cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հոլոքոստը Չեխոսլովակիայում
Պրոտեկտորատ
Մյունխենի համաձայնագրի ստորագրումից անմիջապես հետո Սուդետներում հրդեհվել է 35 սինագոգ ։ Պրոտեկտորատի ստեղծումից հետո բոլոր հրեաները հեռացվել են պետական պաշտոններից։ 1939 թվականի հուլիսի 27-ին Ադոլֆ Այքմանը Պրահայում բացել է Հրեական արտագաղթի հարցերով կենտրոնական բյուրոյի բաժանմունք։ Արտագաղթողներից գանձվում էր շատ մեծ գումար, ինչը գրեթե հավասար էր նրանց ունեցվածքի բռնագանձմանը։ Նացիստների կողմից Բոհեմիայի ու Մորավիայի հրեաներից բռնագրավված սեփականության ընդհանուր գումարը կազմել է շուրջ 12 մլրդ չեխոսլովակյան կրոն։
Մինչ 1941 թվականի հոկտեմբեր, երբ նացիստներն արգելել են արտագաղթը պրոտեկտորատի տարածքից, այնտեղ բնակվող 118 310 հրեաներից հասցրել էին հեռանալ 26 629-ը, իսկ մնացածների մեծ մասը հետագայում սպանվել են։ Բոհեմիայի ու Մորավիայի հրեաներից ընդհանուր առմամբ զոհվել է 75 765 մարդ, որոնցից 64 172-ը՝ մահվան ճամբարներում ու գետտոներում, 6392-ը՝ Տերեզիենշտադտ համակենտրոնացման ճամբարում, 5201-ը՝ պրոտեկտորատի տարածքում ։
Պատերազմի ավարտից հետո Տերեզինի գետտոյում կենդանի մնացած հրեաներին այտեղից դուրս չէին թողնում տիֆի համաճարակի պատճառով։ Նրանցից շատերը մահացել են այնտեղ 1945 թվականի մայիս-սեպտեմբեր ամիսներին ․ նրանց թվում է եղել բանաստեղծ Ռոբեր Դեսնոսը։
Սլովակիա
Ինքնավարության ու հատկապես անկախ պետության հայտարարումից ու Գերմանիային հետ համագործակցելու վերաբերյալ պայմանագիր կքնելուց հետո 1939 թվականին սկսվել են հրեաների լայնամասշտաբ հետապնդումները։ Հրեաների ունեցվածքն առգրավվել է և փոխանցվել սլովակներին ու գերմանացիներին։ 1941 թվականի սեպտեմբերի 9-ին հաստատվել է «Հրեական օրենսգիրքը», որ Նյուրնբերգյան օրենքների անալոգն էր ։
Սլովակիայի հրեաները դարձել են Մայդանեկ ու Օսվենցիմ ոչնչացման ճամբարների առաջին զոհերը ։ Մինչ 1942 թվականի օգոստոս 54-ից մինչև 60 հազար հրեաներ տեղափոխվել են օկուպացված Լեհաստանի տարածքում գտնվող մահվան ճամբարներ և գրեթե բոլորը ոչնչացվել են ։ Հրեաների դեմ ուղղված բռնաճնշումներին մասնակցել է Գլինկովի գվարդիան՝ սլովակ ազգայնականների կիսառազմական կազմակերպությունը ։
Հրեաների արտաքսման դեմ ակտիվորեն բողոքել են կաթոլիկ հոգևորականները։ Արտաքսման դադարեցման գործում կարևոր դերակատարում է ունեցել սիոնիստական գործիչների ընդհատակյա խումբը, որոնք կապ են հաստատել սլովակ քաղաքական գործիչների ու եպիսկոպոսների հետ, կաշառել գերմանացի խորհրդականների մի մասին, արտաքսված հրեաների ոչնչացման մասին տեղեկություններ են հաղորդել դաշնակից երկրների ներկայացուցիչներին ու այլ երկրներում գործող հրեական կազմակերպություններին ։ Կարևոր դեր է կատարել 1942 թվականի օգոստոսի 11-ին տեղի ունեցած Նախարարների խորհրդի նիստը, որի ընթացքում տնտեսական ու արդյունաբերական առաջնորդները միաժամանակ հայտարարել են, որ հրեաների տեղափոխությունն այլևս անհնար է տնտեսական պատճառներով։ Նախարարների խորհուրդը որոշել է դադարեցնել արտաքսումն ու շարունակել այն պատերազմի ավարտից հետո ։
Շուրջ 13 հազար հրեաներ մահվան ճամբարներ են ուղարկվել 1944 թվականի Սլովակյան ապստամբությունից հետո։ Տարբեր տվյալներով՝ Սլովակիայի հրեաներից ընդհանուր առմամբ զոհվել է 70-ից մինչև 100 հազար մարդ կամ Սլովակիայի հրեա բնակչության 77 %-ը ։
Անդրկարպատներ
Անդրկարպատյան Ուկրաինան հունգարական զորքերի կողմից գրավվել է 1939 թվականի մարտին։ Հրեա բնակչությունը, որ այդտեղ հաստատվել էր 1918 թվականից հետո, անմիջապես սկսել է ենթարկվել հետապնդումների ։
Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը Անդրկարպատների հրեաները ենթարկվել են հետապնդումների ու ոչնչացման այնպես, ինչպես Հունգարիայի հրեաները։
Հունգարիայի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին միանալուց հետո զինապարտ հրեաները զորակոչվել են այսպես կոչված «աշխատանքային գումարտակներ»։ Նրանցից շատերը զոհվել են Արևելյան ռազմաճակատում։ 1944 թվականի գարնանը մնացած հրեաները տեղափոխվել են մահվան ճամբարներ։ Պատերազմից առաջ այդ տարածքներում բնակվող 100 հազար հրեաներից պատերազմի ավարտից հետո կենդանի էր մնացել 10-15 հազարից ոչ ավելին ։
Դիմադրություն և հրեաների փրկություն
Սլովակիայի տարածքում 1942 թվականից ակտիվացել է պարտիզանական շարժումը, որի կազմում ընդգրկված էին մոտ 2500 հրեաներ։ Սլովակյան ապստամբության մասնակիցների շարքում կռվում էր շուրջ 1200-1500 հրեա ։ Ապստամբության առաջնորդներից մեկը եղել է Ռուդոլֆ Սլանսկին, հայտնի մասնակիցներից են եղել Ֆրիդրիխ Գիլֆրայխը (Գորնի) և Իոսիֆ Դոլինան։ Պոժարսկու անվան պարտիզանական ջոկատը, որ Սլովակիա էր ուղարկվել սովետական հրամանատարության կողմից, ղեկավարվում էր Լեոնիդ Բերենշտեյնի կողմից ։
Ապստամբների շարքերում կռվում էին հրեա հինգ պարաշյուտիստներ Պաղեստինից․ նրանցից չորսը զոհվել են։ Նրանց շարքում է եղել Սլովակիայում ծնված Հավիվա Ռայկը։
2016 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ Չեխիայի 115 և Սլովակիայի 558 բնակիչներ հրեաներին փրկելու համար Յադ Վաշեմ ինստիտուտի կողմից ճանաչվել են աշխարհի արդարակյացներ ։ Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի Նիկոլաս Ուինթոնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին կազմակերպել է 669 հրեա երեխաների տեղափոխումը Պրահայից՝ փրկելով նրանց կյանքը ։
Հոլոքոստի հիշատակ
2000 թվականից Սլովակիայում նշվում է Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի միջազգային օրը սեպտեմբերի 9-ին։ Այդ օրը 1941 թվականին կոլաբորացիոնիստական կառավարությունը հրապարակել է դեկրետ, որով սահմանափակվել են հրեաների իրավունքները ։ 2001 թվականին ընդունվել է որոշում առգրավված ունեցվածքի փոխարեն հրեական համայնքին փոխհատուցում վճարելու մասին ։ 1994 թվականից Բրատիսլավայի Հրեական մշակույթի թանգարանն աշխատում է որպես մասնագիտացված թանգարան Սլովակիայի ազգային թանգարանի շրջանակներում։ Նրա գործունեությունը նպատակ ունի պահպանել հրեաների հոգևոր ու նյութական մշակույթի մասունքները և փաստաթղթավորել Հոլոքոստը Սլովակիայում ։
