cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պոեզիա
Բանաստեղծական տող և բանաստեղծական տուն
Բանաստեղծական շատ ձևերում տողերը այնպիսի կապով են միավորված, որ մեկ տողի հանգավորման համակարգը կանխորոշում է հաջորդ տողերի հանգավորումը։ Այս երևույթն առկա է, օրինակ, գազելի և գյուղերգի դեպքում, որտեղ կրկներգը (ռեֆրեն), իսկ գյուղերգի պարագայում՝ կրկներգերը (ռեֆրենները) առաջին տողում են, որը կրկնվում է հաջորդ տողերում։ Երբեմն տողերը կատարում են բանաստեղծական մասերի իմաստային տարբերակման դեր։ Օրինակ՝ ներբողի (օդա) համար սկիզբը, հակադարձումը և վերջերգը տարբերակիչ տողերով առանձնանում են ։
Երբեմն, մասնավորապես երկարաշունչ ավանդական բանաստեղծության մեջ, տներն ինքնին կառուցվում են համաձայն խիստ օրենքների, իսկ հետո միավորվում։ Սկալդիական պոեզիայում դրոթքվեյթ տունն ուներ ութ տող` յուրաքանչյուր տողում երեք շեշտադրումով, որ արտահայտվում էր բաղաձայնույթի կամ առձայնույթի միջոցով։ Ի հավելումն երկու կամ երեք բաղաձայնույթի՝ կենտ թիվ ներկայացնող տողերը ունեին բաղաձայնների մասնակի հանգավորում տարբեր ձայնավորների հետ՝ ոչ պարտադիր բառասկզբում. տողերն անգամ վանկերի հաշվին ունեին ներքին հանգ (ոչ պարտադիր բառավերջում)։ Յուրաքանչյուր տող բաժանվում էր վեցվանկանի հավասար մասերի, իսկ տողը եզրափակվում էր քորեյով (մեծասար)։ Դրոթքվեյթի նախնական ավանդական կառույցը ավելի քիչ հետևողական էր խիստ կանոնների հանդեպ, քան նրա հետագա անհատական դրսևորումները ։
Դիտողական պոեզիա
Դեռևս մինչև տպագրության ի հայտ գալը, պոեզիայի դիտողական ներկայացումը հաղորդում էր նրան հավելյալ իմաստ և խորություն։ Ակրոստիքոսները արտահայտում էին իմաստ տողերի սկզբնատառերի կամ բանաստեղծության այլ մասերում տառերի միջոցով ։ Արաբական, եբրայական և չինական պոեզիայում սքանչելի գեղագրությամբ բանաստեղծությունների դիտողական մատուցումը զգալի դեր է կատարել այդ գործերի լիարժեք ընկալման հարցում ։
Տպագրության գյուտին զուգընթաց բանաստեղծներն ավելի մեծ ուշադրություն դարձրին մեծածավալ թողարկվող իրենց երկերի արտաքին տեսքին։ Արտաքին դիտողական տարրերը դարձան բանաստեղծի կարևորագույն «գործիքներից», որ նրանք կիրառում էին ամենատարբեր նպատակներով։ Ժամանակակից որոշ գրողներ ներդիր տողեր են կցում բանաստեղծությանը որպես նրա անբաժանելի մաս, որոնք տարբեր չափերի տեսողական դադարների միջոցով լրացնում են բանաստեղծության ռիթմը կամ ստեղծում են հակադրություն՝ այդպիսով ընդգծելով բովանդակությունը, երկիմաստությունը կամ հեգնանքը, կամ էլ պարզապես գեղագիտական հաճելի տեսք են ստեղծում։ Իր ծայրահեղ դրսևորումներով սա հանգեցնում է գրաֆիկական պոեզիայի կամ ասեմիկ գրի (առանց բառերի գիր) ձևավորմանը ։
Առոգանություն
Բանաստեղծական առոգանությունը կապված է լեզվի կիրառման ձևի հետ և վերաբերում է ոչ միայն հնչյունին, այլ նաև նրա հիմքում ընկած իմաստին, ձևի և իմաստի համակցմանը ։ Տարբեր լեզուների բանաստեղծական ձևեր ունեն խիստ ընդգծված բանաստեղծական առոգանություն, հատկապես երբ կիրառվում են տարբեր քերականական ձևեր և բարբառներ  ։ Պոեզիայի վկայագիրները թվարկում են սովորական խոսքային կառույցներից (ինչպիսի հակվածություն նկատվում է 20-րդ դարի ուշ շրջանի պոեզիայում) մինչև խիստ վերամբարձ ոճի լեզվի կիրառման օրինակներ (ինչպես միջնադարյան և Վերածննդի պոեզիայում էր) ։
Բանաստեղծական հնչերանգը ներառում է ճարտասանական այնպիսի միջոցներ, ինչպես համեմատությունը, փոխաբերությունը, ինչպես նաև ձայնի հնչերանգը, որ, օրինակ, հեգնանք է արտահայտում։ Արիստոտելն իր «Պոետիկայում» գրում է, որ «մինչ օրս ամենակարևորը փոխաբերության վարպետ լինելն է» ։ Մոդեռնիզմի զարթոնքից սկսած՝ շատ բանաստեղծներ նախընտրեցին նվազեցնել առոգանության համար ճարտասանական միջոցների դերը՝ փոխարենը ներկայացնելով առարկաները և երևույթները ուղղակիորեն ։ Մյուս կողմից, սյուրռեալիստները ծայրահեղության հասան այս միջոցների կիրառման հարցում՝ միանգամայն վերաիմաստավորելով դրանք ։
Ալեգորիկ պատմությունները դասական շրջանում՝ ուշ միջնադարում և Վերածննդի ընթացքում, տիրապետող են եղել շատ մշակույթներում՝ հատկապես Արևմուտքում։ Եզովպոսի առակները, (առաջին օրինակը ստեղծվել է դեռևս մ. թ. ա. 500 թվականին) գրվելով թե′ չափածո, թե′ արձակ, հավանաբար դարերի ընթացքում ալեգորիկ պոեզիայի ամենահարուստ բացառիկ օրինակներն են ։ Այլ նշանակալի օրինակներ են «Ռոմանս վարդին»-ը (“Roman de la Rose”)` 13-րդ դարի ֆրանսիական պոեմ, Ուիլյամ Լենգլենդի «Հողագործ Պետրոսի տեսիլքը» (“Piers Ploughman”)` 14-րդ դարում և Ժան Լաֆոնտենի առակները (ազդված Եզոպոսից)՝ 17-րդ դարում։ Այդուհանդերձ, չափածո երկը երբեմն լիակատար փոխաբերության դիմելու փոխարեն, կիրառում է սիմվոլներ և ակնարկներ՝ բառերին հավելյալ իմաստ և խորք հաղորդելու համար ։
Բանաստեղծական առոգանության արտահայտմանը նպաստում է նաև վառ երևակայությունը։ Օրինակ՝ սյուրռեալիստական պոեզիայում և հոքուներում ազդու գործոն է անհամատեղելի պատկերների, առարկաների համեմատությունը ։ Երևակայական վառ պատկերները հաճախ ստեղծվում են խորհրդանշաններով և փոխաբերությամբ։ Շատ դեպքերում էլ առոգանության համար բանաստեղծը դիմում է բառերի և արտահայտությունների կրկնության, ինչպես Հոմերոսի «վարդակարմիր լուսաբաց» ("rosy-fingered dawn") կամ «մութ ծով» ("the wine-dark sea") կապակցությունները։ Նման կրկնությունները մռայլ կամ հեգնական երանգավորում են հաղորդում ստեղծագործությանը, քանի որ բառերը տվյալ համատեքստում արդեն այլ իմաստ են ստանում ։
Բանաստեղծական կայուն ձևեր
Տարբեր մշակույթների կողմից ձևավորվել են հատուկ բանաստեղծական ձևեր։ Առավել զարգացած, որոշակիորեն հաստատված բանաստեղծական այս ձևերի հանգավորման համակարգը, տաղաչափությունն առհասարակ, հիմնվում է տարաբնույթ կանոնների վրա` սկսած էլեգիայի կառույցը որոշող հարաբերականորեն ազատ կանոններից մինչև գազելի և գյուղերգի տաղաչափական հստակ կանոնները ։ Ստորև ներկայացվում են տարբեր լեզուներով ստեղծված պոեզիայի համար կիրառվող կայուն բանաստեղծական ձևեր։ Պոեզիայի այլ ձևեր կարելի է գտնել առանձին երկրների պոեզիայի, նրա ձևավորման առանձին շրջանների խորը ուսումնասիրության արդյունքում, կամ էլ` գրականագիտական բառարաններում։
Սոնետ
