cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1768-1774)
Պատերազմին նախորդեց եվրոպական բարդ դիվանագիտական խաղը, որը վարում էին միմյանց դեմ Ռուսաստանն ու Ֆրանսիան, ինչպես նաև քաղաքական ճգնաժամը Ռեչ Պոսպոլիտայում։ Ֆրանսիական և լեհական ինտրիգների արդյունքում օսմանյան սուլթան Մուստաֆա III- ը պատերազմ հայտարարեց Ռուսաստանի դեմ՝ որպես պատրվակ օգտագործելով Կոլիայի ապստամբների գործողությունները և ռուսաստանյան բանակի ներխուժումը Ռեչ Պոսպոլիտայի սահմանամերձ տարածքներ։ Ղրիմի խանությունը, ներառյալ նեկրասովացիները, կռվում էին Թուրքիայի կողմից։ Բացի այդ, Թուրքիայի կառավարությունն ընդունեց Լեհաստանի Համադաշնության ապստամբների աջակցությունը։ Ռուսաստանի կողմից, բացի կանոնավոր բանակից և նավատորմից, կռվում էին Դոնի, Թերեքի, Մալոռասիսկի և Զապորոժիեի կազակները, այդ թվում `կազակների, ինչպես նաև Կալմիկների նավատորմերը։ 1770-ին Օսմանյան կայսրության տարածքում տեղի ունեցած պատերազմի ընթացքում, ռուսական նավատորմի աջակցությամբ, Պելոպոնեսի հույները ապստամբեցին, իսկ 1771-ին ապստամբեցին Եգիպտոսը և Սիրիան։
1774թ-ի հուլիսի 10-ին (նոր տոմարով 21-ին) Օսմանյան կայսրությունը ստիպված է եղել Ռուսաստանի հետ կնքել Կուչուկ-Կայնարջիի պայմանագիրը ։ Պատերազմի արդյունքում, որն ավարտվեց Ռուսական կայսրության անսպասելի հաղթանակով, վերջինիս կազմի մեջ մտան Ղրիմի առաջին հողերը՝ Կերչի և Ենիկալեի ամրոցները (Ղրիմի մնացած մասը բռնակցվեց Ռուսաստանին 9 տարի անց - 1783-ին), Սև ծովի հյուսիսային ափին՝ Կինբուրնը՝ հարակից տարածքներով, ինչպես նաև Ազովն ու Կաբարդան։ Ճանաչվեց Ղրիմի խանության լիակատար անկախությունը ինչպես Ռուսաստանից, այնպես էլ Թուրքիայից. «Բոլոր թաթար ժողովուրդները՝ Ղրիմի, Բուդաջի, Կուբանի, Էդիսանի, Ջամբույլուկի և Էդիչկուլի, առանց բացառության երկու կայսրություններից, պետք է ճանաչվեն որպես ազատ և լիովին անկախ ցանկացած արտաքին ուժերից»:Ռուսաստանը ստացավ Սև ծովում առևտուր կատարելու և նավատորմին տիրանալու իրավունք։
Անմիջական պատճառներ
Բարսկյան կոնֆեդերացիայի դեմ ռազմական գործողությունների ընթացքում Կոլիիվշչինայի ջոկատը, որն իրեն համարում էր Ռուսաստանի զինված ուժերի մի մասը,և որոնց թվում էին Զապորոժի կազակները, հետապնդեցին դաշնակիցների ջոկատը և նրանց հետևից հասան մինչև Ուկրաինայի խանության Բալթա քաղաք՝ այդպիսով ներխուժելով Օսմանյան կայսրության տարածք, այնուհետև այրեցին Դուբասարի քաղաքը, որտեղ ապաստանել էին  Բալթայի թուրք-թաթարական պաշտպանները։ Սա դիվանագիտական ​​սկանդալ առաջացրեց։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Ռուսաստանն ինքն արդեն մեղավորներին պատժել է թուրք ներկայացուցիչների ներկայությամբ՝ նրանց բացատրելով, որ Ռուսաստանում, ըստ իր օրենքների, մահապատիժը ի կատար չի ածվում, որին մեղավորներին դատապարտել էր Ռուսաստանի դատարանը 1768 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, օսմանյան մեծ վեզիրը Օբրեսկովին հրավիրեց իր մոտ, նրան վիրավորական վերաբերմունք ցուցաբերեց և հրամայեց նրան բանտարկել Եդիքուլեում, և որն ըստ օսմանյան սովորության նշանակում էր պատերազմ հայտարարել:Նոյեմբերի 10-ին հայտարարվեց թուրքական բանակի հավաք Ռուսաստանի դեմ արշավելու  համար:
Ըստ Բարձր դռան Ռուսաստանը բազմիցս խախտել է կնքված պայմանագրերը, Թուրքիայի սահմանների մոտ ամրոցներ կառուցել, միջամտել Ռեչ Պոսպոլիտայի գործերին՝ փորձելով սահմանափակել լեհերի ազատությունը և նպաստել,որ թագավոր ընտրվի « մարդ  սպաների շարքից, ովքեր անարժան են թագավոր լինել, և ում ընտանիքից և նախնիներից ոչ մեկը թագավոր չի եղել».վերջապես, իբր, ռուսական զորքերը ոչնչացրին Բալթան։ Ի պատասխան Եկատերինա Երկրորդը 1768 թվականի նոյեմբերի 29-ի հրամանագրով պատերազմ հայտարարեց Թուրքիային։ Եկատերինան շրջաբերական գրառում է ուղարկել եվրոպական դատարաններին, որում նա փորձել է բացատրել և ապացուցել Ռուսաստանի քաղաքականության արդարությունն ու անմիջականությունը և մատնանշել Բարձր դռան անարդարությունը, որը հրահրվում է Ռուսաստանի հակառակորդների կողմից։
Բանակի վիճակը պատերազմի նախօրեին
Պատերազմի արդյունքի վրա մեծապես ազդեց այն փաստը, որ թուրքական բանակի և նավատորմի մարտական կարողությունների մակարդակը զգալիորեն զիջում էր ռուսներին։ Թուրքական բանակը թվաքանակով մեծ էր, բայց թուրքական զորքերի կարգապահության մակարդակը ցածր էր,տարածված էին անհնազանդությունն ու դասալքությունը։ Թուրքական հետևակի հրացաններն ունեին երկար ու ծանր փող և, հետևաբար, կրակում էին ավելի մեծ հեռավորության վրա, քան ռուսական զենքերը։ Այնուամենայնիվ, դրա պատճառով նրանցից երկար ժամանակ էր խլում դրանց լիցքավորումը և հրաձգության ժամանակ հենակների օգտագործումը։ Բացի այդ, նրանք չունեին սվին-դանակներ, և այդ պատճառով թուրքերը մերձամարտերում օգտագործում էին թրեր և յաթաղաններ։ Թուրքական զենքերը չափից դուրս ծանր էին,ուստի չէին կարող մարտի ընթացքում դիրքը փոխել, իսկ թուրք հրետանավորները վատ էին մարզված։ Այս ամենը հանգեցրեց նրան, որ թուրքական հրետանու արդյունավետությունը ցածր էր։ Ի տարբերություն հետևակի և հրետանու, թուրքական հեծելազորը բարձր մակարդակի էր և գերազանցում էր ռուսներին թվով, հեծյալների պատրաստվածությամբ և ձիերի որակով։ Անմխիթար վիճակում էր նաև թուրքական նավատորմը։ Դրա հիմնական թերությունները հրամանատարների և անձնակազմի պատրաստվածության ցածր մակարդակն էր, ինչպես նաև կողմնացույցների գրեթե լիակատար բացակայությունը և քարտեզների վատ իմացությունը ։Դա չգիտակցելով՝ Մուստաֆա III- ը չափազանց բարձր կարծիք ուներ Օսմանյան կայսրության զորության մասին ։
1769-ի արշավը
Ռուսական զորքերը բաժանվեցին երեք բանակի․ գլխավոր կամ հարձակվող՝ գեներալ-իշխան Ա. Մ. Գոլիցինի հրամանատարությամբ (մինչև 71 հազ. լրիվ համալրմամբ, ներառյալ 10 հազար կազակները) հավաքվեցին Կիևի մոտ; երկրորդ կամ պաշտպանական բանակը գեներալ Ռումյանցևի հրամանատարությամբ(մինչև 43 հզ.) նախատեսվում էր պաշտպանել Ռուսաստանի հարավային սահմանները թաթարների ներխուժումներից և գտնվում էր Պոլտավայում և Բահմութում։ երրորդ բանակը՝ Գեներալ Օլցիան (մինչև 15 հզ.) - Լուցկի մերձակայքում նշանակվեց որպես հիմնական բանակի առաջապահ։
