cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պաղեստինի մշակույթ
Արհեստներ
Արհեստների լայն տեսականի, որոնցից շատերով պաղեստինցիները զբաղվել են հարյուրամյակներ շարունակ, դրանցով շարունակում են զբաղվել նաև այսօր։ Պաղեստինյան արհեստները ներառում են ասեղնագործություն և հյուսվածագործություն, խեցեգործություն, օճառի պատրաստում, ապակու պատրաստում և ձիթապտղի փայտի վրա փորագրություն։
Մտավորականներ
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին պաղեստինցի մտավորականները արաբական ավելի լայն մտավորական շրջանակների անբաժանելի մասն էին, որը ներկայացնում էին անհատներ, ինչպիսիք են Մեյ Զիադեն և Խալիլ Բեյդասը։ Պաղեստինցիների շրջանում կրթության մակարդակն ավանդաբար բարձր է եղել։ 1960-ականներին Արևմտյան ափը իր պատանեկան (15-17 տարեկան) բնակչության ավելի բարձր տոկոս ուներ ավագ դպրոցում, քան Իսրայելում; Արևմտյան ափն ուներ 44.6% ավագ դպրոց ընդունվելու մակարդակ, մինչդեռ Իսրայելում` 22.8% : Կլոդ Չեյսոնը՝ Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար, Միտերանի առաջին նախագահության ժամանակ՝ ութսունականների կեսերին, պնդում էր, որ «նույնիսկ երեսուն տարի առաջ [պաղեստինցիները] հավանաբար արդեն ունեին ամենամեծ կրթված վերնախավը արաբական ժողովուրդներից» ։
Սփյուռքի այնպիսի գործիչներ, ինչպիսիք են Էդուարդ Սայիդը և Ղադա Կարմին, Իսրայելի արաբ քաղաքացիներ, ինչպիսիք են Էմիլ Հաբիբին և հորդանանցիները, ինչպես Իբրահիմ Նասրալլան, իրենց ներդրումն են ունեցել մի շարք ոլորտներում՝ պարզաբանելով պաղեստինցիների փորձի և մտքի բազմազանությունը ։
Գրականություն
Արաբերենի երկար պատմությունը և դրա հարուստ գրավոր և բանավոր ավանդույթը մաս են կազմում պաղեստինյան գրական ավանդույթի, քանի որ այն զարգացել է 20-րդ և 21-րդ դարերի ընթացքում։
Քանի որ 1967 թվականին շատ քննադատներ պաղեստինյան գրականությունը բաժանեցին երեք ճյուղերի, որոնք ծագում են աշխարհագրական կենտրոններից․ 1) Իսրայելի ներսից 2) օկուպացված տարածքներից, 3) Մերձավոր Արևելքի ամբողջ պաղեստինյան սփյուռքից
Ժամանակակից պոեզիա
Պոեզիան, օգտագործելով դասական նախաիսլամական ձևերը, շարունակում է մնալ ծայրաստիճան սիրված արվեստի ձև, որը հաճախ գրավում է պաղեստինյան լսարանին հազարավոր մարդկանցով։ 20 տարի առաջ պաղեստինյան յուրաքանչյուր քաղաքի առանձնահատկությունը տեղական ժողովրդական բանասացներն էին, որոնք ավանդական համարներ էին կարդում ։ 1948 թվականի պաղեստինցիների արտագաղթից հետո պոեզիան վերածվեց քաղաքական ակտիվության մեքենայի։ 1952 թվականին «Քաղաքացիության մասին» օրենքի ընդունումից հետո Իսրայելի արաբ քաղաքացի դարձած պաղեստինցիներից ծնվեց դիմադրության պոեզիայի դպրոց, որում ընդգրկված էին բանաստեղծներ՝ Մահմուդ Դարվիշը, Սամիհ ալ-Քասիմը և Թավֆիք Սայադը։ Այս բանաստեղծների աշխատանքը հիմնականում արաբական աշխարհին տարիներ շարունակ անհայտ էին Իսրայելի և արաբական կառավարությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայության պատճառով։ Դա փոխվեց այն բանից հետո, երբ 1966 թվականին Լիբանանում աքսորված մեկ այլ պաղեստինցի գրող Ղասան Քանաաֆանին։ Պաղեստինցի բանաստեղծները հաճախ են գրում սփյուռքում կորստի և գոյության զգացողության մասին։
Ժամանակակից երաժշտություն
Պաղեստինյան երաժշտությունը լավ հայտնի է ամբողջ արաբական աշխարհում ։ Այն արտացոլում է պաղեստինյան փորձը՝ զբաղվելով այնպիսի թեմաներով, ինչպիսիք են Իսրայելի հետ պայքարը, խաղաղության կարոտը և Պաղեստին երկրի սերը ։ 1948 թվականի պաղեստինցիների արտագաղթից հետո առաջացավ կատարողների նոր ալիք` տարբեր պաղեստինյան թեմաներով, որոնք վերաբերում էին պետականության երազանքներին և աճող ազգայնական տրամադրություններին։
1990-ականներից սկսած պաղեստինյան հիփ հոփի ենթաժանրը համատեղվել է ավանդական ժողովրդական երաժշտության տարրերի, և արաբական մեղեդիները՝ հիփ հոփի ռիթմերի հետ։ Այս արտիստները իրենց ընկալում են որպես «հեղափոխական, ընդհատակյա, արաբական երաժշտության և քաղաքական երգերի ավելի երկար ավանդույթի, որոնք աջակցում են Պաղեստինի դիմադրությանը, որում նրանք ապրում և աշխատում են» ։
Նշումներ
Կատեգորիա:Category:Պաղեստինի մշակույթ Կատեգորիա:Category:Մերձավոր Արևելքի մշակույթ Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Սթիվ Մակքուին (ռեժիսոր)
Սթիվեն Ռոդնի (Սթիվ) Մակքուին (Steven Rodney «Steve» McQueen, ), բրիտանացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ, համաշխարհային կինոփառատոների մրցանակակիր, այդ թվում Կաննի և Վենետիկի։ Իր կարիերայի վաղ փուլում ճանաչման է արժանացել որպես նկարիչ։
Յոթ կարճամետրաժ և երեք լիամետրաժ կինոնկարների բեմադրիչն է` «Քաղց» (2008 թ.), «Ամոթ (ֆիլմ)» (2011 թ.) և «12 տարվա ստրկություն» (2013 թ.): Թուրներ և BAFTA բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակակիր, կերպարվեստի բնագավառում բրիտանական կայսրության շքանշանի դափնեկիր։ Արժանացել է մեծ թվով պարգևների «12 տարվա ստրկություն» պատմական դրամայի բեմադրության և պրոդյուսերական ծառայությունների, այդ թվում նաև «Օսկար» մրցանակի։
Մամուլում հաճախ կոչվում է առավել տաղանդավոր և խոստումնալից ժամանակակից երիտասարդ կինոգործիչներից մեկը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1969 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Լոնդոնում, Գրենադայից ներգաղթածների ընտանիքում ։ Ռոս քաղաքի արևմուտքում, Իլինգ շրջանում, որտեղ սովորում էր Դրեյտոն Մենորի միջնակարգ դպրոցում ։
Ավարտել է Չելսիի արվեստի ու դիզայնի և Գոլդսմիթի քոլեջը, որտեղ առաջին անգամ հետաքրքրվել է կինեմատոգրաֆիայով։ 1990-ականների սկզբին ընդունվել է Նյու Յորքի արվեստի դպրոց, բայց շուտով գնացել է այնտեղից, ավելի ուշ բացատրելով, որ նա գտել է վերապատրաստում, չափազանց հեղձուցիչ, «Դուք երբեք չեիք թույլատրի օդ նետել տեսախցիկը»,- ասել է նա ։
Առաջին կարճամետրաժ ֆիլմը նկարահանել է 1993 թվականին «Արջ» անվամբ։ Ինչպես և հետագա Մակքուինի մի քանի ֆիլմերը, սա ևս եղել է սև-սպիտակ ու համր։ «Արջ»-ից հետո նկարահանել է «Հինգ հեշտ պիես», «Ուղիղ իմ գլխին» և «Անտարբեր դեմքը»։ Հաջորդ կինոնկարը (յուրօրինակ հարգանքի տուրք է լեգենդար Բաստեր Քիթոն) 1999 թվականին ռեժիսորին բերեց հեղինակավոր Թուրներ մրցանակին, որը նրան շնորհել է ժյուրին, գլխավոր ղեկավար Նիկոլաս Սերոտի գլխավորությամբ, լոնդոնյան համբավավոր Թեյթ Մոդեռն թանգարանի տնօրենը ։