Չեխիան Հոլոքոստի հիշատակի հավերժացման ու ուսումնասիրման հարցերով համագործակցության միջազգային կազմակերպության անդամ է 2002, իսկ Սլովակիան՝ 2005 թվականից ։
Հոլոքոստի ժխտում
2006 թվականին Չեխիայի Հանրապետության Սենատն ընդունել է բանաձև, որում ասվում է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նացիստների կողմից իրականացված հրեաների ցեղասպանությունը հանցագործութուն է և հակասեմականության դրսևորում ։ 2009 թվականին Պրահայում ձերբակալվել և երկրից արտաքսվել է ամերիկացի ռասիստ և Հոլոքոստի ժխտող Դևիդ Դյուկը ։
Օրենքն առաջին անգամ լիարժեքորեն կիրառվել է 2008 թվականի սեպտեմբերին, երբ նեոնացիստական «Վերջին սերունդը» համացանցային ամսագրի խմբագիրներ Էրիկ Սեդլաչեկն ու Լիբոր Բուդիկը դատապարտվել են համապատասխաբար երեք և երկու տարվա բանտարկության Հոլոքոստի հրապարակային ժխտման և նեոնացիստական քարոզչության ծավալման համար ։
2011 թվականի մայիսին Վլադիմիր Ստվորան (Vladimír Stwora) Պրահայի շրջանային դատարանի կողմից դատապարտվել է վեցամսյա բանտարկության և երկամյա պայմանական ազատազրկման Հոլոքոստը ժխտող հոդվածի չեխերեն թարգմանությունն իր կայքում տեղադրելու համար ։
Սլովակիայում Քրեական օրենսգրքում համապատասխան փոփոխությունն ընդունվել է 2001 թվականի նոյեմբերին ։
Հոլոքոստի զոհերի հուշարձանները պարբերաբար հարձակումների են ենթարկվում խուլիգանների և նեոնացիստների կողմից ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հոլոքոստն ըստ երկրի
Գլադիշևո (այլ կիրառումներ)
Գլադիշևո, կարող է վերաբերել՝
Աղետ
Աղետ (καταστροφή «հեղաշրջում, գահավիժում, մահ»), պատահար է, որն առաջանում է բնական կամ տեխնածին արտակարգ իրավիճակների արդյունքում՝ իր հետ բերելով մարդկանց մահ կամ այս կամ այն օբյեկտի պատմության մեջ անուղղելի հետևանքներ։
Աղետների դասակարգում
Ըստ օբյեկտների բարդության աստիճանի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատահարներ Կատեգորիա:Արտակարգ պատահար
Անաքար
Անաքար, լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, Օրդուբադ քաղաքի մոտակայքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջան Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Ենիտունյան
Ենիտունյան, հայկական ազգանուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Եպիսկոպոսյան
Եպիսկոպոսյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Պատմություն
Պատմություն (ἱστορία), գիտությունների ոլորտ, ինչպես նաև հումանիտար գիտություն, որի ուսումնասիրության առարկան ընդգրկում է մարդու գործունեությունը, աշխարհայացքները, սոցիալական կապերը, կյանքի կազմակերպումը անցյալում։
Ավելի նեղ իմաստով պատմությունը գիտություն է, որն ուսումնասիրում է բոլոր հնարավոր աղբյուրները անցյալի մասին՝ պատճառահետևանքային կապը վերականգնելու, պատմական ընթացքն ընկալելու, փաստերը նկարագրելու և իրադարձությունների մասին կարծիքներ կազմելու համար  ։
Պատմությունը սկզբում կրել է նկարագրական բնույթ, ուսումնասիրության անմիջական առարկան եղել են մարդկության անցյալում տեղի ունեցած իրադարձությունների արտաքին երևույթները, գլխավոր ուշադրությունը դարձվել է պատմական, քաղաքական իրադարձությունների շարադրանքին։ Միայն 19-րդ դարում պատմագիտությունը դարձել է կյանքը՝ իր որոշակի և բազմազան դրսևորումներով (մարդու ծագումից մինչև ժամանակակից վիճակը) ուսումնասիրող գիտություն։
Հայ պատմագիտություն
Հայաստանի և հարևան ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր սկզբնաղբյուրներ են հայ պատմիչների աշխատությունները։ Հայ պատմագրության անդրանիկ երկը, «Վարք Մաշտոցի» գրվել է 440-ականներին, որը մեզ հասել է 13-14-րդ դարերում կատարված ընդօրինակությամբ։ Մաշտոցի աշակերտ Կորյունի գրած այս երկում նկարագրվում է Մաշտոցի կյանքն ու գործունեությունը, տրվում է հայկական, վրացական և աղվանից գրերի ստեղծման պատմությունը (աշխատությունը թարգմանվել է գերմաներեն (1841), ֆրանսերեն (1869), անգլերեն (1952), ռուսերեն (1962) իտալերեն (1857)։
Ագաթանգեղոսի (5-րդ դար) պատմության մեջ տրված է Հայաստանում հեթանոսական կրոնի դեմ մղված պայքարի և 301 թվականին քրիստոնեությունը որպես պետական կրոնի ճանաչման պատմությունը, քրիստոնեության սկզբնական շրջանի պատմության ուսումնասիրման համար այս կարևոր սկզբնաղբյուրը զանազան խմբագրություններով հայտնի է եղել մի շարք հին լեզուներով (խմբագրություններից մի քանիսը և հայերեն բնագիրը նոր ժամանակներում թարգմանվել են իտալերեն (1843), շվեդերեն (1860) ֆրանսերեն (1867), անգլերեն (1976) և այլ լեզուներով)։ Ագաթանգեղոսի ժամանակակից Փավստոս Բուզանդի աշխատությունն ընդգրկում է 330-387 թթ պատմական ժամանակաշրջանը և արտացոլում է Հայաստանի հասարակական–քաղաքական պատմությունը։ Այստեղ կարևոր տեղեկություններ կան հայ-հռոմեական և հայ-պարսկական հարաբերությունների մասին, ինչպես և ուշագրավ տվյալներ Անդրկովկասի ժողովուրդների պատմության վերաբերյալ (աշխատությունը թարգմանվել է գերմաներեն (1879), ֆրանսերեն (1867), ռուսերեն (1953))։ Մովսես Խորենացին (5-րդ դար) իր «Հայոց պատմութեան» մեջ առաջին անգամ ժամանակագրական կարգով տալիս է հայ ժողովրդի պատմությունը սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հինգերորդ դարը։ Մովսես Խորենացին սերունդների կողմից իրավամբ Պատմահայր անունն է ստացել։ Մատենադարանում պահվում են նրա «Հայոց պատմության» 31 ձեռագիր և մի քանի պատառիկ, որոնցից հնագույնը իններորդ դարից է։ Հայաստանի պատմությունը գրելիս Խորենացին ձեռքի տակ ունեցել է հույն, ասորի հեղինակների երկեր, որոնցից քաղվածքներ է բերում և որոնցից մի քանիսը աշխարհին հայտնի են դարձել միայն Խորենացու գրքի միջոցով։ «Հայոց պատմութեան» համար աղբյուր են հանդիսացել նաև հայկական բանահյուսությունը և այլ ժողովուրդների ավանդական անցյալն ուսումնասիրելու համար։ Բավական է ասել, որ իրանական բանահյուսության հանրահայտ հերոս Ռոստամի անվան ամենավաղ գրանցումը (ավելի վաղ, քան իրանական գրանցումները) պատկանում է Մովսես Խորենացուն։ Ֆիրդուսուց մոտ 500 տարի առաջ Խորենացին գրանցել է Բյուրասպի Աժդահակի առասպելը։
