cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քեսունի բերդ
Պատմություն
Փիլարտոս Վարաժնունու մահից հետո Կամսարականներից սերող հայտարարել հայազգի զորավար Գող Վասիլը, ստեղծել է իր անկախ իշխանությունը։ Նա դաշնակցել է Եդեսիայի խաչակիրների հետ։ Քեսունում հայտնի էր Կարմիր վանքը, որը Գող Վասիլի պետության հոգևոր կենտրոնն էր, իսկ 1105-1116 թվականներին եղել է կաթողիկոսանիստ։
Վլադիմիր Շևչենկո
Վլադիմիր Շևչենկո (Владимир Антонович Шевченко, ), խորհրդային և ռուս նկարիչ-մուլտիպլիկատոր։
Սիյմ Լուտս
Սիյմ Լուտս (Siim Luts, ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, չեխական «Տեպլիցե» ակումբի և Էստոնիայի հավաքականի կիսապաշտպան։ Էստոնիայի երկակի չեմպիոն, Էստոնիայի Սուպերգավաթի քառակի դափնեկիր և երկրի գավաթակիր։
Ակումբային
2016 թվականի հուլիսի 25-ին Սիյմ Լուտսը տեղափոխվել է չեխական «Բոհեմիանս 1905» ակումբ՝ կնքելով երկու տարի ժամկետով պայմանագիր  ։
Միջազգային վիճակագրություն
2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի դրությամբ
Թիմային
«Ֆլորա»
«Լևադիա»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էստոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նորչյոպինգի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բոհեմիանս 1905-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Վլադիմիր Շևչենկո
Կենսագրություն
1956–1958 թվականներին աշխատել է որպես հյուսն «Կարմիր Հոկտեմբեր» հանքահորում։ 1958–1963 թվականներին սովորել է Լուգանսկի պետական գեղարվեստական ուսումնարանում։ 1966–1969 թվականներին եղել է որպես ռազմական տպարանի նկարիչ։ 1970–1972 թվականներին սովորել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի երկամյա կուրսերում` որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր ։ 1973 թվականից աշխատել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում` որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր ։ 1992 թվականից մինչև 1996 թվականը համագործակցել է «Քրիսթմաս Ֆիլմզ» ստուդիայի հետ։
Աշխատել է բացառապես նկարված մուլտիպլիկացիայի տեխնիկայով։ Մասնակցել է մոտ 80 մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի ստեղծմանը։ Դասավանդել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտում։ Մինչև կյանքի վերջին օրն աշխատել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Կուրեջո
Կուրեջո (Cureggio), քաղաք Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում ։
Քեսունի բերդ
Պատմություն
Գող Վասիլի որդու՝ Վասիլ Տղայի օրոք (1112-1117 թթ.), հայերի և խաչակիրների հարաբերությունները վատթարանում են։ 1117 թվականին Բալդուին կոմսի հրամանով Վասիլ Տղային գերի են վերցնում և նվաճում իշխանության տարածքը։
Կուրեջո
Բնակչությունը 2248 մարդ է (2010 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 281 մարդ/կմ² է։ Տարածքը 8 կմ² է։ Փոստային ինդեքսը՝ 28060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0322։
Քեսունի բերդ
Պատմություն
Քեսունի բերդը Եդեսիայի կոմսության խաչակիրների ամրոց է եղել։ 1131 թվականին Դանեշմանդի սելջուկ ամիրա Ղազի Գյումուշթիգին (1104-1134 թթ.) պաշարում է այն։ Եդեսիայի կոմս Ժոսլեն I-ը (1118-1131 թթ.), շտապում է օգնելու պաշտպաններին և մահանում այնտեղ։ Նոր կոմսը՝ Ժոսլեն II-ը, այլևս չի կարողանում ազատել ամրոցը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա) Կատեգորիա:Քեսունի իշխանություն Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:11-րդ դարի հիմնադրումներ Կիլիկյան Հայաստանում
Կուրեջո
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Մադոննա Ասունտան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գուրգեն Հարությունյան
Կենսագրություն
1927-1929 թվականներին սովորել է Բաքվի հայկական թատրոնի ստուդիայում։ 1929-1945 թվականներին աշխատել է Բաքվի, 1949-1971 թվականներին՝ Ստեփանակերտի թատրոններում։ Մարմնավորել է հատկապես բնութագրական կերպարներ, խաղացել նաև դրամատիկ դերեր ։
Ֆիլմագրություն
Նկարահանվել է «Հեղնար աղբյուր» (Ավետիք) կինոնկարում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Բելա Տարր
Բելա Տարր (հունգ. Tarr Béla, ), հունգարական հեղինակային ֆիլմերի վարպետ, «Թուրինյան ձին» (2011 թ.) ֆիլմից հետո հայտարարել է, որ ավարտում է իր կինոարտադրական գործունեությունն ու անցնում է թոշակի։
Կենսագրություն
16 տարեկան հասակում Տարրը ստեղծեց իր առաջին ֆիլմը՝ 20 րոպեանոց վավերագրական ֆիլմ գնչուական աշխատանքային բրիգադի մասին։ Ռեժիսորի դեբյուտը գրավում է այդ տարիներին կարևոր հունգարական կինոստուդիայի՝ Բելա Բալաշի ստուդիայի ուշադրությունը։ Պաշտոնյաների արձագանքն այդ վավերագրական ֆիլմի նկատմամբ կտրուկ բացասական էր, որի պատճառով Տարրին չհաջողվեց ընդունվել համալսարան, որտեղ որոշել էր ուսումնասիրել փիլիսոփայություն ։.
Այնուհետև Տարրը սովորեց Բուդապեշտի թատրոնի ու կինոյի ակադեմիայում։ 1989—1990 գիտնական Բեռլինում, 1990 թվականից Բեռլինյան կինոակադեմիայի դասախոս։
Երիտասարդ ժամանակվա իր համար կարևոր ֆիլմերի ցանկում Տարրն անվանում է Բրեսսոնի, Օձուի, Կասսավետիսի ժապավենները։ Քննադատները հաճախ նրան համեմատում են Տարկովսկու, Անտոնիոնիի, Անգելոպուլոսի ու Սոկուրովի հետ։
1990-ականներին Բելա Տարրը քիչ հայտնի էր, սակայն 2000-ական թվականներին նրա արվեստը պրոպագանդեցին այնպիսի արտհաուս-քննադատներ, ինչպիսին է Ջոնաթան Ռոզենբաումը։ 2007 թվականին, երբ ռեժիսորը իր նոր ֆիլմով առաջին անգամ հրավիրվել էր Կաննի կինոփառատոն, մամուլը հասարակության ուշադրությունը հրավիրեց ոչ միայն այդ, այլ նաև Տարրի մնացած ֆիլմերի վրա։
Տարրի հետահայաց ցուցադրությունները մի անգամ չէ, որ անց են կացվել Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում։ Քննադատները նրան համարում են միջին սերնդի առաջնակարգ եվրոպական վարպետներից մեկը։ 2012 թվականին Sight & Sound ամսագրի կողմից անց կացված 846 կինոքննադատների հարցման արդյունքում, Տարրի յոթժամանոց «Սատանայական տանգո» ֆիլմը հավասար միավորներ է ստացել այնպիսի ընդհանուր ճանաչում ստացած գլուխգործոցների հետ, ինչպիսիք են «Մետրոպոլիս», «Փսիխո» և «Քաղցր կյանք»։
2011 թվականին Բեռլինի կինոփառատոնում, Տարրի վերջին ֆիլմը՝ «Թուրինյան ձին», արժանացավ փառատոնի՝ նշանակությամբ երկրորդ մրցանակին՝ «Արծաթե արջի»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:1955 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունգարիայում ծնվածներ Կատեգորիա:Պեչ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ
Հակալոգարիթմ
Հակալոգարիթմ, լոգարիթմի տվյալ արժեքին համապատասխանող թիվ։ N թիվը կոչվում է a-ի հակալգորիթմը, եթե \lg N=a։ Սովորաբար դիտարկվում է տասական լոգարիթմի հակալոգարիթմը։
Կատեգորիա:Տարրական ֆունկցիաներ Կատեգորիա:Լոգարիթմներ
Հիպոցիկլոիդներ և էպիցիկլոիդներ