Մարտերը սկսվեցին 1769 թվականի հունվարի 26-ին։ Ղրիմի թաթարները հատեցին Ռուսաստանի սահմանը և հարձակվեցին Նովոռոսիյսկի նահանգի և Սլավո-Սերբիայի վրա,իսկ վերադառնալու ճանապարհին Ռեչ Պոսոպոլիտայի Կիևյան տարածքների վրա։ Ռուսական կողմից գեներալ-լեյտենանտ Վերնեսի ջոկատը մարտի 6-ին գրավեց Ազովը, իսկ մարտի 19-ին՝ Ժեդերսի ջոկատը գրավեց Տագանրոգը։
Հիմնական բանակը մարտի վերջին կենտրոնացած էր Ստարոկոնստանտինովում։ Մոլդովայի հոգևորականությունը դիմեց Ռուսաստանի բանակին՝ Մոլդովա մտնելու խնդրանքով և խոստացավ օգնություն։ Գոլիցինը որոշեց գրոհել, չնայած այն հանգամանքին, որ բանակը կազմավորված չէր. Դնեստրի հատման համար նախատեսված գնդերում ապրիլի 11-ին Գոլիցինն ուներ 44.531 մարդ (27,187 հետևակային,10.574 հեծելազորային, 1.087 հրետանավոր), կային մինչև 6 հազարի չափ դոնի կազակներ։ Ապրիլի 15-ին ռուսական բանակը հատեց Դնեստերը, իսկ ապրիլի 19-ին մարտերով մոտեցավ Խոտինի բերդին։ Բայց Գոլիցինը չուներ պաշարման համար անհրաժեշտ  հրետանի մյուս կողմից էլ խանգարում էր սովը, քանի որ նրանք վերցրել էին 8 օրվա պաշար, և այդ պատճառով ապրիլի 24-ին բանակը կրկին անցավ Պոդոլիա։ Գոլիցինը որոշեց Դնեստրից այն կողմ սպասել թուրքերի հիմնական ուժերի մոտեցմանը,  այնուհետև նրանց հետ ճակատամարտել։ Արդյունքում նա հաջորդ 2 ամիսների ընթացքում ոչինչ չձեռնարկեց։
Ցանկանալով շեղել թուրքերի ուշադրությունը Պոդոլիայից և միևնույն ժամանակ մոտենալ հիմնական բանակին՝ Ռումյանցևը (25 459 զինվոր, 6 հազար մալոռոսիյսկի և 3 հազար Դոնի կազակներ) մայիսի սկզբին հատեց Դնեպրը և ուղևորվեց դեպի Կրոպիվնիցկի՝ հրամայելով գեներալ-լեյտենանտ Բերգին(3800 մարդ) դիվերսիոն գործողություններ կատարել Բախմութից Ղրիմի թերակղզի։ Բերգին միացան 16 հազար Կալմիկ և 3 հազար Դոնի կազակ։
Մինչդեռ, մայիսի 21-ին թուրքերի հիմնական բանակը հատեց Դանուբը,իսկ դաշնակիցները փորձեցին օգտվել Գոլիցինի նահանջից և գրավել Լվովը։ Թուրքերի առաջընթացը դանդաղ էր Դանուբի կամուրջների կառուցման աշխատանքների և սննդի անբավարար մատակարարումների պատճառով։
Այնուամենայնիվ մայիս ամսվա ընթացքում Գոլիցինի անգործության շնորհիվ նրանց հաջողվեց շատ մեծ ուժեր հավաքել Դնեստրում, և հունիսի 3-ին Մեծ վեզիրը իր զորքը տեղափոխեց Պրուտ գետի այն կողմը, հիմնական ուժերով(մինչև 100 հազ.) տեղակայվեց Ռյաբի գերեզմանի մոտ և այնուհետև շարժվեց դեպի Բենդեր՝ մտադրվելով հետագայում առաջանալ դեպի Ելիսավետգրադ։ Բացի վեզիրի բանակից, Բենդերում կար 20 հազար թուրք, Խոտինում ՝ 35 հազար, իսկ Դուբոսարում և Խոտինում մինչև 40 հազարական թաթար: Հունիսի 19-ին թուրքերը մինչև 20 հազարանոց ուժերով փորձեցին Խոտինի մոտից անցնել Դնեստրը, բայց գեներալ-մայոր արքայազն Պրոզորովսկու հրամանատարությամբ գործող գլխավոր բանակի առաջապահ ուժը հետ շպրտեց նրանց։
Գոլիցինը իմացավ, որ վեզիրը գնում է Ռումյանցևի վրա, և որոշեց խառնել նրա ծրագրերը։ Հունիսի 24-ին նա կրկին անցավ Դնեստերը և հուլիսի 2-ին, 6 ժամ տևած մարտերի ընթացքում թուրքերի հակագրոհները հետ մղելուց հետո, պաշարեց Խոտինը, բայց չհամարձակվեց հարձակվել։ Բերդի կայազորը մեծ դժվարություններ ունեցավ սննդի և հատկապես անասնակերի հետ կապված։ Վեզիրը, վախենալով ամրոցի ճակատագրից և ուռճացված տեղեկություններ ստանալով Ռումյանցևի ուժերի մասին, հրաժարվեց ներխուժել Նովոռոսիյսկ նահանգ և շարժվեց դեպի Խոտին, բայց երբ հուլիսի 20-ին հասավ Ռյաբի գերեզման, նա հապաղեց և կանգ առավ։ Խոտին գնացին միայն թաթարները ՝ Դեվլեթ-Գերայի (25 հզ.) հրամանատարությամբ, որից հետո նաև Մոլդավանչի փաշայի (Մոլդովանջի Ալի փաշա) (30 հզ.) հրամանատարական կազմը: Հուլիսի 22-ին ռուսական բանակը հետ մղեց Դեվլեթ-Գերայի կողմից Խոտինի շրջափակումը ճեղքելու փորձը։ Հուլիսի 25-ին  թաթարներին միացավ Մոլդովանջի Ալի-փաշան։ Որոշելով, որ ընդհանուր ճակատամարտն անխուսափելի է՝ Գոլիցինը դադարեցրեց Խոտինի պաշարումը և իր ամբողջ զորքը հավաքեց ընդհանուր ճամբարում՝ սպասելով թուրքերի հարձակմանը: Այնուամենայնիվ օգնություն ցուցաբերելով Խոտինի կայազորին՝ Մոլդովանջի Ալի փաշան զբաղեցրեց պաշտպանական դիրք։ Գոլիցինը չէր համարձակվում առաջինը հարձակվել, օգոստոսի 1-ին նա կռվով անցավ Դնեստերը և օգոստոսի 3-ին հաստատվեց Կամենեց-Պոդոլսկի ամրոցի մոտակայքում գտնվող Կնյագինինո գյուղում։ Միևնույն ժամանակ Խոտինը գնդակոծելու համար նա հրամայեց պաշարող մարտկոցներ կառուցել Դնեստերի լեհական ափին։ Գոլիցինի շարունակական նահանջը նման էր պարտության և մեծապես քաջալերեց թուրքերին։ Սուլթան Մուստաֆա III-ը  Մոլդովանջի Ալի փաշային նշանակեց նոր վեզիր։ Նախկին վեզիրը, նրա թարգմանիչ և Մոլդովայի կառավարիչ Գրիգորի Կալիմակին մահապատժի ենթարկեցին բանակի վատ մատակարարման, հափշտակությունների և ենթադրյալ դավաճանության համար։
Օգոստոսի 6-ին, 14-ին և 23-ին թուրքերը փորձեցին Դնեստրով անցնել Խոտին։ Ամենաուժեղ հարձակումը տեղի ունեցավ օգոստոսի 29-ին։ Նոր վեզիրի հիմնական ուժերը (մինչև 80 հզ.) հարձակվեցին Բրյուսի և Սալտիկովի ջոկատների վրա, բայց 12 ժամ տևած մարտերի ընթացքում հետ շպրտվեցին գետի այն կողմը։ Թուրքերը միայն ռազմի դաշտում թողեցին շուրջ 3000 սպանված, իսկ մյուսներին տարան նահանջի ժամանակ։ Ռուսական կողմն ուներ 182 սպանված և 337 վիրավոր: Սեպտեմբերի 6-ին 9 հազար կամ 12 հազարանոց թուրքական ջոկատը (5 հազար հետեւակ և 7 հազար հեծելազոր) իր անասնակերը պաշտպանելու համար զբաղեցրեց Խոտինի դիմաց՝ Դնեստրի ձախ ափին գտնվող կամրջի ամրությունը։ Դնեստի ջրհեղեղի պատճառով նա չկարողացավ արագ նահանջել և կտրվեց իր հիմնական ուժերից։ Երեկոյան ժամը 9-ին Գոլիցինը գնդապետներ Վեյսմանի, Իգելստրոմի, Կաշկինի և Սուխոտինի հրամանատարությամբ ուղարկեց 8 նռնակաձիգ գումարտակ և 12 նռնակաձիգ վաշտ։ Տրամադրության տակ դեռևս կայն 3 հետեւակային գնդեր գնդապետ Կրեչետնիկովի հրամանատարությամբ։ Մթության մեջ սվիններով հարձակման ժամանակ թուրքական ջոկատը ոչնչացվեց, թուրքերի մի զգալի մասը դանակահարվեց սվիններով, ոմանք փախան կամ խեղդվեցին լողալով փախչելիս, մինչև 400 մարդ գերի ընկավ։ Ջոկատի մնացորդների ոչնչացումը շարունակվեց մինչեւ սեպտեմբերի 8-ը։ Ռուս նռնականետորդներն ունեցան 94 սպանված և 511 վիրավոր։ Միևնույն ժամանակ, Գոլիցինի հրետանավորներն ավարտեցին Խոտինի դիմաց 24 պաշարողական զենքից բաղկացած մարտկոցի կառուցումը, համաձայն գեներալ-մայոր բարոն Իոսիֆ դե Մոլինոյի նախագծի, և սեպտեմբերի 8-ին մայոր Լյուդվիգի հրամանատարությամբ այս մարտկոցի ճշգրիտ կրակը թուրքերին ստիպեց հապճեպ նահանջել Խոտինի իրենց ճամբարից։
