cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տանել Պադար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հալյալա ավանում ծնվածներ Կատեգորիա:Էստոնացի երգիչներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2001 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Էստոնիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Էստոնիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Ավամորի
Ավամորի (泡盛), օկինավյան խոհանոցի ալկոհոլային խմիչք, որը 20-րդ դարի վերջին միջազգային տարածում է ստացել։
Բրնձի մշակաբույսի թորմամբ ստացվող ապրանք է։ Ալկոհոլի պարունակությունը սովորաբար կազմում է 30%-ից մինչև 43%, երբեմն մինչև 60%։ Ավամորիի որոշ տեսակներ ենթարկվում են բազմամյա պահման։
Անվան ստուգաբանություն
Խմիչքի անվանումը ծագել է ճապոնական «ավա» (泡) և «մորի»(盛) բառերից, որոնք համապատասխանաբար նշանակում են «փրփուր» և «լրացնել» ։ Ավելի տարածված տարբերակի համաձայն այդպիսի անվանումը կապված է եղել առատ փրփրագոյացության հետ, որն առաջանում է հում բրնձի թորման գործնթացում։ Ըստ այլ վարկածի՝ խոսքը վերաբերվում է փրփուրին, որն առաջանում էր հնում խմիչքի թնդություն չափման տեխնիկայի ժամանակ, երբ այն բավականին մեծ բարձրությունից բարակ շիթով լցնում էին բաժակի մեջ ։
Արտադրության աշխարհագրություն և պատմություն
Սկզբնական շրջանում ավամորին պատրաստվել է հիմնականում Ռյուկյուի միապետների համար։ 15-րդ դարի վերջին թագավորական հրամանով խմիչքը թորելու իրավունքը ժառանգաբար ամրագրվել է 30 արտադրողների կողմից։ Ուշագրավ է, որ ավամորիի ժամանակակից շատ արտադրողներ իսկապես հանդիսացել են թագավորական արքունիքի 30 մատակարարների անմիջական ժառանգները ։
1945 թվականի ապրիլ-հուլիս ամիսներին ավամորիի երկար տարիներ հնեցված էլիտար տեսակների զգալի պահուստները վերացվել են ամերիկացի և ճապոնացի զորքերի կողմից Օկինավայի կռվի ժամանակ ։
Ավամորիի տարածումը Ճապոնիայի սահմաններից դուրս կապված է 1945-1972 թվականներին ամերիկացիների կողմից Օկինավայի օկուպացիայի և այնտեղ ամերիկացիների ռազմական բազայի հետագա գոյության հետ։ Դրա հետ մեկտեղ այդ ընթացքում հենց կղզեխմբում ավամորիի օգտագործումը զգալի նվազել է արևմուտքից թունդ խմիչքների ներկրման պատճառով՝ առաջին հերթին վիսկիի ։ Ամերիկայում ավամորին աստիճանաբար հայտնվել է վաճառքում, հետագայում՝ Եվրոպայի և Ասիայի տարբեր երկրներում։ Բայց նրա ներկայությունը ալկոհոլի միջազգային շուկայում ոչ այնքան նշանակալի է եղել։ Պատմական հայրենիքի սահմաններում խմիչքը օգտագործվել է հիմնականում էթնիկ ռեստորաններում և Օկինավայի բնակիչների սեղմ բնակավայրերում ։
Հենց Օկինավայում ավամորիի ճանաչումը մնացել է շատ բարձր։ Խմիչքը հանդիսացել է կղզու բնակիչների ինքնության խորհրդանիշներից մեկը և տոնական սեղանի անբաժանելի մասնիկը։ Ըստ 2000-ական թվականների վիճակագրության՝ աշիպելագի տարբեր կղզիներում գրանցել է ավամորի արտադրող 47 կազմակերպություն ։
Արտադրության տեխնոլոգիա
Ավամորիի արտադրության համար օգտագործվում էր բացառապես բրնձի երկար հացահատկային տեսակը, որը առաջվա նման Օկինավա է ներկրվել հիմանականում Թաիլիանդից։ Մանրացված հատիկները ներծծում էին տաք ջրով, հետո ջրի մեծ մասը քամում էին և բրինձը գոլորշու վրա շոգեխաշում էին մեկ ժամվա ընթացքում։ Դրանից հետո նրան ավելացվում էր տեղական յուրահատուկ տեսակի խմորիչ, որն ուներ սև գույն և պարունակում էր մեծ քանակությամբ կիտրոնաթթու ։ 12 ժամ անց եփել սկսած բրնձի զանգվածը բրնձի կաթսայից տեղափոխել են հատուկ ամանատակ, որտեղ խմորման պրոցեսը սովորաբար տևել է երկու շաբաթից ոչ պակաս, որից հետո ձևավորված զանգվածը տեղադրվել է թորման խորանարդի մեջ ։
Եվրատեսիլ 1970 երգի մրցույթ
«Եվրատեսիլ 1970 երգի մրցույթ», Եվրատեսիլի 15-րդ մրցույթը, տեղի է ունեցել 1970 թվականի մարտի 21-ին Նիդեռլանդների մայրաքաղաք Ամստերդամի RAI Congrescentrum-ում։ Մրցույթի ազգային հեռարձակող կազմակերպությունը եղել է Nederlandse Omroep Stichting (NOS)։
Ավամորի
Արտադրության տեխնոլոգիա
Թորման գործընթացը միանշանակ տևել է սովորաբար երկու-երեք ժամ։ Արդյունքում ձևավորվել է անգույն, թափանցիկ խմիչք, որն ըստ էության պատրաստ էր կիրառման, բայց համային որակի լավացման համար այն, որպես կանոն, ենթարկվում է կերամիկական տարաներում պահման, որի տևողությունը կարող է զգալիորեն տարբերվել ։
Եվրատեսիլ 1970 երգի մրցույթ
Հղումներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1970 երգի մրցույթ Կատեգորիա:1970 Նիդեռլանդներում
Ավամորի
Արտադրության տեխնոլոգիա
Ավամորիի սովորական տեսակները պահպանվում են շուրջ 6 ամիս։ Կան տեսակներ, որոնք պահպանվում են շուրջ մի քանի տարի, դասակարգված են որպես «կուսու»։ Օկինավայի ժամանակակից առևտրի օրենսդրության համաձայն «կուսուի» մակնշում ունի ավամորին, որում ոչ պակաս քան 51% պարունակությունը պահվում է, ծայրահեղ դեպքում, երեք տարի կոմերցիոն արտադրողների եկամտաբերության բարձրացման նպատակով շշալցման ընթացքում հաճախ խառնում էին հնեցված ավամորին թարմ թորվածի հետ ։ Դրա հետ մեկտեղ պատմականորեն փորձարկվել է տեսակների պատրաստումը և ավելի ավանդական տեսակները։ Լայն վաճառք են հանված քսան և քսանհիգ տարվա ավամորին։ Հայտի է, որ Օկինավայի դեմ պայքարում ավամորիի պահուստները ոչնչացվելիս հայտնաբերվել են տարաներ երկու հարյուր տարեկան և նույնիսկ երեք հարյուր տարեկան խմիչքով ։
Ավամորի տեսակների մեծամասնությունում սպիրտի պարունակությունը տատանվում է 30-ից մինչև 43 %, այնուամենայնիվ որոշ դեպքերում կարող է նաև բարձր լինել։ Խանաձակե անվանվող թունդ տեսակների մեծ մասը (բառացիորեն՝ «ծաղկող ծաղիկներ») արտադրվում է Ճապոնիայի արևմտյան տարածքում գտնվող Յոնագունի կղզում ։
Ոչ մեծ քանակով տեսակներ պատրաստվում են տարբեր համեմունքներով, ժենշենով։ Արտադրվում են շշեր, որոնց մեջ պահվում են պահածոյացված օձեր ։
