cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուս (Խաեն)
Ռուս (Խաեն) (Rus), մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, գտնվում է Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Լոմա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 46,3 կմ2։ Բնակչությունը՝ 3796 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 52 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կորմանո
Կորմանո (Cormano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում ։
Արտաքին հղումներ
Բնակավայրի պաշտոնական կայք
Իստոկ (այլ կիրառումներ)
Իստոկ, կարող է վերաբերել՝
Ռուբեն Քրիստոստուրյան
Ռուբեն Թադևոսի Քրիստոստուրյան (1909 թվականի հունիսի 9, գյուղ Չալթր, Ռոստովի մարզի Մյասնիկյանի շրջան -1942), հայ խորհրդային օդերևութաբան։
Կրթություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետը (1931), Սանկտ Պետերբուրգի Գլխավոր երկրաֆիզիկական դիտարանի օդերևութաբանների դասընթացը (1931-1932)։
Աշխատանքը
Աշխատել է Երևանի Հիդրոմետծառայության կլիմայաբանության բաժնի վարիչ, 1937 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգի Գլխավոր երկրաֆիզիկական դիտարանում։ Քրիստոստուրյանի աշխատությունները վերաբերում են Հայաստանի կլիմայի բնութագրմանը, օդերևութաբանական կայանների պատմությանը և նկարագրությանը։
Կատեգորիա:1909 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 9 ծնունդներ Կատեգորիա:Չալթր գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:1942 մահեր Կատեգորիա:Խորհրդային օդերևութաբաններ Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Ռոբերտ Աղասարյան
Ռոբերտ Ռուբենի Աղասարյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2014)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Սերգեյ Չիկիշև
Սերգեյ Նիկոլայևիչ Չիկիշև (Сергей Николаевич Чикишев, ), ռուս ֆուտբոլային մարզիչ և նախկին խաղացող ։ Նա Մոսկվայի «Չերտանովո ՖԱ»-ի մարզիչն է։
Մարզչական կարիերա
Նա 2011-2012 և 2013-2014 մրցաշրջանների ընթացքում գլխավորել է Մոսկվայի «Դինամո»-ի մինչև 21 տարեկանների հավաքականը, որը այդ տարիներին հաղթել է Պրեմիեր Լիգայի երիտասարդների առաջնությունը, իսկ 2013-2014 մրցաշրջանում եղել է առաջնությանը մասնակցող թիմի մարզչի խորհրդականը։
2020 թվականի հունվարին որպես Ռոման Բերեզովսկու խորհրդական միացել է Հայաստանի Փյունիկ ՖԱ-ի մարզչական կազմին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ
Կենսատեխնոլոգիա
Կենսատեխնոլոգիան կենսաբանության բնագավառ է, որն ընդգրկում է կենդանի համակարգերի և օրգանիզմների միջոցով արտադրանքների ստացում կամ կենսաբանական համակարգերի, կենդանի օրգանիզմների կամ նրանց բաղադրամասերի տեխնոլոգիական կիրառում՝ վերջնական արտադրանքների կամ գործընթացների փոփոխման նպատակով (ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության կոնվենցիա, 2-րդ հոդված) ։ Կախված գործիքներից և կիրառություններից, այն հաճախ ընդգրկում է մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաինժեներիայի, կենսաբժշկական ինժեներիայի, կենսաբանական արտադրության, մոլեկուլային ինժեներիայի և հարակից այլ բնագավառներ։
Հազարամյակներ շարունակ կենսատեխնոլոգիան կիրառվել է գյուղատնտեսության, սննդի արտադրության և բժշկության մեջ ։ Տերմինը ներմուծվել է 1919 թվականին հունգարացի ինժեներ Կարոլի Էրեկիի կողմից։ 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբներին կենսատեխնոլոգիան իր սահմաններն ընդլայնելով, ընդգրկել է նոր և բազմազան գիտական ուղղություններ, որոնցից են գենոմիկան, ռեկոմբինանտ ԴՆԹ-ի տեխնոլոգիաները, կիրառական իմունոլոգիան և դեղաբանական թերապիաների ու ախտորոշիչ թեստերի զարգացումը ։
Նկարագրություն
Կենսատեխնոլոգիա հասկացությունն ընդգրկում է մարդու նպատակից կախված՝ կենդանի օրգանիզմների գործընթացների փոփոխման լայն տիրույթ՝ սկսած կենդանիների ընտելացումից, բույսերի կուլտիվացումից և արհեստական ընտրության կամ հիբրիդացման միջոցով խաչասերման գործընթացի բարելավումից։ Ժամանակակից կիրառությունը ներառում է նաև գենետիկական ինժեներիայի, ինչպես նաև բջջային և հյուսվածքային կուլտուրաների տեխնոլոգիաները։ Ամերիկայի քիմիական ընկերությունը կենսատեխնոլոգիան բնութագրում է որպես տարբեր արդյունաբերությունների կողմից կյանքի գիտության և նյութերի ու օրգանիզմների (դեղանյութեր, մշակաբույսեր և կենդանիներ) որակների բարելավման նպատակով կենսաբանական օրգանիզմների, համակարգերի կամ գործընթացների կիրառում ։ Ըստ Եվրոպայի կենսատեխնոլոգիական միության՝ կենսատեխնոլոգիան բնական գիտությունների և օրգանիզմների, բջիջների, նրանց բաղադրիչների և արտադրանքների մոլեկուլային անալոգների ամբողջությունն է ։ Կենսատեխնոլոգիայի հիմքում կենսաբանական գիտություններն են՝մոլեկուլային կենսաբանություն, կենսաքիմիա, բջջի կենսաբանություն, սաղմնաբանություն, գենետիկա, մանրէաբանություն։ Միևնույն ժամանակ կենսատեխնոլոգիան տրամադրում է մեթոդներ՝ կենսաբանական հիմնարար հետազոտությունների իրականացման համար։
Կենսաքիմիական ճարտարագիտության տեսանկյունից կենսատեխնոլոգիան կենդանի օրգանիզմների և կենսազանգվածի յուրաքանչյուր աղբյուրի ուսումնասիրման, առանձնացման, կիրառման և նրանցից համապատասխան արտադրանքի ստացման համար կենսաինֆորմատիկայի կիրառմամբ լաբորատոր հետազոտությունների իրականացումը և կատարելագործումն է։ Կենսաքիմիական ինժեներիայում բարձր են գնահատվում այն արտադրանքները, որոնց ստացումը կարող է ծրագրվել (օրինակ՝ կենսասինթեզը), կանխատեսվել, կազմակերպվել, կատարելագործվել, փոխակերպվել արտադրականի և նպատակային սպառում ունենալ, ինչպես նաև պաշտպանվել սեփականության իրավունքով (իրավունք վաճառքների համար, բայց մինչ այդ կենդանիների և մարդկանց մոտ փորձարկումների հաստատում՝ ազգային և միջազգային կազմակերպությունների կողմից, հատկապես կենսատեխնոլոգիայի դեղագործական ճյուղի դեպքում՝ անհայտ կողմնակի ազդեցությունների դրսևորման կանխման կամ արտադրանքների օգտագործման անվտանգության համար)  ։ Մարդկանց կյանքը բարելավելու նպատակով կենսաբանական գործընթացների, օրգանիզմների կամ համակարգերի կիրառմամբ արտադրանքների ստացումն անվանում են կենսատեխնոլոգիա ։
