cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զլատյու Բոյաջիև
Կենսագրություն
Բոյաջիևի ստեղծագործությունը բաժանվում է 2 խիստ տարբեր ժամանակահատվածների՝ մինչև 1951 թվականը և 1951 թվականից հետո։ 1951 թվականին նկարիչը ծանր կաթված տարավ և նրա մարմնի կեսն անդամալուծված էր, այնպես որ մի քանի տարի նա միայն ձախ ձեռքով էր կարողանում գրել ու գործնականում կորցրել էր խոսելու կարողությունը։
Բոյաջիևի ստեղծագործական առաջին շրջանին բնորոշ են դասական կոմպոզիցիաները, հիմնականում գյուղական բնանկարները՝ դեղնավուն երանգներով, որոնք ինչ-որ չափով հիշեցնում էին 16-րդ դարի գեղանկարչությունը։ Կաթվածից հետո նա անցնում է գրոտեսկային կերպարներին, կոմպոզիցիաներին, որոնք ներառում էին տասնյակ պատկերներ՝ կատարված էքսպրեսիոնիստ գունային գամայով։
Բոյաջիևը, ունենալով մեծ հեղինակություն, ճիշտ է արտահայտել սոցիալիստական Բուլղարիայի իրականությունը։ Պարգևատրվել է Բուլղարիայի նկարիչների միության մրցանակներով։ Մահացել է 1976 թվականի փետրվարի 2-ին Պլովդիվում։
Պլովդիվում բացվել է Բոյաջիևի թանգարանը։
Որդին՝ Գեորգի Բոյաջիևը (ծն. 1939), նկարիչ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի նկարիչներ
Սպիտակ խաչ (նկար)
«Սպիտակ սուպրեմատիկ խաչ» («Белый крест», «Белый крест на сером фоне», «Супрематизм», ինչպես նաև «Սպիտակ խաչ մոխրագույն ֆոնի վրա», «Սուպրեմատիզմ»), ռուս նկարիչ, ռուսական ավանգարդի դրոշակակիր, կոնստրուկտիվիտ, սուպրեմատիզմի հիմնադիր Կազիմիր Մալևիչի վրձնին պատկանող նկար։ Հեղինակը կտավը ստեղծել է 1920 թ.-ից 1927 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ «Սպիտակ խաչ» ստեղծագործությունը պատկանում է ռուսական անառարկա սուպրեմատիզմի ուղղությանը, որին անձամբ հեղինակ Մալևիչն անվանել է սուպրեմատիզմ։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 88 × 68,5 սմ։ Այսօր կտավը պահպանվում և ցուցադրվում է Ամստերդամի քաղաքային թանգարանում:
Նկարագիր
Լայն հաստատուն խաչը, որը Մալևիչը նկարել է սպիտակաթույր երանգով, կազմված է միմյանց հատվող ուղղանկյունիներից, որոնք անցնում են մի կողմից դեպի մյուսը։ Ճերմակ խաչը պատկերված է վառ մոխրագույն ֆոնի վրա։ Այսպիսով, ստեղծվում է խճանկարի տպավորություն, երբ անհասկանալի է մնում, թե ինչը որ ֆոնի վրա է պատկերված՝ սպիտակ խաչը վառ մոխրագույն ֆոնի՞ն, թե՞ վառ մոխրագույն քառակուսիները սպիտակ ֆոնի վրա։
Պատմություն
«Սպիտակ խաչ» ստեղծագործությունը ստեղծել է 1920-ից 1927 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում (ճշգրիտ տվյալները դեռևս ստուգվում են)։ 1927 թվականին այս աշխատանքը Կազիմիր Մալևիչը ցուցադրոմ է Բեռլինի ցուցահանդեսին, որից հետո նկարը վստահում է բեռլինցի ճարտարապետ Հուգո Հերինգին։ 1958 թվականին «Սպիտակ խաչ» կտավն ու Մալևիչի այլ ստեղծագործություններ գնում է Նիդերլանդների մայրաքաղաք Ամստերդամի քաղաքային թանգարանը Հուգո Հերինգի այրուց։
Վանդալիզմ
1997 թվականի հունվարի 4-ին մոսկվացի նկարիչ, հրեա Ալեքսանդր Դավիդովիչ Բրեները, որպես սովորական այցելու, մոտենում է Ամստերդամի քաղաքային թանգարանում պահպանվող Մալևիչի «Սպիտակ խաչ» ստեղծագործության մոտ և դրա վրա, կանաչ բալոնային ներկով նկարում է դոլարի խորհրդանիշը։ Այդ վանդալիստական քայլը Ալեքսանդր Բրեները որակեց որպես բողոքարկում ընդդեմ արվեստի վաճառականության, երբ որևիցե ստեղծագործություն դառնում է զանազան գումարներին համարժեք։
Բրեների քայլը տարբեր ընդունելության արժանացավ։ Շատ արվեստագետներ և նկարիչներ այս քայլը որակեցին որպես հակամշակութային և անմիտ ակցիա։ Սակայն, որոշ արվեստագետներ էլ համարեցին, որ այս ձևով Բրեները ստեղծել է արվեստի նոր ստեղծագործություն։ Այս վանդալիզմի հիմքի վրա ստեղծվեց կարճամետրաժ կինոնկար, որը կոչվում է «Դատ ընդդեմ Բրեների» ։
Ամստերդամի քաղաքային թանգարանի տնօրեն Ռուդի Ֆուքսը մամլո ասուլիսի ժամանակ այսպես է արտահայտվել.
Դատարանը Բրեներին դատապարտեց հնգամսյա պայմանական անազատության, ինչպես նաև երկու տարի արգելեց Ամստերդամի թանգարան մուտք գործել։ Ալեքսանդր Դավիդովիչ Բրեները պարտավորվեց նաև ռեստավրացիայի ամբողջ ծախսերն իր վրա վերցնել ։
Ռեստավրացիա
Սկզբնական շրջանում, երբ կատարվեց վերականգնողական աշխատանքները, յուղաներկի ճեղքերի արանքներում կանաչ ներկը դեռևս պահպանվում էր։ Բոլորը կարծում էին, որ անհնարին կլինի ամբողջությամբ վերականգնել «Սպիտակ խաչ» ստեղծագործությունը։ Սակայն, ռեստավրացիոն աշխատանքներն անցան բարեհաջող կերպով։ Ի դեպ, նկարի վերականգնման համար ծախսվեց 10 000 ամերիկյան դոլար ։
Նշանակություն
Սուպրեմատիզմում խաչը («խաչաձև հարթությունը») երեք հիմնական ֆիգուրներից մեկն է. մյուսներն են քառակուսին և շրջանագիծը։ Քառակուսին շարժման ենթարկելով ստեղծում է խաչաձև հարթություն։ Այս աշխատանքը ստեղծվել է բավականին ուշ շրջանում, որով պարզ է դառնում, Մալևիչի արվեստի հաստատությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1920 նկարներ Կատեգորիա:1927 նկարներ Կատեգորիա:Կազիմիր Մալևիչի նկարներ Կատեգորիա:Աբստրակցիոնիզմ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Իմ սու՜ր արթուն ականջում
«Իմ սու՜ր արթուն ականջում» Գրված է 1918 թ. հունվարի 26-ին։Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է երկու ինքնագիր։Առաջին անգամ տպագրվել է Թիֆլիսում լույս տեսած քառյակների 16-րդ էջում,այնուհետև՝ Կ. Պոլիսում լույս տեսած բանաստեղծությունների 52-րդ էջում,ապա Հովհաննես Թումանյանի Երկեր ժողովածուի առաջին հատորի 207-րդ էջում։
Պատմություն
Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում են երկու ինքնագրեր։ Առաջին անգամ տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի «Քառյակներ» ժողովածուի 16֊րդ էջում և Կ․ Պոլսում լույս տեսած «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 52-րդ էջում, ապա՝ Թումանյանի Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 207-րդ էջում։ Ստեղծագործությունն արտատպվում է Կ․ Պոլսում լույս տեսած «Բանաստեղծություններ» ժողովածուից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններ
Լուսենա (քաղաք)
Լուսենա  (Lucena), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Կորդովա նահանգի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Սուբբետիկա շրջանում։ Զբաղեցնում է 351 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 42308 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Նահանգի վարչական կենտրոնից ունի 72 կմ հեռավորություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
