cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agust D
Թողարկում և կոմերցիոն կատարում
2016 թվականի հուլիսի 29-ին պաշտոնապես հայտարարվում է, որ Agust D-ն կթողարկվի օգոստոսին ։ Օգոստոսի 15-ին հասանելի են լինում SoundCloud-ում և անվճար վերբեռնումների հղումներ Թվիթթերում, որոնց հետևում է "Agust D"-ի երաժշտական տեսահոլովակին ։ 2016 թվականի օգոստոսի 18-ին էլ թողարկվում է հետևող "Give It to Me"-ի երաժշտական տեսահոլովակը ։ Բացի "Grazia Korea"-ին և Մերի Քլերին հարցազրույց տալը, Agust D-ին հետագայում չի առաջ քաշել միքսթեյփը ։ Fuse-ում գրավում է 16-րդ տեղը 20 ամենալավ 2016 թվականի միքսթեյփների ցուցակում ։
2018 թվականի փետրվարին միքսթեյփը վերաթողարկվել է թվային գնելու հնարավորթյուն տալով ։ Վերաթողարկումը գրավում է 3-րդ տեղը Billboard-ի Billboard-ի չարթերում, 5-րդ տեղը Top Heatseekers չարթերում և 74-րդ Billboard 200-ի չարթերում։ Վերաթողարկումով Agust D-ն գրավում է 46-րդ տեղը Billboard Twitter Real-Time-ի մարտի 3-ի շաբաթում ։
Անձնակազմ
Հետևող մարդիկ նշված են ալբոմում *
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 ալբոմներ Կատեգորիա:Միքսթեյփեր
Կլինոդակտիլիա
Կլինոդակտիլիան (հին հունարեն κλίνειν «թեքում, շեղում» և δάκτυλος «մատ», հայերեն բառացիորեն՝ թեքմատություն, շեղմատություն) բժշկական տերմին է, որը նկարագրում է մատի թեքվածությունը ափային/ներբանային հարթությունում։ Ամենից հաճախ լինում է ճկույթի կլինոդակտիլիա դեպի մատանեմատը։
Թեև կլինոդակտիլիկ մատներ պատկերված են դեռևս Վերածննդի շրջանի պատկերներում, սակայն այն առաջինը նկարագրել է ֆրանսիացի բժիշկ Ֆորտը 1869 թվականին ։
Կարող է լինել ինչպես բնածին, այնպես էլ ձեռքբերովի (հետվնասվածքային)։ Գործնականում «կլինոդակտիլիա» ասելով մեծ մասամբ հասկանում են հենց բնածին կլինոդակտիլիան։
Տարածվածություն
Կլինոդակտիլիան բավականին տարածված մեկուսի բնածին տարբերություն է, որը հաճախ մնում է աննկատ («բանի տեղ չեն դնում») ,  բայց կարող է հանդես գալ նաև այլ շեղումների հետ համատեղ մի շարք գենետիկական համախտանիշների կազմում ։ Հաճախականությունը տատանվում է 1%-ից 19.5%-ի սահմաններում ։ Հաճախ լինում է երկկողմանի և ավելի շատ տղամարդկանց մոտ ։
Գենետիկա
Մեկուսի բնածին կլինոդակտիլիան աուտոսոմ դոմինանտ հատկանիշ է, որն օժտված է փոփոխական արտահայտվածությամբ (էքսպրեսիայով) ու մասնակի թափանցելիությամբ (պենետրանտությամբ) ։
Կլինոդակտիլիան կարող է փոխանցվել ժառանգաբար ինչպես որպես մեկուսի բնածին տարբերություն, այնպես էլ որպես գենետիկական համախտանիշների բաղադրիչ, ինչպիսիք են Դաունի համախտանիշը, Շերեշևսկու-Թերների համախտանիշը,  Աարսկոգի-Սկոտի համախտանիշը, Կարպենտերի համախտանիշը, Սեկելի համախտանիշը, Կորնելիա դե Լանգեի համախտանիշը, բերանդիմամատնային համախտանիշ 1-ը, 13q դելեցիայի համախտանիշը, Սիլվերի-Ռասելի համախտանիշը Ռուբինշտեյնի-Թեյբիի համախտանիշը և այլն ։ Ռայանն ու Ապտոնն իրենց գրքում նշում են, որ կլինոդակտիլիան հանդիպել է ավելի քան 65 համախտանիշների դեպքում ։
Պրենատալ հայտնաբերման դեպքում (օրինակ, մանկաբարձական ուլտրաձայնային հետազոտության ժամանակ, կլինոդակտիլիան կարող է հանդես գալ որպես պտղի քրոմոսոմային անալիզի համար ներարգանդային նմուշառման ցուցում, քանզի այն վիճակագրորեն փոխկապակցված է պտղի մոտ քրոմոսոմային աբերացիաների բարձր վտանգի հետ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Միջին մատոսկրի զարգացման խաթարման պատճառով այն լինում է բրգաձև կամ կոնաձև կամ «դելտա-մատոսկրի» տեսքով և տեղի է ունենում հեռադիր միջմատոսկրային հոդի մակերեսի անոմալ դասավորություն, ինչը հանգեցնում է ափի/ներբանի հարթությունում մատի անգուլյացիայի։
Մատը միաժամանակ կարող է լինել նաև թեթևակի կամ խիստ ծալված (կամպտոդակտիլիա)։ Կամպտոդակտիլիայից բացի կլինոդակտիլիան կարող է ուղեկցվել նաև ձեռքի այլ բնածին տարբերություններով, ինչպիսիք են սինդակտիլիան, պոլիդակտիլիան, ճեղքված ձեռքը (էկտրոդակտիլիան), եռաֆալանգ բթամատը և սիմֆալանգիզմը: Սիմֆալանգիզմ
Ախտորոշում
Չկա միասնական կարծիք առ այն, թե ինչ աստիճանի անգուլյացիան պետք է համարել կլինոդակտիլիա ։ Որպես կանոն, մատի ծայրի 10-15° թեքումը հաճախ է հանդիպում և համարվում է նորմա ։ Կլինոդակտիլիայի համար տիպիկ է 15°-30° թեքվածությունը, և ավելի քան 20° անգուլյացիան կարող է ֆունկցիոնալ խնդիր ներկայացնել ։
Ախտորոշման և վիրահատական բուժման պլանավորման, ինչպես նաև հետվիրահատական հսկողության համար կատարվում է ռենտգենոգրաֆիա։
Կլինոդակտիլիայի նման հնչողության մեկ այլ տերմին է կամպտոդակտիլիան, ինչը մատի ծալված դեֆորմացիան է։
Կլինոդակտիլիան պետք է տարբերակել նաև բրախիֆալանգիայից, որի դեպքում միջին մատոսկրը կարճ է և ուղղանկյունաձև ։
Այն պետք է տարբերակել նաև Կիրների դեֆորմացիայից, որի դեպքում ճկույթի ծայրը շեղված է լինում ափ-ճաճանչային ուղղությամբ ։
Այն կարող է լինել նաև ոտնաթաթին։
Բուժում
Շատ դեպքերում միայն ախտորոշման հստակեցումը բավարար է լինում ծնողների համար և որևէ բուժվում չի պահանջվում ։
Դեռևս 1979 թվականին պարզվել է, որ օրթեզավորումը և առավել ևս մերսումը, վարժություններն (կինեզիթերապիա) ու ֆիզիոթերապիան դրական ազդեցություն չեն թողնում, քանի որ կլինոդակտիլիայի գլխավոր խնդիրը մատոսկրի ոչ ճիշտ զարգացումն է։ Իսկ նշված միջոցառումները չեն կարող շտկել ոսկրային խնդիրը ։
Վիրահատական բուժում անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ մատի ծայրի թեքվածությունը հանգեցնում է ֆունկցիայի խաթարման և/կամ պատճառում է արտահայտված հոգեհուզական դիսթրես։ Վիրաբուժական միջամտության եղանակները տարբեր են, և կոնկրետ եղանակի ընտրությունը կախված է հիմնականում հիվանդի տարիքից, ինչպես նաև ձեռքի վիրաբույժի նախընտրությունից։ Ընդունված վիրահատական եղանակներից են մատոսկրի ֆիզիոլիզը, փակվող սեպաձև ոսկրահատումը , բացվող սեպաձև ոսկրահատումը , հակադարձ սեպաձև ոսկրահատումը և դիստրակցիոն ոսկրահատումը ։ Վիրահատական միջամտության այս կամ այն եղանակի ընտրության ու պլանավորման հարցում օգնում է մատների ռենտգենոգրաֆիան։ Մասնավորապես մինչև 6 տարեկանը, երբ ռենտգենով մատոսկրի վրա դեռ երևում է էպիֆիզային C-աձև աճառային կիսաշրջանը, ավելի նպատակահարմար է կատարել ֆիզիոլիզ ,  իսկ ավելի մեծ տարիքում, երբ արդեն տեղի է ունեցել ոսկրացում, կատարվում է ոսկրահատում և օստեոսինթեզ մետաղական շյուղով։ Ծանր աստիճանի կլինոդակտիլիան կարող է պահանջել նաև փափուկ հյուսվածքների շտկում, ինչպիսին է մաշկի պլաստիկան, տարածիչ ջլի տեղափոխումը կամ կոլատերալ կապանի առաջբերումը ։
