cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shape of You
Զբաղեցրած հորիզոնականներ
"Shape of You"-ն 12 ոչ անընդմեջ շաբաթների ընթացքում գտնվել է Hot 100 երգերի մեջ։ 4 շաբաթ առաջին հորիզոնականում գտնվելուց հետո երգը գտնվել է նաև Mainstream Top 40 չարթում, որտեղ այն դարձել է Շիրանի երկրորդ առաջին հորիզոնական զբաղեցնող երգը («Thinking Out Loud»-ից հետո)։ 2017 թվականի մայիսի 6-ին Hot 100-ում երգը զիջեց իր դիրքերը և զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը՝ Կենդրիկ Լամարի «Humble» երգից հետո ։ ԱՄՆ-ում Billboard-ի Dance/Mix Show Airplay չարթում «Shape of You»-ն դարձավ Շիրանի առաջին երգը Dance/EDM չարթում (իր՝ երրորդ տասնյակում և վեցերորդ ընդհանուր չարթում հայտնված երգը Dance/Mix Show Airplay-ում) ։ Հետագայում 2017 թվականի մարտի 18-ին երգն ընդգրկվեց Dance Club Songs չարթի մեջ։ Դա առաջին անգամն էր, որ Շիրանը հայտվում էր չարթում որպես մենակատար, ինչպես նաև 2-րդ անգամը, որ հայտնվում էր չարթում։ Առաջին անգամ նա ընդգրկվեց չարթի մեջ Rudimental-ի «Lay It All on Me» երգի ժամանակ, որը 2016 թվականին զբաղեցրեց 38-րդ հորիզոնականը ։
2017 թվականի ապրիլի 6-ի դրությամբ «Shape of You»-ն դարձել է ԱՄՆ-ում ամենավաճառված երգը՝ 1.7 միլիոն անգամ և դարձել է միակը, որի վաճառքը հասել է միլիոնի ։
Բառերով հոլովակ
«Shape of You»-ի տեսահոլովակը բառերով առաջին անգամ թողարկվել է Շիրանի յութուբյան ալիքում ։ Հոլովակը ստեղծել է Ջեյսոն Քոինգը։ 2017 թվականի մայիսի 24-ի դրությամբ բառերով տեսահոլովակը յութուբում դիտվել է շուրջ 630 միլիոն անգամ ։
Տեսահոլովակ
2017 թվականի հունվարի 30-ին տեղի ունեցավ երգի պաշտոնական տեսահոլովակի պրեմիերան Շիրանի յություբյան պաշտոնական ալիքում ։ Այնտեղ նկարահանվել էին ամերիկացի մոդել և պարող Ջեյնի Պեգուսկին և պրոֆեսիոնալ սումո ըմբիշ Յամամոտոյամա Ռյուտան (ավելի հայտնի է որպես Յամա)։ Տեսահոլովակի պրոդյուսերն է Ջեյսոն Քոինգը ։ 2017 թվականի մայիսի 8-ին, պրեմիերայից 98 հետո, երգը դարձել է յութուբի այն երգերից, որոնք կարճ ժամանակում ստացել են մեկ միլիարդ և ավելի դիտում ։ Մայիսի 30-ի դրությամբ յութուբում երգն ունի 1.272.446.525 դիտում, և այն կայքի 34-րդ ամենադիտված հոլովակն է ։
Հավաստագրումներ
! scope="row"| Portugal (AFP) ! scope="row"| South Korea (Gaon)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանական երգեր Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտություն Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2016 սինգլներ Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Վանադիում
Վանադիում, քիմիական նշանը՝ V, պարբերական համակարգի 4-րդ պարբերության, 5-րդ խմբի տարր, կարգահամարը՝ 23, ատոմական զանգվածը՝ 50,9414։ Անցումային տարր է։ Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 3s2Зр63d34s2։ К և Լ թաղանթները լրացված են։
Պատմություն և անվանում
Վանադիումն հայտնաբերելն միացությունները տեղական կապարային գորշ հանքանյութից անջատել է մեքսիկացի հանքաբան Ա․ Դել Ռիոն (1801) և ըստ տաքացրած աղերի գույնի անվանել էրիթրոնիում ( - կարմիր)։ Ավելի ուշ, վանադիումը նույնացնելով քրոմի հետ, Դել Ռիոն հրաժարվեց իր հայտնագործությունից։
Վանադիումը նորից հայտնաբերեց շվեդ քիմիկոս Ն․ Սեֆստրեմը (1830)՝ անջատելով այն Տաբերգայից (Շվեյցարիա) բերված երկաթահանքից և միացությունների գույների պատճառով անվանեց վանադիում, ի պատիվ սկանդինավյան գեղեցկության աստվածուհի Վանադիսի։ 1831 թվականին Ֆ․ Վյոլերն ապացուցեց էրիթրոնիումի և Վանադիումի նույնությունը։
Մետաղական վանադիում անջատել է անգլիացի քիմիկոս Հ․ Ռոսկոն՝ ջրածնով վերականգնելով վանադիումի (II) քլորիդը (1869)։ Վանադիումի արտադրությունը կազմակերպվել է 20-րդ դարի սկզբին (կապված ավտոմոբիլաշինության հետ)։
Բնության մեջ
Վանադիումը բնության մեջ տարածված տարր է, կազմում է երկրակեղևի զանգվածի 1,5•10−2%-ը։ Ցրված է բազմաթիվ ապարներում և միներալներում, մեծ կուտակումներ չի առաջացնում։ Հայտնի են վանադիում պարունակող 65 միներալներ, որոնցից արդյունաբերական նշանակություն ունեն պատրոնիտը, ռոսկոելիտը, դեկլուազիտը՝ կարնոտիտը, վանադինիտը և այլն։
Վանադիումը կենդանի օրգանիզմների մշտական բաղադրիչն է (բույսերը պարունակում են 0,16-0,2 %, կենդանիների օրգանիզմները՝ 1․5• 10−5-2•10−4 % վանադիում)։ Վանադիումի աղբյուր են հրաբխային ապարները և թերթաքարերը (պարունակում են մոտ 0,013 % վանադիում), ավազային և կրաքարային ապարները (0,002 %), հողը (0,01 %), ջրերը (մինչև 2•10−7)։
Վանադիում են կուտակում որոշ մամռակենդանիներ, փափկամորթներ, ասցիդիաներ, բորբոսասնկեր, Amanita muscaria թունավոր սունկը և այլն։ Վանադիումի կենսաբանական դերը ուսումնասիրված է ասցիդիաներում։
Հանքավայրեր
Գտնվում է Պերուի, ԱՄՆ-ի, Ֆինլանդիայի, Ավստրալիայի, Հայաստանի, Ռուսաստանի հանքանյութերում։
Ստացում
Դոմնային վառարաններում վանադիումը անցնում է չուգունի, իսկ պողպատ ստանալիս՝ խարամի մեջ։ Վանադիումային խարամները բովում են NaCl-ի հետ, ապա լուծա հանում ջրով կամ նոսր ծծմբական թթվով։ Լուծույթներից նստեցնում են V2Օ5-ը (հիդրոլիզ)։ Այն օգտագործում են ֆեռավանադիում (35-70 % վանադիում պարունակող երկաթի համաձուլվածք), մետաղական վանադիում և վանադիումի միացություններ ստանալու համար։
Օքսիդը վերականգնում են մետաղական կալցիումով, ալյումինով կամ ածխածնով։ Մաքուր վանադիում ստանում են յոդիդի ջերմային դիսոցմամբ։ Վանադիումը հալում են էլեկտրոնաճառագայթային կամ աղեղային վառարաններում։ Արտադրվող վանադիումի մինչև 95 %-ն օգտագործվում է սև մետալուրգիայում (արագահատ և կառուցվածքային պողպատներ)։
Ֆիզիկական հատկություններ
Վանադիում սպիտակ, մոխրագույն, պողպատափայլ մետաղ է, խտությունը՝ 6110 կգ/մ3, հալման ջերմաստիճանը՝ 1920 °C, եռմանը՝ մոտ 3400 °C։ Մաքուր վանադիում պլաստիկ է, տեսակարար էլեկտրահաղորդականությունը՝ 4,03•104 օհմ−1 սմ−1։ 4,5 K-ից ցածր ջերմաստիճաններում գերհաղորդիչ է։ d-տարր է։ Բյուրեղացանցի կառուցվածքը խորանարդ է, a=3,024 Å, z=2 տվյալներով։ Միացություններում ունի +2-ից +5 օքսիդացման աստիճաններ, առավել կայուն է քառարժեք և հնգարժեք վանադիումը։
Քիմիական հատկություններ
Սովորական պայմաններում քիմիապես կայուն է օդում, ծովի ջրում, աղերի, ալկալիների և նոսր թթուների (HCl, HNO3, H2SO4) լուծույթներում։ Լուծվում է ֆտորաջրածնական և օքսիդացնող թթուներում։ Օդում տաքացնելիս (300 °C) կլանում է թթվածին և դառնում փխրուն, 600-700 °C-ում արագ օքսիդանում է՝ առաջացնելով V2O5 (մասամբ նաև այլ օքսիդներ)։
