cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լեմբոլովյան ամրություն
Նկարագրություն
Հուշահամալիրի մաս է 44-րդ գնդի օդաչուների հուշարձանը։ 1942 թվականի հուլիսի 11-ին Կարմիր դրոշի շքանշանակիր 44-րդ արագաթռիչ ռմբակոծիչ գնդի անձնակազմը այրվող ինքնաթիռով գրոհել է թշնամու դիրքերը, ռումբեր նետել և կատարել հրե խոյահարում։ Անձնակազմի վերջին ռադիոհաղորդագրությունն է եղել. «Ինքնաթիռն այրվում է։ Գնում ենք դեպի նպատակակետը։ Առաջադրանքը կկատարվի։ Ալյոշին»։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1943 թվականի փետրվարի 10-ի հրամանագիրով Ս. Մ. Ալյոշինը, Վ. Ա. Գոնչարուկը և Ն. Ա. Բոբրովը հետմահու պարգևատրվել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչումով ։
Հեղինակներ
Հուշահամալիրի նախագծի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ա. Ի. Գուտովը, Յ. Մ. Ցարիկովսկին, քանդակագործ Բ. Ա. Սվինինը, ինժեներ Ն. Ի. Սեդովը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Բունիաթ Սեբաստացի
Բունիաթ Սեբաստացի, XVII դարի հայ բժիշկ։
Ծնվել է Սեբաստիայում։ Հիմնականում ապրել ու ստեղծագործել է Սամսուն քաղաքում։ 1626 թվականին Մարզվանում խմբագրել է Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Օգուտ բժշկության» աշխատությունը՝ կատարելով արժեքավոր լրացումներ։ Օգտվելով հայ և արաբ բժիշկների գործերից (Մխիթար Հերացի, Ամիրդովլաթ Ամասիացի, Գրիգորիս Բժշկապետ)  ՝ 1630 թվականին Սամսուն քաղաքում գրել է «Գիրք բժշկութեան տոմարի» աշխատությունը՝ բաղկացած 50 գլխից։ Գրքում նկարագրել է ստամոքսի, աղիքների, լյարդի, երիկամների, սեռական օրգանների, աչքի, ականջի, քթի հիվանդությունների, թուլամտության, լուծանքի և թերլուծանքի, ջերմերի, ուռուցքների ախտանշանագիտությունը, բուժման եղանակները, հիվանդի խնամքն ու սննդակարգը։ Մի քանի գլուխներ նվիրված են դեղամիջոցներին և նրանց բաղադրությանը։ XIX գլխում զիպահ (կոկորդի լորձաթաղանթի խոցոտումով և այտուցով ընթացող հիվանդություն) կոչվող հիվանդության սուր տեսակի դեպքում առաջարկել է վիրաբուժական փոքր միջամտություն։
Գտնում էր, որ սովորելու համար չկա ավելի լավ առարկա քան գիտությունը, քանի որ բժշկի աշխատանքը կապված է Աստծո «մեծագույն ստեղծագործության»` մարդու, առողջության հետ
Ձեռագրեր
Բունիաթ Սեբաստացու աշխատությունը պահպանվել է ձեռագիր չորս ընդօրինակություններով՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Շումովկա (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)
Շումովկա (Шумовка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Յալովո (գյուղ, Վոլովեցի շրջան)
Յալովո (Ялове), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յալովո գյուղում բնակվում էր 278 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,673 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 413,08 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աղրըի մարզ
Աղրըի մարզ, (Ağrı ili), նահանգ է Թուրքիայի արևելյան մասում, պատմական Արևելյան Հայաստանի տարածքում։ Հայկական պատմական անունը Քարբեր է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աղրըի մարզ Կատեգորիա:Թուրքական Քուրդիստան
Ժողովածու (4909)
Ժողովածու (4909), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4909 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1518 թվականին Հովհաննես կաթողիկոս գրիչի կողմից Կերդե անապատում։ Ստացողը եղել է Հովհաննես կաթողիկոսն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26x18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 518 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի ՝ 4բ, 341բ, 455բ, 513ա և այլուր, հետագայի՝ 5ա, 350ա, 392բ, 415բ և այլուր (17-րդ դար), 330բ (1741 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գայանե Շիլաջյան
Գայանե Ազարիկի Շիլաջյան, ռուս երաժշտական պրոդյուսեր և մշակույթի աշխատող։ Մոսկվայի «Ռուսական ֆիլհարմոնիկ» սիմֆոնիկ նվագախմբի ստեղծման նախաձեռնող, տնօրեն, գլխավոր պրոդյուսեր և գեղարվեստական ղեկավար ։ Մի շարք  համերգային ծրագրերի հեղինակ ։ Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2006)։ Մոսկվա քաղաքի արվեստի պատվավոր գործիչ (2018)։
Կենսագրություն
Գայանե Շիլաջյանը ծնվել է 1965 թվականի հունիսի 19-ին, Մոսկվայում։ Հայրը՝ Ազարիկ Երվանդի Շիլաջյանը, պատվավոր երկաթուղային է, աշխատել է Լիխոբորի կայարանում որպես երկաթուղային փոխադրումների պետ։ Մայրը՝ Վալենտինա Ավագի Շիլաջյանը, բժիշկ է ։
1985 թվականին ավարտել է Իպպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական մանկավարժական ինստիտուտը` «դաշնամուր» մասնագիտությամբ։ Հինգ տարի հետո՝ 1990 թվականին, ավարտել է Համամիութենական հեռակա ֆինանսա-տնտեսական ինստիտուտը՝ «վարկերի կառավարում» մասնագիտությամբ ։
1990-1993 թվականներին, որպես գլխավոր ադմինիստրատոր, մասնակցել է Մոսկվայի «Նոր օպերա» քաղաքային թատրոնի (գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր՝ Եվգենի Կոլոբով) ստեղծմանը ։ 1993-1998 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Հելիկոն-օպերա» երաժշտական թատրոնի փոխտնօրենը (գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր ռեժիսոր՝ Դմիտրի Բերտման) ։ 1998 թվականի ապրիլին դարձել է «Ռուսական ֆիլհարմոնիա ТВ-6 Մոսկվա» սիմֆոնիկ նվագախմբի տնօրենը։ 1998 թվականի օգոստոսին ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով ТВ-6 հեռուստաալիքը դադարեցրել է նվագախմբի ֆինանսավորումը և Շիլաջյանը դիմել է Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովին՝ ТВ-6 նվագախմբի հիման վրա քաղաքային սիմֆոնիկ նվագախումբ ստեղծելու առաջարկով։ 1998 թվականի հոկտեմբերից Շիլաջյանը մասնակցել է Մոսկվայի «Ռուսական ֆիլհարմոնիա» սիմֆոնիկ նվագախմբի ստեղծմանը ։ 2000 թվականի ապրիլին Մոսկվայի կառավարության մշակույթի պետական կոմիտեն ստեղծել է Ռուսաստանի ֆիլհարմոնիա սիմֆոնիկ նվագախումբը որպես պետական մշակութային հաստատություն և ֆինանսավորում ստացել 2001 թվականից։ Շիլաջյանը, որպես նվագախմբի տնօրեն, 2001 թվականի մարտի 19-ին Մոսկվայի կոնսերվատորիայի մեծ դահլիճում նոր կարգավիճակով կազմակերպել է կոլեկտիվի առաջին համերգը ։ 2011 թվականին դարձել է նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր Դմիտրի Յուրովսկու հրավերի նախաձեռնողը ։ Մասնակցել է Ռուսաստանի ֆիլհարմոնիա նվագախմբի Barcelona ալբոմի Queen խմբի նախագծի ստեղծմանը, որտեղ այդ ալբոմն առաջին անգամ հնչել է սիմֆոնիկ կատարմամբ։ Նախագծի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի նոյեմբերին՝ Կրեմլի պետական պալատում ։
