստոլի» հետ խաղում ձևակերպեց դուբլ, չնայած նրան, որ խաղաց ընդամենը 20 րոպե։
Լեսթեր Սիթի
2013 թվականի փետրվարի 21-ին Քեյնը գնաց իր հերթական վարձավճարով ակումբը՝ «Լեսթեր Սիթի»։ Փետրվարի 23-ին Քեյնը իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց «Բլեքփուլի» հետ, իսկ փետրվարի 26-ին խփեց իր առաջին գոլը «Բլեքբեռն Ռովերսի» հետ խաղում։ «Լեսթեր Սիթիում» Քեյնը անցկացրեց 13 խաղ և խփեց 2 գոլ, ինչպես նաև անցկացրեց 2 կիսաեզրափակչային խաղ «Ուոթֆորդի» հետ, որը Լեսթերը ընդհանուր 2-3 հաշվով պարտվեց։
Կյանքը հավաքականում
2010 թվականի հունվարին Քեյնը հրավիրվել է Անգլիայի մինչը 17 տարեկանների հավաքական, սակայն այնտեղից Քեյնը անմիջապես միացավ մինչև 19 տարեկանների հավաքականին։ Ալբանիայի դեմ խաղում Քեյնը իր հաշվին դուբլ գրանցեց։ 2012 թվականի հուլիսին կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Քեյնը օգնեց Անգլիայի հավաքականին հասնել մինչև կիսաեզրափակիչ։ Իր կարևորագույն գնդակներից էր Ֆրանսիային խփած գնդակը, որը և դուրս բերեց Անգլիային փլեյ-օֆֆ։
2013 թվականի մայիսի 28-ին Քեյնին հրավիրեցին մինչև 20 տարեկանների հավաքական, մասնակցելու Աշխարհի առաջնությանը իր տարիքայինների խմբում։ Առաջին հանդիպումը անցկացրեց հունիսի 16-ին Ուրուգվայի հետ, գոլային փոխանցում Իրաքի հետ և գոլ Չիլիին։
2013 թվականի օգոստոսի 13-ին մինչև 21 տարեկանների խմբում 58 րոպեին մտնելով դաշտ խաղաց Շոտլանդիայի հետ, ինչպես նաև մասնակցեց որակավորման փուլին։
Անկիտա Մայանկ Շարմա
Անկիտա Մայանկ Շարմա (Անկիտա Շարմա, ), հնդիկ դերասանուհի ։ Նա խաղացել է «Sony TV» հեռուստաալիքի «Մենք գործարք ենք կնքել», «Կրքի գույները», «Կայսր Աշոկա» հեռուստասերիալներում, որտեղ կատարել է համապատասխանաբար՝ Սաչի Ջայշվալի, Լեյլայի և Նոր Խորասանի դերերը  ։ Խաղացել է Միրինալինի Սինխի դերը «Կալ Բհայրավա տաճարի գաղտնիքը» սերիալում։
Անձնական կյանք
Անկիտան անցել է դասական երաժշտության և պարի դասընթացներ։ 2008 թվականին՝ դասընթացը ավարտելուց հետո արժանացել է Վիշարդի աստիճանի։ Այս աստիճանը շատ կարևոր էր նրա համար, քանի որ միշտ երազել է դառնալ խորեոգրաֆ (պարի արվեստագետ)։
2015 թվականին նշանադրվել է Մայանկ Շարմայի հետ ։ Ամուսնությունը տեղի է ունեցել 2015 թվականի մարտի 9-ին ։
Չինական գրականություն
Հին շրջան
Ուշ շրջանի գրառումներն ու մշակումները վկայում են, որ չինացիները դիցաբանության համեմատաբար զարգացած համակարգ ունեն, սակայն հին շրջանի և վաղ միջնադարի նշանակալի էպիկական հուշարձաններ չկան։ Չին․ հին գրականության առաջին խոշոր բանաստեղծական գործը «Շիցզին»-ն է («Երգերի գիրք», Ք․ ա․ 11 - 6-րդ դդ․), որը որոշակի մշակման ենթարկված բանավոր ստեղծագործության հուշարձան է։ Անհատական պոեզիան սկզբնավորվել է Ք․ ա․ 4 - 3-րդ դդ․, հարավում․ Ցյույ Ցուանի (Ք․ ա․ մոտ 340 - մոտ 278) և նրա աշակերտների բանաստեղծություններն ու պոեմներն ամփոփվել են «Չույան տաղեր» (Ք․ ա․ 2-րդ դ․) անթոլոգիայում։ Հատուկ «Երաժշտական պալատի» գրառումների շնորհիվ պահպանվել են նաև յուեֆու (Ք․ ա․ 3-րդ դարից) քնարական ու երգիծական ժողովրդական երգերը, որ ընդօրինակել են չին շատ բանաստեղծներ։