Համաշխարհային նշանակություն ունեցող այս երկն արդեն ավելի քան երկու դար է ուսումնասիրվում է նաև օտար պատմաբանների և բանասերների կողմից։ 1736 թվականին այն թարգմանվել է լատիներեն և հայերեն բնագրի հետ միասին լույս է տեսել Լոնդոնում։ Իսկ մինչ այդ նրա համառոտ բովանդակությունը շվեդ գիտնական Հենրիխ Բենները (1669-1732) տպագրել է Ստոկհոլմում։ 18-րդ դարի հրատարակություններին հաջորդեցին տարբեր լեզուներով մի շարք հրատարակություններ՝ ռուսերեն (1809, 1858, 1893) ֆրանսերեն (1836, 1844, 1869, 1993), իտալերեն (1841, 1850) գերմաներեն (1869, 1881) հունգարերեն (1892), պարսկերեն (1992)։
Հինգերորդ դարի պատմիչ Եղիշեն իր «Վասն Վարդանայ և Հայոց պատերազմին» երկում պատմում է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ 451 թվականին հայերի մղած պայքարի, հայրենի երկրի ազատության ու անկախության համար մարտնչելու նրա զավակների անկոտրում կամքի մասին։ Երկի վերնագիրը կրում է հայկական հերոսական զորագնդերի անմահացած զորավար Վարդան Մամիկոնյանի անունը։ «Վարդանանց պատմությունը» արժեքավոր տեղեկություններ է պարունակում զրադաշտական կրոնի և առհասարակ Պարսկաստանի քաղաքական կյանքի վերաբերեալ։ Աշխատությունը հրատարակվել է մոտ 40 անգամ հայերեն և օտար լեզուներով՝ անգլերեն (1830 թ, 1926 թ, 1952), իտալերեն (1840), ֆրանսերեն (1841, 1869), ռուսերեն (1853, 1884, 1971)։
Մատենադարանում են պահվում 5-րդ դարի պատմիչ Ղազար Փարպեցու «Հայոց պատմության» երկու ընդօրինակությունները։ Պատմությունն ընդգրկում է 387-486 թվականների պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը որտեղ արտացոլում են գտել նաև Պարսկաստանում, Բյուզանդական կայսրության սահմաններում, Վրաստանում, Աղվանքում և այլուր տեղի ունեցած պատմական անցուդարձերը։
Որոշակի պատմագրական արժեք են ներկայացնում նաև օտար պատմիչների աշխատությունների հայերեն թարգմանությունները, որոնց թվում են ի, Եսեբիոս Կեսարեցու, Սոկրատ Աքոլաստիկոսի, Միքայել Ասորու, Մարտիրոս Լեհացու, Գևորգ Ֆրանցեսի և ուրիշների պատմական գրվածքները։ Սրանց մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում 4-րդ դարի առաջին կեսի հույն պատմիչ Եվսեբիոս Կեսարացու Ժամանակագրությունը (“Քրոնիկոն”), որի հունարեն բնագիրն անհետ կորել է, որը բանասիրությանը հայտնի դարձավ 1787 թվականին, այժմ Մատենադարանում պահվող թիվ 1904 ձեռագրի միջոցով։ Հայկական պատմական մատենագրության ինքնուրույն և թարգմանական երկերի հետ միասին գիտական մեծ արժեք են ներկայացնում Մատենադարանում պահվող օտար լեզուներով գրված պատմագրական աշխատությունները։
Ethiopian Airlines
Ethiopian Airlines, Եթովպիայի խոշորագույն ավիաընկերություններից մեկը, իրականացնում է ուղևորափոխադրումներ և բեռնափոխադրումներ։ Ավիաընկերության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Ադիս Աբեբայում։ Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1945 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։
Չվերթը
2014 թվականի մայիսին ավիաընկերության չվերթը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Այիոս Յոանիս
Ագիոս Իոանիս, (Άγιος Ιωάννης) (Lefkoşa) փոքր գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 33 մարդ։ Տեղակայված է Սալամիոու գյուղից 4 կմ դեպի հյուսիս։ Մինչ 1974 թվականը Ագիոս Իոանիսը գրեթե ամբողջությամբ բնակեցված էր թուրք-կիպրոսցիներով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Նիկոլսկոե (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское, Никольск), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Գլինկի (այլ կիրառումներ)
Գլինկի, կարող է վերաբերել՝
Til It Happens to You
Արձագանքներ
2015 Hollywood Music in Media Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ, որն անց է կացվել 2015 թվականի նոյեմբերի 11-ին «Til It Happens to You»-ն ստացել է Best Song in a Documentary մրցանակ ։ Նա նաև մրցանակ է ստացել «Արբանյակ 2016» մրցույթի Best Original Song-ում և «Գրեմմի-2016» մրցանակաբաշխության ժամանակ ստացել է Best Song Written for Visual Media մրցանակ ։ Նա նաև ստացել է մրցանակներ այլ անվանակարգերի մեջ, ինչպիսիք են 21st Critics' Choice Awards-ը և St. Louis Film Critics Association-ը (StLFCA), որտեղ նա նոմինացվել է Best Song կատեգորիայում, Georgia Film Critics Association և Denver Film Critics Society մրցանակաբաշխությունների ժամանակ, որտեղ այն հաղթել է Best Original Song կատեգորիայում    ։ Երգը առաջադրվել է «Օսկար-2016»-ի Ֆիլմի համար լավագույն երգ անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեդի Գագայի սինգլներ Կատեգորիա:2015 երգեր
Գլիննոե (այլ կիրառումներ)
Գլիննոե, կարող է վերաբերել՝
(7287) Յոկոկուրայամա
(7287) Յոկոկուրայամա (Yokokurayama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 10-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,921718 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2134 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,63 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1824,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,197354 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գաբրիել Եփրոյան
Գաբրիել Հարությունի Եփրոյան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
1952 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1960 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1952 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
(68) Լետո
(68) Լետո (Leto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1861 թվականի ապրիլի 29-ին Ռոբերտ Լյութերի կողմից Դյուսելդորֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,780488 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2595 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3015 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Լետո աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2648 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1693,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,21258 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,97° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Լետո
