cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քաղաքական հոգեբանություն
Կոնֆլիկտ
Օրինակ, ըստ էվոլյուցիոն հոգեբանության, կոալիցիոն ագրեսիան ավելի հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց մոտ։ Դա պայմանավորված է նրանց հոգեբանական մեխանիզմով, որը մշակվել է դեռևս նախնիների ժամանակներից ։ Այդ ժամանակներում տղամարդիկ ավելի շատ էին վաստակում պատերազմներում հաղթելիս, քան կանայք (նրանք ավելի շատ հնարավորություն ունեին գտնել զուգընկեր կամ նույնիսկ շատ զուգընկերներ)։ Նաև հաղթական տղամարդիկ վերարտադրվելու ավելի շատ հնարավորություններ ունեին, ինչը ի վերջո հանգեցրեց ագրեսիվ, պատերազմի ձգտող ԴՆԹ-ների հաջորդականությանը։ Արդյունքում, հեղինակները ենթադրում են, որ ավելի շատ տղամարդիկ ունեցող երկրները հակված են ավելի ագրեսիվ քաղաքականություն դրսևորելու՝ դրանով իսկ ունենալով պետությունների ներսում և հատկապես պետությունների միջև հակամարտություններ հրահրելու ավելի մեծ հնարավորություն ։
Կան բացառություններ այս տեսությունից, քանի որ սա ընդամենը վարկած է։ Այնուամենայնիվ, այն բավականաչափ կենսունակ է, որպեսզի լինի վարկած, որը պետք է փորձարկվի՝ բացատրելու որոշակի քաղաքական իրադարձություններ, ինչպիսիք են պատերազմն ու ճգնաժամը։
Ահաբեկչություն
Ահաբեկչությունը բացատրվում է անձի հոգեախտաբանության տեսանկյունից ։ Ահաբեկիչները դրսևորում են նարցիսիստական անհատականության գծեր (Lasch, 1979, Pearlstein, 1991)։ Նաև սահմանային անձնային խանգարումներ են հայտնաբերվում ահաբեկիչների մոտ, և նրանք կիրառում են այնպիսի մեխանիզմներ, ինչպիսիք են երկփեղկում և էքստերնալիզացիա (պրոյեկցիա) (Jerrold Post, 2004)։ Որոշ մասնագետներ (Silke, 2004 և Mastors and Deffenbaugh, 2007), հերքում են այս տեսակետը։  Որոշ ահաբեկչական խմբավորումներ իրականում աշխատում են զգույշ լինել, որ չհայտնաբերվեն պաթոլոգիա դրսևորողները (Crenshaw, 2004)։ Ավտորիտար անհատականության տեսությունը նույնպես օգտագործվել է որպես անհատների ահաբեկչական վարքագիծը բացատրելու համար։
Ինչ վերաբերում է պատճառների բացատրությանը, թե ինչու անհատները միանում են ահաբեկչական խմբերին, առաջարկվում են մոտիվացիոն տեսություններ, ինչպիսիք են իշխանության անհրաժեշտությունը և մտերմիկ կապի անհրաժեշտությունը։ Մարդիկ հաճախ միանում են խմբերին, որպեսզի համեմատեն իրենց սեփական համոզմունքներն ու վերաբերմունքը (Festinger, 1954)։ Ահաբեկչական խմբին միանալը կարող է անհատական անորոշությունը հստալեցնելու մեթոդ լինել։ Անհատները ձգտում են իմաստալից վարքագծի (Taylor and Louis, 2004)։ Սա կարող է օգտագործվել նաև բացատրելու, թե ինչու են ահաբեկիչները փնտրում նման արմատական համոզմունքներ և դրսևորումներ։
Հյուսիսային Իռլանդիայում երեխաների վրա ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ բռնության ենթարկվելը հետագայում կարող է հանգեցնել ահաբեկչական վարքագծի (Field, 1979)։ Խմբերի վրա ազդեցությունը ներդրվել է ընդունելի նորմերով։ Այնուամենայնիվ, այս տեսակետը նույնպես քննադատության է ենթարկվել (Taylor, 1998)։ Այլ տեսություններ ենթադրում են, որ նպատակի հիասթափությունը կարող է հանգեցնել ագրեսիայի (Dollard, Doob. Miller, mower, and Sears, 1939), և որ ագրեսիան կարող է հանգեցնել հիասթափության (Borum, 2004)։
Խմբային կարգավորումները կարող են առաջացնել սոցիալական ինքնության և ահաբեկչական վարքագծի դրսևորում։ Մեթոդները, ինչպիսիք են ապամարդկայնացումը, թույլ են տալիս անհատներին ավելի հեշտությամբ կտրվել բարոյական պատասխանատվությունից, իսկ խմբային ազդեցությունը մեծացնում է հնարավորությունները, որ անհատները կզիջեն կոնպլիմենտարությանը և զիջողությանը։ Սոցիալական վերահսկողության և քարոզչության մանիպուլյացիաները կարող են նաև գործիքավորել ահաբեկիչների ներգրավումը։
Ահաբեկիչների քաղաքական դրդապատճառներն ուսումնասիրելու համար ռազմավարական մոդել է առաջարկվել։ Ռազմավարական մոդելը (ահաբեկչության ուսումնասիրության գերիշխող պարադիգմը) համարում է, որ ահաբեկիչները ռացիոնալ դերակատարներ են, ովքեր հարձակվում են քաղաքացիական անձանց վրա՝ հանուն քաղաքական նպատակների։ Այս տեսակետի համաձայն՝ ահաբեկիչները քաղաքական օգտակարությունը մաքսիմիզացնողներ են։
Ռազմավարական մոդելը հիմնված է երեք հիմնական ենթադրությունների վրա.
