cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shriners
Բարեգործություն
1920 թվականին Օրեգոնի նահանգի Պորտլենդ քաղաքում տեղի էր ունենում Շրայների կայսերական նստաշրջանը։ Այս նստաշրջանի արդյունքում այս կազմակերպության անդամները միաձայն ընդունեցին մի բանաձևն որը այդ ժամանակներում կոչվեց հաշմանդամ երեխաների Շրայների հիվանդանոցների համակարգ ։ Համակարգի առաջին հիվանդանոցը բացվեց 1922 թվականին Լուիզյանա նահանգի Շրիվպորտ քաղաքում։ Այն ապահովում էր բժշկական և օրթոպեդիկ օգնություն։ Օրթոպեդիկ ուղղությունն ընտրվեց քանի որ այդ ժամանակ ԱՄՆ-ում մոլեգնում էր պոլիոմելիթի համաճարակը։
1962 թվականին Հյուսիսային Ամերիկայի Շրայներները հատկացրին 10 մլն ամերիկյան դոլլար երեք նույնպիսի հիվանդանոցների բացման համար, որոնք մասնագիտացված էին այրվածքներ ունեցող երեխաների առողջության վերականգնման համար։ Նրանք, այցելելով բժշկական համալսարանական 21 հաստատություն, որոշում որոշում կայացրին բացել իրենց առաջին բժշկական այրվածքաբանական հիվանդանոցը Տեխաս նահանգի Գալվեստոնի Տեխաս համալսարանում ։
1994 թվականին «Մարդասիրության քրոնիկոն», արդյունաբերության հրատարակություն, հանրայնացրեց բարեգործական և ոչ առևտրային կազմակերպության հանրաճանաչության և հեղինակության մասին հետազոտության արդյունքները։ Հետազոտությունը ցույց տվեց, որ Շրայներների հիվանդանոցները ճանաչվել են «9»-ը Ամերիկայի ամենաճանրաճանաչ բարեգործական ոչ առևտրային կազմակերպությունների ցանկում, որոնց ընտրել են ամերիկացիների 40%-ը, ովքեր 12 և ավելի տարեկան են, ովքեր ընտրել են «Love» կամ «Like A Lot» Շրայներների հիվանդանոցների համար ։
Հիվանդանոցները 2006 թվականին 100000-ից ավել հիվանդի բուժել են անվճար։ 2008 թվականին այս բարեգործական գործունեության ընդհանուր բյուջեն կազմել է 826 մլն դոլլար ։
2009 թվականին տնտեսական ժգնաժամի պատճառով ֆինանսավորումը 8 մլրդ դոլլարից հասավ 5 մլրդ դոլլարի, հիվանդանոցի գլխավոր տնօրեն Դուգլաս Մաքսվելլը, ասաց, որ ինքը և այլ Շրայներները վստահ են, որ հիվանդանոցային ցանցը երկար ժամանակ կարող է մնալ վճարունակ ։ 2009 թվականի հուլիսին Մաքսվելլը հայտարարեց, որ ձեռնարկություններից մի քանիսը կարող են դառնալ վիրաբուժական ամբուլատոր կենտրոններ և առաջին անգամ կսկսեն ընդունել վճարներ բժշկական ապահովագրությունից (ցույց տրված բժշկական օգնության մեծ մասի դիմաց), առաջին անգամ 87 տարվա ընթացքում։ Մաքսվելլն ասաց, որ այն երեխաները, որոնք ունեն այրվածքներ, օրթոպեդիկ վնասվածքներ, ողնուղեղի վնասվածքներ և  քիմքի ճեղքվածքներ, շարունակելու են իրենց ընտանիքների հետ առանց հոգսերի դիմել հիվանդանոցներ։ Շրայներների հիվանդանոցները ցույց են տալու անվճար օգնության բժշկական ապահովագրություն չունեցող երեխաներին և վերցնում են իրենց վրա այն բոլոր ծախսերը, որոնք չի վճարում բժշկական ապահովագրությունը ։
2015 թվականի մայիսին շրայներների Երեխաների համար նախատեսված հիվանդանոցները դարձան Mayo Clinic Care Network միջազգային կազմակերպության ցանցի անդամ, հիվանդներին և իրենց ընտանիքներին ավելի բարձրակարգ ծառայությունների մատուցման համար ցանցի այլ բժիշկների հետ համագործակցելու նպատակով ։
Շրայներների բոլոր հիվանդանոցների կանոնները պարզ և հստակ են. մինչև 18 տարեկան յուրաքանչյուր երեխա կարող է հոսպիտալացվել, եթե բժիշկների կարծիքով երեխային կարելի է օգնել ։ Շրայներները կրոնական և ազգային ոչ մի պահանջ չեն ներկայացնում, աշխարհի բոլոր ծայրերից երեխաներ են բերում։ Բուժումը, հիվանդի և 1 ուղեկցողի թռիչքի և կեցության գումարը վճարում են այս մեծահոգի կարմիր ֆեսեր հագած հրաշագործները։
Էջմիածնի Մայր Տաճար
Էջմիածնի Մայր տաճար, Հայ Առաքելական եկեղեցու Էջմիածնի կաթողիկոսության գլխավոր կրոնական կառույցը : Գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում: Ըստ գիտնականների՝ անտիկ Հայաստանի առաջին Մայր տաճարն է (բայց ոչ առաջին եկեղեցին) և համարվում է աշխարհի ամենահին Մայր տաճարներից մեկը:
Եկեղեցին կառուցվել է չորրորդ դարի սկզբին՝ 301-303 թվականներին՝ քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունելուց հետո, Գրիգոր Լուսավորչի կարգադրությամբ։ Կառուցվել է նախապես գոյություն ունեցող տաճարի տեղում՝ խորհրդանշելով հեթանոսությունից քրիստոնեության անցումը։ Ներկայիս կառույցի հիմնական մասը կառուցել է Վահան Մամիկոնյանը 483/4 թվականներին՝ պարսկական ներխուժման ժամանակ խիստ վնասվելուց հետո։ Կառուցումից մինչ հինգերորդ դարի երկրորդ կեսը տաճարը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսների նստավայրն էր։
1441 թվականին Վաղարշապատում գումարվեց Ազգային Եկեղեցական Ժողով և որոշում կայացվեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսությունը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին վերադարձնելու վերաբերյալ։ Այդ ժամանակից մինչ այժմ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը եղել է Հայ եկեղեցու վարչական կենտրոնը։ Հետագայում տաճարը ենթարկվել է մի շարք վերանորոգումների։ 1604 թվականին, իրենց երկրի հանդեպ հայերի նվիրվածությունը թուլացնելու համար, Աբբաս I Սեֆին թալանել է Էջմիածինը՝ տաճարից մասունքներ և քարեր տանելով։ Զանգակատները կառուցվել են 17-րդ դարի երկրորդ կեսին։ 1868 թվականին տաճարի արևելյան մասում կառուցվել է ավանդատուն ։ Այսօր տաճարը ներառում է հայկական ճարտարապետության տարբեր ժամանակաշրջանների ոճեր։ Թուլանալով Խորհրդային շրջանում՝ Էջմիածինը վերակենդանացել է 20-րդ դարի երկրորդ կեսին և անկախ Հայաստանի օրոք ։
Լինելով հայության մեծամասնության հոգևոր կենտրոնը՝ Էջմիածինը Հայաստանի ոչ միայն կրոնական, այլև քաղաքական, տնտեսական և մշակության կարևոր կենտրոններից է եղել ։ Այս խոշոր ուխտատեղին Հայաստանի ամենաայցելվող վայրերից է ։ Տաճարը, շրջակայքի որոշ կարևոր վաղ միջնադարյան եկեղեցիների հետ միասին 2000 թվականին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Հիմնադրում և ստուգաբանություն