Հնադարյան արձակը սինկրետիկ է։ Փիլիսոփայական և պատմական երկերը պարունակում են առասպելներ, հեքիաթների, ավանդազրույցների պատառիկներ, առածներ ևն։ Կոնֆուցիական Մեն Ցզիի (Ք․ ա․ 4 - 3-րդ դդ․) առակները և Չժուան Ցզիի (Ք․ ա․ 3-րդ դ․) դաոները գեղարվեստական արձակի սաղմեր են։ Սիմա Ցզյանը (Ք․ ա․ 135 – Ք․ ա․ մոտ 86) ստեղծել է պատմական անձնավորությունների վարքագրություններ։ «Շչի ցզի»-ում («Պատմական հիշատակարան») վավերականությունը զուգորդվում է բարձր գեղարվեստականության հետ։ Այն ժամանակների «բարձր» պոեզիայում իշխել է վերամբարձությամբ աչքի ընկնող Ֆու արձակ–բանաստեղծական ժանրը։
Նոր ժամանակի գրականություն
Նոր ժամանակի չինական գրականությունն (19-րդ դարի կես-1917 թ.) առանձնահատկություններից մեկը դարձավ համաշխարհային մշակույթի նվաճումների հետ բուռն ծանոթությունը։ 1920-1930-ականներին դրվեցին չինական նոր գրականության հիմքերը՝ բովանդակության (հասարակական վերափոխման գաղափարներ, լեզվի բարեփոխում) և ձևի (ազատ ոտանավոր, Եվրոպական տիպի վեպ և այլն) ասպարեզում։ Չինական գրական հեղափոխության գլուխ կանգնած էր Լու Սինը (1881-1936 թթ.): Այդ ժամանակ երևան եկավ տաղանդավոր վիպագիրների (Լաո Շե, 1899-1966 թթ., Մաո Դուն, Ե Շենտաո, Բա Ցզին և այլք), դրամատուրգներ (Հուն Շեն, 1894-1955 թթ., Տյան Հան, Սյա Յան, Ցաո Յույ), բանաստեղծների (Ցզյան Գուանցի, 1901-1931 թթ., Սյույ Չժիմո, 1896-1931 թթ., Ին Ֆու, 1909-1931 թթ., Տյան Ցզյան, Գո Մո Ժո, 1892-1978 թթ. և այլք) համաստեղությունը։ Ճապոնացիների դեմ չինացիների մղած պատերազմը (1937-1945 թթ.) պայմանավորեց հայրենասիրական գրականության բուռն աճը՝ Այ Ցինի, Տյան Ցզյանի պոեզիան, Լաո Շեի դրամաները, Լու Բայ Յույի պատմվածքներն ու ակնարկները։ Գոմինդանական թիկունքի կյանքի քննադատությամբ հանդես են եկել Մաո Դունը («Քայքայում», 1941 թ., վեպ) և Չժան Տյանին։ 1945-1947 թթ.-ին գրվեցին Յուան Շույ Պոյի երգիծական բանաստեղծությունները, Լաո Շեի «Չորս սերունդ նույն հարկի տակ» եռերգությունը։ Սակայն 1948 թ.-ին չանկայշիական ահաբեկչությունը գրողների մեծ մասին ստիպեց լռել։
Ալեխանդրո Կոռն
Ալեխանդրո Կոռն (Alejandro Korn )՝ արգենտինացի հոգեբույժ, դասախոս, համալսարանի բարենորոգիչ, փիլիսոփա, քաղաքական գործիչ, մարզիկ
Կենսագրություն
Ալեխանդրո Կոռնը ծնվել է 1860 թվականին, Արգենտինայի Բուենոս Այրես պրովինցիայի Սան Վիսենտե քաղաքում, Բրեսլաուից (ներկայիս լեհական Վրոցլավ քաղաքից) այստեղ գաղթած բժշկի բազմանդամ ընտանիքում (նա ութ երեխաներից ամենամեծն էր)։ Դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո ընդունվել է Բուենոս Այրեսի Արգենտինական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որտեղ հինգ տարի ուսումնասիրել է հոգեբուժություն, խորացել հոգեբույժի մասնագիտության նրբությունների մեջ։ Ընդ որում՝ համալսարանական ուսմանը զուգընթաց աշխատել է մայրաքաղաքի Լա Պլատա շրջանի հոգեբուժարանում (ի դեպ, դեռևս տասնութ տարեկան հասակում նրան վստահվել է այդ հիվանդանոցի ղեկավարումը)։ Սակայն որոշ ժամանակ անց որոշել է թողնել բժշկությունը և նվիրվել փիլիսոփայությանը։ 1906-1930 թվականներին աշխատել է Բուենոս Այրեսի համալսարանում որպես փիլիսոփայության դասախոս։
