cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժամանակագրություն
Ժամանակագրություն (լատիներեն՝ chronologia, հին հունարեն՝ χρόνος, chrónos - ժամանակ և -λογία, -logia - գիտություն), այս գիտությունը կարգավորում է իրադարձությունները՝ ըստ իրենց ծագման հերթականության։ Օրինակ՝ դիտարկվում է ժամանակային սանդղակի կիրառումը կամ իրադարձության հերթականությունը։ Սա նաև «անցիալ իրադարձությունների հերթականության փաստացի սահմանումն է» ։
Ժամանակագրությունը պարբերականացման գործընթացի մասն է կազմում։ Այն նաև պատմության դիսցիպլինի մասն է և ներառում է երկրի պատմությունը, երկրագիտությունը, երկրաբանական սանդղակի ուսումնասիրությունը։
Գործունեությանն առնչվող ասպարեզներ
Ժամանակագրությունը ժամանակի ընթացքում տեղայնացված պատմանական իրադարձությունների մասին գիտություն է։ Այն հիմնվում է քրոնոմետրիայի վրա, որը հայտնի է նաև որպես պատմագրություն և կիրառում է պատմական մեթոդներ։ Ռադիոակտիվ ածխածնային վերլուծությունը թույլ է տալիս գնահատել նախկինում ապրած կենդանիների տարիքը՝ չափելով ածխածին-14 իզոտոպի հարաբերակցությունը։ Դենդրոքրոնոլոգիան գնահատում է ծառերի տարիքը՝ փայտի վրա չափելով աճի օղակները։
Օրացույց և դարաշրջան
Հայտնի տերմիններ «օրացույցը» և «դարաշրջանը» (օրացույցային տարվա հաջորդական համակարգի իմաստով) ժամանակագրության երկու հիմնական հայեցակարգերից են։ Օրինակ՝ ութ դարերի ընթացքում Քրիստոսի դարաշրջանի օրացույցը, որն կիրառվել է 8-րդ դարում Բեդա Պատվելիի կողմից Հուլյան օրացույցն էր, բայց 1582 թվականից հետո դարձավ Գրիգորյան օրացույցը։ Դիոնսիուս Էքսիգուոսը (շուրջ 500 տարի) այն դարաշրջանի հիմնադիրն էր, որը ներկայումս աշխարհում ամենատարածված թվագրման համակարգն է։
Աստղագիտական դարաշրջան
Դիոնսիուս Էքսիգուոսի դարաշրջանը (որն ընդգրկում է միայն մեր թվարկության օրացույցային տարիները) ընդլայնվել է Բեդայի կողմից՝ ամբողջացնելով Քրիստոնեական դարաշրջանը (որն ընդգրկում է մեր թվարկության բոլոր օրացույցային տարիները, բացի 0 թվականից)։ Բեդայից 10 դար հետո ֆրանսիացի աստղագետ Ֆիլիպե դե Լա Հիրեն (1702 թվականին) և Ժակ Կասինին (1740 թվականին), որպեսզի պարզեցնեն որոշ հաշվարկներ, ներմուծեցին Հուլյան օրացույցային համակարգը՝ որից էլ սկսվում է աստղագիտական դարաշրջանը ։
Նախապատմական ժամանակագրություն
Չնայած որ ժամանակագրության սահմանման մեթոդները ունեն ճգնաժամային նշանակություն պատմաբանների համար, դրանք կիրառվում են բազմաթիվ գիտական հայեցակարգերում, հատկապես՝ աստղագիտությունում, երկրաբանությունում, հնէաբանությունում, հնագիտությունում։
Unua Libro
Unua Libro (Առաջին Գիրք)՝ էսպերանտո միջազգային լեզուն մեկնաբանող առաջին տպագրությունն էր (որն այն ժամանակ կոչվում էր Lingvo Internacia, «միջազգային լեզու»)։ Գիրքը առաջին անգամ տպագրվել է ռուսերեն 1887 թ. հուլիս 26-ին Վարշավայում՝ Բժիշկ Լ. Լ. Զամենհոֆի՝ էսպերանտոյի ստեղծողի, կողմից։ Հաջորդող մի քանի տարիների ընթացքում դուրս եկան նոր հրատարակություններ ռուսերեն, եբրայերեն, լեհերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և անգլերեն լեզուներով։ Այս բուկլետում ընդգրկված էին Հայր Մերը, մեջբերումներ աստվածաշնչից, մի նամակ, բանաստեղծություններ, քերականության տասնվեց կանոնները և 900 արմատից բաղկացած բառային կազմ։ Զամենհոֆը հայտարարել էր որ «միջազգային լեզուն, ազգային լեզուների նման, հանրային սեփականություն է»։ Այս աշխատությունը Զամենհոֆը ստորագրել էր «Doktoro Esperanto» («Բժիշկ Էսպերանտո») կեղծանունով, և էսպերանտո անվանումը կապվեց լեզվին, որը էսպերանտո լեզվով նշանակում է՝ «հույս ունեցող»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էսպերանտո Կատեգորիա:Էսպերանտոյի պատմություն Կատեգորիա:Տպագրություն Կատեգորիա:1887 գրքեր
Մոնլյո լա Գարդ (կանտոն)
Մոնլյո լա Գարդ (Montlieu-la-Garde), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է ժոնզակ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 6384 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1719 է։ Կանտոնում կա 13 կոմունա։
Մայրություն (քանդակ, Երևան, Ռուբեն Քոչար)
«Մայրություն» քանդակ, գտնվում է Երևանում, Նոր Նորք վարչական շրջանի 2-րդ զանգվածի Մոլդովական փողոցում, «Մարդու պտղաբերության կենտրոնի» տարածքում ։
Պատմություն
«Մայրություն» քանդակը ստեղծելու մտահղացումը պատկանում է «Մարդու պտղաբերության կենտրոնի» հիմնադիր և ղեկավար, բժշկական գիտությունների դոկտոր Էդուարդ Համբարձումյանին։ Ժամանակին մեծանուն քանդակագործ Երվանդ Քոչարի որդին` ռեժիսոր և նկարիչ Ռուբեն Քոչարը, Էդուարդ Համբարձումյանին ցույց է տվել 1927 թվականին Փարիզում հոր կատարած էսքիզներից մեկը, որն այս արձանը կերտելու գաղափար է տվել ։ Համբարձումյանի հորդորով Ռուբեն Քոչարը ստեղծել է «Մայրություն» քանդակը, որը քանդակագործական նրա առաջին աշխատանքն է ։
Մայրություն (քանդակ, այլ կիրառումներ)
Երևանում տեղադրված են «Մայրություն» անունով հետևյալ քանդակները.
