cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սոսնովի Բոր (գյուղ, Շատկովսկի շրջան)
Սոսնովի Բոր (Сосновый Бор), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Շատկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Շատկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Տակաշի Մուրակամի
Կրթություն
1986-1993 թվականներին կրթություն ստացել է Տոկիոյի արվեստի համալսարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ Կատեգորիա:Դիզայներներ Կատեգորիա:Քանդակագործներ Կատեգորիա:Ճապոնացի դիզայներներ
Բելևրեն
Բելևրեն (Белеврен), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Սրեդեցի համայնքի կազմի մեջ։ 2010 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 16 մարդ ։
Քաղաքական դրություն
Բելևրենի տեղական քմեթությունում, որի կազմի մեջ է մտնում Բելևրենը, գյուղում անցկացված ընտրությունների արդյունքում քմեթի պաշտոնը զբաղեցնում է Կերա Պենևեան (Շարժում իրավունքի և ազատության համար) ։
Սրեդեցի համայնքի քմեթի պաշտոնը համայնքում անցկացված ընտրությունների արդյունքում զբաղեցնում է Շարժում իրավունքի և ազատության համար կուսակցության անդամ Տոդոր Պրոյկովը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Միննաստե
Միննաստե (Mõnnaste), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 69 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Րյուկ
Րյուկը հանդիսանում է մահվան աստվածներից մեկը՝ գերբնական արարած, որին, իր կյանքը երկարացնելու համար, անհրաժեշտ է սպանել մահկանացուներին մահվան տետրի միջոցով՝ առեղծվածային արտեֆակտ, որը սպանում է մարդուն այն բանից հետո, երբ վերջինիս անունը գրում են տետրի մեջ։
Մանգա
Սյուժեում Րյուկը հայտնվում է որպես ձանձրացող մահվան աստված, որը զվարճանքի համար մահվան տետրը նետում է մարդկանց աշխարհ։ Այն վերցնում է ճապոնացի դպրոցական Յագամի Լայտը, որը տետրի միջոցով որոշում է փոխել աշխարհը։
Մանգայի 13-րդ հատոր
Մանգայի 13-րդ հատորում հեղինակները ներկայացրել են հերոսների պաշտոնական տվյալները։ Րյուկը ներկայացվում է որպես ամենահետաքրքրասեր աստվածը։ Նաև նշված է, որ Րյուկը սիրում է խնձորներ և խաղեր և չի սիրում ձանձրույթը։
Մանգայի փորձնական թողարկում
Փորձնական թողարկման մեջ ունի երկու մահվան տետր։ Նա կորցնում է իր տետրերից մեկը և այն գտնում է ճապոնացի սովորական աշակերտ Տարո Կագամին։ Նա օգտագործում է այն որպես օրագիր և գրի է առնում իր դասընկերների անունները, որոնք ծաղրում են նրան և նրանք մահանում են։ Դրանից հետո իր մոտ է գալիս Րյուկը և բացատրում է տետրն օգտագործելու կանոնները։ Րյուկը նաև մահվան ջնջոց է տալիս տղային, որը վերակենդանացնում է մահացածներին, եթե նրանց անունները դրանով ջնջեն տետրից։ Տարոն վերակենդանացնում է իր դասընկերներին։ Սակայն նրանք և ոստիկանները մահանում են, որոնք եկել էին զրուցելու վերակենդանացած դպրոցականների հետ։ Րյուկը խոստովանում է, որ ևս մեկ տետր է կորցրել։ Պարզվում է, որ այն գտել է Տարոյի դասընկերը՝ Միյուրան, որը նույնպես տառապում էր իր դասընկերների ծաղրից։ Այն բանից հետո, երբ տղաները որոշում են խոստովանել ոստիկանությանը, Միյուրիի տետրը այրում են, իսկ Տարոն թաքցնում է իր տետրը։ Հինգ տարի անց Րյուկը շարունակում է հետևել Տարոյին, որը նախատեսում է շարունակել օգտագործել Մահվան տետրը ։
Հետաքրքիր է, որ սինիգամիներից մեկը ասում է, որ Րյուկը համարվում է «С» կատեգորիայի մահվան աստված, քանի որ նա անընդհատ կորցնում է տետրերը։
«Death Note 13: How to Read»-ում Րյուկը նկարագրվում է որպես շատ հիմար, ալարկոտ և ոչ հասու ։
Անիմե
Քանի որ անիմեն բավականին նման է մանգային, ապա Րյուկի բնավորությունն ու իրադարձությունները չեն տարբերվում։ Ավելի շատ տարբերվում է վերջաբանը, որտեղ Րյուկը, ի տարբերություն մանգայի, տարբեր հանգամանքներում սպանում է Լայտին։
OVA
Տնային դիտման համար լիամետրաժ ֆիլմերը անիմե շարքի հավաքածուներն են, և հիմնականում համապատասխանում են անիմեի սյուժեին։ Սակայն առաջին՝ «Մահվան տետրը։ Աստծո աչքերով» ֆիլմը ներկայացնում է առաջին սերիաները Րյուկի տեսանկյունից։ OVA-ի սկզբում ցուցադրվում է, որ Կիրայի հետ իրադարձություններից հետո Րյուկը հայտնի է դառնում աստվածների աշխարհում և նրանցից մեկը, ում անունը չի նշվում, դժգոհում է ձանձրույթից և գալիս է Րյուկի մոտ, խնդրելով խնձորի դիմաց հետաքրքիր պատմություն պատմել, վերջինս պատմում է Կիրայի և Էլի պայքարի մասին։ Պատմության վերջում չներկայացած սինիգամին հեռանում է, իսկ Րյուկը մի քանի խոսքեր է ասում, կարծես դիմելով Լայտին։ Բացի այդ, սինիգամին շատ զուգահեռներ ունի Լայտի հետ, մասնավորապես Րյուկի հետ հարաբերությունները, այդ իսկ պատճառով շատ երկրպագուներ կարծում են, որ սա ակնարկ է, որ Լայտը վերակենդանացել է այդ սինիգամիի մեջ։
Երկրորդ՝ «Մահվան տետրը։ Էլի ժառանգները» ֆիլմում Րյուկը չի տարբերվում անիմեի երկրորդ մասից, նա կրկին հազվադեպ է հայտնվում և հազվադեպ է գործում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հորինված զանգվածային մարդասպաններ Կատեգորիա:«Մահվան տետրը» կերպարներ
Էուգենիուշ Սլուշկևիչ
Գրել է նաև Լեհաստանի հայկական գաղթավայրերի պատմության, հայոց լեզվի, գրականության ու մշակույթի մասին թուրքերեն փոխառյալ բառեր հայերենում» («Ռոչնիկ Օրիենտալիստչնի», հ․ 14, 1939, հ․ 15, 1949), «Հայկական առածներ» («Պրոբլեմի», №5, 1960), «17-րդ դարի հայկական երեք փաստաթուղթ» (նույն տեղում, հ․ 27-28, 1964-1965), «Լեզվի հայոց համայնքի ավագների երդումը ըստ Սիգիզմունդ Ա-ի 1519 թվականին հաստասաւծ հին հայկական իրավական օրենսգրքի» (նույն տեղում, հ․ 30, 1966)]։
Կազմել է Լեհաստանի հայկական ձեռագրերի ցուցակը (1958)։ Լեհ հանրագիտական գրականության մեջ հանդես է եկել Մեսրոպ Մաշտոցի], Մովսես Խորենացուն, Ներսես Շնորհալուն, Սայաթ-Նովային, Խաչատուր Աբովյանին, Հովհաննես Թումանյանին, Ավետիք Իսահակյանին և այլոց նվիրված հոդվածներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Լեհ հայագետներ Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լեհ գիտնականներ
(6349) Ակապուլկո