Ռուսական բանակի այս հաղթանակները, ինչպես նաև սննդի պակասն ու ապստամբությունը, որը տեղի ունեցավ թուրքական բանակում, ստիպեցին Մոլդավանչի փաշային նահանջել դեպի Յասի, իսկ այնուհետև դեպի Ռյաբի գերեզման։ Նրա զորքերի զգալի մասը փախուստի դիմեց, իսկ Խոտինում մնացած Դեվլեթ-Գերայը, թուրքերի նահանջից հետո, նույնպես գնաց դեպի Ռյաբի գերեզման։ Սեպտեմբերի 9-ին ռուսական զորքերն առանց կռվի գրավեցին Խոտինը, իսկ 182 թնդանոթները և մեծաքանակ զինամթերքը դարձավ Խոտինում ռուսական բանակի ռազմական ավարը։ Խոտինում գտնվող ռուսական կայազորը (չորս հետեւակային գունդ՝ նորաթուխ հրամանատար Վայսմանի գլխավորությամբ) 12 օր ծախսեց բերդի և նրա շրջակայքի սպանված թուրքերին թաղելու համար․ նրանց ճշգրիտ թիվը մնաց անհայտ։ Դրանից հետո Գոլիցինը գնաց Մեջիբոժ, որպեսզի մոտենա իր ռազմական պահեստներին։ Միաժամանակ նա գեներալ-լեյտենանտ Էլմպտի ջոկատը(1-ին բանակի բոլոր նռնականետորդներին, հեծելազորի ու կազակների 3 գնդեր) ուղարկեց Յասի, որոնք էլ սեպտեմբերի 26-ին գրավեցին այն։ Վեզիրը նահանջեց դեպի Իսակչու, իսկ Ղրիմի խանը, իմանալով այդ մասին, ընդհանրապես դուրս բերեց իր զորքերը։ Դանուբի ձախ ափին մնացել էին միայն աննշան թուրքական կայազորները։ Էլմպտը Մոլդովայի բնակիչների առաջ հավատարմության երդում տվեց Եկատերինա Երկրորդին, Մոլդովայում Պրոզորովսկու հրամանատարությամբ թողեց փոքր ջոկատ և հոկտեմբերի սկզբին վերադարձավ Պոդոլիա։
Մինչդեռ կայսրուհին, դժգոհ լինելով Գոլիցինի գործողությունների պաշտպանական բնույթից, օգոստոսի 13-ին նրա փոխարեն նշանակեց Ռումյանցևին, ով սեպտեմբերի 18-ին ժամանեց 1-ին բանակ ; 2-րդ բանակը վստահվեց գլխավոր գեներալ, կոմս Պ.Ի.Պանինին։ Այնուամենայնիվ Խոտինը գրավելու համար Գոլիցինը ստացավ գեներալ ֆելդմարշալի կոչում։ Քանի որ թուրքերն անցան Դանուբի մյուս կողմը, իսկ դաշնակիցներն էլ ցրված էին, Ռումյանցևը հետաձգեց ռազմական գործողությունների վերսկսումը մինչև գարուն և հիմնական բանակի զորքերը տեղավորեց Դնեստրի, Բուգի և Զբրուչի միջև՝ ձմեռային բնակարաններում։ Սակայն ուժեղացվեց Մոլդովան պաշտպանելու համար այնտեղ գտնվող ջոկատը և վստահվեց գեներալ-լեյտենանտ Շտոֆելնին ։ Նոյեմբերի 21-ին ռուսական զորքերը գրավեցին Բուխարեստը և առաջապահ ջոկատները շարժվեցին դեպի Դանուբի ձախ ափ։ Ձմռանը թուրքերը բազմիցս փորձեցին հետ շպրտել Շտոֆելնի կորպուսը Վալախիայից, բայց ապարդյուն։
Սեպտեմբերի 17-ին կոմս Պանինը ստանձնեց 2-րդ բանակի հրամանատարությունը։ Այդ ժամանակ Դնեպրի աջ ափին գտնվող 2-րդ բանակի շարքերում կար 30 752 զինվոր(ինչպես նաև 1333 հիվանդ,իսկ 1914 մարդ գտնվում էր արձակուրդում)։ Պանինը ստացավ Եկատերինայից հրաման՝ գրավելու Բենդերը, բայց պաշարողական հրետանու բացակայության պատճառով նա սահմանափակվեց կոմս Վիտգենշտեյնի և գեներալ-մայոր Զորիչի ջոկատների կողմից բերդի վրա կատարվող արշավանքներով։ Հոկտեմբերի 27-ին 2-րդ բանակը սկսեց դուրս գալ ձմեռային կացարաններից և հաստատվել Ուման - Պոլտավա - Բախմուտ գծում։ Ընդհանուր առմամբ, 1769-ի արշավի ընթացքում 2-րդ բանակի զորքերը սահմանափակվում էին սահմանագծին աննշան փոխհրաձգություններ կատարելով։ Հունիսին դեպի Ղրիմ գեներալ Բերգի ձեռնարկված արշավը հաջող չէր. տափաստանի խոտը այրվեց, և ջոկատը ստիպված եղավ վերադառնալ։
1769 թվականին կազակների և կալմիկների ջոկատները գեներալ-մայոր Մեդեմի հրամանատարությամբ հաջողության հասան Կուբանում և Հյուսիսային Կովկասում։ Հուլիսի 29-ին Միջերկրածովյան նավատորմի առաջին ջոկատը դուրս եկավ Կրոնշտադտից և նավարկեց Եվրոպայով դեպի Եգեյան ծով։ Դոնի վրա փոխծովակալ Ա. Ն. Սենյավին-ը սկսեց Դոնի (Ազովի) նավատորմի վերակառուցումը. սեպտեմբերին Տոտլեբենի ջոկատը ժամանեց Վրաստան Հերակլ Երկրորդի հետ համատեղ գործողությունների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատերազմներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական պատերազմներ Կատեգորիա:Լեհաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Ղրիմի պատմություն Կատեգորիա:Վրաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:1770-ականների հակամարտություններ Կատեգորիա:1760-ականների հակամարտություններ Կատեգորիա:Ուկրաինայի ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատերազմներ Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական հարաբերություններ __INDEX__
Լոիս Մաքսվել
Լոիս Մաքսվել (Lois Maxwell, ), կանադացի դերասանուհի, առավել հայտնի է Ջեյմս Բոնդի մասին ֆիլմերից՝ օրիորդ Մանիպենի դերով։
Կենսագրություն
Լոիս Ռուտ Հուկերը ծնվել է 1927 թվականի փետրվարի 14-ին՝ կանադական Կիտչեներ քաղաքում։ Նա 15 տարեկանում փախել է տնից, որպեսզի միանա կանադական զորքին, որը մասնակցում էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Սկզբնական ժամանակաշրջանում ընդունվել է որպես զինվոր, բայց հետո տեղափոխվել է զինվորական կորպուս։ Նա զինվորականների հետ շատ է ճանապարհորդել Եվրոպայում, որտեղ հանդես է եկել երաժշտական և պարային համարներով։ Այն մասին, որ նա դեռ անչափահաս է, իմացել են միայն Լոնդոնի շտաբում։ Նա տեղափոխվել է Կանադա և ընդունվել է դրամատիկական արվեստի թագավորական համալսարան, որտեղ ծանոթացել է Ռոջեր Մուրի հետ, ով նույնպես սովորում էր այդտեղ։
