cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ագնոստիցիզմ
Ծագում
Ագնոստիցիզմն առաջացել է 19-րդ դարի վերջերին՝ որպես մետաֆիզիկական փիլիսոփայության անտիթեզ։ Վերջինս ակտիվորեն զբաղվում էր աշխարհընկալման՝ մետաֆիզիկական ըմբռնման ուսումնասիրությամբ, որի հիմքում ընկած էր սուբյեկտիվ մտածողությունը։
Փիլիսոփայական ագնոստիցիզմից բացի գոյություն ունի նաև թեոլոգիական (աստվածաբանական) ագնոստիցիզմ և գիտական ագնոստիցիզմ։
Աստվածաբանության բնագավառում ագնոստիկներն առանձնացնում են կրոնի և հավատքի բարոյամշակութային և առասպելական բաղադրիչը միստիկականից (Աստված, դև, սատանա, հանդերձյալ աշխարհ, դրախտ, դժոխք, կրոնական ծիսակատարություններ և այլն)։ Նշված բաղադրիչներից առաջինը նրանք համարում են հասարակության մեջ անհատի բարոյական վարքի խթանման աշխարհիկ (ժամանակակից) դպրոց (կամ միջոց, մեխանիզմ)։
Գիտական ագնոստիցիզմը իմացաբանության (ճանաչողության տեսության) սկզբունքներից է։ Եվ քանի որ (համաձայն իմացաբանության)  ճանաչողության ընթացքում ձեռք բերված փորձն անխուսափելիորեն խեղաթյուրվում է անհատի (կամ սուբյեկտիվ) գիտակցությամբ, ապա գիտական ագնոստիցիզմը ենթադրում է, որ անհատը հանգամանորեն ունակ չէ ըմբռնելու աշխարհի իրական և ամբողջական պատկերը։ Այսինքն՝ այն ոչ թե ժխտում է ճանաչողությունը (երևույթը, ընթացքը) այլ մատնանշում, որ ոչ մի գիտություն չի կարող լինել բացարձակ ճշգրիտ և որ աշխարհն ամբողջությամբ ճանաչելն անհնար է։
Պատմություն
Ագնոստիկ հայացքները մոտավորապես այնքան հին են, որքան փիլիսոփայական սկեպտիցիզմը։ Մ.թ.ա. V դարի փիլիսոփա, սոֆիստ Պրոտագորը համոզված էր, որ անհնար է ստուգել Աստվածների գոյության փաստը։ Մ.թ.ա. VI-V դարերի փիլիսոփա Սանջայա Բելաթհապուտան ( Sanjaya Belatthaputta) նույնպես հայտնել է հանդերձյալ կյանքի վերաբերյալ իր ագնոստիկ տեսակետը։
Այնուամենայնիվ, ագնոստիցիզմը՝ որպես եզրույթ և ուսմունք, ծագել է շատ ավելի ուշ, երբ 1869 թվականին անգլիացի գիտնական, կենսաբան Թոմաս Հենրի Հաքսլին իր ելույթներից մեկում հանդես եկավ ագնոստիցիզմը նկարագրող նոր ուսմունքի բնութագրմամբ. «Այն պարզապես նշանակում է, որ պետք չէ ասել, որ գիտես մի բան կամ հավատում ես նրան, ինչը չունի իմացության կամ հավատքի արտահայտման գիտական հիմնավորում»։ Նրան «Մետաֆիզիկական հասարակությունն» էր (բրիտանական փիլիսոփայական հասարակություն) իրենց անդամակցելու առաջարկություն արել։ «Երբ իմ մտավորական հասունության ժամանակ սկսեցի տարակուսել՝ ով եմ ես՝ աթեիստ, թեիստ, թե պանթեիստ, մատերիալիստ, իդելալիստ, քրիստոնյա, թե ազատ մտածող, ես հանգեցի այն եզրակացությանը, որ ինձ չեն համապատասխանում այս անվանակարգերից ոչ մեկը, բացի վերջինից»,‒ ասել է նա։
Հաքսլիի համոզմամբ ագնոստիկ է նա, ով չի ժխտում Աստվածների գոյությունը՝ միաժամանակ չընդունելով որևէ կրոն կամ հավատք։ Ագնոստիկը նաև չի հավաստում Աստվածների գոյությունը, քանի որ համոզված է, որ մատերիաների (նյութերի) սկզբնաղբյուրն անհայտ է. այն բացահայտված կամ ճանաչված չի կարող համարվել զարգացման մեր ժամանակաշրջանում կամ երբևէ։
Կապը կրոնի հետ
Ագնոստիկների համոզմամբ անհնար է բացահայտել իրականությունը Աստվածների, հանդերձյալ կյանքի և այլ գերբնական էակների, հասկացությունների և երևույթների գոյության առումով՝ այդուհանդերձ սկզբունքորեն չբացառելով աստվածային երևույթների գոյությունը կամ չգոյությունը։ Այսպիսով հերքվում է միայն այդպիսի համոզմունքների իրական կամ մտացածին լինելն ապացուցելու հնարավորությունը։ Այդ իսկ պատճառով ագնոստիկները կարող են հավատալ Աստծուն, բայց ոչ մի կրոն (քրիստոնեություն, հուդայականություն, իսլամ) չդավանել՝ համարելով դրանք դոգմատիկ, քանի որ դոգմատիզմը հակասում է նրանց համոզմունքներին աշխարհի անճանաչելիության առումով։ Ագնոստիկներն Աստծուն հավատում են՝ սահմանափակվելով նրա գոյության հնարավորությամբ և վերապահումներով, որ կարող են նաև սխալվել՝ համոզված լինելով, որ չկան անհրաժեշտ և բավարար համոզիչ ապացույցներ միանշանակ ենթադրություններ և եզրակացություններ անելու համար։
Մի շարք կրոններում (բուդդայականություն, դաոսիզմ) անձնավորված (անհատականացված) Աստծված(ներ) չկա(ն)։ Դրա շնորհիվ ագնոստիցիզմի և տվյալ կրոնի միջև կոնֆլիկտները բացակայում են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ագնոստիցիզմ Կատեգորիա:Թերահավատություն Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Մակածություն
Մակածություն (Ինդուկցիա inductio), տրամաբանության մեջ՝ մտահանգման այնպիսի եղանակ է, երբ մասնավոր դատողությունների հիման վրա եզրահանգում է կատարվում ընդհանուրի վերաբերյալ։ Օրինակ, ուսումնասիրելով տվյալ սենյակում գտնվող բոլոր գնդակները, և բացահայտելով, որ նրանցից յուրաքանչյուրը սև է՝ սուբյեկտը կարող է կատարել հետևյալ եզրահանգումը՝ «Տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են»։ Մակածությունը՝ մակածությունն, այս դեպքում կունենա հետևյալ տեսքը։ 1-ին գնդակը սև է։ 2-րդ գնդակը սև է։ 3-րդ գնդակը սև է։ ...... 10-րդ գնդակը սև է։ 15-րդ գնդակը սև է։ ...... n-րդ գնդակը սև է։ Տվյալ սենյակում բացի ուսումնասիրված գնդակներից ուրիշ գնդակներ չկան։
Հետևաբար տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են։
Այս օրինակում մասնավոր դատողություններն են «1-ին գնդակը սև է»։ «2-րդ գնդակը սև է»։ «n-րդ գնդակը սև է։» և այլն։ Ընդհանուր դատողությունը մտահանգման եզրակացությունն է՝ «Տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են»։
Վերը ներկայացվածը լրիվ մակածության օրինակ է։
Զևական տրամաբանական կառուցվածքի տեսակետից մակածությունը այնպիսի մտահանգում է, որի մեջ դասի առանձին անդամների նկատմամբ նախադրյալներում հաստատված հատկանիշը եզրակացության մեջ հաստատվում է որպես դասի հատկանիշ։ Տարատեսակներն են լրիվ կամ կատարյալ մակածություն, որի նախադրյալները սպառում են ամբողջ դասը, և ոչ լրիվ մակածություն, որի նախադրյալներում հատկանիշը հաստատվում է դասի անդամների որոշ մասի նկատմամբ, իսկ եզրակացության մեջ՝ փոխադրվում դասի վրա։
Ոչ լրիվ մակածություն
