cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վոլոգդա
Քույր քաղաքներ
Հետևյալ քաղաքների հետ էլ Վոլոգդան կնքել է համագործակցության պայմանագրեր.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1147 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Վասիլի Սուրոշնիկովի առանձնատուն
Վասիլի Միխայլովիչ Սուրոշնիկովի առանձնատուն (Особняк Василия Михайловича Сурошникова), ճարտարապետական հուշարձան Սամարայում։ Կառուցվել է 1910-1914 թվականներին նշանավոր ճարտարապետ Ֆեոդոր Շեխտելի նախագծով, շինարարությունը ղեկավարել է Ալեքսանդր Շչերբաչյովը։  Շենքը գտնվում  է Պիոներական և Ալեքսեյ Տոլստոյի փողոցների անկյունում (հասցեն` Պիոներական փողոց 22/41): Դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբեկտ է։
Պատմություն
Երկար ժամանակ համարվում էր, որ սամարացի առաջին գիլդիայի վաճառական Վասիլի Միխայլովիչ Սուրոշնիկվի առանձնատան միակ հեղինակը եղել է Ա. Ա. Շչերբաչյովը և այն կառուցվել է 1907 թվականին։ Սակայն հետագայում Ֆ. О. Շեխտելի արխիվներում հայտնաբերվում է առանձնատան նախնական նախագիծը, որը  թվագրված է 1909 թվականով։ Շչերբաչյովը միայն որոշակի փոփոխություններով  իրականացրել է այդ նախագիծը ։
Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ առանձնատունը զբաղեցրել է 24-րդ Սամարո-Սիմբիրսկյան Երկաթյա դիվիզիայի շտաբը, իսկ 1918 թվականի նոյեմբերին հանձնվել է Սամարյան Պրոլետկուլտին կից կերպարվեստի բաժնին։ Ստուդիան փակվում է 1921 թվականին, որից հետո առանձնատանը տեղակայվում է Կույբիշևի գավառագիտական թանգարանը։ Հայրենական Մեծ պատերազմի սկզբում կառավարական հաստատությունների էվակուացիայի ժամանակ առանձնատունը նախատեսվում էր տրամադրել ԱՄՆ դեսպանատանը, թանգարանը փոխադրվեց Ֆրունզեի փողոցի վրա գտնվող եկեղեցու շենքը։ Սակայն պլանները չիրականացան, դրանց փոխարեն առանձնատանը բնակվում է Ստալինի դուստրը` Սվետլանա Ալիլուևան։ Պատերազմից հետո առանձնատանը գտնվում էր Կույբիշևի Բժշկական ինստիտուտի ռազմա-բժշկական ֆակուլտետը։ Ներկայումս առանձնատունը զբաղեցնում է ՌԴ Պաշտպանության նախարարության Ֆինանսական ապահովման վարչությունը ։ 2010-ական թվականներին շենքը գտնվում էր անմխիթար վիճակում, դանդաղորեն փլուզվում էր ճակատային մասը։ 2017 թվականին սկսվեց առանձնատան վերականգնումը, որն անմջապես նշանավորվեց սկանդալով, երբ բանվորները սկսեցին կոտրել ճակատային մասի պահպանված սալիկները ։
Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
Շենքը կառուցվել է մոդեռն ոճով։ Նրա համար բնութագրական են նաև օգտագործված նյութերը, բնական քարը, կապույտ կերամիկական սալիկները և հատիկավոր սվաղը ։ Շեխտելի նախագծում  նշմարվում են նաև վենետիկյան  ապարանքի տարրեր։  Նախագծի համեմատ փոփոխվել են սալիկների անկյունագծային շարվածքը  ուղղանկյունաձևի և կենտրոնական մուտքի դիրքը։  Տան անկյունում գտնվող յուրահատուկ պատշգամբը հիշեցնում է Մոսկվայի Յարոսլավյան կայարանի աշտարակը, որի հեղինակը նույնպես եղել է Շեխտելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սամարայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1914 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Գորտաման (նկար)
«Գորտաման» (La Grenouillère) 1869 թվականին Ֆրանսիացի նկարիչ Օգյուստ Ռենուարի վրձնած նկարը։
Նկարում պատկերված է ջրի վրա գտնվող սրճարան, որը կամրջով կապված է Սենա գետի ափի կառամատույցին, գտնվում է փոքր գետաբազուկի վրա և կղզու հետ կապված է փոխադրական կամրջով։ Սեն գետի վրա՝ այդ տեղում, Փարիզից հյուսիս–արևմուտք գտնվող Շատու (Chatou) և Բուժիվալ վայրերում կային կղզիների մի ամբողջ խումբ, որտեղ փարիզեցիները գալիս էին հանգստանալու։ Այդ վայրերը մանրամասն նկարագրված են Գոնկուր եղբայրների («Սողոմոնի դրամ»), Էմիլ Զոլայի և Գի դը Մոպասանի ստեղծագործություններում։
«Գորտամանն» իր անվանումը ստացել է այն բանի համար, որ այստեղ հաճախ հավաքվել են թեթև վարքի տեր աղջիկներ, որոնց կոչում էին «գորտեր», որոնք արվարձաններից  այդտեղ էին գալիս մանր խուլիգանների  և  խարդախների ուղեկցությամբ։ Երբեմն նրանք միայնակ էին գալիս, որպեսզի հաճախորդներ  գտնեին՝ որպես խայծ օգտագործելով  ճչան, գայթակղիչ   հագուստներ։
1869 թվականի օգոստոսին Ռենուարն ու Մոնեն աշխատել են կողք կողքի՝ օգտագործելով նույնատիպ նյութեր, ընդ որում համարյա նույն ոճերում։ Երկուսն էլ վրձնել են  «գորտամանի» վերաբերյալ նկարներ, որտեղ սրճարանը  պատկերված է համարյա նույն կետից։ Սակայն, եթե Մոնեն  առավել հետաքրքրված է բնապատկերով և բնությամբ, ապա Ռենուարը տարված է մարդկանց պատկերելով։ Մոնեի նկարում այցելուները երկրորդական են, իսկ Ռենուարի մոտ հագուստները պատկերված են առանձնակի մանրամասնությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռենուարի նկարներ Կատեգորիա:1869 նկարներ
Նիկոլայ Նաջարյան
Նիկոլայ Արսենի Նաջարյան, հայ քիթկոկորդականջաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1960), պրոֆեսոր (1961): ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ։
Եղել է Հայաստանի քիթկոկորդականջաբանների գիտական ընկերության նախագահը։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Նաջարյանը ծնվել է 1901 թվականին, Ադրբեջանի Բաքու քաղաքում։ 1926 թվականին ավարտել է Սարատովի (Ռուսաստան) համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1944-1960 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գիտաբժշկական խորհրդի քարտուղար, 1957-1961 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ, 1961-1973 թվականներին՝ Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի քիթկոկորդականջաբանության ամբիոնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են քիթկոկորդականջի հիվանդությունների բուժման հարցերին։ Մշակել է միջին ականջի սուր բորբոքումների և պտկաձև ելուստի բորբոքման բուժման եղանակ։ Նաջարյանի առաջարկած օրգանիզմի արյունահոսությունը դադարեցնող (հեմոստատիկական) հատկությունների որոշման եղանակը ներդրվել է բժշկության մեջ։ 50-ից ավելի գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ քիթկոկորդականջաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Տոսիկ
Տոսիկ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 173 հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Թրոհ (պոկեմոն)
Թրոհ (Throh, )՝ պոկեմոն Նինթեմդոից ։ Այս պոկեմոնը զարգացում չունի, ուստի ունի եղբայրական պոկեմոն։ Թրոհը և Սաուկը ստեղծած են գրեթե նույն գրաֆիկայով, սակայն տարբերությունը կայանում է նրանց գույնով, մասնագիտությամբ և հատկություններով։ Ունի կարմիր գույն։
Ծագում
Մասնագիտությամբ ըմբիշ է և կրում է ըմբիշի հագուստ, որը ունի սպիտակ գույն։ Թրոհ պոկեմոնը կարողանում է որոշել իր հակառակորդ պոկեմոնի հաջորդ քայլը։ Այսդ հատկությունով օժտված է նաև Սաուկը   ։
Վիճակագրություն
Ստատիկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պոկեմոններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կռիվ պոկեմոններ
Աստերոիդների ցանկ (78301-78400)
