cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արաբերեն
Բարբառներ
Պատմական զարգացման ընթացքում, հատկապես՝ XX դարասկզբին նկատելի են գրական արաբերենի և բարբառների մերձեցման, փոխներգործության միտումներ, և այս գործընթացների արդյունքում XX դարի երկրորդ կեսին ձևավորվում են տարածքային առօրեա–խոսակցական լեզուները (կոյնե)։ Դրան զգալիորեն նպաստում են կինոն, թատրոնը, ռադիոն, հեռուստատեսությունը, մամուլը, գեղարվեստական գրականությունը։ Արաբական աշխարհի լեզվական իրադրությանն առավել բնորոշ է յուրահատուկ երկլեզվությունը, որը դրսևորվում է արաբերենի երկու ձևերի՝ ընդհանուր գրական արաբերենի և տարածքային խոսակցական լեզուների համագոյակցության, գործառա–ոճական սահմանազատման և փոխլրացման մեջ։ Արդի գրական արաբերենը գերազանցապես կիրառվում է գրական խոսքում, գեղարվեստական գրականության և մամուլի բոլոր ժանրերում, կինոյում, թատրոնում, գիտական հրատարակություններում։ Մինչդեռ գրական լեզվի իրացման բանավոր ձևը սահմանափակվում է գիտական ելույթներով, դասախոսություններով, ռադիո և հեռուստատեսության տարբեր հաղորդումներով։ Չնայած գրական լեզվի առօրյա կյանք ներթափանցման միտումներին, արաբները կենցաղում այն գրեթե չեն գործածում։ Յուրաքանչյուր արաբական երկրում խոսակցական արաբերենը բնակչության շփման հիմնական միջոցն է առօրյա կյանքում և, որպես վերբարբառային կազմավորում, նրանում առանձնանում են մի քանի մակարդակներ՝ քաղաքային, համաժողովրդական, ռեգիոնալ և այլն։ Արաբական երկրներում լեզվական քաղաքականությունն ուղղորդված է հասարակական կյանքի, մշակույթի ոլորտներում գրական արաբերենի լիարժեք գործառության համար նպաստավոր պայմանների զարգացմանը։ Արաբական որոշ երկրներում բացի արաբերենից պետական լեզվի կարգավիճակ ունեն այլ լեզուներ, ինչպես, օրինակ, քրդերենը՝ Իրաքում, ֆրանսերենը՝ Մավրիտանիայում։
Լեզվաբանության հիմնական խնդիրներ
Լեզվի ծագման խնդիրը արաբական լեզվաբանության և մուսուլմանական աստվածաբանության կարևոր հարցերից է, որ բուռն քննարկումների առարկա էր հատկապես 9-11-րդ դդ. և մեկնաբանվում էր երկու ուղղությամբ՝ լեզուն ունի աստվածային ծագում և այն հասարակական համաձայնության, պայմանավորվածության արդյունք է։ Առաջին մոտեցման կողմնակիցները հետևյալ կերպ էին ձևակերպում իրենց դրույթները՝ արաբերենը ստեղծված է Ալլահի կողմից.նա է սովորեցրել Ադամին լեզվի հարստությունը։ Արաբերենը աստվածային հայտնության արդյունք է. այն միանգամից չի ստեղծվել, այլ աստիճանաբար հաղորդվել է ընտրյալ մարդկանց՝ Ադամին, ապա մյուս մարգարեներին, իսկ Մուհամմադին՝ լեզվի ողջ հարստությունը։ Մյուս ուղղությունը մերժում է լեզվի աստվածային ծագումը՝ համարելով այն մարդկային ստեղծագործություն, մարդկանց միջև պայմանավորվածության արդյունք, ընդ որում գիտնականների մի մասը գտնում է, որ այն որոշ իմաստունների համաձայնությամբ է ստեղծվել։ Վերջին դրույթը հատկապես վկայում է հունական‎ փիլիսոփաների նման տեսության ազդեցության մասին, որով լեզվի ստեղծումը վերագրվում էր «աստվածային մարդկանց» և փիլիսոփաներին։
Արաբ գիտնականներն առանձնացնում էին լեզվի երկու գործառույթ՝ հաղորդակցական և արտահայտչական (էքսպրեսիվ)։ Նշանակողի և նշանակվողի (այն է՝ բառի և առարկայի) հարաբերության հետ կապված առանձնացվում է երկու ուղղություն՝ առաջին, բառի և առարկայի միջև գոյություն ունի բնական կապ, բառի հնչյունական կազմը բխում է առարկայի բնույթից և երկրորդ, (արաբ լեզվաբանների մեծ մասը այս կարծիքին էր) նշանակողի և նշանակվողի միջև ընդամենը պատահական կապ գոյություն ունի։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթում դիտարկվում է նաև բառերի և նշանակությունների քանակական հարաբերակցության խնդիրը։ Ըստ արաբ գիտնականների, իմաստների՝ նշանակությունների թիվը գերազանցում է բառերի քանակին, քանի որ իմաստները (ma’ani) անսահմանափակ են, իսկ բառերը՝ սահմանափակ, քանի որ կազմված են սահմանափակ թվով հնչյուններից, այդ պատճառով էլ մեկ բառը կարող է արտահայտել մի քանի նշանակություններ։
Գրական լեզվի և բարբառների փոխհարաբերությունները արաբական լեզվաբանական ավանդույթի կարևորագույն խնդիրներից մեկն է։ Բասրայի քերականներն աշխատում էին գրական լեզուն զերծ պահել բարբառային թափանցումներից, աղավաղումներից, Քու‎‎ֆայի քերականներն այս հարցում պակաս հետևողական էին։ Արաբ գիտնականները ճշտորեն գնահատում էին բարբառագիտական փաստերը. Իբն Ջիննին (10-րդ դ.) նշում է, որ բարբառներում կա ձևերի օգտագործման և արտասանության որոշակի ավանդույթ, և դա չի նշանակում, որ այդ ձևերը սխալ են, այլ ընդհակառակը, դրանք ձևավորվել են յուրաքանչյուր բարբառի կաղապարի (մոդելի) համաձայն։ Արաբ լեզվաբանների երկերում պարունակվում են մեծաքանակ բարբառային տվյալներ, որոնք արժեքավոր նյութ են արաբերենի պատմական բարբառագիտության խնդիրների ուսումնասիրության համար։
Արաբական երկրներ
Արաբական երկրներում գրական արաբերենի ուսումնասիրությունը գերազանցապես հիմնված է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքների վրա։ 16-18–րդ դդ. ստեղծվում են քերականության և ոճաբանության ուսումնական ձեռնարկներ (հաճախ հին տրակտատների հիման վրա), կատարվում են բառարանագրական որոշ աշխատանքներ։ 18–րդ դարի սկզբին Գ. Ֆարհաթը որոշակի փոփոխությունների է ենթարկում Ֆիրուզաբադիի «قاموس» երկը (14-15-րդ դդ.), իսկ Մուհամմադ ազ–Զաբիդին (18–րդ դ.) կազմում է 10 հատորանոց «تاج العروس» ստուգաբանական բառարանը, որը դարձավ արաբական բառարանագրության հիմնական աղբյուրներից մեկը։ 19-րդ դարում արաբական մշակույթի վերելքը, արաբերենի ներգրավումը գիտական, գրական, հասարակական և գործնական ոլորտներում պայմանավորում են արաբական երկրներում արաբագիտության զարգացումը, հատկապես դասավանդման խնդիրների հետ կապված։ Լույս են տեսնում Նասիֆ Ալ–Յազիջիի և Ահմադ Ֆարիս աշ–Շիդյակի քերականական ձեռնարկները, մի քանի անգամ վերահրատարակվում է Ֆարհաթի «Քերականությունը», հրատարակվում և մեկնաբանվում են միջնադարյան քերականական աշխատությունները։ 19–րդ դարի երկրորդ կեսին զարգանում է նոր արաբական բառարանագրությունը. Բուտրուս ալ–Բուստանիի «محيط المحيط» բառարանն (1867-1870) առաջին անգամ ներառում է նաև հետդասական բառապաշարը, ինչպես նաև լիբանանյան բարբառի որոշ տարրեր։ Ակտիվ բառարանագրական աշխատանք է