cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայագիտակ
Պատմություն
Լույս է ընծայել «Հայերն աշխարհում» (1995 թվական) տեղեկատու բառարանը, «Ամենայն հայոց կաթողիկոսներ» (2001 թվական) պատկերագիրքը, Նիկողայոս Ադոնցի «Հայկական հարց» (1996 թվական) և «Հայաստանի ոսկեհանք» (2006 թվական) հոդվածների ժողովածուները, Ֆեոդոր Դոստոևսկու «Արևելյան հարց» (2007 թվական) օրագրությունը, ռուսերեն վերահրատարակել է Յ. Շիլթբերգերի 1886 թվականին տպագրված «Ճանապարհորդություն Մյունխենից Եվրոպա, Ասիա, Աֆրիկա 1394–1427» երկը (2012 թվական), Սերգեյ Գլինկայի և Վ. Աբազայի ուսումնասիրությունները, որոնք մատենագիտության հազվագյուտ նմուշներ են։ 2009-2012 թվականներին նմանահանությամբ լույս է ընծայել Ղևոնդ Ալիշանի «Սիսական», «Շիրակ», «Այրարատ», «Սիսուան» աշխատությունները և Սայաթ-Նովայի խաղերի՝ Գևորգ Ախվերդյանի (1852 թվական) հրատարակած ժողովածուն։ «Հայագիտակ»-ի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Գիր» մատենաշարը. լույս է ընծայել «Գանձարան հայ հին բանաստեղծության» (2000 թվական) ժողովածուն, Հովհաննես Թումանյանի (2001 թվական), Ավետիք Իսահակյանի (2001 թվական), Վահան Տերյանի (2005 թվական), Ակսել Բակունցի (2009 թվական) ընտրանիները, Հրանտ Մաթևոսյանի «Սպիտակ թղթի առջև» (2004 թվական), Եղիշե Չարենցի «Վերջին խոսք...» (2007 թվական) ժողովածուները։ 1997 թվականից հրատարակում է հուշանվերային գրքերի մատենաշար։ 2011 թվականին Եղիշե Չարենցի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ հրատարակել է բանաստեղծությունների (վանակատե, փայտե և այլ կազմերով, զանազան դրվագումներով), նաև «Վահան Տերյան։ Տերյանագիտություն և մատենագիտություն», 2012 թվականին՝ «Դյուցազնագիրք, 1991–2011 թվականներ» ժողովածուները։ Ուշագրավ է «Սև գիրք։ Նշանավոր օտարերկրացիները թուրքական ոճիրների և Հայոց ցեղասպանության մասին» (հայերեն՝ 2011, ռուսերենից լրացված հրատարակություն՝ 2012 թվական, կազմող՝ Ա. Իսոյան), «Երկիր դրախտավայր. օտարերկրացիները Հայաստանի և հայերի մասին...» (2014 թվական, կազմող՝ Ա. Իսոյան, ընդգրկում է 300 հեղինակ) ժողովածուները։
Կատեգորիա:Հրատարակչություններ
Բարսուանբաշևո
Բարսուանբաշևո (Барсуанбашево, Бәрҫеүәнбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 282 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1717 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սալոմեա Ներիս
Սալոմեա Ներիս (Salomėja Nėris, իսկական ազգանունը՝ Բաչինսկայտե, ամուսնու ազգանունը՝ Բուչենե, ), լիտվացի խորհրդային բանաստեղծուհի, Լիտվական ԽՍՀ ժողովրդական բանաստեղծ (1954 թվականին, կոչումը շնորհված է հետմահու)։
Կենսագրություն
1928 թվականին ավարտել է Կաունասի համալսարանը։ 1928-1941 թվականներին ուսուցչություն է արել։ 1940 թվականին Լիտվայում խորհրդային իշխանության վերականգնվելուց հետո Ներիսը ընտրվել է Լիտվական Հանրապետության ժողովրդական սեյմի լիազոր-հանձնաժողովի անդամ, 1941 թվականին՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախարար։ 1946 թվականին, հետմահու, ռուսերեն լույս է տեսել Ներիսի «Իմ երկիրը» բանաստեղծությունների գիրքը, որն արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1947 թվական)։ Ներիսի երկերը թարգմանված են ԽՍՀՄ և այլ ժողովուրդների լեզուներով։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշանով։
Գրական կյանք
Ներիսի վաղ շրջանի բանաստեղծությունները («Վաղ առավոտյան», 1927 թվական, «Հետքեր ավազի վրա», 1931 թվական, ժողովածուներ) ներթափանցված են կյանքի խնդությամբ, ռոմանտիկական պայծառ աշխարհազգացողությամբ և միաժամանակ կրում են սիմվոլիզմի ազդեցությունը։ Բայց, գնալով՝ Ներիսի պոեզիայում ուժեղացել է բողոքը բուրժուական հասարակության մեջ անձի ոտնահարման դեմ։ Նրա քնարերգության մեջ նկատվել է անցում ռոմանտիկական սիմվոլիզմից ռեալիզմին։ 1931 թվականին Ներիսը կապերը խզել է լիտվական բուրժուական խմբավորումների հետ և անցել հակաֆաշիստական գրողների շարքերը։ 1931-1934 թվականներին նրա բանաստեղծությունները հայտնվել են անլեգալ կոմունիստական մամուլում։ «Կոտրվող սառույցի վրայով» (1935 թվական) և «Կծաղկեմ ինչպես դեմյադիսը» (1938 թվական) ժողովածուներում Ներիսը դատապարտել է սոցիալական անարդարությունը, երգել ժողովրդի երջանկության համար կատարվող սխրանքը։ 1940 թվականին Ներիսը հրատարակել է «Որբը» և «Էգլեն՝ լորտուների թագուհի» հեքիաթ-պոեմները։ Դրանից առաջ նա մշակել էր լիտվական ժողովրդական հեքիաթների մի ամբողջ ժողովածու («Մեր հեքիաթները», 1934 թվական)։
Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին բանաստեղծուհին էվակուացվել է, ապրել Պենզայում, Ուֆայում, Մոսկվայում, հրատարակել «Երգիր կյանքը, սիրտ, կյանքը» (1943 թվական), «Գնդակների սուլոցների տակ» (1943 թվական, ռուսերեն), «Սոխակը չի կարող չերգել» (1945 թվական) ժողովածուները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Վիտովո Մեծի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Քեսաբ)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Քեսաբ), Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Քեսաբի կենտրոնական թաղամասում, կառուցվել է 18-րդ դարում, երկու անգամ նորոգվել է՝ 1809 և 1880 թվականներին։
Ճարտարապետություն
Եկեղեցին ուղղանկյուն եռախորան է, ունի երկու մուտք՝ հարավից և արևմուտքից։ Սրահը լուսավորվում է արևմտյան ճակատից երեք և հարավային ճակատից բացված չորս լուսամուտներով։ 1903 թվականին եկեղեցուն կցվում է արևմտյան զանգակատունը, իսկ 1970-ական թվականներին՝ արևելյանը։ 1950-ական թվականներին կառուցվել է գմբեթը, իսկ 1970-ականներին՝ երկաթբետոնե ծածկը։ Եկեղեցու որմերին և շրջաբակում առկա են բազմաթիվ արձանագրություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:18-րդ դար Կատեգորիա:Հայկական եկեղեցիներ ըստ երկրի
Օսիպենկո (գյուղ, Նախիմովի շրջան)
Օսիպենկո (Осипенко, Osipenko), գյուղ Ուկրաինայի Սևաստոպոլի Նախիմովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսիպենկո գյուղում բնակվում էր 583 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սևաստոպոլի Նախիմովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բարբարա Հեփուորտ
Բարբարա Հեփուորտ (Barbara Hepworth; ), 20-րդ դարի անգլիացի քանդակագործ, աբստրակցիոնիստ։
Կենսագրություն
