cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողով
Իսրայել
2001 թվականին Դուրբանում տեղի ունեցած ռասիզմի դեմ պայքարի համաշխարհային համաժողովում, Իսրայելի ներկայացուցիչների և հրեական ոչ կառավարական կազմակերպությունների բացակայության պայմաններում, Իսրայելին մեղադրեցին ցեղասպանության և ապարտեիդի մեջ։ Ոչ կառավարական կազմակերպությունների հռչակագրի տեքստը դուրբանյան խորհրդաժողովում ակնհայտորեն քաղաքական բնույթ էր կրում և արտացոլում էր Իսրայելի վիճակը վատթարացնելու համաձայնեցված ձգտումը։ Օրինակ, 425-րդ հոդվածում հայտարարվում է Իսրայելի լիակատար մեկուսացման քաղաքականությունը՝ որպես ռասիստական խտրականություն ունեցող երկիր։ NGO Monitor-ը, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը վերահսկող կազմակերպությունը, կարծում է, որ Հարավային Աֆրիկայի և ապարտեիդի հետ մշտական համեմատությունը արմատապես սխալ է։ Իսրայելը ամբողջական իրավաբանական և քաղաքացիական հավասարություն է տրամադրում Արաբական փոքրամասնություններին ։
2002 թվականի ապրիլի 15-ին («Պաշտպանական պատ» գործողության անցկացման ժամանակ ) հանձնաժողովը հավանություն տվեց բանաձևին, որը հաստատում է «պաղեստինցիների՝ օկուպացիայի դեմ պայքարի իրավունքը՝ իրենց անկախությանը հասնելու համար»՝ դրանով իսկ կատարելով «Միավորված ազգերի կազմակերպության նպատակներից և խնդիրներից մեկը»։ Հանձնաժողովի 53 անդամներից բանաձևի օգտին քվեարկել է 40 երկիր, 7-ը ձեռնպահ են մնացել ։
Հանձնաժողովում Գերմանիայի դեսպան Վալտեր Լևալտերը, որը դեմ է քվեարկել, բանաձևի ընդունումից հետո հայտարարել է, որ դրանում «ահաբեկչության որևէ դատապարտում չկա», և որ «դրա տեքստը կարող է մեկնաբանվել որպես բռնության հավանություն» ։
Մարդու իրավունքներ և հոգեկան առողջություն
Հանձնաժողովի աշխատանքի արդյունք դարձած առաջարկությունները քննադատության են ենթարկվել հարկադիր բուժման մեջ գտնվող հիվանդների իրավունքները պաշտպանելու անկարողության համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական իրավապաշտպան կազմակերպություններ Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Մ.թ.ա. 173
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 173
Դառնափուշ
Դառնափուշ, դառնուկ, աստղածաղկազգիների (բարդածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 30 (այլ տվյալներով՝ 70) տեսակ։
Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝
Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է ճամփեզրերին, առուների ափերին, աղբոտում ցանքերն ու տնկարկները։
Նշանակություն և կիրառում
Թունավոր է։ Դեղաբույս է. պարունակում է ալկալոիդներ, յոդ։ ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են խպիպի, մաշկ, հիվանդությունների, դիզենտերիայի բուժման նպատակով։
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Ական լիճ
Ական լիճ (ճապ.՝ 阿寒湖, Ական-կո), լիճ Կուշիրոյում՝ Հոկայդո, Ճապոնիա։ Գտնվում է Ական ազգային պարկում ։
Պատմություն
Հրաբխային ակտիվության արդյունքում մոտ 6000 տարի առաջ ձևավորվել էլ իճը, երբ առաջացավ լավային ամբարտակը։ 1930-ական թվականներին լիճը 8–9 մետր թափանցիկության աստիճան ուներ։ Տեղական տաք ջրային հանգստավայրերի պատճառով աղտոտվածությունը նվազեցրել է թափանցիկությունը մինչև 3-4 մետրի ։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Լիճը հայտնի է մարիմոյով (լատ.՝ Aegagropila linnaei), ջրիմուռների ագրեգացիաներով, որոնք 2–30 սմ տրամագծով գնդաձև տեսք են ստանում։ Լճի այլ բուսական աշխարհի ներկայացուցիչներն են ՝
Կոկանեի սաղմոնի (լատ.՝ Oncorhynchus nerka) ծաման վայրը Ական լիճն է։ Լճի մյուս կենդանական աշխարհը ներառում է հետևյալը
Պատկերասրահ
ձախից|մինի| Ական Կալդերա Ական լիճ (կենտրոն) [[Մեական (հրաբուխ) (հարավ-արևմուտք) thumbtime=2|մինի|Ական լիճ, դեկտեմբեր 2021|կենտրոնմինի| Ական լիճը և [[Օական (հրաբուխ)|Օական լեռը|կենտրոն]]
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի լճեր Կատեգորիա:Հոկայդոյի լճեր
Գրյադա (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Գրյադա (Гряда), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
(3767) ԴիՄագիո
(3767) ԴիՄագիո (DiMaggio), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հունիսի 3-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,602991 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2434 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9626 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1533,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23469 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,7° անկյուն։
Շվեգուզ սյուր Մոդեր
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 4635 մարդ, բնակչության խտությունը` 467.71 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.91 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 27 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ալվանք
Ալվանք (նախկին անվանումը` Ալդարա կամ Ալիդարա) , գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Մեղրու տարածաշրջանում, Մեղրի քաղաքից մոտ 11 կմ հյուսիս-արևելք, Մալև գետի հովտում, Արաքսից մոտ 2 կմ հեռավորության վրա, ծովի մակարդակից 600-660 մ բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ալվանքի մշտական բնակչությունը կազմել է 352, առկա բնակչությունը` 259 մարդ ։ Գյուղը նախկինում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք լքել են գյուղը 1988 թ. նոյեմբերին։ Ալվանքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Ռոդիոնովկա (Վրաստան)
Ռոդիոնովկա (როდიონოვკა), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի բնակավայրեր
Սիուրգուս Դոնիգալա
Սիուրգուս Դոնիգալա (իտալ. Siurgus Donigala), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում ։
Բնակչությունը 2189 մարդ, բնակչության խտությունը 28,63 մարդ /կմ ²։ Տարածքը զբաղեցնում է 76,45 կմ²։ Փոստային հասցե՝ 9040, հեռախոսային կոդ՝ 070:
Երկրների ցանկ ըստ մանկական մահացության ցուցանիշի
Մինչև հինգ տարեկան մահացության ցուցանիշը կազմում է մանկահասակների և մինչև հինգ տարեկան երեխանեի մահերի թիվը՝ յուրաքանչյուր 1000 ծնունդի հաշվով։ Համաշխարհային բանկի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների համաձայն՝ աշխարհի մինչև հինգ տարեկան երեխաների մահացության ցուցանիշը 39 է։ 2018 թվականին մահացել է մինչև հինգ տարեկան 5,3 միլիոն երեխա, իսկ ամեն օրվա մահացության դեպքերը կազմել են 14,722 ։
Մանկական մահացության ցուցանիշը մինչև մեկ տարեկան երեխաների մահվան դեպքերն են՝ յուրաքանչյուր 1000 ծնունդի հաշվով:Այս ցուցանիշը հաճախ օգտագործվում է տվյալ երկրում որպես առողջության մակարդակի ցուցիչ։ Ըստ ՄԱԿ-ի ՝ աշխարհի մանկական մահացության ցուցանիշը 2019 թվականին կազմել է 28, իսկ ըստ ԿՀՎ Համաշխարհային փաստագրքի ՝ 2020 թվականի համար կանխատեսվող նախահաշիվը կազմել է 30.8:
Նշենք, որ հաշվետվությունների մեջ առկա տարբերություններ պատճառով այս թվերը կարող են անհամեմատելի լինել տարբեր երկրներում։ ԱՀԿ-ի առաջարկությունն այն է, որ բոլոր երեխաները, ովքեր կյանքի նշաններ են ցույց տալիս, պետք է գրանցվեն որպես կենդանի ծնունդներ։ Շատ երկրներում այս ստանդարտը չի պահպանվում։ Ի տարբերություն այլ երկրների, որոնք պահպանում են համապատասխան չափանիշները՝ այս երկրներն արհեստականորեն նվազեցնում են իրենց մանկական մահացության մակարդակը։
Նշում՝ աղյուսակները կարող են տարբեր կերպ տեսակավորվել՝ օգտագործելով պատկերակը.
