Հայաստան-ՆԱՏՕ_հարաբերություններ
Հայաստան ՆԱՏՕ հարաբերություններ
Հայաստանը ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցում է ոչ միայն պաշտպանական ոլորտում, այլև պարբերաբար խորհրդատվություններ է անցկացնում տարածաշրջանային անվտանգության, օրենքի գերակայության, ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, բարեփոխումների թափանցիկության, ահաբեկչության և կոռուպցիայի դեմ պայքարի հարցերում։ Ծրագրում նշված է, որ որպես ԱԳԳԾ-ը գործընթացի մաս՝ Հայաստանը դաշնակիցների հետ պետք է իրականացնի 26+1 ձևաչափով քաղաքական խորհրդակցություններ՝ կապված անվտանգության և արտաքին քաղաքականության, ինչպես նաև տարածաշրջանային զարգացումներին առնչվող հարցերի հետ։ Ծրագրում նշվում է, որ Հայաստանը որդեգրել է ժողովրդավարական բարեփոխումների, մարդու իրավունքների պաշտպանության, օրենքի գերակայության, թափանցիկության, ահաբեկչության դեմ պայքարի գործում հետագա առաջընթաց ապահովելու ուղեգիծ։ Հայաստանը նպատակ ունի սահմանադրական, ընտրական և իրավական բարեփոխումների միջոցով ամրապնդել միջազգային չափանիշներին համապատասխան ժողովրդավարական հաստատություններ և գործընթացներ՝ ցանկանալով դրանք համապատասխանեցնել միջազգայնորեն ընդունված չափանիշներին։ Հայաստանը հաստատակամ է կոռուպցիայի դեմ պայքարում և նպատակ ունի իրականացնել գործնական քաղաքականություն, ինչպես նաև կատարելագործել հասարակական պաշտոնյաների ուսուցումը և իրազեկումը։ Հայաստանը պարտավորվում է նաև ընդլայնել իր կարողություններն ահաբեկչության և կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարում, զարգացնել և ամրապնդել զինված ուժերի ժողովրդավարական և քաղաքացիական վերահսկման մեխանիզմները։ ՆԱՏՕ-ն աջակցում է նաև Հայաստանում տեղի ունեցող դեմոկրատական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներին։ Հայաստանը ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների հետ խորհրդատվություն է անցկացրել ԱԱՌ և ՌԴ մշակման հետ կապված։ Հայաստանը ՆԱՏՕ-ի հետ խորհրդատվություն է անցկացնում նաև պաշտպանության պլանավորման և պաշտպանական բյուջեի ձևավորման հարցերում։ ՆԱՏՕ-ն և նրա անդամ երկրները պաշտպանության և անվտանգության ոլորտներում ունեն նշանակալի փորձ, իսկ Հայաստանը կարող է օգտվել դրանցից։ Նշենք, որ Հայաստանը ծրագրում է ՆԱՏՕ-ից ստանալ օգնություն, որը բացառապես խորհրդատվական բնույթ կկրի։ Ինչպես նշել ենք Հայաստանը 2004 թ մասնակցում է Դաշինքի կողմից իրականացվող խաղաղապահ գործողություններին։ Խոսքը մասնավորապես վերաբերում է Կոսովոյում և Աֆղանստանում հայ խաղաղապահների առաքելությանը։ Վերլուծական շրջանակներում կա տեսակետ, համաձայն որի ԱՄՆ-ի կարևորագույն խնդիրներից մեկը հանդիսանում է Հայաստանին տարբեր խաղաղապահ գործողությունների մեջ ընդգրկելը։ Պենտագոնի փորձագետները Հայաստանի զինված ուժերը տարածաշրջանում առավել մարտունակն են համարում և նաև ուշադրություն են դարձնում այն հանգամանքին, որ Հայաստանը մոտ է հակամարտության գոտիներին։ 2004 թ Հայաստան-ՆԱՏՕ հարաբերություններում կարևոր իրադարձություննե- րից մեկը դարձավ Կոսովո հայ խաղաղապաների գործուղումը։ Կոսովոյում հայերը խաղաղապահ գործողություններին մասնակցում են հունական գումարտակի կազմում։ Սկզբնապես նրանց թիվը 34 էր, իսկ հետագայում այն կրկնապատկվեց՝ վերածվելով 70 հոգանոց վաշտի։ Աֆղանստանում Միջազգային անվտանգության աջակցության ուժերի կազմում ՆԱՏՕ-ի առաքելությանը մասնակցելու նպատակով Հայաստանի զինված ուժերի 40 հոգանոց խաղաղապահների ստորաբաժանումը մեկնեց Աֆղանստանի Կունդուզ քաղաք։ Ստորաբաժանման հիմնական խնդիրը հանդիսանում է քաղաքի օդանավակայանի անվտանգության ապահովումը և ոչ մասնակցությունը ռազմական գործողություններին։ Նշվում է, որ Կունդուզի օդանավակայանը Աֆղանստանի համեմատաբար խաղաղ շրջաններից է, որտեղ տեղակայված է մի քանի հազար զինծառայողներից բաղկացած գերմանական խաղաղապահ ստորաբաժանումը, որոնց կազմում էլ գործում են հայ խաղաղապահները։ Նրանց փոխարինումն իրականացվելու է կես տարին մեկ։ ՀՀ Պաշտպանության նախարար Ս. Օհանյանը նշել է, որ մենք չենք կարող չմասնակցել այն միջոցառումներին, որոնք ուղղված են միջազգային կայունության և անվտանգության հաստատմանը և որոնք պահանջում են համատեղ ջանքեր։ Այս ամենը բխում է Հայաստանի ազգային անվտանգության առանձնահատկություններից և հեռանկարներից, ինչպես նաև հիմնական արժեքներից։ Իր անվտանգության համակարգի զարգացումն ապահովելու համար, Հայաստանը շարունակում է իր երկկողմ համագործակցությունը զարգացնել Ռուսաստանի հետ, վերջինիս հետ հանդիսանում է ռազմավարական գործընկեր։ Հայաստանը հանդիսանում է նաև ՀԱՊԿ անդամ։ Իսկ ահա երկրի անվտանգության համակարգի մյուս վեկտորը հանդիսանում է անվտանգության միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում գործունեությունը։,, հայաստանում և հայկական սփյուռքում չկան բավականաչափ ազդեցիկ հասարակական ու քաղաքական խմբեր, որոնք անվտանգության առավել լուրջ հարցերի լուծումը կապեն Արևմուտքի հետ, սակայն կուսակցական-քաղաքական խմբավորումներից և ոչ մեկն էլ չի ժխտում Արևմուտքի հետ համագործակցությունը՝ նույնիսկ անվտանգության ոլորտում, , ։