cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հյուսիսային Տորա
Հյուսիսային Տորա (Северная Тора), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում, Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տորա գետի աջ ափում՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո-Պեչորսկ ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վագա գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Հյուսիսային Դվինա գետն է։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վարդան Պողոսյան
Վարդան Գրիգորիի Պողոսյան, հայ ֆուտբոլիստ, «Բանանց» ակումբի հարձակվող։ Հանդես է եկել Հայաստանի ազգային հավաքականում։
Կարիերա
Վարդան Պողոսյանը սովորել է «Սպարտակի» երկրորդ թիմի մարզական դպրոցում։ Տասնվեց տարեկանում եղել է Մոսկվայի առաջնության լավագույն ռմբարկուների թվում ։ Դրանից հետո որոշել է ընդունել Իսպանիայից ստացած առաջարկը։ Մինչև 19 տարեկանը խաղացել է երիտասարդական թիմերում, ինչից հետո պայմանագիր է կնքել «Մուրսիայի» հետ, բայց գրեթե չի ստացել խաղային պրակտիկա ակումբի հիմնակա կազմում՝ հանդես գալով երկրորդ թիմում կամ վարձավճարով ։
2014 թվականին Վիկտոր Գոնչարենկոն Վարդան Պողոսյանին հրավիրել է «Կուբան», բայց «Մուրսիայի» ղեկավարությունը նրան ստիպել է մնալ ևս կես տարի՝ մինչև պայմանագրի ավարտը։ 2015 թվականի փետրվարի 22-ին մասնակցել է մեկ խաղի «Տոսնոյի» կազմում՝ խաղադաշտ դուրս գալով Ֆուտբոլի ազգային լիգայի գավաթի խաղարկության՝ 15-րդ տեղի համար անցկացված խաղին ընդդեմ «Սոկոլի» (1:1, 4:5 11 մետրանոցներով) ։ Երբ Պողոսյանը տեղափոխվել է Կրասնոդարի ակումբ, այն արդեն գլխավորում էր նոր մարզիչ՝ Լեոնիդ Կուչուկը։ Հիմնական թիմի հետ հավաքների մասնակցելուց հետո մարզիչը Պողոսյանին ուղարկել է երիտասարդական կազմ ։ Այդ թիմի կազմում Պողոսյանն անցկացրել է ինը խաղ և խփել վեց գոլ ՝ այդ թվում ձևակերպելով դուբլ «Կրասնոդարի» իրենց հասակակիցների դեմ խաղում ։
2015 թվականի ամռանը «դեղնականաչներն» Անթալիայում անցկացրած հավաքների ժամանակ խաղացել են «Փյունիկի» դեմ․ Պողոսյանը խաղի ընթացքում եղել է պահեստայինների նստարանին, սակայն հայկական ակումբի ղեկավարությունը որոշել է նրան հրավիրել իրենց թիմ։ Տասներկու խաղերում Պողոսյանը խփել է ութ գոլ և հրավիրվել Հայաստանի ազգային հավաքական ։
2016 թվականի հունվարին հավաքականի մարզչական շտաբի երաշխավորությամբ Վարդան Պողոսյանը տեղափոխվել է մոլդովական «Դաչիա», որի հետ կնքել է երկամյա պայմանագիր։ Սակայն Իսպանիայում անցկացվող ձմեռային հավաքների ժամանակ Պողոսյանը կոտրել է ոտքը, և ակումբի չի ցանկացել սպասել ֆուտբոլիստի ապաքինմանը՝ խզելով նրա հետ կնքված պայմանագիրը ։ Պողոսյանը վերադարձել է «Փյունիկ»։ 2016/17 մրցաշրջանում եղել է թիմի ավագ։ 2017 թվականի ամռանը հեռացել է ակումբից և ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել մակեդոնական «Ռաբոտնիչկի» ։
Վիճակագրություն
Ընդհանուր՝ 3 խաղ / 0 գոլ, 3 պարտություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Սերգեյ Դորենկո
Սերգեյ Լեոնիդովիչ Դորենկո (Серге́й Леони́дович Доре́нко, հոկտեմբերի 18, 1959 թ., Կերչ, Ուկրաինական ԽՍՀ, Խորհրդային Միություն - մայիսի 9, 2019 թ., Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուսաստանյան լրագրող, հեռուստա- և ռադիովարող, պրոդյուսեր, սոցիոլոգ.
Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 հոկտեմբերի 18-ին Ղրիմի Կերչ քաղաքում։ 1982 թվականին նա ավարտել է Պատրիս Լուլումբայի անվան Մոսկվայի ժողովուրդների բարեկամության համալսարանի պատմության և բանասիրության ֆակուլտետը։
«Խոսում է Մոսկվան» ռադիոկայանի գլխավոր խմբագիր (2014-2019) ։ «Ռուսական լրատվական ծառայություն» ռադիոկայանի գլխավոր խմբագիր և ռադիովարող (2008–2013): ՕՌՏ հեռուստաալիքի «Ժամանակ» և «Սերգեյ Դորենկոյի հեղինակային ծրագիր» առաջատար տեղեկատվական ծրագրերի հաղորդավար 1996 թ. հոկտեմբերից մինչև 2000 թ. սեպտեմբեր։ 2000 թվականին իր հեղինակային հաղորդման հերթական թողարկումից հետո, որը նվիրված էր «Կուրսկ» սուզանավի վթարին, Դորենկոն հեռացվել է ՕՌՏ-ից․ լրագրողը այդ թողարկման ընթացքում կոշտ քննադատության էր ենթարկել Ռուսաստանի իշխանություններին՝ մասնավորապես նախագահ Վլադիմիր Պուտինին։
Մահացել է 2019 թ. մայիսի 9-ին Մոսկվայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:2019 մահեր Կատեգորիա:Մայիսի 9 մահեր Կատեգորիա:Կերչ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Քամին
«Քամին», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից ։
Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1908 թվականին՝ «Լուսաբեր» դասագրքում (առաջին տարի, էջ 87), այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 224) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում տպագրվել է «Լուսաբեր» դասագրքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
(429) Լոտիս
(429) Լոտիս (Lotis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1897 թվականի նոյեմբերի 23-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,606505 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2839 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9291 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Լոտիս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2896 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1537,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,234216 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,54° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1897 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(8862) Տակայուկիոտա
(8862) Տակայուկիոտա (Takayukiota), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,558221 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,008 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1085 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1494,53 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,240878 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,57° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սատորու Օտոմոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վլադիմիր Բոգաչով
Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Բոգաչով (Владимир Владимирович Богачёв, ), խորհրդային երկրաբան, երկրաբանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1937 թվական)։ Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը (1905 թվական)։
Բոգաչևն ուսումնասիրել է երկրաբանական բոլոր հասակների տարբեր տեսակների բրածո մնացորդները։ Նրա աշխատությունները նվիրված են Կովկասի երկրաբանության, Պոնտ–Կասպիական մարզի նեոգենի–անթրոպոգենի նստվածքների շերտագրության և հնէաբանության հարցերին։ Մի քանի անգամ (1930–1935 թվականներ) եղել է ՀԽՍՀ–ում, ուսումնասիրել Մերձերևանյան շրջանի պալեոգենի և նեոգենի նստվածքների շերտագրությունը և բրածո մնացորդները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Ռոքսելանա
Ռոքսելանա կամ Հյուրեմ,Հյուրեմ Հասեկի -Սուլթան ծնվ. Ալեկսանդրա Անաստասիա Լիսովսկա, ), Օսմանյան սուլթան Սուլեյման I-ի հարճը, այնուհետև՝ կինը (երկրորդ)։ Սուլթան Սելիմ II մայրը։ Կարևոր դերակատարություն է ունեցել Օսմանյան կայսրության պետական գործերում։ Հյուրեմը ուներ սուլթան Սուլեյմանից հինգ երեխա՝ Մահմեդին, Միհրիմահին, Սելիմին, Բայազեդին, Ջիհանգիրին։ Նաև Հյուրեմ եղել առաջին Հասեկի սուլթանը, Հասեկի սուլթանը դա Սուլթանի միակ կինն է Հասեկի կոչումը առաջինը կրել է Հյուրեմ Սուլթանը,երբ դարձել է Սուլթան Սուլեյման |-ի կինը։ Հյուրեմ անունը նրան տվել է Սուլթան Սուլեյմանը։
Ծագումը
Հյուրեմի՝ մինչ սուլթանի հարեմում հայտնվելը, կյանքի մասին փաստագրական աղբյուրներ, նույնիսկ որևէ հուսալի գրավոր վկայություններ չկան։ Դրանով հանդերձ, գրական ստեղծագործություններում նրա ծագման մասին լեգենդներ են հյուսված։
Փաստեր
Եվրոպայում Հյուրեմը հայտնի է եղել որպես Ռոքսելանա։ Այս անունը առաջին անգամ օգտագործվել է Օսմանյան կայսրությունում Հռոմեական Սրբազան կայսրության դեսպան Օժյե Գիսլեն դե Բուսբեկիի հետ կապված, ով հեղինակն է 1589 թվականին Փարիզում հրատարակված «Թուրքական նշումներ»-ի :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միապետերի կանայք Կատեգորիա:Իսլամ ընդունած քրիստոնյաներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրություն Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Սուլեյման I Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ուկրաինական ծագմամբ բնակիչներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Աոեդե (արբանյակ)
Աոեդե (Ἀοιδή), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2003 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2003 J 7 ժամանակավոր անվանումը ։
Էվրիդոմեն ունի մոտ 4 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 23 044 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 714,657 օրվա ընթացքում ։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 160° խավարածրի հարթության նկատմամբ (162° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,4311 է ։
Արբանյակի անունը տրվել է 2005 թվականի մարտին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության մուսա Աոեդեի անունով, ով Զևսի և Մնեմոսինեի դուստրն էր ։
Էվրիդոմեն պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Հուլիսի 16
Հուլիսի 16, տարվա 197-րդ (նահանջ տարիներին՝ 198-րդ) օրն է։
Ուղեգնացության պարեր (Հայաստան)
Ուղեգնացության կամ Ճամփու պարեր, փոփոխվող քայլով (ոտ փոխել, բալետային եզրը՝ պա-շասե) պարի տեսակ, որը բաղկացած է երեք քայլափոխից, երբեմն՝ հենման տեղափոխումից՝ մի ոտքից մյուսին։ Փոփոխվքղ քայլ պարաքայլը ժողովուրդը կոչել է Ճամփու պարի ոտեր։
Պատմություն
Հայկական Ճամփու պարերը տարածված են եղել հնում և հասել մինչև 19-20-րդ դարերը։ Հարսանիքի օրերին ՝ փեսայի տնից հարսի տուն հանդիսավոր երթերի ժամանակ, պսակադրության օրը հարսնացուի տնից եկեղեցի, ապա հարսանքատուն գնալիս, քավորին իր տնից փեսայի տուն ուղեկցելիս կատարել են Ճամփու պարեր։ Լարախաղացին ժամկոչի տուն են ուղեկցել Ճամփու պարով։ Բարեկենդանին, այլ տոնախմբությունների ժամանակ ևս տնից տուն են անցել Ճամփու պարերով։ Ճանապարհ ընկնելուց առաջ զուռնա- դհոլով կատարվել է Կանչի մեղեդի, որն ստացել է քրդերեն անվանում ՝ սար սուբահի(բառացի՝ առավոտի գլուխ)։ Ալաշկերտում ունեցել է պարսկերեն անվանում՝ Սահարի։ Այս մեղեդին սիմֆոնիա է հիշեցնում, տարբեր վայրերում ունի իր մեղեդային ու ռիթմիկ յուրահատկությունները։ Կանչով մարդկանց հավաքելը Գյումրիում անվանել են Նաբահթ զարնել կամ նաբաթ տալ։ Հնում այս մեղեդին նվագել են արևածագին, որից հետո մարտիկները կատարել են վարժանքներ ու ռազմապարեր։ Սար սուբահի կամ Սահարի մեղեդու կատարումից հետո հնչել է մեկ այլ մեղեդի, որը Շատախում անվանել են Նախաճամփհավեն, իսկ Վանում՝ Նախորդ։ Բանասացները նշել են, որ Նախորդը նախանվագ էր, գլխավոր նվագից առաջ կատարվողը, գրական լեզվում՝ նախերգանք։ Սա ևս ժողովրդին հավաքող կանչ էր։ Նախաճամփհավենին հաջորդել է Ճամփհավեն, որը այլ վայրերում ունեցել է տարբեր անուններ՝ Ճամփի պար, Ճամփու խաղ ևն։ Այս ընդհանուր անվանման հետ տարբեր տարածաշրջաններում կիրառվել են տեղեկան անվանումներ՝ Սըվարի Ձիավեն(Վան), Էրկու տակ(Մանազկերտ), Խուրի(խմբով ընթացող բազմություն նշանակությամբ)՝ Խորհրդային Հայաստանի շատ շրջաններում։
Նշանակություն
Ուղեգնացության պարերն ունեցել են ծիսական, հմայական նշանակություն, պահպանել են հնուց եկած չարխափան ,պահապանական գործառույթը։ Պարել են սրբավայրեր ուխտի գնալու ճանապարհին, ամառնարոտի ճանապարհին, կանայք՝ կիթի գնալիս, բանջար հավաքելու, դաշտում գարի քաղելու գնալիս, նաև հարսանիքի, մկրտության, Համբարձման  ու Բարեկենդանի տոներին։ Ճամփու պարերի ավանդույթն այնքան հին է, որ ժողովրդի մեջ այն պահպանվել է մինչև օրս․ հիմնականում հարսանեկան ծիսերթերի ժամանակ ուղեգնացության պերեր պարելը հաճախ հանդիպող սովորույթ է։
Շատախի Ճամփհավեն
Ուղեգնացության այս պարը կատարվել է մի քանի շարանապարերով։ Բռնել են ճկույթով, ձեռքերը ուսերից ոչ ցածր, իրարից հեռու դասավորությամբ։ Մեղեդու չափը 4/4 է։ Պարպետը կամ վերջապահը ձեռքերին ունենում են թաշկինակ, ձեռնափայտ կամ թուր։ Բարեկենդանի ժամանակ բռնել են ջահ ։ Ջահը պատրաստվել է չոր փշերով, խեժոտ փայտով, փայտի ծայրին մոմ ամրացնելով, վերջինը կոչել են նաև Ել մոմու(քամու մոմ)։ Հնում երկարատև երթերի ընթացքում կատարվել են նաև Ճամփու պարերի տարբեր տեքստեր։ Շատախում  կատարել են հետևյալ երգերը․