(3083) OAFA
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,283927 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9352 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6327 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1260,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285549 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,48° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆելիքս Ագիլարի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ԲՄԱ Արայ Էջմիածին
ԲՄԱ Արայ Էջմիածին, հայկական կազմալուծված ֆուտբոլային ակումբ Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքից։
Պատմություն
Ակումբը հիմնադրվել է 1967 թվականին։ Մինչև անկախ Հայաստանի առաջնության ձևավորումը, չկար պրոֆեսիոնալ առաջնություն, որտեղ հանդես կգար ակումբը։ Միայն 1990 թվականին սկսեց ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայի պրոֆեսիոնալ փուլը, որտեղ նրանք 7-րդ տեղում էին։
1992 թվականին թիմը ելույթ ունեցավ Հայաստանի Պրեմիեր լիգայում, որտեղ նրանք գրավեցին 10-րդ տեղը և հաջորդ տարվա համար ամրագրեցին իրենց տեղը բարձրագույն լիգայում ։
Հայաստանի գավաթի խաղարկությունում թիմը դուրս եկավ քառորդ եզրափակիչ և 0:2 հաշվով հաղթեց Վան Երևանին: Այս արդյունքները լավագույնն են Հայաստանի առաջնության բարձրագույն լիգայում թիմի ելույթների պատմության մեջ։ Հետագա մրցաշրջանների վատ արդյունքները, որտեղ նրանք 13-րդ և 14-րդն էին, թիմին ուղարկեցին Առաջին լիգա, որտեղ նրանք շարունակեցին ելույթները։ 1995 թվականին ոչ պաշտոնական առաջնությունում թիմը զբաղեցնում է երրորդ տեղը և դառնում բրոնզե մեդալակիր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վաղարշապատ Կատեգորիա:2005 կազմալուծումներ Հայաստանում Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Հայաստանում
Գերսդորֆ
Գերսդորֆ (Gœrsdorf), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1120 մարդ, բնակչության խտությունը` 85.24 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.14 կմ² տարածք։
Մանդալա
Մանդալա (սանսկրիտ Maṇḍala, «շրջան»), տիեզերքը ներկայացնող հոգևոր և ծիսակարգային խորհրդանիշ հնդկական տարբեր կրոններում ։ Առօրյայում մանդալան դարձել է ընդհանուր տերմին ցանկացած սխեմայի, աղյուսակի, երկրաչափական նմուշի համար, որը ներկայացնում է տիեզերքը մետաֆիզիկական և խորհրդանշական ձևով. մի փոքրիկ պատկեր տիեզերքից։ Մանդալայի ամենապարզ օրինակը 4 մուտքից բաղկացած քառակուսին է, որը կենտրոնում շրջան ունի։ Յուրաքանչյուր մուտք ունի T տառի ձև ։ Մանդալայում հաճախ առկա է ճառագայթային հավասարակշռություն ։
Գերսդորֆ
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 708 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 541-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 167։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,4 %։ 541 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 505 անձ (282 տղամարդ և 223 կին)։ Գործազուրկ են եղել 36 անձ (16 տղամարդ և 20 կին)։ 167 անաշխատունակներից 51-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 70-ը` թոշակառուներ, իսկ 46-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Մանդալա
Հոգևոր տարբեր ավանդույթներում մանդալան կարող է կիրառվել որպես հոգևոր ուղղորդության գործիք, պարապողի և վարպետի ուշադրությունը կենտրոնացնելու, սրբազան տարածք հաստատելու, մեդիտացիային օժանդակելու և տրանսի հասցնելու համար։
Գերսդորֆ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մանդալա
Կրոնական նշանակություն
Յանտրան երկաչափ կամ եռաչափ երկրաչափական աշխատանք է, որը որը օգտագործվում է սադհանաներում, փուջայում և մեդիտացիոն ծեսերում։ Համարվում է, որ այն ներկայացնում է աստվածների բնակավայրը։ Յուրաքանչյուր յանտրա եզակի է և ճոխ, խորհրդանշական երկրաչափական նախշերի միջացով կանչում է Աստծո գոյությունը դրանով զբաղվողի մեջ։ Համաձայն մի գիտնականի․ «Յանտրաները կատարում են տիեզերական ճշմարտությունների բացահայտման և մարդկային փորձը հոգևոր տարբեր տեսանկյուններով ուսուցանելու գործառույթ» ։ Շատ յանտրաններ ծառայում են որպես հիմնական կետեր հնդկական տանտրիկ ուսումնասիրության համար։ Յանտրանները պատկերներ չեն, այլ կենդանի, փորձառական, ոչ երկակի իրողություններ, ճշմարտություններ։ Ինչպես նկարագրում է Խաննան․ Հակառակ իր տիեզերական նշանակության յանտրան կյանքի իրողություն է։ Տանտրաներում գոյություն ունեցող արտաքին աշխարհի (մակրոկոսմ) և մարդու ներքին աշխարհի (միկրոկոսմ) միջև հարաբերության շնորհիվ յուրաքանչյուր խորհրդանիշ հակասական կերպով մեծ արձագանք առաջացնող երևույթ է ներքին և արտաքին սինթեզներում և կապված է հոգևոր մարմնի և մարդկային գիտակցության հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուդդայականություն Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Ալիսա Փանիկյան
Ալիսա Փանիկյան (Алис Паникян, ), հայազգի բուլղար-կանադացի լրագրող, հեռուսատահաղորդավար, մոդել, գեղեցկության մրցույթի տիտղոսակիր, «Կանադայի Միսս Տիեզերք 2006» ։
Կենսագրություն
Ալիսա Փանիկյանը ծնվել է Սոֆիայում։ 5 տարեկան հասակում ծնողների հետ արտագաղթել է Կանադա։ Նյու-Յորքի համալսարանում ուսանել է լրագրություն, անգլերեն և հաղորդակցություն։ Բնակվում է Տորոնտոյում, աշխատում է որպես լրագրող և հեռուստահաղորդավար։ 2003 թվականին ավարտել է Տորոնտոյի William Lyon Mackenzie քոլեջ-ինստիտուտը։ Ալիսան գրում է կարճ պատմվածքներ, զբաղվում է վոլեյբոլով և յոգայով։ Նախքան «Կանադայի Միսս Տիեզերք» դառնալը, Ալիսան Կանադան ներկայացրել է 2006 թվականին Կոլումբիայում անցկացվող Reinado Internacional del Café կամ International Queen of Coffee pageant դիմակահանդեսում, որտեղ դարձել է առաջին կանադացի հաղթողը։ 1 մետր 83 սմ հասակով Ալիսան Կանադայի պատմության մեջ ոչ միայն ամենաբարձրահասակ ազգային տիտղոսակիրն է, այլ նաև արժանացել է համաշխարհային մամուլի ուշադրությանը՝ որպես ամենաուժեղ թեկնածուներից մեկը, ով կհաջորդեր կրկին կանադացի Միսս Տիեզերք Նատալիա Գլեբովային։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի մոդելներ Կատեգորիա:Հայ մոդելներ Կատեգորիա:Կանադացի մոդելներ Կատեգորիա:Բուլղարացիներ հայկական սերմամբ
Սեմյոն Դոլիձե