Սակայն պարզվում է, որ ահաբեկիչների կողմից որոշումներ կայացնելու գործընթացը լիովին չի համապատասխանում ռազմավարական մոդելին։ Ըստ Մաքս Աբրամսի («Ինչ են իրականում ուզում ահաբեկիչները. ահաբեկչական շարժառիթներ և հակաահաբեկչական ռազմավարություն» գրքի հեղինակը), կան յոթ ընդհանուր միտումներ, որոնք ներկայացնում են կարևոր էմպիրիկ հանելուկներ ռազմավարական մոդելի համար՝ հակասելով համընդհանուր այն պատկերացմանը, թե ահաբեկիչները ռացիոնալ դերակատարներ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քաղաքագիտության ենթաբաժիններ Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Վալդեմարսուդե
Վալդեմարսուդե (Waldemarsudde, Վալդեմարի թիկնոց), թանգարան Ստոկհոլմի կենտրոնում գտնվող Յուրգորդեն քաղաքային շրջանում։ Թանգարան անվանումը բաղկացած է հին գերմանական ազնվական արական Վալդեմար անունից և udde բառից, որ նշանակում է թիկնոց։ Դա ծագում է Յուրգորդեն կղզու Վալմունդսյու պատմական անունից (տե՛ս՝ Յուրգորդենի պատմություն:)
Պատմություն
Կառույցը Շվեդիայի թագավոր Օսկար II-ի չորրորդ որդի արքայազն Եվգենի Շվեդացու նախկին տունն էր, որը հայտնաբերեց այդ տեղը 1892 թվականին, երբ նա մի քանի օր այնտեղ տուն էր վարձակալել։ Յոթ տարի անց նա գնեց տարածքը, և ճարտարապետ Ֆերդինանդ Բոբերը նախագծեց նոր տուն, որը նաև նախագծել էր Ռոզենբադը (Վարչապետի և կառավարության գրասենյակը)։ Նստավայրը կառուցվել է 1903-1904 թվականներին։
Արքայազն Եվգենին նկարչական կրթություն է ստացել Փարիզում, և նրա մահից հետո տունը վերածվել է նրա անձնական և այլ նկարների թանգարանի։ Արքայազն Եվգենին եղել է նկարիչ, կոլեկցիոներ և բարերար։ Նրա նկարներն այսօր զարդարում են վիլլայի տարածքը։ Այստեղ ներկայացված են նաև շվեդ այլ նկարիչների նկարների հավաքածուներ։ Այգին զարդարված է Օգյուստ Ռոդենի և Կարլ Միլլեսի քանդակներով, ինչպես նաև Եվրոպայի ամենահայտնի թանգարաններում, մասնավորապես Լուվրում պահվող աշխատանքների պատճեններով։
Վալդեմարսուդե կալվածքը դարձել է պետական սեփականություն նրա հիմնադրի և առաջին սեփականատիրոջ մահից հետո, որը երբեք ամուսնացած չի եղել և երեխաներ չի ունեցել։ Արքայազնը մահացել է 1947 թվականին և թաղված է տան մոտակայքում գտնվող լողափում։
Նկարագրություն
Համալիրը բաղկացած է դղյակի նման հիմնական շինությունից։ Առանձնատան կառուցումն ավարտվել է 1905 թվականին, իսկ պատկերասրահի շենքն ավելացվել է 1913 թվականին։ Կալվածքում ներառվում է նաև 1780-ական թվականներին կառուցված բնօրինակ շինություն, որը հայտնի է որպես Հին տուն և հին կտավատի ջրաղաց։ Կալվածքը գտնվում է անտառային տարածքում, որտեղ աչքի են ընկնում դարավոր կաղնու ծառեր և արքայազնի հետաքրքրություններն արտացոլված են այգեգործության և ծաղիկների տեսքով։ Բոբերգի ստեղծած մոդեռն ինտերիերը, ներառյալ սալիկե վառարանները։ Կառույցի ներքին ինտերիերը պահպանվել է՝ սեփականատիրոջ գրասենյակը, հյուրասենյակները, ճաշասենյակը` բոլորը մոդեռն ոճով։ Արքայազն Եվգենիի կողմից այսօր զբաղեցրած տարածքները մնում են անփոփոխ, իսկ վիլլայի վերևի երկու հարկերը, ներառյալ առաջին սեփականատիրոջ անձնական ստուդիան, օգտագործվում են ժամանակավոր ցուցադրությունների համար։ Պատուհանից տեսարան է բացվում դեպի Մելարեն լիճ և Ստոկհոլմ։
Կառույցից տեսարան է բացվում դեպի քաղաքային Սյոդերմալմ շրջան, ինչպես նաև դեպի Նակա մունիցիպալիտետ ։
Պատկերասրահ
Եվգենի Շվեդացու հավաքածու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ Կատեգորիա:Ստոկհոլմի կառույցներ Կատեգորիա:Շվեդիայի թագավորական նստավայրեր Կատեգորիա:1947 հիմնադրված թանգարաններ
Ջվարեթի
Ջվարեթի (ჯვარეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1100 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 30 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Էսփեն Բուգե Փեթերսոն
Էսփեն Բուգե Փեթերսոն Espen Bugge Pettersen, ), նորվեգացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ «Սթրյոմսգոդսեթ» ֆուտբոլային ակումբում  և Նորվեգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
Նախնական կարիերա
Բուգե Փեթերսոնը սկսել է իր կարիերան տեղական ֆուտբոլային ակումբներում՝ «Թյոնսբերգ» և «Էիք-Թյոնսբերգ»։ Էիք-Թյոնսբերգում խաղացել է մինչև 2002 թվականը, որից հետո տեղափոխվել է «Սանեֆյորդ»։ 9 մրցաշրջանի ընթացքում ակումբի կազմում խաղացել է 250 հնարավորից 240 խաղ։
«Մոլդե» ՖԱ
2010 թվականի հուլիսի 31-ին հայտարարվեց, որ Բուգեն տեղափոխվել է «Մոլդե»՝ կնքելով 3,5 տարվա պայմանագիր ։ Մոլդեի կազմում անցկացրած իր երկու մրցաշրջանում Բուգեն հաղթեց Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն, երբ ակումբը գլխավոր մարզիչ նշանակվեց «Մանչեսթեր Յունայթեդում» իր կարիերան ավարտած Օլե Գուննար Սուլշերը։ Չեմպիոնական մրցաշրջանում նա արժանացավ «Առաջնության լավագույն դարպասապահ» կոչումին ։
Նորվեգիայի հավաքական
2010 թվականի մայիսի 10-ին Բուգեն մասնակցեց Նորվեգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում ընդդեմ Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղին՝ փոխարինելով Ռունե Յրսթեինին խաղի 89-րդ րոպեին ։
Կալալցո Կադորե
Կալալցո Կադորե (Calalzo di Cadore), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում, Բելունո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2415 մարդ, բնակչության խտություն՝ 56 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 43 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 32042։ Հեռախոսային կոդ՝ 0435։
Սուրբ Վլաս Սեբաստացին հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր։ Տոնը նշվում է ամեն տարի փետրվարի 3-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
IPhone 13
Ձևավորում
Սպասվում էր, որ iPhone 13-ի բազային մոդելը, ինչպես նաև iPhone 13 Pro մոդելը, բացի ավելի որակյալ տեսախցիկից, կստանային դիմային տեսախցիկների համակարգի համար նվազեցված կտրվածք ունեցող բարելավված էկրան։ Բացի այդ, մատնահետքի սկաներն (Touch ID) առաջին անգամ տեղադրվել է էկրանի տակ։
