cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էմիլի ՎանՔեմփ
Կարիերա
2007 թվականին ՎանՔեմփը միանում է «Եղբայրներ ու քույրեր» սերիալի երկրորդ եթերաշրջանի դերասանական կազմին` American Broadcasting Company հեռուստաալիքի հետ, որի ընթացքում համագործակցում է պրոդյուսեր Գրեգ Բերլատի հետ («Ամուրու սերը» սերիալի գործընկերոջ)։ Էմիլին ստանձնում է Ռեբեկա Հարփերի դերը` հանգուցյալ Ուիլյամ Վելկերի (Թոմ Սքերիթ) ու նրա սիրուհի` Հոլի Հարփեր (Պատրիշա Ուեթիգ) աղջիկը։ 2010 թվականին նա լքում է նախագիծը ։
2011 թվականի սկզբին ՎանՔեմփը ստանում է Էմիլի Տորնի դերը` «Վրեժ» օպերայում, որտեղ նկարահանվում է մինչև 2015 թվականի մայիս ամիսը։
Անձնական կյանք
ՎանՔեմփը ծնվելէ Պորը-Պերիում` Կանադայում, Սինդի ու Ռոբերտ ՎանՔեմփների ընտանիքում։ Նա ընտանիքի չորս աղջիկներից երրորդն է. մեծ քույրը` Քեթին, մանական գրքեր է գրում, այնուհետև` Էլիսոնը, Էմիլին ու Մոլլին` ամենափոքրը ։ Նրա հայրը դիետոլոգ է եղել և Էմիլին օգնել է հորը` սնունդ մատուցել հաճախորդներին, հայրենի քաղաքում ու քաղաքից դուրս։
2012 թվականին նա սկսում է հանդիպել Ջոշուա Բոումանի հետ, որի հետ ծանոթացել էր «Վրեժ» սերիալի նկարահանման ժամանակ ։ Նա ազատորեն խոսում էր ֆրանսերենով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Ագնեսա Շահնազարյան
Ագնեսա Կոնստանտինի Շահնազարյան, հայ դերասանուհի։ Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի տնօրեն (2016)։
Արձակագիր Նելլի Շահնազարյանի դուստրն է ։
Կենսագրություն
Ագնեսա Շահնազարյանը ծնվել է 1980 թվականին Հայաստանի Նոյեմբերյան քաղաքում։ Մինչև 16 տարեկանն ապրել է Վանաձորում, սովորել և ավարտել է Վանաձորի թիվ 22 միջնակարգ դպրոցը, 2000 թվականին ավարտել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտը։ 2000-2011 թվականներին եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի։ 2004-2009 թվականներին պայմանագրային կարգով աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում` որպես «Բարի լույս, հայեր», «Հեռուստախոհանոց» և «Բարի գիշեր» հեռուստանախագծերի կազմակերպիչ-ղեկավար։ 2009-2011 թվականներին եղել է մոսկովյան «Բերգ Սաունդ» ընկերության հայաստանյան մասնաճյուղի քասթինգի տնօրենը։ 2013 թվականից աշխատում է Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնի դերասանուհի, 2016 թվականից զբաղեցնում է Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի տնօրենի պաշտոնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Սիտիու դու Մատու
Սիտիու դու Մատու (Sítio do Mato), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա մարզում։ Մտնում է Կրուզեյրու դու Ժերեմոաբու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 13 979 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 709,762 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 38,2 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Անդրեյ Յուրյան
Անդրեյ(ս) Յուրյան (Andrejs Jurjāns, ), լատիշ կոմպոզիտոր։
Ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի երգեհոնի (1880), կոմպոզիցիայի (1881), վալդհոռնի (1882 թվական) դասարանները։ Եղել է լատիշական երգի տոների (1888, 1895, 1910) դիրիժոր, լատիշական երաժշտական բանահյուսագիտության հիմնադիրներից (հավաքել, ուսումնասիրել, մշակել է ժողովրդական երգեր) և ազգային առաջին վոկալ-գործիքային և սիմֆոնիկ երկերի հեղինակը։
Գործերից են՝ «Երգի տոնի քայլերգ» (1880 թվական), «Լատիշական պարեր» (1883-1894) նվագախմբի համար։ Նշանակալից է Յուրյանի «Լատիշական ժողովրդական երաժշտության նյութեր» աշխատությունը (5 պրակ, հրատարակություն 1894-1921, 6-րդը՝ հետմահու, 1926, պարունակում է մոտ 2000 մեղեդի) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատիշ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Առնոլդ Ադամյան
Առնոլդ Արամի Ադամյան, հայազգի պլաստիկ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1989), Մոսկվայի Ա. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժական ինստիտուտի վարիչ, Ռուսաստանի Դաշնության Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, գիտական վիրաբույժների ռուսական դպրոցի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Առնոլդ Ադամյանը ծնվել է 1935 թվականին Երևանում։ Հայրական կողմը եղել է շատ հարուստ։ Տատը ուներ սեփական իջևանատուն Երևանում, գորգերի խանութ, զենքերի վերանորոգման արհեստանոց ու խաղողի այգիներ։ Հայրը՝ Արամ Ադամյանը ավարտել է Երևանի ռուսական գիմնազիան, այնուհետև մեկնել Գերմանիա, շարունակել ուսումը։ 1920 թվականին վերադառնում է Հայաստան և աշխատում իր մասնագիտությամբ՝ էլեկտրոինժեներ։ Որոշ ժամանակ անց հիվանդության պատճառով թողնում է աշխատանքը և դասախոսում ինստիտուտում։ Առնոլդի քույրը՝ Էլեանորան երեք տարով մեծ էր նրանից։ Մասնագիտությամբ դաշնակահար էր, դասավանդում էր կոնսերվատորիայում, իսկ հետո մեկնում է ԱՄՆ։ 1943 թվականին Առնոլդը ընդունվում է կոնսերվատորիային կից հատուկ օժտված երեխաների դասարանը։ 1944 թվականին ընդունվում է Չկալովի անվան թիվ 30 միջնակարգ դպրոցը։ 1954 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը և 1960 թվականին ավարտել այն։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է որպես վիրաբուժական բաժանմունքի ղեկավար Նոյեմբերյանի շրջանային հիվանդանոցում՝ 1961 թվականին։ 1962 թվականից որպես բժիշկ-օրդինատոր, կլինիկական օրդինատոր, ասպիրանտ, կրտսեր գիտական աշխատող, ավագ գիտաշխատող, լաբորատորիայի ղեկավար շարունակել է Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի Ա.Վ.Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտում, որտեղ և պաշտպանել է թեկնածուական ու դոկտորական ատենախոսությունները։ 1971 թվականին Ադամյանը ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան, իսկ 1989 թվականին՝ պրոֆեսորի։
Նա մշակել և հիմնավորել է պոլիմերային նյութերի օգտագործմամբ կրծքավանդակի օրգանների վերականգնման և պլաստիկ վիրահատությունների ժամանակ վիրաբուժության ռազմավարության մի շարք նոր կանոնակարգեր։ Առնոլդ Ադամյանը մոտ 90 գյուտերի,մոտ 750 գիտական հոդվածների հեղինակ է։ Առնոլդ Ադամյանը առաջիններից մեկն է, ով ուսումնասիրել է լազերային հնարավորությունները բժշկության մեջ և Ռուսաստանում զբաղվել թոքերի փոխպատվաստմամբ։ Նա նաև մշակել և հիմնավորել է ծայրամասային թոքերի քաղցկեղի տնտեսող վիրահատությունների գործառությունները, մշակել մի շարք պլաստիկ վիրաբուժություններ տարաբնույթ իմպլանտների կիրառմամբ, փորձարկել թոքերից ռումբերի բեկորների և մետաղական փամփուշտների հեռացման մեթոդը էլեկտրոնային պատկերի ուժեղացուցիչների վերահսկողությամբ։ Նրա ստեղծված բազմաֆունկցիոնալ կենսաբանորեն ակտիվ վիրակապերի տեսականին ոսկե շքանշանի է արժանացել Ժնևի և Բրյուսելի միջազգային ցուցահանդեսներում և այժմ այն գործածում են Ռուսաստանի զինված ուժերում։ Նա եղել է Ռուսաստանում Հայերի միության հիմնադիրներից մեկը։
