cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արտ Թեյտում
Երաժշտական գործունեություն
Սկզբում Արտ Թեյտումը աշխատել է Տոլիդոյում և Քլիվլենդում, այնուհետև տեղափոխվել է Նյու Յորք և սկսել է նվագել Onyx նվագախմբում մի քանի ամիս։ Նա կատարել է իր առաջին չորս սոլո Brunswick լեյբլի ձայնագրությունները 1933 թվականի մարտին։ Ավելի ուշ Արտը վերադարձել է Օհայո և նվագել է ամերիկյան Միջին Արևմուտքում՝ Տոլիդոյում, Քլիվլենդում, Դետրոյթում, Սենթ Լուիսում և Չիկագոյում։ 1930-ական թվականների կեսերին նա Ֆլեյշմանի ռադիոյով նվագել և վարել է մեկ ժամանոց հաղորդում՝ 1935 թվականին Ռուդի Վալեի մասնակցությամբ։ Թեյտումը նաև նվագել է Չիկագոյի Three Deuces ակումբում և Լոս Անջելեսում նվագել է The Trocadero ակումբում, Paramount ակումբում և Alabam ակումբում։ 1937 թվականին նա վերադարձել է Նյու Յորք, որտեղ հանդես է եկել ակումբներում և նվագել ազգային ռադիոհաղորդումներում։ Հաջորդ տարի Թեյտումը հանդես է եկել Անգլիայի թագուհի Մարիայի առջև, որտեղ նա շրջագայել է, ինչպես նաև երեք ամսվա ընթացքում նվագել է Ciro ակումբում։ 1930-ական թվականների վերջին նա վերադարձել է ԱՄՆ՝ խաղալու և ձայնագրվելու Լոս Անջելեսում և Նյու Յորքում։
1940-ական թվականներ
1941 թվականին Արտ Թեյտումը Decca Records-ի համար ձայնագրել է երկու սեսիա՝ երգիչ Բիգ Ջո Թյորների հետ, որոնցից մեկը ներառել է «Wee Wee Baby Blues»-ը, որը հասել է ազգային ժողովրդականության։ Երկու տարի անց Թեյտումը դարձել Է Esquire Magazine-ի հարցման ամենահայտնի ջազ երաժիշտը։ 1943 թվականին կիթառահար Թայնի Գրայմսի և բաս կիթառահար Սլեմ Ստյուարտի հետ ձևավորել է ջազային եռյակ։ Թեյտումը Ստյուարտի և Գրայմսի հետ աշխատել է գրեթե երկու տարի, բայց մնացել է եռյակում մինչև 1945 թվականը, և վերադարձել է մենակատար աշխատանքի։
Իր կյանքի վերջին երկու տարիները Թեյտումը պարբերաբար նվագել է Դեթրոյթում գտնվող Baker’s Keyboard Lounge-ում, այնտեղ էլ 1956 թվականի ապրիլին տեղի է ունեցել նրա վերջին հրապարակային ելույթը։
Ավելի ուշ տարիներ և մահ
1947-1950 թվականներին Թեյտումի ժողովրդականության որոշակի անկում է տեղի ունեցել։ Ենթադրվել է, որ բիբոպ ոճի տարածման ժողովրդականությունը սկսել է խավարել դասական ջազի աստղերին։ Սակայն հայտնի է, որ Արտն ու հայտնի դաշնակահար բիբոպ Բադ Պաուելը միասին են հանդես եկել Birdland ակումբում։ Դաշնակահար Բիլլի Թեյլորը, որը նույն օրը ելույթ է ունեցել նրանց հետ, պատմել է, որ Փաուելը, վիսկի խմելով, սկսել է պարծենալ, որ կհաղթի Արտին։ Թեյտումը կարող էր անմիջապես մրցակցություն կազմակերպել, սակայն հայտարարել է, որ հիմա նրա հետ չի մրցելու, իսկ առավոտյան, երբ նա սթափվի, Բադը պետք է նվագի աջ ձեռքով, ինքն էլ պետք է նվագի է ձախ ձեռքով։ Հաջորդ օրը Փաուելը վաղ է արթնացել և երկար ժամանակ պարապել է, բայց Թեյտումը բավականին արագ հաղթանակ է տարել։ Այնուամենայնիվ, Թեյտումին հիացնում էին Փաուելի որոշ մենահամերգներ, օրինակ, նրա «Over the Rainbow» տարբերակը, որն ինքն էլ է փայլուն կատարել ։
Արտ Թեյտումը կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է համեմատաբար անխոհեմ, նա աշխատել է շատ, և նույնիսկ նկարահանվել է «Հայտնի Դորսին» ֆիլմում (1947) ֆիլմում նրա հետ հանդես են եկել եղբայրներ Թոմմի և Ջիմի Դորսին (տրոմբոն և կլառնետ), Չարլի Բարնետը (սաքսոֆոն), Ռեյ Բաուդիչը (թմբուկ), Զիգգի Էլմանը (շեփոր), Ջորջ Վան Էպսը (կիթառ) և Ստյուարտ Ֆոսթերը (սաքսոֆոն)։
Թեյտումը մահացել է 1956 թվականի նոյեմբերի 5-ին Լոս Անջելեսի բժշկական կենտրոնում՝ երիկամի քրոնիկ հիվանդության հետևանքով ։ Ի սկզբանե նա թաղվել է Լոս Անջելեսի Անջելուս Ռոուզդեյլ գերեզմանատանը, սակայն 1991 թվականին նրա կնոջ՝ Ջերալդինա Թեյտումի որոշմամբ երաժշտի աճյունը տեղափոխվել է Գլենդելի գերեզմանատուն ։ Չնայած այս ամենին, Լոս Անջելեսի գերեզմանոցում նույնպես թողնվել է գերեզմանաքար, որպեսզի հավերժացնի թաղման առաջին տեղը։
Ջերալդինա Թեյտումը թաղվել է ամուսնու կողքին 2010 թվականի մայիսի 4-ին նրա մահից հետո։
Անձնական կյանք
Արտ Թեյտումը երկու անգամ ամուսնացած է եղել։ Առաջին կինը եղել է Ռուբի Առնոլդը, որի հետ Արտն ամուսնացել է 1935 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Զույգը բաժանվել է 1955 թվականի փետրվարին։ Երաժշտի երկրորդ կինը՝ Ջերալդինա Ուիլյամսոնը, որի հետ Արտն ամուսնացել է 1955 թվականի նոյեմբերին։
Արթուր Թայտումը ունի նաև որդի՝ Օրլանդոն, ով ծնվել է 1933 թվականին։
Ոճ և երաժշտական տեխնիկա
Ջեյմս Քոլիերն իր «Ջազի կայացումը» գրքում գրել է, որ Թեյտումը «արդեն օգտագործել է արպեջոյին և այլ հատվածներ, որոնք արագորեն գլորվել են ստեղնաշարի ներքևում ու վերևում և դառնում էին նրա ոճի բնութագիրը»։ Թեյտումի մոտ հանդիպում էին նաև անկիրթ արտահայտություններ, որոնք անսպասելիորեն կես ճանապարհին ընդհատվում էին միանգամայն այլ հանդիպական կերպարով։ Այդ «կոպիտ» ֆիգուրներն այնքան էլ ֆրագմենտար չէին, որքան Էրլ Հայնսը։ Սովորաբար Թեյտումը թույլ էր տալիս որ նոր կերպարը զարգանա մինչև վերջ։
Թեյտումի դաշնակահարությունը հետևողականորեն զարգացել է սթրայդից դեպի սեփական ոճը, որի համար բնորոշ էին էքսցենտրիկ կերպարները, արպեջոն և անսպասելի անցումները դեպի հեռավոր տոնայնություններ։ Ժամանակի ընթացքում Թեյտումը նվագելիս ավելի ու ավելի հաճախ է հանկարծակի մեղեդային գիծը տեղափոխել մեկ այլ ստեղնի, երբեմն այն միայն մեկ ու կես ստեղնով է տարբերվել նախնականից, երբեմն նա փոխել է տոնայնություն նույնիսկ մեկ տակտում։
Տոնայնության փոփոխությունը Արտի վառ ոճաձևն էր, սակայն նրա հաճախակի կարճ մոդուլյացիաները այլ նպատակի էին ծառայում, նրանք ուժեղացնում էին երաժշտության կոլորիտը։ Բացի այդ, Թեյտումը սիրում էր փոխել ստանդարտ ակորդները, որոնց սովոր էին փողային գործիքների կատարողները, նոր և անսովոր ակորդներով։ Երբեմն նա կատարում էր ակորդերի մի ամբողջ շարք, որոնք լիովին տարբերվում էին կոմպոզիցիայի սկզբնական ներդաշնակ կառուցվածքից, բայց տրամաբանորեն կապված էին միմյանց հետ և որոշակի պահին վերադարձնում էին այն հիմնական մեղեդին։