Տասներկու տարեկան հասակում տեղափոխվել է Հոլիվուդ, որտեղ միանգամից գտել է դերասանուհու աշխատանք, այդ իսկ պատճառով իր ազգանունը փոխել է Մաքսվել։ 1948 թվականին «Այս աղջիկը Հագենից է» ֆիլմում խաղալու համար արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակին՝ որպես դերասանուհու լավագույն բեմել։ 1949 թվականին Լոիսը Մերիլին Մոնրոյի հետ մասնակցել է «Life» ամսագրի ֆոտոսեսսիային։
1950 թվականին Մաքսվելը հոգնել է Հոլիվուդում աշխատելուց և հինգ տարով տեղափոխվել է Հռոմ։ Այնտեղ նա նկարահանվել է մի քանի իտալական ֆիլմերում, որոնցից առավել հայտնի է դարձել «Աիդա» ֆիլմը՝ նկարված համանուն օպերայի հիման վրա, որտեղ գլխավոր դերերից մեկը կատարել է Սոֆի Լորենը։
Փարիզ մեկնելու ժամանակ ծանոթացել է Պիտեր Մարիոտի հետ, ում հետ էլ 1957 թվականին ամուսնացել է։ Հարսանիքից հետո նրան հաստատվել են Լոնդոնում, որտեղ ծնվել են նրանց երկու երեխաները։ Մեծ Բրիտանիայում նա շարունակել է դերասանական կարիերան։ Նա դերակատարումներ է ունեցել տարբեր ֆիլմերում, սակայն 1962 թվականին նա կատարել է իր ամենաճանաչված՝ օրիորդ Մանիպենի դերը՝ Ջեյմս Բոնդի մասին առաջին՝ «Բժիշկ Նոու» ֆիլմում։ Վերջին քսան տարվա ընթացքում Լոիսը այդ դերը կատարել է Ջեյմս Բոնդի 14 ֆիլմերում։ Վերջին անգամ կատարել է օրիորդ Մանիպենի դերը 1962 թվականին՝ «Մարդասպանի հայացքով» ֆիլմում։ Նկարահանման ընթացքում Մաքսվելը խնդրել է սպանել իր կերպարին, սակայն պրոդյուսերները որոշել են այդպես չվարվել և օրիորդ Մանիպենին խաղացել է Բոնդի մասին այլ ֆիլմերում։ Բոնդի մասին ֆիլմերում նկարահանվելու ժամանակ Մաքսվելը կադրում հայտնվել է ավելի քիչ, քան 20 րոպեն և արտաբերել է 200 բառ, սակայն հենց այս դերով է դարձել առավել հայտնի ։
1973 թվականին՝ ինֆարկտի հետևանքով ամուսնու մահից հետո Մաքսվելը վերադարձել է Կանադա և հաստատվել Տորոնտոյում։ Այնտեղ նա դարձել է «Toronto Sun» ամսագրի վարող՝ օրիորդ Մանիպենի կեղծանվամբ, նաև զբաղվել է տեքստիլ արդյունաբերության բիզնեսով։ 1994 թվականին կրկին վերադարձել է Անգլիա, որտեղ ապրել է Սոմերսեթ կոմսությունում՝ աղջկա մոտ։
2001 թվականին Լոիսը մեկնել է Ավստրալիա՝ իր աղիքների քաղցկեղի վիրահատության համար։ Վիրահատությունից հետո մնացել է Ավստրալիայում՝ տղայի մոտ, ով ապրում էր Պերտում։ Այնտեղ էլ մահացել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 29-ին՝ 80 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Սոֆյա Ռիչի
Սոֆյա Ռիչի (Sofia Richie, ), ամերիկացի մոդել և նորաձևության դիզայներ ։ Նկարահանվել է մի շարք խոշոր ապրանքանիշերի գովազդային ընկերություններում, որոնց թվում էին Tommy Hilfiger, Մայքլ Քորս և Շանել ։
Սոֆյան երգիչ Լայոնել Ռիչիի կրտսեր դուստրն է, դիզայներ և հաղորդավար Նիկոլ Ռիչիի խորթ քույրը ։
Վաղ տարիներ
Սոֆյա Ռիչին ծնվել է Լոս Անջելեսում (Կալիֆորնիա)։ Սոֆյային դաստիարակել են հայրը՝ Լայոնել Ռիչին և նրա երկրորդ կինը՝ Դայան Ալեքսանդրը։ Նա Նիկոլ Ռիչիի կրտսեր խորթ քույրն է և Մայլս Ռիչիի կենսաբանական քույրը ։ Նիկոլ Ռիչին եղել է Մայքլ Ջեքսոնի դստեր կնքամայրը։ Սոֆյան պատմել է, որ Նևերլանդում գտնվող Ջեքսոնի ագարակ այցելելը եղել է իր մանկության ամենասիրելի հուշերից մեկը։ Նա նաև եղել է Ջեքսոնի դստեր՝ Փերիսի մտերիմ ընկերուհին ։
Ռիչին ևս հոր նման մեծացել է երաժշտության հանդեպ մեծ հակմամբ։ Նա սովորել է երգել հինգ տարեկանում և նվագել է դաշնամուր յոթ տարեկանում ։ Նա պարբերաբար հայտնվել է իր հոր շոուում և դասեր է վերցրել Թիմ Քարթերից՝ Բիյոնսեի վոկալի ուսուցչից, երբ տասնչորս տարեկան էր։ Նա նաև աշխատել է իր քրոջ ամուսնու՝ Good Charlotte-ի վոկալիստ Ջոել Մեդսենի ստուդիայում ։ Սակայն Սոֆյան որոշել է հեռանալ երաժշտական գործունեությունից երաժշտական աշխարհում իր հոր աստղային կարգավիճակի ճնշման պատճառով ։
Ռիչին որոշ ժամանակ սովորել է Oaks Christian School քրիստոնեական դպրոցում, որը կոչվել է հայտնիների համար դպրոց։ Հետագայում Սոֆյան մի քանի տարի սովորել է տանը, մինչ հայրը եղել է հյուրախաղերի։ Մինչև 16 տարեկանը խաղացել է ֆուտբոլ, մինչև որ սեգվեյով վթարի է ենթարկվել և կոտրել ոտքը։
Մոդելային գործունեություն
Ռիչին մոդելային գործունեությունն սկսել է 14 տարեկանում Teen Vogue հանդեսում։ 15 տարեկանում նորաձևության իր առաջին պայմանագիրն է կնքել լողազգեստների լոսանջելեսյան Mary Grace Swim ապրանքանիշի հետ ։ Հաջորդ տարի Ռիչին պայմանագիր է ստորագրել լոնդոնյան Select Model Management մոդելային գործակալության հետ ։
Ռիչին մասնակցել է մի շարք ապրանքանիշերի գովազդային ընկերությունների աշխատանքին, ներառյալ DL1961, Մադոննայի «Material Girl» հագուստի գիծը, Շանել , Dolce & Gabbana, Ադիդաս , Մայքլ Քորս և Tommy Hilfiger։ Նա նկարվել է Elle և Vanity Fair ամսագրերի համար, հայտվել է Complex-ի շապիկին և Billboard ամսագրի «Ոճ» բաժնում։
Անձնական կյանք
Ռիչին հարաբերությունների մեջ է եղել երգիչ Ջասթին Բիբերի հետ 2016թվականի օգոստոսից մինչև դեկտեմբեր։ Ռիչին 2017 թվականի մայիսից հանդիպում է հեռուստատեսային անձ Սքոթ Դիսիքի հետ  ։ 2021 թվականի ապրիլին Ռիչին  հաստատել է իր հարաբերությունները Էլիոթ Գրեյջի հետ , 2022 թվականի ապրիլի 20-ին նա իր ինստագրամում հայտնել է Գրեյջի հետ նշանադրության մասին։ 2023 թվականի ապրիլի 22-ին զույգը ամուսնացել է Ֆրանսիայի հարավում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Էդուարդ Բուլվեր-Լիթոն
Էդուարդ Բուլվեր-Լիթոն (Edward Bulwer-Lytton, ), անգլիացի գրող
Կենսագրություն
Ծնվել է 1803 թվականի մայիսի 25-ին Լոնդոնի Բեյքեր փողոցում։ Գեներալ Վիլյամ Էրլ Լիթոնի կրտսեր որդին էր։ Լիթոնների ընտանիքը Նորֆոլքից էր։ «Բուլվեր» ազգանունը (սկզբնական ձևեր' Bolver և Bolverk) սկանդինավյան ծագում ունի։ Այս ազգանունը հայտնի էր Անգլիայում նախքան Նորմանդիայի դուքսի ներխուժումը։ Այս մասին է խոսում Բուլվերխիտ տեղանունը. ենթադրվում է, որ այստեղ է վայրէջք կատարել Դան Բուլվերը։ Նրա տոհմածառը սկիզբ էր առնում Նորմանական նվաճման ժամանակաշրջանում, երբ Նորֆոլքի կալվածքը տրվեց Այեր Դը Վալենս Տուրոլդ Բուլվերին այն բանի համար, որ վերջինս խիզախություն ցուցաբերեց՝ կռվելով Գասթինգս քաղաքում։ Բուլվերի պապն ամուսնացել է Հայդեն-Հոլի կոմսի ժառանգորդուհու հետ։ Գրողի հայրն ամուսնացել է 1798 թվականին Էլիզաբեթ Լիթոնի հետ, որը Ռոբիզոնի և Լիթոնի ժառանգորդն էր։ Նրանք երեք որդի են ունեցել։ Առաջինը՝ ավագ Վիլյամը, ժառանգել է հոր հողերը Նորֆոլքում, Հենրին, որն աչքի է ընկել դիվանագիտական ծառայության մեջ, ստացել է լորդ Դալլինգի տիտղոսը ։ Նրա ծննդյան ազգանունը պարզապես Բուլվեր էր, իսկ Էրլը և Լիթոնը միջակ անուններ են։ 1844 թվականին Լիթոնը ստացավ բարոնի տիտղոսը, և այդ ժամանակվանից նրա անունը պաշտոնապես դարձավ Բուլվեր-Լիթոն։ Գեներալ Վիլյամ Բուլվերի որդին էր, որը իր մոր՝ Նեյ Լիթոնի ղեկավարությամբ ստացել է մանրակրկիտ տնային կրթություն։
Ընդունվելով Քեմբրիջի համալսարան՝ աչքի ընկավ իր «Քանդակ» պոեմով, որի համար արժանացել է մրցանակի։ 1831 թվականին ընտրվել է ստորին պալատի անդամ և միացել է Վիգովի կուսակցությանը։ Թեև խորհրդարանում առանձնահատուկ դեր չի խաղացել, սակայն որոշ ժամանակ եղել է այդ կուսակցության գաղափարների ջերմեռանդ հետևորդը և այդ գաղափարներն արտահայտել է իր ստեղծագործություններում։ Հետագայում նրա հայացքների մեջ հեղափոխություն տեղի ունեցավ։ 1852-1859 թվականներին նա գտնվում էր Տորի շարքերում։ 1858-1859 թվականներին նա ծառայեց որպես գաղութների պետական քարտուղար պահպանողական նախարարությունում։ 1866 թվականին Բուլվեր-Լիթոնը, որը դժգոհ էր  Լիթոնի բարոն տիտղոսից, մտավ վերին պալատ։ Բուլվեր-Լիթոնը ընտանեկան կյանքում երջանիկ չէր. նա ստիպված էր բաժանվել կնոջից` Ռոսինայից, որը գրող էր և հետագայում նրան շատ մռայլ գույներով ներկայացրեց «Քլիվբի» վիճահարույց վեպում, որն իր ժամանակին մեծ աղմուկ բարձրացրեց։
Առավել հայտնի է «Պելեմը կամ տղամարդու արկածները» վեպով (1828), որը մեծ ճանաչում ուներ Եվրոպայում։ Պուշկինը, այդ վեպի տպավորության տակ, պատրաստվում էր գրել «Ռուսական Պելեմ» վեպը։ Այդ մտահղացումից պահպանվել են մի քանի ծավալուն ծրագրեր ։Կառլ Բրյուլովի «Պոմպեյի վերջին օրը» (1833) կտավի տպավորության տակ գրել է «Պոմպեյի վերջին օրերը» վեպը (1834): Բուլվեր-Լիթոնը եղել է անգլիական Ռոզենկրեյցների միության անդամ, հետաքրքրվել է օկուլտիզմով, և նրա շատ ստեղծագործություններ («Զանոնին» և մյուսները սարսափների ժանրում) պետք է կարդալ հենց այդ համատեքստում ։
Այս առումով հետաքրքիր է նաև նրա ավելի ուշ գրված վեպը` «Գալիք մրցավազքը» (1871)՝ գիտական ֆանտաստիկայի առաջին գործերից մեկը, որտեղ պատմվում է Երկրի մակերևույթի տակ ապրող գերքաղաքակրթության մասին։ Այստեղ առաջին անգամ ի հայտ է գալիս հեղինակի կողմից հորինված «Վրիլ» հասկացությունը, որը նշանակում է կախարդական էներգիա։ Նա, ով տիրապետում է դրան, դառնում է սեփական ճակատագրի և ամբողջ աշխարհի տերը։
«Փոլ Քլիֆորդը» վեպն սկսվում է «Դա մութ ու բուռն գիշեր էր» արտահայտությամբ, որը ծառայում է որպես Սան Խոսեի պետական համալսարանի անգլերենի ֆակուլտետի կողմից անցկացվող մրցույթի վերնագիր՝ գեղարվեստական ստեղծագործության վատթարագույն սկիզբի համար։ Մրցանակային ֆոնդը 250 ԱՄՆ դոլար է, հիմնական չափանիշը «բանավոր ավելորդություն, հոգատարություն, խճճվածություն, հռետորաբանություն և կլինիկական զառանցանք»։ Նրա եղբայրը՝ Հենրին, և որդին՝ Ռոբերտը, բացի դիվանագիտական ոլորտում ունեցած իրենց կարիերայից, հասցրել են նաև անուններ կազմել գրականության մեջ :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն Կատեգորիա:Դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Բաքինգհեմշիր
Բաքինգհեմշիր (Buckinghamshire), պատմական և արարողակարգային դքսություն Անգլիայի կենտրոնում։ Մտնում է Հարավարևելյան Անգլիայի կազմի մեջ։ Մայրաքաղաքը՝ Էյլսբերի։ Բնակչությունը՝ 712.100 մարդ (30-րդ տեղը կոմսությունների շրջանում՝ 2006 թ. տվյալներով)։
Աշխարհագրություն
Տարածքի ընդհանուր մակերեսը 1874 կմ² է (32-րդ հորիզոնական)։ Վարչական տարածքըի մակերեսը 1565 կմ² է (33-րդ հորիզոնական)։
Պատմություն
Դքսության պատմությունը սկսվել է անգլոսաքսոնական ժամանակաշրջանից շատ առաջ, կելտերն ու հռոմեացիները մեծապես նպաստել են այդ տարածքի զարգացմանը, թեև, ամենայն հավանականությամբ, հենց անգլոսաքսերն են ունեցել ամենաուժեղ ազդեցությունը դրա վրա. օրինակ, այստեղի գյուղական տարածքի աշխարհագրությունը մեծամասամբ մնացել է այնպիսին, ինչպիսին եղել է նրանց օրոք։ Ավելի ուշ Բաքինգեմշիրը դարձել է կարևոր քաղաքական ասպարեզ՝ սկսած Հենրի 8-րդ թագավորից, որը միջամտում էր տեղական քաղաքականությանը, և վերջացրած անգլիական հեղափոխությամբ (1642-1649), որը, ինչպես ենթադրվում է, Ջոն Համփդենը սկսել է միջին Բաքինգհեմշիրում։
Դքսության հետ ամենազարմանալի պատմական փոփոխությունները տեղի են ունեցել 19-րդ դարում, երբ արդյունաբերական հեղափոխության հետ մեկտեղ Բաքինգհեմշիրի գյուղական շրջաններում սկսել են տարածվել խոլերան ու սովը. բազմաթիվ մարդիկ այնտեղից գաղթել են կա՛մ խոշոր քաղաքներ, կա՛մ ընդհանրապես դքսության սահմաններից դուրս։ Գործարարներն ու հարուստներն օգտվել են իրավիճակից և սկսել են գնել կտրուկ էժանացած հողը. այդ ժամանակ ծնվել է գյուղական, «կանաչ Բաքինգհեմշիրի» կերպարը, որն այսօր էլ գոյություն ունի։ Բաքինգհեմշիրում ապրում են Լոնդոնում աշխատող բազմաթիվ մարդիկ, ինչը նպաստում է դքսության բարգավաճմանը, չնայած որոշ շրջաններում պահպանվում է մեծ հարաբերական դեպրիվացիան։
Վարչական միավոր
Դքսության կազմի մեջ են մտնում 4 վարչական շրջաններ և 1 ունիտար միավոր։
Բնակավայրեր
Բաքինգհեմշիր դքսության ամենամեծ քաղաքները.
Այլ բնակավայրեր.