Հարազատ Լոնդոնի հաղթանակից հետո Մակքուինը նկարագրել է իր նախագծերի համար ոգեշնչման հիմնական աղբյուրները. ֆրանսիական նոր ալիքն ու ռեժիսոր Էնդի Ուորհոլի աշխատանքները։ Տեղափոխվելով Ամստերդամ, Մակքուին շարունակել է զբաղվել սիրած գործով։ 2007 թվականին, Իրաքում պատերազմի ժամանակ, նկարիչը դժվարությամբ ներկայացրել է իր ոչ առավել մեծ աշխատանքը` «Թագուհին և հայրենիքը», նվիրված բրիտանացի զինվորների հիշատակին ։
Մեկ տարի անց նա ներկայացրել է առաջին լիամետրաժ ֆիլմը` «Քաղց» դրաման, ուրվագծելով 1981 թվականի իռլանդական հացադուլ։ Գլխավոր դերում խաղացել է Մայքլ Ֆասբենդերը, ավելի ուշ հանդես եկավ յուրաքանչյուր նախագծի ռեժիսոր։ Մակքուինի առաջնելույթը բարձր գնահատականի արժանացավ համաշխարհային կինոռեժիսորների կողմից և բերեց ստեղծողին, Կաննի կինոփառատոնի «Ոսկե տեսախցիկ» և «Ավելի հեռանկարային գործիչ» անվանակարգում BAFTA մրցանակի։
2009 թվականին ներկայացրեց հայրենի երկիրը հերթական Վենետիկի բիենալում ։ 2011 թվականին վերադարձել է ռեժիսորական աթոռին, նկարահանելով էրոտիկ դրամա «Ամոթ»-ը, նորից գլխավոր դերում Մայքլ Ֆասբենդերն է։ Կինոնկարը շատ ավելի աղմուկ է բարձրացրել, քան «Ամոթ»-ը, որը չի խանգարում Մակքուինին Վենետիկի կինոփառատոնում երեք մրցանակ ստանալու և « Անկախ ոգու» և BAFTA մրցանակներին առաջադրելու համար։ Նույն թվականին ռեժիսորը պարգևատրվել է «Հրամանատար» աստիճանի բրիտանական կայսրության շքանշանով, կերպարվեստի բնագավառում իր ծառայությունների համար։
2014 թվականի ապրիլին ճանաչվել է ամենաազդեցիկ 100 մարդկանցից, ըստ Time ամսագրի։
Անձնական կյանք
Մակքուին ապրում է Ամստերդամում իր կնոջ` քննադատ Բյանկո Ստիգտերի հետ։ Ամուսինները ունեն երկու երեխա` դուստր Ալեքս 1998 թ.) և որդին Դեկստերը (2009 թ.) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Ռուբեն Գաբրիելյան (նկարիչ)
Ռուբեն Իսրայելի Գաբրիելյան, հայ նկարիչ։
Գեղանկարչուհի Քնարիկ Հովհաննիսյանի ամուսինը։
Կենսագրություն
1949 թվականին ավարտել է Բաքվի նկարչական ուսումնարանը, 1955 թվականին՝ Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը։ Գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Դրեզդենի, ՌԴ քաղաքների թանգարաններում ու պատկերասրահներում ։
Ստեղծագործական ուղի
Գործերի հիմնական մոտիվն Արցախն է, ազատության և ազգային զարթոնքի թեման։ Ստեղծել է կոմպոզիցիաներ, բնանկարներ, դիմանկարներ և այլ գործեր։ Հեղինակ է նաև գրքերի ձևավորումների։
Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Չելյաբինսկում (1971 թ.), Մոսկվայում (1973 թ.), Երևանում (1989 թ., 2001 թ.), Ստեփանակերտում (1993 թ.), Մոնրեալում (1993 թ.), Սան Դիեգոյում (1996 թ., 2002 թ.)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
(2356) Հիրոնս
(2356) Հիրոնս (Hirons), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,235227 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,1078 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3627 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2125,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,169374 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Բաբաևո (գյուղ, Կալտասինսկի շրջան)
Բաբաևո (Бабаево, Бабай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 418 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Չարլզ Սանդերս Պերս
Պիրս Չարլզ Սանդերս (Charles Sanders Peirce, ), ամերիկյան իդեալիստ փիլիսոփա, տրամաբան, մաթեմատիկոս։
Կենսագրություն
Դասախոսել է Հարվարդի, Բալթիմորի, Բոստոնի համալսարաններում, եղել Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի (1877 թվականից) և Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ Գոյաբանության մեջ Պիրս պլատոնյան օբյեկտիվ իդեալիզմի ոգով պատկերել է կեցության կառուցվածքը կատեգորիաների աստիճանակարգության ձևով (վերացական էություններ, անհատական առարկայական գոյացություններ, մարդկային մտածողության ընդհանուր հասկացություններ։
Գիտության մեթոդաբանության մեջ Պիրս էմպիրիզմի ոգով մշակել է գիտելիքի ձևավորման և նրա հիմնավորվածության ուսմունք, որն անվանել է պրագմատիցիզմ։ Գիտությունը համոզմունքների (belief) մի համակարգ է, որը լուծում է տեսական և գործնական դժվարությունները․ տրամաբանական կշռադատությունը, գիտական հետազոտությունն այդ դժվարությունները հաղթահարելու, կասկածները փարատելու և հաստատ համոզմունքների հասնելու ընթացքն է։
Ըստ նշանավոր «Պիրսի սկզբունքի», գիտական հասկացության բովանդակությունը և առհասարակ մեր գործածած նշանների նշանակությունը կազմում է այն հետևանքների ամբողջությունը, որոնք առաջանում են այդ հասկացության առարկայի գործադրումից, առարկան չունի որևէ ուրիշ, (մետաֆիզիկական) էություն, բացի այդ գործնական հետևանքների ամբողջությունից։
Իմացաբանական մեկնաբանության դեպքում առաջին դրույթը պարունակում է ճանաչողության կենսաբանական-հարմարվողական, երկրորդը՝ ֆենոմենալիստական բացատրության հնարավորություն։ Դրանք այս ուղղությամբ զարգացվեցին Ու․ Ջեմսի պրագմատիզմի փիլիսոփայության մեջ։
Պիրսը մեծ ավանդ է մուծել ժամանակակից տրամաբանության մեջ՝ զարգացրել է տրամաբանության հանրահաշիվը, նրա միջոցներով մեկնաբանել դասական տրամաբանությունը, մշակել է հարաբերությունների տրամաբանությունը, տվել է տրամաբանական գործողությունները մեկի հանգեցնելու գաղափարը և այլն։ Պիրսի սեմիոտիկայի հիմնադիրն է, առանձնապես կարևոր են նրա արդյունքները տրամաբանական իմաստաբանության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի լեզվաբաններ
Մկանային կծկում
Մկանային կծկում, մկանի կարճացում, որի հետևանքով այն մեխանիկական աշխատանք է կատարում, ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական և կենսաֆիզիկական բարդ պրոցես։
Ժամանակակից տեսություն
Պրոցեսը կատարվում է ադենոզինեռֆոսֆորական թթվի (ԱԵՖ) ճեղքման էներգիայի հաշվին, կալցիումի իոնների ներկայությամբ։
Տեսակներ
Տարբերում են.