Վանադիումի օքսիդները
Տաքացնելիս միանում է նաև հալոգենների և հալկոգենների հետ։ Ազոտի և ածխածնի հետ առաջացնում է դժվարահալ և շատ կարծր միացություններ՝ նիտրիդ (VN) և կարբիդ (VC)։ Վանադիումի օքսիդը՝ V2O5, կարմիր, դեղնավուն, թունավոր բյուրեղական նյութ է։ Օքսիդիչ է։ Վատ է լուծվում ջրում (0,07 գ 100 գ ջրում), լավ՝ ալկալիներում։
Վանադիումական թթուների՝ xV2O5•yH20 աղերը՝ վանադատները գունավոր նյութեր են։ Վանադիումի (IV) օքսիդը՝ VO2, ամֆոտեր է, թթուներում առաջացնում է օքսիկատիոն վանադիլ՝ VO2+։ Մյուս օքսիդները՝ VO և V3O3, հիմնային են և անկայուն։
Կիրառություն
Արտադրվող վանադիումի մինչև 95 %-ն օգտագործվում է սև մետալուրգիայում (արագահատ և կառուցվածքային պողպատներ)։ Վանադիումը պողպատին հաղորդում է կայունություն, մածուցիկություն և մաշակայունություն։
Վանադիումն օգտագործվում է նաև տիտանային համաձուլվածքների, ինքնաթիռաշինության և հրթիռաշինության մեջ։ Մաքուր վանադիումն օգտագործվում է ատոմային էներգետիկայում և էլեկտրոնային սարքաշինության մեջ, վանադիումի միացությունները՝ գյուղատնտեսության, բժշկության, նաև մանածագործական, խեցեգործական, ապակու և կինոֆոտոարդյունաբերության մեջ։
Իզոտոպներ
Բնական վանադիումը բաղկացած է 51V (99,75%) կայուն և 50V (0,25 %, T1/2=1014 տարի) թույլ ռադիոակտիվ իզոտոպներից։ Ստացվել են 46-54 զանգվածի թվերով ռադիոակտիվ իզոոպները, որոնցից կարևոր են 48V (T½= = 16 օր, 49V (330 օր և 52V (3,6 ր)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վանադիումի միացություններ Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Վանադիում
Sinopharm Group
Sinopharm Group Co., Ltd. (國藥控股股份有限公司, «Սինոֆարմ Գրուպ» կամ «Սինոֆարմ Հոլդինգ»), չինական դեղագործական ընկերություն, խոշորագույններից մեկը Չինաստանում և Ասիայում․ ընդգրկված է երկրի դեղագործական ընկերությունների «մեծ եռյակում» (China Resources Pharmaceutical Group-ի և Shanghai Pharmaceuticals-ի հետ միասին) և Չինաստանի հարյուր խոշորագույն ընկերությունների թվում։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին, գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Շանհայում, բաժնետոմսերի ստուգողական փաթեթը պատկանում է China National Pharmaceutical Group-ին ։
Sinopharm Group-ը 2016 թվականի Forbes Global 2000 ցանկում զբաղեցրել է 829-րդ հորիզոնականը ։
Պատմություն
Sinopharm Group-ը հիմնադրվել է 2003 թվականի հունվարին որպես China National Pharmaceutical Group (Չինաստանի ազգային դեղագործական ընկերություն, Պեկին) պետական ընկերության և Fosun Pharmaceutical (Շանհայ, մտնում է Fosun International բազմապրոֆիլ կոնգլոմերատի կազմի մեջ) մասնավոր ընկերության համատեղ ձեռնարկություն։ 2009 թվականին Sinopharm Group-ի բաժնետոմսերը սկսել են շրջանառվել Հոնկոնգի ֆոնդային բորսայում ։
2013 թվականին Sinopharm Group ընկերության կենսաբանական պատրաստուկների ինստիտուտը (Չենդու) մշակել է պատվաստանյութ B խմբի էնցեֆալիտի դեմ ։ 2020 թվականին China National Biotec Group (Sinopharm CNBG) դուստր ընկերության Կենսաբանական պատրաստուկների ինստիտուտը (Ուհան) մասնակցել է COVID-19-ի դեմ չինական պատվաստանյութի մշակմանը ։
COVID-19 պատվաստանյութ
Sinopharm BBIBP-CorV (հայտնի է նաև որպես Sinopharm COVID-19 vaccine) Sinopharm ընկերության կողմից մշակված COVID-19 ապաակտիվացված վիրուսային երկու պատվաստանյութերից մեկն է։ Այն III փուլի փորձարկումներ է անցել Արգենտինայում, Բահրեյնում, Եգիպտոսում, Մարոկկոյում, Պակիստանում, Պերուում և Արաբական Միացյալ Էմիրություններում (ԱՄԷ)՝ ավելի քան 60 000 մարդու մասնակցությամբ ։ BBIBP-CORV-ն օգտագործում է նմանատիպ տեխնոլոգիա CoronaVac-ի և BBV152-ի դեպքում, որոնք այլ ապաակտիվացված վիրուսային պատվաստանյութեր են COVID-19-ի համար ։
Միացյալ Արաբական Էմիրություններում և Բահրեյնում անցկացված փորձարկումների III փուլի արդյունքները, որ հրապարակվել են JAMA-ում, ցույց են տվել, որ BBIBP-CORV-ի արդյունավետությունը է 78,1 % է սիմպտոմատիկ դեպքերում և 100 % ծանր դեպքերում (21 դեպք պատվաստված խմբում և 95 դեպք պլացեբո խմբում) ։ 2020 թվականի դեկտեմբերին ԱՄԷ նախնական հայտարարել է միջանկյալ արդյունքները, որոնց ցույց են տվել 86 % արդյունավետություն ։ mRNA -ի պատվաստանյութերը ցույց են տվել ավելի բարձր արդյունավետություն՝ ավելի քան 90 %, սակայն դրանք ունեն որոշ երկրներում տարածման խնդիր, քանի որ դրանք պահանջում են սառեցնող սարքեր և բեռնատարներ։ BIBP-CORV-ը կարելի է տեղափոխել և պահել սառնարանային նորմալ ջերմաստիճանում ։
BBIBP-CorV-ն օգտագործվում է Ասիայի , Աֆրիկայի   , Հարավային Ամերիկայի   ու Եվրոպայի   մի շարք երկրներում։ Sinopharm-ը նախատեսել էր 2021 թվականին արտադրել մեկ միլիարդ BBIBP-CORV դեղաչափ ։ 2021 թվականի մայիսի 7-ին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հավանություն է տվել պատվաստանյութը COVAX-ի շրջանակներում օգտագործման համար ։
Բաժնետերեր
Sinopharm Group-ի բաժնետոմսերի 50,36 %-ը պատկանում է Sinopharm Industrial Investment-ին, 6,64 %-ը՝ China National Pharmaceutical Group ընկերությանը, 43 %-ը գտնվում է ազատ շրջանառության մեջ Հոնկոնգի ֆոնդային բորսայում։ Sinopharm Industrial Investment ընկերությունը պատկանում է China National Pharmaceutical Group (51 %) պետական հոլդինգին և Fosun Pharmaceutical (49 %) մասնավոր ընկերությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2003 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Չինաստանի ընկերություններ
Թեշատբեր
Թեշատբեր, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, նրա աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Էշեքսրթ լեռան լանջերից։ Սրա հովտում էր գտնվում Թեշատբեր գյուղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Մարկոսյան
Մարկոսյան,, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Լատիներեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Թարս (գետ)
Թարս, գետ Փոքր Հայքում, հավանաբար Գայլ գետի ավազանաում։ Հոսում է Մարզվան-Ամասիա ճանապարհի մոտակայքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Բարդի խոշորատերև