Քաղաքականություն և կառավարում
Դքսության մեջ իրավակարգի պահպանությամբ զբաղվում է ոստիկանության Թեմզ Վելլի Պոլիս տարածքային բաժանմունքը։
Մշակույթ
Բաքինգեմշիրի՝ պատմական և մշակութային հետաքրքրություն ներկայացնող վայրերից առանձնանում են Ուոդսդոնի առանձնատունը և Քլիվդենի կալվածքը, որտեղ կես դար առաջ սիրում էին հավաքվել անգլիացի և ամերիկացի միլիարդատերեր։
Հնագիտություն
Համբլդեն քաղաքից ոչ հեռու մոտ հարյուր տարի առաջ հայտնաբերվել են Էդեն հռոմեական առանձնատան մնացորդները։ Հնագետները նաև հայտնաբերել են զանգվածային գերեզման՝ 97 երեխաների աճյուններով, որոնք մահացել են մոտավորապես նույն տարիքում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ այստեղ հին ժամանակներում հասարակաց տուն է եղել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ Կատեգորիա:Վարչական միավորներ ըստ աստիճանի Կատեգորիա:Վարչական միավորներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Կոմսություններ
Պեդրո Գոնսալես-Գոնսալես
Պեդրո Գոնսալես-Գոնսալես (ծննդյան անունը՝ Ռամիրո Գոնսալես-Գոնսալես (Ramiro Gonzalez-Gonzalez, ), ամերիկյան դերասան։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի մայիսի 24-ին։ Հայրը եղել է մեքսիկական ծագմամբ ամերիկացի, շեփորահար, իսկ իսպանուհի մայրը՝ պարուհի։ 7 տարեկանում դպրոցից դուրս գալուց հետո միացել է «Las Perlitas» ընտանեկան խմբին, որը շրջագայություն էր կատարում Արևմտյան Տեխասում։ Այսպիսով, ապագա դերասանը մնացել է առանց կրթության և անգրագետ է եղել իր ամբողջ կյանքի ընթացքում։
Տասնյոթ տարեկանում ամուսնացել է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է բանակում։ Պատերազմից հետո հանդես է եկել իսպանալեզու լսարանի համար նախատեսված կոմեդիաներում։
1953 թվականին հայտնվել է Գրաուչո Մարքս «You Bet Your Life» շոուում։ Այդ հաղորդումից հետո նա սկսել է բազմաթիվ առաջարկներ ստանալ ֆիլմերում նկարահանվելու և տարբեր շոուների մասնակցելու համար։ Նկարահանվել է հեռուստասերիալներում։ Հանդես է եկել մեքսիկական կովբոյի ծաղրանկարային կերպարով։
Մահացել է 2006 թվականի փետրվարի 6-ին Քալվեր Սիթիում (Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)։ Թաղված է Սուրբ Խաչի գերեզմանատանը (Քալվեր Սիթի)։
Հիշատակ
2008 թվականի նոյեմբերի 14-ին Պեդրոն, որը նկարահանվել էր շուրջ 80 ֆիլմում և հեռուստասերիալում, կինոարտադրության ոլորտում ունեցած ավանդի համար արժանացել է աստղի Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում։ № 2374 աստղի բացման միջոցառումը վարել են Սեմյուել Լ. Ջեքսոնը և դերասանի թոռը՝ Քլիֆտոն Քոլինզ-կրտսերը (նույնպես դերասան, որը ծնվել է 1970 թվականին և նկարահանվել 70 ֆիլմերում), հուշանշանը տեղադրվել է լեգենդար Ջոն Ուեյնի աստղի կողքին, որի հետ Պեդրոն խաղացել է մի քանի ֆիլմ, ներառյալ հայտնի «Ռիո Բրավո» վեսթերնը։
Դերասանի փոքր եղբայրը եղել է Խոսե Գոնսալես-Գոնսալեսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Խավարասերը (մուլտֆիլմ)
Խավարասերը (Тараканище), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը չի պահպանվել։
Ռեֆորմացիան Անգլիայում
Անգլիայի թագավորություն՝ պետություն, որը հայտնի է իր բարեփոխիչ միտումներով։ Դեռևս XIV դարում Աստվածաշունչը թարգմանվել է անգլերեն Ջոն Վիքլիֆի կողմից, իսկ նրա հետևորդները՝ լոլլարդները, գաղտնի շարունակում էին գոյություն ունենալ կղզում և քարոզչություն անել։
1525 թվականին Վիլյամ Թինդեյլը տպագրեց Նոր Կտակարանի իր թարգմանությունը, ինչը թույլ տվեց շատերին ծանոթանալ Աստվածաշնչի տեքստին ։ Սակայն Անգլիայում բարեփոխումների հարցում վճռորոշ դեր պետք է խաղար մեկ այլ մարդ։ Ռեֆորմացիան Անգլիայում կարելի է անվանել «Բարեփոխում վերևից», քանի որ այն գլխավորել է անգլիական թագավոր Հենրի VIII-ը։
Խավարասերը (մուլտֆիլմ)
1926 թվականին «Մեժրաբպոմ-Ռուս» կինոֆաբրիկայում նկարիչների խումբը (Յուրի Մերկուլով, Դանիիլ Չերկես, Իվան Իվանով-Վանո, օպերատոր` Լեոնիդ Կոսմատով) սկսում է աշխատել ԽՍՀՄ-ում առաջին մանկական մուլտիպլիկացիոն «Աֆրիկացի Սենկան» ֆիլմի վրա, որը նկարահանվել էր ըստ Կոռնեյ Չուկովսկու հեքիաթի մոտիվների։ Ֆիլմն էկրան է բարձրացել 1927 թվականի սկզբին։ Չնայած իր բոլոր թերություններին` ֆիլմը դրական արձագանք է գտել մամուլում և մեծ հետաքրքրությամբ է դիտվել մանուկ հեռուստադիտողների կողմից։ Այս հաջողությունը ոգեշնչել է նկարիչներին նկարել այլ մանկական ֆիլմեր ևս։ Այսպես, 1927 թվականին թողարկվել է «Խավարասերը» ֆիլմը` կրկին ըստ Չուկովսկու հեքիաթի, որի ռեժիսորը Ալեքսանդր Իվանովն է։ Ըստ քննադատների, ֆիլմն իր ժամանակի համար հասել է տեսողական լուծման բարձր մշակույթի և կերպարների «կենդանացմանը» ։
Ռեֆորմացիան Անգլիայում
Նախադրյալներ
Անգլիայում Ռեֆորմացիայի նախնին Ջոն Վիքլիֆն էր (XIV դար), որը անգլերեն թարգմանեց Աստվածաշունչը, ինչպես նաև քննադատեց ինդուլգենցիան և գոյատևման դոկտրինան։ Սակայն նրա գործունեությունը չի հանգեցրել Ռեֆորմացիայի, թեև մի շարք առումներով կանխակալ էր այն։
Խավարասերը (մուլտֆիլմ)
Սկզբից այն ստեղծվել է որպես համր ֆիլմ, իսկ 1929 թվականին այն հնչյունավորվել է։ Հնչյունային օպերատորը Վլադիմիր Լեգոշինն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1927 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Ռեֆորմացիան Անգլիայում
Հենրի VIII-ի և թագավորական ամուսնությունների դերը
1520–ական թվականների վերջին Հենրին որոշեց, որ իր ամուսնությունը Եկատերինայի հետ պետք է չեղյալ հայտարարվի։ Բոլոր ծնված որդիները մահանում էին մանուկ հասակում, իսկ Հենրին Թյուդորների դինաստիան շարունակելու համար ցանկանում էր որդի ունենալ։ Եկատերինայի միակ ողջ մնացած երեխան արքայադուստր Մարիան էր։ Հենրին հայտարարեց, որ արական սեռի ժառանգի չծնվելն այն պատճառով է, որ ամուսնությունը «մթագնված է Աստծո աչքում»։ Եկատերինան նրա հանգուցյալ եղբոր կինն էր, և հետևաբար Հենրիի ամուսնությունը հակասում էր աստվածաշնչյան ուսմունքներին (Ղևտ․ 20: 21)։ Այս հարսանիքը պահանջում էր Հուլիոս II Պապի հատուկ թույլտվությունը։ Հենրին պնդում էր, որ դա սխալ է եղել, և այդ պատճառով ամուսնությունը երբեք օրինական չի եղել։ 1527 թվականին Հենրին Կղեմես VII-ին խնդրեց չեղյալ համարել ամուսնությունը, սակայն Պապը հրաժարվեց։ Ըստ կանոնական իրավունքի, Պապը չէր կարող չեղյալ հայտարարել ամուսնությունը, որի խոչընդոտները նախկինում վերացվել են պապական նախորդ թույլտվությամբ։ Հռոմի Պապ Կղեմեսը նաև վախենում էր Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Կարլ V–ի՝ Եկատերինայի զարմիկի զայրույթից, որի զորքերը նույն տարվա սկզբին թալանել էին Հռոմը և որոշ ժամանակ գերության մեջ էին պահել Հռոմի Պապին ։
Հենրիի կնոջ շքախմբի պալատական ազնվական օրիորդների թվում էր գրավիչ և խարիզմատիկ Աննա Բոլեյնը, ով անգլիական պալատում հայտնվել էր 1522 թվականին։ Այդ հանգամանքների և Աննա Բոլեյնի հանդեպ սիրային հափշտակվածության համադրումը հասունացրեց այն ժամանակվա թագուհուց ազատվելու թագավորի ցանկությունը։ 1529 թվականին կանցլեր Ուոլսին մեղադրվեց թագավորի իշխանության և նրա կառավարության դեմ ոտնձգության մեջ (նա ասել էր, թե Պապի իշխանությունը Թագի իշխանությունից վեր է) և մահացավ 1530 թվականի նոյեմբերին Լոնդոնի ճանապարհին, որտեղ նա ուղևորվում էր պետական դավաճանության մեղադրանքներին պատասխանելու համար։