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,66608 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2963 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0358 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1590,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226409 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,79° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մասահիրո Կոիշիկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աղբուլաղ (լեռ, Հայկական Պար)
Աղբուլաղ, լեռ Հայկական Պար լեռնաշղթայում Աղբուլաղի լեռնաշղթայում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Հայկական Պար
Քարի շրջան (Նյու Մեքսիկո)
Քարի շրջան (Curry County), ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի 33 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3.642 կմ² է, բնակչությունը՝ 45.044 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քլովիս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1909 թ.։
Կատեգորիա:Նյու Մեքսիկոյի շրջաններ
Էդվարդ Մորիկյան
Էդվարդ Սարգսի Մորիկյան, պտղաբույծ-ընտրասերումնաբան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1986), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994)։
Կենսագրություն
1955 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1965-2002 թվականներին աշխատել է Խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության ԳՀԻ-ում. 1992-2002 թվականներին՝ պտաբուծության բաժնի վարիչ։ Հայտնաբերել ու նկարագրել է դեղձենու, ծիրանենու, սալորենու 500-ից ավելի սորտեր ու տեսակներ, ընտրասերման միջոցով ստեղծել է ծիրանենու Նաիրի, Վասպուրական, Արարատի, Արագածի, Վարդենի, Օշականի, Հայկական ուշահաս(Սեպտեմբերի), դեղձենու Մաշտոց, Զվարթնոց, Ամբերդ, Այգեզարդ, Գեղարդ, Անի, Աղթամար, Արտաշատի, Աշտարակի, Օշականի, Բյուրականի, Շիրակի սորտերը։ Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի անդամ(1998)։
Հեղինակ է «Այգեգործության սկզբնավորումը և զարգացումը Հայաստանում», «Հայաստանի ծիրանենիները», «Հայկական դեղձենու շրջանացված և տարածված սորտերը» և այլ գրքերի ու բազմաթիվ գիտական հոդվածների։ Մորիկյանի կողմից ստեղծվել են ծիրանենու, դեղձենու, խաղողի տարբեր նոր սորտեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ Կատեգորիա:1927 ծնունդներ Կատեգորիա:2002 մահեր Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Սան Խուան դե լոս Մոռոս
Սան Խուան դե լոս Մոռոս (San Juan de los Morros), քաղաք Վենեսուելայի կենտրոնական մասում։ Գուարիկո նահանգի և Խուան Խերման Ռոշիո համայնքի վարչական կենտրոնն է ։ Զբաղեցնում է 	593,55 քառակուսի կիլոմետր տարածք (այդ ցուցանիշով չորրորդ տեղն է գրավում երկրի բնակավայրերի ցանկում)։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 120.111 :
Պատմություն
Բնակավայրը 1594 թվականին հիմնադրել են իսպանացիները։ 1934 թվականին հռչակվել է Գուարիկո նահանգի մայր քաղաք։
Տեսարժանություն
Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրերն են Հովհաննես Մկրտչի 20 մետրանոց արձանը (San Juan Bautista, 1933-1935), Լոս Մոռոս դե Սան Խուան լեռնազանգվածը, Բոլիվարի հրապարակը, "La Puerta" հուշարձանը պատմական այն վայրում, որտեղ 1814 թվականի փետրվարի 3-ին տեղի է ունեցել Վենեսուելայի անկախության համար մղված պայքարի ճակատամարտերից մեկը։
Կլիմա
Քաղաքին բնորոշ է արևադարձային սավաննաների կլիման։ Ամենատաք ամիսը ապրիլն է՝ օդի 25.2 °C (77.4 °F) միջին ջերմաստիճանով, համեմատաբար սառը ամիսը՝ հունվարը՝ 22.6 °С (72.7 °F) միջին ջերմաստիճանով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վենեսուելայի քաղաքներ Կատեգորիա:Վենեսուելայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վարչական կենտրոններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Վիրժինիա (Մինաս Ժերայս)
Վիրժինիա  (Virgínia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի Հարավ-արևմտյան մասում։ Մտնում է Անդրելանդիյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 8817 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 326,418 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 27,0 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1911 թվականի օգոստոսի 30-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Լիմանոե (գյուղ, Սակիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Լիմանոե գյուղում բնակվում էր 224 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սերո Խանզադյանի տուն-թանգարան
Սերո Խանզադյանի տուն-թանգարան, հիմնադրվել է 2008 թվականին  Գորիսի այն տանը, որտեղ 1970-ական թվականներից հետո ապրել և ստեղծագործել է Սերո Խանզադյանը։
Պատմություն
Տան շինարարությունը սկսվել է 1970-ական թվականներին և ավարտվել է 1981 թվականին։
Գորիսը ԱՊՀ երկրների մշակութային մայրաքաղաք հռչակելու ծրագրի շրջանակում Սերո Խանզադյանի վերանորգված տուն-թանգարանում 2018 թվականի   հուլիսի 7-ին նոր ցուցադրություն է  բացվել  ։
Թանգարանում պահվում են  գրողի անձնական իրերը, գրական-հասարակական գործունեությունը ներկայացնող նյութեր, ցուցանմուշներ, որոնք ներկայացնում են գրողի ապրած ժամանակաշրջանի կյանքն ու կենցաղը ։  Մի շարք  ցուցանմուշներ թանգարանին է փոխանցել Սերո Խանզադյանի որդին ։
Տուն-թանգարանը գտնվում է Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքում՝ Արզումանյան 32 հասցեում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Հայաստանում Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի թանգարաններ Կատեգորիա:Գորիսի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:2008 հիմնադրված թանգարաններ
Կալամոս (կղզի)
Կալամոս (Κάλαμος), լեռնային կղզի և նախկին շրջան, որը գտնվում է Հունաստանի արևմուտքում՝ Հոնիական ծովում։
Կալամոս կղզին մտնում է Հոնիական կղզիներ կղզեախմբի կազմի մեջ։ Մեծությամբ միջին չափի կղզի է։
Աշխարհագրություն
Կալամոս կղզին ընկած է Բալկանյան թերակղզուց արևմուտք։ Այն ընկած է Լեֆկադայից արևելք՝ Մեգանիսի կղզու և մայրցամաքային Հունաստանի միջև։
Կալամոսի արևելքում գործում է փոքրիկ ծովային նավահանգիստ, որը լաստանավային ծառայություններ է մատուցում կղզի ժամանած զբոսաշրջիկներին և տեղի բնակիչներին։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Հունաստանի Կալամոս կղզու բնակչությունը կազմում է 543 մարդ ։ Հիմնական բնակիչները գյուղաբնակ հույներն են, որոնք խոսում են դիալեկտիկ հունարենով։
