cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սոֆյա Պոմերանիացի
Սոֆյա Պոմերանիացի (Zofia pomorska, ), Պոմերենիայի արքայադուստր, Դանիայի և Նորվեգիայի թագուհի, Շլեզվիգ-Հոլշտայն-Գոթորպեայի դքսուհի։
Կենսագրություն
Սոֆյան Պոմերանիայի դուքս Բոգուսլավ X Մեծի և Լեհաստանի թագավոր Կազեմիր IV-ի դստեր, արքայադուստր Աննայի ավագ դուստրն է։
1518 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Սոֆյան Շլեզվիգում ամուսնացավ սգի մեջ գտնվող Ֆրեդերիկ I-ի հետ, ով չորրորդ որդին էր Դանիայի թագավոր Քրիստիան I-ի և Դորոթեա Բրանդենբուրգացու։ 1525 թվականի օգոստոսի 13-ին Կոպենհագենում տեղի ունեցավ նրա թագադրումը, որպես Դանիայի թագուհի։ 1533 թվականին նա դարձավ այրի և տեղափոխվեց Գոթորպ ամրոց իր երեխաների հետ, սպասելով նոր թագավորի ընտրության արդյունքներին։ 1533–ից մինչև 1536 թվականները նրա կալվածքները բռնագրավվեցին։ 1538 թվականին նոր թագավորը խնդրեց նրան թողնել Գոթորպը, ծախսերի պատճառով և ապրել Կիելում։ 1568 թվականին Սոֆիան մահացավ և թաղվեց Շլեզվիգի տաճարում։
Վորչին
Վորչին (Ворчин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1835 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վորչին գյուղում բնակվում էր 112 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 36,84 մարդ/կմ²։
Ռոքքասլ շրջան (Կենտուկի)
Ռոքքասլ շրջան (Rockcastle County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 824 կմ² է, բնակչությունը՝ 17.056 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մաունտ Վերնոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1810 թ.։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Քաունտ Բեյսի
Քաունտ Բեյսի (Count Basie, իրական անունը` Ուիլյամ Ջեյմս Բեյսի (William James Basie), ), ամերիկացի ջազ դաշնակահար, երգեհոնահար, բիգ-բենդի հայտնի ղեկավար։ Բեյսին սվինգի պատմության ամենանշանակալի դեմքերից մեկն է։ Նա բլյուզը դարձրեց եզակի ժանր` նրա նվագախմբում հնչում էին և արագ բլյուզ, և դանդաղ, և ողբերգական, և գրոտեսկային։
Կենսագրություն
Երաժշտական ունակությունները դրսևորել է վաղ տարիքից։ Մայրն օգնում էր Ուիլյամին սովորել դաշնամուր նվագել։ Ավելի ուշ պարապմունքների համար հրավիրվեցին երաժշտության մասնավոր ուսուցիչներ, նրանց թվում էր Հելոուեյ անունով հրաշալի գերմանացի մի կին։
Բնատուր տվյալներ ունենալով դաշնամուր նվագելու համար, Բեյսին դեռ նախընտրում էր հարվածային գործիքները։ Այնուամենայնիվ, հուսալքված Սոննի Գրիրի ակնհայտ տաղանդից, ով նույնպես ապրում էր Ռեդ-Բենկում և 1919 թվականին դարձավ Դյուկ Էլինգթոնի թմբկահարը, Բեյսին 15 տարեկանում անցում կատարեց դաշնամուրի։
Գրիրը և Բեյսին միասին երգեցին, մինչև Գրիրը անցավ պրոֆեսիոնալ կարիերայի։ Այդ ժամանակ Բեյսին նվագում էր խմբերի հետ պարերի, հանգստավայրերի, սիրողական շոուների ժամանակ, այդ թվում` Հարրի Ռիչարդսոնի «Kings of Syncopation»:
Կաունտ Բեյսին մոտ 20 տարեկան էր, երբ նա սկսում է աշխատել «Keith&Toba» էստրադային շոուի հետ` որպես երաժշտական ղեկավար և նվագակցող։ Ուղեկցելով փոքր երաժշտական կոլեկտիվին, 1927 թվականին նա գալիս է Կանզաս Սիթիի գաստրո և երկար ժամանակ մնում է այնտեղ (կոլեկտիվը փլուզվեց, թանգարաններն ու ճարտարապետությունները մնացին ամբողջովին առանց աշխատանքի։ Այնուհետև, որպես դաշնակահար և գործիքավորող, դառնում է Walter Page's Blue Devils անսամբլի անդամ և նվագում այդ կոլեկտիվում մինչև 1929 թվականը։ Դրանից հետո համագործակցում է քիչ հայտնի տարածաշրջանային նվագախմբերի հետ, և ի վերջո հայտնվում է Bennie Moten's Kansas City Orchestra-ում։ 1935 թվականին Բենի Մոութենի մահից հետո Բեյսին հեռանում է նվագախմբից և Բասթեր Սմիթի և Մոութենի նվագախմբի մյուս նախկին անդամների հետ միասին ստեղծում է 9 հոգուց բաղկացած նոր անսամբլ թմբկահար Ջո Ջոնսի և տենոր սաքսոֆոնահար Լեսթեր Յանգի հետ։ «Barons of Rhythm» անվան տակ Բեյսի Քաունտը այս կազմը սկսում է աշխատել Կանզաս Սիթիի «Reno club»-ում։ 1936 թվականի անսամբլի ելույթների ռադիոհեռարձակումները հանգեցնում են «National Booking Agency»-ի և «Decca Records»-ի հետ պայմանագրերի կնքմանը։ Ռադիոհաղորդավարների թեթև ձեռքով Բեյսին ստանում է «Կոմսություն» («Կոմս») տիտղոսը։ Բեյսիի անսամբլը անընդհատ զարգանում է (3 շեփոր, 3 տրոմբոն, 5 սաքսոֆոն և ռիթմ-բաժին) և մեկ տարի անց անունը փոխում  է «Count Basie Orchestra» - ի։ Այդ անվան տակ նվագախումբը  շուտով դառնում է Սվինգի դարաշրջանի լավագույն մեծ-բրենդը։
1936 թվականին նվագախմբին լսել է պրոդյուսեր Ջոն Համոնդը, ով օգնել է Բեյսիին և նրա երաժիշտներին գալ Նյու Յորք։ Ի տարբերություն այլ նվագախմբերի, որոնք ունեին ընդամենը 2-3 հանպատրաստից մենակատարներ, Բեյսիի նվագախմբում գրեթե բոլոր երաժիշտները նշանավոր ջազմեններ էին։ Սա թույլ տվեց ռեպերտուարը հագեցնել արագ պիեսներով, որոնք հիմնված էին բլյուզի ներդաշնակ սխեմայի վրա, և  գրեթ «շարժման մեջ» ստեղծել ռիֆեր(կարճ մեղեդային-ռիթմիկ կառուցվածքներ, որոնք կրկնվում են ողջ պիեսի ընթացքում), որոնք օգնում են խառնվածքային իմպրովիզատորներին:1936 թվականին Քաունտ Բեյսիի նվագախմբում նվագում էին առաջին կարգի մենակատարներ` Բակ Քլեյթոնը, Հարի Էդիսոնը, Հոթ Լիպս Փեյջը, Լեսթեր Յանգը, Հերշել Էվանսը, Էրլ Ուորենը, Բադդի Թեյթը, Բեննի Մորտոնը, Դիկի Ուելսը և այլք։ Ռիթմ-սեկցիան ջազում ճանաչվել է լավագույնը։ Բեյսիի նվագախմբի հետ ելույթ են ունեցել հայտնի վոկալիստներ Ջիմի Ռաշինգը, Հելեն Հյումսը և Բիլլի Հոլիդեյը(1937-38)։ Նվագախմբին համաշխարհային ճանաչում են բերել այնպիսի ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են,,One O'Clock Jump,,(1937),,,Jumping' At The Woodside,, (1938),,,Taxi war Dance,,(1939) և շատ ուրիշներ։