Մինչև 5 տարեկան երեխաների մահացության մակարդակ՝ հիմնված Համաշխարհային բանկի տվյալների վրա
Նշում՝ Ձախ սյունակի համարները ստատիկ են:Մյուս սյունակները կարող են տեսակավորվել՝ վերնագրերի վրա սեղմելու դեպքում:
ՏՀԶԿ. Մինչև 5 տարեկան երեխաների մահացության մակարդակ՝ հիմնված Համաշխարհային բանկի տվյալների վրա
Ստորև ներկայացված է Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության երկրների և նրանց մինչև հինգ տարեկան երեխաների մահացության ցուցանիշների ցանկը (ամեն 1000 ծնունդի հաշվով), որը հրապարակվել է Համաշխարհային Բանկի կողմից։ Ցանկը ներկայացնում է 2019 թվականի տվյալները։ 2019 թվականին ՏՀԶԿ-ի միջին ցուցանիշը կազմել է 7.0:
Մանկական մահացության ցուցանիշ՝ Համաշխարհային փաստագրքի տվյալներով
Նշում՝ Վերջին սյունակի հղումը հաջորդ բաժնում ներկայացնում է ՄԱԿ-ի աղյուսակի նույն երկիրը
ՄԱԿ-ի հրապարակած մանկական մահացության ցուցանիշ
Նշում՝ Վերջին սյունակի հղումը ներկայացնում է ԿՀՎ-ի աղյուսակի նույն երկիրը:
Հետագա ընթերցում
Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր Կատեգորիա:Ժողովրդագրական ցանկեր
Մ.թ.ա. 174
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 174
Մարիաննե Հայնիշ
Մարիննե Հայնիշ (Marianne Hainisch, օրիորդական անունը՝ Մարիննե Փերջեր, ), Ավստրիայում կանանց շարժման հիմնադիրն ու առաջնորդը։
Ավստրիայի առաջին նախագահի՝ Միքայել Հայնիշի մայրն է (1920–1928):
Կյանք
Մարիննե Հայնիշը ծնվել է 1839 թվականին Բադենում՝ մայրաքաղաք Վիեննայի մոտակայքում։ Նրա մայրը վճարում էր ուսուցիչներին, որպեսզի Մարիննեն և իր սիբլինգները կրթություն ստանան։ Նրա հայրը՝ Ժոզեֆ Փերջերը, Հիրթենբուրգում կալվածատեր էր։
1857 թվականին Մարիննեն ամուսնացել էր արդյունաբերող Միքայել Հայնիշի հետ (Ուեյնում գտնվող գործարանի սեփականատերն էր)։ Զույգն ունի երկու երեխա (Միքայել, 1858, և Մարիա, 1860) ։ 1868 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Վիեննա։ Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի (1861–1865) ժամանակ բիզնեսը ճգնաժամի մեջ էր, և բամբակյա բուրդը հնարավոր չէր լինում արտահանել Միացյալ Նահանգներ։
1860-ական թվականների վերջին Մարիննեի համար մեծ փորձություն էր իր ամուսնու հիվանդանալուց հետո աշխատանքի փնտրտուքները, որի հարցում նրան օգնել էր իր ընկերներից մեկը։ Չնայած իր ընկերոջ բոլոր ջանքների (նա կարողանում էր խոսել մի քանի լեզվով և ուներ երաժշտական տաղանդ)՝ նա չի կարողանում աշխատանք գտնել։ Երեսունամյա Մարիննեի համար պարզ էր դարձել միջին խավի կանանց աշխատանքով ապահոված լինելու գործում կրթության կարևորությունը ։ 1870 թվականին նա մի հոդված է գրել («Կանանց կրթության մասին»), որը ոչ մի թերթ չէր հրապարակում։ 1870 թվականի մարտի 25-ին կայացած հանդիպման ժամանակ նա ներկայացրել էր իր հոդվածը, որն ավարտվում է Վիեննային կոչով ՝ աղջիկների համար դպրոցներում դասարաններ ստեղծելու համար։ Այս աննախադեպ լուրը հաղորդվում էր թերթերում, և արդյունքում Ավստրիայի Առաջին Խնայբանկը աղջիկների դպրոց հիմնելու համար 40,000 գյուլդեն է նվիրաբերել։
1888 թվականին Հայնիշը նախաձեռնել է «Կանանց կրթության լիգա»-ն, որի քննարկման առարկան կանանց բարձրագույն կրթություն ստանալու իրավունքն էր։ 1902 թվականին նա հիմնադրել է Ավստրիայի կանանց կազմակերպությունների դաշնությունը, որը նախագահել է մինչև 1918 թվականը։ 1906 թվականի հոկտեմբերի 17-ին նա գումարել է Komitee für Frauenstimmrecht (Կանանց ընտրության հանձնաժողովը)՝ ողջունելով բանախոսներ Քերի Չեփման Քաթին և Ալետտա Օբեյքոբսին։ Ստորագրահավաքի համար արդեն հազարավոր մարդիկ էին ստորագրել, որը շուտով պետք է ներկայացվի օրենսդիր մարմնին ՝ կոչ անելով դադարեցնել Ասոցիացիայի ակտի 30-րդ կետը։ Օրենսգրքի 30-րդ կետը իրավաբանական կոդեքսի մաս էր, որը մերժում էր կանանց քաղաքական իշխանությունը ։ 1919 թվականին ընտրվել է Կանանց միջազգային խորհրդի փոխնախագահ, որին Դաշնությունն անդամակցել էր 1904 թվականին։ Այդ պաշտոնին նա մնացել էր մինչև 1924 թվականը։
1918 թվականի աշնանը Մարիաննե Հայնիշը միացել էր Քաղաքացիական-դեմոկրատական կուսակցությանը, իսկ տասնմեկ տարի անց համահիմնադրել էր ավստրիական կանանց կուսակցությունը։ Հայնիշը համարվում է Ավստրիայում Մայրերի օրվա նախաձեռնողը, որը նշվում է 1924 թվականից։
Մահացել է 1936 թվականի մայիս 5-ին ։
1967 թվականին Բադենում իր պատվին արձան է կանգնեցվել ։ 1989 թվականին Ավստրիան Մարիննեի 150-ամյակի առթիվ նամականիշ է թողարկել։ 2002 թվականին Վիեննայում նրա պատվին փողոց է անվանվել (Marianne-Hainisch-Gasse):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:19-րդ դարի ավստրիացիներ
Մանուկ Մնացականյան
Մանուկ Յախշիբեկի Մնացականյան, հայ խորհրդային արձակագիր, կինոսցենարիստ, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983, («Երջանկության մեխանիկան» գեղարվեստական կինոնկարի համար), Գաբրիել Սունդուկյանի անվան մրցանակի դափնեկիր (1982, «Մայրիշխանություն» կինովիպակի համար), ՀԳՄ անդամ 1966 թվականից։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։
Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը։ 1956-1967 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է տարբեր գործարաններում և գիտահետազոտական հիմնարկություններում։
Մանուկ Մնացականյանի առաջին ակնարկը՝ «Պապիս փողոցը», լույս է տեսել 1959 թվականին։ Հրատարակվել է 1959 թվականից։ Լույս է ընծայել «Մեծ քաղաքի աղմուկը» (1962), «Նահանջ տարի» (1974), «Կանչ» (ռուսերեն 1980) պատմվածքների ժողովածուները, «Հալոցք» (1966), «Երկուշաբթիից երկուշաբթի» (1968) վիպակները։ Գրում է նաև մանուկների համար («Հեքիաթներ Աննայի համար», 1980)։
1985 թվականին Երևանի հեռուստատեսությամբ ներկայացվել է նրա «Նահանջ տարի» պիեսը, Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է նրա «Թաղի զավակը» դրաման։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հունիսի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1934 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մարտի 6 մահեր Կատեգորիա:1995 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Շամ (Կոմմագենեի թագավոր)