Բնակչությունը դավանում է հույն ուղղափառություն։ Վերջին տաս տարիների ընթացքում բնակչության շրջանում նկատվում է դինամիկ աճ։ 1981 թվականից մինչև 2014 թվականը ավելացել է 100 նոր բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Հոնիական ծովի կղզիներ
Տաշտիպ (գյուղ, Տաշտիպսկի շրջան)
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6473 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի բնակավայրեր
Այի սյուր Սոմ
Այի սյուր Սոմ (Ailly-sur-Somme), կոմունա հյուսիսային Ֆրանսիայում, մտնում է Պիկարդիա մարզում, Սոմ գավառում, Ամյեն շրջանում, Ամյենից 8 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Սոմմե գետի ձախ ափին։ Բնակչությունը՝ 3188 մարդ (2009)։
Տնտեսություն
Զբաղվածության կառուցվածք։
Ղեկավարություն
Այի սյուր Սոմը 2001 թվականից կառավարում է քաղաքապետ Ֆրանսիս Ֆուկեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Վանաձորի թիվ 22 հիմնական դպրոց
Վանաձորի թիվ 22 հիմնական դպրոց, միջնակարգ հիմնական դպրոց է ՀՀ Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում։
Դպրոցի պատմությունը
Վանաձորի N22 դպրոցը հիմնադրվել է 1968 թ. թիվ 13 և թիվ 20 դպրոցների միավորման հետևանքով։ Իրականում թիվ 13 դպրոցը Վանաձոր թաղամասում դադարում է գոյություն ունենալուց, այն 1969 թ.-ից պետք է գործեր Դիմաց թաղամասում որպես՝ նոր դպրոց։ N 22 միջն. դպրոցի առաջին տնօրենն է եղել Միհրդատ Օդաբաշյանը՝ 1968-1974 թթ։ Հաջորդ տնօրենն էր Մառլենա Մանուկյանը՝ 1974-1976 թթ., այնուհետև տնօրեն է նշանակվում Ռազմիկ Չարչյանը. նա ղեկավարել է մինչև 1999 թ. շուրջ 23 տարի։
1989 թ. հոկտեմբերին դպրոցը տեղափոխվեց քաղաքի պիոներ-պալատի հարևանությամբ գտնվող ժամանակավոր կառույցը և աշխատեց մինչև 2000 թ.։ Շառլ Ազնավուրի, տեր և տիկին Հովնանյանների ֆինանսավորմամբ կառուցվեց թիվ 22 միջնակարգ դպրոցի նոր շենքը և սկսեց գործել նույն հասցեում, ինչպես հիմնադրման օրից էր։ Դպրոցի բացմանը ներկա էին ՀՀ Նախագահը, Շառլ Ազնավուրը, տեր և տիկին Հովնանյանները…
2010 թ. «Լինսի» հիմնադրամի կառավարման խորհրդի որոշմամբ վերանաորոգվեց N22 դպրոցի հին մասնաշենքը, կառուցվեց նոր մասնաշենքը և սպորտդահլիճը։
Կատեգորիա:Լոռու մարզի միջնակարգ դպրոցներ դ
Մայկոն Դուգլաս
Մայկոն Դուգլաս Սիզենանդո (Maicon Douglas Sisenando; հուլիսի 26, 1981, Նովու Ամբուրգու , Ռիու Գրանդի դու Սուլ, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, «Ռոմա» ակումբի աջ պաշտպան։
Ակումբային
«Կրուզեյրո» Ընդհանուր՝ 6 տիտղոս
«Ինտեր» Ընդհանուր՝ 11 տիտղոս
Ազգային
Բրազիլիայի հավաքական Ընդհանուր՝ 4 տիտղոս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1981 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Միննուստե
Միննուստե (Mõnnuste), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կեռլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կեռլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Միխայիլ Բոտվիննիկ
Միխայիլ Բոտվիննիկ (Михаил Моисеевич Ботвинник, ), խորհրդային շախմատիստ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1951)։ Աշխարհի շախմատի (ՖԻԴԵ-ի վարկածով) 6֊րդ և սովետմիության 1֊ին չեմպիոն (1948—1957, 1958—1960, 1961—1963)։ ԽՍՀՄ գրոսմայստեր (1935), միջազգային գրոսմայստեր (1950), շախմատային կոմպոզիցիայի մրցավար (1956), ԽՍՀՄ վաստակավոր վարպետ (1945), ԽՍՀՄ վեցակի չեմպիոն (1931, 1933, 1939, 1944, 1945, 1952), ԽՍՀՄ բացարձակ չեմպիոն (1941)։ Մոսկվայի չեմպիոն (1943/44)։ ԽՍՀՄ թիմի մեջ վեցակի օլիմպիական չեմպիոն (կրկնակի հաղթող անհատական վարկածով)։ Սովետական դպրոցի «նահապետ»։ Համախորհրդային շախմատային բաժանմունք նախագահ (1938—1939) և «ԽՍՀՄ — Նիդերլանդներ» համայնքի ղեկավար։ ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատակից (1971), ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1991)։
Շախմատային թագը զիջել է Տիգրան Պետրոսյանին։ Հիմնել է շախմատի հեղինակային դպրոց։ Նրա դպրոցի սաներից են Անատոլի Կարպովը, Գարրի Կասպարովը և այլ նշանավոր շախմատիստներ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Ռուս կոմունիստներ
Վալերի Բորզով
Վալերի Բորզով (Валерий Филиппович Борзов, 1949, հոկտեմբերի 20), ուկրաինացի մարզիկ, վազորդ (սպրինտեր)։ Օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն (1972)։ Եղել է Ուկրաինայի սպորտի նախարար, պետական ռադայի պատգամավոր։ Ծավալում է նաև գիտական և հասարակական գործունեություն։ Հանդիսանում է Ուկրաինայի ազգային օլիմպիական կոմիտեի հիմնադիրը ։
Բելիլա
Քաղաքական դրություն
Բելիլայի տեղական քմեթությունում, որի կազմի մեջ է մտնում Բելևրենը, գյուղում անցկացված ընտրությունների արդյունքում քմեթի պաշտոնը զբաղեցնում է Կերա Զլատկա Միհալովան (Շարժում իրավունքի և ազատության համար) ։
Սրեդեցի համայնքի քմեթի պաշտոնը համայնքում անցկացված ընտրությունների արդյունքում զբաղեցնում է Շարժում իրավունքի և ազատության համար կուսակցության անդամ Տոդոր Պրոյկովը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Սոսնովի Բոր (քաղաքատիպ ավան, Սեբեժսկի շրջան)
Սոսնովի Բոր (Сосновый Бор), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Սեբեժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2877 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1959 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Սեբեժսկի շրջանի բնակավայրեր
Պորտմոր
Պորտմոր (Portmore)` Ճամայկա կղզու հարավային ափին, պետության մայրաքաղաք Քինգսթոնից հարավ-արևելք։ Բնակչությունը 170 հազ. մարդ (աշխարհում 3-րդ տեղն է զբաղեցնում)։
Պատմություն
Քաղաքը սկսել են կառուցել 1960-ական թվականներից WIHCON կազմակերպության բնակարաշինության ծրագրի շրջանակներում, որի նպատակն էր լուծել Քինգսթոնի  գերբնակեցման խնդիրը։ Այդ ժամանակներից Պորտմորը վերածվել է քաղաք-ընկերակցի, բնակչության մեծագույն մասը  մեկնում են Ճամայկայի մայրաքաղաք` աշխատանքի, դպրոց և այլ կարիքների համար։ Հետևելով բրիտանական մոդելին, իրականացվել է նաև Ճամայկայի այլ քաղաքներում ևս, Պորտմորը դարձավ մունիցիպալ քաղաք, որը ունի սեփական քաղաքային խորհուրդ և քաղաքապետ։
Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Պորտմորը գտնվում է դաշտավայրում, որը հարում է Քինգսթոնի ծոցին։ Ջրանցքների համակարգը քաղաքը պաշտպանում է ջրհեղեղներից։
Փոխադրամիջոց
Պորտմորում գործում է JUTC ավտոբուսային միասնական համակարգ, բացի այդ, քաղաքը ուղևորատար ուղիներով միավորված է այլ բնակավայրերի հետ, հատկապես Սպանիշ Թաունի հետ։
Պորտմորի վճարովի ավտոճանապարհը հիմնական մայրուղին է, որը միացնում է Պորտմորը Քինգսթոնին` Հանս ծովածոցի կամրջով։ Այն կապում է նաև Սպանիշ-Թաունը։ Մայրուղին յուրաքանչյուր ուղղությամբ ունի 3 շարք, շարժի արագությունը` ժամում 110կմ ։
Մոտակա օդանավակայանը միջազգային Նորման Մանլին է, ծանրաբեռնվածությունը շաբաթական 130 չվերթ։
Սպորտ
Պորտմորում կա տեղական ֆուտբոլային թիմ, որը ընդգրկված է Ճամայկայի Ազգային պրեմիեր լիգայում։ Սկզբում թիմը կոչվում էր Hazard United, այժմ կրում է Portmore United անունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա: Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա: Ճամայկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճամայկայի բնակավայրեր
Ստուպլե վանք
Ստուպլե վանք (Манастир Ступље), սերբ ուղղափառ եկեղեցու Բանյա Լուկայի թեմի` Միքայել Հրեշտակապետին նվիրված վանք։ Գտնվում է Մանաստիրիցե գետի վրա, Պրնյավոր, Չելինաց և Տեսլիչ համայնքների սահմանակետում։ Պատմականորեն սերտորեն կապված է եղել Լիպլե վանքի հետ։
Պատմություն
Վանքն առաջին անգամ հիշատակվել է Դոբրուն վանքի գրառումների մեջ, որը թվագրվում է 15-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Այդ հիշատակումը պահպանվել է Բելգրադի Ազգային գրադարանում, սակայն ոչնչացվել է 1941 թվականի ապրիլի 6-ին, գերմանական ավիառմբակոծման արդյունքում։ Ժողովրդական զրույցները վանքի կառուցումը վերագրում են թագավոր Ստեֆան Սրագուտինին, սակայն այս լեգենդի գրավոր ապացույցներ չկան։ Առավել հնարավոր է, որ վանական կյանքն այստեղ վերածնվել է 15-րդ դարի կեսերին ։
Օրախովիցի սլավոնական վանքում մինչև 1991 թվականը պահպանվել են Ստուպլեում արտագրված բազմաթիվ գրքեր։ Գրչատան գոյությունը վկայում է մեծ միաբանության և զարգացած օթևանի առկայության մասին։ 1696 թվականի Օրախովիցյան տարեգրության մեջ ասվում է նաև Ստուպլեի վանքի ճակատագրի մասին. «Այդ ժամանակներում վանքերից շատերը դատարկվել ու այրվել էին անիծյալ մուսուլմանների խմբերի կողմից... այդ ժամանակ Լիպլեի և Ստուպլեի վանքերն այրվել ու վերջնականապես դատարկվել են»։ Թուրքերի կողմից վանքի ոչնչացումը տեղի է ունեցել 1690 թվականին, Թուրքական մեծ պատերազմի ընթացքում ։
Երկար ժամանակ վանքը հայտնի էր միայն ըստ պատմական փաստաթղթերի։ 1994 թվականի մարտին հայտնաբերվել են վանական եկեղեցու, իսկ երեք տարի անց` միաբանության մասնաշենքի և նախկին վանքի այլ շինությունների ավերակները։ Տարածքի ընդհանուր մակերեսը կազմել է մոտ 600 քմ։ Եկեղեցու հիմքը գտնվել է 30 սմ խորությամբ։ Հիմքի երկարությունը արևմտյան պատից մինչև գլխավոր աբսիդը կազմել է ավելի քան 14 մ, նավի լայնությունը` 5 մ, իսկ խորանային աբսիդները` 4.44 մ ։
Բանյալուկացի եպիսկոպոս Եֆրեմի նախաձեռնությամբ վանքը վերականգնվել է։ 2008 թվականի նոյեմբերին մենաստանում վերականգնվել է վանական կյանքը, իսկ դրա վերահսկիչ է նշանակվել աբեղա Դանիիլը ։ 2018 թվականի դրությամբ վանքում շարունակվում էր նոր մասնաշենքերի շինարարությունը ։
Աստերոիդների ցանկ (215701-215800)
Աստերոիդների ցանկ (215601-215700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (215801-215900)
Դե Բակա շրջան (Նյու Մեքսիկո)
Դե Բակա շրջան (De Baca County), ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի 33 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.022 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.240 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆորտ Սամներ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1917 թ.։
Կատեգորիա:Նյու Մեքսիկոյի շրջաններ
Ալեքսանդր Մյասնիկովի հուշարձան
Ալեքսանդր Մյասնիկովի հուշարձան (Памятник Александру Мясникову), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է խորհրդային թերապևտ և ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Ալեքսանդր Մյասնիկովին (1899 - 1965)։ Տեղադրվել է 1973 թվականի հունվարի 29-ին Մոսկվայի սրտաբանության ինստիտուտի մոտ։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Մ. Պ. Օլենինը և ճարտարապետ Վիկտոր Վալերիանովիչ Կալինինը։ 1992 թվականին կիսանդրին ճանաչվել է տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ ։
Հուշարձանի հասցեն` ք. Մոսկվա, Պետրովերիգսկի նրբանցք, 10։
Նկարագրություն
Բրոնզե կիսանդրին տեղադրված է գրանիտե բարձր պատվանդանն, որի վրա արված է հիշատակային գրություն. «Ալեքսանդր Լեոնիդովիչ Մյասնիկով»։ Քանդակն արցված է դիմանկարային մեծ նմանությամբ։
Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1973 թվականի հունվարի 29-ին` խորհրդային թերապևտ և ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Ալեքսանդր Մյասնիկովի (1899 - 1965) պատվին։ Մյասնիկովի հիմնական աշխատությունները նվիրված են սրտանոթային հիվանդությունների հարցերին. հիպերտոնիա, աթերոսկլերոզ, կորոնարային անբավարարություն, լյարդի և լեղուղիների հիվանդություններ, վարակիչ հիվանդություններ։ Նա կատարել է աթերոսկլերոզի` աշխարհում առաջին դասակարգումը։ Թերապևտների համառուսաստանյան միության կազմակերպիչներից է և առաջին նախագահը, օտարերկրյա գիտական ​​բժշկական բազմաթիվ ընկերությունների պատվավոր անդամ, միջազգային թերապևտիկ ընկերության նախագահության անդամ, «Ոսկե ստետոսկոպ» միջազգային մրցանակի դափնեկիր։ Ալեքսանդր Լեոնիդովիչ Մյասնիկովը ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս էր, ԽՍՀՄ ծովային նավատորմի գլխավոր թերապևտը ։
Վուդրո Վիլսոն
Թոմաս Վուդրո Վիլսոն (Thomas Woodrow Wilson, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ 28-րդ նախագահ (1913-1921), դեմոկրատական կուսակցությունից։ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1919)։ Հայտնի է նաև որպես պատմաբան և քաղաքագետ, 1890-1902 թվականներին եղել է Փրինսթոնի համալսարանի պրոֆեսոր, իսկ 1902-1910 թվականներին՝ նույն համալսարանի ռեկտոր։
