cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կլասիցիզմ
Կլասիցիզմը ճարտարապետության մեջ և կերպարվեստում
18-րդ դարում և 19-րդ դարի սկզբի անգլիական ճարտարապետության մեջ սկզբում գերակշռողը պալլադիականությունն էր, սերտորեն կապված պարտեզային շինարարության ծաղկմանը (ճարտարապետներ՝ Ու. Քենտ, Ջ. Փեյն, Ու. Չեյմբերս)։ Դեկորատիվ հարդարանքի նրբագեղությամբ են աչքի ընկնում Ադամ եղբայրների կառույցները։ 19-րդ դարի սկզբին ճարտարապետության մեջ դրսևորվում են ամպիրի գծերը (հատկապես Զ. Սոունի ստեղծագործության մեջ)։ Անգլիական կլասիցիզմի գլխավոր նվաճումներն են բնակելի միջավայրի ձևավորման կուլտուրան, քաղաքաշինական համարձակ մտահղացումները, որոնք մասամբ կանխորոշել են քաղաք-այգու գաղափարը (ճարտարապետներներ՝ Ջ. Վուդ, Ջ. Վուդ Կրտսեր, Ջ. Նեշ)։ Կլասիցիզմի առավել հետևողական ներկայացուցիչներից են գծանկարիչ-պատկերազարդող ու քանդակագործ Ջ. Ֆլաքսմենը և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի վարպետները (Ջ. Ուեջվուդ, նաև Դերբիլ)։ 18-րդ դարում և 19-րդ դարի սկզբին կլասիցիզմը զարգացել է նաև Իտալիայում (ճարտարապետ Ջ. Պիերմարինի), Իսպանիայում (ճարտարապետ դե Խ. Վիլյանուևա), Արևելյան Եվրոպայի և Սկանդինավիայի երկրներում, ԱՄՆ-ում (ճարտարապետներ՝ Տ. Ջեֆերսոն, Ջ. Հոբան, գեղանկարիչներ՝ Բ. Ուեստ, Զ. Մ. Կոպլի)։ Ռուսաստանում կլասիցիզմն սկզբնավորվել է 18-րդ դարի կեսին՝ իշխող ոճի վերածվելով 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի առաջին քառորդին։ Ռուսական ամպիրի ժամանակաշրջանում (19-րդ դարի առաջին քառորդ) մեծ չափերի է հասել քաղաքաշինությունը, Պետերբուրգում, Մոսկվայում և այլուր մշակվել են 400-ից ավելի քաղաքների կանոնավոր հատակագծեր, գրեթե բոլոր տիպի կառույցների օրինակելի նախագծեր։ Վեհաշուք անսամբլների և առանձին կառույցներ են ստեղծել Պետերբուրգում Ա. Ն. Վորոնիխինը, Ա. Դ. Զախարովը, Ժ. Թոմա դը Թոմոնը, Կ. Ի. Ռոսսին, Վ. Պ. Ատասովը, Մոսկվայում՝ Դ. Ի. Ջիլյարդին, Օ. Ի. Բովեն, Ա. Գ. Գրիգորևը։ Կերպարվեստում ռուսական կլասիցիզմի զարգացումը կապված էր Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի (հիմնադրվել է 1757 թվականին) գործունեության հետ։ Քանդակը ներկայանում է մոնումենտալ–դեկորատիվ պլաստիկայով (հաճախ համադրված ճարտարապետության հետ), հաստոցային կոմպոզիցիաներով, մահարձաններով, մեդալագործության ու կիրառական արվեստի գործերով և այլն։ Գեղանկարչության մեջ նշանավոր էին Անտոն Լոսենկոն, Ա. Ի. Իվանովը, Ա. Ա. Իվանովը (պատմական ժանր), Դմիտրի Լևիցկին, Վլադիմիր Լուկիչ Բորովիկովսկին (դիմանկար), Ֆեոդոր Մատվեևը (բնանկար), Ֆեդոտ Շուբինը (դիմաքանդակ)։
19-րդ դարի առաջին քառորդի վերջին կլասիցիզմն ամենուրեք կորցրել է առաջատար դերը՝ վերածվելով մի քանի կեղծ պատմական ուղղությունների։ Կլասիցիզմի դեմ պայքարել են սկզբում ռոմանտիզմի գաղափարախոսները, այնուհետև՝ ռեալիզմի ներկայացուցիչները։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գրական ուղղություններ Կատեգորիա:Ճարտարապետական ​​ոճեր Կատեգորիա:Գեղարվեստական ոճեր Կատեգորիա:Կլասիցիզմ
Ջուզեպպե Աուրելի
Ջուզեպպե Աուրելի (Giuseppe Aureli, ), իտալացի նկարիչ և ջրանկարիչ։ Նա հայտնի է իր պատմական թեմաներով նկարներով, իտալացի ազնվական ընտանիքների դիմանկարներով, նաև` ժանրային նկարներով և տեղական, հատկապես` արևելյան թեմաներով տեսարաններով։
Կյանք և կարիերա
Ջուզեպպե Աուրելին ծնվել է 1858 թվականին Հռոմում։ Նա արվեստի վաղ կրթությունն ստացել է Սան Լուկայի ակադեմիայում, որտեղ եղել է Պիետրո Գաբարինի և Չեզարե Մակաիրի աշակերտը ։ Ցուցադրվել է տարբեր ցուցահանդեսներում. 1888 թվականի Մյունխենի միջազգային ցուցահանդեսում և 1893 թվականի Չիկագոյի Համաշխարհային տոնավաճառում, բայց նրա արևելյան աշխատանքները հազվադեպ են ներառվել այս վաղ ցուցահանդեսներում։ Նրա արվետսանոցը գտնվել է Հռոմի Մարգուտտա փողոց, 48 հասցեում, և Աուրելին կարողացել է մտքեր փոխանակել իր ժամանակի ամենաբեղմնավոր օրիենտալիստ նկարիչների հետ։ Իր կարիերայի ընթացքում նա անցել է նույն ուղղով, որով անցել են Հռոմի օրիենտալիստ վարպետներ Ֆիլիպպո Բարտոլինին, Էնրիկո Տարենին, Նազարենո Չիպրիանին և պատկերազարդող Էտտորե Քսիմենեսը։ Այդ ազդեցությամբ Աուրելին սկսել է նկարել արևելյան թեմատիկայով, ինչպես օրինակ` հարեմի տեսարանները և էկզոտիկ գեղեցկություններ ։ Նա մահացել է 1929 թվականին, Անցիոյում։
Աշխատանքներ
Չնայած Աուրելին ճանաչում է ձեռք բերել հիմնականում պատմական Իտալայի նկարներով և Իտալայի արքայական ընտանիքի անդամների դիմանկարներով, նրա աշխատանքների մեջ ներկայացվել են արևելյան տեսարաններ, այդ թվում` հարեմներ, պահակախումբ, Արաբական շուկաներ և փողոցային կյանք։ Նրա արևելյան աշխատանքներում սովորաբար ներառված են այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են էկզոտիկ երաժշտական գործիքներ, ընձառյուծի կաշին, Մարոկոյի խեցեգործությունից և ջերմոցային բույսեր ։ Նա աշխատում էր ջրաներկով և յուղաներկերով։
Նրա աշխատանքները կարելի է գտնել Հռոմի Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահում, ինչպես նաև` մասնավոր հավաքածուներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ
Սեռական հավասարություն
Սեռական հավասարություն, գենդերային հավասարություն, հասկացություն, որը ենթադրում է իրավահավասարություն կնոջ և տղամարդու միջև տարբեր բնագավառներում՝ սոցիալ-տնտեսական և մշակութային, քաղաքական և քաղաքացիական ոլորտներում։
Արդի ժամանակներս քաղաքակրթության զարգացման արդյունքում երկրների զգալի մեծամասնությունում գործում է սեռական հավասարությունը։
Որոշ իսլամադավան երկրներում՝ Սաուդյան Արաբիայում, Աֆրիկյան մի շարք երկրներում կինը զրկված է վերոհիշյալ իրավունքներից։ Այդ երևույթը 18-րդ դարում հաղթահարվել է մի շարք զարգացած երկրներում, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիան, ԱՄՆ-ն, Ճապոնիան և այլն։ Այդ առումով մեծ դեր է խաղացել «Կանանց խտրականության դեմ» կոնվենցիան, որի դրույթները սահմանում են կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարությունը պետական կառավարման ոլորտում
Արաբական երկրներում, որոնք հայտնի են կանաց ավելի ցածր իրավական կարգավիճակով, տեղի են ունեցել որոշ դրական փոփոխություններ։ Օրինակ այստեղ առաջին անգամ դատավոր է ընտրվել արաբ կին։ Քաղաքականության առումով դրականապես՝ գնահատվում նաև այն հանգամանքը, որ որոշ երկրներում պետության գլխի պաշտոնում են գտնվում կինը օրինակ Կոստա Ռիկայի նախագահը Լաուրա Չինչիլիան է. Սեռային տարբերությունը չի կարող առնչվել գործնական հատկությունների հետ, դրա վառ օրինակ է Եկատերինա Երկրորդը
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ
Աֆանասևո (գյուղ, Իզմալկովսկի շրջան)