Ուշ միջնադարից սկսած՝ պոեզիայի ամենից տարածված ձևերից է սոնետը, որը մինչև 13-րդ դարը բնութագրվում էր որպես հստակ հանգավորման համակարգով և բովանդակային գծերով 14-տողանի բանաստեղծություն։ Մինչև 14-րդ դարը և իտալական Վերածնունդը այս ձևը ենթարկվեց հետագա բյուրեղացման Պետրարկայի գրչի ներքո, որի սոնետները թարգմանվեցին 16-րդ դարում Սըր Թոմաս Ուայեթի կողմից, ով հայտնի է որպես սոնետի ձևի ներմուծող անգլիական գրականության մեջ ։ Իտալական ավանդական կամ պետրարկյան սոնետը ունի հետևյալ հանգավորումը՝ abba, abba, cdecde, թեպետ սովորական է նաև շեղումը նման հանգավորումից՝ հատկապես վերջին վեց տողերի (սեստետ) դեպքում ։ Անգլիական (կամ շեքսպիրյան) սոնետը հետևում է այս հանգավորմանը՝ abab, cdcd, efef, gg` այսպիսով ներառելով երրորդ քատրենը (քառատող), եզրափակող երկտողը և հանգավորման բազմազանությունը, որը նկատելի չէ իտալական սոնետում։ Հայտնի է, որ անգլերենով ստեղծված սոնետին բնորոշ է յամբական պենտամետրը, մինչդեռ ռոմանական լեզուներով գրվող սոնետի համար տասնմեկվանկյա չափը և ալեքսանդրինը ամենագործածելի չափերն են։
Շատ ուսումնասիրողներ սոնետի մեջ տեսել են յուրօրինակ «դիալեկտիկ խաղ», որտեղ թեման պետք է դրվեր առաջին քառատողում (դրույթ), զարգանար երկրորդում (հակադրույթ), իսկ եռատողերով եզրափակվեր միտքը (համադրույթ)։ Իտալական սոնետում հակադրույթը սովորաբար ընկնում է առաջին երկու քատրենի և սեստետի միջև, մինչդեռ անգլիական սոնետում՝ եզրափակող երկտողից առաջ։
Սոնետի ձևավորման վրա իրենց ազդեցությունն են թողել ինչպես Պետրարկան, այնպես էլ անգլիական այնպիսի հեղինակներ, ինչպես Էդմունդ Սպենսերը (որի անունով էլ կոչվեց սպենսերյան սոնետը), Մայքլ Դրեյթոնը, Շեքսպիրը (ում սոնետները անգլիական պոեզիայում ամենանշանավորների շարքում են) և քսան այլ հեղինակներ, որոնց գրվածքներն ընդգրկված են «The Oxford Book of English Verse» անթոլոգիայում ։ Դրույթ-հակադրույթ-համադրույթ կապը ճկուն է դարձնում սոնետը թեմատիկ բազմազանության առումով ։ Վաղ ժամանակներից մինչ օրերս բանաստեղծները դիմել են այս ձևին` բարձրաձայնելու քաղաքականության (Ջոն Միլտոն, Պերսի Բիշի Շելլի, Կլոդ Մակքեյ), աստվածաբանության (Ջոն Դոն, Գերարդ Մենլի Հոփկինս), պատերազմի (Ուիլֆրեդ Օուեն, Է. Է. Քամինգս) և սեռի ու սեռականության մասին (Քերոլ Էնն Դաֆֆի)։ Ավելի ուշ հետմոդեռնիզմի այնպիսի հեղինակներ, ինչպես Թեդ Բերիգենը և Ջոն Բերիմենը մարտահրավեր նետեցին սոնետի դասական ձևին` ներկայացնելով «սոնետների» այնպիսի շարքեր, որ հաճախ չունեն հանգավորում, հստակ տրամաբանական զարգացում և անգամ հստակ տասնչորս տող։
Շի
Շի (պարզագույն չինարեն` 诗, ավանդական չինարեն՝ 詩, փինյին՝ shī, ըստ Ուեյդ-Ջայլզի համակարգի՝ shih) չինական դասական պոեզիայի հիմնական ձևն է ։ Պոեզիայի այս ձևի համար ամենակարևոր տարբերակումներն են՝ ժողովրդական երգով ոճավորված բանաստեղծություն (յուեֆու), արխայիկ ոճավորմամբ բանաստեղծություն (գուշի), նորաոճ (նաև՝ կանոնիկ) բանաստեղծություն (ջինթիշի)։ Բոլոր դեպքերում հանգավորումը պարտադիր է։ Յուեֆուն ազգային բալլադ է կամ բանաստեղծություն՝ գրված ժողովրդական բալլադի ոճով, որի տողերի թիվը և նրանց երկարությունը կարող է անկանոն լինել։ Շի պոեզիայի այլ դրսևորումներին քառատողը (քատրեն կամ ջուեջու) և ութտողանի բանաստեղծությունն է բնորոշ։ Տողի երկարությունը որոշվում է ըստ միավորների թվի (մեկ հնչյունին՝ մեկ տառ սկզբունքով), և գլխավորապես պարունակում է հինգ կամ յոթ միավոր՝ վերջին երեք հնչյուններից առաջ որոշակի դադարով։ Բոլոր տողերը հիմնականում վերջում դադար ունեն և ներկայացնում են տառացի զուգահեռականություն՝ որպես հիմնական բանաստեղծական միջոց ։ Արխայիկ ոճավորմամբ բանաստեղծությունը (գուշի) ձևի առումով առավել պակաս հետևողական է, քան ջինթիշին կամ նորաոճ բանաստեղծությունը, որը, չնայած իր անվանը, հիմքում ունի Շեն Յուեի (մ. թ. 441-513 թթ.) տեսությունը, որ ենթադրվում է՝ չի հասել իր լիարժեք ձևավորմանը մինչև Չեն Ցիանի ժամանակները (մ. թ. 661-702 թթ.) ։ Իր գուշի բանաստեղծություններով հայտնի գրող է Լի Բաին (մ. թ. 701-762 թթ.)։ Մի շարք կանոնների շարքում ջինթիշին ունի նաև այնպիսի սկզբունքներ, որ կարգավորում են բանաստեղծության հնչերանգային բազմազանությունը՝ կիրառելով միջնադարյան չինարենի չորս ձայնաստիճանների հստակ կառույցը։ Ջինթիշիի հիմնական ձևն ունի ութ տող՝ չորս երկտողի տեսքով՝ երկրորդ և երրորդ երկտողերում զուգահեռականության դրսևորմամբ։ Զուգահեռականությամբ կապակցված երկտողերն ունեն հակադիր բովանդակություն, սակայն բառերի միջև՝ քերականական նույնական հարաբերություն։ Ջինթիշին ունի բանաստեղծական արտահայտիչ ոճ՝ ակնարկներով լի, ինչպես նաև թեմատիկ բազմազանություն՝ ներառելով պատմությունը և քաղաքականությունը ։ Այս ձևի վարպետներից մեկը Դու Ֆուն է (մ. թ. 712-770 թթ.), ով ստեղծագործել է Թան դինաստիայի ժամանակաշրջանում (8-րդ դար) ։
Գյուղերգ
Գյուղերգը հինգ եռատողից և մեկ քառատողից բաղկացած բանաստեղծական ձև է, որն ունի երկու ռեֆրեն` առաջին տան առաջին և երրորդ տողերում, որոնք հաջորդաբար գործածվում են յուրաքանչյուր տան համար` իբրև եզրափակող տող, իսկ քառատողն էլ ավարտվում է այդ երկու ռեֆրեններով։ Բանաստեղծության տողերն ունեն a-b հաջորդական հանգավորում ։ Սկսած 19-րդ դարի վերջերից` գյուղերգը պարբերաբար գործածվել է անգլիական գրականության մեջ այնպիսի գրողների կողմից, ինչպես Դիլան Թոմասը, Ու. Հ. Օդենը և Էլիզաբեթ Բիշոփը ։
Լիմերիք
Լիմերիքը անգլիական ծագման հնգատող երգիծական բանաստեղծություն է։ Հանգը շատ կարևոր է այս բանաստեղծական ձևի համար. բոլոր տողերը պետք է հանգավորված լինեն առաջին, երկրորդ և հինգերորդ տողերը պետք է ունենան յոթից տասը վանկ, մինչդեռ երրորդ և չորրորդ տողերը` հինգից յոթ։ Լիմերիքը լայնորեն կիրառվել է Էդվարդ Լիրի կողմից։
Թանկա
Թանկան ճապոնական անհանգ հնգատող բանաստեղծության տեսակ է` բաղկացած ընդհանուր 31 վանկից (տողերի 5-7-5-7-7 վանկային հաջորդական հերթագայությամբ) ։ Հիմնականում առաջին երեք տողերի (5-7-5) և վերջին երկու տողերի (7-7) ձայնաստիճանի և թեմայի միջև տարբերություն է լինում։ Թանկաներ գրվել են դեռևս ճապոնական Ասուկա դարաշրջանում այնպիսի գրողների կողմից, ինչպես օրինակ, Կակինոմոտո Հիտոմարոն (մոտ 7-րդ դարի վերջ) է. դա մի ժամանակաշրջան էր, երբ ճապոնական պոեզիան զգալիորեն հետևում էր չինական բանաստեղծական ձևին ։ Սկզբնապես թանկան ճապոնական հանդիսավոր պոեզիայի (վկայակոչվում է որպես «վակա») կարճ ձևն է եղել և ավելի շատ գործածվել է իբրև անձնական, այլ ոչ թե հանրային բովանդակություն ունեցող բանաստեղծություն։ 10-րդ դար թանկան դարձավ ճապոնական պոեզիայի ամենագործածական ձևը։ Այսօր էլ թանկաներ շատ են գրվում ։
Հոքու