տարվում նաև 20-րդ դարում. ըստ արմատական հիմքի դասավորված բառարանների կողքին լույս են տեսնում նաև բառարաններ՝ կազմված ըստ այբբենական սկզբունքի։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին զգալիորեն ընդլայնվում է արաբական լեզվաբաության ուսումնասիրության խնդիրների շրջանակը, ներմուծվում են վերլուծության նոր մեթոդներ, ձևավորվում է լեզվի ուսումնասիրության պատմական մոտեցումը, գիտական հետազոտության առարկա են դառնում նաև արաբական բարբառները։ Մի շարք աշխատանքներում արաբերենի ուսումնասիրությունը կատարվում է ընդհանուր լեզվաբանության տեսական դրույթների հիման վրա (Իբրահիմ Անիս, Մուհամմադ ալ– Մուբարաք, Սուբհի աս–Սալիհ, Իբրահիմ աս–Սամարրաի, Մուրադ Քամիլ, Մահդի ալ–Մահզումի և այլն), հրատարակվում են Իբրահիմ աս–Սամարրաիի, Աբդ առ–Ռահման Այուբիի, Ահմադ Մուխտար Օմարի, Քամիլ Մուհամմադ Բիշրի, Հասան Զազայի պատմահամեմատական ուսումնասիրությունները։ Առանձնահատուկ հրատապություն են ձեռք բերում գրական լեզվի և բարբառների հարաբերակցության, ընդհանուր տերմինաբանության մշակման, լեզվական փոխառությունների, դասավանդման լեզվաբանական հիմունքների խնդիրները։ Այս հարցերի պարզբանման ընթացքում ձևավորվում է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի նկատմամաբ քննադատական վերաբերմունքը, որն արտահայտված է հատկապես Յուսուֆ աս–Սաուդի «Արաբերենի նոր քերականական կանոնները» գրքում։ Սակայն որոշ լեզվաբաններ շարունակում են հետևել լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքներին՝ զարգացնելով դրանք, ինչպես, օրինակ, Աբբաս Հասանը իր «Լիակատար քերականություն» երկով. արաբ լեզվաբաններից շատերը քննադատաբար են մոտենում եվրոպական արաբագիտության կողմից ընդունված որոշ դրույթների, մասնավորապես ձևաբանությանը վերաբերող։ Արաբագիտության հրատապ հարցերի մշակման և ուսումնասիրության գործում մեծապես կարևորվում է Եգիպտոսի, Սիրիայի, Իրաքի, Լիբանանի, Հորդանանի, Քուվեյթի, Թունիսի, Մարոկկոյի, Ալժիրի գիտական հաստատությունների դերը։
20–րդ դարի երկրորդ կեսը բնորոշվում է արաբական լեզվաբանական գիտության մեջ նոր ուղղությունների և մեթոդների առաջացմամբ. լույս են տեսնում բազմաթիվ լեզվաբանական երկեր, ամսագրեր, պարբերականներ, որոնք իրենց բովանդակությամբ կարելի է բնութագրել որպես արաբերենի վերլուծություն՝ ընդհանուր լեզվաբանության տեսական դրույթների հիման վրա։ Կարելի է առանձնացնել այս շրջանի գիտական երկերի ուսումնասիրության երեք հիմնական սկզբունքային խնդիրներ՝ գրական արաբերենի և բարբառների հարաբերակցությունը, որը արաբական միասնության ընդհանուր խնդրի կողմերից մեկն է, արաբերենի և նրանով խոսողների կապը. որքանով է արաբերենը արտացոլում ազգային հոգեբանությունը, աշխարհայացքը և կենսակերպը և որ գործոններն են որոշում արաբերենի գործառական կողմը։ Բացի վերը նշված հարցերից կարևորվում էին արաբերենի և արաբական հասարակության պատմության, արաբերենի զարգացման ուսումնասիրությունները։
Գրական արաբերենի և բարբառների հիմնական տարբերությունները վերաբերում են հնչյունաբանությանը և բառապաշարին, հետևաբար լեզվի միասնականացման խնդիրն առաջին հերթին նշանակում է արտասանության և բառապաշարի միասնականացում, որ արտահայտվում է ընդհանուր տերմինաբանության մշակմամբ։ Վերջին հարցի հետ է կապված արաբերենի դասավանդման մեթոդների մշակումը, նորացումը։ Արաբ լեզվաբաններից շատերը (Իբրահիմ Անիս, Մուրադ Քամիլ, Աբդ ալ–Քերիմ Ջերմանուս, Մուհամմադ Ռիդդա աշ–Շաբիբի, Մուհամմադ ալ–Մուբարրաք) արաբերենի միասնականության խնդիրը կապում են արտաքին՝ արտալեզվական պայմաններով, հատկապես պատմատնտեսական և մշակութային գործոններով։ Ըստ նրանց, լեզուն հասարակական երևույթ է և դրանով կարելի է պատկերացում կազմել տվյալ լեզվով խոսող ժողովրդի ինքնագիտակցության, մշակույթի, պատմության զարգացման ընթացքի և միտումների մասին։ Դա առավել հստակորեն արտահայտվում է բառակազմության ոլորտում, որին իր երկում մանրամասնորեն անդրադարձել է Մուհամմադ ալ–Մուբարրաքը։ Մեկ այլ լեզվաբան Աշ–Շայբին իր «Լեզվում և շարահյուսության մեջ հոգեբանական և հասարակական հիմքերը» հոդվածում նույնպես փորձ է անում արաբերենի յուրահատուկ կառուցվածքը կապել այդ լեզվով խոսողների հոգեբանական և հասարակական կյանքի առանձնահատկությունների հետ։
Արդի արաբական լեզվաբանության կարևոր խնդիրներից է բառակազմական համակարգի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով էլ տեղի է ունենում լեզվի բառապաշարային ընդլայնումը, հարստացումը նոր տերմիններով։ Իբրահիմ Անիսը իր լեզվաբանական աշխատություններում և հոդվածներում դիտարկում է բառի իմասները, դրանց զարգացումը, հնչման և նշանակության կապը, բառակազմության միջոցները և հնարավորությունները, նախադասության ձևի և կառուցվածքի հարաբերությունը, թարգմանության հետ կապված որոշ հարցեր։ Լեզվաբան Անիս ալ–Մուկադասսին անդրադարձել է արաբերենից անգլերենի և հակառակը փոխառություններին՝ նշելով դրանց հիմնական պատճառները։ Այլ լեզուներից արաբերենի փոխառություններին է նվիրված Ռաֆաիլ Նահլի «غرائب اللغة العربية» գիրքը, որում հեղինակը, ներկայացնելով տարբեր լեզուներից փոխառությունները, հաշվում է 2515 բառ, այսինքն արաբերենի ողջ բառապաշարի 1/30 մասը. նա կարծում է, որ չպետք է խուսափել փոխառություններից, քանի որ դա լեզուների փոխազդեցության միանգամայն բնական և օբյեկտիվ գործընթաց է։ Գիտության լեզուն կայանում է ոչ միայն փոխառությունների, այլև նոր արաբական տերմինաբանության ստեղծման միջոցով։ Գիտական տերմինաբաության անբավարար մշակվածությունը, ըստ Մուրադ Քամիլի («دلالة الفاظ العربية وتطّورها») արաբերենի բառապաշարի ոչ բավարար ուսումնասիրության արդյունք է։ Այս գրքում նա անդրադառնում է նաև լեզվի իմաստաբանությանը, դրա փոփոխությանը և պատճառներին։ Տարբերակվում են բառի ինքնուրույն, անկախ և կոնտեքստուալ կամ իրադրական նշանակությունները։ Մուհամմադ ալ–Մուբարրաքի «فقه اللغة» աշխատանքը նվիրված է հիմնականում արաբերենում բառի խնդրին. որպես հիմք ընդունվում են ինչպես արաբական լեզվաբանական ավանդույթի արժեքավոր դրույթները, այնպես էլ ժամանակակից լեզվաբանության ձեռքբերումները։
Ռուսաստան և նախկին ԽՍՀՄ
