cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զաթար
Զաթար (زَعْتَر‎, IPA: [ˈzaʕtar]), խոհարարական բույս է կամ բույսերի ընտանիք։ Այն նաև համեմունքային խառնուրդի անվանում է և հիմնականում օգտագործվում է որպես համեմունք։ Համեմունքն իր մեջ պարունակում է հենց խոտաբույսը, քունջութի տապակած սերմեր, չորացրած աղտոր (sumac), հաճախ աղ, ինչպես նաև այլ համեմունքներ ։ Որպես Միջին Արևելյան խոտաբույսերին հարակից ընտանիք՝ այն պարունակում է խնկածաղկի (Origanum, Oregano) դասին պատկանող բույսեր՝ վայրի անանուխ (ռեհան, ուրց) (basil, thyme), ուրց (Thymus vulgaris, ծագումը ուրց բառից), կորթին ( ծիթրոն) և խնկենի (savory) : Միայն զաթար անունը ավելի շուտ վերաբերում է սիրիական խնկածաղկին, որ աստվածաշնչյան գրականության մեջ զոպան է (անգլ.` hyssop), (եբրայերեն`אזוב‎ [eˈzov]) : Այն օգտագործվում է լևանտական խոհանոցում։ Թե՛ խոտաբույսը, թե՛ համեմունքային խառնուրդը տարածված են ողջ Միջին Արևելքում  ։
Ստուգաբանություն
Ըստ Իգնաս Գելբի (Ignace Gelb), աքքադերեն լեզվով` բառը, որը կարելի է կարդալ սարսար, կարող է վերաբերել համեմունքների բույսին։ Այս բառը կարող էր հաստատվել սիրիական սատրում, իսկ արաբերեն լեզվով զաթարը (կամ սատար), հավանաբար լատինական կորթին  աղբյուրն է ։  Կորթինը (Satureia, Satureja)  Satureja thymbra  ընտանիքին պատկանող բույսերի կծու տեսակն է, որի ընդհանուր և էթնիկ անվանումները ներառում են «Պարսկական զաթար», «Զաթար ռոմին» (Հռոմեական զոպա), և «Զաթար ֆրանջի» (Եվրոպական զոպա)։  Ժամանակակից եբրայերեն լեզվում զաթարը օգտագործվում է որպես արաբական փոխառու բառ  :
Thymus Capitatus-ը ( նաև կոչվում է Satureja capitata), վայրի ուրցի տեսակ է, որը հայտնաբերվել է Լևանթի Միջերկրական ծովի Միջին Արևելքի բլուրների ողջ տարածքում ։ Համարվում է,որ ուրցը մի բույս է,որը ամուր կերպով կապված է Պաղեստինի հետ, իսկ համեմունքի խառնուրդ` զաթարը,սովորական սնունդ է։ Thymbra spicata-ն մի բույս է, որը հարազատ է Հունաստանին և Իսրայելին, 1940 թվականներից ի վեր այն աճեցվել է Հյուսիսային Ամերիկայում սիրիական, պաղեստինյան և լիբանանցի ներգաղթյալների կողմից` իրենց զաթարի նախապատրաստությունների օգտագործման համար։
«Վայրի զաթար»-ի (արաբ.`za’atar barri) մեկ այլ տեսակ է սովորական խնկածաղիկ, որը սովորաբար հայտնի է որպես Եվրոպական խնկածաղիկ, սովորական խնկածաղիկ, այրված սուսամբար կամ չինական փխրուն թուփ ։ Այս տեսակը նույնպես տարածված է Լիբանանում, Սիրիայում, Հորդանանում, Իսրայելում և Պաղեստինում, այն օգտագործվում է տարածաշրջանի ժողովուրդների կողմից` համեմունքների խառնուրդի մեկ տեղական տարատեսակ պատրաստելու համար ։
Արաբերենում զաթար կոչվող խոտաբույսերի համար այլ լատիներեն անվանումներ են` Origanum syriacum-ը (նաև հայտնի է որպես Աստվածաշնչյան զոպա, արաբական խնկածաղիկ և վայրի սուսամբար) և սովորական խնկածաղիկը (քազցր սուսամբար) ։ Եվ խնկածաղիկը, և սուսամբարը սերտորեն կապված են խուլեղինջազգիներ ընտանիքի միջերկրածովյան բույսերի հետ, ուստի զարմանալի չէ, որ դրանք կարող էին օգտագործվել փոխարինելիորեն ։
Որպես համեմունք պատրաստումը և տարատեսակներ
Զաթարը, որպես պատրաստված համեմունք, սովորաբար պատրաստվում է աղացած ուրցով, խնկածաղկով, սուսամբարով կամ դրանցից որոշի համադրությամբ, խառնվում է տապակած քնջութի սերմերի և աղի հետ, չնայած կարելի է ավելացնել այլ համեմունքներ ևս, ինչպիսին է աղտորը։ Առևտրային որոշ տարատեսակներ ներառում են նաև աղացած ալյուր:Բարեբեր կիսալուսնի ամբողջ ընթացքում տնային տնտեսուհիները,Իրաքը, Արաբական թերակղզին ավանդաբար ստեղծում էին զաթարի իրենց տարատեսակները,որոնք անհայտ էին Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Մարոկկոյում զաթարի խառնուրդի սպառումը երբեմն դիտվում էր, որպես Անդալուսիան արմատներով ընտանիքների առանձնահատկություն, ինչպիսիք են Ֆեսի շատ բնակիչները։ Նման համեմունքների խառնուրդների բաղադրատոմսերը հաճախ գաղտնի էին պահվում և նույնիսկ չէին բաժանվում դուստրերի և այլ հարազատների միջև։ Այս ընդհանուր պրակտիկան նշվում է Միջին Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի խոհարարական մշակույթների արևմտյան դիտորդների կողմից` որպես մեկ պատճառ, դրանց օգտագործման տարբեր համեմունքների անունները որոշելու` իրենց դժվարությունների համար։ Գրավոր պատմությունը չունի նախնական հստակ հղում զաթարի վերաբերյալ,որպես համեմունքների խառնուրդ, չնայած Յայլ Բաբելոնյանի ժողովածույի չճանաչված տերմիները կարող են վերակոչվել համեմունքների խառնուրդի։
Որոշ տարատեսակներ կարող են ավելացնել կծու, չաման, գինձ կամ սամիթի սերմեր ։ Զաթարի մեկ տարբերակված պաղեստինյան տարբերակն իր մեջ ներառում է վարունգի սերմեր, մինչդեռ լիբանանյան բազմազանությունը երբեմն պարունակում է աղտոր, հատապտուղներ և ունի ակնհայտ մուգ կարմիր գույն ։ Արաբական աշխարհում  Բահառատի (Եգիպտական համեմունքներին բնորոշ աղացած դարչնի, մեխակի, չիլի պղպեղի կամ վարդի կոկնի խառնուրդ) և այլ համեմունքների խառնուրդների նման, զաթարը բարձր է հակաօքսիդանտներով ։
Զաթարի` ինչպես խոտաբույսը, այնպես էլ համեմունքը տարածված է Ալժիրում, Հայաստանւմ, Իրաքում, Իսրայլում, Մարոկկոյում, Պաղեստինում, Սաուդիան Արաբիայում, Սիրիայում, Թունիսում և Թուրքիայում։
Պատմություն
Ապացույցներ կան այն մասին, որ զաթար բույսը հայտնի էր և կիրառվում էր Հին Եգիպտոսում, չնայած նրա հին անվանումը դեռևս որոոշված չէր։ Thumbra spicata-ի մնացորդները` որոնց մեկ տեսակն օգտագործվեց ժամանակակից զաթարի պատրաստություններում, գտնվել են Թութանկամունի գերեզմանում, և ըստ Դիոսկորիդեսի, այս հատուկ տեսակը Հին Եգիպտացիներին հայտնի էր որպես սեմ։
