cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տիպ 56
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Չինական ինքնաձիգներ
Տեեգլովա
Տեեգլովա (Tääglova), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
Կիզիլ-Յար (գյուղ, Ստերլիբաշևսկի շրջան)
Կիզիլ-Յար (Кызыл-Яр, Ҡыҙылъяр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի կազմում։
Տեեգլովա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կիզիլ-Յար (գյուղ, Ստերլիբաշևսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ադիգե-Խաբլ
Ադիգե-Խաբլ (Адыге-Хабль, Адыге-Хабль, Адыгэ-Хьэблэ, Адыгьа-ХӀабльа), աուլ Ռուսաստանի Դաշնության Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետության Ադիգե-Խաբլի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3886 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի Ադիգե-Խաբլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1925 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի աուլներ
Օսիկովի Կոպեց
Օսիկովի Կոպեց (Осиковий Копець), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսիկովի Կոպեց գյուղում բնակվում էր 233 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,701 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 332,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրապիվնա (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
Կրապիվնա (Кропивна), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1200 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրապիվնա գյուղում բնակվում էր 514 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 205,6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1200 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
ԼԳԲՏՔԻԱ+
ԼԳԲՏՔԻԱ+, հապավում, որը կազմված է լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանսգենդեր, քվիր, ինտերսեքս, ասեքսուալ (lesbian, gay, bisexual, transgender/transsexual, queer/questioning, intersex, alied/asexcual/aromant) բառերի սկզբնատառերից։ Թվարկված հասկացությունները բնորոշում են անձանց սեռական կողմնորոշումը կամ գենդերային ինքնությունը։ «+» նշանը ցույց է տալիս, որ հապավումը ընդգրկում է նաև այլ սեռական կողմնորոշումներ կամ գենդերային ինքնություններ՝ բացի նշվածներից։
Այս հապավման մեջ մտնում են՝
Հապավումի պատմությունը
ԼԳԲՏ տերմինը մոտավորապես 1980-ականների կեսերից սկսեցին օգտագործել Միացյալ Նահանգներում իրենց իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստները ։ Բայց մինչև 1990-ականները շարժման ներսում լեսբիները, գեյերը, երկսեռականները և տրանսգենդերները չէին արժանանում հավասարաչափ հարգանքի ։ Եվ չնայած ԼԳԲՏ համայնքը դիտարկվում էր որպես տարբեր խմբերի անդամների (երկսեռական, տրանսգենդեր անհատները, մասնավորապես, երբեմն մարգինալացվում էին ավելի մեծ ԼԳԲՏ համայնքում) հակասականորեն  կապված ունիվեսալ  միավորում,  ԼԳԲՏ  տերմինը մնաց նրանց  միավորող սիմվոլ։ Ու թեև ԼԳԲՏ հապավումը չի  ընդգրկում  ավելի փոքր համայնքների բոլոր անհատներին,  տերմինը գլխավորապես գործածվում  է  ներառելու համար նաև հետերոսեքսուալությունից տարբերվող այլ կողմնորոշում և գենդերային ինքնություն  ունեցող անհատներին, ովքեր չեն «տեղավորվում» այդ hապավման մեջ։ Հետագայում արդեն հապավումը համալրվեց նոր տառերով (ԼԳԲՏՔԻԱ+), որոնք արտացոլում են նաև այն ենթախմբերի անդամների  սեռական կողմնորոշումները, որոնք նախկինում մտցվում էին 4 տառի շրջանակներում ։
Տերմինաբանական հստակեցում
Ավելի լավ պատկերացնելու համար, թե ի՞նչ է իրենից ներկայացնում այս համայնքը, նախ և առաջ կարևոր է մի քանի տերմինաբանական հստակեցումներ անել՝ կապված այն հարցի հետ, թե ինչ է նշանակում սեռ, գենդեր, սեռականություն,  ինչ է սեռական կողմնորոշումը, գենդերային ինքնությունը։ Սեռականությունը յուրաքանչյուր անձի մտավոր, վարքագծային,  կենսաբանական և սոցիալական բնութագրիչների ամբողջությունն է, որը սահմանում է մարդու վարքագիծը,  ինքնությունը, դերը՝ որպես անհատ և որպես հասարակության անդամ։ Սեռականությունը մարդու կյանքի կենտրոնական ասպեկտն է, որը  ընդգրկում է նրա սեռը, գենդերային ինքնությունը, դերերը, սեռական կողմնորոշումը, էրոտիկությունը, ինտիմությունը, հաճույքը,  և վերարտադրողականությունը։ Սեռականությունը կրում է կենսաբանական, հոգեբանական, սոցիալական, տնտեսական, քաղաքական, մշակութային, պատմական, իրավական, կրոնական և հոգևոր մի շարք գործոնների ազդեցությունը Գենդեր տերմինը ավելի շատ նրա համար է, որ մենք կարողանանք տարբերակել մարդու սեռի կենսաբանական իմաստը սոցիալ-մշակութային այն բովանդակությունից, որը այն ստանում է՝ ապրելով այս կամ այն մշակութային միջավայրում։ Այն ավելի շատ որոշում է, թե տվյալ հասարակությունում ինչ բովանակություն ունի կանացիությունը և տղամարդկայինությունը։ Գենդերը մարդու սոցիալական սեռն է, այսինքն՝ այն արտացոլում է մարդու սեռի սոցիալական ասպեկտները։ Կենսաբանական սեռն այն է, որը գրանցվում է մեր ծննդյան պահին, իսկ սոցիալական սեռը՝ այն, ինչ որ ձեռք ենք բերում՝ ապրելով այս կամ այն հասարակությունում։ Գենդերային ինքնությունը սեփական գենդերի ներքին ընկալումն է, այն մասին է` ինչպես ենք մենք մեզ ընկալում՝ տղամարդ, կին, թե այլ գենդեր։ Գենդերային ինքնությունը ինքնագիտակցության ասպեկտ է, որը նկարագրում է մարդու՝ սեփական անձի  ընկալումը՝ որպես որոշակի սեռի ներկայացուցիչ։ Ընդ որում այդ ընկալումը կարող է չհամապատասխանել նրա կենսաբանական սեռին (ներառյալ սեփական  մարմնի զգացողությունը)  և գենդերի այլ դրսևորումներին (ներառյալ հագուստը, խոսքը, մաներան) ։ Սեռական կողմնորոշումը հուզական, ռոմանտիկ և/կամ սեռական հակումն է տղամարդկանց, կանանց կամ երկու սեռի ներկայացուցիչների նկատմամբ էլ։  Այն նաև կապված է  այդ հակման վրա հիմնված ինքնանույնականության, վարքաձևի, այդ հակումները կիսող մարդկանց համայքնին  պատկանելիության  հետ  ։ Սեռական կողմնորոշումը բաղկցած է 3 էլեմենտներից՝
