cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սիրալիր կատվիկ (Թոմ և Ջերի)
«Kitty Failed» (Սիրալիր կատվիկ), «Թոմ և Ջերի» անիմացիոն մուլտֆիլմի 34-րդ սերիան։ Համարվում է առանձին կարճամետրաժ մուլտֆիլմ։
Էպիզոդը թողարկվել է 1948 թվականին` Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում` «Metro-Goldwyn-Mayer» ընկերության կողմից։
Սյուժե
Կարճամետրաժ մուլտֆիլմը սկսվում է նրանով, որ փոքրիկ տնային թռչունը իր վանդակից ականատես է լինում թե ինչպես է Թոմ կատուն ցանկանում ամեն կերպ բռնել փոքրիկ Ջերի մկանը։ Այդ ընթացքում Թոմը կոտրում է տան գույքը, կեղտոտում իրերը և մեծ վնասներ հասցնում։ Ի վերջո Թոմը բռնում է մկանը, որը քողարկվել էր բաժակի մեջ։
Թոմի գլուխը ցնցվում է, իսկ Ջերին փոխչելով մտնում է իր բույնը։ Թոմը թողնում է Ջերիին և ընկնում փոքրիկ թռչնակի հետևից։ Արագության տակ Թոմը չի նկատում դիմացի պատը և հարվածում պատին։
Պատին ամրացված ծաղիկները թափվում են Թոմի գլխին։ Թոմը սթափվում է և արագ բռնում դույլի մեջ թաքնված թռչնին։ Ջերիի օրինակով դեղին թռչնակի սիրտը ևս սկսում է արագ բաբախել։ Ջերին տեսնելով սա շտապում է օգնել թռչնակին, քանի որ վերջինս փրկել էր նրան։ Ջերին և թռչնակը փախչում են։
Նրանք մտնում են Ջերիի բնի մեջ։ Հենց Ջերիի բնի մեջ երկու կենդանիները ծանոթանում են միմյանց հետ, ընկերանում։ Այնուհետև հաջողություն մաղթում միմյանց և թռչունը հեռանում է իր բույնը։
Այդ ժամանակ հայտնվում է Թոմը և կուլ տալիս թռչնակին։ Ջերին կոտրելով Թոմի ատամները, փախցնում է իր նոր ընկերոջը վանդալ կատվի երախից։
Թոմը բարկանում է և հերթական անգամ շարունակվում է Թոմի, Ջերիի և թռչնակի փախուստը։ Ջերին և թռչնակը քողարկվում են վարագույրի հետևում։ Նրանք այդ ընթացքում կերպարանափոխվում են և ընդունում հնդկացու կերպար։ Թոմը չի էլ նկատում որ հագուստների հետևում թաքնված կենդանիները թռչնակը և Ջերին են և բարի ճանապարհ մաղթում նրանց։
Նրանց հեռանալուց որոշ ժամանակ անց Թոմը նկատում է այդ ամենի մասին և վազում նրանց հետևից։ Փոքրիկ կենդանիները փոխչում են։ Ջերին մտնում է սպիտակ արջի մորթուց կարված գորգի տակ։
Նրա հետևից է գնում նաւ Թոմը և Ջերիի միջնորդությամբ Թոմի գլուխը մնում է արջի ատամների տակ։ Հետո Թոմին է մոտենում հրացանով զինված թռչնակը և սպառնում կրակել։
Ջերին նույն ժամանակ մի լապտեր է գցում հատակին և Թոմին թվում է թե նրան կրակեցին։ Ջերին և Թռչնակը երջանիկ պարում են, սակայն հետո տեսնում որ Թոմը նորից հայտնվել է։ Ի վերջո նրանք հիմարեցնում են Թոմին և փախչել։ Բարկացած Թոմը Ջերիին բռնում է և կապում գնացքի գծերի վրա։
Հետո նա նստում է խաղալիք երկաթյա գնացքի վրա և ուղևորվում դեպի Ջերին։ Թռչնակը սարսափահար ծանր գունդը նետում է Ջերիի կողքին և հատակը վերածվում է փոսի։
Թոմը գնացքի գլուխն անցած անցնում է հատակի մեջ։ Լավ ընկերները՝ ընկերասեր թռչնակը և երախտապարտ մուկը դառնում են մտերիմ ընկերներ և ճաճորվում թռչնի տան ճոճանակի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թոմ և Ջերի Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Վահրամ Գայֆեճյան
Վահրամ Մկրտչի Գայֆեճյան (Գայֆեջյան, ), հայ նկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1954)։
Կենսագրություն
Վահրամ Գալֆեճյանը 1892-1901 թվականներին սովորել է Լազարյան ճեմարանում, 1901-1910 թվականներին` Մոսկվայի համալսարանի բժշկական և իրավաբանական ֆակուլտետներում, միաժամանակ գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում (1902-1907, ղեկավար Ս. Վ. Իվանով, Կ. Ա. Կորովին)։ 1912-1923 թվականներին ապրել է ծննդավայրում, կազմակերպել գեղարվեստական ստուդիա, մասնակցել «Հայ արվեստագետների միության» (Թիֆլիս) ցուցահանդեսներին։ Աշխատել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումում (1924-1929 թվականներին` տնօրեն, 1955 թվականին` դասատու)։ Խորհրդահայ կերպարվեստի սկզբնավորման աչքի ընկնող ներկայացուցիչ Գայֆեճյանը ստեղծագործաբար յուրացրել է 20-րդ դարասկզբի ռուսական և արևմտաեվրոպական առաջադեմ արվեստի սկզբունքները։ Նկարել է նատյուրմորտներ, բնանկարներ, դիմանկարներ, ինչպես նաև տեսարաններ զբոսայգիներից, սրճարաններից, դիմակահանդես-պարահանդեսներից։
Հիշատակ
2012 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Ախալցխայում կայացել է Վահրամ Գայֆեճյանին նվիրված հուշատախտակի բացման հանդիսավոր արարողությունը։ Հուշատախտակը տեղադրվել է այն տանը, որտեղ ծնվել և մեծացել է հայ մեծ նկարիչը ։
Հուշատախտակի բացումից հետո Ախալցխայի պետական դրամատիկական թատրոնում կայացել է միջոցառմանը նվիրված համերգ, ուր հանդես են եկել Հայաստանից ժամանած «Կարին» երգի և պարի ազգագրական համույթը, կոմպոզիտոր Գևորգ Մանասյանի ղեկավարած երգչախումբը, ինչպես նաև Ախալցխայի վրացական դպրոցների պարային խմբերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Excuse Me, I Love You (ֆիլմ)
Ֆիլմը թողարկվել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Netflix-ում՝ շրջագայության ավարտից մեկ տարի անց ։ Ֆիլմի թողարկմանը նախորդել է K Bye for Now (SWT Live) (2019) համերգային ալբոմը, որում ներկայացված են Sweetener World Tour համաշխարհային շրջագայության ձայնագրությունները։
Ֆիլմի հեղինակներ
«Excuse Me, I Love You» ֆիլմի պրոդյուսերն է Պոլ Դագդեյլը, գործադիր պրոդյուսերը՝ Արիանա Գրանդեն, ինչպես նաև Սքուտեր Բրաունը, Ալիսոն Քեյը, Սքոթ Մանսոնը SB Projects-ի համար, և Ջեսսի Իգնջատովիչը և Էվան Պրագեր Den of Thieves-ի համար։ Սայմոն Ֆիշերը, Լիզ Գարբուսը և Դեն Կոգանը պրոդյուսերներն են, իսկ Փոլ Դագդեյլը, Ռեյ ռոքը և Ջեյմս Շինը՝ համակատարողները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արիանա Գրանդե Կատեգորիա:Ամերիկյան վավերագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Վերխնի Տյուկուն
Վերխնի Տյուկուն (Верхний Тюкунь, Үрге Төкөн), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 229 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոստ
Կոստ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում ։ Գտնվում էր Ցրցուտ գետի հովտում։
Եղել է գավառակի նշանավոր գյուղերից մեկը։