Լետո Լետո Լետո
Անեգերտ
Անեգերտ, վայր Բաթումի մարզի Արդվինի օկրուգում, Արդվին քաղաքից մոտ 27 կիլոմետր արևելք, Անագերտ և Նորգիլե գետերի մոտ։ Նշանակված է ռուսական շտաբի տեղագրական քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայրեր
Սերգեյ Շահվերդյան (դիվանագետ)
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1949)։ 1956 թվականից դիվանագիտական ծառայության մեջ է։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։
1992 թվականին անցել է կենսաթոշակի։ Մահացել է 2014 թվականի հունվարի 4-ին։
Չագոր
2001 թվականի տվյալներով Չագոր գյուղում բնակվում էր 4 264 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլսկոե (գյուղ, Բուզդյակսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское, Никольский), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 304 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Ընդարձակ տարեցույց Սուրբ Փրկչյան ազգային հիվանդանոցի
«Ընդարձակ տարեցույց Սուրբ Փրկչյան ազգային հիվանդանոցի» («Ընդարձակ տարեցոյց Սուրբ Փրկչեան ազգային հիւանդանոցի»), պարբերագիրք։ Կ. Պոլսի Սբ Փրկիչ հիվանդանոցի տեսչության հրատարակություն։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1884-1897, 1900-1910, 1924-1949 թվականներին (հրատարակվել է նաև «Ընդարձակ օրացոյց ազգային հիւանդանոցի», «Տարեցոյց ազգային հիւանդանոցի» վերնագրերով)։ Խմբագիրներ՝ Բյուզանդ Քեչ­յան, Հրանդ Ասատուր, Նազարեթ Տաղավարյան, Արշակ Ալպոյաճյան, Թորոս Ազատյան, Մ. Չուխաճյան, Արտաշես Գալփակճյան, Հ. Քեշիշան, Պ. Մանուելան, Տ. Տեր-Մարգարյան։
Տպագրել է բժշկական, առողջապահական հոդվածներ, նաև գրական-բանասիրական նյութեր։
Երիցվանք (համայնք, Քաշաթաղի շրջան)
Երիցվանք, համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում ։ Ներկայում համայնքի ամբողջ տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո    և Արցախի Հանրապետության կողմից համարվում է օկուպացված ։
Աշխարհագրություն
Համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան մասում։ Ունի հարթավայրային տեղանք։ Համայնքի տարածքն 4766,0 հա է, որից 1953,6 հա-ն անտառային հողեր են։ Համայնքի սահմաններով է հոսում Հագարի գետը ։
Բերձոր շրջկենտրոնից հեռու է 90 կմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 127 կմ ։
Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք
Համաձայն Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Երիցվանք համայնքն իր մեջ ներառում է Երիցվանք, Ամիրյան, Կրմեն, Երվանդակերտ գյուղերը ։
Համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց ։
Համայնքն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, հասանելի էին բջջային, ինտերնետ կապի միջոցներն ու ռադիոհեռուստատեսությամբ ։
Գործում էր ջրամատակարարման համակարգ, որը սնվում էր ջրհորներից։ Առկա էին նաև խմելու ջրի համար պիտանի 7 անհատական ջրհորներ ։
Համայնքը միացված էր հանրապետության տրանսպորտային կապին, մասնավորապես՝ Կովսական-Ստեփանակերտ-Կովսական և Կովսական-Բերձոր-Կովսական երթուղիներին ։
Բնակչություն
Երիցվանք համայնքի բնակչությունը 2015 թվականի դրությամբ կազմել է 320 մարդ, որոնք կազմել են 88 տուն։ Նույն թվականի դրությամբ Երիցվանք գյուղում բնակվել է 241 մարդ, որոնք կազմել են 68 տուն։ Ամիրյան գյուղում բնակվել է 34 մարդ, որոնք կազմել են 10 տուն։ Կրմեն գյուղում բնակվել է 45 մարդ, որոնք կազմել են 10 տուն ։
Կրթություն
Երիցվանք համայնքում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ սովորում էր 41 աշակերտ ։
Տնտեսություն
Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Համայնքի տարածքի 2376,1 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Համլետ, ողբերգություն Շեքսպիրի (Թումանյան)
««Համլետ», ողբերգություն Շեքսպիրի։ Անգլերենից թարգմանեց Հովհաննես խան Մասեհյան», Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որը տպագրվել է 1896 թվականին ։
Պատմություն
«Համլետի» 1894 թվականի հայերեն հրատարակության իր սեփական օրինակի լուսանցքներում Թումանյանը Մասեհյանի թարգմանությունը համեմատել է ռուսական 6 թարգմանությունների հետ և կատարել բազմաթիվ շտկումներ և դիտողություններ։
«Համլետի» երկրորդ հրատարակության (1921 թվական) մեջ Մասեհյանը հաշվի է առել Թումանյանի գրախոսության մեջ եղած դիտողությունները։
Հոդվածում հիշատակվում են Շեքսպիրի «Համլետ», «Վենետիկի վաճառականը», «Ռոմեո և Ջուլիետ» ստեղծագործությունները։
Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Իշխանություն (ֆիլմ, 2018)
«Իշխանություն» (Vice), ամերիկյան կատակերգություն-դրամա՝ նկարահանված 2018 թվականին։ Ֆիլմի ռեժիսորը և սցենարիստն է Ադամ Մաքքեյը։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Էմի Ադամսը, Սեմ Ռոքուելը, Սթիվ Կարելը և Քրիստիան Բեյլը, որը մարմնավորել է ԱՄՆ փոխնախագահ Դիկ Չեյնիին ։ Ֆիլմում նկարագրվում է, թե ինչպես Չեյնին հարթելով իր ուղին, դառնում է ԱՄՆ-ի ամենաազդեցիկ փոխնախագահը ։
Ֆիլմը Միացյալ Նահանգներում էկրան է բարձրացել 2018 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Ֆիլմն ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և անվանակարգեր, ներառյալ՝ 8-ը Կինոակադեմիայի մրցանակաբաշխությունում, 6 մրցանակ Ոսկե գլոբուսում և ևս 6-ը՝ Բրիտանական Ակադեմիայի 72-րդ մրցանակաբաշխությունում։ Իրենց դերակատարման համար Բեյլը, Ադամսն ու Ռոքուելը երեք մրցանակաբաշխություններում էլ ներկայացված են եղել, իսկ Ոսկե Գլոբուսում Բեյլը հաղթող է ճանաչվել «Լավագույն դերասան կատակերգությունում կամ մյուզիքլում» անվանակարգում։
Սյուժե
Երբ աշխարհում կառավարում են փողն ու կապերը, միայն մարդը կարող է ստանալ անսահման ազդեցություն։ Համոզելու յուրօրինակ ձիրքը, արտասովոր խելքն ու ամենաբարձր ատյանների հասանելիությունը նրան թույլատրեցին դառնալ տիկնիկախաղաց ողջ աշխարհի ուժեղների մեջ։ Մնալով ստվերային խաղացող՝ նա ընդմիշտ փոխեց պատմության ընթացքը ։
Արտադրություն
