cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աննա Օռլովա-Չեսմենսկայա
Հոր մահը և հոգևոր որոնումների սկիզբ
Սպասո-Յակովլևսկի վանքը դարձել է առաջին ապաստանը, որտեղ Աննան սկսել է նվիրատվություններ ուղարկել, ինչը չի դադարել իր հոգևոր հոր մահով։ Ընդհանուր առմամբ նա վանքին նվիրաբերել է մոտ 300000 ռուբլի ։ Նրա հաշվին ձմեռային պատարագ մատուցելու համար կառուցվել է Սուրբ Իակով Ռոստովսկու տաք քարե եկեղեցին, իսկ Սուրբ Իակովի մասունքների վրա նա կանգնեցրել է նոր արծաթե տապանակ։ 1840-ական թվականներին նա միջոցներ է նվիրաբերել Սուրբ Աննայի սաղմնավորման եկեղեցու գեղանկարների վերանորոգման և նրա գահի արծաթե շրջանակի պատրաստման համար։ Բազմիցս նվիրատվություններ է արել զգեստների, սրբապատկերների մետաղե դրվագների, պատարագի ճոխ զարդարված գրքերի և այլնի տեսքով։ Կոմսուհի Աննա Օռլովա-Չեսմենսկայան դարձել է 1812 թվականի Հայրենական պատերազմում մոսկովյան աշխարհազորի գլխավոր հովանավորներից մեկը։ Նա հարյուր հազար ռուբլի է նվիրաբերել աշխարհազորի ստեղծման համար հոգաբարձուների խորհրդի տոմսերով, համազգեստ է տրամադրել և զինել 18 գյուղացիներին, ովքեր ընդգրկված էին ժողովրդական աշխարհազորի 7-րդ հետևակային գնդում, ինչպես նաև նվիրաբերել է 4300 հրացան, 4000 նիզակներ, 300 սվիններ, 500 սակրավորի տապարներ, 4000 սաղավարտ, 40 փութ կապար, 20 փութ վառոդ և 160,000 կայծքար ։
Չնայած կրոնականության դրսևորումներին, Աննան չի լքել աշխարհիկ կյանքը։ 1817 թվականին նրան շնորհվել է կամեր ֆրեյլինի կոչում, կայսր Ալեքսանդր I-ը նրան է նվիրել կայսրուհի Էլիզաբեթ Ալեքսեևնայի դիմանկարը, իսկ Նիկոլայ I-ի թագադրման ժամանակ կոմսուհին ստացել է Սուրբ Եկատերինայի Փոքր Խաչի շքանշան, 1828 թվականին Աննա Օռլովան ուղեկցել է կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային Ռուսաստանում և արտասահմանում կատարած ճանապարհորդության ընթացքում ։ Կայսրուհին շատ բարեհաճ է տրամադրված եղել նրա հանդեպ հենց Ռուսաստան գալուց հետո և նրան անվանել է ռուս ազնվականուհիներից գրեթե ամենահարուստը ։ Աննան շարունակել է հնարքներ բանեցնել, որոնցով հիացել է բարձր հասարակությունը․
Աննան և վարդապետ Ֆոտին
1817 թվականին Ֆոտին ընդունել է կուսակրոնություն Ալեքսանդր Նևսկու մայրավանքում, ձեռնադրվել վարդապետ և շուտով նշանակվել օրենքի ուսուցիչ երկրորդ կադետական կորպուսում։ Ֆոտիին, որպես Աննայի հոգևոր դաստիարակ, խորհուրդ է տվել եպիսկոպոս Ինոկենտին (Սմիրնով), ով մինչև հոգևոր պետի բարձրացումը եղել է Սանկտ Պետերբուրգի հոգևոր սեմինարիայի ռեկտորը։ Աննան լքել է Մոսկվան և տեղափոխվել Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ երկու տարի փորձել է մտերմանալ Ֆոտիի հետ, ով խուսափել է նրա հարստությունից և ազնվական ծագումից ։ Ֆոտին հանդես է եկել հասարակության մեջ տիրող առեղծվածային տրամադրությունների դեմ, 1820 թվականին, Կազանի տաճարում մերկացուցիչ ճառից հետո, հեռացվել է մայրաքաղաքից և նշանակվել Նովգորոդի մոտ գտնվող աղքատ և կիսախարխուլ Դերևյանիցկի վանքի վանահայր։ Աննա Օռլովան մեծ գումարներ է նվիրաբերել վանքի վերականգնման համար։ Նովգորոդ տեղափոխվելուց անմիջապես հետո նա ուղարկել է 3000 ռուբլի, այնուհետև ևս 10000 ռուբլի և երկու սայլախումբ՝ մեկը մոմերով, խունկով և գինով, իսկ երկրորդը՝ հացով բեռնված։ Բոլոր նվիրատվությունները նրա կողմից ուղարկվել են անձամբ Ֆոտիին՝ նշելով «նրա կարիքների համար» ։ Կոմսուհին, օգտագործելով իր դիրքը, մեծ ջանք է թափել իր հոգևոր հոր մայրաքաղաք վերադառնալու համար։ Նրա ազդեցությամբ Նովգորոդի և Սանկտ Պետերբուրգի միտրոպոլիտ Սերաֆիմը (Գլագոլևսկին) 1822 թվականի հունվարին Ֆոտիին տեղափոխել է Սկովորոդսկի-Միխայլովսկի վանք և բարձրացրել վարդապետի աստիճանի, իսկ նույն թվականի Զատիկից հետո կանչել Սանկտ Պետերբուրգ և նրան տեղավորել Ալեքսանդրո Նևսկու մայրավանքում։
Ֆոտին մեկ տարուց էլ քիչ է անցկացրել Պետերբուրգում։ Նա ծանոթացել է Սինոդի գլխավոր դատախազ իշխան Ալեքսանդր Գոլիցինին, ով բազմիցս հանդիպել է նրա հետ Աննա Օռլովայի տանը, որտեղ «Աստծո խոսքն ու գործն էր մատուցում օրիորդին ու իշխանին օրական երեք, վեց և մինչև ինը ժամ» ։ Հունիսի 5-ին Ֆոտիին ընդունել է Ալեքսանդր կայսրը և շուտով Նորին Մեծության գրասենյակից ստացել է թանկարժեք զարդանախշերով լանջախաչ, իսկ նույն թվականի օգոստոսին նշանակվել է Նովգորոդի առաջին կարգի Յուրիևի վանքի վանահայր։ Սինոդին ներկայացնելով Ֆոտիի թեկնածությունը՝ միտրոպոլիտ Սերաֆիմը նշել է, որ նա, առանց գանձարանի օգնության, կարճ ժամանակում վերականգնել է երկու վանք և հույս կա, որ կկարողանա վերականգնել նաև Նովգորոդի հնագույն վանքը ։ Կոմսուհի Աննան, ով այդ տարիների ընթացքում օգնել է նրան, նրա հետևից մեկնել է Նովգորոդ։ Նա մեծ հողատարածք է գնել վանքի մոտ գտնվող Վիտոսլավլիցի գյուղում, կառուցել դաստակերտ և աստիճանաբար Սանկտ Պետերբուրգից տեղափոխվել այնտեղ մշտական բնակության։
Աննա Օռլովայի միջոցներով Ֆոտին վերականգնեց Յուրիևի վանքը, նա զարդարել է գոյություն ունեցող եկեղեցիները և կառուցել նորերը, իսկ երբ 1823 թվականին հրդեհն ավերել է Սուրբ Խաչ տաճարը, Աննան անմիջապես ուղարկել է 40,000 ռուբլի արժողությամբ նյութեր դրա վերականգնման համար։ Աննա Օռլովայի բարեգործությունը վանքի օգտին ներգրավել է նաև այլ հովանավորների և մինչև 1831 թվականը վանքի գանձարանն ունեցել է ավելի քան 300 000 ռուբլի հատկացված միջոցներ։ 1831 թվականին Աննան իր հոր և նրա եղբայրների աճյունը բերել է Յուրիևի վանք և թաղել Սուրբ Գեորգի տաճարի գավթում ։ Վարդապետի և չամուսնացած կոմսուհու հարաբերությունները բամբասանքներ են առաջացրել, որ նրանք սիրային կապի մեջ են։ Ալեքսանդր Պուշկինն այդ առիթով գրել է երկու երգիծական կարճ բանաստեղծություն։ Սակայն, ոչ բոլորն են հավատոացել նման լուրերին, օրինակ, Սանկտ Պետերբուրգի սրահի տիրուհի և 1830-ականների աշխարհիկ կյանքի օրագրի հեղինակ Դոլլի Ֆիկելմոնտը գրել է․ «Նրա մասին կարելի է վստահորեն ասել, որ ոչ միայն նա մնաց կույս, այլև նրա հոգին էր կույս, ինչպես մանկիկինը։ <…> Չնայած կոմսուհի Օռլովան վաղուց արդեն երիտասարդ չէր, նա տիրապետում է այն հավերժական երիտասարդությանը, որը շնորհված է միայն երկնային հոգիներին» ։