Հոքուն ճապոնական անհանգ բանաստեղծության հայտնի ձև է, որը ձևավորվել է 17-րդ դարում «հոկկու» կամ «ռենկու» բանաստեղծական ձևերից։ Ճապոնական հոքուն գրվում է հիմնականում մեկ տողի վրա (բաղկացած ընդհանուր 17 վանկից)` երեք առանձին` 5-7-5 վանկային բաժանումներով։ Ըստ ավանդույթի` հոքուն պարունակում է կիրեջի կամ հատող բառ, որ սովորաբար դրվում է բանաստեղծության երեք բաժանումներից մեկի վերջում, և կիգո` ճապոնական պոեզիայում բառ կամ արտահայտություն, որ ասոցացվում է տարվա որոշակի եղանակի հետ։ Հոքուի ամենահայտնի կիրառողը Մացուո Բասյոն է (1644–94)։
Ներբող (Օդա)
Ներբողները սկզբնապես գրվել են հին հունարեն այնպիսի գրողների կողմից, ինչպես օրինակ, Պինդարոսն է, ինչպես նաև լատիներեն՝ Հորացիոսի կողմից։ Հետագայում այս ձևը կիրառվել է բոլոր այն մշակույթների կողմից, որոնք կրել են լատինականի և հունականի ազդեցությունը ։ Օդան սովորաբար գրվում է դրույթ-հակադրույթ-կրկներգ սկզբունքով։ Օդայի հակադրույթները ունենում են նույն տաղաչափական համակարգը։ Ի հակադրություն դրա՝ կրկներգը գրվում է տարբեր հանգով և չափական կառուցվածքով։ Ներբողներին բնորոշ է հանդիսավոր տրամադրությունը. նրանցով դրվատվում, փառաբանվում է կյանքի որևէ նշանավոր երևույթ կամ անձնավորություն։ Դրույթը և հակադրույթը ներկայացնում են երևույթը հաճախ սրված, կոնֆլիկտային իրավիճակում, իսկ կրկներգը լուծում է առաջարկում դրանց համար։ Ներբողները անցյալում հաճախ երգվել են երկու անձի կողմից. առաջինը երգել է դրույթը, երկրորդը՝ հակադրույթը, իսկ վերջում երկուսը միասին կատարել են կրկներգը ։ Ժամանակի ընթացքում ձևավորվել են ներբողի զանազան դրսևորումներ, որոնք, այնուամենայնիվ, դեռևս կրում են Պինդարոսի և Հորացիոսի ներբողների ազդեցությունը։ Պարսկական պոեզիայում ներբողի նման բանաստեղծական ձև է կասիդան ։
Հայրեն
Հայրենի չափը կիրառել են Գրիգոր Նարեկացին, Ներսես Շնորհալին, Ֆրիկը, Հովհաննես Երզնկացին, Մկրտիչ Նաղաշը և այլք։
Գազել
Գազելը բանաստեղծական կայուն ձև է, որ լայնորեն կիրառվել է Արևելքում՝ հատկապես Պարսկաստանում։ Գազելը բաղկացած է երկտող տներից։ Առաջին տան տողերի վերջում կրկնվում են մեկ կամ մի քանի բառեր (ռեդիֆ), իսկ նրանց նախորդող բառերը հանգավորվում։ Հետո այդ հանգը և կրկնվող բառերը հանդես են գալիս նաև հաջորդ բոլոր տների երկրորդ տողերում, իսկ այդ տների առաջին տողերը մնում են անհանգ։ Գազելները հաճախ գրվում են անհասանելի սիրո մասին կամ կրոնական թեմաներով ։ Ինչպես մնացած բանաստեղծական ձևերը, գազելը ևս տարբեր լեզուներում տարբեր դրսևորումներ է ունեցել՝ հասնելով մինչև Ուրդու լեզվում երաժշտությամբ ուղեկցվող բանաստեղծական ձևի ։ Գազելը զգալի առնչություն ունի սուֆիզմի հետ. սուֆիզմի մի շարք կրոնական երկեր գրվել են գազելի ձևով։ Համեմատաբար կայուն չափը և ռեդիֆի առկայությունը երգեցիկ է դարձնում գազելի ձևը, որն էլ լավագույնս ամբողջացնում է սուֆիզմի միստիկական գաղափարախոսությունը ։ Գազելը կատարելության է հասել 13-րդ դարի պարսից գրող Ռումիի գրչի ներքո ։ Այս ձևի մեկ այլ վարպետ կիրառող էր Հաֆեզը։ Նրա գազելներն ուղղված են կեղծ բարեպաշտության դեմ։ Հաֆեզի կյանքը և ստեղծագործությունը զանազան կարծիքների ու մեկնաբանությունների տեղիք են տվել՝ ազդելով 14-րդ դարից հետո ձևավորված պարսկական գրականության վրա առավել, քան որևէ այլ գրող ։ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեն իր «Արևմտաարևելյան դիվան» քնարական բանաստեղծությունների ժողովածուն գրել է՝ ներշնչված պարսից բանաստեղծ Հաֆեզի ստեղծագործությամբ   ։
Ժանրեր
Բացի բանաստեղծական կայուն ձևերից, պոեզիայում առանձնացվում են նաև զանազան ժանրեր և ենթաժանրեր։ Բանաստեղծական ժանրը պոեզիայի դասակարգումն է ըստ առարկայի, ոճի կամ այլ ավելի ընդհանուր գրական առանձնահատկության ։ Որոշ վերլուծաբաններ դիտում են ժանրերն իբրև գրականության բնական զարգացման արդյունք։ Մյուսները ժանրերի տարբերակումն օգտագործում են՝ ցույց տալու զանազան երկերի միջև առկա տարբերությունը, այլ երկերի հետ ունեցած հարաբերակցությունը ։
Էպիկական պոեզիա
Էպիկական պոեզիայի տեսակները բովանդակում են որևէ պատմություն։ Նրանք հիմնականում ստորադասվում են էպոսին, թեպետ «էպիկական պոեզիա» տերմինը հաճախ վերաբերում է փոքրածավալ ստեղծագործություններին՝ նվիրված մարդուն։ Ենթադրվում է, որ էպիկական պոեզիան բանաստեղծական ամենահին տեսակն է։ Հոմերոսի շատ ուսումնասիրողներ հանգել են այն եզրակացության, որ նրա «Իլիականը» և «Ոդիսականը» ստեղծվել է ավելի փոքր ժողովրդական էպիկական բանաստեղծությունների միավորման արդյունքում։ Էպիկական պոեզիայի այնպիսի նմուշներ, ինչպես շոտլանդական և անգլիական բալլադները, բալթյան և սլավոնական հերոսական պոեմները, կապված են նախագրային բանավոր ավանդույթի հետ (բեմականացվել են)։ Կարծիք կա, որ պոեզիան արձակից տարբերակող այնպիսի առանձնահատկություններ, ինչպես հանգը, ալիտերացիան և քենինգսը (շրջասության տեսակ), օգնել են ժողովրդական երգասացներին բանավոր ժողովրդական հեքիաթները հիշելու և վերապատմելու հարցում ։
Էպիկական պոեզիայի նշանավոր ներկայացուցիչներն են Օվիդիուսը, Դանթեն, Խուան Ռուիսը, Ուիլյամ Լենգլենդը, Չոսերը, Ֆերնանդո դե Ռոխասը, Լուիշ դի Կամոենսը, Շեքսպիրը, Ալեքսանդր Փոփը, Ռոբերտ Բըրնսը, Ադամ Միցկևիչը, Ալեքսանդր Պուշկինը, Էդգար Ալլան Պոն, Ալֆրեդ Թեննիսոնը և Էնն Քարսոնը։
Քնարական պոեզիա
Քնարական պոեզիայի երկերը, ի տարբերություն էպիկական և դրամատիկական պոեզիայի, չեն ներկայացնում որևէ պատմություն. սա առավել անձնական պոեզիա է։ Այս ժանրի բանաստեղծությունները ավելի կարճ են, մեղեդային և հայեցողական ։ Կերպարների և գործողությունների նկարագրման փոխարեն՝ այստեղ արտահայտվում են բանաստեղծի անձնական ապրումները, մտքերը և աշխարհընկալումը։ Այս ժանրի նշանավոր ներկայացուցիչներ են Քրիստին դե Պիզանը, Ջոն Դոնը, Ջերարդ Մենլի Հոփկինսը, Անտոնիո Մաչադոն և Էդնա Սենտ-Վինսենտ Միլլեյը։
Երգիծական պոեզիա
Պոեզիան երգիծանքի արտահայտման հզոր միջոց է։ Հռոմեացիներն ունեին երգիծական պոեզիայի կայուն սկզբունքներ՝ հաճախ քաղաքական նպատակադրմամբ գրվող։ Նշանակալի են հռոմեացի գրող Դեցիմուս Յունիուս Յուվենալիսի սատիրաները ։
Նույնը կարելի է ասել նաև անգլիական երգիծական ավանդույթի մասին։ Ջոն Դրայդենը 1682 թվականին գրված «Մակ Ֆլեկնո» գործին կցել է ենթավերնագիր՝ «Սատիրա անձնվեր բողոքական պոետի մասին. Թ. Շ»` նկատի ունենալով Թոմաս Շեդվելին ։ 17-րդ դարի անգլիական երգիծական պոեզիայի մեկ այլ նշանավոր ներկայացուցիչ է Ռոչեսթրի 2-րդ կոմս Ջոն Ուիլմոտը ։ Երգիծական պոեզիան լայն դրսևորում է ունեցել նաև աշխարհի զանազան այլ երկրներում՝ Լեհաստան (Իգնասի Կրասիցկիյ), Պորտուգալիա (Մանուել Մարիա Բարբոսա դու Բոկաժե) և այլն։
Էլեգիա
