cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bivol.bg
Բոյկո Աթանասովի գործը
«Bivol.bg»-ը լույս է սփռել Բուլղարիայի դատախազության կոռուպցիոն գործունեության վրա՝ հարցազրույց վարելով քննիչ Բոյկո Աթանասովի հետ։ Աթանասը ճնշման է ենթարկվել, որովհետև բացահայտել էր հատուկ գաղտնի միավորում, որը «ուղղակիորեն ենթարկվում էր գլխավոր դատախազ Սոտիր Ցացարովին, վարչապետ Բոյկո Բորիսովին և հակասական գործարար, մեդիամագնատ և օրենսդիր Դելյան Պեևսկուն» ։ Աթանասովը պնդում է, որ այդ միավորումը «զբաղված է հանցագործությունները թաքցնելով, կառավարությանը մոտ կանգնած մարդկանց դեմ գաղտնի ինֆորմացիա հավաքագրելով, միևնույն ժամանակ այդ գաղտնի ինֆորմացիան օգտագործում է անհարմարություն պատճառող անձանց շանտաժի ենթարելու համար» ։ Աթանասովը բացահայտել է, որ «հատուկ միավորման անդամները այս կամ այն գործով զբաղվելիս ըստ իրենց հայեցողությամբ չեն որոշումներ կայացնում, այլ հետևում են Ցացարովի հրամաններին ու ցուցումներին, այլապես նրանց աշխատավարձը կրճատվում է, կարգապահական տույժերի են ենթարկվում, մեծանում է աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը» ։ Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը հայտնել է, որ «Աթանասովը նկարահանող խմբին ցույց է տվել Սոֆիայի դատախազության մոտ գտնվող աղբի տարաները՝ լցված մանրացված բիզնես պայմանագրերով և հարցաքննությունների փաստաթղթերով՝ ներառյալ Կորպորատիվ առևտրային բանկի սնանկացումը՝ իր մեծությամբ երրորդ մասնավոր վարկատուն Բուլղարիայում։ Նա պնդում էր, որ փաստաթղթերը ոչնչացվել են «Bivol»-ին տված իր առաջին հարցազրույցից անմիջապես հետո» ։
Apartment Gate
2019 թվականին Bivol.bg-ը օգնեց լույս սփռել այսպես կոչված «Apartment Gate» սկանդալի շրջանակներում Բուլղարիայի քաղաքական և վարչական էլիտայի կասկածելի գործարքների վրա, որը հասավ այնպիսի միջազգային լրատվամիջոցների, ինչպիսին է «The Financial Times»-ը ։ «Bivol.bg»-ը հաղորդեց Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնախմբի փոխնախագահ Անտոն Սլավչևի (իրավաբան) կասկածելի փոխանցման մասին, որը չէր հայտարարագրել իր բնակարանների և 244 քմ մակերեսով ապակյա վերնահարկի ամբողջական արժեքը ։ «Bivol.bg»-ը նաև հայտնեց, որ հանձնախմբի նախագահ Պլամեն Գեորգիևը ներգրավված է փաստաթղթերի կեղծման մեջ ։ Մեղադրանքն առաջադրվելուց հետո Գեորգիևը հեռացավ պաշտոնից, որպեսզի գործի հանգամանքները քննվեն, ինչը նշանակում է, որ նրան հետաքննելու է փոխնախագահ Սլավչևը ։ Գեորգիևը պաշտոնից ազատվեց 2019 թվականի հուլիսին, սակայն սխալ հայտարարագիր ներկայացնելը ոչ մի հետևանք չունեցավ նրա համար ։
Բուլղարիայի Ազատություն ռադիոկայանը հաղորդեց, որ գլխավոր դատախազ Իվան Գեշևի ընկերուհին՝ Դետելինա Հանչևան, ումից երկու դուստր ուներ, բիզնես հարաբերություններ ունի այն գործի գլխավոր վկայի հետ, որտեղ դատախազը Գեշևն է։ Նրա ընկերուհին մասնաբաժին ունի շինարարության ոլորտում ։ 2019 թվականի օգոստոսին դատախազությունը հաստատեց, որ ինֆորմացիան ճիշտ է, բայց հրաժարվեց հետաքննություն սկսել ։
Ծովահենությունը Բուլղարական ջրերում
2018 թվականին «Bivol»-ը հրապարակեց իր հետաքննությունն այն մասին, թե ինչպես էին կասկածելի մասնավոր իրավապահ մարմինների գործակալներն առևանգել լիբիական BADR նավթատար նավը Բուլղարական ջրերում ։ «Bivol»-ը պնդում է, որ սա աննախադեպ ծովահենային հարձակում էր Սև ծովում, որը ղեկավարել են բուլղարական կազմակերպություններ ։
Garbage Gate
2020 թվականին «Bivol»-ը հրապարակեց, թե ինչպես էր իտալական մաֆիան վտանգավոր թափոններ արտահանում Բուլղարիա՝ վտանգի ենթարկելով Բուլղարիայի քաղաքացիների առողջությունը ։ 2020 թվականի հոկտեմբերին «Bivol»-ը զգուշացրեց, որ Խրիստո Կովաչկին, չնայած մտահոգություններին, շարունակում է վտանգավոր թափոններ այրել Բոբով Դոլ ջերմաէլեկտրակայանում ։
Տես նաև
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ ՎիքիԼիքս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հետաքննական լրագրություն Կատեգորիա:Բուլղարիա
Բորտնոե (գյուղ, Չերնսկի շրջան)
Բորտնոե (Бортное), գյուղ Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Չերնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Չերնսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոլինա Կուկլինա
Պոլինա Կուկլինա (Поли́на Куклина; ), ռուս նորաձևության մոդել։ Նա հայտնվեց ճապոնական, կորեական, և ռուսական Vogue-ի շապիկներին ։
Կարիերա
Իր կարիերան սկսվեց երբ նա և իր ընկերը գնացին մոդելային ցուցադրությանը, հուսալով որ իր ընկերը կհայտնաբերվի։ Փոխարենը, ինքը հետախուզվեց և սկսվեց ամրագրվել Elle Russia, Cosmopolitan Russia և Vogue Russia ամսագրերի համար խմբագրականներում։
Նա սկսեց մոդելային կարիերան 2003 թվականի նորաձևության ցուցադրություններին և քայլեց այնպիսի ապրանքանիշերի համար, ինչպիսիք են Prada, Alexander McQueen և Louis Vuitton: Նա բնորդեց Nina Ricci-ի համար 2005 թվականի հունվարին, և լուսանկարվեց Մարկ Սքուիրսի կողմից Interview-ի համար 2005 թվականի սեպտեմբերին ։
Նա հայտնվեց տարբեր ամսագրերի շապիկներին, ինչպիսիք են Marie Claire Russia (սեպտեմբեր 2011) և իտալական, ճապոնական, կորեական, և ռուսական Vogue : Նա հայտնվեց Marie-Claire France-ի 'Supplément Blanc' խմբագրականում, 2011 թվականի հունիսին։ 2011 թվականի դրությամբ, նա փոխկապակցված է մի քանի մոդելային գործակալությունների հետ և աշխատել է և ամսագրերի խմբագրակաների և տպագիր գովազդներ համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ
Լիպչանովկա
Լիպչանովկա (Липчанівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիպչանովկա գյուղում բնակվում էր 976 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1839 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 530,72 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սերգեյ Բելոուսով (ֆուտբոլիստ)
Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Բելոուսով (Сергей Александрович Белоусов, ), ռուսական ֆուտբոլիստ, « Մետալուրգ » (Լիպեցկ) ակումբի կիսապաշտպան։
Կարիերա
