cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օրտոլիկ (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մոնկլոա պալատ
Մոնկլոա պալատ (Palacio de La Moncloa), 1977 թվականից Իսպանիայի վարչապետի պաշտոնական նստավայրը։ Տեղակայված է Մադրիդի համալսարանական հատվածում։ Շենքը շրջապատված է տարբեր կառույցներով, որոնք կազմում են Մոնկլոա համալիրը, որում տեղակայված են Վարչապետի ղեկավարությամբ նախարարությունը (Ministerio de la Presidencia, ապահովում է գործառնությունը վարչապետի և այլ նախարարությունների միջև), 1-ին փոխվարչապետի գրասենյակը, և մամուլի կենտրոնը։ Նախարարների խորհրդի ամենամյա հանդիպումը նույնպես անցկացվում է Մոնկլոայում։
Իսպանիայում Մոնկլոան երբեմն փոխաբերական իմաստով օգտագործվում է որպես կենտրոնական կառավարության, հատկապես, երբ հակադրվում է ինքնավար համայնքների կառավարությունների հետ։
Պատմություն
Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ պալատն ամբողջությամբ ավերվել է Մադրիդի շրջափակման ժամանակ։ Հետագայում այն վերակառուցվել է որպես օտարերկրյա առաջնորդների և այլ անձանց նստավայր։ Իսպանիայում ժողովրդավարության հաստատումից հետո այն դարձել է Իսպանիայի վարչապետի և նրա ընտանիքի պաշտոնական նստավայրը։
Պալատում առաջինը բնակվել է առաջին ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված Իսպանիայի վարչապետ Ադոլֆո Սուարեսը։ Մինչ այդ վարչապետի նստավայրը եղել է Մադրիդի Պասեո դո լա Կաստելյանա պողոտայում (Paseo de la Castellana) :
Մոնկլոա պալատը ընդգրկված է Իսպանիայի մշակութային ժառանգության հուշարձանների շարքում՝ RI-51-0000326 համարի ներքո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդի պալատներ Կատեգորիա:Պաշտոնական նստավայրեր
Ռավեո
Ռավեո (Raveo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 485 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 41 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33029։ Հեռախոսային կոդ՝ 0433։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պոն (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Պոն (Pons), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Ժոնզակի շրջանում։ Մտնում է Մոնլյո լա Գարդ կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17283։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 4333 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օմելյոնս
Օմելյոնս  (Omellons, Els Omellons, Els Omellons), մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, գտնվում է Ժիռոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Գարիգես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 11,19 կմ2։ Բնակչությունը՝ 254 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Գեորգի Զլատարսկի
Գեորգի Նիկոլով Զլատարսկի (Георги Николов Златарски, 25 հունվարի, 1854, Տիռնովո - 9 օգոստոսի, 1909, Տիռնովո) բուլղարացի երկրաբան, առաջին գիտնականը, որ երկրաբանությամբ է զբաղվել Բուլղարիայում, Բուլղարիայի գրական միության (ներկայում՝ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիա) և արտասահմանյան գիտությունների ակադեմիաների անդամ  ։
Կենսագրություն
Գեորգի Զլատարսկին ծնվել է 1854 թվականի հունվարի 25-ին Տիռնովո քաղաքում (ներկայում՝ Վելիկո Տիռնովո, Բուլղարիա)՝ Նիկոլա Զլատարսկու ընտանիքում, ով եղել է լուսավորական ու եկեղեցական ազգային շարժման գործիչ։ Գեորգի Զլատարսկին ուներ երեք եղբայր՝ Ալեքսանդր (տնտեսագետ), Վասիլ (պատմաբան) և Ստեֆան (սպա)։
Գեորգի Զլատարսկին Տիռնովոյում ավարտել է գիմնազիան, ապա ուսումը շարունակել է Զագրեբի Կայսերական լիցեյում և Ստամբուլում ։ 1880 թվականին նա ավարտել է Զագրեբի համալսարանը (մասնագիտավումը՝ բնական գիտություններ) և նույն թվականի հունիսից որպես հանքաբան-երկարաբան աշխատանքի է անցել Բուլղարիայի ֆինանսների նախարարությունում։ 1890 թվականին դարձել է լեռնային ու երկրաբանական լուսանկարահանումների աշխատանքների ղեկավար, իսկ 1893 թվականին՝ Առևտրի և հողագործության նախարարության երկրաբանության բաժնի տնօրեն։ Աշխատել է Ավստրիայում և Անգլիայում, մտերիմ հարաբերություններ է պահպանել Ֆրանց Տուլայի ու Կոնստանտին Իրեչեկի հետ ։
Գեորգի Զլատարսկին դասավանդել է Սոֆիայի համալսարանում և 1903-1904 թվականներին եղել է նույն համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի դեկանը։ Դրանից առաջ նա երկու անգամ ընտրվել էր համալսարանի ռեկտոր (1897-1898 և 1901-1902 թվականներին)։ Նա դասավանդել է ընդհանուր երկրաբանություն, անողնաշար կենդանիների հնէաբանություն, ֆիզիոգրաֆիկ և դինամիկ երկրաբանություն, գեոտեկտոնիկա և ստրատիգրաֆիկ երկրաբանություն, հնակենդանաբանություն և այլն ։
== Մատենագրություն ==
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի երկրաբաններ Կատեգորիա:Վելիկո Տիռնովո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Չժաո Չանձզին
Չժաո Չանձզին (赵常青, ), չինացի պատմության ուսուցիչ և քաղաքական ակտիվիստ։
Կենսագրություն
Չժաո Չանձզինը ծագումով Չինաստանի Շանսյի նահանգի փոքր գյուղերից մեկից է։ 1988 թ. սեպտեմբերին նա ընդունվել է Շանսյիի մանկավարժական ուսումնարանի պատմության ֆակուլտետ։
Ուսանողական ակտիվիզմ
1989 թ. ապրիլին նա և իր համակուրսեցիներից մի քանիսը ստեղծում են ուսանողական ինքնակառավարման կոմիտե ։
1989 թ. հունիսին ձերբակալվել է Թյանմեն հրապարակում տեղի ունեցած ցույցերին մասնակցելու համար։ Պեկինի Ցինչյըն բանտում կես տարուց ավել անցկացնելուց հետո արդարացվել է և ուղարկվել այն դպրոցը, ուր հաճախում էր մինչև ուսումնարան ընդունվելը և ավարտել է այն 1992 թ.:
Դպրոցն ավարտելուց հետո, մինչև 1998 թ. Չժաոն որպես ուսուցիչ աշխատել է Հանչժոնի № 813 միջուկային ինդուստրիալ գործարանում։
Հանրագիր ուղղված Համաչինաստանյան 15-րդ համագումարին
1997 թ. օգոստոսին նա հանրագիր ներկայացրեց Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության համաչինաստանյան 15-րդ համագումարին, որի մեջ իր «Բարեփոխեք քաղաքական համակարգը և բռնեք ժողովրդավարացման ուղին» ակնարկի միջոցով ներկայացնում էր քաղաքական բարեփոխումների ծրագիր։ Կոռուպցիայից ու ոչ արժանապատիվ աշխատանքային պայմաններից իր գործընկերներին ազատելու նպատակով նա փորձեց որպես գործարանի ներկայացուցիչ առաջադրվել Համաչինաստանյան ժողովրդական ժողովի ընտրություններին, որպես առանցքային ծրագիր ունենալով Արհմիությունների համաչինաստանյան ֆեդերացիայի քննադատությունը։ Նրան կալանավորեցին 1998 թ. մարտի 25-ին, իսկ սեպտեմբերի 8-ին դատապարտեցին 3 տարվա ազատազրկման ։
