cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Ռոմանով
Սիրավեպերը
1902 թվականին Միխայիլը հանդիպեց Սաքս-Քոբուրգ և Գոթայի արքայադուստր Բեատրիսին և սիրահարվեց նրան։ Նրանք սկսեցին նամակներով միասին շփվել Բեատրիսի մայրենի անգլերենով, սակայն ռուս ուղղափառ եկեղեցին հրաժարվեց նրանց թույլատրել ամուսնանալ, քանի որ Միխայիլի և Բեատրիսի ծնողները հարազատ քույր և եղբայր էին։ Նիկոլայը նույնպես հրաժարվեց թույլատրել նմանատիպ ամուսնություն։ Չնայած երկկողմանի սիրո, նրանց սիրավեպը ավարտվեց։
Միխայիլը այնուհետև սիրահարվեց իր քրոջ Օլգայի սպասուհուն՝ Ալեքսանդրա Կոսսիկովսկայային, ում անվանում էին նաև Դինա։ Միխայիլը չցանկանալով Դինային պահել որպես սիրուհի և ամուսնության թույլատրության խնդրանքով նամակ գրեց Նիկոլային, սակայն և՛ Նիկոլայը, և՛ Մարիա Ֆեոդորովնան կտրուկ հրաժարվեցին այդ մտքից։ Ըստ նրանց` թագավորական ընտանիքի ներկայացուցիչը պետք է ամուսնանար արժանի անձնավորության հետ։ Նիկոլայը սպառնաց Միխայիլին նրան զրկել զինվորական բոլոր պարտականություններից, եթե սիրային կապը շարունակվեր։ Մարիա Ֆեոդորովնան Դինային զրկեց իր սպասուհու պարտականություններից, իսկ Միխայիլին իր հետ տարավ Դանիա։
Դանիայից վերադառնալուց հետո լուրեր տարածվեցին Միխայիլի և անգլիական արքայադուստր Պատրիսիայի ամուսնության մասին, սակայն այդ փաստը շուտով հերքվեց։ Միխայիլի մայրը՝ Մարիա Ֆեոդրովոնան, շատ կուզենար, որպեսզի լուրը ճիշտ լիներ, այդ իսկ պատճառով նա իր ծանոթներին երբեմն տեղեկացնում էր, որ արքայադստեր հետ իր որդու հնարավոր ամուսնությունը իրական էր, և հանդիսավոր արարողությունների ժամանակ Միխայիլին և Պատրիսիային պաշտոնական համարում էին նշանված։
Սակայն Միխայիլը դեմ էր այդ միությանը և շարունակում էր սիրել իր Դինային, ում հետ Ռուսաստանից փախչելու գաղտնի պլան էր մշակել։ Նիկոլայը տեղյակ լինելով իր եղբոր բնավորության մասին հատուկ սպաներ էր վարձել` զույգին մշտական հետևելու նպատակով։ Փախչելու պլանը տապալվեց, երբ Դինային թույլ չտվեցին Ռուսաստանից դուրս գալ։ Սիրահարները ստիպված պաշտոնապես բաժանվեցին` հասկանալով, որ նրանց միությունը անհնար էր։
Հետագա տարիներին Դինան՝ Միխայիլին իր իրական սեր համարելով, այդպես էլ չամուսնացավ։
Նատալիա Բրասովա
1907 թվականին Միխայիլը ծանոթացավ բանակի սպաներից մեկի կնոջ՝ Նատալիա Վուլֆերտի հետ։ Շուտով Միխայիլը և Նատալիան դարձան մտերիմ ընկերներ, իսկ 1909 թվականից սկսած՝ սիրեկաններ։ Նատալիան Մոսկվայում իր ամուսնուց առանձին էր ապրում։ Նիկոլայը ամեն գնով փորձում էր Միխայիլին հեռու պահել այդ կնոջից, սակայն Միխայիլը նույնիսկ շատ հեռու գտնվելու դեպքում երկար ճանապարհորդություն էր կատարում Նատալիային տեսնելու նպատակով։ 1910 թվականի ծնվեց նրանց միակ որդի Գեորգին՝ ում անվանել էին Միխայիլի մահացած եղբոր պատվին։ Նատալիան դեռ պաշտոնապես բաժանված չէր իր երկրորդ ամուսնուց, այդ իսկ պատճառով Միխայիլը ամեն գնով ցանկանում էր, որպեսզի ծնված երեխան ճանաչվեր իրենը։ Նա երեխային տվեց Բրասով ազգանունը` Բրասովոյում գտնվող իր կալվածքի անունով։ Հետագայում Նատալիան նույնպես վերցրեց այդ ազգանունը։
Միխայիլը և Նատալիան մշտական գտնվում էին Նիկոլայի գաղտնի "Օխրանայի" հսկողության տակ։
Ամուսնությունը
Միխայիլին և Նատալիային հետևում էր "Օխրանան": Երբ նրանք գտնվում էին Բեռլինում, Միխայիլը հայտարարեց որ պատրաստվում էր մեկնել Կանն։ Նա հրամայեց իր պահակախմբին Կանն գնալ գնացքով, իսկ ինքը Նատալիայի հետ մեկնեց մեքենայով՝ այդպիսով Օխրանային ստիպելով գետևել պահակախմբին։ Նրանք այդ քայլին դիմեցին, որպեսզի կարողանային գաղտնի ամուսնանալ։ 1912 թվականի հոկտեմբերի 16-ին նրանք դարձան ամուսին և կին։ Մի քանի օր հետո նրանք մեկնեցին Կանն։ Երկու շաբաթ անց Միխայիլը նամակով իր մորն ու եղբորը տեղեկացրեց ամուսնության մասին։ Նրանք երկուսն էլ սարսափահար եղան այդ նորությունից այն համարելով "բոլոր կողմերից վատ": Նիկոլայը վիրավորված էր, քանի որ Միխայիլը խոսք էր տվել երբեք չամուսնանալ Նատալիայի հետ։ Նիկոլայը նաև անհանգստանում էր իր որդու ծանր վիճակի համար։ Ցարեվիչը կարող էր ամեն րոպե մահանալ հեմոֆիլիայից, իսկ Միխայիլը արդեն չէր կարող նրան փոխարինել կառավարչի հարցում։ Սակայն Միխայիլը իր նամակում տեղեկացնում էր, որ դա գլխավոր պատճառներից մեկն էր ինչի համար նա ամուսնացել էր Նատալիայի հետ, քանի որ չէր ցանկանում դառնալ կայսր և չէր ուզենա նորից սիրած կնոջ կորցնել թագավորական ընտանիքի ներկայացուցիչ լինելու պատճառով։
Նիկոլայը Միխայիլին և Նատալիային զրկեց Ռուսաստան վերադառնալու իրավունքից և իր հսկողության տակ վերցրեց Միխայիլի կալվածքներն ու բանկային հաշիվները։ Թագավորական ընտանիքի անդամները զարմացած էին Նիկոլայի նմանատիպ խիստ վարքի վրա, սակայն նրանցից ոչ մեկը չէր հավանում Նատալիային, ով զրկված էր "իշխանուհի" կոչվելու տիտղոսից։ 1913 թվականին Միխայիլին ու Նատալիային այցելեցին Միխայիլի քույր Քսենիան և նրա զարմիկ Մեծ Իշխան Էնդրյուն։ Քսենիան կարողացավ եղբորը՝ Նիկոլային համոզել ետ ընդունել Միխայիլին և Նատալիային սակայն Նիկոլայը ընդունեց միայն Միխայիլին։ Չնայած այն փաստին, որ Միխայիլի ֆինանսական հնարավորությունները սեղմված էին, զույգը առաջվա պես շռայլ էր ապրում, սակայն որոշ ժամանակ անց դժվարություն այնուամենայնիվ զգացվեց։ Միխայիլը կնոջ հետ ապրում էր Լոնդոնից 20 կոլմետր հեռու առանձնատանը։
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմը
Պատերազմի սկսելուց հետո Միխայիլը Նիկոլային նամակով տեղեկացրեց, որ վերադառնալու էր Ռուսաստան։ Բոլորը մտածում էին, որ պատերազմը կարճ կտևեր այդ պատճառով Միխայիլն ու Նատալիան՝ լքելով Անգլիան, համոզված էին, որ շուտով նորից վերադառնալու էին։ Նրանք Սանկտ-Պետերբուրգում ապրում էին առանձին վիլլայում, քանի որ Նատալիան իրավունք չուներ բնակվելու պալատներից որևէ մեկում։
1915 թվականի վերջին պարզ եղավ, որ պատերազմը դեռ երկար էր տևելու։ Միխայիլը իր նամակներում գրում էր, որ ամաչում և շատ վատ է զգում, երբ տեսնում է, թե ինչքան մարդ է տառապում պատերազմի արդյունքում, այն դեպքում երբ նրա պարտականությունը ժողովորդին պահպանելն է։
1915 թվականի հուլիսին Միխայիլը հիվանդացավ դիֆթերիայով, սակայն արագ ապաքինվեց։ Նույն ժամանակաշրջանում Նիկոլայը դարձավ ռուսական զորքերի գլխավոր հրամանատար, քանի որ իրավիճակը գնալով վատանում էր։ Նա լավ հրամանատար չէր և միշտ սխալ որոշումներ էր կայացնում, իսկ Միխայիլը իր հերթին շատ միամիտ էր և վստահում էր բոլորին։ Ըստ տարբեր վկայությունների, եթե կինը՝ Նատալիան իր կողքին չլիներ և նրան ճիշտ ուղղու վրա չպահեր, նա երեխայի պես կկատարեր բոլորի ասածները։
Քաղաքական լարվածություններ
Կայսրությունում իրավիճակը գնալով վատանում էր։ Պատերազմի ժամանակ ստեղծված խնդիրները, հոգեբանական լարվածությունը և անհամար զոհերը ժողովրդին ստիպեցին հավատը կորցնել կառավարող ցարի նկատմամբ։ Միխայիլը մեծ իշխաններ Ալեքսանդրը, Գեորգին, Դմիտրին և Մեծ Իշխանուհի Էղիզաբեթը զգուշացնում էին Նիկալային և նրա կնոջը Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային գալիք վտանգների մասին, սակայն նրանք դրանց կարևորություն չէին տալիս։ Իրավիճակը նաև խիստ լարված էր հոգևորական Ռասպուտինի նկատմամբ, քանի որ նա արդեն չարաշահում էր Ալեքսադրա Ֆեոդորովնայի վստահությունը։ 1916 թվականի դեմկտեմբերին մի խումբ ազնվականներ կազմակերպեցին և սպանեցին Ռասպուտինին։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 28-ի երեկոյան մահափորձ կատարվեց Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի վրա։ Թագավորական ընտանիքի անդամները բոլորը ցանկանում էին Ալեքսանդրային զրկել կարևոր որոշումներ կայացնելու և Նիկոլային այդ որոշումները թելադրելու իրավունքից։