Երկու ընկեր
Խազալ անունով աղջիկը կանգնել է տան երդիկին, տղան հեռվից գովերգել է, կանչել... Այս երգերի պարեղանակները կատարել են զուռնա- դհոլով։ Շատախի Ճամփհավեն պարի դասավորությունն ունի մի քանի տարբերակ, դրանք մանրամասն ներկայացրել է Սրբուհի Լիսիցյանը։ Ճամփու պարերին մասնակցել են նաեւ ձիավորներ՝ պարելով թամբերին նստած։ Վանում, Հայոց ձորում այս պարը կոչվել է Սվարի՝ Ձիավեն (սվարել- պարուրվել, ձիավեն- հեծյալի)։
Ծանդր պսակի պար
Ծանդըր պսակի պարն ու դրա արագ մասը՝ Թեթեւ պսակի պարը կատարում են դեպի աջ ընդհանուր շարժումով։ Ուս ուսի դասավորությամբ, միաշար, կարող է լինել աղեղի ձեւով, բռնվածքը ճկույթներով է, արմունկները՝ ուղիղ անկյան տակ ծալած։
Սիրտո
Այս պարը ցուցադրել է ծնունդով պոլսեցի Մարի Սարկավագյանը։ Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի Սիրտոպարը կազմված է փոփոխվող քայլերից․ դեպի աջ 3 շասե եւ ձախ ոտքի մեկ քայլափոխ։ Ըստ ընդունված կարգի՝ պարից դուրս գալ կարելի էր միայն պոչամասում գտնվելիս։
Աջան պար
Այս պարը հայերը պարել են և՛ գյուղերում, և՛ քաղաքում։ Պարային դասավորությունը միաշար է։ Ընդհանուր դեպի ձախ տեղաշարժով։ Բռնվածքը ճկույթներով է, թևկախ։ Հայկական պարերում հաճախ շասեից հետո ցատկեր են անում մեկ ոտքի վրա։ Աջան պարը թեեւ ենթադրաբար փոխառված է աջանցի քրդերից, սակայն հայկական միջավայրում փոփոխության է ենթարկվել՝ ըստ հայոց ազգային պարաձեւի կանոնների ու ռիթմի։
Էրկու տակ
Ալաշկերտի Էրկու տակ Ճամփու պարը ցուցադրել է ալաշկերտցի Արշակ Սարգսյանը։ Պարել են Խնուսում, Բուլանըղում, Մանազկերտում եւ այլ վայրերում։ Պարեղանակը կատարել են զուռնա- դհոլով։ Եթե չի եղել նվագակցում, երգել են «Բերզենի տարան Տիկոյին» երգը։ Պարում են մեկ շարքով, ճկույթները բռնած, աջ կողքով շարժվելով դեպի աջ։ Պարի տեմպը հանդարտ է, արագ, ապա արագացող
Տանում են, ադե ջան եւ Ցոլակ ջան
Այս պարերը Ապարանի ճամփու պարեր են, կատարվել են աղեղնաձեւ կամ ճանապարհի գալարների նմանվող շարքով։ Մեղեդին 4/4 է։ Արագացման ժամանակ Տանում են,ադե ջան պարը կատարվում է նաեւ մատնաթմբիկների վրա։
Ճամփու խաղ
Հայոց ձորի Ճամփու խաղը բռռնվածքի ձևով Ճկույթ խաղ էր։ Դասավորվել են կողք կողքի, ճկույթներով բռնվել,Ձեռքերը ճոճել են վեր ու վար կամ կողմ։ Պարպետի ու «պոչի» ձեռքին թաշկինակ կար։ Պարողները շարքով շարժվել են դեմքով դեպի առաջ կամ գալարներով, թիկունքով հետ, կողքի։
Տույ-տույ պար
Այս պարը առանց տեքստի է, պարել են Արթիկում։ Զուռնա -դհոլի նվագակցությամբ գնացել են նշանադրության հարցի տուն, հանել են հարսին հայրական տնից, եկեղեցի գնալիս և այնտեղից փեսայի տուն ճանապարհին։ Նվագել են նաև հարսանիքի վերջին ՝երրորդ օրը։ Մեղեդու չափը 2/4 է։
Գրականություն
Ս․Լիսիցյան, Հայկական հինավուրց պարեր, Երևան, 2013։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժողովրդական պարեր Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ Կատեգորիա:Հայկական ավանդույթներ Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Նովովասիլևկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Նովովասիլևկա (Нововасилівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1855 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աբաշիսպիր
Աբաշիսպիր (აბაშისპირი), գյուղ Վրաստանի հարավ-արևմուտքում՝ Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի մարզի Աբաշայի շրջանում։
Գտնվում է ծովի մակարդակից 20 մետր բարձրության վրա՝ Աբաշայի շրջան վարչական կենտրոն Աբաշայից 1,5 կմ հեռավորության վրա։
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվայլների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 262 մարդ, հիմնականում՝ վրացիներ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ստորադասություն
Ստորադասություն, բառակապակցության բաղադրիչների, նախադասության անդամների և բարդ նախադասության մեջ մտնող նախադասությունների քերականական հարաբերության և կապակցության տեսակ, որի ժամանակ հարաբերակցվող և կապակցվող միավորները քերականորեն հավասարազոր չեն․ կապակցվող միավորներից մեկը (բառը, նախադասության անդամը, նախադասությունը) գերադաս է, իսկ մյուսը՝ նրա իմաստային ծավալիչը, լրացում։ Ըստ գերադաս և ստորադաս մասերի հարաբերության իմաստային բնույթի ստորադասը լինում է հիմնականում 3 տեսակ՝ որոշչային, խնդրային և պարագայական՝ սրանց համապատասխան ենթատեսակներով։ Բառերի և նախադասության անդամների ստորադասական հարաբերությունը քերականորեն արտահայտվում է առդրության, խնդրառության և համաձայնության կապակցական եղանակներով, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր դրսևորման հատուկ միջոցները՝ կից շարադասություն (կարմիր ծաղիկ, արագ քայլել), հոլովներ ու կապեր (տեսնել որդուն, գիրքը դնել սեղանի վրա), քերականական ձևերի համաձայնեցում՝ հարմարեցում (Դու՝ ուսանողդ, պարտավոր ես շատ պարապել)։ Բարդ նախադասության բաղադրիչ նախադասությունների ստորադասական հարաբերությունը իրականացվում է կապակցության 2 եղանակով՝ շաղկապական, որի ժամանակ գործածվում են հատուկ կապակցական բառեր՝ ստորադասական շաղկապներ, հարաբերական դերանուններ ու հարաբերյալներ, և անշաղկապ կամ շարահարական, որի ժամանակ կապակցությունը իրականացվում է բաղադրիչ նախադասությունների իմաստային հարաբերակցության, ստորոգյալների ժամանակային համաձայնեցման, շարադասության, առանձին բառերի և հնչերանգի օգնությամբ։
Կատեգորիա:Շարահարություն
Շինուհայրի հարթավայր
Շինուհայրի հարթավայր, Շինուհայրի սարավանդ, հարթավայր Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Երաբլի սարավանդի հյուսիսային մասը ։
Աշխարհագրություն
Ամենամոտ քաղաքը Գորիսն է։ Բարձրություն 1500-1800 բարձրության վրա։ Մակերեսը կազմում է 35 կմ² ։
Հիմնականում այստեղ մշակում են հացահատիկային մշակաբույսեր ։
Շինուհայրի հարթավայրում են գտնվում Խոտ, Շինուհայր, Հալիձոր, Հարժիս բնակավայրերը։ Հարթավայրի վրայով անցնում է Տաթևի ճոպանուղին։ Ամենամոտ հարթավայրը Հարթաշենինն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հարթավայրեր Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի աշխարհագրություն
Բորիս Չիչերին