Էլեգիան ոչ միայն բանաստեղծական չափ է, այլև պոեզիայի ժանր։ Այս ժանրին պատկանող բանաստեղծությունները տխուր, եղերերգական ստեղծագործություններ են, որոնք նախկինում գրվում էին՝ հուղարկավորությունների ժամանակ արտասանելու կամ երգելու նպատակով։ Էլեգիայի նյութ կարող է դառնալ նաև այն ամենը, ինչը ըստ հեղինակի արտասովոր է և առեղծվածային ։ Այս ժանրի նշանավոր ներկայացուցիչներ են Պրոպերցիոսը, Խորխե Մանրիկեն, Յան Կոխանովսկին, Չիդիոկ Տիչբորնը, Էդմունդ Սպենսերը, Բեն Ջոնսոնը, Ջոն Միլթոնը, Թոմաս Գրեյը, Շառլոտ Թըրներ Սմիթը, Ուիլյամ Կալլեն Բրայանթը, Պերսի Բիշի Շելլին, Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեն, Եվգենի Բարատինսկին, Ալֆրեդ Թեննիսոնը, Ուոլթ Ուիթմենը, Լուի Գալլեն, Անտոնիո Մաչադոն, Խուան Ռամոն Խիմենեսը, Ջաննինա Բրասկին, Ուիլյամ Բաթլեր Եյթսը, Ռայներ Մարիա Ռիլկեն և Վիրջինիա Վուլֆը։
Չափածո առակ
Առակը գրական հին ժանր է, որի համար իբրև արտահայտության ձև հաճախ ընտրվում է չափածոն։ Առակը սեղմ պատմություն է, որտեղ կենդանիների, բույսերի, անշունչ առարկաների կամ բնության ուժերի միջոցով արտահայտվում է բարոյախոսություն` նրանց վերագրելով մարդկային հատկանիշներ։ Չափածո առակի համար կիրառվում են տարբեր չափեր և հանգավորման համակարգեր ։
Հայտնի առակագիրներ են Եզոպոսը, Վիշնու Սարման, Ֆեդրոս, Մարիա Ֆրանսիացին, Ռոբերտ Հենրիսոնը, Լուբլինի Բիերնան, Ժան դը Լաֆոնտենը, Իգնասի Կրասիցկին, Ֆելիքս Մարիա դե Սամանիեգո, Թոմաս Իրիարտեն, Իվան Կռիլովը և Ամբրոզ Բիրսը։
Չափածո թատերգություն
Չափածո թատերգությունը ի հայտ է եկել տարբեր մշակույթներում` ձևավորման ընթացքում կրելով զանազան փոխներթափանցումներ։ Հունական չափածո ողբերգության ակունքները հասնում են մինչև Ք. ա. 6-րդ դար. այն կարող է իր ազդեցությունը թողած լինի սանսրիտով գրված դրամայի վրա, ինչպես և հնդկական դրաման հաջորդաբար ազդել է փինյինով գրված չափածո դրամայի զարգացմանը Չինաստանում` իբրև չինական օպերայի նախակարապետ ։ Արևելաասիական չափածո դրաման իր մեջ պարունակում է ճապոնական Նո թատրոնի տարրեր։ Պարսկական գրականության մեջ չափածո թատերգության օրինակներ են Նիզամու երկու նշանավոր դրամատիկական երկերը` «Լեյլի և Մեջնուն», «Խոսրով և Շիրին», Ֆիրդուսու «Շահնամե» վիպերգությունը, Ռումիի «Մասնավի», Գորգանիի «Վիս ու Ռամին» և Վահշիի «Ֆարհադ» ողբերգությունը։
Մտահայեցողական պոեզիա
Մտահայեցողական պոեզիան, որ հայտնի է նաև որպես ֆանտաստիկ պոեզիա (նայած թե որքան է խորհրդավորության կամ սարսափի գործոնի առկայությունը), բանաստեղծական ժանր է, որի թեման վերիրական (գերբնական) երևույթներն են՝ հաճախ նաև սարսափ արտահայտող, ինչպես ֆանտաստիկ գրականության մեջ առհասարակ։ Այսպիսի պոեզիա կարելի է կարդալ ժամանակակից գիտաֆանտաստիկ և ֆանտաստիկ գրականություն ներկայացնող ամսագրերում։ Էդգար Ալլան Պոյին հաճախ համարում են «մտահայեցողական պոեզիայի հայր» ։ Այս ժանրում Պոյի ամենանշանակալից ներդրումը նրա՝ այն օրերին դեռևս շատ ծաղրված «Էվրիկա. արձակ բանաստեղծություն» էսսեն է (այն իր հայեցողական բնույթի համար հեղինակի կողմից կոչվել է «արձակ բանաստեղծություն»), որ ներկայացնում է տիեզերքի ծագման մասին «Մեծ պայթյունի» տեսության Պոյի կանխատեսումը դեռևս երեք քառորդ դար առաջ ։
Արձակ բանաստեղծություն
Արձակ բանաստեղծությունը հիբրիդ ժանր է, որ պարունակում է թե′ արձակի, թե′ պոեզիայի տարրեր։ Այն պետք է տարբերել փոքր արձակից։ Թեպետ արձակի շատ վաղ դրսևորումներ ընթերցողին կարող են թվալ բանաստեղծական, արձակ բանաստեղծության ծագումը սովորաբար կապվում է 19-րդ դարի Ֆրանսիայի հետ, որտեղ նրա կիրառողներից էին Բերթրան Ալոիզյուսը, Շառլ Բոդլերը, Արթյուր Ռեմբոն և Ստեֆան Մալարմեն ։ Հատկապես 1980-ականների վերջերից սկսած` արձակ բանաստեղծությունը լայն տարածում գտավ` ունենալով անգամ ժանրի խնդիրներն ու զանազան դրսևորումները քննարկող առանձին ամսագրեր` «The Prose Poem։ An International Journal», «Contemporary Haibun Online» , «Haibun Today» ։ 20-րդ դարի լատինաամերիկյան բանաստեղծները, ովքեր գրել են արձակ բանաստեղծություններ, Օկտավիո Պասը և Ջաննինա Բրասկին են  ։
Հումորային պոեզիա
Հումորային պոեզիան ներառում է թեթև ոճով շարադրված հումորային չափածո երկեր, որոնք կարող են գրված լինել ինչպես աննշան որևէ երևույթի վերաբերյալ, այնպես էլ կարևոր իրադարձության կամ առարկայի մասին։ Հումորային պոեզիային բնորոշ են բառախաղերը, կտրուկ հանգը և նմանաձայնությունների առատությունը։ Չնայած ազատ բանաստեղծություն ներկայացնող մի քանի գրողներ հաջողությամբ ստեղծել են դասական բանաստեղծական ավանդույթներից շեղվող հումորային չափածո երկեր, այդուհանդերձ անգլիական հումորային պոեզիան հիմնականում առաջնորդվում է դասական սկզբունքներով։ Ընդունված ձևեր են լիմըրիքը, քլերիհյուն (անգլիացի հումորիստ գրող Էդմունդ Քլերիհյու Բենթլիի անունով) և կրկնակի դակտիլը (բանաստեղծական ձև` ստեղծված Էնթոնի Հեկտի և Պոլ Պասկալի կողմից)։ Թեպետ հումորային պոեզիան երբեմն համարում են ցածրաճաշակ կամ իմիջիայլոց գրված, հումորը` լինի մեղմ կամ քայքայիչ, հաճախ ամենադիպուկ գրական միջոցներից է։ Ճանաչված շատ «լուրջ» պոետներ հայտնի են նաև իրենց թեթև, հումորային պոեզիայով։ Այս ժանրի նշանավոր հեղինակներից են Լուիս Քերոլը, Օգդեն Նեշը, Ջոզեֆ Չարլզ Քենեդին, Ոիլլիարդ Ռիչարդսոն Էփսին և Վենդի Կոուփը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պոեզիա Կատեգորիա:Գեղագիտություն
Չիբուխչի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պատմություն Հայոց (Խորենացի)
«Պատմություն Հայոց» կամ «Հայոց Պատմություն», Մովսես Խորենացու գրած գլխավոր երկը, հայ միջնադարյան պատմագիտական մտքի գլուխգործոցներից մեկը։ Պարունակում է արժեքավոր տեղեկություններ Հայաստանի և հարևան երկրների պատմության և պատմական աշխարհագրության վերաբերյալ։ Բացառիկ դեր է ունեցել հայ հասարակական-քաղաքական մտքի, ազգային-քաղաքական գիտակցության ձևավորման մեջ։ Մովսես Խորենացին «հայոց պատմահայրն» է, «քերթողահայրն» է։ Հայերը նրան տվել են այդ տիտղոսները, քանի որ նա մեզ է հասցրել հայոց ամբողջական պատմությունը՝ հայոց մեծերի ծննդաբանությունից մինչև իր ապրած ժամանակները։
Գրելու պայմանները
Ինչպես հաղորդում է ինքը՝ հեղինակը, «Հայոց պատմությունը» գրվել է իշխան Սահակ Բագրատունու խնդրանքով ։ Աշխատության սկզբում օգտվելով առիթից՝ Խորենացին սուր քննադատության է ենթարկում հայոց հին թագավորներին և իշխանների «անիմաստասեր բարքը», քանի որ նրանք հոգ չեն տարել, որ իրենց ժամանակն ու գործերը գրի առնվեն։ Շարադրանքի ընթացքում պատմիչը հաճախ է խոսքն ուղղում պատվիրատուին, կարևորում նրանից ստացած առաջարկությունները կամ մերժում այս կամ այն ցանկությունը։ Մի տեղ Խորենացին նույնիսկ անթաքույց խստությամբ հանդիմանում է իշխանին պարսկական «անիմաստ ու անճաշակ» առասպելների նկատմամբ ունեցած հետաքրքրասիրության համար։