Ավամորին պետք է տարբերել ճապոնական սյոտյու ալկոհոլային խմիչքից, որոնք պատրաստվում են համանման տեխնոլոգիայով, այնուամենայնիվ ոչ թե ներկրված, այլ բացառապես ճապոնականից բրնձի կարճ հացահատիկի տեսակից, թեթև խմորիչի օգտագործմամբ։ Այն ունի ավելի պակաս թնդություն և նկատելի համային տարբերություններ։ Բացի այդ սյոտյուի մի շարք տեսակներ պատրաստվում են բազմաթիվ թորումներով։ Այդպիսի սյոտյուն իր թնդությամբ կարող էր գերազանցել ավամորուն, այն դեպքում երբ ավամորին հանդիսանում է բացառապես մեկանգամյա թորման արտադրանք ։
Երբեմն օտար աղբյուրները «սյոտյու» հասկացություն մեջ ներառել են բրնձի հումքից պատրաստված Ճապոնիայի բոլոր ճապոնական թունդ խմիչքների ցանկում, այդ թվում նաև ավամորին։ Այնուամենայնիվ այլընտրանքային դասակարգումը շատ ընդունելի չէ և մերժվել է հենց Օկինավայում. 1983 թվականին ընդունված տեղական առևտրային օրենքը նախատեսել է հստակ տարբերակում երկու խմիչքների միջև ։
Շշալցում, մատուցում և օգտագործում
Ավամորիի մեծ մասը շշալցվում է ապակե մեկ լիտր տարողությամբ շշերում։ Սրա հետ միասին տարածված են տեղական ավանդական կերամիկայից պատրաստված դեկորատիվ տարաների տարբեր տեսակներ՝ յաչիմունա, որը պահանջարկ ուներ հիմնականում Օկինավա այցելող ճապոնացի և արտասահմանցի զբոսաշրջիկների շրջանում ։
Ավամորին խմում են ինչպես ճաշի ժամանակ, այնպես էլ ճաշից առանձին, հաճախ որպես ապերիտիվ։ Ավանդաբար Օկինավայում խմիչքը լցվում էր փոքրիկ կերամիկական մատնոց հիշեցնող և չափերով դրան փոքր-ինչ գերազանցող բաժակների մեջ ։ Ներկայումս ավամորին մատուցվում է հիմնականում սովորական ապակե բաժակներով, որպես կանոն, կամ սառույցով կամ սառը ջրի խառնուրդով։ Երբեմն ավամորի հիմքով պատրաստվում էր կոկտեյլներ՝ սովորաբար նարնջի կամ կիտրոնի հյութով ։
Հաշվի առնելով Օկինավայի սահմաններից դուրս ավամորիի ոչ շատ լայն տարածումը, ցանկացած միջազգային կայուն կարգում նրա տեղը մշակված չէ։ Այն կարող էր մատուցվել ապակե կամ տարբեր տեսակի ըմպանակներով, ինչպես նաև ավելի ծավալուն բաժակներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ
(7698) Շվեյցեր
(7698) Շվեյցեր (Schweitzer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հունվարի 11-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,411442 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0454 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7774 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1367,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263202 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,28° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Եվրատոմ
Եվրատոմի հիմնադիր պայմանագիրը կնքվել է 1957 թվականին, ուժի մեջ մտել 1958 թվականին հունվարի 1-ից։ Ըստ այդ պայմանագրի, Եվրատոմի խնդիրը ատոմային արդյունաբերության զարգացումն է, ընդ որում անդամ երկրների համատեղ հետազոտական աշխատանքները, տեխնիկական ինֆորմացիայի փոխանակումը, հումքի ընդհանուր բազայի ստեղծումը, ճեղքվող նյութերի օգտագործման նկատմամբ վերահսկողությունը։ 1975 թվականին եվրատոմի երկրներում գործում էր շուրջ 300 օբյեկտ, այդ թվում ուրանի 20 հանք և միջուկային վառելանյութի արտադրության 5 գործարան, տարրերի 14 ձեռնարկություն, մոտ 150 ռեակտոր։ 1975 թվականին ատոմային էլեկտրակայանների էներգետիկ հզորությունը կազմել է մոտ 17 միլիոն կվտ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Եվրոպայում Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Ալեքսանդր Խատիսյան
Ալեքսանդր Հովհաննեսի Խատիսյան, հայ քաղաքական գործիչ և լրագրող, Հայաստանի առաջին հանրապետության առաջին արտաքին գործերի նախարար և երկրորդ վարչապետ, շուրջ 7 տարի եղել է Թիֆլիսի քաղաքապետ։
Ինքնակառավարման, բժշկության, տնտեսության ու մշակույթի մասին բազմաթիվ հոդվածների և հայերենից թարգմանությունների հեղինակ է։
Երիտասարդ տարիներ
Ալեքսանդր Խատիսյանը ծնվել է Թիֆլիսում 1874 թվականի փետրվարի 17-ին խոշոր ազնվականի ընտանիքում։
1891 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պետական գիմնազիան։ Սովորել է Մոսկվայի և Խարկովի համալսարաններում և ստացել բժշկական կրթություն։ 1897 թվականին գերազանցությամբ ավարտում է համալսարանը ու ստացել բժիշկի մասնագիտություն։ 1898 թվականին մեկնում է արտասահման վերապատրաստվելու լավագույն կլինիկաներում։ Այցելել է Իտալիա, Ֆրանսիա ու Գերմանիա, որտեղ ուսուցանել է հիգիենահասարակական, իրավական գիտություններ ու մունիցիպալ գործ՝ սպանդանոցներ, հիվանդանոցներ, ջրամատակարարում։ Փարիզում ու Բերլինում հրապարակել է մի քանի բրոշյուր ու գիրք նվիրված ջրամատակարարմանը, քարասալարկներին, ժողովրդական տներին և այլն։
Խատիսյանը գերազանց տիրապետել է հայերենին, ռուսերենին, անգլերենին, ֆրանսերենին, գերմաներենին ու վրացերենին։
Կյանքը Թիֆլիսում
1900 թվականին վերադառնում է Թիֆլիս ու սկսում է զբաղվել քաղաքականությամբ։ 1902 թվականին ընտրվում է Քաղաքային դումայի նախագահ, Թիֆլիսի քաղաքային խորհրդի խորհրդական, 1905 թվականից քաղաքային վարչության անդամ։ Մասնակցում է 1905 թվականի հեղափոխությանը։
1907 թվականից Թիֆլիսի քաղաքագլխի օգնական է, 1910-1917 թվականներին եղել է Թիֆլիսի քաղաքագլուխ։ 1912 թվականին Խատիսյանը հանդես է եկել որպես վկա Սանկտ-Պետերբուրգում ընթացող Դաշնակցության գործով։
1914 թվականից Քաղաքների Միության կովկասյան կոմիտեի նախագահն էր։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայ գաղթականներին և Մեծ եղեռնի վերապրածներին օգնության կազմակերպողներից մեկն էր։ Աջակցել է հայկական կամավորական ջոկատների կազմավորմանը։ 1915 - 1917 թվականներին ընտրվում է Հայկական Ազգային Բյուրոյի (Թիֆլիս) նախագահի տեղակալ։
1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ընդունվում է ՀՅԴ շարքերը։ Այդ ընթացքում ղեկավարում է Հայկական Ազգային Բյուրոն (մինչև 1917 թվականի հոկտեմբերի 17-ը), նախագահում է հայկական քաղաքական կուսակցությունների Խորհուրդը (մարտ-ապրիլ 1917 թվական), մասնակցում է Անդրկովկասի գյուղացիական համագումարին (1917 թվականի հունիս, Թիֆլիս)։ 1917 թվականի վերջին տեղափոխվում է Հայաստան, ընտրվում Ալեքսանդրապոլի քաղաքագլուխ։
