cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տյուրոսի պաշարում
Անմատչելի քաղաքի անկումը ոչ միայն Ալեքսանդրի ամենավառ հաղթանակներից մեկն էր, այլ նաև մտել է համաշխարհային ռազմարվեստի տարեգրքերի մեջ։
Նախապատմություն
Մ․թ․ա․333 թվականի նոյեմբերին տեղի ունեցած Իսոսի ճակատամարտում Ալեքսանդր Մակեդոնացին պարտության մատնեց պարսից թագավոր Դարեհ III֊ին։ Դարեհը փախավ Պարսկական տերության խորքերը, իսկ Ալեքսանդրը շարժվեց Փյունիկիա, որպեսզի իր թիկունքը պաշտպանի պարսկական նավատորմից։ Փյունիկիական քաղաքներ Բիբլոսը, Սիդոնը և Առադը նվաճվեցին Մակեդոնացու կողմից, սակայն Փյունիկիայի ամենամեծ քաղաքը՝ Տյուրոսը, հրաժարվեց ընդունել մակեդոնացիներին, չնայած խոստացավ դաշինք կնքել Ալեքսանդի հետ և չօգնել պարսիկներին։ Բացի այդ, տյուրոսցի թագավոր Ազեմլիքը կռվում էր պարսիկների կողմից, իսկ տյուրոսական նավատորմը Միջերկրական ծովում մեծաթիվներից էր, որ ընդուներ տյուրոսցիների բերեհունչ արդարացումները։ Մակեդոնացի թագավորը իր զորահրամանատարների առջև այսպես է շարադրում անմատչելի Տյուրոսի պաշարման անհրաժեշտությունը․ "«… մեզ համար վտանգավոր է դեպի Եգիպտոս արշավանք կազմակերպելը (ողջ ծովում տիրում են պարսիկները) և հետապնդել Դարեհին՝ մեր հետևից թողնելով այս քաղաքը, որի վրա չարժե հույս դնել, իսկ Եգիպտոսը և Կիպրոսը պարսիկների ձեռքում են։ Դա ավելի վտանգավոր է, և հատկապես, Հելլադայում գործերը կարգավորելու համար։ Եթե պարսիկները կրկին տիրեն ծովափին, իսկ մենք այդ ժամանակ մեր զորքերով լինենք Բաբելոնում՝ Դարեհին հետապնդելիս, ապա նրանք, ավելի մեծ զորքերով պատերազմը կտեղափոխեն Հելլադա։ Լակեդեմոնցիները միանգամից մեզ հետ պատերազմ կսկսեն։ Աթենքը մինչ այժմ նրանցից ավելի շատ է վախեցել, քան մեզանից։ Եթե մենք գրավենք Տյուրոսը, ապա ողջ Փյունիկիան կլինի մերը, և ենթադրաբար, մեր կողմը կանցնի փյունիկիական նավատորմը,, իսկ այն պարսիկների մոտ ամենամեծն ու հզորն է… Պատկերացնելով ծովի վրա մակեդոնական և փյունիկիական նավերը, դրան գումարած Կիպրոսը, ապա մենք ամուր կերպով կհաստատենք մեր ծովային իխշանությունը, և այդ ժամանակ Եգիպտոսը մեզ համար բարդություն չի ներկայացնի։ Իսկ հետո մենք կնվաճենք Եգիպտոսը, և ո՛չ Հելլադայում, ո՛չ տանը, մեզ համար ոչ մի կասկած առաջացնող բան չի լինի, և այդ ժամանակ մենք կընթանանք դեպի Բաբելոն՝ լիովին հանգստացած մեր տնային գործերի հարցում․․․»"
Անմատչելի Տյուրոս
Տյուրոսը գտնվում էր մի ժայռոտ կղզու վրա, որտեղ բնակչությունը տեղափոխվել է Մ․թ․ա․ 586 թվականին՝ փրկվելով բաբելոնացի արքա Նաբուգոդոնոսորից։ Մայրցամաքի վրա մնացել են գերեզմանները և հին քաղաքի ավերակները, իսկ նոր Տյուրոսը պատել էին բարձր պարիսպներով՝ կղզու ողջ պարագծով։ Հնէաբանական աշխատանքների ընթացքում պարզվել է, որ Տյուրոսի կղզային մակերեսը մոտավորապես եղել է 58 հա։ Կղզու ձգվածվությունը հնագույն ժամանակներում եղել է 1,6 կմ, մեր ժամանակներումգծագրերը փոխվել են՝ կղզին սահելով միացել է մայրցամաքին, իսկ նրա երկարությունը պակասել է մինչև 1 կմ։ Նեղուցի լայնությունը, որը բաժանել է կղզին մայրցամաքից, հնագույն ժամանակներում կազմել է 4 ստադիա՝ ինչը 700-800 մ է։ Նեղուցի խորությունը չէր գերազանցում 5 մետրը, մայրցամաքային ափի մոտ հատակը ցածր և ծանծաղ էր։ Տյուրոսի 2 նավահանգիստներում՝ հարավ֊արևելյանում և հյուսիսայինում տեղակայված էր ուժեղ նավատորմ, որվ ի վիճակի էր ճեղքեր ծովային շրջափակումը։ Հյուսիսային, կամ Սիդոնյան նավահանգիստը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։
Բացի ծովից, քաղաքը պաշտպանված էր պարիսպով, որի մասին վկայում է Արիանոսը․
Չնայած նրան, որ հնագույն գրողները սիրել են ճոխ չափազանցություններ, և իրականում, օրինակ, բյուզանդական շրջանի Կոստանդնուպոլսի ներքին պարիսպները, որը հին աշխարհի ամենահզոր ամրացված կառույցներից մեկն էր, ունեցել են միայն 12 մետր բարձրություն, այնուամենայնիվ, Տյուրոսի պատերի 45 մետր (15֊հարկանի շենքի բարձրությամբ) բարձրությունը այդքան էլ չափազանցեցված չի երևում։ Լիովին հավանական է, որ Արիանը, հաղորդելով 45 մետր բարձրության մասին, հաղորդել է Տյուրոսի ամենաբարձր աշտարակի բարձրությունը՝ կանգնեցված մայրցամաքի ուղղությամբ ամենավտանգավոր ուղղությամբ։ Մյուս ուղղություններով նույնպես եղել են պարիսպներ, սակայն դրանց բարձրությունը չի գերազանցել 8-10 մետրը։
Քաղաքը պաշտպանում էին 8-9 հազար տղամարդիկ՝ Տյուրոսի քաղաքացիներ։ Համաձայն Յուստինոսի, Կուրցիոսի և Դիոդորոսի՝ տյուրոսցիները ոչ մարտունակ բնակչությանը տեղափոխել էին Կարթագեն, չնայած կանանց և երեխաների մեծ մասը մնացել էին քաղաքում։
Տյուրոսցիները հենվում էին իրենց ուժեղ նավատորմի, կղզու անմատչելիության և դաշնակից Կարթագենի օժանդակության վրա։ Ալեքսանդրը հույսը դրել էր անպարտ ցամաքային զորքերի, ենթակա ժողովուրդների մարդկային ռեսուրսների և իրեն տրված աստվածային նշանների նկատմամբ տածած հավատքի վրա։
Պաշարման 1-ին փուլ
Ալեքսանդրը որոշեց մայրցամաքը քաղաքին միացնել հողաթմբով, իսկ հետո այդ հողաթմբի վրայով Տյուրոսի պարիսպներին մոտեցնել պաշարողական մեքենաները։ Ալեքսանդրից 60 տարի առաջ նմանատիպ մարտավարություն կիրառել է Սիրակուզայի տիրան Դիոնիսոս I Ավագը, երբ պաշարել էր սիցիլիական Մոտիում քաղաքը՝ որը ափից մոտավորապես 1,2 կմ հեռավորության վրա էր գտնվում. Սակայն նեղուցը, որը Մոտիումը բաժանում էր ափից, Տյուրոսի համեմատ ցածր էր։
Պաշարողական աշխատանքները գլխավորում էր Ալեքսանդրի ռազմական ինժեները՝ Դիադես Պելիսցին։ Տասնյակ հազարավոր արդիկ զբաղվում էին շինարարական աշխատանքներով․ նիզակներ էին խրում ծածաղ հատակի մեջ, քարեր էին շարում։ Լիբանանյան լեռներից բերվում էր փայտանյութը։  մետր լայնությամբ ծովապատնեշը դանդաղորեն հասնում էր քաղաքին։
Շինարարների պաշտպանության համար մակեդոնացիները ծովապատնեշիվրա դրել էին փայտե աշտարակներ՝ ծածկված կրակե նետերից պաշտպանող մորթիներով և կաշվով։ Տյուրոսցիները նավը, որը ծայրեծայրր լցված էր հրավառ նյութերով, մոտեցրին աշտարակին։ Մակեդոնացիների կրակելով տրիերից, ինչպես նաև քաղաքից լողալով մեծ մաքոքներով՝ թույլ չտվեցին հանգցնել հրդեհը և ոչնչացրին ծովպատնեշը։ Ամիսների ջանքն ուն աշխատանքները իզուր անցան։
ԱԼեքսանդրը կարգադրեց նոր շովապատնեշի կառուցումը, ավելի լայն քան նախորդը, իսկ ինքը գնաց Սիդոն, որպեսզի հավաքի նոր նավատորմ, առանց որի Տյուրոսի պաշարումը համարվում էր անհույս։
Պաշարման 2-րդ փուլ