Հիպոցիկլոիդներ և Էպիցիկլոիդներ (հիպո..., ini — այստեղ՝ վրա, մոտ, կից բառերից), կորեր, որոնք գծվում են շրջանագծի որևէ կետով, երբ այդ շրջանագիծը առանց սահքի գլորվում է մեկ այլ՝ անշարժ շրջանագծով։ Շրջանագծերի ներքին շոշափման դեպքում կորերը կոչվում են հիպոցիկլոիդներ, իսկ արտա քին շոշափման դեպքում՝ էպիցիկլոիդներ։ Կորերի տեսքը կախված է անշարժ շրջանագծի A շառավղի և շարժական շրջանագծի a շառավղի A/a հարաբերությունից։ Եթե a-ն 4 անգամ փոքր է A-ից, ապա հիպոցիկլոիդը կոչվում է ասաղարղ։ Եթե a-ն հավասար է A-ին, ապա էպիցիկլոիդը կոչվում է սրտարդ։ Երբ անշարժ շրջանագիծը վերածվում է ուղղի, շարժական շրջանագծի կետը գծում է ցիկլոիդ։ Իսկ եթե շարժական շրջանագիծն է վերածվում ուղղի, ապա ստացվում է շրջանագծի էվոլվենտ։ Հիպոցիկլոիդի պարամետրական հավասարումն է. x = (A—a) cos<p+a cos—~փ» /a v •t•tA—a y = (A—a) smqp—asln“—Փ։ Էպիցիկլոիդի հավասարումը ստացվում է սրանից a-ն —a-ով փոխարինելով։ Հիպոցիկլոիդներ և Էպիցիկլոիդները օգտագործվում են մեխանիզմների տեսության մեջ։
Կատեգորիա:Կորեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Նինոծմինդա)
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, հուշարձան Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի տարածաշրջանի Նինոծմինդա քաղաքի շրջանային մշակույթի տան բակում։
Պատմություն
Հուշարձանը նվիրված է 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է ցեղասպանության 99-րդ տարելիցին։ Հուշարձանը կառուցվել է Արմեն Ղարսլյանի, Մարտուն Մկոյանի, Թաթուլ Ղարսլյանի, Էնզել Մկոյանի բարերարությամբ։
Հուշակոթողի օծման հանդիսավոր արարողությունը կատարել են Հայ առաքելական եկեղեցու վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանը և Սամցխե-Ջավախքի ու Ծալկայի ընդհանուր Առաջնորդական փոխանորդության փոխառաջնորդ Տեր Բաբկեն վարդապետ Սալբիյանը։ Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցել են Վրաստանում Հայաստանի դեսպան Հովհաննես Մանուկյանը, Վրաց ուղղափառ եկեղեցու Ախալքալաքի Կումուրդոյի թեմի առաջնորդ, արքեպիսկոպոս Նիկոլոզը, ջավախքցի գործարար, բարերար Արմեն Ղարսլյանը, Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ, տեղական իշխանության ներկայացուցիչներ, հասարակական և մշակութային բազմաթիվ գործիչներ, հայ և վրաց եկեղեցիների բարձրաստիճան հոգևորականներ, տեղական իշխանությունների ներկայացուցիչներ, Վրաստանի խորհրդարանի և ՀՀ Ազգային Ժողովի պատգամավորներ, գործարարներ, Հայաստանից ժամանած հյուրեր, Թբիլիսիից ժամանած հյուրեր և ջավախահայության մեծաթիվ ներկայացուցիչներ ։ Հուշարձանի բացման արարողության ընթացքում հնչել են երգեր Նինոծմինդայի երաժշտական դպրոցի և մշակույթի կենտրոնի սաների կատարմամբ (խմբավար՝ Իրինա Ղարսլյան)։ Միջոցառումն ավարտվել է բանաստեղծ Գևորգ Սնխչյանի խոսքերով և երաժշտությամբ՝ «Ծիծեռնակաբերդ» երգով։ Հոգևոր հայրերի աղոթքի ներքո ներկաները ծաղիկներ են դրել հուշարձանի պատվանդանին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Ավստրիական ազատություն կուսակցություն
Ավստրիական ազատություն կուսակցություն (ԱԱԿ) (Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ)), Ավստրիայում գործող աջ ծայրահեղական կուսակցություն։ Ղեկավարն է Հանց Կրիստիան Շտրախեն։ ԱԱԿ-ն համարվում է պոպուլիստական կուսակցություն, որին հաճախ վերաբերվում են որպես եվրոազգայնական կուսակցության։ Այն հանդես է գալիս ներգաղթի դեմ և վերահսկողության ուժողացման օգտին ։
2005 թվականի ապրիլին Յորգ Հայդերը և կուսակցության այլ ղեկավարներ լքեցին կուսակցության շարքերը՝ ստեղծելով նոր կուսակցություն, որը կոչվեց Հանուն Ավստրիայի ապագայի դաշինք։
Անկախների միություն
Ավստրիական ազատություն կուսակցության կայացումն ու զարգացումը կապված է ինչպես հետպատերազմյան ավստրիական պատմության, այնպես էլ նրա կուսակցական համակարգի ձևավորման յուրահատկությունների հետ։ Նացիզմից երկրի ազատագրման պահից Ավստրիայի բնակչության նշանակալի մասը հայտնվեց նացիոնալ-սոցիալիստների քաղաքականությանը ուղղակի կամ անուղղակի մասնակցության մեջ։ Ավելի քան մեկ ու կես միլիոն ավստրիացիներ ծառայում էին վերմախտում, ևս 600 հազարը հանդիսանում էին Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության անդամներ։ Ապանացիֆիկացման սկսված գործընթացը սկիզբ դրեց դատական մարմինների կողմից ավստրիական նացիստների հետապնդումներին ։ Ավստրիական նախկին նացիոնալ-սոցիալիստների համար պատիժ դարձավ երկրի քաղաքական կյանքից նրանց դուրս մղումը, երկրի երկու խոշոր Ավստրիայի ժողովրդական և Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություններին անդամագրվելու անթույլատրելիությունը։ Բայց արդեն 1940-ական թվականներին սոցիալիստները հնարավոր համարեցին Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության նախկին անդամների համար օժանդակել ստեղծելու սեփական կուսակցությունը՝ «Անկախների միությունը» («Verband der Unabhängigen» — VdU), հետապնդելով սեփական շահերը, կոալիցիայի մեջ գտնվող գործընկերոջ հակակշռի ձևավորումը, մանր և միջին բիզնեսի միջավայրում, որոնք գտնվում էին նահանգում։
Բայց Ավստրիական ազատություն կուսակցության նախապատմությունը չի սկսվում «Անկախների միությունից»։ Այդ կուսակցությունը Ավստրիայի քաղաքական-կուսակցական կյանքի անկախ նացիոնալ-ազատական ճամբարի ներկայացուցիչն է (ավստրիական պատմագիտության մեջ հայտնի է «Երրորդ ճամբար» («Drittes Lager»)), որը վերաբերվում է 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակաշրջանին։ Միջպետական ժամանակաշրջանում նացիոնալ-լիբերալները պայքարում էին Բրիստոնյան դեմոկրատների և մարքսիստների դեմ, քանի որ այդ ուղղությունների քաղաքական գաղափարները չէին համընկնում, նաև գոյություն ուներ «Մեծ գերմանական ժողովրդական կուսակցություն»։ 1918 թվականին Ավստրո-Հունգարական կայսրության անկումից հետո Ավստրիայում հայտնվեց նոր հանրապետություն, որը գոյություն ունեցավ մեկ տարուց քիչ ժամանակաշրջանում։ Նացիոնալ լիբերալները աջակցում էին այդ հանրապետության ստեղծմանն գաղափարին և հայտարարում էին, որ տվյալ հանրապետությունը Ավստրիայի ժամանակավոր ռեժիմ է և հետագայում այն պետք է վերամիավորվի Գերմանիայի հետ, ինչը առաջացրեց Անտանտի պետությունների զայրույթը։ 1919 թվականի սեպտեմբերին Կառլ Ռենները ստորագրեց Սեն-Ժերմենյան պայմանագիրը, որի համաձայն երկրի անվանումը փոխվեց Ավստրիայի, իսկ Գերմանիայի հետ վերամիավորվելու ցանկացած փորձ արգելվեց։ Նացիոնալ-ազատական գաղափարների գաղափարախոսական հակառակորդից էր Էնգելբերտ Դոլֆուսը։ Անշլյուսից հետո բոլոր քաղաքական շարժումները, ներառյալ նացիոնալ-ազատական ճամբարը, որը պայքարում էր Ավստրիայի՝ Գերմանիայի կազմի մեջ մտնելու համար, զոհ գնացին նացիստական տոտալիտար ռեժիմին ։ Բացարձակապես բոլոր կուսակցությունները կուրորեն հետապնդվում և ճնշվում էին։ Պատերազմից հետո նացիոնալ-լիբերալ ճամբարը նույնպես լավ ժամանակներ չէր ապրում. նրա բոլոր ներկայացուցիչներին սկսեցին մեղադրել նացիոնալ-սոցիալիստական ձգտումների և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության հետ կապերի համար։
