cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էներգետիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտ
Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգի նվազագույն ծախսերով զարգացման 2006 թ. ծրագիր
ՀԱԷԿ-ը շարունակելու է շահագործվել մինչև 2016 թվականը, որից հետո հանվելու է շահագործումից։ Նաև, շահարգործումից դուրս են գալու Հրազդանի և Երևանի ՋԷԿ-երը, քանի որ նրանց տարիքը անցնում է 40-ից 2016 թվականին։ Ուստի, Հայաստանը 2016 թվականին կարիք կունենա մոտ 2000 ՄՎտ նոր հզորության։
Ըստ եզրակացության, ՀԱԷԿ-ի 2-րդ բլոկի փոխարինման նվազագույն ծախսերով միակ տարբերակն է ատոմային նոր բլոկը, որն ամենավստահելին է առաջնային վառելիքի տեսակների բազմազանության և վառելիքի մատակարարման տեսակետից, ինչպես նաև ապահովում է էներգետիկ անվտանգության ու անկախության, և բնապահպանական անհրաժեշտ մակարդակ։
Հայաստանում ուրանի հանքավայրի հնարավոր շահագործումը ևս պետք է նկատի առնվի ռեակտորի տիպի ընտրության մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Ֆրանցիսկա Կաստրո
Ֆրանցիսկա Լ․ Կաստրո, ֆիլիպինուհի մանկավարժ, արհմիության ակտիվիստ և քաղաքական գործիչ։ Ֆիլիպիններ ի Ներկայացուցիչների պալատ ի անդամ է «Մտահոգ ուսուցիչների դաշինք» կուսակցության ցանկում։ Կոնգրեսում, հանրապետության թիվ 11466 օրենքի հիմանական հեղինակներից է, ով բարձրացրել է բուժքույրերի նվազագույն ամսական աշխատավարձը ֆիլիպիններում ։ Կաստրոն «Մտահոգ ուսուցիչներ դաշինք»–ի գլխավոր քարտուղարն է ։ 2019 թվականին պարգևատրվել է Արթուր Սվենսոն միջազգային մրցանակով՝ արհմիութենական իրավունքների համար ուսուցիչների կազմակերպման իր գործում , և Ֆեբե Վելասկեսի արհմիութենական իրավունքների մրցանակ ՝ արհմիությունների և մարդու իրավունքների պաշտպանության գործում իր աշխատանքի համար ։
Վաղ կյանք և կրթություն
Կաստրոյի հայրը վարորդ էր, իսկ մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Կաստրոն և իր չորս եղբայրները բոլորն էլ ավարտել են հանրակրթական դպրոցները ։
Ստացել է մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճան Ֆիլիպինների սովորական համալսարան ում, որն ավարտել է գերազանցությամբ։ Ցանկանում էր հաշվապահ դառնալ, սակայն ընտանիքը իրեն չէր կարող թույլ տալ նրան ուղարկել մասնավոր դպրոց։ Քոլեջում, ֆիլիպինցի ուսանողների լիգա յի անդամ էր ։
Ներկայացուցիչների պալատ
«Հակաէնդո» օրինագծի համահեղինակն է, որը փորձում էր աշխատողներին ապահովել պաշտոնավարման անվտանգություն՝ աշխատանքի պայմանագրային պրակտիա յի ավարտին ։
Կոնգրեսի այն ներկայացուցիչներից է, ով աջակցում է ABS-CBN հեռարձակող ընկերության արտոնագրի երկարաձգմանը ։
2020 թվականին, Կաստրոն միացավ գործընկեր օրենսդիրներին՝ բողոքելով Ներկայացուցիչների պալատի թիվ 6875 օրինագծի ընդունման դեմ, որը հայտնի է նաև որպես հակաահաբեկչական օրինագիծ ։
2022 թվականին, Կաստրոն նշանակվեց փոքրամասնության առաջնորդի տեղակալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:1966 ծնունդներ
Սիկորաքս (արբանյակ)
Սիկորաքս (Uranus XVII), Ուրանի ամենամեծ հակադարձ պտույտով անկանոն արբանյակն է։
Հայտնաբերում
Հայտնաբերվել է Ֆիլիպ Նիկոլսոնի, Բրետ Գլեդմանի, Ջոզեֆ Բարնսի և Ջոն Վակելարսի կողմից 1997 թվականի սեպտեմբերի 6-ին, միաժամանակ Կալիբանի հետ, և ստացել է S/1997 U 2 ժամանակավոր անվանումը։ Պաշտոնապես անվանվել է Ուրան XVII, և ապա ստացել է իր պաշտոնական Սիկորաքս անվանումը, Շեքսպիրի Փոթորիկ պիեսի հերոս Կալիբանի մոր անունով։ Ուրանի բոլոր արբանյակները անվանվել են Վիլյամ Շեքսպիրի և Ալեքսանդր Փոփի ստեղծագործությունների կերպարների անուններով։
Ուղեծիր
Սիկորաքսը պտտվում է Ուրանի շուրջ մոլորակի պտույտին համակդարձ ուղղությամբ, 20 անգամ ավելի հեռու, քան ամենահեռու կաոնավոր արբանյակը՝ Օբերոնը։ Ուղեծիրը չափավոր էքսցենտրիկ է և թեքված։
Ուղեծրի տվյալները ցույց են տալիս, որ այն կարող է պատկանել Սետեբոս և Պրոսպերո արբանյակների հետ նույն դինամիկ խմբին, և հավանաբար ունեն միևնույն ծագումը։
Ֆիզիկական տվյալներ
Սիկորաքսի տրամագիծը գնահատվում է մոտ 165 կմ, այն հանդիսանում է Ուրանի ամենամեծ անկանոն արբանյակը։ Արբանյակը երևում է բաց կարմիր գույնով տեսանելի սպեկտրում , ավելի կարմիր քան Յուպիտերի ամենամեծ անկանոն արբանյակ Հիմալիան, սակայն ավելի պակաս քան Կոյպերի գոտու մարմինները։
Արբանյակի խտությունը գնահատվում է 1,3 - 1,5 գ/սմ³։ Այսպիսով այն պետք է կազմված լինի առավելապես ջրային սառույցից և քարային ապարներից։
Սիկորաքսի պտույտը իր առանցքի շուրջ գնահատվել է մոտ 3,6 ժամ։ Պտույտը առաջացնում է արբանյակի տեսանելի մեծության 0,07-ով տատանումներ ։
Ծագում
Ենթադրվում է, որ Սիկորաքսը որսացվել է Ուրանի կողմից, և ի սկզբանե հանդիսացել է Կոյպերի գոտու մարմին։ Այնուամենայնիվ, որսման մեխանիզմը հայտնի չէ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրանի արբանյակներ Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Վոլֆրամ
Կարգահամարը՝ 74, ատոմական զանգվածը՝ 183,81: Անցումային տարր է։ Պարբերական համակարգում գրաված դիրքին համապատասխան ունի 6 արժեքական (վալենտային) էլեկտրոն 5s2 5p6 5d4 6s2: K, L, M, N թաղանթները լրացված են։ d տարր է։
Վոլֆրամն առաջացնում է միացություններ +2, +3, +4, +5 և +6 օքսիդացման աստիճաններով, սակայն նրան ավելի բնութագրական է +6 օքսիդացման աստիճանը։
Պատմություն
Վոլֆրամը հայտնաբերել և WO3-ի ձևով անջատել է Կարլ Վիլհելմ Շեելեն 1781 թվականին, թունգստեն միներալից, որի արդյունքում ստացվեց դեղին, ծանր քար (վոլֆրամի եռօքսիդ), որը հետագայում վերանվանվել է՝ շեելիտ։
1783 թվականին իսպանացի քիմիկոսներ Էլհույար եղբայրները հայտարարեցին, որ սաքսոնական վոլֆրամիտ միներալից ստացել են նոր մետաղ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին վոլֆրամը քաղաքական գործընթացներում ունեցել է նշանակալի դերակատարություն։ Պորտուգալիան, որպես եվրոպայում այս տարրի գլխավոր մատակարար, ճնշման տակ էր երկու կողմերից։ Վոլֆրամն այդ ժամանակ ռազմարդյունաբերության կարևոր նյութերից էր։
Անվանում
Անվանումը ստացել է վոլֆրամիտ հանքանյութից, որը, ինչպես հայտնի էր դեռ Ագրիկոլային, ուղեկցում էր անագի հանքերին և անագի հալման ժամանակ հափշտակում ու փրփուրի մեջ տեղափոխում այն։ Հայտնի է, որ միջնադարյան Եվրոպայում անագի ստացման միևնույն պայմաններում որոշ դեպքերում անհասկանալի պատճառով անագ չէր ստացվում։ Մետալուրգներն ուշադրություն դարձրին այն փաստին, որ երբ անագի հանքաքարի մեջ հանդիպում էին գորշ կամ դեղնամոխրագույն ծանր քարեր, ապա անագը չէր ստացվում և անցնում էր շլակի փրփրի մեջ։
Ստացվում էր, որ Այդ քարի անունը դրեցին «Գայլի փրփուր» ( կամ Wolf - գայլ, Rahm - փրփուր)։
Ներկայումս ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում և Ֆրանսիայում վոլֆրամի համար գործածվում է Tungsten (Tung Sten - ծանր քար) անունը։