Բարբարան ծնվել է 1903 թվականի հունվարի 10-ին, Արևմտյան Յորքշիրի Ուեյքֆիլդ քաղաքում։ Ուսանել է Լիդսում` գեղարվեստի յորքշիրյան դպրոցում, որտեղ ծանոթացել ու մտերմացել է Հենրի Մուրի հետ, այնուհետև ուսումը շարունակել է Լոնդոնի Արվեստների թագավորական քոլեջում (1920—1923): 1931 թվականին ամուսնացել է քանդակագործ Բեն Նիկոլսոնի հետ, և ամուսիններով` երկուսն էլ հարել են Աբստրակցիա – Ստեղծագործություն խմբակին։
Բ. Հեփուորտը զոհվել է իր հրդեհված արվեստանոցում, որը վերականգնումից հետո վերածվել է նրա կենսագրության ու ստեղծագործության ցուցադրությանը նվիրված թանգարանի։
Ստեղծագործություններ
Բարբարան քանդակել է` քարերն ու փայտանյութը մշակելով լիովին ինքնուրույն կերպով, առանց մոդելներ ու ընդօրինակողներ օգտագործելու։ Ստեղծագործության վաղ շրջանում նա մերձեցել է խորհրդապաշտությանը (սիմվոլիզմին), 1920—1930-ական թվականների սահմանագծին անցում է կատարել մաքուր աբստրակցիային` կրելով, մասնավորապես, Բրանկուզիի ու Նաում Գաբոյի ազդեցությունը։ Նա մշակել է այսպես կոչված` «ողորկ ձևի (ֆորմայի)» սկզբունքը` միաժամանակ պահպանելով իր հորինած կենսաձևային ու բյուրեղային նմուշակերպերի կապը բնական ռիթմերի հետ։ 1950-ական թվականներից սկսած` Հեփուորտը շատ է աշխատել բրոնզով։ Ընդ որում` նա այդ նյութն օգտագործել է ծառի կեղևի, արմատների, քարի գեղարվեստորեն վերարտադրման նպատակներով («Ֆիգուր` բնանկարի համար», բրոնզ, բարձրությունը` 261,5, 1960 թ., Բարբարա Հեփուորտի տուն-թանգարան, Սենթ Այվզ, Կորնուոլ. «Ֆորմա-ժայռ (Պորտկուրնո)», բրոնզ, բարձրությունը` 244, 1964 թ., Կորնուոլ կոմսության խորհուրդ, Սենթ Այվզ)։ Հեփուորտի բազմաթիվ ստեղծագործություններ որպես հուշարձաններ` կանգնեցված են Լոնդոնի, Քեմբրիջի, Վիչեսթերի և այլ քաղաքների հրապարակներում ու զբոսայգիներում։ Նա իր տաղանդը դրսևորել է նաև գրքերի նկարազարդման բնագավառում, մասնավորապես` պատկերազարդել է Քեթլին Ռայնի բանաստեղծությունների ժողովածուն։
Հեփուորտի ստեղծագործական վերջին շրջանի աշխատանքների մեջ առանձնանում են հատկապես երկու գործ, որոնցում քանդակագործուհին անդրադարձ է կատարել կրոնական թեմատիկային։ Խոսքը վերաբերում է «Խաչելությանը» (1966 թ.) և «Մարդու ընտանիքը» արձանախմբին (1970 թ.):
Համբավ
Բարբարա Հեփուորտը 1959 թվականին արժանացել է Սան Պաուլուի բիենալեի մեծ մրցանակին (գրան պրիի),1968-ին` Սեյնթ Այվզի «Ազատություն» մրցանակի` ի նշան գնահատանքի այդ քաղաքի զարգացման գործում նրա ներդրած ավանդի։ Նրան գիտամանկավարժական բարձր ու պատվավոր կոչումներ են շնորհել Բիրմինգհեմի, Լիդսի, Էքսետերի, Օքսֆորդի, Լոնդոնի, Մանչեստերի համալսարանները։ 1973 թվականին Բարբարա Հեփուորտը ընտրվել է Արվեստների և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի պատվավոր անդամ։
Քանդակագործուհին երկու անգամ` 1958 և 1965 թվականներին արժանացել է բարձրագույն պարգևի` «Բրիտանական կայսրություն» շքանշանի։
1961 թվականին Բարբարա Հեփուորտը պատվեր է ստացել` ստեղծելու մի արձան ի հիշատակ Միավորված ազգերի կազմակերպության երկրորդ գլխավոր քարտուղար Դագ Համմերշյոլդի։ Կին արվեստագետի քանդակած «Միայնակ ֆորմա» հուշարձանը 1964 թվականին տեղադրվել է Նյու Յորքում` ՄԱԿ-ի շենքի առջև, իսկ դրա փոքրացված կրկնօրինակը` լոնդոնյան Բաթերսի պարկում։
Սեյնթ Այվզում գտնվող տուն-թանգարանից զատ` 2011 թվականին անվանի քանդակագործուհուն նվիրված ևս մեկ թանգարան է հիմնվել նրա հայրենի օրրանում` Ուեյքֆիլդ քաղաքում (ճարտարապետ Դեյվիդ Չիփերֆիլդի նախագծով) ։
2015 թվականի հունվարին հայտարարվեց, որ բրիտանական Թեյտ պատկերասրահը պատրաստվում է Լոնդոնում կազմակերպելու համբավավոր կին արվեստագետի աշխատանքների ամենամեծ ցուցադրությունը 1968 թվականից ի վեր։ Նախատեսված էր ներկայացնել ավելի քան 70 ամենահայտնի աշխատանքները, ինչպես նաև` մինչ այդ չցուցադրված լուսանկարներ քանդակագործուհու արխիվից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Անգլիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի լուսանկարիչներ
Փրիմանս
Փրիմանս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում էր լեռնային սարահարթի վրա, Սղերդ քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք։
Գյուղը եղել է միջգյուղային ճանապարհային կայան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լան Հյուսիս (կանտոն)
Լան Հյուսիս (Laon-Nord), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պիկարդիա շրջանում։ Էնա դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Լան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 16506 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 218 է։ Լան Հյուսիս կանտոնում կա 9 կոմունա, որոնցից ամենամեծը Լան Հյուսիս կոմունան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Աննա Մոլկա Ահմեդ
Աննա Մոլկա Ահմեդ (اینا مولکا احمد, ), պակիստանցի նկարչուհի, Փենջաբի համալսարանի արվեստի պրոֆեսոր, նախագահական մրցանակի դափնեկիր (1979), Տամգա-և-Իմտիազի քաղաքացիական աստիճանի շքանշանի ասպետ ։
Կենսագրություն
Ծննդյան անունը՝ Մոլլի Բրիդգեր, ծնվել է 1917 թվականին Լոնդոնում, հրեական ընտանիքում։ Մայրը ծագումով Լեհաստանից էր, հայրը՝ Ռուսաստանից։ Գեղանկարչություն, քանդակագործություն և դիզայն ուսումնասիրել է Սուրբ Մարտինի քոլեջում։ Ուսումնառության համար կրթաթոշակ է ստացել Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայից։
1935 թվականին, 18 տարեկան հասակում, ամուսնանում է պակիստանցի ուսանող Շեյխ Ահմադի հետ և ընդունում իսլամ։ Ուսումն ավարտելուց հետո 1939 թվականի հոկտեմբերին տեղափոխվում է Պակիստան։ 1940 թվականից բնակվել է Լահորում։ Չնայած 1951 թվականին ամուսնալուծվել է, շարունակել է մնալ Պակիստանում։
1940 թվականին, Աննա Մոլկայի ջանքերով Փենջաբի համալսարանում բացվում է գեղեցիկ արվեստների բաժին (այժմ՝ Գեղարվեստի և դիզայնի քոլեջ) Պակիստանում առաջին նմանատիպ հաստատությունը, որն ընդունում է կանանց։ Այդ դպրոցն ամբողջ Պակիստանում արագորեն դառնում է գեղարվեստի ուսուցման կենտրոն։ Պրոֆեսոր Ահմեդի աշակերտներից են եղել Կոլին Դավիդը, Շաուքաթ Մահմուդը, Աբրար Թերմիզին, Գուլյամ Ռասուլը, Շահնավ ազ-Զայիդը, Ջավեդ Իգբալը և այլ նշանավոր նկարիչներ։ Քոլեջի համար կարողանում է ստանալ բակալավրի և մագիստրոսի թոշակի նշանակման արտոնագիր։ Գրել է նաև բանաստեղծություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պակիստանցի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Իսլամ ընդունածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Պակիստանցի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Պակիստանցի գրողներ