Բորիս Նիկոլաևիչ Չիչերին (Борис Николаевич Чичерин, ), ռուս իրավագետ, Ռուսաստանի սահմանադրական իրավունքի հիմնադիրներից , փիլիսոփա, պատմաբան, հրապարակախոս և ուսուցիչ։ Պետերբուրգի (1893) և  Մոսկվայի համալսարանի պատվավոր անդամ է (1900) :Մշակել է ատոմի առաջին մոդելը, որտեղ ատոմը ներկայացված է բարդ կառուցվածքով՝ դրական լիցքավորված Ատոմային միջուկի բարդ կառուցվածքով և բացասական տարրերից կազմված թաղանթներով ։ Ռուսաստանի ֆիզիկաքիմիական ընկերության պատվավոր անդամ (Մենդելեևի առաջարկությամբ)։ Բնագիտության սիրահարների ընկերության, ֆիզիկայի ամբիոնի անդամ(Ալեքսանդր Գրիգորևիչ Ստոլետով առաջարկությամբ) ): ՌՍՖՍՀ և ԽՍՀՄ արտաքին գործերի ապագա ժողովրդական կոմիսար Գեորգի Չիչերինի հորեղբայր է։ Պետականագիտության ռուսական դպրոցի ականավոր ներկայացուցիչ է։
Կենսագրություն
Բ. Ն. Չիչերինը սերում էր հին ազնվական ընտանիքից, եղել է ավագ որդին - 1843-1844 թվականների Տամբովի Պայծառակերպության տաճարի խոստովանության թերթիկում ընտանիքը նշված է հետևյալ կերպ՝ լեյտենանտ Նիկոլայ Վասիլևիչ Չիչերին` 41 տարեկան, նրա կինը՝ Եկատերինա Բորիսովնա` 35 տարեկան, նրանց երեխաները՝ Բորիս` 15 տարեկան, Վասիլի` 13 տարեկան, Վլադիմիր` 12 տարեկան, Արկադի` 11 տարեկան, Անդրեյ` 9 տարեկան, Սերգեյ` 7 տարեկան, Պետեր` 5 տարեկան, Ալեքսանդրա` 4 տարեկան ։ Մանկությունն անցկացրել է հոր Տամբովի կալվածքում։ Ստացել է տնային կրթություն։ 1845-1849 թվականներին եղել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ ուսանող, նրա դասախոսներից էին Գրանովսկի, Տիմոֆեյ Նիկոլաեւիչը, Սոլովև Սերգեյ Միխայլովիչը, Կավելին Կոնստանտին Դմիտրիեւիչը։ Չիչերինի հայացքների ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Տ. Ն. Գրանովսկին, որի հետ նրան ծանոթացրել է իր հոր հին ընկերը՝ գրող Պավլով Նիկոլայ Ֆիլիպովիչը ։ Սլավոֆիլիզմով կարճ տարվածությունը փոխարինվեց արևմտամետության հետ մերձեցմամբ։ 1840-ականների վերջին - 1850-ականների սկզբին նա հանդիպեց Աննենկով Պավել Վասիլևիչին, Հերցեն Ալեքսանդր Իվանովիչին, Կ. Դ. Կավելին, Տուրգենև, Իվան Սերգեևիչին:Ուսումնասիրել է Հեգելի ստեղծագործությունները, էապես ազդվել է ֆրանսիացի քաղաքական մտածողների գաղափարներից :Համալսարանն ավարտելուց հետո ապրել է հայրենի գյուղում։
1853 թվականին պաշտպանության է ներկայացրել «Ռուսաստանի տարածաշրջանային ինստիտուտները 17-րդ դարում» մագիստրոսական թեզը, որը մերժվել է՝ այն եզրակացությամբ, որ այն խեղաթյուրում է Ռուսաստանի հին վարչակազմի գործունեությունը։ Ատենախոսությունը պաշտպանվել է միայն 1857 թվականին՝ գրաքննության որոշակի թուլացումից հետո։
1857 թվականին ծանոթանում է Լև Տոլստոյի հետ, ում հետ մի քանի տարի մտերիմ հարաբերություններ է հաստատում։ 1858-1861 թվականներին Չիչերինը մեկնել է արտասահման, որի ընթացքում ծանոթացել է եվրոպական քաղաքական ուսմունքներին։
1858 թվականի աշնանը Լոնդոնում նա հանդիպեց Հերցենի հետ, որը հրատարակեց Չիչերինի «Ռուսական կյանքի ժամանակակից առաջադրանքները» «Ձայներ Ռուսաստանի»-ում։ Չիչերինն արդեն վաղ տարիներին ռուսական հասարակության մեջ պահպանողականի համբավ ուներ։ Հիշելով Չիչերնիի հետ իր հանդիպումը՝ Հերցենը գրել է. «Չիչերինը մոտեցավ ոչ պարզապես, ոչ երիտասարդ, նրա գրկում քարեր կային. նրա աչքերի լույսը սառն էր, նրա ձայնի տեմբրում կար մարտահրավեր և տարօրինակ վանող ինքնավստահություն։ Առաջին իսկ խոսքերից հասկացա, որ սա ոչ թե հակառակորդ է, այլ թշնամի. բայց նա զսպեց ֆիզիոլոգիական ճիչը, և մենք սկսեցինք խոսել... Նա ֆրանսիական ժողովրդավարական համակարգի երկրպագու էր և հակակրանք ուներ անգլական ազատության նկատմամբ»։
Չիչերինը որպես ուսուցիչ հրավիրվել է Ալեքսանդր II ժառանգի մոտ. 1863 թվականից մինչև իր մահը Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչին (Ալեքսանդր II-ի որդին) դասավանդել է հանրային իրավունք։
1865 թվականին Հռոմում գահաժառանգի շքախմբով ճանապարհորդելիս նա հանդիպեց Ալեքսեյ Վասիլևիչ Կապնիստին և ավագ դստերը՝ Ալեքսանդրային, որը դարձավ նրա կինը 6 տարի անց՝ 1871 թվականի ապրիլի 25-ին։
1861 թվականի հունիսից Չիչերինը արտակարգ պրոֆեսոր է Մոսկվայի համալսարան պետական իրավունքի ամբիոնում, 1865 թվականից՝ սովորական պրոֆեսոր։ Իր «Ժողովրդի ներկայացուցչության մասին» հիմնարար աշխատության մեջ (Չիչերինի դոկտորական ատենախոսությունը տպագրվել է 1866 թվականին և վերահրատարակվել է 1899 թվականին), առաջին անգամ ռուս իրավական գրականության մեջ նա հետևել է եվրոպական ժողովուրդների մեջ պառլամենտարիզմի ինստիտուտների զարգացմանը։ Ժամանակակից Ռուսաստանի նկատմամբ դրանց կիրառելիության վերաբերյալ Չիչերինը գրել է. «Չեմ թաքցնի, որ սիրում եմ անվճար հաստատությունները. բայց ես դրանք կիրառելի չեմ համարում միշտ և ամենուր, և ես գերադասում եմ ազնիվ ինքնավարությունը, քան անհիմն ներկայացուցչությունը»։ Սակայն Փարիզում գտնվելուց հետո Չիչերինը գրել է, որ Ռուսաստանը, իր հետագա քաղաքական զարգացման համար, չպետք է ամբողջությամբ փակվի եվրոպական փորձից։ Նա ցանկանում էր շարունակել ապրել իր հայրենիքում և աշխատել հանուն դրա բարօրության՝ քննադատելով արտագաղթը, սակայն չբացառեց արևմտյան փորձից սովորելու օգուտը ։
Մոսկվայի համալսարանում դասավանդելու ընթացքում ուսանողները ակտիվորեն քննարկում էին սոցիալիստական և այլ արմատական գաղափարներ։ Չիչերինն իր հուշերում գրել է, որ ուսանողները դասախոսություններից նախընտրում են կարդալ արեւմտյան մտածողների գրքերը։ Ի սկզբանե, նրա պահպանողական լիբերալիզմի դիրքորոշումն առաջացրել էր ուսանողների մերժումը, սակայն Չիչերինի կողմից իր տեսակետների հետեւողական ներկայացումը ուսանողներին համոզեց, որ նա հասարակ պահպանողական չէ և ամենևին էլ դեմ չէ բարեփոխումներին ։ 1868 թվականին մի շարք այլ պրոֆեսորների հետ նա հրաժարական տվեց՝ ի նշան բողոքի Հանրային կրթության նախարարության քաղաքականության դեմ և հաստատվեց Կարաուլ ընտանիքի կալվածքում, աշխատեց Տամբովի Զեմստվոյում։
1871 թվականի վերջին ընտրվել է Տամբովո-Սարատով երկաթուղու տնօրենների խորհրդի անդամ, Ռուսաստանում երկաթուղային բիզնեսն ուսումնասիրելու նպատակով ստեղծված հանձնաժողովի նախագահի տեղակալն էր։ Այս տարիներին նա գրել և հրատարակել է Մոսկվայում՝ «Քաղաքական ուսմունքների պատմությունը» (մաս 1–2, 1869–1872թվականների), «Գիտություն և կրոն» (1879 թվական), «Միստիկա գիտության մեջ» (1880 թվական)։