Աֆանասևո (Афанасьево), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Իզմալկովսկի շրջանի կազմում։
Ռիմա Վարժապետյան-Ֆելլեր
Ռիմա Պյոտրի Վարժապետյան-Ֆելլեր, Հայաստանի հրեական համայնքի նախագահը 1996 թվականից ։ Թեև հրեաները Հայաստանում հաստատվել են դեռևս Տիգրան Մեծի օրոք, համայնքը ներկայումս (2016) կազմում է շուրջ 1000 մարդ ։ Վարժապետյան-ֆելլերը նաև Եվրոպական հրեական պառլամենտի անդամ է և ներկայացնում է Հայաստանը։
Հայաստանում հակասեմականության հերքում
Ըստ ԱՄՆ-ում գործող այնպիսի կազմակերպությունների, ինչպիսիք են Հակազրպարտչական լիգան և հրեաներին պատկանող լրատվամիջոցները ՝ Հայաստանը նախկին ԽՍՀՄ երկրներից ամենահակասեմականն է․ ըստ որոշ աղբյուրների՝ բնակչության գրեթե կեսը հակասեմական հայացքներ ունի։ Վարժապետյան-Ֆելլերը հերքել է այդ տեղեկությունները ։
Մեղադրանքներ
2015 թվականի ապրիլի 28-ին Արյե Գութը՝ ադրբեջանական ծագմամբ մի հրեա, Վարժապետյանին մեղադրեց Հայաստանում հակասեմական գրքերի հրատարակումը չբոյկոտելու, ինչպես նաև Հայկական լեգեոնի ղեկավար Դրաստամատ Կանայանին փառաբանելու մեջ, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական բանակի արտաքին միավոր էր։ Վարժապետյանը Jewish Journal-ին ուղղված բաց նամակում ամսագրի գործադիր տնօրենի ուշադրությունը հրավիրեց այն փաստի վրա, որ վերջին ամիսներին հոդվածներ են լույս տեսնում ամսագրում, որոնք ատելություն են քարոզում Հայաստանի, հայ ժողովրդի և իր՝ որպես Հայաստանի հրեական համայնքի ղեկավարի նկատմամբ։ Վարժապետյանը իր բողոքն է հայտնել նաև Իսրայելի և ԱՄՆ հրեական թերթերին , որտեղ հակահայկական հոդվածներ են տպագրվել, ինչպես նաև քննադատել է այն փաստը , որ վերջիններս փորձում են մաքրել Ադրբեջանի բացասական կերպարը Իսրայելի և ԱՄՆ-ի հրեական համայնքի առջև ։
Անձնական կյանք
Վարժապետյան-Ֆելլերը մասնագիտությամբ մեխանիկ-ճարտարագետ է ։ Ամուսնացած է, ունի 2 որդի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հրեաները և հուդաիզմը Հայաստանում
Կորմիլովկա
Կորմիլովկա (Корми́ловка), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Կորմիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10611 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1896 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Կորմիլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆլորես դե Ավիլա
Ֆլորես դե Ավիլա (Flores de Ávila), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ավիլա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Կաստիլիա ի Լեոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Լա Մորանյա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 43 կմ2։ Բնակչությունը՝ 362 (2010)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կիպու (Էստոնիայի շրջան)
Կիպու շրջան (Kõpu vald), շրջան Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Կիպու գյուղական ավանը։
Ալիֆանով (Տացինսկի շրջան)
Ալիֆանով (Алифанов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանում։ Մտնում է Սկոսիրսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կիպու (Էստոնիայի շրջան)
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 759 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 2,93 մարդ/կմ²։
Ալիֆանով (Տացինսկի շրջան)
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 215 ։
Կիպու (Էստոնիայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Ալիֆանով (Տացինսկի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
(2347) Վինատա
(2347) Վինատա (Vinata), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Հենրի Ջիկլասի կողմից Ֆլագստաֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,090581 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,439 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7422 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1984,53 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,181403 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1936 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Ջիկլասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գոլինչինցի
2001 թվականի տվյալներով Գոլինչինցի գյուղում բնակվում էր 1 070 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 27,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,05 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պուպար
Պուպար, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր Գենջ գյուղաքաղաքից 42 կմ հարավ-արևմուտք՝ մեղմաթեք սարահարթի վրա ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռոքֆոր սյուր Սուլզոն
Ռոքֆոր սյուր Սուլզոն (Roquefort-sur-Soulzon), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 685 մարդ, բնակչության խտությունը` 40.22 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.03 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 550 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 135 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 55 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 426 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 333-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 93։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 333 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 304 անձ (164 տղամարդ և 140 կին)։ Գործազուրկ են եղել 29 անձ (9 տղամարդ և 20 կին)։ 93 անաշխատունակներից 16-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 57-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մոլչանովկա (գյուղ, Ռուժինսկի շրջան)
Մոլչանովկա (Мовчанівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1730 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մոլչանովկա գյուղում բնակվում էր 1 259 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3423 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 367,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1730 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բառգիրք հայկազյան լեզվի
Բառգիրք հայկազյան լեզվի, Մխիթար Սեբաստացու և իր աշակերտների նախաձեռնությամբ կազմված հայերեն երկհատոր բառարան։ Դարակազմիկ կոթողային աշխատություն է, աչքի է ընկնում գիտական բարձր արժեքով, հայերենի լեզվական իրողությունները քննելու խորիմացությամբ, լեզվի նախկին անաղարտությունը վերականգնելու հմտությամբ։ Այն նշանակալի երևույթ է ոչ միայն հայ, այլև համաշխարհային բառարանագրության մեջ։
Պատմություն
Նախաբանում հեղինակը (արդեն՝ մահամերձ) այն ընծայել է մայր ժողովրդին.