Դոնսկոյ (Օռլովսկի շրջան)
Դոնսկոյ (Донской), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Դոնսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Բռնություն երեխաների նկատմամբ
Բռնություն երեխաների նկատմամբ, երեխաների նկատմամբ դաժան վերաբերմունք։ Կարող է արտահայտվել ֆիզիկական, սեռական, հոգեբանական բռնության կամ հոգատարության բացակայության ձևով։ Ըստ ԱՀԿ-ի՝ երեխաների նկատմամբ բռնությունը հանդիսանում է գլոբալ խնդիր լուրջ հետևանքներով ։
Ֆիզիկական բռնություն
Երեխայի նկատմամբ ֆիզիկական բռնություն, մեծահասակների կողմից երեխային կանխամտածված ծեծել, խեղել, վնասվածքներ հասցնել ։ Ֆիզիկական բռնության նշաններ են հանդիսանում կապտուկները, այրվածքները, քերծվածքները, սպիները, վերքերը, կոտրվածքները, ինչպես նաև կոպիտ վերաբերմունքը, որը կարող է հանգեցնել հաշմանդամության։ Հաճախ մարմնական պատիժների և ֆիզիկական բռնության սահմանները ողողված են։ Մշակութային նորմերը, որոնք բնորոշում են ֆիզիկական բռնությունը խիստ տարբերվում են ինչպես մասնագետների մոտ, այնպես էլ հասարակության մեջ չկա հստակ կարծիք՝ ո՛ր գործողությունները համարել ֆիզիկական բռնություն։ Որոշ մասնագետներ գտնում են, որ մշակութային նորմերը, որոնք թույլ են տալիս մարմնական պատիժներ, հանդիսանում են երեխաների նկատմամբ բռնության պատճառներից մեկը և այդ նորմերի դեմ կազմակերպություններ են ձևավորում։
Սեռական բռնություն
Սեռական բռնություն երեխաների նկատմամբ, երեխայի նկատմամբ մեծահասակի կամ դեռահասի բռնություն, սեռականության խթանման նպատակով ։ Սեռական բռնություն եզրույթն ըմբռնվում է որպես երեխային սեռական հարաբերությունների մեջ ներգրավելը, բռնություն իրականացնող մարդուն ֆիզիկական բավարարվածության ուղղելը կամ դրանից օգուտ ստանալը ։ Երեխաների նկատմամբ սեռական բռնության ձևերին շարքին դասվում են՝ երեխային սեռական գործողություններ առաջարկելը կամ հարկադրելը (անկախ տարիքից), երեխային սեռական օրգանների, պոռնկագրության ցուցադրումը, սեռական հարաբերություններ երեխայի հետ, առանց ֆիզիկական կոնտակտի երեխայի սեռական օրգանների դիտումը, երեխաներին մանկական պոռնկագրության արտադրության համար օգտագործելը ։
Մանուկ հասակում սեռական բռնության արդյունք կարող է դառնալ մեղքի զգացումը, ինքնամեղադրանքը, գիշերային մղձավանջները, անքնությունը, որոնք կապված են բռնության հիշողությունների հետ (այդ թվում՝ վախը հոտերից, տարբեր վայրերից, բժշկին այցելելուց և այլն), խնդիրներ կապված ինքնագնահատականի հետ, սեռական խանգարումներ, քրոնիկական ցավեր, քիմիական կախվածություններ, ինքնավնասում, մարմնական խանգարումներ, դեպրեսիա, հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումներ, անհանգստություն, այլ հոգեկան խանգարումներ (այդ թվում՝ անձի սահմանային խանգարումներ), նույնականության հակացոցիալական խանգարումներ, բուլիմիա  ։
Հոգեբանական բռնություն
Հոգեբանական բռնությունը որոշվում է երեխայի նկատմամբ միապատիկ կամ բազմիցս իրականացվող ներգործությամբ, նրա նկատմամբ թշնամական կամ անտարբեր վերաբերմունքով, որը հանգեցնում է երեխայի ցածր ինքնագնահատականի, իր նկատմամբ հավատի կորստի, բնավորության պաթոլոգիական գծերի ձևավորման, որոնք առաջացնում են սոցիալականացման խախտում ։ Հոգեբանական բռնության շարքին հիմնականում դասվում են երեխայի վրա գոռալը, կոպիտ կամ վիրավորական վերաբերմունքը, անուշադրությունը, կտրուկ քննադատությունը, վիրավորական անվանումը, ծաղրելը, ստորացնելը, սպառնանքը, երեխայի սեփական իրերի ոչնչացումը, տնային կենդանիներին խոշտանգելը կամ սպանելը ։
Երեխաների հակազդումը հոգեբանական բռնությանը կարող է արտահայտվել բռնավորից հեռանալով, վիրավորական գնահատականների ինտերիորիզացիայով կամ բռնավորին վիրավորանքի ճանապարհով դիմադրելով։
Հոգեբանական բռնությունը կարող է հանգեցնել հիվանդագին կապվածության ձևավորմանը, տուժողի՝ իր նկատմամբ կատարված բռնության մեջ իրեն մեղադրելու հակվածությանը, անօգնականության և բավականին պասիվ վարքի ։
Հոգատարության բացակայություն
Հոգատարության պակաս, այն երեխայի հիմնական պահանջմունքների արհամարհումն է (ուտելիք, հագուստ, բնակատեղ, բժշկական օգնություն) ծնողների կամ այլ մարդկանց կողմից, ովքեր պատասխանատվություն են կրում երեխայի նկատմամբ, որի արդյունքում երեխայի առողջությունը, բարեկեցությունը գտնվում են վտանգի տակ։ Հոգատարության բացակայության նկատելի նշաններին վերաբերում են դպրոցում երեխայի հաճախակի բացակայությունները, մուրացկանությունը, փողի կամ ուտելիքի գողությունը, կեղտոտ հագուստը, եղանակային հագուստի բացակայությունը ։
Լքված երեխաները կարող են տառապել ֆիզիկական և հոգեբանական զարգացման դանդաղությամբ, որը կարող է հանգեցնել հոգեախտաբանության կամ նյարդահոգեբանական ֆունկցիայի, ինչպես նաև կատարողական ֆունկցիաների խանգարման, ուշադրության, խոսքի, հիշողության և սոցիալական ունակությունների ։ Ըստ հետազոտության տվյալների, երեխաները, ովքեր տառապել են հոգատարության պակասից, որպես կանոն մեծահասակներին որպես անվտանգության աղբյուր չեն ընդունում, գերակտիվություն և ագրեսիվություն են դրսևորում, ինչը կարող է խանգարել որդեգիր ծնողների հետ առողջ և ամուր կապվածության ձևավորմանը։ Հարմարվելով բռնի կամ ոչ մշտական ծնողներին կամ խնամակալին, այսպիսի երեխաները դառնում են կասկածամիտ և չվստահող ։ Հոգատարության բացակայության զոհերը մանկության շրջանում կապվածության պակասի արդյունքում կարող են դժվարոթյունների հանդիպել ընկերական կամ ռոմանտիկ հարաբերությունների ձևավորման և պահպանման հարցում։
Վիճակագրություն
ԱՀԿ-ի տվյալների համաձայն մոտավորապես 20 % կանայք և 5-10 % տղամարդիկ, հայտնում են այն մասին, որ մանկության շրջանում ենթարկվել են սեռական բռնության, բոլոր երեխաների 25-50 %-ը հայտնում են, որ ենթարկվել են ֆիզիկկան բռնության ։
1997 թվականի տվյալներով Ռուսաստանում ամեն տարի մինչև 14 տարեկանը շուրջ 2 մլն երեխաների ծեծում են ծնողները, այս երեխաների 10 %-ը մահանում են, իսկ 2 հազարը ինքնասպանություն են գործում ։ 2012 թվականի տվյալներով Ներքին գործերի նախարարությունը գրանցում է ավելի քան 600 հազար օրինախախտումներ երեխաների նկատմամբ, որից 400 հազարը կազմում է իրավախախտումները, որոնք կատարվել են ծնողների կողմից ։
Հետևանքներ