Ընդհանուր առմամբ, Թեյտումը պարզապես իմպրովիզ չէր անում, որոշակի ներդաշնակ հիմքի վրա, ինչպես ընդունված է ջազային պրակտիկայում։ Նա վերափոխել է մեղեդու ամբողջ ներդաշնակ կառուցվածքը։ Թեյտումի մեղեդին ոչ ստանդարտ ակորդերի հաջորդականությամբ շրջանակելու ունակությունը, առանց մեղեդային գծի խեղաթյուրման, զարմացրել է իր գործընկերներին։
Ներդաշնակության կատարյալ տիրապետումը նրա հնարավորությունների միայն մի մասն էր։ Թեյտումն ուներ ֆանտաստիկ վարպետություն, որը բոլորին ապշեցնում էր։ Նա կարող էր կատարել երկակի տոնով ելևեջներ և բարդ արպեջոներ տեմպերում, որոնք մինչ այդ չեն հանդիպել ջազում, Թեյտումը դա արել է հեշտ, էլեգանտ, առանց չնչին լարվածության։Նրա հայտնի «Tiger Rag» կոմպոզիցիայի գործիքավորումը կատարվել է րոպեում մետրոնի 370 հարվածի տեմպով, և դաշնակահարը գործնականում թույլ չի տվել շեղումներ տվյալ տեմպից ։ 1949 թվականին համերգի ժամանակ նա նվագել է «I Know That You Know» կոմպոզիցիան րոպեում 450 մետրոնի հարվածների ռիթմով, և դա չի եղել Թայտումի համար արագության վարժությամբ, քանի որ ակնհայտ են եղել նրա ոճի բոլոր բնորոշ գծերը։ Պարզապես նա նվագել է այլ ջազային դաշնակահարներից ավելի արագ։
Երգացանկ
Թեյտումի երգացանկը բաղկացած էր հիմնականում Great American Songbook-Tin Pan Alley, Broadway և 1920-1940-ականների այլ հանրահայտ երաժշտություններից։ Նա նվագել է մի քանի դասական դաշնամուրային պիեսների սեփական մշակումները, մասնավորապես, նրան մեծ ճանաչում է բերել Անտոնին Դվորժակի «Հումորեսկի № 7»-ի և Ժյուլ Մասնեի «Էլեգիա»֊ի կատարումը։ Չնայած Արտն իրեն որպես կոմպոզիտոր չի դրսևորել, հայտնի մեղեդիների նրա տարբերակները շատ ինքնատիպ ու մոտ են եղել սեփական ստեղծագործություններին։
Հետևորդներ
Չնայած դաշնամուրային ջազի մեյնստրիմը հետագայում տեղափոխվեց է այլ ուղղությամբ, բայց Թեյտումի վերծանումները մինչ օրս հայտնի են և հաճախ կիրառվում են մինչ օրս։ Այնուամենայնիվ, քիչ երաժիշտներ են մոտեցել Թեյթումի վարպետությանը, այդ թվում՝ Օսկար Փիթերսոնը, Ջոնի Կոստը, Ջոնի Գվարներին, Ադամ Մակովիչը, Լյութեր Ուիլյամսը, Սթիվեն Մեյերը, Քրիստոֆեր Ջորդանը և Անդրե Պրևինը։
Մեծ ռուս կոմպոզիտոր և դաշնակահար Սերգեյ Ռախմանինովը մի անգամ փորձել է նվագել Թեյտումի պիեսներից մեկը, բայց մինչև վերջ չնվագելով՝ հեռացել է դաշնամուրից և ասել, որ Թեյտումը ավելի լավ կնվագի։ Արթուր Թեյտումի մասին հիացմունքով է արտահայտվել նաև ռուս մեծ դաշնակահար Վլադիմիր Հորովիցը, ով եղել է ջազմենի բազմաթիվ համերգների ժամանակ։
Ձայնագրություն
Արտ Թեյտումը կոմերցիոն ձայնագրություններ է կատարել 1932 թվականից մինչև մահ։ Նա գրել է Decca (1934-1941), Capitol (1949, 1952) և Նորման Գրանիցա լեյբլները (1953-1956)։ Թեյտումը ցույց տվել հրաշալի հիշողություն, երբ երկու օրվա ընթացքում գրանցել է 68 անհատական տրեկներ, և բոլորը, բացի երեքից, մեկ դուբլ։ Կան նաև ձայնագրություններ այնպիսի երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են Բեն Ուեբսթերը, Ջո Ջոնսը, Բեննի Քարթերը, Հարրի Սվիթ Էդիսոնը, Ռոյ Էլդրիջը և Լայոնել Հեմփթոնը։
Տեսանյութեր
Չնայած այն հանգամանքին, որ Արտ Թեյտումի կենդանության օրոք նրա ելույթների տեսագրությունները շատ քիչ են եղել, դրանց մի մասը պահպանվել և օգտագործվել են, մասնավորապես, Մարտին Սկորսեզեի «Բլյուզ» (2003) վավերագրական ֆիլմում։ Թեյտումի կենդանի կատարումները ցուցադրվել են նաև Քեն Բյորնսի «Ջազ» վավերագրական ֆիլմում, որը ներառում էր նաև դաշնակահար Ջիմի Ռոուլզի և Գարի Գիդինսի երաժշտական քննադատությունը Արտ Թեյտումի կյանքի մասին։ 1947 թվականին Թեյտումը նկարահանվել է «Հայտնի Դորսիներ» ֆիլմում։
1950-ականների սկզբին Արտը մասնակցել է Սթիվ Ալենի «Tonight Show» շոուին, սակայն հեռարձակումների ձայնագրությունները չեն պահպանվել։
Ռեյ Չարլզի կենսագրության մասին պատմող «Ռեյ» կենսագրության մեջ ռեժիսոր Թեյլոր Հեքֆորդը (2004) Արտ Թեյտումի դերը կատարել է ոչ-ջազային դաշնակահար Ջոնի Օ'Նիլը։
Ժառանգություն և ճանաչում
Թեյտումի անվան հետ կապված են բազմաթիվ ծիծաղելի դեպքեր են եղել, որոնք լայն տարածում են ստացել։ Մասնավորապես, Ֆեթս Ուոլերի որդին պատմել է մի պատմություն այն մասին, թե ինչպես է մի օր իր հայր Ուոլեր ավագը ելույթի ժամանակ իր տեղը զիջել Թեյտումին հետևյալ խոսքերով. «Ես պարզապես դաշնամուր եմ նվագում, բայց այսօր Աստված ինքն է նվագելու է մեզ համար» ։ Այս դեպքի մեկ այլ վարկած նկարագրված է եղել Ջեյմս Լեսթերի գրքում։ Նա նշում է մաքսանենգ Չարլզ Մինգուսին, ով իր ինքնակենսագրության մեջ պնդել է, որ Ուոլերը ասել է. «Օ՜, Աստված իմ, այսօր Թեյտումն է հենց նվագախմբում»։
Չառլի Պարկերը, որը գտնվել է բիբոպի ակունքներում, Թեյտումի ստեղծագործության վրա հսկայական ազդեցություն է ունեցել։ Մի օր, պարզապես Նյու Յորք ժամանելով և Մանհեթենի ռեստորաններից մեկում աշխատելով որպես սպասավոր, Պարկերը լսել է Թեյտումի նվագը և ասել․ «Երանի կարողանայի նվագել այնպես ինչպես Արտ Թեյտումի աջ ձեռքը»։
Երբ Օսկար Փիթերսոնը դեռ շատ երիտասարդ է եղել, հայրը նրան տվել է Թեյտումի կատարմամբ «Tiger Rag» կոմպոզիցիայի ձայնագրությունը։ Հասկանալով, որ ձայնագրության հնչյունների ամբողջ հեղեը կատարվել է ընդամենը մեկ մարդու կողմից, Փիթերսոնն այնքան ապշած է եղել, որ մի քանի շաբաթ չէր մոտեցել դաշնամուրին։ 1962 թվականին հարցազրույց վարողի այն հարցին, թե ով, ըստ Փիթերսոնի, մեծագույն դաշնակահարն է, Օսկարը պատասխանել է, որ «բոլորի մեջ լավագույն դաշնակահարը նա է, ում նա երբևէ ճանաչել է և կարող է իմանալ, որ նա եղել է և կլինի Արտ Թեյտումը».