Կենսաբանական ճարտարագիտությունը դիտարկվում է որպես հարակից ոլորտ, որը կենդանի օրգանիզմների հետ փոխազդեցության և նրանց օգտագործման համար շեշտադրում է ավելի բարձր համակարգային ճյուղերը (երբ կենսաբանական նյութերի ուղղակի օգտագործումը կամ փոփոխումը պարտադիր չէ)։ Այն իրենից ներկայացնում է ճարտարագիտության և բնագիտության կիրառում՝ հյուսվածքների, բջիջների և մոլեկուլների մակարդակում։ Կենսաբանական ճարտարագիտությունը կարող է դիտարկվել որպես կենսաբանական գիտելիքի կիրառում՝ բույսերի և կենդանիների ֆունկցիաների բարելավման նպատակով ։ Կենսաբժշկական ճարտարագիտությունն ավելի ընդհանուր ուղղություն է, որը հաճախ վերածածկում է և կիրառում կենսատեխնոլոգիան (տարբեր նպատակադրումներով), հատկապես կենսաբժշկության կամ քիմիական ճարտարագիտության որոշ ենթաբնագավառներում, որոնցից է հյուսվածքային ճարտարագիտությունը, կենսադեղաբանական ճարտարագիտությունը և գենետիկական ճարտարագիտությունը։
Պատմություն
Մարդու կողմից վաղ ժամանակներում ստեղծված գյուղատնտեսության բնագավառներն ամբողջությամբ համապատասխանում են հետևյալ սահմանմանը. կենսատեխնոլոգիական համակարգի կիրառմամբ արտադրանքի ստացում։ Բույսերի կուլտիվացումը կարելի է դիտարկել որպես ամենահին կենսատեխնոլոգիական գործունեություն։
Նեոլիթյան հեղափոխությունից ի վեր գյուղատնտեսությունը սննդարտադրության գերիշխող ուղի էր։ Կենսատեխնոլոգիայի զարգացման վաղ փուլերում ֆերմերներն ընտրում և խաչասերում էին լավագույն հատկանիշներով բույսերը, որոնք օժտված էին բարձր բերքատվությամբ՝ աճող բնակչության պահանջները բավարարող քանակով սնունդ արտադրելու համար։ Մշակաբույսերի ավելացման և մշակատարածությունների ընդարձակման հետ դժվար էր դրանք պահպանելը, ուստի պարզվեց, որ որոշ օրգանիզմներ և նրանց արտադրանքները կարող են արդյունավետորեն պարարտացնել, վերականգնել ազոտը և վերահսկել պեստիցիդները։ Ժամանակի ընթացքում ֆերմերներն առանց դիտավորության սկսեցին փոփոխել իրենց մշակաբույսերի գենետիկան, դրանք ներմուծելով նոր միջավայրեր և խաչասերելով այլ բույսերի հետ։ Սա կենսատեխնոլոգիայի առաջին կիրառումներից էր։
Այդ գործընթացերն ընդգրկված էին գարեջրի խմորման ։ Դրանք օգտագործվում էին վաղ Միջագետքում, Եգիպտոսում, Չինաստանում և Հնդկաստանում, և կրկին կիրառում էին նույն հիմնական կենսաբանական մեթոդները։ Խմորման ընթացքում ածիկի հատիկների (պարունակում են ֆերմենտներ) օսլան փոխակերպվում է շաքարի, այնուհետև ավելացնում են հատուկ խմորասնկեր՝ գարեջրի արտադրման համար։ Այդ ընթացքում տեղի է ունենում հատիկների ածխաջրերի ճեղքում մինչև ալկոհոլներ, որոնցից է էթանոլը։ Ավելի ուշ, այլ կուլտուրաների միջոցով իրականացվեց կաթնաթթվային խմորում, որի արդյունքում ստացվեցին այլ մթերքներ, ինչպիսին է սոյայի սոուսը։ Խմորումն այդ ժամանակաշրջանում օգտագործվում էր թթխմորի ստացման համար։ Սակայն, խմորման գործընթացն ամբողջությամբ պարզաբանված չէր մինչև 1857 թվականին Լուի Պաստյորի աշխատանքների իրականացումը։ Դա կենսատեխնոլոգիայի առաջին կիրառումն էր սննդի մի աղբյուրը մյուսին փոխակերպելու համար։ Մինչև Չարլզ Դարվինի աշխատանքները, կենդանաբանները և բւսաբաններն արդեն օգտագործում էին ընտրողական խաչասերումը։ Դարվինը մարմնավորեց այդ ամենը տեսակների փոփոխման մասին իր գիտական հետազոտություններով։ Ի վերջո այդ ամենը նպաստեց Դարվինի բնական ընտրության մասին տեսության ձևակերպմանը ։
Հազարամյակներ շարունակ ընտրողական խաչասերումն օգտագործվել է սննդում օգտագործվող մշակաբույսերի և կենդանատեսակների հատկանիշների բարելավման նպատակով։ Ընտրողական խաչասերման դեպքում, անհրաժեշտ օգտակար հատկանիշներով օրգանիզմները խաչասերվում էին, նույն հատկանիշներով սերունդ ստանալւ նպատակով։ Օրինակ՝ այս մեթոդը կիրառվել է եգիպտացորենի դեպքում, ավելի խոշոր ու քաղցր հատիկներ ստանալու նպատակով ։
20-րդ դարի սկզբներին գիտնականներն ավելի խորը ուսումնասիրեցին մանրէաբանությունը և հատուկ սննդատեսակների ստացումը։ 1917 թվականին Խայիմ Վեյցմանն առաջինն օգտագործեց մաքուր մանրէաբանական կուլտուրան արտադրական գործընթացում։ Այդ գործընթացն եգիպտացորենի օսլայից ացետոնի արտադրության համար Clostridium acetobutylicum-ի կիրառումն էր, որն անհրաժեշտ էր Միացյալ Թագավորությանը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում պայթուցիկների արտադրության համար ։
Կենսատեխնոլոգիան հանգեցրեց հակաբիտիկների ստացման։ 1928 թվականին Ալեքսանդր Ֆլեմինգը հայտնաբերեց Penicillium բորբոսասունկը։ Նրա աշխատանքները հանգեցրեցին Հովարդ Ֆլորիի, Էռնստ Չեյնի և Նորման Հիթլիի կողմից հակաբիոտիկային միացության մաքուր ձևով անջատման՝ պենիցիլինի ստացման։ 1940 թվականին պենիցիլինը հասանելի դարձավ մարդկանց մոտ բակտերիալ վարակների բուժման համար ։
Ժամանակակից կենսատեխնոլոգիայի սկիզբ է համարվում 1971 թվականը, երբ գեների սփլայսինգի հետ կապված Փոլ Բերգի (Սթենֆորդ) փորձարկումները հաջողության հասան։ 1972 թվականին Հերբերտ Բոյերը (Կալիֆոռնիայի համալսարան, Սան Ֆրանցիսկո) և Սթենլի Կոհենը (Սթենֆորդ) նշանակալիորեն զարգացրեցին նոր տեխնոլոգիան՝ գենետիկական նյութը տեղափոխելով բակտերիայի մեջ այնպես, որ այն հնարավոր լիներ վերարտադրել։ Կենսատեխնոլոգիական արդյունաբերության մասնավոր կիրառումը նշանակալիրեն ընդլայնվեց 1980 թվականի հունիսի 16-ին, երբ ԱՄՆ գերագույն դատարանը որոշում կայացրեց, որ գենետիկորեն մոդիֆիկացված միկրոօրգանիզմը կարող է պատենտավորվել Diamond v. Chakrabarty դեպքում ։ General Electric-ում աշխատող Անանդա Չակրաբարթին փոփոխել էր Pseudomonas ցեղի բակտերիան, որն ունակ էր քայքայել անմշակ նավթը։ Նա ծրագրել էր այն օգտագործել նավթի վերամշակման գործընթացում։ Չակրաբարթիի աշխատանքը ոչ թե գենային մանիպուլյացիա էր, այլ Pseudomonas բակտերիաների շտամների միջև ամբողջական օրգանոիդների փոխանցում։
2008 թվականին նախատեսվում էր 12.9% արդյունաբերական աճ։
Կիլիկյուլա
Կիլիկյուլա (Kõliküla), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանում։
Կենսատեխնոլոգիա
Պատմություն
Կենսատեխնոլոգիայի հաջողությանը նպաստեց նաև մտավոր սեփականության իրավունքների մասին օրենքների բարելավումը և պարտադրումն ամբողջ աշխարհում, ինչպես նաև ծերացման և հիվանդությունների դեմ պայքարելու համար ԱՄՆ բնակչության պահանջարկը բժշկական և դեղաբանական արտադրանքների նկատմամբ ։
Կիլիկյուլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Կենսատեխնոլոգիա
Պատմություն
