Ազգային_պատվիրակություններ
1918 թվականի վերջին Պողոս Նուբարը կրկնապատկեց իր ջանքերը Հայաստանի համար «պատերազմող կողմի» կարգավիճակ ապահովելու և առաջիկա հաշտության կոնֆերանսում տեղ ստանալու համար։ Նոյեմբերի 30-ին նա հայ ժողովրդի անունից հռչակեց Հայաստանի պատմական տարածքների միավորումը և, իր պատվիրակությանը հայ ժողովրդի անունից հանդես գալու մանդատ ապահովելու համար, 1919 թվականի սկզբին Փարիզում հրավիրեց Հայ ազգային համագումար։ Համագումարի կարևոր ձեռնարկներից մեկը եղավ «Ամբողջական Հայաստանի պատվիրակության» ընտրությունը Պողոս Նուբարի ու Ավետիս Ահարոնյանի համանախագահությամբ և նախապես պատրաստված ու 1919 թվականի փետրվարի 12-ին Փարիզի հաշտության կոնֆերանսին ներկայացված հայկական պահանջների համատեղ հուշագրի վավերացումը, որը հիմնավորում էր հայկական անկախ պետության ստեղծման անհրաժեշտությունը և ճշտում նրա տարածքն Արևմտյան Հայաստանի յոթ վիլայեթների (ներառյալ Տրապիզոնը), Հայաստանի Հանրապետության և Կիլիկիայի միացմամբ։ Միացյալ պատվիրակությունը փետրվարի 26-ին ներկայացավ Տասի խորհրդի նիստին՝ կրկնելով հուշագրի հիմնական պահանջները։ Պատվիրակությանն ընդունեց (1919 թվականի ապրիլի 17-ին) նաև ԱՄՆ-ի պրեզիդենտ Վուդրո Վիլսոնը և հավաստիացրեց, որ հնարավոր ամեն ինչ կանի հայերի տարածքային պահանջները պաշտպանելու համար։ 1920 թվականի հունվարի 19-ին կոնֆերանսը դե ֆակտո ճանաչեց Հայաստանի Հանրապետությունը։ Հաջորդած Սան Ռեմոյի կոնֆերանսում (1920) նույնպես, երբ քննարկվում էին Հայաստանի վերաբերյալ հարցերը, հրավիրվեց միացյալ պատվիրակությունը։ Կոնֆերանսը դիմեց ԱՄՆ-ի պրեզիդենտին՝ Հայաստանի մանդատը ստանձնելու և որպես միջնորդ նրա սահմանները ճշտելու խնդրանքով։ Այստեղ հաստատվեց Թուրքիայի հետ հաշտության պայմանագրի նախագիծը, որը դրվեց Սևրի պայմանագրի (տես Սևրի հաշտության պայմանագիր 1920) հիմքում։ Հայաստանը ճանաչվում էր դաշնադիր կողմ, ստեղծվում էր Միացյալ Հայաստան։ 1920 թվականի ամռան-աշնան իրադարձությունները (քեմալական Թուրքիայի պատերազմը Հայաստանի Հանրապետության դեմ, խորհրդա-թուրքական ամրապնդվող դաշինքը, Անտանտի երկրների հաշվենկատ «խաղերը» Անկարայի կառավարության հետ և այլն) հիմնովին փոխեցին ուժերի հարաբերակցությունը Մերձավոր Արևելքում, և 1921 թվականի Լոնդոնի կոնֆերանսում դրվեց Սևրի պայմանագրի վերանայման հարցը, հայկական պատվիրակությունն այդ կոնֆերանսում իզուր փորձում էր վերադարձնել բռնագրավված Արևմտյան Հայաստանն ու Կարսի մարզը և հայկական «վարչական ինքնավարություն» ստանալ Ֆրանսիայի գրաված Կիլիկիայում։ Հաջորդ՝ Լոզանի կոնֆերանսում (1922-1923) ազգային պատվիրակությունը, որն արդեն գլխավորում էր Գ. Նորատունկյանը (Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակության՝ որպես վերացված պետության (1920 թվականի նոյեմբերի 29-ին հաստատվել էր խորհրդային իշխանություն) ներկայացուցչի մասնակցությունը մերժվել էր) ապարդյուն փորձում էր «.Հայկական ազգային օջախ» հիմնելու իրավունք ստանալ Արևմտյան Հայաստանում կամ Կիլիկիայում Լոզանից հետո էլ դեռ մի որոշ ժամանակ պատվիրակությունը փոփոխված կազմով անպաշտոն ձևով մասնակցում էր Ազգերի լիգայի նստաշրջաններին (տես Ազգերի լիգան և Հայկական հարցը), որտեղ Հայկական հարցը արդեն վերածվել էր գաղթականության տեղավորման հարցի։ Ըստ էության Ազգային պատվիրակություններ էին նաև Հայոց ազգային խորհրդի կողմից ընտրված և Անդրկովկասյան սեյմի պատվիրակության մաս կազմող հայկական պատվիրակությունը (Ալեքսանդր Խատիսյան, Հովհաննես Քաջազնունի և ուրիշներ), որը մասնակցեց Տրապիզոնի բանակցությունների (1918 թվականի մարտ-ապրիլ) ու կնքեց Բաթումի պայմանագիրը (1918), և 1918 թվականի հուլիս-հոկտեմբեր Կոստանդնուպոլսում սուլթանական կառավարության հետ բանակցություններ վարած Ավետիս Ահարոնյանի պատվիրակությունը։