1911-1913 թվականներին՝ Նյու Ջերսի նահանգի նահանգապետ։
1914-1918 թվականների առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հանդես եկել (1917 թվականից) Անտանտի կողմում։ 1917 թվականին Միացյալ Նահանգները մտել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ Անտանտի կազմում։ 1918 թվականի հունվարին առաջ է քաշել խաղաղության ծրագիր՝ իր նշանավոր տասնչորս կետերը։ Առաջին աշխարհամարտում Գերմանիայի, Ավստրո-Հունգարիայի և Թուրքիայի պարտությունից հետո՝ գլխավորել է ԱՄՆ-ի պատվիրակությունը Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում։
Մինտու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Վուդրո Վիլսոն
Գլխավորել է ԱՍՆ-ի պատվիրակությունը Փարիզի խաղաղության վեհաժողով 1919-1920 թվականներին, որի արդյունքները, սակայն, անբարենպաստ եղան Վիլսոնի համար։ ԱՍՆ Սենատը հրաժարվեց վավերացնել Վերսալի հաշտության պայմանագիրը։ Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան պահպանեցին իրենց առաջատար դերը համաշխարհային, հատկապես եվրոպական քաղաքականության մեջ, որն իր արտահայտությունը գտավ նաև Վիլսոնի նախաձեռնած Հայաստանի մանդատով (1920 թվականին ԱՍՆ-ի սենատը մերժեց այն) և Սևրի հաշտության պայմանագրով ստեղծվելիք Հայկական պետության սահմանների որոշման հարցում։ Նախագահության ժամկետն ավարտվելուց (1921) հետո հեռացել է քաղաքական գործունեությունից։
Մինտու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Տոռգու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վուդրո Վիլսոն
Ծագում
Թոմաս Վուդրո Վիլսոնը ծնվել է Սթաունթոնում (Վիրջինիա նահանգ) աստվածաբանության դոկտոր Ջոզեֆ Վիլսոնի (1822-1903) և Ջանեթ Վուդրոյի (1826-1888) ընտանիքում ։ Մոր ազգանունը դարձել է Վիլսոնի երկրորդ (իսկ հետագայում` նաև առաջին) անունը։
Վուդրո Վիլսոնի երակներում հոսել է շոտլանդական և իռլանդական արյուն։ Նրա հայրական պապն ու տատը Ամերիկա են ներգաղթել 1807 թվականին Սթրաբեյն (Strabane) քաղաքից (Տիրոն կոմսություն, Հյուսիսային Իռլանդիա)։ Հաստատվելով Օհայո նահանգում` Վիլսոնի պապը շուտով սկսել է հրապարակել աբոլիցիոնիստական և բողոքական թերթ՝ «The Western Herald and Gazette»: Սթյուբենվիլ քաղաքում (Օհայո նահանգ) ծնվել է նրա Ջոզեֆ Ռագլզ որդին, որը հոր հետքերով չի գնացել։
Աստվածաբան Ջոզեֆ Ռագլզ Վիլսոնն ամուսնացել է Ջանեթ Վուդրոյի հետ։ Նրա հայրը` դոկտոր Թոմաս Վուդրոն, և մայրը՝ Մերիոն Ուիլյամսոնը, եղել են շոտլանդացիներ։ 1851 թվականին Ջոզեֆն ու Ջանեթը տեղափոխվել են Հարավ, որտեղ Ջոզեֆ Ռագլզ Վիլսոնը շուտով գնել է ստրուկներ՝ իրեն հռչակելով ստրկության ջատագով։ Ընդ որում, լինելով առավել հումանիստ մարդ՝ Ջոզեֆն իր ստրուկների համար կազմակերպել է կիրակնօրյա դպրոց։ 1861 թվականին Վիլսոնները հանդես են եկել Համադաշնության օգտին։ Եկեղեցուն կից նրանք բացել են հոսպիտալ վիրավոր զինվորներին բուժելու համար։ Ջոզեֆ Ռագլզ Վիլսոնը եղել է Պաստորական եկեղեցական համայնքի հիմնադիրներից մեկը։ Շուտով նա որպես կապելան մտել է Համադաշնության բանակ։ Վուդրո Վիլսոնի մանկական հիշողությունների ամենավառ տպավորություններից են եղել գեներալ Ռոբերտ Էդվարդ Լիի հետ հանդիպումն ու հոր խոսքը. «Նախագահ է ընտրվել Աբրահամ Լինքոլնը, ուրեմն պատերազմ կլինի»։
Մանկություն, պատանեկություն
Թոմաս Վուդրո Վիլսոնը մինչև 12 տարեկան հասակը կարդալ չի իմացել՝ ուսումնառության մեջ որոշակի դժվարություններ դրսևորելով։ Հետագայում նա սովորել է սղագրություն և զգալի ջանքեր է ներդրել, որ վերացնի ուսման մեջ ունեցած դժվարությունները։ Նա տանը սովորել է հոր մոտ, այնուհետև Ավգուստի փոքր դպրոցում։
1873 թվականին ընդունվել է Հյուսիսային Կարոլինայի Դևիդսոնի քոլեջ, որտեղ պատրաստում էին պաստորական եկեղեցու ծառայողներ։ Հիվանդության պատճառով 1874 թվականի ամռանը լքել է քոլեջը և հաստատվել Ուիլմինգթոնում (Հյուսիսային Կարոլինա նահանգ), որտեղ այդ ժամանակ ապրել է նրա ընտանիքը։
1875 թվականին ընդունվել է Փրինսթոնի համալսարան, որն ավարտել է 1879 թվականին։ Ուսումնառության երկրորդ տարվանից սկսած՝ ակտիվորեն հետաքրքրվել է քաղաքական փիլիսոփայությամբ և պատմությամբ, եղել է ոչ պաշտոնական բանավեճային ակումբի անդամ, ինքնուրույն կազմակերպել Լիբերալ բանավիճային հասարակություն։
Իրավաբանական գործունեություն
1882 թվականին Ատլանտայում հաջողությամբ հանձնել է քննություն և ձեռք բերել իրավաբանական գործունեություն ծավալելու իրավունք։ Վիրջինիայի համալսարանում Վիլսոնի համակուրսեցիներից մեկը նրան որպես գործընկեր հրավիրել է աշխատելու իրավաբանական գրասենյակում։ Վիլսոնը նրան միացել է 1882 թվականի և սկսել իրավաբանական պրակտիկան։ Քաղաքում խիստ մրցակցություն էր ընթանում 143 իրավաբանների միջև։ Վիլսոնը հազվադեպ է վարել գործեր և շուտով հիասթափվել է իրավաբանական գործունեությունից։ Նա ուսումնասիրել է օրենսդրություն՝ նպատակ ունենալով անցնել քաղաքականության ոլորտ, սակայն հասկացել է, որ չի կարող շարունակել գիատական հետազոտությունները և միաժամանակ զբաղվել իրավաբանական գոծունեությամբ։ Այդ պատճառով 1883 թվականին նա թողել է իրավաբանական գործունեությունը ակադեմիական կարիերա սկսելու նպատակով։
Ակադեմիական գործունեություն
1883 թվականի ապրիլին Վիլսոնն ընդունվել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի ասպիրանտուրա, որպեսզի փիլիսոփայության դոկտորի կոչում ստանա պատմության ու քաղաքագիտության ոլորտում ։ 1885 թվականի հունվարին լույս է տեսել նրա «Կոնգրեսի կառավարում. ամերիկյան քաղաքագիտության հետազոտություն» աշխատությունը, որով նախատեսվում էր ԱՄՆ-ի պետական իշխանության բարեփոխում գործադիր իշխանության` նախագահի և նրա կաբինետի անդամների ուժեղացման միջոցով։ Այս գրքի համար Վիլսոնին շնորհվել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի հատուկ մրցանակ։
1886 թվականին ստանալով դոկտորի աստիճան` Վիլսոնը մեկնել է պատմություն դասավանդելու Ֆիլադելֆիայի մերձակաքում գտնվող Բրին Մոր կանանց քոլեջում, այնուհետև տեղափոխվել է Ուեսլիան (Կոնեկտիկուտ) համալսարան։ 1890 թվականին նրան հրավիրել են քաղաքագիտություն դասախոսելու Փրինսթոնի համալսարանում։ Գրել է «Ամերիկյան ժողովրդի պատմություն» («A History of thé American People». Vol. 1—5, 1902) գիրքը։ 1902-1910 թվականներին եղել է Փրիսնթոնի համալսարանի ռեկտորը։
