cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անտի-դե Սիտերի տարածություն
Մաթեմատիկական սահմանումը և հատկությունները
Անտի-դե Սիտերի տարածությունը կարելի է սահմանել տարածաժամանակի կամայական չափողականության դեպքում։ (D + 1)-չափանի անտի-դե Սիտերի տարածության մետրիկական թենզորը որոշվում է հետևյալ գծային էլեմենտի միջոցով՝ որտեղ բոլոր կոորդինատներն ունեն փոփոխման տիրույթ,  իրենից ներկայացնում D-չափանի Մինկովսկու մետրիկա, , իսկ i,k ինդեքսները ընդունում են արժեքներ 0-ից D։ y կոորդինատի փոխարեն հաճախ օգտագործում են հետևյալ կերպ սահմանված z կոորդինատը՝ , քանի որ այս կոորդինատի միջոցով անտի-դե Սիտերի տարածության գծային էլեմենտը գրվում է կոնֆորմ հարթ տեսքով՝ Գծային էլեմենտի այս տեսքին համապատասխան կոորդինատները կոչվում են Պուանկարեի կոորդինատներ։ Անտի-դե Սիտերի տարածության գլխավոր առանձնահատկություններից մեկը գլոբալ հիպերբոլականության պակասն է, որը պայմանավորված է կոնֆորմ անվերջությունում ժամանականման սահմանի գոյությամբ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ երկրաչափություն Կատեգորիա:Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն Կատեգորիա:Տիեզերագիտություն Կատեգորիա:Ռիմանյան երկրաչափություն Կատեգորիա:Ֆիզիկական տիեզերագիտություն
Անդհրա Պրադեշ
Անդհրա Պրադեշ (,, आन्ध्र प्रदेश, Andhra Pradesh, տելուգու լեզվից թարգմանած՝ նշանակում է Անդհրա երկրամաս), նահանգ Հնդկաստանի արևելքում, Բենգալական ծոցի ափին։ Տարածությունը՝ 275,3 հազար կմ²։ Բնակչությունը՝ 43394 000 (1971)։ Մայրաքաղաքը՝ Հայդարաբադ։
Աշխարհագրություն
Տարածքի մեծ մասը Դեկանի սարահարթն է (200-700 մ), Բենգալյան ծոցի ափին կան ջրաբերուկային հարթավայրեր։
Տնտեսություն
Արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և մշակութային կապի հայկական ընկերությունը 1967 թվականից սկսած բարեկամության սերտ կապեր է հաստատել Հնդկա-Խորհրդային բարեկամություն ընկերության Անդհրա-Պրադեշի բաժանմունքի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի նահանգներ և տարածքներ
...Baby One More Time (այլ կիրառումներ)
...Baby One More Time եզրը կարող է վերաբերել՝
Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Վաղարշապատ)
Պատմություն
Վաղարշապատ քաղաքի ամենաերկար փողոցն անվանակոչվել է Վազգեն Սարգսյանի անունով և համանուն հրապարակում տեղադրվել է սպարապետի կիսանդրին, որի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, սպարապետի ընտանիքի անդամները, Վաղարշապատի քաղաքապետ Կարեն Գրիգորյանը, գեներալներ, զինվորականներ, էջմիածինցիներ։ Կիսանդրին բացվել է Վաղարշապատի 2790-րդ տարելիցին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ Հայաստանում
Նիյա Աբեսաձե
Նիյա Աբեսաձե (Абесадзе, Ния Георгиевна, ), խորհրդային և վրացի բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, գրականագետ։
Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը։
1963 թվականից եղել է բանասիրական գիտությունների թեկնածու։
«Արևը միշտ ծագում է» (1975 թվական), «Լռությունը վերևում» (1985 թվական) բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակն է։
Ն. Աբեսաձեի պոեզիային հատուկ են ինտիմ մոտիվները, նշանակալի տեղ է գրավում բնապատկերային քնարերգությունը։
Բանաստեղծությունների շարք է նվիրել Ուկրաինային։ Զբաղվել է ուկրաինական պոեզիայի թարգմանություններով։ Թարգմանել է Գրիգորի Սկովորոդայի «Աստվածային երգերի պարտեզ» գրքից մի քանի բանաստեղծություն, Լեսյա Ուկրաինկայի, Պավլո Տիչինայի, Միկոլա Բաժանի, Ա. Մալիշկոյի և այլոց մի շարք բանաստեղծություններ։
Երկար ժամանակ եղել է «Ուկրաինա» ակումբի քարտուղարը, որի գործունեության նպատակն էր ուսումնասիրել և ժողովրդականացնել ուկրաինական գրականությունը, թարգմանչական գործունեությունն և ուսուցումը։ 1982 թվականին Կիևում ուկրաինական գրականության թարգմանիչների համամիութենական համաժողովում նշվել է նրա թարգմանությունների բարձր մակարդակը ։
Ուկրաինական գրականության մասին բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Վրացի գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Աղավնաձոր (այլ կիրառումներ)
Աղավնաձոր եզրը կարող է վերաբերել՝
Սերեբրյանկա (Ինստրուչի վտակ)
Սերեբրյանկա (Серебрянка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում և Կրասնոզնամենսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինստրուչ գետի ձախ ափին 64 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է, ավազանի տարածքը 53 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Պրեգոլյա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կրետեական ցուլ
Կրետեական ցուլ, հայտնի է նաև որպես Մարաթոնյան ցուլ (Ταύρος της Κρήτης), առասպելական կենդանի, ըստ հին հունական դիցաբանության՝ Կրետեի թագավոր Մինոսի ցուլը։ Եվրիպիդեսը գրում է այն մասին, որ կրետեական ցլին երկիր է ուղարկել Զևսը՝ որպես ընծա գեղեցկուհի Եվրոպային։ Շատ պատմիչներ նաև պնդում են, որ երկիր ուղարկված կենդանին եղել է նույն ինքը Զևսը՝ ցլի կերպարանք ընդունած ։
Ըստ մեկ այլ աղբյուրի՝ կրետեական ցլին երկիր է ուղարկել ծովերի տիրակալ Պոսեյդոնը։ Կրետեի արքա Մինոսը պետք է ընծայեր այդ ցուլն աստվածներից որևէ մեկին, սակայն ափսոսալով որոշում է աստվածներին զոհաբերել իր նախիրի շարքային անասուններից մեկը։ Տեսնելով սա, Պոսեյդոնը լցվում է բարկությամբ և խելագարություն տալիս ցլին։ Վերջինս ազատվում է կապանքներից և ոչնչացնում իր ճանապարհին ընկած ամեն ինչ, սակայն որոշ ժամանակ անց սպանվում է առասպելական հերոս Թեսևսի կողմից։
Պատմիչներից մեկը գրել է, թե կրետեական ցուլը՝ տավրոսը, եղել է Կնոսոսի հերոսներից մեկը, ով ժամանակ առ ժամանակ առևանգել է տեղի երիտասարդ աղջիկներին, այդ թվում՝ արքայադուստր Եվրոպային։ Շուտով ցուլը սիրահարվում է գողացված գեղեցկուհի Պասիֆայայի վրա, ումից էլ ծնվում է նրանց որդին՝ Մինոտավրոսը։
Հերակլեսի և ցլի մենամարտ
Հերակլեսն իր սխրագործությունների ի կատար ածման ճանապարհին հանձնարարություն է ստանում մեկնել Կրետե և Միկենե բերեր այն ցուլը, որը Կրետե էր ուղարկել Պոսեյդոնը, քանզի վերջինս բնաջնջում էր ողջ շրջակայքը։ Հերակլեսը բռնում է ցուլին և զսպում նրան, իսկ այնուհետև ցուլի մեջքին բազմած կտրում է Կրետեից Պելեպոնես տանող ծովի ջրերը։ Էվրիսթևսը վախենում է ցուլն իր ախոռում պահելուց և ազատ արձակեց նրան։ Կատաղի ցուլը սուրալով շարժվում է դեպի Ատտիկա, որտեղ նրան սպանում է աթենական առասպելական հերոս Թեսևսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության հրեշներ Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Ալեքսանդր Օստրովսկի
Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Օստրովսկի, ռուս դրամատուրգ, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ։
Կենսագրություն
1835-1840 թվականներին Ալեքսանդր Օստրովսկին սովորել է Մոսկվայի թիվ 1 գիմնազիայում և 1840-1843 թվականներին` Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1843-1851 թվականներին ծառայել է Մոսկվայի դատարաններում։
Ստեղծագործության առաջին շրջան
Դեռևս վաղ շրջանի գործերում ձևավորվել են Օստրովսկու ռեալիզմի բնորոշ առանձնահատկությունները։ «Աղքատ հարսնացուն» (1851) կատակերգության մեջ Օստրովսկին ձգտել է ստեղծել սոցիալ-հոգեբանական երկ՝ աստիճանավորների կյանքից։ Այս պիեսից հետո Օստրովսկու ստեղծագործական որոնումների մեջ տեղի է ունեցել շրջադարձ դեպի սլավոնասերների (սլավոնաֆիլներ) դիրքերը։ «Ուրիշի սահնակը մի նստիր» (1852), «Աղքատությունը արատ չէ» (1853), «Այնպես մի ապրիր, ինչպես ցանկալի է» (1854) կատակերգություններում Օստրովսկին ժամանակավորապես հրաժարվել է խարազանման միտումից։ Այդ երեք պիեսներում Օստրովսկու ստեղծագործության մեջ առաջին անգամ հայտնվել են մաքուր բարոյական աշխարհով «փոքր մարդկանց» կերպարներ։
1856 թվականից Օստրովսկին եղել է «Սովրեմեննիկ» («Современник») ամսագրի աշխատակիցը, մոտեցել ռուս դեմոկրատական գործիչների հետ։ 1861 թվականի ռեֆորմին նախորդած հասարակական վերընթացի տարիներին նրա ստեղծագործության մեջ նորից է ուժեղացել սոցիալական քննադատությունը։ «Ուրիշի քեֆից գլխացավանք» (1855), «Շահավետ պաշտոն» (1856), «Սանուհին» (1858), «Ամպրոպ» (1859) պիեսներում մարմնավորվել են գրողի ազատասիրական գաղափարները։ «Ամպրոպ»ի հերոսուհու (Կատերինայի) ինքնասպանությունը ռուս կնոջ բողոքի դրսևորումն է, որը Դոբրոլյուբովն անվանել է «լույսի շող՝ խավարի մռայլ թագավորության մեջ»։
Ստեղծագործության երրորդ շրջան
Ստեղծագործության երրորդ շրջանում (1875-1886) Օստրովսկին գրել է «Վերջին զոհը» (1877), «Անօժիտը» (1878), «Տաղանդներ և երկրպագուներ» (1881), «Գեղեցիկ տղամարդ» (1882), «Անմեղ մեղավորներ» (1883) և այլ պիեսներ, որոնք պատկերում են կանանց ողբերգական ճակատագիրը ետռեֆորմյան Ռուսաստանում։
Օստրովսկու թատրոն
Յուրացնելով իր նախորդների փորձը՝ Օստրովսկին ստեղծել է ռուսական ինքնատիպ ազգային թատրոն (Օստրովսկու թատրոն), գրել է 47 պիես, կատարել է թարգմանություններ ու փոխադրություններ, որոնք կազմել են ռուս, թատրոնի հարուստ խաղացանկը։ Օստրովսկու ստեղծագործությանը բնորոշ է ճշմարտացիությունը, կոնֆլիկտների սոցիալական հագեցվածությունը, դրամատուրգ- ռեալիստի բարձր քաղաքացիականությունը։
Օստրովսկու դրամատուրգիան
Օստրովսկու դրամատուրգիան մեծ ազդեցություն է ունեցել ԽՍՀՄ ժողովուրդների թատերագրության և թատրոնի զարգացման վրա։ Հայ նոր թատրոնի սկզբնավորման հետ նրա պիեսները թարգմանվել ու բեմադրվել են հայ բեմում։ 1864 թվականին Թիֆլիսի դրամատիկ խումբը բեմադրել է «Ուրիշի սահնակը մի նստիր» պիեսը՝ «Ով քո բարը չէ, հիդը մի ձգվի» անունով։ Այնուհետև նախախորհրդային և խորհրդային շրջանում Օստրովսկու մոտ երկու տասնյակ պիեսներ («Արդյունավետ պաշտոն», «Բելուգինի հարսանիքը», «Անտառ», «Ամպրոպ», «Անմեղ մեղավորներ», «Անօժիտը», «Տաղանդներ և երկրպագուներ», «Ջերմ սիրտ» և այլն) ներկայացվել են Երևանի և Հայաստանի մյուս քաղաքների, Մոսկվայի, Թիֆլիսի, Բաքվի, Խարկովի, Ստեփանակերտի և այլ հայկական թատրոններում։ Նրա պիեսների բեմադրությանը մասնակցել են Սիրանույշը, Հովհաննես Աբելյանը, Պետրոս Ադամյանը, Դ․ Ավետյանը, Արուս Ոսկանյանը, Ժասմենը, Օլգա Մայսուրյանը, Հասմիկը, Օլգա Մայսուրյանը, Հրաչյա Ներսիսյանը, Դավիթ Մալյանը, Ավետ Ավետիսյանը և ականավոր այլ դերասաններ։ Օստրովսկին գոհունակություն է հայտնել իր պիեսները հայ բեմում ներկայացնելու առթիվ։ Մոսկվայում, «Արդյունավետ պաշտոն»-ի բեմադրությունից հետո, նա շնորհավորել է Պետրոս Ադամյանին։ Օստրովսկու պիեսները մեծ ազդեցություն են գործել Գաբրիել Սունդուկյանի ստեղծագործության վրա։ Հեղինակի հետ հայ գրողը ծանոթացել է Թիֆլիսում։
Օստրովսկու դրամաների հիման վրա նկարահանվել են «Ամպրոպ» (1934), «Անմեղ մեղավորներ» (1945) և «Դաժան ռոմանս» («Անօժիտը», 1984) կինոնկարները։
Յունիոն շրջան (այլ կիրառումներ)
Յունիոն շրջան եզրը կարող է վերաբերել՝
Նատալի Արտո
Նատալի Արտո (Nathalie Arthaud, ), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, տրոցկիստ։ Ֆրանսիայի Աշխատավորական պայքար կուսակցության ներկայացուցիչ ։
Կենսագրություն
Նատալի Արտոն ծնվել է Դրոմ գյուղում մանրավաճառների ընտանիքում։ Վարժարան ընդունվելու համար լքել է հայրենի գյուղը։ Լիոնի վարժարան ընդունվելու հետ մեկտեղ, սկսել է մասնակցել «Կոմունիստական տրոցկիստական միության» աշխատանքներին, որն ավելի հայտնի է «Աշխատավորական պայքար» անվամբ։
Հետագայում ստացել է «Տնտեսագիտության և կառավարման» մասնագետի և իրավաբանի որակավորում միջնակարգ տեխնիկական ուսումնական հաստատություններում։ Ստանալով միջնակարգ տեխնիկական կրթություն, սկսել է դասավանդել։ «Աշխատավորական պայքարի» տեսանկյունից, այն եղել է առաջին քայլը դեպի բուրժուազիա։ Սակայն լինելով շարժման հավատարիմ ներկայացուցիչ, շարունակել է ակտիվ գործունեություն ծավալել նաև շարժման աշխատանքներում։ Վարում է փակ անձնական կյանք։ Ապրում է Փարիզի ոչ մեծ բնակարաններից մեկում։
Քաղաքական կարիերա
Նատալի Արտոն առաջին անգամ հայտնվել է «France 2»-ի եթերում 2003 թվականին՝ լրագրող Օլիվիե Մազերոլլեի հաղորդման ժամանակ ։ Արտոն հաղորդման ժամանակ խոսել է ուսուցիչների բողոքի մասին, ովքեր պայքարում էին Ֆրանսիայի կրթական համակարգի բարեփոխումների դեմ։ Այդ ժամանակ նա արդեն հայտնի էր «Աշխատավորական պայքար» կուսակցության անդամների շրջանակներում։ Նա մեծ հաջողությունների էր հասել նաև իր շրջանի համայնքային ընտրությունների ժամանակ։ 2004 թվականի համայնքային ընտրությունների ժամանակ նա եղել է «Աշխատավորական պայքար» կուսակցության Ռոնի դեպարտամենտի մամլո քարտուղար։