Շամ Բ Երվանդական կամ Շամ Թեոսեբես Դիկայոս (Σάμος Θεοσεβής Δίκαιος, ), Կոմմագենեի թագավոր Երվանդունիների արքայական շառավղից, որը կառավարել է մ․թ․ա․ 130-ից մինչև մ․թ․ա․ 100 թվականը։
Կենսագրություն
Շամ Երվանդականի մասին տեղեկատվության հիմնական աղբյուրը վերջինիս թոռան՝ Անտիոքոս Ա Կոմմագենացու հեղինակած մակագրություններն են, որոնք հայտնաբերվել են Նեմրութ լեռան սրբավայրում։ Առաջին արձանագրությունում արքան հիշատակվում է «Վասիլեոս Սամոս Թեոսեբոս Դիկայոս» անվամբ, ապա՝ որդու առնչակցությամբ՝ «Միհրդատ Կալինիկոս՝ Սամոս թագավորի որդի»։
Շամ Երվանդականի կառավարման տարիներին կառուցապատվում և վերականգնվում է Սամոսատի ամրոցը ։
Շամի կառավարման տևողությունը ճշգրտորեն հայտնի չէ։ Միակ որոշակի տեղեկույթն այն է, որ վերջինս մահացել է մ․թ․ա․ 96 թվականին (քանի որ հայտնի է, որ Միհրդատ Ա Կալինիկոսը գահին բազմել է հոր մահից հետո)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմմագենեի թագավորներ Կատեգորիա:Երվանդունիներ
Մոսկվայի մեծ իշխանություն
Մոսկվայի մեծ իշխանություն (Великое княжество Московское), ուշ միջնադարյան պետություն Ռուսաստանում, Ռուսական կայսրության հիմքը։
Հիմնադրվել է 1263 թվականին, 1363 թվականին հռչակվել մեծ իշխանություն։ 14-րդ դարի սկզբին Մոսկվայի իշխանությունն զգալիորեն ընդարձակվել է Կոլոմնայի (1301), Պերեսլավլ-Զալեսկիի (1302), Մոժայսկի (1305) միացմամբ, Մոսկվայի մեծ իշխանության վերելքն ու ամրապնդումը հետևանք էին առաջին հերթին նրա բարենպաստ դիրքի (այդտեղ էր ձևավորվում ռուս ժողովուրդը, այդտեղ էին հատվում առավել կարևոր ջրային և ցամաքային առևտրական ճանապարհները) և այդ շրջանում երկրագործության, արհեստների և առևտրի արագ զարգացման։ Մոսկվայի մեծ իշխանության իշխանները համառ պայքար են մղել ռուս, հողերում քաղաքական գերիշխանության համար։ 1328 թվականին Իվան Կալիտան դարձել է մեծ իշխան։ Նրա օրոք (1328-40) Մոսկվայի մեծ իշխանությունը զգալիորեն մեծացել է։ Մոնղոլ-թաթարների դեմ հաղթանակից հետո Մոսկվայի իշխան Դմիտրի Դոնսկոյը ավելի է ամրապնդել Մոսկվայի գերիշխոո դիրքը։ Նա առանց Ոսկե հորդայի խաների համաձայնության Մոսկվայի մեծ իշխանության կառավարումը հանձնել է իր որդուն՝ Վասիլի Դմիտրիևիչին։ XIV դ․ վերջին-XV դ․ սկզբին իշխանության տարածքը էլ՝ ավելի է ընդարձակվել (նրան են միացվել Կոստրոման, Բելոօզերսկը, 1392 թվականին՝ Նիժնի Նովգորոդը)։ 15-րդ դարի 2-րդ կեսին իշխանության ներսում երկարատև ավատատիրական պատերազմն ավարտվել է մեծ իշխան Վասիլի Տյոմնիի հաղթանակով։ Այդ ժամանակ Մոսկվայի մեծ իշխանության տարածքը կազմում էր 430 հզ քառ. կմ է շուրջ 3 միլիոն բնակչությամբ։ Մոսկվայի մեծ իշխանությունը դարձավ կազմավորվող ռուսական միասնական պետության հիմնական կորիզը։
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի նախկին միապետություններ Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Մայսկոե (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Մայսկոե (Майське), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մայսկոե գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մ.թ.ա. 175
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 175
Տրես Ռանշուս
Տրես Ռանշուս (Três Ranchos), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի հարավային մասում։ Մտնում է Կատալան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3894 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 282,064 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 11,5 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Կոալիցիա
Կոալիցիա ( — դաշինք),
Կատեգորիա:Դաշինքներ Կատեգորիա:Դիվանագիտություն
Ժողովածու (3828)
Ժողովածու (3828), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3828 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1811, 1812 թվականներին Հարություն նոտար գրիչի կողմից Վարագում։ Ստացողը եղել է Հակոբ վարդապետը, Ավետիս տիրացուն, Պողոս վարդապետը։ Ձեռագիրը կազմված է 260 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 1ա, 175բ, 180ա, 240բ, Հետագայի՝ աստառ Ա (1847 թվական), կնիք՝ 1ա (1793 թվական, Յակոբ վարդապետ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Նովոկոմսոմոլսկոե
Նովոկոմսոմոլսկոե (Новокомсомольське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պեչենեժսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1958 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոկոմսոմոլսկոե գյուղում բնակվում էր 348 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,53 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 656,6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պեչենեժսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1958 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռեգեն (շրջան)
Ռեգեն  (Landkreis Regen), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Ռեգեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 975,06 կմ2։ Բնակչությունը 82500 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 85 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 2 76 է։ Շրջանում 24 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Յալտիրկուլբաշ
Յալտիրկուլբաշ (Ялтыркулбаш, Ялтырҡулбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Չսովորած դասերի երկրում
«Չսովորած դասերի երկրում» («В стране невыученных уроков»), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում 1969 թվականին Լիա Գերասկինայի համանուն վիպակի մոտիվներով։
Սյուժե