Բառարանը ներառում է Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանության բառապաշարը և հայ մատենագրության մեջ օգտագործված բառերը (անուանք, կենդանաց, տնկոց, ականց, չափուց, դրամոց, գործեաց և այլոց կահուց, և կարասեաց), որոնց զգալի մասը ստուգաբանված է, գիտական բացատրություն է տրվել հատկապես հունարենից, պարսկերենից և եբրայերենից փոխառյալ բառերին։ Բառարանի 2-րդ հատորը, որն ըստ էության 1-ին հատորի հավելվածն է, ներառում է այնտեղից դուրս մնացած բառերը, ինչպես նաև հատուկ անունների բառարանը, գրաբար-աշխարհաբար և աշխարհաբար-գրաբար բառարանները։ Աշխարհաբար-գրաբար բառարանում արձանագրված են այդ ժամանակ արդեն մեր ժողովրդական լեզվում օգտագործված թուրքերեն բառերը. այն փաստորեն նաև թուրքերենից փոխառյալ բառերի առաջին բառարանն է։ «Բառգիրք հայկազյան լեզվի»-ի 1-ին հատորը տպագրվել է 1749 թվականին Վենետիկում՝ Անտոնի Բորտոլիի տպարանում (1273 էջ, 40, 20,8 x 12,8 սմ), 2-րդը՝ 1769 թվականին նույն տպարանում (1770 էջ, 40, 20,8 x 12,8 սմ)։ Վերահրատարակվել է 1846 թվականին (Կոստանդնուպոլիս, Պողոս Արապյանի տպարան)։
Անդրեև (Տացինսկի շրջան)
Անդրեև (Андреев), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանում։ Մտնում է Վերխնեօբլիվսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 մարդ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Ռեցեսիվություն
Ռեցեսիվություն ( - նահանջ, հեռացում), երկու ալելային գեների փոխհարաբերության ձևերից, որի դեպքում դրանցից մեկը (ռեցեսիվը) ավելի թույլ է ազդում օրգանիզմի համապատասխան հատկանիշի արտահայտման վրա, քան մյուսը՝ դոմինանտը։
Ռեցեսիվություն հասկացողությունը տվել է Գ․ Մենդելը։ Լրիվ դոմինանտության ժամանակ գենի դոմինանտ ձևը (A) արտահայտվում է և հոմոզիգոտ (AA) և հետերոզիգոտ (Aa) վիճակում, իսկ ռեցեսիվը (a)՝ միայն հոմոզիգոտ (aa)։
Ռեցեսիվ հատկանիշի դրսևորման բնույթը
Ռեցեսիվ հատկանիշի դրսևորման բնույթը կարող է փոփոխվել արտաքին պայմանների ազդեցությամբ։ Մարդու նյութափոխանակության բնածին խախտումների նշանակալի մասը ժառանգվում են ռեցեսիվ տիպով, և հիվանդության կլինիկական պատկերն արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտների մոտ (հետերոզիգոտների հիվանդությունը չի արտահայտվում դոմինանտ գենի գործունեության հետևանքով)։
Վնասակար ռեցեսիվ գեները կարող են հոմոզիգոտ վիճակի անցնել մոտ ազգակիցների խաչասերման (ինբրիդինգ) ժամանակ։ Դրա հետ մեկտեղ ռեցեսիվ մուտացիաները արժեքավոր նյութ են սելեկցիոն պրակտիկայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գենետիկա
Նոկտյուրն (գեղանկարչություն)
Նկարագրություն
Ուիսթլերը այս երաժշտական տերմինը օգտագործել է իր ստեղծագործությունների վերնագրերում՝ «երազկոտ, մտածկոտ տրամադրություն» ստեղծելու համար ։ Ընդհանուր առմամբ իր ստեղծագործությունների վերնագրերի համար նա կիրառել է նաև այլ երաժշտական տերմիններ, ինչպիսիք են «սիմֆոնիա», «հարմոնիա», «վերադաշնակում», որպեսզի ընդգծի ստեղծագործության տոնային որակները և հանի շեշտը գեղանկարչության պատմողական և նկարագրողական ասպեկտի վրայից ։
«Նոկտյուրն» տերմինի կիրառությունը կարող է կապված լինել տոնալիզմի ընթացքի հետ, որը ի հայտ է եկել 19-րդ դարում Ամերիկայում և որը «բնութագրվում է մեղմ, ցրված լույսով, խլացված տոներով և օբյեկտների մառախլապատ նկարագրություններով․ այս ամենը աշխատանքները ներծծում են տրամադրության ուժեղ զգացմով» ։ Ձմեռային տեսարաններին զուգահեռ, նոկտյուրները եղել են տանալիզմի ընդհանուր թեմա ։ Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոնը այս տերմինը օգտագործել է նաև վայրի արևմուտքը պատկերող գիշերային տեսարանների համար ։
Ռեմբրանդ
Առաջին նկարիչը, որը աստիճանաբար ստեղծել է նոկտյուրն ոճով աշխատանքներ, եղել է Ռեմբրանդը (1606—1669)։ Տեսարաններից բացի, նրա դիմանկարներից շատերը եղել են նկարված այս ոճով։ Օրինակ «Հողմաղացը» (1645), և նրա բնանկարների մեծ մասը նկարվել է այնպես, որ նոկտյուրնի նման զգացողություն առաջացնի ։
Ջեյմս Ուիսթլեր
«Նոկտյուրնը» եղել է տերմին, որը սովորաբար գործածվել է որոշակի տեսակի երաժշտական ստեղծագործություններում մինչև Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերը (1834-1903), ոգեշնչված երաժշտության լեզվով, սկսել է օգտագործել այս բառը իր բազմաթիվ աշխատանքներում ՝ («Նոկտյուրն՝ կապույտով և արծաթով» (1871)՝ Թեյթ պատկերասրահի հավաքածուում (Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա)) ։
Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոն
Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոնը (1861-1909) այնքան հայտնի է եղել վայրի արևմուտքի իր նոկտյուրներով, որ 2003-2004 թվականներին կազմակերպվել է «Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոն։ Գիշերվա գույն» ցուցահանդեսը, որը ցուցադրվել է Արվեստի ազգային պատկերասրահում և Գիլկրիզի թանգարանում ։ Ռեմինգտոնը իր նոկտյուրների մեծ մեծ մասը վրձնել է կյանքի վերջին տարիներին՝ նկարազարդումից նկարիչ-իմպրեսիաոնիստի կարերիային անցում կատարելիս։ Նմանատիպ օրինակներից է «Խուճապային փախուստ»-ը (1908)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արվեստի ժանրեր Կատեգորիա:Գեղանկարչական տեխնիկաներ Կատեգորիա:Գեղանկարչություն
Ավետիք Ղուրբանյան
Ավետիք Ղուրբանյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Ծնվել է Ախալցխայում։ Սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ 1922 թվականին եղել է Վրաստանի պրոլետգրողների ասոցիացիայի անդամ։ Մայակովսկու առաջին հայ թարգմանիչն է։ 1926 թվականին Ամո Խարազյանը Թիֆլիսում, Ռուսթավելու անվան թատրոնում, բեմադրել է նրա «Արմյանսկի բազար» պիեսը։ 1933 թվականին Ա. Ղուրբանյանը տեղափոխվում է Երևան և աշխատում Հայաստանի կուլտուրայի և պատմության ու գրականության ինստիտուտում որպես գիտաշխատող։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Խառնվածք
Խառնվածքը (լատ. temperamentum - չափսերի համապատասխան հարաբերություն) շատ թե քիչ կայուն տիպոլոգիական հատկանիշների ամբողջություն է, որը բնութագրում է անհատի հոգեկան գործընթացների և վարքի դինամիկ առանձնահատկությունները, դրանց ուժը, առաջացման, ընթացքի և դադարի արագությունը, ինչպես նաև ազդում են կենսագործունեության հուզական և էներգետիկ տոնուսի վրա։