Ռուսաստանում արաբագիտության սկզբնավորումը վերաբերում է 19-րդ դարի առաջին կեսին. առաջին քերականական երկը Ա.Վ.Բոլդիրևի «Краткая арабская грамматика в таблицах» աշխատանքն է, իսկ Մ.Տ.Նավրոցկու «Опыт грамматики арабского языка» գիրքը գրական արաբերենի համակարգված նկարագրության առաջին փորձն է։ Նկատելի է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի ազդեցությունը, որը մանրամասն վերլուծության է ենթարկվում Վ.Ֆ.Գիրգասի «Очерк грамматической системы арабов» (1873) աշխատությունում, որտեղ փորձ է արվում բացահայտել արաբական լեզվագիտության սկզբունքների էությունը, գրանց տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը։ Եթե սկզբնական շրջանում ուսումնասիրության առարկա էր միայն գրական արաբերենը, ապա աստիճանաբար հետազոտական և ուսուցողական պրոցեսների մեջ ընդգրկվում են նաև բարբառային նյութերը, ինչպես օրինակ, Մ.Ա.Տանտավիի «Трактат об арабском разговорном языке» աշխատությունը, Գ.Ա.Վալլինի «О звуках арабского языка» մենագրությունը։ Արաբական բարբառներով զբաղվել են նաև Ա.Ե.Կրիմսկին և Ի.Յու.Կրաչկովսկին, վերջինս առաջին անգամ համալսարանական դասընթացում մտցրեց արաբական բարբառագիտություն աառարկան։
Գրական արաբերենի և բարբառների ուսումնասիրությունը նախկին ԽՍՀՄ–ի երկրներում բնորոշվում է լեզվաբանական վերլուծության նոր մեթոդների կիրառմամբ, տեսական ընդհանրացումներով, դասավանդման նոր մեթոդների մշակմամբ։ Հատկապես կարևորվում են բառի ձևաբանական կառուցվածքի խնդիրները. փորձ է արվում նկարագրել բառակազմական երևույթները ածանցման միջոցով (Վ.Պ.Ստարինին), ի հակադրություն դրան, առաջ է քաշվում արաբական բառի «վանկահնչույթային» բաժանման սկզբունքը, ըստ որի բաղաձայն հնչույթի սերտ համադրումը նրան հաջորդող ձայնավորի հետ դիտվում է որպես սեմական լեզուների վանկահնչույթի մոդել (Բ.Մ.Գրանդե)։ Առաջարկվում է նաև ներքին թեքման բացատրությունը՝ հիմնված արաբական լեզվաբանական ավանդույթի վրա, որտեղ բառակազմական և վանկաչափական նվազագույն միավոր է համարվում հարֆը, որն ունի ամանակային բնույթ և բաղկացած է բաղաձայն և ձայնավոր հնչույթներից (Հ.Մ.Գաբուչյան)։ Վերլուծության ելակետային միավոր է համարվում արմատական հիմքը, հիմնավորվում է արմատական հիմքի միաձևույթային կազմի մասին դրույթը։ Քերականական կարգերի նկարագրությունը տրվում է նրանց շարահյուսական գործառության ներկայացմամբ։ Ժամանակակից արաբագիտության առավել հրատապ խնդիրներից են արաբական բառի ուսումնասիրությունը՝ լեզվի համաժամանակյա և տարաժամանակյա ուսումնասիրության կտրվածքով, նախադասության սահմանային նշանների որոշումը, բառակազմական և բառափոխական պրոցեսների հարաբերությունը, արաբական լեզվաբանական ավանդույթի՝ որպես լեզվաբանության պատմության ինքնուրույն ուղղության ուսումնասիրությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սեմական լեզուներ Կատեգորիա:Արաբերեն Կատեգորիա:Արաբական գրականություն Կատեգորիա:Ալժիրի լեզուներ Կատեգորիա:Բահրեյնի լեզուներ Կատեգորիա:Կամերունի լեզուներ Կատեգորիա:Չադի լեզուներ Կատեգորիա:Կոմորյան կղզիների լեզուներ Կատեգորիա:Ջիբութիի լեզուներ Կատեգորիա:Էրիթրեայի լեզուներ Կատեգորիա:Ջիբրալթարի լեզուներ Կատեգորիա:Իսրայելի լեզուներ Կատեգորիա:Իրանի լեզուներ Կատեգորիա:Հորդանանի լեզուներ Կատեգորիա:Քուվեյթի լեզուներ Կատեգորիա:Լիբանանի լեզուներ Կատեգորիա:Լիբիայի լեզուներ Կատեգորիա:Մալիի լեզուներ Կատեգորիա:Մավրիտանիայի լեզուներ Կատեգորիա:Մարոկկոյի լեզուներ Կատեգորիա:Նիգերի լեզուներ Կատեգորիա:Օմանի լեզուներ Կատեգորիա:Պաղեստինի լեզուներ Կատեգորիա:Կատարի լեզուներ Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի լեզուներ Կատեգորիա:Սենեգալի լեզուներ Կատեգորիա:Հարավային Սուդանի լեզուներ Կատեգորիա:Սիցիլիայի լեզուներ Կատեգորիա:Սոմալիի լեզուներ Կատեգորիա:Սուդանի լեզուներ Կատեգորիա:Սիրիայի լեզուներ Կատեգորիա:Արաբական Միացյալ Էմիրությունների լեզուներ Կատեգորիա:Թունիսի լեզուներ Կատեգորիա:Եմենի լեզուներ Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
IOS 14
iOS 14, Apple-ի կողմից iPhone-ի, iPod Touch-ի և HomePod-ի համար մշակված iOS բջջային օպերացիոն համակարգի տասնչորսերորդ տարբերակը։ iOS 13-ի իրավահաջորդն է։
Օպերացիոն համակարգը WWDC-ում ներկայացվել է 2020 թվականի հունիսի 22-ին ։ Ներկայումս iOS 14-ը գտնվում է բոլորի համար բետա փորձարկման փուլում և պետք է թողարկվի աշնանը։
Պատմություն
iOS 14-ը և iPadOS 14-ը ներկայացվել են 2020 թվականի հունիսի 22-ին մշակողների համար ներկայացման շնորհանդեսին (WWDC20) ։
Տարբերակի պատմություն
Մշակողների համար բետա տարբերակը հասանելի է դարձել հունիսի 22-ին, հանրային բետա տարբերակը՝ հուլիսին ։ Բացատրագիր`
Խվատովկա (գյուղ, Բազարնո-Կարաբուլակսկի շրջան)
Խվատովկա (Хватовка), գյուղ Ռուսաստանի, Սարատովի մարզի Բազարնո-Կարաբուլակսկի շրջանի կազմում։
IOS 14
App Clips
App Clips-ը նոր գործառույթ է, որն ընդլայնում է App Store-ի ֆունկցիոնալությունը և ակնթարթային գործարկման ծրագիր է։ Հայտարարության պահին ցուցադրվել է միայն Apple Pay-ի օգտագործումը և Apple-ից մուտքը։ AppClips-ը կարող է հայտնաբերվել NFC-ի պիտակների կամ QR կոդերի միջոցով՝ AppClips-ի ֆիրմային ոճի կիրառմամբ։ Դրանց հղումները կարող են ուղարկվել նաև հաղորդագրություններում, տեղադրվել կայքերում կամ քարտեզներում։
Խվատովկա (գյուղ, Բազարնո-Կարաբուլակսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2318 մարդ։
IOS 14
Մեմոջի
Հայտնվել է 7 նոր սանրվսծք, 16 նոր գլխազարդ, 3 նոր պիտակ և 6 նոր տարիք։
Սիրի
Ձայնային օգնականն այժմ ցուցադրվում է նոր դիզայնով, ոչ ամբողջական էկրանով։ Արդյունքները ցուցադրվում են որպես ծանուցում։
Վիդջեթներ
Վիդջեթները ստացել են նոր դիզայն և գլխավոր էկրանին ավելացվելու հնարավորություն։ Բացի այդ, այժմ կարելի է փոխել նրանց չափսերը։ Ավելացել է նոր վիդջեթ՝ «Սմարթ սյունակ», որն ավտոմատ կերպով ցուցադրում է անհրաժեշտ տեղեկությունը։
Մուտքային զանգեր
Մուտքային զանգերն այժմ ցուցադրվում են վերևում գտնվող նոր կոմպակտ պատուհանում, այլ ոչ թե ամբողջ էկրանին։
Նկարը նկարում
Այժմ մեկ այլ ծրագիր մուտք գործելու դեպքում FaceTime-ի զանգերը կամ տեսազանգերը ցուցադրվում են փոքրիկ պատուհանում։
Քարտեզներ
