cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դեկաբրիստների ապստամբություն
Դեկաբրիստներ
Միության հիմնադիրը Ալեքսանդր Մուրավյովն էր։ Փրկության միության կազմում են եղել Սերգեյ Տրուբեցկոյը, Նիկիտա Մուրավյովը, Իվան Յակուշկինը, ավելի ուշ նրանց է միացել Պավել Պեստելը։ Իր նպատակը միությունը համարում էր գյուղացիների ազատագրումն ու պետության կառավարման բարեփոխումը։ 1817 թվականին Պեստելը գրել է Փրկության միության կամ Հայրենիքի ճշմարիտ և հավատարիմ զավակների միության կանոնադրությունը։ Կար կոնսպիրոլոգիական տեսություն, ըստ որի Միության շատ մասնակիցներ մասոնական օթյակներում են եղել, ուստի Միության առօրյա կյանքում մեծ դեր է խաղացել մասոնների ծիսակատարությունների ազդեցությունը, սակայն տեսությունը ոչ մի ապացույց չունի։ Պետական հեղաշրջման ժամանակ թագասպանության հնարավորության շուրջ հասարակության անդամների տարաձայնությունները հանգեցրել են 1817 թվականի աշնանը փրկության միության լուծարմանը։
1818 թվականի հունվարին Մոսկվայում ստեղծվել է նոր գաղտնի հասարակություն՝ Բարօրության միություն։ Ընկերության կանոնադրության առաջին մասը գրվել է Մ. Ն. Մուրավյովի, Պ. Կոլոշինի, Ս. Պ. Տրուբեցկու կողմից և պարունակում է բարօրության միության կազմակերպման սկզբունքները և նրա մարտավարությունը։ Երկրորդ մասը՝ գաղտնի, իր մեջ ամփոփում էր հասարակության վերջնական նպատակների նկարագրությունը, կազմվել էր ավելի ուշ և չի պահպանվել։ Միությունը գոյատևել է մինչև 1821 թվականը, դրա կազմում ներառվել է մոտ 200 մարդ։ Բարօրության միության նպատակներից մեկը եղել է առաջավոր հասարակական կարծիքի ստեղծումը և ազատական շարժման ձևավորումը։ Դրա համար ենթադրվում էր տարբեր օրինական հասարակությունների հիմնում՝ գրական, բարեգործական և լուսավորչական։ Ընդհանուր առմամբ, ձևավորվել է ավելի քան տասը վարչությունների միության բարօրության։ երկուսը Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայի, Եգերսկի, Իզմայլովսկի և  Կոննոգվարդեյսկի կառավարությունները Տուլչինում, Քիշնևում, Սմոլենսկում և այլ քաղաքներում։ Առաջացել են նաև «կողմնակի կառավարումներ», այդ թվում՝ Նիկիտա Վսեվոլոժսկու «կանաչ լամպը»։ Բարօրության միության անդամները պարտավոր էին ակտիվ մասնակցություն ունենալ հասարակական կյանքում, ձգտել պաշտոններ զբաղեցնել կառավարական հաստատություններում և բանակում։
Գաղտնի հասարակությունների կազմը մշտապես փոխվում էր. երբ նրանց առաջին մասնակիցները «տեղափոխվում էին» կյանք և ընտանիք կազմում, նրանք հեռանում էին քաղաքականությունից, նրանց տեղն ավելի երիտասարդներն էին զբաղեցնում։ 1821 թվականի հունվարին Մոսկվայում երեք շաբաթ աշխատում էր բարօրության միության համագումարը։ Դրա անհրաժեշտությունը պայմանավորված էր արմատական (հանրապետական) և չափավոր հոսանքների կողմնակիցների միջև տարաձայնություններով և երկրում արձագանքի ուժեղացմամբ, որը բարդացնում էր հասարակության օրինական աշխատանքը։ Համագումարի աշխատանքները ղեկավարել են Նիկոլայ Տուրգենևը և Միխայիլ Ֆոնվիզինը։ Հայտնի է դարձել, որ կառավարությունը մատնիչների միջոցով տեղեկացվել է Միության գոյության մասին։ Որոշում է կայացվել բարօրության միության ձևական լուծարման մասին։ Դա թույլ է տվել ազատվել միության մեջ հայտնված պատահական մարդկանցից, այն լուծարելը վերակազմավորման քայլ էր։
Ձևավորվել են նոր գաղտնի հասարակություններ՝ «Հարավային» (1821 թվական) Ուկրաինայում և «Հյուսիսային» (1822 թվական) Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնում։ 1825 թվականի սեպտեմբերին Հարավային հասարակությանը միացել է Միացյալ սլավոնների միությունը՝ հիմնված Բորիսով եղբայրների կողմից։
Հյուսիսային հասարակության մեջ ակտիվ մասնակցություն են ունեցել գվարդիական սպաներ Իվան Նիկոլաևիչ Գորստկինը, Միխայիլ Միխայլովիչ Նարիշկինը, ծովային սպաներ Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Չիժովը, Բոդիսկո եղբայրներ Բորիս Անդրեևիչը և Միխայիլ Անդրեևիչը։
Ապստամբության նախադրյալներ
Դավադիրները որոշել էին օգտվել բարդ իրավական իրավիճակից, որը ստեղծվել էր Ալեքսանդր I-ի մահից հետո գահի իրավունքների շուրջ։ Մի կողմից կար գաղտնի փաստաթուղթ, որը հաստատում էր գահից երկար ժամանակ հրաժարվելը։ Մյուս կողմից, մինչ այդ փաստաթղթի բացումը Նիկոլայ Պավլովիչը Սանկտ Պետերբուրգի գեներալ-նահանգապետ Կոմս Մ. Ա. Միլորադովիչի ճնշման տակ հրաժարվել էր Կոնստանտին Պավլովիչի օգտին գահի նկատմամբ իրավունքներից ։
1825 թվականի նոյեմբերի 27-ին բնակչությունը երդվեց Կոնստանտինին։ Պաշտոնապես Ռուսաստանում հայտնվել է նոր կայսրը, որը նույնիսկ մի քանի մետաղադրամ է հատել իր պատկերով։ Կոնստանտինը գահը չի ընդունել, սակայն պաշտոնապես չի հրաժարվել նրանից որպես կայսր։ Ստեղծվել է երկիմաստ և չափազանց լարված իրավիճակ։ Նիկոլասը որոշել է իրեն կայսր հայտարարել։ 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ին նշանակվել է երկրորդ երդումը, այսինքն «վերաշարադրումը»։
Ապստամբության ծրագիր
Ապստամբությունից մեկ օր առաջ ժանդարմերիան, այն ժամանակվա ոստիկանությունը ձերբակալել էր Հարավային հասարակության ղեկավար Պավել Պեստելին։ Դեկաբրիստները որոշել են խանգարել զորքերին ու Սենատում երդում տալ նոր թագավորին։ Ապստամբած զորքերը պետք է զբաղեցնեին Ձմեռային պալատը և Պետրոպավլովյան ամրոցը, նախատեսվում էր թագավորական ընտանիքին ձերբակալել և որոշակի հանգամանքներում սպանել։ Ապստամբությունը ղեկավարելու համար ընտրվել է իշխան Սերգեյ Տրուբեցկոյը։
Պատգամավորները պետք է հաստատեին նոր հիմնական օրենքը՝ Սահմանադրությունը։ Եթե Սենատը չհամաձայներ ժողովրդական մանիֆեստ հրապարակել, որոշվել էր ուժով պարտադրել այն։ Մանիֆեստն իր մեջ պարունակում էր մի քանի կետեր՝ ժամանակավոր հեղափոխական կառավարության հիմնում, ամրության իրավունքի վերացում, օրենքի առջև բոլորի հավասարություն, ժողովրդավարական ազատություններ (կնիքներ, խոստովանություններ, աշխատուժ), երդվյալների դատարանի ներդրում, բոլոր դասերի համար պարտադիր զինվորական ծառայության ներդնում, պաշտոնյաների ընտրողականություն և բարձրագույն ծառայության վերացում։
Դրանից հետո պետք է լուծվեր սահմանադրության հարցը, պետք է հրավիրվեր համաժողովրդական ժողով (հիմնադիր ժողով), որը պետք է լուծեր կառավարման ձևի հարցը՝ սահմանադրական միապետություն թե հանրապետություն։ Երկրորդ դեպքում թագավորական ընտանիքը պետք է արտաքսվեր արտերկիր ։ Մասնավորապես, Ռիլեևն առաջարկել է Նիկոլային Ֆորտ Ռոս արտաքսել ։
