cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կարլսբերգ թանգարան
Պատմություն
Հավաքածուներն արագորեն աճել են, և 1885 թվականին Դահլերափը ընդլայնել է թանգարանը չորս նոր պատկերասրահով, իսկ հաջորդ տարի` ևս իննով։ Հակ Կամփմանը, որը Յակոբսոնի համար նոր տուն է կառուցել 1892 թվականին, ընդլայնել է թանգարանը վեց նոր պատկերասրահներով և դարձրել այն ներկայիս չափերին 1896 թվականին։ Նա նաև հարմարեցրել է հին սենյակներից շատերը` թողնելով միայն 2-4 պատկերասրահներն անփոփոխ։ 1896 թվականի ժամանակակից հավաքածուն և 1905 թվականի դասական հավաքածուն Կարլսբերգի Նոր Գլիպտոտեկ տեղափոխվելուց հետո կառույցը ծառայել է որպես արվեստանոց և մասնավոր վայր Յակոբսեն ընտանիքի տոնակատարությունների համար։ 1915 թվականին Վագն Յակոբսենը, Կարլ Յակոբսենի որդին և ժառանգորդը որպես Կարլսբերգ ընկերության տնօրեն, շինությունը դարձրել է թանգարան` գարեջրատան պատմության մասին ցուցադրություններով։ Երկար տարիներ այն միակ վայրն էր, որտեղ գարեջրատան պատմության վերաբերյալ էքսկուրսիաներ էին անցկացվում, բայց Կարլսբերգ ընկերությունը բացել է այցելուների նոր կենտրոն այլ վայրում, և 2009 թվականի հունիսի մեկին թանգարանը վերջնականապես փակվել է։
Ճարտարապետություն
Շենքը կառուցվել է կարմիր աղյուսով։ Հատուկ ուշադրության է արժանի Կայսրուհու պատկերասրահը, որը բաղկացած է ռոտոնդայից, որը ցուցադրում է չորս Հոնիական օրդեր, աբսիդի հետ նույն շարքում։ Մյուս պատկերասրահները ցուցադրում են հատակների, պատերի և առաստաղների զարդարանքների տարբեր տեսակներ։
Կարլսբերգ բիզնես կենտրոն
Կարլսբերգ թանգարանը այժմ վարձով է տրվում որպես փոքր գիտաժողովների, հանդիպումների, ճաշկերույթների, ընդունելությունների և ուրիշ տարբեր միջոցառումների համար անցկացման վայր։ Այն ղեկավարվում է «Այցելիր Կարսլբերգ» ընկերության կողմից ։
Կրուգլովո (գյուղ, Կամեշկովսկի շրջան)
Կրուգլովո (Круглово), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Կամեշկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Կամեշկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարսիյի լը Էյե (կանտոն)
Մարսիյի լը Էյե (Marcilly-le-Hayer), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Շամպան-Արդեն շրջանում։ Օբ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Նոժան սյուր Սեն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 6674 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1013 է։ Կանտոնում կա 22 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Բոլիչևո (գյուղ, Վոլոկոլամսկի շրջան)
Բոլիչևո (Болычево), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Վոլոկոլամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1159 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Վոլոկոլամսկի շրջանի բնակավայրեր
Աղրիբուջաղ
Աղրիբուջաղ, լեռ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Արագածի լեռնազանգվածի հյուսիս-արևմտյան ստորոտին։ Բարձրությունը մոտ 1855 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Ստեփան Գրիգորյան (հասարակական գործիչ)
Քաղաքական-հասարակական գործունեություն
Ստեփան Գրիգորյանն իր ղեկավարած «Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային հետազոտությունների վերլուծական կենտրոն» կազմակերպության միջոցով բազմիցս դրամաշնորհներ է ստացել «Բաց հասարակություն հիմնադրամ» կազմակերպության կողմից, ինչը հաճախ արձանագրվում է լրատվամիջոցների կողմից ։
Ստեփան Գրիգորյանը հանդես է գալիս որպես արևմտամետ և հակառուսական գործիչ։ 2016 թվականին հայտնի է դարձել, որ նա իր հակառուսական գործունեության համար Ռուսաստանի Դաշնությունում ճանաչվել է անցանկալի անձ, և արգելվել է նրա մուտքն այդ երկիր ։
Նրա կարծիքով Հայաստանում ռուսական ազդեցությանը պետք է փոխարինել Թուրքիայի ազդեցությամբ, ինչի մասին հայտնել է թուրքական Անադոլու լրատվական գործակալությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սասնա Ծռեր համահայկական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1953 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
(2915) Մոսկվինա
(2915) Մոսկվինա (Moskvina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 22-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,562219 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0852 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0392 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1498,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,240314 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուոլթ Բելամի
Ուոլթեր Ջոնս Բելամի (Walter Jones Bellamy; ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ 1993 թվականից բասկետբոլի փառքի սրահի անդամ։
1960 թվականի Օլիմպիական խաղեր
1960 թվականի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ հանդես է եկել ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում որպես կենտրոնական։ Հավաքականի կազմում էին նաև բասկետբոլի փառքի սրահի խաղացողներ Օսկար Ռոբերթսոնը, Ջերի Լուկասը և Ջերի Ուեսթը։ Բելամիի թիմը հաղթում է բոլոր 8 խաղերում և նվաճում ոսկե մեդալներ։ 2010 թվականին ԱՄՆ-ի 1960 թվականի օլիմպիական հավաքականն ընդգրկվում է բասկետբոլի փառքի սրահում ։
Կարիերան NBA-ում
Բելամին 14 տարի հանդես է եկել բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում։ 1961 թվականի ԲԱԱ դրաֆթի ժամանակ ընտրվում է առաջին համարի ներքո «Չիկագո Պակերս» ակումբի կողմից։ Այդ մրցաշրջանում նա խաղի ընթացքում միջինում հավաքում է 31,6 միավոր, որը NBA-ի պատմության մեջ երկրորդ լավագույն արդյունքն է, իսկ անդրադարձների միջին քանակը խաղի ընթացքում կազմում է 19, որը NBA պատմության մեջ երրորդ լավագույն արդյունքն է։ Բելամին չորս անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին։ Առաջին չորս մրցաշրջանները անցկացրել է «Չիկագո Պակերս» ակումբում, որը NBA 1963/1964 մրցաշրջանից առաջ տեղափոխվում է Բալթիմոր և վերանվանվում է «Բալթիմոր Բուլետս»։ 1965 թվականին տեղափոխվում է «Նյու Յորք Նիկս»։