Ծույլ Վիկտոր Պերեստուկինը չի ցանկանում սովորել, այլ ուզում է արկածներ։ Մի անգամ նրա ցանկությունն իրականանում է. տղայի դպրոցական դասագրքերը նրան ուղարկում են Չսովորած դասերի երկիր, սակայն առաջարկում են մի պայման. եթե նա չհաղթահարի դժվարություններն ու վտանգները, որոնք սպասում են նրա ճանապարհին, ապա ընդմիշտ կմնա այդ երկրում։
Չսովորած դասերի երկրում Վիտյա Պերեստուկինը հանդիպում է նախկինում իր կատարած սխալներին՝ կովին, որին ինքը կոչել էր «գիշատիչ կենդանի», հողափորի կեսի սխալ լուծված խնդրից, հարավում հայտնված սպիտակ արջին։
Արկածների վերջում Վիտյային Քերականության պալատում սպասում է ամենամեծ վտանգը. «կախել պետք չէ ներել» դատավճռում պետք է ճիշտ դնել ստորակետը։ Վիտյան հաջողությամբ կատարում է վերջին առաջադրանքը, վերադառնում տուն և որոշում դրանից հետո լավ սովորել։
Թողարկում
2003 թվականին մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD-ով «Սիրելի մուլտֆիլմերի ոսկե հավաքածուի» («Золотая коллекция любимых мультфильмов») 8-րդ թողարկումում։
DVD-ով մուլտֆիլմը թողարկվել է «Սոյուզմուլտֆիլմի» մուլտֆիլմերի «Большая переменка» հավաքածուում, որում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Նորից անբավարար» («Опять двойка», 1957), «Չսովորած դասերի երկրում» (1969), «Աղջիկը կրկեսում» («Девочка в цирке», 1950), «Մենք փնտրում ենք թանաքակաթիլը» («Мы ищем кляксу», 1969), «Վերջին նստարանին» («На задней парте», 1978-1985)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1969 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Յուրի Պրիտկովի մուլտֆիլմեր
Բորգո Վելինո
Բորգո Վելինո (Borgo Velino), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիոյի մարզում, ենթարկվում է Ռիետիի վարչական կենտրոնին։ Բնակչությունը կազմում է 1001 մարդ (2008), խտությունը կազմում է 58 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 17 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 2010, հեռախոսային կոդ - 0746։
Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Սուրբ Սան Դիոնիգին։ Տոնակատարությունը տեղի է ունենում հոկտեմբերի 10-ին։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 176
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 176
Լուսան (այլ կիրառումներ)
Լուսան անվանումը կարող է վերաբերել
Երիխա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մ.թ.ա. 177
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 177
Գրյադա (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Գրյադա (Гряда), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիլիֆ
Դիլիֆ (დილიფი), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի բնակավայրեր
Աննա Պյաջի
Աննա Պյաջի (Anna Piaggi,  ), իտալական նորաձևության լրագրող, խմբագիր և ոճաբան, նորաձևության աշխարհում ճանաչվել է որպես նորաձևության դեմք։
Կենսագրություն
Աննայի պապը դասավանդել է լատիներեն և հունարեն, հայրը հայտնի «La Rinascente» հանրախանութի կառավարիչն էր, մայրը՝ նույն հանրախանութի նախագահի անձնական քարտուղարը։ Ծնողների աշխատանքը Աննայի մոտ դեռ մանուկ հասակում ծանոթություն է ապահովել նորաձևության աշխարհին։ Հայրը մահացել է, երբ նա 7 տարեկան էր, և մայրը նրան ուղարկել է Միլանի մոտ գտնվող Փակ գիշերօթիկ դպրոց, որտեղ նա ստացել է խիստ որակյալ կրթություն, սակայն դա հիմք է ծառայել պատանեկան նոնկոնֆորմիզմի զարգացման համար։ Այդ պատճառով ուսումնառությունից հետո նա տուն չի վերադարձել, տնային դաստիարակչուհի է աշխատել, մեկնել է ճամփորդելու, լեզուներ սովորելու, դայակ և ամանեղեն լվացող աշխատելու։ Այդ ժամանակ այնտեղ ապագա էքսցենտրիկ լինելու ակնարկ չկար ։
Նորաձևության աշխարհում իր կարիերան սկսել է 1960 թվականին իտալական «Arianna» ամսագրի խմբագրի պաշտոնից։ Նույն թվականին նա ծանոթացել է լուսանկարիչ Ալֆ Կաստալդիի հետ, ում հետ երկու տարի անց ամուսնացել է ։ Ամուսնությունից հետո նա ամուսնու հետ հաստատվել է Նյու Յորքում, որտեղ շարունակել է իր խմբագրական գործունեությունը՝ 1980-ականների սկզբին գլխավորելով «Vanity» ամսագիրը։
Նորաձևության աշխարհում նրա գործընկերներն են եղել մոդելավորող Կարլ Լագերֆելդը, որը վարել է նրա հանդերձանքների և լրագրողական գործունեության ժամանակագրությունը, Մանոլո Բլանիկը, որը դարձել է նրա բազմաթիվ կոշիկների մշակողը, ինչպես նաև բրիտանացի գլխարկագործ Սթիվեն Ջոնսը, որը նրա համար պատրաստել է բազմաթիվ գլխարկներ, որոնք դարձել են նրա կերպարի անբաժանելի ատրիբուտը։ Ժամանակի ընթացքում ձևավորվել է իր յուրահատուկ, խիզախ, ընտրողական ոճը։ Իր գործունեության ընթացքում Աննա Պյաջին ոչ մի անգամ հանրությանը չի ներկայացել նույն զգեստով։ 1980-ականների վերջից Պյաջին եղել է իտալական «Vogue»-ի ստեղծագործական խորհրդատուն։
2006 թվականին Լոնդոնի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում տեղի է ունեցել «Anna Piaggi: fashion-ology» ցուցահանդեսը, որտեղ իր անձնական հավաքածուից իրեր է ներկայացրել, այդ թվում՝ 2586 զգեստ և 256 զույգ կոշիկ։
Աննա Պյաջին մահացել է 2012 թվականի օգոստոսի 7-ին, Միլանում գտնվող իր տանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իտալացի կին գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի թարգմանիչներ
Մշո ճառընտիր
«Մշո ճառընտիր» կամ «Տօնական», հայերեն ամենամեծ մագաղաթյա ձեռագիրը, գրվել և ծաղկվել է 1200 - 1202-ին, Երզնկայի Ավագ վանքում, Բաբերդի տանուտեր Աստվածատուրի պատվերով։ Գրիչ՝ Վարդան Կարնեցի, ծաղկող՝ Ստեփանոս, որին օգնել է նաև գրիչը։ Ձեռագիրն այժմ ունի 601 մագաղաթյա թերթ (55, 3X70, 5 սմ), յուրաքանչյուրը պատրաստված է մի երնջի կամ արջառի կաշվից։ Բաժանված է երկու մասի, կազմ չունի, քաշը 28 կգ է։ Ձեռագիրը ճառերի, վարքերի, վկայաբանությունների, պատմական քաղվածքների և ներբողների ժողովածու է, որոնք դասավորված են ըստ տարվա տոների, որից էլ՝ ժողովածուի «Տօնական» անունը։ Ձեռագիրը ճոխ զարդարված է լուսանցազարդերով, գլխազարդերով և զարդագրերով։ Պահպանվել են տերունական երկու նկարներ, մի էջում «Ծնունդը»՝ կից նկարներով և մի այլ թերթի մեկ երրորդում՝ «Մուտքը»։ Վառ և ինքնատիպ են գլխազարդերը, որոնք շքեղ գորգեր են հիշեցնում երկրաչափական, բուսական և կենդանական մոտիվներով լուսանցազարդերը զարդարում են ամեն մի միավորի սկիզբ։