Հերստրատը՝ արադայի թագավորը,ժ և Էնիլը՝ Բիբլոսի թագավորը, իմանալով, որ իրենց քաղաքները Ալեքսանդրի տիրապետության տակ են, պարսիկների մոտից գնացին մակեդոնացի թագավորի մոտ։ Սիդոնի նավատորմիղի հետ միասին փյունիկիական նավերի քանակը կազմում էր մոտ 80 նավ, որը գտնվում էր Ալեքսանդրի հրամանատարության տակ։ Եվս 25 նավ ուղարկեցին փոքրասիական դաշնակից պետությունները։ Կիպրոսի արքաները 120 նավերով նույնպես միացան Ալեքսանդրին։ Այդպիսով՝ Ալեքսանդրի նավատորմը կազմեց մոտ 225 նավ ըստ Արիանի, Կուրցիոսը խոսում է 190 նավերի մասին ։
Տյուրոսցիները չընդունեցին ծովամարտը և ամրացան նավահանգիստներում։ Կիպրոսական նավատորմիղը արգելափակեց հյուսիսային նավահանգիստը, որը ուղղված էր Սիդոնի կողմը, իսկ փյունիկիական նավատորմը՝ հարավային նավահանգիստը՝ ուղղված Եգիպտոսի կողմը։ Մետաղագործները պատրաստեցին բազում պաշարողական մեքենաներ, որոնցից որոշները Տյուրոսի պարիսպների մոտ տարան, որպեսզի վերականգնեն ծովապատնեշը, մնացածները տեղակայեցին նավերի վրա՝ խարիսխ գցած պարիսպի երկայնքով։ Նավերի վրայի խոյերով փորձում էին կործանել պարիսպները։ Տյորոսցիները անընդհատ հակագրոհների էին դիմում՝ կտրելով խարիսխների պարանները։ այդպիսի արտագրոհներից մեկի ժամանակ տյուրոսցիները հանկարծակի հարձակվեցին կիպրոսցիների նավատորմի վրա և նրանց նավերից մի քանիսը հատակը սուզեցին։ Նրանք նույնպես կրեցին ծանր կորուստներ նահանջի ժամանակ։
Ալեքսանդրը քաղաքի բոլոր կողմերից շրջապատողների մոտ եկավ գրոհով․ "«Քանի որ այժմ տյուրոսցիների նավատորմից ոչ մի օգուտ չեղավ, մակեդոնացիները կարողացան մեքենաները հասցնել հենց պարիսպների մոտ։ Մեքենաները, որոնք կանգնեցված էին ծավապատնեշի վրա՝ չկարողացան նշանակալի վասներ հասցնել պարիսպին, քանի որ այն շատ ամուր էր։ Մի քանի մեքենաներով նավեր են ուղարկվել նաև քաղաքի մյուս մասից, որն ուղղված է Սիդոնի կողմը։ Երբ այս կողմից նույնպես ոչնչի չհասան, Ալեքսանդրը,, շարունակելով իր փորձերը, անցավ հարավային պարսպի մոտ՝ ուղղված Եգիպտոսի կողմը։ Այստեղ, վերջապես պարսպի նշանակալի մասը վնասեցին․ նրա մի մասը փլվեց։ Այնտեղ, որտեղ քանդվել էր, որքան հնարավոր է, շարժվեցին դեպի այդ կողմը։ Սակայն տյուրոսցիները հեշտությամբ հետ մղեցին մակեդոնացիներին։»" Դիոդորոսը ավելացնում է, որ ճեղքը ուներ 30 մետր երկարություն, սակայն տյուրոսցիները մի գիշերվա ընթացքում վերականգնեցին այն։
3 օրիցց Ալեքսանդրը շարունակեց գրոհը։ Սկզբում քանդեցին հարավային նավաանգստի պարիսպը, իսկ հետո ճեղքի մոտ գնացին կամրջակներով ու հետևակով լի նավեր։ Առաջինը Տյուրոսի պարիսպների մոտ ընթացավ մակեդոնացի Ադմետոսը իր վահանակիրներով։ Շուտով մակեդոնացիները գրավեցին բոլոր պարիսպներն ու աշտարակները և ներխուժեցին քաղաք։
Միաժամանակ կիպրոսցիների և դաշնակից փյունիկիացիների նավերը ներխուժեցին Տյուրոսի երկու նավահանգիստներ։ Սկսվեց քաղաքի պաշտպանների կոտորածը։
Քաղաքն ընկավ պաշարման 7֊րդ ամսում՝ մ․թ․ա․ 332 թվականի հուլիսին։
Արդյունքներ
Պաշարման ժամանակ մահացան մոտ 400 մակեդոնացիներ։ Տյուրոսցիներից ընկան 8-9 հազարը։ 6—7 հազար տղամարդ զոհվեցին գրոհի ընթացքում ։
Ժառանգականություն
Ժառանգականություն ասելով հասկանում ենք ծնողական օրգանիզմների՝ իրենց հատկանիշները և զարգացման առանձնահատկությունները հաջորդ սերնդին փոխանցելու հատկությունը։ Այն իրականանում է բազմացման միջոցով։ Ընդ որում, սեռական բազմացման դեպքում ժառանգականությունն ապահովվում է հատուկ սեռական բջիջների` գամետների միջոցով, իսկ անսեռ բազմացման ժամանակ` մարմնական (սոմատիկ) բջիջների միջոցով։ Թե՛ գամետները և թե՛ սոմատիկ բջիջներն իրենց մեջ կրում են ոչ թե ապագա օրգանիզմի հատկանիշներն ու հատկությունները, այլ միայն դրանց նախադրյալները, որոնք ստացել են գեներ անվանումը։ Գենը ԴՆԹ-ի մոլեկուլի կամ քրոմոսոմի որոշակի հատված է, որը որոշում է սպիտակուցային որևէ մոլեկուլի սինթեզը կամ որևէ տարրական հատկանիշի զարգացման հնարավորությունը։ Ժառանգականության շնորհիվ պահպանվում է տեսակի միակերպությունը։
Ժառանգականության զարգացման պատմություն
Ժառանգականության շնորհիվ կենդանիների կամ բույսերի յուրաքանչյուր տեսակ սերնդեսերունդ փոխանցում է զուտ իրեն բնորոշ հատկանիշները՝ արտաքին տեսքը, կառուցվածքը և կենսագործունեության առանձնահատկությունները՝ նպաստելով տեսակի պահպանմանը։ Ժառանգականության երևույթի նմանությունը ծնողական առանձնյակներին և սերունդներին՝ մարդանց, կենդանիների և բույսերի մոտ ուշադրության կենտրոնում էր և շատ շուտով բժիշկները փորձեցին բացատրել այդ երևույթը և առաջարկեցին են տարբեր վարկածներ։ Առաջին քայլը կատարեց «բժիշկների հայր»` Հիպոկրատը (մոտ մ.թ.ա. 460-470 թվականներ), ով բացատրեց, որ օրգանիզմի ժառանգականության նյութը հավաքվում է կանաց և տղամարդանց սերմնաբջիջներում, որն էլ սկիզբ է տալիս սաղմ զարգացմանը։ Դեմոկրատը (մոտ մ.թ.ա. 460-470 թվականներ), նույնպես համամիտ էր այն մտքի հետ, որ կանանց և տղամարդկանց սեռերը հավասարազոր են ժառանգականության երևույթում, և որ սերունդները ժառնգական տեղեկատվությունը ստանում են ինչպես մայրական, այնպես էլ հայրական բջջից։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին ավստրիացի գիտնական Գրեգոր Մենդելը ոլոռի աճեցման իր երկարամյա փորձերով ապացուցեց, որ ծնողների հատկանիշները, օրինակ՝ ծաղկի ձևը, գույնը և մյուս առանձնահատկությունները, փոխանցվում են սերունդներին ժառանգականության կայուն օրենքներով։
Մենդելը ենթադրեց, որ բջիջներում կան մանրագույն և անտեսանելի մասնիկներ, որոնք էլ կառավարում են ժառանգական հատկանիշների փոխանցումը։ Այդ մասնիկները հետագայում անվանեցին գեներ ( ծագում)։ Գիտնականի ենթադրությունը հաստատվեց, երբ ասպարեզ եկան հազարավոր անգամ խոշորացնող էլեկտրոնային մանրադիտակները, որոնք հնարավորություն տվեցին զննելու ոչ միայն բջիջը, այլև բջջի մանրագույն մասնիկները։ Պարզվեց, որ բջջի կորիզում կան հատուկ «մասնագիտացված» կառուցվածքներ՝ քրոմոսոմներ՝ գեների կրողները, որոնք և ապահովում են տվյալ տեսակի բջիջների գոյացումը։ Քրոմոսոմների քանակը (կամ հավաքածուն) տվյալ տեսակի օրգանիզմների բոլոր բջիջներում միշտ նույնն է. գորտինը, օրինակ, 18 է, սոխինը՝ 16, շանը՝ 22, մարդունը՝ 46 և այլն։