Նա բասկետբոլի պատմության մեջ առաջնորդն է համարվում մեկ մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրած խաղերի քանակով, քանի որ 1968/69 թվականների մրցաշրջանի ժամանակ տեղափոխվում է Դեթրոյդ Փիսթոնս։ 1970 թվականին հանդես է եկել «Ատլանտա Հոքս» ակումբի կազմում, իսկ կարիերան ավարտել է «Նյու Օռլեան Ջազ» ակումբում։
1993 թվականին Բելամին ընդգրկվել է բասկետբոլի փառքի սրահում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Ամասիայի գավառակ
Ամասիա, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ Կենտրոնը Ամասիա քաղաքն էր ։
Բնակչության մասին ստույգ տեղեկություններ չկան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Իբրահիմ Սեսեյ
Իբրահիմ Սեսեյ (Ibrahim Ceesay, ), սոցիալական արդարության, խաղաղության, մարդու իրավունքների համար մղվող պայքարի գամբիացի ակտիվիստ և մրցանակակիր կինոռեժիսոր ։ Աֆրիկյան արտիստների խաղաղասիրական նախաձեռնություն կազմակերպության գործադիր տնօրենն է (Executive Director of the African Artists Peace Initiative (AAPI), մի շարք երիտասարդական կազմակերպությունների ու նախագծերի կամավոր մասնակից է, անդամ և ղեկավար ։
Գործունեություն
Իբրահիմ Սեսեյը սկզբնական շրջանում եռանդուն գործունեություն է ծավալել որպես Մանուկների և համայնքների զարգացման նախաձեռնություն կազմակերպության գործադիր տնօրեն (Executive Director of Children and Community Initiative for Development (CAID): Գամբիայում լույս տեսնող   Gambia News and Report ամենշաբաթյա ամսագիրը միաժամանակ բարձր է գնահատել նրա վաստակը որպես Միավորված ազգերի կազմակերպության երիտասարդությանն առնչվող հարցերի գծով դեսպանի և կինոռեժիսորի ։
Մրցանակներ
Որպես լավագույն ռեժիսոր՝ Իբրահիմ Սեսեյը 2013 թվականին իր նկարահանած «Ճակատագրի ձեռքը» («Hand of Fate») գեղարվեստական կինոնկարի համար արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ աֆրիկյան կինոակադեմիայի, կինոքննադատների և Նոլիվուդի հեղինակավոր մրցանակների։ Նա պարգևներ է ստացել նաև Միավորված ազգերի կազմակերպության երիտասարդությանն առնչվող հարցերի գծով դեսպանի պաշտոնում իրեն լավագույնս դրսևորելու համար։ 2013 թվականին Իբրահիմ Սեսեյը հռչակվել է Գամբիայի «Տարվա լավագույն անձնավորություն» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ակտիվիստներ Կատեգորիա:Աֆրիկացի ակտիվիստներ
Նախահիպերտենզիա
Նախահիպերտենզիա (հայտնի է նաև որպես բարձր նորմալ զարկերակային ճնշում և սահմանային ճնշում), ըստ Ամերիկյան բժշկական դասակարգման՝ վիճակ, երբ զարկերակային ճնշումը բարձր է նորմայից, սակայն չի հասնում զարկերակային գերճնշման ցուցանիշներին ։ Նախահիպերտենզիայի ժամանակ սիստոլիկ ճնշումը տատանվում է 120-139 մմսս․ սահմաններում, իսկ դիաստոլիկը՝ 80-89 մմսս սահմաններում։ 140/90 մմսս․ և ավելի ցուցանիշների դեպքում համարվում է զարկերակային գերճնշում։ Զարկերակային ճնշումը դասակարգվում է երկու և ավելի առանձին դեպքերում չափումների  հիման վրա, որոնք արվել են վերջին շաբաթվա ընթացքում։ Համընդհանուր ազգային 7րդ զեկույցը առաջարկում է զարկերակային գերճնշման ցուցանիշի նոր սահմանում՝ 140/90մմսս․-ից ցածր, քանի որ այն հնարավորություն կտա ավելի հստակ հասկանալ ճնշման կապը տարիքի հետ ։
Ախտանիշներ
Նախահիպերտենզիան հաճախ ասիմպտոմատիկ (առանց ախտանշանների) է ախտորոշման պահին։ Շատ բարձր զարկերակային ճնշումը (չարորակ հիպերտենզիա) երբեմն կարող է բերել գլխացավերի, տեսողական խանգարումների, հոգնածության, գլխապտույտների առաջացման, սակայն սրանք ոչ սպեցիֆիկ ախտանիշներ են և կարող են պայմանավորված լինել նաև այլ գործոններով։ Այնուամենայնիվ, նորմայից բարձր զարկերակային ճնշումը կարող է չախտորոշվել երկար ժամանակ։
Պատճառ
Զարկերակային բարձր ճնշումը զարգանում է աստիճանաբար՝ տարիների ընթացքում, հաճախ առանց որևէ սպեցիֆիկ(հատուկ) պատճառի։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր պատճառներն են՝ դեղորայքները, երիկամային, մակերիկամային հիվանդությունները կամ վահանաձև գեղձի հետ կապված խնդիրները, որոնք ի սկզբանե պետք է ժխտվեն։ Զարկերակային բարձր ճնշումը,որը զարգանում է ինչ-որ ժամանակ անց, առանց հատուկ պատճառի, ախտորոշվում է ինչպես բարորակ կամ էսենցիալ գերճնշում։ Զարկերակային ճնշումը բարձրանում է տարիքին զուգընթաց։
Բուժում
Նվազեցնել նախահիպերտենզիան զարկերակային գերճնշման վերածվելու ռիսկը, ինչպես նաև փոփոխել ապրելակերպը կամ վարքը։
Սննդակարգ
Խորհուրդ է տրվում քիչ քանակությամբ նատրիում և մեծ քանակությամբ կալիում պարունակող սննդակարգ, ֆիզիկական ակտիվություն՝ օրական 30 րոպե տևողությամբ և շաբաթվա մեծ մասը զբաղեցնող, դադարել ծխելը, նվազեցնել ալկոլոհոլի օգտագործումը և, ամենակարևորն է, պահել առողջ քաշը ։
Հատկապես խորհուրդ է տրվում այն սննդակարգը, որն իր մեջ ներառում է մեծ քանակությամբ միրգ և բանջարեղեն(սննդակարգի կեսը պետք է ներառի ոչ օսլա պարունակող բանջարեղեն, օրինակ կանաչեղեն, լոբազգիներ, գազար, վարունգ, լոլիկ և այլն),ամբողջական հացահատիկ, ռաֆինացված հացահատիկ (սպիտակ հաց, սպիտակ ալյուրից պատրաստված խմորեղեն), ցածր յուղայնությամբ մթերք (օրինակ՝ մսի յուղոտ մասեր կամ տապակած ուտելիք) և նատրիումի ցածր քանակություն( տանը պատրաստած կամ քիչ շոգեխաշած մթերք)։ Ռանդոմիզացված հետազոտություններն հաստատել են այսպիսի սննդակարգի կարևոր դերը զարկերակային  ճնշման կարգավորման և բարելավման մեջ։ Միայն այսպիսի սննդակարգը, ինքն իրենով, ավելի արդյունավետ կարող է իջեցնել զարկերակայինն ճնշումը, քան դեղորայքի կիրառումը։ Ճիշտ սննդակարգը և նատրիումի օգտագործման նվազեցումը թողում են դրական ազդեցություն, որը  ստանալու համար անհրաժեշտ է օգտագործել քիչ ճարպ պարունակող մթերքներ, մրգեր և բանջարեղեն, ինչպես նաև նվազեցնել օգտագործվող նատրիումի քանակը, որի շատ կիրառումը բնորոշ է հատկապես զարգացած երկրներին, օրինակ՝ ԱՄՆ։ Պետք է հաշվի առնել նաև այն, որ որքան լավ լինի սննդի որակը, այնքան արդյունքներն ավելի լավ կլինեն։ Նշանակալի արդյունքները տեսանի կլինեն 30 օրվա ընթացքում ։
