cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սնորրի Սթուրլուսոն
Ժառանգություն
«Ինը աշխարհներ, որոնք ես հիշում եմ»՝ Կարլ Սագանի Տիեզերքի IV գլխի էպիգրաֆներից մեկը, մեջբերում է Սնորի Էդդայից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսլանդացի գրողներ Կատեգորիա:Իսլանդացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Սպանված գրողներ Կատեգորիա:13-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ
Վիտամին E
E վիտամին, պատկանում է ճարպալույծ միացություններին, որի մեջ են մտնում տոկոֆերոլներն ու տոկոտրիենոլները ։ E վիտամինի շատ տարբեր տեսակներից γ-տոկոֆերոլն ամենատարածվածն է Հյուսիսային Ամերիկայի դիետներում ։ γ-տոկոֆերոլ պարունակում են եգիպտացորենի, սոյայի ձեթը, մարգարինը և աղցանները α-տոկոֆերոլը` E վիտամինի կենսաբանորեն ամենաակտիվ տեսակը, հաջորդ տարածված տեսակն է Հյուսիսային Ամերիկայի ռացիոնում։ E վիտամինի այս տարբերակով  հարուստ են  ցորենի սաղմը, արևածաղիկը և արևածաղկի ձեթը ։ Որպես ճարպալույծ  անտիօքսիդանտ, այն կասեցնում է թթվածնի ռեակտիվ տեսակների արտադրությունը, որոնք գոյանում են ճարպի թթվեցման ժամանակ ։
Ֆունկցիաները
E վիտամինն ունի բազմաթիվ կենսաբանական ֆունկցիաներ։ E վիտամինի ֆունկցիաներից ամենակարևորն անտիօքսիդանտն է և դրանով է E վիտամինն առավել կարևոր և հայտնի ։ Լինելով ճարպալույծ, այն պարուրված է բջջային մեմբրանով, որը և պաշտպանում է նրան թթվեցման վտանգից։ Սակայն կան այլ ֆունկցիաներ ևս, որ նույնպես կարևոր են համարվում։ α-Տոկոֆերոլն ունի կարգավորող ներգործություն էնզիմային ռեակցիաների վրա։ Օրինակ, C պրոտեինկինասը (PKC),  որը կարևոր է մկանների աճի համար, կարող է արգելակվի  α-տոկոֆերոլի կողմից։
Ազդեցությունը առողջության վրա
Վիտամին E-ն մահացելիությունը չի նվազեցնում, նույնիսկ մեծ չափաբաժիններով, և կարող է չնչին ավելացնել այն ։ Այն չի լավացնում շաքարի պարունակությունը արյան մեջ շաքարախտով հիվանդ մարդկանց մոտ կամ իջեցնում ռիսկի գործոնը ։  Վիտամին E-ի ամենօրյա հավելումը չի նվազեցնում շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը, այլ կարող է այն բարձրացնել ։
Անբավարարություն
E վիտամինի անբավարարությունը կարող է առաջացնել`
Օրական թույլատրելի չափաբաժին
Վիտամին E-ի օրվա պահանջը 10-30 մգ է։
Սննդի աղբյուրներն ու հավելումներ
Վիտամին E պարունակում են ճարպոտ ձուկը, ընկուզեղենը, բուսայուղերը և այլն։ Վիտամին E-ի բացակայության կամ անբավարարության դեպքում կարող է առաջանալ մաշկի թեփոտվածություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճարպալույծ վիտամիններ Կատեգորիա:Վիտամիններ
Կասավիեխա
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Աննա Կորակակի
Աննա Կորակակի (հուն.՝ Άννα Κορακάκη, ապրիլի 8, 1996, Դրամա, Հունաստան), հույն հրաձիգ ։
Կենսագրություն
Աննա Կորակակին մասնակցել է 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Օլիմպիական խաղերին։ Նա կանանց 10 մ հրաձգության մրցույթում ստացել է բրոնզե մեդալ։ Իսկ կանանց 25 մ հրաձգության մրցույթում արժանացել է ոսկե մեդալի։ Այս ոսկե մեդալի շնորհիվ նա դարձել է առաջին հույն կին մարզիկը ով նվաճել է ոսկե մեդալ՝ 1912 թվականից ի վեր :
Կորակակին սկսել է զբաղվել հրաձգությամբ 2009 թվականից։ Միացել է Հունաստանի ազգային հավաքականին 2010 թվականին։
Աննան սովորում է Սալոնիկում գտնվող Մակեդոնիայի Պետական Համալսարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1996 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք Սալոնիկից Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Շին Ջի Մին
Շին Ջի Մին (, ավելի հայտնի է, որպես՝ Ջիմին), հարավկորեացի երգչուհի և ռեփեր։ Նա ավելի հայտնի է, որպես AOA խմբի, որը իր առաջնաելույթը կատարել է 2012 թվականին, FNC Entertainment- հովհանու ներքո, լիդեր և գլխավոր ռեփերը։ 2015 թվականին Ջիմինը հայտնվել է Unpretty Rapstar հեռուստաշոույի առաջին սեզոնի կիսաեզրափակիչում։ Շոույի ընթացքում նա թողարկել է մի քանի հաջողված սինգլներ, որոնք ստեղծվել են միասնական աշխատանքի արդյունքում, առաջին հերթին՝ "Good Start" (Լիմ Սուլ Օնգի հետ) և "Puss" (Իրոնի հետ)։
Ջիմինը, որպես միանձնյա կատարող առաջնաելույթ է ունեցել 2016 թվականին "Call You Bae" (feat Սիումին) սինգլով։
Կենսագրություն
Ջիմինը ծնվել է 1991 թվականի հունվարի 8-ին, Սեուլում, Հարավային Կորեա ։ Նա մանկուց սովորել է նվագել կիթառ, հարմոնիկա և դաշնամուր ։ Միջնակարգ դպրոցի երկրորդ դասարանում և ավագ դպրոցի առաջին դասարանում նա սովորել է արտասահմանում՝ չիներեն լեզի դպրոցում, երկու տարի։ Մինչ Չինաստանում սովորելը, նա նաև հաճախել է երաժշտական դպրոց ։
AOA
2012 թվականի հուլիսի 30-ին, Ջիմինն առաջին անգամ ելույթ է ունեցել, որպես AOA խմբի անդամ, Mnet հեռուստաալիքի M! Countdown երաժշտական հաղորդման ընթացքում, իրենց առաջնաելույթային "Elvis" ալբոմի Angels' Story սինգլով ։ Նա նաև AOA Black ենթախմբի անդամ է, որը ձևավորվել է 2013 թվականին ։ She wrote the rap for AOA Black's single "Moya".