IPhone-ի բոլոր սմարթֆոնների էկրանները կպատրաստվեն OLED տեխնոլոգիայով, ընդ որում՝ iPhone 13 Pro և iPhone 13 Pro Max դիսփլեյները կաջակցեն 120 Հց թարմացման հաճախականությանը։ Նորույթները կառուցվել են Apple A15 միաբևեռ համակարգի հիման վրա, որն անցկացվում է TSMC ընկերության ուժերով՝ 5-նմ տեխնոլոգիական գործընթացի օգտագործմամբ, ստացել են 1 ՏԲ-ի կուտակիչ ։ Հեռախոսը կարող է նաև մշտապես միացված ցուցադրման գործառույթ ստանալ։ Նման տեխնոլոգիան առաջին անգամ օգտագործվել է Apple Watch 5 սարքերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:IPhone Կատեգորիա:Սմարթֆոններ Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն Կատեգորիա:Էփլ
Հենզելն ու Գրետելը
Հենզելն ու Գրետելը (Hänsel und Gretel, Յոհաննես և Մարգարետ գերմանական անունների կրճատ ձևերը), Գրիմ եղբայրների հեքիաթներից։ Պատմություն է եղբոր և քրոջ մասին, որոնց սպառնում էր մարդակեր վհուկը։ Վերջինս ապրում էր խորն անտառում՝ հացից և քաղցրավենիքներից պատրաստված տան մեջ։ Երեխաները չար վհուկից ազատվում են իրենց հնարամտության շնորհիվ։ Ըստ Աարնե-Թոմփսոնի հեքիաթային սյուժեների դասակարգման ցուցանիշի՝ «Հենզելն ու Գրետելը» հեքիաթն զբաղեցնում է 327А համարը, շարքը՝ «Երեխաները և մարդակերը»։
Սյուժե
Տիրող սովի պատճառով երկու երեխաների՝ տղայի և աղջկա հայրը տեղի է տալիս երկրորդ կնոջ՝ երեխաներից ազատվելու հորդորներին և նրանց տանում է անտառ (դա նրան հաջողվում է երկրորդ անգամ)։ Երեխաները, լսելով ծնողների զրույցը, իրենց փրկության համար ձեռնարկում են անհրաժեշտ միջոցները։ Առաջին անգամ Հենզելը ճանապարհին շաղ է տալիս նախապես գրպանները լցրած մանր քարերը։ Այդ նշանների շնորհիվ երեխաները վերադառնում են տուն։ Երկրորդ անգամ չեն կարողանում քարեր հավաքել, քանի որ խորթ մայրը դուռը փակել էր։ Հենզելը ճանապարհին շաղ է տալիս հացի փշրանքներ, որոնք անտառի թռչուններն ուտում են։
Մոլորվելով թավուտ անտառում՝ Հենզելն ու Գրետելը գնում են ձյունասպիտակ թռչնակի հետևից և հասնում քաղցրաբլիթե տնակի (տունը հացից էր, տանիքը՝ անուշահացից, պատուհանները՝ սառնաշաքարից), որտեղ ընկնում են երեխաներ ուտող վհուկի ծուղակը։ Վհուկը եղբորը վանդակն է գցում, իսկ քույրը, վհուկի սպառնալիքներին ենթարկվելով, 4 շաբաթ կերակրում է եղբորը, որպեսզի վերջինս գիրանա, և պառավը նրան ուտի։ Հենզելը խաբում է վատ տեսնող վհուկին՝ իր մատի փոխարեն ցույց տալով ոսկոր։ Չկարողանալով այլևս համբերել՝ չարագործը ցանկանում է Գրետելին կենդանի եփել, բայց աղջիկը, հնարամտություն դիմելով, սպանում է վհուկին՝ փակելով վառարանի մեջ։
Վհուկի թանկագին քարերից վերցնելով՝ երեխաները փորձում են վերադառնալ հայրական տուն։ Բադը նրանց օգնում է անցնել լիճը, իսկ ճանապարհի մնացած մասը գտնում են անտառի նշաններով։ Նրանց բացակայության ժամանակ խորթ մայրը անհայտ պատճառներով մահացել էր։ Վհուկի տնից վերցրած թանկագին քարերը նրանց բավականացնում է ամբողջ կյանքում։
Սյուժեի պատմություն և վերլուծություն
Բանահավաքներ Իոնա և Պյոտր Օպիները «Դասական հեքիաթներ» աշխատության մեջ (1974) ցույց են տվել, որ «Հենզելն ու Գրետելը» պատկանում են եվրոպական, հատկապես Բալթիկայի շրջանում (որտեղ պատմում էին մարդակերների ձեռքը պատահականորեն ընկած և նրանց կողմից խաբված երեխաների մասին) հայտնի պատմությունների թվին։ Պատմությունը նման է Շառլ Պերոյի «Մատնաչափիկը» (1697) հեքիաթի առաջին մասին և Մադամ դը’Օնուայի «Умный Пепел» (1721) հեքիաթին։ Երկուսում էլ լքված երեխաները տուն վերադառնալու ճանապարհին նշաններ են թողնում։ Օպիները նշում են, որ «Умный Пепел» հեքիաթում հերոսուհին այրում է հսկային՝ նույն ձևով հրելով ջեռոցի մեջ։ Լեզվաբան և բանահավաք Էդվարդ Վայդան գտնում է, որ այդ պատմությունները հնդեվրոպական հասարակության մեջ գոյություն ունեցող ինիցիացիայի ծիսակատարությունների արձագանք են ։
Քաղցրավենիքներից պատրաստված տնակ հայտնաբերվել է Կոկան հեքիաթային երկրի մասին պատմող 14-րդ դարի ձեռագրերում ։ Բացի այդ, հին հռոմեացիների մոտ սովորույթ է եղել կաթնահունցի խմորից տնակներ թխելը, որոնք դնում էին տան զոհասեղանին։ 1-2 օրվա ընթացքում տնակն ուտում էին, ինչը խորհրդանշում էր աստվածների հետ միավորվելը։
Մարիա Թատարը «Դասական հեքիաթների մեկնաբանություն» աշխատության մեջ նշում է, որ վառարանի մեջ վհուկի կործանումը կարդացվել է որպես «Երրորդ Ռայխի սարսափների» նախանշան։ Քանի որ վհուկը հաճախ ներկայացվում է «հրեական կարծրատիպային առանձնահատկություններում, հատկապես 20-րդ դարի պատկերներում», նրա մահվան տեսարանը դառնում է «էլ ավելի չարագույժ»։ Թատարը նշում է, որ բանաստեղծուհի Էն Սեքստոնը, վերաշարադրելով «Հենզելն ու Գրետելը», երեխաներից հրաժարվելը նկարագրել է որպես «վերջնական լուծում» ։
Մաքս Լյուտին նկատում է, որ մայրը կամ խորթ մայրը մահանում է, երբ երեխաներն սպանում են վհուկին՝ ակնարկելով, որ մայրը կամ խորթ մայրը և վհուկը, փաստորեն նույն կինն են կամ էլ առնվազն իրար շատ նման են ։ Բացի երեխաների սպառնացող վտանգները (ինչպես նաև նրանց գիտակցության մեջ) առաջին պլան մղելը՝ հեքիաթում քննվում է նաև ապրուստ վաստակելու թեման․ մայրը կամ խորթ մայրը ցանկանում է խուսափել սովից, միևնույն ժամանակ վհուկն ունի քաղցրավենիքներից պատրաստված տուն, որպեսզի գայթակղի և ուտի երեխաներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրիմ եղբայրների հեքիաթներ Կատեգորիա:Գերմաներեն գրականություն
Մեխիկո (նահանգ)
Մեխիկո նահանգ, (Estado de México, ), պաշտոնական անվանումը՝ Մեխիկոյի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (Estado Libre y Soberano de México), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ամենամեծ և ամենախիտ բնակչություն ունեցող նահագն է։ Ունի 125 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Տոլուկա դե Լերդո։
Տվյալներ
Նահանգը հաճախ կարճ անվանում են "Edomex" իսպաներեն Estado de México-ից։ Գտնվում է հարավ-կենտրոնական Մեքսիկայում։ Հյուսիսում սահմանակից է Կերետարո և Իդալգո նահանգներին, հարավում՝ Մորելոսին և Գերերոյին, արևմուտքում՝ Միչոականին, արևելքում՝ Տլասկալային և Պուեբլային, ինչպես նաև շրջապատում է Մեխիկո քաղաքը։