Հանրագիր ուղղված Համաչինաստանյան 16-րդ համագումարին
2002 թ. նոյեմբերին նա գրեց բաց նամակ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության համաչինաստանյան 16-րդ համագումարին և դրա տակ հավաքեց 192 ստորագրություն։ Նամակը պահանջում էր Չինաստանի ժողովրդավարացումը։ Չժաոյին առաջադրվեց մեղադրանք «պետական հեղաշրջմանն ուղղված կոչեր անելու» համար։ 2003 թ. հուլիսի 10-ին Սիանի ժողովրդական դատարանում անցկացվեց դռնփակ դատական նիստ, որտեղ նրան դատապարտեցին 5 տարվա ազատազրկման։
Չինաստանում մարդկանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող HRIC կազմակերպության նախագահ Լյու Ցինը քննադատեց դատավճիռն, այն անվանելով՝ «անօրինական իրավական գործընթացի միջոցով ահաբեկելու մի ձև։ Հատկապես վրդովվեցնող է, որ բաց նամակի գործով դատական նիստն անցկացվել է փակ դռների ետևում՝ պետական գաղտնիքը չբացահայտելու նկատառումներով» ։
2005 թվականի դեկտեմբերին Չժաոն հրաժարվեց մասնակցել դրոշի բարձրացման արարողությանը և երգել օրհներգը։ Դրանից հետո նրան 40 օրով տեղափոխեցին մենախուց։ 2006 թվականի փետրվարի 18-ին նրան երեք ամսով տեղափոխեցին մենախուց՝ մարտական պատրաստությանը մասնակցելուց հրաժարվելու և Ֆալունգունի անդամներին տեսակցելու համար ։
Նա շարունակում է գտնվել բանտում և մնում է Amnesty International-ի ուշադրության կենտրոնում։
Բարոն Կորնուոլլիս
Բարոն Կորնուոլլիս՝ ազնվական կոչում, որը երկու անգամ ստեղծվել է Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ (1661 թվականին՝ Անգլիայի պերություն, 1927 թվական՝ Միացյալ Թագավորության պերություն)։ 1661 թվականի ապրիլի 20-ին բարոն Կորնուոլլիս տիտղոսը Սաֆֆոլկ կոմսությունում ստեղծվել է Սր Ֆրեդերիկ Կորնուլլիսսի համար (1610-1662-ական թվականներ)[1]: Բարոնի առաջին տիտղոսի կրողները հետագայում դարձան Կորնուլլիսի կոմսեր և մարկիզներ։ 1852 թվականին Կորնուոլլիսի 5-րդ կոմս Ջեյմս Մանի մահից հետո (1778-1852-ական թվականներ), Կորնուոլլիսի կոմսի, Բրոմի դերկոմս, Կորնուոլլիսի բարոն և բարոնուհի տիտղոսները ընդհատվեցին[2]:
Միացյալ Թագավորության պերության համակարգում բարոնական տիտղոսը կրկին վերականգնվել է 1927 թվականի հունվարի 31-ին՝ պահպանողական քաղաքական գործչի Ֆայնս Կորնուոլլիսի համար (1864-1935-ական թվականներ), ով բարոն Կորնուոլլիս տիտղոսը ստացել է Լինտոնից Կենտ կոմսությունում։ Նա մայոր Ֆայնս Կորնուոլլիսի որդին էր (1831-1867-ական թվականներ ) ։
Առաջին բարոնի երկրորդ որդին՝ Կորնուոլլիս Ուայհեմ Ստենլի, 2-րդ բարոն Կորնուոլլիսը (1892-1982-ական թվականներ) նաև Կենտի կոմսության խորհրդի ներկայացուցիչ էր (1935-1936-ական թվականներ ) ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի բարոններ Կատեգորիա:1661 հիմնադրումներ
Դուեն
Դուեն (Doingt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1416 մարդ, բնակչության խտությունը` 164.46 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.61 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 130 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 838 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 608-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 230։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,6 %։ 608 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 532 անձ (275 տղամարդ և 257 կին)։ Գործազուրկ են եղել 76 անձ (43 տղամարդ և 33 կին)։ 230 անաշխատունակներից 69-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 97-ը` թոշակառուներ, իսկ 64-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ռուսլան Կոկաև
Ռուսլան Կոկաև (Кокайты Таймуразы фырт Руслан, ), ռուս և հայ ըմբշամարտիկ, ազատ ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոն։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Հյուսիսային Օսիայի Վլադիկավկազ քաղաքում, օսերի ընտանիքում։ Մանկուց սկսել է զբաղվել ազատ ոճի ըմբշամարտով, մարզվելով Մաիրբեկ Ազդաբեյեվիչ Գիզիկովի մոտ։ 2001, 2003 և 2004 թվականներին դարձել է Ռուսաստանի առաջնության փոխչեմպիոն։ 2004 թվականին նաև դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։ 2006 թվականին նվաճեց Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալը։ Հանդես է եկել ԲԿՄԱ և «Ալաններ» ակումբում։ 2006 թվականից ելույթ է ունենում Հայաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականում ։ Խաղում է 72 կգ քաշայինների կարգում։
Համարվում է North Ossetian State University սանը։
7 օր մինչ մահը
7 օր մինչ մահը, 2000 թվականի սարսափ ֆիլմ, որն ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի և Չեխիայի համատեղ արտադրությունն է։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել  2000 թվականի հունիսի 25-ին։
Սյուժե
Իրենց Տոմաս որդու մահից հետո Էլեն և Մարտին Շոու ամուսինները տեղափոխվում են երկրից։ Այդպես նրանք հուսով են, որ կապրեն այդ դժվարին պահերը առանց տղայի։
Սակայն ամեն ինչ այդպես չընթացավ ինչպես նրանք էին ուզում և ինչին սպասում էին։ Էլենի հետ սկսվեցին կատարվել տարօրինակություններ, սկզբից նա տեսնում էր հայելու վրա «7» թիվը, հաջորդ օրը մեքենայով գնալիս տեսնում է գրված՝ «Քեզ մնացել է ապրելու վեց օր» և այդպես շարունակ։ Այդ օրը, գիշերը նրա աչքերի առաջ երևում է նրա մահացած տղան։
Էլենը չի կարողանում հասկանալ թե ինչ է նրա հետ կատարվում, որն է իրականություն, որն է տեսիլք։ Իսկ Մարտինը շատ քիչ է շփվում կնոջ հետ։
Էլենն իմանում է, որ մինչ նրանց այդ տանը դաժան մարդասպանություններ են կատարվել, իսկ տունը կառուցված է մասսայական մահապատիժների վայրում։
Հետաքրքիր փաստեր
Ֆիլմի կարգախոսն է «Ինչ-որ բան է քեզ սպասում մթության մեջ» («Something is waiting for you in the dark…»)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական սարսափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր
Գրևինի թանգարան
Գրևինի թանգարան ՝ փարիզյան մոմե արձանիկների թանգարան Մոնմարտրի պուրակում, որը իր դռները բացեց 1882 թվականի հունիսի 5-ին։
Պատմություն
1881 թվականին Արթուր Մեյերը որոշում էր «Le Gaulois» (Le Gaulois) թերթի համար ստեղծել մոմե արձանիկների թանգարան՝ մեկ դարից ավել գործող Մադամ Տյուսոյի անվան թանգարանի օրինակով։ Նա դիմում է քանդակագործ, ծաղրանկարիչ և թատերական կոստյումեր Ալֆրեդ Գրևինին առաջարկելով նրան ստեղծել դարաշրջանի հայտնի կերպարների և մարդկանց քանդակներ, որոնց մասին գրում է իր թերթը։
Հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուի մեջ կա հայտնի մարդկանց կամ հորինված կերպարների մոտ 450 մոմե արձաններ։ Ցուցադրության մեծամասնությունը ներկայացված է բեմադրության տեսքով, որոնք ներառում են Ֆրանսիայի պատմության կարևորագույն դրվագները։ Հիմնականում թանգարանում ցուցադրված են՝
Լե Ալի մասնաճյուղ
Թանգարանի մասնաճյուղը գտնվում է «Ֆորում Լե-Ալ» առևտրի կենտրոնի ստորգետնյա առաջին հարկում՝ Լե-Ալ թաղամասում։ Մասնաճյուղի թեման՝ «գեղեցիկ դարաշրջան»։
Միրաժների պալատ
Հսկայական կալեյդոսկոպ, շոու՝ 1001 գիշերից մինչև անանցանելի ջունգլիներ։
Կարևոր տեղեկություն
Թանգարանի մուտքը գտնվում է Փարիզի 9-րդ շրջանում։ Թանգարանի հասցեն՝ 10, Boulevard Montmartre — 75009 Paris: Մոտակա մետրոյի կայարանը՝ Grands Boulevards:
Աշխատանքային ժամերը. ամեն օր 10:00- 18:30, հանգստյան օրերին՝ մինչև 19:00։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ
Դաունթոն աբբայություն (ֆիլմ)
«Դաունթոն աբբայություն» (Downton Abbey) բրիտանական դրամատիկական ֆիլմ, որ նկարահանել է ռեժիսոր Մայքլ Էնգլերը Ջուլիան Ֆելոուզի սցենարի հիման վրա։ Ֆիլմը Ֆելոուզի ստեղծած համանուն սերիալի շարունակությունն է։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1927 թվականին։ Սյուժեի հիմքում ընկած է Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ V-ի և նրա կնոջ՝ Մարիայի այցը Քրոուլի ընտանիքի ամառանոց Յորքշիրում։
Ֆիլմը Մեծ Բրիտանիայում վարձույթի է հանվել 2019 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, Միացյալ Նահանգներում՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։
«Դաունթոն աբբայությունը» ընդհանուր առմամբ արժանացել է քննադատների դրական արձագանքներին և հավաքել 194 մլն $ համաշխարհային վարձույթում ։
Մշակում
«Դաունթոն աբբայություն» հեռուստասերիալի ցուցադրությունը, որը կազմված է եղել վեց եթերաշրջանից ու 52 սերիայից, Մեծ Բրիտանիայում ավարտվել է 2015 թվականի դեկտեմբերին (Միացյալ Նահանգներում՝ 2016 թվականի մարտին) ։ Եզրափակիչ սերիայի գործողությունները տեղի են ունեցել 1926 թվականի Ամանորի նախօրեին ։
2016 թվականի ապրիլին հայտնի է դարձել այն մասին, որ դիտարկվում է սերիալի շարունակությունը լիամետրաժ ֆիլմի տեսքով նկարահանելու հնարավորությունը, և Ջուլիան Ֆելոուզի հետ արդեն համաձայնություն է ձեռք բերվել սցենարի մշակման վերաբերյալ ։ 2017 թվականի սկզբին դերասանական կազմի բոլոր անդամներին ուղարկվել է ֆիլմի սցենարը ։
2018 թվականի հուլիսի 13-ին սերիալի թվիթթերյան էջում հրապարակվել է պաշտոնական տեղեկություն այն մասին, որ Դաունթոն աբբայության մասին նկարահանվելու է լիամետրաժ ֆիլմ, և ֆիլմի արտադրությունն սկսվելու է 2018 թվականի ամռանը։ Սցենարիստը դարձել է Ջուլիան Ֆելոուզը, իսկ ռեժիսոր՝ Բրայան Փերսիվելը ։ Ֆիլմի տեղայնացնողներ են դարձել Focus Features և Universal Pictures International ընկերությունները ։ 2018 թվականի օգոստոսի վերջին հայտնի է դարձել, որ Փերսիվելը հեռացել է ռեժիսորի պաշտոնից, և նրա տեղն զբաղեցրել է Մայքլ Էնգլերը ։
«Դաունթոնի աբբայության» սյուժեն հիմնվծ է բրիտանական թագավորական ընտանիքի՝ Յոքշիրում գտնվող Վենթվորթ Վուդհաուս կալվածք այցելության վրա, որը տեղի է ունեցել 1912 թվականին։ Իրական պատմական իրադարձությունների հետ իրենց կապի շնորհիվ այդ կալվածքն է ընտրվել որպես նկարահանումների վայր ։
Քասթինգ
2018 թվականի ամռանը հեռուստասերիալի հիմնական դերասանական կազմի մասնակիցները, այդ թվում՝ Հյու Բոնևիլը, Էլիզաբեթ Մաքհովերնը, Միշել Դոքերին, Լորա Քարմայքլը, Ջոան Ֆրոգաթն ու Մեգի Սմիթը, հաստատել են, որ մարմնավորելու են իրենց կերրպարներին ֆիլմում ։
Լիլի Ջեյմսը հայտարարել է, որ չի նկարահանվելու լիամետրաժ ֆիլմում, որովհետև իր մարմնավորած կերպարը՝ լեդի Ռոուզ Մաքքլերը, գնացել է Նյու Յորք, և բոլորովին շինծու կլիներ վերադարձնել նրան առանց լիարժեք սյուժետային գծի ։ Էդվարդ Սփելիրսը, որը մարմնավորել է լաքեյ Ջիմի Քենտին երեք եթերաշրջանների ընթացքում, նույնպես հայտնել է, որ չի մասնակցելու ֆիլմի նկարահանումներին ։
2018 թվականի օգոստոսին հայտնի է դարձել, որ դերասանական կազմին են միացել «նորեկներ»՝ Իմելդա Սթոնթոնը, Ջերալդին Ջեյմս, Սայմոն Ջոնսը, Դևիդ Հեյգը, Քեյթ Ֆիլիպսը և Սթիվեն Քեմփբել Մուրը ։ 2019 թվականի մայիսին հայտնի է դարձել, որ Սայմոն Ջոնն ու Ջերալդին Ջեյմսը կատարել են թագավորի ու թագուհու դերերը համապատասխանաբար, իսկ Դևիդ Հեյգը՝ թագավորի ծառայապետի ։ 2018 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվել է, որ Մեթյու Գուդը, որը սերիալի եզրափակիչ եթերաշրջանում մարմնավորել է լեդի Մերիի ամուսնու՝ Հենրի Թալբոթին, նույնպես հայտնվելու է ֆիլմում, իսկ Ջիմ Քարթերը, Բրենդան Քոյլը, Քևին Դոյլը, Հարրի Հեդոն-Փեթոնը, Ռոբ Ջեյմս-Քոլլերը, Ալեն Լիչը, Ֆիլիս Լոգանը, Սոֆի Մաքշերը, Նիկոլ Լեսլին և Պենելոպա Ուիլթոնը վերադառնալու են իրենց դերերին ։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են Լոնդոնում 2018 թվականի օգոստոսի վերջին ։ Նկարահանման հիմնական հրապարակը, ինչպես հեռուստասերիալի դեպքում, եղել է Հայքլեր ամրոցը Հեմփշիր կոմսությունում ։ Յորքշիրի Վենթվորթ Վուդհաուս կալվածքում, որտեղ 1912 թվականին հյուրընկալվել է թագավորական շքախումբը, անցկացվել են պարահանդեսի նկարահանումները ։ Սեպտեմբերին Լաքոքում (Ուիլթշիր) անցացվել են նկարահանումներ Հյու Բոնեվիլի, Միշել Դոքերիի Ալեն Լիչի և Լորա Քարմայքլի մասնակցությամբ։ Այտդեղ նկարահանվել են տոնախմբության տեսարանները, որոնց մասնակցել են Թագավորական հրետանային գնդի զինվորներ և ձիեր ։ Ֆիլմի նկարահանումներն ավարտվել են 2018 թվականի նոյեմբերին ։
Վարձույթ
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Լոնդոնում՝ Լեսթեր Սքվերում ։ Մեծ Բրիտանիայում այն վարձույթի է հանվել 2019 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, Միացյալ Նահանգներում՝ նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին ։
Շահույթ
«Դաունթոն աբբայություն» ֆիլմի շահույթը համաշխարհային վարձույթում հասել է 194,1 մլն դոլարի (ԱՄՆ-ում և Կանադայում՝ 96,9 մլն $, այլ երկրներում՝ 97,3 մլն $) ։
Ըստ նախնական գնահատականների՝ Միացյալ Նահանգներում առաջին ուիքենդին սպասվել է շուրջ 16-25 մլն $ շահույթ 3076 կինոթատրոններում ։ Սակայն առաջին օրն այն հավաքել է 13 млн $ (այդ թվում՝ 2,1 մլն $ հինգշաբթի տեղի ունեցած նախադիտումներում), ինչից հետո նախատեսված շահույթի գումարը բարձրացվել են մինչև 31 մլն դոլար։ Ըստ առաջին ուիքենդի արդյունքների՝ «Դաունթոն աբբայություն» ֆիլմն արդարացրել է կանխատեսումները՝ զբաղեցնելով բոքս-օֆիսի առաջին հորիզոնականը և հավաքելով 31 մլն դոլար, ինչը դարձել է ռեկորդային բացահայտում Focus Features ընկերության համար ։ Երկրորդ ուիքենդին ֆիլմը հավաքել է 14,3 մլն դոլար և զբաղեցրել երկրորդ հորիզոնականը՝ առաջատարի դիրքը զիջելով «Էվերեստ» մուլտֆիլմին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