1939 թվականին Բեյսին նվագախմբի ներսում կազմակերպում է մենակատարների անսամբլ՝ Kansas Сity Seven սեպտետը և նույն թվականին առաջին անգամ ելույթ է ունենում Քարնեգի հոլում։
40-ական թվականներին նվագախումբ էին գալիս սաքսոֆոնահարներ Դոն Բայսենը, Լակի Թոմփսոնը, Իլինոյս Ջեքեթը, շեփորահար Ջո Նյումենը, տրոմբոնահարներ Վիկ Դիքենսոնը, Ջեյ Ջեյ Ջոնսոնը։ 1944 թվականին վաճառվել է խմբի ավելի քան երեք միլիոն ձայնասկավառակ։ Սակայն հետո տեղի է ունենում Բեյսիի և իր մեծ-բենդի գործունեության անկում՝ կապված պատերազմական ժամանակների պայմանների և կատարողական կազմի անկայունության հետ։ 40-ականների երկրորդ կեսին բոլոր մեծ նվագախմբերի համար դժվար ժամանակներ են սկսվում, և Բեյսին ֆինանսական նկատառումներից ելնելով ստիպված է եղել լուծարել իր նվագախումբը 1950 թվականին։ Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում նա ղեկավարում է վեց և ինը երաժիշտներից բաղկացած կազմերը, որոնց թվում էին ականավոր գործիքավորողներ Քլարկ Թերին (Clark Terry), Բադի դե Ֆրանկոն (Buddy DeFranco), Սերժ Հալոֆը և Բադի Ռիչը (Buddy Rich)։
1952 թվականին նվագախմբի վերականգնումից հետո Կաունտ Բեյսին սկսեց մի շարք երկարատև շրջագայություններ և ձայնագրման սեանսներ, որոնք ի վերջո Բեյսիին բերեցին «անգերազանցելի Սվինգի վարպետի» համբավ։ Նրա նվագախումբը ժամանակի ընթացքում հաստատվեց որպես կայուն ջազային խումբ, ինչպես նաև դարձավ երիտասարդ երաժիշտների ուսուցման «ջազային համալսարաններից» մեկը։ Երաժիշտների թվում, այդ ժամանակ նվագախմբում աշխատում էր տաղանդավոր գործիքավորողների աստղաբույլ՝ Ջո Նյումենը, Թեդ Ջոնսը, Սնուկի Յանգը, Հենրի Քոքերը, Բենի Փաուելը, Ալ Գրեյը, Փոլ Քուինիչեթը, Էդի «Լոքջո» Դևիսը, Ֆրենկ Ուեսսը, Ֆրենկ Ֆոսթերը, Բիլլի Միտչելը, Ֆրեդի Գրինը, Գաս Ջոնսոնը և Սոնի Փեյնը։ Բեյսիի երաժշտական խմբի հետ հանդես է եկել երգիչ Ջո Ուիլյամսը։ Գործիքավորողներ Նիլ Հեֆտին, Ֆրենկ Ֆոսթերը, Էռնի Ուիլկինսը մշակեցին այսպես կոչված «հարվածային մեթոդը», որը կառուցված էր կտրուկ դինամիկ հակադրությունների և հարվածային գործիքների հզոր խաղի վրա՝ ընդգծելով մեղեդիական գծի բոլոր շեշտադրումները և լրացնելով բոլոր դադարները։
1954 թվականին Քաունթ Բեյսին իր նվագախմբի հետ առաջին անգամ շրջագայություն իրականացրեց Եվրոպայում։ Բեյսի Քաունթի նվագախմբի համաշխարհային համբավն ամրապնդվեց եվրոպական բազմաթիվ 1956-57, 1959, 1962, 1965,1966,1969 տարիների հյուրախաղերի շնորհիվ։ 1963 թվականին այցելել է Ճապոնիա, իսկ 1965 թվականին ելույթ է ունեցել Ավստրալիայում։ Բեյսիի նվագախումբը մասնակցել է բազմաթիվ ջազային փառատոնների՝ Չիկագո (1958), Նյու Յորք (1959), Randall's Island Jazz Festival (1960), փառատոն Հարլեմում (1961) և Ֆրանսիայում (1961), Նյուպորտ (1965), Մոնտերեյ (1966), Նյուպորտ (1968), Արևմտյան Բեռլին (1968) և այլն։
Անցած երկու տասնամյանկների ընթացքում Բեյսին թողարկել է հսկայական քանակությամբ ձայնագրություններ ինչպես իր մեծ-խմբի, այնպես էլ հայտնի ջազ երգիչների հետ, մասնակցել է ֆիլմերի նկարահանումներին (օրինակ՝ Sex and Single Girl), ակտիվորեն հանդես է եկել ռադիոյում և հեռուստատեսությունում։ 1955 թվականից ի վեր Քաունթ Բեյսին բազմիցս առաջատար տեղեր է զբաղեցրել ջազի սիրահարների և քննադատների շրջանում (որոշ դեպքերում առաջին տեղերը կիսելով Դյուկ Էլինգթոնի հետ)։ Հիմնադրել է երաժշտական հրատարակչություն։
70-ականներին նվագախմբի կազմը աստիճանաբար թարմացվեց (հայտնեցին նաև «սպիտակ» երաժիշտներ), բայց աչք ծակող և հզոր ոճը մնաց անփոփոխ։
Վերջին տասնամյակում Բեյսին ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և դարձել պատվավոր դոկտոր մի շարք համալսարաններում։
70-ականների կեսերից Քաունթ Բեյսիի ծանր հիվանդությունը դժվարացնում էր նրա հետագա ստեղծագործական կյանքը։ 80-ականների սկզբից նա երբեմն ստիպված էր լինում ղեկավարել նվագախումբը անվասալյակին նստած։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա ավելի շատ ժամանակ է հատկացնում ինքնակենսագրության պատրաստմանը։
1994 թվականին Բեյսիի մահից հետո նվագախմբի ղեկավար դարձավ տենոր-սաքսաֆոնահար Ֆրենկ Ֆոսթերը։ Այնուհետև նվագախումբը ղեկավարում էր տրոմբոնահար Գրովեր Միտչելը։
1985 թվականին խումբը ելույթ է ունեցել «Черное море» փառատոնում, այնուհետև մեկական ելույթ է ունեցել Կրասնոդարում և Մոսկվայում։
Ռիթմ-խումբ
Քաունթ Բեյսիի նվագախմբի հիմքը հիանալի ռիթմ-խումբն էր, որն ապահովում էր փողային և լեզվակային գործիքների փոխազդեցությունը և ստեղծում էր անհրաժեշտ ֆոն մենակատարի ելույթի ժամանակ։ Այս հայտնի նվագախումբը ներառում էր այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Ուոլթեր Փեյջը (կոնտրաբաս(լարային նվագարան)), Ջո Ջոնսը (հարվածային գործիքներ), Ֆրեդի Գրինը (ռիթմ-կիթառ), և հենց ինքը Քաունթ Բեյսին (դաշնամուր)։
Ռիթմ-խմբի հնչեղության մեկ այլ կարևոր տարր էր «քայլող բասի» ճշգրիտ և ապահով տեխնիկան, որը փոխարինեց ձախ ձեռքի դաշնամուրային նվագակցությանը և նվագախմբային ռիթմին ավելացրեց «ռիթմիկ խաղակցություն»։
Ռիթմ-խմբում Քաունթ Բեյսիի դերի մասին Նեթ Շապիրոն գրել է.