Ջազ դաշնակահար և դասախոս Քենի Բարոնն ասել է, որ «Թեյտումի բոլոր ձայնագրություններն ունի, բայց երբեք դրանք չի լսում ... որովհետև եթե լսում է, ապա պարզապես հանձնվում է և դրա համար նա էլ չի զբաղվի երաժշտությամբ» ։ Ժան Կոկտոն Թեյտումին «խելագար Շոպեն» է անվանել, Քաունթ Բեյսին եղել է աշխարհի ութերորդ հրաշքը , Դեյվ Բրուբեկն ասել է, որ «քիչ հավանական է որ կհայտնվի երկրորդ Թեյտում, ինչպես օրինակ չի հայտնվել երկրորդ Մոցարտ», Դիզի Գիլեսփին պնդել է, որ «սկզբում բոլորը խոսում են Արտ Թեյտումի մասին, այնուհետև խորը շունչ են առնում և շարունակում են խոսել մյուս դաշնակահարների մասին» ։
1993 թվականին եղել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ուսանող։ Ա. Բայլմսը դուրս է բերել «tatum grid» հասկացությունը, որը նշանակել է «երաժշտության մեջ ամենափոքր պերցեպացիոն պահը»։ Երևույթն անվանվել է Արտ Թեյտումի պատվին ։
2007 թվականին Sony Masterworks-ը Zenph ստուդիայի հետ համատեղ առաջադեմ համակարգչային տեխնոլոգիաների օգնությամբ վերականգնել է 4 թրեք, որոնք Արտ Թեյտումը կատարել է 1933 թվականի մարտի 21-ին և 9-ին Լոս Անջելեսում կայացած կենդանի համերգի ժամանակ, որն անցկացվել է 1949 թվականի ապրիլի 2-ին։ Այս կերպ վերականգնված 13 կոմպոզիցիաները ներառվել են Piano Starts Here և Live from the Shrine ձայնասկավառակում ։
2009 թվականին Թեյտումի հայրենիք Տոլիդոյում կանգնեցվել է հուշարձան դաշնամուրի ստեղնաշարի տեսքով, որը բարձրանում է դեպի երկինք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կույր երաժիշտներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ Կատեգորիա:Ջազմեններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Դաշնակահարներ Կատեգորիա:Կույրեր Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
1838
Մահեր
Կատեգորիա:1838 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ստիվ Մանդանդա
«Հավր»
15 տարեկանից սկսած Ստիվը հանդես է եկել «Հավր» ֆուտբոլային ակումբում։ «Հավրում» Ստիվը ընկերացել է՝ Դիդիե Դրոգբայի, Ֆլորան Սինամա Պոնգոլի, Անտոնի Լե Տալեկի և Լասանա Դիարայի հետ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը թիմի կազմում Ստիվը նշել է 2005 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ «Վալենսիեն» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։ Այդ մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը մասնակցել է 30 հանդիպման, բաց թողնելով 28 հանդիպում։ 2006 թվականի մարտի 24-ին Մանդանդան ստացել է իր կարիերայի առաջին կարմիր քարտը :Հաջորդ մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը մասնակցել է 27 հանդիպման, բաց թողնելով 28 հանդիպում։ Այդ մրցաշրջանից հետո, ֆուտբոլիստով սկսեցին հետաքրքրվել՝ «Ասսոն Վիլլան», «ՊՍԺ»-ն, և «Օլիմպիկը» ։ Ֆուտբոլիստի համար մղվող պայքարում հաղթեց մարսելյան ակումբը։
«Օլիմպիկ»
2007 թվականի հուլիսի 23-ին Ստիվը վարձավճարով տեղափոխվել է «Օլիմպիկ» ։ Եվ հաջորդ օրվանից սկսած, նա սկսեց մարզվել է թիմի կազմում ։ Թիմի կազմում նա ստացավ 30 համարը։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Ստիվը նշել է Ֆրանսիայի գավաթի շրջանակներում կայացած «Կանի» դեմ խաղում, որտեղ «Օլիմպիկը» հաղթել է 2:1 հաշվով ։ Այդ մրցաշրջանում դարպասապահը մասնակցել է 34 հանդիպման և բաց է թողել 41 գնդակ։ Եվրոգավաթներում դարպասապահը իր դեբյուտը նշել Չեմպիոնների լիգայի շրջանակներում կայացած՝ «Բեշիկթաշի» դեմ խաղում։ Այդ մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը առաջին անգամ սկսեց հանդես գալ Եվրոգավաթներում։ Հաջորդ եվրոգավաթային խաղում «Օլիմպիկը» մրցակցի հարի տակ ռեվանշի հասավ «Լիվերպուլի» նկատմամբ՝ 1:0 հաշվով  ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Մանդանդան հաստատվել է որպես թիմի հիմնական դարպասապահ։ Առաջնությունում Ստիվը մասնակցել է 38 հանդիպման և բաց է թողել 35 գնդակ։ Ստիվը այդ ժամանակ պայմանագիրը երկարաձգեց թիմի հետ 4 տարով ։
Այդ մրցաշրջանում «Օլիմպիկը» դարձավ մրցաշրջանի փոխչեմպիոն, զիչելով «Բորդոյին» միավորով։ Չեմպիոնների լիգայի խմբային փուլում «Օլիմպիկը» գրավեց երրորդ տեղը և անցավ հաջորդ փուլ։ Մարսելցիները ինչպես մեկ տարի առաջ հաղթեցին հոլանդական «Տվենտեին» և «Այաքսին» անցան ՈՒԵՖԱ Գավաթի խաղարկություն։ 2009/2010 մրցաշրջանում Մանդանդան նվաճել է իրառաջին մրցանակը։ 2010 թվականի մարտի 10-ին Ֆրանսիայի գավաթի խաղարկության եզրափակչում «Օլիմպիկը» 3:1 հաշվով հաղթել է «Բորդոյին»։ Այս մրցանակը եղել է առաջինը Մանդանդայի կարիերայում։ 2011 թվականի հուլիսի 27-ին Օլիմիկը Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի խաղարկությունում 5։4 հաշվով հաղթեց Լիլին և դարձավ Ֆրանսիայի Սուպերգավաթակիր ։
Ազգային հավաքական
Ազգային հավաքականի կազմում Ստիվը իր դեբյուտը նշել է 2008 թվականի մայիսի 27-ին Էկվադորի դեմ ընկերական խաղում։ Մանդանդան ընդմիջման ժամանակ փոխարինեց Սեբաստիան Ֆրեին, իսկ այդ խաղում Ֆրանսիայի հավաքականը հաղթեց 2։0 հաշվով ։ Դրանից հետո Ֆրանսիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Ռայմոն Դոմենեկը նրան ընդգրկեց Եվրոպայի առաջնությանը մասնակցող ֆուտբոլիստների ցանկում ։ Եվրոպայի առաջնությունից հետո Ստիվը Ֆրանսիայի ազգայի ն հավաքականի հիմանական դարպասապահն էր 2010 թվականի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի ժամանակ։ Հավաքականի նոր գլխավոր մարզիչ Լորան Բլանը զանգահարեց և հրավիրեց հավաքականю   , բայց նա շատ ժամանակ մնում էր պահեստայինների նստարանին։ 2014 թվականի մայիսի 17-ին Ստիվը վնասվածք ստացավ «Գենգամայի» դեմ խաղում, և ստիպված բաց թողեց Բրազիլիայում կայացած աշխարհի առաջնությունը ։