Ինչպես և ձեռքի շատ այլ բնածին տարբերությունների դեպքում, կլինոդակտիլիայի ժամանակ միայն կոսմետիկ նպատակով վիրահատություն չի կատարվում ։
Խիստ արտահայտված կլինոդակտիլիայի դեպքում, երբ ոսկրային շեղումների հետ մեկտեղ առկա է նաև փափուկ հյուսվածքների ախտահարում և հոդային կարկամություն (անշարժություն), ձեռքի վիրաբույժը երբեմն ստիպված է լինում առաջարկել մատի անդամահատում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարդու գենետիկա
Տրավեզիո
Տրավեզիո  (Travesio), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Պարդենոնե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1839 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 63 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33090։ Հեռախոսային կոդ՝ 0427։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տեսուչի այցելությունը (2015, հեռուստաֆիլմ)
Տեսուչի այցելությունը (An Inspector Calls) 2015 թվականի թրիլեր ժանրի բրիտանական հեռուստաֆիլմ է նկարահանված Այսլինգ Վալշի (Aisling Walsh) կողմից, պրոդյուսերն է Հովարդ Էլլան (Howard Ella) : Գլխավոր դերում հանդես է եկել Դավիդ Տյուլիսը (David Thewlis) : Սյուժեն հիմնված է Ջոն Բոյնթոն Պրիստլիի համանուն ներկայացման վրա։ Պատմության կենտրոնում խորհրդավոր տեսուչ է, որը հետաքննության նպատակով հարցաքննում է մեծահարուստ Բիրլինգ ընտանիքի անդամներին և նրանց ընթրիքի հյուրին՝ կապված երիտասարդ կնոջ ինքնասապանության հետ։  Ֆիլմն առաջին անգամ հեռարձակվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 13-ին BBC One հեռուսաալիքի եթերում։
Սյուժեն
Իրադարձությունները տեղի են ունենում Առաջին աշխարհամարտի նախաշեմին՝ 1912 թվականին և ներառում են անգլիացի հարուստ Բիրլինգ ընտանիքի տոնական ընթրիքի երեկոն։ Տոնակատարությունը ընդհատվում է ոստիկանության տեսուչ Գուլի ժամանումով, որը հետաքննում է նոր տեղի ունեցած տեղացի երիտասարդ կնոջ ինքնասպանությունը։ Տեսուչի կողմից ընթրիքի յուրաքանչյուր անդամի հարցաքննությունը երևան է հանում, որ նրանք բոլորը ակամա մասնակցություն են ունեցել կատարված ողբերգությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Վենետիկի ռազմածովային պատմության թանգարան
Վենետիկի ռազմածովային պատմության թանգարան (Museo Storico Navale)՝ թանգարան, որը գտնվում է Վենետիկում։ Այն նվիրված է Վենետիկյան Հանրապետության ու Իտալիայի ռազմածովային նավատորմի պատմությանը։
Պատմություն
Հավաքածուի մեջ ընդգրկվել են նաև ծովային մասունքներ, ռազմածովային գերեվարված իրեր, որնք նախկինում պահպանված են եղել Արսենալում և Դոժերի պալատում։
1964 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է 15-րդ դարի կառուցած հինգ հարկանի մի շենքի զինանոց։ Ժամանակին այնտեղ պահվել է հացահատիկ, որից պատրաստել են թխվածքաբլիթներ և դրանք հիմնականում ձիավարների ուտելիքի մասն են կազմել։
Հավաքածու
Հիմնական շինությունը 4000 քմ է, իսկ ցուցադրությունները ներկայացված են 42 սրահներում։
Երկրորդ հարկի Վենետիկյան դոժի շքերթային պատկերասրահում առանձին սենյակ նվիրված է Բուչինտորոյին (Bucintoro), այն օգտագործվում Վենետիկի հանրապետության ամենամյա «Նշանդրեք ծովի հետ» արարողություն ժամանակ։
Չորրորդ հարկում է գտնվում «Շվեդական սրահը» (Sala svedese)՝ նվիրված իտալական և շվեդական նավատորմի հարաբերություններին։
Թանգարանում կա նաև «Նավերի սրահ» (Padiglione delle navi), որտեղ ցուցադրվում են տարբեր դարաշրջանների նավեր (սրահը բաց է միայն հատուկ հատուկ առիթների համար)։
Ենոք Շաշիկյան
Ենոք Համբարձումի Շաշիկյան (Բաղդիկ), հայ մանկավարժ, երգահան-երաժիշտ, հասարակական գործիչ։ Աբխազիայի մշակույթի վաստակավոր աշխատող (1983):
Կենսագրություն
Ենոք Շաշիկյանը ծնվել է 1922 թվականին Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Աբուլ գյուղում։ 1944 թվականից բնակվել է Աբխազիայում, ստեղծագործել հայաբնակ վայրերում, հայկական դպրոցներում դասավանդել երաժշտություն։ Սուխումի մշակույթի ժողովրդական ստեղծագործության հանրապետական տներին ու ֆիլհարմոնիային կից կազմակերպել և ղեկավարել է ժողովրդական երգի ու պարի ինքնագործ անսամբլներ, որոնք հանդես են եկել նաև Ստավրոպոլի և Կրասնոդարի երկրամասում, Վրաստանում և Հայաստանում ։
Ստեղծագործություններ
Հեղինակել է մի շարք երգեր ։
Երգեր
Լեհաստանի արտաքին քաղաքականություն
Լեհաստանի Հանրապետություն, պետություն Կենտրոնական Եվրոպայում, անդամակցում է Եվրոպական միությանը և ՆԱՏՕ-ին։ Վերջին տարիներին Լեհաստանը զգալիորեն ընդլայնել է իր դերն ու ամրապնդել դիրքերը Եվրոպայի և Արևմուտքի երկրների հետ հարաբերություններում՝ աջակցելով և բարեկամական հարաբերություններ հաստատելով ինչպես Արևմտյան աշխարհի, այնպես էլ եվրոպական այլ տերությունների հետ։
Եվրատլանտյան ինտեգրացիա
Վերջին ժամանակներս Լեհաստանն առաջ է շարժվել Արևմուտքի հետ տնտեսական վերաինտեգրման ճանապարհին։ Լեհաստանը եվրոպական ինտեգրման ակտիվ ջատագով էր։
1994 թվականին Լեհաստանը հասավ Եվրոպական միության ասոցացված անդամի և արևմտաեվրոպական միության նրա պաշտպանական ենթակառուցվածքի կարգավիճակին։ 1996 թվականին Լեհաստանը ստացել է տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (OECD) լիիրավ անդամի կարգավիճակ և նախնական փաստաթղթեր է տրամադրել ԵՄ-ին ամբողջական անդամակցության համար։ 1997 թվականի հուլիսին Մադրիդում կայացած ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում Լեհաստանը ընդլայնման քաղաքականության առաջին ալիքի շրջանակներում հրավիրվել էր Հյուսիսատլանտյան դաշինքին անդամակցելու։ 1999 թվականի մարտի 12-ին Լեհաստանը պաշտոնապես դարձավ ՆԱՏՕ-ի լիիրավ անդամ ։ Հանրապետությունն իր թեկնածությունն առաջադրել է «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրին մասնակցելուն։ 2004 թվականի մայիսին Լեհաստանը Վիշեգրադյան խմբի մյուս անդամների հետ անդամագրվել է Եվրոպական միությանը։
Եվրոպական երկրների հետ հարաբերությունների հաստատում
1989 թվականի իրադարձությունները լիովին փոխեցին Կենտրոնական Եվրոպայի քարտեզը, և Լեհաստանը ստիպված եղավ հարաբերություններ հաստատել յոթ նոր հարևանների հետ։ Լեհաստանը լավ հարաբերություններ է հաստատել իր բոլոր գործընկերների հետ՝ կնքելով բարեկամության և համագործակցության համաձայնագրեր, որոնք փոխարինեցին Վարշավայի պայմանագրի փլուզման հետ խզված կապերին։ Հատուկ հարաբերություններ են հաստատվել Լիտվայի և հատկապես Ուկրաինայի հետ՝ այդ երկրները Արևմուտքի հետ մերձեցնելու ձգտումով ։