Նյու Ջերսիի նահանգապետ
1910 թվականի նոյեմբերին Վուդրո Վիլսոնն ընտրվել է Նյու Ջերսիի նահանգապետ։ Այս պաշտոնում նա չի հետևել կուսակցության քաղաքական գծին, և ինքնուրույն որոշումներ է կայացրել, թե ինչ պետք է արվի։
Վիլսոնը Նյու Ջերսիում անցկացրել է նախնական ընտրություններ ներկուսակցական թեկնածուների և սոցիալական բնույթի մի շարք օրենքների համար (օրինակ՝ աշխատողների ապահովագրություն դժբախտ դեպքերում)։ Այս ամենի շնորհիվ՝ նա հայտնի է դարձել մեկ շրջանի սահմաններից դուրս։
1912 թվականի նախագահական ընտրություններ
Ընտրություններում Վուդրո Վիլսոնի հիմնական մրցակիցներն էին ԱՄՆ-ի` այն ժամանակ գործող 27-րդ նախագահ Ուիլյամ Տաֆտը և ԱՄՆ-ի 26-րդ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը, որը պաշտոնը թողնելուց հետո խզել էր կապերը Տաֆտի ու Հանրապետական կուսակցության հետ և հիմնել Առաջադիմական կուսակցությունը։ Ռուզվելտը և Տաֆտը մրցակցում էին հանրապետականների ձայների համար՝ իրենց համախոհների դաշտում ճեղքում առաջացնելով, ինչը զգալիորեն հեշտացրել է դեմոկրատ Վուդրո Վիլսոնի խնդիրը։ Ամերիկացի քաղաքագետների կարծիքով եթե Ռուզվելտը չմասնակցեր ընտրություններին, Վիլսոնը հազիվ թե հաղթեր Տաֆտին։ Բացի այդ, 1912 թվականի հոկտեմբերի 30-ին մահացել է ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Ջեյմս Շերմանը՝ Տաֆտին թողնելով առանց փոխնագահի թեկնածության։
Ընտրությունների արդյունքում Վուդրո Վիլսոնը ստացել է 41.8 % ձայն, Թեոդոր Ռուզվելտը՝ 27.4 %, Ուիլյամ Տաֆտը՝ 23.2 %: Վուդրո Վիլսոնը հաղթել է նահանգների մեծ մասում և արդյունքում ստացել ընտրիչների 531 ձայներից 435-ը։ ԱՄՆ-ի փոխնախագահ է նշանակվել Թոմաս Մարշալը։
Վուդրո Վիլսոնը դարձել է հարավցի առաջին նախագահը 1848 թվականին ընտրված Զաքարի Թեյլորից հետո։ Վիլսոնը եղել է ԱՄՆ-ի միակ նախագահը, որն ունեցել է դոկտորի աստիճան, և Թեոդոր Ռուզվելտի հետ երկու նախագահներից մեկը, որ եղել է Ամերիկյան պատմության միության նախկին նախագահը։
Նախագահական առաջին շրջան (1913-1917)
thumb|[[1913 թվականի դեկտեմբերի 24-ի թերթ: Վիլսոնը ստորագրել է Դաշնային պահուստների մասին օրենքը: Դաշնային պահուստի ստեղծումը ԱՄՆ-ի պետական կառուցվածքի սկզբունքային բարեփոխում էր: ԱՄՆ-ի նոր ու միակ փողը այդ բարեփոխմամբ դառնում էր «Federal Reserve Note»-ը:
ԱՄՆ-ի հետագա պատմության մեջ միայն Ջոն Քենեդին է փորձել տպագրել այլ փող:]] Առաջին նախագահության տարիներին Վուդրո Վիլսոնն իր «Նոր ազատություն» քաղաքականության շնորհիվ անցկացրել է տնտեսական բարեփոխումներ. ստեղծել է դաշնային պահուստների համակարգ, իրականացրել է բանկային բարեփոխումներ, հակամենաշնորհային ռեֆորմ։ Արտաքին քաղաքականության մեջ զբաղեցրել է չեզոք դիրք՝ փորձելով երկիրը զերծ պահել Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ ներքաշվելուց։
Արտաքին քաղաքականություն
1914-1917 թվականներին Վուդրո Վիլսոնը հեռու է պահել երկիրը Առաջին համաշխարհայինի մեջ ներքաշվելուց։ 1916 թվականին նա՝ որպես միջնորդ, իր ծառայություններն է առաջարկել, սակայն հակամարտող կողմերը լուրջ չեն վերաբերվել նրա առաջարկությանը։ Հանրապետականները, որոնց առաջնորդում էր Թեոդոր Ռուզվելտը, քննադատել են Վիլսոնին խաղաղասիրական քաղաքականության և ուժեղ բանակ ստեղծելու ցանկություն չունենալու համար։ Դրա հետ մեկտեղ, Վիլսոնը վայելել է պացիֆիստ ամերիկացիներների համակրանքը՝ պնդելով, որ սպառազինությունների մրցավազքը կհանգեցնի ԱՄՆ-ին պատերազմի մեջ ներքաշելուն։ Վիլսոնն ակտիվորեն ելույթ է ունեցել Անսահմանափակ ստորջրյա պատերազմի դեմ (պատերազմի տեսակ ծովային թատերաբեմում, որի ժամանակ սուզանավերը խորտակում էին քաղաքացիական առևտրական նավեր` առանց հաշվի առնելու ծովային պատերազմի կանոնները), որը հռչակել էր Գերմանիան։ Անսահմանափակ ստորջրյա պատերազմում գերմանական զորքերը ոչնչացրել են տարածք մտած նավեր, որոնք պատկանել են Մեծ Բրիտանիային։ 1915 թվականի մայիսի 7-ին գերմանական ստորջրյա նավերը խորտակել են ուղևորատար «Լուզիտանիա» նավը, որի արդյունքում մահացել է մոտ 1.000 մարդ, որից 124-ը եղել է ամերիկացի։ Դա առաջացրել է ԱՄՆ-ի վրդովմունքը։ 1916 թվականին ԱՄՆ-ն վերջնագիր է ներկայացրել Գերմանիային անսահմանափակ ստրոջրյա պատերազմն ավարտելու պահանջով, նաև պաշտոնաթող է արել իր՝ խաղաղասիրական տրամադրություններ ունեցող պետքարտուղար Բրայանին։ Գերմանիան համաձայնել է Վիլսոնի պահանջներին, ինչից հետո Մեծ Բրիտանիայից պահանջել է սահմանափակել Գերմանիայի ծովային շրջափակումը, ինչն էլ հանգեցրել է անգլո-ամերիկյան հարաբերությունների բարդացմանը։
1916 թվականի նախագահական ընտրություններ
1916 թվականին Վիլսոնը դարձյալ առաջադրվել է նախագահի թեկնածու։ Վիլսոնի գլխավոր կարգախոսն է եղել. «Նա մեզ պաշտպանել է պատերազմից»։ Վիլսոնի ընդդիմախոս և հանրապետականների թեկնածու Չարլզ Էվանս Հյուզը արտահայտվել է այն բանի օգտին, որ մեծ ուշադրություն պետք է հատկացվի մոբիլիզացիային և պատերազմի նախապատրաստությանը, իսկ Վիլսոնի կողմնակիցները վերջինիս մեղադրել են այն բանի համար, որ նա երկիրը ներքաշում է պատերազմի մեջ։ Վիլսոնը հանդես է եկել բավական խաղաղասիրական ծրագրով՝ միաժամանակ ճնշում գործադրելով Գերմանիայի վրա և նպատակ ունենալով դադարեցնել ստորջրյա անսահմանափակ պատերազմը։ Նախընտրական քարոզչության ժամանակ Վիլսոնը շեշտադրել է իր կատարած նվաճումները՝ զերծ մնալով Հյուզի ուղղակի քննադատությունից։
Վիլսոնը դժվարությամբ է հաղթել ընտրություններում. ձայների հաշվարկը տևել է մի քանի օր և առաջացրել վիճաբանություններ։ Այսպես, Կալիֆորնիայում Վիլսոնը հաղթել է ոչ մեծ առավելությամբ՝ 3773 ձայնով, Նյու Հեմփշիրում՝ 54 ձայնով, իսկ Մինեսոտայում Հյուզը պարտվել է 393 ձայնով։ Ընտրիչների քվեարկության ժամանակ Վիլսոնի օգտին գրանցվել է 277 ձայն, իսկ Հյուզի օգտին՝ 254: Կա կարծիք, որ 1916 թվականի ընտրություններում Վիլսոնը հիմնականում հաղթել է այն ընտրողների հաշվին, որոնք 1912 թվականին սատարել էին Թեոդոր Ռուզվելտին և Յուջին Դեբսին։
Նախագահական երկրորդ ժամկետ