Հետազոտողները նշում են, որ Ֆոտիայի համար ավելի կարևոր է եղել տիրանալ կոմսուհու հոգուն, նա համառորեն «ընդունում էր նրան օրիորդական, ֆիզիկական և հոգևոր կուսական վիճակում»։ Հայտնում են, որ երբ Աննան զրույց է սկսել Ֆոտիայի հետ հնարավոր ամուսնության մասին, նա նրան տարել է Հիսուս Քրիստոսի սրբապատկերի մոտ, նրա մատից մատանի կախել և ասել՝ «Ահա քո փեսացուն», դրանից հետո կոմսուհին կուսակրոնության երդում է տվել ։ Ֆոտիան, ստիպելով Աննա Օռլովային գործնականում վանական կյանք վարել, միևնույն ժամանակ թույլ չի տվել նրան կուսակրոնություն ընդունել, քանի որ այդ դեպքում նրա ողջ կարողությունը կգնար համապատասխան կանանց մենաստանին։ Նա նաև թույլ չի տվել նրան ամբողջությամբ դադարեցնել կապերը մայրաքաղաքային հասարակության հետ՝ նրան պարտադրելով այն գաղափարը, որ ինքը եկեղեցու «ներկայացուցիչն» է իշխանության տիրակալների աշխարհում։ Հավանաբար դրանով է բացատրվում հասարակության մեջ նրա մասին հակասական կարծիքները՝ինչ-որ մեկը գրել էր, որ «նա լավ էր հագնված, բայց գրեթե ծեր կնոջ պես՝ մուգ թավշյա զգեստ գեղեցիկ ժանյակով, մարգարիտների երկար շարան», մինչդեռ մյուսները նրան տեսնում էին որպես «փայլուն աշխարհիկ տիկին, որը բոլորովին նման չէր մոսկովյան աստվածապաշտներին» ։ Ինքը՝ Աննան, Ֆոտիայի մասին գրել է հետևյալը․
Ենթադրվում է, որ Ֆոտիան, իմանալով 1762 թվականի հեղաշրջման գործում Ալեքսեյ Օռլովի դերի մասին, կայսր Պյոտր III-ի և հետագայում իշխանուհի Տարականովայի սպանության մասին, ոգեշնչել է Աննային, որ նա պետք է քավի իր հոր մեղքերը ամբողջ կյանքում ։ Դրանով է թերևս, բացատրվում Ալեքսեյ Օռլովի և նրա եղբայրների աճյունի տեղափոխումը Մոսկվայի մերձակայքում գտնվող Օստրով կալվածքից Յուրիևի վանք։
Աննան և Վերա Մոլչալնիցան
Կոմսուհի Աննա Օռլովան առանձնահատուկ դեր է խաղացել Վերա Մոլչալնիցայի պատմության մեջ, որին լեգենդները նույնացնում են կայսրուհի Ելիզավետա Ալեքսեևնայի՝ Ալեքսանդր I-ի կնոջ հետ, ով իբր հետևել է նրա օրինակին այն բանից հետո, երբ կայսրը, բեմադրելով իր մահը, դարձել է Սիբիրի հոգևոր հայր Ֆեոդոր Կուզմիչ։
1841 թվականին նա Վերային գտել է Կոլոմովսկ հոգեբուժարանում և առաջարկել «լուռ կնոջը» բնակություն հաստատել Սիրկովի վանքում։ Հաղորդվում է, որ Վերայի մասին տեղեկություններ է ստացել Սանկտ Պետերբուրգից ։ Համաձայնություն տված Վերայի համար եկել է վանքի վանահայրը, որը նրան տարել է վանք։ Վերայի վանք տեղափոխելու մասին 1841 թվականի ապրիլի 10-ին Նովգորոդի եկեղեցական կոնսիստորիայի կողմից ընդունվել է հրաման, որտեղ ասվել է, որ Վերային վանքում պահելու և սպասարկման ծախսերը կատարվելու են կոմսուհի Աննա Օռլովայի հաշվին ։ Երբ Վերա Մոլչալնիցայի խուցի սպասավորը հիվանդացել է և չի կարողացել կատարել իր պարտականությունները, կոմսուհի Աննան նրա փոխարեն նոր սպասավոր է նշանակել։ Այդ միանձնուհին Ամֆիլոխիան (մահացել է 1901 թվականին) խուլ է եղել, և Սիրկովսկու լռակյաց կնոջ հետ կապված ինչ-որ գաղտնիքի գոյության կողմնակիցները պնդել են, որ կոմսուհին, իր նախաձեռնությամբ, հատուկ ընտրել է խուլ սպասավոր, որպեսզի նա չկարողանա լսել, թե Վերան զառանցանքի կամ մոռացկոտության պահին ինչ-որ բան կասի իր մասին ։
Կյանքի վերջին տարիներ և մահ
Ֆոտիայի մահից հետո Աննան իր կյանքի վերջին 10 տարիները անցկացրել է Յուրևի վանքի մոտ գտնվող իր կալվածքում։ 1832 թվականին նա վաճառել է Մոսկվայի Նեսկուչնի այգումգտնվող իր «Մայիսյան» պալատը կայսր Նիկոլայ I-ին մեկուկես միլիոնով ։ 1845 թվականին հայրական Խրենովսկու ձիաբուծարանը վաճառվել է գանձարանին, որտեղ բուծել են հայտնի Օրյոլ ցեղատեսակի ձիեր ։
Վերջին տարիներին նա հատկապես ջանասիրաբար հաճախել է սուրբ պատարագներին. ամեն օր ներկա է եղել գիշերային, վաղ պատարագին Սուրբ Աստվածածնի Փառաբանություն եկեղեցում, որտեղ ամեն օր պատարագ է մատուցվել, իսկ շաբաթ օրերին (բացառությամբ տոների) հոգեհանգստյան արարողություն իր ծնողների և հոգևոր հոր համար ։ Նա նաև ուխտագնացություն է կատարել դեպի Կիև-Պեչերսկի մայրավանք, որտեղ մտերմացել է Կիևի վանական Պարթենիի և Թեոֆիլի հետ։ Աննան մի շարք խոշոր նվիրատվություններ է կատարել մայրավանքի և Կիևի այլ սրբավայրերի համար՝ Ուսպենսկու տաճարի մայրավանքի համար նա պատվիրել է 1,000,000 ռուբլի արժողությամբ նոր բրոնզե սրբապատկերային պատ, որը փոխարինել է հին փայտե պատին, իսկ Մեծն նահատակ Բարբարայի մասունքների համար Միխայլովսկի վանքում պատրաստել է արծաթյա տապանակ և հովանի՝ մոտ 400 կգ ընդհանուր քաշով ։ Բացի այդ, միայն 1840-ականներին Աննան Կիև-Պեչերսկի մայրավանքի կարիքների համար հատկացրել է ավելի քան 50000 արծաթյա ռուբլի ։ Աննան նվիրատվություններ է արել նաև արտասահմանում։ Նրա միջոցներով զարդարվել են Կոստանդնուպոլսի, Ալեքսանդրիայի և Դամասկոսի պատրիարքական եկեղեցիները, նվիրատվությունները հասել են Երուսաղեմ և Աթոսի վանքեր։ Նրա առաջին կենսագիր Ն. Էլագինը Աննա Օռլովային համեմատել է Հռոմի Մելանիայի հետ և գրել, որ նա հոգնել էր իր փառքից։ Ընդհանուր առմամբ, Աննա Օռլովան իր կենդանության օրոք մոտ 25 000 000 ռուբլի է ծախսել տարբեր եկեղեցիների ու վանքերի վրա ։
Հոր ժառանգության շնորհիվ Աննա Օռլովան եղել է Ռուսական կայսրության գլխավոր հովանավորներից մեկը։ Նա ճորտատիրության կողմնակից չի եղել և փորձել է բարելավել իր գյուղացիների վիճակը. «նրանցից մի քանիսին վերածելով ազատ մշակների՝ նա մյուսներին տեղափոխեց Ուդելային գերատեսչություն՝ հաշվի առնելով, որ այդ հաստատության գյուղացիական վարչակազմը և ուդելային գյուղացիների կառավարման ողջ համակարգը ամենամարդասիրականն է» ։ Սամարայի գավառի իր գյուղացիների մեջ, որտեղ գերակշռում էին չուվաշները, որոնք հեթանոսներ էին, նա սկսեց ուղղափառության քարոզը և հասավ իր ճորտերից շատերի քրիստոնեության ընդունմանը։
Աննա Օռլովան մահացել է 1848 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ իր հոր՝ Ալեքսեյ Օռլովի անվանակոչության օրը։ Չի նշվում, որ նա հիվանդ է եղել կամ վատառողջ .։ Առավոտյան ութին նա մեկնել է վանք, մասնակցել առավոտյան պատարագին, որը մատուցել էր Յուրևի վանքի վանահայր  Մանուելը և հաղորդություն ընդունել այնտեղ։ Պատարագից հետո ժամը հինգին Աննան կրկին եկավ վանք, ունկնդրեց Ֆոտիա վարդապետի հոգեհանգստի արարողությունը նրա գերեզմանի մոտ՝ Ամենասուրբ Աստվածածնի փառաբանության եկեղեցում։ Հիշատակի արարողությունից հետո նա հրաժեշտ է տվել բոլորին՝ ճանապարհի օրհնություն խնդրելով, ապա իջավ քարայրը՝ դեպի Ֆոտիայի գերեզմանը։ Վերադառնալով տաճար՝ նա համբուրել է բոլոր սրբապատկերները և նորից վերադարձել դամբարան։ Այնուհետև Աննան գնացել է Սուրբ Գեորգի տաճարի գավիթ, որտեղ թաղված է նրա հայրը, գնացել իր խոստովանահոր մոտ օրհնության։ Այնտեղից նա գնացել է Մանուել վարդապետի սենյակ՝ ցանկանալով հրաժեշտ տալ նրան և մեկնել մայրաքաղաք։ Սանդղամուտքում վատ է զգացել, բայց առանց արտաքին օգնության հասել է հյուրասենյակ, համբուրել Իբերիայի Աստվածածնի սրբապատկերը, որին նա հարգել է, և սկսել է բողոքել կրծքավանդակի սեղմվածությունից ու հազից։ Տասը րոպե անց կոմսուհին մահացել է։ Կյանքի վերջին րոպեներին Մանուել վարդապետը կարդացել է նրա սիրած աղոթքը «Ուրախացեք Մարիամ Աստվածածնով...», իսկ սրբազանը կարդացել է հրաժեշտի աղոթքը։ Կոմսուհի Աննա Օռլովայի մահը վրա է հասել ժամը վեցից տասնհինգ րոպե պակաս ։