Քաունթ Բեյսիի նվագախմբի ռիթմ-խումբը ժամեր շարունակ փորձեր էր կատարել մյուս երաժիշտներից առանձին՝ հասնելով համահնչունություն և ձայնի հստակություն։ Հետագայում նրա նորամուծություններից օգտվել են բազմաթիվ ջազային խմբեր։
Նվագախմբի ոճը
Բեյսին հաճախ, դեռևս 30-ականների վերջից, նախընտրում էր թեթև և հանգիստ զարգացող նվագախմբի գործիքավորումը։ Նվագախմբի հնչեղությունը միշտ տարբերվում էր ռիֆային տեխնիկայի օգտագործմամբ, ինչը բնորոշ էր Միացյալ նահանգների հարավ-արևմտյան շատ անսամբլներին։ Այս տեսակի նվագախմբային նվագակցությունը լիակատար ազատություն էր տալիս Բեյսիի նվագախմբի մենակատարներին, ինչպիսիք են՝ շեփորահարներ Հարի Էդիսոնը, Բաք Քլեյթոնը, տրոմբոնահարներ Բեննի Մորտոն, Դիկի Ուելսը, սաքսոֆոնահարներ Հերշել Էվանսը և Լեսթեր Յանգը։ Սաքսոֆոնահարների՝ Յանգի և Էվանսի կատարման բոլորովին այլ ձևերը նվագախմբի հնչեղությանը տալիս էր հատուկ ծավալ, լարվածություն և դրամատիզմ։ Այս բոլոր մենակատարները վառ կերպով ներկայացված են Decca Records և Vocation ընկերությունների 1937-1941 թվականների ձայնագրություններում, որոնք դարձել են ջազի լավագույն ձայնագրություններից մեկը։
Բեյսիի մենակատարի ոճը
Բեյսիի ստեղծագործությունը նույնքան նշանակալի է, եթե նրան դիտարկենք որպես դաշնակահարի։ Հին ձայնագրությունները վկայում են նրա ռեգթայմին և սթրայդ-դաշնամուրին տիրապետելու վարպետության մասին։ Այնուամենայնիվ, 30-ականների կեսերին Քաունթ Բեյսին մշակեց բացարձակապես անհատական, լակոնիկ, բլյուզի վրա հիմնված ոճ, կարճ մեղեդային արտահայտությունների բնորոշ օգտագործմամբ, հաճախ, ոչ շատ, քան կլիշե, վարպետորեն դասավորած, խաղացված խելքով և հնարամտությամբ։ Քաունթ Բեյսին իր խաղում գիտակցաբար հավատարիմ էր մնում մինիմալիզմին, խուսափելով այն ժամանակվա հայտնի դաշնամուրային ոճերից, որոնք բնորաշ էին այդ ժամանակաշրջանի շատ երաժիշտների։ Նա իր հիմնական խնդիրը տեսնում էր նվագախմբաjին իմպրովիզացիանների պահպանման մեջ։ Բեյսիի դաշնամուրը էնեգիայի աղբյուր էր, որտեղից իր նվագախումբը ուժ և դրայվ էր ստանում։
Քաունթ Բեյսիի դաշնամուրային ոճը ջազի ամենահեշտ ճանաչելի հնչյուններից մեկն է։
Բեյսին մեծ ազդեցություն է ունեցել 50-ականների Արևմտյան ափի դպրոցների դաշնակահարների վրա։ Այնպիսի տարբեր ջազային դաշանակահարներ, ինչպիսիք են՝ Էրոլ Գարները,Մերի լու Ուիլյամսը և Ջոն Լյուիսը, ովքեր նույնպես ճանաչել են նրա ազդեցությունը։
Էյիրդերե
Էյիրդերե, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Չարշամբայի գավառակում։
Ֆիեսկո
Ֆիեսկո (Fiesco) կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Էյիրդերե
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ֆիեսկո
Բնակավայրի հովանավորը Սուրբ Սան Պրոկոպիոն է։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սրխու Սուրբ Նշան վանք
Սրխու Սուրբ Նշան վանք (նաև` Սուրբ Մարինոսի վանք), հայկական առաքելական վանական համալիր պատմական Վասպուրական նահանգի Հայոց ձոր գավառի Կալպալասան գյուղի մոտ ։
Պատմություն
Սրխու Սուրբ Նշան վանքի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի ուսումնասիրությունների` վանքը գոյություն է ունեցել առնվազն զարգացած միջնադարից։ Այն եղել է Ախթամարի իրավասության ներքո գտնվող վանական համալիրներից մեկն էր ։
Վանքի առավել ծաղկման ժամանակաշրջանը եղել է 16-րդ դարը, ինչի մասին են վկայում այնտեղ 1570, 1592, 1593, 1596 թվականներին ստեղծված ձեռագրերն ու տվյալ ժամանակաշրջանով թվագրվող մեծ թվով գերեղմանաքարերը։
Վանական համալիրը էապես տուժել է 1648 թվականին տեղի ունեցած ուժեղ երկրաշարժի հետևանքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)‎ մ Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական կառույցներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանի նահանգի պատմություն Կատեգորիա:Ավերված եկեղեցիներ Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված քրիստոնեական վանքեր
Հովիկ Դավթյան
Հովիկ Շչորսի Դավթյան , քիթկոկորդականջաբան։ Հայաստանի բանակի բժշկական ծառայության փոխգնդապետ (2000)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1987)։ 1988-1997 թվականներին աշխատել է Հայաստանի առողջապահության և ՊՆ ռազմաբժշկական ծառայության համակարգում, Հայաստանի ՊՆ Տաթևի բազմաֆունկցիոնալ վերականգնողական կենտրոնի (հոսպիտալի պետի տեղակալ, բուժծառայության պետ), 1997 թվականից՝ Զանգեզուրի կայազորային հոսպիտալի պետ։
1988 թվականին մասնակցել է աղետի զոտու փրկարարական աշխատանքներին, 1989-1994 թվականներին՝ ԼՂ Շահումյանի շրջանի, Գետաշենի ենթաշրջանի. Հայաստանի հարավարևելյան սահմանամերձ, Կուբաթլորի (մարտական գործողությունների ժամանակ բժշկական ծառայության համակարգող), Լաչինի, Հորադիզի և այլ բնակավայրերի ազատագրական մարտերին, միաժամանակ բուժօգնություն ցույց տվել վիրավոր և հիվանդ ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։
Պարգևատրվել է Հայաստանի «Մարտական ծառայության համար» մեդալով։
Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան կարելի է հանդիպել աշխարհի շատ բնակավայրերում, այդ թվում՝
Հրանտ և Գայանե Հովսեփյաններ
Կենսագրություն
Հրանտը և Գայանեն մեծացել են Հայաստանում, բազմազավակ Լարիսա Հովսեփյանի ընտանիքում։ Հրանտը ազգությամբ անգոլացի է, իսկ Գայանեն ռուս և եթովպացի է։
Ալբոմներ
Հրանտե և Գայանեն Parseghian Records լեյբլի միջոցով երկու ալբոմ են թողարկել.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Զախարովո (գյուղ, Զախարովսկի շրջան)
Զախարովո (Захарово), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Զախարովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3500 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Զախարովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (1896)
Ժողովածու (1896), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1896 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1689 թվականին Հակոբ երեց գրիչի կողմից, Ամրդոլու վանքում։ Ստացողը եղել է Վարդան Բաղիշեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,5×16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 276 թերթից։ Գրված է երկսյուն նոտրգիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 139ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Իվետա Մուկուչյան
Իվետա Ռոբերտի Մուկուչյան, գերմանահայ երգչուհի, երգահան, մոդել և դերասանուհի։ Ծնվել է Երևանում, սակայն 5 տարեկանում տեղափոխվել է Համբուրգ, Գերմանիա։ 2009 թվականին վերադարձել է Հայաստան և մասնակցել է «Հայ Սուպերսթար» հեռուստանախագծի չորրորդ եթերաշրջանին, որտեղ զբաղեցրել է հինգերորդ հորիզոնականը։ 2012 թվականին մասնակցել է «Գերմանիայի ձայնը» նախագծի երկրորդ եթերաշրջանին։ Նույն տարում «El Style» ամսագիրը նրան ճանաչել է «Ամենացանկալի հայուհի»։
2016 թվականի մայիսին «LoveWave» երգով ներկայացրել է Հայաստանը Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթին, որն անցկացվել է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում գրավելով յոթերորդ հորիզոնականը։ Նույն թվականին Մուկուչյանը նաև արել է իր դերասանական առաջին քայլերը՝ նկարահանվելով «Փախիր կամ ամուսնացիր» ֆիլմում։
2017 թվականին երգչուհին և Արամ MP3-ն թողարկեցին «Դաշտերով» սինգլը, որը ստացավ «Տարվա երգ» մրցանակ Սոչիում։ Երգին հաջորդեց նույն անվանումը կրող մեկ այլ նախագիծ, որը ստացավ «Տարվա լավագույն երաժշտական համագործակցություն» մրցանակը Armenian Europe Music Awards-ի շրջանակներում։ Հոկտեմբերի 3-ին Իվետա Մուկուչյանը թողարրկել է իր առաջին ալբոմը՝ Armenian Folk, Դաշտերով նախագծի երգերով։ Նույն տարում, նա նկարահանվել է «Մեր երազանքի ճանապարհը» ֆիլմում։
Վաղ կյանք