Խառնվածքը հիմնականում պայմանավորված է մարդու բնածին, ժառանգական հատկություններով և համեմատաբար կայուն է, սակայն կարող է մարդու օնտոգենեզի ընթացքում կրել որոշակի փոփոխություններ՝ դաստիարակության և շրջակա միջավայրի ազդեցության շնորհիվ, գոյություն ունեն նաև խառնվածքի տարիքային փոփոխություններ։ Սակայն այդ փոփոխությունները կատարվում են շատ դանդաղ, միայն սահմանափակ սահմաններում և չեն վերաբերում նյարդային գործունեության ընդհանուր տիպին, այդ իսկ պատճառով դրանք հաճախ անտեսվում են, և խառնվածքի ձևավորման հարցում առաջնահերթությունը տրվում է ժառանգական գործոնին։ Խառնվածքը պայմանավորում է մարդու գործունեության ձևական առանձնահատկությունները և ուղղակիորեն չի ազդում դրա իմաստային պարունակության վրա։ Ինչպես նշում է Ստրելյաուն այն ցույց է տալիս, թե «ինչպես» է ընթանում այս կամ այն գործընթացը, և այդ ձևական հատկանիշները, որոնք պայմանավորված են խառնվածքով, չեն փոփոխվում և նույնական են ցանկացած տիպի գործունեության համար ։
Խառնվածքի տիպերը ըստ Հիպոկրատի և Գալենի։ Հումորալ տեսություն
Խառնվածքի տիպերի դասակարգման պատմության մեջ առաջինը ըստ հնության հիշատակվում է հումորալ տեսությունը։ Այն հիմնված է հին հույն բժիշկ Հիպոկրատի մ.թ.ա. 5-րդ դարում առաջ քաշած հեղուկների մասին տեսության վրա։ Համաձայն այդ տեսության մարդու օրգանիզմում եղած չորս հեղուկների՝ արյան, ավշի, լեղու և սև լեղիի, օպտիմալ հարաբերության խախտումը հանգեցնում է տարբեր հիվանդությունների, իսկ պահպանումը ապահովում է առողջ վիճակ։ Ընդ որում Հիպոկրատը ոչ մի կապ չէր հաստատում այդ հեղուկների քանակի հարաբերության և մարդու հոգեկան հատկությունների մեջ։ Դա արեց հռոմեացի բժիշկ, գիտնական Կլավդիոս Գալենը, և ըստ այն բանի, թե այդ հեղուկներից որն է գերակշռում օրգանիզմում՝ արյունը, ֆլեգման, լեղին, թե սև լեղին, նա մարդկանց ըստ խառնվածքի տիպերի բաժանեց 9 խմբի, որոնցից սակայն հետագայում մնացին չորսը՝ համապատասխանաբար սանգվինիկներ, ֆլեգմատիկներ, մելանխոլիկներ և խոլերիկներ։
Ի.Կանտը առաջինն էր, որ խառնվածքը սահմանեց հոգեբանորեն՝ որպես անձի հոգեկան հատկություն։ Նա առաջնային նշանակություն էր տալիս արյան անհատական առանձնահատկություններին և համարում էր, որ դրանք են խառնվածքի հիմք հանդիսանում։ Ռուս մանկավարժ և բժիշկ Պ.Ֆ.Լեսգաֆտը խառնվածքի տիպերը կախված են արյան հոսքի արագությունից և ուժից, հետևաբար նաև արյունատար համակարգի կազմվածքից։
Կրեչմերի և Շելդոնի խառնվածքի տիպաբանական մոդելները։ Կոնստիտուցիոնալ կամ սոմատիկ տեսություններ
18-րդ դարից սկսեցին զարգանալ խառնվածքի կոնստիտուցիոնալ տեսությունները, որոնց համաձայն, խառնվածքի հիմք է հանդիսանում անհատի մարմնի կառուցվածքը, ինչը բացատրվում է այն փաստով, որ և՛ խառնվածքը, և՛ մարմնի կազմությունը ունեն մեկ ընդհանուր հիմք, այն է՝ նյարդային համակարգը և հորմոնները։
Ամենից մեծ տարածում գտավ գերմանացի հոգեբույժ Կրեմչերի տիպոլոգիան, որը կառուցվել էր հոգեկան հիվանդների երկարատև ուսումնասիրությունների հիման վրա։ Կրեմչերը, ընդհանրացնելով իր դիտումների արդյունքները, հանգեց այն եզրակացությանը, որ որոշակի մարմնի կառուցվածք ունեցող մարդիկ ունեն կոնկրետ հոգեկան առանձնահատկություններ և նախատրամադրվածություններ համապատասխան հոգեկան հիվանդությունների։ Այդ օրինաչափությունը նա տարածեց նաև հոգեպես առողջ մարդկանց վրա և առանձնացրեց խառնվածքի հետևյալ 4 կոնստիտուցիոնալ տիպերը. աստենիկներ, պիկնիկներ, ատլետիկներ և դիսպլաստիկներ։ Վերջիններս չունեն որոշակի ընդգծված մարմնակազմություն և բոլոր այն մարդիկ են, որոնք չեն մտնում առաջին երեք խմբերի մեջ։ Նրանք ունեն անձև, սխալ կառուցվածք, հաճախ բնութագրվում են տարաբնույթ դեֆորմացիաներով, օրինակ՝ սովորականից բարձր հասակ, երկար վերջույթներ և այլն։ Աստենիկ տիպի ամենաարտահայտված առանձնահատկությունը նիհարությունն է և մարմնի քաշի պակասը, այսպիսի մարդիկ հիմնականում լինում են ցածրահասակ կամ միջահասակ։ Ատլետիկ տիպը բնութագրվում է կմախքի, մկանային համակարգի, մաշկի ուժեղ զարգացմամբ, լինում են բարձրահասակ կամ միջահասակ։ Պիկնիկների մոտ նկատվում է ներքին խոռոչների ուժգին զարգացում, հակված են լինում ճարպակալման, լինում են ցածրահասակ կամ միջահասակ, քաշը գերակշռում է հասակը։
Աստենիկներին Կրեչմերը անվանեց նաև լեպտոսոմատիկներ։ Նրանք պիկնիկների հետ միասին ցուցաբերում են ամենամեծ հակվածությունը հոգեկան հիվանդությունների։ Աստենիկները հոգեկան հիվանդություն ձեռք բերելու դեպքում, ամենայն հավանականությամբ, կտառապեն շիզոֆրենիայով, իսկ պիկնիկները՝ մանիակալ-դեպրեսիվ պսիխոզով։ Ատլետիկները հակված են էպիլեպտիկ նոպաների։ Համապատասխանաբար այդ տիպերը տարբերակվում են որպես շիզոտենիկներ, ցիկլոտոմիկներ և իքսոտոմիկներ։
Ամերիկացի հոգեբան Ուիլյամ Շելդոնը, հիմնվելով Կրեչմերի տիպաբանության վրա, 20-րդ դարի քառասունական թվանակններին զարգացնում է կոնստիտուցիոնալ տեսությունը։ Նա հիմնվում էր այն գաղափարի վրա, որ մարմնի կառուցվածքը պայմանավորում է խառնվածքը, որը հանդիսանում է դրա գործառույթը։
Շելդոնը իր հետազոտությունների ընթացքում առանձնացնում էր մարմնի կառուցվածքի ամենածայրահեղ տիպերը, որոնք ամենաշատն էին տարբերվում միմյանցից։ Եվ նա առանձնացրեց 3 տիպ, որոնք նա անվանեց սոմատոտիպեր։ Այդ երեք սոմատոտիպերն էին էնդոմորֆ, մեզոմորֆ և էկտոմորֆ։ Այս տերմինները Շելդոնը փոխառեց սաղմաբանությունից, քանի որ այդ ժամանակ տարածված կարծիք կար, որ ներքին խոռոչների օրգանները զարգանում են ներքին սաղմնային թերթիկից՝ անդոդերմից, միջին թերթիկից՝ էնդոդերմից, զարգանում են մկանները, ոսկորները, սիրտը, արյունատար անոթները, իսկ արտաքինից՝ էկտոդերմից, մազերը, ոտքերը, ռեցեպտորային համակարգը, նյարդային համակարգը և ուղեղը։
Հետագայում Շելդոնը ձեռնարկեց երկարատև ուսումնասիրություններ, որոնց արդյունքում առանձնացրեց հոգեկանի գծերի 3 խումբ, որոնք, ըստ նրա, համապատասխանում են «խառնվածքի առաջնային բաղադրամսերին»։ Այդ խմբերից յուրաքանչյուրը պարունակում է 20-ական հատկանիշներ, որոնք գնահատվում են 7 բալանոց համակարգով, և այդպես որոշվում է մարդու պատկանելությունը այս կամ այն խառնվածքի տիպին։