«Անկախների միությունը» իրեն ներկայացնում էր որպես նացիոնալ-ազատական գաղափարների և երկու խոշոր կուսակցությունների՝ Ավստրիական ժողովրդական և Ավստրիայի ազատություն կուսակցությունների այլընտրանք։ Կուսակցությունը հիմնադրվեց 1949 թվականի մարտի 25-ին լրագրող Հերբերտ Կրաուսի և գրող Վիկտոր Ռայմանի կողմից։ Կուսակցության ստեղծումը քաջալերվում էր սոցիալիստների կողմից, քանի որ նրանք ձգտում էին ամրացնել աջ ճամբարը և թուլացնել նրանց գլխավոր հակառակորդներին ։ Հաջորդ օրը Զալցբուրգում (քաղաքը գտնվում էր օկուպացիայի ամերիկյան գոտում), կայացավ կուսակցության արտահերթ ժողովը, որտեղ նախագահ ընտրվեց Հերբերտ Կրաուսը։ Նրա տեղակալներ նշանակվեցին կուսակցության ստեղծողներից Վիկտոր Ռայմանը և Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության նախկին անդամ Կառլ Հարտլեբը։ Կրաուսը մնաց կուսակցության առաջնորդ մինչև 1952 թվականը։
«Անկախների միություն» կուսակցության ստեղծողները ցանկանում էին խուսափել Ավստրիայի քաղաքականության մեջ երկու ճամբարների՝ սոցիալիստների և ժողովրդականների գերակայությունից, ինչպես նաև զգուշացնում էին, որ արագ մշակվող գենաֆիկացիայի քաղաքականությունից բխող հասարակության մեջ թշնամանքը, կարող է խթանել ավստրիական հասարակության մեջ նացիոնալ-սոցիալիստական տրամադրությունների վերածնունդին և աճին ։ Գործելով որպես երկու քաղաքական ճամբարների այլընտրանք՝ «Անկախների միությունը» ներառեց իր մեջ տարբեր քաղաքական շարժումների կողմնակիցներին, այդ թվում՝ լիբերալներին, ազատ շուկայի գաղափարները պաշտպանող լիբերալներին, պոպուլիստներին, նախկին նացիստներին, քանի որ վերջին երկու խմբերը իրավունք չունեին չէին ընդունվել Ավստրիայի ժողովրդական կամ Ավստրիայի սոցիալիստական կուսակցություններին։
1949 թվականին կուսակցությունը առաջին անգամ կարողացավ ցույց տալ իրեն Ավստրիայի քաղաքական կյանքում։ 1949 թվականի հոկտեմբերի 9-ին հետպատերազմյան ազատ Ավստրիայի պատմության մեջ երկրորդ անգամ անցկացվեցին Ազգային ժողովի (Nationalrat) ստորին պալատի ընտրություններ։ Այդ ընտրություններում «Անկախների միություն»-ը դրսևորեց իրեն որպես «Անկախների ընտրական կուսակցություն» («Wahlpartei der Unabhängigen»): Ընտրություններում «անկախներ»-ի համար ձայն տվեցին ընտրողների 11,7%-ը և այդպիսով կուսակցությունը Ազգային ժողովի ստորին պալատում ստացավ 16 տեղ՝ զբաղեցնելով 3-րդ տեղը։ Ընտրազանգվածի հիմնական մասը բնականաբար հանդիսանում էին Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiter Partei — NSDAP) նախկին անդամները։ Սակայն NSDAP–ի ոչ բոլոր անդամները ձայն տվեցին անկախներին՝ Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցությունը և Ավստրիայի սոցիալիստական կուսակցությունը նույնպես ակտիվորեն պայքարում էին ավստրիացի ընտրողների ձայների նշանակալի մասի համար, քանի որ տարբեր գնահատականներով Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության նախկին անդամների քանակը տատանվում էր 600 հազարից մինչև 700 հազարի սահմաներում։ Հետևաբար, նախկին նացիստների նման քանակությունը դաժան նախընտրական պայքար առաջ բերեց 4 խոշորագույն ավստրիական կուսակցությունների միջև՝ Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցության, Ավստրիայի սոցիալիստական կուսակցության, Ավստրիայի Անկախների միության Ավստրիայի Կոմունիստական կուսակցության միջև։ Նախկին նացիստներին, նույնիսկ նրանց, ովքեր Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ ռազմական հանցագործությունների մասնակից են եղել, խոստացան թեթևացնել պատիժը, եթե նրանք պատրաստ լինեին միանալ Ավստրիայի ժողովրդական կուսակցությանը կամ Ավստրիայի սոցիալիստական կուսակցությանը։ Սակայն «Անկախների միության» հաջողությունները երկար չտևեցին։ Արդեն ընտրություններից հետո կուսակցությանը համակեց ներքին կոշտ պայքարը՝ չափավոր, ավելի լիբերալ կողմնակիցների (Հերբերտ Կրաուս) և գերմանական ազգային խմբավորման նախկին փառաբանված օդաչու Լյուֆտ Վաֆեի, ապա Գորդոն Գոլոբի միջև։
Ավստրիայի Ազատություն կուսակցության ստեղծում, 1956-1986 թվականներ
1953 թվականի ընտրություններին «Անկախների միության» անհաջող մասնակցությունից և ներկուսակցական տարաձայնություններից հետո արդեն ակնհայտ էր, որ «անկախները» խորը թաղված են ճգնաժամի մեջ և հնարավորություն չունեն կայուն գոյատևման համար։ Հետևաբար լիբերալ ազգայնականներին պետք էր նոր և ուժեղ կուսակցական կառուցվածք։ Այդպիսով, 1955 թվականի նոյեմբերի 3-ին ձևավորվեց նոր կուսակցություն, որը գործնականում փոխարինելու եկավ կործանված «Անկախների միությանը»։ Այդ նոր ուժը «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցությունն» էր ։ Հետագայում` 1956 թվականի ապրիլի 7-ին, Յոզեֆշտադտում (Վիեննայի կենտրոնական շրջան) տեղի ունեցավ կուսակցության հիմնադիր համագումարը, որի ընթացքում կուսակցության առաջնորդ ըտրվեց Անտոն Ռայնտալլերը, ով Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության նախկին անդամ էր, նացիստների օրոք նաև Ստորին Ավստրիայի գյուղատնտեսության արդեն նախկին նախարարն էր ։ Ըստ էության «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցության» ողջ վարչական ապարատը, ինչպես և «Անկախների միության» դեպքում, բաղկացած էր վերմախտի պաշտոնաթող սպաներից։ «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցության» գախափարախոսությունը նույնպես շատ դեպքերում համապատասխանում էր այն ձևաչափին, որը ընդհանրություններ ուներ նացիոնալ սոցիալիզմի «փափուկ» տարբերակի հետ։
1950-ական թվականների կեսերը նշանավորվեցին միացյալ օկուպացիոն ուժերի (ԽՍՀՄ, ԱՄՆ, Ֆրանսիա և Մեծ Բրիտանիա) և Ավստրիայի կառավարության միջև Յուլիուս Ռաաբի գլխավորությամբ պետական պայմանագրի (Ավստրիայում այն հայտնի է նաև որպես «Ավստրիայի անկախության մասին պայմանագրի») ստորագրմամբ։ Յուլիուս Ռաաբը Ավստրիայում հանդես էր գալիս որպես «Պետական պայմանագրի կանցլեր»։ Պայմանագրով Ավստրիան հայտարարվում է որպես ազատ, անկախ և դեմոկրատական։ Հետագայում ավստրիական Ազգային ժողովը պայմանագրի մեջ մտցրեց Ավստրիայի չեզոք լինելու մասին հատուկ կետ։ Սակայն այս որոշման աշխարհաքաղաքական խոշոր հետևանքներից մեկը Ավստրիայի տարածքից միացյալ զորքերի դուրս բերումն էր (միացյալ զորքերը երկրիրը լքեցին 1955 թվականի հոկտեմբերին)։ Չնայած որ Պայմանագիրը արգելում էր նացիստական կուսակցությունների գործունեությունը, դատապարտում և արգելում էր անշլյուզը՝ զորքերի դուրս բերումը նշանավորվեց հականացիստական քաղաքականության թուլացմամբ։ Դրանից անմիջապես հետո հետևեց ժողովրդական դատարանների չեղյալ համարումը, որոնք ստեղծվել էին պատերազմից հետո՝ նախկին նացիստական հանցագործներին հետապնդելու համար։ Հետևագայում նաև դաշնային նախագահ Թեոդոր Քյորները հավանության արժանացրեց նաև բանտարկյալ նացիստների համաներման գաղափարը։