Աստերոիդների ցանկ (78201-78300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (78401-78500)
Վիքիճամբար
Վիքիճամբար, Վիքիմեդիա Հայաստան կազմակերպության նախագծերից մեկը, որի նպատակն է զարգացնել հայերեն Վիքիպեդիան Հայաստանի մայրաքաղաքի ու մարզերի տարբեր դպրոցների աշակերտների և բուհերի ուսանողների միջոցով՝ միաժամանակ ապահովելով նրանց ակտիվ հանգիստը։ Նախագիծն առաջին անգամ իրականացվել է Վանաձորում, հետագայում՝ Ստեփանավանում, Աղվերանում և Ծաղկաձորում։ 2014 թվականին Լոնդոնում տեղի ունեցած ամենամյա Վիքիմանիա 2014 համաժողովի ընթացքում Վիքիմեդիա Հայաստանի «Վիքիճամբար» նախագիծը ճանաչվել է տարվա ամենազիլ նախագիծ ։
Ձևաչափ
9-35 տարեկան ակտիվ վիքիխմբագրողները, կախված իրենց խմբագրումների ծավալից ու որակից, ստանում են անվճար ուղեգրեր։ Մասնակցության հայտեր կարելի է ձեռք բերել նաև գումարով ։
Երեխաների Վիքիճամբար
Պատանեկան Վիքիճամբարին մասնակցում են 9-14 տարեկան երեխաներ և խմբագրում հիմնականում Հայերեն Վիքիբառարան և Վիքիդարան նախագծերում։
Սուրբ Գևորգի նեղուց
Սուրբ Գևորգի նեղուց (St George's Channel, Sianel San Siôr, Muir Bhreatan ), Ատլանտյան օվկիանոսի Իռլանդական և Կելտական ծովերը միմյանց կապող նեղուց ։ Երկարությունը 154 կիլոմետր է, լայնությունը՝ 75 կմ, առավելագույն խորությունը՝ 82 մետր։
Վիքիճամբար
Պատանեկան Վիքիճամբար
Պատանեկան Վիքիճամբարին մասնակցում են 15-18 տարեկան պատանիներ, որոնք հիմնականում խմբագրում են Հայերեն Վիքիպեդիայում։
Երիտասարդական Վիքիճամբար
Երիտասարդական Վիքիճամբարին մասնակցում են 18-35 տարեկան երիտասարդներ, որոնք խմբագրումներ են կատարում Հայերեն Վիքիպեդիայում։ Երիտասարդական Վիքիճամբարի օրակարգը տարբերվում է Պատանիների Վիքիճամբարի օրակարգից, տարբեր են նաև երկու ճամբարներում անցկացվող խաղերը։
Սուրբ Գևորգի նեղուց
Անվանումը
Նեղուցի անվանումն առնչվում է XIV դարում գրի առնված մի ավանդազրույցի, ըստ որի՝ սուրբ Գևորրգը Բյուզանդիայից ճամփորդել է Հռոմեական Բրիտանիա և այդ ժամանակ հատել է նեղուցը, որը հետագայում կոչվել է նրա անունով։
Վիքիճամբար
Արևմտահայերեն Վիքիճամբար
Արևմտահայերեն Վիքիճամբարն ամեն տարի կազմակերպվում է «Վիքիմեդիա Հայաստան» գիտակրթական հասարակական կազմակերպության և Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամի համատեղ հովանավորությամբ ։ Արևմտահայերեն առաջին Վիքիճամբարն անցկացվել է Լիբանանում, այնուհետև՝ Պորտուգալիայում և Ֆրանսիայում։
Սուրբ Գևորգի նեղուց
Անվանումը
Սուրբ Գևորգի անունով նեղուցն առաջին անգամ հիշատակվել է 1578 թվականին անգլիացի ծովագնաց Մարտին Ֆրոբիշերի երկրորդ ճանապարհորդության հաշվետվությունում։
Վիքիճամբար
Նպատակ
Վիքի ճամբարի նպատակն է դպրոցականների և ուսանողների միջոցով զարգացնել Հայերեն վիքիպեդիան, Վիքիդարանը, Վիքիբառարանը և Վիքիմեդիա քույր նախագծերը ։ Վիքիճամբարը հնարավորություն է տալիս երիտասարդներին և պատանիներին բացահայտել և զարգացնել իրենց հետաքրքրություններն ու ունակությունները վիքինախագծերի միջոցով։ Վիքիճամբարը՝ որպես կրթական միջավայր, այլընտրանքային կրթության միջոց է՝ առանց որևէ սահմանափակումների, որտեղ ճամբարականները ձեռք են բերում արժեքավոր գիտելիքներ, կարողություններ և հմտություններ, որոնք վերածվելով խանդավառության և հետաքրքրությունների՝ օգնում են նրանց հաջողակ մարդ դառնալ դպրոցում և ապագա մասնագիտական ոլորտում։
Սուրբ Գևորգի նեղուց
Բնությունը
Նեղուցի ջրերի մաքրությունն ու կերի առատությունն այստեղ են գրավում օվկիանոսային խոշոր կենդանիների՝ դելֆինների, հսկա շնաձկների, ծովային խոզերի:Հանդիպում են նաև ծովային կրիաներ, ծովակատուներ, օմարներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի նեղուցներ Կատեգորիա:Իռլանդիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Իռլանդական ծով
Վիքիճամբար
Միջոցառումներ
Վիքիճամբարի բոլոր միջոցառումները, առօրյան կառուցված են այնպես, որ նպաստեն ճամբարականի ինքնագնահատականի, ինքնավստահության և ինքնուրույնության բարձրացմանը։ Ճամբարում մասնակիցները սովորում են կշռադատել, անկաշկանդ արտահայտել սեփական կարծիքն ու որոշումներ կայացնել, որն ապահովում է առաջընթաց ամբողջ կյանքի համար։
Վիքիճամբարում կան թիմային աշխատանքին վերաբերող շատ միջոցառումներ, որոնք նպաստում են համագործակցությանը, հաղորդակցմանը, խնդիրների, կոնֆլիկտների խմբային և անհատական լուծմանը։ Ճամբարականները աշխատում են ընդհանուր նպատակի համար՝ ունենալով անհատական նպատակներ, ինչպես Վիքիպեդիայում է։
10 օրվա ընթացքում ճամբարի մասնակիցները կյուրացնեն Վիքի խմբագրման գործիքները, վիքի օգնականների օգնությամբ Հայերեն Վիքիպեդիայում կստեղծեն հոդվածներ, Վիքիբառարանում՝ բառահոդվածներ, իսկ Վիքիդարանում՝ կսրբագրեն հեղինակային հանրային սեփականություն համարվող գրքերը։
Ճամբարի առօրյայում ներառված են հայկական պարերի և երգերի ուսուցում, հայկական ֆիլմերի ցուցադրություն, հանդիպումներ անվանի գիտնականների, գրողների, մշակութային գործիչների հետ։
Հյուրեր
2023 թվականի պատանեկան Վիքիճամբարում ստեղծված 478 հոդվածից 318-ը վերաբերում էին հայկական ֆուտբոլին` մարզիկներին, թիմերին, մարզիչներին։ Թեման ընտրվել էր Հայերեն Վիքիպեդիայում հայկական սպորտին անդրադարձող հոդվածների բացը լրացնելու նպատակով։ Այս թեմայով գրող խմբագիրներին ոգևորելու նպատակով ճամբարի ընթացքում կազմակերպվեց ֆուտբոլային օր, որի ժամանակ հյուր եկան Հայաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ Արամ Խամոյանը, Նարեկ Ալավերդյանը, Արման Ներսեսյանը և Գեւորգ Տարախչյան։ Ֆուտբոլիստներն իրենց համազգեստները նվիրեցին ամենաակտիվ խմբագրող ճամբարականներին, որից հետո կազմակերպվեց ընկերական խաղ Վիքիճամբարի և հավաքականի ֆուտբոլիստների միջև։
Վիքիճամբարների ժամանակագրություն
2014 թվականից սկսած իրականացվել են Վիքիճամբարներ Հայաստանում, Լիբանանում, Պորտուգալիայում և Ֆրանսիայում․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքինախագծեր Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Վիքիմեդիա Հայաստանի նախագծեր
Պոդեդոմկա
Պոդեդոմկա  (Подъедомка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վայմիշ գետի ձախ ափին՝ 27 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Գրաչանիցա (քաղաք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)
Գրաչանիցա (Gračanica), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսարևելյան մասում, համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Վարչականորեն համարվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Ֆեդերացիայի Տուզլանի կանտոնի մասը։ Տեղակայված է Սպրեչա գետի վրա։
Կլիմա
Քաղաքի հունվարյան ջերմաստիճանը կազմում է 1,8 °C, իսկ հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը՝ 23,3 °C։
Գրաչանիցա համայնքում թափվում են 830 մմ տեղումներ։ Մայիս ամսվա ամենաշատ տեղումները եղել են 121 մմ, իսկ հունիս ամսվա՝ 101 մմ, իսկ ամենաքիչ տեղումները եղել են մարտ ամսվա ընթացքում՝ 41 մմ։ Տարվա ընթացքում ձյուն տեղում է 50 օր։ Գրաչանիցա համայնքի կլիման մայրցամաքային է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի բնակավայրեր