Պլինա Երեցը նշում է Մարոն անունով մի խոտաբույս, որպես` Պարթևական թագավորների կողմից օգտագործված Regale Unguentum (Թագավորական օծանեիք)-ի բաղադրիչ, որը օգտագործվել է մ.թ. 1-ին դարում։ Հրեական ավանդույթում Սաադիան(d. 942), Իբն Էզրան(d. circa 1164),Մեյմոնիդեսը(1135–1204) և Օբադիա բեն Աբրահամը(1465–1515) նույնացրին Եբրայերեն աստվածաշնչում նշված(Եբրայերեն אזוב, Սամարյան Եբրայերեն) էզովը արաբական զաթար բառի հետ։ Էզով/զաթարը մասնավորապես կապված է ծիսական թլփատման արարողությունների հետ, ինչպիսիք են կարմիր երինջի մոխիր պատրաստելը(Համարներ19:6) և մարմնական աղտոտումները բեթնաթափելը (Ղևտացոց 14:4, 6, 51–52; Համարներ 20:18)։ Ասում են, որ Իսրայելցի երեխաները նույնպես օգտագործել են էզով/զաթարի ցողունների գլուխները` իրենց տների դռան կողափայտերի վրա Պասկալի զոհաբերության արյունը քսելու համար, նախքան Եգիպտոսի ստրկությունից հեռանալը (Ելից 12:22)։ Դավիթ թագավորը անդրադառնում է այդ խոտաբույսի մաքրող զորություններին Սաղմոս 51:7-ում: -Մաքրեք ինձ էզով/զաթարով, և ես մաքրված կլինեմ։ Շատ ավելի ուշ էզով/զաթարը հայտնվում է մ.թ. 2-րդ դարում Միշնանում,որպես այդ ժամանակ Հրեաստանում սննդի բաղադրիչ, մինչդեռ մեկ այլ տեղ` Թալմուդում, նշվում է յուղի մեջ աղացած խոտաբույսերի մասին(պատրաստում, որը կոչվում է mish'cha t'china), սակայն չի նշվում, թե արդյոք սա նման էր այսօր հայտնի զաթարի խառնուրդին։ 12-րդ դարում Մեյմոնիդեսը նկարագրեց ժամանակակից խոհանոցում հայտնաբերված զաթարի(צעתר, صعتر) օգտագործումը` նշելով, որ «Թորայում հիշատակվախ էզովն այն էզովն է, որը տան տերերը ուտում և համեմում են իրենց շոգեխաշած միսը» (Միշնե Թորա, Պարահ Ադումա 3:2)։
Այլ համեմված աղերի հետ մեկտեղ, զաթարը արաբական խոհանոցում օգտագործվել է, որպես հիմնական արտադրանք միջնադարյան ժամանակներից մինչև այսօր։ Զաթարը պատմական նշանակություն ունի պաղեստինցիների համար, նրանցից ոմանք զաթարի առկայությունը համարում են, որպես պաղեստինյան ընտանիքի նշան։ Պաղեստինցի փախստականների համար բույսերը և սնունդը, ինչպիսին է զաթարը, նույնպես ծառայում են, որպես տան, գյուղի և իրենց բնիկ մարզի նշան։
Խոհանոցային օգտագործում
Զաթարը ավանդաբար չորացվում է արևի տակ, և խառնվում աղի, քնջութի սերմերի և աղտորի հետ ։ Սովորաբար ուտում են անթթխմոր հացի հետ, որը թաթախվում է ձիթապտղի յուղի, այնուհետև զաթարի մեջ ։ Երբ չորացած խոտաբույսը խոնավեցվում է ձիթապտղի յուղով, այդ բացվածքը հայտնի է` za'atar-wu-zayt կամ zeit ou za'atar (զեիթ կամ զայթ, արաբերեն նշանակում է «յուղ», իսկ եբրայերեն` «ձիթապտուղ») ։ Այս խառնուրդը տարածվում է խմորի հիմքի վրա և թխվում` որպես հաց,պատրաստվում է manakeesh bi zaatar : Մերձավոր Արևելքում ka'ak-ը (փափուկ քնջութի սերմի հաց, որը եբրայերենով հայտնի է` ka'akh),վաճառվում է հացաբուլկեղելի բաժնում և փողոցի վաճառակետերում զաթարով թաթախելու համար կամ զաթարի լցնումով ։
Զաթարը օգտագործվում է,որպես համեմունք` մսի և բանջարեղենի համար կամ հումուսի մեջ համեմված :Այն նաև ուտում են կաթնաշոռով (մածունը քամվում է,որպեսզի կծու, յուղալի պանիր պատրաստվի),հացով և ձիթապտղի յուղով նախաճաշի համար,ամենատարածվածը` Հորդանանում, Պաղեստինում, Իսրայելում, Սիրիայում և Լիբանանում է, ինչպես նաև արաբական աշխարհի այլ վայրերում ։ Լիբանանի մասնագիտացված շենկլիշ (shanklish), չորացած կաթնաշոռի գնդիկները կարող են թաթախվել զաթարի մեջ` արտաքին ծածկույթը ձևավորելու համար ։
Թարմ զաթար խոտաբույսը օգտագործվում է մի շարք ուտեստներում։ Բորեկը հացաթխման սովորական խմորեղեն է, որը կարելի է լցնել տարբեր բաղադրիչներով, ներառյալ զաթարով :Թարմ զաթարի տերևներից պատրաստված աղցանը (Արաբերեն` salatet al-zaatar al-akhdar), նույնպես հայտնի է ամբողջ Լևանթում ։ Բաղադրատոմսը շատ պարզ է, բաղադրիչներն են` թարմ ուրց, նրբորեն կտրված սոխ, սխտոր, կիտրոնի հյութ, ձիթապտղի յուղ և աղ ։ Օմանում ավանդական ըմպելիք է զաթարը, որը նեծծվում է եռացող ջրի մեջ, բուսական թեյ պատրաստելու համար ։
Ժողովրդական բժշկություն
Պաղեստինում կա համոզմունք, որ զաթարը զգոն է դարձնում միտքը, և երեխաներին երբեմն խրախուսում են նախաճաշին զաթար ուտել նախքան դպրոց գնալը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համեմունքներ Կատեգորիա:Արաբական խոհանոց Կատեգորիա:Սիրիական խոհանոց Կատեգորիա:Պաղեստինյան խոհանոց Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց Կատեգորիա:Իսրայելական խոհանոց Կատեգորիա:Լիբանանյան խոհանոց Կատեգորիա:Լևանտական խոհանոց Կատեգորիա:Հորդանական խոհանոց Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Թունիսյան խոհանոց
Մոխրոտը (ֆիլմ, 2012)
«Մոխրոտը» («Zолушка»), ռուսական ռոմանտիկական կատակերգություն, որ նկարահանել է ռեժիսոր Անտոն Բորմատովը (լուսագրերում՝ Սերգեյ Իվանով)։ Ֆիլմի սյուժեն Շառլ Պերոյի համանուն հեքիաթի ժամանակակից տարբերակն է։ Կինոնկարն ստեղծվել է «Среда» ընկերության կողմից Ռուսաստանի Առաջին ալիքի աջակցությամբ։ Վարձույթի է հանվել 2012 թվականի փետրվարի 14-ին ։ Առաջին ալիքով առաջին անգամ ցուցադրվել է 2013 թվականի հունվարի 2-ին։
Սյուժե
Մաշա Կրապիվինան (Քրիստինա Ասմուս) Լիպեցկից մեկնում է Մոսկվա։ Ընդունվելով ինստիտուտ՝ նա որպես աղախին աշխատանքի է անցնում հարուստ ընտանիքի մոտ։ Այնտեղ աղջիկն ստիպված է կատարել տանտիրուհի Լյուդմիլայի (Մարգարիտա Բիչկովա) և նրա երկու դուստրերի՝ Պոլինայի (Ելիզավետա Բոյարսկայա) և Քսենյայի (Աննա Շերլինգ) պահանջները։
Միևնույն ժամանակ աղախինը սիրահարված է երգիչ Ալեքսեյ Կորոլևիչին (Արտյոմ Տկաչենկո)։ Իմանալով այն մասին, որ տանտիրոջ ընտանիքը գնում է փակ երեկույթի, որին մասնակցելու է նաև Ալեքսեյ Կորոլևիչը, Մաշան պատրաստ է անել ամեն ինչ, որպեսզի տեսնի իր կուռքին։ Նրան օգնության է հասնում իր հարազատ մորաքույրը՝ Ագնիա Բորդոն (Նոնա Գրիշաևա), որը «Դեղին PRESS» («Желтый PRESS») հրատարակության գլխավոր խմբագիրն է։ Նա պատրաստ է աղջկան տալ հրավիրատոմս, սակայն դրա փոխարեն վերջինս պետք է կատարի լրագրողական առաջադրանք։
Դերերում
Կամեո
Վարձույթ
Ռուսաստանում ֆիլմը վարձույթի է հանել «Ցենտրալ Պարտներշիփ» (Централ Партнершип) ընկերությունը։ Թողարկումը նվիրվել է Սուրբ Վալենտինի օրվան, և լայն վարձույթուն ֆիլմի առաջին ցուցադրությունները 2012 թվականի փետրվարի 14-ին։ Նախատեսվել է, որ ֆիլմը թողարկվելու է 800 պատճենով 35 մմ և 2D ձևաչափերով ։
Նախագծին ինֆորմացիոն աջակցություն են ցուցաբերել Ռուսաստանի Առաջին ալիքը, Ավտոռադիոն, Cosmo.ru պորտալը և StarHit ամսագիրը ։
Վարձույթի առաջին շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը հավաքել է 64 մլն ռուբլի 647 պատճեններով ։ Վարձույթի երկրորդ շաբաթում նրա շահույթը կրճատվել է 44 %-ով և կազմել 36 մլն ռուբլի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Շառլ Պերոյի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Ղ)