Իզոմետրիկ մկանային կծկման դեպքում աճում է մկանի լարվածությունը, բայց երկարությունը չի փոխվում, իգոտոնիկ կծկման ժամանակ մկանը կարճանում է, լարվածությունը մնում է անփոփոխ։
Օրգանիզմում կմախքային մկանները կատարում են միայն աուքսոտոնիկ կծկումներ, որի դեպքում փոխվում է մկանի և՛ լարվածությունը, և՛ երկարությունը։ Կմախքային մկանի մեկ կծկումը տևում է վայրկյանի տասնորդական մասեր, սակայն սովորաբար մկանները ստանում են նյարդային ազդակների համազարկեր և կատարում պրկանքային (տետանիկ) կծկումներ, որոնք բազմաթիվ միայնակ կծկումների միաձուլման արդյունք են։
Օրգանիզմում տեղի ունեցող բոլոր շարժումները (բացառությամբ էպիթելի թարթիչների շարժումներից) պայմանավորված են մկանային կծկումներով։
Կատեգորիա:Մկանների ֆիզիոլոգիա Կատեգորիա:Զգայունակություն
Վիիռացի (Էստոնիայի շրջան)
Վիիռացի շրջան (Viiratsi vald), շրջան Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Վիիռացի գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2006 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 3746 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 17,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Վիլհելմ Ռաաբե
Վիլհելմ Ռաաբե (Wilhelm Raabe, ), գերմանացի գրող, վիպասան, ով ի սկզբանե հայտնի է եղել Յակոբ Կորվինուս (Jakob Corvinus) գրական անվամբ։ Բանաստեղծական ռեալիզմի ներկայացուցիչ։ Ստեղծագործել է սոցիալական թեմաներով։
Կենսագրություն
Վիլհելմ Ռաաբեն ծնվել է Էշերսհաուզենում, իրավաբանի ընտանիքում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Հոլցմինդեի, այնուհետև՝ Վոլֆենբուտլերի գիմնազիաներում։ 1854 թվականին մեկնել է Բեռլին և, որպես համալսարանի ազատ ունկնդիր, հաճախել պատմության, փիլիսոփայության և գրականության դասախոսություններին։ Գերմանիան մոտիկից ճանաչելու նպատակով ճամփորդել է երկրում, եղել Լայպցիգում, դրեզդենում, Հյուսիսային Գերմանիայում, Հռենոսի մարզում։ 1862 թվականին Ռաաբեն բնակություն է հաստատել Շտուտգարտում, 1870 թվականին տեղափոխվել է Բրաունշվայգ, որտեղ էլ անցել է նրա կյանքը ։
Ռաաբեն գրական գործունեությունն սկսել է 1850-ական թվականների կեսերից, երբ Վոլֆենբուտլերում սկսեց աշխատակցել «westmanns Monasschrift» ամսագրին։ 1856 թվականին լույս է տեսել նրա «Ճնճղուկների փողոցի տարեգիրը» վեպը, որը գրողին լայն ճանաչում բերեց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Աորտալ փական
Աորտալ փականը տեղակայված է ձախ փորոքի և աորտայի միջև։ Այն մեկն է սրտում առկա երկու կիսալուսնաձև փականներից․ մյուս կիսալուսնաձև փականը թոքային զարկերակի փականն է։ Սիրտն ունի չորս փականներ։ Մյուս երկուսը երկփեղկ և եռափեղկ փականներն են։ Աորտալ փականը նորմաում ունի երեք փեղկ կամ թերթիկ, մինչդեռ պոպուլայցիայի 1–2%-ի շրջանում դիտվում է աորտալ փականի երկու փեղկերի բնածին առկայություն ։ Աորտալ փականը սրտում առկա վերջին գոյացությունն է, որով անցնում է արյունը մեծ շրջանառություն անցնելիս։
Կառուցվածքը
Աորտալ փականը նորմայում ունի երեք փեղկ ։ Փեղկերը կարող են անվանվել ձախ պսակային, աջ պսակային և ոչ պսակային ։ Որոշ աղբյուրներում դրանք անվանվում են նաև՝ որպես ձախ, աջ և հետին փեղկեր ։ Անատոմիայում ավանդաբար դրանք անվանվում են ձախ հետին (դրան կից աորտայից սկիզբ է առնում ձախ կորոնար զարկերակը), առաջային (դրան կից աորտայից սկիզբ է առնում աջ կորոնար զարկերակը) և աջ հետին ։
Երեք փեղկերը փակ վիճակում սահմանափակում են աորտայի սինուսը կամ վալսալվայի սինուսը, որկտեղից էլ սկիզբ են առնում սրտի աջ և ձախ պսակաձև զարկերակները։ Սինուսների չափը լայնական կտրվածքում գերազանցում է ձախ փորոքի արտատար ուղուն և վերել աորտային։ Սինուսները անցնում են վերել աորտայի սինոտուբուլյար միացման հատվածում։ Աորտալ փականը տեղակայված է թոքային զարկերակի փականից հետ, և առաջային երկու փեղկերն իրար միացնող կոմիսուրան կամ կպումն ուղղված է դեպի թոքային զարկերակի փականը։ Վերջիններս սինուսների հենց այն մակարդակն են, որտեղից սկիզբ են առնում կորոնար զարկերակները։ Բնածին հիվանդություն հանդիսացող խոշոր զարկերակների տրանսպոզիցիայի դեպքում այս երկու փականները փոխված են տեղերով, իսկ կորոնար զարկերակների սինուսները գտնվում են թոքային զարկերակի փականի տեղում։
<<Կիսալուսնաձև>> անվանումը փականները ստացել են դրանց փեղկերի գրեթե կիսալուսնաձև լինելու հետևանքով ։
Ֆունկցիան
Երբ ձախ փորոքը կծկվում է (սիստոլա), դրանում ճնշումը բարձրանում է։ Երբ ձախ փորոքում ճնշումն աճում է այնքան, որ գերազանցում է աորտայում առկա ճնշմանը՝ աորտալ փականը բացվում է և արյունը ձախ փորոքից մղվում է դեպի աորտա։ Երբ փորոքի սիստոլան ավարտվում է, փորոքներում ճնշումը արագ կերպով նվազում է։ Երբ ձախ փորոքում ճնշումը նվազում է, հոսքի ուժը փակում է փականը։ Աորտալ փականի փակումը առաջացնում է սրտի երկրորդ տոնի (S2) աորտալ (A2) կոմպոնենտը։
Անբավարարություն
Աորտալ փականի փակումը հնարավորություն է տալիս պահպանել բարձր ճնշումը համակարգային շրջանառությունում, մինչդեռ ձախ փորոքում ստեղծված է ցածր ճնշում և այն լցվում է փոքր շրջանառությունից հետ վերադարձող արյամբ։ Որտալ փականի փակման ֆունկցիայի կտրուկ կորուստը հանգեցնում է սուր աորտալ անբավարարության առաջացմանը և արյան նորմալ դիաստոլիկ ճնշման կորստին հանգեցնելով լայն պուլսային ճնշման առաջացմանը։ Էնդոկարդը արյունամատակարարվում է դիաստոլայի ընթացքում և սուր աորտալ անբավարարության առաջացումը հանգեցնում է սրտի արյունամատակարարման նվազեցմանը։ Այս վիճակը կարող է հանգեցնել սրտային անբավարարության և թոքերի այտուցի առաջացմանը։
Աորտալ փականի փակման ֆունկցիայի աստիճանական վատացումը հանգեցնում է քրոնիկ աորտալ անբավարարության զարգացմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս սրտին կոմպենսացնել այդ վիճակը, ի տարբերություն սուր անբավարարության։ Այդ կոմպենսացիայի հետևանքով առաջանում սրտամկանի գերաճ։
Ստենոզ
Աորտալ փականի անբավարար բացումը, որը սովորաբար հետևանք է փականի կրակալման, հանգեցնում է փականի շրջանում հոսքի բարձր արագությունների և ճնշման մեծ գրադիենտի առաջացմանը։ Աորտալ ստենոզի ախտորոշումը հիմնվում է այդ գրադիենտի չափման վրա։ Այս վիճակը նույնպես հանգեցնում է ձախ փորոքի գերաճի առաջացմանը։