Ի տարբերություն բջջի այլ բաղադրամասերի՝ քրոմոսոմները կառուցված են դեզօքսիռիբոնուկլիեինաթթվի (այդ զարմանալի նյութը քիմիկոսները կրճատ անվանել են ԴՆԹ) հսկայական մոլեկուլներից։ Հենց ԴՆԹ-ի մոլեկուլի առանձին հատվածներն են, որ կոչվում են գեներ (ժառանգակիրներ)։ Գեները հատուկ հրամաններով կառավարում են ժառանգական հատկանիշների գոյացումը։ Այդ հրամանները գրանցված են գենում՝ սահմանափակ թվով քիմիական նյութերի որոշակի հերթականությամբ, ինչպես, օրինակ, բառը կազմված է տառերի որոշակի դասավորությամբ։ Բնությունը մշակել է զարմանալի մի հատկություն. նախքան բջջի բաժանումը քրոմոսոմ կազմող ԴՆԹ-ի յուրաքանչյուր մոլեկուլ կրկնապատկվում է, ու հատուկ մեխանիզմի շնորհիվ յուրաքանչյուր նոր բջջում հայտնվում է քրոմոսոմների նույն թիվը (հավաքածուն), ինչ մայր բջջում է, այսինքն՝ ժառանգականությունն ապահովված է։ Սովորաբար բջիջներն ունեն «մասնագիտություն» (մաշկի, ոսկրերի, արյան և այլ բջիջներ)։ Այդ պատճառով դրանք իրենց կորիզների քրոմոսոմներում «կարդում են» ոչ թե այն ամենը, ինչ գրված է այնտեղ, այլ միայն իրենց կենսագործունեության համար անհրաժեշտ «տողերը»։
Կատեգորիա:Ժառանգականություն
Սվետլովկա (գյուղ, Բիժբուլյակսկի շրջան)
Սվետլովկա (Светловка, Светловка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1925 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Գևանդհաուզ
Գևանդհաուզ ( Gewandhaus-բառացի՝ զգեստատուն), համերգային ընկերություն, համերգասրահ և սիմֆոնիկ նվագախումբ Լայպցիգում։ 1743 թվականից Լայպցիգում կազմակերպված սիրողական նվագախմբի համերգները 1781 թվականից տեղի էին ունենում մահուդի վաճառքի նախկին շենքում՝ Գևանդհաուզում։ 1884 թվականին հնի տեղում կառուցվել է համերգասրահի նոր շենք՝ այսպես կոչված Նոր Գևանդհաուզ։
Կատեգորիա:Գերմանիայի շենքեր և կառույցներ
Պաշտպանելու պարտականություն
Պաշտպանելու պարտականություն (The responsibility to protect (RtoP կամ R2P), 2005 թվականին առաջ քաշված ՄԱԿ-ի նախաձեռնություն։ Միջազգային իրավունքի նոր նորմա։ Մի քանի սկզբունքների միավորում է, որոնց միավորում է այն գաղափարը, որ ինքնիշխանությունը ոչ թե արտոնություն է, այլ պարտականություն։ Համաձայն այս հայեցակարգի ինքնիշխանությունը ոչ միայն թույլ է տալիս երկրներին կարգավորել իրենց ներքին գործերը, այլև պարտավորեցնում է պաշտպանել այդ երկրների սահմաններում ապրող մարդկանց իրավունքները ։ Այն դեպքում, երբ պետությունը չի կարողանում պաշտպանել մարդկանց՝ կախված միջոցների բացակայությունից կամ չկամենալուց, պատասխանատվությունը անցնում է միջազգային հասարակությանը ։
Պատմություն
«Պաշտպանելու պարտականություն» հասկացությունը առաջին անգամ առաջարկվել է 2001 թվականին Կանադական կառավարության կողմից նշանակված պետական ինքնիշխանության և միջամտության հարցերով միջազգային հանձնաժողովի կողմից։ Հանձնաժողովը կազմված էր նշանավոր գիտնականներից, քաղաքական գործիչներից, դիվանագետներից, հասարակական և կառավարական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներից ։
Առաջարկվող հայեցակարգը հումանիտար աղետները կանխելու նպատակով պահանջում է միջազգային հասարակաությանը միջամտել այլ երկրների գործերին։ Ըստ զեկույցի՝
Հանձնաժողովը ենթադրում է, որ թեև «պաշտպանելու պարտականություն» ընկած է կառավարության ուսերին, բայց նաև միջազգային հասարակաության պարտքն է, որը պետք է գործի ՄԱԿ-ի անմիջական միջամտությամբ, եթե անգամ դա խախտում է պետական ինքնիշխանությունը։
Սարգիս Սաքանյան
Սարգիս Շամիրի Սաքանյան, հայ խորհրդային դեղաբան, իմունադեղաբանության հիմնադիրներից։ Կենսաբանության գիտությունների դոկտոր (1950), պրոֆեսոր (1950)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոչ գործիչ (1968)։ ԽՄԿԿ անդամ 1937 թվականից։ Հայրենական պատերազմի մասնակից։
Պաշտպանելու պարտականություն
Պատմություն
Հանձնաժողովը պարտադիր է համարել ՝
Հայեցակարգի հիմնական թեզերը հաստատվել են Քոֆի Անանի 2002 թվականին ստեղծած «Բարձր մակարդակի խմբի» 2004 թվականի դեկտեմբերին հրատարակած զեկույցում։ Տվյալ զեկույցը ելնում է նրանից, որ միջամտության սկզբունքը չի կարող օգտագործվել ծածկելու համար ցեղասպանություն կամ այլ չարագործություններ, ինչպիսիք են՝ միջազգային մարդասիրական օգնության նորմերի լայնածավալ խախտումները կամ էթնիկական մաքրումները։
Սարգիս Սաքանյան
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական(1935) և Երևանի բժշկական (1941) ինստիտուտները։ 1944-1952 թվականներից եղել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի կլինիկական ախտորոշման ամբիոնի վարիչ, 1952 թվականից ղեկավարում է դեղաբանության ամբիոնը, 1965 թվականից՝ նաև իմունադեղաբանության պրոբլեմային լաբորատորիան։
Պաշտպանելու պարտականություն
Պատմություն
Միաժամանակ զեկույցում նշվում է, որ խոսքը չի գնում մեկ երկրի միջամտության իրավունքի մասին, այլ ամեն մի երկրի պաշտպանելու պարտականության մասին, որ դրված է ցանկացած պետության ուսերին ու միայն այն դեպքում, երբ որևէ պետություն չի կարողանում պաշտպանել մարդկանց կամ չի կամենում։ Այդ ժամանակ պաշտպանելու պարտականությունը իր վրա է վերցնում միջազգային հասարակաությունը և ուժ գործադրելու հարցը լուծում է միայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը ։
Սարգիս Սաքանյան
Կենսագրություն
Գիտական աշխատանքները վերաբերում են ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի, դեղաբանության և իմունադեղաբանության հարցերին։ Սաքանյանը բացահայտել է ֆագոցիտար պաշտպանական ֆունկցիայի կապը նյարդային համակարգի գործունեության հետ։ Ուսումնասիրել է ցավային գրգիռների ազդեցությունը օրգանիզմի պաշտպանական ֆունկցիաների վրա, հայտնաբերել փայծաղի «հակացավային» ֆունկցիան։ Սաքանյանը պարզաբանել է իմունադեղաբանության կիրառական նշանակությունը և տվել դրա գիտական հիմնավորումը։ Զբաղվել է կենսաբանական պրոբլեմների փիլիսոփայական հիմունքների ուսումնասիրությամբ։
Պաշտպանելու պարտականություն
Պատմություն
2005 թվականի սեպտեմբերին, ՄԱԿ-ի համաշխարհային գագաթնաժողովի ժամանակ, բոլոր մասնակից անդամները ընդունեցին «Պաշտպանելու պարտականության» սկզբունքը ։ Հետագայում ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը հաստատեց գագաթնաժողովի վերջնական 1674 որոշման 4-րդ կետի փաստաթղթի 138 և 139 կետերը՝ զինված կոնֆլիկտի ժամանակ քաղաքացիական բնակչությանը պաշտպանելու մասին ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի կոնվենցիաներ
Սարգիս Սաքանյան
Կենսագրություն
Կատեգորիա:Լեջան գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ դեղաբաններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Տիր (գյուղ, Ուլչսկի շրջան)