1825 թվականի դեկտեմբերի 14 (26), ի իրադարձություններ
1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ի վաղ առավոտյան Ռիլեևը Կախովսկուն խնդրել էր մտնել Ձմեռային պալատ և սպանել Նիկոլային։ Կախովսկին սկզբում համաձայնել է, բայց հետո հրաժարվել է։ Մեկ ժամ անց Յակուբովիչը հրաժարվել է գվարդիական անձնակազմի նավաստիներին և Իզմայլովյան գնդին տանել Ձմեռային պալատ։
Դեկտեմբերի 26-ին գաղտնի հասարակության անդամ սպաները դեռևս մթագնված էին զորանոցներում և քարոզչություն էին տանում զինվորների շրջանում։ 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ի առավոտյան ժամը 11-ին Սենատի հրապարակ են դուրս բերել Մոսկվայի լեյբ-գվարդիայի գնդի շուրջ 800 զինվորներ, ավելի ուշ նրանց են միացել Գրենադերի գնդի 2-րդ գումարտակի և գվարդիական ծովային անձնակազմի նավաստիները՝ առնվազն 2350 մարդ ։
Հարկ է նշել, որ, ի տարբերություն իր եղբոր, Ալեքսանդր I-ի, որը կանոնավոր կերպով ստացել է զորքերում ազատամտության ոգու աճի և նրա դեմ ուղղված դավադրությունների մասին, Կոնստանտինը և Նիկոլասը չէին կասկածում գաղտնի բանակային հասարակությունների գոյության մասին ։
1812 թվականի Հայրենական պատերազմի հերոս, Սանկտ Պետերբուրգի ռազմական գեներալ-նահանգապետ Կոմս Միխայիլ Միլորադովիչը, հայտնվելով կարայում կառուցված զինվորների մոտ, ասում էր, որ «ինքը սիրով էր ցանկանում, որ Կոնստանտինը կայսր լինի, բայց ինչ կարող է անել, եթե նա հրաժարվել է»։
Սակայն ապստամբած բոլոր զորքերի հավաքումը տեղի է ունեցել ապստամբության սկսվելուց ընդամենը երկու ժամ անց։ Ապստամբության ավարտից մեկ ժամ առաջ դեկաբրիստներն ընտրել են նոր «բռնապետ»՝ Իշխան Օբոլենսկուն։ Բայց Նիկոլաս հասցրել է վերցնել նախաձեռնությունը իր ձեռքը, և շրջապատը ապստամբների կառավարական զորքերի, ավելի քան չորս վերադաս ապստամբների թվաքանակով, արդեն ավարտվել է  ։
Նիկոլասը վախենում էր մթությունից, քանի որ ամենից շատ վախենում էր, որ «հուզմունքը չի խոսի սևի մասին», որը կարող էր մթության մեջ ակտիվություն դրսևորել։ Ծովակալ բուլվարի կողմից գեներալ Ի.Սուխոզանետի հրամանատարության ներքո հայտնվել է գվարդիական հրետանի ։
Զոհեր
Գիշերը ապստամբությանը վերջ է դրվել։ Հրապարակում ու փողոցներում հարյուրավոր դիակներ են մնացել։
Կալանք և դատ
Ձերբակալվել և Պետրոպավլովյան ամրոց են ուղարկվել Մոսկվայի գնդի 371 զինվորներ, 277-ը՝ Գրենադերսկին և ծովային անձնակազմի 62 նավաստիներ։ Ձերբակալված դեկաբրիստներին տարել են Ձմեռային պալատ։ Կայսր Նիկոլասը հանդես է եկել որպես քննիչ։
1825 թվականի դեկտեմբերի 17-ի հրամանագրով ստեղծվել է չարագործ հասարակությունների մասին հետազոտություններ կատարելու հանձնաժողով՝ ռազմական նախարար Ալեքսանդր Թաթիշևի նախագահությամբ։ 1826 թվականի մարտի 30-ին քննչական հանձնաժողովը Նիկոլայ I կայսեր կողմից կազմված զեկույց է ներկայացրել Դ. Ն. Բլուդովին։ 1826 թվականի հունիսի 1-ին ստեղծվել է Գերագույն քրեական դատարանի պետական երեք դասեր՝ Պետական խորհրդի, Սենատի և Սինոդի։ Քննությանը ներգրավվել է 579 մարդ։ 287-ը մեղավոր են ճանաչվել։ 5-ը դատապարտվել և մահապատժի են ենթարկվել (Կ. Ֆ. Ռիլյեև, Պ. Ի. Պեստել, Պ. Գ. Կախովսկի, Մ. Պ. Բեստուժև-Ռյումին, Ս. Ի. Մուրավյով-Ապոստոլ)։ 120 մարդ աքսորվել է Սիբիր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքականություն Կատեգորիա:1826 հակամարտություններ Կատեգորիա:Ռուսական հեղափոխություն Կատեգորիա:1825 հակամարտություններ Կատեգորիա:2018 Ռուսական կայսրությունում Կատեգորիա:Դեկաբրիստներ
Անզորեյ
Անզորեյ (Анзорей, Андзорей), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության Լեսկենի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6931 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի Լեսկենի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:16-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
I Really Want You
«I Really Want You», բրիտանացի երաժիշտ Ջեյմս Բլանտի երկրորդ ստուդիական ալբոմի՝ All the Lost Souls-ի չորրորդ սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսի 4-ին ։ UK Singles Chart-ում սինգլը զբաղեցրել է 171-րդ հորիզոնականը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2008 սինգլներ Կատեգորիա:Ջեյմս Բլանտի երգեր
Օբուխով (գյուղ, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Օբուխով գյուղում բնակվում էր 725 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2264 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 320,23 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
3-դյույմանոց հետևակային ականանետ
3-դյույմանոց հետևակային ականանետ (Ordnance ML 3 inch mortar), անգլիական 81-միլիմետրանոց ականանետ։ Սպառազինության մեջ է մտել Առաջին աշխարհամարտից հետո։
Պատմություն
1920-ական թվականների վերջերին անգլիական հետևակին մարտի դաշտում աջակցելու համար հարկավոր էր ստեղծել թեթև հրետանային զենք։ Սկզբնական շրջանում ենթադրվում էր, որ այն պետք է լինի գումարտակային հրանոթ, սակայն հետո որոշվում է սահմանափակվել ավելի թեթև և էժան ականանետով։ Արդյունքում լայնորեն հայտնի Ստոքս մոդելի հիմքի վրա ստեղծվում է 3-դյույմանոց հետևակային ականանետը։
Ականանետը կարող էր խոցել հակառակորդի կենդանի ուժին նույնիսկ խրամատներում և թաքստոցներում, սակայն Երկրորդ աշխարհամարտը ցույց տվեց, որ կրակի հեռահարությամբ բրիտանական ականանետը նշանակալիորեն զիջում է գերմանական 1934 թվականի 8,1 սմ ականանետների նմուշներին, որը կրակում էր մինչև 2400 մետր։ Դրանից հետո անգլիացիներն իրենց ականանետի համար մշակեցին նոր ավելի ամուր փող, ինչպես նաև սպառազինության մեջ մտցրին կուտակային ականներ և հասան կրակի 2560 մետր հեռահարության։ Բայց մինչ կկատարվեին փորձարկումները և նոր ականանետեր կհասնեին ճակատ, բրիտանական զորքերը օգտագործում էին ֆրանսիական, գերմանական և իտալական ռազմավարային ականանետերը։ Հատկապես Հյուսիսային Աֆրիկայում, քանի որ բրիտանական ականները համապատասխանում էին այդ ականանետերին։ Բրիտանական ականանետի ևս մեկ թերություն կայանում էր մինիմալ կրակի մեծ հեռավորությունը․ ականը 114 մետրից մոտ անհնար էր գցել, իսկ գերմանական ականանետը կարող էր կրակ վարել նույնիսկ 60 մ հեռավորության վրա, որը մերձամարտի ժամանակ օգտակար հատկություն էր։ Արդյունքում ստացվեց Mark 2 ականանետը, որը բրիտանական բանակի սպառազինության մեջ մնաց մինչև 60-ական թվականները, որից հետո փոխարինվեց L16 81 դյույմանոց ականանետը։