Գայանե Շիլաջյանը առաջիններից է, ով սկսել է իրականացնել մուլտիմեդիա նախագծեր` դասական երաժշտության կատարումը համատեղելով գեղանկարչության հետ։ Բացի այդ, Շիլաջյանը նվագախմբի մուլտիմեդիա նախագծերի հեղինակ է ։
2018 թվականին Մոսկվայի քաղաքապետի ընտրություններում եղել է Սերգեյ Սոբյանինի վստահված անձը ։
Ընտանիք
Որդի՝ Հարի Ալեքսանդրովիչ Ֆեդոտով (ծն.՝ 1987) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Իվան Կուլիբին
1767 թ.-ին պատրաստել է «ձվաձև» ինքնօրինակ ժամացույց (պահպանվում է Լենինգրադի պետական էրմիտաժում)։ XVIII դ. 70-ական թթ. մշակել է Նևա գետի վրա 298 մ երկարության փայտե միակամար կամրջի նախագիծ։ Հայտնագործել և կառուցել է «մեքենայական ջրագնաց նավ»։ Նախագծել է ազդանշանային հեռագրասարք, «հայելային լապտերներ» (լուսարձակների նախատիպը), վերելակ, «մեխանիկական ոտքեր» (պրոթեզներ, 1791 թ.) ու այլ սարքեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս մեխանիկներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կունդ
Կունդ, անիվի կենտրոնական, սովորաբար հաստացված մաս, որն ունի անցք՝ սռնիին կամ լիսեռին հագցնելու համար։ Կունդը միացնում են անվահեծին ճաղերով կամ սկավառակով։
Կատեգորիա:Մեքենաներ
Խելդերլանդ
Խելդեռլանդ (Gelderland) մարզ է Նիդեռլանդների արևելքում։ Վարչական կենտրոնը Արնհեմ քաղաքն է, խոշորագույնը՝ Նայմեյխենը։ Բնակչությունը 1,971 միլիոն մարդ է, որով զբաղեցնում է 4-րդ երկրի մակարդակով ըստ 2005 թվականի տվյալներով։
Շումորովո (գյուղ, Պոչեպսկի շրջան)
Շումորովո (Шуморово), գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Պոչեպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Պոչեպսկի շրջանի բնակավայրեր
Ունիթորներ և հակաունիթորներ
Ունիթորներ և հակաունիթորներ, սուր պայքար տարբեր խմբավորումների միջև։ Այն խմբավորումը, որը կողմնակից էր հայկական եկեղեցին կաթոլիկականին միացնելուն և եվրոպական ուժերի հետ դաշինք կնքելուն, կոչվեց ունիթորական հոսանք, իսկ մյուսը, որը դեմ էր դրան, կոչվեց հակաունիթորական հոսանք։
Հակաունիթորներ
Հակաունիթորները դեմ էին հայկական եկեղեցին կաթոլիկականին միավորելուն։ Հակաունիթորական հոսանքին կողմնակից էր հոգևորականությունը (հատկապես ստորին դասը), խոշոր ֆեոդալները և այլ խավեր։
Պայքարի հետևանքներ
Ունիթորների և հակաունիթորների պայքարը, որ տևեց երկար տարիներ, ծանր կացության մեջ դրեց երկիրը՝ ջլատելով նրա միասնությունը, թուլացնելով նրա ռազմունակությունը և անպաշտպան դարձնելով նրան օտար նվաճողների հանդեպ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դավանաբանական վեճեր Կատեգորիա:Կաթոլիկություն Կատեգորիա:Արևելյան ուղղափառ եկեղեցի
Աստրախանի օրիորդաց ծխական դպրոց
Առաջին հինգ տարիներին դպրոցը տեղավորված է եղել Գ․ Պոպովյանի նվիրած տան մեջ, այնուհետև, հավանաբար, դպրոցի համար կառուցվել է հատուկ շենք։
Առաջին տարում ունեցել է 4 դասատու և 42 աշակերտուհի, որոնցից 36-ը՝ ձրիավարժ։ 1874 թվականին ունեցել է երեք դասարան (նախապատրաստական, առաջին, երկրորդ), 88 աշակերտուհի։ Դասավանդվել են՝ կրոնագիտություն, հայերեն, ռուսերեն, թվաբանություն, աշխարհագրություն, ազգային պատմություն և ձեռագործ։ Դպրոցը պահվել է ժողովրդի նվիրատվություններով։ Աշակերտուհիները ցույց են տվել բարձր առաջադիմություն հատկապես հայերենից։
1884 թվականին եղել է միջնակարգ դպրոց, որն այն ժամանակ հազվագյուտ էր։ Այս դպրոցը ևս, ինչպես նաև Աստրախան քաղաքի մյուս հայկական դպրոցները, դուրս է մնացել հայկական դպրոցների առաջին (1885) փակումից, սակայն հետագայում է վեր է ածվել երկդասյան դպրոցի։
1888 թվականին դպրոցում սովորել են 91 հայ աղջիկներ, որոնցից 74-ը ձրիավարժ։ 1895 թվականին փակվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Ծխական դպրոցներ
TV5
TV5, հայկական մասնավոր հեռուստաալիք։ Հիմնադրվել է 2002 թ. ապրիլի 14-ին։
Վեսյոլոե (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Վեսյոլոե (Веселе), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։
TV5
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Հեռարձակումը դադարեցրած հեռուստաալիքներ
Վեսյոլոե (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,541 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,03 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մոհամմեդ Քասիմ Ֆահիմ
Մոհամմեդ Քասիմ Ֆահիմ, աֆղանացի ռազմական գործիչ, պաշտպանության նախկին նախարար, Ահմադ Շահ Մասուդի հաջորդողը։ Մարշալ է (2001 թվական)։
Կենսագրություն
Էթնիկ տաջիկ, ծնունդով Պարվան նահանգից է։ Ավարտել է տարրական և միջնակարգ դպրոցները, սովորել է Քաբուլի համալսարանի (չի ավարտել) աստվածաբանության ֆակուլտետը։ 1977 թվականից արտագաղթելով Պակիստան, 1978 թվականին վերադարձել է Աֆղանստան և միացել է ընդդիմությանը։ Աֆղանական պատերազմում նա կռվել է Ահմադ Շահ Մասուդի ջոկատներում։
1992 թվականին ընդդիմության իշխանության գալուց հետո նա Սեբգաթուլլա Մոժադդեդիի անցումային կառավարությունում նշանակվել է Պետական անվտանգության ծառայության ղեկավար։ 1994 թվականից Բուրհանուդդին Ռաբանիի կառավարությունում անվտանգության նախարար է եղել։ Թալիբանների կողմից Քաբուլը գրավելուց հետո Ռաբանիի հետ միասին լքել է քաղաքը, անձամբ առաջարկելով տարհանել նաև իր ընդդիմախոսին` նախկին նախագահ Մոհամմադ Նաջիբուլլային, բայց նա հրաժարվել է և սպանվել թալիբանների կողմից ։ Այնուհետև Ֆահիմը գտնվել է Աֆղանստանի հյուսիսում, եղել է թալիբների դեմ ռազմական գործողությունների ակտիվ մասնակից։ Մի քանի մահափորձերից է փրկվել։
