cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զինված հակամարտություն Ուկրաինայի արևելքում
Նախապատմություն
Դոնբասում նոր իշխանությունների հակառակորդներն օգտագործել են մարտավարություն, որը նմանություն ունի Եվրամայդանի ակտիվիստների գործողությունների հետ 2014 թվականի հունվար-փետրվարին, վարչական շենքերի արգելափակումն ու գրավումը, տեղական իշխանության այլընտրանքային մարմինների ստեղծումը, իրավապահ մարմինների հետ դիմակայությունը։ Ուկրաինայի նոր իշխանությունները, իրենց հերթին, հարավ-արևելքում բողոքի ալիք են հայտարարել անջատողականության դրսևորում՝ «Ռուս զինվորականների քողի տակ» և ուկրաինական պետության գոյության սպառնալիք ։
Դիմակայության սրմանը նպաստել Է Ղրիմի միացումը Ռուսաստանի Դաշնությանը։ Մի կողմից, արմատական ռուսամետ ուժերը երկրի մի շարք շրջաններում (այդ թվում՝ Դոնբասում), ոգևորվելով Ղրիմի իրադարձությունների ելքով, ձգտում էին կրկնել «Ղրիմի սցենարը» իրենց տարածաշրջաններում և ուկրաինական նոր իշխանության «պարզ մերժումից» անցել են ակտիվ դիմադրության և տեղի կողմնակիցների տապալման, մյուս կողմից՝ նոր ուկրաինական իշխանությունը, մտադրվելով թույլ չտալ «Ղրիմի սցենարի» կրկնությունը, ուժային գործողությունների կուրս է վերցրել երկրի արևելքում վարչական շենքեր գրավող կազմավորումների դեմ ։
Ուկրաինական իշխանությունների դիրքորոշում
Ուկրաինայի ղեկավարության պաշտոնական դիրքորոշման համաձայն՝ անջատողականությունն Ուկրաինայում նպատակաուղղված բորբոքվեց Ռուսաստանի կողմից, իսկ դաշնայնացման շատ արմատական «կողմնակիցներ» եկվոր ռուսաստանցիներ էին, որոնք Ուկրաինայի տարածքում զբաղվում էին դիվերսիոն գործունեությամբ.
2014 թվականի ապրիլի 7-ին Դոնեցկի և Խարկովի Ժողովրդական Հանրապետությունների ռուսամետ ակտիվիստների հռչակումից և Ղրիմի օրինակով հանրաքվե անցկացնելու մտադրության մասին հայտարարելուց հետո Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Տուրչինովն իր հեռուստատեսային ուղերձում հայտարարել է, որ Լուգանսկում, Դոնեցկում և Խարկովում վարչական հաստատություններ գրաված մարդկանց նկատմամբ երկրի իշխանությունները «հակաահաբեկչական միջոցառումներ» կանցկացնեն ։
Ապրիլի 8-ին Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարությունը հատուկ գործողություն է իրականացրել Խարկովում, որի արդյունքում Ուկրաինայի իշխանություններին հաջողվել է վերականգնել վերահսկողությունը Խարկովի մարզում տիրող իրավիճակի նկատմամբ ։ Ուժային ստորաբաժանումները գրավել են մարզպետարանի շենքը՝ այնտեղ ձերբակալելով մի քանի տասնյակ ակտիվիստների ։
Ապրիլի 13-ին Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհուրդը հայտարարել է Ուկրաինայի արևելքում հակաահաբեկչական գործողություն սկսելու որոշման մասին՝ Զինված ուժերի ներգրավմամբ։ Ուկրաինայի ժողովրդին ուղղված իր տեսաուղերձում նախագահի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Տուրչինովը հայտարարել է ․ Մենք ամեն ինչ արել ենք մարդկային զոհերից խուսափելու համար։ Բայց մենք պատրաստ ենք հակահարված տալ զենքով ներխուժման, ապակայունացման և ահաբեկչական գործողությունների բոլոր փորձերին։ ԱԱՊԽ-ն որոշում է կայացրել լայնածավալ հակաահաբեկչական գործողություն սկսել Ուկրաինայի Զինված ուժերի ներգրավմամբ։ Մենք Ռուսաստանին թույլ չենք տա կրկնել Ղրիմի սցենարը Ուկրաինայի արևելյան շրջանում։ Միևնույն ժամանակ նա նշել է, որ նրանք, ովքեր մինչև ապրիլի 14-ի առավոտ վայր կդնեն զենքը և կլքեն գրավված տարածքները, չեն պատժվի ։ Հաջորդ օրը՝ ապրիլի 14-ին, Ալեքսանդր Տուրչինովն իր հրամանագրով գործողության մեջ է դրել հակաահաբեկչական գործողություն անցկացնելու ԱԱՊԽ որոշումը ։ Տուրչինովն անձամբ գլխավորել է հատուկ գործողության անցկացման շտաբը, ԱԱՊԽ որոշման կատարման վերահսկողությունը դրվել է ԱԱՊԽ քարտուղար Անդրեյ Պարուբիայի վրա, իսկ անմիջական իրականացումը՝ ՈՒԱԾ-ի ղեկավարի առաջին տեղակալ Վասիլի Կրուտովի վրա ։
Ապրիլի 15-ին Պարուբին հայտնել է, որ «Մայդանի ինքնապաշտպանության կամավորներից ձևավորված Ազգային գվարդիայի առաջին գումարտակը մեկնել է առաջնագիծ» ։
Մայիսի 17-ին Ուկրաինայի Գլխավոր դատախազությունը ինքնահռչակ հանրապետությունները ահաբեկչական կազմակերպություններ է հայտարարել ։
2018 թվականի ապրիլի 30-ին Պետրո Պորոշենկոն հայտարարել է Դոնբասում հակաահաբեկչական գործողության ավարտի և տարածաշրջանում միավորված ուժերի գործողության մեկնարկի մասին. «Մենք այժմ ռազմական գործողություն ենք սկսում Ուկրաինայի Զինված ուժերի ղեկավարության ներքո՝ տարածքային ամբողջականության պաշտպանությունն ապահովելու համար» ։
2018 թվականի նոյեմբերի 26-ին Պորոշենկոն հրամանագիր է ստորագրել Ուկրաինայի մի շարք շրջաններում (այդ թվում՝ Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերում) ռազմական դրություն մտցնելու մասին՝ 30 օր ժամկետով ։
ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի դիրքորոշում
Ինքնահռչակ ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի ղեկավարների հայտարարությունների համաձայն՝ իրենց պետությունները բախվել են Ուկրաինայի ուղղակի զինված ագրեսիայի հետ, որը նպատակամղված է նրանց ինքնիշխանությունը ճնշելուն և արևմտյան երկրների կողմից ֆինանսավորվող։ Ավելին, ԴԺՀ-ն չի ճանաչել նոր իշխանությունն Ուկրաինայում և հրաժարվել է նրա հետ որևէ երկխոսություն վարել ։
Կառավարական զորքերի խմբավորում
Մարտական գործողություններում ներգրավված զորախումբը ներառում է պաշտպանության նախարարության (զինված ուժերի և տարածքային պաշտպանության), ներքին գործերի նախարարության (ներառյալ ազգային գվարդիայի), պետական սահմանապահ ծառայության, Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության և պետական պահպանության վարչության կազմավորումները։
2014 թվականի ապրիլի 14-ին Ուկրաինայի ՆԳՆ օպերատիվ շտաբը հայտարարել էր հասարակական կարգի պահպանության հատուկ ստորաբաժանումների կորպուսի ստեղծման մասին «դրսից հրահրված անջատողական ահաբեկչական հարձակումների, երկրի սահմաններից դուրս ֆինանսավորվող ավազակային կազմավորումների ստեղծման, ներքին կարգուկանոնի և օրինականության սպառնալիքի պայմաններում»։ Արսեն Ավակովը հայտարարել Է, որ ՆԳՆ-ն պատրաստ է նոր հատուկ ստորաբաժանումների կազմում ներգրավել ավելի քան 12 հազար մարդու և տրամադրել կադրային սպաների սպառազինություն, հանդերձանք և ղեկավարություն ։
