cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լուսենա (Ֆիլիպիններ)
Պատմություն
Սկզբում Լուչենան եղել է Թայաբասայի միկրոշրջան(բարիո), այնուհետև դարձել է Թայաբաս նահանգի (այժմ՝ Կեսոն) մայրաքաղաքը։ 1571-1572 թվականներին այդ վայրերը հետազոտել է կապիտան Խուան Դը Սալկեդոն։ Ֆրանցիսկյան եղբայրները՝ Խուան Դը Պլասենաս և Դիեգո դե Օրոպեսա٫ այստեղ հիմնել են մի քաղաք٫ որն ի սկզբանե անվանվել է Բուենավիստա։ Այնուհետև նա ստացավ «Օրոչիետա» անունը՝ ի պատիվ Օրոչիետայի գլխավոր մարզպետի։ 17-րդ դարում այստեղ ամրոց է կառուցվել մահմեդական ծովահենների կողմից արշավանքներից պաշտպանվելու համար։ այս տարածքում նման ամրոցներ նշանակելու համար նրանք օգտագործում էին «կատու» բառը٫ Պոտագալասկի «կուտա» բառը։ Այնուհետև քաղաքը վերանվանվեց Կուրտա։ 1897-ի նոյեմբերին հրամանագիր է տրվել Լուչենա քաղաքի անունով։ Ֆիլիպինների հեղափոխության ժամանակ տեղական հեղափոխական զորքերը ղեկավարում էին քաղաքի քաղաքապետ Խոսե Սաբալերոն٫ տեղական հեղափոխական կառավարությունները ղեկավարում էին Մանուել Արգուելսը և Խոսե Բարսելոնան։ Ֆիլիպինների անկախության հռչակումից հետո դոն Քրիսանտո Մարկեսն աշխարհում առաջինն եղավ, ով ընտրվեց որպես քաղաքապետարանի նախագահ ։ 1899 թվականին Ֆիլիպին Ամերիկյան պատեռազ,ի ժամանակ Լուսենան այրունալի մարտերի վայր էր։ Ամերիկացիների կողմից քաղաքացիական կառավարության և Թայաբաս գավառի ձևավորումից հետո Լուսենան դարձավ իր վարչական կենտրոնը։ Ապոնական օկուպացիայի ընթացքում իրադարձությունները զարգացան٫ ինչպես մյուս մարզերում։ Լուսենան այժմ Ֆիլիպինների 25 ամենազարգացած քաղաքներից մեկն է٫ որոնք ուղեկցվում են միմյանց հետ։
Տնտեսական գործունեություն
Լուսենան ունի օդանավակայան٫ մայրուղիների լայն ցանց։ Կան ավտոբուսներ և տրանսպորտի այլ տեսակներ։ «Մանիլա-Բիկոլ» երկաթուղային ներառում է մի շարք կայաններ Քյուզոնի նահանգում٫ սակայն ֆիլիպինյան երկաթուղիներն այժմ վերականգնման փուլում են։ Լուսենայի արդյունաբերությունը հիմնված է գյուղատնտեսական և ձկնորսական ապրանքների վերամշակման վրա։ Քաղաքի գործարանները պատրաստում են չորացած և ապխտած ձուկ٫ պատրաստում բանջարեղեն٫ մսամթերք٫ աճեցնում դեկորատիվ ծաղիկներ٫ արտադրում կահույքի կցամասեր փայտից և բամբուկից։ Լուսենայի հարևանությամբ գտնվող մեծ տարածքները զբաղեցնում են կոկոսի ծառը٫ և այստեղ զարգանում է արմավենի յուղի٫ բուսական ճարպի և օճառի արտադրությունը։ Լուսենայում բարձրագույն կրթության համակարգը նախատեսում է կադրերի պատրաստում տարբեր մասնագիտությունների՝ արվեստի٫ գիտության٫ տեխնոլոգիայի٫ տնտեսգիտության٫ համակարգչային գիտությունների٫ բժշկության ոլորտներում։ Բացի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից (քոլեջներից)٫ քաղաքն ունի նախնական٫ միջնակարգ և նախադպրոցական ցանց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Ֆիլիպինների քաղաքներ
Գաբրիել Տեր-Հովհաննիսյան
Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, ապա՝ Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Վերադարձել և տարիներ շարունակ աշխատել է որպես գավառական բժիշկ։
1861 թվականին «Հյուսիսափայլ»-ում (որի գաղափարական համախոհն էր) տպագրվել է հայ գյուղի սոցիալական կյանքը, մասնավորապես՝ եկեղեցական դասի չարաշահումները քննադատող, ժամանակի գրական աշխարհաբարով գրված նրա «Տեր-Սարգիս» վեպը, որը բարձր է գնահատել Միքայել Նալբանդյանը։ Գրաքննչությունն արգելել է վեպի շարունակության տպագրումը։
«Սուրբ Գևորգի ղուլը» («Մեղու Հայաստանի», (1872) վիպակում Տեր-Հովհաննիսյանը նորից է անդրադարձել կրոնական դասի արատներին։ Գրել է նաև «Զուխտ անիծյալ գերեզման» վիպակը (անտիպ), ճամփորդական նոթեր, հուշագրություններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1837 ծնունդներ Կատեգորիա:1920 մահեր Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Մենաշնորհ
Մենաշնորհ'' (մոնոպոլիա հունարեն μόνος «միայնակ» + πωλέω «վաճառում եմ» բառերից )-կազմակերպություն, որը վերահսկում է շուկայում գինը և առաջարկի ծավալը և որպես արդյունք կարող է մաքսիմիզացնել շահույթը ՝ ընտրելով առաջարկի ծավալը և գինը, կամ էլ ունի բացառիկ իրավունք՝ կապված հեղինակային իրավունքի, պատենտավորման, ապրանքանիշի կամ էլ պետության կողմից ստեղծված արհեստական մենաշնորհի հետ։
Շուկայում գերակա դիրք զբաղեցնելու արդյունքում երկարաժամկետ հատվածում ունեցած շահույթը կարող է գերազանցել դեմպինգի կամ շուկան գրավելու մեկ այլ ռազմավարության որդեգրումից առաջացած կորուստները ։ Ինչ-որ բարիքի ողջ շուկան գրավելու դեպքում, այդպիսի մենաշնորհ ունեցող ընկերության թողարկումը կլինի ողջ ոլորտի թողարկման ծավալը, իսկ ընկերության առաջարկը՝ ողջ ոլորտի առաջարկը։ Շատ երկրներում ընդունված են օրենքներ, որ հակամենաշնորհային են և խրախուսում են մրցակցությունը, ինչի համար ստեղծված են հակամենաշնորհային ծառայություններ։
Մենաշնորհի դեպքում կազմակերպությունը գործում է առանց նշանակալի մրցակիցների (թողարկում արտադրանքներ կամ առաջարկում ծառայություններ, որոնք չունեն փոխարինողներ) առկայության պայմաններում։ Մենաշնորհի դեպքում շուկայում գործում է մեկ վաճառող. դա կարող է լինել ինչպես պետական մենաշնորհ, այնպես էլ մանսավոր մենաշնորհ՝ կարգավորվող կամ չկարգավորվող։
Մենաշնորհը, գերիշխելով տնտեսության որոշակի ճյուղերում և կենտրոնացնելով արտադրվող ապրանքների զգալի մասը, շուկայում սահմանում է բարձր գին, որը զգալիորեն գերազանցում է արտադրության համար աշխատանքային և նյութական նորմալ ծախսումները։ Մենաշնորհը ձգտում է սահմանափակել ապրանքների թողարկումը և առաջարկում ապրանքների պակասորդ, այնքան որ պահանջարկը գերազանցի առաջարկին։ Այս դեպքում մենաշնորհի եկամուտը կազմում է ապրանքի արժեքի և արհեստականորեն բարձրացված գնի միջև տարբերությունը։ Այսպես, մենաշնորհի եկամտին է միանում գնորդների նորմալ եկամտի մի մասը։