Իվետա Մուկուչյանը ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Երևանում։ Նա մանկապարտեզ հաճախել է Երևանում, սակայն նրա ընտանիքը 1992 թվականին տեղափոխվել է Գերմանիա, երբ նա եղել է 5 տարեկան ։ Գերմանիայում Մուկուչյանը հաճախել է դպրոց, իսկ 1998-2006 թվականներին Համբուրգ քաղաքի Սանկտ Անսգար գիմնազիայում սովորել է անգլերեն և նկարչություն ։ 2009 թվականին վերադարձել է Երևան և ընդունվել Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-վոկալ բաժին ։ Մուկուչյանը ունի մեկ քույր՝ Մարիաննան, ով ոճաբան է ։
2009-2014։ «Հայ Սուպերսթար» և «Գերմանիայի ձայնը»
2009 թվականին ներկայացել է Շանթ հեռուստաընկերության «Հայ Սուպերսթար» նախագծի չորրորդ եթերաշրջանի լսումներին, որտեղ արժանացել է ժյուրիի անդամների հավանությանը և սկսել է մասնակցել գալա համերգներին ։ Այդ մրցույթում նա զբաղեցրել է հինգերորդ հորիզոնականը ։ 2010 թվականին Մոսկվայում անցկացված «Արմենիա» հայկական ամենամյա երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա հայտնություն» մրցանակին և նույն տարում Արարատ 93-ի հետ թողարկել է «L'amour n'a pas de loi» ֆրանսերեն երգը, որը տեղ է գտել ռեփերի դեպյուտ ալբոմում ։ Մյուս տարի, Մուկուչյանը մասնակցել է Պարահանդես 4 մրցույթին (բրիտանական Strictly Come Dancing նախագծի հայկական տարբերակը) սակայն դուրս է մնացել մինչև կիսաեզրափակիչը։ Երգչուհին նաև զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը գերմանական The Voice of Hamburg մրցույթում։
2012 թվականին ներկայացել է «Գերմանիայի ձայն» նախագծի երկրորդ եթերաշրջանի լսումներին, որտեղ կատարել է շվեդ երգչուհի Լորինի «Euphoria» երգը ։ Նա ընդգրկվել էր Նադյու Քսավերի թիմում, սակայն առաջին գալա համերգից հետո դուրս մնաց նախագծից։ 2012 թվականի դեկտեմբերին «El Style» ամսագրի քվեարկության արդյունքում Մուկուչյանը ճանաչվեց «Ամենացանկալի հայուհի» և հայտնվեց այդ ամսագրի շապիկին ։ Նույն ամսում հայ պրոդյուսեր Լազարոն թողարկեց իր «Freak» սինգլը, որը վոկալիստը Մուկուչյանն է ։ Այդ ժամանակահատվածում Մւկուչյանը տվեց իր առաջին Երևանյան մենահամերգը և կրկին հայտնվեց «El Style» ամսագրի շապիկին։ 2014 թվականին նա նաև իր մասնակցությունն ունեցավ Լազարոյի «Summer Rain» սինգլում ։
2015-2016։ Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
2015 թվականի հոկտեմբերին Մուկուչյանը թողարկեց իր «Simple Like a Flower» սինգլն ու դրա տեսահոլովակը ։ Նույն ամսում Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ ներքին ընտրությամբ Մուկուչյանը ընտրվել է Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթում Հայաստանի ներկայացուցիչ ։ 2016 թվականի փետրվարի 19-ին հայտնի դարձավ, որ մրցույթում նա կատարելու է «LoveWave» երգը, որի տեքստը գրվել է իր և Ստեֆանի Քրուչֆիլդի կողմից, իսկ երաժշտության հեղինակներն են Լիլիթ և Լևոն Նավասարդյանները ։ Երգի և տեսահոլովակի պրեմիերան կայացավ մարտի 2-ին Հանրային Հեռուստաընկերության եթերում և Եվրատեսիլի ՅուԹյուբի պաշտոնական էջում, այնուհետև կրկին հայտնվեց El Style-ի շապիկին ։ Այս ընթացքում Մուկուչյանը նաև առաջին անգամ հանդես եկավ որպես դերասանուհի՝ հայտնվելով «Փախիր կամ ամուսնացիր» արկածային կատակերգությունում և Մկրտիչ Արզումանյանի հետ ձայնագրեց ֆիլմի սաունդթրեքը ։ Եվրատեսիլյան ամիսներին, երգչուհին և իր թիմը նորություններ էին տրամադրում Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության Եվրատեսիլի օրագիր հաղորդման շրջանակներում։ Եվրատեսիլում Մուկուչյանը ելույթ ունեցավ առաջին կիսաեզրափակչում՝ մայիսի 10-ին, զբաղեցնելով երկրորդ հորիզոնականը (ետ մնաց միայն Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Սերգեյ Լազարևից) անցավ եզրափակիչ փուլ, որն անցկացվեց մայիսի 14-ին  ։ Եզրափակչի քվեարկության արդյունքում նա զբաղեցրեց յոթերորդ հորիզոնականը 249 միավորով։ Նա նաև հաղթել է Eurovision's Next Top Model և Եվրատեսիլ 2016-ի լավագույն կին վոկալիստ մրցանակները  ։ Կիսաեզրափակչում հայտնվելուց հետո՝ մամլո ասուլիսի ժամանակ այն հարցին, թե ինչո՞ւ «կանաչ սենյակ»-ում բարձրացրեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դրոշը, Իվետան պատասխանեց.
Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Հիքմեթ Հաջիևը հայկական կողմի այս քայլը որակավորել է որպես սադրիչ և անթույլատրելի։ Եզրափակչի օրը Էրիքսոն Գլոբ արենայի շրջակայքում ինքնաթիռ հայտնվեց ցույց տալով «Karabach loves Iveta» գրությունը ։
2016-2017։ IvaVerse և Դաշտերով
Եվրատեսիլից հետո Մուկուչյանը հյուրընկավլեց մի շարք հայկական հեռուստատեսային շոուների։ 2016 թվականի հունիսին Մուկուչյան քույրերը Բարսելոնայում մասնակցել են եռօրյա ամառային էլեկտրոնային երաժշտության փառատոնին՝ «Սոնարին» ։ Մուկուչյանը Լոնդոնում կայացած հուլիսյան հայկական փողոցի փառատոնում հյուրընկալված երգչուհին էր, որտեղ նա հանդես եկավ դուդուկահար Գևորգ Կարապետյանի հետ ։ Նույն ամսում նա նաև ունեցել է համերգ նվիրված Էվոկաբանկի բացմանը ։ Լոս Անջելեսում Microsoft թատրոնում կայացած Pan Armenian Entertainment մրցանակաբաշխության ընթացում արժանացել է տարվա ընթացքում միջազգային բեմում Հայաստանը լավագույնս ներկայացրած արտիստ կոչմանը, որտեց կատարել է իր «LoveWave» ստեղծագործությունը և նոր երգ՝ «Ամենան» ։ «Ամենան», որը երգ է կանանց և նրանց վերափոխման, ներքին պայքարի ու արժեքների մասին, թողարկվեց 2016-ի նոյեմբերի քսանչորսին։ Երգի պրոդյուսերը հենց ինքն է՝ Մուկուչյանը, իսկ տեսահոլովակը թողարկվել է 2017-ի ապրիլին ։ Նա եղել է «Դեպի Եվրատեսիլ» մրցույթի 6 ժյուրիներից մեկը, իսկ նրա թիմի վերջին մասնակիցը՝ Վահե Ալեքսանյանը, զբաղեցրեց հինգերորդ հորիզոնականը 48 միավորով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթի մասնակիցներ‎ Կատեգորիա:«The Voice» հեռուստաշոուի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ Կատեգորիա:Հայաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ մոդելներ Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Ալիտերացիոն ոտանավոր
Ալիտերացիոն ոտանավոր, բաղաձայնութային ոտանավոր, շեշտային ոտանավոր հին գերմանական («Երգ Հիլդեբրանտի մասին»), սկանդինավյան («Ավագ Էդդա»), հին անգլիական («Բեովուլֆ») և կելտական պոեզիայում։
Ամեն տողի մեջ առնվազն երկու բառ պիտի սկսվեին նույն հնչյունով։ Գերմանական ալիտերացիոն ոտանավորում այդ ալիտերացիան կապում է չորսբառանոց կիսատողերը (անդամները), իսկ կելտականում՝ ամբողջ բանատողերը։ Միջինասիական ժողովուրդների՝ ղազախների, ղրղզների, բուրյաթների պոեզիայում տարածված է «ուղղահայաց» ալիտերացիոն ոտանավորը, հատկապես բանատողերի սկզբնական վանկերում (անաֆորիկ ալիտերացիա) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համաշեշտ տաղաչափություն Կատեգորիա:Միջնադարյան գրականություն Կատեգորիա:Կելտական լեզուներ
Սթոունհենջ
Տես նաև
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Միացյալ Թագավորությունում
Հայ ճարտարապետության վավերագրեր
Հայ ճարտարապետության վավերագրեր («Documenti di architettura Armena»), հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը նվիրված մատենաշար։
Պատմություն
«Հայ ճարտարապետության վավերագրեր» մատենաշարը հրատարակվում է (Միլանում՝ 1968 թվականից, Վենետիկում՝ 1992 թվականից) Ա․ Մանուկյանի, Ա․ Ալպագո Նովելլոյի, Ա․ Զարյանի մտահղացմամբ, Հ․ և Ա․ Մանուկյանների նյութական օժանդակությամբ՝ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի և Միլանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մասնաճյուղի համագործակցությամբ։ Նպատակն է օտար հասարակությանը ծանոթացնել հայկական ճարտարապետությանը։ Ընդգրկում են պատմական ճարտարապետական հակիրճ տեղեկություններ, լուսանկարներ, չափագրություններ։ Տեքստերը հեղինակել են Ս․ Տեր-Ներսեսյանը, Ն․ Տոկարսկին, Ա․ Յակոբսոնը, Վ․ Կլայսը, Հ․ Սեյհունը, Ա․ Մանուկյանը, Ա․ Ալպագո Նովելլոն, Պ․Կունեոն, Ա․Զարյանը, Վ․Հարությունյանը, Ս․ Մնացականյանը, Մ․ Հասրաթյանը, Լ․ Ազարյանը, Հ․ Խալփախչյանը և ուրիշներ։
