cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բադնոց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Փաթնոսի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Էյզենհաուերի դոկտրին
«Էյզենհաուերի դոկտրինը» գործնականում դրսևորվեց Սիրիայում (1957) տեղի ունեցած իրադարձությունների, Լիբանանում (1958) ԱՄՆ ռազմական միջամտության, 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ։
Արաբների մեծամասնության կարծիքով դոկտրինը թափանցիկորեն փորձում էր խթանել արևմտյան ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում և զսպել Գամալ Աբդել Նասերի առաջ քաշած արաբական ազգայնականությունը, որն ընդդիմանում էր արևմտյան գերիշխանությանը, և ոմանք, ինչպես սիրիացիները, հրապարակայնորեն դատապարտեցին բանաձևը որպես ամերիկյան իմպերիալիզմի նենգ օրինակ։ Լիբանանում 1958 թվականին սկիզբ առած քաղաքական ճգնաժամից և ԱՄՆ սենատորների՝ տարածաշրջանում կոմունիզմի ենթադրյալ սպառնալիքը ուռճացնելու մեջ Էյզենհաուերի հասցեին մեղադրանքներ հնչեցնելուց հետո վերջինս ոչ հրապարակայնորեն խոստովանեց, որ իրական նպատակը արաբական ազգայնականության դեմ պայքարն էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն Կատեգորիա:Սառը պատերազմ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական պատմություն Կատեգորիա:Արտաքին քաղաքականության դոկտրիններ
Դեկտեմբերի 24
Դեկտեմբերի 24, տարվա 358-րդ (359-րդ նահանջ տարիներում) օրն է։
Պատրինջ դեղատու
Նկարագրություն
Ճյուղավոր կոճղարմատով, թավոտ մեղրատու բազմամյա խոտաբույս է։ Մինչև 150 սմ բարձրությամբ ճյուղավոր, քառանիստ ցողունի վրա խոշոր, կոթունավոր, ձվաձև, աղեղնաեզր-սղոցաեզր տերևները դասավորված են հակադիր։ Մանր, երկշուրթ, նստադիր ծաղիկները աճում են տերևանութներում։ Ծաղիկն ունի թավոտ երկշուրթ կանաչ բաժակ և երկար, թեքված խաղովակով, սպիտակ, երբեմն նաև բաց վարդագույն պսակ։ Պտուղը կազմված է 4 չոր եռանիստ ընկուզիկներից ։
Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների անտառաեզրերին։ Հանդիպում է Սյունիքի և Տավուշի մարզերում։ Մի շարք երկրներում նաև աճեցվում է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղկման սկզբում հավաքվող տերևները, ընձյուղների վերին մասը։ Եթերային յուղն օգտագործում են նաև սննդարդյունաբերության, օծանելիքի, օղու և լիկյորների արտադրության մեջ ։
(464) Մագարիա
(464) Մագարիա (Megaira), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1901 թվականի հունվարի 9-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,803797 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2347 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3729 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մագարիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2576 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1714,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209935 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,16° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:1901 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Lista de asteroidi
Աբու
Աբու (արաբերեն՝ հայր կամ օժտված դրական հատկանիշով), գործածվում է իբրև արաբական անունների մակդիր, օրինակ, Աբու-Սաիդ, Աբու Նուվաս (գանգուր մազեր ունեցող, գանգրահեր)։
«Աբու» և «աբի» լրացումներով անձնանունները բավականին հին ավանդույթ է սեմիթական ազգությունների մոտ։ Այդպիսի անուններ կարելի է հանդիպել անգամ հին եգիպտական հուշարձաններում։ Այն հիմնականում օգտագործվել է առաջնեկ որդու կամ աղջկա անվանման հետ, որտեղ «իբն»-ը վերաբերվում է մոր անվանմանը։ Օրինակ Զեիդ անունով մարդու համար, որի մայրը Ամրան է, իսկ հայրը Հասանը, կունենանք՝ Աբու-Հասան Զեիդ-իբն-Ամրու։
Կանանց անունները ձևավորվել են «ումմ» (umm՝ մայր) մասնիկով։
Կատեգորիա:Արաբական անուններ
Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում
«Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» (L'Après-dînée à Ornans), Ֆրանսիացի նկարիչ, կերպարվեստում ռեալիզմի հիմնադիրներից Գյուստավ Կուրբեի (Gustave Courbet, 1819-1877) նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1849 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 195 × 257 սմ։
Այսօր «Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Գեղարվեստի պալատում (Լիլ, Ֆրանսիա)։
Պատմություն
«Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է հընթացս 1848-1849 թվականների. այդ ժամանակ Կուրբեն Օրնան է վերադարձել Փարիզից։ Սկզբից կտավն անվանել է «Ճաշից հետո Օրնանում»։ Այս նկարը հեղինակի առաջին ռեալիստական մեծ աշխատանքն է, որտեղ նա ձեռնոց է նետել ակադեմիական գեղանկարչությանը։
Կուրբեն 1849 թվականի հունիսին Փարիզյան սալոնում նկարը ստեղծելու մասին պարզաբանել է.
Այս ստեղծագործությունը շատ մեծ ուշադրություն գրավեց Էնգրի, Դելակրուայի և Գոթիեի մոտ ։
Իր չափերով և կառուցվածքով (ֆիգուրները նկարված են գրեթե բնական չափերով) «Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը դասվում է պատմական գեղանկարչության շարքին, սակայն սյուժեում հանապազօրյա տեսարան է պատկերված ։ Նկարը հեղինակին մեծ ճանաչում բերեց ժամանակին։ Պետությունը Կուրբեից գնեց կտավը 1500 ֆրանկով։
Նկարագիր
Կտավում հեղինակը նկարել է ջութակահար Ալֆոնս Պրոմայեին, որը նվագում է Ռեջիս Կուրբեի՝ հեղինակի հոր համար։ Մյուս երկու անձինք Կուրբեի ընկերներն են՝ Օգյուստ Մառլեն (հետին պլանում) և Ուրբեն Կուենին։ Կուրբեն հնարավոր է, որ նկարը ստեղծելիս ազդված լինի Կարավաջոյի «Մատթեոս առաքյալի հրավերը» նկարից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1849 նկարներ Կատեգորիա:Գյուստավ Կուրբեի նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Ռեալիզմ Կատեգորիա:Լիլի Գեղարվեստի պալատի նկարներ
Վիկինգների նավերի թանգարան
Վիկինգների նավերի թանգարան (Vikingskipshuset på Bygdøy), կառույց Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի Բյուգդե թերակղզում։ Համարվում է Օսլոյի համալսարանի մշակութային պատմության թանգարանի մի մասը։ Այստեղ ներկայացված են հնագիտական գտածոներ Թյունից, Գոկստադից (Սանեֆյորդ), Օսեբերգից (Տյոնսբերգ) և Բորե բլուր-գերեզմանոցից ։