Կլինիկական նշանակությունը
Աորտալ փականի նորմալ ֆունկցիան ապահովում է նորմալ ֆիզիոլոգիան, իսկ աորտալ փականի դիսֆունկցիան հանգեցնում է ձախ փորոքի գերաճի և սրտային անբավարարության առաջացմանը։ Աորտալ փականի դիսֆունցիան հաճախ դրսևորվում է սրտային անբավարարության ոչ սպեցիֆիկ ախտանշաններով, ինչպիսիք են՝ ընդհանուր թուլությունը, ուժ չունենալու զգացումը և ֆիզիկական լարման ժամանակ առաջացող շնչահեղձությունը։ Աորտալ փականի անբավարարության առաջացման հաճախ հանդիպող պատճառ է աորտայի վազոդիլատացիան, նախորդող ռևմատիկ տենդը, ինֆեկցիոն էնդոկարդիտը, աորտալ փականի դեգեներացիան և Մարֆանի համախտանիշը։ Աորտալ փականի ստենոզը նույնպես կարող է առաջանալ ռևմատիկ տենդի կամ աորտալ փականի դեգեներատիվ կրակալման հետևանքով ։ Սրտի բնածին ամենահաճախ հանդիպող արատը երկփեղկ (բիկուսպիդ) աորտալ փականի առկայությունն է (երկու փեղկերը միաձուլված են)։ Երկփեղկ աորտալ փական կարող է դիտվել նաև Թերների համախտանիշի ժամանակ՝ որպես դրա ախտանշաններից մեկը։
Ախտորոշումից հետո առկա է հետագա հնարավոր գործողությունների երկու տարբերակ՝ աորտալ փականի վերականգնում և աորտալ փականի փոխարինում։
Աորտալ փականի վերականգնում
Աորտալ փականի վերագանգնումը կամ աորտալ փականի ռեկոնստրուկցիան ենթադրում է նատիվ աորտալ դիսֆունկցիոնալ փականի թե՛ կառուցվածքի և թե՛ ֆունցիայի վերականգնում։ Առավել հաճախ այն իրականացվում է աորտալ փականի անբավարարության ժամանակ առաջացող արյան հետհոսքի կապակցությամբ։ Այն կարող է նաև անհրաժեշտ լինել իրականացնել աորտայի անևրիզմայի և ավելի հազվադեպ բնածին աորտալ  ստենոզի բուժման ժամանակ ։
Աորտալ փականի փոխարինում
Աորտալ փականի փոխարինումը ենթադրում է նատիվ աորտալ փականի փոխարինում պրոթեզային փականով։ Ավանդաբար, այն իրականացվում է բաց վիրահատության միջոցով, սակայն այժմ այն հնարավոր է նաև իրականացնել մեկ այլ՝ պակաս ինվազիվ մեթոդով, որը կոչվում է աորտալ փականի տրանսկաթետերային փոխարիում կամ աորտալ փականի տրանսկաթետերային իմպլանտացիա (TAVI transcatheter aortic valve implantation), որի ժամանակ աորտալ փականը անցկացվում է կաթետերի միջոցով ։ Այս երկու մեթոդների միջև ընտրությունը հաճախ իրականացվում է համեմատելով բաց վիրահատության հետ կապված ռիսկերը մեկ այլ բաց սրտային վիրահատության իրականացման ցուցումների առկայության հետ, օրինակ՝ աորտոկորոնար շունտավորում, այլ փականի վիրահատություն։ Բենթալի միջամտությունը վիրահատական եղանակ է, որը ենթադրում է աորտալ փականի, աորտայի արմատի և վերել աորտայի փոխարիունում մեկ վիրահատության ընթացքում։
Առկա է սրտի արհեստական փականների երկու հիմնական տեսակ՝ մեխանիկական և հյուսվածքային։
Առկա են հյուսվածքային փականների կենդանական ծագման այլ տարբերակներ։ Որոշ դեպքերում, որպես փոխարինող, մարդու աորտալ փական կարող է կիրառվել։ Դրանք կոչվում են հոմոտրանսպլանտանտներ։ Հոմոտրանսպլանտանտ փականների դիմացկունությունը հավանաբար նույնն է վայրի խոզերից վերցրած փականների հետ համեմատած։ Աորտալ փականի փոխարինման մեկ այլ տարբերակ է Ռոսսի միջամտությունը, որի ժամանակ օգտագործվում է թոքային զարկերակի փականը՝ որպես աուտոտրանսպլանտանտ։ Այսինքն վիրահատության ընթացքում աորտալ փականը հեռացվում է և փոխարինվում թոքային զարկերակի փականով։ Այնուհետև թոային զարկերակի փականը փոխարինվում է հոմոտրանսպլանտանտով կամ փականային պրոթեզով։
Առաջին անգամ աորտալ փականի մինիմալ ինվազիվ վիրահատությունը իրականացվել է Քլիվլենդի կլինիկայում 1996թ․-ին։
Էնդոկարդիտ
Էնդոկարդիտը բորբոքային հիվանդություն է, որը հաճախ հանգեցնում է սրտի փականների վրա վեգետացիաների առաջացմանը։ Այն կարող է ախտահարել աորտալ փականը, սակայն վերջինս չի հանդիսանում տեղակայման ամենահավանական թիրախը։
Գնահատումը
Աորտալ փականի գնահատումը կարող է իրականացվել մի քանի մեթոդներով։ Ստեթոսկոպի միջոցով իրականացվող աուսկուլացիան արագ և հասանելի միջոց է։ Այն կազմում է սրտի երկրորդ տոնի աորտալ (A2) կոմպոնենտը և փոխվում է ներշնչման ժամանակ (առաջանում է սրտի երկրորդ տոնի երկատում)։ Գործիքային հետազոտություններից իրականացվում է տրանսթորակալ էխոսրտագրություն, քանի որ այն տեղեկատու և ոչ ինվազիվ մեթոդ է։ Վերջինիս ընթացքում կարող է գնահատվել աորտալ փականի ստենոզի կամ անբավարարության աստիճանը։ Տրանսէզոֆագեալ էխոսրտագրությունը հազվադեպ է կիրառվում աորտալ փականի ստենոզը և/կամ անբավարարությունը գնահատելու համար, քանի որ աորտալ փականի տեսանելության անկյունը ոչ օպտիմալ է (այս դեպքում առավել լավ տեսանելի է տրանսգաստրիկ պատուհանից)։ Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան և կոմպյուտերային տոմոգրաֆիան նույնպես կարող են կիրառվել աորտալ փականը գնահատելու համար, սակայն նշանակալիորեն ավելի հազվադեպ քան տրանսթորակալ էխոսրտագրությունը։
Աորտալ փականը գնահատելիս հաճախ որոշվող ցուցանիշներ են՝ փականով արյան հոսքի մաքսիմալ արագությունը, փականի բացման մակերեսը, կալցիֆիկացիան, մորֆոլոգիան՝ եռփեղկ, երկփեղկ, միափեղկ և փականի չափը՝ օղի, սինուսների, սինոտուբուլյար միացման հատվածներում։
Աորտալ փականի շրջանում ինվազիվ մեթոդով չափումներ հնարավոր է իրականացնել սրտի կաթետերիզացիայի միջոցով, որի ընթացքում կարող է որոշվել ճնշումը ձախ փորոքում և աորտայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրտ-անոթային համակարգ Կատեգորիա:Անատոմիա Կատեգորիա:Սրտաբանություն
Կառլոս Մեծի դրամական բարեփոխումներ
Կառլոս Մեծի դրամական բարեփոխումներ, օրենսդրական մի շարք ակտեր, որոնք վերաբերում են Կառլոս Մեծի (768-814) թագավորության օրոք հատված մետաղադրամներին։ Բարեփոխումը հանգեցրեց միջնադարյան Արևմտյան Եվրոպայում նոր դրամային համակարգի ձևավորմանը։ Դրա էությունը կայանում էր փողերի թողարկման գործընթացի կենտրոնացման մեջ։ Հիմնական մետաղադրամը դարձավ դինարը, որը կազմում էր արծաթի 1 ⁄ 240 մասը՝ կշռելով 407-408 գրամ։ 12 դինարը կազմել է մեկ շիլինգ, 20 շիլինգը` 1 ֆունտ։ Շիլինգն ու ֆունտը համարվում էին հաշվարկային միավորներ։ Կառլոս Մեծի օրոք այս անվանումով իրական մետաղադրամներ չհատվեցին։ Բարեփոխումները մեծ նշանակություն ունեցան Արևմտյան Եվրոպայում փողերի շրջանառության համար։ Երեք դրամական միավորից բաղկացած համակարգը՝ 240:20:1 հարաբերակցությունով, ներդրվեց Անգլիայում և գոյություն ունեցավ մինչև 1971 թվականը։ Նմանատիպ համակարգեր գործել են գերմանական և իտալական մի շարք պետություններում, ինչպես նաև Հին Հունաստանում
