cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հեպատիտ B
Մեխանիզմներ
Հեպատիտ B վիրուսը սկզբում միջամտում է լյարդի ֆունկցիաների մեջ` կրկնապատկվելով հեպատոցիտներում։ Ֆունկցիոնալ ընկալիչը NTCP-ն է ։ Առկա են ապացույցներ, ըստ որի մարդու հեպատիտին մոտ բադի հեպատիտ B վիրուսի ընկալիչը կարբօքսիպեպտիդազա D է ։ Վիրիոնը կապվում է տիրոջ բջջին վիրիոնի մակերեսային անտիգենի նախա-S դոմենի միջոցով և հետագայում ներմուծվում են էնդոցիտոզի միջոցով։ Հեպատիտ B վիրուսի նախա-S-սպեցիֆիկ ընկալիչները հիմնականում արտահայտվում են հեպատոցիտների վրա։ Այնուամենայնիվ վիրուսային ԴՆԹ-ն և սպիտակուցները նաև հայտնաբերվել են արտալյարդային մասերում, ցույց տալով, որ հեպատիտ B վիրուսի բջջային ընկալիչները կարող են գոյություն ունենալ նաև արտալյարդային բջիջներում ։
Հեպատիտ B վիրուսով վարակման ժամանակ տիրոջ իմուն պատասխանը առաջացնում է ինչպես լյարդաբջջային վնասում, այնպես էլ վիրուսների հեռացում։ Չնայած նրան, որ բնածին իմուն պատասխանը նշանակալի դեր չի խաղում այս գործընթացներում, ադապտիվ իմուն պատասխանը` մասնավորապես վիրուս-սպեցիֆիկ ցիտոտոքսիկ T լիմֆոցիտները, նպաստում է լյարդի վնասման մեծ մասին, որը կապված է հեպատիտ B վիրուսի հետ։ Ցիտոտոքսիկ T լիմֆոցիտները ոչնչացնում են ինֆեկցիան` սպանելով վարակված բջիջները և արտադրելով հակավիրուսային ցիտոկիններ, որոնք հետագայում օգտագործվում են կենդանի հեպատոցիտներից վիրուսի մաքրման նպատակով ։ Չնայած նրան, որ լյարդի վնասումը նախաձեռնվում և միջնորդվում է T լիմֆոցիտներով, անտիգեն-ոչ սպեցիֆիկ բորբոքային բջիջները կարող են վատացնել T լիմֆոցիտներով միջնորդված իմունոախտաբանությունը, և թրոմբոցիտները, որոնք ակտիվացած են ինֆեկցիայի օջախում, կարող են խթանել T լիմֆոցիտների կուտակումը լյարդում ։
Ախտորոշում
Հեպատիտ B վիրուսով վարակման հայտնաբերման թեստերը, որոնց անվանում են փորձարկում և ներառում են շճային և արյան թեստեր, որոնք հայտնաբերում են կամ վիրուսային անտիգենը (վիրուսի կողմից արտադրված սպիտակուցներ) կամ տիրոջ կողմից արտադրված հակամարմինները։ Այս փորձարկումների մեկնաբանումը բավականին բարդ է ։
Հեպատիտ B-ի մակերեսային անտիգենը (HBsAg) շատ հաճախ օգտագործվում է ինֆեկցիայի առկայությունը ցուցադրելու համար։ Այն ինֆեկցիայի ժամանակ առաջին հայտնաբերվող վիրուսային անտիգենն է։ Այնուամենայնիվ, ինֆեկցիայի վաղ շրջանում այս անտիգենը կարող է առկա չլինել և ավելի ուշ շրջանում լինել չհայտնաբերվող, քանի որ այն մաքրվում է տիրոջ օրգանիզմի կողմից։ Վարակելի վիրիոնը պարունակում է ներքին «միջուկային մասնիկ», որը շրջապատում է վիրուսային գենոմը։ Իկոսաէդրիկ միջուկային մասնիկը կառուցված է միջուկային սպիտակուցի 180-240 պատճեններից, որի այլընտրանքային անունը հեպատիտ B միջուկային անտիգեն է կամ HBcAg: Այս պատուհանի ժամանակ, երբ տերը մնում է վարակված, բայց հաջողությամբ հեռացնում է վիրուսը, հեպատիտ B-ի միջուկային անտիգենի նկատմամբ սպեցիֆիկ իմունոգլոբուլին M (անգլ.՝ IgM) հակամարմինները կարող են լինել հիվանդության միակ շճաբանական ապացույցը։ Ուստի հեպատիտ B-ի ախտորոշման հետազոտությունների խմբերի մեծ մասի ժամանակ հայտնաբերվում է HBsAg-ն և ամբողջական հակա-HBc-ն (և' IgM և' IgG) :
HBs անտիգենի ի հայտ գալուց կարճ ժամանակ անց մեկ այլ անտիգեն է հայտնվում, որն անվանում են հեպատիտ B e անտիգեն (HBeAg): Ավանդաբար HBeAg-ի ներկայությունը տիրոջ շճային հեղուկում կապված է վիրուսային ռեպլիկացիայի (կրկնապատկում) ավելի բարձր մակարդակների և բարձրացած վարակելիության հետ։ Այնուամենայնիվ հեպատիտ B վիրուսի տարբեր տեսակները չեն արտադրում e անտիգեն, այնպես որ այս կանոնը միշտ չէ, որ ճիշտ է ։ Վարակի բնական ընթացքի ժամանակ HBe անտիգենը կարող է մաքրվել և դրանից հետո անմիջապես ծագում են e անտիգենի նկատմամբ հակամարմինները (հակա-HBe): Այս փոխակերպումը սովորաբար կապված է վիրուսային ռեպլիկացիայի դրամատիկ անկման հետ։
Եթե տիրոջ օրգանիզմը ընդունակ է մաքրել վարակը, ի վերջո HBs անտիգենը կդառնա չհայտնաբերվող և դրան կհետևի IgG հակամարմինների գրոհը վիրուսի մակերեսային անտիգենի և միջուկային անտիգենի վրա (հակա-HBs և հակա-HBc IgG) : HBs անտիգենի հեռացման և հակա-HBs-ի ի հայտ գալու միջև ժամանակահատվածը կոչվում է պատուհանային ժամանակահատված։ Այն մարդը, ում մոտ բացասական է HBs անտիգենը, բայց դրական է հակա-HBs, կամ մաքրվել է վիրուսից բնական ճանապարհով կամ նախկինում պատվատվել է։
Անհատները, ովքեր առնվազն վեց ամիս մնում են HBs անտիգեն դրական համարվում են հեպատիտ B վիրուս կրողներ ։ Վիրուսը կրողները կարող են ունենալ քրոնիկ հեպատիտ B, որը կարող է արտահայտվել շճային ալանին ամինոտրանսֆերազայի (ALT) մակարդակի բարձրացմամբ և լյարդի բորբոքմամբ, եթե նրանք գտնվում են քրոնիկ ինֆեկցիայի իմուն մաքրման փուլում։ Վիրուսը կրողները, որոնց մոտ կարգավիճակը դարձել է HBe անտիգեն բացասական` հատկապես նրանք, որոնք ձեռք են բերել վարակը չափահաս ժամանակ, ունեն շատ փոքր վիրուսային բազմացում և հետևաբար երկարատև բարդությունների և վարակը ուրիշներին փոխանցելու ռիսկը շատ փոքր է իրենց մոտ ։ Այնուամենայնիվ հնարավոր էանհատներին մտնել այսպես կոչված «իմունային փախուստի» մեջ HBe անտիգեն-բացասական հեպատիտով։
ՊՇՌ թեստերը (պոլիմերազային շղթայական ռեակցիա) զարգացել են հեպատիտ B վիրուսի ԴՆԹ-ի հայտնաբերման և քանակը (կոչվում է վիրուսային բեռ) չափելու համար կլինիկական նմուշում։ Այս թեստերը կիրառվում են մարդու ինֆեկցիոն կարգավիճակը գնահատելու և բուժման գործընթացը մշտադիտարկման ենթարկելու համար ։ Անհատները, որոնք ունեն բարձր վիրուսային բեռնվածություն, սովորաբար ունեն հախճապակյա հեպատոցիտներ բիոպսիայի վրա։
Պատվաստանյութ (վակցինա)
Տենոֆովիրը, որը տրվում է հղիության երկրորդ կամ երրորդ տրիմեստրում, կարող է իջեցնել վիրուսի փոխանցման ռիսկը մորից երեխային 77%-ով,երբ այն կիրառվում է հեպատիտ B վակցինայի և իմունոգլոբուլինի հետ միասին` հատկապես այն հղիների մոտ, ովքեր ունեն այս վիրուսի ԴՆԹ-ի բարձր մակարդակներ ։ Այնուամենայնիվ, չկա բավարար ապացույց նրա վերաբերյալ, որ միայն հեպատիտ B իմունոգլոբուլինը հղիության ընթացքում կարող է նվազեցնել վիրուսի փոխանցման մակարդակը նորածնի մոտ ։ Հղիության ընթացքում պտղի վարակումը կանխելու համար հեպատիտ B վակցինայի էֆֆեկտները գնահատելու համար ոչ մի ռանդոմիզացված հսկիչ հետազոտություն չի անցկացվել ։
Նրանք, ովքեր գտնվում են մարմնի հեղուկների (օրինակ արյան) ազդեցության ռիսկի տակ պետք է պատվաստվեն, եթե դեռ չեն արել ։ Ահնրաժեշտ է իրականացնել Էֆֆեկտիվ իմունիզացիան հաստատելու թեստ և վակցիանայի հետագա դոզաները տրվում են նրանց, ովքեր բավարար իմունիզացված չեն ։