Որոշ հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ շաքարային դիաբետի առկայության դեպքում նատրիումի և ճարպերի քիչ պարունակությամբ սննդակարգն այնքան էլ էֆեկտիվ չէ զարկերակայինն գերճնշման բուժման համար ։ Այլ հետազոտություններում անդրադարձել են ածխաջրատներով հարուստ սննդակարգերին, որոնք պարունակում են ռաֆինացված ածխաջրատներ(շաքար, եգիպտացորենի օշարակ, սպիտակ ալյուր) և նշել, որ դրանք հանդիսանում են զարկերակային ճնշման բարձրացման պոտենցիալ աղբյուր ։ Վերջին հետազոտություններ պարզել են, որ ցածր ածխաջրատներով սննդակարգերը կարող են իջեցնել քաշը և զարկերակային ճնշումը այնպես,ինչպես դեղամիջոցները ։
Կալիումով հարուստ մթերքներից են բանանը, պապայան, քաղցր կարտոֆիլը, կանաչեղենը, ավոկադոն, սալորի հյութը, լոլիկի հյութը, նարինջը, կաթը, յոգուրտը, կապույտ, սև, խայտաբղետ լոբազգիները, ոսպը, տավարի միսը, ձուկը, ընդեղենը և այնպիսի սերմեր, ինչպիսիք են պիստակը, նուշը, դդումը, կտավատի և արևածաղկի սերմերը ։
Հսկողություն
Նախահիպերտենզիայով հիվանդների մոնիտորինգը(հսկողությունը) հիպերտոնիայի առաջընթացի կամ թիրախ օրգանների վնասվածության նշաններն հայտնաբերելու կարևոր միջոց է։ Զարկերակային ճնշման ցանկացած փոփոխություն պետք է հաստատվի հաջորդ այցի ընթացքում։
Հակագերճնշումային դեղորայքի բուժման հիմնական ցուցումը հիպերտոնիայի (զարկերակային գերճնշում) առաջընթացն է։ Շեմն ավելի ցածր է շաքարային դիաբետով հիվանդների, երիկամների քրոնիկ անբավարարության կամ սիրտ-անոթային հիվանդությունների դեպքում ։ Ներկայում այս հիվանդությունների առկայության դեպքում  թիրախային զարկերակային ճնշումը պետք է լինի 120/80 մմսս-ից ցածր։
Տնային հսկողություն
Զարկերակային ճնշման տնային հսկողությունը օգնում է հետևել նախահիպերտենզիա ունեցող հիվանդներին։ Այն հիվանդին և նրա բժշկին կարող է օգնել առավել տեղեկացված լինել զարկերակային ճնշման տատանումների մասին։ Տնային մոնիտորինգի միջոցով կարելի է խուսափել «սպիտակ խալաթ»-ի ֆենոմենից, ինչը բացատրվում է հետևյալ կերպ․ հիվանդի զարկերակային ճնշման մակարդակը բարձրանում է սպիտակ խալաթով բժշկի ներկայության ժամանակ։ Ամեն օր կանոնավոր ժամերին տանը կամ աշխատավայրում հսկողությունը օգնում է հիվանդին ախտորոշել նախահիպերտենզիա կամ հիպերտոնիկ հիվանդությունը։
Ամերիկյան սրտաբանների ասոցիացիայի կայքում ասվում է. «Հնարավոր է, որ դուք ունեք «սպիտակ խալաթ»-ի ֆենոմենով պայմանավորված զարկերակային ճնշման բարձրացում, ինչը նշանակում է, որ ձեր զարկերակային ճնշումը բարձրանում է, երբ գտնվում եք բժշկի սենյակում։ Ժամանակի ընթացքում զարկերակային ճնշման չափումների գրանցումը օգնում է բժշկին ախտորոշել և կանխարգելել հնարավոր առողջական խնդիրները»։
Տնային հսկողության դեպքում մարդիկ օգտագործում են հատուկ սարքեր և կազմում են ճնշման չափումների հատուկ աղյուսակ, որն անհրաժեշտ է բուժող բժշկին ճիշտ բուժում իրականացնելու համար։
Ելք
Նախահիպերտենզիան առողջական լուրջ խնդիր համարելը վիճարկելի հարց է ։ Մի շարք երկարատև ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ նախահիպերտենզիայի առկայության դեպքում մահացության էական աճ չի նկատվել ։ Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ զարկերակային ճնշման և մահացության միջև կա J-աձև հարաբերակցություն, այսինքն՝ զարկերակային ճնշման և՛ ցածր, և՛ բարձր մակարդակները բերում են մահացության զգալի աճի ։ Մյուս կողմից Սրտի, թոքերի և արյան ազգային ինստիտուտը ենթադրում է, որ նախահիպերտենզիա ունեցող մարդիկ ավելի հակված են հիպերտոնիկ հիվանդության(զարկերակային գերճնշման) զարգացման՝ համեմատած զարկերակային նորմալ ճնշում ունեցողների ։
Համաձայն որոշ ուսումնասիրությունների, նախահիպերտենզիան կարող է մեծացնել սրտի ինֆարկտի, ինսուլտի, խրոնիկ սրտային անբավարարության և երիկամային անբավարարության զարգացման ռիսկը ։ Այլ ուսումնասիրություն ցույց է տալիս, որ նախահիպերտենզիա ունեցող մարդկանց մոտ 3 անգամ մեծանում է սրտի ինֆարկտի և 1,7 անգամ սրտային անբավարարության զարգացման ռիսկը՝ ի տարբերություն նորմալ զարկերակային ճնշում ունեցողների ։ Մետա-անալիզներն ապացուցել են, որ նույնիսկ ցածր թվերի նախահիպերտենզիան մեծացնում է ինսուլտի զարգացման ռիսկը ։
Տարածվածություն
1999 և 2000 թվականներից Առողջապահության և սննդի ազգային փորձաքննության հետազոտության տվյալների համաձայն՝ ԱՄՆ-ում մեծահասակների շրջանում նախահիպերտենզիայի տարածվածությունը եղել է մոտավորապես 31 տոկոս ։ Ընդհանուր տարածվածությունը տղամարդկանց մոտ ավելի մեծ էր (համապատասխանաբար 39 և 23 տոկոս) ։
Պարնովատոե
Պարնովատոե (Парнувате), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
Նախահիպերտենզիա
Ռիսկի գործոններ
Նախահիպերտենզիայի զարգացման հիմնական ռիսկի գործոնը ավելորդ քաշն է։ Այլ գործոններ են զարկերակային գերճնշման ընտանեկան պատմությունը, նստակյաց ապրելակերպը, նատրումի մեծ քանակություն պարունակող սննդի կիրառումը, ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը։ Զարկերակային ճնշման ցուցանիշները սովորաբար լինում են ընտանեկան, սակայն չկա որևէ գենետիկ կապ։
Պարնովատոե
2001 թվականի տվյալներով Պարնովատոե գյուղում բնակվում էր 71 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,546 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 130,04 մարդ/կմ²։
Նախահիպերտենզիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արյան ճնշում
Պարնովատոե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դիչ (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Դիչ (Дич), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։
Բաժանման նշան
Բաժանման նշան Division sign, մաթեմատիկական նշան վերջակետի (։) տեսքով, օբելիուս(÷) կամ թեք գիծ ( ∕ ) նշանով, օգտագործվում է բաժանման օպերատոր նշելու համար։ Շատ երկրներում օգտագործվում է նշանը, անգլախոս երկրներում և հաշվիչների ստեղների վրա` (÷) նշանը։ Մեծ անհարմարության պատճառով և նույնիսկ անհնարինությամբ համակարգչի մեջ կոտորակների ներմուծման դեռևս առանց GUI օպերացիոն համակարգի ժամանակներից օգտագործել են պարզեցված նշաններ բանաձևերի համար, այդ թվում բաժանման նշանի համար օգտագործել են թեք գիծ ( ∕ ) նշանը։