F-35
Լոքհիդ Մարտինի գլխավորած համընկերությունում ներառվել են նաև Northrop Grumman Corporation, Pratt & Whitney, Rolls-Royce plc, Allison և British Aerospace։ Առանձին հանգույցների մշակմանը մասնակցել են Skunk works և Aeronautical Systems։
JSF ծրագիր
F-35 կառուցվածքն ընտրվել է 2001 թվականին՝ JSF ծրագրով (Joint Strike Fighter, միասնական հարվածող գործիք) Բոինգ (մոդել X-32) և Լոքհիդ Մարտին (մոդել X-35) անցկացված մրցույթի արդյունքում։ Ծրագիրը նախատեսում էր միասնական կործանիչ մոդելի ստեղծում ռազմաօդային ու ռազմածովային ուժերի և ծովային հետևակի համար՝ կրճատված թռիչքի, ինչպես նաև ուղղահայաց թռիչքի և վայրէջքի հնարավորությամբ՝ F-16, A-10, F/A-18, AV-8B մոդելներին փոխարինելու համար։ Նախատեսվել է նաև բրիտանական Sea Harrier-ին փոխարինելու համար։ Ընկերության երրորդ մոդելը Մաքդոննել Դուգլասը մերժել է կառուցվածքի բարդության պատճառով։
Արդյունքում որոշվել է մշակել ՆԱՏՕ-ի երկրների կործանիչ-ռմբակոծիչների միասնական նախագծեր՝ ցամաքում և ծովում տեղակայելու համար։ Ծրագիրը համատեղ ֆինանսավորել են ԱՄՆ-ը և Մեծ Բրիտանիան (2,5 մլրդ դոլար), Իտալիան (1,0 մլրդ դոլար), Նիդեռլանդները (800 մլն դոլար), Կանադան (440 մլն դոլար), Թուրքիան (175 մլն դոլար), Ավստրալիան (144 մլն դոլար), Նորվեգիան (122 մլն դոլար) և Դանիան (110 մլն դոլար)։ Ինքնաթիռների մշակման և ձեռքբերման համար նախատեսվել է ծախսել 233 մլրդ դոլար, սակայն ծրագիրը զգալիորեն ձգձգվել է և դուրս է եկել բյուջեի սահմաններից։ Ըստ կանխատեսումների՝ ԱՄՆ-ի ծախսերը հաջորդ 15 տարիների ընթացքում կկազմեն 379 մլրդ դոլար։ Բարձր գնի, ձեռք բերվող ինքնաթիռների մեծ քանակի և դրանց երկարատև շահագործման պլանների պատճառով F-35-ի սպասարկման և արդիականացման գումարային ծախսերը, ի վերջո, 50 տարի անց կարող են գերազանցել 1 տրիլիոն դոլարը ։
Փորձարկումներ
2012 թվականիի հունվարին f16.net վեբ-ռեսուրսում բաց հասանելիությամբ հրապարակվել են ԱՄՆ ՊՆ 2011 թվականի նոյեմբեր ամսվա զեկույցի մանրամասները, ըստ որի՝ ԱՄՆ-ի ռազմածովային ավիացիայի Լեյքհյորս բազայում ավիակիրի տախտակամածի իմիտատորի վրա 2011 թվականի օգոստոսին անցկացված փորձարկումների ժամանակ F-35C երրորդ նախատիպի բոլոր ութ վայրէջքների անհաջողության (ութ փորձերից ոչ մեկում F-35C-ի կեռը չի կարողացել կառչել աերոֆինիշյորի ճոպանին) պատճառը եղել են կառուցվածքային լուրջ սխալները, մասնավորապես՝ կեռի հպման կետի ու շասիի հիմնական հենակների միջև ընկած փոքր հեռավորությունը։ Հետագա փորձարկումների ընթացքում կատարվել է նվազագույնը երեք հաջող կառչում (3-ը` 2011 թվականի նոյեմբերի սկզբին), սակայն, ակնհայտ է, որ առանց կառուցվածքային լուրջ փոփոխություններ կատարելու օդանավն ի վիճակի չէ հուսալի վայրէջք կատարել ավիակիրի վրա։ Որպես առավել հավանական լուծում առաջարկվել է երկարացված շարժական կեռի օգտագործումը, բայց այդ դեպքում տեխնոլոգիական առումով դժվար կլիներ ապահովել անհրաժեշտ ամրություն ։
Փորձարկումներ ավիակիր նավերի վրա
F-35C ինքնաթիռի տախտակամածային տարբերակի առաջին անհաջող թռիչքը տեղի է ունեցել 2009 թվականին։
2011 թվականի հոկտեմբերի 3-ին F-35B (BF-2 տ/հ) ինքնաթիռը ծովային հետևակի կորպուսի փոխգնդապետ Ֆրեդ Շենկի ղեկավարությամբ առաջին անգամ վայրէջք է կատարել ծովում գտնվող «Ուոսպ» ունիվերսալ դեսանտային նավի (USS Wasp) վրա ։ Նույն օրը կատարվել են մի քանի թռիչքներ ու վայրէջքներ տախտակամածի վրա, իսկ ընդհանուր առմամբ՝ առաջին երկու օրվա ընթացքում կատարվել է 6 թռիքչ և վայրէջք՝ չհաշված ևս մեկ վայրէջքը նավի վրա իջնելու ժամանակ ։ Երկրորդ ինքնաթիռը՝ տ/հ BF-4, փորձարկման է ժամանել հոկտեմբերի 6-ին ։
2011 թվականի հոկտեմբերի 21-ին F-35B մոդիֆիկացման ծովային փորձարկումների նախատեսված երեք փուլերից առաջինը հաջողությամբ ավարտվել է։ Ընդհանուր առմամբ կատարվել է 72 թռիչք և վայրէջք նավի վրա։ Նախատեսվել է, որ հաջորդ անգամ F-35B-ը պետք է տախտակամած վերադառնա 2013 թվականին՝ DT-2 սերիայի փորձարկման ժամանակ ։
2014 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ փորձարկման ծրագրի ընթացքում, F-35C նախատիպերից մեկն առաջին անգամ վայրէջք է կատարել «Նիմից» ավիակիրի վրա։ Ավիրակիրի աերոֆինիշյորին ամբողջական կառչմամբ վայրէջք է կատարել F-35C երրորդ նախատիպը (տախտակամած CF-3), իսկ նրանից հետո տախտակամածին իջել է F-35C հինգերորդ թռիչքային նախատիպը (տախտակամած CF-5):
2015 թվականի վերջին ռազմածովային նավատորմի համար նախատեսված տարբերակում հայտնաբերվել են, ր կատարվել էին սխալներ մեքենայի նախագծման և արտադրության փուլում ։
Արտադրություն
2011 թվականի  փետրվարի 25-ին առաջին անգամ օդ է բարձրացել սերիական արտադրության առաջին F-35 – AF-6 ինքնաթիռը, իսկ մայիսի 6-ին առաջին սերիական արտադրության ինքնաթիռը (որը եղել է սերիական արտադրության հաջորդ ինքնաթիռը՝ AF-7, AF-6-ը փոխանցվել է մեկ շաբաթ անց) փոխանցվել է ԱՄՆ-ի օդուժին ։ Օդանավը հանձնվել է Կալիֆորնիայի «Էդվարդս» ռազմաօդային բազային (կործանիչը, որը գտնվում էր մշակման փուլում, առաքվել էր զորքերին, նախքան այն սպառազինության մեջ ընդունելը, իսկ Էդվարդս բազայում օդուժի փորձարկող օդաչուները անցկացրել էին կործանիչի վերջնական փորձարկումները)։
Գնումների ծրագրեր    ։
2010 թվականի մարտի կեսերին հաղորդագրություն է հայտնվել, որ Դանիան հրաժարվել է F-35 ինքնաթիռների գնման պլաններից, սակայն ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ 2012 թվականին ծրագրված է բաց մրցույթի անցկացում, որտեղ որպես F-35-ի հիմնական մրցակիցներ հանդես կգան F/A-18E/F «Super Hornet» և  Saab JAS 39 Gripen ինքնաթիռները ։ 2016 թվականի հունիսին Դանիայի պառլամենտը պայմանավորվել է 20 միլիարդ կրոն (3 միլիարդ դոլար) հատկացնել 27 F-35 ինքնաթիռ գնելու համար` հնացող  կործանիչների փոխարինման համար ։
2011 թվականին Ավստրալիայում  բանակցություններ են ընթացել հարյուրավոր F-35A Lightning II կործանիչների գնումից հրաժարվելու շուրջ։ Ավստրալիան երկու տարով հետաձգել է կործանիչների գնումը։ Ըստ Ավստրալիայի Ռազմավարական քաղաքականության ինստիտուտի զեկույցի՝ պլանավորված գործարքի հիմնական բացասական գործոնները F-35-ի արժեքի գերագնահատումն էր գրեթե երկու անգամ և օդանավերի մատակարարման հետաձգումը մինչև 7 տարի ։ Ենթադրվել է, որ այդ հետաձգված գնման արդյունքում Ավստրալիան ձեռք կբերի F/A-18F Super Hornet ինքնաթիռների լրացուցիչ խմբաքանակ՝ ևս 24 հատ, իսկ արդեն սպառազինության մեջ առկա F/A-18F ինքնաթիռների կեսը կվերափոխվի ՌԷՊ EA-18 Growler ինքնաթիռների։