Սեմյոն (Սիկո) Վիսարիոևիչ Դոլիձե (სიმონ დოლიძე՝ ), վրաց-խորհրդային կինոռեժիսոր և կինոդրամատուրգ։ 1965 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչում ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի հունվարի 24-ին (փետրվարի 6 )։ 1925 թվականին։ Ավարտել է Թիֆլիսի պետական համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը։ 1963 թվականին ղեկավարել է Խորհրդային Վրաստանի կինեմատոգրաֆիական խմբին՝ հանդիսանալով որպես առաջին քարտուղար ։
Մահացել է 1983 թվականի հուլիսի 17-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ Կատեգորիա:1903 ծնունդներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Լազուկովկա
Լազուկովկա (Лазуківка), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1730 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լազուկովկա ավանում բնակվում էր 2 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,185 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 10,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1730 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մալոե Սիրոկվաշինո
Մալոե Սիրոկվաշինո (Малое Сыроквашино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գորիշնեե (գյուղ, Գորոխովի շրջան)
Գորիշնեե (Горішнє), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորիշնեե գյուղում բնակվում էր 512 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4296 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 119,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բոլոտնիցա (գյուղ, Տոսնենսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Մեկլենբուրգ-Շտրելից (շրջան)
Մեկլենբուրգ-Շտրելից  (Landkreis Mecklenburg-Strelitz), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Նոյշտրելից քաղաքը։ Զբաղեցնում է 2090 կմ2։ Բնակչությունը՝ 83 013 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 40 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 13 0 55։ Շրջանում 54 համայնք կա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Հալաջ
Հալաջ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հարավային ծովերի պատմվածքները
«Հարավային ծովերի պատմվածքները» (South Sea Tales), Ջեկ Լոնդոնի պատմվածքների ժողովածու, առաջին անգամ լույս է տեսել 1911 թվականին։ Պատմվածքների գործողոթյունների մեծամասնությունը կատարվում է Խաղաղ օվկիանոսի հարավային մասում կամ ծովային նավերի վրա։
Կազմ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Սևրի պայմանագիր
Սևրի հաշտության պայմանագիրը ստորագրվել է 1920 թ օգոստոսի 10-ին Սևրում (Փարիզի մոտ), Թուրքիայի սուլթանական կառավարության և 1914-18 թթ Առաջին համաշխարհային պատերազմում հաղթած դաշնակից պետությունների (Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Ճապոնիա, Բելգիա, Հունաստան, Լեհաստան, Պորտուգալիա, Ռումինիա, Հայաստան, Չեխոսլովակիա, Սերբերի, խորվաթների և սլովենների թագավորություն (Հարավսլավիա), Հեջազ (ներկայումս՝ Սաուդյան Արաբիա) միջև։ Հայաստանի հանրապետության անունից պայմանագիրը ստորագրել է Ավետիս Ահարոնյանը։ Նա և արևմտահայության ներկայացուցիչ Ազգային պատվիրակության ղեկավար Պողոս Նուբարը գլխավոր դաշնակից պետությունների հետ կնքել են լրացուցիչ պայմանագիր՝ ազգային փոքրամասնությունների իրավունքերի, դիվանագիտական և առևտրական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Միջազգային իրավունքի տեսակետից Հայաստանի Հանրապետությունը, որպես պայմանագրի մասնակից, դե յուրե ճանաչվում էր պայմանագիր ստորագրած մյուս բոլոր պետությունների կողմից։
Հիմնական էություն
Սևրի հաշտության պայմանագրի հիմքում դրվել էին 1916 թ. Սայքս-Պիկոյի պայմանագրի դրույթներն ու տերությունների 1920 թ. Սան Ռեմոյի կոնֆերանսի որոշումները։ Պայմանագիրը բաղկացած էր 97 մասից և 578 հոդվածներից, որոնք վերաբերվում էին սահմանային և քաղաքական, փոքրամասնությունների պաշտպանության, ռազմական, ծովային և օդային գերիների և պատիժների, տնտեսական և ֆինանսական, օդային նավագնացության, ջրային և երկաթուղային ճանապարհների, աշխատուժի հարցերին։ Սևրի հաշտության պայմանագրի համաձայն՝ Թուրքիային մնում էին Կոստանդնուպոլիսը և շրջակայքը, ապառազմականացվում էին նեղուցները և դրվում էին միջազգային կառավարման ներքո։ Թուրքիան հրաժարվում էր իր գերիշխանությունից Թրակիայի նկատմամբ, Էգեյան ծովի կղզիներից, Կիպրոսից, Եգիպտոսից և արաբական տիրույթներից։ Հունաստանը կառավարելու էր Իզմիրն ու նրա շրջակայքը և կարող էր տիրել այդ տարածքին, եթե դա ցանկանար բնակչության մեծ մասը։ Ասիական Թուրքիան սեղմվում էր մինչև Արևմտյան Անատոլիայի սահմանը։ Հեջազը անկախություն էր ստանում, իսկ Եգիպտոսը, Պաղեստինը, Սիրիան ու Միջագետքը (Իրաք) Ազգերի լիգայի միջոցով, որպես ենթամանդատային տարածք, հանձնվում էին Մեծ Բրիտանիային ու Ֆրանսիային։
Սևրի հաշտության պայմանագիրը շատ առումներով հեշտացնում էր Մերձավոր Արևելքի շարունակվող շահագործումը եվրոպական տերությունների կողմից և ուղի էր հարթում լրացուցիչ վարչական, իրավաբանական, ռազմական ու տնտեսական վերահսկման համար։
Առնչությունը Հայկական հարցի հետ
Պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որ Վրաստանը, Հայաստանը, Ադրբեջանը և Պարսկաստանը Բաթումի նավահանգստով ազատ մուտք ունենան դեպի Սև ծով։ Դաշնակիցները բարյացակամորեն էին վերաբերվում Կարսից Ճորոխ հովտով դեպի Բաթում Հայկական միջանցքի գաղափարին, սակայն պայմանագիրը ստորագրելու պահին Վրաստանը դրա փոխարեն հայերին առաջարկեց երկաթուղի կառուցել Վրաստանի տարածքով։ Եվ քանի որ դեռևս հայտնի չէր՝ Տրապիզոնի նավահանգիստը Հայաստանի մեջ կմտցվի թե ոչ, ապա հատուկ հոդվածով Հայաստանին երաշխավորում էին տրանզիտային արտոնություններ ու այդ նավահանգստի մի մասի առհավետ վարձակալություն։
Մինչև Սևրի հաշտության պայմանագրի ստորագրումը պրեզիդենտ Վուդրո Վիլսոնի նշանակած հանձնաժողովը ուսսումնասիրել էր տեղագրությունը, տնտեսությունը, տրանսպորտը, ջրային ռեսուրսները, առևտրական ճանապարհները, ժողովրդագրական և մյուս խնդիրները, որոնք պետք է հաշվի առնվեին սահմանները որոշելիս։ Հանձնաժողովն իր հանձնարարականները քննարկման ներկայացրեց 1920 թ. սեպտեմբերին, իսկ պրեզիդենտն իր որոշումը եվրոպական տերություններին հանձնեց նոյեմբերին։ Նրա որոշման համաձայն՝ Հայաստանը պետք է ստանար Վանի և Բիթլիսի նահանգների երկու երրորդը, Էրզրումի գրեթե ամբողջ նահանգը, Տրապիզոնի նահանգի մեծ մասը՝ ներառյալ նավահանգիստը։ Ընդհանուր առմամբ այդ տարածքը կազմում էր մոտ 90 հազար կմ²։ Միավորելով Անդրկովկասում արդեն գոյություն ունեցող Հայաստանի Հանրապետության հետ՝ հայկական անկախ պետությունը կունենար շուրջ 160 հազար կմ² տարածություն՝ դեպի Սև ծով ելքով։