10-22 տարվա ընթացքում կատարված հետազոտությունների ժամանակ պատվաստում ստացած և նորմալ իմուն համակարգ ունեցողների մոտ հեպատիտ B-ի ոչ մի դեպքեր չեն հայտնաբերվել։ Միայն հազվադեպ քրոնիկ ինֆեկցիաներ են գրանցվել ։ Պատվաստումը խորհուրդ է տրվում բարձր ռիսկի խմբում գտնվող մարդկանց` առողջապահության աշխատակիցներին, քրոնիկ երիկամային անբավարարությամբ մարդկանց, համասեռամոլներին ։
Հեպատիտ B վակցինայի երկու տեսակներն էլ` պլազմայից ստացած վակցինան և վերամիավորիչ վակցինան ունեն նման արդյունավետություն վարակը կանխարգելելու իմաստով` ինչպես առողջապահության աշխատակիցների, այնպես էլ քրոնիկ երիկամային անբավարարություն ունեցողների շրջանում ։ Բայց կա մի տարբերություն, որը նկատվել է առողջապահության աշխատակիցների մոտ, դա այն է, որ վերամիավորիչ վակցինայի ներմուծման միջմկանային ճանապարհը շատ ավելի արդյունավետ է համեմատած ենթամաշկային ճանապարհի ։
Այլ
Օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիայում փոխանցումը կանխելու համար հեպատիտ B-ով տղամարդկանց սպերմայի լվացման կարիք չկա, եթե կին զուգընկերը արդյունավետ պատվաստում է ստացել ։ Կանանց մոտ, ովքեր ունեն հեպատիտ B, վիրուսի փոխանցման ռիսկը մորից երեխային, ով ծնվել է արտամարմնային բեղմնավորման ճանապարհով, ոչնչով չի տարբերվում պատահական հղիանալու ժամանակ առաջացած ռիսկից ։
Ինֆեկցիայի բարձր ռիսկ ունեցողները պետք է ստուգվեն, քանի որ հիվանդների համար գոյություն ունի արդյունավետ բուժում ։ Մարդկանց խմբերը, որոնք կարիք ունեն սկրինինգի, ընդգրկում են մարդկանց, ովքեր չեն պատվաստվել, ինչպես նաև հետևյալ մարդիկ. մարդիկ, որոնք եկել են աշխարհի այն վայրերից, որտեղ մոտ 2%-ի մոտ առկա է հեպատիտ B, ՄԻԱՎ ունեցողները, ներերակային թմրամոլները, համասեռամոլները և հեպատիտ B-ով վարակվածների հետ ապրողները ։
Բուժում
Սուր հեպատիտ B ինֆեկցիան սովորաբար չի պահանջում բուժում և չափահասների մեծամասնության մոտ վարակը մաքրվում է պատահականորեն ։ Վաղ հակավիրուսային բուժումը կարող է պահանջվել մեկ տոկոսից ավելի քիչ մարդկանց համար, որոնց ինֆեկցիան շատ ագրեսիվ ընթացք ունի (սրընթաց հեպատիտ) և ովքեր ունեն իմունոդեֆիցիտ։ Մյուս կողմից, քրոնիկ ինֆեկցիայի բուժումը անհրաժեշտ է ցիռոզի և լյարդի քաղցկեղի ռիսկը նվազեցնելու համար։ Քրոնիկ վարակված անհատները, որոնց մոտ ստաբիլ բարձրացած է շճային ալանին ամինոտրանսֆերազայի` լյարդի վնասման նշան, և վիրուսի ԴՆԹ-ի մակարդակները, բուժման թեկնածուներ են ։ Բուժումը տևում է վեց ամսից մինչև մեկ տարի` կախված դեղամիջոցից և գենոտիպից ։ Ամեն դեպքում, երբ դեղամիջոցը ընդունվում է per os (բերանով) ճանապարհով, բուժման տևողությունը բազմազան է և սովորաբար մեկ տարուց ավելին է ։
Չնայած նրան, որ ոչ մի դեղամիջոց չի կարող օրգանիզմը մաքրել ինֆեկցիայից, իրենք կարող են դադարեցնել վիրուսի ռեպլիկացիան, հետևաբար նվազեցնել լյարդի վնասումը։ 2018 թվականի տվյալների համաձայն, ԱՄՆ-ում գոյություն ունեն 8 արտոնագրված դեղամիջոցներ հեպատիտ B ինֆեկցիայի բուժման համար։ Սրանց մեջ ներառված են հակավիրուսային դեղամիջոցներ լամիվուդինը, ադեֆովիրը, տենոֆովիր դիսոպրոքսիլը, տենոֆովիր ալաֆենամիդը, տելբիվուդինը և էնտեկավիրը, ինչպես նաև երկու իմունոմոդուլյատորները ինտերֆերոն ալֆա-2a-ն և պեգիլացված ինտերֆերոն ալֆա-2a-ն։ 2015 թվականին առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը առաջարկեց տենոֆովիրը և ենտեկավիրը որպես առաջնային դեղեր ։ Բուժման ամենաշատ կարիք ունեն ցիռոզ ունեցող մարդիկ ։
Ինտերֆերոնի կիրառումը, որը պահանջում է ներարկումներ ամեն օր կամ շաբաթը երեք անգամ, դուրս է մղվել երկար ազդող պեգիլացված ինտերֆերոնի կողմից, որը ներարկում են ընդամենը շաբաթը մեկ անգամ ։ Այնուամենայնիվ, որոշ անձանց մոտ բուժման նկատմամբ պատասխանի հավանակությունը ավելի մեծ է, քան մյուսների և դա կապված է ինֆեկցող վիրուսի գենոտիպի հետ կամ մարդու ժառանգականության հետ։ Բուժումը նվազեցնում է վիրուսային ռեպլիկացիան լյարդում, դրանով իսկ նվազեցնելով վիրուսային բեռնվածությունը (արյան մեջ հայտնաբերված վիրուսային մասնիկների քանակը) ։ Բուժման նկատմամբ պատասխանը տարբերվում է գենոտիպերի միջև։ Ինտերֆերոնով բուժումը կարող է առաջացնել e անտիգենի նկատմամբ 37% սերոկոնվերսիայի մակարդակ A գենոտիպում և 6% մակարդակ` D գենոտիպում։ B գենոտիպը ունի նույն սերոկոնվերսիայի մակարդակը, ինչ որ A տիպը, մինչդեռ C տիպը միայն 15% դեպքերում է ենթարկվում սերոկոնվերսիայի։ E անտիգենի անընդհատ կորուստը բուժումից հետո կազմում է 45% A և B գենոտիպերում և միայն 25-30% C և D գենոտիպերում ։
Կանխատեսում
{{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|<10}} {{legend|#fff200|10–20}} {{legend|#ffdc00|20–40}} {{legend|#ffc600|40–60}} {{legend|#ffb000|60–80}} {{legend|#ff9a00|80–100}}
{{legend|#ff8400|100–125}} {{legend|#ff6e00|125–150}} {{legend|#ff5800|150–200}} {{legend|#ff4200|200–250}} {{legend|#ff2c00|250–500}} {{legend|#cb0000|>500}}
]]Երեխաների մոտ վիրուսից ազատվելը ավելի քիչ հավանական է քան չափահասների մոտ։ 95%-ից ավել մարդիկ, ովքեր վարակվում են չափահաս կամ մեծ երեխա ժամանակ ամբողջապես կառողջանան և կզարգացնեն իմուն պաշտպանություն վիրուսի նկատմամբ։ Այնուամենայնիվ ավելի փոքր երեխաների մոտ այս թիվը իջնում է մինչև 30%, իսկ նորածինների մոտ, որոնք ստանում են ինֆեկցիան իրենց մորից, այն կազմում է ընդամենը 5% ։ Ցիռոզից կամ հեպատոցելյուլյար կարցինոմայից մահացության ռիսկը բնակչության շրջանում բոլոր տարիքային խմբերում կազմում է 40% ։ Նրանք, որոնք վարակվել է մեկից վեց տարեկան հասակում, ազատվում են վիրուսից 70% դեպքերում ։
Հեպատիտ D-ն կարող է առաջանալ միայն ուղեկցող հեպատիտ B-ով վարակման դեպքում, որովհետև հեպատիտ D վիրուսը օգտագործում է հեպատիտ B վիրուսի մակերեսային անտիգենը կապսիդ ստեղծելու համար ։ Հեպատիտ D կոինֆեկցիան բարձրացնում է լյարդի ցիռոզի և լյարդի քաղցկեղի ռիսկը ։ Հանգուցավոր պոլիարտերիտը բնորոշ է ավելի շատ հեպատիտ B ինֆեկցիայով մարդկանց։
Ցիռոզ
Բազմաթիվ հետազոտություններ են առկա ցիռոզի աստիճանը որոշելու համար։ Անցումային էլաստոգրաֆիան (FibroScan) ընտրության թեստ է, բայց այն թանկ է ։ Ասպարտատ ամինոտրանսֆերազայի և թրոմբոցիտների հարաբերության ցուցանիշը կարող է օգտագործվել, երբ գինը մեծ խնդիր է ։
Վերաակտիվացում
