Սրտի_կառուցվածք
Սրտամկանի գործունեության առանձնահատկություն
Սրտի ռիթմիկ աշխատանքը արդյունք է սրտամկանում ծագող դրդելիության։ Սրտամկանը օժտված է հետևյալ կարևորագույն առանձնահատկություններով։ 1.	Ինքնուրույն աշխատանքը կամ ավտոմատիան` կապված նրա դրդելիության հետ։ 2.	Սրտի կծկվելու և թուլանալու հատկությունն է։ 3.	Հաղորդելիությունն է։ 4.	Անդրդելիությունը (ռեֆիկատորությունը)։ Սրտամկանում տեղի ունեցող ռիթմիկ կծկումները իրականանում են ինքնաբերաբար։ Վերջիններս ծագում են առանց արտաքին խթանիչի։ Դրանում համոզվելու համար  բավական է գորտերի  մեկուսացված սրտի միջով անցկացնլ ֆիզիոլոգիական լուծույթ` նա կսկսի ռիթմիկորեն կծկվել։ Ելնելով ձևաբանաֆունկցիոնալ առանձնահատկություններից տարբերում են սրտի մկանաթելերի 2 տիպեր։ 1.	Նախասրտերի և փորոքների ՙբանվորական թելիկներ՚, որոնք կազմում են սրտի հիմնական զանգվածը` ապահովելով նրա մղող ֆունկցիան։ 2.	Թելիկներ, որոնք վարում են ռիթմը և հայտնի են որպես ռիթմավարներ (պեյսմեկերի) և դրդման ալիքը սրտի բանվորական մկանաթելերի հաղորդիչներ։ Սրտամկանը օժտված է հանգստի և գործունեության հոսանքով։ Նախասրտերի և փորոքների մկանները իրենց պահում են ֆունկցիոնալ սինցիտիի նման։ Դա նշանակում է, որ այդ բաժիններից մեկին հասած կամ ինքնաբերաբար ծագած դրդելիությունը ընդգրկում է սրտամկանի բոլոր թելիկները։ Ի տարբերություն կմախքային մկանների բջիջների և նյարդաբջիջների, որոնցից յուրաքանչյուրը կարող է գրգռվել մեկուսացված ձևով` մյուսներից անկախ, սրտում գործում է ՙԱմեն ինչ կամ ոչինչ՚ օրենքը։ Դա նշանակում է, որ շեմքային գրգիռ հասնելիս բոլոր մկանները դրդվում են, կամ ոչ մեկը չի դրդվում, եթե գրգռիչի ուժը ենթաշեմքային է։ Ինքնածին ազդակը ծնունդ առնելով սինոատրիալ հանգույցում, նախ փոխանցվում է նախասրտերի ՙբանվորական՚ մկարններին, այնուհետև հասնելով նախասրտափորոքային հանգույցին (հաղորդվող համակարգի կենտրոնին), ազդակը փոքր ինչ պահվում է, որից հետո արագ անցնում հիսի խրցով, դեպի պուռկինեի թելիկները, և փորոքների մկաններն ու կծկում նրանց։ Սրտի ինքնուրույն կծկումները տեղի են ունենում ոչ միայն սինոատրիալ հանգույցի, այլ նաև հաղորդող համակարգի բաժինների ինքնածին դրդման շնորհիվ։ Սակայն այդ բջիջների գրգռման սեփական հաճախականությունը ցածր է։ Որքան հեռանում ենք ռիթմավարի բջիջներից, այնքան պակաս է հաղորդակից համակարգի ինքնուրույն աշխատունակությունը։ Այսպես, երկրորդ հանգույցը օժտված է պակաս ինքնուրույնությամբ, քան առաջին հանգույցը, իսկ հիսի փունջը ավելի թույլ պեյսմեկեր է, քան երկրորդ հանգույցը։ Վերջինս միացած է երրորդ հանգույցի հիսի խրցի հետ, որի ճյուղերը տարածվելով փորոքների մկաններում վեր են ածվում պուռկինեի թելիկների։ Նյարդային հանգույցների ֆունկցիաները պարզելու համար մեկուսացված գորտի սրտի վրա գնում են կապեր։ Եթե կապերը դրվեն այնպես, որ սրտից սինոատրիկուլային հանգույցը մեկուսացվի, ապա նրանում ռիթմավարային ավտոմատ կծկումները կշարունակվեն։ Իսկ սրտի մնացած հոծ զանգվածի կծկումները կդադարեն։ Սակայն 20-30 ր անց վերականգնվում է նաև 2-րդ հանգույցի հատվածը, կսկսի աշխատել, բայց ավելի պակաս հաճախությամբ, քան առաջինն էր։ Փորձերը ցույց են տվել, որ սինոատրիալ հանգույցը իրկանացվում է առաջի կարգի կամ գլխավոր ռիթմավարի ֆունկցիան ապահովելով մեկ րոպեում մոտ 70 զարկ։ Եթե այս կամ այն պատճառով առաջին հանգույցը դադարում է գործելուց, ռիթմավարի ֆունկցիան իրականացվում երկրորդ հանգույցի կողմից, որը ապահովում 1 րոպեում 40-ից 60 զարկ։ Եթե սրտային շրջափակումը (բլոկադան) ընդգրկել է երկրորդ հանգույցը, ապա սիրտը շարունակում է գործել երրորդ կարգի ռիթմավարի հիսի փնջի թելադրանքով, ապահովելով մեկ րոպեում 30-ից 40 զարկ։ Եթե զանազան ախտաբանական պատճառներով տեղի է ունեցել լրիվ շրջափակում նախասրտերի և փորոքների միջև, ապա նախասրտերը կաշխատեն սինոատրիալ հանգույցի հաճախականությամբ (70 զարկ մեկ րոպեում), իսկ փորոքների երրորդ կարգի ռիթմավարների հաճախականությամբ մեկ րոպեում 30-ից 40 զարկ։ Դա նշանակում է, որ արգելակումը ընդգրկել է միջացիկ հարթությամբ, որի հետևանքով փորոքների մեկուսացված կծկումը սկսվում է մի քանի վայրկյան ուշացումով։ Այդ մի քանի վայրկյանում գլխուղեղը սնունդ չստանալով առաջանում է ուշագնացություն, նույնիսկ կլինիկական մահ։ Երբ փորոքային ռիթմավարը ևս չի գործում, այդ դեպքում վերակենդանացնող բժիշկները հարկադրված են օգտագործել արհեստական ռիթմավար։