Ընտանիք
Կինը՝ Լեյլա Ադամյան (հունվարի 20, 1949, Թբիլիսի) մասնագիտությամբ մանկաբարձ-գինեկոլոգ, մանկավարժ է։ Ունի երկու աղջիկ` Ասյա Առնոլդի Ստեփանյան (1970) և Ագնեսա Առնոլդի Օսիպովա (1971), երկուսն էլ մանկաբարձներ են։ Ունի 5 թոռ` Միխայիլ, Եկատիրինա, Լեյլա, Էդուարդ, Նատաշա։
Մահը
Կյանքի վերջին տարիներին Ադամյանն ապրել է միայնակ։ Նա վիրահատության պետք է լիներ Ա.Վ.Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտում, սակայն ուշացել է, իսկ հեռախոսազանգերին չի պատասխանել։ Փրկարարները ջարդել են դուռը և գտել Ադամյանին անկողնում մահացած։
Ջերմաչափություն
Ջերմաչափություն, կիրառական ֆիզիկայի բաժին, որը զբաղվում է ջերմաստիճանի չափման մեթոդների ու միջոցների մշակման հարցերով։ Ջերմաչափությունը նաև չափագիտության բաժին է, որի խնդիրներից են ջերմաստիճանային չափումների միասնականության ու ճշգրտության ապահովումը, ջերմաստիճանային ցուցնակների և էտալոնների ստեղծումը, ջերմաստիճանի չափման սարքերի աստիճանավորման ու ստուգման մեթոդների մշակումը։ Ջերմաստիճանը հնարավոր չէ անմիջականորեն չափել։ Նրա փոփոխությունն արտահայտվում է մարմինների ֆիզիկական այն հատկությունների (ծավալ, ճնշում, էլեկտրական դիմադրություն, էլեկտրաշարժ ուժ, ճառագայթման ինտենսիվություն և այլն) փոփոխությամբ, որոնք ջերմաստիճանի հետ կապված են որոշակի օրինաչափություններով։ Ուստի ջերմաստիճանի չափման մեթոդներն ըստ էության հանգում են թվարկված ջերմաչափական հատկությունների չափման մեթոդներին։ Կոնկրետ մեթոդի կամ սարքի մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է ընտրել ջերմաչափական այնպիսի նյութ, որի համապատասխան հատկությունը լավ վերարտադրվում է և նկատելիորեն փոփոխվում ջերմաստիճանի հետ։ Ջերմաստիճանի չափման համար (ցանկացած մեթոդի դեպքում) անհրաժեշտ է ընտրել նաև ջերմաստիճանային ցուցնակ։
Ջերմաչափության մեթոդներ
Ջերմաստիճանի չափման մեթոդները բազմազան են․ դրանք կախված են օգտագործվող սարքերի՝ ջերմաչափերի և պիրոմետրերի գործողության սկզբունքից, չափվող ջերմաստիճանների տիրույթից, չափումների պայմաններից ու պահանջվող ճշգրտությունից։ Այդ մեթոդները կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբի, կոնտակտային մեթոդներ (դա հենց բուն ջերմաչափությունն է) և անկոնտակտ մեթոդներ (ճառագայթման ջերմաչափություն կամ պիրոմետրիա)։
Կոնտակտային մեթոդներ
Չափման կոնտակտային մեթոդների համար ընդհանուրն ու էականը այն է, որ միջավայրի ջերմաստիճանը չափող յուրաքանչյուր սարք պետք է ջերմային հավասարակշռության մեջ գտնվի միջավայրի հետ, այսինքն՝ ունենա վերջինիս ջերմաստիճանը։ Ջերմաստիճանի չափման սարքերի հիմնական հանգույցներն են՝ զգայուն տարրը, որը դրսևորում է ջերմաչափական հատկությունը և վերջինիս թվային արժեքները որոշող չափիչ սարքը։ Չափիչ սարքերը՝ մանոմետրերը, պոտենցիոմետրերը, չափիչ կամրջակները, միլիվոլտմետրերը են, կոչվում են երկրորդային սարքեր։ Ջերմաստիճանի չափման ճշգրտությունը կախված է երկրորդային սարքերի ճշգրտությունից։ Տեխնիկական կիրառության ջերմաչափերը սովորաբար առանձին-առանձին չեն աստիճանավորվում, այլ դրանց կցվում են համապատասխան երկրորդային սարքեր, որոնց ցուցնակներն աստիճանավորվում են հենց°C-ով։
Անկոնտակտ մեթոդներ
Ցածր և գերցածր ջերմաստիճանային տիրույթներում, չաւիման սովորական մեթոդներից բացի, կիրառում են նաև յուրահատուկ մեթոդներ, դրանցից են մագնիսական ջերմաչափությունը, ϒ-ճառագայթման անիզոտրոպության և Մյոսբաուերի էֆեկտի ջերմաստիճանային կախման վրա հիմնված մեթոդները և այլն։ Գերցածր ջերմաստիճանների տիրույթում ջերմաչափության հիմնական դժվարությունը միջավայրի և ջերմաչափի միջև ջերմային կոնտակտի ստեղծումն է։ Ջերմաստիճանային չափումների միասնականությունն ու ճշգրտությունն ապահովում է ջերմաստիճանի միավորի՝ կևինի պետական էտալոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Պայմանական ռեֆլեքսներ
Պայմանական ռեֆլեքսներ, կենդանիների և մարդու կենսագործունեության բնականոն պայմաններում կամ արհեստականորեն մշակվող ռեֆլեքսներ։ Իվան Պետրովիչ Պավլովի հայտնաբերած կենսաբանական այս համընդհանուր երևույթը հանգեցրեց կենդանիների ֆիզիոլոգիայի նոր բաժնի՝ բարձրագույն նյարդային գործունեության մասին ուսմունքի ստեղծմանը։ Պայմանական ռեֆլեքսային գործունեության հայտնագործումը և նրա օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը հսկայական հեղաշրջող ազդեցություն ունեցան ոչ միայն գլխուղեղի ֆիզիոլոգիայի հետագա զարգացման, այլև ընդհանրապես նյարդաբանության, ախտաբանության ընդհանուր տեսության, հոգեբանության, մանկավարժության, ժամանակակից նյարդակիբեռնետիկայի և մի շարք այլ գիտությունների առաջընթացի վրա։
Պայմանական ռեֆլեքսային գործունեությունը ընկած է օրգանիզմների ուսուցման և Ջոն Վաթսոնի, Բեռես Սքիների հոգեբանության փիլիսոփայության հիմքում։ Ուսուցման տեսությունը հիմք է հանդիսացել բիհևորիզմի զարգացմանը, հոգեբանական տեսությունը, որը հսկայական ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարում։
Առաջացման մեխանիզմ
Պայմանական ռեֆլեքսի առաջացման ամենապարզեցված մեխանիզմը կարելի է բացատրել հետևյալ փորձով, եթե կենդանու, օրինակ, շան, զգայարանին կերակրելուց առաջ հասցվի որևէ գրգիռ, որը ոչ մի կապ չունի սնունդ ընդունելու հետ, ապա մի քանի նման զուգորդումներից հետո, այդ, նախկինում անտարբեր (ինդիֆերենտ) գրգիռը կսկսի առաջացնել սնունդ ընդունելու գործողության բոլոր ֆիզիոլոգիական նշանները։ Այդ նշաններից առավել ցայտունը սկսվող թքազատությունն է, որը և Պավլովն օգտագործեց որպես պայմանական ռեֆլեքսային գործունեության ցուցանիշ։ Բնական է, որ հետագայում, ինչպես Պավլովի, այնպես էլ բազմաթիվ այլ լաբորատորիաներում սկսեցին մշակվել ոչ միայն «թքային», այլ նաև շարժողական և այլ կարգի պայմանական ռեֆլեքսներ։ Այսպիսով պայմանական ռեֆլեքսային գործունեությունը, որպես ֆիզիոլոգիական պրոցես, որպես նյարդային համակարգի ակտիվության արդյունք, անընդհատ ընթանում է ոչ պայմանական ռեֆլեքսային գործունեության հետ միասին։