Սխալ դաշնակիցների մշտական օրինակներով և ավելի հզոր հարևանների միաժամանակյա ագրեսիայով (օրինակ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը), Լեհական արտաքին քաղաքականությունը հետևում է ուժեղ գործընկերոջ հետ սերտ համագործակցության կուրսին, որը կարող է բավական ուժեղ ռազմական աջակցություն տրամադրել կրիտիկական իրավիճակների ժամանակ։ Դա ստեղծում է Միացյալ Նահանգների հետ Լեհաստանի սերտ հարաբերությունների նախադրյալները և նրանց գերզգայունությունը Եվրամիությունում գլխավոր գործընկերոջ՝ Գերմանիայի հետ հարաբերություններում։ Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանի նկատմամբ հավասարապես զգուշավոր վերաբերմունքը շատ լարված դիվանագիտական հարաբերությունների արդյունք է, որոնք մշտապես վատացել են Վլադիմիր Պուտինի իշխանության գալուց ի վեր։ Դա հատուկ ուշադրության կարևոր գործոն է, որը Լեհաստանը հատկացնում է իր արևելյան հարևանների քաղաքական վերակողմնորոշմանը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լեհաստանի արտաքին հարաբերություններ
Աբսենթ (նկար)
Աբսենթ (L’Absinthe), Էդգար Դեգայի նկարը, որն սկզբնապես վերնագրվել է «Ֆրանսիական սրճարանի ուրվանկար», ապա՝ «Մարդիկ սրճարանում»։ 1893 թվականին վերանվանվել է «Աբսենթ»։
Կտավում պատկերված են Մարսելեն Դեբուլտենն ու դերասանուհի Էլեն Անդրեն «Նոր Աթենք» սրճարանի մի սեղանի շուրջ նստած։ Նրանց առջև՝ սեղանի վրա մի բաժակ կա։ Նախքան իր ուղեկցի արյունով լցված աչքերը նայում են հայտնի մի դեղամիջոցի՝ մագազարոն։ Այնպես որ, կարելի է ենթադրել, որ իրադարձությունը կատարվում է վաղ առավոտյան։ Առաջին պլան է նշանավոր դիրքորոշումը թերթերի այցելուների, որոնք ամրագրված է փայտե տախտակին և բաժակին։ Թերթի երկայնքի եզրին դրված է նկարչի ստորագրությունը։ Նստածների հետևում պատկերված է հայելային զույգ՝ «լուսանկարչական» ձևով։ Այն արտացոլվում է պատուհանի վրա, որից ներթափանցում է արևածագի լույսը։
Տղամարդը նայում է մի կողմը, իսկ կինը մյուս կողմ։ Կտավը պատկերում է բոլոր անհատական մեկուսացման արագ աճում Փարիզում։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1876 թվականին, և արժանացել է քննադատների բացասական գնահատականին, համարել են տգեղ և զզվելի։ Դրանից հետո այն շատ երկար չի ցուցադրվել։ 1893 թվականին Անգլիայում քննադատները նկարը անվանել է բարոյականությանը նետված մարտահրավեր։ Ներկայումս պատկերը պահվում է Փարիզի Օրսե թանգարանում։
Աղբյուր
Կատեգորիա:1876 նկարներ Կատեգորիա:Օրսե թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Էդգար Դեգայի նկարներ
Ինգվար Կամպրադ
Ֆեոդոր Ինգվար Կամպրադ, շվեդ խոշոր կապիտալիստ, որը հայտնի է որպես IKEA արտադրական-առևտրային ընկերության հիմնադիր։ Նա 1976-2014 թվականներին ապրել է Շվեյցարիայում։
Վաղ կյանք
Կամպրադը ծնվել է Պյոտրերիդում (այժմ՝ Ալմհուլի ինքնավար քաղաքային շրջանի մի մաս)` Շվեդիայի Կրունուբերգ լենի Սմոլանդ քաղաքում` Ֆեոդոր Կամպրադի (1893–1984) և Բերտա նե Նիլսոնի ընտանիքում (1903-1956)։ Նրա մայրը շվեդ է, իսկ հայրը ծնվել է Գերմանիայում և մեկ տարեկանում ծնողների հետ տեղափոխվել է Շվեդիա։ Կամպրադի հայրական պապը՝ Աքիիմ Էրդման Կամպրադը, ծագումով Թյուրինգիա մարզի Ալթենբուրգեր նահանգից է, իսկ նրա հայրական տատը՝ Ֆրանցիսկա («Ֆաննի») Գլացը, ծնվել է Բոհեմիայի (նախկինում Ավստրիա-Հունգարիա) Ռադոնիս քաղաքում։ 1896 թվականին նրանք Գերմանիայից մեկնել են Շվեդիա։
19-րդ դարում Կամպրադի ընտանիքը դարձել է Թյուրինգիայի մեծահարուստներից մեկը։ Աքիիմ Կամպրադի մայրը Պաուլ ֆոն Հինդենբուրգի հեռավոր ազգականն է։ Աքիմն անշարժ գույքի սեփականատիրոջ կրտսեր որդին է, որը գնել է Սմոլանդ նահանգի Ագունարիդ փոքր գյուղի մոտ գտնվող Էլմթարիդ ագարակը 449 հեկտար տարածքով։ Այն տարածքի ամենամեծ ֆերման է։ Նա Ֆրենս Ֆեոդորի ծնվելուց մի քանի տարի անց ինքնասպան է եղել` ագարակը թողնելով Ֆրանցիսկային և Ֆրանց Ֆեոդորին։ Ինգվար Կամպրադը 6 տարեկանից ֆերմայում ապրել է իր ծնողների, քրոջ և տատիկի հետ։
Կամպրադը այցելել է իր նախնիների Թյուրինգիա քաղաք և կապի մեջ մնացել այնտեղի հարազատների հետ։
Գործունեություն
Կամպրադը սկսել է զարգացնել իր բիզնեսը, երբ երիտասարդ էր ։ 5 տարեկանում սկսել է լուցկիների վաճառքը։ Նա հասկացել է, որ կարող է էժան և մեծածախ լուցկիներ գնել Ստոկհոլմից, իսկ հետո դրանք մանրածախ վաճառել իր փոքրիկ գյուղում և ստանալ մեծ շահույթ։ Լուցկիներից հետո նա սկսել է վաճառել ձուկ, տոնածառի զարդարանքներ, սերմեր, իսկ ավելի ուշ՝ գրիչներ և մատիտներ։ Երբ Կամպրադը 17 տարեկան էր, նրա հայրը դրամական պարգև է շնորհել իրեն՝ ուսման հաջողությունների համար ։
1943-1945 թվականներին Ինգվարն այցելել է Գյոթեբորգի ինստիտուտ, որն այժմ Հվիթֆելդի գիմնազիայի մասն է։ 1943 թվականին, երբ 17 տարեկան էր, Կամպրադը հիմնադրել է IKEA-ն՝ վաճառելով իր հորեղբայր Էրնսթի խոհանոցի սեղանի կրկնօրինակներից։ Նրա բիզնեսը մեծ մասամբ կազմված է եղել փոստային պատվերներից։ IKEA հապավումը բաղկացած է իր անվան (Ինգվար Կամպրադ), Elmtaryd ընտանեկան ֆերմայի և մոտակա Ագունարիդ գյուղի սկզբնատառերից ։
2013 թվականի հունիսին Կամպրադը հրաժարական է տվել Inter IKEA Holding SA-ի խորհուրդից, իսկ նրա կրտսեր որդին՝ Մաթիաս Կամպրադը, որպես նախագահ փոխարինել է Պեր Լյուդվիգսոնին։ Որոշում կայացնելուց հետո 87-ամյա հիմնադիրը բացատրել է. «Ես հասկանում եմ, որ սա ամենալավ ժամանակ է լքելու Inter IKEA Group-ի խորհուրդը։ Դրանով մենք ևս մեկ քայլ ենք կատարում սերնդի հերթափոխի մեջ, որը մի քանի տարի է, ինչ շարունակվում է։ Մաթիասը և նրա երկու մեծ եղբայրները, որոնք նույնպես IKEA-ում ունեն ղեկավարի դեր, աշխատում են ընկերության ընդհանուր տեսլականի և երկարաժամկետ ռազմավարության վրա ։
Անձնական կյանք
Կամպրադը և նրա առաջին կինը՝ Քերստին Վադլինգը, մի աղջիկ են որդեգրել՝ Աննիկային։ 1960-ականներին Կամպրադն ամուսնացել է իր երկրորդ կնոջ՝ Մարգարետա Կամպրադ-Սթեներտի (1940-2011) հետ, որի հետ նա հանդիպել է 20 տարեկան հասակում ։ Նրանք ունեին երեք որդի՝ Փեթերը, Ջոնասն ու Մաթիասը  ։