Աննայի մահից հետո հինգ օր շարունակ Աննայի հոգեհանդստի արարողությունը կատարել են Նովգորոդի թեմի առաջնորդական փոխանորդ Լեոնիդը (Զարեցկի) և Մանուել վարդապետը։ Կոմսուհու հուղարկավորման ծեսը կատարվել է հոկտեմբերի 10-ին Սուրբ Գևորգ տաճարում նրա հարազատների, Մոսկվայից և Սանկտ Պետերբուրգից նրան հրաժեշտ տալու եկած ազնվական մարդկանց ներկայությամբ, ինչպես նաև ժողովրդի մեծ հոսքով։ Աննային թաղել են Ֆոտիա վարդապետի գերեզմանի կողքին գտնվող նախապես պատրաստված դամբարանում, Ամենասուրբ Աստվածածնի գովաբանության եկեղեցում։
Հետմահու ճակատագիր
Աննա Օռլովայի մահից մի քանի տասնամյակ անց ժողովրդի մեջ հայտնվել են մի շարք շահարկումներ, որոնք արտացոլված են Նիկոլայ Լեսկովի «Հայրապետական կյանքի մանրուքները» (1879) ակնարկում․
20-րդ դարում կոմսուհու հետ կապված մեկ այլ լեգենդ է հայտնվել՝ 1932 թվականին հնագետ Միխայիլ Կարգերը բացել է վարդապետ Ֆոտիոսի և Աննա Օռլովայի գերեզմանները։ Նրա աճյունը, իբր, գտնվել է անբնական վիճակում, հագուստը պատառոտված է եղել, կարծես հանգուցյալը շուռումուռ է եկել դագաղի մեջ, ողջ-ողջ կամ լեթարգիական քնի վիճակում թաղված լինելու հետևանքով ։ Որպես դրա պատճառ՝ լեգենդում բերում է թունավորված գինին, որը նրան տվել են հաղորդության ժամանակ մահվան օրը ։
Աննայի և Ֆոտիոսի դամբարանների բացման հաջորդ օրը նրանց աճյունները տեղափոխվել են Արկաժի Նովգորոդի Ավետման եկեղեցի։ Թաղման ստույգ վայրը հայտնի չէ։ 2001 թվականին տաճարի հարավային կիսաշջանաձև ելուստին կից կառուցվել է խաչով խորհրդանշական գերեզման ։
Աննա Օռլովայի կտակը
Կտակի համաձայն, կապիտալը պետք է տեղաբաշխվեր վարկային հաստատություններում և մնար անձեռնմխելի։ Վանքերին ու տաճարներին թույլատրվում էր օգտագործել միայն դրանց վրա կուտակված տոկոսները։ Յուրիևի վանքի մոտ գտնվող կոմսուհու կալվածքը, ներառյալ կենցաղային բոլոր պարագաներն ու անձնական իրերը (բացառությամբ թանկարժեք իրերի), դարձել էին վանքի սեփականությունը։ Կոմսուհու թանկարժեք իրերը նույնպես նվիրաբերվել էին բարեգործական նպատակներով։
Կտակի համաձայն՝ Աննա Օռլովայի հարազատները Վորոնեժի նահանգում ստացել էին միայն տափաստանային հողեր ։ Աննա Օռլովայի մահից մեկ տարի անց, եկեղեցական պատմաբան Ա.Ն.Մուրավյովը գրել է, որ ի երախտագիտություն եկեղեցիների և վանքերի օգտին կտակով կատարված նվիրատվությունների, կոմսուհին արժանացել է հիշատակի ոգեկոչման, որին վաղուց չէր արժանացել որևէ հոգևոր կամ աշխարհիկ անձնավորություն։
Սրբազաններն իրենց մայր տաճարներում հավաքեցին իրենց մերձավոր վանահայրերին՝ ընդհանուր հոգեհանգստի համար. մայրավանքերում և մեծ վանքերում, ոգեկոչման հիշատակից հետո, սահմանվեց աղքատների ճաշկերույթ, բոլոր փոքր վանքերը նույնպես չէին դադարում ամեն օր պատարագի ժամանակ նշել իրենց բարերարի հիշատակը ։
Կերպարը գրականության մեջ
Դեմքը հարթ է, կլոր, կարմիր, պեպենավոր, ինչպես գյուղացի աղջկա դեմքը։ Նա կարծես բարձրահասակ շրջազգեստով զինվոր լինի։ Մոտ քառասուն տարեկան է, բայց խելքը կարծես  երեխայի լինի։ «Թռչնների ուղեղներ», - ասում էր Ֆոտիան։ Բայց  աչքերը աղբյուրի ջրի պես մաքուր են, մտքի հիմարության միջով սրտի միտքն է փայլում։ Պատրաստվում էր գաղտնի կուսակրոն ձեռնադրվել, նա մետաքսե ֆրեյլինի զգեստի  տակից  մազազգեստ էր հագել. Նա ամբողջ կյանքում աղոթել էր հոր՝ կոմս Ալեքսեյ Օռլովի մեղքերի համար, Ռոպշինսկու ոճրագործության համար՝ Պյոտր III-ի սպանության համար։ Խոսակցություններ էին գնում Աննայի հետ Ֆոտիայի անառակ համակեցության մասին, բայց դա զրպարտություն էր։ «Ես, աշխարհում ոչ մի անգամ չեմ դիպել կանացի մարմնին, չեմ իմացել դրա քաղցրությունը», - ասել է Ֆոտիան՝ «Իմ որդյակը ամբողջությամբ Տիրոջով կույս է։ Տերն Ինքն է նրան տվել ինձ որպես անարատ հարս» ։
Գրականություն
переизд.: Жизнь графини Анны Алексеевны Орловой-Чесменской и её духовные искания. — 2-е изд. М.: Либроком, 2012. — 392 с., ISBN 978-5-397-02312-2
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության բարերարներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կոմսուհի
Անտոնովիչի (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Անտոնովիչի (Антоновичи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Ցողի կետ
Ցողի կետ, այն ջերմաստիճանը, մինչև որը պետք է հովանա օդը կամ մեկ այլ գազ, որպեսզի դրանցում պարունակվող ջրային գոլորշին հասնի հագեցման վիճակի։
Ընդհանուր մանրամասներ
Ցողի կետին հասնելիս օդում կամ օդի հետ շփվող առարկաների վրա սկսվում է ջրային գոլորշու կոնդենսացումը (ցող է առաջանում)։ Ցողի կետը օդի խոնավության հիմնական բնութագրերից է․ այն կարելի է հաշվել օդի ջերմաստիճանի և խոնավության արժեքներով կամ անմիջականորեն որոշել կոնդենսացման խոնավաչափով։ Եթե հարաբերական խոնավությունը փոքր է 100%-ից, ապա ցողի կետը միշտ ցածր է օդի փաստացի ջերմաստիճանից, ընդ որում այնքան ավելի ցածր՝ որքան քիչ է հարաբերական խոնավությունը։ Հագեցման ժամանակ, այսինքն՝ 100% հարաբերական խոնավության դեպքում, փաստացի ջերմաստիճանը համընկնում է ցողի կետին։
Կատեգորիա:Թերմոդինամիկա Կատեգորիա:Գոլորշի Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Մոլոչկի (գյուղ, Չուդնևսկի շրջան)
Մոլոչկի (Молочки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մոլոչկի գյուղում բնակվում էր 642 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,06 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 209,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սեմիկարակորսկի շրջան
Սեմիկարակորսկի շրջան (Семикаракорский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Սեմիկարակորսկ քաղաքը։ Տարածքը կազմում է 1407 կմ², բնակչությունը՝ 51,8 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 1 քաղաքային և 9 գյուղական համայնք։