Բարդի խոշորոտերև, ուռազգիների ընտանիքի, բարդի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ ծառ է՝ 25-30 մ բարձրությամբ, 1,5-ից մինչև 2 մ բնի տրամագծով և լայն-ձվաձև սաղարթով։ Բնի կեղևը գորշամոխրավուն է, խոր ճաքճքված։ Ընձյուղները անկյունավոր են, սկզբում մազմզուկապատ, այնուհետև՝ մերկ, ձիթականաչավուն կամ կարմրադարչնագույն։ Բողբոջները հասնում են մինչև 1 սմ երկարության, սուր-կոնաձև են, դեղնագորշավուն, կպչուն։ Տերևները լայն-ձվաձև են, խոր-սրտաձև հիմքով, 7-22 սմ երկարությամբ և 7-18 սմ լայնությամբ, վերևի կողմից մուգ կանաչ, փայլուն, ներքևի կողմից սպիտակավուն, թարթիչաեզր, անհավասար գեղձաատամնաեզր, թիթեղի հիմքում 2 խոշոր գեղձերով։ Տերևակոթունները գլանաձև են, մազմզուկապատ։ Տերևակիցները երկար են պահպանվում։
Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, արևելյան նահանգներում, գետահովիտներում։ Մեր հանրապետության պայմաններում հավասարաչափ կերպով լավ է աճում ինչպես հարթավայրային, այնպես էլ բարձրլեռնային շրջաններում։ Երևանի բուսաբանական այգում կան խոշոր ծառեր, մինչև 16-18 մ բարձրությամբ և 50-70 սմ բնի տրամագծով, որոնք աչքի են ընկնում արտակարգ արագ աճով ու դեկորատիվ բարձր հատկանիշներով։ Լավ է աճում Նաև Վանաձոր, Սևանում, Գյումրիում ։
2000 թվականը գրականության մեջ
Ֆրանսիա
Գոնկուրյան մրցանակ - Ժան Ժակ Շուլ, «Ինգրիդ Կավեն»։
Մահացել են
Կատեգորիա:2000 գրականությունում
Թադևոս Ավդալբեգյան փողոց (Երևան)
Թադևոս Ավդալբեգյան փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի Այգեստան թաղամասում։ Անվանումն ստացել է հայ տնտեսագետ, հայագետ, հրապարակախոս, գրականագետ, պատմաբան և բառարանագիր Թադևոս Ավդալբեգյանի պատվին։
Տվյալներ
Սկսվում է Շարա Տալյան փողոցի թիվ 2 և 4 շենքերի մոտից, ձգվում դեպի հարավ-արևմուտք՝ հասնելով Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց ։
Նախկինում կոչվել է Այգեստանի 4-րդ փողոց։ Ներկայիս անվանումն ստացել է Երևանի ավագանու 2022 թվականի մարտի 15-ի որոշմամբ, որով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Այգեստան թաղամասի մի շարք փողոցներ անվանակոչվել են մեծանուն համալսարանականների անուններով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Էգյարլի
Էգյարլի, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Պոնտական լեռների արևելյան հատվածում, Ճորոխ գետի ձախ կողմում, Արդվին քաղաքից մոտ 24 կ հարավ֊արևելք, Սևիցակալ գյուղի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արդվինի մարզի լեռներ
2022 թվականի հունվարին մահացածներ
Այս ցանկը պարունակում է այն անձանց ցուցակը, որոնք (տես՝ Վիքիպեդիա:Նշանակալիություն (մարդիկ)), ովքեր մահացել են 2022 թվականի հունվարին։
Մահվան պատճառը նշվում է միայն բացառիկ դեպքերում (սպանություն, ինքնասպանություն, ճանապարհատրանսպորտային պատահար կամ դժբախտ պատահար)։ Մնացած դեպքերում դա չի նշվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2022 մահեր
Weekly Shonen Sunday
Shonen Sunday շաբաթաթերթի առաջին համարը հրատարակվել է 1957 թվականի մարտի 17-ին, այն նույն օրը, երբ թողարկվեց մրցակից Shonen Magazine ամսագրի առաջին համարը։ Շապիկի վրա տեղադրեցին Սիգեո Նագասիմայի լուսանկարը, որը Yomiuri Giants խմբի հայտնի մասնակիցն էր։ Չնայած այն բանին, որ sunday բառը անգլերենից թարգմանաբար նշանակում է «կիրակի», ամսագիրը հրատարակում է չորեքշաբթի օրերին։ Ամսագրի առաջին խմբագիր Տոյոդա Կիտին ցանկանում էր, որ անվանումը զուգորդվեր հանգստյան օրերի հաճելի ժամանակի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամսագրեր Կատեգորիա:Մանգա
Էրշան
Էրշան, լեռ Հայկական լեռնաշխարհի կենտրոնական մասում, Վանա լճից արևելք։ Հիշատակում է Ղևոնդ Ալիշանը ։
Օտյուիլ
Օտյուիլ (Authuille), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում :
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 170 մարդ, բնակչության խտությունը` 47.49 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.58 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 31 կմ հյուսիս-արևելք:
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 112 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 78-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %: 78 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 73 անձ (44 տղամարդ և 29 կին): Գործազուրկ են եղել 5 անձ (1 տղամարդ և 4 կին): 34 անաշխատունակներից 14 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դրոսսիի տուն
Դրոսսիի տուն (Дом Дросси), հինավուրց առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Ֆրունզեի փողոց, 22), 1850-ական թվականների ճարտարապետության հուշարձան։ Գտնվում է Ռաբինովիչի տան և Ռաֆաիլովիչի տան միջև։ Ճարտարապետության հուշարձան է, Ռուսաստանի Դաշնության մշակութային ժառանգության օբյեկտ՝ 6100130000 կոդով ։
Պատմություն
Առանձնատունը 1850-ականներին կառուցել է տագանրոգցի վաճառական, հացի վաճառական Դմիտրի Դրոսսին ։ Շենքը քաղաքի չեխովյան հուշավայրերից է։ Անտոն Չեխովը եղել է տանտիրոջ որդու՝ Անդրեյ Դրոսսիի համադասարանցին վարժարանում, հաճախ եղել է նրանց հյուր։ Անտոնին գրավում էին այս ընտանիքում տիրող մշակութային մթնոլորտը, նրանց երաժշտական երեկոները և տնային ներկայացումները ։
1925 թվականին Տագանրոգում իրականացվեց այն մասնավոր տների համընդհանուր պետականացում, որոնց ընդհանուր մակերեսը գերազանցում էր 100 մ²-ը։ Նախկին տերերին կա՛մ տրվում էր փոքր տարածք իրենց նախկին տանը, կա՛մ նրանց տեղափոխում էին այլ բնակարան։ Այդ պետականացման շրջանակներում 1925 թվականին Դրոսսիի տունը բաժանվեց կոմունալ բնակարանների։
Մինչև 1930-ական թվականները տանը բնակվում էր Անդրեյ Դրոսսիի կրտսեր քույրը՝ Մարիա Դմիտրիևնա Ստեյգերը, որը հուշեր է թողել Անտոն Չեխովի մանկական տարիներից ։
Ներկայիս վիճակ
Շենքի ճակատը, ինչպես և ամբողջ տունը, գտնվում է սարսափելի վիճակում, որը խորացնում են տանը բնակվող բազմաթիվ սեփականատերերի շենքը «վերանորոգելու և բարեկարգելու նախաձեռնությունները»։ Դրոսսիի տունը վերանորոգելու համայնքային միջոցներ չգտնվեցին ո՛չ մի լայնորեն նշված Չեխովի 150-ամյա հոբելյանի օրերին, ո՛չ էլ հետագայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Դիտակ (լեռ)
Դիտակ, լեռ Թուրքիայի Քահրամանմարաշի մարզում, Կիլիկյան Տավրոս լեռներում, Զեյթունի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռներ Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Հրթիռային վառելիք
Կատեգորիա:Հրթիռային վառելիք Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Թամար (այլ կիրառումներ)
Թամար անվանումը կարող է վերաբերել.