«Հայ ճարտարապետության վավերագրերի» շարքն են կազմում՝ «Հաղպատ» (1968), «Խաչքար» (1969), «Սանահին» (1970), «Սուրբ Թադեի վանք» (1971), «Ամբերդ» (1972), «Գեղարդ» (1973), «Գոշավանք» (1974), «Աղթամար» (1974), «Երերույք» (1977), «Ս․Ստեփանոս» (1980), «Կեչառիս» (1982), «Անի» (1984), «Հաղարծին» (1984), «Ամաղու Նորավանք» (1985), «Քասաղի վանքեր» (1986), «Պտղնի-Արուճ» (1986), «Գանձասար» (1987), «Սևան» (1987), «Ղարաբաղ» (1988), «Սորհուլ» (1988), «Նոր Ջուլֆա» (1992), «Մակարավանք» (1994), «Վաղարշապատ» (1998)։
Մինչև 1999 թվականը լույս է տեսել 23 պրակ։
Յարոսլավկա (գյուղ, Լետիչևի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հայ ճարտարապետության վավերագրեր
Պատմություն
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Գրքեր
Պիկնոմետր
Պիկնոմետր (հուն․ πνκνός — խիտ և ․․․ մետր), խտաչափ, որոշակի ծավալ ունեցող ապակյա անոթ, որն օգտագործվում է հեղուկների, պինդ նյութերի և գազերի խտությունը որոշելու համար։ Պիկնոմետրով խտության որոշման եղանակը կոչվում է պիկնոմետրական, որն աչքի է ընկնում դյուրինությամբ (չափումները կշռումներ են), մեծ ճշտությամբ (10−5 գ/սմ3), պահանջվում է հետազոտվող նյութի փոքր քանակություն (0,5-100 սմ3)։ Պիկնոմետրի ծավալը որոշում են մինչև նիշը կամ մազական խողովակի վերին եզրը լցված հայտնի խտության հեղուկի (ջուր, սնդիկ և այլն) զանգվածը չափելու միջոցով (արտադրվող պիկնոմետրերի վրա ծավալը և ջերմաստիճանը նշված են)։ Ճշգրիտ չափումների համար պահանջվում է հետազոտվող նյութերից հեռացնել կլանված օդը, իսկ գազերից՝ խոնավությունը։ Գազերի համար օգտագործվում են հատուկ գլանաձև պիկնոմետրեր։
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր Կատեգորիա:Լաբորատոր սպասք Կատեգորիա:Դմիտրի Մենդելեև
Մելիք-Հայկազ Բ
Մելիք-Հայկազ Բ Մելիք-Հայկազյան, Քաշաթաղի մելիք (1551-1623)։
Մելիք-Հախնազարի որդին և հաջորդը, Մելիք-Հայկազյանների մելիքական տոհմից ։
Կենսագրություն
1551 թվականին Հոր՝ Մելիք-Հախնազարի մահից հետո դարձել է Քաշաթաղի մելիք (Խանածախի)։ Նրա կառավարման ժամանակ մելիքությունը հասել է իր հզորության գագաթնակետին։ Նրա օրոք թուրքերը ռազմավարական նպատակներով Արցախի և Սյունիքի միջև ընկած ձորերում բնակեցնում են ռազմատենչ քրդական ցեղերի։ Քաշաթաղի մելիքության զորեղացումն ու դերի բարձրացումը եղել է թուրքական իշխանությունների մտահոգության առարկա։ Քրդական ցեղերի` Քաշաթաղում անմիջական բնակեցումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ թուրք-պարսկական պատերազմի ընթացքում` 1586-1607 թվականներին, Արաքս գետի ձախ ավազանին տիրում են թուրքերը ։
Մելիք-Հայկազ Բ-ն երկարատև կռիվներ է մղում թյուրքալեզու ցեղերի դեմ, սակայն Օսմանյան կայսրության դեմ կռվող մելիքի ուժերը սպառվում են և նա գերի է ընկնում, ապա տարվում Գանձակ։ Որոշ ժամանակ անց ազատ է արձակվում ու ետ գնում Խնածախ։ Սակայն շուտով Արցախի և Սյունիքի այլ մելիքների հետ Մելիք-Հայկազը հեռանում է Պարսկաստան՝ Շահ Աբասի մոտ ։ Մելիք-Հայկազն այնտեղ Շահ Աբասի կողմից արժանանում է առանձնահատուկ ուշադրության։ Նա, Շահ Աբասից ստանում է «Գոջա ասլան» («Ծեր առյուծ») պատվավոր մականունը։ Շահ Աբասը Մելիք-Հայկազին մի հրովարտակով շնորհում է «սադրինիշին» տիտղոսը, որը նշանակում է թագավորի մոտ առաջին տեղում նստող, գահերեց ։ Մելիք-Հայկազ Բ-ի հրամանատարությամբ պարսկական զորքերը բազմիցս հաղթանակներ են տանում թուրքերի նկատմամբ։ Նրա դիվանագիտական ջանքերի և, նրա կողմից Սյունյաց իշխանավորներից վերցրած խնդրագրի հիման վրա էլ ժամանակից շուտ սկսվում է Շահ Աբասի արշավանքը դեպի Արևելյան Հայաստան։ Պարսկաստանի արտաքին քաղաքական նպատակները համընկնում են հայ գործիչների ծրագրերին, որի նպատակն էր էր՝ վերջ տալ օսմանյան տիրապետությանը Արցախում և Սյունիքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի մելիքություն Կատեգորիա:Մելիք-Հայկազյաններ
Ռոուան շրջան (Կենտուկի)
Ռոուան շրջան (Rowan County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 728 կմ² է, բնակչությունը՝ 23.333 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մորհեդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1856 թ.։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Արցախյան ազատամարտի վետերանների միություն
Արցախի պատերազմի վետերանների միություն (ԱՊՎՄ), ԼՂՀ և ՀՀ պաշտպանության մասնակիցների և աջակիցների հասարակական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 2000 թվականի հունվարին. Ստեփանակերտում (նախագահ՝ գեներալ-մայոր Վ. Բալաասճյան)։ Գործում է ԼՂՀ ողջ տարածքում՝ միավորելով վարչական շրջանների (շրջկենտրոններ, համայնքներ, գյուղեր) և Ստեփանակերտի (թաղամասեր) տարածքային կազմակերպությունները։
Նպատակներն ու խնդիրները
Կազմակերպության նպատակն ու խնդիրներն են՝ աջակցել ԼՂՀ տնտեսության վերականգնմանը. մայր հայրենիքի հետ նրա վերամիավորմանը, հայոց պետականության ամրապնդմանը. հայ ժողովրդի անվտանգության ապահովմանը, օժանդակել բանակի հզորացմանը երիտասարդների ռազմահայրենասիրական դաստիարակությանը, բարելավել պատերազմի հաշմանդամների, զոհված և անհետ կորած ազատամարտիկների ընտանիքների սոցիալ-կենցաղային պայմանները, պաշտպանել նրանց քաղաքացիական իրավունքներն ու շահերը։
ԱՊՎՄ հրատարակում է «Հայրենյաց պաշտպան» ամսաթերթը, ունի «Հավատ» հեռուստածրագիր։
(4364) Շկոդրով
(4364) Շկոդրով (Shkodrov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 7-ին Էլեանոր Հելինի և Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,327646 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0032 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6521 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1297,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277542 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,74° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արասատուբայի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)
Արասատուբայի ագլոմերացիա (Mesorregião de Araçatuba), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում մտնում է Սան Պաուլու նահանգի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 678 355 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 16 763,211 կմ²։ Բնակչության խտությունը 40,5 մարդ/կմ²։
Մեզոշրջանի կազմ
Մոզոշրջանի մեջ մտնում են հետևյալ միկրոշրջանները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մեզոշրջաններ
Էորեբիլ
Էորեբիլ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Չարշամբայի գավառակում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Նովայա Գուտա (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Նովայա Գուտա (Нова Гута), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովայա Գուտա գյուղում բնակվում էր 98 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ուգրո-ֆիննական լեզուներ
Ուգրո-ֆիննական լեզուներ (հանդիպում է նաև ֆիննո-ուգրական տարբերակը), ազգակից լեզուների խումբ, որոնք առանձին խումբ են կազմում ուրալյան լեզվաընտանիքի կազմի մեջ։ Տարածված են Հունգարիայում, Նորվեգիայում, Ռուսաստանում, Ֆինլանդիայում, Շվեդիայում, Էստոնիայում և այլ երկրներում։
Դասակարգում
Ուգրո-ֆիննական լեզուները տարածված են Ուրալում, Եվրոպայի հյուսիսում և Ասիայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Բաժանվում են երեք ճյուղի.