Մենաշնորհային շուկայում պահանջարկի օրենքը չի գործում։ Մրցակցային մակարդակը գերազանցող մոնոպոլ գներն ու շահույթը ուղղակի հակասում են սպառողների շահերին։ Այն իջեցնում է բնակչության կենսամակարդակը, քանի որ սպառողը ստիպված վճարում է բարձր գին, կրճատելով իր մյուս ծախսերը, իջեցնում է ապրանքների գները։ Այն նվազեցնում է արտադրության տնտեսական արդյունավետությունը, քանի որ մոնոպոլիաները չեն հոգում ծախսերի տնտեսման մասին և դրանց դիմաց վճարում են սպառողները։ Մոնոպոլ գինը շուկայական գնի հատուկ տեսակ է, որը սահմանվում է հավասարակշռված գնից բարձր կամ ցածր մակարդակի վրա՝ նպատակ ունենալով ստանալ մոնոպոլ շահույթ։ Գնորդը նույնպես կարող է ունենալ միակը լինելու իշխանություն, այն անվանում են մոնոպսոնիա։
Զուտ մոնոպոլիայի հավասարակշռությունը կարճաժամկետ հատվածում
Մենաշնորհային ընկերությունը իրենց շահույթը մաքսիմիզացնելու համար սահմանում է իր համար արտադրության ծավալ։ Դրա համար անում է նույնը, ինչ բացարձակ մրցակցության պայմաններում, այսինքն՝ համադրում է ընդհանուր ծախքերը և եկամուտները (TR և TC) և սահմանային ծախքերն ու եկամուտները (MR և MC)։ Միևնույն ժամանակ, երկրորդ մեթոդին դիմելն ունի իր առանձնահատկությունները․ ի տարբերություն բացարձակ մրցակցության՝ մենաշնորհային ընկերության արտադրանքի պահանջարկի դինամիկան համընկնում է ոլորտի արտադրանքի պահանջարկի դինամիկայի հետ։ Այն պատճառով, որ ֆիրման ապրանքատեսակի տարբեր քանակություններ կվաճառի տարբեր գներով, ապա սահմանային եկամուտը հաստատուն մեծություն չի կարող լինել։ Վաճառքի ծավալների աճին զուգընթաց այն կնվազի։ Պահանջարկի դինամիկայի՝ շարժի իմացությունը թույլ է տալիս իմանալ MR-ի փոփոխության դինամիկան։
Զուտ մենաշնորհային ընկերության հավասարակշռությունը երկարաժամկետ հատվածում
Մենաշնորհացման գործոնները հաշվի առնելով՝ հիմնականում մենաշնորհը պաշտպանված է մրցակցությունից, և երկարաժամկետ հատվածում նրա վարքը շատ չի տարբերվում կարճաժամկետինից։ Մինչդեռ բնական և բաց մենաշնորհի դեպքում կարող են առաջանալ իրավիճակներ, որոնք հանգեցնում են ընկերության վարքի փոփոխության։ Բնական մոնոպոլիաների յուրահատկությունն է բարձր միջին ծախքերը՝ AC։ Բաց մենաշնորհների դեպքում կա վտանգ, որ շուկա կգան նոր ընկերություններ, որպեսզի դա տեղի չունենա, առաջինը շուկա մտած ընկերությունը ստեղծում է բնական մենաշնորհներին բնորոշ պայմաններ՝ սահմանելով օպտիմալից ցածր գին։
Մենաշնորհ և արդյունավետություն
Ստանդարտ մոդելի համաձայն, մենաշնորհային ընկերությունը փորձելով մաքսիմիզացնել իր եկամուտը,փորձում է բարձրացնել իր ապրանքատեսակի գինը միաժամանակ թողնելով թողարկման ծավալը շահույթի մաքսիմիզացման մակարդակի (P>MR=MC), ինչը հանգեցնում է ծախսերի նկատմամբ ռեսուրսների բաշխման անարդյունավետության․ երբ արտադրված է էականորեն քիչ, քան հարկավոր է շուկայի հավասարակշռության համար, եթե շուկան լիներ լրիվ մրցակցային, այսինքն՝ ստեղծվում է նաև արհեստական պակասորդ՝ դեֆիցիտ։ Հաճախ պնդում են, որ ժամանակին համըթնաց մենաշնորհները դառնում են պակաս արդյունավետ և պակաս ինովացիոն՝ նորարար՝ դառնալով <<ինքնագոհ>>, քանի որ նրանց պարտադիր չէ լինեն էֆեկտիվ և նորարար շուկայում մրցակցելու համար։ Մենաշնորհների արդյունավետության օրինակ են բնական մենաշնորհները։
Մենաշնորհների կարգավորում
Յուրաքանչյուր երկրում ստեղծվում են տարբեր կառույցներ՝ մենաշնորհները վերահսկելու համար, որոնց նպատակն է շուկայում մրցակցություն ապահովելը, գների նկատամամբ վերահսկողո ւթյուն սահմանելը, այլ ընկերությունների կախվածությունը մենաշնորհայինից կանխարգելելը։ Մենաշնորհների կարգավորման և վերահսկողության համար սահմանվում է օրենսդրություն, որն էլ որոշում է մենաշնորհների գործունեության կանոնները շուկայում։ Մյուսների համեմատ ամենադժվարը բնական մենաշնորհները կարգավորող օրենսդրությունն է․ երբ առաջանում է նրանց գործունեության տնտեսական հիմնավորման, գների կամ եկամտաբերության օրենսդրական սահմանման հարցերը։ Նաև իրականացվում է վերահսկողություն սեփականության իրավունքի նկատմամբ․ պարզաբանվում են շահառուները և այն անձանց ցանկը, ովքեր կարող են որոշումներ կայացնել մենաշնորհային ընկերությունում։ Մենաշնորհները կառավարելու ավելի արդյունավետ միջոց է դրանք ազգայնացնելը․ այդ դեպքում լինում են խնդիրներ մենաշնորհային գործունեության տեղեկատվության սահմանափակումների կամ արտահոսքի հետ։
Տետիշերի
Տետիշերի (Tetisheri), եգիպտական տասնյոթերորդ արքայատոհմի վերջի և տասնութերորդ արքայատոհմի սկզբի թագավորական ընտանիքի մայրապետ։
Ընտանիք
Տետիշերին եղել է Տջեննայի ու Նեֆերուի դուստրը։ Նրա ծնողների անունները հայտնի են TT320 արքայական գաղտնարանում հայտնաբերված մումիաների փաթաթաններից ։ Չնայած իր ոչ թագավորական ծագմանը՝ Սենախտենրեն նրան ընտրել է դառնալու իր կինն ու մեծ թագուհին։ Հանդիսացել է Սեկենենրե Տաայի, թագուհի Ահհոտեպ I-ի ու հավանաբար նաև փարավոն Կամոսի մայրը ։
Փարավոն Ահմոս I-ն Աբիդոսում ստելա է կանգնեցրել, որում հայտարարվել է Տետիշերիի համար բուրգի և «տան» կառուցման մասին։ Ահմոսը թագուհու մասին խոսել է որպես «Իմ մոր մայր և իմ հոր մայր, մեծ թագավորի կին և թագավորի մայր Տետիշերի»(Ջեյմս Հենրի Բրեստեդ) ։
Հուղարկավորություն, հուշադամբարան և բուրգ
Տետիշերին հավանաբար հուղարկավորվել է Թեբեում ու հետագայում վերահուղարկավորվել TT320 արքայական գաղտնարանում ։ Թեբեում ոչ մի դամբարան դեռևս վերջնականապես բացահայտված չէ որպես Տետիշերիինը, թեև նրանը համարվող «Անհայտ կին B» անվանված մումիան ընդգրկվել է արքայական գաղտնարանում վերահուղարկավորված արքայական ընտանիքին պատկանող այլ մումիաների թվում ։
Այժմ Բրիտանական թանգարանում գտնվող Տետիշերի թագուհու արձանիկը Վ․ Դեյվիսը կեղծված է համարել՝ ելնելով թագուհու նմանատիպ արձանի ստորին հատվածի մակագրության ստրկական նմանակման վրա։ Սակայն որոշ գիտնականներ կասկածի տակ են դրել այս վերագրումը և հարցեր են բարձրացրել բուն արձանի, այլ ոչ թե մակագրության հնարավոր իսկության վերաբերյալ:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ Կատեգորիա:Կին Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս Կատեգորիա:Փարավոններ Կատեգորիա:Կին ղեկավարներ
Պահեստավորված արյան կարմիր բջիջներ