Բնակչություն
XIX դարավերջին հայաբնակ էր։
Տնտեսություն
Կոստն ուներ 6 ավերակ և մեկ կանգուն եկեղեցիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բալուղյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Դաչա (գյուղ, Օնուֆրիևի շրջան)
Դաչա (Дача), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Օնուֆրիևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դաչա գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Օնուֆրիևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սելյատինո
Սելյատինո (Селятино), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նարո-Ֆոմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13543 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նարո-Ֆոմինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոկայուվա
Բոկայուվա (Bocaiúva), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Զոնա դա Մատայի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 45 349 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 3 232,660 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 14,0 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1890 թվականի հունիսի 4-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Դմիտրի Նեպոգոդով
Դմիտրի Միխայլովիչ Նեպոգոդով (Дмитро́ Миха́йлович Непого́дов, ), ուկրաինական ծագմամբ ղազախստանցի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։
Ակումբային կարիերա
Ուկրաինայի մանկապատանեկան ֆուտբոլային լիգայում խաղացել է կիևյան թիմերում՝ «Դինամոյում», «Սմենա-Օբոլոնում», «Օտրադնիում»։ Առաջին մարզիչը եղել է Ալեքսանդր Լեոնիդովը ։ Նա «Դինամոյի» հետ մեկնել է արտասահմանյան մի քանի պատանեկան մրցաշարերի։ Մինչև դպրոցն ավարտելը Նեպոգոդովն աշխատել է «Օտրադնի» ակումբում և պարբերաբար հրավիրվել Ուկրաինայի երիտասարդական հավաքական։ 2006 թվականի հունվարին նա փորձաշրջան է անցել Դոնեցկի «Շախտյորում», որը մասնակցում էր Համագործակցության չեմպիոնների գավաթին․ այդ մրցաշարում նա խաղացել է ընդամենը մեկ հանդիպում՝ թուրքմենական ՄՏՏՈՒ-ի դեմ (5:1) ։ Նեպոգոդովն Ալեքսանդր Կուպալնիի փոխարեն խաղադաշտ է դուրս եկել 72-րդ րոպեին, իսկ 86-րդ րոպեին գնդակ է ընդունել Բերդի Շահմուրադովից։
2006 թվականի մայիսին նա փորձաշրջան է անցել Մարսելի «Օլիմպիկում», և շուտով Նեպոգոդովը սկսել է խաղալ այդ թիմի երիտասարդական կազմում ։ 2008 թվականի մայիսին նա պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքել, թիմի երրորդ դարպասապահն էր, իսկ հիմնականը՝ Ստիվ Մանդանդան։ Նա նաև մարզումներ է անցկացրել «Օլիմպիկի» գլխավոր թիմի հետ։ 2009 թվականի ամռանը նա լքել է ակումբը, որովհետև չէր ցանկանում լինել թիմի երրորդ կամ չորրորդ դարպասապահը, որից հետո կարող էր աշխատանք գտնել «Կան», «Ռեյմս», «Ամիեն», «Տրուա», «Վալանսիեն», «Ֆեներբահչե» և «Օցելուլ» ակումբներում ։ 2009 թվականին փորձաշրջան է անցել Ռումինական թիմում ։
2009 թվականի սեպտեմբերին տեղափոխվել է Դոնեցկի «Մետալուրգ»։ Նեպոգոդովը հիմնականում հանդես է եկել երիտասարդական առաջնությունում։ Նա իր նորամուտը Ուկրաինայի Պրեմիեր լիգայում նշել է 2010 թվականի ապրիլի 18-ին Օդեսայի «Չեռնոմորեցի» դեմ արտագնա խաղում (1:1), որի 80-րդ րոպեին գոլ է ընդունել Գուստավո Պինեդոյից։ Հանդիպումից հետո «Մետալուրգի» դարպասապահների մարզիչ Վիբորգ Կոցեյիչը նշել է, որ առաջին անգամվա համար Նեպոգոդովի խաղը Պրեմիեր լիգայում լավն էր ։
Եվրոպա լիգայի մեկնարկային փուլի մեկնարկից առաջ նա տեղափոխվել է Երեւանի «Բանանց»։ Թիմի հիմնական դարպասապահ Ստեփան Ղազարյանի վնասվածքի պատճառով ակումբին դարպասապահի դիրքի համար խաղացող էր անհրաժեշտ։ Այսպիսով, թիմի համար առաջին խաղը կայացել է Եվրոպա լիգայի առաջին խաղում Ռուսթավի «Օլիմպիի» դեմ խաղում ։
2012 թվականի ամռանը նա տեղափոխվել է Պոլտավայի «Վորսկլա»։ Թիմում վերցրել է 12-րդ համարը։ Նա Պոլտավայի թիմում անցկացրել է 4,5 մրցաշրջան, որից հետո որոշել է հեռանալ ակումբից ։
2017 թվականի ձմռանը պայմանագիր է կնքել ղազախական «Տոբոլ (Կոստանայ)» ֆուտբոլային ակումբի հետ ։ Իր վստահ և կայուն խաղի շնորհիվ ուկրաինացի ֆուտբոլիստը հրավիրվել է Ղազախստանի ֆուտբոլի հավաքական և Ղազախստանի Պրեմիեր լիգայի անցկացրած մրցաշրջաների արդյունքներով բազմիցս ընդգրկվել է տարբեր վարկանշային աղյուսակներում և խորհրդանշական հավաքականերում։ 2019 թվականի հունվարին նա վարձավճարով տեղափոխվել է մեկ այլ ղազախական ակումբ՝ «Օրդաբասի» ՖԱ, որտեղ 2019 թվականի ֆուտբոլային մրցաշրջանի արդյունքներով դարձել է ակումբի հիմնական դարպասապահը և Ղազախստանի առաջնության էլիտար դիվիզիոնի լավագույն դարպասապահը ։
Կարիերան հավաքականում
2005 թվականի ձմռանը հրավիրվել է Ուկրաինայի մինչև 17 տարեկանների երիտասարդական հավաքական և անցկացրել երկու հանդիպում՝ Թուրքիայի և Գերմանիայի դեմ։ 2006 թվականի ձմռանը Նեպոգոդովը խաղացել է Վալենտին Գրանատկինի հուշամրցաշարում, որտեղ երկու հանդիպում է անցկացրել (Լիտվայի դեմ խաղում նա ճանաչվեց խաղի լավագույն խաղացող)։ Ուկրայինան այդ մրցաշրջանում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը ։ Ընդհանուր առմամբ, նա 7 հանդիպում է անցկացրել Ուկրաինայի մինչև 19 տարեկանների երիտասարդական հավաքականի կազմում և բաց թողել ընդամենը 3 գնդակ։
Ուկրաինայի մինչև 21 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում նա խաղացել է միայն մեկ անգամ՝ 2008 թվականի փետրվարի 5-ին Շվեդիայի դեմ ընկերական խաղում (1:0) ․ այդ խաղում Նեպոգոդովն անցկացրել է առաջին խաղակեսը։
2018 թվականին ստացել է Ղազաստանի քաղաքացիություն ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ին Վրաստանի հավաքականի հետ խաղում նա առաջին խաղն է անցկացրել Ղազախստանի հավաքականի կազմում ։
Ղազախստանի հավաքականում նա անցկացրել է 12 հանդիպում, բաց թողել 20 գնդակ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վորսկլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ղազախ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Նիկողայոս վանք (Յաֆֆա)