Անձնական կյանք
Ստիվի երեք փոքր եղբայրները ևս դարպասապահներ են ։ 21-ամյա Պարֆեն, ով հանդիսանում է «Բորդոյի» ակադեմիայի սան, նախկինում հանդես է եկել թուրքական «Ալտայում» ինչպես նաև բելգիական «Լարլերուա»-ում։ Ի տարբերություն Ստիվի Պարֆեն ծնվել է Ֆրանսիայում և պաշտպանել է Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի դարպասը, բայց հասուն տարիքում որոշել է հանդես գալ Կոնգոյի ազգային հավաքականում։ Իր դեբյուտը Կոնգոյի ազգային հավաքականում նշել է 2008 թվականի փետրվարի 5-ին՝ Ֆրանսիայի Երկրորդ հավաքականի դեմ խաղում, որի դարպասը պաշտպանում էր հենց Ստիվը։ 19-ամյա Րիֆֆին հանդես է գալիս Ֆրանսիայի մանկապատանեկան հավաքականում, ինչպես նաև «Տարբ Պիրենե» ակումբում։ 12-ամյա Էվերն էլ հանդես է գալիս «Փարիզ» ակումբում։ Ստիվի սիրելի ֆուտբոլիստները Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի նախկին դարպասապահներ Բերնարա Լաման և Ֆաբիենա Բարտեզան են ։ Նրան շատ հաճախ համեմատում են Բերնարայի հետ ։
Ակումբային վիճակագրություն
Ըստ 2013 թվականի դեկտեմբերի 22-ի
Ստեպան Էրզիա
Ստեպան Դմիտրիևիչ Էրզիա (Степа́н Дми́триевич Э́рьзя (Нефёдов), իսկական ազգանունը Նեֆյոդով, ), ռուս և խորհրդային նկարիչ, քանդակագործ, փայտից քանդակների վարպետ, մոդեռնիստական ոճի ներկայացուցիչ։ Կեղծանունը արտացոլում է նկարչի պատկանելությունը մորդվա ժողովուրդների էրզիացիներ էթնիկ խմբին։
Կենսագրություն
Ստեպան Դմիտրիևիչը ծնվել է 1876 թվականի հոկտեմբերի 27-ին (նոյեմբերի 8) էրզիական Բաևո գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Մկրտվել է Պոկրովսկի Ախմատովո գյուղի եկեղեցում (այժմ Չուվաշիայի Աշատիրսկի շրջան)։ Մանկությունն անցել է Բաևսկիե Վիսելկի գյուղում (այժմ Բաևկա գյուղ),  Ալտիշևո և Ախմատովո գյուղերում։
Ավարտել է Ալտիշևո գյուղի եկեղեցու ծխական դպրոցը։ 1892 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Ալատիր։ Կերպարվեստի առաջին դասերն ստացել է Ալատիրի և Կազանի սրբապատկերանկարչական արհեստանոցներում, որտեղ զբաղվել է  պրիվոլժսկյան գյուղերի ու քաղաքների եկեղեցիների պատկերազարդմամբ։
1902-1906 թվականներին սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, Ս. Վոլնուխինի և Պ. Պ. Տրուբեցոյի մոտ։
1906-1914 թվականներին քանդակագործն ապրել է Իտալիայում և Ֆրանսիայում։ Վարպետն այստեղ ստեղծել է «Կարոտ» (1908 թ.), «Բանտային քահանան», «Վերջին գիշեր» (1909 թ.), «Քարե դար» (1911 թ.), «Մարտան» (1912 թ.) ստեղծագործությունները։ Մասնակցելով Վենետիկի, Միլանի (1909 թ.) միջազգային ցուցահանդեսներին, Փարիզի «Աշնանային սալոն» ցուցահանդեսին (1912 թ.), արժանացել է միջազգային ճանաչման։ Իր ստեղծագործական այս ժամանակահատվածում վարպետը կանգնած է եղել քանդակելու արվեստի հեղափոխական նորարարացման ճանապարհին, հենվելով համաշխարհային արվեստի և էրզիական ժողովրդական ստեղծագործական վրա։
Արվեստի հիմնական թեմաներ ու մոտիվներ
Էրզիան շարունակում է հիշել այն մասին, որ նա պնդել է իր սեփական կարծիքը և դիրքորոշումը արվեստում ցանկացած իշխանության առաջ։ Ուրալում նա ստիպված էր Կոլչակիկ հարձակմանը դիմանալ։ Եվ հնարավոր է միայն այն պատճառով է նա ողջ մնացել, որ որևէ իրավունքներով, լիազորություններով օժտված չէր։ Էրզիան հիշում է, որ սպիտակները նրան գիտեին, «...բարձր էին գնահատում իմ գործերը, անձամբ ինձ, չնայած նրան, որ ես կտրուկ պաշտպանում էի կարմիրներին սպիտակների մեղադրանքներից...» .. Եվ նա շարունակում է, որ հեղափոխական ժամանակաշրջանում, երբ տիրում էր անարխիան, «''... կային մարդիկ, ովքեր քանդում էին միայն ոչնչացնելու համար..., բայց կային բարձր կուլտուրայով օժտվածներ, օրինակ Լունաչարսկին»'' ։
Ուրալում և Կովկասում քանդակագործը ստեղծել է տասնյակ ստեղծագործություններ, որոնցում հեղափոխական ժողովրդի ու նրա առաջնորդների պատկերները հերոսականացված են դասական ավանդույթների ոգով։ Դիտողը, սակայն, պատրաստ չէր ընկալել «Աշխարհի Մեծ դարբին» քանդակի մերկ կերպարը և մանավանդ աստվածաշնչյան թեմաներով ստեղծագործությունները, օրինակ, հայտնի «Եվան» (1919 թ.) կամ «Հովհաննես Մկրտիչ» խորաքանդակը (1919 թ.), որոնք քանդակագործը շարունակում էր ստեղծել, ասես չգիտակցելով ոչ մի արգելք։ Եվ Ուրալում, և՜ Կովկասում վարպետի ձեռքի տակ էր նրա նախընտրելի նյութը` մարմարը։ Բայց քանի որ Մոնումենտալ պրոպագանդայի ծրագրի իրագործումը սեղմ ժամկետներում էր ծավալվում, Էրզիան շատ ստեղծագործություններ կատարել է ցեմենտով և հետագայում դրանք մնայուն չեն եղել։
Խոսելով դժվարությունների մասին, որը զգացել են հետհեղափոխական Ռուսաստանի քանդակագործները, Յակով Տուգենդխոլդը նշել է առաջին հերթին նյութականի բացակայության հետ կապված դժվարությունները` չջեռուցվող արհեստանոցները, թանկարժեք բնորդները, լավ նյութերը։ Էրզիան կարողանում էր հաղթահարել այդ խնդիրները, չնայած դրանց լուծման ճանապարհին ունեցած շատ-շատ մեծ նյութական ծախսերին։  Ստեղծագործելու համար հիմնական խոչընդոտ էր քննադատների պահանջները, որ պետք է հեղափոխական պոզիտիվիզմի ոգով ստեղծագործել, որ արվեստը օգտակար լինի նոր աշխարհի կառուցման գործում։ Էրզիան ստեղծագործական իսկական ճգնաժամ է ապրել։ Նա Ուրալից գրել է իր ընկերոջը` Գ. Սուտեևին.
Օրսետիի հետ զրույցում Էրզիան ասում է, որ միայն հրաշքով է ողջ մնացել Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, երկրի մի ծայրից մյուսը տեղափոխվելով և փոխհրաձգության տակ ընկնելով.