Նախագահական երկրորդ ժամկետում Վուդրո Վիլսոնն իր ջանքերը կենտրոնացրել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի վրա, որի մեջ ԱՄՆ-ն ներգրավվել է 1917 թվականի ապրիլի 6-ին՝ Վիլսոնի նախագահական երկրորդ ժամկետը ստանձնելուց քիչ անց։
ԱՄՆ-ի որոշումը պատերազմին մասնակցելու մասին
Երբ 1917 թվականի սկզբին Գերմանիան վերսկսել է ստորջրյա անսահմանափակ պատերազմը, Վիլսոնը որոշում է կայացրել ԱՄՆ-ը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմում ներգրավելու մասին։ Նա դաշնակցային համաձայնագրեր չի կնքել Մեծ Բրիտանիայի կամ Ֆրանսիայի հետ՝ գերադասելով գործել ոչ թե իբրև դաշնակից, այլ աջակից պետություն։ Նա ձևավորել է մեծաթիվ բանակ և հրամանատար նշանակել գեներալ Ջոն Պերշինգին՝ նրան բավական ազատություն տրամադրելով տակտիկական հարցերում, ռազմավարության և նույնիսկ դիվանագիտության մեջ։ Վիլսոնը կոչ է արել «պատերազմ հռչակել բոլոր պատերազմներն ավարտելու նպատակով»։ Սա նշանակում է, որ Վիլսոնը ցանկանում էր հիմք դնել առանց պատերազմների խաղաղության համար, կանխել հետագա աղետաբեր պատերազմները, ավերածություններն ու մահերը։ Այս նպատակն էին հետապնդում Վուդրո Վիլսոնի 14 կետերը, որոնք մշակվել ու առաջադրվել են տարածքային վեճերը լուծելու, ազատ առևտուր հաստատելու, խաղաղությունը պահող կազմակերպություն (այն հետագայում ձևավորվեց Ազգերի լիգայի տեսքով) ստեղծելու համար։ Վուդրո Վիլսոնն այդ ժամանակ որոշեց, որ պատերազմը սպառնալիք է ողջ մարդկության գոյությանը։ Պատերազմում ներգրավվելու մասին իր ճառում նա հայտարարել է, որ եթե ԱՄՆ-ը չներգրավվի պատերազմում, ապա արևմտյան քաղաքակրթությունը կարող է կործանվել։
Տնտեսական ու սոցիալական քաղաքականությունը պատերազմի սկզբին
Որպեսզի հայրենիքում ճնշի պարտվողական, անկումային տրամադրությունները, Վիլսոնը Կոնգրեսի միջոցով օրենքներ է ընդունել լրտեսության (1917) և ապստամբության (1918) մասին, որոնք ուղղված էին հակաբրիտանական, հակառազմական ու գերմանամետ տրամադրությունները ճնշելուն։ Նա սատարում էր սոցիալիստներին, որոնք, իրենց հերթին, կողմ էին պատերազմին մասնակցությանը։ Չնայած Վիլսոնը համակրանք չի տածել արմատական կազմակերպությունների հանդեպ, սակայն նրանք տեսնում էին նախագահի վարչակարգի առավելությունները, աշխատավարձի աճը։ Բացի դրանից, չէր գործում գների կարգավորում, և ապրանքների գները կտրուկ աճում էին։ Երբ ավելացվել է եկամտահարկը, ամենից շատ տուժել է մտավոր աշխատանք կատարող խավը։ Մեծ հաջողություն են ունեցել ռազմական բաժնետոմսերը, որոնք թողարկում էր կառավարությունը։
Վիլսոնը ստեղծել է հասարակության հետ կապերի կոմիտե Ջորջ Կրիլի գլխավորությամբ, որը տարածում էր հայրենասիրական, հակագերմանական տրամադրություններ և տարբեր տեսակի գրաքննություն էր սահմանում։ Այն հետագայում ստացել է «զամբյուղային կոմիտե» («Creel Commission») մականունը։
Վուդրո Վիլսոնի գաղափարը՝ հավաքական անվտանգության սկզբունքը
Իրենց էությամբ հավաքական անվտանգության և դաշինքների ստեղծման համակարգերը լիովին տարբեր երևույթներ են։ Այսպես՝
Վուդրո Վիլսոնի 14 կետեր
1918 թվականի հունվարի 8-ին Կոնգրեսում ունեցած իր ելույթում Վուդրո Վիլսոնը հռչակել է պատերազմի նպատակների մասին իր թեզերը, որոնք հայտնի են «14 կետեր» անվանումով ։ Ստորև ներկայացվում է դրանց համառոտ բովանդակությունը ։
Վիլսոնի ելույթը ոչ միանշանակ ընդունելություն է գտել ինչպես հենց ԱՄՆ-ում, այնպես էլ դաշնակից երկրներում։ Ֆրանսիան ցանկանում էր Գերմանիայից ստանալ պատերազմական տուգանքներ, քանի որ ֆրանսիական արդյունաբերությունն ու գյուղատնտեսությունը ոչնչացել էին պատերազմի արդյունքում, իսկ Մեծ Բրիտանիան՝ որպես ռազմա-ծովային ամենահզոր տերություն, չէր ցանկանում ծովագնացության ազատություն։ Վիլսոնը փոխզիջումների է գնացել Կլեմանսոյի, Լլոյդ Ջորջի և եվրոպական այլ առաջնորդների հետ, որպեսզի 14 կետերը, այնուամենայնիվ, կատարվեն, և ստեղծվել է Ազգերի լիգան։ Ի վերջո, Ազգերի լիգայի համաձայնությունը ձախողել է Կոնգրեսը, իսկ Եվրոպայում 14 կետերից կյանքի են կոչվել միայն 4-ը։
Ռազմական ու դիվանագիտական այլ գործողություններ
1914-1918 թվականներին ԱՄՆ-ն բազմիցս միջամտել է Լատինական Ամերիկայի, հատկապես Մեքսիկայի, Հաիթիի, Կուբայի, Պանամայի գործերին։ ԱՄՆ-ն զորքեր է մտցրել Նիկարագուա՝ դրանք օգտագործելով նախագահի թեկնածուներից մեկի օգտին, իսկ հետո ստիպել է կնքել Բրայան-Չամորոյի համաձայնագիրը։ Հաիթիում ամերիկյան զորքերը տեղի խորհրդարանին պարտադրել են ընտրել Վիլսոնի սատարումը վայելող թեկնածու և այնտեղ մնացել 1915-1934 թվականներին։
Այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանում տեղի է ունեցել Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը և այն դուրս է եկել պատերազմից, դաշնակիցները զորքեր են ուղարկել, որպեսզի կանխեն բոլշևիկների կամ գերմանացիների կողմից զենքի, ռազմամթերքի յուրացումը, որոնք դաշնակիցները որպես օգնություն տրամադրում էին Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարությանը։ Վուդրո Վիլսոնն արշավախմբեր է ուղարկել Տրանսսիբիրյան երկաթուղի, նավահանգիստներ Արխանգելսկ և Վլադիսվոստոկ՝ նպատակ ունենալով ժամանակավոր կառավարության մատակարարումներն առգրավելու։ Նրանց նպատակը չի եղել բոլշևիկների դեմ պայքարը, չնայած հնարավոր չի եղել խուսափել մի քանի բախումներից։ Վիլսոնը հիմնական ուժերը հետ է կանչել 1920 թվականի ապրիլի 1-ից, չնայած որոշ ստորաբաժանումներ մնացել են մինչև 1922 թվականը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջին Վիլսոնը Լանսինգի և Կոլբիի հետ սառը պատերազմի հիմքերն է գցել։
1919 թվականի Վերսալյան պայմանագիր
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Վիլսոնը մասնակցել է բանակցություններին, որոնցում վճռվում էին հալածված ազգերի պետականության և իրավահավասար աշխարհ հաստատելու հարցերը։ 1918 թվականի հունվարի 8-ին Վիլսոնը Կոնգրեսում հանդես է եկել ելույթով, որոնցում հնչեցրել է խաղաղության իր թեզերը, ինչպես նաև Ազգերի լիգայի գաղափարը՝ նպատակ ունենալով պահպանել մեծ ու փոքր ազգերի տարածքային ամբողջականությունն ու քաղաքական անկախությունը։ Նա իր 14 կետերում մատնանշել է պատերազմի ավարտին բոլոր ազգությունների համար իրավահավասար աշխարհի ստեղծումը։
Դեռևս 1918 թվականին Ս. Էքսոնի հետ իր զրույցում Վուդրո Վիլսոնը հայտարարել է.