2007 թվականին սկսել է խաղալ Ռամենսկոեի «Սատուրն» ակումբի կազմում, իր նորակուտը կատարել է 2009 թվականի հուլիսի 15-ին՝ մասնակցելով Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության՝ «Լուչ Էներգիա» ակումբի դեմ խաղին։ 2009 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է « Ժեմչուժինա-Սոչի », որի կազմում խաղացել է 2 տարի։ 2011 թվականին տեղափոխվել է մոսկովյան «Տորպեդո» ակումբ։ 2012 թվականի հունիսին տեղափոխվել է «Ռոստով» ակումբ ։ Պրեմիեր լիգայում իր նորամուտը կատարել է «Վոլգայի» դեմ խաղում՝ հանդիպման 90-րդ րոպեին փոխարինելով Ալեքսանդր Շեշուկով ին ։ 2013 փետրվարին կես տարվա պայմանագրով տեղափոխվել է «Շիննիկ» ակումբ, ինչից հետո վերադարձել է «Ռոստով»։ Թիմերը նորից պայմանավորվել են վարձավճարի վերաբերյալ, և ֆուտբոլիստը 2013/14 մրցաշրջանն անցկացրել է «Շիննիկ» ակումբում ։ 2014 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է Սարատովի «Սոկոլ» ակումբ ։ 2015 թվականի օգոստոսի 31-ին երկամյա պայմանագիր է կնքել Լիպեցկի «Մետալուրգ» ակումբի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոստովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Սուապիի գավառ
Սուապիի գավառ (Microrregião de Suape), գավառ Բրազիլիայի Պերնամբուկու նահանգում։ Մտնում է Ռեսիֆիի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ի մեջ։ -8.41872°N, -35.32791°W
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պերնամբուկու նահանգի գավառներ
Ազանքյոյ
Ազանքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Մժնկերտի գավառի Խորասանի գյուղախմբում։
1877-1878 թվականներին ուներ 25 տուն թուրք և քուրդ բնակիչ։ Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու գյուղատնտեսությունն է։
Քարտեզներում գյուղը նշվում է նաև Հասանքյոյ անունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քորթնի Քոքս
Քորթնի Բաս Քոքս (Courteney Bass Cox, ), ամերիկացի դերասանուհի, պրոդյուսեր և ռեժիսոր։ Հանդիսատեսին առավելապես հայտնի է «Ընկերները» սիթքոմում Մոնիկա Գելլերին, «Ճիչ» ֆիլմաշարում՝ Գեյլ Ուեթերսին և «Գիշատիչ տիկնանց քաղաք» հեռուստասերիալում Ջուլս Քոբին մարմնավորելու համար։ Վերջինում հանդես գալու համար առաջադրվել է Ոսկե գլոբուս մրցանակի։
Ունի պրոդյուսերական ընկերություն, որն հիմնադրել է նախկին ամուսին Դեյվիդ Արքեթի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Օֆրանկենայմ
Օֆրանկենայմ (Hohfrankenheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում :
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 264 մարդ, բնակչության խտությունը` 95.65 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.76 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 21 կմ հյուսիս-արևմուտք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 185 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 141-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 44: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,2 %: 141 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 133 անձ (74 տղամարդ և 59 կին): Գործազուրկ են եղել 8 անձ (2 տղամարդ և 6 կին): 44 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Իգ
Իգ (Иг), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեզեն գետի ձախ ափին՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 44 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կադիար
Կադիար (Cádiar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպուխառա Գրանադինա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 47 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1637 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 100 կմ հեռավորության վրա։
Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Բլասը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Կապանի վնասում
Կապանի վնասում է կոչվում կապանի գերձգվածությունը, մասնակի պատռվածքը կամ լրիվ պատռվածքը, որը հաճախ առաջանում է տրավմայի հետևանքով, կամ երբ գերազանցվում է հոդում շարժումների նորմալ ծավալը։ Կապանների վնասման ծանրությունը տարբեր է՝ մի քանի օրվա ընթացքում ինքնուրույն լավացող թեթև վնասվածքից մինչև կապանների պատռվածք, որի դեպքում պահանջվում է կապանի վիրահատական վերականգնում և որոշ ժամանակով անշարժացում։ Կապանի վնասումները կարող են տեղի ունենալ ցանկացած հոդում, սակայն ամենից հաճախ դիտվում են կոճի և դաստակի շրջանում ։ Նմանատիպ վնասվածքներ կարող են առաջանալ ոչ միայն կապաններում, այլև մկաններում և ջլերում։
Պատճառներ
Որպես օրենք՝ կապանների վնասումները տեղի են ունենում, երբ գերազանցվում է տվյալ հոդում շարժումների նորմալ, ֆունկցիոնալ ծավալը։ Կա մի քանի գործոն, որոնց դեպքում բարձրանում է կապանների վնասման ռիսկը։ Որպես օրենք, կապանների վնասումներն առաջանում են որպես մկանների գերհոգնածության հետևանք։ Կապանների վնասումներ բավականին հաճախ հանդիպում են, երբ հիպոդինամիկ՝ քիչ շարժուն ապրեկալերպ վարող անձինք կտրուկ անցնում են ֆիզիկական ծանրաբեռնման։ Չնայած որ գիտական տվյալների պակասին՝ սովորաբար համարվում է, որ մարզիկների մոտ կապանների վնասումներ սովորաբար առաջանում են, երբ նրանք բավարար չափով չեն նախապատրաստվում ֆիզիկական ծանրաբեռնմանը։ Համարվում է, որ այդ նախապատրաստումը հոդերում բարելավում է արյան շրջանառությունը և հոդը դարձնում ավելի ճկուն։
Ախտորոշում
Կապանների վնասվածքի ախտորոշումը հաճախ բավական ճշգրտորեն կարելի է իրականացնել ֆիզիկալ զննման միջոցով՝ հիմնվելով կլինիկական պատկերի և վնասվածքի առաջացման մեխանիզմի վրա։ Երբեմն նաև կատարվում է ռենտգենոգրաֆիա՝ կոտրվածքի առկայությունը բացառելու նպատակով։ Որոշ դեպքերում, մասնավորապես՝ երբ վնասվածքի լավացումը երկարաձգվում է կամ չի դիտվում ակնկալվող արդյունքը, ապա կապանի և շրջակա փափուկ հյուսվածքների վիճակը գնահատելու համար կատարվում է նաև մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն ։
Վնասվածքի մեջ ներգրավված շրջաններ
Չնայած որ կապանի վնասում կարող է տեղի ունենալ ցանկացած հոդում, սակայն առավել հաճախ հանդիպող լոկալիզացիաները հետևյալն են՝
Բուժում