Ըստ ավանդության տաճարը կառուցվել է 301-303 թվականներին արքայական ապարանքների մոտ՝ Վաղարշապատ քաղաքում՝ հեթանոսկան տաճարի տեղում: Հայաստանն առաջին երկիրն է աշխարհում, որը 301 թվականին՝ Տրդատ Գ-ի օրոք, քրիստոնեությունը ընդունեց որպես պետական կրոն: Ըստ Ագաթանգեղոսի Հայոց պատմության (մոտ 460)՝ գիշերային մենության մեջ, մտորումներով տարված Լուսավորիչը մի հիասքանչ տեսիլք տեսավ. Աստծու միածին որդին իջավ երկնքից և ոսկե մուրճով հարվածեց գետնին՝ ցույց տալով այն վայրը, ուր պետք է կառուցվեր Էջմիածնի Սուրբ Տաճարը։ Այստեղից էլ առաջացել է «Էջմիածին» անունը, այսինքն` էջ (գրաբար)՝ իջավ ←Միածինը ։ Սակայն Էջմիածին եզրը չի օգտագործվել մինչև 15-րդ դարը ։ Ավելի վաղ աղբյուրները տաճարը կոչում են Վաղարշապատի Կաթողիկե եկեղեցի կամ պարզապես Կաթողիկե : Կաթողիկե Սուրբ Էջմիածնի տոնը նշվում է Սբ. Զատիկից 64 օր հետո կամ Հոգեգալստյան կիրակիին հաջորդող երկրորդ կիրակին։ Տոնի օրը մատուցվում է Սուրբ Պատարագ, իսկ ժամերգությունների ընթացքում այլ շարականների հետ երգվում է նաև նշանավոր «Էջ Միածինն ի Հօրէ» շարականը, որը գրել է 8-րդ դարի կաթողիկոս Սահակ Ձորափորեցին։ Շարականը Գրիգոր Լուսավորչի տեսիլքի և տաճարի կառուցման մասին է ։ Տաճարի սկզբնական շենքը մասամբ փայտաշեն էր, որով հեշտությամբ ենթարկվել է բնական և քաղաքական երևույթների պատճառած ավերումներին։ Այժմյան գոյություն ունեցող շենքի մանրամասն մասնագիտական քննությունից պարզ երևում է, որ նախկին 303 թվականին հիմնարկված շենքը միանգամայն գոյություն չունի ։ 1955-1956 և 1959 թվականների Ալեքսանդր Սահինյանի ղեկավարած հնագիտական պեղումների ընթացքում Այժմյան կառույցի տակ հայտնաբերվեցին 5-րդ դարի շինության մնացորդներ, գմբեթակիր մույթերի խարիսխների տակ՝ ավելի վաղ ժամանակվա խարիսխներ, սալահատակի մնացորդներ, հիմքեր, իսկ ավագ խորանի ներսում՝ հնագույն աբսիդի մի քանի շար, կենտրոնում՝ պարսիկների ստեղծած ատրուշան ։ Հիմնվելով այս հետազոտությունների վրա՝ Սահինյանը եզրակացրեց, որ նախնական կառույցը եռանավ բազիլի հորինվածք ուներ՝ Տեկորի, Աշտարակի և Ապարանի եկեղեցինների նման։ Սակայն այլ գիտնականներ մերժել են Սահինյանի տեսակետը․ Սուրեն Երեմյանը և Արմեն Խաչատրյանը կարծում էին, որ տաճարը ուղղանկյուն, քառամույթ գմբեթավոր է եղել, Վահան Գրգորյանը առաջարկել է «ծայրահեղ տեսություն», ըստ որի տաճարը ի սկզբանե կառուցվել է ներկայիս տեսքով։
Վերակառուցում և անկում
Ըստ Փավստոս Բուզանդի՝ 360-ականների (մոտ 363) Շապուհ Բ-ի (309-379) հարձակման ժամանակ տաճարը և Վաղարշապատ քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվել են : Ներսես Մեծ (353–372) և Սահակ Պարթև (388–439) կաթողիկոսների օրոք կատարվում են մի քանի վերանորոգումներ։ Սակայն երկրի ծանր տնտեսական կացության պատճառով շինարարական աշխատանքները կրել է խիստ անհրաժեշտ մասնակի վերանորոգումների բնույթ։
387 թվականին Հայաստանը բաժանված էր Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև։ Երկրի արևելյան մասը, որտեղ գտնվում է Էջմիածինը, կառավարում էին Պարսկաստանին ենթարկվող վասալ արքաները մինչև 428 թվականը, երբ կործանվեց Հայկական թագավորությունը ։ 450 թվականին հայերին զրադաշտականություն պարտադրելու փորձերի ժամանակ Հազկերտ Բ-ն տաճարում կառուցել է կրակարաններ։ 1950-ականների պեղումների ժամանակ արևելյան մատուռի խորանի տակ հայտնաբերվել է կրակարանի խարույկը
Չնայած նրան, որ 460-470-ական թվականներին (կամ 484 ) կաթողիկոսի նստավայրը տեղափոխվել է Դվին, տաճարը երբեք չի կորցրել իր կարևորությունը, և մնացել է «Հայ եկեղեցու մեծագույն սրբավայրերից մեկը»։ Նախքան 15-րդ դարը արված վերջին հայտնի վերանորոգումները արել են կաթողիկոս Կոմիտաս Ա Աղցեցին 618 թվականին (ըստ Սեբեոսի) և Ներսես Գ Տայեցին  ։ Կոմիտաս կաթողիկոսը հարակից վերանորոգումների հետ մաշված ու հնացած փայտյա գմբեթի փոխարեն կառուցել է քարե գմբեթ։ Իսկ Ներսես կաթողիկոսը տաճարը ընդարձակելու դիտավորությամբ, չորս կողմից քառակուսի պատերի մեջ ամփոփված աբսիդները արտաքին պատերից դուրս հանեց։ Տաճարի հատակագիծն իր վերջնական ձևը ստացավ 7-րդ դարում ։ 982 թվականին արաբ Աբլհաճ Ամիրան գմբեթի վրայից իջեցրել է խաչը ։ 7-15 դարերում կատարված վերանորոգումների մասին գրեթե պատմական տվյալներ չկան։ Մոտ տասը դար (բացի Կոմիտասի և Ներսես 3-րդի կատարած շինությունները 7-րդ դարում), այս շենքը անխնամ է մնացել, մինչև կաթուղիկոսական աթոռի Էջմիածին փոխադրվելը։ Այս շրջանում ոչ մի պատմագրական հիշատակություն չկա Էջմիածնի տաճարի վերանորոգման կամ շինարարության մասին ։
Հետագա անտեսման տարիներին տաճարի վիճակը այնքան էր վատացել, որ արքեպիսկոպոս Ստեփանոս Օրբելյանը 1300 թվականին գրել է իր նշանավոր «Ողբ ի դիմաց Կաթողիկէին» պոեմը: Պոեմում, որը նկարագորւմ է Հայաստանի և Կիլիկյան Հայաստանի վրա մոնղոլական և մամուլական հարձակումների հետևանքները, Օրբելյանը Էջմիածնի տաճարը բնութագրում է որպես սգավոր կին, ով խորհում է իր նախկին շքեղության մասին և հորդորում է իր զավակներին վերադառնալ հայրենիք և վերականգնել իր փառքը:
Վերածննդից մինչև թալան
1441 թվականի մայիսի 25-ին` Համբարձման տոնի օրը, Թովմա Մեծոփեցու, Հովհաննես Հերմոնացու և այլոց ջանքերով մի քանի հարյուր հոգևորականների մասնակցությամբ Էջմիածնում տեղի ունեցած ազգային-եկեղեցական ժողովի ժամանակ վճռվեց Հայրապետական Աթոռը Սիսից Էջմիածին տեղափոխել ։ 1441-1443 թվականներին կաթողիկոս Կիրակոս Ա. Վիրապեցին վերակառուցել է տաճարը ։ Այդ ժամանակ Էջմիածինը Կարա-Կոյունլուների պետության տիրապետության տակ էր, բայց 1502 թվականին Սեֆյանները Հայաստանի որոշ մասերի, ներառյալ Էջմիածնի վրա տիրապետություն հաստատեցին և Հայ եկեղեցուն որոշ արտոնություններ տվեցին։
16-17-րդ դարերում Հայաստանը Օսմանյան կայսրության և Պարսկաստանի հակամարտություններից շատ էր տուժում։ Օսմանյան կայսրության դեմ 1603-1618 թվականների պատերազմի ընթացքում Շահ Աբբաս Առաջինի կողմից Պարսկաստան է բռնագաղթեցվում ավելի քան 350,000 հայ ։ 1604 թվականին Էջմիածինը թալանվում է։ Շահն ուզում էր «ցրել հայերի՝ հայրենիք վերադառնալու հույսերը» ՝ հայերի կրոնական կենտրոնը Իրան տեղափոխելով և «Պարսկաստանում հզոր հայկական ներկայություն պահպանելով» ։ Նա ցանկացել է Էջմիածնի Մայր տաճարը ամբողջապես քանդել, նրա քարերը տեղափոխել Պարսկաստան և այնտեղ կառուցել նոր տաճար ։ Սակայն հետագայում որոշվեց կենտրոնական Իրանի Սպահան քաղաքի Նոր Ջուղա թաղամաս տանել միայն «նշանավոր» քարերը (4 անկյուններից, պատարագի սուրբ սեղանը, Քրիստոսի իջման տեղի քարը, մկրտության ավազանը, բեմի քարերից, քարե աշտանակներ և այլն, Հայ եկեղեցու ամենասուրբ մասունքը՝ Գրիգոր Լուսավորչի աջ ձեռքը)։ Մասունքները տեղավորվեցին 1611 թվականին կառուցված Ջուղայի Սուրբ Գևորգ եկեղեցում ։ Շահ Աբասը նույնիսկ տաճարն առաջարկել է Հռոմի Պապին ։