Մի քանի տասնամյակների ընթացքում արված հետազոտությունների արդյունքները ցույց են տալիս, որ սեռական  կողմնորոշումը ունի որոշակի տատանասահման, որի մի բևեռում հակումն է բացառապես  հակառակ սեռի  ներկայացուցիչների նկատմամբ, իսկ մյուս բևեռում՝ հակումը բացառապես նույն սեռի նկատմամբ։ Սակայն, որպես կանոն, այն դիտարկվում է 3  հիմնական կատեգորիաների տեսանկյունից՝
Վարքում և հակումներում առկա այս տարբերությունները հանդիպում են ամենատարբեր մշակույթներում և ազգերում՝ ամբողջ աշխարհով։ Սեռական կողմնորոշումը տարբերվում է սեռի և գենդերի մյուս բաղադրիչներից, այդ թվում և կենսաբանական սեռից (անատոմիական, ֆիզիոլոգիական և գենետիկական բնութարիչներ, որ կապված են իգական կամ արական սեռին պատկանելիության հետ), գենդերային նույնականությունից (իգական կամ արական սեռին պատկանելիության հոգեբանական զգացողությունն է), սոցիալական գենդերային դերից (մշակութային նորմեր, որ սահմանում են իգական և արական սեռի վարքը)։ Սովորաբար սեռական կողմնորոշումը դիտարկվում է որպես անձի բնութարիչ՝ կենսաբանական սեռի, գենդերային նույնականության կամ տարիքի նման, սակայն նման մոտեցումը այդքան էլ ճիշտ չէ։ Սեռական կողմնորոշումը  որոշվում է մարդկանց հետ հարաբերությունների բնույթով։ Մարդիկ արտահայտում են իրենց սեռական կողմնորոշումը նրանով՝ ինչպես են իրենց դրսևորում այլ մարդկանց նկատմամբ՝ անգամ ամենապարզ գործողություններում, օրինակ, ձեռքը բռնելու  կամ համբուրելու ժամանակ։ Այսպիսով՝ սեռական կողմնորոշումը անմիջականորեն կապված է ինտիմ միջանձնային հարաբերությունների հետ, որոնք հիմնվում են սիրո, կապվածության և մոտիկության բազային պահանջմունքների վրա։ Բացի սեռական վարքից, այս հարաբերությունները ներառում են նաև ոչ սեռական՝ ֆիզիկական կապվածություն զուգընկերների միջև, ընդհանուր նպատակներ, արժեքներ, փոխադարձ աջակցություն և մշտական նվիրվածություն։ Այդ պատճառով սեռական կողմնորոշումը պարզապես կոնկրետ  անհատի  անձի բնութագրիչ չէ, այլ ավելի շուտ արտացոլում  է մարդկանց խումբը, որում մարդը կարող է գտնել լիարժեք ռոմանտիկ հարաբերություններ, որոնք բավարարում են իրեն և դա կարևոր բաղադրիչ է շատ մարդկանց անձնային նույնականության համար։ Համաձայն ժամանակակից գիտական մասնագիտական տվյալների՝ հիմնական հակումները, որոնք ձևավորում են հասուն սեռական կողմնորոշման հիմքը, որպես կանոն, առաջանում են միջին մանկական և վաղ պուբերտատային հասակում։ Հուզական, զգայական և սեռական հակվածության այս մոդելները կարող են դրսևորվել ավելի վաղ, քան անհատը սեռական փորձ ձեռք կբերի։ Մարդը կարող է ընդհանրապես չունենալ սեռական զուգընկեր և միաժամանակ  հստակ գիտակցել իր սեռական կողմնորոշումը, լինի նա գեյ, լեսբի, թե երկսեռական։ Մյուսները կարող են վերջնականապես կողմնորոշվել իրենց սեռական կողմնորոշման մեջ՝ իրենց սեռի և հակառակ սեռի ներկայացուցչի հետ սեռական կապի մեջ մտնելուց հետո միայն ։
Ի՞նչն է ազդեցություն ունենում կոնկրետ որոշակի սեռական կողմնորոշման ձևավորման վրա
Գիտնականների շրջանում սեռական տարբեր կողմնորոշումների ձևավորման պատճառների և հանգամանքների մասին միասնական տեսակետ չկա։ Զարգացման առանձնահատկությունների, գենետիկական, հորմոնալ, սոցիալական և մշակութային  գործոնների՝ սեռական կողմնորոշման վրա  հնարավոր ազդեցությունը ուսումնասիրող բազմաթիվ հետազոտություններ թույլ չեն տալիս գիտնականներին միանշանակ եզրակացություն անել այն մասին, որ սեռական կողմնորոշումը որոշվում է  ինչ-որ կոնկրետ գործոնով կամ գործոնների խմբով։ Շատերը մտածում են, որ դրանում դեր են խաղում ինչպես բնածին նախադրյալները, այնպես էլ դաստիարակությունը։ Այնուամենայնիվ, մարդկանց մեծամասնության համար սեռական կողմնորոշումը գիտակցաբար իրականացվող կամավոր ընտրություն չէ ։
Ի՞նչ դեր են խաղում դատապարտումը և նախապաշարմունքները գեյերի, լեսբիների և երկսեռականների կյանքում
Նույնասեռականները և երկսեռականները ամբողջ աշխարհում բախվում են մի շարք նախապաշարմունքների, քննադատության և բռնության՝ իրենց սեռական կողմնորոշման պատճառով։ Լեսբիների, գեյերի և երկսեռականների հանդեպ ուժեղ  բացասական նախատրամադրվածությունն առկա  էր  դեռևս 20-րդ դարի մեծ մասի  ընթացքում։ 1970, 1980, 1990-ականներին տարբեր երկրներում հասարակական կարծիքի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ հասարակության լայն շերտերի համար այս մարդիկ  միշտ ծայրահեղ բացասական վերաբերմունքի օբյեկտ են եղել ։ Ընդ որում սեռական տարբեր կողմնորոշում  ունեցող մարդիկ նույնպես հանդուրժողական չէին միմյանց նկատմամբ։ Քանի որ լեսբի ֆեմինիստների համար կարևոր գերապատվություն էր սեռերի հավասարությունը, կանանց և տղամարդկանց միջև դերերի բաշխվածությունը դիտարկվում էր որպես հայրիշխանական/պատրիարխալ դրսևորում։ Լեսբի ֆեմինիստները խուսափում էին գենդերային դերերի խաղից, ու գեյերի շովինիզմից. նրանցից շատերը պարզապես հրաժարվում էին աշխատել գեյերի հետ ։ Իսկ այն լեսբիները, ովքեր առաջնորդվում էին էսենցիալիստական հայացքներով, հարում   էին այն մոտեցմանը, որ իրենք նույնասեռական են ծնվել  և օգտագործում էին լեսբի տերմինը՝ ընդգծելու համար իրենց սեռական կողմնորոշումը միայն, իրենց վերաբերմունքով տարբերվում էին ֆեմինիստ լեսբիների՝ գեյերի իրավունքների վերաբերյալ թունոտ վերաբերմունքից ։
Վերջերս հասարակական կարծիքը հաճախ է հանդես գալիս սեռական տարբեր կողմնորոշում ունեցող մարդկանց  հանդեպ  քննադությունների  դեմ. համայնքի ներկայացուցիչները հաճախ պաստառներով երթեր են իրականացնում՝ բարձրացնելու համար խնդրի գիտակցվածության աստիճանը, սակայն լեսբիների և գեյերի հանդեպ թշնամանքը նախկինի նման տարածված է ժամանակակից հասարակության մեջ։ Մոտավորապես այդպիսի մակարդակի վրա է նաև  երկսեռականների  դատապարտումը։ Փաստացի երկսեռականները կարող են դատապարտման ենթարկվել ինչպես որոշ լեսբիների և գեյերի կողմից, այնպես էլ հետերոսեքսուալ մարկանց կողմից։ Վերջիններիս քննադատող լեսբիները և գեյերը կարծում են, որ տրանսգենդեր մարդիկ ստերեոտիպեր են խաղարկում, իսկ երկսեռականները պարզապես գեյեր կամ լեսբիներ են, ովքեր վախենում են բացահայտվել և ազնիվ լինել իրենց նույնականության հետ ։ Յուրաքանչյուր  համայնք պայքարում է՝ ձևավորելու համար իր իսկ նույնականությունը՝ ներառյալ նաև  այն, թե արդյո՞ք հավասար է, և թե   ինչպես հավասարվի մյուս գենդերների և սեռականության վրա հիմնված համայնքների հետ։ Ժամանակի հետ ներառելով այլ ենթախմբեր ևս, այս կոնֆլիկտը շարունակվում է մինչև մեր օրեր ։
