cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(6473) Վինկլեր
(6473) Վինկլեր (Winkler), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի ապրիլի 9-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,684677 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3365 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0328 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1606,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,224061 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,46° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ցիտոզին
Ցիտոզին, ազոտային հիմք, պիրիմիդինի ածանցյալ։ Ռիբոզի հետ կազմավորում է նուկլեոզիդ ցիտիզին, մտնում է ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի կազմության մեջ։ ԴՆԹ-ի կրկնապատկման և տրանսկրիպցիայի ժամանակ կոմպլեմենտարության կերպով կազմավորում է գուանինի հետ երեք ջրածնային կապ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Անգույն բյուրեղներ։ Ցիտոզինի լուծույթը կլանում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների լույսը. (λ макс ) 276 մմկ (pH 1-3), 267 մմկ (pH 7-10), 282 մմկ (pH 14)։
Քիմիական հատկություններ
Ցիտոզինի քիմիական բանաձևն է C4H5N3O: Ցուցաբերում է հիմնային հատկությունններ, փոխազդում է թթուների և ալկալիների հետ, ազոտական թթվի հետ փոխազդելով փոխակերպվում է ուրացիլի։
Լուծելիություն
Լուծվում է ջրում, թույլ է լուծվում էֆիրային յուղում, չի լուծվում սպիրտում։
Որակական ռեակցիաներ
Եթե ցիտոզինի լուծույթը փոխազդի դիազոբենզոլսուլֆո թթվի հետ հիմնային միջավայրում, լուծույթը կստանա կարմիր գույն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պիրիմիդիններ
Ալոդա
Ալոդա (Αλόδα, Atlılar), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանի հյուսիսարևելյան մասում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության վերահսկողության ներքո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆամագուստայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր Կատեգորիա:ՀԿԹՀ գյուղեր
Շանդոր Պետեֆի
Շանդոր Պետեֆի (հունգ. Sándor Petőfi, ), հունգարացի բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ։
Գործունեություն
1842 թվականին լույս է տեսել Պետեֆիի «Հարբեցողը» առաջին բանաստեղծությունը, 1844 թվականին՝ Վյորյոշմարտիի հանձնարարականով, «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն, որտեղ դրսևորվում է Պետեֆիի ժողովրդական աշխարհընկալումն ու ռեալիզմը։ Բանաստեղծություններից շատերը («Ես խոհանոց մտա մի օր...» 1843, «Առևտուր» 1845, և այլն) դարձել են ժողովրդական երգեր։ Պետեֆիի պոեզիայում խռովարարական բողոքը շուտով ստանում է դեմոկրատական երանգ («Ընդդեմ արքաների» 1844, «Վայրի ծաղիկ» 1844)։ «Գյուղական մուրճ» (1844) և «Դյուցազն Յանոշը» (1844) ստեղծագործություններով Պետեֆին հեռացավ ժամանակի իշխող պահպանողական, կեղծ ռոմանտիկական կանոններից և ընդունեց բուն ժողովրդական ձև ու բովանդակություն։ Սիրային հիասթափությունները, «կոպտության» և «անճաշակության» համար քննադատական հարձակումները, տագնապը իր երկրի նկատմամբ Պետեֆիին հասցրին հոգեկան ճգնաժամի։ «Ամպեր» (1845-1846) շարքը տոգորված է կենցաղի աններդաշնակության զգացումով։ «Պիշտա Սիլայ» (1846), «Շալգո» (1846) պոեմները բովանդակում են ողբերգական մոտիվներ։ Պետեֆիի պոեզիան հետզհետե դառնում է հասարակական պայքարի «օրացույց» («Ինձ մի բան է անհանգստացնում» 1846, «Պալատն ու խրճիթը», «XIX դարի պոետներին», «Ժողովրդի անունից», «Հերոսները քրջերի մեջ» 1847)։
1847 թվականին Պետեֆին գլխավորել է «Երիտասարդ Հունգարիա» կազմակերպությունը, մասնակցել բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխության ծրագրի մշակմանը («12 կետ»), Վաշվարի հետ ղեկավարել Պեշտի և Բուդի 1848 թվականի մարտի 15-ի հեղափոխական ապստամբությանը։ Պետեֆին հանդես է եկել ֆեոդալիզմը ամբողջովին վերացնելու օգտին, կոչ արել խորացնելու հեղափոխությունը, ստեղծելու Հունգարիայի անկախ դեմոկրատական հանրապետություն։ Բանաստեղծ-հռետորը պահանջում էր ժողովրդական իրավունքների լրիվ իրականացում («Ազգային երգ» 1848, «Թագավորներին դեպի կախաղան» 1848, և այլն)։ Ազնավականների կողմից ձախողվեով Ազգային ժողովի ընտրություններում՝ Պետեֆին 1848 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է հեզափոխական բանակ, գրել զինվորներին փառաբանող մարտական երգեր։ Նրա քնարերգությունը, ինչպես նախկինում, միաձուլված էր հեղափոխական գաղափարների հետ, բայց նրանում կային նաև ողբերգական նոտաներ («Սարսափելի ժամանակներ», «Կյանք կամ մահ», «Առաքյալ», 1848, լրիվ հրատարակված 1874)։ Պետեֆին զոհվել է ցարական կազակների հետ ընդհարման ժամանակ։
Պետեֆիի գործերը թարգմանվել են հայերեն Վահագն Դավթյանի, Գրիգոր Արեյանի կողմից։
Տես նաև
Պետեֆիի խմբակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1823 ծնունդներ Կատեգորիա:1849 մահեր Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Ադրիանոսի վիլլա
Ադրիանոսի վիլլա (Villa Adriana), հին հռոմեական կայսերական ավերված վիլլա Հռոմից դեպի հյուսիս-արևմուտք մոտավորապես 30կմ հեռավորության վրա գտնվող Տիվոլի քաղաքում, որտեղից Ադրիանոս կայսերը կառավարել է Հռոմեական կայսրությունը իր կյանքի մայրամուտին։ Կառուցվել է մ.թ.ա 118-134 թթ-ին։ Ադրիանուս վիլլան 1999 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Պատմություն
Վիլլան նախատեսված է եղել Հռոմի Ադրիանոս կայսեր (մ.թ. 76-138 թթ.) ամառային հանգստի համար։ Տեղեկություն է պահպանվել այն մասին, որ կայսերը դուր չէր գալիս Պալատին բլրի վրա գտնվող պալատը, այդ պատճառով նա ձեռնամուխ է լինում մի նոր շինության կառուցմանը՝ իր ճաշակին համապատասխան։ Հենց այստեղ է Ադրիանուսն անցկացնում իր կյանքի ու կառավարման վերջին տարիները, հետևաբար՝ այս վիլլայում մի քանի տարի շարունակ մի մեծ արքունիք էր ապրում։
Կառույցը և դրան հարակից կանաչապատ տարածքը նախապես զբաղեցրել են մոտ 300 հեկտար տարածություն։ Այժմ շինության ավերակները փռված են ընդամենը 40 հեկտար տարածության վրա։ Կից թանգարանում ներկայումս ցուցադրվում է այն մոդելը, որը պատկերում է վիլլայի ենթադրյալ տեսքն Ադրիանոս կայսեր ժամանակաշրջանում։
