cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալեզիայի ճակատամարտ
Նախադրյալներ
Կեսարը հավաքագրել է ևս երկու լեգեոն և ստացել նաև մեկը Գնեոս Պոմպեոսից, որի արդյունքում Գալլիայում ունեցել է արդեն տասը լեգեոն։ Տրևերիների կողմն են անցել էբուրոնները, ներվիիներն ու ադուատուկիները։ Արևմտյան ռազմաճակատում սենոնները, կարնուտները և նրանց հարևան ցեղերն են շարունակել ապստամբությունները։ Կեսարը կայծակնային հարձակում է գործել ներվիիների վրա՝ փչացնելով նրանց ցանքերն ու մեծ թվով խոշոր եղջերավորներ ավարառելով։ Հանկարծակիի եկած ներվիիները հանձնվել են, որից հետո Կեսարը շարժվել է դեպի արևմուտք՝ սենոնների ու կարնուտների դեմ։ Վերջիններս խաղաղության բանակցություններ են վարել էդուիների ու ռեմիների միջնորդությամբ։ Միայն խռովարար արքայազն Աքոն է շղթայվել ու հետագայում մահապատժի ենթարկվել՝ ի զգուշացում գալերին ։ Այնուհետև Կեսարն ուղղություն է վերցրել դեպի տրևերիներն, էբուրոններն ու նրանց դաշնակիցները։ Նա հինգ լեգեոնով հարձակվել է մենապիիների վրա, որոնք թաքնվել են անտառներում։ Կեսարն իր բանակը բաժանել է երեք զորասյան ու կրակի մատնել բազմաթիվ գյուղեր, հափշտակել կենդանիների մեծ մասին։ Մենապիիները նույնպես հանձնվել են։ Միևնույն ժամանակ Լաբիենուսը 25 կոհորտով (հին հռոմեական ռազմական միավոր, որը բաղկացած էր լեգեոնի մեկ տասներորդ մասը կազմող վեց հարյուրյակից) ու հեծելազորով արշավել է տրևերիիների վրա, հաղթել նրանց Բելգիայի մի գետի մոտ ու հռոմեասեր առաջնորդ նշանակել ։ Դեպի Գերմանիա կատարած երկրորդ պատժիչ արշավանքից հետո Կեսարն իր ամբողջ բանակն ուղղել է դեպի էբուրոններն ու Ամբիորիքսը և հանկարծակի հարձակման ուղարկել հեծելազորը։ Էբուրոնները փախել են դեպի անտառները, իսկ հարևան մանր ցեղերը խաղաղություն են խնդրել ։ Կեսարը ինը լեգեոնը բաժանել է երեք զորասյան, որոնցից մեկը պետք է վերահսկեր մենապիիներին, մյուսը՝ ամայացներ ադուատուկիների հողերի մերձակա տարածքները, իսկ իր զորասյունը՝ հետապնդեր Ամբիորիքսին ։
Բիզենյոյ
Համայնքի INSEE կոդը՝ 03031։
Ալեզիայի ճակատամարտ
Նախադրյալներ
Նա որոշել էր բնաջնջել էբուրոններին, սակայն, քանի որ դժվար էր գտնել նրանց անտառներում ու ճահճուտներում (որտեղ նրանք թաքնվել էին), Կեսարն ստիպել է այդ տարածքի գալլական ցեղերին դա անել։ Գյուղերն ու ագարակները հրդեհվել են, կենդանիները՝ սպանվել, ամբողջ հացահատիկը՝ առգրավվել, կենդանի մնացածները սովի են մատնվել ։ Ռեմիների հետ Կեսարը գնացել է Դուրոկորտորում (Ռեյմս, հյուսիս-արևելյան Ֆրանսիա), որտեղ տրևերիների հետ սահմանի վրա տեղակայել է երկու լեգեոն, երկուսը՝ լինգոններ ցեղի երկրում և վեցը՝ սենոնների երկրում, որից հետո վերադարձել է հյուսիսային Իտալիա ։
Բիզենյոյ
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 292 մարդ։
Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմ տերմինը 1941 թվականի հունիսի 23-ին՝ Ֆաշիստական Գերամանիայի՝ ԽՍՀՄ-ի վրա հարձակման հենց հաջորդ օրը, նորից հայտվել է խորհրդային լրագրերում։ Այդ հոդվածի վերնագիրն էր «Խորհրդային ազգերի հայրենական մեծ պատերազմ» (Velikaya Otechestvennaya Voyna Sovetskogo Naroda), որի հեղինակն էր «Պրավդա» թերթի խմբագիրների կոլեգիայի անդամ Եմելյան Յարոսլավսկին ։ Արտահայտության նպատակը ժողովրդին մոտիվացնելն էր, որպեսզի նրանք պաշտպանեն խորհրդային հայրենիքը և դուրս մղեն հակառակորդին։
Ալեզիայի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Կեսարի անողոք արշավանքներով գալլական անկարգությունները չեն ավարտվել։ Կարնուտիները հավաքվել են Կենաբումում (այժմյան Օռլեան) և սպանել այնտեղ բնակվող բոլոր հռոմեացիներին։ Այս լուրն արագորեն տարածվել է Գալլիայում։ Վերցինգետորիքսն ապստամբության կոչ է արել կենտրոնական Գալլիայի Օվերն շրջանում բնակվող իր ցեղակից արվերնիներին, սակայն որոշ ցեղային առաջնորդներ ընդդիմացել են և նրան արտաքսել մայրաքաղաք Գերգովիայից։ Վերցինգետորիքսն աջակիցներ է հավաքել քաղաքից դուրս, տապալել նրանց ու ինքն իրեն թագավոր հռչակել։ Հռոմեացիների դեմ պայքարում դաշնակիցներ փնտրելու նպատակով սուրհանդակներ է ուղարկել հարևան ցեղախմբերին և համաձայնություն ստացել սենոններից, Սեն գետի շրջակայքի պարիզիիներից, Բիսկայան ծոցի պիկտոններից, հարավ-արևմտյան Գալլիայի կադուրկիներից, Տուրի տարածքի տուրոններից, Արմորիկայի ավլերկիներից, Լիմուզանի ու Պուատուի լեմովիկներից, Լուարայի հովտում գտնվող Անգերսի անդեկավիներից և ատլանտյան ափի բոլոր ցեղերից ։ Վերցինգետորիքսն արագորեն մեծ բանակ է հավաքել, կադուրկիների առաջնորդ Լուկտերիուսի հրամանատարությամբ մի քանի դասակ ուղարկել ռուտենիների երկիրը (Ավերոն, հարավային Գալլիա) և մեկնել բիտուրիգիների երկիրը (Բուրժ, կենտրոնական Ֆրանսիա)։ Հարավային Գալլիայում Լուկտերիուսին են միացել ռուտենիները, ագենաիսները և Ակվիտանիայի գաբալիները։
Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)
Պատմություն
«Отечественная война» տերմինը (Հայրենական պատերազմ) պաշտոնապես ընդունվել է 1942 թվականի մայիսի 20-ին՝ Հայրենական պատերազմի շքանշանի հաստատմամբ, որով պարգևատրվում էին սխրանքներ գործած անձինք։
Բիզենյոյ
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 169 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 130-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 39-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 76,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 77,3 %)։ 130 աշխատունակ բնակիչներից 119-ը աշխատում էին (69 տղամարդ և 50 կին), անաշխատանք էին 11-ը (3 տղամարդ և 8 կին)։ 39 անգործունակ մարդկանցից 11-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 19-ը թոշակառու, 9-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)
Օգտագործում
Սովետական Միության տարածքից դուրս տերմինը սովորաբար չի գործածվել և իմաստով ամենամոտ տերմինը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արևելյան ռազմաճակատ (1941-1945) տերմինն է։ Այս տերմիններից ոչ մեկը իր մեջ չի ներառում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբնական փուլը, որի ընթացում ԽՍՀՄ-ը միմյանց վրա չհարձակվելու պայմանագիր է կնքել Գերմանիայի հետ, օկուպացրել է Լեհաստանի արևելյան մասը (1939), Բալթյան երկրները (1940), Բեսարաբիան և Հյուսիսային Բուկովինան (1940) և պատերազմել ընդդեմ Ֆինլանդիայի (1939-1940) ։