Հեպատիտ B վիրուսի ԴՆԹ-ն մնում է մարմնում վարակից հետո և որոշ մարդկանց մոտ հիվանդությունը նորից ի հայտ է գալիս ։ Չնայած հազվադեպ, բայց վարակի վերաակտիվացումը հաճախ ալկոհոլ կամ թմրանյութ օգտագործելուց հետո է դիտվում, կամ թուլացած իմունիտետով մարդկանց մոտ ։ Հեպատիտ B վիրուսը ռեպլիկացիայի և ոչ ռեպլիկացիայի ցիկլերով է անցնում։ Բաց կրողների մոտավոր 50%-ի մոտ դիտվում է սուր վերաակտիվացում։ Այն տղամարդկանց մոտ, որոնց սահմանային ALT-ն (ալանին ամինոտրանսֆերազ) 200 UL/L է, երեք անգամ ավելի հավանական է վերաակտիվացումը, քան ցածր ALT-ով մարդկանց մոտ։ Չնայած վերաակտիվացումը կարող է ի հայտ գալ ինքնաբերաբար , քիմիոթերապիա անցած մարդիկ ունեն ավելի բարձր ռիսկ ։ Իմունոսուպրեսիվ (իմունաճնշիչ) դեղամիջոցները նպաստում են վիրուսի ռեպլիկացիային` ընկճելով ցիտոտոքսիկ T բջիջների ֆունկցիան լյարդում ։ Վերաակտիվացման ռիսկը տատանվում է կախված շճաբանական պատկերից։ Արյան մեջ հայտնաբերվող HBs անտիգեն ունեցողները ամենամեծ ռիսկի տակ են, բայց նրանք, որոնց մոտ միայն միջուկային սպիտակուցի նկատմամբ են անտիգենները, նույնպես ռիսկի տակ են։ Հակամարմինների ներկայությունը մակերեսային անտիգենի վրա, որը համարվում է իմունիտետի նշան չի կանխարգելում վերաակտիվացումը ։ Հակավիրուսային կանխարգելիչ դեղամիջոցներով բուժումը կարող է կանխել լուրջ հիվանդությունը` կապված հեպատիտ B վիրուսի վերաակտիվացման հետ ։
Համաճարակաբանություն
2004 թվականին 350 միլիոն անհատ վարակված էր ամբողջ աշխարհում։ Հիվանդության ազգային և ռեգիոնալ տարածվածությունը տատանվում է Ասիայի 10%-ից մինչև 0.5% ԱՄՆ-ում և Հյուսիսային Եվրոպայում։
Ինֆեկցիայի ներմուծման ուղիները ներառում են ուղղահայաց փոխանցումը (օրինակ` ծննդաբերության ժամանակ), վաղ կյանքի հորիզոնական փոխանցումը (խայթոցները, վնասվածքները, սանիտարական սովորությունները) և չափահասների հորիզոնական փոխանցումը (սեռական կոնտակտը, ներերակային թմրանյութի կիրառումը) ։
ԱՄՆ-ում մոտ 19,000 նոր դեպք է գրանցվել, որը 90%-ով ավելի քիչ է քան 1990 թվականին ։
Պատմություն
Հեպատիտ B վիրուսը վարակել է մարդկանց Բրոնզե Դարաշրջանից սկսած ։ Ապացույցները ձեռք էին բերվել 4,500 տարեկան մարդու մնացորդներից ։ Համաձայն 2018 թվականի հետազոտության վիրուսային գենոմները, որոնք ձեռք էին բերվել «հրացանի մեթոդով», ողնաշարի նմուշից ստացված ամենահին գենոմներն էին ։ Հայտնաբերվել էր նաև այն, որ հեպատիտի որոշ հին վիրուսային շտամները դեռ վարակում էին մարդկանց, մինչդեռ մնացածը մարում էին ։ Սա հերքեց այն պատկերացումը, հեպատիտ B-ն ծագել էր Նոր Աշխարհում և տարածվել էր Եվրոպայում 16-րդ դարում ։ 2018 թվականի մեկ այլ հետազոտություն, որը կապված էր Նեապոլի Սան Դոմենիկո Մաջջիորե տաճարում հայտնաբերված մումիֆիկացված երեխայի մնացորդների հետ, բերեց այն եզրակացության, որ երեխան, ով ապրել էր 16-րդ դարում, ուներ հեպատիտ B վիրուս, և որ վիրուսը սերտորեն կապված է ժամանակակից տարբերակների հետ ։
Հեպատիտ B վիրուսով հարուցված համաճարակի ամենավաղ գրանցումը կատարվեց Լուրմանի կողմից 1885 թվականին ։ Բնական ծաղկի բռնկումը տեղի ունեցավ Բրեմեն քաղաքում 1883 թվականին և նավաշինական գործարանի 1,289 աշխատակիցներ պատվաստվեցին այլ մարդկանց ավշային հեղուկով։ Մի քանի շաբաթ անց մինչև ավելի ուշ ութ ամիս, 191 պատվաստված աշխատատողներ հիվանդացան դեղնախտով և նրանց մոտ ախտորոշվեց շճային հեպատիտ։ Այլ աշխատողներ, որոնց պատվաստել էին ավշային հեղուկի տարբեր փաթեթներով, մնացին առողջ։ Լուրմանի աշխատանքը, որն այսօր համարվում է համաճարակաբանական հետազոտության դասական օրինակ, ապացուցեց, որ վարակված ավիշը բռնկման պատճառն է։ Ավելի ուշ, բազմաթիվ նմանատիպ բռնկումներ գրանցվեցին, 1909 թվականին, ենթամաշկային ասեղներից, որոնք օգտագործվում էին և որ ամենակարևորն է, վերաօգտագործվում էին Սալվարսան ներարկելու համար սիֆիլիսի բուժման նպատակով։ Վիրուսը չէր հայտնաբերվել մինչև 1966 թվականը, երբ Բարուխ Բլումբերգը, որն այդ ժամանակ աշխատում էր Առողջապահության Ազգակին Ինստիտուտում, հայտնաբերեց ավստրալիական անտիգենը (հետագայում այն դարձավ հայտնի որպես հեպատիտ B մակերեսային անտիգեն կամ HBsAg) Ավստրալիայի աբորիգենների արյան մեջ ։ Չնայած նրան, որ վիրուսի վերաբերյալ արդեն կասկածներ կային ֆրեդերիկ Մաքքալումի աշխատության հրապարակումից հետո 1947 թվականին, Դեվիդ Դեյնը և մյուսները հայտնաբերեցին վիրուսի մասնիկները միայն 1970 թվականին էլեկտրոնային մանրադիտակով ։ 1980-ականների սկզբում վիրուսի գենոմի հաջորդականությունը վերծանվեց , և առաջին վակցինան փորձարկվեց ։
Հասարակություն և մշակույթ
Հեպատիտի համաշխարհային օրը` հուլիսի 28-ը, նպատակ ունի բարձրացնել համաշխարհային իրազեկվածությունը հեպատիտ B-ի և հեպատիտ C-ի վերաբերյալ և խրախուսել կանխարգելումը, ախտորոշումը և բուժումը։ Հեպատիտի համաշխարհային դաշինքը ստացավ միջազգային հաստատում Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության կողմից սկսած 2007 և 2010 թվականի մայիսից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վեներական հիվանդություններ Կատեգորիա:Հեպատիտ
Արմանդո Դիազ
Արմանդո Դիազ (Luigi Cadorna, ), իտալացի ռազմական գործիչ, Վիտտորիայի դուքս (1918), մարշալ (նոյեմբերի 4, 1924):
Կենսագրություն
1881 թվականից անցել է ծառայության իտալական բանակում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբից գլխավորել է Վերին հրամանատարության օպերատիվ բաժանմունքը։ 1916 թվականին գլխավորել է 19-րդ դիվիզիան։ Կռվել է Իզոնցոյում։ Նրա ջոկատը Իզոնցոյում կարողացել է ճեղքել ավստրո-հունգարական զորքերը։ Նույն թվականին նշանակվել է Գլխավոր շտաբի պետ։ Դիազին հաջողվել է կանխել ավստրո-հունգարական զորքերի ներխուժումը դեպի Կապորետտո։ 1918 թվականի վերջում իտալական զորքերը Դիազի գլխավորությամբ սկսում են լայնամասշտաբ հարձակում, որը ստացել է «պատերազմ Վիտտորիո-Վենետոյի մոտ» անվանումը։ «Պատերազմի» սկզբում ավստրո-հունգարական զորքերը ոչնչացվել են։ 1918 թվականի նոյեմբերի 3-ին Իտալական ճակատի ռազմական գործողությունները դադարեցվել են։
Տես նաև
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալիայի մարշալներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Trouble Man: Heavy Is the Head
«Trouble Man: Heavy Is the Head», ամերիկացի ռեփեր T.I.-ի ութերորդ ստուդիական ալբոմն է։ Այն թողարկվել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Grand Hustle Records և Atlantic Records լեյբլների կողմից։ Ալբոմը իր թողարկման առաջին շաբաթում ունեցել է 179,000 օրինակի վաճառք ամբողջ Միացյալ Նահանգներում և Billboard 200 ալբոմների հիթ շքերթ է մտել 2-րդ հորիզոնականով։ Ալբոմը ներառում է 16 երգ, որոնցից 8-ը զուգերգեր են Միկ Միլի, ASAP Rocky-ի, Լիլ Ուեյնի, Անդրե 3000-ի, Ար Քելլիի, Փինկի, Սի Լո Գրինի և Էյքոնի հետ։ Ալբոմի ներառում է 7 սինգլներ՝ «Love This Life», «Like That», «Go Get It», «Ball», «Trap Back Jumpin», «Sorry» և «Hello»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2012 ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:T.I. ալբոմներ