Մարտական գործողությունների գոտուն հարող Դոնեցկի, Լուգանսկի, Զապորոժսկի, Դնեպրոպետրովսկի և Խարկովի մարզերի շրջանների վերահսկողության նպատակով այնտեղ են մտցվել Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության տարածքային պաշտպանության գումարտակներ, Ազգային գվարդիայի ստորաբաժանումներ, Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության և ՆԳՆ հատուկ ստորաբաժանումներ, ինչպես նաև միլիցիայի հատուկ նշանակության պարեկային ծառայության գումարտակներ՝ ընդհանուր թվով մինչև 7-8 հազար զինծառայողներ և ոստիկանության աշխատակիցներ ։
Ուկրաինայի վարչապետ Արսենի Յացենյուկի հայտարարության համաձայն՝ 2014 թվականի օգոստոսի դրությամբ խմբավորումը հասել է 50 հազար մարդու ։ Ընդ որում, Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովի հրապարակած տեղեկատվության համաձայն՝ նրանցից 10 հազարը ազգային գվարդիայի ուժերի և ՆԳՆ-ի համահավաք խմբավորումն է եղել ։
Կամավորական կազմավորումներ, որոնք ենթակա չեն պետությանը
Որոշ նման կամավորական ստորաբաժանումներ (օրինակ, այսպես կոչված «ՕՈՒՆ» գումարտակը ) ժամանակի ընթացքում ամբողջությամբ կամ (ինչպես նշված գումարտակը) մասնակիորեն անցել են Ուկրաինայի պետական զինվորական ծառայության և ընդգրկվել են նրա ուժային կառույցներում։
Օտարերկրյա քաղաքացիների և կազմակերպությունների մասնակցությունը
2014 թվականի օգոստոսի 6-ին Ուկրաինայի Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի մամուլի սպա, փոխգնդապետ Ալեքսեյ Դմիտրաշկովսկին հաստատել է, որ Ուկրաինայի կողմում կռվում են Բելառուսից, Վրաստանից , Իսրայելից, Իտալիայից , Իսպանիայից , Ռուսաստանից և Շվեդիայից  եկածները։
2014 թվականի հունիսի կեսերին «Դոնբաս» գումարտակի հրամանատար Սեմյոն Սեմենչենկոն դիմել էր Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոյին՝ օտարերկրյա կամավորներին Ուկրաինայի քաղաքացիություն տրամադրելու խնդրանքով։ «Վրաստանի, Բելառուսի, Ռուսաստանի և Իսպանիայի բոլոր քաղաքացիները, որոնք երկար ժամանակ բնակվում են Ուկրաինայի տարածքում, կամավորներ են, փորձ ունեն և անկեղծ ձգտում են պաշտպանել Ուկրաինան արտաքին ագրեսիայից» ։
2015 թվականի հունվարի 31-ին Ուկրաինայի պաշտպանության նախարար, գեներալ-գնդապետ (այժմ՝ Ուկրաինայի բանակի գեներալ) Ստեփան Պոլտորակը հաստատել է, որ Ուկրաինայի Զինված ուժերի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցում են օտարերկրյա քաղաքացիներ ։
Ուկրաինայի արևելքում մարտերին մասնակցում են նաև օտարերկրացիներից ձևավորված կամավոր ոչ պետական ստորաբաժանումները, այդ թվում՝ Ջոհար Դուդաևի անվան գումարտակը, որը բաղկացած է առավելապես չեչեններից, որոնք Ռուսաստանից արտագաղթել են չեչենական հակամարտությունից հետո , Շեյխ Մանսուրի անվան գումարտակը (հրամանատար Մուսլիմ Չեբերլոևսկի ), «Պոգոնյա» կամավորական ջոկատը, որը ձևավորվել է 2014 թվականի հունիսին՝ Բելառուսի քաղաքացիներից Ուկրաինական կամավորական գումարտակների համար մարտիկներ պատրաստելու նպատակով  , «Բելառուս» տակտիկական խումբը, որը ստեղծվել է 2015 թվականի հունիսին  ։
ԵԱՀԿ ԱԳՆԽ-ի 2016 թվականի սեպտեմբեր ամսվա հաշվետվություններից մեկում հաղորդվում էր, որ սեպտեմբերի 20-ին ԵԱՀԿ առաքելության դիտորդները Տրոիցկոյե գյուղում՝ շփման գծից 3 կմ հեռավորության վրա, տեսել են ԶՈՒ երկու զինվորի՝ «Վրացական լեգիոն» տարբերանշանների իրենց համազգեստով։ Դիտորդների տվյալներով՝ զինվորները շփվել են վրացերենով։ Տեղի բնակիչները դիտորդներին պատմել են, որ իրենց գյուղի որոշ տներում բնակվում են վրացական ծագում ունեցող զինվորներ ։ 2018 թվականի հունվարի 6-ին «Վրացական լեգիոնի» անունից Ֆեյսբուքում հայտարարություն էր տարածվել այն մասին, որ «Վրացական լեգիոնը» ամբողջ կազմով լքել Է Ուկրաինայի զինված ուժերի 54-րդ «մեխանիզացված բրիգադը»՝ հրամանատար Մայստրենկո Ալեքսեյի և նրա շրջապատի ոչ կոմպետենտության, ինչպես նաև նրա կողմից հրապարակված Ապօրինի հրամանների պատճառով... «Վրացական լեգիոնը» չի պատրաստվում լռել, և մենք անպայման կբացահայտենք Ուկրաինայի պետական շահերի դեմ գործող մարդկանց» ։ Ի դեպ, 54-րդ առանձին մեքենայացված բրիգադի հրամանատարությունը (որին դասում են «վրացական լեգիոնը») նույն օրը հայտարարել է, որ «Վրացական լեգիոն» անվանումով առանձին ստորաբաժանում նրա կազմում երբեք գոյություն չի ունեցել ։
Միաժամանակ պաշտոնապես հաստատվել է, որ միայն 2016 թվականին «այլ պետությունների տասնյակ քաղաքացիներ կամավոր պայմանագիր են կնքել Ուկրաինայի Զինված ուժերում զինվորական ծառայություն անցնելու վերաբերյալ» ։
2015 թվականի փետրվարին Խորվաթիայի արտաքին գործերի նախարար Վեսնա Պուսիչը հանդես եկավ հայտարարությամբ այն մասին, որ Դոնբասում գործող ուկրաինական ռազմական կազմավորումների կազմում կռվում են նաև Խորվաթիայից կամավորներ ։ Նրանց թիվը չի ճշտվել։
2015 թվականի մարտի 31-ի «Բի-Բի-Սի-ի ռուսական ծառայությունը» եթեր է հեռարձակել ոմն Դմիտրի Սապոժնիկովի հետ հարցազրույցը, որը կոչվում է «ԴԺՀ հատուկ նշանակության ուժերի բաժանմունքի հրամանատար», որը հայտարարել է Դեբալցևոյի համար մարտերում գերեվարված 300 արտասահմանցի զինվորականների, հիմնականում ամերիկացիների և եվրոպացիների մասին, որոնց մեծ մասը, նրա խոսքով, դիպուկահարներ և հրահանգիչներ են եղել ։ Դրանից հետո ինքնահռչակ ԴԺՀ-ի զինված ուժերի 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատարի տեղակալ Էդուարդ Բասուրինը Ուկրաինայի կողմից մարտերին օտարերկրյա զինծառայողների մասնակցության մասին տեղեկատվությունն անվանել է «սադրանք» (ինչպես նաև Դոնբասում մարտերին ռուս զինծառայողների մասնակցության մասին տեղեկատվությունը՝ վերջինը եղել է «խոսում է Մոսկվան» ռադիոկայանին համապատասխան հարցազրույցի գլխավոր բովանդակությունը), ինչպես նաև հայտարարել է, որ ԴԺՀ-ի բանակում ոչ մի հատուկ նշանակության ջոկատ գոյություն չունի (ոչ պաշտոնական տվյալներով այդ ժամանակ ԴԺՀ-ի զինված ուժերի կազմում կային «Վոստոկ» հատուկ նշանակության առանձին բրիգադ և ԴԺՀ-ի պաշտպանության նախարարության գլխավոր շտաբի հետախուզական վարչության հատուկ նշանակության ջոկատի երեք առանձին ջոկատներ)։