Մակածությունը, կարող է լինել նաև ոչ լրիվ։ Ոչ լրիվ մակածության տարատեսակներն են՝ պարզ թվարկման ինդոիկցիա և գիտական մակածություն (ընտրության և բեկոնմիլյան)։ Ոչ լրիվ մակածությունի եզրակացության ճշմարիտ լինելու հավանականությունը կախված է այն բանից, թե ինչ հիմունքով է կատարվում անցումն ընդհանուրին։ Դասական էմպիրիստական փիլիսոփայության և տրամաբանության մեջ մակածությունը գնահատվել է որպես փորձնական տվյալներն ընդհանրացնելու, օրենքներ ձևակերպելու միջոց, ինդուկտիվ մտահանգումներն ու մեթոդները դիտվել են որպես հայտնագործության ալգորիթմներ։ Սակայն այդ մեթոդներով հնարավոր է ձևակերպել միայն փորձնական առնչություններ, բայց ոչ տեսական լայն ընդհանրացումներ։ Ժամանակակից ինդուկտիվ տրամաբանությունն ուշադրությունը փոխադրել է ընդհանուր դրույթների (հիպոթեզների) հիմնավորման խնդրի վրա. ուսումնասիրվում է հիպոթեզի հավանականության կախումը դրա հետ առնչվող դրույթների և, հատկապես, փորձով ստուգելի մասնավոր պընդումների հավանականությունից։ Հիշյալ խնդրին հաջողությամբ կարող է ծառայել մաթեմատիկական հավանականությունների տեսության ձևական աքսիոմատիկայի տրամաբանական մեկնաբանությունը։
Այս իմաստով ժամանակակից ինդուկտիվ տրամաբանությունը ներկայանում է որպես հավանականային տրամաբանություն։ Գոյություն ունեն մակածության մի քանի տեսակներ (օրինակ՝ Մաթեմատիկական ինդուկցիա)։
Գիտական մակածություն
Գիտական ինդուկցիան այնպիսի ինդուկտիվ մտահան­գում է, որի դեպքում, ուսումնասիրելով քննարկվող խմբի որոշ առարկաների առաջացման պատճառները և հանգելով որոշակի եզրակացության, վերջինս տարածում ենք առար­կաների ամբողջ խմբի վրա։ Գիտական ինդուկցիայի հիմնական առավելությունը պարզ թվարկման միջոցով ինդուկցիայի նկատմամբ այն է, որ հիմնված Է պատճառակցական կապի բացահայտման վրա, որն էլ ավելի է բարձրացնում եզրակացության ճշմար­տության հավանականության աստիճանը։ Այս ինդուկցիայի դեպքում ևս հնարավոր են տրամաբա­նական սխալներ, մասնավորապես սրանից հետո, նշանա­կում է սրա պատճառով սխալը։ Դա տեղի է ունենում այն դեպքում, երբ դիտարկվող երևույթին նախորդող ամեն մի եր­ևույթ ընդունվում Է որպես պատճառ։ Թեև պատճառն իրոք պետք է նախորդի հետևանքին, սակայն ոչ ամեն նախորդող երևույթ հաջորդող երևույթի պատճառն է։ Օրինակ, երկրաշարժից առաջ օձերը փախչում են այն տարածքից, որտեղ երկրաշարժ է տեղի ունենալու։ Դա, իհարկե, չի նշանակում, թե երկրաշարժի պատճառը օձերի փախուստն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տրամաբանություն
(5853) 1992 QG
(5853) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի օգոստոսի 26-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,410999 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2446 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5774 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1367,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263274 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,35° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արտաշես Շահինյան
Ֆիզիկոս Արամ Շահինյանի հայրն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։ 1930 թվականին ավարտել է ԵՊՀ։ 1929-1978 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ-ում. 1938-1944 թվականներին՝ երկրաչափության, 1944-1978 թվականներին՝ մաթեմատիկական անալիզի և ֆունկցիաների տեսության ամբիոնների վարիչ, միաժամանակ, 1939-1942 թվականներին՝ ֆիզմաթ ֆակուլտետի դեկան։ 1945-1955 թթ՝ ՀԽՍՀ ԳԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի բաժանմունքի, 1955-1959 թվականներին՝ համանուն ինստիտուտի հիմնադիր-տնօրեն։ 1950-1963 թթ., միաժամանակ՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ֆիզմաթ գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար ։ 1967-1975 թթ եղել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատագմավոր։
Գործունեություն
Շահինյանի աշխատանքներով Հայաստանում սկիզբ են դրվել մաթեմատիկայի բնագավառի համակարգված գիտական հետազոտություններին։ Զբաղվել է մաթեմատիկական անալիզում ֆունկցիաների մոտավորության տեսությամբ, կոմպլեքս փոփոխական ֆունկցիաների տեսությամբ։ Աշխատանքները վերաբերում են կոմպլեքս տիրույթում մոտավորությունների տեսությանը, կոմպլեքս և իրական փոփոխականների ֆունկցիաների տեսության մի շարք նոր ուղղությունների։ Ֆունկցիաների տեսության բնագավառում Շահինյանի ներդրումները միջազգային ճանաչում են ստացել։ Շահինյանի անունով են կոչվել ԵՊՀ-ին կից իր նախաձեռնությամբ ստեղծված ֆիզմաթ թեքումով Արտաշես Շահինյանի անվան ֆիզմաթ դպրոց (1978 թվականից), փողոցներ Երևանում և Գյումրիում, 1999 թվականին Գյումրիում կանգնեցվել է հուշակոթող։ 1978 թվականին ԵՊՀ-ում սահմանվել Է Շահինյանի անվան կրթաթոշակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1906 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:1978 մահեր Կատեգորիա:Մայիսի 14 մահեր Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Քլաուս Թոյբեր
Քլաուս Թոյբեր (Klaus Täuber, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, խաղացել է որպես հարձակվող ։ Նրան «Բռնցքամարտիկ» մականունն են տվել ոչ միայն այն պատճառով, որ ծնվել է Մուհամեդ Ալիի հետ նույն օրը, այլ նաև այն պատճառով, որ պրոֆեսիոնալ կարիերայի ընթացքում ստացել է ընդամենը մեկ կարմիր քարտ։
Կենսագրություն
Քլաուս Թոյբերը պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Երկրորդ Բունդեսլիգայում հանդես եկող «Նյուրնբերգ» ակումբում։ Իր դեբյուտային մրցաշրջանում 1976/77 թվականներին նա անցկացրել է ընդամենը երեք խաղ, իսկ հաջորդ մրցաշրջանից դարձել է ակումբի հիմնական թիմի խաղացող։ Տեյբերն իր առաջին գոլը խփել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 23-ին «VfR 1910 Bürstadt» ակումբի դեմ խաղում։ Այդ մրցաշրջանում «Նյուրնբերգը» զբաղեցրել է երկրորդ տեղը և իրավունք ստացել հանդես գալ առաջին Բունդեսլիգայում։ Այնուամենայնիվ, 1978/79 մրցաշրջանում «Նյուրնբերգը» զբաղեցրել է միայն 17-րդ տեղը և իջել երկրորդ Բունդեսլիգա։ Մեկ տարի անց թիմը կրկին վերադարձել է առաջին դիվիզիոն։ Թոյբերը «Նյուրնբերգի» կազմում անցկացրել է 79 հանդիպում և դարձել 24 գոլի հեղինակ։
1980 թվականին Թոյբերը տեղափոխվել է «Շտուտգարտ Կիկերս», որտեղ անցկացրել է երեք մրցաշրջան, 99 հանդիպում և խփել 49 գոլ։ 1983 թվականին Թոյբերը տեղափոխվել է «Շալկե 04» և օգնել ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը և դուրս գալ առաջին Բունդեսլիգա։ «Շալկե 04»-ի կազմում նա անցկացրել է ևս երեք մրցաշրջան, 125 հանդիպում և խփել 58 գոլ։