Դիչ (գյուղ, Բուրինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Դիչ գյուղում բնակվել է 265 մարդ ։
Բաժանման նշան
Նշանի պատմություն
Հերոնը, Դիոֆանտը և իսլամական մաթեմատիկները որպես բաժանման նշան օգտագործել են կոտորակի հորիզոնական գիծը։ Միջնադարյան Եվրոպայում բաժանումը հաճախ նշվում էր D տառով։ Օտրեդն իր Clavis Mathematicae (1631) աշխատությունում նախընտրել է թեք գիծ կամ (երբեմն) փակագծի աջ կողմի թեք կորը, վերջինս հանդիպում է նաև Շտիֆելի մոտ. կոնստրուկցիաներ 8)24 կամ 8)24( նշանակում էին բաժանում 24-ը 8-ի)։ Հորիզոնական երկու կետը կամ վերջակետը բաժանման նշան դարձավ 1684 թվականից Լայբնիցի Acta eruditorum տրակտատում։
Դիչ (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Աշխարհագրական դիրք
Դիչ գյուղը գտնվում է Սեյմ գետի ձախ ափին՝ Չաշա գետի միախառնման վայրում, վերևում՝ 1 կմ հեռավորության վրա, Չերվոնայա Սլոբոդա գյուղը, հոսանքին ներքև՝ 3,5 կմ հեռավորության վրա՝ Սկունոսովո (Պուտիվլ գյուղը), հակառակ ափին՝ Զինովո գյուղը (Պուտիվլի շրջան)։ Գետն այս վայրում ոլորապտույտ է՝ ձևավորելով գետաբերաններ և ճահճային լճեր։
Սոցիալական ոլորտի օբյեկտներ
Գյուղում կա է մշակույթի տուն։
Բաժանման նշան
(÷) և (∶) նշանների այլ կիրառումներ
Նշաններ (÷) և (∶) կարող են օգտագործվել նաև միջակայք նշելու համար։ Օրինակ` «5 ÷ 10» կարող է նշանակել [5, 10] միջակայք, այսինքն` 5-ից 10-ը ներառյալ։ Եթե կա աղյուսակ, որի տողերը նշանակում են թվերով, իսկ սյուները լատինական տառերով, ապա «D4:F11» տեսքի գրառումները կարող են օգտագործվել բջիջների միջակայքին հղում կատարելու համար (երկչափ միջակայք) D-ից F կամ 4-ից 11։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական նշաններ Կատեգորիա:Բաժանում Կատեգորիա:Տպագրական նշաններ Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա
Դիչ (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Էյգեն Բլեյլեր
Էյգեն Բլեյլեր (Eugen Bleuler, համաձայն տառադարձության կանոնների՝ Օյգեն Բլոյեր , )՝ շվեյցարիացի հոգեբույժ, առավել հայտնի է հոգեկան հիվանդությունները հասկանալու գործում ունեցած ավանդով և «շիզոֆրենիա» տերմինի ներդրմամբ (այդ իսկ պատճառով շիզոֆրենիան հաճախ անվանում են «Բլեյլերի հիվանդություն») ։ Բլեյլերը նաև մտցրել է աուտիզմ հասկացությունը։
Գիտական ներդրում
Բլեյլերը հայտնի է շիզոֆրենիա ախտորոշման ներդրմամբ, որով 1908 թվականին առաջարկեց փոխարինել Է. Կրեպելի dementia praecox (վաղաժամ թուլամտություն) հասկացությունը։ Բլեյլերը շիզոֆրենիայի հիմնական ախտանշանը համարում էր ամբիվալենտությունը ։
Բլեյլերը համեստորեն գնահատեց իր կողմից ստեղծված շիզոֆրենիայի հայեցակարգի ինքնատիպությունը, նշելով.
Կուբա լիբրե
Կուբա լիբրե՝ ալկոհոլային խմիչք, որը պատրաստում են ռոմից, լայմից և կոլայից։ Աշխարհի ամենահայտնի կոկտելներից մեկն է ։
Էյգեն Բլեյլեր
Գիտական ներդրում
«Այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են սուր պարանոյան, սուր պատրանքային խելագարությունը, հոգեկան խելագարությունը, ինչպես նաև մոլագարությունը և մելամաղձությունը… ինքնին չեն նշանակում «հիվանդություն»։ Այս կամ այն մասնագետը, բացառապես իր հայեցողությամբ ստեղծում է ոչ միայն անվանումը այլ ամբողջական հայեցակարգը, կախված նրանից, թե ախտանիշներից որն է առավել լուրջ» ։
Կուբա լիբրե
Պաշտոնական բաղադրատոմսը հետևյալն է
Բարձր բաժակի մեջ (highball) լցնել սառույց, կարելի է նաև ցածր բաժակով, այնուհետև լցնել կուբայական ռոմը, կիտրոնի հյութը, կոկա-կոլան և խառնել ամբողջը։ Պատրաստի խմիչքի մեջ դնել կիտրոնի կեղևից պատրաստված պարույր։ Մատուցել գդալի ու ձողիկի հետ։
Էյգեն Բլեյլեր
Գիտական ներդրում
Ժամանակին Բլեյլերը հոգեբուժության միակ պրոֆեսորն էր, ով ընդունել է Ֆրոյդի ուսմունքի կարևորությունը։ Նա ակտիվորեն կիրառում էր հոգեվերլուծությունը իր Burghölzli կլինիկայում։ Բացի դրանից Բլեյլերը զարգացրեց այն գաղափարը,  որ հոգեկան հիվանդությունները չպետք է բուժել ըստ շաբլոնի և ինչը հաճախ է տեղի ունենում հիվանդության բնականոն ընթացքը հանգեցնում է բուժման ։
Կուբա լիբրե
Պատրաստման եղանակ
Պատրաստումը բավականին պարզ է, նախնական փորձ չի պահանջում։ Հայտնի է նաև որպես «ռոմ կոլայով»։ ալկոհոլային առաջին բաղադրիչը ռոմն է։ Կուբա լիբրեն («Ազատ Կուբա») (longdrink) («երկար խմիչք»), մատուցվում է (on the rocks) սառույցի վրա լցված ։
Էյգեն Բլեյլեր
Գիտական ներդրում
Բլեյլերի առավել հայտնի աշակերտը՝ ով զարգացրել է նրա տեսությունը շիզոֆրենիայի մասին, շվեյցարիացի հոգեբույժ և հոգեվերլուծաբան Կարլ Գուստավ Յունգն է։
Կենսագրություն
Հոգեբույժ դառնալու որոշման մեջ հնարավոր է իր անվանդն ունեցավ քրոջ հոգեկան հիվանդությունը։ 1881 թվականին Ցյուրիխում Բլեյլերը ավարտեց բժշկական ֆակուլտետը։ Ավարտելուց հետո, որպես օգնական աշխատել է  Waldau և Burghölzli  հոգեբուժական կլինիկաներում, հետագայում որակավորվեց Փարիզում և Մյունխենում։ 1886-1898- ական թվականներին ղեկավարել է Rheinau հոգեբուժական կլինիկան։ 1898 թվականին վերադարձավ Burghölzli կլինիկա, որը մոտ էր իր հայրենի գյուղին։ Կլինիկան ղեկավարել է մինչև 1927 թվականը, լինելով նաև հոգեբուժության պրոֆեսոր Ցյուրիխի բժշկական ֆակուլտետում ։
Կուբա լիբրե
Պատրաստման տարբերակներ
Գոյություն ունեն դասական Կուբա լիբրեի պատրաստման մի քանի տարբերակներ։ Տարբերակներից մեկը կոչվում է «Կարիբյան ճգնաժամ»։ Այս տարբերակի կոկտեյլի պատրաստման համար օգտագործվում է Bacardi 151ˋ 75.5% ալկոհոլային պարունակությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալկոհոլային կոկտեյլներ Կատեգորիա:Կոկտեյլներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կուբայական խոհանոց
Էյգեն Բլեյլեր
Քննադատություն