Ահմադ Շահ Մասուդի մահից հետո գլխավորել է Հյուսիսային Ալյանսը և դարձել է դրա պաշտպանության նախարարը։ Փաստորեն, նա 2001 թվականին ղեկավարում էր Հյուսիսային Ալյանսի ռազմական գործողությունները, որոնք ավարտվել են Քաբուլից թալիբանների աքսորմամբ ։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ֆահիմը Դուշանբեում պաշտոնապես ներկայացվել է Իրանի, Ռուսաստանի, Հնդկաստանի, Տաջիկստանի, Ուզբեկստանի պաշտոնյաներին, որոնք շտապ հավաքվել էին Աֆղանստանում իրավիճակի առիթով խորհրդակցվելու համար։ Համիդ Կարզայի կառավարությունում պահպանել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Կարզայի վերընտրվելուց հետո Ֆահիմը չի կարողացել մտնել նոր կառավարության կազմի մեջ և 2004 թվականի դեկտեմբերին լքել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։
2004 թվականից եղել է նախագահ Համիդ Կարզայի խորհրդականը։ 2009 թվականի նոյեմբերից եղել է Աֆղանստանի առաջին փոխնախագահը։ Ոչ պաշտոնապես նա համարվում է Աֆղանստանի էթնիկ տաջիկների առաջնորդներից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարշալներ Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ
(8137) Կվիզ
(8137) Կվիզ (Kviz), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Կլետի աստղադիտարանի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,326737 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8234 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8301 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1296,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277705 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,48° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կլետի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գել
Գել (gelo - «սառում եմ»), կառուցվածքային դիսպերս համակարգ, որը կազմված է մակրո- (բարձրամոլեկուլային) և մոնո- մոլեկուլային նյութերից։ Պոլիմերային եռաչափ շրջանակի (ցանցեր, մատրիցներ) առկայությունը գելին հաղորդում է պինդ մարմիններին հատուկ մեխանիկական հատկություններ՝ պլաստիկություն և առաձգականություն։
Գելը բաղկացած է դիսպերս փուլում գտնվող առնվազն երկու բաղադրիչից՝ պինդ և հեղուկ ։ Պինդ բաղադրիչը սպունգանման, եռաչափ մակրոմոլեկուլային ցանց (կամ մատրիցա) է, որը կարկասի դեր է կատարում, որի ծակոտիները լցված են հեղուկ բաղադրիչով՝ ցածրամոլեկուլային լուծիչով (լյոգել) կամ գազով (քսերոգել) ։ Հեղուկ բաղադրիչն այդպիսով անշարժանում է պինդ բաղադրիչում։ Եթե ​​ցանցը շատ ծակոտկեն է, իսկ օդը պահվող գազն է, ապա գելը կոչվում է նաև աերոգել ։ Երկու բաղադրիչներն էլ ամբողջությամբ թափանցում են միմյանց մեջ (կոհեզիա)։ Այս սահմանումը ամենատարածվածն է, չկա ընդհանուր ընդունված սահմանում։
Ստուգաբանություն
Գելը՝ որպես ժելատինի հապավում, իր ներկայիս նշանակությունը ստացե է Թոմաս Գրահամի շնորհիվ։ Դոնդողը, այսինքն՝ խտացրած միսը կամ մրգային հյութը, առաջանում է ֆրանսերեն ժելեից (gelée), որը, ինչպես ժելատինը, հավանաբար հանգում է լատիներեն gelu «սառել» բառին ։
Ցանցի կառուցվածք
Ընդհանուր տարբերակում է արվում երկրորդային վալենտային գելերի և հիմնական վալենտային գելերի միջև։ Երկրորդային վալենտային գելերի ցանցը հիմնված է դիպոլ-դիպոլ փոխազդեցության ուժերի, ջրածնային կապերի կամ Կուլոնյան ուժերի վրա, մինչդեռ հիմնական վալենտային գելերի ցանցը հիմնված է կովալենտային ատոմային կապերի վրա։ Երկրորդային վալենտային գելերը ջերմային շրջելի են (օրինակ՝ պեկտինի կամ ժելատինի վրա հիմնված գելերը)։
Ցանցը կարող է առաջանալ ինչպես օրգանական (պոլիվինիլային սպիրտ, պոլիամիդ, ժելատին, ագար-ագար, պեկտինային նյութեր), այնպես էլ անօրգանական (սիլիցիումի երկօքսիդ, ալյումինի օքսիդ) միացություններից։ Այն նյութերը, որոնք կարող են ձևավորել գելերի մակրոմոլեկուլային կառուցվածքը, կոչվում են գել ձևավորողներ։ Ջուրը, ցածր մոնո- և օլիգասպիրտերը, ածխաջրածինները գործում են որպես ցածր մոլեկուլային դիսպերսիոն փուլ՝ գել լցնող։ Ջրային դիսպերսիոն փուլով գելերը կոչվում են հիդրոգել, սպիրտային ֆազ ունեցողները՝ ալկոգել, իսկ ածխաջրածնային փուլ ունեցողները՝ օրգանոգելներ (ընդհանուր անվանումը՝ լյոգել)։
Լյոգելից հեղուկ փուլը հեռացնելով կարելի է ստանալ նուրբ ծակոտկեն մարմիններ (աերոգելեր կամ քսերոգելեր), որոնցում դիսպերսիոն միջավայրը վերածվում է ամուր սոսինձի (ադգեզիա) կամ ֆազային (համակցված) ծակոտկեն կառուցվածքների։ Սրանցից են ալյումինագելը և սիլիկագելը, որոնք ստացվում են ալյումինի հիդրօքսիդի և սիլիկաթթվի հիդրոգելների չորացումից։
Ռեոլոգիական հատկություններ
Գելերը կարելի է բնութագրել որպես մածուցիկաառաձգական հեղուկներ։ Նրանց հեղուկային հատկությունները գտնվում են իդեալական հեղուկի և իդեալական պինդ մարմնի հատկությունների միջև։
Ռեոլոգիայում սովորաբար ասում են, որ մածուցիկաառաձգական հեղուկն ունի գելային բնույթ, եթե պահեստավորման մոդուլի արժեքն ավելի մեծ է, քան կորստի մոդուլի արժեքը, այսինքն գելի կետում կամ գելացման կետում ։
Սինթեզ և կիրառություն
Գելի ձևավորումը սովորաբար կոչվում է գելացիա, թեև այս տերմինը ներառում է միանգամայն տարբեր տարածքներ։ Սինթեզի գործընթացի այն կետը, որտեղ խոսվում է գելի մասին, կոչվում է գելի կետ ։
Գելը և կոլոիդը կարող են փոխակերպվել միմյանց։ Մածուցիկաառաձգականությունը գելը վերածում է կոլագենի, իսկ կոագուլյացիան՝ կոլագենը գելի ։
Գելերը կարող են օգտագործվել որպես հիմք դեղագործական պատրաստուկների համար, պլաստիկ վիրաբուժության մեջ անատոմիական իմպլանտները լցոնելու համար, գելային թամբեր (օրինակ, հեծանիվի նստատեղ) և գելային ջրային մահճակալներ պատրաստելու համար, մազերի գել՝ սանրվածքը ձևավորելու համար, ինչպես նաև գնդիկավոր գրիչի թանաք կամ որպես դեկոր-գել թխվածքներ պատրաստելու համար։ Բնական ճարպերը նույնպես հաճախ գելեր են։ Գելերը օգտագործվում են նաև որպես մատրիցա գելային էլեկտրաֆորեզի տարանջատման գործընթացում։ Պուդինգը, ատամի մածուկը և պատի «պինդ» ներկը գելեր են։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա Կատեգորիա:Կոլոիդային քիմիա Կատեգորիա:Ագրեգատային վիճակներ Կատեգորիա:Նյութեր Կատեգորիա:Նյութագիտություն Կատեգորիա:Խտացված նյութի ֆիզիկա Կատեգորիա:Քիմիական խառնուրդներ Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Օրգանական քիմիա Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ Կատեգորիա:Քրոմատագրաֆիա
Նիժնիե Վորոտա
Նիժնիե Վորոտա (Нижні Ворота), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նիժնիե Վերեցկի։
2001 թվականի տվյալներով Նիժնիե Վորոտա գյուղում բնակվում էր 2 504 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2878 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հավալա (խաղ)