Սկզբնական տեսք
Ձեռագիրը սկզբում ունեցել է 660 թերթ, 17 թերթ պահվում է Վենետիկում, 1 թերթ՝ Վիեննայում, իսկ 1977 թվականին Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանը Մոսկվայի Լենինի անվան գրադարանից ստացել է 2 թերթ, որոնք անջատվել էին 1918-ին։
«Մշո ճառընտիր»-ի առևանգում
«Մշո ճառընտիրը» 1202 թվականին հափշտակվում է Բաբերդի այլազգի դատավորի կողմից, 2 տարի թաքցնելուց հետո Խլաթում, 1204 թվականին վաճառում է Մշո Առաքելոց վանքին՝ 4000 արծաթե դրամով, որը հավաքվել էր շրջակայքի բնակիչների և վանքի միաբանների միջոցներով։ Մինչև 1915 թվականը ձեռագիրը գտնվում էր այդտեղ, Մեծ եղեռնի օրերին ձեռագրի երկու մասերը տարբեր ուղիներով հասել են Թիֆլիսի Հայոց ազգագրական ընկերություն, ապա՝ Երևան։ Այժմ պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։
Դոնլի շրջան (Տեխաս)
Դոնլի շրջան (Donley County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2000 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 3828 մարդ ։ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 3677 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Քլարենդոն բնակավայրը ։
Անդրեյ Կարպովիչ
Անդրեյ Վլադիմիրովիչ Կարպովիչ (Андрей Владимирович Карпович, ), ղազախ ֆուտբոլիստ (կիսապաշտպան), ֆուտբոլային մարզիչ
Ակումբային
Սեմապլատինսկի ֆուտբոլային դպրոցի սան է ։ Հանդես է եկել ղազախական «Սպարտակ» (Սեմիպալատինսկ), «Իրտիշ» (Պավլոդար) և «Կայրատ» (Ալմա Աթա) ակումբներում։
2002-2003 թվականներին խաղացել է ռուսական «Ռոստով» ակումբում։ 2007-2008 թվականներին հանդես է եկել մոսկովյան «Դինամո» ակումբում, խաղացողը հիմնական կազմում չի եղել, խաղադաշտ է դուրս եկել հազվադեպ և 2009 թվականին լքել է ակումբը՝ տեղափոխվելով Աստանայի «Լոկոմոտիվ» ակումբ, որտեղ դարձել է առաջատար խաղացողներից մեկը դաշտի կենտրոնում։ 2010 թվականին հանդես է եկել «Ակտոբե» ակումբի կազմում։ 2010 թվականի դեկտեմբերին վերադարձել է «Լոկոմոտիվ» ակումբ՝ կնքելով երկամյա պայմանագիր ։
2012 թվականին մոտ է եղել Կոստանայի «Տոբոլ» ակումբ տեղափոխվելուն, բայց տրանսֆերը չի կայացել ։ Արդյունքում պայմանագիր է կնքել Շիմկենտի «Օրդաբասի» ակումբի հետ ։
Հավաքականում
2004 թվականի սեպտեմբերի 8-ին խփել է իր առաջին գոլը Ղազախստանի հավաքականի կազմում ՈՒԵՖԱ-ի հովանու ներքո անցկացվող մրցաշարում՝ աչքի ընկնելով 2006 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի առաջին՝ Ուկրաինայի հավաքականի դեմ խաղում։
Մարզչական
2017 թվականի մայիսին Կարպովիչն ընդգրկվել է «Կայրատ» ակումբի մարզչական շտաբում, որ գլխավորում էր իսպանացի Կարլոս Ալոս Ֆերերը ։
Դոնլի շրջան (Տեխաս)
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Դոնլի շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2417 կմ², որից 2408 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 8 կմ²-ն կամ 0,35 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 3828 մարդ։ Առկա էր 1578 տնային տնտեսություն և 1057 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 2378 բնակելի շինություն՝ 1 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 91,41 %, աֆրոամերիկացիներ – 3,94 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 0,89 %, ասիացիներ – 0,01 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 2,72 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 0,94 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 6,35 %–ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 22,4 % - մինչև 18 տարեկան, 9,8 % - 18-24 տարեկան, 20,6 % - 25-44 տարեկան, 25,5 % - 45-64 տարեկան և 21,7 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 43 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 94,4 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 91,7 տղամարդ։
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 3677 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2 մարդ/կմ²։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Քաղաքական դիրքորոշում
2008 թվականի նախագահական ընտրություններում Ջոն Մաքքեյնը ստացել է ընտրողների ձայների 81,3 %-ը, իսկ դեմոկրատ Բարաք Օբաման՝ 17,22 %-ը ։
Տեխասյան ներկայացուցիչների պալատում Դիֆ Սմիթ շրջանը մտնում է 88-րդ շրջանի կազմի մեջ ։ 1989 թվականից շրջանի շահերը ներկայացնում է Պամպա քաղաքից հանրապետական Ուորեն Չիսամը։
Կրթություն
Շրջանի կրթական համարգը կազմում են հետևյալ ուսումնական հաստատությունները.
Մ.թ.ա. 178
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 178
Նիկ Քեննոն
Նիկոլաս Սքոթ Քեննոն (Nicholas Scott Cannon, ), ամերիկացի դերասան, կոմիկ, ռեփեր։ Առավել հայտնի է որպես Նիկ Քեննոն։
Կարիերա
Սկսել է հանդես գալ ութ տարեկանից, իսկ տասնմեկ տարեկանում հոր կաբելային հեռուստածրագրում, սթենդափ ժանրում գրավեց տեղ։ Դեռահաս տարիքում նա մեկնել է Հոլլիվուդ, որտեղ նա սթենդափով հանդես է եկել The Improv, The Laugh Factory և The Comedy Store կատակերգական ակումբներում։
Նա իր կարիերան սկսեց Nickelodeon հեռուստաալիքի հեռարձակած Ամեն ինչ հեռուստասերիալում խաղալով։ Հետո եղել է The Nick Cannon Show, Wild 'N Out, America's Got Talent շոուների հաղորդավար։ Քեննոնը նկարահանվել է «Drumline» (2002), «Love Don't Cost a Thing» (2003), «Rollers» (2005) ֆիլմերում։ 2003 թվականին նա թողարկել է իր առաջին դեբյուտային ռեպ ալբոմը, որի Gigolo սինգլը նա կատարում է R & B ոճի երգիչ Ար Քելլիի հետ։ 2006 թվականին նա ձայնագրեց Stages ալբոմի Dime Piece և My Wife սինլգերը, սակայն ալբոմը այդպես էլ չհրապարակվեց։
Անձնական կյանք