1956 թվականի մայիսին Ազգային ժողովի ընտրությունների նախաշեմին Ավստրիայի քաղաքական դաշտը փոխվեց։ «Անկախների միություն»-ը լուրջ ներքաղաքական ճգնաժամի պատճառով փլուզվեց, իսկ նախկին անդամների մեծամասնությունը տեղափոխվեց «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցություն»։ Նոր կուսակցությունը առաջին անգամ կարողացավ մասնակցել ընտրություններին։ Ըստ հետպատերազմյան 4-րդ ընտրությունների արդյունքների հաշվարկի՝ «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցությունը» հավաքեց ընդհանուր ձայների 6,5%-ը և 6 տեղ ստացավ ստորին պալատում՝ զբաղեցնելով 3-րդ տեղը։ Երկրի քաղաքական կյանքում «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցության» համար ևս մեկ կարևոր հանգամանք էր 1957 թվականի մայիսին ֆեդերալ նախագահի ընտրություններին մասնակցությունը։ «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցություն»-ը և «Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցություն»-ը միասնական թեկնածու առաջադրեցին՝ բժիշկ-վիրաբույժ, քաղցկեղով հիվանդների օգնության ավստրիական կազմակերպության նախագահ՝ Վոլֆգանգ Դենկային։ Սակայն ընտրությունների արդյունքում հաղթեց սոցիալիստական կուսակցության թեկնածու Ադոլֆ Շերֆը ։ Նախագահական ընտրությունների ժամանակ «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցությունը» և դրա ղեկավար Ռայնտալլերը, չնայած իր նացիստական անցյալին, մեծ հեղինակություն էին վայելում, ուստի կանցլեր Յուլիուս Ռաաբը կուսակցության հետ համաձայնություն է կնքում, որով «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցությունը» պարտավորվում է 1957 թվականի ընտրություններին չառաջադրել իր թեկնածուին ։
1958 թվականի սեպտեմբերին Անտոն Ռայնտալերը լքում է կուսակցության նախագահի պաշտոնը և այն փոխանցում է Ֆրիդրիխ Պետերին (Ռայնտալերը մահացավ հրաժարականից կես տարի անց) ։ Պետերը ուներ ոչ լուսավոր անցյալ։ 1938 թվականին՝ 17 տարեկան հասակում, նա կամավոր մտել էր Վաֆեն-ՍՍ-ի շարքերը։ Նա մասնակցել էր նաև Արևելյան Ճակատի մարտերին ու հասնել օբերշտուրմֆյուրերի կոչման։ Անդամակցում էր նաև այնզատցգրուպին, որը 1941 թվականի ամռանը զբաղվում էր «ոչ լիարժեք» ժողովուրդների գնդակահարմամբ, թեև Պետերը ամբողջովին հերքում էր իր արյունոտ անցյալը։
1950-ականների ավարտը կարելի է համարել Ավստիրայում ուլտրաաջերի հարաբերական վերածննդի ժամանակաշրջանը դարձավ։ 1959 թվականի Ազգային ժողովի ընտրություններում կուսակցությունը հավաքեց 7,7% ձայն և ստորին պալատում 8 տեղ ստացավ։ Այդ ընտրությունները նշանավորվեցին նրանով, որ Կոմունիստական կուսակցությունը առաջին անգամ չանցավ Ազգային ժողով (այդ ժամանակ այն կոչվում էր «Կոմունիստներ և ձախ սոցիալիստներ»)։ Ինչպես արդեն նշվեց «անկախները» ստեղծվել էին սոցիալիստների օգնությամբ և 1950-ից 1960-ական թվականների ընթացքում նման իրավիճակ ստեղծվեց նաև «Ավստրիայի Ազատություն կուսակցության» մոտ։ Դա ցույց տվեց 1962 թվականի նոյեմբերին տեղի ունեցած Ազգային ժողովի ընտրությունները։ Այդ ժամանակ ամենաուժեղը դարձավ Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցությունը, սոցիալիստները զբաղեցրեցին երկրորդ տեղը, իսկ Ավստրիայի Ազատություն կուսակցությունը ինչպես միշտ զբաղեցրեց երրորդ տեղը՝ իրեն դրսևորելով որպես ավստրիական քաղաքականության «երրորդ ճամբար»։ Ավստրիայի Ժողովրդական կուսակցությունը կոշտ հակակոմուիստական քարոզչություն ծավալեց։ Նրանց պաստառների վրա պատկերված էր արևելքում փշալարով շրջապատված Ավստրիայի քարտեզը, որի վրա մակագրված էր «Կարմիր սահմանին մոտ երկիր` Ավստրիան չի կարող կարմրել»։
Ալեգրանսա
Ալեգրանսա (Alegranza), կղզի Ատլանտյան օվկիանոսում, Աֆրիկայի ափի մոտ։ Իսպանիայի Կանարյան կղզիներից ամենահյուսիսայինն է, Չինիխո կղզեխմբի մի մասն է և գտնվում է Լաս-Պալմասի նահանգում։ Լանսարոտեի Տեգիսե մունիցիպալիտետի կազմում է։
Աշխարհագրական ակնարկ
Տարածքը կազմում է 10,2 կմ²։ Կղզին առանձնանում է 1,1 կմ տրամագծով խառնարանով և 289 բարձրությամբ։ Երկրորդ ամենաբարձր գագաթը` Մոնտանա դե Լոբոսն է, որն ունի 256 մետր բարձրություն։ Հյուսիսային մասը հիմնականում հարթ է։
Պահպանություն
Կղզին «Չինիխո կղզեխումբ» բնական պարկի մի մասն է կազմում (Parque Natural del Archipiélago Chinijo) ։ Կղզում բնակիչ չկա։ Պունտա Դելգադայի փարոսը գտնվում է Ալեգրանսայի արևելյան մասում։ Փարոսը կառուցվել է 1861-1865 թվականներին և 2002 թվականին որակավորվել է որպես պատմական հուշարձան (Bien de Interés Cultural) ։
Պատմություն
Կղզու անունը, որը թարգմանվել է իսպաներեն «ուրախություն» բառից, ըստ որոշ գիտնականներիի տրվել է Ժան դե Բետանքուրի կողմից, քանի որ նա ուրախություն էր զգացել, այդ ցամաքը հայտնաբերելիս ։ 1940 թվականից ի վեր կղզին պատկանում է Խորդան-Մարտինոն ընտանիքին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կղզիներ Կատեգորիա:Կանարյան կղզիներ Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Քնարենի
Քնարենի, երկշաքիլավորներ ծաղկաբույսերի ընդարձակ ցեղ, ընդգրկված է անոնազգիների ընտանիքում (Annonaceae), որտեղ են նաև Եղնասիրտը և Ազիմինան։
Քնարենին անոնազգիների մեջ երկրորդն է ըստ մեծության ցեղ, Guatteria-ից հետո, ընդգրկելով 166 նեոտրոպիկների և աֆրոտրոպիկների ծառերի և թփերի տեսակներ։ Բույսերը, որոնք պատկանում են այս ցեղին տարածված են Աֆրիկայում, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում։
Հնաբուսաբանական հետազոտությունները պարզել են, որ քնարենին օգտագործում էին և աճեցնում էին Մեքսիկայի Յաուտեպեկ դե Սարագոզա շրջանում դեռևս մ.թ 1000 տարի առաջ։
Ներկայումս աճեցվում են քնարենու 7 տեսակներ և 1 հատ հիբրիդ կոմերցիոն կամ տնային նպատակով հիմնականում որպես պարենային ապրանք ։ Քնարենու բազմաթիվ տեսակները ավանդական բժշկության մեջ օգտագործվում են որպես դեղամիջոց տարբեր հիվանդությունների դեմ, սակայն քնարենու այդ հատկությունը դեռևս ապացուցված չէ ։
Հայտնաբերվել էր անոնազգի ցեղի որոշ տեսակների մոտ ացետիգենինի պարունակություն։ Ացետիգենինը՝ դա կենսաբանական միացություն է, լայն ակտիվ բիոլոգիական սպեկտրով։
Անվանում
Հայերեն լեզվի մեջ կա մի քանի անվանումներ՝ քնարուկ, ազմենի (անոնազգիների ընտանիքի բույս)։
Նկարագրություն
Քնարենու տեսակները մշտադալար են կամ տերևաթափ, ձողավոր արմատային համակարգով ծառեր կամ թփենիներ են։ Այս պտուղը սովորաբար աճում է այն շրջաներում, որտեղ ջերմաստիճանը չի իջնում 28 °F ցածր, հատկապես դա Կուբան է, Ճամայկան և Ֆիլիպիններ։ Սակայն ինչպես հայտնի է այն աճում է նաև Ֆլորիդայի շրջաներում։
Թունաբանություն
Անոնացինի և տասնյակ այլ ացետոգենիների միացությունը, որը պարունակվում է անոնազգիների ցեղի սերմերում և պտուղներում, ինչպիսին են Annona muricata (Քաղցրաքրթի) ՝ հանդիսանում են նեյրոտոկսիններ, և հենց դա է, ըստ երևույթին, նպաստում Պարկինսոնի հիվանդության առաջացման պատճառը, քանզի այն նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություն է։
Միակ մարդկանց խումբը, որոնք ինչպես հայտնի են, ենթարկվում են այդ ազդեցությանը, ապրում են Կարիբյան կղզի՝ Գվադելուպայում։ Եվ խնդիրը, ըստ երևույթին, առաջանում է այդ ծառի պտուղները օգտագործելիս, որոնք պարունակում են անոնացին։
Խանգարումը իրենից ներկայացնում է այսպես ասած թաուպաթիա, ինչը կապված է ուղեղում թաու-սպիտակուցի կուտակմանը։ Փորձնական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նեյրոտոկսինի կուտակման պատասխանատվությունը անոնացինն է ։
Առանձին տեսակներ
Ստորև ներկայացված են ամենա կարևոր տեսակները։ Շատերը դրանցից օգտագործվում են դեղագործության մեջ, գյուղատնտեսությունում կամ որպես բուժամիջոց և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Անվան հոմանիշները ըստ Մեսրոպ Կ. Գույումճեանի.