Պահեստավորված արյան կարմիր բջիջներ (ԱԿԲ), հայտնի նաև որպես «պահեստավորված բջիջներ», արյան կարմիր բջիջներ, որոնք անջատվել են արյան փոխներարկման համար ։ Դրանք սովորաբար օգտագործվում են սակավարյունության ժամանակ, որը կամ դրսևորվում է ախտանշաններով կամ հեմոգլոբինի սովորականից ցածր խտությամբ՝ 70-80 գ/լ (7-8 գ/դլ) ։ Մեծահասակների մոտ մեկ միավորը բարձրացնում է հեմոգլոբինի մակարդակը մոտավորապես 10 գ/լ-ով (1 գ/դլ) ։ Հեմոգլոբինի խանգարումներով կամ հակաքաղցկեղային քիմիոթերապիա ստացողների դեպքում կարող է կրկնակի փոխներարկման անհրաժեշտություն լինել ։ Որպես կանոն, փոխներարկումից առաջ համատեղելիության ստուգման անհրաժեշտություն է լինում ։ Այն տրվում է ներերակային ներարկման եղանակով ։
Կողմնակի ազդեցությունների թվում են ալերգիկ երևույթները (անաֆիլաքսիա, հեմոլիզ, վարակներ, հիպերվոլեմիա, թոքերի վնասում) ։ Ներկայիս պատրաստման մեթոդների պայմաններում հեպատիտ C-ի և ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի փոխանցման հավանականությունը չի գերազանցում միլիոնից մեկը ։ Այնուամենայնիվ, ցածր եկամտով երկրներում վարակների փոխանցման հավանականությունը մեծ է ։ Պահեստավորված արյան կարմիր բջիջները ստացվում են ամբողջական արյունից կամ աֆերեզի միջոցով ։ Սովորաբար պահպանվում են երեքից մինչև վեց շաբաթ ։
ԱԿԲ-ի լայն կիրառումն սկսվել է դեռևս 1960-ականներին ։ Այն ընդգրկված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) հիմնական դեղերի ցանկում՝ որպես կենսական հարևոր, անվտանգ և արդյունավետ միջոց ։ Մեծ Բրիտանիայում վերջինիս մեկ միավորի արժեքն է մոտավորապես 120 ֆունտ ։ Կիրառվում են նաև արյան այլ պատրաստուկներ՝ ամբողջական արյուն, լեյկոցիտներից զտված արյան կարմիր բջիջներ, լվացված արյան կարմիր բջիջներ ։
Կիրառում բժշկության մեջ
ԱԿԲ-ն կիրառվում է տարբեր տրավմաների կամ այլ խնդիրների արդյունքում առաջացած սակավարյունության ժամանակ արյան՝ թթվածին տեղափոխելու ունակությունը վերականգնելու նպատակով։ Այն տրանսֆուզիոն բժշկության մեջ ամենահաճախ կիրառվող արյան պատրաստուկն է։ Նախկինում այս նպատակով հիմնականում կիրառվում էր ամբողջական արյուն, մինչդեռ ներկայումս պլազմայի բաղադրիչներն ու կարմիր բջիջներն առանձին են կիրառվում։
Կողմնակի ազդեցություններ
Կողմնակի ազդեցությունների թվում են ալերգային դրսևորումները (այդ թվում՝ անաֆիլաքսիան), հիպերվոլեմիան, կարմիր բջիջների քայքայումը (հեմոլիզ), սուր թոքային տրանսֆուզիոն ախտահարումը ։ Անհամապատասխան արյան փոխներարկումը կարող է մահացու լինել ։
Ներկայիս հետազոտության մեթոդների առկայության պայմաններում բարձր եկամտով երկրներում արյան բաղադրիչների փոխներարկումով պայմանավորված վարակների հաճախականությունը բավականին ցածր է ։ Նույնը չի կարելի ասել ցածր եկամտով երկրների մասին, որտեղ դոնորային արյամբ ՄԻԱՎ-ի, հեպատիտ C-ի, սիֆիլիսի փոխանցման հաճախականությունը մոտ 1 % է, իսկ հեպատիտ B-ինը՝ 4 % : Չնայած ԱՀԿ-ի պահանջին՝ դոնորային արյունը միշտ ստուգել նշված վարակների առկայության համար, առնվազն 13 ցածր եկամտով երկրներում այս վարակներից առնվազն մեկը չի ստուգվում ։
Համատեղելիության ստուգում
Տրանսֆուզիոն ռեակցիաներից խուսափելու նպատակով ինչպես դոնորի, այնպես էլ ռեցիպիենտի արյունը պետք է ստուգվի համատեղելիության գործոնների հանդեպ։ Մասնավորապես հաշվի են առնվում արյան խմբերն ըստ ABO և ռեզուս տիպերի, դրանից բխող ֆենոտիպերը և այլ հակամարմիններ։ Արյան խումբը պայմանավորված է էրիթրոցիտների մակերեսին տեղակայված հակամարմիններով, որոնք կարող են փոխազդել ռեցիպիենտի արյան հակածինների հետ։
ABO համակարգը ներառում է արյան խմբերի 4 հիմնական ֆենոտիպեր՝ O, A, B և AB։ ԽՍՀՄ-ում վերջիններս կոչվում էին համապատասխանաբար I, II, III և IV խումբ։ Տարբերում են երկու կարևոր հակածիններ՝ A և B: Էրիթրոցիտները, որոնք պարունակում են երկուսն էլ, համարվում են AB իսկ եթե հակածիններից ոչ մեկը՝ O: Բացառությամբ մի քանի առանձնահատուկ դեպքերի (նորածիններ, խիստ ընկճված իմուն համակարգ), բոլոր մարդկանց մոտ կդիտվի հեմոլիզ եթե նրանց փոխներարկվի արյուն, որի հակածիններն իր էրիթրոցիտների մակերեսին առկա չեն։ Ավելին, նշված A և B հակածիններից բացի առանձին դեպքերում հնարավոր են այլ ֆենոտիպեր (օրինակ՝ Բոմբեի ֆենոտիպը), որոնք ավելի են բարդացնում արյան փոխներարկումը։
Արյան ռեզուս խումբը պայմանավորվում է շուրջ 50 տարբեր հակածիններով, սակայն առավել մեծ կլինիկական նշանակություն ունի D հակածինը, ուստի վերջինիս առկայությամբ կամ բացակայությամբ պայմանավորված՝ տարբերում են ռեզուս-դրական և ռեզուս-բացասական խմբեր։ Ի տարբերություն ABO խմբերի, ռեզուս գործոնի անհամատեղելիության դեպքում ռեցիպիենտի իմուն համակարգն անմիջապես չի ճանաչում հակածինը հետևաբար օրգանիզմն անմիջապես չի արձագանքում անհամատեղելիությանը։ Այս դեպքում առաջին փոխներարկման ժամանակ զարգանում է համապատասխան հակամարմինը, որն էլ պայամանավորում է օրգանիզմի իմուն պատասխանը հետագա ներարկումների ժամանակ։ Այս հակամարմինն առավել կարևոր դեր է խաղում նորածինների հեմոլիտիկ հիվանդության զարգացման գործընթացում։ Հաշվի առնելով, որ ռեզուս անհամատեղելիության ռիսկը հիմնականում դրսևորվում է առկա կամ հետագա հղիությունների ժամանակ, տղամարդկանց և հետմենոպաուզալ տարիքի կանանց պարագայում ռեզուս գործոնը հաճախ հաշվի չի առնվում ։
Արյան փոխներարկման տեսանկյունից O-բացասական արյունը համարվում է «ունիվերսալ դոնոր», քանի որ որպես կանոն A, B և AB արյուն ունեցող ռեցիպիենտները կարող են անվտանգ ստանալ O-բացասական արյուն։ AB-դրական արյուն ունեցողները համարվում են «ունիվերսալ ռեցիպիենտներ», քանի որ կարող են արյուն ստանալ բոլոր մյուս ֆենոտիպերի դոնորներից։ Այնուամենայնիվ այս ունիվերսալությունը հարաբերական է, քանի որ արյան այլ հնարավոր հակածինները կարող են լրացուցիչ անհամատեղելիության պատճառ դառնալ։
Հավաքում, մշակում և կիրառում
Սովորաբար դոնորից վերցվում է ամբողջական արյուն, որն այնուհետև ցենտրիֆուգում են։ Լինելով ավելի ծանր՝ արյան կարմիր բջիջները նստում են անոթի հատակին, իսկ պլազմայի մեծ մասը մնում է մակրեսին։ Այնուհետև պլազման անջատվում է, և էրիթրոցիտները մնում են նվազագույն քանակությամբ հեղուկի հետ։ Սովորաբար բջիջների կենսունակությունը պահպանելու նպատակով դրանց ավելացվում է ցիտրատ, դեքստրոզ կամ ադենին։ Երբեմն այս գործընթացը ավտոմատ կերպով կատարվում է դոնորից արյուն վերցնելուն զուգընթաց՝ խառնելով ցենտրիֆուգման ժամանակ (աֆերեզ) ։