Սուրբ Նիկողայոս վանք, Վանք Հայոց Սուրբ Նիկողայոսի (מנזר ניקולאס הקדוש), միջնադարյան հայկական վանք Յաֆֆայի հին քաղաքում (Իսրայել), Միջերկրական ծովի ափին։
Վանքը գտնվում է ՀԱԵ Երուսաղեմի պատրիարքության իրավասության ներքո, որն էլ վարձում է համալիրի մի հատվածը բնակեցման և կոմերցիոն նպատակներով։ Վանքի համալիրը կազմված է մեծ բազմասենյակ համալիրից։
Համալիրում է գտնվում Անտուան Ժան Գրոյի «Նապոլեոնը ժանտախտով հիվանդների մոտ Յաֆֆայում» կտավը (բնօրինակը գտնվում է Լուվրում), որտեղ եկեղեցու բակում պատկերված է Նապոլեոն Բոնապարտն իր հիվանդ զինվորներին այցելելիս ։
Պատմություն
Վանքը հիմնադրվել է մ. թ. 1000 թվականից առաջ և կոչվել է զինվորների հովանավոր Սուրբ Նիկոլասի անունով։ Դարեր շարունակ եկեղեցին ապաստան է հանդիսացել ուխտագնացների և նավաստիների համար, որոնք ճամփորդության ժամանակ փորձել են հանգրվան գտնել։ 18-րդ դարում վանքն ընդարձակվել և ամրակառուցվել է ։
Նապոլեոն Բոնապարտի Եգիպտական արշավանքի ժամանակ ֆրանսիական բանակը վանքում գտնվող հայ քահանաներից օգնություն է խնդրել։ Կրոնավորները որոշ զինվորների բուժելու համար գաղտնի դեղամիջոցներ են օգտագործել։ Նապոլեոնն անձամբ է շնորհակալություն հայտնել հայ պատրիարքին և նրան նվիրել իր վրանն ու սուրը։ Նապոլեոնի վանք կատարած այցելությունը պատկերել է ֆրանսիացի նկարիչ Անտուան Ժան Գրոն «Նապոլեոնը ժանտախտով հիվանդների մոտ Յաֆֆայում» կտավում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքություն)
(5870) Բալթիմոր
(5870) Բալթիմոր (Baltimore), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի փետրվարի 11-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,790929 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6185 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9634 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1703,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211388 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 28,96° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Ժպիտի համաշխարհային օր
Ժպիտի համաշխարհային օրը (World Smile Day) նշվում է ամեն տարի, հոկտեմբեր ամսվա առաջին ուրբաթ օրը։ Ժպիտի համաշխարհային օրը Հարվի Բեյլի մտահղացումն է, ով արվեստագետ էր Որքեսթրից, Մասսաչուսեթսից։ 1963 թվականին Հարվի Բելի կողմից է ստեղծվել  հանրահայտ ժպտացող դեմքը ։ 1999 թվականին նկարչի նախաձեռնությամբ աշխարհում առաջին անգամ նշվեց ժպիտի համաշխարհային օրը, որից հետո այն  նշվում է ամեն տարի։ Բելը երջանիկ էր, այնպես ինչպես ստեղծագործ մարդը կարող էր երջանիկ լինել, քանի որ նա հասկանում էր, որ իր ստեղծագործությունները  երկար կպահպանվեն։ Իր հարցազրույցներից մեկի ժամանակ նկարիչն ասել է. «Մարդկային պատմության և արվեստի մեջ դեռ չէր եղել այդպիսի աշխատանք, որը տարածվելով կբերեր այդքան ուրախություն, երջանկություն ու հաճույք։ Ոչինչ չի եղել արված այդքան հասարակ՝ բայց հասանելի բոլորին» ։
Հարվի Բելի ժպիտի համաշխարհային հիմնադրամ
2001 թվականին` Հարվի Բելի մահվանից հետո, ի պատիվ նրա հիշատակի հետևյալ կարգախոսով` «բարի գործ արա, օգնիր գոնե, որ մի ժպիտ հայտնվի» ստեղծվեց  Հարվի Բելի  Ժպիտի համաշխարհային հիմնադրամը։ Հիմնադրամը շարունակում է մնալ Ժպիտի օրվա՝ որպես պաշտոնական հովանավոր։
Ժպիտի համաշխարհային օրվա միջոցառումներ
Ժպիտի համաշխարհային օրը շարունակվում է նշվել ամեն տարի Որքեսթրում` օդապարիկներով, մայթերին կավիճներով նկարելով և իհարկե աշխարհում ամենամեծ մարդկային ժպտացող դեմքով։ Բացի այդ, ժպիտի համաշխարհային օրը նշվելով է աշխարհի տարբեր երկրներում՝ անհատները, դպրոցները, ձեռնարկությունները և կազմակերպությունները փորձում են աշխարհը ավելի լավը դարձնել սնունդ բաժանելով, տեսահոլովակներ նկարելով և այլն։
Ժպիտիկի ստեղծման պատմություն
Առաջին ժպիտիկն ամրացված է եղել կապոցներին, այսինքն, պատրաստված նմուշի ձևով և տրվում էր ընկերությունների աշխատակիցներին և հաճախորդներին։ Դրանից հետո Ժպիտիկները մեծ հաջողության հասան։ Դրանք միանգամից դուր եկան հաճախորդներին, իսկ ամերիկյան մի ապահովագրական ընկերություն էլ դրանից ավելի քան 10 հազար օրինակ պատվիրեց։ Ժպիտիկն առավել հայտնի դարձավ 1970-ականների սկզբներին երկու իսպանացի եղբայրների շնորհիվ, ովքեր այն թողարկեցին հետևյալ կարգախոսով` <<Ձեզ լավ օր ենք մաղթում>>: Նման կարգախոսով  ժպիտիկն անմիջապես  հիթ դարձավ, այն միանգամից հայտնվեց պաստառների, բացիկների, վերնաշապիկների և բեյսբոլի գլխարկների վրա, մի խոսքով այն ամենի, ինչը որ կարող էր արագ վաճառվել։ Բնականաբար, ոչ ոք չէր մտածում հեղինակային իրավունքի օրենքի մասին, իսկ  ԱՄՆ-ի  փոստային ծառայությունը նույնիսկ Բելի  ժպիտով խորհրդանշաններ  թողարկեց։ Ժպիտիկը 1971 թվականին ֆրանսիացի գործարար Ֆրանկլին Լուֆրանիի կողմից գրանցված  ապրանքանիշ է, որն այժմ օգտագործվում է ավելի քան 80 երկրներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շարժական տոներ Կատեգորիա:Համացանցի մշակույթ Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Անդրեյ Գրոմիկո
Գրոմիկո Անդրեյ Անդրեևիչ, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969 թվականից), տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1956 թվականից)։
ԽՄԿԿ անդամ է 1931 թվականից։ 1932 թվականին ավարտել է տնտեսագիտական ինստիտուտը։ 1936—39 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտական ինստիտուտում, 1939 թվականից Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի ամերիկյան երկրների բաժնի վարիչ, ԱՄՆ-ում ԽՍՀՄ դեսպանության խորհրդատու, 1943 թվականից՝ դեսպան (միաժամանակ Կուբայի Հանրապետության դեսպանորդը)։
1946 թվականից եղել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ԽՍՀՄ մշտական ներկայացուցիչ, միաժամանակ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ, 1949—52 թվականներին՝ առաջին տեղակալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ դեսպաններ Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային տնտեսագետներ Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 21-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Գրիգորի Պոտյոմկին