Ալ-Ռասթան
«Արաբական գարնան» ժամանակ Սիրիայում Ալ-Ռասթանը մի քանի անգամ դարձավ համաշխարհային ԶԼՄ-ների ուշադրության կենտրոնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ալ-Ռասթանի գավառ Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Ֆրանե Սելակ
Ֆրանե Սելակ (Frane Selak, ), խորվաթ երաժիշտ և երաժշտության ուսուցիչ։ Հայտնի է նրանով, որ կարողացել է խուսափել մահից յոթ դժբախտ պատահարներից հետո, իսկ այնուհետև վիճակախաղով շահել է խոշոր գումար, որի համար լրագրողները նրան անվանել են «աշխարհի ամենահաջողակ մարդ» ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1929 թվականի փետրվարի 7-ին։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ստացել է երաժշտական կրթություն. դառնալով դիրիժոր՝ նա աշխատանքի է անցել որպես մանկական երգչախմբի ղեկավար ։
1962
1962 թվականի հունվարին Սելակն ունեցել է իր առաջին վթարը։ Սարաևոյից Դուբրովնիկ ուղևորվող գնացքը դուրս է եկել ռելսերից և սուզվել գետը։ Մի անհայտ անձ Սելակին հանել է ջրից, իսկ մյուս 17 ուղևորները խեղդվել են։ Ինքը՝ Ֆրանեն, ձեռքի կոտրվածք է ստացել և հիպոթերմիա ։
1963
1963 թվականին Սելակն օդանավով Զագրեբից Ռիեկա է ուղևորվել։ Թռիչքի մեկնարկից որոշ ժամանակ անց օդանավի սրահի հերմետիկությունը խախտվել է, ինչի հետևանքով 19 մարդ դուրս է ընկել օդանավից, այդ թվում՝ Սելակը։ Նրան հաջողվել է ողջ մնալ, քանի որ ընկել է խոտի դեզի վրա։ Մնացած ուղեւորները մահացել են ։
1970
1970 թվականին Սելակի մեքենան ընթացքում բռնկվել է։ Նրան հաջողվել է լքել մեքենան վառելիքի բաքի պայթելուց վայրկյաններ առաջ ։
1973
Երեք տարի անց, մեկ այլ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի ժամանակ, նրա մեքենայի վառելիքի պոմպի անսարքության պատճառով շարժիչը լցվել է տաք յուղով, ինչի հետևանքով կրակ է բռնկվել, որը ավտոխցիկ է ներթափանցել օդանցքների միջով։ Կրակը վառել է Սելակի մազերը, բայց նա էապես չի տուժել ։
1995
1995 թվականին Սելակին հարվածել է Զագրեբի քաղաքային ավտոբուսը, սակայն նա ստացել է միայն թեթև վնասվածքներ ։
Մահ
Ֆրանե Սելակը մահացել է 2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին 87 տարեկան հասակում։ Վերջին տարիներին նա ապրել է Պետրինյա քաղաքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորվաթներ Կատեգորիա:Խորվաթ երաժիշտներ Կատեգորիա:Խորվաթիայում մահացածներ
(8448) Բելյակինա
(8448) Բելյակինա (Belyakina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,266772 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1303 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4032 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1246,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,288797 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տամարա Սմիռնովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռաֆայել Բրետոն
Կենսագրություն
Ռաֆայել Գաստոն Բեգնոնը ծնվել է Փարիզում, Ֆրանսիա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա մեկնել է Անգլիա և 1943 թվականին միացել է «Հատուկ գործողությունների մշակում» կազմակերպությանը։ Նա, սակայն, այնտեղ իրեն այդքան էլ լավ չդրսևորեց։ Նրա ղեկավարները նրան համարում էին մեղմ, դյուրագրգիռ և հակված երեխայական պահվածքի։ Նրան վերջապես տեղափոխեցին ստրատեգիկ ծառայությունների ամերիկյան գրասենյակ, և նրան տրվեց լեյտենանտի աստիճան Միացյալ Նահանգների նավատորմային արգելոցում։ 1944 թվականի ապրիլին Բրետոնը երկու գործակալների հետ միասին վայրէջք կատարեց հարավային Ֆրանսիայում։ Նրանց առաքելությունը՝ հայտնի «Բեգգար» անունով, 90 գործակալների հավաքագրելն էր Փարիզի հարավ-արևմուտքում՝ Ուազի դեպարտամենտում։ Ավելի ուշ, երբ դաշնակից զորքերը մտան Փարիզ, նրանք բացահայտեցին գերմանական տանկերի մի մեծ ուժ թաքնված անտառաշատ վայրերում և ամեն ինչ արեցին դրանք ոչնչացնելու համար։ Բրետոնին դրանից հետո շնորհեցին ֆրանսիական «Croix de Guerre» շքանշանը և խաչ բացառիկ ծառայությունների համար։
Նու ցուցաբերեց սրամտություն և համարձակություն, որին մենք ականատես եղանք մի անգամ, երբ նա վերականգնեց ոչ պայթուցիկ օդային ռումբ, տեղափոխեց այն կամուրջ և օգտագործեց պայթուցիկը՝ ոչնչացնելու նշանակետը։ Բեգնոնի անվեհեր արարքը, խիզախությունը և անսահման նվիրվածությունը օրինակ ծառայեց Միացյալ Նահանգների զինվորական ուժերի համար։
Պատերազմից հետո նրան ուղարկեցին Հոլիվուդ, որպեսզի օգնի «O.S.S.» ֆիլմի ստեղծողներին իր խորհուրդներով։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարն էր Ալան Լեդը։ Բրետոնը որոշեց մնալ Միացյալ Նահանգներում, սկսեց հանդես գալ Ռաֆայել Բրետոն անվամբ և աշխատել որպես ֆիմերի և հեռուստատեսային սերալների բեմանկարիչ ։
Բրետոնը մահացել է 2011 թվականի փետրվարի 20-ին Արիզոնա նահանգի Green Valley տեղանքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Եղվարդ (համայնք)
Եղվարդ, համայնք Կոտայքի մարզում։ Ներառում է Եղվարդ քաղաքը, Բուժական, Զովունի, Զորավան և Սարալանջ  գյուղերը։ Համայնքը ստեղծվել է 2017 թվականի հունիսի 9 -ին ՀՀ Ազգային Ժողովում համայնքների խոշորացման օրինագծով  ։ Կենտրոնը Եղվարդ քաղաքն է։ Համայնքի տեղական ինքնակառավարման մարմինների առաջին ընտրությունները կայացել են 2017 թվականի նոյեմբերի 5-ին։
Բնակչություն
Եղվարդ համայնքը ստեղծվել է Եղվարդ, Բուժական, Զովունի, Զորավան և Սարալանջ համայնքների միավորումից։ Համայնքի բնակչությունը կազմում է 25,588 մարդ։
Շանտրել (Կանտալի գավառ)
Շանտրել (Chanterelle), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 50 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 81 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 62-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,5 %։ 62 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 62 անձ (40 տղամարդ և 22 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ (0 տղամարդ և 0 կին)։ 19 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ալբատառեկ
Ալբատառեկ (Albatàrrec, Albatarrec), մունիցիպալիտետ է Իսպանիայում։ Մտնում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Լեյդա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեգրիայի շրջանում։ Զբաղեցնում է 10,73 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2010 թվականի հաշվարկով՝ 1979 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հնագիտական թանգարան (Զագրեբ)
Զագրեբի հնագիտական թանգարան (Arheološki muzej u Zagrebu), քաղաքային հնագիտական թանգարան Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Հավաքածուն ներառում է տարբեր ժամանակաշրջանի հնագիտական բազմաթիվ, այդ թվում և եզակի ցուցանմուշներ։
Ընդհանուր տեղեկություն
Զագրեբի հնագիտական թանգարանը գտնվում է Վրանիչան-Գաֆների նախկին պալատում՝ մի մեծ պատմական ճարտարապետական հուշարձան-շինությունում (Vranyczany-Hafner na Zrinjevcu)։
Հնագիտական թանգարանի աշխատանքային ռեժիմ.