Սնոպովոե (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Սնոպովոե (Снопове), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սնոպովոե գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։
RenderWare
RenderWare (հայերեն՛ Արտադրանքի վիզուալիզացիա) խաղային շարժիչ, որը մշակվել է բրիտանական Criterion Games ընկերության կողմից։
Ակնարկ
Թողարկվել է 1993 թվականին RenderWare-ը 3D API և գրաֆիկական ռենդերավորման շարժիչ է, որն օգտագործվում է տեսախաղերում, Active Worlds-ում և որոշ VRML բրաուզերներում։ RenderWare-ը մշակվել է Criterion Software Limited-ի կողմից, որն այն ժամանակ Canon-ի դուստր ձեռնարկությունն էր։ Այն ծագել է պրոցեսորների վրա ծրագրային ապահովման մատուցման դարաշրջանում, նախքան GPU-ների հայտնվելը, մրցակցելով այլ գրադարանների հետ, ինչպիսիք են Argonaut Games-ի BRender-ը և RenderMorphics-ի Reality Lab-ը (վերջինս ձեռք է բերվել Microsoft-ի կողմից և դարձել Direct3D): Renderware 4-ը բացահայտվել է GDC 2004 թվականին ։
RenderWare-ի հիմնական առևտրային նշանակությունը PS2 գրաֆիկական ծրագրավորման դժվարություններին առանց պահուստի լուծում տալու մեջ էր։ Այն գրեթե նկարագրելի էր որպես «Sony's DirectX» այս դարաշրջանում, թեև անունը վերաբերում է շրջապատող շրջանակին և գործիքաշարի միջնակարգ ծրագրին։ RenderWare 2-ը, մյուս կողմից, ունի իր ներքին սկրիպտավորման լեզուն՝ RWX (RenderWare script): Այնուամենայնիվ, RenderWare 3-ում RWX-ի աջակցությունը հեռացվեց։ Այս հաջորդ կրկնությունը կենտրոնացած էր երկուական մոդելի ֆայլի ձևաչափի վրա։ Ինչպես նախորդ տարբերակի ավելացման դեպքում, Criterion-ը հեռացրեց RenderWare 3-ի ձևաչափերի աջակցությունը RenderWare 4-ում։
RenderWare-ը բազմպլատֆորմային է. այն աշխատում է Windows-ով, ինչպես նաև Apple Mac OS X-ի վրա հիմնված հավելվածներով և բազմաթիվ վիդեո խաղերի կոնսուլներով, ինչպիսիք են GameCube, Wii, Xbox, Xbox 360, PlayStation 2, PlayStation 3 և PlayStation Portable: RenderWare-ն այլևս հասանելի չէ գնման համար, թեև Electronic Arts-ը դեռ հարգում է հին պայմանագրերը, ինչը նշանակում է, որ արտաքին մշակողները, ովքեր լիցենզավորել են տեխնոլոգիան մինչև Criterion-ի ձեռքբերումը, դեռ կարող են օգտագործել ծրագրաշարը։ Այն, ինչ եղել է RenderWare 4-ը, լուծարվել է մնացած EA ներքին տեխնոլոգիաների մեջ։ 2007 թվականին Gamasutra-ի հարցազրույցի ժամանակ Բինգ Գորդոնը, EA CCO-ն, հայտարարել է, որ RenderWare-ը բավական լավ չի գործում հաջորդ սերնդի ապարատային, գրաֆիկական առումով, և որ RenderWare-ը չդիմացավ մրցակցությանը, ինչպիսին է Unreal Engine-ը Epic Games-ից։ Նա նաև հայտարարել է, որ RenderWare թիմը «հիմնականում մշակողի տուն է» ։
Աուգուստայի ընտանիք
Աուգուստայի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիք, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։ Ընտանիքը անվանվել է այս ընտանիքի առաջին աստերոիդի պատվին՝ (254) Աուգուստա։
Կոն-Կոլոդեզ
Կոն-Կոլոդեզ (Конь-Колодезь), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Խլևենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1890 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Խլևենսկի շրջանի բնակավայրեր
Քվարցիտ
Քվարցիտ կամ ջեսպիլիթ, փոխակերպային ապար՝ կազմված հիմնականում քվարցից (SiO2)։ Բացի քվարցից, հաճախ հանդիպում են նաև ուիրիշ միներալներ, ըստ դրանց էլ առանձնացվում են քվարցիտի հատուկ տեսակներ՝ փայլարային, նռնաքարային և այլն։ Քվարցիտի առաջացումը կապված է փոխակերպման ընթացքում ավազաքարերի վերաբյուրեղացման հետ։ Երկաթային (մագնետիտային) քվարցիտները երկաթի արժեքավոր հանքանյութ են։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։ Տարածված է Հայաստանի Արարատի, Լոռու, Տավուշի, Վայոց ձորի մարզերում և Արցախի Մարտակերտի շրջանում։ Անգլիա-հասպիս և Հունաստանի-քարավանը հասպիսի նմանությամբ երկաթախառն քվարցիտ խիստ մետամորֆացած նստվածքային կամ հրաբխածին-նստվածքային քվարկեց-երկաթա-յին ապար։ Կազմված է ցայտուն շերտավորված, սովորաբար զոլավոր քվարց կամ սիլիկատ-մագնետիտային կամ հե-մատիտային ապարներից, որոնց առանձին բարակ շերտերում գերակշռում է որևէ միներալ՝ քվարց, մագնետիտ կամ մաբտիտ հեմատիտ քլորիտ սերիցիտ, բիոտիտ, ամֆիբոլ և այլն։ Տարածված է մինչքեմբրիի գոյացումներում։ 25-30% ավելի երկաթի պարունակության դեպքում հարստացման ենթակա երկաթի արդյունաբերական հանքանյութ է։ Ջեսպիլիթ-ի խոշոր հանքավայրեր կան ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Կանադայում Բրազիլիայում Հնդկաստանում Հարավային Աֆրիկայում։
Կատեգորիա:Ապարներ
Սովետսկի շրջան (Ռոստովի մարզ)
Սովետսկի շրջան (Советский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Սովետսկայա ստանիցան։ Տարածքը կազմում է 1200 կմ², բնակչությունը՝ 6,8 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 3 գյուղական համայնք։
Վեիկե-Նիմկյուլա
Վեիկե-Նիմկյուլա (Väike-Nõmmküla), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նոառոոցի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նոառոոցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Պատերազմական մանկության թանգարան
Պատերազմական մանկության թանգարան (բոսնիերեն։ Muzej ratnog djetinjstva), պատմության թանգարան Բոսնիա և Հերցեգովինայի մայրաքաղաք Սարաևոյում։ Բացվել է 2017 թվականի հունվարին։ Ցուցանմուշները՝ խաղալիքներ, այլ իրեր, նամակներ, տեսա- և ձայնագրված վկայություններ ներկայացնում են բոսնիական պատերազմի սարսափների թոհուբոհով անցած երեխաների տարած փորձությունները, նրանց ծանր ապրումները, հույզերը, կրած կորուստներն ու դրանց պատճառած ցավը, ժամանակից շուտ հասունանալը ։ 2018 թվականին մշակութային այս օջախը ճանաչվել է տարվա եվրոպական թանգարան, և նրան շնորվել է Եվրոպայի խորհրդի հատուկ մրցանակ, որն ամենահեղինակավոր պարգևներից է թանգարանային գործի ասպարեզում   ։
Թանգարանի ստեղծման աշխատանքներy սկսվել են 2010 թվականին, երբ սարաևոցի գործարար ու ակտիվիստ, «պատերազմի երեխա» Յասմինկո Հալիլովիչը առցանց մի հարթակ է գործարկել բոսնիական պատերազմի ժամանակներում իրենց մանկությունն ապրածների հակիրճ հուշագրությունները հավաքելու համար։ Հազարից ավելի մարդ է արձագանքել նրա նախաձեռնությանը և այդ առցանց հարթակում գրի առել իր հուշերը։ Հալիլովիչը ի մի է բերել այդ հիշողությունները, ամփոփել մի ժողովածուում, որը հրատարակել է 2013 թվականին։ Կարճ ժամանակ անց գիրքը թարգմանվել ու լույս է ընծայվել նաև գերմաներեն, ճապոներեն ։