1987 թվականին Տեյբերը պայմանագիր է կնքել «Բայեր 04»-ի հետ, որտեղ նա հաղթել է 1988 թվականի ՈւԵՖԱ-ի գավաթը։ «Բայեր 04»-ի կազմում Տեյբերն անցկացրել է երկու մրցաշրջան, 31 հանդիպում և խփել 8 գոլ, որից հետո ավարտել է կարիերան։
Ուիլյամ Ֆորսայթ
Ուիլյամ Ֆորսայթ (William Forsythe, ), ամերիկացի դերասան և պրոդյուսեր։ Նրան հաճախ հրավիրում են խաղալու «լավ տղաների» դերեր — ավազակների կամ ոստիկանների։
Քլաուս Թոյբեր
Մարզիչ
Իր ֆուտբոլային կարիերայի ավարտից հետո Թոյբերը որպես մարզիչ աշխատել է «Ռադե» և «Յան Ռեգենսբուրգ» ակումբներում։ 1995-2002 թվականներին նա մարզել է «Շալկե 04» պատանեկան (U-23), 2005/06 մրցաշրջանում՝ «Էսեն Շվարց-Վայս», 2007-2010 թվականներին՝ «Հյուլս» ակումբները։
Քլաուս Թոյբերը մահացել է 2023 թվականի հուլիսի 1-ին, 65 տարեկանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Նյուրնբերգի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գերմանացիներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ուիլյամ Ֆորսայթ
Ֆիլմագրություն
Կատեգորիա:1955 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 7 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կանգ Մին Հյուկ
Կանգ Մին Հյուկ (հանջա՝ 강민혁, տառադարձում՝ Կանգ Մինգ Հյուկ, ), հարավկորեացի երաժիշտ, դերասան, երգահան, դաշնակահար, թմբկահար, մոդել։ Կորեական CNBLUE բոյզ-բենդի անդամ է։
Նկարահանվել է հարավկորեական մի շարք հայտնի դորամաներում (հեռուստասերիալ), ինչպիսիք են «Սրտի լարեր»-ը և «Ժառանգները»։
Կյանք և կարիերա
Կանգ Մին Հյուկը ծնվել է 1991 թվականի հունիսի 28֊ին Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլում։
2010 թվականին Մին Հյուկը CNBLUE խմբի իր ընկերոջ՝ Լի Ջոնգ Հյունի հետ սկսել է իր դերասանական կարիերան՝ նկարահանվելով "Acoustic" ֆիլմում։ Այդ նկարահանվել է SBS ընկերության եթերում հեռարձակվող «Ամեն ինչ հրաշալի է, աղջկիկս» դորամայում։
2012 թվականին Կանգ Մին Հյուկը նկարահանվում է SBS հեռուստաընկերության կողմից հեռարձակվող «Ժառանգները» դորամայում՝ խաղալով դպրոցական տղայի դեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հաղորդավարներ
Գերմանական ներխուժումը Դանիա
Գերմանական ներխուժումը Դանիա տեղի է ունեցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակահատվածում՝ 1940 թվականի ապրիլի 9-ին, երբ Հիտլերյան Գերմանիայի բանակը «Վեզերյուբունգ» գործողության շրջանակներում իրականացնում է լայնամասշտաբ հարձակում։
Դանիական օպերացիան, ինքնին, կարելի է համարել գերմանական ուժերի՝ Նորվեգիա ներխուժման ուղղությամբ իրականացված նախապատրաստական քայլ։ Դանիայի ռազմավարական նշանակությունը Գերմանիայի համար խիստ սահմանափակ էր, ուստի Յուտլանդիա թերակղզի ներխուժելով Հիտլերը առաջնահերթ նպատակ էր հետապնդում այն դարձնել ռազմական հենակետ Նորվեգիայի դեմ հետագա պատերազմի համար։ Այսուհանդերձ, Դանիայի ամբողջական ռազմակալումից հետո այստեղ կառուցվում է ռադիոտեղորոշիչ համակարգերի ընդարձակ ցանց՝ Միացյալ Թագավորությունից Գերմանիա սլացող կործանիչների հայտնաբերման համար։
Նացիստների ներխուժումը ուղղակիորեն անտեսում էր ոչ միայն Դանիայի հռչակած չեզոքությունը, այլև խախտում էր իրադարձությունների ծավալումից շուրջ մեկ տարի առաջ կնքված փոխադարձ չհարձակման պայմանագիրը։ Ի սկզբանե Ադոլֆ Հիտլերը հակված էր ձեռնպահ մնալ Դանիայի բռնակցումից և որոշել էր սահմանափակվել վերջինիս տարածքում գտնվող բազաների և տարանցման համար նեղուցների օգտագործմամբ, սակայն Նորվեգիայով մատակարարվող երկաթի պաշարների նշանակության ավելացումը Գերմանիային մղում է հնարավորինս սեղմ ժամկետներում օկուպացնել սկանդինավյան երկու թագավորությունները։
Դանիայի ամբողջական ռազմակալմամբ ավարտված և մոտ վեց ժամ տևած Դանիական ռազմագործողությունը, որը կրում էր «Վեզերյուբունգ-հարավ» անվանումը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ամենակարճ ռազմական օպերացիաներից մեկն էր։
Նախապատմություն
Ղրիմի պատերազմից ի վեր սկանդինավյան երկրները որպես քաղաքական կուրս որդեգրում են չեզոքության քաղաքականությունը։ Այդ կապակցությամբ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեկնարկից անմիջապես առաջ Դանիայի, Շվեդիայի և Նորվեգիայի ղեկավարները մի շարք բարձրաստիճան հանդիպումների ընթացքում վերահաստատում են իրենց հավատարմությունը չեզոքության կուրսին։ Այնուամենայնիվ, աշխարհամարտի տարիներին Անտանտը և Եռայակ դաշինքը քանիցս փակուղային իրավիճակ են ստեղծում հյուսիսային պետությունների համար՝ վերջիններիս ստիպելով անուղղակիորեն մասնակցել ռազմական հակամարտությանը։ Չնայած իր հռչակած չեզոքությանը՝ Դանիան ստիպված է լինում Գերմանական կայսրության հնարավոր ռազմախուժման սպառնալիքի ներքո ականներով արգելափակել Մեծ Բելթը՝ այդ հատվածով բրիտանական նավատորմի տարանցումը բացառելու նպատակադրմամբ։ Լեհաստանի վրա Հիտլերյան Գերմանիայի լայնամասշտաբ ագրեսիան, ինչպես նաև Երկրորդ աշխարհամարտի սանձազերծումը նոր մարտահրավեր էր Դանիայի և ողջ հյուսիսային Եվրոպայի երկրների չեզոքության քաղաքականության համար։ 1939 թվականի գարնանը բրիտանական թագավորական նավատորմը սկսում է Սկանդինավյան թերակղզին դիտարկել որպես հավանական մարտադաշտ նացիստական ​​Գերմանիայի հետ առճակատումների համար։ Գերմանիայի կանխատեսելի հարձակումը Դանիայի, ապա նաև Նորվեգիայի վրա հիմնականում պայմանավորվում էր 1939 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի կողմից Հիտլերյան Գերմանիային պատերազմի հայտարարմամբ։ Միևնույն ժամանակ, Նևիլ Չեմբեռլենի գլխավորած բրիտանական կառավարությունը ցանկություն չուներ մայրցամաքային Եվրոպայում ներգրավելու մեծ հակամարտության մեջ և որպես ռազմավարական նպատակ սահմանել էր շրջափակումների միջոցով Գերմանիային թուլացնելը։ Բանն այն էր, որ գերմանական զրահատեխնիկան էականորեն կախված էր Շվեդիայի հյուսիսում գտնվող Կիրունայից երկաթի հանքաքարի ներմուծումից, իսկ ձմռան ամիսներին Բոտնիկի ծոցի սառցակալմամբ պայմանավորված հանքաքարի Գերմանիա հասնելու միակ հնարավոր ուղին հյուսիսային Նորվեգիայի Նարվիկ նավահանգստային քաղաքով տարանցումն էր։ Այսպիսով, Մեծ Բրիտանիայի ռազմածովային ուժերի ներկայությունը Նորվեգիայի ափերի մոտ կնպաստեր Գերմանիայի շրջափակման ավելացմանը և միևնույն ժամանակ կսահմանափակեր նացիստների հետ Շվեդիայի հնարավոր համագործակցությունների հնարավորությունը։ Այս հանգամանքներով պայմանավորված Նորվեգիայի նկատմամբ աճում էր ինչպես Գերմանիայի, այնպես էլ դաշնակից տերությունների հետաքրքրությունները։
Փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր
1938 թվականին Հիտլերյան Գերմանիայի կողմից Չեխոսլովակիայի Սուդետյան երկրամասի անեքսիայից հետո Դանիան մի շարք փորձեր է կատարում երկիրը հնարավոր գերմանական ագրեսիայից ապահովագրելու ուղղությամբ։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի ջանքերով Ադոլֆ Հիտլերը, ցույց տալու համար՝ իբրև Գերմանիան խաղաղասեր պետություն է, հայտարարում է մի շարք փոքր երկրների նկատմամբ որևէ հավակնություններ չունենալու մասին՝ առանձնացնելով նաև Դանիայի Թագավորությունը։ Արդյունքում մի շարք եվրոպական պետությունների, այդ թվում՝ Սկանդինավյան թերակղզու պետություններին, առաջարկվում է կնքել փոխադարձ չհարձակման պայմանագրեր։ Դանիայի արտաքին գործերի նախարար Պիտեր Ռուչեգուն Մունքը հավաստիացած էր, որ միայն նման համաձայնությունը կարող է բացառել Դանիայի նկատմամբ հնարավոր ագրեսիան, սակայն ցանկանում էր, որպեսզի Նորվեգիան և Շվեդիան ևս միանան նախաձեռնությանը՝ Դանիային դաշնակից տերությունների բացասական ուշադրությունից որոշ չափով հեռու պահելու նպատակով։ Այսուհաներձ, նմանօրինակ համաձայնությունների ձեռքբերումը որևէ աջակցություն չստացավ Շվեդիայի և Նորվեգիայի կառավարությունների կողմից, որի արդյունքում Դանիան 1939 թվականի մայիսի 31-ին միայնակ Հիտլերյան Գերմանիայի հետ կնքում է փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր։ Պայմանագրի լրացուցիչ արձանագրությամբ սահմանվում էր, որ համաձայնության ձեռքբերումը որևէ ազդեցություն չէր ունենում Դանիայի որդեգրած չեզոքության քաղաքականության վրա։ Այս դրույթը սահմանվել էր Դանիայի կառավարության գործուն ջանքերով՝ ստեղծված պայմաններում Մեծ Բրիտանիայի հետ առևտրատնտեսական հարաբերությունները չվատթարացնելու նպատակով։
Պակտում ասվում էր հետևյալը. «Դանիական Թագավորությունը և Գերմանական կայսրությունը ոչ մի պարագայում չեն պատերազմի և ձեռնպահ կմնան որևէ այլ եղանակով միմյանց նկատմամբ ուժի կիրառումից»։ Պայմանագիրը կնքվել է Դանիայի արտաքին գործերի նախարար Պիտեր Մունքի և Երրորդ Ռայխի արտգործնախարար Յոահիմ ֆոն Ռիբենտրոպի միջև 10 տարի ժամկետով՝ երկարաձգման հնարավորությամբ։
Հարձակման հնարավորությունների առաջացում
1939 թվականի հոկտեմբերին գերմանական Կրիգսմարինի (ռազմածովային ուժեր) առաջնորդ, մեծ ծովակալ Էրիխ Ռեյդերը և Ադոլֆ Հիտլերը առաջին անգամ քննարկում են Նորվեգիայում բրիտանական ցանկացած ներկայության հնարավոր ռիսկներն ու սպառնալիքները։ Ռեյդերը պնդում էր, որ Նորվեգիայի նկատմամբ հսկողությունը հնարավոր կդարձնի վերահսկել մոտակա ծովային տարածքները և ծառայել որպես հենակետ Մեծ Բրիտանիայի դեմ սուզանավերով գործողությունների համար։ Այսուհանդերձ, Հիտլերը համարում էր, որ այդ փուլում Երրորդ Ռայի վերմախտի հիմնական մարտական առաջադրանքը պետք է լինի Նիդերլանդների ամբողջական ռազմակալումը։ Ֆինլանդիայի և Խորհրդային Միության միջև Ձմեռային պատերազմի բռնկումից հետո և՛ արևմտյան դաշնակիցները (Մեծ Բրիտանիա և Ֆրանսիա), և՛ Գերմանիան սկսում են մեծացնել իրենց հետաքրքրությունները հյուսիսային տարածաշրջանի նկատմամբ։ Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան ցանկանում էին օգնել Ֆինլանդիային ԽՍՀՄ-ի դեմ պայքարում և թույլտվություն են խնդրում չեզոք երկրներից՝ Նորվեգիայից և Շվեդիայից, երկու երկրների տարածքով զորքեր և պաշարներ տեղափոխելու համար։ Ադոլֆ Հիտլերը վախենում էր, որ իր հակառակորդները զորքեր տեղափոխելու պատրվակի ներքո կտեղակայեն իրենց հենակետերը սկանդինավյան երկրներում, որը էականորեն կարող էր թուլացնել Գերմանիային, իսկ բրիտանա-ֆրանսիական վերահսկողությունը հյուսիսային Շվեդիայի նկատմամբ կդադարեցներ երկաթի հանքաքարի ներմուծումը։ Այնուամենայնիվ, Նորվեգիան և Շվեդիան չեն համաձայնվում զորքերի տարանցմանը, ինչպես նաև իրենց տարածքում դաշնակցային զորքերի տեղակայմանը։
Նացիստների կողմից պլանավորվում էր Նորվեգիայում կառուցել սուզանավերի համար նախատեսված բազաներ, որտեղից նրանք կարող էին ավելի հեշտությամբ դուրս գալ Ատլանտյան օվկիանոս և սպառնալ Մեծ Բրիտանիա մատակարարումների ժամանող ամերիկյան շարասյուններին։ Միևնույն ժամանակ հյուսիսում Հիտլերին անհրաժեշտ էր արագ և համոզիչ հաղթանակ, որը կարող էր վերացնել նրա դեմ գերմանական ռազմական ղեկավարության ընդդիմությունը։ Ի տարբերություն Նորվեգիայի և Շվեդիայի՝ Դանիան Գերմանիայի համար ռազմավարական մեծ նշանակություն չուներ, բացառությամբ այն հանգամանքի, որ Դանիան կարող էր օգտագործվել որպես Նորվեգիայի դեմ գործողությունների մեկնարկային կետ։ Ի սկզբանե Հիտլերը միայն ծրագրում էր ստիպել Դանիային ընդունել «երկրի ինքնիշխանության սահմանափակ խախտումների» վերաբերյալ առաջարկները, որպեսզի Վերմախտը կարողանա օգտագործել Հյուսիսային Յուտլանդիան որպես բազա, իսկ Օլբորգը՝ որպես կանգառ և ռազմական ​​օդանավակայան։ Այսուհանդերձ, 1940 թվականի մարտի 1-ին Հիտլերը հրաման է արձակում, որով հրահանգվում էր ռազմակալել Դանիան և Նորվեգիան։ 1940 թվականի մարտի 5-ին գեներալ Լեոնհարդ Կաուպիշին տրվում է Դանիայի ամբողջական օկուպացման համար մեկնարկող «Վեզերյուբունգ-Սուդ» ռազմագործողության հրամանատարությունը։
Գերմանիայի ռազմական ուժեր և հարձակման պլաններ
1940 թվականի մարտի 5-ին գեներալ Լեոնարդ Կաուպիշը նշանակվում է Դանիայի դեմ գործողությունների գլխավոր հրամանատար։ Նրա շտաբի պետը գեներալ-մայոր Կուրտ Հիմերն էր։ Գերմանացիները նախատեսում էին Դանիան զավթել համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում և իրենց գրոհները սկսել 1940 թվականի ապրիլի 9-ի վաղ առավոտյան՝ ցամաքից, ծովից և օդից ինտենսիվ հարձակումների միջոցով։ 1940 թվականի ապրիլի 2-ին Նացիստական Գերմանիայի առաջնորդ Ադոլֆ Հիտլերը որպես հարձակման ամսաթիվ սահմանում է 1940 թվականի ապրիլի 9-ը, ժամը՝ 04:15 (05:15 Գերմանիայի ամառային ժամանակով)։ Ըստ պլանների Վերմախտի 198-րդ հետևակային դիվիզիայի ուժեղացված գումարտակը «Hansestadt Danzig» զորատրանսպորտային նավով` «Շթեթին» սառցահատի ուղեկցությամբ, պետք է նավարկեր Զելանդիայից հյուսիս և դուրս գա ափ։ Դիվիզիայի անդամները պետք է կայծակնային գրոհով գրավեին Կոպենհագենի մատույցներում գտնվող Կոստելետ միջնաբերդը՝ միապետ Քրիստիան X-ի, արքայական ընտանիքի և Դանիայի կառավարությունը հնարավոր տարհանումը խափանելու նպատակով։ Միևնույն ժամանակ, Կոպենհագենում Գերմանիայի դեսպան Սեսիլ ֆոն Ռենթե-Ֆինկը Դանիայի արտգործնախարարին պետք է ներկայացներ օկուպացիան ընդունելու գերմանական կողմի պահանջները։ 14.500 զինվորականից բաղկացած 198-րդ հետևակային դիվիզիան՝ գեներալ-մայոր Օտտո Ռյոտիգի հրամանատարությամբ պետք է նվաճեր Զելանդիան և Լոլլանդ-Ֆալսթերը։ Դիվիզիայի հիմնական ուժերը պետք է վայրէջք կատարեին Կորսորում և շարժվեին հյուսիս-արևելք՝ դեպի Կոպենհագեն, մինչդեռ ավելի փոքր ուժերը պետք է հաստատվեին Նյուբորգում և Ֆյուն կղզում՝ ապահովելու հետագա վայրէջքները։ Բացի այդ, 4./FJR 1-ի դեսանտայինները պետք է վայրէջք կատարեին Մասնեդյոյում և գրավեին պաշտպանական ամրություն Մասնեդյոֆորտը։
Յուտլանդիա թերակղզու գրավումը հանձնված էր 170-րդ հետևակային դիվիզիայի և 11-րդ հրաձգային բրիգադի պատասխանատվությանը։ 170-րդ դիվիզիայի փոքրաթիվ զորքերը պետք է ափ դուրս գային Միդդելֆարտում և Սնոգյոյում՝ գրավելու Փոքր Բելթի կամուրջը։ 8800 անդամից բաղկացած 11-րդ «Շյութցն» բրիգադը (մոտորիզացված)՝ գնդապետ Գյունթեր Անգերնի հրամանատարությամբ, պետք է անցներ Պադբորգի և Ռենսի սահմանը։ Այնուհետև նրանք պետք է շարժվեին հյուսիս՝ միանալու պարաշյուտային զորքերին, որոնց վաղ առավոտյան պետք է գցեին Օլբորգի վրայով՝ գրավելու այնտեղ գտնվող երկու օդանավակայանները։ Դանիական օպերացիայի համար ռազմաօդային ուժերի 10-րդ (X) կորպուսը պետք է տրամադրեր 10 ռմբակոծիչ և 10 կործանիչ էսկադրիլիա, ընդհանուր առմամբ մոտ 250 ինքնաթիռ. Ինքնաթիռները պետք է հարձակվեին Վերլյոսեի թագավորական օդային ռազմաբազայի վրա, որպեսզի հողին հավասարեցնեին դանիական կործանիչները և ապա ահաբեկման նպատակով ցուցադրական թռիչք ունենային մայրաքաղաք Կոպենհագենի վրա։ Կոպենհագենյան թռիչքների հիմնական նպատակը վախ ստեղծելն էր, քանի որ գերմանացիները քաղաքը ռմբակոծելու եղանակով ավերելու ընթացիկ պլաններ չունեին։
Քաղաքացիական հագուստով հատուկ նշանակության «Baulehrbataillon z.b.V. 800» զորախումբը (հաճախ պարզապես կոչվում է «Բրանդենբուրգեր») պետք է անցներ սահմանը ներխուժումից ժամեր առաջ, որպեսզի թույլ չտա դանիացիներին պայթեցնել գերմանական կարևոր կայանքները։ Կրիգսմարինը պետք է ապահովեր անհրաժեշտ քանակի ռազմանավեր և տրանսպորտային նավեր։
Դանիայի պաշտպանական ներուժ
1937 թվականին Դանիայի կառավարության համար արդեն իսկ պարզ է դառնում, որ դանիական պաշտպանությունը պետք է արդիականացվի և ընդլայնվի՝ հարավային հարևանի զավթողական նկրտումները զսպելու համար։ Նույն թվականին սկսվում է բանակի ընդլայնման և մոդերնիզացման գործընթացը։ Ի թիվս այլ բաների, ստեղծվել է գլխավոր շտաբ, երկու ստորաբաժանումներ՝ մեկը Զելանդիայի պաշտպանության և մեկը՝ Յուտլանդիայի պաշտպանության համար, ինչպես նաև կայազոր Բորնհոլմում։ Վերակառուցվում է Դանիայի ռազմաօդային ուժերը. ստեղծվում են օժանդակ ստորաբաժանումներ հակաօդային, ինժեներական զորքերում և տրանսպորտային ստորաբաժանումներում։ Սոցիալ-դեմոկրատ Ալսինգ Անդերսենը նշված ժամանակահատվածում հանդիսանում էր Դանիայի պաշտպանության նախարարը։ Գեներալ-լեյտենանտ Ուիլյամ Ուեյն Պրայորը բանակի հրամանատարն էր, Հյալմար Ռեչնիցերը՝ ռազմածովային ուժերի փոխծովակալը։ Զելանդական դիվիզիան գտնվում էր գեներալ-մայոր Հանս Ռոլսթեդի հրամանատարության ներքո, իսկ Յուտլանդիայի դիվիզիան՝ գեներալ-մայոր Ֆրեդերիկ Քրիստիան Էսսեմանի հրամանատարության ներքո և ուներ շտաբ Վիբորգում։ Երկու դիվիզիաները բաղկացած էին յոթ հետևակային գնդերից, երկու հեծելազորային գնդերից, թագավորական գվարդիաներից և երեք դաշտային հրետանային գնդերից։ Այնուամենայնիվ, գնդերը իսկապես փոքր վարչական կազմեր էին, որոնք պատասխանատու էին ամեն տարի 6600 ժամկետային զինծառայողների պատրաստման համար, ինչը նշանակում էր, որ գնդերը լրջորեն թերբեռնված էին։ 1939-1940 թվականների ձմռանը բանակը մասամբ մոբիլիզացվում է, իսկ 1940 թվականի ապրիլի 9-ին՝ մոբիլիզացիայի արդյունքում դանիական բանակն ուներ 15,000 զինվորական, որից 8000-ը ժամկետային զինծառայողներ էին։
Դանիայի բանակն ու նավատորմը ուներ առավելապես հնացած սարքավորումներ։ Բացի այդ, դանիացիների շրջանում բացակայում էր դաշտային փորձը։ Դանիական բանակը վերջին անգամ կռվի մեջ էր մտել 1864 թվականին, երբ կռվում էր Պրուսիայի թագավորության և Ավստրիական կայսրության դեմ Երկրորդ Շլեզվիգյան պատերազմում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին՝ 1939 թվականի սեպտեմբերին, գերմանական նավատորմը ականապատ դաշտեր է տեղադրում միջազգային ջրերում՝ Բալթիկ ծովի ափամերձ տարածություններում։ 1939 թվականի նոյեմբերին Դանիայի կառավարությունը Գերմանիայի կողմից ճնշումների ներքո ականապատում է Մեծ և Փոքր Բելթերը, ինչպես նաև Դանիայի տարածքային ջրերը։ Չնայած այս ամենին, Նացիստական Գերմանիան մեղադրում է Դանիային իր տարածքային ջրերով Մեծ Բրիտանիայի նավատորմի տարանցումը թույլատրելու և այդկերպ չեզոքության միջազգայնորեն ընդունված կանոնները խախտելու մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ Եվրոպայում Կատեգորիա:1940 հակամարտություններ Կատեգորիա:Դանիայի ճակատամարտեր
Ներվա
Մարկոս Կոկցեոս Ներվա (Marcus Cocceius Nerva, ), Հռոմի կայսր 96 թ. սեպտեմբերի 18-ից առ 98 հունվարի 27-ը։ Անտոնինների հարստության հիմնադիր, այսպես կոչված «հինգ բարի կայսրերից» առաջինը։ Ծնվել է Իտալիայի Ումբրիա երկրամասի Նարնիա քաղաքում (գտնվում է Հռոմից հյուսիս), զբաղեցրել է բարձրագույն պետական պաշտոններ Ներոնի, Վեսպասիանոսի և Դոմիցիանոսի օրոք, երկու անգամ ընտրվել է կոնսուլ (71 և 90 թթ.)։ Աչքի էր ընկնում իր կրթությամբ, իրավունքի գիտելիքներով, առ գրականություն հակմամբ։ Հեղինակություն է վայելել սենատորների շրջանում։ 96 թ., հաշվի առնելով այդ նկատառումները, սենատը ընտրել է Ներվային կայսր՝ սպանված Դոմիցիանոսի փոխարեն։ 97 թ. Ներվան որդեգրում է հռոմեական զորավար Մարկոս Ուլպիոս Տրայանոսին՝ դարձնելով նրան իր իրավահաջորդը։ Ներվան իրականացրել է մի շարք բարեփոխումներ, այդ թվում հողազուրկ քաղաքացիների միջև հողակտորների բաժանման լայնածավալ ծրագիր և, հավանաբար, ստեղծել է պետական ալիմենտար ֆոնդեր՝ աղքատների զավակներին աջակցություն ցույց տալու նպատակով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Օգավա (գյուղ)