«Հայոց պատմությունը» ընդրգկում է հայ ժողովրդի ձևավորումից մինչև 5-րդ դար ընկած պատմությունը և իրենից ներկայացնում է հին հայկական առասպելների, հեթանոսական սովորույթների և այլ ժողովուրդների հետ հայերի կապերի մասին նյութերի ամենահարուստ աղբյուրը։
Կառուցվածք
Առաջին գիրքը կազմված է 32 գլխից, կրում է «Հայոց մեծերի ծննդաբանությունը» վերնագիրը և հիմնականում պանծացնում է հայոց Հայկ, Արամ, Արա Գեղեցիկ նահապետներին, Պարույր Սկայորդի, Երվանդ Սակավակյաց, Տիգրան Մեծ թագավորներին։ Այս անձինք աչքի են ընկել իրենց քաջությամբ, ազատասիրական ոգով, երկիրը շենացնելու, հայության վարկը բարձրացնելու առաքելությամբ։
Երկրորդ գիրքը կոչվում է «Միջին պատմություն մեր նախնիների», կազմված է 92 գլխից և ընդգրկում է Հայաստանում Արշակունիների թագավորության շրջանի պատմությունը՝ մինչև Տրդատ Մեծի գահակալությունը, երկրում քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ճանաչվելը։
«Մեր հայրենիքի պատմության ավարտը» խորագրով վերջին գիրքը կազմված է 68 գլխից և արտացոլում է Տրդատ արքայի մահից հետո Հայաստանի քաղաքական կյանքում աստիճանաբար տեղի ունեցած անկումը՝ մինչև ազգային պետականության կորուստը, ինչպես նաև հայ գրերի գյուտը, Սահակի (439 թ.) ու Մեսրոպի (440 թ.) վախճանը։
Այս գրքերից յուրաքանչյուրն իր հերթին բաժանվում է մանր գլուխների, որոնք ունեն իրենց վերնագրերը։ «Պատմությունն», այն տեսքով, ինչպես մեզ է հասել, ավարտվում է հայտնի «Ողբ»-ով։ Սակայն Ժ դարի պատմիչ Թովմա Արծրունին վկայում է, որ Խորենացին իր «Պատմության» շարադրանքը հասցրել է մինչև Հռոմեական (Բյուզանդական) Զենոն կայսեր ժամանակը (474-475 թթ., ապա՝ 475-491 թթ.), այսինքն երկն ունեցել է նաև չորրորդ մաս։ «Հայոց պատմության» չորրորդ գրքի գոյության հարցը հանդիսանում է հայագիտության վիճելի խնդիրներից մեկը։
Իր «Պատմություն Հայոց» երկի շարադրանքը Խորենացին սկսել է արարչագործությամբ և Հայկ Նահապետի կողմից մղված անկախության պատերազմով և Խոշապի ճակատամարտով (ըստ ավանդության՝ մ.թ.ա. 2492 թ. օգոստոսի 11)։
Նկատառումներ
Առաջին գիրքը պատմագրական ​​առումով իրենից ներկայացնում է հայ ժողովրդի սկզբնական պատմական զարգացման դարաշրջանների տիրակալների ցանկը (որոշակի ժամանակագրական խառնաշփոթով)՝ զուգահեռ ներկայացված օտարերկրյա կառավարիչների ցանկերը։
Բովանդակությունը
Նույն նպատակով պատմիչը հայոց անցյալից ընտրում և ներկայացնում է հատկապես քաջ ու կորովի առաջնորդների։ «Ես սիրում եմ ըստ քաջության այսպես կոչել՝ Հայկ-Արամ-Տիգրան, -ասում է հեղինակը, -քանզի քաջերի սերունդները քաջերն են, իսկ նրանց միջև եղածներին և ինչպես կամենում է՝ թող կոչի։»
Խորենացու համար ազգի նախահայր Հայկը նախընտրելի հերոս է՝ իր ազատասիրական ոգով, բռնակալի նկատմամբ դրսևորած անհանդուրժողականությամբ, ըմբոստ խիզախությամբ։ Արամն ընդօրինակելի է հայրենիքի հանդեպ ունեցած նվիրումով, Տիգրանը՝ Հայաստանի կորցրած տարածքները հետ գրավելու, ազգային բանակը վերազինելու, երկիրն ամեն տեսակի բարիքներով հարստացնելու վճռականությամբ։ Բնութագրելով Տիգրանին՝ պատմիչը չի թաքցնում իր նպատակը. «Եվ ո՞ր իսկական մարդը, որ սիրում է արիության բարքն ու խոհեմությունը, չի ուրախանա նրա հիշատակությամբ և չի ձգտի նրա նման մարդ լինել»։
Խիստ ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ քրիստոնյա եպիսկոպոս Խորենացու իդեալականացրած հայ առաջնորդներից ու թագավորներից (Հայկ, Արամ, Տիգրան) ոչ մեկը քրիստոնյա չէ։ Ավելին, Պատմահայրը նշում է, որ այս երեքը արյունով հայ էին։ Այս ամենը խոսում է Խորենացու ազգային ուժեղ զգացումների, վերկրոնական և համազգային դիրքորոշման, ինչպես նաև հայ քաղաքական մտքի մեջ Խորենացու՝ որպես ազգայնականության հիմնադրի, բացառիկ դերի մասին։
Խորենացին բացառիկ նշանակություն է տալիս պատմագրական երկերի ստեղծմանը։ Այդպիսի գրվածքների ընթերցմամբ «աշխարհում կարգերի գիտություն ենք ձեռք բերում և քաղաքական կարգեր սովորում», ասում է Խորենացին։ Հայոց անցյալի մասին աշխատություններ ստեղծելու անհրաժեշտությունը Խորենացին հիմնավորում է նաև իր հայտնի բացատրությամբ. «Թեպետ մենք փոքր ածու ենք, թվով սահմանափակ և զորությամբ տկար. շատ անգամ օտար թագավորություններից նվաճված, սակայն մեր երկրում էլ քաջության շատ գործեր են կատարվել՝ գրի ու հիշատակության արժանի...»։
«Հայոց պատմության» գեղարվեստական արժեքը
Իր երկը Մովսեսը շարադրել է աշխույժ և համաչափ։ Նա կյանք է տվել իր պատմությանը նկարագրություններով, որոնցից է Երվանդակերտ քաղաքի նկարագրությունը։ Այդ քաղաքը նա համեմատել է չքնաղ կնոջ դեմքի հետ։ Խորենացին իր պատմության մեջ օգտագործել է մի շարք ասույթներ, որոնք հետագայում դարձել են թևավոր խոսքեր։ Ահա դրանցից մի քանիսը. Խորենացին այս պատմության մեջ արտահայտել է իր զգացումները՝, ուրախությունը, տխրությունը, հպարտությունը, վիշտն ու իղձը։ Խորենացու նպատակն է եղել տեսնել իր հայրենիքը միասնական, հզոր ու լուսավոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին Կատեգորիա:Հայ միջնադարյան գրականություն
(8963) Կոլլուրիո
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,211693 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,84 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5834 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2102,32 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171239 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Մոնտեգալո
Մոնտեգալո (Montegallo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզի Ասկոլի Պիչենո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 619 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 13 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 49 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0736։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Իսլամաֆոբիա
Իսլամաֆոբիա, տերմին, որը բնութագրում է իսլամի կամ մուսուլմանների նկատմամբ ատելությունը կամ վախը։ Անգլերեն տերմինն ընդհանուր օգտագործման մեջ է մտել 1997 թվականին՝ Ռանիմեդ Թրասթ ի պատրաստած զեկույցի հրապարակմամբ, որը դատապարտում էր իսլամին կամ մուսուլմաններին ուղղված բացասական էմոցիաները, վախն ու ատելությունը։ Չնայած նրան, որ տերմինն այժմ լայն օգտագործում ունի ողջ աշխարհում, միևնույն է, այն քննադատվում է շատերի կողմից։