1918 ապրիլին նշանակվում է նորաստեղծ Անդրկովկասյան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետության ֆինանսների և պարենի նախարար, նաև անդրկովկասյան Սեյմի կառավարության օգնության նախարար։ Մասնակցել է Թուրքիայի հետ խաղաղության բանակցություններին Տրապիզոնում (փետրվարին) և Բաթումում (մայիսին)։
Առաջին Հանրապետություն
Անկախ Հայաստանի Հանրապետության հռչակումից (մայիսի 28) հետո Խատիսյանը Քաջազնունու հետ ստորագրում է Բաթումի խաղաղության պայմանագիրը (հունիսի 4)։
1918 նոյեմբերին նշանակվում է արտաքին գործերի նախարար։
Վարչապետի պաշտոնի ստանձնում
Կառավարության խնդիրները հետևյալն էին՝ ստեղծել շատ մատչելի պետական վարկեր՝ տնտեսության համար կարևորություն ներկայացնող մի շարք ձեռնարկություններ շահագործելու համար, պետական օգնություն ցույց տալ արհավիրքներից տուժած աշխատավոր դասակարգին, ամեն կերպ խրախուսել մասնավոր կապիտալի մուտքը, կիրառել հնարավորինս արդյունավետ հարկային մեխանիզմներ, զարկ տալ մասնագիտական կրթությանը։ Ինչ վերաբերում էր արտաքին քաղաքականությանը, ապա կառավարությունը խնդիր դրեց՝ հարևան պետությունների հետ սահմանային վեճերը երբեք չլուծել զենքի միջոցով:Պետությունը զարգանում ու կատարելագործվում էր. շատ բան էր փոխվել Հայաստանում. պետական միջոցներով կազմակերպվում էր աղի արտադրությունն ու վաճառքը, բացվել էր Կարս-Բաթում խճուղին, ստեղծվել էր ժողովրդական տնտեսության նախարարությունը, որը պետք է անմիջականորեն զբաղվեր տնտեսության զարգացմամբ, լուրջ միջոցառումներ էին ձեռնարկվել կրթական-մշակութային ոլորտների զարգացման ուղղությամբ։
Խատիսյանի կառավարության օրոք էր, որ բացվեց Հայաստանի համալսարանը։ Հովհաննես Թումանյանի /հայ գրողների միության նախագահ/ դիմումի հիման վրա հայ գրողներին, որպես նպաստ, հատկացվեց 100 հազար ռուբլի։ Կառավարությունը խոշոր գումարներ ծախսեց ներգաղթի վրա։ Խատիսյանի կառավարությունը ձեռնամուխ եղավ Լոնդոնում հայկական դրամների տպագրությանը։ Կառավարությունը ժողովրդին բաժանեց 332 660 փութ սերմացու:Բացվեց երդվյալ ատենակալների դատարանը։
1919 թ-ի ամռանը երկրորդ գումարման Ազգային Ժողովը պահանջեց Խատիսյանին ձևավորել նոր կառավարություն։ Օգոստոսի 10-ին կառավարության կոր կազմը հաստատվեց.
1920 թ-ի գարնանը Խատիսյանը ներկայացնում է իր կառավարության երրորդ կազմը։
1920 թվականի փետրվարի 8-ին Երևանում սկսեց գործել Առևտրաարդյունաբերական պալատը ։
Հրաժարական
Խատիսյանի պաշտոնավարության վերջին շրջանում Հայաստանում իրավիճակը կրկին ապակայունացավ, Ադրբեջանը խորհրդայնացավ, այդ ընթացքում մայիսին տեղի ունեցան ցույցեր, և բոլշևիկներն օգտագործեցին այդ ցույցերը. արդյունքում առաջացավ կառավարական ճգնաժամ։ Ի դեպ, այն ժամանակ, երբ Վրաստանում, Ադրբեջանում բոլշևիկները ենթարկվում էին անողոք հալածանքի, Խատիսյանի կառավարությունը նրանց ազատ աշխատելու և ապրելու հնարավորություն էր տվել։ Այսպիսով, մայիսի 5-ին, երբ արդեն առկա էր կառավարական ճգնաժամը, գումարվեց խորհրդարանի արտակարգ նիստ։ Խատիսյանի հրաժարականը օրենսդիրներին ներկայացրեց Հ. Քաջազնունին։ Խորհրդարանն ընդունեց Խատիսյանի կաբինետի հրաժարականը։
1920 թվականի ամռանը կառավարության բյուրոյի կազմում մեկնում է արտասահման, հայկական սփյուռքում Հայաստանի օգտին ներքին փոխառություն կազմակերպելու և «Ոսկե հիմնադրամ» ստեղծելու նպատակով։
1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին կառավարության անունից ստորագրում է Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը։
Կյանքի վերջին տարիները
Տեղափոխվում է Փարիզ, որտեղ հայկական ազգային պատվիրակության կազմում շարունակում է քաղաքական գործունեությունը, սկզբում որպես նախագահի տեղակալ, ապա նախագահ։ 1922-1923 թվականներին մասնակցում է Լոզանի կոնֆերանսին՝ ներկայացնելով և պաշտպանելով հայ ժողովրդի շահերը Ազգերի Լիգայում։ Անդամակցել է հայկական ու ռուսական հասարակական կազմակերպություններին։
1926 թվականին Եղբայրական օգնության կոմիտեի նախագահի մտերիմներից էր, մեծապես աջակցել է Հայաստանին 1926 թվականի երկրաշարժից հետո։ 1926-1928 թվականներին անդամակցել է նաև «Ռուսական մշակույթի ընկերների օջախ» կոմիտեին։ Դասախոսել է Ռուսական ժողովրդական համալսարանում։ Հանդիսացել է «Իլյուստրիրովաննայա Ռոսսիա» պարբերականին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ Փարիզի օկուպացիայի ժամանակ, տեղափոխվում է Պորտուգալիա (ք. Պորտու)։ 1944 թվականին Խատիսյանին ձերբակալում են՝ գաղտնի ամբաստանության հիման վրա՝ մեղադրելով նրան գերմանացիների հետ կապերի մեջ, սակայն շուտով ազատում նրան՝ փաստերի բացակայության պատճառով։
Մահացել է 1945 թվականի մարտի 10-ին Փարիզում։
Անդամակցությունը մասսոնական օթյակներին
Խատիսյանը անդամակցել է մի շարք մասսոնական կազմակերպություններին։1924—1931 թվականներին անդամակցել է Հյուսիսային աստղ օթյակին, 1931—1937 թվականներին՝ Ֆրանսիայի Մեծ Արևելքի Ազատ Ռուսաստան օթյակին ։ 1932 թվականին անդամակցել է «Հյուսիսային աստղ» օթյակի ղեկավար մարմնին, որը համախմբում էր 18-րդ աստիճանի ռուսաստանցի մասսոններին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ արտաքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ազգայնականներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Ֆրանսիական համբույր (այլ կիրառումներ)
Ֆրանսիական համբույր, կարող է վերաբերել՝
Չրդիլեթի
Չրդիլեթի (ჩრდილეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 920 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 3 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Ջոն Լոգի Բերդ
Ջոն Լոգի Բերդ  (անգ.՝ John Logie Baird,), շոտլանդացի ճարտարագետ, ով հանրաճանաչ է դարձել առաջին մեխանիկական հեռուստատեսային համակարգի ստեղծման շնորհիվ։ Չնայած հետագայում մեխանիկական հեռուստատեսությունը փոխարինվել է Վլադիմիր Զվորիկինի և Ֆիլո Ֆարնսվորթ ի էլեկտրոնային հեռուստատեսության ոլորտի հետազոտություններով, Բերդի առաջին հեռուստացույցները կարևոր քայլ էին հեռուստատեսության զարգացման համար։