Կենսավառելիքի նկատմամբ պահանջարկի մեծացումը լավ նորություն է կենսատեխնոլոգիայի համար, քանի որ ԱՄՆ Էներգիայի բաժանմունքի ներկայացրած տվյալներով էթանոլի օգտագործումը մինչև 2030 թվականը կարող է նվազեցնել ԱՄՆ-ում բենզինային վառելիքի սպառումը մինչև 30%։ Կենսատեխնոլոգիան հնարավորություն տվեց ԱՄՆ գյուղատնտեսական արտադրությանն արագորեն բարձրացնել եգիպտացորենի և սոյայի մատակարարումը՝ կենսավառելիքների գլխավոր աղբյուրները, ստեղծելով գենետիկորեն մոդիֆիկացված սերմեր, որոնք կայուն են պեստիցիդների և չորացման նկատմամբ։ Մեծացնելով գյուղատնտեսական արտադրողականությունը, կենսատեխնոլոգիան խթանում է կենսավառելիքի արտադրությունը ։
Կիլիկյուլա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կենսատեխնոլոգիա
Օրինակներ
Կենսատեխնոլոգիան կիրառվում է 4 հիմնական արդյունաբերական ոլորտներում, այդ թվում առողջապահություն (բժշկական), եգիպտացորենի արտադրություն և գյուղատնտեսություն, հատիկավոր բույսերի և այլ արտադրանքների ոչ սննդային (արդյունաբերական) կիրառում (օրինակ՝ կենսաքայքայվող պլաստիկներ, բուսայուղեր, կենսավառելիքներ) և միջավայրային կիրառումներ։
Օրինակ՝ կենսատեխնոլոգիայի կիրառություններից մեկը միկրոօրգանիզմների ուղղակի օգտագործումն է օրգանական արտադրանքների ստացման համար (գարեջրի և կաթի արտադրություն)։ Մեկ այլ օրինակ է բնության մեջ գոյություն ունեցող բակտերիաների կիրառումը հանքարդյունաբերության մեջ՝ կենսաբանական եղանակով։ Կենսատեխնոլոգիան կիրառվում է նաև թափոնների վերամշակման, արտադրական թափոններով աղտոտված տարածքների մաքրման (բիոռեմեդիացիա), նաև կենսաբանական զենքի ստացման համար։
Բժշկություն
Բժշկության մեջ ժամանակակից կենսատեխնոլոգիան բազմաթիվ կիրառություններ ունի այնպիսի բնագավառներում, որոնցից են դեղանյութերի հայտնաբերումը և արտադրումը, ֆարմակոգենոմիկան և գենետիկական թեստավորումը (կամ գենետիկական սքրինինգը)։
Ֆարմակոգենոմիկան (ֆարմակոլոգիայի և գենմիկայի համակցումը) տեխնոլոգիա է, որն ուսումնասիրում է, թե ինչպես է գենետիկան ազդում անհատի օրգանիզմի կողմից դեղամիջոցների նկատմամբ պատասխանի գործընթացում ։ Այս բնագավառի հետազոտողներն ուսումնասիրում են գենետիկական փոփոխականության ազդեցությունը հիվանդների մոտ դեղերի նկատմամբ պատասխանում՝ համեմատելով գեների էքսպրեսիան կամ եզակի նուկլեոտիդային պոլիմորֆիզմը դեղամիջոցի արդյունավետության կամ տոքսիկության հետ ։ Ֆարմակոգենոմիկայի նպատակը դեղամիջոցային թերապիայի օպտիմալացումն է՝ հիվանդի գենոտիպին համապատասխանեցումը, նվազագույն կողմնակի ազդեցություններով առավելագույն արդյունավետության հասնելը ։ Այսպիսի ուղղությունները խոստումնալից են անհատականացված դեղամիջոցների ստացման գործընթացում, երբ դեղամիջոցը և նրա համակցությունները օպտիմալացվում են յուրաքանչյուր անհատի եզակի գենետիկային համապատասխան ։
Կենսատեխնոլոգիան նպաստել է ավանդական փոքր մոլեկուլային դեղանյութերի հայտնաբերմանն ու արտադրությանը, ինչպես նաև կենսատեխնոլոգիական արտադրության դեղամիջոցների՝ կենսադեղանյութերի ստացմանը։ Ժամանակակից կենսատեխնոլոգիան կարող է կիրառվել արդեն գոյություն ունեցող դեղամիջոցների հեշտ ստացվող և էժան տարբերակների արտադրման համար։ 1978 թվականին Genentech ընկերությունն ինսուլինի գենով պլազմիդային վեկտորն աղիքային ցուպիկի մեջ ներմուծելով արտադրեց մարդու սինթետիկ ինսուլին։ Ինսուլինը լայնորեն կիրառվում է շաքարային դիաբետի բուժման համար։ Նախկինում այն ստացվում էր խոշոր եղջերավոր կենդանիների կամ խոզերի ենթաստամոքսային գեղձից լուծամզման միջոցով։ Գենետիկորեն մոդիֆիկացված բակտերիաների միջոցով հնարավոր է ստանալ մարդու սինթետիկ ինսուլինի մեծ քանակություններ, ընդ որում՝ ցածր արժեքով ։ Կենսատեխնոլոգիան հնարավորություն է տալիս նաև գենային թերապիայի դեղանյութերի ստացման համար։ Կենսատեխնոլոգիայի կիրառումը որպես հիմնարար գիտություն (Մարդու գենոմ ծրագրի միջոցով) նպաստել է նաև կենսաբանության բնագավառում եղած գիտելիքների խորացմանը։ Նորմալ և հիվանդությունների կենսաբանության բնագավառում գիտելիքների ավելացմանը զուգընթաց մեծացել է նաև անբուժելի հիվանդությունների բուժման համար նոր դեղամիջոցների ստացման հնարավորությունը ։
Գենետիկական թեստավորումը հնարավորություն է տալիս գենետիկորեն ախտորոշել ժառանգական հիվանդությունները և կարող է օգտագործվել երեխայի ծնողների (գենետիկական մայր կամ հայր) կամ ընդհանրապես անձի նախնիների ճանաչման գործընթացում։ Ի լրացումն առանձին գեների մակարդակում քրոմոսոմների ուսումնասիրմանը, գենետիկական թեստավորումն ընդգրկում է կենսաքիմիական թեստեր՝ հնարավոր գենետիկական հիվանդությունների առկայության կամ գեների մուտացիաների հետ փոխկապակցված գենետիկական խանգարումների զարգացման բարձր ռիսկի հայտնաբերման համար։ Գենետիկական թեստավորմամբ նույնականացվում են քրոմոսոմների, գեների կամ սպիտակուցների փոփոխությունները ։ Հիմնականում թեստավորումը կիրառվում է ժառանգական խանգարումների հետ փոխկապակցված փոփոխությունների հայտնաբերման նպատակով։ Գենետիկական թեստը կարող է հաստատել կամ ժխտել ենթադրելի գենետիկական վիճակը կամ օգնել որոշել տվյալ անձի մոտ գենետիկական խանգարման զարգանալու հնարավորությունը։ 2011 թվականի տվյալներով կիրառության մեջ են հարյուրավոր գենետիկական թեստեր ։ Գենետիկական թեստավորումը կարող է բարձրաձայնել էթիկական կամ հոգեբանական խնդիրներ։ Այն սվորաբար ւղեկցվում է գենետիկական խորհրդակցությամբ։
Գյուղատնտեսություն
Գենետիկորեն մոդիֆիկացված մշակաբույսերը (կամ կենսատեխնոլոգիական մշակաբույսերը) այն բույսերն են, որոնց ԴՆԹ-ն փոփոխվել է գենետիկական ինժեներիայի տեխնիկաներով և օգտագործվում են գյուղատնտեսության մեջ։ Շատ դեպքերում, մոդիֆիկացիայի նպատակը նոր հատկանիշի ներմուծումն է, որը բացակայում է բնական տեսակների մոտ։ Կենսատեխնոլոգիական ընկերությունները կարող են նպաստել ապագայում սննդի անվտանգությանը՝ բարելավելով տարածքային գյուղատնտեսության սնուցումը և կենսունակությունը։ Ավելին, մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանությունը խթանում է ագրոկենսատեխնոլոգիայում մասնավոր ներդրումների կատարումը։ Օրինակ՝ Illinois FARM Illinois-ը նախաձեռնություն է, որի նպատակը սննդի և գյուղատնտեսական նորարարության կատարելագործումն ու կոորդինացումն է ֆերմերների, արդյունաբերության, հետազոտական ինստիտուտների, կառավարության և հասարակական կազմակերպությունների շրջանում։ Բացի այդ, iBIO-ն արդյունաբերական ասոցիացիա է, որը որպես անդամներ ընդգրկում է ավելի քան 500 բնագիտական ընկերություններ, համալսարաններ, ակադեմիական ինստիտուտներ, ծառայություն մատուցողներ և այլ կազմակերպություններ։ Ասոցիացիան իր անդամներին բնութագրում է որպես Իլինոյսը և միջին-արևմտյան շրջանները աշխարհի լավագույն բնագիտական կենտրոններից մեկը դարձնելու գործին նվիրյալներ ։
