cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զօհրապ Սարգիսեան
Զօհրապ Սարգիսեանը (Zohrab Sarkisyan, ), եղել է Կարին-Էրզրում ռազմագործողության ղեկավարը։ Խրիմյան Հայրիկ անձնասպանական ջոկատը, նահատակ Փիեր Գյուլումյան խմբի համագործակցությամբ 1982 թ.-ի օգոստոսի 7-ին Զօհրապ Սարգիսեանի գլխավորությամբ իրականացրեցին ռազմական գործողություն, որի ընթացքում զինված ատրճանակներով և նռնակներով մուտք են գործել Անկարայի Էսենպողա միջազգային օդանավակայան։ Կրակ են բացել ուղևորների մարդաշատ սպասասրահում՝ որտեղ գտնվել են նաև թուրքական զինված ուժերի ռազմական ջոկատներ և անձնագրային հսկողության աշխատակիցներ։ Օդանավակայանի ռեստորանում Զօհրապ Սարգիսեանը պատանդ է վերցրել ավելի քան քսան հոգու։ Գործողության ընթացքում մահացել է 9 մարդ, իսկ վիրավորվել 82-ը։ Գործողության պատասխանատվությունն իր վրա է վերցրել ՀԱՀԳԲ-ն։ Զօհրապ Սարգիսեանը գործողության ընթացքում մահացել է, իսկ Լևոն Էքմէքճեանը ծանր վիրավորված վիճակում գերի է ընկել և վեցամսյա ծանր տանջանքներից հետո թուրքական զինվորական դատարանի կողմից մահվան դատապարտվել։ Ըստ ականատեսների՝ ՀԱՀԳԲի զինյալներից մեկը կրակելով փախչող ուղևորների ուղղությամբ բղավում է. «Ավելի քան մեկ միլիոն մերոնցից է սպանվել, ինչ կլինի, եթե քսանհինգն էլ ձեզնից մահանան»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ վրիժառուներ Կատեգորիա:ՀԱՀԳԲ-ի բացահայտված անդամներ Կատեգորիա:1982 մահեր
Աղբավայր
Աղբավայր, արտադրության և սպառման թափոնների տեղադրման տարածք։ Աղբավայրը թաղման միջոցով թափոններից ազատման վայր է։ Աղբավայրում տեղադրելը թափոնների կառավարման ամենահին ձևն է (պատմականորեն՝ աղբը պարզապես թողնվել է կույտերի ձևով կամ նետվել է փոսերի մեջ, իսկ աղբը թաղելն ավելի ժամանակակից ձև է)։ Ավանդաբար՝ աղբավայրերը եղել են թափոնների հեռացումը կազմակերպելու ամենատարածված մեթոդը և մնում են որպես այդպիսին աշխարհի տարբեր վայրերում։ Հայտնի են նաև կենցաղային թափոնների պատմական աղբակույտերը ։
Աղբավայրերը նաև թափոնների կառավարման համակարգի մաս են կազմում․ դրանք կիրառվում են, օրինակ, աղբի ժամանակավոր պահեստավորման, խտացման և տեղափոխման կամ թափոնների մշակման (տեսակավորման, վնասազերծման կամ վերամշակման) նպատակներով։ Եթե աղբավայրերը կառուցված են նախագծման և շահագործման հրահանգների խախտումներով, ապա կարող են զգալի սանիտարահիգիենիկ և բնապահպանական խնդիրներ առաջացնել։
Օպերատորներ
Սովորաբար՝ լավ կազմակերպված ոչ վտանգավոր թափոնների աղբավայրերի օպերատորների գործունեությունը համապատասխանում է նախապես սահմանված տեխնիկական պայմաններին`կիրառելով հետևայալ մեթոդները՝ Օպերատորները կարող են նաև ծածկել թափոնները (սովորաբար ամեն օր) հողի շերտերով կամ այլ տեսակի նյութերով, ինչպիսիք են փայտի տաշեղը և այլ նյութերի մանրացրած մասնիկները։ Աղբավայր ժամանելիս՝ աղբահավաք տրանսպորտային միջոցները կարող են կշռվել կշեռքով կամ հենահարթակային կշեռքով, և աղբավայրի անձնակազմը կարող է ստուգել բեռի համապատասխանությունը թափոնների ընդունման չափանիշներին։ Այնուհետև՝ աղբահավաք տրանսպորտային միջոցներն աղբավայրի առկա ճանապարհային ցանցի երթուղով ընթանում են դեպի թափման վայր, որտեղ և բեռնաթափում են պարունակությունը։ Բեռնաթափումից հետո՝ բուլդոզերները կամ սեղմող մեքենաները կարող են տարածել թափոները աշխատանքային մակերեսի վրա և սեղմել։ Աղբավայրի սահմաններից դուրս գալուց առաջ աղբահավաք տրանսպորտային միջոցները կարող են անցնել անիվների մաքրման կայանի միջով։ Անհրաժեշտության դեպքում նրանք կարող են կրկին կշռում անցնել հենահարթակային կշեռքի վրա՝ արդեն առանց բեռի։ Կշռման գործընթացի շնորհիվ կարող է վիճակագրություն հավաքվել օրական մուտքային տոննաժի վերաբերյալ, որը կարող է պահվել տվյալների բազաներում՝ հաշվառում իրականացնելու համար։ Բեռնատարներից բացի, որոշ աղբավայրեր կարող են կահավորված լինել երկաթուղային բեռնարկղերի սպասարկման սարքավորմամբ։ «Երկաթուղային փոխադրման» օգտագործումը թույլ է տալիս տեղակայել աղբավայրերը ավելի հեռավոր վայրերում՝ խուսափելով բեռնատար մեքենաներով թափոնների փոխադրման երթերի քանակության հետ կապված խնդիրներից։ Սովորաբար՝ թափոնները սեղմելուց հետո աշխատանքային մակերեսը ծածկում են հողաշերտով կամ այլընտրանքային նյութերով։ Թափոնների այլընտրանքային նյութերը ներառում են ջարդոտված փայտ կամ այլ «կանաչ թափոններ», ցնցղնվող հատուկ փրփուր, բիոսոլիդներ (կոյուղաջրերի մաքրված նստվածքներ, որոնք օգտագործվում են գյուղատնտեսության մեջ որպես հողի որակիչ), ժամանակավոր վերմակներ։ Թափոնները շերտով ծածկելու աշխատանքը կրկնվում է ամեն աղբաթափումից հետո։ Եվ այն տարածությունը, որն զբաղված է սեղմված թափոններով և ծածկանյութով, կոչվում է օրական բջիջ։ Աղբի սեղմումը կարևոր նշանակություն ունի աղբավայրի կյանքի երկարաձգման համար։ Թափոնների խտության վրա զդող գործոններից են թափոնների սեղմունակությունը, թափոնների շերտի հաստությունը, թափոնների վրայող սեղմող մեքենայի անցնելու քանակությունը։
Առավելությունները
Աղբավայրերը հաճախ աղբահեռացման ամենաարդյունավետ միջոցն են, հատկապես մեծ քանակությամբ բաց տարածքներ ունեցող երկրների համար։ Չնայած՝ աղբի և՛ ուտիլիզացիայի, և՛ այրման համար պահանջվում են լայնածավալ ներդրումներ ենթակառուցվածքներում, իսկ նյութերի ուտիլիզացիան պահանջում է նաև մեծաթիվ սպասարկող աշխատուժ, աղբավայրերը սակայն պահանջում են ավելի քիչ մշտական կամ ընթացիկ ծախսեր։ Բացի այդ՝ աղբավայրի գազը կարող է փոխակերպվել բնական գազի․ աղբավայրի գազի ուտիլիզացան եկամտի պոտենցիալ աղբյուր է ։ Մեկ այլ առավելություն է՝ ունենալ ուտիլիզացիայի համար հատուկ վայր, որը կարելի է մշտադիտարկել, և որտեղ թափոնները հնարավոր է վերամշակվել՝ առանձնացնելով բոլոր վերամշակելի նյութերը, մինչև դրանք թափելը։
Սոցիալական և բնապահպանական ազդեցությունը
Աղբավայրերը կարող են հարուցել մի շարք խնդիրներ։ Կարող են տեղի ունենալ ենթակառուցվածքների խափանումներ, ինչպիսիք են, օրինակ, մոտեցման ճանապարհների վնասումը ծանր տրանսպորտային միջոցների կողմից։ Տեղական ճանապարհների կամ հոսող ջրերի աղտոտումը, որը տարածում են աղբավայրերից դուրս եկող տրանսպորտային միջոցների անիվները, կարող է էական լինել և այն հնարավոր է մեղմել անիվների լվացման համակարգերի միջոցով։ Կարող է նաև առաջանալ տեղական շրջակա միջավայրի աղտոտում, ինչպես օրինակ, ստորգետնյա ջրերի, նստվածքային ապարների կամ հողերի աղտոտում։