Ծնունդը և կրթությունը
Բերդը ծնվել է Հելենսբորոում (Արգայլ,Շոտլանդիա)։ Դպրոցական կրթությունից հետո ընդունվել և ավարտել է Թագավորական Տեխնիկական քոլեջը (այժմ Ստրատկլայդի համալսարան) և Գլազգոյի համալսարանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելու պատճառով նա այդպես էլ չստացավ բժշկական աստիճան և հետագայում չանդրադարձավ այդ թեմային։
Փորձեր հեռուստատեսությունում
Չնայած նրան, որ հեռուստատեսությունը բազմաթիվ  հայտնագործողների աշխատանքների արդյունքն է, բերդը հանդիսանում է դրա պիոներներից մեկը։ Նա հայտնի կմնա որպես առաջին  մարդ, ով փոխանցել է հեռավորության վրա գտնվող օբյեկտի սև և սպիտակ (մոխրագույն երանգի) պատկերը։ Այս հարցով զբաղվել են բազմաթիվ ճարտարագետներ, սակայն Բերդը առաջինը հասավ արդյունքի։ Այդպես էլ իր «հայտանգործման» ժամանակ նա քիչ էր մնում մահանար՝ ստանալով 2000 վոլտ էլեկտրական լիցք։ Դա տեղի է ունեցել տեսախցիկի լուսաէլեկտրոնային տարրը ավելի կատարյալով փոխարինելու ժամանակ  և տեսանյութի ուժեղացուցիչն օգտագործելուց հետո։
Իր առաջին հեռուստատեսային փորձերի ժամանակ բերդն օգտագործել է Նիպկովի սկավառակը, և 1924 թվականի փետրվարին նա ցուցադրել է մեխանիկական հեռուստատեսային համակարգ, որը կարող է փոխանցել և ցուցադրել շարժվող պատկերները։ Համակարգը վերարտադրել է նկարահանվող օբյեկտների ընդամենը սիլուեթները, օրինակ՝ մատների ճկումը։ Արդեն 1925 թվականի մարտի 25-ին Լոնդոնի «Սելֆրիջեզ» խանութում տեղի ունեցավ հեռուստատեսության երեքշաբաթյա ցուցադրության պրեմիերան։
-Ի սեր Աստծո, իջեք ցած՝  ընդունարան և ազատվեք այնտեղ ենթադրյալ խելագարից։ Նա ասում է,որ հայտնագործել է մեքենա,որպեսզի ռադիոյի միջով տեսնի։ Ճշտապահ եղե՛ք, նա կարող է զինված լինել։
Առաջին ցուցադրությունները հանրությանը
1926 թվականի հուվարի 26-ին Լոնդոնի իր լաբորատորիայում Բերդը ցուցադրեց պատկերների հաղորդում Թագավորական միության անդամների (Royal Institution) և The Times պարբերականի խմբագիրների համար։ Այդ ժամանակ նա մեծացրեց սկանավորման արագությունը 1 վարկյանում  մինչև 12․5 պատկեր։ Դա աշխարհում առաջին իրական հեռուստատեսային համակարգի  ցուցադրությունն էր, որը ցույց էր տալիս շարժվող պատկերները մոխրագույն երանգների մեջ։
Աշխարհում իր առաջին գունավոր հաղորդիչը ցուցադրել է 1928 թվականի հունիսի 3-ին ՝ օգտագործելով տեսախցիկում և հեռուստացույցում Նիպկովի 3 սկավառակ, տեսախցիկում՝ յուրաքանչյուր սկավառակի առջև, տեղադրված էր զտիչ՝ բաց թողնելով երեք հիմնական գույներից միայն մեկը, իսկ հեռուստացույցում յուրաքանչյուր սկավառակի հետևում տեղադրված է եղել համապատասխան գույնի լամպ։ Նույն թվականին Բերդը ցուցադրեց իր տարացուցական հեռուստատեսությունը։
1932 թվականին նա առաջինն իրականացրեց ազդանշանի փոխանցում Գերկարճ ալիքային ձայնածավալում (ռուս․՝ УКВ-Ультракоро́ткие во́лны):
Լայնահաղորդումը
1927 թվականին Բերդը հեռուստատեսային ազդանշանի փոխանցում կատարեց Լոնդոնի և Գլազգոյի միջև՝ 438 մղոն հեռավորության վրա (705 կմ) հեռախոսի լարերով։ Հետագայում նա հիմնել է Baird Television Development Company Ltd- ն, որը 1928 թվականին կատարել է առաջին անդրատլանտյան հեռուստատեսային հաղորդումը Լոնդոնի և Հարթսդեյլի (Նյու Յորք) միջև և ստեղծել առաջին հեռուստատեսային ծրագիրը BBC- ի համար։ Իսկ 1929-1935 թվականներին BBC- ն հեռարձակել է իր հեռուստահաղորդումները Բերդի 30-ճանապարհային համակարգով։
1930 թվականին նա ցուցադրեց 2 x 5 ֆուտ (60 x 150 սմ) էկրանով թատերական հեռուստատեսային համակարգ Լոնդոնում (Կոլիզեումի թատրոն), Բեռլինում, Փարիզում և Ստոկհոլմում ։ 1939 թվականին նա կատարելագործեց իր թատերական հեռուստատեսության համակարգը՝ 15 x 12 ոտնաչափ (4,6 x 3,7 մետր) չափսերով։
1936 թվականի վերջին BBC- ն սկսեց Բերդի համակարգերը (որոնք այն ժամանակ ունեին 240 սկանավորման գծեր) փոխարինել Electric and Musical Industries Ltd (EMI) էլեկտրոնային հեռուստատեսային համակարգերով, որոնք Իսահակ Շենբերգի ղեկավարությամբ Մարկոնիի հետ միաձուլումից հետո արտադրեցին 405 սկան՝ գծային համակարգեր։ BBC- ն դադարեցրել է հեռարձակումը Բերդ համակարգով 1937 թվականի սկզբին։
Բերդը նաև մեծ ներդրում ունեցավ էլեկտրոնային հեռուստատեսության զարգացման գործում, օրինակ՝ 1939 թվականին նա ցուցադրեց գունավոր հեռուստատեսություն՝ հիմնված կաթոդ-ճառագայթների խողովակի վրա, էկրանի դիմաց պտտվում էր գունավոր զտիչներից բաղկացած սկավառակը։ Այս մեթոդը կիրառել են Columbia Broadcasting System (CBS) և Ամերիկայի Radio Corporation of America (RCA) ամերիկյան ընկերությունները։
1944 թվականի օգոստոսի 16 -ին նա ցուցադրեց առաջին լիովին էլեկտրոնային գունավոր էկրանը։ Ստեղծված համակարգը ուներ 600 տող՝ երեք անգամ խաչաձև սկանավորմամբ, պատկերը էկրանին ցուցադրվում էր 6 փուլով ։
1944 թվականին նա համոզեց բրիտանական իշխանություններին օգտագործել հեռուստատեսային հեռարձակումների համար 1000-տողանոց նոր գունային համակարգը որպես հետպատերազմյան չափանիշ։ Այս համակարգում պատկերի որակը համեմատելի էր ժամանակակից HDTV- ի որակի հետ։ Բայց, պատերազմից հետո երկրում ծագած բազմաթիվ խնդիրների պատճառով, այդ ծրագրերը այդպես էլ չիրագործվեցին։ 405 տողանոց ստանդարտը ուժի մեջ է մինչև 625 տող ստանդարտի և PAL գունային համակարգի ներդրումը 1967 թվականին ՝ 1964 թվականին։
Այլ հայտնագործությունները
Բացի հեռուստատեսությունից, Բերդը փորձում էր իրեն ապացուցել շատ այլ ոլորտներում։ 20 տարեկանում նա փորձել է ալմաստներ ստեղծել գրաֆիտի տաքացման միջոցով և արդյունքում կարճ միացրել է Գլազգոյի համալսարանի էլեկտրական ցանցը։ Որոշ ժամանակ անց նա ստեղծեց ապակու սափրիչ, որը, սակայն, կոտրվեց։ Ավտոմեքենայի անվադողերի օրինակով նա փորձեց ստեղծել օդաճնշական կոշիկներ, սակայն նախատիպի տեսախցիկները պայթեցին։ Թերմոսոկները Բերդի ևս մեկ գյուտ են, որը պարզվել է, որ ավելի հաջողակ է, քան մյուսները։