1976-2014 թվականները նա բնակվել է Շվեյցարիայի Épalinges քաղաքում։ Կամպրադը տեղափոխվել է Շվեդիայի Սմոլանդ քաղաք 2014 թվականի մարտին՝ 40 տարեկան հասակում ։ Իր գործունեության վաղ շրջանում` Լեհաստանում կահույքի արտադրողների հետ աշխատելիս, Կամպրադը դարձել է հարբեցող։
TSR-ին տված հարցազրույցի համաձայն՝ Կամպրադը վարել է 1993 թվականին թողարկված «Վոլվո 240» մակնիշի ավտոմեքենա։
Մահ
2018 թվականի հունվարի 27-ին Կամպրադը մահացել է քնած ժամանակ` թոքաբորբի սրման պատճառով` 91 տարեկան հասակում, Շվեդիայի Սմոլանդ քաղաքում գտնվող իր տանը  ։ Նրա կամքի համաձայն` Կամպրադի ժառանգության կեսը կանցնի Շվեդիայի նոսր բնակեցված տարածքի՝ Նորրլանդի նախագծերին : Կամպրադը ցանկացել է զարգացնել Նորրլանդը և հնարավորություն ընձեռել այնտեղ ապրող երիտասարդներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ գործարարներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Գլխիվայր
«Գլխիվայր» (Head Over Heels), 2012 թվականի բրիտանական կարճամետրաժ տիկնիկային մուլտֆիլմ, որի սցենարի հեղինակը և ռեժիսորը Թիմոթի Ռեքարթն է։ 2013 թվականին մուլտֆիլմն առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի Լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմ անվանակարգում» » մրցանակի «Լավագույն կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ» անվանակարգում, ինչպես նաև արժանացել է «Էննի» մրցանակի որպես լավագույն ուսանողական ֆիլմ և Cartoon d'Or մրցանակի որպես Եվրոպական լավագույն կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ ։
«Օսկարի» առաջադրվելուց հետո մուլտֆիլմը նույն մրցանակին առաջադրված մյուս 15 կարճամետրաժ մուլտֆիլմերի հետ միասին թողարկվել է կինոթատրոններում ShortsHD-ի կողմից ։
Սյուժե
Երկար տարիների համատեղ կյանքից հետո ամուսիններ Ուոլթերն ու Մեջն օտարանում են միմյանցից։ Ամուսինն ապրում է հատակին, իսկ կինը՝ առաստաղին։ Նրանք զուգահեռ կյանք են վարում նույն տանը՝ առանց խոսելու միմյանց հետ։ Մի օր Ուոլթերը, ինչ-որ բան փնտրելով իր գործիքների մեջ, գտնում է Մեջի հարսանեկան կոշիկները և որոշում դրանք վերանորոգել նրան նվիրելու համար, բայց Մեջը մերժում է այն և դուրս է գալիս հավասարակշռությունից։ Զույգը պետք է գտնի մի ճանապարհ, որպեսզի վերադարձնեն իրենց նախկին ամուսնական կյանքն և ապրեն միասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:2012 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն
ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն (FAO, անգլերեն՝ Food and Agriculture Organization, ֆրանսերեն՝ Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture, իտալերեն՝ Organizzazione delle Nazioni Unite per l'Alimentazione e l'Agricoltura), միջազգային կազմակերպություն, Միավորված Ազգերի Կազմակերպության (ՄԱԿ) մասնագիտացված գործակալություն։
Հիմնադրվել է 1945 թվականին։ Նպատակն է պարենի մատակարարման բարելավումը և բնակչության կենսամակարդակի ցուցանիշների, գյուղատնտեսական մթերքների արտադրության արդյունավետության և գյուղ, բնակչության կենսապայմանների բարելավումը։ Հիմնական գործունեությունը ծավալում է սննդի որակի, գյուղատնտեսական, անտառտնտեսվարման, օվկիանոսի կենսաբանական պաշարների պահպանության և արդյունավետ օգտագործման, ինչպես նաև վիճակագրական ուսումնասիրությունների նախապատրաստման, տեխնիկական աջակցության, ներդրումային գործունեության տեղեկատըվության հավաքի, վերլուծության և տարածման ոլորտում։ Մեծ ուշադրություն է հատկացնում գյուղատնտեսական մթերքների մարկետինգին, կայուն զարգացմանը։ Նստավայրը Հռոմում է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի կողմից հիմնված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ հիմնադրված 1945-ին Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Ալբանացիները Հյուսիսային Մակեդոնիայում
Տեղանուններ
Հյուսիսային Մակեդոնիայում մի շարք տեղանուններ համարվում են, որ առաջացել են ալբաներենից։ Որոշ դեպքեր ներառում են.
Հին ժամանակներ
Ալբանացիների՝ որպես էթնիկ խմբի առաջին որոշակի վկայությունը միջնադարյան բյուզանդական պատմագրության Միքայել Աթալեյտեսի աշխատության մեջ է (1022-1080), թեև Արևմտյան Մակեդոնիայի բազմաշերտ ալբանական բարբառները ցույց են տալիս, որ նրանք տարբեր փուլերում ներգաղթել են դեպի տարածք, որը հնագույն ժամանակներից բնակեցված է եղել ալբանացիներով ։ «Շտիպ» և «Շկուպի» անվանումների զարգացումը կարող է ցույց տալ, որ նախասլավոնական հին ժամանակներում այս տարածաշրջանում խոսել են նախալբաներենով ։ Միհաեսկուն պնդում էր, որ ալբաներենը զարգացել է մի տարածաշրջանում, որտեղ շատ ավելի մեծ շփումներ են ունեցել արևմտյան ռոմանական շրջանների, քան ռումինալեզու շրջանների հետ, և այս տարածաշրջանը գտնվում է ներկայիս Ալբանիայում, Կոսովոյում և Հյուսիսային Մակեդոնիայի արևմուտքում՝ արևելքից մինչև Բիտոլա և Պրիշտինա ։
Ալբանոպոլիս տեղանունը հայտնաբերվել է ներկայիս Հյուսիսային Մակեդոնիայի Սկոպիե քաղաքի մոտ (հին Սկուպի) Գորնո Սոնեում գտնվող մահարձանի վրա ։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականին Նիկոլա Վուլիչի կողմից, իսկ տեքստը վերլուծվել և հրապարակվել է 1982 թվականին Բորկա Դրագոևիչ-Յոսիֆովսկայի կողմից։ Լատինական մակագրության վրա գրված է «POSIS MESTYLU F[ILIUS] FL[AVIA] DELVS MVCATI F[ILIA] DOM[O] ALBANOP[OLI] IPSA DELVS»: Այն թարգմանվում է որպես «Պոզիս Մեստիլու, Դելուս Մուկատիի դուստր Ֆլավիայի որդին, ով Ալբանոպոլիսից է»։ Այն թվագրվում է մ.թ. 1-ին դարի վերջով կամ 2-րդ դարի սկզբով ։
Միջնադար
Սլավոնական միգրացիան հավանաբար ձևավորեց ալբանացիների ներկայիս աշխարհագրական տարածումը։ Հավանական է, որ ալբանացիները ապաստան են գտել Հյուսիսային և Կենտրոնական Ալբանիայի, Արևելյան Չեռնոգորիայի, Հյուսիսային Մակեդոնիայի արևմուտքի և Կոսովոյի լեռնային շրջաններում։ Սլավոնների և ալբանացիների միջև երկարատև շփումը կարող էր սովորական լինել լեռնանցքներում և գյուղատնտեսական կամ ձկնորսական վայրերում, մասնավորապես Դրինի սպիտակ և սև ճյուղերի հովիտներում և Շկոդր ու Օխրիդ լճերի շրջակայքում։ Այս տարածքներում միմյանց հետ շփումը բազմաթիվ փոփոխություններ է առաջացրել սլավոնական և ալբանական տեղական բարբառներում ։