Ըստ «լեհական ռադիոյի», երեք օտարերկրացի կամավորներ Ուկրաինայի Պատվավոր քաղաքացիություն են ստացել հակաահաբեկչական գործողության ժամանակ իրենց հերոսության համար։ Հաղորդվում է, որ նրանք Բելառուսի, Իսրայելի և Ռուսաստանի քաղաքացիներ են (յուրաքանչյուր պետությունից մեկական) ։ Սակայն հարկ է նշել, որ Ուկրաինայի «Ուկրաինայի քաղաքացիության մասին» օրենքով «Ուկրաինայի Պատվավոր քաղաքացի» կարգավիճակ նախատեսված չէ. «պատվավոր քաղաքացի» կարգավիճակ շնորհվում Է Ուկրաինայում միայն վարչատարածքային կազմավորումների և բնակավայրերի կողմից։
Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն և ԶԼՄ-ները բազմիցս հայտարարել են Ուկրաինայի արևելքում ռազմական գործողություններին Greystone Limited-ի ամերիկացի վարձկանների մասնակցության մասին ։ Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն չի հաստատել այդ տեղեկությունը՝ նշելով, որ հակաահաբեկչական գործողությունն իրականացվում է բացառապես Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության, Ուկրաինայի Զինված ուժերի և Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարության ենթակաների՝ Ազգային գվարդիայի և Ազգային ոստիկանության ուժերով, ինչպես նաև հայտարարելով, որ դրան չեն մասնակցում օտարերկրացիներ և քաղաքացիական կազմակերպություններ, ինչպիսիք են «Աջ սեկտորը» ։
Մայիսի 11-ին գերմանական Bild am Sonntag թերթը, հղում անելով հետախուզական շրջանակների աղբյուրներին, հաղորդել էր Ուկրաինայի հարավ-արևելքում դիմակայության ժամանակ ամերիկյան Academi (նախկին Blackwater, որի կազմի մեջ մտնում է Greystone Limited) ամերիկյան Չակի շուրջ 400 զինվորների գործարկման մասին ։ Թերթը նշել է, որ 2014 թվականի ապրիլի 29-ին Գերմանիայի Դաշնային հետախուզական ծառայությունն այդ մասին տեղեկացրել է Գերմանիայի կառավարությանը։ Մի շարք լրատվական գործակալություններ (այդ թվում BBC-ի ռուսական ծառայությունը ) կասկած են հայտնել Bild am Sonntag-ի տեղեկությունների արժանահավատության վերաբերյալ։ Academy-ի ներկայացուցիչները հերքում են ինչպես ընկերության մասնակցությունը Ուկրաինայի հարավ-արևելքում տեղի ունեցող իրադարձություններին, այնպես էլ նրա շարունակականությունը Blackwater-ի նկատմամբ ։
Ինքնահռչակ ԴԺՀ-ի պաշտպանության նախարար Իգոր Ստրելկովը հայտարարել է, որ Դուբրովկայի մարտից հետո իբր հայտնաբերվել են ոչ անհայտ ռասայի վարձկանների մարմինները ։ Սակայն դրա ապացույցները նա չի բերել։
Սարքավորումների մատակարարում
2014 թվականի սեպտեմբերին Լիտվայից և Լատվիայից բարեգործական կազմակերպությունների կամավորները 5 տոննա մարդասիրական օգնություն են տրամադրել Ժիտոմիրի մարզի զինծառայողներին։ Զինվորականներին բերել են տաք հագուստ, կոշիկ, զինամթերք և բժշկական պատրաստուկներ ։
2015 թվականի փետրվարի 16-ին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Սթոլթենբերգը «Կոմերսանտ» թերթին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ «Ուկրաինային զինելու որոշումը, թե ոչ, ընդունում են ՆԱՏՕ-ի անդամ առանձին պետություններ», և որ «դա ՆԱՏՕ-ի՝ որպես կազմակերպության գործողություն չի լինի» ։
Լիտվան 2017 թվականի նոյեմբերին ծրագրել է Ուկրաինային 2 մլն եվրո գումարի խորհրդային նմուշի զենքի անհատույց փոխանցում ։
2017 թվականի դեկտեմբերի վերջին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը հաստատել է Ուկրաինային մահաբեր զենքի մատակարարումներ սկսելու ամերիկյան վարչակազմի մտադրությունը։ Նախագահ Թրամփն այդպիսով, ի տարբերություն իր նախորդի, զիջել Է Կոնգրեսի ճնշմանը, որը 2014 թվականից հանդես է եկել Ուկրաինային «մահացու ռազմական օգնություն» ցուցաբերելու օգտին։ Ընդ որում, մատակարարվող զենքը «զուտ պաշտպանական» անվանելով՝ ԱՄՆ-ում այդ քայլը չեն համարում Մինսկի պայմանավորվածությունների խախտում։ 2018 ֆինանսական տարվա ԱՄՆ-ի պաշտպանական բյուջեում նախատեսվում է ուկրաինային 350 միլիոն դոլարի ռազմական օգնություն տրամադրել։ Մահաբեր զենքը, որը Ուկրաինան կսկսի ստանալ 2018 թվականին, կներառի Barrett M107A1 խոշոր տրամաչափի դիպուկահար հրացաններ, դրանց զինամթերքի և դրանց պահեստամասերի, ինչպես նաև Javelin ժամանակակից հրթիռի (210 հակատանկային հրթիռներ և 35 կայանք՝ 47 մլն դոլար արժողությամբ)։
Ապստամբների զինված կազմավորումներ
2014 թվականի գարնանը ապստամբների զինված ուժերը հաշվվում էին ոչ ավելի, քան 2 հազար մարդ՝ հրաձգային զենքով, իսկ 2015 թվականի ապրիլի սկզբին՝ արդեն 35-40 հազար մարդ, որոնք զգալի քանակությամբ ծանր սպառազինություն ունեն՝ մոտավորապես 500 տանկ, մոտավորապես 700 զրահամեքենա և զրահամեքենա և մոտավորապես 800 միավոր հարվածային և ռեակտիվ հրետանի ։ Ապստամբների զինված կազմավորումներից կարելի է առանձնացնել զինված խմբեր, որոնք հայտարարում են իրենց ենթակայությունը Դոնեցկի և Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետություններին, «Վոստոկ» գումարտակը, Բեզլերի խումբը, ինչպես նաև մի շարք ավելի փոքր խմբավորումներ ։ Ապստամբներին աջակցում են Ռուսաստանից ժամանած մարտիկները, այդ թվում՝ կազակները և Հյուսիսային Կովկասից եկածները ։
2016 թվականի փետրվարի 29-ին Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն պաշտոնական հայտարարություն է արել Մինսկի պայմանավորվածությունների կատարման մասին։ Դրանում գնահատականներ են տրվել Ուկրաինայի իշխանություններին դիմակայող զինված կազմավորումների թվաքանակի վերաբերյալ։ ԱԳՆ-ի կարծիքով՝ Դոնբասում գործում է քառասնահազարանոց բանակ, որի սպառազինության մեջ կան շուրջ 470 տանկ, 870 զրահամեքենա, 450 հրետանային համակարգեր (այդ թվում՝ ինքնագնաց հրետանի և 82 և 120 միլիմետրի տրամաչափով ականանետեր) և 190 ՌԶՈ (այդ թվում՝ ԲՄ-21 «Գրադ», «Տորնադո» և ՏՈՍ-1 «Բուրատինո»), ինչպես նաև կոդավորված կապի և դիտարկման միջոցներ («Մասուրնիկ-Աէրո» էլեկտրոնային ռազմական համալիրներ, «Լեեր-2», «Կրասուխա-4»), զենիթահրթիռային համալիրներ («Բուկ», «Ստրելա», «Պանցիր»), Կասետային գլխամասով ռեակտիվ արկեր (9մ55կ), հակահետևակային ականներ (ՓՄՆ-2, Մոն-50) ։