Թանգարանի տեսարժան նմուշներից են Օսեբերգյան, Գոկստադյան և Թյունյան նավերը։ Վիկինգյան դարաշրջանի ցուցադրությունը ներառում է սահնակներ, մահճակալներ, մեկ ձիակառք, փայտե քանդակներ, վրանային բաղադրիչներ, զամբյուղներ, թաղման ծիսակարգի պարագաներ ։ Թանգարանի ամենահայտնի նմուշն ամբողջական Օսեբերգյան նավն է, որը պեղված թաղման արարողակարգի ամենամեծ նավն է աշխարհում։
Պատմություն
1913 թվականին շվեդ պրոֆեսոր Գաբրիել Գուստաֆսոնն առաջարկել է 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբում հայտնաբերված Վիկինգյան դարաշրջանի գտածոները տեղավորել հատուկ շենքում։ Գոկստադից և Օսեբերգից հայտնաբերված նավերը տեղավորեցին Օսլոյի համալսարանի ժամանակավոր կացարաններում։ Շենքի կառուցման ճարտարապետական մրցույթում հաղթել է Արնսթեյն Արնեբերգը։
Օսեբերգյան նավի համար նախատեսված սրահը կառուցվել է Նորվեգիայի խորհրդարանի ֆինանսավորմամբ:Նավը համալսարանի կացարաններից տեղափոխվել է 1926 թվականին։ Գոկստադյան և Թյունյան նավերի համար նախատեսված սրահների կառուցումն ավարտվել է 1932 թվականին։ Վերջին սրահի կառուցման աշխատանքները հապաղել են՝ պայմանավորված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմով։ Այս սրահի կառուցումն ավարտվել է 1957 թվականին։ Այստեղ տեղակայված են Օսեբերգից հայտնաբերված գտածոները ։
Նավերի տեղափոխում
2000 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Օսլոյի համալսարանն աջակցել է Պատմական թանգարանի՝ նավերը և թաղման ծիսակարգի գտածոները Բյորվիկայում գտնվող նոր թանգարան տեղափոխելու առաջարկին։ Առաջարկը եղել է թանգարանի, հնագետների միության և լրատվամիջոցների քննարկման կիզակետում։ Ընդդիմախոսները մտահոգված էին, որ նավերը չափազանց փխրուն են և տեղափոխման ընթացքում կվնասվեն, կողմնակիցները պնդում էին, որ շատ ավելի ռիսկային է նավերը թողնել իրենց գտնվելու վայրում առկա վտանգների ներքո։ Կատարվեց ռիսկային գնահատում Օսենբերգյան նավի մեկ կողմում և ենթադրվեց, որ գտածոները կարելի է տեղափոխել առանց լուրջ վնաս հասցնելու ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օսլոյի թանգարաններ
Վոիսլավ Շեշել
Վոիսլավ Շեշել (Војислав Шешељ / Vojislav Šešelj, ), սերբ քաղաքական գործիչ, 1991 թվականից սերբական «Արմատական կուսակցության» առաջնորդ։ 1976 թվականից իրավաբանական գիտությունների դոկտոր։ Չորս անգամ եղել է Սերբիայի Հանրապետության նախագահի թեկնածու։ 1998-2000 թվականներին եղել է Սերբիայի Հանրապետության կառավարության փոխվարչապետ, 1996-1998 թվականներին՝ Զեմուն քաղաքի քաղաքապետ։
Ավելի քան 11 տարի գտնվել է Հաագայի բանտի նախնական կալանքի խցում՝ որպես նախկին Հարավսլավիայի հարցով միջազգային տրիբունալի դատավարության մեղադրյալ։ 2009-2012 թվականներին ՆՀՄՏ-ն Շեշելին երեք անգամ մեղադրական դատավճիռ է կայացրել երկրորդական գործերով։ 2003 թվականի փետրվարի 24-ից Շեշելը գտնվել է նախնական կալանքի խցում, ինչը, ըստ ՆՀՄՏ-ի դատավոր Ժան-Կլոդ Անտոնետիի, համաշխարհային ռեկորդ է զարգացած երկրների համար ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին առողջական վիճակի պատճառով պայմանական ազատ է արձակվել նախնական կալանքից և վերադարձել Բելգրադ, իսկ 2016 թվականի մարտի 31-ին լիովին արդարացվել է նախկին Հարավսլավիայի վերաբերյալ Միջազգային քրեական տրիբունալի կողմից ։ 2018 թվականի ապրիլին արդարացման դատավճիռը բեկանվել է, Շեշելը դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման, սակայն հաշվի են առնվել նախկինում կալանքի տակ անցկացրած 12 տարիները ։
Կենսագրություն
1976 թվականին Վոիսլավը ավարտել է Սարաևոյի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 25 տարեկանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Միլիտարիզմի և ֆաշիզմի քաղաքական էությունը» թեմայով՝ դառնալով Հարավսլավիայի գիտությունների ամենաերիտասարդ դոկտորը։ Այս աշխատանքից հետո Շեշելը մեկ տարի դասավանդել է ԱՄՆ Միչիգանի համալսարանում։
Կարիերա
Շեշելի քաղաքական կարիերան սկսվել է 1980-ական թվականների սկզբից՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետության կոմունիստական ռեժիմին դիմակայելով։
1980-ական թվականների կեսերին Շեշելը հոդված է գրել, որում կոչ է արել Հարավսլավիան բազմազգ ֆեդերացիայից վերածել պետության, որտեղ գերիշխելու էին սերբերը, ինչի համար բանտում անցկացրել է 2 տարի ։
1989 թվականից Շեշելն ակտիվ դասախոսություններով հանդես է եկել ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի և Արևմտյան Եվրոպայի սերբական սփյուռքներում ։ Որոշ դիտորդների տեսանկյունից այդ ուղևորությունների գլխավոր նպատակը եղել է Սերբիայում ազգայնական շարժում կազմակերպելու համար դրամահավաքը ։ Նույն թվականի հունիսին սերբական չեթնիկների շարժման ղեկավար Ռախա Գորա Մոմչիլո Ջուիչը նրան շնորհել է չեթնիկի նահանգապետի պատվավոր կոչում «սերբական ազգային շահերի համար պայքարում հատուկ ծառայությունների համար»։ Հետագայում Ջուկիչը սկսել է քննադատել Շեշելին Սլոբոդան Միլոշևիչի հետ համագործակցության համար և 1998 թվականին նրան զրկել է նախկինում շնորհված կոչումից։
1990 թվականի հունվարին Շեշելը հիմնադրել է սերբական ազատամարտիկների շարժումը։ Նույն թվականի մարտին այս շարժումը միավորվել է ընդդիմադիր գրող Վուկ Դրաշկովիչի «Սերբական ժողովրդական վերածննդի» հետ՝ ձևավորելով նոր կուսակցություն սերբական նորացման շարժում։ Կուսակցության պառակտումից հետո Շեշելը նույն թվականի հունիսին հիմնել Է «Սերբական չեթնիկ (հիշատակվում է նաև որպես կամավորական) շարժում», սակայն շուտով այդ կազմակերպությունը դադարեցրել է իր գործունեությունը իր անվան պատճառով, որը վիրավորել է «հասարակական բարոյականությունը» ։
1990 թվականի հոկտեմբերին Շեշելը դատապարտվել է կարճաժամկետ ազատազրկման՝ նախկին Հարավսլավիայի առաջնորդ Իոսիպ Բրոզ Տիտոյի դամբարանը՝ Ծաղիների տունը, քանդելու փորձի համար։ Քաղաքական գործիչը մեղադրել է Հարավսլավիայի հանգուցյալ առաջնորդին սերբական ազգը նվաստացնելու մեջ և պնդել, որ նրա աճյունները տեղափոխեն պատմական հայրենիք՝ Խորվաթիա։ Նույն ամսվա ընթացքում Շեշելը կրկին ձերբակալվել և դատապարտվել է 45 օրվա ազատազրկման։ Նույն թվականի նոյեմբերին, գտնվելով անազատության մեջ, Շեշելը գրանցվել է որպես Սերբիայի նախագահի թեկնածու։ 1990 թվականի դեկտեմբերի 9-ի ընտրություններում նա ստացել է ձայների 1,91 տոկոսը և զբաղեցրել հինգերորդ տեղը։
1990-ական թվականների սկզբին Շեշելի հնչեցրած սպառնալիքը Սլովենիայի Կրշկո ԱԷԿ-ում դիվերսիա կազմակերպելու և Բոսնիացի սերբերի դիրքերի վրա ՆԱՏՕ-ի ավիացիայի հարձակման դեպքում Իտալիային, Ավստրիային և Խորվաթիային հրթիռային հարվածներ հասցնելու պատրաստակամության մասին հայտարարությունը։