Օգավա (小川村), գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 58,07 կմ², բնակչությունը՝ 2821 մարդ, իսկ խտությունը 48,58 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Ինա, Կոմագենե քաղաքների և Ագեմացու, Կիսո ավանների հետ ։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 2821 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտությունը՝ 48,58 մարդ/կմ²։
Սիմվոլիզմ
Գյուղի ծաղիկը համարվում է ճապոնական սալորի ծաղիկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Արարատ Հարությունյան (ֆուտբոլիստ)
Արարատ Հարությունյան, հայ նախկին ֆուտբոլիստ։
Կարիերա
1998-2003 թվականներին խաղացել է «Շիրակ» ակումբում, այնուհետև կարճ ժամանակահատվածներով հանդես է եկել «Բանանց» (2004), «Կոտայք» (2005), «Ուլիս» (2006) ակումբներում։ 2007-2012 թվականներին խաղացել է «Շիրակում»։
Հետագայում աշխատել է որպես Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի «Շիրակ» ակումբի մարզական տնօրեն։ «Շիրակում» աշխատելու ընթացքում Հարությունյանը ցմահ հեռացվել էր պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից՝ 2018 թվականի մայիսին պայմանավորված խաղերի հետ կապված սկանդալից հետո ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Միկե Բալ
Միկե Բալ (նիդերլ.` Mieke Bal, ), նիդերլանդացի գրականագետ, մշակույթի և արվեստի պատմաբան։ 1991 թվականից համարվում է Ամստերդամի համալսարանի գրականության տեսության պրոֆեսոր։ Ամստերդամի Մշակութային հետազոտությունների ինստիտուտի (Amsterdam School for Cultural Analysis, Theory and Interpretation (ASCA)) հիմնադիրն ու առաջին տնօրենն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1946 թվականի մարտի 14-ին։ 1977 թվականին Ուտրեխտի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն ֆրանսիական և պատմահամեմատական ​​գրականության գծով։ 1987-1991 թվականներին աշխատել է Ռոչեստրի համալսարանի (Նյու Յորք) Օտար լեզուների, գրականության և լեզվաբանության ինստիտուտի հետդոկտորական ծրագրի տնօրեն։ 1991-1996 թվականներին աշխատել է նույն համալսարանում որպես տեսողական և մշակութային ուսումնասիրությունների ստուդիայի հրավիրյալ պրոֆեսոր։ 1991 թվականից զբաղեցրել է Ամստերդամի համալսարանի պրոֆեսորի պաշտոնը։ 2003 թվականին Միկե Բալը մասնակցել է Ֆրանսիայում արաբ միգրանտների մասին ֆիլմի նկարահանման աշխատանքներին։ 2004-2005 թվականներին նկարիչ Շարամ Էնտեկաբի հետ միասին պատրաստել է տեսահոլովակների շարք «միգրացիա» թեմայով՝ Glub, Road Movie, Lost in Space, eye contact։
Գիտական ​​հետաքրքրություններ
Բալի գիտական ​​հետաքրքրությունների շրջանակում ներառված  են գրականության տեսություն, նշանագիտություն, մշակութաբանություն, հետգաղութային և ֆեմինիստական ​​տեսություն, վիպագիտություն, Հին Կտակարանի ուսումնասիրություններ, ժամանակակից մշակույթ և 17-րդ դարի մշակույթ։ Բալի ստեղծագործությունների վրա ազդեցություն են ունեցել այնպիսի գիտնականներ, ինչպիսիք են Ջուդիթ Բատլերը, Յուլիա Կրիստևան, Գայատրի Չակրավորտի Սպիվակը, Ժիլ Դելյոզը, Ժակ Դերիդան, Հոմի Բհաբհան։
«The Practice of Cultural Analysis: Exposing Interdisciplinary Interpretation» (1999) ծրագրային աշխատանքի հրապարակումից հետո Բալը դիտարկվում է որպես հումանիտար գիտությունների բարեփոխումների ջատագով՝ ուղղված մշակույթի նոր վերլուծության զարգացմանը, որը պետք է տեղի ունենա միջդիսցիպլինար մակարդակում, միաժամանակ խուսափելով ամերիկյան մշակութաբանության որոշ մոտեցումներին բնորոշ որոշակի մեթոդաբանական անթափանցիկությունից, պարզեցումներից և կամայականությունից (Cultural Studies): Գրքում ներկայացված է ինչպես տեսական հասկացությունները, այնպես էլ այդ տեսակի մշակութային վերլուծության կիրառման գործնական հնարավորությունները։ Գիրքը թարգմանվել է գերմաներեն, իսպաներեն և չինարեն։
Անձնական կյանք
Բալի դուստրը՝ Նանա Վերհոֆը, նույնպես գիտնական է։ Նա Ուտրեխտի համալսարանի ԶԼՄ-ների և մշակույթի ուսումնասիրությունների ամբիոնի մեդիա և կատարողական ուսումնասիրությունների դասախոս է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուտրեխտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Հոլանդացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Հոլանդացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Հոլանդացի կին գիտնականներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ամա (այլ կիրառումներ)
Ամա կարող է վերաբերել՝
Սևան Մալիքյան
Սևան Մալիքյան (Sevan Malikyan, ), ծագումով հայ բրիտանացի էքսպրեսիվ նկարիչ։
Կենսագրություն
Սևան Մալիքյանը ծնվել է 1972 թվականին Լոնդոնում ։ Սևանի հայրը՝ Գևորգ Մալիքյանը բրիտանահայ դերասան է, որը ծնվել է 1943 թվականի հունիսին Դիարբեքիրում։ 1963 թվականին դրամատիկական կրթաթոշակով նա մեկնել է Մեծ Բրիտանիա և սովորել Ռոուզ Բրյուֆորդի դրամատիկական դպրոցում։ Սևանի մայրը` Մայդա Մալիքյանը (ծնված 1947 թվականի օգոստոսին) Նիկոսիայից է (Կիպրոս)։ 1959 թվականին նա մեկնել է Մեծ Բրիտանիա՝ Լոնդոնում վարսահարդարի մասնագիտություն սովորելու։ Այնտեղ էլ նրանք ծանոթացել են ։
Արվեստանոցային նկարիչ Սևանը իր սերնդի երիտասարդ անվանի նկարիչներից մեկն է՝ բազմաթիվ ցուցահանդեսներով ։ Սևանը գեղարվեստական կրթությունն ստացել է Լոնդոնում, Բաթի արվեստի և դիզայնի դպրոցից ստացել է բակալավրի կոչում կերպարվեստի ոլորտում ։ Հետագայում նա սովորել է Կիպրոսի արվեստի քոլեջում, 2009 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրան կերպարվեստի գծով և ստացել 16 տարեկանից բարձր անձանց դասավանդելու դիպլոմ ։ 2010 թվականից Սևանը մեծահասակների նկարչության ուսուցիչ է Կոռնարոյի արվեստի ինստիտուտում ։
Սևան Մալիքյանի աշխատանքները գտնվում են Կիպրոսի, Շվեդիայի, Իտալիայի, Թուրքիայի և Մեծ Բրիտանիայի մասնավոր հավաքածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Վելիսցիխե գյուղի դպրոց
Վելիսցիխեն գյուղի դպրոց հայկական ծխական դպրոց, որը գտնվել է Վրաստանի Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանի Վելիսցիխե գյուղում։
Պատմություն
Դպրոցի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1874 թվականին։ Նյութական միջոցների սղության պատճառով 1881 թվականին աշխատանքները դեռ ավարտած չի եղել, որի առթիով նշվել է. «...մօտ եօթ տարի սկսուած ծխական ուսումնարանի շինութիւնը դեռևս չէ աւարտուած...: Ինչպէս հաստատ աղբիւրներից տեղեկացել եմ 1874 թւականին Տէր-Ստեփանոս քահանայի թեմական վերատեսչութեան օրով նրա յորդորմամբ սկսուած է այս ուսումնարանի շինութիւնը երկու սենեակներից և տուած է կապալաւ Միքայէլ Քալանթարեանցին և Սերգեյ Վասիլեանցին վեց ամիս ժամանակով...» ։ 1880 թվականին Ստեփան Տեր-Մովսիսյանը շենքի շինարարության համար նվիրել է 300 ռուբլի ։
