cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գրոտե Կերկ (Դորդրեխտ)
Շինարարության պատմություն
Ներկայիս եկեղեցու ամենահին մասը «Մարիամի երգչախումբն է» (Mariakoor), որը կառուցվել է 1285 թվականին։ Հնարավոր է, որ 1367 թվականին Գրոտե Կերկ եկեղեցու կարգավիճակի բարձրացումը՝ կոլեգիականի, հանգեցրել է նրա վերակառուցմանը։ 1457 թվականին խոշոր քաղաքային հրդեհի ժամանակ եկեղեցին խիստ վնասվել է։ Վերականգնումից չորս տարի անց նորից է վնասվել։ 1470-ական թվականներին եկեղեցին ստացել է իր ներկայիս տեսքը։ Շինարարության մեջ կարևոր դեր է ունեցել ֆլամանդացի ճարտարապետ Էվերարտ Սպորվատերը։ Աշտարակը կառուցվել է Անտոն Կելդերմանսի նախագծով, շինարարությունը սկսվել է 1504 թվականին, բայց չի ավարտվել։ Վերջին անգամ Տիրամոր եկեղեցին վերակառուցվել է 1982-1987 թվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների տաճարներ Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նիդերլանդների տեսարժան վայրեր
Բարրետուսի գավառ
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Սան Պաուլու նահանգի գավառներ
Գեղեցիկ արվեստների թանգարան (Հյուսթոն)
Գեղեցիկ արվեստների թանգարան (Museum of Fine Arts, Houston, կրճատ` MFAH), թանգարան Հյուսթոնում, ԱՄՆ-ի ամենամեծ գեղարվեստական թանգարաններից մեկը և ամենամեծը Տեխասում։ Թանգարանի մշտական ցուցադրությունը ներկայացնում է ավելի քան 6000 տարվա պատմություն և պարունակում է ավելի քան 63.000 ցուցանմուշ ։ Թանգարանի հիմնական հավաքածուները հիմնականում տեղադրված են երկու հարևան շինություններում, որոնք միացած են գետնանցումով ։ Դրանք են Օդրի Ջոնս Բեք (The Audrey Jones Beck Building) և Քերոլայն Վիքք Լոու (The Caroline Wiess Law Building) շինությունները։ Բացի դրանից, թանգարանի մեջ են մտնում նաև Լիլլի և Հյու Ռոյ Կալլեն քանդակների այգին, Արվեստի դպրոցն ու Գլեսսելի տարրական դպրոցը (Glassell School of Art and Glassell Junior School), Բայու-Բենդի հավաքածուն և այգիները (Bayou Bend Collection and Gardens) և Ռիենզի շինությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Արմեն Բեգլարյան
Արմեն Բեգլարյան, ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս։
Կենսագրություն
Արմեն Մինասի Բեգլարյանը ծնվել է 1973 թվականի ապրիլի 13-ին, Սիսիանի Ախլաթյան գյուղում։ Գյուղի ութամյա դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Սիսիանի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում։ 1990-1991 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ 1992 թվականին, կիսատ թողնելով ուսումը, մեկնել է Արցախ, մասնակցել է Հադրութի և Մարտակերտի ինքնապաշտպանական մարտերին, այնուհետև անդամակցել է «Սիսական» ջոկատին։ Պատերազմի ավարտից հետո զբաղվել է մենատնտեսությամբ։ 2005-2008 թվականներին և 2012 թվականից մինչև 2016 թվականի ապրիլի 4-ը եղել է Ախլաթյանի համայնքի ղեկավար։ 2008-2012 թվականներին աշխատել է Տոլորսի ջրամբարի պատնեշի պահպանության և հսկողության տեղամասում։ 2016 թվականի ապրիլի 3-ին Սիսիանի կամավորականների ջոկատի կազմում մեկնել է Արցախ ։
Մարտական գործողություներ
Ապրիլի 3-ի գիշերը լույս 4-ին Մարտակերտում ադրբեջանական կողմը լայնածավալ ռազմական գործողություններ է սկսել սահմանագծում։ Հակառակորդը  Մարտակերտի ճանապարհին անօդաչու սարքով ռմբակոծել է Սիսիանի ջոկատի ավտոբուսը։ Այդ ավտոբուսի մեջ է եղել և մահացու վիրավորում ստացել հերոս Արմեն Բեգլարյանը։
Հուղարկավություն
Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 6-ին, ժամը 18:00-ին, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ին, ժամը 13:30-ին Սիսիանի պանթեոնում ։
Battlecross
Battlecross, thrash metal / melodic death metal ժանրերի ամերիկյան խումբ։ Քվինթեթը իրենց երաժշտությունը նկարագրում է որպես «թրեշ մետալ կապույտ օձիքների համար» ։
Պատմություն
Խումբը ձևավորվել է 2003 թվականին Միչիգանում՝ Քենթոնում։ Խմբի ստեղծողները Տոնի Ասթան և Հիրան Դերանիյագալան են, ովքեր հարևաններ և լավագույն ընկերներ են եղել մանկուց։ Խմբի հիմքերը դեռ դրվել էին Salem High School դպրոցում։
2007 թվականին խմբի կազմին միացել է թմբկահար Մայք Քրեգերը ։ 2008 և 2010 թվականներին համապատասխանաբար խումբ են մտել բաս կիթառահար Դոն Սլաթերը և վոկալիստ Քայլ «Գամբի» Գանթերը։
Նրանք միասին ելույթ են ունենում Դեթրոյթի տեղական շոուներում և ամբողջ Կենտրոնական Արևմուտքում, հանդես են գալիս այնպիսի խմբերի հետ, ինչպիսիք են՝ Dying Fetus, GWAR, DevilDriver, The Absence, Vital Remains և The Faceless ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:2003 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
The Fox (What Does the Fox Say?)
«The Fox (What Does the Fox Say?)» (Աղվես (Ի՞նչ է ասում աղվեսը)), էլեկտրո ժանրի վիրոսային վիդեո, նորվեգական կատակերգական Ylvis խմբի երգ։ Վիդեոն տեղադրվել է YouTube-ում 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ին և կարճ ժամանակահատվածում հավաքել է ավելի քան 280 մլն դիտում (667 մլն 2017 մայիս) ։ «The Fox» երգը պահել է իր վեցերորդ տեղը Billboard Hot 100-ում 3 շաբաթվա ընթացքում, ինչպես նաև ցուցանիշը համարվում է նորվեգացի կատարողի երգեցողության բարձրագույն դիրքը a-ha-ի և 1985 թվականի նրանց «Take on Me» երգի ժամանակներից։
Սկզբում ստեղծվելով որպես «հակա-հիթ» և նորվեգական նոր եթերաշրջանի՝ I kveld med Ylvis («Իրիկունը Ylvis-ի հետ») թոք-շոուի համար պրոմո-երգ, «The Fox»-ը, որը «ստեղծվել էր տապալվելու համար», նրանց համար նույնպես անսպասելիորեն երգը սկսեց լսել ամբողջ աշխարհը, ստիպելով Ylvis-ին հայտնի դառնալ, և այդ խումբը գրավեց ամբողջ աշխարհի ուշադրությունը։ Այս պահին չկան ալբոմ թողարկելու պլաններ, որը կպարունակի այդ երգը կամ նրա որևէ շարունակությունը   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2013 երգեր Կատեգորիա:Երաժշտական մեմեր
Երևան քաղաքի ավագանի
Երևան քաղաքի ավագանի, Երևանում տեղական ինքնակառավարման բարձրագույն ներկայացուցչական մարմին, որը վերահսկողություն է իրականացնում Երևանի քաղաքապետի գործունեության և իր կողմից ընդունված որոշումների կատարման նկատմամբ։
Ընդհանուր դրույթներ
Ավագանու մարմիններն են՝
Ավագանին՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը, «Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքին, այլ օրենքներին և իրավական ակտերին, Կանոնակարգին համապատասխան իր լիազորություններն իրականացնելիս անկախ է և գործում է միայն ի շահ Երևանի և նրա անունից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի ավագանի