Ըստ հետազոտության տվյալների, մանկության ընթացքում բռնության ցանկացած դեպք մեծացնում է քրոնիկական հիվանդությունների հավանականությունը։ Այս բնագավառում առավել վստահելի հետազոտություններից է «Անբարենպաստ մանկության փորձը» մասշտաբային հետազոտությունները, որոնք անց են կացվել ԱՄՆ-ի հիվանդացությունների պրոֆիլակտիկայի և հսկողության կառավարական կենտրոնի կողմից, որի արդյունքում բացահայտվել են կոռելյացիաներ բռնության կամ հոգատարության բացակայության և քրոնիկական հիվանդությունների բարձր մակարդակի, վտանգավոր վարքագծի միջև։
Երեխաների համար, ովքեր տառապել են հոգատարության բացակայությունից կամ ֆիզիկական բռնությունից առավել հավանական են հոգեկան խնդիրների առաջացումը կամ կապվածության խանգարումը    ։
Տուժածների պաշտպանություն և բռնության կանխում
Երեխաների նկատմամբ բռնությունը արգելված է մի շարք միջազգային փաստաթղթերով և ազգային օրենքներով։ Ռուսական օրենսդրությունը նախատեսում է պատասխանատվության տարբեր ձևեր երեխաների նկատմամբ կոպիտ վերաբերմունքի դեպքում. վարչական կամ քրեական։
Բռնությունը երեխաների նկատմամբ կարող է հիմք ծառայել ծնողներին կամ նրանց փոխարինող անձանց քաղաքացիական-իրավական պատասխանատվության ենթարկելու համար, համաձայն ՌԴ-ի ընտանեկան օրենսգրքի (ծնողական իրավունքներից զրկում կամ սահմանափակում, երեխայի կյանքին կամ առողջությանը անմիջական վտանգի առկայության դեպքում երեխայի խլում) ։
Շատ երկրներում գործում են սոցիալական ծառայություններ, որոնք բացահայտում են երեխաների նկատմամբ կիրառվող բռնության կամ հոգատարության բացակայության դեպքեր ։
Կանխում
Համաձայն ԱՀԿ-ի դիրքորոշման՝ երեխաների նկատմամբ բռնության կանխման համար առավել արդյունավետ են բազմակողմանի ծրագրերը, որոնք ուղղված են ծնողների աջակցմանը, երեխաներին խնամելու և դաստիարակելու մեթոդների ուսուցմանը ։ Այսպիսի ծրագրերը հիմնականում ենթադրում են բուժքրոջ այցելություն երեխաներին և ծնողներին, ուսուցում և տեղեկատվության տրամադրում, ինչպես նաև խմբային պարապմունքներ ծնողների համար, որտեղ նրանց սովորեցնում են երեխաների դաստիարակման հմտություններ, ընդլայնում են երեխաների զարգացման մասին գիտելիքները, զարգացնում են երեխաների հետ շփման դրական մարտավարություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ Կատեգորիա:Սեռական հանցագործություններ անչափահասների դեմ Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքների խախտում Կատեգորիա:Մանկություն Կատեգորիա:Հանցագործություններ Կատեգորիա:Ընտանեկան հոգեբանություն Կատեգորիա:Ընտանեկան բռնություն
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1996-1997
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1996-1997, Լյուքսեմբուրգի 83-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ժենես Էշը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
(2587) Գարդներ
(2587) Գարդներ (Gardner), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հուլիսի 17-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,166133 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6722 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6601 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2057,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174949 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,63° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մաքսիմ Գուրեև
Մաքսիմ Ալեքսանդրովիչ Գուրև (Максим Александрович Гуреев, ), խորհրդային և ռուս արձակագիր, լրագրող, սցենարիստ, էսսեիստ, ռեժիսոր, լուսանկարիչ։ «Новая словесность» մրցանակի հավակնորդ (2014 և 2015 թվականներին), Իվան Բելկինի անվան մրցանակի հավակնորդ (2002), «Յասնայա Պոլյանա» մրցանակի հավակնորդ (2019)։
Բահայի
Բահայի հավատը՝ աշխարհում հայտնի նորագույն, անկախ կրոն է, որը ուսուցանում է Աստծո միակություն, մարդկության միասնություն և կրոնների հիմնարար ներդաշնակություն։ Բահայի ուսմունքները  խթանում են գիտության և կրոնի միջև ներդաշնակությանը, գենդերային հավասարությանը և պայքարում են՝ վերացնելու բոլոր տեսակի նախապաշարմունքներն ու ռասիզմը։ Բահայիները հավատում են յուրաքանչյուր մարդու՝ իր համար ճշմարտությունը գտնելու ունակությանը, և այստեղ հոգևորականներ չկան։ Բահայիները ընդունում են աշխարհի միաստվածական կրոնների հիմնադիրների և մարգարեներից յուրաքանչյուրի ճշմարտությունը և հավատում են Աստծո կողմից ուղարկվող հայտնությունների շարունակականությանը։ Բահայի հավատի  այս եզակի սկզբունքը յուրաքանչյուր միաստվածական կրոն ընկալում է որպես միացյալ հոգևոր համակարգի օղակ, որն աստիճանաբար զարգանում է, ճիշտ այնպես, ինչպես գրքի գլուխները շարունակում են նույն պատմության տրամաբանական զարգացումը։
Մաքսիմ Գուրեև
Կենսագրություն
Մաքսիմ Գուրեևը ծնվել է 1966 թվականի մայիսի 6-ին, Մոսկվայում։ Դպրոցում ուսումն ավարտելուց հետո ընդունվել և 1988 թվականին հաջողությամբ ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1992 թվականին Գրական ինստիտուտում սովորել է Անդրեյ Բիտովի արձակի դասընթացներում ։
1996 թվականից աշխատում է որպես վավերագրական կինոնկարների ռեժիսոր։ Վաթսունից ավելի վավերագրական ֆիլմերի հեղինակ, սցենարիստ և ռեժիսոր, միջազգային և ազգային կինոփառատոների մրցանակակիր է։ Գուրեևի գրական աշխատանքները տպագրվել են «Знамя», «Октябрь», «Дружба Народов», «Новый мир», «Вопросы литературы» և այլ ամսագրերում ։
Բահայի
Բահայիները հավատում են, որ Աստված պարբերաբար ուղարկում է Աստվահայտնությունների՝ մարդկությանը աստվածային ուղերձը  հասցնելու համար։ Մարդկությանը հայտնի Աստվահայտնություններից են Աբրահամը, Մովսեսը, Բուդդան, Կրիշնան, Հիսուս Քրիստոսը, Մուհամեդը, Բաբը և Բահայի հավատքի հիմնադիր Բահաուլլան։
Ինչպե՞ս սկսվեց բահայիների պատմությունը