Այստեղ ներկայացված են Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկի Ղ տառով սկսվող ազգանունները։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկեր
Նովոսաիտովո
Նովոսաիտովո (Новосаитово, Яңы Сәйет), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի բնակավայրեր
Ծաղկավան (այլ կիրառումներ)
Ծաղկավան անունն են կրում Հայաստանի հետևյալ բնակավայրերը՝
Զամոժնոե (գյուղ, Գլոբինոյի շրջան)
Զամոժնոե (Заможне), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բրովարկի։ Հիմնադրվել է 1964 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զամոժնոե գյուղում բնակվում էր 533 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1858 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 286,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1964 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալսիրա (քաղաք)
Ալսիրա (Alcira, Alzira, Alzira), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Վալենսիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Ռիբերա-Ալտա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 110,40 կմ2։ Բնակչությունը՝ 44 758 (2010 թվականին)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը 43 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Նուրիե Ուլվիե Մևլան Ջիվելեք
Նուրիե Ուլվիե Մևլան Ջիվելեք (Nuriye Ulviye Mevlan Civelek, ), կանանց իրավունքների թուրք պաշտպան, սուֆրաժիստ, լրագրող և Թուրքիայում ֆեմինիստական առաջին ամսագրի ու մուսուլման կանանց իրավունքների կազմակերպության հիմնադիր։ Ամսագիրն առաջին անգամ հրապարակել է մուսուլման կնոջ լուսանկար։
Վաղ կյանք
Նուրիե Ուլվիե Եդիչը ծնվել է 1893 թվականին Սաֆիե Հանըմի և Մահմուդ Եդիչի ընտանիքում, հավանաբար` Հաջիվելիոբ բնակավայրում (Գյոնեն, Օսմանյան կայսրություն)։ Ըստ այլ տեղեկությունների, նրա ծննդավայրն եղել է Սիրիան, երրորդ տարբերակի համաձայն` Կենտրոնական Թուրքիայի Գյորեմը։ Նրա հայրը գյուղատնտես էր։ Նա չերքեզական ծագում ուներ և ստիպված էր լքել Հյուսիսային Կովկասը Ռուսական կայսրության կողմից դրա նվաճման պատճառով: Ֆինանսական խնդիրների պատճառով ընտանիքն աղքատության մեջ է ապրել և ստիպված է եղել իր աղջկան վեց տարեկանում ուղարկել Յըլդըզ: Այնտեղ նա մեծացել ու դաստիարակվել է պալատական ու կրոնական կանոններով ու վարքագծով։ Ըստ այդ ժամանակվա ավանդույթների` ամուսնացել է 13 տարեկանում, 1906 թվականին: Նրա ամուսինը, Հուլուսի բեյը, եղել է սուլթանի խորթ եղբայրն ու ամուսնությունից շատ չանցած մահացել է:
Գործունեություն
Իր ամուսնուց ժառանգած գումարով նա 1913 թվականի ապրիլի 4-ին հիմնում է «Կնոջ աշխարհ» ամսագիրը (Kadınlar Dünyası)` օգտագործելով Նուրիե Ուլվիե անունը։ Նույն թվականի մայիսի 28-ին նա հիմնում է Կանանց իրավունքների պաշտպանության օսմանյան կազմակերպությունը (Osmanlı Müdâfaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti)` նպատակ ունենալով բարելավել կանանց կրթության մակարդակն ու աշխատունակությունը, ինչպես նաև` դրես կոդի վերաբերյալ բարեփոխում անցկացնել: Չնայած կազմակերպությունը նախ և առաջ մուսուլման կանանց համար էր, դրա անդամներ էին նաև էթնիկ փոքրամասնություններ և եվրոպացի լրագրողներ: Ի սկզբանե ամսագիրն ամենօրյա էր։ Հարյուրերորդ թողարկումից հետո այն սկսում է լույս տեսնել ամեն շաբաթ, իսկ 108-րդ թողարկումից հետո (հավանաբար` 1913 թվականի սեպտեմբերի 7-ին) Նուրիե Ուլվիեն սկսել է իր հոդվածներն ստորագրել որպես Ուլվիե Մևլան` վերցնելով երկորրդ ամուսնու` լրագրող և քաղաքագետ Ռիֆատ Մևլանի ազգանունը: Թերթի աշխատակազմում չի եղել որևէ տղամարդ հեղինակ, այդպիսով Մևլանն արձագանքել է այն իրողությանը, որ տղամարդիկ թույլ չէին տալիս կանանց մասնակցել հասարակական կյանքին: Իր հոդվածներում Մևլանը հստակ պահանջներ է ներկայացրել` ներառյալ կանանց` բարձրագույն կրթության իրավունքը, կանանց ու տղամարդկանց աշխատանքի հավասար վարձատրությունը, կանանց` բարձր պաշտոններ ստանալու հնարավորությունը, ինչպես նաև պնդում էր, որ կանանց կենսապայմանների բարելավումը կբերի ընդհանուր կենսամակարդակի բարելավմանը: Նա նաև արտահայտվում էր հիջաբի փոխարեն գլխաշոր կրելու օգտին, խոսում էր ամուսնության մեջ երկու սեռերի հավասար իրավունքների մասին և դեմ էր արտահայտվում ամուսնությունների միջնորդության վերաբերյալ: Իրենց արշավների արդյուքնում թուրք կանայք հաջողությունների են հասել. 1913 թվականին յոթ կանանց աշխատանքի են ընդունվում հեռախոսային ընկերությունում, իսկ 1914 թվականին Ինաս Դարյուլֆյունունուն Ստամբուլում կանանց համար կազմակերպել է գրականության ու գիտության ոլորտի դասընթացներ: 1913-1914 թվականներին թողարկվել է «Կանանց աշխարհի» ֆրանսերեն տարբերակը, ինչն ուղղված էր եվրոպացի ֆեմինիստուհիների ու կազմակերպության անդամների միջև երկխոսության ընդլայնմանը: Մևլանը ղեկավարել է «Կանացի աշխարհը» մինչև 1921 թվականը: Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ նրա ամուսինը, ով քրդական անկախության կողմնակից էր, մտել է Թուրքիայի համար անցանկալի 150 մարդկանց ցանկի մեջ և աքսորվել է երկրից մինչև 1923 թվականը, պատերազմի ավարտը: 1927 թվականին Մևլանը բաժանվել է նրանից և սկսել է ղեկավարել ուսանողների տուն-ինտերնատ։ 1931 թվականին ամուսնացել է բժիշկ-ուսանող Ալի Մուհարրեմ Ջիվելեքի հետ, ով նրա հետ է ապրել բժշկական ֆակուլտետում ուսանելու տարիներին: Նրա ուսման ավարտին ամուսինները թողել են Ստամբուլն ու տեղափոխվել են Կիրիկհան: Ջիվելեքը մահացել է 1964 թվականի ապրիլի 9-ին, Կիրիկհանում և թաղված է Արսի գերեզմանատանը:
Ժառանգություն
Նրա մահից հետո, 1967 թվականին, ամուսինը հիմնել է նրա անունը կրող հանրային գրադարան։ 2004 թվականին գրադարանը պահում էր ավելի քան 9.000 գիրք: Կիրիկհանում նրա անունն է կրում փողոցներից մեկը, իսկ այն գերեզմանատանը, որտեղ թաղված է Ջիվելեքը, ամուսինը նրա հիշատակին շատրվան է տեղադրել։ 1967 թվականին այդ գերեզմանատանը Թուրքական կանանց խորհուրդը(Türkiye Kadınlar Konseyi) տեղադրել է նրա հիշատակի ցուցատախտակ.