Կատեգորիա:Ծառեր
Մետոտրեքսատ
Ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններից են սրտխառնոցը, հոգնածությունը, ջերմությունը, վարակների նկատմամբ բարձր ընկալունակությունը, լեյկոպենիան և բերանի լորձաթաղանթի վնասումը ։ Այլ կողմնակի ազդեցություններից հանդիպում են լյարդի և թոքերի հիվանդությունները, լիմֆոման և մաշկի ցանավորումը ։ Կողմնակի բարդությունների ժամանակին հայտանաբերման համար, երկարաժամկետ բուժման ժամանակ, հիվանդը պետք է գտնվի բժշկի հսկողության տակ ։ Ապահով չէ կիրառել կրծքով կերակրման ժամանակ ։ Այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն երիկամների հետ կապված խնդիրներ, պետք է վերանայել պրեպարատի դեղաչափը և անհրաժեշտության դեպքում իջեցնել քանակը ։
Մետոտրեքսատն առաջին անգամ սինթեզվել է 1947 թվականին, օգտագործվել է քաղցկեղի բուժման նպատակով, քանի որ եղել է քիչ տոքսիկ ։ 1956-ից կիրառվել է մետաստատիկ քաղցկեղի բուժման մեջ ։ Գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության WHO Model List of Essential Medicines-ում (Հիմնական դեղամիջոցների ցուցակ), որպես բժշկության մեջ ամենաարդյունավետ, անվտանգ դեղամիջոց ։ Հանդիսանում է մատչելի դեղորայք ։ 2014 թվականի դրությամբ զարգացող երկրներում նրա մեկ օրվա դեղաչափի արժեքը տատանվում է 0,06-ից 0,36 ԱՄՆ դոլլար միջակայքում ։ ԱՄՆ-ում բուժման մեկ ամսվա արժեքը կազմում է 25-ից 50 ԱՄՆ դոլլար ։
Քիմիոթերապիա
Մետոտրեքսատը, առանձին կամ համակցված այլ դեղամիջոցների հետ, շարունակվում է օգտագործվել քիմիոթերապիայի մեջ։ Արդյունավետ է կրծքագեղձի, թոքի, գլխի և պարանոցի, միզապարկի քաղցկեղների, լեյկեմիաների, լիմֆոմաների, օստեոսարկոմաների, տրոֆոբլաստիկ նեոպլազմաների բուժման ժամանակ ։
Աուտոիմուն հիվանդություններ
Օգտագործվում է, որպես Հիվանդության ընթացքը փոփոխող հակառևմատիկ դեղամիջոց (Disease-modifying antirheumatic drugs `DMARDs) աուտոիմուն հիվանդությունների՝ ռևմատոիդ արթրիտի, յուվենիլ դերմատոմիոզիտի, պսորիազի, պսորիատիկ արթրիտի, համակարգային կարմիր գայլախտի, սարկոիդոզի, Կրոնի հիվանդության, էկզեմայի և մի շարք վասկուլիտների բուժման ժամանակ ։ Բարձր տոլերանտության պատճառով, մետոտրեքսատը հանդիսանում է առաջին ընտրության դեղամիջոց ռևմատոիդ արթրիտի համար։ Շաբաթական դեղաչափերը արդյունավետ են 12-ից 52 շաբաթ տևողությամբ թերապիայի ժամանակ։ Կողմնակի ազդեցությունների հետևանքով, բարձր են բուժման դադարեցման դեպքերը՝ մինչև 16% ։ Թեպետ աուտոիմուն հիվանդությունների բուժման ժամանակ մետոտրեքսատն օգտագործվում է փոքր դեղաչափերով, սակայն կողմնակի ազդեցություններից մազաթափությունը, սրտխառնոցը, գլխացավերը և մաշկի պիգմենտավորումը հաճախ են հանդիպում ։ Բավարար հսկողության պայմաններում, ռևմատոիդ արթրիտով հիվանդների շրջանում, մետոտրեքսատի կիրառումը համակցված ՈՍՀԲԴ-ների հետ անվտանգ է :Բազմաթիվ հետազոտությունները պարզել են, որ թեպետ ռևմատոիդ արթրիտով ոչ բոլոր հիվանդների մոտ է լինում բուժման դրական արդյունք, սակայն հետազոտվողների մեծամասնության մոտ, մետոտրեքսատի մեկ տարի և ավելի կիրառումից հետո դիտվել է ցավի մեղմացում,  գործունակության բարձրացում, հոդերի այտուցվածության իջեցում ։ Ռենտգեն հետազոտությունները ցույց են տվել հիվանդության զարգացման դանդաղում իսկ 30%-ի շրջանում դիտվել է ռեմիսիա՝ կլինիկական առողջացում։ Այն անձանց շրջանում, ովքեր բուժվել են մետոտրեքսատի օգնությամբ, նկատվել է սիրտանոթայնին հիվանդությունների՝ միոկարդի ինֆարկտի զարգացման ավելի ցածր հաճախականություն ։
Արդյունավետ է մետոտրեքսատի կիրառումը խոցային կոլիտի ժամանակ, համակցված ՈւՆԳ ինհիբիտորների՝ ինֆլիքսիմաբի հետ ։
Օգտագործվում նաև ցրված սկլեռոզի բուժման ժամանակ ։
Ներմուծման եղանակ
Մետոտրեքսատը կարող է ներմուծվել մարսողական ճանապարհով կամ ներարկման (միջմկանային, ներերակային, ինտրատեկալ կամ ենթամաշկային) օգնությամբ ։ Թունայնությունը լիմիտավորելու համար, դեղաչափերը սովորաբար տրվում են շաբաթը մեկ անգամ ։ Պարբերաբար անհրաժեշտ է կատարել արյան ընդհանուր քննություն, լյարդի ֆունկցիոնալ թեստեր և չափել կրեատինինի մակարդակը ։ Կրեատինինի մակարդակի որոշումը խորհուրդ է տրվում կատարել 2 ամիսը մեկ ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Առավել հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝
Մեծ դոզաներին բնորոշ է մաշկի ախտահարումը ։
Մետոտրեքսատն ունի տերատոգեն ազդեցություն (հղիության վրա ազդեցություն ունեցող դեղամիջոցների X կատեգորիա), հետևաբար խորհուրդ չի տրվում այն կիրառել ո՛չ հղիությունից առաջ, ո՛չ հղիության ընթացքում և ո՛չ էլ կրծքով կերակրման ժամանակ ։
Տվյալներ կան ինտրատեկալ (անմիջապես ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի մեջ) ներմուծման ժամանակ միելոպաթիաների և լեյկոէնցեֆալոպաթիաների զարգացման մասին։ Մետոտրեքսատը, անցնելով արյուն-ուղեղային պատնեշը և թափանցելով գլխուղեղ, նեյրոտոքսիկության շնորհիվ կարող է բերել կեղևի վնասման և հիշողության կորստի ։ Քաղցկեղով հիվանդները, ովքեր երկար ժամանակ ստանում են դեղամիջոցը, հաճախ անվանում են այս ազդեցությունը «քիմիական ուղեղ» կամ «քիմիական մառախուղ» ։
Դեղերի զուգակցում
Պենիցիլինը կարող է նվազեցնել մետոտրեքսատի էլիմինացիան, բերելով թունայնության բարձրացման ։ Միասին օգտագործման պայմաններում հիվանդը պետք է գտնվի բժշկի հսկողության տակ։ Ամինոգլիկոզիդները, նեոմիցինը և պարոմոմիցինը նվազեցնում են մետոտրեքսատի ներծծումը ստամոքսաղիքային ուղուց ։ Պրոբենեցիդներն ընկճում են արտազատումը, նույնպես բարձրացնելով թունայնությունը։ Տրիմետոպրիմի և ռետինոիդների հետ զուգակցման դեպքում մեծանում է հեպատո- և հեմատոտոքսիկությունը։ Այլ իմունոսուպրեսանտներից օրինակ՝ ցիկլոսպորինը, պոտենցում է մետոտրեքսատի հեմատոլոգիական ազդեցությունը ։ Մի շարք դեպքերի ուսումնասիրության հիման վրա հաստատվել է նաև, որ ՈՍՀԲԴ-ների հետ զուգակցումը կարող է բերել մահվան ։ Հաստատված է ազոտի ենթօքսիդի և մետոտրեքսատի պոտենցված հեմատոտոքսիկ ազդեցությունը ։ Պրոտոնային պոմպի արգելակիչները՝ օմեպրազոլը և հակացնցումային վալպրոյաթթուն պլազմայում բարձրացնում են մետոտրեքսատի կոնցենտրացիան, բերելով նեֆրոտոքսիկության ։