(3799) Նովգորոդ
(3799) Նովգորոդ (Novgorod), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Աղբավայր
Աղբաջրեր
Որոշ վայրերում ջանքեր են գործադրվում աղբավայրերում գոյացած ջրերը հավաքելու և վերամշակելու համար, մինչև դրանք հասնեն ստորերկրյա ջրերի շերտերին։ Այնուամենայնիվ՝ տակդիրները, որոնք օգտագործվում են աղբավայրերում աղբաջրերի թափանցելիության խոչնդոտման համար, ունեն շահագործման ժամկետ, թեև դա կարող է լինել 100 տարի կամ ավելի։ Ի վերջո՝ աղբավայրերի տակդիրները կվնասվի ՝ թույլ տալով, որ աղտոտող նյութերը աղտոտեն ստորերկրյա ջրերը։
(3799) Նովգորոդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,147218 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6882 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6062 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2039,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176528 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,35° անկյուն։
Աղբավայր
Նեխման գազեր
Նեխող սննդամթերքը և այլ քայքայվող օրգանական աղբը ստեղծում են նեխման գազեր, որոնք պարունակում են մեթան և ածխածնի երկօքսիդ։ Աղբավայրի գազերը կարող են աղբավայրից թափանցել շրջակա օդի և հողի մեջ։ Մեթանը ջերմոցային գազ է, և որոշ կոնցենտրացիաներում դյուրավառ է և պոտենցիալ պայթուցիկ։ Ածխածնի երկօքսիդը նույնպես ջերմոցային գազ է, որը գոյանում է թափոնների քայքայման հետևանքով։ Ածխածնի երկօքսիդը կլանում է ջերմությունը մթնոլորտում՝ նպաստելով կլիմայի փոփոխությանը ։ Պատշաճ հսկվող աղբավայրերում աղբավայրի գազը հավաքվում է և այրվում կամ վերավշակվում է աղբավայրի գազ ստանալու համար։
(3799) Նովգորոդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աղբավայր
Հիվանդությունների տարածում
Վատ կառավարվող աղբավայրերը կարող են անհարմարություններ պատճառել այնպիսի վարակիչ հիվանդություններ տարածողների պատճառով, ինչպիսիք են առնետներն ու ճանճերը։ Նման տարածողների թափանցումն աղբի մեջ կարելի է նվազեցնել աղբամաններից օգտեվելուց հետո կափարիչները հետևողականորեն փակ պահելու միջոցով։
Այլ տհաճություններ
Այլ պոտենցիալ խնդիրներ են վայրի բնության խաթարումը, փոշին, հոտը, աղմուկը, անշարժ գույքի արժեքի նվազումը։
Կանադա
Աղբավայրերը Կանադայում կառավարվում են բնապահպանական գավառային գործակալությունների կողմից և շրջակա միջավայրի պահպանության օրենսդրության համաձայն ։ Ավելի հին օբյեկտներ, որպես կանոն, ընկնում են գործող չափորոշիչների տակ և ենթակա են ալկալահանման ։ Որոշ նախկին աղբավայրեր են վերածվել զբոսայգիների։
Եվրոպական Միություն
Եվրոպական Միության անդամ պետությունները պարտավոր են կատարել Թափոնների թաղման եվրոպական հրահանգի պահանջները։ Մեծ Բրիտանիայում դա Թափոնների իրականացման ծրագիրն է։
Միացյալ թագավորություն
Վերջին տարիներին աղբահանության պրակտիկան Մեծ Բրիտանիայում ենթարկվել է փոփոխության՝ Աղբավայրերի վերաբերյալ եվրոպական հանձնարարականներով սահմանված պահանջներին համապատասխանելու համար։ Մեծ Բրիտանիան ներկայումս սահմանել է թափոնների վճար, որի միջոցով նպատակ է դրվել կրճատել աղբի ծավալները։ Աղբավայրեր տարվող բիոքայքայվող թափոնների ծավալների կրճատումը կնվազեցնի մթնոլորտ արտանետվող աղբանոցային գազի քանակությունը և կնպաստի շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը։  Մինչև 31 մարտի 2013 թվականի՝ տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար գործում էր Աղբավայրերի թույլտվության առևտրային քվոտաների համակարգը, որի համաձայն Անգլիայում տեղական ինքնակառավարման մարմինները կարող էին միմյանց միջև փոխանակել կամ վաճառել աղբավայրերի շահագործման թույլտվությունը։ Թափոնների և արտանետումների առևտրի ակտով՝ ընդունված 2003 թվականին, սահմանված է քվոտաների և աղբավայրի շահագործման առևտրային թույտվության տեղաբաշխման կանոնակարգ Անգլիայի յուրաքանչյուր տեղական ինքնակառավարման մարմնի համար։ Այս թույլտվություններն աղբահանություն իրականացնող մարմնին  իրավունք են տալիս որոշակի ծավալի բիոքայաքայվող համայնքային աղբ տեդաղրել աղբյվայրում՝ քվոտայով սահմանված տարում։ Եվ աղբահանություն իրականացնող յուրաքանչյուր մարմին ինքն է որոշում, ինչպես առավել արդյունավետ օգտվել քվոտաից, այն է՝ վաճառել քվոտան աղբահանություն իրականացնող այլ մարմնի, պահպանել դրանք հաջորդ տարիների համար, փոխառության գործարկ իրականացնել։ Ուելսում, Շոտլանդիայում և Հյուսիսային Իռլանդիայում գործում է այլ համակարգ, որտեղ իշխանությունները չեն կարողանում «առևտուր անել» միմյանց միջև, սակայն կիրառվում են աղբավայրերի շահագործման թույլտվություններ, որոնք հայտնի են որպես Աղբավայրի թույլտվության քվոտաներ։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների աղբավայրերը կարգավորվում են յուրաքանչյուր նահանգի Բնապահպանական գործակալության կողմից, որը սահմանում է նվազագույն մեթոդական հանձնարարականներ, սակայն ոչ մի չափորոշիչ չի կարող լինել ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության կողմից սահմանվածից պակաս։ Աղբավայրեր հիմնելու թույլտվությունը, ընդհանուր առմամբ, տևում է հինգից յոթ տարի, արժի միլիոնավոր դոլարներ և պահանջում է տեղակայման վայրի մանրամասն զննություն, ճարտարագիտական և բնապահպանական ուսումնասիրություններ և տեղական բնապահպանական ու անվտանգության շահերի ապահովումը հավաստող ապացույցեր ։
Մանրէաբանական հարցեր
Աղբավայրի մանրէաբանական համայնքի մարսողական արդյունավետությունը կարող է պայմանավորել թափոնների քայքայումը ։ Աղբավայրերում հայտնաբերվել են պլաստիկ մարսող բակտերիաներ ։
Վերականգնվող նյութեր
Աղբավայրերը կարող են դիտվել որպես նյութերի և էներգիայի կենսունակ և առատ աղբյուր։ Զարգացող երկրներում թափոններ հավաքողները հաճախ փորփրում են աղբը՝ գտնելու համար դեռևս օգտագործելի նյութեր։ Աղբավայրերն այս իմաստող գրավիչ են դարձել նաև ձեռնարկատերերի համար․ ընկերություններից շատերը սկսել են հավաքել աղբավայրում առկա նյութերը և էներգիան ։ Հայտնի օրինակ են աղբից գազի ստացմամբ զբաղվող ձեռնարկատիրական կազմակերպությունները ։ Այլ ձեռնարկատիրական կազմակերպություններ զբաղվում են աղբի այրմամբ։
Յամ (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 176 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Աղբավայր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնապահպանություն Կատեգորիա:Աղբ