Քարտեզներում ավելացվել է օգտագործման ուղեցույց։ Այժմ քարտեզները կարող են ստեղծել նաև առանձին երթուղիներ հեծանվորդների համար՝ հաշվի առնելով աստիճանները, ժայռերը և հեծանվային ուղիները։ Բացի այդ, հնարավորություն է առաջացել առանձին երթուղի ստեղծել էլեկտրամոբիլի համար, որը հաշվի է առնում մարտկոցի լիցքը, լիցքավորման կայանների առկայությունը և լիցքավորիչի տեսակը։ Քարտեզները հաշվի են առնում նաև երթևեկության վճարը խոշոր քաղաքների կենտրոնում և կարող են առաջարկել այդ գոտիները շրջանցելու ուղիներ։ Քարտեզների օգնությամբ կարելի է գտնել արագաչափերի գտնվելու վայրը։
Թարգմանիչ
Առաջարկցել է Apple-ի կողմից նոր ծրագիր` թարգմանելու համար։ Աջակցում է 11 լեզու, այդ թվում` ռուսերենը։
Որոնում
Այժմ որոնման հատվածում երևում են արդյունքները ինտերնետից և հավելվածներից, իսկ հենց որոնումը բացվում է ավելի արագ։
Աշխատասեղան
Աշխատասեղանի վերջին էկրանին այժմ ցուցադրվում է «Հավելվածների գրադարանը»։ Այն խմբավորում է հավելվածները ըստ կատեգորիաների` ավելի արագ հասանելիության համար։ Այդ հատվածում որոնման պատուհանն ակտիվացնելու դեպքում ծրագրերը կցուցադրվեն այբբենական կարգով։ Բացի այդ, կարելի է թաքցնել գլխավոր էկրանի էջերը։
Հաղորդագրություններ
Այժմ հաղորդագրություններ բաժնի վերևում կարելի է ամրացնել մինչև 9 խոսակցություն։ Խմբային զրույցներում կարելի է նշել կոնտակտը, և նրան ծանուցում կուղարկվի։ Կարելի է պատասխանել կոնկրետ հաղորդագրությանը, և սեղմելով՝ կցուցադրվեն միայն դրանք։ Խմբային զրույցների համար կարելի է նկար կամ Memoji սահմանել։
Սարքավորումներ
Apple ընկերության հետևյալ սարքերը աջակցում են iOS 14-ին՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր բջջային հեռախոսների համար
Ֆաշիզմի զոհերին
«Ֆաշիզմի զոհերին» (կոչվում է նաև «Համակենտրոնացման ճամբարների զոհերին» կամ «Բոգունյան անտառի ողբերգության զոհերին»), կանգնեցվել է 1996 թվականին Ուկրաինայի Ժիտոմիր քաղաքում՝ Բոգունիայի շրջանում՝ նույնանուն հիտլերյան ճամբարի տեղում։ Հուշարձանը նվիրված է այդ վայրում սպանված խաղաղ քաղաքացիներին և ռազմագերիներին (ավելի քան 110 հազար մարդ)։
Այդ վայրում՝ Ժիտոմիրի ծայրամասում, 1941 թվականի հունվարից մինչև 1943 թվականի նոյեմբեր գտնվել Է «Շտալագ-358» (Stalag — 358) նացիստական համակենտրոնացման ճամբարը      ։
Հուշարձանը բրոնզից և վարդագույն գրանիտից կազմված ճարտարապետական կոմպոզիցիա է (6,5 մ)։ Հուշարձանի կենտրոնում անմարմին, գրեթե անկշռելի բրոնզե ֆիգուր է, ավելի ճիշտ՝ միայն մարդու ոգի, երբ նյութ արդեն չկա, միայն տարածության մեջ թևածում է նրա ուժը, անկոտրումությունն ու անպարտելիությունը։  Քարից նայում են, խոսում, հարցնում են, գոռում նրանց դեմքերը, ովքեր դեռ վերջերս մարդիկ էին, իսկ հետո դարձել են հավերժություն ։
Հուշարձանի հիմքի մոտ դրված է գրանիտ սալ (1,5 մ x 0,65 մ)՝ հետևյալ գրությամբ․
Այս բազմաչարչար հողը 1941-1943 թվականներին գերմանացի ֆաշիստների կողմից տասնյակ հազարավոր ռազմագերիների և Ժիտոմիրի խաղաղ քաղաքացիների դաժան ոչնչացման վկան է։
2002 թվականին թաղվել է Մայդանեկ համակենտրոնացման ճամբարում տանջամահ արված ժիտոմիրցիների աճյուններով կապսուլա, որի վրա փորագրված է․
Այս վայրում թաղված է հիտլերյան Մայդանեկ համակենտրոնացման ճամբարում խոշտանգված մեր համերկրացիների աճյունը։ Հավերժ հիշատակ։
Ճարտարապետական կոմպոզիցիայի աջ կողմում տեղադրված սալին գրված են հեղինակների անունները՝
Քանդ․՝ Տաբաչնիկ Ի․ Ս․, ճարտ․՝ Բիրյուկ Պ․ Ն․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հուշարձաններ
Ռաֆայել Միրզաբեկյան
Ռաֆայել Զավենի Միրզաբեկյան, հայ հոգեբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր ։
Կենսագրություն
Ռաֆայել Միրզաբեկյանը ծնվել է 1950 թվականին Բաքվում։ 1974 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1979 թվականից աշխատել է Մոսկվայում, 1981-1988 թվականներին եղել է Սոլովյովի անվան կլինիկական հոգեբուժական հիվանդանոցի բաժանմունքի, 1988 թվականից՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի կենտրոնական կլինիկական հիվանդանոցի № 3 պոլիկլինիկայի նյարդահոգեբուժության ծառայության ղեկավար ։ 1986-1987 թվականներին աշխատել է Չեռնոբիլի ատոմային էլեկտրակայանի վթարից տուժած աշխատակիցների հոգեֆիզիկական վիճակի վերականգնման հատուկ բժշկական բրիգադում։ 2002 թվականից ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ, 2003 թվականից՝ Եվրոպական ակադեմիայի բնական գիտությունների բաժանմունքի անդամ ։
Մշակել է նևրոզների և հոգեմարմնական հիվանդությունների բուժման եղանակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ֆուրշ
Ֆուրշ (Fourches), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 179 մարդ, բնակչության խտությունը` 37.45 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.78 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևելք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 135 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 109-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,7 %: 109 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 98 անձ (53 տղամարդ և 45 կին): Գործազուրկ են եղել 11 անձ (6 տղամարդ և 5 կին): 26 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վլադիմիր Պյատենկո
Կարիերա
2010 թվականի նոյեմբերի 12-ին՝ Նիկոլայ Կոստովի հրաժարականից հետո Պյատենկոն նշանակվել է Ուկրաինայի Պրեմիեր լիգայի Դոնեցկի Մետալուրգ ակումբի ժամանակավոր մարզիչ ։
2011 թվականի մայիսի 3-ին՝ հաջորդ մարզչի՝ Անդրեյ Գորդեևի հրաժարականից հետո կրկին նշանակվել է Դոնեցկի Մետալուրգի ժամանակավոր մարզիչ ։
2013 թվականի առաջին կիսամյակում Պյատենկոն նշանակվել է Բանանց ՖԱ-ի գլխավոր մարզիչ, որը 2012-2013 մրցաշրջանի վերջում առաջնությունն ավարտել է վերջինը։
Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր ։
Խաղացող
1997
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախտյոր Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մետալիստի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վորսկլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Աղավնիճ
Աղավնիճ (լատիներեն՝ Verbéna), աղավնիճազգիների (Verbenáceae) ընտանիքի բույսերի ցեղ, որի տեսակները միամյա, բազմամյա խոտաբույսեր և կիսաթփեր են ։
Տարածվածություն