Բուժման մոտեցումը կախված է վնասվածքի ծանրության աստիճանից և լոկալիզացիայից՝ տեղակայումից։ Ցավը թեթևացնելու համար կարող են օգտակար լինել տարբեր դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են ՈՍՀԲԴ-ները (ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ)։ Համարվում է, որ տեղային ՈՍՀԲԴ-ները մոտավորապես նույնքան արդյունավետ են, ինչքան ներքին ընդունման ՈՍՀԲԴ-ները ։ Կապանների վնասումների բուժման հիմնական սկզբունքներն են՝
Ոչ վիրահատական բուժման մեթոդներից են պասիվ շարժումներ ապահովող սարքավորումները, որոնք երբեմն օգտագործվում են հատուկ կրիոմանժետների հետ մեկտեղ. վերջիններս ապահովում են միաժամանակ սառեցում և կոմպրեսիա՝ հաջող կերպով նվազեցնելով այտուցը և մեծացնելով շարժումների ծավալը ։ Այտուցի նվազումից անմիջապես հետո ուժի և ֆունկցիայի վերականգնմանն ուղղված վարժություններին անցնելը նույնպես նպաստում է տվյալ հոդում շարժումների ծավալի մեծացմանը ։
Սառույցի և կոմպրեսիայի օգտագործումը (սառը կոմպրեսիոն թերապիա) լիովին չի կասեցնի այտուցի և ցավի առաջացումը, սակայն կնպաստի լավացման ընթացքում դրանց հնարավորինս նվազեցմանը։ Այտուցների առաջացման խնդրին հարկավոր է մեծ ուշադրություն դարձնել. դրանց նվազեցումն անչափ կարևոր է լավացման գործընթացի համար, քանի որ այտուցի դեպքում ավելորդ հեղուկը կարող է կուտակվել վնասվածքի շրջանում և պատճառ դառնալ հետագա բարդությունների։
Որոշ ժամանակ անց հոդում շարժումները պետք է արդեն ակտիվացնել, թեթև դեպքերում՝ վնասվածքից 1-3 օր անց ։ Երբեմն հարկ է լինում կիրառել հատուկ վարժություններ, որպեսզի հնարավոր լինի վերականգնել ուժը և նվազեցվի հետագայում անցանկալի բարդությունների առաջացման ռիսկը։ Հաճախ անհրաժեշտ է լինում նաև վնասվածքի շրջանում օգտագործել էլաստիկ բինտեր կամ օրթեզներ, որոնք պաշտպանում են հոդը կրկնակի վնասվածքներից ։
Ֆունկցիոնալ ռեաբիլիտացիա
Կապանների վնասման դեպքում անշարժացման ժամկետների ավելորդ երկարաձգումը դանդաղեցնում է լավացման գործընթացը, քանի որ այն սովորաբար հանգեցնում է մկանների ատրոֆիայի և թուլության։ Ցույց է տրվել, որ վնասվածքից հետո ադեկվատ ժամկետներում հնարավորինս շուտ ակտիվացումը նպաստում է լավացման գործընթացին՝ խթանելով հենաշարժիչ համակարգի հյուսվածքներում աճի գործոնների ակտիվացմանը, որը նպաստում է բջիջների պրոլիֆերացիային և արտաբջջային մատրիքսի ռեմոդելավորմանը։ Կապանների վնասվածքների դեպքում արդյունավետ ռեաբիլիտացիայի մաս են կազմում հատուկ վարժությունները, որոնք աստիճանաբար մեծացնում են հոդում շարժումների ծավալը և բարձրացնում ծանրաբեռնումը, ինչը նպաստում է մկանների ամրապնդմանը։
Չնայած, որ անշարժացման ժամկետների երկարաձգումը կարող է լավացման գործընթացի վրա բացասական ազդեցություն ունենալ, սակայն, ըստ վերջերս կատարված որոշ հետազոտությունների, հատուկ օրթեզների օգտագործումը կարող է նպաստել լավացմանը՝ մեղմացնելով ցավը և կայունացնելով վնասվածքի շրջանը, ինչը թույլ է տալիս կանխարգելել կապանի հետագա վնասվածքները ։ Օրթեզների օգտագործման ընթացքում շատ կարևոր է ճիշտ սահմանել գործադրվող ճնշումը, քանի որ, եթե այն չափազանց բարձր լինի, կարող են առաջանալ բարդություններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վնասվածքաբանություն Կատեգորիա:Վնասվածքներ Կատեգորիա:Սպորտային տրավմաներ
Մանիխի (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Մանիխի (Манихи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Թաշօլուգ
Թաշօլուգ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լիսոգորկա (գյուղ, Իզյումի շրջան)
Լիսոգորկա (Лисогірка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիսոգորկա գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,324 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 104,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բուբլեևշչինա
Բուբլեևշչինա (Бублеевщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆերնանդու դի Նորոնիայի գավառ
Ֆերնանդու դի Նորոնիայի գավառ (Microrregião de Fernando de Noronha), գավառ Բրազիլիայի Պերնամբուկու նահանգում։ Մտնում է Ռեսիֆիի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ի մեջ։ -8.41872°N, -35.32791°W Բնակչությունը կազմում է 2051 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 17 կմ²։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պերնամբուկու նահանգի գավառներ
Տարտուի համալսարան
Տարտուի համալսարանը (Tartu Ülikool, Universitas Tartuensis) դասական համալսարան է Էստոնիայի Տարտու քաղաքում։ Տարտուի համալսարանը Էստոնիայի ազգային համալսարանն է; այն ամենամեծ և բարձրակարգ համալսարանն է։ Տարտուի համալսարանը հիմնվել է 1632 թ. շվեդ Գուստավուս Ադոլֆուս թագավորի կողմից։ Այն Հյուսիսային Եվրոպայի հնագույն համալսարաններից է։
Գուստավիանա ակադեմիա
Գուստավիանա ակադեմիան Շվեդական կայսրության այն ժամանակվա Լիվոնիա գավառի երկրորդ համալսարանն էր։ Ակադեմիայի նախորդը Հիսուսի միաբանության Դորպատի գիմնազիան էր, որը հիմնադրել էր Լեհ-Լիտվական համագործակցության արքա Ստեֆան Բատորին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարան Կատեգորիա:Էստոնիայի համալսարաններ Կատեգորիա:1632 հիմնված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:17-րդ դարի հիմնադրումներ
Կլյուչինովկա (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
Կլյուչինովկա (Ключинівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կլյուչինովկա գյուղում բնակվել է 66 մարդ ։
Աշխարհագրական դիրք
Կլյուչինովկա գյուղը գտնվում է Գրինցևո, Պրոտոպոպովշչինա և Միրոնովշչինա գյուղերից մինչև 1,5 կմ հեռավորության վրա։ Գյուղի միջով հոսում է ամբարտակով ցամաքած առվակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (322501-322600)
Աստերոիդների ցանկ (322401-322500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (322601-322700)
Ազըղա
Ազըղա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էշլի Բայդեն