Մոսկվա եղել է կարճ այցերով։ 1882 թվականի սկզբին ընտրվել է Մոսկվայի քաղաքապետ` փոխարինելով վաղաժամկետ թոշակի անցած Ս. Մ.Տրետյակովային:Չիչերինին հաջողվեց հասնել Մոսկվայի քաղաքային տնտեսության որոշ բարելավումների, մասնավորապես, ապահովեց Միտիշչի ջրի մատակարարումը Մոսկվայի ջրամատակարարման համակարգից։ Մասնակցել է կայսեր Ալեքսանդր III թագադրման կապակցությամբ կազմակերպված միջոցառումներին (1883 թվականի մայիսի 15), մայիսի 16-ին, ելույթ ունենալով քաղաքների ղեկավարների գալա ընթրիքի ժամանակ, նա հանդես եկավ «բոլոր զենստվո ուժերի միասնության օգտին՝ հանուն հայրենիքի բարօրության» և հույս հայտնեց, որ իշխանությունները կճանաչեն «զեմստվո» շարժման հետ համագործակցության անհրաժեշտությունը:Ելույթը կայսրին մոտ կանգնած շրջանակների կողմից դիտվեց որպես սահմանադրության պահանջ և դարձավ նրա հրաժարականի պատճառը։
1883 թվականի սեպտեմբերին Մոսկվայի քաղաքային դուման ընտրեց Բ. Ն. Չիչերինին Մոսկվայի պատվավոր քաղաքացի «Մոսկվայի քաղաքային հասարակության օգտին իր աշխատանքի համար Մոսկվայի քաղաքապետի պաշտոնում» ։ Վերադառնալով Կարաուլ՝ Չիչերինը կրկին զբաղվել է գիտական գործունեությամբ, գրել է մի շարք աշխատություններ փիլիսոփայության, ինչպես նաև քիմիայի և կենսաբանության վերաբերյալ, որոնց շնորհիվ Դ. Ի. Մենդելեևը առաջարկել Չիչերինին ընտրել որպես Ռուսական ֆիզիկաքիմիական ընկերության պատվավոր անդամ։ Չիչերինը ակտիվ և բեղմնավոր մասնակցություն է ունենում Տամբովի զեմստվոյի աշխատանքին։ 1888-1894 թվականներին աշխատել է «Հուշեր» վրա, որի զգալի մասը նվիրված է 1840-ական թվականների Մոսկվային և Մոսկվայի համալսարանին։
Գիտական հայացքներ և գործունեություն
Խստորեն և անզիջում պաշտպանելով անհատի իրավունքները, Չիչերինը կապեց «կարգի» գաղափարը դրա հետ. նա շատ գիտակցաբար հանդես եկավ ամուր իշխանության համար, վճռականորեն և կտրուկ դատապարտեց հեղափոխական ոգու բոլոր դրսևորումները:Սա վանեց ռուս հասարակությանը Չիչերինից և, ընդհակառակը, նրան արժեքավոր դարձրեց իշխանության աչքում։
Մոսկվայի համալսարանում սովորելու շրջանում Չիչերինը ընկել է այն ժամանակվա արեւմտյան հայտնի պատմաբան Գրանովսկու ազդեցության տակ։ Նա մեծ ներդրում է ունեցել նրա քաղաքական հայացքների ձևավորման գործում։ 1848-1849 թվականների հեղափոխություններիժամանակ Չիչերինն աջակցել է զանգվածների շարժմանը, հատկապես Ֆրանսիայի։ Սակայն հեղափոխությունների արդյունքները ստիպեցին նրան վերանայել իր հայացքները։ Բորիս Նիկոլաևիչը եկել է այն եզրակացության, որ քաղաքական համակարգի ամբողջական փոփոխությունը հնարավոր է միայն էվոլյուցիայի միջոցով, իսկ պատմական գործընթացի առանձին սուբյեկտների գործողությունները միայն ապակայունացնում են համակարգը։ Սակայն նույնիսկ մարած հեղափոխությունների ձախողումից հետո Չիչերինը մնաց այն համոզմանը, որ Եվրոպայում անխուսափելիորեն կգա ժողովրդավարություն, սակայն վերջինս, նրա կարծիքով, նույնպես պետք է ապագայում փոխարինվի նոր համակարգով։ Աստիճանաբար նա հեռացավ սոցիալիզմի գաղափարներից՝ դրանք համարելով կա՛մ դեմագոգիա, կա՛մ դժգոհ զանգվածներին մանիպուլյացիայի ենթարկելու փորձ ։
Չիչերինի գաղափարախոսությունը կարելի է դասակարգել որպես պահպանողական լիբերալիզմ։ Նա դեմ չէր ճորտատիրության վերացմանը, սակայն մատնանշեց, որ դա էական ազդեցություն է ունեցել ռուս ազնվականության դիրքորոշման վրա։ Բորիս Նիկոլաևիչը գիտակցում էր, որ եվրոպական երկրներում միջին խավը՝ որոշակի կրթական մակարդակով, պետք է լինի իշխանության ողնաշարը։ Սակայն Ռուսաստանում, նման նշանակալի փոփոխությունների դարաշրջանում, անհրաժեշտ է պահպանել հզոր ավտորիտար իշխանություն, որի աջակիցը այս պահին պետք է լինի ազնվականությունը։ Միևնույն ժամանակ, Չիչերինն ասել է նաև, որ անհրաժեշտ է մարդկանց ազնվականների վերածել՝ ելնելով որոշակի գույքային ցենզից ։
Չիչերինը` Սոլովև, (պատմաբան) և Կ. Դ. Կավելին հետ մեկտեղ՝ռուսական «Պետական դպրոցի» պատմագրությանհիմնադիրներից մեկն է։ Մագիստրոսական թեզում «XVII դարի Մոսկվայի պետության տարածաշրջանային ինստիտուտների պատմությունը» և մի շարք այլ աշխատություններում («Ռուսական իրավունքի պատմության փորձեր», «Ակնարկներ Անգլիայի և Ֆրանսիայի մասին», նա հիմնավորեց պետության որոշիչ դերը ռուսական պատմության մեջ։ Պետության պատմական նշանակության գնահատումը զգալի չափով համապատասխանում էր պատմության հեգելյան փիլիսոփայության սկզբունքներին։ Միևնույն ժամանակ, Չիչերինը Ռուսաստանում հասարակական կյանքի ազատականացման կողմնակիցն էր. նա հանդես էր գալիս ճորտատիրության վերացման օգտին, անհրաժեշտ համարեց կառավարման ներկայացուցչական ձևերի ներդրումը և պաշտպանում էր բոլոր խավերի և յուրաքանչյուր անձի քաղաքացիական ազատությունների ընդլայնումն ու երաշխիքները։ . Չիչերինի ազատական հայացքներն իրենց արտահայտությունն են գտել 1860- 1880-ականների սկզբի աշխատություններում՝ «Ժողովրդի ներկայացվածության մասին», «Պետական գիտության ընթացքը», «Սեփականությունը և պետությունը» և այլն։ Հեգելյանության ոգով նա կարծում էր, որ Բացարձակը ղեկավարում է աշխարհի և մարդկության զարգացման գործընթացը։ Միևնույն ժամանակ, մարդու ազատությունը պահպանում է իր նշանակությունը, քանի որ մարդն ի սկզբանե ներգրավված է Բացարձակի մեջ՝ լինելով և՛ վերջավոր, և՛ անսահման էակ։ Մարդու «բացարձակությունն» ու «անսահմանությունը» որոշվում են առաջին հերթին նրա մտքով՝ որպես բացարձակ ոգու ձև։ Չիչերինի կարծիքով՝ աշխարհում կատարվողի իմաստը ընկալող գերագույն գիտությունը պատմության մետաֆիզիկան է։ Պատմական գործընթացում մետաֆիզիկական փիլիսոփան բացահայտում է գաղափարների զարգացման տրամաբանությունը, հետևաբար պատմական առարկաներից առանձնահատուկ նշանակություն ունի մարդկային մտքի պատմությունը, փիլիսոփայության պատմությունը։
Չիչերինը հասարակությունը համարում էր անկախ և լիարժեք անհատների ամբողջություն։ Նրա համար մարդն ավելի բարձր էր թվում, նախնադարյան համայնքներից, որոնցից հետևում էր իր իրավունքների անձեռնմխելիությունը։ Բացի այդ, սրանից հետևում էր նաև, որ հասարակության կյանքը որոշվում է ոչ թե վերացական օրենքներով, այլ յուրաքանչյուր սուբյեկտի ազատ կամային գործողություններով, որպես բացարձակին հասանելիություն ունեցող, որը յուրաքանչյուր մարդու մեջ բացվում է նրա մեջ հոգու առկայության պատճառով։ Մյուս կողմից, մարդու լիարժեք ինքնաիրացումը հնարավոր է միայն հասարակությունների շրջանակներում ։