2016 թվականի նոյեմբերի 22-ին հայտարարվել է, որ «Paramount Pictures» կինոընկերությունը ձեռք է բերել Դիկ Չեյնիի պատմության էկրանավորման իրավունքը։ Վերջինս եղել է Halliburton ընկերության գործադիր տնօրենը և ըստ համընդհանուր կարծիքի դարձել է ամենաազդեցիկ փոխնախագահը Ամերիկայի պատմության մեջ։ Նաև հայտնի դարձավ, որ կատակերգության սցենարը գրելու է Ադամ Մաքքեյը, հենց նա էլ լինելու է նախագծի ռեժիսորը։ Որպես ֆիլմի պրոդյուսերներ հանդես կգան Բրեդ Փիթը, Դեդե Գարդները, Ջերեմի Քլայները, Ադամ Մաքքեյը և նրա գործընկերներ Ուիլ Ֆերրելն ու Քևին Մեսիքը «Gary Sanchez Productions» պրոդյուսերական ընկերությունից ։ 2017 թվականի ապրիլին Դիկ Չեյնիի դերում ընտրվեց Քրիստիան Բեյլը։ Որպեսզի համապատասխանի կերպարին, Բեյլը քաշն ավելացրել է 30 ֆունտով ։
Թողարկում
2018 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Ֆիլմը թողարկվել է Կանադայում և Միացյալ նահանգներում ։ Նախապես հայտարարվել էր, որ պետք է թողարկվեր 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ն ։ Միացյալ Թագավորությունում ֆիլմի ցուցադրությունը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունվարի 25-ին, իսկ եվրոպական այլ քաղաքներում և Հոնկոնգում՝ փետրվարին ։
Ֆիլմի պաշտոնական թրեյլերը ցուցադրվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Գլոտովկա (այլ կիրառումներ)
Գլոտովկա, կարող է վերաբերել՝
Լուչանո Տեսսարի
Լուչանո Տեսսարի (Luciano Tessari, 1928 թ. սեպտեմբերի 29, Սան Մարտինո Բոն Ալբերգո, Իտալիա), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել իտալական մի շարք ակումբներում։ Իր մարզչական կարիերայի ընթացքում մարզել է մայրաքաղաքային Ռոման, ինչպես նաև Միլանում աշխատել է որպես երիտասարդական կազմի և դարպասապահների մարզիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Միլան ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Անահտական լեռնաշղթա
Անահատական, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում։ Ձգվում է Ճորոխի և Եփրատի միջև։ Գրականության մեջ սխալ կերպով նույնացվում է դրանից՝ հարավում, հյուսիս-արևմուտքում, հարավ-արևելքում ձգվող նոր ժամանակներում Քեշիշդաղ կոչված երբեմն էլ՝ Սուրբ Գրիգորի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Ընտանի իմաստասեր
«Ընտանի իմաստասեր» («Ընտանի իմաստասէր»), բարոյախոսական, մանկավարժական և գրական հանդես (սկզբում՝ կիսամսյա, ապա՝ ամենամսյա)։
Պատմություն
Հայ կանանց դաստիարակությանը և բարոյական կրթությանը վերաբերող առաջին պատկերազարդ պարբերականն է։ Անդրադարձել է ընտանիքում և հասարակության մեջ կնոջ դերի բարձրացման, հոգևոր ու մտավոր կյանքի հարստացման, սիրո և ազատության խնդիրներին։ Հետևել է Ժան-Ժակ Ռուսոյի և ժամանակի եվրոպական առաջադեմ մանկավարժության սկզբունքներին։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Գլուխովո (այլ կիրառումներ)
Գլուխովո, կարող է վերաբերել՝
Աքունդեր
Աքունդեր, լեռնաշղթա Արսիան-Սողանլուզ լեռնահամակարգում։ Հիշատակում է Ատըրպետը ։
Այոս Իսիդորոս
Այոս Իսիդորոս, ('Αγιος Ισίδωρος) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 10 մարդ։ Տեղակայված է Պոլիս քաղաքից 25 կմ դեպի հարավ-արևելք։
Աքունդեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Այոս Իսիդորոս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Թատերական Երևան
«Թատերական Երևան», կիսամսյա տեղեկատվական պարբերական։ Հայաստանի թատերական գործիչների միության (մինչև 1987 թվականը՝ Հայկական թատերական ընկերություն) հրատարակություն։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1953–2005 թվականներին Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Լևոն Խալաթյան, Սուրեն Հարդենյան, Յաշա Չախոյան։
Տպագրել է Երևանի թատրոնների ծրագրերը, ծանոթացրել հանրապետության թատերական կյանքին, լուսաբանել միության գործունեությունը և այլն։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Իրանի սահմանադրական հեղափոխություն
Իրանական (պարսկական) սահմանադրական հեղափոխություն, 1905-1911 թվականների ընթացքում տեղի ունեցած հեղափոխություն Ղաջարական Պարսկաստանում։ Պատճառը հակասությունների սրումն էր մի կողմից՝ իմպերիալիստների աջակցությունը վայելող կառավարող ֆեոդալական խմբավորման, Ղաչարական դինաստիայի, մյուս կողմից՝ սաղմնավորվող ազգային բուրժուազիայի, գյուղացիության, արհեստավորների և բանվորների միջև։ Իրանական հեղափոխության վրա մեծ ազդեցություն է գործել 1905 թ.-ին սկսված ռուս, հեղափոխությունը։
Իրանական հեղափոխության ընթացքում ստեղծվեցին ժողովրդա-դեմոկրատական կազմակերպություններ, ընտրովի մարմիններ՝ էնջումեններ (միություններ), ֆիդայիների զորախմբեր ու մոջահեդների (հեղափոխականների) ընկերություններ։ Աչքի ընկնող գործիչներից էին Սաթթար խանը, Եփրեմ խանը (Դավթյան), Քեռին (Արշակ Գաֆավյան), Ալի Մուսյոն, Մոհամմեդ Խիաբանին և ուրիշներ։ Ունեցել է զարգացման երեք հիմնական շրջան։ 1905 թ.-ի դեկտեմբերին կայացած ժողովրդի ցույցերի ճնշման տակ, 1906 թ.-ի օգոստոսի 5-ին, շահը հրատարակեց սահմանադրություն մտցնելու հրովարտակ։ Հոկտեմբերի 7-ին բացվեց Իրանի առաջին մեջլիսը, որը մշակեց Իրանի առաջին սահմանադրությունը։ 1908 թ.-ի հունիսի 23-ին Մոհամմեդ-Ալի շահը հեղաշրջում կատարեց և ցրեց մեջլիսը։ Իրանական հեղափոխության բարձրակետը Թավրիզի ապստամբությունն էր (երկրորդ շրջան, 1908 թ.-ի ֆիդայիների մի խումբ 1907 հունիս - 1909 հուլիս), որը ղեկավարում էին Քեռին և Մաթթար խանը։ 1909 թ.-ի ապրիլին ցարական զորքերը գրավեցին Թավրիզը։ 1909 թ.-ի հուլիսին Գիլանի ֆիդայիները, հայ կամավորները և սահմանադրականները՝ Եփրեմ խանի և Ռեշտի նահանգապետ Սիփահդարի ղեկավարությամբ, բախտիարները՝ Սարդար Ասսադի գլխավորությամբ արշավեցին Թեհրան, գրավեցին այն և գահընկեց արեցին շահին։ Ստեղծվեց ժամանակավոր կառավարություն։ Զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար նշանակվեց Եփրեմ խանը, վերականգնվեց սահմանադրությունը, բացվեց երկրորդ գումարման մեջլիսը։ Իրանական հեղափոխության երրորդ շրջանում (1909 թ.-ի հուլիս-1911 թ.