Նախապայմաններ
476 թվականին Հռոմեական կայսրության անկումն ու, հետագայում, ժողովուրդների մեծ գաղթը հանգեցրեցին դրամաշրջանառության դեֆորմացմանը։ Ֆրանկական թագավորությունում այդ երևույթը կարգավորելու համար Պիպին Կարճահասակի թագավորության օրոք՝ 754-755 թվականներին, ընդունվեց Վերնոնի հրամանագիրը, որի համաձայն 1 ֆունտն սկսեց բաժանվել 22 շիլլինգի, նախկին 25-ի փոխարեն ։ Բացի այդ արգելվեց մետաղադրամների անվերահսկելի հատումը, իսկ մասնավոր դրամատները փակվեցին։ Թագավորը պետության տարածքում դարձավ դրամաշրջանառության միակ սեփականատերը (դրամը շրջանառության մեջ դնելու իրավունք ունեցողը) ։
Բարեփումների էություն
781 թվականին կայսրության գլխավոր մետաղադրամը՝ դինարը, դարձավ զգալիորեն ավելի ծանր։ Նոր օրենքով սահմանվել էր նոր դրամային համակարգ, որի համաձայն 1 ֆունտը բաժանվում էր 20 շիլլինգի, որոնցից յուրաքանչյուրն էլ իր հերթին բաժանվում էր 12 դինարների։ Այդպիսով 1 ֆունտ արծաթը կարելի էր մասնատել 240 դինարների ։ Սահմանվել էր նաև 1 ֆունտի քաշի նորման։ Քաշի միավորը, որը հավասար էր 407-408 գրամի. ստացավ Կառոլինգյան ֆունտ անվանումը և հենց այդ դարձավ պետության արժույթի շրջանառության հիմքը։
Կառավարության վերահսկողության ուժեղացումը դրամահատման գործընթացի վրա հանգեցրեց մետաղադրամական մասնավոր մի շարք հատվածների փակմանը։ Կառլոս Մեծի օրոք աշխատում էին 34 դրամատներ, որոնցից 22-ը գտնվում են ներկայիս Ֆրանսիայի տարածքում, իսկ 3-ը` Գերմանիայում (Թրիերում, Մայնցում եւ Քյոլնում)  :
Անմիջական հետևանքներ
Կառլոս Մեծի դրամական բարեփոխումը հանգեցրեց մոնետոլիզմի՝ թագավորի վերահսկողությամբ։ Մեկ ֆունտ մաքուր արծաթից hատվում էր 240 մետաղադրամ և մեկ դինարի կշիռը պետք է լիներ իդեալականորեն 1.7 գրամ։ Այդ ժամանակի մետաղադրամների թողարկման տեխնոլոգիան թույլ չէր տալիս իրականացնել ճշգրիտ քաշով մետաղադրամների զանգվածային արտադրություն։ Այդ ժամանակահատվածի մետաղադրամների մեծ մասը կշռում էր 1.3-1.8 գրամ։ Նման լայն փոփոխություններով գործել է Գրեշամի օրենքը, որի դասական ձևակերպումը հետևյալն է. «Ամենավատ փողը դուրս է մղում լավագույններին շրջանառությունից»։ Ավելի ծանր մետաղադրամները հանվել են շրջանառությունից։ Արդյունքում, շրջանառվող 240 դինարները, չնայած որ պետք է կշռեին 1 ֆունտ, իրականում շատ ավելի քիչ էին կշռում։ Ի հայտ եկան հաշվարկային և քաշային ֆունտ հասկացությունները։ Հաշվարկային ֆունտը համապատասխանում էր 240 մետաղադրամի, քաշայինը` մետաղադրամների քանակի ընդհանուր քաշին ։
Դրամական բարեփոխումը, չնայած որ ուղղված էր դրամաշրջանառության կարգավորմանը, հանգեցրեց «անվանական» և «իրական» արժեքների ձեւավորմանը, որոնք դրամական միավորների առումով չէին համապատասխանում միմյանց ։
Ազդեցությունը համաշխարհային դրամական շրջանառության վրա
Նոր դինարները շուտով դարձան Արևմտյան Եվրոպայի ամենապահանջված մետաղադրամները։ Սկզբում շիլլինգները եւ ֆունտերը համարվում էին միայն հաշվարկվող միավորներ։ Հետագայում, քանի որ մետաղադրամները վատթարանում էին, արծաթի պարունակությունը դինարներում աստիճանաբար նվազում էր։ Երեք դրամական միավորի համակարգը՝ (240:20:1) հարաբերակցությունով, ներդրվեց Անգլիայում։ Մինչև 1971 թվականը 240 պենսը կազմում էր 20 շիլլինգ կամ 1 ֆունտ ստերլինգ։ Ֆրանսիայում, մինչև 1795 թվականը, 240 դենը կազմում էր 20 սյու կամ 1 լիվր։ Նմանատիպ համակարգեր օգտագործվում էին իտալական և գերմանական մի շարք պետություններում։ Գերմանական պետություններում, դինարներն ստացան պֆեննինգ անվանումը։ 12 պֆեննինգը կազվում էր 1 շիլլինգ (սոլիդ)։ Օրինակ, Բրեմենում, ինչպես գերմանական միջնադարյան մյուս պետություններում, 1 ֆունտ արծաթը կազմված էր 20 շիլլինգից կամ 240 պֆեննինգից։ Համակարգը գոյություն է ունեցել մինչև XIV դարի կեսերը ։
Կառլոս Մեծի օրոք դրամական համակարգը Մեծ Բրիտանիայի միջոցով հասավ երկրագնդի այնպիսի հատվածներ, որոնց մասին 9-րդ դարում Ֆրանկական կայսրությունում անգամ չէին էլ ենթադրվում։ Այս համակարգը՝ 240 պենս = 20 շիլլինգ = 1 ֆունտ, ընդունվեց բրիտանական մի շարք գաղութների կողմից։ Մի շարք երկրներում այն գոյություն է ունեցել նույնիսկ բրիտանական իշխանությունից անկախանալուց հետո։ Ավստրալիայում Կառոլինգյան դրամական համակարգը գոյություն ունեցավ մինչև 1966 թվականը, իսկ Նիգերիայում՝ 1973 թվականը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կառլոս Մեծ Կատեգորիա:Դրամական օրենքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Իտալիայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մետաղադրամներ
Կոուլուն
Ցզյուլուն, նաև Կոուլուն (Kowloon, բառացի «Ինը վիշապներ»), Հոնկոնգի քաղաքային գոտու թերակղզային հատվածը (չներառելով Նոր Տարածքները)։ Կազմված է Ցզյուլուն թերակղզուց և Նոր Ցզյուլունից։ Ցզյուլունի արևելյան սահմանը անցնում է Լեյումուն նեղուցով, արևմտյանը՝ Մեյֆուսանչհյունով և Սթոունկատտերզ կղզով, հյուսիսայինը՝ Տեյտա բուրգով և Առյուծի քարով, հարավայինը՝ Վիկտորիա ծոցով։ Ցզյուլունի բnակչությունը  (2006 թ․ տվյալներ) 2 019 533 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 43 հազ մարդ/կմ² է։ Թերակղզու տարածքը մոտ 47 կմ² է։ Հոնկոնգ կղզու հետ նրա բնակչությունը կազմում է Հոնկոնգի հատուկ վարչական շրջանի բնակչության 47%-ը։
Վարչական բաժանում
Թերակղզում տեղակայված շրջաններ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոնկոնգ Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Զալիվնոյ (Տացինսկի շրջան)
Զալիվնոյ (Заливной), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանում։ Մտնում է Սկոսիրսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 63 մարդ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Զապսելիե (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)