Բնության մեջ
Վոլֆրամը հազվագյուտ տարր է, պարունակությունը երկրակեղևում 1•10−4 զանգված % (տարածվածությամբ 55-րդն է)։ Ազատ վիճակում չի հանդիպում։ Առաջացնում է միներալներ, որոնցից արդյունաբերական նշանակություն ունեն վոլֆրամիտը՝ (FeMn) WO4 և շեելիտը՝ CaWO4։ Վոլֆրամի միներալները հայտնի են շատ վաղուց։
Հանքանյութեր
Հայտնի է վոլֆրամի 15 հանքանյութ։ Վոլֆրամի հանքանյութերը հիմնականում գտնվում են գրանիտային ապարներում։ Սակավ հանդիպում է սուլֆիդի տեսքով։ Վոլֆրամի հանքանյութերից արդյունաբերական նշանակություն ունեն հիմնականում երկաթի, մանգանի, կալցիումի և որոշ դեպքերում կապարի, պղնձի, թորիումի վոլֆրամատները։ Աշխարհում տարեկան արտադրվում է 20 հազար տոննա վոլֆրամ։
Ստացում
Վոլֆրամի ստացման հումքը վոլֆրամիտը և շեելիտն են։ Հանքանյութը հարստացնում են, ապա քայքայում ալկալիներով (միահալում են կամ վերամշակում ավտոկլավներում սոդայի՝ շեելիտ, կամ կծու նատրիումի՝ վոլֆրամիտ, լուծույթով)։
Ֆիզիկական հատկություններ
Վոլֆրամը ծանր, դժվարահալ, արծաթափայլ մոխրագույն մետաղ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 3420 °C, եռմանը՝ 5700 °C, խտությունը՝ 19,3 գ/սմ3, տեսակարար էլեկտրահաղորդականությունը՝ 1,82•105 • օհմ−1 սմ−1) (20 °C)։
Պարամագնիսական է։ Մեխանիկական հատկությունները կախված են մաքրության աստիճանից և վերամշակման եղանակից։ Սովորական պայմաններում օդում քիմիապես կայուն է։ Միացություններում ցուցաբերում է +2-ից +6 օքսիդացման աստիճաններ (առավել կայուն է վեցարժեք վոլֆրամը)։
Սենյակային ջերմաստիճանում, չոր օդում քիմիապես բավականին պասիվ է, բայց բարձր ջերմաստիճանում՝ 400 – 500 °C-ում դանդաղ օքսիդանում է թթվածնով։ Ջրածնի հետ գործնականում չի փոխազդում, նույնիսկ հալման ջերմաստիճանում։ Ազոտի հետ փոխազդում է 2000 °C-ից բարձր ջերմաստիճանում։ Ածխածինը 1100 – 1200 °C-ում փոխազդում է վոլֆրամի հետ՝ առաջացնելով WC և W2C միացությունները։ Վոլֆրամը փոխազդում է նաև հալոգենների, ծծմբի և սելենի հետ։
Քիմիական հատկություններ
Քիմիական հատկություններով նման է մոլիբդենին։ Ջրածնի հետ չի միանում։ Օդում նկատելի օքսիդանում է 400-500 °C-ում (մինչև WO3)։
Օքսիդանում է ջրային գոլորշիներում (600 °C), այլ գազերում (NO2, СО, СO2 և այլն), ինչպես նաև հալոգենների, ծծմբի, ազոտի, ածխածնի, սիլիցիումի, բորի հետ տաքացնելիա վոլֆրամի (VI) օքսիդի՝ WO3-ի ջրում անլուծելի կիտրոնադեղին բյուրեղները լուծվում են ալկալիներում, առաջացնում վոլֆրամատներ, որոնք ջրածնի հոսանքում տաքացնելիս վերականգնվում են WO2-ի (շագանակագույն փոշի) և վոլֆրամի։
Վոլֆրամական թթուն՝ H2WO4, ջրում չի լուծվում, ալկալիների հետ առաջացնում է վոլֆրամատներ, որոնք նրա և բազմավոլֆրամական թթուների (xH2O•yWO3 չեն անջատվել) աղերն են։
Ֆտորի հետ վոլֆրամը միանում է շուրջ 300 °C-ի պայմաններում։ Հայտնի են վոլֆրամի հալոգենիդները և օքսիհալոգենիդները, սուլֆիդները։ Վոլֆրամի նիտրիդը, կարբիդները, սիլիցիդները, բորիդները դժվարահալ և կարծր նյութեր են։ Բազմաթիվ մետաղների հետ վոլֆրամը առաջացնում է համաձուլվածքներ և ներմետաղական միացություններ։
Վոլֆրամը չի լուծվում սառը թթուներում և ալկալիների լուծույթներում, լուծվում է HF-ի և HNO3-ի խառնուրդում տաքացնելիս՝ HNO3-ում և արքայաջրում։
Իզոտոպներ
Վոլֆրամն ունի հինգ բնական իզոտոպ՝ 180W (0,120%), 182W (26,498%), 183W (14,314%), 184W (30,640%) և 186W (28,426%)։
Այս իզոտոպների կիսատրոհման ժամանակահատվածներն այնքան երկար են, որ կարելի է ասել, որ դրանք կայուն են։ 180W -ի կիսատրոհման ժամանակամիջոցը՝ T1/2-ը (1,8±0.2)×1018 տարի է, 183W -ինը՝ 8×1019 տարի, իսկ 184W -ինը՝ 1.8×1020 տարի է։
Հայտնի են նաև վոլֆրամի 30 արհեստական ռադիոակտիվ իզոտոպներ՝ ռադիոնուկլիդներ, որոնց զանգվածային թվերն ընկած են 158-ի և 190-ի միջև։ Նրանցից առավել կայուններն են 181W –ը՝ T1/2=120 օր, 185W –ը՝ T1/2=78,5 օր և 184W -ը՝ T1/2=1 օր։ 2003 թվականին հայտնաբերվել է չափազանց թույլ ռադիոակտիվությամբ բնական, α-ակտիվությամբ 180W վոլֆրամի իզոտոպը, որի կիսատրոհման ժամանակամիջոցը՝ 184W -ինը՝ 1.8×1018 տարի է ։
Կիրառություն
Արտադրվող վոլֆրամի մեծ մասն օգտագործվում է վոլֆրամային պողպատների և համաձուլվածքների արտադրության մեջ։ Վոլֆրամի կարբիդի համաձուլվածքները ջերմակայուն, մաշակայուն են և օգտագործվում են մետաղները ճնշմամբ կտրելու և վերամշակելու, հորատող շաղափներ պատրաստելու համար և այլ նպատակներով։
Վոլֆրամի դժվարահալ համաձուլվածքները (նիոբիումի, մոլիբդենի, տանտալի, ռենիումի հետ) օգտագործվում են օդանավաշինության մեջ և հրթիռային տեխնիկայում։
Շուկայական գներ
2010 թվականին ավարտին 99 % մաքրության մետաղական վոլֆրամի կիլոգրամի գինը կազմել է մոտավորապես 40-42 ԱՄՆ դոլլար, 2011 թվականի մայիսին՝ 53-55 ԱՄՆ դոլլար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Վոլֆրամ
Քաղաքակրթությունների բախում
Ակնարկ
Հանթինգթոնը հանգել է այս մոտեցմանը հետսառըպատերազմյան ժամանակաշրջանի և համաշխարհային քաղաքականության բնույթի վերաբերյալ բազմաթիվ տեսությունների ուսումնասիրության արդյուքնում։ Որոշ տեսաբաններ և գրողներ վիճարկում են, որ մարդու իրավունքները, ազատական ժողովրդավարությունը և կապիտալիստական ազատ շուկայական տնտեսությունը դարձել են ժողովուրդների գաղափարական միակ այլընտրանքը Սառը պատերազմի ավարտից հետո։ Մասնավորապես Ֆրենսիս Ֆուկոյաման նշում է, որ աշխարհը հասել է պատմության վերջին։ Հանթինգթոնը հավատացած էր, որ չնայած գաղափարախոսությունների դարաշրջանը ավարտվել է, աշխարհը վերադարձել է բնականոն պետական հարաբերություններին, որում առկա է մշակութային հակամարտություն։ Շարուանկելով զարգացնել գաղափարը՝ նա ներկայացնում է, որ ապագայում հակամարտությունների առանցքը պետք է ձևավորվի մշակութային հիմքով ։ Որպես հավելում նա եզրակացնում է, որ տարբեր քաղաքակրթությունների հայեցակարգը, որպես մշակութային ինքնության բարձրակետ, կդառնա ավելի ու ավելի օգտակար հնարավոր հակամարտությունների պատճառների վերլուծության համար։ 1993 թվականի հոդվածում Հանթինգթոնը գրում է. «Քաղաքակրթությունների բախու՞մ»։ Իսկ հոդվածի վերջում անդրադառնում. Ավելին, քաղաքակրթությունների բախումը, ըստ Հանթինգթոնի, հենց պատմության զարգացումն է։ Անցյալում մարդկության պատմությունը գլխավորապես պայքար էր միապետների միջև, պետությունների և գաղափարախոսությունների միջև, որոնք ընթանում էին Արևմտյան քաղաքակրթության մեջ։ Բայց Սառը պատերազմի ավարտից հետո աշխարհաքաղաքականությունը թևակոխեց նոր փուլ, որում ոչ Արևմտյան քաղաքակրթությունները այլևս Արևմտյան քաղաքակրթության լուռ կրողները չեն, այլ դարձել են նոր կարևոր խաղացողներ մարդկության պատմությունը առաջ մղելու համար ։
Գլխավոր քաղաքակրթությունները ըստ Հանթինգթոնի
Հանթիգթոնը աշխարհը բաժանում է ըստ «գլխավոր քաղաքակրթությունների» հետևյալ կերպ.