Թանգարանի տնօրենն է պրոֆեսոր Անտե Ռոնդիչ-Միոչևիչը (Ante Rendić-Miočević)։
Պատմություն
Զագրեբի հնագիտական թանգարանը, որպես անկախ թանգարանային կառույց, սկսել է գործել 1939 թվականից։ Մինչ այդ այն գործել է որպես Ազգային թանգարանի բաժին։
Թանգարանի հավաքածուն ներկայումս ներառում է մոտ 400 հազար տարբեր արտեֆակտներ։ Ցուցանմուշներն իրենց հերթին բաժանվում են ըստ ժամանակաշրջանների՝ նախապատմական, հին (հունական և հռոմեական հուշարձաններ) և միջնադարյան։
Թանգարանն ունի նաև հին եգիպտական հավաքածու, որը տարածաշրջանում միակն է իր տեսակի մեջ։ Ունի նաև դրամագիտական հավաքածու, որը Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում համարվում է խոշորագույններից մեկը։
Զագրեբի հնագիտական թանգարանում է պահպանվում էտրուսյան հուշարձանների յուրահատուկ հավաքածու։ Ամենահայտնի, և անշուշտ, ամենաարժեքավորը հանդիսանում է «Liber linteus Zagrabiensis» գիրքը՝ էտրուսյան լեզվով մինչև այժմ պահպանված ամենաերկար գրությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զագրեբի թանգարաններ
Շիլովկա (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Շիլովկա (Шилівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շիլովկա գյուղում բնակվում էր 242 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1890 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կարասու (Ելիզավետպոլի գավառ)
Կարասու, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։ Գտնվում էր Կուր գետի աջ կողմում, Ելիզավետպոլ քաղաքից 70 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Արտաշես Պողոսյան
Կենսագրություն
Արտաշես Պողոսյանը 1941 թվականին ավարտել է Հադրութի մանկավարժական ուսումնարանը և որպես ուսուցիչ աշխատել է հայրենի դպրոցում։ 1942-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1946 թվականին աշխատել է Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրությունում, ապա հայրենի Խծաբերդ գյուղում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, 1960 թվականին՝ Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի բարձրագույն գրականական դասընթացները։ Մինչև 1967 թվականը աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում որպես կրկնօրինակման ավագ խմբագիր։ 1967-1971 թվականներին բաժնի վարիչ էր ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի մամուլի պետական կամիտեում։ 1971-1975 թվականներին եղել է «Հայաստան» հրատարակչության մանկապատանեկան գրականության խմբագրության վարիչ։ Ռուսերեն լույս են տեսել Պողոսյանի «Բախտը դժվար է տրվում» (Մոսկվա, 1966), «Հիմն հողի և արևի» (Մոսկվա, 1975) գրքերը ։
Գործունեություն
Պողոսյանի բանաստեղծություններին բնորոշ են քնարականությունը, հայրենասիրական, քաղաքացիական շունչը՝ «Փոթորկից հետո», (1955 թվական), «Բախտը դժվար Է տրվում», (1967 թվական), «Կապույտ հանգրվան», (1972 թվական), «Հիմն հողի և արևի», (1975 թվական), «Հորովել», (1980 թվական), «Բանաստեղծություններ և պոեմներ», (1983 թվական), ժողովածուներ։ Պողոսյանը գրել է նաև «Հրաժեշտ անցյալին» (1978 թվական) վեպը։ Թարգմանել է Պաբլո Ներուդայի, Ալեքսանդր Տվարդովսկու, Ալեքսանդր Բլոկի ստեղծագործություններից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Տողադարձ
Տողադարձ, գրության մեջ կիրառվող այն միջոցը (եղանակը), երբ նախորդ տողում տեղ չլինելու պատճառով բառի մի մասը տեղափոխվում է հաջորդ տողի սկիզբ, և նախորդ տողում մնացած (թողնված) մասի վերջում դրվում է կետադրական հատուկ նշան՝ ենթամնա, որ կոչվում է նաև տողադարձի նշան։
Լեզուների մեծ մասում տողադարձը կատարվում է պարզապես բառը երկու մասի բաժանելով ու կետադրական հատուկ նշան դնելով։ Սակայն որոշ լեզուների մի շարք բառերում տողադարձի ժամանակ որոշակի փոփոխությունների են ենթարկվում որոշ տառեր կամ դիակրիտիկ նշաններ, օրինակ՝
Տողադարձի կանոնները հայերենում
Ժամանակակից հայերենում կիրառվող տողադարձի հիմնական կանոններն ամփոփված են Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատուում (լույս է տեսել 2006 թվականին)։
Հայերենում տողադարձն ավելի հաճախ կատարվում է վանկատման սկզբունքով, ըստ որի՝
Բառակազմական սկզբունքով տողադարձելիս գաղտնավանկի ը-ն չի գրվում ոչ նախորդ տողի վերջում, ոչ էլ հաջորդ տողի սկզբում, օրինակ՝ ան-կշռություն, արև-մտյան, դարա-գլուխ, ան-վնաս։ Բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նախորդ տողում մնացած բառամասը գաղտնավանկի ը-ից բացի այլ ձայնավոր չունի. տվյալ դեպքում ը-ն գրվում է, օրինակ՝ թըր-թիռ, ձկըն-կուլ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա
(8449) Մասլովեց
(8449) Մասլովեց (Maslovets), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,04327 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5816 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5049 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1939,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185649 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,88° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աուստեռլիցի ճակատամարտ
Աուստեռլիցի ճակատամարտ (ֆր.la bataille d’Austerlitz, ռուս.Битва под Аустерлицем, գերմ.Schlacht bei Austerlitz, ), տեղի է ունեցել 1805 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Մորավիայի հարավում գտնվող Աուստեռլից քաղաքի մոտ (քաղաքը ներկայումս կրում է Սլավկով-ու-Բռնա անվանումը, գտնվում է Չեխիայում)։ Աուստեռլիցի ճակատամարտը հայտնի է նաև «3 կայսրերի ճակատամարտ» անվանումով, քանի որ ճակատամարտին մասնակցում էին միանգամից 3 կայսրեր՝ Նապոլեոն (Ֆրանսիա), Ռուսաստան (Ալեքսանդր I), Ֆրանց II (դե ֆակտո՝ Ավստրիա, դե յուրե՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրություն)։ Մոտ 9 ժամ տևած ճակատամարտում Ֆրանսիայի «Մեծ Բանակը» (Grande Armée) Նապոլեոնի գլխավորությամբ ջախջախեց ռուս-ավստրիական բանակը՝ Ալեքսանդրի և Ֆրանցի գլխավորությամբ։ Ճակատամարտը վերջ դրեց Անգլիայի ստեղծած երրորդ կոալիցիային։
Ամյենի հաշտագիր և Անգլիայի հարձակում