Ալեզիայի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Կեսարն շտապել է Նարբոնյան Գալլիա և կայազորներ տեղակայել ռուտենիների բնակավայրերում, Թուլուզում և մայրաքաղաք Նարբոյի (Նարբոն) շրջակայքում։ Լուկտերիուսը նահանջել է, իսկ Կեսարը՝ հետապնդել նրան։ Սա ստիպել է Վերցինգետորիքսին վերադառնալ իր հայրենի Արվերնի։ Կեսարը դա կանխատեսել էր և հարկադիր արշավանք է կատարել դեպի լինգոնների երկիրը, որտեղ իր լեգեոններից երկուսը ձմեռում էին, որից հետո ութ լեգեոնով հարձակվել ու նվաճել է սենոններին պատկանող Վելաունոդունումը, կարնուտիների մայրաքաղաք Կենաբումը և բիթուրիգներին պատկանող Նովիոդունումը (ներկայիս Նուան-լե-Ֆուզելիե) ։ Դրանից հետո 27 օրում նվաճել է բիթուրիգների ամենամեծ քաղաք Ավարիկումը և կոտորել այնտեղի 40,000 բնակիչներին ։ Չնայած Վերցինգետորիքսի բանակն ավելի մեծ էր, նա խուսափել է բաց ճակատամարտից։ Ձմեռն անցնելուց հետո Կեսարը Տիտուս Լաբիենուսին հյուսիս է ուղարկել՝ չորս լեգեոնով սենոնների ու պարիզիիների ապստամբությունը ճնշելու համար, իսկ ինքը վեց լեգեոնով Էլավեր գետի երկայնքով (Ալյե գետ, կենտրոնական Ֆրանսիա) արշավել Գերգովիա։ Վերցինգետորիքսը ոչնչացրել է բոլոր կամուրջները ։ Էդուիները, որոնք հռոմեացիների վաղեմի դաշնակիցներն էին, այդ պահին անցել են գալիացի առաջնորդի կողմը, և Կեսարը ժամանակավորապես նահանջել է՝ նրանցով զբաղվելու, որից հետո շարժվել է դեպի Գերգովիա ու ջախջախվել քաղաքի պարիսպների տակ ։ Երկու օր անց նա պատրաստվել է բաց մարտի, բայց Վերցինգետորիքսը հրաժարվել է։ Էդուիները նորից են ապստամբել, սպանել իրենց տարածքի բոլոր հռոմեացիներին ու կայազորներ տեղակայել Լուար գետի երկայնքով։ Կեսարին որպես դաշնակիցներ մնացել էին միայն լինգոններն ու ռեմիները ։ Այդ ընթացքում Լաբիենուսին հաջողվել է հաղթել Լուար գետից հյուսիս բնակվող ցեղերի միությանը և վերամիավորվել Կեսարի հետ՝ խուսափելով նախ նույնպես ապստամբած բելովակների, ապա՝ էդուիների շրջապատումից ։
Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)
Օգտագործում
Ռուսաստանում և այլ հետխորհրդային երկրներում տերմինին տրվել է մեծ կարևորություն․ այդ երկրներում ընդունված է այն համարել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ամենակարևոր փուլը։
Ալեզիայի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Էդուիների մայրաքաղաք Բիբրակտում (Օտյոն, Բուրգունդիա) ընդհանուր ժողով է հրավիրվել (որին չեն մասնակցել հռոմեացիների դաշնակից տրևերիները, ռեմիները և լինգոնները), որտեղ Վերցինգետորիքսը նշանակվել է գալլական միացյալ բանակների հրամանատար։ Վերջինս պատանդներ է պահանջել միավորված բոլոր ցեղերից ու հրամայել հավաքագրել 15,000 հեծելազոր։ Նա ենթադրում էր, թե իր ունեցած հետևակը բավարար է, և չէր ընդունում բաց ճակատամարտը։ Հեծելազորը պետք է ոչնչացներ հռոմեացիների հացահատիկի ու չոր խոտի պաշարները, իսկ գալերն իրենք պետք է ոչնչացնեին իրենց հացահատիկն ու հրդեհեին տները։ Էդուիների 10,000 հետևակ և 800 հեծյալ ուղարկել է հռոմեական գաղութի ալոբրոգների դեմ, արվերնիներին ու գաբալիներին (Ակվիտանիայի ցեղախումբ) ուղարկել հելվիիների դեմ, իսկ ռուտենիներն ու կադուրկիները պետք է ավերեին Արեկոմիցիի տարածքը։ Սրանց դիմավորել են 22 կոհորտից բաղկացած հռոմեական կայազորները ։
Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)
Օգտագործում
2015 թվականի ապրիլի 9-ին Ուկրաինայի ազգային ժողովը երկրի օնրենքում «Հայրենական մեծ պատերազմ» տերմինը փոխարինել է «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ» տերմինով, ինչը ապախորհրդայնացման օրենքների մաս է կազմում։ Տերմինը քաղաքական է․ այն ընդունելը նշանակում է ընդունել պատերազմի նկատմամբ ԽՍՀՄ-ի ունեցած տեսակետը, իսկ մերժումը նշանակում է հեռացում խորհրդային ժառանգությունից, ինչպես Ուկրաինայի դեպքում։
Ալեզիայի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Լաբիենուսի և Սենի տարածքում արշավանք իրականացնող չորս լեգեոնների հետ միավորվելուց հետո Կեսարը շարժվել է դեպի լինգոնները։ Նա ուժեղացրել էր իր բանակը գերմանական վարձկան հեծելազորային ստորաբաժանումներով և ուղղություն վերցրել դեպի Նարբոնյան Գալլիա։ Դիժոնից դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ արևելյան Գալլիայում, Վերցինգետորիքսը հարձակվել է նրա վրա, սակայն հարձակումը հետ է մղվել հռոմեական լեգեոնների ու գերմանական հեծելազորի կողմից։ Ապստամբների վստահությունը սասանվել է, և Վերցինգետորիքսը որոշել է նահանջել մանդուբիիների մայրաքաղաք Ալեզիա, որտեղ էլ Կեսարը պաշարել է նրան ։
Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ Կատեգորիա:Ռուսերեն բառեր և արտահայտություններ
Ալեզիայի ճակատամարտ
Պաշարում
Ալեզիան քաղաք-ամրոց էր բարձր լեռան վրա, որի երկու կողմերից գետեր էին հոսում։ Այսպիսի հզոր պաշտպանական հատկանիշների առկայության պայմաններում Կեսարը որոշել է պաշարում իրականացնել ու սովամահությամբ ստիպել անձնատուր լինել։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մոտավորապես 80,000 մարդ էր կայազորված Ալեզիայում, և այնտեղ նաև քաղաքացիական բնակչություն կար, դա երկար չէր տևի։ Կատարյալ շրջափակում ապահովելու նպատակով Կեսարը հրամայել է Ալեզիայի շուրջը տասնմեկ հռոմեական մղոն երկարություն (16 կմ կամ 10 ժամանակակից մղոն) և 24 աշտարակ ունեցող հողե ամրաշինություններ կառուցել։ Մինչ աշխատանքն ընթանում էր, գալերը հեծելազորային հարձակումներ են իրականացրել շինարարությունը խափանելու համար։ Կեսարը լեգեոնները դասավորել էր ճամբարի առջևում՝ թշնամու հետևակի հանկարծակի հարձակումից պաշտպանվելու նպատակով, և իր գերմանացի դաշնակիցների օգնությամբ հետապնդել գալլական հեծելազորին ։
Վերցինգետորիքսը սուրհանդակներ է ուղարկել ամբողջ Գալլիայով, որպեսզի ցեղերը պատրաստվեն պատերազմի ու գան Ալեզիա։ Երբ Կեսարը դասալիքներից ու գերիներից իմացել է այս մասին, նա քսան ֆուտ (6 մետր) խորությամբ ուղղաձիգ կողմերով խրամատ է փորել, իսկ մյուս հողապատնեշները կառուցել չորս հարյուր ստադիոն (մոտավորապես 592 մ, 1943 ֆուտ) այդ խրամատից հեռու։ Կեսարը խրամատի՝ այդքան հեռու կառուցումը բացատրել է նրանով, որ այդ դաշտային ամրության կառուցումը հեշտ չէր և այդ հեռավորությունը կպաշտպաներ թշնամու գիշերային հանկարծակի գրոհներից ու օրվա մեջ դրա վրա աշխատող հռոմեացի զինվորների վրա տեգերով կամ այլ զինատեսակներով հարձակումներից։ Խրամատի ու այս ամրաշինության միջև փորել է ևս երկու խրամատ՝ 15 ֆուտ (4.45 մ) լայնությամբ և խորությամբ, որոնցից ներսի հատվածինը լցրել է գետի ջրով։ Երեք խրամատների հետևում կառուցել է բերդապատնեշ՝ 12 ֆուտ (3.57 մ) բարձրությամբ ցանկապատներով, որոնցից վերև ատամնավոր հողապատնեշներն էին (կրակելու համար նախատեսված քառակուսի բացվածքներով) և պատվարները (կրծքավանդակի բարձրությամբ փայտե վահանակներ՝ պաշտպանվելու համար) հորիզոնական դիրքով դասավորված խոշոր ցցերով, որոնք խանգարելու էին թշնամուն բարձրանալ դրանց վրա։ Ամբողջ ամրաշինությունը շրջապատել է միմյանցից 80 ֆուտ (24 մ) հեռավորությամբ գտնվող փոքրիկ աշտարակներով ։