Մայրություն (քանդակ, Երևան, Ռուբեն Քոչար)
Պատմություն
Քանդակի բացումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
Պոզնան
Պատմություն
Պոզնանը լեհական հնագույն քաղաքներից է, Մեծ Լեհաստանի հնագույն քաղաքը։ Թագավորական ամրոցն, որն հիմնադրվել է 13-րդ դարում, եղել է լեհական թագավորների հնագույն նստավայրը։ Պողոս և Պետրոս սրբերի մայր տաճարն երկրի հնագույն եկեղեցին է։ Քաղաքում կան ճարտարապետական բազմաթիվ հուշարձաններ՝ լեհական կաթոլիկ եկեղեցիներ, ռատուշաներ Վերածննդի ոճով (13-14-րդ դարեր), 16-19-րդ դարերի տներ։ Պոզնանի առաջին կենտրոնը եղել է Օստրով Տումսկին՝ կղզի Վարտա գետում։ 13-րդ դարում կարճ ժամանակով Պոզնանը դարձել է մայրաքաղաք։
1956 թվականին Պոզնանում տեղի են ունեցել իրադարձություններ, որոնք պատմության մեջ հայտնի են Պոզնանի հունիս կամ Պոզնանի ապստամբություն անվանումով (Poznański Czerwiec)։ Այդ ապստամբությունը լեհական ժողովրդի Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կոմունիստական կառավարության դեմ խոշոր բողոքի ցույցերից առաջինն էր։
Ժամանակակից Պոզնան
Պոզնան քաղաքն այսօր Լեհաստանի խոշոր առևտրային, արդյունաբերական և կրթական կենտրոն է։ Արդյունաբերության ճյուղերից այստեղ զարգացած են մեքենաշինությունը, սննդի, ռետինի, օծանելիքի, ապակու և թեթև արդյունաբերությունը։ Գործում է միջազգային օդանավակայան։ Քաղաքում է գտնվում համալսարանը, բժշկական ակադեմիան, մի քանի թատրոն (այդ թվում նաև օպերային թատրոնը), անցկացվում են ամենամյա միջազգային տոնավաճառներ։ Քաղաքի տեսարժան վայրերին են պատկանում Ազգային և Հնագիտական թանգարանները։
Կլիմա
Պոզնանի կլիման տատանվում է խոնավ ցամաքային և ծովային կլիմայական գոտիների միջև։ Այստեղ լինում են ցուրտ ձմեռներ և տաք ամառներ։ Ձմռանը հաճախ ձյուն է տեղում, երբ գիշերային ժամերին օդի ջերմաստիճանը լինում է 0 ˚C-ից ցածր։ Ամռանը օդի ջերմաստիճանը կարող է հասնել 30 ˚C-ի։ Տեղումների տարեկան քանակությունը կազմում է ավելի քան 500 մմ։ Ամենախոնավ ամիսը հուլիսն է։ Ըստ Կյոպենի կլիմաների դասակարգման Պոզնանը գտնվում է ծովային կլիմայական գոտում ("Cfb") :
Քույր-քաղաքներ
Պոզնանի քույր քաղաքները՝ ըստ այբբենական դասակարգման.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ
Ազարիկ
Ազարիկ, գյուղ Կիլիկիայում, Զեյթունի գավառում։ Գտնվում էր Զեյթուն քաղաքից հյուսիս-արևմուտք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նագազակ
Նագազակ (Нагазак), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի շրջանում։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Տոմ գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Տաճար (լեռ)
Տաճար, լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնաշղթայում, Մաքենիս գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 2419 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Վիշնյովայա (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Վիշնյովայա (Вишнева), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1630 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Վիշնյովայա գյուղում բնակվում էր 641 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,91 կմ²։
Աղդաղի լեռնաշղթա (Բյուրակն)
Աղդաղ, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, նրա կենտրոնական մասում Երզնկա քաղաքից հարավ Բեկորատված է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Զալինա Մարգիևա
Զալինա Մարգիևա, մոլդավացի մուրճի նետող։ Երիտասարդների աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի քառակի գավաթակիր, համաշխարհային ամառային Ունիվերսիադայի չեմպիոն (2011)։ Եվրոպայի, աշխարհի և Օլիմպիական խաղերի առաջնությունների ֆինալիստ։
Ծնվել է Հյուսիսային Օսիայում, սակայն տարածաշրջանում իրավիճակի վատթարացումից հետո ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոլդովա։ Նրա անձնական մարզիչն է Սոսլան Մարգիևի հայրը։ Երկու 2008 և 2012 թվականների օլիմպիական խաղերի մասնակից։ Լոնդոնի խաղերում զբաղեցրել է 8-րդ տեղը՝ մուրճը նետելով 74, 05 մետր։ Օլիմպիական խաղերի փակման արարողությանը Մոլդովայի դրոշն է կրել։
Զալինայի ավագ քույրը Մարինան նույնպես մուրճ նետող է։ Եղբայրը՝ Սերգեյը, մասնակցում է տղամարդկանց շրջանում մուրճի նետման մրցումներին։
Որակազրկում
2013 թվականի հոկտեմբերի 2-ին հայտնի է դարձել, որ արգելված դեղամիջոցի օգտագործման համար Զալինա Մարգիևան որակազրկվել է երկու տարով՝ սկսած 2013 թվականի հուլիսի 24-ից մինչև 2015 թվականի հուլիսի 23-ը։ Բոլոր արդյունքները, որոնք մարզուհին ձեռք է բերել սկսած 2009 թվականի աշխարհի գավաթից համարվում են անվավեր, այդ թվում՝ իր ազգային ռեկորդը (74.47-2012)։ Նա նաև կզրկվի Կազանի Ունիվերսիադայի բրոնզից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի մարզիկներ
Զաքարիա Ֆրանկել
Զաքարիա Ֆրանկել (Zecharias Frankel, ), գերմանացի գիտնական, բոհեմյան հեբրաիստ, հուդայականության չափավոր բարեփոխիչ։
Կենսագրություն
Նա Դրեզդենում և Լայպցիգում գլխավոր ռաբբին էր։ Այս պաշտոնում նա հասավ հրեական պաշտամունքի ազատության ճանաչմանը։
1851 թվականին նա հիմնադրել է Monatschrift für Geschichte und Wissenschaft der Judenthums ամսագիրը։
1854 թվականից նա Բրեսլաույում գտնով Հրեական աստվածաբանական ճեմարանի տնօրենն էր։
Նա խզեց կապերը ռեֆորմիստական ​​թևի հետ՝ չհամաձայնելով այն կարծիքի հետ, որ եբրայերենը այլևս աղոթքի լեզու չէ։ Նա առաջիններից մեկն էր, ով պնդում էր, որ պատմությունը այլ ոչ թե կրոնը, ստեղծեց հրեաներին որպես եզակի ժողովուրդ, և որ նրանք պետք է այդպես մնան։
Նրան ենթարկվել է հարձակման արմատական ​​բարեփոխիչների կողմից՝ Թալմուդին ստանձնած պարտավորությունների համար։
Մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռաբբի Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Սոֆի ֆոն Ադելունգ
Սոֆի (Սոֆյա) Նիկոլաևնա ֆոն Ադելունգ (Sophie von Adelung, ), ռուսական ծագմամբ գերմանացի գրող և նկարչուհի։
Կենսագրություն
Սոֆի ֆոն Ադելունգը ծագումով եղել է ռուսական ընտանիքից՝ պետական խորհրդական Նիկոլայ Ֆեոդրովիչ ֆոն Ադելունգի և Ալեքսանդրա Ֆեդորովնա ֆոն Շուբերտի դուստրը, գրող Օլգա ֆոն Ադելունգի քույրը և օդերևութաբան Վլադիմիր Կյոպպենի, կենդանաբան Ֆյոդոր Կյոպպենի, գրող Աննա Կորվին-Կրուկովսկու և մաթեմատիկոս Սոֆյա Կովալևսկայայի հորեղբոր աղջիկը, որի մասին հիշողությունները նա հրապարակել է 1896 թվականին «Գերմանական տեսություն» («Deutschen Rundschau») ամսագրում։
Բարեկամություն էր անում Մեծ Իշխանուհի Վերա Կոնստանտինովնայի հետ։ Նամակագրական կապի մեջ էր Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ի հետ, որին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո 1914 թվականի օգոստոսին գրել էր ռուսական հպատակությունից հրաժարվելու մասին։
Ստեղծագործություն