1991 թվականի փետրվարին (այլ տվյալներով՝ 1990 թվականին) Շեշելը «Սերբական չեթնիկ շարժման» միավորման հիման վրա Ժողովրդական արմատական կուսակցության տեղական մասնաճյուղերի մի մասի հետ հիմնել Է սերբական արմատական կուսակցությունը (ՍԱԿ) և գլխավորել այն։ 1991 թվականի ապրիլին Շեշելը, որպես անկախ թեկնածու, ընտրվել Է Սերբիայի Սկուպշչինա միամանդատ շրջաններից մեկում (այլ տվյալներով՝ 1991 թվականի հունիսին Շեշելը դարձել է Սերբիայի խորհրդարանի պատգամավոր)։ 1991 թվականին «Շպիգել» ամսագրին տված հարցազրույցում Վոիսլավը հայտարարել է. «Խորվաթները կստանան այնքան հող, որքան հնարավոր կլինի տեսնել Զագրեբի Մայր տաճարի զանգակատնից, իսկ եթե նրանք առարկեն, մենք դա էլ կվերցնենք» ։
1992 թվականի ապրիլին հռչակվել է Հարավսլավիայի միութենական Հանրապետությունը, որի կազմում ընդգրկված էին Սերբիան և Չեռնոգորիան։ Նույն թվականի մայիսին հաջողությամբ հանդես Է եկել ՀՄՀ-ի խորհրդարանական ընտրություններում։ Նույն թվականի դեկտեմբերին Սերբիայի խորհրդարանի ընտրություններում ՍՍՊ-ն ստացել է ձայների 22,6 տոկոսը և զիջել միայն Սլոբոդան Միլոշևիչի Սոցիալիստական կուսակցությանը (28,8 տոկոս)։ Ընտրություններից հետո արմատականները սոցիալիստների հետ մտել են «չասված կոալիցիա»՝ կառավարությունում տեղեր չստանալով։ Վերլուծաբանների կարծիքով, հաջողությունը մեծապես կապված էր պետական հեռուստաալիքներում Շեշելի պարբերաբար հայտնվելու հետ, որտեղ արմատականների առաջնորդը հանդես է եկել ազգայնական կարգախոսներով և քննադատել Միլոշեւիչի դեմ հանդես եկող ժողովրդավարական ընդդիմությանը։
1990-ական թվականների սկզբին՝ Հարավսլավիայի պատերազմների ժամանակ, Շեշելն ակտիվորեն մասնակցել է սերբերի կամավորական ջոկատների կազմակերպմանն ու ղեկավարմանը։ 1991-1993 թվականներին Շեշելն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Խորվաթիայում և Բոսնիայում ռազմական գործողություններին՝ որպես սերբ կամավորների («Շեշելևիչներ», «Չետնիկներ», «Սպիտակ արծիվներ») զինված ջոկատների կազմակերպիչ։ Այս ջոկատները սերբական բանակի հետ փորձել են գրավել սերբերով բնակեցված տարածքները։ Շեշելի մտահղացմամբ՝ «Մեծ Սերբիա»-ն պետք է ընդգրկեր Սերբիան Կոսովոյի և Վոևոդինայի նահանգների հետ, Բոսնիան և Հերցոգովինան, Մակեդոնիան, Չեռնոգորիան, ինչպես նաև Խորվաթիայի մի մասը։
1992 թվականի վերջին ԱՄՆ պետքարտուղար Լորենս Իգլբերգերը Շեշելին դասել է այն հրամանատարների թվին, որոնց, իր կարծիքով, անհրաժեշտ էր միջազգային դատարան բերել Բալկաններում ռազմական գործողությունների ժամանակ կատարված ռազմական հանցագործությունների համար։ Շեշելն իր հասցեին բոլոր մեղադրանքները հերքել է։
1993 թվականի օգոստոսին Միլոշևիչը հրաժարվել է բոսնիացի սերբերի աջակցությունից, և փլուզել սոցիալիստների և արմատականների միությունը։ Շեշելը Միլոշևիչին մեղադրել է «Մեծ Սերբիա»-ին դավաճանելու, ինչպես նաև կոռուպցիայի և ձախողված տնտեսական քաղաքականության մեջ։ Իշխանությունները Շեշելին «ֆաշիստ» են անվանել  ։ Միլոշևիչը և Շեշելը նաև մեղադրել են միմյանց խաղաղ բնակչության թալանին և Բոսնիական պատերազմի ընթացքում կատարված այլ հանցագործություններին մասնակցելու մեջ։
1996 թվականի նոյեմբերին Շեշելը հաղթել է Զեմունի քաղաքային ընտրություններում ։ Արևմտյան ԶԼՄ-ների կարծիքով՝ այդ ժամանակ Զեմունում բնակվող մի քանի խորվաթ ընտանիքներ ապօրինաբար վտարվել են իրենց տներից, որտեղ այնուհետև քաղաքի ղեկավարի հրամանով բնակություն են հաստատել սերբ փախստականներ։ 1997 թվականի հուլիսին Շեշելի թիկնապահները ծեծի են ենթարկել խորվաթ ընտանիքներից մեկի փաստաբանին։ Ավելի ուշ Շեշելի հակառակորդները նրան մեղադրել են «զեմունյան» հանցավոր խմբավորման հետ սերտ կապերի մեջ, որի անդամները, իբր, առավել ակտիվ աշխատանք են կատարել քաղաքում Շեշելի կառավարման տարիներին ։
1998-2000 թվականներին Շեշելը եղել է Սերբիայի փոխվարչապետ։ Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ Վոիսլավը իր կուսակցության հետ աջակցել էր Սլոբոդան Միլոշևիչին։
2002 թվականի նախագահական ընտրություններում Միլոշևիչը պաշտպանել է Շեշելի թեկնածությունը, որը ավելի քան մեկ տարի գտնվել է նախկին Հարավսլավիայի միջազգային տրիբունալի կալանքի տակ։ 2002 թվականի սեպտեմբերին կայացած ընտրությունների առաջին փուլում Շեշելը ստացել է ձայների 23,24 տոկոսը և զբաղեցրել երրորդ տեղը՝ զիջելով դեմոկրատ Վոյիսլավ Կոշտունիցային և անկախ թեկնածու Միրոլյուբ Լաբուսին։ Հոկտեմբերին քվեարկության երկրորդ փուլը չի կայացել ընտրողների ցածր մասնակցության պատճառով։ 2002 թվականի դեկտեմբերին երրորդ անգամ ընտրատեղամասեր է եկել ընտրողների միայն 45 տոկոսը (նրանցից 36 տոկոսը քվեարկել է Շեշելի օգտին, 58 տոկոսը՝ Կոշտունիցայի օգտին)։
Շեշելի դատավարությունը Հաագայի դատարանում
2003 թվականի փետրվարի 14-ին նախկին Հարավսլավիայի միջազգային տրիբունալը Շեշելի դեմ մեղադրանքներ Է առաջադրել 1990-ական թվականների սկզբին Խորվաթիայում և Բոսնիայում պատերազմների ժամանակ սերբ կամավորական կազմավորումների ֆինանսավորման, ղեկավարման և ազգամիջյան երկպառակություն հրահրելու համար ։ Վոիսլավին մեղադրանք է առաջադրվել 14 կետով ։ Փետրվարի 24-ին Շեշելը ինքնակամ ժամանել է Հաագա՝ նպատակ ունենալով ինքնուրույն ապացուցել իր անմեղությունը տրիբունալի առջև։ Շեշելը հայտարարել է, որ մտադիր է «տրիբունալը կտորների բաժանել և վերադառնալ որպես հաղթող»։ Հետագա 11 տարիների ընթացքում նախնական եզրակացության մեջ Շեշելը պնդել է, որ ոչ վերբյան բնակչության ցեղասպանությանը իր մասնակցության ոչ մի իրական ապացույց գոյություն չունի։
2006 թվականի նոյեմբերի 10-ին Շեշելը հացադուլ է հայտարարել՝ բողոքելով ինքն իրեն ինքնուրույն պաշտպանելու իրավունքից հրաժարվելու, գործի նյութերը սերբերենով ստանալու, հարազատների հետ անսահմանափակ հանդիպումների հնարավորության դեմ։ Տրիբունալը Շեշելին նշանակել է Դեյվիդ Հուպերի փաստաբան, որին ինքը՝ Շեշելը, մեղադրել է իրեն մեղադրող կողմին օժանդակելու մեջ ։ 2009 թվականի հուլիսի 24-ին ՆՀՄՏ-ն Շեշելին դատապարտել է 15 ամսվա ազատազրկման՝ այսպես կոչված «արդարադատության իրականացմանը միջամտելու» երկրորդական գործով։ Շեշելին մեղադրանք է առաջադրվել իր գրքերից մեկում դատախազության երեք գաղտնի վկաների անունները բացահայտելու համար ։