2010 թվականի դեկտեմբերի 5-ին իր թեկնածությունն է առաջադրել Ֆրանսիայի նախագահական ընտրությունների ժամանակ, սակայն դուրս է մնացել ընտրությունների առաջին փուլից։ Իր թեկնածությունը նորից է առաջադրել 2017 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ, սակայն դարձյալ պարտվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Հենրի Էդմոնդ Կրոս
Հենրի Էդմոնդ Կրոս (Henri Edmond Cross, 5 մայիսի, 1856, Դուե — 16 մայիսի, 1910, Լե-Լավանդու, Վար), Ֆրանսիացի նկարիչ, նեոիմպրեսիզիզմի ամենամեծ ներկայացուցիչներից մեկը։ Իրական անունը Անրի Էդմոն Դելակրուա (Henri Edmond Delacroix), թարգմանել է իր ազգանունը ֆրանսերենից անգլերեն, որպեսզի չլինի նկարիչ Էժեն Դելակրուայի ստվերում։
Կյանք և ստեղծագործություն
Նա ստացել է իրավաբանական կրթություն, որից հետո գեղանկարչություն է սովորել է Ֆրանսուա Բոնվենի դպրոցում։ Վաղ շրջանի ստեղծագործությունները նկարված են իրական, «ծանր» գույնով, և միայն Կլոդ Մոնեի և Ժորժ Սյորայի ազդեցության տակ նա սկսեց նկարել թեթեւ, վառ գույներով։
1884 թվականին, Պոլ Սինյակի և Սյորայի հետ միասին Անկախների սալոնը հիմնադրելուց հետո, նա ընդունում է գեղանկարչության Պուանտիլիզմի ոճը, սակայն իր ծովանկարները, մերկություն ցուոցադրող աշխատանքներն ու դիմանկարները լրացնում է խոշոր, լայն վրձնահարվածներով։
«Հիմնական» գույների կիրառման առավելության համատեքստում Կրոսը համարվում է նաև Ֆովիզմի նախահիմնադիրը։ Ուշ շրջանի ստեղծագործություններում իտալական ազդեցությունը զգացվում է` ավելի մեղմ ոճ և համակարգված նկարչական տեխնիկա։
Անրի Կրոսը հաճախ նկարել է նաև ջրաներկով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նեոիմպրեսիոնիզմ
Հեծանվահրապարակ
Հեծանվահրապարակ, վելոդրոմ, կառույց (բաց կամ փակ), ուր անցկացվում են հեծանվային սպորտի մարզումներ ու մրցումներ։ Բաղկացած է մրցուղիներից (տրեկ), հարկաբաժիններից (տրիբունաներ) և վարչական օժանդակ շենքերից (բժշկական, տեխնիկական, ուսումնա-մեթոդական և մրցավարական սպասարկման համար)։ Երևանում առաջին անգամ հեծանվահրապարակ կառուցվել է 1927 թվականին։ 1977 թվականին վերակառուցված հեծանվահրապարակը նախատեսված է 5000 հանդիսատեսի համար, մրցուղու երկարությունը՝ 250 մ։ Երևանի հեծանվահրապարակում անցկացվում են հեծանվային սպորտի միութենական, միջազգային հավաքներ ու մրցումներ։
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր
Յազևկա (Պոդլեսնայայի վտակ)
Յազևկա (Язевка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում և Կրասնոզնամենսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պոդլեսնայա գետի աջ ափին 3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է, ավազանի տարածքը 41,4 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Պրեգոլյա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սեմական թանգարան
Ի սկզբանե այն եղել է Մերձավոր Արևելքի լեզուների և քաղաքակրթությունների բաժնի, վարչական գրադարանի, հետազոտական հավաքածուների պահեստի, հանրային կրթական ինստիտուտի և հնագիտական ուսումնասիրության կենտրոնի տունը։ Թանգարանի վաղ ձեռքբերումներից առաջինը գիտական պեղումներն էին Սուրբ Երկրում (Սամարիայում 1907-1912 թվականներ) և պեղումները Սինայի Նուզի և Տել Էլ Խալեիֆեհ քաղաքներում,
Բարի գիշեր և հաջողություն
Բարի գիշեր և հաջողություն (Good Night, and Good Luck), ռեժիսոր Ջորջ Քլունիի պատմական դրաման։ 2006 թվականին ֆիլմը արժանացել է Օսկարի 78-րդ մրցանակաբշխության նոմինացիային 6-րդ կատեգորիայում, որպես այդ թվականի լավագույն ֆիլմ։
Սեմական թանգարան
Թանգարանի արվեստի գործերը ներառում են խեցեղեն, մխոցների կնիքներ, քանդակ, մետաղադրամներ, սեպագիր հուշատախտակներ եւ եգիպտական մումիայի սարկոֆագ։ Շատերը Հորդանանում, Իրաքում, Եգիպտոսում, Կիպրոսում, Իսրայելում և Թունիսում արված թանգարանի հովանավորած պեղումներից են։ Թանգարանը պահպանում է Շալմանեզերի III սև գավիթը, Համմուրաբի թագավորի օրենքները և Էսարհադոնի մանրանկարները, ինչպես նաև երկաթի դարի իսրաելցիների տան ամբողջական մոդելը։ Թանգարանը նվիրված է այս հավաքածուների օգտագործմանը ուսուցանելու, հետազոտությունների և Մերձավոր Արևելքի հնագիտության, պատմության և մշակույթի հրատարակման համար։
Բարի գիշեր և հաջողություն
Սյուժեն
Ազդեցություն ունեցող նկարները ԱՄՆ-ում հայտնվում են 1950-ական թվականներին, հեռուստատեսության զարգացման դարաշրջանում. ֆիլմը պատմում է իրական պատմություն հայտնի ռադիո և հեռուստալրագրող Էդվարդ Մերոուի և ազդեցիկ սենատոր-հակակոմունիստ Ջոզեֆ Մաքարտիի դիմակայման մասին։ ԱՄՆ-ի և Խորհրդահին Միության միջև «սառը պատերազմ»-ի ֆոնի վրա, Մաքարտին, որպես ոգեշնչում հակաամերիկյան գործունեության հանձնաժողովում, փառավորվել է ԽՍՀՄ գործակալների որոնման և հետապնդման մեջ։ Մի անգամ, Մերոուի և նրա կողմնակիցների կարծիքով, Մաքարտին խախտել է ամերիկացիների քաղաքացիական իրավունքները։ Չնայած Մաքարտիի սեփական ուղեցույցի հակազդման և ազեցիկ կողմնակիցներին, լրագրողը որոշում է մերժել սենատորի հրավերը։ Մերոուի նախագիծը ունենում է հաջողություն։ Սենատի քննության արդյունքում Մաքարտիի գործունեությունը դադարեցվել է, սակայն Մերոուի և նրա ընկերների հաղթանակի մնալը հեշտ չէր։
Սեմական թանգարան
Պատմություն
1900 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ա․ Վ․ Լոնգֆելոուի ճարտարապետական ընկերությունը հիմնել է Հարվարդի Սեմական թանգարանի ներկայիս տեսքը։ Շինարարությունը ավարտվել է1902 թվականի գարնանը, և թանգարանի հասարակական մասերը բացվեցին 1903 թվականի փետրվարի 5-ին ։
Բարի գիշեր և հաջողություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ճապոնական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ճապոնական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Սեմական թանգարան
Պատմություն
Թանգարանի հարմարությունները փոխվեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և այն հանրության համար փակվեց 1942 թվականի օգոստոսից մինչև 1946 թվականի ապրիլը։ 12 տարի անց այն նորից փակվեց հասարակության համար, որը տևել է 1958 թվականից մինչև 1982 թվականը։
Թանգարանը վերաբացվել է 1982 թվականի ապրիլին, և հետո Հարվարդի նախագահ Դերեկ Բոկը խոսեց վերաբացման արարողության ժամանակ ։ 2012 թվականի դեկտեմբերին Հարվարդը հայտարարել է նոր կոնսորցիում, Հարվարդի գիտության և մշակույթի թանգարանը, որոնց անդամներն են Հարվարդի բնագիտության պատմության թանգարանը, Հարվարդի Սեմական թանգարանը, Հնագիտության և ազգագրության փիլիսոթայական թանգարանը և Պատմական գիտական գործիքների ժողովածուն։