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Թուրք կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Թուրք ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Թուրք ֆեմինիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Սովետական Հայաստան (թերթ)
«Սովետական Հայաստան», խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական պրոպագանդիստական օրաթերթ։ Հանդիսացել է ՀԿԿ Կենտկոմի, Հայկական ԽՍՀ Գերագույն սովետի և Մինիստրների խորհրդի օրգան։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1920 թվականի դեկտեմբերի 5-ին (մինչև 1921-ի մայիսի 7-ը՝ «Կոմունիստ», 1921—40-ին՝ «Խորհրդային Հայաստան»), Երևանում։
Խմբագիրներ՝ Արմեն Հովհաննիսյան, Եղիա Չուբար, Արտաշես Կարինյան, Ասքանազ Մռավյան, Թ․ Մանդալյան, Դրաստամատ Սիմոնյան, Վահան Երեմյան, Տիգրան Հովհաննիսյան, Ը․ Վահանյան, Զարմայր Աշրաֆյան, Ադո Ադոյան, Տ․ Պողոսյան, Տ․ Մամիկոնյան, Տ․ Մարգարյան, Ղ․ Դալլաքյան, Տ․ Բաղդասարյան, Կ․ Վարդանյան, Խ․ Հովակիմյան, Լորիս Կրոյան, Բ․ Անանիկյան։
1921-ի մայիսից արդեն թերթը ՀԿ(բ)կ Կենտկոմի, Երևանի կոմիտեի և ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի օրգանն էր։ 1921-ի նոյեմբեր 13-ի համարում տպագրվել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի «Կովկասյան հանրապետությունների ֆեդերացիան» հոդվածը։ Խորհրդային Հայաստանում տնտեսական նշանակության օբյեկտների շինարարությունը միշտ եղել է թերթի ուշադրության կենտրոնում։ Թերթը լայնորեն լուսաբանել է Խորհրդային Հայաստանում սկսված ոռոգման միջոցառումները, հատկապես Շիրակի ջրանցքի շինարարությունը և ջրաբաշխման ցանցի նորոգումն ու վերականգնումը։ Բազմաթիվ հոդվածներ ու առանձին համարներ են նվիրվել «Ձորագէս»-ի, «Քանաքեռգէս»-ի, Լենինականի տեքստիլ ֆաբրիկայի, Երևանի կաուչուկի, Արարատի ցեմենտի գործարանների և այլ ձեռնարկությունների շինարարությանը։
Թերթը ծավալուն աշխատանք է տարել անգրագիտության վերացման, դպրոցների շինարարության, կանանց ուսուցումը կազմակերպելու, այսպես կոչված՝ «կուլակության, բանդիտիզմի և հակակուսակցական խմբավորումների դեմ պայքարն ուժեղացնելու» ուղղությամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին լուսաբանել է հայկական դիվիզիաների, հայ ռազմիկների ու զորապետների կատարած սխրանքները, ոգևորել թիկունքի աշխատողներին և նրանց ջանքերն ուղղել հաղթանակի նպատակին։ Զգալի ներդրում ունի «Սասունցի Դավիթ» տանկային շարասյան ստեղծման և հայ ժողովրդի հայրենասիրական այլ գործերում։
Հանրապետության գիտությունը, գրականությունն ու արվեստը, մշակութային կյանքը պարբերաբար լուսաբանվել են թերթի էջերում։ Տարբեր տարիների թերթում հանդես են եկել Մարտիրոս Սարյանը, Ավետիք Իսահակյանը, Վիկտոր Համբարձումյանը, Օրբելի եղբայրները, Եղիշե Չարենցը, Արամ Խաչատրյանը, Նաիրի Զարյանը, Գոհար Գասպարյանը, Գուրգեն Մահարին, Վարդան Աճեմյանը, Հրաչյա Քոչարը, Վաղարշ Վաղարշյանը, Պարույր Սևակը, Հովհաննես Շիրազը, Սիլվա Կապուտիկյանը, գրականության, արվեստի, գիտության ու մշակույթի այլ գործիչներ, կուսակցական, պետական աշխատողներ, պատմաբաններ, գրականագետներ, գյուղատնտեսության և այլ բնագավառների հայտնի մասնագետներ։
Ունեցել է թղթակիցներ Մոսկվայում և Խորհրդային Միութան այլ քաղաքներում ու շրջաններում։
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1947)։
Պայքար
Խորհրդային Հայաստանի գրական հավելվածներից մեկը կոչվել է Պայքար։ Ունեցել է անկանոն պարբերականություն (No 6-ից ինքնուրույն հրատարակություն՝ որպես գրական-գեղարվեստական կիսամսյա հանդես)։ Լույս է տեսել 1923 թվականին, Երևանում։ Խմբագիր՝ Արտաշես Կարինյան։ Ունեցել է գրական-գեղագիտական ուղղություն, մարքսիզմի դիրքերից մեկնաբանել անցյալի գրական արժեքների գնահատման և նոր, պրոլետարական գրականության ու արվեստի ստեղծման հարցերը։ Անդրադարձել է նաև ռուսական ու եվրոպական գեղագիտական ուղղություններին, տպագրել թատրոնին ու կերպարվեստին նվիրված հոդվածներ, գրական, մշակութային կյանքի նորություններ, սփյուռքահայ մամուլի տեսություններ։
Աշխատակցել են Ալեքսանդր Մյասնիկյանը, Եղիշե Չարենցը, Վահան Թոթովենցը, Ստեփան Զորյանը և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ օրաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հանես Ալֆվեն
Հանես Օլոֆ Գոստա Ալֆվեն (Hannes Olof Gösta Alfvén [alˈveːn], )՝ շվեդացի էլեկտրատեխնիկ։ Ստոկհոլմի թագավորական ԳԱ անդամ։ ԽՍՀՍ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1958 թվականից)։ Էլեկտրադինամիկայի ոլորտում իր աշխատանքների համար 1970 թվականին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի ։
Գործունեություն
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տիեզերական ճառագայթմանը և էլեկտրադինամիկային։ Ալվենը հայտնագործել է նոր էլեկտրադինամիկական ալիքներ (հայտնի են ալվենյան ալիքներ անունով)։ Դասակարգել է էլեկտրադինամիկական ալիքները, որոնք այժմ կոչվում է Ալֆվենի ալիքներ։
Ալվենի հետազոտությունները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ֆիզիկայի և ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառում։ Նրա ղեկավարությամբ աշխատանքներ են տարվում տիեզերական մագնիսացված պլազմայում, այդ թվում և Երկրի մագնիսային ոլորտում և «պեկուլյար» գալակտիկաների պլազմայում ընթացող, պրոցեսների մոդելավորման ուղղությամբ։ Զարգացրել է հյուսիսափայլերի, գեոմագնիսական փոթորիկների արեգակնային համակարգի ծագման տեսությունը։ Ալֆվենը հետազոտությունները նպաստել են բևեռափայլի, Վան Ալենի ճառագայթային գոտիի, երկրի մագնիսական դաշտում մագնիսական փոթորիկների, երկրային մագնիսասֆերայի և Ծիր կաթին գալակտիկայում պլազայի դինամկայի նկարագրմանը։
Մրցանակներ
Մագնիսական հիդրոդինամիկայի ստեղծման համար 1970 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Շվեդ նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդ աստղագետներ Կատեգորիա:Շվեդ ճարտարագետներ
Հրշեջների պարահանդես
Հրշեջների պարահանդես (bal des pompiers) ավանդական ժողովրդական փառատոն, որն անցկացվում է Փարիզում և Ֆրանսիայի այլ քաղաքներում հուլիսի 13-ին կամ 14-ին, այսինքն՝ հենց գլխավոր Ազգային տոնի նախօրեին։
Տոնի անցկացում
Տոնն ավանդաբար անցկացվում է Փարիզում և Իլ դը Ֆրանսի այլ քաղաքներում, ինչպես նաև Լիոնում , Նիսում , Թուլուզյում , Գրենոբլում և այլ քաղաքներում։
Պարահանդեսի անցկացման ժամերը, ծրագիրը, տևողությունը կարող են մեծապես տարբերվել՝ կախված քաղաքից և հրշեջ մասերից։ Տոնի կազմակերպմանը կարող են մասնակցել ինչպես հենց հրշեջները, այնպես էլ տեղական դերասանները, իսկ որոշ պարահանդեսներ նույնիսկ տեղի են ունենում աստղերի մասնակցությամբ ։ Բայց սա փառատոն է, որն ընդգծում է գլխավոր ազգային տոնի հետ հարևանությունը և միավորում է բոլորին՝ հրշեջներին և քաղաքացիական անձանց, երիտասարդներին և ծերերին, բուրժուաներին և աշխատողներին։ Ծրագրում միշտ պարեր են, ինչպես նաև կարող են լինել երաժիշտների, պարողների, երեխաների համար ծաղրածուների ելույթներ... և նույնիսկ մերկապար հրշեջների կատարմամբ ։
Մուտքը երբեմն ազատ է (բոլոր ցանկացողները գումար են նետում ավանդական «տակառի» մեջ ), սակայն որոշ վայրերում մուտքի համար պետք է վճարել. 2015 թվականին Նիսում հրշեջների հետ ուրախանալու համար մեծահասակները պետք է վճարեին 10,99 եվրո և 5,99 եվրո երեխաների համար ։