Միանձնյա կարիերա
2015 թվականի սկզբին, Ջիմինը մասնակցել է Unpretty Rapstar ժամանցային հաղորմանը, Show Me The Money։ Unpretty Rapstar-ը հարավում է աղջիկ ռեփերներ գոյատևման հաղորդում։ Շոուն բաղկացած է ընդամենը մեկ մրցույթից՝ մրցակցություն ռեփ կատարումներով։ Շոուի ընթացքում, Ջիմինը թողարկել է մի քանի համագործակցության արդյունքում ստեղծված սինգլներ, որոնցից են՝ "T4SA" հաղորդավարներ Մեթայի և Նուկի հետ ։ Նրա "Good Start" երգը, որը կատարում է Լիմ Սուլ Օնգի հետ, ստեղծվել է Verbal Jint-ի կողմից և զբաղեցրել է երկրորդ տեղը Gaon Singles Chart-ում Նրա "Puss" երգը, որը կատարել է Իրոնի հետ միասին կիսաեզրափակչի ժամանակ, զբաղեցրել է 1 հորիզոնականը Gaon Singles Chart-ում ։ Նա նաև մասնակցել է Off to School շոույի չորս էպիզոդների նկարահանումներին, սկսած 2015 թվականի մարտի 17-ից ։
Ապրիլի 28-ին, Ջիմինը և N.Flying խմբի անդամ J.Don-ի (Լի Սունգ Հյոբ) հետ թողարկել է միասնական "God" սինգլը։ Երգն արտադրվել է Rhymer-ի Brand New Music կողմից և FNC Entertainment-ի N Project ծրագրի մասն է ։ Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի հիման վրա ։
Ջիմինը իր միանձնյա առաջնաելույթը կատարել է 2016 թվականի մարտի 3-ին, "Call You Bae" սինգլով, EXO բոյ բենդի անդամ Սիումինի հետ միասին Սինգլն առաջին անգամ թողարկվել է Ջիմինի միանձնյա #OOTD (Outfit of the Day) ծրագրի ընթացքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի ռեփերներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Ռոջեր Ֆեդերեր
Ռոջեր Ֆեդերեր (Roger Federer, ), շվեյցարացի թենիսիստ, հանդես է գալիս 1998 թվականից։
Կենսագրություն
Ֆեդերերը ծնվել է գերմանաշվեյցարացի Ռոբերտ Ֆեդերերի ու աֆրիկացի Լինեթ դյու Ռանդի ընտանիքում։ Մանուկ հասակից խոսում է գերմաներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն։ Ինչպես ասում է ինքը՝ թենիսիստը, իր Roger անունը ճիշտ է արտասանել անգլերեն ոճով ինչպես Ռոջեր (այլ ոչ ֆրանսերեն ինչպես Ռոժեր՝ չնայած նրա անվան այսպիսի տարբերակը երբեմն հանդիպում է)։ Ունի երկու քաղաքացիություն՝ Շվեյցարիա ու ՀԱՀ՝ չնայած բոլոր սպորտային մրցաշարերում ներկայանում է շվեյցարական դրոշի ներքո։
2008 թվականի օգոստոսի 8-ին իր 27-ամյակին Ֆեդերերը պատիվ է ունենում Շվեյցարիայի հավաքականի դրոշը տանել Պեկինում կայացած Օլիմպիադայի բացման արարողության ժամանակ։ Նա շվեյցարական դրոշը տարել է նաև Աթենքում կայացած Օլիմպիադայի ժամանակ 2004 թվականին։
Ամուսնացած է նախկին թենիսիստ Միրոսլավա Վավրինեցի հետ (լավագույն ցուցանիշ՝ 76-րդ տեղը աշխարհի մակարդակով)։ Նրանք սկսեցին հանդիպել 2000 թվականին, երբ երկուսն էլ հանդես եկան Սիդնեյի Օլիմպիադայում։ Իր վերջին մրցախաղը նա խաղաց 2002 թվականին, երբ վնասեց ոտքը։
2009 թվականի մարտի 14-ին Ռոջերը հայտարարեց, որ նա ու իր ընկերուհին պատրաստվում են ծնողներ դառնալ ։ 2009 թվականի հուլիսի 23-ին Միրոսլավա Վավրինեցն ունեցավ երկու աղջիկ, ում անունը դրեցին Մայլա Ռոուզ (Myla Rose) ու Շարլին Ռիվա (Charlene Riva)։ 2014 թվականի մայիսի 6-ին Միրոսլավան ունեցավ ևս երկու տղա երկվորյակներ)՝ Լեոյին ու Լեննիին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի թենիսիստներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Աստղակենսաբանություն
Աստղակենսաբանություն (էկզոկենսաբանություն), գիտություն, որի ուսումնասիրման առարկան կյանքի ծագումն է, էվոլյուցիան և տարածումը տիեզերքում։ Աստղակենսաբանությունը հիմնվում է ֆիզիկայի, քիմիայի, աստղագիտության, կենսաբանության, էկոլոգիայի, հնէաբանության, աշխարհագրության և երկրաբանության նվաճումների վրա՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել այլ մոլորակներում կյանքի ծագման հավանականությունը ։ Շատ խնդիրների լուծման ժամանակ մարդու տիեզերական տարածություն ակտիվ մուտք ունենալու հետևանքով աստղակենսաբանությունը սերտորեն առնչվում է Տիեզերական կենսաբանության և Տիեզերական բժշկության հետ։ Աստղակենսաբանությունը որոնում է կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ ինչպես Արեգակնային համակարգում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս և կյանքի զարգացման հավանականությունը երկրի և տիեզերքի բարդ պայմաններում (ինչպես նաև նախակենսաբանական քիմիայի ապացույցների որոնման և լաբորատոր ու գործնական հետազոտություններ երկրի վրա կյանքի զարգացման վաղ շրջանների ուսումնասիրման համար)։
Նկարագրություն
Կա՞ արդյոք կյանք տիեզերքի մեկ այլ մասում։ Այդ հիպոթեզը հանդիսանում է ապացուցվող և հետևաբար գիտական հետազոտությունների էֆեկտիվ ուղղություն է։ Ներկայումս աստղակենսաբանությունը հանդիսանում է ֆորմալիզացած հետազոտությունների ուղղություն։ NASA-ի հետաքրքրությունն այս գիտական ճյուղի նկատմամբ սկսվեց տիեզերական ծրագրի զարգացման հետ մեկտեղ։ 1959 թվականին NASA-ն ֆինանսավորեց էկզոկենսաբանության իր առաջին ծրագիրը, իսկ 1960 թվականին ստեղծեց էկզոկենսաբանության ուսումնասիրման համար ծրագիր։ 1971 թվականին NASA-ն ֆինանսավորեց SETI պրոեկտը, որի նպատակն էր ուսումնասիրել այլ մոլորակային ռադիոազդանշանները։ 1976 թվականին սկսված Վիկինգ ծրագիրը ներառում էր 3 կենսաբանական փորձեր և որոնք ուղղված էին Մարսի վրա կյանքի գոյության ապացույցների փնտրմանը։ 1997 թվականին Mars Pathfinder գիտական սարքը վայրէջք կատարելով Մարսի վրա հավաքեց ապարաշերտի նմուշներ, որի նպատակն էր հայտնաբերել մանրէների քարացած մնացորդներ ապարների մեջ։
21-րդ դարում աստղակենսաբանությունը դարձավ NASA-ում և Եվրոպական տիեզերական gործակալությունում աճող հետազոտական առաքելությունների կենտրոն (Արեգակնային համակարգի ուսումնասիրություն)։ 2001 թվականին Իտալիայում տեղի ուեցավ առաջին եվրոպական սեմինարն աստղակենսաբանության թեմայով, որի արդյունքը եղավ Ավրորա ծրագիրը։ Ներկայումս NASA-ն վերահսկում է NASA-ի աստղակենսաբանության ինստիտուտը։ Ամբողջ աշխարհում գնալով ավելի շատ համալսարաններ են սկսում իրենց կրթական ծրագրերի մեջ մտցնել աստղակենսաբանությունը։ ԱՄՆ-ում դա Արիզոնայի համալսարանն է, Պենսիլվանիայի համալսարանը, Վաշինգտոնի և Մոնտանա նահանգի համալսարանները, Մեծ Բրիտանիայում Քարդիֆֆի համալսարանը (ստեղծվել է աստղակենսաբանության կենտրոն) , Ավստրալիայում Նոր Հարավային Ուելսի համալսարանը ։ Ռուսաստանում 2010 թվականից ՌԳԱ-յի նախաձեռնությամբ կազմավորվեց աստղակենսաբանության գիտական խորհուրդ ։