Մշակաբույսերից են պեստիցիդների, հիվանդությունների , միջավայրի սթրեսային գործոնների , քիմիական միացություններով մշակումների (այսինքն՝ հերբիցիդների ) նկատմամբ կայուն, ինչպես նաև նվազեցված փչացումով կամ սննդային ավելի բարձր արժեքով բույսերը ։ Ոչ սննդային մշակաբույսերի մեջ են մտնում նրանք, որոնք արտադրում են դեղամիջոցներ , կենսավառելիքներ և այլ արդյունաբերական օգտակար ապրանքներ , ինչպես նաև բիոռեմեդիացիայի գործընթացում օգտագործվող բույսերը ։
Գյուղատնտեսները լայնորեն ընդունել են գենետիկական մոդիֆիկացիայի տեխնոլոգիան։ 1996-2011 թվականների ընթացքում գենետիկորեն մոդիֆիկացված մշակաբույսերով ցանքատարածություններն ավելացել են 94 անգամ` 17,000 կիլոմետր քառակուսուց (4,200,000 ակր) մինչև 1,600,000 կիլոմետր քառակուսի (395 միլիոն ակր) ։ 2010 թվականի տվյալներով աշխարհի ցանքատարածությունների 10%-ը զբաղեցնում են գենետիկորեն մոդիֆիկացված մշակաբույսերը ։ 2011 թվականի տվյալներով 11 տարբեր տրանսգենային մշակաբույսեր մասնավոր ձևով աճեցվել են 29 երկրների 395 միլիոն ակր (160 միլիոն հեկտար) տարածությունում։ Այդ երկրներից են՝ ԱՄՆ, Բրազիլիա, Արգենտինա, Հնդկաստան, Կանադա, Չինաստան, Պարագվայ, Պակիստան, Հարավային Աֆրիկա, Ուրուգվայ, Բոլիվիա, Ավստրալիա, Ֆիլիպիններ, Մյանմար, Բուրկինա Ֆասո, Մեքսիկա և Իսպանիա ։
Ներկայումս գոյություն ունի գիտական կոնսենսուս      այն մասին, որ առևտրաշուկայում առկա գենետիկորեն մոդիֆիկացված մշակաբույսերից ստացված սննդամթերքը ավելի շատ վտանգ չի ներկայացնում մարդու առողջության համար, քան ավանդական սննդամթերքը      , սակայն յուրաքանչյուր գենետիկորեն մոդիֆիկացված սննդամթերք մինչև շրջանառության մեջ մտնելը թեստավորվում է   ։ Չնայած այդ ամենին, հասարակ մարդիկ ավելի քիչ են վստահում գենետիկորեն մոդիֆիկացված սննդին, քան գիտնականները    ։ Տարբեր երկրներում գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների օրենսդրական և վերահսկող մեխանիզմները տարբեր են։ Որոշ երկրներում դրանք արգելված են կամ սահմանափակված, որոշ երկրներում էլ թույլատրված են, սակայն վերահսկման տարբեր մեխանիզմների կիրառումով    ։
Գենետիկորեն մոդիֆիկացված մշակաբույսերն ունեն նաև էկոլոգիական առավելություններ, եթե նրանց կիրառումը չի չարաշահվում ։ Սակայն, ընդդիմադիրները
However, opponents have objected to GM crops per se on several grounds, including environmental concerns, whether food produced from GM crops is safe, whether GM crops are needed to address the world's food needs, and economic concerns raised by the fact these organisms are subject to intellectual property law.
Արդյունաբերական կենսատեխնլոգիան, որը Եվրոպայում ավելի հայտնի է որպես սպիտակ կենսատեխնոլոգիա, կենսատեխնոլոգիայի կիրառումն է արդյունաբերական նպատակներով, այդ թվում արդյունաբերական խմորման գործընթացում։ Այն ներառում է բջիջների կիրառումը, ինչպիսիք են միկրոօրգանիզմները, կամ բջիջների բաղադրիչները, որոնցից են ֆերմենտները։ Վերջիններս կիրառվում են արդյունաբերական տեսանկյունից օգտակարարտադրանքների ստացման համար, օրինակ՝ քիմիական միացություններ, սննդամթերք և կենդանական կեր, դետերգենտներ, թուղթ և կակղան, կտորեղեն և կենսավառելիքներ ։ Վերջին տասնամյակներին նշանակալի առաջընթաց է գրանցվել այնպիսի գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների ստացման գործընթացում, որոնք ընդլայնում են կիրառման բազմազանությունը և արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիայի տնտեսական կենսունակությունը economical viability of industrial biotechnology. Արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիան ակտիվորեն զարգացնում է վերականգնվող հումքից զանազան քիմիական միացությունների և վառելիքների արտադրումը, միաժամանակ նվազեցնելով ջերմոցային գազի արձակումը և հեռանալով բենզինի ու քիմիական միացությունների վրա հիմնված տնտեսությունից ։
Շրջակա միջավայր
Շրջակա միջավայրի վրա կենսատեխնոլոգիաները կարող են ունենալ և՛ դրական, և՛ բացասական ազդեցություն։ Վալերոն և համահեղինակները կարծում են, որ օգտակար կենսատեխնոլոգիայի (օրինակ՝ բիոռեմեդիացիան, որի միջոցով մաքրվում են արտահոսած յուղերը կամ վտանգավոր քիմիական միացությունները) և կենսատեխնոլոգիական ձեռնարկությունների բացասական ազդեցությունները (օրինակ՝ տրանսգենային օրգանիզմներից վայրի շտամներին գենետիկական նյութի անցումը) կարելի է համապատասխանաբար դիտարկել որպես կիրառություններ և հետևանքներ ։ Միջավայրային կամ բնապահպանական կենսատեխնոլոգիայի կիրառման օրինակ է միջավայրի թափոնների մաքրումը, մինչդեռ կենսաբազմազանության կորուստը կամ վնասակար մանրէների բացթղումը շրջակա միջավայր՝ կենսատեխնոլոգիայի հետևանքներ են։
Վերահսկումը
Կառավարությունների կողմից գենետիկական ինժեներիայի վերաբերյալ մոտեցումներն ուղղված են գենետիկական ինժեներիայի կիրառման ռիսկերի գնահատմանն ու վերահսկմանը և գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների կատարելագործմանն ու բացթողնմանը, այդ թվում գենետիկորեն մոդիֆիկացված մշակաբույսեր և գենետիկորեն մոդիֆիկացված ձկներ։ Տարբեր երկրներում ԳՄՕ-ների վերաբերյալ կարգավորումները տարբեր են, իսկ ամենաշատ տարբերություններն առկա են ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի միջև ։ Տվյալ երկրում կախված գենետիկական ինժեներիայի կիրառման աստիճանից գենետիկական ինժեներիայի արտադրանքների վերահսկումը տարբեր է։ Օրինակ՝ ոչ սննդային օգտագործման բերքը սննդի անվտանգության համար պատասխանատու կազմակերպությունների կողմից հիմնականում չի վերանայվում ։ ԵՄ-ում առանձնացնում են մշակաբույսերի աճեցման թույլտվություն և ներմուծման ու իրացման թույլտվություն։ ԵՄ-ում թույլատրվել է մի քանի տեսակի ԳՄՕ մշակաբույսերի աճեցումը և որոշ ԳՄՕ-ների ներմուծումն ու իրացումը ։ ԳՄՕ-ների կուլտիվացումն առաջ բերեց ԳՄ և ոչ ԳՄ մշակաբույսերի վերաբերյալ քննարկումներ։ ԳՄ մշակաբույսերի կուլտիվացման դրդապատճառները կախված կանոններից տարբեր են ։
Ուսուցում