Կայսր Հովհաննես VI Կանտակուզենոսի տեքստում հիշատակվում է քոչվոր ալբանացիների մասին, որոնք ներկա են եղել Օխրիդի շրջակայքում մոտ 1328 թվականին ։ Անդրեա Գրոպան կառավարում էր տարածաշրջանը և Օխրիդ քաղաքը՝ որպես Սերբիայի թագավոր Վուկաշին Մրնյավչևիչի դաշնակիցը մինչև Վուկաշինի մահը 1371 թվականին, ընդ որում Անդրեան սկսեց մրցակցություն իր որդու՝ արքայազն Մարկոյի հետ։ Վուկաշինի ժամանակներից ի վեր իշխելով որպես անկախ կառավարիչ՝ Անդրեան դե յուրե անկախացավ արքայազն Մարկոյից 1371 թվականին և կոչվում էր ժուպան և Օխրիդի գոսպոդար (Օխրիդի տեր)։ Նա միացավ ալբանացի տիրակալ և ազնվական Անդրեա II Մուզակային և կարողացավ այդ տարի Մարկոյից վերցնել Կոստուրը, Պրիլեպը և ամբողջ Դիբեր շրջանը։ Անդրեայի օրոք Գրոպա ընտանիքը կեղծել է սեփական մետաղադրամները ։ Ալբանական ազնվական ընտանիքները միջնադարում տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում վերահսկում էին հողատարածքներ Հյուսիսային Մակեդոնիայում։ Գրոպաների ընտանիքը կառավարել է Պոգրադեցի, Օխրիդի և Դեբարի միջև ընկած շրջանները 12-14-րդ դարերում ։ Ժամանակակից Մակեդոնիայում ալբանացիների առկայությունը վկայում են միջնադարի սերբ թագավորները։ 1330 թվականին Ստեֆան Դեչանսկին բացահայտորեն նշել է ալբանացիների առկայությունը և գյուղերի ալբանական անվանումները Կոսովոյում, մասնավորապես Պրիզրենի շրջանում, ինչպես նաև Սկոպիեի շրջանում։ 1348-1353 թվականներին Ստեֆան Դուշանի կողմից ալբանացիները հիշատակվում են որպես ֆերմերներ և զինվորներ Տետովոյի շրջանում և հաճախորդներ Սկոպիեի շրջակայքում անցկացվող Սուրբ Գևորգի տոնավաճառում։ Իրականում, ամբողջ ալբանական գյուղերը նվիրաբերվել են սերբ թագավորների կողմից, հատկապես Ստեֆան Դուշանի կողմից՝ որպես նվերներ Տետովոյի սերբական վանքին, ինչպես նաև Պրիզրենի և Դեչանի վանքերին ։
Միջնադարում Դիբրը մտնում էր Կաստրիոտիների իշխանության մեջ, որը ղեկավարում էր թագավորական Կաստրիոտների դինաստիան, իսկ Ալբանիայի գահին Գյոն Կաստրիոտին էր։ 1437 թվականին Ջոն Կաստրիոտիի մահից հետո արևելյան շրջանը միացվեց օսմանցիներին և դարձավ Դիբրայի սանջակի նստավայրը ։ Օսմանյան թուրքերի դեմ իր ապստամբության ընթացքում Սկանդերբեգը մի քանի ռազմական գործողություններ է իրականացրել ժամանակակից Հյուսիսային Մակեդոնիայի տարածքում, ինչպիսիք են Օրանիկի ճակատամարտը և Օխրիդի ճակատամարտը։ Սվետիգրադը ի սկզբանե ծառայել է որպես ամրոց Լեժայի լիգայի համար, նախքան օսմանցիների կողմից գրավվելը։ Ե՛վ Սվետիգրադը, և՛ Մոդրիչը, Դիբրի շրջանի շրջակա տարածքների հետ միասին գտնվում էին Սկանդերբեգի վերահսկողության տակ։
Օսմանյան կայսրություն
Տեղի ալբանախոս փաշաների, հատկապես Կալկանդելենի (այժմ՝ Տետովա) Աբդուրահման փաշայի և նրա երկու եղբայրների՝ Ուսկուբի (այժմ՝ Շկուպ) Հավզի փաշայի և Կուստենդիլի Հուսեյն փաշայի ձերբակալություններն ու չեզոքացումը ուղղակիորեն հանգեցրել են Դերվիշ Կարայի ապստամբությունը, որը տեղի է ունեցել 1843-1844 թվականներին։ Այս ապստամբությունը գլխավորում էր դերվիշ Կարան, և նրանք ունեին քրիստոնյա բնակչության, ինչպես նաև այլ ալբանախոս փաշաների աջակցությունը ։ Ապստամբությունը սկսվեց Ուսկուբում 1843 թվականի հուլիսին, և օսմանցիների կողմից վերահսկվող մի քանի քաղաքներ և շրջաններ գրավվեցին Հյուսիսային Մակեդոնիայում հաջորդ երկու տարիների ընթացքում, այդ տարածքները ներառում էին Գոստիվարը, Տետովան, Սկոպիեն, Կումանովան, Օխրիդը և Մանաստիրը ։ Օսմանյան կառավարությունը հայտարարեց համաներում՝ վերացնելով նոր հարկերը, և հետաձգեց հավաքագրման գործընթացը՝ փորձելով պառակտել ապստամբներին ։ 1844 թվականի մայիսին օսմանյան բանակը հարձակվեց ապստամբների վրա՝ ստիպելով նրանց նահանջել դեպի Կալկանդելենի, Ուսկուբի և Կումանովայի շրջաններ։ Ծանր մարտեր են տեղի ունեցել 1844 թվականի մայիսի 13-17-ը Կատլանովոյի լեռնանցքում, իսկ մայիսի 18-ին՝ Կատլանովոյի թերմալում։ Ապստամբներն այլևս չէին կարող դիմադրել թվային առումով գերակա և ավելի լավ զինված օսմանյան բանակին։ Մայիս–հուլիս ամիսներին օսմանյան բանակը հետ վերցրեց ապստամբների կողմից գրավված բոլոր տարածքները։ Դերվիշ Կարան օսմանյան ուժերի կողմից ձեռբակալվեց 1844 թվականի ամռանը։
Դիմադրությունը շարունակվեց Դիբրի հովտում, որը շատ ուժեղ էր իր տեղական ղեկավարների օրոք։ Օսմանյան զորքերը Ռեջեփ փաշայի գլխավորությամբ պարտություն կրեցին ապստամբներից Մավրովայի դաշտում։ Դիբրի սանջակում ապստամբներին առաջնորդում էր բեքթաշյան քահանա Շեհ Մուստաֆա Զերքանին ։ 1844 թվականի նոյեմբերին կայացած ժողովում նրանք հայտարարեցին, որ Դիբրի հին ինքնավարությունը չպետք է փոխվի։ Չեն Լեկայի գլխավորած ապստամբ բանակը փորձեց կանգնեցնել Հայրեդին փաշայի գլխավորած օսմանյան բանակի առաջխաղացումը։ Օսմանյան հրամանատարը կրկին համաներում է հայտարարել, վերացրել նոր հարկերը և հետաձգել հավաքագրման գործընթացը։
Պրիզրենի լիգան կռվում էր բուլղարական խմբավորումների դեմ և ետ մղում նրանց Քյոփրյուլու, Պերլեպի և Մանաստիրի շրջաններում, որոնք այդ ժամանակ բնակեցված էին ալբանացիներով ։
Սոֆիայի քարտեզագրական ընկերության 1903 թվականի փաստաթղթում Ստրուգայի Մալեսիայի գյուղերը գրանցված էին ալբանացի ուղղափառ մեծամասնությամբ, սակայն այսօր նրանք ձուլվել են և ճանաչվել որպես մակեդոնացիներ ։
Հարավսլավիա
Բալկանյան դաշնակիցների կողմից Թուրքիայի պարտությունից անմիջապես հետո՝ 1912 թվականի դեկտեմբերին, Լոնդոնում գումարվեց Մեծ տերությունների (Բրիտանիա, Գերմանիա, Ռուսաստան, Ավստրո-Հունգարիա, Ֆրանսիա և Իտալիա) դեսպանների խորհրդաժողով՝ կարգավորելու հակամարտությունից առաջացած խնդիրները։ Ալբանացիներին Ավստրո-Հունգարիայի և Իտալիայի աջակցությամբ կոնֆերանսը համաձայնեց ստեղծել Ալբանիա անկախ պետություն, որն իրականություն դարձավ 1913 թվականին։ Այնուամենայնիվ, նոր պետության սահմանները գծվեցին այնպես, որ ալբանական բնակչությամբ մեծ տարածքներ մնացին Ալբանիայից դուրս, ներառյալ այն տարածքը, որը հետագայում դարձան Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետության մաս։
