cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Born This Way (երգ)
Ակնարկներ
Ջեյմս Մոնթգոմերին MTV-ից դրական է գնահատել տեսահոլովակի ընդհանուր կառուցվածքը. «„Born This Way“-ը․․․ ավելի նման է ներկայացման։ Մասնակի տիեզերական ոդիսական, մասամբ կրեացիոն էպոպեա, որտեղ տեղի է ունենում ոչ միայն տիեզերքի ստեղծումը, այլ նաև նոր մարդկային ռասայի ստեղծումը» ։ «Afisha.ru» կայքում երգը նույնպես դրական է գնահատվել։ «Գագան, ընդհանուր առմամբ, միշտ եղել է այդպիսի շինարար փոփ-մշակույթի լավագույն էպիզոդներից, որ հասցվում են մինչև ապոֆեոզ, այստեղ դա լրացուցիչ կատարվում է, հաջորդաբար քաղվածքներ են մեջբերվում […] Մայքլ Ջեքսոնից (բնականաբար), Քայլի, Բյորքից, կրկին Մայքլ Ջեքսոնից և համարյա Մայայի „Empire of the Sun“-ից»,- նշվում է հրատարակության մեջ։ Ամբողջությամբ ասվել է, որ «այստեղ մշակութային իմաստը, երևում է, որ էսթետիկայում անկերպար է, և հենց երգչուհին իրեն պահել է ոչ սեքսուալ… Հետևաբար ըստ դրամատուգրիայի բոլորը տիպիկ են ստանդարտներով» ։ Արտյոմ Ավդյուշինը «Starland.ru»-ից գրել է, որ դատելով տեսանյութից՝ «ստեղծվում է տպավորություն, որ երգչուհու առաքելությունն այն է, որ իր յուրաքանչյուր հաջորդ երգը դարձնի ավելի զզվելի նախորդից» ։ Ռուսական «Rolling Stone»-ում նշել են․ «Չստեղծելով ոչ մի սկզբունքային նոր բան երաժշտական պլանում, երգչուհին ջանք չի խնայում ստեղծագործական իրացման համար՝ կարճ ու պարզ երգերի համար նկարահանելով երկար և բարդ սյուժետով տեսահոլովակներ ընդարձակ ինտրո-մենախոսություններով, որոնց դիտումը Լեդի Գագայի ռուսալեզու երկրպագուներից պահանջում է ներդնել անգլերեն լեզվի իրենց իմացությունը» ։ «DirecTrix.ru» կայքում դրական են գնահատել տեսահոլովակը. «Եթե երգը Ձեզ (և շատ ուրիշների, բացի, Գագայի ամենավառ երկրպագուներին) այդքան էլ չի տպավորել, այդ տեսահոլովակը երևի ստիպում է փշաքաղվել մարդկանց։ Մի քիչ առաջ անցնելով հայտնենք, որ տեսահոլովակի առաջին երկու րոպեները ինքնատիպ… ծննդաբերություններն են։ Սակայն հետո Գագան շատ կպարի ներքնազգեստով և կփորձի տղամարդու հագուստ» ։ Աարոն Փարսլին «People.com»-ից գրել է, որ «չնայելով նրան, որ երգը հաճախ համեմատվել է Մադոննայի „Express Yourself“-ի հետ, տեսահոլովակը միանշանակ յուրահատուկ է։ Սակայն ընթացքում հիշողության դիտման մեջ և առաջանում է Փոփ երաժշտության Թագուհու տեսահոլովակը „Bedtime Story“» երգում ։ «Billboard»-ում ցույց են տվել, որ տեսահոլովակը ունի նմանություն Մադոննայի «Vogue» և «Borderline» երգերի հետ, բայց միևնույն ժամանակ նշել են, որ այն «ավելի նման է կարճամետրաժ ֆիլմի բարձրակարգ մոդայի ոճում, քան երաժշտական տեսահոլովակի» ։ Նաև նշվել է, որ տեսահոլովակը պարունակում է արտիստիկ համագործակցություն և մշակութային կապեր ոչ միայն այնպիսի արտիստների արվեստի հետ, ինչպիսիք են Մայքլ Ջեքսոնը, Մադոննան, ինչպես նաև հունական դիցաբանության, սյուրռեալիզմի և դիզայներ Ալեքսանդր ՄակՔուինի աշխատանքների ։ Հենց ինքը Մադոննան The MDNA Tour-ի շրջանակներում «Express Yourself»-ի կատարման ժամանակ երրորդ քառատողը կատարել է «Born This Way»-ի տողերով՝ դրանով իսկ ընդգծելով այդ երգերի չափազանց նմանությունը։
Կատարում
2011 թվականի փետրվարի 9-ին՝ «The Ellen DeGeneres Show»-ի ժամանակ, հաղորդավար Էլլենը Ջասթին Բիբերի և Ջեյմս Բլանթի հետ համատեղ կատարեց երգի իր տարբերակը ։ Գագան շոուի ժամանակ հեռախոսով հայտնել է, որ մոտ ապագայում պատրաստվում է կատարել երգը ։
Գագան ստեղծագործությունն առաջին անգամ կատարել է 2011 թվականի փետրվարի 13-ին՝ «Գրեմմի»-ի 53-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Նա մրցանակաբաշխությանը եկել է մեծ կառույցի մեջ, որը նման է եղել ձվի․ այն կարմիր գորգին է հասցվել մոդելների խմբի օգնությամբ։ Հետո նա բեմում հայտնվել է ուրիշ՝ ավելի մեծ շինվածքի մեջ, ինչը խորհրդանշում էր ինկուբացիոն շրջանի ավարտը և ծնունդը։ Իր ելույթի առաջին վայրկյանների ընթացքում Գագան դուրս է գալիս այդ շինածքից և սկսում երգի կատարումը («It doesn’t matter if you love Him, or capital H-I-M» բառերն արտասանելուց հետո)։ Այն, որ նա լքում է ինկուբատորը, խորհրդանշել է նրա «վերածնունդը»։ Գագայի հագին մարմնագույն անձրանոց է և գլխարկ, որոնք նա շպրտում է մի կողմ՝ շարունակելով կատարումը նույն մարմնագույն գույնի շորով, որը կողքի հատվածում կտրվածքներ ունի։ Բրիջի կատարումից առաջ Գագան երգեհոնի վրա կատարում է փոքրիկ իմպրովազացիա՝ հիմնված Սեբաստիան Բախի «Պասակալյա ը ֆուգա դո մինոր երգեհոնի համար»։ Այդ ընթացքում Գագան շարժում է գլուխը Ուիլլոու Սմիթի օրինակով։ Ջեյ Լենոյին տրված հարցազրույցում Գագան խոստովանել է, որ մասամբ ներշնչվել է Ուիլլոուից ։
2011 թվականի փետրվարի 19-ին՝ «The Monster Ball Tour»-ի ժամանակ տեղի ունեցած համերգների ընթացքում «Bad Romance» երգից հետո Գագան ամբոխին հայտնել է․ «Լավ կլինի, որ այս երգից հետո չգնաք դահլիճից, հնարավոր է, որ լինի անակնկալ»։ Դրանից հետո Գագան կատարել է երգը՝ օգտագործելով նույն հիմնադրույթը, ինչև արեց «Գրեմմիի» ժամանակ, սակայն «ձուն» չի օգտագործվել ։ Կատարումից հետո երգը մտցվել է համերգային շրջագայության հիմնական երգացանկի մեջ ։ Երգը նաև կատարվում է երգչուհու երրորդ համերգային շրջագայության՝ The Born This Way Ball Tour ժամանակ։ Կատարումն սկսվում է Գագայի ծննդաբերության աղմուկից, բեմում գտնվում է շատ մեծ տիկնիկ վագինայի տեսքով։ Երգչուհու հագին դեղին կիսաթափանցիկ լատեքսային զգեստ է։ Որոշ համերգներում օգտագործվել է թափանցիկ թելեր, որից կախված է եղել զգեստը։ Բոլոր պարողները պատված են եղել գելով (ինչը հիշեցրել է նորածին երեխայի տեսք)։
Երգի այլ տարբերակներ
Մարտի 3-ին Կանադայի Տորոնտո քաղաքում կայացած համերգի ժամանակ Գագան կատարել է երգի ակուստիկ տարբերակը տասնամյա Մարիա Արագոնի հետ, որը տպավորել է երգչուհուն այն բանից հետո, երբ համացանց է բեռնել «Born This Way» երգի իր տարբերակը ։ Դրանից առաջ Մարիան հրավիրվել է «Radio Hot 103»-ի եթեր, որտեղ կատարել է երգի կրկներգը Գագայի հետ, որը երգում էր հեռախոսով ։ Արագոնը նաև կատարել է երգը «Ellen» հեռուստաշոուի ժամանակ Էլեն Դեջեներսի հետ 2011 թվականի փետրվարի 23-ին Երգը կատարվել է Քեթի Փերրիի կողմից մարտի 7-ին Փարիզում կայացած «California Dreams Tour» համերգային շրջագայության ժամանակ ։ «Երգչախումբ» սերիալի մասնակիցները հայտարարել են, որ իրենք կկատարեն երգի քավեր տարբերակը շոուի երկրորդ եթերաշրջանի ժամանակ ։ Էպիզոդը կոչվել է «Born This Way» և դարձել է շոուի 18-րդ սերիան․ այն եթեր է հեռարձակվել 2011 թվականի ապրիլի 26-ին ԱՄՆ-ում FOX հեռուտաալիքով ։ Լեդի Գագան մարտի 25-ին ներկայացրել է երգի ալտերնատիվ տարբերակը «The Country Road Version» անվամբ ։