Քաղաքացիական արմատական միության հիմնադրման պահից՝ 1891 թվականից ի վեր Կոռնը եղել է դրա ակտիվ, գործունյա անդամներից մեկը, մասնակցել է 1893 թվականի հեղափոխությանը։ Բացահայտորեն ընդունել ու ողջունել է Ռուսաստանում 1917 թվականին տեղի ունեցած սոցիալիստական հեղափոխությունը՝ հայտարարելով, որ սոցիալիստական գաղափարներն ու իդեալները բարերար են հասարակության համար։ Դրա հիման վրա նա, որ Արգենտինայում առաջինն էր ուսանողների տված ձայների շնորհիվ երկրի օրենսդիր մարմնի պատգամավոր ընտրվել և ընդգրկվել էր քաղաքացիական արմատական միության խմբակցության մեջ, 1918 թվականին դուրս է եկել այդ խմբակցությունից, գրել «Բարոյական սոցիալիզմ» գիրքը։  1931 թվականին ընդունվել է սոցիալիստական կուսակցության շարքերը, հանդես եկել «Ժան Ժորես, Հեգել և Մարքս» և «Անտիմարքս» ընդգրկուն թեմաներով դասախոսությունների շարքով, որոնք 1935 թվականի փետրվարին լույս են ընծայվել Revista Socialista (“Սոցիալիստական ամսագիր”) պարբերականի համարներում։
Ալեխանդրո Կոռնը Բուենոս Այրեսի և Լա Պլատայի համալսարաններում դասախոսելու տարիներին զբաղեցրել է նաև ղեկավար պաշտոններ և ամեն ջանք գործադրել է, որպեսզի կյանքի կոչվեն այն բարեփոխիչ նախաձեռնությունները, որոնց հեղինակը անձամբ ինքն էր կամ ակտիվ, խելահաս ուսանողները։ Որպես մարզիկ՝ նա մեծ գործ է կատարել հատկապես սուսերամարտ մարզաձևը Արգենտինայում տարածելու համար։
Տեղեկություններ կան, որ Ալեխանդրո Կոռնը դեռ 21 տարեկան հասակում՝ 1885 թվականի հունիսի 15-ին ընդունվել է մասոնների շարքերը, հետևելով հոր օրինակին՝ դարձել Germania Nº 19 օթյակի անդամ, երկու տարի անց մինչև անգամ նշանակվել Venerable Maestro (Պատվարժան վարպետ), ավելի ուշ անդամագրվել է La Plata Nº 80 օթյակին, որտեղ ընդգրկված էին նաև հեղինակավոր մտավորականներ Կառլոս Սպեգացինին, Պեդրո Բենուան։
Ալեխանդրո Կոռնը մահացել է 1936 թվականին՝ 76 տարեկան հասակում։
Հիշատակի հավերժացում
Բազմավաստակ գործչի հիշատակը հավերժացնելով՝ Արգենտինայում նրա պատվին են անվանակոչել՝
Լա Պլատայում՝ բնագիտական թանգարանի դիմաց, հառնում է քանդակագործ Մաքսիմո Մալդոնադոյի ստեղծած «Հինգ իմաստուններ» հուշարձանը. իմաստունների հնգյակի մեջ է նաև Ալեխանդրո Կոռնը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոգեբույժներ Կատեգորիա:Արգենտինացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքական գործիչներ
Ռոսսի շելֆային սառցադաշտ
Ռոսսի շելֆային սառցադաշտ, ամենամեծ շելֆային սառցադաշտը Անտարկտիդայում։ Տարածությունը 527.000 կմ² է, ձգվածությունը՝ հարավից հյուսիս մոտ 850 կմ, արևելքից արևմուտք՝ մոտ 1000 կմ, բարձրությունը՝ մոտ 60 մ։ Հյուսիսում առաջացնում է անջրպետ 50 մ բարձրությամբ, որն ուղղաձիգ իջնում է Ռոսսի ծովի մեջ։ Սառցի հաստությունը արտաքին ծայրամասերում 150—200 մ է, թիկունքային մասում՝ մինչև 700 մ։ Տարեկան շարժման միջին արագությունը արևելյան կեսինը 800 մ է, արևմտյանինև՝ 1500 մ։ Հայտնագործել է Ջ․ Ք․ Ռոսսի անգլիական արշավախումբը, 1841 թվականին։ Սկզբում կոչվել է Ռոսսի անջրպետ, 1929—1959 թվականներին Ռոսսի շելֆային սառցադաշտի վրա ընդմիջումներով եղել է ամերիկյան անտարկտիկական Լիթլ-Ամերիկա արշավախմբի բազան։
Կատեգորիա:Անտարկտիդայի սառցադաշտեր
Զամբյուղով հացը
Զամբյուղով հացը, իսպանացի նկարիչ Սալվադոր Դալիի նկարը ։
Նկարում պատկերված են կարագոտ հացի չորս կտորներ։ Զամբյուղը դրված է ճմրթված սպիտակ կտորի վրա։ Նկարը գտնվում է Սալվադոր Դալիի թանգարանում, Ֆլորիդայի Սանտ Պիտերսբերգ քաղաքում։
Նկարը ավարտվել է 1926 թվականին, երբ Դալին 22 տարեկան էր։
Այդ աշխատանքի վերաբերյալ Դալին ասել է.