Հավալա, աշխարհում լայն տարածում ունեցող մանկական խաղ, որի մասնակիցները հերթով ցատկում են խաղընկերների վրայով, որոնք կանգնած են կռացած դիրքում։ Հավալան զարգացնում է ճարպկություն, շարժումների համակարգում, աչքաչափ, քաջություն, վստահություն և ձեռքերի և ոտքերի ուժ։
Պատմություն
Հավալան հայտնի է առնվազն միջնադարից ի վեր։ Պիտեր Բրեյգել Ավագի «Մանկական խաղեր» կտավը պատկերում է հավալա խաղը։ «Փոքրիկ գեղեցիկ գրպանի գրքում» (1767) նկարագրվում են երեխաներ, որոնք հավալա են խաղում։ Նույն տեսակի խաղը՝ ըստ անգլերեն գրավոր աղբյուրների հիշատակվել են սկսած առնվազն XVI դարից ի վեր։
Առաջին տարբերակ
Մի մասնակից ձեռքերը հենում է ծնկներին և թեքվում։ Մյուս խաղացողները ձեռքերը դնում են առաջինի մեջքին և ցատկում՝ ոտքերը լայն բացելքվ և աշխատելով չկպնել առաջի մասնակցի այլ մասերի։ Այն մասնակիցը, որ դիպչում է ոտքերով առարի խաղընկերոջ գլխին կամ մեջքին, փոխարինում է նրան։
Երկրորդ տարբերակ
Առաջին մասնակիցը ձեռքերը հենում է ծնկներին և թեքվում։ Հաջորդ խաղացողը ձեռքերը դնում է առաջինի մեջքին և ցատկում է ՝ ոտքերը լայն բացելքվ։ Վայրէջքից հետո նա է կանգնում նույն դիրքով առաքին խաղացողի կողքին, և երրորդը ցատկում է առաջին և երկրորդի վրա, այնուհետև չորրորդը և բոլոր մյուսները հաջորդականությամբ։ Երբ բոլոր խաղացողները կանգնում են, շարքում վերջինն իր հերթին սկսում է ցատկել բոլոր մյուսների վրայով։ Մասնակիցների թիվը ֆիքսված չէ։
Տարբերակներ
Չինաստանում այս խաղը հայտնի է որպես «跳 山羊» (բառացիորեն «ցատկող այծ»), որը խաղում են երկուսով։ Առաջին խաղացողը, հանդես գալով որպես «այծ», ցատկում է մյուս խաղացողի վրայից, ով խաղում է «լեռան» դերը։ Այնուհետև նրանք դերերով փոխում են, և «լեռը» մի փոքր բարձրանում է ամեն անգամ, երբ նրանք ցատկում են իրար վրա։ Երկու մասնակիցները շարունակում են խաղալ, մինչև նրանցից մեկին՝ հերթական «այծին» չի հաջողվում ցատկել «սարի» վրայով։
Ֆիլիպինյան մշակույթում նմանատիպ խաղ կոչվում է  luksóng báka  (բառացիորեն՝ «ցատկող կով»)։ Այստեղ տարածված է խաղի առաջին տարբերակը՝ մեկ կռացած մասնակցով։ Կորեյական և ճապոնական տարբերակներում ( '말뚝 박기' , որը նշանակում է կույտերի տեղափոխում և  '馬 跳 び'   'う ま と び'  'umatobi' ', բառացիորեն՝  ձիապան ) խաղացողը ցատկում է մյուս խաղացողների վրայով, որոնք  գիծ են կազմում՝ փորձելով փլուզել գիծը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաղեր Կատեգորիա:Մանկական խաղեր
Նորգվինեական ծով
Նորգվինեական ծով (Bismarck Sea), միջկղզային ծով Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում, հյուսիսից, արևելքից և հարավից սահմանափակված է Բիսմարկի կղզեխմբով, հյուսիսից Նոր Գվինեայի կղզով. միախառնվում է Սողոմոնյան ծովի հետ Վիտյազի նեղուցով։ Ծովի միջին խորությունը կազմում է 1700 մ, առավելագույն խորությունը 2665 մ ։ Նորգվինեական ծովի մակերեսը կազմում է ավելի քան 310 հազար կմ ։
Լա մինոր
Լա մինորը լադի տոնայնություններից մեկն է։ Այս տոնայնության գերմաներեն անվանումն է a moll, անգլերեն՝ a minor և ֆրանսերեն անվանումը՝la mineur, դո մաժորի զուգահեռ տոնայությունն է։ Տոնայնությունը չունի բնական նշաններ։ Բնական գամման կազմված է հետևյալ նոտաներից՝ լա-սի-դո-ռե-մի-ֆա-սոլ-լա-սոլ-ֆա-մի-ռե-դո-սի-լա, հարմոնիկը՝ լա-սի-դո-ռե-մի-ֆա-սոլ դիեզ-լա-սոլ բեկար-ֆա-մի-ռե-դո-սի-լա, իսկ մելոդիկը՝ լա-սի-դո-ռե-մի-ֆա դիեզ-սոլ դիեզ-լա-սոլ բեկար-ֆա բեկար-մի-ռե-դո-սի-լա։ Լյա մինորի սուբդոմինանտան ռեն է, իսկ դոմինանտան՝ մին։ Այս տոնայնությունում գրվել են բազմաթիվ հանրահայտ ստեղծագործություններ որոնցից են Ռոբերտ Շումանի և Էդվարդ Գրիգի դաշնամուրային կոնցերտները, Անտոնին Դվորժակի ջութակի կոնցերտը, Սերգեյ Ռախմանինովի 3-րդ սիմֆոնիան, Յոհաննես Բրամսի կրկնակի կոնցերտը ջութակի և թավջութակի համար և այլ գործեր։
Կատեգորիա:Երաժշտություն
Նորգվինեական ծով
Ծովի հատակը իրենից ներկայացնում է ուժահավաքիչ հարթավայր բազմաթիվ մակերեսային բարձրացումներով և հրաբխային կղզիներով ։ Ծովի ջրային տարածքում նշվում է բարձր սեյսմիկ ակտիվություն, հաճախ ստորջրյա երկրաշարժեր են լինում։
Ափերը հավասարացված են ։ Բազմաթիվ կորալային խութեր կան։ Նոր Գվինեա կղզու մոտով է անցնում Նորգվինեական հոսանքը 0,5-0,75 մ/վ արագությամբ ։ Կղզիների միջև նկատվում են ուժգին մակընթացային հոսանքներ ։
Մակերևութային ջրի միջին ջերմաստիճանը 28 °C է ։ Աղիությունը 34 ‰ է, ինչը ցածր է օվկիանոսի միջին աղիությունից` տեղումների առատության պատճառով։ Ծով են թափվում խոշոր գետեր Սեպիկը և Ռամուն (երկուսն էլ Նոր Գվինեայի հյուսիսարևելյան ափին)։
Հիմնական նավահանգիստներն են՝ Մադանգը՝ Աստրոլյաբիա նեղուցի ափին, Նոր Գվինեա կղզու վրա, Ռաբաուլը՝ Նոր Բրիտանիա կղզու վրա ։
Նորգվինեական ծովի բոլոր ափերն ու նրա ջրերում պառկած կղզիները պատկանում են Պապուա Նոր Գվինեային։
Նորգվինեական ծովի աշխարհագրության ուսումնասիրության մեջ մեծ դեր խաղացին Ռուսաստանի ծովային արշավախմբերը (մասնավորապես Վիտյազի կորվետայի վրա), որոնք կապված էին Ն.Ն.Միկլուխո-Մակլայի աշխատանքների հետ, որի համար Նոր Գվինեայի ծովի ափի մի մասը կոչվեց Միկլուխո-Մակլայի ափ։
Պատմություն
1910 թվականից ի վեր անգլիական քարտեզագրության մեջ այն ունեցել է Բիսմարկի ծով անվանումը, որը վերանվանվել է Պրուսիայի Արտաքին գործերի նախարար գերմանացի Օտտո Բիսմարկի պատվին։
1943-ի մարտի 2-4-ը ծովային խոշոր մարտ է տեղի ունեցել ամերիկա-ավստրալիական և ճապոնական ուժերի միջև։ Դաշնակից օդուժի կողմից ճապոնական ջոկատի հարձակումը 1943-ի մարտի 3-4-ին ավարտվեց ութ ռազմական տրանսպորտի և չորս կործանիչի խորտակմամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծովեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պապուա Նոր Գվինեայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Մարդկանց անունով կոչված ծովեր
Շումսկի (քաղաքատիպ ավան, Նիժնելիմսկի շրջան)
Շումսկի (Шумский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2767 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Կովկասյան լեռնային ագամա
Կովկասյան լեռնային ագամա (Laudakia caucasia), կովկասյան լաուդակիա, ագամաների ընտանիքի ասիական լեռնային օղակապոչ ագամաների (լաուդակիաներ) ցեղի մողես։
