cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խերսոնի պատմություն
Ներկայիս ժամանակ
Մարզն ունի ինը քաղաք, այդ թվում՝ մարզային նշանակության երեք քաղաք, քաղաքային տիպի երեսուն գյուղ և 658 գյուղական բնակավայր։ Մարզը բաղկացած է տասնութ շրջաններից։ Ալյոշեկի մոտակայքում է գտնվում Եվրոպայի ամենամեծ ավազային զանգվածը՝ Ալեշկովսկի ավազները։ 2004 թվականից ի վեր քաղաքի բնակչությունը ինտենսիվորեն նվազել է, և միայն վերջերս այն փոքր արագությամբ ավելանում է։ Վերջերս ավելացել է նաև Խերսոնի ծովային նավահանգստի բեռնաշրջանառությունը։
2022 թվականի մարտի 2-ից մինչև նոյեմբերի 11-ը Խերսոնը օկուպացվել է ռուսական բանակի կողմից՝ Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժման ժամանակ։ Ստեղծվել է օկուպացիոն վարչակազմ։ Վճարումները սկսել են գրիվնայի փոխարեն ռուբլիով կատարվել։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 23-ից 27-ը Խերսոնի մարզում, ինչպես ինքնահռչակ ԴԺՀ-ում, ԼԺՀ-ում և Զապորոժիեի մարզի մի մասում, տեղի է ունեցել միջազգային հանրության կողմից չճանաչված հանրաքվե՝ Ռուսաստանի կողմից այդ շրջանները բռնակցելու վերաբերյալ։  Նոյեմբերի 9-ին Խերսոնի մարզում ուկրաինական հարձակման հետևանքով հայտարարվել է, որ ռուսական զորքերը լքում են Խերսոնը ։ Նոյեմբերի 11-ին քաղաք են մտել Ուկրաինայի զինված ուժերը։ Նոյեմբերի 14-ին քաղաք է ժամանել Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմություն Կատեգորիա:21-րդ դարի պատերազմներ
Թինի Գաետան
Թինի Գաետան (Gaëtane Thiney, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, որը ներկայումս խաղում է Ֆրանսիայի կանանց ֆուտբոլի առաջնության (Կանանց դիվիզիոն 1) Պարի կանանց ֆուտբոլային ակումբում։ Նա խաղում է որպես կիսապաշտպան, սակայն կարող է գործել նաև հարձակվողի դիրքում։ Թինին նաև Ֆրանսիայի կանանց ազգային հավաքականի անդամ է, որի հետ առաջին ելույթն ունեցել է ՈՒԵՖԱ-ի կանանց Եվրո 2009-ում։ Նա երկու անգամ արժանացել է Ֆրանսիայի Կանանց դիվիզիոն 1-ի տարվա ֆուտբոլիստ մրցանակի։
Վաղ կարիերա
Թինին սկսել է իր կարիերան Բրիեն լը Շատոյում, որն իր հայրենի Տրուա քաղաքից 20 մղոն դեպի հյուսիս-արևելք էր գտնվում։ Երիտասարդական համակարգից դուրս գալուց հետո նա տեղափոխվել է մի քանի մղոն հյուսիս` Օլիմպիական Սեն Մեմի, որը խաղում էր Ֆրանսիայի կանանց ֆուտբոլի դիվիզիոն 1-ում։ Լիգայի առաջնախաղը Թինին խաղացել է Սեն Մեմիի հետ 2000-2001 մրցաշրջանի ընթացքում։ Թինին ակումբում անց է կացրել վեց մրցաշրջան 2005-2006 մրցաշրջանից հետո, ապահովելով տեղափոխությունը Միացյալ Նահանգներ Կոմպյենյեի Compiègne Oise-ից։ Ակումբի հետ իր առաջին մրցաշրջանում նա ելույթ է ունեցել 21 խաղերում` խփելով հինգ գոլ։ Ցավոք, Compiègne -ն դուրս է մղվում երկրորդ դիվիզիոն։ Թինին ակումբի հետ իր եզրափակիչ մրցաշրջանն անց է կացրել երկրորդ դիվիզիոնում և թիմի լավագույն խաղացողն էր` խաղալով 18 խաղերում և խփելով առավելագույն 20 գոլ։
Պարի ՖԱ
Թինիի հաջող խաղի շնորհիվ նրան հրավիրել են ազգային հավաքական, ինչպես նաև բարձրաստիճան Պարի կանանց ՖԱ։ Պարի ակումբի հետ Ֆրանսիայի կանանց 2008-2009 առաջնությունում իր առաջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 21 խաղերում, խփելով յոթ գոլ, օգնել է ակումբին ավարտել մրցաշրջանը երրորդ տեղով, մեկ աստիճան ցածր նոր ստեղծված ՈՒԵՖԱ-ի կանանց չեմպիոնների լիգայի որակավորման համար փուլից։ Ֆրանսիայի կանանց ֆուտբոլի 2009-2010 առաջնությունում Թինին շարունակում է մնալ որպես ուժեղ խաղացող՝ խփելով ինը գոլ և օգնելով Պարի ՖԱ-ին մրցաշրջանն ավարտել երկրորդ տեղով Օլիմպիկ Լիոն ՖԱ-ից հետո։ Մրցապայքարում նա գոլ է խփել որակավորման փուլում էստոնական Լևադիա Տալին թիմի հետ 12–0 հաշվով խաղում։ Պարի ՖԱ-ին փլեյ-օֆ փուլին հասնելուն աջակցելուց հետո Թինին ավելացրել է իր ներդրումը՝ 32-րդ ռաունդում գոլ խփելով Իսլանդիայի Բրեյդաբլիկ ակումբի հետ 9–0 հաղթանակով խաղում։ Պարի ՖԱ-ը ի վերջո դուրս է մղվել մրցապայքարից գործող չեմպիոն Պոտսդամի Տուրբինեի հավաքականից։ Լիգայի խաղում Թինին խփել է 11 գոլ՝ երկրորդ լավագույնը հարձակվող Լաետիցիա Տոնացիից հետո։ Ակումբը, սակայն, ավարտել է մրցաշրջանը հիասթափեցնող 4-րդ տեղում։
Միջազգային կարիերա
Թինին իր միջազգային դեբյուտն ունեցել է 2007 թվականի փետրվարի 28-ին Չինաստանի հավաքականի հետ 2–0 հաղթանակով խաղում։ ՈՒԵՖԱ-ի կանանց Եվրո 2009-ի համար որակավորման խաղերի ընթացքում նա խփել է 2 գոլ Սլովենիայի և Սերբիայի կանանց ազգային հավաքականների հետ խաղում։ Մրցաշրջանում նա խփել է իր միակ գոլը Գերմանիայի հավաքականի հետ 1–5 պարտության հաշվով խաղում։ Ֆրանսիան հասել է մինչև քառորդ եզրափակիչ՝ տասնմեկ մետրանոց հարվածներով 4–5 հաշվով պարտվելով Նիդեռլանդիայի հավաքականին։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Թինին խփել է իր կարիերայի առաջին հեթ-տրիկը Էստոնիայի կանանց հավաքականի հետ ՖԻՖԱ-ի կանանց 2011 թվականի գավաթի որակավորման 12–0 հաշվով խաղում։ Թինին ավարտել է որակավորման խաղերը թիմային 12 գոլերով։
Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Թինին վճռական խաղացող էր թիմի երկրորդ խմբային փուլի հանդիպման ժամանակ Կանադայի հետ 4–0 հաղթանակով խաղում՝ խփելով կրկնակի գոլ։ Հաղթանակը թույլ է տվել Ֆրանսիային առաջադիմել մրցակցության փլեյ-օֆ փուլում։
Ակումբային
Վիճակագրությունը ճշգրիտ է 2018 թվականի հուլիսի 8-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Ռայմոն Արոն
Ռայմոն Կլոդ Ֆերդինանդ Արոն, (Raymond Claude Ferdinand Aron, ), ֆրանսիացի սոցիոլոգ և քաղաքագետ։ Գիտական հետաքրքրությունների շրջանն է ՝ ժողովրդավարություն, քաղաքական ազատության, արդի քաղաքական վարչակարգի տիպաբանության խնդիրները։
Գաղափարներ
Արոնը արդյունաբերական հասարակության տեսության հիմնադիրներից է։ Ըստ նրա քաղաքակրթության զարգացման արդի փուլում ստեղծվում է հասարակության միասնական տիպ (միասնական ժողովրդական հասարակություն), որի տարբեր ձևափոխություններն են արևմտյան (ժողովրդավարական) և սովետական (ամբողջատիրական) մոդելները։ Արդյունաբերական քաղաքակրթության կոնֆլիկտները և անկայունությունը նա տեսնում է հասարակության պահանջների և ժողովրդավարության իդեալերի հակասության մեջ։