Լև Շչերբա
Լև Վլադիմիրովիչ Շչերբա (Лев Владимирович Щерба, ), խորհրդային լեզվաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ (1943) ն ՌՍՖԽՀ ՄԳԱ (1944) ակադեմիկոս։ Պետերբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր (1916 թվականից)։
Աշակերտել է Բոդուեն դը Կուրտենեին։ Լենինգրադի հնչույթաբանական դպրոցի հիմնադիրը։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր լեզվաբանությանը, ռուսերենի ուղղագրությանը, ուղղախոսությանը, դասավանդման մեթոդիկայի մշակմանը, փորձառական հնչյունաբանության դրվածքի բարելավմանը։ Հանդես է եկել հնչույթի ինքնատիպ բնութագրությամբ, ընդգծել նրա իմաստատարբերիչ դերը լեզվի կառուցվածքում։ Ուշագրավ են շարույթին, հնչերանգին ու լեզվական մի քանի այլ միավորների տված նրա մեկնաբանությունները։ Լեզվական որոշ երևույթների գնահատման մեջ տուրք է տվել պսիխոլոգիզմին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուսագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Դաուտլարովո
Դաուտլարովո (Даутларово, Дауытлар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (157201-157300)
Աստերոիդների ցանկ (157101-157200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (157301-157400)
|}
Խորուժևսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
Խորուժևսկի գյուղական խորհուրդ  (Хоружівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Խորուժևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1168 մարդ։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Գեորգի Շոնին
Գեորգի Ստեպանովիչ Շոնին (Гео́ргій Степа́нович Шо́нін, ), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, ավիացիայի գեներալ-մայոր (1977), Խորհրդային Միության հերոս (1969)։
1957 թվականին ավարտել է Եյսկի ռազմաավիացիոն ուսումնարանը, 1968 թվականին՝ Ն․ Ե․ ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ինժեներական ակադեմիան։ ԽՍՀՄ տիեզերագնացների ջոկատում է ընդգրկվել 1960 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Գորոդիշչե (գյուղ, Կովելի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Գորոդիշչե գյուղում բնակվում էր 210 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,001 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1983 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1683 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վարդանանք (պատմավեպ)
«Վարդանանք», Դերենիկ Դեմիրճյանի պատմավեպ։ Հայ գրականության նշանավոր ստեղծագործություններից է։ Այն գրվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, որպեսզի բարձր պահի ռազմաճակատում գտնվող հայ զինվորների մարտական ոգին։
Հեղինակը գրքում ներկայացնում է Հայաստանը 5-րդ դարում՝ հիմնականում պատմելով 451 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած դեպքերի մասին, երբ հայ ժողովուրդը սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի ղեկավարությամբ ապստամբեց և Ավարայրի դաշտում հերոսաբար կռվեց պարսիկների դեմ, որոնք, տիրելով Հայաստանին, ուզում էին հայ ժողովրդին պարտադրել իրենց հավատը։
Սյուժե
Պարսկաստանը երկարամյա պատերազմներից հետո որոշում է հպատակ երկրներին ընդունել տալ զրադաշտական կրոնը։ Հատուկ հրովարտակով Հազկերտը նամակ է ուղարկում և պահանջում կամ ընդունել զրադաշտական կրոնը և խաղաղ ապրել, կամ հակառակ դեպքում ներկայանալ իրեն՝ Տիզբոն։ Տեղի է ունենում խորհրդակցություն, որտեղ արդեն Վասակյանց և Վարդանանց միջև հակամարտությունը զգացվում էր։ Ժողովին ներկա չի լինում հայոց մարզպանը՝ Վասակը։ Վասակյանք ասում են, որ նամակն ուղղված է միայն հայոց հոգևորականության և նրանք կապ չունեն այդ նամակի հետ, բայց Վարդանը հակադարձում է նրան և ասում, որ վտանգը կախված է ողջ Հայաստանի և բոլոր նախարարությունների վրա։
Բազմաթիվ վեճերից հետո որոշվում է պատասխան նամակ ուղարկել և մերժել Հազկերտին։ Նամակը կազմում են Եղիշեն, Ղևոնդ Երեցը և Եզնիկ Կողբացին։ Պատասխան նամակն ուղարկեցին Խոսրովի հետ, իսկ նրա հետ գնում է Կոդակը, որպեսզի Միհրնեսեհի աչքում բարձրացնի Վասակին։
Եվ քանի որ մերժում են, պետք է գնային Պարսկաստան և ժամանակ շահեին, քանի որ կռիվն անխուսափելի էր։ Այդ ընթացքում կամփոփվեր հայոց զորագունդը և Վարդանի տղան՝ Զոհրակը, կվերադառնար։ Մոտեցավ մեկնելու ժամը, և հայոց նախարարները ճանապարհ ընկան։ Նրանց հետ գնում էին նաև Վասակի տղաները՝ Բաբիկն ու Ներսիկը, սակայն նրանք չէին ուզում գնալ, այլ ուզում էին մնալ և կռվել Վարդանի կողքին։ Հասնելով Նյուշապուհ քաղաք՝ նրանք կանգնեցին ատյանի առաջ և զնդան ուղարկվեցին, որտեղ էլ որոշեցին, որ ազգին օգնելու համար հարկավոր է առերես ընդունել կրակապաշտությունը, այլապես նրանք կսպանվեին։ Վարդանը հազիվ համոզվեց այդ մտքի հետ, քանի որ չէր ուզում դավաճանել ինքն իրեն։
Այսպիսով առերես պարսկանալուց հետո մոգպետի և 700 մոգերի հետ վերադառնում են Հայաստան։ Այդ ընթացքում հայոց Այրուձին փախել էր և նրանց հետ փախած վանականները ուրացման լուրն արդեն հասցրել էին Հայաստան։ Այնտեղ բոլորն իրար էին խառնվել, և երբ արդեն նախարարները հասել էին Հայաստան, նրանց սպասում էր զայրացած հայերի բազմությունը։ Այդտեղ տեղի ունեցավ անսպասելին՝ Վարդանը հայտարարեց, որ ամենևին չի ուրացել։ Իմանալով այդ մասին` պարսից զորքը գնաց իր ճամբար` հարձակման պատրաստվելու։ Հետո կռիվ եղավ։ Այդ ընթացքում Վարդանին լուր եկավ, որ Ատոմը ջախջախել է Ճորա Պահակը։
Սկզբնաղբուրներ
Վեպի սկզբնաղբյուրներն են 5-րդ դարի պատմիչներ Եղիշեի «Վասն Վարդանայ և հայոց պատերազմին» և Ղազար Փարպեցու «Պատմութիւն հայոց» երկերը։
Պատմական շրջան
Դերենիկ Դեմիրճյանը նկարագրում է 5-րդ դարում Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները, երբ պարսից Հազկերտ II թագավորի հարկահանները ծանրացրել էին Հայաստանի վիճակը և ցանկանում էին Հայաստանում հաստատել զրադաշտականություն։ Նկարագրում է Հայոց սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանին և նրա կողմնակիցներին (Վարդանանց)։ Նկարագրում է դավաճան Վասակ Սյունուն, նրա կողմնակիցներին՝ վասակյանց։ Առավել պատկերավոր նկարագրվում է 451 թվականի մայիսի 26-ին Ավարայրի դաշտում՝ Տղմուտ գետի մոտ տեղի ունեցած Ավարայրի ճակատամարտը։ Ճակատամարտում հայկական զորքը բարոյական հաղթանակ է տանում՝ չնայած թշնամու զորքերի գերակշռության։
Մեջբերումներ