Ցուցահանդես և կրթություն
Սեմական թանգարանը, վարչական ֆակուլտետի, կուրատորների, թանգարանի կուրատորների և ուսանողների հետ համատեղ ջանքերով, կազմակերպում է ցուցահանդեսներ, հաճախ համալսարանական դասընթացների հետ միասին, որոնք ոչ միայն ծառայում են համալսարանական համայնքին, այլև ներգրավում են հանրության լայն շրջանակին։ Թանգարանը ունի ակտիվ հանրային հաղորդակցման ծրագիր, որը ներառում է շրջագայություններ դպրոցական խմբերի եւ ուսուցիչների վերապատրաստման դասընթացների համար։ Թանգարանը ամեն տարի նաև հովանավորում է կամ միայնակ, կամ այլ հաստատությունների հետ միասին, մի շարք հասարակական դասախոսություններ։ Այս կրթական ջանքերով թանգարանը ձգտում է նպաստել Մերձավոր Արեւելքի քաղաքակրթությունների եւ դրանց մեծ մշակութային ժառանգության ավելի լայն ընկալմանը ։
Դասավանդման համար նախատեսված գրքերի հավաքածում
Հարվարդի ուսանողների և ֆակուլտետների համար մեծ հնարավորություններ կան, որպեսզի օգտագործեն թանգարանի հավաքածուներից և սարքերից։ Նյութերը կարող են օգտագործվել դասընթացների, հանձնարարությունները դիտելու, հետազոտական թերթերի, ավագ թեզերի, դիսերտացիաների և դասավանդման ցուցադրումների համար։ Հիմնադրամի սեմինարների սրահը հասանելի է հավաքածուները դիտելու համար նախատեսված բաժինների համար ։
Հետազոտություն և հրատարակում
Հարվարդի Սեմական թանգարանը հովանավորում է հնագիտական դաշտի հետազոտությունը Մերձավոր Արևելքի բարդ հասարակությունների մեջ` հատուկ ուշադրություն դարձնելով աշխարհի Աստվածաշնչի հետ կապված հնագույն մշակույթներին։ Ամեն տարի ավելի քան 100 աշխատակից, ուսանողներ և կամավորներ մասնակցում են Աշխելոնի պեղումներին (Լեոն Լևիի էքսպեդիցիա), որը գլխավորում են Պատվո թանգարանի տնօրեն Լոուրենս Է․ Սթեյգերը, դոկտոր Դանիել Մ․ Մասթերը, և դոկտոր Ադամ Այան։ Թանգարանը իր Հարվարդի Սեմական սերիաների և Հարվարդի Սեմական մենագրությունների միջոցով հրատարակում է Մերձավոր Արևելքի հնագիտական, պատմական, փիլիսոփայական և մշակութային ուսումնասիրություններ, որոնցից շատերը ներկայացնում են վարչական ֆակուլտետի և իրենց ուսանողների հետազոտությունները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1889 հիմնադրված թանգարաններ
Շթամսրիդ
Շթամսրիդ (Stamsried), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կամ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 2141 մարդ, տարածքը՝ 43,44 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 3 72 161։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հերցեգ-Բոսնիայի Խորվաթական Հանրապետություն
Հերցեգ-Բոսնիայի Խորվաթական Հանրապետություն (Hrvatska Republika Herceg-Bosna), Բոսնիա և Հերցեգովինայում չճանաչված աշխարհաքաղաքական սուբյեկտ և պրոտո-պետություն։ Հռչակել է անկախություն 1991 թվականի նոյեմբերի 18-ին Հերցեգ-Բոսնիայի Խորվաթական համայնք անվամբ (Hrvatska Zajednica Herceg-Bosna)՝ որպես «քաղաքական, մշակութային, տնտեսական և տարածքային ամբողջություն» Բոսնիա և Հերցեգովինայի տարածքում։
Բոսնիական Պոսավինայի խորվաթական համայնքը, որը հռչակեց անկախություն Հյուսիսային Բոսնիայում 1991 թվականի նոյեմբերի 12-ին, միացավ 1992 թվականի հոկտեմբերին Հերցեգ-Բոսնիային։ Իր հռչակված սահմաններում Հերցեգ-Բոսնիան ընդգրկում էր երկրի մոտ 30%-ը, բայց արդյունավետ վերահսկողություն չի ունեցել ամբողջ տարածքի վրա, քանի որ դրա մասերի կորուստներ են ունեցել Բոսնիական պատերազմի սկզբում Սերբական Հանրապետություն բանակի կողմից։ Հերցեգ-Բոսնիայի զինված ուժերը և Խորվաթիայի պաշտպանության խորհուրդը (ԽՊԽ), կազմավորվել են 1992 թվականի ապրիլի 8-ին և սկզբում կռվել են բոսնիացիների (բոսնիացի մուսուլմանների) հետ դաշինքում։ 1992 թվականի վերջին նրանց հարաբերությունները վատթարացան, ինչը հանգեցրեց խորվաթ-բոսնիական պատերազմին։
1993 թվականի օգոստոսի 28-ին Հերցեգ-Բոսնիան հռչակվեց հանրապետություն` Օվեն-Ստոլտենբերգ ծրագրի առաջարկության համաձայն, որը նախատեսում էր Բոսնիա և Հերցեգովինա` որպես երեք հանրապետությունների միություն։ Մայրաքաղաքը Մոստարն էր, որն այն ժամանակ պատերազմական գոտի էր, իսկ արդյունավետ վերահսկիչ կենտրոնը Գրուդեում էր։ 1994 թվականի մարտին ստորագրվեց Վաշինգտոնի պայմանագիրը, որն ավարտին հասցրեց հակամարտությունը խորվաթների և բոսնիացիների միջև։ Համաձայնագրի համաձայն՝ Հերցեգ-Բոսնիան պետք է միանար Խորվաթ-բոսնիական Դաշնությանը, բայց այն շարունակում էր գոյություն ունենալ, մինչև այն պաշտոնապես դադարեց գոյություն ունենալ 1996 թվականին։
Ստուգաբանություն
Հերցեգ-Բոսնիա տերմին (Herceg-Bosna) հայտնվել է 19-րդ դարի վերջին և օգտագործվել է որպես Բոսնիա և Հերցեգովինա հոմանիշ՝ առանց քաղաքական ենթատեքստերի։ Այն հաճախ հայտնաբերվել է ժողովրդական բանաստեղծություններում, որպես ավելի բանաստեղծական անուն Բոսնիա և Հերցեգովինայի համար։ Տերմինի ամենավաղ հիշատակողներից մեկը եղել է խորվաթ գրող Իվան Զովկոն 1899 թվականի «Խորվաթականը Հերցեգ-Բոսնիայի սովորույթների և ավանդույթների մեջ» գրքում։ Խորվաթ պատմաբան Ֆերդո Շիշիչն այս տերմինը օգտագործել է 1908 թվականի իր «Հերցեգ-Բոսնիայի բռնակցման կապակցությամբ» գրքում։ 20-րդ դարի 1-ին կեսին Հերցեգ-Բոսնիա անունը օգտագործում էին այնպիսի պատմաբաններ, ինչպիսիք են Համդիյա Կրեշևլյակովիչը և Դոմինիկ Մանդիչը և խորվաթ քաղաքական գործիչներ Վլադկո Մաչեկը և Մլադեն Լորկովիչը։ Դրա օգտագործումը նվազել է XX դարի 2-րդ կեսին մինչև 1991 թվականը և Հերցեգ-Բոսնիա Խորվաթական համայնքի անկախության հռչակումը։ 1990-ականներից ի վեր այն օգտագործվում էր որպես Բոսնիա և Հերցեգովինայի Խորվաթիայի տարածքային միավորի անուն ։
1994 թվականի մարտին Վաշինգտոնի պայմանագիրը ստորագրվելուց և Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունը ստեղծվելուց հետո նրա կանտոններից մեկը անվանվեց «Հերցեգ-Բոսնիա»։ 1997 թվականին այդ անունը հակասահմանադրական ճանաչվեց Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության Սահմանադրական դատարանի կողմից և պաշտոնապես վերանվանվեց «Կանտոն 10» ։
Նախապատմություն