Ձայնագրման մասնակիցներ
CD սինգլի բուկլետի տվյալներով՝ ստեղծագործության ստեղծմանը և ձայնագրմանը մասնակցել են հետևյալ երաժիշտները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեդի Գագայի սինգլներ Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ երգեր Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2009-10
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2009-10, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 50-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ Կատեգորիա:2009 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2010 ֆուտբոլում
Խուշուրահաց (թխվածքաբլիթ)
Խուշուրահաց, հրուշակեղեն, բարակ և փխրուն թխվածքաբլիթներ։ Այն իր անունը ստացել է ցախի (ծառից ընկած փոքր ճյուղերի) հետ նմանության պատճառով։
Պատրաստում
Խուշուրահացի հիմնական բաղադրիչներն են ալյուրը, ձուն, կարագը, թթվասերը (կամ կաթը) և շաքարը։ Դասական բաղադրատոմսում խմորին ավելացնում են օղի, ռոմ կամ կոնյակ։ Համը ուժեղացնելու համար պետք է ավելացնել նաև մի պտղունց աղ։
Խոզանակը կարելի է պատրաստել երկու եղանակով ' սովորական (պինդ) կամ ջրիկ խմորից։
Առաջին մեթոդի ժամանակ խառնում կոշտ խմորը և մոտ 20 րոպե պահելուցուց հետո գրտնակում բարակ շերտով։ Դանակի կամ կաղապարների օգնությամբ պատրաստվում են պատրաստուքներ։ Ստացված արտադրանքը տապակվում է եռացող յուղի մեջ, այնուհետև դրվում է թղթի վրա, որի մեջ ներծծվում են ավելորդ ճարպերը։
Երկրորդ մեթոդը այն է, որ եփած հեղուկ խմորը (որպես կանոն, մեծ քանակությամբ կաթով) աստիճանաբար լցվում է եռացող ճարպի կամ կարագի մեջ ՝ դրանով  իսկ տալով արտադրանքին որոշակի ձև։ Դրանից հետո խուշուրահացը դրվում է տապակի մեջ, որի վրա դրվում է յուղ կամ կարագ։ Եփելուց հետո այն դրվում է ափսեի կամ անձեռոցիկի վրա։ Երբեմն խմոր ձևավորելու համար օգտագործվում են հատուկ սարքեր։
Խուշուրահացը զարդարված է չամիչով, ընկույզով, շաքարի փոշիով կամ կակաոյի փոշիով։
Հունգարիա
Հունգարական csöröge (քսարոջը) պատրաստվում է ձվի դեղնուցից, ալյուրից, փխրեցուցիչից, շաքարից, աղից և կոնյակից։ Նրանք լավ տապակած են և փոշիացված շաքարի փոշիով։ Ավանդաբար դրանք մատուցվում են հարսանիքի ժամանակ։
Իտալիա
Իտալական cenci (չշենչե)–ն կամ chiacchiere (չհեկչեր)–ը ուտում են դիմականդեսների ընթացքում։ Նրանց տարբեր տարածաշրջանային անունները ներառում են. frappe (ֆրափ) Հռոմում և Լացիոյում, (բուգի) Ջենովաում;  (գալյանի) կամ  (քրոստոլի) Վենետիկ և Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա, հատկապես մայրաքաղաք Տրիեստինոյում, Տրիեստում։ Բաղադրատոմսի տարածաշրջանային տատանումները ներառում են նարնջի կեղևով ցողելը կամ անիսոնի գինին որպես ալկոհոլային հիմք օգտագործելը։
Լեհաստան
Զատիկից առաջ դիմակահնդեսների շրջանի ժամանակ Լեհաստանում պատրաստում են ֆավորկաներ, որոնք տապակում են ճարպի կամ կարագի մեջ։ Անունը գալիս է աղավաղված ֆրանսերենից ֆր.՝ faveurs - «ժապավեն, աղեղ», որն արտացոլում է խմորեղենի ձևը և հիշեցնում ասպետական դարաշրջանի միջնադարյան կանացի պարագաներ։
Պարզ թիվ
Մաթեմատիկայում պարզ թվերը բնական թվեր են, որոնք ունեն միայն երկու բաժանարար, այսինքն բաժանվում են միայն մեկի, իրենց վրա։
Պարզ թվերի բազմությունը նշանակում են։
Մնացած բնական թվերը բացի մեկից անվանում են բաղադրյալ թվեր։ Այսպիսով՝ բոլոր բնական թվերի բազմությունը (բացի 1-ից) բաժանվում է երկու մասի՝ պարզ և բաղադրյալ թվեր։
Պարզ թվերն անվերջ են։ Վերջինիս ճշմարտացիության առաջին ապացույցին հանդիպում ենք Էվկլիդեսի մոտ։ Նրա ապացույցը կարճ կարելի է ձևակերպել այսպես
Պարզ թվերը ստանալու ամենակարճ եղանակը (Ki 36 խումբ)
Ցանկացած թվի պարզությունը որոշելու համար բավական է, որ այդ թիվը բաժանենք՝ 2-ից մինչև իր քառակուսի արմատի վրա (քառակուսի արմատը կլորացրած)։
Խնդիր։ Տրված է N բնական թիվը, որոշել արդյո՞ք այն պարզ է, թե՝ ոչ։
Լուծում։ Նախ որոշում ենք տրված թվի արմատը՝ \surd(N), այնուհետև կլորացնում ենք այն և հետո N թիվը բաժանում ենք 2֊ի և ստացված թվի արանքում ընկած բոլոր պարզ թվերի վրա ու եթե այն բաժանվում է գոնե մեկի վրա, ապա տրված N թիվը բաղադրյալ թիվ է, եթե՝ ոչ, ապա այլևս ոչ մի թվի վրա չի բաժանվի։
Հավելում․
Օլդոս Հաքսլի
Կենսագրություն
Ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանը (1921)։ Եղել է գրական ու թատերական քննադատ։ Գրական գործունեությունն սկսել է բանաստեղծությունների ժողովածուներով (1916 և 1918), որոնցում ժխտում է իրական աշխարհի գեղեցկությունն ու ներդաշնակությունը։ «Դեղին Քրոմը» (1921), «Խեղկատակների շուրջպար» (1923) և «Կոնտրապունկտ» (1928) վեպերում քննադատել է այպես կոչված՝ կեղծ մտավորականության «երեսպաշտությունը», «հոգեկան սնանկությունը»։
Պարզ թիվ
Պարզ թվերը ստանալու ամենակարճ եղանակը (Ki 36 խումբ)
Տրված N թիվը պարզ է եթե այն չի բաժանվում ցանկացած X պարզ թվերի վրա, որտեղ X֊ը հավասար է [2;\surd(N)] միջակայքում եղած բոլոր պարզ թվերին։
Օլդոս Հաքսլի
Անձնական կյանք
Հաքսլին ամուսնացել է բելգիուհի Մարիա Նիսի հետ (1899 սեպտեմբերի 10 - 1955 փետրվարի 12) 1919 թվականին։ 1920 թվականին ծնվել է նրանց որդի Մեթյուն, որը դարձավ հայտնի համաճարակաբան ։ 1955 թվականին Մարիան մահացավ կրծքի քաղցկեղից ։
1956 թվականին Հաքսլին ամուսնացավ գրող Լորա Արչերի հետ (1911-2007)։
Մեցաեեռե (գյուղ, Մյառյամաա շրջան)
Մեցաեեռե (Metsaääre), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Օլդոս Հաքսլի
Անձնական կյանք
Հաքսլիի պահպանված ձեռագրերի մեծ մասը գտնվում են Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիական համալսարանում ։ Որոշ ձեռագրեր գտնվում են Սթենֆորդի համալսարանի գրադարանում
Սոլնեչնի (գյուղ, Սովետսկի շրջան)
Սոլնեչնի (Солнечный), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Սովետսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1638 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Սովետսկի շրջանի բնակավայրեր
Լա Ֆրեդիեր
Լա Ֆրեդիեր (La Frédière), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Սենտ Իլյեր դը Վիլֆրանշ կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17169։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պուշկինո (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Պուշկինո (Пушкіне, Büyük Alqalı), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բիյուկ-Ալկալի։