17-18-րդ դարեր
1627 թվականից Մովսես Գ Տաթևացի կաթողիկոսի օրոք վերանորոգվեցին գմբեթը, ծածկը, հիմքերը, սալահատակը, կառուցվեցին արտաքին նոր պարսպապատեր, հյուրանոց, խուցեր, առաստաղը, սեղանատուն ։ Այս մասին Առաքել Դավրիժեցին հետևյալ նկարագիրն է տվել."«Ըստ ամենայնի դատարկված է տաճարը, և կողոպտված յուր զարդերը, ոչ գիրք կար և ոչ զգեստներ, այդ պատճառով ոչ մի ժամասացություն չէր լինում, պատահական անցավոր ճանապարհորդների համար մի մահմեդական ձեթի ճրագ վառելով բեմի վրա կդներ, որպեսզի իրեն ողորմություն տան։ Հատակի սալերը ամբողջովին քանդված էին, և մեծամեծ լուսամուտները բաց էին մնում առանց վանդակի և փեղկի, որով թռչունները մտնում էին ներս և աղտոտություններով լցնում։ Իսկ դրսի կողմից կաթուղիկեի գլուխը, տանիքը և պատերի երեսները ամբողջովին քարուքանդ եղած և քարերը թափված էին գետին՝ գետնի սալերը ևս ջարդելով և փչացնելով։ Մի ժամանակ տաճարին կից շինություններ էին շինված ու հետո քանդված, որով փլատակների կույտը մինչև յոթը կանգուն բարձրացած էր տաճարի շուրջը» ։"833 թվականին Էլի Սմիթը գրում է՝ «Ամբողջ տարածքը շրջապատված է բարձր շրջանաձև աշտարակներով կողաշարված պատով, որն արտաքնից ամրոցի է նմանվում։» ։ Դուգլաս Ֆրեշֆիլդը 1869 թվականին գրում է՝ «Կուսանոցն ու տաճարը գտնվում են ամրացված մեծ պարսպի ներսում» և պնդում է, որ այն «դիմադրել է անհավատների բազմաթիվ հարձակումներին» ։
Նորոգման աշխատանքները դադարեցվել են 1635-1636 թվականների Օսմանա–սեֆյան պատերազմի պատճառով, որի ընթացքում տաճարը անփոփոխ է մնացել ։ Նորոգման աշխատանքները վերսկսվել են Փիլիպոս Ա Աղբակեցի կաթողիկոսի օրոք, ով բոլոր փայտաշեն կառույցները, որոնք ավերված էին, նորոգում ու կառուցում է հիմնովին, քարով և աղյուսով կառուցում է Մայր տաճարի արևելյան խցերը, ամառային սեղանատունը, եկեղեցու առջևի սալահատակը, հարավային կողմի ձիթհանը ։ Այս ընթացքում բազմաթիվ հայկական եկեղեցիներում ավելացել են զանգակատներ ։ 1654 թվականին նա սկսում է Մայր տաճարի արևմտյան թևում կառուցել զանգակատուն, որի շինարարությունը ավարտվել է 1658 թվականին՝ կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցու օրոք ։ Տասնամյակներ անց՝ 1682 թվականին, կաթողիկոս Եղիազար Ա Այնթափցին տաճարի տանիքին կառուցում է ևս երեք զանգակատուն՝ արևելյան, հյուսիսային և հարավային կողմերում ։ 1771 թվականին Մայր Աթոռում Սիմեոն Երևանցու ջանքերով հիմնվում են առաջին տպարանը, ապա թղթի գործարանը (1776 թ.)  ։
Մայր տաճարի վերանորոգումները շարունակվել են 18-րդ դարում։ 1720 թվականին կաթողիկոս Աստվածատուր Ա Համադանցին և 1777-1783 թվականներին Սիմեոն Ա Երևանցին տաճարի պահպանման համար աշխատանքներ են ձեռնարկել ։ Սիմեոնի օրոք տաճարն ամբողջությամբ պարսպապատվել և առանձնացվել է Վաղարշապատ քաղաքից ։ Ղուկաս Ա Կարնեցին 1784-1786 թվականներին շարունակել է տաճարի վերանորոգումը ։
Ռուսական շրջան
Տարածաշրջանում ռուսական ազդեցությունը 19-րդ դարի սկզբից սկսել է աստիճանաբար աճել։ Երևանի խանությունը, որտեղ գտնվում էր Էջմիածինը, դարձավ Ռուսական և Պարսկական կայսրությունների մրցակցության արենա։ 1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի ընթացքում Էջմիածինը գրավվել է ռուսական զորքերի կողմից՝ գեներալ Պավել Ցիցիանովի ղեկավարությամբ, առաջին անգամ 1804, ապա նորից՝ 1806 թվականին։ Չնայած Ռուսաստանը 1813 թվականին Գյուլիստանի պայմանագրով այն վերադարձրեց Պարսկաստանին։ 1827 թվականի ապրիլի 13-ին, ռուս-պարսկական 1826-1828 թվականների պատերազմի ընթացքում, Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ ռուսական զորքը գրավեց Էջմիածինը առանց կռվի, և պաշտոնապես կցեց Ռուսաստանին՝ Արևելյան Հայաստանի հետ միասին 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրով ։
1868 թվականին կաթողիկոս Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցին կատարել է տաճարի վերջին զգալի փոփոխությունը՝ արևելյան կողմում կառուցելով ավանդատուն ։ 1874 թվականին նա հիմնել է Գևորգյան Ճեմարանը ։ 1888 թվականին Մակար Ա Թեղուտցի կաթողիկոսի օրոք նորագվել է տաճարի ներսի մասը ։
20-21-րդ դարեր
1903 թվականին ցարական կառավարությունը հրապարակել է եկեղեցական գույքի բռնագրավման օրենքը, որի համաձայն՝ հայ եկեղեցուն և հոգևոր հաստատություններին պատկանող ամբողջ անշարժ գույքն ու կապիտալը անցնում էին պետության տնօրինությանը ։ Ռուսական ոստիկաններն ու զինվորները մտել և գրավել են տաճարը, սակայն համաժողովրդական բուռն պայքարի ազդեցության տակ Նիկոլայ II ցարը ստորագրեց եկեղեցական գույքը վերադարձնելու մասին հրամանագիրը 1905 թվականի օգոստոսի 1-ին։
Հայոց ցեղասպանության տարիներին Մայր տաճարը և դրա շրջակա տարածքը դարձավ Թուրքիայից փախած հայերի համար կարևոր կենտրոն։ 1918 թվականի վերջին Էջմիածնի շրջանում կար մոտ 70․000 փախստական ։ Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեն 1919 թվականին տաճարի տարածքում կառուցել է հիվանդանոց և մանկատուն ։
1918 թվականի ամռանը տաճարը գտնվում էր թուրքական հարձակման վտանգի տակ ։ Նախքան 1918 թվականի մայիսի Սարդարապատի ճակատամարտը, որը տեղի է ունեցել տաճարից մի քանի կիլոմետր հեռավորությամբ, Հայաստանի քաղաքական և ռազմական ղեկավարները կաթողիկոս Գևորգ Ե Սուրենյանցին առաջարկում էին տեղափոխվել Բյուրական՝ ապահովության համար, սակայն նա մերժում է ։ Ճակատամարտում տարած հաղթանակի շնորհիվ Արևելյան Հայաստանի զգալի մասը փրկվեց թուրքական զավթումից, և հնարավորություն ստեղծվեց պետականության վերականգնման համար։
Խորհրդային շրջան
1920 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանը խորհրդայնացվել է։ 1921 թվականին փետրվարյան ապստամբության ընթացքում Էջմիածինը կարճ ժամանակով անցել է դաշնակցականների իշխանության տակ (մինչև մարտ) ։
1923 թվականի դեկտեմբերին փուլ եկան հարավային զանգակատունն ու դրա հիմքը կազմող աբսիդի վերնամասը։ Թորոս Թորոմանյանի անմիջական ղեկավարությամբ վերականգնված աբսիդը եղավ Խորհրդային Հայաստանի հուշարձանների վերականգնման առաջին քայլը։