1991 թվականի սկզբին Հարավսլավիայի կոմունիստական կուսակցության 14-րդ արտահերթ համագումարից հետո Հարավսլավիայի վեց հանրապետությունների ղեկավարները սկսեցին մի շարք հանդիպումներ՝ Հարավսլավիայի ճգնաժամը լուծելու համար։ Սերբիայի ղեկավարությունը կողմ էր դաշնային լուծմանը, մինչդեռ Խորվաթիայի և Սլովենիայի ղեկավարությունը կողմ էին ինքնիշխան պետությունների դաշինքին։ Փետրվարի 22-ին Ալիյա Իզետբեգովիչը առաջարկել է ասիմետրիկ դաշնություն, որտեղ Սլովենիան և Խորվաթիան կպահպանեն ազատ կապերը մնացած 4 հանրապետությունների հետ։ Դրանից կարճ ժամանակ անց նա փոխեց իր դիրքերը և նախընտրեց ինքնիշխան Բոսնիա և Հերցեգովինա՝ որպես նախադրյալ նման դաշնության։ 1991 թվականի մարտի 25-ին Խորվաթիայի նախագահ Ֆրանսո Տուգմանը Կարաջորջևո քաղաքում հանդիպեց Սերբիայի նախագահ Սլոբոդան Միլոշևիչի հետ՝քննարկելու Բոսնիա և Հերցեգովինայի մասնատումը։   Հունիսի 6-ին Իզետբեգովիչը և Մակեդոնիայի նախագահ Կիրո Գլիգորովը առաջարկել են թույլ համադաշնություն Խորվաթիայի, Սլովենիայի և մյուս չորս հանրապետությունների դաշնության միջև, ինչը մերժվել է Միլոշևիչի կողմից։
Հուլիսի 13-ին Նիդերլանդների կառավարությունը, որը այն ժամանակ ԵԽ նախագահող երկիրն էր, ԵԽ մյուս երկրներին առաջարկեց, որ հնարավոր լինի ուսումնասիրել Հարավսլավիայի հանրապետությունների սահմաններում համաձայնեցված փոփոխությունների հնարավորությունը, սակայն առաջարկը մերժվեց այլ անդամների կողմից։ 1991 թվականի հուլիսին ինքնահռչակ Սերբական Հանրապետության նախագահ Ռադովան Կարադիչիչը և «Մուսուլմանական բոսնիական կազմակերպություն» (ՄԲԿ) փոխնախագահ Մուհամեդ Ֆիլիպովիչը կազմեցին համաձայնագիր սերբերի և բոսնիացիների միջև, որը կթողնի Բոսնիան պետական միության մեջ Սերբիայի և Մոնտենեգրոյի Սոցիալիստական Հանրապետությունների հետ։ Խորվաթիայի Դեմոկրատական միությունը և Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը դատապարտել են այդ համաձայնագիրը՝ այն անվանելով հակախորվաթական պայմանագիր և դավաճանություն։ Չնայած, նախապես ողջունելով նախաձեռնությունը, Իզետբեգովիչը նույնպես մերժեց համաձայնագիրը։
1991 թվականի հուլիսից մինչև 1992 թվականի հունվարը՝ Խորվաթիայի անկախության պատերազմի ժամանակ, Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակը և սերբական զորամասերը օգտագործեցին Բոսնիայի տարածքը՝ Խորվաթիայի դեմ հարձակումներ իրականացնելու համար։ Խորվաթիայի կառավարությունն օգնեց զինել խորվաթներին ու բոսնիացիներին Բոսնիա և Հերցեգովինայում՝ ակնկալելով, որ պատերազմը կտարածվի այնտեղ։   Մինչև 1991 թվականի վերջը Բոսնիա և Հերցեգովինայում մոտ 20,000 խորվաթ, հիմնականում Հերցեգովինայի մարզից, ընդգրկված էին Խորվաթիայի ազգային գվարդիայում։  Խորվաթիայի պատերազմի ընթացքում Բոսնիայի նախագահ Ալիյա Իզետբեգովիչը հեռուստատեսությամբ հայտարարեց չեզոքության մասին հայտարարություն՝ հայտարարելով, որ «սա մեր պատերազմը չէ», և Սարաևոյի կառավարությունը չի ձեռնարկում պաշտպանական միջոցներ բոսնիացի սերբերի և Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի հավանական հարձակման դեմ։  Իզետբեգովիչը համաձայնել է զինաթափել գոյություն ունեցող տարածքային պաշտպանության ուժերը՝ Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի պահանջով։ Դա հակասում էին բոսնիացի խորվաթներին և բոսնիական կազմակերպություններին, որոնք ունեին վերահսկողություն տարածքային պաշտպանության շատ օբյեկտների և զենքի համար։
Հիմնադրում
1991 թվականի հոկտեմբերին Հերցեգովինայում խորվաթական Ռավնո գյուղը հարձակվել և ոչնչացվել է Հարավսլավիայի Ժողովրդական բանակի ուժերի կողմից նախքան դեպի պաշարված Դուբրովնիկ շարժվելը։ Սրանք առաջին խորվաթական զոհերն էին Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Իզետբեգովիչը չի արձագանքել Ռավնոյի վրա հարձակմանը։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ղեկավարությունը ի սկզբանե պատրաստակամություն հայտնեց մնալ անառողջ Հարավսլավիայում, բայց հետագայում հանդես եկավ միասնական Բոսնիա և Հերցեգովինայի օգտին։
1991 թվականի նոյեմբերի 12-ին Դարիո Կորդիչի և Մատե Բոբանի նախագահությամբ տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ, Խորվաթիայի դեմոկրատական կուսակցության տեղական ղեկավարները համաձայնություն ձեռք բերեցին «դարավոր երազանք, ընդհանուր խորվաթական պետություն» քաղաքականություն իրականացնելու մասին և որոշեցին, որ Բոսնիայի և Հերցեգովինայում խորվաթական բանովինայի հռչակումը պետք է լինի «նախնական փուլը, որը տանում է խորվաթական հարցի վերջնական լուծմանը և իր էթնիկ ու պատմական [...] սահմաններում ինքնիշխան Խորվաթիայի ստեղծմանը»։ Նույն օրը, Բոսնիական Պոսավինայի խորվաթական համայնքը հռչակել է իր իշխանությունը հյուսիսարևմտյան Բոսնիայի համայնքներում՝ Բոսանսկի Բրոդի շրջանում։
Նոյեմբերի 18-ին ստեղծվեց Հերցեգ-Բոսնիայի խորվաթական ինքնավար համայնքը, որը պնդում է, որ դա չունի անջատողական նպատակ և որ դա կծառայի «օրինական հիմք տեղական ինքնակառավարման համար»։ Դրա ստեղծման մասին որոշման մեջ նշվում է, որ համայնքը «հարգելու է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Հանրապետության ժողովրդավարական ընտրված կառավարությանը այնքան ժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի Բոսնիա և Հերցեգովինայի պետական անկախությունը նախկին Հարավսլավիայի նկատմամբ»։  Բոբանը հաստատվեց որպես նրա նախագահ։  Բոբանի խորհրդականներից մեկը հայտարարեց, որ Հերցեգ-Բոսնիան միայն ժամանակավոր միջոցառում էր, և որ ամբողջ տարածքը, ի վերջո, կլինի Բոսնիա և Հերցեգովինայի բաղկացուցիչ մասը։  Հերցեգ-Բոսնիան և ԽՊԽ ղեկավարությունը իր ստեղծման օրվանից սերտ հարաբերություններ ունեցան Խորվաթիայի կառավարության և Խորվաթիայի բանակի հետ։  Խորվաթիայի Գերագույն պետական խորհրդի նստաշրջանում Տուջմանն ասաց, որ Հերցեգ-Բոսնիայի ստեղծումը Բոսնիա և Հերցեգովինայից առանձնանալու որոշում չէ։ Նոյեմբերի 23-ին Բոսնիայի կառավարությունը անօրինական ճանաչեց Հերցեգ-Բոսնիան։