Տիր (Тыр), գյուղ Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Ուլչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 597 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Ուլչսկի շրջանի բնակավայրեր
Լեմի
Լեմի (Lemmy, ), անգլիացի բաս կիթառահար, երգահան, երգիչ, և անգլիական Motörhead խմբի հիմնադիրը։ Նրա երաժշտությունը կազմում էր հևի մեթալ ժանրի յուրօրինակ մասնիկը։
Լեմին իր երաժշտական կարիերան սկսել է The Beatles–ի ազդեցության ներքո, կարիերայի սկզբում նա աշխատել է Ջիմի Հենդրիքսի և The Nice խմբի հետ։ 1971 թվականին միացել է Hawkwind ռոք խմբին, իսկ 1975–ի հունիսին ստեղծել է Motörhead խումբը, որի հետել կապված է նրա ամբողջ երաժշտական կարիերայի մյուս հատվածը մինչև իր մահը։ Motörhead–ը 1980-1981 թվականներին հասավ իր հաջողությունների գագաթնակետին, այս շրջանում գրվեց խմբի հիթային երգը՝ «Ace of Spades»–ը։ Բացի նրանից որ Լեմին հայտնի երաժիշտ էր, նա նաև մոլի հարբեցող էր, և միայն 1990 թվականին նա կրճատեց օգտոգործվող ալկոհոլի քանակը։
Մահացել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 28–ին, քաղցկեղից, որը նրա մոտ հայտնաբերել էին մահվանից երկու օր առաջ միայն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:1945 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:2015 մահեր Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 28 մահեր Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:Անգլիացի կիթառահարներ Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի բարիտոններ
Մեծ Վաչժիգա
Մեծ Վաչժիգա (Большая Вачжига), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իլիչ գետի աջ ափից 277 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 27 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Սերգեյ Ակսյոնով
Ղրիմի Հանրապետության Նախարարների Խորհրդի նախագահը 2014 թվականի մարտի 17-ից 2019 թվականի սեպտեմբերի 20-ը։ Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նախարարների Խորհրդի նախագահը փետրվարի 27-ից մինչև մարտի 17-ը ։ Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն խորհրդի պատգամավոր 2010 թվականի հոկտեմբերի 31-ից մինչև 2014 թվականի մարտի 17-ը ։ «Ռուսական միասնություն» համաուկրաինական կուսակցության նախագահ (2008-2014 թվականներ)։
Կենսագրությունը
Սերգեյ Ակսյոնովը ծնվել է 1972 թվականի նոյեմբերի 26-ին Բելցի քաղաքում (Մոլդովական ԽՍՀ)։
Նա սովորել է Սիմֆերոպոլի բարձրագույն ռազմաքաղաքական շինարարական ուսումնարանում (1993 թվական), սակայն դիպլոմ չի ստացել ։
1993-1998 թվականներին եղել է «Էլլադա» կոոպերատիվի տնօրենի տեղակալ։ Զբաղվել է մասնավոր ձեռնարկատիրությամբ սննդի, կոնսերվացման ոլորտներում ։
1998 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2001 թվականի մարտ՝ «Աստերիքս» ՍՊԸ-ի փոխտնօրեն։
2008 թվականից Ղրիմի ռուսական համայնքի անդամ է, «Ղրիմի քաղաքացիական ակտիվը» հասարակական կազմակերպության անդամ։
2009 թվականից «Ղրիմի քաղաքացիական ակտիվի» վարչության անդամ է, որը ղեկավարում է Վիտալի Լազուտկինը, «Ղրիմում ռուսական միասնության համար» համակարգող խորհրդի համանախագահ։ Այդ ընթացքում հանդես է եկել Ղրիմի խորհրդարանի նախագահ Անատոլի Գրիցենկոյի, խորհրդարանի պատգամավորներ Ալեքսանդր Մելնիկի և Իգոր Լուկաշևի, ինչպես նաև Սիմֆերոպոլի քաղաքային ղեկավար Գենադի Բաբենկոյի քննադատությամբ ։ Ակսյոնովն իր հերթին աջակցել է նաև Ղրիմում ՆԳՆ գլխավոր վարչության պետ Գենադի Մոսկալի պաշտոնում նշանակվելուն ։
2010 թվականից «Ռուսական միասնություն»-ից Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր բազմամանդատ շրջանի, որը ձայների 4 %-ը հավաքել Է Ղրիմի Գերագույն խորհրդի ընտրություններում ։
2010 թվականից Սերգեյ Ակսյոնովը Ղրիմի հունահռոմեական ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահն է ։
2011 թվականի ընթացքում հայտարարագրել է իր 459 հազար գրիվնա ընդհանուր եկամուտը և ընտանիքի անդամների 466 հազար գրիվնա եկամուտը։ Ունի հողատարածք և երեք բնակարան։ Աքսենովի ընտանիքի սեփականությունը կազմում է 1,1 միլիոն գրիվնա ։
2014 թվականի փետրվարի 27-ին Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի որոշմամբ նշանակվել Է Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնում ։
2014 թվականի ապրիլի 2-ին նշանակվել է Համառուսաստանյան ժողովրդական ճակատի Ղրիմի տարածաշրջանային բաժանմունքի համանախագահ ։
2014 թվականի ապրիլի 9-ից հոկտեմբերի 25-ը, 2015 թվականի ապրիլի 7-ից նոյեմբերի 10-ը և 2016 թվականի ապրիլի 6-ից նոյեմբերի 22-ը՝ Ռուսաստանի Դաշնության Պետական խորհրդի նախագահության անդամ է եղել   ։
Այդ կապակցությամբ Հանրապետության պետական խորհուրդը վաղաժամկետ դադարեցրել է Ակսյոնովի պատգամավորական լիազորությունները ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ընտրվել Է Ղրիմի Հանրապետության ղեկավար և որոշում է ընդունել Ղրիմի Հանրապետության ղեկավարի և Ղրիմի Հանրապետության նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնը համատեղելու մասին ։
«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության բարձրագույն խորհրդի անդամ ։
2016 թվականի սեպտեմբերի 18-ին քվեարկության միասնական օրը ընտրվել է Ռուսաստանի Դաշնության VII գումարման Դաշնային ժողովի Պետական դումայի պատգամավոր, սակայն մանդատից հրաժարվել է, և մանդատն անցել Է Ղրիմի այն ժամանակվա դատախազ Նատալյա Պոկլոնսկայային ։
2019 թվականի հունիսի 14-ին գլխավորել Է «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության ցուցակը Ղրիմի Հանրապետության երկրորդ գումարման Պետական խորհրդում։
2019 թվականի հուլիսի 19-ին Միասնական Ռուսաստանի Գլխավոր խորհրդի քարտուղար Անդրեյ Տուրչակը հայտարարել էր, որ Ղրիմի խորհրդարանական ընտրություններից հետո կուսակցությունը երկրորդ ժամկետով կառաջադրի Սերգեյ Ակսյոնովի թեկնածությունը ։
Ռուսական ռազմապատմական ընկերության Ղրիմի բաժանմունքի նախագահ ։
Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նախարարների Խորհրդի նախագահ
2014 թվականի փետրվարի 27-ին Ղրիմի Գերագույն խորհրդի շենքը գրավել են զինված մարդիկ։ Ուկրաինայի ՆԳՆ աշխատակիցները, որոնք հսկում էին շենքը, արտաքսվել են, շենքի վրա բարձրացվել է Ռուսաստանի Դաշնության դրոշը։ Զինված մարդիկ ներս են թողել Ղրիմի Գերագույն խորհրդի մի խումբ պատգամավորների՝ նրանցից նախապես խլելով բջջային կապի միջոցները; Պատգամավորները կողմ են քվեարկել Ակսյոնովին նոր կառավարության վարչապետ նշանակելու որոշմանը (№1656-6/14) և որոշում են ընդունել Ղրիմի կարգավիճակի շուրջ հանրաքվե անցկացնելու մասին։