Քաղաքակրթական բախման Հանթինգթոնի տեսությունը
Ռուսաստանը և Հնդկաստանը Հանթինգթոնը համարում է «ճոճվող քաղաքակրթություններ» ('swing civilizations'): Օրինակ Ռուսաստանը բախվում է մուսուլման էթնիկ խմբերի հետ հարավային սահմանի երկայնքով (օրինակ Չեչնիան), բայց, ըստ Հանգթիգթոնի, համագործակցում է Իրանի հետ՝ խուսափելու համար մուսուլման-ուղղափառ հետագա բախումներից Հարավային Ռուսաստանում։ Հանթինգթոնը նշում է, որ ձևավորվում է չին-իսլամական կապ, որում Չինաստանը ավելի սերտ կհամագործակցի Իրանի և Պակիստանի հետ։ Հանթինգթոնը նաև փաստում է, որ քաղաքակրթական հակամարտությունները մասնավորապես կառաջանան իսլամական և ոչ իսլամական քաղաքակրթությունների մեջ՝ ձևավորելով «արյունոտ սահմաններ» ("bloody borders") իսլամադավան և ոչ իսլամադավան քաղաքակրթությունների միջև։ Դրա վաղ դրսևորում է համարում Օսմանյան կայսրության ներխուժումները Արևելյան Եվրոպա։ Հանթինգթոնը նաև հավատացած է, որ հակամարտությանը նպաստող քրիիստոնեական և իսլամական գործոններն այն են, որ երկու կրոններն էլ.
Ամենավերջին գործոնները, որոնք նպաստում են Արևմուտք-իսլամ բախմանը,-նշում է Հանթիգթոնը,- իսլամական վերածնունդն է և իսլամի ժողովրդագրական պայթյունը՝ համախմբված արևմտյան ունիվերսալիզմի հետ, որը տեսակետ է, որ բոլոր քաղաքակրթությունները պետք է ընդունեն արևմտյան արժեքները, որն էլ հրահրում է իսլամական ֆունդամենտալիստներին։ Այս պատմական և ժամանակակից գործոնների համախումբը Հանթինգթոնը առավել մանրամասն ներկայացրել է 1996 թվականին հրատարակված գրքում։ Հիզբ ութ-Թհարիր քաղաքական կուսակցությունը կրկնել է Հանթինգթոնի այս դիրքորոշումը «Քաղաքակթությունների բախման անխուսափելիություն» (The Inevitability of Clash of Civilisation) գրքում ։
Քաղաքակրթությունների բախման պատճառներ
Հանթինգթոնը նշում է հինգ պատճառ, թե քաղաքակրթությունները ինչի համար են բախվելու.
Քննադատություն
Հանթինգթոնը դարձավ քննադատության թիրախ տարբեր գիտնականների կողմից, որոնք էմպիրիրկ ձևով, պատմականորեն, տրամաբանորեն կամ գաղափարապես հակադրվում էին նրա առաջ քաշած պնդումներին   ։ Գիտահանրամատչելի գրականության մեջ ևս քննադատվեցին նրա մոտեցումները։ Օրինակ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ամարթյա Սենը իր «Ինքնություն և բռնություն. Ճակատագրի պատրանք» գրքում հաստատակամորեն հերքում է քաղաքակրթությունների բախման անխուսափելիության Հանթինգթոնի գաղափարը։ Նա նշում է, որ բռություն առաջանում է այն դեպքում, երբ անհատները միմյանց դիտարկում են որպես նույն պատկանելությունն ունեցող և հակադրվում են այլ պատկանելություն ունեցղողներին --> : Փոլ Բերմանը 2003 թվականին հրատարակված իր «Ահաբեկություն և ազատականություն» (Terror and Liberalism) գրքում նշում է, որ ներկա ժամանակահատվածում մշակութային սահմաններ գոյություն չունեն. չկա ո՛չ իսլամական, ո՛չ արևմտյան քաղաքակրթություն։ Ցույց տալու համար տարբեր կրոններ ունեցող պետությունների միջև լավ հարաբերություներ ստեղծելու հնարավորությունը, նա օրինակ է բերում ԱՄՆ-ին և Սաուդյան Արաբիային. :
Էդվարդ Սեյդը Հանթինգթոնի տեսությանը անդրադարձավ իր «Արհամարհանքի բախում» հոդվածում ։ Սեյդը հակադարձում է, որ Հանթինգթոնի մոտeցման մեջ հաշվի չի առվում մշակութային փոխգործակցությունը և փոխկապակցվածությունը։ Նա նաև նշում է, որ քաղաքակրթությունների բախման տեսությունը ռասիզմի անթույլատրելի դրսևորման օրինակ է՝ ուղղված արաբների և մուսուլմանների դեմ ։
Նոմ Չհոմսկին տեսությունը որակել է որպես ԱՄՆ ծրագրած նոր վայրագ քաղաքականության արդարացում, որի անհրաժեշտությունը պայմանվորված էր ԽՍՀՄ փլուզմամբ, երբ ԱՄՆ-ը այլևս չուներ լուրջ սպառնալիք։ Այնուհանդերձ, Հանթինգթոնը հանդես է գալիս տարբեր քաղաքակրթությունների մրցակցության դեպքում Արևմուտքի միջամտության դեմ՝ բացատրելով, որ այն առաջ կբերի տարերային դժգոհություններ ։
Միջանկյալ տարածաշրջան
Հանթինգթոնի աշխարհաքաղաքական մոդելը, հատկապես Հյուսիսային Աֆրիկայի և Եվրասիայի կառուցվածքները, մեծապես ձևավորվել են «Միջանկյալ տարածաշրջան» աշխարհաքաղաքական մոդելից, որը առաջինը ձևակերպել և 1978 թվականին հրատարակել է Դմիտրի Կիթսիկիսը ։ Միջանկյալ տարածաշրջանը, որը կամրջում է Ադրիատիկ ծովը Ինդոս գետին, ոչ արևմտյան քաղաքակրթության կրող է, ոչ՝ արևելյան։ Այս տարածաշրջանի վերաբերյալ Հանթինգթոնը պնդում է, որ քաղաքակրթական սահման գոյություն ունի երկու գերակշիռ, բայց տարբեր կրոնների միջև։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատմություն Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների տեսություն Կատեգորիա:Գրքեր քաղաքակրթությունների մասին Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Լուիջի Վոլտա
Լուիջի Վոլտա (Luigi Volta, ), իտալացի աստղագետ, աշխատել է Թուրինի աստղադիտարանում։
Աստերոիդներ այտնաբերող, հայտնի իտալացի ֆիզիկոս Ալեսսանդրո Վոլտայի թոռը, աշխատել է Թուրինի աստղադիտարանում։ 1928 թվականից 1934 թվականները ընկած ժամանակահատվածում հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 5 աստերոիդ ։
1898 թվականին ավարտել է Պավիայի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ Միլանի, Թուրինի և Հայդելբերգի աստղադիտարաններում կարճ պրակտիկայից հետո հրավիրվել է Կարլոֆորտե միջազգային կայան Սարդինիա կղզում, որտեղ զբաղվել է երկրաֆիզիկական հետազոտություններով։ 1925 թվականին նա նշանակվել է Թուրինի համալսարանի պրոֆեսոր, ինչը թույլ տվեց Վոլտային զբաղեցնելու Թուրինի աստղադիտարանի տնօրենի պաշտոնը ։ Այս պաշտոնում Լուիջի Վոլտան աշխատել է մոտ 16 տարի, մինչև 1941 թվականը, երբ նա տեղափոխվեց Միլան, որպեսզի ստանձնի Բրերի աստղադիտարանի ղեկավարությունը։ Թոշակի է անցել 1951 թվականին։ Նա զբաղեցրել է նույնպես Իտալական աստղագիտական միության նախագահի պաշտոնը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Էֆի Ախցիոգլու
Էֆի Ախցիոգլու (Έφη Αχτσιόγλου, ), հույն կին քաղաքական գործիչ, Սիրիզա կուսակցության անդամ։ 2015 թվականից Հունաստանի խորհրդարանի պատգամավոր : Հունաստանի աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարար։
Քաղաքական գործունեություն