1991 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Խորվաթիայի և ԲևՀ-ի դեմոկրատական կուսակցությունների ղեկավարությունը հանդիպում անցկացրեց Զագրեբում, որը վարում էր Տուջմանը։ Նրանք քննարկել են Բոսնիա և Հերցեգովինայի ապագան, դրա վերաբերյալ կարծիքների տարբերությունները և խորվաթական քաղաքական ռազմավարության ստեղծումը։ Ստյեպան Կլյուիչը հավանություն է տվել, որ խորվաթները մնան Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմաններում, իսկ Բոբանը ասաց, որ Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմալուծման դեպքում Հերցեգ-Բոսնիան պետք է հռչակվի Խորվաթիայի անկախ տարածք, որը կմիանա Խորվաթիայի պետությանը, բայց միայն այն ժամանակ, երբ Խորվաթիայի ղեկավարությունը որոշի։ Կորդիչը՝ Հերցեգ-Բոսնիա փոխնախագահը, պնդում էր, որ խորվաթների ոգին Հերցեգ-Բոսնիա նահանգում իր հայտարարագրման օրվանից ավելի է ուժեղացել, և որ Տրավնիկի շրջանի խորվաթները պատրաստ էին դառնալ Խորվաթիայի պետության մաս «ամեն գնով [.. .] ցանկացած այլ տարբերակ կդիտարկվեր դավաճանություն, բացառությամբ Խորվաթիայի հողերի հստակ սահմանազատումը Հերցեգ-Բոսնիա տարածքում»։ Նույն հանդիպման ժամանակ Տուջմանն ասաց, որ «ինքնիշխանության տեսանկյունից Բոսնիա և Հերցեգովինան հեռանկար չունի», և խորհուրդ տվեց, որ խորվաթական քաղաքականությունը պետք է լինի «[Բոսնիա և Հերցեգովինայի] ինքնիշխանության աջակցության» համար։  Նա դա հիմնեց այն համոզմունքի վրա, որ սերբերը չեն ընդունում Բոսնիա և Հերցեգովինան, և որ բոսնիացի ներկայացուցիչները չեն հավատում դրան և ցանկանում են մնալ Հարավսլավիայում,  և կարծում էր, որ նման քաղաքականությունը խուսափելու է պատերազմից։  Տուջմանը հայտարարեց, «ժամանակն է, որ մենք առիթը օգտագործենք՝ խորվաթ ժողովուրդը հավաքելու հնարավորինս լայն սահմաններում»։
Բոսնիական պատերազմ
1992 թվականի փետրվարի 29-ից մարտի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետությունում անցկացվեց անկախության հանրաքվե։ Հանրաքվեի հարցը հետևյալն էր. «Դուք կողմնակի՞ց եք ինքնիշխան և անկախ Բոսնիա-Հերցեգովինայի՝ հավասար քաղաքացիների և մուսուլմանների, սերբերի, խորվաթների և այլ ազգերի պետությանը, որոնք ապրում են դրանում»։ Անկախությունը խստորեն կողմ էր բոսնիացի և բոսնիացի խորվաթ ընտրողները, բայց հանրաքվեն հիմնականում բոյկոտվեց բոսնիացի սերբերի կողմից։ Ընտրողների ընդհանուր մասնակցությունը կազմել է 63.6%, որից 99.7%-ը քվեարկել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի անկախության օգտին։
1992 թվականի ապրիլի 8-ին ձևավորվեց Խորվաթիայի Պաշտպանության խորհուրդը (ԽՊԽ) և հանդիսանում էր Հերցեգ-Բոսնիայի պաշտոնական բանակը։ Բազմաթիվ բոսնիացիներ նույնպես միացան ԽՊԽ-ին՝  կազմելով բանակի 20-30 տոկոսը։  ԽՊԽ-ի ձևավորման օրինական հիմնավորումը դիտվում էր Հարավսլավիայի օրենքներում, որոնք թույլ էին տալիս քաղաքացիներին կազմակերպել իրենց ինքնապաշտպանությունը, երբ նրանց կառավարությունը ի վիճակի չէր պաշտպանել նրանց։ Բոբանը նշել է, որ ԽՊԽ-ն ստեղծվել է այն պատճառով, որ «Տրեբինյի մունիցիպալիտետում տասներեք խորվաթական գյուղեր, ներառյալ Ռավնոն, ոչնչացվել են, և դրանից հետո Բոսնիայի կառավարությունը ոչինչ չի ձեռնարկել»։
Պատերազմի սկզբում ձևավորվեց խորվաթ-բոսնիական դաշինք, բայց ժամանակի ընթացքում նկատվում էին դրա զգալի ցնցումներ՝ լարվածության աճի և փոխվստահության բացակայության պատճառով, երկու կողմերից յուրաքանչյուրը առանձին քննարկումներ էր անցկացնում սերբերի հետ, և շուտով երկու կողմից էլ բողոքներ կային մյուսի դեմ։ Հերցեգ-Բոսնիայի մայրաքաղաք Մոստարը պաշարվեց Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի կողմից, իսկ հետագայում 1992 թվականի ապրիլից Սերբական Հանրապետության բանակի (ՍՀԲ) կողմից։ Մայիսի վերջին ԽՊԽ-ն մեկնարկել է հակահարձակման և, հետո, ավելի քան մեկ ամիս մարտերի ընթացքում կարողացավ ճնշել ՍՀԲ ուժերը Մոստարում և շրջակայքում։ Խորվաթիայի և Հերցեգ-Բոսնիայի ղեկավարությունները առաջարկեցին Իզետբեգովիչին Խորվաթիան ու Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն, սակայն Իզետբեգովիչը մերժեց։1992 թվականի հուլիսի 3-ին Հերցեգ-Բոսնիայի խորվաթական համայնքը պաշտոնապես հռչակեց անկախություն՝ լրացումներ կատարելով 1991 թվականի մոյեմբեր ամսվա նախնական որոշման մեջ։Այն ընդունեց խորվաթական դինարը որպես ազգային արժույթը, իսկ խորվաթերենը՝ որպես պաշտոնական լեզու։ Այն ուներ նաև իր կրթական համակարգ և տեղական ինքնակառավարման համակարգ։Նախաբանում ասվում է․
1992 թվականի հուլիսի 21-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի ու Խորվաթիայի միջև բարեկամության և համագործակցության մասին համաձայնագիրը ստորագրվեց Ալիյա Իզետբեգովիչի և Ֆրանյո Տուջմանի կողմից՝ ստեղծելով ռազմական համագործակցություն բոսնիական և խորվաթական ուժերի միջև։ Չնայած այն հաճախ կայուն չէր, այն հանգեցրեց պաշտպանության աստիճանական կայունացմանը Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Բոսնիական բանակի համար զենքը ուղարկվել է Խորվաթիայից՝ չնայած զենքի էմբարգոյի։  Օգոստոսի 6-ին կայացած նստաշրջանում Բոսնիայի Նախագահությունը ընդունեց ԽՊԽ-ն՝ որպես բոսնիական զինված ուժերի անբաժանելի մաս։
1992 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սահմանադրական դատարանը Հերցեգ-Բոսնիայի անկախության հռչակումը համարեց հակասահմանադրական։ Բոսնիական Պոսավինայի խորվաթական համայնքը պաշտոնապես միացավ Հերցեգո-Բոսնիային 1992 թվականի հոկտեմբերին: 1992 թվականի վերջին լարվածությունը խորացավ խորվաթների և բոսնիացիների միջև, և 1993 թվականի սկզբին սկսվեց խորվաթ-բոսնիական պատերազմը։  Բախումները տարածվել են Բոսնիայի կենտրոնում, մասնավորապես Լաշվայի հովտում։  Երկու ամսվա ընթացքում Կենտրոնական Բոսնիայի մեծ մասը գտնվում էր Բոսնիա և Հերցեգովինայի Հանրապետության բանակի հսկողության տակ։
1993 թվականի հուլիսի վերջին Օուեն-Ստոլտենբերգ ծրագիրը առաջարկվեց ՄԱԿ-ի միջնորդներ Թորվալդ Ստոլտենբերգի և Դեյվիդ Օուենի կողմից, որով Բոսնիան և Հերցեգովինան կդառնար երեք էթնիկ հանրապետությունների միության մեջ։ Սերբերը կստանային տարածքի 53 տոկոսը, բոսնիացիները`30 տոկոսը, իսկ խորվաթները` 17 տոկոսը։ Խորվաթներն ընդունեցին առաջարկը, չնայած նրանք որոշ առարկություններ ունեին առաջարկվող սահմանների վերաբերյալ։ Սերբերը նույնպես ընդունեցին առաջարկը, մինչդեռ բոսնիական կողմը մերժեց այդ ծրագիրը ՝ պահանջելով սերբերից տարածքներ արևելյան և արևմտյան Բոսնիայում և խորվաթներից՝ դեպի Ադրիատիկ ծով ելք ունենալ։ Օգոստոսի 28-ին, Օուեն-Ստոլտենբերգի խաղաղության առաջարկության համաձայն, Հերցեգ-Բոսնիայի խորվաթական հանրապետությունը Գրուդեում հռչակվեց որպես «Բոսնիա և Հերցեգովինայում խորվաթների հանրապետություն»։  Այնուամենայնիվ, այն չի ճանաչվել Բոսնիայի կառավարության կողմից։