Նահանգը կազմավորվել է Ացտեկական կայսրության տարածքում, որը իսպանական գաղութացման շրջանում Նոր Իսպանիայի վարչա-քաղաքական մաս էր։ Անկախության պատերազմից հետո Մեխիկո քաղաքը դարձավ նոր ազգաբնակչության մայրաքաղաքը և նրա տարածքն առանձնացավ նահանգի տարածքից։ Տարիներ անց նահանգը մասնատվեց և կազմավորվեցին Իդալգո, Գերերո և Մորելոս նահանգները։
Նահանգը Մեխիկո է կոչվում համաձայն 1917 թվականի Մեքսիկայի միացյալ նահանգների սահմանադրության։ Մեխիկո քաղաքի հետ չշփոթելու համար այն անվանում են Estado de México (Մեխիկո նահանգ)։
Վոյ Վոժ (Կովժայի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Անտիոքիս
Անտիոքիս (Αντιοχίς, Antiokhís, Antiochis, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, մ.թ.ա. 3-րդ դար), հայկական Ծոփքի և Կոմմագենեի թագավորության թագուհի մ. թ. ա. 212 - մ. թ. ա. 201 թվականներին, Շավարշ Ա Երվանդունու կինը, Սելևկյան Սելևկոս Բ Կալինիկոս թագավորի և Լաոդիկե Բ թագուհու դուստրը, Սելևկյան Անտիոքոս Գ Մեծի թագավորի քույրը, Սելևկյանների արքայատոհմից։
Շավարշը Ծոփքի առաջին թագավորն էր, որ հրաժարվեց հարկեր մուծել Սելևկյան գանձանակում։ Ի պատասխան սրա՝ Սելևկյան կայսրության ղեկավար Անտիոքոս Գ Մեծը պաշարեց Ծոփք-Կոմմագենեի թագավորության մայրաքաղաքը՝ Արշամշատը։
Սակայն որոշ ժամանակ անց Անտիոքիսը սպանում է ամուսնուն՝ Քսերքսեսին և Ծոփքի թագավորությունը հանձնում եղբորը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ծոփքի թագուհիներ Կատեգորիա:Սելևկյաններ Կատեգորիա:Երվանդունիներ
Փեդրալբս վանք
Իսպանիայի Կատալոնիա համայնքի մայրաքաղաք Բարսելոնայում է գտնվում Փեդրալբս գոթական վանքը (The Monastery of Pedralbes); Այն հիմա թանգարան է, որտեղ հավաքածուներ են տեղ գտել Բարսելոնայի պատմության թանգարանից։
Պատմություն
Վանքը հիմնադրվել է 1326 թվականին Արագոնի թագավոր Ջեյմս II-ի կողմից, իր կնոջ՝ թագուհի Էլիզենդա դը Մոնթքադի համար։ Այն զբաղեցնում էր Քլերես համայնքը, հիմնականում, որտեղ բնակվում էին ազնվական ընտանիքի անդամներ։ Թագուհին վանքին մի շարք արտոնություններ տվեց, այդ թվում Բարսելոնա քաղաքի անմիջական պաշտպանություն՝ « Հարյուրի խորհուրդը » կառավարական հաստատության միջոցով, որն իր առաջ խնդիր էր դրել պաշտպանել այն վտանգ սպառնալու դեպքում։ Էլիզենդան կառուցեց նաև մի պալատ, որը կցվեց վանքին։ Սակայն պալատում նա ապրեց իր ամուսնու մահից հետո, 1327 թվականին և այնտեղ էլ մահացավ 1367 թվականին։ Պալատի մնացորդները հայտնաբերվել են 1970-ական թվականներին։ 1640 թվականին Կատալոնիայի ապստամբության ընթացքում միանձնուհիները վտարվեցին, սակայն ավելի ուշ ետ վերադարձան։ Քիչ թվով միանձնուհիներ դեռևս ապրում են վանական համալիրում։ Վանքը 1991 թվականին ճանաչվեց որպես Ազգային հուշարձան։
Լորյան
Լորյան (Lorient., An Oriant), նավահանգստային քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի հարավարևմտյան մասում՝ Բրետան երկրամասի Մորբիան գավառի Լորիան շրջանում, երկրի մայրաքաղաք Փարիզից մոտավորապես 440 կիլոմետր դեպի արևմուտք, Ռենից 153 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, Նանտից 158 կիլոմետր դեպի արևմուտք , Սկորֆ և Բլավե գետերի միախառնման վայրի մերձակայքում, N165 ազգային մայրուղուց 1 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Մտնում է Լորիան-1 և Լորիան-2 կանտոնների կազմի մեջ։ Ունի երկաթուղային կայարան։ Մականունն է «5 նավահանգիստների քաղաք»։ Տնտեսության գլխավոր ճյուղերն են առևտուրը, ձկնորսությունը, ուղևորա-բեռնափոխադրումները։ Զբաղեցնում է 17,48 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 57.408 , 2019 թվականի հունվար ամսվա տվյալներով՝ 57.246 ։
Պատմություն
Լորյանը հիմնադրվել է 1666 թվականին՝ Ֆրանսիայի ֆինանսների նախարար Ժան-Բատիստ Կոլբերի նախաձեռնությամբ ստեղծված ֆրանսիական Արևելահնդկական ընկերության զարգացմանն օժանդակելու նպատակով։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Լորյանի նավակայանը ծառայել է որպես կարևոր հանգրվան գերմանական սուզանավերի համար։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Փեդրալբս վանք
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Լորյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Բերում (ֆուտբոլային ակումբ)
«Բերում» (Bærum Sportsklubb), նորվեգական ֆուտբոլային ակումբ, որը տեղակայված է Օսլոյի մոտ գտնվող Սանվիկա քաղաքում։ Ներկայումս ակումբը հանդես է գալիս Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջին դիվիզիոնում, որը մրցակցային աստիճանակարգով Նորվեգիայի երկրորդ ֆուտբոլային մրցաշարն է։
Ֆուտբոլային ակումբը հիմնադրվել է 1910 թվականի մարտի 26-ին։ Սկզբնական շրջանում այն կոչվում էր Գրանե ՖԱ (Grane FK), բայց շուտով փոխեց անվանումը Գրանե ՍԿ-ի (Grane SK), քանի որ ակումբի կազմում ընդգրկվեցին նաև այլ սպորտային խմբեր։ 1946 թվականին Սանդվիկա ԱԻԼ (Sandvika AIL) ակումբի հետ ձուլվելուց հետո սկսեց կոչվել ԻԼ Մոդե (IL Mode):Ներկայիս անվանումը ակումբը ստացել է 1969 թվականին։
«Բերում» ֆուտբոլային ակումբը իր տնային խաղերը անցկացնում է Սանվիկա քաղաքում գտնվող Սանվիկա մարզադաշտում, որի տարողունակությունը շուրջ 1500 հանդիսական է։ 30 տարի ակումբը ընդունում էր հյուրերին Բերումի Նեդերուդ մարզադաշտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ֆուտբոլի ակումբներ
Անուշ Բաբաջանյան
Կենսագրություն
Անուշ Բաբաջանյանը սովորել է Կովկասյան մեդիա համալսարանում ։ 2005 թվականին Բաբաջանյանն ավարտել է Ռուբեն Մանգասարյանի կազմակերպած «World Press Photo» լուսանկարչության դասընթացը, իսկ 2006 թվականին՝ Բուլղարիայի ամերիկյան համալսարանի զանգվածային հաղորդակցության բաժինը ։
Մարիա Բայկո
Մարիա Յակովլևնա Բայկո, խորհրդային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։
Անուշ Բաբաջանյան
Գործունեություն