Վիկտոր Սոբոլև
Վիկտոր Վիկտորովիչ Սոբոլև (Виктор Викторович Соболев, ), խորհրդային աստղագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1981)։
Պուշկինո (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պուշկինո գյուղում բնակվում էր 476 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիկտոր Սոբոլև
Կենսագրություն
Գիտական աշխատանքները նվիրված են տեսական աստղաֆիզիկային։ Մշակել է ոչ ստացիոնար աստղերի սպեկտրների տեսությունը։ Ստեղծել է նոր արդյունավետ մեթոդներ ճառագայթման փոխանցման ու տեսության մեջ և դրանք կիրառել աստղաֆիզիկական մի շարք խնդիրների լուծման համար։
Ընդլայնել է Համբարձումյանի ինվարիանտության սկզբունքի կիրառություններն այդ բնագավառում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային աստղագետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի մաթեմատիկամեխանիկական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Ռևազ Ինանիշվիլի
Ռևազ Ինանիշվիլի (რევაზ ინანიშვილი, ), վրացի արձակագիր։
Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Առաջին գիրքը լույս է տեսել 1953 թվականին։ Պատմվածքների մի քանի ժողովածուների հեղինակ է. «Բարեկամիս ուղղված նամակներից», «Կաթիլներ տերևների վրա», «Որտե՞ղ է ապրում հեքիաթագիրը», «Սպիտակ հեռավոր գագաթներ» և այլն։
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով ։
Լինարոլո
Լինարոլո (Linarolo), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչության թիվը կազմում է 2169 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 181 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 12 կմ² տարածք։ Հեռախոսային կոդ՝ 27010։ Փոստային ինդեքս՝ 0382։
Կրևեկեր ան Օժ
Կրևեկեր ան Օժ (Crèvecœur-en-Auge), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Սասամոն
Սասամոն (Sasamón), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բուրգոս պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Օդրա Պիսուերգա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 1196 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 30 կմ։ Քաղաքի հովանավորն է համարվում Սանտա Մարիա Լա պեալը։
Կրևեկեր ան Օժ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 517 մարդ, բնակչության խտությունը` 240.47 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.15 կմ² տարածք։
Սասամոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կրևեկեր ան Օժ
2017 թվականի հունվարից Մեզիդոն Կանոն, Լեզ Օտիե Պապիոն, Կուպսարտ, Կրուասանվիլ, Գրանշան լը Շատո, Լեկոդ, Մանի լա Կամպան, Մանի լը Ֆրել, Լը Մենիլ Մոժե, Մոնտեյ, Պերսի ան Օժ, Սեն Ժյուլեն լը Ֆոկոն և Վիե Ֆյումե համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Մեզիդոն Վալե դ'Օժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 29 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 296 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 216-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 80։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,0 %։ 216 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 185 անձ (103 տղամարդ և 82 կին)։ Գործազուրկ են եղել 31 անձ (23 տղամարդ և 8 կին)։ 80 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 37-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հռիփսիմե
Հռիփսիմե, քրիստոնյա նահատակ կույս, սուրբ։ Ըստ ավանդ. պատմության՝ 37 քրիստոնյա ազնվազարմ կանայք Հռիփսիմեի գլխավորությամբ, խուսափելով Հռոմի Դիոկղետիանոս կայսեր (284-305) հալածանքներից, փախել են Մեծ Հայք և զբաղվել քրիստոնեական քարոզչությամբ։ Վաղարշապատում սրատվել են Հայոց թագավոր Տրդատ Գ Մեծի հրամանով։ Դեպքից 9 օր անց բանտից ազատված Գրիգոր Ա Լուսավորիչը թաղելով նահատակներին, Վաղարշապատի հյուսիսարևելյան կողմում կառուցել է Հռիփսիմյանց Վկայարանը կամ Հանգստարանը (տես Էջմիածնի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի), որի շինաքարերը «մեղքերը քավող» Տրդատը բերել է Մասիս սարից։ Գրիգոր Լուսավորիչը Հռիփսիմեին և մյուս նահատակներին դասել է սրբերի կարգը, իսկ նրանց հիշատակի օրը մտցրել եկեղեցու տոնացույցում։ Ստեփանոս Օրբելյանը գրում է, որ մինչև 13-րդ դար կաթողիկոսարանում պահվում էին Հռիփսիմեի մասունքները, որոնք Հռոմկլայի գրավման ժամանակ (1292) մամլուքները տարել են Եգիպտոս՝ որպես ավար։ Հռիփսիմեի գերեզմանը գտնվում է համանուն տաճարում։
Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցու սրբեր Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր Կատեգորիա:Ճամբարի ժամանակավոր
Անօտարելի իրավունքներ
Անօտարելի իրավունքներ, մարդու հիմնական իրավունքների հատկանիշ, որը բխում է բնական իրավունքի հայե­ցակարգից։ Անվանվում են նաև անկապ­տելի իրավունքներ։ Այսպիսի մոտեցմամբ մարդու իրուվունքները և ազա­տությունները դիտվում են իբրև մարդուն ի ծնե տրված մարդուց անբաժանելի, այլ ոչ թե պետական իշխանության շնորհած իրավունքներ։ Անօտարելի իրավունքների հասկացությունն առաջին անգամ իրավական ձևակերպում է ստացել Անկախության ամերիկյան հռչակագրում (1776) և Մարդու և քաղաքացու իրավունքների ֆրանսիական հռչակագրում (1789) ։ Այն օգտագործվել է մարդու իրավունքների վերաբերյալ բազմաթիվ միջազգային-իրավական փաստաթղթերում և ժողովրդավա­րական պետությունների գործող սահմանադրություններում։
Լազվան (Մեծկերտի գավառ)
Լազվան (Aslanyurdu, Lazwan, Lazvan), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մեծկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Մեծկերտ գյուղաքաղաքից հարավ-արևմուտք, Մնձուր գետի ձախ կողմում, երկու ձորակների ձախ կողմում։
Աշխարհագրություն
Ուներ բերրի և ջրառատ հողեր։ Գյուղի հյուսիս-արևելքում Տզրուկ անունով բավականին մեծ լիճ կա։
Բնակչություն
1915 թվականի սկզբերին ուներ 25-30 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։ Հայերը նաև զբաղվում էին ատաղձագործությամբ, դերձակությամբ, որմնադրությամբ և այլ արհեստներով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Լազվանն ուներ Ս. Աստվածածին (կամ Ս. Աստվածամայր) եկեղեցի։ Գյուղի մոտ՝ լեռան լանջի վրա գտնվում էր Խաստիլվա Ս. Սարգիս վանքը։
Կրթություն
1878 թվականից սկսած Ս. Աստվածածին եկեղեցուն կից գործում էր հայկական վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2007-08