1917 թվականների հունվար -փետրվար ամիսներին իրավիճակը էլ ավելի սրվեց։ Կազմակերպվում էին բողոքի նիստեր և երթեր, որոնցում մասնակցում էին նաև զինվորները։
Հեղափոխություն
1917 թվականի փետրվարին Միխայիլը Պետրոգրադից ցանկացավ վերադառնալ Գաչինայի պալատ, սակայն հեղափոխականները ամբողջովին գրավել էին փողոցները և նա ստիպված եղավ գնալ Ձմեռային պալատ։ Մարտի մեկին ընդհանուր որոշում կայացվեց Նիկոլայ II-ին գահընկեց անել։ Նա առանց երկար մտածելու ստորագրեց այդ որոշումը և իր պարտականությունները հանձնեց Միխայիլին։ Լուրը միանգամիծ տարածվեց և մարդիկ սկսեցին հայտարարել նոր կայսրի մասին։ Այդ ժամանակ Միխայիլը քնած էր։ Առավոտյան նա զարմանքով հայտնաբերեց, որ գիշերվա ընթացքում դարձել էր կայսր։ Մի քանի ժամից նրան այցելեցին տարբեր քաղաքան գործիչներ։ Ներկայացվեց նաև կայսրի պարտականություններին անցնելու փաստաթուղթը։ Միխայիլը որոշեց միանգամից չանցնել կառվարելուն և որոշում ընդունեց ստեղծել "ժամանակավոր միապետություն", կառավարությունը ամբողջովին հանձնեց Դումային և նոր կայսրին ընտրելու իրավունքը հանձնեց ժողովրդին։ Ըստ նրա երկրում ապրողները պետք է կամավոր ընտրեին իրենց կառավարչին։ Քաղաքական գործիչները այդ քայլը հերոսական համարեցին, իսկ Նիկոլայը՝ վիրավորական։
Սակայն «ժամանակավոր միապետության» որոշումով Միխայիլը վերջ դրեց ցարական կառավարությանը, քանի որ երկրի կառավարությունը անցավ Սովետական Միության ձեռքը։
Տնային կալանք
1917 թվականի օգոստոսի 21-ին Միխայիլի տունը պաշարեցին և նա հայտնվեց տնային կալանքում։ Սեպտեմբերի մեկին Ռուսաստանը հռչակվեց որպես հանրապետություն։ Միխայիլը իր օրագրում գրեց՝ «Այսօր մենք զարթնեցինք և իմացանք, որ Ռուսաստանը դարձել է հանրապետություն։ Կառավարման ձևը կապ չունի, եթե երկրում գոյություն ունի կարգ ու կանոն»։
Երկու շաբաթ անց Միխայիլը ազատվեց տնային կալանքից։ Նա հատուկ պլան էր մշակում իր ընկեր Պյոտոր Պոլոտսովի օգնությամբ կնոջ և որդու հետ Ֆինլանդիա փախչելու համար։ Փախուստից առաջ նրանք սկսեցին հավաքել իրենց ամենաթանկ իրերը, սակայն բոլշևիկները իմացան նրանց պլանի մասին և Միխայիլը կրկին հայտնվեց տնային կալանքում։ Միխայիլի բնակարանները, անշարժ գույքը, ավտոմեքենաները և թանկարժեք իրերը հանյտնվեցին բոլշևիկների ձեռքում։
Նոյեմբերին տնային կալանքը ևս մեկ անգամ հանվեց Միխայիլի վրայից։
Սպանություն
1918 թվականի մարտի 11-ին Միախայիլը իր մտերիմ ընկերոջ և քարտուղար Բրայան Ջոնսոնի հետ ուղարկվեց Պերմ։ Առանց պատուհանների և առանց ջեռուցման գնացքով ճանապարհորդությունը տևեց 8 օր։ Պերմում Միխայիլին ձերբակալեցին։ Նրա կինը՝ Նատալիան, մեծ ճնշում գործադրեց Պետրոգրադի կոմիսարների վրա, և ապրիլին Միխայիլին ազատեցին բանտից։ Նա տեղափոխվեց Պերմի լավագույն հյուրանոցը։ Միխայիլի ազատության համար անհանգստանալով Նատալիան դանիացի դիպլոմատների օգնությամբ փախուստի պլան մշակեց։ Մայիսին նա մեկ շաբաթով այցելեց Միխայիլին, սակայն ստիպված եղավ նրան լքել, քանի որ քաղաքական իրավիճակը էլ ավելի էր սրվում։ Նրանք վստահ չէին, որ կրկին իրար կ հանդիպեին։ Միխայիլը տառապում էր ստամոքսի խրոնիկական խնդիրներով։ Լավագույն ընկեր Ջոնսոնը նրա կողքին էր գտնվում։
Պերմի ոստիկանությունը Միխայիլին սպանելու գաղտնի պլան էր մշակում։ 1918 թվականի հունիսի 12-ին պլանը պատրաստ էր իրագործման Գավրիլ Միասնիկովի գլխավորությամբ։ Միասնիկովը իր պես ցարական Ռուսաստանի նախկին բանտարկյալներից կազմված չորս հոգանի խումբ հավաքեց։ Նա այդ մարդկանց ուղարկեց Միխայիլի հետևից, սակայն հիվանդության պատճառով նա հրաժարվեց դուրս գալ իր հյուրանոցային համարից։ Երկար բանակցություններից հետո սակայն նա ստիպված եղավ հագնվել և Ջոնսոնի հետ հետևել Միասնիկովի մարդկանց։ Նրանց ստիպեցին ձի հեծնել և երկար ճանապարհ գնալ։ Միխայիլի հարցին, թե որտեղ էին նրանք գնում տղամարդիկ ստեցին` ասելով, որ գնում էին հեռու երկաթգծի կանգառ` գնացք նստելու։ Ճանապարհը գրեթե մեկ օր տևեց, և արդեն հունիսի 13-ին նրանք հասան անտառանման մի տեղ։ Այդ ամայի վայրում կրակեցին Միխայիլի և Ջոնսոնի վրա։ Ջոնսոնը միանգամից մահացավ, իսկ Միխայիլը որոշ ժամանակ վիրավոր ընկած էր և մահացավ գլխի կրակոցից։ Հստակ չէ, թե ով է նրան սպանել, քանի որ բոլոր չորս տղամարդիկ հաստատում էին, որ դա արել էին հենց իրենք։ Սպանությունից հետո մարդասպանները որպես ապացույց վերցրին Միխայիլի և Ջոնսոնի շորերը, ինչպես նաև որևէ արժեքավոր իր։ Այնուհետև մարմինները թաղեցին անհատ վայրում։ Պերմի ոստիկանությունը սուտ պատմություն հորինեց` ասելով, որ այդ սպանություններում մեղավոր տղամարդիկ գտնվել և ձերբակալվել են։
Միխայիլը դարձավ Բոլշևիկների կողմից սպանված առաջին Ռոմանովը։ Ջոնսոնի և Միխայիլը մարմինները այդպես էլ չեն գտնվել։
Սպանության մասին լուրը տարածվեց սակայն Միխայիլի մայրը՝ նախկին կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնան մինչև իր կյանքի վերջը հույս էր պահպանում իր որդու կենդանության համար։
Միխայիլը կինը՝ Նատալիան կարողացավ փախչել Ռուսաստանից և մահացավ Ֆրանսիայում ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Նրանց որդի Գեորգին 21 տարեկան հասակում ավտովթարի ենթարկվեց և մահացավ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոմանովներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Սարանդի դել Յի
Սարանդի դել Յի (Sarandí del Yí), քաղաք Ուրուգվայի կենտրոնական մասում՝ Դուրասնո դեպարտամենտում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից՝ Դուրասնո քաղաքից գտնվում է 95 կիլոմետր հեռավորության վրա (դեպի արևելք ուղղությամբ)։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակերևույթից 104 մետր է ։
Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է 1875 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, ստացել գյուղի՝ Pueblo-ի կարգավիճակ։ 1906 թվականի հունիսի 13-ին Սարանդի դել Յիի կարգավիճակը բարձրացվել է, հասցվել Villa-ի (փոքր քաղաքի) աստիճանի, 1956 թվականի օգոստոսի 23-ին էլ՝ քաղաքի (ciudad) աստիճանի ։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Սարանդի դել Յիում ապրում էր 7 176 մարդ ։
Աղբյուրը՝ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Բեբնիսի
Բեբնիսի (ბებნისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 640 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 2 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Լինդենդորֆ
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Զեելով–Լանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1459 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 40,13 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 290։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 4 գյուղական համայնքների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տոմիմարու Օկունի
Տոմիմարու Օկունի, ճապոնացի սիրող աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատում է Նանյոյի աստղադիտարանում։ Անցնելով թոշակի ուսուցչի պաշտոնից սկսել է զբաղվել աստղագիտությամբ։ 1995-ից 2000 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 130 աստերոիդ.