Բատատայսի գավառ
Բատատայսի (Microrregião de Batatais), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաուրու մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 106 620 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 3089,243 կմ²։ Բնակչության խտությունը 34,5  մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Սան Պաուլու նահանգի գավառներ
Կզավոր (լեռ)
Կզավոր, լեռ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռներում, համանուն գետի աջափնյակում, Գնիշիկ գյուղից 2,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 2641 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Վարդանիքար
Վարդանիքար, լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Միափորի լեռնահամակարգում, Կաղնուտ գետի աջափնյակում, Արծվաշեն գյուղից 3 կմ հարավ։ Բարձրությունը 1628 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Վարդան Մարաշլյան
Վարդան Գրիգորի Մարաշլյան (, Երևան), հայ հասարակական և պետական գործիչ, Վերադարձ Հայաստան հասարակական կազմակերպության գործադիր տնօրեն ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 8-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։
Տիրապետում է հայերենին, անգլերենին և ռուսերենին։
Գիտական գործունեություն
2000 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետի ասպիրանտուրան՝ ստանալով տնտեսական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 8 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ Կատեգորիա:Ռուսաստանից Հայաստան արտագաղթածներ Կատեգորիա:Ազգային օրակարգ կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուներ
Հոսք
Հոսք, ջրաբանության մեջ, որևէ ժամանակահատվածում ցամաքի տվյալ տարածությունից հոսող ջրի քանակը։ Հանդիսանում է ջրի համաշխարհային ջրապտույտի բաղկացուցիչ օղակը։ Լինում է մակերևութային և ստորգետնյա։ Հոսքը ազդում է ռելիեֆի ձևավորման, երկրաքիմիական պրոցեսների, հողածածկի գոյացման (զարգացման), բուսածածկի տեղաբաշխման և այլ երևույթների վրա։ Հոսքի մեծությունն ու ռեժիմը կախված են մթնոլորտային տեղումներից, գոլորշիացումից, ջերմային պայմաններից, ռելիեֆի երկրաբանական կառուցվածքից, բնույթից, վայրի հողաբուսական ծածկույթից։ Հոսքի հետ են կապված էրոզիան, բնական դրենաժներն (ջրաքաշումը) ու ոռոգումը, տեղատարված նյութի աեղափոխումն ու կուտակումը։ Հոսքը արտահայտվում է մ3-ով կամ կմ3-ով, մեծությունը բնութագրվում է հոսքի շերտի բարձրությամբ (մմ կամ սմ), ծավալով (մ3 կամ  կմ3), միջին ծախսով (մ3/վրկ), մոդուլով (լ/վրկ  կմ2)։
Խորվաթիայի անկախության պատերազմ
Խորվաթիայի անկախության պատերազմ (Rat u Hrvatskoj / Рат у Хрватској), ռազմական հակամարտություն նախկին Խորվաթիայի սոցիալիստական հանրապետության տարածքում, որը պայմանավորված էր Խորվաթիայի՝ Հարավսլավիայի կազմից դուրս գալով։
Երբ 1991 թվականի հունիսի 25-ին Խորվաթիան հռչակեց իր անկախությունը, Խորվաթիայի սերբ բնակչությունը փորձում էր նրա տարածքում ստեղծել իր պետությունը, որպեսզի դուրս չգա Հարավսլավիայի կազմից ։ Խորվաթիայի կողմից դա որակվեց որպես իր տարածքը Սերբիայում ներառելու փորձ ։ 2007 թվականին նախկին Հարավսլավիայի գործով միջազգային դատարանը ապացուցեց, որ Սերբական Կրաինայի հանրապետության առաջնորդ Միլան Մարտիչը պայմանավորվածություն է ունեցել Սլոբոդան Միլոշևիչի հետ՝ Սերբական Կրաինան միացնելու Հարավսլավիայի միավորված հանրապետությանը և ստեղծելու սերբական մեկ միասնական պետություն ։ 2011 թվականին Միջազգային դատարանը դատավճիռ է կայացրել, որի համաձայն խորվաթ գեներալներ Անտե Գոտովինան և Մլադեն Մարկաչը Խորվաթիայի ռազմա-քաղաքական ղեկավարության պահանջով պատերազմի ընթացքում ռազմական հանցագործություններ են թույլ տվել սերբերի հանդեպ՝ նպատակ ունենալով նրանց արտաքսել և տարածքները խորվաթներով բնակեցնել, սակայն 2012 թվականին Վերաքննիչ դատարանը երկու գեներալներին էլ արդարացրել է  ։
Սկզբնական շրջանում պատերազմն ընթացել է Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի (ՀԺԲ), խորվաթական սերբերի ու խորվաթ ոստիկանների ուժերի միջև։ Հարավսլավիայի ղեկավարությունը դաշնային բանակի ուժերով փորձել է Խորվաթիան պահել երկրի տարածքում ։ Հարավսլավիայի կազմալուծման ժամանակ Խորվաթիայի տարածքում ստեղծվել է սերբերի ինքնահռչակ պետություն՝ Սերբական Կրաինա հանրապետությունը։ Այնուհետև սկսվել է պայքարը խորվաթական բանակի ու Կրաինայի սերբերի բանակի միջև։ 1992 թվականին համաձայնագիր է ստորագրվել կրակի դադարեցման մասին, որին հաջորդել է Խորվաթիայի անկախության ճանաչումը ։ Խորվաթիա են մտցվել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ զորքերը, որի հետևանքով հակամարտությունը ստացել է օջախային բնույթ ։ 1995 թվականին Խորվաթիան հարձակվողական երկու խոշոր գործողություն է ձեռնարկել, որի արդյունքում Սերբական Կրաինայի տարածքի զգալի մասն անցել է խորվաթական հսկողության տակ  ։ Պատերազմն ավարտվել է Էրդուտի և Դեյթոնի համաձայնագրերով, որոնց համաձայն Արևելյան Սլավոնիան 1998 թվականին ներառվել է Խորվաթիայի կազմում  ։ Հակամարտությունն ընթացել է սերբ և խորվաթ բնակչության փոխադարձ էթնիկ զտումով։
Պատերազմի արդյունքում Խորվաթիան ձեռք է բերել անկախություն և պահպանել է իր տարածքային ամբողջականությունը ։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում շատ քաղաքներ ու գյուղեր են տուժել ։ Խորվաթիայի տնտեսությանը հասցված վնասը գնահատվել է մոտ 37 միլիարդ դոլար ։ Պատերազմի արդյունքում մահացածների ընդհանուր թիվը մոտ 20.000 մարդ է ։ Շատ խորվաթներ դարձել են փախստականներ և հեռացել այն տարածքներից, որտեղ 1991-1992 թվականներին իշխել են սերբերը։ Միևնույն ժամանակ, ՄԱԿ-ի՝ փախստականների հարցերով հանձնաժողովի տվյալներով Զագրեբի հսկողության տակ գտնվող տարածքներից մոտ 251.000 սերբ է արտաքսվել ։ Սերբերի արտահոսքի մեկ այլ մեծ ալիք է սկսվել 1995 թվականին (մոտ 230.000 մարդ), երբ կազմակերպվել է «Փոթորիկ» գործողությունը։ Պատերազմից հետո մոտ 115.000 սերբ վերադարձել է Խորվաթիա։
Խորվաթիայում պատերազմը մատնանշելու համար գործածվում է Հայրենական պատերազմ (Velikosrpska agresija) եզրը ։ Սերբիայում առավել հաճախ այս հակամարտությունը մատնանշում են Խորվաթիայի պատերազմ (Рат у Хрватскоj) կամ Կրաինայի պատերազմ (Рат у Крајини) անուններով ։ Ներկայումս Սերբիան ու Խորվաթիան ընդհանուր առմամբ գործընկերային հարաբերություններ ունեն, չնայած լինում են դեպքեր, երբ միջազգային դատարաններում իրար դեմ հայցեր են ներկայացնում  ։
Պատմություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի շրջանում գոյություն է ունեցել Խորվաթիայի անկախ հանրապետությունը, որը համագործակցել է Նացիստական Գերմանիայի հետ և իրականացրել սերբերի ցեղասպանություն։ Սակայն 1941 թվականի մայիսին ստեղծված սերբ ազգայնականների ջոկատները, մի շարք հանգամանքների արդյունքում հանդես են եկել Երրորդ Ռայխի կողմից և զբաղվել բոսնիական մուսուլմանների ու խորվաթների էթնիկ զտումով ։
Հարավսլավիայում ազգայնականության աճ
1981 թվականին անկարգություններ են եղել Կոսովոյում և Մետոհիայում, որոնք պայմանավորված էին Կոսովոյի ալբանացիների զանգվածային ցույցերով։ Նրանք պահանջում էին ինքնավար մարզը Հարավսլավիայից անկախ հանրապետություն հռչակել ։ Միավորված հանրապետությունների՝ Սլովենիայի ու Խորվաթիայի ղեկավարությունները նույնպես ձգտում էին ապակենտրոնացման և ժողովրդավարական վերձևավորումների ։ Իր հերթին Բելգրադի իշխանությունները ձգտում էին ճնշել անջատողական շարժումները երկրում։ 1990-ական թվականների սկզբին սերբ ղեկավարությունը՝ Սլոբոդան Միլոշևիչի ղեկավարությամբ, փաստորեն լուծարել էր Կոսովոյի ինքնիշխանությունը ։
Ապակենտրոնացման պահանջների հետ Սլովենիայում ու Խորվաթիայում ազգայնականության աճ էր գրանցվում։ Սերբիայում Միլոշևիչի իշխանության գալուց հետո հարավսլավական ղեկավարությունը հայտարարել է Բելգրադից կենտրոնացված իշխանության անհրաժեշտության մասին։ Միութենական հանրապետությունների ու դաշնային կենտրոնի միջև հակասությունները խորանում էին։ Սլովենիայում ու Խորվաթիայում ազգայնականության աճի հետ սերբական նացիոնալիզմը վտանգում էր հարավսլավական միացյալ պետության գոյությունը։ 1989 թվականին սերբ ազգայնականների ղեկավարներից մեկը՝ Վոիսլավ Շեշելը, այցելել է ԱՄՆ, որտեղ սերբ չետնիկների առաջնորդներից մեկը՝ Մոմչիլո Ջուիչը, նրան վոևոդի կոչում է շնորհել ։
1989 թվականի մարտին Հարավսլավիայում ճգնաժամը խորացել է։ Սերբ ղեկավարությունը դե-ֆակտո ցրել է Վոևոդինայի ու Կոսովոյի ինքնավարությունը՝ ստանալով Չեռնոգորիայի աջակցությունը, ինչը կարող էր էական ազդեցություն ունենալ դաշնային մակարդակով որոշում ընդունելու վրա ։ Սա առաջացրել է Սլովենիայի, Խորվաթիայի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի ղեկավարությունների դժգոհությունը։ Դրանից հետո կոչեր են հնչել վերաձևավորելու Հարավսլավիայի դաշնությունը միութենական հանրապետությունների ղեկավարությունների կողմից ։
Այսպիսով, նացիոնալիզմի անընդհատ աճը Հարավսլավիայում 1980-ական թվականներին հանգեցրել է համահարավսլավական ճգնաժամի և կոմունիստական ռեժիմի անկման ։
Հարավսլավիայի ճգնաժամ
Հարավսլավական հասարակության մեջ ազգայնականության աճը տարածվել է նաև «Հարավսլավիայի կոմունիստների միության» վրա։ Միության շատ անդամներ դուրս են եկել կուսակցությունից և դարձել իրավական քաղաքական կուսակցությունների ստեղծման գաղափարախոսներ։ 1989 թվականին Հարավսլավիայում թույլատրվել է քաղաքական կուսակցությունների ստեղծումը։ Առաջիններից մեկը հիմնադրվել է «Խորվաթական դեմոկրատական համագործակցություն» (ԽԴՀ, Hrvatska demokratska zajednica) խորվաթական կուսակցությունը ։ Կուսակցության առաջնորդ Ֆրանյո Տուջմանը միջազգային մի քանի գուրծուղում է կատարել՝ նպատակ ունենալով ստանալու խորվաթական սփյուռքի աջակցությունը ։
«Հարավսլավիայի կոմունիստական միության» 14-րդ համագումարում, որը կայացել է 1990 թվականի հունվարի 20-ին, պատվիրակները չեն կարողացել պայմանավորվել հիմնական հարցերի շուրջ։ Սլովենիայի ու Խորվաթիայի պատվիրակները պահանջել են համադաշնության ստեղծում, մինչդեռ սերբ ներկայացուցիչները դեմ են արտահայտվել դրան։ Արդյունքում կուսակցության սլովեն ու խորվաթ ներկայացուցիչները լքել են համագումարը ։
1990 թվականի փետրվարին Կնինում Յովան Ռաշկովիչը հիմնադրել է «Սերբական դեմոկրատական կուսակցությունը» (Српска демократска Странка), որի ծրագրում ասվում էր, որ «Խորվաթիայի տարածքային բաժանումը հնացել է և չի համապատասխանում սերբ ժողովրդի հետաքրքրություններին» ։ Կուսակցության ծրագիրը համընկնում էր պաշտոնական Բելգրադի կարծիքին՝ Հարավսլավիայի ներսում սահմանները վերանայելու հարցով, որպեսզի բոլոր սերբերն ապրեն նույն երկրում ։ 1990 թվականի մարտի 4-ին Պետրովի բլրին ցույց է կազմակերպվել, որին մասնակցել է մոտ 50.000 սերբ։ Ցույցի մասնակիցները իրենց դժգոհությունն են հայտնել խորվաթական իշխանությունների ու Տուջմանի քաղաքականությունից և հայտարարել են Սլոբոդան Միլոշևիչին իրենց աջակցության մասին ։
Բազմակուսակցական առաջին ընտրությունները Հարավսլավիայում կայացել են ապրիլի վերջին, մայիսի սկզբին ։ ԽԴՀ-ն հրապարակել է ծրագիր, որն ուղղված էր Խորվաթիայի ինքնիշխանության վերականգնմանը Հարավսլավիայից դուրս գալու ճանապարհով։ Նախընտրական ծրագրում կուսակցությունը պնդում էր, որ միայն իր քաղաքականությունը կարող է պաշտպանել Խորվաթիան սերբ իշխանության ու նրա ղեկավար Սլոբոդան Միլոշևիչի կողմից Մեծ Սերբիա ստեղծելու գաղափարի ձգտումից ։ Ընտրություններում ԽԴՀ-ն ստացել է ընտրողների աջակցությունը, և կուսակցությունը կարողացել է ձեռնամուխ լինել Խորվաթիայի նոր կառավարության ձևավորմանը ։ Խորվաթիայում արագ հաստատվել է Ֆրանյո Տուջմանի ավտորիտար ազգայնական ռեժիմը։ Խորվաթիայի քաղաքական կուսակցությունները և կազմակերպությունները հայտարարել են էթնիկ-ազգային հիմքի վրա հանրապետական պետական-քաղաքական կառուցվածքի մասին և բռնել են նրա ինքնիշխանության կուրսը։ Խորվաթ ազգայնականների գաղափարախոսները, որոնք լայնորեն հրապարակվում էին խորվաթական ԶԼՄ-ներում, ձգտում էին հիմնավորել խորվաթների պատմական իրավունքները, որոնք առնչվում էին էթնիկ-ազգային ինքնաբավությանն ու սեփական պետության գաղափարին։ «Եղբայրություն և միություն» գաղափարը հարավսլավոնական ժողովուրդների մոտ փոխարինվում է ազգային վերածննդի ու ինքնիշխան պետության հիմնադրման գաղափարներով ։
Ազգամիջյան լարվածությունը Խորվաթիայում հատկապես մեծացել է Զագրեբի «Դինամո» և Բելգրադի «Ցրվենա Զվեզդա» թիմերի միջև կայացած ֆուտբոլային հանդիպման ժամանակ (մայիսի 13, 1990), որն ավարտվել է անկարգություններով ու զանգվածային ծեծկռտուքով ։
Սերբերի նկատմամբ խտրականություն Խորվաթիայում