Տոնի պատմություն
Գոյություն ունի տոնի ծագման մի քանի վարկած։ Ըստ դրանցից ամենատարածվածի՝ ֆրանսիացի հրշեջները վաղուց են իրենց զորանոցներում տոներ կազմակերպել իրենց և իրենց ընտանիքների համար։ Ծրագրում եղել են խաղեր, թատերական բեմադրություններ, ուժային վարժություններ, երաժշտական համարներ։ Մի օր՝ 1937 թվականի հուլիսի 14-ին, ոմն սերժանտ՝ Կուռնե ազգանունով, անսպասելիորեն որոշել է բացել Մոնմարտրում գտնվող իր զորանոցի դռները և տոնը դուրս բերել փողոցներ՝ պետարդներով, բենգալյան լույսերով և բեմականացված հրդեհաշիջմամբ։ Սա, իբր, այնքան դուր եկավ ոչ միայն քաղաքացիներին, այլև այլ հրշեջ մասերի գործընկերներին, որ ամեն տարի ավելի ու ավելի շատ հրշեջներ էին մասնակցում տոնին, ավելի շատ մարդիկ էին հավաքվում  ։
Այլ տարբերակ է շարադրում Անդրե Ռոլանը «Սակրավորների և հրշեջների պատմություն» գրքում. նրա կարծիքով, տոնը գոյություն է ունեցել դեռևս XX դարասկզբին։ Ի սկզբանե հրշեջներն իրավունք չունեին մասնակցելու հուլիսի 14-ի պարերին, նրանց մի մասը մասնակցել է զորահանդեսին, մնացածը պետք է հերթապահության մնային հրշեջ մասերում։ Եվ այդ ժամանակ հերթապահ հրշեջներն իբր սկսել են հրավիրել աղջիկների՝ մասնակցելու պարերի, որ նրանք սկսել են անցկացնել հենց իր զորանոցների շեմերին ։
Ամեն դեպքում, այս ավանդույթը գոյություն ունի շատ տասնամյակներ, ընդհատվել է միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի՝ ժամանակ 1939-1945 թվականներին ։
Բուրյոնուշկա
Բուրյոնուշկա (Бурёнушка), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը ստեղծել է ռեժիսոր Վալերի Ֆոմինը, 1974 թվականին, ըստ ռուսական ժողովրդական «Փոքրիկ Խավրոշեչկա» հեքիաթի մոտիվների։ Լուսագրերում գրված է. ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեի պատվերով։
Վերաթողարկում տեսաերիզով
2007 թվականին մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով վերաթողարկվել է «Վերայի և Անֆիսայի մասին» մուլտֆիլմերի հավաքածուում («Վերան և Աֆիսան մարում են կրակը», «Վերան և Անֆիսան դասի ժամին», «Բուրյոնուշկա», «Հեքիաթ Մոծակ Մոծակյանի մասին», «Սինյուշկայի ջրհորը», «Խոտի թակարդ», «Փոքրիկ պինգվինը» և «Շնագայլի հրամանով» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Հավկիթի աղցան
Հավկիթի աղցան, կտրտած պինդ եփած հավկիթից կամ կաթնաձվածեղից, մանանեխից և մայոնեզից պատրաստված ուտեստ, հաճախ պարունակում է այլ բաղադրիչներ, ինչպես օրինակ՝ նեխուրը։
Այն պատրաստվում է խոտաբույսերի, համեմունքների և այլ բաղադրիչների խառնուրդով՝ համեմված մայոնեզով։ Այն նման է հավի աղցանին, խոզապուխտի աղցանին, մակարոնի աղցանին, թունա ձկով աղցանին, օմարի աղցանին և ծովախեցգետնի աղցանին ։ Ձվի աղցանը պարունակում է հետևյալ բաղադրիչները՝ կտրատված խաշած հավկիթ, մայոնեզ, մանանեխ, մանրացված նեխուր, սոխ, աղ, սև պղպեղ և աղացած պղպեղ։ Այն հաճախ օգտագործվում է որպես միջուկ՝ ձվի սենդվիչների համար։ Հաճախ սրանով են լցոնվում նաև կանաչ աղցանները ։
Պատմություն
Ձվի աղցանով սենդվիչների ամենավաղ հայտնի տպագիր բաղադրատոմսը հրապարկվել է Բոստոնի Խոհարարական դպրոցի 1896 թվականի Խոհարարության գրքում, որը գրվել է Ֆաննի Ֆարմերի կողմից ։
Տարատեսակներ
Ձվի աղցանը կարելի է պատրաստել ցանկացած քանակի այլ սառը մթերքների հավելումով։ Բեկոնը, բուլղարական պղպեղը, կապարը, պանիրը, վարունգը, սոխը, հազարը, թթու դրած համեմունքները, թթու դրած վարունգը և կետչուպը հիմնական ավելացվող բաղադրիչներն են   ։
Սենդվիչների համար ամենալավ լցոնը ձվի մայոնեզն է, որի մեջ միայն պինդ խաշած կտրատված հավկիթ է՝ մայոնեզով խառնած ։
Ռուսաստանում և նախկին խորհրդային պետություններում հայտնի տարատեսակը օլիվիե աղցանն է ։
Հրեական խոհանոցում այն պատրաստվում է շմալցով, սոխով և երբեմն էլ սնկով (גריבענעס, [ˈɡrɪbənəs])։ Այն կարելի է մատուցել հալայի հետ՝ որպես Շաբաթվա ընթիրքի առաջին ուտեստի մաս, կամ մացայի հետ ։ Մինչև 1980 թվականներն այս ուտեստը անվանվում էր նաև «Հրեական հավկիթ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղցաններ Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Պոստալ
Պոստալ  (Postal), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1436 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 239 մարդ/կմ²։ Տարածքը 6 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 39014։ Հեռախոսային կոդ՝ 0473։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Home (երգ, Մայքլ Բուբլե)
«Home», կանադացի երգիչ Մայքլ Բուբլեի երգը, թողարկվել է 2005 թվականի մարտի 28-ին։ Այն Բուբլեի ստուդիական It's Time ալբոմի երկրորդ սինգլն է։ Երգը գրվել է Բուբլեի, Ալան Չենգի և Էմի Ֆոսթեր-Ջիլիեսի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2005 սինգլներ Կատեգորիա:Սինգլներ Կատեգորիա:Մայքլ Բուբլեի երգեր
Մոնթրեզ Հարել
Մոնթրեզ Դաշեյ Հարել (Montrezl Dashay Harrell, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, կենտրոնական հարձակվող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբում։
Աղքատություն
Աղքատություն, անհատի կամ սոցիալական խմբի տնտեսական վիճակի բնութագիր, որի դեպքում նրանք չեն կարողանում բավարարել կյանքի համար անհրաժեշտ նվազագույն կարիքների որոշակի շրջանակ, աշխատունակության պահպանում, սերնդի շարունակություն։
Աղքատությունը հարաբերական և բազմարժեք հասկացություն է և կախված է տվյալ հասարակության կենսամակարդակի ընդհանուր ստանդարտից (Ջինիի գործակից, Թեյլայի ինդեքս) ։
Խնդրի ուսումնասիրման պատմություն
Հետազոտություններում աղքատության պատճառները և վայրերը հասարակության մեջ առանձնացվում են 18-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի առաջին կեսը (Ադամ Սմիթ, Դավիթ Ռիկարդո, Թոմաս Մալթուս,Հերբերտ Սփենսեր, Պիեռ Ժոզեֆ Պրուդոն, Էլիզե Ռեկլյու, Կարլ Մարքս, Բուտ Չարլզ և Ռաունտրի Սիբոմ) և 20-րդ դարի աղքատության ուսումնասիրությունները (Ֆրիդրիխ ֆոն Հայեկ, Փեթեր Թաունդենդ և այլն)։ Արդեն Ադամ Սմիթի աշխատանքները բացահայտել են աղքատության հարաբերական բնույթը` աղքատության և սոցիալական ամոթանքի կապի միջոցով, այսինքն` սոցիալական ստանդարտների և դրան հետևելու նյութական ունակության միջև եղած բացը։ Դեռևս 19-րդ դարում առաջարկվել էր աղքատության գիծը հաշվարկել ընտանեկան բյուջեների հիման վրա և դրանով իսկ սահմանել բացարձակ աղքատության չափանիշ, աղքատության որոշման չափանիշները կապել եկամուտների մակարդակի և անհատի հիմնական կարիքների բավարարման հետ` կապված նրա աշխատունակության և առողջության որոշակի մակարդակի պահպանման հետ։ Աղքատության խնդիրների հետազոտության մեջ զգալի ներդրում են ունեցել ինչպես տնտեսագետները, այնպես էլ սոցիոլոգները, որոնցից մեծամասնության կողմից օրինաչափություն է ընդունվել հասարակության մեջ աղքատության առկայության մասին. կարծիքների միջև առկա տարբերությունը կապված էր նախ և առաջ պետության կողմից աղքատության խնդրի լուծմանը միջամտելու անհրաժեշտության կամ այն մերժելու մոտեցումների հետ։
Առաջացման պատճառները
Աղքատությունը բազմազան և փոխկապակցված պատճառների արդյունք է, որոնք խմբավորված են հետևյալ խմբերի մեջ.