Կյանքի հայտնաբերման ուղղված առաքելություններից էին՝ Վիկինգ և Բիգլ 2 մոդուլները, որոնք ուղարկվել էին դեպի Մարս։ Վիկինգների աշխատանքներից կարելի է ենթադրել, որ նրանց վայրէջքի տեղամասում միկրոօրգանիզմների քանակը շատ փոքր է կամ ընդհանրապես չկա։ Բիգլ 2 մոդուլը ըստ երևույթի հաջողությամբ վայրէջք է կատարել, բայց կապ չի հաստատել Երկրի հետ։ Աստղակենսաբանությունում մեծ դեր պետք է խաղար Jupiter Icy Moons Orbiter առաքելությունը, որը նախատեսված էր Յուպիտերի սառցե արբանյակների ուսումնասրիման համար, բայց այդ պրոեկտը չիրականացվեց։ 2008 թվականին Ֆենիքս վայրէջքային մոդուլը ուսումնասիրում էր Մարսի ապարաշերտը մանրէային հետքերի հայտնաբերման, ինչպես նաև ջրի հայտնաբերման նպատակով։ Այս առաքելության գլխավոր ձեռքբերում կարելի է համարել սառույցի հայտնաբերումը ապարների հաստ շերտի տակ և նրա քիմիական անալիզը։
2011 թվականի նոյեմբերին NASA-ն արձակեց Curiosity մարասգնացը, որը կշարունակի կյանք փնտրել Մարսի վրա։ Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը կառուցում է ExoMars մարսագնացը, որը ծրագրվում է մեկնարկել 2018 թվականին։
Միջազգային տիեզերական միությունը (MAC) պարբերաբար իրականացնում է մեծ միջազգային կոնֆերանսներ։ 51-րդ հանձնաժողովի միջոցով «Կենսատիեզերագնացություն, ոչ երկրային կյանքի փնտրտուք» թեմայով, որը ստեղծվել է 1982 թվականին MAC-Ի կողմից այլմոլորակային կյանքի և բանականության հայտնաբերման աշխատանքների կոորդինացման համար և ներկայումս աշխատում է Հավայան աստղագիտության ինստիտուտի բազայի հիման վրա։
Խնդրի նեղացում
Այլ մոլորակներում կյանք հայտնաբերելու համար անհրաժեշտ է փոքրացնել խնդրի ծավալը, որի համար արվում են տարատեսակ ենթադրություններ։ Առաջինն այն է, որ մեր գալակտիկայում կանդանի օրգանիզմների ճնշող մեծամասնությունը հիմնված է ածխածնի վրա, բայց նաև չի բացառվում ոչ ածխածնային կյանքի ձևերի գոյությունը։ Այս եզրակացությունը հիմնվում է այն փաստի վրա, որ ածխածինը տարածվածությամբ չորրորդ տարն է տիեզերքում և նա թույլ է տալիս իր շուրջը առաջացնել ամենաբազմազան մոլեկուլներ։ Ածխածնի ատոմների իրար հեշտությամբ միանալու ունակությունը թույլ է տալիս ստեղծել ցանկացած երկարության և բարդության մոլեկուլներ։ Հաջորդ ենթադրությունը ջրի առկայությունն է հեղուկ վիճակում։ Ջուրը տարածված նյութ է, որը պարտադիր պայման է բարդ ածխածնային միացությունների առաջացման համար, որոնք վերջնական ելքով կբերեն կյանքի առաջացմանը։ Մի խումբ հետազոտողներ առաջարկում են նաև դիտարկել ամոնիակային միջավայրը կամ ջրա-ամոնիակային խառնուրդները, քանի որ դա ապահովում է կյանքի համար ջերմաստիճանային մեծ միջակայք և այդ ձևով մեծացնում է պոտենցիալ աշխարհների քանակը։ Այդ միջավայրը համարում են նպաստավոր ինչպես ածխածնային, այնպես էլ ոչ ածխածնային կյանքի համար։ Երրորդ ենթադրությունը Արևին նման աստղերի փնտրտուքն է։ Շատ մեծ աստղերը ունեն հարաբերակաորեն կարճ կյանքի տևողություն, և դա կյանքին չի տալիս բավարար ժամանակահատված զարգանալու համար։ Շատ փոքր աստղերը անջատում են այնքան քիչ ջերմություն, որ մոլորակները շատ մոտ պետք է գտնվեն բավարար քանակությամբ ջերմություն ստանալու համար, ինչը և իր հերթին նշանակում է, որ մոլորակը կարող է բռնվել աստղի մակընթացային ուժերի կողմից ։ Առանց մթնոլորտի հաստ շերտի մոլորակի մի մասը միշտ կլինի տաք, իսկ հակառակ կողմը՝ սառը։ Բայց 2005 թվականին կյանքի առկայության հարցը կարմիր թզուկների շուրջը նորից բարձրացվեց, քանի որ նրանք ունեն կյանքի շատ երկար տևողություն (մոտ 10 տրիլիոն տարի), և խիտ մթնոլորտի առկայությունը թույլատրում է կյանքի գոյությունը։ Դա ունի մեծ նշանակություն, քանի որ կարմիր թզուկները շատ տարածված են տիեզերքում։ Գիտնականների գնահատականներով մեր գալակտիկայի աստղերի 10%-ն իրենց հատկանիշներով նման են Արևին, իսկ մեզնից 100 լուսատարի շառավղով կան այդպիսի մոտ հազար աստղեր։ Հենց այդ աստղերը կլինեն կյանքի որոնման ճանապարհին հիմնական թիրախները։ Քանի որ Երկիրը հանդիսանում է միակ հայտնի մոլորակը, որի վրա կա կյանք, ապա անհայտ է, թե ճիշտ են արդյոք արված եզրահանգումները։
Աստղագիտութուն
Աստղագիտության հետ կապված բոլոր աստղակենսաբանության հետազոտությունները կապված են Արեգակնային համակարգի սահմաններից դուրս մոլորակների հայտնաբերմանը (էկզոմոլորակ)։ Փնտրտուքների հիմնական պատճառը այն է, որ եթե կյանքը առաջացել է Երկրի վրա, ապա այն կարող էր առաջանալ նաև այլ, բայց նման պայմաններ ապահովվող մոլորակների վրա։ Դրա հետ կապված կազմակերպման շրջանում են գտնվում բազմաթիվ նախագծեր, որոնք ուղղված են Երկրին նման էկզոմոլորակների հայտնաբերման համար։ Առաջին հերթին դրանք NASA-ի պրոեկտներն են Terrestrial Planet Finder-ը (TPF) և ATLAST-ը, ինչպես նաև Եվրոպական տիեզերական գործակալության Darwin ծրագիրը։ Գոյություն ունեն ավելի ամբիցիոզ պրոեկտներ, որոնք սահմանափակվում են Երկրի վրա տեղակայված աստղադիտակների օգտագործմամբ։ Բացի դրանից NASA-ն արդեն մեկնարկել է Կեպլեր առաքելությունը թվականի մարտին, իսկ Ֆրանսիական տիեզերական գործակալությունը COROT արբանյակը 2006 թվականին։ Ծրագրված առաքելությունների նպատակը ոչ միայն Երկրի չափերով մոլորակների հայտնաբերումն է, այլ նաև նրանից եկող լույսի դիտարկումը սպեկտրոսկոպիկ հետազոտման համար։ Մոլորակի սպեկտրը հետազոտելով կարելի է որոշել նրա մթնոլորտի հիմնական բաղադրությունը և հետևաբար գնահատել նրա վրա կյանքի գոյության հավանականությունը։ Վիրտուալ մոլորակների NASA-ի հետազոտական խումբը օգտագործում է համակարգչային մոդելավորումը տարատեսակ մոլորակների մոդելավորման համար, որ պարզաբանվի թե դրանք ինչ տեսք կունենան եթե դիտվեն Դարվինի կամ TPF-ի միջոցով ։ Երբ այդ առաքելությունները սկսեն տեղեկությունների հավաքումը, մոլորակներից ստացված սպեկտրերը կհամեմատվեն ստացված վիրտուալ մոլորակների սկեկտրերի հետ և կառանձնացվեն այն հատկությունները, որոնք նպաստավոր կլինեն կյանքի զարգացման համար։ էկզոմոլորակի լուսաչափության փոփոխությունը նույնպես կարող է տալ լրացուցիչ ինֆորմացիա մոլորակի մակերեսի և մթնոլորտի բաղադրության մասին։
Դրեյկի հավասարման միջոցով կարելի է գնահատել բանական կյանքով մոլորակների քանակի մասին։ Հավասարումը որոշում է բանական կյանքի առկայության հավանականությունը որպես այնպիսի պարամետրերի արտադրյալ, ինչպիսիք են մոլորակների թիվը, որոնք կարող են լինել բնակեցված և այն մոլորակների քանակը, որոնց վրա կարող է առաջանալ կյանք ։
Որտեղ N-ը -- բանական հասարակությունների քանակն է, որոնք պատրաստ են կապ հաստատել,
R*-ը -- ամեն տարի առաջացող աստղերի քանակն է(Արևին նման աստղերի),
fp-ն - աստղերի քանակը, որոնք ունեն իրենց շուրջը պտտվող մոլորակներ,
ne-ն - մոլորակների միջին քանակը (նաև արբանյակների), որոնք ունեն նպաստավոր պայմաններ կյանքի առաջացման համար,
fl-ը -նպաստավոր պայմաններով մոլորակի վրա կյանքի առաջացման հավանականություննը,
fi-ն - մոլորակի վրա բանական կյանքի ձևերի առաջացման հավանականությունը, որտեղ կա կյանք,
fc-ն - մոլորակների քանակի հարաբերությունը (որի բանական էակները ունակ են կապ հաստատել և փնտրում են այն) այն մոլորակների քանակին որոնց վրա կա բանական կյանք։