Իսլամաֆոբիայի պատճառներն ու բնութագրերը շարունակվում են քննարկվել։ Որոշ գիտնականներ այն վերագրում են որպես ռասիզմ։ Մեկնաբանների մի մասը իսլամաֆոբիայի կտրուկ զարգացումը կապում է սեպտեմբերի 11-ի հարձակումների հետ, մինչ մյուս մասը այն ասոցացնում է ԱՄՆ-ում, Եվրոպական Միությունում և այլ ազգերի մեջ մուսուլմանների ավելացման հետ։
Ստուգաբանությունը և սահմանումները
Իսլամաֆոբիա բառը նորաբանություն է, որն առաջացել է իսլամ արմատից և -ֆոբիա վերջածանցից, որն անգլերենում օգտագործվում է «վախ ինչ-որ բանից», «հակակրանք ինչ-որ բանի հանդեպ» իմաստներով։
Ըստ Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի՝ բառը նշանակում է «լարված հակակրանք կամ վախ իսլամի հանդեպ, հատկապես քաղաքական տեսանկյունից, թշնամանք կամ նախապաշարմունք մուսուլմանների նկատմամբ» և անգլերենում գործածության մեջ է մտել 1923 թվականից։ Մաթիաս Գարդելը սահմանում է իսլամաֆոբիան որպես «սոցիալապես վերարտադրված նախապաշարմուքներ և խորշում իսլամից ու մուսուլմաններից, ինչպես նաև գործողություններ` ընթացող հարձակումներով և խտրականություն ցուցաբերելով այն մարդկանց վրա, ովքեր իսլամադավան են կամ որևէ կերպ կապված են իսլամի հետ»։
Րանիմեդ Թրասթ
Զեկույցը նաև փաստում էր, որ իսլամադավանների հանդեպ խտրականությունը պայմանավորված է նրանց տնտեսական, սոցիալական և հասարակական կյանքի տարբերությամբ։ Այն կարծիքները, թե իսլամը չունի որևէ արժեք, որը համապատասխանում է այլ ազգերի մշակութային արժեքներին, թե այն զիջում է արևմտյան մշակույթներին և այն բռնի քաղաքական գաղափարախոսություն է, այլ ոչ թե կրոնական, նույնպես իսլամաֆոբիային համապատասխանող հասկացություններ են։
Տերմինի վերաբերյալ բանավեճեր և սահմանափակումներ
2009 թվականին, «Իսլամաֆոբիա և կրոնական խտրականություն» գիտաժողովի ընթացքում, Րանիմեդ Թրասթի նախկին տնօրեն և «Իսլամաֆոբիա․ մարտահրավեր բոլորիս համար» զեկույցի խմբագիր Ռոբին Ռիչարդսոնը ասաց, որ «իսլամաֆոբիա եզրույթի թերությունները նշանակալի են» յոթ տարբեր հիմքերով, որոնցից են․ Այդուհանդերձ, նա պնդում էր, որ տերմինը միևնույն է կգործի, միայն թե պետք է այն ճիշտ սահմանել։ Իսլամաֆոբիա տերմինի ճշգրիտ սահմանումը շարունակվում է քննարկվել մի շարք գիտնականների կողմից, չնայած որ Քրիս Ալենն ասում է, որ այն չունի հստակ սահմանում։ Յոհաննես Քենդելը 2006 թվականին նկարագրեց իսլամաֆոբիան որպես «անորոշ տերմին, որը ներառում է ամեն հնարավոր փաստացի և երևակայական թշնամական արարք մուսուլմանների դեմ» և շարունակում է պնդել, որ Րանիմեդ Թրասթի կողմից տրված պնդումներից հինգը անվավեր պետք է ճանաչել։ 2013 թվականին հրապարակված հոդվածի մեջ Դուգլաս Մուրեն պնդում է, որ իսլամաֆոբիա եզրույթը ծայրաստիճան անստույգ է և արտահայտում է անարգանք ոչ միայն իսլամի, այլ նաև իսլամի սուրբ գրությունների հանդեպ։
Երբ մուսուլմանների նկատմամբ խտրականության շեշտը դրվեց նրանց կրոնական պատկանելության վրա, այդ եզրույթն անվանվեց իսլամաֆոբիա, որը մուսլիմաֆոբիայի, իսլամաֆոբիզմի, անտիմուսլիմիզմի այլընտրանքային ձևն է։
Այն անհատները, ովքեր խտրականություն են դնում իրենց և մուսուլմանների միջև, կոչվում են իսլամաֆոբներ, իսլամաֆոբիստներ, հակաիսլամաններ, հակա-Մուհամեդականներ, իսլամաֆոբներ։
Վախ
Ըստ կրոնական պրոֆեսոր Փիթեր Գոթշալքի և Գաբրիել Գրինբերգի, բացի հոգեբանական կամ ֆիզիկական վախից, իսլամաֆոբիան զուգորդվում է նաև իսլամի և մուսուլմանների հանդեպ հասարակական անհանգստությամբ։ Որոշ հասարակագետներ նույնպես ընդունել են այս սահմանումը և պնդում են, որ իսլամաֆոբիան պետք է էապես հասկանալ որպես հուզական մասի սոցիալական խարան ընդդեմ իսլամի և մուսուլմանների, որը անվանվում է վախ։
Ռասիզմ
Որոշ գիտնականներ իսլամաֆոբիան համարում են ռասիզմի ձև։ 2007 թվականին «Սոցիոլոգիայի ամսագրում» տեղ գտած հոդվածը սահմանեց իսլամաֆոբիան որպես հակաիսլամական ռասիզմ և համարեց այն հակաասիական և հակաարաբական ռասիզմի շարունակություն։
Նմանապես, Ջոն Դենհամն զուգահեռներ տարավ ժամանակակից իսլամաֆոբիայի և 1930-ականների հակասեմականության միջև։ Մյուսները կասկածի տակ էին դնում իսլամաֆոբիայի և ռասիզմի միջև եղած կապը։ Ժոզելին Կեսարին գրում է, թե գիտնականները շարունակում են քննարկել եզրույթի օրինականության հարցը և երկմտում են, թե ինչպես է այն տարբերվում այ եզրույթներից, ինչպիսին են ռասիզմը, հակաիսլամիզմը, հակաիսլամիզմը և հակասեմականությունը։ Էրդենիրը պնդում էր, որ չկա որևէ համաձայնություն ու կապ ռասիզմի հետ։ Շրյոքը, տերմինը վերանայելով, գալիս է նույն եզրակացության։ Դայան Ֆրոսթը սահմանում է իսլամաֆոբիան որպես հակաիսլամական զգացմունք և բռնություն հիմնված ռասայի կամ կրոնի վրա։ Իսլամաֆոբները կարող են նաև նշանակետի տակ առնել այն մարդկանց, ովքեր ունեն մուսուլմանների անուններ կամ տեսք՝ նման մուսուլմանների։ Ըստ Ալան Ջոնսոնի՝ իսլամաֆոբիան երբեմն կարող է լինել ոչ այն ինչ, քան քսենոֆոբիա կամ ռասիզմ՝ փաթաթված կրոնական խտրականությամբ։ Եվրոպական հանձնաժողովն ընդդեմ ռասիզմի և անհանդուրժողականության սահամանում է իսլամաֆոբիան որպես վախ կամ նախապաշարմունք իսլամի, մուսուլմանների և նրանց հետ կապված հարցերի նկատմամբ։
Տերմինի պատմությունը
Տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է նկարիչ Ալֆոնս Էթիեն Դինեթի և Ալժիրցի մտավորական Սլիման Բեն Իբրահիմի՝ իսլամական մարգարեի կենսագրության գրառման մեջ։ Գրելով ֆրանսերեն, նրանք օգտագործել էին islamophobie բառը։ Ռոբին Ռիչարդսոնը նշում է, որ անգլերեն թարգմանված գրքում բառը նշված չէր որպես «Islamophobia», այլ՝ « թշնամական զգացմունքներ իսլամի հանդեպ »։ Դահու Էզերհունին մեջբերել է ևս մի քանի նույնիմաստ ֆրանսերեն տերմիններ, որոնք օգտագործվել են մինչև 1910 թվականը և 1912-1918 թվականներին։ Ըստ Քրիստոֆեր Ալլենի, այդ տերմինները նախկինում չեն ունեցել նույն իմաստը, ինչ հիմա, քանի որ դրանք ավելի շատ նկարագրում էին իսլամիստներից վախը ազատամիտ կամ ֆեմինիստ մուսուլմանների կողմից, քան ատելությունը՝ ոչ մուսուլմանների կողմից։ Տերմինի անգլերեն օգտագործված առաջին տարբերակը, ըստ Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի, օգտագործվել է 1923 թվականին՝ «Աստվածաբանական հետազոտությունների ամսագրի» հովածներից մեկում։ Այն առաջին անգամ օգտագործման մեջ է մտել Րանիմեդ Թրասթի զեկույցի հրապարակումից հետո՝ 1997 թվականին։
Իսլամի հակադիր տեսակետները
Րանիմեդ Թրասթի զեկույցը հակադրել է իսլամի «բաց» և «փակ» տեսակետները և հայտարարել է, որ հետևյալ 8 «փակ» տեսակետները համապատասխանում են իսլամին.