Սուսաննա Գաբոյան
Սուսաննա Գաբոյան, հայ շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ, Հայաստանի կանանց կրկնակի չեմպիոն (2015, 2021) ։
Կարիերա
Գաբոյանը 2015 և 2021 թվականներին հաղթել է Շախմատի Հայաստանի կանանց առաջնությունում ։ 2015 թվականին մասնակցել է մինչև 20 տարեկանների շախմատի աշխարհի առաջնությանը ` զբաղեցնելով 10-րդ հորիզոնականը ։ Նա մասնակցել է Կատարում կայացած Շարժայի կանանց գավաթի 7-րդ և 6-րդ խաղարկություններին ։ 2016 թվականին Սուսաննա Գաբոյանը դարձել է Հայաստանի կանանց շախմատի առաջնության բրոնզե մեդալակիր ։
Ռազումնայա
Ռազումնայա  (Разумная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելգոռոդնի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սեվեռսկի Դոնեց գետի ձախ ափին 982 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 40 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=171540|title=Государственный водный реестр РФ։ Разумная|archiveurl=http://www.webcitation.org/6A6f2Fm4J|archivedate=2012-08-22}} ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իլյանո
Իլյանո (Igliano), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 82 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 27 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 3 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0174։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է համարվում Պետրոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 30-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ֆինալե Էմիլիա
Ֆինալե Էմիլիա (Finale Emilia), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 15528 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 148 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 105 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 41034։ Հեռախոսային կոդ՝ 0535։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Նադեժդա Գորշկովա
Գորշկովա Նադեժդա Նիկոլաևնա (ամուսնական ազգանունը՝ Շևալովսկայա, Надежда Николаевна Горшкова, ), ԽՍՀՄ-ի գեղասահորդուհի, 1973/74-1975/76 թվականների ԽՍՀՄ չեմպիոնատի արծաթե մեդալակիր, 1975 և 1976 թվականների Եվրոպայի չեմպիոնատի, 1976 թվականի աշխարհի չեմպիոնատի զուգասահքի մասնակից։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ ։
Հետագայում Նադեժդա Շևալովսկայան աշխատել է որպես մարզիչ, մասնավորապես, 1983-1985 թվականներին մարզել է Գորդեևա-Գրինկով զույգին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Բլուկրանս (կամուրջ)
Բլուկրանս (Bloukransrivierbrug, Bloukrans Bridge), բետոնե մեկ թռիչքանի ավտոմոբիլային կամուրջ ՀԱՀ-ում։
Նկարագրություն
Բլուկրանս կամուրջը համարվում է N2 ճանապարհի մի մասը ։ Մոտակա բնակավայրերն են, Քոլդսթրիմ քաղաքը և Նեյչերս Վալլի գյուղը ։
Կամրջի վրա է գտնվում բանջի-ջամպինգ Bloukrans Bridge Bungy թռիչքային առևտրային կետը, որը ամենաբարձրն է աշխարհում համանման օբյեկտների մեջ, թռիչքն իրականացվում է շուրջ 160 մետր բարձրությունից ։ Հենց Բլուկրանս կամրջից 1990 թվականին իրականացվեց բանջի առաջին թռիչքն Աֆրիկայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 կառուցված կամուրջներ Կատեգորիա:Բետոնե կամուրջներ Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության շենքեր և կառույցներ
Ռաջա Ռաո
Ռաջաո Ռաո (Raja Rao, Նոյեմբերի 8, 1908 թվական, Խասսան,Մայսուր, Բրիտանական Հնդկաստան  — Հուլիսի 8, 2006 թվական, Օստին (Տեխաս), ԱՄՆ) հնդիկ գրող, խմբագիր և դիվանագետ։ Հնդկաստանի ժամանակակից անգլալեզու գրականության ստեղծողներից մեկը։
Կենսագրություն
Ըստ ծագման կանադացի է։ Ծնվել է բրահմանա ընտանիքում։ Սովորել է Հնդկաստանում՝ Հեյդարաբադի Մադարսա ալ Ալիահի իսլամական դպրոցում և Մադրասի համալսարանում (1928): 1929-ին ստացավ կրթաթոշակ արտասահմանում սովորելու համար։ Սովորել է Ֆրանսիայում։ Ավարտել է Մոնպելյեի և Սորբոնի համալսարանը (1929-1939):
Օգոստոսյան շարժման անդամ «Դուրս եկեք Հնդկաստանից»՝ բրիտանացիներից Հնդկաստանի անկախության համար։ 1943-1944 թվականներին նա եղել է Բոմբեյի «Վաղը» ամսագրի խմբագիրներից մեկը։ Կազմակերպության ձևավորման առաջատարներից մեկը՝ Շրի Վիդյա Սամիտին, որի նպատակն էր վերակենդանացնել հնդկական հին քաղաքակրթության արժեքները։ Մասնակցել է ազգայնական շարժմանը։
1950-ական թվականներին նա ՄԱԿ-ում Հնդկաստանի ներկայացուցիչն էր։
1966 թվականից նա բնակվում էր ԱՄՆ-ում։ Աշխատել է Օստինի Տեխասի համալսարանում որպես փիլիսոփայության պրոֆեսոր (1966-1986)։
Մահացավ սրտի անբավարարությունից։
Ստեղծագործական կյանք
Հայտնիությունը գրողին բերեց «Կանտապուրա» վեպը («Կանտապուրա», ստեղծվել է 1930-ին, հրատարակվել է 1938-ին), որը նկարագրում է գանդիզմի ազդեցությունը հարավ-հնդկական գյուղի կյանքի վրա՝ ավանդական հեքիաթի ոճով։
«Ընկեր Կիրիլով» վեպում (1965՝ ֆրանսերեն, 1976՝ անգլերեն) նկարագրվում են 1930-1940-ականների հնդկական մտավորականի հոգևոր նետումները մի կողմից`մարքսիզմի և ստալինիզմի միջև, իսկ մի կողմից Հնդկաստանի մշակութային ժառանգությունը։
Մահաթմա Գանդիի կենսագրության հեղինակը՝ «Հնդկական մեծ ճանապարհը՝ Մահաթմա Գանդիի կյանքը», որը լույս է տեսել 1998 թ.-ին։
Հղումներ
Կատեգորիա:Արձակ հեղինակները անգլերեն լեզվով Կատեգորիա:Հնդկաստանի էսսեիստներ Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ Կատեգորիա:Հնդիկ դիվանագետներ
Գեդեկուր
Գեդեկուր (Gueudecourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 105 մարդ, բնակչության խտությունը` 21.56 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.87 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 78 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 59-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,6 %։ 59 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 51 անձ (26 տղամարդ և 25 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (5 տղամարդ և 3 կին)։ 19 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Երեք թագեր (պալատ)