Պարսկաստանի Շիրազ քաղաքում, 1844 թ.-ին, մի երիտասարդ վաճառական կատարեց ցնցող հայտարարություն։ Բաբ (նշանակում է Դարպաս) անունով այս նոր մարգարեն աղմուկ բարձրացրեց պարսից հասարակության մեջ իր հեղափոխական ուսմունքներով՝ հոգևոր և բարոյական կերպարանափոխություն, կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարության հաստատում և աղքատների դիրքի բարելավում։ Բաբի շարժումը արագորեն տարածում գտավ և բուռն արձագանք առաջացրեց կառավարության և հոգևորականության կողմից։ Այն ժամանակ, երբ հոգևորականները ճնշող դեր էին խաղում պարսկական հասարակության մեջ, Բաբը խրախուսում էր մարդկանց մտածել ինքնուրույն և ազատվել սնահավատությունից և կարծրատիպերից։ Նա նաև հռչակեց, որ եկել է նախապատրաստելու նոր, համամարդկային հայտնիչի ճանապարհը, որ Ավետյացը, ում մասին խոսվել է բոլոր նախորդ կրոններում և սուրբ գրվածքներում, շուտով կբացահայտվի։ Նա հորդորեց իր հետևորդներին տարածել այս ուղերձը ասելով, որ այս. «Առաջնորդության ուղին սիրո և կարեկցանքի ուղի է, այլ ոչ թե ուժի ու պարտադրանքի»։ Նրա տասնյակ հազարավոր հետևորդները, ներառյալ ինքը՝ Բաբը, խոշտանգվեցին, սպանվեցին և հրապարակավ մահապատժի ենթարկվեցին իրենց նոր հավատի համար։
1850 թ.-ին՝ Բաբի մահապատժից հետո, Բահաուլլան աստիճանաբար ստանձնեց Բաբի դերը։ 1852 թ.-ին բանտում Բահաուլլան Աստծո կողմից հայտնություն ստացավ։ Դրանով Բաբի մարգարեություններն ու խոստումները կատարվեցին։ Բահայի հավատքը այժմ միլիոնավոր հետևորդներ ունի աշխարհի բոլոր տարածաշրջաններում, մայրցամաքներում և երկրներում, ինչպես նաև Հայաստանում։ Բահաուլլայի ուսմունքները շեշտը դնում են արդարության, հավասարության և կրոնական միասնության վրա։
Բահայի հավատի մասին
Բահայի համայնքները ամենատարբեր ջանքեր են գործադրում բազմազան կրոնների, ցեղերի, տարբեր համայնքների հետ միասնության և սոցիալական վերափոխման համար։ Յուրաքանչյուր տարածաշրջանի իրականությանը համապատասխանող և մարդկության միասնության սկզբունքը սատարող գործողությունների միջոցով նրանք փորձում են գտնել, թե ինչ է անհրաժեշտ հասարակությանը նյութապես և հոգեպես ավելի պտղաբեր դառնալու համար։
Այս գործունեություններից մի քանիսը, որոնք համարվում են «հիմնական գործունեություններ», ներառում են երեխաների համար բարոյական և հոգևոր զարգացման դասընթացներ, նախադպրոցական տարիքի  և դեռահասների զարգացման ծրագրեր, ուսումնական խմբեր և աղոթքի հանդիպումներ։ Բահայի իրադարձությունները՝ հանդիպումներ, ընտրություններ, երեկույթներ, կրոնական արարողություններ, սուրբ օրերի տոնակատարություն, անցկացվում են սոցիալական շփման, հումորի, երաժշտության և ընդհանուր ուրախության ու երջանկության մթնոլորտում։
Կախված համայնքի մեծությունից՝ բահայիները հաճախ հանդիպում են տանը կամ բահայի տեղական կենտրոններում։ Բահայիների հանդիպումները բազմազան  հնարավորություն են տալիս մասնակիցներին հանդիպել և ծանոթանալ տարբեր ծագմամբ, մշակույթների և ազգերի ներկայացուցիչների հետ։
Բահայի ֆոնդերը
Բահայի ֆոնդերը ստեղծվում են տվյալ համայնքի բահայիների նվիրատվությունների միջոցով։ Այսպիսով բահայի համայնքի կողմից իրականացվող սոցիալ տնտեսական զանազան ծրագրերի իրականացման համար պահանջվող միջոցները նվիրաբերում են բահայիները։  Յուրաքանչյուր նվիրատվություն համարվում է անձնական տեղեկատվություն, անձնական նվիրաբերության չափը չի հրապարակվում, սակայն ընդհանուր ֆինանսական հաշվետվությունը թափանցիկ է և ներկայացվում է բահայի համայնքի բոլոր անդամներին ամեն ամիս։
Բահայիների ներդրումները նպաստում են սոցիալական և համայնքային զարգացման ծրագրերի իրագործմանը, երեխաների, երիտասարդների և մեծահասակների հոգևոր դաստիարակությանը, բահայի կենտրոնների և այգիների պահպանմանը։ Այս ծրագրերին մասնակցելը կարող է յուրաքանչյուրը, ով ցանկանում է մաս կազմել բահայի համայնքների կառուցմանը՝ հիմնված հոգևոր սկզբունքների վրա, ինչպիսիք են արդարությունը, բարությունը և սերը։
Ինչպե՞ս միանալ բահայի համայնքի ջանքերին
2021թ նկարահանվել է Ծանոթացում հարյուրամյա ջանքերին ֆիլմը, որը նկարագրում է բահայի համաշխարհային համայնքի վերջին հարյուր տարվա ջանքերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բահայի Կատեգորիա:Աբրահամյան կրոններ Կատեգորիա:Կրոնն Իրանում
Մաքսիմ Գուրեև
Կենսագրություն
1997 թվականին հրատարակվել է Գուրեևի առաջին գրական ստեղծագործությունը`«Կալուգադվա» վիպակը ։ 2002 թվականին նրա «Կայենի եղբայր Աբելը» վեպն առաջադրվել է Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան գրական մրցանակի՝ «Տարվա վիպակ» անվանակարգում։ Երկու անգամ` 2015 և 2016 թվականներին, առաջադրվել է «Նոր բանահյուսություն» գրական մրցանակի, իսկ 2019 թվականին Գուրեևի «Գաղտնի ականատեսը» վիպակն առաջադրվել է «Յասնայա Պոլյանա» գրական մրցանակի «Ժամանակակից ռուսական արձակ» անվանակարգում ։ Անդամակցում է Ռուսաստանի գրողների միությանը, Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությանը և Ռուսաստանի ՊԵՆ կենտրոնի անդամ է։
Բնակվում է Մոսկվայում։
Մատենագիտություն
Գրական ստեղծագործություններ Գրքեր Մենագրություններ
Ջաբա Կանկավա
Կարիերա
Եղել է Թբիլիսիի «Դինամոյի» ֆուտբոլային դպրոցի սանը։ 18 տարեկան հասակում Ջաբան հայրենի «Թբիլիսի Դինամոյում» անցնում է ՈւԵՖԱ-ի Գավաթի խաղարկության որակավորման փուը, որի վերջին հանդիպման ընթացքում երիտասարդ կիսապաշտպանը վաստակում է ուղեգիր դեպի առաջնություն՝ գրավելով չեխական Պրահա քաղաքը ներկայացնող «Սլավիա» ակումբին։ Վրաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Ալեն Ժիրեսը հրավիրեց կիսապաշտպանին ազգային հավաքական։ Կանկավան իր նորամուտը հաավաքականում նշեց մրցելով Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ՝ աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերի ընթացքում։ Արդյունքում վրացիները հաղթեցին հանդիպումը 2-0 հաշվով։
2005 թվականի փետրվարի սկզբին վրացի կիսապաշտպանը տեղափոխվում է «Ալանիա». Ավելի ուշ տեղափոխվել է Կիևի «Արսենալ»։ Ուկրաինայի առաջնությունում Ջաբան իր նորամուտը նշեց 2006 թվականի մարտի 5-ին՝ «Խարկով»-ի դեմ գոլազուրկ հանդիպման ընթացքում։
2015 թվականի օգոստոսին վրացի ֆուտբոլիստը պայմանագիր է կնքել ֆրանսիական «Ռեյմսի» հետ՝ ըստ 3+1 սխեմայի ։
Ձեռքբերումները
Դինամո (Թբիլիսի) Դնեպր (Դնեպրոպետրովսկ)
Հղումներ
Կատեգորիա:Ալանիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Վոոսե (գյուղ, Անիյա շրջան)
Վոոսե (Voose), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 64 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սլովենիայի տնտեսություն
|եկամուտ=ՀՆԱ-ի 44,2% (2019) }} |պետական պարտք=ՀՆԱ-ի 74,7% (2022)