Վիլլան իր նախնական տեսքով մոտ 30 շինությունից կազմված համալիր էր՝ կազմված մեծ ու փոքր պալատներից, տաճարներից, թատրոններից, գրադարաններից, այգիներից և այլն։ Տարբեր երկրներով ճանապարհորդելով և ճարտարապետական բազմաթիվ ոճեր տեսնելով՝ Ադրիանոսն իր համալիրի համար նախապատվությունը տվել էր հունական և եգիպտական ոճերին։ Առհասարակ, այս համալիրը Հռոմեական կայսրությունից պահպանված ալեքսանդրյան այգիների ու կայսերական վիլլայի ամենավառ նմուշներից մեկն է։ Կայսրը համալիրի 30 շինություններից յուրաքանչյուրին իր անունն էր տվել՝ հիմք ընդունելով այն վայրերի անունները, որոնք տեսել էր իր բազում ճանապարհորդությունների ընթացքում։
Ադրիանոսի ամենահայտնի շինություններից էին՝ պեչիլեն (հսկայական ուղղանկյուն հրապարակ՝ կենտրոնում՝ լիճ), կանանց ու տղամարդկանց համար նախատեսված առանձին բաղնիքները, ստրուկների համար նախատեսված փոքրիկ տարածքները, Ոսկե հրապարակը, հունական թատրոնն ու գրադարանը, Ապոլլոնի տաճարը և այլն։
Ադրիանոս վիլլան համարվում է հռոմեացի կայսրերի կողմից երբևէ կառուցված ամենամեծ ու թանկ կառույցներից մեկը ։ Պալատական այս համալիրը նմուշ է հանդիսացել բարոկկոյի ժամանակաշրջանում նմանատիպ համալիներ կառուցելու համար։
Ադրիանոսից հետո այս կառույցն օգտագործվել է նրա բազմաթիվ հետևորդների կողմից։ Հռոմեական կայսրության անկումից հետո այն անուշադրության մատնվեց և դուրս եկավ ցանկացած տեսակի կիրառությունից՝ մասնակիորեն ավերվելով։
VI դարում համալիրի տարածքում հանգրվանում են գոթերի ու բյուզանդացիների զորքեր` ահռելի վնասներ պատճառելով շինություններին։
XVI դարում կարդինալ Իպոլիտ II-ը «տիրացավ» վիլլայի քանդակների մեծ մասին` դրանցով զարդարելով իր անձնական տիրույթները։ Նույն ժամանակաշրջանում իրագործվում են Ադրիանոսի համալիրի առաջին հնագիտական պեղումները, որի շրջանակներում հայտնաբերվում են ավելի քան 300 արվեստի արժեքավոր գործ , որոնք այժմ պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում (Վերսալյան Դիանան Լուվրում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ
Բելլա Շագալ
Բելլա Սամոյլովնա Շագալ (ծննդյամբ` Ռոզենֆելդ, Bella Rosenfeld Chagall, בעלא שאגאל, ), գրող, թարգմանիչ։
Նկարիչ Մարկ Շագալի առաջին կինը, ով մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա ստեղծագործությունների վրա։
Կենսագրություն
Բասիա-Ռեյզա Շմույլովա Ռոզենֆելդը ծնվել է 1895 թվականի նոյեմբերի 15-ին Վիտեբսկում՝ դառնալով հասիդական ընտանիքի ութերորդ երեխան։ Հայրը՝ ոսկերիչ Շմուլ-Նոախ Իցկովիչը, եղել է Վիտեբսկի Տալմուդ-Թորայի հոգաբարձու։ Մայրը Ֆրիդա Լեվիանտ-Ռոզենֆելդն էր ։
1909 թվականի ամռանը Վիտեբսկում Տեա Բրահմանին հյուրընկալելիս Բելլան հանդիպել է 22-ամյա նկարիչ Մարկ Շագալին, որը Սանկտ Պետերբուրգից տուն էր վերադարձել։
Կանանց բարձրագույն դասընթացներում սովորելիս Բերտան Ստանիսլավսկու ստուդիայում զբաղվել է դերասանական գործունեությամբ և աշխատել «Ռուսաստանի առավոտ» թերթում։ Նա դադարել է աշխատել թատրոնում փորձերի ժամանակ ստացած վնասվածքի պատճառով ։ 1913 թվականի նոյեմբերին Բերտան հաջողությամբ հանձնել է քննությունները, իսկ 1914 թվականի փետրվարին պաշտպանելով երկու դիսերտացիա՝ «Ռուս գյուղացիների ազատագրումը» և «Դոստոևսկին», ստացել է դիպլոմ ։
Շագալի Փարիզից վերադառնալուց հետո` 1915 թվականի հուլիսի 25-ին, Բերտան ամուսնացել է նրա հետ։ Մեկ տարի անց ծնվել է նրանց դուստրը՝ Իդան ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Բերտայի հարազատներն օգնել են Շագալին լքել Սանկտ Պետերբուրգը և խուսափել զինվորական ծառայությունից։ 1918 թվականին Մարկի հետ միասին նա վերադարձել է Վիտեբսկ, որտեղ Շագալը նշանակվել է Վիտեբսկի գավառի արվեստի հարցերով հանձնակատար։ Դրանից հետո Շագալները տեղափոխվել են Մոսկվա, որտեղ ֆինանսական դժվարությունների պատճառով Բերտան ստիպված է եղել վաճառել զարդերը։ 1922 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Բեռլին, 1923 թվականին՝ Փարիզ։ Եվրոպայում Բերտան փոխել է իր անունը եվրոպական ձևով` դառնալով Բելլա ։
1931 թվականին ամուսինները ճանապարհ են ընկել դեպի Պաղեստին։ 1920-ականների վերջին Բելլան ռուսերենից ֆրանսերեն է թարգմանել ամուսնու «Իմ կյանքը» գիրքը, իսկ 1930-ականների կեսերին նա սկսել է գրել իր հուշերը ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1941 թվականի ապրիլին, ամուսինները զրկվել են Ֆրանսիայի քաղաքացիությունից։ Մարսելի հյուրանոցներից մեկում նրանց ձերբակալել են այլ հրեաների հետ միասին։ Ֆրանսիայում բնակվող ամերիկացի լրագրող Վարիան Ֆրայը սկանդալ է կազմակերպել, որի արդյունքում տեղի ոստիկանությունը նրանց ազատ է արձակել ։ Մեկ ամիս անց Շագալները նավով հեռացել են Ֆրանսիայից և տեղափոխվել Միացյալ Նահանգներ։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Բելլան մահացել է Ալտամոնի հիվանդանոցում։ Ըստ պաշտոնական վարկածի՝ Բելլան մահացել է շաքարախտից, բայց նրա դստեր՝ Իդայի կարծիքով, մահվան պատճառը եղել է կոկորդի շրջանում ստրեպտոկոկային վարակը։
Բելլա Շագալը թաղված է Նյու Յորքի մոտակայքում գտնվող Ուեսթչեր Հիլզի գերեզմանատանը։ Բելլայի մահից հետո 30-րդ օրը Հրեա գրողների, նկարիչների և գիտնականների կոմիտեն Քարնեգի հոլում կազմակերպել է նրա հիշատակին նվիրված երեկո, որտեղ հավաքվել է ավելի քան երկու հարյուր մարդ ։
Բելլայի մահից հետո Մարկ Շագալը և նրանց դուստրը՝ Իդան, հրատարակել են նրա «Առաջին հանդիպումը» և «Վառվող լույսերը» գրքերը ։
Բելլան Շագալի ստեղծագործություններում
1909 թվականին` ծանոթությունից ի վեր, Մարկ Շագալը իր նկարներում նկարել է Բելլային։ Շագալի ստեղծագործության սիրո թեման անփոփոխ կերպով կապված է Բելլայի կերպարի հետ։ Շագալի գրեթե բոլոր նկարներում կնոջ կերպարը Բելլայի պատկերն է ։
1917-1918 թվականներին Շագալը նկարել է «Քաղաքի վերևում», «Զբոսանք» և «Կրկնակի դիմանկար» ինքնակենսագրական եռապատկերը։ Բելլայի կերպարը պատկերված է նաև «Կապույտ սիրահարներ» (1914), «Կանաչ սիրահարներ» (1914), «Վարդագույն սիրահարներ» (1916), «Գորշ սիրահարներ» (1917), «Սիրահարներ» (1914), «Ծննդյան օր» (1915), «Բելլան սպիտակ օձիքով» (1917) և «Բելլան սպիտակ ձեռնոցներով» (1909) նկարներում ։