Նրա պատվին է անվանվել (7769) Օկունի աստերոիդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Սիրող աստղագետներ
ABBA խմբի սկավառակագրություն
ABBA-ի ամենահաջող սինգլները դարձել են «Dancing Queen»-ը, «Fernando»-ն և «Chiquitita»-ն, իսկ ամենահաջող ստուդիական ալբոմը՝ Arrival-ը։
Պլիտա (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)
Պլիտա (Плита), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
ABBA խմբի սկավառակագրություն
2006 թվականի ապրիլին Universal Music Group-ը հայտարարեց այն մասին, որ խմբի համաշխարհային վաճառքը գերազանցել է 370 միլիոն օրինակը ։ ABBA Gold ալբոմ-կոմպիլյացիան (1992) դարձել է պատմության մեջ ամենավաճառվողներից մեկը (ավելի քան 27 միլիոն օրինակ ։ Նրանք մայրցամաքային Եվրոպայի առաջին ներկայացուցիչներն էին, ովքեր գրավեցին  առաջին տեղերը անգլախոս բոլոր առաջատար երկրների (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Կանադա, Իռլանդիա, Ավստրալիա և Նոր Զելանդիա) չարթերում ։
Պլիտա (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պլիտա գյուղում բնակվում էր 164 մարդ։
ABBA խմբի սկավառակագրություն
Ստուդիական ալբոմներ
2021   Voyage
Գրազ (պատմվածք)
Գրազ (Հեքիաթ) (Пари), Անտոն Չեխովի պատմվածքը արտասովոր գրազի մասին, որը կնքել էին հարուստ բանկիրը և երիտասարդ իրավաբանը։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1889 թվականին։
Պատմություն
Ալեքսեյ Սուվորինը իմանալով, որ Չեխովի պատմվածքը «Նոր ժամանակ» թերթի համար չի գրվում խիստ նեղացավ։ Արդյունքում Չեխովը նրան խոստացավ նոր տարում՝ 1889 թվականին, գրել հեքիաթ «Նոր ժամանակ» թերթի համար ։ 1888 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Չեխովը տեղեկացրեց Սուվորինին, որ երեկ երեկոյան նա սկսել է գրել այդ հեքիաթը, իսկ 1888 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Չեխովը արդեն պատրաստ պատմվածքը ուղարկում է Սուվորինին։ 1889 թվականի հունվարի 1-ին երեք մասից բաղկացած պատմվածքը «Հեքիաթ» վերնագրով տպագրվեց «Նոր ժամանակ» թերթում (№ 4613, էջ 1-2) ։
Ռունետ
Ռունետ (ռուսալեզու համացանց, ռուսական համացանց), համացանցի կայքերի մի մասը, որոնց բովանդակությունը հիմնականում ռուսերեն է։ Տարածված է բոլոր մայրցամաքներում, այդ թվում նաև Անտարկտիդայում, սակայն հիմնականում կենտրոնացած է ԱՊՀ-ում և մասնավորապես Ռուսաստանում և Ուկրաինայում։ 2018 թվականի փետրվարի դրությամբ, համաձայն W3Techs ընկերության անցկացրած հետազոտության, աշխարհի ամենամեծ ժողովրդականություն վայելով 10 մլն կայքերի 6,8 %-ն օգտագործում է ռուսերենը։ 2013 թվականից ռուսերենը համարվում է երկրորդ ամենատարածված լեզում համացանցում անգելերենից հետո (51,3 %) ։
Գրազ (պատմվածք)
Պատմություն
«Երբ ես կարդում էի պատմվածքը, ինձ այդ դուր չէր գալիս այդ վերջաբանը, թվում էր շատ սառը և դաժան» ։
Անտոն Չեխովի կենդանության ժամանակ պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, հունգարերեն, լեհերեն և սերբոխորվաթերեն լեզուներով ։
Ռունետ
Ըստ Յանդեքսի տվյալների՝ ռուսերենը ռուսական կայքերի 91%-ի հիմնական լեզուն է (Յանդեքսի ցուցակից)։ 2009 թվականի աշնանը Ռունետը պարունակել է շուրջ 15 միլիոն կայք (կազմում է ամբողջ ինտերենետի մոտավորապես 6,5 տոկոսը) ։
Գրազ (պատմվածք)
Մաս I
Բանկիրը հիշում է մի դեպք, որը տեղի է ունեցել տասնհինգ տարի առաջ, 1870 թվականի  նոյեմբերի 14-ին։ Այդ ժամանակ երեկույթի հյուրերը վիճաբանություն սկսեցին, արդյոք մահապատիժն է լավ, թե՞ ցմահ բանտարկությունը։ Հյուրերի թվում կար մի իրավաբան, մոտ քսահինգ տարեկան երիտասարդ։ Երբ նրա կարծիքը հարցրին, նա պատասխանեց, որ ինչպես մահապատիժը, այնպես էլ ցմահ բանտարկությունը հավասարապես բարոյազուրկ են, բայց եթե նրան առաջարկեյին ընտրել  մահապատիժը կամ ցմահ բանտարկությունը, ապա, իհարկե, նա կընտրեր երկրորդը։ Ապրելը՝ ինչպես էլ լինի, լավ է, քան չապրելը։
Բանկիրը համբերությունից դուրս եկավ և դիմելով իրավաբանին ասաց.