Մահվան հույսեր (ֆիլմ)
Մահվան հույսեր, 1998 թվականին «Հայֆիլմի» («Է-ֆիլմ» ստուդիայի հետ համատեղ) նկարահանված հայկական ֆիլմ։
Ճորոխ (այլ կիրառումներ)
Ճորոխ անվանումը կարող է վերաբերել.
Մահվան հույսեր (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմը քնարական արտացոլումն է Հայաստանի 1992-1995 թթ. բարդ, ողբերգական իրադարձությունների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Օշան հավամրգանման
Օշան հավամրգանման, թելուկազգիների ընտանիքի, օշան ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Ուժեղ ճյուղավորված թուփ է՝ 30-60 սմ բարձրությամբ։ Փայտացած ընձյուղների վրա կեղևը բաց մոխրավուն է։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են նուրբ և խիտ մազմզուկներով, հետագայում մերկանում են։ Տերևները կիսագլանաձև են, մախաթանման, 3-8 մմ երկարությամբ, կոշտավուն են, բթածայր։ Ծաղիկները գտնվում են ծաղկակից տերևների ծոցերում, միայնակ են, հավաքված կարճ հասկիկներում, որոնք առաջացնում են հուրաններ։ Ծաղկապատի տերևիկները օվալաձև են, մերկ, թաղանթանման, պտուղների հասունացման ժամանակ վերածվում են թաղանթանման թևիկների, որոնցից 2-ը երիկամաձև են, մյուսները՝ հակառակ-ձվաձև կամ նույնիսկ գծանման։ Սպին կարճ է, տափակ։ Ամբողջ բույսը գարնանն ունի կապտավուն, աշնանը սևավուն գունավորում։
Տարածվածություն
Տարածված է Նախակովկասում, Դաղստանում, Արևելյան ու հարավային Անդրկովկասում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Արարատյան դաշտում, վայքում։ Աճում է ուժեղ աղակալած, քարքարոտ հողերում։
Կիրառություն
Էկոլոգիական խումբը 8-րդ։ Մշակության հավանական շրջանները 23-25, 27-28 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թելուկազգիներ
Հաջի Հեյբաթ մզկիթ
Հաջի Հեյբաթ մզկիթ (Hacı Heybət Məscidi), 18-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Բաքվի Իչարի Շահար տարածքում։ Պատկանում է Իչարի Շահար պետական պատմական արգելավայրը  ։
Պատմություն
Մզկիթը գտնվում է Շիրվանշահերի ապարանքների մոտ։ Շատ պատմական մզկիթների պես, Հաջի Հեյբաթի մզկիթի պատի վրա ևս կա արձանագրություն, որտեղ նշված է, որ, Հաջի Հեյբաթի մզկիթը կառուցվել է 1791 թվականին Հաջի Հեյբաթ Ամիր Ալի-օղլիի կողմից։ Մզկիթի ճարտարապետությունը պատկանում է Շիրվան-Ապշերոնի ճարտարապետական դպրոցին։ Մզկիթը գործում է Իչարի Շահար պետական պատմական արգելավայրի վարչության վերահսկողության ներքո։ Ներքին մուտքի մոտ կանգնած է միհրաբը։ Մզկիթը բաղկացած է ուղղանկյուն աղոթասրահից և փոքր միջանցքից։ 1998 թ. տեղի ունեցած հնագիտական պեղումների ընթացքում երկու սենյակ է հայտնաբերվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաքվի մզկիթներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Դալիքդաշ (լեռ, Գանձակի լեռներ)
Դալիքդաշ, լեռ Ադրբեջանի Ղազախի շրջանում, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Գանձակի լեռներում։ Բարձրությունը 3023 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռներ Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Թախտալի
Թախտալի, լեռ Պոնտական լեռնահամակարգում, Ջանիկի լեռնաշղթայում, Նեոկեսարիա քաղաքի մոտակայքում ։
Արմեն Պետրոսյան (քիքբռնցքամարտիկ)
Արմեն Պետրոսյանը, իտալահայ քիքբռնցքամարտիկ է, ով հանդես է գալիս միջինքաշային կարգում։ Ագրեսիվ մարտիկ Պետրոսյանը սկսել է մարզվել Մուայ Թայ ոճում Իտալիա տեղափոխվելուց հետո։ Արմեն Պետրոսյանն ու նրա եղբայրը Ջորջիո Պետրոսյանը պայմանագիր են կնքել «Օկտագոն Մենեջմենթ»-ի հետ և հենց այդ ընկերության մարտերի շնորհիվ էլ հայտնի է դարձել ամբողջ աշխարհում։ Նա արդեն դարձել էր Իտալիայի կրկնակի չեմպիոն ու Եվրոպայի չեմպիոն մինչև 2010 թ. միջազգային ասպարեզում մրցելը։
Վաղ կյանքը
Արմեն Պետրոսյանը ծնվել է Երևանում, հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ-ում և տեղափոխվել Իտալիա, Գորիցիա 13 տարեկանում մոր, քույրերի` Կարինեի, և Լիաննայի հետ, միանալով հոր և ավագ եղբայրներ Անդրանիկին, Ջիորջիոին եւ Ստեփանին, ովքեր տեղափոխվել էին Իտալիա մեկ տարի առաջ։ Նա հանդիսանում է Իտալիայի նատուրալիզացված քաղաքացի ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քիքբռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Իտալահայ քիքբռնցքամարտիկներ
Սերգեյ Մերգելյան փողոց (Երևան)
Սերգեյ Մերգելյան փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի Այգեստան թաղամասում։ Անվանումն ստացել է հայ մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ, ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի անդամ, Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր, Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանակիր Սերգեյ Մերգելյանի պատվին։
Տվյալներ
Նախկինում կոչվել է Այգեստանի 5-րդ փողոց։ Ներկայիս անվանումն ստացել է Երևանի ավագանու 2022 թվականի մարտի 15-ի որոշմամբ, որով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Այգեստան թաղամասի մի շարք փողոցներ անվանակոչվել են մեծանուն համալսարանականների անուններով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Մասրենի տեբերդինյան
Մասրենի տեբերդինյան, վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Ցածրաաճ, տերևաթափ թուփ է՝ 0,6-1 մ բարձրությամբ։ Տերևներն էլիպսաձև են կամ հակառակ ձվաձև, սղոցաեզր։ Փշերը ցրված են, միատիպ, հաճախ մանգաղաձև ծռված։ Տերևակիցներն ունեն նուրբ սրածայր ականջիկներ։ Ծաղիկները միայնակ են, երբեմն՝ 2-ական։ Հասուն հիպանթիումը երկարավուն օվալաձև է, մերկ և հարթ։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Արևելյան Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Արևմտյան Հայաստանում։ Հայաստանում հանդիպում է կենտրոնական շրջաններում և Արարատյան դաշտում, ստորին լեռնային գոտում, բաց, լուսավոր վայրերում։
Կիրառություններ
Էկոլոգիական խումբը՝ VIII: Մշակության հավանական շրջանները՝ 7-14, 17-32 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասրենի
Ազգային հիշողություն
Ազգային հիշողությունը հավաքական հիշողության ձև է, որը սահմանվում է ընդհանուր փորձի և մշակույթի միջոցով։ Այն ազգային ինքնության անբաժանելի մասն է։ Ազգային հիշողությունն իրենից ներկայացնում է մշակութային հիշողության յուրահատուկ ձև, որն էական ներդրում է ունենում ազգային խմբերի ձևավորման գործում։ Պատմականորեն ազգային համայնքներն ընդհանուր պատմություն ստեղծելու համար հիմնվել են ոգեկոչման արարողությունների և կոթողների, առասպելների ու ծեսերի, փառավոր անհատների, առարկաների և իրենց պատմության մեջ կատարված իրադարձությունների վրա ։