Կախված պացիենտի յուրահատուկ կարիքներից՝ արյան կարմիր բջիջները երբեմն կարող են լրացուցիչ մոդիֆիկացիաների ենթարկվել։ Նմանատիպ մոդիֆիկցիաներից հաճախ է հանդիպում լեյկոռեդուկցիան, երբ դոնորի արյունից ֆիլտրվում են սպիտակ բջիջները։ Արյունը կարող է նաև ճառագայթման ենթարկվել, որի արդյունքում քայքայվում է լեյկոցիտների ԴՆԹ-ն՝ «տրանսպլանտանտն ընդդեմ տիրոջ» տեսակի ռեակցիայից խուսափելու նպատակով։ Վերջինս կարևոր է, երբ դոնորը և ռեցիպիենտը մոտ ազգականներ են կամ երբ գործ ունենք ընկճված իմունիտետով պացիենտի հետ։ Մյուս տեսակի մոդիֆիկացիները, ինչպիսին է օրինակ պլազմայի ամբողջությամբ հեռացումը, հազվադեպ են կիրառվում։
Սովորաբար ԱԿԲ-ն պահվում է սառեցման պայմաններում մինչև 45 օր ։ Որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է կիրառել առավել թարմ ԱԿԲ, ինչպիսին օրինակ նորածինների մոտ կիրառումն է՝ բջիջների օպտիմալ կենսունակություն ապահովելու նպատակով։ Այնուամենայնիվ, ԱԿԲ-ի պահպանման պայմանների խախտումները և դրանով պայմանավորված տրանսֆուզիոն խնդիրներն ավելի բարդ են և հակասական (տես արյան բանկ և արյան փոխներարկում հոդվածները)։
Հազվադեպ ԱԿԲ-ն կարող է պահվել առավել երկար՝ գերսառեցման պայմաններում։ Այս դեպքում դրան ավելացվում են գլիցերին կամ այլ կրիոպրոտեկտորներ։ Այդպիսի գերսառեցված բջիջները կարող են պահվել մինչև տասը տարի, երբեմն էլ ավելի երկար։ Գերսառեցման գործընթացը թանկարժեք է և ժամանակատար և հիմնականում կիրառվում է հազվադեպ հանդիպող՝ անսովոր հակամարմիններով խմբերի դեպքում։ Գերսառեցված նմուշներն օգտագործելուց առաջ պետք է հատուկ սարքի (IBM 2991) կիրառմամբ գլիցերինը մաքրել, ինչպես դա արվում ԱԿԲ-ի լվացման ժամանակ։
Անվանում
Պատրաստուկի անվան հաճախակի հանդիպող հապավումներն են՝ ԱԿԲ, պԱԿԲ, ՊԱԿԲ կամ ԼԶԱԿԲ (վերաբերում է լեյկոցիտներից զտված պատրաստուկին, ինչը ներկայումս կիրառելի է գրեթե բոլոր ԱԿԲ պատրաստուկների համար)։ Մեծատառերով «Արյան Կարմիր Բջիջներ» անվանումը ԱՄՆ-ում վերաբերում է ստանդարտացված արտադրանքին, մինչդեռ առանց մեծատառերի նույն տերմինը կիրառվում է համընդհանուր իմաստով՝ առանց մասնավորացնելու, թե խոսքը վերաբերում է արյան պատրաստուկի, պացիենտի արյան թե մեկ այլ պրոդուկտի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արյան բջիջներ Կատեգորիա:Արյան պատրաստուկներ Կատեգորիա:Արյունաբանություն Կատեգորիա:Տրանսֆուզիոն բժշկություն Կատեգորիա:ԱՀԿ հիմնական դեղերի ցանկ
Աղբուլաղ (Բերկրիի գավառ)
Աղբուլաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 40-41 կմ հյուսիս-արևելք, սարահարթի վրա։
Բնակչություն
19-րդ դարի վերիջն ուներ 47 տուն բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մուրադիեի շրջանի համայնքներ
Տալի հուշամրցաշար 2012
Տալի հուշամրցաշար 2012, շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2012 թ. հունիսի 7-ից 18-ը Մոսկվա քաղաքում։ Մրցաշարում հաղթող է ճանաչվում Մագնուս Կառլսենը, ով կարողանում է հաղթել բոլոր պարտիաներում։ Մրցաշարի մրցանակային ֆոնդը կազմում էր 100․000 եվրո։ Մրցաշարի գլխավոր մրցավարն էր միջազգային կարգի մրցավար Անջեյ Ֆիլիպովիչը ։
Մասնակիցներ
¹) վարկանիշները տրված են 2012 թ․ մայիսի տվյալներով
Նիժնեժուրավսկի (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Նիժնեժուրավսկի (Нижнежуравский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Ավիլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Կոնստանտինովսկ քաղաքից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1788 թ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր
Թիֆենբախ (Լանդսհուտ)
Թիֆենբախ (Tiefenbach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 3638 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով )։ Տարածքը ՝ 24.72 կմ²։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 2 74 182։
2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով Թիֆենբախի մունիցիպալիտետի բնակչությունը կազմում է 3792 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Աշոտ Բելուբեկյան
Կենսագրություն
Աշոտ Բելուբեկյանը ծնվել է 1909 թվականին, Խանլարի շրջանի Գետաշեն գյուղում, արհեստավորի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է գյուղի յոթնամյա դպրոցում, այնուհետև սովորել և ավարտել է Գետաշենի զոոտեխնիկական տեխնիկումը։ Աշխատել է որպես դպրոցի տնօրեն։ Ապա տեղափոխվել է Երևան, ընդունվել Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Ուսումնառության տարիներին, 1936-1939 թվականներին, միաժամանակ վարել է Երևանի № 2 երեկոյան դպրոցի տնօրենի պաշտոնը։ Ինստիտուտն ավարտել է 1939 թվականին և աշխատանքի է անցել ՀԼԿԵՄ Երևանի քաղաքային կոմիտեում։ 1940-1941 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում որպես հրահանգիչ ։
1941 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել է մինչև 1946 թվականը։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմում որպես 47-րդ բանակի հակահետախուզական բաժնի աշխատակից, մասնակցել է Անդրկովկասյան, Կերչի, Սևծովյան, 1-ին և 2-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատներում մղված մարտերին։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի, Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանի շքանշաններով, «Խիզախության համար» և այլ մեդալներով ։
Բանակից զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել ՀԿԿ Երևանի քաղաքային կոմիտեում, սկզբում որպես բաժնի վարիչի տեղակալ, հետո՝ բաժնի վարիչ։ 1949 թվականին աշխատել է ՀԽՍՀ ռադիոկոմիտեում որպես նախագահի տեղակալ և գլխավոր խմբագիր։ Քսանվեց տարի անընդմեջ, վարել է Երևանի հիդրոմելիորատիվ տեխնիկումի տնօրենի պաշտոնը։ 1971 թվականին պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ 1959 թվականին նրան շնորհվել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչում։ Պարգևատրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի, ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի, ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության նախարարության, ՀԱՄԽ-ի պատվոգրերով։ 1978 թվականից Բելուբեկյանն անցել է անհատական թոշակի ։