2008 թվականի ապրիլի 30-ից 2016 թվականի նոյեմբերի 2-ը Նիկը ամուսնացած է եղել Մրայա Քերիի հետ։ Այս զույգը ունեցել է երկրվորյակներ։ Որդին՝ Մարոկկան Սքոթ Քեննոնը, և դուստրը՝ Մոնրո Քոնոնը, ծվել են 2011 թվականի ապրիլի 30-ին ։
Նիկը հարաբերություններ է ունեցել Բրիթնանի Բելլի հետ։ Նախկին զույգը ունեցել է որդի՝ Գոլդեն Սեգոն Քեննոնին (ծնված 21.02.2017)։
2012 թվականի հունվարի 4-ին Նիկ Քեննոնը տեղափոխվել է հիվանդանոց, որտեղ նրա մոտ հայտնաբերել են երիկամների անբավարարություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հովարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Պեչենեգի (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Պեչենեգի (Печеніги), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պեչենեժսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովո-Բելգորոդ։
2001 թվականի տվյալներով Պեչենեգի քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 6 033 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7,85 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 768,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պեչենեժսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Մինթաձեեբի (Խուլոյի շրջան)
Մինթաձեեբի (მინთაძეები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խուլոյի շրջանում ։
Պուտիլովկա (գյուղ, Կիվերցիի շրջան)
Պուտիլովկա (Путилівка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1889 թվականին։
Մինթաձեեբի (Խուլոյի շրջան)
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1200 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խուլոյից 16 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 175 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Պուտիլովկա (գյուղ, Կիվերցիի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Քիթ Քոննոր
Կենսագրություն
Ծնվել է 2004 թվականի մարտի 8-ին Լոնդոնում՝ Ռիչաևդ և Քերոլայն Քոննեորների ընտանիքում ։ Ունի քույր և եղբայր ։
Անձնական կյանք
2022 թվականի հոկտեմբերին թվիթերյան իր կայքէջում հայտարարել է, որ բիսեքսուալ է, այն բանից հետո, երբ վերջինիս մեղադրել են քվիրբեյթինգի մեջ ։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ 2009
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի 2009 թ. խաղարկությունը Հյուսիսային Ամերիկայի, Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի երկրների ֆուտբոլի հավաքականների՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի 20-րդ առաջնությունն էր։ Մրցաշարն անցկացվեց հուլիսի 3-ից մինչև 26-ը Միացյալ Նահանգների 13 քաղաքներում՝ Բոստոն, Նյու Յորք, Ֆիլադելֆիա, Վաշինգտոն, Կոլումբուս, Չիկագո, Մայամի, Առլինգտոն, Հյուսթոն, Գլենդեյլ, Օքլենդ, Կարսոն, Սիեթլ։ Մրցաշարի ձևաչափի համաձայն չորսական հավաքականներից կազմված երեք խմբերում առաջին և երկրորդ տեղերը զբաղեցրած թիմերը, ինչպես նաև երրորդ տեղ զբաղեցրած թիմերից երկու լավագույնները պայքարը շարունակում էին փլեյ-օֆֆում, որը սկսվում էր քառորդ եզրափակիչներից։
Խումբ A
Հանդիպումների արդյունքները
Խումբ B
Հանդիպումների արդյունքները
Խումբ C
Հանդիպումների արդյունքները
Մրցանակներ և նվաճումներ
Մրցաշարի լավագույն ֆուտբոլիստ ճանաչվեց և ստացավ «ամենաարժեքավոր խաղացող» կոչվող մրցանակը կիսապաշտպան Ջովանի դոս Սանտոսը։ Մրցաշարի լավագույն ռմբարկու  Միգել Սաբահը արժանացավ «ոսկե խաղակոշիկ» մրցանակին։ «Լավագույն դարպասապահ» մրցանակը ստացավ  Կեյլոր Նավասը։ «Ֆեյր փլեյի» մրցանակը հանձնվեց  Միացյալ Նահանգների հավաքականին։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ Կատեգորիա:2009 ֆուտբոլում
Հայ-բրիտանական հարաբերություններ
Հայ-բրիտանական հարաբերություններն արտաքին հարաբերություններ են Հայաստանի և Միացյալ Թագավորության միջև։ Միացյալ Թագավորությունը Հայաստանը ճանաչել է 1991 թվականի դեկտեմբեր 31-ին։ Եվրոպայում Հայաստանի Հանրապետության առաջին դեսպանատունը հիմնադրվել է Լոնդոնում 1992 թվականի հոկտեմբերին։ Սկսած 1995 թվականից, Երևանում գործում է Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատունը։ Ներկայիս դեսպանն է Ջուդիթ Ֆարնուորթը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Արմեն Սարգսյանը նշանակվել է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։ Երկու երկրները պահպանում են համագործակցային և բարեկամական հարաբերությունները։
Պետական այցեր Հայաստանի և Միացյալ Թագավորության միջև
Հայաստանի և Մեծ Բրիտանիայի միջև բազում պետական այցեր են տեղի ունենում։ Վերջին այցը Մեծ Բրիտանիայի Եվրոպայի հարցերով նախարար Դևիդ Լիդինգտոնի այցն էր Երևան։ Բացի այդ, ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը 2012 հուլիսին այցելել էր Մեծ Բրիտանիա։
Մեծ Բրիտանիայի 71-րդ վարչապետ Մարգարետ Թետչերը այցելել է Հայաստան 1990 թվականի հունիսին, երբ երկիրը Խորհրդային Միության մասն էր կազմում։
Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումը
Ուելսը, Շոտլանդիան և Հյուսիսային Իռլանդիան ճանաչում են հայոց ցեղասպանությունը, այնուամենայնիվ, Մեծ Բրիտանիան ամբողջությամբ վերցրած չի ճանաչում այն, քանի որ գտնում է, որ ապացույցների բավարար հստակ չեն, որպեսզի «վերջին դարի սկզբի այն սարսափելի իրադարձությունները,որոնցից զրկանքներ կրեցին Օսմանյան կայսրության հայերը» ըստ ՄԱԿ-ի 1948 թվականի կոնվենցիայի ցեղասպանություն համարեն։ Բրիտանիայի կառավարությունը հաստատում է, որ արյունահեղությունը, ջարդերը սարսափելի ողբերգություն էին և մեղադրում է նրանց, ովքեր հաստատում էին, որ դա այս ժամանակահատվածում կառավարության տեսակետն էր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության երկկողմ հարաբերություններ
Արյան մակարդում