Մարկ Շագալը Բելլայի հետ իր հարսանիքը պատկերել է «Հարսանիք» (1916) և «Շագալը Բելլայի հետ» (1934) ստեղծագործություններում։ Բելլայի մահից հետո Շագալն իննը ամիս ի վիճակի չի եղել նկարել՝ իր նկարակալները էսքիզներով շրջելով դեպի պատը։ Բելլայի մահից հետո Շագալը նկարել է «Հարսանեկան լույսեր» (1946), «Նրա կողքին» և «Միայնություն» կտավները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իդիշերեն գրողներ Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ
Հայ-ուզբեկական հարաբերություններ
Հայ-ուզբեկական հարաբերությունները վերաբերում են Հայաստանի և Ուզբեկստանի միջև դիվանագիտական հարաբերություններին։ Հայաստանն ու Ուզբեկստանը համեմատաբար ամուր հարաբերություններ ունեն, որոնք երբեմն համարվում են Հայաստանի և այլ թյուրքական պետությնների միջև եղած ամենահարուստ հարաբերություններից մեկը։ Երկու երկրների դեսպանությունները հավատարմագրված են Մոսկվայում։
Պատմություն
Հայերը Կենտրոնական Ասիայում ներկա են արդեն երկար ժամանակ՝ սկսած անտիկ ժամանակներից, երբ նրանք՝ հիմնականում առևտրականները, առևտրատնտեսական կապեր էին հաստատում Կենտրոնական Ասիայի թուրքերի հետ ։ Այդ ամենը շարունակվել է կարճ ընդմջումներով, չնայած Հայաստանը անցել է Բյուզանդական կայսրության, Սեֆյանների, ապա նաև Ռուսական կայսրության ձեռքը։
Մեծ թվով հայ ներգաղթյալներ տեղափոխվել են Կենտրոնասիական տարածաշրջան, հատկապես առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ տեղի է ունեցել Հայոց ցեղասպանությունը։ Ցարական Ռուսաստանի, իսկ հետո Խորհրդային Միության կազմում էթնիկ հայերը շարունակել են ներգաղթել այդ տարածաշրջան, ինչի արդյունքում հայկական ներգաղթը որոշ փոքր դիմադրությունների է հանդիպել տեղի ուզբեկների կողմից ։ Ուզբեկներն ու հայերը մինչև 1990-ական թվականները, երբ տեղի է ունեցել Էթնիկ ազգայնականության վերելքը, կարողանում էին լավ ապրել կողք կողքի, սակայն այդ ժամանակ բախումներ են սկսվում հայերի և մուսուլման ժողովուրդների, հիմնականում տաջիկների, ինչպես նաև փոքրաթիվ ուզբեկների միջև։ Այդ բախումներն ավարտվել են մահացու ելքով ։
Սակայն Տաջիկստանի քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո նորանկախ Ուզբեկստանը հանդուրժել և խրախուսել է այդ պատերազմում Տաջիկստանի կողմից աջակցվող ուժերի՝ հիմնականում իսլամիստների դեմ պայքարող հայերին։ Ուստի Ուզբեկստանն ուներ իր սեփական հայ աշխարհազորայինները, որոնք կռվում էին Տաշքենդի կողմում, որը շուտով ճանաչում է ստացնում Ուզբեկստանի քաղաքացիների շրջանում ։
Ուզբեկստանը տարանցիկ երկրի ծառայություն է մատուցել 1990-ական թվականներին՝ Արցախյան պատերազմի ողջ ընթացքում, ադրբեջանական զինված ուժերի դեմ մարտնչած հայկական զորքերին զենք, զինամթերք և օժանդակ միջոցներ տեղափոխող հայերի համար ։
Այսօր
Այդ մտերմության շնորհիվ Հայաստանն ու Ուզբեկստանը պաշտոնական կապեր են հաստատել ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ Այդ սերտ հարաբերություններին հաջորդեց այն, որ Ուզբեկստանն ընդունել է երկրի ներսում հայ էթնիկ փոքրամասնությանը, իսկ նրա հայ փոքրամասնությունը երկրում ամենամյա փառատոներ է անցկացնում ։ Ուզբեկստանում կան մի քանի հայկական եկեղեցիներ, որոնք երկուսն էլ լավ են ընկալվում հյուրընկալող երկրի կողմից ։
Ուզբեկստանին մոտ գտնվող եղբայրական թյուրքական ժողովուրդը՝ Ադրբեջանը, իր մտահոգությունն է հայտնել Ուզբեկստանում հայերի գործունեության կապակցությամբ, որը, ինչպես կարծում էին, նպաստել Է Ուզբեկստանում հակաադրբեջանական քարոզչության տարածմանը ։
Արցախ
Ուզբեկստանը Արցախյան սառը պատերազմի ժամանակ կանգնել է Ադրբեջանի կողքին, բայց զերծ է մնացել Հայաստանի հասցեին քննադատություն հնչեցնելուց՝ փոխարենը երկու կողմերին՝ Հայաստանին ու Ադրբեջանին, կոչ անելով գտնել այդ խնդիրների լուծման ճանապարհը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Ուզբեկստանի երկկողմ հարաբերություններ
Արսեն Շապանյան
Արսեն Շապանյան (Շաբանյան), հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Արսեն Շապանյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Կարին գավառի Սունինց գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի Արծնյան վարժարանում, որտեղ էլ ստացել է նկարչության առաջին դասերը։ 1874 թվականին մեկնում է Վենետիկ և ուսանում Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1883 թվականին վերադարձել է Կարին։ 1891 թվականին տեղափոխվել է Բաթում, ծառայել առևտրական բանկի մի մասնաճյուղում։ Շարունակում է զբաղվել նկարչությամբ։ 1891 թվականի օգոստոսին մեկնել է Թեոդոսիա` հյուրընկալվելով ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկուն ։
Կրթություն
Սովորել է Վենետիկում, ապա մեկնել Թեոդոսիա, Հովհաննես Այվազովսկու խորհրդով մեկնել Փարիզ, հաճախել Ժյուլիանի ակադեմիա՝ աշակերտելով Գ. Մորոյին, Ժ. Պ. Լորանսին և Բ. Կոնստանին։ Ստեղծել է հիմնականում ծովանկարներ ։
Աշխատանքներ
Առաջին անգամ աշխատանքները ցուցադրել է Փարիզում, 1894 թվականին՝ ներկայացնելով Բրետանի ծովափնյա տեսարաններ պատկերող նկարներ։ Շապանյանի ծովանկարներին բնորոշ է բանաստեղծականությունը, խոհականությունը։ Նշանավոր գործերից են՝ «Վերջալույս Բրետանում», «Լուսնի լույսով», «Պայծառ գիշեր», «Ցայգախոհք», «Լուսնյակ գիշեր», «Լուսնկայն»։ Ստեղծել է նաև կենցաղային նկարներ («Խաչափառ որսացող կանայք»), նատյուրմորտներ։ Շապանյանի ստեղծագործությունները ցուցադրվել են նաև Լոնդոնում։ Փարիզի Ժորժ Պտի Ա. Շտպանյան նկարասրահում 1926 թվականին ցուցադրած գործերի համար պարգևատրվել է «Պատվո լեգեոն» շքանշանով։ Շապանյանն եղել է Ֆրանսիայի ծովանկարիչների և գունավոր փորագրության նկարիչների ընկերությունների հիմնադիրներից, հայ արվեստագետների «Անի» ընկերության անդամ։ Շապանյանի «Նորմանդացի ձկնորսներ» աշխատանքը (1898) գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ծովանկարիչներ Կատեգորիա:Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանի սաներ Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Սումկի (գյուղ, Գորնոմարիյսկի շրջան)
Սումկի (Сумки, Сумка), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Տետերևինո
Տետերևինո (Тетеревино), գյուղ Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 331 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Հաջի-Վալի
Հաջի-Վալի, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գումիել դե Մերկադո
Գումիել դե Մերկադո (իսպ.՝ Gumiel de Mercado), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բուրգոս պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Րիբերա դել Դուէրո շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 57,98 կմ2։ Բնակչությունը՝ 401 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Լեռնաջուր
Լեռնաջուր (նախկինում կոչվել է Հալավար), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Գուգարքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Վանաձորից մոտ 8 կմ հարավ-արևմուտք, Փամբակի աջակողմյան վտակ Լեռնաջուր գետի ափին։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1650 մ։
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ, դաշտավարությամբ, պտղաբուծությամբ և բանջարաբուծությամբ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Հալավարի մշտական բնակչությունը կազմել է 111, առկա բնակչությունը` 91 մարդ ։ Մինչև 1988-1988 թթ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով ։
Հալավարի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Նիմե (գյուղ, Կաառմա շրջան)
Նիմե (Nõmme), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Աղիքներ
Աղիքներ, մարսողական խողովակի բաժին։ Սկսվում է ստամոքսից, վերջանում սրբանի անցքով։ Օրգանիզմն ունի բարակ և հաստ աղիքներ։ Մարդու բարակ աղիքի երկարություևը 5-6 մ է։
Տեղակայված է որովայնի կենտրոնական հատվածում և կազմելով բազմաթիվ գալարներ, հասնում է մինչև աջ ստամոքսն ու բացվում հաստ աղիքի սկզբնական մասի՝ կույր աղիքի մեջ։
Բարակ աղիք
Բարակ աղիքի պայտաձև սկզբնական հատվածը կոչվում է 12 մատնյա աղիք (երկարությունը՝ 30 սմ), ուր բացվում են լյարդի և ենթաստամոքսային գեղձի ծորանները։
Բարակ աղիքի հաջորդ հատվածները կոչվում են աղիճ աղիք և զստաղիք։
Հաստ աղիք
Հաստ աղիքի երկարությունը 1-2 մ է։ Նրա մասերն են՝
Տեսակներ
Աղիքները կազմված են՝
Արտաքին շերտ
Արտաքին շերտը՝ որովայնամիզը, շիճուկ արտադրող լպրծուն թաղանթ է։
Միջին շերտ
Միջին շերտը մկանային է՝ կազմված շրջանաձև և երկարաձիգ մկանախրձերից։
Ներքին շերտ
Ներքին շերտը ծալքավոր լորձաթաղանթ է՝ աղիքահյութ արտադրող մանր գեղձերով։ Բարակ աղիքի լորձաթաղանթի վրա կան թավիկներ, որոնց շնորհիվ մարսված սննդանյութերը ներծծվում են արյան մեջ։ Հաստ աղիքը թավիկներ չունի, այնտեղ ներծծվում են ջուրն ու աղերը և ձևավորվում է կղկղանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անատոմիա
Ռավնոպոլիե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)
Ռավնոպոլիե (Рівнопілля, Cav Cürek), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովիե Բայդարի։
2001 թվականի տվյալներով Ռավնոպոլիե գյուղում բնակվում էր 1 089 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անգաստինա
Անգաստինա (Αγκαστίνα, Aslanköy), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանի հյուսիսարևելյան մասում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության վերահսկողության ներքո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆամագուստայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր Կատեգորիա:ՀԿԹՀ գյուղեր
Սերգեյ Գրանկին
Սերգեյ Գրանկին, ռուս վոլեյբոլիստ, արժանացել է սպորտի վաստակավոր վարպետ տիտղոսին։ Ռուսաստանի հավաքականի և Մոսկվայի «Դինամո» թիմի խաղացող ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կերալայի օրենսդիր ժողով
Կերալայի օրենսդիր ժողով (केरल विधान सभा), Հնդկաստանի Կերալա նահանգի երկպալատ օրենսդիր ժողով։ Կերալայի օրենսդիր ժողովն այժմ ունի 140 ընտրված անդամ։ Կերալայի օրենսդիր ժողովը անդիպում է Կերալա նահանգի Վիդհան Բհավանում ։
Կերալայի օրենսդիր ժողովի անդամներն ընտրվում են նահանգի մեծահասակ բնակիչների կողմից փակ քվեարկությամբ։ Յուրաքանչյուր ընտրատարածք ընտրում է օրենսդիր ժողովի մեկ անդամ։ Ժողովն ընտրվում է հարաբերական մեծամասնության համակարգի կամ պարզ բազմության համակարգի օգտագործմամբ։ Ընտրություններն անցկացվում են Հնդկաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կերալայի օրենսդիր ժողով Կատեգորիա:Հնդկաստանի նահանգների ստորին պալատներ Կատեգորիա:Ազգային ստորին պալատներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Հնդկաստանի կառավարություն Կատեգորիա:1937 հիմնադրումներ
Ալտոմյունսթեր
Ալտոմյունսթեր (Altomünster), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Դախաու շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 7405 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների) ։ Զբաղեցնում է 75,79 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 74 111։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 47 գյուղական համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սումկինո (գյուղ, Տոբոլսկի քաղաքային օկրուգ)
Սումկինո (Сумкино), գյուղ Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Տոբոլսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4124 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Տոբոլսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Ռուստեմով
Ալեքսանդր Ռուստեմով (Александр Рустемов, ), ռուս շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 1998 թ.։ Ռուստեմովը 2 անգամ կարողացել է հաղթել Մոսկվայի առաջնությունում (1995 թ., 1997 թ.)։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 6 ծնունդներ Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Հաջիփիրի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Տետերևլևո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Տետերևլևո (Тетеревлево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
(6474) Չոատե