Արտաքին
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (3,6-16 սմ), պոչը գրեթե կրկնակի երկար է։ Գլուխը կլորավուն է ու տափակ՝ համեմատաբար սուր դիմային հատվածով, տարանջատված է մարմնից։ Կոպերը շարժուն են, արտաքին ականջը լավ է արտահայտված, թմբկաթաղանթը լավ երևում է։ Մարմինն ու պոչի հիմքը լայն են ու տափակ, պոչը՝ գլանաձև։ Մեջքային մակերեսի թեփուկները խոշոր են, անփայլ։ Թեփուկների մի մասը կրում է կատարներ ու փշաձև ելուստներ։ Գլուխը ծածկված է մանր թեփուկներով։ Պոչային թեփուկները դասավորված են զուգահեռ շարքերով՝ ձևավորելով կանոնավոր օղակներ։ Մարմնի վերին մասը գորշամոխրագույն, մոխրագույն, սպիտակաշագանակագույն կամ գրեթե սև է։ Մեջքին սովորաբար առկա է մուգ եզրագծով լայնակի ձգված տձև սպիտակավուն բծերից կազմված նախշ։ Մեջքի կողքերին կա տարբեր աստիճանի արտահայտված ցանցանման նախշ։ Փորը մուգ գորշավուն է կամ բաց սպիտակավարդագույն։ Պարանոցի և ներքին ծնոտի վրա արտահայտված է մարմարանման նախշ։ Բազմացման ժամանակ պարանոցը, կուրծքը, առջևի վերջույթները, մասամբ՝ փորիկը, ստանում են սևակապտավուն, գրեթե սև գունավորում։ Պոչը ծածկված է լայնակի զուգահեռ օղակներից բաղկացած նախշով։ Ձմեռում է ժայռերի խորը ճեղքերում կամ խոշոր քարերի տակ՝ աշնան վերջից գարնան սկիզբը։ Սնվում է մանր անողնաշարավորներով ու բուսականությամբ։
Բազմացում
Զուգավորվում են ապրիլի վերջից հունիսի սկիզբը։ Արուն, որպես կանոն, ունի «հարեմ», զուգավորվում է մի քանի էգերի հետ։ Ձվադրում է մայիսի վերջից հուլիսի սկիզբը, դնում է 5-14 ձու։ Երիտասարդ ագամաները հայտնվում են հուլիսից սեպտեմբեր։ Սեռահասուն են դառնում 3 տարեկանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մողեսներ
Զիդիխում
Զիդիխում  (Siehdichum), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շլաուբետալի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1616 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 73,00 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 458։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 3 գյուղական համայնքների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բյանկա Պիտցոռնո
Բյանկա Պիտցոռնո (Bianca Pitzorno, ), իտալացի գրող։
Կենսագրություն
Բյանկան ծնվել է 1942 թվականի օգոստոսի 12-ին Իտալիայի Սարդինիա կղզում։ Մանկուց նա հետաքրքրված էր լուսանկարչությամբ և նկարչությամբ։ Դպրոցից հետո ընդունվեց Կալյարիի համալսարանի նախապատմական հնագիտության ամբիոն։ Դրան զուգահեռ նա զբաղվել է կինոքննադատությամբ, հոդվածներ է գրել կարճամետրաժ ֆիլմերի համար, ելույթ է ունեցել Լոկառնոյի կինոփառատոնում՝ որպես երիտասարդական ժյուրիի անդամ։
1968 թվականին Պիցորնոն տեղափոխվում է Միլան և ընդունվում ուսումնարան՝ ստանալով կինոյի և հեռուստատեսության որակավորում։ Նա աշխատել է Թատերական արվեստի քաղաքացիական դպրոցում՝ որպես ձայնային դերասան, այնուհետև՝ հեռուստատեսությունում, որտեղ մշակել է հեռուստասցենարներ երեխաների համար։
1970 թվականին Բիանկա Պիցոռնոն հաղթել է երիտասարդ ընթերցողների համար շվեյցարական հրատարակիչների մրցույթում և հրատարակել իր առաջին գիրքը երեխաների համար («Il grande raduno dei cow boy»): Այդ պահից նա սկսել է անընդհատ գրել։ 1991 թվականին արտասահմանում հայտնի դարձավ «Լսիր սրտիս» վեպը, որը թարգմանվել է եվրոպական այլ լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերենով։ Գրքի առաջին տպաքանակը Իտալիայում կազմել է գրեթե 300000 օրինակ։
Հետագա տարիներին Բիանկա Պիցոռնոն հրատարակել է իր ավելի քան հիսուն ստեղծագործություն։ Զբաղվել է համաշխարհային գրականության դասականների՝ Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի, Տուվե Յանսոնի,Դավիթ Գրոսսմանի, Ս. Պլաթի և այլոց գրքերի իտալերեն թարգմանություններով։
Բիանկա Պիցոռնոն Իտալիայում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպան է նշանակվել 2000 թվականին։
Մատենագրություն
Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Տունը ծառի վրա», «Լսիր իմ սրտի ձայնը», «Պոլիսենա Պորոսելլոյի զարմանալի արկածները», «Դիանան, կուպիդոնը և կոմանդորը», «Երբ մենք փոքր էինք» գրքերը։
Սամվել Սիրականյան
Սամվել Նապոլեոնի Սիրականյան, հայազգի քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (2015)։
Կենսագրություն
Սամվել Սիրականյանը ծնվել է 1961 թվականին, Վրաստանի Գանձա գյուղում։ 1978 թվականին ավարտել է Գանձայի թիվ 2 դպրոցը և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը, որն էլ ավարտել է 1984 թվականին։ Որպես առաջատար գիտաշխատող 1985 թվականից աշխատանքի է անցել Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիային կից Նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում։ Աշխատել է համակցված ալիցիկլո և տարացիկլո[c]պիրիդինների բնագավառում։ Սամվել Սիրականյան կողմից հայտնաբերվել են երկու նոր վերախմբավորումներ, կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների սինթեզի երեք նոր եղանակներ, մոտ 70 նոր տարացիկլիկ համակարգերի մոտ 5000 ածանցյալներ։ Սինթեզված միացություններից մի քանիսը ցուցաբերել են արտահայտված հակաուռուցքային, հակավիրուսային, կարդիոտոնիկ, հակացնցումային և այլ ակտիվություններ։
1990 թվականին ավարտել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան, 1991 թվականին պաշտպանել թեկնածուական թեզ։
2011 թվականից հանդիսանում է Վրաստանի քիմիկոսների ընկերության պատվավոր անդամ է ։
Պարգևներ
2011 թվականին «Գիտական համագործակցություն» միջազգային հիմնադրամի կողմից արժանացել է Ոսկե կրծքանշան։ Մոսկվայի Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի և «Գիտական համագործակցություն» միջազգային հիմնադրամի կողմից 2015 թվականին պարգևատրվել է Ա.Ն. Կոստի անվան Ոսկե մեդալով և դիպլոմով։ Սամվել Սիրականյանը 2018 թվականին արժանացել է ՀՀ նախագահի մրցանակի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Պանդիա (արբանյակ)
Պանդիա (Πανδία), կամ Յուպիտեր LXV, Յուպիտերի ուղիղ շարժմամբ անկանոն արբանյակներից է։ Հայտնաբերվել է աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում էր Սքոթ Շեփարդը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2017 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2017 J 4 ժամանակավոր անվանումը ։