«Ֆոնային տեսողություն» տեսագրման համար նախատեսված առաջին սարքը, նույնպես հանդիսանում է Բերդի գլուխգործոցը։
Խառնարան (այլ կիրառումներ)
Խառնարան, ռելիեֆի ձև, երկրի մակերևույթի վրա կամ սարի գագաթին գոգավորություն։
Մեթ Դեյմոն
Մեթ Դեյմոն (Matt Damon, ), ամերիկացի դերասան և սցենարիստ։
Ստացել է 1 Օսկար երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում և 2 Ոսկե Գլոբուս։ 4 անգամ ներկայացվել է Էմմիի, 2 անգամ ստացել է Բեռլինի կինոփառատոնի մրցանակ։
Դերասան առավել հայտնի է իր դերերով Փրկել շարքային Ռայանին, Օուշենի տասնմեկ ընկերները, Օուշենի տասներկու ընկերները, Ջեյսոն Բորն ֆիլմաշարով, Հանգուցյալները, Ինտերստելլար , Մարսեցին , Ֆորդն ընդդեմ Ֆերրարիի ֆիլմերում։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Մեթյու Փեյջ Դեյմոնը ծնվել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ամերիկայի Մասաչուսեթս նահանգի Քեմբրիջ քաղաքում, որտեղ գտնվում է հայտնի Հարվարդի համալսարանը։ Իր կյանքի առաջին երկու տարիները անցել են Բոստոն - ի Նյուտոն արվարձանում։ Նրա հայրը ՝ Քենթ Դեյմոնը (1943–2017) հարկային տեսուչ էր, իսկ նրա մայրը ՝ Նենսի Կարլսոն-Փեյջը, Լեսլիի համալսարանի պրոֆեսոր էր։ Մեթ Դեյմոնը ունի ավագ եղբայր ՝ Քայլ (ծնվ. 1967), քանդակագործ։
1973 թվականին, երբ Մեթ Դեյմոնի 3 տարեկանը չէր լրացել, նրա ծնողները ամուսնալուծվեցին, և նա իր եղբոր և մայրիկի հետ մնացին Քեմբրիջում։ Ապագա դերասանը մեծացավ մի տան մեջ, որում ապրում էին ևս հինգ ընտանիք։ Հարևաններից մեկը պատմաբան Հովարդ Զինն էր, «ԱՄՆ-ի ժողովրդական պատմությունը»գրքի հեղինակ որին  Մեթ Դեյմոնը կներկայացնի իր հետագա Խելացի Ուիլ Հանթինգըֆիլմում։
1978 թվականին, 8 տարեկան հասակում, Մեթ Դեյմոնը ծանոթացավ իր հեռավոր ազգականի հետ ՝ Բեն Աֆլեքի, ով նույն փողոցում էր ապրում երկու թաղամաս այնկողմ։ Այդ ժամանակ նրանք դարձան լավագույն ընկերներ, իսկ հետագայում `բեմում պրոֆեսիոնալ գործընկերներ։
1986 թ.-ին Մեթը հասկացավ, որ ցանկանում է դերասան լինել։ Հետևաբար, նա այս մասին պատմեց իր ծնողներին և պատրաստվում էր մեկնել Նյու Յորք փորձերի գործակալություններից մեկում։ Բայց հայրն ու մայրը այդքան էլ ուրախ չէին այդ լուրից. Հետագայում Թույլ տվեցին նրան գնալ, բայց միայն այն պայմանով, որ ինքն է վճարելու իր ճանապարհածախսը։ Այդ ժամանակ Դեյմոնի ամբողջ խնայողությունը կազմում էր մոտ 200 դոլար, որը նա ստիպված էր ծախսել ուղևորության վրա։ Նյու Յորքում ապագա դերասանին հաջողվեց հայտնվել գովազդում TJ Maxx ապրանքանիշի համար։
Կարիերա
Մեթը իր առաջին փոքրիկ դերերը կատարեց դեռ ուսանողական տարիներին։ 1996 թվականին նկարահանվել է «Քաջություն ճակատամարտում» ֆիլմում `Դենզել Վաշինգտոնի և Մեգ Ռայանի հետ միասին։
Բեն Աֆլեքի հետ միասին նրանք շարունակեցին գրել սցենարը «Խելացի Ուիլ Հանթինգը» ֆիլմի համար։ Բայց ստուդիաները հրաժարվեցին այն գնել, քանի որ Դեյմոնը և Աֆլեքը ցանկանում էին նկարահանվել ֆիլմում։ Հետագայում, սցենարը գնվեցէ Miramax Films կինոընկերության կողմից։ Խելացի Ուիլ Հանթինգը- ը (1997) Լավագույն սցենարի համար «Օսկար» -ի արժանացրեց Դեյմոնին և Աֆլեկին։
Ֆիլմը ամբողջ աշխարհում հավաքեց 225 միլիոն դոլար։
1998 նկարահանվեց Սթիվեն Սփիլբերգի Փրկել շարքային Ռայանին Ֆիլմում։ 1999 Դեյմոնը մարմնավորեց Թոմ Ռիփլի - ին Տաղանդավոր միստր Ռիփլին ֆիլմում  Գվինեթ Փելթրոու և Ջուդ Լոու - հետ միասին։ Այս  ֆիլմում գլխավոր դերը կատարելու համար Մեթ Դեյմոնը նիհարեց 13,5 կիլոգրամ։ Բացի այդ, նա սովորեց դաշնամուր նվագել։
Անձնական կյանք
Մեթ Դեյմոնը ամուսնացած է արգենտինացի Լյուսի Բոսան Բարոզոյի հետ, որի հետ ծանոթացել է 2003 թվականին Մայամի -ում, որտեղ Լյուսին աշխատում էր որպես բարմեն։ 2006 թվականի հունիսի 11-ին Մայամի քաղաքում (Ֆլորիդա) ծնվեց նրանց առաջին  դուստրը՝ Իզաբելլան։ 2008 թվականի օգոստոսի 20-ին Մեթի ընտանիքում ծնվեց երկրորդ աղջիկը, որին անվանումեցին  Ջիա Զավալա։
2010 թվականի հոկտեմբերին ծնվել է նրանց երրորդ դուստրը, Ստելլան։ Առաջին ամուսնությունից Լյուսին ունի մեկ դուստր՝ Ալեքսիան (ծնվ. է 1999 թ.):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ լավագույն սցենարի համար Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Բուրունչայ
Բուրունչայ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Ալբեր Ռու
Կենսագրություն
Ալբերը ծնվել է Ֆրանսիայի Սեմյուր-ան-Բրիոննե կոմունայում, մսագործի ընտանիքում։ Մանկությունից միացել է ընտանեկան բիզնեսին։ 1949 թվականին ծնողները նրան ուղարկել են հրուշակագործություն սովորելու, որը տևել է մինչև 1954 թվականը։ Նախնական շրջանում նա աշխատել է որպես հրուշակագործ, որից հետո՝ 18 տարեկանում դարձել է անգլիացի պատգամավոր Նենսի Աստորի խոհարարը ։ Դրանից հետո նա եղել է Լոնդոնում Ֆրանսիայի դեսպանատան խոհարարը։ Հաջող աշխատանքի արդյունքում ձեռք է բերել հմտություն ու հարգանք։
Ալժիրում ժամկետային ծառայություն անցնելուց հետո Ալբերն աշխատել է Փարիզում բրիտանական դեսպանատանը, պատրաստել է սոուսներ։ Հետագայում Մեծ Բրիտանիայից հրավեր է ստացել մայոր Փիթեր Քասալեից և մեկնել այնտեղ։ Ութ տարի աշխատել է վերջինիս մոտ ։
1967 թվականին նա իր մոտ է հրավիրել իր եղբորը՝ Միշելին, որի հետ նրանք Լոնդոնի Չելսի շրջանում բացել են իրենց «Le Gavroche» ռեստորանը ։
Ռեստորանը 1981 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոնի կենտրրոնում գտնվող Մեյֆեյր շրջան։
Ռեստորանը ստացել է «Միշլենի կարմիր էքսկուրսավար» երեք աստղ։ Այդ ժամանակ աշխարհում կար այդպիսի 25 ռեստորան։ 1972 թվականին Ալբերն ու իր եղբայրը բացել են նոր ռեստորան՝ «The Waterside Inn»։ Մեկ տարի անց նրանք բացել են հրուշակեղենի և մսամթերքի խանութներ։ Սեփական բիզնեսն ընդլայնելու նպատակով Ալբերն ու եղբայրը սկսեցին սննդի առաքման ծառայություն մատուցել։