Տեսակներ
Գոյություն ունեն պայմանական ռեֆլեքսի տարբեր տեսակներ՝ սննդային, պաշտպանողական, ընդհանուր-շարժողական, տեղակայված-շարժողական, ներքին ընկալիչային (ինտերոռեցեպտիվ) և այլն։ Պայմանական ռեֆլեքսները կարող են լինել դրական և բացասական։ Վերջին դեպքում մշակվում են արգելակման պրոցեսի տարբեր տեսակներ՝ տարբերակիչ արգելակում, պայմանական արգելակում, մարողական արգելակում և այլն։ Կենդանիների և մարդու պայմանական ռեֆլեքսները շատ կողմերով ընդհանուր են, սակայն, մարդու մոտ, երկրորդ ազդանշանային համակարգի զարգացման շնորհիվ, մշակվում են նոր՝ ավելի բարձր կարգի պայմանական ռեֆլեքսներ։
Ուսումնասիրման մեթոդներ
Ներկայումս, հետազոտման նորագույն մեթոդների կիրառման շնորհիվ, պայմանական ռեֆլեքսի մասին ուսմունքն ուսումնասիրվում է շատ ավելի նուրբ մակարդակով։ Հայտնաբերված է, որ ժամանակավոր պայմանական ռեֆլեքս կարող է առաջանալ նաև առանձին նյարդաբջիջների մակարդակում, միկրոօրգանիզմների մոտ և այլն։ Բազմաթիվ հետազոտություններ են նվիրված պայմանական ռեֆլեքսային գործունեության ընթացքում ուղեղի տարբեր հատվածների, կեղևի և ենթակեղևային գոյացությունների միջև տեղի ունեցող փոխազդեցություններին և այլն։ Պայմանական ռեֆլեքսներն ախտաբանական շատ երևույթների, հատկապես նևրոզների ուսումնասիրության հզոր միջոց են։ Նյարդաֆիզիոլոգիայի ժամանակակից մակարդակը, անվերապահորեն ցույց տալով պայմանական ռեֆլեքսի համընդհանուր կենսաբանական էությունը, անընդհատ նորանոր ասպարեզներ է բացում այդ ուղղությամբ հետազոտությունների համար։
Ուսումնասիրությունը Հայաստանում
Պայմանական ռեֆլեքսների հետազոտության բնագավառում մեծ ներդրում ունեն հայ խոշոր ֆիզիոլոգներ Լևոն Օրբելին, էզրաս Հասրաթյանը, Արտաշես Քարամյանը, Արարատ Ալեքսանյանը և շատ ուրիշներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուսուցում Կատեգորիա:Բիհևորիզմ Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Նոր Ֆլորա
«Նոր Ֆլորա» (Die Neue Flora), թատրոն Գերմանիայում, Համբուրգ քաղաքի Ալտոնա շրջանում։ Կառուցվել է 1988-1990 թվականներին, ըստ ճարտարապետ Ուվե Կյոնհոլդտի և Կոնստանտին Կլեֆի նախագծի ։ Հանդիսասրահը հաշվարկված է 1956 հանդիսականի համար, ինչն այն դարձնում է երկրի ամենատարողունակ թատրոններից մեկը։
«Հին Ֆլորա»
1986 թվականին «Օպերետի տանը» «Կատուներ» մյուզիքլի հաջող վարձույթի հետո քաղաքային իշխանությունները համաձայնում են Stella Entertainment AG կազմակերպությանը հանձնել «Ֆլորա» (Flora-Theater, ինչպես նաև` «Հին Ֆլորա») թատրոնի շենքը, որը մի քանի տասնամյակ օգտագործվել էր որպես կինոթատրոն, հանրախանութ և պահեստ։ Այդ թատրոնը պետք է վարձույթի տարածք դառնար Էնդրյու Լլոյդ Ուէբերի մեկ այլ` Օպերայի ուրվականը մյուզիքլի համար։ Սակայն տեղի բնակիչներն այդ նախագծի հանդեպ բացասական վերաբերմունք ունեին. նրանք ցույցեր և զինված հարձակումներ էին կազմակերպում ։ 1988 թվականի ապրիլին թատրոնի պատմական շենքը քանդվում է, իսկ 1989 թվականին ցուցարարները գրավում են կիսակառույցն ու անվանում այն «Ֆլորայի ճակատ»։ Այս ամենն ստիպում է ներդրողներին հրաժարվել «Հին Ֆլորայում» երաժշտական թատրոն կառուցելու մտքից։
Շինարարություն
1988 թվականի սեպտեմբերի 13-ին հայտարարվում է, որ քննարկվում է Շտրեսեմաննշտրասե և Ալսենշտրասե փողոցների անկյունում նոր թատրոնի շինարարության հնարավորությունը։ Տեղը հարմար էր նրանով, որ մոտ էր S-Bahn համակարգի «Հոլսթենշտրասե» կայարանին, իսկ «տեղի բնակիչներն անտարբեր էին սպասվող շինարարության հանդեպ»։ Սակայն իրականում նախագիծն ու շինարարությունը շատ երկար ու թեժ քննարկումների առիթ են տվել։ Տեղի բնակիչներն առանց որևէ արդյունքի բողոքում էին շինարարական նորմերի խախտումներից ։ 1990 թվականի հունիսի 29-ին «Օպերայի ուրվականը» մյուզիքլի առաջնախաղի ժամանակ 3500 ոստիկաններ պաշտպանում էին հանդիսատեսին ցուցարարներից։ Նրանք հյուրերի վրա հարձակվում էին ներկերով, փտած մրգերով և ձվերով ։
Առաջին բեմադրություններ
Չնայած Համբուրգի բնակիչների բողոքներին` «Նոր Ֆլորա» թատրոնը կառուցվում է և բացվում 1990 թվականի հունիսի 29-ին` «Օպերայի ուրվականը» մյուզիքլի գերմանական առաջնախաղով։ Գլխավոր դերերում խաղում էին Պետեր Հոֆմանը (Ուրվական) և Աննա Մարիա Կաուֆմանը (Կրիստին)։ Ներկայացման 11 տարվա վարձույթի ընթացքում այն խաղացվել է 4400 անգամ, որը դիտել է մոտավորապես 7 միլիոն հանդիսական։ Այնուհետև բեմադրվել է ավստրիական «Մոցարտ» մյուզիքլը։ Կոմպոզիտորը Սիլվեստեր Լեվայն էր, իսկ լիբրետոյի և տեքստի բառերի հեղինակը` Միխաէլ Կունցեն։ Թատրոնի բեմում մյուզիքլը ցուցադրվել է մեկ տարուց էլ քիչ. հանդիսատեսի ներկայացնելով 320 խաղ` բեմադրությունը փակվել է 2002 թվականի հունիսի 30-ին։ Այդ ժամանակ «Stella Entertainment AG» կազմակերպությունը, որը բեմադրել էր նշված երկու մյուզիքլները, գտնվում էր անկայուն իրավիճակում։ Դրա սնանկացումից հետո «Նոր Ֆլորան» գնվել է «Stage Entertainment Germany» կազմակերպության կողմից։ Թատրոնը սկսել է վերակառուցվել։
Միխեիլ Թումանիշվիլի
Միխեիլ Թումանիշվիլի (მიხეილ თუმანიშვილი, ), թատրոնի վրացի ռեժիսոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1981)։
Կենսագրություն
1949 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը (Գեորգի Տովսոնոգովի կուրս)։
1949-1971 թվականներին եղել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի ռեժիսոր (1965-1966 թվականներին՝ գլխավոր ռեժիսոր)։
Միխեիլ Թումանիշվիլիի աշխատանքները բազմազան են իրենց ոճով ու ժանրով, դրանց բնորոշ է գեղարվեստական բառապաշարի պարզությունը, հոգեբանական ճշգրտությունը, մարդկանց հոգեբանական բնութագրի մանրամասնությունը։
1971-1975 թվականներին եղել է Վրացական հեռուստատեսության գլխավոր ռեժիսոր։
1975 թվականից Միխեիլ Թումանիշվիլին եղել է «Վրացֆիլմ» կինոստուդիային կից թատերական արվեստանոցի գլխավոր ռեժիսոր, իսկ 1978 թվականից՝ կինոստուդիային կից ստեղծված Թբիլիսիի Կինոդերասանի թատրոնում, որի թատերախմբի անդամ դարձան նրա էքսպերիմենտալ կուրսի ուսանողները ։
1949 թվականից մանկավարժական գործունեություն է վարում Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտում (1973 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1971-1975 թվականներին դասավանդել է Շոթա Ռուսթավելու անվան թատրոնի էքսպերիմենտալ խմբերում։
Միխեիլ Թումանիշվիլին մահացել է 1996 թվականի մայիսի 11-ին Թբիլիսիում։ Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։
