cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յոնաս Բյորկման
Մարզական կարիերա
Բյորկմանի կարիերայում նոր բեկումը տեղի է ունենում 2001 թվականին, երբ նրա խաղընկերն է դառնում Թոդ Վուդբրիջը։ չորս տարվա ընթացքում զույգը հաղթում է 14 մրցաշարում, այդ թվում Ավստրալիայի բաց առաջնությունը, ԱՄՆ բաց առաջնությունը և երեք անգամ Ուիմբլդոնի մրցաշարում։ Այժմ Բյորկմանի համար անհաղթահարելի է մնում միայն Ֆրանսիայի բաց առաջնությունը։ Սկսած 2001 թվականի հուլիսից, նա կես տարի դասակարգման աղյուսակում առաջին հորիզոնականն է գրավում զուգախաղում ելույթ ունեցող թենիսիտների շրջանում, այնուհետև այնտեղ է վերադառնում 2004 թվականի կեսերին։
2005 թվականին Բյորկմանի վերջին մշտական քաղընկերն է դառնում բելառուսցի Մաքսիմ Միրնին։ Նրանք միասին երկու անգամ անընդմեջ հաղթում են Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում (այդպիսով Բյորկմանը տիրում է «կարիերային Մեծ Սաղավարտին» զուգախաղում, իերբեր տարիներին հաղթելով բոլոր չորս մրցաշարերում), ևս երեք անգամ խաղում են Մեծ Սաղավարտի մյուս մրցաշարերի եզրափակիչներում, իսկ 2006 թվականին Բյորկմանը Միրնիի հետ զույգով հաղթում են Մասթերս Գավաթում՝ կարերայի ընթացքում երկրորդ տարվա եզրափակիչ մրցաշարում։ Եզրափակիչում նրանք առավելության են հասնում Մարկ Նոուլս (Բահամներ) և Դանիել Նեստոր (Կանադա) զույգի նկատմամբ՝ 6-2, 6-4։ Ընդհանուր առմամբ, այդ տարվա ընթացքում Բյորկմանը շահում է իր համար ռեկորդային ութ զուգախաղային մրցաշարում, վեցում Միրնիի հետ, մեկում՝ Թոմաս Յոհանսոնի և մեկում՝ վետերան Ջոն Մաքինրոյի հետ, ում համար այդ հաղթանակը հանդիսանում էր 71-րդը զուգախաղի կարիերայում և առաջինը 14-ամյա դադարից հետո։ Այդ տարի Բյորկմանը նաև կրկնում է իր բարձրագույն հաջողությունը Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի մենախաղում, հասնելով Ուիմբլդոնի մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ նա զիջում է Ռոջեր Ֆեդերերին։
Մրցաշարերում ելույթների պատմություն
Ո — պարտվել է որակավորման մրցաշարում
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ավստրալիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշար Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր Կատեգորիա:Շվեդ թենիսիստներ
Մեծ Թխինալա
Դիդի-Տհինալա (დიდი თხინალა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի երկրամասի Խաշուրի մունիցիպալիտետում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1080 մետր։ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում մարդ չի բնակվում ։ Հեռախոսային կոդ՝ +995։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Իսիար Բոլյաին
Իսիար Բոլյաին (Icíar Bollaín, ), իսպանացի դերասանուհի, ռեժիսոր և սցենարիստ։
Կենսագրություն
Իսիար Բոլյաինը ծնվել է Մադրիդում 1967 թվականին։ 14 տարեկանում նրան դեր տրվեց Վիկտոր Էրիսեի «Հարավ» ֆիլմում։ Այդ ժամանակից ի վեր նա նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում։ 23 տարեկան հասակում հիմնադրել է La Iguana կինոընկերությունը, որի միջոցով նկարահանվել են երկու կարճամետրաժ ֆիլմեր, Baja Corazón (1992) և Los Amigos del muerto (1994):  Ֆեռնանդո Կոլոմոյի հետ միասին նկարահանել է առաջին լիամետրաժ ֆիլմը, Բարև դու մենակ ես։ Նրա երկրորդ լիամետրաժ ֆիլմը դարձավ  Ծաղիկներն այլ աշխարհից, որի սցենարը նա գրել է Խուլիո Լյամասարեսի հետ միասին։ Բոլյաինի «Վերցրու աչքերս» ֆիլմը ստացել է 7 Գոյա մրցանակ, այդ թվում լավագույն ֆիլմի և լավագույն ռեժիսուրայի համար։
2010 թվականին էկրան բարձրացավ «Նրանք վաճառում են նաև անձրևը» ֆիլմը, որտեղ պատմվում է Բոլիվիայի Կոչակոմբեում ջրի սեփականաշնորհման դեմ բողոքների մասին։ Ֆիլմը իսպանական հայտով ներկայացվել է  «Օսկար» մրցանակի, որպես օտարալեզու 2011 թվականի լավագույն ֆիլմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի կին կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իսպանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոգործիչներ
Սերգեյ Գորոդեցկի
Կենսագրություն
Գրող, ազգագրագետ Միտրոֆան Իվանովիչ Գորոդեցկու որդին է։ Ավարտել է Սանկտ-Պետերբուրգի 6-րդ գիմնազիան ։ 1900-ական թվականներին սովորել է Սանկտ-Պետերբուրգի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետում (չի ավարտել) Ալեքսանդր Բլոկի հետ միաժամանակ և հենց այդ ժամանակից տարվել է պոեզիայով։ 1905 թվականին հաճախել է Վյաչեսլավ Իվանովի «աշտարակ»-ում, այսինքն՝ վերջինիս բնակարանում յուրաքանչյուր չորեքշաբթի կազմակերպվող գրական, արվեստագիտական, փիլիսոփայական, հասարակագիտական թեմաներով բանավեճ-հավաքույթներին, որտեղ մի լավ բանավիճելուց հետո գրողները ներկաների դատին էին ներկայացնում իրենց նոր գործերը։ 1906-1907 թվականներին հրատարակել է «Ярь», «Перун», «Дикая воля» բանաստեղծական ժողովածուները։ Դրանք սիմվոլիստական գաղափարներով ստեղծագործություններ էին, որոնցում նկատելի էր նաև հակումը դեպի ժողովրդական բանահյուսությունը։ Բայց 1910-ական թվականներին նա խզեց իր կապերը սիմվոլիստների հետ և 1912 թվականին Նիկոլայ Գումիլյովի հետ հիմնադրեց այսպես կոչված՝,,բանաստեղծների արտադրամաս,,՝ այդօրինակ առաջին ,,արտադրամասը,,։ 1915 թվականին սկսեց հովանավորել «գյուղացիական նոր բանաստեղծներին» (Սերգեյ Եսենին, Ս. Կլիչկով, Ն. Կլյուև, Ա. Շիրյաևեց)։
1916 թվականի աշնանից գտնվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի կովկասյան ռազմաճակատում՝ որպես Քաղաքների միության ներկայացուցիչ և զինվորական թղթակից։ Հետագայում՝ բծավոր տիֆով վարակվածների ճամբարում որոշ ժամանակ աշխատել է որպես սանիտար։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո լույս է ընծայել ,,Հայաստանի հրեշտակը,, բանաստեղծությունների ժողովածուն, որտեղ արծարծել է հայերի ցեղասպանության թեման։ Տիրապետել է հայոց լեզվին /ուսուցանողը եղել է բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի որդիներից Համլիկը/: Բաքվում եղած տարիներին Գորոդեցկին ՌՕՍՏԱ գործակալության գեղարվեստական բաժնի վարիչն էր, ապա՝ կասպիական նավատորմի քաղվարչության աշխատակից։