€38.857 միլիարդ (2022) |ներկրման հիմնական գործընկերներ= {{plainlist| Սլովենիայի տնտեսությունը զարգացած տնտեսություն է, և երկիրը վայելում է բարգավաճման և կայունության բարձր մակարդակ, ինչպես նաև մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի միջինից բարձր ցուցանիշ՝ 2015 թվականին ԵՄ 28-ի միջինի 83%-ի չափով ։ Անվանական ՀՆԱ-ն 2018 թվականին կազմում էր 42,534 միլիարդ եվրո, մեկ շնչի հաշվով անվանական ՀՆԱ-ն (ՀՆԱ/մարդ) 2018 թվականին կազմում էր 21,267 եվրո։ Ամենաբարձր ՀՆԱ-ն՝ մեկ շնչի հաշվով, կենտրոնական Սլովենիայում է, որտեղ գտնվում է մայրաքաղաք Լյուբլյանան։ Այն Արևմտյան Սլովենիայի վիճակագրական տարածաշրջանի մի մասն է, որն ունի ավելի բարձր ՀՆԱ՝ մեկ շնչի հաշվով, քան Արևելյան Սլովենիան ։
2007 թվականի հունվարին Սլովենիան դարձավ առաջին անդամը, որը և՛ միացավ Եվրամիությանը, և՛ ընդունեց եվրոն՝ 1999 թվականին արժույթի ստեղծումից հետո։ 2010 թվականից այն նաև հանդիսանում է Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության անդամ ։
Սլովենիան ունի բարձր կրթված աշխատուժ, լավ զարգացած ենթակառուցվածք և գտնվում է տրանսպորտային խաչմերուկում ։ Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների մակարդակը ամենացածրներից է, բայց վերջին մի քանի տարիների ընթացքում կայուն աճ է գրանցել։ Սլովենիայի տնտեսությունը տուժել է եվրոպական տնտեսական ճգնաժամից, որը տեղի ունեցավ 2000-ականների վերջին ։ 2013 թվականից հետո մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն նորից սկսեց աճել ։ Աշխատող բնակչության գրեթե երկու երրորդը աշխատում է ծառայությունների ոլորտում։
Պատմություն
Թեև այն կազմում էր Հարավսլավիայի ընդհանուր բնակչության ընդամենը մեկ տասներորդ մասը, այն Հարավսլավիայի հանրապետություններից ամենազարգացածն էր՝ կազմելով նրա ՀՆԱ-ի մեկ հինգերորդը և արտահանման մեկ երրորդը ։ Սլովենիան այսպիսով անկախություն ձեռք բերեց 1991 թվականին արդեն համեմատաբար բարգավաճ տնտեսությամբ և Արևմուտքի հետ ամուր շուկայական կապերով։
Այդ ժամանակվանից ի վեր նա ակտիվորեն հետամուտ է եղել Արևմուտքի հետ իր առևտրի դիվերսիֆիկացմանը և արևմտյան ու հյուսիսատլանտյան ինստիտուտներին ինտեգրմանը։ Սլովենիան Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության հիմնադիր անդամն է, Կենտրոնական Եվրոպայի ազատ առևտրի համաձայնագրին միացել է 1996 թվականին և Եվրամիությանը միացել է 2004 թվականի մայիսի 1-ին։ 2004 թվականի հունիսին այն միացել է Եվրոպական փոխարժեքի մեխանիզմին։ Եվրոն ներդրվել է 2007 թվականի սկզբին և շրջանառվել է տոլարին զուգահեռ մինչև 2007 թվականի հունվարի 14-ը։ Սլովենիան նաև մասնակցում է Հարավարևելյան Եվրոպայի համագործակցության նախաձեռնությանը, ինչպես նաև Կենտրոնական Եվրոպայի նախաձեռնությանը, Ռոյամոնտի գործընթացին և Սևծովյան տնտեսական խորհրդին։
2000-ականների վերջին տնտեսական ճգնաժամը Սլովենիայի տնտեսությունը լուրջ հետընթաց ապրեց։ 2009 թվականին Սլովենիայի մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն կրճատվել է 7,9%-ով։ 2009 թվականի ռեցեսիայից դանդաղ վերականգնումից հետո, արտահանման շնորհիվ Սլովենիայի տնտեսությունը կրկին անկում ապրեց 2011 թվականի վերջին եռամսյակում ։ Դա պայմանավորված էր ներքին սպառման անկմամբ և արտահանման աճի տեմպերով ։ Սլովենիան հիմնականում արտահանում է եվրոգոտու երկրներ ։ Ներքին սպառման նվազման պատճառները բազմաթիվ են եղել՝ հարկաբյուջետային խնայողություն, բյուջեի ծախսերի սառեցում 2011 թվականի վերջին ամիսներին, տնտեսական բարեփոխումներ իրականացնելու ջանքերի ձախողում, ոչ պատշաճ ֆինանսավորում և արտահանման նվազում ։ Բացի այդ, 2010 և 2011 թվականներին շինարարության ոլորտը լուրջ հարված է ստացել 2014 թվականից Սլովենիայի ՀՆԱ-ն կրկին աճեց ։ ՀՆԱ-ի աճի հիմնական գործոնները արտահանումն և 2016 թվականին նաև ներքին սպառումն էր, որը տնտեսական ճգնաժամից հետո սկսել է աշխուժանալ։ ՀՆԱ-ի աճը 2015 թվականին կազմել է 2,3%, 2016 թվականի առաջին կիսամյակում 2,5%, իսկ 2016 թվականի 2-րդ եռամսյակում՝ 2,7% ։ Դա նշանակում է, որ ՀՆԱ-ի աճը 2016 թվականին արագացավ։
ԵՄ անդամակցության բանակցությունների ընթացքում Սլովենիան հրաժարվում էր բացել տնտեսության որոշ առանցքային հատվածներ լիարժեք մրցակցության համար։ Երկիրը միակն է Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում, որը պահպանել է իր բանկային հատվածի վերահսկողությունը։ Երկիրը պահպանել է նաև սոցիալիստական ժամանակաշրջանում կառուցված կարևոր հանրային ծառայություն. Սլովենիան դեռևս ունի աշխարհի լավագույն առողջապահական համակարգերից մեկը, և կրթությունն անվճար է մինչև ասպիրանտուրայի մակարդակը ։
Առևտուր
Սլովենիայի առևտուրն ուղղված է դեպի ԵՄ այլ երկրներ, հիմնականում՝ Գերմանիա և Իտալիա։ Սա առևտրի մեծածախ վերակողմնորոշման արդյունք է դեպի Արևմուտք և Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպայի աճող շուկաները՝ ի դեմս Հարավսլավիայի շուկաների փլուզման։ Սլովենիայի տնտեսությունը մեծապես կախված է արտաքին առևտրից։ Առևտուրը կազմում է ՀՆԱ-ի մոտ 120%-ը (արտահանումը և ներմուծումը միասին վերցրած)։  Սլովենիայի առևտրի մոտ երկու երրորդը ԵՄ այլ անդամների հետ է։
Բաց լինելու այս բարձր մակարդակը նրան չափազանց զգայուն է դարձնում իր հիմնական առևտրային գործընկերների տնտեսական պայմանների և միջազգային գների մրցունակության փոփոխությունների նկատմամբ։ Այնուամենայնիվ, չնայած 2001–03 թվականներին Եվրոպայում գրանցված տնտեսական տեմպերի դանդաղմանը, Սլովենիան պահպանեց ՀՆԱ-ի 3% աճ։ Այսպիսով, աշխատուժի ծախսերը արտադրողականությանը համահունչ պահելը հիմնական մարտահրավերն է Սլովենիայի տնտեսական բարեկեցության համար, և սլովենական ընկերությունները արձագանքել են՝ մասնագիտանալով միջին և բարձր տեխնոլոգիաների արտադրության ոլորտում։ Արդյունաբերությունը և շինարարությունը կազմում են ՀՆԱ-ի մոտ մեկ քառորդը։ Ինչպես արդյունաբերական տնտեսությունների մեծ մասում, ծառայությունները կազմում են արտադրանքի աճող մասնաբաժինը (57,1 տոկոս), հատկապես ֆինանսական ծառայությունները։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսական այլ ապրանքների ավելի փոքր արտադրություններից բացի ։
Նեոնիկոտինոիդները սովորաբար օգտագործվում են ամբողջ աշխարհում, ներառյալ տիակլոպրիդի օգտագործումը երկրի խնձորի այգիներում։ 2009 թվականին պարզել են, որ թիակլոպրիդի կիրառման պրակտիկան մնացորդ է թողնում ծաղկափոշու մեջ, բայց ոչ մեղվահացում ։
Տնտեսական կատարողականություն
Գյուղատնտեսության, անտառային տնտեսության և ձկնորսության ավանդական առաջնային ճյուղերը կազմում են ՀՆԱ-ի համեմատաբար քիչ՝ 2,5 տոկոսը և ներգրավում են բնակչության միայն 6 տոկոսը։ Միջին հողատարածքը կազմում է ընդամենը 5,5 հա։ Սլովենիայի մի մասը գտնվում է Ալպե-Ադրիա կենսատարածաշրջանում, որը ներկայումս ներգրավված է օրգանական գյուղատնտեսության խոշոր նախաձեռնության մեջ։ 1998-2003 թվականներին օրգանական ոլորտն աճել է Սլովենիայի գյուղատնտեսության 0,1%-ից մինչև մոտավորապես Եվրոպական միության միջին՝ 3,3%-ը ։