Վաշինգտոնի համաձայնագիր
1994 թվականի փետրվարի 26-ին Վաշինգտոնում սկսվեցին բանակցությունները Բոսնիայի կառավարության ղեկավարների և Խորվաթիայի Արտաքին գործերի նախարար Մատե Գրանիչի միջև`քննարկելու մշտական հրադադարի և բոսնիական և խորվաթական շրջանների դաշնակցության հնարավորությունները։ Այս ժամանակ ԽՊԽ-ի կողմից վերահսկվող Բոսնիա և Հերցեգովինայի տարածքի 20 տոկոսից իջել էր մինչև 10 տոկոսը։   Բոբանը և ԽՊԽ առաջնորդները հեռացվեցին իշխանությունից,  մինչդեռ «հանցավոր տարրերը» հեռացվեցին Բոսնիա և Հերցեգովինայի Հանրապետության բանակից (ԲևՀՀԲ)։  Ամերիկյան ուժեղ ճնշման պայմաններում  մարտի 1-ին Վաշինգտոնում ձեռք բերվեց Խորվաթ-բոսնիական դաշնության վերաբերյալ ժամանակավոր համաձայնություն։ Մարտի 18-ին ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնի կողմից անցկացվող արարողության ժամանակ Բոսնիայի վարչապետ Հարիս Սիլաջդիչը, Խորվաթիայի Արտաքին գործերի նախարար Մատե Գրանիչը և Հերցեգ-Բոսնիայի նախագահ Կրեչիմիր Զուբակը ստորագրեցին հրադադարի համաձայնագիրը։ Համաձայնագիրը ստորագրվել են նաև Բոսնիայի նախագահ Ալիյա Իզետբեգովիչի և Խորվաթիայի նախագահ Ֆրանյո Տուջմանի կողմից։ Այս համաձայնագրով Խորվաթիայի և Բոսնիայի կառավարական ուժերի կողմից անցկացվող համակցված տարածքը բաժանվեց տասը ինքնավար կանտոնների։ Այն արդյունավետորեն ավարտեց խորվաթ-բոսնիական պատերազմը։
Հետևանք
1995 թվականի նոյեմբերին Դեյթոնյան պայմանագիրը ստորագրվեց Խորվաթիայի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի ու Սերբիայի նախագահների կողմից, որոնք ավարտեցին Բոսնիական պատերազմը։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունը (ԲևՀԴ) սահմանվել է որպես Բոսնիա և Հերցեգովինայի երկու սուբյեկտներից մեկը և կազմում էր տարածքի 51%-ը։ Մյուսը Սերբական Հանրապետությունն էր, որը կազմում էր երկրի 49%-ը։ Այնուամենայնիվ, պայմանագրի տարբեր մեկնաբանությունների պատճառով դրա իրականացման հետ կապված խնդիրներ են եղել։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության բանակը պետք է ստեղծվեր ԲևՀՀԲ-ից և ԽՊԽ-ի միավորումները միավորելով, չնայած որ այդ գործընթացը հիմնականում անարդյունավետ էր։  Դաշնությունը բաժանվեց 10 կանտոնների։ Նրանցից երեքում մեծամասնություն էին կազմում խորվաթները, իսկ հինգում՝ բոսնիացիները։ Երկու կանտոնները էթնիկ խառնված էին, և այն համայնքներում, որոնք բաժանված էին պատերազմի ժամանակ, զուգահեռ մնացին տեղական վարչակազմերը։ Փախստականների վերադարձը պետք է սկսվեր այդ կանտոններում։  Համաձայնագրով նախատեսված էր, որ Հերցեգ-Բոսնիան երկու շաբաթվա ընթացքում կվերացվի։
Դաշնությունը գործեց միայն թղթի վրա և չկարողացավ գործել որպես աշխատանքային կառավարություն, չնայած Վաշինգտոնի ճնշումներին և նախագահներ Տուջմանին ու Իզետբեգովիչին՝ վստահեցնելով, որ խորվաթ և բոսնիացի քաղաքական գործիչները միասին կկազմեն նոր կառավարությունը։ 1996 թվականի օգոստոսի 14-ին համաձայնություն ձեռք բերվեց, որ Հերցեգ-Բոսնիան պաշտոնապես կվերացվի մինչև այդ ամսվա վերջ։ 1997 թվականի մայիսի 24-ին Նեումում ստեղծվեցՀերցեգո-Բոսնիայի խորվաթական համայնքային միավորումը՝ որպես երկրի խորվաթների հիմնական ինստիտուտ։ Եվրոպական կայունության նախաձեռնության (ԵԿՆ) 1999 թվականի զեկույցի համաձայն՝ Հերցեգ-Բոսնիայի կառույցները շարունակում էին գործել, և զուգահեռ կառավարությունը գործեց՝ ընդլայնելու իր ֆինանսական ինստիտուտների անկախությունը։ Խորվաթիայի դեմոկրատական կուսակցության ղեկավարները պնդում էին, որ «Հերցեգ-Բոսնիան չի կարող ընդունել ընդհանուր ֆինանսական համակարգ, քանի որ նման համակարգը թույլ չի տալիս բոսնիացի խորվաթներին ֆինանսավորել սեփական բանակը և երկարաժամկետ հեռանկարում հետևել իրենց սոցիալական պարտավորություններին»։ Զուգահեռ Հերցեգ-Բոսնիայի բյուջետային համակարգերը հավաքում են եկամուտ Խորվաթիայի կողմից վերահսկվող կանտոններից։ Հերցեգ-Բոսնիայի վճարումների բյուրոն վերահսկում է խորվաթական տնտեսական գործունեությունը, և կան առանձին Խորվաթիայի հանրային ծառայություններ, սոցիալական ծառայություններ, սոցիալական ապահովագրության ֆոնդեր և անտառային տնտեսությունների վարչակազմեր։ Պահպանվում է Հերցեգո-Բոսնիա ուսումնական ծրագրով և Խորվաթիայի դասագրքերով առանձնացված կրթության համակարգ։  Համաձայն ԵԿՆ զեկույցի՝ Հերցեգ-Բոսնիան շարունակում էր ֆինանսական աջակցություն ստանալ Խորվաթիայից, մասնավորապես՝ պաշտպանության նախարարության կողմից։ Խորվաթիայի կառավարության կողմից սուբսիդավորվում են կենսաթոշակային և կրթական համակարգերը և խորվաթ քաղաքական գործիչների և աշխատողների աշխատավարձերը։  Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը (ԵԱՀԿ) պատերազմի ավարտից երկու տարի անց զեկույցում եզրակացրեց, որ Հերցեգա-Բոսնիան դարձել է «ամեն առումով ՝ ռազմական և անվտանգության հարցերից մինչև բիզնես կապերով Խորվաթիայի մի մասը»։
Տարածք և բնակչություն
1991 թվականի նոյեմբերին Բոսնիական Պոսավինայի և Հերցեգ-Բոսնիայի խորվաթական համայնքները հայտարարեցին իրենց սահմանները՝ կազմելով Բոսնիա և Հերցեգովինայի մոտ 30%-ը։ 1991 թվականի մարդահամարի համաձայն, այդ տարածքում բնակվում էր 1,238,512 մարդ․ հետևյալ ազգությունները․
Միջազգային հանրության կողմից կազմակերպված նախնական բանակցությունների ընթացքում խորվաթական կողմը հանդես էր գալիս խորվաթական ազգային ստորաբաժանման կողմից Բոսնիա և Հերցեգովինայի մոտ 30% տարածքում`մի փոքր փոխելով խորվաթական համայնքների սահմանները, բայց խորվաթական անկլավներ կային Շեպչեի, Բանյա Լուկայի և Պրիյեդորի շուրջ։
Այս մաքսիմալիստական մոտեցումը արվել է բանակցությունների ընթացքում ավելի լավ դիրքի համար, ինչը անխուսափելիորեն կնվազեցնի ավելորդ պահանջները խորվաթական ստորաբաժանման օպտիմալ կանխատեսման համար։ Հերցեգ-Բոսնիայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների ավելի ուշ հայտարարությունների հիման վրա Խորվաթիայի տարածքային ստորաբաժանման օպտիմալ տիրույթը գտնվում էր 1939 թվականին Խորվաթիայի Բանովինայի սահմաններում՝ այդպիսով բացառելով բոսնիական և սերբական մեծամասնության տարածքները Հերցեգ-Բոսնիայի ծայրամասերում։ Այդ սահմանները կներառեն Բոսնիա և Հերցեգովինայի շուրջ 26%-ը։ 1991 թվականին այս տարածքի էթնիկական կազմը հետևյալն էր.