2010 թվականի հոկտեմբերին Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը պայմանավորվել են F-35 քսան կործանիչների առաջին խմբաքանակի գնման վերաբերյալ (մեկ ինքնաթիռի համար նախատեսվել է վճարել 96 միլիոն դոլար, ընդհանուր գործարքի գումարը՝ 2,75 միլիարդ դոլար) ։ Իսրայելը Միացյալ Նահանգներից թույլտվություն է խնդրել՝ ձեռք բերված ինքնաթիռների վրա տեղադրելու մի շարք լրացուցիչ համակարգեր սեփական ավիոնիկայից և զենքի զարգացումներից , և 2010 թվականի սեպտեմբերի վերջին ստացվել է այդպիսի մասնակի թույլտվություն։ Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ն առաջարկել է պայման, որ եթե Իսրայելի պաշտպանության նախարարությունը մեծացնի F-35-ի պատվերը, ապա նրան կթույլատրվի ավելի շատ օգտագործել իր սեփական համակարգերից ու զենքերից ։ 2011 թվականի հունիսի վերջին Իսրայելի ռազմաօդային ուժերն իրենց  մասնագետներին ուղարկել են Միացյալ Նահանգներ, որտեղ նրանք պետք է գլխավորեին ինքնաթիռի իսրայելական տարբերակը՝ F-35I, մշակող խումբը։ Հայտնի է դարձել, որ նրանք պետք  է աշխատեին Պենտագոնի և Լոքհիդ Մարտինի ներկայացուցիչների հետ՝ կործանիչում իսրայելական տեխնոլոգիաների ինտեգրմանը վերաբերող հարցերի շուրջ։ Երկրի զինված ուժերի գլխավոր շտաբում զենքի ձեռքբերման երկարաժամկետ ծրագրի վերաբերյալ համաձայնության շրջանակներում նախատեսվել է գնել առնվազն ևս 20 կործանիչ, որպեսզի մինչև 2020 թվականը նրանց թիվը հասցվի 40 միավորի ։ Իսրայել կործանիչների մատակարարումը նախատեսվել է սկսել 2016 թվականի երկրորդ կեսին՝ առաջին F-35 էսկադրիլիայի համար առաջին երկու ինքնաթիռներն ուղարկելով Իսրայել ։ Իսրայելական ռազմաօդային ուժերը հույս են ունեցել, որ Պենտագոնից թույլտվություն կստանան սկսելու մարզել իր օդուժի օդաչուներին նախքան 2016 թվականը՝ այն նույն ժամանակ, երբ ամերիկացի օդաչուները սկսելու էին մարզվել նոր կործանիչի վրա ։
2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին առաջին «միջազգային» F-35 (դա եղել է F-35B տ/հ BK-1, որը նախատեսված էր Բրիտանիայի ռազմաօդային ուժերի համար) դուրս է եկել հավաքման արտադրամասից։ Նրա առաջին թռիչքը պլանավորվել էր առաջիկա ամիսներին, իսկ հաճախորդին փոխանցումը՝ 2012 թվականին ։ Անգլիայում նախատեսվել է, որ օդանավը պետք է օգտագործվեր ինչպես վերջնական փորձարկումների, այնպես էլ թռիչքային և տեխնիկական անձնակազմի նախապատրաստման համար։
2012 թվականի ապրիլի 13-ին առաջին թռիչքն է կատարել BK-1 սերիական համարով ինքնաթիռը՝ Մեծ Բրիտանիայի համար և առհասարակ արտասահմանյան գործընկերների համար նախատեսված առաջին ինքնաթիռը ։
2012 թվականի օգոստոսի 6-ին իր առաջին թռիչքն է կատարել AN—1 սերիական համարով F-35A ինքնաթիռը՝ Նիդեռլանդների համար առաջին ինքնաթիռը և այդ մոդիֆիկացիայի «արտասահմանյան» մեքենաներից առաջինը ։
Դեկտեմբերի սկզբին Լոքհիդ Մարտինն ավարտել է չորրորդ արտադրական շարքի վերջին մեքենայի հավաքումը, իսկ տասը ինքնաթիռներ արդեն կատարել են իրենց առաջին թռիչքները։ Զեկուցվել է, որ մինչև 2012 թվականի վերջ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի Էգլին բազան պետք է ստանա 20 սերիական F-35 կործանիչ օդաչուների և ցամաքային տեխնիկական անձնակազմի նախապատրաստման համար ։
2013 թվականի հունիսի 19-ին Լոկհիդ Մարտինի փոխնախագահ Սթիվ Օ’Բրայենը Le Bourget ավիասրահում հայտարարել է. «Իսրայելը կլինի առաջին երկիրը Միացյալ Նահանգներից հետո, որը ձեռք կբերի նոր սերնդի F-35 կործանիչներ»։ Առաջին խմբաքանակը Իսրայել կհասննի 2016- թվականի վերջին ։ 2014 թվականի հոկտեմբերին ԱՄՆ կատարած այցի ընթացքում Իսրայելի պաշտպանության նախարար Մոշե Յաալոնը համաձայնություն է ձեռք բերել հինգերորդ սերնդի F-35 մարտական ​​ինքնաթիռի երկրորդ խմբաքանակի վերաբերյալ։ Լոքհիդ Մարտինը պարտավորվել է ևս 25 հատ F-35 ինքնաթիռներ առաքել Իսրայել։ Այսպիսով, Իսրայելի պաշտպանության բանակի զինանոցում այդ տեսակի ինքնաթիռների ընդհանուր թիվը պետք է հասներ 44-ի  ։ 2016 թվականի նոյեմբերի 28-ին Իսրայելի անվտանգության կաբինետը հավանություն է տվել 17 միավոր F-35-ի գնմանը, իսկ պատվիրված ինքնաթիռների ընդհանուր քանակը կազմել է 50 միավոր ։
Ընդհանուր առմամբ, Իտալիան նախատեսել է ձեռք բերել 60 F-35A կործանիչ, ծրագրվել է 8 միավորի առաքում։ Ի լրումն F-35A-ի, Իտալիան պատվիրել է 30 միավոր F-35B կործանիչ` 15-ը Իտալիայի ռազմաօդային ուժերի և 15-ը` իտալական նավատորմի համար։ 2018 թվականի դրությամբ՝ Իտալիան ստացել է մեկ F-35B կործանիչ ։
Արտասահմանում
F-35 արտադրող իտալական գործարանը, որը տեղակայված է Նովարայում (FACO (Final Assembly and Check Out)՝ Կամերիի (Հյուսիսային Իտալիա), միակն է ԱՄՆ սահմաններից դուրս, որտեղ թողարկում են այդ կործանիչները։ 2015 թվականի մարտի սկզբին Իտալիայում հավաքման  կոնվեյերից դուրս է եկել ԱՄՆ-ի սահմաններից դուրս հավաքված առաջին F-35 կործանիչը, որը կոչվում էր AL—1։ Այն դարձել է այդ գործարանում հավաքված ութ մեքենաներից առաջինը։ 2017 թվականի մայիսին Իտալիայում թողարկել է 119 կործանիչներից առաջինը, որը հետագայում ուղարկվել է Մերիլենդ (ԱՄՆ)՝ անձնակազմի սերտիֆիկացման և ուսուցման համար ։
Իտալիան մտադիր է եղել կատարել F-35-ի ինչպես իր (նախկինում ծրագրված 131 կործանիչի պատվերը կրճատվել էր մինչև 90 մեքենա), այնպես էլ Նիդեռլանդների ռազմաօդային ուժերի համար նախատեսված կործանիչների հավաքումը ։
Արժեք
2011 թվականի ապրիլին ինքնաթիռի մշակման համար ծախսվել է ավելի քան 56 մլրդ դոլար։ Նորընտիր նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարության համաձայն՝ նախագծի ամբողջական արժեքը կազմել է 400 միլիարդ դոլար (2013 թվականի 380-ի փոխարեն ), միջին հաշվով մեկ մեքենայի արժեքը գերազանցել է 150 միլիոնը՝ առանց զենքի և պահպանման ծախսերի (24000 ժամում, ինչը մոտ է F-16 թռիչքի ժամին), ամբողջ արժեքը վերաբերում է բոլոր (ավելի քան 2000) օդանավերի ձեռքբերման պլանին , և միայն գնումներից հրաժարվելը կարող է նվազեցնել գումարը։
Արժեքը, ինչպես փոքր խմբաքանակի (LRIP) այնպես էլ խոշոր խմբաքանակի (FRP) նմուշների համար։
