cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յուտա Նակամոտո
2011-2015: Նախադեբյուտ
2015 թվականին նա հայտնվեց որպես Ճապոնիայի ներկայացուցիչ «Abnormal Summit»-ում, որը Հարավային Կորեայում ապրող մի խումբ ոչ կորեացի տղամարդկանց հետ քննարկում էր կորեական մշակույթը։
Նա նաև միակ թրեյնին էր, ով երկու անգամ անընդմեջ մրցեց «ISAC»-ում՝ 2015 և 2016 թվականներին, ինչպես նաև 2016 թվականին նվաճեց առաջին «NCT» մեդալը։ Նա խաղացել է ֆուտբոլային թիմում և նվաճել ոսկի՝ ապացուցելով իր ֆուտբոլիստի տաղանդը ։
2016 թվականի ապրիլին նա հայտնվեց հարավկորեական «The Celebrity» ամսագրի ամենամսյա համարում և նկարահանվեց «NCT Life» ռեալիթի շոուի առաջին եթերաշրջանում, որը կենտրոնացած էր «SM»-ի նորեկների և նրանց դեբյուտային ճանապարհորդության վրա ։
2016-2019: Դեբյուտ NCT և NCT 127-ում, սոլո գործունեություն և NCT 2018
2016 թվականի հուլիսին նա հանդես եկավ որպես «NCT 127»-ի անդամ՝ իրենց առաջին՝ «NCT #127» մինի ալբոմով։ Նա դարձավ առաջին ճապոնական այդոլը, ով դեբյուտ ունեցավ «SM Entertainment»-ի ներքո ։
Օգոստոսին նա դարձավ հատուկ հաղորդավար «M Countdow»-ում Դայոնի հետ միասին։
2016 թվականի նոյեմբերից մինչև 2017 թվականի հունվարը նա մասնակցել է «Idol Party»-ին, որում կատակերգուներ Պարկ Մի Սուն և Լի Բոնգ-Վոն ընտանիք են դարձել՝ ընդունելով նրան և CLC-ից Սոնին որպես իրենց երեխաներ ։
2018 թվականի մայիսին նա կրկին հայտնվեց որպես «M Countdown»-ի հատուկ հաղորդավար Դայոնի և Ջեհյոնի հետ միասին ։ Հուլիսին Յուտան Թեիլի և Մարքի հետ նկարվել է է «Arena Homme» ամսագրի ֆոտոշարքի համար ։
2019 թվականի սեպտեմբերին Յուտան մասնակցեց «ISAC»-ի մի շարք հարվածաշարներում, որտեղ նրա խումբը կրկին նվաճեց ոսկե մեդալը և նա ստացավ վերջնական միավորը ։ Այդ ժամանակ նա նաև վարում էր 2019 թվականի աթլետիկայի հատուկ առաջնությունը Չուսեոկում՝ Իթ Հկի, Դահյոնի, Ջոնիի, Ջեհյոնի և Մարկի հետ միասին։ Դեկտեմբերին նա թողարկեց «TVXQ»-ի «White» երգի քավերը ։
2020-մինչև հիմա։ NCT 2020
Նոյեմբերի -ին հայտարարվեց, որ յուտան կվարի շաբաթական երկամսյա NCT 127 ユウタのYUTA at Home «InterFM897» ռադիոհաղորդումը՝ «NCT 127»-ը և նրանց երկրորդ ճապոնական «Loveholic» մինի ալբոմը Ճապոնիայում գովազդելու համար, որը «Oricon»-ում զբաղեցրել է 1-ին տեղը  ։ Նրա շոուն այնքան մեծ ուշադրություն է գրավել, որ այն այժմ չունի ավարտի ժամկետ և հեռարձակվում է երկրի 15 կայաններով   ։
2021 թվականի ապրիլին ճապոնական «PMC» և «Ginger» ամսագրերում հայտարարվել են նրա առաջին անհատական ֆոտոշարքերի նկարահանման մասին ։
Հունիսի 21-ին «Vogue Japan»-ի ՅուԹյուբյան ալիքում տեղադրվել է տեսանյութ Յուտայի ներկայությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասաններ Կատեգորիա:Ճապոնացի երգիչներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարողներ Կատեգորիա:Ճապոնացի մոդելներ
Սևան-Հրազդան կասկադ
Սևան-Հրազդան Կասկադ, հիդրոէներգետիկային համակարգ։ Կազմված է մի քանի հիդրոէլեկտրակայաններից (ՀԷԿ-եր) Հայաստանում։ Այն ներառում է յոթ ՀԷԿ-եր,որոնցից մեկը`Երևան-3-ը չի աշխատում,իսկ մյուս վեց ՀԷԿ-երն են` Սևանի, Հրազդանի, Արգելի, Արզնիի, Քանաքեռի, Երևան-1-ի։ ՀԷԿ-երը տեղակայված են Հրազդան գետի վրա, օգտագործում են գետի բնական հոսքը և Սևանից հոսող ոռոգման ջուրը, որը հնարավորություն է տալիս ոռոգել Հայաստանի գյուղատնտեսական հողերի 70 %-ը։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Սևան-Հրազդան Կասկադը կազմված է 7 առանձին ՀԷԿ-երից, 565 ՄՎ ընդհանուր հզորությամբ։ Կառուցման գործընթացը տևել է ավելի քան 30 տարի և այն կառուցվել է 1930-1965 թվականներին։ Սևան-Հրազդան Կասկադը ունի շատ մեծ նշանակություն Հայաստանի ամբողջ էներգետիկ համակարգի վրա և այդ պատճառով այն ունի և հզորության արագ վերականգման և էական այլ վերականգնումների կարիք, որպեսզի հնարավոր լինի ապահովել ապահով և կայուն աշխատանքը։ Կասկադը ներկա պահին համարվում է «Միջազգային էներգետիկ կորպորացիա» ՓԲԸ-ի սեփականությունը։