2019 թվականին արբանյակը անվանվել է հունական դիցաբանության աստված Զևսի և Սելենեի դստեր Պանդիայի անունով, ով լիալուսնի աստվածուհին էր ։
Պանդիան ունի մոտ 3 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 11 525 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 252,1 օրվա ընթացքում ։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 28,15° խավարածրի հարթության նկատմամբ, իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,180 է  ։
Պանդիան պատկանում է Հիմալիայի խմբին, որի կազմի մեջ են մտնում հինգ արբանյակներ, որոնք պտտվում են Յուպիտերի շուրջ 11-ից 13 միլիոն կմ հեռավորության վրա, և ունեն մոտավորապես 27,5° ուղեծրի թեքում ։ Այս ուղեծրի էլեմենտները տրվում են 2000 թվականի հունվարի դրությամբ, սակայն դրանք փոփոխվում են Արեգակի և այլ մոլորակների հետ փոխազդեցության արդյունքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
(8138) 1980 FF12
(8138) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի մարտի 20-ին Պերիթ աստղադիտարանի կողմից Բիքլիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,172282 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9813 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3633 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1169,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,307843 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,88° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պերիթ աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիշենկի (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Վիշենկի (Вишеньки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բարանովշչինա, Վիսոկի։ Հիմնադրվել է 1734 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիշենկի գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,353 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 33,99 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1734 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շույա (գյուղ, Պրիօնեժսկի շրջան)
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4200 մարդ։
Սուրեն Շտիկյան
Կենսագրություն
Սուրեն Շտիկյանը ծնվել է 1930 թվականի օգոստոսի 14-ին, Երևանում, Վանից գաղթած Արշավիրի և շատախցի Իսկուհու ընտանիքում։ 1946 թվականին ընդունվել է Երևանի բժշկական ինստիտուտ, սակայն մեկ տարի անց ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ 1953 թվականին աշխատանքի է ընդունվել «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես թարգմանիչ։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայկական բաժինը։ 1954-1957 թվականներին որպես ոճաբան աշխատել է «Պիոներ կանչ» թերթի խմբագրությունում, միաժամանակ սովորել է (հեռակա) ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1957 թվականից գիտաշխատող է նույն ինստիտուտում։ 1961 թվականին «Ղևոնդ Ալիշանի հայրենասիրական պոեզիան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Հրատարակության է պատրաստել և ծանոթագրել Ցոլակ Խանզադյանի «Հոդվածների ժողովածու» գիրքը (Երևան, 1963) և Ղևոնդ Ալիշանի «Նամակներ»-ը (Երևան, 1969) ։ ԽՄԿԿ անդամ 1960 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Last.fm
Last.fm (Լասթ.էֆէմ) երաժշտական թեմատիկայի համացանցային նախագիծ, որի հիմնական ծառայությունն է օգտվողի կողմից լսվող երաժշտության մասին տեղեկության հավաքումը, ինդիվիդուալ և ընդհանուր չարթերում կատալոգավորումը, ինը օգնում է նմանատիպ երաժշտություն գտնել և այլն։ Ծառայության սեփականատերն է լոնդոնյան Last.fm Ltd. ընկերությունը, որի ղեկավարն է Մարտին Սթիքսելը (Martin Stiksel)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական կայքեր Կատեգորիա:2002 կայքեր Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կայքեր Կատեգորիա:Windows Phone ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Բռնադատվածների հիշատակի օր
Հունիսի 14, Բռնադատվածների հիշատակի օր։ 2006 թվականին «ՀՀ տոների և հիշատակի օրերի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելուց հետո հունիսի 14-ը նշվում է որպես Բռնադատվածների հիշատակի օր։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Երևանում բացվել է խորհրդային տարիներին բռնադատվածների հուշահամալիր ։
Պատմություն
«Դավաճան ժողովուրդների արտաքսման մասին» ստալինյան հրամանագրով Խորհրդային կայսրության հպատակ մի շարք ժողովուրդներ 1940-ականներին տեղահանվել են իրենց հայրենի բնակավայրերից։ 1949 թվականի հունիսի 14-ին 13.000 հայերի բեռնատար գնացքներով արտաքսել են Ալթայ։ Պաշտոնական տվյալներով խորհրդային բռնազավթման տարիներին Հայաստանից բռնադատվել է 42.000 մարդ, զգալի մասը՝ գնդակահարվել։ 1952 թվականի տվյալներով՝ խորհրդային բանտերում կային 25.000 հայ։ Հայաստանում այսօր մոտ 6000 բռնադատվածներ և 8400 բռնադատվածների ժառանգներ կան, ովքեր 1937 և 1949 թվականներին աքսորվել են Հայաստանից։
Միջազգային գնահատականը
Եվրոպական քաղաքական գործիչների, նախկին քաղբանտարկյալների և պատմաբանների կողմից 2008 թ. հունիսի 3-ին ստորագրվել է Պրահյան հռչակագիր եվրոպական խղճի և կոմունիզմի մասին։ Հռչակագրի նպատակն է կոմունիստական ոճիրների դատապարտումը և այն ներառելը կրթական ծրագրերում։ Հռչակագիրը ստորագրվել է «Եվրոպական խիղճը և կոմունիզմը» վերնագրով գիտաժողովի փակման ժամանակ, Պրահայում Չեխիայի Խորհրդարանի Վերին Պալատի շենքում։ Հռչակագրի հիմնադիր ստորագրողներն են Չեխիայի նախկին նախագահ Վացլավ Հավելը, Լիտվայի նախկին նախագահ Վիտաուտաս Լանդսբերգիսը, նախկին քաղբանտարկյալներ Չեխիայից և Արևելյան Եվրոպայի երկրներից, Եվրոպական Խորհրդարանի պատգամավորներ։ Աջակցության նամակներ են ուղարկել Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզին, Միացյալ Թագավորության նախկին վարչապետ Մարգարետ Թետչերը։ Եվրամիությունը, ԵԱՀԿ-ն և Վրաստանը օգոստոսի 23-ը ընդունել են ստալինիզմի և նացիզմի զոհերի եվրոպական հիշատակի օր, որպես ամբողջատիրական վարչակարգերի զոհերի միջազգային հիշատակի օր։ 1941 թվականի հունիսի 14-ին, Էստոնիայից, Լիտվայից, Լատվիայից, Ուկրաինայից, Բելառուսից, Մոլդովայից արտաքսվել է 55.300 մարդ։ Մեծ մասը զոհվել են ճանապարհներին ։ Այսօր մերձբալթյան պատմաբանները 1940-ականների բռնագաղթն ու հալածանքները որակում են ցեղասպանության ակտ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի տոներ Կատեգորիա:Հունիսի 14 Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումները Հայաստանում