1988 թվականին ԱՄՆ-ում կայացած կոնգրեսից հետո Ընդհանուր Բժշկության ազգային ինստիտուտը (Առողջապահության ազգային ինստիտուտ) ստեղծեց կենսատեխնոլոգիայի դասընթացների ֆինանսավորման մեխանիզմ։ Համաշխարհային մասշտաբով համալսարանները մրցակցում են Կենսատեխնոլոգիայի դասընթացների ծրագրերի (Biotechnology Training Programs) իրականացման համար։ Յուրաքանչյուր դրամաշնորհ տրամադրվում է 5 տարի ժամկետով։ Ուսանողները ևս կարող են դիմել և մրցակցել այդպիսի դասընթացներին մասնակցության համար։ Ընտրվելու դեպքում ուսանողին PhD ատենախոսության հետազոտությունների 2 կամ 3 տարվա աշխատանքի համար տրամադրվում է կրթաթոշակ, կեցության և առողջապահական ապահովագրության աջակցություն։ Շուրջ 19 ինստիտուտներ առաջարկում են նմանատիպ ծրագրեր ։ Կենսատեխնոլոգիայի դասընթացն առաջարկվում է նաև հանրային քոլեջներում և բակալավրիատի, մագիստրատուրայի կրթական ծրագրերում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կենսատեխնոլոգիա
Աստերոիդների ցանկ (200401-200500)
Աստերոիդների ցանկ (200301-200400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (200501-200600)
Կազարինովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Կազարինովո (Казариново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 37 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Իսրայել (այլ կիրառումներ)
Իսրայել, կարող է վերաբերել՝
(5696) Իբսեն
(5696) Իբսեն (Ibsen), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,2051 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7113 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6989 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2095,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171768 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,35° անկյուն։
Իվան Շմալգաուզեն (այլ կիրառումներ)
Իվան Շմալգաուզեն, կարող է վերաբերել՝
Իվանիցա (այլ կիրառումներ)
Իվանիցա, կարող է վերաբերել՝
Այտոսի համայնք
Այտոսի համայնք (Община Айтос), համայնք Բուլղարիայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բուրգասի մարզում։ Վարչական կենտրոնն է Այտոս քաղաքը։
Համայնքի տարածքի մակերեսը կազմում է 402,87 կմ²։
Ստրումյանի համայնքի քմեթը (քաղաքապետ) ընտրությունների արդյունքում Եվգենի Ստոյանով Վրաբչևն է։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 28687 մարդ։
Համայնքի կազմ
Համայնքի մեջ են մտնում հետևյալ բնակավայրերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի համայնքներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բուլղարիայի համայնքներ
Անժ-Ժակ Գաբրիել
Անժ-Ժակ Գաբրիել (Ange-Jacques Gabriel, ), ֆրանսիացի ճարտարապետ։ XVIII դարի կլասիցիզմի հիմնադիրներից։
1742-ից եղել է ճարտարապետության ակադեմիայի նախագահ։ Իր աշխատանքներում (Վերսալի պալատի ներսակողմի վերականգնումը և նրա հյուսիսային թևի վերականգնումը, 1735-1774, ռազմական դպրոցը Փարիզում, 1751-1775, Վերսալի օպերայի դահլիճը, 1763-1770) XVII դարի ճարտարապետությանը հակադրել է նախագծի ռացիոնալությունը, ձգտել է հստակության, ձևի պարզորոշության։ Փոքր Տրիանոն պալատի և Լյուդովիկոս XV հրապարակի (1753-1775, այժմ` Համաձայնության հրապարակ) կառույցներով նշանավորեց ֆրանսիական քաղաքաշինության զարգացման նոր փուլը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Փիճվեբիսխևի
Փիճվեբիսխևի (ფიჭვებისხევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Կոնստանտինովկա (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)
Կոնստանտինովկա (Костянтинівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոնստանտինովկա գյուղում բնակվում էր 892 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արտաշես Ադամյան
Արտաշես Արմոյի Ադամյան, հայ ֆուտբոլային մարզիչ, որը եղել է «Լեռնային Արցախ» և «Արցախ» ակումբների մարզիչը։
Խաղային կարիերա
Ադամյանն իր կարիերան սկսել է Խորհրդային երկրորդ լիգայի «Արմավիր» ակումբի կազմում ։ 1989 թվականին պայմանագիր է կնքել Խորհրդային երկրորդ լիգայի «Կոտայք» ակումբի հետ ։ 1991 թվականին Ադամյանը պայմանագիր է կնքել Խորհրդային բարձրագույն լիգայի «Արարատ» ակումբի հետ  ։ 1993 թվականին պայմանագիր է կնքել Բուլղարիայի երկրորդ լիգայում հանդես եկեղ «Սպարտակ» (Պլովդիվ) ակումբի հետ՝ օգնելով իր թիմին մտնել Բուլղարիայի բարձրագույն խումբ  ։ 1997 թվականի մրցաշրջանից առաջ նա պայմանագիր է կնքել Ռուսաստանի «Կրիստալ» ակումբի հետ, բայց հեռացել է Հայաստան-Ուկրաինա խաղից հետո խթանիչներ օգտագործելու պատճառով ։
1999 թվականի մրցաշրջանից առաջ Ադամյանը պայմանագիր է կնքել Հայաստանի «ԲԿՄԱ» ակումբի հետ ։ 1999 թվականին պայմանագիր է կնքել Լիբանանի «Սալամ Զղարթա» ակումբի հետ, 2003 թվականի մրցաշրջանից առաջ՝ Հայաստանի «Միկա» ակումբի հետ ։
Ադամյանը մասնակցել է Հայաստանի հավաքականի առաջին խաղին ։
Մարզչական կարիերիա
Նա աշխատել է Ռուսաստանի «Կուբան» երիտասարդական ակումբում ։
2021 թվականին Ադամյանը դարձել է Հայաստանի երկրորդ լիգայում հանդես եկող «Լեռնային Արցախ» ակումբի մարզիչ՝ օգնելով ակումբին մտնել Հայաստանի բարձրագույն խումբ  ։  Ապա դարձել է «Արցախ» ակումբի մարզիչ  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Սթիվեն Ցուբեր
Սթիվեն Ցուբեր (գերմ.՝ Steven Zuber, ), շվեյցարացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս գերմանական «Հոֆֆենհայմի» կազմում։
«Գրասհոպպեր»
Ցուբերը իր կարիերան սկսել է շվեյցարիական «Գրասհոպպեր»-ի կազմում։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Սթիվենը նշել է 2008 թվականի հուլիսի 12-ին՝ Ինտերտոտոյի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Բեսայի» դեմ խաղում։
2013 թվականին Սթիվեն Ցուբերը թիմի կազմում դարձել է Շվեյցարիայի գավաթակիր։
«ԲԿՄԱ»
2013 թվականի հուլիսի 5-ին Ցուբերը տեղափոխվել է ռուսական «ԲԿՄԱ»։ Նա թիմի հետ կնքել է 5-ամյա պայմանագիր ։
Թիմի կազմում Սթիվենը իր դեբյուտը նշել է 2013 թվականի հուլիսի 13-ին՝ «Զենիթի» դեմ սուպերգավաթային խաղում, որում մոսկովյան ակումբը հաղթել է 3-0 հաշվով։ 2013/14 մրցաշրջանի արդյունքում Սթիվեն Ցուբերը մասնակցել է 27 հանդիպման՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։
Կոռնարեդո
Կոռնարեդո (Cornaredo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում ։
Սթիվեն Ցուբեր
«ԲԿՄԱ»
Ցուբերը թիմի կազմում հռչակվել է Ռուսաստանի չեմպիոն և սուպերգավաթակիր։
Կոռնարեդո
Բնակչությունը 20 416 մարդ է(ըստ 2004 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 1513 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20010։ Հեռախոսային կոդը՝ 02։
Սթիվեն Ցուբեր
«Հոֆֆենհայմ»