Հռոմեացի զինվորների մի մասը ստիպված էր բավականաչափ հեռու գնալ կառուցապատման համար անհրաժեշտ փայտանյութն ու զորքերին կերակրելու համար հացահատիկը գտնելու համար։ Սա նվազեցրել է նրանց քանակը ամրաշինությունների վրա աշխատանքում։ Գալերը մեծ ուժերով հանկարծակի հարձակումներ են գործել, այդ պատճառով Կեսարն ամրաշինություններին նոր կառույցներ է ավելացրել, որոնք դրանց պաշտպանված էին դարձնում զորքերի փոքր քանակի պարագայում անգամ։ Կտրված ծառերի բները սրվում էին՝ ցցեր ստանալու նպատակով, թաղվում հինգ ֆուտ (1.5 մ) խորությամբ խրամատի մեջ ու հինգական ամրացվում միմյանց այնպես, որ դրանք չկարողանան բարձրացնել առանց ցցերից վնասվելու։ Ցցերի դիմաց փորվել էին երեք ֆուտ (0.9 մ) խորությամբ փոսեր, որոնք դասավորված էին հինգ հատվող շարքերով այնպես, որ չորսը գտնվում էին ծայրերում, իսկ հինգերորդը՝ կենտրոնում։ Մարդու ազդրի հաստությամբ, ծայրը սրված ու կրակի մեջ թրծված ցցեր էին տեղադրված այդ փոսերում, որոնք դուրս էին ցցվում այնտեղից չորս մատ բարձրությամբ․ դրանց շուրջը հողը մոտ մեկ ոտաչափ սեղմվել էր՝ դրանց անշարժ պահելու համար։ Փոսի մնացած մասը լցված էր ոստերով ու կոտրտված ճյուղերով այդ թակարդը թաքցնելու նպատակով։ Կառուցվել էին այսպիսի ութ շարքեր, որոնց առջևում հողում թաղված երկաթյա կեռերով ցցեր էին, որոնք ցրված էին ամբողջ տարածքով մեկ ։
Ալեզիայի բնակչության սննդի պաշարները չէին կարող երկար դիմանալ, այդ պատճառով Վերցինգոտերիքսը հրամայել է իր մոտ բերել ամբողջ հացահատիկն ու օրաբաժին սահմանել ։ Գալերը խորհուրդ են անցկացրել, որտեղ որոշվել է, որ ծերերն ու հիվանդները պետք է հեռանան քաղաքից։ Քաղաքի բնակիչները դուրս են ուղարկել նաև իրենց կանանց ու երեխաներին, որպեսզի զինվորների համար սնունդ խնայեն՝ հուսալով, որ Կեսարը նրանց գերի կվերցնի ու կկերակրի, սակայն վերջինս արգելել է նրանց մուտքն իր ամրաշինություններ ու թողել, որ քաղցից մեռնեն։
Ճակատամարտ
Այս ընթացքում գալլական օժանդակ ուժերը ժամանել և ճամբար են դրել լեռան վրա՝ հռոմեական ամրաշինություններից մեկ մղոն հեռավորությամբ, իսկ հաջորդ օրը՝ ճամբարը մոտեցրել քաղաքին։ Այնուհետև հարձակվել են հռոմեացիների արտաքին պաշտպանական հատվածին, որին համընթաց պաշարված գալերը գրոհել են ներքին հատվածի վրա, սակայն այս համաժամանակյա հարձակումը հաջողություն չի ունեցել։ Հաջորդ օրը գալերը գիշերն են հարձակվել։ Մարկոս Անտոնիոսն ու Գայուս Տրեբոնիուսը իրենց ընկերներին օգնելու համար ամենահեռավոր ամրոցների զորաջոկատներն են բերել։ Օրը բացվելուն պես գալլական օժանդակ ուժերը, վախենալով հռոնեացիների կողմից արտագրոհով շրջապատվելուց, նահանջել են։ Վերցինգետորիքսի հրամանատարությամբ պաշարված գալերի առաջխաղացումը հետաձգվել է, որովհետև ստիպված էին լցնել հռոմեացիների փորած խրամատները, բայց լսելով իրենց ընկերների նահանջի մասին՝ պաշարվածները վերադարձել են քաղաք։
Գալերը հռոմեացիների ամրաշինության մեջ թույլ տեղ են նկատել։ Լեռան հյուսիսային լանջը չէր կարող ընդգրկվել հռոմեացիների ամրաշինության մեջ, այդ պատճառով նրանք երկու լեգեոնից բաղկացած ճամբար էին դրել ուղղաձիգ ու անմատչելի հատվածում (նկարի վրա այդ տեղը նշված է շրջանակով)։ Այսպիսով, գալերն ընտրել են 60,000 զինվոր, և Վերցինգետորիքսի մերձավոր ազգական Վերկասիվելաունոսին հանձնարարվել է հարձակվել այդ կետի վրա։ Նրանք արշավել են լուսաբացից առաջ և հարձակումն իրականացրել կեսօրին։ Վերցինգետորիքսն արտագրոհ է ձեռնարկել ու հարձակվել ներքին պաշտպանական գծի՝ թույլ թվացող ցանկացած հատվածի վրա։ Կեսարը Լաբիենուսին հեծելազորային վեց կոհորտով ուղարկել է լեռան մոտ թույլ տարածքի պաշտպանությանն օգնելու, իսկ Բրուտուսին նույնքան ուժերով ու Գայուս Ֆաբիուսին յոթ հեծելազորային կոհորտով ուղարկել պաշտպանելու ներքին ամրաշինությունները, որին ինքն է միացել թարմ զորաջոկատներով․ հարձակումը հետ է մղվել ։ Այնուհետև Կեսարը շտապել է Լաբիենուսին օգնելու՝ տանելով չորս կոհորտ և հրամայելով հեծելազորի մի մասին հետևել իրեն, իսկ մյուս մասին՝ թողնել արտաքին ամրաշինություններն ու թիկունքից հարձակվել գալլական օգնական ուժերի վրա։ Լաբիենուսը համարյա ջախջախվել էր և տեղեկացրել է Կեսարին արտագրոհ կազմակերպելու իր որոշման մասին, ինչպես իրեն հրահանգվել էր։ Կեսարն շտապել է, և նրա ժամանումը ոգեշնչել է հռոմեացի զորքերին, որոնք «ցած դրեցին իրենց տեգերն ու մարտը շարունակեցին թրերով» ։ Հանկարծ հռոմեացիների հեծելազորը երևացել է գալերի թիկունքում, սրընթաց առաջացել, ու գալերը փախուստի են դիմել։ Հեծելազորը կտրել է նրանց առաջը և կոտորել։ Պաշարված գալերը հետ են շպրտվել ամրաշինությունից, նրանք փախել են իրենց ճամբարներից և ըստ Կեսարի նկարագրության՝ «եթե զինվորները հոգնած չլինեին ամբողջ օրվա ընթացքում պարբերաբար համալրումների ուղարկվելու պատճառով, թշնամու ամբողջ բանակը կոչնչացվեր» ։ Կեսգիշերին հռոմեացիների հեծելազորն ուղարկվել է նրանց հետապնդելու, շատերն սպանվել են, շատերն էլ փախել այն երկրները, որտեղից եկել էին։
Հաջորդ օրը Վերցինգետորիքսը գալերի խորհուրդ է գումարել ու առաջարկել, որ հռոմեացիներին հանդարտեցնելու համար ինքը կա՛մ պետք է սպանվի, կա՛մ կենդանի հանձնվի։ Կեսարը հրամայել է գալերին հանձնել զենքերն ու իրենց ցեղապետներին։ Ցեղապետներին բերել են նրա մոտ և Վերցինգետորիքսը հանձնվել է։ Գերիներին տվել են հռոմեացի զինվորներին՝ որպես պատերազմի ավար ։
Հետևանք
Ալեզիայի ճակատամարտով ավարտվել են Կեսարի՝ Գալլիայի նվաճման դեմ ընդհանրացված ու կազմակերպված դիմադրությունը և գալլական պատերազմները։ Հռոմում քաղաքացիական պատերազմների ընթացքում Գալիան, ըստ էության, մնացել է ինքնուրույն։ Մարկոս Վիպսանիոս Ագրիպպան դարձել է դրա առաջին նահանգապետը մ․թ․ա․ 39–38 թվականներին։ Մ․թ․ա․ 39 թվականին Հռենոս գետի արևմտյան ափը բնակեցրել է ուբիացիներով, իսկ մ․թ․ա․ 38 թվականին՝ խռովություն ճնշել Ակվիտանիայում։ Կառուցել է ճանապարհների ճառագայթաձև ցանց, որոնք հատվում էին գալլական մայրաքաղաք Լուգդունումում (Լիոն)։ Գալլիան բաժանվել է հռոմեական երեք պրովինցիայի՝ Գալլիա Ակվիտանիա, Գալլիա Լուգդունունենզիս և Գալիա Բելգիկա։ Միայն արվերնիներն են կարողացել պահպանել իրենց անկախությունը՝ Գերգովիայի ճակատամարտում Կեսարին հաղթելու շնորհիվ։