Ազդեցության մեխանիզմը
Մետոտրեքսատը հակաֆոլաթթվային տիպի մետաբոլիտ է։ Նա ազդում է քաղցկեղի և ռևմատոիդ արթրիտի վրա երկու տարբեր մեխանիզմների օգնությամբ։
Քաղցկեղի ժամանակ մրցակցային մեխանիզմով ճնշում է դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազային (DHFR)՝ տետրահիդրոֆոլաթթվի սինթեզին մասնակցող ֆերմենտին ։ Մետոտրեքսատի խնամակցությունը դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազայի նկատմամբ, ի տարբերություն ֆոլաթթվի, մոտ 1000 անգամ ավելի մեծ է։ Դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազան կատալիզում է դիհիդրոֆոլաթթվի փոխակերպումը ակտիվ տետրահիդրոֆոլաթթվի ։ Ֆոլաթթուն անհրաժեշտ է նուկլեոզիդ թիմիդինի de novo սինթեզի համար, որը մտնում է ԴՆԹ-ի կազմության մեջ ։ Բացի դրանից, ֆոլաթթուն էսենցիալ է պուրինային, պիրիմիդինային հիմքերի սինթեզի մեջ և առանց նրա այս գործընթացը ճնշվում է։ Այսպիսով մետոտրեքսատը ճնշում է ԴՆԹ-ի, ՌՆԹ-ի, թիմիդիլատների և սպիտակուցների առաջացումը ։
Ռևմատոիդ արթրիտի բուժման ժամանակ բացի դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազային ճնշելուց, գործում են մի շարք լրացուցիչ մեխանիզմներ։ Պուրինային մետաբոլիզմի ճմշման հետևանքով բարձրանում է ադենոզինի մակարդակը, T բջջիջները ճմշվում են՝ իջնում է ներբջջային ադհեզիոն մոլեկուլների (Intercellular adhesion molecule` ICAMs) էքսպրեսիան, ընտրողաբար տեղի է ունենում B բջիջների down-regulation, CD95 ընկալիչների զգայունության բարձրացում, մեթիլտրանսֆերազայի ակտիվության իջեցում և այս ամենը հանգեցնում է իմունիտետի ճնշման ։
Մետոտրեքսատի ազդման մեխանիզմներից է նաև ինտերկեյկին 1-բետայի կապումը ։
Պատմություն
Ֆոլաթթվի անալոգաների զարգացումը խթանվել է բացահայտման միջոցով, որ ֆոլաթթվի նշանակումը վատթարացել է լեյկեմիայի ընթացքը, իսկ առանց ֆոլաթթվի սննդակարգը, ընդհակառակը՝ բարելավվել է հիվանդի վիճակը։ Այդ ժամանակ ազդեցության մեխանիզմը դեռ հայտնի չէր ։
1947 թվականին Սիդնեյ Ֆարբերի գլխավորությամբ հետազոտողների թիմը ցույց տվեց, որ ամետոպտերինը՝ Յելլապրագա Սուբբարաոի կողմից Լեդերլեում ստացված ֆոլաթթվի անալոգը, կարող է բերել սուր լիմֆոբլաստիկ լեյկոզով հիվանդ երեխաների կլինիկական առողջացման՝ ռեմիսիայի։
1950 թվականին ստեղծվեց ֆոլաթթվի այլ անալոգ՝ մետոտրեքատը (ամեթոպտերին) ։ 1956-ին կենդանիների վրա կատարված ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ մետոտրեքսատը ավելի արդյունավետ է, քան ամետոպտերինը և այսպիսով վերջինիս կլինիկական կիրառումը դադարեցվեց ։
1951-ին Ջեյն Ռայթը ցույց տվեց սոլիդ ուռուցքների ժամանակ մետոտրեքսատի օգտագործումը բերում է կրծքագեղձի քաղցկեղի ռեմիսիայի  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քիմիոթերապիա
Արգենտինայի տնտեսություն
Արգենտինան ագրարային-ինդուստրիալ երկիր է, Լատինական Ամերիկայի զարգացած երկրներից մեկը։ Նրա տնտեսությանը բնորոշ են հիմնական ճյուղերի ենթարկումը արտասահմանյան կապիտալին, կախումը արտաքին շուկայից և ագրարային հարաբերությունների հետամնացությունը։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին եվրոպական երկրներում գյուղատնտեսական մթերքների պահանջարկի ավելացման ազդեցությամբ ձևավորվեց Արգենտինայի միակողմանի գյուղատնտեսական մասնագիտությունը։ 20-րդ դարի սկզբին Արգենտինան դարձավ աշխարհի հացահատիկային և անասնապահական մթերքների արտադրության խոշոր կենտրոններից մեկը։ Արտասահմանյան կապիտալի ներթափանցումը Արգենտինային դրեց կախյալ վիճակի մեջ։ Արգենտինայում օտարերկրյա մասնավոր կապիտալ ներդրումները կազմում էին 2,5 մլրդ. դոլար, որի 50 % բաժին էր ընկնում ԱՄՆ-ին, 20 % Մեծ Բրիտանիային և 15 % Իտալիային։ Օտարերկրյա կապիտալը վերահսկում է անասունների սպանդի 30 %, մսի արտադրության 80 %, նավթամթերքների ներքին շուկայի 39 %, կաուչուկի արտադրության 85 %, ցեմենտի 50 %, ավտոմեքենաների 90 %, տրակտորների 100 %, ողջ դեղագործական արդյունաբերությունը և արհեստական թելի արտադրությունը։
Արգենտինայի էկոնոմիկայի կառուցվածքում զգալի տեղաշարժեր կատարվեցին երկրորդ համաշխարհային պատերազմից սկսած և նրանից հետո։ Դա արտահայտվեց առաջին հերթին արդյունաբերության նոր ճյուղերի ստեղծմամբ, որով և արդյունաբերական արտադրանքի արժենքը գերազանցեց գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքին։ 1971 թվականին համախառն ազգային արդյունքն ավելացավ 3,8 %-ով և կազմեց 1426 մլրդ. պեսո (1960 թվականի գներով)։ Նույն թվականին համախառն ազգային արդյունքի 13,5 % տվել են գյուղատնտեսությունն ու ձկնորսությունը, 44 % արդյունաբերությունը, տրանսպորտը և կապը 7,5 %, առևտուրը` 17,8 %, պետական ադմինիստրացիան, կոմունալ և այլ ծառայությունները` 17,2 %։ Սակայն աշխատանքի միջազգային բաժանման մեջ առաջվա պես Արգենտինայի տեղը որոշվում է գյուղատնտեսության արտադրությամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո զգալի չափով աճեց պետական-կապիտալիստական սեկտորը։ Արգենտինայի պետական խոշորագույն ընկերությունը «Յասիմեթոս պետրոլիֆերոս ֆիսքալեսն» է, որի տնօրինության տակ են գտնվում բոլոր նավթահանքերը։
Գյուղատնտեսություն
Արգենտինայի հողատարածության 94,6 % գտնվում է խոշոր հողատերերի ձեռքում։ Գյուղատնտեսության մեջ կապիտալիզմի զարգացման մակարդակով Արգենտինան Լատինական Ամերիկայում գրավում է առաջին տեղերից մեկը։ Սակայն խոշոր հողատիրության տիրապետությունը և օտարերկրյա կապիտալի կողմից գլխավոր ճյուղերի զավթումը արգելակում են երկրի տնտեսական զարգացումը։ Պահպանվել են հողի վարձակալման մինչկապիտալիստական ձևերը։ Գյուղատնտեսության մեջ տիրապետող է անասնապահությունը։ 1972 թվականին Արգենտինայում կար 51 մլն. գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն, 47 մլն. ոչխար, 4մլն. խոզ և 3,8 մլն. ձի։ Գլխավորապես բուծում էին մսատու խոշոր եղջերավոր անասուններ, որոնց 4/5 գտնվում էր Պամպայում։