Բլեյլերի հայեցակարգը քննադատության ենթարկվեց  իր կողմից  ևս ընդունված՝ « շիզոֆրենիա» հասկացության շրջանակներում միավորված խանգարումների  ախտանիշներն, ընթացքն, արդյունքը, պատճառը հստակ բացահայտելու անկարողության պատճառով։ Բլեյլերի տեսակետից այդ խանգարումների՝ «ընթացքի ուղիները», կլինիկական դրսևորումները և արդյունքը տարբեր են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վերլուծական հոգեբանություն Կատեգորիա:Հոգեբույժներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բեռնի համալսարանի շրջանավարտներ
Փոքր Բարանզաս
Փոքր Բարանզաս (Малый Баранзас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բարանզաս գետի աջ ափին՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Դիշդերիկ
Դիշդերիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Արաբկիրի գավառակում ։ Գտնվում էր Արաբկիր գյուղաքաղաքից 15 կմ հարավ-արևելք, Արաբկիր-Կապան Մադեն ճանապարհի և Եփրատ գետի աջ կողմում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Իվան Կրաստև
Իվան Կրաստև (Иван Йотов Кръстев, ), բուլղար քաղաքական վերլուծաբան, միջազգային հարաբերությունների ոլորտի մասնագետ, Ռուսաստանում և Արևելյան Եվրոպայի երկրներում պոստկոմունիստական իրավիճակի հետազոտող ։
Կենսագրություն և կարիերա
Իվան Կրաստևը ծնվել է 1965 թվականի հունվարի 1-ին Լուկովիտում։ Ավարտել է Սոֆիայի համալսարանը։ Լիբերալ ռազմավարությունների կենտրոնի ղեկավարության նախագահ, Հումանիտար գիտությունների ինստիտուտի գիտական աշխատող (IWM, Վիեննա)։ Միջազգային հարաբերությունների Եվրախորհրդի հիմնադիրներից մեկը և անդամ ։ Դասավանդել է Բուդապեշտի Կենտրոնական եվրոպական համալսարանում և Ռեմարկի ինստիտուտում (Նյու Յորքի համալսարան)։ 2004 թվականից եղել է Բալկանների միջազգային հանձնաժողովի գործադիր տնօրեն, որը գլխավորել է Ջուլիանո Ամատոն։ 2005-2011 թվականներին եղել է Foreign Policy България ամսագրի գլխավոր խմբագիր, ինչպես նաև եղել է Europe’s World և Transit - Europäische Revue ամսագրերի խմբագրային խորհուրդների անդամ։ Հրապարակվում է բուլղարական և համաշխարհային տպագրությունում։ Այժմ ամերիկացի իրավագետ Սթիվեն Հոլմսի հետ վերջացնում է ռուսական քաղաքականության մասին գիրքը։
Ասորիների ցեղասպանություն
Ասորիների Ցեղասպանություն (արամ. ܩܛܠ ܥܡܐ ܡܫܝܚܝܐ, թուրք. Süryani Katliamı - «սիրիական ջարդ» ), Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության տարածքում բնակվող ասորի բնակչության զանգվածային բնաջնջում, Հայոց ցեղասպանության և Հույների ցեղասպանության հետ համատեղ  ։
Ներածություն
Ասորիներն Արևելքի հնագույն դասական ժողովուրդներից են։ Նրանց նախնիները կանգնած են եղել վաղնջական քաղաքակրթության ակունքներում և մեծ նպաստ են բերել համաշխարհային մշակույթի զարգացման գործին։ Ասորական պետության անկումից / 605 թ. մ.թ.ա. / անցել է ավելի քան 2,5 հազարամյակ։ Ասորիների ժառանգները, շարունակելով ապրել իրենց պատմական հայրենիքում՝ Պարսից ծոցի, Միջերկրական ծովի, Ուրմիա լճից մինչև Միջագետքի անապատներն ընկած տարածքն ընդգրկող հնագույն Բեթնահրինում, հալածվել են պարսիկների, մոնղոլների, արաբների, օսմանյան թուրքերի և քրդերի կողմից։ Այդ բազմաչարչար ժողովուրդն ծվարել է Իրաքի, Իրանի, Թուրքիայի և Սիրիայի սահմաններում՝ Վերին Միջագետքի սահմանափակ մի տարածքի վրա։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ասորական գյուղեր կային Օսմանյան Թուրքիայի արևելյան շրջաններում՝ Արևմտյան Հայաստանի Վանի վիլայեթի Հաքյարիի սանջակում, ինչպես և Էրզրումիի, Դիարբեքիրի, Բիթլիսի, Խարբերդի, Սեբաստիայի նահանգների, Իրանի Ուրմիայի, Իրաքի Մոսուլի և Սիրիայի հյուսիս -արևմտյան տարածքներում։ Այստեղ ապրում էր մոտ մեկ միլիոն ասորի ժողովուրդ միասնական լեզվով, մշակույթով, ազգային սովորույթներով։
Ասորի ժողովրդի պատմությունը սերտ առնչություններ ունի հայոց պատմության հետ։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և 20-րդ սկզբին հայ և ասորի ժողովուրդները ենթարկվեցին թուրքական իշխանությունների կողմից ձեռնարկված հալածանքներին և եղբայրաբար կողք կողքի կանգնած, պայքարեցին օսմանյան բռնապետության դեմ։ 1914-1918 թթ. մեծ տերությունների կողմից սանձազերծված համաշխարհային պատերազմի տարիներին թուրքական ավանդական ջարդարարական քաղաքականությունը հասավ իր գագաթնակետին։
Նախապատմություն
19-րդ դարի երկրորդ կեսին Օսմանյան կայսրությունը ռազմա-ֆեոդալական բռնապետություն էր։ Երկիրը պատած էր լրտեսների ցանցով, իսկ բանտերը լցված էին քաղաքական բանտարկյալներով։ Կայսրության ասիական նահանգները գրեթե դուրս էին մնացել սուլթանի իրավասությունից։ Երկրի ներսում հզորացող կենտրոնախույս ուժերի ոչնչացումը, ֆեոդալական մանր ու մեծ կիսանկախ իշխանությունների վերացումը, պետության կենտրոնացումը հրամայական պահանջ էին դարձել։ Պետական գանձարանը կողոպտված ու դատարկված էր։ Սուլթանը կուսակալներից պահանջում էր չափից դուրս գումարներ, իսկ վերջիններս այդ ամենը գանձում էին ժողովրդից՝ սահմանելով կամայական տուրքեր։ Հարկային բեռն ընկած էր գերազանցապես գյուղացիների վրա, որոնք կազմում էին ընդհանուր բնակչության առավելագույն մասը։ 1839 թ. սուլթան Աբդուլ Մեջիդի օրոք հռչակվում է կայսերական թանգիմաթ, որն իբրև իրավահավասարություն պետք է շնորհեր կայսրության բոլոր կրոնական համայնքներին։ Ինչպես այս, այնպես էլ 1856 թ. նույն սուլթանի կողմից հռչակված բարեփոխումների ծրագիրը, որն ըստ էության առաջինի լրացված տարբերակն էր, մնացին թղթի վրա, և կայսրության ազգային փոքրամասնությունների, մասնավորապես ասորիների՝ վիճակը հետզհետե վատանում էր։
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ասորիները հիմնականում տեղաբաշխված էին Օսմանյան կայսրության ասիական մասում, մասնավորապես Արևմտյան Հայաստանի վեց նահանգներում՝ Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի, Դիարբեքիրի, Խարբերդի, Սեբաստիայի նահանգներում։ Նրանք բաժանված էին դավանական և սոցիալական հատկանիշներով։ Դավանական առումով ասորիները հիմնականում տրոհված էին նեստորականների, կաթոլիկների / քաղդեացիներ /, ուղղափառներ / օրթոդոքսներ /, իսկ սոցիալապես՝ երկու մեծ կաստաների՝ աչիրեթների / ինքնուրույն ցեղախմբեր / և ռայաների / ենթակա ժողովուրդ /, որոնց հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու անասնապահությունն էր։