Ալբեր Ռուն զբաղվում էր ոչ միայն ռեստորանային բիզնեսի զարգացման գործընթացով, այլ նաև կատարելագործում էր խոհարարական հմտությունները․ մասնավորապես նա հորինել է սննդի պատրաստման նոր տեխնոլոգիա․ ճաշատեսակը պատրաստում են մեծ ճնշման տակ և անմիջապես այն տեղափոխում վակուումային փաթեթավորմամբ։ Նման մեթոդը պահպանում է արտադրանքի համը, իսկ գաղտնիքը պարունակվում է փաթեթավորման սարքի մեջ։ Այդ գաղտնիքի համար Ռու եղբայրներին առաջարկվել է 250․000 ֆունտ ստեռլինգ, բայց Ալբերն ու Միշելը մերժել են այդ առաջարկը։
1990-ական թվականների սկզբին Ալբեր Ռուն հեռացել է ռեստորանային բիզնեսից և այն փոխանցել իր որդուն՝ Միշելին։
Ալբերը երկրորդ անգամ ամուսնացել է 2006 թվականին Շերիլ Սմիթի հետ և նրա հետ ապրել Սուրեյում և Լոնդոնում։ Մոտ տաս տարի միասին ապրելուց հետո նրանք ամուսնալուծվել են ։ Ալբերը երրորդ անգամ ամուսնացել է 2018 թվականին՝ պրոֆեսիոնալ ծառայությունների ֆիրմայի տնօրենի հետ։
Ալբեր Ռոն մահացել է 2021 թվականի հունվարի 4-ին Լոնդոնում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խոհարարներ
Ստամեն Պանչևի հուշարձան (Բոտևգրադ)
Ստամեն Պանչևի հուշարձան (Паметникът на Стамен Панчев), հուշարձան Բուլղարիայի Բոտևգրադ քաղաքում, գտնվում է Ազատագրման հրապարակում և քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Հուշարձանը նվիրված է Բոտևգրադի բանաստեղծ, բուլղարական զորքերի հետմահու պորուչիկ Ստամեն Պանչևին։
Հուշարձանի բացում
Հուշարձանի հիմնադրման նախաձեռնությունը պատկանում էր «Սուրսուվուլ» սպայական միությանը։ Բանաստեղծ Ստամեն Պաննևը կրտսեր ռեզերվային սպա էր և Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ զոհվել էր ռազմաճակատում. չնայած իր վնասվածքներին, նա վերադարձել է ճակատ, վերցնելով Ադրիանոպոլիսի գրավումից հետո։ օրխանիեցիները սգում էին իրենց հայրենակցի համար, որը հայտնի էր նաև որպես բանաստեղծ։ 1938 թվականին, նրա մահվան 25-ամյակի կապակցությամբ հիմնադրվել է հիմնադրամ բանաստեղծի հուշարձանի կառուցման միջոցների հավաքման համար։ 1938 թվականի մայիսի 24-ին առաջին քարը հանդիսավոր կերպով դրվեց ապագա հուշարձանի հիմքում՝ բազմաթիվ քաղաքացիների ներկայությամբ. պատվիրակությունը ղեկավարում էր բանաստեղծի համազինակից կապիտան Կրիստևը։ 1939 թվականի հոկտեմբերի 22-ին հուշարձանը հանդիսավոր բացվեց բանաստեղծի կնոջ՝ Ռայնայի և որդու՝ Պավելի ներկայությամբ, որին Սթամենը նվիրել էր «Իմ որդին» («Сине мой» Сын мой) բանաստեղծությունը։
Պամպասյան կատու
Հանդիպում է Հարավային Ամերիկայի հարթավայրերում։ Մարմնի երկարությունը՝ 76 սմ, պոչը՝ 25 սմ, քաշը՝ 3-7 կգ, միջինը՝ 5 կգ։
Մաթեմատիկական նշաններ
Մաթեմատիկական նշաններ, հատուկ պայմանանշաններ, որոնք նախատեսված են մաթեմատիկական օբյեկտներ, հասկացություններ և առաջադրություններ գրառելու համար։ Օրինակ, \sqrt{2} (քառակուսի արմատ երկուսից), 3>2 (երեքը մեծ է երկուսից) և այլն։ Առաջին մաթեմատիկական նշաններն եղել են թվերի գրառման նշանները՝ թվանշանները, որոնք, հավանաբար, ավելի վաղ ծագում ունեն, քան գրերը։ Թվարկության առավել հին՝ բաբելոնական և եգիպտական համակարգերը ծագել են 3 1/2 հազարամյակ մ.թ.ա.։ Կամայական մեծությունների մաթեմատիկական նշաններ ստեղծվել են Հունաստանում բավական ուշ (սկսած 5-4-րդ դարեր մ.թ.ա.)։ Հանրահաշվական նշանագրությունը երևան է եկել 14-17-րդ դարեր։ Հանրահաշվական բանաձևերի ստեղծման գործում մեծ ավանդ ունեն Ֆրանսուա Վիետը և Ռենե Դեկարտը։ Դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշվի նշանագրությունը ստեղծել է Գ. Լայբնիցը։ Ժամանակակից մաթեմատիկայի նշանագրության ստեղծման գործում մեծ դեր է խաղացել Լեոնարդ Էյլերը։
Ստամեն Պանչևի հուշարձան (Բոտևգրադ)
Հուշարձանի բացում
Ճարտարապետական ​​իմաստով հուշարձանը կառուցվել է եռակցված գրանիտե բլոկներից։ Խորաքանդակը պատրաստված է բրոնզից, հեղինակը քանդակագործ Յանկո Պավլովն է։ Գրանիտի պատվանդանի հակառակ կողմում պատկերված են Պանչևի բանաստեղծությունների տողերը։ Հուշարձանի շրջակայքում գտնվում էին ցածր դեկորատիվ թփերով կանաչապատված գոտի և մետաղյա ցանկապատ, իսկ հետագայում կառուցվել է շատրվան։ Հուշարձանը տեղակայված էր Ազատագրման հրապարակում, որտեղ անցկացվում էին տոնակատարություններ և մեծարման հանդիսություններ։
Տեղափոխում և վերականգնում
1950-ականներին Բոտևգրադի ավտոբուսային կայարանը հայտնվել է հրապարակում, իսկ քաղաքով սկսեց անցնել մայրուղին Սոֆիայից մինչև Ռուսե և Վառնա։ Արդյունքում անհրաժեշտ էր ապամոնտաժել հուշարձանը։ Հետագա մի քանի տարիների ընթացքում գրանիտե բլոկները և խորաքանդակը պահվում էին Նիկոլա Վապցարովի անվան միջնակարգ դպրոցի կառուցվող շենքում։ Բանաստեղծի ընտանիքը պահանջել էր, որ Բուլղարիայի մշակույթի նախարարությունը անհապաղ լուծի այդ հարցը։ Բոտևգրադի քաղաքային խորհրդի նախագահ Սավո Դոնչևը ցավակցական հեռագիր է ստացել վարչապետ Վիլկո Չերենկովից հուշարձանի անհապաղ և հնարավորինս շուտ վերականգնման պահանջով։ 1954 թվականի հունվարին խիստ ցրտերի ժամանակ աշխատողները կարողացան գրանիտ բլոկները միացնել եռման ցեմենտով և հավաքել հուշարձանը Վապցարովի անվան դպրոցի բակում ։
Հուշարձանը տեղափոխվել է Ստամեն Պանչևի փողոց, որտեղ կանգնած է եղել 43 տարի։ Միայն այս կերպ էր հնարավոր լուծել թնջուկը և առաջացած հարցերը։ 1996 թվականին Օրխանիեի միությունը նամակ է ուղարկել Բոտևգրադի քաղաքապետ Գեորգի Պեևին և համայնքային խորհրդին՝ հուշարձանը Ազատագրման հրապարակ վերադարձնելու խնդրանքով։ Պեևը համաձայնել է, ստանալով Մշակույթի նախարարության թույլտվությունը, և 1996 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, Ազգային լուսավորիչների օրվա նախօրեին հուշարձանը հանդիսավոր բացվեց։ Բացման արարողությանը ներկա էին բանաստեղծի թոռնուհին՝ Ռայնա Պանչևան, և ծոռը՝ Ստամենը, ինչպես նաև Պանչև ընտանիքի բազմաթիվ անդամներ, աշակերտներ և շարքային քաղաքացիներ .:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:1929 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Մաթեմատիկական նշաններ
Որոշ մաթեմատիկական նշաների ստեղծման տարեթվերը և հեղինակները