(6474) Չոատե (Choate), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,566576 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8032 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3299 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1501,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239703 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,24° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
193-ի դատավարություն
«193-ի դատավարություն», «Մեծ դատավարություն» («Процесс ста девяноста трёх», «Большой процесс»), թվականներին անցկացված քրեական դատավարությունների շարք Ռուսաստանում։ Տեղի է ունեցել Պետերբուրգում (1877 թվականի հոկտեմբեր — 1878 թվականի հունվար)։ Մեղադրյալներն էին 193 ուսանողներ և այլ «հեղափոխականներ», ովքեր մեղադրվում էին պոպուլիստական «անկարգությունների» և Ռուսական կայսրության դեմ քարոզչության մեջ։
Գլխավոր մեղադրյալներն էին նարոդնիկներ Իպոլիտ Միշկինը, Սերգեյ Կովալիկը, Պորֆիրի Վոյնարալսկին, Դմիտրի Ռոգաչյովը։ Մեղադրյալների (որոնցից 38 կին) թվում էին նաև ապագա նարոդովոլեցներ Անդրեյ Ժելյաբովը, Սոֆյա Պերովսկայան և ուրիշներ։ Դատավարության կարևոր իրադարձությունը Միշկինի հեղափոխական ճառն էր։
Մեղադրյալների մի մասը դատապարտվեց տաժանակրության և աքսորվեց Սիբիր, մի մասն էլ արտաքսվեց Պետերբուրգից։
Դատավարությունը, նախկինում խաղաղասեր հեղափոխականների շրջանում հանգեցրեց ռազմատենչության աճի  ։
Das ist nicht die ganze Wahrheit…
Das ist nicht die ganze Wahrheit…, գերմանական Die Ärzte փանկ-ռոք խմբի չորրորդ ալբոմնե է, թողարկվել է 1988 թ. ապրիլի 19-ին։ Գերմանական չարթում ալբոմը զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը և 13-րդը Ավստրայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1988 ալբոմներ Կատեգորիա:Die Ärzte ալբոմներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու ալբոմներ
Սումորևո
Սումորևո (Суморьево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանի բնակավայրեր
Լե Մուտիե ան Օժ
Լե Մուտիե ան Օժ (Les Moutiers-en-Auge), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 122 մարդ, բնակչության խտությունը` 12.08 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.10 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 77 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 56-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,7 %։ 56 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 53 անձ (30 տղամարդ և 23 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 21 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վանի մարզ
Վանի մարզ (Van ili), Թուրքիայի նահանգներից մեկն է։ Նախքան Հայոց Ցեղասպանության, շրջանը ունեցել է մեծամասնությամբ հայկական բնակչություն։ Ներկայում բնակչության մեծամասնությունը կազմում են քրդերը։ Նահանգի վարչական կենտրոնը Վան քաղաքն է։
Ռոդնիկովո (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)
Ռոդնիկովո (Родникове, Qulçuq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ստարիյ Կուլչուկ։
2001 թվականի տվյալներով Ռոդնիկովո գյուղում բնակվում էր 3 278 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիմեմաա
Նիմեմաա (Nõmmemaa), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նիվա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նիվա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հարամ-Վարդան
Հարամ-Վարդան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Վարդգես Մահտեսյան
Վարդգես Մահտեսյան կամ Վարդգէս Մահտեսեան (Βαρτκές Μαχτεσιάν, ), կիպրոսահայ քաղաքական գործիչ, մարքեթինգի և կառավարման ոլորտում մեծ փորձով հայտնի գործարար, որը ղեկավարում է Նիկոսիայի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների երկու ընկերություններ՝ International Cable Corporation և Troodos Electric Cables Ltd :
2006 թվականից Կիպրոսի Ներկայացուցիչների պալատում հայ համայնքի ներկայացուցիչն է։
Կենսագրություն
Վարդգես Մահտեսյանը ծնվել է Նիկոսիայում ( Կիպրոս ), 1950 թվականի նոյեմբերի 13-ին ։ Նիկոսիայի Մելիքյան-Ուզունյան տարրական դպրոցը և Անգլիական ավագ դպրոցը 1970 թվականին ավարտելուց հետո ստացել է բիզնեսի կառավարման դիպլոմ Հարթֆիլդի պոլիտեխնիկական համալսարանում (Հարթֆորդշիր, ՄԹ), որից հետո՝ 1974 թվականին, ստացել է կառավարման մագիստրոսի կոչում։
Նրա մասնագիտական գործունեությունը սկսվել է 1975 թվականին իտալա-հունական մալուխներ արտադրող Cable Corporation-ում՝ որպես Իրանի տարածքային կառավարիչ։ 1978 թվականին տեղափոխվել է Արաբական Միացյալ Էմիրություններ՝ սկզբում որպես մարքեթինգի մենեջեր, այնուհետև որպես International Cable Corporation-ի գործադիր տնօրեն և բաժնետեր, պաշտոն, որը նա զբաղեցնում է մինչ օրս՝ պարբերաբար այցելություններ կատարելով տարածաշրջան։
1986 թվականին նա մշտապես վերադարձել է Կիպրոս և ձեռք է բերել Troodos Electric Cables Ltd-ի սեփականությունը ։
Հասարակական և քաղաքական գործունեություն
1990-ական թվականների սկզբին եղել է Կիպրոսում Հայ երիտասարդների ասոցիացիայի ( Armenian Young Mens Association (AYMA)) ֆուտբոլային թիմի մարզիչը և մի քանի տարի աշխատել որպես ակումբի նախագահ։
1998-2004 թվականներին եղել է Կիպրոսի Անգլիական դպրոցի կառավարման խորհրդի անդամ (1998-2004 թթ.):
2006 թվականի մայիսի 21-ի Կիպրոսի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է Ներկայացուցիչների պալատի անդամ՝ լինելով Հայ կրոնական խմբի անդամ։ ի պաշտոնե (ex officio) խորհրդի անդամ է 2006 թվականի մայիսի 21-ից։ 2011 թվականի մայիսի 22-ին վերընտրվել է (5 տարի ժամկետով) երկրորդ անգամ՝ ապահովելով քվեների 67,67%-ը (1,105) ընդդեմ դոկտոր Անտրանիկ Աշճյանի ։ Պաշտոնը զբաղեցնում է առ այսօր ։
Նա Ներկայացուցիչների պալատի կրթական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ է։
Պարգևներ
Հայաստանի Հանրապետության 20-ամյակի առթիվ 2011 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Կիպրոսի պատգամավոր Վարդգես Մահտեսյանին պարգևատրել է « Մխիթար Գոշ» հեղինակավոր մեդալով՝ պետական, հասարակական և քաղաքական նշանակալի գործունեության համար ։ Արարողությանն հաջորդել է ընդունելություն բարձրաստիճան քաղաքական պաշտոնյաների և այլ հյուրերի մասնակցությամբ ։
Ընտանիք
Վարդգես Մահտեսյանն ամուսնացած է Լիբանանից Մեգգի Սահակյանի հետ և 2006 թվականի տվյալներով ունի մեկ որդի՝ Վիգեն (15 տարեկան) և մեկ դուստր՝ Կարլա (12 տարեկան) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրահայեր Կատեգորիա:Հայ գործարարներ Կատեգորիա:Սփյուռքահայ քաղաքական գործիչներ
Արմեն Պապիկյան
Արմեն Սմբատի Պապիկյան, հայ դիվանագետ, Եվրոպայի Խորհրդում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչ (2011-2016)։ Ավստրիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018), համատեղության կարգով Սլովակիայի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2019)։
Պարգևներ և կոչումներ
Տիրապետում է ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն լեզուներին։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Արմեն Պապիկյանի կինը՝ Էլեն Հարությունյանը, ՀՀ պետական գործիչ Խոսրով Հարությունյանի դուստրն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նոյեմբերի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:«Գլաձոր» կառավարման համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Բրայան Գարսիա
Բրայան Սիլվա Գարսիա (Bryan Silva Garcia, նաև հայտնի է որպես Բրայան, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս ձախ պաշտպանի դիրքում։
Ակումբային կարիերա
Բրայան Գարսիան ծնվել է Մինաս Ժերայսի Բելու Օրիզոնտի քաղաքում և խաղացել «Ամերիկա Մինեյրոյում»։ 2012 թվականի հունվարի 29-ին նշել է իր նորամուտը պրոֆեսիոնալ մակարդակում՝ 3-1 հաշվով արտագնա հաղթանակ տանելով «Դեմոկրատա ԳՎ»-ի նկատմամբ ։ Բրայան Գարսիան իր կարիերայի առաջին գոլը խփել է մարտի 1-ին՝ տանելով առաջին տնային հաղթանակը «Վիլլա Նովայի» նկատմամբ 2:1 հաշվով ։
2013 թվականի հունվարի 31-ին Բրայան Գարսիան «Բենֆիկային» վարձակալության է տրվել մինչև հունիս՝ գնման պայմանով՝ խաղալով Սեգունդա լիգայի Բ թիմում ։ «Բենֆիկա Բ»-ի կազմում իր նորամուտը նշել է 2013 թվականի փետրվարի 10-ին «Սի Դի Տոնդելի» դեմ արտագնա խաղում, որն ավարտվել է 0:1 հաշվով ։ Մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրել է վեց հանդիպում (հինգը մեկնարկային կազմում), ապա վերադարձել է «Ամերիկա Մինեյրո» այն բանից հետո, երբ «Էնկարնադոսը» որոշել է ուղղակիորեն չգնել նրան ։
Սեպտեմբերի 16-ին Բրայան Գարսիան վարձակալության էր տրվել «Պորտուգեզեին» մինչև 2014 թվականի մայիսը ։ Երեք օր անց նա նշել է նորամուտը Սերիա Ա-ում՝ դուրս գալով մեկնարկային կազմում և գոլային փոխանցում կատարելով «Նատիկոյի» նկատմամբ 3:0 հաշվով տնային հաղթական խաղում ։
2014 թվականի ապրիլի 30-ին Բրայան Գարսիան մինչև տարեվերջ վարձավճարով միացել է «Պոնտե Պրետային» ։
2020 թվականի փետրվարի 28-ին «Ալաշկերտ» ֆուտբոլային ակումբը հայտարարել է Բրայան Գարսիայի հետ պայմանագրի ստորագրման մասին ։
2022 թվականի հունվարի 14-ին «Աստանան» հայտարարել է Բրայան Գարսիայի հետ մինչև 2022 թվականի ավարտը պայմանագիր կնքելու մասին ։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 11-ին «Աստանան» հայտարարել է Բրայան Գարսիայի հեռանալու մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պորտուգեզա Դեսպորտոսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պոնտե Պրետայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վիտորիա Սալվադորի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԿՌԲ-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ
Ջոն Սեդա
Ջոնաթան «Ջոն» Սեդա (Jonathan Seda, ), ամերիկացի դերասան, ով հայտնի է դարձել «Մեռած բաժին» հեռուստասերիալում՝ Փոլ Ֆալզոն դերի շնորհիվ։
Կենսագրություն
Ջոն Սեդան ծնվել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Նյու Յորքում։ Նրա ծնողները Պուերտո Ռիկոյից տեղափոխվել են Մանհեթեն, որտեղ էլ նա ծնվել է։ Ծնվելուց անմիջապես հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Քլիֆթոն, Նյու Ջերսի։ Քլիֆթոնում Ջոնը ստացել է նախնական և միջնակարգ կրթություն։ Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո նա աշխատանք է ստացել մարզասրահում։ Ընկերների խորհուրդով Ջոնը սկսել է զբաղվել բռնցքամարտով։
Գործունեություն
Ջոն Սեդայի դեբյուտը «Գլադիատոր» ֆիլմն էր, որում նա խաղում էր կուբացի բռնցքամարտիկի դերը։ 1995 թվականին Սեդան առաջադրվել է Spirit Awards մրցանակի՝ « Լավագույն տղամարդու դեր » անվանակարգում «Իսկ ինձ այդպես է դուր գալիս» ֆիլմում իր դերի համար ։ 1996 թվականին Կաննի կինոփառատոնում «Արևի որսորդ» ֆիլմը գլխավոր դերում Ջոնի հետ առաջադրվել է Ոսկյա արմավենու ճյուղի ։ Լայն էկրանի առաջին գլխավոր դերը Ռիկի Օրտեգայի դերն էր «Թագավոր Ռիկի» ֆիլմում, որը հիմնված է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռիչարդ III» պիեսի վրա ։ 2010 թվականին Ջոնը ստացել է սերժանտ Ջոն Բեյզիլոնի դերը «Խաղաղ օվկիանոս» մինի սերիալում ։ 2011 թվականին Ջոնը գլխավոր դերում նկարահանվել է «Լարի Քրաուն» ֆիլմում Թոմ Հենքսի հետ ։
Անձնական կյանք
Ջոն Սեդան 2000 թվականին ամուսնացել է իր վաղեմի ընկերուհի Լիզա Գոմեսի հետ ։ Նրանք ունեն չորս երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Տետերի (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Տետերի (Тетери), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Իբեաս դե Խուառոս
Իբեաս դե Խուառոս (իսպ.՝ Ibeas de Juarros), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բուրգոս պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Ալֆոս դե Բուրգոս շրջանում։ Բնակչությունը՝ 1398 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Շնասահնակ
Շնասահնակը հնագույն տրանսպորտային միջոցներից մեկն է ։ Մոտորասահնակի հայտնագործումից առաջ շնասահնակը միակ տրանսպորտային միջոցն էր, որ կարող էր ապահովել մարդկանց և բեռների տեղափոխումը ցածր ջերմաստիճանի և առատ ձյան պայմաններում։ Ձնասահնակներին լծելու համար հիմնականում օգտագործում են սիբիրյան հասկիների, ալյասկյան հասկիների, ալյասկյան մալամուտների, որոնց խիտ մորթին, դիմացկունությունը և շարժունակությունն անփոխարինելի են նման պայմաններում։