Երեք թագեր (Tre Kronor), Շվեդիայի թագավորների փայտե ամրոց։ Այն այրվել է 1697 թվականին թագավորական գրադարանի և արխիվների հետ միասին, որի տեղում այժմ կանգնած է Ստոկհոլմի թագավորական պալատը։ Շինության կառուցումը վերագրվում է Բիրյեր Յարլին։ Ենթադրվում է, որ «Երեք թագ» անվանումն ամրոցը ստացել է Մագնուս IV թագավորի օրոք։
Պատմություն
Ամրոցի գոյության ամենահին ապացույցը Բիրյերի և նրա որդու` Վալդեմար I-ի նամակն է, որը թվագրվում է 1252 թվականով ։ Ամրոցը դարձավ թագավորների նստավայրը այն բանից հետո, երբ Գուստավ I Վասան վերջ դրեց Կալմարի միությանը և վերականգնեց շվեդական պետականությունը։ Այս թագավորը զգալիորեն ամրացրեց ամրոցի պատերը, իսկ նրա որդի Յուհան III-ը զարդարեց ամրոցը Հյուսիսային Վերածննդի ոգով։  Պալատը տեղակայված էր նախկին Մելարենի և Սալտշյոյի ծոցի միջև գտնվող ցամաքի տարածքում։ Ենթադրվում է, որ այս վայրում փայտե կառույցներ են հայտնվել 10-րդ դարի վերջին, իսկ 1100-ականներին եղել է ամրոց։ Պաշտպանական աշտարակը, որի հնագույն մասերը գտնվել են  հնագետների կողմից, մասերը թվագրվում  են 13-րդ դարի կեսերին, կառուցվել է 1187 թվականին Սիգտունայի վրա հարձակվելուց անմիջապես հետո, երբ ակնհայտ դարձավ այս վայրում պաշտպանական կառույցների կառուցման անհրաժեշտությունը։ Ըստ պատմաբան Մարտին Օլսոնի, ամրոցն ունեցել է մոտ 15 մետր տրամագիծ և 4 մետր հաստությամբ պատեր։ Բարձրությունը եղել է մոտ 25 մետր, աշտարակի գագաթը երիզված էր ատամնաձև և կոնաձև տանիքով՝ աշտարակի սրաձողի վրա երեք թագերով (այս տեսքը պատկերված է Vädersolstavlan նկարում)։ Ամրոցը համարվում էր Ստոկհոլմի գլխավոր շենքերից մեկը, նրա բարձրությունը մոտ 50 մետր էր, առանց սրաձողի։
Ամրոցն ընդարձակվեց 13-րդ դարի երկրորդ կեսին, ունեցավ օղակաձև պատ, բակ և մի շարք այլ շինություններ։ 1269-1273 թվականներին ամրոցում բնակվում էր արքա Վալդեմար I Բիրյերսսոնը։ 1521 թվականին սկսվեց ամրոցի երկարաժամկետ վերակառուցումը և այն զգալիորեն ընդլայնվեց։ 1540-ական թվականներին կառուցվեց հարավային ամրացված հատվածը և տեղադրվեցին թնդանոթներ, 1556 թվականին կառուցվեց հարավ-արևելյան աշտարակը ։
Հրդեհ և նրա հետևանքներ
Ամրոցի պահապան Գեորգ Ստիրնհոֆն ամրոցում հրդեհ նկատել էր 1697 թվականի մայիսի 7-ին։ Հրշեջ խմբի ղեկավար Սվեն Լինդբերգը ավելի ուշ էր զեկուցել, երբ դեպի հրդեհաշիջման սարքավորումներ մուտքը արգելափակվել էր հրդեհից։ Թագավորական ընտանիքն ու դատարանը անմիջապես հեռացան ամրոցից։ Սպասավորներն արեցին հնարավորինը փրկելու թագավորական ունեցվածքը։ Հրդեհն արագորեն տարածվել էր հիմնականում փայտե կառուցվածքի բոլոր մասերում, ընդ որում դրան նպաստել էր պղնձե տանիքը, որն արագորեն տաքանալով՝ ջերմությունը տարածել էր ամբողջ վերին հարկերում։
Բառացիորեն հրդեհի հաջորդ օրը, Շառլ XII թագավորի Ռեգենտների խորհրդի կողմից, որը ղեկավարում էր թագուհի Հեդվին Էլեոնորը, հրդեհված ամրոցի տեղում որոշվեց կառուցել նորը։ Վերակառուցման նախագիծը վստահվել էր Նիկոդեմուս Տեսինին։ Ճարտարապետը ներկայացրեց իր աշխատանքը վեց շաբաթ անց։ Պալատի շինարարությունը, ըստ նրա հաշվարկների, պետք է ավարտվեր վեց տարի հետո, բայց միջոցների բացակայության պատճառով այն տևեց գրեթե վաթսուն տարի։ Նիկոդեմուս Թեսինը մահացավ 1728 թվականին, իսկ Ստոկհոլմի պալատի շինարարությունն ավարտվեց միայն 1754 թվականին ։
Հիշատակ
1897 թվականին Ստոկհոլմում տեղի ունեցավ արդյունաբերության նվաճումների համընդհանուր ցուցահանդես, որի համար ճարտարապետ Յոհան Ֆրեդրիկ Լիլիեկվիստը կառուցել էր հին Ստոկհոլմի մակետը, այդ թվում «Երեք թագ» ամրոցը։ 1999 թվականին բացվեց «Երեք թագ»-ի թանգարան՝ նվիրված ամրոցի պատմությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի կառույցներ Կատեգորիա:Շվեդիայի մշակութային ժառանգություն
Միրոն Մերժանով
Միրոն Իվանովիչ Մերժանով (Мирон Иванович Мержанов, իրական անունը` Միհրան Հովհաննեսի Մերժանյանց, ), խորհրդային ճարտարապետ։ 1934-1941 թվականներին եղել է Իոսիֆ Ստալինի անձնական ճարտարապետը և հանդիսացել վերջինիս, ինչպես նաև ԽՍՀՄ բարձրագույն ղեկավարության Կունցևոյում, Մացեստայում և Բոչարով Ռուչեյում գտնվող ամառանոցների ճարտարապետը։
1943-1954 թվականներին ենթարկվել է բռնաճնշումների, աշխատել Սոչիից մինչև Ամուրի Կոմսոմոլսկ գտնվող բանտային տիպի գիտահետազոտական ինստիտուտներում և կոնստրուկտորային բյուրոներում։ 1938-1939 թվականներին, նրա նախագծերով ստեղծվել են Խորհրդային Միության հերոսի և Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի «Ոսկե Աստղ»-երը ։
Կենսագրություն
Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Միրոնն ավարտել է դասական գիմնազիան և ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքացիական ինժեներների ինստիտուտը (ներկայումս` Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետաշինարարական պետական համալսարան)։ Որպես գծագրող, աշխատել է Ալեքսանդր Թամանյանի արվեստանոցում, իսկ հետո զորակոչվել է ծառայության։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, սովյալ Պետերբուրգից մեկնել է իր հայրենի քաղաքը և որպես կամավորական, ընդգրկվել սպիտակգվարդիական բանակի ինժեներական գումարտակ։ Սպիտակների պարտությունից հետո բնակություն է հաստատել Կրասնոդարում։ 1920-1923 թվականներին ուսումը շարունակել է Կուբանի ճարտարագիտական ինստիտուտում։
Միրոն Մերժանովի առաջին ինքնուրույն գործը` իր սեփական տունն էր Կիսլովոդսկում, որը նա կառուցել էր 1925 թվականին։ Այնուհետև դրան հաջորդել են Եսենտուկիի ծածկած շուկան, Պյատիգորսկի Պետբանկի շենքը և Կիսլովոդսկի «Կովկասի մարգարիտ» առողջարանի մասնաշենքերից մեկը։ Ձևականորեն կոնստրուկտիվիզմին պատկանող այս շինություններում ի հայտ է եկել Միրոն Մերժանովի ձեռագիրը, որը պահպանվել է մինչև նրա կյանքի վերջը։
1929 թվականին Միրոն Մերժանովը բաց մրցույթում շահել է Սոչիում կառուցվող Կարմիր բանակի առողջարանի նախագծման աշխատանքը, որի բացումը կայացել է 1934 թվականի հունիսի 1-ին։ Այդ աշխատանքները անձամբ ղեկավարում էր Կլիմենտ Վորոշիլովը, ով հետագայում դարձավ Մերժանովի մտերիմ ընկերը։ Առողջարանը կառուցվել էր կոնստրուկտիվիզմի ոճով, որի կոշտ տարրերը ներդաշնակորեն միաձուլվել էին պարզ երկրաչափական ձևերի և ծովափնյա լեռնային ռելիեֆի հետ։ Առողջարանի կառուցումը նպաստեց, որպեսզի Մերժանովը դառնար խորհրդային առավել պահանջված ճարտարապետներից մեկը։