Գեյերի, լեսբիների, երկսեռականների նկատմամբ դատապարտումը կարող է դրսևորվել ամենատարբեր ձևերով՝ ընդհուպ մինչև բռնություն՝ նրանց նկատմամբ։ Բացի այդ, լայնորեն տարածված է այս մարդկանց դատապարտումը աշխատանքային  և բնակարանային ոլորտներում։ Եվս մեկ ոլորտ, որտեղ լեսբիները, գեյերը և երկսեռականները բախվում են  բացասական նախապաշարմունքների և  դատապարտման, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի պանդեմիան է ։
Առհասարակ նախապաշարմունքները և դատապարտումը ազդեցություն են ունենում ինչպես ամբողջ հասարակության, այնպես էլ առանձին անհատների վրա։ Սոցիալական մակարդակում նախապաշարմունքները և դատապարտումը  լեսբիների, գեյերի և երկսեռականների հանդեպ կրում է այդ խմբերի մասին ամենօրյա ստերեոտիպային պատկերացումների բնույթ։ Այդ ստերեոտիպերը շարունակում են գոյություն ունենալ՝ չնայած, որ չեն ամրապնդվում ապացույցներով, և դրանք հաճախ օգտագործվում են՝ արդարացնելու համար լեսբիների, գեյերի և երկսեռականների՝ հասարակությունում  ոչ ճիշտ  ստատուսը։  Օրինակ՝  նման ստերեոտիպերով հաճախ արդարացվում է սեռական փոքրամասնությունների՝ աշխատանքային ոլորտում, երեխաների դաստիարակության, նրանց հարաբերությունների  հասարակականորն ընդունման և լեգալության հարցերում սահմանափակումները ։ Անհատական մակարդակում այսպիսի նախապաշարմունքները և քննադատությունները նույնպես կարող են ունենալ բացասական  հետևանքներ, հատկապես եթե լեսբիները, գեյերը  և երկսեռականները փորձում են թաքցնել կամ մերժել իրենց սեռական կողմնորոշումը։ Դատապարտումը և նախապաշարմունքները  կարող են նաև բացասական ազդեցություն ունենալ վերջիններիս  առողջության և բարեկցության վրա։ Առանձին անձանց կամ խմբի վրա ստիգմաների ազդեցությունը կարող է նվազել կամ խորանալ  այդ մարդկանց այլ առանձնահատկությունների պատճառով նույնպես, ինչպես, օրինակ, ռասսան, ազգությունը,  կրոնը կամ հաշմանդամությունն է։ Սեռական կողմնորոշմանն ուղղված տարբեր դատապարտումները և նախապաշարմունքնեը կարող են նաև լուրջ վնաս հասցնել  լեսբիների և գեյերի հոգեկան առողջությանը՝ դառնալով դիսթրեսսի, տագնապայինության, դեպրեսիայի, սեռական դիսֆունկցիայի, բացասական ես-պատկերի ևնի առաջացման նշանակալի աղբյուր։ Այս խնդիրների դեմ պայքարում որոշիչ նշանակություն ունի սոցիալական աջակցությունը, բայց թշնամանքի և դատապարտման պատճառով այս մարդկանց համար դժվար է գտնել  այդպիսի աջակցություն  ։
Համայնքի ներկայացուցիչների նկատմամբ բացասական վերաբերմունքը այնքան մեծ է, որ այն նկարագրող տերմիններ կան անգամ։
Արդյո՞ք նույնասեռականությունը հոգեկան խանգարում է
Նույնասեռականությունը ո´չ հիվանդություն է, ո´չ հոգեկան խանգարում, ինչը փաստում են հոգեկան առողջության առաջատար կազմակերպությունները։ 1973թ. Ամերիկյան հոգեբուժական ասոցիացիայի հոգաբարձուների խորհուրդը հանել է «նույնասեռականությունը» հոգեկան խանգարումների ախտորոշման և վիճակագրության ձեռնարկից (DSM-II), որով ԱՄՆ-ում և մի շարք այլ երկրներում առաջնորդվում են հոգեկան և վարքային խանգարումներն ախտորոշելիս։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը ևս 1990թ. մայիսի 17-ին հեռացրել է «նույնասեռականություն» ախտորոշումը հիվանդությունների միջազգային դասակարգման (ICD-10) հոգեկան խանգարումների շարքից, որով առաջնորդվում են նաև մեր երկրի հոգեկան առողջության մասնագետները ։
ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքի վերաբերյալ ընդհանուր իրավական դրությունը Հայաստանում
1922 թվականին նորակազմ Խորհրդային Միությունում նույնասեռականությունը դադարեց լինել քրեորեն պատժելի ։ Սակայն 1961 թվականին այն նորից ընդգրկվեց հայկական քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝ որպես հանցագործություն։ Նշված հոդվածում ասվում է, որ տղամարդու սեռական հարաբերությունը տղամարդու հետ (արվամոլություն) պատժվում է ազատազրկմամբ մինչև հինգ տարի ժամանակով ։ Հետաքրքրական է, որ օրենքը անդրադարձ է կատարում միայն  տղամարդկանց նույնասեռ հարաբերություններին և կարգավորումներից դուրս  է թողնում կանանց նույնասեռ հարաբերությունները։ Հայաստանում նույնասեռականությունը վերջնականապես ապաքրեականացվել է 2003 թ.-ին՝ Հայաստանում քրեական նոր օրենսգրքի ընդունմամբ ։ Հայաստանը նաև վավերացրել է ՄԱԿ-ի ՄԻ գերագույն հանձնակատարի բանաձևերը՝ կապված սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության վրա հիմնված խտրականության բացառման հետ։ Այս ամենի հետ մեկտեղ Հայաստանի Սահմանադրությունը   սահմանում է խտրականության արգելք՝ անկախ անձի որևէ անձնական կամ սոցիալական բնույթի հատկանիշից։ ՀՀ-ն վավերացրել է նաև մի շարք միջազգային և տարածաշրջանային պայմանագրեր, որոնցով ստանձնել է պարտավորություն՝ պաշտպանելու իր տարածքում գտնվող բոլոր անձանց իրավունքները՝ առանց որևէ խտրականության։ Վավերացնելով այդ պայմանագրերը՝ ՀՀ-ն միջազգային պարտավորություններ է ստանձնել  հարգելու մարդու իրավունքները, ձեռնպահ մնալու նրանց նկատմամբ իրականացվող ոչ իրավաչափ միջամտություններից, պաշտպանելու մարրդու իրավունքները և ապահովելու մարդու իրավունքների իրացման միջավայրը։ Այնուամենայնիվ հայաստանյան իրականությունում շատ են իրավախախտումները հենց ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքի ներկայացուիչների նկատմամբ, ինչը մի կողմից պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ սեռական կողմնորոշումը և գենդերային ինքնությունը Հայաստանի օրենսդրությամբ ուղղակիորեն նախատեսված չեն որպես խտրականությունից պաշտպանող հատկանիշներ, մյուս կողմից՝ նրանով,  որ ՀՀ-ն չունի խտրականությունն արգելող միասնական և համապարփակ իրավական ակտ, այլ առկա է միայն նման օրենքի նախագիծ, և վերջապես՝ ՀՀ օրենսդրության մեջ առկա նորմերի գործարկման համար ստեղծված չեն պատշաճ մեխանիզմներ։ Ահա այս պատճառներն են ընկած այն բանի հիմքում, որ Հայաստանում ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց իրավունքները խախտվում են հասարակական կյանքի մի շարք ոլորտներում՝ աշխատանքային իրավահարաբեություններում, պետության և այլ անձանց հետ հարաբերություններում։ ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց նկատմամբ բռնություն և խտրականություն է դրսևորվում նաև նրանց ընտանիքներում։ ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց ծնողները և այլ հարազատներ, տեղեկանալով նրանց սեռական կողմնորոշման կամ գենդերային ինքնության մասին, վիրավորում և նվաստացնում են նրանց, սկսում են վերահսկողություն իրականացնել անձնական կյանքի, նամակագրության, ընկերիների հետ շփման հարցերում։ Լինում են նաև դեպքեր, երբ ընտանիքի անդամները ծեծում կամ սպառնում են սպանել ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց։