Զապսելիե (Запсілля), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զապսելիե գյուղում բնակվում էր 146 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,415 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 351,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մզիան
Մզիան (მზიანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում, Օզուրգեթ քաղաքից 20 կմ հեռավորության վրա։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 160 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օզուրգեթից հեռու է 20 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմել է 263 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով ։
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Ուստ Պադուն
Ուստ Պադուն (Усть-Падун), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տիխտա գետի աջ ափին՝ 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ռոջեր Էբերթ
Ռոջեր Ժոզեֆ Էբերթ (Roger Joseph Ebert, ), ամերիկացի կինոքննադատ և հաղորդավար։ Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր է։ Ավելի քան 15 գրքերի հեղինակ։
Կենսագրություն
Ռոջեր Էբերթը ծնվել է 1942 թվականի հունիսի 18-ին, ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Էրբանե քաղաքում՝ հաշվապահի և էլեկտրատեխնիկ Վալտերի Էբերթի ընտանիքում։ Իր պրոֆեսիոնալ կարիերան որպես կինոքննադատ Ռոջերը սկսել է 1967 թվականից, երբ աշխատում էր «Chicago Sun-Times» թերթում։ 1969 թվականին, «Կենդանի մեռյալների գիշեր» ֆիլմի համար իր գրած գրախոսությունը հրապարալվել է ամերիկյան ամենահայտնի ամսագրերից «Reader's Digest»-ում։
1976 թվականին Ռոջերը և Ջին Սիսքելը Չիկագոյում սկսեցին հաղորդել «Sneak Previews» հեռուստաշոուն։ 1978 թվականից շոուն հեռարձակվում է ազգային մասշտաբով։ 1982 թվականից նրանք սկսում են հաղորդել «At the Movies» շոուն, իսկ ավելի ուշ՝ «Siskel & Ebert & The Movies» շոուն։ 1999 թվականին՝ Սիսքելի մահվանից հետո, շոուն հեռարձակվում է «Roger Ebert & the Movies» անվան տակ, իսկ 2000 թվականից՝ Ռիչարդ Ռոուպերի գալուց հետո, հեռարձակվում է «Ebert & Roeper» անվան տակ։
Էբերթը DVD-ով հրապարակել է աուդիոմեկնաբանություններ «Քաղաքացի Քեյնը», «Կասաբլանկա», «Խավար քաղաքը», «Լողացող խոտ» ֆիլմերի մասին։ Նա գրել է «Տիկնիկների հովտի սահմաններից դուրս» ֆիլմի սցենարը։
«Օսկար» կինոմրցանակի հանձնման օրը Ռոջերը և Ռոուպերը ավանդաբար հատնվեցին «An Evening at the Academy Awards: The Arrivals» և «An Evening at the Academy Awards: the Winners» շոուներում, որոնք տեղի էին ունենում մրցանակաբաշխությունից հետո։
2005 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում ստացել է աստղ, որի արարողությանը ներկա է գտնվել Ռոջերի սիրելի ռեժիսոր Վեներ Հերցոգը։ Forbes ամսագիրը 2007 թվականին Էբերտին ճանաչել է ժամանակակից աշխարհի ամենաազդեցիկ ամերիկացի կինոքննադատը ։
Անձնական կյանք
1992 թվականին, Էբերթը, 50 տարեկան հասակում ամուսանցել է Չեզ Հեմմել-Սմիթի հետ։ Իր հուշերում նա գրել է, որ երբեք չէր ամուսնանա մինչ իր մոր մահանալը, քանի որ վախենում էր հիասթափեցնել նրան։
Ռոջերը «Անանուն հարբեցողներ» հասարակության անդամ է, և թողել է խմելը միայն 1979 թվականին։ Այս թեմայով նա մի քանի գրառում է գրել իր բլոգում։ Էբերթը լավ հարաբերությունների մեջ էր ամերիկուհի հայտնի դերասան Օփրա Ուինֆրիի հետ, ով պնդում է, որ հենց ինքն է համոզել է նրան սկսել «Օփրա Ուինֆրիի շոու» հաղորդումը ։ Ռոջերի մտերիմ ընկերն էր քննադատ և պատմաբան Լեոնարդ Մալտինը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոքննադատներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Քեյփթաունի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Վալտեր Օյքեն
Վալտեր Օյքեն (Walter Eucken, ), գերմանացի տնտեսագետ, նեոլիբերալիզմի ֆրայբուրգյան դպրոցի ներկայացուցիչ։ ORDO տարեգրքի հիմնադիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1891 թվականի հունվարի 17-ին, Գերմանիայի համալսարանական Ենա քաղաքում, գրականության բնագավառում 1908 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, փիլիսոփա Ռուդոլֆ Օյքենի (1846–1926) ընտանիքում ։ Մայրը՝ Իրենը (1863–1941), նկարչուհի էր, եղբայրը՝ Առնոլդը, քիմիկոս-ֆիզիկոս ։ Նրանց ընտանեկան վիլլայում հաճախ են հյուրընկալվել բանաստեղծ Շտեֆան Գեորգեն, գրող Հուգո ֆոն Հոֆմանսթալը, նկարիչներ Էռնստ Լյուդվիգ Կիրխները, Էդվարդ Մունկը, Ֆերդինանդ Հոդլերը և ճանաչված այլ անձինք ։
Վալտեր Օյքենը տնտեսագիտություն է ուսումնասիրել Քիլի, Ենայի, Բոննի համալսարաններում, 1914 թվականին Բոննում հաջողությամբ պաշտպանել է Verbandsbildung in der Seeschifffahrt թեմայով իր պատրաստած ատենախոսությունը և ստացել փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան : Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին սպայական կոչումով մասնակցել է մարտական գործողությունների թե՛ արևելյան և թե՛ արևմտյան ռազմաճակատում ։ 1921 թվականին՝ որպես դասախոս, աշխատանքի է անցել Բեռլինի համալսարանում ։ 1921-1924 թվականներին միաժամանակ կատարել է տեքստիլ արդյունաբերության կայսերական միության առևտրային տնօրենի տեղակալի պարտականությունները։ 1925-1927 թթ. դասավանդել է Տյուբինգենի համալսարանում։ 1927 թվականին տեղափոխվել է Ֆրայբուրգ, որի համալսարանում որպես պրոֆեսոր պաշտոնավարել է մինչև իր մահը։ Նրա ծանոթների շրջանակը ներառել է նկարիչեր Ավգուստ Մակեին, Էռնստ Լյուդվիգ Կիրխներին, կոմպոզիտոր Մաքս Ռեգերին, բնագետներ Հերման Շտաուդինգերին, Վերներ Հայզենբերգին, գրող Ռիկարդա Հուխին, փիլիսոփա Կարլ Պոպպերին և այլ անվանի անձանց ։ Գիտական գործունեության ասպարեզում առանձնահատուկ դեր է խաղացել նրա մտերմությունը Էդմունդ Հուսեռլի հետ։
Օյքենն ամուսնացել է Էդիտ Էրդսիկի հետ, որը հրեական ծագում ուներ։ 1933 թվականին, երբ Գերմանիայում իշխանության գլուխ են անցել նացիստները, Ֆրայբուրգում նույնպես հալածանքներ են սանձազերծվել հրեաների նկատմամբ, և դրանցից տուժել է նաև Օյքենների ընտանիքը ։
1948 թվականից Վալտեր Օյքենը եղել է Բիզոնիայի տնտեսական վարչության, այնուհետև՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարության գիտական խորհրդի անդամ։