Սևրի ոդիսականը
Սևրի հաշտության պայմանագիրը կարող էր նպաստել Հայկական հարցի լուծմանը և հայ ժողովրդին տրամադրել նրա ազգային համախմբման համար բավարար տարածք։ Սակայն Սևրի հաշտության պայմանագիրը մնաց թղթի վրա։ Այն չվավերացրեց նույնիսկ սուլթանական կառավարությունը։ Քեմալականները դիմեցին դրա հաստատումը կանխող բոլոր միջոցներին և որպես առաջին քայլ նոր արշավանք սկսեցին Հայաստանի Հանրապետության դեմ՝ այն ոչնչացնելու մտադրությամբ։ Հաջորդ տարվա ընթացքում քեմալականները, օգտվելով միջազգային նոր իրադրությունից, որը ստեղծվել էր Խորհրդային Ռուսաստանի և քեմալական Թուրքիայի մերձեցման հետևանքով, հասան Սևրի հաշտության պայմանագրի սառեցմանը (այն ուղղակի չի վավերացվել մինչև օրս)։ Հետագայում 1923 թ. կնքվեց Լոզանի պայմանագիրը(Լոզանի կոնֆերանս, 1922-23 թթ.)։ Դաշնակիցները ճանաչեցին Մուստաֆա Քեմալի Անկարայի կառավարությունը և նրա իրավունքը Արևելյան Թրակիայի, Իզմիրի, բայց ոչ Կիլիկիայի նկատմամբ։
Ռուս-թուրքական համատեղ ագրեսիա ընդդեմ Հայաստանի (1920)
1920-ի ամռան վերջին և աշնանը տեղի ունեցավ Ռուս-թուրքական համատեղ ագրեսիա ընդդեմ Հայաստանի (1920)։ Ռուսաստանը ճանաչեց Թուրքիայի հյուսիս-արևելյան սահմանները, բոլոր այն տարածքների թուրքական գրավումն ու վերատիրումը որոնք անցել էին Հայաստանին Սևրի հաշտության պայմանագրով։ Դա տեղի ունեցավ Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի ստորագրմամբ։
Բայց Հայաստանի Արևմտյան դաշնակիցները չճանաչեցին Թուրքիայի նոր սահմանները, որոնք ընդգրկում էին Արևելյան Հայաստանի նախկին շրջանները՝ Կարսը, Արդահանը, Սուրմալուն։ Չճանաչեցին հենց Լոզանի պայմանագրի ստորագրմամբ։
Ռուսաստանի օգնությամբ Թուրքիայի հաղթանակը Հայաստանի նկատմամբ լիակատար հաղթանակ չէ, քանի դեռ Արևմտյան դաշնակիցների կողմից չեն ճանաչվել հայ-թուրքական պարտադրված սահմանները։
Պատմական Հայաստանի մի փոքրիկ մասը շարունակեց գոյություն ունենալ, որպես Խորհրդային Հայաստան, բայց հայերի մեծ մասը մնաց ցրված ի սփյուռս աշխարհի։ Սևրի հաշտության պայմանագիրն այսօր էլ մնում է որպես կարևոր փաստաթուղթ՝ Հայկական հարցի արդարացի լուծման հասնելու հայ ժողովրդի իրավունքի մասին։
Լոզանի և Սևրի պայմանագրերի իրավական փոխհարաբերություններ
Կարծիք կա, ըստ որի Լոզանի պայմանագրի կնքումով Սևրի պայմանագիրը չեղյալ է հայտարարվել։ Դա թյուր կարծիք է, քանի որ պայմանագիրը չեղյալ է դառնում չեղյալ հայտարարելով։ Ընդ որում, պայմանագիրը կարող է չեղյալ հայտարարվել միմիայն նախորդ պայմանագրի մաս հանդիսացող բոլոր կողմերի համաձայնությամբ՝ դրա մասին հստակ հայտարարումով և այդ իրողության ամրագրումով հաջորդ պայմանագրի մեջ։ Լոզանի պայմանագիրը չեղյալ չի հայտարարել Սևրի պայմանագիրը։ Լոզանի պայմանագրի մեջ ընդհանրապես որևէ հիշատակում չկա Սևրի պայմանագրի մասին։ Ըստ միջազգային իրավունքի, պայմանագիրը կնքած երկրներն իրավասու են հաջորդ պայմանագրով վերատեսության ենթարկել նախորդ պայմանագրի դրույթները։ Սակայն փոփոխված կամ նորամուտ դրույթներն իրավական ուժ ունեն միայն նոր պայմանագիրը ստորագրած երկրների համար, իսկ մնացածների համար շարունակում են ուժի մեջ մնալ նախորդ պայմանագրի դրույթները։ Սա հստակորեն ամրագրված է Վիեննայի Պայմանագրերի իրավունքի մասին կոնվենցիայի 39, 40 և 41-րդ հոդվածներում։ Սևրի պայմանագրի կողմեր են հանդիսացել 18 երկիր, իսկ Լոզանի պայմանագրի՝ ընդամենը 8-ը։ Այսինքն, Լոզանին չմասնակցած երկրների համար իրավական է Սևրի պայմանագիրը, իսկ Լոզանի պայմանագիրը ստորագրած երկրների համար իրավական են Սևրի պայմանագրի այն դրույթները, որոնք չեն փոփոխվել Լոզանի պայմանագրում։
Սևրի պայմանագիրը վավերացման գործընթացի թերի մնալու պատճառով ի սկզբանե չի մտել ուժի մեջ, այսուհանդերձ Լոզանը չեղյալ չի հայտարարել Սևրը. Լոզանը չէր կարող դա անել, քանի որ նշյալ պայմանագիրը և՛ իր բնույթով, և՛ ստորագրողների շրջանակով էապես տարբերվում է Սևրի պայմանագրից։ Այսինքն, ներկայումս Սևրի պայմանագիրը միջազգային իրավունքի վավերական փաստաթուղթ է, որը բանակցվել և ստորագրվել է օրինական ընթացակարգի համաձայն, սակայն ուժի մեջ չի մտել (valid but not in force)։ Եթե Սևրի պայմանագիրը ստորագրած բոլոր երկրները վավերացնեն այն, ապա այն օրինապես կմտնի ուժի մեջ։
Սևրի պայմանագրի անկատար լինելը (unperfected treaty), ինչպես միջազգային իրավունքում կոչվում են չվավերացված պայմանագրերը չի խաթարում ՀՀ իրավունքները, քանի որ Թուրքիայի պարտավորությունները ՀՀ նկատմամբ բխում են ոչ թե Սևրի պայմանագրից, այլ այդ պայմանագրից ածանցվող ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռից (նոյեմբերի 22, 1920)։
Լոզանը ոչ միայն չեղյալ չի հայտարարել հայոց իրավունքները, այլև 16-րդ հոդվածով վերահաստատել է դրանք։ Լոզանի պայմանագիրն անդրադառնում է թուրք-բուլղարական, թուրք-հունական և թուրք-սիրիական սահմաններին, ըստ այդմ՝ հստակեցնում Թուրքիային պատկանող տարածքները միայն երկրի այդ հատվածներում։ Իսկ քանի որ Լոզանի պայմանագրի 16-րդ հոդվածը հայտարարում է, որ Թուրքիան հրաժարվում է բոլոր այն տարածքներից, որոնց վրա Լոզանի պայմանագրով չի ճանաչվել Թուրքիայի ինքնիշխանությունը, իսկ Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին հատկացված տարածքների վրա Լոզանի պայմանագիրը չի ճանաչել թուրքական ինքնիշխանությունը, հետևաբար Թուրքիան մեկ անգամ ևս հաստատել է վիլսոնյան Հայաստանից իր հրաժարումը։
Սևրի պայմանագրի առաջնային նպատակը մի կողմից Գլխավոր դաշնակից ուժերի և Դաշնակից ուժերի, իսկ մյուս կողմից Թուրքիայի միջև Առաջին համաշխարհային պատերազմին պաշտոնապես վերջ տալն էր և նրա փոխարինումը կայուն, արդար ու տևական խաղաղությամբ, իսկ Լոզանի պայմանագրի նպատակն ընդամենը Բարձր պայմանավորվող կողմերի՝ և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարության, և ոչ թե՝ Թուրքիայի կառավարության, միջև սոսկ պատերազմական իրավիճակի դադարեցումն էր։