Իշխան Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Պոտյոմկին-Տավրիչեսկի (Князь Григо́рий Алекса́ндрович Потёмкин-Таври́ческий, ), ռուս պետական և ռազմական, գործիչ, դիվանագետ, գեներալ-ֆելդմարշալ (1784)։
Կենսագրություն
Պոտյոմկինի քաղաքական կարիերան սկսվել է 1762 թվականին, մասնակցել է պալատական հեղաշրջման, որի հետևանքով գահ է բարձրացել Եկատերինան։ Աչքի է ընկել 1768-1774 թթ.-ին ռուս-թուրքական պատերազմում։ Մերձավորությունը Եկատերինա II-ի հետ (1770 թվականից սկսած) նպաստել է նրան դառնալու ամենահզոր ու ազդեցիկ անձնավորությունը երկրում։ Լինելով տաղանդավոր վարչագետ՝ մեծապես օգնել է Եկատերինա II-ին բացարձակ միապետության ամրապնդման գործում։
1774 թ.-ին կազմակերպել է Ե․ Պուգաչովի գլխավորած գյուղացիական ապստամբության ճնշումը, 1775 թ.-ին վերացրել է Զապորոժյան սեչը՝ որպես նոր զանգվածային ելույթի հնարավոր օջախ։ 1776 թ.-ից՝ Նովոռոսիայի, Ազովի և Աստրախանի նահանգների գեննահանգապետն էր։ 1783 թ.-ին իրագործել է Ղրիմը Ռուսաստանին միացնելու իր ծրագիրը, որի համար ստացել է Տավրիկյան իշխանի տիտղոսը։ Աջակցել է Հս․ մերձսևծովյան շրջանի տնտ․ յուրացմանը և Խերսոնի, Նիկոլաևի, Սևաստոպոլի, Եկատերինոսլավի կառուցմանը։ 1784 թ.-ին նշանակվել է Ռազմ, կոլեգիայի պրեզիդենտ։ 1787-1791 թթ.-ի ռուս- թուրքական պատերազմի ժամանակ բանակի հրամանատարն էր։
Հիվանդացել և վախճանվել է Յասսիում, որտեղ Թուրքիայի հետ հաշտության բանակցություններ էին վարում։ Պոտյոմկինն սերտ կապերի մեջ է եղել ժամանակի հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչներից Հովհաննես Նազարյանի և Հովսեփ Արղությանի հետ։ Փայփայում էր Հայաստանի թագավոր դառնալու միտքը։ 1780-ական թվականներին առաջ է քաշել Անդրկովկասում վրացական, հայկական և աղվանական, բուֆերային պետություններ ստեղծելու նախագիծ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղաք հիմնադրած անձինք Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի շքանշանի ասպետներ
Կուսմա (գյուղ, Վիռու շրջան)
Կուսմա (Kusma), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վերխնի Տոմլայ
Վերխնի Տոմլայ (Верхний Томлай, Тури Тăмлай), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Մորգաուշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 77 մարդ։
Բալույան
Բալույան, հայկական ազգանուն ։
Վերխնի Տոմլայ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Մորգաուշսկի շրջանի բնակավայրեր
Բալույան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Օլգա Եֆիմովա
Օլգա Ալեքսանդրովնա Եֆիմովա (Ольга Александровна Ефимова, ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ և մանկավարժ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը ՝ ՌՍՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն) ։
Կենսագրություն
Օլգա Ալեքսանդրովնա Եֆիմովան ծնվել է 1934 թվականի հունվարի 10-ին Լենինգրադում, երիտասարդ նկարիչներ Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Եֆիմովի (1905-1964) և Եկատերինա Մատվեևնա Եֆիմովայի (1910-1996) ընտանիքում։ 1947-1953 թվականներին սովորել է Լենինգրադի գեղարվեստի դպրոցում։ 1953 թվականին ընդունվել է Ի. Է. Ռեպինի անվան Գեղարվեստի ինստիտուտի նկարչության բաժինը, սովորել Վիկտոր Օրեշնիկովի, Անդրեյ Միլնիկովի մոտ։ Նա ինստիտուտն ավարտել է 1959 թվականին` Վիկտոր Օրեշնիկովի արվեստանոցում և ստացել գեղանկարչի կոչում։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Հյուսիսային երգ» տրիպտիխը (եռածալ նկար) ։ Նույն թվականին անդամակցել է Լենինգրադի նկարիչների միությանը։
Եղել է նկարիչ Վլադիմիր Վասիլիևիչ Ժուկովի կինը։
Մահացել է 1994 թվականի մայիսի 30-ին Սանկտ Պետերբուրգում՝ 61 տարեկան հասակում։ Օ. Ա. Էֆիմովայի աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի և արտերկրի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Մարշալ Օլմեն
Մարշալ Օլմեն (Marshall Allman, ), ամերիկացի դերասան, հայտնի «Պատանդ» ֆիլմում և «Փախուստ» հեռուստասերիալում խաղացած դերերով։
Կենսագրություն
Մարշալ Օլմենը ծնվել է ապրիլի 5-ին 1984 թվականին ԱՄՆ Տեխաս նահանգի Օստին քաղաքում, Այդանել Օլմենի (ծննդյան անունը՝ Բրաուն) և Ջեյմս Մարտին Օլմենի ընտանիքում ։ Դպրոցում Մարշալը չէր տարբերվում իր լավ պահվածքով, այդ պատճառով նրան հաճախ էին կանչում տնօրենի գրասենյակ, իսկ ուսուցիչերը խորհուրդ էին տալիս նրա ապագան կապել շոու-բիզնեսի հետ։ 17 տարեկանում Մարշալը ստացավ պիեսում իր առաջին դերը Կլայվ Բարկերից, որը անվանում էին Դժոխային պատմությունը (The History of the Devil) և պրեմիերան որը տեղի ունեցավ «Fear Theatre Company» Օստինում։ Մարշալը եղել է դպրոցի ֆուտբոլային թիմի ավագ, նրա գլխավորությամբ թիմը հաղթել է Տեխաս առաջնությունում նահանգում և սկսեց մտածել իր կարիերան պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում անցկացնելու մասին։ Հետո մտածել է նաև գեղարվեստի դպրոցում սովորելու մասին, բայց 2002 թվականին միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո Մարշալը ընտրություն է կատարում Նյու Յորքի գեղարվեստի և Լոս Անջելեսի դերասանական վարպետության դպրոցների միջև։
Կարիերա
Դերասանական դասընթացների ավարտից հետո նա սկսում է նկարահանվել գովազդներում, և խաղում էր ոչ մեծ դերերում այնպիսի նախագծում ինչպիսին էր «Քաղցր սիսեռիկ»,«Մեռյալների վայր»,«Փոքրիկ սև գիրք», և հեռուստասերիալներում «Պրակտիկա»,«Առանց հետք»։ 2005 թվականին Մարշալին հաջողվեց նկարահանվել ֆրանսիացի ռեժիսոր Ֆլորանա Էմիլիո Սիրի «Պատանդ» մեծ նախագծում, որտեղ Բրյուս Ուիլսը և Բեն Ֆոսթերը դարձան երիտասարդ գործըկերներ։ Այդպես և դերերից մեկում խաղացել է Ռոբեռտ Նեպերը, Մարշալի նախկին գործընկեր Փախուստ հեռուստասերիալում։ Այդ հեռուստասերիալում Օլմենը խաղացել է  Էլ-Ջեյա Բարոուզ։ Բոլոր դերերը, որոնք բաժին էին ընկել Մարշալին երկրորդական էին, բացառությամբ «Պատանդից», որտեղ նրա դերը գլխավոր էր։ Գլխավոր դերը նրան հաջողվել է ստանալ «Պատանդից» դուրս գալուց հետո, ռեժիսոր Միկի Խիլբայի․ նրա ռոմանտիկ կատակերգություն «Ամանեղեն լվացող» Մարշալը խաղացել է պրոֆեսիոնալ սկեյտբորդիստ։ Ներկայումս Մարշալ Օլմենը ակտիվորեն աջակցում է աջակցության ծրագրի գեղարվեստական և երաժշտական կրթության երիտասարդներին։ Նա զբաղվում է նկարչությամբ, ուսումնասիրում կիթառ և դաշնամուր, գրում է բանաստեղծություններ։ 2002 թվականին նա նկարահանվել է «Drowning» խմբի երգի «Crazy Town» տեսահոլովակում ։