2017 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Անդրեյ Լիսենկոն հայտարարել է, որ Դոնբասում Ուկրաինային դիմակայում է շուրջ 31 հազար մարդ, այդ թվում՝ 2900 ռուս կադրային զինծառայողներ։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ուկրաինայի գլխավոր զինդատախազ Անատոլի Մատիոսը հայտնել էր, որ Դոնբասում ապստամբների կողմից գործում են ՌԴ 11 հազար քաղաքացիներ, որոնց թվում են երեք հազար կադրային զինվորականներ։ Նրա խոսքով՝ ապստամբների և ռուս զինվորականների զինանոցում առկա է 650 տանկ (այդ թվում՝ ՌԴ ԶՈՒ-ի գրեթե 200 մեքենա), 1310 մարտական զրահապատ մեքենա (այդ թվում՝ ՌԴ ԶՈՒ-ի գրեթե 400 մեքենա), տարբեր տրամաչափի հրետանու գրեթե 500 կոճղեր (այդ թվում՝ ՌԴ ԶՈՒ-ի 140 միավոր հրետանի), համազարկային կրակի գրեթե 260 ռեակտիվ համակարգեր, մինչև 100 միավոր զենիթահրթիռային համալիրներ՝ ընդգծելով, որ այդ ամենը ռուսական զենք է ։
Օտարերկրյա կազմակերպությունների և քաղաքացիների մասնակցություն
Որոշ խմբերի օտարերկրացիների ձևավորվել են առանձին ստորաբաժանումներ. այսպես, Սերբիայի քաղաքացիները, աջ և ազգայնական հայացքների կողմնակիցները, միավորված են Յովան Շևիչի անվան առանձին ջոկատում, որը գլխավորում է Բրատիսլավ Ժիվկովիչը, իսկ օսերը՝ Հյուսիսային Օսիայից (Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտ) և մասամբ ճանաչված Հարավային Օսիայի անկախ Հանրապետությունը՝ «Հարավ» ջոկատում՝ «Վոստոկ» բրիգադի կազմում ։
2014 թվականին հաղորդվել էր, որ 20 մարդ, որոնք ընդգրկվել են նախկին ԽՍՀՄ-ից սերված զինծառայողների «Ալիա» գումարտակ իսրայելական ռազմականացված հասարակական կազմակերպությունում, կազմել են Իսրայելի կամավորների առաջին խումբը, որոնք հանդես են եկել Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունների կողմում։ Խոստացվել է, որ դրանք կլինեն առնվազն 200 մարդ ։ Սակայն Ուկրաինայում Իսրայելի դեսպանը հերքել է հակամարտությանը «Ալիա» գումարտակի մասնակցության մասին տեղեկատվությունը ։ Այս կազմակերպության մի քանի կամավորներ ևս հանդես են եկել այդ տեղեկատվության հերքմամբ ։
2017 թվականի հոկտեմբերին Ուկրաինայի Անվտանգության Ծառայության կողմից հրապարակվել են Սերբիայի երեք քաղաքացիների և Բոսնիա և Հերցեգովինայի երեք քաղաքացիների անձնական տվյալները ։
Ուկրաինայի արևելքում ապստամբների կողմից հակամարտությանը մասնակցել են Ռուսաստանի քաղաքացիներ, որոնցից մի քանիսը եղել են ղեկավարների թվում, օրինակ, ԴԺՀ-ում՝ Իգոր Ստրելկովը, Ալեքսանդր Բորոդայը և Վլադիմիր Անտյուֆեևը, իսկ ԼԺՀ-ում՝ Եգոր Ռուսկիյ։
Ռուսական մի շարք կազմակերպությունների, ինչպիսիք են Եվրասիական միություն երիտասարդական կուսակցությունը, «Այլ Ռուսաստան» և Ռուսական ազգային միասնություն, զբաղվում են մարդկանց հավաքագրելով կամավորների ուղարկելու համար մարտական գործողությունների գոտի Ուկրաինայի արևելքում, «ժամանակի Էությունը» շարժումը ստեղծում է սեփական ստորաբաժանումները հակամարտության գոտում    ։
Ապստամբների կողմից մարտական գործողություններին մասնակցում են ոչ իրատեսական դոնսկյան կազակները, որոնք միավորված են Կազակույտում Վսեվելիկոյի զորքի Ազգային գվարդիայում, որը կազմակերպել է «Վսեվելիկոյե Դոնսկոյե զորք» հասարակական միավորումների միջազգային միությունը և նրա ատաման Նիկոլայ Կոզիցինի գլխավորությամբ ։
ԶԼՄ-ները բազմիցս հայտնել են հակամարտությանը ինգուշ, օսական , չեչեն մարտիկների մասնակցության մասին ։ Ռուսաստանի ուժային կառույցների վետերան չեչեններից ձևավորվել է «Մահ» գումարտակը , որն ունի մոտ 300 մարտիկ ։ Գումարտակը մտնում է «Օպլոտ» գումարտակի կազմի մեջ, զբաղվում է հետախուզությամբ և անմիջականորեն ենթարկվում է Ալեքսանդր Զախարչենկոյին ։
Մայիսի 29-ին Դոնեցկից Դոնի Ռոստով է ուղարկվել լրագրողների ուղեկցությամբ բեռնատար՝ Դոնեցկի օդանավակայանում մարտի ժամանակ զոհված Ռուսաստանի քաղաքացի կամավորների 33 մարմիններով ։
Օգոստոսի 15-ին Ալեքսանդր Զախարչենկոն հաղորդել էր Նովոռոսիայի բանակ «ամենապատասխանատու պահին» 30 տանկ և 120 զրահամեքենա, ինչպես նաև 1200 միավոր անձնակազմ մտցնելու մասին, որոնք, նրա խոսքով, 4 ամսվա ընթացքում նախապատրաստվել են Ռուսաստանի տարածքում  ։ Օգոստոսի 17-ին Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը «խոսում է Մոսկվան» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ Ուկրաինա ոչ մի տեխնիկա չի մատակարարվում․ «մենք բազմիցս ասել ենք, որ ոչ մի տեխնիկա այնտեղ չի մատակարարվում» ։ Իր հերթին, օգոստոսի 18-ին Զախարչենկոն հայտարարել է, որ ԴԺՀ-ն տեխնիկա չի ստանում Ռուսաստանից, Քանի որ այն Ուկրաինական բանակից դուրս է եկել Ստեպանովկա և Դմիտրովկա գյուղերի շրջաններից, ինչպես նաև հավելել է, որ տեխնիկան «5-րդ օրն է դուրս բերում և չեն կարողանում դուրս բերել» ։ Իգոր Ստրելկովի «Զավտրա» թերթին տված հարցազրույցում նա հայտարարել է, որ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության օգոստոսյան հարձակման ժամանակ վճռորոշ դեր են խաղացել ռուս «արձակուրդայինները»  ։
Օգոստոսի 28-ին ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վիտալի Չուրկինը հայտարարել է, որ «բոլորին հայտնի է, որ Ուկրաինայի արևելքում ռուս կամավորներ կան։ Դա ոչ ոք չի թաքցնում» ։
Սեպտեմբերի 4-ին ռուսական Առաջին ալիքը ցուցադրել է Կոստոմայում «զինվորական պատիվներով» 28-ամյա դեսանտային Անատոլի Տրավկինի հուղարկավորության մասին սյուժեն։ Նրանց տվյալներով՝ դրանից մոտ մեկ ամիս առաջ նա արձակուրդ է վերցրել և մեկնել Դոնբաս՝ չտեղեկացնելով ոչ կնոջը, ոչ էլ զորամասի ղեկավարությանը ։ «Քաղաքացի։ Բանակ։ Իրավունք», պայմանագիրն ուղղակիորեն արգելում է զինծառայողներին մասնակցել մարտական գործողություններին արձակուրդի ժամանակ։ Դրանով իսկ դեսանտավորը, մեկնելով Դոնբաս, այդ դեպքում պետք է Խաբեր հրամանատարությանը և չէր կարող հույսը դնել սոցիալական երաշխիքների և վճարումների վրա՝ վիրավորվելու կամ զոհվելու դեպքում, ինչպես նաև հետմահու զինվորական պատվի տրամադրման վրա ։