Աշխատություններ
Հիմնական աշխատություններն են ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հումանիստներ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Մոնպառնասի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Ապոտամկին
Ապոտամկին (անգլերեն` Apotamkin), լեգենդային վամպիր հին Ամերիկյան դիցաբանությունում ։ Հին Ամերիկայում Ապոտամկինի մասին սարսափազդու պատմությունները միջոց էին ծառայում երեխաներին քաջ դարձնելու և առանց ծնողական առաջնորդության մեծացնելու մեջ, որպեսզի նրանք կարողանային վտանգավոր իրավիճակները միայնակ հաղթահարեին։
Ապոտամկինը որպես «Ապոտմապկին» (Apotampkin) սխալ ուղղագրությամբ 2008 թվականին ցուցադրվեց Մթնշաղ ֆիլմում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեգենդներ
Բրազիլական հոսանք
Բրազիլական հոսանք, Ատլանտյան օվկիանոսի մակերևութային տաք հոսանք Հարավային Ամերիկայի ափերի մոտ։ Հարավային պասսատային հոսանքի մի ճյուղն է։ Շարժվում է Բրազիլիայի ափերի երկայնքով մինչև մոտավորապես հյուսիսային լայնության 40o, ուր հանդիպում է Ֆոլկլենդյան հոսանքի և Արևմտյան քամիներ հոսանքի սառը ջրերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի հոսանքներ
Սյումսի
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5700 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1826 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Սյումսինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի և պատժի տեսակների դեմ կոնվենցիա
Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի և պատժի տեսակների դեմ կոնվենցիա, ցանկացած հանգամանքներում խոշտանգումն արգելող, անձանց հանձնումն արգելող այն երկրները, որտեղ նրանց համար խոշտանգումների լուրջ սպառնալիք կա, և խոշտանգումների համար քրեական հետապնդման պարտականություն սահմանող ՄԱԿ-ի կոնվենցիան, որն ընդունվել է 1984 թվականին և ուժի մեջ է մտել 1987 թվականին։ Կոնվենցիայի կատարման նկատմամբ հսկողությունն իրականացնում է Խոշտանգումների դեմ կոմիտեն՝ տասը փորձագետների կազմով, նա դիտողություններ է անում կոնվենցիայի մասնակից պետությունների զեկույցների վերաբերյալ և քննարկում է բողոքներն այն մասնակից պետությունների դեմ, որոնք ճանաչել են կոմիտեի համապատասխան իրավասությունը՝ հայտարարություն անելով կոնվենցիայի 21-րդ և 22-րդ հոդվածների համաձայն։ 1992 թվականին ընդունվել են կոնվենցիայի փոփոխությունները, որոնք ուժի մեջ չեն մտել 2016 թվականի դրությամբ ։
2002 թվականին ընդունվել և 2006 թվականին ուժի մեջ է մտել կոնվենցիայի ֆակուլտատիվ արձանագրությունը, որը ստեղծել է խոշտանգումների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոնվենցիայի մոդելով այցելությունների մեխանիզմ։ Այդ գործառույթներն իրականացնում է խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի և Խոշտանգումների դեմ կոմիտեի պատժի կանխարգելման ենթակոմիտեն։ Արձանագրությունը նաև անդամ պետությունների համար սահմանում է ազգային կանխարգելիչ մեխանիզմ ստեղծելու պարտականությունը։
2016 թվականի հունվարի դրությամբ կոնվենցիային մասնակցում է 158 երկիր՝ 80 ֆակուլտատիվ արձանագրությամբ ։ 2009 թվականի մարտի դրությամբ կոմիտեի իրավասությունը ճանաչելու մասին դիմում են ներկայացրել 64 երկրներ, քննվել է 379 բողոք, որոնցից 47-ի վերաբերյալ արձանագրվել են խախտումներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային կոնվենցիաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ավստրիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Բելգիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ալբանիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Կենդանի բրածոներ
Կենդանի բրածոներ (, «մնացորդ»), ամենահետաքրքիր բնական մասունքներն են, իրական «ժամանակի մեքենաները», որոնք թույլ են տալիս նայել անցած դարաշրջաններին։ Ներկայումս գոյություն ունեցող բույսերի և կենդանիների տեսակների հավաքական անունն է ։
Պատմական ակնարկ
Տասնյակ միլիոնավոր տարիներ առաջ մեր մոլորակը բնակեցված է եղել հսկայական քանակությամբ կենդանի օրգանիզմներով, այնուամենայնիվ, բնական ընտրությունը, էվոլյուցիան, խոշոր աղետները և բնական միջավայրի փոփոխությունները արմատապես փոխեցին իրավիճակը։ Հարյուրավոր, հազարավոր տեսակներ չեն գոյատևել մինչ օրս։ Բայց որոշակի տեսակների փոքր պոպուլյացիաներին հաջողվել է գոյատևել անհայտ պատճառներով։ Նրանք ունեն «կենդանի բրածոների» կարգավիճակ։ Կան օրգանիզմներ, որոնք բացառություն են ընդհանուր կանոնից։ Նրանք իրականում «սառեցված» են կենդանիների և բույսերի ժամանակի տեսակների մեջ, որոնք նախկինում տարածված տաքսոնոլոգիական խմբերի ներկայացուցիչներ են ։
Գիտության համար կենդանի բրածոների կարևորությունը դժվար թե հնարավոր լինի գերագնահատել։ Հնէաբանների առջև ծառացած լուրջ դժվարություններից մեկը կապված է բրածո օրգանիզմների տարբեր կենսաբանական հատկությունների, օրինակ ֆիզիոլոգիայի կամ վերարտադրողական պրոցեսների վերականգնման հետ։ Դժվար է հասկանալ հին կենդանիների և բույսերի կառուցվածքը, քանի որ, որպես կանոն, պահպանվում են միայն կոշտ մասերը՝ բրածոների տեսքով՝ պատյաններ և ոսկրեր։ Ինչպե՞ս էին դասավորված անհետացած տեսակների փափուկ հյուսվածքները։ Այստեղ է, որ «կենդանի բրածոները» գալիս են պալեոնտոլոգների օգնությանը՝ կենդանի թանգարանային նմուշներ, խնամքով պահպանված բնության կողմից։
Կենդանի արարածները սովորաբար կոչվում են կենդանի բրածոներ, որոնք կամ մորֆոլոգիական առումով գրեթե չեն տարբերվում հայտնի հին կենդանիներից (բույսեր, բակտերիաներ), կամ ժառանգել են որոշ հնագույն նշաններ հեռավոր նախնիներից ։
Կենդանի բրածոները կարելի է դասակարգել երկու հիմնական խմբի՝ կախված դրանց երկարակեցության պատճառներից։