Էշլի Բլեյզեր Բայդեն (Ashley Blazer Biden, ), ամերիկացի սոցիալական աշխատող, ակտիվիստ, բարերար և նորաձևության դիզայներ։ 2014-2019 թվականներին զբաղեցրել է Դելավերյան արդարադատության կենտրոնի գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ Մինչև կենտրոնում իր վարչական դեր զբաղեցնելն աշխատել է երեխաների, երիտասարդների և նրանց ընտանիքների սպասարկման Դելավերի դեպարտամենտում։ Հիմնադրել է Livelihood նորաձևության ընկերությունը, որը Gilt Groupe ինտերնետ-խանութի հետ համագործակցությամբ միջոցներ է հավաքում հասարակական ծրագրերի համար։ Այդ ծրագրերն ուղղված են ԱՄՆ-ում եկամուտների անհավասարության վերացմանը։ Էշլի Բայդենը դրանք գործարկել է 2017 թվականին Նյու Յորքի նորաձևության շաբաթում։
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի դուստրն է։
Վաղ տարիներ և ընտանիք
Բայդենը ծնվել է 1981 թվականի հունիսի 8-ին Դելավեր նահանգի Ուիլմինգթոն քաղաքում ։ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի և առաջին տիկին Ջիլ Բայդենի դուստրն է, Հանթեր Բայդենի և հանգուցյալ Բո Բայդենի խորթ քույրը ։ Բայդենը Էդվարդ Ֆրենսիս Բլյուիթի ծոռնուհին է ։ Հայրական կողմով ունի անգլիական, ֆրանսիական և իռլանդական ծագում, իսկ մայրական կողմով՝ շոտլանդական և սիցիլիական ծագում  ։
Բայդենը մեծացել է կաթոլիկ ընտանիքում։ Մկրտվել է Դելավերում գտնվող Սուրբ Ջոզեֆի եկեղեցում ։ Մանուկ հասակում նրա հայրը Դելավեր նահանգից ԱՄՆ սենատոր էր, իսկ մայրը՝ դաստիարակ  ։ Բայդենը հաճախել է Ուիլմինգթոնի ընկերների մասնավոր դպրոց, որը կառավարվում է Ուիլմինգթոնի ընկերների կրոնական միության կողմից ։ Նա խաղացել է հոկեյի դպրոցական թիմում ։ Երբ Բայդենը սովորել է տարրական դպրոցում, նա հայտնաբերել է, որ Bonne Bell կոսմետիկ ընկերությունը փորձարկում է իր արտադրանքը կենդանիների վրա։ Նամակ է գրել ընկերությանը՝ խնդրելով փոխել իր քաղաքականությունը կենդանիների հարցում ։ Ավելի ուշ մասնակցել է դելֆինների պաշտպանությանը՝ իր հորը ոգեշնչելով աշխատել կոնգրեսական Բարբարա Բոքսերի հետ։ Նրանք միասին աշխատել են 1990 թվականին գրված և ընդունված դելֆինների պաշտպանության մասին սպառողների տեղեկատվության մասին օրենքի վրա ։ Բայդենը ելույթ է ունեցել Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի անդամների առջև՝ այդ օրենքը լոբբինգի ենթարկելու համար։
Կրթություն և գործունեություն
Թուլեյնի համալսարանում Բայդենն ուսումնասիրել է մշակութային մարդաբանություն ։ Քոլեջի առաջին կուրսում աշխատել է աղջիկների Incorporated ճամբարում, այժմ այն կոչվում է Kingswood Academy ։ Նա նաև վերապատրաստվել է Ջորջթաունի համալսարանում ամառային ծրագրի ժամանակ՝ աշխատելով Անակոստիայի երիտասարդների հետ։ Քոլեջից հետո Բայդենը մի քանի ամիս աշխատել է որպես մատուցողուհի Ուիլմինգթոնի պիցցերիայում, իսկ հետո սկսել է իր գործունեությունը սոցիալական ոլորտում ։ Նա տեղափոխվել է Կենսինգթոն և սկսել է աշխատել որպես կլինիկական աջակցության մասնագետ Northwestern Human Services Children's Reach Clinic-ում՝ օգնելով երիտասարդներին և նրանց ընտանիքներին ռեսուրսների հասանելիությամբ և ուղղակիորեն աշխատելով հոգեբույժների և թերապևտների հետ ։ 2010 թվականին նա ստացել է Սոցիալական աշխատանքի մագիստրոսի աստիճան Փենսիլվանիայի համալսարանի սոցիալական քաղաքականության և պրակտիկայի դպրոցում ։ Նա ռասիզմի դեմ պայքարում Ջոն Հոուփ Ֆրանկլինի մրցանակին արժանացած 12 շրջանավարտներից մեկն էր ։
Նորաձևություն
2017 թվականին Էշլի Բայդենը ստեղծել է Livelihood Collection՝ էթիկական նորաձև հագուստի բրենդը Թրայբեկի միկրոշրջանում՝ Նյու Յորքի նորաձևության շաբաթվա ընթացքում  ։ Շնորհանդեսին ներկա են եղել Բայդենի և հայտնիների ծնողները, այդ թվում՝ Օլիվիա Պալերմոն և Քրիստիան Սիրիանոն  ։ Բրենդը համագործակցել է Gilt Groupe-ի և Օբրի Պլազայի հետ, Դելավեր Համայնքի հիմնադրամի համար 30 000 դոլար հավաքելու համար  ։ Livelihood-ի լոգոտիպը՝ LH տառերը թափանցիկ սլաքով, ոգեշնչել է Էշլի Բո Բայդենի խորթ եղբորից, որը 2015 թվականին մահացել է ուղեղի քաղցկեղից  ։
Բայդենը ստեղծել է բրենդ, որը կօգնի պայքարել եկամուտների անհավասարության և ԱՄՆ-ում ռասայական անհավասարության դեմ ։ Նյու Յորքի նորաձևության շաբաթում բրենդի գործարկումից ստացված բոլոր եկամուտներն ուղղվել են կարիքավոր համայնքների համար նախատեսված ծրագրերին   ։ Բրենդի մշտական վաճառքի տասը տոկոսը փոխանցվում է Վաշինգտոնի Անակոստիայի շրջանում և Ուիլմինգթոնի Ռիվերսայդի շրջանում գործող հասարակական կազմակերպություններին ։ Livelihood արտադրանքը արտադրվում է Միացյալ Նահանգներում օրգանական բամբակից  ։
Քոլին Էտվուդի, Ռեյչել Զոուի, Բեթսի Ջոնսոնի, Քելվին Քլայնի, Օսկար դե լա Ռենտայի, Աննա Սույի և այլ դիզայներների և նորաձևության տների հետ մեկտեղ Բայդենը զգեստներ է ստեղծել Snoopy և Բելլ կերպարների 12-դյույմանոց վինիլային տիկնիկների համար ։ Ցուցահանդեսը մեկնարկել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Մանհեթենի Բրուքֆիլդ Փլեյսում   ։
2020 թվականի հունիսին Բայդենը համազգեստ է մշակել Վաշինգտոնի Hamilton հյուրանոցի անձնակազմի համար՝ որպես նրա Livelihood հավաքածուի ճյուղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալական աշխատողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Մայրցամաք
Մայրցամաքների ձևավորման էվոլյուցիա
Մոտ 250 մլն տարի առաջ երկրագնդի վրա կար մեկ մայրցամաք՝ Պանգեյը, որի մակերեսը մոտավորապես հավասար էր ժամանակակից ցամաքային տարածքի մակերեսին։ Այդ գերպերմայրցամաքը ողողվում էր Պանտալասս օվկիանոսով։ Սակայն մոտ 200 մլն տարի առաջ Պանգեյը բաժանվեց 2 նոր մայրցամաքների՝ Գոնդվանայի և Լավրազիայի, որոնց միջև առաջացավ Թետիս օվկիանոսը։ Թետիսը գտնվում էր ժամանակակից Միջերկրական, Սև, Կասպից ծովերի, Պարսից ծոցի և հարակից այլ տարածքների տեղում։ Հետագայում արդեն սկսեցին մասնատվել Գոնդվանան և Լավրազիան։ Սկզբից Գոնդվանայից անջատվեց ցամաքի մի խոշոր հատված, որն սկսեց շարժվել դեպի հարավ-արևելք։ Հետագայում այն բաժանվեց 2 ոչ հավասար մասերի՝ Անտարկտիդայի, որը շարժվեց դեպի հարավ, և Ավստրալիայի, որը շարժվեց դեպի հյուսիս։ Գոնդվանայի մյուս մասը բաժանվեց մի քանի պլատֆորմների, որոնցից ամենախոշորներն են Աֆրիկյանը և Հարավամերիկյանը, որոնք իրարից հեռանում են տարին մոտ 2 սմ։
Լավրազիան բաժանվեց 2 պլատֆորմների՝ Հյուսիսամերիկյան և Եվրասիական։ Ի տարբերություն այլ մայրցամաքների, որոնց հիմքում ընկած է մեկ պլատֆորմ, Եվրասիան ձևավորվել է 3 պալտֆորմներից՝ Եվրասիական, Հնդկակական և Արաբական, սակայն Եվրասիական պլատֆորմն այժմ իր մեջ ընդգրկում է Արևելաեվրոպական, Սիբիրական, Չին-կորեական պլատֆորմները։ Արաբական և Եվրասիական պլատֆորմների միացման պրոցեսի արդյունքում ձևավորվեցին Հայկական լեռնաշխարհը և Կովկասը։