Փիլիսոփայություն, տրամաբանություն, կրոն
Մտածելով կրոնի բնույթի մասին՝ Չիչերինը խոսում է կրոնական զգացումների սկզբնական շրջանում վերացական բնույթի մասին։ Մարդը կարիք է զգում միանալու ինչ-որ բարձր հոգևոր բանի՝ Բացարձակին, որը նրա մտքում որոշակի պատկեր է ձեռք բերում։Մտքում տեղի է ունենում կրոնի ատրիբուտների ձևավորումը որպես մարդկային գործունեության հատուկ ոլորտ (դոգմաներ, սյուժեներ, պաշտամունք և այլն) ։
Քանի որ կրոնը միավորում է զգացումը և ռացիոնալությունը, փիլիսոփայության՝ որպես մարդու հոգևոր գործունեության հատոՉիչերինը, ցանկանալով պարզել բանականության հնարավորությունների սահմանները կրոնական հարցերում, փորձում է ռացիոնալ, տրամաբանական եզրակացությունների օգնությամբ կառուցել կրոնական համակարգ՝ դիմելով փիլիսոփայական աստվածաբանությանը։ Նրան հաջողվում է «շահարկումների» միջոցով ապացուցել բազմաթիվ կրոնական կատեգորիաներ, տալ կրոնական հասկացությունների փիլիսոփայական սահմանումներ։ Միաժամանակ բարձրացվում է փիլիսոփայության և կրոնի փոխհարաբերությունների հարցը։ Ի տարբերություն Հեգելի, Չիչերինը համոզված է, որ վերջինս գերազանցում է փիլիսոփայությանը, քանի որ հայտնությունը սպեցիֆիկ է, որն ավելի կատարյալ է, քան աբստրակցիան։ Սակայն, մյուս կողմից, կրոնը, որը ենթադրում է կրոնական զգացում, սուբյեկտիվ է։ Հետևելով պատմության զարգացման հեգելյան գաղափարին` Չիչերինը եզրակացնում է, որ ներկայումս (այն ժամանակաշրջանում, երբ նա ապրում էր) կրոնը խնդիր ունի ապացուցելու իր նշանակությունը՝ դիմակայելով իր հակառակորդների հարձակումներին։ Հենց դա է դրդում կրոնական մտքին զարգանալ ՝ նոր հիմքեր գտնելով հակառակորդների հետ մրցակցության համար։ Չիչերինն իր գրքում պաշտպանում է ոչ միայն կրոնի, այլև փիլիսոփայության կարևորությունը՝ քննադատելով պրակտիկ գիտության կողմնակիցներին՝ հոգևոր կյանքի այս ոլորտները որպես «դատարկ» և «անպետք» մերժելու համար։ Նա կարծում է, որ գիտական գիտելիքների այնպիսի ոլորտ, ինչպիսին փիլիսոփայության պատմությունն է, ոչ այլ ինչ է, քան մարդկային մտքի զարգացման պատմություն ։
Ճանաչողության տեսություն
Չիչերինը կարծում էր, որ ճանաչողությունը կարելի է բնութագրել որպես օբյեկտիվ երևույթների պատկերների արտացոլման գործընթաց մարդու մտքում։ Նա առանձնացրեց ճանաչողության երկու ճանապարհ՝ ռեալիզմ և ռացիոնալիզմ։ Առաջին դեպքում փիլիսոփան ենթադրում էր շարժում մասնավորից դեպի ընդհանուր, երկրորդում, ընդհակառակը, ընդհանուրից դեպի մասնավոր։ Սակայն փիլիսոփայության մեջ պետք է լինի ճանաչողության այս երկու ուղիների խառնուրդը, քանի որ միայն դրանց համադրումը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել աշխարհի երևույթների մասին։ Բացի այդ, կան երկու անհրաժեշտ կատեգորիաներ, առանց որոնց գիտելիքն անհնար է` սա ժամանակն է և տարածությունը։ Առաջինը թույլ է տալիս դիտարկել իրադարձությունները իրենց ճիշտ հաջորդականությամբ և երկարությամբ։ Տարածությունը Չիչերինը հասկանում է որպես մի տեսակ անսահման և անբաժանելի միջավայր, որտեղ բոլոր առարկաները պարփակված են և տեղի են ունենում բոլոր երևույթները։ Բացի այդ, տարածությունը լցված է մատերիայով, որից բաղկացած են ոչ միայն նյութական առարկաները, այլ ամբողջ տարածությունը որպես ամբողջություն։ Այնուամենայնիվ, դա կարելի է ընկալել միայն մտավոր, ոչ թե էմպիրիկ։
Քաղաքագիտություն
Բորիս Նիկոլայևիչ Չիչերինը համարվում է ռուսական քաղաքագիտության՝ կառավարման և քաղաքական գործընթացների գիտության հիմնադիրը։ Ռուսաստանում առաջին անգամ նա մտածեց այն մասին, որ քաղաքական գործիչը պետք է մասնագիտական պատրաստվածություն ունենա, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է նաև համապատասխան գիտության ի հայտ գա։ Քաղաքագիտությունը, ըստ գիտնականի, հիմնված է պատմական փորձի, հասարակության, փիլիսոփայության պատմության և պետության իրավական հիմքերի ուսումնասիրության վրա։ Չիչերինը գրել է նաև այս գիտության մեթոդաբանության առանձնահատկությունների մասին։ Այն, ինչպես մյուս հասարակական գիտությունները, հիմնականում զբաղվում է հատուկ սուբյեկտների և մարդկանց խմբերի գործողությունների ուսումնասիրությամբ, որոնք, թեև գործում են որոշակի օրենքների համաձայն, ընդհանուր առմամբ ունեն ազատ կամք և սուբյեկտիվ ընտրություն, և, հետևաբար, այս գիտությունն ինքնին չի կարող հենվել բացարձակ տվյալների և աքսիոմների վրա։
Որպես իր մշակած գիտության զարգացման մաս՝ Չիչերինը մատնանշեց մի քանի հիմնարար սկզբունքներ, որոնք անհրաժեշտ են պետության կառավարման համար։ Նրա կարծիքով՝ իշխանությանը մասնակցող քաղաքական գործիչը պետք է անպայման ապավինի տվյալ երկրի պատմական փորձին։ Բացի այդ, քաղաքական գործունեության ամենակարեւոր կողմը իրավունքն է։ Պետությունը մի կողմից քաղաքացուն տալիս է ազատության դաշտ օրենքի շնորհիվ, մյուս կողմից ինքն է այս օրենքի աղբյուրը։ Հենց նա է մարդու և պետության միջև կապող հիմնական տարրը ։ Երկրի քաղաքական համակարգում տեղի ունեցած զգալի փոփոխությունները Չիչերինի մոտ հետաքրքրություն են առաջացրել քաղաքական կուսակցություններ երևույթի՝ պարոգենեզի նկատմամբ։ Նա կարծում էր, որ քաղաքական համակարգի բաղկացուցիչ տարրն է որոշակի քաղաքական միավորումների առկայությունը, որոնց անդամները ունեն համանման քաղաքական հայացքներ և պահանջներ և կոչված են պաշտպանելու որոշակի շահեր։ Բացի այդ, երկրում քաղաքական կուսակցությունների ի հայտ գալը վկայում է նրա բարձր զարգացման մասին։ Չիչերինն առաջինն էր, ով Ռուսաստանում սկսեց խոսել այս քաղաքական ինստիտուտի մասին։
Քաղաքական կուսակցությունները բաժանելով տիպերի` Բորիս Նիկոլաևիչն առանձնացրեց պաշտպանական (ռեակցիոն, պահպանողական) կուսակցությունները՝ լիբերալ (առաջադեմ) և հեղափոխական։ Միաժամանակ նա հստակ նախապատվություն տվեց առաջինին:Նրա կարծիքով, միայն պաշտպանական կուսակցությունները, որոնք մեծ մասամբ բաղկացած են վերին շերտերի ներկայացուցիչներից, ձգտում են պահպանել նախկին պետականության անհրաժեշտ ինստիտուտները։ Մյուս կողմից, լիբերալ կուսակցությունները գործում են հին ինստիտուտների մերժման հիման վրա, սակայն հակված չեն հեղափոխականների նման արմատական քայլերի։ Բացի այդ, ազատական կուսակցություններն ավելի քիչ գործնական են և ավելի տեսական։