Սպառազինման մեջ է գտնվել
Ռազմավարային ականանետերը կիրառվել են ճապոնական բանակի ստորաբաժանումների կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զենք
Տուդուլիննա (Էստոնիայի շրջան)
Տուդուլիննա շրջան (Tudulinna vald), շրջան Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Տուդուլիննա գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2011 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 462 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 1,71 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Տիցիանո Ֆերո
Տիցիանո Ֆերո (Tiziano Ferro, ), իտալացի երգիչ, երգահան և երգերի հեղինակ։
Մանկություն և պատանեկություն
Տիցիանո Ֆերոն ծնվել է 1979 թվականի փետրվարի 21-ին Լատինա քաղաքում, Լացիոյի շրջանում, գեոդեզիստ Սերջո Ֆերոյի և տնային տնտեսուհի Ջուլիանայի ընտանիքում։ Տիցիան Ֆերոն ունի նաև կրտսեր եղբայր՝ Ֆլավիոն, որը նրանից 11 տարիք փոքր է։
1996 և 1997 թվականների ընթացքում մասնակցել է ֆիլմերի կրկնօրինակման հեռակա կուրսերի և սկսել է աշխատել իր քաղաքի մի շարք ռադիոկայաններում որպես ռադիոհաղորդավար (Musica Radio և Radio Luna)։ Միևնույն ժամանակ նա տարբեր բարերում և ակումբներում դաշնամուր է նվագել, ինչպես նաև ելույթ է ունեցել փողոցներում սեփական հիփ-հոփ Q4 խմբի հետ, մասնակցել է կարաոկե մրցույթների։
Մեկ տարի անց՝ 1999 թվականին, Տիցիանո Ֆերոն կրկին մասնակցել է մրցույթին Quando ritornerai երգով (այսօր համարվում է, որ երգը առաջին անգամ պաշտոնապես հրապարակվել է CD-ով՝ նվիրված փառատոնին), մտել է եզրափակչի 12 մասնակիցների մեջ, սակայն չի նվաճել 3 առաջին հորիզոնականներից և ոչ մեկը։
Նույն թվականին A.T.P.C. ռեփ խմբի հետ միասին կատարել է Sulla mia pelle երգը, որը մտել է Anima e corpo ձայնասկավառակի երգացանկի մեջ։
1999 թվականին Լատինա քաղաքի Էտորե Մայորանա լիցեյում պետական քննություն է հանձնել՝ 55/60 արդյունքով, մասնակցել է Sottotono ռեփ խմբի ամառային հյուրախաղերին՝ բեք-վոկալիստի կարգավիճակով։ Հռոմում որոշել է ընդունվել "La Sapienza" համալսարանի ճարտարագիտական ֆակուլտետ։
2000 թվականին գրել է Angelo mio երգի բառերը՝ Մոնիկայի Angel of Mine երգի իտալական տարբերակը։
Առաջին ձայնասկավառակ՝ Rosso relativo
2001 թվականին Ֆերոն պայմանագիր կնքեց EMI-ի հետ։ 2001 թվականի հունիսի 22-ին թողարկվել է նրա դեբյուտային Xdono սինգլը, որը հայտնի է նաև Perdono անվամբ։ Երգը շուտով հիթ դարձավ։ Այն ընդգրկվել է Rosso relativo դեբյուտային ձայնասկավառակի մեջ՝ թողարկված 2001 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։
Երկրորդ ստուդիական ձայնասկավառակ՝ 111
Ձայնասկավառակը թողարկվել է 2003 թվականի նոյեմբերի 7-ին։
Nessuno è solo / Nadie está solo
Երրորդ ձայնասկավառակը թողարկվել է 2006 թվականի հունիսի 23-ին։
L'amore è una cosa semplice / El amor es una cosa simple
Ձայնասկավառակը թողարկվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 28-ին։
Անձնական կյանք
2010 թվականի հոկտեմբերի Տիցիանոն քամինգ-աութ կատարեց՝ պատմելով իր համասեռամոլության մասին իտալական Vanity Fair ամսագրին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգիչներ Կատեգորիա:Իտալացի երգահաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Տոմա Դունդիչ
Տոմա Դունդիչ (Алекса Дундић, Aleksa Dundić, իրեն անվանել է նաև Իվան, գրականության մեջ Օլեկո, ), սերբ զինվորական, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի (1918– 1920) մասնակից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, 1916 թվականին Լուցկի տակ Դունդիչին գերել են ռուսական զորքերը։ Մտել է Ռուսաստանում կազմավորված սերբական կամավորական կորպուսի շարքերը։ Այնուհետև ծառայել է Կարմիր գվարդիայում։ 1918 թվականի մարտին պարտիզանական ջոկատ է գլխավորել Բախմուտի (այժմ՝ Արտյոմովսկ, Ուկրաինա) շրջանում։ Ինտերնացիոնալ գումարտակի կազմում մասնակցել է Ցարիցինի պաշտպանությանը։ Սեմյոն Բուդյոննու՝ Դոնի առանձին կովկասյան դիվիզիայում (ավելի ուշ՝ հեծյալ կորպուսում և Առաջին հեծյալ բանակում) եղել է հատուկ առաջադրանքների գծով գնդի հրամանատարի օգնական, հեծյալ դիվիզիոնի հրամանատար (1919 թվական)։
Զոհվել է մարտում, փառաբանվել իր հերոսությամբ և կոչվել «Կարմիր Դունդիչ»։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։
Կատեգորիա:1896 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:1920 մահեր Կատեգորիա:Հուլիսի 8 մահեր Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Նախանվագ
Նախանվագը կամ նախաբանը երաժշտական ստեղծագործության կամ նրա որևէ մասի ներածական բաժինն է, որը կանխազգալ է տալիս դրանց բնույթը կամ հակադրության սկզբունքով ցայտուն դարձնում դրանց սկսվելը։ Պարզագույն դեպքերում (օրինակ, դասական ռոմանսներում ու երգերում) բաղկացած է լինում կատարողին և ունկնդրողին «տրամադրող» ներածական (հաճախ՝ միայն ներդաշնակային) մի ֆրազից։ Ավելի նշանակալի դեպքերում պարունակում է ինքնուրույն ցայտուն թեմա, որ ստեղծագործության (կամ՝ նրա մասի) հետագա շարադրման մեջ ևս հանդես գալով, մասնակցում է զարգացման ընդհանուր պրոցեսին (օրինակ, Չայկովսկու չորրորդ սիմֆոնիայի առաջին մասում)։ Երբեմն նախանվագը ավարտված պիես է հաջորդող հիմնական հատվածի թեմայով կամ դրանից անկախ (օրինակ, Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» օպերայի նախանվագ, որ կոչվում է նաև պրեչյուդ, և գործողությունների միջև կատարվող նախանվագները, որ կոչվում են «անտրակտ»)։ Խոշոր ստեղծագործության ընդհանուր գաղափարը կամ կոնցեպցիան ամփոփ վերարտադրող նախանվագը կոչվում է նաև նախերգանք (օրինակ, Րիխարդ Վագների «Լոհենգրին» օպերայում)։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
(2148) Էպեյոս
(2148) Էպեյոս (Epeios), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ռիչարդ Վեստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռիչարդ Վեստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
T.H.E. (The Hardest Ever)
«T.H.E. (The Hardest Ever)» (հայերեն` Ա.Ե. (Ամենադժվարը երբևէ)), ամերիկացի ռեփեր Will.i.am-ի երգն է Միք Ջագգերի և Ջենիֆեր Լոպեզի հետ համատեղ։ Երգն ազատ է արձակվել 2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին iTunes Store-ի միջոցով և ժամեր հետո ներկայացվել է «Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխությունում»։ Երգի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է դեկտեմբերի 12-ին։ Երգը ի սկզբանե եղել է Will.i.am-ի «#willpower» չորրորդ ստուդիական ալբոմի սինգլներից մեկը, սակայն չի ընդգրկվել ալբոմում։