2014 թվականի օգոստոսի 14-ին Սթիվեն Ցուբերը տեղափոխվել է գերմանական «Հոֆֆենհայմ»։ Սթիվենը թիմի հետ կնքել է 4-ամյա պայմանագիր, և ըստ այդ պայմանագրի նրա հրաժարագինը կազմում է 3.5 միլիոն եվրո ։
Կոռնարեդո
Արտաքին հղումներ
Բնակավայրի պաշտոնական կայք
Սթիվեն Ցուբեր
Միջազգային կարիերա
2012 թվականյին Շվեյցարիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին ։
Բրիտանական բանակ
Բրիտանական բանակը Բրիտանական ռազմական ուժերի ցամաքային զորքերն են Միացյալ Թագավորությունում։ Այն կազմավորվեց 1707 թ. Անգլիայի Թագավորության և Շոտլանդիայի Թագավորության Մեծ Բրիտանիայի Թագավորության մեջ միավորումից հետո։ Նոր Բրիտանական բանակի կազմի մեջ մտան Անգլիայի և Շոտլանդիայի զինվորական գնդերը և կառավարվում էին Լոնդոնի ռազմական նախարարությունից։ 1964 թ. սկսած Բրիտանական բանակը կառավարվում է Պաշտպանության նախարարություն Պաշտպանության նախարարության կողմից։
Հելմուտ Լոներ
Հելմուտ Լոներ (Helmut Lohner, ապրիլի 24, 1933, Վիեննա - հունիսի 23, 2015, Վիեննա), ավստրիացի դերասան և բեմադրիչ։ Նա 1990 թվականից մինչև 1994 թվականը Զալցբուրգի փառատոնում խաղացել է Յեդերմանում, իսկ 1997 թվից մինչև 2006 թվականը ղեկավարել է Josefstadt թատրոնը։ Լոներն ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ։
Անձնական կյանքը
Հելմուտ Լոները 2 անգամ ամուսնացել է Սյուզանա Կրամերի հետ ու ամուսնալուծվել։ Այնուհետև նա ամուսնացել է գերմանացի դերասանուհի Կարին Բաալի հետ։ Նրանք ունեցել են մեկ դուստր՝ Թերեզ Լոները, ով դարձել է դերասանուհի։ 2011 թվականին նա ամուսնացել է Էլիզաբեթ Գյուրթլերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի բեմադրիչներ
Իվանովկայի շրջան (այլ կիրառումներ)
Իվանովկայի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Կոլիլա
Կոլիլա (Kolila), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Ռիդալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Ռիդալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իվանովսկի (այլ կիրառումներ)
Իվանովսկի, կարող է վերաբերել՝
Արևմտյան Ջերսի
Արևմտյան Ջերսի նահանգ (Province of West Jersey), Անգլիայի գաղութ Հյուսիսային Ամերիկայում, որը գոյություն է ունեցել 1676-1702 թվականներին։
1665 թվականին Յորքի դուքսը ստացավ թագավորական կանոնադրություն գաղութի համար, որի տարածքը ներառում էր նախկին Նոր Նիդեռլանդները և այժմյան Մենի նահանգները։ Պարտքերը թեթևացնելու համար Յորքի Դուքսը Դելավեր և Հուդզոն գետերի միջև ընկած գաղութային հողերը փոխանցեց Ջորջ Քարթերեթին. այդ հողերը կոչվեցին Նյու Ջերսի՝ ի պատիվ Ջերսի կղզու, որը եղել է Քարթերեթի մոր ծննդավայրը։ Ապագա Նյու Ջերսի նահանգի մեկ այլ մասը վաճառվեց Յորքի դուքսի կողմից իր մտերիմ ընկոջը՝ Լորդ Ջոն Բերկլիին՝ Բարոն Ստրատթոնին։ Սեփականատերերը շարունակում էին ապրել Անգլիայում, իսկ երկու մասնավոր գաղութները ղեկավարվում էին մեկ նահանգապետի կողմից։
1673 թվականին՝ անգլո-հոլանդական երրորդ պատերազմի ժամանակ, տարածաշրջանը կրկին գրավվեց հոլանդացիների կողմից, բայց 1674 թվականին այն վերադարձավ բրիտանացիների ձեռքը։ Ֆինանսապես դժվարությունների հետևանքով Բերկլին իր գաղութը վաճառեց անգլիական երկու քվակերներին՝ Ջոն Ֆենվիկին և Էդվարդ Բիլլինջին։ 1670-ական թվականների վերջից մոծ թվով քվակերներ բնակություն են հաստատել նաև ներկայիս Սալեմ շրջանում, ապա Բուրլինգտոնում։ Վերջինս դարձել է Արևմտյան Ջերսիի մայրաքաղաքը ։ 1676 թվականին Քարթերեթի և քվակերների միջև պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց գաղութների առանձին կառավարման վերաբերյալ։ Այսպես հայտնվեցին Արևելյան ու Արևմտյան Ջերսի նահանգները։
Բիլլինջը հայտնվել էր ֆինանսական դժվարությունների մեջ, և Ուիլյամ Պեննի հետ բանակցությունների արդյունքում նա և Ֆենվիկը վաճառեցին իրենց իրավունքների մի մասը ուրիշներին, ինչի արդյունքում ստեղծվեց Արևելյան Ջերսիի սեփականատերերի ընկերությունը։ Չնայած Բիլլինջը Արևելյան Ջերսիի պաշտոնական նահանգապետն էր, նա ինքն իր կյանքում երբեք այնտեղ չէր եղել, և գաղութը ղեկավարվում էր նրա կողմից նշանակված պատգամավորների կողմից։
1686 թվականին ստեղծվեց Նոր Անգլիայի տիրապետությունը Էդմունդ Անդրոսի գլխավորությամբ։ 1688 թվականին երկու Ջերսիներն էլ Դոմինոնի կազմում ընդգրկվեցին։ Շնորհիվ իրենց` Բոստոնից զգալի հեռավորության վրա գտնվելու, որտեղ Անդրոսը հաստատեց իր նստավայրը, փոխգնդապետ Ֆրենսիս Նիքոլսոնը սկսեց կառավարել այդ տարածքները Նյու Յորքից։ 1688 թվականի ամռանը Անդրոսը շրջեց նախ Նյու Յորքում, ապա Ջերսիում։ Ջերսի նահանգում կառավարումը բարդանում էր նրանով, որ այն հողատերերը, որոնց մագաղաթները չեղյալ էին հայտարարվել, պահպանում էին իրենց պատկանելիությունը և հայցում էին Անդրոսին՝ տանուտերի ավանդական իրավունքների մասին։
1688 թվականին Անգլիայում տեղի ունեցավ «Փառահեղ հեղափոխություն» և անգլիական գահին նստեցին Վիլհելմ III Օրանացին և Մարիա II-ը։ Երբ Անգլիայում տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին լուրերը հասան Ամերիկա, տեղի ունեցավ Բոստոնի ապստամբությունը, և Դոմինիոնի պաշտոնյաները՝ ներառյալ Էնդրոսը, Ռենդոլֆը և Դադլին ձերբակալվեցին, և նախկին գաղութներից յուրաքանչյուրում տեղական իշխանությունները վերադարձան իրենց կառավարման նախկին ձևերին։
Մինչ այդ անհանգստությունները շարունակվում էին, Բիլինջը 1687 թվականին մահացավ, և նրա իրավունքները ժառանգեց դատարանի բժիշկ Դանիել Կոքսը։ Չնայած նա նույնպես պաշտոնապես նշանակվել է նահանգապետ և ներդրումներ է կատարել արտերկրյա ձեռնարկություններում (մասնավորապես, հենց նա էր, ով բացեց Նյու Ջերսիի առաջին խեցեգործական գործարանը, որը ապրանքներ արտադրեց արդյունաբերական մասշտաբով), այնուամենայնիվ նա երբեք չի մեկնել գաղութներ։
1692 թվականին Էնդրյու Հեմիլթոնը դարձավ երկու Ջերսիների նահանգապետ. իր կառավարման ընթացքում ստեղծվեց առաջին գաղութատիրական փոստային ծառայությունը։ Այնուամենայնիվ, 1696 թվականին անգլիական պառլամենտը ընդունեց նավիգացիայի մասին օրենքը, որի համաձայն միայն Անգլիայի բնիկները կարող էին պետական ​​պաշտոններ զբաղեցնել, իսկ Հեմիլթոնը, որը ծնվել է Շոտլանդիայում, հեռացվեց։ Այնուամենայնիվ, նրան հաջողության հասած Երեմիա Բասեն այնքան անզոր էր, որ 1699 թվականին Հեմիլթոնը դարձյալ դարձավ երկու Ջերսիների նահանգապետ (այդ ժամանակ որոշվեց, որ Նավիգացիայի մասին օրենքը չի տարածվում Շոտլանդիայի բնիկների համար)։