2012 թվականի փետրվարի 15-ին հայտարարվել էր ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարության որոշումը՝ հետաձգել ընդհանուր առմամբ 179 միավոր F-35 կործանիչների գնումը։ Նույն օրը Իտալիայի պաշտպանության նախարար Ջամպաոլո Դի Պաոլան հայտարարել է F-35-ի պատվերը 131-ից 90-ի կրճատելու մտադրության մասին։ Նախարարի խոսքով՝ Իտալիան F-35 ծրագրի վրա ընդհանուր առմամբ ծախսել է 2,5 մլրդ եվրո  ։
2014 թվականի նոյեմբերին Լոքհիդ-Մարտինը և ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը պայմանագիր են կնքել F-35 ինքնաթիռների հերթական խմբաքանակի մատակարարման վերաբերյալ։ Գործարքի գումարը կազմել է 4,7 մլրդ դոլար։ Ընդհանուր առմամբ գնվել է 43 ինքնաթիռ, որոնցից 29-ը՝ ամերիկյան ՌՕՈՒ-ի համար։ Մնացածը նախատեսվել են Իսրայելին, Ճապոնիային, Նորվեգիային, Մեծ Բրիտանիային և Իտալիային մատակարարելու համար։ Օդանավի միջին գինը 3,5 %-ով ցածր է, քան նախորդ պայմանագրինը և 57 %-ով ցածր է, քան առաջին խմբաքանակինը։ A մոդիֆիկացիայի օդանավի արժեքը գնահատվել է 94,8 միլիոն դոլար, B-ն՝ 102 միլիոն  դոլար, ծովային ավիացիայի համար նախատեսված C-ն՝ 115,7 միլիոն դոլար։ Բոլոր այդ գները չեն ներառում շարժիչի գինը՝ հաշվի առնելով Pratt & Whitney ընկերության հետ 1,05 մլրդ դոլարի պայմանագիրը՝ օդանավերի այդ խմբաքանակի ավիացիոն շարժիչների մատակարարման համար, յուրաքանչյուր մոդիֆիկացիայի գինն աճում է մոտավորապես 24,4 մլն դոլարով՝ F-35A-ի համար կազմելով 119,2 մլն դոլար, F-35B-ի համար՝ 126,4 մլն դոլար և F-35C-ի համար՝ 140,1 մլն դոլար ։
Այն բանից հետո, երբ 2016 թվականի վերջին ընտրված նախագահ Դոնալդ Թրամփը քննադատության է ենթարկել նորագույն մարտական ինքնաթիռի ստեղծման ծրագիրն իր արժեքի պատճառով, Լոքհիդ-Մարտին կորպորացիան հայտարարել է 2019 թվականին F-35 կործանիչների արժեքը մինչև 85 մլն դոլար իջեցնելու մասին ։ 200 մեքենայի արտադրական գծում F-35-ի գինը կիջնի 85 միլիոն մեկ միավորի համար ։
2018 թվականի սեպտեմբերին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը և Լոքհիդ Մարտինը ավարտին են հասցրել 11,5 միլիարդ դոլար արժողությամբ պայմանագիրը և F-35 կործանիչների 11-րդ խմբաքանակի 141 ինքնաթիռի մատակարարումը՝ միավորի ամենացածր գներով ծրագրի պատմության մեջ։ Օդանավի արժեքը կրճատվել է արդեն 11-րդ տարին անընդմեջ։ Մեկ F-35A-ի գինը, ներառյալ պլաների և շարժիչի գինը, կազմել է 89,2 միլիոն դոլար (5,4 % ցածր է նախորդ խմբաքանակի համեմատ` 94.3 միլիոն)։ F-35B-ի գինը իջեցվել է մինչև 115,5 միլիոն (կազմել է 122,4 միլիոն), F-35C-ի գինը` 107,7 միլիոն (եղել է 121,2 միլիոն)։ Նպատակ է դրվել մինչև 2020 թվականը մեկ F-35A- ի արժեքը հասցնել 80 միլիոն դոլարի ։
Կառուցվածք
F-35-ի վրա օգտագործվել են բազմաթիվ տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք մշակվել էին F-22-ի վրա։ Սերիական տարբեակների նշանակում՝ F-35A (ստանդարտ թռիքչով և վայրէջքով), F-35B (կարճ թռիչքով և ուղղահայաց վայրէջքով) և F-35C (թռիքչ ավիրակիրի տախտակամածից կատապուլտի միջոցով, իսկ տախտակամածի վրա վայրէջքը՝ աերոֆինիշյորի օգտագործմամբ)։
Ավիակիր բազավորում
F-35C-ի տարբերակիչ առանձնահատկությունները, համեմատած F-35A-իի (ստանդարտ թռիչք և վայրէջք) և F-35B-ի (կարճատև թռիչք և ուղղահայաց վայրէջքի) տարբերակների հետ, այն է, որ կործանիչի թռիչքն իրականացվում է կատապուլտի օգտագործմամբ և ավիրակիրի տախտակամածի վրա վայրէջքը՝ աերոֆինիշյորի օգտագործմամբ։ Գերծանրաբեռնվածության պատճառով F-35C-ի ներքին դիզայնը պարզեցվել է։ Օդանավի պոչի հատվածը պարունակում է տիտանից պատրաստված տարրեր։ Այլ տարբերակների համեմատությամբ՝ F-35C-ն ունի թևի 30 %-ով ավելի մեծ մակերես, մեծացել է պոչի նեցուկի մակերեսը և ղեկավարման մակերևույթները, հագեցված է վերջային էլենորներով՝ ավիրակիրի տախտակամածին վայրէջքի ցածր արագության ժամանակ բարձր վերահսկելիություն ապահովելու համար։
Թև
F-35 Lightning II թևերը արտադրվել են Իսրայելում՝ IAI-ի (Israel Aerospace Industry) գործարաններում։ Լոքհիդ Մարտինի հետ պայմանագիրը ստորագրվել է 10-15 տարով, պայմանագրի գումարը 2,5 միլիարդ դոլար է։ 2013 թվականին IAI-ն արդեն սկսել է F-35-ի թևերի հավաքման համար հավաքման գծի կառուցումը ։ Մինչև 2016 թվականը իսրայելական արտադրողները արտադրելու են աշխարհում արտադրվող թևերի մեկ երրորդը F-35-ի համար, ինչը տարեկան մոտ ութ հարյուր միավոր է ։
Գերձայնային թռիչք
Ըստ պաշտոնապես հայտարարված բնութագրերի, F-35- ը չունի գերձայնային արագությամբ նավարկելու նավարկություն՝ առանց հետագա օգտագործման օգտագործման։ Սակայն, ըստ Lockheed Martin- ի փոխնախագահ Սթիվեն Օ'Բրայանի, կործանիչը կարող է թռչել M = 1.2 համապատասխան արագությամբ (այսինքն՝ ձայնի արագության 1.2 անգամ ավելի արագ)`ավելի քան 40240 կմ-ով։ առանց միացնելու հետևորդը ։
Ուղղահայաց տեղափոխում և վայրէջք
(SVP) F-35B կործանիչի մի տարբերակ, որն ունի կարճ բեռնաթափում և ուղղահայաց վայրէջք, որը նախատեսված է ավիափոխադրողների համար, որոնք հագեցված  չեն քարաձիգներով (թեթև ինքնաթիռներ, խոշոր վայրէջքային նավեր), ունակ է իրականացնել ուղղահայաց բեռնաթափում  ։
Դա անելու համար F-35B շարժիչի վարդակը պտտվում է ներքև` 95 ° -ով։ Կրուիզացիայի ընթացքում վերելակի օդափոխիչը կանգնում է և փակվում թևերով։ Պայթյունի ընթացքում ծնոտի կառավարումը ապահովվում է շարժիչի լրացուցիչ վարդակներով, որոնք կարող են շեղվել ձախից և աջից։ Յուրաքանչյուր թևի վահանակի գլանափաթեթային կառավարման համար կան հիմնական շարժիչով աշխատող լրացուցիչ վարդակներ։ Գնդակը փոփոխվում է բարձրացնող օդափոխիչի և շարժիչի եզրագծով։
Թռիչքի ժամանակ օդանավի դիրքը լիովին վերահսկվում է ներսից՝ համակարգչի կողմից։ Սա ձեզ հնարավորություն է տալիս մեծապես պարզեցնել ինքնաթիռի վերահսկողությունը անալոգաների համեմատությամբ։ Բացի այդ, արտակարգ իրավիճակների դեպքում համակարգիչը կարողանում է որոշում կայացնել շատ ավելի շուտ, քան մարդը։
Ուղղահայաց հարվածը թույլ է տալիս F-35B- ին ուղղաթիռ տեղափոխել և վայրէջք կատարել ուղղահայաց ցածր մարտական ​​ծանրաբեռնվածության և թևերի վառելիքի տանկերի մեջ։ Ավելի մեծ ծանրաբեռնվածությամբ բեռնաթափման համար ուղղահայաց մղումը բավարար չէ, և բեռնաթափումն իրականացվում է փոքր բեռնաթափման միջոցով (այսպես կոչված, կրճատված ինքնաթիռ):Վայրէջքը նույնպես կարող է իրականացվել։ Գործնականում թռիչքի ընթացքում վառելիքի սպառման պատճառով օդանավի տեղափոխման զանգվածը շատ ավելի մեծ է, քան վայրէջքի զանգվածը։ Հետևաբար, որպես կանոն, բեռնաթափումը կրճատվում է, իսկ վայրէջքը ուղղահայաց է։ Հաշվի առնելով այս հանգամանքը F-35B- ի նման օդանավերը անգլերեն գրականության մեջ կոչվում են «կարճ օդանավակայան» և «Ուղղահայաց վայրէջք» (STOVL) օդանավ` կարճ հեռացման և ուղղահայաց վայրէջք կատարող ինքնաթիռ։ Ռուսալեզու աղբյուրներում չի օգտագործվում «SKVVP» հապավումը, իսկ «կրճատված ինքնաթիռի վայրէջք» նշանակում է թեթև ինքնաթիռներ, որոնք անպատրաստ տեղանքներից շահագործվում են։ Հետևաբար, F-35B- ը հաճախ անվանում են VTOL կամ SVP, չնայած որ ուղղահայաց բեռնաթափման հնարավորությունն իրականացվում է ինքնաթիռի կրճատված բեռով։