Կապված իրենց սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության վերաբերյալ վերաբերմունքի ու գնահատականների հետ՝ ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձիք մեծամասամբ խուսափում են դիմել իրավապահ մարմիններին, քանի որ վախենում են, որ այդտեղ իրենց նույնպես կարող են ծաղրել, նվաստացնել, նույնիսկ ֆիզիկական բռնության ենթարկել ։
Ցավալի փաստ է, որ համաձայն միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունների հետազոտությունների՝ Հայաստանը եվրոպական 49 երկրների շարքում ԼԳԲՏԻՔԱ+ մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց համար նախատեսված իրավական և քաղաքական պրակտիկաների առումով 47-րդ տեղում է՝ առաջ անցնելով միայն Ադրբեջանից և Թուրքիայից և մեկ քայլով զիջելով Ռուսաստանին ։
ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքի նկատմամբ վերաբերմունքը Հայաստանում
Հայաստանում բացասական բուռն արձագանք են գտնում բոլոր այն իրադարձությունները, որոնք վերաբերում են կամ այս կամ այն կերպ առնչություն են ունենում ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքի հետ՝ ինչպես հասարակ բնակչության, այնպես էլ պաշտոնատար անձանց կողմից։ Նմանատիպ իրադարձություններից էր Լիլիթ Մարտիրոսյանի ելույթը ԱԺ-ում, «Իմ մարմինն անձնական է» գրքի շնորհանդեսը, «Կանանց նկատմամբ բռնության ու ընտանեկան բռնության կանխարգելման» Եվրոպական խորհրդի (Ստամբուլյան) կոնվենցիայի վավերացման գործընթացը, «Ֆեմ» գրադարանի առկայությունը, «Հուզանք ու զանգ» ներկայացումը ևն ։
Ավելի վաղ՝ 2011 թվականին (հարցի վերաբերյալ ավելի ուշ արված համապարփակ հետազոտություններ դեռևս չկան) Երևանում, Գյումրիում և Վանաձորում արված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ սեռական կողմնորոշումը և գենդերային ինքնությունը սահմանափակ են ընկալվում հասարակությունում, քիչ են տրանսգենդեր և երկսեռական անձանց մասին տեղեկությունները, որ համայնքի մասին պատկերացումները գլխավորապես կարծրատիպային բնույթի են և չունեն գիտական հիմնավորվածություն։ Հարցվածների 18,6%-ը ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշումը հիվանդություն է դիտարկում, 12,7%-ը կարծում է, որ դա արևմտյան երկրների բացասական ազդեցության հետևանք է։
Հյուսիսային Ամերիկայի, Եվրոպայի, Լատինական Ամերիկայի և Աֆրիկայի 39 երկրներում իրականացված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նույնասեռականության ընդունումը կապված է երկրի տնտեսական և կրոնական դրության հետ։ Կրոնականության բարձր մակարդակ ունեցող աղքատ երկրներում շատերն են մերժում նույնասեռականության ընդունումը։ Բացի այդ՝ պարզվում է, որ հարցվողների տարիքը և գենդերը նույնպես ազդեցություն ունեն նույնասեռականության նկատմամբ վերաբերմունքի վրա։ Մասնավորապես ավելի երիտասարդ հարցվողները և կանայք նվազ բացասական տեսակետ ունեն հարցի վերաբերյալ, ի տարբերություն տարեցների և տղամարդկանց։
Հայաստանյան հասարակությունում 2011 թվականին իրականացված վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ հարցվածների 96%-ի կարծիքով նույնասեռականությունը երբեք չի կարող արդարացվել։ Եթե նախորդ հետազոտությունում արդյունքները վկայում էին այն մասին, որ շատ երկրներում տարիքը և գենդերը ազդեցություն են ունենում նույնասեռականների նկատմամբ վերաբերմունքի և նրանց ընկալումների վրա, ապա Հայաստանում և հարևան Վրաստանում ու Ադրբեջանում այս գործոնները որոշիչ ազդեցություն չեն ունենում նույնասեռականներին ընդունելու հարցում։ Այս տվյալները հաստատվում են այլ ուսումնասիրությունների արդյունքում նույնպես, որը ցույց է տալիս, որ երիտասարդ հարցվողների ընդամենը 30%-ն է կարծում, որ մարդկանց պետք չէ «դատապարտել» իրենց սեռական կողմնորոշման համար, 16,5%-ը հանդուրժող է սեռական փոքրամասնությունների հանդեպ, 86,5% չէր ցանկանա, որ իր հարևանը «գեյ» լիներ։
Սոցիոսկոպ և Փինք Արմենիա ՀԿ-ների կողմից իրականացված մեկ այլ հետազոտություն ցույց տվեց, որ հարցվողների 72,1%-ը բացասական վերաբերմունք ունի ԼԳԲՏԻ անձանց հանդեպ։ 27,4%-ը ԼԳԲՏԻ անձանց մասին խոսում է վիրավորական բառերով և հայհոյանքներով, իսկ 17,7%-ը բացասական պիտակներ է կպցնում ։
Նովոտալովկա (Միլլերովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Երկվորյակներ (համաստեղություն)
Երկվորյակներ, կենդանակերպի համաստեղություններից։ Հունական դիցաբանությունում Կաստոր և Պոլիդևկես երկվորյակներին է պատկանում։ Սիմվոլն է՝ (Յունիկոդ՝ ♊)։ Գտնվում է Ցուլ համաստեղության արևելքում և Խեցգետին համաստեղության արևմուտքում, Կառավար և Լուսան համաստեղությունների հարավում և Միաեղջյուր և Փոքր Շուն համաստեղությունների հյուսիսում։
Երկվորյակները պարունակում է մեկ Մեսյե առարկա՝ M-35 բաց աստղաբույլը։ Նաև Երկվորյակներում են գտնվում NGC 2158 աստղաբույլը, NGC 2371-2 և NGC 2392 (Էսկիմո Միգամածություն) մոլորակային միգամածությունները, և NGC 2420 բաց աստղաբույլը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Լաուրա Լաֆարգ
Ժեննի Լաուրա Մարքս (Jenny Laura Marx, ), հայտնի նաև Լաուրա Լաֆարգ (Laura Lafargue) անվամբ, գրող, թարգմանիչ։
Կառլ և Ժեննի Մարքսերի երկրորդ դուստրը
1868 թվականից իր ամուսնու՝ Պոլ Լաֆարգի հետ ապրելով Փարիզում՝ նպաստել է Ֆրանսիայում I Ինտերնացիոնալի գաղափարախոսության տարածմանը։ Փարիզի կոմունայի (1871) անկումից հետո ամուսնու հետ տարագրվել է Իսպանիա, 1872 թվականին՝ Մեծ Բրիտանիա։ 1880 թվականին վերադարձել է Ֆրանսիա։ Ֆրանսերենի է թարգմանել հոր և Ֆրիդրիխ Էնգելսի հիմնական աշխատությունները։ Մասնակցել է II Ինտերնացիոնալի I կոնգրեսի (1889) նախապատրաստմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Գերմանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