1690-ականների վերջին գաղութների տերերը, տեսնելով իրենց սխալ կառավարումը, կառավարությանը վաճառեցին երկու Ջերսիներում իրենց իրավունքները։ 1702 թվականին Աննա թագուհին, գահ բարձրանալով, միավորեց Արևելյան ու Արևմտյան Ջերսին մեկ գաղութի մեջ և այն դարձրեց թագադրման գաղութ։
Գրականություն
Նյու Ջերսի
Օրիոնի միգամածություն
Օրիոնի միգամածություն (հայտնի է նաև ինչպես Մեսսյե 42, M 42 կամ NGC 1976, Օրիոնի Մեծ միգամածություն), լուսարձակող արտաճառագայթող միգամածություն (H II տիրույթում) և գտնվում է Օրիոնի գոտուց հարավ։ Այն ամենապայծառ դիֆուզային միգամածությունն է՝ մոտ 4m փայլով, իսկ մակերևույթի մակերեսը՝ մոտ  65 × 60 աստիճան է, որը ավելի քան 4 անգամ գերազանցում է լիալուսնի տեսանելի մակերեսին։ Վերջապես, նրա դիրքը հենց երկնային հասարակածի վրա լավ տեսանելի է դարձնում այս միգամածությունը Երկրի գրեթե ցանկացած կետից։
M 42 գտնվում է Երկրից 1,3 հազար լուսատարի հեռավորության վրա և ունի 24 լուսատարի տրամագիծ։ M 42-ի հյուսիսային մասում անցնում է փոշու մուգ բիծ, որը միգամածության հյուսիսաարևելյան մասը առանձնացնում է հիմնական մասից, և որը կատալոգում գրանցված է որպես M 43 :
Օրիոնի միգամածությունը երկնքի՝ ամենահայտնի և ամենաշատ լուսանկարվող մարմիններից մեկն է։ Աստղերի և մոլորակների ձևավորման ոլորտում շատ հայտնագործություններ արվել են այս միգամածության դիտումներ հիման վրա ։
Աստերոիդների դաս P
Աստերոիդների դաս P, աստերոիդների դաս է, որը ներառում է ցածր ալբեդո և հավասար կարմրավուն առանց կլանման գծերի սպեկտր ունեցող մարմիններ։ Այսպիսի աստերոիդները կարող են լինել հարուստ ածխածնով և սիլիկատներով, հնարավոր է նաև, ջրային սառույցի հավելումներով։ Այս դասի աստերոիդները գերակշռում են աստերոիդների գոտու արտաքին մասերում կամ նրա սահմաններից դուրս։
Օրիոնի միգամածություն
Հետազոտության պատմություն
Այնուամենայնիվ, ոչ Պտղոմեոսը, ոչ աս-Սուֆին իրենց կատալոգներում չեն նշում ոչ մի նման բան, չնայած ունեին բաժիններ՝ նվիրված միգամածություններին։ Նույնիսկ Գալիլեյը չի հայտնաբերել այն, չնայած դիտումներ է կատարել աստղադիտակի օգնությամբ ։ Ելնելով դրանից՝ առաջացել են վարկածներ, որ միգամածությունում տեղի է ունեցել աստղագոյացման բռնկում, որն էլ հանգեցրել է լուսատվության արագ աճի ։
Օրիոնի միգամածությունը հայտնագործվել է 1610 թվականին Նիկոլա-Կլոդ Ֆաբրի դը Պեյրեսկի կողմից ։ Աղբյուրներից ոմանք սխալմամբ վերագրում են հայտնագործությունը գերմանացի աստղագետ Իոհան Ցիզատին, քանի որ նա առաջինն է հասցրել հայտարարել դրա մասին  ։ Ցիզատն է, հավանաբար, հայտնագործել նաև Օրիոնի Սեղանը և նշել է, որ միգամածությունը գիսավոր չի հանդիսանում ։ Հետաքրքիր է, որ Գալիլեյը նրանից առաջ հայտնագործել է Օրիոնի Սեղանում  չորս աստղերից երեքը, բայց միգամածություն չի նկատել։ Ըստ երևույթի՝ իր աստղադիտակի տեսադաշտի փոքր լինելու պատճառով ։
Աստերոիդների դաս P
Դասակարգում
Մոտ 1981 թվականին այն աստերոիդները, որոնք ունեին M դասի սպեկտրալ հատկանիշներ, սակայն ունեին ավելի ցածր ալբեդո առանձնացրին X դասի մեջ, որոնք հետագայում վերանվանվեցին DM դաս (մութ M) կամ PM (կեղծ M), մինչև, վերջապես, նրանք ստացան սեփական մշտական անվանումը, որպես դաս P (որտեղ P ցույց է տալիս «կեղծ-М», անգլերեն «pseudo» բառից)։
Օրիոնի միգամածություն
Հետազոտության պատմություն
Միգամածությունը իրարից անկախ հայտնագործել են նաև ուրիշ գիտնականներ, օրինակ՝ Ջովանի Բատիստա Հոդիերնան ։
Շարլ Մեսսյեն դիտել է միգամածությունը 1769 թվականին և նկատել է երեք աստղ Օրիոնի Սեղանում։ 1774 թվականին նա հրապարակել է իր կատալոգի առաջին հրատարակչությունը, որում Օրիոնի միգամածությունը ստացել է M 42 նշանակումը, քանի որ այն 42-րդ հայտնագործված օբյեկտն էր ։
Աստերոիդների դաս P
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Օրիոնի միգամածություն
Հետազոտության պատմություն
1865 թվականին Ուիլյամ Հագինսը սպեկտրոսկոպիկ դիտումների շնորհիվ եկել է այն եզրակացության, որ միգամածությունը կազմված է լուսարձակող գազից ։ 1880 թվականին Հենրի Դրեյպերը առաջին անգամ լուսանկարեց Օրիոնի միգամածությունը, և այն հանդիսացավ պատմության մեջ՝ միգամածության առաջին լուսանկարը, իսկ 1883 թվականին Էնդրյու Քոմմոնը արել է մի լուսանկար, որի համար արժանացել է Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալի, իսկ լուսանկարի վրա երևում էին աստղեր և միգամածության մանրամասնություններ, որոնք մինչ այդ հայտնագործել հնարավոր չէր ։
1931 թվականին Ռոբերտ Ջուլիուս Տրյումպլերը հայտնաբերեց, որ Օրիոնի Սեղանը հանդիսանում է աստղային կուտակում և առաջին անգամ այն սեղան անվանեց։ Նա գնահատեց մինչև Սեղանը հեռավորությունը 1800 լուսատարի։ Այդ գնահատականը երեք անգամ մեծ էր, քան մինչ այդ ընդունվածը, սակայն այն ավելի մոտ գտնվեց իրականությանը ։
1993 թվականին «Հաբլ» աստղադիտակը առաջին անգամ դիտեց միգամածությունը և հետագայում հաճախ էր դրա դիտումներ կատարում։ Այդ դիտումներով հետազոտվել են Պրոտոմոլորակային սկավառակները, ինչպես նաև հնարավորություն են տվել կառուցել միգամածության եռաչափ պատկերը ։
Ֆիզիկական բնութագրիչներ
Իր հերթին Օրիոնի միգամածությունը հանդիսանում է ավելի մեծ կառուցվածքի՝ Օրիոնի Ամպի մաս, որը ձգվում է ամբողջ համաստեղությունով։ Այնպիսի օբյեկտները, ինչպիսիք են Բարնարդի հանգույցը, Ձիու Գլուխ միգամածությունը, M 43-ը, M 48-ը, Բոց միգամածությունը, հանդիսանում են Օրիոնի Ամպի մասը ։
Ժամանակակից պատկերացումներով՝ Օրիոնի միգամածությունը հանդիսանում է H II տիրույթ, որի մոտավորապես կենտրոնում գտնվում է Օրիոն C Թեթա¹ աստղը ։ Ջերմաստիճանը միգամածության որոշ մասերում հասնում է մինչև 10000 կելվին, սակայն միգամածության ծայրի մոտ այն ավելի ցածր է։ Արագությունների դիսպերսիան միգամածությունում կազմում է մոտ 10 կմ/վ, սակայն որոշ օբյեկտների արագությունները  հանում են մինչև 50 կմ/վ և ավելի ։
Միգամածությունում գտնվող Օրիոնի Սեղանը շատ երիտասարդ կուտակում է. նրանում գտնվող աստղերի տարիքը մոտ 105 տարի է։ Միգամածությունում կա մոլեկուլյար թթվածին ։
Աստղագոյացում
Օրիոնի միգամածությունում տեղի է ունենում ակտիվ աստղագոյացում, և այն աստղագոյացման խոշոր տիրույթներից մեզ ամենամոտն է։ Միգամածությունում հայտնի են կազմավորման տարբեր աստիճաններում գտնվող մոտ 700 աստղ ։
Հետաքրքիր օբյեկտներ