Ղրիմի խորհրդարանի մամուլի ծառայության պաշտոնական հայտարարության համաձայն՝ այդ որոշմանը կողմ է քվեարկել 53 պատգամավոր ։ Գերագույն խորհրդի նախագահ Վլադիմիր Կոնստանտինովի, ինչպես նաև հենց Ակսյոնովի խոսքով՝ այդ նշանակումը հեռախոսով համաձայնեցված էր Վիկտոր Յանուկովիչի հետ (որին Ղրիմի խորհրդարանականները համարում Էին Ուկրաինայի գործող նախագահ, քանի որ նրան իմպիչմենտ չէր հայտարարվել) ։ Դա պահանջում էր Ուկրաինայի Սահմանադրության 136-րդ հոդվածը ։
2014 թվականի փետրվարի 28-ին կազմավորվել է Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության նոր կառավարությունը ։
Մարտի 1-ին Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնակատար Ա. Վ. Տուրչինովը հրամանագիր է ստորագրել Ակսյոնովին վարչապետ նշանակելու անօրինականության մասին, որում հայտարարել է, որ այն կատարվել է Ուկրաինայի Սահմանադրության, Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սահմանադրության և Ուկրաինայի օրենքների խախտմամբ ։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, մարտի 4-ին ելույթ ունենալով մամուլի ասուլիսում, հայտարարել է, որ Սերգեյ Ակսյոնովի նշանակումը լեգիտիմ է համարում ։
Ղրիմի Հանրապետության Նախարարների Խորհրդի նախագահ
Մարտի 1-ին Ակսյոնովը հրաման է ստորագրել Ղրիմի բոլոր ուժային կառույցները իր ենթակայության տակ վերցնելու մասին։ Այդ օրվանից իր վրա է դրել Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության և Սևաստոպոլի զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարի պարտականությունները, որոնք կատարում էր մինչև Ղրիմի Հանրապետության՝ Ռուսաստանի կազմի մեջ մտնելը ։ Նա դիմել է նաև Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ խնդրելով «Ղրիմի ինքնավար մարզի տարածքում խաղաղության և հանգստության ապահովման հարցում աջակցություն ցուցաբերել», ինչի հարցում նրան պաշտպանել է Վիկտոր Յանուկովիչը  ։ Մարտի 2-ին հայտարարել է Ղրիմի ռազմածովային ուժերի ստեղծման մասին ։
2014 թվականի մարտի 4-ին Սերգեյ Ակսյոնովը հայտարարություններ է արել Ուկրաինայի այլ տարածաշրջանների հաշվին Ղրիմի ինքնավարության ընդլայնման հնարավորության մասին, եթե այդ տարածաշրջանների բնակիչները նման ցանկություն հայտնեն նաև Ղրիմի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության ստեղծման անհրաժեշտության մասին ։
2014 թվականի մարտի 5-ին Կիևի Շևչենկովի շրջանային դատարանը բավարարել էր Սերգեյ Ակսյոնովի և Վլադիմիր Կոնստանտինովի ձերբակալման մասին նախաքննական մարմինների միջնորդությունը, որոնք մեղադրվում էին քրեական հանցագործության մեջ Ուկրաինայի քրեական օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասով (գործողությունները, որոնք ուղղված են սահմանադրական կարգի բռնի փոփոխմանը կամ տապալմանը կամ պետական իշխանության զավթմանը) ։
2014 թվականի մարտի 10-ին Ակսյոնովը հայտարարել էր, որ Ղրիմը կունենա երեք պաշտոնական լեզու՝ ռուսերեն, ուկրաիներեն և ղրիմաթաթարերեն ։
2014 թվականի մարտի 11-ին հայտարարել էր Սևաստոպոլում Ուկրաինական նավատորմի ազգայնացման մասին ։
2014 թվականի մարտի 17-ին Ակսյոնովը ներառվել էր այն մարդկանց ցանկում, որոնց նկատմամբ ԱՄՆ-ն և Եվրամիությունը պատժամիջոցներ են սահմանել ։ Ղրիմի Հանրապետության նախագահ Սերգեյ Ակսյոնովը Սևաստոպոլի քաղաքային վարչության՝ Սևաստոպոլի կենսագործունեության ապահովման համակարգող խորհրդի նախագահ Ալեքսեյ Չալի և Ղրիմի Հանրապետության պետական խորհրդի նախագահ Վլադիմիր Կոնստանտինովի հետ ստորագրել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ Ղրիմի Հանրապետությունը Ռուսաստանի Դաշնություն ընդունելու մասին պայմանագիրը ։
Ղրիմի Հանրապետության ղեկավար
2014 թվականի ապրիլի 11-ին Ղրիմի Հանրապետության պետական խորհուրդը Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինին առաջարկել էր Ակսյոնովի թեկնածությունը Ղրիմի Հանրապետության ղեկավարի պաշտոնակատար նշանակելու համար ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Ակսյոնովը միաձայն ընտրվել էր պաշտոնում ։ Պետական խորհուրդը նաև քվեարկել Է հանրապետության ղեկավարի և Ղրիմի Հանրապետության Նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնը համատեղելու օգտին ։
2017 թվականի մարտի 14-ին՝ Փետրվարյան հեղափոխության արդյունքում կայսերական գահից Նիկոլայ II-ի հրաժարման 100-ամյակի նախօրեին, Սերգեյ Ակսյոնովը «Պերվիյ Կրիմսկի» հեռուստաալիքի «Լուրջ խոսակցություն» հաղորդաշարում Սերգեյ Միխեևին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ «ժողովրդավարությունը, իմ կարծիքով, այսօրվա պայմաններում, այն դեպքում, երբ մենք արտաքին թշնամի ունենք, ավելորդ իրավիճակ է»։ Նշելով, որ «ժողովրդավարությունը պետք է լինի մինչև որոշակի, նորմալ սահմաններում», Ակսյոնովը հայտարարել էր, որ «Նիկոլայ II-ը հանդես է եկել ժողովրդավարական տեսակետերով, արդյունքում կորցրել է Ալյասկան», և «եթե Ռուսաստանն այսօր Ալյասկա ունենար, դա կփոխեր աշխարհաքաղաքական իրավիճակն ամբողջ աշխարհում»՝ թույլ տալով պատմական անճշտություն։ Ասելով, որ «Ռուսաստանին միապետություն է հարկավոր», Ակսյոնովը ենթադրել է, որ «այսօր նախագահ Պուտինը պետք է ավելի շատ իրավունքներ ունենա, կներեք, ընդհուպ մինչև դիկտատուրա»    ։ Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության համաձայն՝ «Ռուսաստանը ժողովրդավարական դաշնային իրավական պետություն է՝ կառավարման հանրապետական ձևով», ինչի պատճառով ԶԼՄ-ները Ակսյոնովի խոսքերը գնահատել են որպես Ռուսաստանում կառավարման ձևի փոփոխման փորձ, ինչը պատժվում էր մինչև չորս տարի ժամկետով՝ ՌԴ Քրեական օրենսգրքի 280-րդ հոդվածով   ։ ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը և Պետական դումայի նախագահ Վյաչեսլավ Վոլոդինը բացառել են Ռուսաստանում միապետության վերածնունդը և Ակսյոնովի արտահայտությունները գնահատել են որպես նրա «անձնական կարծիք»  ։
2015 թվականի ապրիլի 7-ից նոյեմբերի 10-ը և ապրիլի 6-ից նոյեմբերի 22-ը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության Պետական խորհրդի նախագահության անդամ   ։
2017 թվականի մարտի 18-ին «Ռոսիա 1» հեռուստաալիքի եթերում Ակսյոնովը պարզաբանել էր, որ չի ցանկանում վերականգնել միապետությունը, քանի որ «խոսակցությունը ոչ թե ձևի մասին էր, այլ՝ որ պետք է փոխել սահմանադրական կարգը»՝ հավելելով, որ այժմ Ռուսաստանի դեմ «որոշակի ուժեր են կռվում», ինչի պատճառով «Վլադիմիր Վլադիմիրովիչը պետք է ցմահ նախագահ լինի» ։