Հայրենիքը Հարավային Ամերիկան է (Բրազիլիա, Պերու) ։ Առավելապես տարածված է արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներում։ ՀՀ-ում աճում է Դեղատու աղավնիճը (Verbéna officinalis), որը 30-100 սմ բարձրությամբ, խոր կտրտված և հակադիր տերևներով բազմամյա մոլախոտ է, ծաղկաբույլը՝ հասկ, ծաղիկները՝ մանր և մանուշակագույն ։
Օգտագործումը
Հիմնականում օգտագործվում է ծաղկային ձևավորումներում (ղևանդներ, միքսբորդերներ, ծաղկաթմբեր) և առանձին խմբավորումներում ։ Եթերային յուղ ստանալու համար մշակվում է Կիտրոնային աղավնիճ ։ Ն. Պ. Կրասինսկու կարծիքով, աղավնիճը կարելի է մշակել քիմիական արտադրություն ունեցող գործարանների բակերում։
Մշակումը
Ցանքը ջերմատներում կատարվում է փետրվար-մարտ ամիսներին։ 18-20° ջերմության դեպքում սերմերը ծլում են 10-14 օրվա ընթացքում։ Ցանքը կարելի է կատարել նաև բաց գրունտում։ Երևանի պայմաններում աշնանը թափված սերմերը հաջորդ տարի գարնանը ծլում են։
Բազմացումը
Աղավնիճը բազմանում է սերմերով և կտրոններով։ Սերմնահավաքը կատարելիս չպետք է թողնել, որ ծաղկակոթի վրա սերմնապատիճները ամբողջովին բացվեն, քանի որ մինչև վերին պատիճների մեջ եղած սերմերը հասունանան և պատիճները բացվեն, ապա ներքևիններից սերմերը կթափվեն։ Բույսը կտրոններով բազմացնելիս, որը երբեմն արվում է տարբեր գույնի ծաղիկներ ստանալու նպատակով, պահվում է ջերմատան լուսավոր մասերում, 12-15° ջերմության պայմաններում։
Սերմերը
Սերմերը նման են փոքրիկ փայտիկների, մոտավորապես 3 մմ երկարությամբ։ Սերմը հասուն վիճակում դեղին, բաց շականակագույն է, մեկ ծայրի հաստ մասում ունի փոքրիկ բաց գույնի ակոսիկ։ Մեկ գրամում պարունակում է մոտավորապես 350 հատիկ։ Ծլունակությունը պահպանում է 3-4 տարի ։
Սակլովո (գյուղ, Կրասնոկամսկի շրջան)
Սակլովո (Саклово, Һахлау), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 411 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի բնակավայրեր
Բեժանո
Բեժանո (նախկինում` Ջանճղա (Ճանճղա), ბეჟანო), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանում, Ախալքալաքից 28 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 1820 մետր բարձրության վրա։
Աշխարհագրություն
Գյուղը իր տարածքով հյուսիսից սահմանակից է Տաբածղուր լճին, արևմուտքից Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի Մոդեգամ, Բորժոմի մունիցիպալիտետի Չիխարուլա և Բալանթա գյուղերին, հարավից Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի Ալաթուման և Ագանա գյուղերին։
Պատմություն
Գյուղում 1929 թվականին կազմակերպվել է կոլտնտեսություն (առաջին նախագահ՝ Ս. Խանսուլյան)։ 1921 թվականին գյուղում կազմավորվել է շրջանի առաջին երիտասարդական (կոմերիտական) կազմակերպությունը` Հր. Գալուստյանի (Գալստյան) գլխավորությամբ (հետագայում նա դարձել է ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության քարտուղար՝ 1938-1947 թթ.)։
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, գյուղից զոհվել է 129 մարդ։
Բնակչությունը
Գյուղի բնակիչները հիմնականում հայեր են։
Բնակիչները զբաղվում են հողագործությամբ, անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ՝ մշակելով հիմնականում ցորեն, կարտոֆիլ, գազար։ Գյուղում 1925 թվականից գործում էր շրջանի առաջին յուղ-պանրի մեքենայացված գործարանը։
Կրոն
Գյուղում կա եկեղեցի (Սուրբ Մինաս), որը կառուցվել է 1840 թվականին (փայտաշեն, իսկ 1905 թվականից քարաշեն), ինչպես նաև «Կաթնաղբյուր»-ի (XII - XIII դարեր) և «Վանք»-ի (V - VIII դարեր) ավերակները։ Վերջինս այժմ ուխտատեղի է։
Բեժանոյի առաջին Սուրբ Մինաս եկեղեցուն կից արական մեկդասյա եկեղեցական-ծխական դպրոցը բացվել է 1863 թվականին։ Խորհրդային շրջանում առաջին դպրոցը բացվել է 1927 թվականին, 1957 թվականին՝ ութամյա, իսկ 1967 թվականից միջնակարգ։ Այժմ գյուղում գործում է նորակառույց եռահարկ, ժամանակակից տիպային դպրոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Ալգոյի Բուրգբերգ
Ալգոյի Բուրգբերգ (Burgberg im Allgäu), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վերին Ալգոյ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 11 3107 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) Տարածքը կազմում է 15.99 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 80 118։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
(5628) Պրեուսեն
(5628) Պրեուսեն (Preussen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Լուց Շմադելի և Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,756115 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6386 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8736 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1671,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,215406 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,7° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Լուց Շմադելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
1917 (ֆիլմ)
1917 (1917), բրիտանացի ռեժիսոր Սեմ Մենդեսի գեղարվեստական ֆիլմ։ Սցենարի հեղինակը նույնպես նա է, Քրիսթի Ուիլսոն-Քերնսի մասնակցությամբ։ ԱՄՆ-ում պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Մեծ Բրիտանիայում վարձույթով լույս է տեսել 2020 թվականի հունվարի 10-ին ։
Սյուժե
1917 թվականի գարնանը բրիտանական բանակը պլանավորում է հարձակում Գինդենբուրգի գծի վրա։ Երկու երիտասարդ զինվորներ՝ Բլեյքը և Սքոֆիլդը պետք է հասցնեն առաջնային գծերին հարձակման չեղարկման մասին հրամանը, այլապես 1600 զինվորից բաղկացած գումարտակը դարանի մեջ կընկնի։ Բլեյքի համար առաջադրանքը անձնական է դառնում՝ այդ գումարտակում է ծառայում նրա եղբայրը ։
Արտադրություն
2018 թվականի հունիսին հայտարարվել է, որ Սթիվեն Սփիլբերգի Amblin Partners ընկերությունը պրոդյուսերավորելու է Սեմ Մենդեսի նախագիծը, որի գործողությունը ծավալվելու է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարերին։ Ֆիլմը դարձել է Մենդեսի վերադարձը մեծ էկրան «Սպեկտր» ֆիլմից հետո ։ 2018 թվականի սեպտեմբերին հայտնվել են շշուկներ, որ ֆիլմում մասնակցության համար բանակցություններ է վարում Թոմ Հոլանդը ։ 2018 թվականի հոկտեբերին արտադրական թիմին է միացել օպերատոր Ռոջեր Դիկինսը ։ Ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ Ջորջ ՄաքՔեյը և Դին-Չարլզ Չեփմենը պայմանագիր են կնքել նախագծում գլխավոր դերեր կատարելու համար ։