Ֆիններենը գրավոր հուշարձաններով ավանդված է XII դարից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆիննաուգրական լեզուներ Կատեգորիա:Ուրալական լեզուներ
Միություն (հանդես)
«Միություն», հասարակական, քաղաքական և ուսումնական կիսամյա հանդես։ Զմյուռնիայի Հաշտենից ընկերության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1860 թվականին, Զմյուռնիայում։ Խմբագիր՝ Ս․ Վանանդեցի։ Պաշտպանել է Ազգային սահմանադրությունը, ձգտել գաղթավայրի միաբանության։ Նպաստել է ազգային լուսավորությանն ու առաջադիմությանը, դրականորեն վերաբերվել Ա․ Ոսկանյանի «Արևմուտք» դիրքորոշմանը։ Լուսաբանել է Զմյուռնիայի վարժարանների, «Վասպուրական» թատրոնի գործունեությունը, ներկայացրել եվրոպական գրականությունը։ Աշխատակցել են Տ․ Սավանալյանը, Գ․ Կոստանդյանը, Հ․ Տետեյանը, Մ․ Մամուրյանը, Ա․ Պալապանյանը, Ղ․ Մամուրյանը, Ա․ Չելեքյանը, Ա․ Ղոնճայանը, Ս․ Փափազյանը և ուրիշներ։ 1861—1862 թվականներին հրատարակվել է «Միություն սահմանադրական» անունով։ Մ․ Հակոբյան «Միություն», Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսել 1912—1961 թվականներին (1912—1927 թվականներին՝ Կահիրեում, 1928—1940 թվականներին՝ Փարիզում, 1947—1961 թվականներին՝ Նյու Ցորքում)։ 1961 թվականին «Միություն»-ի և «Հուշարար»-ի միավորումով ստեղծվել է «Հուշարար-Միություն»-ը, որը պահպանել է «Միություն»-ի համարակալությունը։
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ye
Ye, ամերիկացի հիփ հոփ ժանրի երաժիշտ և պրոդյուսեր Քանյե Ուեսթի ութերորդ սոլո ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2018 թվականի հունիսի 1-ին «GOOD Music» և «Def Jam» ձայնագրման լեյբլներում ։ Ալբոմի ձայնագրմանը մասնակցել են երաժիշտներ Ty Dolla Sign-ը, PartyNextDoor-ը, Քիդ Քադին, Jeremih-ը, 070 Shake-ը, Charlie Wilson-ը, Նիքի Մինաժը և ուրիշներ ։ Ալբոմի պրոդյուսերն եղել է ինքը՝ Ուեսթը, Mike Dean-ի մասնակցությամբ՝ որպես համապրոդյուսեր ։ Ye երգն առաջնաելույթ է ունեցել ամերիկյան Billboard 200 հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում՝ դառնալով Ուեսթի կարիերայի ութերորդ հիթ թոփը ։
Պատմություն
2018 թվականի ապրիլի 19-ին Ուեսթը Twitter-ի միջոցով հայտարարել է, որ նոր ութերորդ ստուդիական ալբոմը թողարկվելու է հունիսի 1-ին։ Լրացուցիչ հայտարարվել են Ուեսթի համատեղ նախագծերը Քիդ Քադի (թողարկումը Kids See Ghosts նշանակված էր հունիսի 8-ին), Թեյանա Թեյլորի հետ համատեղ (թողարկումը հունիսի 22) և Pusha T-ի հետ (Daytona ալբոմը, որը թողարկվել է մայիսի 25) ։ Ապրիլի 2-ին Ուեսթը Twitter-ի միջոցով հայտարարել է, որ Nas երաժիշտի նոր ալբոմի թողարկումը նշանակվել է հունիսի 15-ին և որ նա ստանձնել է այդ բոլոր սկավառակների պրոդյուսերի պաշտոնը ։
Ye երգն առաջնաելույթ է ունեցել ամերիկյան Billboard 200 հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում՝ 208,000 ալբոմային համարժեք տպաքանակ միավորով (ներառյալ՝ 85,000 իրական ալբոմային վաճառքն առանց երգերի և սթիմինգների հաշվարկի), ինչը դարձել է այդ ամբողջ տարվա վաճառքների հինգերորդ ամենահաջող շաբաթը, իսկ Ուեթսի համար այն դարձել է կարիերայի 8-րդ անընդմեջ չարտի առաջատարը։ Ուեթսը հիփ հոփ կատարողների հիթ-շքերթի առաջատարների թվում հավասարվել է Էմինեմին (8 ու նաև բոլոր գագաթային առաջնաելույթները, ռեկորդի կրկնություն) և զիջել է միայն Jay-Z-ին (14)։ Իսկ ընդհանուր առմամբ (բոլոր ժանրերի կատարողների շրջանում) առաջատարը The Beatles (19) խումբն է։ Էմինեմի (2000—2018) և The Beatles-ի (1965-68) հետ միասին նրանք միակ երաժիշտներն են, որոնց ութ ալբոմներն անընդմեջ ԱՄՆ-ում զբաղեցրել են առաջին հորիզոնականը ։
«Yikes» լիդ սինգլը դեբյուտ է ունեցել «Billboard Hot 100» ամերիկյան հիթ-շքերթի 8-րդ հորիզոնականում դեռ մինչև Ye ալբոմի թողարկումը։ Այս սինգլը «top-10»-ում դրաձել է Ուեսթի 16-րդ հիթը, ինչը վերջինիս թույլ է տվել կիսել երգերի թվով բոլոր ռեփերների լավագույն տասնյակի 6-րդ հորիզոնականը Նիքի Մինաժի հետ։ Նրանից առաջ են եղել միայն Drake (26), Jay-Z (21), Lil Wayne (20), Ludacris (18) և Eminem (17) (բոլոր ժանրերում միանշանակ լիդեր է Մադոննան)։ Բացի այդ Ye ալբոմի բոլոր 7 երգերը ներառվել են «Billboard Hot 100» չարտի «Top 40» ցանկում, այդ թվում «All Mine» (դեբյուտ է ունեցել «Hot 100» հիթ-շքերթի 11-րդ հորիզոնականում), «Ghost Town» (16), «Wouldn’t Leave» (24), «Violent Crimes» (27), «I Thought About Killing You» (28) и «No Mistakes» (36) երգերը։ Այս 7 դեբյուտներով, որոնք ներառվել են «top-40» (Hot 100) ցանկում, Ուեսթը մեծացրել է իր 48 միավորը՝ այս հիմնական չարտի 59-ամյա պատմության ընթացքում եղած բոլոր կատարողների շուրջ կիսելով 10-րդ հորիզոնականը JAY-Z-ի հետ ։ Մեծ Բրիտանիայում նա դեբյուտ է ունեցել «UK Singles Chart» չարտի 10-րդ հորիզոնականում ։
Արձագանքներ
Ալբոմը ստացել է քննադատների և ինտերնետ-հրատարակչությունների (The Independent, Hot Press, Metacritic, Exclaim!) խառն արձագանքներ ,։ Դրական են եղել The Guardian («Ալբոմը համարձակ է, ռիսկային, համոզիչ և մի փոքր հոգնեցնող։ Այն իր հեղինակի վառ արտահայտությունն է»), The Daily Telegraph («ալբոմն ուեսթի հոգու կարգավիճակի, նրա ընտանիքի մասին է․ պատմություն է այն մասին, թե ինչ է եղել նրա հետ անցյալ տարում։ Ռիթմի ու լիրիկայի հետ ամեն ինչ կարգին է, դրանք հիանալի են») և The A.V. Club («Ուեսթը դեռ կարող է ցանկացած մարդու հետ հավասար ձայնի խլացուցիչ պայթյուններ ստեղծել, իսկ ալբոմի լավագույն պահերը հիշեցնում են մեզ այդ մասին։ Սա ալբոմ է, որն արտացոլում է իրեն ստեղծողի ամբողջ աշխատանքը, ինչպես նաև այն ամենը, ինչ դուք մտածում եք նրա մասին») թերթերի արձագանքները։