Ըստ Րանիմեդ Թրասթի՝ հակաիլսամական դիսկուրսն ամբողջովին հարգվում է, այն նշում է, որ թշնամանքը դեպի իսլամը և մուսուլմանները բնական երևույթ կարող է հանդիսանալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հակաիսլամիզմ Կատեգորիա:Իսլամի քննադատություն
Էստոնիայի Անվտանգության գիտությունների ակադեմիա
Էստոնիայի անվտանգության գիտությունների ակադեմիա (էստ. ՝ Eesti Sisekaitseakadeemia) հանրային մասնագիտացված համալսարան է Էստոնիայում։ Այն ապահովում է Էստոնիայի ներքին գործերի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող էստոնական քաղաքացիական ծառայողների մասնագիտական ​​կրթությունը։ Դրա նպատակն է ապահով պետություն և կայուն զարգացում ապահովել և նպաստել Եվրամիության անվտանգությանը։ այն հիմնմադրվել է 1992 թվականի ապրիլի 15-ին և հաստատված է Տալլինում ։ Այն ունի հաստատություներ Պյարնումաաում և Վեյք Մարջա Փերիշում։
Կառուցվածքը
Ակադեմիայի որոշումներ կայացնող բարձրագույն մարմինը խորհուրդն է։ Խորհուրդը բաղկացած է ռեկտորից, պրոռեկտորներից, տնօրեններից, ինստիտուտի ղեկավարից, գիտական ​​անձնակազմի, ուսանողական մարմնի և ՆԳՆ ներկայացուցիչներից։ Խորհրդի ղեկավարը ռեկտորն է։ Գործում է նաև Խորհրդատվական մարմին, որն ակադեմիայի զարգացման վերաբերյալ առաջարկներ է ներկայացնում ռեկտորին, խորհրդին և ՆԳՆ նախարարությանը։ Ռեկտորի թեկնածությունն առաջարկում է նաև ռեկտորատը, որը բաղկացած է պրոռեկտորներից և քոլեջների տնօրեններից։ Ակադեմիան բաղկացած է քոլեջներից, ինստիտուտներից և կենտրոններից։ Կան չորս քոլեջներ և մեկ ինստիտուտ՝ Ֆինանսական քոլեջ, Արդարադատության քոլեջ, Ոստիկանության և սահմանապահ զորքերի քոլեջ, Փրկարարական քոլեջ և Ներքին անվտանգության ինստիտուտ։ Կենտրոնները ղեկավարում են պրոռեկտորները։ Գիտական ​​գործերի գծով պրոռեկտորը ղեկավարում է Լեզվի կենտրոնը, Շարունակական կրթության կենտրոնը և Գործերի վարչությունը։ Զարգացման պրոռեկտորը ղեկավարում է IR և զարգացման դեպարտամենտն ու գրադարանը։ Բացի այդ, կան տարբեր վարչական բաժանմունքներ, ինչպիսիք են՝ Վարչության բաժինը, Ֆինանսական բաժինը, Գլխավոր վարչությունն ու Կապի վարչությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1992 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Էստոնիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով
Նովարա (գավառ)
Նովարա (Novara, No(v)ara), գավառ իտալական Պիեմոնտ մարզում, Ագոգնա գետի ափին, Միլանից դեպի արևմուտք՝ Թուրինի ճանապարհին։ Պիեմոնտի երկրորդ ամենամեծ գավառը Թուրինից (մոտավոր 105.000 բնակիչ)։
Պատմություն
Գավառը հիմնել է Հուլիոս Կեսարը՝ տալով նրան Նովարա անվանումը։ Մագնուս Մաքսիմուսը քանդեց այն ի պաշտպան Ֆլավիուս Վալենտինիանին։ Նովարայի վերջին փլատակները վերացվել են երկրի երեսից վայրագ ցեղապետերի ներխուժումից 405 և 452 թթ․։ Լանգոբարդների օրոք Նովարան վերածնվեց։ 1110 թ․֊ին Հենրի V-ը գրավեց և ավերեց այդ գավառը։
Կես դար հետո Նովարան միացավ Լամբորդական լիգային։ XII դարի վերջին քաղաքը գտնվում էր Միլանի ստվերում, որից հետո մտավ Միլանական դքսություն, մինչ Սարդինիայի թագավորության շրջափակումը։ Ըստ Ուտրեխտական հաշտության պայմանագրի Նովարան վերադարձվեց Հաբսբուրգներին։ Բայց 1738 թ․֊ին, ըստ Վիեննական հաշտության պայմանագրի, Սավոյական միապետները վերջնականապես հաստատեցին իրենց իշխանությունը քաղաքի վրա։
Նովարան տվել է անուններ մի շարք ճակատամարտերի (Ճակատամարտ Նովարայում 1513, 1821, 1849) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Աղըլ
Աղըլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(1092) Լիլիում
(1092) Լիլիում (Lilium), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի հունվարի 12-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,901195 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6614 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,141 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1804,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,199452 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,39° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1924 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գլաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Գլաձոր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 31 հուշարձան (11 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Թոբին Բելլ
Թոբին Բելլ (Joseph H. Tobin, Jr., ), ամերիկացի դերասան, հայտնի է «Պիլա» բազմասերիանոց ֆիլմում խաղացած Ջոն Կրամեր դերով։
Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Քուինս քաղաքում և մեծացել՝ Մասաչուսեթս նահանգի Վեյմութ քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Այլին Բել Թոբին, բրիտանական ծագմամբ տաղանդավոր դերասանուհի էր ։ Թոբինին ուներ քույր և եղբայր ։
Բելլը հաճախ խաղում էր չարագործի կամ սերիական մարդասպանի դեր և իր բոլոր դերերն առանձնանում են փափուկ և մեռելային ձայնով, նա խաղում է մարդասպանի դեր Պոլլակ Սիդնիի «Ընկերությունում» ֆիլմում և Թեոդոր Կաչինսկու «Ունաբոմբեր․Իրական պատմություն» ֆիլմում, խաղալով Ունաբոմբերի դեր, 2004 թվականին նկարահանված «Սղոց» ֆիլմում և նրա  «Սղոց 2», «Սղոց 3», «Սղոց 4», «Սղոց 5», «Սղոց 6», «Սղոց 7/3D», «Սղոց 8» սիքվելներում խաղացել է նաև սերիական մարդասպան մոլագար Ջոն Քրամերի դերը, ով ուզում էր, որ մյուսներն էլ՝ խորամանկ «խաղերի» միջոցով, իմանան կյանքի գինը ։
2006 թվականին «Լավագույն չարագործ» անվանակարգում նա ստացավ MTV կինոմրցանակ, 2007 թվականին նա կրկին ստացավ նույն մրցանակը նուըն անվանակարգում և «Fuse TV/Fangoria»-ից մրցանակ ստացավ սղոցով «Լավագույն դահիճ» անվանակարգում ։
Բացի հեռուստատեսային ֆիլմերում նկարահանելուց, Բելլը նկարահանվում էր բազմաթիվ հեռուստատեսային շոուների առանձին դրվագներում, ինչպիսիք են՝ «Հմայվածները», «Սաինֆելդ», «Նրան անվանում են Նիկիտա», «Գաղտնի նյութեր», «Աստղային դարպասներ։ ՍԳ-1», «Լրտեսուհի», «Արևմտյան թև», «Ձևացնող», «Կլան Սոպրանո», «Նյու Յորքի ոստիկանություն», «24 ժամ», «Շտապօգնություն» և «Վճռական Ուոքեր․Արդարություն տեխասական ոճով»։