Սոֆի ֆոն Ադելունգը նկարչուհի էր, դիմանկարի վարպետ և զարդանկարող։ Նրա հանրահայտ կտավներից են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ
Խիդեշլեբի
Խիդեշլեբի (ხიდეშლები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 29 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան
Մախաթի (Մարտվիլի շրջան)
Մախաթի (მახათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 70 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մարտվիլյից հեռու է 17 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 33 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտվիլի շրջան‎‎‎
Կարեն Յուզբաշյան
Կարեն Մկրտչի Յուզբաշյան, հայ պատմաբան, հայագետ-բյուզանդագետ, միջնադարյան հայոց պատմագրության երկերի թարգմանիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր (1974)։ ՀՀ Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման պատգամավոր ։
Մկրտիչ Յուզբաշյանի որդին։
Կենսագրություն
Կարեն Յուզբաշյանը ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 6-ին, Թիֆլիսում։ 1951 թվականին ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը։ 1955-1958 թթ. Կարեն Յուզբաշյանն աշխատել է Մաշտոցի անվան Մատենադարանում, 1958 թ-ից՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունքում։ Ղեկավարել է ինստիտուտի՝ Հովսեփ Օրբելու հիմնադրած «Կովկասի կաբինետը»։
Զբաղվել է Հայոց պատմության և մատենագրության, հայկական ձեռագրերի, հայ-բյուզանդական հարաբերությունների, հայագիտության պատմության, ինչպես նաև Բագրատունյաց Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությամբ։ Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում։
Աշխատությունները վերաբերում են միջնադարյան Հայաստանի պատմությանը, Բյուզանդիայի ու Հայաստանի պատմամշակութային առնչություններին և այլ հարցերի։ Հրատարակել է Արիստակես Լաստիվերցու «Պատմության» քննական բնագիրը (1963) և ռուսական թարգմանությունը (1968)։ Հեղինակ է «Հայագիտութեան ներածութիւն» (2006) ուսումնական ձեռնարկի։
Կարեն Յուզբաշյանը հրատարակել է մի քանի տասնյակ մենագրություններ, հոդվածներ, գրախոսականներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ հայագետներ Կատեգորիա:Հայ բյուզանդագետներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Բերեժոկ (գյուղ, Խվոյնինսկի շրջան)
Բերեժոկ (Бережок), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Խվոյնինսկի շրջանի կազմում։
Աղքիլիսաչայ
Աղքիլիսաչայ, գետ Ադրբեջանում, Կուրի ավազանում, հոսում է Գանձակի շրջանով ։
Բերեժոկ (գյուղ, Խվոյնինսկի շրջան)
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Աղքիլիսաչայ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Բերեժոկ (գյուղ, Խվոյնինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Խվոյնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թել-Աբեդ
Թել-Աբեդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կրասնայա Պուստին
Կրասնայա Պուստին (Красная Пустынь), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սերգաչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 48 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սերգաչսկի շրջանի բնակավայրեր
ABBA (խումբ)
ABBA, շվեդական վոկալ-գործիքային խումբ, որը հիմնադրվել է 1972 թվականին։ Խմբի անդամներն են Բյորն Ուլվեուսը, Ագնետա Ֆելտսկուգ ը, Անի Ֆրիդ Լինգստադը կամ պարզապես Ֆրիդան (Frida) և Բենի Անդերսոնը (Benny Andersson)։ ABBA անվանումն առաջացել է երաժշտախմբի անդամների անունների առաջին տառերի միացմամբ։
1974 թվականին խումբը հաղթել է Եվրատեսիլ 1974 երգի մրցույթում իր Waterloo երգով։ Ներկա դրությամբ աշխարհում վաճառվել է ԱԲԲԱ համույթի երգերի ձայնագրությունների 350 միլիոն կրկնօրինակ։ Փոփ երաժշտության պատմության մեջ 1974-ից մինչև 1983 թվականը ընկած ժամանակահատվածում ABBA-ն եղել է առևտրային տեսակետից առավել հաջողակ երաժշտախմբերից մեկն աշխարհում։ Նրա ձայնագրությունների վաճառքի ցուցանիշը տատանվում է 150 միլիոնից մինչև 385 միլիոնի միջև ։ 2012 թվականի տվյալներով ABBA-ն Մեծ Բրիտանիայում ձայնագրությունների վաճառքի ցուցանիշով (11.2 միլոն օրինակ) զբաղեցնում էր 8-րդ տեղը ։ Դա ոչ անգլիախոս երկրի առաջին երաժշտախումբն է, որ բարձր տեղեր է գրավել անգլիախոս երկրների չարթերում, ներառյալ ամերիկյան Billboard Hot 100 -ը, բրիտանական UK Singles Chart-ը, իռլանդական Irish Recorded Music Association-ը, կանադական Canadian Hot 100-ը, ավստրալիական ARIA Charts-ը, նորզելանդական Recording Industry Association of New Zealand-ը, ֆիլիպինյան Philippine Association of the Record Industry-ն և հարավաֆրիկյան Recording Industry of South Africa-ն ։ ABBA-ն եղել է բոլոր ժամանակների լավագույն շվեդական երաժշտախումբը առևտրային տեսակետից և լավագույններից մեկը մայրցամաքային Եվրոպայում։ Երաժշտախումբը մեծ հաջողություններ է ձեռք բերել նաև Լատինական Ամերիկայում, ձայնագրել Gracias Por La Música ալբոմը՝ երգացանկի լավագույն համարների իսպաներեն կատարումների ժողովածուն։
2010 թվականին ABBA-ն ներառվել է ռոքնռոլի փառքի սրահում, իսկ 2015 թվականին նրա Dancing Queen երգը ներառվել է ձայնագրությունների ակադեմիայի Գրեմմիի փառքի սրահում ։
ABBA-ի ակտիվ գործունեության ժամանակաշրջանում երաժշտախումբը կազմված էր ամուսնական երկու զույգից՝ Ֆելտսկոգ ու Ուլվեուս և Լինգստադ ու Անդերսոն։ Համբավի աճին ու ծավալմանը զուգահեռ՝ նրանց անձնական կյանքը փորձությունների է ենթարկվել, և դա ի վերջո հանգեցրել է ամուսնական զույգերի տրոհման։ Փոխհարաբերությունների փոփոխությունները անդրադարձել են երաժշտախմբի երաժշտության վրա, որը գործունեության վերջին շրջանում դարձել է տխրագին ու նույնիսկ մռայլ ։
1982 թվականից խումբը դադարեցրել է իր գործունեությունը։ ABBA-ի լուծարվելուց հետո Անդերսոնն ու Ուլվեուսը հաջողություն են փնտրել թատերական ներկայացումների համար երգ-երաժշտություն հորինելու ասպարեզում, իսկ Ֆելտսկոգն ու Լինգստադը երգիչ-մենակատարների բնագավառում են իրենց դրևորել  ։
Լուծարումից տասը տարի անց թողարկվել է ABBA Gold ժողովածուն, որը դարձել է համաշխարհային բեսթսելլեր։ 1999 թվականին ABBA-ի երաժշտության հիման վրա ստեղծվել է Mamma Mia! չափազանց հաջողակ մյուզիքլը, որը բեմականացվել է աշխարհի բազմաթիվ վայրերում։ 2008 թվականին այդ մյուզիքլի հիման վրա նկարահանվել է նույնանուն դիտարժան ֆիլմը, 2018 թվականին էլ թողարկվել է Mamma Mia! Here We Go Again սիքվելը։ Հենց այդ նույն տարում հայտարարվել է, որ 35 տարվա ընդմիջումից հետո երաժշտախումբը ձայնագրել է երկու նոր երգ ։
ABBA-ի թանգարան
Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում՝ Djurgården փողոցի թիվ 68 հասցեում, Լիլյեվալչա գեղարվեստական պատկերասրահի հարևանությամբ գտնվող նորակառույց հյուրանոցի շենքում 2013 թվականի մայիսի 7-ին հանդիսավորությամբ բացվել է ABBA-ի թանգարանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վոկալ-գործիքային համույթներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Շվեդիայում Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:1972 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Դյուք Դյումոն
Ադամ Ջորջ Դիմենտ ((Adam George Dyment), առավել հայտնի Դյուք Դյումոն (Duke Dumont) կեղծանվամբ, ) , բրիտանացի դիջեյ, երաժշտական պրոդյուսեր, ռեմիքս ստեղծող և «Blasé Boys Club» ձայնագրման լեյբլի սեփականատեր։ Նրան լայն ժողովրդականություն է բերել «Need U (100%)» պարային հիթը, որը ձայնագրվել է 2013 թվականին՝ վոկալիստ «A*M*E»-ի (Էյմիի) մասնակցությամբ, և 2014 թվականին առաջադրվել Գրեմմի մրցանակի «Լավագույն պարային ձայնագրություն» անվանակարգում ։ Հաջորդ տարի բրիտանացի դիջեյի մեկ այլ հիթ՝ «I Got You» (ձայնագրված Ջաքս Ջոնսի հետ), դարձել է Մեծ Բրիտանիայի թիվ 1 սինգլը և ներկայացվել Գրեմմիի նույն անվանակարգում ։ «I Got You» երգի պաշտոնական տեսահոլովակը YouTube-ում հավաքել է ավելի քան 200 միլիոն դիտում ։
Կենսագրություն
2004 թվականին՝ համալսարանը լքելուց հետո, Դյումոնը զբաղվել է հեռախոսների մեղեդիների ստեղծմամբ։ Երկու տարի անց հաղթել է «Diesel U Music» մրցույթում և շատ չանցած ձայնագրել առաջնելութային «Regality EP» մինի ալբոմը, որը թողարկվել է 2007 թվականին «Turbo Recordings» լեյբլում։ 2008 թվականի օգոստոսին դրան հաջորդել է մեկ այլ կարճամետրաժ աշխատանք՝ «The Dominion Dubs EP», որի թողարկմամբ զբաղվել է բրիտանացի դիջեյ Switch-ին պատկանող «Dubsided» լեյբլը։ 2010 թվականին «FabricLive»-ի շարքում լույս է տեսել Դյուք Դյումոնի առաջին դիջեյ-միքսը։ Այդ ժամանակ նա ռեմիքսներ է պատրաստել Լիլի Ալենի, «Mystery Jets»-ի և «Bat for Lashes»-ի համար ։
Շևչենկովկա (գյուղ, Տեպլիկի շրջան)
Շևչենկովկա (Шевченківка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանում։
Ամիրզաքար
Ամիրզաքար, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Գուգարաց լեռնաշղթայում, Հաղպատի վանքի շրջակայքում :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Եգիպտոսում Հայաստանի դեսպանություն
Եգիպտոսում Հայաստանի դեսպանություն (سفارة أرمينيا في القاهرة), Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունը Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունում ։
(2734) Հաշեկ
(2734) Հաշեկ (Hašek), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի ապրիլի 1-ին Նիկոլայ Չերնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Եգիպտոսում Հայաստանի դեսպանություն
Եգիպտոսում Հայաստանի դեսպանությունը գտնվում է մայրաքաղաք Կահիրեում՝ Մոհամեդ Մոժարի փողոցում։ Եգիպտոսում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանը Արմեն Մելքոնյանն է։
(2734) Հաշեկ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,159997 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0938 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2262 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2051,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175458 աստիճան/օր արագությամբ։
Եգիպտոսում Հայաստանի դեսպանություն
Հայաստան մուտքի արտոնագիր
Եգիպտոսի քաղաքացիները կարող են դիմել Հայաստանի կարճաժամկետ վիզայի համար Հայաստանի դեսպանատուն Եգիպտոսում։
(2734) Հաշեկ
Ուղեծրի հարթությունը խավարածրի հարթության հետ կազմում են 16,57° անկյուն։
Եգիպտոսում Հայաստանի դեսպանություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեսպանատներ Եգիպտոսում Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ
(2734) Հաշեկ
Անուն
Անունն ստացել է չեխ նշանավոր գրող Յարոսլավ Հաշեկի (1883-1923 թթ.) պատվին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պոնս (կանտոն)
Պոնս (Pons), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Սենտ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 12151 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1720 է։ Կանտոնում կա 19 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Ազարիկոնք
Ազարիկոնք, գյուղ Կիլիկիայում, Զեյթունի գավառում։ Գտնվում էր Ավագկալ գյուղի մոտակայքում։
Գյուղը հայաբնակ էր և ուներ մի քանի տուն հայ բնակիչ։ 1986 թվականի դրությամբ գյուղը գոյություն չունի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վալբոն
Վալորիս (Valbonne), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս-Ալպեր-Լազուրե ափ երկրամասի Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտի Գրաս շրջանի Վալբոն կանտոնում ։ Մինչև 2015 թվականի մարտը կոմունան վարչականորեն ընդգրկված էր Լե Բար սյուր Լու լուծարված կանտոնի կազմում (Գրաս շրջան)։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 18.97 կմ², 2006 թվականին բնակչությունը կազմել է 12114 մարդ աճի միտումով, 2012 թվականին՝ 12619 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 665,2 մարդ/կմ²։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2001 թվականին կազմել է 12802 մարդ, 2012 թվականին՝ 12619 մարդ.
Բնակչության թվաքանակի դինամիկան ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) 8738 բնակիչներից 6271-ը եղել են տնտեսապես ակտիվ, 2467-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության գործակիցը կազմել է 71,8 %, 1999 թվականին եղել է 67,1 %։ Աշխատունակ տարիքի 6271 ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 5710-ը (2887 տղամարդ և 2822 կին), 561 հաշվառված էին որպես գործազուրկ (273 տղամարդ և 288 կին)։ Աշխատունակ տարիքի 2467 ոչ ակտիվ բնակիչներից 1631-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 363-ը՝ թոշակառուներ, իսկ 473-ը՝ ոչ ակտիվ են եղել այլ պատճառներով ։
2010 կոմունայում հաշվառված են եղել 4532 հարկատու տնային տնտեսություններ, որտեղ ապրում էր 12268 մարդ։ 1 հարկատուին բաժին ընկնող շահույթը կազմել է 23633 եվրո ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1519 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պիետրա Լիգուրե
Պիետրա Լիգուրե (Pietra Ligure)՝ կոմունա Իտալիայում, Լիգուրիա մարզում՝ Սավոնա գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 9114 մարդ, խտությունը՝ 945 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 17027։ Հեռախոսային կոդ՝ 019։ Բնակավայրի հովանավորն է համարվում՝ սուրբ Նիկոլա դի Միրան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կումզաս (Տոմի վտակ)
Կումզաս  (Кумзас), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1977 (թիմերի կազմեր)
1977 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցեցին վեց ազգային հավաքականներ։