Հալիլովիչը նամակագրություն է սկսել պատերազմի երեխաների հետ, պարզել, որ նրանցից շատերը դեռ պահպանել են պատերազմական ժամանակների զանազան իրեր ։ Երիտասարդ մասնագետների մի խմբի հետ համագործակցելով՝ նա ստեղծել է թանգարանային հավաքածու, որը բաղկացած էր երեք հազարից ավելի ցուցանմուշներից, վաթսունից ավելի վկայություններից ։
2016 թվականի մայիսին պատերազմական մանկության թանգարանն իր առաջին, ժամանակավոր ցուցադրությունն է կազմակերպել Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատմության թանգարանում, դրան հաջորդել են ցուցահանդեսները Զենիցա և Վիսոկո քաղաքներում ։ 2017 թվականի հունվարին բացվել է թանգարանի մշտական ցուցադրությունը Սարաևոյում՝ Լոգավինա փողոցի վրա գտնվող շենքում, որը հատկացվել էր թանգարանին։ Նրա հավաքածուում տեղ են գտել օրագրություններ, խաղալիքներ, լուսանկարներ, հագուստներ, այլևայլ առարկաներ, որոնք նվիրաբերել են պատերազմի արհավիրքներից փրկվածները ։ Բոլոր ցուցանմուշները ներկայացված են դրանք նվիրած անձանց հուշերի զուգադրմամբ։ Թանգարանի այցելուները կարող են նաև ունկնդրել ձայնագրված վկայություններ, ընթերցել պատմություններ, նամակներ, հարցազրույցներ ։
Թանգարանի ձևավորման գործում իր ավանդն է ներդրել բոսնիացի նկարիչ-դիզայներ Անուր Խոջամերշպախիչը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի թանգարաններ Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթ Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ Կատեգորիա:Սարաևոյի թանգարաններ
Կուշկիմուս
Կուշկիմուս (Кушкимус), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Սուոյարվսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Շույա գետի աջ ափին՝ 144 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Շույա, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Փոսիկ
Փոսիկ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Շենքայայի շրջանի համայնքներ
Օ’Գրիմ տատի քնած գեղեցկուհին
Օ’Գրիմ տատի քնած գեղեցկուհին (Granny O'Grimm's Sleeping Beauty), 2008 թվականի կարճամետրաժ մուլտֆիլմ՝ ստեղծված համակարգչային տեխնոլոգիաներ և ֆլեշ-անիմացիաներ։ Սոցիալական երգիծանքի ժանրով է՝ սև հումորի տարրերով։ Մուլտֆիլմը 2010 թվականին առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում, բայց պարտվել է «Լոգորամա» մուլտֆիլմին։
Նախապատմություն
Սկզբում Օ’Գրիմ տատը հայտնվել է որպես Քեթլին O’Ռուրկի ակնարկ-շոուի կերպար։ Ռեժիսոր Նիկի Ֆելանը, տեսնելով տատին, որոշել է, որ նա արժանի է դառնալու առանձին մուլտֆիլմի գլխավոր հերոս։ 2008 թվականին մուլտֆիլմը ստեղծվել է «Brown Bag Films» ստուդիայում, ակնարկ-շոուի հեղինակ O’Ռուրկն անձամբ է հնչյունավորել Օ’Գրիմ տատին։
Սյուժե
Անհավանական հուզական և չարագուշակ Օ’Գրիմ տատիկը թոռնիկին պատմում է «Քնած գեղեցկուհին» հայտնի հեքիաթի իր տարբերակը, և վերջինս սարսափում է իրադարձությունների այդպիսի շարադրման ընթացքից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2008 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Ժակ Դյուկլո
Ժակ Դյուկլո (Jacques Duclos, ), ֆրանսիացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ, Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության (ՖԿԿ) անդամ (1920)։
Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1926 թվականին ընտրվել է ՖԿԿ ԿԿ-ի անդամ, 1931—1964 թվականներին՝ ԿԿ-ի քարտուղար։ Կոմինտերնի VII կոնգրեսում (1935)՝ դրա Գործադիր կոմիտեի անդամ, 1926—1932 թթ. և 1936 թվականից՝ Ֆրանսիայի պառլամենտի դեպուտատ։ Ֆրանսիայի ֆաշիստական օկուպացիայի տարիներին եղել է Դիմադրության շարժման կազմակերպիչներից և ղեկավարներից։ 1945—1946 թթ.՝ Սահմանադիր ժողովի փոխնախագահ, կոմունիստ դեպուտատների խմբի նախագահ, 1946-1958 թթ.՝ ազգային ժողովի դեպուտատ։ 1959 թվականին նշանակվել է սենատոր և սենատի ՖԿԿ անդամ դեպուտատների խմբի նախագահ։ 1975 թվականին պարգևատրվել է Կարլ Մարքսի անվան ոսկե մեդալով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունիստներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Աբուլ Հասան
Աբուլ Հասան (, աշխատել է 1600-1630 թվականներին), հնդիկ նկարիչ-մանրանկարիչ։
Գործունեության սկիզբ
Աբուլ Հասանը ծնվել է դատական նկարիչ՝ Ակա Ռիզի ընտանիքում, երբ նա գլխավորում էր Սելիմի արքայազնին՝ ապագա ջանահանգիրի կայսրին։ Պատանին շատ շուտ նկատեց իր նկարչական հմտությունները. նրա մանկական նկարներից պահպանվել է «Սուրբ Հովհան» նկարը, որը նկարվել է 1600 թվականին, իսկ այժմ պահպանվում է Օքսֆորդի Աշմոլյան թանգարանում։ Նկարը նա ստեղծել է պատճենելով Ալբերտ Դյուրերի փորագրության սրբի կերպարը։ Այս նկարը, որն արվել է, երբ Աբուլ Հասանը 12 տարեկան էր, վկայում է այն մասին, որ չնայած պարսկական գեղանկարչության շրջանակներում ստացած կրթությանը, որը նա ստացել էր հոր դրդմամբ, երիտասարդ նկարիչը զբաղվում էր եվրոպական նկարչությամբ և ծավալի փոխանցման եվրոպական ձևերով։ «Էկզոտիկ» եվրոպական գեղանկարչությամբ տարված լինելու մեկ այլ օրինակ է «դիալեկտիկա» մանրանկարը, որ նկարել է երկու տարի անց, 1602 թվականին երբ նա 14 տարեկան էր։ Սրա համար ելակետ է հանդիսացել Յան Սանդելերայի փորագրությունը, որը ստեղծվել էր Մարտին դե Վոսի «դիալեկտիկայի» մոտիվներով։ Աբուլ Հասանը ինչքան կարողացել է նրանում նմանակել է եվրոպական ձևը, մանրակրկտորեն պատճենելով տարածության խորությունը, որը ստեղծում են բլուրները և փոքրացող մարդկային կերպարանքները։ Բայց և այնպես հետագայում այս հնարքը լանդշաֆտի նկարելու այս հնարքները նրան պետք չեկան, քանի որ 1605 թվականին գահին եկած Շահ Ջահանգիրայի ճաշակները դաստիարակված էին գեղեցկության ընկալման պարսկական ձևով՝ ոսկեգույն ետին պլան և հարթ լանդշաֆտներ, ավելի շուտ դեկորատիվ, քան իրական բուսականությամբ։ 1604 թվականին Աբուլ Հասանը մասնակցեց «Անվար-ի Սուհաիլի» ձեռագրի նկարազարդմանը (1604-1610 թվականներին ստեղծվեց նկարը, իսկ այժմ պահպանվում է Լոնդոնի բրիտանական գրադարանում)։ 16-ամյա նկարիչն այնտեղ նկարել է մի մանրանկար՝ «Արքա Դաբշալիմը այցելում է հնդկական քուրմ Բիդպային», որտեղ նա միավորել է մարդանց դեմքերի պատկերման կենդանի, բնական ձևը հեքիաթային պարսկական լանդշաֆտի հետ, որը հատուկ էր իր հայր՝ Ակա Ռիզի գործերին։