Էֆի Ախցիոգլուն 2009-2013 թվականներին աշխատել է Սալոնիկի Արիստոտել համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում։ Նա նաև աշխատել է որպես իրավաբան, գիտաշխատող Սալոնիկում գտնվող Միջազգային և եվրոպական տնտեսական իրավունքի կենտրոնում (CIEEL): Ապա՝ որպես Սիրիզա կուսակցությունից Եվրախորհրդարանի պատգամավորի քաղաքական խորհրդական ։ Հանդիսանում է Սիրիզայի կենտրոնական կոմիտեի անդամ ։ 2016 թվականի նոյեմբերի 5-ին ստացել է Աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության նախարարի պորտֆելը։ Դարձել է Ցիպրասի կառավարության երկրորդ կաբինետի ամենաերիտասարդ նախարարը։ Այդ ժամանակ Էֆին 30 տարեկան էր։ 2019 թվականի հուլիսի 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով նա ընտրվել է պատգամավոր ։
Ժյուլ Վալես
Ժյուլ Վալես (Jules Vallès, ), ֆրանսիացի գրող, քաղաքական գործիչ։ Հարել է պրուդոնիզմի ձախ թևին։ Առաջին ինտերնացիոնալի անդամ։ Երկրորդ կայսրության տարիներին հանդես է եկել բոնապարտական վարչակարգի դեմ։ «Փող» (1857) պարսավագրում դեմ է արտահայտվել ֆինանսիական պլուտոկրատիայի դեմ, պահանջել աշխարհի սոցիալական վերակառուցում։ Գրել է մտավորականության ծանր վիճակի («Անհնազանդներ», 1865, «Փողոց», 1866, ակնարկներ), կալվածատեր-ազնվականների դեմ գյուղացիների պայքարի («Ազնվական», 1869, հրատարակվել է 1932 թվականին, վիպակ) մասին։
1860-1870-ական թվականներ
1860-1870-ական թվականներին հրատարակել է «Լա Ռյու» («La Rue»), «Լը փյոփլը» («Le Peup1е») դեմոկրատական թերթերը։ 1870 թվականի սեպտեմբեր 4-ի հեղափոխությունից հետո հիմնել է «Լը քրի դյու փյոփլը» («Le Cri du Peuple») թերթը, որն արգելվել է 1871 թվականի մարտի 12-ին և վերահրատարակվել կոմունայի ժամանակ։ Ժ.Վալեսը մասնակցել է 1871 թվականի մարտի 18-ի ապստամբությանը, ընտրվել է Փարիզյան կոմունայի և նրա լուսավորության հանձնաժողովի անդամ։ Կոմունայի պարտությունից հետո տարագրվել է Անգլիա։ «Լոնդոնյան փողոցը» (1884) ակնարկների գրքում և «Սովը Բյուզանսեում» (հրատարակվել է 1919 թվականին) վեպում մոտեցել է բանվոր դասակարգի պատմական դերի ըմբռնմանը։ 1880 թվականի ներումից հետո վերադարձել է Ֆրանսիա, 1883 թվականից նորից հրատարակել է «Լը ՔՐԻ դյու փյոփլը» թերթը։ Ժ. Վալեսի լավագույն ստեղծագործությունը «Ժակ Վենտրա» [մաս 1 «Երեխան» վերնագրով, 1879 (հրատարակվել է Ժան Լյա Ռյու կեղծանունով), մաս 2՝ «Բակալավր», 1881, մաս 3՝ «Ապստամբը», 1886 ] ինքնակենսագրական եռերգությունն է՝ նվիրված Փարիզյան կոմունայի նախապատմությանն ու պատմությանը։ Նա պայքարել է նատուրալիզմի և դեկադանսի դեմ («Իլյուզիոնիստները», 1867, հոդված), արվեստի առավելությունը տեսնում էր աշխատավոր մարդու շահերին ծառայելու («Ժողովրդական պոեզիա», 1881) և ժողովուրդների ազատագրմանը աջակցելու մեջ («Ժողովրդի զավակները», 1879)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Արևիկ Անափիոսյան
Արևիկ Անափիոսյան, հայ քաղաքական գործիչ, քաղաքագետ, ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ։
Կենսագրություն
Արևիկ Անափիոսյանը ծնվել է 1986 թվականի մայիսի 19-ին, Երևանում։ 2002-2008 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, 2006 թվականին ստացել է բակալավրի, 2008 թվականին՝ մագիստրոսի կրթական աստիճան։ 2007-2008 թվականներին սովորել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների դպրոցում և ստացել քաղաքագիտության մագիստրոսի աստիճան։ 2008 -2012 թվականներին  եղել է Երևանի պետական համալսարանի քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի ասպիրանտ, 2010-2011 թվականներին մասնակցել է ՀՀ դիվանագիտական դպրոցի դիվանագետների դասընթացներին։ 2015 թվականին եղել է Տարտուի համալսարանի  Կառավարության և քաղաքականության ինստիտուտի ասպիրանտ-հետազոտող ։ 2020-2021 թվականներին սովորել է Հարվարդի բիզնես դպրոցում «Ընդհանուր կառավարում» մասնագիտացմամբ։
Աշխատանքային գործունեություն
2005 թվականին եղել է Հայաստանի զարգացման գործակալության ներդրումների վարչության ղեկավարի օգնական (կամավոր հիմունքներով), 2007-2008 թվականներին ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպայի վարչությունում եղել է կամավոր, 2009-2010 թվականներին՝ Մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ազգային կենտրոն հիմնադրամ՝ որպես ավագ մասնագետ, վերապատրաստման ծրագրի համակարգող, 2011 թվականից՝ Երևանի պետական համալսարանի Եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնումի ծրագրերի համակարգող, դասախոս, 2013 թվականից՝ Key Ideas / Silicon Valley/-ում որպես բիզնես խմբագիր, վերլուծաբան, Wikistrat (Վաշինգտոն) հետազոտող-վերլուծաբան, 2013-2014 թվականներին՝ ԵՄ Կենտրոնի (Հայաստան) «ԵՄ-ի մասին իրազեկվածության մակարդակի բարձրացում» ծրագրի բարձրագույն կրթության փորձագետ, 2014 թվականին՝ Շվեյցարիայի ազգային գիտության հիմնադրամի (SCOPES) ծրագրի հետազոտող, 2014 թվականից՝ Հանրային քաղաքականության ինստիտուտի տնօրեն, 2015-2017 թվականներին՝ Եվրոպայի Խորհրդի (Հայաստան) «Հայաստանի բարձրագույն կրթության համակարգում բարեվարքության ամրապնդում և կոռուպցիայի դեմ պայքար» ծրագրի խորհրդատու-համակարգող, 2017 թվականից՝ «Հասարակագիտություն» առարկայի 11-րդ դասարանի ուսումնական նյութերի ժողովածուի մշակման և դպրոցներում փորձարկման ծրագրի հրավիրված համակարգող, միաժամանակ դասավանդել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում։ 2017 թվականին եղել է Կիրառական քաղաքականության կենտրոնի (Բուլղարիա) գործադիր անդամ, ծրագրի ղեկավար։ 2018 թվականի մայիսի 21-ին նշանակվել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ, 2019 թվականի հունիսի 4-ին՝ ՀՀ կրթության, գիտության մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ։ 2020 թվականի մայիսից աշխատում է ՄԱԿ-ի գրասենյակում, որպես Հայաստանում ՄԱԿ-ի Մշտական համակարգողի խորհրդական համագործակցության և զարգացման ֆինանսավորման ուղղությամբ։
Շուրջ 10 հրապարակումների հեղինակ՝ միջազգային հեղինակավոր պարբերականներում
Տիրապետում է անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն և ռուսերեն լեզուներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Հնդկական ռուփի