Ներկայում Մարշալը ամուսնացել է դերասանուհի Ջեյմի Բրաունի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Սիմոձյո
Սիմոձյո (下條村), գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 37,66 կմ², բնակչությունը՝ 4011 մարդ, իսկ խտությունը 106,51 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Ինա, Կոմագենե քաղաքների և Ագեմացու, Կիսո ավանների հետ ։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 4011 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտությունը՝ 106,51 մարդ/կմ²։
Սիմվոլիզմ
Գյուղի ծաղիկը համարվում է ճապոնական սալորի ծաղիկը ։
Գրիգոր Թորոսյան
Կենսագրություն
Ծնվել է Ակնում։ Կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսում։ Պատանի հասակից երգիծական հոդվածներ է գրել «Լիլա» երգիծաթերթում։ Ապա ամեն շաբաթ երգիծական բաժիններ է տվել «Մանզումեի էֆքյարում»։ Սահմանադրությունից հետո Երվանդ Թոլոյանի, Երվանդ Օտյանի ու Գ. Համբիկյանի հետ հրատարակել է «Ծաղիկ», «Կիկո», «Կուկու», «Զուռնա», «ՀԻ, հի, հի» երգիծաթերթերը։ Ծածկանուններն են՝ Բանագող, ընկ. Կիկո և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ երգիծաբաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Էդիլսոն
Էդիլսոն դա Սիլվա Ֆերեյրա (Edílson da Silva Ferreira, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող ։ Համարվում է Աշխարհի 2002 թվականի չեմպիոն՝ Բրազիլիայի հավաքականում։
Ակումբային կարիերա
Էդիլսոնը ծնվել է Բրազիլիայի Սալվադոր քաղաքում, իսկ նրա ֆուտբոային երիտասարդությունը անց է կացել հայրենի քաղաքի մի քանի սիրողական ակումբներում։ 1990 թվականին նա մենեջեր Ժայմի Բրագիից հրավեր է ստացել միանալու «Ինդուստրիալ» թիմին, որը խաղացել է Կամպեոնտանո Կապիշաբաում (Էսպիրիտու Սանտու նահանգի ֆուտբոլային լիգայում)։ Հենց այնտեղ էլ դարձել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Մի տարի անց նա տեղափոխվել է «Տանբի», որը խաղում է Պաուլիստա A2-ում, իսկ նրա խաղերը գրավել են Սան Պաուլո նահանգի խոշոր ակումբների ուշադրությունը։ 1992 թվականին Էդիլսոնը տեղափոխվում է «Գուարանի», ապա 1993 թվականին՝ «Պալմեյրաս», որտեղ տեղափոխվելով, նա գերազանցել է բրազիլական Սերիա Ա-ի տրանսֆերային ռեկորդը, սակայն արդեն երկու շաբաթ անց այն գերազանցել է մեկ այլ ֆուտբոլիստ՝ Էդմունդոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վիտորիա Սալվադորի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վասկո դա Գամայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գուարանիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Ինքնավերականգնվող կոդեր
Ներածություն
Սխալներ ուղղող կոդերը օգտագործվում են տվյալներին ավելցուկային տարրեր ավելացնելու համար, որպեսզի տվյալները դառնան կայուն սխալների նկատմամբ։ Սովորաբար դա արվում է կոդավորելով բիթերի հաջորդականությունը ավելի երկար հաջորդականությունների, ավելացնելով սկզբնական հաջորդականությանը կառուցվածքային ավելցուկային տարրեր։ Նույնիսկ եթե մի քանի, բայց ոչ շատ բիթեր աղավաղված են, այս եղանակով կառուցվածքային ավելցուկային տարրերը թույլ են տալիս վերականգնել սկզբնական տվյալները։ Սխալներ ուղղող կոդերը գնալով ավելի ու ավելի մեծ կիրառություն են գտնում (օրինակ՝ հեռահաղորդակցման համակարգերում)։ Ենթադրենք ունենք ռադիոալիքային կապի համակարգ։ Հուսալի կապ հաստատելու համար պետք է բարձրացնել հեռահաղորդիչների հզորությունը։ Հուսալիության նույն մակարդակին կարելի է հասնել ներմուծելով սխալներն ուղղող շղթա։ Արդյունքում կապի համակարգը բարդանում է, բայց գումարային ծախսված հզորությունը փոքրանում է կամ էլ հնարավոր է դառնում կապ հաստատել ավելի մեծ հեռավորությունների վրա։ Եթե DVD համակարգերում չօգտագործվեին ՍՈՒԿ-երը, ապա սկավառակի մակերևույթի ամենաանշան քերծվածքը անհնարին կդարձներ DVD-ների հետագա օգտագործումը։ ՍՈՒԿ-երի տեսությունում առանձին ուղղություն է նրանց կիրառումը հիշողություններում։ Նախ քննարկենք մի վայրից դեպի մյուս վայր ինֆորմացիայի փոխանցման ընդհանուր պրոցեսը։ Դիցուք ունենք թվային ինֆորմացիա, որը պետք է աղբյուրից փոխանցենք Ա կետ՝ զգալի հեռավորության վրա։
Կոդավորման տեսություն
Առաջին հերթին ինֆորմացիան անցնում է աղբյուրի կոդերով, ինչի հետևանքով ավելի կոմպակտ տեսք է ստանում։ Այդ ինֆորմացիան անվանվում է աղբյուրի կոդավորված բառ։ Այնուհետև ինֆորմացիան անցնում է կանալի կոդերով, որը ձևափոխում է աղբյուրի կոդավորած բառի սիմվոլների հաջորդականությունը մեկ այլ սիմվոլների հաջորդականությաբ, որը անվանում են կանալի կոդավորված բառ։ Այն իրենից ներկայացնում է ավելի երկար հաջորդականություն, ավելի մեծ հավելումով։ Մոդուլյատորի միջոցով հաջորդականությունը ձևափոխվում է անալոգային ազդանշանի, որը և փոխանցվում է կանալով։ Քանի որ կանալում առաջանում են տարբեր տեսակի աղմուկներ, ապա կանալի ելքը տարբերվում է մուտքից։ Այդ իսկ պատճառով, դեմոդուլյատորով ազդանշանի անցումից հետո, այն պարունակում է սխալներ։ Դեմոդուլացված սիմվոլնորի հաջորդականությունը կոչվում է ընդունված բառ։ Սխալների պատճառով, ընդունված բառի սիմվոլների հաջորդականությունը կարող է չհամնկնել կանալի կոդավորված բառի հետ։ Կոդային բառի դեկոդերը օգտագործում է կանալի կոդային բառի հավելումը՝ընդունված բառի սխալները ուղդելու համար։ Եթե բոլոր սխալները ուղղված են, ապա արդյունքը համընկնում է աղբյուրի կոդային բառի հետ։ Աղբյուրի դեկոդերը կատարում է աղբյուրի կոդերի հակառակ գործողությունը, որի արդյունքը հասնում է Ա կետ։ Սկզբից սխալները ղեկավարող կոդերը ստեղծվել էին կապի կանալի համար։ Սակայն ներկայումս նրանց կիրառությունը շատ բազմազան է։ Մենք կքննարկենք Հեմինգի