Հակասական վարկածներ
Ազգային հիշողությունը սովորաբար բաղկացած է ազգի անցյալի ընդհանուր մեկնաբանությունից ։ Նման մեկնաբանությունները կարող են լինել տարբեր և երբեմն մրցակցել միմյանց հետ ։ Դրանք կարող են վիճարկվել և լրացվել մի շարք շահագրգիռ խմբերի կողմից, որոնք պայքարում են իրենց պատմության ճանաչման, փաստագրման և հավերժացման, ինչպես նաև ազգային պատմությունների փոփոխության համար ։
Հաճախ ազգային հիշողությունն անցյալի քաղաքականացված տեսլական առաջարկելու համար ճշգրտվում է, որպեսզի քաղաքական դիրքորոշումը համահունչ լինի ազգային ինքնությանը ։ Բացի այդ, այն խորապես ազդում է պատմական փաստերի ընկալման և արձանագրման վրա և կարող է շրջանցել կամ համապատասխանեցնել փաստերը ։
Տրամաբանական ռազմավարության ռեպերտուարը կոչված է առավել հուզական դարձնել անձնական պատմությունները և ազգայնացնել կենսագրական անցյալը ։
Ազգային հիշողությունը տասնվեցերորդ դարից սկսած կառավարությունների կողմից հաշվարկվել է դինաստիկական, քաղաքական, կրոնական և մշակութային նպատակներով ։
Մշակութային արդյունաբերության կողմից հիշողության շուկայավարումը և դրա կիրառումը քաղաքական նպատակներով կարող են դիտվել որպես ազգի անցյալի օբյեկտիվ ընկալման լուրջ սպառնալիքներ ։
Լորրեն Ռայանը նշում է, որ անհատական հիշողությունը ինչպես ձևավորում է ազգային հիշողություն, այնպես էլ ինքը ձևավորվում է ազգային հիշողությամբ, և որ կա մրցակցություն ազգի գերիշխող և անհատական հիշողությունների միջև ։ Հյոնգ Պակը պնդում է, որ ազգը մշտապես վերածնվում, վերաիմաստավորվում, վերստեղծվում է իր քաղաքացիների ընդհանուր հիշողությունների միջոցով ։
Ազգային հիշողությունները կարող են և հակասել այլ ժողովուրդների հավաքական հիշողությանը ։
Մեդիայի դերը
Ազգային հիշողության մասին հաղորդումներն անցյալը բնութագրում են անցյալը, ներկան և ապագան միաձուլող «մեկ շարունակական պատմվածքի» մեջ ։
Պիեռ Նորան պնդում է, որ «պատմության ժողովրդավարացումը» հնարավորություն է տալիս տարածել անցյալի հուզական վարկածները ։
Սակայն մշակութային արդյունաբերությունով անցնող ազգային պատմությունը, ինչպիսին պատմական ֆիլմերն են, կարող են դիտվել որպես լուրջ սպառնալիքներ ազգի անցյալի օբյեկտիվ ընկալման համար ։
Միջազգային մեդիա
Ազգերի հիշողությունը ազգերի միջև տարածելու համար կարող են օգտագործել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսին է համացանցը ։
Ազդեցություն և գործառույթներ
Ազգային հիշողությունը կարող է լինել համախմբման, ինչպես նաև բաժանման և հակամարտության ուժ։ Այն կարող է նպաստել կառուցողական ազգային բարեփոխումներին, միջազգային համայնքներին և համաձայնագրերին, երկխոսությանը, ինչպես նաև խորացնել խնդրահարույց քաղաքականությունները և հռետորաբանությունը։
Ինքնության ճգնաժամը կարող է առաջանալ վատ հիշողությունների (ինչպիսիք են ազգային հանցագործությունները) կամ ընդհանուր անցյալի հանդեպ հավատի բացակայության պատճառով ։
Հաճախ նոր զարգացումները, գործընթացները, խնդիրները և իրադարձությունները իմաստավորվում են ազգային հիշողությունից փոխառության ճանապարհով։
Քննադատական ազգային հիշողություն
Քննադատական պատմությունը կամ պատմական հիշողությունը տարանջատվում է ազգային ժառանգությանը միտված ազգային հիշողության ավանդույթից և առավել սոցիոլոգիական իմաստով կենտրոնացած է մասնագիտացված ուսումնասիրության պատմությանը ։
Ազգային հիշողությունը կարող է կասկածի տակ դնել ազգին որպես այդպիսին, ինչպես նաև նրա ինքնությունը և ենթադրել հանրային բանակցություններ այն մասին, թե երկիրն ինչ է ցանկանում լինել որպես ազգ։
Հիշողության, մոռացության, ինքնության և ազգի երևակայական կառուցվածքի միջև կապը հասկանալու համար հիշողությունում դիսկուրսի վերլուծությունը հիմնարար է, քանի որ ազգային պատմության բոլոր ստեղծագործություններում տեղի է ունենում ազգի կերպարի վերակառուցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլեկտիվ բանականություն Կատեգորիա:Մշակութաբանություն Կատեգորիա:Պատմություն Կատեգորիա:Հիշողություն
Վաղարշավան
Վաղարշավան, գրաբար՝ Վաղարշաւան, Բասենո (Բասենոյ) բերդ, Բասենո (Բասենոյ) քաղաք, Բասեն, քաղաք Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Բասեն գավառում, Երասխ և Մուրց գետերի միախառնման մոտ։ Ըստ Մովսես Ւարենացու, հիմնել է Հայոց թագավոր Վաղարշ Բ (II դ․), իր ծննդյան տեղում, որտեղ մայրը նրան ծննդաբերել էր իր ձմեռոցը գնալու ժամանակ։ Գտնվելով Երասխի ափով ձգվող տարանցիկ ճանապարհին՝ Վաղարշավանը դարձել է բազմամարդ ավան, պարսպապատվել։ Արիստակես Լաստիվերցու վկայությամբ, զարգացման բարձր աստիճանի է հասել 9-րդ դարի 1-ին կեսին։ Սակայն 1048—1049 թվականներին ավերվել է սելջուկյան թուրքերի արշավանքների ժամանակ։ Հետագա դարերում վերածվել է անշուք բնակավայրի։ Նոր ժամանակներում այլևս չի հիշատակվում։ Ավերակները նշմարվում են ներկայիս Քյոփրիքյոյ գյուղի մոտ։ Հաճախ շփոթվել է Վաղարշակերտի (Ալաշկերտ), Հասանկալայի, Բողբերդի հետ։
Կատեգորիա:Այրարատի բնակավայրեր
Նեսլիհան Յիջիթ
Նեսլիհան Յիջիթը (ծնված 1994 թվական, փետրվարի 26) թուրք բադմիտոնիստ է։ 178 սանտիմետր (5.84 ոտնաչափ) հասակ ունեցող մարզիկը խաղում է աջ ձեռքով, իսկ մարզվում է Չաղաթայ Թաշդեմիրի Անկարայի մայրաքաղաքային Էգոսբոր ակումբում։ Նա շահել է կանանց մենախաղի մրցանակը (տիտղոսը) 2013 թվականի Իսլամական համերաշխության խաղերում, 2013 և 2018 Միջերկրածովյան խաղերում, ինչպես նաև Միջերկրախովյան խաղերում արժանացել է 2013 թվականի կանանց զուգախաղի տիտղոսին։ Յիջիթը նաև բրոնզե մեդալներ է նվաճել 2015 թվականի Եվրոպական խաղերում և 2021 թվականի Եվրոպայի առաջնություններում։
Կարիերա
2009-ին Սլովենիայի Մեդվոդե քաղաքում անցկացված U17 Եվրոպայի առաջնությունում Նեսլիհան Յիշիտը դարձավ մենախաղի և զուգախաղի արծաթե մեդալակիր։ 2011-ի Իսպանիայի պատանեկան միջազգային մրցաշարի մենախաղում  հասավ կիսաեզրափակիչ փուլ, նվաճեց աղջիկների զուգախաղի տիտղոսը և զբաղեցրեց խառը զուգախաղերի երկրորդ տեղը։
Նա օլիմպիական խաղերում որակավորվեց որպես բադմինտոնի առաջին թուրք խաղացող։
Ինդոնեզիայի Պալեմբանգ քաղաքում անցկացված Իսլամական համերաշխության 2013 թվականի խաղերում նվաճեց ոսկե մեդալ մենախաղում և բրոնզե մեդալ ազգային ընտրանու հետ։ 2013 թվականի հունիսին նա Մերսինի Միջերկրածովյան խաղերում նվաճեց կրկնակի ոսկե մեդալներ կանանց մենախաղի և զուգախաղի մրցումներում։