Դա նկարների թվով Դալիի առաջին գործն է, որ պատկերում է հացը։ Այլ օրինակ է հանդիսանում Դալիի Հացով զամբյուղը նկարը, ավարտված 1945 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սալվադոր Դալիի նկարներ Կատեգորիա:1926 նկարներ
Բոլդրխանե
Բոլդրխանե, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Ղարաբաղի լեռնահամակարգում, Արաքսի աջ կողմում, Վանիստան գյուղի մոտ։ Բարձրությունը 1800 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Պեննե Թորոսյան
Պեննե Թորոսյան, հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Իսկական անունը եղել է Մանուկյան Պետրոս Թորոսի, սակայն գրվել է նաև Թորոսյան Պետրոս։ Կրել է նաև Տոքտ. Պ. Պեննե և Պետրոս Ուստա Մանուկյան մականունները։ Ծնվել է 1881 թվականի նոյեմբերի 2-ին, Խար­բեր­դի նա­հանգի Խարբերդի գավառի Հյու­սեյ­նիկ (Հապուսի) գյուղում։ 1890 թվականին հայրը մահացել է և ընտանիքի հոգսը մնացել է մոր վրա։
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի վարժարանում։ 1897 թվականին ավարտել է Խարբերդի ամերիկացի միսիոներների Եփրատ վարժարանը՝ մաթեմատիկական բարձր ընդունակություններ դրսևորելով։ 1897 թվականից Արաբկիրի և Հյուսեյնիկ գյուղի դպրոցների դասատու է աշխատել։ 1903 թվականին, աշխատելուն զուգահեռ, հաջողությամբ ավարտել է ինքնաշխատությամբ ուսանած ամերիկացի միսիոներների Խարբերդի Եփրատ քոլեջը։ Շարունակել է Հյուսեյնիկ գյուղի, ապա՝ Խարբերդի սբ. Հակոբ թաղի, Թլկատինցու Կեդրոնական վարժարանի (Կարմիր քոլեջ) ուսուցիչ աշխատել։
Ցանկացել է անցնել ԱՄՆ, սակայն չի հաջողվել։ 1903-1909/1910 թվականներին ուսանել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում և փայլուն ավարտել։ Աչքի ընկնելով իր պատրաստվածությամբ՝ համալսարանի նախագահության առաջարկով, ցածր կուրսերի օգնական ուսուցիչ է աշխատել։ Բեյ­րու­թում ուսանելու ընթացքում մի քանի տարի եռանդուն համագործակցել է Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցության Բեյրութի մասնաճյուղի հետ և քաղաքում հնչակյան ուսանողական միություն կազմակերպել։
1915 թվականի հու­նի­սի 15-ին, Կ. Պոլսի Սուլթան Բայազիդի հրապարակ շղթայակապ բերել են 20 հնչակյան մտավորականի, որոնց մեջ էր նաև Պեննեն։
Կարդում են մահավճռի պատճառը՝ «ազա­տագ­րա­կան ձգտում­ներ ու­նե­նա­լու հա­մար»։ Բոլորը միաժամանակ կախաղան են բարձրացվել։ Կախվելուց առաջ՝ 34 տարեկան Պեննեն բղավել է իր դահիճների երեսին.