Պետական ֆինանսները վերջին տարիներին դեֆիցիտ են ցույց տվել։ 2008 թվականին գրանցվել է մի փոքր ավելցուկ՝ եկամուտները կազմել են 23,16 միլիարդ դոլար, իսկ ծախսերը՝ 22,93 միլիարդ դոլար ։ Պետական ծախսերը կազմել են ՀՆԱ-ի 38 տոկոսը։ Սլովենիայի Հանրապետության վիճակագրական վարչությունը (ՍՀՎՎ) հայտնել է, որ 2010 թվականի սեպտեմբերի վերջին պետական պարտքը (չհաշված պետական երաշխավորված վարկերը) կազմում էր 19,5 մլրդ եվրո կամ ՀՆԱ-ի 54,2%-ը։ 2011 թվականի հունվարին Սլովենիայի ֆինանսների նախարարության տրամադրած տվյալների համաձայն՝ պետական պարտքը 15 միլիարդ եվրոյից մի փոքր ցածր է եղել կամ 2009 թվականի ՀՆԱ-ի 41,6%-ը։ Այնուամենայնիվ, սլովենական «Finance» ֆինանսական թերթը 2011 թվականի հունվարին հաշվարկել է, որ այն իրականում կազմում է 22,4 միլիարդ եվրո կամ ՀՆԱ-ի գրեթե 63%-ը՝ գերազանցելով Եվրամիության կողմից թույլատրված 60%-ի սահմանը ։ 2011 թվականի հունվարի 12-ին Սլովենիայի Աուդիտ դատարանը մերժեց նախարարության կողմից ներկայացված տվյալները՝ որպես սխալ, և պահանջեց պաշտոնանկ անել ֆինանսների նախարար Ֆրանկ Կրիժանիչին ։
Սլովենիայի ավանդական հակագնաճային քաղաքականությունը մեծապես հիմնված էր կապիտալի ներհոսքի սահմանափակումների վրա։ Դրա սեփականաշնորհման գործընթացը նպաստեց ներքին գնորդներին և սահմանեց բաժնետոմսերի առևտրի երկար հետաձգում, որը բարդանում էր օտարերկրացիների կողմից «գնվելու» մշակութային զգուշությամբ։ Որպես այդպիսին, Սլովենիան մի շարք խոչընդոտներ է ունեցել իր տնտեսության մեջ օտարերկրյա մասնակցության համար։ Սլովենիան մի քանի ուշագրավ օտարերկրյա ներդրումներ է հավաքել, այդ թվում՝ 1997 թվականին «Goodyear»-ի կողմից $125 միլիոնի ներդրումը։ 2008 թվականի վերջի դրությամբ Սլովենիայում կար շուրջ 11,5 միլիարդ դոլարի օտարերկրյա կապիտալ։ Սլովենացիները 7,5 միլիարդ դոլար են ներդրել արտասահմանում։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Լյուբլյանայի ֆոնդային բորսայում ցուցակված բաժնետոմսերի արժեքը կազմում էր 29 միլիարդ դոլար։
Սլովենիայում սկսվել են ներդրումները հարևան Խորվաթիայից։ 2010 թվականի հուլիսի 1-ին Դրոգա Կոլինսկային 382 միլիոն եվրոյով գնեց Խորվաթիայի «Atlantic Group»-ը։ «Mercator»-ը վաճառվել է խորվաթական «Agrocor»-ին 2014 թվականի հունիսին ։
2014 թվականի վերջում Սլովենիայում կատարվել է 10 միլիարդ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ՝ 13,9 տոկոսով ավելի, քան 2013 թվականի վերջում։ 2013 թվականին (վերջին հրապարակված տվյալներ) ուղղակի օտարերկրյա ներդրումները կազմել են Սլովենիայի ՀՆԱ-ի 24,7%-ը։ Ամենակարևոր ներդրում կատարող երկրներն են՝ Ավստրիան (33,6%), Շվեյցարիան (11,3%), Գերմանիան (10,4%), Իտալիան (7,9%), Խորվաթիան (7,7%) ։
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են 1993–2017 թվականներին տնտեսական հիմնական ցուցանիշները․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի տնտեսություններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Սլովենիայի տնտեսություն Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Պրիվոլիե (քաղաք, Ուկրաինա)
Պրիվոլիե (Привілля), քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Լիսիչանսկի քաղաքային խորհուրդում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ասեսորսկոե, Պյատայա Ռոտա, Պրիվոլնոե, Պրիվոլնոե։ Հիմնադրվել է 1695 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Պրիվոլիե քաղաքում բնակվում էր 7 901 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,05 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1695 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օձերիզ
Օձերիզի մեկ այլ տեսակ դուրս է թափվում սփրեյի (ցողիչի) միջից։ Այդ դեպքում գունավոր ժապավենները ոչ թե թղթից են, այլ հեղուկ պլաստմասից (անգլերեն այն կոչվում է aerosol string)։
Կատեգորիա:Զարդարանքներ Կատեգորիա:Խաղալիքներ Կատեգորիա:Դիմակահանդեսներ
Կաստեխոն դել Պուենտե (քաղաք)
Կաստեխոն դել Պուենտե, քաղաք Իսպանիայում, Ուեսկա համայնքի կազմի մեջ է մտնում։ Զբաղեցնում է 25,43 քկմ տարածք։ Բնակչությունը 2010 թվականին ընդամենը 399 մարդ էր։ Համայնքի ադմինիստրական կենտրոնից հեռու է 60 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բորգոմարո
Բորգոմարո (Borgomaro), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Իմպերիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 864 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 23 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 18021։ Հեռախոսային կոդ՝ 0183։
Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Անտոնիո Մեծը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մեթյու Առնոլդ
Մեթյու Առնոլդ (Matthew Arnold, ), անգլիացի բանաստեղծ և արվեստի տեսաբան։
Ստեղծագործություններ
Իր ստեղծագործություններում խստորեն քննադատել է «Վիկտորիական հասարակության ծաղկման» առասպելը։ 1849 թվականին հրապարակել է «Մոլորված խրախճանասերը» բանաստեղծությունների առաջին գիրքը 1852 թվականին՝ «Էմպեդոկլեսը էանայի վրա», 1867 թվականին՝ «Նոր պոեմներ» ժողովածուները։ Որպես քննադատ հանդես է եկել «Մշակույթ և անարխիա» (1869), «Գրականություն և դոգմա» (1873) էսսեներով, որոնցում բուրժուական քաղքենիական մտածողության պրոզաիզմին հակադրել է գեղեցկության, ճշմարտության, բարության գաղափարներով ներթափանցված գրականության դաստիարակչական բարձր նպատակը։
Հիմնական աշխատություններն են ՝ «Քննադատական էսսեներ» (1865-1888), «Մշակույթ և անիշխանություն» (1869), «Գրականություն և դոգմա» (1873)։ Կրթության ու մշակույթի տարածման մեջ տեսել է արդարության հիմքի վրա հասարակական հարաբերությունների վերակառուցման ուղին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Ֆուտբոլային պատերազմ
Ֆուտբոլային պատերազմ (Football War, Guerra del Fútbol), արագ ռազմական հակամարտություն Սալվադորի և Հոնդուրասի միջև, որը տևեց վեց օր (1969 թվականի հուլիսի 14-20)։ Ըստ միջազգային լրատվամիջոցների՝ պատերազմի անմիջական առիթ հանդիսացավ Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի փլեյ-օֆֆի խաղերում Հոնդուրասի թիմի կրած պարտությունը Սալվադորի թիմից, ինչով էլ բացատրվում է տվյալ հակամարտության անվանումը։