Տիեզերական Հաբլ աստղադիտակի օգնությամբ ՆԱՍԱ-յի գիտնականները Օրիոնի Սեղանի շրջանում հայտնաբերել են պրոտոմոլորակային սկավառակ։ Այդ օբյեկտը, որը գտնվում է միգամածության հենց կենտրոնում, ստացել է իր անվանումը չորս մեծ աստղերի շնորհիվ, որոնք տեղակայված են սեղանի տեսքով։ M 42-ի հարավային մասում հայտնաբերվել են մի քանի դարչնագույն գաճաճ աստղեր, այդ թվում նաև կրկնակի։
Դիտումներ
Օրիոնի միգամածությունը հեռավոր տիեզերքի ամենահայտնի օբյեկտների թվին է պատկանում և նույնիսկ դիտումների համար ոչ բարենպաստ տարածքներում տեսանելի է անզեն աչքով. նրա աստղային մեծությունը մոտ 4m է։ Միգամածությունը գործնականում հնարավոր է դիտել Երկրի ցանկացած կետից, քանի որ այն տեղակայված է երկնային հասարակածին մոտ։ Դիտումների համար լավագույն ժամանակը ձմեռն է։ Այն դիտվում է որպես Օրիոնի Սրի երեք աստղերից մեջտեղինը, իսկ Օրիոնի Սուրը, իր հերթին, գտնվում է Օրիոնի Գոտու և երկու աստղերի՝ Սաիֆի և Ռիգելի միջև ։
Միգամածության գույնը կազմված է կարմիր, կապտամանուշակագույն և կանաչ գույներից։ Կարմիրը ջրածնի ատոմի 656,3 նմ երկարության ալիք ունեցող Hα սպեկտրալ գծի լույսն է։ Կապտամանուշակագույնը ճառագայթում են վաղ սպեկտրալ դասի պայծառ երիտասարդ աստղերը։ Կանաչ գույնի ճառագայթման պատճառը երկար ժամանակ պարզ չէր, և դա բացատրելու համար օգտագործվում էր նեբուլիում տեսականորեն ենթադրվող քիմիական տարրը։ Ատոմային ֆիզիկայի զարգացման ընթացքում պարզվեց, որ այդ գծերը թթվածնի արգելված գծերն են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի օբյեկտներ Կատեգորիա:Արտաճառագայթող միգամածություններ Կատեգորիա:Աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Միգամածություններ
(5697) Արենիուս
(5697) Արենիուս (Arrhenius), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,143622 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9241 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3631 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2035,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176831 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մուստաֆա Քամիլ
Մուստաֆա Քամիլ կամ Մուստաֆա Քամիլ փաշա (مصطفى كامل, ), եգիպտացի արաբ գրող, հրապարակախոս, իրավաբան։ Սովորել է Ֆրանսիայում՝ Թուլուզի համալսարանում։
Ուսանողության տարիներից ակտիվորեն ներգրավվում տեղի քաղաքական և հասարակական կյանքում, ակտիվորեն մասնակցում բոլոր ուսանողական, քաղաքական խմբակներին և ընկերություններին, տպագրում իր առաջին հոդվածները «Ալ-Ահրամում»։ Շուտով նա ամբողջությամբ նվիրվում է քաղաքական և լրագրողական գործունեությանը, որի նպատակն էր անգլիացիների վտարումը Եգիպտոսից և որոշ ժամանակ հետո դառնում Եգիպտոսի ամենահայտնի քաղաքական հռետորը։
Գործունեություն
1900 թվականին Քամիլը սկսում է հրատարակել «Ալ-Լիվա» (اللواء՝ Դրոշակ) ամենօրյա թերթը, 1907 թվականից նրան միացավ «Եգիպտական Դրոշակ» առավոտյան թերթը ֆրանսերեն լեզվով և նույնանուն երեկոյան թերթը անգլերեն լեզվով։ Այդ երեք թերթերը մեծ հաջողություն ունեին. «Ալ-Լիվայի» տպաքանակը հասնում էր 20 հազար օրինակի։ Քամիլը մահացել է 1908 թվականին 34 տարին չլրացած, թոքաբորբից։ Նրա թաղումը վեր էր ածվել հզոր ցույցի, որին մասնակցում էին 50 հազար մարդ։
Մուստաֆա Քամիլի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Աբդալլահ Նադիմը, ում ազատատենչ գաղափարներն էլ շուտով որդեգրեց Քամիլը։ Նա շատ հայրենասեր էր։ Յուրաքանչյուր հոդվածում և ճառում նա խոսում էր իր՝ հայրենիքի հանդեպ սիրո մասին, այնքան կրքոտ, որքան սիրահարը իր սիրեցյալի մասին։ Նրա աչքում հայրենիքի նկատմամբ սերը ամենաբարձրն է մարդկային զգացմունքներից, որը կարող է հրաշքներ գործել։ Դրա հետ մեկտեղ հայրենասիրությունը անպայման ենթադրում է որևէ ակտիվ գործունեություն հայրենիքի օգտին։
Քամիլը յուրաքանչյուր հայրենասերի գործունեության գլխավոր նպատակը համարում էր պայքարը Եգիպտոսի ամբողջական անկախության համար։ Անգլիացիները Եգիպտոսի իրական թշնամիներն են՝ համառ և վտանգավոր, ում դեմ պետք է պայքարել գրչով և խոսքով, որպեսզի ազգը ծանոթանա և պաշտպանվի նրանցից։ Չնայած դրան, Քամիլը չի ձգտում բորբոքել ազգային թշնամանք արաբների և անգլիացիների միջև։ Ընդհակառակը, Ալեքսանդրիայում իր առաջին ճառում 1896 թվականին նա հայտարարեց, որ մշտապես զգում է անգլիացիներին հարգելու անհրաժեշտություն։ Նա ասում է, որ ատում է ոչ թե անգլիացիներին, այլ ցանկացած զավթիչի։ Բոլոր կրոնական բախումները Թուրքիայում, ըստ Քամիլի, հրահրում էին անգլիացիները, և այդ բախումների արդյունքում բոլոր զոհեր՝ հայերը, հույները, զուտ Անգլիա վարած քաղաքականության զոհերն էին։
Ըստ Քամիլի, Եգիպտոսի և Անգլիայի փոխհարաբերությունները ոչ թե մասնավոր, այլ արևելյան խնդիր է։ Այս ամենի մասին նա գրում է իր «Արևելյան հարց» գրքում։
Քաղաքական հայացքներ
Մուստաֆա Քամիլը խաղաղ միջոցներով պայքարի կողմնակից էր և հեղափոխության հակառակորդ։ զավթիչների դեմ պայքարում հենարաններ փնտրելիս կողմնորոշվում է ոչ միայն դեպի թուրք սուլթանը, այլև ձգտում է օգտագործել եվրոպական իշխանությունների միջև հակասությունները։ Նա հույսը դնում է հատկապես Ֆրանսիայի վրա։ Այդ պատճառով 1904 թվականին ընդունված անգլո-ֆրանսիական համաձայնագիրը Եգիպտոսի և Մարոկկոյի մասին, ըստ որի Ֆրանսիան հրաժարվում էր Եգիպտոսի նկատմանբ ձգտումներից, նրա կողմից ընդունվեց որպես աղետ։ Հիասթափվելով Ֆրանսիայից, Քամիլը շուտով փորձում է հենվել Թուրքիայի դաշնակից [[Գերմանիա]յի] վրա, սակայն հաջողության չի հասնում, քանի որ Գերմանիան այդ տարիներին քիչ էր հետաքրքրված եգիպտական գործերով։
Մուստաֆա Քամիլը «Ալ-Լիվա» թերթի հիմնադիրն էր, որի ծրագիրը ամբողջությամբ արտացոլում էր Մուստաֆա Քամիլի նպատակները.
Նա թերթում մտցրեց «Հասարակական հարթակ» բաժինը, որի նմանը մինչ այդ արաբական թերթերում չկար։ Այդ բաժնում խոսք էր հատկացվում ցանկացած եգիպտացու, անկախ նրա զբաղեցրած դիրքից, միայն թե նա կարողանար առաջարկել որևէ օգտակար բան ազգի համար։ Քամիլը ավելի շատ հռետոր էր, քան գրող։ Նրա խոսքը, նախատեսված լինելով լայն լսարանի համար, շատ հասարակ ու հասկանաի էր, և մաիաժամանակ արտահայտիչ շնորհիվ էմոցիոնալ լարվածության և կրքոտության։
Միլոշ Ստամենկովիչ
Միլոշ Ստամենկովիչ, սերբ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
Կենսագրություն
Ստամենկովիչը Սերբիայում խաղացել է Նովի Սադ քաղաքի «Պրոլետեր» ակումբում, ինչպես նաև Բելգրադի «Մլադենովաց» և «Բորչա» ակումբներում, որոնք բոլորը սերբական առաջին լիգայից էին։