2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ին պաշտպանել Է Վլադիմիր Պուտինի՝ ևս մեկ ժամկետով առաջադրվելու որոշումը ։
2018 թվականի մայիսի 7-ին Ակսյոնովը հրավիրվել էր Վլադիմիր Պուտինի երդմնակալության արարողությանը ։
2019 թվականի հուլիսի 27-ին Ակսյոնովը դատապարտել էր Մոսկվայի անօրինական հանրահավաքները, հայտարարել էր, որ պաշտպանում է մայրաքաղաքի փողոցներում անկարգությունների կանխման իրավապահ մարմինների գործողությունները ։
2019 թվականի օգոստոսի 12-ին Սերգեյ Ակսյոնովը հանդիպել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, որի ընթացքում պետության ղեկավարին ներկայացվել էր թերակղզու զարգացման մասին հաշվետվությունը ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Սերգեյ Ակսյոնովը հինգ տարի ժամկետով մինչև 2024 թվականը ընտրվել է Ղրիմի ղեկավար։ Ակսյոնովը լքել է կառավարության ղեկավարի պաշտոնը և Ղրիմի Նախարարների խորհրդի նախագահ է դարձել Յուրի Գոցանյուկը։
Քրեական հետապնդում Ուկրաինայում
2016 թվականի ապրիլի 13-ին Կիևի Պեչերսկի շրջանային դատարանը թույլատրել էր Սերգեյ Ակսյոնովի ձերբակալությունը՝ Ուկրաինայի Քրեական օրենսգրքի 191-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու կասկածանքով (գույքի յուրացում, վատնում կամ պաշտոնեական դիրքի չարաշահում)։
2016 թվականի հունիսի 23-ին Ուկրաինայի Գլխավոր դատախազությունը հարցաքննության էր կանչել հունիսի 29-ին Սերգեյ Ակսյոնովին՝ հրապարակելով ծանուցումը ուկրաինական կառավարական «Урядовий кур'єр» թերթում։
Ընտանիք
Հայրը Վալերի Նիկոլայի Ակսյոնովն է (ծնվել է 1949 թվականին), աշխատել է Մոլդովայի Բելցինի քաղաքի Լենինի անվան գործարանում որպես ռադիոտեխնիկայի կարգավորիչ ։ «Պանելային համակարգեր» ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրեն (քաղաք Սիմֆերոպոլ)։ Եղել է Մոլդովայում ռուսական համայնքի նախկին նախագահը։ 2014 թվականի սեպտեմբերից Ղրիմի Հանրապետության պետական խորհրդի պատգամավոր է ։
Մայրը՝ Նինա Սեմենի Ակսյոնովան (ծնվել է 1949 թվականին), թոշակառու է։
Ամուսնացած է ավելի քան 25 տարի։ Կինը Ելենա Ալեքսանդրովնա Ակսյոնովան (ի ծնե՝ Դոբրինյա) է ։ Ավարտել է գյուղատնտեսական ակադեմիան «տնտեսագետի» մասնագիտությամբ ։
Դուստրը՝ Քրիստինան, (ծնվել է 1994 թվականին) սկսնակ ձեռնարկատեր է, որը իրեն փորձում է բիզնես ոլորտում ։
Որդին՝ Օլեգը, ծնվել է 1997 թվականին ։
Կոնֆլիկտ Միխայիլ Բախարևի հետ
2009 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Սիմֆերոպոլում կայացած մամուլի ասուլիսում Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն խորհրդի փոխնախագահ Միխայիլ Բախարևը հրապարակել էր տեղեկատվություն, որի համաձայն Սերգեյ Ակսյոնովը 1990-ական թվականներին մասնակից է եղել «Սեյլեմ» կազմակերպված հանցավոր խմբավորմանը, որտեղ հանդես է եկել «Գոբլին» մականունով։ Ընդ որում, Միխայիլ Բահարևը մեջբերումներ է արել Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում Ուկրաինայի ՆԳՆ ՊՊԾ  օպերատիվ-հետախուզական գործից, որոնք ավելի վաղ հրապարակվել էին համացանցում։ Նա նաև հայտարարել էր Սիմֆերոպոլում ավտոկայանի, մի շարք բնակելի տների, ուղեղային կաթվածով հիվանդ երեխաների համար «Իսկրա» եվպատորիական առողջարանի գրավմանը «Ռուսական միասնության» մասնակցության և «Լեռնային արև» առողջարանը գրավելու փորձի մասին։
Մամուլի ասուլիսից կարճ ժամանակ անց Սերգեյ Ակսյոնովը հայց է ներկայացրել Միխայիլ Բախարևի դեմ պատվի և արժանապատվության պաշտպանության մասին։ 2010 թվականի փետրվարի 26-ին Սիմֆերոպոլի Կենտրոնական շրջանային դատարանը Միխայիլ Բախարևի տարածած տեղեկատվությունն անարժանահավատ է ճանաչել և պարտավորեցրել նրան 1 գրիվեն վճարել որպես բարոյական վնասի փոխհատուցում և հերքել իր խոսքերը հատուկ հավաքված մամուլի ասուլիսի ժամանակ։ Դատարանից հետո Միխայիլ Բախարևի ներկայացուցիչ փաստաբան Ալեքսանդր Նադտոչեևը հայտարարել է, որ դատավոր Եկատերինա Տիմոշենկոն շահագրգռված է հայցվորի օգտին որոշում կայացնելու հարցում և բողոք է ներկայացրել Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության վերաքննիչ դատարան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ազգայնականներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Մանագարովի փողոց (Յալթա)
Մանագարովի փողոց (Улица Манагарова), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս գեներալ-գնդապետ Իվան Մեֆոդևիչ Մանագարովի (1898-1981) պատվին։ Սկիզբ է առնում Կիրովի փողոցից և ավարտվում Լուկոմսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 900 մետր է։
Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Մանագարովի փողոցը սկսվում է Կիրովի փողոցից և ավարտվում Լուկոմսկու փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 25 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 12 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 13։ Երկարությունը 900 մետր է։
Մանագարովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298600։
Փողոցն անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս գեներալ-գնդապետ Իվան Մեֆոդևիչ Մանագարովի (1898-1981) պատվին։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին զբաղեցրել է հրամանատարական բարձր պաշտոններ, եղել է 41-րդ և 53-րդ բանակների հրամանատարը, մասնակցել բազմաթիվ ճակատամարտերի, Խարկով, Պոլտավա, Կրեմենչուգ, Բուխարեստ, Բուդապեշտ և այլ քաղաքների ազատագրմանը։ 1945 թվականի ապրիլի 28-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով ֆաշիստական զավթիչների դեմ պայքարի ճակատում հրամանատարության մարտական առաջադրանքներն օրինակելի կատարելու և խիզախություն ու հերոսություն ցուցաբերելու համար գեներալ-լեյտենանտ Իվան Մեֆոդևիչ Մանագարովին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ 1953 թվականի սեպտեմբերին Մանագարովն առողջական վիճակի պատճառով անցել է թոշակի։ Նա ապրել է Յալթայում, որտեղ մահացել է 1981 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Թաղված է Յալթայի հին գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Շուռնուխ
Շուռնուխ, գյուղ է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի արևելքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծում։ Ընդգրկված է Գորիսի համայնքի կազմում։