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 2007-08, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 48-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթել է «Տոտենհեմ Հոտսպուր» ֆուտբոլային ակումբը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ Կատեգորիա:2007 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2008 ֆուտբոլում
Պրեդմոստնոե
Պրեդմոստնոե (Передмістне, Tüp Canköy), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Տյուպ-Ջանկոյ։
2001 թվականի տվյալներով Պրեդմոստնոե գյուղում բնակվում էր 405 մարդ։
Դաո Դե Ցզին
Դաո Դե Ցզին («Կանոնական գիրք դաո-ի և դե-ի մասին»), մ.թ.ա. IV-III դդ. կազմված փիլիսոփայական երկասիրություն, որի հեղինակությունը վերագրվում է Լաո Ցզիին։ Գիրքը հանդիսանում է դաոսականության գաղափարների հիմնարար աղբյուրը և չինական մտքի նշանավոր հուշարձաններից մեկնը։ Մեծ ազդեցություն է թողել Չինաստանի և համաշխարհային մշակույթի վրա։ Աշխատության հիմնական դրույթը՝ մարդու և աշխարհի անցնելիք բնական ճանապարհի գաղափարն է։
Կատեգորիա:Չինական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գրականություն
Սիսիան
Սիսիան, քաղաք Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Քաղաքի մշտական բնակչությունը 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով կազմել է 14 894 մարդ։ Գտնվում է Երևանից մոտ 217 կմ հեռավորության վրա, Երևան-Արցախ, Երևան-Իրան ավտոմայրուղուց 6-7 կմ հարավ, Որոտան գետի երկու ափերին, ծովի մակարդակից 1600 մ բարձրության վրա։ Սիսիանի տարածաշրջանը, քաղաքի հետ միասին, ունի 1719 կմ² մակերես։ Սիսիանի քաղաքապետն է Արմեն Հակոբջանյանը։
Կլիմա
Սիսիանում ձմեռը երկարատև է։ Կայուն ձյան շերտը պահպանվում է 3-4 ամիս։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -4.8 °C, միջին տարեկանը՝ 6.9 °C, բացարձակ նվազագույնը՝ -34 °C։
Ձմռան եղանակային ռեժիմը բնութագրվում է որպես կայուն և շատ կայուն։ Ձմեռային եղանակներն առանձնանում են արևոտությամբ և անհողմ օրերի զգալի քանակով։ Թթվածնի կշռային քանակությունն առավելագույնն է՝ 254 գ/մ³։ Գերակշռում են «չափավոր սառնամանիքային» (երբ օդի միջին ջերմաստիճանը -12.5 °C) և զգալի սառնամանիքային (երբ օդի միջին օրական ջերմաստիճանը -21.5 °C) եղանակները։
Գարունը զով է, երկարատև (2-3 ամիս), չափավոր սառը։ Սկսվում է գարունն ապրիլի երկրորդ կամ երրորդ տասնօրյակից և վերջանում է հունիսի երկրորդ կամ երրորդ տասնօրյակում։ Մայիսն ամենաանձրևային ամիսն է, ամսական տեղումների քանակը տատանվում է 70-100 մմ։
Ամառը չափավոր տաք է, տևում է 2-3 ամիս, գերակշռում են պարզ եղանակները։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 17.9 °C, բացարձակ առավելագույնը հասնում է 36 °C։ Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում է 25-56 մմ։ Ամառը որոշակի տարիներին լինում է չորային եղանակ։ Ամառը չափավոր տաք է, տևում է 2-3 ամիս, գերակշռում են պարզ եղանակները։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 17.9 °C, բացարձակ առավելագույնը հասնում է 36 °C։ Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում է 25-56 մմ։ Ամառը որոշակի տարիներին լինում է չորային եղանակ։ Ամռանը գերակշռում են «արևոտ, չափավոր խոնավ» եղանակային տիպը՝ 16 օր ամսվա ընթացքում։ Իսպառ բացակայում է «շատ շոգ և շատ չոր» եղանակային տիպը, ինչը դրական է գնահատում Սիսիանի ամառային եղանակային ռեժիմը։
Աշունը զով է։ Առաջին աշնանային ցրտահարությունները լինում են հոկտեմբերի առաջին և երկրորդ տասնօրյակներում, երբեմն սեպտեմբերի առաջին տասնօրյակում։ Անսառնամանիք օրերի թիվը կազմում է 120-180 օր։ Աշունը բնութագրվում է որպես կայուն, արևոտ, անհողմ։ Թթվածնի պարունակությունը մթնոլորտում 240 գ/մ3։
Գետեր, լճեր ու ջրամբարներ
Սիսիանի տարածաշրջանը հարուստ է գետերով և բոլոր այդ գետերն անխտիր պատկանում են Որոտան գետի ավազանին՝ ձախից ջրբաժան ունենալով Սյունիքի բարձրավանդակի կատարային մասը, աջից՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթան։ Առավել հայտնի են Որոտան, Այրիգետ, Բռնակոթ, Սիսիան, Արագլիջուր, Շաքի, Լորագետ, Շաղատ գետերը։ Հայտնի է նաև Շամբի ջրամբարը,իր Մարգարիտ կոչվող կառույցով։
Աղբյուրներ ու հանքային ջրեր
Սիսիանի տարածաշրջանը հարուստ է քաղցրահամ, սառնորակ ու վճիտ աղբյուրներով։ Առատ ջրերով հայտնի են Զոր-զորը, Զույգաղբյուրը, Կաթնաղբյուրը, Յոթնաղբյուրը, Մուխուրթույրանն ու Շաքին, որից ուղղակի գետ է գոյանում, ստեղծում Շաքիի ջրվեժը, աշխատեցնում Շաքիի ՀԷԿ-ը, ջրաղացը և միաժամանակ ջուր մատակարարում մի շարք բնակավայրերի։
Հանքային ջրերով հարուստ են Սիսիան և Դաստակերտ քաղաքները, Բալաք, Սառնակունք, Շենաթաղ, Ույծ գյուղերը։ Խորհրդային տարիներին երկրաբանները Որոտան գյուղում հայտնաբերել են հանքային մի աղբյուր, որի ջրի ջերմությունը հասնում է 40 աստիճանի։ Հին ժամանակներից սկսած մարդիկ այդ աղբյուրներն անվանում են «թթու ջուր», երբեմն՝ «կծու ջուր»։
Օգտակար հանածոներ
Սիսիանի տարածաշրջանը հարուստ է մի շարք հանքատեսակներով պղինձ, մոլիբդեն և հատկապես շինանյութերով։ Միայն Անգեղակոթում և Շաքիում բազալտի պաշարները հասնում են 7 միլիոն խորանարդ մետրի։ Գրանիտի հսկայական պաշարներ կան Լեռնաշեն, Արևիս, Սոֆուլու, իսկ պերլիտի, դիատոմիտների՝ Գորայքի տարածաշրջաններում։
Կենդանական աշխարհ
Սիսիանի տարածաշրջանի բնաշխարհի կենդանիներից են արջը, գայլը, աղվեսը (հանդիպում է միայն դեղնամոխրագույն ցեղը) և նապաստակը, որը հանդիպում է համարյա բոլոր գոտիներում։ Լծենի և Արևիսի անտառներում հանդիպում են վայրի այծեր, խոզեր, լուսաններ և կզաքիսներ։ Գետերն ու լճերը հարուստ են ձկներով։ Որոտան գետում և մյուս մաքուր ու սառնորակ ջրերում բազմանում է կարմրախայտ արժեքավոր ձկնատեսակը, որը, սակայն, անխնա որսի և ոչնչացման պատճառով հիմա հանդիպում է խիստ հազվադեպ։ Տարածաշրջանը հարուստ է ուտելի և գիշատիչ թռչուններով։ Բոլոր գոտիներում հավազգիների ընտանիքից հանդիպում է կաքավը։ Գիշատիչ թռչուններից տարածված են մեծ ճանկեր ու խոշոր կտուց ունեցող անգղներ, ինչպես նաև արծիվներ, որոնք հիմնականում ոչնչացնում են տարածաշրջանի վնասակար կրծողներին։
Պատմություն