1931 թվականին նրան կանչել են Մոսկվա և նշանակել ԽՍՀՄ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի տնտեսական վարչության գլխավոր ճարտարապետ։ Այդ տարիներին նրա նախագծով կառուցվել է «Բոչարով Ռուչեյ» պետական ամառանոցների համալիրը, Ամուրի Կոմսոմոլսկ նոր քաղաքի շինությունները և այլն։ Անդրեյ Բուրովի հետ միասին կառուցել է Մոսկվայի ճարտարապետների տունը։ 1930-ական թվականների կեսերին Մերժանովը կառուցել է Կիսլովոդսկի երկու խոշորագույն առողջարանները («Կիսլովոդսկ» և «Կարմիր քարեր»)։ Դրանք արդեն անվիճելիորեն ստալինյան ճարտարապետությանն էին պատկանում և պահպանում էին Մերժանովին հատուկ «հարավային» ռոմանտիզմը։
1933-1934 թվականներին, Մերժանովը նախագծել է ստալինյան առաջին ամառանոցը Վոլինսկոյե գյուղում (Կունցևոյի ամառանոց)։ Նրա աշխատանքից բավարարված պատվիրատուն, անձամբ կանչել է նրան և որպես առաջադրանք, հանձնարարել` նախագծել պետական ամառանոցների համալիր Մացեստայում, իսկ 1935 թվականին` Գագրայի մոտ գտնվող Խոլոդնայա Ռեչկայում։ 1938 թվականին Մերժանովը ստեղծել է մի շարք նախագծեր` Խորհրդային Միության հերոսի «Ոսկե Աստղ»-ի համար, իսկ 1939 թվականին նա առաջարկել է «Մուրճ և մանգաղ» մեդալի երկու տարբերակ, որոնցից մեկը արժանացել է ընդունման։
Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուն պես Մերժանովը նախագծել է Մոսկվայի քաղաքացիական պաշտպանության շինությունները, այդ թվում մետրոյի «Մայակովսկայա» կայարանի վերակազմավորումը։ Դեպի Շիմկենտ մոսկովյան ճարտարապետների մեծ մասի տարհանումից հետո, Մոսկվայում մնացել էին միայն Միրոն Մերժանովն ու Կարո Հալաբյանը։
1943 թվականի օգոստոսի 12-ին, Մերժանովը, նրա կինը և մերձավոր գործընկերները ձերբակալվել են։ 1944 թվականի մարտի 8-ին Մերժանովը ՌԽՖՍՀ քրեական օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի 10-րդ մասի հատկանիշներով (Ժողովրդի թշնամի), դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման ։ Նրա կինը 1940-ական թվականներին մահացել է ճամբարում։
Գտնվելով բանտարկության մեջ, Մերժանովը կրկին զբաղվում էր նախագծումներով։ Ամուրի Կոմսոմոլսկում նրա նախագծով կառուցվել է մշակույթի քաղաքային պալատը, ինչպես նաև ավիագործարանի մշակույթի տունը։ 1948 թվականին նրան տեղափոխել են Մոսկվա, որտեղ Վիկտոր Աբակումովի առաջադրանքով նա նախագծել է Սոչիում կառուցվող ԽՍՀՄ պետանվտանգության նախարարության առողջարանը։ Դա նրա խոշորագույն և հավանաբար լավագույն ստեղծագործությունն էր։ Սակայն Աբակումովի ձերբակալությունից հետո, 1951 թվականին, Մերժանովը հեռացվել է աշխատանքներից և տեղափոխվել Իրկուտսկի բանտ։ Բանտում գտնվելու տարիներին նա ծանոթացել է Ալեքսանդր Սոլժենիցինի հետ։
1954 թվականին, ազատվելով բանտարկությունից, Մերժանովը բնակություն է հաստատել Կրասնոյարսկում, որտեղ գլխավորել է քաղաքի ճարտարապետական նախագծերով զբաղվող հիմնարկությունը։ Ի դեպ, այդ տարիներին Կրասնոյարսկի գլխավոր ճարտարապետը նույնպես աքսորի մեջ գտնվող Գևորգ Քոչարն էր։ Կրասնոյարսկում Մերժանովի նախագծով կառուցվել են Խորհուրդների տունը` Հեղափոխության հրապարակում, ԽՄԿԿ կենտրոնական շրջկոմի շենքը, Պետբանկի Կրասնոյարսկի մասնաճյուղը, բժշկական ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենքը, «Կրասմաշ» գործարանի մշակույթի պալատը, «Սովկինո» կինոթատրոնին կից շինությունը և այլն։
Միրոն Մերժանովը արդարացվել է 1956 թվականի մայիսի 30-ին ։ 1960 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա։
Անձնական կյանքը
1922 թվականին Միրոն Մերժանովը ամուսնացել է Ելիզավետա Խոջաևայի հետ, ով մահացել է 1940-ական թվականների կեսերին` բանտարկության մեջ։ Նրանց որդին` Բորիս Մերժանովը, ճարտարապետության դոկտոր և պրոֆեսոր էր, իսկ թոռը լրագրող Սերգեյ Մերժանովն է ։
Միրոն Մերժանովը մահացել է 1975 թվականին, Մոսկվայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Մարիա Ավստրիացի
Մարիա Ավստրիացի, Ֆիլիպ I Բարետեսի և Խուաննա I-ի դուստրը։ Հայտնի է նաև որպես Մարիա Հաբսբուրգ, Մարիա Հունգարացի, Մարիա Բուրգունդացի, Մարիա Կաստիլացի։ Նրա եղբայրներից Կառլոս V-ը և Ֆերդինանդ I-ը  եղել են  Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրեր, իսկ քույրերից  Էլեոնորա Հաբսբուրգը՝ Պորտուգալիայի այնուհետև՝ Ֆրանսիայի թագուհի,  Իզաբելա Հաբսբուրգը՝ Դանիայի, Նորվեգիայի և Շվեդիայի թագուհի և Եկատերինա Ավստրիացին՝ Պորտուգալիայի թագուհի։
Եղել է Չեխիայի և Հունգարիայի թագավոր, Վլադիսլավ II-ի և Աննա դե Ֆուայի որդի Լյուդովիկոս II-ի կինը։ 1526 թվականին, երբ Մոխաչեի ճակատամարտում մահացավ ամուսինը, իրեն նվիրեց երկրի պետական գործերի կառավարմանը՝ օգնելով եղբորը՝ Կառլոս V կայսրին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հաբսբուրգներ Կատեգորիա:Յագելլոներ
Մարինե Մարաբյան
Մարինե Մարաբյան, հայ արևելագետ, բանասեր, ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավոր ։
Կենսագրություն
Մարինե Մարաբյանը ծնվել է 1976 թվականի օգոստոսի 26-ին Երևանում։ 1998 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը՝ բանասեր արևելագետի մասնագիտացմամբ։
1998-1999 թվականներին «ՍԵՄ ԵՎ ԿՈ» ընկերությունում աշխատել է թարգմանիչ, ապա` մենեջեր։ 1999 թվականից մինչև 2000 թվականն աշխատել է «Գրանդ Տոբակո» հայ-կանադական ՀՁ ՍՊԸ-ում` որպես տեխնոլոգ։ 2000-2002 թվականներին «Գրանդ Քենդի» ՀՁ ՍՊԸ-ում զբաղեցրել է միջազգային հարաբերությունների գծով մասնագետի պաշտոնը։ 2002-2003 թվականներին եղել է «Գրանդ Քենդի» ՀՁ ՍՊԸ նախագահի գործերի կառավարիչ։ 2003 թվականից մինչև 2005 թվականը եղել է «Մասիս Տոբակո» հայ-հունական ՀՁ ՍՊԸ առևտրային գծով տնօրեն, 2005-2012 թվականներին` «Ինտերնեյշնլ Մասիս Տոբակ» ՍՊԸ գործադիր տնօրեն։ 2006 թվականից մինչև 2012 թվականը համատեղության կարգով ղեկավարել է «Մասիսի Գոֆրոտարա» ՍՊԸ-ն։
2012 թվականի մայիսի 6-ին թիվ 40 ընտրատարածքից ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելագետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանասերներ Կատեգորիա:21-րդ դարի բանասերներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Գոհար Ենոքյան
Գոհար Աղաբեկի Ենոքյան, հայ ինժեներ-տեխնոլոգ։ 1987-1991 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ շրջանային պատգամավոր, 1989-1992 թվականներին՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի, 2007-2012 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ պատգամավոր ։
Էլեն Չըրչ
Էլեն Չըրչ (Ellen Church, ), աշխարհում առաջին բորտուղեկցորդուհին։
Գոհար Ենոքյան
Կենսագրություն
Գոհար Ենոքյանը ծնվել է 1942 թվականի հունվարի 25-ին Երևանում։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 2 պրոֆտեխուսումնարանը, 1975 թվականին՝ Կիևի թեթև արդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտը՝ ստանալով ինժեներ-տեխնոլոգի մասնագիտություն։