Թողարկման պատմություն
Մինչև օնլայն լրատվամիջոցների անդրադառնալը երգին, առաջինը իր Թվիթթերի էջում երգի մասին հայտնել է Will.i.am-ը։ Նոյեմբերի 18-ին թողարկվում է սինգլի շապիկը և Վիլյամը այն օգտագործում է որպես իր Թվիթթերի էջի գլխավոր նկար և ետնանկար։ Երգի պրեմիերան կայանում է նոյեմբերի 20-ին «Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխության» ժամանակ «Նոկիա» թատրոնում։ Երգը մրցանակաբաշխության բեմում կենդանի հնչողությամբ կատարել են Will.i.am-ը և Ջենիֆեր Լոպեզը, իսկ երգի Միք Ջագգերի հատվածը ներկայացվել է տեսահոլովակով։ Երգը iTunes-ում հասանելի է եղել մրցանակաբաշխությունում անմիջապես ներկայացվելուց հետո։ Երգի ձայնագրող լեյբլը եղել է «Interscope»-ը, իսկ երգի բառերը գրվել են Will.i.am-ի, Տանյա Լեյսիի, Քենեթ Օլիվերի և Դալաս Օսթինի կողմից։
Երգը նախատեսված է եղել ընդգրկվելու Will.i.am-ի «#willpower» չորրորդ ստուդիական ալբոմում, սակայն ալբոմի վերջնական երգացանկում այն չի ընդգրկվել։
Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի նկարահանումները կայացել են հոկտեմբերի 17-ին Լոս Անջելեսում։ Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Ռիչ Լին։ Ջենիֆեր Լոպեզը տեսահոլովակի իր մասը նկարահանել է հոկտեմբերի 30-ին։ «Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխության» ելույթից հետո MTV-ն հաղորդում է որ տեսահոլովակը նկարահանվել է Լոս Անջելեսում և Լոնդոնում, իսկ պրեմիերան նախատեսվում է նոյեմբերի վերջին։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայանում է դեկտեմբերի 12-ին Will.i.am-ի Յութուբի պաշտոնական էջում։
Տեսահոլովակը սկսվում է Will.i.am-ի մասնակցությամբ ով հաղորդագրություն է ուղարկում Միք Ջագգերին, և այնուհետև սկսում է վազել ճանապարհով։ Տեսահոլովակի ընթացքում նա վարում է հեծանիվ, մոտոցիկլ, մեքենա, ինքնաթիռ, երթուղային, հրթիռ և ամենավերջում տիեզերանավ։ Ջենիֆեր Լոպեզը տեսահոլովակում հայտնվում է ճանապարհի պատերին, տիեզերանավի հեռուստատեսային էկրանին և գալակտիկայի արտաքին մասում։ Տեսահոլովակում Միք Ջագգերը հայտնվում է գալակտիկայում և ավարտում երգի վերջին մասը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2011 սինգլներ Կատեգորիա:Will.i.am երգեր
Ստարի Մայդան (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Ստարի Մայդան (Старий Майдан), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստարի Մայդան գյուղում բնակվում էր 603 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2548 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 236,66 մարդ/կմ²։
Ֆաբիո Կապելո
Ֆաբիո Կապելո (Fabio Capello, ), իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ, նախկին ֆուտբոլիստ։ Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին գլխավոր մարզիչ։
Անձնական
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:1946 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Միլան ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Յուվենտուս ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Գոյանապոլիս
Գոյանապոլիս  (Goianápolis), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Գոյանիայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 13 212 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 162,380 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 81,4 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Կոմունիստիչեսկի
Կոմունիստիչեսկի (Коммунистический), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Սովետսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2559 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Սովետսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1965 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շաբան
Շաբան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Նովոսյոլովկա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Նովոսյոլովկա (Новоселівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսյոլովկա գյուղում բնակվում էր 673 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սպիտակ պայթյուն
«Սպիտակ պայթյուն» («Белый взрыв»), խորհրդային գեղարվեստական սև-սպիտակ ֆիլմ, ռազմական դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ստանիսլավ Գովորուխինը 1969 թվականին Օդեսայի կինոստուդիայում։
Սյուժե
Գործողությունները տեղի է ունենում Հայրենական մեծ  պատերազմի տարիներին Կովկասի լեռներում։ Երրորդ ռայխի «Էդելվեյս» լեռնահրաձգային դիվիզիայի զինվորները դիրք են զբաղեցրել լեռներում, որտեղից գնդակոծում են լեռնաշղթան անցնող փախստականներին և վիրավորներին։
Լեյտենանտ Արտյոմ Արսենովը (Արմեն Ջիգարխանյանը) համարձակ ծրագիր է առաջարկում՝ բարձրանալ գագաթը և պայթեցնել ձյան շերտը, որպեսզի գոյացած ձնահոսքը հասնի գերմանական դիրքերին։ Նա ապարդյուն փորձում էլ բարձրանալ այդ գագաթը դեռ նախապատերազմյան ժամանակ։ Առաջադրանքը կատարելու համար նա հավաքում է վեց հոգուց բաղկացած խումբ, որոնց թվում կան ինչպես փորձառու լեռնագնացներ, այնպես էլ նորեկներ։
Կորուստներով խումբը հասնում է բարձունքին և կատարում առաջադրանքը։ Բացված լեռնանցքով սկսում են անցնել Կարմիր բանակի ուժերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1969 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ստանիսլավ Գովորուխինի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Նավային համակարգեր
Նավային համակարգեր, խողովակաշարերի, ամրանի, մեխանիզմների, սարքերի և հարմարանքների համախումբ, որն ապահովում է նավի վրա հեղուկի, գազի և գոլորշու տեղափոխումը։ Ըստ նշանակման նավային համակարգերը լինում են չորացման, բալաստային, ջրհոսման, ջեռուցման և տնտեսական. շոգեմատակարարման, օդափոխման, սառնարանային, սեղմված օդի և այլն։ Նավային համակարգերի մեխանիզմները գործարկվում են նավի օժանդակ կամ գլխավոր էներգետիկական տեղակայանքների միջոցով։ Նավի վրա գործում են ընդամենը 80 նավային համակարգեր։
Կատեգորիա:Մեխանիզմներ
Քրիս Սլեյդ
Քրիս Սլեյդ ( Chris Slade, իրական անունը Քրիստոֆեր Րիս, Christopher Rees, ), բրիտանացի թմբկահար։