Եվրասիա
Երկրագնդի ամենամեծ մայրցամաքն է, կազմված է Եվրոպայից և Ասիայից։ Եվրասիա անվանումը տվել է ավստրիացի երկրաբան Է. Զյուսը 1883 թվականին։ Տարածությունը կղզիների հետ կազմում է 53.4 միլիոն քառ. կմ։ Ծայրակետերն են՝ հյուսիսիում Չելյուսկին, հարավում Պիայ, արևելքում Դեժնևի, արևմուտքում Ռոկա հրվանդանները։ Եվրասիայի ափերը ողողում են մոլորակի 4 օվկիանոսների ջրերը։ Հյուսիսային Ամերիկայից բաժանվում է Բերինգի նեղուցով, Ավստրալիայից՝ Ավստրալիա-ասիական ծովերով, Աֆրիկայից՝ Ջիբրալթարի նեղուցով, Միջերկրական և Կարմիր ծովերով, Աֆրիկայի հետ կապված է Սուեզի ջրանցքով։ Եվրոպան Ասիայից պայմանականորեն բաժանվում է Ուրալյան լեռների արևելյան ստորոտներով, Էմբա գետով, Կասպից ծովով, Կումա և Մանիչ գետերով մինչև Դոնի գետաբերան։
Եվրոպա
Տարածությունը կղզիների հետ՝ 10 միլիոն 507 հազար քառ. կմ, կղզիների տարածքը՝ 730 հազար քառ. կմ։ Ափագծի երկարությունը՝ 38 հազար կմ։ Ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից՝ 5642 մ (Էլբրուս)։ Ամենացածր կետը՝ 28 մ (Կասպից ծով)։ Մայրցամաքի ծայրակետերն են՝ հյուսիսում Նորդկին, հարավում Մառոքի, արևմուտքում Ռոկա հրվանդանները, արևելքում Բայդարայի խորշը։
Ասիա
Տարածությունը կղզիների հետ՝44 միլիոն 363 հազար քառ. կմ, կղզիների տարածքը՝ 2միլիոն քառ. կմ։ Ափագծերի երկարությունը 62հազար կմ է։ Ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից՝ 8848 մ (Ջոմոլունգմա)։ Ամենացածր կետը 395մ (Մեռյալ ծով) Մայրցամաքի ծայրակետերն են՝ հյուսիսում Չելյուսկին, հարավում Պիայ, արևմուտքում Բաբա, արևելքում Դեժնև հրվանդանները։ Ամենամեծ ձգվածությունը հյուսիսից հարավ՝ մոտ 10.000 կմ, արևմուտքից արևելք՝ մոտ 18.000 կմ։
Աֆրիկա
Տարածությունը կղզիների հետ՝ 30 միլիոն 319 հազար քառ. կմ։ Կղզիների տարածքը՝ 1 միլիոն քառ. կմ։ Ափագծի երկարությունը՝ 30 հազար 500 կմ։ Ամենաբարձր կետը ծովի մակերևույթից՝ 5895 մ (Կիլիմանջարո) Ամենացածր կետը՝ 153 մ (Ասսալ լիճ) Մայրցամաքի ծայրակետերը՝ հյուսիսում Աբյադ, հարավում Ասեղի, արևմուտքում Ալմադի, արևելքում Ռաս Խաֆուն հրվանդաններ։ Խոշոր ծոցերն են՝ Գվինեական և Սիդրա։
Ավստրալիա և Օվկիանիա
Ընդհանուր տարածությունը՝ 8 միլիոն 511 հզ. քառ. կմ Ավստրալիայի տարածքը՝ 7 միլիոն 687 հզ. քառ. կմ Ավստրալիայի ափագծի երկարությունը՝ 19 հզ. 700 կմ Ամենաբարձր կետը ծովի մակերևույթից՝ 2230 մ (Կոսցյուշկո լեռ) Ծայրակետերը՝ հյուսիսում Յորքի, հարավում Հարավ-արևելյան, արևելքում Բայրոնի, արևմուտքում Ստիպ-Պոինտի հրվանդաններ Ամենամեծ գետը՝ Մուրրեյ (Դառլինգի հետ) – 3750 կմ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական աշխարհագրություն Կատեգորիա:Մայրցամաքներ Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Էստոնական գրականություն
Էստոնական գրականություն (eesti kirjandus), էստոներենով ստեղծված գրականություն։
XVI—XVIII դարեր
Էստոնական գրականությունը սկիզբ է առել համամատաբար ուշ։ Էստոնական տարածքների գրավումը գերմանական, ապա դանիական ֆեոդալների կողմից զգալիորեն խոչընդոոտեց գրական լեզվի ու գրականության ձևավորման գործընթացին։
1553 թվականին Լյուբեկե քաղաքում լույս է տեսնում էստոներեն առաջին գիրքը՝ «Լյութերի համառոտ վարդապետություն», որ թարգմանել էր Ֆրանց Վիտեն։ Այդ գրքերը, ինչպես նաև լեհ ճիզվիտ Վելտերի (1591 թ.) ստեղծագործությունների տպագրված օրինականերն անհետ կորել են։ Էստոներենով ստեղծված հնագույն երկերը Գեորգ Մյուլլերի 39 քարոզներն են, որ գրվել են 1600-1606 թվականներին, առաջին անգամ հրատարակվել են 1891 թվականին։
Էստոնական գրականության զարգացման առաջին փուլը շարունակվում է մինչև 17-րդ դարի վերջը։ Այդ փուլում ստեղծվում են մեծ մասամբ կրոնական երկեր։ Պատերազմներից, ճորտատիրությունից ու հիվանդություններից տառապող ժողովուրդը մխիթարություն էր փնտրում եկեղեցում ու կրոնում՝ ներելով գրքերում առկա լեզվական, ուղղագրական սխալները։ Այս շրջանի ամենահայտնի գրողը Հայնրիխ Շտալն է (մոտ. 1600-1657), ով 1632—1638 թթ. հրատարակել է «Hand-und Hauszbuch für das Fürstenthumb Ehsten» (աղոթքներ, արձակ ներբողներ, կիրակնօրյա ավետարանական ու առաքելական ընթերցանություն), իսկ 1641—1649 թթ. քարոզների ժողովածու։ 1656 թվականին նրա «Hand- und Hauszbuch…» երկը վերահրատարակվել է՝ արձակ ներբողները վերածված չափածոյի։
Այդ ժամանակի էստոնացիների հավատալիքների մասին պատկերոցում կազմելու տեսանկյունից կարևորվում են Յոհան Գուտսլաֆի «Kurzer Bericht und Unterricht von der Falsch-heilig genandten Bäche in Lieffland Wöhhanda» (1644) և Յոհան Ֆորսելոյի (Forselius) «Der einfältigen Ehsten abergl. Gebräuche» (Ռևել, 1685)։ Բառարանային հավելումներով քերականություններ են կազմել Հայնրիխ Շտալը (1637), Յոհան Գուտսլաֆը (1648) и Հայնրիխ Գեյզեկենը (Göseken, 1660)։
Երկրորդ փուլում, որ ձգվում է մինչև 18-րդ դարի վերջը, սկիզբ է առնում աշխարհիկ թեմայով գրականությունը։ Բենգտ Գոտֆրիդ Ֆորսելիուսը (շուրջ 1660—1689), չունենալով միջոցներ ու անհրաժեշտ ծանոթություններ, հիմնում է ժողովրդական բազմաթիվ դպրոցներ ու ուսուցիչների առաջին սեմինարիան (1684—1688) Էստոնիայում։ Նրա ազդեցությամբ Յոհան Հորնունգը (Johann Hornung, շուրջ 1660—1715) կազմում է առաջին լիարժեք քերականությունը (1693), հյուսիսային բարբառի է վերածում ծիսական գրքեր (1694—1695) ու հատկապես Նոր Կտակարանը (1715)` դրանց միջոցով հաստատելով նոր ուղղագրությունը, որ տիրոպետող էր մինչև 19-րդ դարի կեսերը։ Անտոն Տոր Հելլեն (Helle, մահ. է 1748 թ.) կազմել է քերականություն, թարգմանել Հին Կտակարանը։  1739 թ. լույս է տենսնում Աստվածաշունչը, որ թարգմանել էին Հորնունգն ու Հելլեն։ 18-րդ դարում հոգևոր թեմաներով ստեղծագործել են Ի. Հենկելը, Ի. Շնելլը, Գ. Էրկսլեբեն, Ա. Լյուկեն, Օ. Էբերգարդը, Բ. Շիբալսկին, Պ. ֆոն Ֆրեյը։ Աշխարհիկ գրականությունն սկիզբ է առնում Հանս Կյասուի (Käsu Hans մահացել է 1734 թ. հետո) մի բանաստեղծությամբ, որ ժամանակին բավական սիրված էր, թեև գեղարվեստական տեսակետից այնքան էլ հաջող չէր։ Բանաստեղծությունը կոչվում էր «Ողբ Դորպատի ավերման» (1706)։ Այդ շրջանում ստեղծագործել են վիպակների ու պատմվածքների հեղինակ Ա. Հելլեն (1740), Ի. Գենը (1788), Օ. Գոլցը (1817), Գ. Ավրելին, Վ. Վիլմանը (1746—1819),Ի. ֆոն Լյուցեն (1756—1842) և այլք։