Հոկտեմբերի 9-ին ՄԱԿ-ի զեկույցում հայտարարվել է, որ օգոստոսի 24-ի և սեպտեմբերի 5-ի միջև, երբ ուժեղացել են մարտերը, ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի զինված կազմավորումներն ուժեղացել են արտասահմանյան մարտիկների մեծ թվով, այդ թվում՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիների ։
Ռուսաստանի դերը հակամարտության մեջ
Ուկրաինան, ԱՄՆ-ն և մի շարք այլ պետություններ, ինչպես նաև ՆԱՏՕ-ն, Եվրոպայի Խորհուրդը , ԵԱՀԿ ԽՎ-ն և Եվրամիությունը Ռուսաստանի Դաշնությանը մեղադրում են Դոնբասի զինված հակամարտությանը միջամտելու մեջ, մասնավորապես, ապստամբների կողմից մարտական գործողություններում կանոնավոր զորքերի օգտագործման, զենքի մատակարարման և ֆինանսական աջակցության մեջ։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը հետևողականորեն մերժում է այդ մեղադրանքները , հայտարարելով, որ Ռուսաստանը հակամարտության կողմ չէ։
2014 թվականի ապրիլին Ռուսաստանին մեղադրում էին Ուկրաինայի հետ սահմանի մոտ զորքերի կենտրոնացման և Ուկրաինայի հարավ-արևելքում հակակառավարական ցույցերին մասնակցության մեջ։ Անվտանգության խորհրդում Ուկրաինայի իրադրության քննարկման ընթացքում Անվտանգության խորհրդի շատ անդամներ պաշտպանել են այն վարկածը, որ Ռուսաստանը փորձում է ևս մեկ անգամ խաղարկել «Ղրիմի սցենարը»։ ԱՄՆ պետդեպարտամենտը ՄԱԿ-ում քննարկումից անմիջապես առաջ ծավալուն հայտարարություն է տարածել «ռուսական հորինվածքներ, մաս երկրորդ. ևս 10 ստահոդ հայտարարություն Ուկրաինայի մասին», որում ասվում էր, որ Ուկրաինայի արևելքում տեղի ունեցող իրադարձությունները ծրագրվել են ռուսական իշխանությունների կողմից։  Պետդեպարտամենտի պնդմամբ՝ «ցուցարարների» զգալի մասը «կամավորներ» էին, որոնք ժամանել էին Ռուսաստանից, իսկ որոշ ցուցարարներին վճարում էին անկարգություններին մասնակցելու համար ։
Ռուսաստանի պաշտոնական ղեկավարության, մասնավորապես, նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և արտաքին գործերի նախարարության դիրքորոշումը կայանում է նրանում, որ Դոնբասում ուկրաինական ղեկավարությունը իր իսկ ժողովրդի դեմ ռազմական պատժիչ գործողություն է իրականացնում ։ Բացի այդ, Վլադիմիր Պուտինը հետևողականորեն հերքում է Դոնբասում ռուսական բանակի, Ռուսաստանի Դաշնության կանոնավոր զորքերի ներկայությունը , սակայն վերապահումներով, որ Դոնբասում «ստեղծվել են որոշակի ռազմական ոստիկանական կազմավորումներ, որոնք ինքնաբավ են և պատրաստ են հետ մղել Դոնբասի դեմ ցանկացած լայնածավալ ռազմական գործողություններ»  ։
2015 թվականի նոյեմբերին հայրենիքի պաշտպանների համառուսաստանյան հակաահաբեկչական ֆորումի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել Մոսկվայում, ԴԺՀ պաշտպանության նախկին նախարար, Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Իգոր Գիրկինը (Ստրելկով) հայտարարել է. «մեզ մոտ ճակատ է մնում Ուկրաինայում, և բոլոր նրանք, ովքեր փորձում են գիծ անցկացնել ժողովրդական հանրապետությունների և Ռուսաստանի միջև, կեղծավորներ են։ Մենք պետք է պայքարենք այդ ուղղությամբ»։ Բնական է, որ Ռուսաստանը այս կամ այն չափով կռվում Է Դոնբասում։ Ամբողջ աշխարհն այդ մասին գիտի, միայն ներքին սպառման համար ենք ժողովրդին փորձում բացատրել, որ ոչ մի պատերազմ չկա, և որ մենք ոչ թե կռվում ենք, այլ կռվում են ինչ-որ ժողովրդական հանրապետություններ, որոնք, իբր, ինքնուրույն են։ «Ժամանակն է, վերջապես, բացահայտորեն առերեսվել, որ Ռուսաստանն այնտեղ պատերազմ է վարում, և որ այդ պատերազմը մեզ պետք է հաղթել» ։
ՆԱՏՕ
2014 թվականի օգոստոսի 22-ին ՆԱՏՕ-ի պաշտոնական ներկայացուցիչը The New York Times-ին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ ռուսական բանակը վերջին մի քանի օրերին Ուկրաինայի հետ սահմանով է ուղարկել հրետանային զորամասեր, որոնք համալրված են սեփական զինծառայողների հաշվարկներով, և դրանք, նրա խոսքով, օգտագործում է ուկրաինացի ուժայինների ստորաբաժանումների գնդակոծման համար ։ Նույն օրը ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենը հայտարարել է, որ տվյալներ ունի ռուս-ուկրաինական սահմանով տանկերի, զրահամեքենաների, հրետանու տեղափոխման մասին, որոնք ստացվում են անմիջապես ապստամբներին, ինչպես նաև որ ՆԱՏՕ-ն տագնապալի տեղեկություններ ունի Ուկրաինայի հետ սահմանին ռուսական զորքերի կուտակումների մասին ։ Օգոստոսի 23-ին Իգոր Կոնաշենկովը հայտնել էր, որ պարոն Ռասմուսենի և նրա մամուլի խոսնակի հայտարարությունները «մեկնաբանելը... ըստ էության իմաստ չունի»։
Օգոստոսի 28-ին Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի միացյալ ուժերի շտաբի ներկայացուցիչը հայտարարել էր, որ «ավելի քան հազար ռուս զինծառայողներ են կռվում Ուկրաինայում» և դա «շատ համեստ գնահատական է» ։ ԵՄ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վլադիմիր Չիժովը BBC-ի եթերում ասել է, որ «ՆԱՏՕ-ն մինչ այժմ չի ներկայացրել գոնե մեկ ապացույց, ինչպես նաև ԱՄՆ-ը, Եվրամիությունը կամ որևէ մեկը», նա նաև կարծիք է հայտնել, որ «ապատեղեկատվության տարածումը ԶԼՄ-ների ուղիներով և Կիևից ուղղակիորեն» համընկնում է ԵՄ-ի մակարդակով կարևոր հանդիպումների հետ։
2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին Ֆիլիպ Բրիդլավը հայտնել էր այն մասին, որ ՆԱՏՕ-ի նախորդ 2 օրերի ընթացքում գրանցել է Ուկրաինայի արևելք մի քանի շարասյունների ժամանում՝ Ռուսաստանից ռազմական տեխնիկայով և զինվորականներով ։ Նրա տվյալներով՝ մինչ այդ Ուկրաինայի հարավ-արևելքի տարածքում գտնվել է 250-300 ռուս զինվորական մասնագետ ։
ԵԱՀԿ