Ըստ «Օքսֆամ» միջազգային մարդասիրական կազմակերպության փորձագետների` 2010 թվականից աշխարհում աղքատության և սոցիալական անհավասարության աճի պատճառները հետևյալն են.
2013 թվականին Համաշխարհային բանկը կլիմայի և զարգացման գիտելիքների ցանցի աջակցությամբ, հրապարակել է զեկույց, որը պարզել է, որ կլիմայի փոփոխությունը, ամենայն հավանականությամբ, կխոչընդոտի աղքատության նվազեցման համաշխարհային ջանքերին։ Զեկույցում ներկայացված են 2 °C և 4 °C ջերմաստիճանի բարձրացման հնարավոր հետևանքները գյուղատնտեսական արտադրության, ջրային ռեսուրսների վիճակի, ափամերձ էկոհամակարգերի և Աֆրիկայի, Հարավային Ասիայի և Հարավարևելյան Ասիայի երկրներում քաղաքների բարեկեցության համար։ 2 °C-ում ջերմաստիճանի բարձրացման հետևանքներն են` Սահարայից հարավ ընկած աֆրիկյան երկրներում սննդի կանոնավոր պակասը, Հարավային Ասիայում տեղումների բնույթի փոփոխությունը, երբ այնտեղ որոշ հատվածներ հեղեղվում են, իսկ մյուսները մնում են առանց էլեկտրաէներգիայի, ոռոգման կամ խմելու համար բավարար ջրի։ Հարավարևելյան Ասիայում խութերի դեգրադացիան և կորուստը կհանգեցնի ձկան պաշարների կրճատմանը. ափամերձ համայնքները և քաղաքները կդառնան ավելի խոցելի բոլոր ուժեղացող փոթորիկների համար ։ 2016 թվականին ՄԱԿ-ի զեկույցում ասվում էր, որ մինչև 2030 թվականը ևս 122 միլիոն մարդ կարող է ծայրահեղ աղքատության հասցնել կլիմայի փոփոխության պատճառով ։ Շատ մեկնաբանների կարծիքով, աղքատությունը միաժամանակ շրջակա միջավայրի վատթարացման պատճառ է հանդիսանում, իսկ աղքատներն ամենից շատ տառապում են շրջակա միջավայրի վատթարացումից, որը պայմանավորված է հարուստ բնական ռեսուրսների անզգույշ շահագործմամբ ։ Դելիի Գիտության և շրջակա միջավայրի կենտրոնը իր «Աղքատությունը և շրջակա միջավայրը» (2003) հոդվածում նշում է, որ եթե զարգացող երկրները նույն կենսամակարդակին հասնելու համար սպառեն այնքան, որքան արևմտյան երկրները, «մեզ անհրաժեշտ կլինեն ևս երկու Երկիր մոլորակներ` նույն ռեսուրսները արտադրելու և թափոնները կլանելու համար» ։
Աղքատության մշակույթ
Օսկար Լյուիսը, ով զբաղվում էր մարդաբանության հարցերով, գրել է, որ « ենթամշակույթը, մասնավորապես` աղքատությունը, մշակում է մեխանիզմներ, որոնք ձգտում են այն մշտապես վերակենդանացնել, հատկապես այն պատճառով, թե ինչպես են այս մարդիկ նայում աշխարհին, նրանց կյանքի վերաբերմունքին, ձգտումներին և երեխաներին դաստիարակելու բնույթին» ։
«Աղքատության ենթամշակույթ» հասկացությունը (հետագայում կրճատվեց որպես «աղքատության մշակույթ») առաջին անգամ հայտնվեց Լյուիսի ազգագրական գրվածքներում, մասնավորապես` հինգ ընտանիք. Մեքսիկական աղքատության մշակույթի գործի ուսումնասիրություն, որտեղ Լյուիսը պնդում էր, որ աղքատ մարդկանց կարելի է դիտարկել որպես իրավունքի առարկա, որի կյանքը փոխվել է աղքատության ազդեցության ներքո։ Նա պնդել է, որ աղքատները, որպես հասարակության անդամներ, մշտապես կրում են աղքատության բեռը, ինչը հանգեցնում է ինքնավար ենթամշակույթի ձևավորմանը։ Դա տեղի է ունենում այն ​​պատճառով, որ երեխաները մեծանում են այս միջավայրում և համապատասխանաբար, նրանց վարքի և հարաբերությունների համակարգը մշտապես վերարտադրում է հասարակության այս ամենացածր դասից դուրս գալու անկարողության զգացումը։ Լյուիսը գրել է, որ այն մարդիկ, ովքեր պատկանում են աղքատության մշակույթին, մշտապես ունենում են մարգինալության զգացում. անօգնականություն, կախվածություն և ոչ պատշաճության զգացում։ Նրանք, որպես օտարներ սեփական երկրում, համոզված են, որ գոյություն ունեցող ինստիտուտները չեն բավարարում իրենց շահերն ու կարիքները։ Այն զգացողության հետ մեկտեղ, որ իրենց շահերը ներկայացված չեն պետական ​​կառույցներում, կա հանրային բարիքի առումով սեփական թերարժեքության և անձնական անօգուտության զգացում։ Դա բացարձակապես վերաբերում է Մեխիկոյի աղքատ բնակիչներին, որոնք հստակ էթնիկ կամ ռասայական խումբ չեն և ռասայական խտրականության չեն ենթարկվում։ Իսկ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում այս մշակույթը գոյություն ունի աֆրոամերիկացիների շրջանում և լրացվում է ռասայական խտրականության դրսևորումներով։ Աղքատության մշակույթի ներկայացուցիչները շատ հաճախ չեն զգում իրենց արմատները։ Նրանք մարգինալ մարդիկ են, ովքեր գիտեն միայն իրենց սեփական դժբախտությունները, տեսնում են միայն իրենց բնակության պայմանները, իրենց շրջապատը և ընդունում են միայն իրենց կյանքի ճանապարհը։ Սովորաբար նրանք չունեն գիտելիքներ, պատկերացումներ և մտածելակերպ, որպեսզի նկատեն իրենց խնդիրների և աշխարհի այլ մարդկանց խնդիրների միջև նմանություններ։ Այլ կերպ ասած, նրանք ցույց են տալիս դասակարգային անպատասխանատվություն` չնայած այն հանգամանքին, որ նրանք իսկապես զգայուն են դասակարգային տարբերությունների նկատմամբ։ Երբ նրանց մոտ դրսևորվում է դասակարգային գիտակցություն, կամ նրանք դառնում են արհմիութենական կազմակերպությունների անդամ, կամ երբ ընդունում են ինտերնացիոնալիստական հայացքները, ապա Լյուիսի կարծիքով, նրանք այլևս աղքատության մշակույթի մաս չեն կազմում, թեև նյութական առումով մնում են շատ աղքատ մարդիկ ։
Չնայած Լյուիսը մշակել է իր հայեցակարգը` հիմնվելով զարգացող երկրներում աղքատության մասին գիտելիքների վրա, աղքատության մշակույթի հայեցակարգը գրավիչ դարձել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հասարակական գործիչների և քաղաքական կազմակերպությունների համար։ Այն արտացոլված է այնպիսի փաստաթղթերում, ինչպիսիք են «Մոյնիհանի հաշվետվությունները» (1965), և ավելի մակերեսորեն «Պատերազմ աղքատության դեմ»։
20-րդ դարի 70-ական թվականներին Մեծ Բրիտանիայում այդ տեսության հանրահռչակողը առողջապահության և սոցիալական ապահովության նախարար սըր Քիթ Ջոզեֆը, որը կարծում էր, որ Մեծ Բրիտանիայում աղքատների շրջանում գոյություն ունի զրկանքների շրջան։ Նրա կարծիքով` բազմազավակ ընտանիքների ծնողները, ովքեր իրենք կյանքում չեն կարողացել հաջողության հասնել, ի վիճակի չեն իրենց երեխաներին սերմանել այնպիսի արժեքներ ու վարքագիծ, որոնք ուղղված են հաջողության։ Արդյունքում նրանց երեխաները վատ էին սովորում դպրոցում, ինչն էլ իր հերթին թույլ չէր տալիս նյութապես ապահովել իրենց և իրենց երեխաներին։ Եվ այսպես դա կրկնվում է սերնդեսերունդ ։
Սահմանման հասկացություններ
Համաշխարհային պրակտիկայում աղքատության սահմանման երեք հիմնական հասկացություն կա.