Քանդակագործի ստեղծագործական եվրոպական ժամանակաշրջան
Այսպիսով, Էրզիայի արտագաղթը միանգամայն գիտակցված, թեև դժվար որոշում է եղել։ Լունաչարկու հավանությամբ, 1926 թվականի աշնանը Էրզիան մեկնում է Փարիզ իր անհատական ցուցահանդեսների համար գործուղման։ Սակայն նա մնում է այնտեղ գրեթե կես տարի, քանի որ անձնական ցուցահանդեսներից բացի, մասնակցում է նաև Անկախների սալոնում կայացած «Գեղարվեստի աշխարհ» IV ցուցահանդեսին։ Երկու ցուցահանդեսներն էլ անցնում են մեծ հաջողությամբ և Էրզիան ունենում է զգալի նյութական միջոցներ։ Ստանալով Մոնտեվիդեոյում ցուցահանդես կազմակերպելու հրավերը, նա մեկնում է Լատինական Ամերիկա և 1927 թվականի արդյունքում հաստատվում է Արգենտինայում։
Քանդակագործի ստեղծագործական Արգենտինայի ժամանակաշրջան
1927-1950 թվականներին քանդակագործն աշխատել է Արգենտինայում։ Էրզիան քիչ պատկերացնում ուներ, թե ինչ է իրեն սպասվում այդ երկրում։ Եվրոպական ճանաչումը նրան թույլ էր տալիս հուսալ, որ Նոր Երկրում նույնպես կարող է հաջողության հասնել։ Փարիզյան ցուցահանդեսից հետո Էրզիան Արգենտինա բերեց իր 30 աշխատանքները` հանրությանը ցուցադրելու մտադրությամբ։ Քանդակագործի Արգենտինա ժամանումից անմիջապես հետո, Բուենոս Այրեսի առաջատար թերթերը աչքի ընկնող մասերում մեծ հոդվածներ են հրապարակում վարպետի արվեստի մասին, դրանք համալրելով նրա ստեղծագործությունների պատկերներով։ Ընդգծվում է Էրզիայի ճանաչումը Եվրոպայում և Ռուսաստանում նոր իշխանությունների հետ հարաբերությունների բարդությունների մասին։ Այսպես, գերմանական «Deutsche la Plata Zeitung»- ը, համարում է, որ քանդակագործի ուժեղ անհատականությունը ոչինչ չի ընկալել հեղափոխական ոգուց, բայց իր կրքով և բնավորության խառնվաքով մարմնավորում է համամարդկային իդեալներ։ Քանդակագործի այն խոսքերը, որ ռուսական հեղափոխությունը արվեստում նոր շունչ չի տվել, հոդվածի գլխագրում գրվեցին ։ Թերթերը Էրզիային կոչվում էին օտարական, իսկ նրա կյանքը` խորհրդավոր։ Անմիջապես ինչ-որ պատճառային կապի մեջ դրվեցին նրա կյանքի հանգամանքները, նրա ծագումը և ստեղծագործությունը։
Գրեթե լեգենդ էր դարձել վարպետի զարմանալիորեն կայուն կերպարը, որը մի ժամանակ եղել է «hombre de la vaca» - հովիվ, դա առաջացրնում էր առանձնահատուկ համակրանք քանդակագործի` որպես անձի նկատմամբ։ 1927 թվականի անհատական ցուցահանդեսը նոր երևույթ էր արգենտինյան քանդակագործության համար։ Ներկայացված աշխատանքների թվում իրար հարևանությամբ տեղադրված էին բոյով մեկ կանգնած հեղափոխական խորհրդանիշներով բանվորները, «Գնդակահարությունը» և մերկ կանացի մարմիններով «Պար», «Երազում», «Լեդան և կարապը», «Եվա», մոնումենտալ և քնարական կամերային դիմապակերները։ Թևակոխելով իր հիսնամյակի շեմը, Էրզիան հանդիսատեսի առաջ կանգնեց իր ամբողջ մարդկային փորձով, բարդություններով և ապրումների խորությամբ։
Այստեղ առաջին անգամ քանդակագործության օգտագործել է հարամերիկյան ծառատեսակները։ Նրանցով կատարված շատ պլաստիկ աշխատանքային հնարքների համար վարպետը հուշում է ստացել էրզիական տնակների փորագրման մանրամասներից, փայտե փորած ավանդական սնդուկների հնարամիտ զարդաքանդակներից - պարեյ, տնային պարագաների առարկաներից։ Սակայն Էրզիայի համար հսկայական կարևորություն է ներկայացրել սելվան։ Նա լինում էր անտառներում Չակոյի անտառներում, Միսիոնես պրովինցիայում, որտեղ տարվում էր առանձնապես արժեքավոր փայտանյութերի մշակում, ինչպիսիք են` ալգառոբոն, գոնսալո ալվես, կեբրաչո։
Քանդակագործը ոչ միայն նվաճեց կեբրաչոն, ինչպես գրել է դրա մասին արգենտինական մամուլը։ Նա արել է տեղական հնդկացիական բնակչության տեսակների էսքիզներ, տեսել է գուարանի հնագույն բնակավայրերի մնացորդները, չի վախեցել ճանապարհորդել ձիավարելով և նավարկելով։ Էրզիան երեք անգամ այցելել է սելվայում` 1929 թվականին, երբ նա 54 տարեկան էր, 1937 թվականին` 62 տարեկանում և 1941 թվականին` 66 տարեկանում։ Արգենտինայի մշակույթի և նրա ժողովրդի ավանդույթների յուրացման նպատակով այս երկարատև գործուղումներից յուրաքանչյուրն ունեցել է հսկայական նշանակություն։ Սելվայի հնդկացիների ապրելակերպը, նրանց համոզմունքները և արվեստը, ըստ էության հեթանոսական, գրավում էին Էրզիային։ Դա նույնպես նրան առավել մտերմացնում էր Արգենտինայի ստեղծվող գեղարվեստական մշակույթի ամենանշանակալից միտումներին։ Չակոյի անտառներում քանդակագործը գտավ նյութեր, որոնք ակնհայտորեն վերափոխեցին նրա արվեստը։ Նա վերադարձավ փայտանյութի մեծ պաշարներով, որը գրավել էր նրան իր խտությամբ, արտահայտիչ հյուսվածքով, բնական գունավորման բազմազամբ` սպիտակից և ոսկեգույնից մինչև մուգ, շագանակագույն կարմրավուն երանգավորմամբ։ Այս ծառի մշակման գաղտնիքը, որը նույնիսկ հնդկացիներն անվանում էին «Կացին կոտրիչ!», նրա դեռ պետք է բացահայտեր։
ԽՍՀՄ արտագաղթից վերադարձ
1950 թվականին խորհրդային ղեկավարությունից ԽՍՀՄ վերադառնալու թույլտվություն է ստացել և 1951 թվականին վերադարձել է հայրենիք` իր հետ բերելով իր աշխատանքների հսկայական հավաքածուն (գիպսե, բրոնզե, մարմարյա 180 քանդակ - ընդհանուր 175 տոննա քաշով)։ ԽՍՀՄ կառավարությունն արվեստագետին հատկացրել է արհեստանոց Մոսկվայի Սոկոլ շրջանում — Ավազոտ փողոցների նկուղում, որտեղ Էրզիան աշխատել և կազմակերպել է իր աշխատանքների մշտական ցուցահանդեսը։ Այնտեղ այցելելու համար միշտ մեծ հերթեր են եղել։ Նոսր երկար մորուքով հեղինակը, որպես կանոն, ինքն էր ուղեկցում այցելուներին նկուղով։
Նկարիչը մահացել է 1959 թվականի նոյեմբերի 24-ին։ Թաղված է Սարանսկում։
Քանդակագործի կեղծանուն
Էրզիայի ամբողջ ստեղծագործությունը տոգորված է խոր հայրենասիրության զգացումով։ Երկար տարիներ ապրելով տարբեր երկրներում, նա միշտ հիշել է իր ժողովրդին և ջերմորեն սիրել է նրան։ Այդ սերը արտահայտվել է նաև նրա կեղծանվան ընտրության մեջ, որը ծագում է ժողովրդի անվանումից (էրզիացիներ), որին պատկանում է քանդակագործը, և ազգային պատկերների տեսակների ստեղծմամբ. «Էզիանուհին» (1915 թ.), «Մորդվուհու գլուխը» (1917 թ.), «Մոդվա գյուղացին» (1937 թ.), «Մորդվա ծերունին» (1940 թ.), «Ծխախոտով մորդվան» (1948 թ.) և այլն։ Դրանցում արտահայտված են պոեզիան, ֆիզիկական ամրությունը, հաստատունությունը, բարոյական մաքրությունը, որոնցից ձևավորվում է էրզիացիների ազգային բնավորությունը։
«Էզինիանա» նախագիծ
«Էրզիանա» անվամբ նախագիծը դարձել է Մորդովիայի գրահրատարակչության պարծանքը, որի նպատակն էր Ս. Դ. Էրզիային նվիրված աշխատությունների պարբերականի թողարկումը։ Առաջին աշխատություններից մեկը եղել է Ա. Դորֆմանի հեղինակած «Քանդակագործ Էրզիա» (1975 թ.) հետազոտական աշխատանքը։ 1981 թվականին առաջին անգամ հրատարակվեց լուրջ գունավոր ալբոմ։ Այս կապակցությամբ ՌՍՖՍՀ Գոսկոմիզդատին նամակ ուղարկվեց Մորդովական գրքի հրատարակչությանը 21,6 տոննա օֆսեթակավճային թուղթ հատկացնելու մասին 18 տպագիր թերթ ծավալով, 40 հազար տպաքանակով ալբոմ հրատարակելու համար։ Ալբոմի մեջ նախատեսվում էր տեղադրել 160 գունավոր նկարազարդումներ։ Աշխատանքում ներգրավվել էին բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ Մոսկվայից, Լենինգրադից, Սարանսկից ։ Նախատեսված ալբոմը թողարկվել է 1981 թվականին, բայց ոչ թե 40 հազար տպաքանակով, այլ ընդամենը 17 հազարով։ Այն տպագրվել է երկրի այդ ժամանակվա լավագույն տպարաններից մեկում` ԽՍՀՄ հրատարակչության, պոլիգրաֆիայի և գրքի առևտրի գործերով Պետական կոմիտեին առընթեր Մոսկվայի Սոյուզպոլիգրաֆպրոմ 35 տպարանում։ Այս ալբոմով երկիրը բացահայտեց Ստեպան Էրզիային։