2014 թվականի օգոստոսի 28-ին Ռոստովի մարզում ԵԱՀԿ առաքելության ղեկավար Պոլ Պիկարը, մեկնաբանելով ուկրաինական ԶԼՄ-ների հաղորդումները ռուսական ռազմական տեխնիկայի՝ Ուկրաինա տեղաշարժվելու մասին, հայտնել էր, որ «Գուկովո» և «Դոնեցկ» անցակետերում դիտորդները նման բան չեն տեսել ։ 2015 թվականի փետրվարի 13-ին ԵԱՀԿ-ի գլխավոր քարտուղար Լամբերտո Զանիերը, ելույթ ունենալով Կիևում կայացած խորհրդաժողովում, հայտարարել է. «եթե դուք հարցնեք, թե արդյոք ես տեսել եմ ռուսական ստորաբաժանումների շարժումն ու տեղաբաշխումն այդ տարածքում, ապա ես կասեմ, որ չեմ տեսել։ Բայց եթե դուք հարցնեք, թե արդյոք ես տեսել եմ մարտական գործողությունների մասնակիցներին և այն սպառազինությունը, որը ստացվում է, ըստ ամենայնի, Ռուսաստանից, ես կասեի «այո», ես տեսել եմ»։ Նա նաև հավելել է, որ դիտորդների աշխատանքում կան մի շարք սահմանափակումներ, մասնավորապես, նրանց տեղաշարժի բարդությունը այն տարածքում, որտեղ մարտական գործողություններ են ընթանում  ։
2015 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Լուգանսկի մարզի Կրուգլիկ գյուղի ապստամբների զինափորձարանում «Բուրատինո» համազարկային կրակի ծանր կրակային համակարգը հայտնաբերվել է ԵԱՀԿ դիտորդների կողմից «Մինսկի համաձայնությունների կատարման համալիր միջոցառումների» իրականացման ժամանակ ։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ին «Ռոյթերս» գործակալությունը հայտնել էր, որ Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը չի պատասխանել նրանց գրավոր հարցմանը, թե արդյոք «Բուրատինոն» եղել է ինքնահռչակ ԴԺՀ-ի և ԼԺՀ-ի կազմավորումների կողմից ։ Գործակալությունում նաև նշել են, վկայակոչելով Ջեյնի տեղեկատվական կենտրոնի և Ստոկհոլմի խաղաղության խնդիրների հետազոտման ինստիտուտի տվյալները, որ «...նման համակարգեր արտադրում է միայն Ռուսաստանը, դրանք Ուկրաինա չեն արտահանվել մինչև Դոնբասի հակամարտության սկսվելը» ։
2016 թվականի սեպտեմբերին Զանիերը կրկին հայտարարել էր, որ չի կարող հաստատել Դոնբասում ռուսական զորքերի ներկայությունը  ։ 2016 թվականի նոյեմբերին ԵԱՀԿ ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Հաուգը հայտարարել էր, որ ԵԱՀԿ առաքելությունը Ուկրաինայի արևելքում ռազմական գործողություններին ռուսական զորքերի մասնակցության համոզիչ ապացույցներ չունի  ։
2018 թվականի հոկտեմբերին Ալեքսանդր Հաուգը հայտարարել էր, որ ԵԱՀԿ առաքելության աշխատակիցները արձանագրել են տվյալներ, որոնց համաձայն Ուկրաինայի իշխանությունների կողմից չենթարկվող տարածքում կան սպառազինությունների տարբեր տեսակներ, որոնք ռուսական ծագում ունեն։ Խուգայի խոսքով՝ առաքելությունը խոսել է գերիների հետ, որոնք պահվում են Ուկրաինայի Զինված ուժերի զինծառայողների կողմից։ Այս գերիները պնդում են, որ «նրանք Ռուսաստանի կանոնավոր զորքերի ներկայացուցիչներ են և ռոտացիոն հիմունքներով գտնվում են Ուկրաինայում» ։
ՄԱԿ
2014 թվականի օգոստոսի 28-ին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ներկայացուցիչ Ստեֆան Դյուժարիկը, պատասխանելով Ուկրաինա ռուսական զորքեր մտցնելու մասին հաղորդագրությունների մասին հարցին, հայտարարել է, որ հնարավորություն չունի «հաստատ հաստատել, թե ով է գտնվում սահմանի որ կողմում» ։
ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի վարչության մոնիթորինգային առաքելությունն իր զեկույցներում հայտնել Է Ուկրաինայի արևելքում զինված հակամարտությանը Ռուսաստանից զինծառայողների մասնակցության մասին ։
2016 թվականի նոյեմբերի 20-ին Միջազգային քրեական դատարանը նախնական եզրակացությունների շրջանակներում Դոնբասի հակամարտությունը դասակարգել է որպես միջազգային, ինչպես նաև նշել է 2014 և 2015 թվականներին ռազմական գործողությունների էքսկալացիայի կապը ՌԴ-ի կողմից զորքերի, ֆինանսների և զենքի աջակցությամբ ։
2017 թվականի մարտի 6-ին ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանը սկսել է «Դոնբասում ահաբեկչության ֆինանսավորման» գործով Ուկրաինայի հայցի քննությունը ։
ԱՄՆ
2017 թվականի դեկտեմբերին ելույթ ունենալով Ատլանտյան խորհրդում՝ ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն ուժի մեջ կթողնի հակառուսական պատժամիջոցների գործող ռեժիմը «այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի դադարել ռուսական ներխուժումն Ուկրաինա և մինչև նրա տարածքային ամբողջականությունը վերականգնվի» ։
2019 թվականի փետրվարին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը գործարկել է «Ուկրաինայում Ռուսաստանի ագրեսիայի հակազդումը» (Countering Russia’s Aggression in Ukraine) անվանումով քարոզչական կայքը ։
Ուկրաինա
2014 թվականի հունիսի 7-ին Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն պաշտոնապես բողոքի նոտա է հանձնել Ուկրաինայում Ռուսաստանի գործերի ժամանակավոր հավատարմատարին։ Նոտայում ուշադրություն է դարձվել սահմանապահ ծառայության և Ռուսաստանի այլ իրավասու մարմինների անգործությանը, որոնք չեն խոչընդոտում զինված կազմակերպված կազմավորումների և անձանց անօրինական տեղափոխմանը Ուկրաինայի տարածք ։ Նույն օրը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հրահանգ է տվել Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ ծառայությանը ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները Ուկրաինայի հետ ՌԴ պետական սահմանի պահպանության ռեժիմի ուժեղացման ուղղությամբ՝ ապօրինի անցումները բացառելու նպատակով ։
2015 թվականի ապրիլի 17-ին Ուկրաինայի պաշտպանության նախարար, գեներալ-գնդապետ Ստեփան Պոլտորակը լրագրողներին հայտարարել է. «ռուսական զորքերը Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի տարածքում մնում են նույն կազմում, անցկացնում են ռոտացիա, նախապատրաստություն ահաբեկչական խմբավորումների հետ միասին։ Մենք հետևում ենք նրանց տեղաշարժին, և մենք գիտենք, թե որտեղ են նրանք։ Նրանք պլանավորում են անցկացնել ռոտացիա, այնպես որ, նրանց թիվը մինչ օրս չի աճել ճշգրիտ» ։
2017 թվականի հուլիսին Ուկրաինայի ժամանակավոր օկուպացված տարածքների և ներքին տեղահանված անձանց հարցերով փոխնախարար Գեորգի Տուկան հայտարարել էր, որ Ուկրաինայի իշխանությունները չեն կարող իրավաբանորեն ապացուցել ռուսական զորքերի ներկայությունը Ուկրաինայի արևելքում ։
Ֆրանսիա