Պավլովի բարձրագույն նյարդային համակարգի տիպերի տեսություն
Ռուս ֆիզիոլոգ Ի. Պավլովը մշակեց բարձրագույն նյարդային համակարգի տիպերի մասին տեսությունը, համաձայն որի նյարդային գործունեության անհատական տարբերությունների հիմք է հանդիսանում երկու հիմնական նյարդային գործընթացների՝ արգելակման և գրգռման, միջև հարաբերությունը և դրանց դրսևորումը։
Ուժը նյարդային համակարգի հատկանիշ է, որը բնութագրվում է երակարտև կամ թեկուզ կարճատևը, սակայն ուժեղ ազդակներին, մեծ ծանրաբեռնվածություններին դիմանալու հատկությամբ։ Ուժի ցուցանիշը կախված է արգելակման և գրգռման գործընթացների ուժից։ Նյարդային գործընթացների հավասարակշռությունը կախված է գրգռման և արգելակման գործընթացների հարաբերակցությունից, այսինքն՝ դրանց հավասար արտահայտվածությունից, հավասարաչափությունից։ Նյարդային գործընթացների շարժունակությունը բնութագրվում է արգելակման և գրգռման գործընթացների արագությամբ, ինչը պայամավորում է նոր պայմանական կապերի ձևավորման արագությունը, նյարդային գործընթացների տևողությունը։ Համապատասխան այս երեք հատկությունների արտահայտվածության չափին Պավլովը առանձնացնում էր նյարդային համակարգի չորս տեսակ։ Ըստ Պավլովի նշվածներից ամենակարևոր հատկությունը նյարդային գործընթացների ուժն է և ըստ այդ հատկանիշի նա առանձնացնում էր նյարդային համակարգի ուժեղ և թույլ տիպեր։ Թույլ տիպի ներկայացուցիչների մոտ և՛ արգելակումը, և՛ գրգռումը թույլ է լինում, հետևաբար այդ ընդհանուր թուլության ֆոնի վրա այլ տարբերությունները աննկատ են։ Ուժեղ տիպի ներկյայացուցիչները լինում են հավասարակշռված և անհավասարակշռված։ Ուժեղ հավասարակշռված տիպը իր հերթին բաժանվում է ուժեղ հավասարակշռված շարժուն և ուժեղ հավասարակշռված իներտ տիպերի։ Այս տիպերը համապատասխանում են. թույլ տիպ՝ մելանխոլիկ, ուժեղ անհավասարակշիռ՝ խոլերիկ, ուժեղ հավասարակշիռ շարժուն՝ սանգվինիկ, ուժեղ հավասարակշռված իներտ՝ ֆլեգմատիկ։
Պավլովի ուսումնասիրությունները շարունակեց Բ. Տեպլովը, և դրա շնորհիվ բացահայտվեցին նյարդային համակարգի այլ հատկություններ։ Դրանցից են սենզիտիվությունը՝ նյարդային համակարգի զգայունակության մակարդակը, դինամիկությունը՝ նոր ժամանակավոր կապերի ստեղծման արագության և հեշտության ցուցանիշը, լաբիլությունը, որից կախված է նյարդային գործընթացների առաջացման և դադարեցման արագությունից, ճկունությունը և անճկունությունը, հուզականությունը, հակազդման արագությունը և այլն։ Ռեակտիվությունը և ակտիվությունը նույնպես հանդիսանում են նյարդային համակարգի հատկություններ, որոնք կապված են էներգետիկ մակարդակի հետ և մեծ ազդեցություն ունեն գործունեության ձևի վրա։
Ռեակտիվությունը արտաքին ազդակին պատասխան ռեակցիայի ինտենսիվության աստիճանն է, որը հարաբերականորեն հաստատուն է և բնութագրական տվյալ անհատի համար։ Այս հատկությունը կապված է անհատի նյարդային համակարգի գրգռողականության՝ սենսոր և հուզական, և աշխատունակության՝ դիմացկունության, հետ։ Այս երկու հատկանիշներն էլ փոխադարձ համեմատական են միմյանց՝ ինչքան զգայունակ է նյարդային համակարգը, այնքան թույլ է դիմանում դրական կամ ուժեղ գրգռիչների և հակառակը։ Ըստ ռեակտիվության անձը կարող է լինել ցածր ռեակտիվությամբ և բարձր ռեակտիվությամբ օժտված։ Առաջին դեպքում գրգռիչը առաջ է բերում ավելի թույլ ռեակցիա, քան երկրորդ դեպքում։ Ակտիվությունն անհատական առանձնահատկություն է, որ բնութագրվում է գործողությունների կամ գործունեության ինտենսիվությամբ, տևականթյամբ և հաճախականությամբ։ Այս ակտիվության նպատակը գրգռման օպտիմալ մակարդակին հասնելն է կամ այն պահպանելը համապատասխան քանակությամբ և ինտենսիվությամբ ազդակների ստացման շնորհիվ։ Գրգռման օպտիմալ մակարդակը ֆիզիոլոգիապես ապահովում է էներգիայի ամենքիչ ծախսը տվյալ գործունեության կատարման համար, իսկ հոգեբանորեն բնութագրվում է գործողությունների կատարման ամենից բարձր արդյունավետությամբ։
Ակտիվությանը հակադրվում է պասիվությունը, որի ցուցնաիշներից է ազդակ-գրգռիչների մեջ պահանջմունքի բացակայությամբ։ Հիմնականում բնորոշ է բարձր ռեակտիվությամբ անհատներին և նպատակ ունի պակասեցնել ազդակների քանակը և թուլացնել դրանց ինտենսիվությունը։
Ռեակտիվությունը և ակտիվությունը միմյանց հետ անմիջական կապ չունեն, ինչպես կարող է թվալ առաջին հայացքից։ Դրանք իրար չեն փոխպայմանավորում, սակայն ունեն ընդհանուր պատճառ, որը ստիմուլյացիայի շատացման ու քչացման մեխանիզմն է։ Այդ իսկ պատճառով փոխկապակցված են միջնորդավորված ձևով։
Քանի որ բարձր ռեակտիվությամբ անհատը ունի բարձր գրգռողականություն, ապա նա ավելի քիչ պահանջ ունի ազդակների հոսքի, քան ցածր ռեակտիվությամբ մարդը, որը ավելի թույլ է զգում ազդակները և հետևաբար բարձրացնում է ակտիվությունը, որպեսզի ապահովի օպտիմալ ստիմուլյացիան։
Խառնվածքի կապը ընդունակությունների, բնավորության և հետաքրքրությունների հետ
Խառնվածքի հիմնական առանձնահատկությունը պայմանավորվածությունն է նյարդային համակարգի հատկություներով։ Վ. Մեռլինը իր ուսումնասիրություններով ապացուցեց, որ խառնվածքի հատկությունների պայմանավորվածությունը նյարդային համակարգի առանձնահատկություններից անմիջական է և միանշանակ, սակայն խառնվածքի հատկությունները առանձին վերցրած կախված են ոչ միայն նյարդային համակարգի մի որևէ հատկանիշից, այլ ողջ նյարդային գործունեության տիպից։
Մեռլինը խառնվածքին էր վերագրում հուզա-կամային ոլորտի առանձնահատկությունները, որոնք ազդում են հոգեկան գործունեության ողջ դինամիկայի վրա։ Սակայն ոչ բոլոր առանձնահատկություններն էր նա վերագրում խառնվածքին և նշում էր, որ ոչ միայն այդ առանձնահատկություններն են պայմանավորում խառնվածքը։ Դրանց թվին են պատկանում նաև ընդհանուր ընդունակությունները, և առհասարակ, խառնվածքի բոլոր հատկությունները իրենցից միաժամանակ ներկայացնում են նաև ընդունակություններ, քանի որ նրանցից է կախված որոշ չափով նաև գործունեության արդյունավետությունը։
Հոգեկան գործունեության դինամիկան պայամանավորում է ոչ միայն խառնվածքը, այլև դրդապատճառները, անձի վերաբերմունքը և բնավորության գծերը։ Սակայն դրանք, ի տարբերություն խառնվածքի, ապահովում են հոգեկան գործունեության դինամիկայի առանձնահատկությունները միայն որոշ իրավիճակներում, իսկ խառնվածքը՝ ամենատարբեր իրավիճակներում, որոնք ոչ մի բովանդակային կապ չունեն միմյանց հետ։