Ռունետ
Ռուսերեն առավել շատ են օգտագործում հետևյալ դոմենները՝ .su, .ru, .рф, .рус, .дети, .ua, .by, .kz, .com, .org։ Ռուսերենով կարող են գրանցվել դոմենների հասցեներ (IDN), օրինակ՝ մասամբ .su և .com դոմեններում և ամբողջովին .рф դոմենում։ Ոչ բոլոր ռուսալեզու հայտնի կայքերն են տեղակայված ԱՊՀ երկրների դոմեններում։ Օրինակ՝ ՎԿ սոցիալական ցանցն օգտագործում է vk.com դոմենը, իսկ Ռուսերեն Վիքիպեդիան՝ ru.wikipedia.org։
Գրազ (պատմվածք)
Մաս I
– Գրազ եմ գալիս երկու միլիոնով, որ դու անգամ հինգ տարի բանտում չես կարող  նստել։ Իսկ իրավաբանը ասաց, որ նա կնստի ոչ թե հինգ՝ այլ տասնհինգ տարի։
Որոշվեց, որ իրավաբանն ամենախիստ հսկողության տակ իր բանտարկությունը կրելու է բանկիրի պարտեզում կառուցված առանձնատներից մեկում։ Պայմանավորվեցին, որ տասնհինգ տարի նա զրկվելու է առանձնատան շեմից ոտքը դուրս դնելուց, մարդկանց տեսնելուց, նամակներ ստանալուց։
Ռունետ
Ռուսերենն օգտագործվում է ru դոմենի կայքերի 89.8%-ում և նախկին Խորհրդային Միության տիրույթի դոմենի՝ .su, 88.7%-ում։ Այն օգտագործվում է նաև նախկին ԽՍՀՄ-ի մաս կազմող մի քանի երկրներում` 79.0% Ուկրաինայում, 86.9% Բելառուսում, 84.0% Ղազախստանում, 79.6% Ուզբեկստանում, 75.9% Ղրղզստանում և 81.8% Տաջիկստանում ։
Գրազ (պատմվածք)
Մաս I
Նրան թույլատրվում էր ունենալ երաժշտական գործիք, գիրք կարդալ, գրել նամակ, գինի խմել և ծխել։
Ռունետ
Վիճակագրություն
Ինտերնետից օգտվողների 59,7 միլիոն ռուսաստանցի օգտատերերը ներկայացնում են համացանցի համաշխարհային օգտագործողների 3% -ը։ Ռուսաստանը աշխարհում 9-րդն է տեղն է զբաղեցնում օգտատերերի քանակով, իսկ ռուսալեզուների շարքում` 4-րդ տեղը (4.8%) :
Գրազ (պատմվածք)
Մաս II
Անցավ տասնհինգ տարի և արդեն մոտենում էր իրավաբանի դուրս գալու ժամանակը։ Բանկիրը մտածում էր այդ ամենի մասին, հիշում էր, որ պայմանի համաձայն նա պարտավոր է երկու միլիոն տալ նրան, որից հետո վերջնականապես սնանկանալու է։
Ռունետ
Վիճակագրություն
2011 թվականի սեպտեմբերին որպես Եվրոպայի խոշորագույն ինտերնետ շուկա՝ Ռուսաստանը գերազանցել է Գերմանիային՝ ունենալով 50.8 միլիոն օգտատեր ։
Գրազ (պատմվածք)
Մաս II
Այդ իսկ պատճառով, հուսահատությունից դրդված նա որոշում է սպանել իրավաբանին։ Գիշերը, երբ բոլորը արդեն քնած էին, նա պահարանից հանում է բանալին և լուռ դուրս է գալիս տանից։ Պարտեզում մութ էր և ցուրտ, անձրև էր գալիս։ Բանկիրը ոչինչ չէր տեսնում, մոտենալով առանձնատանը նա երկու անգամ ձայն է տալիս պահակին և համոզվելով, որ նա քնած է ներս մտավ։
Ռունետ
Վիճակագրություն
2013 թվականի մարտին հայտարարվել է, որ ռուսերենն ինտերնետում 2-րդ ամենատարածված լեզուն է ։
Գրազ (պատմվածք)
Մաս II
Փոքրիկ պատուհանից ներս մտնելով, նա տեսավ, որ կալանավորը նստած էր և երևում էր միայն նրա թիկունքը, գլխի մազերը և ձեռքը։ Անցավ հինգ րոպե, բայց կալանավորը ոչ մի անգամ չշարժվեց։ Նա քնած էր, իսկ նրա առջև սեղանի վրա ընկած էր մի թուղթ, որի վրա ինչ-որ բան էր գրված։ Մինչև նրան խեղդելը նա որոշում է նախ կարդալ գրությունը, որտեղ գրված էր հետևյալը։
Ռունետ
Ուսումնասիրություններ
Հարվարդի համալսարանի Բերքման կենտրոնը պարբերաբար ուսումնասիրում է ռուսական վեբ կայքեր, որոնք օգտագործում են կիրիլիցայով կոդավորում ։ Մասնավորապես, գոյություն ունեն «Ռուսական Twitter-ի արտապատկերում», «RuNet քաղաքականության և կենտրոնացման արտապատկերում» և «RuNet Echo» փաստաթղթեր ։ Կան ռուսալեզու համացանցին նվիրված թերթեր, որոնցից են՝ TheRunet, Runetologia և այլն։
Գրազ (պատմվածք)
Մաս II
Կարդալով այս ամենը բանկիրը թերթը դրեց սեղանի վրա և դուրս եկավ։ Տուն մտնելով, նա պառկեց անկողնում, սակայն երկար ժամանակ չէր կարողանում արցունքները և հուզմունքը  զսպել։
Ռունետ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստան
Գրազ (պատմվածք)
Մաս II
Հաջորդ օրն առավոտյան պահակները եկան և տեղեկացրին, որ բանտարկյալը դուրս է եկել և անհետացել է։ Իսկ այդ թերթիկը բանկիրը վերցրեց և պահեց իր պահարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1888 պատմվածքներ Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Անտոն Չեխով
Գուրբեթ մեզրե
Գուրբեթ մեզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Միջավայրում էլեկտրամագնիսական դաշտի հավասարումները
Համարելով միջավայրում կատարվող պրոցեսները տեղակայված և ոչ իներցիոն հաստատենք հետևյալ կապերը
Գուրբեթ մեզրե
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Միջավայրում էլեկտրամագնիսական դաշտի հավասարումները
(1)
Գուրբեթ մեզրե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միջավայրում էլեկտրամագնիսական դաշտի հավասարումները
(2)
Հիշեցնենք, որ \varepsilon և \mu կոչվում են հարաբերական դիէլեկտրիկ և մագնիսական թափանցելիություն, \sigma-ն տեսակարար հաղորդականություն։
(1) - (3) կկոչվեն միջավայրի նյութական հավասարումներ։
Առհասարակ, նյութը ինքնուրույն չի ստեղծում մակրոսկոպիկ հետազոտելի դաշտ(բացառություն է կազմում հաստատուն մագնիսը)։
Դա բացատրվում է ներքին պրոցեսների հավասարակշռությամբ նյութի միկրոսկոպիկ մակարդակում։ Մասնավորապես, դրական և բացասական լիցքերը չեզոք են ։ Բայց արտաքին (կողմնային) դաշտի ազդեցության տակ այդ լիցքերի փոխադարձ կոմպենսացիան այսպես թե այնպես խախտվում է։ Կարելի է ասել, որ արտաքին էլեկտրական դաշտի առկայության դեպքում որոշակիորեն դեֆորմացվում և ապակողմնորոշվում են ատոմներն ու մոլեկուլները, որոնց լիցքերը շարունակում են կապված մնալ նյութի կայուն կառուցվածքում։ Լիցքերի շեղման արդյունքում գոյանում է չկոմպենսացված ներքին դաշտ, որը արտաքինին վերադրվելով բավականաչափ փոփոխում է վերջինիս։ Դա կոչվում է միջավայրի բևեռացում։ Համապատասխան պրոցեսը, կապված մագնիսական դաշտի հետ, կոչվում է մագնիսացում։
և ավելացումները կկոչվեն բևեռացվածություն(էլեկտրական բևեռացում) և մագնիսացվածություն (մագնիսական բևեռացում) ։ Այդ երկու պրոցեսները իրարից անկախ են հանդես գալիս, այսինքն առաջինը կապված է միայն էլեկտրական դաշտի հետ , իսկ երկրորդը մագնիսականի ։
որտեղ չափ ունեցող \chi^m և \chi^e գործակիցները կոչվում են միջավայրի էլեկտրական և մագնիսական ընկալունակություներ։ Նրանք արտահայտում են արտաքին դաշտի ազդեցության միջավայրի պատասխանի չափը։
Անիզոտրոպական միշտ կապված է այն երևույթի հետ, երբ նյութերում առկա է մի ինչ որ տարածական առավելագույն ուղղություն:այդպիսի նյութի օրինակներ են. քվարցի բյուրեղավանդակը՚ իր մի հատկորոշիչ առանցքի գոյությամբ և ֆեռոմագնետիկ նյութը՚ արտաքին մագնիսական դաշտում։