2015 թվականի մարտի 25-ին Ֆրանսիայի ռազմական հետախուզության վարչության ղեկավար, գեներալ Քրիստոֆ Գոմարը, ելույթ ունենալով Ֆրանսիայի Ազգային ժողովում պաշտպանության հարցերով հանձնաժողովի նիստում, հայտարարել է, որ վարչության տվյալներով՝ ոչինչ չի հաստատել Ուկրաինա ներխուժման ռուսական պատրաստությունների մասին ՆԱՏՕ-ի հաղորդումները. «ռուսները չեն տեղակայել ոչ հրամանատարական կետեր, ոչ էլ թիկունքային աջակցության ստորաբաժանումներ, այդ թվում դաշտային հոսպիտալներ, որոնք թույլ կտային ռազմական ներխուժում իրականացնել»,- պարզաբանել Է գեներալը՝ պատասխանելով խորհրդարանական հանձնաժողովի հարցերին  ։
2017 թվականի հունիսի 26-ին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոյի հետ Փարիզում կայացած ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել էր, որ Ուկրաինայի արևելքում ագրեսոր է հանդես գալիս ՌԴ-ն, և դա հանրահայտ փաստ է. «ագրեսիան գալիս է Ռուսաստանից, այսինքն ագրեսորը Ուկրաինան չէ։ ագրեսորը չի կարող լինել Ուկրաինայի նախագահը։ Մենք նաև ընդունում ենք, որ Ղրիմի անեքսիան անօրինական է, նշանակում է, որ մենք բոլորս գիտենք, թե ով է սանձազերծել պատերազմը և ով է ստեղծել այդ իրավիճակը, և ինչ իրավիճակում ենք գտնվում» ։
Զինված դիմակայության սկիզբ
2014 թվականի ապրիլի 6-ին Ուկրաինայի հարավ-արևելքում փետրվարի վերջից տեղի ունեցած զանգվածային հակակառավարական ցույցերի ընթացքում նրանց մասնակիցներն անցել են ակտիվ գործողությունների՝ գրավելով մի շարք վարչական շենքեր Խարկովի, Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերում ։
Ապրիլի 7-ին Դոնեցկում հռչակվեց Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետությունը, մայիսի 11-ին նշանակվեց Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության ինքնորոշման հանրաքվեի անցկացումը։ Նույն օրը Խարկովում ցուցարարները անվստահություն են հայտնել մարզխորհրդի պատգամավորներին և ընտրել Խարկովի տարածքային համայնքի «այլընտրանքային պատգամավորներին», որոնք հռչակել են Խարկովի Ժողովրդական Հանրապետության ստեղծումը, որը «այլ պետությունների հետ հարաբերություններ կկառուցի միջազգային իրավունքին համապատասխան» ։
Ապրիլի 7-ի օրվա երկրորդ կեսին Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Տուրչինովը հեռուստաուղերձում հայտարարել է, որ Լուգանսկում, Դոնեցկում և Խարկովում վարչական հաստատություններ զենքով գրաված մարդկանց նկատմամբ երկրի իշխանությունները «հակաահաբեկչական միջոցառումներ» կանցկացնեն։
Ապրիլի 8-ին Ուկրաինայի իշխանությունները գործողություն են իրականացրել Խարկովում՝ վերականգնելով իրավիճակի վերահսկողությունը։ Ուժային ստորաբաժանումները գրավել են մարզպետարանի շենքը՝ այնտեղ ձերբակալելով մի քանի տասնյակ ակտիվիստների  ։
Ապրիլի 11-ի լույս 12-ի գիշերը մի խումբ զինված ակտիվիստներ Իգոր Ստրելկովի գլխավորությամբ անցել են Ուկրաինայի սահմանը ։ Ապրիլի 12-ի առավոտյան Ստրելկովի խումբը ռազմավարական կարևոր կետ է գրավել՝ Սլավյանսկ քաղաքը, որն այդ օրվանից դարձել է Դոնեցկի մարզում ապստամբների և կառավարական զորքերի դիմակայության կենտրոնը։
Ապրիլի 13-ին Ենակիևո, Մակեևկա և Մարիուպոլ քաղաքներում ցուցարարները ապստամբների և տեղի միլիցիայի անգործության աջակցությամբ գրավել են քաղաքային վարչակազմերի շենքերը և բարձրացրել ԴԺՀ-ի դրոշները։ Ապրիլի 14-ին ԴԺՀ-ի ուժերի վերահսկողության տակ են անցել Գորլովկա , Խարտիզ , Ժդանովկա և Կիրովսկոե ։
Մարիուպոլում հակամարտության սկզբից ի վեր հակամարտող ուժերը վերահսկում էին միայն առանձին զորամասեր և վարչական շենքեր, ուստի քաղաքի վերահսկողության կարգավիճակը անորոշ էր մնում մինչև հունիսի 13-ը, երբ «Ազով» գումարտակը ուկրաինացի ուժայինների և զրահատեխնիկայի աջակցությամբ մաքրեց Դոնեցկի ապստամբներից Մարիուպոլի քաղաքային կենտրոնը ։
Ապրիլի 27-ին Լուգանսկում հայտարարվել է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության ստեղծման մասին  ։ Ապրիլի 29-ին Լուգանսկում ցուցարարները վերահսկողության տակ են վերցրել մարզպետարանը, դատախազությունը և ՆԳՆ մարզային վարչությունը ։
Իրենց իրավական կարգավիճակն ամրապնդելու համար ինքնահռչակ հանրապետությունները մայիսի 11-ին հանրաքվեներ են անցկացրել Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերում և, նրանց կազմակերպիչների հայտարարությունների համաձայն, մասնակցել են համապատասխանաբար 75 % և 75 %-ը և «կողմ» քվեարկածների թիվը՝ 89 % և 96 %-ը ։
Դիմակայություն Դոնեցկում և մարտեր Դոնեցկի օդանավակայանի համար
2014 թվականի ամռանը ԴԺՀ-ի կողմնակիցները վերահսկողություն են հաստատել Դոնեցկի նկատմամբ՝ այն մաքրելով Ուկրաինայի ԶՈՒ-ի և ՆԳՆ-ի մնացած ստորաբաժանումներից զինված կազմավորումների օգնությամբ, որոնք ճեղքել են շրջափակված Սլավյանսկից։ Երկարատև և արյունալի բնույթ են կրել մարտերը Դոնեցկի օդանավակայանի համար, որը փաստացի ավերակների կույտ է դարձել, սակայն Ուկրաինայի ԶՈՒ-ն ծանր զենքից քաղաքի գնդակոծման համար օգտագործվել է։ Ուկրաինական կողմի համար օդանավակայանի վերահսկողության պահպանումը խորհրդանշական նշանակություն է ձեռք բերել և դարձել է հզոր քարոզչական գործոն։ ԴԺՀ-ի զինված կազմավորումներին հաջողվել է 2015 թվականի հունվարին օդակայանի տարածքից դուրս բերել Ուկրաինայի ԶՈՒ ստորաբաժանումներին։
Մինսկի առաջին համաձայնագիր
Մի քանի օր անց այն բանից հետո, երբ Պետրո Պորոշենկոն հաղթանակ տարավ նախագահական ընտրություններում, ուկրաինական իշխանությունների հայտարարած հակաահաբեկչական գործողությունը ինքնահռչակ Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունների կողմնակիցների դեմ ձեռք բերեց լայնածավալ ռազմական գործողությունների բնույթ։ Ելույթ ունենալով սեփական երդմնակալության ժամանակ՝ Պորոշենկոն մի կողմից խոստացել է, որ Դոնբաս շուտով խաղաղություն կգա, իսկ մյուս կողմից՝ ընդգծել է. «մենք ավազակների հետ չենք խոսի» ։
Սկզբում ուկրաինացի ուժայիններին ուղեկցում էր հաջողությունը՝ կիրառելով ծանր զրահատեխնիկա, հրետանի և մարտական ավիացիա, կանոնավոր զորքեր, Ազգային գվարդիա և կամավորական գումարտակներ, սկսեցին նեղացնել ապստամբներին՝ փորձելով տարանջատել նրանց պաշտպանության երկու հենասյուները՝ Դոնեցկը և Լուգանսկը, և կտրել նրանց Ռուսաստանի հետ սահմանից ։ Հունիսի 2-ին Լուգանսկի օդային հարձակում է տեղի ունեցել, որի հետևանքով զոհվել է ութ խաղաղ բնակիչ ։