Կերամբիտ
Կերամբիտ (Karambit), դանակ կորացված շեղբով և սրվածքով, որպես կանոն, ներքին կողմից։ Կերամբիտը ձեռքի մեջ պահում են հակառակ բռնվածքով՝ ցուցամատն անցկացնելով օղակի մեջ։ Սայրը և շեղբի սրվածքը դեպի դուրս են ուղղված։ Կերամբիտն ունի ոչ մեծ (մոտավորապես 3-10 սմ) մանգաղաձև շեղբ, որի սայրը սրված է ներքին կողմից, և բռնակ, որի վերին մասում առկա է անցք մատն անցկացնելու համար։ Բռնակը սովորաբար պատրաստվում է ամուր փայտից և շեղբին ամրացվում է պղնձե դուրգամների օգնությամբ։ Պատյանը (եթե այն առկա է) պատրաստվում են փայտից կամ կաշվից։ Կերամբիտի տվյալ ձևը համարվում է առավել տարածված, սակայն գոյություն ունեն տվյալ դանակի բազմաթիվ տարատեսակներ, այդ թվում երկու սայրերով կամ առանց մատի համար նախատեսված օղակի տարատեսակները։ Գոյություն ունեն նաև մինչև 20-30 սմ շեղբ ունեցող կերամբիտ դանակների տարատեսակներ, որոնք կոչվում են բլադաու և կուկու մական և օգտագործվում են ոչ թե հակառակ, այլ ուղիղ բռնվածքով։
Ժամանակակից ձև
Կերամբիտի ժամանակակից արևմտյան ձևը բավականին հեռացել է օրիգինալ գյուղատնտեսական գործիքից ։ Դրանք կարող են ունենալ ծալովի շեղբեր, պատրաստվում են թանկարժեք նյութերից։
Արևմուտքը հայտնագործել է կերամբիտ դանակը վերջին ժամանակաշրջանում՝ այն անհատական ինքնապաշտպանությունում օգտագործելու համար։ Դրանց մեծ մասն արտադրված է Արևմուտքում որպես զենք օգտագործելու համար և ստեղծված են փոքր Ֆիլիպինո տարատեսակի հիման վրա, որն ունի կարճ շեղբ և օղակ մատն անցկացնելու համար։ Կերամբիտ արտադրում են դանակների մի շարք արտադրողներ, որոնցից են Elemental Knives, Warren Thomas, Mantis Knives , Emerson Knives , Strider Knives , Spyderco , Cold Steel , Craig Camerer, United Cutlery, Rich Derespina , Cutters Knife and Tool , [[5.11 Tactical , Mike Snody, Quartermaster Knives, Fox Cutlery and Karambitmaker studio ընկերությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր Կատեգորիա:Դանակներ Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Շչերբովեց
Շչերբովեց (Щербовець), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շչերբովեց գյուղում բնակվում էր 251 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,932 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 269,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1949 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մոնտե Վիդոն Կորադո
Մոնտե Վիդոն Կորադո (Monte Vidon Corrado), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 790 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 134 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է Սան Վիտո դի Լուկանիան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Աստերոիդների ցանկ (253701-253800)
Աստերոիդների ցանկ (253601-253700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (253801-253900)
Տամարա Էյդելման
Տամարա Նատանովնա Էյդելման (Тама́ра Ната́новна Эйдельма́н, ), ռուս պատմաբան, գրող, թարգմանիչ, ռադիոհաղորդավար և բլոգեր։ Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ուսուցիչ (2003) ։
Պատմության և մանկավարժության վերաբերյալ հոդվածների հեղինակ, ժողովրդական կրթության գերազանցիկ, «Պատմության ուսուցիչների միավորում» միջտարածաշրջանային հասարակական կազմակերպության խորհրդի անդամ ։
Վաղ տարիներ և ընտանիք
Տամարա Էյդելմանը ծնվել է 1959 թվականին, պատմաբաններ Նատան Յակովլևիչ Էյդելմանի և Էլեոնորա Ալեքսանդրովնա Պավլյուչենկոյի ընտանիքում ։ Պապը (հայրական կողմից) թատերագետ, լրագրող և հրապարակախոս Յակով Նաումովիչ Էյդելմանն է եղել ։
1981 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը՝ «պատմաբան, ուսուցիչ օտար լեզվի իմացությամբ» մասնագիտությամբ։
Ամուսինը գրող և լրագրող Պյոտր Ալեշկովսկին է։ Դուստրը՝ Աննա Ալեշկովսկայան, որդին՝ հասարակական գործիչ Միտյա Ալեշկովսկին (ծնված 1985 թվականի մարտի 4), թոռնուհին՝ Եկատերինա Ալեշկովսկայան ։
Մանկավարժական և լրագրողական գործունեություն
1986-2021 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի № 67 դպրոցում՝ որպես պատմության և հասարակագիտության ուսուցչուհի, հետագայում՝ պատմության ամբիոնի վարիչ ։
Դասավանդման խնդիրների վերաբերյալ մի շարք հոդվածների հեղինակ է, որոնք հրատարակվել են «Ռուսական ամսագրում», «Եվրոկլիո» տեղեկագրում, «Դպրոցական հանդես»-ում , մասնակցել է TEDTalks-ին։
Վարել է «Մեր մանկության գրքերը», «Ստորադասական եղանակ» և «Գրքերի ճակատագրեր» թեմատիկ հաղորդումները «Մայակ», «Ռուսաստանի ձայն» և «Ռադիո Ռուսաստան-Մշակույթ» ռադիոկայաններում ։ «Ուղղակի խոսք» դպրոցում պատմության և հասարակագիտության վերաբերյալ դասախոսությունների շարքի հեղինակ և դասախոս է ։ Ռադիո Arzamas-ի պատմության վերաբերյալ մանկական աուդիո դասընթացների շարքի հեղինակ և դասախոս է ։ InternetUrok.ru հարթակում վարում է 19-րդ դարի սկզբի Ռուսաստանի պատմության վերաբերյալ դասախոսությունների շարքը ։ 2012 թվականից վարում է «Էխո Մոսկվի» կայքի բլոգը, 2015 թվականից «Русь Сидящая» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ է ։ 2019 թվականի հոկտեմբերին YouTube-ում ստեղծել է «Պատմության դասեր Տամարա Էյդելմանի հետ» ալիքը, որտեղ պարբերաբար տեղադրվում են տեսանյութեր, որոնցում, որպես հեքիաթասաց, նա քննարկում է պատմական տարբեր թեմաներ։ 2022 թվականի մարտի դրությամբ վիդեոբլոգն ունի ավելի քան 500 հազար հետևորդ, իսկ տեսանյութերի դիտումների ընդհանուր թիվը հասել է 35 միլիոնի ։
2020 թվականից The Insider առցանց հրատարակության սյունակագիր է։ 2021 թվականի ապրիլին «Ելցին կենտրոն»-ում ներկայացրել է «Ընդդեմ քաղաքացիական ընդհարումների» հեղինակային շարքը ։