Ընթերցողների համար «Էրզիանա» շարքի երկրորդ գրական հետաքրքրությունը եղավ Վ. Ա. Բլինովի «Անավարտ դիմանկարը» գիրքը (1991 թ.), որը պատմում է քանդակագործի կյանքի ուրալյան շրջանի մասին։ 1987 թվականին Հունգարիայում թողարկվել է «Ս. Էրզիա» ալբոմը ։ Հաջորդ տարիներին տպագրվել են մյուս ալբոմները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Դոլժոկ (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Դոլժոկ (Довжок), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դոլժոկ գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,418 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 52,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ադրբեջանի նախագահ
Ադրբեջանի նախագահ (Azərbaycan prezidenti), Ադրբեջանական Հանրապետության բարձրագույն պետական պաշտոնը։ Համաձայն Ադրբեջանական Հանրապետության Սահմանադրության, նախագահը ներկայացնում է պետությունը ներքին և արտաքին հարաբերություններում, մարմնավորում է ազգի միասնությունը։ Ադրբեջանը նախագահական հանրապետություն է։ Նախագահը ղեկավարում պետությունը, իսկ վարչապետը հանդես է գալիս որպես կառավարության ղեկավար։ Ներկայում Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում Իլհամ Ալիևը։
Արտաքին հղումներ
* Ադրբեջան Կատեգորիա:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ
Աստերոիդների ցանկ (68401-68500)
Աստերոիդների ցանկ (68301-68400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (68501-68600)
Կավեդինե
Կավեդինե (Cavedine), կոմունա Իտալիայի Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2729 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 72 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 38 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 38073։ Հեռախոսային կոդ՝ 0461։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Քյավառ (հեռուստաընկերություն)
Քյավառ ՀԸ, հայկական մարզային ոչ պետական հեռուստառադիոընկերություն ։ Եթեր է հեռարձակվում 1997 թվականի մարտի 7-ից։ Հեռարձակումը կատարվում է Գավառ քաղաքից, եթերային ծածկույթը ընդգրկում է Գեղարքունիքի մարզի Գավառ, Վարդենիս, Մարտունի քաղաքները և հարակից գյուղերը՝ 27 դեցիմետրային ալիքով։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է տեղեկատվական, հասարակական, քաղաքական, մշակութային, կրոնական, սպորտային, երաժշտական, երիտասարդական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 170.000 է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Ծովահենաորորներ
Ծովահենաորորներ, քարադրանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։ Պատահական չվահյուր են կամ ձմեռող։ Հայտնի է 5, ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝ ծովահենաորոր միջին (Stercorerius pemarinus), ծովահենաորոր կարճապոչ (Stercorarius parasiticus) և ծովահենաորոր երկարապոչ (Stercorarius longicaudus)։
Կենսակերպ
Չափազանց համարձակ են, հարձակողական և հետապնդող՝ այլ թռչուններից կերը խլելիս։ Հանդիպում են ջրամբարներում, լճերում։
Սննդառություն
Բազմանում են կիսագնդերի բևեռային սահմաններում։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Քարադրանմաններ Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ծովային թռչուններ
(7982) 1979 MX5
(7982) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի հունիսի 25-ին Էլեանոր Հելինի և Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,279767 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0507 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5089 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1257,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,286331 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,46° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կուլոնս (Կալվադոսի գավառ)
Կուլոնս (Coulonces), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 697 մարդ, բնակչության խտությունը` 44.74 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.58 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից Վիր, Մեզոնսել լա Ժուրդան, Ռուլուր, Սեն Ժերմեն դը Տալվանդ լա Լանդ Վոմոն, Տրութմե լը Գրան, Տրութմե լը Պետի և Վոդրի համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վիր Նորմանդի համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 55 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 471 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 369-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 102։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,3 %։ 369 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 347 անձ (180 տղամարդ և 167 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (12 տղամարդ և 10 կին)։ 102 անաշխատունակներից 46-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 45-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռուսկիե Կոմարովցի
Ռուսկիե Կոմարովցի (Руські Комарівці), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուսկիե Կոմարովցի գյուղում բնակվում էր 1 576 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,33 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վայոց ձորի մարզ
Վայոց ձորի մարզ, մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Հայաստանի հարավարևելյան վերջույթում։ Զբաղեցնում է պատմական Հայաստանի Սյունյաց նահանգի նույնանուն գավառի հիմնական տարածքը։ Ներկայիս վարչատարածքային միավորը ձևավորվել է Հայկական ԽՍՀ-ի մաս կազմած Եղեգնաձորի և Վայքի (Ազիզբեկովի) շրջանների միավորման հետևանքով՝ 1995 թվականի բարեփոխումների արդյունքում։
Վայոց ձորի մարզը զբաղեցնում է 2,308 կմ² տարածք (7-րդը Հայաստանի մարզերի շարքում)։ Ընդգրկում է երեք հիմնական աշխարհագրական շրջաններ՝ Արփայի գոգավորություն, Վայքի ծալքաբեկորավոր լեռնաշղթա (ձգվում է հարավում) և Վարդենիսի հրաբխային լեռնավահան։ Հյուսիսում սահմանակցում է Գեղարքունիքի մարզին, հյուսիս-արևելքում՝ Արցախի Հանրապետությանը, հարավ-արևմուտքում՝ Սյունիքի մարզին, հարավային հատվածում՝ Նախիջևանին, իսկ արևմուտքում՝ Արարատի մարզին։ Մայրաքաղաք Երևանին անմիջապես չի հարում։
Վայոց ձորի մարզի վարչական կենտրոնը Եղեգնաձոր համայնքն է (բնակչությունը՝ 7800 մարդ), որը հանդիսանում է նաև մարզի խոշորագույն քաղաքը։ Վարչատարածքային միավորի մյուս քաղաքային բնակավայրերն են Վայքն ու Ջերմուկը։ Վերջինս համարվում է զբոսաշրջային կարևոր նշանակություն ունեցող առողջարանային քաղաք։ Ըստ 2019 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ մարզի բնակչությունը կազմում է 49 հազար մարդ, որը ճնշող մեծամասնությունը հայերն են (99 % և ավելի)։ Վայոց ձորը համարվում է Հայաստանի ամենաքիչ և ամենանոսր բնակեցված մարզը։