Լրիվ դերասանական կազմը, որը ներառում էր այնպիսի հայտնի բրիտանական դերասաններին, ինչպիսիք են «Օսկարի» մրցանակակիր Քոլին Ֆերտը, «Օսկարի»-ում առաջադրված Բենեդիկտ Քամբերբեչը, Մարկ Ստրոնգը, «Ոսկե գլոբուսի» մրցանակակիր Ռիչարդ Մեդդենը, Դենիել Մեյսը և Էդրիան Սկարբորոն, հայտարարվել է 2019 թվականի մարտի 28-ին ։ Մարտին նաև հաստատվել է երգահան Թոմաս Նյումանի մասնակցությունը ։
Նկարահանումները սկսել են 2019 թվականի ապրիլի 1-ին և շարունակվել մինչև հունիս։ Դեկորացիաների սեթը, որը ներառում էր ֆրանսիական ֆերմայի առարկությունը և խրամատներ, տեղադրվել է Սոլսբերի հարթության վրա գտնվող գյուղում՝ Սթոունհենջից 6 մղոն հեռավորության վրա ։ Դա որոշ խնդիրներ է առաջացրել նկարահանումների անցկացման վայրի համաձայնեցման հետ, քանի որ հնագետները քննադատում էին դա հնարավոր վնասի համար, որը կարող էր լինել շինարարությունների պատճառով։ Իսկ տեղի բնակիչները բողոքներ էին ուղարկում այն ծանրաբեռնությունների պատճառով, որոնք կարող էր կրել տեղի ինֆրակառուցվածքը մեծ նկարահանման խմբի ներկայության պատճառով ։ Նկարահանումների մի մասը անցկացել է Գլազգոյում ։ 2019 թվականի հունիսին Թիս գետի մոտ նկարահանումների ժամանակ, արտադրող խումբը ստիպված էր տեղադրել նախազգուշացնող նշաններ հանգստացողների համար այն բանի մասին, որ մարմինները, որոնք կարող են գտնվել նկարահանումների տարածքի մոտ, իրական չեն։
Առաջին թրեյլերը թողարկվել է 2019 թվականի օգոստոսի 1-ին ։
Սեմ Մենդեսը պատմել է, որ ֆիլմը նկարահանվում էր երկար հատվածներով (մինչև 8-9 րոպե) և մոնտաժն այնպես է արած, որ ֆիլմը մի ամբողջական անբաժան դուբլ երևա ։
Պրեմիերա և քննադատություն
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է դեկտեմբերի 4-ին Մեծ Բրիտանիայում հատուկ ցուցադրման ժամանակ ։
Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմը 89% վարկանիշ ունի, որը հիմնված է 285 գրախոսությունների վրա և 8,4/10 միջին բալ ։
Metacritic-ը տվել է ֆիլմին 100-ից 79 միջին գնահատականը, հաշվի առնելով 53 քննադատների կարծիքները, ինչը նշանակում է «լայն ճանաչում» ։
Ֆիլմը ստացել է քննադատների լայն ճանաչում, և մտել տարվա լավագույն ֆիլմերի մի շարք ցանկեր, որոնց մեջ է Բենջամին Լիինը (The Guardian), Փիթ Թրևերսինը (Rolling Stone) և Թոդ ՄաքՔարթիինը (The Hollywood Reporter)։ Ֆիլմը ստացել է մի շարք մրցանակներ և առաջադրումներ։ Դրանց մեջ են մի քանի առաջադրումները «Ոսկե Գլոբուսի» համար, ներառյալ «Լավագույն ֆիլմ» և «Լավագույն ռեժիսոր» կատեգորիաները։ Երկու անվանակարգերում էլ ֆիլմը հաղթել է ։ Ֆիլմը նաև արժանացել է Ամերիկայի պրոդյուսերների միության մրցանակին գլխավոր կատեգորիայում՝ «Լավագույն ֆիլմ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Սեմ Մենդեսի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Amblin Entertainment ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Ամալիա Ռամիրես
Ամալիա Ռամիրես (Amalia Ramírez, ծննդյան անունը՝ Մարիա Ամալիա դե լոս Դոլորես դե լա Ապարիսիոն դե Սանտիագո (María Amalia de los Dolores de la Aparición de Santiago), ), իսպանացի օպերային երգչուհի։
Կենսագրություն
Ամալիա Ռամիրեսը ծնվել է 1834 թվականի մայիսի 23-ին Իսպանիայի Խաեն պրովինցիայի Լուպիոն քաղաքատիպ ավանում զինվորականի ընտանիքում։ Հայրը՝ Ռամոն Ռաֆայել Ռամիրեսը հետևազորի հրամանատար էր, իսկ մայրը՝ Անա Սանչես դել Կամպո Ռուբիոն էր։
Ամալիան փոքր հասակից հետաքրքրվում էր երաժշտությամբ, սակայն հոր աշխատանքի պատճառով ընտանիքն անընդհատ տեղափոխվում էր քաղաքից քաղաք, և Աննային այդպես էլ չհաջողվեց շարունակական երաժշտական կրթություն ստանալ։ Այնուամենայնիվ, 11 տարեկան հասակում նա առաջին անգամ ելույթ ունեցավ մի բարեգործական միջոցառմանը՝ հաջողությամբ կատարելով Սալվատորե Բետիի օպերան։
Կառլիստների հայտնվելուց, ինչպես նաև հոր մահվանից հետո ընտանիքը տնտեսական դժվարությունների առաջ կանգնեց, որի պատճառով էլ Ամալիան որոշեց հետևողականորեն զբաղվել իր երաժշտական կարիերայով, որի համար ընդունվեց Մադրիդի կոնսերվատորիա՝ Վալդեմոսայի և Սալդոնի դասարան։
Երաժշտական կարիերա
Ամալիա Ռամիրեսն առաջարկներ ստացավ օպերային թատերախմբերից, սակայն որոշեց հանդես գալ սարսուելա ժանրում, որն այդ ժամանակ նոր-նոր էր ձևավորվում։ Առաջնելույթը տեղի ունեցավ Կրկեսում 1853 թվականի սկզբներին՝ Էմիլիո Առիետայի և Ֆրանսիսկո Կամպրոդոնի «El dominó azul» սարսուելայում։ Հետագա տարիներին հանդես եկավ «Կատալինա», «Իմ երկու կանայք», «Պատերազմ մինչև մահ», «Ղեկավարի դուստրը» ներկայացումներում։
Կադիսի թատերախմբում հանդես գալով՝ գրավեց տվյալ ժամանակաշրջանի հեղինակների ուշադրությունը, ովքեր ցանկացան տեսնել Ամալիային իրենց ներկայացումներում։ Եվ այսպես, Ամալիան սկսեց հանդես գալ իսպաներեն թարգմանված իտալական կատակերգական օպերաներում, որոնք այն ժամանակ նորաձև էին համարվում։
Մոր մահից հետո լքեց բեմը և վերադարձավ որոշ ժամանակ անց։ 1857-1860 թվականներին շրջագայություններով հանդես եկավ Ամերիկայում, որոնք բավականին հաջողություն ունեցան։
Ամուսնացավ հանրապետական բժիշկ Ադոլֆո դե լա Ռոսայի հետ, ումից ունեցավ 3 դուստր։ 1874 թվականին՝ Վերակառուցման տարիներին ընտանիքն արտագաղթեց, որը նրան հնարավորություն տվեց հանդես գալ Կորսիի օպերաներում՝ Միլանում, Գայառեի, Պատիերնեի և Ալգդիգիերիի օպերաներում՝ Բոլոնիայում և Վերգերի օպերաներում՝ Փարիզում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օպերային երգչուհիներ
Կիռուվեռե
Կիռուվեռե (Kiruvere), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վեսյոլոե (գյուղ, Մալովիսկայի շրջան)
Վեսյոլոե (Веселе), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մխկներ
Մխկներ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խվոյնայա (քաղաքատիպ ավան, Խվոյնինսկի շրջան)
Խվոյնայա (Хвойная), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Նովգորոդի մարզի Խվոյնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6396 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Խվոյնինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1927 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նազիկ Ավդալյան