Առաջին խումբը բաղկացած է այնպիսի օրգանիզմներից, ինչպիսիք են կապտականաչ ջրիմուռները, ձիաձետի ծովախեցգետիններն ու նշտանակները` տարածված և բազմաթիվ։ Այս արարածները մշակել են այնպիսի բազմակողմանի հարմարվողականություններ, որ նրանք հեշտությամբ կարող են դիմանալ շրջապատի բռնի և կտրուկ փոփոխություններին։ Հետևաբար, նրանք չեն վախենում որեւէ ճգնաժամից ու աղետներից։ Դրանք նախապես պատրաստված են ամենածանր փորձությունների համար՝ լինի դա կլիմայի, աղիության, ջրի և օդի կազմի փոփոխություն։ Հարմարվողականության բազմակողմանիությունը ոչ միայն թույլ է տալիս նրանց գոյատևել բնական աղետներից, որոնց ընթացքում այլ օրգանիզմներ կամ մահանում են, կամ ստիպված են փոխվել՝ առաջացնելով նոր խմբեր։ Այս հատկությունը օգնում է «կենդանի բրածոներին» չփոխարինվել նոր, անընդհատ առաջացող և հաճախ ավելի կատարյալ օրգանիզմներով։
Կենդանի բրածոների երկրորդ խումբը կազմված է մասունքներից, որոնք պահպանվում են տարբեր «ռեֆուգիայի» մեջ՝ ապաստարաններում։ Ապաստարանը կարող է լինել մեկուսացված կղզի կամ Ավստրալիայի նման փոքր մայրցամաք, որը մեկուսացված է մնացած երկրից։ Քանի որ մայրցամաքում հայտնված առավել առաջադեմ և մրցունակ օրգանիզմները հաճախ չեն կարող ներթափանցել նման մեկուսացված տարածք, այնտեղ կարող են գոյատևել շատ հին և պարզունակ կյանքի ձևեր։ Եթե մեկուսացված կղզին կամ մայրցամաքը նորից միանա մայրցամաքի հետ, նրա եզակի ռելիկտային ֆաունան անմիջապես կփոխարինվի ավելի առաջադեմ զավթիչներով։ Սա հենց այն է, ինչ տեղի ունեցավ հարավամերիկյան կենդանիների հետ Հարավային Ամերիկայի Հյուսիսային Ամերիկայի վերամիավորումից հետո ։
Բույսեր
Անոթասպորավորներ կամ պերիդոֆիտներ (Pteridophyta)
Հնագույն պտերանմաններ
Գետնամուշկեր (Lycopodiophyta)
Պսիլոֆիտներ (Psilotum) Ձիաձետներ (Equisetum)
Մերկասերմեր  (Gymnospermae)
Ագատիս (Agathis)
Չիլիական արաուքարիա (Araucaria araucana
Վոլլեմիա (Wollemia nobilis)
Մետասեքվոյա (Metasequoia glyptostroboides)
Սկիադոպիտ (Sciadopitys verticillata)
Վելվիչիա (Welwitschia mirabilis)
Գինկգո (Ginkgo biloba)
Սագոենի (Cycas)
Ծածկասերմեր (Angiosperms)
Ամբորելլա (Amborella)
Լիքվիդամբար (Liquidambar)
Լոտոս (Nelumbo)
Ջրընկույզ (Trapa)
Սնկեր
Նեոլեկտոմեցիններ (Neolectomycetes)
Կենդանիներ
Ողնաշարավորներ
Կաթնասուններ
Ապլոդոնտիա (Aplodontia rufa)
Ջրախոզուկ (Hydrochoerus hydrochaeris)
Գաճաճ հարթ կետ (Caperea marginata)
Կարմիր պանդա (Ailurus fulgens)
Մագլցող նապաստակ (Pentalagus furnessi)
Լաոսյան ժայռի առնետ (Laonastes aenigmamus)
Միանցքանի (Monotremata)
Օկապի (Okapia johnstoni)
Եղնիկ (Tragulidae)
Պարկամուկ (Didelphidae)
Ցատկամուկ (Macroscelididae)
Քնկոտ պարկամուկ (Dromiciops gliroides)
Հողեղեն խոզ (Orycteropus afer)
Ցենոլեստ (Caenolestidae)
Կոտրիչատամնավոր (Solenodontidae)
Թռչուններ
Հոածին (Ophisthocomus hoazin)
Սերիման (Cariamidae)
Նորզելանդական (Acanthisittidae)
Հավալուսն (Pelecanus)
Կիսաթաթ սագ (Anseranas semipalmata)
Թռչնամուկ (Coliidae)
Թինամու (Tinamidae)
Մորուքավոր երաժշտահավ (Panurus biarmicus)
Սողունններ
Անգղատիպ կրիա (Macroclemys temminckii)
Երկճանկ կրիա (Carettochelys insculpta)
Կծող կրիա (Chelydra serpentina)
Կոկորդիլոս (Crocodilia)
Երկկենցաղներ
Մանուշակագույն գորտ (Nasikabatrachus sahyadrensis)
Պոչավոր երկկենցաղներ (Cryptobranchidae)
Սևափոր սկավառակալեզու գորտ (Latonia nigriventer)
Միքսին (Myxinidae)
Քարալեզներ (Petromyzontiformes)
Ոսկրային ձկներ
Բազմալողակներ (Polypteridae)
Կռճիկային ձկներ
Խորջրյա շնաձուկ (Mitsukurina owstoni)
Ատամնավոր շնաձուկ (Hexanchidae)
Թիկնոցավոր շնաձուկ (Chlamydoselachus anguineus)
Բծավոր թամբի շնաձուկ (Brachaelurus waddi)
Տարատամ շնաձուկ (Heterodontus)
Անողնաշարավորներ
Միջատներ
Դինոզավրիկ մրջյուն (Nothomyrmecia macrops)
Միկրոմալթուս (Micromalthus debilis)
Միմարոմադիդա (Mymarommatidae)
Օրուսիդ (Orussidae)
Ոիլոդիդա (Jurodidae)
Խեցգետնակերպեր
Վահանակիր սովորական (Triops cancriformis)
Ոտնաբերաններ (Stomatopoda)
Այլ անողնաշարավորներ
Կենդանիների ամբողջ ցանկը, որոնք գոյատևել են, անփոփոխ, ամբողջ երկրաբանական դարաշրջաններում, ընդարձակ է և ներառում է կաթնասուններ, ձկներ, թռչուններ, փափկամարմիններ, ինչպես նաև բույսեր և բակտերիաներ։ Բայց, ինչպես ցույց են տալիս գիտության տվյալները, այս արարածներից ոչ մեկը չի կարող լինել «էվոլյուցիան դադարեցնելու» վկայություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն Կատեգորիա:Հնէաբանություն Կատեգորիա:Էվոլյուցիա Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Օրգանիզմներ Կատեգորիա:Կենսաբանական էվոլյուցիա Կատեգորիա:Կենդանաբանություն Կատեգորիա:Մակրոէվոլյուցիա Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Prisoner (երգ, Մայլի Սայրուս)
«Prisoner», երգ, որը ձայնագրվել է ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսի կողմից բրիտանացի երգչուհի Դուա Լիպայի մասնակցությամբ։ Թողարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 19-ին RCA Records լեյբլում որպես նրա «Plastic Hearts» յոթերորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ ։
Պատմություն
2019 թվականի նոյեմբերին` «Don’t Start Now» սինգլի թողարկումից հետո, Դուա Լիպան հաստատել է, որ Սայրուսի հետ նախատեսում են համատեղ ձայնագրություն ։ Հաջորդ (2020) թվականի մայիսին Լիպան հայտարարել է, որ Սայրուսի հետ որոշել են հրաժարվել համագործակցությունից և այլ բան ձայնագրել ։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Սայրուսը հաստատել է համագործակցությունը Լիպայի հետ և այն, որ նրանց համատեղ աշխատանքի պտուղը կհայտնվի նրա յոթերորդ ստուդիական  Plastic Hearts ալբոմում ։ Իսպանական  «Cadena 100» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում Սայրուսը հայտարարել է, որ այն պատճառով, որ ինքը և Լիպայի երկրպագուները «աղաչում են» իրենց համագործակցության մասին, նրանք «կարող են դա սպասել արդեն շատ շուտով» ։ 2020 թվականի նոյեմբերի 13-ին Սայրուսը հայտարարել է երգի անվանումը՝ «Prisoner», ինչպես նաև բացահայտել է «Plastic Hearts» ալբոմի թրեք-ցուցակը ։ Սայրուսը սկսել է գովազդել սինգլը մի շարք թվիթների միջոցով, որոնցում նա հաստատել է նրա թողարկումը և տեղադրել է տեսանյութ, որտեղ նրա երկրպագուները արձագանքում են երաժշտական տեսանյութին ։ Սայրուսը և Լիպան երգի թողարկման մասին հայտարարել են 2020 թվականի նոյեմբերի 18-ին ։