Մայիսի 30-ին Խորվաթիայի խորհրդարանը իր առաջին նիստն է կայացրել։ Նախագահ Տուջմանը հայտարարել է քղաաքական, տնտեսական և սոցիալական բազմաթիվ բարեփոխումների մասին։ Ընդունվել է նաև Խորվաթիայի Սահմանադրությունը, որում սերբերի կարգավիճակը փոխվում էր՝ «կանոնադիր ազգից» վերածվելով «ազգային փոքրամասնության» ։ Նոր Սահմանադրությունում ասվում էր, որ «Խորվաթիան խորվաթների և այնտեղ ապրող ազգային փոքրամասնությունների պետությունն է» ։ Պետական գրագրության մեջ և ԶԼՄ-ներում արգելվել է կյուրեղագիրը, արգելվել է նաև Խորվաթիայի սերբերին ունենալ սեփական ռադիո և հեռուստատեսություն ։ Դպրոցական ծրագրերից հանվել են սերբական պատմությանն առնչվող հատվածները, սերբ գրողների ու բանաստեղծների հրատարակությունները։ Պետական հաստատություններում սերբերին ստիպել են ստորագրել խորվաթական նոր կառավարության նկատմամբ «չեզոքության թղթեր», իսկ դա անել հրաժարվողներն իսկույն հեռացվել են աշխատանքից։ Դա հատկապես նկատելի է եղել Ներքին գործերի նախարարության համակարգում ։ Ճնշում է իրականացվել սերբ մտավորականության նկատմամբ ։
Նոր Սահմանադրության դեմ են արտահայտվել սերբ քաղաքական գործիչները։ Սերբերի կարծիքով նոր Սահամանդրությունը չի երաշխավորել անվտանգությունը և նվազեցրել է Խորվաթիայի սերբ բնակչության իրավունքները։ 1991 թվականին սերբերը կազմել են Խորվաթիայի բնակչության 12 %-ը, սակայն պետական պաշտոնյաների 17 %-ը եղել է սերբ։ Հատկապես մեծ թվով սերբեր են ներգրավված եղել ոստիկանության համակարգում։ Երբ իշանության են եկել «Խորվաթիայի դեմոկրատական համերաշխության» ներկայացուցիչները, սկսվել է սերբերի դուրսմղումը պետական կառավարման համակարգերից։ Սերբ ծառայողներն ակտիվորեն փոխարինվել են խորվաթներով ։ Դա արվել է միայն էթնիկ հիմքի վրա՝ առանց հաշվի առնելու հեռացվածների քաղաքական հայացքները։ Այսպես, 1990 թվականի հոկտեմբերի 17-ին խորվաթական կառավարության ղեկավար Յոսիպ Մանոլիչը հեռացրել է բոլոր սերբերին, որոնք աշխատել են կառավարությունում և նրա աշխատակազմում ։ Այդ ժամանակ էլ սկսվել են խորվաթ ծայրահեղականների հարձակումները Սերբկան ուղղափառ եկեղեցու վրա։ Դեպքեր են արձանագրվել, երբ ծեծել են սերբ քահանաների, սադրանքներ են գրանցվել սերբական եկեղեցիների մոտ պատարագների ժամանակ, պղծվել են գերեզմաններ ։
Քաղաքացիական բողոքներ
Ի սկզբանե սերբերը, որոնք ապրում էին Խորվաթիայի տարածքում, չէին ձգտում անկախության։ Սակայն բազմակուսակցական առաջին ընտրություններից և 1990 թվականի հուլիսի 25-ին նոր Սահմանադրության ընդունումից հետո ստեղծվել է «Սերբական համաժողովը»՝ որպես Խորվաթիայում սերբերի ներկայացուցչական մարմին ։ Նույն օրն ընդունվել է Խորվաթիայում սերբերի ինքնիշխանության հռչակագիրը ։ Դեկտեմբերի 21-ին Կնինում հռչակվել է Կրաինա սերբական ինքնավար մարզը (ԿՍԻՄ)։ Համաձայն ընդունված կանոնակարգի՝ «Կրաինա սերբական ինքնավար մարզը տարածքային ինքնավարության ձև է Խորվաթիայի հանրապետությունում Հարավսլավիայի շրջանակներում» ։ Տուջմանի՝ իշխանության գալուց հետո շատ խորվաթներ ԿՍԻՄ-ի իշխանության տակ եղած տարածքներում հեռացվել են պետական ու տեղական իշխանությունների համակարգերից։ Աստիճանաբար այն շրջաններում, որտեղ մեծամասնություն են կազմել սերբերը, իշխանությունն իր ձեռքն է վերցրել ԿՍԻՄ-ը ։
1990 թվականի օգոստոսին Խորվաթիայի սերբական շրջաններում, խորվաթական սահմանադրությունում փոփոխություններ կատարելու նպատակ ունենալով, անցկացվել է հանրաքվե Խորվաթիայի կազմում սերբական ինքնավարության ու ինքնիշխանության մասին ։ Խորվաթական ղեկավարությունը փորձել է խանգարել քվեարկությանը՝ ոստիկանական ջոկատներ ուղարկելով սերբական շրջաններ։ Ի պատասխան դրա՝ Կրաինայի սերբերը ծառերով ու բուլդոզերներով շրջափակել են Կնին և Բենկովաց տանող ճանապարհները, ինչպես նաև ինչպես նաև Ադրիատիկ ծովի ափամերձ շրջանը։ Խորվաթական իշխանությունները այս գործողություններին պատասխանել են ընտրատեղամասեր ուղղաթիռներով ոստիկանական ստորաբաժանումներ ուղարկելով։ Սակայն հարավսլավական իշխանությունները հրամայել են ռազմաօդային ուժերով գրավել խորվաթական ուղղաթիռները, ինչից հետո վերջիններս ստիպված վերադարձել են Զագրեբ ։
Խորվաթիայում լարվածությունը եզրագծին է հասել այն բանից հետո, երբ 1990 թվականի օգոստոսի 18-ին բելգրադյան «Երեկոյան լուրեր» (Večernje novosti) թերթում հրապարակում է եղել այն մասին, որ երկու միլիոն սերբ կամավորներ պատրաստ են մեկնելու Խորվաթիա՝ պաշտպանելու սերբ բնակչությանը ։ Միևնույն ժամանակ Սերբիայում արգելվել են Խորվաթիայի սերբերին աջակցելու ցույցերը՝ ընդհուպ մինչև մասնակիցների ձերբակալություն ։
Անկախության մասին սլովենական հանրաքվեից հետո հարավսլավական իշխանությունները հայտարարել են «համաժողովրդական պաշտպանության» ռազմական դոկտրինայի չեղարկման մասին, որի համաձայն ամեն հանրապետությունում գոյություն են ունեցել տարածքային պաշտպանության սեփական ստորաբաժանումներ։ Տարածքային պաշտպանության բոլոր ջոկատները պետք է ենթարկվեին Բելգրադի ղեկավարությանը։ Այսպիսով, խորվաթական իշխանությունները կարող էին կորցնել տարածքային պաշտպանության խորվաթական ստորաբաժանումները և հայտնվել Բելգրադի հարավսլավական իշխանություններից կախման մեջ ։
Հարավսլավական ու սերբական զորքեր
1991 թվականին պատերազմի սկսվելու հետ սերբական ղեկավարությունը (Սլոբոդան Միլոշևիչ, Բորիսլավ Յովիչ) Հարավսլավիայի պաշտպանության նախարար Կադիևիչի առաջ պայման է դրել ՀԺԲ-ից հեռացնել բոլոր խորվաթներին ու սլովենացիներին ։ Հակամարտության սկզբում խորվաթները հարավսլավական գեներալիտետում զգալի թիվ էին կազմում՝ զբաղեցնելով առանցքային պաշտոններ, ինչը թույլ է տվել որոշ հետազոտողների կարծիք հայտնել, որ բանակային բարձրագույն ղեկավարության մեջ գերիշխել են խորվաթները։ 1991 թվականի վերջին խորվաթական ծագում ունեցող գեներալների և ավագ սպայակազմի մեծ մասը լքել է ՀԺԲ-ն՝ հեռանալով ձևավորվող խորվաթական բանակ  ։
Խորվաթական զորքեր
Խորվաթների զինված ուժերը զգալիորեն ավելի վատ վիճակում էին, քան սերբական զորքերը։ Պատերազմի սկզբնական շրջանում զինված ուժերի բացակայության պատճառով ծանր մարտերն իր վրա է ընդունել խորվաթական ոստիկանությունը։ Խորվաթական զորքերում նկատվել է նաև ժամանակակից զենքի պակաս, հրազենային որոշ զենքեր ձեռք են բերվել արտասահմանից։ Ավելի հաճախ խորվաթական կողմը կիրաառել է հնացած զենք՝ Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակաշրջանի ԱՆ-2 ինքնաթիռներ, T-34 տանկեր ։ Խորվաթական բանակը բավական մոտիվացված էր, քանի որ նրա ստորաբաժանումները հավաքագրվել էին այն շրջանների բնակիչներով, որտեղ գործում էին այդ ստորաբաժանումները ։