Երբ 1946 թվականին ստեղծվեց Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետությունը, սահմանադրությունը երաշխավորում էր փոքրամասնությունների մշակութային զարգացման և իրենց լեզվի ազատ օգտագործման իրավունքը։ Անմիջապես ներդրվեցին փոքրամասնությունների դպրոցներն ու փոքրամասնությունների լեզուներով դասարանները՝ այս խմբերի շրջանում անգրագիտության բարձր տոկոսի պատճառով։ Հետագա երկու տասնամյակների ընթացքում կոմունիստական կուսակցությունը շարունակաբար ձեռնարկում էր միջոցներ, որոնք կոչված էին նպաստելու ալբանական համայնքի ներգրավմանը նոր սոցիալիստական պետության տնտեսական և սոցիալական կյանքում կրթության, մասնագիտական վերապատրաստման և սոցիալական հնարավորությունների միջոցով ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետության բնակչությունը կայուն աճ է գրանցել, ընդ որում ամենամեծ աճը գրանցվել է էթնիկ ալբանական համայնքում։ 1953 թվականից մինչև 2002 թվականի վերջին մարդահամարը (նախնական արդյունքները հրապարակվել են 2003 թվականի դեկտեմբերին) Հյուսիսային Մակեդոնիայում ապրող ալբանացիների տոկոսն աճել է 25,2%-ով ։ Էթնիկ ալբանացիների մեծ մասն ապրում է երկրի արևմտյան մասում։ 1980-ականների վերջին, երբ Կոսովոյի նահանգի ինքնավարությունը չեղյալ հայտարարվեց, և ալբանացի բնակչության դիմադրությունը զգալիորեն ավելացավ, այս զարգացումները տեղի ունեցան նաև Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետությունում։ Ալբաներենը հանվել է հանրության տեսադաշտից, ալբանական ընտանիքներին արգելվել է իրենց երեխաներին ալբանական անուններով անվանել՝ պատճառաբանելով, որ դա պառակտումներ է առաջացրել հանրապետության մյուս համայնքների հետ, և, վերջապես, նվազեցնել ալբանական բնակչության ծնելիության էապես բարձր մակարդակը, ալբանական ընտանիքներին արգելվել է երկուսից ավելի երեխա ունենալ ։ Այս ձուլման արշավը հստակ երևում էր նրանով, որ 1990 թվականին փոփոխված Սահմանադրությունը վերասահմանեց պետությունը «մակեդոնական ժողովրդի և ալբանական ու թուրք ազգությունների պետությունից» վերածվեց «մակեդոնական ժողովրդի ազգային պետության» ։
Ժամանակակից պատմություն
1994 թվականին Մակեդոնիայում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի զեկույցում նշվում էր, որ Մակեդոնիայում գոյություն ունեն էթնիկ ալբանացիների նկատմամբ խտրականության հետևյալ ձևերը. վատ ներկայացվածություն պետական հատվածի աշխատատեղերում, վատ ներկայացվածություն ոստիկանության կորպուսում, վատ ներկայացվածություն զինվորական սպաների կորպուսում, Մակեդոնիայի երկարամյա էթնիկ ալբանացի բնակիչների քաղաքացիությունից հրաժարվելը, ինչպես նաև քաղաքացիության դիմումների գործընթացում խտրականությունը և ընտրատարածքների անարդար ձևավորում, ինչը թուլացնում է նրանց ընտրական ուժը ։
2019 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ալբանիայում երկրաշարժ է գանցվել։ Հյուսիսային Մակեդոնիայի ալբանացիները արձագանքեցին Ալբանիայի կառավարության՝ ֆինանսական օգնության կոչին տարբեր մարդասիրական կազմակերպություններին նվիրատվությունների և օգնության համար հատուկ բանկային հաշիվների միջոցով դրամահավաքի միջոցով ։
Ժողովրդագրություն
Ըստ պաշտոնական մարդահամարի տվյալների՝ 1953 թվականին ալբանացիները կազմում էին ընդհանուր բնակչության 19%-ը։ Բնակչությունը 1961 թվականին նվազել է մինչև 13%, բայց 1971 թվականին կրկին աճել է մինչև 17%։ 1981 թվականին կազմել է 19,7%, 1991 թվականին՝ 21% ։ 2002 թվականի վերջին մարդահամարի ժամանակ ալբաննացի բնակչությունը կազմում էր 25,2%։ Ethnologue-ը 2002 թվականին հաշվարկել էր մոտ 500,000 մարդ, ովքեր խոսում էին ալբաներեն Հյուսիսային Մակեդոնիայում ։ Հարավսլավիայից հանրապետության անկախության հռչակումից հետո տասնամյակում որոշ ալբանացիներ պնդում են, որ իրենց բաժին է ընկնում բնակչության 30%-ը և պահանջում իշխանության համապատասխան բաժինը։ Մյուս կողմից, էթնիկ մակեդոնացիներն ասում էին, որ ալբանացիները հազիվ 20% են ։ Մարդահամարի տվյալներով՝ ալբանացիները կազմում են ընդհանուր բնակչության մոտ 25,2%-ը։ 2012 թվականի մարդահամարը չի անցկացվել և բոյկոտել են ալբանական քաղաքական կուսակցությունները։ 2008 թվականի Մակեդոնիայի խորհրդարանական ընտրություններում ալբանական քաղաքական կուսակցությունները ստացել են ընդհանուր ձայների 22,61%-ը՝ ստանալով 120 մանդատներից 29-ը ։
Ալբաներենը համապաշտոնական է պետական մակարդակով (բացառությամբ պաշտպանական ու դրամավարկային քաղաքականության) և տեղական ինքնակառավարման ստորաբաժանումներում, որտեղ բնակչության խոսողները կազմում են 20% և ավելի։ Կարգավիճակի փոփոխությունը տեղի է ունեցել 2019 թվականին, քանի որ ալբաներենի օգտագործումն այլևս չի սահմանափակվում աշխարհագրորեն ։ Նոր օրենքը տարածեց ալբաներենի պաշտոնական օգտագործումը ողջ երկրում՝ հեշտացնելով ալբաներեն լեզվով հաղորդակցությունը հաստատությունների հետ։ Նոր օրենսդրության համաձայն՝ մակեդոներենը շարունակում է մնալ հիմնական պաշտոնական լեզուն, մինչդեռ ալբաներենը կարող է օգտագործվել՝ որպես երկրորդ լեզու, ներառյալ ազգային մակարդակում պաշտոնական հարցերում։ Օրենսդրությունը նախատեսում է նաև, որ երկրի բոլոր պետական հաստատությունները իրենց ամենօրյա աշխատանքում կտրամադրեն ալբաներեն թարգմանություններ  ։
Երկրում ալբանացի բնակչությունը հիմնականում գյուղական է, իսկ էթնիկ ալբանացիները մեծամասնություն են կազմում երկրի 34 քաղաքներից միայն 3-ում ։Հյուսիսային Մակեդոնիայում նորածինների մոտ 35%-ը պատկանում է ալբանական էթնիկ փոքրամասնությանը։ 2017 թվականին Մակեդոնիայի Հանրապետությունում ծնվել է 21754 երեխա։ Այս նորածինների էթնիկ պատկանելությունը եղել է․ 11260 (51,76%) մակեդոնացիներ, 7404 (34,03%) ալբանացիներ, 940 (4,32%) թուրքեր, 1276 (5,87%) գնչուներ, 40 (0,18%) վլախներ, 129 (0,59%) սերբեր, 213 (0,98%) բոսնիակներ և 492 (2,26%) այլ էթնիկ ազգություններ ։
Ալբանական մեծամասնություն ունեցող համայնքներ
Ըստ 2021 թվականի մարդահամարի՝ երկրի 80 համայնքներից ալբանացիները գերիշխող էթնիկ խումբն էին 17 համայնքներում։ Բնակչության ընդհանուր թիվը, ներառյալ ինքնահաշվարկվող սփյուռքը հաշվելու ժամանակ, ալբանացիները մեծամասնություն են կազմում 16 համայնքներում։
Կուսակցություններ
Հյուսիսային Մակեդոնիայում կան մի քանի ալբանական կուսակցություններ։ 2020 թվականի ընտրությունների տվյալներով՝ «Դեմոկրատական միություն հանուն ինտեգրման» (ԴՄՀԻ) և «Ալբանացիների դեմոկրատական կուսակցություն» երկու խոշորագույն ալբանական քաղաքական կուսակցություններն են երկրում։ 2008 թվականի Մակեդոնիայի խորհրդարանական ընտրություններում ԴՄՀԻ-ն հավաքեց ձայների ընդհանուր 11,3%-ը, իսկ ԱԴԿ-ն՝ 10,1%-ը ։ Այնուամենայնիվ, երկու հիմնական ալբանական քաղաքական կուսակցությունների միջև նախընտրական վեճերի պատճառով երկրի որոշ ալբանական շրջաններ վերաքվեարկել են։
2011 թվականի Մակեդոնիայի խորհրդարանական ընտրություններում ալբանական կուսակցությունները ստացել են ընդհանուր ժողովրդական քվեների 20,96%-ը։ ԴՄՀԻ-ն ստացել է ձայների 10,2%-ը՝ ստանալով 15 մանդատ։ Սա նախորդ ընտրություններից 3 մանդատով պակաս էր։ ԱԴԿ-ն ստացել է ձայների 5,9%-ը՝ ստանալով 8 մանդատ, ինչը նույնպես 3 մանդատով քիչ էր։ Խորհրդարանում մանդատ ստացած երրորդ ալբանական կուսակցությունը «Ազգային ժողովրդավարական վերածնունդ» կուսակցությունն է, որը ստացել է երկու մանդատ՝ ձայների 2,7%-ով ։
2014 թվականի ընտրություններում երեք ալբանական կուսակցություններ՝ ԴՀՄԻ, ԱԴԿ և ԱԺՎ, ստացել էին համապատասխանաբար 19, 7 և 1 մանդատ՝ ընդհանուր 123 մանդատներից։ Էթնիկ ալբանացիների կուսակցությունները ստացել են ընդհանուր ժողովրդական քվեների 21%-ից մի փոքր պակաս ։
Խտրականություն
Հյուսիսային Մակեդոնիայում էթնիկ լարվածությունը սրվել է 2001 թվականին զինված հակամարտության ավարտից հետո, երբ էթնիկ ալբանացիների Ազգային ազատագրական բանակը հարձակվեց Մակեդոնիայի անվտանգության ուժերի վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ավելի մեծ իրավունքներ և ինքնավարություն էթնիկ ալբանացի փոքրամասնության համար։
2012 թվականի ապրիլի 12-ին հինգ էթնիկ մակեդոնացի խաղաղ բնակիչներ գնդակահարվել են, ենթադրաբար էթնիկ ալբանացիների կողմից հարձակման ժամանակ, որը հայտնի է որպես Ժելեզարսկո լճի սպանություններ։
2013 թվականի մարտի 1-ին Սկոպիեում էթնիկ մակեդոնացիների ամբոխը բողոքեց էթնիկ ալբանացի քաղաքական գործիչ Թալաթ Ջաֆերիին պաշտպանության նախարար նշանակելու որոշման դեմ ։ Բողոքի ցույցը վերածվեց բռնության, երբ ամբոխը սկսեց քարեր նետել, ինչպես նաև հարձակվել ալբանացի անցորդների և ոստիկանների վրա։ Ոստիկանությունը հայտնում է 3 վիրավոր քաղաքացիների, հինգ վիրավոր ոստիկանների և մասնավոր գույքի մեծ վնասի մասին։ Չնայած քաղաքային հիվանդանոցը հայտնել է, որ բուժում է հինգ ծանր վիրավորված ալբանացի տղամարդու, որոնցից երկուսը գտնվում են վերակենդանացման բաժանմունքում։ Բողոքի ընթացքում ամբոխի մի մասն այրել է Ալբանիայի դրոշը։
Մանաստիրի համագումարի 108-րդ տարեդարձին Բիտոլայում վանդալիզմի է ենթարկվել ալբանական այբուբենի թանգարանը, կոտրվել են պատուհաններն ու դռները։ Թանգարանի մուտքի դռներին տեղադրվել է «Մահ ալբանացիներին» գրությամբ պաստառ, որի վրա պատկերված է առյուծը, որը կտրում է ալբանական երկգլխանի արծվի գլուխները ։ Այս դեպքից մեկ շաբաթ անց՝ Ալբանիայի անկախության հռչակագրի օրը, «Պելիսթեր» ազգային պարկի տնօրինության շենքի վրա տեղադրվեցին գրաֆիտիներ՝ նույն հաղորդագրություններով, ինչ նախորդ շաբաթ ։
Ընթացիկ խնդիրներ
Գործազուրկների մեջ ալբանացիները գերակշռում են։ Պետական հաստատություններում, ինչպես նաև շատ մասնավոր ոլորտներում նրանք քիչ են ներկայացված։ Նրանք նաև բախվում են պետական պաշտոնյաների և գործատուների կողմից խտրականության ։ Համաձայն Միացյալ Նահանգների Մարդու իրավունքների վերաբերյալ 2012 թվականի Մակեդոնիայի զեկույցի՝ «որոշ նախարարություններ հրաժարվել են տեղեկություններ տրամադրել աշխատակիցների էթնիկ կազմի մասին»։ Նույն զեկույցում նաև ավելացվել է.
2019 թվականի դրությամբ ալբաներենը երկրում պաշտոնական լեզու է։
Մշակույթ
Ալբաներենի խոսակցական բարբառներն են՝ մեծամասնությամբ ղեգերենը, իսկ հարավի որոշ հատվածներում՝ տոսկերեն ։ Ալբաներեն կրթությունն իրականացվում է բոլոր մակարդակներում, ներառյալ համալսարանական մակարդակներում, ինչպիսիք են Տետովոյի պետական համալսարանը, Հարավարևելյան եվրոպական համալսարանը, նույնպես Տետովոյում։
Հյուսիսային Մակեդոնիայի ալբանացիների հիմնական կրոնը իսլամն է, թեև կան ոմանք, ովքեր հռոմեական կաթոլիկ են, որոնցից ամենահայտնի հետևորդն է Ագնես (Անջեզա) Բոյաջիուն, որը նաև հայտնի է որպես Մայր Թերեզա։ Կան նաև մի քանի ուղղափառ քրիստոնյա ալբանական գյուղեր, որոնք գտնվում են Վերին Ռեկայում, ինչպես նաև պատմական համայնքներ Օխրիդում, Մալեսիայում, Կրուշևոյում, ինչպես նաև որոշ գյուղեր Բիտոլայի շրջանում (Տրնովո, Նիժեպոլե և Մագարևո)։ Այս համայնքները մեծ մասամբ ձուլվեցին սլավոնական համայնքին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության քաղաքականություն
Դոմինիկայի պատմություն
Դոմինիկայի պատմությունը սկսվում է 14-րդ դարում արավակների և կարիբների ցեղերի՝ Դոմինիկա կղզում հաստատվելուց և շարունակվում է մինչ օրս ։
Սկզբնական շփումը եվրոպացիների հետ
Քրիստափոր Կոլումբոսը կղզին անվանել է շաբաթվա այն օրվա պատվին, երբ նա նկատել է այն՝ կիրակի (լատիներեն «Դոմինիկա»), 1493 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ իր երկրորդ արշավանքի ժամանակ։ Կարիբների կատաղի դիմադրությունից վախենալով՝ իսպանացիները կղզին չեն բնակեցրել։
1632 թվականին ֆրանսիական «Compagnie des Îles de l'Amerique» ընկերությունը Դոմինիկան պահանջում էր մյուս Փոքր Անտիլյան կղզիների հետ, սակայն գաղութներ չհիմնադրվեցին։ 1642-1650 թվականներին ֆրանսիացի միսիոներ Ռայմոնդ Բրետոնը դարձել է առաջին եվրոպացին, որը կանոնավոր այցելում էր կղզի։ 1660 թվականին ֆրանսիացիներն ու անգլիացիները համաձայնել են, որ և՛ Դոմինիկան, և՛ Սենթ Վինսենթը չպետք է բնակեցվեն, այլ թողնվեն Կարիբյան կղզիներին որպես չեզոք տարածք։ Դոմինիկան պաշտոնապես չեզոք էր հաջորդ դարում, սակայն նրա ռեսուրսների գրավչությունը մնացել էր. անգլիացի և ֆրանսիացի անտառահատների մրցակից արշավախմբերը 18-րդ դարի սկզբին փայտ էին պաշարում ։
Ֆրանսիական գաղութ (1715-1763)
Իսպանիան Դոմինիկայի գաղութացման հարցում ունեցել է քիչ հաջողություն, 1690 թվականին ֆրանսիացիները Դոմինիկայում հիմնել են իրենց առաջին մշտական բնակավայրերը։ Մարտինիկայից և Գվադելուպայից ժամանած ֆրանսիացի փայտահատները սկսել են փայտանյութի ճամբարներ հիմնել՝ ֆրանսիական կղզիներին փայտանյութ մատակարարելու համար և աստիճանաբար մշտական բնակություն հաստատել։ Նրանք առաջին ստրուկներին Արևմտյան Աֆրիկայից բերել են Դոմինիկա։ 1715 թվականին Հյուսիսային Մարտինիկայում «աղքատ սպիտակամորթ» մանր սեփականատերերի ապստամբությունը, որը հայտնի է որպես Լա Գաուլե, ստիպել է նրանց փախչել Դոմինիկայի հարավ։ Այստեղ նրանք հողատարածքներ էին մշակում և ստեղծում փոքր տնտեսություններ։ Մինչդեռ հյուսիսում բնակություն են հաստատել ֆրանսիական ընտանիքներ և Գվադելուպայի այլ բնակիչներ ։ 1727 թվականին կղզու առաջին ֆրանսիացի հրամանատար Մ. Լե Գրանը ֆրանսիական գլխավոր կառավարության հետ ստանձնել է կղզու պատասխանատվությունը։ Դոմինիկան