2021 թվականին նվաճեց բրոնզե մեդալ Եվրոպայի առաջնությունում՝ ուղիղ խաղերում կիսաեզրափակչում պարտվելով գործող չեմպիոն Կարոլինա Մարինին ։
Եվրոպական խաղեր
Կանանց զուգախաղեր
Եվրոպական առաջնություններ
Կանանց մենախաղեր
Իսլամական համերաշխության խաղեր
Կանանց մենախաղեր
Միջերկրածովյան խաղեր
Կանանց մենախաղեր Կանանց զուգախաղեր
Եվրոպական համալսարանական խաղեր
Կանանց մենախաղեր
Եվրոպական համալսարանական առաջնություններ
Կանանց մենախաղեր Կանանց զուգախաղեր
Եվրոպական կրտսեր տարիքային առաջնություն
Աղջիկների մենախաղեր
BWF Միջազգային մարտահրավերներ, շարքեր (25 տիտղոս, 27 փոխչեմպիոն)
Կանանց մենախաղեր Կանանց զուգախաղեր
Իլիաս Վենեզիս
Իլիաս Վենեզիս, - հույն նշանավոր վիպասան, համարվում է «30-ականների սերնդի» խոշորագույն ներկայացուցիչը ։ Նրան մեծ հռչակ են բերել հատկապես «31328-րդ համարը» և «Էոլյան երկիր» վեպերը։
Կենսագրություն
Իլիաս Վենեզիսը ծնվել է 1904 թվականի մարտի 4-ին, Փոքր Ասիա թերակղզու արևմուտքում՝ Զմյուռնիայի մերձակայքում գտնվող Այվալըք ծովափնյա քաղաքում, Միքայել Մելոսի ընտանիքում (Վենեզիսը պապի ազգանունն է)։
1914 թվականին, երբ սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը, և թուրքերը, պատեհ առիթն օգտագործելով, Օսմանյան կայսրությունում սկսեցին հալածել քրիստոնյաներին, նրանց ընտանիքը ապաստանեց հունական մոտակա Լեսբոս կղզում՝ Միտիլինի քաղաքում։ 1918 թվականի վերջերին ավարտվեց Առաջին աշխարհամարտը, որտեղ թուրքերը պարտություն էին կրել, և հունական բանակը, Անտանտի հատկացրած մանդատի համաձայն, 1919 թվականին իր հսկողության տակ վերցրեց Զմյուռնիան ու հարակից տարածքները։ Շատ-շատերի հետ՝ Վենեզիսների ընտանիքը ևս վերադարձավ հայրենի բնօրրան՝ Այվալըք։ Բայց դաշնակից պետությունները, հանուն սեփական շահի, կեղտոտ խաղեր սկսեցին միմյանց թիկունքում, և ստացվեց այնպես, որ նախ՝ Իտալիան, ապա նաև Ֆրանսիան դարձան պատերազմում պարտություն կրած թուրքերին աջակցողներ։ Թուրքական բանակը 1922 թվականին անցավ հակահարձակման և ետ գրավեց Զմյուռնիան՝ իր հարակից տարածքներով։ Տասնութամյա Իլիասը գերի ընկավ թուրքերին և Այվալըքի ամբողջ տղամարդ բնակչության հետ, այսպես կոչված՝ բանվորական գումարտակի կազմում, մահվան քայլերթ կատարեց հայրենի շեն ու ծաղկուն քաղաքից մինչև Անատոլիայի խորքերում թուրքերի հիմնած համակենտրոնացման ճամբարը։
Այդ երթի ընթացքում թուրք վերակացուների կամայական գնդակահարությունների, դաժան մտրակահարումների, խոշտանգումների, եղանակային անտանելի պայմաններում ուժերից վեր աշխատանքի, ինչպես նաև սովի, հիվանդությունների պատճառով զոհվեցին շատ-շատերը. մահվան երթի երեք հազարից ավելի մասնակիցներից ողջ մնացին ընդամենը քսաներեքը։ Փրկվածներից մեկը Իլիաս Վենեզիսն էր, որը տասնչորս ամիս անմարդկային պայմաններում դիմանալով՝ 1923 թվականին՝ Լոզանի պայմանագրի ստորագրումից հետո, ազատ արձակվեց և վերջապես կարողացավ միանալ դարձյալ Լեսբոս կղզու Միտիլինի քաղաքում ապաստանած իր ընտանիքին։ Այստեղ նա ծանոթացավ «Կամպանա» («Զանգ»)շաբաթաթերթի խմբագիր Ստրատիս Միրիվիլիսի հետ, որը նրան համոզեց գրի առնել և թերթում լույս ընծայել թուրքական դժնեդաժան գերության մեր իր տեսածն ու ապրածը ։ Այսպես՝ ստեղծվեց «31328-րդ համարը» վեպը, որը 1924 թվականի ընթացքում մաս-մաս տպագրվեց շաբաթաթերթում ։ 1931 թվականին այդ վեպի ընդլայնված տարբերակը հրատարակվեց առանձին գրքի տեսքով՝ միանգամից մեծ հռչակ բերելով հեղինակին։ Այն թարգմանվեց ու լույս տեսավ նաև օտար մի շարք լեզուներով։ Գրքի ֆրանսերեն հրատարակության նախաբանում բելգիացի ակադեմիկոս Հենրի Լիբրեխտը գրում է. «Զգացվում է, որ Վենեզիսը սահմռկելի դեպքերը գրի առնելիս մեկ անգամ ևս վերապրել է դրանք։ Բայց և այնպես՝ թուրքական գազանությունները նկարագրելիս հեղինակը զոհերին ու դահիճներին ներկայացնում է նրանց գործողությունների ու մտքերի միջոցով, առանց զայրույթի, առանց նախատրամադրվածության»։
Վենեզիսը ստեղծագործում էր ազատ ժամերին, իսկ ապրուստը հոգալու համար աշխատում էր Հունական բանկի Միտիլինիի մասնաճյուղում։ Այստեղից 1932 թվականին տեղափոխվել է Աթենք։ Իր ձախ հայացքների պատճառով նա հետապնդումների է ենթարկվել գեներալ Մետաքսասի բռնապետության տարիներին, իսկ Հունաստանի եռակի՝ գերմանա-իտալա-բուլղարական օկուպացիայի ժամանակ ընդհատակյա գործունեության համար նույնիսկ բանտ է նետվել, խստագույն պայմաններում պահվել Ավերոֆ բանտի C պահամասում և մինչև անգամ դատապարտվել մահապատժի, որը չեղարկվել է արքեպիսկոպոս Դամասկինոսի, բարձրաստիճան մի շարք պաշտոնյաների, հեղինակավոր մտավորականների միջամտության շնորհիվ։ Պատերազմից ավարտից հետո նա բանտային իր ապրումները նկարագրել է «C պահամասը» թատերական երկում։
Այդ ժամանակաշրջանում գրողը սկսում է աշխատակցել Աթենքում լույս տեսնող «Ակրոպոլիս» թերթին՝ դառնալով նրա սյունակագիրը։ Միաժամանակ շարունակում էր աշխատել իր հերթական մեծածավալ ստեղծագործության՝ «Էոլյան երկիր» վեպի վրա։ Այստեղ բանաստեղծական պատումի միջոցով, քնարական շնչով պատկերել է իր մանկության չքնաղագեղ ամառները, դրախտային իր բնօրրանը, որ կորսվեց։ Ինչպես վեպի ֆրանսերեն հրատարակության նախաբանում նշել է Պիեռ Ամանդրին, «դա Փոքր Ասիայի ամբողջ քրիստոնեության սրտակեղեք Ելքի, իր հայրենի, հարազատ հողից նրա արմատները խզելու հուզիչ պատումն է»։
Ետպատերազմյան տարիներին Իլիաս Վենեզիսը հայրենի երկրի հոգևոր կյանքում ակտիվ դեր է խաղացել ոչ միայն որպես գրող ու ժուռնալիստ. եղել է Ազգային թատրոնի գլխավոր տնօրեն, Ազգային օպերայի վարչության նախագահի տեղակալ։ 1957 թվականին ընտրվել է Աթենքի ակադեմիայի անդամ։ Կյանքի վերջին երեք տարիներին ծանր հիվանդության պատճառով նա գամված է եղել անկողնուն։ Վախճանվել է 1973 թվականի օգոստոսի 3-ին, կոկորդի քաղցկեղից։ Թաղվել է Լեսբոս կղզում՝ Միտիմնայում (Միլիվոսում)։
Երկեր
ՎԵՊԵՐ
31328-րդ համարը — Το Νούμερο 31328 (1931)
Անդորրություն — Γαλήνη (1939)
Էոլյան երկիրը — Αιολική Γη (1943)
Ելք — Έξοδος (χρονικό της κατοχής, 1950)
Օվկիանոս — Ωκεανός (1956)
Չորսի վեպը — Το Μυθιστόρημα των Τεσσάρων, գրված Միրիվալիսի,Կարագացիսի, Թերեզակիսի հետ համատեղ (1958)
ՊԱՏՄՎԱԾՔՆԵՐ
Մանոլիս Լեկաս — Μανώλης Λέκας (ժողովածու, 1927)
Էգեյան ծով — Αιγαίο (ժողովածու, 1941)
Քամիներ — Άνεμοι (ժողովածու, 1944)
Պատերազմի ժամը -Ώρα Πολέμου (ժողովածու, 1946)