Հայտնի է բազմաթիվ կատարողների հետ համագործակցությամբ՝ Գարի Նյումեն, Թոմ Ջոնս, Օլիվիա Նյուտոն-Ջոն (Toomorrow խմբում), Uriah Heep։ 1972-1978 թվականներին եղել է Manfred Mann s Earth Band խմբի անդամ։ 1980-ականներին նվագել է The Firm խմբում։ Համագործակցել է Դեվիդ Գիլմորի հետ։
Մեծ ճանաչում նա ստացել է AC/DC խմբում նվագելիս, որտեղ նրան հրավիրել էին 1989 թվականին Սայմոն Ռայթի հեռանալուց հետո։ Սկզբում պլանավորվում էր, որ Սլեյդը կհրավիրվի ժամանակավորապես, իսկ հետո, արդեն ալբոմի ձայնագրման ժամանակ, նրան առաջարկել են մնալ։ Նրա հետ խումբը ձայնագրել Է The Razor's Edge ալբոմը և նվագել է դրան հաջորդած տուրը։ Խմբում չորս տարի մնալուց հետո Սլեյդը որոշում է կայացրել լքել կազմը՝ չսպասելով հեռացմանը, այն բանից հետո, երբ Յանգի եղբայրները հաշտվել են նախկին թմբկահար Ֆիլ Ռադի հետ ։
Դրանից հետո Սլեյդը մի քանի տարի անցկացրել Է Մեծ Բրիտանիայի գյուղական վայրերում, մինչև 1999 թվականին առաջարկ չի ստացել Ջեֆ Դաունսից Asia Բրիտանական պրոգ-ռոք խմբից։ Սլեյդը խմբում խաղացել է վեց տարի և լքել է այն 2005 թվականի սեպտեմբերին։
2015 թվականին կրկին խաղացել է AC/DC-ի հետ Grammy 2015-ում։ 2015 թվականի փետրվարին Ֆիլ Ռադի փոխարեն խմբի հետ մասնակցել է Rock or Bust World Tour շրջագայությանը։
Սկավառակագրություն
Տոմ Ջոնսոնի հետ
Toomorrow
Tom Paxton
Terra Nova
Kai Olsson
Մարիանա Բրիսկի
Մարիանա Մարսելա Բրիսկի (Mariana Briski, ), արգենտինացի դերասանուհի, ռեժիսոր, պրոդյուսոր, սցենարիստ, հեղինակ և պրոֆեսոր։ Նա հայտնի է «Դա դու չես, դա ես եմ» (2004), «Քամին»(2005) և «Սալսիպուեդես»(2011) ֆիլմերում խաղացած իր դերերով։ Բրիսկին առավել հայտնի էր իր «Փրիմիսիաս» հեռուստատեսային դերով։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արգենտինայի Կորդովա քաղաքում ։ 1988 թվականին ամուսնացել է Հերման Վենթուրաի հետ և նրա հետ ապրել մինչև իր մահը` 2014 թվականը։ Նրանք ունեցել են Պեդրո Բրիսկի անունով որդի։ 2004 թվականին նրա մոտ ախտորոշվել է կրծքագեղձի քաղցկեղ ։ 2012 թվականին քաղցկեղի մետաստազները տարածվել է դեպի թոքերը ։ Բրիսկին մահացել է թոքի և կրծքագեղձի քաղցկեղից Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում, 48 տարեկանում ։
Քրիս Սլեյդ
Սկավառակագրություն
Gary Numan
Մարիանա Բրիսկի
Կենսագրություն
Նա ծագումով հրեա է ։
Մահ
Մարիանա Բրիսկին մահացել է 48 տարեկանում, 2014 թվականի օգոստոսի 14-ին, հինգշաբթի, ժամը 3։30, քաղցկեղի դեմ երկարատև պայքարից հետո ։ Նա մեկ շաբաթ հոսպիտալացված է եղել Ալեքսանդր Ֆլեմինգ Ինստիտուտում, որտեղ նրա վիճակը ծանրացել է և ավարտվել է մահով։
Քրիս Սլեյդ
Սկավառակագրություն
The Firm
Մարիանա Բրիսկի
Մահ
Թաղված է Բուենոս Այրեսի Պիլար թաղամաս Ժարդին դե Պազ գերեզմանատանը։
Քրիս Սլեյդ
Սկավառակագրություն
AC/DC
Մարիանա Բրիսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Արգենտինացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Արգենտինացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Արգենտինացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Արգենտինացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Արգենտինացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Արգենտինացի երգչուհիներ
Քրիս Սլեյդ
Սկավառակագրություն
Asia
Bloodstock
Damage Control
Հղումներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:1946 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Թմբկահարներ Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի թմբկահարներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ռոք երաժիշտներ
Գոթենլանդ
Գոթենլանդ (Gotenland), Ղրիմում Երրորդ Ռայխի չիրագործված նախագծերից մեկը։
Վահաստու (գյուղ, Կաիու շրջան)
Վահաստու (Vahastu), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կաիու շրջանում։
Գոթենլանդ
Նախապատմություն
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի առաջին եռամյակում ի հայտ են եկել մի շարք աշխատություններ, որտեղ նկարագրվում էր վաղ միջնադարյան «գոթական պատմագրությունը»։ Հաշվի առնելով Օժիե Գիսլեն դե Բուսբեկի պատումները և հանդիպումները կապուտաչյա ղրիմցիների հետ, հիմք են ծառայում պնդելու, որ Ղրիմում առկա է գոթական համայնք։ Այդ հեղինակները (Ալեքսանդր Վասիլյովը և ուրիշներ) ենթադրում էին, որ Ղրիմի միջնադարյան քրիստոնյա բնակչությունը հիմնականում բաղկացած էին գոթերից կամ էլ գոթերը կազմում էին քրիստոնեական բնակչության էլիտար հատվածը։ Այդ հեղինակների աշխատություններն օգտագործվել են նացիստների կողմից՝ Ղրիմը և Մերձսևծովյան «արիական տարածքներ» հայտարարելու համար։ Նացիստական Գերմանիան Ղրիմում ցանկանում էր ստեղծել գերմանական գաղութ, որը կոչվելու էր «Գոթենլանդ» (գոթերի երկիր)։
Վահաստու (գյուղ, Կաիու շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 66 մարդ։
Գոթենլանդ
Իրագործում
Նախագծի ղեկավար նշանակվել է Ալֆրեդ Ֆրաուենֆելդը, որը դարձել էր «Մեր պայքարի պատճառները և իմաստը» աշխատությունը, որտեղ առաջ է քաշել ավտոմայրուղու նախագծի գաղափարը։ Վերջինս պետք է Համբուրգը կապեր Ղրիմին։ Համբուրգից Ղրիմ հասնելու համար պահանջվելու էր երկու օր։ Նախատեսվում էր, որ Ղրիմը պետք է վերանվանվի Գոթենլանդ (Gotenland), Սիմֆերոպոլը՝ Գոթենբուրգ (Gotenburg), Սևաստոպոլը՝ Թեոդորիխսխաֆեն (Theoderichshafen)։ Բացի այդ, նախատեսվում էր Ղրիմը բնակեցնել Հարավային Տիրոլի գերմանացիներով ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գոթեր Կատեգորիա:Ղրիմի պատմություն Կատեգորիա:Երրորդ Ռայխի չիրագործված նախագծեր
Վահաստու (գյուղ, Կաիու շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կաիու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գոյանեզիա
Գոյանեզիա  (Goianésia), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Սերիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 53 317 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 547,650 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 34,04 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրություն
Կլիման արևադարձային է։
Ավետիք Լուկաչ
Ավետիք Լուկաչ (Ղուկաս Ավետիքյան, ), հայազգի պատմաբան-հայագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1847 թ. հոկտեմբերի 18-ին, Տրանսիլվանիայի Եղիսաբեթուպոլիս քաղաքում (ներկայումս՝ Դումբրվեն, Ռումինիա)։