L-ը - այդպիսի հասարակության կյանքի տևողությունը՝ այսինքն այն ժամանակահատվածը, որի ժամանակ հասարակությունը գոյություն ունի, իվիճակի է կապ հաստատել և ցանկանում է կապ հաստատել։ Ներկայումս այս հավասարումը հիմնավորված է միայն տեսականորեն և քիչ հավանական է, որ այն մոտակա ժամանակներս կունենա գիտական հստակ հիմնավորումներ։ Առաջին R արտադրյալը որոշվում է աստղագիտական չափումներից և հանդիսանում է պակաս քննարկվող մեծություն։ Երկրորդ և երրորդ արտադրյալների մասին ներկայումս կատարվում է տեղեկությունների ակտիվ հավաք (աստղեր մոլորակներով և մոլորակներ բարենպաստ պայմաններով)։ Մնացած արտադրյալները հիմնված են բացառապես ենթադրությունների վրա։ Այս բանաձևի հիմնական թերությունն այն է, որ այն չի կարող օգտագործվել տեսություն ստեղծելու համար. քանի որ պարունակում է ապացուցման չտրվող բաղադրիչներ։ Մյուս կապված թեման է Ֆերմի պարադոքսը, որը ենթադրում է, որ եթե բանական կյանքը տարածված է տիեզերքում, ապա պետք է դրա վառ ապացույցները երևային։ Այս պարադոքսի հիման վրա ստեղծված է SETI պրոեկտը, որը փորձում է գտնել ռադիոազդանշաններ բանական այլմոլորակային հասարակություններից։ Աստղակենսաբանության հետազոտությունների մյուս ակտիվ ճյուղ է մոլորակային համակարգի ձևավորման ուսումնասիրումը։ Ենթադրվում է, որ մեր Արեգակնային համակարգի առանձնահատկությունները կարող էին զգալիորեն մեծացնել բանական կյանքի զարգացման հավանականությունը մեր մոլորակի վրա  ։ Բայց վերջնական եզրակացություններ մինչև օրս արված չեն։
Կենսաբանություն
Կենսաբանությունը և քիմիան, ի տարբերություն ֆիզիկայի չեն թույլատրում հավանականություններ և եզրակացություններ։ Այսինքն կամ կենսաբանական երևույթները հնարավոր են կամ ոչ։ Կենսաբանեերը չեն կարող ասել, որ պրոցեսը կամ երևույթը մաթեմատիկորեն ապացուցված լինելով պետք է անպայման գոյություն ունենան իրական կյանքում։ Կենսաբանների համար եզրակացությունների հիմքը ակնհայտ է և նրանք ճշգրտորեն որոշում են, թե ինչն է տեսական և ինչն է իրական։ Մինչև 1970-ական թվականները գիտնականները կարծում էին, որ կյանքը ամբողջությամբ կախված է Արևի էներգիայից։ Բույսերը Երկրի վրա օգտագործում են Արևի էներգիան ֆոտոսինթեզ իրականացնելու համար, որի արդյունքում ածխաթթու գազից և ջրից առաջանում են օրգանական նյութեր ու թթվածին։ Հետագայում կենդանիները ուտում են բույսերին՝ իրականացնելով էներգիայի շրջապտույտ սնման շղթայով։ Նախկինում ենթադրվում էր, որ կյանքը օվկիանոսի խորքերում, որտեղ չի հասնում արևի լույսը գոյատևում է միայն այն սսնդանյութերի շնորհիվ, որոնք առաջանում են օրգանական մնացորդների օգտագործման հաշվին(օվկիանոսի վերին շերտերից իջած սննդանյութերից կամ մեռած կենդանիներից)։ Այսինքն ամեն դեպքում այն կախված է Արևային էներգիայից։
1977 թվականին Գալապագոսյան կղզիների մոտ խորջրյա հետազոտության ժամանակ Ալվին ապարատի միջոցով գիտնականները հայտնաբերեցին հսկայական օզակաձև որդերի, փափկամարմինների, խեցգետնակերպերի, միդիաների և այլ օրգանիզմների գաղութներ, որոնք խմբավորված էին ստորջրյա հրաբխային գոյացությունների մոտ, որոնք և անվանվեցին սև ծխողներ։ Այդ օրգանիզմները ծաղկում էին ապրում, չնայած արեգակնային էներգիայի բացակայությանը։ Ավելի ուշ հաստատվեց, որ նրանք կազմում են լրիվ անկախ սննդային շղթա։ Բույսերի փոխարեն այստեղ կա բակտերիայի մի ձև, որը ստանում է էներգիա ջրածնի կամ ծծմբաջրածնի օքսիդացումից(դրանք դուրս են գալիս Երկրի ընդերքից)։ Այս քեմոսինթեզը հեղաշրջում կատարեց կենսաբանության հետազոտման բնագավառում՝ ապացուցելով, որ կյանքի գոյությունը Արևային էներգիայի բացակայությամբ չի սահմանափակվում։
Էքստրեմոֆիլներ
Էքստրոմեֆիլները(օրգանիզմներ, որոնք ունակ են ապրել էքստրեմալ պայմաններում) հանդիսանում են աստղակենսաբանների ուսումնասիրությունների որոշիչ էլեմենտ։ Այդպիսի օրգանիզմների օրինակ են հանդիսանում բիոտան, որոնք ունակ են գոյատևել մի քանի կիլոմետր հաստությամբ ջրային շերտի տակ՝ գեոթերմալ աղբյուրների մոտ և իհարկե բակտերիաներին, որոնք ապրում են ուժեղ թթվային միջավայրերում ։ Ներկայումս հայտնի է, որ էքստրեմոֆիլները ապրում են սառույցի, եռացող ջրի, թթվի, միջուկային ռեակտորների ջրի, աղերի բյուրեղների, տոքսիկ արտանետումների և այլ էքստրեմալ միջավայրերում, որոնք նախկինում համարվում էին կյանքը բացառող միջավայրեր ։ Նրանք բացեցին հետազոտությոնների համար նոր ուղղություն ասղտակենսաբանության մեջ՝ մեծացնելով կյանքի գոյության համար նպաստավոր միջավայրերի քանակը Երկիր մոլորակի սահմաններից դուրս։ Այս օրգանիզմների հատկանիշների, բնակության միջավայրերի, ինչպես նաև էվոլյուցիոն զարգացման ուղղության ուսումնասիրությունները թույլ կտան հասկանալ, թե կյանքը ինչպիսին կարող է լինել և զարգանալ տիեզերքում։ Ահա նմանատիպ օրգանիզմների օրինակներ, որոնք ունակ են դիմանալ տիեզերական ճառագայթման և վակուումի ներգործությունից։ Քարաքոսեր՝ Ռիզոկարպոն աշխարհագրական - լատիներեն, Rhizocarpon geographicum և Քսանտորիա էլեգանտը - լատիներեն, Xanthoria elegans, բակտերիաներ՝ Bacillus safensis , Deinococcus radiodurans , Bacillus subtilis , դրոժ՝ Saccharomyces cerevisiae , սերմ՝ Arabidopsis thaliana , ինչպես նաև անողնաշար Tardigrada : 2010 թվականի դեկտեմբերի 2-ին գիտնականների կողմից հայտարարվեց, որ էքստրեմոֆիլ բակտերիաները (GFAJ-1) ֆոսֆորի պակասի պեդքում կարող են ԴՆԹ-ի մոլեկուլում մտցնել մկնդեղ ։ Այս հայտնագործությունը հին գաղափարին տվեց կարևորություն, ըստ որի կյանքը այլ մոլորակներում կարող է ունենալ այլ քիմիական կազմություն և դա կարող է օգնել այլմոլորակային կյանքի փնտրտուքների ճանապարհին ։ Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ դա այդպես չէ ։ Հետազոտությունների մյուս բաժինը, որը իրականացվում է ներկայումս դա կյանքի ծագման ուսումնասիրումն է, որը տարբերվում է էվոլյուցիոն ուղղությունից։ Ալեքսանդր Օպարինը և Ջոն Հոլդեյնը եզրակացնում էին, որ նոր Երկրում պայմանները նպաստավոր էին անօրգանական միացություններից օրգանական միացությունների սինթեզի համար և այս ձևով այնպիսի նյութերի սինթեզի համար, որոնք բնորոշ են կյանքի տարբեր ձևերին(որոնք ներկայումս կան Երկրի վրա)։ Այս պրոսեցի ուսումնասիրման ժամանակ, որը ներկայումս կոչվում է պրեբիոտիկ քիմիա, գիտնականները հասել են որոշակի առաջընթացի։ Բայց ներկայումս հայտնի չէ, թե կարող էր արդյոք կյանքը առաջանալ Երկրի վրա հենց այդ ճանապարհով։ Կա նաև ալտերնատիվ պանսպերմիայի տեսությունը։ Այս տեսության հիմքում ընկած է այն ենթադրությունը, որ կյանքի առաջին տարրերը առաջացել են մեկ այլ՝ ավելի բարենպաստ պայմաններ ունեցող մոլորակի վրա կամ նույնիսկ միջաստղային տարածությունում երկնաքարերի և այլ մարմինների վրա, իսկ հետո ինչ որ ձևով տեղափոխվել են Երկրի վրա։ Եվրոպան՝ Յուպիտերի արբանյակը ներկայումս Արեգակնային համակարգում ամենահավանական երկնային մարմինն է համարվում, որտեղ կարող է լինել կյանք   ։