Վալտեր Օյքենի ստեղծագործական գործունեության ուսումնասիրությամբ և գաղափարների զարգացմամբ զբաղվում է Ֆրայբուրգում հատուկ այդ նպատակով բացված ու մինչև օրս արդյունավետորեն գործող և նրա անունը կրող գիտահետազոտական ինստիտուտը։
Տեսությունը
Օյքենի օրդոլիբերալիզմը, որ նեոլիբերալիզմի (նոր ազատականության) գերմանական յուրատեսակ տարբերակն է, պնդում է, որ բարգավաճման հասնելու նպատակով պետությունը պետք է քաղաքական հիմք ապահովի տնտեսական ազատության համար։ Ի հակադրություն չմիջամտելու քաղաքականության՝ laissez-faire-ի, որը 1930-ական թվականներին հանգեցրել էր կարտելների ստեղծման ու իշխանության չափից ավելի կենտրոնացման, օրդոլիբերալիզմն ուղղված է առանձին անհատների, ընկերությունների, ընկերակցությունների տնտեսական իշխանության սահմանափակմանը։ Դրան հասնելու նպատակով ստեղծվում են իրավական ու ինստիտուցիոնալ հիմքեր, ներառյալ մասնավոր սեփականության պաշտպանությունը, շուկաներ ազատ մուտք գործելու հավասար հնարավորությունների ստեղծումը, մասնավոր գործարքների իրականացման, փողա-վարկային կայունության ապահովումը։ Ընդ որում՝ պետությունը միևնույն ժամանակ պետք է ձեռնպահ մնա տնտեսական ամենօրյա գործընթացներին միջամտելու, դրանք կառավարելու փորձերից, ինչը տեղի է ունենում կենտրոնացված, պլանավորված տնտեսություններում, և պիտի ապահովի լավ գործող մրցակցային կարգ՝ Ordnung, որի պայմաններում մասնավոր ագենտները կարող են գործել առանց պետության ազդեցության հաճախակի դրսևորման ։ Օրդոլիբերալիզմի գաղափարն առաջին անգամ առաջ է քաշվել 1937 թվականին Ordnung der Wirtschaft պարբերականում, որը հրատարակում էին Վալտեր Օյքենը, Ֆրանց Բյոմը և Հանս Գրոսման-Դոերթը։ 1948 թվականից այդ տեսությունը հետագա զարգացում է ստացել ORDO տնտեսագիտական տարեգրքում։
Օյքենի գլուխգործոցը համարվում է «Ազգային տնտեսության հիմունքներ» (Die Grundlagen der Nationalökonomie, 1939, 1950) աշխատությունը, որը թարգմանվել է մի շարք լեզուներով և բազմիցս վերահրատարակվել ։ Նրա մեկ այլ նշանավոր աշխատություն՝ «Տնտեսական քաղաքականության հիմունքներ» խորագրով, լույս է ընծայվել հեղինակի վախճանվելուց հետո (1952, 1955)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ենայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ
Տալվարդա
Տալվարդա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Գենջ գյուղաքաղաքից 30 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Գյունեկ գետի ձախակողմյան վտակ Դավադունի ձախ կողմում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիլյասեկսմիր
Վիլյասեկսմիր (Villasexmir), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայի Կաստիլիա ի Լեոն ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 14.16 կմ2, բնակչությունը՝ 103 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 33 կմ հեռավորության վրա։
Անսփոփ վիշտ
«Անսփոփ վիշտ» (Неутешное горе), ռուս գեղանկարիչ, ռուսական դեմոկրատական գեղարվեստական շարժման գաղափարական առաջնորդ Իվան Կրամսկոյի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1884 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 228 × 141 սմ  ։
Այսօր «Անսփոփ վիշտ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։
Պատմություն
«Անսփոփ վիշտ» ստեղծագործությունը Իվան Կրամսկոյը նկարել է, երբ անձնական ողբերգություն էր ապրում. 1876 թվականին մահացել էր նրա կրտսեր որդին՝ Մարկը և այդ տպավորությունների ծնունդ է այս կտավը ։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1884 թվականին։ Հեղինակը կտավի վրա աշխատել է ավելի քան չորս տարի։
Նկարագիր
«Անսփոփ վիշտ» նկարում պատկերված է սգացող կին՝ սև հանդերձանքով։ Կնոջը դիմագծերը նման են Կրամսկոյի կնոջը՝ Սոֆյա Նիկոլաևնային ։
Կրամսկոյը ստեղծել է նկարի մի քանի տարբերակ ։
Վերջնական՝ այս տարբերակում հեղինակը անասելի զուսպ է պատկերել մարդկային զգացմունքները։ Սևահանդերձ կինը պատկերված է ողջ հասակով։ Մի ձեռքով պահել և շուրթերին է մոտեցրել թաշկինակը, իսկ մյուս ձեռքը իջեցված է։ Աչքերը օտարացած են՝ լի անսահման վշտով ։ Կնոջ կողքին ծաղիկներով զարդարված մանկական դագաղն է պատկերված։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1884 նկարներ Կատեգորիա:Իվան Կրամսկոյի նկարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կորնյուշկովո
Կորնյուշկովո (Корнюшково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Զարուբին (Տացինսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջեսիկա Ռեյն
Ջեսիկա Ռեյն  (Jessica Raine, ծնված անունը՝ Ջեսիկա Հելեն Լոյդ ), թատրոնի և հեռուստատեսության բրիտանացի դերասանուհի, առավել հայտնի է «Զանգահարեք մանկաբարձուհուն» սերիալում խաղացած բուժքույր Ջենի դերով։ Նա մասնակցել է բազմասերիանոց «Դոկտոր Ով», «Գայլերի սրահ», «Ֆորտիտյուդ», «Հանցագործության գործընկերներ» նախագծերում և «Արկածներ տարածության ու ժամանակի մեջ» վավերագրական դրամայում։
Վաղ կյանք և կրթություն
Ռեյնը ծնվել է Հերեֆորդշիր կոմսության Իրդիսլ քաղաքում, որտեղ ֆերմայում դաստիարակվել է հոր կողմից։ Նա ֆերմեր Ալան Լլոյդի և նրա կնոջ Սյուի, որը պատրաստվում էր դառնալ պարուհի, բայց հետո աշխատել է բուժքույր, երկու դստրերից կրտսերն է (Բեհեմ Հոլի Լլյոդի ընտանիքի ժառանգորդներից) ։ Ռեյնը կրթություն է ստացել Հերեֆորդշիր կոմսության Քինգթոն քաղաքում և 13 տարեկանում ցանկացել է դառնալ դերասանուհի, քանի որ հայրը մասնակցել է Իրդիսլի Փոքր թատրոնի սիրողական ներկայացումներին ։ 6-րդ դասարանում Հերեֆորդշիրի արհեստի քոլեջում սովորել է դերասանական վարպետություն և լուսանկարչություն , այնուհետև շարունակել է ուսումնասիրել դերասանական և մշակութային վարպետություն Բրիստոլի Արևմտյան Անգլիայի համալսարանում ։ Քանի որ ավարտելուց հետո Ռեյնին չեն ընդունել ոչ մի թատերական հաստատություն, նա տեղափոխվել է Թաիլանդ, որտեղ որպես երկրորդ առարկա դասավանդել է անգլերեն ։
Անձնական կյանք
2015 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Ռեյնը ամուսնացել է դերասան Թոմ Գուդման-Հիլի հետ, որին հանդիպել էր 2010 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Բերիեն շրջան (Միչիգան)