Մթնշաղ (կտավ)
«Մթնշաղ», ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1979 թվականին ստեղծած կտավը։
Խառնվածք
Խառնվածքի կապը ընդունակությունների, բնավորության և հետաքրքրությունների հետ
Իսկ բնավորության, դրդապատճառների ամենաէական տարբերությունը խառնվածքից այն է, որ դրանք կարող են և կարճատև լինել, հաճախ փոփոխվել։
Վիլաֆրատի
Վիլաֆրատի (Villafrati), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Մթնշաղ (կտավ)
Պատմություն
Իսաբեկյանը խորապես ազգային երևույթ է իր խառնվածքով, համաշխարհային մշակույթի իմացությամբ, վերլուծական-անալիտիկ հակումներով, զերծ լինելով ազգային նեղ մտածելակերպից, ձգտելով համամարդկային արժեքների։ Դրա լավագույն դրսևորումներից է վարպետի ստեղծագործության մեջ կնոջ կերպարի արտացոլումը, արտաքին գեղեցկության, ներքին էության հակասականության ու ներդաշնակության բարդ միաձուլումը։
Խառնվածք
Հղումներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Անձ
Մթնշաղ (կտավ)
Նկարագրություն
«Մթնշաղ» կտավում կնոջ կերպարը նյութա-ծավալային կերտվածքով քանդակային է ու մոնումենտալ, մոտ գեղեցիկի իդեալական ռենեսանսյան պատկերացումներին։ Կնոջ մերկությունն անսպասելի «առնական» է, առողջ, լի ներքին էներգիայով։ Նկարչի ակտիվ վրձնահարվածների գունային հակադրություններն ու լուսային ռեֆլեքսները և՛ մարմնի, և՛ միջավայրի նյութականությանը հաղորդում են ուժ, թեթևություն, հույզ ու դինամիկա  ։
Վիլաֆրատի
Բնակչությունը կազմում է 3364 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 135 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 25 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90039։ Հեռախոսային կոդը՝ 091։
Մթնշաղ (կտավ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ Կատեգորիա:1979 նկարներ Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Վիլաֆրատի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը
«Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը», «Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը 1903 թվականին», ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1956 և 1957 թվականներին ստեղծած կտավները։
Նկարագրություն
Պայքարի թեման գործողության շիկացած գագաթնակետին է հասցված «Հաղպատում», Ավարայրի ճակատամարտի պատկերներում։ «Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը 1903 թվականին» կտավում ըմբոստության, դիմակայման գաղափարը ակտիվ գործողության մեջ է, երկրորդում՝ երկու հակադիր ուժերի ճակատային ընդհարումն՝ ավելի ամբողջական։ Հաղպատը մասնակի դրսևորում է փաստի կոնկրետությամբ, իսկ Ավարայրները, ճակատամարտային ժանրի ստեղծագործություն լինելով, ընդհանրացնում են դարավոր թշնամիների դեմ ուղղված հայոց բազկի ուժը։
«Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունը 1903 թվականին» երկու տարբերակում էլ պատմականացված միջավայրը ազատ է մեկնաբանված. կիսավեր բերդապարիսպը, սարալանջի մարտական ակտիվ, դինամիկ գործողությունը։ Վեհաշուք եկեղեցիները լուռ հանդիսավորությամբ իշխում են ողջ համայնապատկերի վրա։ Կտավի հոգեբանական-էմոցիոնալ արտահայտչականության լուծումը առավել սուր է երկնքի գունային պլաստիկայով, խուլ կապույտ, օխրա-կանաչավուն ամպերի կոնտրաստային ծավալների «բախումով»։ Կնոջ կերպարն «իշխում» է ֆիգուրատիվ խմբի վրա և հանդիսանում կոմպոզիցիայի իմաստային առանցք։
Առաջին տարբերակի աջ մասում դեպի սլացիկ եկեղեցին թեք ճանապարհ է տանում, մարդկային փոքր ֆիգուրները ազատ տեղաբաշխված են տարածքով (երկու ժանդարմներ իմաստով կապված չեն ձախում խռնված գյուղացիների «անհանգստության» հետ, որոնցից փորձում է խույս տալ գլխիկոր փախչող մեկ այլ ժանդարմ)։ Հաղպատի առաջին տարբերակում համայնապատկերը որոշ իմաստա-բովանդակային գծերով ավելի լայն տարածված մեկնաբանություն ունի, ասիմետրիկ «զարգացող» տարածության մեջ սփռված փոքրաչափ դինամիկ ֆիգուրները (առանձին-առանձին, փոքր ու մեծ, իրար հետ կապված ընդհանուր գործողությամբ) ստեղծում են իրադարձությունների իրական, հավաստի տպավորություն։
Երկրորդ տարբերակում կան կոմպոզիցիոն այնպիսի փոփոխություններ, որոնք ավելի են նպաստում նկարի ամբողջականացմանն ու ճշմարտացիությանը։ Հաղպատի վանքի համալիրը շրջափակող քարաշեն պարսպապատերը, ձախից մնալով անփոփոխ, աջում ունեն այլ ուրվագիծ, ո՛չ թե ընդհատված են, կտրուկ շարունակվելով բլուրն ի վեր, դեպի աջ եկեղեցին (ինչպես առաջինում), այլ համաչափ հորիզոնական գծով, առաջին պլանի ֆիգուրատիվ խմբով, ծածկում (դիտողից) պարսպապատի պատկերի շարունակությունը։ Խուլ հողագույն օխրայի հորիզոնական «ժապավենը» տարանջատում է ճարտարապետական կոթողներն ու կանաչապատ լանջերը մարդկային բախման իրարանցումային խառնաշփոթից (իմաստահոգեբանական ենթատեքստն ինչ-որ տեղ զուգորդվում է Վարդգես Սուրենյանցի «Հռիփսիմեի վանքը» պատմական բնանկարի խիստ լակոնիկ պատկերայնության ու արտահայտչականության հետ, ընդգծում հավատի, ժողովրդի տոկունության, հազարամյա պատմության ու ժամանակից դուրս, մնայուն արժեքների գաղափարները)։
Պարսպապատից ցած` պայքարն է, պահի անկանխատեսելի քաոսը։ Կոմպոզիցիոն առանցքային ֆիգուրատիվ խումբը հիմնականն ու առաջնայինն է կտավում։ Ընդգծված մասշտաբայնության ակտիվությամբ ամբողջ հասակով կանգնած կնոջ կերպարը, մեծ քարակտորը գլխից վեր բարձրացնելով, ցասման մեջ ազդեցիկ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ Կատեգորիա:1957 նկարներ Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Աֆանասևո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆիլիպինների աշխարհագրություն
Ֆիլիպիններ, երկիր, որն զբաղեցնում է Խաղաղ օվկիանոսում գտնվող Մալայան կղզիախմբի մասը հանդիսացող համանուն կղզեխումբը ։
Պերուշիչ
Պերուշիչ (Perušić), քաղաք կենտրոնական Խորվաթիայում` Լիչկո Սենսկա ժուպանիայի տարածքում` Լիկա պատմական շրջանում։ Համանուն համայնքի կենտրոնն է, որի բնակչությունը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 2.638 մարդ, իսկ քաղաքի բնակչությունը` 852 մարդ։