1802 թվականի մարտին Ֆրանսիան և Անգլիան, հյուծված մոտ 10 տարի տևած պատերազմից, Ամյենում կնքեցին հաշտագիր։ Պայմանագրի կետերից մեկի համաձայն Անգլիան պարտավորվում էր դուրս բերել իր զորքերը Մալթա կղզուց։ Սակայն Բրիտանիայի նոր վարչապետ Ուիլյամ Փիտը անարգեց պայմանագիրը և հրաժարվեց անգլիական զորքերը դուրս բերել Մալթայից։ Ավելին, Անգլիան առանց պատերազմ հայտարարելու 1200 նավերով հարձակում գործեց Ֆրանսիայի և Հոլանդիայի նավահանգիստների վրա՝ հասցնելով ծանր վնասներ։ Ի պատասխան դրա, արդեն 4 օր անց, Նապոլեոնը սկսեց նոր բանակ կազմավորել։
Դեռ 1797 թվականին Նապոլեոնը հնարավորություն ուներ պատերազմ սկսելու Անգլիայի դեմ, սակայն բանակի անպատրաստությունը ստիպեց նրան հրաժարվել այդ ծրագրից և շարունակել եգիպտական արշավանքը։ 1803 թվականին Առաջին կոնսուլ Բոնապարտը սկսեց կազմավորել բանակ՝ Անգլիա արշավելու համար։ 1 տարվա ընթացքում Նապոլեոնը անցկացնում է հսկայածավալ զորավարժություններ, որից հետո ֆրանսիական բանակը համալրվում է բացառապես արհեստավարժ զինվորներով։ Բացի այդ Նապոելոնը իր տրամադրության տակ ուներ փորձառու սպայական շտաբ, որոնք մասնակցել էին Նապոլեոնի եգիպտական և իտալական արշավանքներին։
Երրորդ կոալիցիա. Անգլիա, Ռուսաստան և Ավստրիա
Անգլիան ծովում արդեն հասել էր գերիշխանության, սակայն անգլիական ցամաքային զորքերը հիմնովին զիջում էին ֆրանսիականին։ Հաշվի առնելով դա, Անգլիան որոշեց ստեղծել հակաֆրանսիական նոր կոալիցիա, որի կազմի մեջ պետք է մտնեին Անգլիան, Ռուսաստանը, Ավստրիան (Սրբազան Հռոմեական կայսրություն) և Շվեդիան (անդամակցությունը կրում էր երկրորդական բնույթ)։
Ավստրիան սեփական պատճառներն ուներ կոալիցիային միանալու։ Ավստրիան հասցրել էր սեփական մաշկի վրա զգալ Նապոլեոնի տաղանդը։ Ֆրանսիացիները Նապոլեոնի գլխավորությամբ արդեն 2 անգամ վտարել էին նրանց Իտալիայի հարավից, իսկ գրաված տարածքները միավորել Ֆրանսիային։ Այդ պատճառով Ավստրիան չէր համարձակվի միայնակ պատերազմ սկսել Ֆրանսիայի դեմ։ Այսպիսով Ավստիայի` կոալիցիային միանալու փաստը կարելի է արդարացված համարել։
Մինչդեռ Ռուսաստանը ոչ մի լուրջ պատճառ չուներ միանալ կոալիցիային, հատկապես որ Նապոլեոնը միշտ փորձել է կնքել հաշտության պայմանագիր Ռուսաստանի հետ։ Պավել I-ի սպանությունից հետո նրա որդին՝ Ալեքսանդրը, սկսեց վարել հակաֆրանսիական քաղաքականություն և մերժել Նապոլեոնի առաջարկած հաշտագրերը։ Այսինքն Ալեքսանդրի միանալը կոալիցիային ուներ անձնական բնույթ, քանի որ Ալեքսանդրը տարված էր Նապոլեոնին հաղթելու մոլուցքով։ 1805 թվականի հուլիսի 4-ին Ռուսաստանը և Ավստրիան կնքեցին պայմանագիր, ըստ որի Ռուսաստանը պարտավորվում էր 140.000 զինվոր ուղարկել ի օգնություն Ավստրիայի 100.000-անոց բանակին։ Ռուս-ավստրիական բանակի առաջին թիրախը պետք է լիներ Բավարիան։ Ինչ վերաբերվում է Անգլիային, ապա նա բանակ չէր տրամադրելու, փոխարենը Անգլիան պարտավորվում էր վճարել 1.250.000 ֆունտ դաշնակիցների տրամադրված յուրաքանչյուր 100.000 զինվորի համար։ Դա ահռելի գումար էր այդ ժամանակի համար, հատկապես եթե հաշվի առնենք, որ Անգլիայում ֆինանսական ճգնաժամ էր։
Ուլմի գրավում
1805 թվականի օգոստոսի կեսին Ֆրանսիայում ծանր իրավիճակ էր։ Չնայած Ֆուշեի ջանքերին, ռոյալիստների գործողությունները ակտիվացել էին, հատկապես Էնգիենի դուքսի մահապատժից հետո։ Երկրում ֆինանսական ճգնաժամը հասել էր բարձր մակարդակի։ Բացի դրանից, Նապոլեոնը տեղեկացավ, որ Ադմիրալ Վիլնևի նավատորմը կրել է լուրջ կորուստներ և չի կարող պայքարել Ադմիրալ Նելսոնի հետ, իսկ ռուս-ավստրիական զորքերն արդեն ներխուժել էին Բավարիա (Ֆրանսիայի դաշնակից)։ Այս դեպքերից առաջ Նապոլեոնն օգոստոսի 23-ին փոխել էր բանակի ուղղությունը դեպի Ռեյն։ Որոշ պատմաբանների կարծիքով Անգլիա արշավելու ծրագիրը զուտ խաբկանք էր թշնամիների համար, և Նապոլեոնը ի սկզբանե Անգլիա արշավելու ծրագիր չուներ։
Օգոստոսի 29-ին Ֆրանիսական 150.000 հետևակը, 40.000 հեծելազորը և 350 հրետանին շարժվեցին դեպի Գերմանիա։ Բոնապարտը կազմել էր անթերի ծրագիր։ Բանակի յուրաքանչյուր ջոկատ ուներ իր առաջադրանքը և շարժվելու ուղղությունը։ Նապոլեոնը զորքին տեղափոխում էր անհավատալի ճշգրտությամբ՝ առանց ավելորդ ժամանակ կորցնելու(բանակն անցնում էր օրական 40 կմ)։ Նրա նպատակն էր հասնել Վիեննա, մինչև ռուսական զորքի օգնության հասնելը։ Առանց ռուսների օգնության Ֆրանսիան կունենար քանակական առավելություն և հաշվի առնելով Նապոլեոնի մարտը վարելու տաղանդը Ավստրիայի պարտությունը անխուսափելի կլիներ։
3 օր հանգստից հետո, սեպտեմբերի 26-ին Բոնապարտի բանակի 7 զորամասերը անցան Ռեյնը և շարժվեցին դեպի Բավարիա։ Ավստրիայի բանակի գեներալ Մակը սպասում էր Նապոլեոնին Ուլմում։ Նա փակել էր Հռենոսից Մյունխեն տանող ամենակարճ ճանապարհը այսինք՝ Շվարցվալդը (ֆր.Forêt-Noire)։ Նապոլեոնը որոշեց շրջանցել Շվարցվալդը, հասնել Ուլմ և կտրել ռուսական զորքերին ավստրիականից, տեղակայելով զորքը Ուլմի և Ռեգենսբուրգի միջև։ Մինչ Նապոլեոնի զորքը շրջանցում էր Շվարցալդը, Մարշալ Լաննի և Մյուրատի հեծելազորը տարբեր հնարքների միջոցով ավստրիացիների մոտ ստեղծել էր այն համոզմունքը, որ ֆրանսիական «Մեծ բանակը» միշտ նրանց առջևում է։ Էլխինգենի ճակատամարտում Նեյի տարած հաղթանակից հետո գեներալ Մակը իր 25.000-անոց բանակով ստիպած էր նահանջել դեպի Ուլմ։ Ուլմի մեկ շաբաթյա պաշարումից հետո, Ավստիայի կայսրության լավագույն բանակը հանձնվեց։ Ավստրիացի զինվորներն անցան ծառայության Ֆրանսիայի տարբեր շրջաններում, իսկ սպաները ազատ արձակվեցին, խոստանալով այլևս չպատերազմել ֆրանսիացիների դեմ։ Ճանապարհը դեպի Վիեննա բաց էր։
Վիեննայի գրավում
Չնայած Նապոլեոնը հաղթեց Ուլմում, սակայն գլխավոր ճակատամարտը դեռ առջևում էր։ Նապոլեոնը հետապնդեց Կուտուզովի գլխավորած ռուսական բանակին։ Աստիճանաբար ռուսական նահանջող զորքը նահանջելու ընթացքում ամրապնդվում էր զենքով և պարենով, մինչդեռ ֆրանսիական զորքը գտնվելով իրենց հենակետից մոտ 1000 կմ հեռավորության վրա, արդեն հյուծված էր։ Իտալիայում ֆրանսիական զորքերը Մասենայի գլխավորությամբ պարտվեցին Շառլ-Լուիի գլխավորած ավստրիական զորքից։ Այդ պատճառով Նապոլեոնը ստիպված էր Նեյին և Մարմոնին ուղարկել Տիրոլ, որպեսզի ավստրիական զորքերը չկարողանան հարձակվել «Մեծ բանակի» աջ թևի վրա։ Նապոլեոնը ստիպված էր բաժանվել նաև Օժերոյից, քանի որ ավստրիական մեկ այլ բանակ սպառնում էր ներխուժել Բոհեմիա (Չեխիա)։ Այս ամենից բացի, Պրուսիան նույնպես պատրասպտվում էր համալրել կոալիցիայի շարքերը։ Հոկտեմբերի վերջին Պոտսդամում տեղի ունեցած գաղտնի հանդիպման ժամանակ Պրուսիայի արքա Ֆրիդրիխ III-ը Ալեքսանդր I-ին խոստացավ դեկտեմբերի կեսին հարձակվել ֆրանսիական զորքի վրա։