1529 թվականին թագավորը Պառլամենտ հրավիրեց՝ ամուսնությունը չեղյալ հայտարարելու հարցը լուծելու համար, որտեղ միմյանց հանդիպեցին նրանք, ովքեր բարեփոխումներ էին ցանկանում, բայց միակարծիք չէին միմյանց հետ, թե ինչը և ինչպես պետք է փոխվի։ Այնտեղ դժգոհ էին եկեղեցու արտոնությունից՝ աշխարհականներին իրենց դատարանների առաջ կանգնեցնելու համար, կային այնպիսիններ, որոնց վրա մեծ ազդեցություն ունեին Լյութերի գաղափարները և ովքեր թշնամաբար էին վերաբերվում Հռոմին․ Թոմաս Կրոմվելը պատկանում էր այդ երկու խմբերին։ Հենրիի կանցլեր Թոմաս Մորն, ով փոխարինել էր Ուոլսիին, նույնպես բարեփոխումներ էր ուզում. նա նոր օրենքներ էր ուզում հերետիկոսության դեմ։
Կրոմվելը փաստաբան էր և խորհրդարանի անդամ, բողոքական, ով հասկանում էր, թե ինչպես կարելի է խորհրդարանը օգտագործել թագավորական իշխանության ուժեղացման համար, ինչը ցանկանում էր Հենրին, և բողոքական համոզմունքների ու պրակտիկաների տարածման համար՝ ինչը ցանկանում էին Կրոմվելն ու նրա ընկերները։ Նրա մերձավոր ընկերներից մեկը Թոմաս Կրանմերն էր՝ ապագա արքեպիսկոպոսը։
Ամուսնության չեղարկման հարցում հնարավոր չէր թվում որևէ առաջխաղացում։ Հռոմի պապը վախենում էր Կառլոս V–ից ավելի, քան Հենրին։ Աննան և Կրոմվելը ու նրանց դաշնակիցները ցանկանում էին պարզապես անտեսել Հռոմի պապին, սակայն 1520 թվականի հոկտեմբերին հոգևորականների և իրավաբանների ժողովը հաղորդեց, որ խորհրդարանը չի կարող լիազորել արքեպիսկոպոսին գործել պապի արգելքի դեմ։ Այդ ժամանակ Հենրին որոշեց վախեցնել քահանաներին։
Ռեֆորմացիայի սկիզբը Անգլիայում
1532 թվականին Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս ընտրվեց Թոմաս Կրանմերը՝ Հենրիի դրածոն, բողոքականության ակնհայտ կողմնակիցը։ Կրանմերը եկեղեցական դատարանում լուծեց Հենրիի ամուսնությունը, և թագավորը ամուսնացավ Աննա Բոլեյնի հետ (4 տարի անց նա կնոջը կմեղադրի դավաճանության մեջ և կհրամայի կտրել նրա գլուխը)։ 1534 թվականին խորհրդարանն ընդունեց «Սուպրեմատիայի մասին ակտը», որով հռչակվեց, որ թագավորը «անգլիական եկեղեցու գերագույն ղեկավարն է»։ Այլևս Հռոմի պապը Անգլիայում ոչ մի իշխանություն չուներ։ Երբ Ջոն Ֆիշերն ու Թոմաս Մորը հրաժարվեցին ընդունել այդ որոշումները, նրանք մահապատժի ենթարկվեցին։
Հաջորդ փուլը Թյուդորյան սեկուլյարիզացիան էր՝ եկեղեցապատկան գույքերի պետականացումը։ Ընդհանուր առմամբ 376 վանք փակվեց, իսկ նրանց հողերը Հենրին կա՛մ իրենով արեց, կա՛մ բաժանեց, կա՛մ վաճառեց «նոր ազնվականությանը», որն աջակցում էր թագավորին, իսկ սեկվեստրացված հողերը ցանկապատվեցին։ Սակայն դոգմատիկ անգլիական եկեղեցին մոտ մնաց կաթոլիկ եկեղեցուն։ Բայց Աստվածաշունչը այժմ հասանելի է Անգլիայում մայրենի լեզվով (Թինդեյլի Աստվածաչունչ) ։
Հենրիի մահից հետո գահ բարձրացավ նրա որդին՝ Էդուարդ VI-ը, ով ընդամենը 9 տարեկան էր։ Նրա օրոք ռեգենտ դարձավ Սոմերսեթի դուքսը, ով ակնհայտ հակված էր դեպի բողոքականությունը։ 1547 թվականին սկսվեց կիրառվել ծխականների «երկու տեսակի» հաղորդություն։ 1549 թվականին քահանաներին թույլատրվեց ամուսնանալ։ 1549 թվականին ներկայացվեց Ընդհանուր աղոթքների գիրքը, որը պարունակում էր տեքստեր բացառապես անգլերենով։ Այս գիրքը փոքր փոփոխություններով օգտագործվում է Անգլիայի Եկեղեցում մինչ օրս։ Պատարագների ժամանակ հատուկ ուշադրություն սկսեցին դարձնել Աստվածաշնչի ընթերցանությանը։
Կրանմերը նաև մասնակցել է դավանանքային տեքստի ստեղծմանը՝ օգտագործելով այնպիսի աստվածաբանների խորհուրդները, ինչպիսիք էր Ջոն Նոքսը։ Արդյունքում գրվել են «42 հոդվածները», որոնք թագավորական համաձայնությամբ 1553 թվականից Անգլիայի Եկեղեցում դարձել են պաշտոնական փաստաթուղթ։ Հոդվածները կալվինիստական էին՝ նախասահմանության և հաղորդության տեսանկյունից։ Այդ ակտի հաստատումից կարճ ժամանակ անց Էդուարդ VI-ը մահացավ, իսկ նրան հաջորդած թագավորության ժամանակ սկսվեց կաթոլիկական ռեակցիան ։
Հակառեֆորմացիայի փորձ
1553 թվականին գահ բարձրացավ կաթոլիկ Մարի Թյուդորը՝ Եկատերինա Արագոնացու դուստրը։ Այս ժամանակահատվածը հայտնի է Անգլիայում կաթոլիկությունը վերականգնելու փորձերով։ Այդ ընթացքում անգլիական հոգևորականության ավելի քան 800 ներկայացուցիչներ ստիպված եղան փախչել, իսկ 300 մարդ մահապատժի ենթարկվեց, այդ թվում՝ արքեպիսկոպոս Թոմաս Կրանմերը և Հյու Լաթիմերը։ Մահապատժի պահին վերջինս իր բախտակից ընկերոջը՝ Նիկոլաս Ռիդլիին ասել է՝ «Հավատք ունեցեք, պարոն Ռիդլի, այսօր մենք կրակ ենք վառում, որը լուսավորելու է ամբողջ աշխարհը» ։
Ռեֆորմացիայի վերսկսում
Սակայն, արյունոտ Մարիի կառավարումը կարճ տևեց։ Նրա մահից հետո թագուհի դարձավ Եղիսաբեթ I-ը, որին իր կարգավիճակը հաստատելու համար անհրաժեշտ էր ճանաչել իր հոր բարեփոխումները։ Եղիսաբեթը որոշ չափով փոխեց իր տիտղոսը՝ իրեն հռչակելով «միակ գերագույն կառավարչ», ինչը ենթադրում էր, որ թեև նա Եկեղեցու վարչական ղեկավարն էր, սակայն դոգմատիկ հարցերի լուծումը գտնվում էր հոգևորականության տնօրինության տակ։ Վերանայվեցին «42 հոդվածները», որոնցից երեքը հանվեցին։ Մնացին «39 հոդվածներ»։ Բոլոր հովիվներից պահանջվեց ստորագրել այդ փաստաթղթի տակ։ 1571 թվականից մինչ օրս այն օգտագործվում է Անգլիայի Եկեղեցում ։ Հետագա Ռեֆորմացիան հանգեցրեց բողոքականների պառակտմանը անգլիկանների (եպիսկոպոսական համակարգի կողմնակիցների) և պուրիտանների (եպիսկոպոսական համակարգի հակառակորդների)։ Պառակտումը բարդ ընթացք ունեցավ միապետների (քանի որ եպիսկոպոսը ենթարկվում էր թագավորին) և հանրապետականների քաղաքական դիմակայության պայմաններում, ինչն արտահայտվեց Անգլիական հեղափոխությամբ։ 1580 թվականին պուրիտանները բաժանվեցին պրեսբիտների և կոնգրեգացիոնալիստներ։ Անգլիացիների հետապնդումները առաջացրեցին պուրիտանների տեղափոխություն դեպի Հյուսիսային Ամերիկա։ Պուրիտանների շրջանում ռեէմիգրանտների ազդեցության տակ մայրցամաքում (որտեղ նրանք ծանոթացել էին մեննոնիտների հետ) հայտնվեցին բապտիստները և քվակերները։ Մինչև XVII դարը կաթոլիկները չկորցրեցին ռևանշի հույսերը (Վառոդի դավադրություն, յակոբիտներ)։
Ռիվայվելիզմ
18–րդ դարում պիետիզմի ազդեցության տակ անգլիկանությունում առաջացել է մեթոդիզմը (Ջոն Վեսլի), իսկ 19-րդ դարում՝ Պլիմուտյան եղբայրները։ Մեթոդիզմից արդեն 1865 թվականին առանձնացավ Փրկության բանակը։
Մատենագրություն
Կատեգորիա:Անգլիկան եկեղեցի
Դեսմոնդ Լևելին
Դեսմոնդ Լլևին  (Desmond Wilkinson Llewelyn, ), անգլիացի դերասան, որը կատարել է Ք-ի դեր Ջեյմս Բոնդի ֆիլմերում։
Կենսագրություն
Դեսմոնդ Լլևինը ծնվել է 1914 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Ուելսի Նյուպորտ քաղաքում։ Նա Ռեդլիում ավարտել է քոլեջը և մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Ծառայել է բրիտանական բանակում։ Նրա դերասանի կարիերան տևել է 1938-1999 թվականներին։ «Աշխարհը բավական չէ» ֆիլմի նկարահանումից հետո Դեսմոնդ Լլևինը զոհվել է ավտովթարից՝ 1999 թվականի դեկտեմբերի 19-ին՝ «Արևելյան Սուսսեկս» տիտղոսով։