Ֆիլիպինների աշխարհագրություն
Ֆիլիպինյան կղզեխումբը բաղկացած է ավելի քան 7107 կղզիներից, սակայն նրանցից միայն 2000-ն են բնակելի։ Դրանցից խոշորներն են Լուսոնը, Մինդանաոն, Սամարը, Պանայան, Պալավան, Նեգրոսը, Մինդորոն, Լեյտենը։ Լուսոն և Մինդանաո կղզիները կազմում են երկրի տարածքի 66%-ը։ Կղզեխումբը պայմանականորեն բաժանված է 3 կղզեխմբերի՝ Լուսոնը՝ հյուսիսում,Վիսարյան կղզիները՝ կենտրոնում և Մինդանաոն՝ հարավում ։
Պերուշիչ
Աշխարհագրություն
Պերուշիչ քաղաքը գտնվում է Լիկա շրջանի հարավարևելյան մասում` ծովի մակարդակից 575-600 մ բարձրության վրա` Լիկա գետի հովտում։ Հովիտը մի կողմից սահմանակից է լեռներին, իսկ արևմուտքից` Կլիսին։ Երկաթգծով կապված է Պերուշիչի Հին քաղաքի (Stari grad Perušića) արևելյան մասին, որ կոչվում է Գրադինա (Gradina):
Պերուշիչը կապված է երկրի հիմնական ավտոճանապարհներին, այդ թվում պետական նշանակության D50 ճանապարհին (այն ձգվում է Օտոչացից Գոսպիչ) և Զագրեբ-Սպլիտ մայրուղուն։ MP11 գլխավոր երկաթգիծը քաղաքը կապում է Զագրեբին և Սպլիտին։
Ֆիլիպինների աշխարհագրություն
Արևմուտքում կղզիների ափերը ողողվում են Հարավչինական ծովով, արևելքում՝ Ֆիլիպինյան, իսկ հարավում՝ Սուլավեսի ծովով։ Հյուսիսում՝ Թայվան կղզուց Ֆիլիպինյան կղզիները բաժանվում են Բաշի նեղուցով։ Ափագծի երկարությունը 36,3 հազար կմ է, իսկ կղզիների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 299,7 հազար կմ²։
Պերուշիչ
Պատմություն
Տեղանքը բնակեցվել է նախնադարյան ժամանակաշրջանից։ Օտոչացի ճանապարհին հայտնաբերվել են քարե դարի գտածոներ։ Շատ ավելի մեծ թվով գտածոներ են հայտնաբերվել, որոնք առնչվում են բրոնզե դարին` ներառյալ 8-9-րդ դարերը։ Բեգովաչի անտառում գտնվել է հին հռոմեական մոնոլիտ, որի վրա փորագված է իլիրիական ցեղերի միջև ջրի համար տեղի ունեցած վեճի պատմությունը։
Ֆիլիպինների աշխարհագրություն
Խոշոր կղզիների մեծ մասն ունեն հրաբխային ծագում։ Լուսոն կղզու կենտրոնական ու հարավային մասով է ձգվում խոշորագույն լեռնաշղթան՝ Կորդիլերները։ Բարձրագույն գագաթը՝ Ապոն է (Apo) (2954 մ), գտնվում է Մինդանաո կղզու վրա։ Ֆիլիպինները մտնում են Խաղաղօվկիանոսյան «հրե օղակ»ի մեջ, ինչի համար էլ շատ գործող հրաբուխներ կան կղզիներում ։
Պերուշիչ
Պատմություն
Պերուշիչը ամբողջական բնակավայրի տեսք է ձեռք է բերել 16-րդ դարում, երբ գտնվել է Օսմանյան կայսրության և եվրոպական տերությունների սահմանին։ Հիմնադրվել է Դոմինիկ և և Գաշպար Պերուշիչների կողմից։
Ֆիլիպինների աշխարհագրություն
Ֆիլիպինների խոշորագույն գետը հոսում է Լուսոն կղզով և ունի 345 կմ երկարություն։ Ամենամեծ մակերես ունեցող լիճը Լագունա-դե-Բայը և ամենախորը՝ Պինատուբոն, նույնպես գտնվում են Լուսոնի վրա։
Պերուշիչ
Պատմություն
Երբ խորվաթ-թուրքական հարյուրամյա պատերազմի ընթացքում թուրքերը նվաճել են Լիկան և Կրբավան (մոտ 1527 թվական), Պերուշիչի ամրությունը դարձել է թուրքական Լիկայի հենակետերից մեկը։ Դա եղել է երեք կայսրությունների` Հաբսբուրգյան միապետության, Վենետիկի հանրապետության և Օսմանյան կայսրության սահմանը` մշտական կռիվների վայր։ Լիկան թուրքական լծից ազատագրելու գործընթացը սկսվել է 1685 թվականին։
Արդյունքում Պերուշիչը հայտնվել է Ավստրիական կայսրության տիրապետության տակ, իսկ 1867 թվականին կնքված Ավստրա-հունգարական համաձայնագրով պատկանել է Խորվաթիայի ու Սլավոնիայի թագավորությանը մինչև 1918 թվականը ։
Խորվաթիայի պատերազմի ժամանակ (1991-1995) Պերուշիչը եղել է մերձճակատային հատված։ Նույնիսկ իրավիճակի կարգավորումից ու Խորվաթիայի ճանաչումից հետո Պերուշիչում եղել են զինված բախումներ ։
Մշակույթ
Պատմական փաստաթղթերի համաձայն` Պերուշիչը կարելի է անվանել խորվաթական գրագրության օրրան։ Հարևան Կոսին հյուղում տպագրական մեքենա ստեղծելուց հետո ստեղծվել է Խորվաթիայում ու Եվրոպայում ամենահին տպագիր գրքերից մեկը (Misal po zakonu rimskoga dvora)` բազմաթիվ նկարազարդումներով։ Գիրքը տպագրվել է 1483 թվականին` Գուտենբերգի` Աստվածաշնչի տպագրությունից 28 տարի անց ։
Տնտեսություն
Պերուշիչ համայնքը Խորվաթիայում ամենաաղքատներից է, որի բնակչությունը մշտապես կրճատվում է։ Տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերից են հողագործությունը և գյուղատնտեսության այլ ճյուղեր։ Որոշ բնակավայրեր կառուցված են լեռների լանջերին` հեղեղումներից պաշտպանվելու նկատառումներով։
Ալեքսանդր Վարոտարի
Ալեքսանդր Վարոտարի (Alessandro Varotari, ), ուշ մաներիստական ​​և բարոկկոյի վաղ դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, վենետիկյան նկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ։ Հայտնի է Պադովինինո մականունով։
Կենսագրություն
Ծնվել է Պադուայում, այստեղից էլ նրա մականունը՝ «Պադովինինո» («Պադուա»)։ Տեղի նկարիչ և ճարտարապետ Դարիո Վարոտարիի որդին։ Նկարչություն է սովորել իր հոր՝ Քիարա Վարոտարիի կրտսեր եղբոր մոտ։
Ավելի ուշ նա պատճենել է Անդրեա դել Սարտոյի որմնանկարները Պադովայում։ Նա ստեղծել է մի շարք նկարներ՝ Տիցիանի ազդեցության տակ։ Նա հատկապես լավ էր տիրապետում մանկական կերպարներին և բնապատկերային մոտիվներին։
1614 թվականին տեղափոխվել է Վենետիկ։ Ինչպես գիտեք, նա երկու անգամ այցելել է Հռոմ՝ 1610-ականների և 1625-ականների կեսերին, որտեղ պատճենել է Վերածննդի դարաշրջանի նկարիչների՝ Միքելանջելոյի, Անիբալե Կարաչիի և այլոց նկարները։
Նրա լավագույն կտավներից է Վենետիկի ակադեմիայում պահվող «Հարսանիքը Կանայում»-ը, ինչպես նաև «Կելտերի հաղթանակը նորմանների նկատմամբ» կտավը։ Նկարիչը «Մարսն ու Վեներան խաղում են շախմատ» նկարում առաջարկել է հին առասպելի յուրօրինակ մեկնաբանություն։
Վարոտարիի աշխատանքները հայտնաբերվել են եվրոպական թանգարաններում, իսկ դրանցից մեկը՝ «Եվմեն և Ռոքսան»` Սանկտ Պետերբուրգում Էրմիտաժում։
Վարոտարիի ուսանողների թվում էին Պիետրո Լիբերին, Ջուլիո Կապրիոնին, Բարտոլոմեո Սկալիգերոն և Կատերինա Տարաբոտին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
43-րդ հյուսիսային զուգահեռական
43-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ
հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 43°-ի անկյուն։
Ցերեկվա տևողությունը
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝
Սահմաններ