* Ամեն բանի հնարը կա,եթե մարդ ուզենա որոնել,գտնել (Բդեշխ Աշուշա)։ * Խելացի թշնամին կես բարեկամ է (Կոդակ)։ * Ամեն ընկնել ընկնել չէ, տեր իմ, ընկնելն այն է, որ չես ուզում բարձրանալ (Կոդակ)։ * Մինչ բարդկային անձնավորություններն ու զանգվածները խլրտում էին, ինչպես փոթորկից առաք քամու հատ-հատ հարվածներից անհանգստանալ սկսող դաշտավայր, ժամանակի անիվը դառնում էր՝ վճռելու համար օրը արհավիրքի շղթազերծման։ Նա թռչում էր, երբ մեկ թվում էր, թե դանդաղում է, մեկ՝ որ թռչում է։ Մարդիկ էին, որ չէին տեսնում նրա գաղտնի ընթացքը։ Նա դավադրորեն ծածկում էր ապագայի վարագույրը։ Բոլորը ժամանակին էին նայում, իսկ նա ոչ ոքի չէր նայում (հեղինակ)։ * Կարճ է կյանքը մարդու, հարատև է մարդկությունը (Մամիկոնյան Մեծ Տիկին)։ * Աներկյուղությունը մահի անպարտելիությունն է (Մամիկոնյան Մեծ Տկկին)։ * Մենք ոտի տակեն ծեծված հող ենք։ Կծեծեն, կտրորեն, բայց մենք հա՜ կանք ու կանք։ Կապրե՜նք...(Խանդութ) * Ընտրեցինք մահն ազատությամբ, քան կյանքը ստրկությամբ (պարսիկներին ուղարկված հայերի նամակից մի հատված)։ * Երբ մի էակ չի թվում գեղեցիկ, բայց հարկավոր է կողմնակի մի բառ, որ հանկարծ կրակվելով դեմդ ելնի գեղեցկությունը։ Գեղեցկությունը, որը շատ անգամ առաջին հայացքից թվում է տգեղ, բայց դա էլ նրանից, որ ինքնատիպ է, աննախընթաց, նորանոր... (սա ասվել է այն ժամանակ, երբ Զոհրակը սիրահարվել էր արդեն Աստղիկին)
Հայ շինականներ
Վեպում նաև մեծ տեղ է հատկացվում շինականներին։ Դրանցից առավել արժանահիշատակ են ներքևում հիշատակվածները, քանի որ ակտիվ մասնակցություն են ցուցաբերել ճակատամարտի ժամանակ ժողովրդական գնդերի կազմում։
Գրաքննադատություն
Ավետիք Իսահակյանը վեպի մասին գրել է.
Ֆրանսերեն
Վարդանանք (վեպ), Փարիզ, 1963
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ Կատեգորիա:Պատմական վեպեր Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր Կատեգորիա:1943 վեպեր Կատեգորիա:Դերենիկ Դեմիրճյանի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Ստեպան Ռազինի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Ստեպան Ռազինի փողոց (Улица Степана Разина), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Սկելևատկա միկրոշրջանում։ Անվանվել է Ռուսաստանում 1670-1671 թվականների գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ Ստեպան Տիմոֆեևիչ Ռազինի (մոտ 1630-1671) պատվին։ Սկիզբ է առնում Գնիլուշա գետի ափի մոտից, և ավարտվում՝ հատվելով Կոմսոմոլսկայա փողոցի հետ։ Երկարությունն ընդամենը 180 մետր է։
Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Ստեպան Ռազինի փողոցը սկսվում է Գնիլուշա գետի ափի մոտից, 60 մետր շարունակվում գետին զուգահեռ, այնուհետև շրջադարձ է կատարում դեպի ձախ, հատում Կիրովի փողոցը և ավարտվում՝ հատվելով Կոմսոմոլսկայա փողոցի հետ։ Կարճ փողոց է. նրա երկարությունն ընդամենը 180 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 10 շինություն. փողոցի ձախ կողմում (կենտ համարներ) կա 3 շենք, աջում (զույգ համարներ)՝ 7։
Ստեպան Ռազինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346350։
Փողոցն անվանվել է Ռուսաստանում 1670-1671 թվականների գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ Ստեպան Տիմոֆեևիչ Ռազինի (մոտ 1630-1671) պատվին։ Ռուսաստանում ֆեոդալա-ճորտատիրական կարգերի դեմ ապստամբելու գաղափարը հղացել է Դոնի կազակների ազատությունների վրա ինքնակալության հարձակումների և, մասնավորապես, եղբոր՝ Իվանի նկատմամբ իշխան Դոլգորուկովի դաժան հաշվեհարդարի կապակցությամբ։ 1670 թվականի արշավանքը Վոլգա վերածվել է հզոր գյուղացիական պատերազմի, որն ընդգրկել է Պովոլժիեն և երկրի մի շարք այլ շրջաններ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Ռժավչիկ (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Ռժավչիկ (Ржавчик), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռժավեց։ Հիմնադրվել է 1950 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1950 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հարթմնի երազ
Տեղեկություն նկարի մասին
1878 թվականին Ռոսսետտին ավարտել է իր գաղտնի սիրեցյալ Ջեյն Մորիսի՝ նկարիչ և հրատարակիչ Ուիլյամ Մորիսի կնոջ դիմանկարի պաստեղային էսքիզը: Ավելի վաղ Ջեյնը կեցվածք էր ընդունել Ռոսսետտիի մի շարք այլ աշխատանքների համար, ներառյալ «Պրոզերպինայի»: Էսքիզը կախված է եղել նկարչի արվեստանոցի բուխարու վերևում: Սկզբնապես ապագա նկարի անվանումը եղել է «Monna Primavera» կամ «Vanna Primavera», հավանաբար վերցված են եղել Դանթե Ալիգիերիի «Նոր կյանք» բանաստեղծությունից: Իր շատ աշխատանքների համար Ռոսսետտին գրել է սոնետներ, «Հարթմնի երազը» բացառություն չի եղել:
Նկարում Ջեյն Մորիսը կանաչ հանդերձանքով նստած է սոսու ճյուղի վրա և ձեռքին պահում է ցախակեռասի շյուղ։ Վիկտորյական դարաշրջանում ցախակեռասն արվեստում համարվել է սիրո խորհրդանիշը, դրա պատկերումը նկարում կարող է հղում ծառայել գաղտնի սիրավեպին, որը ծագել էր նկարչի և նրա ամուսնացած բնորդուհու միջև: Ջեյն Մորիսը պատկերված է ամբողջ հասակով, ինչը բնութագրական չէ Ռոսսետտիի ստեղծագործության վերջին շրջանին։
Ռոսսետտին նկարը 700 գինեյով վաճառել է հավաքորդ Կոնստանտին Ալեքսանդր Իոնիդեսին: Դեռևս ստեղծագործության վրա աշխատելիս նկարիչը նամակագրության մեջ է եղել գնորդի հետ, որում խոստովանել է, որ աշխատանքը կլինի իր նկարների մեջ լավագույններից մեկը, ինչպես նաև հստակ հրահանգներ է տվել, թե որտեղ կախել նկարը՝ հատակից մինչև շրջանակ տարածությունը, ինչպես նաև թե ինչպիսին պետք է լինի աշխատանքի լուսավորությունը: 1900 թվականին Կոնստանտին Ալեքսանդր Իոնիդեսը նկարը փոխանցել է Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանին:
Գրականություն
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ Կատեգորիա:1880 նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ Կատեգորիա:Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանի նկարներ
1955 թվականի ԱՄՆ-ի լավագույն սինգլներն ըստ Billboard ամսագրի
1955 թվականի ԱՄՆ-ի լավագույն սինգլները (անգլ.՝ Billboard Year-End Hot singles of 1955), Billboard ամսագրի ամենահայտնի սինգլների վերջնական ցուցակը, ըստ 1955 թվականի վաճառքի տվյալների ։
Գարզա շրջան (Տեխաս)
Գարզա շրջան (Garza County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2000 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 4872 մարդ ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 6461 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Փոստ (Post) բնակավայրը ։