ԼԳԲՏՔԻԱ+
ԼԳԲՏՔԻԱ+ շարժումը Հայաստանում
Դժվար է խոսել Հայաստանում ԼԳԲՏՔԻԱ+ համակարգված շարժման առկայության մասին։ Չնայած Հայաստանում նույնասեռականությունը ապաքրեականացված է, իսկ իրավահավասարությունը սահմանված է օրենսդրությամբ, այնուամենայնիվ Հայաստանում տեղի չեն ունենում ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված լայնամասշտաբ բաց միջոցառումներ (ինչպես, օրինակ, հպարտության շքերթներ, կլոր-սեղան քննարկումներ, և այլ հավաքներ), ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձինք խուսափում են հանրայնացնել իրենց սեռական կողմնորոշումը և գենդերային ինքնությունը, հանդես գալ որպես միասնական համայնք։ Այնուամենայնիվ Հայաստանում գործող հասարակական կազմակերպությունները որոշակի քայլեր են իրականացնում ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքը մոբիլիզացնելու և շարժում ստեղծելու ուղղությամբ։
Այդպիսի կազմակրպություններից է «Փինք» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպությունը, որը ստեղծվել է 2007 թվականին՝ ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչների կողմից և ծառայում է համայնքի առաջնային կարիքներին, խթանում ԼԳԲՏՔԻԱ+ անձանց՝  մարդու իրավունքների պաշտպանության գործընթացը և նպատակ ունի  նպաստել համայնքի ներկայացուցիչների նկատմամբ հանրային քաղաքականության դրականապես փոփոխմանը՝ ամենատարբեր իրազեկող միջոցառումների միջոցով։
Կազմակերպությունը իրավաբաական աջակցություն է տրամադրում ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքի այն ներկայացուցիչներին, ում իրավունքները ոտնահարվել են սեռական կողմնորոշման, գենդերային ինքնության և/կամ գենդերային արտահայտման հիմքով և հանդես է գալիս որպես ԼԳԲՏՔԻԱ+ համայնքի շահերի ներկայացուցիչ՝ տեղական, պետական, ինչպես նաև միջազգային մակարդակներում ։
Պրավդա (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Պրավդա (Правда), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Նիկոլաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
ԼԳԲՏՔԻԱ+
ԼԳԲՏՔԻԱ+ շարժումը Հայաստանում
Մեկ այլ կազմակերպություն է «Նոր սերունդ» մարդասիրական հասարակական կազմակերպությունը, որը նպատակ ունի խթանել իրավահավասարություն, արդարադատություն բազմազանություն, արժանապատվություն և բարեկեցություն՝ մարդու իրավունքների և շահերի պաշտպանության միջոցով ։
Պրավդա (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
ԼԳԲՏՔԻԱ+
ԼԳԲՏՔԻԱ+ շարժումը Հայաստանում
ԼԳԲՏ համայնքին աջակցող ևս մեկ կազմակերպություն է «Իրավունքի կողմ» հասարակական կազմակերպությունը։ Վերջինս նպատակ ունի հասնել տրանսգենդեր անձանց և սեքս աշխատողների բարօրությանը, պաշտպանվածությանն ու հավասարությանը՝ առաջ քաշելով սոցիալ-մշակութային և իրավական փոփոխություններ՝ համագործակցելով պետական մարմինների, քաղաքացիական հասարակության և միջազգային կառույցների հետ։ Այն առաջին և միակ հասարակական կազմակերպությունն է Հայաստանում և Հարավային Կովկասում, որը կառավարվում է տրանսգենդեր համայնքի և սեքս աշխատողների կողմից, ի շահ տրանսգենդեր և սեքս աշխատող անձանց։ «Իրավունքի կողմը» գործունեություն է իրականացնում ազգային մակարդակով՝ այդ թվում և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում ։
Հայաստանում ԼԳԲՏ շարժման մոբիլիզացիայի շրջանակներում 2015 թվականի հոկտեմբերի 17-ին և 18-ին Լոռու մարզում «Փինք» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ առաջին անգամ անցկացվեց ԼԳԲՏ ֆորում՝ «Ծիածան» անվամբ, որը նպատակ ուներ քննարկել համայնքին առնչվող հիմնահարցերը  և  մշակել ռազմավարություն ու քայլեր՝ Հայաստանում հոմոֆոբիայի հաղթահարման համար։ Ֆորումի անցկացումը հույսով լցրեց մասնակիցներին Հայաստանում ԼԳԲՏ շարժման նկատմամբ. հուսադրղ էր հատկապես այն փաստը, որ շարժմանը նոր դեմքեր են միացել ու շատերը պատրաստ են հրապարակայինորեն ազնվանալ :
Մեկ տարի անց՝ 2016 թվականի հուլիսին, Ծաղկաձորում անցկացվեց Հայաստանում ԼԳԲՏ համայնքի երկրորդ «Ծիածան» ֆորումը, որը ավելի բազմամարդ էր (50 մարդ), քան առաջին ֆորումն էր։ Ֆորումը նախորդից տարբերվում էր նրանով, որ այս անգամ չկար այն ուժեղ բացասական արձագանքը, որը առկա էր առաջին ֆորումի պարագայում, և ֆորումի մասնակիցների նկարների՝ համացանցում հայտնվելը չուղեկցվեց նրանց նկատմամբ հետապնդումներով ։
2018 թ.ի հոկտեմբերի 12-14-ը Ծաղկաձորում անկացվեց ամենամյա 4-րդ «Ծիածան» ֆորումը։ Այս անգամ միջոցառմանը մասնակիցների թիվը աննախադեպ էր։ Ֆորումին մասնակցում էին 64 հոգի՝ ինչպես ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչներ, այնպես էլ համախոհներ։ Ներկա էին նաև առողջապահական ոլորտի մասնագետներ և բժիշկներ, գիտնականներ, արվեստագետներ, լրագրողներ, իրավաբաններ, քաղաքական և հասարակական գործիչներ, ակտիվիստներ և այլ ոլորտի մասնագետներ։ Քննարկվող թեմաները հիմնականում առնչվում էին ԼԳԲՏ մարդկանց՝ քաղաքականությունում ունեցած դերին, քաղաքական ուժերի՝ իրենց շահերի համար նույնասեռականության թեմաների շահարկումներին և դրանց նկատմամբ դիմադրությունների ձևերին, ինչպես նաև ԼԳԲՏ համայնքի մարզային զարգացմանը, ֆեմինիստական և ԼԳԲՏ շարժումների հատվող ուղիներին։ Շոշափվող կարևոր թեմաներ էին նաև առողջապահական հարցեր, ինչպես՝ ՄԻԱՎ-ին առնչվող խնդիրներն ու հանրային առողջության քաղաքականության հարցերը, բժշկական և հոգեբանական մասնագիտական դաշտում առկա խնդիրները։ Ֆորումը ներառում էր նաև հանդիպում համայնքի ներկայացուցիչների ծնողների հետ ։
Ի վերջո՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 8-10-ը կազմակերպվեց «Փինքի» 5-րդ հոբելյանական «Ծիածան» ֆորումը։ Մոտ 60 մասնակիցների թվում էին ինչպես ԼԳԲՏ անձինք, այնպես էլ նրանց ծնողները, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ, արվեստագետներ, ակտիվիստներ, իրավաբաններ, առողջապահական և հարակից ոլորտի մասնագետներ։
Ֆորումը նպատակ ուներ ամփոփել ԼԳԲՏ շարժման անցյալը, քննարկել ընթացիկ աշխատանքները, մարտահրավերները և առաջընթացները և համայնքի նպատակներն ու ակնկալիքները՝ շարժման զարգացման և դրական  փոփոխությունների համար։