Անդրադառնալով քաղաքական մտքի հիմնական ուղղություններին` պահպանողականությանը և լիբերալիզմին, Չիչերինը հանգեց այն եզրակացության, որ միայն դրանց համադրությունը տալիս է բեղմնավոր և լավագույն արդյունք (սա ցույց տվեց փիլիսոփայի նվիրվածությունը պատմական զարգացման դիալեկտիկական մոդելին)։ Նրա մեկնաբանությամբ, պահպանողականությունն առաջին հերթին ոչ թե բացարձակապես բոլոր ավանդական ինստիտուտների պահպանման համար է, այլ այն կարգի համար, որը հնարավոր է պահպանել այնպիսի ինստիտուտներ, ինչպիսիք են բանակը, եկեղեցին և հզոր պետական իշխանությունը:Միևնույն ժամանակ, պետությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց առաջադեմ փոփոխությունների, ինչը կարող է ապահովել լիբերալիզմը, որը, բացի այդ, հռչակում է անհատի ազատությունը և նրա իրավունքների գերակայությունը։ Միևնույն ժամանակ, դասական լիբերալիզմը ապացուցեց, ըստ Չիչերինի, իր ձախողումը, քանի որ այն նսեմացնում է պետական ինստիտուտների դերը ։
Ատոմի Չիչերինի մոդելը
Ատոմային մոդելը մշակվել է Չիչերինի կողմից՝ հիմնվելով տարրերի խտության և տարրերի պարբերական համակարգում դրանց բաշխման փորձարարական տվյալների վերլուծության վրա։ Հետազոտելով ալկալիական մետաղների ատոմների հատուկ ծավալի նվազումը՝ Չիչերինը հանգեց եզրակացության ատոմներում նյութի բաշխման անհամասեռության մասին և առաջին անգամ եզրակացրեց, որ գոյություն ունի ատոմի միջուկ ։ Չիչերինը առաջարկեց ատոմների թաղանթների առկայությունը և հիմնավորեց, որ այդ թաղանթները բացասական լիցքավորված են, մինչդեռ ատոմի միջուկը կրում է դրական էլեկտրական լիցք։ Նա այս եզրակացությունները արեց՝ հիմնվելով պսակի արտանետման երկու ձևերի վերլուծության վրա, որոնցում մետաղական ծայրը միացված էր կամ կաթոդին կամ էլեկտրոֆորի մեքենայի անոդին։ Չիչերինն իր մոդելի օգնությամբ կարողացել է թվային կերպով նկարագրել այն ժամանակ հայտնի բոլոր քիմիական տարրերի խտությունները։ Ստեղծման ժամանակ ոչ էլեկտրոն, ոչ պրոտոն դեռ չեն հայտնաբերվել (կամ ենթադրություններ)։
Չիչերինի աշխատությունները, որոնք տպագրվել են 1887-1892 թվականներին Ռուսաստանի ֆիզիկական և քիմիական ընկերության ամսագրում, ներկայացվել են 1888 թվականի փետրվարի 4-ին Մենդելեևի կողմից այս ընկերության ժողովում (այս աշխատանքները հավաքվել և հրատարակվել են որպես առանձին գիրք 1911 թվականին) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Ակաբայի ծովածոց
Ակաբայի ծովածոց (خليج العقبة, מפרץ אילת), ծովածոց Կարմիր ծովի հյուսիսում, որ Սինայի թերակղզին առանձնացնում է Արաբականից։ Մակերեսը կազմում է 239 կմ²։
Ծովածոցն ունի երկարավուն ձև. երկարությունը 175 կմ է, լայնությունը՝ 29 կմ։ Աշխարհագրական առումով այն կազմում է Արևելաաֆրիկյան մեծ բեկվածքի մասը։ Ծովածոցը Կարմիր ծովին միացված է Տիրան նեղուցով, որտեղ գտնվում են մի շարք փոքր կղզիներ։ Ծովածոցի արևմտյան ափը (Սինայի թերակղզին) պատկանում է Եգիպտոսին, արևելյան ափը՝ Սաուդյան Արաբիային։
Ծոցի հյուսիսային ծայրամասում ափի մի փոքր մասը պատկանում է Իսրայելին և Հորդանանին. այնտեղ գտնվում են իսրայելական Էյլաթ նավահանգիստը (այդ պատճառով Իսրայելում տարածված է Էյլաթի ծովածոց անունը, מפרץ אילת) և Հորդանանի Ակաբա նավահանգիստը, որի անունը կրում է ծովածոցը։ Հորդանանի համար այն երկրի միակ ելքն է դեպի ծով, Իսրայելի համար՝ Կարմիր ծով մուտքի հնարավորությունը։ Վերջին տարիներին Ակաբա-Էյլաթ շրջանը ձեռք է բերել առողջարանային տարածքի կարևորություն։ Դրա հարևանությամբ գտնվում է Եգիպտոսի տարածքում տեղակայված Տաբա հանգստավայրը՝ եգիպտական ​​ռիվիերայի սկիզբը։ Ծովածոցի հյուսիսային մասում միանգամից կարելի է տեսնել չորս պետության տարածքներ։
Զբոսաշրջիկներին գրավում են մաքուր ծովային ջուրը և ծովածոցի հարուստ ստորջրյա կենդանական աշխարհը։
Պատմություն
Իսրայելական նավերի դեմ Եգիպտոսի ծովային շրջափակումը ծոցի հարավային մասում հանգեցրել է 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմին ։
Զբոսաշրջություն
Ակաբա ծովածոցն աշխարհի ամենահայտնի դայվինգի վայրերից մեկն է։ Ծովածոցի 11 կմ երկարությամբ իսրայելական հատվածում տարեկան կատարվում է շուրջ 250,000 սուզում, և դայվինգն ապահովում է այս տարածաշրջանի բոլոր եկամուտների 10 %-ը ։ Նախքան Արաբական գարունը Եգիպտոսում ժողովրդականություն է վայելել Թաբայի մերձակայքում գտնվող Փարավոնի կղզին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի ծովածոցեր Կատեգորիա:Իսրայելի ծովածոցեր Կատեգորիա:Հորդանանի ծովածոցեր Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Ռանիա ալ–Յասին
Ռանիա ալ–Յասին (رانيا العبدالله, Rania Al-Abdullah, ի ծնե տրված անուն՝ Ռանիա Ֆայսալ ալ-Յասին, رانيا فيصل الياسين, ), Հորդանանի թագուհի, Աբդալլահ II արքայի կինը։
Կենսագրություն
Ռանիա ալ–Յասինը ծնվել է 1970 թվականին օգոստոսի 31–ին Քուվեյթի մայրաքաղաք Էլ Քուվեյթում, պաղեստինցու ընտանիքում, որ պատկանում էր միջին բուրժուական դասի ։ Ռանայան մանկաբույժի դուստր է։ Նա դպրոցում ու համալսարանում սովորել է բարձր առաջադիմությամբ։ Կրթությունը շարունակել է արտասահմանյան ուսումնական հաստատություններում. սովորել է Քուվեյթի New English School դպրոցում, ապա Կահիրեի ամերիկյան համալսարանում (American University in Cairo) ուսումնասիրել է բիզնեսի կառավարում։
1990-ականների սկզբին Ռանիայի ընտանիքը ստիպված է լինում Քուվեյթից փախչել Հորդանան, որովհետև Քուվեյթի՝ իրաքյան օկուպացիայից ազատագրելուց հետո պաղեստինցիներին մեղադրում էին նվաճողների հետ համագործակցելու մեջ։
Այն բանից հետո, երբ Apple ընկերության հորդանանյան ներկայացուցչարանում Ռանայային մերժում են ղեկավար պաշտոն տալ, նա (այդ ժամանակ նա 22 տարեկան էր), նա բարկացած հեռանում է ու աշխատանքի անցնում Ամմանի Citibank-ում, որ պատկանում էր Աբդուլլա արքայի քրոջն ու փեսային։ Հենց բանկի գրասենյակում էլ 1993 թվականի գարնանը առաջին անգամ հանդիպում են աղջկա ու արքայազնի հայացքները ։ 1993 թվականի հունիսի 10-ին կատարվեց զույգի հարսանեկան արարողությունը։ Ռանայան թագուհու տիտղոս ստացավ Հուսեյն թագավորի մահվան եռամսյա պաշտոնական սուգից հետո ։
Ռանիա ալ–Յասինը ճանաչվել է աշխարհի ամենագեղեցիկ թագուհի ։
Ընտանիք
Երեխաները՝
Հասարակական ու պետական գործունեություն