Կոմպոզիցիա
Սայրուսը այս երգը նկարագրել է որպես իր ոճի և Լիպայի ոճի կատարյալ համադրություն ։ Երգի մեջ համադրվում են դենս-փանք և դենս-ռոք ոճերը ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Պաշտոնական երաժշտական տեսահոլովակը «Prisoner»-ի համար թողարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 19-ին YouTube ալիքում։ Համառեժիսորներն են եղել Մայլի Սայրուսը և Alana O’Herlihy-ն ։ Այն նկարահանվել է երկու օրում (սեպտեմբերի 30-ին և հոկտեմբերի 1-ին) Բրուքլինում    ։
Ձայնագրության մասնակիցներ
Ըստ Tidal-ի տվյալների.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայլի Սայրուսի երգեր Կատեգորիա:Դուա Լիպայի երգեր Կատեգորիա:2020 երգեր Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Վրաչովո (գյուղ, Լուխովիցկի շրջան)
Վրաչովո (Врачово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 173 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի բնակավայրեր
Ասլանբեկ
Ասլանբեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մացի (գյուղ, Ռիուգե շրջան)
Մացի (Matsi), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լոսիխա (Մեծ Անյույի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Անադիրո Կոլիմսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Անյույ գետն է, Մեծ և Փոքր Անյույ գետերը միացաված ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Խլեբնոե (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Խլեբնոե (Хлібне, Sırtqı Acı Ahmat), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Աջի Ախմատ։
2001 թվականի տվյալներով Խլեբնոե գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիգանո
Վիգանո  (Viganò), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Ժոողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտ
Ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտ (ՈԽԿ) խրոնիկական վիճակ է, որի դեպքում լինում է ուղիղ աղու և հաստ աղու բորբոքում և խոցեր ։ Ակտիվ հիվանդության հիմնական ախտանիշներից են որովայնային ցավը և արյունախառը լուծը ։ Կարող է նաև դիտվել քաշի կորուստ, տենդ և անեմիա ։ Երբեմն ախտանիշները զարգանում են դանդաղ և ծանրության աստիճանը կարող է տատանվել՝ մեղմ արտահայտվածից մինչև ծանր ։ Ախտանիշներն արտահայտվում են ինտերմիտացվող տիպով, այսինքն լինում են ժամանակաշրջաններ, երբ ախտանիշները բացակայում են ։ Բարդություններից են մեգակոլոնը, աչքի, հոդերի և լյարդի բորբոքումը և հաստ աղու քաղցկեղը ։
Ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտի պատճառն անհայտ է ։ Թեորիաներից են աուտոիմուն ախտահարումը, ժառանգականությունը, աղիքային ֆլորայի փոփոխությունն ու միջավայրի գործոնները ։ Հիվանդության հաճախականությունն ավելի շատ է զարգացած երկրներում, ինչը բացատրում են հիգիենայով (աղիքային վարակների հարուցիչների հետ քիչ շփում), արևմտյան սննդակարգով և ապրելակերպով ։ Կույր աղիքի որդանման ելունի հեռացումը մանկական տարիքում կարող է պաշտպանող լինել ։ Ախտորոշումը հաստատվում է կոլոնոսկոպիայով և հյուսվածքային բիոպսիայով ։ Սա աղիքների բորբոքային հիվանդությունների տեսակ է՝ կրոնի հիվանդության և միկրոսկոպիկ կոլիտի հետ միասին ։
Սննդակարգի փոփոխությունները, օրինակ՝ բարձր կալորիական դիետան կամ լակտոզի բացառելը սննդի մեջ կարող են լավացնել ախտանիշների ընթացքը ։ Որոշ դեղորայքներ են օգտագործվում՝ ախտանիշների ընթացքը թեթևացնելու և կայուն ախտադադարի հասնելու համար, որոնցից են ամինոսալիցիլատները (մեսալազին, սուլֆասալազին), կորտիկոստերոիդները, իմունաճնշիչները (ազատիոպրին), կենսաբանական թերապիան (հակամարմնային բուժում) ։ Հիվանդության ծանր ընթացքի դեպքում, որը չի թուլանում դեղորայքային միջոցներով, հաստ աղու քաղցկեղի զարգանալու դեպքում անհրաժեշություն է առաջանում կատարելու վիրահատություն՝ կոլէկտոմիա (հաստ աղու և հեռացում) ։ Պրոկտոկոլէկտոմիան (հաստ և ուղիղ աղիքների հեռացում) կարող է լրիվ բուժել հիվանդությունը ։
Կրոնի հիվանդության հետ միասին մոտ 11,2 միլիոն մարդիկ են ախտահարվել 2015 թվականին ։ 100,000 մարդու հաշվարկով ամեն 5-ից մինչև 500 մարդը տառապում է այս հիվանդությամբ, իսկ ամեն տարի լինում է 1-ից մինչև 20 նոր դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով ։ Հիվանդությունը առավել հաճախ հանդիպում է Հյուսիսային Ամերիկայում և Եվրոպայում ։ Հաճախ ախտահարվում են 15-ից մինչև 30 տարեկան մարդիկ, կամ 60-ից մեծ տարիքի մարդիկ ։ Տղամարդկանց և կանանց մոտ հանդիպում է նույն հաճախականությամբ ։ 1950-ականներից հետո այս հիվանդությունը ավելի հաճախ է հանդիպում  ։ Կրոնի հիվանդությունը և ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտը միասին ախտահարում են շուրջ մեկ միլիոն մորդկանց ԱՄՆ-ում ։ Համապատասխան բուժման դեպքում մահվան ռիսկը լինում է այնպիսին, ինչպիսին առողջ բնակչության մոտ է ։ Ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտի առաջին նկարագրությունը եղել է մոտ 1850-ականներին ։
Ստամոքսաղիքային
Ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտի կլինիկական պատկերը կախված է հիվանդության փուլից ։ Հիվանդները նշում են լորձով և արյունով լուծ, որը սկսվել է աստիճանաբար և պահպանվել է երկար (շաբաթներ)։ Կարող են նշել նաև քաշի կորուստ, իսկ ռեկտալ հետազոտությամբ հայտնաբերվի արյուն։ Քրոնիկ բորբոքումը, որը ուղեկցվում է քրոնիկ արյան կորստի հետ, կարող է բերել անեմիայի։ Հիվանդությունը կարող է ուղեկցվել որովայնային ցավով, թեթև անհարմարության զգացումից մինչև աղիների ցավոտ շարժումները կամ ցավոտ սպազմը։
Խոցային կոլիտը կապված է տարածուն բորբոքման հետ, ինչը կարող է ախտահարել մարմնի տարբեր մասեր։ Երբեմն այս արտաաղիքային ախտանիշները հիվանդության սկսվելու նշաններից են, որոնցից է ծնկան հոդի արթրիտային (հոդաբորբային) ցավը։ Համենայնդեպս ՈԽԿ չի ախտորոշվում մինչև սպեցիֆիկ նշանների առաջանալը։
Ընդգրկում