XIX դար
Էստոնական գրականության զարգացման երրորդ փուլը շարունակվում է մինչև 19-րդ դարի կեսերը։ Տաղանդավոր էստոնացի Օտտո Վիլհելմ Մազինգը (1763—1832) նախաձեռնում է ճորտատիրական լծից ազատված (Էստլյանիդիայում 1804 թ., Լիֆլյանդիայում 1819 թ.) էստոնացիներին արժանի գրականության ստեղծմանը։ 1818 թվականին նա հրատարակում է «Կիրակնօրյա ընթերցանությունը»։ 1821-25 թվականներին նա հրատարակում է «Գյուղացիական շաբաթաթերթը», որ էստոնական առաջին ընդհանրական պարբերականն է՝ չհաշված քիչ հայտնի «Դորպատյան գյուղացիական շաբաթաթերթը»։ Այդ ժամանակի գրողներից աչքի են ընկել նաև Պետեր ֆոն Մանտերֆելը (1768—1842) և Քրիստիա Յաակ Պետերսոնը (1801—1822)։ Էստոնական գրականության զարգացման IV փուլը տևում է մինչև 19-րդ դարի 80-ական թվականները։ Այդ փուլում գերմանացի ծագում ունեցող գրողները գրում են միայն կրոնական երկեր՝ չստեղծելով որևէ նշանակալի գործ։ Ազատ էստոնացիները շարունակում են զարգացնել էստոնական գրականությունը. ստեղծվում են պատմվածքներ, վիպակներ, դրամաներ ու բանաստեղծություններ։ 1843 թվականին Էդուարդ Արենսը (Ahrens, 1803—1863) ստեղծում է նոր ուղղագրություն, որ հիմնված էր էստոներենի հնչյունների ու բառերի գիտական ուսումնասիրության վրա։ Դորպատի համալսարանի դասախոս Ֆրիդրիխ Ռոբերտ Ֆելմանը (Fählmann, 1798—1850) 1839 թ. համալսարանում հիմնում էէստոնական գիտական միություն, որ մեծ ներդրում ունեցավ էստոնական լեզվի ու գրականության ուսումնասիրության գործում։ Այդ միության պարբերականում տպագրվում են նաև ժողովրդական ստեղծագործություններ, որոնցից 1844 թ. հրատարակված «Կոյտ և Էմիրիկ» («Արշալույս և մայրամուտ») երկը գիտնականների ուշադրությունը հրավիրեց ժողովրդական ստեղծագործությունների վրա։ Ֆելմանի անժամանակ մահը չթողեց հրատարակել Կալևիպոեգը, սակայն նրա հավաքած նյութերն անցան Ֆրիդրիխ Կրեյցվալդին (1803—1882), ով ինքն էլ բավական նյութեր էր հավաքել էպոսի վերաբերյալ։ Էստոնական գիտական միության հանձնարարությամբ Կրեյցվալդը մշակեց հավաքված նյութերը և 1862 թ. հրատարակեց «Կալևիպոեգ. էստոնական ազգային էպոս». այն կազմված էր 20 երգից։
1880 թ-ից էստոնական գրականությունն արդեն հավասարվում էր զարգացած ժողովուրդների գրականություններին։ Ձևավորվում են գրական տարբեր ուղղություններ։ Սկսում են թարգմանություններ կատարել, մասնավորապես թարգմանում են Պուշկինի, Լերմոնտովի, Տոլստոյի («Պատերազմ և խաղաղություն», «Աննա Կարենիան», պատմվածքներ), Չեխովի, Տուրգենևի («Հայրեր և որդիներ») և այլոց ստեղծագործություններից։ Գրականության զարգացման գործում մեծ դեր ունեցավ պարբերական մամուլի սկզբնավորումը, որն զարգացման գործում մեծ դեր է ունեցել անվանի հրատարակիչ ու գրող Կառլ Ռոբերտ Յակոբսոնն (1841—1882) իր «Սակալա» (1879—1882) թերթով։
XX դար
20-րդ դարի սկզբում տարեկան լույս էր տեսնում 200-250 գիրք։ 1903 թ. վերջին հրատարակվում էր 14 պարբերական, որոնցից մի քանիսն ունեին շուրջ 10000 բաժանորդ։ Ամերիկայում այդ ընթացքում էստոներենով երկու ամիսը մեկ լույս էր տեսնում «Ամերիկյան էստոնական փոստատար» թերթը։
20-րդ դարի առաջին տասնամյակում էստոնական գրականության մեջ արտահայտվում է մոդեռնիզմը, ձևավորվում է «Երիտասարդ Էստոնիա» գրական-գեղարվեստական խմբակը։
1920-ական թթ. էստոնացի բանաստեղծների ստեղծագործություններում նկատվում են վատատեսական նոտաներ, հիասթափություն շրջապատող աշխարհից։ Արձակում տիրապետող էր ռեալիզմը։ Ժամանակաշրջանի ամենահայտնի գրողներից էր Անտոն Հանսեն Տամսաարեն (1878—1940), որի «Tõde ja Õigus» («Ճշմարտություն և արդարություն», 1926—1933) հինգհատորանոց երկը էստոնական գրականության հիմնաքարային ստեղծագործություններից է։ Հայտնի էին նաև Աուգուստ Մյալկը (1900—1987) ու Կառլ Ռիստկիվին (1912—1977)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի գրականություն
Աբսուրդիզմ
Աբսուրդ, փիլիսոփայական հասկացություն, նշանակում է այն կոնֆլիկտը, որն առաջանում է մարդու՝ իրական արժեքների և կյանքի իմաստի որոնման և այդ իմաստը գտնելու անկարողության միջև։ Այս տեսակետից աբսուրդ չի նշանակում տրամաբանական անկարողություն այլ ավելի շատ մարդկային անկարողություն ։ Տիեզերքն ու մարդկային միտքը առանձին-առանձին աբսուրդ չեն առաջացնում, այլ աբսուրդը ծագում է երկուսի համաժամանակյա գոյության հակասական բնույթից։
Այսպիսով, աբսուրդիզմը փիլիսոփայական ուղղություն է, որը գտնում է, որ մարդու՝ իրական արժեքի և կյանքի իմաստի որոնման ջանքերը մատնված են ձախողման (աբսուրդ են)։ Որպես փիլիսոփայություն, աբսուրդիզմը բացահայտում է աբսուրդի հիմնարար բնույթը, թե ինչպես անհատները մեկ անգամ գիտակցելով աբսուրդը պիտի պատասխանեն դրան։ Աբսուրդիստական փիլիսոփա Ալբեր Կամյուն գտնում է, որ անհատները պետք է ընդունեն մարդու գոյության աբսուրդային բնույթը և միաժամանակ շարունակեն որոնել և բացահայտել կյանքի իմաստը ։
Աբսուրդիզմի որոշ տեսական կաղապարներ, հասկացություններ նման են էքզիստենցիալիզմին և նիհիլիզմին։ Այն ծագում է 19-րդ դարի դանիացի փիլիսոփա Սյորեն Կիերկեգորի աշխատություններում, որտեղ նա ընտրում է դեմ առ դեմ կանգնել մարդու՝ աբսուրդին բախվելու ճգնաժամին՝ զարգացնելով իր սեփական էքզիստենցիալիստական փիլիսոփայությունը ։ Աբսուրդիզմը որպես հավատալիքների համակարգ ծագեց Եվրոպական էքզիստենցիալիստական ուղղության վրա, հատկապես, երբ Կամյուն ժխտեց էքզիստենցիալիզմի որոշ հայեցակետեր և տպագրեց իր «Սիզիփոսի առասպելը» էսսեն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը ապահովեց այնպիսի հասարակական միջավայր, որը խթանեց աբսուրդիզմի հայացքների առաջացումը՝ ապահովելով այս ուղղության հանրային զարգացումը, հատկապես ավերված Ֆրանսիայում։
Նկարագիր
Աբսուրդ փիլիսոփայության մեջ, աբսուրդը ծագում է անհատի՝ կյանքի իմաստի որոնման և կյանքի իմաստի բացակայության հիմնարար աններդաշանակությունից։ Իմաստի բացակայության պայմաններում իմաստի որոնման դեպքում, մարդն ունի երկընտանքի լուծման երեք ուղի։ Լուծման ուղիները Կիերկեգորը և Կամյուն նկարագրել են իրենց՝ «Մահվան հիվանդություն» (1849) և «Սիզիփոսի առասպելը» (1942) աշխատություններում։