2022 թվականից նա դստեր հետ բնակվում է Լիսաբոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս բլոգերներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ Կատեգորիա:Կին բլոգերներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ Կատեգորիա:Սյունակագիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանում «օտարերկրյա գործակալներ» ճանաչված անձինք
Գյուղատնտեսական բանկի շենք
Գյուղատնտեսական բանկի շենք, պատմամշակութային շենք Երևանի կենտրոնում՝ Խորենացի, Վ. Սարգսյան և Դեղատան փողոցների հատույթում։ Ներառված է Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Կառուցվել է 1929 թվականին։
Պատմությունը
20-րդ դարում Հայաստանում ակտիվորեն զարգանում էր տնտեսությունը։ Շուտով այդ զարգացման ֆոնին անհրաժեշտություն է դառնում բանկերի համար շենքերի կառուցումը։ Գյուղատնտեսական բանկի շենքի կառուցման գաղափարը պատկանում է ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանին։ Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվում է հատուկ հանձնաժողով, որը պետք է զբաղվեր Գյուղատնտեսական բանկի շենքի կառուցման աշխատանքներով։ 1925 թ. հոկտեմբերի 5-ին «Շինարար» բաժնետիրական ընկերությունը և Գյուղբանկի վարչությունը նախնական պայմանավորվածություն են կնքում բանկի շենքի կառուցման մասին։ Իսկ 1926 թ. փետրվարի 10-ին ճարտարապետ Նիկողայոս Բունիաթյանի և Գյուղատնտեսական բանկի միջև կնքվում է շենքի նախագծման վերաբերյալ պայմանագիրը։ Նույն տարվա օգոստոսի 10-ին Երևանի քաղաքային խորհրդի և Գյուղբանկի վարչության միջև կնքվում է պայմանագիր՝ հողատարածքը 49 տարով վարձակալելու մասին։
Այդ հողատարածքը, որտեղ հետագայում կառուցվելու էր Գյուղատնտեսական բանկի շենքը, գտնվել է Էնգելսի (ներկայումս՝ Դեղատան) և Տեր-Ղուկասովսկու (ներկայումս՝ Վ. Սարգսյան) փողոցների անկյունում։ Պայմանագրի համաձայն՝ տեղամասի մակերեսը կազմել է 274.64 քառ. սաժեն, որը կարող էր ընդլայնվել՝ ըստ անհրաժեշտության։ 1926 թ. նույն օրը Գյուղբանկի վարչությունն ու «Շինարար» ընկերությունը կնքում են Գյուղբանկի շենքի կառուցման մասին պայմանագիրը։ Մեկ տարի անց սկսվում է նաև բանկի աշխատակիցների համար հանրակացարանի շենքի կառուցումը (շենքին կից)։
Հաստատված պլանով նախատեսվում էր Գյուղատնտեսական բանկի շենքի շինարարությունը սկսել 1925 թ. հոկտեմբերի 1-ին և շահագործել այն 1927 թ., սակայն մի շարք պատճառներով շինարարական աշխատանքներն ավարտվում են 1929 թ.։
Ոճը
Գյուղատնտեսական բանկի շենքը կառուցված է այն ժամանակ ամենաթանկարժեք համարվող քարից՝ սև տուֆից՝ նեոկլասիկ ոճով։ Այն համահունչ էր 1930-ականներին տվյալ տարածքում գտնվող ռուսական տաճարի և հրապարակի ընդհանուր համալիրի տեսքին։
Բանկի գործունեությունը
Գյուղատնտեսական բանկը հիմնված էր գյուղատնտեսական վարկեր տրամադրող ընկերությունների վրա, որոնք տեղակայնված էին Հայաստանի 29 կետերում։ Բանկի միջոցներն էին սեփական կապիտալը, Կենտրոնական գյուղատնտեսական բանկից ստացված փոխառությունները և ընթացիկ հաշիվները։
Բացման պահին Գյուղատնտեսական բանկի կապիտալը կազմել է 750.000 ռուբլի։
Բանկն իր գործունեությամբ զգալիորեն նպաստեց Հայաստանի գյուղատնտեսության վերականգնմանը։
Այլ հաստատություններ
1944 թ. շենքում գործել է նաև Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության պետաշխդրամարկղերի և պետվարկի վարչությունը, հետագայում` ՍՍՀՄ Պետաշխխնայդրամարկղի հայկական հանրապետական գլխավոր վարչությունը։ Բանկի հարևանությամբ մի կողմում գտնվում էր Ղանթարի շուկան, մյուս կողմում՝ ռուսական Նիկոլաևյան Սուրբ Աննա տաճարը, Ջանփոլադյանների թատրոնը, որը հետագայում կոչվեց Սպայի տուն, Ոստիկանության գլխավոր վարչությունը, քաղաքային զբոսայգին և քաղաքի ամենաշքեղ հյուրանոցները՝ «Գրանդ հոթել»-ը, «Ֆրանսիա»-ն և «Լիոն»-ը։
Կամար բիզնես համալիր
Կամար բիզնես համալիրի շենքի կառուցումն ավարտին հասցվեց 2018 թ.: Ճարտարապետներն են Ռուբեն և Միքայել Հասրաթյանները։ «Կամար» գործարար համալիրի շենքը կառուցվել է նորագույն շինարարա-ինժեներական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Համալիրը միավորում է տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների 3 շենքեր (Գյուղատնտեսական բանկի, Թիֆլիսի առևտրային բանկի և համալիրի շենքերը)՝ ցարական, խորհրդային և ժամանակակից ։
Բիզնես համալիրը Հայաստանում «կանաչ» բիզնես կենտրոնի առաջին նախագիծն է։ Շենքը համապատասխանում է էներգախնայողության և էկոլոգիական շինարարության միջազգային չափանիշներին, հագեցած է բարձր տեխնոլոգիական օդափոխության եւ ջերմաստիճանի կառավարման համակարգերով, ինչպես նաեւ էներգախնայող համակարգերով, որոնք թույլ են տալիս խնայել ծախսերը մինչև 35%։ Շենքը բաղկացած է 9 վերգետնյա հարկից, ունի 7 մարդատար վերելակ։ Կենտրոնն ունի նաև 100 տեղանոց երկհարկանի ստորգետնյա ավտոկայանատեղի։ Այն առաջին կենտրոնն է, որ ունի էլեկտրամոբիլների լիցքավորման կայան ։
Շույարովո
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գյուղատնտեսական բանկի շենք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Չանշա
Չանշա, քաղաք Կենտրոնական Չինաստանում, Մյանցզյան գետի ափին։ Հունան նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 825 հազար բնակարան 1970։ Տրանսպորտային հանգույց է։ Կա տեքստիլ, սննդի արդյունաբերություն, գունավոր մետալուրգիա, մեքենաշինություն։ Բրնձագործական շրջանի կենտրոն է։ Չինաստանի հնագույն քաղաքներից է։ Չանշաի տեղը բնակավայր է եղել մ․ թ․ ա․ 5–րդ դարից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Իռլանդիայի հանրապետական բանակ
Իռլանդիայի հանրապետական բանակ, ԻՀԲ (իռլանդերեն՝ Óglaigh na hÉireann, Irish Republican Army), իռլանդական հեղափոխական զինված կազմակերպություն, որի նպատակն էր Իռլանդիայում բրիտանական տիրապետության տապալումը և իռլանդական անկախ հանրապետության հաստատումը։ Ծագել է «Իռլանդացի կամավորներ» զինված խմբավորումից, որը հիմադրվել է 1913 թվականին և ձեռնարկել 1916 թվականի իռլանդական ապստամբությանը ։ 1919 թվականին նոր հռչակված Իռլանդիայի խորհրդարանը («Դոյլ Էրեն») «Իռլանդացի կամավորներ» խմբավորումը ճանաչել է իբրև Իռլանդիայի Հանրապետության օրինական բանակ։ Իռլանդիայի անկախության պատերազմի (1921-1922) ընթացքում ԻՀԲ-ը պարտիզանական պատերազմ է մղել բրիտանական իշխանությունների դեմ։ ԻՀԲ-ի փաստացի ղեկավարն էր Մայքլ Քոլինզը, որը զբաղեցնում էր ԻՀԲ-ի հետախուզական վարչության պետի պաշտոնը։