Հնդկական ռուփի, Հնդկաստանի դրամական միավորը։ Կազմված է 100 պայսից։ Մինչև 1916 թվականին 1 ռուփին հավասարվեց 16 անգլիական փենսի (այսպիսով ոսկու պարունակությունը կազմում էր 0,48816 գ մաքուր ոսկի)։
Մինչև 1957 թվականի ապրիլի 1-ը տասնորդական համակարգին անցնելը 1 ռուփին պարունակում է 16 աննան, 64 պայս կամ 192 փայ։
Նախքան Հնդկաստանի անկախության ձեռքբերումը
1870 թվականին օրենք ընդունվեց, որը կարգավորում էր դրամների մետաղադրվագումը։ Արծաթից թողարկվում էր ռուփի և նրա ածանցյալները․ կես-, քարորդ- և ութերորդ մասը։ Պղնձե են եղել կրկնակի պայսը, պայսը, կիսապայսը և պայը։
Միաժամանակ ռուփիի հետ Հնդկաստանի տարածքում գոյություն ուներ ոսկե մետաղադրամը՝ մուխրը։ 1835 թվականից մուխրի և ռուփիի մետաղական միավորները միավորվեցին։ Մուխրը պարունակում էր այնքան ոսկի, որքան ռուփին՝ արծաթ։ Ընդ որում Մուխրը չէր համարվում օրինական վճարման միջոց, այլ օգտագործում էր որպես ոսկի կուտակելու միջոց։ Բրիտանական կառավառությունը Հնդկաստանում ոսկե ստանդարտ մտցնելու բազմաթիվ փորձեր ձեռնարկեց։ 1841 թվականի հունվարի 13-ին օրենք ընդունվեց դրամարկղերում թույլատրել ընդունել ոսկու արծաթի 1։15 հարաբերությամբ։ Սկզբում դա ոչ մի նշանակալի գործընթաց առաջացրեց Հնդկաստանի կյանքում։ Սակայն Կալիֆորնիայում ոսկու ամենահարուստ հանք բացվելուց հետո ոսկու գինը հարաբերակցված արծաթի գնին բավականաչափ իջավ։ Շահավետ էր փոխանակել ոսկին արծաթի հետ 1841 թվականին ընդունած արտարժույթով։ Գանձարանը լցված էր ոսկով և 1852 թվականի դեկտեմբերին արգելվեց ոսկու ընդունումը։ 1864 թվականի դեկտեմբերին թույլատրվեց ընդունել Անգլյական սովերեններ և կիսասովերեններ համապատասխանաբար 10 և 5 ռուփի արտարժույթվ։ 1866 թվականի հոկտեմբերի 4-ին խորուրդ տրվեց հաշվարկումներում օգտագործել ոսկի։ Ոսկե մուխրի արժեքը օրենքով սահմանվեց 15 ռուփի։ 1868 թվականի հոկտեմբերի 28-ին վերանայվեց սովերենի կուրսը, որը հավասարվեց 10 ռուփիի և 4 աննայի։ 1893 թվականին արծաթե ստանդարտը Հնդկաստանում վերջնականապես չեղրկվեց։ 1 սովերենը հավասարվեց 15 ռուփիի։ 1 ռուփին համապատասխանեց 1 Բրիտանական շիլինգի և 4 պենսի, որը համարժեք էր 0,48816 գ մաքուր ոսկուն։
1917-1924 թվականներին ոսկու և արծաթի գնի հարաբերությունները կրկին ենթարկվեցին էական տատանումների։ Այս ժամանակաշրջանը համընկավ առաջին համաշխարային պատերազմի հետ, երբ Մեծ Բրիտանիան դադարեց ազատ փոխանակել ֆունտ ստերլինգը ոսկով։ Հնդկաստան կրկին վերադարձավ արծաթե ստանդարտը, երբ ռուփիի արժեքը կախված էր նրա մեջ ազնիվ մետաղի պարունակությամբ․ արդյունքում, արծաթի համաշխարային գնի բարձրացմամբ և ֆունտ ստերլինգի՝ ոսկով փոխարինելու դադարեցմամբ Հնդկաստանում նորից սկսեց գործել արծաթե ստդարտը (ռուփիի արժեքը հաշվարկվում էր կախված հարծաթի համաշխարային գնից)։ Այդպես 1920 թվականի փետրվարին մեկ ռուփին համապատասխանում էր 2 շիլինգի և 8 պենսի։ Սկսած 1924 թվականից հաստատվեց 1 ռուփիի - 18 պենսի արժեքը (1 շիլինգ և 6 պենս), ինչը համապատասխանում է 0,549179 գ մաքուր ոսկու։ 1927 թվականին այն ամրագրվեց օրենքով։
Հնդկաստանի անկախության ձեռքբերումից հետո
Իսկզբանե՝ 1947 թվականի օգոստոսի 15-ի՝ Հնդկաստանի անկախացումից հետո, երկիրը շարունակում էր մնալ ստեռլինգային ոլորտում։ Ռուփիի կուրսը ֆիկսված էր մնում ֆունտ ստերլինգին և 1 ռուփիին համապատասխանում էր 18 պենսին (1 բրիտանական ֆունտը հավասար էր 240 պենսին)։ Այդ ժամանակ բրիտանական արժույթի կուրսը նույնպես ֆիկսաված էր և հավասար էր 4,03 դոլարին 1 ֆունտ ստեռլինգի դիմաց ։ Մեկ ամերիկական դոլարը համարժեք էր 3,3 հնդկական ռուփիի։ 1949 թվականի սեպտեմբերի 18-ին տնտեսական ծանր վիճակից ելնելով՝ Բրիտանիան ստիպված եղավ դեվալվացիայի ենթարկել իր արժեթուղթը 30%-ով, ինչը միաժամանակ բերեց ռուփիի անկման մինչև 4,76 մեկ դոլարի դիմաց ։
1962 թվականի Չինաստանի և 1965 թվականի Պակիստանի հետ պատերազմները բերեցին բյուջեի դեֆիցիտի, որը պահանջում էր իջեցնել ազգային արժույթի կուրսը մինչև 7,57 ռուփի մեկ դոլարի դիմաց։ Հաջորդ տարիներին հնդկական դրամի արժեքը արագ իջավ։ 1975 թվականին 1 դոլարը արժեր 8, 39, 1985 թվականին՝ 12 ռուփի։ 1991 թվականին պետությունը բախվեց վճարման բալանսի ճգնաժամի հետ։ Ոսկե արտարժութային պահուստներն հասան մինիմումի։ Դա արտացոլվեց ռուփիի կուրսի վրա, որը հասավ 17,90 մեկ դոլարի դիմաց։ 1993 թվականին կենտրոնական կառավարությունը հրաժարվեց ազգային արտաժույթի ֆիկսված կուրսից և անցավ լողացող կուրսի։ Ռուփիի արժեքը ընկավ մինչև 31,37 մեկ դոլարի դիմաց։ Համաշխհարային տնտեսական ճգնաժամը առաջացրեց Հնդկական փողի հետագա արժեքազրկումը, որը 2013 թվականին օգոստոսին հասավ 68 ռուփի 1 դոլարի դիմաց։ 2015 թվականի ապրիլին ռուփիի կուրսը հասավ 62 մեկ դոլարի դիմաց ։
Ռուփիի բազմաթիվ դեվալվացիան Հնդկաստանի՝ որպես անկախ պետություն, հանդիսանում է լուրջ սոցիալիական և տնտեսական հիմնախնդիր։ Ուշադրության է արժանի նաև այն, որ իր՝ 2013 թվականի նախընտրական ելույթներում ապագա վարչապետ Նարենդրա Մոդին բազմաթիվ անգամ կրկնել է սխալ թեզիս, որ 1947 թվականին ռուփին արժեր այնքան էր ինչքան ամերիկական դոլարը(«Of course, it was in 1947 that one rupee was indeed equal to one dollar»)։ Դա քննադատություն առաջացրեց տնտեսագետների կողմից և ոչ իրավասու մեղադրանքներ ։
։
Թղթադրամներ
Շրջանառության մեջ գտնվում էին 5, 10, 20, 50, 100, 500 и 2000 անվանական գնով ռուփի թղթադրամներ տարբեր թվականների թողարկմաբ։
Հնդկական ռուփիի սիմվոլը
2009 թվականին Հնդկաստանի կառավարությունը հայտարարեց համահնդկական մրցույթ՝ ռուփիի լավագույն դիզայնի համար, որը ավարտվեց 2010 թվականի հուլիսի 15-ին։ Հնդկաստանի միասնական կազմը որպես ազգային արտարժույթի սիմվոլ հաստատեց, որն իրենից ներկայացնում է Դեվանագարի հնդկական այբուբենի «Ռա» տառը, որն օգտագործվում է սանսկրիտում և հինդիում։ Տառի վերին հատվածը ընդգծված է հորիզոնական գծով։ Սիմվոլը միառժամանակ մոտ է լատինական R տառի գրությանը, բայց առանց հորիզոնական գծի ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռուփի Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Լռության պայմանագիր
«Լռության պայմանագիր» («Silencing»), ամերիկա-կանադական մարտաֆիլմ-թրիլլեր, որը նկարահանվել է Ռոբին Պրոնտի կողմից Միքի Ռանումի սցենարով։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Նիկոլայ Կոստեր-Վալդաուն և Աննաբել Ուոլիսը։