Խոցային կոլիտը սովորաբար ընդգրկում է ուղիղ աղիքից մինչև ամբողջ հաստ աղիքը։ Հիվանդությունը դասակարգվում է ըստ ընդգրկման չափի, կախված նրանից, թե ինչքան է տարածվել հիվանդությունը։
Հիվանդության ծանրություն
Հիվանդների առանձին խմբեր կարող են բնորոշվել նաև ըստ հիվանդության ծանրության աստիճանի ։
Արտաաղիքային դրսևորումներ
Քանզի խոցային կոլիտը ունի աուտոիմուն ծագում, հիվանդների մոտ լինում են նաև հիվանդության արտաաղիքային դրսևորումներ։ Այս դրսևորումների հաճախականությունը տատանվում է 6%-47%-ի միջև և ներառում են՝
Պատճառներ
Խոցային կոլիտի պատճառը հայնի չէ, բայց ժառանգականությունը և սթրեսը կարևոր դեր են խաղում։
Ժառանգական գործոններ
Գենոմի 12 հատվածներ կարող են կապված լինել ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտի հետ, որոնք են 16-րդ, 12-րդ, 6-րդ, 14-րդ, 5-րդ, 19-րդ, առաջին և 3-րդ քրոմոսոմները (դասավորված են ըստ հայտնաբերման հերթականության), բայց սրանցից ոչ մեկը առանձին պատասխանատու չէ հիվանդության համար, որից կարելի է ենթադրել բազմագենային ծագման մասին։ Որպես օրինակ քրոմոսոմի 1p36 հատվածը կարծում են, որ կապված է աղիների բորբոքային հիվանդությունների հետ ։
Որոշ ենթադրյալ հատվածներ կոդավորում են փոխադրիչ սպիտակուցներ OCTN1 և OCTN2։ Այլ հատվածները կոդավորում են կառուցվածքային սպիտակուցեր, օրինակ՝ MAGUK Membrane-associated guanylate kinase ընտանիքը։ HLA համակարգը նույնպես դեր ունի։ Կարծիք կա, որ 6-րդ քրոմոսոմը այս հիվանդության զարգացման հետ մեծ կապ ունի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգի հիվանդություններ Կատեգորիա:Հաստ աղիք
Ինչո՞ւ է ալիբի պետք ազնիվ մարդուն
«Ինչո՞ւ է ալիբի պետք ազնիվ մարդուն» («Зачем алиби честному человеку?»), ռեժիսոր Վլադիմիր Չեբոտարյովի գեղարվեստական հեռուստաֆիլմը, նրա վերջին ֆիլմը։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում մի փոքր ռուսական քաղաքում։ Ֆիլմի երկու հիմնական կերպարներն են միլիցիայի կապիտան Զաբրոդինը՝ շրջանի քրեական հետախուզության պետը, ինչպես նաև տեղի մտավորականության ներկայացուցիչ Շալուդկինը, որը փորձում է միջոցներ գտնել իր ընտանիքի համար արժանապատիվ կյանք ապահովելու համար։ Կապիտանը, որն առանց պատվի ու խղճի մարդ է, ձգտում է պատգամավոր դառնալ՝ իր նպատակների համար օգտագործելով քաղաքում տիրող բարդ քրեական իրավիճակը։ Մտավորականը վերջնականապես խճճվում է ընտանիքին ապահովելու իր ջանքերի մեջ։
Երգեր
Ֆիլմում հնչում են Վ. Բասների երաժշտության հիմա վրա ստեղծված երգեր՝ «Здравствуй, птица ворон» («Дом с крылечком», տեքստը՝ Լ. Զավալնյուկի), «Одинокий волк» (տեքստը՝ Լ. Զավալնյուկի), «Я — бедовая» (տեքստը՝ Մ. Մատուսովսկու) ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Լևոն Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
Լևոն Հակոբյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Սյունբաշ
Սյունբաշ (Сюньбаш, Сөнбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 59 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի բնակավայրեր
Գեղանուշ
Գեղանուշ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն գեղ և անուշ բառերից։ Նորակերտ անուն է։ Գործածվում է Կոստանդնուպոլսում, ինչպես նաև Կովկասում, որտեղ փաղաքշական ձևերն են՝ Գեղուշ, Ղուշիկ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Գեղեցիկ (անձնանուն)
Գեղեցիկ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն գեղեցիկ բառից։ Շատ հաճախ գործածվում է Նոր Նախիջևանում։ Համապատասխանում է ռուսերեն Люба անվանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Ղրիմի պատկանելության խնդիր
Ղրիմի պատկանելության խնդիր, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև տարաձայնությունները կապված են Ղրիմի թերակղզու տարածքների պատկանելության հետ, որոնք գտնվում են Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության և Սևաստոպոլ քաղաքի վարչական սահմաններում։
Խնդիրն առաջացել է ԽՍՀՄ փլուզման հետևանքով, որի արդյունքում անկախ Ուկրաինայի կազմում հայտնվեց մի տարածաշրջան, որի բնակչության մեծամասնությունը էթնիկ ռուսներ էին, որտեղ ավանդաբար ուժեղ են ռուսամետ տրամադրությունները և տեղակայված է ՌԴ Սևծովյան նավատորմը։ 1990-ական թվականների ընթացքում թերակղզու կարգավիճակի փոփոխության հարցը բարձրացվել է ինչպես Ղրիմի իշխանությունների, այնպես էլ Ռուսաստանի օրենսդիր մարմինների կողմից, սակայն դա չի հանգեցրել Ղրիմի պետական պատկանելության փոփոխման։ 1997 թվականին Ռուսաստանն ու Ուկրաինան բարեկամության, համագործակցության և գործընկերության մասին պայմանագիր են ստորագրել, որով պարտավորվել են հարգել միմյանց տարածքային ամբողջականությունը, իսկ 2003 թվականին՝ պետական սահմանի մասին պայմանագիրը։ Ըստ համանախագահների՝ նման զարգացումը նաև կխոչընդոտի տարածաշրջանային ակնհայտ կարևորություն ունեցող միասնական խորհրդարանական ընթացակարգերում Ադրբեջանի խորհրդարանի անդամների ձայնը լսելի դարձնելու գործընթացը ։ Ղրիմի պատկանելության իրավական ասպեկտները ընդհուպ մինչև 2014 թվականը Ռուսաստանը Ղրիմը դիտարկել է որպես Ուկրաինայի մաս և դրա փոխանցման վերաբերյալ որևէ պահանջ չի հայտարարել , թեև բաց է մնացել երկու պետությունների ջրատարածքների և Տուզլի կղզու իրավական կարգավիճակի միջև սահմանների հարցը ։
2014 թվականին Ղրիմը միացվել Է Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի միացումը Ռուսաստանի կազմ 2014 թվականին, որի դիրքորոշման համաձայն Ղրիմը և Սևաստոպոլը 2014 թվականի մարտի 18-ից հանդիսանում են Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտներ, որոնց պատկանելության հարցը չի կարող քննարկվել և սկզբունքորեն բացակայում է   ։ Ուկրաինան, սակայն, չի ճանաչել Ղրիմի միացումը Ռուսաստանին և թերակղզին համարում է իր տարածքը, որը Ռուսաստանը ժամանակավորապես օկուպացրել է ։
ՄԱԿ-ի անդամ երկրների մեծ մասը չի ճանաչում Ղրիմի միացումը Ռուսաստանին, ինչն իր արտացոլումն է գտել Ղրիմի հանրաքվեն չճանաչելու և դրա վրա հիմնված Ղրիմի կարգավիճակի փոփոխությունների մասին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի բանաձևում։