Վայոց ձորը Հայաստանի տնտեսապես ամենաթույլ զարգացած մարզերից մեկն է։ Տնտեսության առաջատար ճյուղը գյուղատնտեսությունը, որի ավանդական ուղղություններից մեկն էլ խաղողագործությունն է։ Ինքնին, Վայոց ձորը հանդիսանում է Հայաստանի խաղողագործական չորս շրջաններից մեկը, որը աչքի է ընկնում գինեգործության հազարամյա ավանդույթներով։ «Արենի» տեսակի խաղողից այստեղ պատրաստվում է նույնանուն հանրահայտ գինին։
Վայոց ձորը աչքի է ընկնում նաև հարուստ մշակութային ժառանգությամբ և պատմական անցյալով։ Հայաստանի պատմագրության մեջ Վայոց ձորն առաջին անգամ հիշատակվել է քերթողահայր Մովսես Խորենացու կողմից՝ դեռևս հնագույն ժամանակներից ընդգրկված լինելով հայկական պետական կազմավորումների մեջ։ Թռչունների քարայրում հայտնաբերված կաշվե տրեխը համարվում է մինչ օրս հայտնի ամենահին կոշիկի նմուշը։ Արենիում հայտնաբերվել են նաև գինու կարասների մի ամբողջ շարք (հավանական է, որ դա գինու արտադրության ամենահին ցիկլն է աշխարհում)։ Վայոց ձորի մարզային տարածքում են գտնվում է նաև միջնադարյան շրջանի Թանահատի վանքը (8-րդ դար), 10-րդ դարին թվագրվող Սմբատաբերդը կամ Ջաղաց Քարի բերդը և վաղմիջնադարյան հայկական ճարտարապետության մարգարիտներից մեկը՝ Նորավանքը։ Այստեղ է գտնվել նաև միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն ուսումնագիտական կենտրոնը՝ Գլաձորի համալսարանը։
Անվան ստուգաբանություն
Վայոց ձորի մարզի անվանումը կապված է Մեծ Հայքի Սյունիքի նահանգի համանուն գավառի անվան հետ (քանի որ մարզի ներկայիս սահմանները գրեթե նույնությամբ համընկնում են գավառի տարածքի հետ)։
«Վայոց ձոր»-ը «Վայքի ձոր» տեղանվան գրաբարյան տարբերակն է։ Տեղանվան ծագումնաբանության վերաբերյալ կան բազմաթիվ վարկածներ։ Համաձայն այդ հիպոթեզներից ամենատարածվածի՝ «Վայոց ձոր» նշանակում է «Վշտերի ձոր»։ Այս տարբերակը մեկնաբանությունը կապված է Վայոց գավառի գլխավոր քաղաքում՝ Մոզում 735 թվականին տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի հետ, որի ժամանակ զոհվում է շուրջ 10 հազար մարդ։ Կիրակոս Գանձակեցին և Ստեփանոս Օրբելյանը գավառի Վայոց ձոր անվանումը կապում է հայերեն «վայ» բառի հետ։ Այնուամենայնիվ, այս տարբերակը համարվում է ոչ ճիշտ, քանի որ «Վայոց ձոր» տեղանվան հիշատակումներ եղել են Մոզի երկրաշարժից առնվազն 300 տարի առաջ։ 5-րդ դարի պատմիչ Եղիշեն հիշատակում է կաթողիկոս Հովսեփ Վայոցձորցուն, Մովսես Խորենացին նույն անձի մասին գրում է «քահանայապետն Վայոց ձորի Հողոցիմ գյուղից» և այլն։
Ժամանակակից ուսումնասիրողները առաջ են քաշում մեկ այլ վարկած, համաձայն որի Վայոց ձոր գավառի անվանումը կապված է Վանի թագավորության տարածքում բնակված «վայ» ցեղի կամ դիցանվան հետ։ Չի բացառվում նաև, որ այն կարող է կապված լինել որևէ աշխարհագրական օբյեկտի հետ։
Պատմություն
Վայոց ձորի մարզը զբաղեցնում է պատմական Հայաստանի Սյունյաց նահանգի նույնանուն գավառի հիմնական տարածքը։ Ինչպես Վայոց ձորի, այնպես էլ նրանում գտնվող մի շարք բնակավայրերի մասին հայկական և օտարալեզու սկզբնաղբյուրներում կան բազմաթիվ հիշատակություններ և վկայություններ։
Նախապատմական շրջան և վաղ ժամանակներ
Վայոց ձորը հայոց պատմության մեջ առաջին անգամ հիշատակվում է Մովսես Խորենացու կողմից՝ նկատի ունենալով Վարդանանց պատերազմի ժամանակահատվածում հայ առաքելական եկեղեցին առաջնորդած Հովսեփ Վայոցձորցի կաթողիկոսի ծննդավայրը։ Այնուամենայնիվ, հնագիտական պեղումների արդյունքում այստեղ հայտնաբերվել են բազմաթիվ գտածոներ, որոնք թվագրվում են պալեոլիթյան և բրոնզեդարյան ժամանակաշրջաններին։ Հայտնաբերվել են նաև որսորդության տեսարաններ պարունակող ժայռաքանդակներ։ Այս ամենով պայմանավորված պատմաբանները եկել են այն եզրահանգման, որ Վայոց ձորը բնակեցված է եղել դեռևս նախապատմական ժամանակներում։ 2007-2011 թվականներին իրականացված պեղումների ընթացքում Արենիի նախնադարյան քարանձավում հայտնաբերվել է գինեգործությանը վերաբերող գտածոներ (գինու խմորման գուռեր, մզարան, պահեստային սափորներ)։
Ներկայումս այդ գինեգործական համալիրը համարվում է աշխարհում հնագույնը և թվագրվում է մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակին։ Քարանձավի ներսում մարդիկ չեն բնակվել, իսկ գինու սպառումը նրանց համար կրել է ծիսական բնույթ։ Արենիի քարանձավի խորքում, սննդի պահպանության տարաների կողքին, հայտանբերվել են կավե ամանների մեջ թաղված երեխաների և մեծերի աճյուններ, որնք բավականին լավ են պահպանվել։ Երեք գանգ պատկանել է դեռահաս աղջիկների, որոնք մահացել են 5,9-6,2 հազար տարի առաջ։ 2008 թվականին նույն քարանձավում հայտնաբերվել է աշխարհում ամենահին՝ ավելի քան 5500 տարեկան կաշվե կոշիկը։
Հայտնի է, որ մ․թ․ա․ 8-րդ դարի սկզբին ժամանակակից Վայոց ձորի տարածքը ներառվում է Վանի Արարատյան թագավորության կազմի մեջ՝ ձևավորելով ծայրարևելյան սահմանը։ Ավելի ուշ տարածաշրջանը անցնում է Երվանդունիների համահայկական թագավորությանը, ապա՝ Արտաշեսյան Մեծ Հայքին։ Արտաշես I Բարեպաշտի վարչատարածքային բաժանումների արդյունքում ձևավորվում է Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառը։ Վայոց ձորն իր մեջ ընդգրկում էր Արփա գետի վերին և միջին հոսանքների ավազանները։ Նա սահմանափակված էր հյուսիսից Գեղարքունիքով և Սոթքով, արևելքից՝ Ծղուկքով և Արցախի Ծար գավառով, հարավից՝ Ճահուկով և Այրարատի Շարուր գավառով, իսկ արևմուտքում նա Այրարատից բաժանված էր Գեղամա լեռների ջրբաժան գծով։ Վայոց ձորը Սյունիքի ամենաընդարձակ գավառներից մեկն էր։ Այն իրենից ներկայացնում էր բոլոր կողմերից լեռներով պատած մի գոգավորություն։
Միջնադարյան ժամանակաշրջան
Վայոց ձորը մեծ ծաղկում է ապրում միջնադարյան ժամանակահատվածում։ 885 թվականին այն անցնում է Հայաստանի անկախությունը վերականգնած Բագրատունիներին, ապա՝ Սյունիքի ենթակա թագավորությանը (Սյունիների ազնվականական տոհմին)։ Վայոց ձորի վերազարթոնքը կապված էր հետագայում այս տարածքները կառավարող Զաքարյան, Պռոշյան և Օրբելյան իշխանությունների անվան հետ։ Զարգացած միջնադարում այստեղ կառուցվում են բազմաթիվ եկեղեցիներ, վանական համալիրներ, պաշտպանական ամրություններ, կամուրջներ և քարավանատներ։ Հոգևոր կառույցներից նշանավոր են Թանահատի վանքը, Ցաղաց քար եկեղեցին (Աստվածածնի անապատ), Գնդեվանքը, Սպիտակավոր վանքը և Նորավանքի համալիրը։ Ըստ պատմիչ Ստեփանոս արքեպիսկոպես Օրբելյանի, 735 թվականին Թանադե վանքում ամփոփվել է Ստեփանոս Սյունեցու դին և գերեզմանի վրա փոքրիկ մատուռ կառուցել։ 1273-1279 թվականներին մատուռի տեղում, Պռոշ իշխանի և նրա ընտանիքի հովանավորությամբ, շրջակայքի բնակիչների ուժերով մուգ կապտավուն բազալտի սրբատաշ քարերով կառուցվել է ներքուստ խաչաձև, չորս անկյուններում ավանդատներով (արևելյան կողմինները՝ երկհարկ), արտաքուստ ուղղանկյուն, գմբեթավոր հորինվածքով Թանադե վանքը։ Նույն սկզբնաղբյուրի հավաստմամբ 13-14-րդ դարում այստեղ կառուցվել է նաև Նորավանքի համալիրը՝ հայ միջնադարյան ճարտարապետության մարգարիտներից մեկը։ Նորավանքի պատմությունը կապված է ժամանակաշրջանի հայտնի եկեղեցական և քաղաքական գործիչների անունների հետ։ Նորավանքում են ապրել, ստեղծագործել և այստեղ են թաղված միջնադարյան Հայաստանի մի շարք նշանավոր գործիչներ ու ստեղծագործողներ։ Ըստ էության, Նորավանքի վանքային համալիրը հիմնադրել է Վահանավանքի վանահայր Հովհաննես եպիսկոպոսը, որը 1105 թվականին այստեղ հաստատվելով` ընդարձակել է վանքապատկան տարածքները, հավաքել ճգնակյաց վանականների, սելջուկ տիրակալներից հրամանագրեր վերցրել Նորավանքը եպիսկոպոսանիստ ճանաչելու վերաբերյալ։ Հաջորդ երկու դարերի ընթացքում Նորավանքն ընդլայնվել է` շնորհիվ Սյունյաց աշխարհում իշխող Օրբելյան իշխանների եկեղեցանպաստ գործունեության, ու դարձել հոգևոր, կրթական ու մշակութային կենտրոն և Օրբելյանների տոհմական գերեզմանատունը։ Վայոց ձորում (Արտաբույնք բնակավայրի (հնում՝ Եղեգիս) շրջակայքում) մինչ օրս պահպանվել է 10-րդ դարում Սյունիքի Սմբատ Ա Սյունի իշխանի կողմից հիմնադրված Սմբատաբերդի բրգավոր պարիսպները։ Միջնադարյան պաշտպանական ամրություններից հայտնի են նաև Պռոշաբերդը, Էրթիջի ամրոցը և Սուլեմա բերդը։