1930-ականների բռնաճնշումների և 1930-ականների վերջին պետության արմատական աթեիստական քաղաքականության ընթացքում տաճարը «պաշարված հաստատություն էր, քանի որ խորգրդային իշխանությունները ձգտում էին արմատախիլ անել կրոնը» ։ Հալածանքները գագաթնակետին հասան 1938 թվականին, երբ ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատը սպանեց Խորեն Ա Տփղիսեցի կաթողիկոսին։ Նույն թվականի օգոստոսին Հայաստանի կոմունիստական կուսակցությունը որոշեց փակել տաճարը, սակայն կենտրոնական Խորհրդային իշխանությունները հավանություն չեն տվել նման քայլին։ Արտաքին աշխարհից մեկուսացած տաճարը հազիվ շարունակում է գործել ։ Այն համարվում է Խորհրդային Հայաստանի միակ չբռնագրավված եկեղեցին ։ ԱՄՆ-ում հակախորհրդային հայերի այլախոհ թեմը գրել է, որ «մեծ տաճարը դարձել է խուլ հուշարձան» ։
Էջմիածնի կրոնական կարևորությունը դանդաղորեն վերականգնվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Մայր Աթոռի պաշտոնական ամսագրի հրատարակությունը վերսկսվեց 1944 թվականին, մինչդեռ ճեմարանը վերաբացվել է 1945 թվականի սեպտեմբերին։ 1945 թվականին, յոթ տարվա դադարից հետո, Գևորգ Զ Նորնախիջևանցին ընտրվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։ Էջմիածնում մկրտությունների թիվը մեծապես աճել է․ շուրջ 200-ից հասնելով 1․700-ի՝ 1949-1951 թվականներին։ Այնուամենայնիվ, կոմունիստական պաշտոնական շրջանակներում տաճարի դերը նսեմացվել է։ «Նրանց համար հոգևոր Էջմիածինը անդառնալիորեն պատկանում է անցյալին, և եթե անգամ տաճարը երբեմն դառնում է տպավորիչ արարողությունների թատերաբեմ, ներառյալ նոր կաթողիկոսի ընտրությունը, այն չնչին նշանակություն ունի կոմունիստական տեսանկյունից» գրում է Վալտեր Կոլարցը 1961 թվականին ։
Վերածնունդ
Էջմիածինը սկսել է վերածնվել Վազգեն Ա Բուխարեստցի կաթողիկոսի օրոք՝ այսպես կոչված «Խրուշչովյան ձնհալի շրջանից» սկսած՝ 1950-ականների կեսերից՝ Ստալինի մահից հետո։ Հնագիտական պեղումներ են անցկացվել 1955-1956 և 1959 թվականներին։ Այս ընթացքում տաճարը ենթարկվել է լուրջ վերանորոգման, որին ֆինանսապես աջակցել են սփյուռքահայ բարերարները, ինչպես օրինակ՝ Գալուստ Գյուլբենկյանը (տրամադրել է $400․000) և Ալեք Մանուկյանը։
Տաճարի վերջին վերանորոգումը սկսվել է 2012 թվականին ՝ գմբեթների և տանիքի ամրակայման նպատակով ։
Կառուցվածք
«Եւ ի չորեցունց սեանցն ի վերայ խաչիցն կամարք զարմանատեսք ի միմեանս կապեցան. և ի վերայ այնորիկ տեսի գմբեթաձև խորանարդ ամպեղեն շինուած աստուածակերպ զարմանլի.....»
1950-ականների պեղումներն ապացուցեցին, որ ամենաուշը Ե դարից սկսած Մայր տաճարը ունեցել է բազիլիկատիպ խաչաձև գմբեթավոր կառուցվածք։ Արևմտյան, հարավային և հյուսիսային կողմերն ունեցել են կողային աբսիդներ, որոնք ներսից կիսաշրջանաձև են, իսկ դրսի կողմից հնգանկյունաձև։
Ցանկացած կրոնական շինության կարևոր մասը պատարագի սեղանն է, որը քրիստոնեական եկեղեցիներում Ավագ Խորանն է, ուր մատուցվում է Ս. Պատարագը։
Ըստ 5-րդ դարի հայ պատմիչների վկայության՝ առաջին քրիստոնյա եկեղեցիները հիմնադրվել են հեթանոսական մեհյանների տեղում։ Նմանապես, Մայր տաճարը հիմնադրվել է Տրդատ թագավորի, Գրիգոր Լուսավորիչի և ժողովրդի կողմից ավերված հեթանոսական Սանդարամետի մեհյանի տեղում, որը, համաձայն Ս. Լուսավորչի տեսիլքի, ոսկե մուրճով հարվածելով մատնացույց է արել երկիր իջած Աստծու Միածին որդին։
Նույնկերպ, աշխարհում դժվար թե գտնվեր մեկ այլ եկեղեցի, որի հիմնաքարը կամ վեմ քարը լիներ այդքան բազմաշերտ, և որի վրա այդքան շատ դարեր ու այդքան տարբեր հավատալիքներ դրոշմված լինեին։
1958 թվականի հնագիտական պեղումների ժամանակ Մայր տաճարի Ավագ Խորանի տակ 1-1.5 մետր խորության վրա հայտնաբերվեց 5-րդ դարում Վահան Մամիկոնյանի կողմից կառուցված սրբատեղին, բացվեցին սյունապատ հիմքերը, բեմը և Խորանի հիմնաքարը։
Հին խորանը նույնպես երկշերտ է։ Կառույցի ներսում պահպանվել են առավել հին խորանի որմեր, որոնք պատկանում էին 5-րդ դարից առավել վաղ շրջանի։ Ամենայն հավանականությամբ այդ խորանը կառուցել է Գրիգոր Լուսավորիչը։
Պեղումների ժամանակ 5-րդ դարի շինության ներսում հայտնաբերվեց նաև թրծած կավից պատրաստված հնոցատիպ կրակարան, որի մեջ դեռ մնացել էին ածխի մնացորդներ։ Հատկանշական է, որ հայտնաբերված հնագույն ավագ խորանի հիմնաքարն անմիջապես կրակարանի վրա է եղել, ինչը խորհրդանշում է քրիստոնեության հաղթանակը հեթանոսության հանդեպ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հայաստանում Կատեգորիա:Մեհյանների տեղում կառուցված շինություններ Կատեգորիա:Արարատյան Հայրապետական թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:4-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայկական քրիստոնեական տաճարներ Կատեգորիա:Հայաստանի տաճարներ Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:303 հիմնադրումներ Հայաստանում
Աստերոիդների ցանկ (301801-301900)
Աստերոիդների ցանկ (301701-301800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (301901-302000)
859
Մահեր
Կատեգորիա:859 Կատեգորիա:Տարեթվեր Կատեգորիա:800-ական թվականներ
Գաևիչի
Գաևիչի (Гаєвичі), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գաևիչի գյուղում բնակվում էր 326 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1015 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 321,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ելանսկայա (ստանիցա)
Աշխարհագրություն
Ելանսկայա ստանիցան գտնվում է Դոն գետի ձախ ափին։ Հեռավորությունը շրջկենտրոնից կազմում է 24 կմ[3]:
Պատմություն
Ելանսկայա ստանիցան  հիմնադրվել է 1699 թվականին ։ Ելանսկայա ստանիցան իր անունը ստացել է Ելան գետիցШолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю. А. Дворяшин; вступ. ст. М. М. Шолохов. — М.: Издательский дом «СИНЕРГИЯ», 2013. — С. 220—221. — 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9. : 19-րդ դարի սկզբին Ելանսկայա ստանիցան Վերին Դոնի խոշորագույն առևտրի կենտրոններից մեկն էր։