19- րդ դարի երկրորդ կեսին Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյա բնակչության վիճակը գնալով ավելի էր վատթարանում։ 1854- 1855 թթ. ռուս գեներալ Մ. Լիխուտինը, որ անմիջական մասնակցություն էր ունեցել Ղրիմի պատերազմի Կովկասյան ճակատի ռազմական գործողություններին և քաջատեղյակ էր Արևմտյան Հայաստանում տիրող իրավիճակին, գրում էր. « Հայերի, ինչպես Թուրքիայի մյուս բոլոր քրիստոնյաների դրությունը շատ ողբերգական է և նրանք մշտապես գտնվում են անհանգիստ վիճակում։ Այստեղ նրանց ահաբեկում են ոչ միայն թուրքերը, այլ նաև քրդերը, որոնք խանգարում են հիմնականում ասորիներին և հայերին՝ խաղաղ ու հանգիստ կյանք վարել » ։
Այդ ժամանակաշրջանում Օսմանյան կայսրությունը հայտնվեց եվրոպական մեծ տերությունների քաղաքական և տնտեսական մրցակցության կիզակետում։ Սակայն ստեղծվեց մի իրավիճակ, երբ թուրքական պետության վերնախավերի և արևմտյան խոշոր տերությունների շահերը համընկան, և երկու կողմերի նպատակը դարձավ Օսմանյան կայսրության ամբողջականությունն ու նրանում տիրող փոխհարաբերությունների պահպանումը։
Ասորիների զանգվածային կոտորածներն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և 20-րդ դարի սկզբին
1876 թ. գահ բարձրացած սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ը /1876-1909/ ձեռնամուխ եղավ քրիստոնյաների զանգվածային կոտորածների ծրագրմանը։ Այս ժամանակաշրջանը պատմության մեջ հայտնի է, որպես Զուլումի տարիներ, երբ երկրում իշխում էին անիշխանությունը և քաոսը, չկար անձի անձեռնամխելիություն ու գույքի ապահովություն։ Աբդուլ Համիդի արտաքին և ներքին քաղաքականությունը պանիսլամիզմն էր, որի նպատակն էր Թուրքիայի շուրջ համախմբել մուսուլմաններով բնակեցված երկիրներն ու տարածքները՝ անշուշտ չբացառելով ոչ թուրք ժողովուրդների հալածանքը և ազգային-ազատագրական շարժումների ճնշումը։ Քաղաքական այդպիսի հաշվարկով էլ կազմակերպեցին զանգվածային ջարդեր, ուր հազարավոր հայերի հետ մեկտեղ զոհ գնացին նաև բազմաթիվ ասորիներ։
Բիլլի Գրեհեմ
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քարոզիչներ Կատեգորիա:Հռետորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսագիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Ասորիների ցեղասպանություն
Ասորիների զանգվածային կոտորածներն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և 20-րդ դարի սկզբին
Կոտորածների քաղաքականությունն իրագործելու համար սուլթանը բավարար չհամարեց մշտական զորքը. 1891 թ. Արևմտյան Հայաստանում սուլթանի հրամանով ստեղծվեցին «համիդիե» քրդական հեծելագնդերը, որոնք էլ իրականացնում էին կոտորածները։ Համիդիեականներին տրվեցին լայն լիազորություններ՝ պաշտոն, թոշակ, զենք կրելու իրավունք և այլն։ Համիդիեկանները գործում էին ոչ միայն Թուրքիայի տարածքում, այլև հաճախակի, անցնելով Իրանական Քրդստան, ասպատակում ու կողոպտում էին նաև այնտեղի քրիստոնյա բնակչություն ունեցող գյուղերը ։ Աբդուլ Համիդը կարողացավ կեղծիքի, կաշառքի, ահաբեկման և զանազան այլ միջոցներով հպատակ ազգերի միջև թշնամանք սերմանել՝ մի կողմից հայերի և քրդերի, մյուս կողմից՝ ասորիների և քրդերի միջև և կայսրության ազգային փոքրամասնություններին հանեց միմյանց դեմ ։
1890 թ. հունիսի 10-ին Էչզրումում ռուսական հյուպատոս Ա. Դեննետը Կ.Պոլսի ռուսական դեսպան Ա. Նելիդովին ուղղված հեռագրում հայտնում էր, որ
Դիարբեքիրի անգլիացի նախկին հյուպատոս Դ. Թեյլորն իր գրքում նշում էր.
1894 թ. Սասունի ապստամբությունից հետո սկսվեցին հայերի և առհասարակ քրիստոնյաների զանգվածային կոտորածներն Օսմանյան կայսրությունում։ Այն տևեց մինչև 1896 թ., որի արդյունքում եղան բազմաթիվ ավերածություններ ու հարյուրհազարավոր անմեղ զոհեր։ Ասորիների զանգվածային ջարդերը սկիզբ առան 1895 թ. հոկտեմբերի սկզբին Դիարբեքիրում, ապա տարածվեցին ամենուր։ Ասորական կոտորածներն աննախադեպ չափեր ընդունեցին. բազմաթիվ վայրերում տեղի ունեցած սոսկալի իրադարձություններ, որոնց ժամանակ սպանվեցին, բռնի կրոնափոխ եղան և արտագաղթեցին հազարավոր ասորիներ։ 245 գյուղերի շուրջ 100 հազար ասորի բնակչություն իսլամացվեց, բազմահազար ասորի կանայք և աղջիկներ քշվեցին թուրքական հարեմներ։ Նրանց գույքը թալանվեց ։
1895 թ. հոկտեմբերի 20-ին Ամիդ / Դիարբեքիր / քաղաքում թուրք ու քուրդ խուժանի ձեռքով իրականացվեցին քրիստոնյաների կոտորածները։ Ասորական Սբ. Աստվածամոր եկեղեցին իր մեջ պատսպարեց բազմաթիվ քրիստոնյաների՝ ասորիների, հայերի ու հույների։ Բարեբախտաբար տվյալ եկեղեցին զերծ մնաց հարձակումներից ։ Դիարբեքիրի սանջակի 119 գյուղ հրդեհվեց և ավերվեց։ 6 հազար քրիստոնյա ընտանիք՝ շուրջ 30 հազար մարդ, այդ թվում նաև բազմաթիվ ասորիներ սրի քաշվեցին։
1895 թ. հոկտեմբերին Ուրֆա մտած 3 հազարանոց թուրքական բանակը և 1,5 հազարանոց համիդիեկանների զորքը սրի քաշեց 13 հազար ասորիների ։
1895-1896 թթ. կոտորածների ժամանակ Հաքյարիի Սանջակի Դերև, Յելյա, Պակե գյուղերը, ուր ապրում էին 200 տուն նեստորական ասորիներ, հավասարվեցին հողին։
1896 թ. սկզբներին թալանից և սպանություններից զերծ չմնացին նաև Սարայի ասորական գյուղերը, որտեղ թուրքական ուժերը ավերեցին 12 գյուղ ,
Եթե ամփոփելու լինենք, 19-րդ դարի վերջին Օսմանյան կայսրությունում սուլթան Աբդուլ Համիդի կողմից կազմակերպված ջարդերի վիճակագրությունը, ապա հարկ է նշել, որ 300 հազար հայերի հետ միասին թուրքական յաթաղանին զոհ գնացին նաև 55 հազար ասորիներ ։
Ասորիների ցեղասպանության իրականացումն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում
Օսմանյան կայսրության մեջ մոլեգնող համիդյան ռեակցիան չափազանց ծանր ու անտանելի դրություն էր ստեղծել երկրի քրիստոնյա ժողովուրդների համար։