1991 թվականի ապրիլի 11-ին Խորվաթիայում կազմավորվել է Խորվաթիայի ազգային գվարդիան (Zbor narodne garde), որի հիման վրա ավելի ուշ ձևավորվել են խորվաթական զինված ուժերը (Hrvatska vojska) : 1991 թվականի օգոստոսին խորվաթական բանակի կազմում հաշվվում էր 20 ջոկատ, սակայն հոկտեմբերին համընդհանուր մոբիլիզացիայի արդյունքում այն արդեն հասել էր 60 ջոկատի և 37 առանձին գումարտակի ։ Պատերազմի ընթացքում խորվաթական կողմում կռվում էին 456 օտարազգի վարձկաններ և կամավորներ (139 բրիտանացի, 69 ֆրանսիացի, 55 գերմանացի) ։ Խորվաթիայի տարածքում հարավսլավական զորանոցները գրավելուց հետո 1991 թվականի դեկտեմբերին խորվաթական բանակը զենքի պակասը լրացրել է այնտեղ եղած զենքերով և վերադարձրել է այն զենքերը, որը 1990 թվականին բռնագրավել էր ՀԺԲ-ի ղեկավարությունը։ Առգրավվել է մեծ քանակությամբ ծանր տեխնիկա, ինչպես նաև ՀԺԲ-ի 32-րդ կորպուսի ամբողջ զինանոցը  ։ 1994 թվականի ձմռանը խորվաթական բանակը, Խորվաթական պաշտպանության խորհուրդը, ինչպես նաև խորվաթների դաշնակից Բոսնիա և Հերցեգովինայի բանակում արդեն հաշվվում էր 250.000 զինվոր, 750 տանկ սերբական 130.000-ոց բանակի դեմ ։
Պատերազմի ընթացքում Խորվաթիան, շրջանցելով ՄԱԿ-ի՝ նախկին Հարավսլավիայի երկրներին զենք մատակարարելու էմբարգոն, զենք է ներմուծել արտասահմանից՝ սկսած Կալաշնիկովի ավտոմատից մինչև տանկեր ու ինքնաթիռներ։ Զենքի ստացման աղբյուրների մասին տեղեկությունները միանշանակ չեն. որոշ աղբյուրներ վկայում են, որ զինավորման զգալի մասը ներմուծվել է Գերմանիայից, որը սպառում էր նախկին Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետության զենքի մնացորդները, մյուս աղբյուրների վկայությամբ զենքը ներմուծվում էր Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպության անդամ երկրներից՝ առաջին հերթին Հունգարիայից ու Ռումինիայից ։ Որպես զենքի մատակարարման հիմնական աղբյուր նշվել են նաև Ավստրիան , Արգենտինան , ՀԱՀ-ը և մի շարք այլ երկրներ ։ Խորվաթիային զենքի գնման ֆինանսական ու կազմակերպչական հսկայական օգնություն է ցուցաբերել խորվաթական սփյուռքը, որի ներկայացուցիչները երկրում կարևոր շատ պաշտոններ են զբաղեցրել ։ Արդյունքում խորվաթական մամուլում հայտնվել են լուրեր այն մասին, որ սփյուռքում և տեղի խորվաթ բնակչության շրջանակներում հավաքագրված զգայական գումար յուրացվել է ։
Ռազմական առաջին բախումներ
Ազգամիջյան լարվածությունն աճում էր երկու կողմերի քարոզչությամբ։ 1991 թվականի փետևրվարի 20-ին Խորվաթիայի կառավարությունը Խորհրդարանին ներկայացրել է սահամանադրական օրենք, որով հանրապետական օրենքները պետք է առաջնություն ունենային միութենական օրենքների նկատմամբ։ Խորհրդարանն ընդունել է Խորվաթիայի ու Հարավսլավիայի «բարեկամության մասին» լուծարումը։ Դրան ի պատասխան՝ փետրվարի 28-ին Սերբական ազգային վեչեն և Սերբական Կրաինա հանրապետության գործադիր վեչեն որոշում են ընդունել Խորվաթիայի հետ «բարեկամ լինելուց դադարելու մասին»՝ հենվելով հանրաքվեի արդյունքներին ։ Մարտին տեղի են ունեցել ռազմական առաջին բախումները։ Պակրացում խորվաթական ոստիկանության և և տեղի սերբ միլիցիոներների բախումների արդյունքում զոհվել է 20 մարդ. դա ռազմական առաջին բախումն էր խորվաթական ոստիկանության և Հարավսլավիայի ուժերի միջև ։ 1990 թվականի օգոստոսից մինչև 1991 թվականի ապրիլը գրանցվել է 89 բախում խորվաթ ոստիկանության և սերբական ուժերի միջև ։
Բաուրուի գավառ
Բաուրուի  (Microrregião de Bauru), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաուրու մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 568 117 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 8508,670 կմ²։ Բնակչության խտությունը 66,8  մարդ/կմ²։
Խորվաթիայի անկախության պատերազմ
Ռազմական առաջին բախումներ
1991 թվականի ապրիլին սերբերը ինքնավարություն են հռչակել այն տարածքներում, որտեղ նրանք մեծամասնություն են կազմել։ Այս քայլը պաշտոնական Զագրեբը ապստամբություն է որակել։ Խորվաթիայի ներքին գործերի նախարարությունը սկսել է մեծ թվով ոստիկանական ուժեր ձևավորել ։ Դա հանգեցրել է նրան, որ 1991 թվականի ապրիլի 9-ին Տուջմանը հրաման է ստորագրել Խորվաթիայի ազգային գվարդիա ստեղծելու մասին, որն էլ խորվաթական զինված ուժերի ստեղծման հիմք է հանդիսացել ։
Բաուրուի գավառ
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Սան Պաուլու նահանգի գավառներ
Խորվաթիայի անկախության պատերազմ
Ռազմական առաջին բախումներ
Հարկ է նշել, որ այս շրջանում տեղի են ունեցել ոչ միայն բախումներ, այլև հակասությունը խաղաղ եղանակով լուծելու փորձեր։ Մասնավորապես, ապրիլի 9-ին բանակցություններ են սկսվել Արևելյան Սլավոնիայում վիճակը կայունացնելու ուղղությամբ։ Սերբական պատվիրակությունը գլխավորել է Սերբական դեմոկրատական կուսակցության տեղի բաժանմունքի ղեկավար Գորան Հաջիչը, խորվաթական կողմը գլխավորել է Օսյեկի ոստիկանության ղեկավար Իոսիպ Ռեյխլ-Կիրը։ Հանդիպմանը հաջողվել է պայմանավորվածություն ձեռք բերել ապրիլի 14-ին սերբերի պատրաստած բարիկադները քանդելու առումով, իսկ ոստիկանությունը երաշխավորել է սերբերի անվտանգությունը։ Չնայած Բորովո Սելոյում մայիսի 1-2-ին տեղի ունեցած իրադարձություններին, Օսյեկի գործադիր խորհրդի նախագահ Գորան Զոբունջիան, Սկուպշինայի պատգամավոր Միլան Կնեժևիչը, Տենի քաղաքապետ Միրկո Տուրբիչը ուղևորվել են Տեն՝ բանակցությունները շարունակելու։ Ճանապարհին նրանց կանգնեցրել է ոստիկանական խումբը՝ Ավստրալիայից խորվաթ ներգաղթյալ Անտուն Գուդելի գլխավորությամբ ։ Ոստիկանները կրակ են բացել պատվիրակության անդամների ուղղությամբ, կենդանի է մնացել միայն Տուրբիչը, որը ստացել է ծանր վիրավորում։ Մեկ այլ տարբերակի համաձայն՝ դա կատարվել է Բրանիմիր Գլավաշի ցուցումով, որը 2009 թվականին մեղադրվել է ռազմական հանցագործություններ կատարած լինելու համար ։ Դրանից հետո լարվածությունն ուժեղացել է, հակամարտող կողմերի միջև բանակցությունները՝ ընդհատվել։
Անկախության հռչակում
