cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ամստերդամի քաղաքային թանգարան
20-րդ դար
1905 թվականին Կոռնելի Բաարդը նշանակվեց թանգարանի համադրող, 1920 թվականին՝ թանգարանի տնօրեն։ Որպես համադրող նրա գործունեության ընթացքում տեղական իշխանությունը սկսեց կառուցել իր սեփական ժամանակակից արվեստի հավաքածուն։ Նիդերլանդներում ճգնաժամը հանգեցրեց քաղաքային կրճատումների, և 1930-ականներին իշխանություններն իրականացրեցին քաղաքականության վերանայում։ 1932 թվականին ստեղծվեց գնումների կոմիտե, որտեղ ընդգրկված էին երկու VVHK անդամ և երկու տեղական իշխանության ներկայացուցիչ։ Այս չորս գործիչները վերահսկում էին թանգարանի համար արվեստի բոլոր գնումները, մասնավորապես Հաագայի և Ամստերդամի իմպրեսիոնիզմի և միջազգային ժամանակակիցների աշխատանքները ։
Թանգարանը սկսեց ակտիվորեն արվեստի նմուշներ ձեռք բերել 1930 թվականից։ 1933 թվականին թանգարանի հավաքածուն համալրվեց M.B.B. Nijkerk's գրքերի հավաքածուով, որը հետագայում ընդլայնվեց՝ ներառելով գեղագիտական գրքեր և տպագրություն։ Կիրառական արվեստի թանգարանը բացվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 15-ին արևմտյան թևի առաջին հարկում։ Այս հավաքածուն ներառում էր կահույք, ապակե, խեցեղեն, գրաֆիկական դիզայն և պաստառներ, տեքստիլ, փոքր քանդակներ և դիմակներ, բատիկա, մետաղե կառուցվածքներ, հոլանդական շեշտադրմամբ ապակե վիտրաժներ ։
1936 թվականին Դեյվիդ Ռոելը, ով նախկինում աշխատել էր Ամստերդամի պետական թանգարանում և VVHK քարտուղարն էր, ստանձնեց թանգարանի տնօրենի պաշտոնը։ 1938 թվականի հունվարին Ռոելը թանգարանի նոր համադրող նշանակեց Վիլեմ Սենդբերգին, ով թանգարանի տնօրեն դարձավ 1945 թվականին։ 1962 թվականին VVHK հանձնեց իր հավաքածուի հիմնական մասը՝ ներառյալ Գեորգ Հենդրիկ Բրեյտների, Պոլ Սեզանի, Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոյի, Գյուստավ Կուրբեի, Վինսենթ վան Գոգի և Յան Բարտոլդ Յոնգկինդի աշխատանքները ։
Սենդբերգի ղեկավարման տարիներին թանգարանում բացվեց կիրառական արվեստի բաժին (1945) և գծանկարների բաժին (1954)։ 1950 թվականի սկզբում թանգարանը սկսեց ներկայացնել ժամանակակից երաժշտություն և ֆիլմեր։ Թանգարանի կից թևը կառուցվեց 1954 թվականին՝ տեղավորելու փորձառական արվեստի նմուշները։ 1956 թվականին թանգարանում ստեղծվեցին ընթերցասրահ, տպագրության սենյակ, թանգարանի ռեստորանը և այգին, ֆիլմերի ցուցադրության և երաժշտական կատարումների համար նոր սրահ ։ 1958 թվականին թանգարանը ձեռք բերեց ռուս նկարիչ Կազիմիր Մալևիչի աշխատանքներից։ Նույն տարում Սենդբերգը թանգարանի հավաքածուն համալրեց լուսանկարներով և թանգարանը դարձավ ժամանակակից արվեստի առաջին արևմտյան թանգարանը, որը սկսեց լուսանկարներ հավաքել։ Հավաքածուն ներառում է և՛ հոլանդական, և՛ միջազգային ավանգարդ լուսանկարիչների հետպատերազմյան ժամանակահատվածի գործեր (ինչպիսիք են օրինակ Էրվին Բլումենֆելդը, Լասլո Մոհոլ Նադը, Ման Ռեյը), հետպատերազմյան շրջանի հոլանդացի լուսանկարիչների գործեր (Եվա Բեսնյո, Էդ վան դեր Էլսկեն, Կաս Ուրթույս), նկարիչների դիմանկարներ, ֆոտոլրագրական նյութեր, գեղանկարչական լուսանկարչություն ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ամստերդամի քաղաքային և պատմության թանգարանների հավաքածուն տեղափոխվեց Սանտպորտի մոտակայքում գտնվող բունկեր։ Թանգարանի աշխատակիցները հերթով հսկողություն էին սահմանում։ Սենդբերգին հաջողվում էր խուսափել կալանքից. 1943 թվականին գերմանական մի խումբ ուղարկվեց նրան ձերբակալելու, սակայն նա կարողացավ փախչել հեծանվով։ Չնայած պատերազմական ցնցումներին՝ թանգարանը շարունակում էր ցուցահանդեսներ անցկացնել ։
1940-ական թվականների վերջին 1950-ական թվականներին թանգարանի հավաքածուն համալրվեց Էռնստ Լյուդվիգ Կիրխների և Անրի Մատիսի ստեղծագործություններով։ Այս ընթացքում թանգարանը նաև ձեռք բերեց Դե ստիլ և ռուսական կոնստրուկտիվիզմ ու բաուհաուզ շարժումների գործեր։
1963-1985 թվականներին թանգարանը ղեկավարել է Էդի դե Ուայդը։ Նա սկսեց ձեռք բերել թանգարանի առաջին ամերիկյան ժամանակակից արվեստի հավաքածուն։ Նրա ղեկավարությամբ 1971 թվականին թանգարանի սոցիալական և կրթական գործառույթների շուրջը ծագած բանավեճերը հանգեցրին հաղորդակցման բաժնի ստեղծմանը ։ 1970-ականների սկզբին թանգարանը ձեռք բերեց եվրոպացի արվեստագետների իր առաջին վիդեո արտը, այդ թվում Դիբե և Գիլբերտ և Ջորջ։ Ներկայում թանգարանն ունի շուրջ 900 վիդեո արտ և ինստալյացիոն աշխատանքներ՝ այդ թվում Նամ Ջուն Պայկի, Բիլ Վիոլայի և Բրյուս Նաումանի աշխատանքներից։ 1970-ականների կեսերից, երբ վերջին ժամանակահատվածի սենյակները փակվեցին, թանգարանը դարձավ բացառապես ժամանակակից արվեստի թանգարան ։
21-րդ դար
2001 թվականին թանգարանի ուկրաինական, ռուսական և խորհրդային արվեստի հավաքածուն հարստացավ Կազիմիր Մալևիչի գծանկարներով, Նիկոլայ Խարջիևի մշակութային կենտրոնի ռուս ավանգարդիստ նկարիչների ստեղծագործություններով։
2003 թվականի վերջում Adriaan Willem Weissman շենքը հրշեջ վարչության պնդմամբ փակվեց և սկսվեցին վերանորոգման աշխատանքները։ Թանգարանը ժամանակավոր տեղավորվեց Post CS շենքում և այնտեղ մնաց 4,5 տարի ։ 2005 թվականին թանգարանը սկսեց համագործակցել Broere բարեգործական հիմնադրամի հետ. Monique Zajfen հավաքածուի շնորհիվ թանգարանը ձեռք բերեց ժամանակակից եվրոպական արվեստի գործեր։ 2006 թվականին «Քաղաքի քարտեզավորում» ցուցահանդեսային համատեքստում կազմակերպվեցին քննարկումներ և դասախոսություններ, որոնք բացահայտեցին արվեստագետների կապը քաղաքի հետ։ Ստեղծվեց «Docking Station» վայրը, որտեղ նոր ի հայտ եկող նկարիչները ներկայացնում են իրենց աշխատանքները։ 2008 թվականին Էնդի Ուորհոլի վիդեո աշխատանքին նվիրված «Other voices, other rooms» ցուցահանդեսն ունեցավ 600000 այցելու։
2006 թվականին քաղաքային խորհուրդը սեփականաշնորհեց թանգարանը, և այն դարձավ ավելի գործնական ձեռնարկություն, որը վարձակալում է թանգարանի շենքը քաղաքից և խորհրդի անունից կազմակերպում ցուցահանդեսներ, ղեկավարում, պահպանում, ավելացնում թանգարանի հավաքածուն ։
2008 թվականից թանգարանում սկսվեց մեծ շինարարություն։ Թանգարանը սկսեց «Թանգարանը գնում է քաղաք» նախագիծը՝ Ամստերդամ քաղաքի շրջանակներում պահպանելու տեսողական ներկայությունը, մինչ շենքը վերանորոգվում էր։ Նախագիծը շարունակվեց մինչև 2009 թվականի երկրորդ կես և Ամստերդամի տարբեր վայրերում կազմակերպեց մի շարք սեմինարներ, դասախոսություններ, շնորհանդեսներ։
2010 թվականի օգոստոսից մինչև 2011 թվականի հունվար թանգարանը դեռևս անավարտ շենքում իր դռները բացեց «Ամստերդամի ժամանակավոր թանգարան» յուրօրինակ ծրագրով, հետագայում շարունակելով այս ծրագիրը ։ «Ամստերդամի ժամանակավոր թանգարան 2» ծրագիրը բացվեց 2011 թվականի մարտին՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով ժամանակակից արվեստն ու դիզայնը, որի ընթացքում ներկայացվեցին Պիտ Մոնդրիանի, Կազիմիր Մալևիչի, Չարլի Տուրոպի, Անրի Մատիսի, Դոնաալդ Ջադի, Ուիլեմ դե Կունինգի, Իվ Քլեյնի և Բրյուս Նաումանի աշխատանքները։ «Ամստերդամի ժամանակավոր թանգարան 3»-ը սկսվեց 2011 թվականի հոկտեմբերին՝ ամբողջ Ամստերդամում ներկայացնելով ցուցահանդեսներ, շնորհանդեսներ ։
Հանրության համար թանգարանը վերաբացվեց 2012 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ։ Վերաբացումից հետո առաջին ամսում թանգարանն ունեցավ շուրջ 95000 այցելու ։
Վանդալիզմ և գողություն
1986 թվականի մարտի 21-ին Ժերար Յան վան Բլեդերենը փսիխոզի ժամանակ դանակով կտրել է Բարտեն Նյումանի «Ով է վախենում կարմիրից, դեղինից և կապույտից» III (1967) կտավը։ Նա դատապարտվել է ութ ամսվա ազատազրկման և երկու տարի փորձաշրջանի, ինչպես նաև նրան երեք տարի ժամկետով արգելվել է թանգարան այցելել։ 1997 թվականի նոյեմբերի 21-ին վան Բլեդերենը կտրել է Բարտեն Նյումանի «Կաֆեդրա» (1951) կտավը։ Դատարանը նրան անմեղսունակ է ճանաչել, չի դատապարտվել, սակայն նրան մշտապես արգելվել է թանգարան այցելել ։
1988 թվականի մայիսի 20-ին թանգարանում տեղի է ունեցել առաջին և միակ գողությունը։ Երեք կտավներ՝ Վան Գոգի «Մեխակներով ծաղկաման» (1886), Յան Բարտոլդ Յոնդկինդի «Փողոց Նևերում» (1874) և Պոլ Սեզանի «Նատյուրմորտ շշերով և խնձորներով» կտավները ընդմիջման ժամանակ գողացել են։ 1988 թվականի մայիսի 31-ին որպես գնորդներ ներկայացած ոստիկաններին հաջողվել է նկարներն անվնաս վերադարձնել։ Գողը ձերբակալվել և դատապարտվել է ։
2011 թվականի մայիսի 15-ին ազգային մրցաշարում Այաքս ֆուտբոլային ակումբի հաղթանակը տոնվել է Ամստերդամի թանգարանային հրապարակում։ Տոնակատարության ժամանակ երկրպագուները վնասել են Benthem Crouwel հատվածի առաստաղը և ապակե վահանակները՝ պատճառելով 400000 եվրոյի վնաս և 2012 թվականի հերթական հաղթանակի տոնակատարության համար վայրը տեղափոխել են Ամստերդամ Արենա ։ Չնայած այս ամենին, Ամստերդամի քաղաքային իշխանությունները հայտարարել են, որ Թանգարանային հրապարակը կարող է օգտագործվել խոշոր իրադարձությունների համար ։
Հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուն ներառում է շուրջ 90.000 նմուշ, որոնք հավաքագրվել են 1874 թվականից ի վեր ։ Առանձնակի ուշադրության արժանացնելով դե ստիլ, բաուհաուզ, փոփ արտ, COBRA (ավանգարդ շարժում), նեո-իմպրեսիոնիզմ ուղղությունները՝ հավաքածուն ներկայացնում է 20-րդ և 21-րդ դարերի արվեստի և դիզայնի գրեթե յուրաքանչյուր զգալի շարժում։ Հավաքածուն ներառում է Կազիմիր Մալևիչի գծագրերի ու գեղանկարների համապարփակ հավաքածու։ Պոստիմպրեսիոնիստներից ներկայացված են Փոլ Սեզանի և Վինսենթ վան Գոգի գլխավոր գործերը։ Հավաքածուն բաժանվում է հետևալ մասերի՝
2010 թվականի սկզբից թանգարանը համագործակցել է Fabrique դիզայնի գործակալության հետ և Լեյերի ընկերության հետ զարգացրել արվեստի վիրտուալ այցեր՝ «ARtours»: Օգտագործելով սմարթֆոն տեխնոլոգիա՝ այցելուները կարող են լրացուցիչ պատմություններ և պատկերներ լսել ու տեսնել հավաքածուի մասին ինչպես թանգարանի ներսում, այնպես էլ դրսում։ 2011 թվականի վերջին՝ ծրագրի վերջնական փուլում, հանրությանը հրավիրեցին ավելացնելու իրենց պատմությունները, պատկերներն ու այլ տեղեկություններ բաց հարթակի միջոցով ։
Թվայնացում
2009 թվականի նոյեմբերին թանգարանը սկսել է պատմական արխիվի թվայնացման ծրագիր, որն ընդգրկում է 1895-1980 թվականները և պարունակում է շուրջ 1.5 մլն փաստաթուղթ, շուրջ 7000 թղթապանակներ, տնօրենների և գնորդների նամակագրությունների գրառումներ։ Փաստաթղթերի պաշտոնական սեփականությունը փոխանցվել է Ամստերդամի քաղաքային արխիվին, սակայն փաստաթղթերը կմնան Ամստերդամի քաղաքային թանգարանում մինչև թվայնացման գործընթացի ավարտը։
Ուայսսման շենք
Հոլանդացի ճարտարապետ Ադրիան Վիլլեմ Ուայսսմանը 1895 թվականին կառուցել է թանգարանի շենքը։ Վերին ճակատի և աշտարակի անգույն քարերի և կարմիր աղյուսի համադրությամբ արված դիզայնը շենքի արտաքին տեսքը մոտեցնում է 16-րդ դարի հոլանդական նեո-վերածննդի շենքերի տեսքին։ 1938 թվականին ռեժիսոր Վիլեմ Սանդբերգը շենքի ներսի պատերը ներկել է սպիտակ՝ ստեղծելով «սպիտակ խորանարդ» պատկերասրահներ։ Մի քանի տարի անց՝ 1954 թվականին, Սանդբերգը հնարավորություն ունեցավ կառուցել մեծ ապակե կցամաս Van Baerlestraat-ի կողքին, որն անվանվեց «Սանդբերգյան թևը»։ Սանդբերգը փոխարինեց նաև թանգարանի ծանր, բավականին անհարմար դռները ապակե մուտքով։ 1934 թվականին Բաարդը թանգարանի հիմնական մուտքի վերևում գտնվող լոջիան դարձրեց ցուցահանդեսային տարածք և մի քանի պատկերասրահներ ներկեց թեթև գույներով։ 1936 թվականին Ռոելը մի քանի պատկերասրահների ներսում տեղադրեց պատերի թեթև ծածկույթներ և վերին հարկերի պատկերասրահներում նոր դռներ բացեց ։
Անբարենպաստ պահպանման և ժամանակակից սարքավորումների բացակայության պատճառով շենքը չէր համապատասխանում ժամանակակից չափանիշներին։ Բացի այդ շենքը տարածք չուներ մշտական հավաքածուի ցուցադրության համար։ Կազմավորումից ի վեր թանգարանի հավաքածուն ընդլայնվել էր։ Արվեստի պահեստներն ու արվեստանոցները նույնպես շատ ծանրաբեռնված էին։ 1993 թվականին թանգարանի տանիքի արտահոսքը վնասեց մի քանի խոշոր նկարներ, այդ թվում Էսլուրթ Քելլիի և Ջուլիան Շնաբելի աշխատանքները ։ Թանգարանը վերանորոգելու առաջին մրցույթը տեղի ունեցավ 1990-ականների սկզբին, երբ Ռոբերտ Վենտուրիին հաղթեց Ռեմ Կուլհաասին, Վիմ Քվանտին և Կարել Ուայբերը։ 1996 թվականին Վենտուրիին փոխարինեց Ալվարո Սիզա Վիեյրան։
Տեղափոխում, ավելացում
2004 թվականին հրդեհային կանոններին չհամապատասխանելու համար հին շենքը փակվեց։ Քաղաքային թանգարանը ժամանակավորապես տեղափոխվեց Post-CS՝ Ամստերդամի կենտրոնական կայարանի մոտ գտնվող Փոստային ծառայության հին շենք ։ Երբ 2008 թվականին Post-CS տեղայնքը փակվեց, տպագրվեց «Stedelijk Museum CS – Prospect/Retrospect» խորագրով գիրքը՝ նվիրված այս ժամանակաշրջանի հաջողված ցուցահանդեսներին ու նկարիչներին, ինչպիսիք են Էնդի Ուորհոլը և Ռինեկե Դեյկստրան ։
Բենթեմ Քրուվելի թևաշենք
Ժամանակակից արվեստի թանգարանն Ամստերդամի այգի տեղափոխելու հետագա քննարկումներից հետո, նոր ժյուրին, ի վերջո, Բենթեմ Քրուվելի ճարտարապետներ կազմակերպությունը շահեց շենքի վերանորոգման և նոր շենքի նախագծման շինարարության պայմանագիրը, որը կոչվում էր «Լոգարան» ։ Քաղաքային նոր թանգարանն ունի 8000 կմ 2 մակերեսով ցուցահանդեսային տարածք, որը նախորդ պատկերասրահի կրկնակին է։ Նյու Յորք Թայմսի ճարտարապետական քննադատ Միշել Կիմելմանը թանգարանի ավելացված հատվածի մասին գրել է. «Չեմ կարող հիշել ավելի ծիծաղելի տեսք ունեցող շենք, քան Քաղաքային թանգարանի նոր շենքն է» ։ Լոս Անջելես Թայմսը ընդլայնված հատվածն անվանել է «չափազանցված, հակասեպտիկ և անհամապատասխան» ։
Ըստ Ալվարո Սիզայի նախնական պլանավորման վերաբացումը նախատեսված էր 2007 թվականին։ Երբ 2004 թվականին նոր մրցակցություն տեղի ունեցավ, պարզ դարձավ, որ այդ ժամկետում հնարավոր չէ վերաբացվել։ Թեև վերանորոգված բնօրինակը շենքի կառուցումն ավարտվեց 2010 թվականի սկզբին, պայմանները հարմար չէին արվեստի գործեր ցուցադրելու համար, քանի որ չկար եղանակային վերահսկման համակարգ, որը պետք է տեղադրվեր նոր թևաշենքում։ Մամուլը քննադատում էր ձգձգումները։ Հոլանդացի մշակութային ձեռնարկատեր Օտտո Նանը սկսեց «Stedelijk Do Something» քարոզարշավը` կոչ անելով մարդկանց իրենց հիասթափության մասին հաղորդագրություններ ուղարկել ձգձգումների հետ կապված։ Սա գրավեց ԶԼՄ-ների ուշադրությունը և հսկայական արձագանք ունեցավ Twitter և Facebook սոցիալական ցանցերում։ Նանը հույս ուներ, որ այն, ինչ նա անվանել էր «բարեկամական հեղաշրջում», քաղաքական ուշադրության կարժանանար թանգարանային հրապարակում։ SMS հաղորդագրությունները ուղարկելով` մարդիկ կարող էին գումարներ հավաքել, որպեսզի թանգարանը վերագործարկվի մի փոքր շուտ։ 2011 թվականի հետաձգումների ժամանակ, երբ Միդրեթ կապալառուն սնանկացավ, 2010 թվականի գարնանը վերաբացվելու նախագիծը տեղափոխվեց 2012 թվական։ Վերանորոգված բնօրինակ շենքի բացումը եղավ 2010 թվականին ժամանակավոր ցուցադրությամբ , որին մասնակցեց 223000 այցելու ։
VolkerWessels կապալառուն շինարարությունն ավարտել է 2012 թվականի փետրվարին, որից հետո տեղադրվել է կլիմայի կառավարման համակարգը ։ 8-ամյա աշխատանքներից հետո Ամստերդամի քաղաքային նոր թանգարանը բացվեց 2012 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ։ Վերանորոգումից և ընդլայնումից հետո հավաքածուի կարևորագույն նմուշները ցուցադրվում են հին շենքում` փոփոխվող ներկայացումներով։ Նոր թևաշենքը բաղկացած է ապակե մեծ մուտքից, որը բացվում է դեպի թանգարանային հրապարակ, ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար նախատեսված վերին հարկից և ներքնահարկից։ Այստեղ է գտնվում նաև թանգարանային խանութը, ռեստորանը և գրադարանը, ինչպես նաև հանդիսասրահը ։ «Երևակայությունից այն կողմ» բացման ցուցահանդեսը ներկայացնում էր Ամստերդամի նոր ի հայտ եկող նկարիչների աշխատանքները ։ Լոս Անջելեսի ուշացած նկարիչ Մայք Քելլիի հետադարձ հայացք 2012 թվականի դեկտեմբերին տեղի ունեցավ լոս անջելեսցի հանգուցյալ նկարիչ Մայք Քելլիի հետահայաց ցուցադրությունը ։
Ծրագիրն ամբողջությամբ արժեցավ 127 միլիոն եվրո, 20 միլիոն եվրո ավելի, քան գնահատվել էր 2007 թվականին, որը հիմնականում ֆինանսավորվել էր Ամստերդամի քաղաքային խորհրդի կողմից ։
Տեսողական առանձնահատկություն
1963 թվականին Վիմ Քրովելն ու նրա նախագծային Total Design ընկերությունը նոր տնօրեն՝ Էդուարդ դե Ուիլդեի օրոք սկսեցին աշխատել Ամստերդամի քաղաքային թանգարանի համար։ Քրովելը նախագծեց կատալոգներ, հրավիրատոմսեր, պաստառներ, գրքույկներ՝ օգտագործելով միասնական ցանց։ Նա ցանկանում էր ստանդարտացնել տիպաբանությունը՝ օգտագործելով Univers տառատեսակը, քանի որ այն ունի նույն x բարձրությունը յուրաքանչյուր քաշի համար ։ Այս ցանցանման դասավորությունը հայտնի դարձավ որպես SM-դիզայնի ոճ ։
Արմանդ Մևիսն ու Լինդա վան Դեուրսենը 2012 թվականին վերափոխեցին թանգարանի լոգոն և տեսողական առանձնահատկությունը, որի վերաբացումը կայացավ 2012 թվականի սեպտեմբերի 23-ին։ 2010-2012 թվականների թանգարանի ժամանակավոր ծրագրի համար Մևիսն ու Դեուրսենը նախագծել էին գրաֆիկական առանձնահատկությունը։ Նոր լոգոն գրոտեսկ տառատեսակով մեծ S տառն է՝ բաղկացած թանգարանի անունի տառերից՝ գրված մեծատառերով։ Օգտագործված է Union կոչվող տառատեսակը, որը Helvetica և Arial տառատեսակների խառնուրդն է՝ ստեղծված չեխ նկարիչ Ռադիմ Պեշկոյի կողմից 2009 թվականին։ Union-ը օգտագործվել է թանգարանի ներքին և արտաքին ցուցանակների, լրացուցիչ նյութերի և ռեսուրսների համար։ Նոր լոգոյի տեսողական առանձնահատկությունը սկզբում հակասական էր, հատակապես, երբ Վիմ Քրովելի բնօրինակ լոգոն հիացմունքի արժանացավ ։
Կազմակերպություն
2011 թվականին թանգարանն ունեցել է 138720 այցելու, 2012 թվականին՝ 300000 այցելու ։ 2012 թվականի սեպտեմբերին վերաբացումից հետո թանգարանն ունեցել է 750000 այցելու, 2013 թվականին՝ 700000 այցելու ։ Թանգարանը Նիդերլանդների ամենաշատ այցելվող թանգարանն է Ամստերդամի պետական թանգարանից, Վան Գոգի թանգարանից և Աննա Ֆրանկի տնից հետո և 87-րդ ամենաշատ այցելուներ ունեցող թանգարանն աշխարհում ։ 2014 և 2015 թվականներին թանգարանն ունեցել է 816396 և 675000 այցելու ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների թանգարաններ Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ Կատեգորիա:Ամստերդամի թանգարաններ Կատեգորիա:1895 հիմնադրումներ Նիդերլանդներում Կատեգորիա:1895 հիմնադրված թանգարաններ
Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպի
Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպի (Giuseppe Maria Crespi, ), իտալացի գեղանկարիչ, գծանկարիչ և փորագրիչ։ Ջուզեպպեն հայտնի է նաև Spagnolo մականունով («Իսպանացի», քանի որ երիտասարդ ժամանակ իսպանական ոճի և հանդերձանքի մեծ սիրահար էր)։
Վաղ շրջան (1680-1700 թվականներ)
Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին սովորել է գեղանկարչություն Բոլոնյայում Դոմենիկո Մարիա Կանուտիի, Կառլո Չինյանիի և Ջովանի Անտոնիո Բուրինիի մոտ։ Այս ժամանակաշրջանում աշխատել է իտալական մի շարք քաղաքներում, այդ թվում՝ Բոլոնիայում, Պարմայում, Վենետիկում, Մոդենայում, Պիստոյայում, Ֆլորենցիայում (1700-1708 թվականներ)։ Հետազոտել է Կորեջիոյի, Ֆեդերիկո Բարոչիի, Ֆրանչեսկո Գվերչինոյի, Սեբաստիանո Մազոնիի արվեստներն ու Ռեմբրանդ վան Ռեյնի օֆորտները։
1689 թվականին Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին ընդունվում է Բոլոնյայի նկարչական դպրոց։ Այստեղից նրան վտարել են, քանի որ նկարել էր Բոլոնյայի ակադեմիայի հոգաբարձու կոմս Մալվազիի ծաղրանկարը։ Սովորելու ընթացքում նկարիչը ստեղծում է մի շարք հոգևոր թեմաներով նկարներ, որոնցից կարևորվում է «Տասը հազար մարտիրոսների սպանությունը». այն այսօր գտնվում է Բոլոնյայի Սանտո Սպիրիտո եկեղեցում։ Բացի հոգևոր թեմաներից, այս ժամանակաշրջանում Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին վրձնում է նաև այլ նկարներ՝ «Տարվա եղանակներ», « Կենտավրոս Խիրոնը Աքիլլեսին սովորեցնում է կրակել նետուաղեղից », « Էնեասը, Սիբիլլան և Քարոնը » (1700-ական  թվականներ), « Էրոսների քունը» (մոտավորապես 1712 թվական), «Էրոսներին զինաթափ արած Նիմփաները »:
1700-1747 թվականներ
1700-ական թվականների սկզբին Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին դիցաբանական նկարներ ստեղծելուց անցում է կատարում գյուղական կյանք նկարելուն։ Սկզբնական շրջանում այդ նկարները կրում էին պաստորալ ոճի ազդեցությունը, իսկ հետո նկարները դարձան առավել համոզիչ։ Այդ շրջանի ստեղծագործություններիչ կարևորվում են՝ «Մայրն ու երեխան», «Մանածուհին», «Լու փնտրող կինը»։ Այս պաստորալ ոճին փոխարինելու եկավ կարավաջոյականությունը՝ մութ լուսավորված ինտերիերով նկարները։ Այդ ոճով Ջուզեպպեն վրձնեց ներքոհիշյալ կտավները՝ «Տեսարան մառանում», «Գյուղացիների ընտանիքը» և այլն ։
Կենցաղային գեղանկարչության մեջ Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին նույնպես մեծ հաջողություններ արձանագրեց։ Այդ թեմայով նկարներից հատկապես կարևորվում են հետևյալները՝ «Պոջո ա Կայանոի տոնավաճառը» (1708 թվական), «Տոնավաճառ» (1709 թվական). այս նկարներում հիմնականում պատկերված էր բազմամարդ տեսարաններ։ 1700-ից 1720-ական թվականներին նկարիչը վրձնեց սյուժետային նկարներ, դիմանկարներ, նատյուրմորտներ, կենցաղային տեսարաններ։
Դիմանկարներ պատկերելուց Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին կրում էր Ռեմբրանդի ազդեցությունը։ Այս շրջանում նաև շատ ինքնադիմանկարներ ստեղծեց (1708 թվական, 1710 թվական)։ Դիմանկարների շարքից առանձնանում են «Որսորդը», «Լյուտնյահարուհին», «Գեներալ Պալդին», «Ոսկերիչ Զանոբիի ընտանիքը»։
Ջուզեպպե Մարիա Կրեսպին իր մահկանացուն կնքել է 1747 թվականի հուլիսի 16-ին Բոլոնյայում՝ ութսուներկու տարեկան հասակում։ Նրա ստեղծագործությունները պահպանվում և ցուցադրվում են աշխարհի շատ թանգարաններում և անհատական հավաքածուներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ Կատեգորիա:17-րդ դարի նկարիչներ
(5865) Քուալիտեմոկրինա
(5865) Քուալիտեմոկրինա (Qualytemocrina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի օգոստոսի 31-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,407469 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0927 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7223 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1364,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263854 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,61° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վլադիսլավկա (գյուղ, Օլշանսկի շրջան)
Վլադիսլավկա (Владиславка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Օլշանսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վլադիսլավկա գյուղում բնակվում էր 87 մարդ։
Ալագյոլլար (գոգավորություն)
Ալագյոլլար, գոգավորություն Ղարաբաղի բարձրավանդակում, նրա հյուսիսարևմտյան կողմում։ Երկարությունը՝ 20 կմ, լայնությունը՝ 8 կմ, տարածքը՝ 140 կմ²։ Կազմված է հրաբխային ապարներից։ Լավային հոսքերով բաժանված է արևելյան և արևմտյան մասերի։ Ռելիեֆը ալիքավոր է, բլրապատ։ Հյուսիսից եզերված է Վարդենիսի 12 լանջերով։ Հարուստ է սառնորակ աղբյուրներով, ալպյան բուսականությամբ։ Այստեղ են գտնվում Մեծ և Փոքր Այագյոլ լճերը ։
Ալեքսանդր Աղաջանյան
Ալեքսանդր Մարգարի Աղաջանյան (1904, Թաղասեռ, Հադրութի շրջան - ), ռազմական բժիշկ, մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, գնդապետ։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1928 թվականից։
Կենսագրություն
1941 թվականին հաջողությամբ քննություններ է հանձնել և ընդունվել Լենինգրադի ռազմաբժշկական ակադեմիայի ասպիրանտուրան՝ քիթ-ականջ-կոկորդ (ԼՕՐ) մասնագիտությամբ։ Հայրենականի մեծ պատերազմի առաջին օրերից նշանակվում է Արևմտյան ռազմաճակատի 38-րդ ավտոտրանսպորտային գնդի սանծառայության պետ, 1942-1943 թվականներին՝ 33-րդ բանակի 110-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1287 հրաձգային գնդի բուժսանծառայության պետ, 1943-1944 թվականներին՝ 87-րդ հրաձգային դիվիզիայի բուժսանգումարտակի հրամանատար, ապա՝ 33-րդ բանակի Սմոլենսկի հրաձգային դիվիզիայի սանծառայության պետ, 1944 թվականի ապրիլից մինչև 1946 թվականը՝ 5-րդ բանակի 65-րդ հրաձգային Վիլնյուս-Կաունասյան կորպուսի բուժսանծառայության պետ։ Ակտիվորեն մասնակցել է Բելոռուսիայի, Լիտվայի ազատագրման, Քյոնիգսբերգի գրավման համար մղված մարտերին։
Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակից հետո բանակի հետ ուղարկվել է Հեռավոր Արևելք՝ Առաջին հեռավորարևելյան ռազմաճակատ։ Այստեղ մասնակցել է Կվանտունյան բանակ դեմ ծավալված մարտերին, մասնակցել Մանջուրիայի ազատագրմանը։
1946 թվականին երկու տարով գործուղվել է Լենինգրադ՝ ռազմաբժշկական ակադեմիայում քիթ-ականջ-կոկորդ մասնագիտության մեջ որակավորվելու համար։ 1948 թվականին գործուղվել է Կրասնոդարի զինվորական հոսպիտալ, իսկ 1949 թվականի ապրիլին նշանակվել է Բաքվի օկրուգի հակաօդային պաշտպանության ռազմաբժշկական վարչության պետի տեղակալ, ապա՝ պետ (1950): 1957 թվականին թողել է զինվորական ծառայությունը և աշխատանքի անցել Բաքվի 2-րդ պոլիկնիկայում որպես քիթ-ականջ-կոկորդ բաժանմունքի վարիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայ քիթկոկորդականջաբաններ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական բժիշկներ
Հաջինիաթ
Հաջինիաթ (Haciniyyət), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաբեկի շրջանի բնակավայրեր
Կարգովեց
Կարգովեց (Карговец), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վառչուշկա գետի աջ ափին՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Եզիանք
Եզիանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալոստ
Ալոստ, սարավանդ Թուրքիայի Էրզրումի մարզում, Ճորոխի ավազանում, Օլթիի շրջանում։ Բարձրությունը՝ 2200 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Էրզրումի մարզ
Աննա Դիդենկո
Աննա Պավլովնա Դիդենկո (Ганна Павлівна Діденко, ), կավագործական խաղալիքների ուկրաինացի վարպետ, Ուկրաինայի ժողովրդական արվեստի վարպետների ազգային միության անդամ, Ուկրաինայի ժողովրդական ստեղծագործության վաստակավոր վարպետ, Դանիիլ Շչերբակովսկու անվան մրցանակի դափնեկիր։ Համաուկրաինական և համամիութենական ցուցահանդեսների, սիմպոզիումների և տոնավաճառների մասնակից։ Դիդենկոյի արտադրանքը պահվում է Օպոշնյայի ուկրաինական խեցեղենի ազգային թանգարան-արգելոցում, Ուկրաինայի ժողովրդական ճարտարապետության և կենցաղի թանգարանում և մասնավոր հավաքածուներում։
Կենսագրություն
Աննա Դիդենկոն ծնվել է 1943 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Պոլտավայի մարզի Օպոշնյա ավանում ։ Նրա ծեփագործության առաջին ուսուցիչը եղել է մայրը՝ Նատալյա Ակիմովնա Պոշիվայլոն։ Ընդհանուր կրթությունը ստացել է Օպոշնյայի տարրական և յոթամյա դպրոցներում, վերջինս ավարտել է 1959 թվականին։ 1960 թվականից նա աշխատանքի է ընդունվել Օպիշնյայի շրջանի արդյունաբերական կոմբինատում ։
1962 թվականին Աննան տեղափոխվել է «Գեղարվեստական կերամիկա» գործարան, որտեղ աշխատել է 36 տարի՝ զբաղեցնելով կավե խաղալիքներ պատրաստող վարպետի պաշտոնը։ Որոշ ժամանակ նա արտադրել է երեսպատման սալիկներ, ձուլել արտադրանքներ գիպսե կաղապարների միջոցով։ Աննա Դիդենկոյի անունը ընդգրկված է գործարանի Աշխատանքային փառքի գրքում։ 1996 թվականին գործարանում առաջացած ճգնաժամային գործընթացների պատճառով Դիդենկոն սեփական ցանկությամբ ազատվել է աշխատանքից ։
Ստեղծագործություն
Դիդենկոն արտադրել է հիմնականում սուլիչ խաղալիքներ՝ աքլորների, խոյերի, ձիերի, եղնիկների ավանդական կենդանակերպական պատկերների տեսքով։ Աննա Պավլովնայի աշխատանքներին բնորոշ են աղվեսների, կատուների, նապաստակների, կարապների, արջերի տեսքով արտադրանքները։ Ստեղծել է հիմնականում ուկրաինական հեքիաթների թեմաներով քանդակային կոմպոզիցիաներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Հեռավոր շչակների արձագանքը
«Հեռավոր շչակների արձագանքը» (1975 թ.) ֆիլմի սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորը Արա Վահունին  է։ Այն իր դարը ապրած, պատերազմի բովով անցած, արդեն գրեթե մետաղի կույտի վերածված, կարծես հանգստի գնացած գնացքների մասին է։ Վահունին այս փոքր ստատիկ ֆիլմով կարողացել է ցույց տալ մենակության և լքվածության ցավագին վիճակը։ Ֆիլմի գերագույն արժեքն այն է, որ ձայնային և շարժատեսիլային հնարքների միջոցով գրեթե կես դար անշարժ կանգնած գնացքները Վահունին կարծես նորից տեղից պոկում ու դնում է շարժման մեջ։ Ֆիլմի հանճարեղ լուծումների համար նա արժանացել է ՀՍՀ-ի պետական  մրցանակի։
Կատեգորիա:Արա Վահունու ֆիլմեր
Ինվեստիտուրա
Ինվեստիտուրա (, - հանդերձավորում եմ, շնորհում եմ), միջնադարում (Արևմտյան Եվրոպայում) վասալային կախվածությունն ամրապնդող ֆեոդի (ավատ), պաշտոնի, աստիճանի հանձնման իրավաբանական ակտ, որն ուղեկցվել է արարողությամբ, վասալին սենիորը հանձնել է իշխանություն խորհրդանշող մի ափ հող, ձեռնոց, սուսեր, գայիսոն, դրոշ և ալյն։ Հատուկ էր եկեղեցական ինվեստիտուրան (շնորհվում էր եկեղեցական պաշտոն կամ աստիճան)։ Մինչև 11-րդ դարի ինվեստիտուրայի իրավունքը փաստորեն պատկանել է աշխարհիկ իշխանություններին։ Հետագայում ինվեստիտուրայի հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների միջև ծավալվել է պայքար և, ի վերջո, ավարտվել փոխզիջմամբ։
Կատեգորիա:Միջնադար Կատեգորիա:Պապության պատմություն Կատեգորիա:Արարողություններ
Սլովակիայի սահմանադրություն
Սլովակիայի սահմանադրություն (սլովակ.՝ Ústava Slovenskej republiky ), ընդունվել է Սլովական ազգային խորհրդի կողմից՝ 1992 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ու ստորագրվել երկու օր անց։ Սկսվել է կիրառվել հաջորդ տարվա հունվարի 1-ից։ Այսօր սեպտեմբերի մեկը Սլովակիայում նշում են որպես Սահմանադրության օր ։ Խմբագրման աղբյուր է հանդիսացել 1920 թվականի Չեխոսլովակիայի սահմանադրությունը։
Ակնարկ
156 հոդված ունեցող սահմանադրությունը բաղկացած է 9 մասից, որոնք իրենց հերթին բաժանվում են գլուխների.
Սահմանադրական բարեփոխումների համար անհրաժեշտ է խորհրդարանի ձայների 3/5-ը։ Ամենավերջին բարեփոխումը եղավ 2014 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, որը վերաբերում էր խողովակաշարերով ու ջրային բաքերով խմելու ու հանքային ջրերի արտահանման արգելքին՝ բացառությամբ անձնական օգտագործման և շշալցված ջրի։
Նադոկրա
Նադոկրա (ნადოკრა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում ։
Սլովակիայի սահմանադրություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովակիա Կատեգորիա:Սահմանադրություններ
Նադոկրա
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1070 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թիանեթից հեռու է 29 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 152 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Կուռսի (գյուղ, Պուուռմանի շրջան)
Կուռսի (Kursi), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պուուռմանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պուուռմանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Դեսնա (Դնեպրի վտակ)
Դեսնա, գետ Ռուսաստանում և Ուկրաինայում, Դնեպրի ձախ վտակը (թափվում է Կանեի ջրամբարը)։ Սկիզբ է առնում Սմոլենսկի բարձրավայրից՝ Ռուսաստանւ Սմոլենսկի մարզի սահմաններում, հոսում Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզով և գլխավորապես Ուկրաինայի Չեռնիգովի և Կիևի մարզերով։ Երկարությունը 1130 կմ է. Կանոնավոր նավագնացություն կա Նովգորոդ-Սևերսկի քաղաքից սկսած։ Դեսնայի ափին են նաև Ելնյա, Ժուկովկա, Տրուբչևսկ, Չեռնիգով քաղաքները։
Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է սլավոներեն дєснъ «աջ» կամ десница՝ «աջ ձեռք» բառից․ երբ սլավոնական ցեղերը 6֊7-րդ դարերում Դնեպրի երկայնքով տարածվում էին դեպի հյուսիս, այս գետը գտնվում էր իրենց աջ կողմում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դնեպր գետի վտակներ Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Սելիվոնենկի
Սելիվոնենկի (Селивоненки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ենի Քյառքի
Ենի Քյառքի (Yeni Kərki), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Քենգերլիի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քենգերլիի շրջանի բնակավայրեր
Լիենդո
Լիենդո (Liendo), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կանտաբրիա պրովինցիայում (Կանտաբրիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոստա Օրենտալ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 25.96 կմ² Բնակչությունը՝ 1135 մարդ (2007 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սերգեյ Պուչկով
Սերգեյ Վալենտինովիչ Պուչկով (Сергій Валентинович Пучков; ), սովետական և ուկրանացի ֆուտբոլիստ և կիսապաշտպան։ Հայտնի է «Դնեպր» (Դնեպրոպետրովսկ) ֆուտբոլային ակումբում իր ելույթներով։ ԽՍՀՄ չեմպիոն և ԽՍՀՄ գավաթակիր։ Ֆուտբոլիստի ակտիվ կարիերան ավարտելուց հետո դարձել է ֆուտբոլային մարզիչ։ Ուկրաինայի վաստակավոր մարզիչ։
Կենսագրություն
Լուգանսկի ֆուտբոլի սան։ Սկսել է խաղալ Լուտուգինոյի ֆուտբոլային դպրոցում, այնուհետև Լուգանսկի սպորտինտերնատում։
Խաղացել է Լուցկի «Տորպեդո»-ում, Օդեսայի «Չեռնոմորեց»-ում, ՍԿԱ (Օդեսա), Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»-ում, Զապորոժիե քաղաքի «Մետալուրգ»-ում, Հաֆելի Բրանդենբուրգից «Շտալ»-ում, Պոտսդամի «Բորնիմ»-ում, Նաբերեժնիե Չելնի քաղաքի «ԿԱՄԱԶ»-ում, «Հապոել»-ում ՝ Բեեր-Շևա քաղաքից, «Էվիս»-ում ՝ Նիկոլաևից, «Մետալուրգ»-ում ՝ Մարիուպոլ քաղաքից, «Արազ»-ում ՝ Բաքվից, «Գորնյակ-սպորտ» Կոմսոմոլսկից։
Ընդգրկվել է ԽՍՀՄ երիտասարդական հավաքականում, որտեղ եղել է ավագ։ Երիտասարդական հավաքականի կազմում՝ 13 խաղ, 1 գոլ։
ԽՍՀՄ առաջնություններում մասնակցել է 201 հանդիպման, դարձել 9 գոլի հեղինակ։ «ԽՍՀՄ 33 լավագույն ֆուտբոլիստների» ցուցակում 2 անգամ՝ 1985 և 1988 թվականներին թվականին եղել է 3-ը։
2000 թվականին անցել է մարզչական աշխատանքի։ Աշխատել է որպես մարզիչ «Նիկոլաև» ՄՖԿ-ում, «Չերկասի» ՖԱ-ում, «Կրիստալ» ՖԱ-ում (Խերսոն)։
2005-2008 թվականներին գլխավորել է ՊՖԿ «Սևաստոպոլը», որը երկրորդ լիգայից դուրս է բերել առաջին տեղ, որտեղ Պուչկովի՝ «Տավրիա» հեռանալու պահին թիմը զբաղեցրել է առաջին տեղը։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 30-ին դարձել է «Տավրիայի» գլխավոր մարզիչ։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ազատվել է պաշտոնից ։
2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կրկին նշանակվել է «Սևաստոպոլ» ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնում։ 2012 թվականի հունիսին պաշտոնանկ է արվել։
Ուկրաինայի 2011-2012 թվականների առաջնության երկրորդ շրջանում ՝ Առաջին լիգայում, «Սևաստոպոլ» ֆուտբոլային ակումբից ստեղծել է Պրեմիեր լիգայի մակարդակի թիմ։ Եղել է «Սևաստոպոլ» ՖԱ-ի լավագույն մարզիչը թիմի գոյության ողջ ընթացքում (ըստ երկրպագուների)։ 2013 թվականի փետրվարի 1-ից մինչև մրցաշրջանի ավարտը՝ «Սլավուտիչ» (Չերկասի) ՖԱ-ի գլխավոր մարզիչ ։ 2013 թվականի հունիսի 10-ին երեք տարվա պայմանագիր է կնքել Զապորոժիեի «Մետալուրգի» հետ ։ 2014 թվականի մարտին հեռացել է «Մետալուրգից» ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի և դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարիուպոլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մետալուրգ Զապորոժիեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վոլինի ֆուտբոլիստներ)
Վաղարշակ Սահակյան
Կենսագրություն
Ընդհանուր կրթությունը ստացել է Թիֆլիսում, ապա սովորել է Լենինականի երաժշտական ստուդիայում, աշակերտել Նիկողայոս Տիգրանյանին, Դանիել Ղազարյանին։ 1933 թվականից եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար ։ 1938 թվականից երգել է Սայաթ-Նովայի անվան հայկական գուսանական երգի անսամբլում (1942 թվականից՝ անսամբլի ղեկավար)։ Որպես երգիչ, հայ աշուղական երաժշտության ոճական տարբեր ուղղությունների գիտակ էր (կատարումն ուղեկցել է սազի նվագով)։ Ճանաչվել է Բաղդասար Դպիրի, Նաղաշ Հովնաթանի, Շիրինի, Միսկին-Բուրջիի, Սայաթ-Նովայի և, հատկապես, Ջիվանու արտասանական բնույթի երգերի կատարումով։
Պրոտամիններ
Պրոտամիններ, ցածրամոլեկուլային սպիտակուցներ, պարունակվում են ձկների և թռչունների սպերմատոզոիդների կորիզներում։
Վաղարշակ Սահակյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1906 ծնունդներ Կատեգորիա:1978 մահեր Կատեգորիա:Ապրիլի 24 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Պրոտամիններ
Հատկություններ
Մոլորական զանգվածը 4000-12000 է։ Պարունակում են մեծ քանակությամբ հիմնային ամինաթթուներ, հատկապես արգինին (70-80 %)։ Լավ լուծվում են ջրում, թթու և չեզոք միջավայրում, տաքացնելիս չեն քայքայվում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սպիտակուցներ
Ագլովի
Ագլովի, լեռնանցք Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Բաբերդ գյուղից 26-27 կմ երկարությամբ։ Ագլովիով անցնում է Մամախութունի շրջանից դեպի Ճորոխ ավազանը տանող տեղական ճանապարհներից մեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Վերխնի Սուսկան
Վերխնի Սուսկան (Верхний Сускан), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ստավրոպոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 528 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ստավրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր
Խուդայա Խաբարիխա
Խուդայա Խաբարիխա (Худая Хабариха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի աջ ափին՝ 358 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 32 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Իտալական ֆոնդային բորսա
Իտալական ֆոնդային բորսա (Borsa Italiana S.p. A., ISE), հիմնական իտալական բորսան է, տեղակայված է Միլանում։ Բացվել է 1808 թվականին, մտնում է Borsa Italiana Group կորպորացիայի կազմի մեջ, որի բաժնետերերի շարքում են միջազգային և խոշորագույն իտալական բանկեր։ Հիմնական ինդեքսը՝ FTSE/MIB -ն, արտացոլում է բորսայում վաճառվող խոշորագույն 40 ընկերությունների բաժնետոմսերի արժեքը։ Այդ ցուցակը պարբերաբար վերանայվում է, և նրանց ընդհանուր կապիտալիզացիան կազմում է ամբողջ բորսայի 80%-ը։ Ցերեկային առևտրի ընդհանուր ծավալի ռեկորդը բորսայում հաստատվել է 2000 թ. մարտի 17-ին՝ 8,03 մլրդ. եվրո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալիայի տնտեսություն Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ
Վոլչյա Բալկա (գյուղ, Օլշանսկի շրջան)
Վոլչյա Բալկա (Вовча Балка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Օլշանսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վոլչյա Բալկա գյուղում բնակվում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Օլշանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սուրբ եղնիկի սպանությունը
«Սուրբ եղնիկի սպանությունը» (The Killing of a Sacred Deer), ռեժիսոր Յորղոս Լանտիմոսի բրիտանա-ամերիկյան դրամատիկական ֆիլմ։ Ֆիլմը մասնակցել է 2017 թվականի Կաննի կինոփառատոնի հիմնական մրցույթին, որտեղ Յորղոս Լանտիմոսը և Էֆթիմիս Ֆիլիպուն արժանացել են լավագույն սցենարի մրցանակին ։ Միացյալ Նահանգներում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ։
Արտադրություն
2016 թվականի մայիսի 11-ին հայտարարվել է, որ Քոլին Ֆարելը միացել է դերասանական կազմին, իսկ Յորղոս Լանտիմոսը և Էֆթիմիս Ֆիլիպուն կգրեն ֆիլմի սցենարը ։ 2016 թվականի հունիսին Նիկոլ Քիդմանն ընտրվել է Ֆարելի կերպարի կնոջ դերի համար ։ Օգոստոսին դերասանական կազմին միացել են Ալիսիա Սիլվերսթոունը, Ռեֆի Քեսիդին, Բիլ Քեմփը, Բարրի Քեոգանը և Սանի Սուլջիչը ։
Նկարահանումներ
Հիմնական նկարահանումներն անցկացվել են Ցինցինատի քաղաքում՝ Քրիստոսի հիվանդանոցում ։
Քննադատություն
Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից ստացել է դրական արձագանքներ։ «Rotten Tomatoes» ֆիլմն ունի 79 % վարկանիշ՝ հիմնված 196 գրախոսության վրա, միջին բալը 10-ից կազմում է 7,7 ։ «Metacritic» կայքում ֆիլմը 100 միավորից ունի 73 միավոր՝ հիմնված քննադատների 45 գրախոսության վրա, որը համապատասխանում է «ընդհանուր առմամբ դրական արձագանքներ» կարգավիճակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական սարսափ ֆիլմեր
Աղբուղ
Աղբուղ, հանքային աղբյուր Ելիզավետպոլի նահանգում։ Աշխարհագրական դիրքը չի նշվում։ Ունի երկաթային բաղադրություն ։
Դիսնեյլենդ
Դիսնեյլենդ (Disneyland, Disneyland Park), զբոսայգի է ԱՄՆ Կալիֆորնիայի նահանգի Անահայմ քաղաքում. ստեղծել է կինոռեժիսոր–մուլտիպլիկատոր Ուոլտ Դիսնեյը։ Մուտքի ցուցանակին փորագրված է. «Բարի գալուստ բոլոր նրանց, ովքեր այստեղ ուրախություն կգտնեն»։
1995–ի Հուլիսի 17-ին   Դիսնեյը Կալիֆորնիայի Անհայմ քաղաքում հիմնել է զբոսայգի և այնտեղ «բնակեցրել» իր կինոնկարների հերոսներին։ Այնտեղ զարմանահրաշ կերպով միահյուսված են իրականն ու հեքիաթայինը։
Դիսնեյլենդում հնարավոր է նավով «ճամփորդել» դեպի հեռավոր ափեր, և տեսնել պարկապզուկ նվագող շոտլանդացիների, իսպանական կրակոտ պարեր, Ալպերի ձյունապատ գագաթներ, Պիզայի ընկնող աշտարակը (Իտալիա), Լոնդոնի Թաուեր դղյակը և շատ այլ զարմանահրաշ բաներ։ Դեպի արևելք «ճամփորդողները» կտեսնեն Թաջ Մահալը (Հնդկաստան)։ Բարի ճանապարհ մաղթող լայնաթևք կիմոնոներով ճապոնուհիների և այլն։ Հնարավոր է «շրջագայել» նաև Աֆրիկայում, տեսնել Կլեոպատրա թագուհու ապարանքը Հին Եգիպտոսում, ուղտերի դանդաղ քայլող քարավանն անապատում, ջունգլիներում՝ ծառերի ճյուղերին ճոճվող չարաճճի կապիկներ, ժամանակ առ ժամանակ անսպասելի հայտնվող վագրաձիեր, ընձուղտներ, ռնգեղջյուրներ և այլ կենդանիներ։ Կարող են «հասնել» նաև Կենտրոնական ու հարավային Ամերիկա՝ Խաղաղ օվկիանոսի հարավային ափերը։
Ֆրանսիայում նույնպես, Դիսնեյլենդի նմանությամբ, Փարիզից 32 կմ հեռավորությամբ՝ Մառն լա Վալեում, 1992 ստեղծվել է «Դիսնեյլենդ Փարիզը», որտեղ կան նաև հյուրանոցներ, խանութներ կազմակերպվում են ներկայացումներ, ատրակցիոններ և այլ միջոցառումներ։
Այսօր դժվար է պատկերացնել մեկին, որ ծանոթ չլինի Միքի մկնիկի ու Դոնալդ բադիկի մասին պատմող մուլտիպլիկացիոն կինոնկարներին։ Դրանց հեղինակը հանրաճանաչ ամերիկացի կինոռեժիսոր Ուոլտ Դիսնեյն է։ Նա սովորել է Չիկագոյի Գեղարվեստի ակադեմիայում, ապա աշխատել է որպես նկարիչ։ Այնուհետև նկարահանել է մուլտիպլիկացիոն կինոնկարներ, որոնց գլխավոր հերոսներից են Ալիսը և Օսվալդը։ Նա 1928 թվականից նկարահանել է հնչուն ֆիլմեր Միքի մկնիկի և Դոնալդ բադիկի մասին, ապա՝ լիամետրաժ «Երեք խոզուկներ» (1933 թվական), «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» (1938 թվական), «Պինոքիո» (1939 թվական), «Բեմբի» (1942 թվական), «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» (1951 թվական), «Քնած գեղեցկուհին» (1958 թվական) և այլ կինոնկարներ։ 1955 թվականին Դիսնեյը որոշել է Կալիֆոռնիայի Անահայմ քաղաքում հիմնել զբոսայգի և այնտեղ «բնակեցնել» իր կինոնկարների հերոսներին։ Այդպես է ստեղծվել հռչակավոր Դիսնեյլենդը, որտեղ զարմանահրաշ կերպով միայուսված են իրականն ու հեքիաթայինը։ Դիսնեյլենդում հնարավոր է նավով «ճամփորդել» դեպի հեռավոր ափեր, և տեսնել պարկապզուկ նվագող շոտլանդացիների, իսպանական կրակոտ պարեր, Ալպերի ձյունապատ գագաթները, Պիզայի (Իտալիա) ընկնող աշտարակը, Լոնդոնի Թաուեր դղյակը և շատ այլ զարմանահրաշ բաներ։ Դեպի Արևելք «ճամփորդողները» կտեսնեն Թաջ Մահալը (Հնդկաստան), բարի ճանապարհ մաղթող լայնաթևք կիմոնոներով ճապոնուհիների և այլն։ Հնարավոր է «շրջագայել» նաև Աֆրիկայում, տեսնել Կլեոպատրա թագուհու ապարանքը Հին Եգիպտոսում, ուղտերի դանդաղ քայլող կարավանն անապատում, ջունգլիներում՝ ծառերի ճյուղերին ճոճվող չարաճճի կապիկներ, ժամանակ առ ժամանակ անսպասելիորեն հայտնվող վագերաձիեր, ընձուղտներ, ռնգեղջյուրներ և այլ կենդանիներ։ Կարող են «հասնել» նաև Կենտրոնական ու Հարավային Ամերիկա՝ Խաղաղ օվկիանոսի հարավային ափերը։ Ֆրանսիայում նույնպես, Դիսնեյլենդի նմանությամբ, Փարիզից 32 կմ հեռավորությամբ՝ Մառն լա Վալեում, 1992 թվականին ստեղծվել է «Դիսնեյլենդ-Փարիզը», որտեղ կան նաև հյուրանոցներ, ռեստորաններ, խանութներ, կազմակերպվում են ներկայացումներ, ատրակցիոններ և այլ միջոցառումներ։ Դիսնեյլենդներ կան նաև աշխարհի մի շարք այլ քաղաքներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի զբոսայգիներ Կատեգորիա:Կալիֆոռնիա
Օնիկ Սահակյան
Օնիկ Արզումանի Սահակյան, խորհրդային ռազմական գործիչ, երկրորդ կարգի բանակային կոմիսար, ՌՍԴ(Բ)կ անդամ (1907)։
Կենսագրություն
Սովորել է Աշխաբադի քաղաքային գիմնազիայում, որտեղից հեռացվել է 1905 թվականի հունվարին` ինքնակալության դեմ ելույթներին մասնակցելու համար։ Հեղափոխական գործունեության (Միջին Ասիայում և Բաքվում) համար երկու անգամ (1908 թվականին և 1911 թվականին) բանտարկվել է։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության օրերին Կոկանդում մասնակցել է բանվորների և գյուղացիների դեպուտատների խորհուրդների կազմակերպմանը, ստեղծել բանվորական զինված դրուժինա և աջակցել Տաշքենդում խորհրդային օկուպացիային։ 1919 թվականին նշանակվելով Միխայիլ Ֆրունզեի հրամանատարությամբ գործող Թուրքմենական ռազմաճակատի Ռազմահեղափոխական խորհրդի ՌԿ(Բ) կ Կենտկոմի Միջին Ասիայի բյուրոյի լիազոր՝ մասնակցել է Ֆերգանայի ընդդիմադիր ուժերի վերացմանը, Բուխարայի էմիրի զորքերի դեմ մղված մարտերին և Բուխարայի գրավմանը։ 1921 թվականին նշանակվել է Հյուսիսային Կովկասի զինվորական օկրուգի քաղվարչության պետի տեղակալ, ապա՝ պետ և Ռազմահեղափոխական խորհրդի անդամ։ 1922 թվականին մասնակցել է Կուբանի ընդդիմադիր ուժերի դեմ կռիվներին։ Այնուհետև եղել է Լենինգրադի զինորական օկրուգի Ռազմահեղափոխական խորհրդի անդամ և քաղվարչության պետ, Մոսկվայում՝ ԲԳԿԲ ռազմազինման պետի տեղակալ։ 1935 թվականին տեղափոխվել է քաղաքացիական աշխատանքի։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:1890 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Աշխաբադ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1937 մահեր
Գալինա Պետրաշևիչ
Կենսագրություն
Գալինա Պետրաշևիչը ծնվել է 1903 թվականի մարտի 10-ին (մարտի 23) ​​Դուբովա գյուղում (այժմ՝ Չերկասիի մարզի Ումանի շրջան) փոստային ծառայողի ընտանիքում։ 1920-1923 թվականներին Ումանի գիմնազիան ավարտելուց հետո սովորել է Ումանի դեկորատիվ գեղարվեստի ստուդիայում։ Ավարտել է պլաստիկ արվեստի ինստիտուտի քանդակի բաժինը (1925-1930 թվականներին սովորել է Մաքս Գելմանի, Բեռնար Կրատկոյի, Իվան Սեվերայի և Կոնստանտին Էլեվի մոտ)։ Ավարտելուց հետո նա աշխատել է հաստոցային քանդակագործության բնագավառում ։
Նրա առաջին աշխատանքներից են՝ Առաջիններից մեկն էր, ով վերստեղծեց երիտասարդ Շևչենկոյի կերպարը։
Մահացել է 1999 թվականի հունիսի 7-ին։ Թաղված է Կիևում՝ Լուկյանովսկոե գերեզմանատանը (տեղամաս № 27, շարք 8, տեղ 39), մոր և եղբոր կողքին։ Գերեզմանի վրա տեղադրված է հուշարձան՝ կնոջ քանդակ (Գ. Պետրաշևիչի հեղինակային աշխատանքը)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Սամոա
Սամոա, պետություն Խաղաղ օվկիանոսի հարավ-արևմուտքում՝ Պոլինեզիայում՝ Սամոա կղզեխմբի արևմտյան՝ Սավայի, Ուպոլու, Մանոնո և Ապոլիմա կղզիների վրա։ Բրիտանական համագործակցության անդամ է։ Նախկին անվանումներն են՝ Գերմանական Սամոա (1900-1914 թթ.) և Արևմտյան Սամոա (1914-1997 թթ.)։ Ներառվել է Միավորված Ազգերի Կազմակերպության կազմի մեջ 1976 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, իսկ 1970 թվականին դարձել է Ազգերի Համագործակցության անդամ։ Երկրի մայրաքաղաքը՝ Ապիա քաղաքը, գտնվում է Ուպոլու կղզու վրա, որը Սամոա պետության երկու խոշորագույն կղզիներից մեկն է։
Անվան ստուգաբանություն
Երկրի անվան հստակ ծագումը անհայտ է։ Գոյություն ունեն մի քանի տարբերակներ․ դրանցից մեկի համաձայն «Սամոա» անվանումը իրենից ներկայացնում է «Sa-ia-Moa» բառի կրճատ ձևը, որը սամոական լեզվով թարգմանվում է որպես «սուրբ Մոայի համար» ։ Այդ տարբերակի հետ կապված է մի լեգենդ, որի համաձայն Տագալաո աստվածն ուներ մի որդի՝ Մոա անունով և մի դուստր՝ Լու անունով։ Լուն ամուսնանալով ունենում է որդի, որին նույնպես անվանում են Լու։ Մի անգամ քնի մեջ Տագալոան լսում է,թե ինչպես է իր թոռնիկ Լուն երգում «Մոա-Լու, Մոա-Լու»։ Որոշ ժամանակ անց Լուն փոխում է երգի բառերի տեղերը շարունակելով երգել «Լու- Մոա, Լու-Մոա» այսինքն՝ իր անունը դնելով իր հորեղբոր՝ Մոայի անունից առաջ։ Լսելով այս՝ Տագալոան խիստ բարկանում է՝ թոռանը համարելով չափազանց մեծամիտ։ Նա խնդրում է Լուին քորել իր մեջքը, երբ Լուն սկսում է դա անել, Տագալոան ծեծում է նրան։ Վախեցած Լուն փախչում է և տեղափոխվում է ապրելու երկրում։ Տագալոան նաև զգուշացնում է թոռանը, որ նա հարգի իր հորեղբորը։ Լուն պատժի մասին հիշում է արդեն երկրի վրա և որոշում է իր նոր տունն անվանել «Sa-ia-Moa»։ Արդյունքում այս անվանումը կերպափոխվել է «Սամոայի» ։ Սակայն տեղացիների մոտ ավելի հայտնի է մեկ այլ տարբերակ։ Ըստ սամոացիների՝ «Մոա» նշանակում է կամ «կենտրոն», կամ «հավ», սակայն Մանոա կղզում այս բառը չի կիրառվում տվյալ համատեքստում։ Այդ պատճառով էլ պետության անվանումը կարելի է թարգմանել սամոական լեզվից որպես «սուրբ կենտրոն» կամ որպես «Մոայի վայր» (մոա՝ հավին հիշեցնող թռչուն) ։
Աշխարհագրական դիրք
Սամոան գտնվում է Սամոա կղզեխմբի արևմտյան մասում 171°20’ և 172°50’ ա․ե․ և 14°10’ և 13°20’ հ․լ․ միջև։ Ցամաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2832 կմ² և ներառում է երկու խոշոր՝ Սավայի (1708 կմ) և Ուպոլու (1118,7 կմ) և 8 մանր կղզիներ (5,71 կմ ), որոնցից բնակեցված են միայն Մանոնոն և Ապոլիման։ Սամոայի տիրապետության տակ է գտնվում 130 000կմ² ափամերձ տնտեսական գոտի և 23 100 հա  խութեր և ծովածոցեր (5 մետրից ավելի խորությամբ) ։ Այն հյուսիսից եզերված է Տակելաուի ջրերով, արևելքից՝ Ամերիկյան Սամոայով, հարավից՝ Տոնգայով, հարավ-արևմուտքից՝ Ուոլիս և Ֆուտունա կղզիներով և հյուսիս-արևմուտքից՝ Տուվալույով։