պաշտոնապես դարձել է Ֆրանսիայի գաղութը և կղզին բաժանվել է շրջանների կամ «թաղամասերի»։ Մարտինիկայում և Գվադելուպայում կառուցվել են շաքարեղեգի պլանտացիաներ, իսկ ֆրանսիացիները Դոմինիկայում սկսել են աստիճանաբար հիմնել սուրճի պլանտացիաներ։ Նրանք իրենց աշխատանքային կարիքները հոգալու համար ներմուծում էին աֆրիկացի ստրուկներ՝ փոխարինելով բնիկ Կարիբներին։ 1761 թվականին Յոթնամյա պատերազմի ժամանակ, բրիտանական արշավախումբը լորդ Ռոլլոյի գլխավորությամբ հաջողության է հասել և Կարիբյան ծովի մի քանի այլ կղզիների հետ նվաճել կղզին։ Յոթնամյա պատերազմում Մեծ Բրիտանիայից կրած պարտությունից հետո Ֆրանսիան Փարիզի պայմանագրով (1763) կղզին զիջել է բրիտանացիներին ։ 1778 թվականին, Ամերիկայի անկախության պատերազմի ժամանակ, բնակչության ակտիվ համագործակցությամբ ֆրանսիացիները հաջող ներխուժում են իրականացրել։ 1783 թվականին Փարիզի պայմանագիրը, որով ավարտվել է պատերազմը, կղզին վերադարձրել է Բրիտանիային։ 1795 թվականի և 1805 թվականի ֆրանսիական ներխուժումներն ավարտվել են անհաջողությամբ, սակայն երկրորդի դեպքում Ռոզո քաղաքի մի հատվածը հիմնովին այրվել է ։
Բրիտանական գաղութ (1763-1978)
1763 թվականին բրիտանացիները ստեղծել են օրենսդիր մարմին, որը ներկայացնում էր միայն սպիտակամորթ բնակչությանը։ 1831 թվականին, արտացոլելով բրիտանական պաշտոնական ռասայական հայացքների ազատականացումը, Բրաունի արտոնությունների ակտը քաղաքական և սոցիալական իրավունքներ է շնորհել նաև ոչ սպիտակամորթներին։ Հաջորդ տարի օրենսդիր մարմնում ընտրվել են երեք սևամորթներ։ 1834 թվականին ստրկության վերացումը 1838 թվականին Դոմինիկան դարձրել է միակ բրիտանական Կարիբյան գաղութը, որը 19-րդ դարում ուներ սևամորթների կողմից վերահսկվող օրենսդիր մարմին։ Սևամորթ օրենսդիրների մեծ մասը փոքր սեփականատերեր կամ առևտրականներ էին, որոնց տնտեսական և սոցիալական հայացքները հակասում էին հարուստ անգլիական պլանտացիաների տերերի դասի շահերին։ Արձագանքելով ընկալվող սպառնալիքին՝ պլանտացիաների տերերը լոբբինգ են արել բրիտանական ավելի անմիջական կառավարման համար։
1865 թվականին, բազում անկարգություններից և լարվածությունից հետո, ընտրված մարմնին փոխարինել է գաղութային վարչակազմը՝ կես ընտրված և կես նշանակված անդամներից բաղկացած ժողովով։ Ընտրված օրենսդիրները շատ դեպքերում մանևրվել են գաղութատիրական կառավարիչների հետ միասնության մեջ գտնվող պլանտացիաների տերերի կողմից։ 1871 թվականին Դոմինիկան դարձել է Լևարդ կղզիների ֆեդերացիայի մաս, իսկ սև բնակչության իշխանությունը աստիճանաբար թուլացել է։ Կարիբյան կղզիները 1920-ականներին «կորցրել» են իրենց լեզուն և անցել տեղական կրեոլերենի կամ անգլերենի։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Կարիբյան ավազանում քաղաքական գիտակցության աճը հանգեցրել է ներկայացուցչական կառավարության ասոցիացիայի ձևավորմանը։ Դոմինիկայի կառավարման մեջ զսպելով հանրության դժգոհությունը, 1924 թվականին խումբը ստացել է օրենսդիր մարմնում համաժողովրդականորեն ընտրված տեղերի մեկ երրորդը, իսկ 1936 թվականին՝ կեսը։ Դրանից անմիջապես հետո Դոմինիկան տեղափոխվել է Լևարդ կղզիների վարչակազմից և կառավարվել որպես Հողմուղիների կղզիների մի մաս մինչև 1958 թվականը, երբ այն կարճատև միացել է Արևմտյան Հնդկաստանի ֆեդերացիային։
Դևիդ փոթորիկ
1979 թվականի օգոստոսին «Դևիդ» փոթորիկը, որն ուղեկցվում էր 150 մղոն/ժ արագությամբ (240 կմ/ժ) քամիներով, ավերիչ ուժով հարվածել է կղզուն։ Զոհվել է 42 մարդ, իսկ կղզու բնակիչների տների 75%-ը ավերվել է կամ լրջորեն վնասվել։ «Դևիդ» փոթորիկը Դոմինիկայում երբևէ գրանցված ամենահզոր և ավերիչ փոթորիկն էր, մինչև 2017 թվականը, երբ հայտնվել է «Մարիա» փոթորիկը։
Անկախություն՝ 1978 թվականից առ այսօր
1978 թվականի նոյեմբերի 3-ին Դոմինիկայի Միությունն անկախացել է Միացյալ Թագավորությունից։ Սակայն անկախության ընդունումն ամբողջությամբ չի լուծել դարավոր տնտեսական հետամնացության հետևանքով առաջացած խնդիրները և 1979 թվականի հունիսին քաղաքական դժգոհությունը հանգեցրել է ներքաղաքական ճգնաժամի՝ նախագահ Ֆրեդ Դեգազոնի փախուստին, վարչապետ Պատրիկ Ջոնի հրաժարականին և ժամանակավոր կառավարության ձևավորմանը՝ Օլիվեր Սերաֆինի կողմից։
1980 թվականի ընտրություններից հետո նրան փոխարինել է կառավարությունը, որը գլխավորում էր Դոմինիկայի Ազատության կուսակցությունը վարչապետ Եվգենիա Չարլզի օրոք (Կարիբյան ավազանի առաջին կին վարչապետը)։ Իր երդմնակալությունից հետո մեկ տարվա ընթացքում վերապրել է երկու անհաջող հեղաշրջում (ներառյալ հյուսիսամերիկյան ծայրահեղ աջերի ներխուժման փորձը), իսկ 1983 թվականի հոկտեմբերին, որպես Արևելյան Կարիբյան պետությունների կազմակերպության նախագահ՝ աջակցել է ԱՄՆ-ի ներխուժմանը Գրենադա։
Քրոնիկ տնտեսական խնդիրները սրվել են 1979 և 1980 թվականներին՝ փոթորիկների հետևանքով։ 1980-ականների վերջին տնտեսությունը արագ վերականգնվել է։ 1995 թվականին կառավարությունն ընտրություններում պարտվել է Էդիսոն Ջեյմսի Միացյալ աշխատանքային կուսակցության կողմից։ Ջեյմսը վարչապետ է դարձել մինչև 2000 թվականի փետրվարի ընտրությունները, երբ Դոմինիկայի Միացյալ աշխատավորական կուսակցությունը (DUWP) պարտվել է Ռոզի Դուգլասի գլխավորած Դոմինիկայի աշխատավորական կուսակցությանը (DLP): Նա նախկին սոցիալիստ ակտիվիստ էր և շատերը մտավախություն ունեին, որ քաղաքականության հանդեպ նրա մոտեցումը կարող է գործնական չլինել։ Այնուամենայնիվ, անկարգությունները զսպվել են, երբ նա կոալիցիա է կազմել ավելի պահպանողական Դոմինիկայի Ազատության կուսակցության հետ։ 2000 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ ընդամենը ութ ամիս պաշտոնավարելուց հետո Դուգլասը հանկարծամահ է եղել, իսկ նրան փոխարինել է Պիեռ Չարլզը, որը նույնպես Դոմինիկայի լեյբորիստական կուսակցության խոսնակն էր։ 2003 թվականին նախագահ է ընտրվել Նիկոլաս Լիվերպուլը՝ հաջորդելով Վերնոն Շոուին։ 2004 թվականի հունվարի 6-ին մահացել է վարչապետ Պիեռ Շառլը, որը 2003 թվականից տառապում էր սրտի հիվանդությամբ։ Նա անընդմեջ ընտրվել է Դոմինիկայի երկրորդ վարչապետը, որը մահացել է սրտի կաթվածից։ Արտաքին գործերի նախարար Օսբորն Ռիվիերը անմիջապես դարձել է վարչապետ։ Ընտրություններն անցկացվել են 2005 թվականի մայիսի 5-ին՝ իշխող կոալիցիայի ղեկավարմամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի պատմություն Կատեգորիա:Դոմինիկա