Ֆորումը նաև հնարավորություն էր տալիս համայնքի ներկայացուցիչների ծնողներին կիսվել իրենց ապրումներով ու փորձով՝ իրենց ու իրենց զավակների հարաբերությունների վերաբերությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Հայաստանում Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում և հասարակություն
Խուան Բաուտիստա Ալբերդի (դեպարտամենտ)
Խուան Բաուտիստա Ալբերդի (Departamento de Juan Bautista Alberdi), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Տուկուման պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 730 կմ2։ Բնակչությունը՝ 28,2 հազար մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 38,6 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը՝ Խուան Բաուտիստա Ալբերդին է։
Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Տուկուման պրովինցիայի հարավ-արևմուտքում։ Սահմանակից է՝
Խոշորագույն բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Տուժողի պախարակում
Տուժողի պախարակում կամ զոհին մեղադրելը, երևույթ, երբ հանցագործության, դժբախտ պատահարի կամ բռնության զոհ դարձած մարդու վրա են գցում իր հանդեպ կատարված խախտման կամ պատահած դժբախտ պատահարի ամբողջական կամ մասնակի պատասխանատվությունը ։ Տուժողի հոգեբանության ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել զոհերի նկատմամբ գոյություն ունեցող նախապաշարմունքային վերաբերմունքի պատճառները հիմնական երկու մոտեցումների միջոցով՝ պոզիտիվիստական մոտեցման մեթոդաբանական նախագիտելիքի և զոհի պաշտպանության ։
Կա նաև նախապաշարմունք այն դեպքերի համար, երբ տուժողը և մեղսագործը ծանոթ են միմյանց, օրինակ, ընտանեկան բռնության կամ բռնաբարության դեպքում ։
Ծագում և պատմություն
Հոգեբան Վիլյամ Ռայանն օգտագործել է «տուժողի պախարակում» եզրույթն իր համանուն գրքում, որում նա անդրադարձ է կատարել ԱՄՆ–ում սևամորթների նկատմամբ ռասիզմին և սոցիալական անարդարությանը ։ Թեև Ռայանն է արտահայտությունը հանրայնացրել, սակայն երևույթը սահմանել է Թեոդոր Ադորնոն 1947 թվականին ։
Տուժողի պախարակման հոգեբանություն
Հասարակական հոգեբանության տեսանկյունից տուժողի պախարակումը հիմնված է արդար աշխարհի հավատքով ։ Արդար աշխարհի հավատքն իմացական աղավաղում է, որի դեպքում մարդը հավատում է, թե ցանկացած գործողություն ստեղծում է օրինաչափ և կանխատեսելի հետևանքներ։ Այդ դեպքում բացառվում է այն գաղափարը, թե դժբախտությունը մարդուն կարող է պատահել պատահականորեն։ Այն մարդիկ, ովքեր հավատում են, թե աշխարհն արդար է, վերամեկնաբանում են անարդար իրադարձությունները, կապելով դրանք տուժողի վարքի կամ հատկությունների հետ, դրանով մեղադրում և ստորացնում են դրան ։
Կրկնակի պախարակում
Կրկնակի պախարակումը տուժողի հոգեցնցումն է, որը դրսևորվում է տարբեր մարդկանց կամ հաստատությունների փոխազդեցությամբ։ Բռնության զոհին մեղադրելը կրկնակի պախարակման օրինակներից է։ Կրկնակի պախարակման այլ օրինակներից կարող են լինել շրջապատի մարդկանց անպատեհ վարքը կամ բժկական աշխատողների և տուժողի հետ շփվող անբարեզուսպ արտահայտությունները ։
Առավել ուժեղ ավանդույթներով և տաբուներով հասարակություններում սեռական բռնության զոհերն խիստ պիտակավորվում են։ Սեռական բռնությանը որպես արդյունք կուսությունը կորցրած օրիորդները կարող են համարվել «փչացած» և մեկուսացվել հասարակությունից։
Տուժողների պախարակումը տարածված է նաև ծառայության մեջ գտնվող կամ զորացրված այն զինվորականների նկատմամբ, ովքեր ենթարկվել են ցանկացած բռնության
Կատարյալ զոհ և մեղսագործ
Կատարյալ զոհը մեկն է, ով այդ կարգավիճակում է հայտնվել անխուսափելի հանգամանքների բերումով։ Նորվեգացի քրեագիտության պրոֆեսոր Նիլս Քրիստին 1980–ականներից սկսած տեսաբանել է կատարյալ զոհի թեմայով։
Իր հետազոտության մեջ նա բերել է երկու օրինակ․
Քրիստին պառավին է բնորոշել որպես կատարյալ զոհ, քանի որ նա չէր կարող խուսափել իր հարձակման ենթարկվելու վայրում լինելուց, նա չէր ճանաչում իր վրա հարձակվողին և չէր կարող նրան դիմադրել։ Այնինչ տղամարդը կարող էր խուսափել պանդոկում լինելուց, ճանաչում էր իր վրա հարձակվողին, տղամարդ էր, հարբած էր և ֆիզիկապես ուժեղ ։
Ի հավելումն կատարյալ զոհի, պետք է լինի նաև կատարյալ մեղսագործ։ Իդեալական մեղսագործը չի ճանաչում իր զոհին, հակակրելի անձնավորություն է, ով բնորոշվում է որպես «ենթամարդ»՝ զուրկ բարոյականությունից։ Եթե հարձակվողը ճանաչում է իր զոհին կամ ունի բարոյապես չեզոք նկարագիր՝ չի համարվում կատարյալ ։
Համաշխարհային իրադրություն
Տուժողի պախարակումը, հատկապես սեռական բռնության հետ փոխկապակցված դեպքերում, մեծապես տարածված է Աֆրիկայի և Հարավային Ասիայի երկրներում։ Կենտրոնական Աֆրիկայի և Աֆրիկյան եղջյուրի երկրներում հայտնի են դեպքեր, երբ սեռական բռնության զոհերն ազատազրկվել են նրանց հանդեպ բռնի գործողություններ կատարողների փոխարեն ։ Սեռական բռնության զոհ դարձած կանանց և բռնաբարության հետևանքով ծնված երեխաներին մեկուսացնում են հասարակությունից ։ Հարավային Ասիայում տարածված է կանանց վրա թթու լցնելու երևույթը՝ սխալ համարվող արարքների համար նրանց պատժելու նպատակով
Հակադիր տեսակետ
Սոցիալական հոգեբանության նշանավոր ներկայացուցիչ Ռոյ Բաումայսթերը ներկայացնում է հակառակ տեսակետ, համաձայն որի զոհին մեղադրելը միշտ չէ, որ հերյուրածո է։ Նա պնդում է, թե զոհի մեղքի ցուցադրումը կարող է այլընտրանքորեն բացատրել դաժանությունը։ «Մաքուր չարիք»–ի մասին դասական առասպելի համաձայն՝ անմեղ, բարեմիտ զոհերն զբաղված են իրենց գործերով, երբ անսպասելիորեն հարձակման են ենթարկվում նենգ և վնասարար չարագործի կողմից։ Բաումայսթերը նշում է, որ որոշ դեպքերում մեղսագործը կարող է նվազեցնել հարձակումը, իսկ տուժողը՝ մեծացնել այն։ Երբեմն մեղսագործը կարող է ինքը վիրավորված զգալ ։
Ընձուղտ (համաստեղություն)
Ընձուղտ, մեծ բայց նվաղ համաստեղություն հյուսիսային երկնքում։ Համաստեղությունը առաջին անգամ նկարագրել է Յակոբ Բարչը 1624 թվականին, սակայն դա ստեղծվել է ավելի վաղ՝ Պետրոս Պլանկիոսի միջոցով։
Տուժողի պախարակում
Պայտի տեսություն