Անգլերենում և եվրոպական շատ լեզուներում ձնասահնակավարին անվանում են մաշեր (musher), իսկ ռուսերենում` կայուր (նգդլ.` каjур):
Պատմություն
Մարդն սկսել է օգտագործել շնասահնակը Ք.ա 10-րդ դարից։ Հնագույն շնասահնակները եղել են Հյուսիսային Ամերիկայում և Գրենլանդիայում։ 19-րդ դարում` Ալյասկայի, Սիբիրի և Գրենլանդիայի տարածքներում իրականացվող գիտարշավների ընթացքում շնասահնակները լայնորեն սկսել են օգտագործել նաև եվրոպացի ուսումնասիրողները։ Ալյասկայում և Կանադայում ոսկու տենդի ժամանակ շնասահնակները ևս լայն կիրառում ունեին։
Հնում շնասահնակների տեսքը տարբերվել է ժամանակակից տեսքից։ Շնասահնակավարը նստում կամ կանգնում էր շնասահնակի առջևում և շներին վարում էր մտրակով։ Ժամանակակից ձևը, որտեղ շնասահնակավարը կանգնում է շնասահնակի հետնամասում և կարող է իր մարմնի քաշի փոփոխությամբ հավասարակշռել շնասահնակի դիրքը, 1920-ական թվականներին է տարածում ստացել։ Մտրակն այլևս չի օգտագործվում։
Շնասահնակները Բևեռային շրջաններից դուրս համընդհանուր ճանաչում ստացել են 1925 թվականին` Նոմի 1925 թվականի դիֆթերիայի համաճարակի ժամանակ, երբ 20 շնասահնակներ ձնաբքի և −60 °C ջերմաստիճանի պայմաններում հինգուկես օրում անցել են 1085 կիլոմետր, որպեսզի Բերինգի նեղուցի մոտ գտնվող Նոմ քաղաք հասցնեն իմունային պատվաստանյութը։ Պատվաստանյութը Նոմ հասցրած շնասահնակավարներն ու շները մամուլում արժանացել են մեծ փառաբանության։ Բալթո առաջավար շանը հուշարձան է կանգնեցվել Նյու Յորքի կենտրոնական այգում։ 1973 թվականից ի վեր անցկացվում է ամենամյա Այդիթարոդ շնասահնակավազքն Անքորեջից Նոմ։
Շնասահնակները մեծ դեր են խաղացել նաև Հարավային բևեռի նվաճման գործում։
Կիրառություն
Շնասահնակները լայնորեն օգտագործվել են բևեռային շրջաններում, օրինակ, Ալյասկայում, Գրենլանդիայում, Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում և Արկտիկայում։
Շնասահնակի համար ընտրում են առաջավար շներ, հոտառու շներ, թափքաշներ և քարշակ շներ ։ Առաջավար շներն առավել կարևոր են, այդ պատճառով շնասահնակավարները հատուկ խնամք են տալիս դրանց։ Շատ կարևոր է նաև ունենալ կորովի քարշակ շներ` ձյունը ճեղքելու համար։ Հոտառու շները չունեն առանցքային նշանակություն և կարող են չներառվել շնասահնակատար խմբի մեջ։ Դրանք լծվում են առաջավար շների հետևից։ Թափքաշները լծվում են առաջավար շների և քարշակ շների միջև։ Շնախմբի մյուս շները լծվում են թափքաշների և քարշակ շների միջակայքում` իրենց դիմացկունության, ուժի և արագության համար։ Շնասահնակների համար հիմնականում ընտրվում են սիբիրյան հասկիներ և ալյասկյան մալամուտներ, որոնք ուժեղ են, դիմացկուն և արագաշարժ։
Շնասահնակավազքեր կազմակերպվում են տարբեր վայրերում՝ Ալյասկայում, Ալպերում, Սկանդինավիայում։ Ալյասկայում, Գրենլանդիայում, Լապլանդիայում, Շպիցբերգենում շնասահնակավարությունը զբոսաշրջային ատրակցիոն է և եկամտի կարևոր աղբյուր տեղաբնիկների համար։ Վերջին ժամանակներում զբոսաշրջային կազմակերպություններն առաջարկում են շնասահահնակավարություն ներառող արկածային հանգիստ։ Եվրոպայում նման առաջարկներ հանդիպում են Լապլանդիայում և Շպիցբերգենում, Ամերիկայում՝ Կանադայի արևմուտքում և Ալյասկայում։
Սկանդինավիայում օգտագործվում է նաև պուլկան, որը հիմնականում պիտույքներ տեղափոխելու համար նախատեսված փոքր չափերի միալուծ սահնակ է։ Այն քարշում է շունը, եղջերուն կամ մարդը ։
Առաջին աշխարհամարտի տարիներին ֆրանսական բանակի լեռնահրաձիգներն օգտագործում էին Կանադայից բերված քարշաշների` Վոժերում կռվող ստորաբաժանումներին պարեն և սպառազինություն մատակարարելու համար ։
1932 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում շնասահնակավազքը ներառվել էր որպես փորձնական մարզաձև ։
2004 թվականին շնասահնակավար Ջեֆ Քինգը մշակել է շնասահնակի նոր հորինվածք ։
(6475) Ռեֆուգիում
(6475) Ռեֆուգիում (Refugium), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում ։
Շնասահնակ
Կառուցվածք
Հյուսիսային ժողովուրդները շնասահնակն ավանդաբար պատրաստում էին փայտից և կաշեթելերից։ Ներկայում այդ տեխնոլոգիան օգտագործում են էսկիմոսները և ազգային պարկերի ծառայողները ։ Աշխատանքային խոշոր շնասահնակներից բացի կային նաև ավելի թեթև` որսորդական և ճանապարհորդական շնասահնակներ։ Մրցավազքերի համար օգտագործվող շնասահնակերը պատրաստում են մետաղից և ձայտից, հիմնականում` հացենու և հիքորուց ։ Շնասահնակների կարևորագույն հատկանիշներից է ճկունությունը։ Ժամանակակից մրցաշնասահնակների քաշը 8-12 կգ է։ Կախված տեղանքից` օգտագործվում են նաև տոբոգանաձև շնասահնակներ, որոնց առավելությունը փափուկ ձյան մեջ չխրվելն է, սակայն դրանց թերություններից է մեծ շփումը և ցածր թափքաբացատը։ Նման շնասահնակները հիմնականում օգտագործվում են այն տեղանքում, որտեղ չկան նախահարթված արահետներ։
(6475) Ռեֆուգիում
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,138564 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6189 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6582 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2030,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177259 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,93° անկյուն։
Շնասահնակ
Կառուցվածք
Շնասահնակի կարևորագույն մասերից են սահակողերը, որոնց վրա է հենվում սահող շնասահնակը և կանգնում է շնասահնակավարը։ Դրանց վրա քաշի փոփոխության միջոցով է կարգավորվում անկյունադարձը։ Շնասահնակի առջևի մասում ամրացվում է պլաստիկե կամ փայտե կիսաշրջանաձև աղեղ` ցաքաղեղը, որը պաշտպանում է շներին այն դեպքում, եթե շնասահնակը խփում է նրանց։ Սահակողերի վրա ընկած համակազմությունը ներառում է նաև բեռնամասը և ղեկաբռնակը։
(6475) Ռեֆուգիում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պաուլ Վիլդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շնասահնակ
Կառուցվածք
Ժամանակակից շնասահնակների վրա կան անվտանգ շահագործումն ապահովող հատուկ հարմարանքներ։ Հատուկ կարևորություն ունի արգելակը, որը հասանելի է երկու հիմնական տարբերակով, երկուսն էլ հիմնված են շնասահնակավարի կողմից սահակողերի ետնամասերի միջև դիմադրության կարգավորման և դրանց վրա իր մարմնի կշռով ազդելու վրա.