կոդերը։ Սակայն մինչ դրան անրադառնալը, նախ մի փոքր հասկանանք ինչ է կոդը և ինչ բնութագրեր այն ունի։ Դիցուք մեզ հետաքրքրող ինֆորմացիան կոդավորել ենք երկուական համակարգում։ Կանալով փոխանցելիս, այս ինֆորմացիան կարող է ենթարկվել պատահական սխալների։ Կոդավորման խնդիրն է մեր օգտակար ինֆորմացիային ավելացնել որոշակի քանակությամբ սիմվոլներ, որպեսզի ընդունիչում այդ սխալները հայտնաբերվեն և ուղղվեն։ M հզորությամբ և n երկարությամբ երկուական կոդը իրենից ներկայացնում է n երկարությամբ M հատ երկուական համակարգում գրվաց բառերի բազմություն։ Հիմանակնում M == 2k, այս կոդը անվանում են երկուական (n, k) կոդ։ Ընդհանուր դեպքում կոդերը որոշում են կամայական վերջավոր այբուբենի վրա՝ [0, 1, 2, …, q - 1]։ Գոյություն ունեն կոդերի 2 հիմնական տիպ՝ բլոկային կոդեր և ծառանման կոդեր։ Մեզ հետաքրքրող կոդերը պատկանում են առաջինին։ Բլոկային կոդը k ինֆորմացիոն սիմվոլների բլոկը ներկայացնում է n սիմվոլանի կոդային բառով։
Բլոկային կոդը բնութագրվում է 3 պարամետրերով՝ n բլոկի երկարությամբ, ինֆորմացիայի k երկարությամբ և մինիմալ d հեռավորությամբ։ Վերջինս հանդիսանում է երկու ամենամոտ կոդային բառերի տարբերության չափը. երկու q – ական (x և y) n երկարությամբ հաջորդականությունների միջև բիթ առ բիթ տարբերությունների թիվը կոչվում է Հեմինգի հեռավորություն և նշանակվում է d(x, y)։ Դիցուք հաղորդուոմ ենք կոդային բառ և կանալում տեղի է ունենում մեկ բիթի սխալ։ Այդ դեպքում ընդունված բառը գտնվում է հաղորդված բառից Հեմինգի 1 հեռավորության վրա։ Եթե մյուս բառեռից ունեցած հեռավորությունը ավելին է քան 1, ապա դեկոդերը կուղղի սխալը։ Ընդհանուր դեպքում, եթե տեղի է ունեցել t սխալ, ապա որպեսզի դեկոդերը կարողանա նրանք ուղղել, ապա անհրաժեշտ է, որ d >== 2t + 1
Հեմինգի կոդեր և դեկոդեր
Գոյություն ունեն կոդավորման տարբեր համակարգեր։ Մեր աշխատանքում կդիտարկենք Հեմինգի կոդը։ Այն ընդունակ է գտնել և վերականգնել մեկ բիթի սխալ։ Ներկայիս ժամանակաշրջանում փոխանցվող ինֆորմացիայի ծավալները հասել են այնպիսի մեծ ծավալների, որ նրանց ապահով տեղափոխման և պահպանման համար անհրաժեշտ են ավելի կատարյալ կոդավորման համակարգեր։ Սակայան, գոյություն ունեն այնպիսի բնագավառներ, որտեղ ինֆորմացիան փոխանցվելիս գրեթե կորուստները անհնարին են։ Այդ համակարգերում կարող է օգտագործվել Հեմինգի կոդավորումը՝ պատահական մեկ սխալից համակարգը պաշտպանելու համար։ Նախ եկեք դիտարկենք կոնկրետ օրինակ, այնուհետև կընդհանրացնենք։ Դիցուք մենք ուզում ենք փոխանցել 0101 ինֆորմացիոն բլոկը այնպես, որ ցանկացած 1բիթ սխալի դեպքում դեկոդերը ոչ միայն կարողանա գրանցել այն, այլ նաև կարողանա վերականգնել ճշգրիտ ինֆորմացիան։ Դրա համար նախ դիտարկենք հետևյալ աղյուսակը.
Դիրք	Կառավարող բիթեր 1 (A)	2^0==1	 Հսկող բիթ 2 (B)	2^1==2	 Հսկող բիթ 3 2^0+2^1==1+2==3	 Կառավարվում է 1 և 2 հսկող բիթերով 4 (C)	2^2==4	 Հսկող բիթ 5	 2^0+2^2==1+4==5	 Կառավարվում է 1 և 4 հսկող բիթերով 6 2^1+2^2==2+4==6	 Կառավարվում է 2 և 4 հսկող բիթերով 7	 2^0+2^1+2^2==1+2+4==7	Կառավարվում է 1, 2 և 4 հսկող բիթերով 8 (D)	2^3==8	 Հսկող բիթ
Աղյուսակի կառուցման սկզբունքը շատ պարզ է։ 2ի աստիճաններին համապատասխան թվերը հանդես են գալիս որպես հսկող բիթեր, իսկ մնացած բոլոր թվերը արտահայտվում են հսկող բիթերի միջոցով։ Այժմ վերադառնանք մեր օրինակին։ Մեր ունեցած 0101 ինֆորմացիոն բլոկը կնդունի հետևյալ տեսքը՝ AB0C101D ։ Այժմ որոշենք A, B, C, D մեծությունները։ Ըստ աղյուսակի, ունենք՝
A == 0, քանի որ A-ն կառավարում է 3, 5 և 7 բիթերը, իսկ վերջիններիս գումարը՝ 0+1+1 զույգ է։ B == 1, քանի որ B-ն կառավարում է 3, 6 և 7 բիթերը, իսկ վերջիններիս գումարը՝ 0+0+1 կենտ է։ C == 0, քանի որ C-ն կառավարում է 5, 6 և 7 բիթերը, իսկ վերջիններիս գումարը՝ 1+0+1 զույգ է։ Հետևաբար, կոդային բառի համար կունենանք՝0100101 Դիցուք բառի փոխանցման դեպքում տեղի է ունենում մեկ բիթի սխալ, և ընդունիչում այն ստանում է 0100111 տեսքը։ Այժմ տեսնենք, թե ինչպես դեկոդերը կվերականգնի ճիշտ ազդանշանը։ Ընդունված ազդանծանի համար ունենք՝
A == (0+1+1)%2 == 0; B == (0+1+1)%2 == 0; C == (1+1+1)%2 == 1;
Ինչպես տեսնում ենք, B և C բիթերը չեն համապատասխանում ընդունված բառի միջի B և C բիթերին։ B (2բիթ) և C (4բիթ) բիթերի դիրքերի գումարը կլինի՝ 2+4==6, որն էլ հենց տալիս է շեղված բիթի դիրքը, և ինվերսելով 6րդ բիթը, մենք կվերականգնենք իրական ազդանշանը՝0100101։ Իսկ ինչ կլինի, եթե վնասվի ոչ թե ինֆորմացիոն, այլ հսկող բիթը։ Փորձը ցույց է տալիս, որ այս տեսությամբ վերականգնվում է նաև հսկող բիթում առաջացած սխալը, սակայն, հսկող բիթերը միևնույն է վերջում անջատվում են կոդային բառից, ինֆորմացիոն բառը վերականգնելու համար, այդ իսկ պատճառով, հսկող բիթերի սխալները հիմնականում չեն վերականգնվում դեկոդերում։ Առաջին հայացքից կարծես թե Հեմինգի կեդերը էֆֆեկտիվ չէ, քանի որ մեր օրինակում 4 ինֆորմացիոն բիթի համար պահանջվում է 3 հսկող բիթ։ Սակայն, քանի որ հսկող բիթերը հանդիսանում են 2-ի աստիճաններ, ապա բիթայնության աճի հետ նրանց քանակը զգալիորեն նվազում է։ Ասվածը ավելի ակնառու տեսնելու համար, գրենք մի փոքրիկ C կոդ, որը մեզ ցույց կտա Հեմինգի կոդի արդյունավետության կախումը բիթայնությունից։ Կոդի աշխատանքի արդյունքը բերված է հետևյալ աղյուսակում.
Կոդի չափը Ինֆորմացիայի չափը Էֆֆեկտիվությունը 1 	0 0% 2 	0	 0% 4 	1	 25% 8 	4	 50% 16	 11	 68, 8% 32	 26	 81, 3% 64 	57	 89, 1% 128 	120	 93, 8% 256 	247	 96, 5% 512 	502	 98% 1024	1013	 98, 9% 2048	2036	 99, 4%
Կոնկրետ մեր աշխատանքում մենք կդիտարկենք (16, 11) դեպքը, որի էֆֆեկտիվությունը մոտ 70% է, որը շատ համակարգերում բավարար ցուցանիշ է։ Հեմինգի կոդի Verilog կոդը գեներացնելու համար կարելի է օգտագործել C կոդ, որը որպես մւտքային պարամետր կնդունի ինֆորմացիոն բիթերի քանակը, իսկ որպես ելք կտա Verilog կոդը։ Սակայն, քանի որ մեր կոդը այնքան մեծ չէ, իսկ C կոդը ոչ այնքան պարզ, ապա մենք որոշեցինք կոդը գրել ձեռքով՝ օգտվելով վերը նշված աղյուսակային եղանակից։ Այսպիսով, (16, 11) կոդի համար կունենանք.