Պայտի տեսության կողմնակիցները, օրինակ, պնդում են, թե պնդումը, որ «բռնաբարված կանայք կրում են սադրիչ հագուստ» նույնքան վիրավորական է տղամարդկանց համար, ինչքան, որ կանանց, քանի որ այդ տղամարդկանց բնութագրում է որպես սեփական ցանկությունները կառավարելու անունակ արարածներ, կամ պնդումը, թե կանայք չէն ստում բռնաբարության վերաբերյալ՝ սեռական սկզբունքով ընդհանրացնում է կանանց վարքը։
Օրինակներ
Տուժողի պախարակման օրինակ է այն, որ հայերին կամ հրեաներին մեղադրում են ցեղասպանության ընթացքում «ոչխարի պես» մորթվելու համար ։
2016 թվականին Գերմանիայում տեղի ունեցած բռնաբարություններից հետո Քյոլնի քաղաքապետ Հենրիեթ Ռաքերը քննադատության էր արժանացել այն բանից հետո, երբ համաքաղաքացուհիներին հորդորել էր պարզված ձեռքի հեռավորության վրա մնալ օտարներից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարդկային վարք Կատեգորիա:Ավտորիտարիզմ Կատեգորիա:Հոգեբանական բռնություն Կատեգորիա:Հոգեբանական մանիպուլյացիա Կատեգորիա:Բռնաբարություն Կատեգորիա:Սեռական բռնություն Կատեգորիա:Տուժողի հոգեբանություն Կատեգորիա:Բուլիինգ Կատեգորիա:Պատճառական մոլորություններ
Ծերակվի
Ծերակվի (წერაქვი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում ։
Դիրք
Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 45 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 140 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Ալեքսանդր Դոնչենկո
Ալեքսանդր Դոնչենկո (Александр Анатольевич Донченко, Alexander Donchenko, ), ռուսական արմատներով գերմանացի շախմատիստ, գրոսմայստեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Մոսկվայում՝ շախմատի միջազգային վարպետ Անատոլի Դոնչենկոյի ընտանիքում։ Փոքր տարիքում ընտանիքը տեղափոխվել է Գերմանիա։ Շախմատ սկսել է խաղալ չորս տարեկանից, ութ տարեկանում մասնակցել է իր առաջին շախմատային մրցաշարին։ 2010 թվականին մինչև 12 տարեկանների շախմատի Գերմանիայի առաջնությունում Դոնչենկոն հաղթող է ճանաչվել։ Ներկայացրել է Գերմանիան տարբեր տարիքային խմբերի պատանիների Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում ։
Հաղթող է ճանաչվել մի շարք շախմատի միջազգային մրցաշարերում, այդ թվում՝ Բալատոնբոգլարի Բալատոն շախմատի փառատոնում (2014թ.), Գրոնինգենի շախմատի փառատոնի «Ա» մրցաշարում (2014թ.), Գրոսմայստերների մրցաշարը Օրհուսում (2015թ.), «Purtichju Open» մրցաշարում (Ֆրանսիա, 2018թ.): ), Չեսկե Բուդեյովիցեի գրոսմայստերների մրցաշարում,  (2020 թ.), «Tegernsee Masters» բաց մրցաշարում (Գերմանիա, 2020 թ.)։
Մրցաշարերում հաջողության հասնելու համար Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան (ՖԻԴԵ) 2012 թվականին Դոնչենկոյին շնորհել է միջազգային վարպետի կոչում, իսկ երեք տարի անց՝ միջազգային գրոսմայստերի կոչում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանացի շախմատիստներ
Մերի (Իտալիա)
Մերի (Merì), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2186 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 2186 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 1 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98040։ Հեռախոսային կոդը՝ 090։ Քաղաքի հովանավորն է սբ. Աննունկիազիոնեն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կիզիլյարովո (գյուղ, Արխանգելսկի շրջան)
Կիզիլյարովո (Кызылярово, Ҡыҙылъяр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 148 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարսիկովետերե
Մարսիկովետերե (Marsicovetere), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5253 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 128 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85050։ Հեռախոսային կոդը՝ 0975։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սավելյև (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Սավելյև (Савельев), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Գապկինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Էրիդանոս (համաստեղություն)
Էրիդանոս կամ Էրիդան, համաստեղություն, որը պատկերացված է իբրև գետ. իր անունը հունարեն Պո գետից է գալիս։ Էրիդանոսը 2-րդ դարում Պտղամեոսի 48 նշած համաստեղություններից է եղել, և ժամանակակից 88 համաստեղություններից մեկի։ Ժամանակակից համաստեղություններում մեծությամբ 6-րդ է։
Էրիդանոսում է գտնվում Էրիդանոսի գերդատարկությունը (աշխարհի մի մաս, որը դատարկ է գալակտիկաներից), որը մինչ 2007 թ. աշխարհի ամենամեծ հայտնաբերված գերդատարկությունն է համարվում։ Նրա տրամագիծը մեկ միլիարդ լուսատարի է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Ադնագուլովո
Ադնագուլովո (Аднагулово, Аҙнағол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 263 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ամենաշատ (Վանի գավառ)
Ամենաշատ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում, Վան քաղաքից 13-14 կմ հյուսիս–արևմուտք։
XX դարի սկզբներին ուներ մոտ 160 հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ ու անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ եկեղեցի և ուսումնարան։ Ավերվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Բնակչության մի մասը փրկվելով կոտորածներից՝ բնակություն է հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անդրուշկի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Անդրուշկի (Андрушки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Անդրուշկի գյուղում բնակվում էր 63 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օսիկովո (գյուղ, Կորոստիշևի շրջան)
Օսիկովո (Осикове), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսիկովո գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,628 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 127,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(1797) Շոմասս
(1797) Շոմասս (Schaumasse), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի նոյեմբերի 15-ին Անդրե Պատրիի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,236493 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1835 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,2895 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1221,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,294681 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,14° անկյուն։