Աստղաերկրաբանություն
Աստղաերկրաբանություն - գիտական դիսցիպլինա, որի ուսումնասիրման առարկան մոլորակների և նրանց արբանյակների, երկնաքարերի, գիսաստղերի և այլ տիեզերական մարմինների երկրաբանությունն է։ Գիտական այս ոլորտի կողմից հավաքվող ինֆորմացիան թույլ է տալիս մոտավոր որոշել տվյալ տիեզերական օբյեկտի վրա կյանքի գոյության հավանականությունը։
Երկրաքիմիա - աստղաերկրաբանության հավելյալ գիտակարգ, որն ներառում է Երկրի և այլ մոլորակների քիմիական բաղադրության ուսումնասիրումը, նրանցում ընթացող քիմիական պրոցեսները, որոնք կարգավորում են ապարների և հողի բաղադրությունը, էներգիայի և մատերիայի ցիկլերը և նրանց փոխազդեցությունը ջրոլորտի և մթնոլորտի հետ։ Մասնագիտացումները իրենց մեջ ներառում են աստղաքիմիան, կենսաքիմիան և օրգանական երկրաքիմիան։
Բրածո մնացորդները հանդիսանում են Երկրի վրա կյանքի առկայության ամենահին ապացույցները ։ Դրանք ուսումնասիրելով՝ հնէաբանները կարող են ավելի լավ հասկանալ այն օրգանիզմների կառուցվածքը, որոնք ապրել են շատ հին ժամանակներում։ Երկրի որոշ հատվածներ, օրինակ՝ Պալիբարանը, որը գտնվում է արևմտյան Ավստրալիայում և Անտարկտիդայի չոր արահետները, հանդիսանում են Մարսի որոշ տեղամասերի երկրաբանական անալոգներ (դրանք կօգնեն ավելի արդյունավետ ձևով կյանք փնտրել Մարսի վրա)։
Կյանքը Արեգակնային համակարգում
Երկրի սահմաններից դուրս շատ հաճախ քիչ ուշադրություն է դարձվում կենսաքիմիական սահմանափակումներին ։ Այն բանի հավանականությունը, որ կյանքը տիեզերքում հիմնված է ածխածնի վրա, մեծանում է ածխածնի մեծ տարածվածության հաշվին։ Միայն երկու տարրեր՝ ածխածինը և սիլիցիումը, կարող են կազմել բավականաչափ մեծ մոլեկուլներ, որոնք կկրեն կենսաբանական ինֆորմացիան։ Որպես կյանքի կառուցվածքային հիմք՝ ածխածնի կարևոր հատկություն է հանդիսանում հեշտությամբ քիմիական կապերի առաջացումը (ի տարբերություն սիլիցիումի), որը նպաստում է քիմիական բազմակողմանիության և մետաբոլիզմի հեշտ ընթացքի։ Տարբեր օրգանական ֆունկցիոնալ խմբեր, որոնք կազմված են ջրածնից, թթվածնից, ազոտից, ֆոսֆորից, ծծմբից և բազմաթիվ մետաղներից (երկաթ, մագնեզիում և ցինկ), որոնք ապահովվում են քիմիական ռեակցիաների հսկայական բազմազանություն։ Սիլիցիումը չունի նման հատկություններ և նրանից կազմված մակրոմոլեկուլները ունեն միանման հատկանիշներ և բազմազանություն չեն ապահովում ։ Ամեն դեպքում հնարավոր է, որ կյանքի հիմնական կառուցվածքային աղյուսները անկախ գտնվելու վայրից նման կլինեն մեր աղյուսներին։ Չնայած երկրային և ոչ երկրային կյանքերը, իրարից անկախ զարգանալով, կունենան նմանություններ (եթե ոչ լրիվ), այնուամենայնիվ կլինեն նաև յուրահատուկ կենսաքիմիական հատկանիշներ։ Եթե կյանքը ունի համադրվող ազդեցություն միջավայրի վրա Արեգակնային համակարգի այլ մասերում, ապա քիմիական տարրերի հարաբերական պարունակությունը կարող է ցույց տալ նրա առկայությունը ։ Միտքն այն մասին, թե Արեգակնային համակարգում, որտեղ կարող է լինել կյանք, պատմականորեն միշտ սահմանափակվել է այն համոզմունքով, թե կյանքը, կախված լինելով Արևի ջերմությունից և լույսից, պետք է անպայման առաջանա մոլորակի մակերեսին։ Երեք ամենահավանական կյանք պարունակող թեկնածուներն են Մարսը, Յուպիտերի արբանյակ Եվրոպան և Սատուրնի արբանյակ Տիտանը  ։ Այդ եզրակացությունը առաջին հերթին հիմնվում է այն բանի վրա, որ տիեզերական մարմինները կարող են պարունակել հեղուկ ջուր և որն իր հերթին որոշիչ և կարևոր պայման է կյանքի գոյության համար։ Ջուրը Մարսի վրա գտնվում է բևեռային հատվածներում և վերջերս գոյացող ձորերում, որոնց առկայությունն թույլ է տալիս եզրակացնել, որ ջուրը Մարսի վրա կարող է լինել ժամանակավոր և կուտակվել գեոթերմալ աղբյուրներում  ։ Մարսի ցածր ջերմաստիճանային և ճնշման պայմաններում հնարավոր է, որ ջուրը շատ աղի լինի ։ Ինչ վերաբերում է Եվրոպային, ապա այստեղ հեղուկ ջուր ենթարաբար կա սառցաշերտի տակ ։ Այդ ջուրը կարող է տաքանալ օվկիանոսի հատակին հրաբխային ակտիվության շնորհիվ, բայց ավելի հավականան է, որ տաքացման աղբյուր հանդիսանան մակնթացային ուժերը ։ Մյուս տիեզերական օբյեկտը, որը կարող է կյանք կրել, Սատուրնի ամենամեծ արբանյակ Տիտանն է ։ Ենթադրվում է, որ Տիտանի պայմանները նման են վաղ Երկրային պայմաններին ։ Նրա մակերեսին գիտնականները առաջին անգամ հայտնաբերեցին լճեր, բայց հավանական է, որ դրանք կազմված են էթանից կամ մեթանից ։ Կասինի զոնդի տեղեկությունների ուսումնասիրումից հետո 2008 թվականին հայտարարվեց, որ Տիտանը նույնպես կարող է ունենալ ստորգետնյա օվկիանոս՝ կազմնած հեղուկ ջրից և ամոնիակից ։ Հնարավոր է նաև, որ Սատուրնի մյուս արբանյակ՝ Էնցելադը կարող է իր սառցաշերտի տակ ունենալ օվկիանոս ։
Յուրահատուկ երկրի տեսությունը
Այս տեսությունը հիմնված է այն եզրակացությունների վրա, որ կյանքի բազմաբջիջ ձևերը կարող են հանդիպել շատ հազվադեպ։ Նա տալիս է հավանական պատասխան Ֆերմիի պարադոքսին. «Եթե ոչ երկրային հասարակությունները լավ տարածված են, ապա ինչո՞ւ մենք չենք գտնում բանական կյանքի հետքեր»։ Այս տեսությունը հանդիսանում է միջակություն սկզբունքին հակառակ տեսություն, որը առաջարկվել է աստղագետներ Ֆրենկ Դրեյքի, Կարլ Սագանի և ուրիշների կողմից։ Միջակայության սկզբունքը ենթադրում է, որ կյանքը Երկրի վրա բացառիկ երևույթ չէ և մեծ հավանականությամբ կարող է անվերջ քանակով հայտնաբերվել այլ աշխարհներում։
Անտրոպային սկզբունքը պնդում է, որ Տիեզերքի հիմնարար օրենքները հատուկ կերպով կազմակերպված են կյանքի գոյատևման համար։ Անտրոպային սկզբունքը աջակցում է ունիկալ Երկրի տեսությունը՝ պնդելով, թե տարրերը, որոնք անհրաժեշտ են Երկրի վրա կյանքի պահպանման համար, շատ նուրբ կարգավորված են, և նմանատիպ պայմանների առկայությունը շատ քիչ հավանական է ։
Հետազոտություններ
Չնայած ոչ երկրային կյանքի նկարագրումը չորոշված խնդիր է և նրա վերաբերյալ տեսություններն ու կանխսատեսումները լայն տարածում ունեն, այնուամենայնիվ ներկայումս տեսության զարգացումը աստղակենսաբանության ամենակոնկրետ պրակտիկ կիրառումն է։ Կենսաբան Ջեկ Կոենը և մաթեմատիկոս Յան Ստյուարտը դիտարկում են քսենոկենսաբանությունը աստղակենսաբանությունից անկախ։ Կոենը և Ստյուարտը կարծում են, որ աստղակենսաբանությունը Երկրային կյանքին նմանատիպ կյանքի փնտրտուքն է, իսկ քսենոկենսաբանությունը դիտարկում է նաև կյանքի այնպիսի հավանական ձևեր, որոնք հիմնված չեն ածխածնի կամ թթվածնային շնչառության վրա, բայց ունեն կյանքի որոշիչ հատկություններ։
Հետազոտությունների արդյունքները