Այս զուգահեռականը ձևավորում է Միացյալ Նահանգների Նեբրասքա և Հարավային Դաքոթա նահանգների սահմանի մի մասը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Սեմյուել Բաթլեր (բանաստեղծ)
Սեմյուել Բաթլեր (Samuel Butler, ), անգլիացի բանաստեղծ, անգլիական կլասիցիզմի ակնառու ներկայացուցիչներից մեկը։
Կենսագրություն
Սեմյուել Բաթլերը ծնվել է Վուսթերշիրի կոմսության Սթրենսեմ գյուղում՝ գյուղացու ընտանիքում։ Նրա ծննդյան ճշգրիտ թվականը հայտնի չէ, սակայն մեզ է հասել նրա մկրտության թվականը ։
Նախնական կրթությունը ստացել է Վուսթերի թագավորական դպրոցում, ապա ուսանել է Քեմբրիջի համալսարանում։ Որոշ ժամանակ ծառայել է Քենթի կոմսուհի Էլիզաբեթի մոտ որպես քարտուղար։ Այնուհետև իր ուժերը փորձել է գեղանկարչության ասպարեզում, սակայն հաջողության չի հասել։ Ստյուարտների ռեստավրացիայից հետո դարձել է Ուելսի լորդ-կառավարիչ Ռիչարդ Վոենի քարտուղարը։
Սեմյուել Բաթլերը մոտիկից ծանոթ է եղել անգլիական ազնվականության բաքին և այն սուր ծաղրի է ենթարկել իր ստեղծագործություններում։ Նրա ստեղծագործություններից հատկապես հիշարժան է «Հուդիբրաս» (Hudibras) երգիծական պոեմը, որը 17-18-րդ դարերում մեծ տարածում է ունեցել Անգլիայում։ Այն որոշ նմանություններ ունի Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» ստեղծագործության հետ։ Չնայած Բաթլերի ստեղծագործության ունեցած մեծ հաջողությանը՝ հեղինակը չի դարձել արքունական բանաստեղծ և վախճանվել է նյութական ծանր պայմաններում՝ 1680 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Լոնդոնում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Նյու Յորքի Բուֆֆալոյի համալսարան
Նյու Յորքի Բուֆֆալոյի համալսարան, պետական գիտահետազոտական համալսարան ԱՄՆ - ում, առաջատար է Նյու Յորքի համալսարանների համակարգում (SUNY) : Բուֆֆալոյի համալսարանն ունի մի քանի համալսարանական քաղաքներ (կամպուս) Բուֆֆալոյում և Ամհերստում։ Այս բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը հանդիսանում է ամենամեծը SUNY համակարգի շարքում` առաջարկելով 84 բակալավրի, 184 մագիստրոսի և 78 դոկտորական աստիճաններ ։
Պատմություն
Բուֆֆալոյի համալսարանը հիմնադրվել է 1846 թվականի մայիսի 11-ին ՝ որպես մասնավոր բժշկական դպրոց՝ Բուֆֆալոյի, Նիագարա - Ֆոլլսի և հարակից գյուղերի համայնքների համար` բժիշկներ պատրաստելու գործում։ Համալսարանի առաջին ղեկավար Միլլարդ Ֆիլլմորը հետագայում դարձավ ԱՄՆ - ի նախագահ։
Առաջին դասախոսությունները տեղի են ունեցել հին փոստային բաժանմունքի փայտե շենքում` Սեկեկա և Վաշինգտոն փողոցների խաչմերուկներում։ 1849 - 1850 թվականներին պետական դրամաշնորհի և նվիրատվությունների շնորհիվ կառուցվել է համալսարանի առաջին քարե շենքը։ Բժշկական կրթական ծրագիրը ընդլայնվել է, ստեղծվել է դեղագործական բաժանմունք, որն այժմ դեղագործական գիտությունների առանձին դպրոց է ( The School of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences) :
1891 թվականին Բուֆֆալոյի իրավաբանական դպրոցը, որը հիմնադրվել է այստեղ 1887 թվականին, անցել է Բուֆֆալո համալսարանի վերահսկողության տակ։
1909 թվականին, պլանավորելով ընդարձակել իր կառուցվածքը, համալսարանը կազմակերպում է իր առաջին համալսարանական քաղաքը Ամհերստում, իսկ 1915 թվականին այստեղ ստեղծվել է «Արվեստի և գիտության քոլեջ» ( College of Arts and Sciences) : 1960 - ական թվականներին «Արվեստի և գիտության քոլեջը» բաժանվել է երեք դպրոցների, իսկ 1990 - ական թվականներին նրանք դարձյալ միավորվել են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա Կատեգորիա:1846 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կորմինո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Կորմինո (Кормино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
(2348) Միխկովիչ
(2348) Միխկովիչ (Michkovitch), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի հունվարի 10-ին Միլոռադ Պրոտիչի կողմից Բելգրադում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,397372 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9848 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8099 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1355,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265522 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1939 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Միլոռադ Պրոտիչի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վանասաառե
Վանասաառե (Vanassaare), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Սաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Սաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Քարերի հավասարակշռում
Քարերի հավասարակշռում կամ հավասարակշռության արվեստ (Rock balancing), բնական քարերը հավասարկշռելով իրար վրա շարելու արվեստ կամ հոբբի։ Սոսնձի, ճոպանների, հենարանների կամ օղակների օգտագործումը արգելվում է։
Տեսակներ
Հավասարակշռության արվեստը կարող է ներկայացվել փերֆորմանսի, ներկայացման կամ ծեսի ձևով, անկախ հանդիսատեսի ներկայությությունից։ Ըստ էության նա քարերի որոշակի համադրումն ու տեղադրումն է որոշակի կարգով, ինչը մեծ համբերություն և զգայունություն է պահանջում։ Շատ անգամ նման կոմպոզիցիան ֆիզիկապես անհնարին է թվում։ Հավասարկշռության վարպետները կարող են աշխատել ձրի կամ վարձով, մենակ կամ խմբով, նրանց մտադրությունը կամ հանդիսատեսի մեկնաբանությունը կարող են տարբեր լինել, կախված իրադրությունից և տեղից;
Իրադարձություններ
Քարերի հավասարակշռման աշխարհի չեմպիոնատ, ամենամյա միջոցառում է Լանոյում (Տեխաս)։ Մրցումները անց են կացվում՝ բարձրություն, հավասարկշռություն, կամարներ և վարպետություն դիսցիպլիններով։
Լանո գետի ափին, Գրենվելջ զբոսայգում քաղաքի պատմական կենտրոնից ոչ հեռու տեղի է ունենում World Rock Stacking Competition, որպես մարտ ամսին տեղի ունեցող Llano Earth Art Fest փառատոնի մաս։
Քարերի հավասարակշռումը Նեպալի որոշ շրջաններում խաղ է։ Խաղացողները քարերից կառուցում են աշտարակներ, հերթով ավելացնելով քարեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քանդակներ Կատեգորիա:Հոբբի