Նախապատմություն
1944 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին Ղրիմի թաթարների, հայերի, բուլղարացիների, հույների, գերմանացիների և այլ ժողովուրդների ներկայացուցիչների արտաքսումից հետո, որին հաջորդեց ՌԽՖՍՀ-ի և Ուկրաինական ԽՍՀ-ի տարբեր շրջանների մի քանի տասնյակ հազարավոր բնակիչների վերաբնակեցումը Ղրիմի տարածք, Ղրիմի ԽՍՀ-ն 1945 թվականի հունիսի 30-ին վերածվեց Ղրիմի մարզի ։
1954 թվականի ապրիլին Ղրիմի մարզն Ուկրաինական ԽՍՀ-ի կազմ հանձնվեց հետևյալ ձևակերպմամբ՝ «հաշվի առնելով տնտեսության ընդհանրությունը, տարածքային մոտիկությունը և սերտ տնտեսական և մշակութային կապերը Ղրիմի մարզի և Ուկրաինական ԽՍՀ-ի միջև» ։ Որոշ ռուս հետազոտողների և քաղաքական գործիչների կարծիքով, Սևաստոպոլը 1954 թվականին պաշտոնապես չի փոխանցվել Ուկրաինական ԽՍՀ-ին Ղրիմի մարզի կազմում, քանի որ 1948 թվականից եղել Է ՌԽՖՍՀ-ի հանրապետական ենթակայության քաղաքը։ Այդ դիրքորոշմանը հավատարիմ էր նաև Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն խորհուրդը, երբ 1993 թվականի հուլիսի 9-ին որոշում էր ընդունել «Սևաստոպոլ քաղաքի կարգավիճակի մասին»։ Ընդ որում, սակայն, 1978 թվականին ԽՍՀ Սահմանադրության 77-րդ հոդվածում Սևաստոպոլը, ինչպես և Կիևը, անվանվել է հանրապետական ենթակայության քաղաք, իսկ ՌԽՖՍՀ Սահմանադրության մեջ Սևաստոպոլի մասին հիշատակումներ չեն եղել 1978 թվականին  ։
1989 թվականին Ղրիմի թաթարների արտաքսումը ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի կողմից ճանաչվել է անօրինական և հանցավոր ։ Ղրիմի թաթարներին թույլատրվել է բնակվել Ղրիմում։ Սկսվել է Ղրիմի թաթարների ժողովրդի զանգվածային վերադարձը պատմական հայրենիք, որը զգալիորեն սրեց թերակղզում սոցիալական և էթնիկ հակասությունները ։
1990 թվականի նոյեմբերին բարձրացվեց Ղրիմի ՀԽՍՀ-ի՝ որպես ԽՍՀ Միության սուբյեկտի և միութենական պայմանագրի մասնակցի վերականգնման հարցը ։ 1991 թվականի հունվարի 20-ին Ղրիմի մարզում հանրաքվե անցկացվեց Ղրիմի ինքնավարության վերաստեղծման վերաբերյալ։ Հանրաքվեին մասնակցել է ղրիմցիների 81,37 %-ը, որոնք ընդգրկված են քվեարկության ցուցակներում։ Ղրիմի ՀԽՍՀ-ի վերստեղծման օգտին արտահայտվել է հանրաքվեին մասնակցած քաղաքացիների 93,26 %-ը ։
1991 թվականի փետրվարի 12-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունեց Ղ«րիմի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության վերականգնման մասին» օրենքը» ։ 1-ին հոդվածում ասվում էր․ «Ղրիմի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը վերականգնել Ղրիմի մարզի տարածքում՝ Ուկրաինական ԽՍՀ կազմում»։
Նույն թվականի հունիսի 19-ին վերականգնված Ինքնավար Հանրապետության մասին հիշատակումն ընդգրկվեց Ուկրաինական ԽՍՀ Սահմանադրության մեջ ։
1992 թվականի մայիսին Ղրիմի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի կողմից ընդունվել է պետական ինքնուրույնության հռչակման մասին ակտ, հաստատվել Է Ղրիմի Հանրապետության Սահմանադրությունը և որոշում է ընդունվել 1992 թվականի օգոստոսի 2-ին անկախության մասին համաղրիմյան հանրաքվե անցկացնելու մասին։ Սակայն Ուկրաինայի Գերագույն Խորհուրդն ի պատասխան որոշում է կայացրել, որը Ղրիմի Հանրապետության Գերագույն խորհրդին հանձնարարել է չեղարկել պետական ինքնուրույնության հռչակման և համաղրիմյան հանրաքվեի անցկացման մասին ակտը այն պատճառով, որ այն հակասում է Ուկրաինայի Սահմանադրությանը։ 1995 թվականի մարտի 17-ին Ուկրաինայի Գերագույն խորհուրդն օրենք ընդունեց «Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սահմանադրության և որոշ օրենքների վերացման մասին»։ Նույն թվականին ընդունվել Է «Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության մասին» օրենքը, որը պետականությունից Ղրիմի կարգավիճակը փոխել է վարչատարածքային ինքնավարության ։
Ղրիմում, ինչպես և ԽՍՀՄ շատ այլ շրջաններում, ակտիվացել է անկախ հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը, որոնց մի շարք կազմակերպություններ ի սկզբանե հայտարարել են իրենց նպատակը թերակղզու ռուս բնակչության ազգային-մշակութային, պատմական և լեզվական ինքնության պաշտպանությունն է։ 1989 թվականին Ղրիմում սկսել է գործել «ժողովրդավարական Տավրիդա» կազմակերպությունը, որը, մասնավորապես, առաջադրել է ԽՍՀՄ կազմում Ղրիմի Հանրապետության ստեղծման և դրա տարածքում ռուսաց լեզվի կարգավիճակի ամրագրումը որպես պետական։ Ավելի ուշ «Ժողովրդավարական Տավրիդայի» մի շարք ականավոր գործիչների մասնակցությամբ ստեղծվել է նոր կառույց՝ «Ղրիմի Հանրապետական շարժում» (ՂՀԿ) ։
1991 թվականի դեկտեմբերի 1-ին համաուկրաինական հանրաքվեին Ղրիմի ՀԽՍՀ-ի և Սևաստոպոլի քվեարկությանը մասնակցած բնակիչների 54 %-ը և 57 %-ը պաշտպանել են Ուկրաինայի անկախությունը։ Քվեարկությանը մասնակցել է այդ վարչական միավորների բնակիչների ընդհանուր թվի համապատասխանաբար 67,5%-ը և 64%-ը ։
1990-ական թվականներ
1992 թվականի փետրվարի 26-ին ինքնավարության Գերագույն Խորհրդի որոշմամբ Ղրիմի ՀԽՍՀ-ն վերանվանվեց Ղրիմի Հանրապետություն, իսկ նույն թվականի մայիսի 6-ին ընդունվեց Ղրիմի Սահմանադրությունը, որը հաստատեց այդ անվանումը, ինչպես նաև սահմանեց Ղրիմի՝ Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնելը պայմանագրային հարաբերություններում ։
1992-1994 թվականներին ռուսամետ քաղաքական ուժերը փորձեր էին ձեռնարկում Ղրիմը Ուկրաինայից անջատելու համար, օրինակ, 1992 թվականի մայիսի 5-ին Ղրիմի Գերագույն Խորհուրդը որոշում ընդունեց Ղրիմի Հանրապետության անկախության և պետական ինքնուրույնության հարցով համաղրիմյան հանրաքվե անցկացնելու մասին, որը հետագայում չեղարկվել էր Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի միջամտության արդյունքում։