Լոզանի պայմանագիրը վերատեսության է ենթարկել 1919-1922 թվականների ռազմական գործողություններին ուղղակի կամ անուղղակի մասնակից մի շարք երկրներին առնչվող դրույթներ, որոնց անդրադարձել էր նաև Սևրի պայմանագիրը։ Միջազգային իրավունքը չի արգելում նոր պայմանագրի կնքումը նախկինում կնքված պայմանագրի դրույթների փոփոխմամբ կամ բազմակողմ պայմանագրի նորափոխումը (modification) պայմանագրին մաս կազմող 2 և ավելի կողմերի անունից։ Սակայն միանշանակ է, որ նոր պայմանագիրը, ինչպես ամեն մի պայմանագիր, կարող է վերաբերել միմիայն տվյալ պայմանագրին մաս կազմող կողմերին, իսկ պայմանագրի նորափոխումները կարող են վերաբերել միայն նորափոխումների մասնակիցներին և չեն կարող որևէ ազդեցություն ունենալ այլ երկրների իրավունքների և պարտավորությունների վրա։ Դեռևս 19-րդ դարի կեսերից միջազգային իրավունքը զարգացրել էր հստակ դիրքորոշում՝ պայմանագրի ոչ մի փոփոխություն կամ նորափոխում չի կարող լինել իրավականորեն վավերական առանց նախկին պայմանագրի բոլոր կողմերի մասնակցության։
Լոզանի պայմանագրից ոչ միայն ակնհայտ չէ, որ կողմերը մտադիր էին չեղյալ հայտարարել Սևրի պայմանագիրը, այլև Լոզանի պայմանագրում ընդհանրապես հիշատակում չկա Սևրի պայմանագրի մասին։ Ավելի պարզ ասած՝ պայմանագիրը կարող է չեղյալ հայտարարվել ոչ այլ կերպ, եթե ոչ պայմանագիրը կնքած բոլոր կողմերի, դրա մասին միանշանակ հայտարարումով։ Միջազգային իրավունքի էական սկզբունքներից է, որ ոչ մի պետություն չի կարող ձերբազատվել պայմանագրի պարտավորություններից և ոչ էլ կարող է նորափոխել դրա պայմանները, քանի դեռ չունի մյուս պայմանավորվող բոլոր կողմերի հստակ համաձայնությունը։
Այսպիսով, Սևրի և Լոզանի պայմանագրերը իրավական երկու տարբեր փաստաթղթեր են։ Լոզանի պայմանագիրն իրավասու չէր և չեղյալ չի հայտարարել Սևրի պայմանագիրը։ Լոզանի պայմանագիրը, հիմնական օրենքի կարգավիճակով, ամրագրել է ոչ մուսուլման փոքրամասնությունների իրավունքները։ Լոզանի պայմանագիրը վերահաստատել է Թուրքիայի հրաժարումը իրավարար վճռով Հայաստանի Հանրապետությանը փոխանցված տարածքների տիտղոսից և իրավունքից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ-թուրքական հարաբերություններ Կատեգորիա:1920 Հայաստանում Կատեգորիա:Հայկական հարց Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմանագրեր Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի խաղաղության համաձայնագրեր Կատեգորիա:1920 Հայաստանի քաղաքականությունում Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության խաղաղության համաձայնագրեր Կատեգորիա:1920 թվականն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Հույն-թուրքական հարաբերություններ Կատեգորիա:Էրզրումի վիլայեթ Կատեգորիա:Թուրքիայի անկախության պատերազմ Կատեգորիա:Բիթլիսի վիլայեթ Կատեգորիա:Վանի վիլայեթ Կատեգորիա:Ճապոնիայի խաղաղության պայմանագրեր Կատեգորիա:Հույն-թուրքական պատերազմ (1919-1922)
Երասխ (կայարան)
Այս հոդվածը Երասխ կայարանի մասին է: Գյուղի մասին՝ Երասխ
Երասխ, հայկական երկաթուղու կայարան, որը գտնվում է Արաքս գետի ձախ ափին՝ Արարատի մարզի Երասխ գյուղում։
ժամանակացույց
Այս էլեկտրական գնացքներից բացի դեպի կայարան այլ մշտական շարժ չկա. գծի երկայնքով բեռնափոխադրումներն ավարտվում են Արարատ կայարանում։ Կայարանը Հայաստանում տեղակայված վերջին կայարանն է։ Երկաթգծի շարունակությունն անցնում է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն, որի հետ երկաթուղային հաղորդակցությունը ընդհատվել է 1989 թվականի նոյեմբերին՝ Արցախյան հակամարտության հետևանքով։ Այժմ կայարանը փակուղի է, քանի որ ապամոնտաժվել է Երասխ - Վելիդաղ - Շարուր հատվածը։
2016 թվականին իրականացվել է Հայաստանի երկաթուղով Եվրապա-Իրան առաջին մուլտիմոդալ բեռնափոխադրումը, որտեղ օգտագործվել է «Երասխ» կայարանը։ Ջրային ճանապարհով 2 կոնտեյներ տեղափոխվել է Փոթի, որտեղից երկաթուղով «Երասխ» կայարան, այնտեղից էլ ավտոտրանսպորտով՝ Իրան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկաթուղային կայարաններ
Ծաղկեվանք (Լիճք, Գեղարքունիք)
Ծաղկեվանք մատուռ, Հայ առաքելական, կառուցման հստակ տարևթիվը հայտնի չէ, բայց որոշ արձանագրություններից կարելի է վերագրել 10-րդ դարի, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Լիճք գյուղում,այստե նաև կա Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի։
Մատուռը տեղակայված է շրջապարսպից դեպի հյուսիս-արևելյան եզրին, մատուռի ծածկը և պատերի վերին մասերը փլված են։ Մատուռի ներսում կան վեց խաչքարեր, որոնցից 3-ը պատկանում է նույն գերդաստանին և իրենց վրա առկա է արժեքավոր արձանագրություններ։ Դրանք համարվում են այստեղի հնագույն հուշարձաններից, որոնցից առաջինը թվագրված է 1284 թվականով։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի և մատուռը այդ տարածքում գտնվող 9-20-րդ դարերի գերեզմանոցի ենթահուշարձաններ են հանդիսանում։ Գերեզմանոցում պահպանվել է  10-17 դարերի 47 խաչքար և 5 տապանաքար։
Ալբերտո Ալեանդրո Ուդերզո
Ալբերտո Ալեանդրո Ուդերզո (Albert Uderzo, 25 ապրիլի 1927 – 24 մարտի 2020)[1]կոմիքսների ֆրանսիացի նկարիչ և սցենարիստ ։ Առավել հայտնի է Astérix շարքի համահեղինակությամբ և նկարազարդմամբ, համագործակցել է Ռենե Գոսիննիի հետ։ Նկարել է նաև Oumpah-pah կոմիքսը դարձյալ Գոսիննի հետ։ Թթշակի է անցել 2011թ. :
Ծաղկեվանք (Լիճք, Գեղարքունիք)
Եկեղեցի
Սուրբ Աստվածածինը 14-րդ դարի կառույց է, գտնվում է շրջապարսպի հյուսիսային եզրին, Ծաղկեվանք մատուռից մոտ 50 մետր հեռավորության վրա, այն փայտածածկ է` շինված ճեղքված քարերով, պատերն ու տանիքը կիսափլված են։ Եկեղեցու բեմի ներսի կորության մեջ ագուցված են բազմաթիվ խաչքարեր, որոնցից ամենահինը թվագրվում է 1456 թվականին։ Բեմի վրա առկա է Արամերեն արձանագրություն՝ որը պատկանում է Արտաշիսյան ժամանակաշրջանին, սահմանաքարի բեկորը գտնվելուց անմիջապես հետո տեղափոխվել է Երևան։
Ալբերտո Ալեանդրո Ուդերզո
Վաղ կյանք