ՆՀՄՏ-ի գործունեությունը պետք է դադարեցվեր 2010 թվականին, սակայն տրիբունալը շարունակել է իր աշխատանքը առանց միջազգային օրինական մանդատի։ 2011 թվականի հոկտեմբերին ՆՀՄՏ-ն մերժել է Շեշելի պահանջը՝ դադարեցնել հիմնական գործընթացը։ ՆՀՄՏ-ն իր մերժումը հիմնավորել է դատական քննության ընթացքում տրիբունալում կալանքի տակ գտնվելու առավելագույն թույլատրելի ժամկետի բացակայությամբ։ Այս ձևակերպումից որոշ վերլուծաբաններ եզրակացրել են, որ Շեշելի դատավարությունը կարող է տևել անսահմանափակ ժամանակ, իսկ ինքը՝ Շեշելը, Միլոշևիչի նման կարող է չապրել մինչև դատավճիռը ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի սկզբին նրա փաստաբանը հայտարարել է, որ դատավարությունը չափազանց ձգձգված է, քանի որ տրիբունալը զբաղված է հիմնական գործընթացի համեմատ աննշան մանրամասներ պարզելով, ինչպիսին է մեղադրյալի կարգավիճակը ։
2011 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ՆՀՄՏ-ն Շեշելին դատապարտել է 18 ամսվա ազատազրկման մեկ այլ երկրորդական գործով՝ դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի մեղադրանքով՝ կապված նրա դեմ հիմնական դատավարության ժամանակ ելույթ ունեցած 11 գաղտնի վկաների ինքնության բացահայտման հետ ։
2012 թվականի հունիսին տրիբունալը հստակեցրել էր Շեշելի մեղադրանքը ռազմական հանցագործությունների մեջ։ Դատախազի նյութերի համաձայն՝ Շեշելը մեղադրվել է ազգամիջյան երկպառակություն հրահրելու, Հարավսլավիայի փլուզման շրջանում նեսերբի հետ «ցեղասպանություն, սպանություն, խոշտանգում, հետապնդում և դաժան վերաբերմունք» հրահրելու մեջ։ Մասնավորապես, Շեշելին մեղադրել են տասնյակ հազարավոր մարդկանց վտարելու, ավելի քան 900 խորվաթների և մահմեդականների սպանության, մարդկանց կտտանքների և ծեծի ենթարկելու մեջ։ Դատախազի կարծիքով՝ ամբաստանյալը ձևավորել և ֆինանսավորել է սերբական կամավորական ստորաբաժանումները, որոնք 1990-ական թվականների սկզբին նեսերբներին վտարել են Բոսնիայի, Խորվաթիայի և Սերբիայի տարածքից։ Ինքը՝ Շեշելը, մերժել է բոլոր մեղադրանքները ։
Ումարու Սիսոկու Էմբալո
Կենսագրություն
Զինվորական ծառայություն է անցել Գվինեա Բիսաուի բանակում, ուսանել է Իսպանիայի ազգային պաշտպանության կենտրոնում։ Այնուհետև Ազգային անվտանգության ոլորտում հետազոտություններ է անցկացրել Բրյուսելում, Թել Ավիվում, Յոհանեսբուրգում, Ճապոնիայում և Փարիզում։ Նրան շնորհվել է Գվինեա Բիսաուի զինված ուժերի բրիգադի գեներալի կոչում ։ Ներկայումս մասնագիտանում է աֆրիկյան և մերձավորարևելյան հարցերում, ինչպես նաև պաշտպանության, միջազգային համագործակցության և զարգացման ոլորտներում։ Եղել է Աֆրիկայի հարցերով նախկին նախարար։ Կառավարության կաբինետը ձևավորվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 13-ին՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին նախագահ Ժոզե Մարիու Վաշի՝ վարչապետի պաշտոնում նշանակվելուց հետո ։
Վոիսլավ Շեշել
Շեշելի դատավարությունը Հաագայի դատարանում
2012 թվականի հունիսի 28-ին ՆՀՄՏ-ն երրորդ անգամ դատապարտել է Շեշելին երկրորդական գործով։ Այս անգամ տրիբունալը Շեշելին դատապարտել է երկու տարվա ազատազրկման «դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի» համար, որն արտահայտվել է ամբաստանյալի կողմից իր պաշտպանությանը վկայություն տալուց հրաժարվելու մեջ։ 2013 թվականի հոկտեմբերին տեղի է ունեցել հիմնական գործով դատավճռի նոր հետաձգում՝ կապված դատավորի փոխարինման հետ։ 2013 թվականի դեկտեմբերին Շեշելը վիրահատվել է Նիդերլանդներում՝ կապված հաստ աղիքի չարորակ ուռուցքի հետ, որից հետո անցել է քիմիաթերապիայի կուրս ։
Ումարու Սիսոկու Էմբալո
Կենսագրություն
Վարչապետ դառնալուց հետո նա ընդհարվել է իր սեփական կուսակցության՝ Գվինեայի և Կաբո Վերդեի Աֆրիկյան անկախության կուսակցության բոյկոտի հետ, որը կենտրոնական կոմիտեի ուժերով անվստահություն է հայտնել նրան. 2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին նրա դեմ քվեարկել է 112 մարդ և «կողմ»՝ 11 ։
Վոիսլավ Շեշել
Ազատ արձակում
2014 թվականի ամռանը Հաագայի տրիբունալի դատավարության պալատի պնդմամբ, ՆՀՄՏ-ում բարձրացվել է, ավելի քան 11 տարի նախնական կալանքի խցում գտնվող, 60-ամյա Շեշելին ժամանակավորապես ազատ արձակելու հարցը, ինչը, ըստ դատավարության պալատի, գերազանցում է բոլոր թույլատրելի սահմանները։ Շեշելի ազատ արձակումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի հունիսին։ Տրիբունալը մի շարք պայմաններ է դրել Շեշելի ժամանակավոր ազատման համար մինչև դատավճիռը։ Օրինակ՝ Շեշելը պետք է նշվեր սերբական ոստիկանությունում։ Տրիբունալին ի պատասխան՝ Շեշելը հրաժարվել է կանոնավոր այցելություններ կատարել ոստիկանություն և կրել էլեկտրոնային թևնոց, քանի որ այդ միջոցները, նրա կարծիքով, վիրավորում են մարդկային արժանապատվությունը։ Շեշելն ընդունել է ՆՀՄՏ-ի միայն մեկ պայման՝ չլքել Սերբիայի սահմանները։
Հոկտեմբերի 29-ից 31-ը Հաագայում Շեշելին հետազոտել է սերբ բժիշկների բրիգադը և հաստատել՝ ավելի վաղ հոլանդացի բժիշկների կողմից հաստատված ախտորոշումը՝ օնկոլոգիական հիվանդության զարգացումը։ 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին Շեշելը առողջական վիճակի պատճառով պայմանական ազատ է արձակվել նախնական կալանքից և վերադարձել Բելգրադ, որտեղ օդանավակայանում նրան դիմավորել են հարյուրավոր կողմնակիցներ։
Ումարու Սիսոկու Էմբալո
Կենսագրություն
2019 թվականի նոյեմբերի 24-ին դուրս է եկել Գվինեա Բիսաուի նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլ՝ առաջին փուլում ստանալով ընտրողների ձայների 27,65 տոկոսը և զբաղեցնելով երկրորդ տեղը ։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 29-ին երկրորդ փուլում վստահ հաղթանակ է տարել երկրի նախկին վարչապետ Սիմոյնշ Դոմինգուշ Պերեյրային՝ ընտրողների ձայների 53,55 % արդյունքով ։ Այս մասին հայտնի է դարձել արդեն 2020 թվականի հունվարի 2-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Վոիսլավ Շեշել
Ազատ արձակում
2016 թվականի մարտի 31-ին նախկին Հարավսլավիայի հարցով միջազգային տրիբունալը Վոիսլավ Շեշելին արդարացնելու դատավճիռ է կայացրել՝ բոլոր կետերով նրա վրայից հանելով մեղադրանքը ։
2018 թվականի ապրիլի 11-ին արդարացման դատավճիռը բեկանվել է։ Շեշելը դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման, սակայն պատիժը չի կրել, քանի որ 12 տարի անցկացրել էր կալանքի տակ։
Մասնակցություն ընտրություններին
Շեշելը բազմիցս առաջադրել է իր թեկնածությունը Հարավսլավիայի և Սերբիայի նախագահական ընտրություններին.