«Դուք մեզ քսան­ներս կը կա­խէք, գիտ­ցած եղէ՜ք թէ մեր ետե­ւ էն քսան հա­զար­ն էր պի­տի գան` մեր վրէժը լուծելու»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ամպաջուր (գետ)
Ամպաջուր, գետ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Թեժ գետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ամպասար լեռան արևելյան լանջերից և թափվում մայր գետը։ Երկարությունը 7 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Թեժ գետի վտակներ
Խուան Մանուել Ռոսաս
Խուան Մանուել Ռոսաս (Juan Manuel de Rosas, ), Արգենտինայի պետական գործիչ, գեներալ (1828 թվականից)։ 1829—1832 թթ. Բուենոս Այրես նահանգի նահանգապետ, 1835 թվականից՝ երկրի փաստական դիկտատոր։ Հաստատել է տեռորիստական վարչակարգ, վերականգնել գաղութային ժամանակաշրջանի շատ հաստատություններ կաթոլիկ եկեղեցու արտոնությունները, օժանդակել օտարերկրյա կապիտալի (հիմնականում 4 անգլիացի) ներթափանցմանը։ Ձգտելով իրեն ենթարկել Ուրուգվայը՝ կազմակերպել է Մոնտեվիդեոյի շրջափակումը (1843—1851)։ Երկրում աճող հակասությունների հետևանքով Ռուսասի վարչակարգը թուլացել է, իսկ 1852 թ. փետրվարին՝ տապալվել։ Ռուսասը վտարանդվել է Մեծ Բրիտանիա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինայի նախագահներ
Բուրաթափա
Բուրաթափա, գետակ Հայաստանում, Սևանա լճի ավազանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Յուրի Աբովյան (այլ կիրառումներ)
Յուրի Աբովյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Բալխար Մացրա (գետակ)
Բալխար Մացրա, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Բալմորալի բանակցություններ (1896)
Բալմորալի բանակցություններ 1896, անգլո-ռուսական բանակցություններ Մերձավոր Արևելքի իրադրության սրման և արևմտահայերի 1894-1896-ի կոտորածների կապակցությամբ, տեղի են ունեցել 1896-ի սեպտեմբերի 27-ին և 29-ին Բալմորալում (Շոտլանդիա, Վիկտորիա թագուհու ամառային նստավայրում), Ռուսաստանի Նիկոլայ II ցարի ու արտգործնախարարության ժամանակավոր ղեկավար Շիշկինի և մյուս կողմից՝ Մեծ Բրիտանիայի Վիկտորիա թագուհու ու պրեմիեր մինիստր Սոլսբերիի միջև։ Քննարկվել են միջազգային քաղաքականության տարբեր հարցեր, կողմերը արտահայտվել են կայսրության ամբողջականության պահպանման օգտին։ Բանակցությունները ցույց տվեցին, որ չնայած Ռուսաստանը շահագրգըռված չէր Օսմանյան կայսրության անդամահատվելուն, սակայն Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցները նրա համար չէին կորցրել իրենց նշանակությունը։ Ցարը պնդում էր, որ նեղուցները դրվեն Ռուսաստանի հսկողության տակ։ Բալմորալում կողմերից և ոչ մեկը անհանգստություն կամ կարեկցանք չհայտնեց Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության կոտորածների առիթով։ Նիկոլայ II-ը նույնիսկ ծաղրեց անգլիացի որոշ մարդասերների, որոնք պահանջում էին Ռուսաստանին իրավունք տալ գրավելու արևմտյան Հայաստանը։ Նա հայտարարեց, թե Հայաստանի ռուսական գրավումը «բավականին թանկ ձեռնարկ կլինի Ռուսաստանի համար, որը չի կարելի փոխհատուցել որևէ կերպ...» և չի օգնի ամբողջ Օսմանյան կայսրությունով մեկ ցրված հայերին։ Անգլիայի կառավարության ղեկավարը հայտարարեց, որ տերությունները միջոցներ պետք է ձեռնարկեն՝ կանխելու հնարավոր անկարգությունները Կոստանդնուպոլսում, քանի որ դրանք սպառնում են տերությունների հպատակներին ու դեսպանությունների անձնակազմի անվտանգությանը։
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1896 Կատեգորիա:Հայկական հարց
Ամպասար
Ամպասար, լեռնագագաթ Լոռու և Կոտայքի մարզերի սահմանագլխին՝ Փամբակի լեռներում, Թեժլեռից արևելք, Մեղրաձոր գյուղից 7 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը 3053 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռնագրություն Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռնագրություն
Ապրիլի 6-ի շարժում
Ապրիլի 6-ի շարժում, երիտասարդական շարժում Եգիպտոսում, որ ստեղծվել է որպես համախոհների խումբ Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում ։ Հիմնադրվել է Ահմեդ Մահերի կողմից 2008 թվականի գարնանը՝ աջակցելու Էլ Մահալլա էլ Կուբրա քաղաքի բանվորներին, որոնք պլանավորել էին գործադուլ անել ապրիլի 6-ին։
Շարժման ակտիվիստները գործադուլի մասնակիցներին կոչ են արել սև գույնի հագուստ հագնել և գործադուլի օրը մնալ տանը։ Գործադուլին մասնակցող բլոգերներն ու անկախ լրագրողներն օգտվել են Ֆեյսբուք, Թվիթթեր, Flickr կայքերից, ինչպես նաև բլոգներից հասարակության ուշադրությունն իրենց շարժման վրա գրավելու, լրատվամիջոցների գործադուլի ընթացքի մասին հայտնելու, գործադուլի մասնակիցներին ոստիկանության գործողությունների մասին զգուշացնելու և նրանց իրավական պաշտպանությունը կազմակերպելու համար ։
Նյու Յորք Թայմսը շարժումը բնութագրել է որպես քաղաքական խումբ Ֆեյսբուքից ամենաբուռն բանավեճերով ։
2009 թվականի հունվարին շարժումը ունեցել է ավելի քան 70 հազար մասնակից, որոնց մեծ մասը եղել են կրթված երիտասարդներ, որոնք նախկինում քաղաքականապես ակտիվ չեն եղել։ Հիմնական խնդիրները, որոնք քննարկվել են համացանցային ֆորումներում, եղել են Մուբարաքի օրոք ազգային տնտեսության լճացումը, ընտանեվարությունը կառավարությունում և մարդու իրավունքները, այդ թվում նաև խոսքի ազատությունը ։
Առցանց գործունեությունից բացի շարժման մասնակիցները կազմակերպել էին հանրահավաքներ՝ պահանջելով ազատ արձակել կալանավորված լրագրողներին, ինչպես նաև մասնակցել են 2008-2009 թվականներին Գազայի հատվածում Իսրայելի գործողությունների դեմ բողոքի ակցիաներին։ Իրենց պաշտոնական հայտարարություններում շարժման մասնակիցները շեշտում են, որ իրենք քաղաքական կուսակցություն չեն։
Շարժումը բազմիցս ենթարկվել է ճնշման Եգիպտոսի իշխանությունների կողմից, ինչպես նաև հարձակումների իրենց կայքերի վրա, որոնք հավանաբար կազմակերպված են եղել իշխանությունների կողմից ։ Շարժման հիմնադիր Ահմեդ Մահերը ձերբակալվել է 2008 թվականի մայիսին, այնուհետև հուլիսին (հուլիսին շարժման այլ 14 անդամների հետ միասին)․ նրանք մեղադրվել են «վարչակարգի դեմ ուղղված սադրանքներ կատարելու մեջ» ։
2011 թվականի հունվարի 31-ին շարժումն օգնել է մարդկանց ներգրավել փետրվարի 1-ին տեղի ունեցած միլիոնանոց ցույցին մասնակցելու համար ։
2013 թվականի հուլիսից նա մասնակցում է «Երրորդ հրապարակ» շարժմանը, որը ներառում է ձախակողմյան, ազատական և չափավոր իսլամիստ ակտիվիստներին, ովքեր դեմ են Մուսուլման եղբայրներին և զինվորականներին։
2014 թվականի ապրիլի 28-ին Եգիպտոսի դատարանը արգելել է «Ապրիլի 6-ի շարժումը» լրտեսության և իշխանությունների դեմ զրպարտություններ կատարելու պատճառով ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Արաբական գարուն Կատեգորիա:Եգիպտոսի պատմություն Կատեգորիա:Ֆեյսբուք
Աննա Գյոլդի
Կենսագրություն
Աննա Գյոլդին ծնվել է 1734 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Զենվալդում։ 1765 թվականին տեղափոխվել է Գլարուս։ 17 տարի աշխատել է որպես սպասուհի։ 1780 թվականի սեպտեմբերից Գելդին ապրել է աշխատել է բժիշկ Յոհան Յակոբ Չուդի տանը (Johann Jakob Tschudi)։ 1781 թվականի հոկտեմբերին Չուդի երկրորդ դուստր Աննա Մարիան հիվանդացել է։ Աղջիկը հոգեցնցումների մեջ է ընկել և փսխել։ Նրա փսխածի մեջ եղել են ասեղներ ։ Չուդին, իբր թե, հայտնաբերել է, որ Աննան պարբերաբար ասեղներ է լցրել Աննա Մարիայի կաթի մեջ։ Արդյունքում Աննան աշխատանքից հեռացվել է։ Չնայած, որ աղջիկը առողջացավ, սկսվեցին հետապնդումներ Գյոլդիի նկատմամբ ։
Սկզբնական շրջանում Գյոլդին խուսափել է ձերբակալությունից, սակայն Գլարուսի իշխանությունները հայտարարեցին պարգևատրություն՝ նրա ձերբակալման համար։ Աննա Գյոլդին ձերբակալվել և տանջանքների ենթարկվելով խոստովանել է, որ սատանայի հետ «կապ ունենալու» համար, որը նրան հայտնվել է սև շան տեսքով։ Խոստովանության հիման վրա մահվան դատապարտվել է 1782 թվականի հունիսի 18-ին և գլխատվել։ Որպես պաշտոնական մեղադրանք նշվել է «թունավորումը», այլ ոչ թե կախարդությունը, չնայած որ այդ ժամանակ թունավորման համար չէր նախատեսվում մահապատիժ։
Դատաքննության ժամանակ մշտապես խուսափել են խոսել և մեղադրել կախարդության մասին, իսկ դատական եզրակացությունները և դատավճիռը ոչնչացվել են։ Այդուհանդերձ սույն մեղադրանքը դասվել է վհուկների որսի շարքը։ Այն հանրային մեծ քննարկում է առաջացրել ոչ միայն Շվեյցարիայում, այլև Սրբազան Հռոմեական կայսրությունում։
Ռեաբիլիտացիա
Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդի Գլարուսի ներկայացուցիչ Ֆրից Շիսսերը (Fritz Schiesser) առաջարկեց Աննա Գյոլդիի դատավճիռը ճանաչել անօրինական, իսկ որպես փոխհատուցում տպագրել գիրք, որը կլիներ բարոյական պարտք՝ մատուցված շվեյցարացիների կողմից։ Գործընթացը տեղի ունեցավ 2008 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ դեպքերից 226 տարի անց։ Աննա Գյոլդին ճանաչվեց «անմեղ» ։ Կա կարծիք, որ Գյոլդին և բժիշկ Չուդին սիրային կապ են ունեցել, և այդ ճանապարհով Չուդին ազատվել է հղիացած անցանկալի սիրուհուց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վհուկության համար դատապարտվածներ
Իլլարիոն Վորոնցով-Դաշկով
Կոմս Իլլարիոն Իվանովիչ Վորոնցով-Դաշկով (Илларион Иванович Воронцов-Дашков, ), ռուս պետական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ, կոմս։
1859-1862 թվականներին մասնակցել է Կովկասյան պատերազմներին, 1865-1867 թվականներին՝ Թուրքեստանում մղվող կռիվներին, 1877- 1878 թթ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմին։ 1905-1915 թվականներին եղել է Կովկասի փոխարքա։ Սիրաշահել է տեղական, մասնավորապես հայ բուրժուազիային, նպաստել երկրամասում մի շարք տնտեսական բարեփոխումների իրականացմանը։
Վորոնցով-Դաշկովի պնդմամբ Նիկոլայ II-ը 1905 թվականի օգոստոսի 1-ին ստորագրել է հրամանագիր 1903 թվականին բռնագրավված հայկական եկեղեցական ունեցվածքը վերադարձնելու և հայկական դպրոցները վերաբացելու մասին։ Վորոնցով-Դաշկովի միջնորդությամբ Ռուսաստանի կառավարությունը ստանձնել է Թուրքիայում հայկական բարենորոգումների անցկացման նախաձեռնությունը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին բանակցել է Հայ ազգային բյուրոյի հետ և ձեռնամուխ եղել հայկական կամավորական գնդերի կազմակերպմանը (ռուսական բանակի կազմում)՝ Թուրքիայի դեմ պատերազմելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ
Մարիամ Չիլինկիրյան-Ամբակումյան
Մարիամ Չիլինկիրյան-Ամբակումյան, գթության քույր, Եդեսիայի հերոսամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ազատվել է բանտից։ Այնուհետև տեղափոխվել է ԱՄՆ և հետագայում ամուսնացել Ամբակումյանի հետ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ գթության քույրեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Դև (դիցաբանություն)
Դև, հայկական դիցաբանության մեջ բարի կամ չար ոգի ։ Դիցաբանության մեջ, լեգենդներում, հեքիաթներում նկարագրվում է որպես հսկա` մեծ գլխով և կավե կճուճի կամ ամանի չափ աչքերով։ Դևի կերպարում հաճախ միավորված են կենդանիների հատկություններ։ Դևերը լինում են ինչպես բարի, այնպես էլ չար։ Բոլոր դևերը բաժանվում են երկու խմբի` սև և սպիտակ, ընդ որում գույնը միշտ չէ, որ համապատասխանում է բնավորությանը։ Լեգենդներում կախարդները դևին մարդու մարմնի մեջ մտցնելու հատկությամբ էին օժտված ։