Կեսարի համար Ալեզիան հսկայական անձնական հաջողություն էր՝ ինչպես ռազմական առումով, այնպես էլ քաղաքական։ Սենատը հաղթանակի պատվին 20 օր գոհաբանություն է սահմանել, բայց քաղաքական պատճառներով Կեսարին թույլ չի տվել հաղթահանդես անել։ Քաղաքական լարումն աճում էր, և երկու տարի անց՝ մ․թ․ա․ 49 թվականին, Կեսարն անցել է Ռուբիկոնը՝ մխրճվելով մ․թ․ա․ 49–45 թվականների Քաղաքացիական պատերազմի մեջ, որտեղ և հաղթել է։ Քաղաքացիական պատերազմի յուրաքանչյուր տարվա համար կոնսուլ և մի քանի անգամ ժամանակավոր դիկտատոր (բարձրագույն լիազորություններով օժտված պետական պաշտոնյա) ընտրվելուց հետո նա ի վերջո Հռոմեական սենատի կողմից մ․թ․ա․ 44 թվականին նշանակվել է dictator perpetuus (ցմահ դիկտատոր) ։ Նրա անընդհատ աճող անձնական իշխանությունն ու տիտղոսները խարխլել են Հռոմի ավանդական հանրապետական ​​հիմքերը, իսկ նրա սպանությանը հաջորդել են ավելի շատ քաղաքացիական պատերազմներ։ Վերջինը Օկտավիանոսի (հետագայում հայտնի որպես Օգոստոս) և Մարկոս Անտոնիոսի միջև կոնֆլիկտն էր՝ Հռոմի միանձնյա կառավարիչ լինելու շուրջ։ Հաղթել է Օկտավիանոսը, որով էլ վերջ է դրվել Հռոմեական հանրապետությանը, և սկսվել է կայսրերի կառավարումը։
Վերցինգետորիքսը գերի է վերցվել ու հաջորդ հինգ տարին պահվել Հռոմում՝ սպասելով Կեսարի հաղթահանդեսին։ Ինչպես ավանդույթն էր պահանջում գերեվարված նման առաջնորդների դեպքում, նա քայլել է հաղթահանդեսում, որից հետո տարվել Տուլիանում բանտն ու ծիսակարգով խեղդամահ արվել ։
Կարևորություն
Պոլ Կ․ Դեյվիսը գրել է, որ «Կեսարի հաղթանակը համախմբված գալլական ուժերի դեմ Գալլիայում հաստատել է հռոմեական գերիշխանությունը հաջորդ 500 տարվա ընթացքում։ Կեսարի հաղթանակը նաև մրցակցություն է առաջացրել հռոմեական կառավարության հետ, որի արդյունքում նրանք հարձակվել են Իտալական թերակղզու վրա» ։
Տարածքի տեղորոշում
Երկար տարիներ ճակատամարտի տեղանքն անհայտ է եղել։ Միմյանց հետ մրցող երկու տեսակետներ կենտրոնացել են նախ երկու քաղաքների վրա՝ Ալեզիա Ֆրանշ Կոնտե դեպարտամենտում և Ալիզ-Սենտ-Ռեն՝ Կոտ դ'Օր դեպարտամենտում։ Ֆրանսիայի Նապոլեոն III կայսրը երկրորդ տարբերակի կողմնակիցն էր և 1860-ական թվականներին հնագիտական պեղումներ է սկսել, որոնք բացահայտել են տարածքում հռոմեական ճամբարների առկայությունն ապացուցող փաստեր։ Նոր հայտնաբերված ավերակների մոտ Վերցինգետորիքսի պատվին արձան է կանգնեցրել։
Անորոշությունը, սակայն, շարունակել է գոյություն ունենալ, հատկապես երբ հարցեր էին առաջանում Ալիզ-Սենտ-Ռենի արժեհավատության մասին։ Օրինակ՝ ասում են, որ տարածքը չափազանց փոքր է վերահաշվարկված գալլական 80,000-անոց հետևակին, ինչպես նաև հեծելազորին ու լրացուցիչ անձնակազմին տեղավորելու համար։ Ենթադրվում է նաև, որ տարածքի տեղագրությունը չի համապատասխանում Կեսարի նկարագրությանը։ 1960-ական թվականներին ֆրանսիացի հնագետ Անդրե Բերթիեն վիճարկում էր, որ լեռնագագաթը չափազանց ցածր է, որպեսզի այն պաշարեին, և որ գետերն իրականում փոքրիկ առվակներ էին ։
Բերթիեն ենթադրել է, որ ճակատամարտի տեղանքը Յուրայի լեռների ստորոտում գտնվող Շու-դի-Քղոթընեն է, որն ավելի է համապատասխանում Կեսարի նկարագրությանը։ Տարածքում հռոմեական ամրաշինություններ են հայտնաբերվել։ Սորբոնի համալսարանի պրոֆեսոր Դանիել Պորտեն շարունակել է կասկածի տակ առնել Ալիզ-Սենտ-Ռենը՝ որպես ճակատամարտի վայր, սակայն Ալեզիայի թանգարանի տնօրեն Լորեն դե Ֆրոբերվիլը պնդել է, որ գիտական վկայությունները վերջինիս օգտին են։ Բրիտանացի դասական պատմիչ և հնագետ, Հին Հռոմի մասնագետ Քոլին Վելսը այն տեսակետն է հայտնել, որ Ալիզ-Սենտ-Ռենում 1990-ական թվականների պեղումները պետք է ցրած լինեին հնարավոր կասկածներն այդ տեղանքի վերաբերյալ, իսկ այլընտրանքային տարբերակների առաջքաշումը համարել է «կրքոտ անհեթեթություն» ։
Բանակների թվաքանակ
Ճակատամարտող բանակների թիվն ու զոհվածների քանակը դժվար է ճշգրիտ հաշվարկել, քանի որ դրանք միշտ եղել են քարոզչության հիմնական գործիք, հետևաբար կասկածելի են։ Կեսարն իր «Նոթեր Գալլական պատերազմի մասին» աշխատության մեջ գալլական օժանդակ ուժերը ներկայացրել է որպես քառորդ միլիոն զինվոր, որը հավանաբար չափազանցություն է՝ իր հաղթանակի մեծությունն ընդգծելու համար։ Դժբախտաբար ճակատամարտի մասին աղբյուրները միայն հռոմեական են, այդ պատճառով՝ գուցե միտումնավոր կողմնակալ։ Ժամանակակից պատմաբանների կարծիքով ճակատամարտողների թիվը կարող էր լինել հիսուն հազարից մինչև հարյուր հազար մարդ, որն ավելի հավանական է ։ Գերմանացի պատմիչ Հանս Դելբրյուկը հաշվարկել է մոտավորապես քսան հազար մարդ ամրոցում և հիսուն հազար օգնական ուժեր, թեև նա ինքն էլ այս թվերն ուռճացված էր համարում ։ Միակ հայտնի փաստն այն է, որ Կեսարի լեգեոներներից յուրաքանչյուրն ստացել է մեկ գալլ որպես ստրուկ, որը նշանակում է առնվազն քառասուն հազար ռազմագերի, որոնց մեծամասնությունը պաշարված կայազորից էր։ Միայն արվերնի և էդուի ցեղախմբերից գերի ընկած գալլերն են իրենց քաջության շնորհիվ պահպանել իրենց ազատությունը։ Օգնական ուժերը հավանաբար մեծ կորուստներ են կրել այն բանակների նման, որոնք կորցրել են մարտական կարգն ու նահանջել հռոմեական հեծելազորի կրակի տակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գալլական պատերազմների ճակատամարտեր Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Պաշարումներ Կատեգորիա:Հուլիոս Կեսար Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Հին Եվրոպա Կատեգորիա:Հռոմի հանրապետության ճակատամարտեր
1+1 (այլ կիրառումներ)
1+1-ը կարող է վերաբերել․
101 դալմատիններ (այլ կիրառումներ)
101 դալմատիններ եզրը կարող է վերաբերել․
Վրաստանի երաժշտություն
Վրաստանի երաժշտություն, վրացիների երաժշտությունը։ Վրաստանը հնագույն և բարձր զարգացած երաժշտական մշակույթի երկիր է, որի մասին է վկայում ինքնատիպ երաժշտական բանահյուսությունը։ Վրացական երգերը հիշատակում է մ․ թ․ ա․ IV դ․ հույն պատմաբան Քսենոֆոնը։ Վրացական ժողովրդական երաժշտությունը իր հիմքում բազմաձայն է։ Այն հարուստ է լադային, ռիթմա–ինտոնացիոն, հարմոնիկ և պոլիֆոնիկ կառուցվածքով։ Վրաստանի երաժշտական բանահյուսությանը բնորոշ է ձևերի, ժանրերի (աշխատանքային, ծիսական, պարային, օրորոցային, քնարական, կատակային և այլն), ոճերի մեծ բազմազանությունը։ Միևնույն ժամանակ գոյություն ունեն յուրաքանչյուր ազգագրական ճյուղավորմանը բնորոշ հիմնական հատկանիշներ։ Ժողովրդական պարերից տարածված են քարթուլի, փերխուլի, ցերուլի, խորումի և այլն։
Պատմություն
Հնագույն ժամանակներից տարածված են ժողովրդական երաժշտական գործիքները՝ չոնգուրի, փանդուրի, չանգի (լարային կսմիթավոր), չունիրի (լարային աղեղնավոր), գուդաստվիրի (պարկապզուկ), սալամուրի (շվի), սոինարի կամ լարչեմի (բազմափող ֆլեյտա), քնարի (քնար), բուկի (փող), սաղվիրի (ազդանշանային փող), դհոլի (երկկողմանի թմբուկ), դայրա (դափ) և այլն։ Վրացական երաժշտական բանահյուսության մեջ գործածվում են տարբեր դիատոնիկ լադեր։ Խմբերգերին բնորոշ է ձայների շարժումը եռահնչյուններով, զուգահեռ կվինտաներով և կվարտաներով։