Արյան մակարդում կամ կոագուլյացիա՝ պրոցես, որի արդյունքում արյունը հեղուկ վիճակից անցնում է գել վիճակի և ձևավորվում է թրոմբ։ Այսպես վերականգնվում է հեմոստազը այսինքն՝ դադարեցվում է վնասված անոթից արյան կորուստը։ Մակարդման պրոցեսը բարդ և բազմաստիճան պրոցես է, որի ընթացքում տեղի է ունենում թրոմբոցիտների ակտիվացում, ադհեզիա և ագրեգացիա, ինչպես նաև ֆիբրինի դեպոզիցիա և հասունացում։
Մակարդումը սկսվում է անոթի էնդոթելի վնասումից անմիջապես հետո։ Էնդոթելի վնասումը բերում է ենթաէնդոթելային կոլագենի մերկացմանը։ Թրոմբոցիտները, անցնելով ենթաէնդոթելային տարածություն, շփվում են կոլագենի հետ և ակտիվանում։ Բացի կոլագենային թելերի մերկացումից, էնդոթելի վնասման հետևանքով ձերբազատվում է հյուսվածքային գործոնը, որն ակտիվացնում է պլազմայի VII գործոնին և ձևավորվում է հյուսվածքային գործոն/VII գործոն համալիրը։ Արդյունքում ձևավորվում է ֆիբրինային ցանց։ Ակտիվացված թրոմբոցիտներն անմիջապես կազմում են առաջնային խցանը՝ ապահովելով առաջնային հեմոստազը։ Հետագայում ակտիվանում է կոագուլյացիոն կասկադը՝ երկրորդային հեմոստազը, որն ապահովում է առաջնային թրոմբոցիտային խցանի ամրացումը ։
Մակարդման պրոցեսի խանգարումներով պայմանավորված՝ առաջ են գալիս ախտաբանական վիճակներ, որոնց դեպքում դիտվում են արյունահոսություն, կապտուկներ կամ անկանոն թրոմբագոյացում ։
Թրոմբոցիտների ակտիվացում
Ինտակտ էնդոթելը օժտված է հակաթրոմբային ակտիվությամբ։ Այն իզոլացնում է ենթաէդոթելային կոլագենային թելերը և խոչընդոտում թրոմբոցիտների և կոլոգենի շփմանը։ Էնդոթելի վնասման դեպքում թրոմբոցիտները սկսում են շփվել մերկացած կոլագենային թելերի հետ։ Թրոմբոցիտի միացումը կոլագենին տեղի է ունենում թրոմբոցիտների մակերեսին առկա կոլագեն-սպեցիֆիկ ընկալիչի՝ գլիկոպրոտեինային GpIb-ի միջոցով։ Թրոմբոցիտների ադհեզիայի ուժեղացմանը նպաստում է Վիլլեբրանդի գործոնը, որը կարծես կամուրջի դեր է կատարում GpIb-ի և կոլագենի միջև։ Վիլլեբրանդի գործոնը ձերբազատվում է թրոմբոցիտներից և էնդոթելից։ Այն կապեր է ստեղծում GpIb-ի հետ A1 դոմենի միջոցով։ Կոլագենի հետ շփման արդյունքում ակտիվանում թրոմբոցիտային գլիկոպրոտեին VI-ը, որի ակտիվացումը բերում է ազդանշանային կասկադի ակտիվացման, որն էլ հանգեցնում է թրոմբոցիտային ինտեգրինների ակտիվացման։ Ինտեգրինները նպաստում են թրոմբոցիտների ավելի ուժեղ կապմանը արտաբջջային մատրիքսին, այսինքն՝ ապահովվում է ավելի ամուր ադհեզիա ։
Ակտիվացված թրոմբոցիտները ենթարկվում են դեգրանուլացման։ Թրոմբոցիտային α և δ գրոնուլները պարունակում են ԱԿՖ, սերոտոնին, թոմբոքսան A2 (TXA2), Վիլլեբրանդի գործոն, Ca2+ իոններ և այլն ։ ԱԿՖ-ն, ձերբազատվելով δ գրանուլներից, ազդում է GPIIb/IIIa ընկալիչի վրա և փոխում նրա կոնֆորմացիան։ Կոնֆորմացիոն փոփոխության հետևանքով GPIIb/IIIa ընկալիչի խնամակցությունը ֆիբրինոգենի հանդեպ մեծանում է և դրանք կապվում են իրար ։ Այնուհետև տեղի է ունենում թրոմբոցիտների ագրեգացիա։ Ագրեգացված թրոմբոցիտները փոխում են իրենց ձևը (սֆերիկից անցնում են աստղանմանի)՝ հանգեցնելով առաջնային խցանի ձևավորմանը ։
Կոագուլյացիոն կասկադ
Մակարդման գործոնները համարակալվում են հռոմեական թվերով։ Եթե գործոնն ակտիվ վիճակում է, ապա համապատասխան հռոմեական թվի ստորին հատվածում նշվում է a տառը։
Մակարդման գործոնները հիմնականում սերինային պրոտեզներ են (էնզիմներ), որոնք ճեղքում են կասկադում ավելի ներքև տեղակայված սպիտակուցները։ Բացառություն են կազմում հյուսվածքային գործոնը, V, VIII, XIII գործոնները ։ Հյուսվածքային գործոնը, V և VIII գործոնները գլիկոպրոտեիններ են, իսկ XIII գործոնը՝ տրանսգլուտամինազ ։ Մակարդման գործոնները շրջանառում են օրգանիզմում ոչ ակտիվ՝ զիմոգեն վիճակում ։
Արտաքին ուղի
Արտաքին ուղին, ինչպես նշվեց, համարվում է կասկադի ինիցիատորը, որի նպատակն է արտադրել մեծ քանակությամբ թրոմբին։
Պրոցեսն ընթանում է հետևյալ հաջորդական փուլերով ․
Ներքին ուղի
Ուղին սկսվում է ենթաէնդոթելային կոլագենի վրա սկզբնական կոմպլեքսի ձևավորմամբ, որին մասնակցում են բարձր մոլեկուլային զանգվածով կինինոգենը (HMWK), պրեկալիկրեինը և XII` Հագեմանի գործոնը։ XIIa՝ ակտիվ Հագեմանի գործոնն ակտիվացնում է XI գործոնը, որն էլ ակտիվացնում է IX գործոնը։ IXa իր կոֆակտոր VIIIa-ի հետ ձևավորում է թենազ, որն ակտիվացնում է X գործոնը։ Այս ուղիների խորը ուսումնասիրությունների արդյունքում ավելի պարզ դարձավ, թե ինչու XII գործոնի, HMWK և պրեկալիկրեինի անբավարարության դեպքում ծանր արյունահոսություններ չեն առաջանում։
Պետք է նշել, որ ներքին ուղին ներգրավված է բորբոքման պրոցեսում և բնածին իմուն համակարգում ։ Չնայած դրան, ազդելով ուղղու վրա, կարելի է խուսափել թրոմբոզի զարգացումից՝ առանց ծանր արյունահոսության վտանգի ։
Ընդհանուր ուղի
Ներքին և արտաքին ուղիների տարբերակումը կատարվել է լաբորատոր in vitro պայմաններում։ Մի դեպքում, որպես մակարդման պրոցեսի խթանիչ, թափահարվել է փորձանոթը և չափվել մակարդման ժամանակը (ներքին ուղի), մյուս դեպքում մակարդման պրոցեսի խթանիչն ավելացված թրոմբոպլաստին է եղել (արտաքին ուղի)։
Ընդհանուր առմամբ ընդհանուր ուղին ակտիվանում է արտաքին և ներքին ուղիների ակտիվացման արդյունքում, սակայն այս մոտեցումը շատ պարզ է։ Իրականում թրոմբինը սկսում է արտադրվել դեռևս թրոմբոցիտների ակտիվացման և առաջնային խցանի ձևավորման փուլում։ Իր հերթին այս պրոցեսում արտադրվող թրոմբինը նպաստում է ավելի շատ թրոմբոցիտների ակտիվացման։
Գուդեմնիս
Գուդեմնիս (նախկինում նաև Ուջանաբաս), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Մեղրու տարածաշրջանում, Մեղրի քաղաքից մոտ 7 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից մոտ 1400 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից ճանապարհով կազմում է մոտ 73 կմ։
Ուջանաբաս անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Մեղրու գավառի, իսկ 1930 թվականից` Մեղրու շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Գուդեմնիսի մշտական բնակչությունը կազմել է 21, առկա բնակչությունը` 32 մարդ ։ Գյուղը բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Արյան մակարդում
Ընդհանուր ուղի