Ֆիլմը թողարկվել է DirecTV Cinema-ի միջոցով 2020 թվականի հուլիսի 16-ին, իսկ 2020 թվականի օգոստոսի 14-ին այն թողարկվել է Saban Films ընկերության VOD պլատֆորմներով։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է որսորդի և ոստիկանության շերիֆի մասին, որոնք հետևում են մարդասպանին, որը կարող է առևանգած լինել որսորդի դստերը շատ տարիներ առաջ։
Արտադրություն
2018 թվականի մայիսին հայտարարվել է, որ Նիկոլայ Կոստեր-Վալդաուն միացել է ֆիլմի դերասանական կազմին, իսկ Անդերս Էնգստոմը ֆիլմ է բեմադրելու Միք Ռանումի սցենարով ։ 2019 թվականի փետրվարին Անաբել Վոլիսը միացել է ֆիլմի դերասանական կազմին, իսկ Ռոբին Փոյնթը փոխարինել է Էնգսթոմին ։ 2019 թվականի ապրիլին Հիրո Ֆայնս Թիֆինը միացել է ֆիլմի դերասանական կազմին ։ 2019 թվականի մայիսին ֆիլմի դերասանական կազմին միացել են Մելանի Սքրոֆանոն, Զան Մաքքլառնոնը և Շոն Սմիթը ։
Հիմնական նկարահանումներն անցկացվել են 2019 թվականի մայիսին Կանադայում ։
Թողարկում
Ֆիլմի պրեմիերան պետք է կայանար South by Southwest փառատոնում 2020 թվականի մարտին, սակայն փառատոնը չեղյալ է հայտարարվել COVID-19 համաճարակի պատճառով ։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Saban Films-ը ձեռք է բերել ֆիլմի տարածման իրավունքները ։ Այն թողարկվել Է ԱՄՆ-ում DirecTV Cinema-ի միջոցով 2020 թվականի հուլիսի 16-ին, իսկ 2020 թվականի օգոստոսի 14-ին թողարկվել է տեսանյութ հարցմամբ (Video on Demand) : Կանադայում ֆիլմը թողարկվել է 2020 թվականի օգոստոսի 14-ին  ։ Ֆիլմն արժանացել է քննադատների բացասական արձագանքներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական մարտաֆիլմեր
Էլ Պոն դե Արմենտերա
Էլ Պոն դե Արմենտերա (El Pont d'Armentera), մունիցիպալիտետ Կատալոնիայում։ Գտնվում է Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Կամպ շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 27,79 կմ2։ Բնակչությունը՝ 597 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 110 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ջավե
Ջավե (Giave, կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասարի գավառում։
Բնակավայրի հովանավորը համարվում է սուրբ Sant’Andrea։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության փոփոխություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Սարդինիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վալերի Տատինցյան
Կենսագրություն
Վալերի Տատինցյանը ծնվել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Բաքվում, Գուրգեն Տատինցյանի և Լուսիկ Օհանյանի ընտանիքում։ Ավարտել է Բաքվի թիվ 142 միջնակարգ դպրոցը։ 1959-1962 թվականներին սովորել և ավարտել է Մարիսկի բժշկական ուսումնարանի ատամնաբուժական դպրոցը, 1964-1969 թվականներին՝ Մոսկվայի բժշկական ստոմատոլոգիական ինստիտուտը։ 1969-1972 թվականներին թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի մասնագիտությամբ կլինիկական օրդինատոր է եղել Մոսկվայի ստոմատոլոգիայի կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1972 -1980 թվականներին՝ թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ Թուրքմենիստանի պետական բժշկական ինստիտուտում, Ստոմատոլոգիական, սանիտարական ֆակուլտետների դեկանի տեղակալ, դեկան, 1980-1984 թվականներին՝ թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ ԵՊԲՀ-ում, այնուհետև՝ 1984-2005 թվականներին, զբաղեցրել է նույն ամբիոնի վարիչի պաշտոնը և համատեղությամբ 1985-1995 թվականներին՝ ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի դեկան, 2005-2013 թվականներին՝ ԵՊԲՀ թերապևտիկ և ընտանեկան ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր, 2014 թվականից՝ թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1975 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն Մոսկվայի ստոմատոլոգիայի կենտրոնական գիտա-հետազոտական ինստիտուտում, 1986 թվականին՝ դոկտորական՝ Մոսկվայի Ստոմատոլոգիայի կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում ։
1994 թվականին թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցի տարածքում հիմնել է «Համալսարանական ստոմատոլոգիական կլինիկան»։ Մոսկվայի Ստոմատոլոգիայի կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտի և ԵՊԲՀ-ի միջև կնքված պայմանագրի շրջանակում գիտահետազոտական ղեկավար է։ 2004 թվականին հիմնել է ստոմատոլոգիայի և դիմածնոտային վիրաբուժության ոլորտին անդրադարձող «Բամբեր» ամսագիրը, որի գլխավոր խմբագրի տեղակալն է ։
Սարչեդո
Սարչեդո  (Sarcedo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5290 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 384,45 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13,76 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 36030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Մուսալեռ)
Պատմություն
Մուսալեռի Սուրբ Ամենափրկիչ մատուռ-եկեղեցին օծվել է 2000 թվականին։ Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու քույր եկեղեցին է Գլենդելի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։ Եկեղեցու բարերարներն են Մուրադ Մուրադյանը և Միհրան Էրքիլեթյանը։ 2010 թվականին եկեղեցու հարակից տարածքը բարեկարգվել է ։
Մուսալեռ գյուղի միակ եկեղեցին է։
Քոնդոմ
Քաղաքը հարուստ է պատմական հուշարձաններով․ այստեղ միջնադարյան կառույցների, գոթական տաճարի կողքին տեղ են գտել 18-19-րդ դարերի առանձնատներ։
Քոնդոմը համարվում է կոնյակի՝ բրենդիի մի ենթատեսակի՝ արմանյակի արտադրության կենտրոն։ Ըստ ավանդության՝ այստեղ արմանյակ պատրաստել են դեռևս 10-րդ դարում։ Դեպարտամենտի վարչական կենտրոնում՝ Ժեր քաղաքում գործում է ալկոհոլային այդ խմիչքին նվիրված մի բավականին մեծ թանգարան։
Ստուգաբանություն
Քաղաքի անվանումն առնչություն չունի անգլերեն condom (պահպանակ) բառի հետ։ Տեղանունն առաջացել է գալլերեն condate և magos բառերի միացմամբ, սկզբնապես եղել է Condatomagos և նշանակում է միախառնման դաշտ (բնակավայրի մերձակայքում Ժել գետը միախառնվում է Բաիզին )։ Condatómagos-ը ժամանակի ընթացքում փոխվել է, դարձել Condatóm, ապա՝ Conddóm։ Condom անվանումն առաջին անգամ արձանագրվել է 10-րդ դարի լատիներեն ձեռագրերում՝ Condomus կամ Condomium ձևով ։