Հիշատակ
Միխեիլ Թումանիշվիլու անունն է կրում Թբիլիսիի Կինոդերասանի պետական թատրոնը, ինչպես նաև 1997 թվականին հիմնադրված «Սաչուկարի» արվեստների միջազգային կինոփառատոնը (այլ անվանումներ՝ «Նվեր», «Geoselis Gift») :
Միխեիլ Թումանիշվիլին հայտնի է իր ռեժիսորական մեթոդի շնորհիվ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Մանող մեքենա
Մանող մեքենա, նախաթելից կամ ժապավենից մշակում է մանվածք, ավարտում մանրաթելային նյութի մշակումը մանման արտադրության մեջ։ Ըստ կիրառվող մանրաթելի տեսակի տարբերում են բամբակի, կեղևային մանրաթելերի, բրդի, մետաքսի մնացորդների մանող մեքենաներ. Քիմիական մանրաթելից մանվածք ստանում են բնական մանրաթելերի մանման մեքենայով։ Բոլոր տեսակի մանրաթելերը մանելու համար հիմնականում կիրառվում է անընդհատ գործողության օղավոր մանող մեքենան, որը բարակեցնում է կիսաֆաբրիկատը, գոյացնում ժապավեն, ոլորում և փաթաթում մանվածքը։ Բամբակի մանման երկկողմանի օղավոր մանող մեքենայում նախաթելը, կոճից արձակվելով, մտնում է ձգիչ սարքի սնող զույգի մեջ։ Դուրս եկող ժապավենը ոլորվում է, ստացված մանվածքը մանում է թելուղղիչ, անցնում օղակի վրա հագցվող աղեղիկով, ապա փաթաթվում իլիկի վրա հագցված թելակոճի կամ կապիչի վրա։ Ստեղծվել են անիլիկ մանող մեքենաներ, որոնք իրականացնում են սնող արտադրանքի դիսկրետացումը (առանձին մանրաթելերի անջատումը), մանրաթելերի դիսկրետ հոսքի փոխազդումը, անընդհատ արտադրանքի ձևավորման համար դրանց միացումը կամ խտացումը, մանվածքի ոլորումը և փաթաթումը։ Այդ մեքենաներից արդյունաբերության մեջ տարածում է ստացել պնեմոմեխանիկական մանող մեքենան։
Կատեգորիա:Մանածագործական սարքեր
Ճառընտիր (4749)
Ճառընտիր (4749), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4749 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1575 թվականին Կիրակոս աբեղա գրչի կողմից՝  Ապարանից վանքում, Վարագում։  Ստացողը եղել է Հերապետ աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 32x21 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 505 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վանդակավոր կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 95ա, 209ա, 258բ, 281ա, 494ա և այլուր, հետագայի՝ 497ա (17-րդ դար), 138ա (1886թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ռասսա (քաղաք)
Ռասսա (Pezzana), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 44 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 77 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0163 ։ Փոստային ինդեքս 13020։ Խտությունը՝ 2 մարդ/կմ²։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տրիպոլյան մշակույթ
Տրիպոլյան մշակույթ, էնեոլիթյան դարաշրջանի հնագիտական մշակույթ Արևելյան Մերձկարպատների և Դնեպրի միջին հոսանքի մերձակա շրջանների միջև։ Տրիպոլյան մշակույթները Պասսեկի պարբերացմամբ՝ առանձնանում են Տրիպոլյան մշակույթի զարգացման 3 փուլ՝ վաղ, միջին, ուշ։ Տրիպոլյան մշակույթի բնակավայրերը կառուցվել են սարահարթերում, երբեմն՝ ամրացվել հողապատնեշներով ու խանդակներով։ Վաղ փուլում դրանք բաղկացած են եղել 10-15 տնից, ծաղկման ժամանակաշրջանում՝ կավածեփ մի քանի հարյուր խոշոր կացարաններից։ Հայտնի են նաև երկհարկ կացարաններ։ Տների բնակելի հատվածները տաքացվել են վառարաններով և ունեցել են կլոր պատուհաններ։ Տրիպոլյան մշակույթի ցեղերը հիմնականում զբաղվել են երկրագործությամբ և անասնապահությամբ, զգալի դեր են ունեցել որսորդությունն ու ձկնորսությունը, զարգացել է պղնձի մշակման տեխնիկան։ Տրիպոլյան մշակույթի բնակավայրերից հայտնաբերվել են մեծ քանակությամբ զարդարուն խեցանոթներ, գյուղատնտեսական, ոստայնանկության, փայտամշակության, հյուսման և այլ գործիքներ, նաև ցորենի ու գարու հատիկներ, կենդանիների ոսկորներ և այլն։ Համայնական հարստության մասին են վկայում գտնված գանձերը։ Տրիպոլյան մշակույթի ցեղերը եղել են մայրիշխանությունից հայրիշխանությանն անցման աստիճանի վրա։ Տարածված են եղել երկրագործ, և այլ պաշտամունքներ։
Մակերևույթ
Մակերևույթ, երկրաչափություն և երկկողմանի տոպոլոգիական բազմազանություն։
Մակերևույթների ամենահայտնի օրինակները երկրաչափական մարմինների սահմաններն են, սովորական եռաչափ էվկլիդիայի տարածքում։ Մյուս կողմից, գոյություն ունեն մարմիններ (օրինակ, Կլայնի շիշը), որոնք հնարավոր չէ տեղադրել եռաչափ էվկլիդիայի տարածության մեջ` առանց ներգրավելով եզակի կետի ֆունկցիայով կամ էլ սեփական հատման կետի։ Մակերեւույթի «երկչափություն» նշանակում է դրա վրա կոորդինատային համակարգի  մեթոդների կիրառում, սկակայն ոչ բոլոր կետերի համար։ Այսպիսով Երկրի մակերեսը (իդեալական) երկկողմանի գունդ է, յուրաքանչյուր կետի լայնությունը և երկայնությունը նրա կոորդինատներն են (բացառությամբ բևեռների և 180-րդ միջօրեականի)։ Մակերեսի հասկացությունը կիրառվում է ֆիզիկայի, ճարտարագիտության, համակարգչային գրաֆիկայի և  ֆիզիկական օբյեկտների ուսումնասիրման այլ բնագավառներում։ Օրինակ, ինքնաթիռի աերոդինամիկական հատկությունների վերլուծությունը հիմնված է իր մակերևույթի շուրջ օդային հոսքի վրա։
Խնդրի ձևերը
Եթե որոշ կետերում ֆունկցիան անընդհատ է և շարունակական մասնիկի ածանցյալներ, որոնցից առնվազն մեկը չի զրոյանում, ապա այդ կետի մոտակայքում մակերեսը (1) հասավասարումում, կլինի կանոնավոր մակերևույթ։ Բացի վերը նշվածից անուղղակի խնդրի լուծման ձևից, մակերեսը որոշվում է ուղղակի, եթե փոփոխականներից մեկը՝ օրինակ z-ը, կարելի է արտահայտել մյուսներով՝
Կա նաև խնդրի պարամետրային լուծում։ Այս դեպքում մակերեսը հաշվվում է հավասարումների համակարգով`
Պարզ մակերևույթի հասկացություն
Ավելի որոշակի` պարզ մակերևույթը կոչվում է պատկերի հոմեոմորֆիզմ արտացոլումը (այսինքն փոխադարձ համարժեք և փոխադարձ  չընդատվող արտացոլումը)  քառակուսու մեջ միավորվող։ Այս սահմանումը կարող է տրվել  անալիտիկ արտահայտմամբ։
Դիցուք հարթության վրա ուղղանկյուն համակարգով կոորդինատներ u և v տրված է քառակուսի, ներքին կետերի կոորդինատները, որոնք  բավարարում են անհավասարություններին 0 < u < 1, 0 < v < 1: Քառակուսու հոմեոմորֆային պատկերը տարածության մեջ դեկարտյան կոորդինատների համակարգով х, у, z տվում է բանաձևի միջոցով х = x(u, v), у = y(u, v), z = z(u, v) (մակերեսի պարամետրային սահմանում)։ Այս դեպքում ֆունկցիան x(u, v), y(u, v) и z(u, v) պահանջում է, այնպես որ նրանք անընդհատ են և նաև տարբեր կետերի համար (u, v) և (u', v') համապատսասխանաբար լինեն տարբեր կետեր (x, у, z) և (x', у', z')։