2008 թվականից Բաբաջանյանն սկսել է Երևանի փողոցներում լուսանկարել կանանց, որոնք աչքի էին ընկնում իրենց վառ ու անզուսպ հագուստով։ Դա վերածվեց մի նախագծի, որը նա անվանեց Ինլանդիշ նեոգալիզմ, օգտագործելով այն արտասովոր բառի փոխարեն, որտեղ նա ուսումնասիրել է, թե ինչպես է դրսևորվում կանանց ներքին կյանքը նրանց արտաքին աշխարհում ։
Մարիա Բայկո
Կենսագրություն
Մարիա Բայկոն ծնվել է 1931 թվականի մարտի 2-ին Յաբլոնիցա գյուղում։ Ելույթ է ունեցել Բայկո քույրերի եռյակում՝ իր քույրերի՝ Դանիիլայի և Նինայի հետ։
Անուշ Բաբաջանյան
Գործունեություն
2009 թվականին Բաբաջանյանը սկսել է Գյումրիի երկրաշարժից փրկվածների մասին փաստագրական նախագիծը։ Անգամ քսան տարի անց մոտ 4000 ընտանիք ապրում էր մետաղյա ինքնաշեն տնակներում, որոնք կոչվում էին դոմիկներ, որոնք էլեկտրականություն կամ ջուր չունեին և այնքան խարխլված էին, որ մեկ այլ ցնցում կփշրեր դրանք։ 2009 թվականի դեկտեմբերին Երևանում ցուցադրվել են նրա լուսանկարները ։
Բաբաջանյանը 2013 թվականին համահիմնել է «4Plus» կանանց լուսանկարչական միությունը ։ Մայր Հայաստանը ցուցահանդեսը «4Plus»-ի և տասը լուսանկարիչների հետ համատեղ առաջին նախագծերից էր։ Ոգեշնչված և հակադրվելով Երևանի Հաղթանակի զբոսայգում գտնվող Մայր Հայաստանի արձանին, որը խորհրդանշում էր ակնածանքը կանանց հանդեպ, տասը հավաքածուներից յուրաքանչյուրը բացահայտել է երկրի կանանց առջև ծառացած տարբեր խնդիրներ։ Բաբաջանյանը նաև սկսել է երկարաժամկետ ծրագիր, որը փաստում է հայ կանանց արտագնա աշխատանքի մեկնումը Թուրքիա ։
Մարիա Բայկո
Կենսագրություն
Երգացանկում ընդգրկվել են ուկրաինական ժողովրդական երգեր, ռոմանսներ Ն. Լիսենկո, Ս. Լյուդկևիչ, Ա. Կոս-Անատոլսկի, Բ. Ֆիլց, Վ. Բարվինսկի։
Անուշ Բաբաջանյան
Գործունեություն
2016 թվականին Բաբաջանյանը սկսել է նախագիծ՝ վավերագրելու սիրիական քաղաքացիական պատերազմից Երևան փախած սիրիահայերի փորձառությունները։ Թեև Հայաստանի կառավարությունն արագորեն գործեց փախստականներին քաղաքացիություն տալու համար, նրանց տնտեսական վիճակը մնաց անկայուն՝ թե՛ աշխատատեղերի, թե՛ պաշտոնական բնակարանների պակասի պատճառով։ Բաբաջանյանի լուսանկարները ցույց են տվել փախստականների կենցաղային կյանքը։ Մասնավորապես, նա ցույց է տվել այն կարևոր արտեֆակտները, որոնք նրանք բերել են իրենց հետ՝ հիշելու իրենց նախորդ կյանքը ։ Նա Ջոն Սթենմեյերի և Սերա Աքջանի հետ միասին սկսել է Կամրջող պատմություններ՝ լուսանկարչական ուսուցման ծրագիր թուրքերի և հայերի համար, որպեսզի նկարեն և կիսվեն իրենց առօրյա կյանքով Instagram-ում՝ իրենց ժողովուրդների միջև փոխըմբռնումը խթանելու համար ։
Մարիա Բայկո
Կենսագրություն
Մենահամերգով հանդես է եկել Տերնոպոլում (1990), մասնակցել է Ս. Կրուշելնիցկայայի անվան երգիչների (1990-1998), Տերնոպոլի «Լեմկովշչինա» ընկերության ստեղծմանը (1990), Լեմկովյան մշակույթի փառատոների Մոնաստիրիսկա քաղաքում (1991, 2001-2002) և Բերեժանսկի շրջանի Գուտիսկո գյուղում (1999), Վ. Վիխրուշչի հիշատակի երեկոյին (2002)։ Լվովի Նիկոլայ Լիսենկոյի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր է։
Գիտական կարիերա
1982 թվականին դարձել է Լվովի Նիկոլայ Լիսենկոյի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (ներկայում՝ Նիկոլայ Լիսենկոյի անվան բարձրագույն երաժշտական ինստիտուտ)։
Անուշ Բաբաջանյան
Գործունեություն
2017 թվականին Բաբաջանյանը ճանապարհորդել է Փղոսկրի Ափ, որտեղ փաստել է երկվորյակների առեղծվածային ուժերի հանդեպ մարդկանց հավատը։ Միանման հագնված քույր-եղբայրները աղաղակում էին մզկիթների մոտ, իսկ անցորդները օրհնության դիմաց նրանց փող էին տալիս։ Աբիջանում ֆոտոշարք է ցուցադրվել ։ Նա նաև նկարահանվել է Լևիսոն Վուդի Ռուսաստանից Իրան հեռուստածրագրում, որտեղ նրան ուղղորդել է դեպի Լեռնային Ղարաբաղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆոտոլրագրողներ Կատեգորիա:Կին լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Մարիա Բայկո
Գիտական կարիերա
Գիտական աշխատանքները նվիրված են ուկրաինական երգին և նրա ստեղծողներին։ Աշխատում է ինքնակենսագրական գրքի վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Վալենտինովկա (ավան, Ձեռժինսկի քաղաքային խորհուրդ)
Վալենտինովկա (Валентинівка), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ձեռժինսկի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Վալենտինովկա ավանում բնակվում էր 84 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ձեռժինսկի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Ցենտրալնի (մարզադաշտ, Կազան)
Ցենտրալնի մարզադաշտ (Үзәк стадион), «Ռուբին» ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտ, որը գտնվում է Կազանի Հազարամյակի հրապարակի մոտակայքում։ Մարզադաշտի համալիրում առկա է նաև ծածկած ֆուտբոլային թեթևատլետիկական մարզադահլիճ։
Պատմություն
Այստեղ առաջին խաղը կայացել է 1960 թվականի օգոստոսի 21-ին, կազանյան «Իսկրա» ֆուտբոլային ակումբը հյուրընկալել էր Կամենսկ-Ուրալսկի «Մետալուրգին»։ Խաղն ավարտվեց 4:1 հաշվով հօգուտ տանտերերի ։
1962-1967 թվականներին մարզադաշտը համարվում էր «Ուրիցկու անվան սպորտային ակումբի» (ներկայումս` «ԱկԲարս» հոկեյի ակումբ) արենա։
2001-2005 թվականներին մարզադաշտը մասնակիորեն վերակառուցվեց։ 2005-2007 թվականներին մարզադաշտին կից կառուցվեց ֆուտբոլային թեթևատլետիկական մարզադահլիճ, որը բացվեց 2007 թվականի օգոստոսի 29-ին ։
2010 թվականին Կենտրոնական մարզադաշտը ՈՒԵՖԱ-ի կողմից հավաստագրվել է որպես չորրորդ կարգի մարզադաշտ։ Բացի այդ 2013 թվականի ամառային ունիվերսադային նախապատրաստվելու շրջանակներում իրականացվում է Կենտրոնական մարզադաշտի և ֆուտբոլային թեթևատլետիկական մարզադահլիճի վերակառուցում, որով նախատեսվում է ընդլայնել ավտոկայանատեղին, փոխել տանիքը, վազքուղիները, ջրահեռացման համակարգը, թռիչքահարթակները, մուրճի, սկավառակի և գնդի նետման հատվածները, նորոգել տրիբունաների տակ գտնվող տարածքները և դրանք հագեցնել նոր հաղորդակցության միջոցներով ։ Արևելյան տրիբունայի վերակառուցման արդյունքում մարզադաշտի տարողունակությունը կհասնի 25400 տեղի ։
Համալիրի օգտագործում