1991 թվականի մայիսի 19-ին Խորվաթիայում կայացել է Անկախության հանրաքվե, որում դրվել է երկրի կարգավիճակի հարցը։ Տեղի սերբերը բոյկոտել են ընտրությունը։ Քվեարկության արդյունքներով քվեարկողների գրեթե 94 %-ը կողմ է քվեարկել Հարավսլավիայի կազմից երկրի դուրս գալուն և խորվաթական անկախ պետություն ստեղծելուն  ։ Դրանից հետո խորվաթական իշխանությունները 1991 թվականի հունիսի 25-ին ընդունել են անկախության մասին հռչակագիրը ։ Եվրոպական հանձնաժողովը Խորվաթիային կոչ է արել նրա գործարկումը դադարեցնել երեք ամսով ։ Խորվաթական իշխանություններն ընդունել են այդ առաջարկը, սակայն դա չի նպաստել լարվածության թուլացմանը ։
1991 թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակը (ՀԺԲ) ներգրավված է եղել Սլովենիայի դեմ Տասնօրյա պատերազմում, որը ձախողվել է ՀԺԲ-ի համար։ Սլովենացիների դեմ ռազմական գործողությունը կարճատև բնույթ է կրել, քանի որ Սլովենիայի բնակչությունը էթնիկ միատարր է եղել ։ Սլովենիայի դեմ պատերազմի ժամանակ ՀԺԲ-ի սլովենացի ու խորվաթ շատ զինվորականներ հրաժարվել են կռվելուց և լքել են հարավսլավական բանակի շարքերը ։
Հակամարտության էսկալացիա
Սլովենիան Հարավսլավիայի կազմում պահելու անհաջող փորձից հետո հարավսլավական ղեկավարությունը ՀԺԲ-ն ներքաշել է անկախություն հռչակած Խորվաթիայի դեմ ռազմական գործողությունների մեջ։ 1991 թվականի հունիսին Սերբական տարածքային պաշտպանության ուժերը սկսել են հարձակումը Դալմաթիայի ափամերձ հատվածներից «Ափ-91» (Operacija Obala-91) գործողության շրջանակներում ։ Օգոստոսի սկզբին Բանովինա շրջանի մեծ մասը հայտնվել է սերբական ուժերի ձեռքում ։ Դրանից հետո շատ խորվաթներ, ինչպես նաև մակեդոնացիներ, ալբանացիներ ու բոսնիացիներ սկսել են խուսափել դաշնության բանակ զորակոչից և լքել են ՀԺԲ-ի շարքերը։ Դա հանգեցրել է այն բանին, որ ՀԺԲ-ի կազմն աստիճանաբար դառնում էր սերբա-չեռնոգորական ։
Խորվաթիայի անկախության հռչակումից մեկ ամիս անց երկրի տարածքի մոտ 30 %-ը գտմվում էր ՀԺԲ-ի և Կրաինայի սերբերի հսկողության տակ։ Սերբական զորաջոկատները տանկերի, հրետանու և այլ զինատեսակների ճնշող առավելություն ունեին, ինչը թույլ էր տալիս նրանց երկարատև կրակի տակ պահել հակառակորդի ուժերը՝ հաշվի չառնելով անգամ խաղաղ բնակչությանը հասցված վնասները։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում ՀԺԲ-ի կոմից հրետակոծվել են Դուբրովնիկը, Գոսպիչը, Շիբենիկը, Զադարը, Կարլովացը, Սիսակը, Սլավոնական բրոդը, Օսյեկը, Վինկովցին ու Վուկովարը   ։ Չնայած այն բանին, որ ՄԱԿ-ը հակամարտող կողմերին զենքի մատակարարման էմբարգո է դրել, ՀԺԲ-ն բավականաչափ զենք ու զինամթերք է ունեցել խոշորամասշտաբ ռազմական գործողություններ վարելու համար։ Էմբարգոն խիստ ազդել է խորվաթական կողմի մարտունակության վրա, և խորվաթական հրամանատարությունը ստիպված գաղտնի զենք է գնել, որ մաքսանենգ ճանապարհով մտնում էր Խորվաթիա ։ Խորվաթիայի ղեկավարությունը նաև թույլ էր տվել խորվաթական սփյուռքի արմատական ներկայացուցիչների մուտքը երկիր, այդ թվում նաև այն գործիչների, որոնք կողմ էին Երկրորդ աշխարհամարտի ուստաշների գաղափարախոսությանը ։
1991 թվականի օգոստոսին, ի պատասխան Վուկովարում հարավսլավական կայազորի շրջաձակմանը, ՀԺԲ-ի ստորաբաժանումները լրացուցիչ ուժեր են բևեռել Արևելյան Սլավոնիայի ուղղությամբ և սկսել քաղաքի գրոհը ։ Վուկովարի հետ միաժամանակ մարտեր են ընթացել Վինկովցիի արևելյան հատվածում  ։ Սեպտեմբերին ՀԺԲ-ի ստորաբաժանումները ամբողջությամբ շրջափակել են Վուկովարը։ Խորվաթական կայազորը (204-րդ բրիգադը և տեղի խորվաթ աշխարհազորը) պաշտպանել է քաղաքը՝ փողոցային ծանր մարտեր մղելով ՀԺԲ-ի բարձրակարգ տանկերի ու մեխանիզացված բրիգադների, ինչպես նաև սերբ կամավորականների ոչ կանոնավոր խմբավորումների դեմ  ։ Վուկովարի համար մարտերի ընթացքում բնակիչների զգալի մասը լքել է քաղաքը, իսկ հարավսլավական ուժերի կողմից քաղաքը գրավելուց հետո մոտ 22.000 բնակիչ վտարվել է քաղաքից ։ Վուկովարի համար մարտերի ողջ ընթացքում մահացել է ավելի քան 3.000 մարդ՝ ինչպես քաղաքացիական, այնպես է զինվորական   ։
Հոկտեմբերի 3-ին հարավսլավական օդուժը սկսել է Խորվաթիայի հիմնական նավահանգիստների շրջափակումը, Խորվաթիայի տարածքում մարտեր են ընթացել ՀԺԲ-ի զորանոցների ու պահեստների համար, ավարտին է հասցվել «Ափ-91» գործողությունը։ Գործողության ընթացքում սերբական ուժերին չի հաջողվել Խորվաթիան ամբողջությամբ կտրել Դալմաթիայի ափերից ։
Հոկտեմբերի 5-ին նախագահ Տուջմանը ելույթ է ունեցել, որով խորվաթներին կոչ է արել մոբիլիզացվել «մեծսերբական իմպերիալիզմից» պաշտպանվելու նպատակով։ Հոկտեմբերի 7-ին Հարավսլավիայի ռազմաօդային ուժերը սկսել են գնդակոծել Զագրեբի կառավարական շենքերը ։ Հաջորդ օրը Խորվաթիայի խորհրդարանը չեղարկել է Անկախության հռչակագրի մորատորիումը (վճարման դադարեցում) և խզել է կապերը Հարավսլավիայի հետ։ Զագրեբի գնդակոծությունը և հոկտեմբերին սկսված Դուբրովնիկի պաշարումը հանգեցրեց այն բանին, որ Եվրոպական հանձնաժողովը սանկցիաներ կիրառեց Հարավսլավիայի նկատմամբ ։ Արտասահմանյան ԶԼՄ-ները խստորեն դատապարտել են հարավսլավական ուժերի կողմից Դուբրովնիկի շրջափակումն ու Հին քաղաքի հրակոծությունը, որն ընդգրկված ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Ամեն դեպքում, հրետանու գնդակոծությունից տուժել է քաղաքի պատմական հատվածի շինությունների 56 %-ը ։
Կռվի թեժացում
ՀԺԲ-ի 5-րդ կորպուսը ամրացել էին Սավայում և նախապատրաստվում էին հարձակվելու Պակրացի, ապա ավելի հյուսիս՝ Արևմտյան Սլավոնիայի վրա ։ Սրան ի պատասխան՝ խորվաթական զորքերը խոշոր հակահարձակում են կազմակերպել։ Հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 4-ը տեղի ունեցած «Զառիվայր-10» (Operacija «Otkos 10») գործողության շրջանակներում խորվաթական բանակին հաջողվել է հետ գրավել 270 կմ² մակերեսով տարածք Բիլո Գորա և Պապուկ լեռների միջև ընկած հատվածում ։ Նոյեմբերին Վուկովարի պաշտպանները օրհասական վիճակում են հայտնվել. 1991 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ երեքամսյան պաշարումից հետո, քաղաքը գրավել են հարավսլավական ուժերը, ինչից հետո կազմակերպել են Վուկովարի սպանդը. զանգվածաբար սպանվել են խորվաթ ռազմագերիները ։ Քաղաքի փրկված պաշտպանները տարվել են ռազմագերիների համար նախատեսված ճամբարներ ։ Վուկովարի համար մարտերում ավերվել է ավելի քան 15.000 շինություն։ 87-օրյա պաշտպանության ընթացքում քաղաքի վրա է թափվել 8.000-9.000 արկ  ։ Քաղաքի երկարատև պաշարումը իր վրա է սևեռել միջազգային ԶԼՄ-ների ուշադրությունը։