Լինելով 1995 թվականին իր կողմից հիմնադրված Հորդանանի ֆոնդ՝ ոչ պետական կազմակերպության գլխավոր՝ թագուհին կանանց օգնում է մասնակցություն ունենալ երկրի տնտեսական կյանքում և ստեղծել նոր ընկերություններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հորդանանի թագուհիներ Կատեգորիա:1970 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Հորդանանցի ֆեմինիստներ
Տուսրեբի (Գորիի շրջան)
Տուսրեբի (ტუსრები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1380 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 32 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 36 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Ակվամեն
Ակվամենը (Aquaman), «DC Comics»-ի սուպերհերոսն է, որը ստեղծվել է Փոլ Նորիսի և Մորտ Վայզինգերի կողմից։ Այն իր դեբյուտն է կատարել «More Fun Comics»-ի 73-րդ համարում (նոյեմբեր, 1941) ։
Ակվամենը կարողանում է շնչել ջրի տակ, հեռազգացությամբ հաղորդակցվել և ղեկավարել ծովային կյանքի բոլոր ձևերը, ինչպես նաև մեծ արագությամբ լողալ։ Նաև նա տիրապետում է գերմարդկային ուժի, արագության, դիմացկունության և երկարակեցության։ Այդ ամենը նրա մարմնի օվկիանոսային խորությունների բարձր ճնշումներին դիմադրելու ադապտացիայի արդյունքն է։
Կոմիքսների ոսկեդարի և արծաթե դարի ընթացքում Ակվամենը նշանակալի չէր, սակայն հիմնական հերոս էր, ով հայտնվում էր կոմիքսների երկրորդական պատմություններում, որտեղ գլխավոր հերոսներն այլ կերպարներ էին։ Ինչպես մի քանի սուպերհերոսներից մեկը, որը DC Comics-ի հրատարակչությունում է հայտնվել 1950-ական թվականների վերջերից, նա Ամերիկայի Արդարության Լիգայի անդամ էր, ինչն ապահովում էր կերպարի հետագա գոյությունը ։ Ժամանակակից Ակվամենը դարձել է ավելի մռայլ և զորեղ կերպար, որը հաճախակի է պատկերվում կատաղության մեջ։
Բացի այդ, հնարավոր է այն բանի պատճառով, որ նա այնպիսի տիտանների կողքին է, ինչպիսիք Սուպերմենն է, Բեթմենը և Հրաշք կինը, Ակվամենը հաճախ է ենթարկվում ծաղրի՝ անվանվելով առաջին հայացքից «անպետք» ուժի տեր։
Հորինված կենսագրություն
Սկզբում արծաթե դարում Արթուր Քարրին փարոսի աշխատող Թոմ Քարրիի և Ատլաննա անունով կնոջ որդին էր։ Արթուրն արդեն պատանեկան տարիքից տիրապետում էր անհավանական ուժի և արագության, ինչպես նաև կարողանում էր շնչել ջրի տակ և խոսել ձկների հետ։ Լինելով մահվան եզրին, Ատլաննան պատմեց նրան իրականությունը, ըստ որի ինքը եղել է Ատլանտիդայի թագուհին, ով աքսորի մեջ էր և խոստացել էր, որ մի օր Արթուրը կտառնա յոթ ծովերի տիրակալը։ Նրա հայրն իրեն կրթություն էր տվել և սովրեցրել տիրապետել իր կարողություններին, ինչը օգնեց իրեն հետագայում դառնալ Ակվամեն անունով հերոս։
Նրա ծագումը փոփոխության չենթարկվեց, երբ DC-ն կրկին արձակեց իր տիեզերքը։ Օրինը ծնվել է Ատլանտիդայի արքայական ընտանիքում։ Արդյունքում պարզեց, որ իր հայրը չի եղել Ատլանտիդայի արքա Թրևիսը, այլ անմահ կախարդ Ատլանը։ Նա երեխայի համար կանխատեսեց մեծ ապագա և նրան տվեց իր հոր՝ Օրինի անունը, խոստանալով դառնալ ևս մեկ երեխայի հայր, քանի որ երկու եղբայրները պետք է մշտապես պայքարեին Ատլանտիդայի ապագյի համար։ Թրևիսը երեխայի մազերի գույնից (Օրինը շիկարեր էր) իմացավ, որ իրենը չէ, ինչի պատճառով հնարավոր էր, որ նա կրում էր Կորդաքսի անեծքը։ Հայտարարվեց, որ թագուհու մոտ վիժում է եղել, իսկ երեխան թողնել է Գթասիրտ խութում։ Սակայն ծովի բնակիչների հետ շփվելու կարողության շնորհիվ երեխային մեծացրեցին դելֆինները։ Նրա խորթ մայրը՝ Պորմը նրան տվեց Լողորդ անունը, սակայն Օրինը լքեց այդ ընտանիքը, երբ խորթ եղբայր Դրինին սպանեց մի ձկնորս։
Մարդկության հետ իր հաջորդ հանդիպումը տեղի ունեցավ, երբ փարոսի աշխատակից Թոմ Քարրին վերցրեց նրան դաստիարակելու համար՝ տալով Արթուր Քարրի անունը՝ մինչ մահանալը։ Ալյասկայում ժամանակ անցկացնելով արթուրը սիրահարվում է Կակո անունով էսկիմոսուհու հետ։ Նա հղի էր, սակայն Արթուրը չգիտեր այդ մասին, քանի որ դեմոն Նուլայուկը ստիպեց հեռանալ Ալյասկայից։ Վերադառնալով Ատլանտիդա Արթուրը ստիպված եղավ Ակվարիում կոչվող բանտում կատարել տաժանակիր աշխատանքներ։ Նա լավ հարաբերությունների մեջ մտաց դասախոս Վալկոյի հետ, ով իրեն սովորեցրեց ատլանտերեն։ Այդ ժամանակ նա իմանում է, որ իր կենսաբանական մայրը մահացել է։ Առաջին սուպերհերոսը, ում հետ հանդիպեց Օրինը, Ֆլեշն էր։ Նա Կիսալուսնի ափի մամլո-ասուլիսին Քարրիին անվանեց Ակվամեն։ Իր հաջորդ տունդարձին Օրինն իմանում է, որ դասախոս Վալկոն ապստամբություն է ղեկավարում, որը պահանջում էր նրան օրինական կերպո թույլ տալ նստել Ատլանտիդայի գահին։ Այն իբրև թե փոխվել էր Անսահման երկների ճգնաժամի ժամանակ, ինչը բացահայտվել Ջեքսոն Հայդի հետ խոսակցությունից ու ցուցադրվել «Ամենալուսավոր հատակ»-ում, որ Արթուրը կրկին դարձել է Ատլաննայի և Թոմ Քարրիի որդին ։
Ուժեր և կարողություններ
Ակվամենն ունի ֆիզիկական հրաշալի տվյալներ, ով կարողանում է ջրի մեջ ավելի քան 100 տոննա բարձրացնել։ Ունի ջրի տակ շնչելու կարողություն՝ առանց թթվածնային քաղցի։ Ունի մարտարվեստի ունակություններ։ Իր եռաժանու շնորհիվ կարողանում է կայծակի պարպումներ առաջացնել։ Իր կոստյումը՝ ստեղծված անանցանելի թեփուկներից, դարձնում է նրան համարյա անխոցելի։ Համարվում է ամենահզոր հեռազգացներին մեկը։
Հեռոսւտատեսություն
Ինչպես նաև գոյություն ունի այդ հեռուստասերիալի պլիոտային սերիա, որը նվիրված է «Սուզորդին» (դերասան Ջասթին Հարթլի կատարմամբ)։
Անիմացիա
2013 թվականի օգոստոսի 10-ին DC Comics գլխավոր ստեղծագործական տնօրեն Ջեֆ Ջոնսը Թվիթթերում երկրպագուի կողմից ուղղված հարցին, թե հնարավոր է, արդյոք այդ կերպարի մասին անիմացիոն ֆիլմի ստեղծումը հարցին դրական պատասխան տվեց ։ Հերոսի մասին անիմացիոն ֆիլմի իրականացման ժամկտների մասին դեռ ոչինչ չի ասվել։ Ըստ բամբասանքների, որպես անիմացիայի սյուժե կծռայի Ջեք Ջոնսի կամարներից մեկը ։
Ալան Ռիտչսոնը «Արդարության Լիգա։ Նոր պատնեշ» մուլտֆիլմում հնչյունավորեց Արթուր Քարրիին / Ակվամենին, որը հիմնված էր DC: The New Frontier գրաֆիկական վիպակի վրա։ Այդ մուլտֆիլմում նա հիշատակվում է որպես «Արթուրն Ատլանտիդայից»։
Ակվամենը Ջոշ Կիտոնի հնչյունավորմամբ հայտնվում է «Արդարության Լիգա։ Եկու աշխարհների ճգնաժամ» անիմացիոն կնինոնկարում։ Այնտեղ նա օգնելով Բեթմենին, մարտնչում է Սուպերվումենի դեմ՝ Արդարության Լիգայի նավի արբանյակի վրա։