Մահ
Աշոտ Բելուբեկյանը մահացել է 1982 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Բույակ (Ավերոնի գավառ)
Բույակ (Bouillac), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 427 մարդ, բնակչության խտությունը` 52.07 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.2 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 480 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 125 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 248 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 184-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 64։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,2 %։ 184 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 167 անձ (90 տղամարդ և 77 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (8 տղամարդ և 9 կին)։ 64 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 26-ը` թոշակառուներ, իսկ 31-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նիժնեկալինով (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Նիժնեկալինով (Нижнекалинов), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Պոչտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կիզիլ-Մաժալիկ
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5046 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տիվա հանրապետության Բարուն-Խեմչիկսկի կոժունի բնակավայրեր
Չուտովո
Չուտովո (Чутове), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Չուտովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չուտովո քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 6 372 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Մալֆա
Մալֆա  (Malfa) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 851 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 106 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98050։ Հեռախոսային կոդը՝ 090։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Բյոբլինգեն (շրջան)
Բյոբլինգեն  (Landkreis Böblingen), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Բյոբլինգեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 617,83 կմ2։ Բնակչությունը 372 293 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 603 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 08 1 15 է։ Շրջանում 45 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Տրավնևոե (գյուղ, Կորոստիշևի շրջան)
Տրավնևոե (Травневе), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1794 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրավնևոե գյուղում բնակվում էր 229 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16,98 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,49 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1794 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ադաշևո (գյուղ, Բոլշեբոլդինսկի շրջան)
Ադաշևո (Адашево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոլշեբոլդինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոլշեբոլդինսկի շրջանի բնակավայրեր
Քեշալո (Մառնեուլի շրջան)
Քեշալո (ქეშალო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 320 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 35 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3237 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Նիժնեպոտապով (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Նիժնեպոտապով (Нижнепотапов), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Պոչտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Սյուվալեպա
Սյուվալեպա (Süvalepa), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալամուսե շրջանում։
Նիժնեպոտապով (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Սյուվալեպա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալամուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Զարզանդ Դարյան
Զարզանդ Դարյան (Զարզանդ Մովսեսի Մովսիսյան, ), հայ արձակագիր, դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Տարոն գավառի Կոփ գյուղում։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը և մի քանի տարի ուսուցչություն արել։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1939-1954 թթ. աշխատել է «Ավանգարդ» թերթի, «Գրական թերթի», «Սովետական գրականություն և արվեստ» ամսագրի խմբագրություններում։ 1970 թվականին Գաբրիել Սունդուկյանի անվան դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է նրա «Հանրապետության նախագահը» պիեսը։ Թարգմանվել և առանձին գրքով ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Իմ առավոտը» (Մոսկվա, 1952), «Սայաթ-Նովա» (Մոսկվա, 1973) գործերը։
Մահացել է Երևանում, թաղված է ՀՀ Կոտայքի մարզի Բուժական գյուղում  ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի (1972) և ժողովուրդների բարեկամության շքանշաններով։
Ստեղծագործություն
Լույս են տեսել Դարյանի «Քննություն» (1953), «Մայիս» (1957), «Սայաթ-Նովա» (հ. 1-2, 1960-1963), «Արծիվ Վասպուրականի» (1965), «Այս հին աշխարհը» (1974), «Քառուղիներ» (գիրք 1-2, 1981-1982) վեպերը։ «Արծիվ Վասպուրականի» վեպը գրել է 1965 թվականին։ Վեպը պատկերում է 1915 թվականի Վանի հերոսամարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Միձուհո (ավան)
Միձուհո (瑞穂町), քաղաք Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նիսիտամա Տոկիոյի պրեկտուրայում։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 33 054 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն - 1963,99 մարդ/կմ² ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
ԱՄՆ-ում Հնդկաստանի դեսպանություն