Շեշելը և Ռուսաստանը
2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Սերգեյ Բաբուրինի նախագահությամբ ստեղծվել է ռուսական հասարակական կոմիտե (ռոք)՝ ի պաշտպանություն Շեշելի։ Հանձնաժողովի անդամները հայտարարել են Շեշելի նկատմամբ արդարության համար պայքարելու և Շեշելին բանտարկությունից ազատելու վճռականության մասին։ 2012 թվականի սեպտեմբերին, ի պաշտպանություն Վոյիսլավ Շեշելի, ռոքը գլխավորել է Վյաչեսլավ Տետեկինը։
Ընտանիք
Շեշելի առաջին կինը Վեսնա Թունիչն էր։ Նրանք ունեցել են մեկ որդի՝ Նիկոլայը, որը ծնվել է 1984 թվականին։
Երկրորդ անգամ Շեշելն ամուսնացել է Յադրանկա Շեշելի հետ (օրիորդ Պավլովիչ)։ Ունեցել են երեք որդի՝ Ալեքսանդրը (1993 թվական), որը եղել է ԵԽԽՎ-ի պատգամավոր, Միխայիլը (1996 թվական) և Վլադիմիրը (1998 թվական) ։
Ստեղծագործություններ
Շեշելը հայտնի է որպես ավելի քան 50 գիտական և քաղաքական գրքերի հեղինակ, որոնց թվում մամուլում հիշատակվել է «Սերբական ազգայնականության գաղափարախոսություն» հիմնարար աշխատությունը ։ 2007 թվականին «գիտության և մշակույթի մեջ սլավոնական ժողովուրդների միասնությանը ծառայելու հավատարմության համար» Շեշելն արժանացել է Էդուարդ Վոլոդինի անվան «Կայսերական մշակույթ» մրցանակին  ։ Շեշելը մի քանի գիրք է գրել, որոնցում Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցուն մեղադրել է սերբերի ցեղասպանությանն աջակցելու մեջ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուդիկ Ղարիբյանի հիշատակին նվիրված հոդվածներ
Աբու Աբդալլահ
Աբու Աբդալլահ Իսա իբն Մալիք իբն Շիմր ալ-Արմանի (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), արաբական մատենագիր-ճանապարհորդ։
Աննա Նովոսադ
Աննա Նովոսադ (Ганна Ігорівна Новосад, ), ուկրաինացի պետական և քաղաքական գործիչ։ Ուկրաինայի կրթության և գիտության նախարար 2019 թվականի օգոստոսի 29-ից ։
Աբու Աբդալլահ
Ենթադրվում է, որ ապրել է IX դարում։ Մանուկ հասակում արաբ ասպատակների կողմից գերեվարվել է Հայաստանից և իսլամացվել։ Հյուսիսային Աֆրիկայում կատարած իր ճանապարհորդությունների մասին թողել է ուղեգրություններ։ Աշխարհագիր Յակութ ալ-Համավին նրան համարել է ծագումով հայ արաբական մտավորականներից ամենանշանավորը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենագիրներ Կատեգորիա:Ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Արաբներ
Աննա Նովոսադ
Կենսագրություն
2007 թվականին ավարտել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային համալսարանի հումանիտար վարժարանը։ 2011 թվականին ստացել է Կիև-Մոգիլայի ակադեմիայի քաղաքագիտության բակալավրի աստիճան։ Լինելով «Բաց հասարակություն» հիմնադրամի (Սորոսի հիմնադրամ) կրթաթոշակառու՝ առաջադրվել է Մաաստրիխտի համալսարանի (Նիդեռլանդներ) արվեստների և սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետի փոխանակման ուսանողական ծրագրին մասնակցելու համար։ 2013 թվականին ստացել է «Եվրոպայի վերլուծության» մագիստրոսի աստիճան (Analyzing Europe) ։ Տիրապետում է անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին ։
Ուկրաինա-կանադական խորհրդարանական ծրագրի մասնակից։ 2012-2013 թվականներին վերապատրաստվել է Իսպանիայի և Չեխիայի վերլուծական կենտրոններում ։
2019 թվականի օգոստոսի 29-ին Գերագույն ռադան հաստատել է կառավարության նոր կազմը, Աննա Նովոսադը նշանակվել է Ուկրաինայի կրթության և գիտության նախարար ։ Նույն օրը սկանդալ Է բորբոքվել Facebook սոցիալական ցանցում նրա գրառման հետ կապված, որտեղ նա համեմատաբար կարճ տեքստում ուկրաիներեն ավելի քան 10 սխալ է թույլ տվել ։ Պաշտոնական լիազորությունների փոխանցումը տեղի է ունեցել օգոստոսի 30-ին՝ նախարարության շենքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի նախարարներ Կատեգորիա:«Ժողովրդի ծառա» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի քաղծառայողներ
Դուերե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Էյլենճե
Էյլենճե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Յոզղաթի գավառակում ։ XX դ. սկզբին ուներ 35 տուն բնակիչ։ Կար եկեղեցի (Ս. Աստվածածին) և վարժարան (Աբգարյան) ։ Բնակիչները տեղահանվել են 1915-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ձերժինսկոե (ավան, Կրասնոլիմանի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ձերժինսկոե ավանում բնակվում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոլիմանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Իսրայելի բնակչություն
Իսրայելի բնակչություն, բնակիչների կազմ, որը ներառում է Իսրայելի Պետության տարածաշրջանը։ 1948 թվականին՝ Իսրայել պետության ստեղծումից ի վեր, գրանցված է Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոյի (ԻԿՎԲ) կողմից։
Ընդհանուր տվյալներ
ԻԿՎԲ-ի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 31-ին հրապարակված տվյալներով՝ Իսրայելի բնակչության ընդհանուր քանակը (չհաշված օտարերկրյա աշխատողները և անօրինական ներգաղթյալները) կազմում է 8 972 000 մարդ։ Նրանցից՝
Հաղորդվում է նաև, որ Իսրայելի բնակչությունն ավելացել է 168 հազարով (2 տոկոսով). երկրի բնակչության աճի տեմպերը վերջին տասնամյակում գրեթե չեն փոխվել։
2018 թվականին Իսրայելում ծնվել է 185 000 երեխա, մահացել՝ 45 000 մարդ։
Երկրի բնակչության աճի 81 տոկոսը բաժին է ընկնում բնական աճին, ևս 19 տոկոսը՝ հայրենադարձությանը և ներգաղթին ։
Ըստ կրոնական դավանանքի՝ Իսրայելի բնակչությունը բաշխվում է հետևյալ կերպ. հրեաներ՝ 6 446 000 (այս կատեգորիայում ավտոմատ կերպով գրանցված են հրեաները), մուսուլմաններ՝ 1 524 000, քրիստոնյաներ՝ 168 000, դրուզներ՝ 139 000 ։
Երկրի հրեական բնակչության մեջ 75 տոկոսը կազմում են Իսրայելում ծնվածները (ցաբարիմ, սաբրեր), որոնց մոտավորապես կեսը Իսրայելում ծնված մարդկանց առաջին սերունդն է։ Հրեական բնակչության ավելի քան քառորդ մասը հայրենադարձներ են (օլիմ)։
Բացի մշտական բնակչությունից, երկրում բնակվում է շուրջ 183 հազար օտարերկրացի ։ 2000 թվականից մինչև 2016 թվականը հրեական բնակչության բաժինը նվազել է 3,1 տոկոսով, իսկ մուսուլմանները՝ 2,2 տոկոսով։ Մնացած մասն ավելացել է 0,9 տոկոսով ։
Իսրայելում բնակչության միջին խտությունը 377-391 մարդ/կմ² է։
Բնակչության փոփոխության պատմություն
Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ 1948 թվականի նոյեմբերին Իսրայելում տեղի ունեցած առաջին մարդահամարը գրանցել է հետևյալ ցուցանիշները.
Ազգակրոնական կազմ
Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոն առանձնացնում է բնակչության հետևյալ խմբերը.