{| rules="all" width="100%" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0em; border: 1px solid #000000; " ! rowspan="3" width="5%" | Նշաններ (TeX) (թիմ (TeX)) ! rowspan="3" width="5%" | Նշաններ (Յունիկոդ) ! width="20%" | Անվանում ! rowspan="3" width="35%" |Նշանակություն ! rowspan="3" | Օրինակ
! Արտասանություն ! Մաթեմատիկայի բաժին
(<tt>\Rightarrow</tt>) \rightarrow (<tt>\rightarrow</tt>) \supset (<tt>\supset</tt>)
→
⊃ (→ սա կարող է օգտագործվել  ⇒ փոխարեն, կամ դրա նշանակությամբ ֆունկցիա, տեսներ.) (⊃ կարող է օգտագործվել  ⇒, կամ դրա նշանակությամբ ենթաբազմություն, տեսներ.) ։
(<tt>:\Leftrightarrow</tt>) (<tt>\stackrel{\rm{def}}{=}</tt>)
նշանակում է «P ըստ սահմանման հավասարազոր է Q-ին» (սահմանման բացառումը «ԿԱՄ»)
\{\}
\notin (<tt>\notin</tt>)
∉
«չի պատկանում»
\subset (<tt>\subset</tt>)
⊂ A\subset B սովորաբար նշանակում է այն, ինչ : Սակայն որոշ հեղինակներ օգտագործել են\subsetտարբերակը, որպեսզի ցույց տան խիստ ներառումը (որնէ\subsetneq):
\supset (<tt>\supset</tt>)
⊃ A\supset B սովորաբար նշանակում է այն, ինչ : Սակայն որոշ հեղինակներ օգտագործել են \supset, տարբերակը, որպեսզի ցույց տան խիստ ներառումը (որնէ\supsetneq):
i \notin \R (i — թվացյալ միավորը։ i^2=-1)
> > x>y նշանակում է, որ xխիստ մեծ է y-ից։
նշանակում է գումարի շարքը կազմված է a_k-ից։
= 30
0! = 1
= Գրականություն =
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական նշաններ
Պրոտոռենեսանս
Պրոտոռենեսանս (от πρῶτος - «առաջին» և Renaissance - «վերածնունդ»), նախավերածնունդ, իտալական մշակույթի պատմության փուլ, որը շատ բանով հող է նախապատրաստել Վերածննդի արվեստի համար։
Տերմին
«Պրոտոռենեսանս» տերմինն առաջին անգամ կիրառել է շվեյցարական պատմաբան Յամիս Բուրքհարդը։ Պրոտոռենեսանսը վերելք է ապրել 13-14-րդ դարերում։ Պրոտոռենեսանաի արվեստին բնորոշ են դարձել իրականության զգայական-դիտողական արտացոլման միտումը, աշխարհիկ նախասկիզբը և անտիկ արվեստի նկատմամբ սուր հետաքրքրությունը։ Պրոտոռենեսանսի ճարտարապետները (Առնոլդո դի Կամբիո և ուրիշներ) գոթական ոճի ծավալներին հաղորդել են հավասարակշռվածություն և հանդարտություն։
Պատմություն
Պրոտոռենեսանսի քանդակագործությանը ներհատուկ են քանդակների զորեղությունը, ուշ անտիկ շրջանի արվեստի ազդեցությունը (Նիկոլո Պիզանո և ուրիշներ), գեղանկարիչները (հռոմեացի Կավալլինին և հատկապես ֆլորենտացի Ջոտտոն) ձգտել են ձևերի առանձնահատուկ շոշափելիության և նյութական համոզչության։
Համանման երևույթները (կերպարների զգայական ճշմարտանմանության ուժեղացում) նկատելի են նաև այդ շրջանի իտալերեն գրականությունում («դոլչե ստիլ նուովո» դպրոցի պոեզիան, Դանթե)։ Նախավերածննդյան միտումները ընկալել են Վաղ Վերածննդի արվեստագետները (Ֆ․ Բրունելեսկի, Դոնատելլո, Մազաչչո)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վերածնունդ Կատեգորիա:Գեղարվեստական ուղղություններ Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ
Աբդիի արկածները
Աբդիի արկածները (The Adventures of Abdi), ամերիկացի երգչուհի, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր, պարուհի, գրող, դերասանուհի, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, գործարար և մարդասեր Մադոննայի երեխաների համար գրված չորրորդ գիրքը  ։
«Աբդիի արկածները» հանրահայտ էկզոտիկ հեքիաթի գործողությունները կատարվում են Մերձավոր Արևելքում ։
Սյուժե
Աբդին փոքրիկ ոսկերիչ-տղա է, որին հանձնարարում են տանել թագուհուն թանկարժեք մանյակը, որը պատրաստել է իր ուսուցիչ Էլին։ Ճանապարհին Աբդիին կողոպտում են և նա գալիս է արքայի մոտ օձի հետ, որը դնում են վզնոցի փոխարեն։ Արքան հրամայում է տղային բանտ նետել։ Այնտեղ նրան հաջողվում է ընկերանալ օձի հետ։ Իր ուսուցիչ Էլիի և կախարդանքի օգնությամբ տղային հաջողվում է դուրս գալ բանտից և հաջողության հասնել իր առաջադրանքի հետ ։
Նկարազարդումներ
Գիրքը նկարազարդել են ռուս նկարիչներ` Անդրեյ և Օլգա Դուգիներ ամուսինները, որոնք 1992 թվականին արտագաղթել են Շտուտգարտ, որտեղ էլ ապրում են մինչ այսօր ։
Թարգմանություն
Գիրքը հրապարակվել է 40 լեզվով, աշխարհի ավելի քան 110 երկրում։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2004 թվականի նոյեմբերի 8-ին, նոյեմերի 14-ին գիրքը հայտնվել է ռուսական գրախանութներում ։ Գրքի ռուսերեն թարգմանությունը պատկանում է Լեոնիդ Յախինին։
Աուդիոգիրք
2005 թվականին Մադոննայի հեղինակային ընթերցմամբ հինգ մանկական գրքերը նույնպես հասանելի դարձան CD-ի վրա աուդիոգրքի տեսքով Madonna 5 Book: Madonna 5 Audio Books for Children (лейбл Callaway Audio) անվանմամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հեքիաթներ ըստ տարեթվի
Մուսա Սալամա
Մուսա Սալամա (سلامه موسى, ), ղպտական ծագմամբ եգիպտացի լրագրող, Եգիպտոսում առաջին սոցիալիստական ​​կուսակցության հիմնադիրներից մեկը ։ Նրա աշխարհայացքի վրա ազդեցություն են ունեցել ֆաբիանական սոցիալիզմը (մասնավորապես` Ջորջ Բեռնարդ Շոուն), մարքսիզմը, ֆրեյդիզմը, սոցիալ-դարվինիզմը և նիցշեականությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի եգիպտացի գրողներ Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ
Ջոն Հազբրուկ վան Ֆլեք
Սովորել է Վիսկոնսինի և Հարվարդի համալսարաններում։ 1922-1923 թթ. աշխատել է Հարվարդի, 1923-1928 թթ.՝ Միննեսոթայի (1927 թվականից՝ պրոֆեսոր) համալսարաններում։ Վիսկոնսինի (1928-1934 թթ.) և Հարվարդի (1935 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ Ամերիկացի ֆիզիկոս, ընկերության պրեզիդենտ (1952-1953 թթ.)։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային, մագնիսականությանը, պինդ մարմնի ֆիզիկային։ Մշակել է դիա- և պարամագնիսականության քվանտամեխանիկական տեսությունը, հայտնաբերել (1927 թ.) սինգլետ վիճակում դիամագնիսական իոնների պարամագնիսականությունը։ Մոլեկուլային դաշտի տեսությունը կիրառել է (1941 թ.) հակաֆեռոմագնիսների համար։ Առաջարկել է սպինցանցային ռելաքսացիայի մեխանիզմ, մագնիսական անիզոտրոպության միկրոսկոպիկ տեսություն։ Նոբելյան մրցանակ (1977 թ.)։