Էլեն Չըրչ
Կենսագրություն
Ծնվել է 1904 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Կրեսկոյում (Այովա)։ Բուժքույրական դասընթացն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Սան Ֆրանցիսկոյի հիվանդանոցում, որին զուգընթաց ինքնաթիռ վարելու մասնավոր դասընթացների է հաճախել։ 1929 թվականին նա իր ծառայություններն է առաջարկել «Boeing Air Transit» (այժմ՝ United Airlines) ավիաընկերությանը։
Գոհար Ենոքյան
Կենսագրություն
2015 թվականի մայիսի 4-ին Գոհար Ենոքյանը ձերբակալվել է սպանության նախապատրաստությանը մասնակից լինելու կասկածանքով, սակայն ավելի ուշ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել էր ։
Էլեն Չըրչ
Կենսագրություն
Ընկերության մենեջերները, որոնք հենց այդ ժամանակ պատրաստվում էին գերմանական ավիափոխադրողների օրինակով մտցնել բորտուղեկցորդի հաստիք, մտածում են, որ կին բորտուղեկցորդների հաստատումը քարոզչական հաջող քայլ կլինի․ ինքնաթիռում ներկա երիտասարդ աղջիկները, որոնք չէին վախենում թռչելուց, կհանգստացնեին ուղևորներին և երկրի վրա գտնվող նրանց հարազատներին։ Բացի դրանից՝ բուժքրոջ հմտությունները կարող էին պետք գալ թռիչքի ընթացքում, եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ այդ ժամանակ ավելի ցածր բարձրություններով թռչող ինքնաթիռները սաստիկ ցնցվում էին և օրորվում, և շատ ուղևորներ վատ ինքնազգացողություն էին ունենում։
Էլեն Չըրչին առաջարկվել է խումբ կազմել բուժքույրերից, որոնց տարիքը չէր անցնի 25-ը, քաշը չէր անցնի 115 ֆունտից (մոտ 52 կգ), և որոնք պատրաստ կլինեին դառնալու բորտուղեկցորդուհիներ այն ժամանակների համար բավական լավ գումարի դիմաց՝ ամսական 125 դոլար աշխատավարձով։
Գոհար Ենոքյան
Քաղաքական գործունեություն
1987-1991 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ շրջանային պատգամավոր, 1989-1992 թվականներին` ԽՍՀՄ Գերագուն խորհրդի պատգամավոր։ 1991-1997 թվականներին եղել է ՀՀ կանանց համահայկական միության վարչության անդամ, 1993-1997 թվականներին` Հայ Առաքելական եկեղեցու Հայ Առաքելական եկեղեցու Արարատյան թեմի վարչության անդամ, 1996-2007 թվականներին` ՀՀ Արդյունաբերողների և գործատուների միության նախագահության անդամ։ 1997-2007 թվականներին ընտրվել է «Գարուն» ԲԲԸ խորհրդի նախագահ և գործադիր տնօրեն։
Էլեն Չըրչ
Կենսագրություն
Մի քանի ամսվա նախապատրաստական աշխատանքներից հետո բորտուղեկցորդուհիները սկսել են թռչել։ Խմբում առաջին թռիչքն իրականացրել է հենց Չըրչը 1930 թվականի մայիսի 15-ին Սան Ֆրանցիսկո-Շայեն թռիչքի ժամանակ։ Բորտուղեկցորդուհիների ներկայությունը, իրոք, նպաստել է քաղաքացիական ավիացիայի հանրահռչակմանը։
Գոհար Ենոքյան
Քաղաքական գործունեություն
2007 թվականի մայիսի 12-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունից։ Եղել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության կանանց խորհրդի նախագահ։
Էլեն Չըրչ
Կենսագրություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Էլեն Չըրչը որպես բուժքույր ծառայել է բժշկական ինքնաթիռում, որը վիրավոր զինվորներ էր տեղափոխում Հյուսիսային Աֆրիկայից ու Իտալիայից, այնուհետև Ֆրանսիայի գնացքում աշխատել է որպես սանիտար։
Գոհար Ենոքյան
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել, ունեցել է մեկ երեխա։
Էլեն Չըրչ
Կենսագրություն
Էլեն Չըրչը պարգևատրվել է մի շարք շքանշաններով։ Հայրենի Կրեսկո քաղաքի օդանավակայանն անվանակոչվել է Չըրչի անունով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին օդաչուներ Կատեգորիա:Բորտուղեկցորդներ
Գոհար Ենոքյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ տեխնոլոգներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Ջուցու (Նարուտո)
Ջուցու (, տեխնիկա, հնարք), այսպես է կոչվում «Նարուտո» անիմեի նինջաներից յուրաքանչյուրի ֆանտաստիկ և առանձնահատուկ կարողությունները։ Ջուցուների բազմազանությունն ու տպավորչությունը անիմեի այդքան հայտնիության պատճառներից մեկն են ։
Տեխնիկայի գաղափարը մշակել է Մասաշի Քիշիմոտոն՝ հիմնվելով արևելյան կրոնների և հավատալիքների վրա։ Իր կերպարների գերմարդկային ունակությունները նա պարզաբանում է հենց դրանցով։ Քիշիմոտոյի գաղափարի համաձայն ՝ ցանկացած «տեխնիկա» հիմնված է կա՛մ չակրան ուղղակիորեն վերահսկելու, կա՛մ ձեռագիր կնիքների, կա՛մ ձեռքի կնիքների վրա (ձեռքերի տարբեր դիրքեր և մատների ծալվածքներ)։
Չնայած հնդկական դիցաբանության, բուդդիզմի և այլ կրոնական համակարգերում չակրա առկայությանը ՝ Քիշիմոտոն հարցազրույցներից մեկում ասել է, որ դրանցից ոչ մեկը չի ազդել մանգայում այս տերմինի օգտագործման վրա։ Նարուտոյի աշխարհի չակրան Քիշիմոտոն համեմատում է Աստաղին պատերազմներ ֆիլմի «Ուժի» հետ։
Չակրա
Այս տերմինը ունի նաև այլ իմաստներ՝ չակրա, չակրա զենք։
Մարմնի Էներգիա (, Սինտայ էներգի), կենդանի օրգանիզմների բջիջների կողմից արտադրված էներգիա, որը ավելանում է մարզմումների և կյանքի փորձի շնորհիվ։ Այն միավորելով հոգևոր էնէրգիայի հետ (, Սեյսին էներգի, կամքի ուժ) հնարավորել է ձևավորել նույնիսկ ամենաարդիական տեխնիկայի հիմքը հանդիսացող չակրա ։
Արդյունքում այն նկարագրվում է մարմնում գտնվող ճյուղավորված հոսքերի տեսքով (, Կեյռակուկեյ), որն ունի հատուկ շրջանառության համակարգ (նման է մարդու սրտանոթային համակարգին)։ Այդ հոսքերը միացնում են չակրայի 361 կետերը (առանձնահատուկ կենտրոնացման կետեր, այսպես կոչված՝ տենկեցուներ )։ Այդ կետերի միջոցով արտազատվում է չակրա, որն էլ օգտագործում են տեխնիկաների համար։ Ձեռքերի կնիքներով չակրայի կառավարումը համարվում է ջուցուի ստեղծման հիմնական ատրիբուտը։
Այս էներգիայի օգտագործման եղանակները բազմազան ե։ Չակրան կարելի է օգտագործել ոչ միայն տեխնիկաների ժամանակ։ Դրա օգնությամբ շինոբին կարող է փեփխել իր ֆիզիկական որակները, առարկաների և շրջապատող միջավայրի տեսքը, ինչպես նաև կարող է ազդել իրեն շրջապատող ֆիզիկական միջավայրի վրա։
Կախված խառը ֆիզիկական և հոգևոր էներգիաների հարաբերակցությունից, կարող են ձևավորվել չակրայի տարատեսակներ։ Դրա հինգ հիմնական տեսակները անվանվել են բնական տարրերի անուններով ՝ կրակ (, Հի), քամի (, Կազե), կայծակ (, Կամինարի), հող (, Ցուչի), ջուր (, Միզու)։ Դրանք փողկապակցված են միմյանց։ Դրանցից յուրաքանչյուրը ուժով գերազանցում է նրա հաջորդ տարրին, սակայն զիջում նախորդին (օրինակ կրակը արդյունավետ չէ ջրի դեմ), սակայն իրեն է ենթարկում քամուն, ինչը ներկայացնում է հավասարակշռության սկզբուքը (, Սոսաի)։
Սենջուցու