Հրեաներ
Երկրի հրեական բնակչությունը մշակութային առումով միասնական չէ այն պատճառով, որ հրեաների մեկ քառորդից ավելին առաջին սերնդի հայրենադարձներ են։ Իսրայելում ընդունված է բնակչությանը բաժանել երկրի բնիկների (ցաբարիմ, սաբրեր) և հայրենադարձների (օլիմ), ինչպես նաև երկրի բնիկների շրջանում առանձնացնել տարբեր համայնքներից գաղթականների։ Ամենախոշոր համայնքները պատկանում են ԽՍՀՄ-ի, Մարոկկոյի, Ռումինիայի և Լեհաստանի գաղթականներին։
2016 թվականի տվյալներով՝ Իսրայելում բնակվող հրեաների 75 %-ը (4 935 000) ծնվել է Իսրայելում, որից 2 929 000-ն Իսրայելում ներկայացրել են երկրորդ կամ ավելի սերունդը, իսկ 25 %-ը (1 511 000) եղել են հայրենադարձներ ։
Գաղթականների քանակն ըստ երկրների (հայրենադարձները և նրանց երեխաները) . 2009 թվականին Իսրայելի հրեական բնակչության թիվը 2000 տարվա ընթացքում առաջին անգամ գերազանցել է սփյուռքի հրեաների թվին ։
«Հրեական ընդլայնված բնակչություն»
Իսրայելացի ժողովրդագիրներն առանձնացնում են նաև «հրեական ընդլայնված բնակչություն» հասկացությունը։ Այլ երկրների համար այս հասկացության մեջ մտնում են ընտանիքների բոլոր անդամները, որոնցից գոնե մեկ անձ ներառված է հրեական բնակչության հիմքում ։ Իսրայելի համար «հրեական ընդլայնված բնակչության» մեջ է մտնում երկրի բոլոր հրեա բնակչությունը և անձինք, որոնք քաղաքացիություն են ստացել «Հայրենադարձության մասին օրենքի» համաձայն ։
2008 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ «հրեական ընդլայնված բնակչությունը» կազմել է երկրի բնակչության մոտ 80 տոկոսը ՝ ներառյալ, բացի բուն հրեաներից, նաև այլ էթնիկ արմատներ ունեցող մարդիկ (հիմնականում ռուսներ, ուկրաինացիներ և նախկին ԽՍՀՄ այլ հանրապետություններից գաղթականներ), որոնք ամուսնացած էին հրեաների հետ, ինչպես նաև այնպիսի ամուսնությունների երեխաներ և թոռներ, որոնք միշտ չէ, որ հրեաներ են՝ համաձայն Գալախեի հրեական կանոնադրության։
Արաբներ
Քրիստոնյա արաբները հիմնականում բնակվում են երկրի հյուսիսում, ինչպես նաև Հայֆա, Երուսաղեմ և Յաֆֆա քաղաքներում։
Իսրայելի դրուզների հիմնական բնակավայրերը գտնվում են Գալիլեայում և Կարմել լեռնաշղթայում. Գոլանի բարձունքներում բնակվում է մոտ 20 հազար դրուզ։
Արաբական բնակչության շրջանում երբեմն, որպես ենթաէթնիկական խումբ, առանձնացվում են բեդվինները, որոնց մեծ մասը բնակվում է Նեգևում և որոշ մասը Գալիլեայում։ 2008 թվականին նրանց թիվը կազմել է 270 հազար ։
Իսրայելում արաբական բնակչությանը դասվում են նաև իսրայելացի չերքեզներն ու լիբանանցիները։ Չերքեզները՝ մոտավորապես 3 000 մարդ, բնակվում են երկրի հյուսիսում գտնվող երկու գյուղերում՝ Քֆար Կամա և Ռեհանիա, նրանք Կովկասյան պատերազմից հետո մուհաջիրի հետնորդներն են, և կենցաղում պահպանում են ադըղեերենի արևմտյան բարբառներից մեկը ։ Լիբանանցիները՝ մոտավորապես 2600 մարդ, Հարավային Լիբանանի բանակի և բնակչության նախկին մարտիկներից են, որոնք նրանց հետ փախել էին 2000 թվականին՝ Իսրայելի՝ Լիբանանից դուրս գալուց հետո։
Բնակչության այլ խմբեր
2016 թվականին առանձին էթնիկ խումբ են ճանաչվել արամեացիները, որոնց ընդհանուր թիվը 133 000 է ։
Հայրենադարձում
Իսրայել պետության ստեղծումից ի վեր հայրենադարձվել է 3,2 միլիոն մարդ։
2002 թվականից՝ նախկին ԽՍՀՄ-ից հայրենադարձների ալիքի անկումից հետո, հայրենադարձության մակարդակը հիշեցնում է 80-ականների մակարդակը՝ տարեկան 9-20 000։
2018 թվականին Իսրայել է հայրենադարձվել 28 000 մարդ, որոնց 31,5 %-ը եկել է Ռուսաստանից, 19,6 %-ն Ուկրաինայից, 8 %-ը Ֆրանսիայից և 7,9 %-ը Միացյալ Նահանգներից։ Ամենաշատ թվով նոր եկածները հաստատվել են Երուսաղեմում։ Հայրենադարձի միջին տարիքը 32,7 տարի է, 12 տարեկանից բարձր սովորող մարդկանց տոկոսը 25 տարեկանից բարձր անձանց շրջանում 79% է։
2016 թվականին հայրենադարձներից բացի Իսրայել են եկել բնակվելու 4200 ռեէմիգրանտ ։
Օտարերկրյա աշխատողներ և անլեգալ միգրանտներ
2017 թվականի վերջին Իսրայելում մոտավոր հաշվարկով գտնվել է շուրջ 166 հազար օտարերկրյա աշխատող և շուրջ 95 հազար անլեգալ միգրանտ (հիմնականում Էրիթրեայից՝ 71 %, և Սուդանից՝ 20 %, ինչպես նաև Ուկրաինայից, Վրաստանից, Մոլդովայից և այլն)։
2016 թվականին ժամանած աշխատավոր ներգաղթյալները (53 հազար մարդ) ըստ երկրների բաշխվում են հետևյալ կերպ՝ նախկին ԽՍՀՄ երկրներ (Ուկրաինա, Մոլդովա, Ուզբեկստան)՝ 27 %, Թաիլանդ՝ 16 %, Ֆիլիպիններ՝ 13 %, Հնդկաստան՝ 11 %, Շրի Լանկա, Չինաստան՝ 5 %, Թուրքիա՝ 4 %, Նեպալ, Ռումինիա՝ 2 %։
Աշխարհագրական բաշխում
2016 թվականին Իսրայելի բնակչությունն ըստ շրջանների բաշխվել է հետևյալ կերպ.