1992 թվականի մայիսի 21-ին Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն Խորհուրդը ընդունեց իր սեփական որոշումը, որով ճանաչեց ՌԽՖՍՀ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1954 թվականի փետրվարի 5-ի «Ղրիմի մարզը ՌԽՖՍՀ կազմից Ուկրաինական ԽՍՀ կազմ փոխանցելու մասին» որոշումը «իրավաբանական ուժ չունեցող» այն բանի պատճառով, որ այն ընդունվել Է ՌԽՖՍՀ Սահմանադրության (հիմնական օրենքի) և օրենսդրական ընթացակարգի խախտմամբ ։ Դրա հետ մեկտեղ Ռուսաստանի խորհրդարանը ճշտել է, որ Ղրիմի մարզի փոխանցման փաստի և Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև 1990 թվականի նոյեմբերի 19-ի պայմանագրի սահմանադրականության կապակցությամբ, որում կողմերը հրաժարվում են տարածքային հավակնություններից, ինչպես նաև ԱՊՀ-ի պետությունների միջև պայմանագրերում և համաձայնագրերում տվյալ սկզբունքի ամրագրման կապակցությամբ, նա անհրաժեշտ է համարում Ղրիմի մասնակցությամբ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջպետական բանակցությունների միջոցով Ղրիմի մասին հարցը կարգավորել և նրա բնակչության կամքի արտահայտման հիման, դեմ՝ 18, 20 ձեռնպահ ։ Ի պատասխան այդ որոշման, Ուկրաինայի Գերագույն ռադան 1992 թվականի հունիսի 2-ին որոշեց Ղրիմի վերաբերյալ ՌԴ ԶՈՒ որոշումը դիտարկել որպես «իրավաբանական նշանակություն չունեցող», իսկ Ուկրաինայի կազմում Ղրիմի կարգավիճակի հարցում ելնել նրանից, որ այն չի կարող միջպետական բանակցությունների առարկա լինել, իսկ հաջորդ օրը հանդես եկավ իր դիրքորոշումը հիմնավորող հայտարարությամբ ։
1993 թվականի հուլիսի 9-ին Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն Խորհուրդը Ռուսլան Խասբուլատովի նախագահությամբ ընդունել է «Սևաստոպոլ քաղաքի կարգավիճակի մասին» որոշումը, որը հաստատել է «Սևաստոպոլ քաղաքի Ռուսաստանի Դաշնային կարգավիճակը քաղաքային օկրուգի վարչատարածքային սահմաններում 1991 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ», որոշման օգտին քվեարկել է 166 պատգամավոր, մեկը ձեռնպահ է մնացել և ոչ ոք դեմ չի քվեարկել ։ Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինը բացասաբար է արձագանքել Գերագույն Խորհրդի գործողություններին  ։ 1994 թվականին Ուկրաինայում աշխատանքն է սկսել ԵԱՀԿ առաքելությունը, որի գլխավոր խնդիրը Ղրիմի թերակղզում իրավիճակի կայունացմանն աջակցելն էր ։ 1999 թվականին իր մանդատի կատարման կապակցությամբ Ուկրաինայում ԵԱՀԿ առաքելությունն ավարտել է իր աշխատանքը ։
1993 թվականին «Ղրիմի Հանրապետական շարժումը» վերակազմավորվել է քաղաքական կազմակերպության՝ Ղրիմի Հանրապետական կուսակցության։ Նրա ղեկավարները շատ արմատական բնույթի մի շարք կարգախոսներ են առաջ քաշել՝ Ղրիմի Հանրապետությունը Ռուսաստանի հետ մերձեցնելու ուղեգիծը, ընդհուպ մինչև լիակատար միացումը, Ռուսաստանի հետ ռազմաքաղաքական միության եզրակացությունը, Ղրիմի բնակիչներին ռուսական քաղաքացիություն տրամադրելը ։
1994 թվականի սկզբին արձանագրվեց Ղրիմի ռուսամետ շարժման բարձրագույն հաջողությունը. հունվարին հայտնի հասարակական գործիչ Յուրի Մեշկովը ընտրվեց Ղրիմի Հանրապետության նախագահ, իսկ ինքնավարության Գերագույն Խորհրդում մեծամասնությունը նվաճեց Ղրիմի Հանրապետական կուսակցության և Ղրիմի Ժողովրդական կուսակցության աջակցությամբ ստեղծված «Ռուսաստան» դաշինքը ։ Սակայն ընտրություններում համոզիչ հաղթանակից հետո Ղրիմի նոր ղեկավարությունը բախվեց իրական ինքնավարության ապահովման համար ֆինանսական, տնտեսական, կառավարչական բազայի բացակայության, ինչպես նաև հենց Ռուսաստանի կողմից աջակցության բացակայության հետ, որի ղեկավարությունը փորձում էր այդ ժամանակ մերձենալ Արևմուտքին և դրա համար էլ արտասահմանում ռուսամետ գործիչների ակտիվությունը դիտարկում էր որպես տհաճ խոչընդոտ, որը կարող է Արևմուտքում վերակենդանացնել Ռուսաստանի «չսպիացած կայսերական հավակնությունների» վերաբերյալ կասկածները ։
1994 թվականի սեպտեմբերին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան Ղրիմի ՀԽՍՀ-ն վերանվանեց Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն, իսկ 1995 թվականի մարտին միակողմանիորեն չեղյալ հայտարարեց Ղրիմի Հանրապետության 1992 թվականի Սահմանադրությունը և, համապատասխանաբար, վերացրեց Հանրապետության նախագահի պաշտոնը ։ Իր պաշտոնից զրկված Յուրի Մեշկովը մեկնել է Ռուսաստան և կարողացել է վերադառնալ միայն 2014 թվականի մարտին։ Ղրիմի մի շարք կուսակցություններ լուծարվել են (մասնավորապես, «Ռոսիա» դաշինքի կազմում ընդգրկված կուսակցությունները)։
Որոշ ժամանակով ռուսամետ կազմակերպությունների գործունեության մեջ բուն քաղաքական բաղադրիչը երկրորդ պլան է մղվել, ընդ որում՝ ավելի կարևոր դեր են սկսել խաղալ ռուսաց լեզվի, կրոնի, մշակույթի, պատմական ինքնագիտակցության, պատմական հայրենիքի հետ կապերի պահպանման հարցերը ։ 1995-1996 թվականներից առաջին պլան է դուրս եկել «Ղրիմի ռուսական համայնքը», որը ստեղծվել է դեռևս 1993 թվականի հոկտեմբերին ՌԴԿ/ՔԱԿ առաջնորդների որոշմամբ՝ որպես հասարակական կազմակերպություն, որն իր գործունեության մեջ կողմնորոշված է ռուսական Ղրիմի և բոլոր ղրիմցիների շահերի և իրավունքների պաշտպանությամբ, որոնք ռուսերենն ու ռուսական մշակույթը հարազատ են համարում։
Սևծովյան նավատորմ
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ռուս-ուկրաինական հարաբերությունների առանձնահատուկ խնդիր դարձավ ԽՍՀՄ ՌԾՈՒ Սևծովյան նավատորմի ճակատագիրը, որը բաժանվեց երկրների միջև 1994 թվականին ։ 1990-ական թվականների առաջին կեսին խորհրդային նավատորմի բաժանման ժամանակ ուկրաինական և ռուսական նավատորմի զինծառայողների հարաբերությունները, ինչպես նշում են աղբյուրները, ժամանակ առ ժամանակ լարված էին մնում՝ երբեմն հասնելով նրանց միջև ֆիզիկական դիմակայության ։ 1993-1994 թվականներին ստեղծված իրավիճակը թերակղզում գտնվում էր Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև զինված հակամարտության եզրին ։ 1994-1997 թվականների ընթացքում Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահները մի շարք երկկողմ պայմանագրեր են ստորագրել, որոնք կոչված են կարգավորելու Սևծովյան նավատորմի հետ կապված իրադրությունը ։ Նավատորմի բաժանման շուրջ բանակցությունների արդյունքում ուկրաինական կողմին բաժին է հասել 30 մարտական նավ և մոտորանավակ, մեկ սուզանավ, հատուկ նշանակության 6 նավ, ինչպես նաև ապահովման 28 նավ (ընդամենը՝ 67 միավոր), 90 մարտական ինքնաթիռ։ Ռուսաստանը ստացել է 338 նավ և նավ, ինչպես նաև 106 ինքնաթիռ և ուղղաթիռ     ։