-ի դեկտեմբեր) հեղափոխական ջոկատները, ֆիդայիներն ու հայ կամավորները Եփրեմ խանի հրամանատարությամբ հակահարված տվեցին շահի ու նրա եղբայր Սալար Էդ-Դովլեի ուժերին և կանխեցին միապետության վերականգնումը։ Սակայն անգլո-ռուսական, թուրքական ինտերվենցիան և ներքին ուժերը ճնշեցին հեղափոխությունը։ Իրանական հեղափոխությունը XX դ. սկզբին առաջին հեղափոխությունն էր արևելքում և ամենախոշոր իրադարձությունը Իրանի պատմության մեջ։ Իրանական հեղափոխությանը մասնակցում էին պարսիկներ, հայեր, ադրբեջանցիներ, վրացիներ, ռուսներ, արաբներ, բուլղարներ և այլք։ Իրանական հեղափոխությունը մեծ աջակցություն գտավ Ռուսաստանի և Անդրկովկասի սոցիալ-դեմոկրատների կողմից։ 1912 թ.-ին, Պրահայի կոնֆերանսում բոլշևիկները, Լենինի նախաձեռնությամբ, բանաձև ընդունեցին և նշանակեցին ցարական Ռուսաստանի ու Մեծ Բրիտանիայի նվաճողական քաղաքականությունն Իրանում։ Իրանական հեղափոխության մեջ մեծ դեր կատարեցին իրանահայերի և կովկասահայերի կամավորական ջոկատները։ Ըստ իրանցի պատմաբան Էբրահիմ Սաֆայիի, Իրանական հեղափոխության 24 նշանավոր գործիչներից 16-ը հայեր էին։ Իրանական հեղափոխության շնորհիվ հայերն ընտրվեցին տեղական ինքնավարական մարմիններում՝ էն ջումեններում, ինչպես նաև իրավունք ստացան երկու պատգամավոր ունենալ Իրանի մեջլիսում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հեղափոխություններ Կատեգորիա:Իրանի ժամանակակից պատմություն Կատեգորիա:Իրանի սահմանադրական հեղափոխություն
Գլուշկովո (այլ կիրառումներ)
Գլուշկովո, կարող է վերաբերել՝
Հոմեոստատ
Հոմեոստատ (ὁμοιος` «նմանություն, մատեսակություն» և στάσις` «կանգնած, անշարժ» բառերից), ինքնակազմակերպվող համակարգ, որը մոդելում է կենդանի օրգանիզմների ֆիզիոլոգիական որոշ մեծություններ (օրինակ, մարմնի ջերմաստիճանը) թույլատրելի սահմաններում պահպանելու հատկությունը։
Անգլիացի գիտնական, հոմեոստատի գյուտարար Ուիլյամ Ռոս էշբիի կառուցած (1948) հոմեոստատը բաղկացած է եղել խաչաձև հակադարձ կապեր ունեցող մագնիսական չորս համակարգից։ Յուրաքանչյուր կապ կարգավորվում է օղակաձև ռեոստատով, որի արտուղումները մագնիսների տեղաշարժման ժամանակ փոխարկվում են և ապահովում համակարգի մի քանի հարյուր հազար տարբեր վիճակներ։
Անկայուն վիճակ առաջանալիս մագնիսները տեղաշարժվում են՝ պատահականորեն փոփոխելով հոմեոստատի միացումների սխեման և գտնում կայուն հավասարակշռություն ապահովող նոր դիրք։ Հոմեոստատն ունի ինքնակազմակերպման հատկություն, կարող է ինչ-որ չափով սովորել և իր վարքով հարմարվել արտաքին միշավայրի հետ, այսինքն՝ ներքին կառուցվածքում որևէ պատահական փոփոխության (օրինակ, ջերմաստիճանի փոփոխության) դեպքում բերում է կայուն հավասարակշռության։
Կատեգորիա:Կիբեռնետիկա
Մայքլ Բլումբերգ
Համաշխարհային ֆինանսական և մեդիա ընկերության՝ Bloomberg L.P.-ի հիմնադիրն է և գործադիր տնօրենը։ Ընկերությունը կրում է իր անունը և հայտնի է Բլումբերգ տերմինալով (Bloomberg Terminal), որն ամբողջ աշխարհում լայնորեն կիրառվում է արհեստավարժ ներդրողների կողմից ։
Բլումբերգն իր կարիերան սկսել է Salomon Brothers արժեթղթերի միջնորդավաճառքի կազմակերպությունում մինչև 1981 թվականին հիմնադրեց սեփական ընկերությունը և հաջորդ 20 տարիներին դարձավ դրա նախագահն ու գործադիր տնօրենը ։ 1996-2002 թվականներին եղել է իր մայր բուհի՝ Ջոն Հոփկինսի համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահը ։ Նախկինում դեմոկրատ էր, սակայն 2001 թվականին փոխեց կուսակցությունը և դրեց իր թեկնածությունը Նյու Յորքի քաղաքապետի համար՝ արդեն որպես հանրապետական։ Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներից մի քանի շաբաթ անց առաջ անցավ իր մրցակից Մարկ Գրինից և դարձավ քաղաքապետ։ 2005 թվականին Բլումբերգը վերընտրվեց և 2 տարի անց հեռացավ Հանրապետական կուսակցությունից ։ 2009 թվականին ընտրվեց երրորդ անգամ՝ որպես անկախ թեկնածու։
2008, 2012 և 2016 թվականների ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների համար հաճախ է նշվում որպես հնարավոր թեկնածու ։ Նա հրաժարվեց ցանկացած պաշտոնի համար թեկնածությունը դնելուց, բացի քաղաքապետի պաշտոնը։ 2014 թվականի հունվարի 1-ին Բլումբերգին հաջորդեց Բիլ դե Բլասիոն՝ որպես Նյու Յորքի քաղաքապետ ։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ին բարեգործական մի շարք նվիրատվություններ կատարելուց հետո հայտարարեց, որ կրկին վերադառնում է Bloomberg L.P. և 2014 թվականի վերջին զբաղեցրեց գործադիր տնօրենի պաշտոնը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի քաղաքապետեր Կատեգորիա:Բոստոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆինանսիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կուրիպչինո
Կուրիպչինո (Куріпчине), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուրիպչինո գյուղում բնակվում էր 127 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գոգոլևկա (այլ կիրառումներ)
Գոգոլևկա, կարող է վերաբերել՝
(69) Հեսպերիա
(69) Հեսպերիա (Hesperia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1861 թվականի ապրիլի 26-ին Ջովանի Սկիապարելլիի կողմից Միլանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,976686 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4715 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4819 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Հեսպերիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5047 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1875,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,191913 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,58° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է M դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Հեսպերիա
Հեսպերիա Հեսպերիա Հեսպերիա
Աստերոիդների ցանկ (236001-236100)
Աստերոիդների ցանկ (235901-236000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (236101-236200)
Թատրոն բարեկամ մանկանց
«Թատրոն բարեկամ մանկանց», երկշաբաթյա մանկական պատկերազարդ հանդես։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1876-1878 թվականներին Կ. Պոլսում։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Հակոբ Պարոնյան, Կ. Յազմաճյան։