Պատերազմի սկզբում Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի և Սերբական Հանրապետության բանակի ուժերը տիրապետեցին սերբական մեծամասնության տարածքների, որոնք հռչակվեցին Հերցեգ-Բոսնիայի մաս։ 1992 թվականի վերջին Հերցեգ-Բոսնիան կորցրեց Կուպրեսը, Բոսնիական Պոսավինան և Յայցեն։ Հերցեգ-Բոսնիայի ենթակայության տակ գտնվող տարածքը սահմանափակվեց Խորվաթիայի էթնիկական տարածքներով, որը Բոսնիա և Հերցեգովինայի շուրջ 16%-ն էր։  Բոսնիացի փախստականների ժամանումը Սերբական Հանրապետության բանակի կողմից գրավված տարածքներից դեպի Կենտրոնական Բոսնիա և Մոստար հսկվող մասեր, փոխեց էթնիկական կառուցվածքը և կրճատեց խորվաթների բաժինը։
Տնտեսություն
1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետությունը Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետության հետ միասինՀարավսլավիայի ամենաաղքատ հանրապետությունն էր։ Ենթակառուցվածքն ու արդյունաբերությունը վատ զարգացած էին։ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի տնտեսությունը ամբողջովին քայքայվել էր Բոսնիական պատերազմի տարիներին։ Պատերազմից առաջ հաջողված շատ ընկերություններ թալանվել և ոչնչացվել են պատերազմի հենց սկզբում։ Հարավսլավիայի պատերազմների պատճառով տնտեսական գործունեություն չի եղել։ Գյուղատնտեսական արտադրանքը թուլացավ, տրաֆիկի ենթակառուցվածքը փլուզվեց, շինարարությունը գրեթե գոյություն չուներ, իսկ գործազրկությունը՝ շատ բարձր։ Պատերազմների արդյունքում, 1992-1995 թվականներին, արդյունաբերական արտադրությունը նվազել է 80%-ով, և արդեն վատթարացել է ենթակառուցվածքը։ Խորվաթները պատերազմից դուրս եկան առավել լավ վիճակում։ Նախկին Հարավսլավիայի ընկերությունները մնացել էին առանց շտաբի, որոնք տեղակայված էին Հերցեգ-Բոսնիայի տարածքում։ Բոլոր բանկերը հիմնված էին Սարաևոյում։ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2017)">մեջբերում է պետք  ] Հերցեգ-Բոսնիան չուներ կենտրոնական բանկ։ Վարկերը ստացվել են տեղական առևտրային բանկերից, ինչը նշանակում է, որ դեֆիցիտը ֆինանսավորվել է իրական հատվածի և տնային տնտեսությունների ոլորտի կողմից։ Արտասահմանյան բանկային մասնաճյուղերը անկախության հռչակումից հետո Բոսնիա և Հերցեգովինայի նոր բանկեր ստիպված եղան օրինականորեն փակել իրենց գործառնությունները և վերագրանցվել որպես նոր բանկ։  Հերցեգ-Բոսնիայի ամենակարևոր բանկը «Hrvatska banka d․d․ Mostar» էր։ Երկրորդ խոշորագույն բանկը «Hrvatska poštanska» բանկն էր։  Հերցեգ-Բոսնիայի տարածքում պաշտոնական արժույթը Բոսնիայի և Հերցեգովինայի դինարն էր, բայց գործածվեցին նաև զուգահեռ երկու արժույթ ՝ գերմանական մարկը և խորվաթական դինարը։
Հերցեգ-Բոսնիայի մեծ մասում վերակառուցումը վերսկսվել է Վաշինգտոնի պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո։ 1994 թվականին Հերցեգ-Բոսնիայում քաղաքացիական զբաղվածությունը կազմում էր իր նախապատերազմյան մակարդակի մոտ 20%-ը։  1995 թվականին արդյունաբերական արտադրության աճի տեմպերը խորվաթական մեծամասնության տարածքներում կազմում էր 25%, միջին աշխատավարձը աճել է 35%-ով, իսկ զբաղվածության աճը՝ 69%: Ամենաբարձր աճը գրանցվել է բետոնի արտադրության մեջ։ Միջին ամսական աշխատավարձը 250 DEM էր, և յուրաքանչյուր աշխատող ստանում էր ամսական 50 DEM սննդի հավելում։ Գործազրկությունը գնահատվել է 1995 թվականի կեսերին ընդհանուր աշխատուժի 50%-ը։  Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում ՀՆԱ աճը 1995 թվականին գնահատվել է 28%, 1995 թվականին`խթանված խորվաթ-բոսնիական դաշինքի նորոգմամբ, մինչդեռ Սերբական Հանրապետությունում ՀՆԱ-ն նվազել է 23% -ով։
Զինված ուժեր
Խորվաթիայի պաշտպանության խորհուրդը (Hrvatsko vijeće obrane, HVO) ձևավորվել է 1992 թվականի ապրիլի 8-ին և հանդիսանում էր Հերցեգ-Բոսնիայի պաշտոնական զորքը, չնայած բոսնիական-խորվաթական զորքերի կազմակերպումն ու զինված ուժերը սկսվեցին 1991թվականի վերջին։ Հերցեգ-Բոսնիայի յուրաքանչյուր շրջան պատասխանատու էր իր պաշտպանության կազմակերպման համար նախքամ չորս օպերատիվ գոտիների ձևավորումը, որոնք ունեին շտաբներ Մոստարում, Տոմիսլավգրադում, Վիտեզում և Օրաժենում։ Այնուամենայնիվ, օպերատիվ գոտիները համակարգելու հարցում միշտ էլ եղել են խնդիրներ։ 1992 թվականի մայիսի 15-ին ստեղծվեց ԽՊԽ պաշտպանության նախարարությունը։ Այդ ժամանակ ձևավորվել են նաև ԽՊԽ-ի գլխավոր շտաբը, գլխավոր լոգիստիկ բազան, ռազմական ոստիկանությունը և անձնակազմի ղեկավարումը։ ԽՊԽ-ի ողնաշարը նրա բրիգադներն էին, որոնք ձևավորվել էին 1992 թվականի վերջին և 1993 թվականի սկզբին։ Նրանց կազմակերպումը և զինտեխնիկան համեմատաբար լավ էին, բայց կարող էին իրականացնել միայն սահմանափակ և տեղական հարձակողական գործողություններ։ Բրիգադները սովորաբար ունեին երեք կամ չորս ենթակայության հետևակային գումարտակներ՝ թեթև հրետանու, ականանետերի, հակատանկային և օժանդակ դասակներ։ Մի բրիգադում կային մի քանի հարյուրից մի քանի հազար տղամարդկանց միջև, բայց մեծ մասում՝ 2000-3000:   1993 թվականի սկզբին ստեղծվեց ԽՊԽ տնային պահակախումբը ՝ բրիգադներին աջակցություն ցուցաբերելու համար։  ԽՊԽ-ի ուժերը ավելի լավ կազմակերպվեցին, բայց նրանք սկսեցին ստեղծել պահակային բրիգադներ, պրոֆեսիոնալ զինծառայողների շարժական ստորաբաժանումներ, միայն 1994 թվականի սկզբին։  Եվրոպական համայնքի մոնիտորինգի առաքելությունը (ECMM) գնահատեց ԽՊԽ-ի ուժը 1993 թվականի սկզբին 45,000-55,000։  1993-ի հուլիսին ԿՀՎ-ն գնահատեց ԽՊԽ-ի ուժերը 40,000-50,000 տղամարդ։
Մշակույթ
Հերցեգ-Բոսնիայի կառավարությունը հիմնել է Ազգային թատրոնը 1993 թվականին Մոստարում։ 1994 թվականից այն ունեցել է Խորվաթիայի ազգային թատրոնի տիտղոսը Մոստարում։ Այս թատրոնում առաջին բեմադրությունը Մատե Մատիշիչի «Սուրբծննդյան առակն» (Božićna bajka) էր։ Նոր շենքի հիմքերը դրվել են 1996 թվականի հունվարին։
Կրթություն
Հերցեգ-Բոսնիայի կրթության նախարարությունը ընդունեց խորվաթերենը որպես պաշտոնական լեզու և հետևեց խորվաթական դպրոցների կրթության ծրագրին։ Պատերազմը սրվելուն պես, դպրոցներում և Մոստարի համալսարանում ուսումնական տարվա մնացած մասի դասավանդումը դադարեցվեց 1993 թվականի մայիսին։ Մոստարի արևմտյան հատվածում գտնվող Մոստարի համալսարանի մանկավարժության ֆակուլտետն իր ամբիոնները ժամանակավորապես տեղափոխեց Շիրոկի Բրիյեգ և Նեում քաղաքներ, որտեղ մեծ զինված ընդհարումներ չեղան։ Այն վերադարձավ Մոստար 1994 թվականին։
Սպորտ
Բոսնիա և Հերցեգովինայում կազմակերպված ֆուտբոլային մրցումները չեղյալ հայտարարվեցին 1992 թվականին՝ պատերազմի պատճառով։ Հերցեգ-Բոսնիայի Առաջին լիգան՝ որպես ֆուտբոլի բարձրագույն լիգա, սկսվեց 1994 թվականի ապրիլի 20-ին և բաժանվեց երկու խմբերի։ Լիգան կազմակերպել էր Հերցեգ-Բոսնիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։ Առաջին մրցաշրջանի հաղթողը, որը խաղաց միայն գարնանը, «Մլադոստ-Դուբինտ Շիրոկի Բրիյեգ» ՖԱ-ն էր : Լիգան խաղարկվեց յոթ տարի, որի ընթացքում Շիրոկի Բրիյեգը նվաճեց հինգ, իսկ «Պոսուշյե» ՖԱ-ն՝ երկու գավաթ ։