Ուլմի գրավումից 1 օր անց տեղի ունեցավ Տրաֆալգարյան ճակատամարտը, որտեղ Ֆրանսիան կրում է խոշոր պարտութուն (ինչպես ցույց կտա պատմությունը Նապոլեոնին այս պարտությունից հետո այդպես էլ չհաջողվեց վերականգնել Ֆրանսիայի նավատորմը)։ Բոնապարտն այս մասին տեղեկանում է նոյեմբերի 1-ին։ Մյունխենը ազատագրելուց հետո, ֆրանսիական բանակն ուղին շարունակեց Դանուբ գետով և շարժվեց դեպի Վիեննա։ Նրա նպատակն էր գրավել Վիեննան և ռուսների դեմ տալ որոշիչ ճակատամարտ։ Նապոլեոնի տվյալներով Կուտուզովի տրամադրության տակ կար 100.000 զինվոր, մինչդեռ իրականում Կուտուզովի տրամադրության տակ կար 36.000 զինվոր (որոնք արդեն երկար ճանապարհից հյուծված էին), որին միացել էին 22.000 ավստրիացի (որոնք դեռևս գտնվում էին Ուլմի ճակատամարտի բացասական ազդեցության տակ)։ Չնայած Ավստրիայի կայսր Ֆրանցի Վիեննան պաշտպանելու բոլոր խնդրանքներին, Կուտուզովը որոշեց նահանջել մինչ ռուսական բանակի հենակետ և այնտեղ պատրաստվել ճակատամարտին։ Այսպիսով Վիեննան գործնականում մնաց անպաշտպան։
Այս ընթացքում Նապոլեոնը հույս ուներ ճակատամարտ տալ Սանկտ Պյոլտենում (Ավստրիա), սակայն նոյեմբերի 11-ին Կուտուզովը ռուսական զորքի մի մասով, որին միացել էր 10.000 ավստրիացի, ճակատամարտ տվեց Դյուրնշտայնում և պարտվեց։ Ռուսական զորքերը պարտություն կրեցին նաև ռազմաճակատի այլ վայրերում։
Նապոլեոնը հրամայեց Մյուրատին գրավել Վիեննան։ Նապոլեոնը Մյուրատին մեղադրում էր Մորտյերին միայնակ թողնելու և ռուսների դեմ չհակագրոհելու մեջ, այն ժամանակ, երբ Բերնադոտը չկարողացավ անցնել Դանուբը, քանի որ այն վարարում էր։ Նոյեմբերի 13-ին Մյուրատը և Լաննը առանց որևէ կրակոցի գրավեցին Վիեննան։ Կուտուզովը գտնվում էր Մորավիայի շրջանի Օլմուց քաղաքում, որտեղ, նոյեմբերի 19-ին նա միանում է ռուսական բանակի մնացած մասին և ավստրիական բանակին։ Ընդհանուր ռուս-ավստրիական բանակը կազմեց 86.000 զինվոր։ 2 օր անց Նապոլեոնը 69.000 զինվորով հասավ Աուստեռլից, որը գտնվում էր Վիեննային 100 կմ հեռավորության վրա։ Ֆրանսիական բանակի մի մասը՝ մոտ 7000 զինվոր, Դավուի գլխավորությամբ դեռևս Վիեննայում էր։
Ճակատամարտ
Ճակատամարտի սկզբին դաշնակիցների բանակն ուներ թվային առավելություն։ Նապոլեոնի տրամադրության տակ կար 72.000 զինվոր և 157 թնդանոթ իսկ Դավուի 7000-անոց կորպուսը Վիեննայի մոտ էր։ Դաշնակիցների բանակն ուներ 85.000 զինվոր (70%-ը ռուս) և 318 թնդանոթ։
Ճակատամարտի նախօրեին Նապոլեոնը վստահ չէր իր հաղթանակի վրա։ Արտաքին գործերի նախարար Տալեյրանին գրած նամակում Բոնապարտը խնդրում է նրան ոչինչ չասել Ժոզեֆինային սպասվող ճակատամարտի մասին։ Սա տարօրինակ էր, եթե հաշվի առնենք որ Նապոլեոնը Ժոզեֆինային գրած մի շարք նամակներում պատմում է սպասվող ճակատամարտերի և իր փառահեղ հաղթանակների մասին։
Ռազմադաշտ
Մարտը տեղի է ունեցել Բռնո քաղաքից 10 կմ (6 մղոն) հարավ-արևելք, Բռնո և Աուստեռլից քաղաքների միջև (ներկայումս Չեխիայում)։ Ռազմադաշտի հյուսիսում գտնվում է Սանտոնի բլուրը (210 մ) և Զուրանի բլուրը (270մ ), որտեղից բացվում էին դեպի Օլոմուկ-Բռնո քաղաքները կապող ճանապարհի միջև։ Այս երկու բլուրներից արևմուտք գտնվում էր Բելովից գյուղը։
Այս շրջանի կենտրոնում գտնվում էր Պրատցենի բլուրը (10-12 մ)։ Ինչպես նշում է Նապոլեոնի օգնականներից մեկը, հրամանատարն իր մարշալներին ասաց. «Պարոնայք, ուսումնասիրեք տարածքը, սա լինելու է ռազմադաշտը, որտեղ դուք մասնակցում եք» ։
Դաշնակիցների ծրագրերը և դասավորվածությունը
Ճակատամարտի նախօրեին դեկտեմբերի 1-ին կայացավ Դաշնակիցների հրամանատարների ժողով։ Ժողովին մասնակիցների մեծամասնությունը ուներ 2 հիմնական գաղափար. կռվի բռնվել թշնամու հետ և փակել դեպի Վիեննա ֆրանսիացիների հաղորդակցման միջոցները։ Սակայն երկար քննարկումներից հետո ընդունվեց Ավստրիայի գեներալ Ֆրանց Ֆոն Վայրոտերի ծրագիրը : Ըստ ծրագրի հիմնական հարվածը պետք է հասցվեր ֆրանսիական բանակի աջ թևի, որն ըստ դաշնակիցների ամենից թույլն էր պաշտպանված, ապա ապակողմորոշող շարժումներով հարձակվեին ձախ թևի վրա։ Դաշնակիցներ տարածել էին բանակի մեծ մասը 4 զորասյունով, որը պետք է հարձակվեր ֆրանսիացիների աջ թևի վրա։ Ռուսաստանի կայսերական պահակազորը (ռուս. Росси́йская импера́торская гвардия) պետք է պահպաներ իր ուժերը ճակատամարտի ավելի ուշ շրջանի համար, իսկ ճակատամարտի սկզբում դաշնակիցների աջ թևի պաշտպանությունը իրականացնելու էր Բագրատիոնը։ Ռուսաստանի ցարը զրկեց Կուտուզովին հրամանատարական լիազորություններից և տվեց դրանք Ֆրանց ֆոն Վայրոտերին։ Կուտուզովին տրվեց միայն դաշնակիցների IV կորպուսը, չնայած իրավաբնորեն Կուտուզովը դեռևս գլխավոր հրամանատարն էր, քանի որ Ալեքսանդր I-ը չհամարձակվեց իր վրա վերցնել ճակատամարտի ամբողջ պատասխանատվությունը (հետագայում ցարը Կուտուզովի վրա բարդեց ճակատամարտի ամբողջ մեղքը) ։
Ֆրանսիացիների ծրագրերը և դասավորվածությունը
Նապոլեոնը հույս ուներ, որ դաշնակիցները առաջինը կհարձակվեն և նրանց «քաջարելելու» համար դիտավորյալ թուլացրեց իր բանակի աջ թևը։ Նոյեմբերի 28-ին Նապոլեոնը հանդիպեց իր մարշալներին և հայտնեց գալիք ճակատամարտի մասին իր մտավախությունների մասին։ Չնայած Նապոլեոնը ամբողջովին վստահ չէր հաղթանակի վրա, նա ուշադրություն չդարձրեց մարշալների թշնամու հետ զինադադար կնքելու առաջարկների վրա։
Նապոլեոնը կանխատեսում էր, որ դաշնակիցները մեծ քանակի ջոկատներ կուղարկեն իր բանկի աջ թևի վրա և այդպիսով փակել Վիեննայի ճանապարհը։ Որպես արդյունք դաշնակիցների կենտրոնը և ձախ թևը կթուլանար։ Որպեսզի դաշնակիցները վերջնականապես ընկնեն Բոնապարտի ծուղակը, նա որոշեց թողնել իր ռազմավարական դիրքերը Պրատցենի բլրում բարձունքում, ձևացնելով իր բանակի թուլությունը։ Այդ ընթացքում Նապոլեոնի բանակը տեղակայվելու էր բլրի դիմաց գտնվող ստորոտում, որն անտեսանելի էր թշնամու համար։ Ըստ ծրագրի, ֆրանսիացիները պետք է հարձակվեին և հետ գրավեին բլուրը, ապա հարվածեին դաշնակիցների կենտրոնին և շրջապատել խուճապահար թշնամուն։
"Եթե ռուսները թողնեն Պրատցենի բլուրը որպեսզի գնան աջ թև, ապա նրանք առանց որևէ կասկածի կպարտվեն."