Մանկական առաջին հայկական պարբերականներից է։ Տպագրել է բնագիտությանը, պատմությանը, աշխարհագրությանը վերաբերող հոդվածներ, Մ. Մամուրյանի և Ռ. Պերպերյանի ստեղծագործություններից։ Ունեցել է հանելուկների, զվարճալիքների և խաղերի բաժին։
Միոտոնիկ դիստրոֆիա
Միոտոնիկ դիստրոֆիա երկարատև գենետիկական խանգարում է, որն ազդեցություն է թողնում մկանային գործառույթների վրա ։ Ախտանիշները ներառում են մկանաին զանգվածի աստիճանական կորուստ և թուլություն ։ Մկանները հաճախ կծկվում են և չեն կարողանում թուլանալ ։ Ախտանիշներից հաճախ կարող են հանդիպել կատարակտան, մտավոր հետամնացությունը, սրտային հաղորդականության խնդիրները ։ Տղամարդկանց մոտ կարող է ի հայտ գալ վաղ ճաղատություն և անպտղություն ։
Բուժում գոյություն չունի ։ Բուժման միջոցառումները կարող են ներառել ձգումները, հաշմանդամի սայլակը, կարդիոստիմուլյատորները ։ Երբեմն Մեքսիլեթին և Կարբամազեպին պրեպարատները կարող են օգտակար լինել։ Սուր ցավը կարող է բուժվել եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներով կամ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքայիններով ։
Ամբողջ աշխարհում 8000 անձից մեկից ավելին ունի միոտոնիկ դիստրոֆիա ։ Միոտոնիկ դիստրոֆիան կարող է զարգանալ ցանկացած տարիքում, սակայն սովորաբար սկսվում է 20-30 տարեկանում ։ Այն ամենատարածված միոտոնիկ դիսրոֆիան է, որը զարգանում է հասուն տարիքում ։ Առաջին անգամ նկարագրվել է 1909 թվականին, իսկ տիպ 1-ի զարգացման հիմնական պատճառը բացահայտվել է 1992-ին ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Ախտանիշներն ու նշանները փոփխական են, պայմանավորած ձևով (ՄԴ1/ՄԴ2), ծանրությամբ և ՄԴ2 անսովոր ֆենոտիպերով։ ՄԴ1-ի սիմպտոմները ՄԴ2-ի համար ներառում են խնդիրներ կատարողական գործառույթների հետ (Կազմակերպում, կոնցենտրացում, խոսքի որոնում) և հիպերսոմնիա։ Հաղորդականության խանգարումները ավելի հաճախ հանիդում են ՄԴ1 տիպի դեպքում, սակայն բոլոր հիվանդներին խորհուրդ է տրվում տարին մեկ անգամ կատարել ԷՍԳ։ Երկու տեսակն էլ ասոցացվում են ինսուլինառեզիստենտականության հետ։ Միոտոնիկ դիստրոֆիայի դեպքում կարող է առաջանալ կեղևայի կատարակտա կամ հետին ենթապատիճային կատարակտա ։
DM2-ն ավելի մեղմ է, քան DM1- ը, որպես կանոն DM2-ով մարդիկ ավելի քիչ օժանդակ սարքերի կարիք ունեն, քան DM1-ով մարդիկ։ Բացի այդ CD-ի դեպքում հանդիպող բնածին ծանր ձևերը CD2-ի դեպքում չեն նկարագրվում և բժշկական գրականության մեջ երիտասարդների մոտ վաղ ախտանիշների հայտնաբերումը հազվադեպ է նկարագրված։
Ախտանիշները կարող են ի հայտ գալ ցանկացած տարիքում՝ նորածնային հասակից մինչ հասուն տարիք։ ՄԴ առաջացնում է ընդհանուր թուլություն, որը սկսվում է ձեռքերի, ոտքերի, պարանոցի, կամ դեմքի մկաններից։ Այն դանդաղորեն պրոգրեսիվում է, ներառելով այլ մկանային խմբեր, ներառյալ սրտամկանը։ ՄԴ ախտահարում է այլ օրգան-համակարգերի լայն շրջանակ։
Գենետիկա
Միոտոնիկ դիտրոֆիան գենետիկական վիճակ է, որը ժառանգվում է աուտոսով դոմինանտ կերպով։ Այսպիսով կրողները փոխանցում են իրենց սերունդների 50%-ին։ Մկանային դիստրոֆիան համարվում է եռնուկլեոտիդային հաջորդականության խախտման հայտնի ձևերից մեկը։ ԴՆԹ-ի որաշակի հատվածներ ունեն կրկնվող հաջորդականություններ՝ կազմված երեք կամ չորս նուկլեոտիդներից։
Մկանային դիստրոֆիան ժառանգական հիվանդություն է։ Ծանր ձևը՝ բնածին միոտոնիկ դիստրոֆիան, կարող է դրսևորվել այն նորածինների մոտ, որոնց մայրերն ունեն ՄԴ։ Բնածին միոտոնիկ դիստրոֆիան կարող է ժառանգվել հայրական կողմից, չնայած այն հարաբերականորեն հազվադեպ է հանդիպում։
ՄԴ1
ՄԴ1-ի դեպքում ախտահարված գենը կոչվում է DMPK, որով կոդավորվում է մկանային դիստրոֆիայի պրոտեին կինազան, Սպիտակուցը առավելապես էքսպրեսվում է կմախքային մկաններում ։ Գենը տեղակայված է 19րդ քրոմոսոմի երկար թևի վրա ։ ՄԴ1-ի դեպքում DMPK գենում տեղի է ունենում ցիտոզին-թիմին-գուանին (ՑԹԳ) տրիպլետային հաջորդականության երկարում։ 5-37 կրկնությունները համարվում են նորմա, մինչ դեռ 38-49 կրկնությունը համարվում է պրեմուտացիա և կա ռիսկ, որ այդ անհատները հետագայում կունենան սիմպտոմատիկ հիվանդությամբ երեխաներ ։
50-ից ավել կրկնություններով անհատները գրեթե անխուսափելիորեն սիմպտոմատիկ են, որոշակի բացառություններով։ Ավելի երկար կրկնությունները կապվում են վաղ սկզբի և ծանր ընթացքի հետ։
DMPK-ի ավելի քան 37 կրկնություն պարունակող ալելները համարվում են ոչ ստաբիլ, և հավելյալ տրիպլետների ներդրումը կարող է լինել բջջի բաժանման ժամանակ՝ միտոզի կամ մեյոզի։ Հետևաբար պրեմուտացիա կամ մուտացիա ունեցող երեխաները ժառանգում են ԴՄՊԿ ալել, որն ավելի երկար է, քան իրենց ծնողներինը։ Այդ պատճառով էլ նրանք ունեն ախտահարվելու կամ ավելի վաղ սկզբի ու ծանր ընթացքի ավելի մեծ հավանականություն։ Այս երևույթը հայտնի է որպես անտիտիպատիա։
Ընդլայնված եռնուկլեոտիդային կրկնությունների հատվածի ՌՆԹ-ն կազմում է ներնուկլեոպլազմատիկ հանգույց, շնորհիվ Ց-Գ հիմքերի միջև առկա ծավալուն ջրածնային կապերի, և դա ցույց է տալիս այդ հատվածի կապման կարգավորիչ MBNL1-ին կառուցել տարբերակիչ կետը ։
ՄԴ2
ՄԴ2 առաջանում է 3րդ քրոմոսոմում CNBP գենի դեֆեկտի հետևանքով ։ Յուրահատուկ դեֆեկտ է համարվում CNBP գենում ցիտոզին-ցիտոզին-թիմին-գուանին տետրանուկլեոտիդի կրկնությունը ։ Քանի որ այն ներառում է չորս նուկլեոտիդի կրկնություն, համարվում է տետրանուկլեոտիդային հաջորդականության կրկնության խանգարում, այլ ոչ թե տրինուկլեոտիդային ։
Կրկնության ընդլայնումը ՄԴ2-ի համար ավելի մեծ է քան ՄԴ1-ի համար (մոտ 75-ից մինչև 100 հազար և ավելի կրկնություն) ։ ԴՄ2ի դեպքում կրկնություն ընդլայնման չափը կապված չէ հիվանդության սկզբի և ծանրության հետ ։
Ախտորոշում
ՄԴ1-Ի և ՄԴ2-Ի ախտորոշում կարող է դժվարություններ առաջացնել կախված այն բանի հետ, որ գոյություն ունեն բազմաթիվ նյարդամկանային խանգարումներ, որոնցից շատերը հազվադեպ են հանդիպում։ Գոյություն ունի մոտ 100 տարբերակներով շուրջ 40 նյարդամկանային խանգարումներ։