Միևնույն ժամանակ ռազմական հանցագործություններ են գրանցվել. զանգվածային սպանություններ են եղել Էրդուտում, Գոսպիչում, Լովասում, Շկաբրնիեում և Օսյեկում  ։ Խորվաթական ռազմական ուժերի նախարարությունը սերբերի համար հատուկ մահվան ճամբար է ստեղծել Պակրաչկա Պոլյանայում։ Շարունակվել է պայքարը Դալմաթիայի ափերին, որտեղ նոյեմբերի 16-ին խորվաթական ափային հրետանին վնասել է հարավսլավական ծովուժի պահակային «Mukos» PČ 176 նավակը, որը գրավել են խորվաթները և վերանվանել PB 62 «Šolta» : Այս մարտից հետո հարավսլավական ծովուժը շարունակել է գործել Ադրիատիկ ծովի հարավային մասում  ։
Դեկտեմբերին խորվաթական բանակը կազմակերպել է ևս մեկ խոշոր գործողություն՝ «Օրկան-91» (Operacija Orkan '91), որն ուղեկցվել է զանգվածային զտումներով և Սլավոնիայի սերբ բնակչության սպանությամբ ։ Խորվաթական բանակը սերբերի էթնիկ զտում է իրականացրել Արևմտյան Սլավոնիայի 10 քաղաքում և 183 գյուղում. այդտեղից փախել են 50.000-70.000 սերբեր ։ Այս գործողության շրջանակներում խորվաթներին հաջողվել է հետ գրավել 1.440 կմ² մակերեսով տարածք ։ Գործողության ավարտը նշանավորել է պատերազմի առաջին փուլի ավարտը, քանի որ 1992 թվականի հունվարին օտար դիվանագետների միջնորդությամբ համաձայնագիր է ստորագրվել կրակի դադարեցման մասին։ Վեցամսյա ռազմական գործողությունների արդյունքում մահացել է 10.000 մարդ, հազարավոր մարդիկ դարձել են փախստականներ, ավերվել են բազմաթիվ քաղաքներ ու գյուղեր ։
Դեկտեմբերի 19-ին Խորվաթիայի անկախությունն առաջին անգամ ճանաչել է Իսլանդիան, հետագայում՝ Գերմանիան ։ Նույն շրջանում Սլավոնիայի ու Կրաինայի սերբական ինքնավար մարզերը ձևավորել են Սերբական Կրաինայի հանրապետությունը՝ Կնին մայրաքաղաքով։ Ինքնահռչակ հանրապետության ղեկավարությունը ցանկություն է հայտնել նորացված Հարավսլավիայի (Հարավսլավիայի դաշնային հանրապետություն, կազմում եղել են Սերբիան և Չեռնոգորիան) կազմ մտնելու մասին ։
1992: Կրակի դադարեցում
1992 թվականի հունվարին հակամարտող կողմերի միջև կրակի դադարեցման մասին հերթական պայմանավորվածությունն է ձեռք բերվել (թվով 15-րդ), որով ավարտվել են ռազմական հիմնական գործողությունները։
1992 թվականի հունվարի 15-ին Խորվաթիան պաշտոնապես ճանաչվել է Եվրոպական համագործակցության կողմից։ 1992 թվականի սկզբին Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակը (ՀԺԲ) իր զորքերը դուրս է բերել Խորվաթիայի տարածքից, սակայն նրա զբաղեցրած տարածքները մնացել են սերբական ուժերի հսկողության տակ, քանի որ ՀԺԲ-ի շատ ստորաբաժանումներ ձևավորվել էին տեղի սերբերից, որոնք այնուհետև վերակազմավորվել էին Սերբական Կրաինայի զինված ուժերում (Српска Војска Крајине): Սերբական ուժերի հսկողության տակ էր մնում 13.913 կմ² տարածք Կրաինայում և Սլավոնիայում ։
1992 թվականի փետրվարի 21-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 743 բանաձևով ստեղծվել են UNPROFOR (United Nations Protection Force) խաղաղարար ուժերը։ Մարտին հաշտությունը պահպանելու և ռազմական ակտիվ գործողությունները կանխելու նպատակով Խորվաթիա են մտել ՄԱԿ-ի խաղաղարար ուժերը ։ Սակայն Սերբական Կրաինայի հսկողության տակ եղած տարածքներից շարունակվել է ոչ սերբ բնակչության փախուստը, իսկ խորվաթական հսկողության տակ գտնվող տարածքներում՝ սերբերի զտումը։ Շատ դեպքերում ՄԱԿ-ի խաղաղապահները չեն խանգարել, իսկ որոշ դեպքերում նույնիսկ նպաստել են խորվաթ ու սերբ բնակչության փախուստին, քանի որ հենց նրանց վրա էր դրված քաղաքացիական անձանց տեղափոխման պատասխանատվությունը հակամարտության գծից դուրս։
Սկզբնական շրջանում ՀԺԲ-ն և սերբական կազմավորումները գերել են մեծ թվով խորվաթ քաղաքացիների և նրանց տեղափոխել Սերբիայի, Չեռնոգորիայի և Սերբական Հանրապետության տարածքներում գտնվող ճամբարներ։ Խորվաթական զորքերն իրենց հերթին ևս գերել էին մեծ թվով սերբերի, հատկապես զորանոցների գործողությունների ժամանակ։ Գերիներին պահելու համար կողմերը ստեղծել էին հատուկ ճամբարներ, օրինակ՝ Սրեմսկա Միտրովիցայի ճամբարը խորվաթ գերյալների և «Լորա» ճամբարը Սպլիտի տարածքում սերբ գերյալների համար։ Հաշտություն ձեռք բերելիս կողմերը նաև պայմանավորվել են ռազմագերիներին փոխանակելու հարցով, և արդեն 1992 թվականի վերջին նրանց մեծ մասը փոխանակվել էր ։
Անմասն չեն մնացել և Կրաինայի սերբերը։ «Միջանցք» գործողության ժամանակ նրանք ձևավորել ու ռազմաճակատ են ողարկել Կրաինայի ոստիկանության հատուկ ջոկատ։ Սերբական Կրաինայի կամավորները մարտերում հաճախ են մասնակցել Բոսնիայի սերբերի բանակի կողմից ։
1993։ Խորվաթական հարձակումներ
Ռազմական գործողութունները վերսկսվել են 1993 թվականին։ Խորվաթական ղեկավարութունը որոշում է ընդունել Զադարի մոտակայքում գտնվող Մասլենիցա գյուղի ուղղությամբ հարձակվողական գործողություն կազմակերպել՝ նպատակ ունենալով տրված շրջանում բարելավելու ռազմավարական դրությունը։ 1991 թվականի սեպտեմբերի սկզբին՝ Խորվաթիայում առաջին կռիվների ժամանակ, ՀԺԲ-ի 9-րդ կորպուսը Ռատկո Մլադիչի ղեկավարությամբ տեղի սերբերից կազմված ջոկատների աջակցությամբ խորվաթական Նովիգրադ քաղաքի մոտ հարձակման են անցել։ Տվյալ հատվածը ռազմավարական կարևոր նշանակություն ուներ, քանի որ այն խորապես մխրճվում էր նեղուցի մեջ, որն Ադրիատիկ ծովին կապվում էր մի փոքրի նեղուցով՝ Նովսկո նեղուցով։ Նեղուցի վրա կառուցված էր Մասլենիցայի կամուրջը, որը միանում է Ադրիատիկի մայրուղուն ։ Ոչնչացնելով այդ կամուրջը՝ սերբերը կտրել են հաղորդակցությունը խորվաթական Դալմաթիայով և Հյուսիսային Դալմաթիան՝ Հարավայինից։ Խորվաթների հսկողության տակ գտնվող միակ ճանապարտը մնացել էր Պաժի կամուրջը, որը Պագ կղզին կապում էր հյուսիսային Դալմաթիային։ Սերբերի այս հաջողությունները թույլ են տվել նաև հրետանային կրակ բացել Զադարի վրա։
Հունվարի 22-ին խորվաթական զորքերը սկսել են նահանջել ավիացիայի աջակցությամբ։ Մարտերի առաջին օրերին խորվաթական բանակը հսկողության տակ է վերցրել Նովկո նեղուցը և գրավել է Նովիգրադը։ Սերբական զորքերը դիմադրություն ցույց տալով նահանջել են մայրցամաքային հատվածի խորքերը։ Այն բանից հետո, երբ գործողության նպատակն իրականացել է, փետրվարի 1-ին խորվաթական ղեկավարությունը որոշում է ընդունել «Մասլենիցա» (Operacija «Maslenica») գործողությունն ավարտելու մասին։ Այս մարտերի ընթացքում կողմերը զգալի վնաս են կրել․ խորվաթները կորցրել են 127 մարդ, իսկ սերբերը՝ տարբեր գնահատականներով 348-490 մարդ ՝ ներառյալ կանայք ու երեխաներ ։