ԱՄՆ-ում Հնդկաստանի դեսպանություն, Հնդկաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունը ԱՄՆ-ում։ Դեսպանատունը տեղակայված է Վաշինգտոնում գտնվող տանը, որը կառուցվել է 1901 թվականին Մորիս Մուրայի կողմից ։ Միացյալ Նահանգներում Հնդկաստանի դեսպանը համարվում է Հարշ Վարդհան Շրինգլան։
Հնդկաստանը նաև գլխավոր հյուպատոսություններ ունի Միացյալ Նահանգների այլ քաղաքներում՝ Ատլանտայում, Չիկագոյում, Հյուստոնում, Նյու Յորքումն Սան Ֆրանցիսկոյում և Սիեթլում, որոնք ենթակվում են Վաշինգտոնում Հնդկաստանի դեսպանությանը ։
Դեսպանատան շենք
Դեսպանությունը կազմված է երկու հարևան կառույցներից, որոնցից առաջինը կառուցվել է 1885 թվականին, իսկ 1907 թվականին ավելացվել է ևս չորս հարկ։ Երկրորդ կառույցը, որը կոչվում է Դիպյուի տուն, կառուցվել է 1901 թվականին։ Դա, հավանաբար, արտասահմանում գտնվող Հնդկաստանի կառավարությանը պատկանող հնագույն գույքն է։
Դիպյուի տունը կառուցված է գրանիտից և կրաքարից, կառուցվել է Մորիս Մյուրեի կողմից 18-րդ դարի ֆրանսիական ճարտարապետության ոճով։ Տան հայտնի բնակիչներից են ամերիկացի սենատոր Փիթեր Ջերին (1914-1915), ֆինանսների նախարարի տեղակալ Օգդեն Միլսը (1928) և Մեյ Պալմեր Դիպյուն՝ ԱՄՆ-ի սենատոր Չոնսի Դիպյուի այրի կինը։ 1940 թվականին Մեյ Դիպյուի մահից հետո նրա ազգակիցը վարձակալել է տունը մի քանի վարձակալների, որոնցից է եղել նաև Բրիտանական գնման գործակալությունը։ Հնդկաստանի կառավարությունը տունը ձեռք է բերել 1946 թվականին և միացրել այն հարևան կառույցի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն
Ռաֆիկ Մինասյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1926 թվականին Ղափան քաղաքի տարածքում գտնվող Կավարտ բանավանում։ Ավարտել է Երևանի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը (1958) և ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից կուսակցական բարձրագույն դպրոցը (1961)։ 1942-1949 թվականներին աշխատել է Ղափանի պղնձահանքերում, որպես փականագործ, կոմպրեսորային կայանի մեքենավար, նորմավորող, 1949 թվականից՝ Ղափանի շրջկոմում, Ղափանի շրջանային «Պղնձի համար» թերթի խմբագրությունում։ 1956-1959 թվականներին եղել է Քաջարանի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի կուսկոմիտեի քարտուղար, 1961-1963 թվականներին՝ պատասխանատու կազմակերպիչ, 1963-1978 թվականներին՝ ՀԿԿ Ղափանի շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1978 թվականից՝ ՀԽՍՀ բնակարանային-կոմունալ տնտեսության նախարար։ Եղել է ԽՄԿԿ 23-րդ և ՀԿԿ 19-20-րդ, 23-27-րդ համագումարների պատգամավոր, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության անդամ (1978), ՀԽՍՀ 7-10-րդ գումարումների գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ ՀԿԿ ԿԿ անդամ է 1964 թվականից։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 3, ժողովուրդների բարեկամության շքանշաններով։
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Արամ Տեր-Հովհաննիսյան (մանկավարժ)
Արամ Ավետիսի Տեր-Հովհաննիսյան , հայ խորհրդային մանկավարժ, մարզիկ։ Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1972)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1946), համամիութենական կարգի մրցավար (1947)։
Ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկական կուլտուրայի կենտրոնական ինստիտուտը (1931), գործուղվել Երևան և աշխատանքի անցել ՀԱՄԽ-ում։ 1932 թվականին մեկնել է Ուկրաինա, անցել մանկավարժական աշխատանքի։
1941-1945 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ 1945-1948 թվականներին եղել է ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական ինստիտուտի թեթև աթլետիկայի ամբիոնի վարիչ, 1948-1951 թվականներին՝ Մոսկվայի ֆիզիկական կուլտուրայի կենտրոնական ինստիտուտ թեթև աթլետիկայի ամբիոնի դոցենտ, 1951-1960 թվականներին՝ Լվովի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստուտի տնօրենի տեղակալ, 1961-1977 թվականներին՝ տեսության և մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ, 1977 թվականից՝ թեթև աթլետիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ Եղել է համամիութենական առաջին Սպարտակիադայի (1928) մրցանակակիր բարձրացատկից և սկավառակի նետումից, սկավառակի նետման ԽՍՀՄ ռեկորդակիր (1933)։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
(9680) Մոլինա
(9680) Մոլինա (Molina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,271301 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0241 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5185 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1250,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,287933 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,66° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ճապոնական խաչբառ
Ճապոնական գլուխկոտրուկ (ինչպես նաև ճապոնական խաչբառ, ճապոնական նկարչություն, նոնոգրամա), գլուխկոտրուկ, որի ժամանակ, ի տարբերություն սովորական խաչբառի՝ ծածկագրված է ոչ թե բառ, այլ պատկեր։
Նկարագրություն
Պատկերը ծածկագրված է թվերի միջոցով, որոնք տեղակայված են տողերի ձախ կողմում և սյուների վերևում։ Թվերի քանակը ցույց է տալիս, թե քանի խումբ սև (գունավոր խաչբառի դեպքում համապատասխան գույնի) վանդակ կա տվյալ տողում կամ սյան մեջ, իսկ թվերը ցույց են տալիս, թե որքան ներկված վանդակ է պարունակվում այդ խմբերից յուրաքանչյուրում (օրինակ՝ երեք թվից՝ 4, 1, և 3, կազմված խումբը ցույց է տալիս, որ այդ շարքում կա երեք խումբ՝ առաջինում չորս, երկրորդում մեկ, իսկ երրորդում երեք ներկված վանդակով)։ Սև-սպիտակ խաչբառերում խմբերը պետք է միմյանցից բաժանված լինեն առնվազն մեկ դատարկ վանդակով, իսկ գունավոր խաչբառի դեպքում այդ կանոնը վերաբերում է միայն նույն գույների թվերի խմբին, մինչդեռ տարբեր գույներով խմբերը կարող են շարունակել իրար առանց դատարկ վանդակի (դրանք կարող են գտնվել շարքերի ծայրերում)։ Հարկավոր է որոշել ներկվելու ենթակա վանդակների տեղակայությունը։
Չնայած մեծ տարածվածությանը՝ ճապոնական խաչբառերին ներկայացվող պահանջների վերաբերյալ համընդհանուր կարծիք չկա։ Հիմնական կարծիքները վերաբերում են հետևյալ համոզմունքների տարբեր համադրություններին.