Բերեժոկ (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Բերեժոկ (Бережок), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլնոե (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Վոլնոե (Вільне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1730 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վոլնոե գյուղում բնակվում էր 271 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,605 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1730 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անատոլի Տիմոշչուկ
Անատոլի Ալեքսանդրովիչ Տիմոշչուկ (ուկր․՝ Анатолій Олександрович Тимощук, ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս «Քայրաթ» ֆուտբոլային ակումբի և Ուկրաինայի հավաքականի կազմում։
Կարող է հանդես գալ նաև որպես պաշտպան ։ Տիմոշուկը դարձել է 3 երկրի չեմպիոն, ինչպես նաև ՈւԵՖԱ-ի գավաթակիր։ Ուկրաինայի ազգային հավաքականի ավագն է։
«Զենիթ»
2007 թվականին Անատոլի Տիմոշչուկը պայմանագիր է կնքել ռուսական «Զենիթի» հետ։ Տիմոշուկը դարձել է թիմի պատմության ամենաթանկ տրանսֆերը։ Նրա տրանսֆերը արժեցել է 20 միլոին դոլար։ 2007 թվականի մայիսին Տիմոշուկը դարձել է ռուսական թիմի ավագը։
«Բավարիա»
2009 թվականին Անատոլի Տիմոշչուկը 3-ամյա պայմանագիր է կնքել գերմանական «Բավարիա» ֆուտբոլային ակումբի հետ  ։
Գերմանական ակումբի կազմում իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը Անատոլին խփել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ «Յուվենտուսի» դեմ խաղում  ։ Իր առաջին իսկ մրցաշրջանում Անատոլին դարձել է Գերմանիայի չեմպիոն և գավաթակիր ։
2010 նոյեմբերի 27-ին Տիմոշչուկը հեղինակել է իր առաջին դուբլը գերմանական ակումբի կազմում՝ «Այնտրախտի» դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 4։1 հաշվով ։
Գերմանական ակումբի կազմում իր երրորդ մրցաշրջանում Տիմոշչուկը մնաց առանց տիտղոսի։ 2013/14 մրցաշարջանի սկզբում գերմանական ակումբը 40 միլիոն եվրոյի դիմաց գնեց իսպանացի Խավի Մարտինեսին, որը մեծ հարցականի տակ դրեց 33-ամյա Տիմոշուկի հիմնական կազմում հանդես գալը ։
Վերադարձ «Զենիթ»
2013 թվականի հունիսին Անատոլի Տիմոշչուկը վերադարձել է ռուսական «Զենիթ»։ Նա թիմի հետ կնքել է 2-ամյա պայմանագիր ։
«Քայրաթ»
2015 թվականի հուլիսի սկզբին տեղափոխվել է ղազախական «Քայրաթ»ֆուտբոլային ակումբ։ Անատոլին թիմի հետ կնքել է 1․5 տարվա պայմանագիր ։
Միջազգային կարիերա
Անատոլի Տիմոշչուկը իր նորամուտը նշել է Ուկրաինայի հավաքականի կազմում 2000 թվականի ապրիլի 26-ին՝ Բուլղարիայի հավաքականի դեմ խաղում։
Ակումբային
«Շախտյոր»
«Զենիթ»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:Շախտյոր Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Մեորե Բալդա
Մեորե Բալդա (მეორე ბალდა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 300 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մարտվիլյից հեռու է 10 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 363 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտվիլի շրջան‎‎‎
Կատերինա Մալեևա
Կատերինա Մալեևա (Катерина Георгиева Малеева, ծնվել է 1969 թվականի մայիսի 7-ին, Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի նախկին պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհի, Virginia Slims և WTA մենախաղի և զուգախաղի 13 մրցաշարերի հաղթող։ Մանուելա և Մագդալենա Մալեևաների քույրը։ Լավագույն արդյունքը WTA դասակարգման աղյուսակի 6-րդ հորիզոնականն է 1990 թվականին։
Անձնական կյանք
Կատերինա Մալեևան ինժեներ Գեորգի Մալեևի և Բուլղարիայի իննակի չեմպիոն Յուլիա Բերբերյանի երեք դստրերից երկրորդն է։ Եվ ավագ քույր Մանուելան, և կրտսեր քույր Մագդալենան, նույնպես զբաղվել են պրոֆեսիոնալ թենիսով և նրանցից յուրաքանչյուրը տարբեր տարիներին եղել է ուժեղագույն թենիսիստուհիների Թոփ 10-ում ։
1994 թվականին Կատերինան ամուսնացել է մարզիչ Գեորգի Ստոլմենովի հետ ։
1984-1987 թվականներ. Կարիերայի սկիզբ
1984 թվականին Կատերինա Մալեևան դարձել է աշխարհի լավագույն երիտասարդ թենիսիստուհիներից մեկը։ Այդ տարվա ընթացքում նա հաղթել է ԱՄՆ բաց առաջնության աղջիկների մրցաշարում և մինչև 18 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունում, ինչպես նաև եզրափակիչ է հասել Ֆրանսիայի բաց առաջնության աղջիկների մրցաշարում և Orange Bowl հեղինակավոր պատանեկական մրցաշարում՝ մինչև 18 տարեկանների դասակարգում ։ Նույն թվականին նա նվաճել է նաև իր առաջին տիտղոսը պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում, հաղթանակի հասնելով Լիոնի ITF մրցաշարում ։ Հուլիսին Կատերինան արդեն հրավիրվել է Բուլղարիայի ազգային հավաքական և իր առաջին հաղթանակներն է տարել Մեծ Բրիտանիայից և ԽՍՀՄ-ից իր մրցակցուհիների նկատմամբ ։
1985 թվականին Կատերինան հաղթել է իր առաջին Virginia Slims մրցաշարերը՝ երկուսը մենախաղում և ևս մեկը իր ավագ քույր Մանուելայի հատ զույգով։ Օռլանդոյի մրցաշարի եզրափակիչում, մրցաշարից դուրս թողնելով երկու դասակարգված թենիսիտուհիների, նա պարտվել է անվիճելի առաջատար Մարտինա Նավրատիլովային։ Ֆեդերացիայի գավաթում նա հաղթել է իր բոլոր չորս մենախաղային հանդիպումներում, այդ թվում Միմա Յաուշովիցին, Ջո Դյուրիին և Հելենա Սուկովային, իսկ զուգախաղում՝ չորս հանդիպումներից երկուսում, հավաքականի հետ միասին հասնելով մինչև Համաշխարհային խմբի կիսաեզրափակիչ։ Զուգախաղում նա հաղթանակ է տարել նաև իր հայրենի Սոֆիա քաղաքի ITF մրցաշարում։ Հաջորդ տարին նրա համար այնքան էլ հաջող չի եղել։ Մենախաղում լավագույն արդյունքը նրա համար եղել է Ֆրանսիայի բաց առաջնության չորրորդ շրջան, Իսկ Մանուելայի հետ զույգով, նրանք նույն մրցաշարում հասել են մինչև քառորդ եզրափակիչ, իսկ Տոկիոյի մրցաշարում՝ մինչև եզրափակիչ։ Երկու դեպքում էլ նրանց ճանապարհին կանգնել է Շտեֆի Գրաֆը՝ Փարիզում Գաբրիելա Սաբատինիի հետ, իսկ Տոկիոյում Բետինա Բունգեի ։
1987 թվականին Կատերինան հաղթել է «Virginia Slims» մենախաղի երկու մրցաշարերում։ Ապրիլին նա հաղթանակի է հասել Տոկիոյի մրցաշարում, իսկ հոկտեմբերին՝ Աթենքի։ Դրանից հետո նա մտել է աշխարտի 16 ուժեղագույն թենիսիստուհիների մեջ և մասնակցություն է ունեցել տարվա ամփոփիչ մրցաշարին։ Այնտեղ, սակայն, նա առաջին իսկ շրջանում պարտվել է 4-րդ դասակարգված Պեմ Շրայվերին։ Զուգախաղի մրցաշարերում նրա լավագույն արդյունքը եղել է երկրորդ անընդմեջ եզրափակիչը Տոկիոյի մրցաշարում՝ կրկին ավագ քրոջ հետ զույգով։ Հավաքականի կազմում նա կարիերայում երկրորդ անգամ կասել է մինչև Ֆեդերացիայի գավաթի կիսաեզրափակիչ, ճանապարհին հաղթելով իր բոլոր երեք հանդիպումներում, սակայն կիսաեզրափակիչում բուլղարուհիները ամերիկացիներին զիջել են «չոր» հաշվով, իսկ անձամբ Կատերինան պարտվել է ինչպես մենախաղում՝ Պեմ Շրայվերին, այնպես էլ զուգախաղում ։
1988-1991 թվականներ. Մենախաղի կարիերայի գագաթնակետ