Պանկրատիոն
Պանկրատիոն ( πανκράτιον (παν - բոլոր + - ուժ, հզորություն, լատ.՝ Pancratium) — մենամարտերի տեսակ՝ հնագույն օլիմպիական խաղերում։ «Պանկրատիոն» բառը նշանակում է հասնող, ըմբռնող և հաղթող ։
Պատմություն
Պանկրատիոնը Օլիմպիական խաղերի ծրագրի մեջ է մտել մ.թ.ա 648 թ.-ին։
Ըստ ավանդության՝ պանկրատիոնի ստեղծումը վերագրում են երկու հին հունական հերոսներին՝ Թեսևսին և Հերակլեսին։ Թեսևսը մարտարվեստի օգնությամբ, որը ներառում է հարվածներ և պայքար, հաղթեց Մինոտավրոսին, իսկ այնուհետև, դառնալով արքա, ստեղծեց Իսթմոսյան խաղերը, որոնց ծրագրի մեջ մտնում էին նաև մենամարտերը։ Հերակլեսը կիրառեց պանկրատիոնի տեխնիկան Նեմեյան առյուծի դեմ մարտնչելիս։
Ըստ անտիկ փիլիսոփա, նեոպլատոնականության հետևորդ Օլիմպիադորոս Կրտսերի, պանկրատիոնի չեմպիոնն էր հայտնի հին հունական փիլիսոփա և բանաստեղծ Պլատոնը՝ Սոկրատեսի աշակերտը և Արիստոտելի ուսուցիչը։
Օլիմպիական խաղերում պանկրատիոնի մրցելույթները սկսվում էին երրորդ օրը։ Այս սպորտաձևի էությունը կայանում էր երկու չզինված մարզիկների միջև մենամարտի անցկացուման մեջ։ Մրցույթները անցկացվում էին հատուկ պատրաստված տարածքում, որը ծածկված էր մանր ավազի շերտով։ Հենց այս մենամարտերում էին որոշվում ամենաուժեղ, ամենաճարպիկ և տղամարդկային մարզիկները։ Համարվելով ամենայուրօրինակ ու ամենադժվար մարզաձևը, պանկրատիոնն իր մեջ ներառում էր ըմբշամարտի հնարքներ՝ սկզբնադիրքում և պարտերում, կտրումներ և ցավային հնարքներ, խեղդում։ Թույլատրվում էր հարվածներ հասցնել ձեռքերով, արմունկներով, ծնկներով, ոտքերով և գլխով։
Որոշ հետազոտողների կարծիքով պանկրատիոնի առաջացման հիմնական պատճառն այն էր, որ հաճախակիացել էին ըմբշամարտի մեջ խախտումները, ուստի ստեղծվեց մի մարզաձև, որը ազատ էր ամեն ինչում։ Եվ այո՛, պանկրատիոնի առավելություններից մեկն այն էր, որ նրանում գրեթե չկային սահմանափակումներ։ Բայց, այնուամենայնիվ, կային մրցավարներ։ Նրա առաջադրանքն այն էր, որ նա թույլ չտա մահվան ելքով մենամարտերը։
Եթե մարտիկներից մեկը հանձնվում էր, ապա նա բարձրացնում էր բութ մատը կամ թփթփացնում էր հակառակորդի մարմնին։ Մրցավարը պարտավոր էր ժամանակին դա նկատել։ Ճիշտ է, ոչ բոլոր դեպքերում է հնարավոր եղել մարտը ժամանակին կանգնեցնել, մանավանդ այն դեպքերում, երբ մի մրցակիցը մյուսից ուժեղ էր, այն էլ մի քանի անգամ։
Պանկրատիայում հաղթողները դառնում էին ազգային հերոսներ։ Հունաստանի լավագույն աղջիկները պատիվ ունեին օլիմպիական խաղերի հաղթողին դափնեպսակով պսակել։ Որոշ հաղթողներ ընդգրկվում էին հատուկ պատվավոր ցուցակում, մ.թ.ա. II դարում, այսինքն՝ Օլիմպիական խաղերի գոյության գրեթե կես հազարամյակի ընթացքում այդպիսի ցուցակը բաղկացած էր ընդամենը 9 անունից։
Պանկրատիոնը նորագույն օլիմպիական խաղերում
Օլիմպիական խաղերի վերածննդի ժամանակ (1896 թ.) պանկրատիոնը օլիմպիական մարզաձևի կարգավիճակ չստացավ։ Դեռևս 1895 թվականին Լիոնի կարդինալը, հայտարարելով սպորտը վերականգնելու մասին իր պաշտոնական դատավճիռը Պիեռ դե Կուբերտենին՝ ժամանակակից օլիմպիական խաղերի հիմնադիրին, հայտարարեց. «Մենք ընդունում ենք ամեն ինչ, բացի պանկրատիոնից»։
Պանկրատիոնը Օլիմպիական խաղերի ծրագիր վերադարձնելու որոշ ջանքեր գործադրվել են նախքան 2004 թ. Աթենքի օլիմպիական խաղերը։ Հունաստանը, որպես հյուրընկալող երկիր, պանկրատիոնը ընտրել է որպես օլիմպիական կարգավիճակի թեկնածու։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարտական արվեստներ Կատեգորիա:Մենամարտեր Կատեգորիա:Ըմբշամարտ Կատեգորիա:Պանկրատիոն
Արթիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 21 հուշարձան (42 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ֆրանուա Կուգել
Ֆրանուա Կուգել (Francois Kugel, ), ֆրանսիացի սիրող աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատում է Շանտե-Պերդրիքս աստղադիտարանում։ Համաձայն Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 144 աստերոիդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Սիրող աստղագետներ
Լուկա Սինյորելլի
Լուկա Սինյորելլի(Luca Signorelli, ), իտալացի նկարիչ։
Աշակերտել է Պիեռո դեչչա Ֆրանչեսկային, կրել Պոլլայուոյի և Պերուջինոյի ազդեցությունը։ Ստեղծագործել է Կորտոնայում, Ֆլորենցիայում, Հռոմում, Օրվիետոյում և Իտալիայի այլ քաղաքներում։ Սինյորելլիի գործերը (Վատիկանի Սիքստինյան կապելլայի որմնանկարները, 1481-1483, «Պան», 1488-1490, ոչնչացել է 1945-ին, Տոսկանայի Մոնտեոլիվեաո Մաջորե մենաստանի բակի ծածկած շրջանց սյունասրահի, 1497 Սինյորելլի Օրվիեաոյի տաճարի Սան Րրիցիո կապելլայի, 1499—1504, որմնանկարները առանձնանում են կերպարների առնական ուժով ու հերոսականությամբ։
Մարդկային մարմնի ձևերն ու շարժումը Սինյորելլի արտահայտել է ընդգծված ծավալայնությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Նովոգուսևո
Նովոգուսևո (Новогусево, Яңы Гусев), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Պլոշչի
Պլոշչի (Площі), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Էկզոսոմ (համալիր)
Էկզոսոմ կամ PM/Scl-համալիր, բազմասպիտակուցային համալիր, որը կարող է քանդել տարբեր տեսակի ՌՆԹ-ներ։ Էկզոսոմներ ունեն էուկարիոտները և արքեաները, մինչ բակտերիաների մոտ նույն ֆունկցիան կատարում է նման կառուցվածք ունեցող դեգրադոսոմը։
Էկզոսոմի կեղևային (կենտրոնական) մասը կազմում է վեցանկյուն օղակը, որին միանում են այլ սպիտակուցներ։ Էուկարիոտների մոտ էկզոսոմներ առկա են ցիտոպլազմայում, կորիզում և հատկապես կորիզակում, թեպետ այդ կառույցներում առկա են սպիտակուցներ, որոնք փոխազդում են էկզոսոմների հետ և կարգավորում են նրանց ակտիվությունը ՌՆԹ-սուբստրատի դեգրադացիայի մեջ, որոնք սպեցիֆիկ են այդ կառույցների համար։ Էկզոսոմային համակարգի սուբստրատների թվին դասվում են ի-ՌՆԹ-ն, ռ-ՌՆԹ-ն և փոքր ՌՆԹ-ների այլ տեսակներ։ Էկզոսոմը օժտված է էկզոռիբոնուկլոլիտիկ ակտիվությամբ, այսինքն քանդում է ՌՆԹ-ի մոլեկուլները՝ սկսած նրանց ծայրից (3′-ծայր), իսկ էուկարիոտների մոտ նրանց հատկանշական է նաև էնդոռիբոնուկլեոլիտիկ ակտիվությունը, այսինքն այն կարող է ՌՆԹ-ն կտրել մոլեկուլի ներսի հատվածի մասերում (սայթեր)։
Որոշ էկզոսոմային սպիտակուցներ համարվում են ավտոհակածիններ այն հիվանդների մոտ, որոնք տառապում են սպեցիֆիկ ավտոիմունային հիվանդություններով, հատկապես սկլերոմիոզիտով, Բացի այդ, էկզոսոմների ֆունկցիաները արգելափակվում են որոշ հակաքաղցկեղային անտիմետաբոլիկ քիմիաբուժության միջոցով։ Վերջապես, էկզոսոմային համակարգ 3-ի մուտացիան առաջ է բերում կամրջային հիպոպլազմա և երկարավուն ուղեղի շարժական նեյրոնների նիրհում։