Դրանից հետո խորվաթական ղեկավարությունը ծրագրել է ևս մեկ հարձակվողական գործողություն՝ «Մեդակի գրպան» գործողությունը (Operacija «Medački džep»)։ Գործողության նպատակն է եղել չեզոքացնել Սերբական Կրաինա հանրապետությունը, որը սերբերը հռչակել էին Խորվաթիայում հարավից մինչև Գոսպիչ ընկած տարածքում ։ Սեպտեմբերի 9-17-ը գործողության շրջանակներում ընթացել են թեժ մարտեր, որից հետո սերբական Գոսպիչը կրակի տակ պահող սերբական ուժերի դիրքերը վնասազերծվել են։ Գործողության ընթացքում խորվաթական բանակը վերահսկողության տակ է վերցրել սերբական Դիվոսելո, Չիտլուկ, Պոչիտել գյուղերը ։ Սպանվել է 88 սերբ, այդ թվում՝ 36 քաղաքացիական անձ։ ԱՄՆ-ի պետքարտուղարության տվյալներով սպանվել է 68 մարդ՝ ներառյալ քաղաքացիական անձինք ։ 2001-2003 թվականներին նախկին Հարավսլավիայի հարցերով միջազգային դատարանը մեղադրանք է առաջ քաշել գործողության ղեկավարների՝ գեներալներ Յանկո Բոբետկոյի, Ռահիմ Ադեմիի և Միրկո Նորացի դեմ ։ Նրանք մեղադրվել են այն բանի համար, որ թույլ են տվել բանակի՝ իրենց ենթակա զինվորների ու սպաների անկարգություններ խաղաղ սերբ բնակչության հանդեպ (այսպես կոչված՝ թիմային պատասխանատվություն) ։
Միջազգային հանրության ճնշումով խորվաթական զորքերը դադարեցրել են իրենց գործողությունները և վերադարձել այն դիրքերը, որոնք զբաղեցրել էին մինչև սեպտեմբերի 9-ը։ «Մեդակի գրպանի» տարածքը զբաղեցրել են ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերը, որոնց կազմում էին կանադական «Արքայադուստր Պատրիցիա» թեթև հետևակային գունդը և ֆրանսիական մոտոհետևակային երկու վաշտ։ Մարտերի ավարտից հետո Կանադայի կառավարությունը հայտարարել է, որ գործողության ընթացքում խորվաթները փորձել են խոչընդոտել խաղաղապահների մուտքը և պարբերաբար կոնֆլիկտի մեջ են եղել կանադական խաղաղապահների հետ, ինչի արդյունքում վիրավորվել են կանադացի չորս խաղաղապահ և սպանվել խորվաթ 27 զինվոր ։
1992 և 1993 թվականներին մոտ 225,000 խորվաթ փախստականներ Բոսնիայից ու Սերբիայից անցել են Խորվաթիայի տարածք։ Բացի այդ՝ Խորվաթիան ընդունել է մոտ 280,000 բոսնիացի փախստական ։ Այս շրջանում Խորվաթիան ակտիվորեն ամրացրել է իր կանոնավոր բանակը և մասնակցել հարևան Բոսնիայում քաղաքացիական պատերազմին։ Խորվաթական բանակը մասնակցել է Բոսնիական պատերազմին Հերցեգ-Բոսնիայի Խորվաթական հանրապետության կողմից, իսկ խորվաթ կամավորները կռվել են Բոսնիայի խորվաթների կազմած զորամիավորումներում ։
1994: Ժամանակավոր դադար
Խորվաթիայում պատերազմի հարաբերական դադարի ժամանակ թեժացել է խորվաթա-բոսնիական հակամարտությունը։ 1992 թվականից Խորվաթիայի պաշտպանության խորհուրդը ռազմական գործողություններ է սկսել Բոսնիայի մուսուլմանների դեմ։ 1994 թվականին Հերցեգ-Բոսնիայի կողմից հակամարտությանը մասնակցել է խորվաթական բանակի 3.000-5.000 զինվոր ։ 1994 թվականի փետրվարին ԱՄՆ-ի ճնշումով սկսվել են բանակցությունները ։ Փետրվարի 26-ին Վաշինգտոնում ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ուորեն Քրիստոֆերի միջնորդությամբ սկսվել են Խորվաթիայի, Հերցեգ-Բոսնիայի Խորվաթական Հանրապետության և Բոսնիա և Հերցեգովինայի ներկայացուցիչների միջև բանակցությունները։ Մարտի 4-ի Ֆրանյո Տուջմանը հաստատել է համաձայնությունը, որով նախատեսվում էր Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության և Բոսնիայի խորվաթների ու բոսնիացիների միության ստեղծումը ։ Համաձայնագիրը նաև ենթադրում էր Խորվաթիայի ու Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազատ համադաշնության ստեղծումը, ինչը թույլ է տվել Խորվաթիային իր զորքերը պաշտոնապես մտցնելու Բոսնիա և Հերցեգովինա և մասնակցելու պատերազմին  ։ Այսպիսով, հակամարտող կողմերի թիվը Բոսնիական պատերազմում երեքից կրճատվել է երկուսի ։
1994 թվականի վերջին խորվաթական բանակը մի քանի անգամ մասնակցել է Բոսնիայի ռազմական խոշոր գործողություններին։ Նոյեմբերի մեկից երեքը խորվաթական զորքերը Կուպրեսի շրջանում մասնակցել են «Ցինցար» գործողությանը (Operacija «Cincar») : Նոյեմբերի 29-ին խորվաթական բանակի՝ Սպլիտի կորպուսի ստորաբաժանումերը գեներալ Անտե Գոտովինայի ղեկավարությամբ Խորվաթական պաշտպանության խորհրդի հետ՝ գեներալ Տիխոմիր Բլաշկիչի ղեկավարությամբ, Դինարայի և Լիվնոյի շրջանում սկսել են համատեղ հարձակումը Բոսնիայի սերբերի բանակի դիրքերի վրա «Ձմեռ-94» (Operacija «Zima '94») գործողության շրջանակներում ։ Գործողության նպատակներից են եղել սերբական ուժերի դուրսքշումը Բիխաչի շրջանից և հող նախապատրաստելը Սերբական Կրաինայի հանրապետության մայրաքաղաք Կնինը հյուսիսից կտրելու համար։ Դեկտեմբերի 24-ին խորվաթական զորքերը գրավել են մոտ 200 կմ² տարածություն և կատարել են դրված խնդիրները ։ Նոյեմբերի 21-ին ՆԱՏՕ-ի ավիացիան հարձակվել է Ուդբինայի օդանավակայանի վրա, որը գտնվում էր Կրաինայի սերբերի հսկողության ներքո։ Նոյեմբերի 23-ին Հյուսիսատլանտյան դաշինքի ավիացիան շարունակել է հարվածներ հասցնել և կրակի տակ է պահել սերբական Կրաինայի բանակի հակաօդային պաշտպանության օբյեկտը ։
1994 թվականի վերջին ՄԱԿ-ի միջնորդությամբ սկսվել են բանակցությունները Սերբական Կրաինայի ու Խորվաթիայի կառավարության միջև։ Դեկտեմբերի Կնինը և Զագրեբը տնտեսական համաձայնագիր են կնքել այն մասին, որ սերբերը Արևմտյան Սլավոնիայում բացելու են «Եղբայրություն և միություն» (ներկայումս` A-3) մայրուղին ազատ տեղաշարժի, էներգահամակարգի և նավթատարի համար։ Սակայն Սերբական Կրաինայի կարգավիճակի մասին կողմերը չեն կարողացել պայմանավորվածություն ձեռք բերել։ Շուտով բանակցությունների անհաջող ընթացքի պատճառով մայրուղին կրկին փակվել է, իսկ կողմերի միջև ավելացել է լարվածությունը ։ Խորվաթիայի նախագահ Տուջմանը հայտարարել է, որ Խորվաթիան չի երկարաձգի ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի մանդատը, իսկ դրան ի պատասխան՝ Կրաինայի խորհրդարանը դադարեցրել է բոլոր հարաբերությունները խորվաթական կողմի հետ։ Այսպիսով, Խորվաթիայի և Սերբական Կրաինայի միջև բանակցական գործընթացը մտել է փակուղի։
Խորվաթական ղեկավարությունը, օգտվելով հաշտությունից, ակտիվորեն ամրացրել ու վերակազմավորել է բանակը։ 1994 թվականից խորվաթ սպաները վերապատրաստվել են Military Professional Resources (MPS) ընկերության մասնագետների մոտ ։ Ցամաքային զորքերում ստեղծվել են էլիտար գվարդիական ջոկատներ, որոնք վերապատրաստվել են ՆԱՏՕ-ական ստանդարտներով։ Որոշ տեղեկություններով նրանց վերապատրաստել են նաև MPS-ի մասնագետները ։ «Ձմեռ-94» գործողության ընթացքում գվարդիական ջոկատները ցույց են տվել մարտական որակներ, որոնք ակնհայտորեն գերազանցում էին ՍԺԲ-ի և Սերբական Կրաինայի բանակի մակարդակները ։