Պատմություն
Ճապոնական խաչբառերն ի հայտ են եկել Ճապոնիայում 20-րդ դարի վերջին։ Հեղինակի հավակնորդները երկուսն են։
Նրանցից մեկը ձևավորող և գրաֆիկական խմբագիր Նոն Իսիդան է (石田 のん), ով հավաստում է, որ դեռ 1970 թվականին ինքը ստեղծել է նոնոգրամաներ՝ որպես մարդկանց և կենդանիների միջև շփման միջոց։ Նոն Իսիդան հավատում էր, որ կենդանիները բանական էակներ են, սակայն մարդու և կենդանիների միջև հաղորդակցության միջոցների բացակայության պատճառով մարդիկ թերագնահատում են նրանց։ Նրա գիտական աշխատանքի արդյունքում ստեղծվեցին նոնոգրամները (Nonogram-NON + diaGRAM)՝ սև ու սպիտակ քառակուսիներով դաշտեր ։
1987 թվականին Նոն Իսիդան մասնակցեց Window Art ապակիներով նկարչության մրցույթին։ Մասնակիցները պետք է երկնաքերի վրա պատկեր ստանային՝ շինության սենյակների լույսերը միացնելով և անջատելով։ Երեկոյան արդյունքները ամփոփվեցին, և Իսիդայի աշխատանքը զբաղեցրեց առաջին տեղը։ Բամբուկ կտրողի մասին հեքիաթը 8-րդ դարի ճապոնական լեգենդ է, որը դարձավ մեծ հանրությանը հայտնի առաջին նոնոգրաման։
Ոգևորված հաղթանակով՝ 1988 թվականին Նոն Իսիդան Ճապոնիայում հրատարակեց «Window Art Puzzles» անվամբ երեք գլուխկոտրուկ ։
Միևնույն ժամանակ ճապոնացի գլուխկոտրուկների հեղինակ Տեցույա Նիսիոն (西尾 徹也) մտածում էր «Նկարչություն թվերով» (Paint by Numbers) գլուխկոտրուկներ և հրատարակում այլ հրատարակչությունում։
Սկզբնական փուլում նոնոգրամաները գլուխկոտրուկների սիրահարների շրջանում առանձնակի հետաքրքրություն չէին առաջացնում, քանի որ ոչ ոք չգիտեր դրանց լուծման եղանակը։
Ճապոնական գլուխկոտրուկները մեծ ճանաչում ստացան 1989-1990 թվականներին «The Daily Telegraph» թերթում հրատարակվելուց հետո։ Գլուխկոտրուկների բրիտանացի սիրահար Ջեյմս Դելգետին թերթի ղեկավարությանը համոզում էր ամեն շաբաթ թերթում տպագրել նաև ճապոնական խաչբառեր։ Շուտով նոնոգրամաների կամ գրիդլերների մասին իմացան նաև այլ երկրներում։
Լուծման մեթոդիկա
Ճապոնական խաչբառի լուծման ալգորիթմը ներկայացված է «սրտիկի» օրինակով։ Ավելի հեշտ է սկսել այն շարքերից, որոնք ամբողջությամբ պետք է ներկվեն։ Այս օրինակում այդպիսի շարքերը երեքն են՝ կազմված 9-ական վանդակից։
Այդ շարքի մյուս բոլոր վանդակները միանշանակ չեն ներկվելու։ Դրանք պետք է նշել խաչերով։ Ապա վեցերորդ շարքում պետք է ներկել մնացած 7 վանդակները։ Մեջտեղի սյան մեջ ներկված դարձան պահանջվող 7 վանդակից 4-ը։ Ավարտում ենք նաև այդ խումբը։
1 թվով շարքում ներկված վանդակ արդեն կա, հետևաբար մնացած վանդակները պետք է խաչ անել։ 3 թվով շարքում պարտադիր դատարկ են մնալու երկրորդ և ութերորդ վանդակները, իսկ 2-2 խմբերով տողում ներկվելու են երրորդ և յոթերորդ վանդակները։
Այնուհետև ավարտում ենք 3 և 7 շարքերը, պետք է միացնել 5 թվով շարքի երեք վանդակները, և 3 թվով շարքի մնացած երկու վանդակները։ Մնաց միայն ներկել երկրորդ և ութերորդ սյուների առաջին վանդակները, և նկարը պատրաստ է։
Համակարգչային լուծում
Ճապոնական խաչբառը NP-ամբողջական առաջադրանք է, գոյություն չունի դրա լուծում պոլինոմիալ ժամանակում, եթե P≠NP :
Սակայն եթե որպես ճապոնական խաչբառ դիտարկվեն միայն նրանք, որոնք «ունեն տրամաբանական ճանապարհով ստացվող միայն մեկ լուծում», ապա այդպիսի խաչբառերը չի կարելի դասել NP-ամբողջական առաջադրանքների շարքին, քանի որ խաչբառի լուծման ընթացքում ցանկացած պահի կա տեղեկատվություն, որը հստակորեն ցույց է տալիս, թե որ վանդակները պետք է բացել հաջորդիվ։ Ըստ էության, մարդու կողմից ճապոնական խաչբառի լուծման համար կիրառվող բոլոր մեթոդները (բացառությամբ «փորձ և սխալ» մեթոդի ), հիմնվում են դրա վրա։
1992 թվականին ճապոնական խաչբառը պարզ տեսքով (8×8 քառակուսի) առաջարկվել է ինֆորմատիկայի միջազգային օլիմպիադայի (IOI) մասնակիցներին «կղզիներ ծովում» անվամբ։
Ճապոնական գունավոր խաչբառներ
Գունավոր և սև-սպիտակ խաչբառերի հիմնական տարբերությունն այն է, որ գունավոր խաչբառերում առկա են երկու և ավելի գույնի վանդակներ (ֆոնի գույնն առանձին գույն չի համարվում), ինչն իր հերթին մեկ էական տարբերություն է մտցնում խաչբառի լուծման մեջ. ճապոնական գունավոր խաչբառերում տարբեր գույնի վանդակների խմբերի միջև կարող են նաև սպիտակ վանդակներ չլինել։
Համապատասխանաբար, եթե սև-սպիտակ խաչբառի լուծման ժամանակ թվերի խմբերը պետք է իրարից բաժանվեն առնվազն մեկ չներկված վանդակով, ինչը հաշվի է առնվում հաշվարկների ժամանակ, ապա գունավորի դեպքում այդպես չպետք է անել, քանի որ վանդակների խմբերը կարող են սահուն հաջորդել իրար։
Ավելի բարդ գունավոր խաչբառերում լրացուցիչ պետք է հաշվի առնել նաև հատվող վանդակների գույները։
Մնացած դեպքերում գունավոր խաչբառերի լուծման սկզբունքները նույնն են, ինչ որ սև-սպիտակի դեպքում.