Հայտնաբերման պատմություն
Էկզոսոման առաջին անգամ նկարագրվել է 1997 թվականին Saccharomyces cerevisiae խմորասնկերի մոտ որպես ՌՆԹազա փաթեթավորող ։ Հետագայում, 1999 թվականին, հաստատվել է, որ խմորասնկերի էկզոսոման էկվիվալենտ է այն ժամանակ հայտնաբերված մարդու PM/Scl համալիրներին, որոնք մի քանի տարի առաջ որոշ ավտոիմունային հիվանդների մոտ նկարագրվել էին որպես ավտոհակածին ։ Մարդու այդպիսի PM/Scl-համալիրների առանձնացումը հնարավորություն տվեց նաև հայտնաբերել այլ էկզոսոմային սպիտակուցներ, թեպետ առաջին էկզոսոմային համալիրը նկարագրվեց արքեաների մոտ՝ 2 տարի անց. ։
Կեղևային սպիտակուցներ
Համալիրի կեղևային (կենտրոնական) մասը ունի օղակաձև կառուցվածք և կազմված է 6 սպիտակուցներից, որոնցից յուրաքանչյուրը պատկանում է ՌՆԹազաների միևնույն կարգին, սպիտակուցներ որոնք նման են ՌՆԹազա РН-ին ։ Արքեաների մոտ կան երկու տարբեր սպիտակուցներ, որոնք նման են ՌՆԹազա РН-ին՝ Rrp41 և Rrp42, որոնցից յուրաքանչյուրը երեք անգամ հանդիպում է օղակում միաձուլվում է այլ տեսակի սպիտակուցի հետ ։ Էուկարիոտների մոտ օղակաձև կառույցը կազմավորված է 6 տեսակի սպիտակուցներից։ Էուկարիոտների 6 սպիտակուցներից 3-ը կառուցվածքով նման են արքեաների Rrp41-ին, իսկ մյուս երեքը՝ Rrp42 ։
Այս օղակային սպիտակուցների վրա տեղակայված են երեք սպիտակուցներ, որոնք պարունակում են ՌՆԹ-կախյալ դոմեն S1։ Այս երեք սպիտակուցներից երկուսը, Բացի այդ, պարունակում են К-հոմոլոգ դոմեն ։ Էուկարիոտների մոտ բոլոր երեք S1-պարունակող սպիտակուցները տարբեր են, իսկ արքեաների մոտ նրանք ներկայացված են սպիտակուցների երկու կամ երեք տեսակներով, թեպետ բոլոր դեպքերում օղակին միանում են միայն 3 ենթամիավորներ) ։
։ Էկզոսոմի օղակային կառույցը շատ նման է ՌՆԹազա РН-ի և պոլինուկլեոտիդֆոսֆորիլազի (PNPազաներ) նույնատիպ կառույցներին։ Բակտերիաների մոտ ՌՆԹազա РН-ը, որը մասնակցում է փ-ՌՆԹ-ների պրոցեսինգին, կազմավորում է վեցանկյուն օղակ, որը կազմված է վեց միանմնա ենթամիավորներից։ PNPազաների դեպքում (ՌՆԹ-դեգրադացիոն ֆոսֆորոլիտիկ ֆերմենտ, որը առկա է բակտերիաների, ինչպես նաև որոշ էուկարիոտների քլորոպլաստներում և միտոքոնդրիումներում) ՌՆԹազա РН-ի երկու դոմեններն էլ, ինչպես նաև S1- և КН-ՌՆԹ-կապվող դոմենները համարվում են մեկ ընդհանուր սպիտակուցի մասերը, որը ձևավորում է եռաչափ համալիր, որը կառուցվածքով գրեթե ամբողջությամբ համընկնում է էկզոսոմի հետ ։ Դոմենների և սպիտակուցների մեծ նմանության պատճառով այս համալիրները համարվում են էվոլյուցիոն բարեկամներ և ունեն ընդհանուր նախնի ։ Էկզոսոմային սպիտակուցները, ինչպիսիք են ՌՆԹազա РН-RNPազա և ՌՆԹազա РН-ը, մտնում են ՌՆԹազա ընտանիքի մեջ և համարվում են ֆոսֆորոլիտիկ էկզոռիբոնուկլեազներ, այսինքն ՌՆԹ-ի մոլեկուլի 3′-ծայրի նուկլեոտիդների հեռացման համար օգտագործում է անօրգանական ֆոսֆատ ։
Կախյալ սպիտակուցներ
Բացի վերոհիշյալ ինը կեղևային սպիտակուցներից, էուկարիոտների էկզոսոմների հետ կապվում են նաև ևս երկու սպիտակուցներ։ Նրանցից մեկը՝ Rrp44-ը, հիդրոլիտիկ էկզոռիբոնուկլեազ է (նուկլեոտիդների միջև կապերի քանդման համար օգտագործում է ջուր)։ Բացի էկզոռիբոնուկլեոտիդային ակտիվությունից, Rrp44 կարող է հանդես գալ որպես էնդոռիբոնուկլեազ, ընդ որում այդ ակտիվությունը պայմանավորված է այդ սպիտակուցի առանձին դոմենով ։ Խմորասնկերի մոտ Rrp44-ը կապված է բոլոր էկզոսոմային համալիրների հետ և անհրաժեշտ է նրանց ֆունկցիաների համար ։ Թեպետ մարդու մոտ առկա է Rrp44-ի հոմոլոգ-սպիտակուցը, երկար ժամանակ չկար ապացույց, որ այդ սպիտակուցը նույնպես կախված է էկզոսոմների հետ ։ Սակայն 2010 թվականին հաստատվել է, որ մարդու կա Rrp44-ի երեք հոմոլոգ և նրանցից երկուսը աշխատում են էկզոսոմների հետ։ Առավել հավանական է, որ այդ երկու սպիտակուցները քայքայում են տարբեր ՌՆԹ-սուբստրատներ բջջի մեջ տարբեր տեղակայում ունենալու պատճառով․ մեկը՝ Dis3L1-ը, գտնվում է ցիտոպլազմայում, իսկ մյուսը՝ Dis3-ը՝ կորիզում) ։
Էկզոսոմի հետ կապված այլ սպիտակուցը՝ Rrp6 (խմորասնկերի մոտ) կամ PM/Scl-100 (մարդու մոտ), ինչպես Rrp44-ն, այս սպիտակուցը համարվում է հիդրոլիտիկ էկզոռիբոնուկլեազ, սակայն պատկանում է ՌՆԹազա D ընտանիքին։ PM/Scl-100 սպիտակուցը առավել հաճախ կորիզում տեղակայված էկզոսոմային կոմպլեքսներում, սակայն կարող է մտնել նաև ցիտոպլազմային էկզոսոմների կազմի մեջ ։
Կարգավորիչ սպիտակուցներ
Բացի վերոհիշյալ երկու սպիտակուցներից, որոնք ամուր կապված են էկզոսոմային կոմպլեքսի հետ, կորիզում և ցիտոպլազմայում մի շարք սպիտակուցներ փոխազդում են էկզոսոմային համալիրի հետ։ Այս սպիտակուցները, որոնք թույլ են կապված էկզոսոմների հետ, կարող են կարգավորել էկզոսոմային համալիրների ակտիվությունը և յուրահատկությունը։ Ցիտոպլազմում էկզոսոմը փոխազդում է սպիտակուցների հետ, որոնք կապվում են AU-առատ տարրերի հետ, այդ թվում KRSP և TTP հետ, որոնք նպաստում կամ կանխում են ՌՆԹ-ի դեգրադացիան։ Կորիզային էկզոսոմները կապվում են ՌՆԹ-կախյալ սպիտակուցների հետ (այդ թվում MPP6/Mpp6 և C1D/Rrp47 մարդ/խմորասնկերի մոտ), որոնք անհրաժեշտ են որոշ սուբստրատների պրոցեսինգի համար ։
Էկզոսոմների հետ փոխազդում են ոչ միայն առանձին սպիտակուցներ այլ նաև սպիտակուցային համալիրներ։ Նրանցից մեկը՝ ցիտոպլազմային Ski-համալիրը, որի մեջ մտնում են ՌՆԹ-հելիկազան (Ski2)․ այն մասնակցում է ի-ՌՆԹ-ի դեգրադացիային ։ Կորիզում ռ-ՌՆԹ-ի և կորիզակային փոքր ՌՆԹ-ների էկզոսեմների միջոցով պրոցեսինգը կարգավորվում է TRAMP համալիրով, որը նպաստում է ՌՆԹ-հելիակզի (Mtr4) և ՌՆԹ-պոլիադենիլիզացնողի (Trf4) ակտիվությունը ։
Ֆերմենտային ֆունկցիաներ
Ինչպես ցույց տրվեց վերևում, էկզոսոմային համալիրի մեջ մտնում են մի շարք սպիտակուցներ՝ ռիբոնուկլեազային դոմեններով։ Այս դոմենների բնույթը էվոլյուցիայի ընթացքում փոխվել է բակտերիաների համալիրներից մինչև խմորասնկերի և էուկարիոտների համալիրներ, և տարբեր ֆերմենտային ակտիվությունները հետ են զարգացել կամ նոր են առաջացել։ Էկզոսոման գործում է գլխավորապես որպես 3′→5′-էկզոռիբոնուկլեազ, այսինքն ՌՆԹ-ի մոլեկուլները քանդում է 3′-ծայրից սկսած։ Էկզոսոմի կազմի մեջ մտնող էկզոռիբոնուկլեազները կարող են լինել ինչպես ֆոսֆորոլիտիկ (ինչպես ՌՆԹազա РН-ի նման սպիտակուցները), կամ էուկարիոտների մոտ, հիդրոլիտիկ (սպիտակուցներ որոնք պարունակում են ՌՆԹազա R և D դոմեններ)։ Ֆոսֆորոլիտիկ ֆերմենտները ֆոսֆոդիեթերային կապերի քանդման համար օգտագործում են անօրգանական ֆոսֆատ և ազատում են նուկլեոտիդդիֆոսֆատ։ Հիդրոլիտիկ ֆերմենտները այդ կապերի հիդրոլիզի համար օգտագործում են ջուրը՝ արտազատելով նուկլեոտիդմոնոֆոսֆատ։