Հուդեայի և Սամարիայի իսրայելական բնակչություն
Իսրայելի շուրջ 399 հազար քաղաքացի ապրում է Հուդեայի և Սամարիայի իսրայելական բնակավայրերում, օրինակ՝ Արիել, Բեյթար Իլիթ, Մաալե Ադումիմ, Մոդիին Իլիթ և ավելի փոքր բնակավայրեր։ Որոշ հրեական բնակավայրեր, օրինակ՝ Հևրոնը և Գուշ Էցիոնը, գոյություն են ունեցել մինչև պետության կազմավորումը և հրեաների կողմից վերաբնակեցվել են Վեցօրյա պատերազմից հետո (1967)։
7 800 մարդ բնակվել է Գազայի հատվածում, մինչև նրանց՝ 2005 թվականի հարկադիր վտարումը ։
Բացի այդ, 2016 թվականին 22 հազար իսրայելացի ապրել է Գոլանի բարձունքներում, 201 000 մարդ՝ Արևելյան Երուսաղեմում ։
Իսրայելի ճանաչված սահմաններից դուրս ապրող իսրայելացիների ընդհանուր թիվը գերազանցում է 510 հազարը։
Քաղաքային և գյուղական բնակչություն
2016 թվականի տվյալներով՝ Իսրայելում կա 100 000-ից ավելի բնակչություն ունեցող 15 քաղաք։ 2 723 000 (բնակչության 31,5 տոկոսը) իսրայելացի ապրել է ավելի քան 200 հազար բնակչությամբ ութ խոշորագույն քաղաքներում (Երուսաղեմ, Թել Ավիվ, Հայֆա, Ռիշոն լե Ցիոն, Պետախ-Տիկվա, Աշդոդ, Նաթանիա և Բեեր Շևա)։ 7 867 000 մարդ (բնակչության 91,2 %-ը) ապրել է ավելի քան 2 հազար բնակչություն ունեցող բնակավայրերում։
Իսրայելի գյուղական վայրերում ապրել է 762 հազար մարդ՝ ամբողջ բնակչության 8,8 տոկոսը։ Կիբուցներում ապրել է 171 000 մարդ՝ երկրի ամբողջ բնակչության 1,9 %-ը ։
Բնակչության խտություն
Իսրայելի բնակչության խտությունը գնահատվում է 377 մարդ/կմ2 (չհաշված Հուդեայի և Սամարիայի իսրայելական բնակավայրերը) - 397 մարդ/կմ2. բնակչության խտությունը 2000 թվականին կազմել է 288 մարդ/կմ2։
2015 թվականին բնակչության ամենաբարձր խտությունն ունեցել է Թել Ավիվի շրջանը (7957 մարդ/կմ2)։ Համեմատաբար բարձր խտություն է ունեցել նաև Երուսաղեմի շրջանը (1620 մարդ/կմ2) և Կենտրոնական շրջանը (1600 մարդ/կմ2)։ Բնակչության ամենացածր խտությունն ունեցել է անմարդաբնակ Հարավային շրջանը՝ 85 մարդ/կմ2։
Ավելի քան 100 000 բնակչությամբ քաղաքների մեջ բնակչության ամենաբարձր խտությունն ունեցել է Բնեյ Բրաք քաղաքը՝ 24 870 մարդ/կմ2։
Թել Ավիվի բնակչության խտությունը 8358 մարդ/կմ2 է, իսկ Երուսաղեմի բնակչության խտությունը՝ 6887 մարդ/կմ2։
Ժողովրդագրություն
Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոյի 2016 թվականի կանխատեսման համաձայն՝ երկրի բնակչությունը մինչև 2020 թվականը կկազմի 9 467 000 մարդ, մինչև 2025 թվականը՝ 10 477 000 մարդ, և մինչև 2035 թվականը՝ 12 783 000 մարդ ։
Բնակչության աճի տեմպը գնահատվում է 1,51-2 %, ընդ որում, երկրի բնակչության աճի տեմպերը վերջին տասնամյակում գործնականապես չեն փոխվե։ Բնակչության աճի 83 %-ը բացատրվում է մահացության նկատմամբ ծնելիության գերազանցմամբ, ևս 17 %-ը՝ արտագաղթողների նկատմամբ նոր հայրենադարձների և ռեէմիգրանտների թվի գերազանցմամբ ։
Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության 2016 թվականի տվյալներով՝ երկրի բնակչության 21 %-ից ավելին ապրել է աղքատության մեջ ։
Սեռատարիքային կառուցվածք
Իսրայելի բնակչությունը համեմատաբար երիտասարդ է՝ համեմատած արևմտյան երկրների, բայց, ինչպես զարգացած այլ երկրների բնակչությունը, այն ծերանում է։
Տարիքային կառուցվածք
75-ից բարձր տարիքի մարդկանց թիվը հետզհետե աճում է և 2016 թվականին կազմել է 4,87 %՝ 1990 թվականի 3,84 %-ի համեմատ ։
=
Կյանքի տևողություն ====== Միջին տարիք
Սեռերի հարաբերակցություն
Յուրաքանչյուր 984 տղամարդուն բաժին է ընկնում 1000 կին։ Տղամարդկանց թիվը գերազանցում է կանանց թիվը 35 տարեկանից ցածր բոլոր տարիքային խմբերի համար. 35-44 տարիքային խմբում 1000 կնոջ համապատասխանում է 956 տղամարդ, 75 և ավելի տարիքային խմբում 1000 կնոջը համապատասխանում է 704 տղամարդ ։
Ամուսնություններ և ամուսնալուծություններ
1990 թվականին ամուսնությունների մակարդակը 1000-ում կազմել է 7-ը, իսկ ամուսնալուծությունները՝ 1,2։ Իսրայելում ամուսնությունների թիվը 1990-ական թվականներից ի վեր մուսուլման արաբների համար նվազել է, իսկ 1970-ական թվականներից սկսած` մնացած բոլոր բնակչության համար, իսկ ամուսնալուծությունների թիվը 1970-ական թվականների սկզբից աճում է։ Ամուսնությունները միտված են հետաձգվել ավելի ուշ տարիքի, վերջին 20 տարվա ընթացքում առաջին ամուսնության տարիքը բնակչության տարբեր խմբերի համար ավելացել է 1.2-3.2 տարով. տղամարդկանց համար առաջին ամուսնության միջին տարիքը 31,5 է, կանանց համար՝ 28,5։ 45 տարեկանում հազարավորներից 146 տղամարդ և 135 կին մնում է միայնակ (հրեաների շրջանում) ։
Ամեն տարի մոտավորապես 3000 արաբուհի ամուսնանում է մինչև 18 տարեկանը։ Նրանցից ավելի քան հազարի 17 տարեկանը չի լրացել։ Իսրայելում մինչև 17 տարեկան ամուսնությունների 82 %-ը բաժին է ընկնում արաբական հատվածին ։
Բնակչության վերարտադրություն
2016 թվականին Իսրայելում ծնվել է 181 405 մանուկ և մահացել 44 184 մարդ։
Ծնելիության մակարդակը կազմել է 21.2 ծնունդ 1000 մարդու համար, մահացությունը՝ 5,2 մահ 1000 մարդու համար. 1995-1999 թվականներին ցուցանիշները համապատասխանաբար կազմում են 21,4 և 6,2 ։
Ծնելիության ընդհանուր գործակիցը՝ 3,11 երեխա մեկ կնոջ համար (2017) (2,93 1995-1999 ժամանակաշրջանում)։ Հրեաների ծնելիության ընդհանուր գործակիցը կնոջ համար կազմում է 3,16 երեխա, այդ ցուցանիշը նվազել է մինչև 1990-ական թվականները, երբ այն կազմում էր 2,62, և այդ ժամանակից ի վեր աճում է։ Մուսուլմանների ծնելիությունը շարունակաբար նվազում է և կազմում 3,29 երեխա մեկ կնոջ համար (1990-ական թվականներին՝ 4.67), քրիստոնյաների ծնելիությունը նույնպես նվազում է և կազմում 2,05 երեխա մեկ կնոջ համար ։
2017 թվականին հրեա կանանց միայն 5,3 տոկոսն է երեխա ունեցել՝ առանց հոր անունը մատնանշելու ։
2015 թվականի դրությամբ՝ մանուկների մահացությունը կազմում է 3,1 մահ 1000 կենդանի ծնվածների համար (1995-1999 թվականների 6,3-ի համեմատ)։ Տղամարդկանց կյանքի տևողությունը 80,1 տարի է, իսկ կանանց կյանքի տևողությունը` 84,1 տարի ։ Կյանքի տեւողությամբ Իսրայելը զբաղեցնում է 12-րդ տեղը աշխարհում, մանուկների մահացության մակարդակով վերջիններից մեկն է։
Մայրերի մահացությունը կազմել է 5 մահ 100 000 կենդանի ծնվածի համար (2015 թվականի դրությամբ) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի բնակչություն Կատեգորիա:Իսրայելական հասարակություն
Նազելի (անձնանուն)
Նազելի, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն «նազելի» ածականից, հիշված է իբրև անձնանուն 1760 թվականից ։
Վախթանգ Թագավորազն
Վախթանգ Թագավորազն, 1182-1214 թվականներին Հաթերքի և ամբողջ Խաչենի իշխանապետության հայ իշխան ։
Հասան իշխանի և Մամկանի (Կյուրիկյան) որդին։ Ամուսնացած է եղել Արզուխաթունի (Արծրունի) հետ։ Հորից ժառանգել է ամբողջ Խաչենի տարածքի նկատմամբ սյուզերային իրավունքները ։ Վախթանգ Թագավորազնի պալատում 1184 թվականին Մխիթար Գոշն ավարտել է իր հայտնի «Դատաստանագիրքը» ։ Երկու որդիներից կրտսեր Գրիգորը մահացել է մանուկ հասակում, ավագ որդին՝ Հասանը, զոհվել է սելջուկ թուրքերի դեմ մղված մարտերում ։
Վախթանգի մահից հետո Հայաստանի Զաքարյան իշխանները Հաթերքի ունեցվածքը կիսել են վերին և ստորին Խաչենի միջև, որտեղ իշխում էին Հասան I-ը (Դոպի ամուսինը) և Վախթանգ II Տանգիկը (Հորիշախի) ամուսինը՝ Իվանե և Զաքարե Զաքարյանների փեսաները։