Ուդերզոն ծնվել է Ֆրանսիայի Մարն դեպարտամենտի Ֆիսմես քաղաքում 1927 թվականի ապրիլի 25-ին, նա իտալացի ներգաղթյալներ Սիլվիո Ուդերզոյի (1888–1985) և նրա կնոջ` Իրիա Ուդերզոյի (ծնունդով Կրեստինի, 1897–?) չորրորդ զավակն է։ Նրա ծնողները ծանոթացել են 1915 թվականին Լա Սպեցիայում, որտեղ Սիլվիո Ուդերզոն ապաքինվում էր Իտալիայի թագավորական բանակում ծառայելու ժամանակ` Առաջին համաշխարհային պատերազմում վիրավորվելուց հետո։ Այդ ժամանակ Ուդերզոյի մայրը իտալացի շատ երիտասարդ կանանց հետ աշխատում էր Լա Սպեզայի զինանոցներում։ Պատերազմի ավարտից հետո` 1919 թվականի հունիսի 19-ին, Սիլվիոն հեռացվել է զինվորական ծառայությունից։ Նրանք ամուսնացել են իրենց առաջնեկի՝ Բրունոյի (1920–2004թթ.) ծնունդից անմիջապես առաջ։ Բրունոյից հետո ծնվել է Ռինան (1922թ.): Նրանք իրենց երկու երեխաների հետ Իտալիայից տեղափոխվեցին Ֆրանսիա՝ բնակություն հաստատելով նախ Էյզնի դեպարտամենտի Շոունի քաղաքում։ Քանի որ Սիլվիոն հյուսն էր աշխատում, նրանք ստիպված էին պարբերաբար փոխել իրենց բնակության վայրը։ Չավնիում ծնվեց Ալբերտ անունով նրանց որդին, որը ութ ամսականում մահացավ թոքաբորբից։ Մյուս որդուն Ուդերզոն անվանակոչեց հանգուցյալ տղայի անունով՝ գրանցելով Ալբերտո Ալեանդրո Ուդերզո։ Նրա անունը պարզապես պետք է լիներ Ալբերտ, բայց քանի որ պետական պաշտոնյան սխալ է ընկալել Սիլվիո Ուդերզոյի իտալական ուժեղ շեշտը, գրանցել է Ալբերտո:«Ալեանդրո» անունը տրվել է Ուդերզոյի հայրական պապի պատվին ։
Ուդերզոն ծնվել է 1927թ. ապրիլի 25-ին, առավոտյան ժամը 07:00-ին: Այդ պահին նա ոչ թե Ֆրանսիայի, այլ Իտալիայի քաղաքացի էր։ Ուդերզոն ծնվել է յուրաքանչյուր ձեռքին վեց մատով։ Մանկության վաղ շրջանում լրացուցիչ մատները հեռացվել են վիրահատական միջամտությամբ[5]:
Ծաղկեվանք (Լիճք, Գեղարքունիք)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Մատուռներ Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Խաչքարեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզ Կատեգորիա:10-րդ դար
Ալբերտո Ալեանդրո Ուդերզո
Վաղ կյանք
1929թ. Ուդերզոյի ընտանիքը տեղափոխվեց Փարիզի արվարձաններում գտնվող Կլիշի-սուս-Բուա քաղաք։ Չնայած Ուդերզոն 1934թ. Ֆրանսիայի քաղաքացիություն էր ստացել, այնուամենայնիվ այստեղ ռասիզմի տարրեր է ունեցել իտալացի ներգաղթյալների նկատմամբ։ Կլիշի-Սուս-Բոիսը այդ ժամանակ քաղաքական ձախակողմյան տարածաշրջան էր, այն խորապես դեմ էր Մուսոլինիի բռնապետությանը և նրա մասնակցությանը Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին։ Չնայած իտալացիների հասցեին պատահական էթնիկ դժգոհություններին` Ուդերզոն ջերմությամբ է վերհիշում իր մանկության և կրթության տարիները Կլիշի-սուս-Բուիսում։ Նրա մայրը լույս աշխարհ բերեց ևս երկու երեխա. Ժաննան ծնվել է 1932թ., իսկ Մարսելը՝ 1933թ.[5]:
Ուդերզոն առաջին անգամ արվեստին ծանոթացել է մանկապարտեզում, որտեղ նրան ճանաչել են իր տարիքի համար անհամեմատ տաղանդավոր երեխա։ Նրա եղբայրները և քույրերը նույնպես գեղարվեստական որոշակի տաղանդ ունեին, և մայրը զբաղեցնելու համար թղթեր ու մատիտներ էր տալիս երեխաներին, հատկապես մեծ որդուն` Բրունոյին։ Բրունոն ոգեշնչման աղբյուր դարձավ Ալբերտի համար և շուտով նկատեց կրտսեր եղբոր տաղանդը։ Այդ ժամանակ Ալբերտը դեռ չէր ձգտում հետագայում դառնալ պրոֆեսիոնալ նկարիչ, փոխարենը երազում էր ծաղրածուի կարիերայի մասին, և, հրաժարվելով այդ ձգտումից, փորձեց Բրունոյին հետևել ինքնաթիռաշինության գործում։ Միևնույն ժամանակ նա կապեր հաստատեց ամերիկյան կոմիքսների և մուլտֆիլմերի մշակույթում, հատկապես Ուոլթ Դիսնեյի` Միկի Մաուսի և Դոնալդ Դաքի հետ։ 1938թ. ընտանիքը տեղափոխվում է Փարիզի 11-րդ թաղամաս` փոխելով դպրոցները և սոցիալական շրջապատը։ Չնայած Ալբերտը շեկ էր և այժմ ուներ փարիզյան առոգանություն, այնուամենայնիվ, նա դպրոցում խնդիրներ ուներ։ Նրա կրթության միակ հաջող ոլորտները ուրվագծերն էին և արվեստը։ 11-ից 12 տարի պահանջվեց, որպեսզի նա ուրվագծերից անցնի գունավոր նկարչության, երբ ծնողները պարզեցին, որ Ալբերտը դալթոնիկ է, գունաշփոթություն ունի։ Այդ ժամանակից ի վեր Ուդերզոն պիտակներ էր օգտագործում իր գույների համար, բայց քանի որ նա հավատարիմ էր իր ուրվագծային սև ու սպիտակին, հիվանդությունն ազդեցություն չունեցավ նրա գեղարվեստական կարիերայի վրա[5]:
1939թ. Գերմանիան ներխուժեց Լեհաստան, և Ֆրանսիան պատասխանեց` պատերազմ հայտարարելով Գերմանիային։ Ալբերտի հայր Սիլվիոն, որն այդ ժամանակ 51 տարեկան էր, չափազանց մեծ էր ֆրանսիական բանակ զորակոչվելու համար, իսկ Ալբերտը` շատ փոքր`12 տարեկան։ Սակայն Բրունոն զորակոչային տարիքում էր։ Նա զինվորական ծառայությունը հաղթահարեց առանց վնասվածքների։ Ֆրանսիայի ճակատամարտը տևեց 1940թ. մայիսի 10-ից հունիսի 25-ը:Այն ավարտվեց Գերմանիայի վճռական հաղթանակով` հանգեցնելով գերմանացիների կողմից Ֆրանսիայի օկուպացմանը։ Ալբերտը ավարտեց իր հիմնական կրթությունը 13 տարեկանում և որոշեց հետևել Բրունոյին ավիացիայի արդյունաբերության մեջ[5]:
Աշխատանք Գոսիննիի հետ
Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում, ղբաղվելով ստեղծագործելով և շրջելով աշխարհով մեկ, նա 1951թ. ծանոթացավ Ռենե Գոսկիննիի հետ։ Նրանք արագ ընկերացան և 1952 թ.-ին որոշեցին միասին աշխատել բելգիական World Press ընկերության նորաբաց գրասենյակում։ Նրան ստեղծած առաջին կերպարներն էին` Ումպա-պան, Ջեհան Պիստոլետը և Լուկ Կրտսերը[7][8]: 1958թ.Oumpah-pahը նրանք պատրաստեցին սերիական տպագրության համար ֆրանս-բելգիական կոմիքսներ Tintin ամսագրում, որտեղ նա աշխատել է մինչև 1962թ.[9]: 1959թ. Գոսիննին և Ուդերզոն դարձան Pilote ամսագրի խմբագիր և գեղարվեստական ղեկավար։ Ամսագրի առաջին իսկ համարը` Աստերիքսը, որ ներկայացնում էր ֆրանսիական աշխարհը, անմիջապես հիթ դարձավ[7][10]: Այս ժամանակահատվածում Ուդերզոն համագործակցում է նաև Ժան-Միշել Շարլիերի հետ իրատեսական Michel Tanguyշարքի վրա, որն ավելի ուշ կոչվել է Les Aventures de Tanguy et Laverdure[7]:
Astérix was serialised in Pilote, and in 1961 the first story Astérix le gaulois (Asterix the Gaul) was published as an individual album.[11]: 1977թ.` Գոսիննիի մահից հետո, Ուդերզոն շարունակեց գրել ինքնուրույն գրքեր, որոնք հրատարակվում էին իր իսկ հրատարակչությունում «Ալբերտ Ռենե»[12], թեև զգալիորեն ավելի դանդաղ (միջին հաշվով ՝ յուրաքանչյուր հինգից հինգ տարին մեկ անգամ։ Գոսիննիի հետ աշխատելիս տարեկան երկու թողարկում էին ունենում)[13]:
Ընտանիք
1953թ. Ուդերզոն ամուսնացավ Ադա Միլանիի հետ և ունեցավ մեկ աղջիկ` Սիլվի Ուդերզո (ծնվ. 1956թ.)[14]:
2007թ-ին Սիլվիին և նրա ամուսնուն աշխատանքից հեռացնելուց հետո Ուդերզոն համաձայնվեց վաճառել Editions Albert Ren Hachette Livreի իր բաժնետոմսերը, որի համար Սիլվին մեղադրեց նրան։ Նախկինում հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Ուդերզոն հայտարարել էր, որ Աստերիքսը կմահանա, այնուամենայնիվ, Հաչետի վաճառքի պայմանները թույլ տվեցին ընկերությանը շարունակել թողարկել Asterix-ը Ուդերզոյի հետ կամ առանց նրա։ 2013թ-ին Ուդերզոն դատի է տալիս դստերն ու նրա ամուսնուն «հոգեբանական բռնության համար»։ Սիլվին պատասխանում է դատական հայցովէ պնդելով, որ անհայտ անձինք չարաշահել են հոր «փխրունությունը»։ 2014թ-ին նրանք համաձայնության են գալիս, և գործը փակվում է[15]:
2011թ-ին Ուդերզոյի թոշակի անցնելուց հետո Աստերիքսը ստանձնում են Ժան Իվ-Ֆերրին[16] Jean-Yves Ferri (սցենար) և Դիդիե Քոնրադը[17](արվեստ)[18]:
Ուդերզոյի եղբայրը` Մարսելը, նույնպես ծաղրանկարիչ է[19]: Մարսել Ուդերզոն իր եղբոր հետ աշխատել է Աստերիքսի մոտ 12 ալբոմների նկարչության և գունազարդման վրա[20]:
Մահ
2020թ. մարտի 24-ին Նոյլի սյուր Սենայի իր տանը քնի մեջ, սրտի կաթվածից մահանում է Ուդերզոն:Նրա փեսան` Բեռնար դե Չոիզին, վկայում է, որ նրա մահը կապ չուներ COVID-19ի հետ, և որ մահվանից առաջ Ուդերզոն իրեն շատ հոգնած էր զգում[1][21]:
Մրցանակներ
1985: Awarded the Knight of the Legion of Honour[22] 1999: Grand Prix de la ville d'Angoulême, special prize for the millennium[23] 2004: Max & Moritz Prize Special Prize for outstanding life's work[24] 2005: Inducted into the Eisner Award Hall of Fame, U.S.[25] 2006: Awarded the Knight of the Order of the Netherlands Lion[26] 2013: Awarded the Officer of the Legion of Honour[22] According to the UNESCO's Index Translationum, Uderzo is the 10th most often translated French language author (Goscinny being 4th) and the third most often translated French language comics author behind René Goscinny and Hergé.[27]
Գերասիմ Փանոսյան
Գերասիմ Հարությունի Փանոսյան, հայ խորհրդային կենսաֆիզիկոս, կենսաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1976), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981)։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Հարություն Փանոսյանի որդին։
Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետը։ Աշակերտել է Կոշտոնանցին։ 1964-1984 թվականներին և 1986 թվականից՝ Երևանի համալսարանի կենսաֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, միաժամանակ (1977-1978)՝ համալսարանի գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի ռեկտոր (1978-1983)։ 1983-1986 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ փորձառական կենսաբանության ինստիտուտի տնօրեն։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են նեյրոմեդիատորների կենսաքիմիային և ֆիզիոլոգիային, քաղցկեղային բջիջների կենսաքիմիային և կենսաֆիզիկային, բուսական, և կենդանական բջիջների գենետիկական ապարատում հիստոնների գերին, հորմոնների և այլ կենսաբանական ակտիվ նյութերի գործողության մեխանիզմներին, ներբջջային կարգավորման հարցերին, կենսաակուստիկային են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կենսաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ կենսաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կամելիա (ալգորիթմ)
Կամելիան (Camellia, カメリア) 128֊բիթանի սիմետրիկ բանալիով գաղտնագրման ալգորիթմ է, ծրագրավորված համատեղ Միցուբիշիի և Ճապոնիայի «Նիպոն հեռագիր և հեռախոս» ընկերության (Nippon Telegraph and Telephone) կողմից։ Ալգորիթմը որակավորված է ISO/IEC֊ի, Եվրոպական Միության NESSIE նախագծի և Ճապոնական CRYPTREC նախագծի կողմից։ Ալգորիթմն ունի անվտանգության և գործունեության ունակությաններ համեմատելի AES֊ի հետ (Advanced Encryption Standard) :
Կամելիայի բլոկի չափը 16 բայթ է (128 բիթ), և կարող է օգտագործել 128, 192 կամ 256֊բիթանոց բանալի։ Այս բլոկային գաղտնագրման ալգորիթմն նախագծված է այնպես, որ լինի կիրառելի և՛ ծրագրայնապես, և՛ տեխնիկապես, էժան սմարթ քարդերից մինչև գերարագ ցանցային համակարգեր ։
Նախագիծ
Կամելիան Ֆայստելյան ցանցով գաղտնագրման ալգորիթմ է կա՛մ 18 շրջապտույտով (128֊բիթանոց բանալու դեպքում), կա՛մ 24 շրջապտույտով (192 կամ 256֊բիթանոց բանալու դեպքում)։ Ամեն վեցերորդ շրջապտույտին տրամաբանական ձևափոխության շերտն է կիրառվում, այսպես կոչված «FL֊ֆունկցիան» կամ դրա հակադարձը։ Կամելիան օգտագործում է ներածման ու արտածման նմանության ձևափոխոխությունների (affine transformations, аффинное преобразование) չորս 8 x 8֊բիթանոց S-box֊եր և տրամաբանական գործողություններ։ Այն նույնպես օգտագործում է մուտքի և ելքի key whitening։ Կրիպտոգրաֆիկական դիֆուզիայի շերտը օգտագործում է Մատրիցի վրա հիմնված գծային ձևափոխումներ։
Անվտանգության վերլուծություն
Կամելիան բլոկային գաղտնագրիչ է, որն ամբողջովին հնարավոր է արտահայտել բազմափոփոխական համեմատությունների չառանչվող համակարգերով ։
Թեորիապես այսպիսի տեխնիկական տվյալները հնարավոր են դարձնում ապագայում Կամելիայի (և AES֊ի) ապակոդավորումը օգտագործելով հանրահաշվական հարձակումներից այնպիսին ինչպիսին է XSL֊ը։ Ներկայիս տեխնիկական միջոցներով նման հարձակումը կտևի տարիներ։
Արտոնագրի կարգավիճակ
Չնայած նրան, որ Կամելիան արտոնագրված է, այն հնարավոր է օգտագործել առանց հեղինակին տուրք վճարելու ։ Այս կարգավիճակը (royalty-free license) թույլ տվեց նրան 2006 թվականի նայեմբերից դառնալու OpenSSL նախագծի մասը բաց ելակետային կոդով ԾԱ֊ի արտոնագրով (open-source license) : Դա նույնպես թույլ է տվել դառնալու Մոզիլայի NSS մոդուլի մասը (Network Security Services) :
Յուրացումներ
Կամելիայի աջակցումն ավելացվել է Մոզիլա Ֆայրֆոքս 3֊ի վերջին թողարկման մեջ 2008 թվականին ։
Ավելի ուշ այդ տարի, FreeBSD֊ի թողարկումների ինժեներական թիմը հայտարարեց, որ գաղտնագրող ալգորիթմն ընդգրկվել է FreeBSD 6.4 թողարկման մեջ։ Նաև Կամելիայի աջակցումն ավելցվել էր FreeBSD֊ի սկավառակի գաղտնագրման հիշողության կլասի geli֊ին Յոշիսատո Յանագիսավայի կողմից ։
2009 թվականի սեպտեմբերին GNU Privacy Guard֊ը տարբերակ 1.4.10֊ում ավելացրեց Կամելիայի աջակցումը ։
2013 թվականի մարտի 26֊ին վերընդգրկվել էր Ճապոնիայի էլ֊Կառավարության խորհուրդ տրվող գաղտնագրման ալգորիթմների նոր ցուցակում որպես միակ 128֊բիթային բլոկային գաղտնագրիչ։ Սա զուգադիպել է CRYPTREC֊ի ցուցակի 10 տարին մեկ թարմացվելու հետ։ Ընտրությունը կատարվել է հիմնվելով Կամելիայի հեշտ ձեռք բերման, անվտանգության և արագագործության բարձր հեղինակության համար, որոնք մրցունակ են AES֊ի հետ։ Կամելիան դեռ մնում է անապակոդավորելի իր ամբողջական կիրառմամբ ։ Անհնարին դիֆերենցիալ հարձակումը 12 շրջապտույտանի առանց FL/FL−1 շերտերի Կամելիայի վրա գոյություն չունի ։
Ստանդարտացում