Բարի դևերից են արալեզներն ու ուրվականները, չարերից` ալքերը, այսերը, վիշապները։ Որոշ ոգիներ մարդկանց նկատմամբ չեզոք դիրքորոշում ունեն։ Դևերը տարբերվում են իրենց կերպարանքով, օրինակ` պարիկները կարող են ունենալ ինչպես գեղեցիկ կնոջ, այնպես էլ ավերակներում ապրող ավանակի կերպարանք։
Հովհաննես Թումանյանի «Եդեմական ծաղիկ» հեքիաթում դևը դրախտի ծաղկի պահապանն էր։
«Սասնա ծռեր» էպոսում Մեծ Մհերը Սպիտակ դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում նրա հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ Կատեգորիա:Ոգիներ Կատեգորիա:Հայկական դիցաբանություն
Քութայիսի սինագոգ
Քութայիսի սինագոգ (ქუთაისის სინაგოგა), սինագոգ Վրաստանում։ Քութայիս քաղաքի երեք սինագոգներից մեկը։
Պատմություն
Սինագոգը կառուցվել է 1885 թվականին Գապոնով 57-59 փողոցում։ Մյուս 2 սինագոգները, որոնք գտնվում են այդ փողոցում, ունեն ավելի քան 160 տարվա հնություն։
Արտաքին հղումներ
ISBN 978-83-246-7447-3.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի սինագոգներ Կատեգորիա:Քութայիսի շենքեր և կառույցներ
Ստուդենկա (Բելայայի վտակ)
Ստուդենկա (Студенка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բելայա գետի աջ ափին՝ 35 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։ Ստուդենկաի ակունքը գտնվում է Կրիվոնոսկի գյուղի մոտ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոլուչևկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Դոնի ավազանի վտակներից մինչև Խոպրա։ Ենթավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կարապետ Չոբանյան
Կարապետ Սիրեկանի Չոբանյան ( (աճյունն ամփոփված է Երևանում), վրացահայ մեխանիկոս, ճարտարագետ, ինժեներ, գիտնական։ Ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու (1951):
Մարտուն Սուրենի և Սերգեյ Հակոբի Չոբանյանների հորեղբոր որդին։
Կենսագրություն
Կարապետ Չոբանյանը ծնվել է 1927 թվականի փետրվարի 2-ին Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1951-1960 թվականներին աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում (1956-1960 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ), 1960-1973 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մեխանիկայի ինստիտուտում, 1973 թվականից՝ Հաշվողական կենտրոնում, 1973-1978 թվականներին՝ միացությունների ամրության բաժնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են համասեռ և անհամասեռ առաձգական մարմինների լարվածադեֆորմացիոն վիճակները պարզաբանող առաձգականության տեսության խնդիրներին։ 1967 թվականին Չոբանյանը հայտնաբերել է «Թերլարվածության երևույթը» (1971 թվականին որպես գիտական հայտնագործություն գրանցվել է ԽՍՀՄ պետական գրանցամատյանում), 1978 թվականին հաստատվել (համար 102 հայտնագործություն)։ Նա հայտնաբերել է եռակցման նոր մեթոդ, որը կարևոր առաջընթաց է համարվել գիտության մեջ։ 1999 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Մեխանիկայի ինստիտուտում սահմանվել է Չոբանյանի անվան մրցանակ, որը 3 տարին մեկ շնորհվում է միացությունների ամրության և թերլարվածության հարցերին վերաբերող լավագույն աշխատանքների համար։ Չոբանյանը հայտնագործությունը կատարել է Հայաստանում և Հարավային Կովկասում։ Գյուտը գրանցվել է ԽՍՀՄ հայտնագործությունների գրանցամատյանում 102 համարի ներքո ։
Մահ
Մահացել է 1978 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, Կիևում։ թաղված է Երևանում։