Պատմաբան Վ. Ն. Կորոլևը գրել է. «Բոգուչարովսկի Մոխով առևտրականները խանութներ ունեին Ելանսկայա ստանիցայում»[6]: Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն» վեպում այս վաճառական ընտանիքին կոչել են Մոխովի անունով։ Վասիլի Մոխովի խանութում որպես գործակատար աշխատում էր Միխայիլ Շոլոխովի պապը ՝ Միխայիլ Միխայլովիչը, ով ամուսնացավ  Մոխովի դստեր, Մարիա Վասիլևնայի հետ և առաջին գիլդիայի առևտրական էր ։ Ստանիցան գտնվում էր Վոյսկա Դոնսկի մարզի Դոնեցկի օկրուգի կազմում։
Դոնի օկրուգի բաժանումից հետո այն մտնում էր Վերին-Դոնի օկրուգի մեջ։ Մինչև հեղափոխությունը ստանիցայի բնակչությունը կազմում էր մոտ 10 հազար մարդ։ Ստանիցան ակտիվորեն զբաղվում էր առևտրով, մասնավորապես՝ հացահատիկով, որն արտահանվում էր լաստանավերի միջոցով։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ բնակիչները ակտիվորեն մասնակցում էին Վերին Դոնի ապստամբությանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, Դոնի աջ ափին գտնվող ստանիցայի դիմաց, 08.20.1942 թվականից մինչև 11.19.1942 թվականը գտնվում էր Էլանսկու պլացդարմը։ Միխայիլ Շոլոխովը «Խաղաղ Դոն» վեպում մի քանի անգամ հիշատակում է Էլանկայա ստանիցան, որը Վերին Դոնի ապստամբության կենտրոնն էր. «Դոնի պատճառով նորությունները մարզերից վերևներին էին հասնում ապստամբության ատարածման վերաբերյալ։ Ապստամբել էին ավելի քան երկու ստանիցական յուրտեր ՝ Շումիլինսկայան, Կազանսկայան, Միգուլինսկայան, Մեշկովսկայան, Վյոշենսկայան, Ելանսկայան, Ուստ-Խոպերսկայան՝ հապշտապորեն ջարդելով  հարյուրավորների… » :
«Խաղաղ Դոն»-ում կան էպիզոդիկ և մտացածին կերպարներ, Ելանսկայա ստանիցայի բնիկներ, «ծանոթներ Էլկանսկայա ստանիցայից», որոնք հանդիպել է Պանտելեյ Պրոկոֆևիչին, Նովոչերկասկում կազակ Միտրոֆանիը , որը սպանվել է ապստամբության սկզբում , ելանսկցի կոմունիստ Տոլկաչևը ։ Բայց վեպում կան իրական պատմական դեմքեր` Դոնի կազակական կազմակերպության քարտուղար Մ. Վ. Կրիվոշլիկովը, «ելանցի,Գորբատով խուտորից», Վերին Դոնի օկրուգի առաջին ատաման Ալֆյորովը ։
1980-ական թվականներին Ելանսկայա ստանիցայում տեղի ունեցան «Խաղաղ Դոն» ֆիլմի նկարահանումները՝ Միխայիլ Շոլոխովի համանուն վեպի հիման վրա (ռեժիսոր՝ Ս. Ֆ. Բոնդարչուկ)։
Ելանսկի ստանիցայում՝ կազակ Վլադիմիր Պետրովիչ Մելեխովի մասնավոր դաստակերտում, 2007-2010-ական թվականներին կառուցվել է «Դոնի կազակները բոլշևիկների դեմ պայքարում» հուշահամալիրը, որում ընդգրկված են երկու հուշարձան` նվիրված ատաման Պ. Ն. Կրասնովին և «չերնեցովցի կազակներին, կադետներին, յունկերներին», ինչպես նաև թանգարան։
2014-2015 թվականներին ստանիցայում անցկացվեցին «Խաղաղ Դոն» ֆիլմի նոր տարբերակի նկարահանումները (ռեժիսոր՝ Ուրսուլյակի)։ Մասսայական տեսարաններին մասնակցում էին Ռոստովի մարզի Շոլոխովի շրջանի բնակիչները։ Ստանիցայի կենտրոնում կառուցվել էին դեկորացիաներ, որոնք մնացին նկարահանումներից հետո։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1699 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նունե Արզումանյան
Նունե Սուրենի Արզումանյան, կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (1996)։
Կենսագրություն
Նունե Արզումանյանը ծնվել է Երևանում։
Ավարտել է Երևանի Պետական Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը դաշնամուրի (ուսուցիչ՝ Շուշաննա Բաբայան), 1988 թվականին Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի (Մարջան Մխիթարյանի դասարան), 1991 թվականին կոմպոզիցիայի (Էդվարդ Միրզոյանի դասարան) բաժինները և 1993 թվականին ասպիրանտուրան (Է. Միրզոյանի դասարան)։
1984-1985 թվականներին դասավանդել է Չարենցավանի, 1984-1990-ական թվականներին միաժամանակ՝ Քասախի երաժշտական դպրոցներում, 2007–2013 թվականներին՝ Երևանի էստրադային և ջազային արվեստի պետական քոլեջում, 1990 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոնցերտմայստեր և Հայաստանի ռադիոյի էստրադ-սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատար, 1994-1996 թվականներին՝ Հայաստանի ռադիոյի երաժշտական հաղորդումների գլխավոր խմբի մենակատար։ Համերգներով հանդես է եկել Անգլիայում, Ֆրանիսայում, Թեհրանում։
1992 թվականին գրել է սիմֆոնիա՝ լարային նվագախմբի համար, լարային կվարտետ (1987), դաշնամուրի (1991), ջութակի (1997), քամանչայի (2010) կոնցերտներ, տրիո (1990)՝ դաշնամուրի,ջութակի և թավջութակի, սեքստետ (1994)՝ ֆլեյտայի, հոբոյի, ֆագոտի, ջութակի, ալտի և թավջութակի, «Հուշերի փունջ» (2003)՝ լարային նվագախմբի և դաշնամուրի, «Դիալոգներ» (2004)՝ լարային նվագախմբի, ֆլեյտայի և հոբոյի համար, խմբերգեր, ռոմանսներ (ըստ Նահապետ Քուչակի, 1996)՝ ձայնի և դաշնամուրի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Շամուա (Վալե դ’Աոստա)
Շամուա  (ֆրանս.՝ Chamois), կոմունա Իտալիայի Վալե դ'Աոստա մարզում։
Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Սուրբ Պանտելեիմոնը։
Բայդերյակովո (գյուղ, Շիգոնսկի շրջան)
Բայդերյակովո (Байдеряково), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Շիգոնսկի շրջանի կազմում։
Շամուա (Վալե դ’Աոստա)
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ՝
Բայդերյակովո (գյուղ, Շիգոնսկի շրջան)
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 831 մարդ։
Շամուա (Վալե դ’Աոստա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բայդերյակովո (գյուղ, Շիգոնսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Շիգոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Նեկրասով
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1906 թ., 1937 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Առաջարկել է ծանր անսեղմելի հեղուկի մակերևույթին առաջացող ալիքների ուսումնասիրության եղանակներ։ Մշակել է ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների լուծման նոր եղանակներ։ Հեղուկի հաստատված ալիքային շարժումների ոչ գծային տեսությանը վերաբերող աշխատանքների հեղինակ է։ Նեկրասովը եղել է ավիացիայի ասպարեզում գիտահետազոտական աշխատանքների կազմակերպիչներից։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1952 թ.)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Զուբկովսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Զուբկովսկի (Зубковский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Դուբրովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Արթուր Պողոսյան (այլ կիրառումներ)