1955 թվականի ԱՄՆ-ի լավագույն սինգլներն ըստ Billboard ամսագրի
Հղումներ
Կատեգորիա:Billboard-ի չարթեր
Գարզա շրջան (Տեխաս)
Պատմություն
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1807 թվականին Բեխար շրջանի որոշ հատվածից։ Իր անվանումը ստացել է այդ տարածքում վերաբնակեցված առաջին ընտանիքի պատվին։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Գարզա շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2321 կմ², որից 2319 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 2 կմ²-ն կամ 0,07 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Սան Գաբրիել դա Պալյա
Սան Գաբրիել դա Պալյա (São Gabriel da Palha), համայնք Բրազիլիայում՝ Էսպիրիտու Սանտու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Էսպիրիտու Սանտու նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Մտնում է Նովա Վենեսիայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 38 522 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 432,814 կմ2 տարածք ։ Բնակչության խտությունը՝ 66,0 մարդ/կմ²։
Գարզա շրջան (Տեխաս)
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 4872 մարդ։ Առկա էր 1663 տնային տնտեսություն և 1217 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 1928 բնակելի շինություն՝ 1 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 774,8 %, աֆրոամերիկացիներ – 4,8 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) - 0,2 %, ասիացիներ – 2,10 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 17,1 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 3 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 37,2 %-ը (անկախ ռասայից)։
Սան Գաբրիել դա Պալյա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1963 թվականի մայիսի 14-ին
Գարզա շրջան (Տեխաս)
Բնակչություն
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 28 % - մինչև 18 տարեկան, 7,9 % - 18-24 տարեկան, 28,6 % - 25-44 տարեկան, 21,3 % - 45-64 տարեկան և 14,1 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 35 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 112,3 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 111,3 տղամարդ։
ՅանԳո
ՅանԳո (YanGo, իսկական անունը՝ Յան Վիտալիևիչ Գորդիենկո (Ян Віталійович Гордієнко), ), ուկրաինացի տեսաբլոգեր  , դերասան, երաժիշտ և հեռուստահաղորդավար։ Ուկրաինայի ամենահայտնի բլոգերներից մեկն է ։
Գարզա շրջան (Տեխաս)
Բնակչություն
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Սան Գաբրիել դա Պալյա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էսպիրիտու Սանտու նահանգի բնակավայրեր
Գարզա շրջան (Տեխաս)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
ՅանԳո
2022 թվականի ապրիլի 7-ի դրությամբ նրա գլխավոր YanGo ալիքն ունի 4,61 միլիոն բաժանորդ և ընդհանուր առմամբ 287,9 միլիոն դիտում ։
Կենսագրություն
Յան Գորդիենկոն ծնվել է 1998 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Դոնեցկի մարզի Կրամատորսկ քաղաքում ։ Հաճախել է լողի, կարատեի, հոկեյի և այլ մարզական խմբակներ։ Չնայած նոր նախասիրությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը արագ կորցնելուն, երբ սկսել է տեսահոլովակներ նկարահանելով զբաղվել, այդ ժամանակ նա արդեն լուսանկարների շարքից իր խաղալիքներով ստեղծել է սեփական մինի մուլտֆիլմերը։ 2014 թվականին Ուկրաինայի արևելքում զինված հակամարտության սկսվելուց հետո Գորդիենկոյի ընտանիքը հարկադրված Է եղել տեղափոխվել Կիև ։
Արվեստ
YouTube-ում իր հիմնական ալիքը ստեղծել է 2014 թվականի հոկտեմբերին ։
Նրա տեսահոլովակների սկզբնական թեմատիկան եղել է «Vine» ձևաչափը, սակայն ավելի ուշ իր ալիքում Գորդիենկոն սկսել է թողարկել « լեթսփլեյ » ձևաչափով հոլովակներ և համանման թեմատիկայի այլ ժամանցային տեսանյութեր ։
2016 թվականի հուլիսի տվյալներով՝ Twitter-ում զբաղեցրել Է ամենահայտնի ռուսալեզու բլոգերների երրորդ տեղը՝ զիջելով Մաքս Տարասենկոյին (TheBrianMaps) և Կատյա Քլեփին ։ 2017 թվականի հուլիսի տվյալներով՝ Յանն ընդգրկվել է Ռուսաստանում ամենահայտնի YouTube-բլոգերների թոփ հնգյակում ։ 2020 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ իր ալիքում ունեցել է ավելի քան 4,49 մլն բաժանորդ ։
Գորդիենկոյին հրավիրում են մասնակցելու YouTube բլոգինգի ոլորտին վերաբերող տարբեր շոուների. 2016 թվականի հուլիսին նա մասնակցել է «Ուկրաինա» հեռուստաալիքի «Ուկրաինան է խոսում» թոք շոուին ։ Նույն ամռանը նա վիդեոբլոգինգին նվիրված «Hype Camp» նախագծի քասթինգի ժյուրիի անդամներից էր։ Յանը դեռևս մասնակցում է նախագծին, բայց որպես ուսուցիչ  ։ 2019 թվականին նա միացել է Սբերբանկի «Kino is #thismine» նախագծին, որտեղ երիտասարդը կարճամետրաժ ֆիլմեր է ստեղծում, սցենարներ գրում նրանց համար և ընտրում դերասաններ ։ 2020 թվականին Յուլիա Կովալի հետ նա դարձել է «Արծիվ թե գիր» ճանապարհորդական շոուի 24-րդ եթերաշրջանի հաղորդավարը  ։ Մասնակցել է «Comedy Club»-ի ամանորյա թողարկմանը։ 2020 թվականին Յան Գորդիենկոն դարձել է այնպիսի ապրանքանիշների դեսպան, ինչպիսիք են Calvin Klein-ը և Nike-ը ։
Ընտանիք
Յան Գորդիենկոյի ընտանիքի մասին գրեթե տեղեկություններ չկան, հայտնի է, որ նա ունի կրտսեր եղբայր՝ Տիխոնը, ում հետ Յանը երբեմն տեսանյութեր է նկարահանում YouTube ալիքի համար ։ 2020 թվականից Յանը և մոդել Վալերիա Ռուդենկոն քաղաքացիական ամուսնությամբ ապրում են Կիևում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յություբերներ
Նառ Ներքին
Նառ Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալո (լիճ)
Ալո լիճ (Lac d'Allos), Եվրոպայի ամենամեծ լեռնային բարձրադիր լիճն է։ Գտնվում է Ֆրանսիայի Վերին Պրովանսի Ալպեր դեպարտամենտի Մերկանտուր ազգային պարկի Պելա լեռնազանգվածում, 2220 մ բարձրության վրա։ Հայելու մակերեսը 60000 մ² է, առավելագույն խորությունը 50 մ է։ 12-րդ դարում լիճը կոչվում էր Լյովյոդոն ։
Լիճն առաջացել է սառցադաշտից։ Ձկնատեսակներից իշխանը և ալպյան սաղմոնը։ Ջրի մի մասը անցնում է ստորգետնյա ուղիներով և դուրս գալիս աղբյուրների տեսքով, որոնք հետո միանում են Վերդոն գետին։ Ժամանակին լճի ափին էր գտնվում Կույս Մարիամի ժամատունը։ Լճին մոտեցող ավտոմեքենայի ճանապարհ չկա։ Նրա ավարտից հետո հարկավոր է ոտքով անցնել Վեյար գյուղը և Կլյուիտ անտառը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լճեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Վիլհելմ Կյուխելբեկեր