1870-1877 թվականներին ուսուցչություն է արել տեղի հայկական դպրոցում, ապա եղել է նախակրթարանի տնօրեն մինչև 1891 թվականը։ 1878 թվականին ընտրվել է Եղիսաբեթուպոլսի հայոց ժողովրդապետ։ Նույն քաղաքում հիմնել է արվեստների վարժարանը։
Աշխատություններ
Ավետիքը Լուկաչի գրչին են պատկանում հունգարերեն լեզվով գրած հայագիտական տասը աշխատություններ, գլխավորներն են՝
Ավետիք Լուկաչը հեղինակ է տարբեր հանդեսներում և հատկապես Գեռլա հայաքաղաքում տպագրվող հունգարերեն «Արմենիա» ամսագրում հրապարակված բազմաթիվ հոդվածների։
Շքանշաններ
Հասարակական աշխատանքի համար արժանացել է ասպետական կարգի շքանշանի։ Մահացել է Եղիսաբեթուպոլսում։ Ներկայումս Բուդապեշտի փողոցներից մեկը կրում է Ավետիք (Ավետիքյան) գերդաստանի անունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հայագետներ Կատեգորիա:Ռումինահայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Պրիապիզմ
Պրիապիզմը վիճակ, որի ժամանակ առնանդամը ժամերով գտնվում է էրեկցված վիճակում առանց խթանման կամ խթանումից հետո ։ Կա երեք տեսակ՝ իշեմիկ, ոչ իշեմիկ և կրկնվող իշեմիկ ։ Ամենահաճախը հանդիպում է ։ Իշեմիկ պրիապիզմի ժամանակ առնանդամի մեծ մասը պինդ է, իսկ առնանդամի գլխիկը ոչ ։ Ոչ իշեմիկ պրիապիզմի ժամանակ առնանդամը մասամբ է պնդացած ։ Շատ հազվադեպ կանանց մոտ կարող է լինել կլիտերային պրիապիզմ ։
Մանգաղաձև–բջջային անեմիա իշեմիկ պրիապիզմի ամենահաճախակի պատճառն է ։ Այլ պատճառների մեջ են մտնում այնպիսի դեղորայքներ ինչպիսիք են հոգեմետ դեղերը, սերոտոնինի հետզաթման ընտրողական ինհիբիտորները, անտիկոագուլյանտները, ինչպես նաև կոկաինը և կանեփը ։ Իշեմիկ պրիապիզմը առաջանում է, երբ արյունը լիարժեք չի հեռանում առնանդամից ։ Ոչ իշեմիկ պրիապիզմը առաջանում է երբ զերկերակների և սպունգանման մարմնի միջև կապ է առաջանում, կամ պարասիմպատիկ նյարդային համակարգի խանգարման հետևանքով, որը բերում է զարկերակային արյունամատակարարման ուժեղացման ։ Ոչ իշեմիկ պրիապիզմը կարող է առաջանալ սեռական օրգանի կամ ողնուղեղի վնասման հետևանքով ։ Ախտորոշումը կարող է հաստատվել սեռական օրգանից վերցված արյան գազերի հետազոտության կամ գերձայնի միջոցով ։
Բուժումը կախված է տեսակից ։ Իշեմիկ պրիապիզմը սովորաբար բուժում են սեռական օրգանի նյարդային բլոկադայով, սպունգանման մարմնից արյան ասպիրացիայի հետ միասին ։ Եթե սա բավարար չէ, ապա սպունգանման մարմինը կարող է լցվել սառը ֆիզլուծույթով կամ նրա մեջ կարելի է ներարկել ֆենիլեֆրին ։ Ոչ իշեմիկ պրիապիզմը հաճախ բուժվում է սառը կոմպրեսներով ։ Եթե մյուս միջոցները անարդյունք են կարելի է կատարել վիրահատություն ։ Իշեմիկ պրիապիզմի ժամանակ առնանդամի մշտական սպիացման վտանգը սկսում է ավելանալ 4 ժամ անց, իսկ 48 ժամ անց արդեն առաջացած է լինում ։ Պրիապիզմը տարեկան հանդիպում է 100 000–ից 1–5 մոտ։
Դասակարգում
Ըստ տարբեր աղբյուրների պրիապիզմը տևում է 4–6 ժամ։ Այն ժամանակահատվածը, որից հետո նորմալ էրեկցիան կարելի է դասել պրիապիզմի վիճելի է։ 6 ժամից ավել տևող էրեկցիան կարելի է դասել, որպես պրիապիզմ ։
Կանանց մոտ պրիապիզմը (կլիտորի շարունակական, ցավոտ էրեկցիա) ավելի հազվադեպ է հանդիպում և հայտնի է որպես կլիտերային պրիապիզմ կամ կլիտորիզմ ։  Հայտնի են  կանանց պրիապիզմի շատ քիչ դեպքեր ։
Բարդություններ
Քանի որ իշեմիկ պրիապիզմի ժամանակ արյունը երկար մնում է սեռական օրգանում, թթվածինը վերջանում է, որը բերում է հյուսվածքի վնասման ինչի հետևանքով առաջանում է էրեկտիլ դիսֆունկցիա ։ Ծանր դեպքերում կարող է առաջանալ առնանդամի գանգրենա ։
Ցածր հոսքային պրիապիզմ
Ցածր հոսքային պրիապիզմի պատճառներն են մանգաղաբջջային սակավարյունությունը (ավելի հաճախ երեխաների մոտ), լեյկեմիան, արյան տարբեր հիվանդություններ ինչպիսիք են՝ թալասեմիան և միելոման, տարբեր դեղերի օգտագործումը, քաղցկեղը ։
Այլ պատճառներից են Ֆաբրիի հիվանդությունը, նյարդային ախտահարումները ողնաշարի վնասվածքների ժամանակ (պրիապիզմ դիտվել է նաև մի շարք մարդկանց մոտ, ովքեր կախվել են՝ մահվան էրեկցիա)։
Պրիապիզմը կարող է լինել մի շարք դեղերի օգտագործման հետևանք։ Պրիապիզմի բերող ամենահաճախակի դեղերից են ներսպունգանման ներարկման ճանապարհով էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման դեղերը (պապավերին, ալպրոստադիլ)։ Այլ դեղաբանական խմբեր, որոնք բերում են պրիապիզմի հետևյալն են՝ հակագերճնշումային դեղերը, հոգեմետ դեղերը (քլորպրոմազին, կլոզապին), հակադեպրեսանտները (տրազոդոն), հակացնցումային դեղերը և տրամադրության կայունացուցիչները ինչպիսիք են նատրիումի վալպրոատը ։ Հակակոագուլյանտները,կանթարիդները (իսպանական ճանճ) և թմրանյութերը (հերոին, կոկաին) նույնպես կապվաց են։ Սև այրու սարդի և բրազիլական թափառող սարդի կծելուց նույնպես կարող է առաջանալ պրիապիզմ ։
Բարձր հոսքային պրիապիզմ
Բարձր հոսքային պրիապիզմի պատճառ է առնանդամի բութ վնասվածքը, որը բերում է սպունգանման զարկերակի վնասվածքի, որը կարող է բերել խուղակի առաջացման ։
Մեխանիզմ
Մեխանիզմը լավ պարզաբանված չէ, բայց կան բարդ նյարդային և անոթային գործոններ։
Ախտորոշում
Ախտորոշումը հաճախ դրվում է վիճակի պատմության և ֆիզիկլ հետազոտության հիման վրա ։
Սպունգանման մարմնից ստացված արյան գազային քննությունը կարող է օգնել հետազոտության հարցում ։ Եթե ​​առկա է պրիապիզմի ցածր հոսքային տեսակը, ապա արյունը սովորաբար ունի ցածր pH, մինչդեռ եթե առկա է բարձր հոսքային տեսակը, ապա pH-ը սովորաբար նորմալ է ։ Գունավոր դոպլերով ուլտրաձայնը կարող է օգնել տարբերակել մի տեսակը մյուսից ։ Խելամիտ կլինի նաև հիվանդի մոտ հեմոգլոբինոպաթիաների առկայության ստուգումը ։
Ուլտրասոնոգրաֆիա
Առնանդամի դոպլեր ուլտարաձայնային հետազոտությունը ամենից հաճախն է կատարվում, քանի որ այն ոչ ինվազիվ է, լայնորեն հասանելի և ունի բարձր զգայունություն։ Այս մեթոդով կարելի է բարձր և ցածր հոսքային պրիապիզմները տարբերակել իրարից ։
Ցածր հոսքային (իշեմիկ) պրիապիզմի ժամանակ սպունգանման մարմնի զարկերակներում հոսքը դանդաղացած է կամ բացակայում է։ Հիվանդության պրոգրեսիվման ժամանակ հյուսվածքների այտուցի հետևանքով դիտվում է էխոգենության բարձրացում։ Ի վերջո սպունգանման մարմնի էխոպատկերի փոփոխության պատճառը կարող են լինել ֆիբրոզ փոփոխությունները ։
Բարձր հոսքային պրիապիզմի ժամանակ սպունգանման մարմնի զարկերակներում նկատվում է նորմալ կամ բարձրացած տուրբուլենտ հոսք։ Խուղակի հարակից հյուսվածքը հիպոէխոգեն է ։
Բուժում
Եթե էրեկցիան տևում է չորս ժամից ավել, ապա խորհուրդ է տրվում դիմել բժշկի։ Ցավի մեղմացման համար հաճախ կատարում են կողմնային սեռական նյարդի բլոկադա ։ Ոչ իշեմիկ պրիապիզմով հիվանդների մոտ սառը թրջոցների տեղադրումը կարող է բավարար լինել ։
Ասպիրացիոն
Իշեմիկ պրիապիզմով հիվանդների սկզբնական բուժման համար կատարում են սպունգանման մարմնում կուտակված արյան ասպիրացիա ։ Վերջինս կատարվում է երկու կողմից էլ ։ Եթե սա բավարար չէ ապա կարելի է ներարկել և ասպիրացիա կատարել սառը ֆիզլուծույթով ։
Դեղորայք
Եթե ասպիրացիան բավարար չէ, ապա սպունգանման մարմնում ներարկվում է քիչ քանակի ֆենիլեֆրին ։ Վերջինիս կողմնակի ազդեցություններն են զարկերակային գերճնշումը, հազվասրտությունը և առիթմիան ։ Այս դեղի օգտագործումից հետո նվազագույնը մեկ ժամ հիվանդները պետք է գտնվեն հսկողության տակ ։ Ռեցիդիվող իշեմիկ պրիապիզմով հիվանդներին կարելի է տալ դիէթիլսթիլբեստրոլ կամ տերբուտալին ։
Վիրաբուժություն
Դիստալ շունտերը, ինչպիսին Վինտերի շունտն է, իրենից ներկայացնում է առնանդամի գլխիկի ծակում մինչև սպունգանման մարմնի խոռոչներից մեկը, որտեղ հավաքված է հին, մնացորդային արյուն։ Սա ստիպում է, որ արյունը առնանդամից հեռանա և վերադառնա ընդհանուր արյան շրջանառություն։ Այս միջամտությունը կարող է կատարվել ուրոլոգի կողմից հիվանդի անկողնում։ Վինտերի շունտը հաճախ առաջին ինվազիվ միջամտությունն է ։
Պրոքսիմալ շունտերը, ինչպես օրինակ՝ Կվակելինը, ձևավորելու համար կտրվածք է կատարվում և՛ corpora cavernosa-ի, և՛ corpus spongiosum-ի վրա,  ապա երկուսի բացվածքները կարվում է միասին։ Սպունգանման մարմնի և մեծ ենթամաշկային երակի միջև դրված շունտերը, որը կոշվում են Գրեյխեկի շունտ, հազվադեպ են կիրառվում։
Քանի որ տևական պրիապիզմի բարդությունները հաճախ են հանդիպում, կարելի է դիտարկել առնանդամի պրոթեզային իմպլանտացիան ։ Այս մեթոդի առավելություններից է ոչ միայն սեռական կյանքին շուտ վերադառնալը, այլ նաև ֆիբրոզ փոփոխությունների առաջացման ռիսկի նվազումը և հետևաբար առնանդամի կարճացումը։
Մանգաղաձև–բջջային անեմիա
Մանգաղաձև-բջջային անեմիայի բուժումը իր մեջ ներառում է ներերակային հեղուկների ընդունումը, ցավազրկումը և թթվածնային թերապիան ։ Կատարվում է նաև պրիապիզմի տիպիկ բուժում ։ Արյան փոխներարկումը հազվադեպ է կատարվում, բայց եթե մյուս բուժման մեթոդները անարդյունավետ են ապա կարելի է կատարել փոխանակային փոխներարկում ։
Պատմություն
Մշտական ոչ լրիվ էրեկցիան և հաճախակի երկար էրեկցիաները պատմականորեն անվանվել են կիսատ պրիապիզմ ։
Տերմինաբանություն
Անվանումը կապված է հունական պտղաբերության աստծո՝ Պրիապի, անվան հետ, որին հաճախ պատկերում էին անհամաչափ մեծ, մշտական էրեկցված առնանդամով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առնանդամի հիվանդություններ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն Կատեգորիա:Վերարտադրողական առողջություն Կատեգորիա:Սեռական առողջություն
Հրաչ Մուրադյան
Հրաչ Մուրադյան, ազատամարտիկ, Պռոշյան գյուղի գյուղապետ, ՀՅԴ-ի անդամ, 2013 թվականի ապրիլի 2-ին սպանվել է Պռոշյանի գյուղապետարանի առջև։
Կենսագրություն
Հրաչ Մուրադյանը ծնվել էր 1963 թվականի օգոստոսի 23-ին, Գամշլիում, Սիրիա։ 1966 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Պռոշյան գյուղ։ Ավարտել է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան պետական համալսարանը։ 2005 թվականից Պռոշյան գյուղի գյուղապետն էր, ամուսնացած էր, ուներ երկու դուստր՝ Նարե, Հայկուհի և երկու որդի՝ Գևորգ, Կարոտ։
Արցախյան ազատամարտ
1989 թ-ից Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից։ Պռոշյանի կամավորական ջոկատի հիմնադիրներից մեկն է եղել։
1990-ից համալրել էր ՀՅԴ շարքերը։ Ազատամարտի նվիրյալ հերոսներից էր։ Լեգենդար Պետրոս Ղևոնդյանի հետ անցել էր ազատամարտի բոլոր ճակատներով՝ Շահումյանից մինչև Ֆիզուլի։
Պարգևատրվել է «Մարտական Խաչ» երկորոդ աստիճանի մեդալով և մի շարք այլ պարգևներով ու մեդալներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստրիբեժ
Ստրիբեժ (Стрибіж), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1240 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստրիբեժ գյուղում բնակվում էր 724 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1240 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անիբ (գյուղ, Ուստ-Կուլոմսկի շրջան)
Անիբ (Аныб), գյուղ Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Ուստ-Կուլոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 262 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Ուստ-Կուլոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Խարթում
Խարթումը (الخرطوم al-Kharṭūm) Սուդանի մայրաքաղաքն է։ Գտնվում է Սպիտակ Նեղոս և Կապույտ Նեղոս գետերի միախառնման տեղում։ Այստեղից հոսում է Նեղոս գետը դեպի հյուսիս Եգիպտոսով մինչև Միջերկրական ծով։
Օմդուրմանի, Հյուսիսային Խարթումի և արվարձանների հետ կազմում է միասնական՝ «եռյակ քաղաք», ագլոմերացիա, մոտ 5 345 000 մարդ (2018)[ ։ Սպիտակ և Երկնագույն Նեղոսների միախառնման վայրում գետային նավահանգիստ է, երկաթուղային և ավտոճանապարհների հանգույց։ Երկրի քաղաքական, մշակութային և առևտրական կենտրոնն է։ Կա տեքստիլ, սննդի, տրիկոտաժի արդյունաբերություն։ Ունի օդանավակայան, համալսարան։ Խարթումում գտնվում է Սուդանի թանգարանը։
Խարթումը հիմնադրել է Եգիպտոսի թուրք կառավարիչ Մուհամեդ Ալիի որդի Իսմայիլը, 1820-ական թվականներին։ 1830 թվականից՝ Սուդանի մայրաքաղաքը։ XIX դարի կեսից դարձել է Սուդանի և Հյուսիս-Արևելյան Աֆրիկայի առևտրային կարևոր կենտրոն։ 1881 - 1898 թվականների մահդիստների ապստամբության ժամանակ ավերվել է, և մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Օմդուրման։ Անգլիացիները՝ ապստամբությունը ճնշելուց հետո (1898) Խարթումը դարձրել են Անգլո-Եգիպտական Սուդանի մայրաքաղաքը։ Առաջին (1914 - 1918) և հատկապես երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից (1939 - 1945) հետո Խարթումը Սուդանի ազգային-ազատագրական շարժման կարևոր կենտրոններից է եղել։
Անվանում
Անվանումն առաջացել է Սպիտակ և Կապույտ Նեղոսների միախառնման տեղում գոյացած այն հրվանդանի անունից, որտեղ 1820֊ական թվականներին հիմնադրվել է քաղաքը։ Այդ հրվանդանն անվանում էին Ռաս էլ֊Խարթում, որն արաբերեն նշանակում է «փղի կնճիթի ծայր», այսինքն՝ միջագետքի կնճիթաձև նեղացում ։
Կլիմա