Արքեաների մոտ էկզոսոմային համակարգի Rrp41 սպիտակուցը համարվում է ֆոսֆորոլիտիկ էկզոռիբոնուկլեազ։ Օղակում առկա են այդ սպիտակուցի երեք պատճեն, որոնք պատասխանատու են համալիրի ակտիվության համար, այսինքն մարդու էկզոսոմի կեղևային օղակը չի պարունակում ակտիվ ֆերմենտ ։ Չնայած կատալիտիկ ակտիվության կորստին, էկզոսոմի կեղևի կառուցվախխքը՝ արքեաներից մինչև մարդ բարձրակոնսերվատիվ է, ինչը հաստատում է, որ այդ համակարգը կենսականորեն անհրաժեշտ է բջջի համար։ Էուկարիոտների մոտ ֆոսֆորոլիտիկ ակտիվության կորուստը փոխհատուցվում է հիդրոլիտիկ ֆերմենտների միջոցով, որոնք այդ օրգանիզմների մոտ ապահովում են էկզոսոմի ռիբոնուկլեազային ակտիվությունը ։
Ինչպես նշվեց վերևում, հիդրոլիտիկ Rrp6 և Rrp44 ֆերմենտները կապված են խմորասնկերի և մարդկանց էկզոսոմների հետ, Բացի այդ, Rrp6 և ևս երկու՝ Dis3 և Dis3L1 սպիտակուցներ կարող են խմորասնկերի մոտ Rrp44-ի փոխարեն կապվել ։ Թեպետ սկզբում կարծում էին, որ սպիտակուցները, որոնք պարունակում են S1-դոմեն, դրսևորում են 3′→5′-էկզոռիբոնուկլեազային ակտիվություն, վերջերս այդ ակտիվության մասին փաստերը հարցականի տակ ընկան, և այդ սպիտակուցները կարող են միայն կարևոր դեր խաղալ դեգրադացիայից առաջ սուբստրատի կապման մեջ ։
Սուբստրատներ
Էկզոսոմները ներգրավված էն մի շարք ՌՆԹ-ների պրոցեսինգի և դեգրադացիայի մեջ, բջջի ցիտոպլազմայում մասնակցում են ի-ՌՆԹ-ի շրջանառությանը։ Էկզոսոմները կարող են քանդել ՌՆԹ-ներ, որոնք դեգրադացիայի համար նշվել էին սեփական սխալի պատճառով, սպիտակուցների հետ փոխազդեցության հետևանքով․ վերջիններս ապահովում են նոնսենս և նոն-ստոպ տրոհումները։ Մյուս կողմից, քանդումը անպայման փուլ է ի-ՌՆԹ-ի կենսացիկլում։ Որոշ սպիտակուցներ, որոնք ի-ՌՆԹ-ն կայունացնում կամ ապակայունացնում են AU-առատ տարրերի միջոցով, գտնվում են ՌՆԹ-ի 3′-տեղամասում, փոխազդում են էկզոսոմային համալիրի հետ  ։ Կորիզում էկզոսոմները անհրաժեշտ են կորիզային փոքր ՌՆԹ-ների պրոցեսինգի համար։ Էկզոսոմների մեծամասնությունը գտնվում է կորիզակում ։ Այստեղ նրանք մասնակցում են 5,8S ռ-ՌՆԹ-ի (էկզոսոմների առաջին հայտնաբերված ֆունկցիան) և փոքր ՌՆԹ-ների պրոցեսինգին]]  ։
Թեպետ բջիջների մեծամասնությունը պարունակում են նաև այլ ֆերմենտներ, որոնք քանդում են ՌՆԹ-ն 3′- կամ 5′- ծայրից, էկզոսոմները պարտադիր են բջիջների գոյության համար։ Եթե էկզոսոմային գեների էքսպրեսիան արհեստականորեն նվազեցվում կամ դադարեցվում է, օրինակ ՌՆԹ-ինտերֆերենցիայի ուղղով, ապա բջջի աճը կանգնում է և այն մահանում է։ Էկզոսոմի աշխատանքի համար անհրաժեշտ են 9 կեղևային և երկու գլխավոր կախյալ սպիտակուցների առկայությունը ։ Բակտերիաների մոտ էկզոսոմ չկա, սակայն նմանատիպ ֆունկցիա կատարում են ավելի պարզ համալիր՝ դեգրադոսոմ, որը պարունակում է RNPազա ։
Էկզոսոման համարվում է գլխավոր համալիրը, որը ապահովում է բջջային ՌՆԹ-ի որակի կարգավորումը։ Ի տարբերություն պրոկարիոտների, էուկարիոտները ունեն ակտիվ համակարգեր, որոնք կարգավորում են բջջային ՌՆԹ-ները և տարբերակում են պրոցեսինգի չենթարկված կամ սխալ սինթեզված ՌՆԹ-սպիտակուցային համալիրներ (օրինակ ռիբոսոմներ) մինչ այն, երբ նրանք կլքեն կորիզը։ Համարվում է, որ այդ համակարգերը կանխում են անպետք կոմպլեքսների մասնակցությունը այնպիսի կենսական կարևոր պրոցեսներում, ինչպիսիք են սպիտակուցների սինթեզը]] ։
Հայտնաբերվել է, որ էպիդերմիսում էկզոսոմները ընտրողաբար քանդում են ի-ՌՆԹ-ներ, որոնք գաղտնագրում են տրանսկրիպցիոն գործոններ, առաջ բերելով դիֆերենցացիա (մասնավորապես GRHL3-ի տրանսկրիպցիայի գործոններ) ։ Շնորհիվ դրա թույլ տալով էպիդերմիսի պրոգենիտորայի բջիջների մնալ չդիֆերենցեցված վիճակում, ինչը անհրաժեշտ է նրանց պրոլիֆերացիայի հատկության պահպանման համար ։
Բացի պրոցեսինգի, շրջապտույտի և որակի կարգավորման մասնակցությանը, էկզոսոմները կարևոր դեր են խաղում այսպես կոչված կրիպտիկապես անկայուն տրանսկրիպտների (CUT) դեգրադացիայի մեջ, որոնք խմորասնկերի մոտ հաշվվում են հազարերորդ լոկուսից։ Այդ անկայուն ՌՆԹ-ների կարևորությունը և նրանց դեգրադացիան մնում են չուսումնասիրված, սակայն նմանատիպ ՌՆԹ-ներ առանձնացվել են նաև մարդկային բջիջներում։
Ավտոիմունային հիվանդություններ
Էկզոսոմային համալիրները ավտոիմունային հիվանդություններ ունեցող մարդկանց մոտ համարվում են հակամարմինների թիրախներ։ Այդպիսի ավտոհակամարմինները գլխավորապես հանդիպում են այն մարդկանց մոտ, որոնք տառապում են սկլերոմիոզիտով՝ ավտոիմունային հիվանդությամբ, որի դեպքում հիվանդները ունենում են սկլերոդերմայի և պոլիմիոզիտի կամ դերմատոմիոզիտի նախանշաններ]] ։ Հիվանդների արյան պլազմայում ավտոհակամարմինների առկայությունը կարելի է որոշել տարբեր եղանակներով։ Անցյալում այդ նպատակով առավել հաճախ օգտագործում էին կրկնակի իմունոդիֆուզիան՝ օգտագործելով թիմուսի էքստրակտ, HEp-2 բջիջների մոտ իմունոֆլուորեսցենցիա կամ մարդու բջիջներում իմունոպրեցիպիտացիա։ Արյան պլազման այլ պլազմայի (որը պարունակում է հակաէկզոսոմային հակամարմիններ) հետ իմունոպրեցիպիտացիայի դեպքում տեղի է ունենում որոշակի սպիտակուցների պրեցիպիտացիա։ Էկզոսոմների բացահայտումից առաջ այս կոմպլեքսները անվանվել են PM/Scl-համալիրներ ։ Հիվանդների արյան պլազմայի իմունոֆլուորեսցենցիան ցույց է տալիս կորիզի յուրահատուկ գունավորում, թույլ տալով առաջ քաշել ենթադրություն, որ հակածինը, որը ճանաչվում է ավտոհակամարմինների կողմից, կարող է կարևոր դեր խաղալ ռիբոսոմների սինթեզում ։ Վերջերս հասանեի դարձան ռեկոմբինատային էկզոսոմային սպիտակուցներ, որոնք օգտագործվում են գծային իմունոանալիզի կազման և իմունոֆերմենըային անալիզի (ELISA) մեջ ։
Այդպիսի ավտոիմունային հիվանդությունների դեպքում հակամարմինները ուղղված են էկզոսոմային կոմպլեքսի հիմնականում երկու սպիտակուցների վրա՝ PM/Scl-100 (սպիտակուց, որը նման է ՌՆԹազա D-ին) и PM/Scl-75 (օղակի սպիտակուցներից մեկը, որը նման է ՌՆԹազա РН-ին) ։ Հակամարմինները, որոնք ճանաչում են այդ սպիտակուցները, հայտնաբերվել են ուսումնասիրված հիվանդների 30 %-ի մոտ, որոնք տառապում էին սկլերոմիոզիտով։ Թեպետ այս երկու սպիտակուցները համարվում են ավտոհակամարմինների հիմնական թիրախները, այս մարմինների կողմից կարող են խոցվել նաև այլ էկզոսոմային ենթամիավորներ և կախյալ սպիտակուցներ (օրինակ C1D) ։ Ներկա ժամանակներում այս հակամարմինների հայտնաբերման առավել զգայուն միջոցը համարվում է պեպտիդի օգտագործումը, որը ձևավորվում է PM/Scl-100 սպիտակուցից, այլ ոչ թե ամբողջական սպիտակուցից, որպես ELISA-ի հակամարմին։ Այս մեթոդի շնորհիվ սկլերոմիոզիտով հիվանդների 55 %-ի մոտ է հայտնաբերվում, սակայն նրանք կարող են հայտնաբերվել այն հիվանդների մոտ, որոնք տառապում են միայն սկլերոդերմայով, պոլիմիոզիտով կամ դերմատոմիոզիտով  ։