2009 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ Chiller-Eyegore մրցանակաբաշխության ժամանակ, Բելլը ստացավ «Լավագույն չարագործ» տիտխոսը ։
Ուսլեդնևո
Ուսլեդնևո (Уследнево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Չիհրան
Չիհրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Վոգոշչա
Վոգոշցա , քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։
Չիհրան
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Անդրանիկ Հովսեփյան
Անդրանիկ Ռուբենի Հովսեփյան (կյանքի վերջին տարիներին ստորագրել է նաև Անդրանիկ Սևադա գրական անունով, ), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։
Չիհրան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վոգոշչա
2013
2013 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ բնակչությունը կազմել է 26,343 մարդ ։
Անդրանիկ Հովսեփյան
Ծնվել է Խնձորուտ գյուղում (այժմ՝ Վանաձոր քաղաքի շրջագծում)։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Լենինականի «Մանածագործ» և «Բանվոր» թերթերի խմբագրություններում։ Եղել է Հայաստանի գրողների միության Լենինականի բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղարը։ Լենինականի թատրոնը բեմադրել է նրա «Ղուկաս Ղուկասյան», «արտակարգ լիազոր», «Բուք» դրամաները։ Անդրանիկ Հովսեփյանի «Սիրտը» վեպը լույս է տեսել ռուսերեն (1952)։ Մահացել է Երևանում ։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Բորկա Յոսիֆովսկա
Բորկա Դրագոյեվիչ Յոսիֆովսկա (Borka Dragojević-Josifovska, Борка Драгојевић-Јосифовска, Борка Драгоевиќ-Јосифовска, ), Հյուսիսային մակեդոնացի հնագետ, թանգարանի համադրող, դրամագետ և բանասեր։ Սկոպիեի Սրբոց Կիրիլի և Մեթոդիոսի համալսարանի դասական բանասիրության պրոֆեսոր։ Նա հիմնականում ուսումնասիրել է Մակեդոնիայի շրջանի դասական հնաբանությունը ։
Բարանիկի (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Բարանիկի (Баранники), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
1989 թվականի տվյալներով Բարանիկի գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Բորկա Յոսիֆովսկա
Գործունեություն
Դրագոևիչ Յոսիֆովսկան պեղումներ և հետազոտություններ է իրականացրել Հարավսլավիայի Մակեդոնիայի մի շարք վայրերում։ Դրանք ներառում են մի շարք բաղաքներ, որոնցից են Իսար Մարվինչին, Դրաչևոն, Ժիվոյնոն, Ստոբին, Սկուպին և այլ քաղաքներ 1961 թվականին նա ղեկավարել է Իսար Մարվինչիի առաջին պեղումների խումբը։ Պեղումների ընթացքում թիմը հայտնաբերել է տաճար, ջրանցույց և տապանաքար, որտեղ պատկերված է մակեդոնական վահանը ձեռքին զինվոր :: Նա նաև ուսումնասիրել է Պետրալիսի գանձը, որը բաղկացած է 377 նումիուսից, որը հայտնաբերվել է 1950 թվականին Կրիվա Պալանկայի մոտ ։:
Բարանիկի (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բորկա Յոսիֆովսկա
Գործունեություն
Եղել է հին արձանագրությունների և Քարտեզ Հռոմեական կայսրության հրատարակման խմբագրական խորհուրդների անդամ։ 1982 թվականին նա հրապարակեց հնագիտական ​​զեկույցներ Գորնո-Սոնիե բլրի ամրոցի վերաբերյալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի բանասերներ Կատեգորիա:Կին բանասերներ Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հնագետներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ ըստ երկրի
Մաթխոջ
Մաթխոջ (მათხოჯი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խոնի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 170 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոնից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1389 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոնի շրջան
Feduk (երգիչ)
Feduk (Ֆիդուկ), իրական անունը՝ Ֆյոդոր Անդրեյևիչ Ինսարով, ռուս հիփ հոփ երգիչ։
Կենսագրություն
Հայրը՝ Ինսարով Անդրեյ Լվովիչը, համարվում է Միջազգային հարաբերությունների Մոսկվայի պետական ինստիտուտի ֆիզիկական դաստիարակության ամբիոնի ավագ դասախոս։ Համալսարանի ատլետիկ մարմնամարզության և մարտարվեստի հավաքականի մարզիչը ։ Ֆյոդոր Ինսարովը, նույն ինքը Ֆիդուկը ծնվել է Մոսկվայում։ Հինգ տարեկանում ծնողների հետ ստիպված է եղել տեղափոխվել Չինաստան, որտեղ ապրել է մոտ երեք տարի։ Չինաստանից Ֆեդիի ընտանիքը վերադարձել է Մոսկվա։ Բայց չորս տարի անց Ֆեդիուկի հայրը պետք է կրկին մեկներ երկարաժամկետ գործուղման, բայց այս անգամ դեպի Հունգարիա։ Այդ պատճառով 2004 թվականից մինչ 2008 թվականը Ֆեդյան ընտանիքի հետ ապրել է Հունգարիայի մայրաքաղաքում՝ Բուդապեշտում, որից հետո կրկին վերադարձել է Մոսկվա։ Հենց Հունգարիայում Ֆիդուկը ծանոթացել է ռեփին և սկսել է ձայնագրել իր առաջին երգերը ընկերոջ՝ Rodnique-ի հետ։ Ինչպես ասում է հենց ինքը՝ Ֆիդուկը, միայն ընկերոջ շնորհիվ է, որ նա հիմա զբաղվում է ռեփով և թողարկում է նոր երգեր։ Եթե հեռավոր 2004 թվականում Ֆիդուկին ճակատագիրը չծանոթացներ Rodnique-ի հետ, ապա հազիվ թե Ֆեդյան հիմա զբաղվեր ռեփով ։
«Околофутбола»
2013 թվականին դարձել է Անտոն Բորմատովայի «Околофутбола» ֆիլմի գլխավոր երգի հեղինակը։ Երգը դարձել է «околофутбольщиков»-ների ոչ պաշտոնական հիմնը և Ֆյոդորին բերեց որոշակի հայտնիություն նեղ շրջանակներում։ Ֆուտբոլի թեմային է նաև նվիրված «Tour De France» երգը, որը թողարկվել է 2016 թվականին, Ռուսաստանի և Անգլիայի հավաքականների երկրպագուների բախումից հետո, ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ ։
«Розовое вино» («Վարդագույն գինի»)
Համառուսական ճանաչում երգիչը ձեռք բերեց 2017 թվականին, երբ «Розовое вино» երգը, ձայնագրված ռեփեր Էլջեյի հետ, դարձավ տարվա ռուսալեզու հիթերից մեկը ։ Երգի տեսահոլովակը թողարկվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին և դարձել է կատարողների միջև տեղի ունեցած կոնֆլիկտի պատճառը, որոնք չեն կարողացել ընդհանուր հայտարարի գալ տեսահոլովակի անունների հերթականությունում։ Տեսահոլովակը յութուբում հրապարակելուց երկու օր անց այն արգելափակվել է, այդ ընթացքում հավաքելով երկու միլիոն դիտում։ Մեկ օր անց տեսահոլովակը ևս մի անգամ արգելափակվել է, միայն թե, այս անգամ սկզբում գրված էր Էլջեյի անունը ։
«Розовое вино» երգը դարձել է 2017 թվականի ամենահայտնին՝ ըստ ՎԿ սոցիալական կայքի օգտատերերի կարծիքի ։ Մեկ տարվա ընթացքում երգը լսել են ավելի քան 200 միլիոն անգամ ։