1905-1907 թթ. ռուսաստանյան առաջին հեղափոխությունը որոշ չափով նոր խթան հանդիսացավ Թուրքիայի և Իրանի ժողովուրդների հակաֆեոդալական, հակամիապետական պայքարի համար։ 1908թ. հուկիսի 11-ին Թուրքիայում տեղի ունեցած երիտթուրքական հեղաշրջման հետևանքով տապալվեց Աբդուլ Համիդի միապետական ռեժիմը, և երկրում հաստատվեց սահմանադրական կարգեր։ Բացվեցին բանտերի դռները և ազատ արձակվեցին բազմաթիվ ազատախոհ գործիչներ։ Բացվեցին երկրի սահմանները, և հայրենիք վերադարձան հազարավոր տարագիրներ ու փախստականներ։ 1908 թ. հուլիսի 24-ին վերականգնվեց 1876 թ. սահմանադրությունը, որը 1831 թ. բելգիական և 1850 թ. պրուսական սահմանադրությունների կրկնօրինակն էր։ Երկրում հռչակվեց ազգերի, կրոնների իրավահավասարություն, խոստումներ հնչեցին տնտեսական և սոցիալական մի շարք սուր խնդիրների շուտափույթ լուծման համար։
Առաջնորդվելով համաթուրքաբանության և համաթուրքականության քաղաքականության սկզբունքներով՝ երիտթուրքերը չէին ճանաչում հայերի, հույների, ասորիների և այլ ժողովուրդների ազգային իրավունքները։ Նրանք ուզում էին ստեղծել էթնիկապես « մաքուր » մի ազգ « Թուրքիան թուրքերի համար » նշանաբանի ներքո։
1913- 1918 թթ. Օսմանյան կայսրության ղեկավարությունը լիովին անցավ Թալեաթի, էնվերի և Ջեմալի ձեռքը, որոնք էլ երկիրը ներքաշեցին Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ և իրագործեցին պատմության մեջ ամենաարյունոտ ու դաժան կոտորածներն ու ջարդերը։
Թուրքերն ազգամիջյան կռիվներ էին հրահրում մի կողմից քրդերի, և մյուս կողմից հայերի և ասորիների միջև։ Թուրքերն այս պայմաններում ձգտում էին իրենց կամքը թելադրել հպատակ ազգերին։
1907 թ. Սղերդից Ջեզիրե ընդգրկող տարածքում քրդերի կողմից ավերվեց, թալանվեց և հրդեհվեց շուրջ 13 ասորական բնակատեղի։ Նույն վիճակն էր Իրանի հյուսիսում, որը զգալիորեն թյուրքաբնակ էր։ Այսպես, 1907 թ. հունիսից մինչև 1908 թ. նոյեմբեր ամիսները Ուրմիայում և Սալմաստում արձանագրվել են վայրագության մի շարք դեպքեր, որոնք իրականացրեցին քրդերն ասորիների և հայերի նկատմամբ։
1914 թ. օգոստոսի 1-ին բռնկվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, սանձազերծած մեծ տերությունները՝ Գերմանիան, Անգլիան, Ֆրանսիան և Ռուսաստանը ձգտում էին աշխարհի վերաբաժանման, նորանոր գաղութների ձեռքբերման։ Ամբողջ Եվրոպան զբաղված էր պատերազմով։ Առաջին աշխարհամարտը սկսվելուց հետո երիտթուրքական կառավարությունն արդեն որոշել էր մտնել պատերազմի մեջ և հանդես գալ գերմանա-ավստրո-հունգարական խմբավորման կազմում, թեև պաշտոնապես սկզբում հայտարարել էր իր չեզոքության մասին։ Սկսված պատերազմը երիտթուրքերի համար բարենպաստ առիթ էր գործնականում ստուգելու համաթուրքական գաղափարների կենսունակությունը, իրականացնելու իրենց նվաճողական և ցնորական ծրագրերը, որոնք պաշտպանություն էին գտնում ռազմաֆեոդալական, բուրժուական, իթթիհատական-շովինիստական վերնախավի շրջանում։
Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշան գերմանական դեսպանատան աշխատող դոկտոր Մոռթմանի հետ զրույցի ժամանակ հաղորդել էր, որ թուրքական կառավարությունը օգտվելով պատերազմական իրավիճակից վերջնականապես կձերբազատվի ներքին թշնամիներից՝ քրիստոնյաներից՝ չվախենալով անգամ օտար երկրների դիվանագիտական միջամտությունից ։ Պատերազմի նախօրյակին Օսմանյան տերությունում և Հյուսիսա-արևմտյան Իրանի տարածքում բնակվող ասորիների տեղաբաշխման պատկերը հետևյալն էր ՝ 1914 թ. հոկտեմբերի սկզբին Վանի կայմակամ Դերվիշ էֆենդին ասորական պատրիարք Մար-Շիմուն XIX, որը այդ ժամանակաշրջանում Օսմանյան Թուրքիայի և Իրանի ասորիների քաղաքական, ռազմական և հոգևոր առաջնորդն էր, խոստացավ դպրոցներ ու բուժական հիմնարկներ բացել ասորիների համար, գումար հատկացնել հոգևորությանը, միայն թե նրանք կապերի մեջ չմտնեն ռուսների հետ։ Խոստումներն, իհարկե, չկատարվեցին։
Ասորիները հայերի հետ մեկ տեղ ազատագրական պայքար էին մղում թուրքական բռնակալության և քրդական ավազակախմբերի դեմ։
1914 թ. օգոստոսի 3-ին Թուրքիայում հայտարարվեց սոֆերբերլիք՝ ընդհանուր զորակոչ իր հետ բերելով նաև թեքեալիֆիհարպիեն՝ պատերազմական տուրքեր, բանակը պահելու համար գումար էր հարկավոր, իսկ թուրքական գանձարանը դատարկ էր, ուստի ժողովրդից պետք է վերցնեին այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ էր բանակին։ Մյուս կողմից, զորքին տրվելիք անհրաժեշտ պարագաները գնահատվում էին բավականին ցածր գներով։ Գանձված հարկի դիմաց տալիս էին թղթի կտորներ, որով ոչինչ ձեռք բերել չէր լինում։
20-45 տարեկան քրիստոնյա տղամարդկանց զորահավաքի անվան տակ ներգրավեցին աշխատանքային գումարտակների մեջ և ըստ ռազմական նախարար Էնվեր փաշայի հատուկ հրահանգի՝ աչքից հեռու, ծածուկ վայրերում վայրագաբար ոչնչացրին։ Այդ տարիներին Մար-Շիմունը բազմիցս դիմեց ռուսական իշխանություններին՝ պաշտպանության համար զենք ստանալու խնդրանքով, սակայն այդ ջանքերն անցան ապարդյուն։ Թուրքական իշխանությունները լուրեր էին տարածում, թե իբր Ռուսաստանը ասորիներին զինում է ընդդեմ քրդերի։ Այսպես թուրքերը քրդերին տրամադրեցին ասորիների դեմ։ եվ այդ ամենը կատարվում էր գերմանական իշխանությունների գործուն օժանդակությամբ։
1914 թ. դեկտեմբերին ավերվեցին 10 ծուխ ասորի բնակիչ ունեցող Խարաբասորիկ գյուղը։ Փրկվում է միայն երկու ընտանիք, իսկ մնացածները սպանվում են։ Աղջիկներն ու կանայք տարվում են քրդական հարեմներ ։
Բոլիչևո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Բոլիչևո (Болычево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ասորիների ցեղասպանություն
Ասորիների ցեղասպանության իրականացումն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում
Նույն այս ժամանակաշրջանում Թուր-Աբդինի շրջան ներխուժեց 12 հազարանոց թուրքական մի զորաբանակ։ Այնվարդո ասորական գյուղի բնակիչները փորձեցին դիմակայել թշնամուն, բայց բոլորն էլ սպանվեցին։
1915 թ. սկզբին Գարդիեն ասորական գյուղում թուրք զինվորները, այրելով տեղի նեստորական եկեղեցին՝ կանանց ստիպեցին իսլամ ընդունել։
1915 թ. ռուսական զորքերի հաջողությունները Կովկասյան ճակատում երիտթուրքերին «ստիպում են» դիմել «խանգարող» ոչ թուրք բնակչությունից ազատվելու համար։ Ասորիների կոտորածներ են տեղի ունենում ոչ միայն ռազմաճակատին մոտ վայրերում, այլև՝ հեռավոր Դիարբեքիրում, Վանում, Բիթլիսում, Ուրֆայում, Ադանայում և այլուր։