Վիտորե Կրիվելի
Երկար տարիներ արվեստաբանները Վիտորե Կրիվելիին համարել են 15-րդ դարի երկրորդ կեսի Վենետիկյան նկարչական դպրոցի աննշան ներկայացուցիչ, և միայն նրա ավագ եղբոր կենսագրության և ստեղծագործության հետ կապված են նրան հիշատակել։ Միայն 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին է նկարչի կերպարը գրավել իտալական արվեստի պատմաբանների ուշադրությունը։ Նրա աշխատանքները վերլուծության առարկա են դարձել մենագրություններում և բազմաթիվ գիտական հոդվածներում։ Ժամանակակից արվեստի քննադատները նշում են նրա ներդրումը Մարիամ Աստվածածնի անարատ հղիության, Ողորմած Տիրամոր, սուրբ Ֆրանցիսկոս Ասիզացու և սուրբ Բոնավենտուրայի պատկերագրության ձևավորման գործում, Ինչպես նաև նրա աշխատանքի նրբագեղությունն ու արհեստավարժությունը։
Աբուլ Հասան
Հետագա աշխատանքները
Ամենահայտնի նկարը՝ Սկյուռները ծառի վրա», ստեղծվել է 1610 թվականին, այժմ պահպանվում է Լոնդոնում։ Այս նկարում հեղինակը պատկերել է 12 սկյուռների, որոնք գտնվում են ճյուղերի երկայնքում։ Այս նկարում ցուցադրվում և փոխանցվում են նկարչի հմտությունները, որը հնարավոր է նկատել որսորդի կեցվածքից, ծառի տեսքից, սկյուռների կառուցվածքից։ 1607 թվականից 1615 թվականի աշխատանքներից մեզ քիչ բան է հասել, որոնք կարելի է վերագրել նրա վրձիններին։ 1615 թվականից հետո նկարիչը սկսում է իր փառքի ճանապարհի կառուցումը։ Նրա նկարները իրենցից ներկայացնում են համահավաքից դուրս մնացած էջեր, օրինակ «Սաադին ներկայացնում է իր բանաստեղծությունների գիրքը», կամ առանձին էջեր, օրինակ «Ծեր պանդուխտը»՝ հոգնած, տարեց մարդու հիանալի նկարագրություն, ով ճանապարհ է ընկել Աստծո մոտ։
Վիտորե Կրիվելի
Վիտորե Կրիվելիի աշխատանքին նվիրված ցուցահանդեսներ տեղի են ունեցել Կենտրոնական Իտալիայի և Խորվաթիայի քաղաքներում։ Նրա աշխատանքները ներկայացված են այնպիսի խոշոր թանգարանների մշտական ցուցադրություններում, ինչպիսիք են Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանը, Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանը, Լոնդոնի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանը, Պուշկինի պետական կերպարվեստի թանգարանը և այլն։
Աբուլ Հասան
Հետագա աշխատանքները
Աբուլ Հասանը շատ ու շատ հարցերում մնացել է պահպանողական նկարիչ։ Չնայած նրան, որ նկարիչը հետևել է եվրոպական ոճին, նրա նկարներում պահպանվել են ավանդական հարթությունները և ներդաշնակությունը։ Նրա համբավն այն է, որ նա եղել է Ջահանգիրի կարգավիճակում և եղել է նրա արվեստի շարունակողը։ Այս առումով նրան իսկապես հավասարը չկար։
Վիտորե Կրիվելի
Վիտորե Կրիվելիի արհեստանոցի հետ կապված պահպանված մի շարք փաստաթղթեր են պահպանվել Դալմաթիայի Զադար և Կենտրոնական Իտալիայի արևելքում գտնվող Ֆերմո քաղաքներում։ Դրանք՝ կրոնական կազմակերպությունների և անհատների համար ստեղծված պոլիպտիխների (բազմածալ պատկեր) գներն են, իր արվեստանոց աշակերտներ ընդունելու պայմանները, նկարչի հաճախորդների տարածքային և սոցիալական շրջանակը, որոնք էլ արվեստի պատմաբաններին թույլ են տալիս վերլուծել նրա գործունեության ասպեկտները։
Աբուլ Հասան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հնդիկ մանրանկարիչներ
Վիտորե Կրիվելի
Ընտանիք և նկարչական կրթություն
Վիտորե Կրիվելին, ինչպես կարծում են ժամանակակից արվեստի քննադատների զգալի մասը, ավելի հայտնի նկարիչ Կառլո Կրիվելիի կրտսեր եղբայրն է (տարիքային տարբերությունը, հավանաբար, մոտ հինգ տարի էր ): Վիտորեն ծնվել է Վենետիկում, ենթադրաբար՝ 1435-1440 թվականներին։ Ըստ իտալացի արվեստաբան, Ֆլորենցիայի համալսարանի աշխատակից Ալեսանդրո Դելպրիորիի՝ Կառլոյի և Վիտորեի հոր անունը Ջակոմո էր, որը նույնպես նկարիչ էր։ Իտալացի արվեստաբանը ենթադրել է, որ հենց նա է իր որդիներին ծանոթացրել նկարչությանը։ Արվեստի հոլանդացի պատմաբան Ռայմոնդ վան Մարլը Վիտորիոյին՝ Կառլո Կրիվելիի եղբայր և հիմնական սան է համարել։ Նա նշել է, որ չնայած երկու նկարիչների ընտանեկան կապերի մասին փաստագրական վկայություն չկա, բայց նրանք երկուսն էլ կրել են նույն ազգանունը, և նրանց երկուսի հոր անունն էլ Ջակոպո (և ոչ թե Ջակոմո, ինչպես Ալեսանդրո Դելպրիորին էր պնդում)  և նույնպես եղել է նկարիչ։ Հոլանդացի արվեստաբանը կարծում էր, որ ընտանիքում եղել է նաև Ռիդոլֆիո անունով երրորդ նկարիչ եղբայր։ Արվեստի պատմության դոկտոր, պրոֆեսոր Իրինա Արսենիշվիլին ավելացրել է, որ Ջակոպոն ապրել էր Վենետիկում ՝ Սուրբ Մովսեսի եկեղեցու ծխում։ Ուրբինոյի Կառլո Բո Պիետրո Ձամպետիի անվան համալսարանի Արվեստի պատմության ինստիտուտի հիմնադիրն ու տնօրենը նշել է, որ Վիտորեյի գեղանկարչական հմտությունները կարող էին ձևավորվել ինչպես իր ավագ եղբոր արվեստանոցում, այնպես էլ Պադովացի վարպետ Ֆրանչեսկո Սկվարչոնեի ազդեցությամբ։
Մինչ 20-րդ դարի կեսերը արվեստաբանները նախընտրում էին գրել ոչ թե եղբայրական, այլ երկու նկարիչների ազգականական կապի մասին։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիացի արվեստաբան Էժեն Մունցը Վիտորե Կրիվելիին համարում էր միայն Կառլոյի ազգական : Ժոզեֆ Արչեր Քրոուն և Ջիովանի Բատիստա Կավալկասելը իրենց «Հյուսիսային Իտալիայի նկարչության պատմությունը» գրքի առաջին հատորի հերթական հրատարակությունում, որը լույս է տեսել 1912 թվականին Լոնդոնում, նույնպես չեն գրել, որ Վիտորեն Կառլո Կրիվելիի եղբայրն է, և նրան անվանել են «հեռավոր ազգական»  («creations of [Carlo] Crivelli’s relative Vittorio) կամ «վարձու օգնական» («laboured of employing his assistant Vittorio Crivelli»): Փորձելով վերակառուցել Վիտորեի կենսագրությունը  նրանք պնդում էին, որ Կառլո Գրիգիոնիի գտած մի շարք փաստաթղթեր լույս են սփռում նրա կյանքի վրա, որ նա ոմն Ջակոպո Կրիվելիի որդին էր, որին Վենետիկյան փաստաթղթերը հիշատակում էին, որպես  1444-1449 թվականների նկարիչ։ Հետազոտողները մեջբերում էին պահպանված մի փաստաթուղթ, որը ցույց է տալիս, որ Կառլո Կրիվելիին և նրա եղբայր Ռիդոլֆոյին 1487 թվականին վարձել է Ֆերմոյում բնակվող ասպետ Վինչիի ընտանիքը։ Միևնույն ժամանակ, նրանք նկատել են, որ չկա Ռիվոլֆո քրիստոնեական անունով որևէ Կրիվելի նկար, և որ Վինչի ընտանիքում երկար ժամանակ պահվող պոլիպտիխի (բազմածալ պատկեր) վրա, գրություն կար՝ «Opus Victoris Crivell. Վենետ MCCCCLXXXI » (1481, ոչ թե 1487)։ 1915 թվականին Վատիկանի Պինակոտեկայիյի հրատարակած «Հայրապետական թանգարաններ և պատկերասրահներ» ուղեցույցը զգուշորեն նշում էր, որ Վիտորեն Կարլո Կրիվելիի որդին է կամ եղբայրը։