Արթուր Պողոսյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
Հյուսիսային Ունգա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Լոռի առողջավայր
Լոռի առողջավայր, առողջավայր Հայաստանի Լոռու մարզում, Վանաձորի սաղարթավոր և փշատերև անտառներով շրջապատված գեղատեսիլ կիրճում, Երևանից 130 կմ հյուսիս։
Կլիմա
Կլիման բարեխառն լեռնային է, հուլիսին օդի միջին ջերմաստիճանը 18 °C է, հունվարին՝ -6 °C, տարեկան տեղումները՝ 550-600 մմ։
Բուժիչ գործոններ
Բուժման եղանակներն են ջրաբուժությունը՝ «Լոռի» հանքային ջրով, օդաարևաբուժությունը, պարաֆինաբուժությունը։ Գործում Է «Վանաձորասար» (Վանաձոր քաղաքի տարածքում),  «Սոճուտ» և «Օձուն»  (մանկական) առողջարանները, «Լոռի» հանգստյան տունը և այլն։ Բուժվում են ստամոքսաղիքային համակարգի, հենաշարժական ապարատի և կանանց սեռական օրգանների առանձին հիվանդություններով հիվանդները։
Կատեգորիա:Առողջավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի առողջավայրեր
Վիիռա (գյուղ, Վեռիոռա շրջան)
Վիիռա (Viira), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
869
Մահեր
Կատեգորիա:869 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հիպոկինեզիա
Հիպոկինեզիան վերաբերում է մարմնի շարժումների աննորմալ դանդաղեցմանը ։ Այն պայմանավորված է լինում բազալ գանգլիաների (նյարդահանգույցների) մի շարք հիվանդություններով (որոնցից է Պարկինսոնի հիվանդությունը), մտավոր առողջության վնասվածքներով և այլ հիվանդությունների պատճառով երկար տևած անգործությամբ։
Հիպոկինեզիան ներառում է առողջական խանգարումների մի քանի տարատեսակ.
= Տես նաև =
= Արտաքին հղումներ =
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Սյոգութլու (Բուլանըխի գավառ)
Սոգութլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում ։ Գտնվում էր Կոփ գյուղաքաղաքից 8 կմ հարավ-արևելք՝ Խաչվա լճի հարավարևելյան ափին՝ ճանապարհի վրա։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 44 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մայորշչինա (գյուղ, Չեռնևցիի շրջան)
Մայորշչինա (Майорщина), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1400 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մայորշչինա գյուղում բնակվում էր 72 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,368 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 195,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1400 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կալինինսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Կալինինսկի (Калининский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Կալինինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
879
Մահեր
Կատեգորիա:879 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կուզնեցովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Կուզնեցովո (Кузнецово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Մենաբարբառ
Մենաբարբառ, մոնոֆտոնգ (μόνος — մեկ և — ձայն), ձայներանգով և քանակային հատկանիշով մեկ ամբողջություն, միասնություն կազմող ձայնավորը՝ ի տարբերություն երկբարբառի (եռաբարբառի)։ Մենաբարբառի ձայնի արտաբերման ժամանակ խոսքային ապարատի արտասանությունը կայուն է և անփոփոխ ձայնի ողջ ընթացքում։ Լեզվի պատմական զարգացման ընթացքում հնարավոր են մենաբարբառացում, երբ օրինակ երկբարբառը վերածվում է մենաբարբառի՝ աւ>օ (աւր>օր), իւ>ի, ու (սիւն>սին, սուն), երկբարբառացում, երբ, հակառակը, մենաբարբառն է վերածվում երկբարբառի, ինչը նկատելի է հայերենի որոշ բարբառներում. սրան հարակից երևույթ է երկհնչյունացումը ։
Լատինական այբուբենի տառերը մենաբարբառներ են և կարդացվում են այնպես, ինչպես գրվում են. դրանք վեցն են՝ a, e, i, o, u, y։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Կաստրոդեսա
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Նորք առողջավայր
Նորք առողջավայր, առողջավայր Երևանի տարածքում, ծովի մակերևույթից 1250 մ բարձրության վրա։
Բուժման համալիրում կիրառվել են դեղաբույսերով և հանքային ջրերով ինհալացիաներ, ֆիզիոթերապիա, բուժական մարմնամարզություն, մերսում, օդաարևաբուժություն՝ զուգակցված բուժական սննդի հետ։
Գործել է «Նարինե» մանկական առողջարանը։ Բուժվել Են թոքերի քրոնիկ, ոչ տուբերկուլոզային հիվանդություններով և բրոնխային հեղձուկով տառապող 3-14 տարեկան երեխաները։
Կլաուս Արմշտրոֆ
Կլաուս Արմշտրոֆ (Klaus Armstroff, ), գերմանացի քաղաքական գործիչ, նեոնացիստ։ Երրորդ ուղի քաղաքական կուսակցության հիմնադիրն է և դաշնային նախագահ։ Գերմանիայի ազգային-դեմոկրատական կուսակցության նախկին անդամ։ Արմշտրոֆը դիտարկվում է որպես կապ` կուսակցական կառույցների և հարավային Գերմանիայի ազատ ընկերակցության միջև։
Ազգային ժողովրդավարական կուսակցություն
Նախկինում Արմշտրոֆն աշխատում էր Ազգային ժողովրդավարական կուսակցությունում։
Բադ Դյուրկհայմի շրջանի գավառային խորհրդում Արմշտրոֆն Ազգային ժողովրավարական կուսակցության նախագահն է եղել 2009 թվականից և մինչև 2013 թվականի ամառ եղել է Ռայնլանդ Պֆալցի տնօրենների խորհրդում։
2013 թվականի Բունդեսթագի ընտրություններում կուսակցության թեկնածու էր։
Չկարողանալով աշխատել նոր ղեկավարության հետ` նա հեռացել է կուսակցությունից` բազմաթիվ տարաձայնությունների պատճառով։
Երրորդ ճանապարհ
2013 թվականի սեպտեմբերի 28-ին, Երրորդ ուղի կուսակցության հիմնադիր համագումարում, Հայդելբերգում գտնվող Բադ Դյուրկհեմի մարի կոմսությունում ընտրվել է դրա դաշնային նախագահ։
2014 թվականի հունվարից Արմշտրոֆի գլխավորությամբ կուսակցությունը գրավել է Բավարիայում արգելված նեոնացիստական «Freies Netz Süd» կազմակերպության կառույցները, որը արգելվել էր 2014 թվականի հուլիսին ։
Նրա «Երրորդ ուղին» կուսակցությունը համարվում է «ազգային հեղափոխական» և Շտրասեր եղբայրների միջոցով մասամբ կապված է Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության ձախ թևի ծրագրի հետ ։
2014 թվականի դաշնային կուսակցության համաժողովում նա կոչ է արել մարդկանց «թռուցիկներ բաժանել և հանրահավաքներ անցկացնել ապաստան հայցողների բնակավայրերի անմիջական հարևանությամբ» ։