IV դարում ծագել է վրացական եկեղեցական երաժշտությունը, որը կրել է ժողովրդական բազմաձայնության ազդեցությունը։ X դարում ստեղծվել է Մ․ Մոդրեկիլիի հոգևոր հիմների ժողովածուն։ Մոտավորապես XVII դարում ձևավորվել է քաղաքային երաժշտական մշակույթը։ XIX դարում Վրաստանի՝ Ռուսաստանին միանալու հետևանքով հաստատվել են մշտական կապեր վրացական և ռուսական, ինչպես նաև եվրոպական երաժշտական մշակույթների միջև։ 1851 թվականին Թիֆլիսում բացվել է օպերային թատրոն, 1871 թվականին՝ Կովկասյան երաժշտական ընկերության երաժշտական դպրոց (1886 թվականից՝ ուսումնարան, 1917 թվականից՝ կոնսերվատորիա, 1947 թվականից՝ Վ․ Սարաջիշվիլու անվան), 1883 թվականին՝ Ռուսական երաժշտական ընկերության Թիֆլիսի բաժանմունքը, 1905 թվականին՝ Վրացական ֆիլհարմոնիկ ընկերությունը։
Վրացական նոր պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրներն էին Մելիտոն Բալանչիվաձեն, Դ․ Ի․ Արաղիշվիլին և ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի խոշորագույն ներկայացուցիչ Զ․ Պ․ Փալիաշվիլին։ Մինչսովետական շրջանի լավագույն ստեղծագործությունները Մ․ Րալանչիվաձեի և Դ․ Արաղիշվիլու ռոմանսներն էին, Մ․ Рալանչիվաձեի «Նենգ Դարեջան» (հատվածներ, 1897), Դ․ Արաղիշվիլու «Ասք Շոթա Ռուսթավելու մասին» (1919), Զ․ Փալիաշվիլու «Աբեսալոմ և Էթերի» (1919), Վիկտոր Դոլիձեի «Քեթո և Կոտե» (1919) օպերաները, Ն․ Մուլխանիշվիլու խմբերգերը։ Ազգային երաժշտական մշակույթի հսկայական վերելք է սկսվել Վրատանում սովետական իշխանության հաստատումից հետո (1921)։ 1922 թվականին բացվել է Թիֆլիսի երկրորդ կոնսերվատորիան (1924 թվականին միավորվել է առաջինի հետ)։ Վրացական երաժշտության ժանրային, թեմատիկ և ոճական հարստացման մեջ նշանակալից ավանդ ունի սովետական կոմպոզիտորների առաջին սերունդը՝ Գ․ Կիլաձե, Ի․ Տուսկիա, Շ․ Թաքթաքիշվիլի, Ի․ Գոկիելի, Շ․ Մ․ Մշվելիձե, Անդրեյ Բալանչիվաձե։ 1920-ական թվականներին զարգացել է ազգային օպերան։ Ստեղծվել են Զ․ Փալիաշվիլու «Դաիսի» («Մթնշաղ», 1923), «Լատավրա» (1927), Դ․ Արաղիշվիլու «Կյանքը՝ խնդություն» («Դինարա», 1926), Վ․ Դոլիձեի «Լեյլա» (1922), «Ցիսանա» (1929), Շ․ Թաքթաքիշվիլու մանկական օպերաները։ 1922 թվականին ստեղծվել է «Վրացի երիտասարդ երաժիշտների ընկերությունը», որին կից 1924 թվականին կազմակերպվել են սիմֆոնիկ նվագախումբ և լարային կվարտետ։
1930-ական թվականների վերջից առաջատար տեղ է գրավել սիմֆոնիկ ժանրը։ Գ․ Կիլաձեի «Գանդեգիլի» («Ճգնավորը», 1937), Շ․ Մշվելիձեի «Զվիադուրի» սիմֆոնիկ պոեմը (1940), Ա․ Բալանչիվաձեի 1-ին սիմֆոնիան (1944) ևն։ 1940–50-ական թվականներին ստեղծվել են Օթար Թաքթաքիշվիլու 1-ին սիմֆոնիան (1949) և դաշնամուրի կոնցերտը (1951, նա նաև Վրացական ԽՍՀ հիմնի հեղինակն է, 1946), Ա․ Մաճավարիանիի ջութակի կոնցերտը (1950)։ Սիմֆոնիաների, սիմֆոնիկ պոեմների, գործիքային կոնցերտների, սյուիտների հեղինակներ են Դ․ Արաղիշվիլին, Վ. Դոլիձեն, Ռ․ Գաբիչվաձեն, Ա․ Շավերզաշվիլին, Դ․ Թորաձեն, Ռ․ Լաղիձեն, Ս․ Ցինցաձեն, Բ․ Կվերնաձեն, Ս․ Նասիձեն, Ֆ․ Ղլոնտին, Ն․ Մամիսաշվիլին, Ն․ Գաբունիան, Գ․ Ղանչելին, Վ․ Շ․ Ազարաշվիլին և ուրիշներ։ Զարգացել է կամերագործիքային երաժշտությունը, որի հիմնադիրներն էին Շ․ Թաքթաքիշվիլին (վրացական առաջին լարային կվարտետների և թավջութակի պիեսների հեղինակ), Ի․ Տուսկիան (ջութակի երկեր, լարային կվարտետ), Ա․ Բալանչիվաձեն (դաշնամուրային պիեսներ)։ Այս ժանրում աչքի ընկնող տեղ է գրավում Ս․ Ցինցաձեն (լարային 9 կվարտետ և այլն)։ 1940-ական թվականներին ստեղծվել են ժամանակակից թեմայով առաջին օպերաները՝ Շ․ Թաքթաքիշվիլու «Դեպուտատ» (բեմ․ 1940), Ի․ Տուսկիայի «Հայրենիք» (բեմ․ 1940)։ Նշանակալից ստեղծագործություններ էին՝ Շ․ Մշվելիձեի «Ասք Տարիելի մասին» մոնումենտալ–էպիկական (ըստ Շոթա Ռուսթավելու «Ընձենավորը» պոեմի, բեմ․ 1946) և «Մեծ վարպետի աջը» (ըստ Կ․ Ս․ Գամսախուրդիայի համանուն վեպի, բեմ․ 1961) օպերաները, Օ․ Թաքթաքիշվիլու «Մինդիա» օպերա–պոեմը (ըստ Վաժա Փշավելայի ստեղծագործության մոտիվների, բեմ․ 1961)։ Ստեղծվել են հերոսական–ռոմանտիկ (Ա․ Բալանչիվաձե), հերոսական–հայրենասիրական (Դ․ Թորաձե), առասպելաֆանաասաիկ (Դ․ Կիլաձե), պատմահեղափոխական (Ֆ․ Ղլոնտի), համաշխարհային դասական գրականության թեմաներով (Ա․ Մաճավարիանի, Ս․ Ցինցաձե, Ա․ Բալանչիվաձե, Ռ․ Դաբիչվաձե) բալետներ։ Կանտատ–օրատորիայի ժանրում աշխատել են կոմպոզիտորներ Մ․ Բալանչիվաձեն, Զ․ Փալիաշվիլին, Ն․ Գուդիաշվիլին, Շ․ Մշվելիձեն, Ա․ Չիմաղաձեն, Ա․ Մաճավարիանին, Ա․ Շավերզաշվիլին, Ս․ Նասիձեն, Օ․ Թաքթաքիշվիլին, օպերետի ժանրում՝ Շ․ Միլորավան, Գ․ Ցաբաձեն, Ա․ Կերեսելիձեն, Ռ․ Լաղիձեն, Ս․ Ցինցաձեն, Դ․ Թորաձեն, Ն․ Գաբունիան և ուրիշներ։ Վրաց․ ռոմանսի զարգացման նոր Փուլը սկսվել է 1940-ական թթ․ վերջից (Ա․ Սաճավարիանի, Ա․ Չիմաղաձե, Ռ․ Լաղիձե, Ռ․ Գաբիչվաձե և այլք)։ Վոկալ–սիմֆոնիկ ցիկլեր են ստեղծել Օ․ Թաքթաքիշվիլին, Ա․ Մաճավարիանին, մասսայական երգեր՝ ի․ Տուսկիան, Գ․ Կիլաձեն, Շ․ Մշվելիձեն, Ա․ Բալանչիվաձեն, Գ․ Կոկելաձեն, Ա․ Կերեսելիձեն, Ռ․ Գաբիչվաձեն, Ռ․ Լաղիձեն, կինո, էստրադային և դրամատիկ ներկայացումների երաժշտություն՝ Գ․ Ցաբաձեն, Ս․ Ցինցաձեն, Ա․ Չիմաղաձեն, Դ․ Թորաձեն, Ա․ Միրիանաշվիլին և ուրիշներ։
1970-ական թվականներին հանդես եկած երիտասարդ կոմպոզիտորներից են Ի․ Բարդանաշվիլին, Մ․ Գագնիձեն, Գ․ Ջափարիձեն, Ռ․ Կաժիլոտին, է․ Լոմդարիձեն, Գ․ Սիխարուլիձեն, Գ․ Չլաիձեն, Վ․ Չուլուխաձեն, Տ․ Շավլոխաշվիլին, Շ․ Շիլակաձեն։ Ազգային վոկալ արվեստի հիմնադիրներն են Վ․ Սաոաշիշվիլին, Օ․ Բախուտաշվիլի–Շուլգինան և Ա․ Ինաշվիլին, նշանավոր երգիչներից են Ն․ Կումսիաշվիլին, Դ․ Գամրեկելին, Դ․ Բադրիձեն, Р․ Կրավեիշվիլին, Դ․ Մճեդլիձեն, Ն․ Իոսրաձեն, Մ․ Նաղաշիձեն, Ե․ Մոխաձեն, Ն․ Ցոմաիյան, Պ․ և Մ․ Ամիրանաշվիլիները, Դ․ և Ն․ Անդղուլաձեները, Զ․ Անջափարիձեն, Զ․ Մոտկիլավան, Լ․ Ճյլոնիան, Ց․ Տատիշվիլին, Մ․ Քասրաշվիլին, դիրիժորներ Ի․ Փալիաշվիլին, Ե․ Միքելաձեն, 0․ Դիմիտրիադին, Գ․ և Լ․ Կիլաձեները, Դ․ Միրցխուլավան, Վ․ Փալիաշվիլին, Շ․ և Գ․ Ազմաիփարաշվիլիները, Դ․ Կախիձեն, դաշնակահարներ Ա․ Վիրսալաձեն, Ա․ Տուլաշվիլին, է․ Վիրսալաձեն, Գ․ Քավթարաձեն, Ա․ Նիժարաձեն, Տ․ Ամիրեջիբին, Մ․ Մդիվանին, Լ․ Թորաձեն/Է․ Անջափարիձեն, ջութակահարներ Մ․ և Ն․ Իաշվիլիները, Լ․ Իսակաձեն, թավջութակահարներ Բ․ Բարնաբիշվիլին, Ա․ Չիջավաձեն, է․ Իսակաձեն, Թ․ Գաբարաշվիլին և ուրիշներ։ Վրաստանում գործում են (1983)՝ Զ․ Փալիաշվիլու անվան օպերայի և բալետի թատրոնը (մասնաճյուղը՝ Քութայիսում), Վ․ Աբաշիձեի անվան Թբիլիսիի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը (հիմնական 1934), Պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը (1933), Ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախումբը, Վրացական ԽՍՀ լարային կվարտետը (1930), կամերային նվագախումբ, Վրաց․ ֆիլհարմոնիան, Վ․ Սարաջիշվիլու անվան կոնսերվատորիան, երաժշտական 3 ուսումնարան, 20 երաժշտ․ դպրոց, երաժշտ․ ուսումնարաններ կան Քութայիսում, Սուխումում, Բաթումում, Ցխինվալում, Թելավում, Գորիում և այլ քաղաքներում ու շրջկենտրոններում։ Վրացական ԽՍՀ կոմպոզիտորների միությունը հիմնադրվել է 1932 թվականին։
Աղբերիք (գետ)
Աղբերիք, Այդարասի, գետ Վայոց ձորի մարզում, Սելիմագետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների Գնդասար գագաթի հարավ-արևելյան լանջերից։ Երկարությունը 10 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սելիմագետ գետի վտակներ
Պեյրո
Պեյրո (Peyraud), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 519 մարդ, բնակչության խտությունը` 87.08 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.96 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից` 55 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 65 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 321 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 248-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 73։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 248 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 219 անձ (120 տղամարդ և 99 կին)։ Գործազուրկ են եղել 29 անձ (14 տղամարդ և 15 կին)։ 73 անաշխատունակներից 26-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 30-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սերը հիվանդություն է
«Սերը հիվանդություն է» (The Big Sick), ռեժիսոր Մայքլ Շոուոլտերի ամերիկյան կիսաինքնակենսագրական ռոմանտիկ կատակերգությունը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի հունվարի 20-ին՝ «Սանդենս» կինոփառատոնի ժամանակ ։ Կինոթատրոններում պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի հուլիսի 14-ին ։
Ֆիլմն ամբողջ աշխարհում հավաքել է 56 միլիոն դոլար և դարձել 2017 թվականի ամենաշահութաբեր անկախ ֆիլմը ։
Սյուժե
Ֆիլմը հիմնված է իրական դեպքերի վրա։ Պատմում է Կումեյլ Նանջիանիի և Էմիլի Գորդոնի սիրո պատմության մասին, որոնք ստիպված էին հաղթահարել իրենց մշակութային տարբերություններն այն բանից հետո, երբ Էմիլին հիվանդանում է։
Քննադատություն
Ֆիլմը քննադատների կողմից ճանաչում է ստացել։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմը 253 գրախոսությունների հիման վրա ունի 98 % վարկանիշ և հնարավոր 10-ից 8,2 միջին միավոր ։ Metacritic կայքում ֆիլմը քննադատների 47 գրախոսությունների հիման վրա 100 միավորից գնահատվել է 86, ինչը համապատասխանում է «համընդհանուր ճանաչում» կարգավիճակին ։ CinemaScore կայքում հանդիսատեսները A+-ից մինչև F սանդղակով ֆիլմին տվել են A գնահատական ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Չիկագոյում Կատեգորիա:Չիկագոյում նկարահանված ֆիլմեր
Նոննա Զոտովա
Նոննա Վասիլի Զոտովա, հաղորդավար, դերասանուհի։
Կենսագրություն
Նոննա Զոտովան ծնվել է 1954 թվականին, Երևանում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 128 միջնակարգ դպրոցը։ 1972-1977 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի երաժշտական կոմեդիայի բաժնում։ 1977-2002 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պետական հեռուստառադիոպետկոմում։ Կիմ Արզումանյանի հրավերով հայտնվել է հեռուստաթատրոնում նկարահանվել է բազմաթիվ հեռուստաներկայացումներում։ Վարել է «Հեքիաթն է կանչում» հաղորդաշարը, հեղինակել և վարել է «Հեքիաթների դաշտ» մանկական զվարճալի ծրագիրը։ Դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետում, դասավանդում է Հեռուստատեսության և ռադիոյի ակադեմիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Սերիզի
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 58 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Իզաբելա Յոլյան
Իզաբելա Ռուբենի Յոլյան, հայ երաժշտագետ։ Արվեստաբանության թեկնածու (1954)։ Արվեստագիտության դոկտոր (1986)։ ԽՄԿԿ անդամ 1961 թվականից։
Կենսագրություն
Իզաբելա Յոլյանը ծնվել է Գորիս քաղաքում։ 1944 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրային բաժինը, 1949 թվականին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան, 1952 թվականին՝ Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան։ 1948-1949 թվականներին եղել է Երևանի կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի ամբիոնի ասիստենտ, 1966 թվականից՝ ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության Արվեստի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1956-1959 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, 1954 թվականից՝ արվեստաբանության թեկնածու։ 1970 թվականին դասախոսություն է կարդացել Իրաքի կոնսերվատորիայում։ Զբաղվել է հայրենի և արտասահմանյան արևելքի երաժշտական ​​մշակույթի ուսումնասիրությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ Կատեգորիա:1928 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:Գորիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1996 մահեր Կատեգորիա:Փետրվարի 13 մահեր Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Բիյզուա
Բիյզուա (Billezois), համայնք Ֆրանսիայում՝ Օվերն երկրամասի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Լապալիս կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը Վիշին է։
Ռոսա Չասել
Ռոսա Չասել (Rosa Chacel, ), իսպանացի գրող, «Սերունդ ՛27»-ի անդամներից։
Բիյզուա
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03028։
Ռոսա Չասել
Կենսագրություն
Չասելը ծնվել է Վալյադոլիդում, լիբերալ ընտանիքում։ Մայրը եղել է ուսուցիչ և 1908 թվականին դստերն ուղարկել է ապրելու Մադրիդում տատիկի մոտ։ Վատառողջ լինելու պատճառով դպրոց չի գնացել և կրթվել է տանը։ 1909 թվականին մայրը դստերը ներառել է Մադրիդի արվեստի դպրոցի դասընթացներում, այնուհետև հաճախել է Escuela del Hogar y Profesional de la mujer, որտեղ նրա մոտ ձևավորվել են ֆեմինիստական հայացքներ։ 1915 թվականին տարվել է քանդակագործությամբ և ընդունվել է Սան Ֆեռնանդոյի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա, սակայն, շուտով կորցնելով հետաքրքրությունը վերոհիշյալ թեմայի հանդեպ, 1918 թվականին լքել է դպրոցը։
Չասելը հաճախ էր այցելում Cafe Granja del Henar և Մադրիդի Ateneo մասնավոր մշակութային ինստիտուտ։ Այս երկու վայրերը Իսպանիայի և եվրոպայից ժամանած գրողների սիրելի հավաքատեղիներն էին։ Այստեղ «Կանայք և նրանց հնարավորությունները» (“La mujer y sus posibilidades”) համաժողովում Չասելը հադես է եկել հակասական ճառով։ Այդ ժամանակաշրջանում ինչպես շատ երկրներում գերիշխում էր «մաչոյական» տեսակետը, և Չասելի ելույթը Մադրիդի հասարակության կողմից համարվեց անիմաստ։
Բիյզուա
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 377 մարդ։
Ռոսա Չասել
Կենսագրություն
Այնուամենայնիվ, Չասելն աջակցել է ֆեմինիզմին որպես ժամանակակից կանանց համար նորովի ապրելու ձև, և 1921 թվականին նա ամուսնացել է նկարիչ Տիմոտեո Պերես Ռուբիոյի հետ։ 1922 թվականին Պերեսը Իսպանական ակադեմիայի կողմից կրթաթոշակ է ստացել և զույգը բնակություն է հաստատել Հռոմում։ Այդ նույն տարում Չասելը գրել է իր առաջին հոդվածը «Ուլտրա» ամսագրի համար։ 1927 թվականին նա ամուսնու հետ վերադարձել է Մադրիդ։
Բիյզուա
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 229 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 170-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 59-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 74,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,7 %)։ 170 աշխատունակ բնակիչներից 154-ը աշխատում էին (85 տղամարդ և 69 կին), անաշխատանք էին 16-ը (5 տղամարդ և 11 կին)։ 59 անգործունակ մարդկանցից 21-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 22-ը թոշակառու, 16-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Ռոսա Չասել
Կենսագրություն
1930 թվականին Չասելը գրել է իր առաջին վեպը՝ "Estacion, Ida y Vuelta" (Կայարան. ժամանում և վերադարձ)։ Նույն տարում Պերես Ռուբիո-Չասել զույգն երեխա է ունենում՝ Կառլոսը, և Ռոսա Չասելը իրեն նվիրում է երեխայի դաստիարակությանը։ 1933 թվականին՝ մոր մահից հետո, ուժերը վերականգնելու համար Չասելը վեց ամիս միայնակ ապրել է Բեռլինում։ Երբ վերադարձել է Իսպանիա, սկսվել է Իսպանական քաղաքացիական պատերազմը, և Պերես Ռուբիոն անդամագրվել է հանրապետական բանակ։
Այս նոր քաղաքական խնդիրների պատճառով Չասելը հաճախ է հեռացել որդուց, ապրել Բարսելոնայում, Վալենսիայում, Փարիզում։ Միևնույն ժամանակ նրա ամուսինը պատասխանատու է եղել Պրադո թանգարանից գանձերի երկրից դուրս բերման համար՝ պահպանելու նրանց պատերազմական ավերածությունից։ Պատերազմի ավարտից հետո ընտանիքը վերամիավորվել է և մեկնել Բրազիլիա, որտեղ նրանք ապրել են շուրջ երեք տասնամյակ, կարճ ժամանակահատված ապրելով Բուենոս Այրեսում։
Բիյզուա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռոսա Չասել
Կենսագրություն
Որոշ ժամանակահատված Չասելն ապրել է հարաբերական անհայտության մեջ. հայտնի գրող, ով մի քանի տարի նոր ծրագրերով հանդես չի եկել։ Այս ամենը փոխվել է 1959 թվականին, երբ նա արժանացել է Գուգենհայմ կրթաթոշակի և մեկնել է Նյու Յորք, վերսկսել գրել։ Մինչև 1961 թվականն աշխատել է Նյու Յորքում։ Իսպանիա է վերադարձել, երբ իր հայրենի երկիրը գտնվել է անխռով սոցիալական վիճակում։ 1963 թվականի մայիսին վերադարձել է Բրազիլիա, որտեղ մնացել է մինչև 1970 թվականը։ 1973 թվականին երկրորդ անգամ է վերադարձել իր հայրենիք ։
1977 թվականին 56 տարեկան հասակում մահացել է Չասելի ամուսինը։ Չասելը, ով հաճախակի էր լինում Մադրիդում և Ռիո դե Ժանեյրոյում, որոշում է հաստատվել Իսպանիայում։ Վերսկսելով իր հին գործերը՝ նա գրում է նոր վեպեր։
Պարգևներ, մրցանակներ
1989 թվականին Վալյադոլիդի համալսարանի կողմից արժանանում է Honoris Causa դոկտորի կոչման։ Կյանքի վերջին տարիներին արժանացել է նաև մի շարք հեղինակավոր մրցանակների, այդ թվում մրցանակ Խուան Կառլոս թագավորի կողմից։ 1987 թվականին արժանացել է «Գրականության ազգային մրցանակի», 1990 թվականին՝ "Premio Castilla y Leon de las letras" (Գրականության Կաստիլյանա և Լեոն մրցանակ), որի հաղթողներն ընտրվում են թագավորի կողմից։
Մահը
Մահացել է Մադրիդում 1994 թվականի օգոստոսի 7-ին, 96 տարեկան հասակում։
Հիշատակ
Իսպանական Iberia ավիաընկերության Airbus A340 ինքնաթիռն անվանվել է Ռոսա Չասելի պատվին։
«Ռոսա Չասել Airbus A340» հաճախ է թռչում Մադրիդի «Բարախաս միջազգային օդանավակայանից» դեպի Բուենոս Այրեսի «Էսեյսա միջազգային օդանավակայան» կամ Ռիո դե Ժանեյրո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Սուրբ Համբարձում եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)
Սուրբ Համբարձում եկեղեցի, XVIII դարի կորսված հայկական եկեղեցի Նոր Նախիջևանում (այժմ` Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում)։ Եկեղեցին գտնվում էր Նոր Նախիջևանի Վոզնեսենսկի փողոցում (այժմ` Ռյաբիշևի փողոց), 34-րդ և 36-րդ գծերի միջև։ 1930-ական թվականների վերջում տաճարը ոչնչացվել է։
Պատմություն
Համբարձման քարե եկեղեցու շինարարությունն իրականացվել է 1781-1783 թվականներին։ Հանդիսավոր օծումը կատարել է արքեպիսկոպոս Հովսեփ Բ Արղության Երկայնաբազուկը, որը տեղի է ունեցել 1783 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Տաճարը կիսաշրջանաձև աբսիդով, լուսաթմբուկային գմբեթով և մուտքի վերևում փոքր զանգակատնով փոքր թեմական եկեղեցի էր։ Երեք դռները շրջանակված էին սյուներով։ Ճակատը ձևավորված էր համեստ դասական դեկորով, այն լրացնում էին դասական նմուշի երեսկալները և քիվերը։ Եկեղեցուն բնորոշ տարրեր էին պատի մեջ ագուցված խաչքարերը։ Դրանցից մեկը, որը գտնվում էր ճակատին, ոմն Կարապետի հիշատակին նվիրված գրությամբ, 1439 թվականի էր։ Տաճարին կից գոյություն է ունեցել հայկական հոգևոր ճեմարան։
1799 թվականին տաճարը հիմնանորոգվել է։ Գլխավոր խորանը կառուցվել է վաճառական Մաթևոս Քրիստափորի Շորբարոնովի միջոցներով։ 1863-1868 թվականներին հավատացյալներից հավաքված միջոցներով եկեղեցին կրկին վերանորոգվել է։ 1879 թվականի օգոստոսին եկեղեցին կողոպտվել է։ Գողացվել են եկեղեցական ողջ ունեցվածքը և գույքը։ 1882 թվականին գույքը վերականգնվել է։
1898 թվականի հունիսի 6-ին Նախիջևանի քաղաքային վարչություն է դիմել Սուրբ Համբարձում եկեղեցու երեցփոխ Եգոր Քրիստափորի Ալախանովը` հերթական վերանորոգման աշխատանքներն անցկացնելու համար միջոցների հատկացման խնդրանքով։ Ի պատասխան այդ խնդրանքի` քաղաքային վարչությունը առաջարկությամբ դիմել է Քաղաքային դումային` եկեղեցու վերանորոգման համար միանվագ հատկացնել երկու հազար ռուբլի և այդ գումարը ներառել հաջորդ` 1899 թվականի ծախսերի մեջ։ Քաղաքային դուման հավանություն է տվել վարչության եզրակացությանը։ Միաժամանակ ստեղծվել է դրամահավաք կազմակերպելու համար հոգաբարձություն։ 1898-1899 թվականներին ավարտվել են եկեղեցու վերանորոգման-վերականգնման աշխատանքները ։
Ժամերգությունները շարունակվել են մինչև 1936 թվականը։ Օգոստոսի 18-ի փոթորիկը պոկել է տաճարի տանիքը։ Փոթորկից հետո եկեղեցին փակվեց` սկզբում վերանորոգման նպատակով, ապա` վերջնականապես։ Տաճարը քանդեցին, իսկ հոգևոր ճեմարանը վերափոխեցին` այնտեղ բացելով Անտառային դպրոց։ 1942 թվականին քաղաքի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ գերմանացի մի զինծառայողի սպանելու համար Վերմախտի զինվորները դպրոցի բակում գնդակահարեցին մի քանի տասնյակ անմեղ խաղաղ բնակիչների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Loved Me Back to Life
Loved Me Back to Life, կանադացի երգչուհի Սելին Դիոնի տասնմեկերորդ ստուդիական ալբոմը՝ թողարկված 2013 թվականի նոյեմբերի 1-ին Columbia Records լեյբլում։ Աբոմը ներառում է երկու դուետ՝ «Incredible» երգիչ և պրոդյուսեր Նի Յոի և «Overjoyed»-ը երաժիշտ ու հասարակական գործիչ Սթիվի Ուանդերի հետ։ Loved Me Back to Life երգն ստացել է շատ դրական արձագանքներ և գնահատականներ երաժշտական քննադատների կողմից և վաճառվել 1,3 միլիոն օրինակով ամբողջ աշխարհում՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 18-ի տվյալներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2013 ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:Սելին Դիոնի ալբոմներ
Ռոբերտ Լաֆոլետ
Ռոբերտ Մարիոն Լաֆոլետ ավագ (Robert Marion La Follette, Sr., ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, 1924 թվականին ԱՄՆ նախագահի թեկնածու։ Առաջադիմական կուսակցության անդամ է։
Կենսագրություն
Վիսկոնսինի ագարակատերերի ընտանիքում հինգ երեխաներից կրտսերն էր, հայրական գծով ծագել է ֆրանսիացի հուգենոտներից, մայրական գծով՝ շոտլանդացիներից։ 1879 թվականին ավարտելով Վիսկոնսինի համալսարանը՝ զբաղվել է իրավաբանական գործունեությամբ և 1880 թվականին ընտրվել է շրջանային դատախազ։
Արագ քաղաքական թռիչք
Քաղաքական գործունեության ընթացքում եղել է ԱՄՆ Կոնգրեսի վիսկոնսինցի անդամ (1884-1891), նահանգապետ (1901-1906), Վիսկոնսինից սենատոր (1906-1925)։
1890 թվականի ընտրություններում Դեմոկրատական կուսակցության ջախջախիչ համազգային հաղթանակի հետևանքով կորցնելով պաշտոնը Կոնգրեսում՝ երկու անգամ փորձել և երեք անգամ ընտրվել է Վիսկոնսինի նահանգապետ՝ տպավորիչ բարեփոխումների ծրագրով։ Պաշտոնում առաջընթաց է արձանագրվել երկաթուղային փոխադրումների կարգավորման հարցում. մշտական հանձնաժողովի ստեղծում, որը վերահսկել է երկաթուղային ընկերությունների կողմից մատուցվող ծառայությունների որակը և սակագների սահմանումն ու դրանց հարկման բարձրացումը։
Առաջադեմ հանրապետական
Ռոբերտ Լաֆոլետը հանրապետականների միջև քննադատել է ավելի պահպանողական քաղաքականությունը և դեռևս 1900-ական թվականներին փորձել է Վիսկոնսինի Հանրապետական կուսակցության առաջադեմ թև ստեղծել։ Սակայն 1912 թվականին առաջադեմականների շրջանում առաջատար է դարձել հանրապետական նախկին նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը, որը հեռացվել էր Հանրապետական կուսակցությունից։ 1906 թվականին, դառնալով սենատոր, Թեոդոր Ռուզվելտի և նրա իրավահաջորդ Ուիլյամ Հովարդ Թաֆտի՝ Կոնգրեսում կարևորագույն առաջադիմական ձայներից մեկի վարչակազմի ժամանակ նպաստել է 1910 թվականին Մանն Էլքինսի հակաթրեսթյան օրենքի ընդունմանը։
1911 թվականին հանդես է եկել որպես Ազգային Առաջադիմական հանրապետական լիգայի «սկզբունքների հռչակագրի» համահիմնադիր ու հեղինակ, որը հանդես է եկել թրեստների տնտեսական և քաղաքական իշխանության վերացման և սոցիալական պաշտպանության մասին դաշնային օրենսդրության ընդունման հակամենաշնորհային ծրագրով, ինչպես նաև ընտրական օրենսդրության ժողովրդավարացման պահանջներով (ներառյալ համընդհանուր ընտրական իրավունքի ներդրումը, այդ թվում՝ կանանց, փրայմերիզների, հանրաքվեների և սենատորների ուղղակի ընտրությունների համար)։
Սակայն նա արժանացել է Թեոդոր Ռուզվելտի հավանությանը, որը նրան չափազանց արմատական է համարել, և 1912 թվականի Հանրապետական կուսակցության համագումարում Լաֆոլետը չի կարողացել աջակցություն ստանալ ոչ իր ծրագրի, ոչ էլ նախագահական ընտրություններում իր թեկնածության համար (պատճառներից մեկը նրա կողմից դստեր հիվանդության մասին լուր ստանալուց հետո տրված ձախողված խոսքն էր)։ Միայն Ռուզվելտի թևի վերջնական տարանջատումից հետո Լաֆոլետը կարողացել է դառնալ հանրապետականների ձախ թևի միանշանակ առաջնորդը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ և հեղափոխություն Ռուսաստանում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո պաշտպանել է Վուդրո Վիլսոնի վարչակազմի` պատերազմին չմիջամտելու սկզբնական քաղաքականությունը, սակայն կտրուկ դատապարտել այն Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ մտնելուց հետո։ Դրական է արտահայտվել 1917 թվականին Ռուսաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության վերաբերյալ, դատապարտել Խորհրդային Ռուսաստանի դեմ զինված ներխուժումը և բոլշևիկների մասին արտահայտվել որպես «արդյունաբերական ժողովրդավարության կողմնակիցներ»։ Հավասարապես քննադատական էր նրա վերաբերմունքը ԱՄՆ-ում հակակոմունիստական քաղաքականության՝ «կարմիր հիստերիայի», «Պալմերի ցույցերի» և Սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդ Յուջին Դեբսի բանտային բանտարկության նկատմամբ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Սենատի «անհաշտ» դաշինքի կազմով (որը ներառում էր ինչպես առաջադեմ, այնպես էլ պահպանողական հանրապետականներ) քվեարկել Է ԱՄՆ-ի կողմից Վերսալի 1919 թվականի խաղաղ պայմանագրի վավերացման և Ազգերի լիգա մասին որոշումների մտնելու դեմ։
1924 թվականի նախագահական ընտրություններ
Լաֆոլետի թեկնածությունը պաշտպանել է Սոցիալիստական կուսակցությունը, աշխատանքի ամերիկյան ֆեդերացիան, երկաթուղային արհմիությունները, առաջադեմ քաղաքական գործողությունների համար կոնֆերանսը և մի շարք այլ կազմակերպություններ, որոնք միավորվել են առաջադիմական բլոկում («Լաֆոլետի շարժում»)։ Այսպիսով, նրա ետևից համախմբվել է ամերիկյան ձախերի մեծամասնությունը (զգալի բացառությամբ կոմունիստների, որոնք բազմիցս փոխել են նրա նկատմամբ վերաբերմունքը, սակայն մերժվել են Լաֆոլետի կողմից 1923 թվականին ԽՍՀՄ կատարած այցից հետո, որտեղ նա նկատել է քաղաքացիական իրավունքների հետ կապված ոչ բավարար իրավիճակ)։ Լաֆոլետին հայտնի դեմքերից աջակցում էին Մարգարետ Սանգերը, Ուիլյամ Դուբոիզը, Թորստեյն Վեբլենը, Հարոլդ Իկեսը։ Փոխնախագահի թեկնածու է դարձել առաջադիմական դեմոկրատ Բերտոն Ուիլերը, որը հրաժարվել է պաշտպանել դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու Ջոն Դևիսին։