2011 թվականի դրությամբ ոչ երկրային կյանքի ապացույցներ հայտնաբերված չեն։ Բայց 1996 թվականի օգոստոս ամսին NASA-ի գիտնականները ALH84001 երկնաքարի ուսումնասիրումից հետո հայտարարեցին, որ այդ երկնաքարը կարող է իր մեջ պարուկանել Մարսի վրա կյանքի գոյության ապացույցներ։ Երկնաքարի կառուցվածքի ուսումնասիրումը էլեկտրոնային մանրադիտակի օգնությամբ հայտնաբերեց քարացած մնացորդներ, որոնք հիշեցնում էին Երկրի վրա հայտնաբերված բրածո մնացորդները (մագնիսատակտիկ բակտերիաները)։ Գիտնականները պնդում էին, որ հենց այդպիսի հատուկ հետքեր են բակտերիաները թողնում Երկրի վրա, և նմանատիպ հետքերի հայտնաբերումը երկնաքարի վրա թույլ է տալիս եզրակացնել, որ բակտերիաներ կան նաև այլ մոլորակներում։ Դրա հետ միասին կառուցվածքները, որոնք հայտնաբերվել են ALH84001-ի վրա, ունեն մոտ 20-ից 100 նմ չափեր, որը մոտ է նանոբակտերիաների չափերին, և փոքր են գիտությանը հայտնի բոլոր բջջային ձևերից։ Մնում է անհայտ, թե ապացուցում է դա այն տեսակետը, որ Մարսի վրա կա կյանք կամ եղել է այն ընդհանրապես։ Հնարավոր է նաև, որ այդ բակտերիաները հայտնվեին երկնաքարի վրա նրա ընկնելուց հետո  ։ Վեներայի վրա կենդանի օրգանիզմների հավանական գոյության մասին 2012 թվականի հունվար ամսին հայտարարեց Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Տիեզերական ուսումնասիրությունների ինստիտուսի գլխավոր գիտաշխատող Լեոնիդ Կսանֆոմալիտին։ 1970-1980-ական թվականներին խորհրդային կայանների կողմից ուղարկված լուսանկարների ուսումնասիրումից հետո նա հայտնաբերեց օբյեկտներ, որոնք հայտնվում և անհետանում էին նկարների հաջորդական սերիաներ դիտելիս։ Օրինակ՝ «կարիճ» կոչվող օբյեկտը հայտնվում է տեսախցիկն միացնելուց 90 րոպե հետո և անհետանում 26 րոպե անց՝ իր հետևից թողնելով հետք գետնի վրա։ Կսանֆոմալիտին կարծում է, որ վայրէջքի ժամանակ մոդուլը ուժեղ աղմուկ է առաջացրել և վախեցրել «բնակիչներին», որոնք տվյալ պահին գտնվել են մոտակայքում և որոշ ժամական անց երբ ամեն ինչ հանդարտվել է վերադարձել են ։
Մեթան
2004 թվականին երկրային աստղադիտակների և Մարս էքսպրես զոնդի միջոցով հայտնաբերվեց մեթանի սպեկտրալ մարկեր Մարսի մթնոլոլորտում։ Արեգակնային ռադիացիայի և տիեզերական ճառագայթման պատճառով գիտնականների կանխատեսմամբ մեթանը պետք է անհետանար մոլորակի մթնոլորտից մի քանի տարվա ընթացքում։ Այս դեպքում գազը պետք է անընդհատ լրացվի, որպեսզի պահպանվի ընթացիկ կոնցենտրացիան ։ 2011 թվականի նոյեմբերի 25-ին Մարս Սայնս Լաբորաթորի մարսագնացի փորձերից մեկն էր Մարսի մթնոլորտի ածխաթթու գազի և մեթանի մեջ գտնվող թթվածնի և ածխածնի իզոտոպների հարաբերակցության ուսումնասիրումը, որը թույլ է տալիս որոշել մեթանի ծագման աղբյուրը (կենսաբանական կամ կամ երկրաքիմիական)  ։
Մոլորակային համակարգեր
Հնարավոր է, որ Արեգակնային համակարգում որոշակի մոլորակների, օրինակ՝ Յուպիտերի արբանյակներն ունենան պինդ մակերես կամ հեղուկ օվկիանոսներ, որոնք կյանքի համար բարենպաստ են։ Մոլորակներից շատերը, որոնք հայտնաբերվել են 2011 թվականին Արեգակնային համակարգի սահմաններից դուրս իրենցից ներկայացնում են տաք գազային հսկաներ և կյանքի համար բարենպստ չեն։ Այդ պատճառով հստակ հայտնի չէ, թե Արեգակնային համակարգը Երկրի հետ եզակի են թե ոչ։ Ավելի կատարելագործված մեթոդների շնորհիվ հնարավոր կլինի հայտնաբերել նոր մոլորակների համակարգեր, որոնց մեջ կարող են Երկրին նման մոլորակներ լինել։ Կեպլեր առաքելությունը նախատեսված է Երկրի չափերին մոտ մոլարակների աստղերի շուրջ հայտնաբերման համար (աստղի փայլատակման չնչին փոփոխությունների վրա հիմնվելով, երբ մոլորակը անցնում է աստղի և աստղադիտակի միջև)։ Սուբմիլիմետրային և ինֆրակարմիր աստղագիտության զարգացման շնորհիվ բացվեցին աստղային համակարգերի նոր բաղադրամասեր։ Ինֆրակարմիր հետազոտությունները թույլ տվեցին հայտնաբերել երկնաքարերի և փոշու օղակներ աստղերի շուրջ, որոնք մոլորակների առաջացման համար հիմք են հանդիսանում։
Մոլորակի բարենպաստությունը կյանքի համար
Ջանքերը, որոնք ուղղված են «Ինչպիսի՞ն է կյանքի համար պոտենցիալ բարենպաստ մոլորակների տարածվածությունը» հարցի պազաբանմանը, ունեցան որոշակի հաջողություն։ 2011 թվականի փետրվարի 2-ին Կեպլեր աստղադիտակից ստացված տեղեկություններն ուսումնասիրող գիտնականները հայտարարեցին, որ կան 54 թեկնածու մոլորակներ, որոնք գտնվում են իրենց աստղից կյանքի համար բարենպաստ հեռավորության տարածքում և նրանցից 5-ը ունեն Երկրին համապատասխան չափեր ։ Նաև տարվում է հետազոտություն շրջակա միջավայրի հարաբերական սահմանափակումների վերաբերյալ, որոնք բնորոշ են էքստրեմալ էկոհամակարգերին՝ գիտնականներին թույլ տալով կանխատեսել, թե որ մոլորակային համակարգը ավելի բարենպաստ կարող է լինել կյանքի համար։ Այնպիսի առաքելություններ, ինչպիսիք են իջնող ապարատ Ֆենիքսը, Մարս Սայնս Լաբորաթորին և ExoMars-ը դեպի Մարս, «Կասինի» զոնդը դեպի Սատուրնի արբանյակ Տիտան, «Ice Clipper»-ը դեպի Յուպիտերի արբանյակ Եվրոպա, նոր հույսեր են տալիս մեր համակարգում կյանքի գոյության ապացուցման համար նոր հետազոտություններ իրականացնելու համար։
Գիտահանրամատչելի ֆիլմեր
«Տիեզերք.Աստղակենսաբանություն» (անգլերեն - The Universe. Astrobiology) - գիտահանրամատչելի ֆիլմ, որը նկարահանված է History Channel-ի կողմից 2008 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանության բաժիններ
Հրաշագործի երկրորդ կանոնը
Հրաշագործի երկրորդ կանոնը կամ «Արցունքների Քարը» («Stone of Tears») Թերրի Գուդկայնդի վեպերից է ֆանտազիայի ժանրում։ Այն «Ճշմարտության թուրը» («Sword of Truth») էպիկական շարքի երկրորդ ստեղծագործությունն է։ 2008 թվականին սկսվեցին «Լեգենդ Որոնողի մասին» սերիալի նկարահանումները, որի հիմքում ընկած էր գրքի սյուժեն։ 2013 թվականին գիրքը վերահրտարակվեց «Լեգենդ որոնողի մասին» նոր շարքում, նոր շապիկով՝ ձևավորված սերիալի ոճով «Լեգենդ որոնողի մասին», և նոր անվանումով՝ «Արցունքների քարը»։
Սյուժե
Օդենի բաց գանձատուփում Զեդդը գտնում է Արցունքների քարը։ Ժողովրդական պալատի և Տինիի ցեղախմբի վրա հարձակվում են սկրիյլինգները։ Վարագույրը, որ բաժանում է մեռյալների աշխարհը մարդկանց աշխարհից, պատռվում է, և անդրաշխարհի Տիրակալը կարող է դուրս գալ խավարից։ Ռիչարդը իմանում է, որ ինքը Դարկեն Ռալի որդին է և Զեդդի թոռը։ Նրա մեջ արթնանում է մի շնորհ, և նրա մոտ գլախացավեր են առաջանում, որոնք ապագայում իրեն կարող են սպանել։ Տինիի ցեղախմբում հայտնվում են լույսի քույրերը, որոնք Ռիչարդին տանում են Մարգարեների պալատ, որտեղ նրան կախարդություն են սովորեցնում։ Ոգիների խորհուրդում Տինա ցեղախմբում է հայտնվում Դարկեն Ռալը և Ռիչարդի կրծքին Տիրակալի նշան է թողնում, բայց Դեննայի ոգին փրկում է Ռիչարդին և դրոշմը իրեն է վերցնում։ Կելենը համոզում է Ռիչարդին հագնել Ռադ խանը և քրոջ հետ գնալ։ Ճանապարհին Ռիչարդը սպանում է գար կոչվող գազանին, ում մոտ ձագուկ կար, այդ ձագ հետևում է նրանց։