Թեև ֆրանսերենում պահպանակ իմաստով գործածվում է préservatif բառը, 1995 թվականին Քոնդոմի քաղաքապետը, հիմնվելով քաղաքի անվան և անգլերեն բառի պատահական նմանության վրա, բացել է պահպանակների, հակաբեղմնավորիչների թանգարան, որը տասը տարի անց փակվել է ։
Տեսարժան վայրեր
Քոնդոմի 19 շինություն, ներառյալ Սուրբ Պետրոս տաճարը, Սեն Ժակ, Սեն Ժերմեն և Սուրբ Բարդողմեոս եկեղեցիները, 13-րդ դարում կառուցված Château de Mothes և Château de Pouypardin ամրոցները, ներառվել են Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության կազմած պատմական հուշարձանների ցանկում։ Քաղաքը հայտնի է նաև արմանյակի արտադրությամբ ու այդ խմիչքին նվիրված թանգարանով  , միջազգային երաժշտական bandas փառատոնով, շախմատի միջազգայն մրցաշարով ու մարաթոնով, քեմփինգներով, թիավարության մրցումներով և այլ միջոցառումներով։
Տեղացիների ու հյուրերի հատուկ ուշադրությանն է արժանանում նաև տաճարի մերձակայքում 2010 թվականին տեղադրված երեք հրացանակիրների ու դ'Արտանյանի բրոնզե, 5 տոննանոց հուշարձանը, որի հեղինակը Զուրաբ Ծերեթելին է ։
Վաղինակ Վարդանյան
Վաղինակ Եգորի Վարդանյան, հայ վնասվածքաբան-օրթոպեդ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1966):
Կենսագրություն
Վաղինակ Վարդանյանը ծնվել է 1923 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ 1943 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1953-1964 թվականներին աշխատել է Կուբանի (ՌԴ) բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր վիրաբուժության ամբիոնում, 1964-1966 թվականներին՝ Ալժիրի հոսպիտալում, 1968 թվականից՝ Կուբանի բժշկական ինստիտուտի վնասվածքաբանության, օրթոպեդիայի և ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են հոդախախտերի (արթրոզ) վիրաբուժական բուժմանը և հիվանդների ու հաշմանդամների վերականգնման, կոնքազդրային և այլ հոդերի բնածին հոդախախտումների, կլինիկայում վնասվածքաբանական օրթոպեդիական ժամանակակից բուժման եղանակների ներդրմանը։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Կուբանում վնասվածքաբանական և օրթոպեդիական ծառայության կազմակերպման ու զարգացման բնագավառում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ վնասվածքաբաններ Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Ուլմի տաճար
Ուլմի տաճար (Ulmer Münster), լյութերական եկեղեցի Գերմանիայի Ուլմ քաղաքում (Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամաս)։ Փաստացի մայր տաճար չի համարվում, քանի որ Վյուրթեմբերգի եպիսկոպոսի նստավայրը չէ. նստավայրը գտնվում է Շտուտգարտում։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Տաճարը հիմնադրվել է 1377 թվականին, իսկ 1392 թվականին սկսվել է նրա շինարարությունը Ուլրիխ ֆոն Էնսինգենի ղեկավարությամբ։ 1405 թվականին տաճարի հիմնական մասը ավարտին է հասցվել, և այն օծվել է, սակայն հետագայում շինարարությունը դադարեցվել է, քանի որ կողային նավերը չէին դիմանում հենասյուների ծանրությանը։ 1530-1543 թվականներին, երբ տաճարն անցնում է լյութերականներին, շինարարությունը վերսկսվում է։ Աշտարակի սրաձողը հասնում է 100 մ-ի, սակայն հետագայում ֆինանսական խնդիրների պատճառով շինարարությունն ընդհատվում է։ 1817-1890 թվականներին տաճարի կառուցումն ամբողջությամբ ավարտին է հասցվում։ 1944 թվականի դեկտեմբերի 17-ին տաճարը գրեթե չի տուժել ռմբակոծությունից, որն ավերել էր քաղաքի պատմական կենտրոնի մեծ մասը։
Ուլմի տաճարը աշխարհի ամենաբարձր տաճարն է ։ Զանգակատան բարձրությունը հասնում է 161.53-161.70 մ-ի։ Այս ցուցանիշով նրան հաջորդում է Քյոլնի տաճարը, որի բարձրությունը 157 մ է հիմքից։ Այցելուներին տաճարի ամենավերևի մասը բարձրանալու և քաղաքի տեսարանով հիանալու հնարավորություն է ընձեռված։ Այն իրականացվում է պարույրաձև 768 աստիճաններով։ Պարզկա օրերին կարելի է տեսնել Ալպերը։
Ուլմ քաղաքի խորհրդանիշը ճնճղուկն է։ Լեգենդի համաձայն` նա օգնել է քաղաքը կառուցելու գործում։ Սկզբում քաղաքի շինարարները կառուցել են քաղաքային դարպասները, սակայն հետո մտահոգվել են, թե ինչպես պիտի այդ դարպասներով ներս բերեն շինարարական գերանները։ Մինչ նրանք մտածում էին, խելացի թռչնակ ճնճղուկը ծղոտը ներս է բերում կողքի թեքված։ Շինարարները նույնպես այդ միջոցով են ներս բերում գերանները և կառուցում քաղաքը։ Որպես երախտագիտության նշան` ճնճղուկի պատվին հուշարձան են կառուցում, որը զարդարում է քաղաքի գլխավոր տաճարի տանիքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լյութերական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Գերմանիայի տաճարներ Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն
Լեդի Բյորդ Ջոնսոն
Լեդի Բյորդ Ջոնսոն (Claudia Alta «Lady Bird» Taylor Johnson, ), Միացյալ Նահանգների առաջին տիկինը 1963 թվականից մինչև 1969 թվականը իր ամուսնու՝ նախագահ Լինդոն Ջոնսոնի օրոք։
Իր ողջ կյանքի ընթացքում նա պաշտպանում Էր քաղաքների բարեկարգումը, մայրուղիների և բնական ռեսուրսների պահպանումը, դրանք նրա հիմնական զբաղմունքներն էին որպես առաջին տիկին։ 1969 թվականին Սպիտակ տնից հեռանալուց հետո, 1973 թվականին ամուսնու մահից հետո նա դարձել է ձեռնարկատեր՝ ստեղծելով «LBJ Holdings Company» կորպորացիան և վաստակելով ավելի քան 150 միլիոն դոլար։ Իր նվաճումների համար նա ստացել է Ազատության նախագահական մեդալ և ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալաբամայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Տակաո Կոբայաշի
Տակաո Կոբայաշի, ճապոնացի աստղագետ, աշխատել է Օիզումիի աստղադիտարանում։
Աստերոիդների և գիսաստղերի հայտնաերող, հիմնականում աշխատում է իր կողմից հիմնված, մասնավոր Օիզումիի աստղադիտարանում։ Տակաո Կոբայաշին մտնում է ամենահաջողակ աստերոիդների հայտնաբերողների եռյակի մեջ. 1991-ից 2002 թվականները նրան հաջողվել է հայտնաբերել 2471 համարակալված աստերոիդ ։ Դրանց թվում կային 3 Ամուրի ընտանիքի աստերոիդներ ((7358) Օզե, (23714) 1998 EC3, (48603) 1995 BC2), ինչպես նաև 9 «տրոյացիներ»։