Պարտվածները — Οι νικημένοι (ժողովածու, 1954)
Կղզեխումբ — Αρχιπέλαγος (ժողովածու, 1969)
ՈւՂԵԳՐՈւԹՅՈւՆՆԵՐ
Աշունն Իտալիայում-Φθινόπωρο στην Ιταλία (1950)
Ամերիկյան երկիրը- Αμερικανική Γη (1955)
Արգոնավորդները — Αργοναύτες (ժամանակագրություն, 1962)
Էֆտալու — Εφταλού (պատմվածքներ, 1972)
Թափառումներ — Περιηγήσεις (1973)
Հունական ծովերում -Στις ελληνικές θάλασσες (պատմվածքներ, 1973)
Բարև, Փոքր Ասիա -Μικρασία Χαίρε (պատմվածքներ, 1974)
ՌԱԴԻՈՀԱՂՈՐԴՈւՄՆԵՐ
Նավեր ու ծովեր -Πλοία και Θάλασσες (տեքստեր և պատմվածք, 1969)
Հույն և օտարազգի ճանապարհորդներ — Έλληνες και Ξένοι Περιηγητές (տեքստեր և պատմվածք, 1970)
ԹԱՏԵՐԳՈւԹՅՈւՆ
C պահամաս -Μπλοκ C (պիես, 1963)
ԱՅԼ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ
Արքեպիսկոպոս Դամասկին — Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός (1952)
Հունաստանի բանկի ժամանակագրություն — Χρονικόν της Τραπέζης της Ελλάδος (1955)
Էմանուել Ցուդերոս — Εμμανουήλ Τσουδερός (1966)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն գրողներ Կատեգորիա:Վիպասաններ
Նատրիումի դեկակարբոնիլդիվոլֆրամատ
Նատրիումի դեկակարբոնիլդիվոլֆրամատ, Na2[W2(CO)10] քիմիական բանաձևով նատրիումի և վոլֆրամի կարբոնիլային կոմպլեքս։ Առաջացնում է դեղին բյուրեղներ, լավ է լուծվում ջրում, ինքնաբռնկվում է օդում։
Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի դեկակարբոնիլդիվոլֆրամատը առաջացնում է դեղին բյուրեղներ, անկայուն է օդում (դյուրավառություն)։ Լուծվում է ջրում, տետրահիդրոֆուրանում, պիրիդինում, ացետոնում, ացետոնիտրիլում, չի լուծվում դիօքսանում, դիէթիլ եթերում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Վոլֆրամի կարբոնիլային կոմպլեքսներ Կատեգորիա:Վոլֆրամատներ
Արցախի «Երախտագիտություն» մեդալ
«Երախտագիտություն» մեդալ, Արցախի պետական պարգև, որով պարգևատրվում են այն անձինք, ովքեր ծանրակշիռ ավանդ են ներդրել Արցախի ժողովրդական տնտեսության, գիտության, մշակույթի, սոցիալական ոլորտի վերականգնման և զարգացման գործում, նպաստել Արցախի պաշտպանությանն ու միջազգային ճանաչմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական պարգևներ
Թերսական (հովիտ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հովիտներ Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Ավելեժ
Ավելեժ (Avelesges), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 52 մարդ, բնակչության խտությունը` 10.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.87 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 125 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 27 կմ արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 29 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 21-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 8։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,4 %։ 21 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 21 անձ (9 տղամարդ և 12 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ։ 8 անաշխատունակներից 1-ը եղել է աշակերտ կամ ուսանող, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պատվաստանյութ
Պատվաստանյութ, վակցինա (, vaccinum՝ կովի, vacca՝ Կով), պատրաստուկներ, որոնք ստացվում են կենդանի կամ սպանված միկրոօրգանիզմներից, դրանց կենսագործունեության արգասիքներից։ Օգտագործվում են կանխարգելիչ կամ բուժիչ նպատակով՝ մարդկանց ու կենդանիների ակտիվ իմունացման համար։ Պատվաստանյութն առաջին անգամ կիրառել է բնական ծաղկի ժամանակ անգլիացի բժիշկ Էդվարդ Ջենները (1796), գիտականորեն հիմնավորել է ֆրանսիացի գիտնական Լուի Պաստյորը (XIX դ․ 2-րդ կեսին ստացավ մի շարք պատվաստանյութեր կատաղության, հավերի խոլերայի, սիբիրյան խոցի և այլնի դեմ)։ Վակցինականխարգելման հետագա զարգացման շնորհիվ մի շարք երկրներում խիստ նվազեցին կամ վերացան բնական ծաղիկը, դիֆթերիան, պոլիոմիելիտը, կարմրուկը և այլ վարակիչ հիվանդություններ։ Գոյություն ունեն կենդանի, սպանված, քիմիական պատվաստանյութ և անատոքսիններ։
Կենդանի պատվաստանյութերն ստացվում են ախտածին մանրէները (բակտերիաներ, վիրուսներ և այլն) տարբեր եղանակներով մշակելով և ոչ ախտածին՝ ավիրուլենտ դարձնելով։ Դրանք օգտագործվում են բնական ծաղկի, տուբերկուլյոզի, կարմրուկի, պոլիոմիելիտի, բրուցելյոզի, կատաղության, տուլարեմիայի, սիբիրախտի, ժանտախտի, դեղին տենդի, գրիպի, տզային էնցեֆալիտի և այլ դեպքերում։ Կենդանի վակցինային բնորոշ են բարձր իմունածնությունը, ոչ բարձր ռեակտոգենությունը, գոյացած անընկալունակության երկարատևությունը։ Գոյություն ունեն ավելի քան 20 կենդանի վակցինա։
Սպանված վակցինա ստանալու համար ախտածին մանրէներն ակտիվազրկում են զանազան ֆիզիկական (ջերմություն, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ) կամ քիմիական (ֆորմալին, ացետոն, սպիրտ, ֆենոլ) ազդակներով։ Կիրառվում են որովայնային տիֆի, պարատիֆերի, խոլերայի, կապույտ հազի, լեպտոսպիրոզների, պոլիոմիելիտի, կատաղության, բծավոր տիֆի, տզային էնցեֆալիտի դեմ։ Այս պատվաստանյութի պաշտպանական հատկությունները ավելի թույլ են արտահայտված, և իմունիտետը զարգանում է մի քանի պատվաստումներից հետո։
Պատվաստանյութերն օրգանիզմ են ներմուծվում վերմաշկային, միջմաշկային, ենթամաշկային, միջմկանային, ներերակային, ներքթային, ինհալացիոն, բերանի և այլ ճանապարհներով։ Ետպատվաստումային անընկալունակությունը կարող է տևել մի քանի ամսից մինչև մի քանի տարի։
Կատեգորիա:Իմունաբանություն
Լուսինե Աբգարյան
Լուսինե Լևոնի Աբգարյան, իրավաբան, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր ։
Կենսագրություն
Լուսինե Աբգարյանը ծնվել է 1971 թվականի մարտի 4-ին՝ Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքում։ 1996 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
1999-2007 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քրեական և զինվորական գործերի պալատի դատավորի օգնական։ Այնուհետև, մինչև 2008 թվականը որպես դատավորի խորհրդական աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության Վճռաբեկ դատարանում։ 2008-2009 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի աշխատակազմի իրավական փորձաքննությունների վարչության ավագ մասնագետ, որից հետո, մինչև 2014 թվականը աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի դատավորի ավագ օգնական։ Նույն թվականին ավարտել է Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության ակադեմիան և Հայաստանի Հանրապետության նախագահի դեկտեմբերի 24-ի հրամանագրով նշանակվել Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր։