Սենջուցու (, «Իմաստունի տեխնիկա»), ջուցուի հատուկ գոտի, որը կատարում է բնական էնէերգիայի կլանմամաբ և այն սեփական չակրայի հետ միասին օգտագործմամբ (ձևավորվում է մարմնի հոգևոր և ֆիզիկական էնէերգիաների միաձուլմամբ)։ Սինջուցու չակրան (, Սենջուցու Տակուրա) համատեղելով երեք բաղադրիչները՝ այն օգտագործողին թույլ է տալիս կտրուկ հզորացնել իր գենջուցուի, նինջուցուի և այջուցուի կարողությունները։
Իմաստունի վիճակ (, «Սեննին Մոյդո»), սենջուցուի անբաժանելի մասը։ Այն նկարագրում է մարմնի վիճակը, երբ չակրայի երեք բաղադրիչները գտնվում են հավասարակշռության մեջ, ինչը թույլ է տալիս օգտագործել բնական էներգիա՝ իր չակրայի փոխարեն։ Զգալիորեն ուժեղացնում է ֆիզիկական բնութագրերը, ինչպիսիք են ուժը, արագությունը, դիմացկունությունը, մեծացնում է կատարվող տեխնիկայի ուժը։ Այն օգտագործելու ժամանակ մարմնի հետ տեղի են ունենում արտաքին և ներքին փոփոխություններ, որոնք արտացոլվում են օգտագործողի վրա՝ կախված սենչակրայի հավասարակշռության աստիճանից։
Նրանք, ովքեր ի վիճակի են օգտագործել Սենջուցուն, կոչվում են Իմաստուններ (, «Սեննին»), ովքեր մանգայում ներկայացված են որպես երեք սրբավայրերում ապրող կենդանիներ։ Այդ սրբավայրերն են Մյոկուբուզանը, Րյուտիդոն  և Շիկկոցուրինը։ Իմաստուն էին կոչվում նաև այն մարդիկ ովքեր սովորել են այս արվեստը իմաստուններից։ Նարուտո անիմեում կան 8 իմաստուններ՝ Մյոբոկու լեռան դոդոշներ՝ Շիման և Ֆուկասակուն, նրանց մոտ կրթված Ջիրայան, Նարուտոն և Մինատո Նամիկաձեն, Հակուձյա Սեննին օձը (, Սպիտակ օձերի իմաստունը) և իր աշակերտ Յակուշի Կաբուտոն, Առաջին Հոկագե՝ Հաշիրամա Սենջուն։ Ըստ երևույթին, այս տեխնիկային ծանոթ են նաև Գամաբունտան և Գամակիչին։
Սենջուցու իրացնելու համար անհրաժեշտ է հոգևոր, ֆիզիկական և բնական էնէրգիաների մեջ պահպանել հավասարակշռություն։ Եթե բնական էնէրգիայի քանակը գերազանցի սեփական էներգիային, ապա նինջան ընդմիշտ կվերածվի քարի, իսկ եթե այն քիչ լինի, տեխնիկան պարզապես չի գործի։ Չակրա ստեղծելու հիմնական պայմանն այն է, որ օգտագործողը ինքը պետք է ունենա հսկայական քանակությամբ չակրա, հակառակ դեպքում նա չի կարողանա կլանել շրջակա միջավայրի էներգիան։
Բնական էներգիայի կլանման գործընթացի համար անհրաժեշտ է անշարժություն։ Բնության էներգիայի համար մարմնի «բացումը» շատ դժվար է, իսկ կլանման գործընթացի սանձումը շատ երկար է տևում։ Նարուտոն, այս հարցում անփորձ լինելով, հետևվում է Ֆուկասակուի խորհուրդին։ Նա իր վրա է քսում Մյոբոկու լեռան առանձնահատուկ յուղը, որը այն օգտագործողի մաշկի վրա առաջացնում է կետեր, որոնց միջով բնական էներգիան հեշտությամբ մտնում է մարմին, ինչը էներգիայի կառավարումը դարձնում է ավելի հեշտ։ Դոդոշ իմաստունը, տեսնելով թե ինչպես է երիտասարդ Նարուտոն շարունակ վերածվում դոդոշի, նրա դեմ է կիրառում այդ գործընթացի միակ հակազդեցությունը։ Նա փայտիկով ուժեղ հարվածում է նրան, որից հետո Նարուտոն վերադառնում է իր սովորական տեսքին։
Ութ դարպասներ
Ութ դարպասեր (, Հաչիմոն), չակրայի շրջանառության համակարգում ութ հատուկ կետեր, որոնք սահմանափակում են չակրայի հոսքը մարմնում, որպեսզի նվազեցնեն դրա սպառումը և երակարացնեն տարբեր օրգանների «կյանքը»։ Այս դարպասների բացումը թույլ է տալիս արագացնել չակրասի հոսքը և դրանով իսկ մեծացնել ձեր ուժը, ինչը, սակայն, կարող է վնասել մարմնինը կամ նույնիսկ հանգեցնել մահվան, հետևաբար, այս տեխնիկան արգելված է։
Մանգայում ասվում է, որ Ռոք Լին ի վիճակի է բացել հինգ դարպաս, իսկ նրա ուսուցիչ Մայթո Գայը բացում է յոթ դարպասները , սակայն նա կարող է բացել նաև ութերորդը ։ Բացի այդ ժայռերի մագլցման մարցումների և Կակուզոյի դեմ մարտի ժամանակ Կակաշի Հատակեն կարողանում է բացել առաջին դարպասը, ինչը հնարավոր է որ դա նրա հնարավորությունների սահմանը չէ։
Ջուցուի տարատեսակներ
Ջուցու (, տեխնիկա), նինջայի միստիկական ործողություններ, որոնք կատարվում են չակրայի կառավարման և դրան ձեռքի կնիքներ ավելացնելով։ Կնիքների հսկայական քանակի և դրանց համակցությունների բազմաթիվության շնորհիվ կարող են լինել հազարավոր հնարավոր տեխնիկաներ։ Բոլոր ջոցուները բաժանված են երեք հիմնական տիպի՝
Դրանք իրենց հերթին բաժանում են կինջուցուի (արգելված տեխնիկաներ), հիջուցուի (տեխնիկաներ, որոնց մասին գիտելիքները հասանելի են սահմանափակ թվով նինջաների) և կեկկեյ գենկայի (բնածին ունակութուններ)։
Նինջայի ոչ պատշաճ հսկողությունը չակրայի վրա նրա տեխնիկան դարձնում է անարդյուավետ, սակայն դրա չափազանց շատ օգտաործումը կարող է ուժասպառ անել նրան, ինչի պատճառով շինոբին չի կարող երկար մարտնչել։ Չակրայի հեշտ վերահսկման համար օգտագործվում են ձեռքի հատուկ կնիքներ։ Կախված ջուցուի բարդությունից, դրանք բաժանվում են մի քանի կարգի՝
Գենջուցու
Գենջուցու (, Իլուզայի տեխնիկաներ), մեկ այլ անձի վրա պատրանքներ տեսնել պարտադրելու հատուկ մեթոդներ ։ Ի տարբերություն զոհի մարմնի վրա հարձակվելու նինջոցուին, գենջուցուն իրականացվում է զոհի ուղեղի չակրայի հոսքերը կառավարելով փոխել շրջապատի նրա ընկալումները։ Այս կերպ մարդուն կարելի է ստիպել մտածել, որ իրեն վիրավորում են, չնայած նրան, որ իրականում դա այդպես չէ։ Քանի որ գենջուցուն կիրառվում է միայն բարձր զարգացվածության աստիճան ունեցող ուղեղների վրա (մարդկանց կամ խոշոր կենդանիների),  ֆիզիկապես անհնարին է դառնում դրա օգտագործումը միջատների վրա, ինչը, միջատներին օգտագործող նինջաներին տալիս է որոշակի առավելություն (օրինակ Աբուռամե տոհմի նինջաերը)։
Գենջուցուի կիրառման մեթոդները տարբեր են․
Գենջուցուն չեզոքացնելու եղանակները նույնպես տարբեր են․
Հատկանշական է, որ գենջուցուի ազդեցության և դրա հանման արդյունավետությունը կախված է դա կիրառող նինջայի ուժից։
Նինջուցու
Նինջուցու (, Նինջայի տեխնիկաներ), Չակրայի օգտագործում ձեռքի կնիքներ ներառող բոլոր ջուցունրը, որոնք ի տարբերություն սովորական մարդկանց կարող են կիրառել միայն նինջաները։ Ի տարբերություն գենջուցուի, նինջուցուի տեխնիկանները իրական, շոշափելի վնասներ են հասցնում։
Նինջուցուի իրականացման համար նինջայի ձեռքրը ընդունում են որոշակի դիրքեր՝ այս կերպ կառավարելով չակրան երկու պարամետրերով։
Գոյություն ունի կերպարանափոխման բնույթի 5 տարր (, Գոդայ Սեյսինցու հենկայ), որոնք կառավարելով նինջաները կարող են ստեղծել որոշ նիջուցուներ։ Հարկ է նշել նաև, որ նրանց պատվին են անվանել «Նարուտո»-յի աշխարհի 5 խոշորագույն երկրները։
Տեխնիկայի հիմնական տարրեր
Մանգայում կան նաև տեխնիկաների երկրորդական տարրեր, որոնք ձևավոևվում են երկու կամ երեք տարրերի միաձուլմամբ։