Սիսիան բնակավայրը 1922-1930 թթ. եղել է Զանգեզուրի գավառի Սիսիանի գավառամասի կազմում, 1930 թվականից՝ Սիսիանի վարչական շրջանի շրջկենտրոն։ 1935-1940 թթ. կոչվել է Սիսավան։ 1974 թ. մինչև 1995 թ. ունեցել է շրջանային ենթակայության քաղաքի կարգավիճակ։ Մինչև 1988 թ. Սիսիանի Քաղաքային Սովետի ենթակայության տակ էին Ույծ, Աշոտավան, Կլիզիլջուկ գյուղերը։ 1995 թ. դեկտեմբերի 4-ի ՀՀ կառավարության կողմից հաստատված «ՀՀ վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքով Սիսիանը քաղաքային համայնք է Սյունիք մարզի կազմում։ Սյունիքի մարզը կազմավորվել է նույն օրենքով Սիսիանի, Գորիսի, Կապանի, Մեղրու վարչական շրջանների միավորումով։ Այժմյան Սյունիքի մարզի տարածքը կազմում է պատմական Սյունյաց երկրամասի մի մասը։ Սյունյաց երկրամասն ըստ նորագույն պատմական փաստերի եղել է Ուրարտու-Արարատ պետության կազմի մեջ։ Սյունիքի սահմանների մասին առաջինը ընդհանրական տեղեկություններ է հաղորդում Մովսես Խորենացին, ըստ որի նահապետ Գեղամը, որը հայոց նախահայր Հայկի ցեղից էր և Սյունիքը ժառանգություն էր ստացել և հետագայում Սևանա լճից մինչև Արաքս ընկած տարածքը ժառանգություն է տալիս Սիսակ անունով իր որդուն։ Ըստ 7-րդ դարի գիտնական Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացույցի» Սյունիքը Մեծ Հայքի 9-րդ նահանգն էր և զբաղեցնում էր Սևանա լճից դեպի հարավ-արևելք ընկած տարածքը մինչև Արաքս գետը։ Սյունիքի ներքին և արտաքին սահմանները ժամանակի ընթացքում ենթարկվել են փոփոխության։ Ըստ Անանիա Շիրակացու Սյունիքի նահանգի գավառներն էին՝ Երնջակը, Ճահուկը, Վայոց ձորը, Գեղարքունիքը, Սոտքը, Աղահեճքը, Ծղուկը, Հաբանդը, Բաղքը, Ձորքը, Արևիքը, Կովսականը։ Այժմյան Սիսիանի տարածաշրջանը, ինչպես նաև Գորիսի տարածաշրջանի արևմտյան մասը ընդգրկված էին Ծղուկի գավառում։ IV-IX դարերում Ծղուկի Շաղատ քաղաքավանը եղել է Սյունիքի մայրաքաղաքը և հոգևոր գահանիստը։ X դարում Սյունիքում կատարվում են տարածքային և վարչաքաղաքական լուրջ փոփոխություններ։
Սևանա լճի ողջ ավազանը (Գեղարքունիքը) անցնում է Բագրատունիներին։ Նույն դարում արաբները Սյունիքից անջատում են Երնջակը և միացնում Նախիջևանին։ X դարում Սյունիքն արդեն բաժանված էր 4 իշխանությունների միջև։ Սյունյաց կենտրոնացված իշխանության անկումից հետո (XV-XVI դարեր) Սյունիքն այլևս աշխարհիկ կենտրոն չի ունեցել, գոյություն ունեին մի շարք նշանավոր հայկական իշխանություններ (մելիքություններ)՝ Բեխ (Կապան), Անգեղակոթ (Սիսիան), Տաթև, Խնածախ և այլը։ XIX դարի երկրորդ կեսին ռուսական տիրապետության ժամանակ ստեղծվում է Զանգեզուր գավառը՝ Գորիս կենտրոնով։ Զանգեզուրում խորհրդային իշխանություն հաստատվել է 1921 թ. հուլիսի 12-ին։ Երկրամասում 1918-1921 թթ. հայ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր նվաճումը եղավ այն, որ Զանգեզուրը հայտնվեց Խորհրդային Հայաստանի, այլ ոչ Ադրբեջանի կազմում։ 1921 թ. հուլիսի 20-ի «ՀԽՍՀ վարչական վերաբաժանումների մասին» դեկրետով հանրապետության տարածքը բաժանվեց 8 գավառի (Երևանի, Էջմիածնի, Ալեքսանդրապոլի, Ղարաքիլիսայի, Լոռիի, Իջևանի, Նոր Բայազետի, Դարալագյազի) և 33 գավառամասերի։ Նույն թվականի օգոստոսի 31-ին ՀԽՍՀ ժողկոմխորհը որոշում է Գորիսի, Տեղի, Տաթևի, Սիսիանի, Ղափանի և Մեղրիի գավառամասերից կազմավորել Զանգեզուրի գավառը՝ Գորիս կենտրոնով։ 1930 թ. սեպտեմբերի 9-ին՝ ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի նախագահության որոշմամբ իրականացվեց Խորհրդային Հայաստանի նոր վարչատարածքային բաժանումը, որով վերացվեցին գավառները։ Զանգեզուր գավառի փոխարեն ստեղծվեցին Գորիսի, Կապանի, Սիսիանի, Մեղրու վարչական շրջանները՝ համապատասխանաբար նույնանուն կենտրոններով։ 1995 թ. «ՀՀ վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքով ստեղծվեց Սյունիքի մարզը՝ Կապան մարզկենտրոնով։ Նորաստեղծ մարզի մեջ մտան Սիսիանի, Գորիսի, Կապանի, Մեղրու նախկին վարչական շրջանները։ Սիսիանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նաև Արցախյան շարժմանը՝ արիաբար տանելով պատերազմի (1991-1993 թթ.) արհավիրքը և կիսելով նոր անկախացած Հայաստանին հասած բոլոր դժվարությունները։
Քաղաքային իշխանություն
Համաձայն ՀՀ տեղական ինքնակառավարման մասին օրենքի՝ Սիսիանում ժողովրդի իշխանություն իրականացնելու և համայնքային խնդիրները լուծելու նպատակով օրենքով սահմանված կարգով ընտրվում են տեղական ինքնակառավարման մարմիններ՝ Սիսիան համայնքի ավագանի և համայնքի ղեկավար։
Լա Ֆլոտ
Լա Ֆլոտ (La Flotte) համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Լա Ռոշելի շրջանում։ Մտնում է Սեն Մարտեն դը Ռե կանտոնի կազմի մեջ։
Սիսիան
Ավագանի
Սիսիան համայնքի ավագանին ներկայացուցչական մարմին է և իրականացնում է Հայաստանի Սահմանադրությամբ և Հայաստանի տեղական ինքնակառավարման մասին օրենքով նախատեսված լիազորություններ։ 2008 թ. հոկտեմբերի 12 ավագանու անդամի ընտրություններից հետո Սիսիանի ավագանու կազմը հետևյալն է.
Լա Ֆլոտ
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17161։
Սիսիան
Ներքաղաքային տրանսպորտ
Քաղաքի փողոցային ցանցն ուղղանկյունաձև ուրվագիծ ունի, քիչ շեղումներով։ Քաղաքի փողոցներով տրանսպորտի երթևեկությունը կատարվում է ազատ ռեժիմով։ Համաքաղաքային նշանակության փողոցների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 8.48 կմ։ Սիսիան քաղաքում կա հասարակական տրանսպարտի երթուղի (երթուղային միկրոավտոբուսներով), որը քաղաքի հյուսիսարևելյան թաղամասը միացնում է քաղաքային հիվանդանոցին։
Լա Ֆլոտ
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 2889 մարդ։
Սիսիան
Կրթություն
Քաղաքում գործում են հինգ միջնակարգ դպրոցներ։ Երաժշտական դպրոց - Ստեղծվել է Սիսիան քաղաքում, 1968 թ.։ Գործում են մի քանի մասնագիտությունների դասարաններ։
Տեսարժան վայրեր
Սիսիանի տարածաշրջանը ճանաչված է նաև իր գեղատեսիլ վայրերով, որոնց մեջ առանձնանում են Շաքիի ջրվեժը, Որոտանի կիրճը, լեռնային լճերն ու ջրամբարները։ Սիսիանը ունի մշակութային գործող օջախներ, որոնցում ներկայացված են Սիսիանի և Սյունիքի ինչպես պատմական ժառանգությունը, այնպես էլ ներկա մշակույթը։ Սիսիանի Նիկողայոս Ադոնցի անվան պատմության պետական թանգարանն աչքի է ընկնում իր պատմահնագիտական և ազգագրական հարուստ ցուցանմուշներով, ինչպես նաև Քարադարանով՝ քարե կոթողների հարուստ հավաքածուով։ Գործում է նաև Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղը, Գեղարվեստի դպրոցը, որոնցում կարելի է ծանոթանալ ինչպես հայ նշանավոր նկարիչների, քանդակագործների, այնպես էլ տեղացի արվեստագետների աշխատանքներին։ Քաղաքում գործում են հանգստի համար հարմարավետ բազմաթիվ վայրեր։
Լա Ֆլոտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սիսիան
Զորաց քարեր
Զորաց քարեր հուշարձանը գտնվում է Երևան-Իրան, Երևան-Լեռնային Ղարաբաղ մայրուղու Սիսիանի հատվածում, մայրուղուց 300-400 մետր հեռավորության վրա, իսկ Սիսիան քաղաքից 3 կմ հյուսիս։
Մեգալիթյան հուշարձանը որոշակի դասավորությամբ, ուղղահայաց կանգնեցված հարյուրավոր քարերի մի համալիր է, տեղավորված երեք հեկտարից ավել տարածության վրա։ Այն ծովի մակարդակից բարձր է 1770 մ։
Հուշարձանը ժողովրդին հայտնի է Դիք-դիք քարեր, Ցից-ցից քարեր, Քարահունջ անուներով։ Զորաց քարերը աշխարհում պահպանված հազվագյուտ բնակավայրերից է, որ թվագրվում է մթա 3-1 դ կեսերը, այն մեկընդմեջ օգտագործվել է որպես Ներկոպոլիս «Մեռյալների քաղաք» և բնակավայր։ Այստեղ մինչև օրս պահպանվել են գետնափոր չմշակված խոշոր որձաքարերով ծածկված բնակարաններ, ցեղային դամբարաններ, պաշտամունքային այլ կառույցներ։ Կենտրոնական մասում հսկա քարերով շրջանաձև հրապարակներ։ Հուշարձանի քարերը բազալտից են։ Նրանց մի մասի վրա բացված են ձագարաձև անցքեր, որոնք անշուշտ արված են նպատակային։ Հուշարձանաքարերից մի մասը հասնում է մինչև 2,5 մետր բարձրության։ Գիտական շրջանակներում այս կառույցի վերաբերյալ առկա բազմակարծությունը շրջագծվում է երկու հիմնական տեսակետների շուրջ։
Առաջին, որ կանգնեցված քարերը մենհիրներ են՝ պաշտամունքային հուշակոթողներ՝ նվիրված նախնյաց հիշատակին, կենտրոնական ձվաձև կառույցը՝ կրոմլեխ, իսկ քարերի վրա բացված անցքերը ունեն տեխնիկական նշանակություն։
Երկրորդ, որ Զորաց քարերը հնագույն աստղադիտարան է՝ նախատեսված լուսատուների շարժը դիտելու, ժամանակը չափելու համար և քարերի վրա բացված անցքերն էլ նախատեսված են արդեն երկնային լուսատուների շարժին տարբեր բարձրություններից ու կետերից հետևելու համար։
Ինչպես Սթոունհենջը, ֆրանսիական Կառնակը, հոլանդական Նյու րեջը, Զորաց քարերը ևս, որոշ գիտնականներ կարծում են, որ եղել է Արևի պաշտամունքային կենտրոն և աստղադիտարան։ Գիտնականները, հիմնվելով հնագիտության տվյալների վրա, կարծում են, որ Զորաց քարերը կառուցվել է Մ. ք. ա. 3-2-րդ հազ. Սահմանագլխին, վաղ բրոնզից միջին բրոնզին անցումային ժամանակաշրջանում և որպես այդպիսին գոյություն ունեցել մինչև Մ. ք. ա. 1-ին հազ. կեսերը։ Իսկ որոշ աստղագետներ, հիմնվելով աստղագիտական հաշվարկների վրա, կարծում են, որ հուշարձանը 6000 կամ 8000 տարեկան է, այսինքն թվագրվում է Մ. ք. ա. 4-6-րդ. հազարամյակներով։
Չի կարելի բացառել, որ մարդիկ Զորաց քարերի վրա բացված անցքերի դիտարկումներով մարդիկ ժամանակին կազմել են իրենց օրացույցը՝ տարվա եղանակների, ամիսների և օրերի կտրվածքով, ինչպես նաև բազմաթիվ ուսումնասիրությունների տվյալներով գուշակել արեգակի և լուսնի խավարումը։ Մեծ գիտնական Նիկողայոս Ադոնցը խոսելով այդ տիպի կառույցի մասին գրել է. «Այս կառույցների նպատակը հայտնի չէ։ Թվում է, թե նրանց մի մասը եղել են բերդեր, մյուսները հավանաբար շրջապատել են սրբավայրերը։ Վերոնշյալ կառույցներին առեղծվածային բնույթ են տալիս այն պատերը, որոնք սկսվում են արտաքին պարսպից և իջնում մինչև դաշտավայր»։ Զորաց քարեր բնակավայրը շատ քիչ է ուսումնասիրված։ Մասնակի պեղել է Ակադեմիկոս Մ. Հասրաթյանը, իսկ հետագայում Է. Պարսամյանը, Բ. Սադոյանը։ Ըստ ակադեմիկոս Պարիս Հերունու՝ Քարահունջը 7500 տարի առաջ եղել է սրբավայր և աստղադիտարան։
Շաքիի ջրվեժ
Հիմնական հոդված՝ Շաքիի ջրվեժ
Շաքիի ջրվեժը իրավամբ համարվում է Սյունյաց բնաշխարհի «յոթ հրաշալիքներից» մեկը։ Լեգենդն ասում է, թե երբ Լենկ Թեմուրը նվաճում է Սյունիքը, հմայվում է լեռնաշխարհի աղջիկների գեղեցկությամբ և հրամայում է իր զինվորներին հարեմը զարդարելու համար գտնել և բերել ամենագեղեցիկին։ Նրանք գյուղից գյուղ են շրջում, տնից տուն։ Վերջապես գտնում են նրան, անունը Շաքի և հայտնում Թեմուրի հրամանը։ Լսելով առաջարկը Շաքիի սիրտը քար է կտրում, աշխարհը կարծես փուլ գալիս գլխին։ Ու մինչ զինվորները պատասխանի էին սպասում, աղջիկը ծառս է լինում տեղից ու վազում դեպի Որոտանի կիրճը։ Զինվորները հետապնդում են նրան։ Ներքևում քարափն էր։ Շաքին կամ պետք է ենթարկվեր նրանց կամ էլ կիրճը նետվեր։ Գերադասում է երկրորդը։ Ու այդ օրվանից էլ նույն 18 մետր բարձրությամբ կիրճից ձորը գահավիժող ջրվեժը կրում է այդ գեղանի աղջկա անունը ։
Սյունի վանք
Սիսավան եկեղեցի կամ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար. 6-7-րդ դարերի կառույց է։ Եկեղեցին կոչվում է նաև Սուրբ Հովհաննես։ Բազալտաշեն այդ կառույցը բազմած է Սիսիան քաղաքի հյուսիսային մասում գտնվող բլրին։ Եկեղեցին կառուցել է Սյունյաց Կոհազարդ իշխանը, և Սյունիք հոգևոր նշանավոր կենտրոններից է եղել։ Եկեղեցում պահպանվող մագաղաթների կողքին ցուցադրվում են նաև աշխարհահռչակ մանրաքանդակագործ ծնունդով սիսիանցի Էդվադ Տեր Ղազարյանի աշխատանքներից։
Որոտնաբերդ
Հիմնական հոդված՝ Որոտնաբերդ
Հնագույն բերդերից մեկը։ Այն հիշատակվում է Եղիշեի կողմից։ Բերդը հաճախ կոչվում է նաև Դավիթ Բեկի բերդ՝ քանի որ նրա զորաջոկատները այստեղ են նաև մարտնչել թուրք նվաճողների դեմ։ Բերդը գտնվում է Որոտնավան գյուղի հարևանությամբ, ուղիղ Մելիք-Թանգիի կամրջի գլխավերևում։
Պորտաքար
Հիմնական հոդված՝ Պորտաքար
Գտնվում է Սիսիան-Գորիս խճուղու ձախակողմյան մասում, Իշխանասարի ստորոտում։ Այն գետնի մեջ թաղված հսկա որձաքար է, որը կենտրոնում ունի կոնաձև բարձրություն։ Ըստ ավանդության ամուլ կանայք այստեղ գալով՝ կատարել են որոշ ծիսակատարություններ, որից հետո պորտով հպվելով քարին՝ պտտվում են։ Այստեղ ուխտի գալով՝ կանայք հոգեբանորեն բուժվել են։ Ըստ Սերո Խանզադյանի «Պորտաքար» պատմվածքի, անց են կացրել նաև բուժման այլ արարողություններ։
Մշակույթ
Սիսիանում ամեն տարի արվեստագետ Աշոտ Ավագյանը կազմակերպում է արվեստի փերֆորմանսներ։
Նշանավոր սիսիանցիներ
Պատմական դեմքեր Եկեղեցական-կրթական գործիչներ Գրականության և արվեստի գործիչներ
Մատենագիրներ Ճարտարապետներ և կազմողներ Բանաստեղծներ և գրողներ Արվեստագետներ Գիտնականներ, գիտամանկավարժական կադրեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիսիան
Տալինսկոե
Տալինսկոե (Талынское), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Սառա Թոմազի
Սառա Թոմազի (Sara Tommasi, ), իտալացի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավար և մոդել։
Կենսագրություն
Սառա Թոմազինը ավարտել է Միլանի Բոկոնի համալսարանը՝ տնտեսագետի աստիճանով, որից հետո ստացել է հաղորդավարի դիպլոմ, և ավարտել է Նյու Յորքի դերասանական ստուդիան ։
Իր կարիերան Սառան սկսել է հեռուստատեսությունում․ եղել All Music–ի վիջեյը,  2002 թվականին վարել է  Paolo Limiti Show–ն  Rai 1 ալիքում, իսկ 2004 թվականին՝ Con tutto il cuore հաղորդումը։
2006 թվականին մասնակցել է L’isola dei famosi ռեալիթի-շոուի չորրորդ եթերաշրջանին, ինչպես նաև նկարահանվել է Maxim ամսագրի էրոտիկ ֆոտոսեսիայում ։
Անձնական կյանք
Հանդիպել է Մարիո Բալոտելլիի և Ռոնալդինյոյի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունիսի 9 ծնունդներ Կատեգորիա:1981 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի մոդելներ
Հռանդեայի պայմանագիր
Հռանդեայի պայմանագիր, 64 թվականին Հայոց թագավոր Տրդատ Ա-ի և հռոմեական զորավար Դոմետրոս Կորբուլոնի միջև կնքված պայմանագիր։ Այն կնքվել է Անձիտ գավառի Հռանդեա վայրում, մի կողմից՝ Մեծ Հայք ու Պարթևաստանի, մյուս կողմից՝ Հռոմի միջև տասնամյա պատերազմի (54-64) ժամանակ հռոմեական զորավար Լուկիոս Պետոսի պարտությունից հետո։ Հռանդեայի պայմանագրով Հռոմը Տրդատ Ա-ին ճանաչել է Հայոց թագավոր (ըստ նախնական պայմանավորվածության՝ Տրդատ Ա-ն մեկնելու էր Հռոմ՝ կայսր Ներոնից թագ ստանալու)։ Պայմանագրի արդյունքում վերականգնվել են Մեծ Հայքի սահմաններն ու անկախությունը, հռոմեական և պարթևական զորքերը դուրս են բերվել Մեծ Հայքից։ 65 թվականին Տրդատը մեկնում է Հռոմ, որտեղ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվում է հայոց թագավոր և վերադառնում Հայաստան։
Նախապատմություն
Արտաշեսյանների թագավորության անկումը պատճառ հանդիսացավ Մեծ Հայքը նորից ռազմական թատերաբեմ դարձնելու համար, որտեղ միմյան հետ մրցակցու էին հիմնականում Հռոմը և Պարթևստանը։ Այս երկու գերտերութոյւնները անընդհատ դրածոներ էին նշանակում Հայաստանում սկսած 1 թվականից միչև 52 թվական։ Ի վերջո Վաղարշ Ա Պարթև արքան որոշում է Հայաստանում գահ բարձրացնել իր կրտսեր եղբորը և Հայաստանում հաստատել հայ Արշակունիների արքայատոհմ։
Այս որոշումը իրագործելու համար սկսվում է Հռոմեա-պարթևական տասնամյա պատերազմը (54-64)։ Այն ընթանում է երկու փուլով։ Առաջին փուլում հռոմեական զորավար Կորբուլոնը ներխուժում է Հայաստան, գրավում Արտաշատը և ավերում այն։ Տրդատը և Վաղարշը չեն կարողանում դիմադրություն ցուցաբերել, քանի որ հյուսիսի լեռնական ցեղերը ներխուժել էին Պարթևստան և ասպատակում էին Վաղարշ Ա-ի հողերը։ Ի վերջո Կորբուլոնը պատերազմը համարում է հաղթած և հեռանում է Հայաստանից ։
Պայմանագիրի կնքում
63 թվականին Հռոմը Կորբուլոնին լիազորում է պատերազմ վարել և բանակցություններ սկսել Հայաստանի հետ, որի արդյունքում Կորբուլոնը 64 թվականին ներխուժում է Հայաստան, սակայն ռազմական գործողություններ չի սկսում, քանի որ իր դեռևս չէր մոռացել Հռանդեայի արյունալի ճակատամարտը։ Նա սկսում է բանակցություններ վարել Տրդատի և Վաղարշի հետ, որի արդյունքում կնքվում է Հռանդեայի պայմանագիրը։ Տրդատը պահանջում է, որ պայմանագիրը կնքվի հենց Հռանդեայի ճակատամարտի վայրում, որտեղ հռամեացիները 2 տարի առաջ ստորացուցիչ պարտություն էին կրել։
Ըստ պայմանագրի՝
Ի վերջո Տրդատ Ա-ն 65 թվականի վերջին մեկնում է Հռոմ և Ներոն կայսեր ձեռքով թագադրվում Հռոմի հրապարակում, իսկ 66 թվականին վերադառանալով Հայաստան՝ հիմնում է Արշակունիների թագավորությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր Կատեգորիա:Հռոմեա-պարթևական պատերազմ (54-64)
Դամաններ
Դամաններ, ճարպուկներ (հին հունարեն՝ ὕραξ), պրիմիտիվ, բուսակեր կաթնասունների կարգ։ Մարմնի երկարությունը 30-60 սանտիմետր է, բաշը՝ մինչև 4,5 կիլոգրամ։ Արտաքին տեսքով և ատամների կազմությամբ նման են կրծողներին, ծագումով մոտ են փղերին։ Գլուխը մեծ է, երկատված դնչով, վերջավորությունները կարճ են, ուժեղ։ Մորթին խիտ Է, դարչնամոխրագույն։ Մեջքի կենտրոնում ունեն մազազուրկ հատված, որտեղ բացվում են բազմացման ժամանակ խիստ հոտ արձակող խողովակաձև գեղձերի ծորանները։ Հղիությունը 7-7,5 ամիս է ունենում են 1-6 ձագ։ Հայտնի է 3 սեռի 9 տեսակ՝ տարածված Առաջավոր Ասիայում, Կենտրոնական և Հարավային Աֆրիկայում։
Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Մեցաեեռե (գյուղ, Լեիսի շրջան)
Մեցաեեռե (Metsaääre), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հռիփսիմեատիպ կառույցներ
Հռիփսիմեատիպ կառույցներ, եկեղեցական շենքի հայկական ճարտության VI դ. ստեղծած հորինվածք, որի բնորոշ և լավագույն օրինակը Էջմիածնի Հռիփսիմեի տաճարն է։ Հայաստանից դուրս հանդիպում են նաև Վրաստանում։ Հորինվածքն առաջացել է քառախորան կառուցվածքներից՝ անկյուններում ավելացնելով հատակագծում շրջանագծի 3/4 հատվածքով խորշեր, որոնք այս տիպի որոշիչ և պարտադիր տարրերն են։ Խորշերը մեծացնում են գմբեթատակ տարածությունը, ամրացնում գմբեթատակ քառակուսու անկյունները, ապահովում անցումը դեպի անկյունային սենյակները, ստեղծում արտահայտիչ ինտերիեր։ Հռիփսիմեատիպ կառույցներ բաժանվում են երեք խմբի՝ առանց անկյունային սենյակների, 2 և 4 սենյակներով։
Առաջինին են պատկանում ԼՂՀ Մոխրենես գ. Օխտը դռնի վանքի եկեղեցին (V-VI դդ.), Վրաստանում՝ Շուամթայի Փոքր եկեղեցին և Մցխեթի Ջվարիի նախնական շենքը (VII դ.)։ Երկսենյակ խմբի մեջ են մտնում Զորադիրի Ս. Էջմիածին (VI դ.), Այգեշատի Թարգմանչաց վանքի (VII դ.), Աղթամարի Ս. Խաչ (X դ.) եկեղեցիները։ Ամենամեծ՝ 4 սենյականոց խմբին են պատկանում Հայաստանում՝ Ավանի Ս. Հովհաննես (VI դ.), Արամուսի Ս. Նշան (VI դ. 2-րդ կես), Էջմիածնի Ս. Հռիփսիմեի տաճարը, Գառնհովիտի Ս. Գևորգ (VI-VII դդ.), Արծվաբերի Ս. Աստվածածին, Սիսիանի Ս. Գրիգոր, Արծվանիստի Ս. Աստվածածին (Քոլատակի Ս.Աստվածածին, բոլորը՝ VII դ.) և Վարագավանքի Ս. Աստվածածին (XI դ.) եկեղեցիները, Վրաստանում՝ Ջվարին՝ վերակառուցումից հետո, Աթենիի Սիոնը, Շուամթայի Մեծ և Մարթվիլիի եկեղեցիները։
Հռիփսիմեատիպ կառույցները միջնադարյան հայկական ճարտարապետության խոշոր նվաճումն են և ավանդը քրիստոնեական ճարտարապետության մեջ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Աղասի Խանջյանի մահ
Աղասի Խանջյանը մահացել է 1936 թվականի հուլիսի 9-ին Թբիլիսի քաղաքում։ Ըստ պաշտոնական վարկածի՝ Խանջյանը ինքնասպան է եղել։ Մահվան լուրի հրապարակումից ի վեր լայն տարածում է ստացել վարկածը, որ Խանջյանին սպանել են։
Նախապատմություն
1931 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Խանջյանը դեմ է արտահայտվել Լավրենտի Բերիայի նշանակմանը Անդրկովկասի մարզկոմի առաջին քարտուղարի պաշտոնին, սակայն Ստալինի որոշմամբ նշանակումը տեղի է ունենում։ Մոտակա տարիներին Բերիան Խանջյանի մերձավոր շրջապատին մեկ առ մեկ տեղափոխում է այլ աշխատանքների, նրանց փոխարեն նշանակելով իր վստահելի անձանց։ Թբիլիսի է տեղափոխվում երկրորդ քարտուղար Սեդրակ Օտյանը, Ներքին գործերի կոմիսարիատի Պետական քաղաքական վարչության պետ Արմենակ Աբուլյանը, և այլք։
1932 թվականին Խանջյանի դեմ ազգայնականության մեղադրանք է առաջադրում Բերիայի մեկ այլ կողմնակից՝ ՀՀ Կենտկոմի քարտուղար Աթանես Ակոպովը։ Սակայն մեղադրանքները ընթացք չեն ստանում, ու վերջինիս տեղափոխում են աշխատելու Բաքու ։
1933 թվականին Մոսկվայից՝ Խորհրդային հանրապետությունների ղեկավարների հավաքից վերադառնալիս Բերիան բոլորին առաջարկում է որոշ ժամանակով կանգ առնել Վրաստանում։ Խանջյանին հատկացվում է Բյուիկ մակնիշի մի մեքենա։ Բերիան առաջարկում է փոխանակվել ավտոմեքենաներով, ու Խանջյանը նստում է Բերիայի կաբիոլետը, որի մեջ էր նաև Վրաստանի տրասպորտի հարցերով քարտուղար Խարիտոն Խաչցկևիչը։ Ըստ պաշտոնի՝ Խանջյանը պետք է նստեր դիմացը, բայց նա առաջարկում է նստել հետևի նստարանին, Խացկևիչը նստում է դիմացը, ու այս տեղափոխության մասին իմանում են միայն նրանք։ Ճանապարհին մեքենայի վրա կրակ է բացվում, ու դիմացը նստած Խացկևիչը սպանվում է։ Խանջյանը փրկվում է հետևում նստելու արդյունքում։ Ամբողջը ներկայացվում է, որպես մահափորձ Բերիայի դեմ ։
Մեկնումը Թբիլիսի
Խանջյանը մեկնել է Թբիլիսի 1936 թվականի հուլիսի 8-ին։ Կնոջը՝ Ռոզա Գինզբերգին նա ասել է, որ Թբիլիսում նա կտրուկ կերպով դնելու է իր հրաժարականի հարցը՝ այդ օրերին ՀԿ(բ)Կ Անդրկովկասի մարզկոմի առաջին քարտուղար Լավրենտի Բերիայի կողմից ճնշումների պատճառով։ Բացասական պատասխան ստանալու դեպքում նա պատրաստվում էր հասնել Մոսկվա ու վերցրել էր իր հետ բոլոր անհրաժեշտ իրերը երկար ճանապարհորդության համար։ Ըստ կնոջ ցուցմունքների Խանջյանը իր հետ էր վերցրել նաև իրեն պատկանող Լիգնոզե ատրճանակը։ Ինքնասպանության մասին մտքերը կինը բացառել է։ Չարենցի կինը Իզաբելլան հիշում է․"Երեկոյան մեզ մոտ եկավ Խանջյանը։ Մտավ Չարենցի աշխատասենյակ, մոտ կես ժամ նրանք զրուցում էին… Ես նրանց թեյ բերեցի ու տեսա, որ լուռ ու տխուր նստած են։ Որոշ ժամանակ անց դուրս եկան։ Չարենցը ճանապարհեց Խանջյանին մինչև դուռը․ գնում էր Խանջյանի հետևից ձեռքերը մեջքի հետևը պահած, դեմքը վար իջացրած՝ դեմքին մեծագույն դարդով։ Կարծես գնում էր հարազատ մի մարդու դագաղի հետևից։ Նա դուռը փակեց ու նույն դեմքի արտահայտությամբ հետ գնաց աշխատասենյակ։ Երեք օրից Խանջյանին հետ բերեցին Թիֆլիսից դագաղի մեջ։"Ըստ մեկ այլ աղբյուրի՝ Իզբելլան լսել է Չարենցի ձայնը կողքի սենյակից․ «Աղասի, մի գնա» ։
Մարզկոմի նիստ
Հուլիսի 9-ին գումարվում է Անդրկովկասի մարզկոմի նիստ, որին Խանջյանը ելույթ չի ունեցել։ Մարզկոմի ներքին գործերի կոմիսար Սերգեյ Գոգլիձեն խոսել է տարածաշրջանում տրոցկիստական խմբերի հայտնաբերման մասին։ Ըստ նրա՝ Լենինականում ձերբակալվել է 100 տրոցկիստ, իսկ Երևանում՝ 36։ Նա նշել է հատկապես ՀՍՍՀ Կենտկոմի անդամ Ներսես Ստեփանյանի ձերբակալությունը, որը ի տարբերություն այլոց՝ բարձաստիճան պաշտոնյա է՝ Հայաստանի կրթության հարցերով կոմիսար։ Ստեփանյանին Խանջյանը պաշտպանել է սկսած 1934 թվականից, երբ դրված էր նրա հեռացումը կուսակցությունից։ Ելույթ են ունեցել Ադրբեջանի Կենտկոմի առաջին քարտուղար Միր Ջաֆար Բագիրովը, Անդրկովկասի ԿԸՀ քարտուղար Ֆիլիպ Մախարաձեն, Հայաստանի Կենտկոմի երկրորդ քարտուղար, իսկ Խանջյանի մահից հետո առաջին քարտուղար Ամատունի Ամատունին ու ինքը՝ Բերիան, ովքեր միաձայն պնդում էին, որ Հայաստանի Կոմկուսի Կենտկոմը չի վարում բավական կոշտ պայքար օպորտունիզմի դեմ։ Վերջում Բերիան խնդրել է Կենտկոմին վերցնել Ստեփանյանի գործը հատուկ վերահսկողության ներքո։ Նիստը ավարտվել է 5 անց կես։ Երեկոյան Բերիան մեքենա է ուղարկել Խանջյանի հետևից՝ հրավիրելով իր աշխատասենյակ ։
Պաշտոնական վարկած
Ըստ պաշտոնական վարկածի, որը հրապարակել է Անդրկովկասյան տարածքային կոմիտեն հուլիսի 11-ին՝ Խանջյանը ինքնասպանություն է գործել Թբիլիսի գործուղման ժամանակ սեփական քաղաքական սխալներից ճնշված։ Խանջյանի մարմինը տեղափոխվել է Երևան ու թաղվել Հայաստանում։
Պաշտոնական մանրամասներ
Խանջյանին հայտնաբերել է իր անվտանգության աշխատակից Սանոյանը՝ իր սենյակում անկողնու վրա պառկած՝ գլխի շրջանում հրազենային վիրավորումով՝ հուլիսի 9-ի երեկոյան 7-ից 8-ի շրջանում։ Ժամը 9։25-ին զանգ է ստացվել շտապօգնության ու ժամը 10։25 Խանջյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Ըստ վիրահատական մատյանի գրառման՝ բժիշկների խորհրդակցությունից հետո արդեն հուլիսի 10-ի գիշերվա 1։30 Խանջյանը վիրահատվել է, ինչից հետո մահացել։ Դիահերձման գրառման մեջ մահվան ամսաթիվը հուլիսի 9-ն է։
Շտապօգնության հիվանդանոցում, որտեղ տեղափոխել էին Խանջյանին, գտնվում էր Բերիան, Ագրբան, Վրաստանի առողջապահության ժողկոմիսար Մամալաձեն, գլխավոր դատախազ Վարձիելին ու հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ Կիրշենբլատը։ Ագրբան, Մամալաձեն ու Վարձիելին 1937-1938 թվականներին դատապարտվել ու գնդակահարվել են։ Գլխավոր բժիշկ Կիրշենբլատը դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման, բայց գնդակահարվել է 1938 թվականին՝ առանց որևէ հիմնավորման։ Խանջյանի անվտանգության աշխատակիցներ Սանոյանն ու Մկրտչյանը ձերբակալվել են մահվանից հետո, բայց ազատ են արձակվել 1,5 ամիս անց։
1955 թվականի քննություն
Այս փաստերը 1955 թվականին անցկացված հետաքննության ժամանակ ստիպել են եզրակացնել, որ հիվանդանոցում կատարվել է կեղծ վիրահատություն արդեն մահացած դիակի վրա։
Տռոյկայի անդամ Աննա Իվանովայի ցուցմունքը
Կուսակցական վերահսկողության խորհրդի անդամ Աննա Իվանովան ցուցմունքներում նշել է, որ Խանջյանի մահվան պահին Անդրկովկասի մարզկոմի շենքում էին գտնվում Կուսակցական վերահսկողության խորհրդի տռոյկայի անդամներ Իվան Կորոտկովը, Սինայսկի-Միխայլովը ու ինքը՝ Իվանովան։ Հանկարծ Բերիայի աշխատասենյակում երկու կրակոց է լսվել։ Կորոտկովը վազել է աշխատասենյակ ու երկար ժամանակ դուրս չի եկել։ Չսպասելով Կորոտկովին՝ մնացած երկուսը գնացել են հյուրանոց, որտեղ այնուհետև ժամանել է նաև Կորոտկովը։ Հարցերին ի պատասխան՝ նա ասել է․ «Ահավոր մի բան է տեղի ունեցել», ինչի մասին մյուս օրը հայտնի կդառնա։ Մյուս օրը թերթերը հրապարակեցին Խանջյանի ինքնասպանության լուրը, ու Կորոտկովը այդ ժամանակ ասել է․ « Ճիզվիտ Բերիան սպանեց Խանջյանին»։ Իվանովայի հորդորին ի պատասխան՝ տեղեկացնելու Մոսկվային տեղի ունեցածի մասին, Կորոտկովը նրան նույնպես արգելեց անել դա՝ ասելով, որ պատմությունը ցույց կտա ամեն ինչ։
Անտոն Անտոնով-Օվսեենկոյի հետաքննությունը
Պատմաբան Անտոնով-Օվսեենկոն իր հեղինակած «Բերիա» գրքում գրում է, որ կրակոցի ձայնից հետո Բերիայի աշխատասենյակ մտած Իվան Կորոտկովը տեսել է՝ ինչպես է Բերիան սեղանին շպրտել ինքնաձիգը, իսկ կողքին արյան մեջ ընկած էր Խանջյանի մարմինը ։ Նա ավելացնում է, որ Կորոտկովը վերադարձել է տռոյկայի մոտ ու Աննա Իվանովային ասել, որ լռի, եթե ուզում է կենդանի մնալ ։