Դպրոցն անընդմեջ գործել է մինչև 1885 թվականը, որից հետո փոխարինվել է իգական դպրոցով և Սղնախի գավառի գործակալ Արշակ քահանա Տեր Ստեփանյանի, թեմական նախկին տեսուչ Ղազարոս Աղայանի և ուսուցչուհի Վարվառե Սիմոնյանցի ջանքերով վերաբացվել 1888 թվականին ։
1890 թվականին Վելիսցիխե գյուղում բացի իգական դպրոցից գործել է նաև արական դպրոց, որտեղ այլ առարկաներից բացի դասավանդվել է նաև հայոց լեզու․ «Ունին նաև երկու ուսումնարան-տղայոց և օրիորդաց, որոնցից առաջինը պահում է հասարակութեան հաշուով, ուր ուսանում են երկու ազգի երեխաներ. ուսուցիչներ են՝ մի վրացի և միւսը հայ քահանայ, որը բացի կրօնից ուսուցանում է և հայոց լեզու, իսկ վերջինս՝ օրիորդաց եկեղեցական-ծխական միդասեան ուսումնարանը, որը 50-ի չափ աշակերտուհիներ ունի, պահւում է նոյն տեղի հայոց եկեղեցու սահմանեալ տուրքով, մոմավաճառութեան արդիւնքով և աշակերտուհիներից բերած թոշակադրամներով։ Օրիորդաց ուսումնարանը բաւական առաջադիմութիւն է արել։ Այս վրացախօս գիւղում աշակերտուհիները բաւական պարզ խօսում են հայերէն, գրում են և կարդում շատ վարժ...» :
Կառավարության հրամանով 1896-1905 թվականների բոլոր դպրոցները փակվել են։ 1906-1911 թվականին նորից բացվել են, բայց արդեն երկսեռ։
Լենինաբադ (այլ կիրառումներ)
Լենինաբադ կարող է նշանակել՝
Վելիսցիխե գյուղի դպրոց
Պատմություն
Դպրոցը բազնաթիվ անգամ հայտնվել է նյութական վատ պայմաններում։ 1890 թվականին դպրոցի հոգաբարձության կողմից թեմի առաջնորդ Մամբրե եպիսկոպոսին հղված հայտարարության մեջ նշված է. «Միակ միջոց տարածելոյ զհայախօսութիւն ի վիրախօս հասարակութեան մերում և ծանօթս առնելոյ զնոսա յատկութեանց առաքելական ամենամաքուր եկեղեցւոյ Հայաստանեայց՝ է ազգային ուսումնարան, որպիսին ունի և գիւղս այս յերկուց ամաց հետէ և աշակերտեալ ի նմին օրիորդք ի սուղ ժամանակի բաւական ընտելացեալ են մայրենի լեզուի և տան զմեծ յոյս յառաջադիմութեան, այլ առ ի չգոյէ աղբերաց արդեանց՝ ընդ կարծեօք է յարատևութիւն այնորիկ, իսկ ժողովուրդն, որոց այգիք յանցելումն ամի բոլորովին չորացան և անպտուղ մնացին, կայ յուսաբէկ և ի վերջին աղքատութեան և չկարէ նպաստել յարատևութեան ուսումնարանին, ուստի հարկ է ապաստանել յօժանդակութեան արդեանց եկեղեցւոյ գեղջս» ։
Բացի հայկական դպրոցից գյուղում գործել է նաև արքունի (պետական) դպրոց դպրոց, որտեղ հայերեն չեն սովորեցրել։ Դպրոցը գործել է նաև այն տարիներին (1885, 1896-1905 թթ.), երբ կառավարության հրամանով փակ են եղել հայկական դպրոցները։ Այդ դպրոցի աշակերտների և ուսուցիչների մի մասը եղել են հայեր։ 1884 թվականին դպրոցում կրոն է դասավանդել Եղիշե քահանա Տեր-Ղազարյանցը ։
Թեթրախևա
Թեթրախևա (თეთრახევა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թիանեթից հեռու է 2 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 39 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Ինտրոբիո
Ինտրոբիո (Introbio), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1605 մարդ, խտությունը կազմում է 64 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 25 կմ²։ Փոստային ինդեքս 22040։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0341։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ֆրանգներ
Ֆրանգներ, ինչպես հայերի, այնպես ել արևելյան մնացյալ ազգերի մոտ տարածված էր խաչակիրներին տված անունը։ Ծագում է «ֆրանկներ»՝ ներկայիս ֆրանսիացիներ ազգի կորիզը կազմող գերմանական ցեղի անունից։ Մինչև վերջին ժամանակները արևմտաեվրոպացիներին արևելքում անվանում էին «ֆարանգներ», «ֆրանգներ»։
Վերխնի Ժենվայ
Վերխնի Ժենվայ (Верхний Женвай), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 311 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սելիշչե (գյուղ, Լեբեդյանսկի շրջան)
Սելիշչե (Селище), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ազգային ազատության վարժարան
Ազգային ազատության վարժարան, հիմնվել է 1945 թվականին, Դերիկում։ Ունի մանկապարտեզ, նախակրթարան, 120 աշակերտ (2000)։ Հովանավորում է Բերիո թեմի ազգային առաջնորդարանը։
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:1945 հիմնադրումներ
Կուռգյեռվե
Կուռգյեռվե (Kurgjärve), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։
Մարի Կիվինիեմի
Մարի Յոհաննա Կիվինիեմի (Mari Johanna Kiviniemi, ), ֆինլանդացի քաղաքական գործիչ, Ֆինլանդիայի վարչապետ (2010-2011), «Ֆինլանդիայի կենտրոն» կուսակցության նախագահ (2010-2012)։
Կենսագրություն
Սովորել է Յալասյարվիի միջնակարգ դպրոցում։ Լիցեյում սովորելու ժամանակ մեկնել է փոխանակման ծրագրով մեկ տարի է Գերմանիա։ 1988 թվականին ընդունվել է Հելսինկիի համալսարան, սովորել ազգային տնտեսագիտություն։ Այդ ժամանակվանից նա տեղափոխվել է Հելսինկի։
1995 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է Էդուսկունտան (Ֆինլանդիայի խորհրդարան) ։ Վերջին տասը տարիների ընթացքում նա ապրում է Հելսինկիում՝ Թեելե շրջանում ։
Ստացել է քաղաքագիտական կրթություն, պետականաշինության հարցերով մասնագետ։ 2005-2006 թվականներին զբաղեցրել է Արտաքին առևտրի և զարգացման նախարարի պաշտոնը։ 2007 թվականի ապրիլի 19-ից՝ Շրջանների հարցերով նախարար։
2010 թվականի հունիսի 12-ին ընտրվել է «Ֆինլանդիայի կենտրոն» կուսակցության նախագահ։
Ընտանիք
Մարի Կիվինիեմին ամուսնացած է։ Ամուսինը՝ Ջուհա Լոուիվուորի (Juha Louhivuori) ։ Նրանք ունեն երկու ընդհանուր երեխա՝ Հաննան (ծնված 1997 թվականին) և Անտին (ծնված 2000 թվականին), ինչպես նաև նախորդ ամուսնությունից Յուհայի երկու որդիները՝ Վերներին և Վալտերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի վարչապետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի կին քաղաքական գործիչներ
Հաղորդալարի ամերիկյան տրամաչափ
Այս համակարգում փոքր թվերին համապատռասխանում է առավել հաստ հաղորդալարը։ Տրամագծի այսպիսի «հակառակ» նշումը եկել է լարի ստացման գործողությունից։ Նախկինում լարը պատրաստում էին քաշելով և համարը նշում էր թե քանի անգամ է լարը քաշվել տարբեր տրամաչափի անցքերով։ Օրինակ՝ AWG 24 (0,5 մմ) հաղորդալար ստանալու համար AWG 0 լարը (8 մմ) քաշում էին 24 անգամ։