- Նապոլեոն Բոնապարտ
Դաշնակիցների կենտրոնին հարվածներ պետք է իրականացվեր Սուլտի գլխավորված IV կորպուսի (16.000 զինվոր) կողմից։ IV կորպուսի դիրքը պետք է ծածկեր վաղորդյան մառախուղը։ Փաստացի, մառախուղը մեծ դեր ուներ Նապոլեոնի ծրագրում։ Եթե այն շուտ ցրվեր, ապա դաշնակիցները կնկատեին Սուլտին, եթե ուշ ցրվեր, ապա Նապոլեոնը չէր տեսնի, թե երբ է թշնամին գրավում բլուրը և ժամանակին չէր կարողանա արձագանքել ։
Աջ թևին օգնելու համար, Նապոլեոնը հրամայեց Դավույին հնարավորինս արագ հասնել ռազմադաշտ և միանալ գեներալ Լեգրանի ջոկատին, որը պետք՝ ընդուներ դաշնակիցների ամենածանր հարվածը։ Դավուի զորքերը ունեին 48 ժամ 110 կմ անցնելու համար (ժամում ավելի քան 2 կմ)։ Նրանց ժամանումը կվճռեր ճակատամարտի ելքը։ Իրականում, Նապոլեոնի ծրագիրը շատ ռիսկային էր, քանի որ նա քիչ զինվոր էր թողնում աջ թևում։ Ռիսկի պատճառները մի քանիսն էին. նախ նա վստահում էր Դավուի տաղանդին և վարպետությանը, և վստահ էր, որ նա ճիշտ պահին կհասներ ռազմադաշտ, երկրորդ՝ աջ թևի զինվորները աշխարհագրորեն պաշտպանված էին լճերով և գետերով, և երրորդ՝ Ֆրանսիան արդեն վերցրել էր Բռնոն և դարձրել իր հենակետը։ Կայսրական պահակազորը և Բեռնադոտի I կորպուսը պահպանվելու էին ճակատամարտի սկզբում, մինչդեռ Լաննի գլխավորած V կորպուսը պահելու էր ռազմադաշտի հյուսիսային դիրքերը, որտեղ գտնվումէին ֆրանսիական բանակի կապի նոր ուղիները։
Ճակատամարտի սկիզբը
Ճակատամարտը սկսվեց առավոտյան ժամը 8-ին, երբ դաշնակիցների բանակի առաջին զորասյունը հարձակվեց Տելնից գյուղի վրա, որը պաշտպանված էր Ֆրանսիայի 3-րդ զորամասի ջոկատով։ Ճակատամրտի սկզբին ֆրանսիացիների այս ստորաբաժանումը ընդունեց ծանր հարված, երբ դաշնակիցները կազմակերպեցին հուժկու գրոհ և ֆրանսիացիներին դուրս նետեցին գյուղից։ Այդ ընթացքում Դավուի կորպուսի ջոկատներից մի քանիսը հասան ռազմադաշտ և դուրս մղեցին թշնամուն Տելնիցից։ Դաշնակիցների լրացուցիչ գրոհները կասեցվեցին ֆրանսիական թնդանոթների կողմից ։
Դաշնակիցների բանակը սկսեց հարձակվել ֆրանսիական բանակի աջ թևի վրա, սակայն դաշնակիցների նախատեսվածից ավելի դանդաղ գործողությունների պատճառով, ֆրանսիացիները կարողացան հեշտությամբ կասեցնել թշնամու գրոհները։ Իրականում դաշնակիցները իրենց առաջխաղացումը սկսեցին ոչ ճիշտ ժամանակ։ Հեծելազորը Յոհան I Լիխտենշտայնի գլխավորությամբ դաշնակիցների ձախ թևից ստիպված էր տեղափոխվել աջ թև, տեղափոխման ընթացքում բախվելով իրենց հետևակային զորքի զինվորներին, դանդաղեցրեցին գրոհները։ Սկզբում դաշմակիցների հրամանատարակն շտաբը այս դանդաղեղումը ընդունեց որպես աղետ, սակայն ինչպես ցույց տվեց ժամանակը, դա ամենևին էլ աղետ չէր և ավելին, այն օգնեց դաշնակիցներին։ Միևնույն ժամանակ, դաշնակիցները գրոհեցին Սոկոլնից գյուղի վրա, որը պաշտպանում էր 26-րդ ջոկատը և մի քանի այլ ջոկատներ։ Դաշնակիցների սկզբնական գրոհներն անհաջող էին և գեներալ Լանժերոնը հրամայեց ռմբակոծել գյուղը։ Սա ստիպեց ֆրանսիացիներին թողնել գյուղը, իսկ դաշնակիցները հարձակվեցին Սոկոլնից գյուղի ամրոցի վրա։ Ֆրանսիացիները այնուամենայնիվ, հակագրոհեցին և վերադարձրեցին Սոկոլնիցը, և նորից կորցրեցին (ճակատամարտի ընթացքում Սոկոլնիցը մի քանի անգամ անցավ 2 կողմերի ձեռքը)։ Գյուղի համար պայքարը գործնականում ավերվեց, երբ Ֆրիանի դիվիզիան (ֆրանսիական III կորպուսի մի մասը) գրավեց այն։ Այսպիսով Սոկոլնիցը դարձավ Աուստեռլիցի ամենաթեժ կետերից մեկը ։
Մինչ դաշնակիցների բանակը գրոհում էր ֆրանսիական աջ թևի վրա, Կուտուզովն իր կորպուսով տեղակայվել էր Պրատցենի բարձունքում։ Ինչպես Նապոլեոնը, Կուտուզովը նույնպես հասկանում էր Պրատցենի կարևորությունը, այդ պատճառով նա որոշել էր մնալ և պահպանել Պրատցենը։ Սակայն Ալեքսանդր I-ը չգիտակցելով բլրի կարևորությունը հրամայում է Կուտուզովին հեռանալ բլրից և օգնել բանակին։ Հենց այստեղ դաշնակիցներն ընկնում են Բոնապարտի ծուղակը։
«Մեկ ուժգին հարված և ճակատամարտն ավարտված է»
Մոտավորապես առավոտյան ժամը 8:45, զգալով թշնամու կենտրոնի թուլությունը, Նապոլեոնը Սուլտից իմացավ, որ ֆրանսիացիներն ի զորու են 20 րոպեում հասնել Պրատցենի բարձունք և գրավել այն։ 15 րոպե անց Նապոլեոնը հարձակման հրաման տվեց և ավելացրեց. «Մեկ ուժգին հարված և ճակատամարտն ավարտված է » :
Խիտ մառախուղը օգնեց ծածկել Սենտ-Իլերի առաջխաղացումը, բայց երբ նրանք բարձրացան դեպի լանջ, արևը բացվեց և նրանք անցան հարձակման (շատ անգամ արևի ճիշտ ժամանակին բացվելն անվանում են Աուստեռլիցի արև)։ Ռուս զինվորները հանկարծակի եղան՝ տեսնելով բազմաքանակ թշնամուն։
Դաշնակիցներն այնտեղ ուղարկեցին 4-րդ զորասյան մի քանի զորամիավորում։ Մոտ մեկ ժամ տևած կռվում դաշնակիցների այս զորամիավորումները ջախջախվեցին։ Մեծ մասամբ ավստրիացիներից կազմված 2-րդ զորասյունը քանակական առավելության շնորհիվ կարողացավ կասեցնել ֆրանսիացիների մի քանի գրոհ, սակայն շուտով Սենտ-Իլենի գլխավորության ֆրանսիացիները գրավեցին Պրատցենը։ Հյուսիսում, գեներալ Վանդամի դիվիզիան հարձակվեց Ստարե Վինոհրադի (Հին խաղողներ) կոչվող տարածքի վրա և այնտեղ ջախջախեց դաշնակիցների մի քանի ջոկատներ։