Պարզ մակերևույթի օրինակ է հանդիսանում կիսագունդը։ Ամեն դեպքում  գունդը չի հանդիսանում պարզ մակերևույթ։ Սա պահանջում է մակերեսի հասկացության հետագա ընդհանրացում։
Տիեզերքի ենթաբազմությունը, որի յուրաքանչյուր կետ ունի միջակայք, հանդիսանում է պարզ մակերևույթ, կոչվում է ճիշտ մակերևույթ։
Դիֆերենցիալ երկրաչափական մակերևույթ
Դիֆերենցիալ երկրաչափության մեջ ուսումնասիրվող մակերևույթները սովորաբար ենթարկվում են պայմանների, կապված դիֆերենցիալ հաշվարկի մեթոդների կիրառման հնարավորության հետ։
Որպես կանոն, դրանք պայմաններ են կապված մակերևույթի ողորկության հետ, այսինքն `առանձին մակերեսի յուրաքանչյուր կետում գոյություն ունենի շոշոփող հարթություն, թեքություններ և այլն։
Այս պահանջներից բխում է, որ ֆունկցիաները, մակերևույթ սահմանող ֆունկցիաները, ենթադրվում է մեկ, երկու, երեք անգամներ և որոշ հարցերում անսահմանափակ անգամներ դիֆերենցիալ ֆունկցիաների կամ էլ նույնիսկ անալիտիկ ֆունկցիաներով։ Բացի այդ, օրինաչափության պայմանը պարտադիր է։
Տրված է անհայտով խնդիր՝ մակերևույթ, տրված է հավասարում, հանդիսանում է հարթ մակերես, եթե
, F ֆունկցիան  անընդհատ դիֆերենցիալ է իր տարածքում \Omegaորոշելու համար, և դրա մասնակի ածանցյալները միաժամանակ չեն վերանում (ճշգրտության պայման) \Omega չի հավասարվում զրոյի։
Պարամետրային նշանակության խնդիր Սահմանենք մակերևույթը վեկտորային ֆունկցիայով, կամ  նույնը, երեք հավասարումներ համակարգով՝
Այս հավասարումների համակարգը սահմանում է հարթ մակերեսը, եթե պահպանվել են պայմանները՝
Երկրաչափական վերջին պայմանը նշանակում է, որ վեկտորները   զուգահեռ չեն։
Պարամետրեր u, v կարելի է դիտել որպես մակերևույթի ներքին կետերի կոորդինատներ։ Ֆիկսելով կոորդինատներից մեկը, մենք ունենում են երկու օջախ կորերի կոորդինատներ, որոնք մակերևույթը ծածկում են կոորդինատային ցանցով։
Պարզ խնդիր։ S մակերևույթը կարող է սահմանվել որպես ֆունկցիայի գրաֆիկ z=f(x,y)՝ երբ  S հանդիսանում է հարթ մակերևույթ, եթե  f ֆունկցիան դիֆերենցվում է։  Այս տարբերակը կարելի է դիտել որպես մասնավոր դեպք պարամետրային խնդիրներում՝ ։
Շոշափողի գծի հարթություն
Շփվող հարթություն՝ հարթ մակերևույթի առումով՝ սա հարթություն է, որը ունի առավելագույն կարգի շփումը այս կետի մակերևույթի հետ։ Համարժեք տարբերակը սահմանվում է՝ շփվող հարթությունը դա հարթություն է, որը  ներառում է շոշափող ուղիղներ,  որոնք շփում են այդ կետով անցնող բոլոր ուղիղ կորերին։
Դիցուք հարթ կորը պարամետրային խնդրում տրված ՝ ձևով՝
Այստեղից պարզ է դառնում, որ բոլոր շոշափողները հատվում են կորի նույն կետում, և գտնվում են միևնույն հարթության վրա՝ վեկտոր պարունակող, որը մենք վերևում նշել ենք, որ չեն հատվում։
Նույն կետի շոշափողի հավասարումը ունի հետևյալ տեսքը՝
Հավասարման մեջ շոշափողի կոորդինատները տարբեր խնդիրների համար ներկայացված են աղյուսակում՝
Բոլոր ածանցյալները վերցվում է կետից՝ ։
Մետրական և ներքին երկրաչափություն
Կրկին քննարկենք հարթ կորը՝
Նրա երկարության տարրը որոշվում է հարաբերակցությունից՝
որտեղ.
Այս քառանկյուն ձևը կոչվում է առաջին քառակուսի ձև և իրենից ներկայացնում է երկակի ձևի մետրիկ մակերևույթ։ Կանոնավոր մակերևույթի համար դիսկրիմինանտ։ Մասնավորապես, հարթ մակերևույթում դեկարտյան կոորդինատները u,\ v մետրիկայում ստացվում է (Պյութագորասի թեորեմ)։ Մետրիկան բացառապես չի որոշում մակերևույթի ձևը։ Օրինակ՝ հելեկոիդի և կատենոիդի մետրային չափումը,  համապատասխան պարամետրերով, համընկնում է այսինքն նրանց միջև կա համապատասխան հեռավորություն պահպանելով ամբողջ երկարությունը (իզոմետրիա)։  Հատկություններ, որոնք պահվում են իզոմետրիկ փոփոխությունների ժամանակ, կոչվում են  ներքին երկրաչափական մակերևույթ։ Ներքին երկրաչափական մակերևույթը կախված չէ տարածության մեջ մակերևույթի դիրքից և չի փոփոխվում նրա տարածքի մեջ թեքվելուց և սեղմվելուց (օրինակ, գլանը թեքվելիս կոն)։
Ուղղահայաց և կանոնավոր հատում
Մակերևույթի հիմնական հատկանիշներից մեկն է հանդիսանում նորմալը՝ միավոր վեկտորը, ուղղահայաց շոշափողի հարթությունը  տրված կետում՝ շոշափողի հարթությունը  տրված կետում՝  մակերևույթում որոշակի անկյուն \theta։  Այս դեպքում կորությունը kկորը կապված է կորության հետ k_nկանոնավոր հատումը (նույն շոշափողով) Մյոնի թեորեմն է։
Մակերեսի որոշման տարբեր եղանակների համար նորմալի միջանկյալ կոորդինատները ներկայացված են աղյուսակում՝
Որտեղ.
Բոլոր ածանցյալները վերցված են հետևյալ կետից՝.
Մակերես
Մակերևույթի կարևոր հատկանիշներից է նրա մակերեսը, որը հաշվարկվում է բանաձևով՝
Որտեղ.
Կոորդինատներում ստանում ենք՝
Կողմնորոշում
Մակերևույթի կարևոր առանձնահատկություն է նրա կողմնորոշումը։
Մակերևույթը կոչվում է երկկողմանի, եթե նա ամբողջ երկարությամբ ունի շարունակական նորմալ վեկտոր։ Հակառակ դեպքում մակերևույթը անվանում են  միակողմանի։
Ուղղորդված կոչվում է երկկողմանի մակերևույթը ընտրված նորմալի ուղղությամբ։
Տոպոլոգիական ձևի մակերևույթներ
Ըստ տոպոլոգիական կառուցվածքի, մակերևույթները լինում են ինպես երկակի, այնպես էլ բազմաձև։
Ընդհանրացում
Տեսության բազմաշերտ անալոգային տեսակների մասին, տես՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վերլուծական երկրաչափություն Կատեգորիա:Տոպոլոգիա Կատեգորիա:Մակերևույթներ
Մորավներ
Մորավներ (Moravané, խոսակց․՝ Moraváci, հնացած՝ Moravci), հարավսլավոնական ժողովուրդ, որ ապրում է Մորավիայում (Չեխիայի հարավ-արևելք)։ Գիրը լատինական այբուբենի հիմքի վրա է։ Անվանումը հավանաբար ծագել է Դանուբի վերին վտակ Մորավայի անունից։ Կենտրոնը Օլոմոուց քաղաքն է։ Չեխական պաշտոնական պատմագրությունը մորավներին համարում է էթնիկ չեխեր, սակայն մորավներն ունեն իրենց ազգային ինքնագիտակցությունը։
Պատմություն
Մորավիայի տարածքում սլավոնական ներկայությունն առնչվում է 6-րդ դարին։ 623-658 թվականներին Մորավիան մտել է սլավոնական Սամո իշխանության կազմի մեջ (658 թվականից հետո պետությունը կազմալուծվել է)։ Մոտավորապես 9-րդ դարում մորավներն ընդունել են քրիստոնեություն։
Իրենց անձնվեր քարոզչությամբ եղբայրներն ամրապնդել են քրիստոնեությունը ժողովրդի մեջ։
15-րդ դարում մորավների մեծ մասը բացասական վերաբերմունք է ունեցել Չեխիայում տարածում գտած պրահացի մագիստրոս Յան Հուսի կրոնա-քաղաքական ուսմունքին։ 1421-1448 թվականներին հակահուսյան դիմադրության գլուխ է կանգնել Օլոմոուց քաղաքը ։