Կախված արգելակող հարմարանքի վրա ներգործվող քաշից`հնարավոր է շնասահնակի արագության կարգավորումը։ Ժամանակակից շնասահնակների մեծամասնությունը սարքավորված են արգելակման երկու համակարգերով էլ։ Փերթարգելակը հարմար է թեթև թեքություններում թույլ արգելակման, ինչպես նաև` աստիճանական վերելքի ընթացքում հավասարակշռման համար։ Մագլարգելակն օգտագործվում է կտրուկ զառիթափերի դեպքում։ Փերթարգելակի առավելությունը թույլ ներգործությունն է, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել քարշման և շների վրա ընկնող ծանրաբեռնվածությունը, հատկապես պինդ մակերևույթներին։
Շնասահնակները սարքավորված են ձնախարիսխով, որը թույլ է տալիս ընթացքից կանգառել կամ կատարել արտակարգ արգելակում։ Նավախարսխի նման, դա էլ է մետաղական սրածայր կերտվածք, որը սահնակին միացված է լարով։ Խարիսխը կարող է դրվել ձյան մեջ, ապա` ձգաբեռի տակ խրվել հողի մեջ և չթողնել, որ լծվածքը շարժվի առաջ։
Շնասահնակները սարքավորվում են նաև վթարային լարով, որն օգտագործվում է երկար կանգառի ընթացքում շնասահնակն ամուր առարկային, ինչպիսին է ծառը, կապելու համար։ Ծայր Արկտիկայում (օրինակ` Շպիցբերգենում) չեն օգտագործվում վթարային լարեր, քանի որ այդտեղ չկան ծառեր։ Փոխարենն օգտագործվում են հավելյալ ձնախարիսխներ։
Շնասահնակների կառուցվածքային մաս է նաև սահնակապարկը, որն ամրացվում է շնասահնակի բեռնամասին։ Այն օգտագործվում է երկարատև ճանապարհորդությունների համար անհրաժեշտ սարքավորումների, ինչպես նաև` վնասված շների տեղափոխման համար։
Շնասահնակները զուրկ են երասաններից և (Եվրոպայում) մտրակներից։
Լծատեսակներ
Շնասահնակներին շներ լծելու հիմնական երեք տարբերակ կա։ Շների լծումն ըստ դասավորության կատարվում է ձիակառքերի լծման նման։ Կախված տարբեր հանգամանքներից կարող են կիրառվել նաև լծման խառը տեսակներ։ Բևեռային ձմռանը երկհերթ լծման դեպքում լծկանների խմբում չեն ներառում 10 շնից ավելի, որպեսզի շնասահնակավարը կարողանա տեսնել առաջավար շներին։ Հովհարաձև լծումը կարող է կիրառվել ընդարձակ ծառազուրկ տարածքներում` թիմի ձգվածքությունը նվազեցնելու նպատակով։
Հովհարաձև լծում
Հովհարաձև լծման դեպքում ամեն շունը սահնակին կապվում է առանձին։ Լծման նման ձևն ավանդաբար օգտագործել են ծայր հյուսիսային քոչվոր ժողովուրդները։ Այդտեղ շներն օգտագործվել են և՛ որպես լծկան, և՛ որպես որսկան։ Որսին շնասահնակով հետապնդելու դեպքում շնասահնակավարը կարող էր առանձին շանն արձակել և օգտագործել դրան որպես որսկանի` առանց ժամանակ կորցնելու։
Հովհարաձև լծումը հարմար չէ անտառաշատ տեղանքում, քանի որ թիմի ձգվածությունը թույլ չի տալիս արդյունավետ շարժվել ծառամիջյան նեղ արահետներով։ Սակայն սառցադաշտերում նման դասավորությունն ավելի գերադասելի է, քանի որ սառցաջրի մեջ խրվելուց` շունը մյուսներին չի քաշի իր հետևից։
Հովհարաձև լծման դեպքում գերադասելի է լծել առավելագույնը վեց շան։
Հաջորդական լծում (միաշարք լծում)
Միաշարք շծման դեպքում շները լծվում են շնասահնակին իրար հետևից և երասաններով կապվում են իրար ու շնասահնակին։ Թիմի սփռվածությունը մեկ շան լայնություն ունի, ինչը թույլ է տալիս հեշտությամբ անցնել անտառային նեղ արահետներով և սառած առուների վրայով։ Նման լծումն օգտագործվում է նաև պուլկաների (փոքր անղեկ սահնակ) լծման դեպքում` աառավելագույնը երկու-երեք շնով։
Կրկնակի լծում (երկուական լծում)
Երկուական լծումը ծագել է ամերիկյան շնասահնակավազքից։ Այն համատարած օգտագործվում է շնասահնակավազքերի ընթացքում։ Կրկնալծման դեպքում ամեն տողանում լծվում է երկու շուն` կենտրոնական գծից աջ ու ձախ։ Բոլոր շները վզաթոկով կապված են վզագծին և քարշաթոկով` քարշագծին։ Վզաթոկն օգտագործվում է շներին ուղղություն տալու, իսկ քարշաթոկը` քարշող ուժը կենտրոնական գծով բաշխելու համար։ Առաջավար շունը հիմնականում միայնակ է թողնվում, սակայն կան թիմեր երկու առաջավարներով։
Շնասահնակին լծված շների թիվը կարող է տատանվել. 4 շունը բավական են Լապլանդիայի հարթավայրերում դանդաղ ուղևորության համար, վեցը` նվազագույնն արկտիկական ուղևորություններում, քանի որ այդտեղ ավելի փոքր շներ են լծվում, իսկ ճանապարհներն ավելի վատն են։ 18-20 շունն առավելագույն լծումն է` խոշոր մրցավազքերի կամ երկարատև բեռնատար ուղևորությունների դեպքում։
Շնասահնակի վարում
Շնասահնակը պետք է կազմված լինի լավ մարզված թիմից, հատկապես` ունենա լավ առաջավար շուն, որը վստահում է շնասահնակավարին և համագործակցում է նրա հետ։
Շնասահնակը ղեկավարվում է բեռնվածության կարգավորմամբ և ունի արգելակման հարմարանք, սակայն` շնասահնակավարը չի ղեկավարում շնասահնակն ավտոմեքենայի պես։ Շները շնասահնակի ոչ միայն շարժչի դերն են կատարում, այլ նաև` ինչ-որ չափով որոշում են այն ուղղությունը, որով ընթանում է շնասահնակը։ Այդ պատճառով շնասահնակավարը ղեկավարում է շնասահնակը հատուկ հրահանգների միջոցով։ Դրանք կատարում են շները, հատկապես` առաջավար շունը։