Էքզիստենցիալիզմի և նիհիլիզմի կապը
Կամյուն իր «Ըմբոստ մարդը» էսսեում հակառակվում է նիհիլիզմին, ինչպես նաև դեմ է արտահայտվում էքզիստենցիալիզմ պիտակին իր Առեղծված էսսեում, չնայած որ մինչ օրս շատերի կողմից Կամյուն համարվում է էքզիստենցիալ փիլիսոփա և գրող ։ Էքզիստենցիալիզմն ու աբսուրդիզմը երկուսն էլ գործ ունեն էքզիստենցիալ նիհիլիզմի ճշմարտության ընդունման պրակտիկ կիրառման հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական եզրեր Կատեգորիա:Աբսուրդիզմ
Ջոն Քրոմ
Ջոն Քրոմ, անգլիացի ռոմանտիզմի ոճի բնանկարիչ, Նորվիչի նկարիչների դպրոցի հիմնադիր անդամներից մեկը։ Նա ամբողջ կյանքում ապրել է Նորվիչում և նրա նկարների գերակշիռ մասում պատկերված է Նորֆոլքի բնապատկերը։
Որդու և նրա անունները չշփոթելու համար նրան անվանում էին նաև Քրոմ ավագ։ Նրա որդին՝ Ջոն Բերնեյ Քրոմը, նույնպես հայտնի նկարիչ էր։ Նրա աշխատանքները գտնվում են այնպիսի պատկերասրահներում, ինչպիսիք են Թեյթ պատկերասրահը և Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան (Լոնդոն)։ Հրաշալի նկարներ և փորագրանկարներ է ցուցադրել Նորվիչի Քեսլ թանգարանում ։
Կենսագրություն
Ջոն Քրոմը ծնվել է 1768 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ Նորվիչում և մկրտվում է դեկտեմբերի 25-ին՝ Նորվիչի Սուրբ Ջորջ Եկեղեցում։ Նա Մանածագործ Ջոն Քրոմի և իր կնոջ՝ Էլիզաբեթի որդին էր ։ Որոշ ժամանակ բժիշկի մոտ հանձնարարություններ կատարող աշխատելուց հետո (սկսած տասներկու տարեկանից), նկարչություն է սովորում Ֆրենսիս Ուիսլերի մոտ ։ Այդ ժամանակ նա ծանոթանում է Ռոբերտ Լեդբրուկի հետ (նա ևս աշակերտ էր)։ Լեդբրուկը նույնպես դառնում է ճանաչված բնանկարիչ։ Նրանք շատ մտերիմ էին և միասին շրջագայում էին Նորվիչի դաշտերով և կածաններով։
Քրոմը և Լեդբրուկը իրենց աշխատանքներից մի քանիսը վաճառում են տեղի նկարավաճառի, և հավանաբար նրա միջոցով էլ Քրոմը ծանոթանում է Օլդ Քեթոնից Թոմաս Հարվեյի հետ, ով օգնում է նրան դառնալ նկարչության ուսուցիչ։ Նա ծանոթանում է Հարվեյի աշխատանքներին, որի շնորհիվ կարողանում է տեխնիկապես ավելի լավ կրկնօրինակել Թոմաս Գեյնսբորոի և Մեյնդերտ Հոբբեմայի աշխատանքները։ Քրոմը աջակցություն է ստանում Վիլյամ Բիչիի ( R.A), ում տանը, Լոնդոնում, նա հաճախ էր լինում և Ջոն Օփայի ( R.A ) կողմից։
1792 թվականի հոկտեմբերին Քրոմն ամուսնանում է Ֆոիբ Բերնիի հետ։ Նրանք ունեցան երկու դուստր և վեց որդի։ Որդիներից երկուսը՝ Ջոն Բերնի Քրոմը (1794–1842) և Վիլյամ Հենրի Քրոմը (1806–67), տաղանդավոր բնանկարիչներ էին։
1803 թվականին Քրոմը և Ռոբերտ Լեդբրուկը հիմնադրում են Նորվիչի Նկարիչների միությունը։ Հիմնադիր անդամներից էին նաև Ռոբերտ Դիքսոնը, Չարլզ Հոդսոնը, Դանիել Քոփինը, Ջեյմս Սթարկը և Ջորջ Վինսենթը։ Նրանց առաջին ցուցահանդեսը, 1805 թվականին, սկիզբ դրեց Նորվիչի նկարիչների միության գործունեությանը ։ Ցուցահանդեսին Քրոմը ներկայացրեց քսաներկու նկար։ Մի քանի անգամ նա դարձել Միության տնօրեն և մահվանից առաջ նա էր տնօրենը։ Քրոմը քիչ էր շփվում ժամանակակից նկարիչների հետ, միայն Լոնդոն մեկնելիս ժամանակ առ ժամանակ հանդիպում էր ոմանց։ 1806-1818 թվականների ընթացքում նա Թագավորական ակադեմիայում տասներեք նկար է ցուցադրում։ 1814 թվականին, Նապոլյոնի պարտությունից հետո մեկնում է Փարիզ։ Հետագայում նա ներկայացնում է Փարիզից, Բուլոնից և Օստենդեից տեսարաններ։ Նրա աշխատանքների գերակշիռ մասը տեսարաններ էին Նորֆոլքից։
Քրոմը երկար տարիներ ուսուցանում էր Նորվիչի դպրոցում և դասավանդել է դպրոցի մի քանի անդամների, ովքեր սովորել են այդտեղ ։ Նրանցից էին Ջեյմս Սթարկը և Էդուարդ Թոմաս Դանիելը։ 1802 թվականին, քանի դեռ ապրում էր Լճային երկրամասում (Մեծ Բրիտանիա), մասնավոր աշխատել է նաև Գարնի ընտանիքի անդամների հետ։
Քրոմս Բրոդը և մոտակայքում գտնվող Բրոդս ազգային պարկի Քրոմի ագարակը կոչվել են նրա անվամբ։
Ֆիլիս Թեյթի «Հազարից մեկ» օպերային ներկայացումը մի դրվագ է Քրոմի կյանքից։ Այն առաջին անգամ ներկայացվում է 1969 թվականին։ Ներկայացման մեջ Քրոմը և կինը նկարներից մեկը բաժանում են երկու մասի, որպեսզի վաճառեն Նորվիչի տոնավաՃառում ։
աշխատանքներ
Քրոմը աշխատել է և՛ ջրաներկով, և՛ յուղաներկով։ Նրա յուղաներկով նկարների հավաքածուն կազմում է ավելի քան 300 աշխատանք։
1809-1813 թվականներին արել է փորագրություններ, սակայն դրանք չեն հրատարակվել իր կենդանության օրոք։
Նա ոգեշնչվել է 17-րդ դարի հոլանդացի նկարիչների և Ուիլսոնի աշխատանքներով։ Ջոն Կոնստաբլը (1776–1837) և Քրոմը առաջին անգլիացի նկարիչներից էին, որ ներկայացրին ծառերի առանձին տեսակներ։ Նրա աշխատանքները մեծ համբավ էին ձեռք բերել իրենց յուրահատկության համար, որոնք բնականի և Հին վարպետներից ընդօրինակածի համադրության արդյունքն էր։
Արվեստաբան Էնդրյու Հեմինգուեյը բնութագրել է նրա նկարները որպես ազատ ոճի, որոնք ընդգրկում են պատկերներ Նորվիչում գտնվող Մեծ Յարմաուֆի և Վենսամ գետի տարածաշրջանը։ Յուղանկարի օրինակ է «Տղաները լողում են Վենսամ գետում»,որը նկարվել է 1817 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ
Դրոկիա
Դրոկիա (Drochia), քաղաք Մոլդովայում։ Դրոկիայի շրջանի կենտրոնն է։
Անվան ստուգաբանություն
Քաղաքի անվանումն առաջացել է «dropie» բառից, որը նշանակում է նշանակում է արոս։
Պատմություն
Առաջին անգամ Դրոկիայի մասին հիշատակվել է 1777 թվականին։
1830 թվականին Դրոկիան փոքր բնակավայր էր, որտեղ ապրում էր 25 ընտանիք։ 1847 թվականին այս բնակավայրում կառուցվում է առաջին արդյունաբերական ձեռնարկությունը՝ խաղողի վերամշակման գործարանը։ 1875 թվականին կառուցվեցին երկու ջրաղաց, որոնք աշխատում էին գոլորշիով։ Դրոկիայում արդյունաբերությունն առավել ընդլայնվեց 19-րդ դարի վերջին, երբ կառուցվեց Բելցի-Օկցինա երկաթուղին։
1954 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Դրոկիան դարձավ քաղաքատիպ ավան, իսկ 1973 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ստացավ քաղաքի կարգավիճակ՝ դառնալով ԽՍՀՄ-ի 2000-րդ քաղաքը ։
1991 թվականին այստեղ ապրում էր 21,9 հազար բնակիչ։