Ամուսնացել է Դյորտե Արմշտրաֆի հետ։ Նաև աշխատում է որպես էլեկտրիկ Վայդենտալում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Գլադկովիչի
Գլադկովիչի (Гладковичі), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1565 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գլադկովիչի գյուղում բնակվում էր 1 763 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4327 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 407,44 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1565 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
889
Մահեր
Կատեգորիա:889 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բայդուլինո
Բայդուլինո (Байдулино), գյուղ Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Տերենգուլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Տերենգուլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1664 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(2473) Հեյերդալ
(2473) Հեյերդալ (Heyerdahl), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,241584 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9387 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5445 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1225,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293678 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,19° անկյուն։
Հեյերդալ աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լիդա Բերբերյան
Լիդա Արմենակի Բերբերյան (հունիսի 20, 1938, Երևան, Հայաստան), երաժշտագետ, արվեստաբան։
Կենսագրություն
Լիդան ծնվել է 1938 թվականին Երևանում։ 1938 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Թավրիզ։ Սովորել է տեղի Թամարյան, Թեհրանի Մուշեղ Դավթյան և Մարիամյան (միջնակարգ) դպրոցներում։
1965-1970 թվականներին հաճախել է Թեհրանի ազատ կոնսերվատորիան՝ ուսանելով Տ. Խառատյանի և Փարի Բարքեշլիի դասարաններում։ Սովորել է Թեհրանի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի դաշնամուրի և արվեստաբանության բաժիններում։
1967 թվականից վերլուծող, քննադատող հոդվածներով հանդես է եկել հայկական և պարսկական մամուլում, հայ արվեստին վերաբերող զեկույցներով՝ Իրանագետների միջազգային III (1972, Թեհրան) և IV (1973, Շիրազ) համագումարներում, Էքս ան Պրովանսի (Ֆրանսիա), նաև Թեհրանի Իսլամական ազատ համալսարաններում (2000) և հայկական միություններում։
1986 թվականին Հայաստանում դասախոսություններ է կարդացել Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտում, Մատենադարանում, Սբ Էջմիածնի Վեհարանում, Իրանահայերի միությունում։ 1982 թվականից դասավանդում է Թեհրանի հայոց թեմի հայրենագիտական երեկոյան դասընթացներում («Հայ երաժշտության պատմական զարգացումը» առարկան և դաշնամուր)։
Կազմակերպել է բազմաթիվ համերգներ՝ «Կրոնական երաժշտական երեկո», «Շարականներ և տաղեր։ Ե–Ժ տաղեր», 1984, «Ս. Ներսես Շնորհալի», «Շարականների երեկո», 1986, «Կարոս խաչ», «Առավոտ լուսո», 1986։
Կալինովսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Կալինովսկի (Калиновский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Մերկուլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Վիիռա (գյուղ, Լեիսի շրջան)
Վիիռա (Viira), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Օկտոպամին
Օկտոպամին, ներծին (էնդոգեն) կենսածին (բիոգեն) ամին, որը ներգրավված է ադրեներգիկ և դոպամիներգիկ համակարգերի գործունեությունում։
Դերը անողնաշարավորների օրգանիզմներում
Առավել լավ հասկացված է օկտոպամինի դերը մորեխի ցատկելու իրականացման դեպքում, որտեղ ամինը զբաղվում է մկանային ակտիվության կարգավորմամբ և այդպիսով բարձրացնում մկանների փոխհամագործակցության արդյունավետությունը։
Մեղրամեղվի և մրգի ճանճի մոտ այն կարևոր դեր է խաղում ուսուցանման և հիշողության բնագավառներում։ Լուսատտիկի մոտ օկտոպամինի ազատումը հանգեցնում է լույսի արտադրության։
Թեմատիկ գրականություն
Կատեգորիա:Ֆենոլային միացություններ
Բորիս Ակունին
Բորիս Ակունին, ռուս գրող, գիտնական-ճապոնագետ, գրականագետ, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։
Տպագրվել է նաև Աննա Բորիսովա և Անատոլի Բրուսնիկին գրական կեղծանուններով։
Կենսագրություն
Գրիգորի Չխարտիշվիլին ծնվել է հրետանու կադրային սպայի՝ Շալվի Չխարտիշվիլիի (1919-1997 թվականներ) և Բերտա Իսահակովնա Բրազինսկայայի (1921-2007 թվականներ) ընտանիքում։ Հայրը մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմ ին, պարգևատրվել է Կարմիր Դրոշ (1943 թվական) և Կարմիր Աստղ (1953 թվական) շքանշաններով։ Մայրը եղել է Մոսկվայի պետական համալսարան ի բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտ, ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։ Հայրը բնիկ Ցիխիսպերդի գյուղից է (այժմ՝ Օզուրգետիի շրջկենտրոն)։ Ծառայել է ՌԳԿ 9-րդ հրետանային դիվիզիայի 1232 թնդանոթային գնդի բաժնի պետի պաշտոնում։ Պատերազմն ավարտել է մայորի կոչումով և 1959 թվականին զորացրվել է պահեստազոր փոխգնդապետի կոչումով։ Մոր ընտանիքը Տարաշից էր։ 1958 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1973 թվականին ավարտել է անգլերենի խորացված ուսուցմամբ № 36 դպրոցը, իսկ 1978 թվականին Մոսկվայի պետական համալսարանի Ասիական երկրների և Աֆրիկայի իստիտուտի պատմափիլիսոփայական բաժինը։ Զբաղվել է գրական թարգմանություններով ճապոներեն ից անգլերեն։ Նրա թարգմանությամբ հրապարակվել են ճապոնացի հեղինակներ Միսիմա Յուկիո յի, Կենդզի Մարույամայի, Յասուսի Ինոուեի, Մասախիկո Սիմադայի, Կոբո Աբեի, Սինիտի Խոսիի, Տակեսի Կայկոյի, Սյոխե Օոկայի, ինչպես նաև ամերիկյան և անգլիական գրականության ներկայացուցիչների գործերը(ՏԻ Սի Բոյլ, Մալկոլմ Բրեդների, Պիտեր Ուստինով և ուրիշներ)։ Նա աշխատել է որպես «Արտասահմանյան գրականություն» ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ (1994-2000), Ճապոնական գրականության 20 հատորանոց անթալոգիայի գլխավոր խմբագիր, Պուշկին ի անվան գրադարանի մեգապրոյեկտի (Սորոսի հիմնադրամ)  խորհրդի նախագահ։ Նա աշխատել է «Иностранка» հրատարակչությունում, հանդիսանում է «Դեղորայք ձանձրույթից» շարքի շարադրողը։ 1998 թվականից գրում է գեղարվեստական գրականություն «Բ․Ակունին»կեղծանվան ներքո։ «Բ» -ի ՝ «Բորիս» -ի վերծանումը հայտնվեց մի քանի տարի անց, երբ սկսեցին հաճախակի հարցազրույց վերցնել գրողից:Ճապոնական «ակունին» բառը(悪人) Չխարտիշվիլիի գրական հերոսներից մեկի խոսքերով («Ադամանդե կառքը» վեպում) թարգմանվում է որպես «սրիկա, չարագործ» սակայն, այլ կերպ ասած, հոյակապ մարդ, ով կանգնած է չարի կողմը։ Քննադատական և վավերագրական գործերը հրատարակում է իր իսկական անվան ներքո։