Կենտրոնական մարզադաշտը օգտագործվում է Ռուսաստանի առաջնության, Չեմպիոնների լիգայի, Եվրոպայի լիգայի ֆուտբոլային մրցաշարերի, ինչպես նաև տարբեր կարգի թեթևատլետիկական մրցումների անցկացման նպատակով։ Կենտրոնական մարզադաշտում է անցկացվել 2013 թվականի Ամառային ունիվերսիադայի թեթևատլետիկական մրցաշարը ։ Մարզադաշտում և մարզադահլիճում կազմակերպվում են «ԱկԲուրե» ԿՊՍԴ-ի ուսումնամարզական պարապմունքները, № 1 ԿՊՍԴ-ի թեթև ատլետիկայի և «Ռուբին» ԿՊՍԴ-ի սպորտային մարմնամարզության գծով մրցաշարերը։
Համալիրի հիմնական բնութագիր
Կենտրոնական մարզադաշտ
Կենտրոնայան մարզադաշտի ֆուտբոլային թեթևատլետիկական մարզադահլիճ
Մարզադաշտի ներքին շինություններ
Երկրորդ հարկում տեղակայված է 30×21 մ չափերով երկու մարզումային դահլիճ, մանկական մարմնամարզության դահլիճը, աէրոբիկայի դահլիճը և բուֆետը։ Վերին մակարդակի տարածքները զբաղեցնում են սրճարանը, բարը, խաղատունը և VIP գոտին։
2013 թվականին մարզադաշտում բացվեց առաջին «Ռուբինա» ակումբային խանութը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ֆուտբոլային մարզասրահներ Կատեգորիա:Կազանի շենքեր և կառույցներ
Էդուարդ Մարգարով
Էդուարդ Արտյոմի Մարգարով, ԽՍՀՄ, հայ ֆուտբոլիստ, սպորտի վաստակավոր վարպետ, ՀՍՍՀ վաստակավոր մարզիչ։ Ավարտել տեղի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտը, խաղացել «Լոկոմոտիվ» և «Նեֆթյանիկ» ակումբներում, 1971 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ «Արարատի» կազմում 1971 թվականին նվաճել է ԽՍՀՄ արծաթե, 1973 թվականին՝ ոսկե մեդալներ, 1973, 1975 թվականներին դարձել ԽՍՀՄ գավաթակիր։ 1976 թ. նրա գլխավորությամբ Երևանի «Արարատը» դարձել է ԽՍՀՄ գարնանային առաջնության արծաթե մրցանակակիր, գավաթի եզրափակչի մասնակից։
ԽՍՀՄ առաջնություններում, գավաթային խաղերում, Եվրոպայի գավաթակիրների մրցաշարերում խփել է 157 գնդակ։
ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում 1966 թվականին մասնակցել է աշխարհի 8-րդ առաջնությանը դարձել բրոնզե մեդալակիր։ Եղել է «Արարատի» ավագ մարզիչը, երկրորդ մարզիչը, Հայաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Վաղարշակ Մադոյան
Վաղարշակ Վարուժանի Մադոյան, հայ լեզվաբան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրո­ֆեսոր, տնտեսագիտության և իրավաբանության պատվավոր դոկտոր, իրավա­բա­նության դոցենտ։
Կենսագրություն
Վաղարշակ Մադոյանը ծնվել է 1954 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Բոգդանովկա (այժմ՝ Նինոծմինդա՝ Վրաստանում) քաղաքում։ 1971 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1976 թվականին՝ Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, եղել է անվանական թոշակառու, դոկտորական ատենախոսություն Բելառուսի պետական համալսարանում, պրոֆեսոր (ԽՍՀՄ ԲՈՀ), 2004 թվականից՝ իրավաբանության դոցենտ (ՀՀ ԲՈՀ)։ 1976 թվականի հունիս-օգոստոս ամիսներին եղել է Հայաստանի կոմերիտմիության ԿԿ-ի «Комсомолец» թերթի սրբագրիչ, արտահաստիքային թղթակից։ 1976-1981 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Բարձրագույն կրթության մինիստրության ՈւԳՀԱ գծով Հանրապետական խորհրդի գիտքարտուղար, 1976-1984 թվականներին՝ Երևանի Կ․ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտում դասախոս (համատե­ղու­թյամբ), 1976-1985 թվականներին դասախոսել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1985-1993 թվականներին եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Լենինականի մասնաճյուղի ռուսաց լեզվի ամբիոնի վարիչ, 1985-1990 թվականներին՝ Միքայել Նալբանդյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտում դասախոս (համատե­ղու­թյամբ), 1990-2008 թվականներին՝ Երևանի «Անանիա Շիրակացու» անվան միջազգային հարաբերությունների համալսարանի հիմնադիր-ռեկտոր ։ 1993 թվականից Ճար­տարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի լեզուների ամբիոնի վարիչն է։ 2003 թվականին դասախոսել է Մոսկվայի մանկավարժական պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում   ։
Գիտական և գեղարվեստական գործունեություն
Վաղարշակ Մադոյանը ռուսերենագիտության, ընդհանուր և տեսական լեզվաբանության առաջավոր մասնագետներից է ։ Նա շուրջ 200 գիտական աշխատությունների հեղինակ է, որոնք տպա­գրված են տարբեր երկրներում։ Դրանք նվիրված են ռուսաց լեզվի պատմությանն ու տեսությանը, հնդեվրոպական, տեսական լեզվաբանությանը, գերմանագիտությանը, լեզվաբանական ուսումնասիրման մեթոդաբանությանը, հիշողության զարգացման խնդիրների հետ կապված ռուսաց և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկային ։ Նա ռուսաց լեզվի որոշ քերականական երևույթների զարգացման վարկածների հեղինակ է, որոնք տեղ են գտել նաև Ռուսաստանի Դաշնության դասագրքերում և ուսումնական ձեռնարկներում ։
Մադոյանի ղեկավարությամբ պատրաստվել և պաշտպանվել է 10 թեկնածուական ատենախոսություն ռուսերենագիտության, համեմատական և զուգադրական լեզվաբանության գծով։
Մադոյանը համահեղինակների հետ պատրաստել է անգլերենից և մի քանի սլավոնական լեզուներից հայերեն թարգմանչական բառարաններ։ Տե'ս Անգլերեն-ռուսերեն-հայերեն հիդրավլիկական տերմինների բառարան (Ե․, 2014, 30 մամ.), Չեխերեն-հայերեն բառարան (Ե․, 2008, 25 մամ.), Լեհերեն-հայերեն բառարան (Ե․, 2010, 30 մամ.), Ուկրաիներեն-հայերեն բառարան (Ե․, 2016, 100 մամ.), Ռուսերեն-հայերեն համապարփակ բառարան (Ե․, 560 մամ., 110 000 բառ և բառակապակցություն), Սերբերեն-հայերեն բառարան (Ե․,  25 մամ.)։ Վերջին երկու բառարանը գտնվում են արտադրության մեջ։ Այժմ հեղինակն աշխատում է բուլղարերեն-հայերեն և բելոռուսերեն-հայերեն բառարանների վրա։
Տվյալ Ռուսերեն-հայերեն համապարփակ բառարանը (Ե․, 560 մամ., 110 000 բառ և բառակապակցություն) առաջին աշխատությունն է, որտեղ ընդգրկված են ռուսերեն բառերի մասին բոլոր տվյալները (ստուգաբանությունից սկսած և կիրառությունով վերջացրած)։ Նման տեղեկատու ռուսերենի մասին գոյություն չունի նաև Ռուսաստանում։
Մադոյանի ղեկավարությամբ (համահեղինակ՝ Գ. Վ. Սավոյան) կազմվել է առաջին գերմաներեն-ռուսերեն-հայերեն արմատական բառարանը, որտեղ  կիրառված են բառարանագիտության և հիշողության տեխնիկայի վերջին մեթոդները։