Գլխավոր հացահատիկային կուլտուրան ցորենն է, որի արտադրությամբ և արտահանությամբ Արգենտինան գրավում է առաջին տեղերից մեկը աշխարհում։ Արգենտինան առաջնակարգ տեղ է գրավում աշխարհում նաև կերային կուլտուրաներով և արտահանությամբ։ Անտառներով ծածկված է երկրի տերետորիայի 1/4 մասը։ Անտառատնտեսությունը զարգացած է Միջգետային և Գրան Չակոյի շրջաններում։ Արգենտինայի գյուղատնտեսությունը գրեթե ամբողջությամբ բավարարում է սեփական սննդի կարիքները, լինելով գյուղատնտեսական առաջատար արտահանողներից մեկը ։ Արգենտինան զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Հարավային Ամերիկայում և երրորդ տեղը ամբողջ աշխարհում սոյայի արտադրության և արտահանման համար ։ Գյուղատնտեսությունը նաև մասնագիտանում է ոչխարաբուծության ոլորտում, որը երկրորդ խոշոր արդյունաբերությունն է։ Որոշ նշանակություն ունի բանջարեղենի և միրգների արտադրությունը, որը կազմում է արտահանման 3% -ը։ Խնձորի և տանձի արտադրության կենտրոնները գտնվում են Պատագոնիայի գյուղական վայրերում, հյուսիս-արևելյան շրջաններում արտադրվում են շաքար, ցիտրուս և ծխախոտ, իսկ արևելքում զարգանում է անասունների արդյունաբերությունը։ Տարածաշրջանը հանդիսանում է նաև առաջին գինի արտադրողը Լատինական Ամերիկայում և չորրորդն աշխարհում .:
Հանքարդյունաբերություն
Արգենտինայի երկրորդ արտահանման գիծը հանդիսանում է բենզինը, բնական գազը և նավթաքիմիական արտադրանքը, որը կազմում է ընդհանուր արտահանման 20%-ը։ Հիմնական հանքավայրերը գտնվում են Պաթագոնիայում, Կույոյում և հյուսիսում, Նյուքուենում գտնվում է ածխաջրածնային արտադրության գոտու կենտրոնը։ Պատմականորեն Արգենտինայում հանքանյութերի արդյունահանումը աննշան էր, սակայն վերջին տասնամյակում սկսեց աճել `հիմնականում հանքաքարերի` ոսկու, պլատինի, ցինկի, մարգանիքի, ուրանի, պղնձի և ծծմբի շնորհիվ։ Հանքային ռեսուրսները կենտրոնացած են  Կորդիլերի մոտ `4500 կմ երկարությամբ։ 1996 թվականին արտահանված արդյունաբերական հումքի արտահանումը բերել է 200 միլիոն դոլար, իսկ 2004 թվականին`1200 միլիոն դոլար, ինչը կազմում է ընդհանուր ծավալի ավելի քան 3 %-ը ։
Ձկնաբուծություն
Արգենտինյան ծովը գտնվում է ծովային հարթակում և ծովային ռեսուրսներով չափազանց հարուստ է։ Սկզբում ձկնորսությունը զարգանում էր որպես երկրորդական արդյունաբերություն, սակայն 1990-ական թվականներին ճգնաժամի պատճառով արտահանումը նվազեց 2-3 %-ով։ 2010 թվականը ձկների արտահանման ռեկորդային տարի էր (1,33 մլրդ դոլար)։ Մինչև հիմա երկիրը օգտագործում է ձկների 5-7 %-ը, քանի որ Արգենտինայի սնունդը կապվում է մսի հետ։
Անտառային արդյունաբերություն
Արգենտինայի անտառների տարածքը մինչ օրս 33 միլիոն 190 հազար հեկտար է, երկիրը կորցրել է իր անտառների մոտ 70 տոկոսը վերջին 100 տարվա ընթացքում ։ Փայտանյութի և կահույքի հիմնական արտադրությունը հիմնված է սոճու և էվկալիպտի վրա։ Արտադրական կենտրոններ են հանդիսանում Մեսոպոտամյան նահանգները։ Արտահանումը կազմում է ընդհանուր ծավալի 2% -ը։
Արտադրություն և շինարարություն
Արդյունաբերական արտադրանքը հիմնական ոլորտն է ՀՆԱ-ում կազմում է մոտավորապես 23 տոկոսը (2005 թ.): թվականի տվյալներով այս ոլորտում աշխատում էր բնակչության 12 %-ը։ Թեև արդյունաբերական արտադրությունն ուղղված էր փոփոխության, ավտոմոբիլային արդյունաբերությունը կազմել է արտահանման մոտ 7%, իսկ մետալուրգիան 3%։ Այլ կարևոր ոլորտներ են տեքստիլի, կոշկեղենի, սնունդի, քիմիական նյութերի, թղթի, փայտանյութի և փայտամշակման արտադրությունը։ Բուենոս Այրեսը երկրի կարևորագույն արդյունաբերական գոտիներից մեկն է, որտեղ Արգենտինայի արտադրության մեծ մասն է կենտրոնացած։ Այլ կարևոր կենտրոններ են հանդիսանում Կորդովան, Տուկուման, Մենդոսան և Սան Լուիսը։
Տարածաշրջանային զարգացման ընդհանուր հիմնադրամ
Ֆոնդեր (FONDER) ծրագիրը, որը ղեկավարում է Կրիստինա Ֆերնանդեսը, ամրապնդում է տարածաշրջանային արտադրական գործընթացները ։
Արտաքին տնտեսական կապեր
Արգենտինան արտահանում է գյուղատնտեսության և արտադրանքի 15-20 %-ը։ Արտահանության 90 %-ը կազմում են գյուղատնտեսության մթերքները։ Ներմուծման մեջ գերակշռում են մեքենաները և սարքավորումները։ 1970 թվականին արտահանությունը կազմել է 1775 մլն. դոլար, ներմուծումը 1710 մլն. դոլար։ Արգենտինայի արտաքին առևտրում կարևոր դեր են խաղում ԱՄՆ-ն, Անգլիան, Իտալիան, Ֆրանսիան ։ Արագորեն զարգանում է առևտուրը Ճապոնիայի հետ։ Ներմուծման կազմը բաժանված է միջանկյալ ապրանքների, արտադրության միջոցների, արտադրության միջոցների և պարագաների, սպառողական ապրանքների, ուղևորային տրանսպորտային միջոցների, վառելիքի և քսայուղերի կարևորությամբ ։ 2009 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի սկզբից ի վեր արտահանումը նվազել է 56.060 մլն դոլարով, իսկ ներմուծումը `35.214 մլն դոլար ։
Կարտոֆիլային հաց
Կարտոֆիլային հաց, հացի տեսակ՝ ցորենի ալյուրը կարտոֆիլով փոխարինած։ Այն պատրաստում են տարբեր եղանակներով, այդ թվում նաև՝ տաք տապակայի մեջ կամ ջեռոցում։ Այն կարող է լինել խմորիչով կամ առանց խմորիչի հաց, կարող է ունենալ տարբեր թխած բաղադրիչներ։ Կարտոֆիլի և ցորենի ալյուրի հարաբերակցությունը փոփոխական է՝ ըստ յուրաքանչյուր բաղադրատոմսի. որոշ բաղդրատոմսերում ավելի շատ է կարտոֆիլը, մյուսներում՝ ցորենի ալյուրը։ Որոշ բաղադրատոմսերում կիրառում են կարտոֆիլի խյուսը, մյուսներում կիրառում են կարտոֆիլի ջրազրկված փաթիլներ։ Տարատեսակ բաղադրիչներով և պատրաստման եղանակներով այդպիսի հաց վաճառվում է աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։
Պատրաստման տեխնոլոգիա
Կարտոֆիլային հաց պատրաստելու համար վերցնում են հում կամ եփած կարտոֆիլ։ Մաքրում են հում կարտոֆիլի կեղևը և աչքերը, քերում են քերիչով, քամում են հյութը և ավելացնում են պատրաստված խմորի մեջ։ Եփած կարտոֆիլն օգտագործում են պյուրեի (խյուսի) պատրաստման համար, ի դեպ՝ պյուրեի մեջ կաթ ավելացնել պետք չէ։ Խմորի մեջ կարելի է ավելացնել նաև թխված կարտոֆիլի պյուրե։ Ստացված խմոր թխվում է ջեռոցում կամ տապակի մեջ մոտ 5 րոպե՝ մինչև ոսկեգույն կեղևի ձևավորվելը։ Հացը տաք են մատուցում։