Թռչող ձուկ (համաստեղություն)
Թռչող Ձուկ, համաստեղություն հարավային երկնքում։ Թռչող Ձուկը Պետրոս Պլանկիոսի ստեղծած տասներկու համաստեղություններից մեկն է։
Թռչող Ձուկում են գտնվում Gamma Vol և Epsilon Vol կրկնակի աստղերը, և NGC 2442 և NGC 2434 գալակտիկաները։
(9683) Ռեմբալդո
(9683) Ռեմբալդո (Rambaldo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,276452 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9241 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6288 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1254,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,286957 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,19° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստարայա Ստանիցա (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Ստարայա Ստանիցա (Старая Станица), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Նիկոլաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Տեեկսի
Տեեկսի (Tääksi), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 99 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ծերեթելի (Մառնեուլի շրջան)
Ծերեթելի (წერეთელი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 390 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 4 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2191 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Միդիաներ
Միդիաներ, երկփեղկանի փափկամորթների սեռ։ Մարմինը ամփոփված է մինչև 20 սմ երկարությամբ սեպա-օվալաձև խեցիում։ Մեջքի կողմից փեղկերը միանում են փակող մկաններով։ Փորի կողմում ունեն մկանային ելուստ՝ «ոտք», որտեղ տեղադրված է բիսուսային գեղձը։ Վերջինս արտադրում է հատուկ թելեր, որով միդիաներն ամրանում են հիմքին։ Շնչառության և սննդառության համար անհրաժեշտ ջրի շրջապտույտը (խոշոր միդիաների համար օրական մինչև 70 լ) կատարվում է թիկնոցի խոռոչում։ Բաժանասեռ են, բեղմնավորումը կատարվում է ջրում։ Էգը դնում է մինչև 25 միլիոն ձուղպահատիկ, որոնցից առաջացած թրթուրներն իջնում են հատակ և դառնում հասուն անհատներ։ Միդիաները տարածված են Հյուսիսային կիսագնդի մերձարևադարձային և բարեխառը ծովերում, Բալթիկ, Սև, Ազովի ծովերում և Հեռավոր Արևելքում։ Հանդիպում են մինչև 250 մ խորությունում, գլխավորապես առափնյա շերտում։ M․ edulis տեսակի միսը սննդարար է, օգտագործվում է եփած և պահածոյացված վիճակում։ Միդիաներից ընտանի թռչունների համար պատրաստում են բարձրորակ կերալյուր։ Առանձին տեսակներ բուծվում են արհեստականորեն։
(1798) Վոթս
(1798) Վոթս (Watts), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1949 թվականի ապրիլի 4-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,198772 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9304 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4672 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1190,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302297 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,2° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1949 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ամուկ
Ամուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մինդանաո
Մինդանաո (Mindanao), կղզի Ֆիլիպինյան կղզեխմբում։ Տարածությունը 94․6 հազար քառակուսի կմ է։ Ափագիծը կտրտված է։
Ռելիեֆում հերթագայվում են հրաբխային զանգվածներն ու դաշտավայրերը։ Կան գործող հրաբուխներ (Ապո լեռ, 2954 մ, Ֆիլիպինների ամենաբարձր կետը)։ Հաճախակի են երկրաշարժերը։ Կան քարածխի, երկաթի և գունավոր մետաղների հանքավայրեր։ Կլիման մերձհասարակածային է, մուսսոնային, հարավում՝ հասարակածային։ Խոշոր գետերն են Մինդանաոն և Ագուսան։ Տարածված են արևադարձային և մուսսոնային անտառները։ Մշակում են բրինձ, մանիլյան կանեփաթել, արքայախնձոր, կոկոսյան արմավենի։ Մինդանաոյում են Դավաո, Զամբոանգա քաղաքները։
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆիլիպինների կղզիներ
Ժնևի լիճ
Ժնևի լիճ (Lac Léman, Genfersee), լիճ Շվեյցարիայում և Ֆրանսիայում, Արևմտյան Ալպերի և Յուրայի միջև գտնվող միջլեռնային իջվածքում, 372 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 582 կմ2 է, երկարությունը 72 կմ, խորությունը՝ մինչև 310 մ։ Լիճն է մտնում և դուրս գալիս Ռոն գետը։ Լճի ափին են Ժնև, Լոզան քաղաքները։
Ժնևի լիճն Ալպերի ամենամեծ և իր մեծությամբ երկրորդ (Բալատոնից հետո) խոշոր քաղցրահամ լիճն է Կենտրոնական Եվրոպայում ։ Ժնևի լիճը գտնվում է Ռոնա գետի գետահովտում և ունի կիսալուսնաձև տեսք՝ ոլորվելով Իվուար գյուղի շրջանում։ Ոլորանը բնական ճանապարհով Ժնևի լիճը կիսում է Մեծ (Grand Lac) և Փոքր (Petit Lac) լճերի։
Լճի հյուսիսային ափին են գտնվում պերճաշուք հանգստավայրերը, այդ թվում նաև Շվեյցարական ռիվիերան։ Այս շրջաններում է գտնվում Շիլիոն ամրոցը, որը հայտնի է լորդ Բայրոնի շնորհիվ, համանուն պոեմում։
Տեղանվանում
Ժնևի և Լոզանի միջև ընկած տարածքը կոչվում է Լա-Կոտ (La Côte), իսկ Լոզանի և Վեվե քաղաքի միջև ընկած տարածքը՝ Լավո (Lavaux)։
Դեռևս հռոմեական տիրապետության ժամանակ լիճը կոչվել է Lacus Lemannus: 4-րդ դարում այդ անվանումը վերածվել է Lacus Lausonius կամ Lacus Losanetes, իսկ դարի կեսերին՝ Lac de Lausanne:
Նովոուկոլովկա (Միլլերովսկի շրջան)
Նովոուկոլովկա (Новоуколовка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Օլխովո-Ռոգսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ժնևի լիճ
Տեղանվանում
Միջին դարերում կոչվել է նաև Լոզանի լիճ (ափին գտնվող Լոզան քաղաքի անունով ։
Լիճը մշակույթում
Deep Purple երաժշտական խմբի Smoke on the Water («Ծուխը ջրի վերևում») երգը ձայնագրվել է 1971 թվականին այն իրադարձությունների տպավորությունների ներքո, որոնք այդ ժամանակ տեղի են ունեցել Ժնևի լճի ափին գտնվող Մոնտրյո քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լճեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լճեր Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր Կատեգորիա:Սահմանային լճեր