1526 թվականին Բոհեմիայի, Մորավիայի ու Սլովակիայի (այն ժամանակ պատկանում էր Հունգարիայի թագավորությանը) տարածքները միավորվել են ավստրիկան Հաբսբուրգների իշխանության ներքո։ 1573 թվականին Օլոմոուցում հիմնադրվել է համալսարան ։
Չեխական լեզվաբանությունը, ի տարբերություն չեխական ազգագրությանը, հակադրում է կենտրոնամորավական բարբառները չեխական բարբառներին։ Կենտրոնամորավական բարբառներից մեկով մինչ օրս Օլոմոուցի շրջանի բնակիչներին անվանում են գանակի։ Գանակներից հարավ և արևմուտք ընկած տարածքներում ապրողներին անվանում են գորակի։ Սա մորավների առավել չեխականացված խումբն է։ Կա կարծիք, որ նրանք խոսում են չեխ-մորավական անցումային բարբառով։ Գանակներից արևմուտք ապրում են զագորակիները։ Նրանք նույնպես վերբերում են մորավական ազգությանը։
19-րդ դարի վերջին Պրահայում հիմնադրվել է Մորավական ակումբը։ Նրա հիմնադիրների մեջ գերիշխել են գանակի ծագումով պրահացիները։
Ժամանակակից իրավիճակ
1918 թվականին Մորավիան ընդգրկվել է Չեխոսլովակիայի կազմում։ Միջպատերազմյան ժամանակներում Չեխոսլովակիայի առաջին հանրապետության շրջանում մորավների ազգային ինքնագիտակցությանը լրջորեն սպառնացել է պետության պաշտոնական գաղափարախոսությունը, որի համաձայն չեխերն ու սլովակները ներկայացնում են մեկ ընդհանուր չեխոսլովակյան ազգը, և ուրիշ առանձին ազգություն, նույնիսկ էթնիկ խումբ չի ճանաչվել։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նախկին ոչ պարզ իրավիճակն ավելի է վատացել։ Վարչական նոր սահմանները անդամահատել են Մորավիայի ժողովրդագրական մարմինը։ 1949 թվականին կոմունիստական իշխանությունները նույնիսկ փակել են «Մորավական ակումբը»։
1990-1993 թվականներին սկսվել է մորավական ազգային զարթոնք։ 1993 թվականի մարտին Օլոմոուցում կազմակերպվել է բազմամարդ հանրահաք Մորավիայի պետականությունը վերականգնելու պահանջով Չեխիայի կազմում (որպես դաշնային միավոր) կամ նրա սահմաններից դուրս։ 1991 թվականի մարդահամարի տվյալներով Չեխոսլովակիայի քաղաքացիներից 1,362,313-ը իրենց մորավացի են համարել ։ 1993 թվականին Չեխոսլովակիան բաժանվել է երկու պետությունների՝ Չեխիայի և Սլովակիայի։ Մորավիան մնացել է Չեխիայի կազմում։ 2001 թվականի մարդահամրի տվյալներով մորավները Չոխիայում կազմել են 380,474 մարդ, քանի որ շատերն ընդունել են չեխական ինքնագիտակցում ։ 2011 թվականին մորավների թվաքանակը կրկին աճել է՝ 521,801 մարդ։
Մորավների հին սփյուռքը հաստատվել է Սիլեզիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր Կատեգորիա:Չեխիայի ազգեր Կատեգորիա:Սլովակիայի ազգեր
Դեղաբանություն
Դեղաբանություն, գիտություն, որն ուսումնասիրում է մարդու և կենդանիների օրգանիզմների վրա դեղանյութերի և կենսաբանորեն ակտիվ այլ նյութերի ազդեցությունը։ Այդ նպատակով օգտվում են հետազոտման տարբեր մեթոդներից (ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական, հյուսվածաբանական, և այլն)։ Մարդու օրգանիզմի վրա դեղանյութերի ազդեցության վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք ստացվում են բուժիչ նպատակով դրանց օգտագործման արդյունքում, կազմում են դեղաբանության հատուկ բաժին՝ կլինիկական դեղաբանություն։ Դեղաբանությունը սերտորեն կապված է դեղանյութերի մասին տարբեր, առաջին հերթին՝ դեղագործական, պրոֆիլի գիտությունների (օրինակ՝ դեղագործական քիմիայի) և դեղագիտության (գիտություն բուսական և կենդանական, ծագման դեղանյութային հումքի մասին), ինչպես նաև թունաբանության հետ։
Զարգացման պատմություն
Ամենահին աղբյուրը, որը պարունակում է դեղանյութերի մասին տեղեկություններ Սուշրուտա Սամհիտան է, որը հնդկական այուվերդյան տրակտատ է, որի հեղինակը Սուշրուտան է։ Այն թվագրվում է մ. թ. ա. 6-րդ դարին։
Շատ շումերական սեպագիր կավե տախտակներ բժշկական դեղատոմսեր է պարունակում ։
Հին հույն Դիոկլես Կարիստացին (մ. թ. ա. 4-րդ դար) առաջիններից էր, ով ուսումնասիրեց բույսերի բուժական հատկությունները։ Նա այդ թեմայով գրել է մի շարք աշխատություններ ։
Հայաստան
Դեղագործության զարգացումը Հայաստանում կապվում է Գրիգոր Մեդնիկյանի անվան հետո, ով 1922 թվականին նախաձեռնեց ԵՊՀ բժշկական ֆակուլտետտում դեղաբանության ամբիոնի ստեղծումը։ 1965 թվականին ամբիոնին կից բացվել է սիրտանոթային համակարգի դեղաբանության պրոբլեմային լաբորատորիա։ 1968 թվականին համանուն լաբորատորիա է ստեղծվել Լ. Հովհաննիսյանի անվան սրտաբանության ինստիտուտում։ Դեղաբանության զարգացմանը նպաստել է նաև 1963 թվականին Ս. Դովլաթյանի նախաձեռնությամբ կազմակերպված փորձարարական, թերապիայի և օրգանական սինթեզի լաբորատորիան։
Սկզբնական շրջանում ուսումնասիրվել են հանքային ջրերի ազդեցության մեխանիզմները ստամոքսաղիքային համակարգի շարժողական ֆունկցիաների վրա (Գ. Մեդնիկյան, Ս Միրզոյան)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և հետպատերազմյան տարիներին, մի շարք դեղանյութերի փոխարինողների ստացման անհրաժեշտությունից ելնելով, դեղաբանության ամբիոնը Բուսաբանության ինստիտուտի հետ համատեղ ուսումնասիրել է հանրապետության բուսական, պաշարները և հայտնաբերել ավելի քան 65 ալկալոիդակիր բույսեր։ Փորձարարական, հետազոտություններով բացահայտվել են բուսական ծագման հակաբիոտիկներ, շնչառության և արյան շրջանառության խթանիչներ, արյան ճնշումն իջեցնող, միզամուղ, արյունահոսությունը դադարեցնող դեղանյութեր։ ԵՊԲՀ դեղաբանության ամբիոնը ԵՊՀ-ի և Կենսաքիմիայի ինստիտուտի հետ մշակել է նյութի կառուցվածքի կապը նրա դեղաբանական, ազդեցության հետ։ Հետազոտվել են ստամոքսաղիքային համակարգի ֆունկցիաների վրա գանգլերոնի և քվատերոնի ազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր են նաև հակախոցային նոր դեղանյութերի որոնման և դրանցից առավել ակտիվ պատրաստուկների ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությունները։ Աշխատանքներ են կատարվել ուղեղային արյան շրջանառության վրա գամմաամինակարագաթթվի (ԳԱԿԹ) ներգործության մեխանիզմների ուսումնասիրման վերաբերյալ (Վ. Հակոբյան)։
Է. Գաբրիելյանի ղեկավարած գիտահետազոտական խումբն ուսումնասիրում է անոթարյուն համակարգի ֆունկցիոնալ հավասարակշռության խանգարումները զանազան արտակարգ (քրոնիկական բազմաբաղադրատարր գերհույզ) և որոշ ախտաբանական վիճակներում (պարբերական հիվանդություն, անոթային հիվանդություններ), ինչպես նաև բացահայտված խանգարումների հնարավոր դեղորայքային բուժումը, այդ թվում՝ ժողովրդական բժշկության մեջ ավանդաբար օգտագործվող դեղաբույսերից ստացվող բուսական պատրաստուկների օգնությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Լյայսան Ուտյաշևա
Լյայսան Ալբերտովնա Ուտյաշևա (Ләйсән Альберт ҡыҙы Үтәшева, Ләйсән Альберт кызы Үтәшева, Ляйсан Альбертовна Утяшева, 28 հունիսի, 1985, Ռաևսկի, Ալշեևսկի շրջան, Բաշկիրիայի ԻԽՍՀ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս գեղարվեստական մարմնամարզուհի, սպորտի վաստակավոր վարպետ, Ռուսաստանի ու միջազգային առաջնությունների բազմակի հաղթող, աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի վեցակի չեմպիոն, Եվրոպայի թիմային առաջնության չեմպիոն (2002 թվական), Աշխարհի գավաթի առաջնության հաղթող (2001/02), ԱՊՀ և Բալթիկայի երկրների պատանեկան խաղերի հաղթող (2002 թվական)։ Հեռուստահաղորդավար, մարզական մեկնաբան, ՏՆՏ հեռուստաալիքի «Պարեր» շոուի հաղորդավար։
Կենսագրություն
Լյայսան Ուտյաշևան ծնվել է 1985 թվականի հունիսի 28-ին Բաշկիրիայի Ռաևսկի գյուղում՝ պատմաբան Ալբերտ Ուտյաշևի և գրադարանավարուհի Զուլֆիա Ուտյաշևայի ընտանիքում։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Լյայսան Ուտյաշևան նշել է, որ ինքը կիսով բաշկիր է (մոր կողմից)՝ ավելացնելով, որ իր երակներով հոսում է նաև թաթարական, ռուսական ու լեհական արյուն (հայրն ունի թաթարական, ռուսական ու լեհական արմատներ) ։ Մարմնամարզուհին ընդունել է ուղղափառություն. նախկինում նա դավանել է իսլամ ։
1989 թվականին Ուտյաշևների ընտանիքը տեղափոխվել է Վոլգոգրադ։ Ծնողները նախատեսում էին իրենց դստերն ուղարկել բալետի դպրոց, սակայն խանութի հերթում նա պատահաբար գրավում է մարմնամարզության մարզիչ Նադեժդա Կասյանովայի ուշադրությունը, ով նկատում է աղջկա արտասովոր ճկունությունը։ 1994 թվականին Լյայսան Ուտյաշևան մարզվել է Տատյանա Սորոկինայի մոտ։ 1997 թվականին Լյայսան Ուտյաշևան տեղափոխվում է Մոսկվա ու սկսում մարզվել Ալլա Յանինայի ու Օքսանա Սկալդինայի ղեկավարությամբ։ 1999 թվականին նա ստանում է սպորտի վարպետի կոչում։
2000 թվականին Լյայսան Ուտյաշևան դառնում է Օքսանա Կոստինայի հիշատակին նվիրված առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 2001 և 2002 թվականներն նա նվաճում է իր մարզական արիերայի ամենանշանակալի մրցանակները։ 2001 թվականի դեկտեմբերին Լյայսան Ուտյաշևան դառնում է Բեռլինում անցկացվող Աշխարհի գավաթի առաջնության բացարձակ հաղթող բոլոր վեց կատեգորիաներում։ Նույն թվականի հոկտեմբերին նա Մադրիդում անցկացվող աշխարհի թիմային առաջնությունում արժանանում է ոսկե մեդալի ։ Նրան շնորհվում է միջազգային կարգի սպորտի վարպետի կոչում։
2002 թվականից Լյայսան Ուտյաշևան մարզվել է Իրինա Վիների ու Վերա Շատալինայի ղեկավարությամբ։ Սլովենիայում անցկացվող միջազգային առաջնությունում երկրորդ տեղը գրավելուց հետո՝ 2002 թվականի մայիսին, Ուտյաշևան հաղթում է Ֆրանսիայի Կորբեյ Էսոն քաղաքում անցկացվող աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնությունում։ ՀունիսինՄոսկվայում անցկացվող Պատանեկան խաղերում նա առաջին տեղն է զբաղեցնում բազմամարտում ու երեք մարզաձևերում (պարան, գնդակ, գուրզ)։ Նույն թվականի սեպտեմբերին Սամարայում տեղի ունեցած ցուցադրական ելույթների ժամանակ անհաջող վայրէջք է կատարել վատ նախապատրաստված ներքնակի վրա՝ վնասելով ոտնաթաթը։ Բժշկական հետազոտության արդյունքում վնասվածք չի հայտնաբերվել, և Ուտյաշևան շարունակել է մասնակցել մրցմանը։ Մարզուհին բազմիցս բողոքել է, որ ցավ է զգում ոտքում, սակայն կրկնակի հետազոտությունը ևս ոչինչ չի հայտնաբերել։
2002 դեկտեմբերին՝ աշխարհի գավաթի առաջնությունից հետո, Իրինա Վիները կազմակերպում է Լյայսան Ուտյաշևայի առողջականի վիճակի բժշկական հետազոտությունը Գերմանիայի կլինիկաներից մեկում։ Մագնիսական տոմոգրաֆիայի արդյունքում տրվում է ախտորոշումը. կոտրվել էր մի ոտքի նավակոսկրը, իսկ մյուս ոտքի ոսկորները հեռացել էին իրարից։ Կար մտավախություն, որ Ուտյաշևան ոչ միայն ստիպված կլինի դադարեցնել մարզումները, այլև չի կարողանա քայլել։ Սակայն ռուս բժիշկների իրականացրած հաջող վիրահատության շնորհիվ Լյայսան Ուտյաշևան կարողանում է վերադառնալ սպորտ։ 2004 թվականին նա կրկին սկսում է հանդես գալ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում, դառնում է Եվրոպայի թիմային առաջնության չեմպիոն, հաղթում է Լատվիայում ու Ֆրանսիայում անցկացված միջազգային մրցություններում։ Ուտյաշևան նախատեսում էր մասնակցել 2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին, սակայն 2006 թվականի ապրիլին, խորհրդակցելով Իրինա Վիների հետ, որոշում է թողնել սպորտը։
Մարզական կարիերան ավարտելուց հետո Լյայսան Ուտյաշևան սկսել է վարել ռուսական ՆՏՎ հեռուստաալիքի «Գլխավոր ճանապարհ» հաղորդումն ու առավոտյան եթերը, ինչպես նաև Живи հեռուստաալիքի «Ֆիտնես աստղերի հետ» հաղորդումը ։ 2007 թվականի մայիսին «Նոր օպերա» թատրոնում կայացել է նրա դեպյուտը «Բոլերո» բալետում։
2010 թվականից վարում է ՆՏՎ հեռուստաալիքի «ՆՏՎ-ն առավոտյան» հաղորդման՝ առավոտյան մարմնամարզությանը նվիրված բաժինը։ «Спорт-Плюс» ալիքով Ուտյաշևան վարում է «Անձնական մարզիչ» հաղորդումը։ 2011 թվականի հոմտեմբերի 15-ին ՆՏՎ հեռուստաալիքով սկսել է հեռարձակվել Լյայսան Ուտյաշևայի հեղինակային հաղորդումը՝ «Գեղեցկության ակադեմիա Լյայսան Ուտյաշևայի հետ»։
2012 թվականի մարտին 47 տարեկան հասակում մահացել է Լյայսան Ուտյաշևայի մայրը՝ Զուլֆիա Ուտյաշևան ։
2012 թվականի մարտի 22-ին Romantika ռադիոալիքով սկսել է եթեր հեռարձակվել «Кафе Романтика» հաղորդումը։ Ամեն չորեքշաբթի Ուտյաշևան հյուր է կանչում հայտնի երաժիշտների, դերասանների, մոդելյերների, մարզիկների. մեկ բաժակ սուրճի շուրջ նրանք զրուցում են ռոմանտիկայի մասին, բացահայտում, թե ինչն է անհանգստացնում հաղորդման հերոսներին, ինչով են ապրում նրանք, ինչի մասին են երազում և ինչի են ձգտում ։ Նույն թվականին Ուտյաշևան նկարահանվել է «Չեմպիոնուհին» սերիալում։
2014 թվականի օգոստոսի 23-ից Ուտյաշևան վարում է «Պարեր» շոուն, որ եթեր է հեռարձակվում ՏՆՏ հեռուստաալիքով ։
2015 թվականի փետրվարի 14-ին տեղի է ունեցել Լյայսան Ուտյաշևայի ու Յոլկայի համատեղ տեսահոլովակի պրեմիերան, որ նկարահանվել էր երգչուհու «Точки расставлены» ալբոմի «Я тебя буду ждать» երգի հիման վրա ։
Անձնական կյանք
2012 թվականի սեպտեմբերին Լյայսան Ուտյաշևան ամուսնացել է դերասան և շոումեն Պավել Վոլյայի հետ։ 2013 թվականի մայիսի 14-ին Մայամիում ծնվել է նրանց որդին, ում կոչել են Ռոբերտ։ 2015 թվականի մայիսի 6-ին ծնվել է զույգի դուստրը՝ Սոֆյան ։ Ընտանիքն ապրում է Մոսկվայից 45 կմ հեռավորության վրա գտնվող առանձնատանը ։