Բացի «Նոր դետեկտիվ» շարքի վեպերից ու պատմություններից («Էրաստ Ֆանդորինի արկածները»), որոնք իրեն համբավ են բերել, Ակունինը ստեղծել է «Գավառական դետեկտիվ» շարքը («Քույր Պելագեայի արկածները»), «Վարպետի արկածները», «Ժանրերը» շարքը և սկսել է«Դեղորայք ձանձրույթից» շարքը։ 2000 թվականին Ակունինը առաջադրվել է « Booker - Smirnoff» մրցանակին «Թագադրում կամ Ռոմանովներից վերջինը» վեպի համար, սակայն չի մտել ֆինալիստների մեջ։ Միևնույն ժամանակ, նույն թվականին նա առաջադրվեց և դարձավ«Антибукер» մրցանակի մրցանակակիր «Թագադրում» վեպով։ 2003 թվականին «Ազազել» վեպը հայտնվեց Բրիտանական գրող–կրիմինալիստների ասոցիացիայի  կարճ ցուցակի «Ոսկե աղեղ» բաժնում։
Ամուսնացած է։ Առաջին կինը ճապոնուհի է։ Նրա հետ Ակունինն ապրել է մի քանի տարի։ Երկրորդ կինը Էրիկա Էռնեստովնան է՝ խմբագրիչ-թարգմանչուհի։ Երեխաներ չունի։ 2014 թվականից ընտանիքի հետ ապրում է Լոնդոնում։
«Ժանրեր»
«Ժանրերը» Բորիս Ակունինի վեպերի շարք է, որոնցում գրողը փորձել է յուրօրինակ փորձարկում կատարել ժանրային գրականության հետ, որտեղ յուրաքանչյուր տեսակը ներկայացված է առանձին գործով։ Այս հավքածուն ներառում է․ «Մանկական գիրք տղաների համար»
«Լրտես վեպ»
«Ֆանտաստիկ»
«Որոնում»
«Մանկական գիրք աղջիկների համար» (համահեղինակ է Գլորիա Մուին)
Բորիս Ակունինը «Ժանրերի» գաղափարը այս կերպ է բացատրում, որ եթե «Նոր դետեկտիվ» «էրաստ Ֆանդորինի արկածները» դա դետեկտիվ վեպերի տարատեսակների հավաքածու է ՝ դավադրություն, խարդախություն, բարձր հասարակություն, քաղաքական, քրեական և այլն, ապա այս շարքի առաջադրանքը շատ ավելի լայն է։ Այստեղ ներկայացվում են գեղարվեստական ​​տարբեր ժանրերի «մաքուր» օրինակներ, ավելին՝ գրքերից յուրաքանչյուրը կրում է համապատասխան ժանրի անվանումը։ Առաջին զարկից երեք գիրք, որոնք վաճառքի են հանվում 2004 թվականի փետրվարին՝ մեկ շաբաթվա տարբերությամբ։ Փետրվարի 4-ին լույս է տեսել «Մանկական գիրքը», փետրվարի 11-ին `« Լրտես վեպ », փետրվարի 18-ին` «Ֆանտազիա» գրքերը։ Հետագա ծրագրերը ներառում են «Ընտանեկան սագա», «Արտադրության վեպ», «Մոլախաղեր գիրք», «Կնոջ վեպ» և այլն։
Անատոլի Բրուսնիկին և Աննա Բորիսովա
2012 թվականի հունվարի 11-ին «Живой журнал» ի իր բլոգում հաստատեց, որ հենց ինքն է թաքնված Անատոլի Բրուսնիկին կեղծանվան տակ։Այս անվան տակ տպագրվել են երեք պատմական վեպեր ՝ «Իններորդ փրկիչը», «Մեկ այլ ժամանակի հերոս» և «Բելոնա»:Բացի այդ նա բացահայտեց, որ հանդիսանում է նաև վեպերի հեղինակ՝ թաքնված Աննա Բորիսովա կանացի կեղծանվան տակ։ Այդ անվան տակ նա գրել է «Այնտեղ ...», «Ստեղծագործ մարդ» և «Տարվա եղանակներ» վեպերը։
Քննադատություն
Ստանիսլավ Գովորուխին
Պավել Բասինսկի
Իգոր Դանիլևսկի «Ռուսական պետության պատմություն » գրքի մասին
Էկրանավորում
2015 թվականի մայիսին Բորիս Ակունինը հայտնում է,որ բրիտանական հեռուստաալիքի հետ պայմանագիր է կնքվել իր Էրաստ Ֆանդորինի արկածները գրքերի շարքի հեռուստաադապտացման համար։ Հեռուստաալիքի անունը, ֆիլմի դուրս գալու ժամկետները և այլ մանրամասներ չեն նշվել։ Այնուամենայնիվ, հետագայում չի եղել գրքի էկրանացման բրիտանական ադապտացումը և այլ մանրամասներ հայտնի չեն։
Քաղաքական հայացքներ
Գրիգորի Չխարտիշվիլին հայտնի է իր կոշտ հայտարարություններով և Ռուսաստանի իշխանությունների քննադատությամբ։ Այսպիսով, «Ազատություն» թերթին տված հարցազրույցում Չխարտիշիշվիլին համեմատեց Պուտինին կայսր Կալիգուլայի հետ, ով նախընտրում էր, որ իրենից ավելի շատ վախենան, քան սիրեն։ Ըստ Պուտինի, դա պայմանավորված է Գրիգորի Չխարտիշվիլիի անձնական բողոքով՝  իր վրացական ծագման պատճառով։
ЮКОС- ի գործի մասին խոսելիս գրողը ասում է, որ դա «հետխորհրդային դատարանի ամենախայտառակ էջն է» ։ 2010 թվականի դեկտեմբերի Մ․Խադարկովսկու և Պ․ Լեբեդևի երկրորդ դատավճռից հետո նա առաջարկեց Ռուսաստանի «անդամահատման» ծրագիր ։ 2011 թվականի ընտրություններից հետո Գրիգորի Չխարտիշիշվիլին նշեց․
2014 թվականի մարտին մի շարք այլ գիտնականների և մշակութային գործիչների հետ միասին նա արտահայտեց իր անհամաձայնությունը Ղրիմում Ռուսաստանի իշխանությունների քաղաքականության հետ ։
2017 թվականի հունվարին նա դուրս եկավ ПЕН կենտրոնի անդամների կազմից, ПЕН ակումբ միջազգային կազմակերպության ռուսական մասնաճյուղից ՝ ի նշան բողոքի ПЕН կենտրոնից լրագրող և ընդդիմադիր գործիչ Սերգեյ Պարկխոմենկոյի վտարման, ինչպես նաև ուկրաինացի կինոռեժիսոր Օլեգ Սենցովի ձերբակալումը անտեսելու համար ։
2019 թվականի հուլիսին մի շարք տեղեկատվական հրատարակչություններ սուտ տեղեկություն հրապարակեցին անգլալեզու American Interest հրատարակչությանը  Ակունինի տված հարցազրույցի մասին, պնդելով, որ գրողը կոչ է անում« ոչնչացնել Ռուսաստանը» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնագիտություն Կատեգորիա:Ռուսներ վրացական ծագմամբ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Արարատյան Հայրապետական թեմ
Արարատյան Հայրապետական թեմ, Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու թեմ, որի կենտրոնը հանդիսանում է Երևանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցին։
Վաղ միջնադար
Ագաթանգեղոսի Պատմության հունական և արաբական խմբագրությունների համաձայն՝ Սուրբը ինքը մշտական եպիսկոպոսարաններ կառուցեց Այրարատում՝ Վաղարշապատում, Արտաշատում և Դվինում, և հիշյալ քաղաքները իր աթոռին ենթարկեց։ Թեմում ընդգրկված էին Արարատյան դաշտի Մասյացոտն, Մազազ, Ոստան գավառները, նաև՝ Կոտայք, Նիգ, Ծաղկոտն, Արագածոտն գավառների ու Շարուրի դաշտի տարածքները, որոնք կառավարում էին անմիջականորեն Հայոց կաթողիկոսին ենթակա Վաղարշապատ, Արտաշատ և Դվին քաղաքների եպիսկոպոսները։ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը միաժամանակ Այրարատյան թեմի առաջնորդն է (ինչի համար էլ թեմը կոչվում է Արարատյան Հայրապետական թեմ):