Նրա քերականական և բառարանագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքները արտացոլվել են «Вопросы истории и теории русского языка» (М., Институт русского языка РАН, 2000), «Вопросы лексикологии и грамматики» (М., Институт русского языка РАН, 2000), “Зна­чение и мысль в статике и динамике двух языков” (М., Ин-т языкознания РАН, 2016) ժողովածուներում և մենագրություններում, որոնցում առաջ են քաշվում լեզվի ուսումնասիրման, նրա պատմության զարգացման, տարբեր լեզուների համեմատական ուսումնասիրման, համապարփակ բառարանի ստեղծման և այլ տեսական հարցեր։ Նրա ուսումնասիրությունները լեզվի մշակույթի զարգացման վերաբերյալ արտացոլվել են «Идеология и культура речи на стыке двух общественно-политических формаций (конец ХХ – начало ХХI в.). (Заабрюкен, ФРГ, 2018) և «Стилистическое развитие речи в идеологических конфликтах конца ХХ - начала XXI века (на материале русского и армянского языков) (М., 2020) մենագրություններում (երկուսն ել՝ Ս․ Զ․ Շեյրանյանի համահեղինակությամբ)։
Մադոյանի “Русский язык. Ч.1” (для филологических факультетов армянских вузов) ուսումնական ձեռնարկն առաջին գիրքն է, որը շարադրված է ժամանակակից կառուցվածքային և համեմատական լեզվաբանության նվաճումների հիման վրա։
Նրա “Deutsch vom ersten Mal” (Yerewan, 1999) ինքնուսույցը մնեմոտեխնիկական մե­թոդ­ներով կառուցած առաջին (և հաջող) դասագիրքն է։
Մադոյանը տպագրել է մի շարք աշխատություններ մարդու իրավունքների վերաբերյալ։ Նա յուրովի է դնում սոցիալիստական և հետսոցիալիստական իրականությունում մարդու շահագործման, հանցավոր ձրիակերության, լճացման հարցերը։ Նա ցույց է տալիս, որ նշված երևույթները գոյություն ունեն ԱՊՀ երկրներում և լուրջ խոչնդոտում են դրանց զարգացմանն ու միասնությանը։ 2020 թվականին Մոսկվայում լույս է տեսել այս խնդիրներին նվիրված հեղինակի երկրորդ մենագրությունը “Права и свободы личности на стыке двух общественно-политических формаций (конец ХХ - начало ХХI в.)”։
Մադոյանի գիտական աշխատություններից աչքի են ընկել նաև գրականագիտական, պատմական, փիլիսոփայական, տնտեսագիտական աշխատությունները։
Մադոյանը, լինելով արտասահմանյան միջազգային գիտական հանդեսների խմբկոլի անդամ, մշտապես աջակցում է հայ գիտնականների աշխատությունների տպագրությանը արտերկրներում։ 1999 թվականին նրա խմբագրությամբ Մոսկվայում լույս է տեսել ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Գ․ Ջահուկյանի “Универ­саль­ная теория языка. Про­легомены к субстан­цио­­наль­ной грамматике” (Институт языко­зна­ния РАН) հանրաճանաչ մենագրությունը։
Մադոյանը եզակի գրողներից է, որն ակտիվ ստեղծագործում է հայերեն և ռուսերեն։ Վերջին տասը տարիների ընթացքում նա լույս է ընծայել արձակի 4 ժողովածու ռուսերեն և 4 ժողովածու հայերեն։ Նրա “Ave Россия!” (30 մամ.) վեպում առաջին անգամ գեղարվեստական ձևով նկարագրված է ԱՄՆ կողմից կիրառված ԽՍՀՄ փլուզման միջոցը։ Վե­պը լույս է տեսել Մոսկվայի “Художественная лите­ратура” (2014) հրատա­րակչու­թյունում և լայն արձագանք գտել։  Այն նվիրվել է  ՌԴ նախագահ Վ․ Պուտինին։ 2016 թվականին նույն հրատարակչությունում լույս է տեսել նրա երկրորդ ժողովածուն՝ “Вагон в запасе. Роман. Рассказы. Поэтический дневник” (41 մամ.)։
Հայաստանի գրական թերթերում և ամսագրերում տպագրված են Մադոյանի շուրջ 60 հայերեն պատմվածքներ, բանաստեղծական ցիկլեր։ 2018 թվականին լույս է տեսել նրա «Մեր սերնդի ճակատագիրը» վեպը։ Ստեղծագործություններում առաջ են քաշվում մեր հասարակության արդիական հարցեր, մասնավորապես՝ կաշառակերու­թյան և անօրինականության դեմ պայքարի։ 2009 թվականին հեղինակը հայ անվանի դրամա­տուրգ Պերճ Զեյթունցյանի հետ՝ հայ գրականության մեջ հումանիստական գաղափար­ների զարգացման և գեղարվեստական վարպետության հանար արժանացել է Մ․ Սարգ­սյանի անվան գրական մրցանակի։
Մադոյանը ռուսերենից հայերեն է թարգմանել ռուս ժամանակակից գրող Վ․ Պրյա­խինի «Հարված նիզակով» ժողովածուն, Բ․ Պաստերնակի, Ս․ Մարշակի, Ա․ Ախ­մատովայի, Մարինա Ցվետաևայի ևն բանաստեղծությունները, ռուսերեն է թարգմանել Եղիշե Չարենցի, Ավետիք Իսահակյանի, Վահան Տերյանի, Նահապետ Քուչակի, Խնկո Ապոր ևն ստեղծա­գոր­ծություն­ները։ Ուկրաինայի հայ համայնքի խնդրանքով  թարգմանել և հրատարակել է  ուկրաի­նացի պատմաբան Ն․ Նիկիտենկոյի «Աննա Ծիրանածինը» ժողովածուն (32 մամ., Ե․, 2016), որը նվիրված է Ռուսյո մկրտիչ Վլադիմիր իշխանի կնոջը՝ Աննային, Բյուզան­դիա­յի ամենահզոր հայազգի կայսր Բարսեղ II  քրոջը, որը դարձել է Ռուսյո մկրտման հիմնական դրդապատճառը։ 2017 թվականին այդ գիրքը լույս է տեսել նաև Կիևում։
Մադոյանը կատարում է մեծ հասարակական և կազմակերպչական աշխատանք՝ նախկին ԽՍՀՄ ժողովրդներին Հայաստանի հետ մերձեցման նպատակով։ Նա Հայաս­տանում Ռուսաստանի (ԽՍՀՄ) շրջանավարտների միության գործադիր տնօրենն է, Հա­յաս­տան-Ռուսաստան,  АОКС-Украина հասարակական միությունների նախագա­հու­­թյան անդամ, մի շարք միջազգային և հանրապետական գիտական և գեղարվեստա­կան հանդեսների խմբկոլի անդամ․ “Научные доклады высшей школы. Филоло­ги­ческие науки”, ք. Մոսկվա, Collegium, ք. Կիև,  Georgian Science News, Վրաստան, “Русский язык в Армении”, “Ринг”, երկուսն էլ՝ ք. Երևան, ևն)։ Խաղաղության կոչերով հանդես է եկել  մի շարք միջազգային համա­ժողովներում՝  Հելսինկիում (1991), Դելիում (1993), Մոսկ­վա­յում (1997), Ինդիանապոլի­սում, ԱՄՆ (2001), Փարիզում (2001), Ամմանում, Հորդա­նան (2004)։
2013 թվականին կազմակերպել և անցկացրել է Ռուսիո մկրտության 1025-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողով (մասնակցել են Հայաստանի, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Վրաստանի, Իրանի գիտնականները)։ Զեգուցման հեղինակ է և նշված գիտաժողովի նյութերի ժողովածուի խմբագիր («Анна Порфирородная. Материалы международной конферен­ции, посвя­щен­ной 1025-летию крещения Руси» Ереван, Айастан, 2014).