Բացարձակ
Եթե ​​մենք վերցնենք աղքատության շեմը կյանքի համար անհրաժեշտ միջոցների համար, ապա հնարավոր կլինի որոշել այդ գծից վեր գտնվող բոլոր միջոցները որպես հայեցողական եկամտի հատկություններ։ Երբեմն աղքատության մի քանի գիծ է օգտագործվում. բուն աղքատության և ծայրահեղ աղքատության համար։
Համաշխարհային բանկը, որպես բացարձակ աղքատության շեմ, գոյությունը սահմանում է օրական 1,25 ԱՄՆ դոլարից պակաս (տոկոսադրույքը հաշվարկվում է գնողունակության համարժեքությամբ)։ 2015 թվականին համաշխարհային բանկի աղքատության շեմը ավելացել է մինչև օրական 1,9 դոլար ։
Աղքատության շեմը, որպես ցուցանիշ, ունի մեկ էական թերություն. այն հաշվի չի առնում տնային տնտեությունների թիվը, որոնք գտնվում են նրանից անմիջականորեն փոքր հեռավորության վրա։ Այն նաև թույլ է տալիս այնպիսի իրավիճակներ, երբ աղքատությունն ու անհավասարությունն աճում են, իսկ աղքատության շեմից ցածր մարդկանց թիվը նվազում է։
Հարաբերական
Բացարձակ աղքատությանը հակադրվում է հարաբերական աղքատությունը։ Հարաբերական աղքատության միջոցառումները սահմանում են աղքատության հարաբերական շեմը և չափում բնակչության եկամուտը դրանով։ Այն դեպքում, երբ ամբողջ բնակչության իրական եկամուտներն աճում են, իսկ դրանց բաշխումը չի փոխվում, հարաբերական աղքատությունը մնում է նույնը։ Այսպիսով, հարաբերական աղքատության հայեցակարգը անհավասարության հայեցակարգի բաղկացուցիչ մասն է։ Սակայն դա չի նշանակում, որ փոքր հավասարությունը միշտ նշանակում է ավելի քիչ հարաբերական աղքատություն, կամ հակառակը։
Հարաբերական աղքատության չափանիշը կարող է ցույց տալ, օրինակ, թե քանի մարդ է վաստակում միջին եկամտի մեկ քառորդից պակաս։ Այս մոտեցումը հատկապես օգտակար է անծանոթ հասարակություններում աղքատության բացահայտման ժամանակ կամ որտեղ դժվար է գնահատել մի շարք օգուտներ։ Եկամուտների համեմատությունը նորաձևության մասնաբաժնի հետ հասարակության ստրատիֆիկացիայի ուսումնասիրման հավելյալ մեթոդ է։
Աղքատության հարաբերական հայեցակարգի հիմնադիրը բրիտանացի սոցիոլոգ Փիթեր Թաունսենդն է, ով աղքատությունը դիտարկում էր որպես մի վիճակ, որի դեպքում տնտեսական ռեսուրսների պակասի պատճառով հասարակության մեծամասնության համար սովորական կենսակերպ վարելն անհնար է դառնում։ Աղքատության իր վերլուծությունը նա հիմնավորում էր փորձված դեպրիվացիաների հավաքագրման, բազմաչափ ապասառեցման հասկացության վրա, որը նա հասկանում էր որպես «անհատի, ընտանիքի կամ խմբի դիտարկվող և ապացուցելի անշահավետ վիճակի և համայնքի, հասարակության կամ ազգի ընդհանուր վիճակի ֆոնի վրա»։
Բազմաչափ դեպրիվացիայի հասկացությունը ներդրել է Թաունսենդը, քանի որ նյութական ապրիվացիայի հետ մեկտեղ, որը ներառում է այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են սնունդը, հագուստը, բնակարանային պայմանները, երկարատև օգտագործման առարկաները, բնակության միջավայրի տեղն ու վիճակը, աշխատանքի պայմաններն ու բնույթը, նա օգտագործել է նաև սոցիալական ցուցանիշները, որոնք ներառում են զբաղվածության բնույթը, ժամանցի անցկացման առանձնահատկությունները, կրթությունը և այլն։
Ներկայումս աղքատության այս որոշման շրջանակներում ստեղծվել է երկու ուղղություն.
Առաջինը կենտրոնանում է ապրուստի միջոցների վրա, հիմնական կարիքները բավարարելու համար անհրաժեշտ ապրանքներ գնելու ունակության վրա։ Այս դեպքում, հարաբերական աղքատության գիծը կառուցելիս, օգտագործվում է միջին անձնական տնօրինվող եկամտի ցուցանիշը։ Միացյալ Նահանգներում հարաբերական աղքատության շեմը համապատասխանում է միջին եկամտի 40%-ին, եվրոպական երկրների մեծ մասում` 50%, Սկանդինավիայում` 60%։
Երկրորդ ուղղությունը, որը կոչվում է աղքատության քաղաքացիական իրավունքի տեսություն, աղքատությունը չափում է զրկանքներով` բառի ամենալայն իմաստով։ Այս դեպքում հաշվի է առնվում, արդյոք առկա միջոցները թույլ են տալիս լիարժեքորեն մասնակցել հասարակության կյանքին` հաշվի առնելով զրկանքների որոշակի հիմնական խմբերը։
Հարաբերական աղքատության սանդղակը չի համընկնում բացարձակ աղքատության սանդղակի հետ։ Բացարձակ աղքատությունը կարող է վերացվել, բայց հարաբերական աղքատությունը միշտ պահպանվում է, քանի որ անհավասարությունը շերտավոր հասարակությունների անփոխարինելի հատկանիշն է։ Հարաբերական աղքատությունը պահպանվում և նույնիսկ ավելանում է, երբ բարձրանում է սոցիալական բոլոր շերտերի կենսամակարդակը։
Սուբյեկտիվ
Սուբյեկտիվ աղքատությունը աղքատության հասկացություն է, որը հիմնված է այն համոզմունքի վրա, որ միայն անհատն ինքն է կարող որոշել, նա աղքատ է թե ոչ։ Սուբյեկտիվ աղքատության մակարդակը որոշելու բազմաթիվ մոտեցումներ կան. կարող եք պարզել, թե քանի մարդ է իրենց համարում աղքատ, կամ նրանց ընկերներին համարում աղքատ։ Հասարակական կարծիքի հիման վրա հնարավոր է բացահայտել սուբյեկտիվ բացարձակ աղքատության շեմը, այնուհետև բնակչության եկամուտը համեմատել դրա հետ։
Դեպրիվացիոն մոտեցում
Աղքատության մակարդակի չափումը կարող է իրականացվել նաև դեպրիվացիոն մոտեցման միջոցով։ Ըստ դրա աղքատ են համարվում այն ​​անհատները, որոնց սպառումը չի համապատասխանում հասարակության մեջ ընդունված ստանդարտին, ովքեր հասանելիություն չունեն որոշակի ապրանքների և ծառայությունների։ Այսինքն` այս մոտեցմամբ աղքատությունը որոշվում է ոչ միայն անբավարար եկամուտով կամ առաջին անհրաժեշտության ապրանքների և ծառայությունների ցածր սպառմամբ, այլև անորակ սննդով, կրթության և առողջապահական ծառայությունների անհասանելիությամբ, նորմալ բնակարանային պայմանների բացակայությամբ և այլն։
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Ճ)
Այստեղ ներկայացված են Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկի Ճ տառով սկսվող ազգանունները։
Աղքատություն
Դեպրիվացիոն մոտեցում
Այսպիսով, աղքատության մակարդակի չափումը սուբյեկտիվ և դեպրիվացիոն մոտեցումների միջոցով թույլ է տալիս եզրակացնել, որ աղքատության ընկալումը էական է դառնում բնակչության համար ոչ միայն ֆիզիկական գոյատևման եզրին։ Աղքատությունը մի վիճակ է, երբ անհատը չի կարող ապահովել քիչ թե շատ արժանապատիվ գոյություն` հաշվի առնելով հասարակության մեջ գերակշռող սոցիալական նորմերն ու ընդհանուր ընդունված չափանիշները։