Աղյուսակից երևում է, որ ինֆորմացիոն ազդանշանը, որը ունի a1…a11 տեսքը, կոդավորումից հետո կնդունի ABa1Ca2a3a4Da5a6a7a8a9a10a11 տեսքը։ Սխեմատիկորեն այս սարքը պատկերված է նկարում. Եվ այսպես, գրենք Verilog կոդը Հեմինգի կոդերի համար.
module coder (in, out); input [10։0] in; output [15։0] out; wire [10։0] in; reg[15։0] out; always @ (in) begin out[0]==in[0]^in[1]^in[3]^in[4]^in[6]^in[8]^in[10]; out[1]==in[0]^in[2]^in[3]^in[5]^in[6]^in[9]^in[10]; out[2]==in[0]; out[3]==in[1]^in[2]^in[3]^in[7]^in[8]^in[9]^in[10]; out[4]==in[1]; out[5]==in[2]; out[6]==in[3]; out[7]==in[4]^in[5]^in[6]^in[7]^in[8]^in[9]^in[10]; out[8]==in[4]; out[9]==in[5]; out[10]==in[6]; out[11]==in[7]; out[12]==in[8]; out[13]==in[9]; out[14]==in[10]; out[15]==0; end endmodule Նմանապես, դեկոդերի համար կստանանք. module decoder (in, out); input in; output out; wire [15։0] in; reg [10։0] out; reg [3։0] check; reg [4։0] summ; always @ (in) begin summ==0; check[0]==in[2]^in[4]^in[6]^in[8]^in[10]^in[12]^in[14]; check[1]==in[2]^in[5]^in[6]^in[9]^in[10]^in[13]^in[14]; check[2]==in[4]^in[5]^in[6]^in[11]^in[12]^in[13]^in[14]; check[3]==in[8]^in[9]^in[10]^in[11]^in[12]^in[13]^in[14]; if(check[0]!==in[0]) summ==summ+1; if(check[1]!==in[1]) summ==summ+2; if(check[2]!==in[3]) summ==summ+4; if(check[3]!==in[7]) summ==summ+8; out[0]==in[2]; out[1]==in[4]; out[2]==in[5]; out[3]==in[6]; out[4]==in[8]; out[5]==in[9]; out[6]==in[10]; out[7]==in[11]; out[8]==in[12]; out[9]==in[13]; out[10]==in[14]; if (summ!==0) begin case (summ) 4'd3։ out[0]==~out[0]; 4'd5։ out[1]==~out[1]; 4'd6։ out[2]==~out[2]; 4'd7։ out[3]==~out[3]; 4'd9։ out[4]==~out[4]; 4'd10։ out[5]==~out[5]; 4'd11։ out[6]==~out[6]; 4'd12։ out[7]==~out[7]; 4'd13։ out[8]==~out[8]; 4'd14։ out[9]==~out[9]; 4'd15։ out[10]==~out[10]; endcase end end endmodule
Տեստավորում
Այս երկու մոդուլները սինթեզվում են առանց սխալների։ Սակայն, մինչև նրանց նետլիսթերը գեներացնելը, նախ ստուգենք վերջիններիս։ Դրա համար, կառուցենք թեստային շղթան։ Շղթայի աշխատանքի սկզբունքը հետևյալն է։ Counter սարքը գեներացնւմ է 11 բիթ երկարությամբ ինֆորմացիոն բառերի հաջորդական հաջորդականություն։ Ինֆորմացիոն բառերը՝ անցնելով Հեմինգի կոդերվ, կոդավորվևմ են։ Կոդերի ելքը միանում է երկու տարրի, որոնցից մեկը անմիջապես Հեմինգի դեկոդերն է, իսկ մյուսը հանդիսանում է ռեգիստր, որը ամեն նոր եկած կոդավորված բառի հերթական բիթը ինվերսևմ է, այսինքն, արհեստականորեն առաջացնում է կոդավորված բառի մեջ մեկ բիթի սխալ։ Այնուհետև սխալ պարունակող կոդավորված բառը տրվում է երկրորրդ դեկոդերրին։ Շղթայի նպատակն է.
Վերը նշված շղթան կարելի է իրականացնել հետևյալ կոդի միջոցով.
module top; reg [10։0] in; wire [10։0] out; wire [10։0] out2; wire [15։0] line; reg [15։0] line2; integer error; reg clk; coder mycoder (in, line); decoder truedecoder (line, out); decoder falsedecoder (line2, out2); initial begin in==0; error==0; clk==0; end always #30 clk==~clk; always @ (posedge clk) begin in==in+1; line2[error]==~line[error]; error==error+1; end endmodule
Եզրակացություն
Աշխատանքի նպատակն է եղել Հեմինգի կոդերի և դեկոդերի նախագծումը և իրականացումը։ Աշխատանքում օգտագործվել է բազմաբնույթ տեսական գրականություն՝ հարցի տեսական մասը լիարժեք ուսումնասիրելու համար։ Այնուհետև նախագծվել են ծրագրային մոդուլները՝ սարքերի նկարագրման Verilog լեզվով։ Անցնելով սիմուլացիյա և համոզվելով, որ մոդուլները աշխատում են անթերի, գրվել է տեստավորող ծրագիր, որը գեներացնելով սխալներ փոխանցոխ կանալում, տեստավորել է մոդուլնորը։ Համոզվելով, որ ստացված արդյունքները բավարարում են մեր սպասելիքները, գեներացվել է էլեմենտների մաքարդակի Verilog քաղվածք (netlist) երկու մոդուլների համար, օգտագործելով Սինոփսիսի Design Compiler ծրագիրը։ Ստացված քաղվածքները փոխանցվել են Սինոփսիսի IC Compiler ծրագրային գործիքին, որի միջոցով կատարվել է նախագծի վերջնական տեղաբաշխումը (Place & Route) և ծրագծումը (Routing)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թվային համակարգեր
Ալբարի
Ալբարի, հնագույն բնակավայր Հայկական լեռնաշխարհում, հավանաբար ուրարտական թագավորության տարածքում։ Հիշատակվում է ասորեստանյան սեպագիր արձանագրություններում (մ.թ.ա. VIII դար)։
Շպագինի գնդացիր-ատրճանակ
Պատերազմի ավարտից հետո, 1960-ականների կեսին ՇԱԳ-ն հանվել է Խորհրդային Բանակի սպառազինությունից և աստիճանաբար փոխարինվել Կալաշնիկովի ինքնաձիգով, ավելի երկար կիրառվել է թիկունքի և օժանդակ ստորաբաժանումների սպառազինություններում, ներքին գործերի և երկաթուղային զորքերի զորամասերում մինչև 1991 թվականի ԽՍՀՄ փլուզումը։ ԱՊՀ մի շարք երկրների Ռազմականացված պահպանության և ՆԳՆ ստորաբաժանումների սպառազինության մեջ օգտագործվում է առ այսօր։
Նաև, հետպատերազմյան շրջանում ՇԱԳ հսկայական քանակությամբ արտահանվել է ԽՍՀՄ բարեկամական երկրներ, երկար ժամանակ եղել է տարբեր պետությունների բանակների սպառազինության մեջ, օգտագործվել է անկանոն կազմավորումներում և ողջ 20-րդ դարի ընթացքում կիրառվել է ամբողջ աշխարհի զինված հակամարտություններում։