Արդյունքում այն մարդիկ ովքեր ունեն այնպիսի ախտանիշներ, որոնք կարող են բացատրվել ՄԴ1-Ի կամ ՄԴ2-Ի առկայությամբ, ախտորոշման նպատակով ուղարկվում են նյարդաբանի մոտ։ Կախված ախտանիշների դրսևորմից հիվանդները կարող են ուղղորդվել տարբեր մասնագետների ( սրտաբան, ակնաբույժ, էնդոկրինոլոգ, ռևմատոլոգ) մոտ։ Կլինիկական նշանները կարող են քողարկված լինել կապված ծանրության աստիճանի և անսովոր ֆենոտիպերի հետ։
Այժմ ՄԴ-ի համար բուժում չկա և հիմնական բուժումը սիմպտոմատիկ է, այնուամենայնիվ հստակ ախտորոշումն անհրաժեշտ է այլ հնարավոր խնդիրները կանխարգելելու համար (օրինակ կատարակտան)։ Հստակ ախտորոշումն անհրաժեշտ է համապատասխան բժշկական մոնիթորինգի և ախտանիշները հսկելու համար։ Բացի այդ, բարձր փոխանցման ռիսկի պատճառով գենետիկական խորհրդատվությունը պետք է հասանելի լինի բոլորի համար։
Դասակարգում
Գոյություն ունի 2 հիմնական տիպ:Տիպ 1 (ՄԴ1), հայտնի է որպես Ստեինտերտի հիվանդություն, ունի ծանր բնածին ձև նաև մանկական տարիքում սկսվող ավելի թեթև և հասուն տարիքային ձև ։ Այն հիմանակնում ախտահարում է դեմքի մկանները, վերին կոպը բարձրացնող մկանը, քունքային, կրծոսկրաանրակապտկաձևային մկանները, նախաբազկի հեռակա մկանները, սրունքթաթային հոդի դորզոֆլեքսորները ։ Տիպ 2 (ՄԴ2) հայտնի է որպես մոտակա միոտոնիկ միոպաթիա, ավելի հազվադեպ է հանդիպում և դրսևերվում է ավելի թեթև նշաններով ու ախտանիշներով:։
ՄԴ1 կամ ՄԴ2 գենետիկական մուտացիաների հետ ասոցացված այլ տիպի միոտոնիկ դիստրոֆիայի ձևեր չեն նկարագրված ։ ՄԴ3 անվանմանը հավակնող դեպքերից մեկը հետագայում բնորոշվեց որպես մարմնական միոպատիայի անսովոր ձև, որն ասոցացվում է Պեյջի հիվանդության և ճակատքունքային դեմենցիայի հետ ։
Պրենատալ թեստավորում
Գենետիկական թեստավորումն այդ թվում նաև պրենատալ թեստավորումն իրականացվում է երկու ձևերն հաստատելու համար։ Մոլեկուլյար թեստավորումը համարվում է ախտորոշման ոսկե ստանդարտ։
Հղիության ընթացքում թեստավորումն, որպեսզի պարզվի արդյոք դեռ չծնված երեխան ախտահարված է, հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ ընտանիքում հաստատված է DMPK գենի մուտացիան։ Այն կարող է կատարվել գեստացիայի 10-12 շաբաթում։ Պրոցեդուրան կոչվում է խորիոնալ թավիկների նմուշառում, որի ընթացքում հեռացվում է պլացենտայի փոքրիկ կտոր և հետազոտվում է նրա բջիջների ԴՆԹ-ն։ Թեստավորումը կարելի է իրականացնել նաև գեստացիայի 14րդ շաբաթից ամնիոցենտեզի միջոցով։ Հեռացվում է փոքր քանակի հարպտղային ջրեր և կատարվում է բջջային հետազոտում։ Այս պրոցեդուրաններից յուրաքանչյուրն ունի վիժման վտանգ, և նրանք, ովքեր հետաքրքրված են ավելին իմանալով, պետք է դիմեն իրենց բժշկին կամ գենետիկական խորհրդատուին։ Կա նաև մեկ այլ պրոցեդուրա, ոը կոչվում է պրեիմպլանտացիոն ախտորոշում, այն թույլ է տալիս զույգին ունենալ չախտահարված երեխա։ Այն փորձնական է և լայն տարածում չունի։ Նրանք, ովքեր ուզում են ավելի շատ տեղեկանալ այդ մասին, պետք է դիմեն իրենց բժշկին կամ գենեիկական խորհրդատուին։
Կանխատեսիչ թեստավորում
Հնարավոր է կատարել ՄԴ1 զարգացման ռիսկի խմբում գտնվոզ անահատների թեստավորում նախքան նրանք կունենան տեսանելի ախտանիշներ:Այս մեթոդը կոչվում է կանխատեսիչ թեսստավորում:Կանխատեսիչ թեստավորումը չի կարող որոշել հիվանդության սկիզբը, ծանրության աստիճանն ու ընթացքը։
Կառավարում
Ներկայումս չկա միոտոնիկ դիստրոֆիայի սպեցիֆիկ բուժում։ Այդ պատճառով ուշադրություն է դարձվում հիվանդության բարդություններին, հակապես սիրտ-անոթային, որոնք 70 տոկոս դեպքերում մահվան պատճառ են հանդիսանում ։ Կարդիոխթանիչի տեղադրումն կարող է անհրաժեշտ լինել սիրտ-անոթային հաղորդականության խանգարմամբ անձանց համար։ Կյանքի որակի բարելավումը, որը կարելի է ստուգել հատուկ հարցաշարերի միջոցով բժշկական օգնության հիմնական խնդիր է։ Քնի կենտրոնական ապնոեն կամ օբստրուկտիվ ապնոեն առաջացնոում է ցերեկային քնկոտություն։ Այսիպի անձինք պետք է անցնեն քնի հետազոտություն։ Կարող է նաև առաջարկվել ոչ ինվազիվ օդափոխություն։ Հակառակ դեպքում կան վկայություններ մոդաֆինիլի մասին որպես կենտրոնական նյարդային համակարգը խթանող միջոց, սակայն Կոկրանովսկու հետազոտությունները վկայում են, որ այդ փաստերը այնքան էլ համոզիչ չեն։
Որոշ հետազոտություններ պարզել են, որ իմիպրամինը, քլոմիապրամինը և տաուրինը կարող են օգտակար լինել միոպատիայի բուժման նպատակով ։ Այնուամենայնիվ, թերի ապացույցների նաև պոտենցիալ կողմնակի ազդեցությունների հետևանքով (սրտային առիթմիա) այս մեթոդը հազվադեպ է կիրառվում։ 2015 թվականի դեկտեմբերին անցկացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ՖԴԱ-ի կողմից հաստատված հակբիոտիկ Էրիթրոմիցինը նվազեցնում է միոտոնիան մկների մոտ ։ Պլանավորվում են փորձարկումներ մարդկանց վրա Էրիթրոմիցինով։ Այն հաջողությամբ կիրառվում է ստամոքսի խնդիրներով մարդանց մոտ ։
Ցույց է տրվել, որ մկան յուրահատուկ քլորիդային անցուղի 1-ի սպլայսինգի փոփոխությունը բերում է ՄԴ1 ֆենոտիպի զարգացման, որը դառնալի է մկների մոդելի վրա Մորֆոլինոյի միջոցով, որը մոդիֆիկացիայի է ենթարկում անցուղի 1-ի մՌՆԹ-ի սպլասինգիը ։
Ֆիզիկալ ակտիվություն
Համակցված ամրապնդող և միջին ծանրության աերոբ մարզումները անվտանգ են համարվում նյարդամկանային հիվանդությամբ անձանց համար ։ Համակցումը բարելավում է մկանային ուժը ։ Մասնավորապես էրգոմետրով ստատիկ հեծանվային աերոբ վարժությունները էֆֆեկտիվ են ՄԴ1 ունեցող անհատների ֆիզիկական վիճակը բարելավելու հարցում ։ Ուժային մարզումն ու աերոբիկական վարժությունները նպաստում են մկանային և կարդիոռեսպիրտոր ֆունկցիաներին՝ կանխելով հետագա ատրոֆիան ։
Սիրտանոթային խնդիրները, մկանային զգայունությունը վարժությունների և ջերմաստիճանի նկատմամբ ստիպում են կատարել մարակրկիտ մոնիթորինգ նաև սովորեցնել տվյալ մարդկանց վարժությունների ընթացքում Բորգի սանդղակով, սրտային ռիթմի մոնիտորներով և այլ ֆիզիկալ ծանրաբեռնվածության չափորոշիչներով կատարել ինքնավերահսկում ։
Շարժունակության օժանդակ միջոցներ և հարմարվողական սարքավորումներ
Վերին և ստորին վերջույթների թուլությունը, տեսողական խանգարումներն և միոտոնիան հանգեցնում են շարժողական օժանդակ միջոցների և ֆունկցիոնալ ադապտիվ սարքավորումների կիրառմանը ։