Թրոմբինը ոչ միայն մասնակցում է ֆիբրինոգենի փոխակերպմանը ֆիբրինի, այլև ակտիվացնում է VIII և V գործոնները, դրանց ինակտիվացնող պրոտեին C-ն (թրոմբոմոդուլինի առկայության դեպքում) և XIII գործոնը, որն էլ կովալենտ կապերով կապում է ֆիբրինի թելիկները և ձևավորում ցանցը ։
Պրոթրոմբոտիկ վիճակը պահպանվում է այքան ժամանակ, քանի դեռ չեն ակտիվացել հակամակարդիչ գործոնները ։
Կոագուլյացիայի բջջային սխեմա
In vivo կոագուլյացիայի պրոցեսում աշխատում են և՛ բջջային, և՛ բիոքիմիական մեխանիզմներ։ Մակարդման պրոցեսի իրականացման համար բացի պլազմայի անտիկոագուլյանտ և պրոկոագուլյանտ սպիտակուցներից, անհրաժեշտ են թրոմբոցիտներ և բջիջներ, որոնք արտադրում են հյուսվածքային գործոն (սովորաբար դրանք արտաանոթային են) ։
Կալցիում և ֆոսֆոլիպիդ
Կալցիումն ու ֆոսֆոլիպիդն (որպես թրոմբոցիտի մեմբրանի բաղադրիչ) անհրաժեշտ են թենազների և պրոթրոմբինազների նորմալ աշխատանքի համար։ Կալցիումն ապահովում է կոմպլեքսների կապումը թրոմբոցիտների ֆոսֆոլիպիդային մակերեսներին՝ Xa և IXa գործոնների գամմա-կարբօքսի մնացորդներով։ Կալցիումը մասնակցում է նաև կոագուլյացիոն կասկադի այլ փուլերում։
Վիտամին K
Վիտամին K-ն լյարդային գամմա-գլյուտամիլ կարբօքսիլազի կոֆերմենտն է, որը II, VII, IX և X գործոնների, ինչպես նաև պրոտեին C-ի, S-ի, Z-ի գլյուտամինաթթվային մնացորդներին ավելացնում է կարբօքսիլ խումբ։ Ռեակցիայի հետևանքով վիտամին K-ն օքսիդանում է, իսկ վերականգնումն իրականացվում է վիտամին K էպօքսիդ ռեդուկտազ (VKORC) ֆերմենտի միջոցով։ Վիտամին K էպօքսիդ ռեդուկտազը հանդիսանում է հակամակարդիչ դեղերի կարևոր թիրախ։ Այդ դեղերն են վարֆարինը և կումարինները (ացենոկումարոլ, ֆենպրոկումոն, դիկումարոլ)։ Այս դեղերը արգելակում են վիտամին K էպօքսիդ ռեդուկտազը և բերում են ակտիվ վիտամին K-ի անբավարարության։ Այսպես տուժում է մակարդման գործոնների սինթեզի և հասունացման պրոցեսը։ Մալաբսորբցիայի կամ որոշակի հիվանդության հետևանքով (օրինակ լյարդային անբավարարություն) վիտամին K-ի ներծծման խանգարումներով պայմանավորված վիտամինի պակասությունը բերում է PIVKAs-ների (proteins formed in vitamin K absence) ձևավորման։ Այդ սպիտակուցները մասնակի կամ ամբողջապես զուրկ են գամմա-կարբօքսիլ խմբերից։ Այսպիսով սպիտակուցները չեն կարողանում կապվել ֆոսֆոլիպիդների հետ։
Կարգավորիչներ
Կոագուլյացիոն կասկադի անխափան աշխատանքն ապահովում են հինգ մեխանիզմներ, որոնց թեկուզ աննշան խանգարումները բերում են թրոմբոզի զարգացման մեծ ռիսկի։ Այդ մեխանիզմներն են․
Պրոտեին C
Պրոտեին C-ն վիտամին K կախյալ սերինային պրոտեազ է։ Հանդիսանում է գլխավոր ֆիզիոլոգիական հակամակարդիչներից մեկը։ Ակտիվանում է թրոմբինի կողմից և վերածվում է ակտիվ ձևի (APC)։ Պրոտեին C-ն ակտիվանում է նույն հաջորդականությամբ, ինչպես պրոտեին C-ն և թրոմբինը կապվում էն թրոմբոմոդուլինի հետ։ Ակտիվ պրոտեին C-ն ֆոսֆոլիպիդի և կոֆակտորների հետ միասին ինակտիվացնում է Va և VIIIa գործոնները։ Պրոտեին C-ի և S-ի ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական անբավարարությունը հանգեցնում է թրոմբոֆիլիայի։ Պրոտեին C-ի աշխատանքի խանգարումը (օրինակ՝ պրոտեին C-ի հանդեպ VII գործոնի կայունությունը լեյդենյան մուտացիայի դեպքում) նույնպես բերում է թրոմբոֆիլիայի։
Անտիթրոմբին
Անտիթրոմբինը սերինային պրոտեազի ինհիբիտոր է (սերպին), որն ինակտիվացնում է սերինային պրոտեազները՝ թրոմբինը, IXa, Xa, XIa, և XIIa գործոնները։ Անտիթրոմբինը սովորաբար ակտիվ վիճակում է, բայց մակարդման գործոններին կապումը ավելի լավ է կատարվում հեպարան սուլֆատի (գլիկոզամինոգլիկան) առկայության կամ հեպարինային դեղամիջոցների ընդունման դեպքում։ Անտիթրոմբինի ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական անբավարարությունը (կարող է լինել բնածին կամ ձեռքբերովի, օրինակ՝ պրոտեինուրիա) հանգեցնում է թրոմբոֆիլիայի։
Հյուսվածքային գործանի ուղու ինհիբիտոր (TFPI)
Հյուսվածքայի գործոնի ուղու ինհիբիտորը արգելակում է հյուսվածքային գործոնի աշխատանքը։ Այն նաև արգելակում է հյուսվածքային գործոնով պայմանավորված VII և X գործոնների գերակտիվացումը։
Պլազմին
Պլազմինը պլազմինոգենի ակտիվ ձևն է։ Սինթեզվում է լյարդում։ Պլազմինոգենի փոխակերպումը պլազմինի կատալիզվում է պլազմինոգենի հյուսվածքային ակտիվատորով (t-PA), որը սինթեզվում և ձերբազատվում է էնդոթելի կողմից։ Պլազմինը ճեղքում է ֆիբրինը և արգելակում է դրա գերարտադրությունը։
Պրոստացիկլին
Պրոստացիկլինը (PGI2) ձերբազատվում է էնդոթելից և ակտիվացնում է թրոմբոցիտների Gs-կախյալ ընկալիչները։ Սա, իր հերթին, բերում է ադենիլատ ցիկլազի ակտիվացմանը և երկրորդային մեսինջեր cAMP-ի առջացմանը։ cAMP-ն, նվազեցնելով ներբջջային Ca-ի քանակը, արգելակում է թրոմբոցիտների դեգրանուլյացիան, և հետևաբար թրոմբոցիտների ակտիվացումը ։
Ֆիբրինոլիզ
Թրոմբների քայքայումը տեղի է ունենում ֆիբրինոլիզի արդյունքում։ Պրոցեսի պատասխանատու ֆերմենտը պլազմինն է, որը կարգավորվում է մի շարք ակտիվատորների և արգելակիչների միջոցով ։
Դերն իմուն համակարգում
Արյան մակրդումը կապված է իմուն համակարգի հետ։ Կոագուլյացիան ֆիզիկապես կարող է թակարդել միկրոբները թրոմբի մեջ։ Բացի այդ, կոագուլյացիոն համակարգի որոշ բաղադրիչներ «համագործակցում են» բնածին իմուն համակարգի հետ։ Դրանք մեծացնում են անոթների թափանցելությունը կամ հանդես են գալիս որպես քեմոտակտիկ միջնորդներ ֆագոցիտող բջիջների համար։ Որոշ դեպքերում կոագուլյացիոն համակարգում արտադրվող նյութերը կարող են հանդիսանալ հակաբակտերիալ։ Օրինակ՝ թրոմբոցիտների կողմից արտադրվող բետա-լիզինը կարող է քայքայել գրամ դրական բակտերիաներրը՝ ազդելով որպես կատիոնային դետերգենտ ։ Բորբոքման սուր փուլի մի շարք սպիտակուցներ մասնակցում են կոագուլյացիոն կասկադում։ Պետք է նշել, որ բակտերիաների որոշ շտամեր կարող են արտադրել մակարդման վրա ազդոող ագենտներ, օրինակ՝ կոագուլազ կամ ստրեպտոկինազ։
Գնահատում
Մակարդման համակարգի ֆունկցիան գնահատելու համար կատարվում են մի շարք թեստեր ․