Տվյալների ալիքներ
Որպես F-35-ում տվյալների փոխանցման հիմնական ալիք օգտագործվում է MADL ( Բազմաֆունկցիոնալ Ընդլայնված Տվյալների Փոխանցման Ալիք )։
Այս լայնաշերտ ալիքը աշխատում է Ku-դիապազոնում, օգտագործելով բազմաթիվ միջոցներ, որոնք նպաստում են ալիքի դիմադրողականության բարձրացմանը և պաշտպանությանը, ինչպիսիք են աշխատանքային հաճախականության պսևդոսլուային վերակառուցումը (PPRCH), ուղղված ռադիոազդանշանին և այլն։
Օդաչուի սաղավարտը
Սա սաղավարտ է, որը թույլ կտա ապագա սերնդի ռեակտիվ կործանիչների օդաչուներին «տեսնել ինքնաթիռի խցիկի միջոցով» ։ Այն մշակվել է F-35 կործանիչ-ռմբակոծիչի համար և ներկայումս փորձարկվում է Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարության գիտահետազոտական բաժնի կողմից Ուիլթշիրում։
Փոխանակման վահանակում սովորական ցուցադրման փոխարեն, համակարգչային սինթեզված պատկերը ուղղակիորեն կուղարկվի օդաչուին ՝ նրան տրամադրելով թռիչքի, նավարկության և մարտական ​​գործողությունների համար անհրաժեշտ ցուցումներ։ Սկզբունքորեն նոր տեխնոլոգիա էր ՝ ինֆրակարմիր միջակայքում տեսողության հնարավորության գիտակցումը, այսինքն ՝ սաղավարտի օգնությամբ օդաչուն կարող է տեսնել նույնիսկ գիշերը։ Սաղավարտը թույլ է տալիս ինքնաբերաբար անցնել վիդեո ռեժիմների միջև։ Փաստորեն, օդանավը կարող է օդաչուի համար «թափանցիկ» դառնալ։ Նաև սաղավարտը հրամանի մի տեսակ է, օդային նշանակության բոլոր զենքերի բարձր ճշգրտության, թիրախային նշանակումը կապված է օդաչուի գլխի և աչքերի շարժումներին։
Առայժմ ստեղծվել է միայն փորձանմուշ։ Մոդելի մշակմամբ զբաղվում են բրիտանական Vision Systems International եւ Helmet Integrated Systems Limited ընկերությունները։
Իսրայելական Elbit Systems ընկերությունը, որը մասնագիտացած է սպառազինությունների տարբեր տեսակների մշակման և արդիականացման գործում, նրա ամերիկացի գործընկերը ՝ Rockwell Collins ընկերությունը, F-35C կործանիչների  փորձնական  համար սաղավարտներ կթողարկի։ Սաղավարտները կավելացվեն ինքնաթիռների ստանդարտ համալրմանը 2016 թվականից ։ -->
Տարբերակներ
Ինքնաթիռը ստեղծվել է երեք հիմնական տարբերակներով։ Բոլոր տարբերակները միասնական են 70-90 %-ով։ Բացի այդ, F-35-ում օգտագործվել են բազմաթիվ տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք մշակվել են F-22-ի համար։
F-35A
F-35A ինքնաթիռը նախատեսվել է ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի համար, այն F-35-ի առավել տեխնոլոգիական և, համապատասխանաբար, թեթև և էժան տարբերակն է։ Հենց այն կազմում գործընկեր երկրների կողմից գնումների և սպասվող զանգվածային արտահանման հիմքը։ Հագեցած է ներկառուցված քառափող 25 մմ տրամաչափի GAU-22/A թնդանոթով  ։
F-35B
F-35B ինքնաթիռը նախատեսվել է ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսի և Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական նավատորմի համար։ Հիմնական առանձնահատկությունը կրճատված թռիչքի և ուղղահայաց վայրէջքի հնարավորությունն է։ Հագեցած է 25 մմ Gau-22/A հրանոթով կախովի կոնտեյներով։
F-35C
2010 թվականի հոկտեմբերին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը հայտարարել է որոշումը Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական նավատորմի կառուցվող ավիակիրների սպառասզինման համար F-35B-ի փոխարեն կատապուլտային թռիչքով տարբերակի գերադասման մասին։ Որպես պատճառ նշվել են «մարտական ​​մեծ հնարավորությունները և երկար հեռահարությունը ցածր գնի դեպքում», սակայն 2012 թվականի մայիսի 9-ին որոշում է ընդունվել վերադառնալ F-35B-ի գնումների պլաններին։ Այս որոշման հիմնական պատճառը եղել է սեփական ինքնաթիռների արդիականացման համար մեծ ծախսեր (մոտ 3 միլիարդ դոլար) անել չցանկանալը ։
F-35C-ում հայտնաբերված խնդիրը գերձայնային արագությամբ երկարատև թռիչքի ունակ չլինելն է, հակառակ դեպքում ինքնաթիռը կարող է վնասվել և կորցնել թշնամու կողմից անտեսանելիությունը (այս խնդիրը կարող է անհնարին դարձնել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի կողմից թշնամու ինքնաթիռների գերձայնային գրավումն այս փոփոխության օգտագործմամբ). գերձայնային արագությամբ երկարատև թռիչքի դեպքում հնարավոր վնասներ կարող ստանալ ոչ միայն ինքնաթիռը, այլև պոչային հատվածում տեղակայված բազմաթիվ ալեհավաքները։ Խնդրի մասին հայտնի է դարձել դեռևս 2019 թվականին, դեկտեմբերին այդ հարցը փակվել է՝ «ուղղման պլաններ չկան» մեկնաբանությամբ ։
Մինչև 2023 թվականի ավարտ Raytheon ընկերությունը իրականացնելւ է F-35C պլատֆորմում JSOW-ER նորագույն ավիացիոն զինամթերքը ինտեգրումը։ F-35C զինանոցում նորագույն ռումբի ընդգրկումը ԱՄՆ ռազմածովային ուժերին միանգամայն նոր հնարավորություններ կտա։ Ռումբը Hamilton-Sundstrand TJ-150 տուրբոռեակտիվ շարժիչով վերազինելով՝ հնարավոր է ստեղծվել բարձրացնել նրա թռիչքների հեռավորությունը` մոտավորապես 100-130 կմ-ից (բազային տարբերակով) մինչև 560 կմ։ JSOW-ER-ի միջոցով հնարավոր է հարվածել լավ պաշտպանված օբյեկտներին՝ առանց հարվածող ինքնաթիռի՝ ՀՕՊ գրոհային գոտի մտնելու ։
Սպառազինություն
Անվանացանկ՝ օդ-օդ դասի AIM-9 Sidewinder, AIM-132 ASRAAM և  AIM-120 AMRAAM հրթիռներ,  ինչպես նաև Storm Shadow և AGM-158 JASSM թևավոր հրթիռներ, նշանառությունն ուղղելու հնարավորությամբ և մինչև 910 կգ քաշով JDAM ռումբեր, CBU-103, CBU-104 և CBU-105 WCMD (Wind-Corrected Munitions Dispencer) կլաստերային ռումբեր,  AGM-154 Joint Standoff Weapon կառավարվող ավիացիոն ռումբերը  և  Brimstone հակատանկային հրթիռներ ։
Բացի հիմնական պահանջներից, Նորվեգիան և Ավստրալիան ֆինանսավորում են F-35-ի համար Naval Strike Missile (NSM) խոստումնալից հականավային հրթիռ հարմարեցնելու աշխատանքները, որը կոչվում է Joint Strike Missile (JSM) ։
Ըստ արտադրողի՝ F-35-ը կկարողանա արձակել հրթիռներ և նշանառությունը կարգավորվող ռումբեր ներքին խցիկներից՝ իր գերձայնային առավելագույն արագությամբ թռչելիս ։ <!--
Միջուկային զենք