Ըստ 2014 թվականի տվյալների՝ այսօր Դրոկիայում բնակիչների թիվը կազմում է 13 150 մարդ ։
Աստվածածնի վերափոխման տաճար
Աստվածածնի վերափոխման տաճարը Մոլդովայի սուրբ վայրերից է։ Տաճարի որմնանկարները ստեղծել է ռումինացի նկարիչ Պետրե Ակիտենեն։ Տաճարը կառուցվել է 1988 թվականին․ շինարարությունը տևել է չորս տարի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1973 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքներ Կատեգորիա:1777 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հասարակության վերաբերմունքը նույնասեռականության հանդեպ
Ի՞նչ դեր են խաղում դատապարտումը և նախապաշարմունքները գեյերի, լեսբիների և երկսեռականների կյանքում
Նույնասեռականները և երկսեռականները ամբողջ աշխարհում բախվում են մի շարք նախապաշարմունքների, քննադատության և բռնության՝ իրենց սեռական կողմնորոշման պատճառով։ Լեսբիների, գեյերի և երկսեռականների հանդեպ ուժեղ բացասական նախատրամադրվածությունն առկա էր դեռևս 20-րդ դարի մեծ մասի ընթացքում։ 1970, 1980, 1990-ականներին տարբեր երկրներում հասարակական կարծիքի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ հասարակության լայն շերտերի համար այս մարդիկ միշտ ծայրահեղ բացասական վերաբերմունքի օբյեկտ են եղել։ Ընդ որում սեռական տարբեր կողմնորոշում ունեցող մարդիկ նույնպես հանդուրժողական չէին միմյանց նկատմամբ։ Քանի որ լեսբի ֆեմինիստների համար կարևոր գերապատվություն էր սեռերի հավասարությունը, կանանց և տղամարդկանց միջև դերերի բաշխվածությունը դիտարկվում էր որպես հայրիշխանական/պատրիարխալ դրսևորում։ Լեսբի ֆեմինիստները խուսափում էին գենդերային դերերի խաղից, ու գեյերի շովինիզմից. նրանցից շատերը պարզապես հրաժարվում էին աշխատել գեյերի հետ։ Իսկ այն լեսբիները, ովքեր առաջնորդվում էին էսենցիալիստական հայացքներով, հարում էին այն մոտեցմանը, որ իրենք նույնասեռական են ծնվել և օգտագործում էին լեսբի տերմինը՝ ընդգծելու համար իրենց սեռական կողմնորոշումը միայն, իրենց վերաբերմունքով տարբերվում էին ֆեմինիստ լեսբիների՝ գեյերի իրավունքների վերաբերյալ թունոտ վերաբերմունքից։
Գեյերի, լեսբիների, երկսեռականների նկատմամբ դատապարտումը կարող է դրսևորվել ամենատարբեր ձևերով՝ ընդհուպ մինչև բռնություն՝ նրանց նկատմամբ։ Բացի այդ, լայնորեն տարածված է այս մարդկանց դատապարտումը աշխատանքային և բնակարանային ոլորտներում։ Եվս մեկ ոլորտ, որտեղ լեսբիները, գեյերը և երկսեռականները բախվում են բացասական նախապաշարմունքների և դատապարտման, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի պանդեմիան է։
Առհասարակ նախապաշարմունքները և դատապարտումը ազդեցություն են ունենում ինչպես ամբողջ հասարակության, այնպես էլ առանձին անհատների վրա։ Սոցիալական մակարդակում նախապաշարմունքները և դատապարտումը լեսբիների, գեյերի և երկսեռականների հանդեպ կրում է այդ խմբերի մասին ամենօրյա ստերեոտիպային պատկերացումների բնույթ։ Այդ ստերեոտիպերը շարունակում են գոյություն ունենալ՝ չնայած, որ չեն ամրապնդվում ապացույցներով, և դրանք հաճախ օգտագործվում են՝ արդարացնելու համար լեսբիների, գեյերի և երկսեռականների՝ հասարակությունում ոչ ճիշտ ստատուսը։ Օրինակ՝ նման ստերեոտիպերով հաճախ արդարացվում է սեռական փոքրամասնությունների՝ աշխատանքային ոլորտում, երեխաների դաստիարակության, նրանց հարաբերությունների հասարակականորն ընդունման և լեգալության հարցերում սահմանափակումները։ Անհատական մակարդակում այսպիսի նախապաշարմունքները և քննադատությունները նույնպես կարող են ունենալ բացասական հետևանքներ, հատկապես եթե լեսբիները, գեյերը և երկսեռականները փորձում են թաքցնել կամ մերժել իրենց սեռական կողմնորոշումը։ Դատապարտումը և նախապաշարմունքները կարող են նաև բացասական ազդեցություն ունենալ վերջիններիս առողջության և բարեկցության վրա։ Առանձին անձանց կամ խմբի վրա ստիգմաների ազդեցությունը կարող է նվազել կամ խորանալ այդ մարդկանց այլ առանձնահատկությունների պատճառով նույնպես, ինչպես, օրինակ, ռասսան, ազգությունը, կրոնը կամ հաշմանդամությունն է։ Սեռական կողմնորոշմանն ուղղված տարբեր դատապարտումները և նախապաշարմունքնեը կարող են նաև լուրջ վնաս հասցնել լեսբիների և գեյերի հոգեկան առողջությանը՝ դառնալով դիսթրեսսի, տագնապայինության, դեպրեսիայի, սեռական դիսֆունկցիայի, բացասական ես-պատկերի ևնի առաջացման նշանակալի աղբյուր։ Այս խնդիրների դեմ պայքարում որոշիչ նշանակություն ունի սոցիալական աջակցությունը, բայց թշնամանքի և դատապարտման պատճառով այս մարդկանց համար դժվար է գտնել այդպիսի աջակցություն։
Համայնքի ներկայացուցիչների նկատմամբ բացասական վերաբերմունքը այնքան մեծ է, որ այն նկարագրող տերմիններ կան անգամ։
Տերմինաբանական հստակեցում
Ավելի լավ պատկերացնելու համար, թե ի՞նչ է իրենից ներկայացնում այս համայնքը, նախ և առաջ կարևոր է մի քանի տերմինաբանական հստակեցումներ անել՝ կապված այն հարցի հետ, թե ինչ է նշանակում սեռ, գենդեր, սեռականություն, ինչ է սեռական կողմնորոշումը, գենդերային ինքնությունը։ Սեռականությունը յուրաքանչյուր անձի մտավոր, վարքագծային, կենսաբանական և սոցիալական բնութագրիչների ամբողջությունն է, որը սահմանում է մարդու վարքագիծը, ինքնությունը, դերը՝ որպես անհատ և որպես հասարակության անդամ։ Սեռականությունը մարդու կյանքի կենտրոնական ասպեկտն է, որը ընդգրկում է նրա սեռը, գենդերային ինքնությունը, դերերը, սեռական կողմնորոշումը, էրոտիկությունը, ինտիմությունը, հաճույքը, և վերարտադրողականությունը։ Սեռականությունը կրում է կենսաբանական, հոգեբանական, սոցիալական, տնտեսական, քաղաքական, մշակութային, պատմական, իրավական, կրոնական և հոգևոր մի շարք գործոնների ազդեցությունը
Գենդեր տերմինը ավելի շատ նրա համար է, որ մենք կարողանանք տարբերակել մարդու սեռի կենսաբանական իմաստը սոցիալ-մշակութային այն բովանդակությունից, որը այն ստանում է՝ ապրելով այս կամ այն մշակութային միջավայրում։ Այն ավելի շատ որոշում է, թե տվյալ հասարակությունում ինչ բովանակություն ունի կանացիությունը և տղամարդկայինությունը։ Գենդերը մարդու սոցիալական սեռն է, այսինքն՝ այն արտացոլում է մարդու սեռի սոցիալական ասպեկտները։ Կենսաբանական սեռն այն է, որը գրանցվում է մեր ծննդյան պահին, իսկ սոցիալական սեռը՝ այն, ինչ որ ձեռք ենք բերում՝ ապրելով այս կամ այն հասարակությունում։