Հետաքրքիր է, որ նրա հայտնաբերած երկու աստերոիդները՝ (8883) Միյազակիհայաոն և (10160) Տոտորոն, անվանվել են «Իմ հարևան Տոտորոն» լիամետրաժ անիմե ֆիլմի հետ կապված անուններ. առաջինը անվանվել է ռեժիսորի անունով Հայաո Միյաձակի, իսկ երկրորդը անմիջականորեն գլխավոր կերպարի, անտառի պահապան, մեծ բրդոտ էակի, Տոտորոյի անունով։ Այս անունները արժանացել են Միջազգային աստղագիտական միության հավանությանը։
Բացի դրանից նա հայտնաբերել է կարճ պարներությամբ P/1997 B1 Կոբայաշի գիսաստղը։ Ընդ որում սկզբում այս մարմինը ընդունել էին որպես հասարակ աստերոիդ, միայն մի քանի օրերի դիտարկումների արդյունքում պարզվեց նրա գիսաստղի լինելու փաստը ։
Տակաո Կոբայասին հանդիսանում է Տոկիոյի տեխնոլոգիական ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Բացի դա, Տակաո Կոբայասիի պատվին է անվանվել աշխատող համակարգիչը, որը հաշվարկում է գիսաստղերի ուղեծրերը և բացահայտում է փոքր մոլորակները։ Գիտնականը նաև Արևելյան աստղագիտական ասոցիացիայի հաշվողական բաժնի փոխտնօրենն է և այժմ զբաղվում է փոքր մոլորակների ճապոնացի սիրող-աստղագետների կողմից կատարվող համարյա բոլոր դիտարկումների հավաքագրմամբ և ստուգմամբ։
Նրա պատվին է անվանվել (3500) Կոբայաշի աստերոիդը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Խեցեպատ ուրվականը (ֆիլմ 2017)
«Խեցեպատ ուրվականը» (Ghost in the Shell), Ռուպերտա Սանդերսի գեղարվեստական ֆիլմը գիտաֆանտաստիկայի ժանրում, նկարահանված Մասամունե Սիրոյի համանուն մանգայի հիման վրա. պատմվում է կիբօրգի մասին, ով տենչում էր իմանալ իր անցյալը։ Գլխավոր դերերում են Սքարլեթ Յոհանսոնը, Պիլու Ասբեկը և Տակեշի Կիտանոն։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Տոկիոյում 2017 թվականի մարտի 16-ին, ԱՄՆ-ում՝ մարտի 31-ին , 2D, 3D, IMAX 3D և 4DX ձևաչափերով ։
Սյուժե
Իրադարձությունները կատարվում են ոչ հեռավոր ապագայում։ Կիբեռնետիկան ամբողջությամբ մարդկանց ամենօրյա կյանքն է մտել` բարելավելով նրանց տարբեր հնարավորություններ, ինչպիսիք են տեսողությունը, ուժը և ինտելեկտը։
Երիտասարդ Միրա Կիլիանն ուշքի է գալիս լաբորատորիայում։ Բժիշկ Ուելետը նրան բացատրում է, որ Կիլիանի ծնողները մահացել են ահաբեկիչների գրոհի ժամանակ, իսկ նրան հաջողվել է փրկվել, սակայն վնասվածքի պատճառով նրա մարմինն ստիպված էին փոխարինել արհեստականով։ Հիմա նա աշխարհում առաջին մարտական կիբօրգն է` ամբողջությամբ սինթետիկ մարմնով` ստեղծված Hanka Robotics ընկերության կողմից։ Hanka ընկերության տնօրեն Քաթերը որոշում է Կիլիանին օգտագործել որպես գործակալ ահաբեկչության դեմ պայքարում` չնայած Ուելետի առարկությանը։ Կիլիանը «մայոր»-ի կոչումով նշանակվում է «Իններորդ բաժնում»՝ հակաահաբեկչական խմբում, որտեղ նա օպերատիվ աշխատողներ Բատոյի և Տոգուսոյի հետ աշխատում է Դայսուկե Արամակիի գլխավորությամբ։ Բաժնի առաջադրանքը ամենավտանգավոր հանցագործներին և ծայրահեղականներին կանգնեցնելն է։ «Իններորդ բաժին»-ը Կուդզե անունով հակառակորդի հետ ընդհարվում է մի նպատակով՝ ոչնչացնել Hanka Robotics ընկերության կիբեռ-տեխնոլոգիայի բնագավառում բարձրաստիճան աշխատողներին։
Խումբը հաջողությամբ Hanka բիզնես-կոնդերենցիայի ժամանակ հաղթահարում է ահաբեկչական գրոհը, որի ընթացքում Կիլիանը ոչնչացնում է մեքենայական գեյշային՝ գերիին սպանողին։ Կիլիանը, զգայապատրանքներ է ունենում, որը բժիշկ Ուելետը բացատրում է որպես «հալյուցինացիաներ». նրան ամենից շատ անհանգստացնում է այն, որ նա իր անցյալի մասին քիչ է հիշում։ Բժիշկ Դալինի օգնությամբ իմանալով, որ գեյշան ջախջախված է անհայտ էակի կողմից, Կիլիանը խախտում է արձանագրությունը և «ներթափանցում է» նրա արհեստական բանականությունը, որպեսզի գտնի պատասխանը։ Էակը փորձում է հակառակվել, և Բատոն ստիպված է անջատել այն։ Օգտագործելով Միրայի հավաքած տեղեկատվությունը` նրանք գիշերային ակումբում հետևում են հակերին, որտեղ նրանց գայթակղելով ծուղակն են գցում։ Ակումբում պայթյունի հետևանքով Բատոն զրկվում է տեսողությունից և ուժեղ վնասում է Կիլիանի մարմինը։ Քաթերը վրդովված էր Կիլիանի գործողություններով և սպառնում է Արամակիին, որ կփակի բաժինը, եթե նրա աշխատակիցները ինքնակառավարմամբ զբաղվեն։
Կուդզեն հետևում է բժիշկ Դալինին և սպանում նրան։ Խումբը նրա մահը կապում է այլ հետախուզական խմբերի մահվան հետ և հասկանում է, որ հաջորդ նպատակը բժիշկ Ուելետն է։ Կուդզեն հսկողության տակ է վերցնում երկու հիվանդապահների և նրանց ուղարկում է Ուելետին սպանելու։ Բատոն, ով այժմ կիբերնետիկական աչքերով է, կրակում է նրանցից մեկին այն ժամանակ, երբ Կիլիանը սպանում է մյուսին։ Հարցաքննության ժամանակ խումբը փրկված աշխատողից լսում է Կուդզեի ձայնը, նախքան նա ինքնասպան կլինի։ Տոգուսան հետազոտում է գաղտնի վայրը, որտեղ խումբը մարդկանց մեծ խումբ է հայտնաբերում` մտավոր կապված իրենց հետ ժամանակավորապես ազդանշանային կապով։ Միրային բռնել է Կուդզեն, և նրանից նա իմանում է ճշմարտությունը իր անցյալի մասին. նա առաջինը չէ, այլ 99-րդ կիբօրգը, բոլոր նախորդ փորձերը մարդկային ուղեղը տեղավորել կիբերմարմնի մեջ անհաջող են ավարտվել։ Hanka Robotics-ը վերացրել է նախկին փորձարկումների բոլոր հետքերը, սակայն Կուդզեին հաջողվել է փախչել։ Կուդզեն տեղեկացրել է, որ իր առաջադրանքը կորպորացիայից վրեժ լուծելն է, և Մայորին բաց է թողնում, ով իր անցյալի փնտրտուքներով է գնում։ Միրան այցելում է բժիշկ Ուելետին, ով հաստատում է Կուդզեի խոսքերը և հերքում, որ ահաբեկիչները սպանել են նրա ծնողներին։ Մայորը մտածում էր` արդյո՞ք նա մարդ է, անհետանում է բոլոր կոլեգաների աչքից` ուղևորվելով սուզվում խոր սողանքը։ Այնտեղ նրան Բատոն է գտնում, իսկ հետո Մայորին բռնում են Hanka ընկերության ռազմական բաժանմունքի օպերատիվ աշխատողները։ Նրանք նրան լաբորատորիա են բերում, որտեղ Քաթերը ստիպում է Ուելետին վերացնել Կիլիանին` ներարկելով նրան մահացու հեղուկ։ Ուելետը դրա փոխարեն, համակրելով Մայորին, համոզված է, որ այն «ավելին է, քան մարդ», ներարկում է հիշողությունը, նրան բաց է թողնում և տալիս բնակարանի բանալին, որտեղ «նրա անցյալն է գտնվում»։ Քաթերը սպանում է Ուելետին, սակայն հայտարարում է, որ դա փախած  Կիլիանն է կատարել է։ Հետո նա տեղեկացնում է Արամակիին և խմբին, որ Կիլիանը ամեն գնով պետք է լուծարվի։