1921 թվականից ապրել է Մոսկվայում։ Շատ էր տպագրվում, կատարում էր չափածո թարգմանություններ ինչպես ԽՍՀՄ, այնպես էլ արտասահմանյան ժողովուրդների պոեզիայից:Միաժամանակ Հեղափոխության թատրոնի գրական մասի վարիչն էր, ,,Արվեստը՝ աշխատավորներին,, ամսագրի խմբագիրը, 1924-1932 թվականներին էլ աշխատակցել է ,,Իզվեստիա,, թերթին։ 1930-ական թվականներին հիմնականում աշխատել է օպերաների լիբրետոների վրա. դա գրական վաստակի լավ և համեմատաբար անվտանգ ձև էր:Թարգմանել է Բեթհովենի ,,Ֆիդելիո,,, Քերուբիննի ,,Ջրկիրը,,, Վագների ,,Նյուրնբերգյան մայստերզինգերները,, և ,,Լոենգրին,, օպերաների լիբրետոները։ Գրել է խորհրդային թեմայով առաջին օպերաներից մեկի՝ Ս. Պոտոցկու ,,Ճեղքում,,-ի /քաղաքացիական պատերազմի մասին/, ինչպես նաև Վ. Յուրովսկու ,,Խոհ Օպանասի մասին,, օպերայի /Էդուարդ Բագրիցկու համանուն պոեմի հիման վրա/ լիբրետոն։ Մ. Գլինկայի ,,Ցարի կյանքը,, օպերայի համար գրել է ,,միապետականության տարրերից զերծ,,, նոր տեքստ՝ վերնագիրն էլ դարձնելով ,,Իվան Սուսանին,,։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ տարհանվել է Ուզբեկստան, ապա՝ Տաջիկստան, այդ տարիներին թարգմանել է տեղացի բանաստեղծների գործերից։
Գորոդեցկին նաև քննադատ էր և գրականագետ. 1911 թվականին պատրաստել ու լույս է ընծայել Իվան Նիկիտինի բանաստեղծությունների երկհատորյակը՝ հանգամանալի ներածությամբ։
1958 թվականին հրատարակել է ինքնակենսագրական ,,Իմ ուղին,, ակնարկը։
Կոլմար ֆոն դեր Գոլց
Կոլմար ֆոն դեր Գոլց, (Colmar von der Goltz) Գոլց փաշա, գերմանական ռազմական գործիչ, գեներալ-ֆելդմարշալ։ Օսմանյան կայսրության հետ կայզերական Գերմանիայի մերձեցման ժամանակաշրջանում եղել է Թուրքիայում գերմանական ռազմական առաքելության ղեկավարը։ Նրա գլխավորությամբ է իրականացել գերմանական օրինակով թուրքական բանակի վերակազմումը։ Հետագա տարիներին հրամանատարական բարձր պաշտոններ է վարել Գերմանիայում։ 1909 թվականից եղել է Թուրքիայի Բարձրագույն ռազմական խորհրդի փոխնախագահ, 1914 թվականից՝ թուրքական սուլթանի գեներալ համհարզ։ 1915 թվականի ապրիլից գլխավորել է թուրքական 1-ին, հոկտեմբերից՝ 6-րդ բանակները, որոնք գործում էին Անտանտի զորքերի դեմ Սիրիայում և Միջագետքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության զինված ուժեր Կատեգորիա:Փաշաներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ֆելդմարշալներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Բուչեջիի Սֆինքս
Բուչեջիի Սֆինքս (Sfinxul din Bucegi), բնական ծագմամբ ժայռ Ռումինիայում՝ Բուչեջիի բնության պարկի տարածքում ։ Այն իր անունն ստացել է 1936 թվականին, երբ 8 մետր բարձրություն և 12 մետր լայնություն ունեցող ժայռը ուղիղ անկյան տակ նայելիս նմանեցվել է սֆինքսի արձանին։
Տեղակայված է ծովի մակարդակից 2216 մ բարձրության վրա։ Ունի անսովոր տեսք, ինչը հիշեցնում է հին եգիպտական սֆինքսի քանդակ։ Այդ տեսքը ժայռն ստացել է քամու հետևանքով տեղի ունեցած էրոզիայի արդյունքում, ինչին ենթարկվել է ավազաքարից ու կրաքարից բաղկացած լեռը։ Ժայռի վրա «դեմքի» հայտնվելու երևույթն ունի նաև իր առասպելական բացատրությունը ։
Բուչեջիի Սֆինքսը ոչ հեռու տեղակայված Բաբելե ժայռերի հետ միասին ընդգրկված է Ռումինիայի բնության յոթ հրաշալիքների ցանկում ։ Բուչեջիի Սֆինքսի եզրագիծն առավել հստակ երևում է նոյեմբերի 21-ին, երբ արևն իջնում է  ։
Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)
Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան (The Museum of Fine Arts)՝ ԱՄՆ-ի խոշորագույն կերպարվեստի թանգարաններից մեկն է ։
Հիմնադրվել է 1870 թվականին։ Մասնաճյուղ ունի Նագոյայում (Ճապոնիա) :
Թանգարանի հավաքածուն իր մեծությամբ երկրորդն է Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկայում, զիջելով Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենին։ Ներկայումս թանգարանի տնօրենը Մալկոլմ Ռոջերսն է (Matthew Teitelbaum):
Թանգարանի շենք
Թանգարանը բացվել է 1876 թվականին նեոգոթիկյան շենքում, նախագծված Ջոն Ստուրգիսի կողմից։ Հավաքածուի հիմքում ընկած է Բոստոնի գրադարանի հավաքածուն ։
Ներկայիս շենքը, տեղափոխվել են 1909 թվականին, այն գտնվում է Հանտինգտոն ավենյուում (Huntington Avenue), կառուցվել է ճարտարապետ Հայ Լոուելի կողմից նեոդասական ոճով։ Թանգարանի նախագծման մեջ մասնակցել է նկարիչ Ջոն Սինգերը։ Թանգարանի հավաքածուի մեջ են գտնվում նրա առավել հայտնի աշխատանքները, այդ թվում 1882 թվականին վրձնած «Էդվարդ Դարլի Բոյտի դուստրերը» կտավը։
1970-ական թվականների վերջին, երբ ցուցադրանմուշների թիվը հատեց 450 հազարը, որոշում ընդունվեց կառուցել արևմտյան թևը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոստոնի թանգարաններ Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թանգարաններ
Ալաա Մուրաբիթ
Ալաա Մուրաբիթ (Alaa Murabit, ), կանադացի բժիշկ և խաղաղապահական գործընթացներում միջազգային իրավապաշտպան, առաջնորդ։ Նա ՄԱԿ-ի Առողջապահական զբաղվածության և տնտեսական աճի բարձրաստիճան հանձնակատարն է, Միավորված ազգերի կամզակերպության գլխավոր քարտուղարի կողմից նշանակվել է Կայուն զարգացման նպատակների աշխարհում 17 իրավապաշտապաններից մեկի պաշտոնում։
Նա «Phase Minus 1»-ի՝ խաղաղապահական, հակամարտությունների կարգավորման, կայուն զարգացման, ազգային անվտանգության, անվտանգության համագործակցության և պաշտպանական տեխնոլոգիաների ոլորտում առաջնորդություն ցուցաբերող կազմակերպության, գործադիր տնօրենն է։
Մուրաբիթի TED ելույթը՝ «Ի՞նչ է իսկապես իմ կրոնն ասում կանանց մասին» անունով, տեղի է ունեցել 2015 թվականի հուլիսին և ընտրվել է որպես օրվա ԹԵԴ ելույթ, իսկ The New York Times-ը այն ներառել է չորս այն ԹԵԴ-երի շարքում, որոնք պետք է հենց այս պահին դիտել։
15 տարեկանում Ալաան ավարտել է ավագ դպրոցը և Կանադայի Սասկատուն քաղաքից տեղափոխվել է Զավիա, Լիբիա։ Հենց այստեղ նա ընդունվել է բժշկական դպրոց, և 21 տարեկանում հիմնել է «Լիբիացի կանանց ձայնը» կազմակերպությունը։ Հասարակական և մշակութային նորմերի դեմ պայքարի և ավանդական ու պատմական դերակատարման մոդելների օգտագործման ուժեղ կողմնորոշմամբ, Մուրաբին խթանում է կանանց մասնակցությունը խաղաղապահական գործընթացներում և միջնորդական առաքելության մեջ։ Նա Կայուն զարգացման, խաղաղապահության, միջազգային անվտանգության, առաջնորդության, համաշխարհային առողջապահական քաղաքականության և բանակցությունների քաղաքականության փորձագետ է։