Անուն
Բնակավայրը հայտնի է Շուռնուխ անունով, որը նաև հայկական պաշտոնական անունն է։
Շուռնուխա անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Աշխարհագրություն
Աշխարհագրորեն տեղակայված է Որոտան գետի վտակ Շուռնուխ գետի ափին։ Գտնվում է Գորիս-Կապան ավտոճանապարհի վրա։
Պատմություն
Ժամանակակից Շուռնուխ գյուղը հիմնադրվել է 1930 թվականին պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Բաղք (Քաշունիք) գավառի Շոռնոխո ավերակ գյուղիպատմական Շոռնոխո ավերակ գյուղի տեղում ։ Տասնիներորդ դարի վերջին այդտեղ ավերակներ են եղել, այդ թվում՝ եկեղեցու ավերակներ, ավերման ժամանակը հայտնի չէ։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, 1918-1920
1920թ. Զանգեզուրի ու Ղարաբաղի համար մղվող մարտերում Շուռնուխը եղել է հայկական և կովկասյան թաթարական ուժերի միջև բախումների թատերաբեմ։ Շուռնուխի շրջանը, հայկական սահմաններից ներս գտնվելով, սեպի նման խրված էր Կապանի ու բուն Զանգեզուրի միջև և ամեն անգամ այստեղ բույն դրած թաթարական խմբերր կռիվ ու թալան էին կազմակերպում հարևան հայ գյուղերի դեմ։ Շուռնուխի ուղղությամբ իրենց ձեռքին պահելով Ալի-Ղուլի-Ուշաղի, Էյվազլար, Շամսազ, Ղուրթղալա, Մազըթնի, Ային գյուղերը և Քեափազ, Ային-Տաղ և Խանակա բարձունքները, թաթարները փակել էին Կապան-Գորիս խճուղին։ Դրոն և գեներալ-կոմիսար Սերգեյ Մելիք-Յոլչյանը հարձակում ծրագրեցին Շուռնուխի ուղղությամբ։ Նախքան հարձակումը հայերը թաթարներին առաջարկեցին բացել Շուռնուխի խճուղին և ապահովել Կապանի ճանապարհի անվտանգությունը, սակայն բանակցելու ուղարկված հինգ պատվիրակներին թաթարները սպանեցին, օգնության ուղարկված պահակին՝ գնդացրային և հրացանային համազարկի ենթարկեցին ։ 1920թ. հունվարի 17-ին Նժդեհը, որը սկզբում հակված էր հարձակվել ոչ թե Շուռնուխի այլ Օրդուբադի ուղղությամբ, իր վաշտերին հրամայեց մաքրել Կապան-Գորիս ճանապարհն և ապահովել այն թշնամու հարձակումներից։ Հունվարի 19-ին Նժդեհի մարտիկները Կապանի կողմից գրոհի անցան և  թշնամուն ստիպեցին նահանջել՝ վերցնելով Շուռնուխ, Տանձավեր, Մաճ, Նավլու, Քոմիրլու, Մազրա (ներկայիս Մուծք) գյուղերը և Մարքազ լեռը ։
Խորհրդային ժամանակաշրջան
Խորհրդային Միության տարիներին Շուռնուխում հիմնականում բնակվել են ադրբեջանցիներ։
Արցախյան շարժում
Մինչև 1988 թվականն այստեղ բնակվող ադրբեջանցիները Արցախյան շարժման ժամանակ լքել են գյուղը և 1989 թվականից գյուղը վերաբնակեցվել է հայերով ։
ԼԳԲՏ անձանց առնչվող միջադեպ
2018 թվականի օգոստոսի 3-ին Շուռնուխ գյուղի տարածքում գյուղի բնակիչների մի խմբի և մեկ այլ բնակչի մոտ հյուրընկալած 9-ը անձանց միջև տեղի է ունեցել ծեծկռտուք, որը ժամանակին մեծ հնչեղություն է ստացել և ներկայացվել մամուլում։ Ըստ Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության հայտարարության՝ միջադեպից հետո 4 անձ մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց, մի քանիսը ձերբակալվել են։ Դեպքի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններն իրականացրել են դատաիրավական գործողություններ և գործը տեղափոխվել է դատարան ։
ԼԳԲՏ անձանց հարցերով զբաղվող «Փինկ Արմենիա» կազմակերպությունը հայտարարել է, որ «ավելի քան 30 մարդ հարձակվել է ինը ԼԳԲՏ ակտիվիստների վրա, ծեծել վերջիններիս, որի արդյունքում երկու հոգի տարբեր մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց։ Մնացած յոթ հոգու մարմնական վնասվածքները թեթև են» ։
Շուռնուխի գյուղպետը, պատասխանելով լրատվամիջոցի հարցին, հայտնել է, որ «ինը հոգանոց խումբն ամեն կերպ փորձել է ուշադրություն գրավել ու աղմկել»։ Ըստ նրա` «նրանց աղմուկից դժգոհ հարևանները դուրս են եկել փողոց, ու այնտեղ լեզվակռիվ ու քաշքշոց է սկսվել, նրանք փոխադարձ վիրավորանքներ են հասցրել միմյանց» ։
Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատունը Թվիթթեր սոցիալական ցանցի իր էջում միջադեպի վերաբեյալ գրառում է կատարել՝ նշելով, որ «դատապարտում է ատելության հողի վրա կատարվող բոլոր հանցագործությունները, ներառյալ օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցած բռնի հարձակումը ինը երիտասարդ ԼԳԲՏ հայերի դեմ։ Պետությունը պատասխանատու է բոլոր հայերի անվտանգության ապահովման համար» ։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, 2020
2020 թվականի դեկտեմբերին, երբ 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի արդյունքում Կովսականն անցավ Ադրբեջանին, Շուռնուխի 12 տների նկատմամբ Ադրբեջանի ներկայացուցիչները հայտ ներկայացրին՝ պնդելով, որ դրանք ընկնում են սահմանի արևելյան կողմում։ Խորհրդային ժամանակաշրջանի քարտեզներով սահմանների դեմարկացիան սյունեցիների շրջանում դժգոհություններ հարուցեց, որոնք կուլմինացվեցին Գորիս տանող ճանապարհը փակելով և ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մուտքը չթույլատրելով ։
2021 թվականի հունվարի 5-ին, երբ լրացավ Շուռնուխի 12 տներն Ադրբեջանին փոխանցելու համար սահմանված վերջնաժամկետը, հայկական ուժերը դուրս եկան ադրբեջանական վերահսկողությանն անցնող ստորին թաղից, որի 12 տների շուրջ 40 բնակիչները, գյուղաապետ Արշակյանի խոսքով, արդեն հեռացել էին տներից՝ չսպասելով վերջնաժամկետին։ Ներկայումս հայկական և ադրբեջանական կողմերին բաժանում է ընդամենը 10 մ հեռավորություն. այս սահմանով է անցնում Մ-2 միջպետական մայրուղին։ 2021 թվականի փետրվարի սկզբից Շուռնուխում մարզային կառավարությունը պլանավորում է տուն կորցրած քաղաքացիներն միանվագ 300 հազար դրամ և ևս 6 ամիս 68 հազարական դրամ փոխհատուցում և նոր բնակելի թաղամասի շինարարություն՝ բնակարանային ֆոնդի հարցը մեկընդմիշտ լուծելով։
Բնակչություն
Ըստ Զավեն Կորկոտյանի աշխատության, 1831-1886 թվականներին գյուղն անմարդաբնակ է եղել։ Հետագայում այնտեղ սկսել են բնակվել կովկասյան թաթարներ - 84 անձ 1897թ․, 117 անձ 1904 թ․, 104 անձ 1914թ․, 101 անձ 1926թ, 132 անձ (123 կովկասյան թաթար, 7 հայ և 2 ռուս) 1931թ. Ըստ Սյունյաց Երկիր թերթի, գյուղը շարունակել է առավելապես ադրբեջանցիներով բնակեցված մնալ մինչև 1989թ․, ապա 1990 թվականից այն բնակեցվել է հայերով ։ Ըստ Հայաստանի բնակավայրերի բառարանի, Շուռնուխի բնակչությունը կազմել է 351 անձ 1939թ, 363 անձ 1959թ․ և 1970թ․, 324 անձ 1979թ․, 148 անձ 2001թ․ և 197 անձ 2004թ․. Բնակչությունն աճել է մինչև 224 ըստ 2010թ մարդահամարի, այնուհետև նվազել միչև 207 անձ 2011 թ․ ըստ մարդահամարի.