Նազիկ (Նազելի) Վարդանի Ավդալյան (, (այժմ՝ Գյումրի), հայ ծանրամարտուհի։
Կարիերա
2009 թվականի Հարավային Կորեայի Գոյան քաղաքում տեղի ունեցած ծանրամարտի աշխարհի առաջնությունում ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն՝ դառնալով անկախ Հայաստանի ծանրամարտի առաջին աշխարհի չեմպիոնը։ Նույն տարի Ավդալյանը պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով ։ Հայ ծանրորդուհին ավտովթարից հետո երկար ժամանակ հետվիրահատական շրջանից հետո վերադարձել է մեծ սպորտ և մասնակցել է 2015 թվականի ծանրամարտի աշխարհի առաջնությանը՝ զբաղեցնելով 14-րդ հորիզոնականը (105+125) : 2016 թվականին Նորվեգիայում ընթացող ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությունում Նազիկ Ավդալյանը դարձել է չեմպիոն ։ 2016 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերին Նազիկ Ավդալյանը երկամարտի 242 կգ արդյունքով գրավել է 5-րդ հորիզոնականը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտուհիներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ծանրամարտիկներ Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Թուրքիայի տնտեսություն
Թուրքիայի Հանրապետության տնտեսությունը բավականին զարգացած տնտեսություններից է։ Երկիրը դասվում է աշխարհի խոշորագույն գյուղմթերքներ, տեքստիլ, տրանսպորտային միջոցներ, կոնստրուկցիոն մատերիալներ, լայն սպառման տեխնիկա արտադրողների շարքին։ Մասնավոր սեկտորը կտրուկ զարգանում է՝ չնայած որ պետությունը մեծ դեր ունի այնպիսի ճյուղերում, ինչպիսիք են արդյունաբերությունը, բանկային գործը, տրանսպորտը և հաղորդակցությունը։
Մակրոտնտեսական վերլուծություն
Թուրքիան աշխարհում 15-րդն է իրական ՀՆԱ-ի ցուցանիշով և 17-րդն անվանական ՀՆԱ-ի ցուցանիշով ։ Երկիրը OECD անդամ է և մտնում է G-20-ի մեջ։ 1995 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Թուրքիան դարձել է Եվրոխորհրդի անդամ։
Թուրքիան այսօր համարվում է աշխարհի արագ տեմպերով զարգացող երկրներից մեկը։ 2010 թվական տնտեսական աճի ցուցանիշով զիջել է միայն Չինաստանին։ Թուրքիան դասվում է այն փոքրաթիվ երկրների շարքին, որոնք 2008-2009 թվականների ճգնաժամից քիչ են տուժել։
Թուրքիայի ավանդական ճյուղերին՝ տեքստիլ և սննդի արդյունաբերություններին, գյուղատնտեսությանը, շինարարությանը, տուրիզմին զուգահեռ սկսեցին ակտիվորեն զարգանալ տնտեսության այնպիսի ճյուղեր, ինչպիսիք են մեքենաշինությունը, դեղագործությունը, քիմիական արդյունաբերությունը, կոմունիկացիաները և ծառայությունների ոլորտը։
Աշխարհագրական ցուցանիշներ
Թուրքիայի Հանրապետությունը իր տարածքով աշխարհում 37-րդն է։ Այն կազմում է 780 580 կմ2, իսկ բնակչության թվաքանակը 72 միլիոն մարդ է /աշխարհում 17-րդն է /, ազգային արժույթը թուրքական լիրն է։ Երկրի տարածքի 97%-ը Ասիական Թուրքիան է, իսկ 3%-ը՝ Եվրոպական Թուրքիան։ Նրա ափերը ողողում են Միջերկրական, էգեյան, Սև, Մարմարի ծովերը։
Հարևան երկրներն են Հունաստանը և Բուլղարիան /արմ./, Իրաքը և Սիրիան /հվ./, Վրաստան, Հայաստան, Ադրբեջան և Իրան /արլ./: Այն գտնվում է Եվրոպան Ասիային կապող ճանապարհների խաչմերուկում։ Հյուսիսից հարավ այն ձգվում է 600 կմ, իսկ արևմուտքից արևելք՝ 1600 կմ։ Եվրոպական և ասիական մասերը միմյանցից տարանջատվում են ջրով, որը ձևավորում է ծովային անցում Սև ծովից Մարմարի ծով՝ Բոսֆորի նեղուցով և Մարմարից Էգեյան ծով ՝ Դարդանելի նեղուցով։
Օգտակար հանածոներ
Թուրքիայի տարածքում շուրջ 100 տեսակի օգտակար հանածոներ կան։ Երկիրը հարուստ է լեռնաքիմիական, հանքային, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսներով։ Հիշարժան են քրոմի, վոլֆրամի, մարմարի, քարածխի, ուրանի, սնդիկի/համաշխարհային պաշարների 25%/ և այլ ռեսուրսներ։
Թուրքիան հարուստ է քարածխով։
Թուրքիան ունի բավականին անտառային ռեսսւրսներ։ Անտառները կազմում են տարածքի 25%-ը կամ 20.2 միլիոն հա։ Սրանք օգտագործվում են շինարարության մեջ։
Բնակչություն
Թուրքիայի բնակչության հիմնական մասը թուրքեր են։ Իհարկե, կան նաև ազգային փոքրամասնություններ՝ քուրդեր /6.5մլն ամբողջ տարածքում/, հույներ, հայեր, արաբներ և այլն։
1927 թվականից երկրի բնակչությունը շուրջ 4.4 անգամ աճել է։ Առավել խտաբնակ են Մարմարի, Սև և էգեյան ծովերի ծովամերձ տարածքները։ Ամենախիտ քաղաքը Ստամբուլն է, իսկ ամնեանոսրը՝ Խակյարին։
ՀՆԱ
Թուրքիան աշխարհում ամենաարագ աճող տնտեսություններից մեկն է։ Ըստ 2009 թվականի տվյալների՝ Թուրքիայի ՀՆԱ-ն կազմել է 1.119 տրլն դոլար, ՀՆԱ աճը 2010 թվականի առաջին քառորդում կազմել է 11.7%, երկրորդ քառորդում՝ 10.3 %, իսկ երրորդ քառորդում՝ 5.5%։ ՀՆԱ 64.7 % արտադրվել է ծառայությունների ոլորտում, 25.9% ՝ արդյունաբերության, իսկ 9.4% -ը՝ գյուղատնտեսության։
Տնտեսություն
Տնտեսապես ակտիվ բնակչության 29.5 %-ը զբաղված է գյուղատնտեսությունում, 24.7%-ը՝ արդյունաբերությունում և 45.8 %-ը՝ ծառայությունների ոլորտներում։
Արդյունաբերության հիմնական ճյուղերն են՝ տեքստիլ, սննդի, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, հանքարդյունահանող, պողպատի, շինարարություն, թղթի արդյունաբերւթյուն, դեղագործությունը։
Ըստ 2009 թվականի տվյալների արտահանումը կազմել է 102.2 միլիարդ դոլար։ Արտահանվել են՝ սննդի, տեքստիլ, սև մետաղներ տրանսպորտային միջոցներ և այլն։ Արտահանման շուկաներն են է Գերմանիա ՝9.6%, Ֆրանսիան ՝ 6.1%, Մեծ Բրիտանիա ՝ 5.8%, Իտալիա ՝ 5.8%, Իրաք՝ 5% և այլն։
Ներմուծումը այդ նույն ժամանակաշրջանում կազմել է 140.8 միլիարդ դոլար։ Ներմուծել է մեքենաշինական արատադրանք, քիմիական, վառելիք, տրանսպորտային միջոցներ։ Ներմուծման 14%-ը պատկանում է Ռուսաստանին, իսկ Գերմանիային պատկանում է 10%-ը, Չինաստանին բաժին է ընկնում 9%-ը, ԱՄՆ՝ 6.1%, Իտալիա՝ 5.4%, Ֆրանսիա ՝ 5% :
Արտաքին պարտք
2009 թ. դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ արտաքին պարտքը կազմել է 274 միլիարդ դոլար։
Տնտեսությունը այս վիճակից հանելու համար 1980-ական թվականներին պետությունը սկսեց իրականացնել բարեփոխումներ, և ներկայումս Թուրքիայի տնտեսությունը բնութագրվում է մասնավոր հատվածի բավականին մեծ բաժնով։ 1980-1987 թվականներին ՀՆԱ տարեկան աճը տատանվում էր 3.3-8.1%:
Տնտեսության զարգացած ճյուղերը
Ինչպես նշեցինք, ՀՆԱ 64.7 % արտադրվել է ծառայությունների ոլորտում, 25.9% ՝ արդյունաբերության, իսկ 9.4% -ը՝ գյուղատնտեսության։