Բացասական արձագանքներ են տվել Slant Magazine (այնտեղ ալբոմը նկարագրել են որպես ««The Life of Pablo» ալբոմի ամենաթույլ պահերի խառնուրդ», և որ այն «անավարտ է զգացվում, և վերածվել է սևագրի, որպեսզի ամեն ինչ արագ արվի»), The Line of Best Fit («չկա հայեցակարգ, չկա ներդաշնակություն և չկա որակի հսկողություն») , Pitchfork («խնդիրը «Ye» երգի հետ ոչ թե նրանում է, որ այն ստեղծվել է չզղջացող հիմարի կողմից, այլ այն, որ այն ամբողջությամբ և ներքուստ ձանձրալի է և դժվար է պատկերացնել, որ այն պատկանում է սերնդի ամենահուսալի նորարարին) , Billboard («Դժվար է անտեսել Ուեսթի երաժշտական լճացումը, որը հայտնի է իր առաջ շարժումով, բայց այս ալբոմի վրա այն մնում է անցյալում թաղված») , Consequence of Sound («նոր ալբոմում Ուեսթն ամրացնում է իր հին հմտությունները, այլ ոչ թե փորձարկում նորերը») , HipHopDX , Rolling Stone («վայրիորեն անհավասար ալբոմ՝ սպորադիկ փայլով և շատ ավելիին սպասելով») ամսագրերը ։
Ռաֆայել Սիլվա (դերասան)
Ռաֆայել Սիլվա (Rafael Silva, ), բրազիլական ծագմամբ ամերիկացի դերասան։ Առավել մեծ հայտնություն ստացել է «911: Միայնակ աստղ» հեռուստասերիալում կատարած Կառլոս Ռեյեսի դերով։
Ye
Երգացանկ
Երգացանկը նշված է «Tidal», «Qobuz» և «The Fader» կայքերում։
Ռաֆայել Սիլվա (դերասան)
Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է 1994 թվականի հունիսի 18-ին Բրազիլիայի Մինաս Ժերայս նահանգի Բելու Օրիզոնտի քաղաքում ։ 13 տարեկան հասակում տեղափոխվել է ԱՄՆ-ի Նյու Ջերսի նահանգի Հարիսոն քաղաք։ Դեռևս մանկուց ցանկացել է գնալ իր պապիկի և հորեղբայրների հետքերով՝ դառնալ անասնաբույժ և աշխատել անասպանահական կենդանիների հետ։ Բայց տեղափոխումից հետո ներփակվել է և վախեցել է հանրային ելույթներից։ Իր վախերը հաղթահարելու համար, ուսման առաջին տարում գրանցվել է բեմականացումների և այդկերպ սկսել է զարգացնել թատրոնի և կինոյի նկատմամբ իր հետաքրքրությունը։
Ye
Երգացանկ
Նշումներ
Սեմպլներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Ռաֆայել Սիլվա (դերասան)
Վաղ կյանք և կրթություն
Արդյունքում ընդունվել է Նյու Յորքի Մանհեթեն շրջանի Փեյս համալսարանը և ստացել է բակալավրի աստիճան կինոյի, հեռուստատեսության, կրկնօրինակման և գովազդի ոլորտում ։
Անձնական կյանք
Տիրապետում է անգլերեն, իսպաներեն և պորտուգալերեն լեզուներին։ Հետաքրքրվում է մարտարվեստով և սիրում է պարել ։
Յուրչենկի (գյուղ, Լետիչևի շրջան)
Յուրչենկի (Юрченки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում։
Ռաֆայել Սիլվա (դերասան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Յուրչենկի (գյուղ, Լետիչևի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Յուրչենկի գյուղում բնակվում էր 338 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,994 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 340,04 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պանֆիլովո (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)
Պանֆիլովո (Панфилово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Կաստարաս
Կաստարաս (Cástaras), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 28 կմ2։ Բնակչությունը՝ 282 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 100 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ռասել շրջան (Կենտուկի)
Ռասել շրջան (Russell County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 658 կմ² է, բնակչությունը՝ 17.565 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ջեյմսթաուն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1825 թ.։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Պարոնների դարը անցավ…
«Պարոնների դարը անցավ…», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, ստեղծման տարեթիվը ստույգ հայտնի չէ։
Ստեղծման պատմություն
1905 թվականի գարնանը գյուղացիական հուզումներ են տեղի ունեցել Մուխուրի, Նապիչխավո, Չոգա, Մինգրելիայի և մի քանի այլ գյուղերում։ Ապրիլի 1-ին կնյազ Դադիանին սպանել են գյուղացիները։ Խռովությունը ճնշել է ոստիկանությունը։ Դրա մասին կարելի է ընթերցել «Революция 1905-1907 годов в Грузии, Сборник документов» (Тбилиси, «Сахелгами», 1956) գրքի 508-րդ էջում․ «Ամբողջ երեք օր շարունակվում են Մուխուրի գյուղի և նրա շրջակայքի՝ Չոգայի, Նապիչխավոյի, Սկուրիի ջարդերը»։
Այս իրադարձություններից երևում է, որ ստեղծագործությունը գրվել է 1905 թվականի գարնանը, վերը հիշատակված դեպքերի կապակցությամբ։
Բանաստեղծության թերի սևագիրը պահվում է Թումանյանի ընտանիքի արխիվում, որի մեջ «Նապիչխավո» տեղանվան հիշատակությունը հիմք է տալիս պատկերացնելու, թե այս բանաստեղծությունը մոտավորապես ե՛րբ է գրվել և ի՛նչ առիթով։
Թումանյանի «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։
Նրբաշերտեր
Նրբաշերտեր (Блины), ռուսական խոհանոցի ուտեստ, պատրաստվում է ջրիկ խմորից՝ տապակի մեջ ։
Ռուսական նրբաբլիթները թխվում են խմորիչով և ցորենի ալյուրով պատրաստված խմորից։ Մատուցվում են տաք վիճակում՝ հալեցրած կարագով կամ թթվասերով։ Ինչպես նաև կարող են մատուցել ձկնկիթով, մարինացված կամ ծխեցված ձկով և ըստ ճաշակի ցանկացած խավարտով։ Խոհարարության մեջ անթթխմոր խմորից պատրաստված նրբաշերտերը կոչվում են նրբաբլիթներ։ Դրանց մեջ կարելի է լցնել ցանկացած տեսակի միջուկ՝ կաթնաշոռ, միս, բրինձ, սունկ, մուրաբա, խնձոր ։ Օսեթական, չեչենական և ինգուշական խոհանոցներում նրբաբլիթները պատրաստվում են ցորենի և եգիպտացորենի ալյուրի խառնուրդից ։
Արևմտյան Եվրոպայում և Կենտրոնական Ասիայում նրբաբլիթները պատրաստվում են անթթխմոր խմորից։ Նրբաբլիթներ (crêpe) թխում են նաև Ֆրանսիայում, Ավստրիայում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ։
Տարբեր ազգերի նրբաբլիթները՝ մորդովյան՝ պաչատ, բուլղարական՝ պալաչինկա, հունգարա-անդրկարպատյան՝ պալաչինտա, լեհական՝ նալեսնիկի, ուկրաինա-բելառուսական՝ նալիստնիկ, մոնղոլական՝ գամբիր, հնդկական՝ դոսա, եթովպիական՝ ինջերա։
Պատմություն
Հին ռուսական նրբաբլիթ (ռուս․` блин) բառը առաջացել է ռուսերեն «млин» բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է աղալ (ռուս․՝ молоть) ։ Այսինքն՝ նշանակում է աղացած հացահատիկից, ալյուրից արտադրանք ։