Վիլհելմ Կարլովիչ Կյուխելբեկեր (Вильге́льм Ка́рлович Кюхельбе́кер, ), ռուս գրող, դեկաբրիստ։ Ծագումով՝ գերմանացի։
1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Պետերբուրգում դեկաբրիստների ապստամբության ժամանակ իշխան Միխայիլ Պավլովիչի վրա կրակելու համար դատապարտվել է մահվան, որը փոխարինվել է տաժանակրությամբ։
1820-ական թվականներին քաղաքացիական պոեզիայի դիրքերից Կյուխելբեկերը հանդես է եկել սենտիմենտալիստների դեմ («Վերջին տասնամյակի մեր՝ հատկապես քնարական պոեզիայի ուղղության մասին», 1824, հոդված, «Արգոսցիներ», 1822–25, ողբերգություն, «Հռենոսյան ընկերներին», 1821, բանաստեղծություն և այլն)։ Բանտարկության և աքսորի շրջանի ստեղծագործություններում Կյուխելբեկերը հավատարիմ է իր երբեմնի իդեալներին («Էլեգիա», 1832, «Յակուբովիչի մահվան առիթով», 1846), թեև երբեմն նկատվում են միայնության և դատապարտվածության մոտիվներ («Հոկտեմբերի 19-ը», 1838, բանաստեղծություն, «Պրոկոֆի Լյապունով», 1834, ողբերգություն)։ Գրել է նաև «Վերջին Կոլոննան» (1832–42) վեպը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս դեկաբրիստներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ֆրիդա Կալոյի թանգարան
Ֆրիդա Կալոյի թանգարան, (Museo Frida Kahlo), մեքսիկացի գեղանկարչուհի Ֆրիդա Կալոյի կյանքին և գործունեությանը նվիրված թանգարան Մեխիկոյի Կոյոական շրջանում, հայտնի է նաև որպես Կապույտ տուն (La Casa Azul)։
Պատմություն
Կոյոական շրջանի Լոնդրես 247 հասցեում գտնվող տունը Կալոների ընտանիքին է պատկանել 1904 թվականից։ Այստեղ 1907 թվականի հուլիսի 6-ին ծնվել և 1954 թվականի հուլիսի 13-ին մահացել է Ֆրիդա Կալոն։ Այստեղ նկարչուհու պատկերով իր մահճակալի մոտ տեղադրված է մոխրով լի աճյունասափորը։ 1955 թվականին տունը դարձել է Ֆրիդա Կալոյի թանգարան։
Այս տանը, ընդհատումներով, Ֆրիդան ապրել է ամուսնու՝ մեքսիկացի նկարիչ Դիեգո Ռիվերայի հետ ։
Ցուցադրություն
Թանգարանում են գտնվում նկարչուհու մի քանի գեղանկարներ, անձնական իրերը, գրքեր և նախակոլումբյան արձանիկների անձնական հավաքածուն, Դիեգո Ռիվերայի և այլ արվեստագետների աշխատանքներ, մեքսիկական ժողովրդական արվեստի գործեր, նախա-իսպանական ձեռագործ աշխատանքներ, լուսանկարներ, հուշամատյաններ։ Պատերի ներքին և արտաքին գունավորումների համար տունն անվանում են «Կապույտ» կամ «Լազուր» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի թանգարաններ Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Մեքսիկայում
Յամ (գյուղ, Գդովսկի շրջան)
Յամ (Ямм), գյուղ Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Գդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 838 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1906 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Գդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մատյան ողբերգության (4041, Գրիգոր Նարեկացի)
Գրիգոր Նարեկացի, Մատեան Ողբերգութեան (4041), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4041 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1377 թվականին Ներսէս երեց գրիչի կողմից Թավրեզում։ Ստացողը եղել է Ղազար կրոնավորը, Տեր Հովհաննեսը, Արղուն տիկինը։ Գրված է 23x16-ի վրա։ Ձեռագիրը կազմված է 288 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 115բ, 173բ, 252ա, ստացողի՝253ա (14-րդ դար), հետագայի՝ 253ա (1425 թվական), 218բ (1869  թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Դա ինձ չի վերաբերում
«Դա ինձ չի վերաբերում…» («Меня это не касается…»), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1976 թվականին ռեժիսոր Հերբերտ Ռապապորտի կողմից ։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1977 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ։
Սյուժե
Ավտովթարից մահացել է Կարտաշովի գործարանի տնօրենը։ Նրա մահվան հանգամանքները ներքին գործերի մարմիններին հիմք են տալիս զբաղվել գործարանային փաստաթղթերի ստուգմամբ, ինչի համար Մոսկվայից թեթև արդյունաբերության գիտահետազոտական ինստիտուտի ներկայացուցչի անվան տակ գալիս է Սոցիալիստական ​​սեփականության գողության դեմ պայքարի վարչության ավագ տեսուչ Շուբնիկովը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Լարս Փիթեր Հանսեն
Լարս Փիթեր Հանսեն (Lars Peter Hansen, ), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, էկոնոմետրիստ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ակտիվների գների փոփոխման էմպիրիկ վերլուծության համար (2013)։
Կենսագրություն
Յուտայի պետական համալսարանն ավարտելուց հետո, որտեղ 1974 թ. ստացավ բակալավրի աստիճան, ինչպես նաև Մինեսոտայի համալսարանն ավարտելուց հետո (դոկտոր, 1978), աշխատել է Կարնեգի Մելոնի համալսարանում որպես պրոֆեսորի ասիստենտ։ 1981 թ. տեղափոխվում է Չիկագոյի համալսարան, որտեղ դառնում է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ 1984 թ. Քեննեթ Սինգլթոնի հետ ստացել է Ֆրիշի մեդալ, իսկ 2006 թ.՝ Նեմերսի մրցանակ։
Հանսենը հայտնի է որպես մոմենտների ընդհանրացված մեթոդի մշակող, տարբեր ոլորտներում այս մեթոդի կիրառմանը նվիրված բազում աշխատությունների հեղինակ է՝ ներառյալ աշխատանքի տնտեսագիտությունը, միջազգային ֆինանսները, ֆինանսները և մակրոտնտեսագիտությունը։ Advances in Economics and Econometrics և Handbook of Financial Econometrics ամսագրերի խմբագիրներից մեկն է։ Ռավի Ջագանաթանի հետ համատեղ ստացել է մի թեորեմ, որը հայտնի է որպես Հանսեն-Ջագանաթանի թեորեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Մինեսոտայի համալսարանի շրջանավարտներ
Չերվոնոսլոբոդսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)
Չերվոնոսլոբոդսկի գյուղական խորհուրդ  (Червонослобідська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնոսլոբոդսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 644 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Սեմենովկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Սեմենովկա (Семенівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1730 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սեմենովկա գյուղում բնակվում էր 211 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,938 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 224,95 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1730 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դաուտ-Կայուպովո