Ֆիլմագրություն
Ջեյմս Բոնդի ֆիլմում կատարել է Ք-ի դերը:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ Կատեգորիա:Ջեյմս Բոնդ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Ջենտլմենները նախընտրում են շիկահերներին
«Ջենտլմենները նախընտրում են շիկահերներին» (Gentlemen Prefer Blondes), երաժշտական ֆիլմ` նկարահանված Անիտա Լուսի համանուն գրքի հիման վրա, ռեժիսոր Հովարդ Հոուքսի կատակերգությունը։ Ֆիլմը բեմադրվել է համանուն մյուզիքլի մոտիվներով (1949)։ Գլխավոր դերերում են Ամերիկայի երկու սեքս-խորհրդանիշները՝ թխահեր Ջեյն Ռասելը և շիկահեր Մերիլին Մոնրոն։
1955 թվականին լույս տեսավ ֆիլմի շարունակությունը՝ «Ջենտլմեններն ամուսնանում են թխահերների հետ», որտեղ նկարահանվել է Ջեյն Ռասելն առանց Մերիլին Մոնրոյի, և ֆիլմն այնպիսի հաջողություն չի ունեցել հանդիսատեսի մոտ, ինչպես առաջին մասը։
Սյուժե
Դորոթի Շոուն (թխահեր) և Լորելի Լին (շիկահեր)՝ երկու երգչուհիներ և մտերիմ ընկերուհիներ, ուղևորվում են ծովային ճանապարհորդության «Queen Mary» զբոսանավով՝ Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով դեպի Փարիզ հյուրախաղերի։ Երկու չամուսնացած աղջիկներ որոնում են պոտենցիալ փեսացուներ։ Բայց եթե Դորոթին նախընտրում է ամուսնությունը՝ հիմնված սիրո վրա, ապա Լորելին` միայն հաշվարկով, ընդ որում Լորելին արդեն նշանված է միլիոնատեր Գաս Էսմոնդի հետ։ Էսմոնդի կասկածամիտ հայրը հարսի հետևից մասնավոր խուզարկուի է ուղարկում՝ նրան հանձնարարելով հետևել, թե արդյոք Լորելին հավատարիմ կմնա Գասին։
Փարիզ հասնելու ճանապարհին կպչուն Լորելին հանդիպում է միլիոնատեր և «Փիգգի» ալմաստի հանքերի սեփականատեր Բիքմանին և հեշտությամբ գայթակղում նրան։ Մասնավոր խուզարկու Էրնի Մելոունին հաջողվում է այդ թեմայով վարկաբեկող ապացույցներ հավաքել։ Չնայած նրան, որ Մելոունն անկեղծորեն սիրահարվում է Լորելիի ընկերուհուն՝ Դորոթիին, խիստ անձնական լուսանկարներն ընկնում են փեսացուի հոր ձեռքը, և նա համոզում է Գասին հրաժարվել Լորելիի հետ ամուսնությունից։ Փարիզ ժամանելուն պես աղջիկները հայտնաբերում են, որ Էսմոնդը հրաժարվում է վճարել շքեղ հյուրանոցում իրենց բնակության համար։ Այդ ընթացքում նրանց առաջ նոր խնդիր է ծառանում. Բիքմանի կինը Լորելիին մեղադրում է իր ադամանդե տիարան՝ թագը գողանալու մեջ, ինչը միլիոնատերն իրականում նվիրել էր Լորելիին զբոսանավում։ Այն բանից հետո, երբ վերջինս հրաժարվում է վերադարձնել զարդը, նա խոստանում է պատասխանատվության ենթարկել Լորելիին։
Ելույթից հետո Դորոթին և Լորելին կիմանան, որ ֆրանսիական ոստիկանությունը վերջինիս ձերբակալման օրդեր ունի։ Լորելին համաձայնում է վերադարձնել թագը, բայց չի գտնում այն. ինչ-որ մեկը գողացել էր։ Այդ ժամանակ Դորոթին, դնելով բաց գույնի մազերով կեղծամը, գնում է դատարան ընկերուհու փոխարեն, իսկ նա մնում է հանդերձարանում Գասի հետ՝ փորձելով համոզել նրան վճարել թագի դիմաց։
Դատարան են գալիս Էսմոնդ ավագն ու Մելոունը։ Դորոթիին հաջողվում է անճանաչ մնալ բոլորի կողմից, բացի Մելոունից, և համոզել նրան հրաժարվել իր ցուցմունքներից։ Որոշ ժամանակ անց Մելոունն ասում է, որ գլխի է ընկնում, թե որտեղ է գտնվում թագը, և պատրաստ է այն դատարանի դահլիճ հասցնել։ Ստանալով նման հնարավորություն՝ նա շուտով բերում է միլիոնատեր Բիքմանին։ Գործը հայտարարվում է փակված։
Վերջում Լորելին և Գասը հանդիպում են նրա հոր հետ։ Նա մենակ է մնում նրա հետ և համոզում իր ճշմարտացիության մեջ։ Ֆիլմն ավարտվում է միաժամանակ անցկացվող երկու հարսանիքների տեսարանով՝ Գասի և Լորելիի, Էրնիի և Դորոթիի, որոնք տեղի էին ունենում միևնույն զբոսանավում։
Արտադրություն
Սկզբում Լորելի Լիի դերի համար պլանավորվում էր Բեթի Գրեյբլը, որին ֆիլմի համար ստիպված կլինեին վճարել 150 000 դոլար, սակայն «Նիագարա» կինոֆիլմի հաջողության և ավելի քիչ հոնորարի պատճառով այդ դերը բաժին հասավ Մերիլին Մոնրոյին։ Մոնրոյի հոնորարը կազմել է ընդամենը 11 250 դոլար, մինչդեռ Ջեյն Ռասելի հոնորարը գրեթե 18 անգամ ավելին պիտի լիներ ։ Նկարահանումների ժամանակ Մոնրոն նույնիսկ սեփական հանդերձարան չուներ։ Արդյունքում դերասանուհին վրդովվել է. «Տեսե՛ք, ֆիլմը կոչվում է «Ջենտլմենները նախընտրում են շիկահերներին», իսկ ես շիկահեր եմ» ։
Ֆիլմի շահույթը կազմել է 5,3 միլիոն դոլար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Գրքերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Հովարդ Հոուքսի ֆիլմեր
Լարիսա Տուտովա
Տուտովա Լարիսա Նիկոլաևնա (Тутова, Лариса Николаевна, ), 7-րդ գումարման Պետական դումայի պատգամավոր, Պետական դումայի կրթության և գիտության հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ, «Միասնական Ռուսաստան» խմբակցության անդամ ։
Կենսագրություն
Ավարտել է «Ռոստովի մանկավարժական ինստիտուտը», հասարակագիտության և Խորհրդային իրավունքի պատմության ուսուցիչ։
1991-2010 թվականներին եղել է ուսուցիչ-մանկավարժ ՄԲՈՈՒ Ավազակոպի Գ. Վ. Ալիսովի անվան № 1 միջնակարգ հանրակրթական դպրոցում։
2010-2013 թվականներին եղել է տնօրենի տեղակալ, աշխատել է Գ. Վ. Ալիսովի անվան № 1 ՄԲՈՈՒ Պեսչանոկոպի միջնակարգ հանրակրթական դպրոցի տնօրեն ։
2013-2016 թվականներին եղել է Ռոստով մարզի Օրենսդիր ժողովի պատգամավոր։ Երիտասարդական քաղաքականության, ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության կոմիտեի նախագահ, օրենսդրության, պետական շինարարության և իրավակարգի հարցերով կոմիտեի անդամ, Միասնական Ռուսաստան խմբակցության անդամ ։
2016 թվականին նախնական քվեարկության արդյունքում Միասնական Ռուսաստանը զբաղեցրել է 1-ին տեղը (ձայների 75,24%-ով) Ռոստովի թիվ 149 միամանդատ շրջանի գծով ։
2016 թվականի սեպտեմբերին Ռոստովի մարզի Օրենսդիր ժողովի երիտասարդական քաղաքականության կոմիտեն, որը նախագահում էր պատգամավոր Լարիսա Տուտովան, այլ կազմակերպությունների հետ համատեղ անց է կացրել «Ապագայի Գնացք 2016» մարզային ակցիան. գնացքը ուներ 5 կանգառ Ռոստովի մարզի քաղաքների և գյուղերի բնակիչներին պատմելու պատմության, մշակույթի և ավանդույթների, հայրենակից հրաշալի բնակիչների մասին։ Ակցիայի շրջանակներում տեղի են ունեցել ժողովրդական արհեստավորների ցուցահանդեսներ, ստեղծագործական կոլեկտիվների ելույթներ ։
Եղել է Միասնական Ռուսաստանի «Մանկապարտեզները երեխաներին» կուսակցական նախագծի ղեկավար Ռոստովի մարզում, «Նախադպրոցական կրթության դաշնային պետական կրթական ստանդարտ. փորձ և իրականացման խնդիրներ», միջբուհական և դպրոցական մրցույթների մշտական մասնակից և համակազմակերպիչ, ինչպես նաև «Ինտելեկտուալ տուրիզմ» երիտասարդական ֆորումի կազմակերպիչ ։
Պատգամավոր ՊԴ
2016 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ընտրվել է Պետական դումայի 7-րդ գումարման պատգամավոր, հոկտեմբերի 5-ին ընտրվել է Պետական Դումայի կրթության և գիտության կոմիտեի նախագահի տեղակալ։
Չնայած ՊԴ կրթության և գիտության կոմիտեի նախագահի տեղակալի իր դաշնային կարգավիճակին՝ դաշնային պատգամավորական գործունեություն չի ծավալվում՝ սահմանափակելով իրեն Ռոստովի տարածաշրջանի սահմաններում ։