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Ճ)
Տես նաև
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկեր
Աղքատություն
Դեպրիվացիոն մոտեցում
Աղքատության այս ընկալման հետ կապված շատ աղբյուրներ օգտագործում են ոչ թե բնակչության եկամուտը, այլ սպառումը։ Սպառումն արդեն արդյունք է, որը չի պահանջում մեկանգամյա և հայեցողական եկամտի հաշվարկներ։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչն է հասանելի դարձել, որն այդպիսին չլինելու հիմքեր ուներ։ Բացի այդ, գյուղական վայրերում կա եկամտի բարձր սեզոնայնություն, մինչդեռ սպառումը ավելի քիչ է տատանվում։ Ավելին, զարգացող երկրները տնտեսության մեջ ունեն ոչ ֆորմալ տնտեսության բարձր տեսակարար կշիռ, ինչը էլ ավելի է բարդացնում եկամուտների տվյալների հավաքագրումը։
Այնուամենայնիվ, աղքատության մակարդակի հաշվարկը սպառման միջոցով ունի իր թերությունները, օրինակ` հյուսիսային խիստ ձմեռներով երկրներում սպառումը կարող է տատանվել նույնքան, որքան եկամուտը։
Երբեմն աղքատության շեմը ընդունվում է որպես եկամտի կամ կուտակված հարստության նվազագույն մակարդակ, որի դեպքում անհատին տրվում են որոշակի ֆինանսական ծառայություններ` վարկեր կամ հիփոթեքներ։
Խնդիրներ ներկայիս սահմանման և առաջարկվող նոր սահմանումների հետ
Սահմանման մեջ մեկ պարամետրի (եկամտի) օգտագործումը հաճախ հանգեցնում է պարադոքսալ իրավիճակների, օրինակ, երբ լիովին վճարված անշարժ գույք ունեցող թոշակառուները (օրինակ. տուն, որի համար ընտանիքը վճարել է 20 տարի կամ վճարել է հողի տեսքով) պատկանում են աղքատների կատեգորիային։ Այսօր արդյունաբերական արտադրանքի արժեքը շատ ցածր է, և աղքատների համար հնարավոր է գնել ապրանքներ, ինչպիսիք են հեռուստացույցը, համակարգիչը կամ բջջային հեռախոսը, մինչդեռ ծառայությունների և վարձակալության ծախսերը բարձր են։
Հետևաբար, այսօր սոցիոլոգները դիտարկում են աղքատության մի շարք այլընտրանքային սահմանումներ, որոնցից ամենատարածվածն է` ծառայությունների հիմնական զամբյուղ գնելու կամ դրանց հասանելիություն չունենալու անկարողությունը։ Զամբյուղից մատուցվող ծառայությունների ցանկը տարբեր է, օրինակ` ԱՄՆ-ի համար այն ներառում է առողջության ապահովագրություն, Մեծ Բրիտանիայում` բանկային հաշիվ, որտեղ բժշկական օգնությունը վճարվում է պետության կողմից։
Արվեստում
Աղքատության թեմային նվիրված բազմաթիվ աշխատանքներ կան, օրինակ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սոցիալական դասակարգեր
Գագիկ Ծառուկյան
Գագիկ Կոլյայի Ծառուկյան (նաև հայտնի որպես Դոդի Գագո, ), հայ քաղաքական գործիչ, հայտնի գործարար, Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության (ԲՀԿ) հիմնադիր նախագահ, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի ղեկավար ։
Եղել է Հայաստանի Ազգային ժողովի 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 7-րդ գումարումների պատգամավոր։
2020 թվականի հունիսի 16-ին Հայաստանի Ազգային Ժողովը նրան զրկել է պատգամավորական անձեռնմխելիությունից և համաձայնություն է տվել կալանավորելու միջնորդությանը ։
Կենսագրություն
Գագիկ Ծառուկյանը ծնվել է Նիկոլայ և Ռոզա Ծառուկյանների ընտանիքում։ Ընտանիքի հայրը՝ Նիկոլայ Ծառուկյանը, մասնագիտությամբ էլեկտրատեխնիկ է, այժմ զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ։ Գագիկ Ծառուկյանի մայրը՝ Ռոզա Ծառուկյանը, մասնագիտությամբ հաշվապահ է և «Մուլտի Ագրո» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության նախագահն է, միաժամանակ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության Կանանց խորհրդի պատվավոր նախագահը ։
Գագիկ Ծառուկյանը սովորել է Առինջ գյուղի դպրոցում, որտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ՝ Ջավահիրի հետ։ Գագիկ և Ջավահիր Ծառուկյաններն ունեն վեց զավակ՝ Ռոզա, Գայանե, Էմմա, Անահիտ, Նվեր և Հովհաննես Ծառուկյաններ ։
Կրթություն և մարզական գործունեություն
1989 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը, զբաղվել է բռնցքամարտով, ըմբշամարտով և բազկամարտով։
Մեծ հաջողությունների է հասել սպորտում՝ 1996 թվականին հռչակվել է բազկամարտի աշխարհի չեմպիոն, իսկ 1998 թվականին դարձել է Եվրոպայի առաջնության հաղթող։
Գործարարություն
Գագիկ Ծառուկյանը ձեռնարկատիրական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1980-ական թվականներից։ 1990-1992 թվականներին Գագիկ Ծառուկյանը զբաղեցրել է «Արմենիա» ընկերության գործադիր տնօրենի պաշտոնը, իսկ 1992 թվականից ծավալել է ագարակատիրական և ձեռնարկատիրական գործունեություն, ստեղծել է կաթնամթերքի արտադրության ձեռնարկություն Աբովյանի շրջանի Առինջ գյուղում (Կոտայքի մարզ)։ 1998 թվականին Գագիկ Ծառուկյանի անմիջական նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնը, որն այժմ ներառում է՝ «Արարատ» կոնյակի, գինու, օղու կոմբինատը, Աբովյանի «Կոտայք» գարեջրի գործարանը, Երևանի քիմիադեղագործական ֆիրման, «Մեկ» կահույքի խանութների ցանցը, «Արարատ» ցեմենտի գործարանը, «Ավիասերվիս» բաժնետիրական ընկերությունը , «Մուլտի Սթոուն» քարի արդյունաբերական մշակման ընկերությունը , «Մուլտի ռեստ Հաուս» ընկերությունը , «Գլոբալ մոթորս» փակ բաժնետիրական ընկերությունը , «Մուլտի սիթի հաուս» ընկերությունը և այլն ։
2002 թվականին նա ձեռք բերեց Երևանի «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատը, որն էլ մտնելով «Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնի կազմի մեջ, նոր շունչ ստացավ։ Գագիկ Ծառուկյանի ջանքերով 50 միլիոն դոլարին համարժեք դրամ է ներդրվել՝ վերանորոգման և շինարարական աշխատանքների, շշալցման նոր գծի և կաղնե տակառների ձեռբերման համար, աջակցել է, որպեսզի հին ձեռագրերի, թանգարանային նմուշների, ընտանեկան արխիվների միջոցով կոմբինատի մասնագետներն ու տեխնոլոգները վերականգնեին հարուստ փորձը, որը կուտակվել էր ձեռնարկության գոյության երկար տարիների ընթացքում։ «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատը այն եզակի գործարաններից է, որտեղ պահվում են 50 և ավելի տարի հնեցված կոնյակի սպիրտեր։