Ռուսական խոհանոցում նրբաբլիթները հայտնվել են ոչ ուշ, քան 9-րդ դարը ։ Նախքան նրբաբլիթները և ալադիները թթխմորով պատրաստելը, նրբաբլիթները, ալադիները, և լոշիկները պատրաստվել են անթթխմոր խմորից։ Նրբաշերտեր թխում էին տարբեր տեսակի ալյուրից և դրանց խառնուրդներից ՝ ցորենի, հնդկաձավարի, տարեկանի, վարսակի, ոլոռի, կորեկի։ Հասարակ մարդիկ հիմնականում օգտագործում էին տարեկանի ալյուր։ Հնդկաձավարի ալյուրից պատրաստված նրբաբլիթները կոչվում էին կարմիր, իսկ ցորենից պատրաստվածները՝ սպիտակ ։
Չնայած այն հանգամանքին, որ նրբաբլիթներն սովորաբար տապակում են, դրանց հետ կապված կարելի է օգտագործել թխել բայը, քանի որ նախկինում նրբաբլիթները թխում էին ռուսական վառարանում․ նրանց ստորին հատվածը տապակվում էր տապակի մեջ, իսկ վերին հատվածը թխվում էր վառարանի ջերմությամբ ։
Պատրաստման եղանակ
Նրբաբլիթի խմորը պատրաստվում է ինչպես թթխմորով, այնպես էլ առանց թթխմորի։ Բաղադրությունը՝ խմորիչ, ցորենի ալյուր, ջուր և (կամ) կաթ, ձու, հալած կարագ կամ մարգարին, աղ, շաքարարավազ։ Թողնում են, որ խմորը երկու անգամ բարձրանա։ Լավ տաքացրած և կարագով պատված տապակի վրա լցնում են մի փոքր խմոր և հավասարաչափ տարածում են թավայի ամբողջ մակերեսով։ Տապակում և թեքում են մյուս կողմի վրա ։
Կոլումբիա (գետ)
Կոլումբիա (Columbia), գետ ԱՄՆ-ի և Կանադայի արևմուտքում։ Երկարությունը 2000 կմ² է, ավազանը՝ 670 հազար կմ²։ Սկիզբ է առնում Ժայռոտ լեռներից՝ Կոլումբիա լճից, հոսում Ապեր Առոու և Lոուեր Առոու լճերով, ապա՝ Կոլումբիական սարավանդի նեղ ու խոր կիրճերով, կտրում Կասկադյան լեռներն ու թափվում Խաղաղ օվկիանոս։
Գլխավոր վտակը Սնեյկն է։ Հորդանում է գարնանն ու ամռանը։ Ջրառատ Կոլումբիան ունի ձնա-սառցադաշտային սնում և լեռնային արագընթաց ջրային հոսք։ Ջրի մեծ քանակությունը և բարձրությունների զգալի տարբերությունները համեմատաբար կարճ հեռավորության վրա նպաստավոր պայմաններ են ստեղծում հիդրոէլեկտրակայանների ստեղծման համար։ Կոլումբիան համարվում է Հյուսիսային Ամերիկայի ամենաշատ էլեկտրաէներգիա արտադրող գետը։ Կոլումբիայի վրա կառուցված են 14 հիդրոէլեկտրակայան՝ Զոն Դեյ, Գրանդ Կուլի, Չիֆ Զոզեֆ և այլն։ Նավարկելի է գետաբերանից սկսած 450 կմ։
Նրբաշերտեր
Պատրաստման եղանակ
Հնդկաձավարի թթխմորով նրբաբլիթներ՝ հնդկաձավարի ալյուրի վրա ավելացնում են եռացրած ջուր, ապա խառնում բաղադրիչներն այնքան, մինչև ստացվի համասեռ զանգված։ Ավելացնում են տաք ջրի հետ խառնած խմորիչ և թողնում են խմորը բարձրանա։ Այնուհետև ավելացում են կաթ, մնացած ալյուրը, աղ և շաքարավազ։ Երկրորդ անգամ բարձրանալուց հետո թխում են ։
Կոլումբիա (գետ)
Կոլումբիա գետը հատում է կանադական Բրիտանական Կոլումբիա նահանգը, ինչպես նաև ամերիկյան Վաշինգտոն և Օրեգոն նահանգները։ Երկարությունը 2000 կմ է ։
Նրբաշերտեր
Պատրաստման եղանակ
Նրբաբլիթի խմորը իր բաղադրությամբ տարբերվում է միայն խմորիչի և փխրեցուցիչի (սոդայի) բացակայությամբ ։ Խանութներում լինում են նաև արդեն իսկ պատրաստի խառնուրդներ՝ «Նրբաշերտի ալյուր» անվանմամբ, այն պարունակում է ցորենի ալյուր, չոր կաթի փոշի, ձվի փոշի, աղ, շաքարավազ, փխրեցուցիչ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց Կատեգորիա:Ուկրաինական խոհանոց Կատեգորիա:Բելառուսական խոհանոց Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Կոլումբիա (գետ)
Եվրոպացիներից առաջին անգամ գետով իջել են 1805-1807 թվականներին, Լյուիսի և Կլարկի արշավախմբի անդամները։ 1806-1811 թվականներին գետի ավազանն ուսումնասիրել և քարտեզագրել է մորթավաճառ և քարտեզագիր Դևիդ Թոմփսոնը։ Նա նաև առաջին մարդն էր, ով անցել է գետը ակունքից մինչև գետաբերան։
Անվանում
Անվանվել է ի պատից ամերիկյան «Կոլումբիա» նավի, որով բոստոնցի նավապետ Ռոբերտ Գրեյը 1792 թվականին առաջին անգամ մտավ այդ գետաբերան ։
Ավազան
Գետի ավազանի մակերեսը ավելի քան 670 հազար կմ² է ։ Ավազանը ներառում է Այդահո նահանգի համարյա ամբողջ տարածքը, Վաշինգտոն և Օրեգոն նահանգների զգալի մասը, ինչպես նաև կանադական Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի մի մասը, բացի այդ նրա մեջ են մտնում Մոնտանա, Վայոմինգ, Յուտա և Նևադա նահանագների փոքր մասերը։ Գետի ավազանի մակերեսը կարելի է համեմատել այնպիսի պետության տարածքի հետ, ինչպիսին է Ֆրանսիան։ Կոլումբիա գետի 1200 կմ հոսքը կամ նրա ավազանի մոտ 85 %-ը գտնվում է ԱՄՆ-ի սահմաններում ։ Դա Միացյալ Նահանգների 12-րդ ամենաերկար և ավազանի մակերեսի մեծությամբ 6-րդ գետն է երկրում ։ Կանադայում, որտեղ Կոլումբիան հոսում է 801 կմ երկայնությամբ և ջրհավաքի մակերեսը 103 000 կմ² է, այն զբաղեցնում է 23-րդ տեղը իր երկարությամբ և 13-րդ տեղը՝ ավազանի մակերեսով ։ Կոլումբիայի ավազանի մեծ մասը գտնվում է արևելքում՝ Ժայռոտ լեռների և արևմուտքում՝ Կասկադյան լեռների միջև։ Ջրհավաքի տարածքում գտնվում է ամերիկյան ազգային Գրանդ Տիտոն պարկը և Ելոուսթոունը, Գլեյշեր, Մաունթ Ռեյնիր և Նորտ Քասքեյդս ազգային պարկերի մասերը, ինչպես նաև կանադական Կուտենեյ, Յոհո, Գլեյշեր և Մաունթ Ռեվելսթոք ազգային պարկերը։
2000 թվականի տվյալներին համաձայն, Կոլումբիայի ավազանի մոտակայքում բնակվում է մոտ 6 միլիոն մարդ, որոնցից մոտ 2,4 մլն-ը՝ Օրեգոնում, 1,7 մլն-ը՝ Վաշինգտոնում, 1 մլն-ը՝ Այդահոյում, 0,5 մլն-ը՝ Բրիտանական Կոլումբիայում։ Տարածքի բարձրությունը փոփոխվում է ծովի մակարդակից, գետաբերանում մինչև 4392 մ ծովի մակարդակից (Ռեյնիր լեռ)։ Բավականին բազմազան ռելիեֆով են պայմանավորված նաև տարածաշրջանի կլիմայական ուժեղ տարբերությունները։ Բարձր լեռնային շրջաններին բնորոշ են ցուրտ ձմեռը և կարճ զով ամառը։ Ներքին շրջաններին բնորոշ են նաև զգալի ջերմաստիճանային ամպլիտուդաները և ուժեղ երաշտները։ Տարեկան միջին տեղումների քանակը փոփովում է ավելի քան 2500 մմ-ից Կասկադյան լեռներում մինչև 200 մմ-ից քիչ որոշ ներքին շրջաններում։ Ընդ որում ավազանի տարածքի մեծ մասը տարեկան ստանում է 300 մմ-ից քիչ տեղումներ ։