Դաուտ-Կայուպովո (Даут-Каюпово, Дауыт-Ҡайып), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 178 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի բնակավայրեր
(3800) Կարայուսուֆ
(3800) Կարայուսուֆ (Karayusuf), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի հունվարի 4-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,577806 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,4581 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,6975 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 723,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,497306 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,85° անկյուն։
Գուլևկա
Գուլևկա (Гулівка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գուլևկա գյուղում բնակվում էր 237 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1736 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 136,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աղբունարի վանք
Աղբունարի վանք, Ագբունարի վանք, վանք Կարսի նահանգի Սարիղամիշ քաղաքի մոտ գտնվուղ Աղբունար գյուղում։ XX դարի սկզբին արդեն ավերակ էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Սենորբի
Սենորբի (Իտալ.Senobri), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում ։
Բնակչությունը 4419 մարդ՝ (2008 թ.), բնակչության խտությունը 129 մարդ /կմ ²։ Տարածքը զբաղեցնում է 34կմ²։ Փոստային հասցե՝ 09040, հեռախոսային կոդ՝ 070:
Քաղաքի հովանավոր սուրբն է համարվում Սուրբ Վարվառան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։
Դմիտրի Շչերբակով
Դմիտրի Իվանովիչ Շչերբակով (Дмитрий Иванович Щербаков, ), խորհրդային երկրաբան և երկրաքիմիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953 թվական)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Տավրիկյան (այժմ՝ Սիմֆերոպոլի) համալսարանը (1922 թվական)։ 1939 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտումում։ Միաժամանակ դասավանդել է Լենինգրադի համալսարանում (1922 թվականից) և Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1953-1963 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ երկրաբանաաշխարհագրական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են հազվագյուտ մետաղների և ռադիոակտիվ տարրերի հանքավայրերի երկրաբանությանը և երկրաքիմիային։ Լենինյան մրցանակ (1965 թվական)։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 2 և այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաքիմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Շահրուր
Շահրուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սիրամարգերով բնապատկեր
«Սիրամարգերով բնապատկեր» («Մահ», Matamoe, Le paysage aux paons (La mort)), ֆրանսիացի նկարիչ Պոլ Գոգենի կտավը՝ Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանից։
Նկարում ձախից պատկերված են բարձր ծառեր, որոնք վերածվում են համատարած կանաչ պատի։ Ավելի աջ՝ կենտրոնում՝ միջին պլանում, գտնվում է խրճիթը, որի մոտ նկատելի են երկու կանացի կերպարանք։ Խրճիթի դիմաց վառված է խարույկ, որից աջ և հանդիսատեսին ավելի մոտ երևում է կացնով տղամարդը, որը փայտ է կոտորում։ Խրճիթից այն կողմ երևում է դեպի վեր բարձրացող լեռնալանջը։ Առջևի պլանում՝ կենտրոնից ավելի ձախ, երկու սիրամարգներ են։ Ներքևում աջից նկարի անվանումն է տահիտերեն, նաև նկարիչի ստորագրությունը և ամսաթիվը՝ ''MATAMOE P. Gauguin. 92։''
Ինչպես կարելի է ենթադրել հեղինակային ստորագրությունից, նկարը վրձնվել է Տահիտիում 1892 թվականին։ Նկարի ստեղծման պահին Գոգենը արդեն հեռացել էր Պապեետեից և բնակություն էր հաստատել Մատայեա գյուղում՝ կղզու հարավային մասում։ Իր «Նոա Նոա» գրքում Գոգենը նկարագրել է տեսարանը, որը նախատիպ է ծառայել կտավի համար․ «Մի կողմից ծովն է, մյուսից՝ մեկ այլ լեռ <…> մի քանի խոշոր մանգոյի ծառ։ Լեռան և ծովի արանքում իմ հյուղակն է բուրաո ծառից <…> Գրեթե մերկ տղամարդ, նրա կողքին՝ չորացած կոկոսյան արմավենի՝ նման խոշոր թութակի՝ ոսկեզօծ պոչով <…> Տղամարդը նրբաճաշակ ու ճկուն շարժումով երկու ձեռքով բարձրացնում է ծանր կացինը, որը վերևում թողնում է իր կապույտ փայլը երկնքի արծաթափայլ ֆոնին, ներքևում՝ իր նշանը մեռած ծառի վրա, որի վրա մի ակնթարթ կրկին կենդանանում է կրակի մեջ կուտակված անցած դարերի շոգը» ։ Նկարի անվան տահիտերեն թարգմանությունը՝ «Matamoe», երկար ժամանակ տարաձայնություններ է առաջացրել, քանի որ, օրինակ եղել են փորձեր թարգմանել այն որպես «Նախկին ժամանակներում», «Երբեք», «Ճամփորդներ», «Օտարներ»։ Գոգենը այս բառը գործածել է նաև իր մեկ այլ նկարի վերնագրում՝ «Arii matamoe» («Թագավորի մահը»), որում պատկերված է տահիտեցու կտրված գլուխ։ Այս նկարը գտնվում է Փոլ Գեթիի թանգարանում ։ Ինքը՝ Գոգենը, այդ բառը 1893 թվականի Դյուրան Ռյուելի մոտ վաճառքի կատալոգում թարգմանել է ֆրանսերեն որպես «La Mort (Մահ)» ։
«Նոա Նոա»-ում Գոգենը նաև նկարագրել է մի դրվագ, որը լույս է սփռում նկարի անվանման վրա․ նա իր ընկեր Իոտեֆոյի հետ գնացել էր սար վարդագույն ծառի հետևից, որը պետք էր Գոգենին քանդակ ստեղծելու համար։ Գոգենը հետևյալ բառերով է փոխանցել ծառը կտրելու պահի իր զգացմունքները․ «Ես կտրում էի, ես ձեռքերս էի շաղախում նրա հյութերի արյան մեջ երանելի զայրույթի մեջ՝ լարված սպասումով  հագեցնելով ինձ համակած ինչ-որ սրբազան դաժանություն։ Ծառին չէի հասցնում ես հարվածները, նրան չէի ձգտում ես գետին գցել <…>։ Այո, հին քաղաքակիրթ մարդը այսուհետև իսկապես ոչնչացված է, մեռել է։ Ես վերածնվում էի, ավելի ճիշտ՝ իմ մեջ կրկին առաջանում էր ուժեղ և մաքուր մարդը։ Այս դաժանության նոպան քաղաքակրթությանը, չարին վերջին հրաժեշտի խոսքն էր։ Անկումային քաղաքակրթության առաջացրած բոլոր հոգիների հատակին նիրհած այլասերվածությունը հանկարծ ճեղքվեց և իր զզվանքով հազիվ խավարեց լույսի պայծառ մաքրությունը, որով ես շնչում էի < ... > իմ ներքին ապրումները հասունության փորձություն էին։ Հիմա ես դարձա ուրիշ մարդ՝ վայրենի, մաորացի։ <…> Եվ ամեն մի հարվածով կտրիչի այս կտոր ծառի վրա ես ավելի ու ավելի խորն եմ շնչում հաղթանակի բույրը և թարմացումը»։։