2012 թվականի հոկտեմբերին մամուլում տեղեկություն է հայտնվել, որ դատական գործ է սկսվել Ուտյաշևայի ու նրա նախկին սիրելիի՝ 34-ամյա գործարար Վալերի Լոմաձեի միջև, ում հետ Ուտյաշևան ծանոթացել էր 2010 թվականին։ Վեճի առարկան, ըստ զանգվածային լրատվամիջոցների, եղել են գումարն ու BMW X6 ամտոմեքենան։ 2012-2014 թվականներին տեղի ունեցած դատական քննությունից հետո Ուտյաշևան կարգավորել է Լոմաձեի հետ ունեցած ֆինանսական խնդիրները  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս մարմնամարզիկներ
Ադրբեջանի ցամաքային զորքեր
Ադրբեջանի ցամաքային զորքեր (Azərbaycan Silahlı Qüvvələri), Ադրբեջանի զինված ուժերի տեսակ, որը հիմնականում նախատեսված է ցամաքում մարտական գործողությունները վարելու համար։ Ադրբեջանի բանակը ստեղծվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Սակայն Ադրբեջանը բանակ ունեցել է նաև Ադրբեջանական Ժողովրդավարական ​​Հանրապետության գոյության ժամանակ, սակայն Խորհրդայնացումից հետո այն լուծարվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի զինված ուժեր
Պրոկրուստյան մահիճ
«Պրոկրուստյան մահիճ», փաստերն արհեստական չափանիշի հարմարեցնելու իմաստով գործածվող այլաբանական արտահայտություն։ Առաջացել է առասպելական Դամաստես ավազակի Պրոկրուստես (բառացի՝ ձգող-երկարացնող) մականունից։ Ըստ հին հունական դիցաբանության, Ելևսիս քաղաքի մոտակայքում հաստատված Դամաստես Պրոկրուստեսը, բռնելով ուղևորներին, պառկեցրել է հատուկ մահճի վրա և խոշտանգել նրանց․ եթե զոհը երկար է եղել մահճից, կտրել է նրա ոտքերը, եթե կարճ՝ մարմինը ձգելով հասցրել է մահճի երկարությանը։ Ավազակին նրա իսկ ձևով սպանել է Թեսևսը։
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Գիորգի Բագատուրով
Գիորգի Աշոտի Բագատուրով (ծնվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 28-ին), վրացահայ շախմատիստ, գրոսմայստեր։ 1989, 1995 և 1999 թվականների Վրաստանի չեմպիոն ։ 1998 թվականին Վրաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է Շախմատային օլիմպիադային ։
Կենսագրություն
1997 թվականին նա ուժերը փորձեց առաջին տեղի համար, չնայած գրավեց երրորդ հորիզոնականը Ստանիսլավ Սավչենկոյի, Ալեքսանդր Մորոզի Ենակիևի շախմատի Դանկո մրցաշարում խաղալու արդյունքում ։ 1998 թվականին նա մասնակցեց 7–11-րդ տեղերում խաղալով Զուրաբ Ստուրուայի, Յոաննիս Նիկոլաիդիսի, Անգելոս Վոլդիսի և Աշոտ Նադանյանի հետ Պանորմոյում կայացած Զոնալ մրցաշարում, որը 1999 թվականի ՖԻԴԵ-ի շախմատի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլն էր ։ 2000 թվականին Բագատուրովը հավասարեցրեց հաշիվը վայրկյանում մինչև վեցերորդ տեղը՝ խաղալով Ռոման Սլոբոդջանի, Վենտզիսլավ Ինկիովի, Լեոնիդ Գոֆշտեինի և Ստեֆան Ջուրիկի հետ շախմատային Արկո փառատոնում ։ 2008 թվականին նա գրավում է երկրորդ/ երրորդ հորիզոնականը՝ խաղալով Թամազ Գելաշվիլու հետ Գյումրու միջազգային մրցաշարում ։ 2011 թվականին նա հաղթում է Թեսալոնիկի «Ալեքսանդր Մեծի» անվան միջազգային բաց մրցույթում ։
2015 թվականի մայիսի տվյալներով նրա անհատական վարկանիշը 2405 է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Վիրահայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Վրացիներ հայկական ծագմամբ
Սև կոշիկով բարձրահասակ շիկահերը
«Սև կոշիկով բարձրահասակ շիկահերը» (Le Grand Blond avec une chaussure noire, երբեմն հանդիպում է նաև «Դեղին կոշիկով բարձրահասակ շիկահերը»), 1972 թվականի ֆրանսիական կինոկատակերգություն։ Բեռլինի կինոփառատոնի «Արծաթե արջ» մրցանակի դափնեկիր։ Երկու տարի անց նկարահանվել է ֆիլմի շարունակությունը` «Բարձրահասակ շիկահերի վերադարձը» վերնագրով։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողություններն տեղի է ունենում 1972 թվականին (Պերենը, ով ծնվել է 1940 թվականի մարտի 28-ին, ֆիլմում 32 տարեկան)։
Հիմքում ֆրանսիական հակահետախուզության դավադրությունն է,կազմակերպված ընդդեմ գնդապետ Թուլուզի, տեղակալ Բերնար Միլանի կողմից, ով ձգտում էր զբաղեցնել իր տեղը։ Միլանի հանձնարարությամբ գործակալը ԱՄՆ է բերում հերոին, ցուցադրաբար թողնում է իրեն ձերբակալել և հարցաքննվել ստի դեկտեկտորով, ցույց տալով, որ հերոինը ԱՄՆ է հասել ֆրանսիական հակահետախուզականների կողմից։
Սկանդալն այնքան է բարձրանում, որ Լուի Թուլուզը հարկադրվում է անհապաղ վերադառնալ արձակուրդից, և պարզել իրողությունը։
Իրականում ոչ մի գործակալ էլ գոյություն չունի, դա խորամանկություն է՝ թակարդ հիմարների համար։ Պերաշին հանձնարարված է ամբոխից ընտրել մեկին, որին Միլանի մարդիկ տեսնելով, կկարծեն թե սուպերգործակալ է։ Նրա ընտրությունը հագում է մի պարկեշտ ջութակահար Ֆրանսուա Պերենի վրա,ում հետ հանդիպում է Մյունխենում համերգի ժամանակ, ընդ որում ցրված ջութակահարը գրավում է նրա ուշադրությունը նրանով, որ հագնված է լինում տարբեր կոշիկներ։ Պերաշը մոտենում է Պերենին, ողջունում նրան, ինչպես ծանոթի։
Միլանի մարդիկ (որոնց համար և այս ամենը կատարվում էր) նրան հեռվից նայելով, դա որակավորում են իբրև սուպերգործակալի ինստրուկցիա, և շարունակում հետևել Պերենին։ Նրանք թաքուն լսողական սարքավորումներ են միացնում նրա տանը, սպասելով՝ թե երբ է նա կապ հաստտելու Թուլուզի հետ։
Պերենի զննման արդյունքում նրանք բացահայտում են բազում արտասովորություններ(տարբեր կոշիկներ, ատամնաբույժի մոտ գնալու հրաժարում, անհասկանալի վարքագիծ, զուգարանի ջրի դատարկում)և ավելի ամուր համոզվում են, որ Ֆրանսուան սուպերգործակալ է նրանից, որ նա վարում է համեստ կյանք, առանց առանձնահատուկ դեպքերի ու նաև եղել է ԱՄՆ-ում։ Շնորհիվ գեղեցիկ աշխատակցուհի Քրիստինի՝ (տեղեկացված լինելով, որ Պերենը սուպերգործակալ է) Միլանի գործակալները նրան տանում են իր տուն, որտեղ վերջիններիս հետևում են վիդեո կամերայով։ Քրիստինը ոչ միայն չի կարողանում ոչինչ իմանալ նրանից ( իմանալու բան չի լինում), այլև սիրահարվում է նրան։ Պերենը ոչինչ չկասկածելով, անցնում է բոլոր թակարդները, ի շնորհիվ Թուլուզի մարդկանց գաղտնի պահմանության, որը աննկատելի է լինում նույնիսկ իր կողմից։ Անկախ ամեն ինչից Թուլուզը զգում էր, որ Միլանը կարող է կասկածել (այն մասին, որ Ֆրանսուան, գործակալ չէ), այդ պատճառով Թուլուզը կրկին դիտավորյալ բարձր ասում է, որ «ջութակահարն իր աշխատանքը կատարեց» և հենց այդ օրը մեզ «զեկուցեց»։