1988 թվականի ընթացքում Կատերինա Մալեևան հինգ անգամ խաղացել է նոր ստեղծված WTA-տուրի մրցաշարերի եզրափակիչներում՝ երե անգամ մենախաղում և երկու անգամ զուգախաղում, սակայն ընդամենը մեկ անգամ է կարողացել հաղթանակի հասնել։ Երկու անգամ՝ Սան Անտոնիոյում և Համբուրգում, տիտղոսի ճանապարհը արգելափակել է այդ տարի համարյա անհաղթելի Շտեֆի Գրաֆը։ Հենց նա էլ Կատերինային ստիպել է ռակետթ վայր դնել ԱՄՆ բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչում, իսկ Ուիմբլդոնի մրցաշարի չորրորդ շրջանում և Սեուլի Օլիմպիադայի երրորդ շրջանում, Մալեևային կանգնեցրել է Պեմ Շրայվերը։ Այնուամենայնիվ, տարվա վերջին Կատերինան կրկին մասնակցել է ամփոփիչ մրցաշարին և կրկին պարտվել է առաջին իսկ շրջանում։ Զուգախաղում նա մասնակցել է տարբեր խաղընկերուհիների հետ, նրանցից ոչ մեկի չհասնելով կայուն արդյունքների, և, չնայած երկու եզրափակիչ փուլ դուրս գալուն, տարին ավարտել է վարկանիշային աղյուսակի երկրորդ հարյուրյակում ։
1989 թվականի ընաթացքում Կատերինան հաղթանակ է տարել կարիերայում ռեկորդային քանակի երեք մենախաղային մրցաշարերում և մեկական անգամ պարտվել է մենախաղի և զուգախաղի մրցաշարերի եզրափակիչներում։ Սակայն այդ բոլոր մրցաշարերը վերաբերվել են WTA-տուրի ցածր մակարդակին և այդ հաղթանակների շնորհին Կատերինան վարկանիշում չի կարողացել բարելավել իր դիրքերը, քանի որ խոշոր մրցաշարերում նկատելի հաջողությունների չի հասել և միայն մեկ անգամ է կարողացել հաղթանակ տանել դասակարգման առաջին տասնյակի թենիսիստուհու նկատմամբ։ Ընդհակառակը, 1990 թվականին, չնայած նա հաղթել է ընդամենը մեկ մրցաշարում, նրա արդյունքները դարձել են ավելի կայում։ Ավստրալիայի բաց առաջնությունում, Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և Ուիմբլդոնի մրցաշարում նա հասել է մինչև քառորդ եզրափակիչ, իսկ Կանադայի բաց առաջնությունում՝ Մոնրեալի I մակարդակի մրցաշարում, մինչև եզրափակիչ։ Դրանից հետո նա բարձրացել է դասակարգման աղյուսակի 6-րչ հորիզոնական՝ բարձրագույնը կարիերայի ընթացքում ։ Մրցաշրջանի վերջում, ԱՄՆ բաց առաջնության չորրորդ շրջանում պարտությունից հետո, նա չորս անգամ անընդմեջ դուրս է եկել WTA մրցաշարերի կիսաեզրափակիչ, իսկ տարին եզրափակել է WTA Ամփոփիչ մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ դուրս գալով։ Տարվա ընթացքում նա իր հաշվին չորս հաղթանակ է գրանցել դասակարգման առաջին տասնյակի թանիսիտուհիների նկատմամբ՝ Մարտինա Նավրատիլովայի, Արանչա Սանչես-Վիկարիոյի և Գաբրիելա Սաբատինիի։ Զուգախաղում նրա հաջողություններն ավելի քան համեստ էին և լավագույն արդյունքը նա ցույց է տվել Մոնրեալի մրցաշարում, Լորի ՄակՆեյլի հետ զույգով դուրս գալով կիսաեզրափակիչ ։
1991 թվականի մրցաշրջանի ընթացքում Կատերինան երեք անգամ հասել է WTA մենախաղի մրցաշարերի եզրափակիչ, այդ թվում երկրորդ անգամ անընդմեջ Կանադայի բաց առաջնությունում և կարիերայում երրորդ անգամ հաղթանակ է տարել Ինդիանապոլիսի մրցաշարում։ Նա նաև կրկնել նախորդ տարվա Ավստրալիայի բաց առաջնության արդյունքը, կրկին դուրս գալով քառորդ եզրափակիչ։ Ավստրալիայի բաց առաջնության չորրորդ շրջանում նա առավելությնա է հասել կրտսեր քույր Մագդալենայի նկատմամբ, այդ պահին աշխարհի 75-րդ ռակետ, իսկ Տորոնտոյի մրցաշարի կիսաեզրափակիչում՝ Մանուելայի, աշխարհի թիվ 10 ռակետ։ նա մրցաշրջանն ավարտել է 11-րդ հորիզոնականում և չորրորդ անգամ իրավունք է նվաճել մասնակցելու WTA Ամփոփիչ մրցաշարին, որտեղ կրկին անմիջապես պարտություն է կրել, այս անգամ Գաբրիելա Սաբատինիին ։
1992-1996 թվականներ. Կարիերայի ավարտ
1992 թվականի առաջին կեսում Կատերինան սկսել է ակտիվորեն առաջ շարժվել զուգախաղի թենիսիտուհիների հիերարխիայում։ Էսսենում հաղթանակից և Իտալիայի բաց առաջնությունում՝ I մակարդակի մրցաշարում, եզրափակիչ դուրս գալուց հետո, նա զուգախաղի թենիսիստուհիների վարկանիշում մտել է առաջին հարյուրյակ։ սակայն մրցաշրջանի վատ ավարտը նրան վերադարձրել է նախկին դիրքերին։ Մենախաղում, նշանակալից հաջողություններ չունենալով, սակայն յոթ անգամ հանդես գալով տարբեր մրցաշարերի կիսաեզրափակիչներում և Ուիմբլդոնի մրցաշարի քառորդ եզրափակիչում, նա կարողացել է պահպանել դիրքը ուժեղագույն 16 թենիսիստուհիների շրջանում և հինգերորդ անգամ մասնակցություն ունենալ տարվա ամփոփիչ մրցաշարում, որտեղ առաջին շրջանում նրան պայքարից դուրս է թողել Կոնչիտա Մարտինեսը։ Բարսելոնայում Կատերինան մասնակցություն է ունեցել իր երկրորդ Օլիմպիադային, սակայն երկրորդ շրջանում պարտություն է կրել Եվգենիա Մանյուկովայից։ Զուգախաղի մրցաշարում, որտեղ նա հայտավորված էր Մագդալենա Մալեևայի հետ, նրանք առաջին շրջանում հրաժարվել են պայքարից ։
1993 թվականը Կատերինան տարին եզրափակել է առաջին հարյուրյակում ինչպես մենախաղում, այնպես էլ զուգախաղում։ Մենախաղի մրցաշարերում նա հասել է Ավստրալիայի և Ֆրանսիայի բաց առաջնությունների չորրորդ շրջան և ԱՄՆ բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ, որտեղ նրան հարկ է եղել չորրորդ շրջանում հաղթել Մագդալենա Մալեևային, ով արդեն գերազանցել էր նրան վարկանիշային աղյուսակում։ Նա տարին եզրափակել է Քվեբեկի մրցաշարում եզրափակիչ դուրս գալով, որտեղ պարտվել է Նատալի Տոզիային։ Հետաքրքիր է, որ զուգախաղում նա լավագույն արդյունքները ցույց է տվել հենց Տոզիայի հետ՝ սկզբում նրանք հասել են մինչև Ֆրանսիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ, իսկ այնուհետև հաղթանակ են տարել Քվեբեկի մրցաշարում ։
1994 թվականին Կատերինա Մալեևան կարիերայում իր բարձրագույն հաջողությանն է հասել, դուրս գալով ԱՄՆ բաց առաջնության զուգախաղի մրցաշարի եզրափակիչ՝ Ռոբին Ուայթի հետ զույգով։ Այդ պահին նա զուգախաղի վարկանիշում զբաղեցնում էր 139-րդ հորիզոնականը և նրանք եղել են չդասակարգվածների շարքում, սակայն հերթականորեն հաղթել են մրցաշարի 11-րդ, 4-րդ և 5-րդ դասակարգված զույգերին, միայն եզրափակիչում պարտվելով 2-րդ դասկարգված զույգ Յանա Նովոտնային և Արանչա Սանչես-Վիկարիոյին։ Այդ հաջողությունը Կատերինային ավելի քան 100 հորիզոնականով բարձրացրել է դասակարգման աղյուսակում, սակայն եղել է միանգամյա՝ դրանից հետո նրան չի հաղոջվել դուրս գալ զուգախաղի մրցաշարերի եզրափակիչ։ Դրանից երկու ամիս անց նա մենախաղում հաղթանակ է տարել Քվեբեկի մրցաշարում, շահելով կարիերայում վերջին տիտղոսը և հերթական անգամ տարին եզրափակել Թոփ 50-ում ։
1995 թվականին Կատերինա Մալեևան իր վերջին հարդիպումներն է անց կացրել Բուլղարիայի հավաքականի կազմում։ Նա շարունակել է ելույթներ ունենալ ամբողջ 1996 թվականի մրցաշարջանի ընթացքում, այդ թվում մասնակցություն ունենալով իր երրորդ օլիմպիադայում, սակայն ոչ մի մրցաշարում չի կարողացել մեկ անգամից ավել հաղթանակ տոնել ։ Տարվա վերջին նա որոշում է կայացրել ավարտել պրոֆեսիոնալ կարիերան։
Հետաքրքիր փաստեր
Մալեևների ընտանիքին են պատկանում մի շարք նվաճումներ, կապված թենիսային մրցաշարերում նրա անդամների մասնակցությունների հետ.