Սովորաբար գունավոր խաչբառերն ավելի հեշտ են լուծվում, քան սև-սպիտակները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաչբառեր Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ Կատեգորիա:Տրամաբանական գործողություններ
Մալվանյա
Մալվանյա  (Malvagna), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 864 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 161 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98030։ Հեռախոսային կոդը՝ 0942։
Քաղաքի հովանավորն է Սուրբ Աննան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Աղդաշ (Արճակի գավառ)
Աղդաշ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճակի գավառակում ։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 23-24 կմ հյուսիս-արևելք, Արճակ քաղաքից 3 կմ հեռավորության վրա, սարահարթում։
Պատմություն
Գյուղն ավերվել և լքվել է 1915-1918 թվականներին։
Բնակչություն
1850-ական թվականներին ուներ 3 տուն՝ 21 հայ բնակչով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի հյուսիս-արևելյան կողմում, մի փոքրիկ հարթավայրի վրա գտնվում էր Ս. Աստվածածին վանքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կիզիլ-Մայակ
Կիզիլ-Մայակ (Кызыл-Маяк, Ҡыҙыл Маяк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 36 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կուստովցի (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
Կուստովցի (Кустівці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուստովցի գյուղում բնակվում էր 429 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 153,21 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կույագան (գետ)
Կույագան (Куяган), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեսչանայա գետի ձախ ափով՝ 164 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Սվիբի
Սվիբի (Sviby), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Վոռմսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Վոռմսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կույագան (գետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Նովոնիկոլաևկա (Միլլերովսկի շրջան)
Նովոնիկոլաևկա (Новониколаевка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Օլխովո-Ռոգսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:1907 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(1794) Ֆինսեն
(1794) Ֆինսեն (Finsen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1970 թվականի ապրիլի 7-ին Յակոբ Բրյուերի կողմից Հարթբիսպուրտում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,135643 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6634 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6079 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2028,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177506 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,59° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1970 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յակոբ Բրյուերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տրի Կոպցի (գյուղ, Կորոստիշևի շրջան)
Տրի Կոպցի (Три Копці), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տրի Կոպցի գյուղում բնակվում էր 55 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,279 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 197,13 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ադել (գյուղ, Խայբուլինսկի շրջան)
Ադել (Аде́ль, Әҙел), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 215 մարդ։
Ժիու
Անվանուն
Անվանումն ունի սլավոնական ծագում։ Առաջացել է սլավորներեն «սրընթաց է, ուժեղ է, շարժուն է» բառից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինիայի գետեր
Թել Ավիվի նավահանգիստ
Թել Ավիվի նավահանգիստ (եբր.` נמל תל אביב; Namal Tel Aviv. օգտագործվում է նաև Թել Ավիվի հին նավահանգիստ անվանումը), Անդրմանդատային Պաղեստինի նոր հրեական Իշուվի կողմից հիմնադրված առաջին նավահանգիստը։ Նավահանգիստը գտնվում է Թել Ավիվի հյուսիս-արևմուտքում՝ Յարկոն գետի գետաբերանից ոչ հեռու։ Նավահանգիստը հիմնադրվել է 1936 թվականին, իսկ պաշտոնապես բացվել է 1938 թվականին։ Նավահանգիստը գործում էր մինչև 1965 թվականը, որից հետո նրա գործառույթները փոխանցվեցին նոր և ավելի ժամանակակից Աշդոդի նավահանգիստ։ Նախկին նավահանգստի տարածքում տեղակայված է զբոսաշրջային տարածք։
1933 թվականին նավահանգստի մոտ բացվեց Լևանտի ցուցահանդեսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Իսրայելի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Թել Ավիվի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Իսրայելի նավահանգիստներ
Քվեմո Ղուլարի
Քվեմո Ղուլարի (ქვემო ყულარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 320 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 20 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 565 մարդ ։
Ավիլո-Ուսպենկա
Ավիլո-Ուսպենկա (Авило-Успенка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոնիկոլաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Նովորուսսկի (Միլլերովսկի շրջան)
Նովորուսսկի (Новорусский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Վոլոշինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Կիզիլ-Յար (գյուղ, Բուզդյակսկի շրջան)
Կիզիլ-Յար (Кызыл-Яр, Ҡыҙылъяр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Ցուկեմեն
Ցուկեմեն (ճապ. つけ麺, «ընկղմված արիշտա») ճապոնական ուտեստ, ռամենի նման ուտեստ, իրենից ներկայացնում է արիշտա, որն ուտում են առանձին տարայի մեջ լցված ապուրի կամ արգանակի մեջ թաթախելուց հետո: Ցուկեմենը հայտնագործվել է 1961 թվականին Տոկիոյի Կադզուո Յամագիսի ռեստորանի կողմից, որից հետո ուտեստը շատ հայտնի է դարձել Տոկիյում և ամբողջ Ճապոնիայում: ԱՄՆ-ում ցուկեմենը հայտնի է դարձել Լոս Անջելեսում, այդ ժամանակ մնացած երկրներում այն համեմատաբար քիչ ճանաչվեց:
Նկարագրություն
Ցուկեմենը ռամենի նման ճապոնական ուտեստ է և կազմված է արիշտայից և ապուրից կամ արգանակից, որոնք մատուցվում են առանձին: Արիշտան ուտելուց առաջ թաթախում են ապուրի մեջ : Պատրաստման համար կարող են օգտագործվել սոբա, ուդոն և արիշտայի մի քանի այլ տեսակներ: Արիշտան հիմնականում մատուցվում է սառը վիճակում, իսկ ապուրը մատուցվում է տաք վիճակում կծվության և արիշտան ապուրի մեջ թաթախելու համար: Բացի այդ, արիշտան նաև կարող է մատուցվել սենյակային ջերմաստիճանում: Ուտեստի լրացուցիչ բաղադրիչները հիմնականում ավելացվում են կամ արիշտայի վրա, կամ նրա կողքին: Այդպիսի բաղադրիչներից են օրինակ նորի (ճապոնական կարմիր ջրիմուռներ) ջրիմուռները, տյասուն (խոզի միս), մենման (խմորված եղեգ), տամոգոյակի ձվածեղը և խաշած ձուն :