Շուռնուխի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։
Տեսարժան վայրեր
2010-ականների վերջերին գյուղի կենտրոնի փոքր բլրակի վրա կանգնեցվել է երկաթե խաչ, որը գիշերային խավարի մեջ լուսավորված վիճակում տարբեր կողմերից երևում է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Անահիտ Մխիթարյան
Անահիտ Հարությունի Մխիթարյան, հայ օպերային երգչուհի, սոպրանո, միջազգային մրցույթների եռակի Ոսկե մեդալակիր և երեք «Գրան Պրի»-ների թագակիր, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ։
Կենսագրություն
Անահիտ Մխիթարյանը ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրային բաժինը, այնուհետև՝ Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի վոկալ բաժինը։ Սովորել է նաև նույն կոնսերվատորիայի վոկալ բաժնի ասպիրանտուրան։
1990 թվականին նոյեմբերին մասնակցել է Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքում անցկացվող «Ֆրանցիսկո Վինյասի» անվան վոկալիստների միջազգային մրցույթին, որտեղ նվաճել է առաջին մրցանակը՝ Ոսկե մեդալ, «Գրան Պրին»։ Ժյուրիի նախագահն է եղել հանրահռչակ օպերային երգչուհի Մագդա Օլիվիերոն։ Անահիտ Մխիթարյանին շնորհվել է նաև Կատալոնիայի Կառավարական Հատուկ պարգևը։
1991 թվականի հոկտեմբերին Անահիտ Մխիթարյանը Իտալիայի «Վինչենցո Բելլինիի» անվան միջազգային մրցույթում նվաճում է առաջին մրցանակը, «Գրան Պրին» և Ոսկե մեդալը։ Պարգևներն Անահիտ Մխիթարյանին է հանձնում ժյուրիի նախագահ, աշխարհահռչակ երգչուհի Ջոան Սադրլենդը։
1996 թվականի սեպտեմբերին մասնակցում է «Գայարե Կարերաս» միջազգային մրցույթին, որը տեղի էր ունենում Իսպանիայի Պամպլոնա քաղաքում։ Այստեղ երգչուհին նվաճում է առաջին տեղը, «Գրան պրին» և Ոսկե մեդալը։ Ժյուրիի պատվավոր նախագահն էր հանրահայտ տենոր Խոսե Կարերասը։ Կարերասը Անահիտին համարել է բացառիկ երգչուհի և նշել, որ Անահիտ Մխիթարյանը կփայլի աշխարհի լավագույն բեմահարթակներում։
Երգչուհին մշտապես ելույթ է ունենում աշխարհի լավագույն բեմահարթակներում։ Մեծ հաջողությամբ մենահամերգներ և օպերային ներկայացումներ է ունեցել Ավստրիայում (Վիեննա), Անգլիայում (Լոնդոն), Շվեդիայում (Ստոքհոլմ, գոտեբուրգ), Շվեյցարիայում (Ժնև), ԱՄՆ-ում (Լոս-Անջելես, Վաշինգտոն), Ավստրալիայում (Սիդնեյ, Ֆրանսիայում (Փարիզ), Ռուսաստանում (Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ), Իսպանիայում (Մադրիդ, Բարսելոնա, Սան-Սեբաստիան, Պամպլոնա, Լա Կորունիա, Մերիդա, Սևիլյա), Լիբանանում (Բեյրութ), Եգիպտոսում (Կահիրե, Ալեքսանդրիա), Միացյալ Արաբական Էմիրություններում (Դուբայ, Աբու Դաբի), Բրազիլիայում (Ռիո Դե Ժանեյրո, Սան Պաուլո) և այլուր։
Բազմիցս հրավիրվել է համերգների՝ կազմակերպված ՀՀ դեսպանությունների կողմից. Բրազիլիա, Եգիպտոս, Սիրիա, Լիբանան, Ռուսաստանի Դաշնություն և Մեծ Բրիտանիայի Միացյալ Թագավորություն։
Խաղացանկ
Օպերային բեմում Անահիտ Մխիթարյանը հանդես է եկել հետևյալ գլխավոր դերերգերով՝
Բեմահարթակներ
Համերգներով հանդես է եկել մի շարք հանրաճանաչ բեմահարթակներում՝ Գրան Տեատրո դել Լիսեո, Պալաու դե լա Մուզիկա Կատալոնիա (Բարսելոնա), Սալ Գավո համերգասրահ (Փարիզ), Մալմոյի համերգասրահ (Շվեդիա), Աուդիտորիում դե Մադրիդ (Մադրիդ), Սան Ջոնս Սմիթ Սքուեր (Լոնդոն), Սյունազարդ դահլիճ (Մոսկվա), Մարինյան թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ) և այլուր։
Համագործակցություն
Համագործակցել է հանրահայտ դիրիժորներ Գոմես Մարտինեսի, Ջիանանդրեա Նոզեդայի, Վլադիմիր Սպիվակովի, Միգել Օրտեգայի և այլոց հետ։ Միգել Օրտեգան ղեկավարել է նաև Մխիթարյանի Գալա համերգը Երևանում, որը երգչուհին նվիրել է Ազգային օպերային թատրոնի 75-ամյակին։
Քաղվածքներ մամուլից
Անահիտ Մխիթարյան՝ հրաշաձայն երգչուհի
Ոսկեփայլ ձայն, բացառիկ դիապազոն, համեստ և միևնույն ժամանակ հպարտ ներկայություն, որն այնքան ջերմ էր, մեղմ և հրեշտակային. ահա կոլորատուրային սոպրանո Անահիտ Մխիթարյանի տաղանդը։ Հնչում է Մեյերբերի շողշողուն «Դինորան»՝ կայտառ ու կենսուրախ ձայնային ճկուն ելևէջներով։ Կախարդող վայրկյան. Անահիտ Մխիթարյանի ձայնը մրցում է սիրահարված սոխակի ձայնի հետ։ Անթերի, անբասիր ոճ, վոկալ վիրտուոզ վարպետություն։
"L'orient le jour", Լիբանան
"Scherzo" երաժշտական ամսագիր, Մադրիդ
«Անուշ» օպերան մեր մեջ
Լոս Անջելեսի Շրայն թատերասրահի անծայրածիր դահլիճում ծովածավալ բազմություն էր՝ «Անուշ » օպերան էր։ Մենք տեսանք ու ապրեցանք Անուշի աստիճանական զարգացումը երաժշտականորեն և բեմականորեն, անհոգ գյուղական մի պար ու խաղեն մինչև խելագարություն։
Անուշի հոգեցնցումները շատ նուրբ և իրական ապրումներով տրվեցան Անահիտ Մխիթարյանի կողմեն, որ արդեն իսկ վավերական Անուշ մըն է և ոչ՝ լոկ դերասան։ Ձայնային անհամար կարողություններ, փայլուն և թավշային արտահայտչականություն, անթերի խաղարկություն, դերի ամբողջականության ստանձնում՝ զարգացման միակերտ մարմնավորումներով, մինչև անխուսափելի դրաման։
«Ասպարեզ» օրաթերթ, Լոս Անջելես, ԱՄՆ
«ՆՈՐՄԱ»
Մխիթարյանի հոկակապ սոպրանոն, անհավանական թեթևությամբ ճախրելով նվագախմբի վրայով, կախարդում է շմչառությամբ գրեթե չընդհատվող հիանալի ձայնային գծով, որը հանրահայտ Կաստա Դիվային տալիս է գլխապտույտ առաջացնող մի այլ հնչողություն... Անահիտ Մխիթարյանը ցուցադրեց իսկական բելկանտո երգեցողություն, կարողանալով վերհանել Բելլինիի գլուխգոգծոցի ողջ հմայքը։ «Ռուսսկի Ժուրնալ», Մոսկվա