Վիտորե Կրիվելին Դալմաթիայում
Դալմաթիայում իր աշխատանքի ընթացքում Վիտորե Կրիվելին ղեկավարել է ակտիվ գործող նկարչական արվեստանոց, որտեղ ստեղծվել են կրոնական թեմաներով նկարներ անհատների համար և առնվազն մեկ պոլիպտիխ տեղի հոգևորականների պատվերով, որը ներկայումս գտնվում է Պուշկինի պետական գեղարվեստի թանգարանում։ Փաստաթղթերի համաձայն, այն ստեղծվել է 1471 թվականին Զադարում գտնվող Սուրբ Հակոբ եկեղեցու համար։ Վիտորե Կրիվելիի հաճախորդների հետ պայմանագիրը է կնքել 1471 թվականի մայիսի 6-ին։ Ըստ պայմանագրի պետք է ստեղծվեր նկարազարդված և ոսկեզօծված, հինգ մեծ ֆիգուրներով և Տիրամոր կերպարով եկեղեցական բեմ։ Պայմանագրում նշված էր նկարչի աշխատանքի ժամկետը և աշխատանքի գինը՝ «մեկ տարվա ընթացքում » և « 40 ոսկե դուկատ, որոնք պետք է վճարվեին ժամանակ առ ժամանակ մինչև աշխատանքի ավարտը»։ Հարվարդի համալսարանի Իտալական Վերածննդի ուսումնասիրության կենտրոնի գիտությունների թեկնածու Մաուրո Մինարդին նշել է, որ ամենակարևոր պատճառը, «որ Կրիվելի եղբայրների պոլիպտիխները լայնորեն ճանաչված այստեղ [Դալմաթիայում] ոչ այնքան [նկարիչների] անձնական նվաճումներն են ..., որքան այն փաստը, որ իրենց աշխատանքներում յուրաքանչյուրն իրեն հռչակում էր ... «վենետիկցի» »։
Փաստաթղթերը վկայում են որ Վիտորե քաղաքի հանրային կյանքում ակտիվ մասնակցություն է ունեցել։ 1469 թվականին Վիտորեն վկա է եղել  Զադարի քննչական դատավոր Բիաջիո դա Սոպպիի տանը ինչ-որ ակտ կազմելուն։ Նույն՝ 1469 թվականին Լովինյայից եկած ոմն Պաոլո Վելիչ (Լովինյա գյուղը գտնվում է Լիկայի լեռնային շրջանում ՝ Դալմաթիայի խորքում) տասը տարեկան իր եղբորը՝ Մարտինոյին, նկարչություն սովորելու համար Վիտորե Կրիվելիին է տվել ։ Ենթադրվում էր, որ դա տևելու էր ութ տարի։ Փաստաթուղթը սահմանում էր, որ տղան չի փախչի վարպետից,  գողություն կամ խարդախություն չի անի, կլինի «բարի, հավատարիմ և հնազանդ բոլոր իրավական և պատշաճ գործողություններում», ինչը նրան կսովորեցնի «մաեստրո Վիտորեն»։ Ի պատասխան՝ Վիտորեն խոստանում է Մարտինոյին վերաբերվել որպես իր ընտանիքի անդամ, «նրան պատշաճ սնունդ և հագուստ տալ, լավ վերաբերվել՝ միաժամանակ կերպարվեստում աշխատելու խորհուրդներ տալ»։ Բացի այդ, Վիտորեն որպես վճար  ուսման ավարտին պարտավորվում է Մարտինոյին տալ «երկարակյաց գործվածքից պատրաստված նոր հանդերձանք, թիկնոց լատինական կտորից, գլխարկ, կոշիկ, գոտի և երկու վերնաշապիկ, ինչպես նաև արվեստով զբաղվելու գործիքներ»։ Ադրիատիկ տարածաշրջանի արվեստի պատմության և ճարտարապետության մեջ մասնագիտացած Զագրեբի համալսարանի դոցենտ, գիտությունների դոկտոր Յասենկա Գուդելը նշել է, որ դրանք նման փաստաթղթերի բնորոշ պայմաններ են։ Պայմանագրի ստորագրմանը վկա են եղել երկու ազնվական։
1476 թվականի մարտի 27-ին «հանգուցյալ ազնվական Պերեգրինո դա Պոմոյի դուստր» Մարգարիտան Վիտորեին 40 ոսկե դուկատով տուն է վաճառել Զադարի «արևմտյան կողմում»: Շուտով, Մարգարիտան հայտարարել է, որ իրականում 40 դուկատից ստացել է ընդամենը երկուսը, որոնցից մեկը վճարվել է ոսկով, իսկ մյուսը՝ նկարի տեսքով, ուստի Վիտորեն գրավոր խոստտացել է վճարել մնացած 38 դուկատները՝ Մարգարիտայի պահանջով գեղարվեստական գործերով։ Յասենկա Գուդելը պնդում էր, որ այս փաստաթղթի հիման վրա կարելի է երկու եզրակացություն անել՝
Ձամպետին Վիտորե Կրիվելիի կենսագրության մեջ նշել է, որ փաստաթղթերում նրա Դալմաթիայում լինելը վերջին անգամ հիշատակվել է 1476 թվականին, երբ Վիտորեն Զադարում է տուն է գնել` պարտավորվել դրա դիմաց մաս-մաս վճարել իր նկարների վաճառքից եկած եկամուտներից։
Վիտորե Կրիվելին բոլոր փաստաթղթերում հիշատակվում է միայն որպես Զադարի բնակիչ և երբեք չի նշվում որպես քաղաքացի։ Այս քաղաքում երկու տասնամյակում գործունեության ընթացքում Վիտտորեին հաջողվել է գործնական կապեր հաստատել քաղաքի 15-րդ դարի երկրորդ կեսի երկու խոշոր գործիչների` սուրբ Խրիսոգոնոսի հին Բենեդիկտյան աբբայության գիտնական վարդապետ Դեոդատո Վենիերի և արքեպիսկոպոս Մաթեո Վալարեսոյի հետ։ Զադարում Վիտորեի արհեստանոցի աշխատանքների գները տատանվել էին պոլիպտիխի համար՝ 42 դուկատից մինչև մեկ դուկատ նկարի համար, որը Վիտտորեն տվել էր այրի Մարգարիտային՝ որպես տան վճար։ Քաղաքի բոլոր աշխարհագրական կետերը, որտեղ փաստաթղթերում նշված է Վիտորեն, գտնվում են Զադարի գլխավոր հրապարակի շրջակայքում, քաղաքի այն հատվածում, որտեղ տեղակայված էին արհեստագործական արհեստանոցները, ինչպես նաև տեղական արիստոկրատների պալատները։ Հենց քաղաքի այս հատվածում էր Կրիվելլիի արհեստանոցը 1476 թվականին՝ մինչև տան գնումը։
Վիտորե Կրիվելին Մարկեում
Վիտորեն Զադարում մնացել է մինչև 1479 թվականը, որից հետո տեխաթողվել է Մարկեի շրջան, Ֆերմո՝ ապագա կառավարիչ Լոդովիկո Ուֆրեդուչիի, Օլիվերոտո Ուֆրեդուչիի մոտ աշխատելու։ Երկրորդ որդու ողբերգական մահից հետո Ջիովանի Լոդովիկոն կենտրոնացել է իր կյանքի վերջին հատվածում բարեպաշտության և ընտանեկան խնդիրների վրա, նրա մտահոգություններից մեկը Ֆերմոյի Սուրբ Ֆրանցիսկոսի մատուռն էր։ Կառլո Կրիվելլին՝ Վիտորեի եղբայրը, 1468 թվականին էր տեղափոխվել Իտալիա։ Ըստ Ռոնալդ Լայթբաունի, 1470-ականներին երկու եղբայրների աշխատանքի նմանությունը նշանակում է նրանց միջև գծապատկերների և այցելությունների անընդհատ փոխանակում, չնայած որ Ադրիատիկ ծովն իրարից բաժանում էր Դալմաթիան և Մարկեն։ Ըստ Յասենկա Գուդելի տեսակետի՝ սա ի վերջո հանգեցրել է կրտսեր եղբոր Իտալիա տեղափոխմանը, մյուս պատճառն էլ Օսմանյան կայսրության սպառնացող լուրջ վտանգն էր։
Պահպանվել է Լոդովիկոյի և Վիտտորեի միջև կնքված ըպայմանագիրը, համաձայն որի՝ Ֆերմոյում նկարիչը պետք է ստեղծեր «նույն չափի և գեղեցկության պոլիպտիխ... ինչպիսին է [պոլիպտիխը] Ավետման եկեղեցունը...»: Պայմանագրում նշված էր աշխատանքի գինը՝ 100 ոսկե դուկատ, իսկ անհամաձայնությունների դեպքում՝ վեճը ոմն վանական Պիետրոյի դատին ներկայացնելու հնարավորությունը։ Պայմանագիրը կազմվել է Լոդովիկոյի տանը։ Վիտորեն տեքստի վերջում խոստացել է «այս բեմը դարձնել ավելի գեղեցիկ, քան Ավետման եկեղեցու խորանը»։ Ֆրանչեսկա Կոլտրինարին գրել է, որ վճարը գումարը նկարչի երբևէ ստացած ամենամեծ վճարն էր, բայց պայմանագրի կատարման ժամանակը չափազանց կարճ էր` Զատիկից ընդամենը վեց ամիս անց աշխատանքը պետք է ավարտվեր։ Հեռանալով Զադարից՝ Վիտտորե Կրիվելին ակնհայտորեն չէր կարողացել ամբողջությամբ մարել Դալմաթիայում իր պարտքերը։ 1482 թվականին, Զադարում, Ավինյոնից ժամանած ոմն «քաղաքացի և վաճառական» Պաոլոյի գանգատը բավարարվել էր՝ արդեն Ֆերմոյում բնակվող նկարչից գաբձել «78 ֆունտ փոքր դինար»։