Մինչև 2017 թվականը, 4-րդ բլոկի ծրագրային ապահովման և ավիացիայի զարգացման մակարդակի հասնելուն պես, նախատեսվում է, որ F-35- ը հագեցած կլինի B61 մարտավարական միջուկային ռումբով։ Օդանավը կկարողանա կրել երկու զինամթերք ուժային ուժով 0,3-ից 340 կՏՏ-ի մեջ `TNT- ի համարժեքով, ներքին կախոցի վրա։ Սկզբնապես, այս պահանջը ներկայացվեց միայն F-35A- ին, այս հարցում այլ փոփոխությունների վերաբերյալ հստակ տեղեկություններ չկան։ F-35A- ն կփոխարինի F-16 կործանիչին ՝ որպես ՆԱՏՕ -ի մարտավարական միջուկային զենքի հիմնական կրող։
Թնդանոթի տեղադրում
Հատուկ F-35 կործանիչ-ռմբակոծիչի համար General Dynamics ընկերությունը ստեղծել է 25 մմ տրամաչափի Gau-22/A ավիացիոն չորստեղանի թնդանոթը։ Թնդանոթը մշակված է Gau-12-ի հիման վրա, որն օգտագործվում է AV-8 Harrier II ինքնաթիռների վրա։ Միավորների  քանակը 5-ից հասցվեց չորսի, ինչը մեզ հնարավորություն տվեց 20% -ով կրճատել քաշը և ծավալը 20% -ով և բարձրացնել ճշգրտությունը  ։
F-35A մոդիֆիկացիայի վրա հրացանը տեղադրվել է ինքնաթիռի ներսում, վերևում և փոքր-ինչ ետևում ձախ օդային ընդունումից ՝ 180 տուր զինամթերք։
F-35A կործանիչները զինված կլինեն Rheinmetall ընկերության արտադրության արկերով ՝ 25×137 մմ Frangible Armour Piercing (FAP), (ԱՄՆ ՌՕՈՒ-ում ունեն PGU-48/B պիտակավորում)։ Արկերը նախատեսված են ցամաքային եւ օդային թիրախների ոչնչացման համար, այդ թվում ՝ զրահապատ։ Ներսում PGU-48 / B է վոլֆրամ միջուկը, որը, թափանցող միջոցով խոչընդոտ, բաժանվում է փոքր տարրերի, դրանով իսկ ընդլայնելով տարածքը պարտությունից ։
Gau-22/A օդային շարժիչի առանձնահատկությունները։ -->
Մարտական կիրառություն
Առաջին անգամ մարտական պայմաններում F-35 ինքնաթիռն օգտագործվել է՝ Սիրիայում թիրախների խոցման համար Իսրայելի պաշտպանության բանակի կողմից 2018 թվականի մայիսին։ 2019 թվականին Իսրայելը շարունակել է հարվածներ հասցնել F-35-ի միջոցով ։
2018 թվականի սեպտեմբերի 27-ին մամուլը հայտնել է, որ ԱՄՆ-ի ծովային հետևակի կորպուսն առաջին անգամ F-35В ինքնաթիռներով հարված է հասցրել Աֆղանստանում «Թալիբան» խմբավորման դիրքերին ։ Հաղորդվել է «ավելի քան 100 մարտական թռիչքի» մասին դեպի Աֆղանստան, Իրաք և  Սիրիա՝ տարածաշրջանում «Ուոսպ» LHD-2 «Essex» ունիվերսալ դեսանտային նավի տեղակայման ընթացքում։
2019 թվականի ապրիլի 15-ին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ ՌՕՈՒ F-35A կործանիչների առաջին տեղակայման մասին՝ 388-րդ և 419-րդ կործանիչ ավիաթևերի կազմից։ Ինքնաթիռները  տեղակայվել են Էդ Դաֆրա քաղաքում գտնվող ամերիկյան ավիաբազայում (ԱՄԷ)։ Ապրիլի 26-ին նրանք սկսել են մարտական ​​պարեկային թռիչքները,  իսկ  ապրիլի 30-ին տրանսպորտային միջոցներից մեկը JDAM ընտանիքի կարգավորվող ռումբող օդային հարված է հասցրել ԴԱԻՇ զինյալների թունելի վրա՝  Իրաքի Վադի Աշայի մոտակայքում գտնվող զինամթերքի պահեստներին մոտ  ։
ԱՄՆ ՌՕՈՒ-ն առաջին անգամ F-35A-ը մարտական պայմաններում օգտագործել է 2019 թվականի ապրիլի 30-ին։ Երկու ինքնաթիռներ ավիահարված են հասցրել «Անսասան վճռականություն» գործողության շրջանակներում՝ Համրինում ԻՊ-ի կողմից զենք պահելու և տեղափոխելու համար օգտագործվող թունելների ցանցը ոչնչացնելու նպատակով ։
Վթարներ
2014 թվականի հունիսի 23-ին F-35A-ում ( չ/հ 10-5015)  ), որը գրանցված էր ԱՄՆ ռազմաօդային ուժեր 58-րդ կործանիչ էսկադրիլի  կազմում և դուրս էր եկել Ֆլորիդայում գտնվող «Էլգին» բազայից ուսումնական առաքելությամբ, շարժիչը այրվել է։  Օդաչուն ապահով կերպով ընդհատել է թռիչքը և դուրս եկել ինքնաթիռից։ Պատճառը եղել է շարժիչի օդափոխիչի ռոտորի երրորդ աստիճանի խափանումը։ F-35A-ն խիստ վնասվել է. անսարք ռոտորի շեղբերները կտրել են շարժիչի օդափոխիչի մարմինը, շարժիչի խցիկը, վառելիքի ներքին բաքը, ինչպես նաև  հիդրավլիկային և վառելիքային գծերը։ Վնասվածքն առաջացրել է վառելիքի և հիդրավլիկ հեղուկի արտահոսք, ինչը հանգեցրել է  ինքնաթիռի երկու երրորդի մասի հրդեհման։ Ըստ գնահատականների՝ դժբախտ պատահարից ընդհանուր վնասը գերազանցել է 50 մլն դոլարը   ։ Ինքնաթիռը դուրս է գրվել  ։
2016 թվականի սեպտեմբերին F-35A ինքնաթիռը (չ/հ 12-5052 ), որը գրանցված էր ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի՝ Արիզոնայի «Լյուկ» ավիաբազայում տեղակայված 61-րդ կործանիչ էսկադրիլիայում, բռնկվել է Այդահոյի «Մաունթին Հոմ» ավիաբազայի թռիչքուղում։ որը տեղակայված է տեղակայված    և  Արզինա բազայում ։ Շարժիչի գործարկման ընթացքում հրդեհ է բռնկվել օդանավի  նավախելային հատվածում։ Ենթադրյալ պատճառը եղել է F135 շարժիչի խափանումը։  Բժշկական կենտրոնում օդաչուի և ինքնաթիռի երեք մասնագետների բուժզննությունից հետո պարզվել է, որ նրանցից ոչ մեկը չի տուժել ։
2016 թվականի հոկտեմբերի 27-ին  F-35B ինքնաթիռը (չ/հ 168057  ), որը գրանցված էր ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսը  ծովային հարվածային կործանիչների 501-րդ ուսումնական էսկադրիլիայում,  վթարային վայրէջք է կատարել Հարավային Կարոլինայում տեղակայված ավիացիայի  «Բոֆորտ» բազայում։  Կործանիչն բռնկվել էր ուսումնական թռիչքի ժամանակ։ Ինքնաթիռը անվտանգ վայրէջք է կատարել, ոչ ոք չի տուժել։ Անվտանգության ռազմածովային կենտրոնի զեկույցում միջադեպը դասվել է «Ա» դասի,  ինչը է նշանակում, որ հասցված վնասը գնահատվել է 2 մլն դոլար և ավելի։ Կենտրոնի անվտանգության զեկույցում ասվում է, որ հրդեհ բռնկվել է ինքնաթիռի զինամթերքի խցիկում  ։  Պատճառը եղել է տեխնիկական առանձնահատկությունը՝ էլեկտրագծերի տեղադրումը հիդրավլիկ գծերին մոտ։ Ինքնաթիռը դուրս է գրվել   ։
ԶԼՄ-ներից ստացված չհաստատված տվյալների համաձայն՝ իսրայելական F-35-ը 2017 թվականի վերջին Սիրիայում իսրայելական օդային հարվածի ժամանակ վնասվել է ռուսական արտադրության C-200 հրթիռով, սակայն Իսրայելը պնդում է, որ իր F-35-ից մեկը վնասվել է, բայց թռչունի հետ բախվման հետևանքով ։
2018 թվականի օգոստոսի 22-ին F-35А ինքնաթիռը, որը գրանցված էր ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի 58-րդ կործանիչ էսկադրիլիայում, վթարային վայրէջք է կատարել Ֆլորիդայի Էգլին ավիաբազայում շասսի բարձրացված առջևի նեցուկով։ Դեպքի արդյունքում կարող էր տուժել EOTS օպտիկաէլեկտրոնային տեղակայման համակարգը     ։
2018 թվականի սեպտեմբերի 4-ին F-35C ինքնաթիռը, որը գրանցված էր ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հարվածային կործանիչների 125-րդ էսկադրիլիայում, ստացել է շարժիչի վնասվածք Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով օդում վերալիցքավորման վարժանքներ կատարելիս։ Լիցքավորման խողովկի կոնի բեկորները հայտնվել են շարժիչի մեջ։ Ինքնաթիռը հաջողությամբ վայրէջք է կատարել «Աբրահամ Լինքոլն» ավիակիրի տախտակամածին  ։