2018 թվականի Հայաստանի Հանրապետության նախագահի հոկտեմբերի 24-ի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Բերդ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի դատավորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Դրունքաքիթ
Դրունքաքիթ, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Վիրահայոց լեռներում, Ճոճկան գյուղից 1 կմ հյուսիս։ Բարձրություն 1124 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Մարիա Կիսելյովա
Մարիա Ալեքսանդրովնա Կիսելյովա (Мария Александровна Киселёва, ), ռուս մարզուհի (գեղալող), Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն, աշխարհի եռակի չեմպիոն և Եվրոպայի իննակի չեմպիոն, սպորտի վաստակավոր վարպետ (2000), հաղորդավար, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին կից Ֆիզկուլտուրայի և սպորտի հարցերով խորհրդի նախագահության անդամ, «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամ ։ Մասնակցել է «Ունիվերսիադա-2013-ի դեսպաններ» ծրագրին (XXVII համաշխարհային ամառային ունիվերսիադա 2013, որ անցկացվել է Կազան քաղաքում)։ Աշխարհի 2015 թվականի առաջնության դեսպան է (ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնություն 2015)։
Կենսագրություն
Մարիա Կիսելյովան ծնվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 28-ի Կույբիշևում (ներկայում՝ Սամարա, Ռուսաստանի Դաշնություն)։ Լողով զբաղվել սկսել է 3 տարեկան հասակից, չնայած ծնողները նրան լողի պարապմունքների են ուղարկել միայն ընդհանուր զարգացման համար և չեն մտածել, որ նա կսկսի զբաղվել պրոֆեսիոնալ լողով ։
Մարզական նվաճումներ
Մարիա Կիսելյովան Եվրոպայի առաջնություններում հաղթել է ինը անգամ՝ 1995 (զույգ, խումբ), 1997 (զույգ, խումբ), 1999 (զույգ, խումբ), 2000 (խումբ), 2002 (խումբ), 2004 (խումբ) թվականներին։ 1998 (խումբ) և 2003 (խումբ) թվականներին նա դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն է դարձել 2000 (զույգ, խումբ) և 2004 թվականների (խումբ). հանդես է եկել Օլգա Բրուսնիկինայի հետ։ Կիսելյովան բազմիցս հաղթել է աշխարհի ու Եվրոպայի գավաթների առաջնություններում, ինչպես նաև Ռուսաստանի առաջնություններում։ Նա դարձել է նաև «Բարի կամքի խաղերի» հաղթող։
Դերասանական աշխատանք
Մարիա Կիսելյովան նկարահանվել է ռեժիսոր Վլադիմիր Բորտկոյի «Ապուշը» հեռուստասերիալում (ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկու վեպի)՝ կատարելով Վարյա Իվոլգինայի դերը։
Հեռուստատեսություն
Մարզական կարիերային զուգահեռ 2001 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2005 թվականի հուլիսը Մարիա Կիսելյովան եղել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքի «Слабое звено» («Թույլ օղակ») հեռուստախաղի հաղորդավար։ Որպես հաղորդավար աշխատելու տարիներին ճանաչվել է «Ամենաոճային հաղորդավար» ու «Տարվա հայտնություն»։ 2001-2002 թվականներին Կիսելյովան վարել է ՆՏՎ հեռուստաալիքի «Сегодня» («Այսօր») հաղորդման մարզական լուրերի բաժինը ։ 2002 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ռուսաստանի Առաջին ալիքով Կիսելյովան վարել է «Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր» խաղի ամանորյա մեկ թողարկում՝ փոխարինելով Մաքսիմ Գալկինին։
2015 թվականին Մարիա Կիսելյովան վարել է Առաջին ալիքի «Դելֆինների հետ միասին» հաղորդումը։
Անձնական կյանք
2001 թվականից մինչև 2012 թվականի դեկտեմբերը Մարիա Կիսելյովան ամուսնացած էր նախկին լողորդ, միջազգային կարգի սպորտի վարպետ Վլադիմիր Կիրսանովի հետ։ Կիսելյովան ունի երկու դուստր՝ Դարյան ու Ալեքսանդրան։
Մարիա Կիսելյովան դավանում է ուղղափառ քրիստոնեություն ։
Հետաքրքիր փաստեր
Մարիա Կիսելյովայի ծնողներն ունեցել են նույն ազգանունը, այդ պատճառով էլ ամուսնանալիս նրա մայրն ստիպված չի եղել փոխել ազգանունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս գեղալողորդներ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Թոքային սիրտ
Թոքային սիրտ, աջ փորոքի դիլատացիա է և անբավարարություն ի պատասխան թոքերում անոթային դիմադրության և զարկերակային ճնշման բարձրացման ։
Քրոնիկական թոքային սիրտը բերում է աջ փորոքի հիպերտրոֆիայի, իսկ սուր թոքային հիվանդությունները բերում են դիլատացիայի. Հիպերտրոֆիան հարմարողական պատասխանն է ճնշման երկարատև բարձացմանը։ Առանձին մկանային բջիջները ենթարկվում նե փոփոխության՝ աճում են հաստությամբ, ինչը բերում է սրտի կծկման ուժի մեծացման։ Այս ամենը կատարվում է դիմակայելու համար հարաճող անոթային դիմադրությանը։ Դիլատացիան ձգումն է երկարությամբ, որը տեղի է ունենում ի պատասխան թոքային զարկերակի ճնշման սուր բարձրացման ։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Թոքային սիրտ հիմնականում առաջանում է ի պատասխան աջ փորոքի հետծանրաբեռնվածության մեծացման, ինչը բերում է աջ փորոքի անվբավարության, սակայն մեծամասամբ դեպքերում աջ փորոքը կարողանում է հաղթահարել այդ դիմադրությունը։ Հիմնական պատճառը թոքային սրտի զարգացման ճնշման բարձրացումն է, սակայն գոյություն ունեն նաև այլ գործոններ ևս։ Դրանք են ՝
Տարբերակիչ ախտորոշում
Թոքային սրտի ախտաորոշումը այդքանլ էլ հեշտ չէ։ Դրա համար պետք է տարբերակենք թոքային սիրտը հետևյալ հիվանդություններից ՝
Բուժում
Թոքային սրտի բուժման մեջ օգտագործվում են հետևյալ դեղորայքային խմբերը՝ հակաբիորտիկներ, հակահազային դեղեր, թթվածնաբուժում, միզամուղներ, վազոդիլատատորներ և հակակոագուլյատորներ։ Որոշ հետազոտությունների ցույց են տվել, որ Շենմայի ներարկումները անվատագ են տրադիցիոն բուժման հետ և էֆեկտիվ են թոքային սրտի բուժման մեջ ։
Միզամուղները կիրառվում են, որպեսզի իջեցնեն ծանրաբեռնվածությունը սրտի վրա ։ Թթվածինը օգտագործվում է հևոցը քչացնելու համար, բացի դրանից թթվածին բերում է արյունատար անոթների հանգստի, ինչն էլ բերում է սրտային անբավարության քչացման ։ Հևոցի առկայության դեպքում հիվանդների մեծամասնությունը բրոնխալայնիչների կիրառման կարիք ունեն ։Տարաբնույթ դեղորայքներ են փորձարկվել թոքային անոթների ճնշումը իջեցնելու համար։ Օգտագործվում են Կալցիումի անցուղիների պաշարիչներ սակայն այն էֆեկտիվ է ոչ բոլոր դեպքերում և ըստ NICE-ի դրանց օգտագործումը ընդհանրապես խորհուրդ չի տրվում ։