Ամռան սկզբին ուժայինների և ապստամբների միջև մարտեր են ծավալվել ռուս-ուկրաինական սահմանի վերահսկողության համար։ Հունիսի 5-ին ապստամբներին հաջողվել է գրավել ուկրաինական սահմանային անցակետերի մի ամբողջ շարք։ Մինչև հունիսի 13-ը ապստամբները դուրս էին մղվել Մարիուպոլից, և ուկրաինացի ուժայինները «ժողովրդական հանրապետությունները» Ռուսաստանից մեկուսացնելու գործողություն էին ձեռնարկել։
Հուլիսի լույս 5-ի գիշերը ապստամբների ուժերը զրահատեխնիկայի շարասյունով և քաղաքացիական փախստականների ուղեկցությամբ դուրս են եկել շրջափակված Սլավյանսկից և տեղափոխվել հարևան Կրամատորսկ, որտեղից գրեթե անմիջապես ուղևորվել են Հորլովկա և Դոնեցկ ։ Ուկրաինայի զինված ուժերը հուլիսի 5-6-ը կարողացել են զբաղեցնել Սլավյանսկը, Կրամատորսկը, Դրուժկովսկին, Կոնստանտինովկան և Արտեմովսկը ։
Ամռան կեսին ապստամբները մի շարք հաջող հակագրոհներ ձեռնարկեցին, այսպես՝ Սաուր-Մոգիլյայի համար մարտերի և Կանաչապատումի տակ հրթիռային հարձակման արդյունքում Ուկրաինական զորքերն ընկան Հարավային կաթսայի մեջ։
Հուլիսի 17-ին Դոնեցկի մարզի Արևելքում տեղի է ունեցել Malaysia Airlines ավիաընկերության ինքնաթիռի կործանումը, որը Ամստերդամից Կուալա Լումպուր չվերթն Էր իրականացնում։ Օգտվելով ողբերգության հետաքննության հետ կապված շփոթությունից՝ Ուկրաինական զորքերն իրենց վերահսկողության տակ են վերցրել Ռիժնոյե, Ձերժինսկ և Սոլեդար քաղաքները։ Հուլիսի 22-ին ապստամբները նահանջել են Սևերոդոնեցկից, Լիսիչանսկից, Կիրովսկից և կես ժամից, կորցրել են վերահսկողությունը Սաուր-Մոգիլի նկատմամբ։
Օգոստոսի 24-ին Ուկրաինայի անկախության օրը ապստամբները խոշոր հարձակում են ձեռնարկել Դոնբասի հարավում և դուրս եկել Ազովի ծով ։ Օգոստոսի 28-ին նրանք կարողացել են հսկողության տակ վերցնել Նովոազովսկը, ինչպես նաև Նովոազովսկի, Ստարոբեշևսկի, Ամվրոսիևսկի շրջանների մի շարք բնակավայրեր։ Սեպտեմբերի 1-ին ապստամբներն իրենց հսկողության տակ են վերցրել Լուգանսկի օդանավակայանը, որը 3 ամսվա ընթացքում պահել են Ուկրաինայի ԶՈՒ-ն ։
Սեպտեմբերի 5-ին Մինսկում բանակցություններից հետո ստորագրվեց այսպես կոչված «Մինսկի արձանագրությունը», որով հայտարարվում էր հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ քայլերի կատարումը, մասնավորապես՝ երկկողմանի հրադադարը, Դոնբասի առանձին շրջանների ինքնակառավարման հատուկ կարգի մասին օրենքի ընդունումը, ԵԱՀԿ-ի կողմից ռուս-ուկրաինական սահմանի դիտարկումը, պատանդների ազատ արձակումը, համաներումը, ինչպես նաև հումանիտար իրադրության բարելավմանն ու տարածաշրջանի կենսագործունեության վերականգնմանն ուղղված միջոցների ձեռնարկումը ։
Սեպտեմբերի 16-ին Գերագույն Ռադան ձեռք բերված համաձայնության հիման վրա երկու օրենք է ընդունել՝ «Դոնբասի առանձին շրջանների ինքնակառավարման հատուկ կարգի մասին» և «Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզի տարածքում իրադարձությունների մասնակիցների նկատմամբ հետապնդումներ և պատիժ թույլ չտալու մասին»։ Համաներման մասին օրենքի պարզաբանման մեջ նշվել է, որ այն տարածվում է Արևելքում մարտերին մասնակցած (բացառությամբ ծանր հանցագործությունների մեջ կասկածյալների և մեղադրյալների և «Բոինգի» կործանման մեղսակցության) վրա, որոնք օրենքի գործողության մեջ մտնելու սկզբից մեկ ամսվա ընթացքում վայր կդնեն զենքը և ազատ կարձակեն պատանդներին ։ Հատուկ կարգավիճակի մասին օրենքը նախատեսում էր ինքնակառավարման հատուկ կարգ 3 տարով, ռուսաց լեզվի օգտագործմանն աջակցելը, արդյունաբերական օբյեկտների և ենթակառուցվածքների վերականգնումը, նշված շրջաններում ՌԴ-ի հետ անդրսահմանային համագործակցությունը, տեղի բնակիչներից ժողովրդական ոստիկանության ստեղծումը ։
Մինսկի երկրորդ համաձայնագիր
2015 թվականի հունվարի կեսերին վերսկսվել են լայնածավալ մարտական գործողությունները։ Դրան նախորդել է Վոլնովախայի մոտ ավտոբուսի գնդակոծումը։
Հունվարի 22-ին իրականացվել է Դոնեցկի հրետակոծությունը։ ԵԱՀԿ հատուկ մոնիթորինգային առաքելության հետազոտությունների համաձայն՝ գնդակոծությունն իրականացվել է ականանետից կամ հրետանային զենքից՝ հյուսիս-արևմտյան ուղղությունից ։ Նոր ուժով վերսկսվել են մարտերը Դոնեցկի օդանավակայանում, որն ավարտվել է օդանավակայանի տարածքի անցումը ԴԺՀ զինված կազմավորումների վերահսկողությանը։ Ռազմաճակատի գիծը 1,5-2 կմ-ով տեղափոխվել է օդանավակայանի թռիչքուղուց դեպի հյուսիս։
Հունվարի 23-ին ԴԺՀ-ի ղեկավար Ալեքսանդր Զախարչենկոն հայտարարել Է Դոնեցկի մարզի սահմաններին հասնելու մտադրության մասին և միաժամանակ հրաժարվել է զինադադարի և գերիների փոխանակման շուրջ բանակցություններ սկսելու հետագա նախաձեռնություններից ։
Հունվարի 24-ին ԴԺՀ-ի ղեկավարները հայտարարել են Դեբալցևի շրջանում ուկրաինական ուժերին շրջապատելու և Մարիուպոլի վրա հարձակում սկսելու մտադրության մասին։ Նույն օրը Մարիուպոլում գնդակոծվել է «Արևելյան» միկրոշրջանը ։
Առավել ակտիվ մարտական գործողություններ են ծավալվել Դեբալցևայի շրջանում, որտեղ ապստամբները գրավել են մի շարք բնակավայրեր, այդ թվում՝ Ուգլեգորսկը։
Զինված դիմակայության այս փուլն ավարտվել է փետրվարի 12-ին Մինսկի համաձայնագրերի ստորագրմամբ, որոնք հայտնի են որպես «Մինսկ-2», որոնցում հայտարարվում էին փետրվարի 15-ից հրադադար, ծանր սպառազինությունների և հրետանու հետքաշում, ընտրությունների անցկացում՝ ուկրաինական օրենսդրությանը համապատասխան, օտարերկրյա զորքերի և տեխնիկայի դուրսբերում, տարածաշրջանի տնտեսական շրջափակման դադարեցում, բոլոր անօրինական խմբերի զինաթափում, Ուկրաինայի վերահսկողությանը սահմանի փոխանցում ընտրություններից հետո և սահմանադրական բարեփոխում ՝ հաշվի առնելով ինքնակառավարման առանձնահատկությունները Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի առանձին շրջաններում։
Չնայած հայտարարված հրադադարին և պայմանավորվածությունների ստորագրմանը, Դեբալցևի գրոհը շարունակվել է, և փետրվարի 18-ին Դեբալցևոն ամբողջությամբ անցել է ապստամբների հսկողության տակ։