Նոր շրջանից մինչև մեր օրեր
15-18-րդ դարերի միջև ընկած ժամանակահատվածը համարվում է Վայոց ձորի լճացման ժամանակաշրջանը։ Այս տարիներին Հայաստանի տարածքը ենթարկվում է թյուրքական ցեղերի ասպատակություններին, որի արդյունքում ավերվում են Վայոց ձորի բնակավայրերը, իսկ տեղի հայկական բնակչությունը պարբերաբար ենթարկվում տեղահանությունների և կոտորածի։ Նվաճողները հայ քրիստոնյա բնակչությանը ճնշում են հարկային ծանր քաղաքականությամբ։ Ավելի ուշ՝ 18-րդ դարում, Վայոց ձորը տուժում է թուրք-պարսկական հակամարտության պատճառով։ Ռուս-պարսկական 1826-1828 թվականների պատերազմի արդյունքում կնքված Թուրքմենչայի հաշտության պայմանագրով Արևելյան Հայաստանը (այդ թվում՝ Վայոց ձոր գավառի տարածքը) անցնում է Ռուսական կայսրությանը՝ սկզբում միավորվելով Հայկական մարզի, ապա՝ Երևանի նահանգի Շարուր-Ղարալագյազի գավառի կազմում։
1918 թվականին Վայոց ձորի տարածքն անցնում է նորանկախ Հայաստանի ժողովրդավարական հանրապետությանը՝ ներառվելով Սյունիքի նահանգի մեջ։ 1920 թվականին կարմիր բանակի կողմից Հայաստանի բռնազավթումից և խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո տարածաշրջանն անցնում է Հայկական ԽՍՀ-ին։ Հայաստանի խորհրդայնացումից անմիջապես հետո՝ 1920 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, սպարապետ Գարեգին Նժդեհի նախաձեռնությամբ Տաթևի վանքում հրավիրվում է համազանգեզուրյան առաջին համագումարը, որի արդյունքում հռչակվում է Լեռնահայաստանի հանրապետությունը։ Վայոց ձորի ներկայիս տարածքի մեծ մասը ևս մտնում է Նժդեհյան հանրապետության կազմի մեջ։ Այնուամենայնիվ, բոլշևիկների ճնշումների ներքո Նժդեհը թողնում է Սյունիքն ու Հայաստանի սահմանները՝ երաշխավորված լինելով, որ տարածաշրջանը մնալու է ՀԽՍՀ-ին։ 1929-1930 թվականի ռեֆորմների արդյունքում նախկին Վայոց ձորի գավառի տարածքում ձևավորվում են Խորհրդային Հայաստանի Եղեգնաձորի և Ազիզբեկովի (Վայքի) շրջանները։
Արցախյան շարժման և պատերազմի սկզբից հայ-ադրբեջանական սահմանի երկարությամբ (130 կմ) գտնվող վայոցձորյան բնակավայրերը պարբերաբար ենթարկվում են հարձակումների և հրթիռակոծությունների։ Իրավիճակի բարդությունը կայանում էր նրանում, որ մարզում զգալի թիվ էին կազմում ադրբեջանաբնակ և խառը բնակչությամբ գյուղերը։ 1989 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին ավելի հաճախակի են դառնում ազգամիջյան բախումները և միջադեպերը։ Հետագա բախումները կանխելու նպատակով Եղեգնաձորի և Վայքի շրջանների ղեկավարությունը կազմակերպում է ադրբեջանցիների ապահով տեղափոխությունը Նախիջևան։
1991 թվականին Վայոց ձորը մտնում է նորանկախ Հայաստանի կազմի մեջ։ 1995 թվականի բարեփոխումների արդյունքում որպես առանձին վարչատարածքային միավոր ձևավորվում է Վայոց ձորի մարզը։
Աշխարհագրական դիրք և բնական պայմաններ
Վայոց ձորի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արևելքում՝ Արփա գետի ավազանում, և շրջապատված է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային հատվածով։ Սահմանակցում է է Հայաստանի մարզերից Արարատին, Գեղարքունիքին, Սյունիքին, ինչպես նաև Արցախի Հանրապետությանը և Ադրբեջանի էքսկլավ Նախիջևանի ԻՀ-ին ։ Վայոց ձորը հարևան մարզերից տարանջատված է տարածքի մակերևույթի առանձնահատկությամբ։ Վայոց ձորի գոգավոր տարածքը՝ շրջապատված բարձրադիր լեռներով և ջրբաժան լեռնաշղթաներով, այն դարձնում է աշխարհագրական մեկ ամբողջություն։ Բնական գործընթացների արդյունքում այս տեղանքում առաջացել են բազմաթիվ լեռնաշղթաներ, ձորեր, լեռնանցքներ, սարահարթեր, գոգավորություններ, դաշտեր, մարգագետիններ և բնական բազմապիսի կերտվածքներ, որոնք առավել բազմազան են դարձնում Վայոց ձորի բնապատկերը։ Մարզի տարածքը գտնվում է Հայաստանի բարձրադիր հատվածում։
Լեռնագրական առումով Վայոց ձորի տարածաշրջանը ներառված է հարավային լեռնաշղթաների և միջլեռնային գոգավորությունների աշխարհագրական մարզի մեջ։ Ծովի մակարդակից բարձրությունը այստեղ տատանվում է 850 մետրից (Արենի) մինչև 3522 մետր։ Մարզի ամենաբարձր կետը Փոքր Կովկասի լեռնաշղթայի մաս կազմող Վարդենիս լեռն է (3522 մետր), որը գտնվում է Վայոց ձորի և Գեղարքունիքի սահմանագլխին։ Համեմատաբար բարձր լեռնագագաթներ են նաև Գոգին (3120 մետր), Ամուլսարը (2987 մետր), Գնդասարը (2946 մետր) և Վայոցսարը (2581 մ)։ Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրական դիրքավորմանը բնորոշ են լանդլաֆտի բազմազանությունն ու ռելիեֆի գոտիականությունը։ Արևմուտքից Վայոց ձորի լեռնաշղթաները, աստիճանաբար ցածրանալով, հասնում են Շարուրի դաշտ։ Մարզը հյուսիսից շրջապատված է Վարդենիսի լեռնաշղթայով։ Վայոց ձորի տարածքն ընդգրկում է երեք խոշոր աշխարհագրական ենթաշրջաններ․ Արփայի գոգավորություն, Վայքի ծալքաբեկորավոր լեռնաշղթա, Վարդենիսի հրաբխային լեռնավահան։
Մարզի տարածքում հատնաբերվել են պղնձի, տուֆի, մարմարի, կրաքարի, կավի, բազալտի, գրանիտի, ֆելզիտի (Մարտիրոսի ֆելզիտը) և հանքային ջրերի մեծ պաշարներ։ Մետաղական նշանակության պաշարները դեռ չեն շահագործվել։
Կլիմա
Վայոց ձորի մարզի կլիման գլխավորապես պայմանավորված է վերընթաց գոտիականությամբ, ըստ բարձրության՝ տաք չոր ցամաքայինից մինչև ձյունամերձ։ Ընդհանուր հաշվով, այս մարզի կլիմայական պայմանները աչքի են ընկնում չորությամբ և ցամաքայնությամբ, ինչպես նաև ցուրտ կամ չափավոր ցուրտ ձմեռներով և շոգ կամ տաք ամառներով ։ Ըստ Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարության «Հիդրոօդերևութաբանության և մթնոլորտային երևույթների վրա ակտիվ ներգործության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տրամադրած տեղեկատվության՝ օդի միջին ջերմաստիճանը Վայոց ձորի լեռնային շրջաններում հասնում է առավելագույնը մինչև +0.5, իսկ նախալեռներում +8.7ºC-ի ։
Տարվա ամենատաք ամիսը հուլիսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։ Ձմեռային ամիսներին օրվա միջին ջերմաստիճանի նվազագույն շեմը -4 °C-ն է, իսկ ամռանը՝ հուլիս-օգոստոս ամիսներին, առավելագույն ջերմաստիճանը չի գերազանցում +26°C-ը։ Ամռան ամիսներին օրվա միջին ջերմաստիճանը տատանվում է +15-ից մինչև +26ºC։ Օդի հարաբերական խոնավությունն առավելագույնը դիտվում է հունվար ամսին` 67-75%, իսկ նվազագույնը` օգոստոսին (39-62%)։ Տարեկան տեղումների քանակը ըստ բարձրության տատանվում է 300-800 մմ։ Արևափայլքի ժամային տևողության ցուցանիշով Վայոց ձորը առաջատար դիրք է զբաղեցնում Հայաստանի մարզերի ցանկում։ Տարվա օրերի ճնշող մեծամասնությունը արևոտ են (անարև են 365 օրերից միայն 30-40-ը) ։
Ձյունածածկույթի բարձրությունը Վայոց ձորի նախալեռներում լինում է 10-76 սմ, իսկ բարձրադիր շրջաններում` մինչև 2 մ ։