Չիլի
Տարբեր ձևերի կարտոֆիլային հացը հանդիսանում է Չիլիի հարավում գտնվող Չիլոեի խոհանոցի ընդհանուր տարրը։ Ամենատարածված հացերը՝ milcao-ն և chapalele-ն, հանդիսանում են կուրանտոյի (Չիլիից ոչ հեռու գտնվող կղզիների բնակիչների ուտելիքը, որը պատրաստվում է կակղամորթներից, մսից և կարտոֆիլից) ավանդական մասը։
Գերմանիա
Կարտոֆիլային հաց Kartoffelbrot- ը Գերմանիայում կարող է պարունակել ցորենի և տարեկանի ալյուր։
Հունգարիա
Կարտոֆիլային հացը հանդիսանում է Հունգարիայի խոհանոցի մի մասը։
Իռլանդիա
Pratie կարտոֆիլային հացի մեջ տարեկանի կամ ցորենի ալյուրի փոխարեն օգտագործում են վարսակաձավար։
Հյուսիսային Իռլանդիայի Արմա քաղաքում տարածված է խնձորով և կարտոֆիլով հացը։ Այն իրենից ներկայացնում է խնձորի քաղցր միջուկով կարտոֆիլային հաց։
Խորանարդաձև կտրտած կարտոֆիլի կտորներով (սովորաբար 0,5-1 սմ հաստությամբ) հացը, որոնց վրա թեթևակի ալյուր է ցանված, տարածված է Օլստերում՝ հատկապես Հյուսիսային Իռլանդիայում։ Այստեղ նաև պատրաստում են կարտոֆիլային fadge (բլիթներ)։ Դրանք կարելի է պատրաստել նաև գրիլի վրա, ուտում են տարատեսակ հավելումներով։
Նոր Զելանդիա
Նորզելանդական խոհանոցում օգտագործվում է խմորիչով կարտոֆիլային հաց ռեվենան։
Պերու
Պապա-պան (Papa-pan) կարտոֆիլային հացը սննդի մեջ սկսել է կիրառվել Պերուում 2008 թվականից, երբ ցորենի ալյուրի գինը կտրուկ աճեց ։
Լեհաստան
Okrągły chleb kartoflany՝ Լեհաստանի կարտոֆիլային հացի անվանումը։
Շոտլանդիա
Շոտլանդական Potato scone բլիթները թխվում են ոչ մեծ՝ մինչև 15 սմ տրամագծով շրջանների տեսքով, որոնք հետո 4 մասի են կտրում։ Այս հացը Շոտլանդիայում շատ տարածված է։ Գոյություն ունեն դրա բաղադրատոմսերի շատ տարբերակներ, որպես կանոն՝ դրանք իրենց մեջ ներառում են տարբեր քանակությամբ եփված կարտոֆիլ, կարագ և աղ։ Այդպիսի հացը մտնում է շոտլանդական նախաճաշի մեջ՝ ձվածեղով, խոզապուխտով կամ կտրտած երշիկով։
ԱՄՆ
ԱՄՆ-ում վաճառվող կարտոֆիլային հացը շատ նման է սովորական սպիտակ հացին, բայց ունի դեղին երանգ և կարտոֆիլային համ։
Հնդկացիական Չերոկի ժողովրդի հացը պատրաստվում է քաղցր կարտոֆիլից, որը հանդիսանում է կարտոֆիլային հացի տեսակ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց Կատեգորիա:Լեհական խոհանոց Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ Կատեգորիա:Իռլանդական խոհանոց Կատեգորիա:Շոտլանդական խոհանոց
Թուրքիայում գործող դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ
Ստորև ներկայացված են Թուրքիայում դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկը։ Ներկայումս Անկարայում տեղակայված են 125 երկների դեսպանություններ ։
Դեսպանատներ
Անկարա
Պատվիրակություններ և տնտեսական ու մշակութային առաքելություններ
Անկարա
Հյուպատոսություններ
Ադանա
Անթալիա
Չանաքկալե
Էդիրնե
Էրզրում
Ստամբուլ
Իզմիր
Կարս
Մերսին
Տրապիզոն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի արտաքին հարաբերություններ
Փիրբաում
Փիրբաում (Pyrbaum), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալց օկրուգին։ Գտնվում է Նոյմարկտ Վերին Պֆալցի շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 6583 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով) ։ Տարածքը 50,28 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 3 73 156։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Գերլուսին
Գերլուսին, աստղագիտական երևույթ, որը տեղի է ունենում, երբ լիալուսինը կամ նորալուսինը համընկնում են մերձակետում գտնվելու հետ (երբ Լուսինը և Երկիրը հնարավորիս մոտ են գտնվում իրար)։ Տեղի է ունենում Լուսնի էլիպսաձև ուղեծրի պատճառով, որով այն պտտվում է Երկրի շուրջը։ Այդ երևույթի շնորհիվ հնարավորություն ունենք տեսնելու սովորականից մեծ չափերի Լուսնի սկավառակը։ Պետք չէ շփոթել տվյալ երևույթը այսպես կոչված «լուսնային պատրանքի» հետ, որը տեղի է ունենում, երբ Լուսինը հորիզոնին շատ մոտ գտնվելու պատճառով թվում է շատ մեծ։ Գերլուսնին հակառակ երևույթը կոչվում է միկրոլուսին (micro moon), համեմատած առաջինին, այս տերմինը լայն կիրառություն չունի։
Առաջին անգամ «գերլուսին» տերմինը օգտագործվել է 1979 թվականին Dell Publishing տպագրատան հորոսկոպների ամսագրում։
Գերլուսիններից մեկը տեղի է ունեցել 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ։ Վերջին ամենամեծ գերլուսինը դիտվել է 2016 թվականի նոյեմբերի 14-ին 16։54-ին։ Վերջին անգամ նման մեծության Լուսին դիտվել է 1948 թվականին, երբ Լուսինը 50 կիլոմետրով ավելի մոտ էր Երկրին ։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 28-ի գիշերը տեղի ունեցած գերլուսինը համընկել է Լուսնի լրիվ խավարման հետ, որը դիտվել է նաև Ռուսաստանի եվրոպական մասում  ։ Հետաքրքիր է, որ գերլուսինը աստղագիտության մեջ չի համարվում առանձնահատուկ մի երևույթ։ Ռուս աստղագետ Սերգեյ Պոպովի կարծիքով «Դա ձանձրալի մի երևույթ է, որը տեղի է ունենում տարվա մեջ մի քանի անգամ, իսկ չափերի տարբերությունը նկատելի չէ՝ Լուսինը հսկայական չի դառնում։ Համեմատել լիալուսինը գերլուսնի հետ, նույնն է, թե համեմատել նորածին փղիկներին, որոնց տարբերությունը մեկ սանտիմետր է»։
Իրականում նոյեմբերի 16-ի գերլուսնի մասին ՆԱՍԱ-ի տվյալները վերցված են, Երկրից առավելագույն հեռավորություն ունեցող Լուսնի, թվացիալ չափերի ու պայծառության համեմատ։ Լուսնի և Երկրի միջին հեռավորությունը ըստ ՆԱՍԱ-ի տվյալների 348 400 կիլոմետր է։ Գերլուսնի ժամանակ նրանք մոտենում են չնչին տոկոսով, տեղատվության ու մակընթացության բարձրությունը շատ քիչ են տարբերվում ։
Սահմանում
Լուսնի էլիպսաձև ուղեծրի պատճառով, որով նա պտտվում է Երկրի շուրջը, Երկրի և Լուսնի միջև չափերը տատանվում են 357 հազար կիլոմետրից մինչև 406 հազար կիլոմետր (հեռավորությունը նրանց կենտրոնների միջև) ։ Լիալուսինը մերձակետով անցնելիս երևում է 14%-ով մեծ (տրամագիծը) և 30%-ով ավելի պայծառ, քան հեռակետով անցնելիս (միկրոլուսին) ։