2000-ական թվականներ
Ռուսամետ կազմակերպությունների քաղաքական գործունեության աշխուժացումը նկատվել է 2002 թվականին, երբ ՌԴԿ/ՔԱԿ-ի մասնակցությամբ ստեղծված «Ղրիմի ռուսական համայնք» կազմակերպությունը և «Ռուսկի բլոկ» կուսակցությունը կարողացել են իրենց պատգամավորներին անցկացնել Ղրիմի Գերագույն խորհուրդ, իսկ 2006 թվականին ընդլայնել են իրենց ներկայացուցչությունը հերթական ընտրությունների արդյունքներով ։ 2003 թվականին «Ղրիմի ռուսական համայնքը» գլխավորել Է Սերգեյ Ցեկովը ։
Ռուսամետ հասարակական կազմակերպությունների ակտիվացմանը նպաստել է «Նարնջագույն հեղափոխությունը» (2004), որի բազմաթիվ կարգախոսներ խիստ թշնամական են ընկալվել թերակղզու բնակչության զգալի մասի կողմից։ 2004-2005 թվականներին «Ղրիմի ռուսական համայնքը» հանդես է եկել Ղրիմում հիմնական հասարակական-քաղաքական ուժերից մեկը, որը քաղաքական դիմադրություն է ցույց տվել «Նարնջագույն հեղափոխությանը»։ Հայտարարելով նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլի վերաքվեարկության ոչ լեգիտիմ լինելու մասին՝ «Ղրիմի ռուսական համայնքը» Սիմֆերոպոլում բազմահազարանոց հանրահավաքների կազմակերպիչն է «երկրում իրավաքաղաքական բեսպրեդելի և Վիկտոր Յուշչենկոյի իշխանության ապօրինի գալու դեմ» ։ 2006 թվականին «Ղրիմի ռուսական համայնքը» մասնակցել է «հանուն Յանուկովիչի» ընտրական դաշինքի ձևավորմանը՝ «Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության» տեղական ընտրություններում։ Դրա շնորհիվ հաջողվել է ապահովել համայնքի ակտիվիստների պատկառելի ներկայացուցչությունը Ղրիմի խորհրդարանում՝ ինքնավարության տեղական խորհուրդներում։ «Ղրիմի ռուսական համայնքի» նախագահ Սերգեյ Ցեկովն ընտրվել է Ղրիմի Գերագույն Խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ։
2009 թվականի դեկտեմբերին Ղրիմի ռուսական համայնքը Ղրիմի քաղաքացիական ակտիվի հետ համատեղ հանդես եկավ որպես «ռուսական միասնություն» Համաղրիմյան շարժման ստեղծման նախաձեռնող։ Այս նախաձեռնությունը աջակցում է բազմաթիվ այլ ռուսական հասարակական կազմակերպությունների. «Ռուսական միասնություն» շարժման համանախագահներ են ընտրվել Սերգեյ Ցեկովն ու Սերգեյ Ակսյոնովը։
2010 թվականին ռուսական կազմակերպությունները, որոնք մասնակցել են «ռուսական միասնություն» Համաղրիմյան շարժման ստեղծմանը, հանգել են այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է ձևավորել Ուկրաինայի ռուսական կուսակցություն։ Այս կուսակցությունը, որը, ինչպես և համանուն շարժումը, ստացել է «ռուսական միասնություն» անվանումը, ստեղծվել և պաշտոնապես գրանցվել է 2010 թվականի սեպտեմբերին։ «Ռուսական միասնություն» կուսակցության առաջնորդ է դարձել Սերգեյ Ակսյոնովը, այն ժամանակ՝ «Ղրիմի ռուսական համայնքի» նախագահի առաջին տեղակալը ։
Ղրիմի նոր հակամարտության առաջացման հնարավորությունը, կապված աշխարհի նոր վերափոխման հետ, բարձր է համարվել արդեն 2000-ական թվականների սկզբին ։
2003 թվականի աշնանը Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև հակամարտություն էր բորբոքվել Կերչի նեղուցում Տուզլա կղզու շուրջ, որը պայմանավորված էր Կերչի նեղուցի և Ազովի ծովի կարգավիճակի կարգավորման հարցում առաջընթացի բացակայությամբ ։ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո նեղուցի նավագնացային մասը ամբողջությամբ հայտնվել է Ուկրաինայի տարածքային ջրերում։ Կերչենի նեղուցի ռուսական մասը մանրացած էր և հարմար էր միայն փոքր ձկնորսական նավակների համար ։ 2003 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կրասնոդարի երկրամասի իշխանությունները, չկանխելով ուկրաինական կողմին, ձեռնամուխ եղան Թաման թերակղզուց դեպի Թուզլա սահմանային կղզի պատնեշի կառուցմանը՝ դա պատճառաբանելով Թամանի թերակղզու և հյուսքի առափնյա շերտի լղոզումը կանխելու անհրաժեշտությամբ, տարածաշրջանում վերականգնել էկոլոգիական հավասարակշռությունը, պահպանել և վերականգնել ձկան պաշարները և այլ կենսառեսուրսներ ։ Կիևը շինարարությունը գնահատել է որպես «ոտնձգություն երկրի տարածքային ամբողջականության նկատմամբ» ։ Ի պատասխան ուկրաինական կողմը կղզի է տեղափոխել մի քանի հարյուր սահմանապահների և հրետանային նավակներ ուղարկել Կերչի նեղուց ։ Շուտով երկու կողմերն էլ սկսեցին մեծացնել իրենց ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում։ Հոկտեմբերի 23-ին պետական սահմանի գծից 102 մետր հեռավորության վրա կանգնեցվել է պատնեշի շինարարությունը (Ուկրաինայի կողմից միակողմանի հռչակված )՝ նախագահներ Պուտինի և Կուչմայի հանդիպումից հետո, որոնք 2003 թվականի դեկտեմբերին ստորագրել էին «Ազովի ծովի և Կերչենի նեղուցի օգտագործման բնագավառում համագործակցության մասին պայմանագիրը», սակայն Տուզլայի կարգավիճակը, ինչպես նաև Կերչենի նեղուցի կարգավիճակը, այդպես էլ վերջնականապես չկարգավորվեց կողմերի կողմից ։
Յուշչենկոյի նախագահություն
Ուկրաինայում 2005 թվականին Վիկտոր Յուշչենկոյի իշխանության գալուց հետո ռուս-ուկրաինական հարաբերությունները կտրուկ վատացել են ։ Մոսկվան բացասաբար է գնահատել ինչպես Նարնջագույն հեղափոխությունը, այնպես էլ նոր Ուկրաինայի նախագահի քաղաքականությունը լեզվական հարցի, Գոլոդոմորի և ուկրաինական ապստամբական բանակի պատմության մեկնաբանությունների, ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու նրա ուղեգծի վերաբերյալ ։ Յուշչենկոյի քաղաքականությունը աջակցություն չի գտել նաև Ղրիմի թերակղզու բնակիչների մեծամասնության մոտ ։
2006 թվականին Վիկտոր Յուշչենկոն հայտարարել էր, որ Ուկրաինան կպահպանի Ուկրաինայի տարածքում Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի կարգավիճակի և պայմանների մասին համաձայնագրի դրույթները միայն մինչև 2017 թվականը ։ Յուշչենկոն հայտարարել է, որ Ուկրաինայի Սահմանադրությունը չի նախատեսում ուկրաինական տարածքում օտարերկրյա պետությունների ռազմակայանների գտնվելու հնարավորությունը, ուստի Ուկրաինայի նախագահը հանձնարարել է նախապատրաստվել 2017 թվականից հետո ռուսական նավատորմի դուրսբերմանը ։