Էյդենդրիլի ճանապարհին Կէլենը, Չանդալենը, Պրինդլինը և Տոսսիդինը կանգնում են փլատակ եղած Էբինիսիի մոտ, որը թագավորության մայրաքաղաքն էր, որտեղ թագավորում էր Կելենի խորթ քույր Ցիրիլա Ամնելը։ Չգտնելով թագուհու դին՝ նրանք որոշում են հետապնդել բանակին։ Կէլենը, հասնելով Գալեի նորակոչիկների բանակին, որոնք հետապնդում են Կայսերական Միաբանությանը, որ հայտարարել էր պատերազմ ընդդեմ մոգության։ Կէլենը գլխավորում է անչափահասներից կազմված բանակը և փայլուն հաղթանակ տոնում Հին Աշխարհի զինվորների դեմ։ Կենտրոնական երկրամասերը պատրաստվում են պատերազմի։ Կէլենը հազար սուսերամարտիկների հետ միասին լողացավ կրի մեջ, ամբողջությամբ ներկվեց սպիտակ, որպեսզի թշնամիները ընդունեն նրանց որպես ոգիներ։ Թուլացած Կէլենին Պրինդինը հուրասիրեց թեյով, բայց շուտով Կէլենը հասկացավ, որ Պրինդինը «խավարի զավակ» է և իրենց բոլորին դավաճանել է։ Չանդալենը փրկում է Կէլենին և սպանում Պրինդինին։ Բուժվելով Կէլենը, Չանդալենը և Օրսկը շարունակում են ճանապրհը։
Ճանապարհը դեպի Հին աշխարհ անապատով էր անցնում, որտեղ իրականությունը, պատրանք և վտանգ խառնվել էին միմյանց այնպես, որ անհնար է տարբերել։ Ռիչարդին նախազգուշացնող տեսիլքներ էին երևում, նրան թվում է, թե իբր ինքը սպանում է Վերնային այն ցավի պատճառով, որ վերջինս իրեն պատճառել էր։ Ռիչարդին և Վերնային հաջողվում է անցնել անապատը։ Մեժենժի ցեղախմբին հասնելով՝ Ռիչարդը պետք է մասնակցի զոհաբերման արարողության, որպեսզի իրենց թողնեն անցնել, բայց նա որոշում է փրկել մի կնոջ Դյու Շայյու անունով, ում պետք է զոհաբերեին։ Փոխարենը Դյու Շայյուն խոստանում է, որ իր ցեղը Վերնային և Ռիչարդին կօգնի անցնել վայրի հողերով, սակայն դա ծուղակ էր։ Ռիչարդը մենամարտում է երեսուն հարցակվող զինվորների դեմ, և Դյու Շայյուն նրան հայտարարում է որպես Կախարին, իրենց ցեղի տիրակալը, և քանի որ նա ցեղի իմաստուն կինն էր, ուրեմն Ռիչարդը պետք է դառնա նրա ամուսինը։ Բակա բան մանաները նրան և Վերնային տանում են Մարգարեների Պալատ։ Ռիչարդը ցանկանում է հանդիպել Լույսի քույրերի մայրապետի հետ
Այնտեղ հայտնվելով՝ Ռիչարդը միանգամից քույրերի առաջ մի քանի պայման է դնում. իրեն, բակա բան մանայի ցեղին և իր քույր Վերնային վնաս չպատճառել։ Դրանից հետո Վերնայի պաշտոնն իջոցնում են, քանի որ Ռիչարդն անհնազանդ է։ Նրան տալիս են ծառայի աշխատանք։ Երեկոյան Ռիչարդը հեռանում է պալատից և հանդիպում գարի ձագին հետ։ Առավոտյան Խագայական անտառում Ռիչարդը սպանում է իր վրա հարձակված մրիսվիսին, և վերցնում է նրա խալաթը, որի օգնությամբ կարողանում էր անտեսանելի դառնալ։ Ռիչարդը ցանկանում է հանդիպել Լույսի քույրերի մայրապետի հետ, սակայն նրա մոտ չեն թողնում։ Ռիչարդն այնուամենայնիվ մտնում է նրա մոտ, և պարզում, որ հենց Էնն է օգնել իր հորը ստանալ «Հաշվելի Ստվերների Գիրքը»։ Ռիչարդին սովորեցնում են վեց քույրերը։ Նա լավ հարաբերություններ է հաստատում աշակերտ և մարգարե ՈՒորրենի հետ, միասին նրանք փորձում են կռահել մարգարեությունը։ Բոլորից թաքուն նա մտնում է պալատում ապրող մարգարեի սենյակ, ում անվանում էին Նատան Ռալ, Ռիչարդի հազարամյա նախահայրը։ Նրանից Ռիչարդը իմանում է, որ ինքը առաջին մարտական մագն է, որ ղեկավարում է կախարդանքի երկու կողմերն էլ այս երեք հազար տարվա ընթացքում։ Քույրերը չեն կարող նրան օգնել ղեկավարել այդ շնորհը, դա կարող է անել միայն մեկ այլ մոգ։ Նատանը ցույց է տալիս Ռիչարդին մարգարեությունը, որտեղ Կելենին մահապատժի են ենթարկում, և ասում որ դա տեղի կունենա երկու շաբաթից, հենց ձմեռային օրահավասարի օրը, իսկ եթե Ռիչարդը փորձի փրկել նրան ապա տիրակալը վերջնականապես կպատռի վարագույրը։ Ռիչարդը ամեն ինչի մասին պատմում է քույր Լիլիանային և խնդրում է նրան, որ հանի վզի կապը։ Լիլիանան խավարի քույր է, սակայն հմտորն թաքցնում է դա։ Նա խոստանում է օգնել Ռիչարդին, և նրանք գնում են անտառ։ Լիլիանա քույրը խաբեությամբ փորձում է կորզել Ռիչարդի մոգական շնորհները, Ռիչարդը հասկանում է դա և սպանում նրան։ Դրանից հետո խավարի քույրերը բացահայտվում են և փախուստից առաջ ծանր վիրքվորում քույրերի ղեկավար Աննելինա Ալդուրենին։  Վերնան, Ուորրենը և Ռիչարդը գնում են մարգարեների պալատից։ Ռիչարդը և Դյու Շայյուի ցեղը միասին հասնում են Կորածների Հովիտ, որտեղից կարելի էր ամցնել Նոր Աշխարհ, եթե պահապան աշտարակները ոչնչացվեին։ Աշտարակները ստեղծվել էին 3000 տարի առաջ հրաշագործների միջև ծավալված Մեծ Պատերազմի տարիներին որպես սահման, որպեսզի Հին Աշխարհի զավթիչներին թույլ չտան ներխուժել նոր աշխարհ։ Իսկ Ռիչարդը այդ աշտարակները ոչնչացնում է և շտապում դեպի Նոր Աշխարհ, բայց մինչ այդ նկատում է, որ Աշտարակում գերիներ էին պահվում, այդ թվում Չեյզը և Ռեյչելը։  Ռեյչելի վզին Ռիչարդը տեսնում է Արցունքների Քարը և վերցնում այն։
Էյդրինդրիլում տեղի է ունենում հեղաշրջում, և Կելենին դավադրաբար անվանում են Խավարի Տիրակալի ծառա, ձերբակալում եմ ու դատապարտում մահապտժի։ Չանդալենը և Օրսկը նրան այդտեղից դուրս են հանում և թաքնվում են։ Կելենը, իմանալով, որ Զեդդը վերադարձել է Էյդինդրիլ, նրա մոտ է գնում։ Զեդդը կորցրել էր հիշողությունը, բայց լսելով, որ քույրերը տարել են Ռիչարդին, ամեն ինչ հիշում է, սաստիկ բարկանում և որոշում, որ Կելենին պետք է մահապատժի տանել։ Զեդդը և բակա բան մանան հասնում են Մոռացության անապատը, վերացնում են կախարդանքը և տարածքը ցեղին վերադարձնում։ Ռիչարդը վիշապին է կանչում և որոշում առաջին հերթին գնալ դ'Հարա մոտ և խանգարել Դարկեն Ռալի ոգուն պատռել անդրաշխարհ վարագույրը, իսկ հետո գնալ Կէլենին օգնության։ Ժողովրդական պալատում նրանց վրա հարձակվում է Մթի քույր Օդետտան և վիրավորում է Սկարլետին։ Ռիչարդը ժամանակին հասցնում է խանգարել Դարկեն Ռալին, փակելով Օդենի Զարդատուփը, բայց կորցնում է մի ամբողջ օր, բացի այդ Սկարլետը չի կարող թռչել։ Ռիչարդը ձիով է գնում Էյդրիդրիլ այն հույսով, որ մարգարեությունը տեղի չի ունեցել, և Կելենը դեռ ողջ է, սակայն երբ գալիս է, իմանում է, որ Կելենին մահապաատժի են ենթարկել։ Նա սպանում է Վերին Խորհրդի բոլոր անդամերին՝ մեղադրելով նրանց դավաճանության մեջ։ Խոհարարից Ռիչարդը իմանում է, որ մահապատժի ժամանակ Զեդդն այնտեղ էր, և նա կարողացել է Կէլենի վրա կախարդանք դնել, որի շնորհիվ Կէլենը ոչ թե իրոք մահացել է, այլ մահացած է թվում բոլորին։ Կէլենի գերեզմանի մոտ Ռիչարդը աղոթում է բարի ոգիներին, հայտնվում է Դենան և տանում նրան երկրների տարածության մեջ, այնտեղ էր նա տարել նաև Կէլենին։ Նրանք պատմում են մեկը մյուսին, թե ինչ է տեղի ունեցել իրենց հետ։
== Հրաշագործի երկրորդ կանոնը ==
Լավագույն մտադրությունները կարող են երբեմն մեծ չարիք պատճառել։
Օրիգինալ տեքստում. The greatest harm can result from the best intentions.