Ըստ մի շարք ցուցանիշների՝ Խարթումն աշխարհի ամենաշոգ խոշոր քաղաքն է։ Խարթումին բնորոշ է արևադարձային անապատային կլիմա, սակայն աշխարհագրական ցածր լայնության պատճառով ամառվա և ձմեռվա միջև ջերմաստիճանային տատանումները համեմատաբար աննկատ են և կազմում են ընդամենը 12 °C, ամենացուրտ՝ հունվար և ամենատաք՝ հունիս ամիսների միջև։ Ի տարբերություն նմանատիպ կլիմա ունեցող այլ քաղաքների` Բաղդադ, Ֆինիքս, Էր Ռիադ, որոնց բնորոշ է ավելի զով տարվա եղանակ, երբ տապը բացակայում է։ Խարթումում նույնիսկ ձմռան ամիսներին միջին առավելագույն ջերմաստիճանը երբեք չի իջնում 30 °C-ից։ Խարթումի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 37 °С է, աշխարհի ոչ մի այլ խոշոր քաղաք չունի այդպիսի բարձր տարեկան ցուցանիշ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սուդանի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:1821 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Նեղոս Կատեգորիա:Սուդանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Համալսարանական քաղաքներ
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Խարթում)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար է Սուդանի մայրաքաղաք Խարթումում։
Տվյալ պահին Սուդանում ապրում է մոտավորապես 2.000 հայ, որորնց մեծամասնությունը բնակվում է Խարթումում։ Այդ հայերի նախնիները փրկվել են 1915 թվականին Մեծ Եղեռնի ժամանակ և Արևմտյան Հայաստանից եկել են Աֆրիկա։ Եկեղեցին հիմնադրված է եղել 20-րդ դարի սկզբին։ Տվյալ պահին գործում է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով գ Կատեգորիա:20-րդ դարի հիմնադրումներ Սուդանում
Էնդրյու Նաբութ
Ակումբային կարերա
Նաբուտը կրիերան սկսել է հանդես գալով Ավստրալիայի ցածր դիվիզիոնների ակումբներում՝ «Սանշայն Ջորջ Կրոս», «Հեյդելբերգ Յունայթեդ» և «Մորելանդ Զեբրաս»։ 2012 թվականին Էնդրյուն պայմանագիր է ստորագրել «Մելբուռն Վիկտոր»-ի հետ։ Հոկտեմբերի 13-ին «Բրիսբեն Ռոար» ակումբի դեմ մրցախաղում նորամուտ է ունեցել A-լիգայում ։ Նոյեմբեր 10-ին «Սիդնեյա» ակումբի դեմ խաղում Նաբուտը խփել է իր առաջին գոլը «Մելբուռն Վիկտոր»-ի կազմում ։ 2015 թվականին նա թիմին օգնել է հաղթել առաջնությունը։ 2016 թվականի սկզբին Էնդրյուն տեղափոխվել է մալազիական «Նեգերի-Սեմբիլա» ակումբ, որի կազմում խաղացել է հաջորդ կես տարվա ընթացքում։ 2016 թվականի ամառը Նաբուտը վերադարձել է իր հայրենիք՝ դառնալով «Նյուքասլ Յունայթեդ Ջեսթ» ակումբի խաղացող։ Հոկտեմբերի 9-ին «Ադելաիդա Յունայթեդ» ակումբի դեմ մրցախաղում նորամուտ  է ունեցել նոր ակումբի կազմում ։ Նոյեմբերի 10-ին « Մելբուռն Սիթի » ակումբի դեմ մրցախաղում Էնդրյուն խփել է իր առաջին գոլը «Նյուքասլ Յունայթեդ Ջեսթ» ակումբի կազմում ։
2018 թվականի սկզբին Նաբուտը տեղափոխվել է ճապոնական «Ուրավա Ռեդ Դայմոնդս» ակումբ։ Ապրիլի 2-ին «Ջուբիլո Իվատա» ակումբի դեմ մրցախաղում նորամուտ է ունեցել J-Լիգա ։ 2019 թվականի մայիսի 17-ին «Սյոնան Բելմարե» ակումբի դեմ մրցախաղում Էնդրյուն խփել է իր առաջին գոլը «Ուրավա Ռեդ Դայմոնդս» ակումբի կազմում ։ Նույն թվականի ամռանը Նաբուտը վերադարձել է «Մելբուռն Վիկտորի» ակումբ։
Միջազգային կարիերա
2018 թվականի մարտի 23-ին Նորվեգիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում Նաբուտը նորամուտ է ունեցել Ավստրալիայի հավաքականի կազմում ։ 2018 թվականի հունիսի 1-ին Չեխիայի հավաքականի դեմ մրցախաղում նա խփել է իր առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում ։
2018 թվականին Նաբուտը մասնակցել է Ռուսաստանում Աշխարհի առաջնությանը։ Մրցախաղում նա խաղացել է Ֆրանսիայի և Դանիայի թիմերի դեմ մրցախաղերում։
2019 թվականին Նաբուտը ներառվել է ԱՄԷ-ում Ասիայի գավաթի հավաքականի կազմում։ Մրցախաղում նա խաղացել է ԱՄԷ-ի թիմի դեմ մրցախաղում ։
Ձեռքբերումներ
Թիմային
«Մելբուռն Վիկտորի»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ավստրալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Պեկինի մետրոպոլիտեն
Պեկինի մետրոպոլիտեն (北京地铁), Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինում գտնվող մետրոպոլիտենի համակարգ։ Երկրի առաջին մետրոպոլիտենն է, որը սկսել է գործել 1969 թվականից և բուռն զարգացում է ապրել 20-րդ դարի վերջից։ Ըստ գծերի երկարության և ուղևորների քանակի՝ աշխարհում երկրորդ տեղն է զբաղեցնում (առաջինը՝ Շանհայի մետրոպոլիտենն է), ինչպես նաև Մոսկվայի մետրոպոլիտենից հետո երկրորդն է՝ ըստ օրական ուղևորափոխադրումների ։
Ընդհանուր բնութագիր
1950-ական թվականների կեսերին՝ նախքան համակարգի կառուցումը, մանրամասն ուսումնասիրվեց Մոսկվայի մետրոպոլիտենի շինարարությունը՝ այդ թվում խորհրդային մասնագետների մասնակցությամբ, որոնք հրավիրվել էին Պեկին։ Շինարարությունն սկսվեց 1965 թվականին։ Մետրոպոլիտենի բացումից՝ 1969 թվականից մինչև հասարակությանը հասանելի քաղաքային տրանսպորտ դառնալը՝ 1976 թվականը, համակարգը շահագործում էին զինվորականները, փոխադրումները թույլ էին տրված միայն ծառայողական խիստ անհրաժեշտության դեպքում, իսկ մշակութային հեղափոխության տարիներին՝ 1971-1975 թվականներին, փոխադրումները ժամանակ առ ժամանակ դադարեցվում էին։
2006 թվականի սկզբի տվյալներով մետրոպոլիտենն ուներ 114 կմ ձգվող գծեր, 2012 թվականի սկզբին՝ գծերի քանակը դարձավ 15՝ ընդհանուր 442 կմ երկարությամբ, 2015 թվականի վերջերին ծրագրվում է գծերի քանակը մեծացնել՝ դարձնելով 28՝ 708 կմ ընդհանուր երկարությամբ, իսկ 2020 թվականին համակարգի երկարությունը պետք է դառնա 1050 կմ ։
Համակարգի կառուցման արժեքը 2011 թվականի տվյալներով կազմել է 53 մլրդ ԱՄՆ դոլար և ծրագրվում է 2015 թվականին ծախսերը հասցնել 76 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ 2000-ական թվականների վերջից որոշ գծեր շահագծման են հանձնվում (օրինակ՝ 5 գիծ շահագործման հանձնվեց 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ, հետագայում՝ յուրաքանչյուր տարվա վերջ), որոշներն էլ՝ կառուցվում։
Համակարգում կան օղակային և կիսաօղակային գծեր, ինչպես նաև քաղաքի հարավից հյուսիս ձգվում է Չինաստանում երկարությամբ երկրորդ (Գուանչժոուի № 3 գծից հետո (67 կմ))՝ 50 կմ-անոց գիծը, որը կազմված է 4-րդ և Դասին գծերից ։
Նախկինում ստորգետնյա կայարանները կառուցվում էին դասական շարասյան նման։ 21-րդ դարում կառուցված շատ կայարաններում գնացքները հենահարթակից առանձնացված են ապակե պատով և հորիզոնական «վերելակի» համակարգի դռներով։ Ցուցիչների մեծ մասը հասանելի է անգլերեն։ Կայարաններն առանձնանում են մաքրությամբ և լավ լուսավորությամբ։