Ֆեդերացիայի գավաթ
Կատերինա Մալեևան Ֆեդերացիայի գավաթում Բուլղարիայի հավաքականի կազմում նորամուտել է 1984 թվականին։ Մասնակցության ընթացքում նա ունի մենախաղի 20-9 արդյունք և զուգախաղի 9-13 արդյունք (ընդհանուր 29-22)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի թենիսիստներ Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր Կատեգորիա:Ավստրալիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշար Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Բուլղարացիներ հայկական սերմամբ
Հրանտ Թովմասյան
Հրանտ Մուշեղի Թովմասյան, հայ խորհրդային աստղագետ։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1984)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը 1953 թվականին։ 1953 թվականից աշխատում է Բյուրականի աստղադիտարանում, իսկ 1967 թվականից՝ նաև Երևանի պետական համալսարանում։ 1992 թվականից եղել է Մեքսիկայի աստղաֆիզիկայի, օպտիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտի (INAOE, Պուեբլա) աշխատակից։ Հետազոտել է նորմալ գալակտիկաների կորիզների ակտիվության, գալակտիկաների կույտերի և աստղակույտերի հետ կապված գազային ամպերի ռադիոճառագայթման հարցերը, հայտնաբերել բռնկվող աստղերի գերկարճ բռնկումները։ Մասնակցել է «Աստրոն» տիեզերական աստղադիտակի ստեղծմանը, ղեկավարել «Գլազար» աստղադիտակի ստեղծման աշխատանքները։ Հեղինակ է «Ռադիոաստղագիտություն» (1976) ուսումնական ձեռնարկի։ Աշխատանքները վերաբերում են ռադիոաստղագիտության հարցերին։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից (ինքնակամ լքել է 1988-ին)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ աստղագետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Խիրխոնիսի
Խիրխոնիսի (ხირხონისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 24 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան
Թելբեսմե
Թելբեսմե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չեխիայում Հայաստանի դեսպանություն
Չեխիայում Հայաստանի դեսպանությունը գտնվում է մայրաքաղաք Պրահայում՝ Հանսպաուլկայի փողոցի վրա։ Ներկայումս` Չեխիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնը զբաղեցնում է Տիգրան Սեյրանյանը։
Հայաստան մուտքի արտոնագիր
Չեխիայի քաղաքացիները կարող են դիմել Հայաստանի կարճաժամկետ վիզայի համար Հայաստանի դեսպանատուն Չեխիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեսպանատներ Չեխիայում Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ
Նոդիրբեկ Աբդուսատորով
Նոդիրբեկ Աբդուսատորով (Nodirbek Abdusattorov, ), ուզբեկ շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոն (2021)։
Կարիերա
2012 թվականին Սլովենիայի Մարիբոր քաղաքում տեղի ունեցած Շախմատի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում դարձել է մինչև 8 տարեկանների հաղթող։
2014 թվականին Տաշքենդում տեղի ունեցած Գեորգի Ագզամովի հիշատակին նվիրված 8-րդ մրցաշարի ընթացքում 9-ամյա Նոդիրբեկը հաղթել է գրոսմայստերներ Սերգեյ Ժիգալկոյին և Ռուստամ Խուսնուտդինովին՝ դառնալով դասական շախմատի  ժամանակակարգում գրոսմայստերին հաղթած ամենաերիտասարդ շախմատիստը  ։
2017 թվականին Չիգորինի հուշամրցաշարում ուզբեկ շախմատիստը 9 հնարավորից վաստակել է 6 միավոր և զբաղեցրել 3-րդ տեղը։ Այդ մրցաշարում նրա վարկանիշն անցել է 2005-ից և նրան շնորհվել է գրոսմայստերի կոչում։
2021 թվականի դեկտեմբերին Վարշավայում կայացած արագ շախմատի աշխարհի առաջնությունում 13 հնարավորից վաստակելով 9½ միավոր՝ 1-4-րդ տեղերն է բաժանել աշխարհի չեմպիոն Մագնուս Կառլսենի, Յան Նեպոմնյաշչու և Ֆաբիանո Կարուանայի հետ։ Թայ-բրեյքում 1½-½ հաշվով հաղթելով Յան Նեպոմնյաշչուն՝ հռչակվել է արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուզբեկ շախմատիստներ
Կադմոս (առասպելական հերոս)
Կադմոս (Κάδμος), հին հունական առասպելական հերոս ։ Փյունիկիայի Սիդոն քաղաքի Ագենովրոս թագավորի որդին, Կիլիկոսի, Փյունիկսի և Եվրոպայի եղբայրը։
Առասպելաբանություն
Փյունիկյան արքա Ագենորի (կամ Ագրիոպի ), Եվրոպայի, Կիլիկիայի, ֆենիքսի եղբայրը։ Օգնել է աստվածներին մարտնչել Տիփոնի դեմ ։ Ըստ հայտնի առասպելի, երբ ցլի կերպարանք առած Զևսը առևանգել է Եվրոպային,Ագենորը որդիներին ուղարկել է նրան փնտրելու՝ պահանջելով առանց նրա չվերադառնալ։ Քրոջը որոնող եղբայրներից երկուսը իրենց անուններով հիմնել են Փյունիկիայի և Կիլիկիայի թագավորությունները։ Սակայն Դելփյան պատգամախոս Ապոլոնը Կադմոսին կոչ է անում չանհանգստանալ Եվրոպայի համար ։ Եվ Կադմոսը, Դելփիքի պատգամախոսի հրամանով, գնացել է Բեովտիա, սպանել այդ կողմերի տիրակալ Վիշապ հրեշին՝ Արեսի որդուն, հիմնել Կադմեա միջնաբերդը, որի շուրջը հետագայում ծաղկել է Թեբե քաղաքը։ Արեսի որդու սպանության համար Կադմոսը ութ տարի ծառայել է Արեսին, ապա հռչակվել Կադմեայի թագավոր։ Զևսը Կադմոսին ամուսնացրել է Արեսի և Աֆրոդիտեի դուստր Հարմոնիայի հետ։ Ծերության տարիներին Կադմոսն և Հարմոնիան բնակվել են Իլլիրիայում՝ իբր կերպարանափոխվելով վիշապների։ Կադմոսի անվան հետ է կապվում փյունիկյան գրի ներմուծումը Հունաստան։