Թեպետ ավտոհակամարմիններ հանդիպում են այն հիվանդների մոտ, որոնք ունենում են մի քանի ավտոիմունային հիվանդությունների ախտանիշներ, այս հիվանդությունների կլինիկական դրսևորումները շատ լայն են տատանվում։ Առավել հաճախ հանդիպող ախտանիշները, որպես կանոն, նման են տիպիկ ավտոիմունային հիվանդություններին․ այդպիսի ախտանիշների թվին դասվում են Ռեյնոյի հիվանդությունը, արտրիտը, միոզիտը և սկլերոդերման ։
Քաղցկեղի բուժում
Ցույց է տրվել, որ էկզոսոմների գործունեությունը ճնշվում է 5-ֆտորուրացիլ անտիմետաբոլիտի՝ հակաքաղցկեղային քիմիաբուժության պատրաստուկի միջոցով։ Այն համարվում է խոշոր քաղցկեղների բուժման ամենաարդյունավետ դեղանյութերից մեկը։ Խմորասնկերի մոտ, որոնք մշակվում են 5-ֆտորուրացիլով, նկատվում են ռ-ՌՆԹ-ի պրոցեսինգի դեֆեկտներ, որոնք նման են նրանց, որոնք առաջանում էին մոլեկուլա-կենսաԲանական մեթոդով էկզոսոմների ակտիվության դեպքում։ Ռ-ՌՆԹ-ի ճիշտ պրոցեսինգի Բացակայության դեպքում բջիջը մահանում է, որով և բացատրվում է պատրաստուկի էֆեկտիվությունը
։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սպիտակուցներ Կատեգորիա:Նուկլեինաթթուներ Կատեգորիա:ՌՆԹ
Առաջնային սուկցեսսիա
Առաջնային սուկցեսսիա, կյանքից զրկված տարածքներում զարգացող սուկցեսսիան է- ժայռեր, զառիթափ, գետերի նստվածք, սորուն ավազ, պնդացած լավա, և այլն։ Այդ տարածքների հաստատման ընթացքում իրենց նյութափոխանակության շնորհիվ կենդանի օրգանիզմները փոխում են գոյության պայմանները, և փոփոխում են միմյանց։ Հիմնական դերը պատկանում է մահացած բուսական մնացորդներին և տարալուծման արդյունքների կուտակմանը։ Դա կախված է բուսականության բնույթից, և այն ոչնչացնող միկրոօրգանիզմների, սնկերի և կենդանիների համալիրից։ Աստիճանաբար ձևավորվում է հողի պրոֆիլը, փոխվում է տարածքի ջրոլոգիական ռեժիմը, միկրոկլիման։ Նման սուկցեսսիաները երկրաբուսաբանության մեջ կոչվում է էկոգենիկ, քանի որ հանգեցնում են ապրելավայրի ինքնին փոխակերպումներին։ Բուսական ծածկի սկզբնական ձևավորման գործընթացը կոչվում է սինգենետիկ սուկցեսսիա։ Առաջնային սուբստրատի խոնավությունից կախված առաջնային սուկցեսսիաները բաժանվում են՝
Առաջնային սուկցեսսիան ընթանում է մի քանի փուլերով։ Օրինակ, անտառային գոտում. չոր, անկյանք սուբստրատ-քարաքոս-մամուռ-միամյա բուսական բազմազանություն-խոտաբույսեր և բազմամյա բույսեր-թփեր-առաջին գեներացիայի ծառեր-երկրորդ գեներացիայի ծառեր, տափաստանային գոտում՝ սուկցեսսիան ավարտվում է բույսերի փուլում, և այլն։
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կոմբինացված զենք
Կոմբինացված զենք (Combination weapons), ձեռքի զենքի հատուկ տեսակ (մերձամարտի զենքեր), որն իր մեջ համադրում է հրազենի և սառը զենքի հատկանիշներ ։ Առավել հաճախ հանդիպում են շեղբավոր զենքի և ատրճանակի համադրությամբ կոմբինացիաները, չնայած կան նաև այլ տարբերակներ ։
Պատմություն
Սառը զենքի և հրազենի կոմբինացիաների ստեղծման արդյունավետ փորձերը ձեռնարկվել են զենքի գոյության ամբողջ ժամանակաշրջանի ընթացքում։ 16-րդ դարի վերջից և ընդհուպ մինչև 19-րդ դարում բազմալիցք հրազենի ստեղծումն, այդպիսի կոնստրուկտորական որոնումների հիմնական պատճառն էր համարվում ատրճանակի փաստացի անպիտանելիությունը մերձամարտում առաջին կրակոցից հետո, քանի որ հրազենի վերալիցքավորումը շատ աշխատատար գործընթաց էր և շատ ժամանակ էր պահանջում։ Այդ իսկ պատճառով մերձամարտում լիցքաթափված վիճակում հրազենը կարելի էր միայն դեն նետել՝ հույսը դնելով միայն առկա սառը զենքի վրա, կամ դրա բացակայության դեպքում պետք էր նահանջել ։ Երկարափող հրազենի նմանատիպ խնդիրներ բավականին արդյունավետ կերպով լուծվում էր բայոնեթ կոչվող դանակների միջոցով, որոնք հետագայում կոչվեցին սվին դանակ։ Հրազենի և սառը զենքի համադրության առաջին փորձերին են դասվում գերմանական կացին-ատրճանակներն, որոնք ոչ մեծ քանակությամբ արտադրվում էին Սիլեզիայում 16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարի սկզբին։ Ավելի ուշ՝ 18-րդ դարի կեսերին որոշակի տարածում են գտել թուր-ատրճանակները, «կրակող շեղբերը», որոնց կառուցվածքը նախատեսում էր կարճափող ատրճանակի տեղակայումը թրի կամ թրադաշույնի շեղբին զուգահեռ, դաստապանի մոտ։ Այդպիսի զենքը հիմնականում օգտագործվում էր նավատորմում, աբորդաժային մարտերում, ինչպես նաև օգտագործվում էր որպես որսորդական զենք։
Հաճախ հանդիպում էր նաև ատրճանակի և դանակային շեղբերի համադրություն (հաճախ ծալովի դանակի տեսքով)։ Նմանատիպ զենք արտադրվում էր ինչպես խոշոր զինագործական ձեռնարկությունների (Dumonthier & Sons, Unwin & Rodgers և այլն), այնպես էլ տնայնագործական եղանակով։ Ընդ որում, դրանց արտադրությունը շարունակվում էր նույնիսկ ատրճանակների ի հայտ գալուց հետո։ Բացի դանակից, զենքի նմանատիպ տեսակները կարող էին ունենալ բռնակ, որը կարելի էր օգտագործել որպես կաստետ։ Լինելով ինքնապաշտպանության և հարձակման շատ հարմար միջոց, որը կարելի էր կրել աննկատ, կոմբինացված զենքի տվյալ տեսակը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին տարածված էր հանցագործների և մեծ քաղաքների բնակիչների թվում ։
Առավել էկզոտիկ տարբերակներին են դասվում 19-րդ դարի հնդկացիական իրերը, որոնք համադրում էին հրապատիճային ատրճանակը և լախտը։
Կատարվել են նաև պաշտպանիչ սպառազինության և հրազենի համադրության փորձեր։ Դրա օրինակներից է լեհական վահանը ատրճանակի հետ, արտադրված 17-րդ դարում և նկարագրվել է Պողոս ֆոն Վինկլերի «Զենքի պատմությունը» գրքում։
20-րդ դարում խորհրդային կոնստրուկտորների կողմից ստեղծվել են հատուկ դանակների մի քանի մոդելներ (ՀՀԴ, ՀՀԴ-2) զորքային հետախուզության և ՊԱԿ-ի հատուկ նշանակության զորքերի համար։ Այդպիսի դանակների առանձնահատկությունն ինքնապարփակ զինատեսակների կիրառումն է ։ Դրա շնորհիվ տվյալ տեսակները թույլ էին տալիս իրականացնել մեկական կրակոցներ՝ առանց ապաքողարկելու օգտագործողին բարձր ձայնով և բոցի բռնկման։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կոմբինացված զենք Կատեգորիա:Հրազեն Կատեգորիա:Սառը զենքեր
Աստերոիդների ցանկ (60601-60700)
Աստերոիդների ցանկ (60501-60600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (60701-60800)