Այս հիմնավորմամբ Մ․Ա․ Բեսոնովան առաջարկում է «նկարը դիտարկել որպես խորհրդանշական կտավ, որը պատմում է եվրոպական գիտակցության կործանման և օվկիանոսում կորած կղզիներում նոր մարդու ծննդյան մասին»։
Գոյություն ունի Գոգենի նույն սյուժեով ավելի վաղ կտավ՝ «Կացնով տահիտեցին» (1891 թվական, մասնավոր հավաքածու), կացնով տղամարդու կերպարը լրիվ նույնական է Պուշկինի թանգարանում գնվող նկարի հետ։ Գոգենի ստեղծագործությունը ուսումնասիրող շվեդ Բ․ Դանիելսոնը կարծում է, որ նկարի համար որպես մոդել է ծառայել դպրոցի տուզեմցի հավաքարարը, որը Պապետտեից 21 կմ հեռավորության վրա գտնվող Պաեա գյուղից էր, որտեղ Գոգենը հյուրընկալվել էր տեղի դպրոցի ֆրանսերենի ուսուցիչ Գաստոն Պիային։
1893 թվականին Գոգենը նկարն ուղարկել է Պոլ Դյուրան Ռուե պատկերասրահ։ 1895 թվականի փետրվարի 18-ին նկարը ցուցադրվել է Գոգենի նկարների վաճառքում՝ փարիզի «Օտել Դուրո» աճուրդի տանը, որից ստացված հասույթը գնացել է նրա՝ Տահիտի նոր ճամփորդության ֆինանսավորման վրա, որտեղ էլ այն 480 ֆրանկով գնել է Ա․ Սեգան։ 1906 թվականից նկարը գտնվել է Ամբրուազ Վոլարի պատկերասրահում և 1907 թվականի մայիսի 4-ին այն մեկ ուրիշ կտավի՝ «Զրույց»-ի հետ 15000 ֆրանկով ձեռք է բերել մոսկովյան արդյունաբերող և հավաքորդ Ի․Ա․ Մորոզովը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Մորոզովի հավաքածուն ազգայնացվել է և 1923 թվականից նկարը գտնվել է Նոր արևմտյան արվեստի թանգարանում։ 1948 թվականին հանձնվել է Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան (Գոգենի նկարների կատալոգում, որը կազմել էր Վիլդենշտեյնը, սխալմամբ նշվում է, որ նկարը գտնվում է էրմիտաժում)։ Նկարը ցուցադրվում է Գոլիցինների առանձնատան նախկին կցաշենքում՝ 19-20-րդ դարերի Եվրոպայի և Ամերիկայի երկրների արվեստի պատկերասրահում, 17-րդ սրահում (Գոգենի սրահ) ։
Խենթասար (Գեղարքունիքի մարզ)
Խենթասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռներում, Գետիկի ձախափնյակում, Թթուջուր գյուղից 2 կմ հարավ։ Բարձրությունը 2161 մ է ։
Պուտիվլսկի քաղաքային խորհուրդ (Պուտիլվսկի շրջան)
Պուտիվլսկի քաղաքային խորհուրդ , Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պուտիվլսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 17 274 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Սիվաշ (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Սիվաշ (Сиваш), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սիվաշ գյուղում բնակվում էր 493 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,98 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 503,06 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1991 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մեհմեդ II
Մուհամմեդ II Նվաճող (Ֆաթիհ) (محمد ثانى, محمد الفاتح, İkinci Mehmet, Fatih Sultan Mehmet), հայտնի է նաև Մեհմեդ էլ Ֆաթիհ, Մուհամմեդ, Մուհամմեդ Նվաճող, Օսմանյան կայսրության սուլթան, ով կառավարել է 1444-1446 և 1451-1481 թվականներին։
Մուրադ II-ի որդին է։
Կենսագրություն
Մեհմեդ II-ը ծնվել է 1432 թվականի մարտի 30-ին Էդիրնեում։ Եղել է Մուրադ II սուլթանի և հարճ Հյումա հաթունի չորրորդ որդին։ Ենթադրվում է, որ Հյուման ունեցել է հունական ծագում ։
Մանկություն
Երբ լրացել է Մեհմեդի վեց տարեկանը, երեխային ուղարկել են Մանիսայի նահանգ, որտեղ մնացել է մինչև 1444 թվականի օգոստոս ամիսը։
1444 թվականի հունիսի 22-ին լեհերը և սերբերը սկսել են ռազմական գործողություններ ընդդեմ Օսմանյան կայսրության։ Մեհմեդ II-ը Վառնայի ճակատամարտում հաղթանակ է տարել միացյալ ուժերի նկատմամբ։
1446 թվականի գարնանը Մուրադ II-ը մի քանի հազար հոգանոց բանակի գլխավորությամբ անցել է Ռումելիայի սահմանը, ստացել Ջանդարլը Հալիլ փաշայի օգնությունը և կրկին զբաղեցրել օսմանյան գահը։ Նույն տարեթվին տեղի է ունեցել նաև ենիչերների ապստամբություն, ովքեր պահանջում էին բարձրագույն դիվանից զրկել երիտասարդ փադիշահին գահից։
Մեհմեդ II-ը ստիպված լքում է Էդիրնեն և իր համախոհների հետ վերադառնում Մանիսա։ Հետագա հինգ տարիների ընթացքում, որը փադիշահը անց է կացրել Մանիսայում, զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ Մեհմեդ II-ը սկսել է հետաքրքրվել մետաֆիզիկայով՝ ձգտելով բացահայտել աշխարհաստեղծման, կյանքի և մահվան գաղտնիքները։
Հոր՝ Մուրադ II-ի հրամանով, 1448- 1450 թվականներին մասնակցել է ալբանական արշավանքին։ Մուրադի մահվանից 15 օր առաջ վերադարձել է Էդիրնե և երկրորդ անգամ նստել գահին։
1451 թվականի ընթացքում Մեհմեդը կարճաժամկետ պայմանագրեր է կնքել հունգարացիների և վենետիկցիների հետ։ Սակայն որոշ ժամանակ անց, Վենետիկի և նրա դաշնակիցների ծովային միացյալ ուժերը մտել են Դարդանել։
Կոստանդնուպոլսի անկում
1452 թվականին ամռանը թուրքերը նախապատրաստվել են Կոստանդնուպոլսի գրավմանը։ Օսմանյան ուժերը մայրաքաղաքը շրջափակել են և ծովից, և ցամաքից։ Սուլթան Մեհմեդ II-ը Կոստանդնուպոլսի գրավման համար ունեցել է 200 000 զինվորից բաղկացած բանակ։ Օսմանյան բանակը Կոստանդնուպոլսի գրավման ժամանակ կիրառել է նաև հրետանի։ Բյուզանդական բանակը ունեցել է ընդամենը 10 000 զինվոր։ Օսմանյան բանակը 1453 թվականի մայիսի 29-ին գրավել է Կոստանդնուպոլիսը և երեք օր թալանել այն։ Բյուզանդական կայսր Կոստանդին XI Պալեոլոգոսը սպանվել է ճակատամարտում։ Մեհմեդ II Ֆաթիհը Կոստանդնուպոլիսը հռչակեց Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք։ Կոստանդնուպոլսի անկումից հետո թուրքերը գրավել են Պելոպոնեսը, իսկ 1461 թվականին՝ Տրապիզոնի կայսրությունը։ Բյուզանդական կայսրության կործանմանը նպաստեց նաև պապականության և արևմտաեվրոպական երկրների վարած քաղաքականությունը, որոնք Բյուզանդիային միայնակ թողեցին թուրքական զորաբանակի դեմ։
Մահ
Մեհմեդ II-ը արևելյան երկրորդ արշավանքը ձեռնարկելու նպատակով Կոստանդնուպոլսից տեղափոխվել է Գեբզե։ Տեղափոխման հիմնական նպատակը բանակի վերջնական ձևավորման հսկողությունն էր։ Պալատականների շրջանում կարծիք էր շրջանառվում, որ այս արշավանքն ուղղված է լինելու Եգիպտոսի դեմ, սակայն Գեբզեում Մեհմեդ II-ը հիվանդացել է և մահացել։ Որոշ տվյալների համաձայն՝ նրան թունավորել են։ Որոշ աղբյուրներ էլ նշում են, որ Ֆաթիհը քրոնիկ հիվանդ է եղել։ Մի շարք պատմիչներ էլ նշում են, որ սուլթանը մահացել է վատորակ սննդից ։