Բաս Տեր
Բաս Տեր՝ քաղաք Գվադելուպա կղզում և Ֆրանսիական Գվադելուպայի ադմինիստրատիվ կենտրոնː Գտնվում է Սուֆյեր հրաբուխի ստորոտումː 2008 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 12 100 մարդː Քաղաքն արտահանում է շաքար, բանան, սուրճ, կակաո, վանիլː
Անվանում
«Basse-Terre» բառը ֆրանսերենից նշանակում է «դաշտավայր»
Պատմություն
Բաս Տերը 18-րդ դարի վերջին համարվում էր Գվադելուպայի առևտրական կենտրոնը, որն ավելի ուշ դարձավ քաղաք Պուանտ-ա-Պիտր՝ Գրանդ-Տեր կղզու վրաː 1919 թվականի փոթորկի արդյունքում նավամատույցը ավերվում է, որը խթան հանդիսացավ տնտեսության հետագա արագ տեմպերով զարգացմանըː 1994 և 1995 թվականների ուժեղ երաշտների արդյունքում քաղաքը որոշ տարիներին չէր կարողանում բանան արտահանելː
Սպորտ
2004 թվականին «Ռասինգ» ֆուտբոլային ակումբը ազգային չեմպիոնի 3 կոչում է վաստակելː Քաղաքում կան մի քանի մարզադաշտեր, որոնցից ամենակարևորում՝ «Շտադ Սենտ-Կլոդում», 3000 մարդ է տեղավորումː Այս մարզադաշտում են մրցում սովորաբար Գվադելուպայի ազգային հավաքականներ՝ Racing Club de Basse-Terre-ն և La Gauloise de Basse-Terre-ըː
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1643 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆալկով (գյուղ, Վիժնիցայի շրջան)
Ֆալկով (Фальків), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Վիժնիցայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Վիժնիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նովոկիզիլյարովո
Նովոկիզիլյարովո (Новокызылярово, Яңы Ҡыҙылъяр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի բնակավայրեր
(7699) Բոզեկ
(7699) Բոզեկ (Bozek), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի փետրվարի 2-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,393409 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,001 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7858 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1352,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266182 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,71° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հաագա
Հաագա (Den Haag / 's-Gravenhage, ՄՀԱ ՝ ), քաղաք և համայնք Նիդեռլանդների արևմուտքում, Հյուսիսային ծովի ափին, Նիդեռլանների Կառավարության նստավայրը, Հարավային Հոլանդիա նահանգի մայրաքաղաք և նիդեռլանդական թագավոր Վիլլեմ Ալեքսանտրի կացավայրը։ Հաագայում են գտնվում խոշոր միջազգային մարմիններ՝ Արդարադատության միջազգային դատարանը, Միջազգային քրեական դատարանը, Միջազգային արբիտրաժ դատարանը և այլ մարմիններ։ Մեծությամբ Հաագան Նիդեռլանդների երրորդ քաղաքն է Ամստերդամից և Ռոտերդամից հետո։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 482 742 մարդ (2008 դեկտեմբերի 31), իսկ մակերեսը՝ 98,20 կմ²։ Հաագան Ռանդստադ ագլոմերացիայի մասն է կազմում։
Անվանում
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1097 թվականին։ Քաղաքը հոլանդերեն կոչվում է 's-Gravenhage, որը նշանակում է «կոմսական ցանկապատ» (այն սկզբնապես եղել է կոմսի որսորդական դղյակը)․ հաճախ կրճատ անվանվում է den Haag։ Քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 19-րդ դարի սկզբին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Հոլանդիա Կատեգորիա:Նիդերլանդների բնակավայրեր Կատեգորիա:Նիդերլանդների քաղաքներ Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաներ հյուրընկալած քաղաքներ
Յուրի Մատերի
Յուրի Մատերի (Ю́рий Бори́сович Мате́рий, ), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1975)։ Տիրապետում է անգլերեն և հինդի լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1975 թվականից։
1999 - 2002 թվականներին՝ Կարաչիում (Պակիստան) Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոս։
2002 թվականի հունիսից - 2007 թվականի սեպտեմբերը՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Տեղեկատվության և մամուլի վարչության գլխավոր խորհրդական։
2007 - 2012 թվականներին՝ Դանանգում (Վիետնամ) Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոս։
2017 թվականի օգոստոսի 21-ից՝ Շրի Լանկայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան ։
2017 թվականի օգոստոսի 24-ից՝ Մալդիվյան Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով ։
Ջրափիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Ջրափի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (12 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Սողոմոն Եղիազարով
Սողոմոն Ադամի Եղիազարով, հայ տնտեսագետ, գրող։
Կենսագրություն
1875 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գիմնազիան, 1880 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1885 թվականին Մոսկվայի համալսարանում հանձնել է մագիստրոսական քննություն, ապա մասնակցել Կովկասի գյուղացիության վիճակը ուսումնասիրող հանձնաժողովի գործունեությանը։
1887 թվականին նշանակվել է Կազանի համալսարանի փիլիսոփայության և իրավունքի պատմության ամբիոնի պրիվատ դոցենտ։ Կազանում ստացել է պետական իրավունքի մագիստրոսի (1889) և դոկտորի (1892) աստիճան։ 1893 թվականից Կիևի Ս․ Վլադիմիրի համալսարանի պետական իրավունքի ամբիոնի պրոֆեսոր էր։
Դասախոսել է Կիևի կայսերական և Օդեսայի համալսարաններում։ Եղել է Ներսիսյան դպրոցի տեսուչ, աշխատակցել «Մշակ», «Նոր դար», «Տարազ» և այլ պարբերականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Leopardus pajeros
Leopardus pajeros, փոքրիկ կատվազգի Չիլիի և Արգենտինայի պամպասյան շրջաններից։ Մինչև վերջերս համարվում էր պամպասյան կատվի ենթատեսակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավամերիկյան կատուներ Կատեգորիա:Կատվազգիներ
Յարոսլավ Կվապիլ
Յարոսլավ Կվապիլ (Kvapil, ), չեխ գրող, լրագրող, դրամատուրգ, ռեժիսոր։ ՉԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։