Գյուղատնտեսության ոլորտում առաջատարը բուսաբուծությունն է, որն ապահովում է ճյուղի եկամուտների 2/3-ը։ Գյուղատնտեսության համար մեծ նշանակություն ունի պետության օժանդկաությունը։ Մեծ նշանակություն ունեն հացահատիկային /հացահատիկ, եգիպտացորեն/, տեխնիկական/շաքարի ճակնդեղ, բամբակ, թեյ, ծխախոտ/ մշակաբույսերը։
Շատ կարևոր է նշել, որ Թուրքիայում գյուղատնտեսության զարգացման պայմանները և մակարդակը այնպիսին են, որ այն թույլ է տալիս ապահովել սննդամթերքով ոչ միայն ներքին շուկան, այլև երկիրը դասվում է սննդամթերքի արտահանման 10 խոշորագույն երկրների շարքին։
Թուրքիան ունի 78 միլիոն հա տարածք, որը նույն է, ինչ Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան իրար հետ վերցրած։ Եվ այս տարածքի 36% -ը օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով։
Թուրքիայում կա մոտ 59 միլիոն խոշոր և մանր եղջերավեր անասուններ, որոնցից 12 մլն-ը խոշոր եղջերավոր են։ Սակայն վերջին տարիներին անասնապահության ոլորտում կանգ է նկատվում՝ կապված պետության կողմից այս ոլորտի ոչ արդյունավետ օժանդակման հետ։
Սննդի արդյունաբերությունը գրավիչ է օտարերկրյա ներդրողների համար և ներդրումների 20%-ը բաժին է ընկնում հենց այս ոլորտին։
Մրգերի և բանջարեղենի արտադրությունը
Այս ոլորտում պետք է առանձնացնել խաղողի արտադրությունը։ Նշենք, որ Թուրքիան խաղող արտադրողների աշխարհի խոշորագույն հնգյակի մեջ է մտնում։ Տարեկան արտադրվում է 3.2-3.6 միլիոն տոննա։ Թուրքիան հայտնի է նաև չրեղենով։ Ծիրանի ողջ բերքը օգտագործվում է չրի պատրաստման համար, որի 95%-ը արտահանվում է Զարգացած է նաև սառեցված մրգերի և բանջարեղենի արտադրությունը։ Արտադրանքի 75-80%-ը արտահանվում է։ Այս ոլորտում զբաղված են 30 ֆիրմաներ, որոնցից խոշորագույններն են Քարեվեթիշը /48%/, Դարդանելը /16%/, Պինարը / 14%/։
Թուրքիայում տարածված է նաև ցիտրուսային մրգերի արտադրությունը։ Տարեկան բերքը կազմում է 1.8-1.9 միլիոն տոննա։ Աճեցվում են շուրջ 20 տեսակներ։ Բերքի 75-80%-ը արտադրվում է Միջերկրական ծովի ծովամերձ շրջանում։ Սննդի արդյունաբերության ոլորտոմ կարևոր է նշել նաև մրգային և բանջարային հյութերի արտադյությունը։
Մսամթերք
Թուրքիան եղջերավոր անասունների և թռչունների թվաքանակով աշխարհում զբաղեցնում է առաջատար դիրքեր և հայտնի է իր մսամթերքով։ Անասնապահությամբ զբաղվում են Արլ. Անատոլիայի և Կենտրոնական շրջաններում։ Վերջին տարիներին պետությունը մի շարք միջոցառումներ է իրականացնում անասնապահության զարգաման համար։ Հիշարժան են նաև ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների արտադրությունը։
Այս ոլորտում գործում են 73 ընկերւթյուններ, որոնցից 51-ը մասնավոր են։ Գինու արտադրության 60%-ը կենտրոնացված է Էգեյան և Մարմարի ծովերի ծովամերձ շրջաններում։ Տարեկան արտադրվում է 42-43 միլիոն լիտր գինի։ Արտադրվում են նաև օղի /7.0մլն լ/, կոնյակ / 1.0 միլիոն լ/, լիկյոր / 2.0 միլիոն լ/, ջին / 3.7 միլիոն լ/, վիսկի / 0.1 միլիոն լ/։
Թուրքիայում արտադրվում են նաև ընկուզեղենի տարբեր տեսակներ։ Հիմնականում արտադրվում է Սև ծովի ծովամերձ շրջանում և հողատարծքները կազմում են 600 հզ. հա։
Յուղերի, ձեթերի արտադրություն
Երկիրը մասնագիտացած է նաև տարբեր յուղերի, ձեթերի արտադրության մեջ։ Կարևոր է նշել զեյթունի ձեթի մասին։ Թուրքիայում 90 միլիոն զեյթունի ծառ կա և գնալով աճում են զեյթունի հողատարածքները։ Տարեկան բերքը կազմում է 2 միլիոն տ։
Բացի զեյթունի ձեթից՝ արտադրվում են նաև այլ՝ արևածաղկի, սոյայի և այլ ձեթեր։ Հաշվվում են շուրջ 170 տեսակի ձեթեր և յուղեր։
Երկիրը արտադրում է նաև կաթնամթերք։ Ներդրումների մեծ մասը հեն այս ոլորտ է ուղղվում
Արտադրվում են նաև մակարոնային ապրանքներ, որի արտադրությունը սկսվել է դեռևս 1922 թվականին։ Տարեկան արտադրվում է 500 հզ. տ Արդյունաբերության զարգացած ճյուղ է նաև կաշվի արդյունաբերությունը։
Կաշվե իրեր
Թուրքիան համարվում է կաշվե իրերի և բնական կաշի արտադրող աշխարհի խոշորագույն երկրներից մեկը։ Այս ոլորտը ունի դարերի պատմություն։ Դրանով զբաղվել են սկսած սելջուկների ժամանակներից։
Սկսած 1980-ականներից այս ճյուղը զարգացում ապրեց։ Այսօր հենց այս ճյուղը տեքստիլի հետ միասին Թուրքիայի արտահանման կարևորագույն ճյուղերից է։ Տարեկան ապահովւոմ է 4 միլիարդ դոլար եկամուտ Կարևորագույն ճյուղերից է տեքստիլ արդյունաբերությունը։ Այս ճյուղում առավել դինամիկ զարգացեղ ոլորտ է հանդիսանում պատրաստի հագուստի արտադրությունը։ Այս ոլրտում արտադրանքը ունենում է տարեկան 20 % աճ և կազմում է արտահանամն 25%-ը։ Պատրաստի հագուստի արտահանումը կազմել է 7.5 միլիարդ դոլար, որից ՝ 58% -ը միայն տրիկոտաժեղենին է բաժին ընկել։ Թուրքիան այսօր տրիկոտաժեղենի արտադրությամբ աշխարհում 3-րդն է ՝ Իտալիայից և Հոնկոնգից հետո։ Թուրքիան հայտնի է նաև մորթեղենով։ Վերջինիս արտադրությունը տարեկան 40 հզ տ է։
Գորգեր
Հիշարժան է նաև գորգերի արտադրությունը։ Այս գործունեությամբ թուրքերը զբաղվել են դեռևս հնագույն ժամանակներից։
Թուրքիայում տարեկան արտադրվում է շուրջ 4 միլիոն գորգ՝ ձեռքի աշխատանքի։
Բամբակ
Նշենք, որ Թուրքիան Եվրոպայում առաջինն է բամբակի արտադրությամբ։ 80-90-ական թթ այս ոլորտում ակտիվորեն մոդեռնացվում էին սարքավորումները։ Տարեկան շուրջ 750 հզ տ բամբակ է արտադրվում։ Թուրքիան հայտնի է նաև ծխախոտի արտադրությամբ։ Կարևորագույն կենտրոնը Բիթլիսն է։
Թուրքիայում շուրջ 600000 ֆերմերներ են զբաղված այս գործում։ Առավել տարածված տեսակներն են՝ Վիրջինիան /2.5-3% նիկոտինի պարունակությամբ/, Բերլին /3.5-4.0 % նիկոտին/, Լատակիա, նարգիլե, Կալյան Թուրքիայում զարգացած է սև մետալուրգիան։ Երկիրը զբաղեցնում է աշխարհում 15-րդ տեղը 1 շնչին ընկնող սև մետղների ծավալով։ Արտադրվում է տարեկան 14 միլիոն տ և այս ոլորտում զբաղված են աշխատուժի 36%-ը։
Քիմիական արդյունաբերություն
Զարգացած է նաև քիմիական արդյունաբերությունը։ Այս ճյուղը մոդեռնիզացված է, արտադրությունը հիմնված է ժամանակակից տեխնլոգիաների վրա։ Այս ճյուղը առավել զարգացավ 1980-ականներից, երբ կիրառվեցին մի շարք բարեփոխումներ։ Արտադրվում են տարբեր տեսակի իրեր, որոնք օգտագործվում են շինարարության, կենցաղային էլեկտրոնիակայի և այլ ոլորտներում։
Արտահանումը 2008 թվականի տվյալներով երկրին բերել է 3.1 միլիարդ դոլար եկամուտ։