2016 թվականին պրոֆեսոր Մ․ Ամիրխանյանի հետ վերահրատարակել է Վ․ Բրյուսովի  “Поэзия Армении” ժողովածուն։
Գիտական աշխատանքում հասած նվաճումների և մեծ հասարակական գործու­նեու­թյան համար Վ․ Մադոյանը պարգևատրվել է ԽՍՀՄ Արմիությունների կենտրո­նա­կան խորհրդի և ՀամԼԿԵՄ ԿԿ մեդալով (1980), Հայաստանի ժուռնալիստների միու­թյան պատվոգրով (1974), Հայաստանում ՌԴ դեսպանության, Հայաստանի ՀՄՊ վե­տերան­ների, Ուկրաինայի հայրերի միության, այլ հասարակական կազմակեր­պու­թյունների պատվոգրերով։ 2012 թվականին բեղմնավոր գիտական և գիտա-մեթո­դական գործունեու­թյան, համալսարանում լեզուների դասավանդման բարձր մակար­դակ ապահովելու համար պարգևատրվել է ՃՇՀԱՀ-ի ոսկե մեդալով, Ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակցու­թյան համար՝ ԼՂՀ կառավարության «Ղարաբաղյան շար­ժում» մեդալով։ Ռուսաց լեզվի ուսումնասիրման բնագավառում հասած հաջողություն­ների համար 2015 թվականին անձամբ ՌԳ նախագահ Վ․ Պուտինի կողմից պարգևա­տրվել է «Պուշկինի մեդալ» կառավարական պարգևով։ 2019 թվականին պարգևատրվել է ԱՊՀ, արտերկրներում ապրող հայրենակիցների գործերով և միջազգային հումանիտար համագործակցության Դաշնային գործակալության դիպլոմով (ք․ Մոսկվա)։
Տիրապետում է նաև անգլերենին, գերմաներենին, ֆրան­սե­րենին, վրացերենին։
Մադոյանի գիտական և գեղարվեստական գործունեության մասին տարբեր թեր­թերում և ամսագրերում տպագրվել է ավելի քան 20 աշխատություններ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է։ Ունի 4 երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իրավաբանության և տնտեսագիտության պատվավոր դոկտորներ
Վոյ Վոժ (Միշյոլի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ջոջիանի
Ջոջիանի (ჯოჯიანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1100 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 12 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Յուրի Երզնկյան
Յուրի Արամայիսի Երզնկյան, խորհրդային հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1975)։ Ղեկավարել է Երևանի Խ․ Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի մշակույթի ֆակուլտետի ռեժիսուրայի արվեստանոցը, պրոֆեսոր (1982) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
(496) Գրիֆիա
(496) Գրիֆիա (Gryphia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1902 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,198752 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,025 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3725 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1190,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302301 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,79° անկյուն։
Գրիֆիա աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Բոսկո Կիեզանուովա
Բոսկո Կիեզանուովա (Bosco Chiesanuova), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 3162 մարդ։ Խտությունը կազմում է 49 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 64,66 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37021։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (88201-88300)
Աստերոիդների ցանկ (88101-88200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (88301-88400)
Իտապիրատինս
Իտապիրատինս (Itapiratins), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ժալապան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3613 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 243,954 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 2,9 մարդ/կմ²։
Լեոքարես
Լեոքարես, հույն քանդակագործ, իդեալականացնող ուղղության ամենանշանավոր ներկայացուցիչը Լեոքարեսն էր՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացու պալատական վարպետը։
Իտապիրատինս
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Լեոքարես
Նրա ամենից հռչակված արձանը Բելվեդերյան Ապոլլոնն է (մ.թ.ա.340 թ., Հռոմ, Վատիկան), որը կերտված է բարձր պրոֆեսիոնալ վարպետությամբ, բնութագրվում է խաղաղ փառահեղությամբ և սառը հանդիսավորությամբ ։
Ալմազնոե (ավան, Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդ)
Ալմազնոե (Алмазне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Ալմազնոե ավանում բնակվում էր 40 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Նուրվեստ-Շպիցբերգեն ազգային պարկ
Նուրվեստ-Շպիցբերգեն ազգային պարկ (Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark), հատուկ պահպանվող տարածք՝ ազգային պարկ Նորվեգիայում՝ Շպիցբերգենի կղզեխմբում ։
Նուրվեստ-Շպիցբերգենի ազգային պարկում տարածված են բազմաթիվ են կենդանատեսակներ։ Դրանցից են ծովային թռչունները, հյուսիսային եղջերուն, արկտիկական աղվեսը, սպիտակ արջը և նույնիսկ ծովացուլը։
Պատմություն
Նուրվեստ-Շպիցբերգենի ազգային պարկը հիմնադրվել է 1973 թվականի հունիսի 1-ին՝ թագավորական հրամանագրով։ Այն պայմանավորված է նրանով, որ ազգային պարկը տեղակայված լինելով հյուսիսային բևեռում ունի բազմաթիվ տաք աղբյուրներ և հրաբուխի մնացորդներ։
Աշխարհագրորեն այն գտնվում է Շպիցբերգենի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Ազգային պարկը նշանավորվում է նրանով, որ այստեղ է գտնվել ազգությամբ շվեդ Սողոմոն Անդրեի դիակը։
Նա փորձում էր հասնել հյուսիսային բևեռ ջրածնով լցված փուչիկի օգնությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր
Վիստավիշտե
Վիստավիշտե (Výstaviště), պատմական ցուցահանդեսային համալիր Պրահայում, որը կառուցվել է 1891 թվականին։ Համալիրը գտնվում է մետրոյի «Նադրաժի Գոլեշովիցե» կայարանի մոտ (գիծ C), Ստրոմովկա զբոսայգուց, Պրահայի աստղացուցարանից, Լունա-պարկից և «Տիպսպորտ Արենայից» քիչ հեռու։ Համալիրի հիմնական շենքը Արդյունաբերական պալատն է, բացի այդ, համալիրը ներառում է Կրժիժիկովյան շատրվանները, Ազգային թանգարանի Լապիդարիումը (վիմագիր արձանագրությունների ցուցադրություն), World of the Oceans օվկիանարիումը, «Գոյա մյուզիք հոլ» թատրոնի բրգաձև շենքը, ինչպես նաև Չեխիայում խոշորագույն գեղանկարը՝ «Լիպանի ճակատամարտ» համայնապատկերը։
Պատմություն
Համալիրի տարածքը 36 հա է ։ Չեխոսլովակիայի տարիներին Արդյունաբերական պալատում տեղակայված էր Համագումարների պալատը, իսկ ամբողջ համալիրը կոչվում էր «Յուլիուս Ֆուչիկի անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի» ։
Համալիրի կարևոր տեսարժան վայրը՝ Կրժիժիկովյան «երգող» շատրվանները, երկար ժամանակ չեն գործել, բայց վերականգնվել են 1990-ական թվականներին։ 2005 թվականին դրանք կրկին փակվեցին, իսկ 2015 թվականին, վերականգնումից հետո, կրկին բացվեցին այցելուների համար ։
2015 թվականի հունվարի 1-ից համալիրն անցել է քաղաքային ընկերության կառավարման տակ, որի խնդիրն է վերակենդանացնել և վերականգնել համալիրը։ Վիստավիշտեում ցուցահանդեսների հիմնական կազմակերպիչը Incheba Praha մասնավոր ընկերությունն է ։
Հրդեհներ
Վիստավիշտեն այրվել է երեք անգամ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրահայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1891 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Պրահայի մշակույթ
Խաբիր ինձ
Խաբիր ինձ (Lie to Me), 2009-2011 թվականներին թողարկված ամերիկյան հեռուստասերիալ փորձագետների կողմից հանցագործությունների հետազոտման մասին։ Մասնագետներն ուսումնասիրում են մարդու մարմնի և դեմքի շարժումները ստելիս։ 2011 թվականի մայիսին FOX հեռուստաընկերությունը դադարեցրեց հեռուստասերիալի թողարկումը ։
Սյուժե
Դոկտոր Լայթմանը գտնում է, որ բոլոր մարդիկ ստում են։ Եվ որպեսզի ապացուցի դա, նրանից պահանջվում է ընդամենը մի քանի րոպե շփվել մարդու հետ։ Ցանկացած շարժման, ժեստի, որևէ բառի միջոցով Լայթմանը կարողանում է բացահայտել ստախոսին։ Միայն անհրաժեստ է նկատել դրանք։ Միջին վիճակագրական տվյալներով, յուրաքանչյուր մարդ 10 րոպեի ընթացքում 3 անգամ սուտ է խոսում։ Դոկտոր Լայթմանի և նրա գործընկերների առաջադրանքն է պարզել սուտը և օգտագործելով իրենց տաղանդը՝ նրանք բանտարկությունից փրկում են անմեղ մարդկանց, իսկ հանցագործներին ուղարկում են բանտ։ Լայթմանի գործակալությանը օգնության է կանչում դաշնայիններինը, արդարադատությունը, Կոնգրեսը և նույնիսկ Ուզբեկստանի վարչապետը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան քրեական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում
Կյանքի կայծ
«Կյանքի կայծ» (Der Funke Leben), գերմանացի գրող Էրիխ Մարիա Ռեմարկի վեպը, որը լույս է տեսել 1952 թվականին։ Նվիրված է գրողի քրոջը՝ Էլֆրիդա Շոլցին։