— Chapter 63, p. 634, U.S. hardcover edition
Էկրանավորում
2008 թվականի մայիսին ABC ալիքը և Disney ընկերությունը սկսեցին «Ճշմարտության Թուրը» գրքի հիման վրա սերիալի նկարահանումները ։ Գլխավոր դերերում՝ Բրիջիդ Ռիգան, Կրեյգ Խորներ, մտահղացումը՝ Սեմ Ռեյմի, գործադիր պրոդյուսերներ՝ Ջոուա Դոնեն, Ned Nalle, Սեմ Ռեյմի, Ջոն Շիբան, Ռոբերտ Գ. Տապերտ, Barry M. Schkolnick, սցենարի հեղինակ՝ Ջոն Շիբան, Թերրի Գուդկայնդ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Տյաչևկա
Տյաչևկա (Тячівка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միյաձակի (քաղաք)
Միյաձակի (宮崎市), ծովափնյա նավահանգստային քաղաք Ճապոնիայում՝ Կյուսյու կղզում։ Միյաձակի պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնն է, զբոսաշրջային կենտրոն, գրավիչ առողջավայր, որը հանգստացողներին, զբոսաշրջիկներին տրամադրում է հրապուրիչ տեսարժանություններ, ներառյալ միջոցառումների SeaGaia կենտրոնը, (SeaGaia event center), «Փյունիկ» կենդանաբանական այգին (the Phoenix Zoo), ծովափնյա Աոշիմա զբոսայգին (Aoshima Beach Park), մեծ ու հարմարավետ բազմաթիվ հյուրանոցներ, հյուրատներ, հանրային լոգարաններ (onsens=public baths): Քաղաքը միաժամանակ նախընտրելի շոփինգի վայր է, հատկապես՝ Կյուսյու կղզու արևելյան հատվածի փոքր բնակավայրերում ապրողների համար։ Հիմնադրվել է 1924 թվականի ապրիլի 1-ին ։ 2019 թվականի հունիսի 1-ի տվյալներով՝ նրա բնակչության թվաքանակը եղել է 398.215, զբաղեցրած ընդհանուր տարածքը՝ 643.67 կմ², բնակչության խտությունը՝ 612 մարդ/կմ²։
Քաղաքն ունի օդանավակայան և ծովային նավահանգիստ ։
Պատմություն
1870 թվականին Հյուգա մարզը վերանվանվել է Միյաձակի պրեֆեկտուրա՝ Միյաձակի վարչական կենտրոնով։ Համազգային երկաթուղային համակարգի ձևավորումից հետո տարածքում բնակչության թվաքանակը զգալիորեն աճել է ։
1940 թվականին իմպերիալիստական Շովա վարչակարգը Յիմմու կայսեր պալատի մոտ կառուցել է 37 մետր բարձրություն ունեցող Հակկո Իչիու աշտարակասյունը, որը, ըստ մտահղացման, պետք է խորհրդանշեր ճապոնական կայսրության իրավունքը՝ միավորելու «աշխարհի ութ անկյունները»։ Աշտարակասյունը մինչև օրս պահպանվել է և ներկայումս Heiwadai-koen խաղաղության զբոսայգու կենտրոնական բաղկացուցիչն է հանդիսանում ։
2006 թվականի հունվարի 1-ին Սադովարա, Տանո, Տակաոկա քաղաքները միացվել են Միյաձակիին։ 2010 թվականի մարտի 23-ին նրան միացվել է նաև Կիյոտակե քաղաքը, և Միյաձակիի շրջանը լուծարվել է ։
Քույր քաղաքներ
Միյաձակին բարեկամական ու գործընկերային կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Լիլիթ Ստեփանյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1981 թվականի մարտի 24-ին Հրազդանում։
Միչև 2002 թվականին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետում։ 2004 թվականին ավարտել է նույն ֆակուլտետի քաղաքագիտություն բաժնի մագիստրատուրան։ 2011-2015 թվականներին եղել է միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի հայցորդ։
«Եվրոպական իրավունք» (2016 թվական, Օութսենհաուզեն համալսարան, Գերմանիա) դասընթացին, «Սիվիտաս-Հայաստան», «Ապագան քոնն է», «Մարդը կարիքի մեջ է» «Հույսի կամուրջ», «Կրթություն առանց սահմանների» հասարակական կազմակերպություների և UNDP, USAID կազմակերպությունների հայաստանյան գրասենյակների իրականացրած ծրագրերի մասնակից։
2002-2003 թվականներին աշխատել է Հրազդան քաղաքապետարանում որպես կադաստրի բաժնի մասնագետ։ 2007-2010 թվականներին աշխատել է ԿԳ նախարարության կրթության ազգային ինստիտուտի (ԿԱԻ) Կոտայքի մասնաճյուղում՝ պատմության և հասարակագիտության մասնագետ։ 2013-2014 թվականներին եղել է Հրազդանի թիվ 13 ավագ դպրոցիհասարակագիտության ուսուցչուհի։ 2010-2017 թվականներին աշխատել է ԿԱԻ Կոտայքի մասնաճյուղում՝ որպես գլխավոր մասնագետ։ 2017-2018 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավորի օգնական, «ՀԱՊԿ և Եվրազես» համալսարանի դասախոս։ 2017 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2018 թվականի հուլիս եղել է ԿԱԻ Կոտայքի մասնաճյուղի տնօրենը։ 2018 թվականի հուլիսի 10-ից մինչև 2018 թվականի նոյեմբերի 21-ը աշխատել է որպես Կոտայքի մարզի Հրազդան համայնքի ղեկավարի պաշտոնակատար։ 2018 թվականի նոյեմբերի 14-ից մինչև 2019 թվականի հունվարի 14-ը աշխատել է Կոտայքի մարզպետարանում որպես կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչության պետի պաշտոնակատար։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն՝ ՀՀ ԲՈԿ-ի կողմից ստանալով քաղաքական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։
Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Կոտայքի մարզն ընդգրկող թիվ 10 ընտրատարածքում լինելով «Իմ քայլը» դաշինքի ռեյտինգային թեկնածուներից մեկը՝ ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր։
Ընտանիք
Ունի մեկ դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Նինա Մոլևա
Նինա Միխայլովնա Մոլևա (Ни́на Миха́йловна Мо́лева, դեկտեմբերի 5, ըստ այլ աղբյուրների , Մոսկվա, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս գրող, պատմաբան, արվեստաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, արվեստագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր, գրողների միության և Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ։ Ավանգարդ նկարիչ և արվեստի տեսաբան Էլիյ Բելյուտինի կին։