Հաղորդալարի ամերիկյան տրամաչափ համարը դյույմով և միլիմետրով արտահայտելու համար, օգտագործում են հետևյալ հաշվարկի ձևը։ կամ
Փոխակերպման աղյուսակ
!rowspan=2| AWG !!colspan="2"|Տրամաչափ !!colspan="2"|Թելերի քանակը հաղորդալարում !!colspan="2"|Մակերես !!colspan=2|Դիմադրություն Պղնձի թելերը !!rowspan=2 |Թույլատրելի հոսանքի բեռը 60/75/90 °C(A) աստիճանների դեպքում !!rowspan=2| Մոտավոր մետրիկ զույգ հավասար է !!colspan=3|Հալման հոսանք (պղինձ) ! դյույմ!!մմ!! դյույմերով !! մմ–ով !! Շրջանով !!мм2!!(ՕհմկՕհմ/կ) (մՕհմ/մ) !! կՕհմ/ոտնաչափ (մՕհմ/ոտնաչափ) !! Պրիս (~10с) !! օնդերլոնկ (1с) || օնդերլոնկ (32мс)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկական ստանդարտներ
Մարիո Պրասինոս
Մարիո Պրասինոս (Mario Prassinos, Μάριος Πράσινος, ), հունա-իտալական ծագմամբ ֆրանսիացի նկարիչ և գրող, Փարիզյան դպրոցի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Մարիո Պրասիոնսը ծնվել է 1916 թվականին Victorine և Lysandre Պրասինոսների ընտանիքում, որ ապրում էին Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքում։ Հայրը եղել է ֆրանսերենի ուսուցիչ և հրատարակիչ ։ 1922 թվականին, փրկվելով ցեղասպանությունից, ընտանիքը տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ Նախնական կրթությունը Մարիո Պրասինոսն ստացել է Պյուտոյում և Նանտերում։
1927 թվականին մահացել է մայրը ։ Մարիոն ընդունվել է փարիզյան Կոնդորսե լիցեյ։
1932 թվականից սովորել է Արևելյան լեզուների ինքստիտուտ։ Նրա ուսուցիչներից մեկը եղել է Կլեմենտ Սերվոն։ Այդտեղ էլ ստեղծել է իր առաջին նկարները սյուրռեալիզմի ոճով ։ Եղել է Շառլ Դյուլլենի «Ատելիե» թատրոնի մշտական այցելու։
1934 թվականից սովորել է Սորբոնի համալսարանւմ ։ Մտերմացել է Ման Ռեյի, Անդրե Բրետոնի, Պոլ Էլուարի, Ռենե Շարի, Բենժամեն Պերեի, Մաքս Էռնստի, Սալվադոր Դալիի, Ժան Արպի, Մարսել Դյուշանի հետ։
1936 թվականին մահացել է հայրը։ Պրասինոսը վերջնականապես տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ Bérite փողոցում վարձել է բնակարան։ Նա հեռացել է սյուրռեալիզմից, սակայն շարունակել է կենցաղային տեսարաններում արտասովորի որոնումները ։
1938 թվականին տեղի է ունեցել Մարիո Պրասինոսի առաջին անհատական ցուցահանդեսը Փարիզում։ Առաջին այցելուն եղել է Պաբլո Պիկասոն ։ Պրասինոսը ոգեշնչվել է Էդիթ Պիաֆի արվեստով։
1939-1940 թվականներին որպես կամավոր մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, ծանր վիրավորվել է։ Պարգևատրվել է Մարտական խաչով։ Համագործակցել է Դիմադրության շարժման հետ։
1940-1950-ական թվականներին շատ է զբաղվել գրքային գրաֆիկայով, աշխատել է Գալլիմարի հրատարակչության և «La Nouvelle Revue française» հետ, նկարազարդել Մատտեո Բանդելլոյի, Էդգար Ալլան Պոյի, Արթյուր Ռեմբոյի, Գիյոմ Ապոլիների, Ալբեր Կամյուի, Ռայմոն Կենոյի, Ժան Պոլ Սարտրի գրքերը։ Որպես թատերական նկարիչ՝ համագործակցել է Ժան Վիլարի հետ։ Զբաղվել է գոբելենային արվեստով։ Հեղինակել է մի քանի կենսագրական գրքեր։ Վերջին աշխատանքը եղել է տասնմեկ «Չարչարանքների կերպարները» Սեն Ռեմի դը Պրովանսի Աստվածամոր մատուռի համար։
1949 թվականին ստացել է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։
Մարիո Պրասինոսը մահացել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Ավինյոնում։
Ընտանիք
Կրտսեր քույրը՝ գրող Ժիզել Պրասինոս (Gisèle Prassinos, ծնվ.՝ 1920), մոտ է եղել սյուրռեալիզմին։ 1934 թվականին Մարիո Պրասինոսը նկարազարդել է նրա առաջին գիրքը ։
1938 թվականին ակուղնացել է Yolande Borelly-ի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սյուրռեալիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փորագրիչներ
Ջեքի Չան
Ջեքի Չան (Jackie Chan, 成龍, Չեն Լուն, բնագիր անունը 陳港生, Չեն Գանշեն («Չեն, որը ծնվել է Հոնկոնգում»), երբեմն հիշատակվում է որպես Չան Կոնսան և Ֆան Շիլուն (Ամբողջական ընտանեկան անունը, որը վերականգնվել է ծնվելուց մի քանի տարի անց), ), հոնկոնգյան և ամերիկյան դերասան, կասկադյոր, կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, մարտական տեսարանների և հնարքների բեմադրող, երգիչ։
Բրիտանական կայսրության շքանշանակիր է ։
Վաղ կյանք
Ջեքի Չանը (ծննդյան անունը՝ Չան Կոնգ-Սանգ) ծնվել է 1954 թ.-ի ապրիլի 7-ին, Հոնկոնգում, Չարլզի և Լիլի Չանի ընտանիքում, որոնք չինական քաղաքացիական պատերազմի փախստականներ էին։ Նրան փոքր ժամանակ անվանում էին "Պաոպաո" (炮炮, որը թարգմանաբար նշանակում է "Թնդանոթի արկ"), որովհետև նա էներգիայով լեցուն երեխա էր և միշտ թռվռում էր։ Քանի որ Չանի ծնողներն աշխատում էին ֆրանսիական դեսպանի մոտ՝ Հոնկոնգում, Չանն իր մանկությունն անց է կացրել դեսպանի բնակության վայրին մոտ՝ Վիկտորիա Պիկ փողոցում ։
8 տարեկան հասակում նա առաջին անգամ իր կոլեգաների՝ «փոքրիկ հաջողակների» հետ հայտնվում է «Մեծ և փոքր Վոնգ Տին Բարը» (1962) ֆիլմում, որտեղ Լի Լի Հուան մարմնավորում էր նրա մոր դերը։ Չանը Լիի հետ կրկին հանդես եկավ Կինգ Հուի «Եկ խմենք ինձ հետ» (1963) ֆիլմում ։ 1971 թ.-ին Ջեքի Չանը նկարահանվում է կունգֆուի մասին պատմող մեկ այլ՝ «Զենի հպումը» ֆիլմում ։ Այս ֆիլմից հետո սկսվում է նրա կարիերան դերասանական կինոարտադրությունում՝ պայմանագիր կնքելով Չու Մուի «Մեծ երկիր ֆիլմ ընկերություն» կինոստուդիայի հետ։ 17 տարեկան հասակում նա աշխատում էր որպես կասկադյոր, մասնավորապես Բրյուս Լիի «Կատաղության բռունցքը» և «Վիշապի ելքը» ֆիլմերում հանդես գալով Չան Յուն Լանգ կեղծանունով ։ Նույն տարում էլ ստացավ իր առաջին գլխավոր դերը «Փոքրիկ վագրը Կոնտոնից» ֆիլմում, որը մեծ հաջողություն ունեցավ Հոնկոնգում 1973 թ.-ին" ։ Վարձույթում ձախողումների պատճառով Ջեքի Չանը համաձայնվեց նկարահանվել «Բոլորն ընտանիքում» մեծահասակների համար նախատեսված կատակերգությունում։ Դա մինչև հիմա միակ ֆիլմն է, որտեղ Ջեքին ունի մերկ տեսարաններ։ Բացի այդ դա միակ ֆիլմ է, որտեղ ոչ մի մարտական գործողություն չկա ։
Չանն իր ծնողների հետ է 1976 թ.-ից, երբ Կանբերրայում սովորում էր Դիկսոնի քոլեջում և միևնույն ժամանակ աշխատում էր որպես շինարար ։ Շինարարության ժամանակ նա աշխատում էր Ջեքի մոտ և նրան շինարարները անվանում էին «Փոքրիկ Ջեք», որն էլ հետո ավելի կրճատվեց և ուղղակի դարձավ «Ջեքի»։ Եվ դրանից հետո նրա անունը մնաց Ջեքի Չան։ Բացի այդ նա վերցրեց իր հոր ազգանունը և դերասանի չինական անունը Ֆոնգ Սի Լանգ է (房仕龍) ։