Կենսագրություն
Մուրաբիթը ծնվել և մեծացել է Սասկատունում, Սասկաչևան, Կանադա՝ ընտանիքի տասնմեկ երեխաներից վեցերորդն է։ Նրա հայրը բժիշկ է ։ Նա հայտարարել է, որ թեև սկզբնապես նա չէր պլանավորել կանանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվել՝ նրա ծնողների հավասար վերաբերմունքը դեպի իրեն և իր եղբայրները կարևորագույն դեր են ունեցել իր աշխարհայացի վրա․ «ես գիտեմ, որ ես պարտավոր եմ ճանաչել և զարգացնել յուրաքանչյուր երեխայի առաջնորդ լինելու սեփական զգացումը, քանի որ եթե չլիներ իմ մայրը, ես իմ առաջնորդելու զգացումը երբեք չէի ճանաչի ու չէի պահանջի»
Մուրաբիթը հայտարարել է, որ իր մեծագույն մոդելները իր ընտանիքի անդամներն են, այդ թվում իր ավագ քույրը` Ամերա Մուրաբիթը, որը համաշխարհային ճանաչում ունեցող պլաստիկ վիրաբույժ է և հակամարտությունների գոտիներում և հումանիտար աղետներում հաճախ է կամավոր լինում ։
15 տարեկանում ավարտելով ավագ դպրոցը՝ նա 2005 թվականին, իր ընտանիքի անդամների հետ, վերադարձել է Զավիա (Լիբիա), որտեղ ընդունվել է Զավիայի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի բժիշկներ Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների պաշտպաններ Կատեգորիա:Ակտիվիստներ Կատեգորիա:Կանադացի ակտիվիստներ
Ջեյ Ֆորրեսթեր
Ջեյ Ֆորրեսթեր(Jay Wright Forrester, ), ամերիկացի առաջատար համակարգչային ճարտարագետ և համակարգերի գիտնական, hամակարգային    դինամիկայի  հիմնադիր, ԱՄՆ ճարտարագիտության ազգային ակադեմիայի անդամ (1967) , մագնիսական միջուկով  հիշողության գյուտարար։
Համակարգչային գրաֆիկայի պատմության մեջ ստեղծել է առաջին անիմացիան՝ «ցատկող գնդակ» օսցիլոգրաֆի վրա։
Ավելի ուշ եղել է MIT Sloan կառավարման դպրոցի պրոֆեսոր, որտեղ ներկայացրել է մատակարարման շղթաների տատանումների Ֆորրեսթերի էֆեկտի նկարագրությունը։ Նրան համարել են համակարգային դինամիկայի հիմնադիրը։ Նա ուսումնասիրել է համակարգային դինամիկայում օբյեկտների միջև փոխազդեցությունների մոդելավորումը, որը կիրառել են կազմակերպություններում և սոցիալական այլ համակարգերում՝ հետազոտությունների և խորհրդատվությունների ժամանակ ։
Ծագում
Ջեյ Ֆորրեսթերը ծնվել է 1918 թվականին Նեբրասկա նահանգի Անսելմոո քաղաքի մերձակայքում գտնվող սակավաբնակ Կլեյմեքս ագարակում։ Էլեկտրաէներգիայի նրա վաղ հետաքրքրության պատճառ է հանդիսացել ագարակում  էլեկտրականություն չլինելու հանգամանքը։ Ավագ դպրոցում սովորելու տարիներին, օգտագործելով հին մեքենայի մասերը, նա ստեղծել է 12 վոլտանոց քամու ուժով աշխատող էլեկտրական համակարգ, որով էլ ապահովել էր ագարակի առաջին  էլեկտրաֆիկացումը  ։
Կրթություն
Ջեյ Ֆորրեսթերը սկզբում ցանկացել է ընդունվել Նեբրասկա-Լինքոլն համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, սակայն 1935 թվականի վերջերին, փոխել է մտադրությունը՝ հօգուտ էլեկտրատեխնիկայի ֆակուլտետի։ 1939 թվականին էլեկտրատեխնիկայի ֆակուլտետի 70 շրջանավարտներից մեկն է եղել, ով ավարտել է գերազանցության դիպլոմով։ 1939 թվականին ուսումը շարունակել է  Քեմբրիջի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում, որն էլ  դարձել է նրա կարիերայի սկիզբը ։
ASCA նախագիծ
1944 թվականի դեկտեմբերին Հատուկ Ռազմածովային Հետազոտությունների Կենտրոնը MIT էլեկտրատեխնիկայի բաժնին հանձնարարել է մշակել օդային վերահսկման և կայունության անալիզատոր (ASCA)՝ նոր աէրոդինամիկ նախագծերում օգտագործելու համար։  Ֆորրեսթերը ավտոմատ կառավարման ոլորտում սեփական բիզնեսը ստեղծելու համար  մտադրվել էր հեռանալ Սերվոմեխանիկական լաբորատորիայից, սակայն Գորդոն Բրաունը նրան ետ պահելու համար առաջարկել է տասներկու նախագծեր, որոնցից մեկը, իր հայեցողությամբ, նա կարող էր ընտրել։ Ֆորրեսթերը ուսումնասիրելով ամբողջ ցուցակը,  սեփական բիզնեսը ստեղծելու գաղափարը նրան  այլևս չի հետաքրքրել, քան ընդգրկվել նոր հետազոտություններից մեկում։ ASCA նախագիծը հատկապես նրան շատ է հետաքրքրել և նա Բրաունին ասել է, որ ընտրում է այն։ Ըստ նախագծի պահանջների պետք էր ստեղծել այնպիսի անալոգային համակարգիչ, որով կարելի էր ինքնաթիռի և օդաչուի կապը դարձնել համակարգված։ Նախագծի վրա աշխատանքն սկսելուց անմիջապես հետո`1945 թվականի գարնանը, Ֆորրեսթերը հասկանում է, որ լուրջ խնդիրների է բախվել․․․․․
1946 թվականի ապրիլին ASCA-ի պայմանագրում նոր փոփոխություններ են կատարվում՝ անալոգային համակարգիչները փոխարինվում են թվային համակարգիչներով։ Եվ այդ նոր նախագիծը ստանում է Whirlwind անունը ։
Whirlwind նախագիծ
1940-1950-ական թվականներին Ջեյ Ֆորրեսթերը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում անցկացրել է հետազոտություններ էլեկտրատեխնիկայի և համակարգչային տեխնիկայի ոլորտում՝ ղեկավարելով Whirlwind նախագիծը՝ կիրառելով մագնիսական միջուկի հիշողությունը ։
Այդ նախագծում Ֆորրեսթերը դարձել է թվային համակարգչային լաբորատորիայի տնօրեն, սերվոմեխանիկական լաբորատորիայի թվային համակարգչային բաժանմունքի իրավահաջորդ։ 1947 թվականի սկզբներին վերապատրաստվելով  EDVAC տիպի մեքենաների նախագծման ոլորտում, եկել է այն եզրակացության, որ EDVAC տիպի մեքենաների հաշվարկների արագությունը չի բավարարում ժամանակի պահանջներին։
Հետագայում Ֆորրեսթերը և իր թիմը ստեղծել են արագընթաց էլեկտրոնային թվային ծրագրավորվող համակարգիչ, որով արդեն հնարավոր էր վերահսկել ինքնաթիռների թռիչքները։ Այն կարելի էր  կիրառել նաև ռազմական գործողություններում,  արդյունաբերության և գիտության կարիքների համար։  1940-1950 թվականներին Whirlwind-ը համարվել է ամենահաջողված նախագիծը, որի վրա աշխատել են 175 մարդ և  ծախսվել է մեկ միլիոն դոլար։ Այն գերազանցում էր ENIAC համակարգչին ։ Ֆորրեսթերը նաև մշակել է  «բազմակողմանի թվային տեղեկատվության պահպանման սարքը» ներկայիս օպերատիվ հիշողությունը՝ RAM-ը։ Նա  համակարգչային գրաֆիկայի պատմության մեջ ստեղծել է առաջին անիմացիան՝ «ցատկող գնդակը» օսկիլոսկոպի վրա։
Whirlwind էլեկտրոնային համակարգչի շնորհանդես
1951 թվականի դեկտեմբերին՝ կիրակի երեկոյան, ամերիկյան հեռուստատեսությամբ ցուցադրվել է Whirlwind էլեկտրոնային համակարգչի շնորհանդեսը։ Ծրագիրը հեռարձակվել է հայտնի լրագրող Էդուարդ Մարոուի «See It Now» հաղորդման ժամանակ (նրա ելույթի սկիզբն արվել է էպիգրաֆում), որտեղ  խոսվել է MIT-ի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի համակարգչային լաբորատորիայի մասին։ Հեռուստադիտողների էկրանին երևացել է  լույսերից բաղկացած բառեր. «HELLO, MR. MURROW»
Այս իրադարձությունը հետագայում մեկնաբանվել է որպես համակարգչային գրաֆիկայի սկիզբ ։ Ծրագրի ղեկավար Ջեյ Ֆորրեսթերը համակարգիչը նկարագրել է որպես «հուսալի օպերացիոն համակարգ», որով կարելի  էր շաբաթական 35 ժամ, 90 տոկոս ծանրաբեռնվածությամբ աշխատել`օգտագործելով էլեկտրաստատիկ խողովակային հիշողություն ։ Ջեյ Ֆորրեսթերը, խոսափողների և ականջակալների մալուխներն իրար խառնելով, հեռուստադիտողներին ցույց է տվել իր գյուտից մի քանի հնարքներ։ Whirlwind համակարգչում  օգտագործվել  է մագնիսական միջուկների վրա պատահական մուտքի հիշողություն՝  օգտագործելով հոսանքների համընկնումի սկզբունքը։
Մագնիսական միջուկով հիմնական հիշողություն
Whirlwind համակարգիչը նախագծվել է Հատուկ Ռազմածովային Հետազոտությունների Կենտրոնի պահանջով՝ իրական ժամանակահատվածում ինքնաթիռների ուղղության հայտնաբերման համար։ Ջեյ Ֆորրեսթերի առջև դրված է եղել խնդիր՝ ստեղծել արագ հիշողության համակարգ։ 1940-ական թվականների վերջերին մի քանի հետազոտողներ արդեն պատկերացում ունեին, որ կարելի է մագնիսական միջուկներ կիրառել համակարգչային հիշողության համար։ Ջեյ Ֆորրեսթերը ստանալով թույլտվության արտոնագիրը, Whirlwind նախագծի համար ստեղծել է 3D առաջին ցանցային  մագնիսական միջուկը, որի միջոցով հնարավոր է եղել ինֆորմացիան պահպանել, ստանալ  և փոխանցել։ 1953 թվականի  ամռանը Whirlwind  համակարգչում  տեղադրվել է առաջին  32x32x16 բիթ պարամետրերով հիմնական հիշողությունը,  որն էլ դարձել է ժամանակակից համակարգչային տեխնոլոգիաների  սկիզբը  ։
Հաշվիչ համակարգերի առավել թռիչքաձև զարգացման տարիներին (1955-1975) մագնիսական միջուկով հիշողությունը եղել է հաշվիչ մեքենաների   պատահական մուտքով (random-access) ինֆորմացիայի պահպանման ամենագերակշռող տեսակը և հարակից տեխնոլոգիաների ընտանիքի մի մասը, որը կամուրջ է հանդիսացել վակուումային խողովակների (էլեկտրոնային լամպերի) և կիսահաղորդիչների միջև` օգտագործելով նյութերի մագնիսական հատկությունները` անցման (switching) և ուժեղացման սկզբունքը։
SAGE համակարգ
ԱՄՆ ռազմական SAGE (Semiautomatic Ground Environment) համակարգչային համակարգը, որը մշակվել է 1950-ական թվականներին և գործել մինչև 1961 թվականը, ամենամեծ և թանկ համակարգչային համակարգն է եղել, որը երբևէ կառուցվել է։ Այն  հիմնված էր  Whirlwind համակարգիչների վրա։ 1952-1956 թվականներին Ջեյ Ֆորրեսթերը ղեկավարել է SAGE համակարգի զարգացումը։ Այն կիսաավտոմատ համակարգ էր, որն ունակ է եղել միաժամանակ մշակել ԱՄՆ-ի և Կանադայի 23 տարածաշրջանային կենտրոններից ստացված տվյալները ։ Մեկ SAGE համակարգչով  կարելի  էր հետևել 400 ինքնաթիռի։ SAGE համակարգը նախատեսված էր խորհրդային  ռմբակոծիչները հայտնաբերելու և ոչնչացնելու համար ։
Ֆորրեսթերի էֆեկտ
1956 թվականին Ջեյ Ֆորեսթերը տեղափոխվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի  MIT Sloan կառավարման դպրոց, նա ստացել է Germeshausen պատվավոր պրոֆեսորի և ավագ դասախոսի կոչում ։ 1961 թվականին, Ջեներալ էլեկտրիկի նախագծում նա նկարագրել է մատակարարման շղթայի տատանումների հետևանքներով առաջացած էֆեկտները, որն այն ժամանակ հայտնի էր  Ֆորրեսթերի էֆեկտ անվամբ, իսկ այժմ` «bullwhip efekt   »:
Համակարգային դինամիկա
Ջեյ Ֆորրեսթերը համակարգային դինամիկայի հիմնադիրն է եղել։  Նա ուսումնասիրել է համակարգային դինամիկայում առարկաների միջև փոխազդեցությունների մոդելավորումը՝ «թե ինչպես են քաղաքականության փոփոխություններն ազդում աճի, կայունության, մակարդակի տատանումների և վարքագծի փոփոխությունների վրա »։  «Արդյունաբերական դինամիկան» Ֆորրեսթերի առաջին գիրքն է եղել, որը լույս է տեսել 1961 թվականին և որտեղ արդյունաբերական բիզնեսի ցիկլերը վերլուծելու համար օգտագործվել է համակարգային դինամիկան։ Մի քանի տարի անց, Բոստոնի նախկին քաղաքապետ Ջոն Քոլինսի հետ փոխհարաբերությունները Ֆորրեսթերին ստիպել են գրել Urban Dynamics գիրքը, որն էլ  շարունակական բնույթ է կրել` ավելի լայն մասշտաբով խնդիրների մոդելավորման հնարավորություն ընձեռելով։ Urban Dynamics գիրքը գրավել է ամբողջ աշխարհի քաղաքաշինության ուշադրությունը, որն էլ պատճառ է հանդիսացել Հռոմեական ակումբի հիմնադրի հանդիպումը Ջեյ Ֆորրեսթերի հետ։ Նրանք հանդիպման ժամանակ քննարկել են գլոբալ կայունությանն առնչվող հարցեր։ World Dynamics-ը գրքում մոդելավորվել է համաշխարհային տնտեսության, բնակչության  ու  էկոլոգիայի բարդ փոխազդեցությունները, որն էլ  հանդիսացել է գլոբալ մոդելավորման բնագավառի սկիզբը։ Ջեյ Ֆորրեսթերը շարունակել է զարգացնել համակարգային դինամիկան՝  խթանելով դինամիկայի օգտագործումը կրթության մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Ստանգելլա
Ստանգելլա (Stanghella), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Պադովա գավառում ։ Բնակչությունը 4458 մարդ, բնակչության խտությունը 235 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 19 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 35048: Հեռախոսային կոդը՝ 0425:
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրացին։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ամստերդամի ազգագրական թանգարան
Պատմություն
Ազգագրական թանգարանը, ինչպես նաև Ամստերդամի կենդանաբանական այգին, հիմնադրվել է 1838 թվականին Թագավորական կենդանաբանական հանրության կողմից։ Ստեղծման նպատակն էր հանրության ուշադրությունը սևեռել ազգագրություն, կենդանաբանություն, երկրաբանություն գիտությունների վրա և այցելուներին ծանոթացնել նիդերլանդական գաղութային տիրույթների աշխարհին։
Ցուցադրության մեջ ներառված էին էկզոտիկ կենդանիներ և կենդանաբանական այլ նմուշներ (կմախքներ և խրտվիլակներ), ազգագրական օբյեկտներ։ 1851 թվականին այդ հավաքածուները տեղավորված էին Բնական պատմության թանգարանում։ Շուտով ազգագրական օբյեկտների հավաքածուն առանձնացվեց հիմնական ցուցադրությունից և տեղափոխվեց Ընկերության հանրության հարևան շինություն։ Ցուցանմուշների թվի աճը հանգեցրեց նրան, որ 1888 թվականին էթնոգրաֆիկական թանգարանի համար կառուցվեց առանձին շինություն։
Դա Նիդերլանդների երրորդ ազգագրական թանգարանն էր Ամստերդամի պետական թանգարանից և Ռոտերդամի համաշխարհային թանգարանից հետո։ Ցուցադրությունը ձևավորվել է տարբեր ընկերությունների և գիտական համայնքների, ինչպես նաև անհատների կողմից թանգարանին նվիրած առարկաներից։ Գլխավոր նվիրաբերողը լեզվաբան Գերման Նոյբրոններ վան դեր Տուկն էր։
1887-1902 թվականներին հավաքածուի ղեկավարը Կորնելիս Մարինուս Պլեյտեն էր` «Ուղեցույց Թագավորական կենդանաբանական հանրության Էթնոգրաֆիկական թանգարանի այցելուների համար։ Ամստերդամի կենդանաբանական այգի» աշխատության հեղինակը (հրատարակման թվական՝ 1888)։
Պաշտոնապես Էթնոգրաֆիկական թանգարանը գոյատևել է մինչև 1910 թվականը։ Ամբողջ հավաքածուն նվիրաբերվել է Գաղութային ինստիտուտին, որում գտնվում էր Ամստերդամի Գաղութային թանգարանը (ներկայումս՝ Արևադարձային թանգարան)։
1926 թվականից, երբ հավաքածուն նորից հասանելի դարձավ այցելուներին, ավելի քան 11 000 առաջարկներից պահպանվեց միայն մի մասը։ Էական մասը ներառված է մշտական ցուցադրության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամստերդամի թանգարաններ Կատեգորիա:1838 հիմնադրված թանգարաններ
Բրիոնի
Բրիոնի (Brioni), իտալական հայտնի նորաձևության տուն և նորաձևության բրենդ։ Ֆիրմայի անվանումն առաջացել է իտալական Բրիոնի կղզեխմբի անվանումից։
Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է Նազարենո Ֆոնտիկոլիի և Գաետանո Սավինիի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ՝ 1945 թվականին Հռոմում բուտիկի բացմամբ։
«Brioni» նորաձևության առաջին ցուցադրությունը տեղի է ունեցել 1952 թվականին Ֆլորենցիայի Պիտտի պալատում։ Ցուցադրությունը շատ հաջող էր և ընկերությունը ձեռք բերեց մշտական հաճախորդների մեծ բանակ ամբողջ աշխարհում։ 1954 թվականին «Brioni» ցուցադրությունների շարք անցկացրեց Նյու Յորքում և ԱՄՆ-ի ևս ութ քաղաքում։ Հենց այդ թվականին բացվեցին նոր բուտիկներ Ամերիկայում։
1990 թվականին ընկերության գլխավոր տնօրեն է դառնում Ումբերտո Անջելոնին։ Նա քայլեր է ձեռնարկում, որպեսզի ակտիվորեն ընդլայնի կանացի զգեստների արտադրությունը՝ բացելով նոր խանութներ։ Այդպես նոր խանութներ են բացվում Մումբայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Բաքվում և այլ քաղաքներում։ Ումբերտո Անջելոնիի շնորհիվ «Brioni» արտադրանքը հայտնվեց նաև Ջեյմս Բոնդի ֆիլմերում (1995 թվականից)։
Ներկայիս ղեկավարներ Անդրեա Պերուոնը, Անտոնելա դե Սիմոնեն (ընկերության հիմնադրի ազգականները) և Անտոնիո Բիենչինին փոխարինեցին Ումբերտո Անջելոնիին 2006 թվականից ։
Արտադրություն
Որպեսզի բավարարի մեծ քանակությամբ հաճախորդներին, ընկերությունը բացում է սեփական ֆաբրիկան Աբրուցոյում։ Բացի դրանից, «Brioni» է պատկանում նաև վերնաշապիկների գործարանը, որտեղ պատրաստվում են նաև կաշվե ապրանքներ և կանացի հանդերձանք։
900 դերձակ ստեղծում են տարեկան 200 մոդելից ավել տարբեր ոճի հագուստ՝ 5000 տեսակի կտորեղենից։ Հագուստի յուրաքանչյուր մաս պահանջում է 30-35 ժամվա աշխատանք։ Արտադրված արտադրանքի մեկ քառորդը գնում է անհատական պատվիրատուներին՝ 25000 բարջրաշխարհիկ հաճախորդներին ։
Բուտիկներ և խանութներ
2007 թվականի հունվարի դրությամբ «Brioni» ունի 25 խանութ, որոնցից 6-ը գտնվում են ԱՄՆ-ում։ Նյու Յորքի 52-րդ փողոցում է գտնվում ընկերության ցուցադրության դահլիճը։
Հաճախորդներ
Ընկերության հայտնի հաճախորդների թվում են՝ Ջեյմս Բելուշին, Ալ Պաչինոն, Փիրս Բրոսնանը, Դենիել Քրեյգը, Դոնալդ Թրամփը, Վլադիմիր Պուտինը։ 2016 թվականին ապրանքանիշի դեմքերը դարձան Metallica խմբի երաժիշտները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորաձևություն Կատեգորիա:Իտալիայի ընկերություններ
Լուկո դեի Մարսի
Լուկո դեի Մարսի  (Luco dei Marsi), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5811 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 8,86 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝44,61 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 67030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0863։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Վոնիֆատին։ Տոնը նշվում է Մայիսի 2-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մաունթ Ռեյնիր (ազգային պարկ)
Մաունթ Ռեյնիր (Mount Rainier National Park), ԱՄՆ-ի ազգային պարկ, որը տեղակայված է Վաշինգտոն նահանգի Փիրս շրջանի հարավարևելյան և Լյուիս շրջանի հյուսիսարևմտյան մասերում։
Պարկի մակերեսը 953,5 կմ² է։ Պարկի տարածքում է գտնվում Ռեյնիր ստրատոհրաբուխը, որի բարձրությունը 4392 մետր է։ Հրաբուխը կտրուկ վեր է խոյանում նրան շրջապատող տարածքների նկատմամբ. պարկի բարձրությունը ծովի մակարդակից տատանվում է 490-ից 1430 մետրի սահմաններում։ Ռեյնիրը հանդիսանում է Կասկադյան լեռների ամենաբարձր կետը։ Նրա շուրջ տեղակայված են հովիտներ, ջրվեժներ, մերձալպյան ծաղկող մարգագետիններ, մնացուկային անտառներ և ավելի քան 25 սառցադաշտեր։ Հրաբուխը հաճախ ծածկված է ամպերով, որոնցից թափվում է մեծ քանակությամբ տեղումներ, ինչը ոչ հազվադեպ՝ ջրհեղեղների պատճառ է դառնում։
Ազգային պարկի տարածքում տեղակայված են հիանալի ալպյան մարգագետիններ և մոտավորապես 370 կմ² մնացուկային անտառներ ։
Տեղացիներ
Առաջին անգամ մարդու հայտնվելը ազգային պարկի ներկայիս տարածք, թվագրվում է 4000-5800 տարի առաջ։ Սրա ապացույցներ են գտնվել Բենչ Լեյք (Սնոու Լեյք ուղղու առաջին մաս) հետիոտն ճանապարհի մոտակայքում։ Ավելի շոշափելի հնէաբանական նմուշ է համարվում քարե ապաստանը, որը գտել են՝ Գոաթ Այլենդ լեռան ստորոտում գտնվող, Ֆրայնգփան առվի մոտ։ Ապաստանում գտնվել են որսորդության հետ կապված իրեր։ Ուսումնասիրություններից կարելի է ենթադրել, որ ապաստանը չի օգտագործվել ամբողջ տարվա ընթացքում։ Հավանական է, որ այս տեղն օգտագործվել է Կոլումբիական ցեղերի կողմից մոտավորապես 1000-3000 տարի առաջ ։
ԱՄՆ-ի ազգային պարկերի ծառայությունը 1963 թվականին պայմանագիր կնքեց Վաշինգտոնի նահանգի համալսարանի հետ։ Ըստ այդ պայմանագրի Վաշինգտոնի համալսարանը պետք է ուսումնասիրեր բնիկների կողմից պարկի տարածքի օգտագործման առանձնահատկությունները։ Ռիչարդ Դոգերթն այս շրջանում անցկացրել է հնէաբանական հետազոտություններ և եկել է այն եզրակացության, որ տարածքն առավել ինտենսիվ օգտագործվել է 8000-ից 4500 տարի առաջ ընկած հատվածում։ Մեկ այլ գիտնական՝ Ալլան Հ. Սմիթը, անցկացնելով հարցումներ տեղաբնիկ ցեղերի ծեր ներկայացուցիչների շրջանում և էթնոգրաֆիական գրականության ուսումնասիրության արդյունքում, չգտավ ոչ մի ապացույց այն բանի, որ պարկի տարածքում մշտապես եղել է բնակչություն։ Այնուամենայնիվ այս տարածքները ակտիվորեն օգտագործվել են որսորդության և հավաքչության համար, ինչպես նաև ծառայել են որպես ծիսակատարությունների անցկացման վայր։ Բացի սրանից Սմիթը նաև եզրակացրեց, որ ազգային պարկի տարածքը գետի ջրբաժաններով բաժանվել է 5 ցեղերի միջև՝ նիսքուալլի, փույալուփ, մակլեշութ, յակամա և քաուլից։ Սակայն հետագա ուսումնասիրությունները կասկածի տակ դրեցին Սմիթի այն տեսությունը, ըստ որի այս ցեղերը մինչև ԱՄՆ-ի հետ 1854-1855 թվականներին կնքած պայմանագիրը արդեն տարածքային բաժանումների և դրանց սահմանների շուրջ եկել էին համաձայնության ։
Պարկի հիմնում
1899 թվականի մարտի 2-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Ուիլիամ Մաք-Քինլին ստորագրեց Կոնգրեսի կողմից արձակված օրենքի նախագիծը, որը հաստատում է Մաունթ Ռեյնիր ազգային պարկի հիմնումը։ Այդ ժամանակ Մաունթ Ռեյնիրը դարձավ երկրի հինգերորդ ազգային պարկը։ Բացի սրանից այն նաև ԱՄՆ-ի առաջին ազգային պարկն էր, որը ազգային անտառից վերածվել էր ազգային պարկի ։ 1893 թվականին ձևավորվեց Խաղաղօվկիանոսյան անտառային արգելավայրը, որը իր մեջ էր ներառում նաև Ռեյնիր լեռը։ 1897 թվականին արգելավայրի տարածքը ընդլայնվեց և վերանվանվեց Մաունթ Ռեյնիր արգելավայր։ 1898 թվականին արգելավայր է այցելում ամերիկացի հայտնի գրող և բնապահպան Ջոն Մյուրը։ Մյուրը և ևս 9 մարդ բարձացան Ռեյնիր լեռան գագաթ։ Սա Ռեյնիր լեռան բարձունքի հաղթահարման հինգերորդ գրանցված դեպքն էր ։ Ուղևորությունը դեպի Ռեյնիր Ջոն Մյուրին համոզեց, որ նա իր կյանքը նվիրի բնության պահպանությանն ու ազգային պարկերի ստեղծմանը։ Այդ ժամանակ ամերիկյան արևմուտքում հիմնվեցին բազմաթիվ ազգային անտառներ (այդ ժամանակ դրանք կոչվում էին «անտառային արգելավայրեր»)։ Սակայն Մյուրն ուզում էր բնության այս տարածքների կարգավիճակը բարձրացնել մինչև ազգային պարկերի, որն այդ տարիներին հասարակության կողմից, ընդհանուր առմամբ չէր խրախուսվում։ 1890-ական թվականներին նրան հաջողվեց հասնել միայն մեկ ազգային պարկի ստեղծմանը։ Երբ 1893 թվականին ստեղծվեց Խաղաղօվկիանոսյան անտառային արգելավայրը, Մյուրը դիմեց նոր ստեղծված «Սիերայի ակումբ» բնապահպանական կազմակերպություն, որպեսզի այն օգնի Ռեյնիրի ազգային պարկի ստեղծման գործում։ Շուտով այս շարժմանը միացան նաև Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը և մի շարք գիտական ասոցիացիաներ, որոնց այս ամենից բացի հետաքրքրում էր նաև այս տարածքների ուսումնասիրությունը հրաբխականության և սառցաբանության տեսանկյունից։ Նախաձեռնությանը սատարեցին նաև Սիեթլի և Տակոմայի մի շարք ընկերություններ, ինչպես նաև Հյուսիսային Խաղաղօվկիանոսյան երկաթգիծը։ Պարկի ստեղծման համար շարժումը շարունակվեց 5 տարի և ներառեց օրենքի նախագիծը Կոնգրեսի միջոցով հաստատելու 6 փորձ։ Ի վերջո Կոնգրեսը համաձայնեց ազգային պարկ հիմնել, բայց 2 պայմանով, նախ, որ ներկայացվեն ապացույցներ այն բանի, որ այդ տարածքները պիտանի չեն գյուղատնտեսության համար, չկան օգտակար հանածոներ, ինչպես նաև ազգային պարկը պահելու համար անհրաժեշտ չեն լինի միջոցներ պետական բյուջեյից ։
2006 թվականի ջրհեղեղ
Մունթ Ռեյնիրում 2006 թվականի նոյեմբերի 6-ին տեղացած հորդառատ անձրևները ուժեղ ջրհեղեղների պատճառ հանդիսացան, որի հետևանքով ազգային պարկը փակվեց։ 36 ժամվա ընթացքում թափվեց 460 մմ տեղումներ։ Ջրհեղեղները քշեցին տարան ճանապարհների և արշավների համար նախատեսված հարթակների մեծ մասը ։ Միայն 2007 թվականի մայիսի 5-ին պարկը նորից բացվեց 706 համարի ճանապարհով շարժվող ավտոմեքենաների համար ։
Կառուցվածք և տեսարժան վայրեր
1997 թվականի փետրվարի 18-ին պարկի տարածքը՝ պարկային ճարտարապետության պահպանման և բարձր որակի շնորհիվ ընդունվեց՝ որպես ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձանների շրջան ։ Պարկի կազմում կան 42 օբյեկտ, որոնք առկա են ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցիչում, ինչպես նաև 4 ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձաններ։
Պարկի առավել հայտնի այցելության վայրը Փարադայս շրջանն է ։ Այս շրջանը տեղակայված է ծովի մակարդակից 1600 մետր բարձրության վրա՝ Ռեյնիր հրաբխի հարավային լանջին։ 2000 թվականին պարկ այցելած 1,3 միլիոն մարդկանց 62 %-ը այցելել է հենց Փարադայս ։ Պարկի այս հատվածում է տեղակայված Հենրի Մ. Ջեքսոնի անվան տեղեկատվազբոսաշրջային կենտրոնը, որը կառուցվել է 1966 թվականին (2008 թվականի քանդվել և նորից է կառուցվել) և 1916 թվականին կառուցված՝ պատմական, Փարադայս Ինն հյուրանոցը ։ ԱՄՆ-ի ազգային պարկերի ծառայությունը Փարադայսն անվանում է Երկրագնդի ամենաձնառատ վայրը։ 1971-1972 թվականների ձմռանը այս տարածքի վրա թափվեց 28,5 մետր ձյուն, ինչը այդ ձմռան համաշխարհային ռեկորդն է ։
Նիսքուալի դարպասներից 10,5 կմ դեպի արևելք գտնվում է Լոնգմայր տեղեկատվազբոսաշրջային կենտրոնը։ Կենտրոնը տեղակայված է Նիսքուալի գետի հովտում, Ռամփարթս և Թաթուշ լեռնային կատարների միջև՝ 842 մ բարձրության վրա ։ Լոնգմայիրը շրջապատում են անտառներ։ Լոնգմայիրը պահանջարկով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում պարկի այցելուների շրջանում (2000 թվականին պարկ այցելած 1,3 միլիոն մարդկանց 38 %-ը հենց այստեղ էր եկել) ։
Սանրեյզ տեղեկատվազբոսաշրջային կենտրոնը տեղակայված է պարկի հյուսիսարևելյան մասում՝ 1950 մետր բարձրության վրա։ Սա պարկի ամենաբարձր կետն է, որին կարելի է հասնել մեքենայով։ Սանրեյզ շրջանում շատ կան հետիոտն ուղիներ։
2013 թվականին այստեղ գտան երկթևանի միջատների հազվագյուտ տեսակ՝ Plesioaxymyia vespertina ։
Կլիմա
Ազգային պարկի ծառայության խոսքերով Փարադայս Երկրագնդի ամենաձնառատ վայրերից է, որտեղ պարբերաբար մեծ քանակությամբ ձյուն է գալիս ։ 1971-1972 թվականների ձմռանը այս տարածքի վրա եկած ձյան քանակը կազմեց 28,5 մետր, սա 1971-1972 թվականների համար համաշխարհային ռեկորդ դարձավ ։ Հետագայում 1998-1999 թվականների ձմռանը Բեքեր լեռան վրա եկավ 29 մ ձյուն ։ Կոպպենի կլիմաներիի դասակարգման աղյուսակի համաձայն, Մաունթ Ռեյնիր ազգային պարկի տարածքը մտնում է մերձարկտիկական կլիմայական գոտու մեջ և այստեղ ամառները չորային են լինում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1899 հիմնադրումներ Վաշինգտոն նահանգում Կատեգորիա:1899 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Տեոլո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ազատության արձան (Թբիլիսի)
Ազատության արձան, (თავისუფლების მონუმენტი), հայտնի է որպես Սուրբ Գևորգի հուշարձան, գտնվում է Թբիլիսիում։
Պատմություն
Հուշարձանը նվիրված է վրաց ժողովրդի ազատությանն ու անկախությանը։ Տեղադրվել է 2006 թվականին՝ Թբիլիսիի Ազատության հրապարակում։ Հուշարձանը կառուցված է գրանիտից և ոսկուց, ունի 35 մետր բարձրություն և տեսանելի է քաղաքի ցանկացած հատվածից։ Հիմնական արձանը ունի 5.6 մետր բարձրություն, կառուցված է բրոնզից և ոսկեջրված է։ Հուշարձանը Թբիլիսիին է նվիրել վրացի քանդակագործ Զուրաբ Ծերեթելին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի արձաններ Կատեգորիա:2006 քանդակներ
Հերման Գոլց
Հերման Գոլց (Hermann Goltz, ), գերմանացի գիտնական, աստվածաբան։ Երկար տարիներ զբաղվել է Յոհաննես Լեփսիուսի դիվանի փաստաթղթերի համակարգմամբ, մշակմամբ և տպագրության նախապատրաստմամբ։ Արխիվը, որը բովանդակում է մի քանի հազար փաստաթղթեր, այդ թվում և Լեփսիուսի անձնական ու պաշտոնական գրագրությունը, ներկայումս ավանդադրված է Մարտին Լյութերի (Հալլե-Վիտենբերգ) համալսարանում։ Արխիվային փաստաթղթերի շատ կրկնօրինակներ Գոլցը հանձնել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտին։ Գոլցը համալսարանում ստեղծել է հայագիտական կաբինետ, հավաքել Հայաստանի պատմությանը, հայկական հարցին վերաբերող մեծ գրադարան, կատարվում է գիտահետազոտական աշխատանք։ 1986 թվականին Մարտին Լյութերի համալսարանում կազմակերպել է Լեփսիուսի հիշատակին նվիրված միջազգային գիտաժողով, որի նյութերը հրատարակվել են առանձին հատորով (1987 թվականին)։ Գոլցի հրապարակումներից տպագրվել են նաև հայկական պարբերական մամուլում և գիտական հանդեսներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Մեծ Խավլեթ
Մեծ Խավլեթ (დიდი ხავლეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի երկրամասի Խաշուրի մունիցիպալիտետում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 960 մետր։ Բնակչությունը՝ 0 մարդ (ըստ 2014 թվականի տվյալների) ։ Հեռախոսային կոդ՝ +995։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Վիկա Բեգալսկայա
Վիկա Բեգալսկայա (Вика Бегальская, ), ուկրաինական ծագմամբ ռուս նկարչուհի։
Կենսագրություն
Վիկա Բեգալսկայան ծնվել է Դնեպրում՝ խորհրդային Ուկրաինայում։ Ավարտել է Խարկովի դիզայնի և արվեստի պետական ակադեմիան։ 2001 թվականից սկսած ապրում է Մոսկվայում։ Նրա վաղ նկարչական պրակտիկան կապված է տեսանյութերի հետ ։ 2005 թվականից նկարչուհին ակտիվորեն զբաղվել է գեղանկարչությամբ ։ 2008 թվականից սկսած համագործակցել է pop/off/art պատկերասրահի հետ, որտեղ անցկացվել են նրա մի քանի անհատական ցուցահանդեսներ։ Բեգալսկայայի նշանակալից ցուցահանդեսներն անցկացվել են կարևոր միջազգային հարթակներում։ Մասնակցել է Մոսկվայի 5-րդ բիենալեին։ 2014 թվականից սկսած գեղանկարչությամբ է զբաղվում Ալեքսանդր Վիլկինի հետ։ 2013 թվականին Օքսանա Սարգիսյանի և Վլադ Չիժենկովի հետ համատեղ հիմնել է «Ֆեմինիստական խոհանոց» նկարչական հարթակը։ 2014 թվականին Ալեքսանդր Վիլկինի և Դիանա Պորտլենդի հետ հիմնադրել է նկարիչների և սեքս-աշխատակցուհի/աշխատակիցների «Թերեզա» ստեղծագործական միությունը ։ Առաջադրանքները, որոնք ստեղծման պահին իր առաջ դրել էր միությունը, հետևյալն էին՝ սեքս-ինդուստրիայով զբաղվող հանրային տարածքի տրամադրում, սեքս-աշխատակցուհի/աշխատակիցների ներգրավումը սոցիալական-մշակութային գործընթացների մեջ, լուսավորական և հաղորդակցական գործունեություն։ 2014 թվականից սկսած ստեղծագործական միությունն իրականացրել է մի քանի պարտիսիպատորական նկարչական նախագծեր, այդ թվում երկու տիկնիկային ներկայացում՝ «Աֆրոդիտեի գոտին» և «Զինվորական կոշիկները քնքշանք են խնդրում» ։ «Աֆրոդիտեյի գոտին» 2015 թվականին առաջադրվել է «Նորարարություն» մրցանակի «Տարվա գլխավոր վիզուալ նախագիծ» անվանակարգում ։ 2016 թվականից «Աֆրոդիտեյի գոտին» գտնվում է Անտվերպենի ժամանակակից արվեստի թանգարանի հավաքածուում ։ 2015 թվականին Թերեզայի և Սոցիոլոգիական անկախ հետազոտությունների կենտրոնի հետ համատեղ իրականացվել է նախագիծ, որը խորքային հարցազրույցների հիմքով սոցիոլոգիական հետազոտություն էր։
Հանրային դիրքորոշում
2010 թվականին ստորագրել է բաց նամակ Ռուսաստանի նախագահին ի պաշտպանություն Անդրեյ Երոֆեևի և Յուրիա Սամոդուրովայի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դնեպր քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարչուհիներ
Ելիզավետովկա (Տոլուչեևկայի վտակ)
Ելիզավետովկա (Елизаветовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում։
Աշխարհագրություն
Գետաբերանը տեղակայված է Տոլուչեևկագետի աջ ափում՝ 109 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է, ավազանի տարածքը 198 կմ2 է։ Գետը գտնվում է Ելիզավետովկա գյուղի մոտ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոլուչևկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Դոնի ավազանի վտակներից մինչև Խոպրա։ Ենթավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Անդրեյ Զալեսկի
Անդրեյ Զալեսկի Իվանովիչ (Андрэй Іванавіч Залескі, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, «Սլուցկ» ակումբի պաշտպան։
Ակումբային
Անդրեյ Զալեսկին ծնունդով Նովոգրուդոկ քաղաքից է։ Ֆուտբոլ խաղալ սկսել է Լիդա քաղաքի մանկապատանեկական դպրոցում։ Առաջին մարզիչը եղել է Վ. Յու. Յանչաուսկասը։
Անդրեյ Զալեսկին իր կարիերան սկսել է Մինսկի «Դինամո» ակումբում 2008 թվականին՝ խաղալով երկրորդ կազմում։ 2009 թվականի մրցաշրջանում կատարել է իր դեբյուտը Բելառուսի առաջնությունում։ Երկու տարի վարձավճարով խաղացել է «Բերյոզա-2010» ակումբի կազմում։ 2014 թվականին նա վերադարձել է «Դինամո» և խաղացել թիմի հիմնական կազմում։ 2014 թվականի վերջին լքել է «Դինամոն» պայմանագրի ժամկետի վերջանալու պատճառով ։
2015 թվականի փետրվարին Անդրեյ Զալեսկին պայմանագիր է կնքել «Սլուցկ» ակումբի հետ ։
Հավաքականում
Հանդես է եկել Բելառուսի երիտասարդական հավաքականի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Դինամո Մինսկի ֆուտբոլիստներ
Վերին Աձվիս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Սեն Ժուլիեն Լաբրուս
Սեն Ժուլիեն Լաբրուս (Saint-Julien-Labrousse), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 336 մարդ, բնակչության խտությունը` 20.40 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.47 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 470 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 100 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 22 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 209 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 160-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 49։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,6 %։ 160 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 134 անձ (73 տղամարդ և 61 կին)։ Գործազուրկ են եղել 26 անձ (13 տղամարդ և 13 կին)։ 49 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անագի օքսիդ(II)
Անագի օքսիդ(II), անօրգանական, բինար քիմիական միացություն՝ կազմված անագից և թթվածնից, քիմիական բանաձևը՝ SnO, սև-կապտավուն բյուրեղ (մեկ այլ տվյալով շագանակագույն-սև )։
Ֆիզիկական հատկություններ
Մուգ կապույտ բյուրեղ է (գրեթե սև), ունի տետրագոնային համակարգ, կառուցվածքը նման է կապարի օքսիդին (а=0,3802 նմ, с=0,4837 նմ, Z=2, տարածական խումբը՝ P42/nmm)։ 90 ԳՊա–ից ավել ճնշումներում անցնում է շեղանկյուն ձևափոխության (а=0,382 նմ, b=0,361 նմ, с=0,430 նմ, Z=2, տարածական խումբը՝ Рm2n)։
Անագի օքսիդը համարվում է կիսահաղորդիչ, որի ջերմահաղորդականության տեսակը կախված է արտադրության մեթոդից։
Ստացումը
Սնդիկի օքսիդ ստանում են սնդիկի հիդրօքսիդը իներտ մթնոլորտում քայքայելով.
Ստացվում է անագի դիօքսիդից.
Լաբորատորիայում սնդիկի օքսիդ ստացվում է սնդիկի օքսալատը իներտ մթնոլորտում տաքացնելով.
Անագի քլորիդի ու նատրիումի կարբոնատի փոխազդեցությունից.
Քիմիական հատկություններ
Անագի օքսիդը օդում կայուն է, բայց հիմնական հատկություններով ամֆոտեր է։ Ջրում քիչ է լուծվում, իսկ հիմքերի լուծույթում հեղուկանում է։ Փոխազդում է ուժեղ և կոնցենտրիկ թթուների հետ.
Լուծվում է ուժեղ թթուներով՝ առաջացնելով կոմպլեքս իոններ, օրինակ Sn(OH2)32+ կամ Sn(OH)(OH2)2+, թթուների լուծույթներում ավելի քիչ՝ Sn3(OH)42+։
Լուծվում է հիմքերի ջրային լուծույթներում և դրանցում հեղուկանում է. Հայտնի են նաև այլ անջուր միացություններ, օրինակ՝ K2Sn2O3, K2SnO2։
Ջերմաստիճանի ազդեցությամբ քայքայվում է. Օդի թթվածնով օքսիդանում է. Ջրածնով, ածուխով, սիլիցիումով մետաղական անագը վերականգնվում է.
Անագը և թթվածինը կարող են անստեխիոմետրիկ բաղադրությամբ միացություններ առաջացնել։
Կիրառումը
Անագի օքսիդը շատ դեպքերում օգտագործվում է հիմնականում մետաղական անագի ստացման համար։ Հատուկ վերականգնիչներով օքսիդից վերականգնում են անագը և օգտագործում ռուբինային ապակու ստացման համար։ Փոքր քանակությամբ օգտագործվում է եթերային ռեակցիաների մեջ, որպես կատալիզատոր։
Անագի օքսիդը ցեզիումի օքսիդի հետ օգտագործում են լյումինաֆորների արտադրանքի մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թթու օքսիդներ
Գեքլու
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Գնացք դեպի Փարիզ
Պրեմիերան ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել 2018 թվականի փետրվարի 9-ին ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է 2015 թվականի օգոստոսի 21-ին գնացքում տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակման մասին։
Քննադատություն
Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից հիմնականում ստացել է բացասական արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 25 % վարկանիշ՝ հիմնված 137 գրախոսությունների ու 10 հնարավորից 4,3 միջին գնահատականի վրա ։ Metacritic կայքում ֆիլմը 100 հնարավորից ունի 45 միավոր՝ հիմնված քննադատների 36 գրախոսությունների վրա, որը համապատասխանում է «խառը կամ միջին կարծիք» կարգավիճակին ։ CinemaScore կայքում հանդիսատեսները A+-ից մինչև F գնահատման սանդղակով ֆիլմին տվել են B- գնահատական ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Քլինթ Իսթվուդի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում Կատեգորիա:2010-ականների կենսագրական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Եվրոպական տերությունների դեսպանների համաժողով (1896-1897)
Եվրոպական տերությունների դեսպանների կոնֆերանս (1896-1897), տեղի է ունեցել Կ. Պոլսում, 1896 թ. դեկտեմբեր-1897 թ. փետրվարին՝ Ավստրո-Հունգարիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի՝ Կ. Պոլսում հավատարմագրված դեսպանների մասնակցությամբ՝ 1894-96 թթ. հայկական կոտորածների պատճառով մերձավորարևելյան ճգնաժամի կապակցությամբ։ Նախաձեռնել էր Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը, որը 1896 թ. հոկտեմբերի 20-ին շրջաբերականով դիմել էր եվրոպական տերություններին՝ համատեղ գործողություններով հայկական հարցը լուծելու անհրաժեշտության հորդորանքով։ Առաջին նիստում ռուսական դեսպան Ա. Ի. Նելիդովը պնդեց նախ և առաջ Մակեդոնիայի խնդիրը կարգավորելու անհրաժեշտությունը։ Անգլիայի դեսպան Ֆիլիպ Քարրին և Ավստրո-Հունգարիայի դեսպան Հենրիխ Կալիցեն անհանգստացած, որ մակեդոնական հարցի լուծումը կարձակի Ռուսաստանի ձեռքերը Բալկաններում հետագա գործողությունների համար, համոզեցին մյուս տերությունների դեսպաններին՝ կոնֆերանսի օրակարգի հարց դարձնել Օսմանյան կայսրության ընդհանուր դրությունը։ Կոնֆերանսը սկսվելու հաջորդ օրը հայ հեղափոխականները, որոնք համոզված էին, թե կոնֆերանսի հաջող ելքը կախված է ռուսական կառավարության դիրքորոշումից, սպառնացին պայթեցնել Կ. Պոլսի ռուսական դեսպանատունը, եթե երեք ամսում բարենորոգումներ չմտցվեն Արևմտյան Հայաստանում։