Վիլսոնը վեց ամիս է անցկացրել Փարիզում՝ մասնակցելով Փարիզի խաղաղության վեհաժողովին՝ դառնալով ԱՄՆ առաջին նախագահը, որ այդ պաշտոնում այցելել է Եվրոպա։ Նա մշտապես աշխատել է իր պլանների զարգացման ուղղությամբ՝ Վերսալյան պայմանագրում ամրապնդելով Ազգերի լիգայի դիրքը։ Վիլսոնը հանդես է եկել Չեխոսլովակիայի անկախության գաղափարի օգտին։
Վուդրո Վիլսոնին խաղաղությունն ամրապնդելու իր ջանքերի համար 1919 թվականին շնորհվել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ (այս մրցանակը շնորհվել է ԱՄՆ չորս նախագահների միայն)։ Սակայն Վիլսոնը ի վիճակի չի եղել Սենատում վավերացնել Ազգերի լիգայի համաձայնագիրը, և ԱՄՆ-ն չի միացել դրան։ Հանրապետականները, որոնց գլխավորում էր սենատոր Հենրի Լոջը, Սենատում 1918 թվականի ընտրություններից հետո մեծամասնություն էին կազմում, բայց Վիլսոնը հրաժարվել է Փարիզի բանակցություններին հանրապետականներին թույլ տալուց՝ մերժելով նաև նրանց առաջարկած շտկումները։ Հիմնական տարաձայնություններն այն հարցի շուրջ էին, թե արդյոք Ազգերի լիգան իրավունք ունի Կոնգրեսի՝ պատերազմ հռչակելու իրավունքը սահմանափակելու։ Պատմաբանները Վիլսոնի վարչակարգի՝ Ազգերի լիգա մտնելու անհաջող փորձը համարում են նրա ամենամեծ ձախողումը։
1920-ական թվականների առաջին կեսին Մյունխենում աշխատած ամերիկացի դիվանագետ Ռոբերտ Մերֆին իր հուշերում գրել է. «Իմ ամբողջ տեսածից մեծ տարակուսանք է առաջացել Վուդրո Վիլսոնի մոտեցման ճիշտ լինելը, որը փորձում էր ուժով լուծել ինքնորոշման հարցերը։ Նրա արմատական գաղափարները և եվրոպական քաղաքականության պրակտիկ տեսանկյունների մակերեսային իմացությունը ավելի շատ է հանգեցրել եվրոպական ապաինտեգրացման» ։
Պատերազմի ավարտ
Վիլսոնը բավարար ուշադրություն չի հատկացրել հետպատերազմյան ապամոբիլիզացմանը. այդ գործընթացը եղել է վատ կառավարելի ու քաոսային։ Մոտ չորս միլիոն զինվոր տուն է ուղարկվել ոչ մեծ գումարով։ Շուտով սկիզբ են առել խնդիրներ գյուղատնտեսության մեջ. շատ ֆերմերներ սնանկացել են։ 1919 թվականին հուզումներ են սկսվել Չիկագոյում և այլ քաղաքներում։
Նյու Յորքում և այլ քաղաքներում արմատական անարխիստների մի շարք հարձակումներից հետո Վուդրո Վիլսոնը գլխավոր դատախազ Միտչել Պալմերին ուղղորդել է վերջ դնել բռնությանը։ Որոշում է ընդունվել ներքին քարոզիչներին ձերբակալելու մասին։
Կառավարման վերջին տարիներին Վիլսոնը խզել է իր հարաբերությունները քաղաքական շատ համախոհների հետ։ Նա ցանկացել է գնալ նախագահական երրորդ շրջանի, սակայն Դեմոկրատական կուսակցությունը չի սատարել նրան։
Նախագահի անգործունակություն (1919-1921)
1919 թվականին Վիլսոնն ակտիվորեն քարոզել է Ազգերի լիգայի համաձայնագրի վավերացումը, ելույթներով հանդես է եկել երկրում, ինչի արդյունքում ֆիզիզկական ծանրաբեռնվածություն ու հոգնածություն է զգացել։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Պուեբլոյում (Կոլորադո նահանգ) ունեցած իր ելույթից հետո նա ծանր կաթված է տարել, ինչի արդյունքում պարալիզացվել է մարմնի ձախ կողմը, մի աչքը կուրացել։ Հետագա մի քանի ամիսներին նա կարողացել է տեղաշարժվել միայն անվասայլակով, իսկ հետո՝ ձեռնափայտի օգնությամբ։ Պարզ չէ, թե այդ ընթացքում ով է պատասխանատու եղել գործադիր իշխանության որոշումների համար։ Կա կարծիք, որ դա հավանաբար եղել է առաջին տիկինը և նախագահի խորհրդականները։ Նախագահի մերձավոր շրջանակները նրա կնոջ գլխավորությամբ ամբողջությամբ մեկուսացրել են փոխնախագահ Թոմաս Մարշալին թղթերի ստորագրումից, նախագահական նամակագրությունից։ Մարշալը չի հանդգնել իր պաշտոնից բխող լիազորություններն իրականացնել, չնայած քաղաքական որոշ ուժեր հնչեցրել են դրա կոչը։
Պաշտոնաթողությունից հետո
1921 թվականին Վուդրո Վիլսոնն ու նրա կինը լքել են Սպիտակ տունը և հաստատվել Վաշինգտոնի Դեսպանական թաղամասում (Embassy Row): Նույն թվականին Վիլսոնին շնորհվել է Վարշավայի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում ։ Վերջին տարիներին Վիլսոնը ծանր է տարել Ազգերի լիգայի ստեղծման որոշ անհաջողություններ՝ կարծելով, որ խաբել է ամերիկացի ժողովրդին՝ նրան իզուր ներքաշելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ։
Վուդրո Վիլսոնը մահացել է 1924 թվականի փետրվարի 3-ին և թաղվել Վաշինգտոնի Մայր տաճարում։
Նախասիրություններ
Վուդրո Վիլսոնը եղել է նաև բեյսբոլի սիրահար։ Ուսանողական տարիներին նա խաղացել է ուսանողական թիմի կազմում, իսկ 1916 թվականին դարձել ԱՄՆ-ի առաջին նախագահը, որ այցելել է բեյսբոլի աշխարհի առաջնությանը։
Վիլսոնը և Հայկական հարցը
Վիլսոնը Հայկական հարցի հայանպաստ լուծման և անկախ հայկական պետության հզորացման ջատագով էր։ Պաշտպանում էր ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանի մանդատը ստանձնելու գաղափարը։ Սևրի պայմանագրի իրողություները ամրագրելու նպատակով Ազգերի լիգայի հանձնարարությամբ Վիլսոնի կողմից գծվեց թուրք-հայկական նոր սահմանագիծը (հայտնի է Վիլսոնի իրավարարական պայմանակարգ կամ Վիլսոնի իրավարար վճիռ անուններով)։ Սակայն արագ փոփոխվող միջազգային կացությունը, Անտանտի երկրների միջև հակասությունների սրումը, Խորհրդային Ռուսաստանի հզորացումը և հակագրոհը, այդ նպատակով նրա մերձեցումը Քեմալական Թուրքիայի հետ, որի արդյունքում դադարեց Հայաստանի առաջին հանրապետության գոյությունը՝ ձախողելով ոչ միայն Սևրի պայմանագրի, այլև Վիլսոնի իրավարար վճռի իրագործումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Հարավային Դարֆուր
Հարավային Դարֆուր (جنوب كردفان [Ջանուբ Դարֆուր]), Սուդանի 25 նահանգներից մեկը, որը գտնվում է երկրի արևմտյան մասում։
Վարչկենտրինը Նյալա քաղաքն է։ Հարավային Դարֆուրը արևելքում սահմանակցում է Չադի և Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետության հետ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Սուդանի նահանգներ
Ջոել Վելտման
Ջոել Վելտման (Joël Veltman, ), հոլանդացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Այաքսի և Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում ։ Վելտմանը Այաքսի կազմում անցկացրել է ավելի քան 200 հանդիպում և հանդիսանում է ակումբի ավագը։
Այաքս
Վելտմանը Այաքսի ակադեմիայի սան է։ Այաքսի երիտասարդական թիմի հետ 2011-12 մրցաշրջանում հաղթել է երիտասարդական Էրեդիվիզին և երկրորդ տեղը զբաղեցրել NextGen Series-ում (Մ20 տարեկանների Չեմպիոնների Լիգա) ։ Իր դեբյուտը Այաքսի առաջին թիմի կազմում նշեց 2012 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ Նիդերլանդների առաջնության ՆԵԿ-ի դեմ խաղում ։ 2013 թվականի հունիսի 6-ին Վելտմանը երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2017 թվականը ։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը խփեց Յոնգ Այաքսի կազմում 2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ Վոլենդամի դեմ խաղում ։ Իր դեբյուտը եվրոպական առաջնություններում նշեց հոկտեմբերի 22-ին՝ Սելտիկի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը Այաքսի առաջին թիմի կազմում խփեց 2014 թվականի մարտի 2-ին՝ Ֆեյենորդի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-1 հաշվով ։ 2014 թվականի մարտի 31-ին Վելտմանը երկարաձգեց իր պայմանագիրը մինչև 2018 թվականը ։ 2017 թվականի օգոստոսին հոլանդացին երկարաձգեց իր պայմանագիրը 3 տարով ։
2017 թվականի փետրվարի 12-ին՝ Սպարտա Ռոտերդամի դեմ խաղում Վելտմանը օգտվեց իր թիմակցի ընկած լինելու հանգամանքից և խաբեց պաշտպանին՝ շրջանցելով նրան, ինչը մեծ զայրույթ առաջացրեց երկրպագուների մոտ ։
Միջազգային կարիերա
Նիդերլանդների մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում Վելտմանը մասնակցեց 2009 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը՝ օգնելով իր թիմին գրավել երկրորդ տեղը ։ Բացի այդ, նա խաղացել է նաև Նիդերլանդների մինչև 19 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականներ։