cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նատալյա Մալախովսկայա
Ֆեմինիստական դիրքորոշման ձևավորում
Երբ 1979 թվականի աշնանը իշխանությունների կողմից իրականացվող հալածանքների հետ կապված, գաղտնիության նպատակով որոշվեց վերանվանել ալմանախը և այն դարձնել սովորական ամսագիր, այլ ոչ թե առանձին տեքստերի ժողովածու, Նատալյա Մալախովսկայան առաջարկեց այս ամսագիրն անվանել կանացի անուններից մեկով («Մարիա»), ի նկատի ունենալով, որ, ինչպես նա գրել է առաջին համարի նախաբանում, «Ռուսաստանում կան շատ կանացի անուններ, և Ռուսաստանում կան ավելի շատ կանայք, քան պետական անվտանգության կոմիտեի աշխատողները»։
Հարկադրված արտագաղթ
1980 թվականի հուլիսին կրճատումներից, հսկումներից, իշխանությունների սպառնալիքներից հետո Մալախովսկայան, Տ. Մամոնովան և Տ. Գորիչևան վտարվել են երկրից Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերից մի քանի օր առաջ։
Այդ ժամանակվանից նա ապրում է Ավստրիայում։ Մինչև 1982 թվականի ամառը նա շարունակեց աշխատել «Մարիա» ամսագրի հրատարակման վրա։ Նույն թվականին նրան հաջողվում է կապ հաստատել ավստրիացի ֆեմինիստների հետ, որոնք նրան ծանոթացրել են մատրիարխիայի գիտնական Հայդե Գյոթներ Աբենդրոտի և Ժոզեֆին Շրայերի գրքերի հետ։ Այս ուսումնասիրությունները հանգեցրին Նատալյա Մալախովսկայի գիտակցության, որ զսպանակ փնտրելով, որը սկիզբ կդնի ճնշումների մեխանիզմին և միևնույն ժամանակ կարող է դուրս բերել անելանելի վիճակից, պետք է անցնել կեղեքման պատմական արմատների որոնմանը։
Հետազոտություն Բաբա Յագայի վերաբերյալ
Նա սկսեց ուսումնասիրել հեքիաթները և Բաբա Յագայի կերպարի նշանակությունը։ Ոչ այնքան պարզ Վլ. Պրոպպի համար այն էր, թե ինչպես կարող են մեկ էության մեջ գոյակցել Բաբա Յագայի «երեք ձևերը», որոնք անհամատեղելի են նրա տեսանկյունից։ Նա այդ «ձևերը» անվանում է "դարիտելնիցա" (ռուս՝ дарительница, նվիրող), մարտիկ և գողացող։ Բաբա Յագայի երեք տեսակները երևում են Բաբա Յագայի և աստվածամոր համեմատության մեջ, գրառված գերմանացի գիտնականների (Մատրիարխիայի աստվածուհի), միավորված երեք դեմքով՝ «առաջին եռամիասնությունով», ինչպես նրան անվանում է Հ. Գ. Աբենդրոտը։ Նատալյա Մալախովսկային նույնացնում է Բաբա Յագայի երեք «ձևերը», որոնք մատնանշում է Պրոպպը այս Աստվածուհու երեք հիպոստազների հետ և ապացուցում, որ Բաբա Յագան միավորված աստվածություն է և իրոք միավոչված երեք դեմքով՝ խնդիրներ առաջացնող ճակատամարտիկ՝ երկրային հիպոստասից, և մահվան, իմաստության և բոլոր արվեստների աստվածուհին՝ ստորգետնյա (ստորջրյա) հիպոստասից։ Նատալյա Մալախովսկայան ապացուցում է այս հայտնագործությունը՝ վերլուծելով ժամանակակից մարդու ուշադրությունից դուրս մնացած խորհրդանշական մանրամասները, որոնք խոսում են անցյալում կերպարի գերիշխող գործառույթների մասին։ Հեքիաթային կերպարի գենդերային հնաբանությունն օգնում է տեսնել, թե ինչպես կարող են իրենց ձևավորման պատմության մեջ անսասան թվացող կամ «բնական» արխետիպային պատկերները տարբեր գենդերային երանգավորում ստանալ։ Նատալյա Մալախովսկայայի ուսումնասիրությունները բարձրացնում են այն խնդիրը, թե ինչպես և ինչու է պատմության մեջ գենդերային պատկերի փոփոխություն իգականից արական՝ պահպանելով գերիշխող գործառույթները (Զևսը ծնում է Աթենասին գլխից)։ Այս թեմայով առաջին ուսումնասիրությունը՝ «Բաբա Յագայի ներողությունը» շարադրությունը, Նատալյա Մալախովսկայան ավարտվել է 1986 թվականին։ 1994 թվականին այն տպագրվել է մոսկովյան «Պրեոբռոժենիյե» ֆեմինիստական ամսագրում, իսկ 1995 թվականին ստացել է այս ամսագրի առաջին մրցանակը՝ «ֆեմինիստական գաղափարների լավագույն արտահայտման համար»։ Նույն թվականին նա պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն Զալցբուրգի համալսարանում՝ «Բաբա Յագայի ժառանգությունը. կրոնական գաղափարներն արտացոլված հեքիաթում և դրանց հետքերը 19-20-րդ դարերի ռուս գրականության մեջ» վերնագրով աշխատանքով։ 1993 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում լույս է տեսել նրա «Վերադարձ դեպի Բաբա Յագա» վեպի առաջին հրատարակությունը։ Ատենախոսության թեմայով դասընթաց է վարել Զալցբուրգի համալսարանում (1992-1995, 2006-2007), զեկուցումներ և դասախոսություններ կարդաց Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում, ինչպես նաև եվրոպական շատ քաղաքներում։ «Վերադարձ դեպի Բաբա Յագային» վեպի ընթերցումներ են անցկացվել Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում, Զալցբուրգում, Վիեննայում, Էրֆուրտում։ Որպես նկարչուհի ցուցադրել է Զալցբուրգի, Սանկտ Պետերբուրգի, Վիեննայի և այլնի թանգարաններում և պատկերասրահներում։
2004 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի Ախմատովայի թանգարանում տեղի ունեցավ «Վերադարձ դեպի Բաբա Յագա» վեպի երկրորդ հրատարակության շնորհանդեսը, վեպի գլուխների թաթերական ներկայացմամբ, որը և ներկայացրել էին Սանկտ Պետերբուրգի թատրոնների արվեստագետները։ Ատենախոսության հիման վրա գրված «Բաբա Յագայի ժառանգությունը» գիրքը հրատարակվել է 2006 թվականին «Ալեթեյա» հրատարակչության կողմից, նույն հրատարակչությունը հրատարակել է «Օրփեոս» բանաստեղծությունների գիրքը, որի շնորհանդեսը բեմադրությամբ տեղի է ունեցել 2007 թվականի հունվարին Սանկտ Պետերբուրգի Դոստոևսկու թանգարանում։2006-2007 ուսումնական տարում անցկացրել է սեմինարներ լ Զալցբուրգի համալսարանում «Գենդերային հիմնախնդիրները ռուսական հեքիաթներում և ռուս գրականության մեջ» թեմայով։ Խոսել է հյուսիսային Գերմանիայի քաղաքներում առաջին ֆեմինիստական ամսագրերի ստեղծման մասին (1979-1982 թվականներին)։ 2008 թվականի գարնանը Սանկտ Պետերբուրգի փողոցային համալսարանում և Դոստոևսկու թանգարանում դասախոսել է «Բռնել ձեռքերը. նեոլիբերալիզմի արժեքային համակարգը հեքիաթների ուսումնասիրության տեսանկյունից» թեմայով, 2008 թվականից ամենամյա հեքիաթային սեմինարներ է անցկացրել փիլիսոփայական սրճարանում Սանկտ Պետերբուրգում։ Այս աշխատանքի նյութերի հիման վրա նա գրել է «Apology on the Edge. Applied Mythology» գիրքը։
Մատենագիտություն
Գրական կեղծանուն՝ Աննա Նատալյա Մալախովսկայա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ Կատեգորիա:Ռուս ֆեմինիստներ
Կոտորած Չուշկայում
Կոտորած Չուշկայում (Masakra e Qyshkut, Масакр у Ћушкој), 1999 թվականի մայիսի 14-ին՝ Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ, սերբական անվտանգության ուժերի, հարավսլավական բանակի և «Շակալի» կիսապատերազմական ջոկատի կողմից19-ից մինչև 69 տարեկան 41 Կոսովոյի ալբանացիների սպանություն ։ 2010 թվականի մարտի 13-ին ռազմական հանցագործությունների գծով սերբական դատախազը հայտարարել է, որ 9 մարդ է ձերբակալվել կոտորածներում իրենց դերն ունենալու համար և հայտարարել է, որ սպանության և գողության վերաբերյալ քննվել է ընդհանուր առմամբ 26 տղամարդու գործ ։
Նախապատմություն
Չուշկան Պեչա քաղաքից ոչ հեռու գտնվող գյուղ է։ Գյուղում եղել է մոտ 200 տուն և 2 000 բնակիչ, առավելապես ալբանացիներ ։ 1999 թվականի մայիսի 14-ի առավոտյան Սերբական անվտանգության ուժերը ժամանել են Չուշկա գյուղ ։ Երբ կանայք և երեխաները բաժանվել են տղամարդկանցից, մասնավոր սեփականությունը պարբերաբար առևանգվել է, իսկ անձը հաստատող փաստաթղթերը ոչնչացվել են ։ Այնուհետև ուժերը տղամարդկանց բաժանել են մոտ տասը խմբի և գրավել երեք առանձին տուն, որտեղ նրանք գնդակահարվել են ինքնաձիգով ։ Այնուհետև տներից յուրաքանչյուրն այրվել է ։ Երեք տներից յուրաքանչյուրում ողջ է մնացել մեկ մարդ ։
Կոսովոյի Ազատագրության Բանակի հրամանատար Ագիմ Չեկուն գյուղի բնակիչ էր, և նրա հայրը, ով ապրում էր այնտեղ, սպանվել է զանգվածային սպանությունների արդյունքում, սակայն սերբական ուժերից շատերը հայտարարել են, որ իր մահը հարձակման հիմնական նպատակը չէր ։
Դատաքննություն
2010 թվականի մարտի 13-ին սերբական զինվորական դատախազությունը կալանավորել էր «Շակալ» ռազմականացված խմբի 9 մասնակիցների ։ Ներկայումս սերբական ռազմական հանցավորության դատախազությունը քրեական գործ է հարուցել 26 մարդու դեմ՝ Չուշկայում սպանության և գողության համար ։
2012 թվականի հունվարի 20-ին Շվեդիայի Ստոկհոլմի շրջանային դատարանը Միլիչ Մարտինովիչին՝ 34-ամյա սերբ նախկին ոստիկանին, դատապարտել էր ցմահ ազատազրկման՝ սպանության մեջ նրա դերի համար ։ Մարտինովիչը, որը 2010 թվականի ապրիլին ձերբակալվել էր Շվեդիայում, մեղավոր է ճանաչվել մարդկության դեմ ծանրացուցիչ հանգամանքներում կատարված հանցագործությունների, այդ թվում՝ սպանության, սպանության փորձի և կանխամտածված հրկիզման մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն
Մեցանուռմե
Մեցանուռմե (Metsanurme), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Սակու շրջանում։ Հյուսիսում գյուղը սահմանակից է Կազեմեցային, հյուսիս-արևմուտքից՝ Ջուկսնուրմեին, հարավ-արևմուտքում՝ Կոպպելմաային, հյուսիս-արևելքից՝ Քաջամաային, արևելքում՝ Տիդվային, հարավում՝ Կիսա գյուղին։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվել է 523 մարդ, 2013 թվականին գյուղի բնակչությունը կազմել է 510 մարդ։ Գյուղում կան տնտեսություններ, ամառանոցներ։
Այստեղով է անցնում «Մեցանուռմեի և Յուքսնուրմեի պատմությունն ու բնությունը» 8,5 կմ երկարությամբ արշավային արահետը ։
Պատմություն
Յուքսնուրմե կալվածքին պատկանող հողերի վրա հիմնվել է Մեցանուռմե գյուղը։ 19-րդ դարում այստեղով է անցել Տալլինից Պյարնու ճանապարհը, որտեղ եղել են երկու հողմաղաց, երկու պանդոկ և աղյուսի գործարան ։ Բնակավայրն անջատվել է Յուքսնուրմեից և անկախացել 1930-ական թվականներին, երբ այստեղ սկսել են ստեղծվել նոր գյուղացիական տնտեսություններ, և գյուղի բնակչությունը սկսել է աճել ։
1945 թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ խորհրդային իշխանության գալուց հետո, գյուղը մտել է Սաուեի գյուղական խորհրդի կազմի մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Սակու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մարմիրոլո
Մարմիրոլո (Marmirolo), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 7380 մարդ։ Խտությունը կազմում է 172 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 42 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 46045։ Հեռախոսային կոդ՝ 0376 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արեգ Արշակի Ղուկասյան
Արեգ Արշակի Ղուկասյան, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին խորհրդարանի պատգամավոր։
Կենսագրություն
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Հուլյան օրացույց
Հուլյան օրացույց, մտցրել է շրջանառության մեջ Հուլիոս Կեսարը։
Պատմություն
Մ. թ. ա. 46 թվականին Հռոմի կայսր Հուլիոս Կեսարը ուղղում մտցրեց եգիպտական օրացույցում։ Այն կոչվեց հուլյան։ Ամիսներից մի քանիսն ունեին 31, մյուսները 30, իսկ փետրվարը ընդամենը 28 օր։ Որպեսզի օրացույցն առաջ չընկներ չորս տարին մեկ փետրվարին մեկ օր էր ավելանում, այդ 366 օր ունեցող տարին կոչվեց նահանջ տարի։ Այսպիսով, տարվա տևողությունը միջինում հարմարեցված էր 365,25 օրվան, ինչը մո էտավորապես համապատասխանում է Արեգակի շուրջը Երկրի պտտման պարբերությանը։ 1582 թվականին Գրիգորիոս 13-րդ պապի դեկրետով ներմուծվեց արևմտյան կամ քրիստոնեական օրացույցը (ինչը մեզանում հայտնի է որպես Նոր կամ Գրիգորյան տոմար), համաձայն որի՝ նահանջ տարիների թիվը կրճատվում էր այնպես, որ տարվա տևողությունը դառնա 365,2425 (հուլյան տարուց 10,8 րոպե պակաս)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրացույց
Կառլ Էմանուել Մեծ
Կառլ Էմանուել Մեծ (Carolus Emmanuel Magnus, Charles-Emmanuel le Grand, Carlo Emanuele il Grande) կամ Կառլ Էմանուել Առաջին (, Charles-Emmanuel Ier, Carlo Emanuele I, ), 1580 թվականից` Սավոյայի 11-րդ դուքս և Պիեմոնտի իշխան, 1601 թվականից` Սալուցցոյի մարկկոմս, 1580 թվականից` Աոստայի, Մորիենայի և Նիսի կոմս, Կիպրոսի, Երուսաղեմի և Հայաստանի տիտղոսակիր թագավոր։ Սրբագույն ավետման բարձրագույն շքանշանի 13-րդ Մեծ վարպետ Սրբերի Մավրիկիոս և Ղազարոս սրբերի շքանշանի 2-րդ Մեծ վարպետ` 1580 թվականից։
Նա վարում էր չափավոր ներքին քաղաքականություն, ինչով նպաստում էր իրեն պատկանող ավատների տնտեսության զարգացմանը։ Արտաքին քաղաքականության մեջ մասնակցել է բազմաթիվ պատերազմների` ձգտելով ընդլայնել անձնական ունեցվածքը, ինչի համար ժամանակակիցները նրան տվել են «ավազակ դուքս» (duca ladrone) մականունը։ Բռնակցել է Սալուցցո մակկոմսությունը։ Անհաջող կերպով մասնակցել է մանթուանյան ժառանգության համար մղվող պատերազմին։ Եղել է Ֆրանսիայի թագավորության գահի թեկնածու։ Մտադիր էր ղեկավարել Բալկանյան քրիստոնյաների ազատագրական շարժումը օսմանյան սուլթանների իշխանության դեմ, որպեսզի հետագայում ղեկավարվեր նրանց թագավորությունը։
Կենսագրություն
Սավոյայի դուքս Էմանուել Ֆիլիբերտի և նրա կնոջ՝ Մարգարիտա Վալուայի միակ որդին էր։
Նպաստել է բազմաթիվ պատերազմների մեջ Սավոյայի ներգրավմանը։ Երկար տարիներ պայքարել է Ֆրանսիայի դեմ` Սալուցոյի (1588-1601) մարկկոմսության համար, 1601 թվականին հասել է Հենիի Չորրորդի կողմից իր իշխանության ճանաչմանը այդ տիրապետության նկատմամբ՝ Բուրգունդիայի և Դոֆինեի միջև մի շարք տարածքներ (Բրես, Բյուժե, Ժեկս) զիջելու դիմաց։ Նույն թվականին փորձ է ձեռնարկել գրավել Ժնևը (այսպես կոչված` Ժնևյան էսկալադա), որն ավարտվել է անհաջողությամբ։ Մասնակցել է նաև Մոնֆերատի համար առաջին պատերազմին (1613-1617), մանթուանյան ժառանգության համար մղվող (1628-1631) և այլ պատերազմներին, որոնք հանգեցրել են երկրի տնտեսության քայքայմանը և մի շարք տարածքային կորուստների։
Ընտանիք
Երեխաներ`
Բացի օրինական զավակները, նա ունեցել է նաև արտաամուսնական երեխաներ։
Թրևիս Բարքեր
Թրևիս Լենդոն Բարքեր, ամերիկացի երաժիշտ, երգերի հեղինակ և երաժշտական պրոդյուսեր, առավել հայտնի է որպես Blink-182 ռոք խմբի թմբկահար։ Բարքերը նաև հաճախ համագործակցում է հիփ-հոփ երգիչների հետ, հանդիսանում է Transplant ռոք ռեփ խմբի անդամ, հիմնադրել է +44 և Box Car Racer խմբերը, իսկ վերջերս միացել է Antemasque-ին և Goldfinger-ին։ Իր փառքի շնորհիվ, Rolling Stone-ը նրան անվանեց «պանկի առաջին սուպերաստղ թմբկահար», ինչպես նաև բոլոր ժամանակների 100 մեծագույն թմբկահարներից մեկը ։ Ամուսնացել է 2022 թվականի մայիսի 22-ին Քորթնի Քարդաշյանի հետ։
Վաղ կյանք և կրթություն
Թրևիսը ծնվել է Ռենդի և Գլորիա Բարքերների ընտանիքում Կալիֆոռնիայի Ֆոնտանա քաղաքում 1975 նոյեմբերի 14-ին ։ Նա ունի անգլաիական, իռլանդական և իտալական ծագում։ Երբ Բարքերը դարձավ չորս տարեկան, մայրը նրան նվիրեց առաջին հարվածային գործիքները, միակը, մինչև նրա տասնհինգ տարեկան դառնալը։ Բարքերը սկսել է հինգ տարեկան հասակում հարվածային գործիքների դասերի գնալ Մայքլ Մեյ անունով թմբկահարի մոտ  ։
Ֆիլմագրություն
Բարքերը նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում և հեռուստաշոուներում, այդ թվում՝ իր Meet the Barkers ռեալիթի-շոուում, իր նախկին կնոջ՝ Շաննա Մոքլերի հետ, որը նորամուտը նշել է 2005 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք թմբկահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկայի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Հիփ հոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բուսակերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ
Կապանյան երկարաբեղիկ
Կապանյան երկարաբեղիկ, երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
8,5-11 մմ երկարությամբ մարմնով (որը սովորաբար պատված է խիտ, ավելի հազվադեպ` նոսր, մոխրագույն մազածածկով), երբեմն դարչնագույն վերնաթևերով, սև, չափավոր ուռուցիկ մարմնով, ոչ մեծ չափի բզեզ է ։
Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանում հայտնի է Խուստուփի և Կապուտջուղի լեռնազանգվածներում (Շիշկերտ, Մեղրիի լեռնանցք, Քաջարան) ։
Էկոլոգիա
Ապրում է անտառից վեր ենթալպյան մարգագետիններում, երբեմն անտառի վերին եզրի մոտ գտնվող բացատներում, հանդիպում են հունիսին տերեփուկի ծաղիկների վրա, որի արմատներում էլ հավանաբար զարգանում են թրթուրները ։
Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Թվաքանակը բավականին բարձր է, իսկ փոփոխության միտումները՝ անհայտ։
Վտանգման հիմնական գործոններն են չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը և ապրեվայրերի կրճատումը` պայմանավորված կլիմայի կանխատեսվող փոփոխության հետևանքով ալպյան գոտու սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ։
Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում, «Արևիկ» ազգային պարկում և «Զանգեզուր» պետական արգելավայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Սուրբ Նիկողայոսի հին եկեղեցի
Սուրբ Նիկողայոսի հին եկեղեցի կամ Ջավորանիի փայտե եկեղեցի (Црква брвнара у Јаворанима), սերբ ուղղափառ եկեղեցի Բոսնիայի շրջանում, Ջավորանիում։ Եկեղեցին նվիրված է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացուն։ Կառուցվել է 1756 թվականին։
Ճարտարապետություն
Եկեղեցին պատկանում է եկեղեցիների հին տեսակին` ուղղանկյուն հիմքով, խորանի մոտ առանց աբսիդի հատվածի ։ Եկեղեցու կառուցման համար օգտագործվել է կաղնու փայտ ։ Եկեղեցին ունի 9.46 մետր երկարություն, 4.92 մետր լայնություն և 5.50 մետր բարձրություն ։
Իսկական սեր (գիրք)
Իսկական սեր (Amor Verdadero), ամերիկացի դերասան Ջենիֆեր Լոպեսի հեղինակային գիրքը։ Գրքի կոշտ կազմով տարբերակը անգլերեն և իսպաներեն հրատարակվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 4-ին «Penguin Group» խմբի ստորաբաժանման՝ «Celebra» ընկերության կողմից։ Եկամուտների մի մասը տրամադրվում է Լոպես ընտանիքի հիմնադրամին, որը ոչ առևտրային կազմակերպություն է, հիմնադրվել է Լոպեսի կողմից և զբաղվում է կանանց և երեխաների առողջության և բարեկեցության բարելավմամբ ։
Սուրբ Նիկողայոսի հին եկեղեցի
Պատմություն
Սուրբ Նիկողայոսի հին եկեղեցում պահվում է աղոթագիրք, որը պատմական տեղեկատվություն է պարունակում Գոմիոնիկա վանքի Նեոֆիտ վանականի մասին, որը կախաղան է հանվել Օսմանյան տեղական վարչակազմի կողմից Բանյա Լուկայում` զրպարտանքի մեղադրանքով ։ 2003-2004 թվականներին եկեղեցին վերակառուցվել է։ Վերակառուցման նախագիծն իրականացվել է Սերբական Հանրապետության Մշակութային և ազգային ժառանգության պահպանման հանրապետական ինստիտուտի կողմից ։
Ժողովրդական արվեստում
Ըստ տեղական ժողովրդական լեգենդի` մի գիշերվա մեջ եկեղեցին փոխել է իր գտնվելու նախնական վայրը և Գրաբեժից տեղափոխվել իր այսօրվա գտնվելու վայրը Ցվիշիչում ։ Գոյություն ունի նաև պատմություն Օսմանյան սուլթանի մասին, որն իբր թույլատրել է պաշտամունքի վայր կառուցել, սակայն այնպիսի մեծության, որը հնարավոր կլիներ ծածկել միայն մեկ ցլի կաշվով ։ Այս սահմանափակումը շրջանցվել է հնարամտության շնորհիվ, երբ մաշկը հնարամտորեն կտրատվել է ։
Իսկական սեր (գիրք)
Պատմություն և զարգացում
Գիրքը պաշտոնապես հրատարակվել է 2014 թվականի մայիսի 19-ին Penguin խմբի կողմից ։ Վեպի մասին Լոպեսն ասել է.
Լոպեսն ի սկզբանե չէր պատրաստվում գրքում ներառել Մարկ Էնթոնիի հետ իր ամուսնալուծության պատմությունը, բայց ասել է, որ «իմ ապրումների արդյունքում գիրքը վերածվեց այլ բանի, քան ես նախատեսել էի» ։
Ընդունելություն
«Իսկական սեր» գիրքը յոթերորդ տեղն Է զբաղեցրել «Նյու Յորք Թայմս»-ի բեսթսելլերների ցուցակում և հինգերորդը՝ կոշտ կազմով ոչ գեղարվեստական ցանկում ։
«RedEye»-ից Էլիզա Դե Լոս Սանտոսը նկատել է․ «Իբրև կոտրված սկավառակ՝ նա ամբողջ գրքում անընդհատ կրկնում է «սիրիր քեզ» մանթրան, որը որոշակի պահերի վերածվում է կյանքի վերապատրաստման միակողմանի դասընթացի»։ Սանտոսը նաև նշել է, որ «նրա ամենաուժեղ կողմը հայտնի բուլվարային թերթերում մարդկային կողմը ցույց տալն է, որով մենք բոլորս սնվում ենք» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագրություններ
Պենինյան լեռներ
Պենինյան լեռներ (Pennines), ոչ բարձր (ոչ ավելին քան 900 մետր) լեռներ Մեծ Բրիտանիայում, որոնք գտնվում են հյուսիսային Անգլիայում և հարավային Շոտլանդիայում։ Բաժանում են հյուսիսարևմտյան Անգլիան Յորքշիրից և Անգլիայի հյուսիս-արևելքից։
Ընդհանուր երկարությունը մոտ 250 կմ, բարձրությունը մինչև 893 մ (Քրոս-Ֆել լեռ)։ Լեռնապարները հիմնականում կրաքար և ավազաքար են։ Կան տորֆային ճահիճներ և քարածուխի հանքավայրեր։ XVII - XVIII դարերում քարածուխի հանքերի բացումը, մասնավորապես Յորքշիրի ածուխի ավազանի, խթանեցին լեռներին հարող շրջանների զարգացումը, սակայն Պենինյան լեռները դեռևս ամենաքիչ բնակեցված շրջանն է Մեծ Բրիտանիայում։
Պենինյան լեռներում է գտնվում «Լեռնային երկրամաս» ազգային պարկը։
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի լեռներ
Թուրք-պարսկական պատերազմ (1578-1590)
Թուրք-պարսկական պատերազմ 1578—1590 թվականների, զինված բախում Օսմանյան և Սեֆյան տերությունների միջև Անդրկովկասի նկատմամբ վերահսկողության համար ։
Նախապատմություն
Օսմանյան և Սեֆյան կայսրությունների միջև սահմանը հաստատվել էր 1555 թվականին Ամասիայի հաշտության պայմանագրով։ Սակայն 1576 թվականին մահացավ պարսից շահ Թահմասպ 1-ինը։ Գահ բարձրացած նրա որդի Իսմայիլ 2-րդը իր կառավարումը սկսեց հարազատների դեմ բռնաճնշումներ կիրառելով, սպանեց վեց եղբայրներին, և 1577 թվականին հենց ինքը դավադրության զոհ դարձավ։ Նոր շահ դարձավ թույլ ու կիսակույր Մուհամադ Խուդաբենդեն, ում օրոք շահից միայն տիտղոսը պահպանվեց, իսկ Պարսկաստանը փաստացի իրար մեջ բաժանեցին տարբեր ցեղերի էմիրները։ Մեկ տարվա ընթացքում էմիրները մսխեցին Թահմասպի կողմից 53 տարիների ընթացքում կուտակած հարստությունը, երկրում գժտություններ ծայր առան։
Օսմանյան ղեկավարության շրջանում տարակարծություններ էին առաջացել կայսրության արևելյան սահմանների ռազմավարության շուրջ։ Մեծ վեզիր Սոկոլլու Մեհմեդ փաշան կտրականապես դեմ էր Պարսկաստնի դեմ պատերազմին, քանի որ հասկանում էր առանձին շրջաններում բանակի մատակարարման դժվարությունները և վախենում էր խոշոր ծախսերից, սակայն նա իրեն ատող հզոր թշնամիներ ուներ, ովքեր պահանջում էին պատերազմական ճանապարհով ճնշել ղըզըլբաշներից եկող վտանգը։ Սեֆյանների հետ պատերազմելու սկզբունքային որոշումը կայացնելուց հետո բանակի գլխավոր հրամանատար է նշանակվում ընդդիմության առաջնորդ, Կիպրոսյան պատերազմի հերոս Լալա Մուստաֆա փաշան և Եմենյան պատերազմի հերոս Խոջա Սինան փաշան։ Սակայն Լալա Մուստաֆան և Խոջա Սինանը չկարողացան համագործակցել, և Խոջա Սինանը պաշտոնանկ արվեց, իսկ Լալա Մուստաֆան սկսեց նախապատրաստվել պատերազմական պարգևներ ստանալու՝ պլանավորելով , որ հաղթանակից հետո Մեհմեդի փոխարեն ինքն է դառնալու մեծ վեզիր։
Պատերազմի ընթացքը
Օսմանյան բանակը ծովով շարժվեց դեպի Տրապիզոն, իսկ հետո ցամաքով անցավ Էրզրում՝ այն դարձնելով առաջավոր բազա, և 1578 թվականի ամռանը սկսեց ռազմական գործողությունները։ Սեֆյաններն ու իրենցից կախյալության մեջ գտնվող իշխանությունները այնպիսի վատ դրության մեջ էին գտնվում, որ օսմանյան զորքերն անցան ողջ Վրաստանը՝ ճանապարհին գրավելով Թիֆլիսը, իսկ ամռան վերջին շրջափակեցին Շիրվանի որոշ շրջաններ։ Թուրքերն այնքան վստահ էին իրենց հաղթանակում, որ Շիրվանի տարածքում օսմանյան գավառ կազմավորեցին, որի ղեկավար նշանակվեց Օզդեմիրօղլու Օսման փաշան։ Սկզբնական շրջանում թաթարների աջակցությամբ նա կարողացավ ճնշել տեղի բնակչության և սեֆյան զորամիավորումների դիմադրությունը, բայց Թիֆլիսում իրեն՝ օսմանյան զորքերի հետ կապող հանգույցների խզումը, Սեֆյանների հակահարձակումը, վերջիններիս կողմից Արեշի գրավումը, թաթարների պարտությունը և Շամախի ազատագրումը հարկադրեցին նրան լքել Շամախի գավառական մայրաքաղաքը և ձմեռել Դերբենդում։
Իր հակառակորդ Խոջա Սինանին թողնելով Ստամբուլում՝ Լալա Մուստաֆան ճակատագրական սխալ թույլ տվեց։ Երբ 1579 թվականին գաղտնի կերպով ուղարկված դերվիշի կողմից սպանվեց Սոկոլլու Մեհմեդ փաշան, նրա պաշտոնը զբաղեցրեց երկրորդ վեզիր Սեմիզ Ահմեդ փաշան, իսկ Խոջա Սինանը, բարձրանալով ծառայողական սանդուղքով, դարձավ երրորդ վեզիր։ Սեմիզ Ահմեդը ռազմաճակատից հետ կանչեց Լալա Մուստաֆային, և նրա փոխարեն հրամանատար նշանակեց Խոջա Սինանին. Լալա Մուստաֆան դարձավ երկրորդ վեզիր։ Նա, այնուամենայնիվ, դեռևս ակնկալում էր մեծ վեզիր դառնալ, երբ Սեմիզ Ահմեդը ընդամենը մի քանի ամիս մեծ վեզիրի պաշտոնում լինելով մահացավ։ Սակայն Խոջա Սինանը կարողացավ խոչընդոտել, և 1580 թվականի օգոստոսին, մեծ վեզիրի պաշտոնը երեք ամիս թափուր մնալուց հետո, այն զբաղեցրեց Խոջա Սինանը։ Կարճ ժամանակ անց Լալա Մուստաֆան մահացավ։
Երբ 1580 թվականի նոյեմբերին Խոջա Սինանը, դեռևս բանակի գլխավոր հրամանատար լինելով, հասավ Էրզրում, Սեֆյանները հաշտություն խնդրեցին։ Խոջա Սինանը վերադարձավ Ստամբուլ՝ ենթադրելով, որ ռազմական գործողությունները վերջացել են, մինչդեռ իրականում կռիվները շարունակում էին Վրաստանում, ինչն էլ խանգարեց հաշտության պայմանագիր կնքելուն։
Մի քանի ամիս անց Խոջա Սինան փաշան պաշտոնանկ արվեց, նրա փոխարեն նշանակվեց երկրորդ վեզիր Սիյավուշ փաշան։ Նրա օրոք Օսմանյան կայսրությունը Կովկասը զավթելու փորձ կատարեց։ Ստեղծվեցին չորս նոր գավառներ։ Քանի որ տեղի իշխանները բավականին անվստահելի էին, թուրքերը այստեղ ստիպված եղան ամրություններ կառուցելու։ Առաջնային բազա դարձավ Կարսը, վերակառուցվեց Երևանը, ամրացվեցին մյուս հետակետերը։
Երբ Օզդեմիրօղլու Օսման փաշան վերադարձավ Ստամբուլ, նրան դիմավորեցին ինչպես հերոս, և 1584 թվականի ամռանը նա, հակառակ սուլթանին շրջապատող կլանի կամքի, նշանակվեց մեծ վեզիր։ 1585 թվականին նա գրավեց Սեֆյանների մայրաքաղաքը՝ Թավրիզը, և առաջին անգամ կարողացավ այն պահել։ Թուրքերի վստահությունը իրենց ուժերի հանդեպ այնքան մեծ էր, որ օսմանյան քաղաքականությունը որոշ ժամանակաընթացք լրջորեն դիտարկում էր ուզբեկական խանի՝ Ռուսաստան գնալու և միացյալ ուժերով Աստրախանը նվաճելու առաջարկը։ Այդ ընթացքում հարավում Պարսկաստանի դեմ բացվեց ևս մեկ ռազմաճակատ՝ Բաղդադի թուրքական նոր նահանգապետ Սիգալազադե Սինան փաշան գրավեց Իրանի հարավ-արևմտյան տարածքները և այստեղ ստեղծեց երկու նոր գավառներ։
Շահ Մուհամմադը, գիտակցելով իր թուլությունը, առաջնային պլան մղեց իր որդիներից մեկին՝ Համզային։ Համզա-միրզա փորձեց դիմադրել օսմաններին, և անգամ որոշ հաջողություններ ունեցավ այդ առումով, սակայն էմիրների հերթական դավադրության զոհը դարձավ։ Մուհամադ Խուդաբենդեն ուղևորվեց Ֆարս՝ճնշելու այստեղ բռնկված ապստամբությունը և շուտով մահացավ։ Այդ ժամանակ արևելքում իրենց գործողություններն ակտիվացրեցին ուզբեկները։ Սեֆյան Պարսկաստանը որպես պետություն փաստացի դադարեց գոյություն ունենալուց։
Մուհամմադի մահից հետո 1587 թվականին պարսից գահին նստեց նրա 16-ամյա թոռ Աբբասը: Նա հասկանում էր, որ միաժամանակ երկու ճակատով հնարավոր չէ մարտնչել, և որոշեց, առժամանակ անուշադրության մատնելով ուզբեկներին, կենտրոնանալ օսմանների դեմ պայքարի վրա։ Այդ նպատակով նա բանակցություններ սկսեց Ռուսաստանի հետ՝ հակաթուրքական ռազմական դաշինք կնքելու համար՝ խոստանալով Մոսկվային զիջել Դերբենդը և Շիրվանը։ Սակայն բանակցություններն ապարդյուն եղան, և Աբբասը հարկադրված եղավ ծայրահեղ անշահավետ հաշտություն կնքել Օսմանյան կայսրության հետ։
Արդյունք
1590 թվականի մարտին Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան տերության միջև կնքվեց Ստամբուլի պայմանագիրը, որով Պարսկաստանը կորցրեց Անդրկովկասը։ Շահ Աբբասը հաստատված խաղաղությունն օգտագործեց ուզբեկներին ջախջախելու, իր իշխանությունը ամրապնդելու և կանոնավոր բանակ ստեղծելու համար։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի պատերազմներ Կատեգորիա:Թուրք-պարսկական պատերազմներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Վրաստանի ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատերազմներ
Համլետ Թադևոսյան
Համլետ Աղասու Թադևոսյան, հայ մայոր։
Կենսագրություն
Համլետ Թադևոսյանը ծնվել է 1976 թվականին Կոտայքի մարզի Եղվարդ քաղաքում։ 1993 թվականին ավարտել է Եղվարդի թիվ 2 միջնակարգ (այժմ՝ հիմնական) դպրոց։ 1993-1997 թվականներին սովորել է ՀՀ ՆԳՆ բարձրագույն դպրոցում։ 1997 թվականի սեպտեմբերից ծառայության է անցել ՀՀ ՆԳ ՆԶ թիվ 10/32 զորամասում, որպես երրորդ գումարտակի առաջին վաշտի գնդացրորդ, այնուհետև նշանակվել է մոտոհրաձգային պայմանագրային դասակի առաջին ջոկի նռնակաձիգի օգնական, հատուկ նշանակության վաշտի ավագ, կապի դասակի հրամանատարի տեղակալ, ջոկի հրամանատար, ավտոմոբիլային վաշտի ավտոմոբիլային դասակի հրամանատար, առաջին մոտոհրաձգային գումարտակի առաջին մոտոհրաձգային վաշտի տեղակալ։ 2002-2006 թվականներին եղել է առաջին մոտոհրաձգային գումարտակի առաջին մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատար։
Համլետ Թադևոսյանը զոհվել է 2008 թվականի Հայաստանի նախագահական ընտրությունների բողոքարկումի մարտի 1-ին ծառայողական պարտականությունները կատարելիս։ Համլետ Թադևոսյանը ՀՀ ՈԶ թիվ 1032 զորամասի կազմում ծառայություն է իրականացրել Երևանի Գրիգոր Լուսավորչի փողոցում` հասարակական կարգն ապահովելու և զանգվածային անկարգությունները կանխելու նպատակով։ Զանգվածային անկարգությունների մասնակիցների հերթական զինված հարձակումը կանխելու ընթացքում` Գրիգոր Լուսավորչի փողոցի թիվ 17 շենքի դիմաց զանգվածային անկարգության մասնակցի նետած պայթուցիկ սարքի պայթյունից զույգ ստորին և վերին վերջույթների, կոնքի, որովայնի և սեռական օրգանների շրջանում ստացած բազմաթիվ բեկորային վնասվածքներից մահացել է  ։
Հիշատակ
Թադևոսյանին հետմահու շնորհվել է մայորի կոչում, պարգևատրվել է արիության և անձնազոհության համար մարտական խաչ երկրորդ կարգի շքանշանով։ 2009 թվականի մայիսի 15-ին, իր տարելիցի օրը, Եղվարդի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը անվանակոչվել է Համլետ Թադևոսյանի անվամբ։
2013 թվականին ՀՀ ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանի հանձնարարականով Եղվարդի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցի բակում տեղի է ունեցել մայոր Համլետ Թադևոսյանի կիսանդրու բացման արարողությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եղվարդ քաղաքում ծնվածներ
Մեցապեռե (գյուղ, Էմմաստե շրջան)
Մեցապեռե (Metsapere), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Էմմաստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Էմմաստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Դողան
Դողան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գարի Օլդմեն
Գարի Օլդմեն (Gary Oldman, ), անգլիացի դերասան։
Օլդմենը փառք է ձեռք բերել «Սիդը և Նենսին» և «Սրեք ձեր ականջները» ֆիլմերում մարմնավորած իր կերպարներով, որի համար կինոքննադատ Ռոջեր Էբարտը Օլդմենին համարել է «ժամանակի լավագույն բրիտանացի երիտասարդ դերասանը» ։ 1990-ականների դերասանը նկարահանվել է բազմաթիվ հայտնի ֆիլմերում, որպես կանոն մարմնավորելով մռայլ և բարոյապես ոչ միանշանակ կերպարների ։
2000-ական թվականներին Օլդմեն մասնակցել է երկու հաջողված կինոպատումներում, որի կերպարները սկսեցին սերտորեն ասոցացվել իր անվանման հետ։ Հարի Փոթերի կինոպատումում նա մարմնավորել է հրաշագործ Սիրիուս Բլեքին, իսկ Բեթմենի մասին պատմող Քրիստոֆեր Նոլանի եռագրությունում ներկայացրել է անկաշառ ոստիկան Ջեյմս Գորդոնի կերպարը ։
Գարի Օլդմենը հանդիսացել է նաև մի քանի ֆիլմերի պրոդյուսեր, որի թվում էր նաև իր ռեժիսորական դեպյուտի՝ 1997 թվականին նկարահանված «Կուլ չտալ» ֆիլմը, որն մասամբ հիմնված էր ինքնակենսագրական նյութի վրա ։ Ֆիլմը Օլդմենին բերել է երկու BAFTA պարգևներ՝ բրիտանական լավագույն ֆիլմ և օրիգինալ սցենար անվանակարգերում, ինչպես նաև ֆիլմը մասնակցել է Կաննի կինոփառատոնի կոնկուրսային ծրագրին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:1958 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Յուրի Բարսեղով
Յուրի Գեորգիի Բարսեղով (Բարսեղյան, ), իրավագիտության դոկտոր, միջազգային իրավունքի պրոֆեսոր, դիվանագետ, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բազմաթիվ ուսումնասիրությունների հեղինակ։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի տեղակալի հատուկ օգնական, ՄԱԿ-ի քարտուղարություն (1971 թվականից)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում 1925 թվականին։ 1950 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Հետագայում ղեկավարել է Մոսկվայում գործող միջազգային իրավունքի և քաղաքագիտության հայկական ինստիտուտը։
Հայտնի է նրա կողմից խմբագրված «Հայոց ցեղասպանություն. Թուրքիայի պատասխանատվությունը և միջազգային հանրության պարտավորությունը։ Փաստաթղթեր և մեկնաբանություններ» երեքհատորյակը։
2000 թվականին Յուրի Բարսեղովը պարգևատրվել էր Մխիթար Գոշ մեդալով, իսկ 2008 թվականին արժանացել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակին ։
Յուրի Բարսեղովը մահացել է 2008 թվականի օգոստոսի 6-ին, Մոսկվայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Հայ իրավագետներ Կատեգորիա:Ռուսահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսահայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Միջազգային իրավունքի մասնագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ
Դրմբոնի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Մարտակերտի շրջան)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետություն Մարտակերտի շրջանի Դրմբոն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 16 հուշարձան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի հուշարձանների ցանկեր
Անտառային սվաստիկա
Անտառային սվաստիկա, սվաստիկայի ձևով անտառատնկումներ։ Հիմանականում հանդիպում են Գերմանիայի տարածքում։ Հանդիպում են ինչպես բաց տարածքներում, սխեմատիկորեն համապատասխանելով տնկիներին, այնպես էլ անտառային զանգվածներում։ Վերջին դեպքում գործում է տեխնոլոգիական աշխատանքների մի սկզբունք, ըստ որի աճեցվում են տարբեր կենսական ցիկլ ունեցող ծառերի տարբեր տեսակներ, և նաև միևնույն դասին պատկանող սվաստիկայի տեսք ունեցող ծառեր, որոնք էլ շրջապատվում են այլ տեսակի ծառերով։ Որպես կանոն, տարբերում են փշատերև (մշտադալար) և սաղարթավոր (տերևաթափ) ծառերի տեասակներ։
Ցերնիկով
Մինչև 2000 թվականը Ցերնիկով բնակավայրից հյուսիս-արևմուտք գտնվող անտառահատվածում` Ուկերմարկ շրջանում և Գերմանիայի հյուսիսարևելյան հատվածում գտնվող Բրանդենբուրգ երկրամասում գոյություն է ունեցել անտառային սվաստիկա։
Սվաստիկայի տեսք ունեցող տարածքի մակերեսը տարբեր է եղել` 20 քառ. մ-ից (BBC и Daily Telegraph ) մինչև 50 քառ. մ (ABC ): Սվաստիկայի տեսքը ստացվել է 150 սաղարթախիտ ծառերից (2000 թվականի օդալուսանկարահանումից երևում է, որ ծառերի թիվը 70-ից ավել չէ), որոնք շրջապատված են փշատերև ծառերով։ Ծառերի միջին բարձրությունը կազմում է 18 մ։
Տարին երկու անգամ` գարնանն ու աշնանը, սվաստիկան կազմող սաղարթախիտ ծառերը մի քանի շաբաթով փոխում են իրենց գույնը, դառնալով վառ դեղին, որն էլ սվաստիկայի տեսքը կտրուկ առանձնացնում է նրան շրջապատող մուգ կանաչ փշատերև անտառներից։ Արդյունքը կարելի է տեսնել միայն երկնքից։
Առաջացումը
Գոյություն ունի մի քանի վարկած, թե ինչպես և ինչ պատճառներով է տնկվել սվաստիկան.
Վերջին տարբերակը իր գաղափարական ուղվածության պատճառով կասկածելի է թվում, այն ընդգծում է BBC-ի դերակատարությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
Ոչնչացումը
Տվյալ օբյեկտի գոյության մասին հավանաբար հայտնի է եղել ԳԴՀ-ի կոմունիստական իշխանություններին և տեղի բնակչությանը, սակայն այն ոչնչացնելու փորձեր չեն կատարվել։
Օբյեկտը պաշտոնապես հայտնաբերվել է Գերմանիայի միավորումից հետո, հողերի օդալուսանկարային տեսչության ստուգման ընթացքում, որը իրականավցել էր պետական սեփականության կառավարության պատվերով, իսկ 1992 թվականին այն ֆոտոնկարվել է ոչ պրոֆեսիոնալ օդաչուի կողմից ։
1995 թվականին, զգուշանալով նեոնացիստների ուխտագնացությունից, ինչպես նաև հասարակական ճնշումներից, որոշում կայացվեց հատել ծառերը։ Ոչնչացվում է 43 ծառ, բայց շուտով ծառերի մի մասը նորից աճում է և սվաստիկան երկնքից նորից տեսանելի է դառնում։
2000 թվականին գերմանական պարբերականները տպագրեցին օբյեկտի նոր նկարը, և որոշվեց նորից հատել ծառերը։ Այդ ժամանակահատվածում այն հողի մի մասը որտեղ աճում էր սվաստիկան, պատկանում էր մասնավոր սեփականատիրոջ։ 2000 թվականի դեկտեմբերի 1-ին հատվել են միայն պետական տարածքում գտնվող ծառերը, որոնց թիվը հասնում էր 25-ի ։
Էկի Նարին
2006 թվականի սեպտեմբերին The New York Times-ում տեղեկություն հայտնվեց «Էկի Նարին» անտառային սվաստիկայի մասին, որը Թաշ Բաշաթ գյուղից ոչ հեռու գտնվող բլրի լանջին էր` Ղրղզստանի Նարինի մարզում։ Անտառատունկն իրենից ներկայացնում է շրջված սվաստիկա, բաղկացած փշատերև ծառերից, որն ունի 180 մ լայնություն
Տակտագուլովո (գյուղ, Բայմակսկի շրջան)
Տակտագուլովո (Тактагулово, Туҡтағол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Անտառային սվաստիկա
Էկի Նարին
Գոյություն ունեն շատ լեգենդներ, թե ինչպես է հայտնվել սվաստիկան Խորհրդային Միության տարածքում.
Տակտագուլովո (գյուղ, Բայմակսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի բնակավայրեր
Անտառային սվաստիկա
Էկի Նարին
1991 թվականին կատարված ուսումնասիրության շնորհիվ պարզ դարձավ, որ ծառերը տնկվել են 50 տարի առաջ։ Հետևաբար, ծառերը տնկվել են 1941 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սվաստիկա Կատեգորիա:Նացիստական քարոզչություն
Համլետ Առաքելյան
Համլետ Ռուդոլֆի Առաքելյան, Հանրային հեռուստաընկերության և ռադիոյի հաղորդավար, «Անմահների ակադեմիան» գրքի հեղինակը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1995 թվականի հուլիսի 20-ին, Երևանում։ 2012 թվականին ավարտել է Երևանի Վ. Պետրոսյանի անվան թիվ 51 միջնակարգ դպրոցը, 2016 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի Եվրոպական լեզուների և հաղորդակցության Անգլերեն և միջմշակութային հաղորդակցություն բաժինը։ 2018-ին դարձել է Արտասահմանյան գրականության մագիստրոս։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու է մեդիալեզվաբանություն գիտակարգում։ Քույրը՝ երաժիշտ-երգահան yellowheart.-ն է՝ Լիլի Առաքելյանը ։
Հեռուստատեսային և ռադիո գործունեություն
Հեռուստատեսային գործունեությունը սկսել է դեռևս 2003 թվականին՝ աշխատելով «Կենտրոն» հեռուստաընկերության «Ի՞նչ է, ո՞վ է» հեռուստանախագծում՝ որպես հաղորդավար ։
2005-2010 թվականներին ուսանել է «3 ույու 4» դերասանական ստուդիայում՝ Աշոտ Հակոբյանի արվեստանոցում։ «Արմենակոբ» հեռուստաընկերության նույնանուն խաղարկային հաղորդաշարում 2005 թվականից աշխատել է որպես հաղորդավար, սկեչային դերասան։ 2008-2010 թվականներին որպես գլխավոր դերակատար նկարահանվել է «Դպրոցական պատմություն» հեռուստաֆիլմում ։ Նույն ժամանակահատվածում որպես պատանեկան ծրագրի հաղորդավար աշխատել է Հայաստանի հանրային ռադիոյում։ 2012 թվականին ավարտել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնին կից դպրոց-ստուդիայի (հաղորդավարության) հեռուստալրագրության բաժինը։
2012-2016 թվականներին խաղացել է Արթուր Գրիգորյանի «Ուրախ նոտաներ», «Կախարդական դաշնամուր» մյուզիքլներում։ 2013-2018 թվականներին որպես դերասան, հաղորդավար աշխատել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում, թատրոնի դպրոց-ստուդիայում հաղորդավարություն և խոսքի արվեստ է դասավանդել։ 2013-15 թվականներին աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում՝ որպես հաղորդավար։
2015-2020 թվականներին որպես հաղորդավար աշխատել է «Արմնյուզ» հեռուստաընկերությունում՝ վարելով «Chart», «Առաջին ծրագիր», «20 հարց» նախագծերը։ Որպես լրատվական մեկնաբան աշխատել է «Արմնյուզ լրատվականում»։
2016-2021 թվականներին հաղորդավարություն է դասավանդել Պանարմենիան մեդիա դպրոցում։ 2018-2020 թվականներին աշխատել է Հանրային ռադիոյի Առաջին ալիքում՝ Առավոտը հանրայինում նախագծում, իսկ 2020 թվականից երիտասարդական ալիքում՝ Իմ ռադիոյում։ Հատկանշական ռադիոնախագծերից են «Բիթրեյթը», «Պոետիկ ռինգը», «Թատրոն Կարանտինը», «Մենք ու մենք» և «Երկու Տանդեմ» փոդքասթները ։ 2021 թվականից աշխատում է Հանրային հեռուստաընկերությունում՝ վարելով «ԳործԱրար» և «Առավոտ Լուսո» նախագծերը  ։ Հաղորդավարություն է դասավանդում Առաջին ալիքի Մեդիա ակադեմիայում։
Գրական գործունեություն
Հրատարակել է «Դեպի Դենվեր», «Փոխարինում» վիպակները, «With My Inner Self» բանաստեղծությունների ժողովածուն։ 2018 թվականին հրատարակել է «Tantric» անգլերեն օրիգինալ բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Տպագրվում է Գրանիշ առցանց հարթակում ։ Գիտական հոդվածների և երգերի խոսքերի հեղինակ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Սոլոսցովո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Սոլոսցովո (Солосцово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Սեչենովի փողոց (Յալթա)
Սեչենովի փողոց (Улица Сеченова), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս գիտնական, ֆիզիոլոգ, ռուսական ֆիզիոլոգիայի դպրոցի հիմնադիր, հոգեբան, հոգեֆիզիոլոգ, բժշկության ուսուցիչ Իվան Միխայլովիչ Սեչենովի (1829-1905) պատվին։ Սկիզբ է առնում Լենինի անվան առափնյա փողոցից` որպես նրա շարունակություն և ավարտվում Կոմունարների փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1700 մետր է։
Սոլոսցովո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 72 մարդ։
Սեչենովի փողոց (Յալթա)
Նկարագրություն
Սեչենովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298607։
Սոլոսցովո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեչենովի փողոց (Յալթա)
Նկարագրություն
Փողոցն անվանվել է ռուս գիտնական, ֆիզիոլոգ, ռուսական ֆիզիոլոգիայի դպրոցի հիմնադիր, հոգեբան, հոգեֆիզիոլոգ, բժշկության ուսուցիչ Իվան Միխայլովիչ Սեչենովի (1829-1905) պատվին։ Իվան Պավլովը նրան անվանում էր «ռուսական ֆիզիոլոգիայի հայր»։ Հայտնի է կենտրոնական նյարդային համակարգի, մասնավորապես, գլխուղեղի փորձարարական ֆիզիոլոգիական հետազոտություններով, ինչպես նաև նյարդային ռեֆլեքսների մասին իր աշխատություններով։ Կազմակերպել է ֆիզիոլոգիայի առաջին լաբորատորիաները (Օդեսայում, Պետերբուրգում), որոնք դարձան նաև դեղաբանության, թունաբանության և կլինիկական բժշկագիտության հետազոտությունների կենտրոն։ 1861 թվականին հաստատել է օրգանիզմի և միջավայրի միասնության սկզբունքը, առաջ քաշել ինքնակարգավորման գաղափարը՝ կապված հոմեոստազի պատկերացման հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Տիմիրյազևո (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Տիմիրյազևո (Тімірязєве, Rus Qaranğut), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարանկուտ Ռուսկի։
2001 թվականի տվյալներով Տիմիրյազևո գյուղում բնակվում էր 253 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիվեկա Բաբաջի
Վիվեկա Բաբաջի (Viveka Babajee, ), մավրիկիոսական ծագմամբ հնդիկ ֆոտոմոդել և դերասանուհի։ Կրել է «Միսս աշխարհ Մավրիկիոս 1993» և «Միսս տիեզերք Մավրիկիոս 1994» տիտղոսները ։
Կենսագրություն
Եղել է ընտանիքի չորրորդ երեխան և ունեցել 3 ավագ քույր։
1990-ականների սկզբին սկսել է ֆոտոմոդելի կարիերա, 2002 թվականին կատարել է գլխավոր դեր «Yeh Kaisi Mohabbat» ֆիլմում ։
Մահ
Նրան մահացած են գտել իր բնակարանում 2010 թվականի հունիսի 25-ին։ Ըստ ոստիկանության տվյալների՝ Բաբաջին կախվել էր առաստաղի օդորակիչից ։ Նրա կյանքի օրագրի վերջին գրառման մեջ գրված է եղել՝ «Գաութամ Վոհրա, դու սպանում ես ինձ» և չհաստատված տվյալներով, նա կախվել էր իր զուգընկերոջից՝ Գաութամ Վոհրայից բաժանվելուց հետո ։ Սակայն 2012 թվականին, ոստիկանությունը նորից վերսկսել է աշխատանքներն այն բանից հետո, երբ Գաութամ Վոհրան ձերբակալվեր էր սպանության հետ կապ ունենալու պատճառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հնդիկ մոդելներ Կատեգորիա:Ինքնասպան դերասանուհիներ
Պրեցպիտատ
Պրեցպիտատ, СаНРO4-2Н2O, կալցիումի երկաեղակալված ֆոսֆատի երկհիդրատ, ֆոսֆորական հանքային պարարտանյութ։
Հատկություններ
Սպիտակ կամ բաց մոխրագույն փոշի է, հող մտցնելիս փոշեցնցղվում է, լավ սփռվում է տուկային շարքացաններով։ Պարունակում է 27-35% Р2О5 ։
Ստացում
Ստացվում է Н3Р04+Са(0Н)2=СаНР04• 2Н20 ռեակցիայով։
Կիրառում
Կիրառվում է բոլոր հողերում և գյուղատնտեսական բոլոր բույսերի համար որպես հիմնական պարարտանյութ։ Առավել արդյունավետ է թթու հողերում։ Կերային պրեցպիտատ օգտագործում են կենդանիների հանքային սնուցման համար։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հանքային պարարտանյութեր
Թրեյսի Մակգրեյդի
Թրեյսի Լամար Մակգրեյդի կրտսեր (անգլ.՝ Tracy Lamar McGrady, Jr., ), հայտնի նաև Թի-Մակ (T-Mac) մականվամբ, ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։ Առավել հայտնի է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Տորոնտո Ռեպտորս», «Օռլանդո Մեջիք» և «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբներում հանդես գալու տարիներից։ Խաղացել է Հարձակվող պաշտպանի և թեթև հարձակվողի դիրքերում։ Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում Մակգրեյդին 7 անգամ ճանաչվել է աստղ (NBA All-Star), ինչպես նաև 2 անգամ դարձել All-NBA առաջին թիմ, 3 անգամ՝ All-NBA երկրորդ թիմ և 2 անգամ All-NBA երրորդ թիմ խորհրդանշական հավաքականների անդամ։ 2001 թվականին Մակգրեյդիին է շնորհվել տարվա ամենակատարելագործված բասկետբոլիստի մրցանակը։
Մակգրեյդին հանդես չի եկել համալսարանային առաջնություններում և դրա փոխարեն ուղղակիորեն NBA մուտք է գործել ավագ դպրոցից՝ ընտրվելով 1997 թվականին անցկացված դրաֆթի առաջին ռաունդի 9-րդ ընտրությամբ՝ «Տորոնտո Ռեպտորսի» կողմից։ «Ռեպտորսից» բացի Մակգրեյդին խաղացել է «Օռլանդո Մեջիքի», «Հյուստոն Ռոքեթսի» (թիմակցելով չին կենտրոնական Յաո Մինգի հետ), «Նյու Յորք Նիքսի», «Դետրոյթ Փիստոնսի», «Ատլանտա Հոքսի», չինական «Քինգդաո Իգլզի» (CBA) և «Սան Անտոնիո Սփըրսի» կազմերում։ 2003 թվականին «ՍԼԵՄ» ամսագիրը Մագկրեյդին մտցրել է «Բոլոր ժամանակների Թոփ 75 բասկետբոլիստների» վերջին՝ 75-րդ հորիզոնականում։ Մակգրեյդիի խաղաոճն հաճախ համեմատվում է Ջորջ «Սառցե մարդ» Գերվինի խաղաոճի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Հուդայածառ
Հուդայածառ, արճվան, բակլազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի և թփերի ցեղ։
Կենսաբանական նկարագիր
Բարձրությունը 5-7 մ է։ Տերևները պարզ են, մատնաջիղ, կլորավուն, հիմքում՝ սրտաձև, ծաղիկները՝ երկսեռ, վարդագույն, փնջերով՝ բազմամյա ճյուղերի, նույնիսկ՝ բնի վրա։ Ծաղկում է գարնանը՝ մինչև տերևների բացվելը։ Պտուղը ունդ է։ Սերմերը հարթ են, կլորավուն։
Հայաստանում
Հայաստանի տարածքում (Մեղրու նախալեռնային շրջանում) բնական վիճակում աճում է Գրիֆիթի հուդայածառ (C. Griffithii)։ Ոչ խոշոր թուփ է, բազմանում է սերմերով։ Գրանցված է Հայաստանի կարմիր գրքում։ Արհեստական անտառներում, պուրակներում, ճանապարհների եզրերին (Երևան, Արմավիր, Իջևան, Նոյեմբերյան և այլն) կան հուդայածառի խմբակցություններ։ Հայտնի է 7, Հայաստանում վայրի վիճակում՝ 1 տեսակ՝
Տեսակներ
Հայտնի է 6 մինչև 10 տեսակ, նրանցից մի քանիսը.
Նշանակություն
Հուդայածառը գեղազարդիչ է, օգտագործվում է կանաչապատման նպատակով (Երևանի Ա.Իսահակյանի պուրակ, Կոմիտասի անվան զբոսայգի)։ Բնափայտն արժեքավոր է, սակայն սահմանափակ տարածվածության պատճառով լայն կիրառություն չունի։
Բնափայտն ամուր է, ճկուն, օգտագործվում է ատաղձագործության մեջ։ Դիմացկուն է վնասատուների և հիվանդությունների հանդեպ։ Գեղազարդիչ է, լայնորեն կիրառվում է կանաչապատման մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծառեր Կատեգորիա:Բակլազգիներ
Բրոնխիալ ասթմա
Բրոնխային հեղձուկ կամ բրոնխիալ ասթմա (ἆσθμα - «ծանր շնչառություն, խեղդում» ), քրոնիկական կրկնվող վարակային կամ ոչ վարակային բնույթի հիվանդություն, որի պարտադիր կլինիկական նշանը շնչահեղձության նոպան է։ Ասթման շնչառական ուղիների բորբոքային հիվանդություն է ։ Այն բնութագրվում է բրոնխների դարձելի օբստրուկցիայի (նեղացման) կրկնվող ախտանիշներով և բրոնխիալ սպազմով ։ Ախտանիշներն են հազը, կրծքավանդակի ցավը և շնչառության խանգարումը ։ Այս ախտանիշները կարող են կրկնվել ամեն օր կամ շաբաթական մի քանի անգամ ։ Կախված անձից, դրանք կարող են կրկնվել գիշերը կամ որոշ վարժություններից հետո ։ Ասթման կարող է պայմանավորված լինել գենետիկորեն կամ շրջակա միջավայրի գործոններից ։ Բնապահպանական գործոնները ներառում են օդի աղտոտումը և ալերգենները ։ Այլ գործոնների մեջ ընդգրկվում են դեղամիջոցները, ինչպիսիք են ասպիրինը և β-բլոկերները ։ Ախտորոշումը սովորաբար հիմնված է ախտանիշների տեսակներից, բուժման տևողությունից և սպիրոմետրիայից ։ Ասթման դասակարգվում է ըստ, ախտանիշների հաճախականության, առաջին վայրկյանում ուժեղացված արտաշնչման ծավալի (FEV1) և գագաթնային արտաշնչման հոսքի կարգի ։ Այն կարող է դասակարգվել նաև ատոպիկ և ոչ ատոպիկ, որտեղ ատոպիկը վերաբերում է I-ին տիպի գերզգայունության ռեակցիային ։
Ասթման բուժում չունի ։ Ախտանիշները կարող են կանխել խուսափելով խթանիչներից, ինչպիսիք են ալերգենները և գրգռիչները, վարակային կորտիկոստերոիդների օգտագործումը ։ Երկարատև ազդեցության β-ագոնիստները (LABA) կամ հակալեյկոտրիեն ագենտները կարող են օգտագործել որպես վարակիչ կորտիկոստերոիդների հավելումներ, եթե ասթմայի ախտանիշները մնան անվերահսկելի  ։ Բուժման վատթարացման դեպքում օգտագործում են սովորաբար β-2 ագոնիստներից սալբուտամոլը և կորտիկոստերոիդները հաբերի տեսքով ։ Շատ ծանր դեպքերի ժամանակ կարող են օգտագործել ներերակային կորտիկոստերոիդներ, մագնեզիումի սուլֆատ և հոսպիտալացնել ։
2015 թվականին ամբողջ աշխարհում 358 միլիոն մարդ տառապել է ասթմայով, մինչդեռ 1990 թվականին 183 միլիոն մարդ ։ 2015 թվականին այն դարձել է մոտավորապես 379,100 մարդու մահվան պատճառ, որոնց մեծամասնությունը տեղի է ունեցել զարգացող երկրներում ։ Ասթման հաճախ սկսվում է մանկությունից ։ Ասթմայի տեմպերը զգալիորեն աճել են 1960-ական թվականներից ։ Ասթման ավելի վաղ ճանաչվել է Հին Եգիպտոսում ։
Կլինիկական պատկեր
Հատուկ կլինիկական ձև է համարվում հազային ձևով ասթման, որի ժամանակ հիվանդության արտահայտման ձևը հանդիսանում է հազը։ Այս ձևը առավել շատ տարածված է երեխաների մոտ, առավել արտահայտված սիմպտոմները սովորաբար դիտվում է գիշերը, իսկ ցերեկը սիմպտոմները բացակայում են։ Ախտորոշման ժամանակ կարևոր է շնչառական ցուցանիշների ֆունկցիայի կամ բրոնխային գերակտիվության փոփոխականության ուսումնասիրումը, ինչպես նաև էոզինոֆիլային խորխը։ Ասթմայի հազային ձևը պետք է տարբերել էոզինոֆիլային բրոնխիտից, որի ժամանակ նկատվում է հազ և էոզինոֆիլային խորխ, սակայն շնչառական ֆունկցիայի ցուցանիշները և բրոնխային ռեակտիվությունը մնում է նորմայում ։