Կամելիան որակավորվել է որպես ստանդարտ գաղտնագրման ալգորիթմ տարբեր ստանդարտացման կազմակերպությաւնների կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գաղտնագրություն Կատեգորիա:Ալգորիթմներ
Իրաքի դրոշ
Իրաքի Հանրապետության դրոշը Իրաքի Հանրապետության պետական խորհրդանիշերից է։ Այն եռաշերտ ուղղանկյուն պաստառ է։ Վերևում կարմիր շերտն է, մեջտեղում սպիտակ, ներքևում՝ սև։ Սպիտակ շերտի վրա կանաչ գույնով գրված է «Աստված մեծ է»։ Դրոշի լայնության ու երկարության հարաբերությունը 3:2 է։
Կատեգորիա:Իրաքի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:2008 դրոշներ Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Ահուտի Պրասադ
Ադուսիմիլի Ջանարդհան Վարապրասադ (Adusumilli Janardhan Varaprasad, అడుసుమిల్లి జనార్ధన వరప్రసాద్, առավել հայտնի է որպես Ահուտի Պրասադ), հնդիկ դերասան։ Մի քանի աղբյուրների համաձայն նկարահանվել է 100-300 ֆիլմերում` տելուգու, կաննադա, հինդի և թամիլերեն լեզուներով ։  Կինոյի արտիստների ակադեմիայում զբաղեցրել է քարտուղարի պաշտոն (Movie Artistes Association):
Կենսագրություն
Ահուտի Պրասադը ծնվել է 1958 թվականի հունվարի 2-ին Անդխարա-Պրադեշ նահանգի Կրիշնա շրջանի Կոդուրու գյուղում, Ադուսիմիլլի Ռամա Ռաո և Խայմավատի ընտանիքում։ Նա դեռ երեխա էր, երբ ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կարնատակա նահանգ։ Քոլեջում սովորելու տարիներին տարվել է դերասանական խաղով և քոլեջը ավարտելուց հետո ընդունվել է կինոյի և  հեռուստատեսության համալսարան (Madhu Film and TV Institute of Acting) Հայդարաբադում ։
Իր առաջին դերը Պրասադը ստացել է «Ee Prasnaku Baduledi » կինոնկարում,  սակայն առաջինը վարձույթի է հանվել «Վիկրամ» ֆիլմը, որտեղ առաջնախաղ է ունեցել Ակինենի  Նագարջունը ։ Դերասանը  ստացել է «Ահուտի» մականունը, համանուն ֆիլմում չարագործի դերը փայլուն կատարելու շնորհիվ :
Շիվա Կեշավան
Շիվա Կեշավան Կանան Պալան (Shiva Keshavan Kannan Palan, ), հնդիկ սահնակորդ (սահնակային մարզիկ), վեց անընդմեջ Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1998-2018)։ Առաջին հնդկաստանցին է, որը մասնակցել է  6 ձմեռային  Խաղերի և երկրորդ հնդկաստանցին Խաղերին մասնակցության թվով Լեանդեր Պաեսից (7) հետո։
Ահուտի Պրասադ
Կենսագրություն
1980-ականներին իր կարիերայի վաղ փուլերում Պրասադը  բացասական դերեր է մարմնավորել, հետագայում նա անցել է  կատակերգական դերերի։ Նրա լավագույն ֆիլմերից են Indra (2002), Malliswari (2004), Full Moon (2007) և Bendu Apparao RMP (2009) ֆիլմերը ։
Շիվա Կեշավան
Կենսագրություն
Ծնվել է Հիմաչալ-Պրադեշ նահանգում՝ հնդիկի և իտալուհու ընտանիքում։ Տասնչորս տարեկան հասակում սկսել է զբաղվել սահնակային սպորտով, աշխարհի չեմպիոն գերմանացի Գյունտեր Լեմմերի գլխավորությամբ, որը զբաղվում էր ասիական երկրներում սահնակային սպորտի զարգացմամբ։ Կեշավանն իրեն դրսևորեց որպես Նագանոյի օլիմպիադայում որակավորված տաղանդավոր սահնակորդ։ Նա դարձավ պատմության ամենաերիտասարդ սահնակորդը, որին հաջողվեց որակավորվել օլիմպիադայում (այդ ժամանակ նա ընդամենը 16 տարեկան էր)։ Նագանոյի խաղերում հնդկացին 28-րդն էր՝ առաջ անցնելով 4 սպորտսմեններից ։ Մասնակցել է հետագա երեք օլիմպիադաներին, լավագույն ցուցանիշը եղել է 25-րդ տեղը Թուրինի Խաղերում։ 2014 թվականին Կեշավանը մասնակցել է Սոչիի օլիմպիական խաղերին, որտեղ տղամարդկանց մենապարերում գրավել է երեսունյոթերորդ տեղը ։ Սահնակային սպորտով զբաղվելուն զուգահեռ սովորել է Ֆլորենցիայի համալսարանում, որտեղ ստացել է միջազգային հարաբերությունների բնագավառում մագիստրոսի աստիճան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ մարզիկներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Ահուտի Պրասադ
Կենսագրություն
2011 թվականին դերասանի մոտ ախտորոշվել է գունավոր քաղցկեղ : Չնայած իր հիվանդությանը` նա մինչև վերջին օրերը շարունակել է նկարահանվել ֆիլմերում։ Նրա կենդանության օրոք թողարկված վերջին ֆիլմը Rowdy Fellow էր, Նառա Ռոխատոյի մասնակցությամբ ։ Եվս մի քանի ֆիլմ` Rudramadevi » և «Sankara,  թողարկվել են նրա մահից հետո ։
Դերասանը ընտանիքի հետ վերջին տարեդարձը նշել է ուրբաթ՝ հունվարի 2-ին : Սակայն շաբաթ օրը` երեկոյան, նրա վիճակը կտրուկ վատթարացել է և նրան տեղափոխել են Կրիշնայի բժշկական գիտությունների ինստիտուտ (Krishna Institute of Medical Sciences), որտեղ 2015 թվականի հունվարի  4-ին նա մահացել է։ Ահուտի Պրասադը դիակիզվել է երկուշաբթի՝ Երրագադ թաղամասի դիակիզարանում, այն բանից հետո, երբ հարազատներն ու գործընկերները կատարել են վերջին ծեսը ։
Դերասանն ամուսնացած էր Վիժայա Նիրմալայի հետ, նրանք ունեին երկու որդի` Բհարանին և Քարթիկին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կուրեսսո
Կուրեսսո (Kuresoo, Էստոնիայի տարածքում գտնվող ամենամեծ ճահճային տարածք, որը ստացել է «Կռունկների ճահիճ» անվանումը։ Այստեղ են գտնվում Եվրոպայի տորֆի ամենամեծ պաշարները։ Ճահճային տարածքը բաժանվում է մի քանի կղզիների, որոնք գտնվում են Նավեստի և Հալիստե գետերի միջև։ Հարավից հյուսիս ձգվում է 7 կմ, արևելքից արևմուտք՝ 17 կմ Ճահճային ընդհանուր տարածքը զբաղեցնում է 11100 հա ։ 1993 թ.-ին տարածքի մեծ մասում ստեղծվել է Սոմաա արգելոցը։ Այստեղ տարածված են վայրի օրխիդեաներ, ինչպես նաև հազարավոր կռունկներ, որոնք ճահիճը օգտագործում են ձվադրման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի աշխարհագրություն
(3084) Կոնդրատյուկ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,437269 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8803 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9942 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1389,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,259029 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մորենգո
Մորենգո  (Morengo), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 2253 մարդ, խտությունը՝ 225 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 24050։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։
Մորենգոն սահմանակից է Բարիանո, Բրիգնանո Գերա դ'Ադդա, Կարավաջիո, Կոլոնո ալ Սերիո, Մարտինենգո, Պագացանո, Ռոմանո դի Լոմբարդիա համայնքներին։
Կոմունայի հովանավորն է Քրիստոս Փրկիչը։ Տիրոջ Պայծառակերպության տոնակատարությունը նշվում է օգոստոսի 6-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր