cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եզեկի և Պապկայի խաչքար (Շինուհայր)
Եզեկի և Պապկայի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Շինուհայր, գյուղից 3 կմ հվ, Որոտանի ձորում գտնվող Հին Շինուհայր գյուղատեղու սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու արևելյան պատի մեջ ագուցված խաչքարի վրա։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (9.73/2.2.5) ։
Տեղադրություն
Խաչքարը ագուցված է սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու արևելյան պատին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Արթուր Ղուկասյան
Արթուր Ղուկասյան, հայ լրագրող, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ։
Արցախյան պատերազմի հերոս, ազատամարտիկ Ռոբերտ Ղուկասյանի եղբայրն է։
Կենսագրություն
Արթուր Ղուկասյանի ջանքերով կազմակերպվել է իսպանացի հումանիստ Խոսե Անտոնիո Գուռիարանի «Հայեր. մոռացված ցեղասպանություն» գրքի շնորհանդեսը Վալենսիայում ։
Արտաքին աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայերն Իսպանիայում
Ջուլիո Արիստիդ Սարտորիո
Ջուլիո Արիստիդ Սարտորիո (Giulio Aristide Sartorio, ), իտալացի գեղանկարիչ, քանդակագործ, գծանկարիչ, գեղարվեստական քննադատ, էսսեների հեղինակ, լուսանկարիչ և կինոռեժիսոր։ Մոտ է եղել նովեչենտոյի և սիմվոլիստ նկարիչների հետ, աջակցել է Իտալիայի ազգային ֆաշիստական կուսակցության գաղափարներին։
Կենսագրություն
Տոհմական նկարիչ է։ Գեղանկարչությամբ և քանդակագործությամբ զբաղվել են նրա հայր Ռաֆայելը և պապը՝ Ջիրոլամոն։ Ջուլիո Արիստիդը նկարել և գեղանկարչություն սովորել է ինքնուրույն՝ կրկնօրինակել է որմնանկարներ, խճանկարներ, կտավներ, նկարել հռոմեական թանգարանների արձաններ։ Այնուհետև սկսել է աշխատել այլ նկարիչների համար, որոնք վերցրել են նրա ստեղծագործությունները և վրան դրել իրենց ստորագրությունը։ Հաջողությամբ կրկնօրինակել է Մարիանո Ֆորտունոյին։ Այդ գործունեությունը այնքան հաջողված է եղել, որ Սարտորիոն 19 տարեկանում արդեն իր արվեստանոցն ուներ Հռոմում՝ Վիա Բորգոնյոնում։
Դեռևս երիտասարդ տարիքում Սարտորիոն ընկերացել է բանաստեղծ և դրամատուրգ Գաբրիելե Դ'Աննունցիոյի հետ, որը հարում էր ֆաշիստական կուսակցությանը։ Սարտորիոյի ընկերախմբում էր բանաստեղծ Ջոզուե Կարդուչչին (1906 թվականին Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր)։ 1886 թվականին Ջուլիո Սարտորիոն պատկերազարդել է Դ'Աննունցիոյի «Իզոտտա Գուտտադաուրո» (Isotta Guttadauro) վեպը, որտեղ ի հայտ է եկել նրա հակվածությունը դեպի անգլիական պրեռաֆայելիտների՝ Ուիլյամ Հոլման Հանտի, Ջոն Էվերեթ Միլլեի և Ֆորդ Մեդոքս Բրաունի պոետիկան։ 1889 թվականին նա մեկնել է Փարիզ և նույն տարում ստացել Համաշխարհային ցուցահանդեսի ոսկե մեդալ գեղանկարչության համար։
Նրա ճաշակը ձևավորվել է դեկորատիվ արվեստում «լիբերթի ոճի» (իտալական մոդեռն) որոնումների ազդեցությամբ։ Նա ստեղծել է բնանկարներ, ժամանակի շնչով զբաղվել վիմագրությամբ և լուսանկարչությամբ։ 1886 թվականին Հռոմում Ջուլիո Սարտորիոն և Նինո (Ջովաննի) Կոստան կազմակերպել են «In arte libertas» (Արվեստի ազատության մեջ) խումբը, որը նպատակ ուներ հակազդել ակադեմիական արվեստի միապաղաղությանը և գնալ դեպի բնության ավելի ազատ պատկերմանը։
1895-1899 թվականներին Սարտորիոն ապրել և աշխատել է Գերմանիայում, եղել է Վայմարի ակադեմիայի գեղանկարչության պրոֆեսոր։ Ծանոթացել է Ֆրիդրիխ Նիցշեի ստեղծագործություններին և գերմանացի սիմվոլիստների գեղանկարներին։ Ավելի ուշ դասավանդել է Հռոմի գեղարվեստի ակադեմիայում։
1906 թվականին Միլանում «Արվեստ և մշակույթ» միջազգային ցուցահանդեսի կենտրոնական սրահի համար Սարտորիոն ստեղծել է մեծ ֆրիզ, որը պատկերում էր «Մարդկային կյանքի պոեմը»։ Այն կազմված էր գրեթե միագույն կերպարներով տասնչորս տեսարաններից՝ ստեղծված 240 քառակուսի մետրում, ընդամենը ինը ամսում։ Նկարչի ստեղծած բարդ պատկերագրությունը բաժանվում է չորս հիմնական թեմաների՝ Լույս, Մութ, Սեր, Մահ։ Գոյության սկզբի դրամատիկ հակամարտությունը խորհրդանշվում է Էրոսի և Հիմերոսի կերպարներով՝ բեղմնավոր ու կործանարար սիրով։ Բազմաթիվ ստեղծագործություններում Սարտորիոն ձգտել է համատեղել Հռոմի անտիկ ժառանգության հանդեպ հետաքրքրությունը և անտիկ արվեստով տարվածությունը 19-20-րդ դարերում արվեստում սիմվոլիզմի ու մոդեռնի նոր ազդեցությունների հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Իտալացի լուսանկարիչներ
Cathay Pacific
Cathay Pacific, Հոնկոնգի խոշորագույն ավիաընկերություններից է։ Ավիաընկերությունը իր չվերթները իրականացնում է Հոնկոնգի միջազգային օդանավակայանից։ Ընկերությունը հիմնականում իրականացնում է ուղևորատար չվերթներ։ Ավիաընկերությունը դաշինք է կնքել Oneworld֊ի հետ։ Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1946 թվականին ։
Պատմություն
Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1946 թվականի սեպտեմբերի 26֊ին Հոնկոնգի կառավարության կողմից։ Ավիաընկերությունը իր առաջին չվերթն է իրականացրել Douglas DC-3 ինքնաթիռով։ Ավիաընկերությունը 1960֊ական թվականներին չվերթներ է իրականացրել հետևյալ երկրներում՝ Հոնկոնգ, Սինգապուր և Բանգկոկ։ 1960 թվականին ավիաընկերությունը տեղափոխել է ավելի քան 1600 մլն ուղևոր։ Ավիաընկերությունը իր առաջին միջազգային չվերթը իրականացրել է դեպի Ճապոնիա։ 1970 թվականին ավիաընկերությունը իր լավ գործունեության պատճառով ստացավ Boeing 747 օդանավը, և չվերթներ իրականացրեց դեպի Լոնդոն։ 1980 թվականին ավիաընկերությունը չվերթներ էր իրականացնում Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ 2006 թվականին ընկերությունը աշխատում էր 3894 մարդ, իսկ 2008 թվականի սկզբին ընկերությունում աշխատում էր 2598 մարդ։
Չվերթը
2015 թվականի հունվարին ավիաընկերության չվերթը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներից
7 հունվարի 2022 թվականի դրությամբ ընկերության օդային նավատորմում ընդգրկված են շուրջ 174 ժամանակակաից Բոինգ և Էյրբաս ինքնաթիռներ և պատվերի մեջ գտնվող ևս 4 ինքնաթիռներ, որոնք առաջիկայում կհամալրեն ավիաընկերության նավատորմը ։
Cathay Pacific-ի ուղղությունների ցանցը տարածվում է ամբողջ աշխարհով մեկ՝ կապելով մարդկանց, վայրերի և նոր փորձառությունների հետ։ «Cathay Pacific. Ասիայի սիրտը» կարգախոսի ներքո ՝ Cathay Pacific-ը և նրա դուստր ձեռնարկությունները ուղևորափոխադրումներ և բեռնափոխադրումներ են իրականացնում աշխարհի ավելի քան 190 ուղղություններով ։ Ժամանակակից օդանավերի, խոհուն սպասարկման, գուրմանային խոհանոցի և հարմարավետության շնորհիվ այն անմոռանալի ճամփորդություն է ստեղծում Cathay Pacific-ով թռչող ուղևորների համար։
Յուրաքանչյուր թռիչք ուղևորին հնարավորություն է տալիս վաստակել ակումբային միավորներ, ինչպես նաև վաստակել ավիաընկերությանը հատուկ «Ասիա Մղոններ», որոնք ուղևորը կարող է օգտագործել իր հաջորդ թռիչքի համար ։
.
Ավիաընկերության համաձայնագրերը
2007 թվականին ավիաընկերությունը պայմանագիր է կնքել հետևյալ ավիաընկերությունների հետ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոնկոնգի ավիաընկերություններ Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Ֆրանսուա Վիետ
Ֆրանսուա Վիետ (François Viète, seigneur de la Bigotière; ), ֆրանսիացի հանրահայտ մաթեմատիկոս։ Նա ձևակերպել է քառակուսային հավասարումների մասին թեորեմը, որ կոչվում է Վիետի թեորեմ։
Վիետին անվանում են «հանրահաշվի հայր»։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1540 թ. Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Ֆանտեն լե Կոնտ փոքրիկ քաղաքում։ Նրա հայրը դատախազ էր, և, ինչպես սովորաբար լինում է, որդին ընտրեց հոր մասնագիտությունը։ Ավարտելով Պուատուի համալսարանը՝ նա դարձավ իրավաբան։ 1560 թ. քսանամյա երիտասարդը հարազատ քաղաքում սկսեց իր աշխատանքային գործունեությունը և ունեցավ մեծ հաջողություններ։ Սակայն երեք տարի անց ծառայության անցավ ճանաչված դե Պարտենե ընտանիքում։ Նա դարձավ տանտիրոջ քարտուղարը և նրա տասներկուամյա դստեր՝ Եկատերինայի ուսուցիչը։ Հենց այդ ժամանակ էլ երիտասարդ իրավաբանի մեջ արթնացավ սերը բնական գիտությունների և, հատկապես, մաթեմատիկայի հանդեպ։
1571 թ. Վիետն անցավ պետական ծառայության՝ նշանակվելով պառլամենտի խորհրդական։ Այնուհետև նա դարձավ Ֆրանսիայի թագավոր Հենրիխ 3-րդի, իսկ նրա մահից հետո՝ նաև Հենրիխ 4-րդի խորհրդականը։ Սակայն նրա տարերքը մաթեմատիկան էր։ Նա ուսումնասիրում էր ինչպես դասականների՝ Արքիմեդի և Դիոֆանտեսի, այնպես էլ ոչ վաղ անցյալի իր նախորդների՝ Կարդանոյի, Բոմբելլիի, Սթեվինի և ուրիշների աշխատությունները։
1584 թ. Վիետը հեռացավ քաղաքական ծառայությունից և ձեռնամուխ եղավ համապարփակ մաթեմատիկայի ստեղծմանը, որը հնարավորություն կտար լուծել ցանկացած խնդիր։ Նրա հանրահայտ թեորեմը, որը կապ է հաստատում բազմանդամի գործակիցների և նրա արմատների միջև, հրապարակվել է 1591 թ.։ Վերջինս արժանի է հիացմունքի, մանավանդ, որ տրված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է ցանկացած աստիճանի բազմանդամի համար։ Այժմ այդ թեորեմը կրում է Վիետի անունը։ Վիետի թեորեմը ներկայիս դպրոցական հանրահաշվի ամենահայտնի պնդումներից է։
Գիտնականը մեծ հաջողությունների է հասել նաև երկրաչափության ասպարեզում։ Նա ավարտուն տեսքի բերեց ավելի վաղ ժամանակներում (դեռևս Ք.ա. առաջին դարից) կիրառվող եռանկյունների լուծման մեթոդները՝ հարց, որը դարեր շարունակ հետաքրքրում էր մաթեմատիկոսներին։ Առաջինը նա տվեց կոսինուսների թեորեմի հստակ ձևակերպումը՝ բառային արտահայտությամբ։
Վիետի ժամանակներում բոլոր գործողությունների նշանները գրվում էին բարդ մաթեմատիկական լեզվով, ինչը դժվարացնում էր դրանց անմիջական կիրառումը։ Նրա կենդանության օրոք դրանք իրենց արժանի տարածումը չգտան և ամբողջապես չհրատարակվեցին։ Միայն Վիետի մահից հետո՝ 1646 թ. հոլանդացի մաթեմատիկոս Ֆ. վան Սկոտենը նրա աշխատությունները քիչ թե շատ կերպով ամբողջացրեց և հրատարակեց Opera mathematica ընդհանուր վերնագրով։
1603 թ. փետրվարի 14-ին մարկիզ Լետուալը Փարիզի պալատական նորություններում գրեց՝
«Մահացավ մեծ խելքի և մտածողության տեր մարդը, դարի հանճարեղ մաթեմատիկոսներից մեկը՝ պարոն Ֆրանսուա Վիետը»։
Կա վարկած, որ նա սպանվել է։
Գործունեություն
Ֆրանսուա Վիետը մշակել է գրեթե ողջ տարրական հանրահաշիվը։ Առաջինը նա է հանրահաշվի մեջ ներմուծել տառային նշանակումները, ընդ որում՝ տառերով նշանակել է ոչ միայն անհայտ թվերը, այլ նաև տրված մեծությունները։ Այսինքն՝ նա ներմուծել է մաթեմատիկական բանաձևի հասկացությունը, ինչն իր վճռորոշ նշանակությունն է ունեցել տառային հանրահաշվի ստեղծման գործում և հիմք է հանդիսացել Ֆերմայի, Դեկարտի, Նյուտոնի գիտական հայտնագործությունների համար։ Պատահական չէ, որ Վիետին անվանում են «հանրահաշվի հայր»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Next (ալբոմ)
Next, երգչուհի Վանեսա Ուիլամսի հինգերորդ ալբոմը։ Թողարկվել է 1997 թվականի օգոստոսի 26-ին։ Չնայած նրան, որ ալբոմը իր վաճառքի թվաքանակով զիջում էր նախորդներին, Վանեսան այն համարեց իր լավագույն աշխատանքներից մեկը։ Ալբոմը ներառում է հիթեր, ինչպիսիք են «Happiness», «Who Were You Thinkin' 'Bout», «First Thing On Your Mind» и суперхит «Oh How The Years Go By»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1997 ալբոմներ
Մաղարոսկարի
Մաղարոսկարի (მაღაროსკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 920 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 38 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 221մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Ալբանիայի կանանց ֆուտբոլի առաջնություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլն Ալբանիայում Կատեգորիա:Ալբանիայի ֆուտբոլի առաջնություն
Ստանիչկի
Ստանիչկի (Станички), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Ղոջան
Ղոջան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բշերիկի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անժի
Անժի (Футбольный клуб «Анжи» Махачкала), ռուսական ֆուտբոլային ակումբ, հիմնադրվել է 1991 թվականին։
Ռուսաստան
Պրեմիեր Լիգա՝
Ազգային Լիգա՝
Կատեգորիա:Ռուսական ֆուտբոլային ակումբներ
Պեևեկեսե
Պեևեկեսե (Pääväkese), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Քեյնսյան խաչ
Քեյնսյան խաչը մակրոէկոնոմիկական մոդել է, տնտեսական գործակալների ծախսերի և գների մակարդակի միջև դրական կախվածության գրաֆիկական պատկերը ։
Ընդհանուր բնույթը և հիմնական փոփոխականները
Արտադրության անկման հետևանքով առաջ եկող նշանակալի կորուստներից խուսափելու համար անհրաժեշտ է ամբողջական պահանջարկի կարգավորմանը միտված ակտիվ պետական քաղաքականություն։ Այդ պատճառով, Քեյնսի տնտեսագիտական տեսությունը հաճախ անվանում են ամբողջական պահանջարկի տեսություն։ Մակրո­մակարդակում ամբողջական առաջարկի և ամբողջական պահանջարկի ընդհանուր հավասարակշռության խախտումը պայմանավորված է պլանավորված և փաստացի ծախսերի, ինչպես նաև խնայողությունների և ներդրումների տարբերությամբ։ Փաստացի ներդրումները ներառում են ինչպես պլանավորված, այնպես էլ չպլանա­վորված ներդրումները, այսինքն` ապրանքանյութային պաշարներում ներդրում­ների չնախատեսված փոփոխությունները։ Օրինակ, երբ ամբողջական առաջարկը գերազան­ցում է ամբողջական պահանջարկին, ապա արտադրված, բայց չիրացված և պահեստավորված արտադրանքը հաշվառվում է որպես ներդրումներ անպրանքա­նյու­թային պաշարներում։ Արդյունքում, այդօրինակ չպլանավորված ներդրումները իրակա­նաց­նում են հավասարակշռող մեխանիզմի գործառույթ` միմյանց համապատասխանեցնելով խնայողությունների ու ներդրումների փաստացի մեծությունները և հաստատելով մակրոտնտեսական հավասարակշռություն։ Պլանավորված (նախատեսվող) ծախսերը ներկայացնում են այն գումարը, որը տնային տնտեսություն­ները, ֆիրմաները, պետությունը և արտաքին աշխարհը նախատեսում են ծախսել ապրանքներ և ծառայություններ ձեռք բերելու վրա։ Իրական ծախսերը նախատեսվողից տարբերվում են այն ժամանակ, երբ ֆիրմաները ստիպված են լինում իրականացնել չնախատեսված ներդրումներ պաշարներում վաճառքի մակարդակի անակնկալ փոփոխությունների հետևանքով։
Պլանավորվող ծախսերի ֆունկցիան E=C+I+G+X_n գրաֆիկորեն արտահայտվում է որպես սպառման ֆունկցիա, որը «տեղաշարժված» է դեպի վեր I+G+X_n մեծության չափով։ Այս դեպքում վերլուծության պարզության համար ենթադրվում է, որ զուտ արտահանման մեծությունը ինքնավար է (ավտոնոմ է) ամբողջական եկամտի դինամիկայի նկատմամբ և այդ պատճառով զուտ արտահանման մեծությունն ամբողջապես ներառվել է ինքնավար ծախսերում` (a+I+G+Xn):
Զուտ արտահանման ֆունկցիայի բանաձևն հետևյալ տեսքն ունի
X_n=g-m'Y
որտեղ՝ X_n - զուտ արտահանում, g - ինքնավար (ավտոնոմ զուտ արտահանում), m´- ներմուծման սահմանային հակում, Y - ամբողջական եկամուտ։
Ներմուծման սահմանային հակումը ներմուծված ապրանքների վրա կատարված ծախսերի հավելաճի տեսակարար կշիռն է եկամտի ցանկացած փոփոխության դեպքում։
որտեղ՝
ΔM – ներմուծման վրա կատարված ծախսերի փոփոխություն ΔY - եկամտի փոփոխություն
Գրաֆիկի կառուցում
Վերը ներկայացվածից ակնհայտ է, որ պլանավորվող և փաստացի ծախսերի հարա­բերակ­ցությունը գրաֆիկորեն պատկերելու դեպքում, պլանավորվող (նախատեսվող) ծախսերի կորը հատում է այն կորը, որի վրա իրական և նախատեսվող ծախսերը հավա­սար են միմյանց (այսինքն Y=E կորի) ինչ-որ A կետում։ Ներկայաց­ված գրաֆիկը ստացել է Քեյնսյան խաչ անվանումը։ Y=E կորի վրա մշտապես առկա է փաստացի ներդրումների և խնայողությունների հավասարություն։ A կետում, որտեղ եկամուտը հավասար է պլանավորվող ծախսերին, ձեռք է բերվում նախատեսվող և փաստացի ներդրումների և խնայողությունների հավասարություն, կամ այլ խոսքով հաստատվում է մակրոտնտեսական հավասարակշռություն։ Եթե արտադրության փաստացի ծավալը գերազանցում է հավասարակշռված ծավալը Y_0, ապա դա նշանակում է, որ գնորդները ձեռք են բերում ավելի քիչ ապրանքներ, քան արտադրում են ֆիրմաները, կամ AD < AS: Չիրացված արտադրանքը վերածվում է ապրանքանյութական պաշարների, որոնք աճում են, իսկ դա, իր հերթին, ստիպում է ֆիրմաներին կրճատել արտադրությունն ու զբաղվածությունը, ինչն, արդյունքում կրճատում է ՀՆԱ-ն։ Y_1-ը շարունակաբար կրճատվում է մինչև Y_0, այսինքն եկամուտը և նախատեսվող ծախսերը հավասարվում են։ Համապատասխանաբար, հավասարակշռու­թյուն է ձեռք բերվում ամբողջական պահանջարկի և առաջարկի միջև AD=AS:
Եվ ընդհակառակը, եթե փաստացի թողարկման Y_2 ծավալը փոքր է Y_0 թողարկման հավասարակշռված ծավալից, ապա դա նշանակում է, որ ֆիրմաներն արտադրում են ավելի քիչ քանակությամբ ապրանքներ ու ծառայություններ, քան պատրաստ են գնել սպառողները, այսինքն` AD>AS: Նման իրավիճակում ավելցուկային պահանջարկը բավարարվում է ֆիրմաների տնօրինած ապրանքանյութային պաշարների չպլանավոր­ված կրճատմամբ, ինչն անհրաժեշտ խթաներ է ստեղծում թողարկման ծավալը և զբաղվածությունը մեծացնելու համար։ Արդյունքում, ՀՆԱ-ն աստիճանաբար մեծանում է, ինչը գրաֆիկորեն արտահայտվում է Y_2-ից Y_0 տեղաշարժով` մինչև AD=AS հավասա­րակշռության հաստատումը։ Ըստ քեյնսյան տեսության՝ ամբողջական ծախսերն են որոշում արտադրության ծավալը և զբաղվածության մակարդակը։ Տնտեսությունում կարող է ծագել կամ գործազրկություն, կամ ինֆլյացիա, բայց այդ երկուսը միասին չեն կարող լինել։
Թողարկման հավասարակշռված մակարդակի տատանումները և ավտոնոմ ծախսերի բազմապատկիչը
Թողարկման հավասարակշռված մակարդակը կարող է տատանվել ամբողջական ծախսերի բաղադրիչներից յուրաքանչյուրի`սպառման, պետական ծախսերի, ներդրումների և զուտ արտահանման, փոփոխության հետևանքով։ Այս բաղադիրչներից ցանկացածի աճի դեպքում պլանավորվող ծախսերի կորը տեղաշարժվում է դեպի վեր`նպաստելով թողարկման հավասարակշռված մակարդակի աճին։ Եվ ընդհակառակը, ամբողջական պահանջարկի բաղադրիչներից ցանկացածի նվազման դեպքում կրճատվում են զբաղվածությունն ու թողարկման հավասարակշռված ծավալը։ Ավտոնոմ (ինքնավար) ծախսերի ցանկացած բաղադրիչի հավելաճը պրակտիկայում հանգեցնում է ամբողջական եկամտի ոչ թե նույն, այլ որոշակիորենավելի մեծ չափով մեծացմանը`շնորհիվ բազմապատկիչ էֆեկտի` : Ավտոնոմ (ինքնավար) ծախսերի բազմապատկիչը հավասարակշռված ՀՆԱ փոփոխության (հավելաճի) հարաբերությունն է ինքնավար ծախսերի ցանկացած բաղադրիչի փոփոխությանը (հավելաճին)։
որտեղ` m - ինքնավար ծախսերի բազմապատկիչ, \Delta Y – Հավասարակշռված ՀՆԱ փոփոխություն, \Delta A – Y- ի դինամիկայից անկախ ինքնավար ծախսերի փոփոխություն
Բազմապատկիչը ցույց է տալիս, թե քանի անգամ է ամբողջական եկամտի հավելաճը գերազանցում ինքնավար (ավտոնոմ) ծախսերի հավելաճին։ Այլ խոսքով, բազմապատկիչ էֆեկտի բովանդակությունը հանգում է ավտոնոմ ծախսերի և ամբողջական եկամտի փոփոխությունների միջև առկա հետևյալ փոխազդեցություններին։ Որևէ բաղադրիչի մեկանգամյա փոփոխությունը առաջ է բերում ՀՆԱ-ի կամ ամբողջական եկամտի բազմակի փոփոխություն։ Եթե, օրինակ, ինքնավար սպառումը մեծանում է \Delta C_A չափով, ապա դրա արդյունքում նույն չափով մեծանում են ամբողջական ծախսերն ու Y եկամուտը, ինչն, իր հերթին, առաջ է բերում սպառման երկրորդային աճ, բայց արդեն MPC * \Delta C_A, որի արդյունքում մեծանում է դարձյալ ամբողջական եկամուտը, հետո կրկին` սպառումը և այդպես շարունակ` ձևավորելով «եկամուտներ – ծախսեր» շրջապտույտը։
\Delta C_A AD  Y  C  AD  Y  C  AD  Y \uparrow և այլն։
Այս պարզագույն սխեմայից ակնհայտ է դառնում, որ ինքնավար ծախսերից C-ի կամ G-ի, X_n-ի հարաբերականորեն ոչ մեծ փոփոխությունը կարող է առաջ բերել զբաղվածության և թողարկման մակարդակի նշանակալի փոփոխություն։ Բազմապատկիչի էֆեկտի պատճառով կառավարության հարկաբյուջետային քաղաքականության հիմնական խնդիրներից է դառնում տնտեսության կայունարարների այնպիսի համակարգի ստեղծումը, որոնք հնարավորություն կտան թուլացնել ինքնավար ծախսերի բազմապատկիչ ազդեցությունը` նվազեցնելով սպառման սահմանային հակման (MPC) մեծությունը։ Այս խնդիրն առավել բարդ է դառնում խթանվող ներդրումների պայմաններում, քանզի արտադրության յուրաքանչյուր հերթական փուլից հետո ամբողջական եկամտի աճը մեծացնում է ոչ միայն վերջնական սպառմանն ուղղված ծախսերը, այլև խնայողություններն ու հետևաբար` ներդրումները, ինչի գումարային արդյունքը լինում է գերբազմապատկիչ էֆեկտը։
Ռեցեսիոն և ինֆլյացիոն ճեղքվածքներ։ Խնայողության պարադոքս
Ռեցեսիոն (ետաճման) ճեղքվածք. սա այն մեծությունն է, որի չափով հարկ է, որ աճի ամբողջական պահանջարկը (ամբողջական ծախսերը), որպեսզի հավասարակշռված ՀՆԱ-ն աճի մինչև լրիվ զբաղվածությամբ ոչ ինֆլյացիոն մակարդակ։ Եթե թողարկման փաստացի և Yo հավասարակշռված ծավալը փոքր է թողարկման Y* ներուժային մակարդակից, ապա ամբողջական պահանջարկը արդյունավետ չէ, քանզի ամբողջական ծախսերը բավարար չեն տնտեսությունում ռեսուրսների լրիվ զբաղվածություն ապահովելու համար, թեև Yo կետում ձեռք է բերվել AD=AS հավասարակշռություն։ Ռեցեսիոն ճեղքվածքը հաղթահարելու և ռեսուրսների լրիվ զբաղվածություն ապահովելու համար անհրաժեշտ է խթանել ամբողջական պահանջարկը, որի արդյունքում ամբողջական ծախսերի կորը կտեղաշարժվի վեր, իսկ հավասարակշռությունը A կետից B կետ։ Ընդ որում ամբողջական հավասարակշռված եկամտի ∆Y հավելաճը կկազմի`
∆Y= Ռեցեսիոն ճեղքի մեծություն x ինքնավար ծախսերի բազմապատկիչի մեծություն
Ինֆլյացիոն ճեղքվածք՝ մեծություն, որի չափով հարկ է, որ կրճատվի ամբողջական պահանջարկը (ամբողջական ծախսերը), որպեսզի հավասարակշռված ՀՆԱ-ն նվազի մինչև լրիվ զբաղվածությամբ ոչ ինֆլյացիոն մակարդակ։ Եթե թողարկման փաստացի հավասարակշռված մակարդակը Yo –ն մեծ է Y* ներուժային մակարդակից, ապա դա նշանակում է, որ ամբողջական ծախսերը կամ ամբողջական պահանջարկը ավելցուկային են և գերազանցում են ամբողջական առաջարկին։ Նման իրավիճակը տնտեսությունում առաջ կբերի գների (ինֆլյացիայի) աճ, քանզի ֆիրմաները, ռեսուրսների լրիվ զբաղվածության պատճառով, հնարավորություն չեն ունենա ընդլայնել արտադրությունը և բավարարել առկա պահանջարկը։ Ինֆլյացիոն ճեղքի հաղթահարումը ենթադրում է ամբողջական պահանջարկի զսպում և հավասարակշռության տեղաշարժը A կետից B կետ։ Ընդ որում հավասարակշռված ամբողջական եկամտի ∆Y կրճատումը կկազմի`
∆Y= Ինֆլյացիոն ճեղքի մեծություն x ինքնավար ծախսերի բազմապատկիչի մեծություն
Սպիտակաթև պինգվին
Սպիտակաթև պինգվին (Eudyptula minor albosignata), ոչ մեծ պինգվինների ենթատեսակ։ Երկարությունը կազմում է մոտավորապես 30 սմ, քաշը՝ մինչև 1,5 կգ։ Բնադրում են միայն Բանքս թերակղզում և Մոտունաու կղզում, որոնք երկուսն էլ գտնվում են Նոր Զելանդիայի Հարավային կղում տեղակայված Կրայստչերչ քաղաքից ոչ հեռու։ Հյուսիսային փոքր պինգվինների թվաքանակը կազմում է շուրջ 3750 բազմացող զույգ։
Քեյնսյան խաչ
Ռեցեսիոն և ինֆլյացիոն ճեղքվածքներ։ Խնայողության պարադոքս
Խնայողության պարադոքսը – հասարակության փորձերը շարունակաբար ավելի շատ խնայել, քան ծախսել, արդյունքում կա՛մ անփոփոխ է թողնում խնայողությունների ծավալը, կա՛մ անգամ կրճատում է այդ ծավալը։ Պարադոքսի էությունն այն է, որ եթե խնայողությունների հավելաճը չի ուղեկցվում ներդրումների հավելաճով, ապա տնային տնտեսությունների ավելի շատ խնայելու ցանկացած փորձ դատապարտված է անհաջողության հավասարակշռված ՀՆԱ-ի կրճատման հետևանքով, ինչն, իր հերթին, պայմանավորված է բազմապատկիչի (մուլտիպլիկատոր) էֆեկտով։ Տնտեսությունը սկսում է գործառել A կետում։ Տնտեսական անկման սպասումները ստիպում են տնային տնտեսություններին ավելի շատ խնայել վատթարացող տնտեսական պայմաններին դիմակայելու համար։ Խնայողությունների կորը տեղաշարժվում է S-ից S’, իսկ ներդրումները մնում են նույն մակարդակի I վրա։ Խնայողությունների մեծացումն ուղեկցվում է սպառողական ծախսերի կրճատմամբ, ինչը բազմապատկիչ էֆեկտով նվազեցնում է ամբողջական եկամուտը Yo -ից Y 1 : Ամբողջական եկամտի կրճատման հետևանքով խնայողությունների նոր կորը կհատվի ներդրումների I կորի հետ և դրանց մակարդակը B կետում կմնա նույնը, ինչ նախկինում էր։ Այլ իրավիճակ կստացվի, եթե խնայողությունների աճին զուգահեռ մեծանա նաև ներդրումների ծավալը, ինչը ներդրումների կորը կտեղաշարժի վեր I-ից I’: Այս դեպքում թողարկման հավասարակշռված մակարդակը կմնա Yo կետում և արտադրության անկումը կկանխվի։ Արտադրության կառուցվածքում կգերակշռեն ներդրումային ապրանքները, ինչը լրացուցիչ խթաներ կստեղծի հետագա տնտեսական աճի համար, թեև որոշակիորեն կկրճատի վերջնական սպառման ապրանքների արտադրության և բնակչության ընթացիկ սպառման մակարդակը։ Ստեղծված իրավիճակը ենթադրում է հետևյալ երկընտրանքը` կամ ընթացիկ սպառման սահմանափակմամբ ապագա տնտեսական աճի ապահովում, կամ հրաժարում ընթացիկ սպառման սահմանափակումներից երկարաժամկետ տնտեսական աճի վատթարացմամբ։
Սպիտակաթև պինգվին
Դասակարգում
Ներկայում գիտնականների մեծ մասը կարծում է, որ սպիտակաթև պինգվինը փոքր պինգվինի (Eudyptula minor) ենթատեսակ է։ Այդ թռչունի միտոքոնդրիումյին ԴՆԹ-ի՝ Բենքսի և այլոց կողմից 2002 թվականին անցկացված անալիզի արդյունքները թույլ են տալիս ենթադրել, որ Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզու և Չատեմ կղզու փոքր պինգվինները պետք է համարվեն առանձին տեսակ։ Ընդ որում՝ սպիտակաթև պինգվինը դառնում է արդեն այդ տեսակի ենթատեսակ, իսկ Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի Հարավային կղզու արևմտյան հատվածի փոքր պինգվինները կազմում են առանձին տեսակ։ Շիրիհային (Shirihai) 2008 թվականի իր աշխատանքում սպիտակաթև պինգվինին դիտարկում է որպես «փոքր պինգվին» տեսակի աշխարհագրական ռասա ։ Վերջնական արդյունքում՝ 2009 թվականից Բնության պահպանության միջազգային միությունը և «BirdLife International»-ը սպիտակաթև պինգվինին դիտարկում են որպես փոքր պինգվինի ենթատեսակ ։
Արեալ
Սպիտակաթև պինգվինները բնակվում են հրվանդաններում, քարանձավներում, ժայռակույտերի վրա, ինչպես նաև ՝ քամուց պաշտպանված ափերին։ Հանդիպում են հիմնականում Նոր Զելանդիայում՝ Քենթերբերիում ։
Վարք
Ի տարբերություն մյուս պինգվինների, սպիտակաթև պինգվինները հիմնականում գիշերային կենդանիներ են։ Ցերեկը նրանք քնում են ափում՝ բների մեջ, մութն ընկնելու հետ գնում են դեպի ծով, որպեսզի վերադառնան ափ մինչ լուսաբացը։ Բանքս թերակղզում նրանք ցերեկներն էլ են դուրս գալիս իրենց բներից, սակայն ծով չեն գնում։ Երեկոյան այդ պինգվինները խմբերով հավաքվում են ծովափին և սպասում, որ լավ կմթնի։ Միայն այդ ժամանակ նրանք կկարողանան հանգիստ մտնել ծով։ Ամբողջ խումբը գնում է ծով միաժամանակ։
Բազմացում
Ձվադրում են հուլիսից դեկտեմբերին, բայց ձվերի մեծ մասն ածում են օգոստոսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Էգը միշտ ձուն ածում է բնում, որ հիմնականում փորվում է ծառի տակ։ Սակայն պինգվինները կարող են իրենց բույնը պատրաստել նաև խոտածածկ թեքությունների վրա և նույնիսկ ավազային դյուներում։ Թխսում են 33-39 օր։ Ճտերը փետրավորվում են և պատրաստ են ծով գնալ ձվից դուրս գալուց 50-65 օր հետո։
Տեսակի պահպանություն
2010 թվականի օգոստոսից սպիտակաթև պինգվինը ներառվել է ԱՄՆ «Վտանգի մեջ գտնվող տեսակների մասին» օրենքի ընթացիկ խմբագրությունում որպես վտանգի տակ գտնվող կենդանիներ ենթատեսակ ։ «Մոտունաու կղզու կենսաբազմազանության զարգացման խումբը» մշակել և իրականացնում է այդ պինգվինների պաշտպանության նախագիծ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պինգվիններ Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի թռչուններ
Բրիուդ
Բրիուդ (Brioude, Briude), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի կենտրոնական հատվածի հարավային մասում ՝ Օվերն-Ռոն-Ալպեր երկրամասի Վերին Լուար դեպարտամենտում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Լուարի վտակ Ալյե գետի ափին՝ երկրի մայրաքաղաք Փարիզից մոտավորապես 410 կիլոմետր դեպի հարավ, մերձակա խոշոր բնակավայրից՝ Կլերմոն-Ֆեռանից 60 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք ։ Զբաղեցնում է 13,52 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 6 637 ։
Քաղաքում պահպանվել են միջնադարյան մի շարք պատմա-մշակութային կառույցներ, որոնցից հիշատակության է արժանի հատկապես Սուրբ Ժուլիանի բազիլիկը՝ Օվեռնի ողջ տարածաշրջանում ամենամեծ քրիստոնեական սրբավայրը։
Պատմություն
Մինչև 2015 թվականը համայնքը գտնվել է Օվեռն երկրամասի կազմում, 2016 թվականի հուլիսի 1-ից ընդգրկվել է Օվերն-Ռոն-Ալպեր միավորյալ երկրամասում ։
Ծնունդով բրիուդցի էր ամենաերկար ապրած ֆրանսիացին՝ Լուի դը Կազնավը (1897—2008), ով վախճանվել է 111 տարեկան հասակում:։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Լենինի հրապարակ (Վոլգոգրադ)
Լենինի հրապարակ (Площадь Ленина), հրապարակ Վոլգոգրադի Կենտրոնական շրջանում։
Պատմություն
Մինչև հեղափոխությունը, հրապարակը կոչվել է Սուրբ Նիկոլաս եկեղեցի անունով, որը գտնվել էր հրապարակում։ Հրապարակը անբարեկարգ է եղել, չի ունեցել ճանապարհային ծածկույթ, և համարվել է Աստրախանից և Ցարիցինից դեպի Մոսկվայի և  այլ քաղաքներ ձկներ տեղափոխող սայլերի կայանատեղի։
Տյուլկո-Տամակ
Տյուլկո-Տամակ (Тюлько-Тамак, Төлкөтамаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Լենինի հրապարակ (Վոլգոգրադ)
Պատմություն
Իր գոյության ընթացքում հրապարակում բազմիցս անցկացվել են հանրահավաքներ և գործադուլներ։ 1920-ական թվականներին, ի հիշատակ Արյունոտ կիրակիի, այն ստացել է նոր անուն՝ Հունվարի 9-ի հրապարակ։
Տյուլկո-Տամակ
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 113 մարդ։
Լենինի հրապարակ (Վոլգոգրադ)
Պատմություն
Առաջին հնգամյա պլանների ընթացքում քաղաքի և հրապարակի արտաքին տեսքը կտրուկ փոխվել է. ավերված Սուրբ Նիկոլաս եկեղեցու տարածքում կառուցվել են բազմաթիվ բնակելի տներ։
Տյուլկո-Տամակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լենինի հրապարակ (Վոլգոգրադ)
Պատմություն
1951 թվականին կառուցվել են միանման չորս բնակելի շենքեր, որոնք Պավլովի տան շուրջ կազմավորել են քառանկյուն՝ դրանով որոշելով հրապարակի հետագա զարգացման բնույթը։ Ավելի ուշ նոր տները կառուցվել են կիսակլոր սյունաշարով, իսկ Պավլովի տան ճակատը զարդարվել է հարթաքանդակով, որտեղ պատկերված է հերոսի կերպարը պաշտպանական մարտերի դրվագների ֆոնի վրա։
Տրանսպորտ
Հրապարակի հյուսիսային հատվածում կա տրամվայի արագընթաց համանուն կայարան։
Մշակույթ
Հրապարակը պատկերված է Ստալինգրադի ճակատամարտեր արգելոց-թանգարանում գտնվող «Ստալինգրադում գերմանական ֆաշիստական զորքերի պարտությունը» պանորամայում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վոլգոգրադ
Դմիտրովկա (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)
Դմիտրովկա (Дмитрівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Վինտուլովկա։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դմիտրովկա գյուղում բնակվում էր 521 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1795 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պինո դել Ռիո
Պինո դել Ռիո (Pino del Río), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Պալենսիա պրովինցիայում (Կաստիլաի և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վեգա Բալիդավիա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 52 կմ2։ Բնակչությունը՝ 220 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 80 կմ։
Քաղաքի հովանավորներն են համարվում սուրբ Պեդրոն և սուրբ Իսաբելը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ars Nova Copenhagen
սոպրանո. Անն Քրիստիան Վեսսեր Ինգլես, Քեյթ Մաքոբոյ, Մերի Օյրեհագեն.
ալտ. Էլենոր Վիման, Լաուրա Լամֆ, Աննա Մարիա լը Ֆևր
տենոր. Յակոբ Սկյոլդբորգ, Լուիս Տոսկանո, Նիլս Գրինհաու.
բաս. Ասգեր Լինգե Պետերսեն, Ռասմուս Կուրե Թոմսեն, Միքել Տուկսեն։
Ars Nova-ն բազմաթիվ ձայնագրություններ է թողարկել, արժանացել մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ «Գրեմմի»-ի, որը երաժշտախմբին շնորհվել է կոմպոզիտոր Դևիդ Լանգի հեղինակած Little Match Girl Passion երգի բարձրարվեստ կատարման համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դանիայի երաժշտություն Կատեգորիա:Երաժշտախմբեր Կատեգորիա:Գրեմմի մրցանակակիրներ
Գերագույն հրամանատար
Գերագույն հրամանատար կամ գերագույն գլխավոր հրամանատար, սովորաբար պատերազմական, երբեմն նաև խաղաղ պայմաններում պետության կամ պետությունների կոալիցիայի զինված ուժերի բարձրագույն ղեկավար։ Օժտվում է արտակարգ իշխանությամբ նաև տվյալ երկրի և ռազմաբեմի տերիտորիայում քաղաքացիական հաստատությունների և անձանց նկատմամբ։
Առաջին անգամ համապատասխան անգլերեն տերմինը՝ եզրույթը կամ բառեզրը (commander-in-chief) օգտագործել է Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի արքա Կարլոս I-ը (1625—1649 թթ.) :
Բրիտանական համագործակցության որոշ երկրներում, որոնք ճանաչում են բրիտանական միապետին, որպես իրենց պետության ղեկավար կամ պետության գլուխ, օրինակ, Ավստրալիայում և Կանադայում, գերագույն գլխավոր հրամանատար է հանդիսանում գեներալ-նահանգապետը կամ ավելի ճիշտ թարգմանությամբ՝ ընդհանուր կառավարիչը, որը վարում է իր պաշտոնը Մեծ Բրիտանիայի թագավորի կամ թագուհու անունից ։
Գերագույն գլխավոր հրամանատարները (ԳԳՀ) նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության պատմության մեջ (1991-ից մինչև այժմ)
Հայաստանի Հանրապետության ներկայումս գործող Սահմանադրության համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում Գերագույն գլխավոր հրամանատարը՝ ԳԳՀ, Հայաստանի Հանրապետության վարչապետն է. ՛՛զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն է, համակարգում է պետական մարմինների գործունեությունը պաշտպանության բնագավառում, նշանակում և ազատում է զինված ուժերի և այլ զորքերի բարձրագույն հրամանատարական կազմը՛՛ : Մինչև այդ գործած Սահմանադրության հոդված 55-ի կետ 12-ի համաձայն, ՀՀ Նախագահը եղել է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը. ՛՛զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարն է, նշանակում է զինված ուժերի բարձրագույն հրամանատարական կազմը՛՛ :
Հայաստանի Հանրապետության պատմության մեջ 1991 թ.-ից ի վեր Հայաստանի Հանրապետության Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարի պաշտոնը զբաղեցրել են ՀՀ հետևյալ նախագահները.
{| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%" ! Հ/Հ !! Նախագահը !! Լուսանկարը !! colspan=2|Պաշտոնավարման ժամկետը !! Պաշտոնավարման տևողությունը !! Կուսակցական պատկանելությունը ! rowspan=3 | 1 Հայոց համազգային շարժում (1990 - 1991) ! rowspan=3 | 2 (1998 թվականի փետրվարի 4-ից ապրիլի 9-ը՝
ՀՀ Նախագահի պաշտոնակատար)
Գերագույն գլխավոր հրամանատարները այլ պետությունների պատմության մեջ
1939-1945 թվականների երկրորդ համաշխարհային պատերազմում գերագույն գլխավոր հրամանատարի պաշտոն են զբաղեցրել Գերմանիայում Ադոլֆ Հիտլերը (1938-1945 թթ.), գրոսադմիրալ Կ․ Դյոնիցը (1945 թվականի ապրիլի 30-ից), իսկ հակահիտլերյան կոալիցիայում՝ Հյուսիս-Արևմտյան Եվրոպայի դաշնակիցների Ռազմարշավային (էքսպեդիցիոն) ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն էր գեներալ Դ․ Էյզենհաուերը (1943 թվականի դեկտեմբեր-1945 թվականի հուլիս)։ Մի շարք երկրներում, ըստ սահմանադրության, գերագույն գլխավոր հրամանատար են՝ հանրապետության նախագահը (պրեզիդենտը) (ԱՄՆ, Ֆրանսիա), կանցլերը (ԳՖՀ), կայսրը (Ճապոնիա), թագավորը կամ թագուհին (Մեծ Բրիտանիա, Շվեդիա)
Գերագույն գլխավոր հրամանատարները Ռուսաստանի պատմության մեջ
Ռուսաստանի պատմության մեջ այս զինվորական պաշտոնը զբաղեցվել է 1914 թվականի հուլիսի 20-ին։ Այդ պաշտոնին է նշանակվել Նորին Կայսերական Մեծություն մեծ իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչ (կրտսեր) Ռոմանովը Այդ մասին տրվել է Կայսր Նիկոլայ II-ի հետևյալ հրամանագիրը. «Համապետական բնույթի պատճառներով հնարավոր չհամարելով այժմ ևեթ կանգնելու մեր ցամաքային և ծովային ուժերի գլուխ, որոնք նախատեսված են ռազմական գործողություններ վարելու համար, մենք ճիշտ համարեցինք ամենաողորմածորեն հրամայել մեր գեներալ-ադյուտանտ, Գվարդիայի զորքերի և Պետերբուրգի ռազմական օկրուգի գլխավոր հրամանատար, հեծելազորի գեներալ Նորին Կայսերական Մեծություն Մեծ Իշխան Նիկոլայ Նիկոլայևիչին լինել Գերագույն Գլխավոր Հրամանատար»։
1-ին Աշխարհամարտում
1-ին համաշխարհային պատերազմի կամ 1-ին Աշխարհամարտի տարիներին Ռուսաստանում ԳԳՀ-ի պաշտոնը զբաղեցրել են. 2 մարտի 1917 թ. Նիկոլայ II-ը, իր հրաժարականից առաջ, դարձյալ Գերագույն գլխավոր հրամանատար նշանակեց Նիկոլայ Նիկոլայևիչին։ Մեծ Իշխան Նիկոլայ Նիկոլայևիչը ժամանեց Գերագույն գլխավոր հրամանատարի Ռազմակայան (Ставка Верховного главнокомандующего), որը տեղակայված էր բելառուսական Մոգիլյով քաղաքում, սակայն գեներալ Մ.Վ.Ալեքսեևի հետ խորհրդակցելուց հետո, հարկադրված էր ՛՛հրաժարվել՛՛ իր նոր պաշտոնից։ Պատճառն այն էր, որ Ռուսաստանի Ժամանակավոր կառավարությունը, որի ձեռքին էր այդ ժամանակ արդեն իրական իշխանությունը, Գերագույն գլխավոր հրամանատարի պաշտոնին նշանակել էր հենց գեներալ Մ.Վ.Ալեքսեևին։
Այսպիսով Ռուսաստանի հաջորդ ԳԳՀ-ներն էին՝
ԳԳՀ-ի պաշտոնից գեներալ Կոռնիլովին հեռացնելուց հետո՝ Ժամանակավոր Կառավարության ղեկավար Կերենսկին ԳԳՀ-ի պաշտոնն առաջարկեց գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Լուկոմսկուն և հետևակազորի գեներալ Վլադիսլավ Նապոլենովիչ Կլեմբովսկուն, սակայն այդ երկու ռազմական գործիչներն էլ հրաժարվեցին Կերենսկու առաջարկից։ Վերջինս հարկադրված էր ինքը ստանձնելու ԳԳՀ-ի պաշտոնը։ Ի դեպ, այդ ժամանակ Ռուսաստանը միապետությունից պաշտոնապես անցավ հանրապետական կարգերի և մինչև բոլշևիկյան հեղաշրջումը հանդիսանում էր Ժողովրդավարական Հանրապետություն։
Բոլշևիկների կողմից հարկադրական և խայտառակ Բրեստի հաշտության պայմանագիրը ստորագրելուց հետո տեղի ունեցավ բանակի և նավատորմի վերակազմավորում։ Այդ կապակցությամբ ԳԳՀ-ի պաշտոնը լուծարվեց։
Այն ժամանակվա ղեկավար փաստաթղթերի համաձայն՝ ԳԳՀ-ն ղեկավարում էր միայն գործող բանակը և գործող նավատորմը ։
«Կարմիրների» ԳԳՀ-ները
Այնուհետև՝ 1924 թ. ապրիլի 28-ին, բանակի կոլեգիալ ղեկավարումից կենտրոնացված ղեկավարմանն անցնելու կապակցությամբ՝ Գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը լուծարվել է։
Սպիտակ շարժման ԳԳՀ-ները
Ռուսական բանակի (1919 թ.) Գերագույն գլխավոր հրամանատար և Ռուսաստանի Գերագույն Կառավարիչ ծովակալ Կոլչակը Ռուսական բանակի Արևելյան ռազմաճակատի փլուզումից հետո պատրաստվում էր համառուսաստանյան իշխանությունը փոխանցել գեներալ Անտոն Իվանովիչ Դենիկինին, սակայն պաշտոնապես դա այդպես էլ չկատարվեց։
Գերմանա-խորհրդային պատերազմի տարիներին
Գերմանա-խորհրդային պատերազմի կամ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ (1941 թվականի օգոստոսի 8-ից) և ետպատերազմյան շրջանում ԽՍՀՄ գերագույն գլխավոր հրամանատար էր Իոսիֆ Ստալինը։
1941 թվականի օգոստոսի 8-ին, Գերմանա-խորհրդային պատերազմի կամ ԽՍՀՄ Հայրենական Մեծ Պատերազմի ընթացքում, ԽՍՀՄ Զինված Ուժերի ԳԳՀ նշանակվեց Իոսիֆ Վիսարիոնովիչ Ստալինը։ Ստալինը շարունակեց զբաղեցնել այդ պաշտոնը նաև խաղաղ ժամանակ՝ 1945-1953 թթ., փաստորեն լինելով ԽՍՀՄ ԶՈՒ ցմահ ԳԳՀ-ն։ Նրանից հետո՝ 1953—1955 թթ. փաստորեն ԳԳՀ-ի պաշտոնի ժամանակավոր պաշտոնակատար է եղել Ստալինին ԽՍՀՄ Կառավարության նախագահի պաշտոնում փոխարինած Մալենկովը։
ԽՍՀՄ ԳԳՀ-ները 1955-1990 թթ.
Իոսիֆ Վիսարիոնովիչ Ստալինից հետո՝ 1955—1990 թթ. ոչ պաշտոնապես ԳԳՀ էին անվանում ԽՍՀՄ Պաշտպանության Խորհրդի նախագահին։
ԽՍՀՄ 1990 թվականի մարտի 14-ի № 1360-I օրենքով Սահմանադրության մեջ մտցվեց 15.1. գլուխ՝ «ԽՍՀՄ Նախագահը» և, ըստ այդ գլխի՝ ԽՍՀՄ Նախագահը հանդիսանում էր ԽՍՀՄ Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարը ։
1990 թվականի մարտի 15-ին ԽՍՀՄ Նախագահ ընտրվեց Միխայիլ Սերգեևիչ Գորբաչովը, ով էլ դարձավ ԽՍՀՄ ԶՈՒ ԳԳՀ-ն։
1991 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ԽՍՀՄ Նախագահը (պաշտոնաթող լինելուց առաջ) հրապարակեց № УП-3162 հրամանագիրը՝ «ԽՍՀՄ Նախագահի կողմից ԽՍՀՄ Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարի լիազորությունները ցած դնելու և ԽՍՀՄ Նախագահին առընթեր Պաշտպանության Խորհրդի լուծարման մասին» («О сложении Президентом СССР полномочий Верховного Главнокомандующего Вооружёнными Силами СССР и упразднении Совета обороны при Президенте СССР»), որում ասվում էր.
«ԽՍՀՄ Նախագահի պաշտոնից պաշտոնաթղ լինելու կապակցությամբ վայր եմ դնում ԽՍՀՄ Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարի լիազորությունները» (
Ռուսաստանի Դաշնություն
Ռուսաստանում, ըստ Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության գլուխ 4-ի հոդված 87-ի, մաս 1-ինի՝ տե՛ս статье 87 Конституции Российской Федерации, Ռուսաստանի Դաշնության Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարն է Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահը ։
ՌԴ Նախագահն է հաստատում Ռուսաստանի ռազմական դոկտրինը և նշանակում ՌԴ Պաշտպանության նախարարին ու ՌԴ Զինված Ուժերի Գլխավոր Շտաբի պետին, ինչպես նաև ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ մյուս ղեկավարներին ։
Ռուսաստանի Զինված Ուժերը բաղկացած են 3 տեսակից. Ցամաքային զորքեր՝ ՑԶ, Ռազմածովային նավատորմ՝ ՌԾՆ և Ռազմաօդային Ուժեր՝ ՌՕՈՒ։ Ի լրումն դրանց, կան նաև երեք անկախ զորատեսակներ. Ռազմավարական նշանակության հրթիռային զորքեր՝ ՌՆՀԶ, Օդատիեզերական զորքեր՝ ՕՏԶ և Օդադեսանտային զորքեր՝ ՕԴԶ։ Հակաօդային պաշտպանության զորքերը՝ նախկին ԽՍՀՄ ՀՕՊ զորքերը, 1998 թ. մտցվել են ՌՕՈՒ-ի ենթակայության ներքո։
1992 թվականի մայիսի 7-ին Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահ Բորիս Նիկոլայևիչ Ելցինը հրապարակեց № 467 Հրամանագիրը՝ «Ռուսաստանի Դաշնության Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարի պաշտոնը ստանձնելու վերաբերյալ» («О вступлении в должность Верховного Главнокомандующего Вооружёнными Силами Российской Федерации»). Նախագահի, որպես ԳԳՀ-իլիազորությունները ամրագրված են Ռուսաստանի Դաշնության 1992 թվականի դեկտեմբերի 9ի № 4061-I Օրենքով՝ «Ռուսաստանի՝ Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության՝ Հիմնական Օրենքի փոփոխությունների և լրացումների մասին» («Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) Российской Федерации — России»), որն ուժի մեջ է մտել «Ռոսիյսկայա գազետա» («Российской газета») թերթի 1993 թ. հունվարի 12-ի համարում լոյս տեսնելուց հետո։ 1993 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ուժի մեջ է մտել Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրությունը, որը հաստատում է Ռուսաստանի Նախագահի՝ Գերագույն Գլխավոր Հրամանատար լինելու կարգավիճակը։
Գերագույն գլխավոր հրամանատարները Արևմուտքի և Արևելքի պետությունների պատմության մեջ
1939-1945 թվականների երկրորդ համաշխարհային պատերազմում գերագույն գլխավոր հրամանատարի պաշտոն են զբաղեցրել Գերմանիայում Ադոլֆ Հիտլերը (1938-1945 թթ.), գրոսադմիրալ Կ․ Դյոնիցը (1945 թվականի ապրիլի 30-ից), իսկ հակահիտլերյան կոալիցիայում՝ Հյուսիս-Արևմտյան Եվրոպայի դաշնակիցների Ռազմարշավային (էքսպեդիցիոն) ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն էր գեներալ Դ․ Էյզենհաուերը (1943 թվականի դեկտեմբեր-1945 թվականի հուլիս)։ Մի շարք երկրներում, ըստ սահմանադրության, գերագույն գլխավոր հրամանատար են՝ հանրապետության նախագահը (պրեզիդենտը) (ԱՄՆ, Ֆրանսիա), կանցլերը (ԳՖՀ), կայսրը (Ճապոնիա), թագավորը կամ թագուհին (Մեծ Բրիտանիա, Շվեդիա)։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մինչև 1947 թ., ԱՄՆ-ի Նախագահը հանդիսանում էր միակ ընդհանուր վերադասը թե՛ Բանակի համար (որը ենթարկվում էր ԱՄՆ-ի Ռազմական կամ Պաշտպանության նախարարին) և թե՛ Ռազմածովային Նավատորմի համար (որը ենթարկվում էր ԱՄՆ-ի Ռազմածովային նավատորմի նախարարին) ։ The National Security Act of 1947, and the 1949 amendements to the same act, created the Department of Defense and the services (Army, Navy, Marine Corps and Air Force) became subject to the "authority, direction and control" of the Secretary of Defense; the civilian cabinet-level official serving as the head of the Department of Defense and who is appointed by the President with the advice and consent of the Senate.
2002 թ. հոկտեմբերի 24-ին ԱՄՆ Պաշտպանության նախարար Դոնալդ Ռամսֆելդը հայտարարեց իր որոշումը, որ Գերագույն գլխավոր հրամանատար՝ "Commander-in-chief" տերմինը այդուհետև կվերապահվի միայն Նախագահին ։
ԱՄՆ-ի նահանգներ
ԱՄՆ-ի նահանգներում դրանց Կառավարիչները կամ Նահանգապետները հանդիսանում են ԱՄՆ-ի Ազգային գվարդիայի՝ նահանգում տեղակայված զորքերի և այդ նահանգի Աշխարհազորի ու Նահանգի պաշտպանական ուժերի համար։ Օրինակ՝ Քենթուքքի նահանգում, որը պաշտոնապես կոչվում է Քենթուքքի Համագործակցություն, նահանգի օրենսդրության համաձայն՝ KRS 37.180 :
Նահանգապետը Քենթուքքիի գործող աշխարհազորի գերագույն գլխավոր հրամանատարն է, իսկ Նահանգի ադյուտանտ-գեներալը գործադիր պաշտոնյան է և պատասխանատու կլինի Նահանգապետի առջև՝ Քենթուքքիի գործող աշխարհազորի գործառնության համար, և սույնով իշխանություն և լիազորություն է ստանում՝ անհրաժեշտ գործողություններ կատարելու՝ կատարելագործելու և պահպանելու արդյունավետ կազմակերպություն՝ ստորև բերված գոնպատակների իրականացման համար...
Համանման դրույթ է պարունակում նաև Կալիֆորնիա նահանգի Սահմանդրության հոդված 5-ի մաս 7-ը ՝
Հնդկաստան
Հնդկաստանի Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարն է հանդիսանում Հնդկաստանի Նախագահը։
Հորդանան
Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության Սահմանադրության համաձայն՝ Գերագույն գլխավոր հրամանատար է հանդիսանում Հորդանանի թագավորը։
Իսպանիա
Ինչպես շատ այլ Եվրոպական միապետությունների դեպքում, Իսպանիայի միապետի դիրքը, որպես զինված ուժերի ղեկավարի՝ ծագում են դարավոր ավանդույթներից։
1978 թ. Իսպանիայի Սահմանադրությունն իր հոդված 62 (h)-ով Իսպանիայի թագավորին տալիս է՝ ՛՛Իսպանիայի Զինված Ուժերի գերագույն հրամանատարի իրավունքները
Այնուամենայնիվ, Սահմանադրության հոդված 64-ը պահանջում է, որ Թագավորի բոլոր պաշտոնական հրամաններն ու կարգադրություններըպետք է համաստորագրված լինեն Իսպանիայի Կառավարության նախագահի կամ Իսպանիայի Պաշտպանության նախարարության լիազորված որևէ պաշտոնյայի կողմից, որպեսզի ուժի մեջ մտնի։ Ավելին, Սահմանադրության հոդված 97-ը վերապահում է անում, որ Իսպանիայի Կառավարության կազմը պետք է վարի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, քաղաքացիական և ռազմական վարչարարությունը և Պետության պաշտպանությունը ։ Բացի այդ, Սահմանադրության հոդված 98-ը սահմանում է Կառավարության կազմը (որի անդամ Թագավորը չի հանդիսանում)։ Սահմանադրության որևէ դրույթ չի պահանջում, որպեսզի Թագավարությունը և կամ Կառավարությունը հայցեն Ընդհանուր Կորտեսի կամ Իսպանիայի խորհրդարանի, այսինքն՝ օրենսդիր գերագույն մարմնի հաստատումը՝ զինված ուժերի ստորաբաժանումները կամ զորամասերը արտասահման ուղարկելուց առաջ ։
1984 թվականից ի վեր՝ Իսպանիայի Պաշտպանության Շտաբի պետը զինված ուժերի արհեստավարժ պետն է՝ Իսպանիայի Պաշտպանության նախարարին ենթակա լինելով հանդերձ։ Իսպանիայի Պաշտպանության Շտաբի պետն է պատասխանատու ռազմական գործողությունների և ռազմական կազմակերպչական գործունեության համար։
Իրան
Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության հոդված 110-ի համաձայն՝ Իրանի Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամաատարն է հանդիսանում Իրանի գերագույն ղեկավարը (ռահբարը), ով ունի գործնականում անսահմանափակ լիազորություններ բոլոր ռազմական և ռազմաքաղաքական հարցերում։
Նա լիազոր է հայտարարել պատերազմ, խաղաղություն և համընդհանուր զորահավաք։ Ռահբարն է իրականացնում բարձրագույն զորահրամանատարների նշանակումը, տեղափոխումը, հեռացումը և պաշտոնաթողության ընդունումը։
Ռահբարին է ենթարկվում Ազգային անվտանգության գերագույն խորհուրդը։
Թուրքմենստան
Համաձայն Թուրքմենստանի Սահմանադրության հոդված 53-ի՝ Թուրքմենստանի Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարն է հանդիսանում Թուրքմենստանի Նախագահը։ Վերջինս տալիս է կարգադրություններ՝
Ղազախստան
Ղազախստանի Զինված Ուժերի ԳԳՀ-ն Ղազախստանի նախագահն է, ով իրականացնում է ռազմական շինարարության կամ բանակաշինության գործընթացը, ռազմական կազմակերպության նախապատրաստումն ու կիրառումը, պետության ռազմական անվտանգության ապահովումը։
Տաջիկստան
Верховным Главнокомандующим Вооружёнными Силами Таджикистана является Президент Республики Таджикистан.
Ուկրաինա
Ուկրաինայի Սահմանադրության հոդված 106-ի համաձայն՝ Ուկրաինայի Նախագահը հանդիսանում է Ուկրաինայի Զինված Ուժերի ԳԳՀ-ն։ Նա է նշանակում պաշտոնի և ազատում պաշտոնից Ուկրաինայի Զինված Ուժերի բարձրագույն հրամանատարությանը, այլ զինվորական կազմավորումների բարձրագույն հրամանատարությանը, իրականացնում է ղեկավարումը՝ երկրի ազգային անվտանգության և պաշտպանության ոլորտներում ։
Երրորդ Ռայխ
1938 թվականին լուծարվեց Գերմանական կայսրության կամ Երրորդ Ռայխի ռազմական նախարարությունը, և ստեղծվեց «OKW»-ն՝ «Գերմանիայի Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարությունը»։ Ընդհուպ մինչև իր մահը Զինված Ուժերի Գերագույն Գլխավոր Հրամանատարի պաշտոնը զբաղեցնում էր Ադոլֆ Հիտլերը։ Նրան փոխարինեց գրոսադմիրալ Կարլ Դյոնիցը (1945 թվականի ապրիլի 30-ից)։
Գերագույն գլխավոր հրամանատարները ՆԱՏՕ-ում
1950 թվականից սահմանվել է Հյուսիս-ատլանտյան դաշինքի (ՆԱՏՕ) եվրոպական միացյալ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը, որ զբաղեցրել են բացառապես ամերիկյան գեներալները ՝
Նշումներ
Կատեգորիա:Պաշտոններ Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական կառուցվածք
Գերանիոլ
Գերանիոլ (` խորդենի), 2,6-դիմեթիլօկտադիեն-2,6-ոլ-8, C10H18O բանաձևով օրգանական միացություն։ Բաց դեղնավուն, վարդի հոտով հեղուկ նյութ է, որի եռման ջերմաստիճանը՝ 229-230° C, խտությունը՝ 889 կգ/մ3։ Լուծվում է սպիրտներում և եթերներում, բայց ջրում չի լուծվում։ Խորդենի, վարդի և այլ ծաղկաբույսերի եթերային յուղերի բաղադրիչ մասն է։
Մերենան
Մերենան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բշերիկի գավառակում ։
Գերանիոլ
Ստացումը
Գերանիոլ ստանում են մշակելով այդ ծաղկաբույսերի եթերային յուղերը, ինչպես նաև ստանում են ցիտրալի ընտրողական հիդրումով կամ լինալոլի իզոմերացմամբ` քացախաթթվի անհիդրիդի հետ տաքացնելով։
Մերենան
Պատմամշակութային կառույցներ
Մերենանն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Գերանիոլ
Կիրառումը
Գերանիոլը օգտագործվում է օծանելիքների և հոտավետ օճառների արտադրության մեջ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել նաև, որ գերանիոլը հաջողությամբ մոծակներ վանող հատկություն ունի ։