Ճակատամարտը ընթանում էր Ֆրանսիայի առավելությամբ, սակայն հաղթանակը դեռևս Նապոլեոնի ձեռքում չէր։ Նապոլեոնը հրամայեց Բեռնադոտի I կորպուսին օգնել Վանդամի ձախ թևին և շրջվել դեպի սբ. Էնթոնի։ Դաշնակիցները հուսահատությունից ճակատամարտ դուրս բերեցին իրենց վերջին ուժերը՝ ռուսական կայսրական պահակազորը։ Ալեքսանդր I-ի եղբայր Կոնստանտինի գլխավորությամբ կայսրական պահակազորը հակագրոհեց Վանդամի ջոկատի վրա։ Այս կռիվը ճակատամարտում ամենածանր վնասները հասցրեց ֆրանսիացիներին, որտեղ նրանք կորցրեցին շատ զինվորներ, ինչպես նաև 1 դրոշ ։ Ի վերջո ֆրանսիական այս գումարտակը պարտվեց։ Զգալով վտանգը, Նապոլեոնը իր իսկ գլխավորած հեծելազորով առաջ ընթացավ և ջախջախեց ռուսական կայսրական պահակազորը:
Ռուսները ունեին թվային առավելություն, սակայն շուտով այդ առավելությունը նույնպես վերացավ։ Ֆրանսիայի հեծելազոային թնդանոթները մեծ վնաս հասցրին թշնամու բանակին։ Վնասվածք ստացավ նաև Կուտուզովը և նրա փեսան ՝ Ֆերդինանդ Ֆոն Տիզենհաուզենը։
Ճակատամարտի ավարտ
"Ես ուժգին և շարունակական կրակահերթի տակ էի։ Շատ զինվորներ, որոնք ժամը 9-ից 16-ը ճակատամարտում էին, չունեին փամփուշտներ։ Բացի հանձնվելուց ուրիշ ելք չունեի։"
- Գեներալ-լեյտենանտ Պրժեբիշևսկի
Միևնույն ժամանակ ռազմադաշտի արևելյան մասում ընթանում էր ուժգին պայքար։ Յոհան I Լիխտենշտայնի (դաշնակիցներ) ծանր հեծելազորը հարձակվեց Կելերմանի (Ֆրանսիա) թեթև հեծելազորի վրա։ Ճակատամարտը շարունակում էր ընթանալ ֆրանսիացիների առավելությամբ, բայց Կելերմանի ուժերը թաքնվեցին Կաֆարելլի հետևակի ետևում և ռազմադաշտի այս մասում ռուսական կողմի քանակական առավելությունը շատ մեծ էր։ Կաֆարելլին հաջողվեց կանգնեցնել ռուսական հարձակումը, ինչը հնարավորություն տվեց Մյուրատին 2 կիրասիրների (ֆր. Cuirasser) ջոկատ ուղարկել ռուսների հեծելազորին վերջնական հարված տալու համար։ Երկար շարունակվող այս մարտն ավարտվեց ֆրանսիացիների հաղթանակով։ V կորպուսը Լաննի գլխավորությամբ հարձակման անցավ Բագրատիոնի դեմ և երկար մարտերից հետո ռուս հմուտ զորավարը տեղի տվեց և սկսեց նահանջել։ Լաննը ցանկացավ հետապնդել նրան, սակայն Մյուրատը՝ ռազմադաշտի այդ մասի հրամանատարը, թույլ չտվեց :
Այժմ Նապոլեոնի ուշադրությունը ռազմադաշտի հարավում էր, քանի որ Սոկոլնիցի և Տելնիցի շրջանում կռիվը դեռևս չէր ավարտվել։ Արդյունավետ գրոհներով Սենտ-Իլերի դիվիզիան և Դավուի III կորպուսի մի մասը թշնամուն դուրս մղեց Սոկոլնիցից և ստիպեցին առաջին երկու զորագնդերին (գեներալ Կիենմայերի և Լանժերոնի գլխավորությամբ ) ամբողջ ուժով փախչել։ Բուքսհևդենը, որը դաշնակիցների ձախ թևի հրամանատարն էր և հարձակման պատասխանատուն, անհայտ պատճառներով գինովցած էր, ուստի նույնպես դիմեց փախուստի։ Կինմայերը իր փախուստը ծածկեց Օ՛Ռեյլիի թեթև հեծելազորով, որը արիաբար մարտերի միջոցով կարողացավ հաղթել ֆրանսիայի 6 հեծելազորից 5-ին, սակայն իր բանակի զինվորների սակավությունը ստիպեց նրան հանձնվել ։
Այս ամենը սարսափ տարածեցին դաշնակիցների մոտ և դաշնակիցների զինվորները դիմեցին փախուստի, թողնելով մեծ քանակությամբ ռազմատեխնիկա։
Ռազմական և քաղաքական արդյունքներ
Դաշնակիցները կորցրեցին իրենց բանակի մոտ 40%-ը, մինչդեռ Ֆրանսիան միայն 12%։ Փարիզը Նապոլեոնին դիմավորեց փառահեղ ձևով։ Մինչ այդ Բոնապարտն իր կնոջը՝ Ժոզեֆինային գրած նամակում ասում է. "«Ես հաղթեցի ռուս-ավստրիական բանակին, որը գլխավորում էին 2 կայսրեր։ Մի փոքր հոգնած եմ։ Համբուրում եմ»։"
Հիշարժան են նաև Ալեքսանդր I-ի խոսքերը. "«Մենք երեխա ենք հսկայի ձեռքում»։"
Ֆրանսիան և Ավստրիան դեկտեմբերի 4-ին կնքեցին Պրեսբուրգի հաշտությունը։ Ավստրիան ճանաչեց Ֆրանսիայի բոլոր նվաճումները Իտալիայում, Բավարիայում, Բադենում և վճարեց 40.000.000 ֆրանկ ռազմատուգանք, իսկ Վենետիկն անցավ Իտալիայի թագավորությանը։ Նապոլեոնը գերմանական (պրուսական) մի քանի քաղաքներից ստեղծեց Հռենոսյան կոնֆեդերացիան, որը հանդիսացավ Ֆրանսիական և Պրուսական թագավորությունների կապող օղակ։
Հռենոսյան կոնֆեդերացիայի ստեղծումը մեծ հարված հասցրեց Սրբազան Հռոմեական կայսրությանը և,1806 թ օգոստոսի 6-ին Ֆրանց II-ի գահից հեռանալու հետ մեկ տեղ դադարեց գոյություն ունենալուց։ Սրբազան Հռոմեական կայսրության տարածքի մեծ մասն անցավ Ավստրային։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1805 հակամարտություններ Կատեգորիա:Ավստրիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Նապոլեոնյան պատերազմների ճակատամարտեր
Բելվեդեր պատկերասրահ
Բելվեդեր պատկերասրահ (Österreichische Galerie Belvedere), գեղարվեստական թանգարան Վիեննայի Բելվեդեր պալատում։ Հավաքածուի մեջ մտնում են տարբեր դարաշրջանների գեղանկարչական գործեր` սկսած միջնադարից մինչև 21-րդ դար։ Հիմնական ցուցադրությունը նվիրված է 19-20-րդ դարերի ավստրիացի գեղանկարիչներին։
Պատմություն
Ավստրիական Բելվեդեր պատկերասրահը ժամանակի վիեննացի նկարիչների պահանջով բացվել է 1903 թվականին Ներքին Բելվեդերի ծաղկաջերմոցում` «Ժամանակակից պատկերասրահ» անվանումով։ Դարագլխին Վիեննան հռչակվել էր ժամանակակից կերպարվեստի կենտրոն։ Դրանում իր վճռական դերն է ունեցել 1897 թվականին հիմնադրված «Սեցեսիոն» նկարիչների միությունը։ Խմբի հիմնադիրներից մեը Գուստավ Կլիմտն էր։