Այս պահին որոշ վերամշակմամբ վաճառվում է որպես քաղաքացիական որսորդական կարաբին սիրողական հրաձգության համար (կրակի փոխանցիչը միակի կրակոցին է հարմարեցված, պահեստատուփում սահմանափակում է տեղադրված՝ 10 փամփուշտի համար, կարող է կատարվել փողային հատույթի և հարվածիչի շրջանում փակաղակի բաժակի կեռնավորում (кернение):
Իրադարձություններ
1940 թվականին Սպառազինության ժողկոմիսարիատը զինագործներին տվեց ատրճանակ-գնդացիր ստեղծելու տեխնիկական առաջադրանք, որը մոտ կլինի կամ կգերազանցի իր մարտավարա-տեխնիկական բնութագրերով ԴԱԳ-34/40 ատրճանակ-գնդացրին, բայց ավելի տեխնոլոգիական և հարմարեցված զանգվածային արտադրության համար (այդ թվում ոչ մասնագիտացված մեքենաշինական ձեռնարկություններում):
ՇԱԳ-ի մշակման ժամանակ հիմնական խնդիր էր դրված ստեղծել նմուշ, որը մոտ կլինի Դեգտյարյովի ատրճանակ-հրացանին կամ կգերազանցի նրան իր տեխնիկական հատկություններով, կլինի էժան ու պիտանի զանգվածային արտադրության համար, այդ թվում ոչ մասնագիտացված ձեռնարկություններում։ 1940 թվականին Սպառազինության Ժողկոմիսարիատը զինագործներին հանձնարարական տվեց ստեղծել ատրճանակ-գնդացիր, որի մասերը կարող են պատրաստվել նվազագույն մեխանիկական մշակմամբ (ինչը գործնականում նշանակում էր՝ անհրաժեշտ է կիրառել ձուլածո դետալներ)։ 1940 թվականի աշնանը քննարկման ներկայացվեցին Գ. Ս. Շպագինի և Բ. Գ. Շպիտալնիի ատրճանակ-գնդացիրները։ Զորավարժությունների փորձարկումները և տեխնոլոգիական գնահատմանը ներկայացված նմուշները 1940 թ. նոյեմբերի վերջին ցույց տվեցին, որ երկու համանման նախագծերի մարտական որակներից Շպագինի ատրճանակ-գնդացիրը տեխնոլոգիապես ավելի հարմար է արտադրության համար։ Շպագինի տարբերակի համար անհրաժեշտ 87 մասերի արտադրությունը կպահանջեր 5,6 հաստոցային ժամ, միևնույն ժամանակ Շպիտալնիի տարբերակի արտադրության համար անհրաժեշտ 95 ПП մասերի համար կպահանջվեր 25,3 հաստոցային ժամ, այսինքն՝ գրեթե հինգ անգամ ավելի շատ։
Առաջին ՇԱԳ արտադրվել էր 1940 թվականի օգոստոսի 26-ին, իսկ հոկտեմբերին պատրաստվել է փորձնական խմբաքանակը՝ 25 հատ:
1940 թվականի նոյեմբերի վերջին զորավարժությունների և դիտարկման ներկայացված տեխնոլոգիական հատկանիշների գնահատականի արդյունքներով ՇԱԳ նմուշները երաշխավորվեց սպառազինության համար։
1940 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Շպագինի 1941 թվականի նմուշի ատրճանակ-գնդացիրը ընդունվել է Կարմիր բանակի սպառազինության համար։ Մինչև 1941 թվականը պատրաստվել է ավելի քան 90000 հատ։ 1942 թվականի ընթացքում ռազմաճակատը ստացել է 1,5 միլիոն ատրճանակ-գնդացիր ։
Կառուցվածք
ՇԱԳ իրենից ներկայացնում է ձեռքի ավտոմատ հրազեն, որը նախատեսված է կրակահերթով և միազարկ կրակոցներով կրակելու համար։
Ավտոմատը աշխատում է ազատ փակաղակի փոխանցման սխեման օգտագործելու միջոցով։ Կրակահերթն իրականացվում է հետևի շեպտալոյից (կրակոցից առաջ փակաղակը գտնվում է հետին ամենաեզրային դիրքում, սեղմելուց հետո այն առաջ է շարժվում, հրում է փամփուշտը, պարկուճի շիկացումը տեղի է ունենում փողից փամփուշտի դուրս գալու ակնթարթին), փակաղակը կրակոցի պահին չի ամրացվում։ Նման սխեման հաճախ օգտագործվում է ատրճանակ-գնդացիրների մշակման ժամանակ։ Իր ամբողջ պարզությամբ, նման լուծումը պահանջում է օգտագործել զանգվածեղ փակաղակ, որը ավելացնում է զենքի ընդհանուր քաշը։ Բացի այդ, վերալիցքավորման նման սխեմայով աշխատող զենքը ուժեղ հարված ստանալու դեպքում (օրինակ, ընկնելիս) կարող է ինքնաբերաբար կրակել, եթե փակաղակը առջևի ամենաեզրային դիրքից (չֆիքսված) ուղղորդիչներով սահելով փամփուշտներ մատակարարող պահեստատուփի անցքից առաջ անցնի կամ հետին ամենաեզրային դիրքից՝ պոկվի կալանիչից։ Հարվածա-ձգանային մեխանիզմը թույլ է տալիս կատարել միազարկ և կրակահերթային հրաձգություն բաց փակաղակով։ Հարվածիչը անշարժ տեղադրված է փակաղակի հայելու մեջ։ Փոխանցիչը տեղադրված է ձգանի սկոբայի (скоба) մեջ, ձգանի կեռիկի դիմաց։ Ապահովիչը ներկայացնում է սահիչ (ползун), որը գտնվում է փակաղակի բռնիչի վրա։ Միացված ապահովիչը փակում է փակաղակը առջևի կամ հետևի դիրքում։
Փողային արգելակ-կոմպենսատորն իրենից ներկայացնում է փողի պատյանի փողային կտրվածքից դուրս եկող մաս (փամփուշտի անցնելու համար անցք ունեցող կեռ թիթեղ, որի կողքերից պատյանի մեջ անցքեր են արված)։ Փողային արգելակ-կոմպենսատորը զգալիորեն նվազեցնում է կրակոցի ժամանակ առաջացած վառոդի գազերի ռեակտիվ ազդեցությունը և «փողի քիթը վեր ցցելը»։
Նշանառության հարմարանքները սկզբում բաղկացած էին սեկտորային նշանբռնիչից (հեռավորությունը 50-ից 500 մ և 50 մ քայլով) և ֆիքսված մուշկայից։ Ավելի ուշ մտցվեց L-աձև նշանառության հարմարանք (перекидной) 100 և 200 մետր հրաձգության համար։ Քանի որ նշանառության հեռավորությունը բացառապես պայմանական, սուբյեկտիվ բնութագիր է, ապա ինչպես վաղ թողարկման ՇԱԳ-ի, այնպես էլ նախքան պատերազմի ատրճանակ-գնդացիրների մեծ մասն ուներ սեկտորային նշանբռնիչ, որը բաժանված էր մինչև 500 մ հեռավորության համար, սակայն հետագայում արտադրվեց պարզեցված տարբերակը մինչև 200 մետր նշան բռնելու համար, ընդ որում, զենքի դե-ֆակտո բնութագրերը նույնն էին, բայց նոր նշանառման հարմարանքը շատ ավելի հեշտ էր արտադրել, և միանգամայն համապատասխանում էր այդ զենքի իրական մարտական նշանակությանը ։
Հարվածա-ձգանային մեխանիզմ
Հետադարձ-մարտական զսպանակով ատրճանակ-գնդացիրներին բնորոշ է պարզ հարվածա-ձգանային մեխանիզմ՝ հարվածիչը (Ударник) անշարժ ամրակցված է փակաղակին (затвор), մարտական մասը գտնվում է փակաղակի վրա։ Առկա փոխանցիչը թույլ է տալիս կատարել մեկական կամ ավտոմատ կրակ։ Ապահովիչը արգելափակում է փակաղակի շարժվելը։