Չնայած արագընթացությանը՝ հակամարտությունը թանկ գին ունեցավ երկու կողմերի համար. ընդհանուր կորուստները կազմեցին մի քանի հազար մարդ։ Պատերազմը վերջ տվեց Կենտրոնաամերիկյան ընդհանուր շուկայի տարածաշրջանային ինտեգրացիոն նախագծին։ Երկրների միջև հաշտության պայմանագիրը ստորագրվեց պատերազմի ավարտից 10 տարի հետո միայն։
Նախապատմություն և պատճառներ
Պատերազմի պատճառներից մեկն էլ երկու երկրների միջև ընդհանուր սահմանի որոշ հատվածների ճիշտ տեղագրության վերաբերյալ վաղեմի վեճն էր, որ սկիզբ էր առել 19-րդ դարում ::
Բացի այդ, Հոնդուրասի կառավարությունն ու գործարար շրջանակները զայրացած էին այն էական առևտրային առավելությունների պատճառով, որոնք 1960-ական թվականների սկզբներին Կենտրոնաամերիկյան ընդհանուր շուկայի կազմակերպության կանոններով տրամադրվեցին ավելի զարգացած սալվադորյան տնտեսությանը ։ Եվս մի խումբ խնդիրներ կապված էին Հոնդուրասի տարածքում սալվադորյան վերաբնակիչների հետ։ Սալվադորցիների վերաբնակեցումը Հոնդուրասում ազատ հողերի և ապրուստի որոնման նպատակով սկսվել է 1930-ականներին։ Ներգաղթյալների մեծամասնությունը գալիս էին երկիր անօրինական, նրանք զբաղեցնում էին չօգտագործվող հողերը և սկսում էին դրանք մշակել. այսպիսով ծագել են անօրինական ամբողջական բնակավայրեր ։
1961 թվականի ամռանը Հոնդուրասի տարածքում՝ Հասիենդա դել Դոլորես բնակավայրի շրջանում, տեղի է ունեցել սալվադորցիների խմբի բախումը Հոնդուրասի քաղաքացիական գվարդիայի պարեկախմբի հետ, որի ընթացքում սպանվեց Սալվադորի քաղաքացի Ալբերտո Չավեսը (Alberto Chávez)։ Այս միջադեպը հանգեցրեց երկու երկրների միջև հարաբերությունների վատթարացմանը։ 1961 թվականի հունիսի 19-ին Սալվադորի կառավարությունը պաշտոնապես պահանջեց Հոնդուրասի կառավարությունից հետաքննություն անցկացնել՝ սալվադորցու մահվան հանգամանքները պարզելու համար ։
1962 թվականի սեպտեմբերին Հոնդուրասի կառավարությունը հողային բարեփոխումների մասին օրենք ընդունեց, որով սկսվեց ապօրինի ներգաղթյալների կողմից անօրինական զբաղեցրած հողերի վերաբաշխում՝ հօգուտ Հոնդուրասի քաղաքացիների: Այն բանից հետո, երբ Հոնդուրասի իշխանություններն սկսեցին վտարել սալվադորցիներին երկրի տարածքից, Սալվադորի և Հոնդուրասի միջև հարաբերությունները լարվեցին ։
Կուչերլա (գյուղ, Ուստ-Կոկսինսկի շրջան)
Կուչերլա (Кучерла), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի հանրապետության Ուստ-Կոկսինսկի շրջանի կազմում։
Ֆուտբոլային պատերազմ
Նախապատմություն և պատճառներ
1969 թվականին Հոնդուրասի տարածքում ապրում էին մոտ 200 հազար սալվադորցիներ և «գուանկոներ», ընդ որում, նրանցից 50 հազարից էլ քիչ մարդ էին Հոնդուրասի քաղաքացիներ կամ ունեին Հոնդուրասի տարածքում իրենց կարգավիճակն օրինականացնող փաստաթղթեր ։
Կուչերլա (գյուղ, Ուստ-Կոկսինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 210 մարդ։
Ֆուտբոլային պատերազմ
Նախապատմություն և պատճառներ
Երկու երկրներն էլ զգում էին զգալի տնտեսական դժվարություններ, երկուսն էլ ղեկավարվում էին զինվորականների կողմից, երկու կառավարություններն էլ ձգտում էին շեղել բնակչության ուշադրությունը հրատապ ներքաղաքական և տնտեսական խնդիրներից։
Կուչերլա (գյուղ, Ուստ-Կոկսինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ալթայի հանրապետության Ուստ-Կոկսինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆուտբոլային պատերազմ
Նախապատմություն և պատճառներ
1960-ականների ընթացքում Կենտրոնաամերիկյան ընդհանուր շուկայի կանոններն առավելություն էին տալիս տարածաշրջանի առավել զարգացած երկրներին՝ Սալվադորին և Գվատեմալային։ Հոնդուրասում սալվադորցիներին պատկանող մասնավոր կազմակերպությունների բուռն աճը (որոնց զգալի մասը կոշկեղենի խանութներ էին) Հոնդուրասի շարքային քաղաքացիների աչքում իրենց երկրի տնտեսական հետամնացության վառ ապացույցն էր։ Այսպիսով, սալվադորյան ինքնակամ վերաբնակիչների խնդիրը չնայած տնտեսական առումով ոչ այնքան նշանակալի, բայց հոնդուրասցի ազգայնականների ցավոտ տեղն էր, որոնք կարծում էին, որ տնտեսական գերակայությանը կհետևի տարածքային զավթումը, իսկ հոնդուրասցիներն իրենց երկրում օտար կդառնան։
Հակամարտության սրում
Երկկողմ հարաբերություններում լարվածությունն աստիճանաբար ուժգնանում էր հակամարտությանը նախորդող երկու տարիների ընթացքում։ Հոնդուրասի նախագահ Օսվալդո Լոպես Արելյանոյի (1963-1971) վարչակարգը կրում էր զգալի տնտեսական ու քաղաքական դժվարություններ և որոշեց օգտագործել սալվադորյան վերաբնակիչներին՝ որպես հարմար քավության նոխազ։ 1969 թվականի հունվարին կառավարությունը հրաժարվեց երկարաձգել 1967 թվականին Սալվադորի հետ կնքված ներգաղթի մասին երկկողմ պայմանագիրը։ Ապրիլին կառավարությունը հայտարարեց իր մտադրության մասին ունեզրկելու և երկրից աքսորելու նրանց, ովքեր հող էին ձեռք բերել ագրարային բարեփոխման արդյունքում, բայց չէին ներկայացրել օրենքով պահանջված այն ապացույցները, որ գնորդը ի ծնե հանդիսանում է Հոնդուրասի քաղաքացի։ Զանգվածային լրատվության միջոցներում ծավալվեց քարոզչություն, որը երկրում գործազրկության աճի և աշխատավարձերի իջեցման պատճառ էր ներկայացնում Սալվադորից գաղթած աշխատողների ներհոսքը։
Մայիսի վերջին Հոնդուրասից գերբնակեցված Սալվադոր ձգվեց ունեզրկված գաղթականների հոսքը։ Փախստականների լուսանկարներն ու նրանց պատմությունները հեղեղեցին սալվադորյան թերթերի էջերն ու հեռուստաէկրանները։ Սկսեցի շշուկներ պտտվել ներգաղթյալների աքսորի ժամանակ հոնդուրասյան պաշտոնատար զինվորականների կողմից բռնություններ կիրառելու վերաբերյալ։ Երկու երկրների միջև լարվածությունը մոտենում էր կրիտիկական կետին։
Սալվադորի պետական ծառայությունները չկարողացան գլուխ հանել հողերից տեղահանված փախստականների հետ. հասարակության մեջ աճում էր դժգոհությունը, որն սպառնում էր վերաճել սոցիալական պայթյունի։ Կառավարության հանդեպ վստահությունն ընկնում էր. Հոնդուրասի հետ հակամարտության հաջողությունը կարող էր վերադարձնել բնակչության աջակցությունը։ Չնայած պատերազմը հավանաբար կհանգեցներ Կենտրոնաամերիկյան շուկայի անկման, սալվադորյան կառավարությունը պատրաստ էր գնալ դրան։ Նրա գնահատականներով՝ կազմակերպությունն արդեն մոտ էր անկման առևտրային արտոնությունների պատճառով. պատերազմը միայն կարագացներ անխուսափելին։