Դիարբեքիրի քաղդեացի քահանա Ժոզեֆ Նայեմը վկայում էր, որ 1915թ. ապրիլի 8-ից սկսած ահավոր ջարդեր են տեղի ունեցել։ 16 տարեկանից բարձր տղամարդկանց հավաքում էին, ծեծում, խոշտանգում, սպանում, ապա փաթթոցներ հագցնում գլուխներին ու նկարում, որ հետո ապացուցեն աշխարհին, թե իբր քրիստոնյաները հալածել են մուսուլմաններին ։
Թուրքական ջարդերից հատկապես տուժեցին Մարդինի, Միդյաթի և Ջեզիրեի ասորիները։ Դիարբեքիրի վիլայեթի ասորիների ձարդերին է անդրադարձել արաբ հեղինակ Ֆուադ Հաֆիզը իր « Հայ ժողովրդի պատմությունը սկզբից մինչև մեր օրերը », ուր գրում է. 1915 թ. մայիսի 10-30-ը Դիարբեքիրի վիլայեթի 1200 նշանավոր հայերին և ասորիներին փերբակալեցին և խեղդեցին Տիգրիս գետում։ Սկսվեց քրիստոնյաների բռնագաղթը։ Մոտավորապես 4300 ասորիներ անցան պարսկական տարածք և շարժվեցին դեպի Խոյ։
1915 թ. հուկիսի 1-ին հայերի և ասորիների կոտորածներն տեղի ունեցան Մծբինում, Մարդինում և Թեչ-Էրմենում։ Նրանց հանձնարարվեց 24 ժամվա ընթացքում հանձնել զենքը։ Քրիատոնյաները ստիպված էին կատարել հրամանը։
Միայն Իրանին սահմանակից թուրքապատկան գավառներում թուրքերի և քրդերի կողմից 1915 թ. կոտորվեց 47 հազար նեստորական ասորի։
Մարդինում ֆրանսիական քարոզիչների շենքում սպանդի ենթարկվեցին 6 հազար ասորիներ, 5 հազարի չափ ասորիներ մահացան քաղցից և հիվանդություններից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ասորիների ջարդեր իրականացվեցին նաև 1914 թ. նոյեմբերի 2-ին իրեն չեզոք երկիր հայտարարած Իրանի տարածքում։ Գերմանական և թուրքական հրամանատարությունների մշակած ծրագրում ռազմական գործողություններ էին նախատեսվել նաև Իրանում, որի տարածքը Գերմանիան և Թուրքիան ուզում էին օգտագործել որպես միջանցք դեպի Բաքվի նավթային շրջանները և այնուհետև Միջին Ասիան գրավելու համար։ Ուստի Հյուսիսայի Իրանը ևս վերածվեց հակամարտող երկու ճամբարների ռազմական գործողությունների թատերաբեմի։ Իրանում ապրող հպատակ ասորիների վիճակը անմխիթար էր։ Այդ առիթով Կովկասի փոխարքայի օգնական Օրլովն իր զեկուցագրերից մեկում նշում էր.
Ինչ խոսք, թուրքական բռնատիրության դեմ ազգային-ազատագրական պայքարում ասորիների մոտեցումները լիովին համընկնում էին հայ ժողովրդի ձգտումներին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Արևմտյան Իրանի տարածքում սկսվեցին զանգվածային բռնություններ։ Այստեղ հատկապես տուժեցին Ուրմիայի տարածաշրջանի ասորիները, որոնց գյուղերն ամբողջովին հրդեհվեցին և թալանվեցին քրդերի կողմից։
1914 թ. Ուրմիայում Ռուսաստանի փոխհյուպատոս Վեդենսկին այսպես է նկարագրում իր տեսածը.
Այս ժամանակաշրջանում Ուրմիայից, Սալմաստից և Խոյից Ռուսաստանի տարածք են գաղթել 63 հազար գաղթականներ, որոնցից 30 հազարը հայեր են, իսկ 33 հազարը ասորիներ։ Այդ գաղթերի կապակցությամբ անգլիացի մի ականատես վկայում էր.
1915 թ. ապրիլի 20-ին ռուսների կողմից Դիլմանի գրավումից գազազած՝ թուրքերը մոտակա 20 ասորական գյուղերի բնակիչներին սրի քաշեցին։ Մի քանի հարյուր ասորի կանանց մերկացնելով՝ հանեցին կենտրոնական փողոց։ Նրանց տրվեց մեկ ժամ ժամանակ որոշում կայացնելու՝ փոխում են իրենց կրոնը, թե՝ ոչ։ Ականատեսի վկայությամբ՝ Դիլմանի կենտրոնական փողոցով հոսում էր այդ սպանված կանանց արյունը։
1915 թ. ապրիլին Ուրմիայում 500 ասորիների, որոնց մեջ էին այդ տարածաշրջանի եպիսկոպոսը և հինգ այլ հոգևորականներ, թուրքերը քարշ տալով հասցրեցին ֆրանսիական առաքելության շենքի մոտ և բազմաթիվ մարդկանց աչքի առաջ սպանեցին։
Այսպիով, այդ ընթացում նահատակվեցին 100 հազարից ավելի քրիստոնյաներ՝ ասորիներ և հայեր, որոնք բնակվում էին Ուրմիո լճի արևմտյան ափամերձ տարածքում։
Վերջաբան
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան Թուրքիայում և նրա հարակից տարածքներում, ուր ապրում էր մոտ մեկ միլիոն ասորի ժողովուրդ, միջազգային իրավունքի չափանիշներով կատարվեց ցեղասպանություն։
1968 թ-ին Միջազգային ասորական ասոցիացիայի կողմից Օգոստոսի 7-ը հրապարակվեց որպես Ասորիների Նահատակների օր / Assyrian Martyr’s day /:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատերազմական հանցագործություններ Կատեգորիա:Թուրքիայի Հանրապետության պատմություն Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների հետապնդում Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ջարդեր Կատեգորիա:Վանի վիլայեթ Կատեգորիա:Քրիստոնյաների ջարդեր Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն Կատեգորիա:Ասորիների ցեղասպանություն
Բարցանա
Բարցանա (Barzana), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալներով կազմում է 1562 մարդ։ Խտությունը կազմում է 781 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24030։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մերի սյուի Սեն (կանտոն)
Մերի սյուի Սեն (Méry-sur-Seine), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Շամպան-Արդեն շրջանում։ Օբ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Նոժան սյուր Սեն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 9503 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1014 է։ Կանտոնում կա 25 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Կարրարա ակադեմիա
Կարրարա ակադեմիա (Accademia Carrara), արվեստի պատկերասրահ և ակադեմիա Իտալիայի Բերգամո քաղաքում։
Պատմություն
Պատկերասրահի հիմնումը վերագրվում է մեկենաս և կոլեկցիոներ կոմս Ջակոմո Կարրարային, որը 18-րդ դարի վերջին հարուստ ժառանգություն է թողել Բերգամո քաղաքին։ Կոմսի մահից հետո, 1796 թվականից մինչև 1958 թվականը` Բերգամո քաղաքի կոմունայի` ղեկավարումը վերցնելը, նրա ունեցվածքը տնօրինել են նշանակված կոմիսարներ։ 1810 թվականին ըստ ճարտարապետ Սիմոն Էլիայի նախագծի կլասիցիզմի ոճով նոր շինություն է կառուցվել։
Կոմս Ջակոմո Կարրարայի հավաքածուն, որում հաշվվում էր մոտ մեկուկես հազար աշխատանք, մասամբ վաճառվել է, սակայն շարունակել է ինտենսիվորեն համալրվել, հիմնականում` նվիրատուների հաշվին. 1866 թվականին կտավներ են ստացվել` ըստ կոմս Գուլելիմո Լոկիսի կտակի, 19-րդ դարի վերջին` սենատոր Ջովաննի Մորելլիի կողմից և 1998 թվականին` արվեստաբան Ֆեդերիկո Ձերիի կողմից։ Պատկերասրահի հավաքածուն համալրվել է մոտ 200 այլ նվիրատվություններով։