cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորվաթիայի նախագահ
Դեմոկրատական Դաշնային Հարավսլավիայի կազմում (1943-1945)
Խորվաթիայի Ժողովրդական ազատագրման համար ցամաքային հակաֆաշիստական խորհուրդը (սերբախորվաթ․՝ Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske), որի առաջին ժողովը տեղի է ունեցել 1943 թվականի հունիսի 13-ին Օտոշաչում, Խորվաթիայի ազգային-ազատագրական շարժման քաղաքական բարձրագույն մարմինն էր, բայց իրականում իրականացրել է պետության առջև դրված խնդիրները։ Այս ժողովում ստեղծվեց Գործադիր կոմիտե (սերբախորվաթ․՝ Izvršni odbor), որի նախագահը (սերբախորվաթ․՝ predsjednik) գրող Վլադիմիր Նազորն էր։
1943 թվականի նոյեմբերի 29-ին բոսնիական Յայցե քաղաքում Հարավսլավիայի ժողովրդական ազատագրման հակաֆաշիստական վեչեի երկրորդ նստաշրջանում որոշում կայացվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո հարավսլավական Ժողովուրդների դեմոկրատական դաշնային պետության կառուցման մասին՝ Հարավսլավիայի Կոմունիստական կուսակցության ղեկավարության ներքո։ Դրվեցին երկրի դաշնային կառուցվածքի հիմքերը 6 մասից (Սերբիա, Խորվաթիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Սլովենիա, Մակեդոնիա և Մոնտենեգրո)։
1944 թվականի մայիսի 9-ին Տոպուսկո քաղաքում կայացած հակաֆաշիստական վեչեի երրորդ նստաշրջանում, ի հակակշիռ կոլաբորացիոնիստական անկախ պետության, Խորվաթիան հռչակվեց Խորվաթիայի դաշնային պետություն (սերբախորվաթ․՝ Federalna Država Hrvatska)։ 1945 թվականի հուլիսի 21-ին ազատագրված Զագրեբում անցկացված հակաֆաշիստական վեչեի չորրորդ նստաշրջանում հակաֆաշիստական վեչեն վերածվել է խորհրդարանի՝ Խորվաթիայի ժողովրդական սաբորի (սերբախորվաթ․՝ Narodni sabor Hrvatske), Վլադիմիր Նազորը ընտրվել է իր նախագահության նախագահ (սերբախորվաթ․՝ Predsjednik Predsjedništva Narodnoga sabora)։
Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմում (1945-1963)
1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի Դաշնային Ժողովրդական Հանրապետության՝ Հարավսլավիայի հիմնադիր սկուպշչինա հռչակվելուց հետո Դեմոկրատական Դաշնային Հարավսլավիայի կազմում ընդգրկված պետությունները վերափոխվեցին Ժողովրդական Հանրապետության, որոնց թվում էր նաև Խորվաթիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը (սերբախորվաթ․՝ Narodna Republika Hrvatska)։ Պաշտոնապես այս անունը ընդունվել է 1946 թվականի փետրվարի 26-ին։
1947 թվականի հունվարի 18-ին Ազգային ժողովի հինգերորդ նստաշրջանը, որը վերափոխվեց Սահմանադրական ժողովի (Ustavotvorni Sabor), հռչակվեց Խորվաթիայի Ժողովրդական Հանրապետության Սահմանադրությունը, համաձայն որի`իր ղեկավարն էր Ազգային ժողովի նախագահության նախագահը, իսկ 1953 թվականի փետրվարի 6-ից` Ազգային ժողովի նախագահը։
Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմում (1963-1991)
Հարավսլավիայի նոր սահմանադրությունը, որն ուժի մեջ է մտել 1963 թվականի ապրիլի 7-ին, երկիրը հռչակել է սոցիալիստական պետություն, ըստ որի նրա անվանումը փոխվեց Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետություն, իսկ նրա կազմի մեջ մտնող հանրապետությունները ստացել են սոցիալիստական, ներառյալ Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն անվանումը (սերբախորվաթ․՝ Socijalistička Republika Hrvatska): Պաշտոնապես այս անունը ընդունվել է 1963 թվականի հունիսի 9-ին։
Նոր Սահմանադրությամբ հանրապետության խորհրդարանը ստացել է Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետության խորհրդարան (սերբախորվաթ․՝ Predsjednik Predsedništva Sociјalističke Republike Hrvatske) անվանումը։
1974 թվականի մայիսի 8-ին Խորվաթիայում ստեղծվեց արտախորհրդարանական բարձրագույն կոլեգիալ կառավարման մարմին՝ Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետության նախագահությունը՝ նախագահության նախագահի գլխավորությամբ (Predsjednik Predsedništva Sociјalističke Republike Hrvatske)։
1990 թվականի հուլիսի 25-ին հանրապետության անվանումը փոխարինվեց Խորվաթիայի Հանրապետությամբ (Republika Hrvatska)։ Միաժամանակ փոխվել է երկրի ղեկավարի անվանումը, ղեկավար է դարձել նախագահը (predsjednik Republike Hrvatske)։
1991 թվականի հունիսի 25-ին Խորվաթիայի Հանրապետությունը հռչակվեց անկախ պետություն։
Անկախության ժամանակաշրջան (1991 թվականից)
1991 թվականի մայիսի 19-ին Խորվաթիայի Հանրապետությունում անցկացվեց անկախության հանրաքվե, որի արդյունքում 1991 թվականի հունիսի 25-ին երկիրը հռչակվեց անկախ պետություն, պետական լեզու հռչակվեց խորվաթերեն։ Բրիոնյան համաձայնագրով Խորվաթիան երեք ամսով՝ 1991 թվականի հուլիսի 8-ից մինչև 1991 թվականի հոկտեմբերի 8-ը, դադարեցրել է Անկախության հռչակագրի գործողությունը, սակայն դա չի նպաստել սերբ փոքրամասնության հետ հարաբերություններում առաջացած լարվածության նվազմանը, ինչի արդյունքում խթան է հանդիսացել լայնածավալ պատերազմի սկսվելուն, որն ավարտվել է 1995 թվականին։
2000 թվականին սահմանադրական փոփոխությունների ընդունումից հետո ընտրված նախագահը պետք է անդամակցի քաղաքական կուսակցության։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի նախագահներ Կատեգորիա:Նախագահների ցանկեր
Վիտալի Զախարչենկո
Վիտալի Յուրևիչ Զախարչենկո (Віталій Юрійович Захарченко, ), ուկրաինացի պետական գործիչ, նախկին ոստիկան։ 2015 թվականից «Ռոստեխ» պետական կորպորացիայի աշխատակից է։ Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար (2011 թվականի նոյեմբերի 7-ից մինչև 2014 թվականի հունվարի 28-ը), Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար (2014 թվականի հունվարի 28-ից մինչև փետրվարի 21-ը), Ուկրաինայի ներքին ծառայության գեներալ։ Ուկրաինայի պետական հարկային ծառայության նախագահ (2010 թվականի դեկտեմբերի 25-ից մինչև 2011 թվականի նոյեմբերի 7-ը), հարկային ծառայության գլխավոր պետական խորհրդական։ Պետական կառավարման բնագավառում գիտությունների թեկնածու։
Կենսագրություն
1980 թվականին ավարտել է Կոնստանտինովկա քաղաքի № 15 միջնակարգ դպրոցը։
1981 թվականին պրոֆտեխնիկումի ավարտից հետո աշխատել է Կոնստանտինովսկի Ֆրունզեի անվան մետալուրգիական գործարանում։
1981-1983 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։
Իրավապահ գործունեությունը սկսել է 1984 թվականի հունվարին՝ Ռիգայի շրջանային գործադիր կոմիտեի Օկտյաբրսկի տարածքային պահպանության բաժնի ոստիկան-վարորդի պաշտոնում։
1987-1990 թվականներին աշխատել է Լատվիական ԽՍՀ ՊՊԾ-ի Վենտսպիլի օպերլիազոր, որից հետո սեփական ցանկությամբ տեղափոխվել է Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի ԳՎ, որտեղ մինչև 1998 թվականը զբաղեցրել է օպերլիազորի, ՕՈՒԻՄ-ի պետի և ոստիկանության պետի տեղակալի պաշտոնները։
2001 թվականին նշանակվել է տնտեսական հանցավորության դեմ պայքարի պետական ծառայության վարչության պետի պաշտոնում, հետագայում՝ Դոնեցկի մարզում Ուկրաինայի ՆԳՎ պետի առաջին տեղակալի պաշտոնում, իսկ 2005-2006 թվականներին զբաղեցրել Է Ուկրաինայի ՆԳՆ Մարիուպոլի բարձրագույն մասնագիտական ուսումնարանի պետի պարտականությունները։
Իր պարտականությունների բարեխիղճ և մասնագիտական կատարման համար 2007 թվականի սկզբին տեղափոխվել է Ուկրաինայի ՆԳՆ՝ հետագա ծառայության անցնելու համար, որտեղ զբաղեցրել Է Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալի և ռազմավարական վերլուծության և կանխատեսման դեպարտամենտի պետի պաշտոնները։
2008 թվականի մարտին «ոստիկանության գեներալ-մայոր» հատուկ կոչումով հեռացվել էր Ուկրաինայի ՆԳՆ-ից։
2008 թվականի մայիսից մինչև 2009 թվականի հուլիսը եղել է Պոլտավայի մարզի պետական հարկային վարչության նախագահի տեղակալ, 2009 թվականի հուլիսից մինչև 2010 թվականի հունիսը Պոլտավայի մարզում ոստիկանության հարկային վարչության նախագահի առաջին տեղակալ-պետ։
2010 թվականի հունիսից մինչև հուլիսը եղել է Ուկրաինայի հարկային ոստիկանության պետի առաջին տեղակալ, 2010 թվականի հուլիսից մինչև դեկտեմբեր՝ Ուկրաինայի ՊՆ նախագահի առաջին տեղակալ;
2010 թվականի դեկտեմբերի 25-ին նշանակվել է Ուկրաինայի պետական հարկային ծառայության նախագահի պաշտոնում։
2011 թվականի նոյեմբերի 7-ին նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչը Անատոլի Մոգիլյովին ազատել է ՆԳՆ ղեկավարի պաշտոնից և Վիտալի Զախարչենկոյին՝ նշանակել ներքին գործերի նախարար։
Զախարչենկոն շարունակել է զբաղեցնել ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը նաև Նիկոլայ Ազարովի նոր կառավարությունում (2014 թվականի հունվարի 28-ից Ազարովի կառավարության հրաժարականից հետո Զախարչենկոն դարձել է նախարարի պաշտոնակատար)։
Կրթություն
1986 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության Ռիգայի հատուկ միջնակարգ դպրոցը, 1991 թվականին՝ ԽՍՀՄ ՆԳՆ Մինսկի Բարձրագույն դպրոցի Ռիգայի մասնաճյուղը, 1998 թվականին՝ Ուկրաինայի ներքին գործերի ազգային ակադեմիայի մագիստրատուրան, 2010 թվականին՝ Տնտեսության և առևտրի Պոլտավայի համալսարանը «հաշվառում և աուդիտ» մասնագիտությամբ։
Դիմակայություն Եվրամայդանի հետ
2013 թվականի նոյեմբերին սահմանադրական կարգը պահպանելու և Եվրամայդանում անկարգությունները կանխելու համար Կիև էր ուղարկել «Բերկուտ» հատուկ ստորաբաժանումը և Ուկրաինայի ՆԳՆ ներքին զորքերը, որոնք ունեին միայն ոստիկանական մահակներ և պաշտպանիչ սաղավարտներ։ «Բերկուտը» և Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարության ներքին զորքերը 2014 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին դաժան դիմադրության են բախվել արմատական ցուցարարների հետ։ Վիտալի Զախարչենկոն հայտարարել էր, որ Եվրամայդանում Ուկրաինայի ՆԳՆ հատուկ ստորաբաժանումների մոտ մարտական զենք չի եղել ։
Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնում Վիտալի Զախարչենկոն գրոհի հրաման չի տվել՝ արդարանալով, որ չի ցանկացել հրահրել քաղաքացիական պատերազմի հնարավոր սցենարը։ «Բերկուտը» հայտարարել էր ուկրաինական իշխանությունների կողմից դավաճանության մասին, որոնց մարտիկները բախտի քմահաճույքին են նետվել, մարտական զենքը նրանց տրվել է միայն վերջում ինքնապաշտպանության համար, որպեսզի ինքնուրույն վերադառնան իրենց զորամասերի գտնվելու վայրը ։
Ուկրաինայում իշխանափոխությունից հետո (2014 թվականի փետրվարից)
2014 թվականի փետրվարի 21-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան պաշտոնանկ էր արել Վիտալի Զախարչենկոյին, նրան փոխարինել էր Արսեն Ավակովը ։
2014 թվականի փետրվարին Զախարչենկոն լքել է Ուկրաինան և այժմ իր ընտանիքի հետ ապրում է Մոսկվայում ։
2014 թվականի ապրիլի 13-ին Վիտալի Զախարչենկոն Ուկրաինայի նախկին գլխավոր դատախազ Վիկտոր Պշոնկայի և իշխանությունից հեռացված Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի հետ միասին ելույթ են ունեցել Դոնի Ռոստովում։ Զախարչենկոն հայտնել էր ռուս-ուկրաինական սահմանին Ռուսաստանի բանակը վարկաբեկելու նպատակով նախապատրաստվող սադրանքների մասին ։
2015 թվականի հունվարին, գտնվելով Սևաստոպոլում (ՌԴ-ին միացել է 2014 թվականի մարտին), Վիտալի Զախարչենկոն հայտնել էր Ռուսաստանի քաղաքացիություն ստանալու և ռուսական «Ռոստեխնոլոգիայի» պետական ընկերությունում ավագ խորհրդատուի աշխատանքի անցնելու մասին։ Նա նաև ներկայացրել է «Հարավ-արևելք» բարեգործական հիմնադրամը, որը պատրաստվում էր օգնել Ուկրաինայի պաշտոնաթող և գործող ոստիկան աշխատակիցներին և այն բնակիչներին, որոնք տուժել էին Ուկրաինայի արևելքում ռազմական հակամարտության ժամանակ ։ 2015 թվականի մարտին ընդգրկվել էր Պետդումայի սեփականության հարցերով կոմիտեի փորձագիտական խորհրդի կազմում, որտեղ համակարգում էր արտասահմանում ռուս ներդրողների գույքային շահերի պաշտպանության հարցերը ։
2016 թվականին հարցազրույց է տվել Օլիվեր Սթոունի «Ուկրաինան կրակի մեջ» վավերագրական ֆիլմի համար և հրատարակել «Արյունոտ Եվրամայդանը դարի հանցագործություն է» գիրքը, որը նվիրված էր Եվրամայդանի իրադարձություններին, դրա պատճառներին և հետևանքներին ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Վիտալի Զախարչենկոն ելույթ էր ունեցել Մոսկվայի Դորոգոմիլովսկի դատարանում, որը քննում էր Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատգամավոր Վլադիմիր Օլեյնիկի հայցը 2014 թվականին Ուկրաինայի իրադարձությունները պետական հեղաշրջում ճանաչելու մասին։ Հեռացված նախարարի խոսքով՝ 2014 թվականի փետրվարին Կիևում մարդկանց վրա կրակ են բացել այն շենքերից, որոնք վերահսկվում էին «Մայդանի» ներկայացուցիչների կողմից ։ Զախարչենկոն նաև հայտարարել էր, որ Ուկրաինայի ղեկավարությունը՝ ի դեմս նախագահ Յանուկովիչի, ուժային տարբերակ չէր նախատեսել Մայդանում կարգուկանոն հաստատելու համար, սակայն փորձել է իրավիճակը լուծել խաղաղությամբ և փոխզիջումային լուծումներ գտնել ։ Նաև հայտարարել էր, որ ցուցարարները ոստիկանության աշխատակիցներին թույլ չեն տվել մտնել Մայդան, և նրանք չէին կարող օգնել նրանց, ովքեր օգնության կարիք ունեին ։
Քրեական հանցագործությունների մեղադրանքներ
2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ Եվրամայդանի ուժով ցրելու փորձեր էր արել «Բերկուտ» հատուկ ստորաբաժանումը։ Ուկրաինայի Գերագույն ռադայում քվեարկության էր դրվել Վիտալի Զախարչենկոյի՝ ներքին գործերի նախարարի պաշտոնից հրաժարականի վերաբերյալ պատգամավորական հարցումը, քանի որ նա «չարաշահում էր իր իշխանական լիազորությունները, հակաօրինական ցուցումներ էր տալիս ուժային կառույցներին, անգործության էր մատնված և խախտում էր Ուկրաինայի օրենսդրության պահանջները», սակայն հարցումը չի հավաքել անհրաժեշտ քանակությամբ ձայներ և չի ուղարկվել նախագահին ։
2014 թվականի փետրվարի 26-ին Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը հետախուզում էր հայտարարել Զախարչենկոյի նկատմամբ ։
Ոստիկանության գեներալ Նիկոլայ Ջիգան նրա մասին արտահայտվել էր որպես ներքին գործերի նախարար (2014 թվականի փետրվարի 26)․ «Զախարչենկոն ինձ վրա լավ տպավորություն էր թողնում որպես մարդ, բայց նա ազատ էր և բացարձակապես աշխատանքային փորձ չուներ» ։
2014 թվականի մարտի 6-ին Եվրամիությունն ու Կանադան հայտարարել էին, որ Զախարչենկոն Ուկրաինայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների ցուցակում է, որոնց դեմ ֆինանսական պատժամիջոցներ են սահմանվում  ։
Հետապնդումից հետո առաջին անգամ ռուսական պետական Առաջին ալիքի հեռուստատեսային հարցազրույցի ժամանակ Վիտալի Զախարչենկոն հերքել էր իր դեմ առաջադրված բոլոր մեղադրանքները՝ փաստացի կրկնելով Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության նախկին պետ Ալեքսանդր Յակիմենկոյի կողմից ավելի վաղ հնչեցրած վարկածը. ցուցարարների և ոստիկանների վրա կրակոցները կատարվում էին Մայդանի պարուբիայի պարետ Անդրեյ Պարուբիայի վերահսկողության տակ գտնվող շենքից (Եվրամայդանից հետո՝ ԱԱԽ քարտուղար)։ Վիտալի Զախարչենկոն նաև պնդում էր, որ անցկացվի անկախ միջազգային հետաքննություն, որը պայմանավորված էր 2014 թվականի փետրվարի 21-ի համաձայնագրով ։
2014 թվականի նոյեմբերին Ուկրաինայի Գլխավոր դատախազությունը հեռակա կարգով կասկած էր հայտնել Վիտալի Զախարչենկոյին և Կիևի ոստիկանության նախկին ղեկավար Վալերի Կորյակին 2013 թվականի ամռանը միտրոպոլիտ Վլադիմիր Ալեքսանդր Դրաբինկոյի առևանգման կազմակերպման մեջ՝ Վլադիմիրին գահից հեռացնելու նպատակով ։
Ուկրաինայի ներքին գործերի նախկին նախարարի տվյալներով՝ համացանցից ակտիվորեն օգտվող 14,6 միլիոն մարդուց այդ պահին բողոքի տրամադրությունները գերակշռում էին մոտ 7,5 միլիոն սահմաններում։
Զախարչենկոն և լրագրողները
Զախարչենկոն որոշ ժամանակ հեռուստահաղորդավար է աշխատել Դոնեցկի մարզում, ինչի կապակցությամբ 2004 թվականի դեկտեմբերին Դոնեցկի մարզային կազմակերպության կողմից ընտրվել է Ուկրաինայի լրագրողների ազգային միության անդամ։ 2013 թվականի գարնանը նա հաշվառման էր անցել Կիևի ՆՍԺՈՒ կազմակերպությունում։ Երբեմն Զախարչենկոյի անվան հետ են կապում «112 Ուկրաինա» հեռուստաալիքը, սակայն հեռուստաալիքի սեփականատեր Անդրեյ Պոդշիպկովը դա հերքում է ։
2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Ուկրաինայի ՆԳԺՈՒ Կիևի կազմակերպության վարչությունը Զախարչենկոյին հեռացրել էր լրագրողների միությունից «Եվրամայդանի պահանջները չպահպանելու, լրագրողներին ծեծելու հաճախակի դեպքերի և լրագրողական գործունեությանը վերաբերող գործերի ոչ պատշաճ քննության» համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Եվրամայդանի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Բազմանյարդաբորբ
Բազմանյարդաբորբ, պոլինևրիտ, նյարդերի (առավելապես՝ ստորին վերջույթների) բազմակի հիվանդություն։ Կարող է առաջանալ որպես ինքնուրույն հիվանդություն, ինչպես նաև վարակիչ (օրինակ՝ դիֆթերիայի, դիզենտերիայի) կամ ներզատական գեղձերի նյութափոխանակության խանգարումներով ուղեկցվող հիվանդությունների բարդություն։ Բազմանյադրաբորբերը կարող են ունենալ նաև ստամոքսաղիքային համակարգի հիվանդություններով տառապող մարդիկ՝ կապված նյարդային հյուսվածքի սնուցման համար անհրաժեշտ նյութերի ներծծման և վիտամինների յուրացման խանգարումների հետ։ Հատուկ խումբ են կազմում թունային բազմանյարդաբորբերը, որոնք առաջանում են մկնդեղով, սնդիկով, կապարով քրոնիկ, թունավորումներից, կենցաղային քիմիայի միջոցների ոչ ճիշտ օգտագործումից։ Բազմանյարդաբորբը որպես կանոն, նկատվում է քրոնիկական ալկոհոլամոլության ժամանակ՝ կապված նյարդային համակարգի վրա ալկոհոլի թունավոր ազդեցության և նյութափոխանակության խանգարման հետ։
Բուժում
Բուժման համար կարևոր է հիվանդության պատճառի վերացումը։ Սուր շրջանում անհրաժեշտ է անկողնային ռեժիմ։ Դեղորայքային բուժումից բացի, նշանակվում են ֆիզիոթերապևտիկական բուժական արարողություններ, բուժական ֆիզկուլտուրա, քրոնիկական շրջանում առողջարանային բուժում։
Կանխարգելում
Վարակիչ հիվանդություններից, նյութափոխանակության խանգարումներից առաջացող բազմանյարդաբորբը հնարավոր է կանխել, եթե ժամանակին բուժվի հիմնական հիվանդությունը։ Թունային բազմանյարդաբորբից խուսափելու համար համապատասխան արտադրության համար մշակվել են տեխնիկայի անվտանգության կանոններ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխել թունավոր նյութերի թափանցումն օրգանիզմ։ Թունաքիմիկատների հետ աշխատելիս առաջացող բազմանյարդաբորբից կարելի է խուսափել, եթե կատարվեն դրանց օգտագործման հրահանգները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծայրամասային նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Հայկական դրամների պատկերագրությունը հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում
Հայկական դրամների պատկերագրությունը Հայ արքաների առաջին դրամներից մեզ հայտնի են Ծոփքի Արշամ թագավորի դրամները։ Դրանց վրա պատկերված է պրոֆիլ, դեմքը անմորուս, հելլենիստական կերպարանքով, իսկ գլխին կրում է 2 կամ 3 շրջանի ձև ունեցող գտակ կամ ծայրը քիչ առաջ ծռված խույր։ Դրամների հակառակ երեսին պատկերված է լինում կամ հեծյալ, կամ արծիվ։ Մակագրությունը հունարեն է։ Ծոփքի հաջորդ թագավորներ Աբդիսարի և Քսերքսեսի դրամները ավելի արևելյան, քան հելլենիստական տեսք ունեն։ Հիշյալ երկու արքաներն էլ կրում են ցածրադիր, դեպի վեր նեղացող երեք ճյուղերի բաժանվող թագեր, նման այն գլխարկներին, որոնք պատկերված են հայերի և կապադովկիացիների գլուխներին՝ Պերսեպոլսի բարձրաքանդակների վրա։ Երկու արքաներն էլ, հակառակ հելլենիստական սովորության, ունեն մորուք ու թավ մազեր ծոծրակի վրա։ Աբդիսարի դրամի մյուս երեսին պատկերված է նույնպիսի արծիվ, որպիսին առկա է Արշամի դրամի վրա և հունարեն մակագրություն, իսկ Քսերքեսի դրամի մյուս երեսին պատկերված է թռչունի թևերով մի կին՝ աստվածուհի, որը առաջ մեկնած աջ ձեռքին բռնած ունի պսակ։ Մակագրությունը այստեղ էլ հունարեն է։
Տիգրան Մեծի մետաղադրամների նկարագրություն
Տիգրանի դրամների մյուս երեսին պատկերված է Աստվածուհի նստած դիրքով և ձեռքին մի ճյուղ։ Այս կնոջ երկար ծալքավոր զգեստի մշակումը հելլենիստական է, իսկ թագը՝ արևելյան։ Մակագրությունը՝ Տիգրանի ինչպես և մյուս Արտաշեսյանների դրամների վրա հունարեն է։
Արտավազդ Բ-ի դրամները Տիգրան Բ-ի դրամների նման ունեն հելլենիստական և Արևելյան բնորոշ կերպարավորում։ Այստեղ էլ տեսնում ենք նույն բարձր ատամնավոր թագը, արքայի անմորուս պրոֆիլը, բայց այլ է արքայի դիմանկարը, փոխվել են թագի զարդերը, թագի կապի ձևը, ականջակալը դեպի ետ է տարված և նկատելի է արքայի ականջի օղը։ Արտավազդի դրամների՝ հակառակ երեսին պատկերված է հելլենիստական արվեստին հայտնի քառաձի կառքը։
Արտաշեսյանների մետաղադրամներ
Արտաշեսյան հարստության մյուս թագավորների դրամներն իրենց արվեստով նման են նախորդներին։ Բացառություն է կազմում Տիգրան Գ-ի դրամը, որի վրա արքան պատկերված է երկար մորուքով և ավելի արևելյան կերպարումով։ Հիշատակության արժանի են Տիգրան Դ-ի և Էրատո թագուհու դրամները։ Դրանցից մեկի վրա արքան կրում է նույն բարձր ու ատամնավոր թագը և պատկերված է պրոֆիլ դեմքով, առանց մորուքի, իսկ Էրատոն պատկերված է առանց թագի, մազերը հավաքած՝ հելլենիստական և հռոմեական ոճին համապատասխան։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դրամագիտություն Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության դրամներ
Գորնևո (այլ կիրառումներ)
Գորնևո, կարող է վերաբերել՝
Pull & Bear (ընկերություն)
Pull & Bear–ը իսպանական հագուստ և աքսեսուարներ արտադրող ընկերություն է։ Վաճառվում է ամբողջ աշխարհում, այդ թվում նաև Հայաստանում։ Իսկ 2011 թվականի սեպտեմբերից այն սկսել է վաճառվել նաև առցանց ։
Խանութներ
Pull & Bear–ը ունի ավելի քան 872 խանութներ հետևյալ երկրներում ՝ Մարոկկո, Եգիպտոս, Մեքսիկա, Կոլումբիա, Կոստա Ռիկա, Դոմինիկյան Հանրապետություն, Էկվադոր, Գվատեմալա, Հոնդուրաս, Սալվադոր, Պանամա, Չինաստան, Սաուդյան Արաբիա, Թուրքիա, Ինդոնեզիա, Ճապոնիա, Ղազախստան, Լիբանան, Հորդանան, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Հարավային Կորեա, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր, Թայլանդ, Օման, Կատար, Քուվեյթ, Բահրեյն, Իսպանիա, Ռուսաստան, Լեհաստան, Իտալիա, Ֆրանսիա, Պորտուգալիա, Հունաստան, Ռումինիա, Ուկրաինա, Հունգարիա, Կիպրոս, Բուլղարիա, Սլովենիա, Սլովակիա, Լիտվա, Խորվաթիա, Հայաստան, Իռլանդիա, Մալթա, Չեխիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Սերբիա, Ալբանիա, Անդորա,Ադրբեջան, Էստոնիա, Վրաստան, Լատվիա, Մակեդոնիա, Մոնտենեգրո, Միացյալ Թագավորություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ընկերություններ Կատեգորիա:1991 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Ինքնասպասարկման խանութներ
Աստերոիդների ցանկ (54601-54700)
Աստերոիդների ցանկ (54501-54600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (54701-54800)
Նիկոլսկոե (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Օլեգ և Այնա
«Օլեգ և Այնա» (Oļegs un Aina), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Լեյմանիսը ԽՍՀՄ Պետկինոյի պատվերով Ռիգայի կինոստուդիայում 1973 թվականին   ։
Ֆիլմի պրեմիերան Կենտրոնական հեռուստատեսությունում տեղի է ունեցել 1973 թվականին։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Ռիգայի խոշոր ձեռնարկություններից մեկում։ Ֆրեզորդ Օլեգ Շչերբակովը տեխնիկական բուհի դիպլոմի պաշտպանությունից հետո ինժեներական պաշտոնի է անցնում կոնստրուկտորական բյուրոյում։ Այնտեղ նա ծանոթանում է իր գործընկեր Այնայի հետ, որն արտադրության վերակազմակերպման նախագծի հեղինակն է։
Երիտասարդները փոխադարձ համակրանքի զգացում ունեն, օգնում են միմյանց և հանդիպում են ազատ երեկոներին։ Լինելով լավ պրակտիկ՝ Օլեգը մի շարք հաջողված առաջարկներ է անում, բայց ժամանակի ընթացքում սկսում է կասկածել իր ընտրած ուղու ճիշտ լինելու մեջ։
Շուտով լուր է գալիս գործարանի վերազինման և վերակառուցման մասին, որը պետք է անցնի առանց արտադրության կրճատման։ Ձեռնարկությունը ստեղծված պայմաններում պետք է աշխատի առանց արտադրական ծանրաբեռնվածության, ինչի համար նախատեսված է ինժեներական խմբեր կազմակերպել յուրաքանչյուր արտադրամասում։
Գլխավոր պատասխանատվությունը դրվում է նոր կազմակերպվող փորձարարական տեղամասի վրա, որը ստեղծվում է Այնայի հետաձգված նախագծով։ Օլեգը, որը պատրաստվում էր հեռանալ գործարանից, մնում է և ներգրավվում առաջադրանքի իրականացման աշխատանքներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Ժողովածու գիրք
«Ժողովածու գիրք», սուրբ նախահայրերի պատմության մասին գիրք։
Պատմություն
Տպագրվել է Կ. Պոլսում՝ «Սկիզբն Գրոցս որ կոչի ժողովածու…» տիտղոսաթերթով՝ 1710 թվականին՝ Սարգիս Դպիրի (294 էջ, 4°, 15,4 x 10,3 սմ), 1713 թվականին ՝ «Ի թաղն Պեկօղլի» (250 էջ, 16,3 x 11,7 սմ), 1717-1718 թվականներին՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու (508 էջ, 8°, 14,3 x 9,4 սմ), 1730-1731 թվականներին՝ Մարտիրոս Սարգսյանի (480 էջ, 16,6 x 11 սմ), 1747 թվականին՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու, տպակից է Անանիա Սանահնեցու «Ներբողեան»-ին (492 էջ, 8°, 16,4 x 11,1 սմ), 1793 թվականին՝ Պողոս Հովհաննիսյանի (450 էջ, 8°, 12 x 7,5 սմ) տպարաններում։
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Պոլիս (Կիպրոս)
Պոլիս (Πόλη Χρυσοχούς), Կիպրոսի քաղաքներից մեկը, տեղակայված է կղզու հյուսիսարևմտյան մասում։ Գտնվում է Պաֆոսի շրջանում։ Քաղաքում կան եկեղեցիներ, քաղաքապետարան, ոստիկանության բաժանմունք, ռեստորաններ, մոտուռներ և բանկեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պաֆոսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կիպրոսի քաղաքներ
Կրաջուր
Կրաջուր, կալցիումի հիդրօքսիդի հագեցած ջրային լուծույթ։ 1 լ կրաջուրը 20 °C-ում պարունակում է 1, 2գ CaO։ Տեխնիկայում կիրառվում է որպես էժան ալկալի։ Միջնադարյան հայերեն ձեռագրերում կրաջուրը կոչվել է նաև «սուր ջուր» և կիրառվել համաձուլվածքները մաքրելու, ինչպես նաև զանազան միացություններ ստանալու համար։
Կատեգորիա:Կալցիումական միացություններ Կատեգորիա:Կիր
Սիլվանոս
Սիլվանոս կամ Սիղուանոս (՝ vanus, silva՝ անտառ), նախապես անտառների ու վայրի բնության աստվածը հին հռոմեական դիցաբանության մեջ։ Կայսերական Հռոմում՝ հասարակ ժողովրդի ու ստրուկների ամենահանրաճանաչ աստվածը։ Աստիճանաբար Սիլվանոսը համարվել է երկրագործության, տան, բույսերի, կենդանիների, լեռների ու հանքերի հովանին, ընչազուրկների փրկիչն ու գերագույն աստվածը, հաճախ նաև՝ Հերակլեսի նման անպարտելի մարտիկ։ Սիլվանոսը մարմնավորել է ճնշված ու ընչազուրկ խավերի բողոքն ընդդեմ իշխող դասակարգի։ Իշխողները, Սիլվանոսին դիտելով իբրև խռովարար, երկնային աստվածների թշնամի և երկրային ստորակարգ նյութ, պաշտոնապես արգելել են նրա պաշտամունքը։ Սիլվանոսի պատվին հիմնվել են բազմաթիվ սրբարաններ։ Նրա անդրին կերտվել է գեղջուկի կերպարանքով ու հագուստով, մանգաղն ու պտուղները ձեռքին, որին ուղեկցում են շուն, այծ, օձ։
Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն
Գորնի (այլ կիրառումներ)
Գորնի, կարող է վերաբերել՝
Գորոդեցկոե (այլ կիրառումներ)
Գորոդեցկոե, կարող է վերաբերել՝
(7291) Հիյակուտակե
(7291) Հիյակուտակե (Hyakutake), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,131273 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4257 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8368 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2023,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177878 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,41° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սատորու Օտոմոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լապտեր դիոգինյան
«Լապտեր դիոգինյան», երգիծական հանդես։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1883-1888 թվականներին Կ. Պոլսում՝ ընդհատումներով և անկանոն պարբերականությամբ։ Արտոնատերը եղել է Ի. Տերենցը, խմբագիրը՝ Արամ Աշճյան։
Լուսաբանել է հայկական վարժարանների և ուսուցիչների վիճակը, ծաղրել քահանայական դասի արատներն ու «բարեպաշտ» հավատացյալների պահվածքը։ Տպագրել է նաև զվարճալի մանրապատումներ, ասուլիսներ, հանելուկներ, երկխոսություններ, խրատական ասացվածքներ։ Ունեցել է հայատառ թուրքերեն բաժին։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Սեփական ստվերից ավելի արագ
«Սեփական ստվերից ավելի արագ» («Быстрее собственной тени»), 1980 թվականի խորհրդային կինոդրամա ։
Սյուժե
Վազորդ Պյոտր Կորոլյովը համառորեն ձգտում է հասնել նրան, որ իրեն ուղարկեն միջազգային մրցումների՝ մարզումների ժամանակ ցույց տալով ռեկորդային արդյունքներ։ Նա հասնում է դրան, սակայն վճռական մրցավազքի ժամանակ, երբ ոչ ոք արդեն չի կարող հասնել նրան, նա հանկարծ կանգ է առնում՝ օգնելով բարձրանալ ընկած հակառակորդին։ Բայց արդյունքի համար պատասխանատու են շատերը։ Կարո՞ղ են նրանք հետագայում վստահել մեծահոգի, բայց ոչ հաղթող մարզիկին` պաշտպանելու երկրի պատիվը։ Դա ցույց կտան Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերը։
Սեֆյաններ
Սեֆյաններ, միջնադարյան Իրանի կարևորագույն արքայատոհմը, որը հասել է բարձրագույն իշխանության և ղեկավարել է երկիրը ավելի քան երկու դար (1502-1736)։ Նրանց ժամանակաշրջանը հաճախ համարվում է ժամանակակից Իրանի պատմության սկիզբը։ Արքայատոհմը հիմնադրել էր շիա իսլամի Սաֆավիե աղանդի առաջնորդ շեյխ Սաֆի ալ-Դին Իսհակի սերնդից Իսմայիլը։ Սեֆյանները ծագումով եղել են քրդեր , սակայն տարիների ընթացքում խառն ամուսնություններ են ունեցել վրացիների, պոնտացի հույների, չերքեզների, թուրքմենների հետ։ Սեֆյանների կենտրոնը Ատրպատականի Արդաբիլ քաղաքն էր։
Իսմայիլը, հենվելով ղզլբաշների վրա, պարտության է մատնել ակ-կոյունլուներին (1378-1502), հիմնել կիսաթեոկրատիկ պետություն, շիիզմը հռչակել պետական կրոն։ Սեֆյաններն առաջին իրանցիներն էին, ովքեր իշխանության եկան միջնադարյան Իրանում՝ Սասանյան Պարսկաստանի (226-642) անկումից հետո։ Նրանց տիրապետության տակ գտնվել են Իրանական բարձրավանդակը, Հայկական լեռնաշխարհն ու Միջագետքը, Միջին Ասիայի մի մասը։ Նորաստեղծ կայսրության կենտրոնը սկզբում Թավրիզն էր (1502-1555), ապա՝ Ղազվինը (1555-1597)։ 1598 թվականին Սեֆյան Պարսկաստանի մայրաքաղաքն է դառնում վաճառաշահ Սպահան քաղաքը։
16-17-րդ դարերում Հայկական լեռնաշխարհը երկու անգամ (1555, 1639) բաժանվել է Օսմանյան կայսրության և Իրանի միջև. Իրանին հասել են արևելյան գավառները։ Այստեղ կազմավորվել են Երևանի, Ղարաբաղի, Թավրիզի և Շամախու կուսակալությունները, որոնցում ժառանգաբար իշխել են ղզլբաշ ցեղերի զինվորական առաջնորդները։ Նրանք կոչվել են «բեգլերբեգ» (բեկլարբեկ՝ «իշխանաց իշխան») և մեծարվել «խան» տիտղոսով։ Նմանատիպ կուսակալություններ հիմնադրվել են ամբողջ Իրանի տարածքում։ 17-րդ դարից սկսած բեկլարբեկերը նշանակվել են շահի գվարդիայի (ղուլամներ) բարձրաստիճան զինվորականները։ Սեֆյանների երկարատև պատերազմները Օսմանյան կայսրության դեմ շահագործման ուժեղացումը, ժողովրդական ապստամբությունները թուլացրել են Սեֆյաններիի պետությունը։ Հեռանալով պատմության թատերաբեմից՝ Սեֆյանները հսկայական ազդեցություն են ունեցել Իրանի կրթամշակութային, կրոնաքաղաքական և առևտրատնտեսական կյանքում, տարածել տասներկուական իսլամը, կամուրջ հանդիսացել Հնդկաստանի ու Եվրոպայի միջև։
Սեֆեյանների հրովարտակներով հաստատում էին Էջմիածնի կաթողիկոսների և հայկական եկեղեցական հաստատությունների իրավունքներն ու հարկային արտոնությունները։ Քաղաքական, վարչատարածքային, զինվորական իշխանությունն ամրոոգաաես վերապահված էր ղզլբաշ ավագանուն, հայ ունևոր դասի ներկայացուցիչները զբաղեցնում էին միայն քաղաքացիական պաշտոններ, ինչպիսիք էին քյադխուդայությունը և մելիքությունը, նրանց վրա դրված էր նաև պետական հարկերի գանձման պարտականությունը։ Որոշակի քաղաքացիական և զինվորական իշխանությամբ օժտված էին միայն Սյունիքի և Արցախի գավառներում իշխող հայ մելիքները։
Ծագում
Վլադիմիր Մինորսկու, Ռոջեր Սեյվորիի և այլ պատմաբանների կարծիքով՝ ակնհայտ է, որ Սեֆյանների ընտանիքը բնիկ ժողովուրդ էր, և ոչ թե թյուրքական նախնիների, ինչպես երբեմն պնդում են։ Հավանական է, որ ընտանիքը ծագեց Իրանական Քուրդիստանում, այնուհետեւ տեղափոխվեց Ատրպատական, որտեղ նրանք ընդունեցին տեղի թյուրքերենի խոսվածքը։ Կայսրության ստեղծման ժամանակ Սեֆյանները թյուրքախոս եւ թուրքացած էին  ։ Նույնիսկ պահպանվել են մի քանի շահերի գրած բանաստեղծություններ՝ մայրենի դարձած թյուրքերենով։ Միևնույն ժամանակ, շահերն անձամբ են աջակցել պարսկական գրականությանը, պոեզիայի եւ արվեստի նախագծերին, ներառյալ շահ Թահմասպի «Շահնամեն»  ։ Ստեղծագործություններ են կազմվել նաև պարսկերենով  ։
Սաֆավիների հեղինակությունը կրոնական հիմք ուներ, և նրանց լեգիտիմության պահանջը հիմնված էր Ալի իբն Աբի Տալիբի անմիջական ժառանգական ժառանգության վրա, ով եղել է Մուհամմադ մարգարեի զարմիկն ու հոգեզավակը եւ համարվում է առաջին իմամը շիա իսլամում։ Ի սկզբանե արքայատոհմը լավ հարաբերություններ ուներ ինչպես Պոնտոսի, այնպես էլ Վրաց արքաների հետ ։ Ավելին, 1501 թվականին հարստության պաշտոնական հաստատությունից սկսած, տոհմը շարունակել է խառն ամուսնություններ ունենալ չերքեզների, վրացիների հետ։ Դրանով ամրապնդվել են իրենց դիրքերը ոչ միայն մուսուլմանների, այլև քրիստոնյաների շրջանում։ Հաճախ նրանք դիտվել են որպես այլընտրանքային իշխանություն՝ Օսմանյան կայսրության փոխարեն։
Սուֆիզմի սեֆյան միաբանություն
Սուֆիզմը կրոնափիլիսոփայական ուսմունք է իսլամում, որ ծագել է դեռ 8-րդ դարում։ Առավել հայտնի կենտրոններ էին Բաղդադը, Բասրան, Քուֆան։ Ի սկզբանե, 8-11-րդ դարերում, սուֆիզմին բնորոշ է եղել պանթեիզմը, որի տարրերը պահպանվել են նաև հետագայում։ Սուֆիզմը կրել է բուդդայականության, նեոպլատոնականության, քրիստոնեության և զրադաշտականության ազդեցությունը։ Սուֆիները առանձնանում էին՝ ճգնավորի կյանքով ապրելու, հագնում էին բրդե շորեր (այստեղից էլ գալիս է շարժման անունը՝ صوف՝ բուրդ)։ 11-րդ դարից, ալ-Ղազալիի (1058-1111) գործունեության շնորհիվ, փոխվում է սուֆիզմի բնույթը. ըստ նրա, սուֆիզմը պետք է ամբողջովին հիմնվի Ղուրանի և սուննայի վրա։ Իրանի ու Միջին Ասիայի տարածքում խիստ տարածվեցին սուֆիական միաբանությունները։
Սեֆյանների պատմությունը սկսվում է շեյխ Սաֆի ադ-Դին Արդաբիլիի (1252-1334) կողմից Սեֆյան միաբանության ստեղծմամբ։ 1301 թվականին Սաֆի ադ-Դինը գահընկեց է արել Զահեդիների, որն ազդեցիկ սուֆիական միաբանություն էր Գիլանում։ Սաֆի ադ-Դինը հիմնադրում է Սեֆյան միաբանությունը, որը մեծ ազդեցություն է ունենում Արդաբիլ քաղաքում։ Դրա մասին վկայում է հյուսիսարևմտյան իրանական լեզվով՝ ազարերենով գրված «Սաֆի դիդի» բանաստեղծությունը, որը թարգմանված է պարսկերեն։ Սաֆի ադ-Դինի ուսմունքը սերնդեսերունդ փոխանցվեց։
Հետզհետե հզորանալով՝ Սեֆյաններն իրենց ձեռքը վերցրին նաև աշխարհիկ իշխանությունը, ինչը իրենց դեմ տրամադրեց ժամանակի տերությանը՝ Կարա-Կոյունլուներին (1375-1468), ապա նաև՝ Ակ-Կոյունլուներին (1378-1502)։ Սեֆյանները ամուսնական կապեր են հաստատում նրանց հետ։ Մեկ դար անց ծնվել է Սեֆյանների արքայական դինաստիայի հիմնադիր Իսմայիլը՝ սեֆյան հորից ու պոնտացի հույն մորից ։ Սեֆյանները դաշնակցում են շրջակայքի իսլամադավան ամիրայությունների հետ, մասնավորապես՝ Բաքվի Շիրվանշահերի պետության (1192-1502)։ 15-րդ դարի վերջին Սեֆյան միաբանության մեծ մասը եղել են քոչվորական օղուզ թյուրքալեզու կլանները, որոնք իրենց կարմիր գլխարկների պատճառով կոչվում էին ղզլբաշներ։ Այդ ռազմիկները սեֆյան ռազմաքաղաքական իշխանության աղբյուրն էին։ Նրանց գլխավորությամբ Իսմայիլն իրեն շահ հռչակեց ։
Սեֆյանների արքայացանկը
Սեֆյանները շահական իշխանության են եղել ավելի քանի 200 տարի։ Գահից նրանց հեռացումը ընդունված է համարել 1722 թվականը, երբ աֆղանների զորահրամանատար Միր Մահմուդը գրավեց Սպահանը, և Սուլթան Հուսեյնը ինքնասպան եղավ։ Սեֆյաններին հաջորդել են Ղաջարիները (1796-1925)։ Սեֆյանների անկման և Ղաջարիների երևան գալու միջև ընկած յոթ տասնամյակում երկիրը փաստացիորեն իշխել են Աֆշարիները և Զանդիները, սակայն Սեֆյանները շարունակել են պահպանել ձևական իշխանությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեֆյաններ Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Գորոդիշչի (այլ կիրառումներ)
Գորոդիշչի, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլսկոե (գյուղ, Զադոնսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Պետրիչանկա
Պետրիչանկա (Петричанка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրիչանկա գյուղում բնակվում էր 641 մարդ։
Գորոդնյա (այլ կիրառումներ)
Գորոդնյա, կարող է վերաբերել՝
Ինտեգրալ երկրաչափություն
Ինտեգրալ երկրաչափություն, ժամանակակից երկրաչափության ճյուղ։ Անմիջականորեն կապված է երկրաչափական հավանականությունների տեսության հետ։ Ուսումնասիրում է երկրաչափական տարրերի բազմություններում (ուղիղներ հարթության վրա, ուղիղներ և հարթություններ տարածության մեջ և այլն) չափեր մտցնելու եղանակները ինչպես նաև այդ չափերով ինտեգրալների հատկությունները։ Ինտեգրալ երկարաչափության զարգացման համար խթան են եղել երկրաչափական հավանականությունների վերաբերյալ խնդիրները, որոնցից առաջինն ու ամենահայտնին է Բյուֆոնի խնդիրը (1777 թվականին), այն է՝ միմյանցից h հեռավորության վրա գտնվող զուգահեռ ուղիղներով ծածկված հարթության վրա նետվում է t<հ երկարության ասեղ, որքան է հավանականությունն այն բանի, որ ասեղը կհատի ուղիղներից մեկը։
Ինտեգրալ երկրաչափության բնագավառում ներդրում ունեն Օգյուստեն Լուի Կոշին, Ջ. Սիլվեստրը, Մորգան Քրոֆտոնը և ուրիշներ։ Ինտեգրալ երկրաչափության տերմինը 1936 թվականին առաջարկել է գերմանացի երկրաչափ Վիլհելմ Բլյաշկեն, որը Ինտեգրալ երկրաչափության գլխավոր նպատակն էր համարում երկրաչափական (այդ թվում իզոպերիմետրական) անհավասարությունների արտածումը։
Կատեգորիա:Ինտեգրալ երկրաչափություն
Գորոդչանկա (այլ կիրառումներ)
Գորոդչանկա, կարող է վերաբերել՝
Կոնդրատ Կրապիվա
Կոնդրատ Կրապիվա (իսկական անուն-ազգանունը՝ Կոնդրատ Կոնդրատևիչ Ատրախովիչ, ), բելառուս խորհրդային գրող։ ԲԽՍՀ ժողովրդական գրող (1956), ԲԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1950) և փոխպրեզիդենտ (1956)։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։ Մասնակցել է Արևմտյան Բելառուսիայի ազատագրմանը (1939), սպիտակ ֆինների դեմ մարտերին և Հայրենական մեծ պատերազմին (1941-1945)։ Բազմաթիվ առակների, բանաստեղծությունների, պոեմների, պատմվածքների («Եղինջ», 1925, «Առակներ», 1927, «Մարդիկ-հարևաններ», 1928 և այլ ժողովածուներ) հեղինակ է։ Կոնդրատ Կրապիվայի դրամատիկական գործերից հայտնի են «Պարտիզաններ» (1937) դրաման, «Ով վերջինն է ծիծաղում» (1939, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1941) կատակերգությունը, «Ժողովրդի հետ» (1948), «Մարդիկ և սատանաները» (1958) պիեսները։ Ետպատերազմյան խաղաղ կյանքին են նվիրված «Երգում են արտույտները» (1950, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951) և «Շահագրգռված անձ» (1953) կատակերգությունները։ Բելառուսական լեզվաբանական աշխարհագրության կոմպլեքսային աշխատանքներին մասնակցելու համար արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1971)։ Պարգևատրվել է Լենինի 3, Հոկտեմբերյան հեղափոխության և այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուս գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բելառուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Բելառուսի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Լա Իրուելա
Լա Իրուելա (La Hiruela), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայում, Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Տարածքը կազմում է 17,18 կմ²։ Բնակչությունը՝ 66 մարդ (2010)։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Լիպեցկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի կազմում։
Ալբարետո դելա Տորե
Ալբարետո դելա Տորե (Albaretto della Torre), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 248 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 62 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեկս՝ 12050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0173։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Լիպեցկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի բնակավայրեր
Ալբարետո դելա Տորե
Բնակավայրի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Սեբաստիանը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (236101-236200)
Աստերոիդների ցանկ (236001-236100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (236201-236300)
Լ'Արմենի
«Լ'Արմենի» («L’Arménie»), քաղաքական և գրական ամսաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1889-1898 թվականներին Լոնդոնում, 1898-1906 թվականներին՝ Փարիզում՝ ֆրանսերեն (1889 թվականին՝ նաև անգլերեն)։ Խմբագիր-հրատարակիչը եղել է Մինաս Չերազը։
Տպագրել է նյութեր հայոց պատմության, հայ գրականության, մշակույթի վերաբերյալ, լուսաբանել է Հայկական հարցը, հանդես եկել Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ գործադրվող բռնությունների դեմ։
Պարբերականին աշխատակցել են նաև օտարազգի հեղինակներ։ Արժեքավոր են Օ. Բենարի՝ հայ պոեզիային նվիրված «Առ հայ բանաստեղծները» (1899) ուսումնասիրությունը, «Ֆրանսիան և Եվրոպան առ Հայաստան» (1901) հոդվածը, Դ’ Ավելինի «Հայաստանի ժողովրդական գրականությունը» (1904) և այլ գործեր։ Տպագրել է նաև Միքայել Նալբանդյանի, Ռափայել Պատկանյանի, Պետրոս Դուրյանի և հայ այլ գրողների ստեղծագործություններից։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Մելիք Մանուկյան
Մելիք Սարիբեկի Մանուկյան, տնտեսագետ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
Մելիք Մանուկյանը ծնվել է 1955 թվականի մայիսի 5-ին Աբովյանի շրջանի Սարանիստ գյուղում։ 1993 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքի ուրալյան ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ Ստացել է տնտեսագետի որակավորում և տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։ 1973-1975 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1975-1989 թվականներին աշխատել է «Հայբյուրեղապակի» գործարանում (ք. Արզնի), իսկ 1989 թվականին՝ «Սարանիստ» ՍՊԸ հիմնադիր տնօրեն, նախագահ։ Եղել է Հայաստանի Հանրապետության գործարարների և արդյունաբերողների միության ու առևտրաարդյունաբերական պալատի խորհուրդների անդամ։
2003-2007 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 45 ընտրատարածք)։ Մինչև 2006 թվականի մայիսի 22-ը` ՕԵ խմբակցության անդամ, այնուհետև խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում չի ընդգրկվել։ Եղել է Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
2007-2012 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 27 ընտրատարածք)։ 19.06.2007-11.07.2007-ին եղել է Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, 11.07.2008-31.05.2012 թվականներին տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողով անդամ։ 2012 թվականի մայիսի 6-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 26 ընտրատարածքից) ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի հինգ երեխա։
(72) Ֆերոնիա
(72) Ֆերոնիա (Feronia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1861 թվականի մայիսի 29-ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,266027 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9942 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5378 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆերոնիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,9886 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1245,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,288939 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,42° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է T դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Ֆերոնիա
Ֆերոնիա Ֆերոնիա Ֆերոնիա
Գուբինո (այլ կիրառումներ)
Գուբինո, կարող է վերաբերել՝
Միչուրինո (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Միչուրինո (Мічуріне), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Միչուրինո գյուղում բնակվում էր 325 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գուժովո (այլ կիրառումներ)
Գուժովո, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլայ Կրասիլնիկով
Նիկոլայ Ալեքսանդրի Կրասիլնիկով (Никола́й Алекса́ндрович Краси́льников, ), խորհրդային մանրէաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1946), ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1957)։ 1926 թվականին ավարտել է Լենինգրադի բժշկական ինստիտուտը, 1929 թվականից աշխատել ԽՍՀՄ ԳԱ մանրէակենսաբանության ինստիտուտում։ 1953 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի հողերի կենսաբանության ամբիոնի վարիչ։ Ուսումնասիրել է միկրոօրգանիզմների, հատկապես ճառագայթասնկերի և բակտերիաների կենսաբանությունը։ Մշակել է վերջիններիս դասակարգման և կարգաբանության նոր սկզբունք, առանձնացրել ճառագայթասնկերի դասը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1951)։
(7292) Պրոսպերին
(7292) Պրոսպերին (Prosperin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 1-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,390453 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1397 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6412 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1349,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266676 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջոսայա Ուորեն
Ջոսայա Ուորեն (Josiah Warren, ), ամերիկացի անարխիստ–անհատապաշտ, գյուտարար և երաժիշտ։ Հայտնի է որպես առաջին ամերիկացի անարխիստ, որը հիմնադրել է համապատասխան պարբերականը․ 1833 թվականին թողարկել է չորսէջանոց «Խաղաղ հեղափոխական» (The Peaceful Revolutionist) շաբաթաթերթը, ինչի համար հիմնել է իր սեփական տպարանը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1798 թվականի հունիսի 26-ին Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում ։
Մաքսիմիլիան Լաուեր
Մաքսիմիլիան Թեոդոր Ալբերտ Լաուեր (Lauer, ), գերմանացի արևելագետ, հայագետ, աստվածաբան, թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Մաքսիմիլիան Լաուերը ծնվել է 1841 թվականի հունվարի 11-ին Շհիլսինգենում (Գերմանիա)։ Սովորել է Գյոթինգենի համալսարանում։
1869 թվականին Վիեննայում լույս է տեսել Մաքսիմիլիան Լաուերի «Դասական հայերենի քերականություն» դասագիրքը, որը 1883 թվականին Փարիզում հրատարակվել է ֆրանսերեն՝ Օ. Կարիերի թարգմանությամբ։
Մաքսիմիլիան Լաուերը գերմաներեն է թարգմանել Մովսես Խորենացու «Պատմություն Հայոց» երկը (1869, Ռեգենսբուրգ), որի Բ գիրքն ամբողջությամբ զետեղել է իր կազմած «Հայկական քրեստոմատիա» (1881, Վիեննա, Մխիթարյան տպարան) ձեռնարկում՝ ծանոթագրություններով և հայերենի քերականության առանձնահատկությունների վերաբերյալ ծավալուն ուսումնասիրությամբ։
Ջոսայա Ուորեն
Կենսագրություն
1825 թվականին Ուորենը, գտնվելով սոցիալիստ փիլիսոփա Ռոբերտ Օուենի գաղափարների ազդեցության տակ, սկսել է համախոհներ փնտրել, որպեսզի Ցինցինատիում կազմակերպի գաղութ-կոմունա։ Վաճառելով իր բիզնեսը՝ նա և ևս 900 օուենիստներ Ինդիանա նահանգում հիմնադրել են Նյու Հարմոնիի բնակավայրը (New Harmony)։ Այնուհետև Ջոսայա Ուորենը տարվել է անարխիզմի գաղափարներով։ Հայտնի է նրանով, որ 1827 թվականին դարձել է Ցինցինատիում ստեղծված Cincinnati Time Store խանութի համահիմնադիրը, որտեղ ապրանքները կարելի էր գնել ոչ մեծ գնով (շատ ավելի էժան, քան մրցակիցներից) և դրա հետ մեկտեղ վճարել ոչ թե փողով, այլ նշված գումարին համարժեք կատարել որևէ աշխատանք։ Օրինակ՝ 5 կգ հացահատիկի համար պետք էր աշխատել մեկ ժամ ։
Մաքսիմիլիան Լաուեր
Կենսագրություն
Մաքսիմիլիան Լաուերը մահացել է 1923 թվականին։
Ջոսայա Ուորեն
Կենսագրություն
1864-1869 թվականներին՝ ծերության տարիներին, Ուորենը բնակվել է Մասաչուսեթս նահանգի Կլիֆթոնդեյլ քաղաքում։ Այնուհետև վերադարձել է Բոստոն քաղաք, որտեղ էլ 1874 թվականի ապրիլի 14-ին մահացել է այտուցից։ Թաղված է Մասաչուսեթս նահանգի Քեմբրիջ քաղաքի Մաունթ Օբերնի գերեզմանոցում (Mount Auburn Cemetery) ։ Ուներ դուստր՝ Սառա Ուորենը, որի գերեզմանը հոր կողքին է ։
Մաքսիմիլիան Լաուեր
Գրականություն
Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ
Ջոսայա Ուորեն
Կենսագրություն
Կատալոնացի պատմաբան Խավիեր Դիեսը (Xavier Diez) գրել է, որ կոմունայի կազմակերպման գծով Ուորենի խմբի սոցիալական փորձարկումները ազդել են 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Եվրոպայի անհատ անարխիստների վրա, որոնց թվում եղել է նաև Էմիլ Արմանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1798 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 14 մահեր Կատեգորիա:1874 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Ալբեր-Շառլ Լեբուր
Ալբեր-Շառլ Լեբուր (Albert-Charles Lebourg, ), ֆրանսիացի նկարիչ, իմպրեսիոնիզմի և պոստիմպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչ։ Ներկայացնում է բնանկարի ռուանյան դպրոցը։ Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի ասպետ է։