1214 թվականին Արզուխաթուն Արծրունին ամուսնու և որդիների գերեզմանի տեղում կառուցել է Դադիվանքի նոր տաճարը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Եռանշահիկներ Կատեգորիա:Խաչենի իշխաններ Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն
Գանձակի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)
Գանձակի ճակատամարտ, կարող է վերաբերել՝
(8908) 1995 WY6
(8908) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 18-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,999267 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8914 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1072 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1897,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18975 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սան Ձենո դի Մոնտանյա
Սան Ձենո դի Մոնտանյա (San Zeno di Montagna), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 1342 մարդ։ Խտությունը կազմում է 48 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 28 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37010։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։
Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Զենոն Վերոնացին։ Տոնը նշվում է մայիսի 21-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նազենի
Նազենի, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն «նազենի» ձևով ածականից ։
Ներկայում օգտագործվում է որպես իգական անուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
1865
Մահեր
Կատեգորիա:1865 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Զոֆիա Կուրատովսկա
Զոֆիա Կուրատովսկա լեհ բժիշկ, քաղաքական գործիչ և դիվանագետ, ծագումով հրեա։ Նրա հայրը՝ Կազիմերժ Կուրատովսկին մաթեմատիկոս էր, որն աշխատում էր Վարշավայի մաթեմատիկայի դպրոցում։ Կուրատովսկան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Վարշավայի ապստամբությանը։ Պատերազմի ավարտից հետո ավարտել է Վարշավայի բժշկական համալսարանը՝ արյունաբանություն մասնագիտությամբ և դարձել բժիշկ։ 1980-ականներին նա միացել է «Համերաշխություն» շարժմանը և դարձել նրանց առողջապահական աշխատողներից մեկը ։
«Համերաշխություն»-ում աշխատելու ընթացքում խնամում էր ավելի քան 1000 քաղբանտարկյալների և հրապարակում ընդհատակյա ամսագրեր՝ ընդգծելով նրանց խնամքի բացակայությունը և անբավարար կենսապայմանները։ 1980-ականների ընթացքում ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակի ժամանակ կառավարությունը դիմել է Կուրատովսկային՝ աշխատելով նրա հետ՝ կանխելու վիրուսի տարածումը, չնայած տասնամյակի սկզբին նրա «համերաշխության» ակտիվության պատճառով նրան սև ցուցակում էր ներառել ։ 1989 թվականին մասնակցել է Լեհաստանի Կլոր սեղանի համաձայնագրին, իսկ հետո՝ Սենատի առաջին դեմոկրատական ընտրություններին։ Նա հաղթել է ձայների 82,5 տոկոսով, որը մասնակից թեկնածուների շրջանում ամենաբարձր շրջանն էր, մինչդեռ ասում էր, որ «ոչինչ չի կարող խոստանալ ։
Իր առաջին ժամկետում ընտրվել է Սենատի փոխմարշալի պաշտոնում։ Այս ընթացքում նաև ղեկավարում էր Վարշավայի բժշկական դպրոցի Արյունաբանական կլինիկան ։
Կուրատովսկան վերընտրվել է Սենատի անդամ 1991 և 1993 թվականներին՝ երրորդ ժամկետում կրկին ծառայելով որպես փոխմարշալ ։ Նա աշխատել է Սոցիալական հարցերի, առողջապահության և արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում։ Նրա պաշտոնավարման ավարտից հետո՝ 1997 թվականին Հարավային Աֆրիկայում առաջադրվել է որպես դեսպան, որտեղ անցկացրել է իր կյանքի մնացած մասը։ Մահանացել է 1999 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ադաենի (քաղաք)
Ադաենի (հին ասորերեն «Adaeni» ), հնագույն քաղաք Նաիրի երկրիի հյուսիսում ՝ հիշատակված Թիգլաթպալասարի արձանագրության մեջ մ.թ.ա. 1114 թվականի արշավանքի ժամանակ գրաված քաղաքների շարքում ։ Թիգլաթպալասարն իր արշավանքի ընթացքում նվաճած երկրների շարքում հիշատակում է Ադաենի ։
Բրոքեր
Բրոքեր (broker - մակլեր, միջնորդ), իրավաբանական անձ, որպես միջնորդ վաճառողի և գնորդի միջև (ֆոնդային, ապրանքային, արտարժույթի բորսաներում), ապահովագրական գործակալի և ապահովագրողի միջև (ապահովագրական բրոքեր), նավատերի և վարձատուի միջև։ Բրոքերը ստանում է պարգևատրում գործարքի գումարից միջնորդավճարների տեսքով կամ էլ կլորիկ գումար։ Բրոքերի գործունեությունը հիմնված է միջնորդավճարի և հանձնաժողովի պայմանագրի վրա։ Կան բրոքերների բազմաթիվ կատեգորիաներ, մասնավորապես` ֆոնդային բրոքեր, ապահովագրության բրոքեր, բեռնափոխադրող բրոքեր :.
Բրոքերի աշխատանքն արժեթղթերի շուկայում լիցենզավորված գործունեությունն է։
Բորսայական բրոքեր
Բորսայական բրոքերը պարտավոր է ունենալ լիցենզիա և պետք է գրանցված լինի բորսայում կամ լինի նրա անդամը։ Բրոքերն արժեթղթերի շուկայում - վաճառքի ներկայացուցիչ է, իրավաբանական դեմք, արժեթղթերի շուկայում պրեֆեսիոնալ մասնակից, հաճախորդի անունից ունի արժեթղթերով գործառնություններ իրականացնելու իրավունք և  իր հաշվին կամ էլ իր անունից և հաճախորդի հաշվին` հաճախորդի հետ վճարովի պայմանագրերի հիման վրա ։
Բորսային բրոքերը կարող է գործարքներ կատարել անուղղակիորեն, այլ տարբեր տեսակի գործունեության մասնագետների միջոցով, ինչպես նաև դիլերների միջոցով։ Հաճախորդը բրոքերին է տալիս հանձնարարություն՝ կնքել գործարք, ներառյալ այնպիսի չափորոշիչներ, ինչպիսիք են քանակը, առաքման ժամանակը, գինը։ բրոքերը պարտավոր է ներկայացնել հաճախորդի անունից կատարված բոլոր գործարքների մասին։ Բորսայում գործառնությունների համար օգտագործվում են բրոքերային հաշիվներ, որտեղ պահվում են հաճախորդի կողմից արժեթղթերի գնման համար հատկացված գումարները, ինչպես նաև ստացված եկամուտները։ բրոքերը կարող է նաև բրոքերային վարկ տրամադրել արժեթղթերով ապահովված հաճախորդին ։
Ներկայացնող բրոքեր - դա անկախ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ է, ով ընդունում է պատվերներ հաճախորդնորի կողմից բորսայական պայմանագրերի ավարտին, բայց անձամբ չի պահում նրանց հաշիվները և չի ընդունում գումար կամ էլ արժեքավոր իրեր ավանդի կամ մարժայի վճարման ժամանակ։
բրոքերային ծառայությունները ներառում են հաճախորդների անունից արժեթղթերի առք կամ վաճառք։ Նման ծառայություններ մատուցելու համար շուկայի մասնակցին անհրաժեշտ է բրոքերային գործունեության լիցենզիա։ Բացի այդ, բրոքերը կարող է իր հաճախորդին խորհուրդներ տալ այս կամ այն արժեթղթի մասին և առաջարկություններ տալ դրա գնման վերաբերյալ։ Դրա համար բրոքերները վերլուծում են շուկան, որոշակի գնի ակտիվության միտումը բացահայտելու և կանխատեսելու համար։
Ապահովագրական բրոքեր
Ապահովագրական բրոքերն անկախ կազմակերպություն է ապահովագրական շուկայում, ով վարձատրության դիմաց իրականացնում է բրոքերական աշխատանք ապահովագրության մեջ կամ էլ վերաապահովագրությունում իր անունից իր հաճախորդների շահերից ելնելով ։ Ապահովագրական բրոքերը հաճախորդների համար փնտրում է հարմար ընկերություն (ընկերությունների խումբ), որը ներկայացնում է ապահովագրության օպտիմալ պայմանների ապահովում։ Եթե ապահովագրության դեպք է լինում, բրոքերն օգնում է հաճախորդին ստանալ փոխհատուցում։ Ապահովագրական բրոքերը պատասխանատու է նաև հաճախորդի կողմից ապահովագրավճարներ վճարելու համար ։