Ըստ մեկ այլ առասպելի, Կադմոսի որդի Ակտեոնը համարձակվել է խախտել որսորդության ու կենդանիների դիցուհի Արտեմիսի անդորրը, ինչի համար սպանվել է ։
Հունական առասպելը Կադմոսին են վերագրում այբուբենի ստեղծումը ։ Արևելքից Հունաստան նավարկելիս նա կանգ է առել Սանտորին կղզում և թողել այդտեղ իր մի քանի ուղեկիցներին։ Հետագայում այս կղզի է գալիս Թերասը, ում պատվին և կոչվել է կղզին։ Հենց այստեղ՝ Թերասում էլ գտնվել է ամենահին (Ք․ա․ XVIII) հունական գրերը։ Կադմոսի պատվին կոչվել են քիմիական կադմիում տարրը և Յուպիտերի արբանյակի Կադմուս գիծը։
Բիոմիցին
Դեղնագույն, դառնահամ, բյուրեղային փոշի է։ Կիրառվում է թոքաբորբի, դիզենտերիայի, կապույտ հազի, բրուցելոզի, տուլարեմիայի, բծավոր տիֆի, միզասեռական և ստամոքոաղիքային համակարգերի հիվանդությունների (ներքին օգտագործում), այրվածքների, ֆլեգմոնի (լուծույթի ձևով) բուժման դեպքերում։
Կադմոս (առասպելական հերոս)
Գրականություն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Վիշապահաղթեր
Բիոմիցին
Այժմ կիրառվում է միայն անասնաբուժական նպատակներով։
Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ Կատեգորիա:Քլորօրգանական միացություններ
Հեպատիտ E
Հեպատիտ E (ՀE), լյարդի բորբոքում, որն առաջանում է հեպատիտ E վիրուսով վարակման հետևանքով, այն վիրուսային հեպատիտի տեսակ է ։ Հեպատիտ E-ն ունի հիմնականում ֆեկալ-օրալ փոխանցման ուղի, ինչպես և հեպատիտ A- ն ։ Հեպատիտ E-ի ամենավաղ հայտնի համաճարակը տեղի է ունեցել 1955 թվականին Նյու Դելիում , սակայն վիրուսը չի անջատվել մինչև 1983 թվականին ռուս գիտնականների կողմից Աֆղանստանում համաճարակային բռնկման հետաքննումը ։ HEV-ը միաշղթա ՌՆԹ պարունակող, առանց պատյանի, իկոսաեդրային վիրուս է և մարդու հեպատիտի հինգ հայտնի վիրուսներից մեկը՝ A, B, C, D և E:
Հեպատիտ A-ի պես, հեպատիտ E-ին նույնպես բնորոշ է հիվանդության սուր և ինքնասահմանափակվող ընթացքը ռեսուրսներով հարուստ երկրներում մահացության ցածր մակարդակով։ Այնուամենայնիվ, այն կարող է ավելի ծանր ընթացք ունենալ հղիների և թուլացած իմունային համակարգ ունեցող մարդկանց մոտ՝ մահացության էականորեն ավելի բարձր մակարդակով։ Հղի կանանց մոտ, հատկապես երրորդ եռամսյակում, հիվանդությունն ավելի հաճախ ծանր է ընթանում և կապված է լյարդի ֆուլմինանտ անբավարարություն կոչվող կլինիկական համախտանիշի հետ, մահացության մակարդակը մոտ 20% է. : Մինչ հղի կանայք կարող են հիվանդության արագ և ծանր ընթացք ունենալ, փոխպատվաստված օրգաններով հիվանդները, ովքեր դեղեր են ընդունում իմունային համակարգը թուլացնելու և օրգանների մերժումը կանխելու համար, կարող են զարգացնել ավելի դանդաղ և կայուն ձև, որը կոչվում է քրոնիկ հեպատիտ E և ախտորոշվում է 3 ամիս շարունակական վիրեմիայից հետո ։ 2017 թվականին հեպատիտ E-ով հիվանդացել է ավելի քան 19 միլիոն մարդ ։ 15-ից 35 տարեկան տղամարդիկ հիվանդացության առավել բարձր ռիսկ ունեն ։ Կանխարգելիչ պատվաստանյութը (HEV 239) հաստատվել է Չինաստանում օգտագործման համար։
Էթիոլոգիա
ՀЕ-ն պատկանում է Hepeviridae ընտանիքին։ Վիրուսն ունի իկոսաեդրի տեսք, արտաքին թաղանթը բացակայում է։ Վիրուսային մասնիկների չափը 32-34 նմ է, գենոմը ներկայացված է միաշղթա ՌՆԹ-ով՝ մոտ 7,5 կբ երկարությամբ։ Վիրուսը համեմատաբար անկայուն է արտաքին միջավայրում, ոչնչանում է է եռացնելիս, հակասեպտիկների ազդեցության տակ, բայց քաղցրահամ ջրի մեջ կարող է երկար պահպանվել ։
ՀE-ն ունի 8 գենոտիպեր, և 3-րդ և 4-րդ գենոտիպերը հակված են ճնշված իմունային համակարգ ունեցողների մոտ քրոնիկ հեպատիտի պատճառ դառնալ ։
Ախտածնություն և ախտաբանական անատոմիա
Պաթոգենեզի հիմնական օղակները նույնական են հեպատիտ A-ին։ ՀE-ն ունի ուղղակի ցիտոպաթիկ ազդեցություն և առաջացնում է հեպատոցիտների ցիտոլիզ։ Մորֆոլոգիապես հայտնաբերվում է օջախային, ավելի հազվադեպ լյարդի զոնային նեկրոզ, հղի կանանց մոտ՝ լյարդի զանգվածային նեկրոզ։
Համաճարակաբանություն
1-ին և 2-րդ գենոտիպերը հայտնաբերվում են միայն մարդկանց մոտ և հաճախ կապված են վատ սանիտարական պայմաններով զարգացող երկրներում մեծ բռնկումների և համաճարակների հետ ։ 3-րդ և 4-րդ գենոտիպերը հանդիպում են մարդկանց, խոզերի և այլ կենդանիների մոտ և պատասխանատու են հեպատիտ E-ի սպորադիկ դեպքերի համար ինչպես զարգացող, այնպես էլ արդյունաբերական երկրներում ։
Փոխանցում
Հեպատիտ E-ն (գենոտիպ 1 և, ավելի քիչ, գենոտիպ 2) էնդեմիկ է և բռնկումներ է առաջացնում Հարավարևելյան Ասիայում, հյուսիսային և կենտրոնական Աֆրիկայում, Հնդկաստանում և Կենտրոնական Ամերիկայում ։ Այն տարածվում է հիմնականում ֆեկալ-օրալ ճանապարհով՝ ջրի պաշարների կամ սննդի աղտոտման պատճառով. մարդուց մարդ անմիջական փոխանցումը հազվադեպ է ։ Ի տարբերություն 1-ին և 2-րդ գենոտիպերի, 3-րդ և 4-րդ գենոտիպերը առաջացնում են սպորադիկ դեպքեր և ենթադրաբար փոխանցվում կենդանիների հետ անմիջական շփումից կամ անուղղակիորեն աղտոտված ջրից կամ թերի մշակված մսից ։