Մոստա
Մոստան (Mosta) քաղաք է Մալթայի Հանրապետությունում։ Բնակչության թիվը XXI դարում հասնում էր 19.000 մարդու։ Գտնվում է Մալթա կղզու կենտրոնում՝ մայրաքաղաք Լա-Վալետայից հյուսիս։ Գլխավոր տաճարը Սուրբ Աստվածածնի պայծառակերպության ռոտոնդան է, որի գմբեթը ունի 37 մետր շրջագիծ։ Տաճարն իր չափերով Եվրոպայում երրորդն է, իսկ աշխարհում իններորդը։ 1942 թվականի ապրիլի 9-ին գերմանական ռմբակոծության ժամանակ ռումբը հարվածել է տաճարին, սակայն չի պայթել։ Այդ պահին տաճարում եղել է 302 մարդ։ Նրանցից ոչ մեկը չի տուժել։
Վիտորե Կրիվելի
Վիտորե Կրիվելին Մարկեում
Ադրիատիկի այս ափին Վիտորեի նոր գործատուի համար կատարած առաջին աշխատանքը ուժեղ տպավորություն է թողել իր ժամանակակիցների վրա։ Երբ ավելի քան մեկ տասնամյակ անց՝ 1491 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Վիտորե Կրիվելիին հանձնարարվեց Մոնտե Սանտոյի Սուրբ Ֆրանցիսկոսի եկեղեցու համար զոհասեղանի պոլիպտիխ նկարել, նրա պայմանագրում սահմանվել էր, որ այն պետք է «նույնքան լավ» լիներ, որքան Ֆերմոյի Սուրբ Ֆրանցիսկոսի եկեղեցու Ուֆրեդուչի մատուռինը։ 1481 թվականին Վիտորե Կրիվելին պայմանագիր է կնքել Պիացա (ժամանակակից Լորո Պիչենո կոմունա) եկեղեցու համար պոլիպտիխի կատարման համար։ Փաստաթուղթը կազմվել է Ֆերմոյում հունիսի 18-ին՝ նոտար Անտոնիո Բերտաչինիի կողմից։ Ելնելով դրանից՝ Ձամպետին ենթադրում էր, որ նկարիչն արդեն ապրել է այս քաղաքում։ Վան Մարլը, նկարչի Իտալիա տեղափոխվելու կապակցությամբ, գրել է Մոնտելպարոյի Սանտա Մարիա դել Լորետո եկեղեցու պոլիպտիխի մասին, որը Վիտորե Կրիվելին, հավանաբար, ավարտել է միայն 1489 թվականին։ Վան Մարլը հավատում էր, որ 1481 թվականին Վիտորե Կրիվելին ապրում է Ֆերմոյի շրջակայքում՝ Մոնտեգրանարոյում, և մի փոքր ուշ նա տեղափոխվել է՝ Ֆերմո քաղաք (այս փաստը նշում են նաև Քրոուն և Կավալկասելը)), որտեղ նա հիշատակվում է 1487 թվականից մինչև մեր ժամանակները պահպանած փաստաթղթերում՝ 1490, 1491, 1493 և 1501 թվականներին.
Մոստա
Քույր-քաղաքներ
Կատեգորիա:Մալթայի քաղաքներ
Վիտորե Կրիվելի
Վիտորե Կրիվելին Մարկեում
Վիտորե Կրիվելին Մարկեի շրջան է ժամանել իր եղբայր Կառլոյից ավելի քան մեկ տասնամյակ անց, որն այդ ժամանակ արդեն հաստատվել էր Ասկոլի Պիցենո քաղաքում։ Այն ժամանակահատվածում, նրա ոճը շատ մոտ էր եղբորը։ Վիտորեն ապրել և աշխատել է Ֆերմոյում՝ նույն շրջանի մեկ այլ խոշոր կենտրոնում։ Լոդովիկո Ուֆրեդուչիի մի շարք հարուստ հողատերերի և վաճառականների համար պատվերներ է կատարել, որոնք կապված էին Ֆրանցիսկյան միաբանությանը։ Այդ տարիներին նա ստեղծել է բարձր գեղարվեստական ​​արժեք ունեցող մի քանի կարևոր գործեր, ինչպիսիք են Սան Էլպիդ ա Մարեի և Սան Սևերինո Մարկեի պոլիպտիխները։ Դրանց փայտյա հատվածները լրիվ պահպանվել են նախնական տեսքով։ 1480-ականների վերջերից Վիտորեն աշխատել է Մոնթե Սան Մարտինոյի համար։ Նա  իր ստեղծագործույթւններում մեծ հետաքրքրություն էր ցուցաբերելում դասական մշակույթի և եռաչափ  պատկերների նկատմամբ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:15-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:1500-ականների մահեր Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Անտոնովկա (գյուղ, Բիժբուլյակսկի շրջան)
Անտոնովկա (Антоновка, Антоновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Տարասովսկի շրջան
Տարասովսկի շրջան (Тарасовский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Տարասովսկի ավանը։ Տարածքը կազմում է 2767,47 կմ², բնակչությունը՝ 29,8 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 10 գյուղական համայնք։
Մանկական ստեղծագործություն
Մանկական ստեղծագործություն, ստեղծագործության դրսևորում, որի պրոցեսում զարգանում է երեխայի բանականությունն ու հուզականությունը, նա կարողանում է ճանաչել կյանքն ու որոշել իր տեղը, ձեռք է բերում աշխատանքի փորձ, տարբեր նյութերով ու գործիքներով աշխատելու հմտություն, ինքնատիրապետում։
Տեխնիկական մանկական ստեղծագործությունը պոլիտեխնիկական կրթության ու մասնագիտական կողմնորոշման կարևոր միջոցներից է։ Նպաստում է տեխնիկայի հանդեպ երեխայի կայուն հետաքրքրության ձևավորմանը, նորարարական և գյուտարարական հակումների, մտածողության զարգացմանը, խթանում կրթության գիտական մակարդակի բարձրացմանը։ Տեխնիկական մանկական ստեղծագործությունը ավելի շատ իրականացվում է արտադասարանական պարապմունքներում և դրսևորվում է ռոբոտներ, մոդելներ, սարքեր, մեխանիզմներ, ոչ բարդ մեքենաներ նախագծելու և պատրաստելու ընթացքում։
Գեղարվեստական մանկական ստեղծագործություն
Երեխայի ստեղծագործական գործունեությունը արվեստի բնագավառում դրսևորվում է իմպրովիզացիաների (պատմվածքներ, բանաստեղծություններ, մեղեդիներ, պարային շարժումներ, խաղեր և այլն) ձևով։ մանկական ստեղծագործությունը արվեստի բնագավառում նպաստում է երեխայի գեղագիտական ճաշակի դաստիարակությանը և գեղարվեստական կրթությանը։
Կերպարվեստի մանկական ստեղծագործությունը երեխայի համար ամենազանգվածայինն է։ Երեխան իր ճանաչած առարկան, որպես կանոն, սկսում է պատկերել 3-4 տարեկանից։ Նրա պատկերածը տեսանելի է և գործուն։ Ավելի ուշ շրջանի մանկական նկարը խաղային թեքում և բովանդակություն ունեցող գծանկարչական պատմվածք է։ Գրական մանկական ստեղծագործության տարրերը երեխայի մոտ դրսևորվում են մայրենի լեզվին տիրապետելուց հետո։ Տարեցտարի երեխայի գրական ստեղծագործությունը դառնում է էլ ավելի նպատակասլաց, երեխան սկսում է հասկանալ գրական ստեղծագործությունների հասարակական արժեքը, դրանց ստեղծումը դառնում է նրա ստեղծագործական պրոցեսի նպատակը, որոշակիորեն դրսևորվում են հակումները գրական տարբեր ժանրերի նկատմամբ։ Երաժշտության բնագավառում մանկական ստեղծագործությունը դիտվում է որպես երաժշտական դաստիարակության մեթոդ։
Կատեգորիա:Ստեղծագործական գործունեություն
Էլիզաբետա Սիրանի
Էլիզաբետա Սիրանի (Elisabetta Sirani, ), բարոկկո ոճի իտալացի նկարչուհի, հաջողության հասած առաջին նկարչուհիներից մեկը մի դարաշրջանում, երբ աղջիկներին, կանանց արգելում էին ուսանել կերպարվեստի ակադեմիայում։