Բերիեն շրջան (Berrien County), ԱՄՆ Միչիգան նահանգի 83 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4,095 կմ² է, բնակչությունը՝ 156,813 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սենտ Ջոզեֆ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1829 թ.։
Կատեգորիա:Միչիգան նահանգի շրջաններ
Ռաստավիցա
Ռաստավիցա (Роставиця), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1605 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռաստավիցա գյուղում բնակվում էր 980 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2949 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 332,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1605 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պակսե
Պակսե (ປາກເຊ, «Սե գետի գետաբերանը»), քաղաք Լաոսում, Տյամպասակ նահանգի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 119 848 մարդ (2010 թվականի գնահատմամբ) ։
Պատմություն
1713-ից 1946 թվականներին քաղաքը եղել է Տյամպասակ թագավորության մայրաքաղաքը։ Միավորված Լաոսի թագավորությունում Տյամպասակի ընդգրկուկից հետո քաղաքը կորցրեց մայրաքաղաքի կարգավիճակը, սակայն մնաց որպես հարավային Լաոսի ոչ պաշտոնական մայրաքաղաք։
Տրանսպորտ
Քաղաքում կա միջազգային օդանավակայան, որտեղից կատարվում են չվերթներ դեպի Վիենտյան, Սիեմրեապ և Բանգկոկ։ Մեկոնգի կամուրջը Պակսեն կապում է Թաիլանդի Ուբոնրատչատհանի քաղաքին։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքում է գտնվում Տյամպասակի թագավորների նախկին պալատը, որն այժմ վերածվել է հյուրանոցի։ Այստեղ գտնվում է նաև Վան Լուանգ վանքը։ Քաղաքի հյուսիս-արևելքում գտնվում է Բոլավեն սարահարթը, որում գտնվում է ջրվեժների և սրճային տնկատափերի մեծամասնությունը։ Հարավում գտնվում է Վաթ Պհու հին վանքը, ինչպես նաև «Սի Ֆան Դոն» կղզիախումբը, որի կազմի մեջ են  մտնում շուրջ 4000 կղզիներ։
Թեքե (Խիզանի գավառ)
Թեքե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։ Գտնվում էր Խիզան գետի միջին հոսանքում, վերջինիս աջ վտակներից մեկի ափին ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բաբաևո (գյուղ, Միշկինսկի շրջան)
Բաբաևո (Бабаево, Бабай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 252 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վանավեսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կիպու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իվաշկովցի (գյուղ, Շառգորոդի շրջան)
Իվաշկովցի (Івашківці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1460 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Իվաշկովցի գյուղում բնակվում էր 1 543 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23,45 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 65,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1460 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Bound to You
«Bound to You», ամերիկացի երգչուհի Քրիստինա Ագիլերայի երգն է, որը «Ծաղրանկար» (Burlesque) ֆիլմի սաունդթրեքերից մեկն է։ Երգը թողարկվել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, RCA Records լեյբլի կողմից։ Երգը գրվել է Քրիստինա Ագիլերայի, Սամուել Դիքսոնի և ավստրալիացի երգչուհի-երգահան Սիա Ֆուրլերի կողմից։ 2010 թվականին «Bound to You» երգը առաջադրվել է Ոսկե Գլոբուս մրցանակաբաշխության «Լավագույն օրիգինալ երգ» անվանակարգում։
Երգի մասին
Երգի խոսքերի գրվել են Քրիստինա Ագիլերայի, ավտսրալացի երգչուհի-երգահան Սիա Ֆուրլերի և Սամուել Դիքսոնի կողմից, ով վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է։ Նրանք նախկինում նաև աշխատել են Քրիստինայի «Bionic» (2010) ալբոմի «You Lost Me» սինգլի վրա։ «Bound to You» երգը նաև «Burlesque: Original Motion Picture Soundtrack» ալբոմի այն 3 երգերից մեկն է, որի համահեղինակներից մեկը հենց Քրիստինան է։ Billboard-ի հետ հարցազրույցում երգչուհին նշել է որ «Bound to You» երգը ալբոմի իր ամենասիրելի երգն է ։ Երգը իր բովանդակությամբ մի երիտասարդ կնոջ մասին է, ով իր կյանքում առաջին անգամ սիրահարվել է։
Կենդանի կատարումներ
2010 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Քրիստինա Ագիլերան երգը առաջին անգամ կատարում է Բևերլի Հիլզ քաղաքում։ Նույն տարվա նոյեմբերի 18-ին նա նաև այն կատարում է The Jay Leno Show հեռուստածրագրի ժամանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քրիստինա Ագիլերայի երգեր
Մկանուռուցք
Մկանուռուցք, միոմա, մկանային հյուսվածքի բարորակ ուռուցք։ Զարգանում է արգանդի, ստամոքսի, աղիքների, մաշկի հարթ մկանունքից (լեյոմիոմա), կմախքի միջաձիգ զոլավոր մկանունքից կամ սրտամկանից (ռաբդոմիոմա)։ Մկանաթելերի հետ սովորաբար լինում է նաև շարակցական հյուսվածք, և ուռուցքը տվյալ դեպքում անվանում են ֆիբրոմիոմա։ Առավել հաճախ հանդիպում է արգանդի մկանուռուցք (ֆիբրոմիոմաներ)։ Լինում է տարբեր մեծության և ձևի հանգույցների տեսքով, երբեմն կշիռը կարող է հասնել մի քանի կգ։ Առաջացման պատճառներ կարող են դառնալ ձվարանների հորմոնային խանգարումները (առավել հաճախ 30 տարեկանից հետո)։
Ախտանշաններ
Երկարատև արգանդային արյունահոսություն, սակավարյունություն, միզապարկի, փոքր կոնքի արյան անոթների և նյարդերի ճնշվածություն։ Ուռուցքի աճումը շարունակվում է մինչև դաշտանային ցիկլի դադարումը (50-55 տարեկան)։ Ուռուցքի հայտնաբերման դեպքում անհրաժեշտ է բժշկի հսկողություն և զննումներ տարեկան 3-4 անգամ։
Բուժում
Պահպանողական, անհրաժեշտության դեպքում՝ վիրաբուժական միջամտություն։
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Ֆիլիպ Դանֆորտ Առմոր
Ֆիլիպ Դանֆորտ Առմոր (Philip Danforth Armour, ), ամերիկացի գործարար և գյուտարար, Չիկագոյի «Armour & Company» մսի վերամշակման ընկերության հիմնադիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Ստոկբրիջ քաղաքում, անգլիական և շոտլանդական արմատներ ունեցող մի ընտանիքում, որի նախնիները հանգրվանել են Ամերիկայում մայրցամաքի գաղութացումից առաջ։ 8 երեխաներից մեկն էր, մեծացել է ագարակում։