Սևան-Հրազդան կասկադի կառուցվածքն ու առանձնահատկությունները
Սևան-Հրազդան կասկադը կառուցվել է 1930-ից 1962 թթ.: Այդ ժամանակից ի վեր այն մեծ ազդեցություն է ունեցել Հայաստանի հիդրոէլեկտրականության ստացման գործընթացում։ Կասկադն ընդգրկում է 7 փոքր հիդրոէլեկտրակայաններ, որոնք ձգվում են Հրազդան գետի երկայնքով՝ Սևանա լճի և Երևան քաղաքի միջև։ Սևան-Հրազդան կասկադի երկարությունը մոտավորապես 70 կմ է։ Այս 7 ՀԷԿ-երը միասին արտադրում են Հայաստանի էլեկտրականության 1/10 մասը։ Ի տարբերություն ջերմաէլեկտրակայանների՝ հիդրոէլեկտրակայաններում արտադրվող էլեկտրաէներգիան ավելի մատչելի է։ Սևան-Հրազդան կասկադի ընդհանուր դրվածքային հզորությունը կազմում է 560 ՄՎ, իսկ էներգիայի արտադրությունը տարեկան կտրվածքով՝ 500 մլն կՎժ։
Սևան-Հրազդան կասկադի աշխատանքը մեծ մասամբ կախված է Սևանա լճի ջրային պաշարների քանակությունից։ Այդ պատճառով 7 ՀԷԿ-երից միայն 5-ն են աշխատում ամբողջ տարվա ընթացքում, իսկ մնացած 2-ը աշխատում են ոռոգման ժամանակահատվածում, երբ համակարգում առկա են ջրի հավելյալ պաշարներ։ Քանի որ Հայաստանում գյուղատնտեսությունը առաջնային դերում է, իսկ Սևանա լճի ջրի պաշարները անսպառ չեն, կասկադը պետք է հետևի երկրի ոռոգման ռազմավարությանը։ Ոռոգման սեզոնի ընթացքում է, որ Սևան-Հրազդան կասկադը ամբողջությամբ չի գործում։ Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ Սևանա լճից տարեկան դուրս է մղվում 150 մ^3ջուր։
Ջուրը Սևանա լճից ՀԷԿ-եր է տեղափոխվում ջրանցքների և թունելների միջոցով, որոնք կառուցվել են դեռևս 1960-ականներին և վերականգնման կարիք ունեն։
Բնապահպանական եւ սոցիալական հարցեր
Այս համակարգի հիմնական ռիսկերը իր շահագործման և վերականգնողական ծրագրից գալիս են իր ջրամբարի կառավարումից, օրինակ - պարտատոմսերի և տրանսֆորմատորների համար յուղերի և քսուկների կառավարումը, կապար / թթվային մարտկոցների և նյութերի կառավարումը։ Ավելորդ է նշել նաև անձնակազմի առողջության և անվտանգության հարցերը։ Քանի որ պլանավորվում է Երևան-1 պատնեշը տեղադրել կենսաբանական միջավայրւմ - կա նաև բարձր մակարդակի ռիսկ պղտորության պատճառով։ Մեկ այլ բացասական ազդեցություն կարող է սպասվել աշխատանքների և սարքավորումների փոխադրման պատճառով, ինչը կարող է առաջացնել կեղտոտում և աղմուկ, որի արդյունքում կստեղծվի սոցիալական վրդովմունք։ Վերականգնման գործընթացը չի ներառում որևէ հետագա ընդլայնում կամ նոր օբյեկտների ստեղծում - բոլոր աշխատանքային տարրերը հաստատված են ըստ պլանի։
Վերականգնման ծրագիր
Սևան-Հրազդան կասկադի մեծ մասը ներկայումս լավ վիճակում չէ։ Վերականգնողական աշխատանքներ չեն տարվել նրա կառուցումից ի վեր։ Արդեն որոշ ժամանակ է, ինչ վերականգնման ծրագիր է իրականացվում, որի ավարտն ակնկալվում է 2017 թվականին։ Վերականգնման աշխատանքների արդյունքում կասկադը կդառնա ավելի ապահով, հուսալի և արդյունավետ։ Այն իր դրական ազդեցությունը կունենա նաև շրջակա միջավայրի վրա՝ նվազեցնելով միջավայրի աղտոտման մակարդակը։ Աղտոտումը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը նվազեցնելու համար ստեղծվել է Բնապահպանական և Սոցիալական գործողությունների պլան, որը կբավարարի հայկական, եվրոպական և ասիական զարգացման բանկերի պահանջներին։ Շրջակա միջավայրի աղտոտվածության հիմնական վտանգների կանխումը նույնպես ներառված է այս պլանում։
Վերականգնողական ծրագրում ընդգրկված է նաև Երևան-1 ՀԷԿ-ի ամբողջական վերանորոգումը։ Երևանի, Հրազդանի, Արգելի, Արզնիի և Քանաքեռի ՀԷԿ-երին կտրվի նոր սարքավորումներ՝ նոր կոլեկտոր մարտկոց, նոր գեներատոր և այլն։ Վերականգնման ծրագրի աշխատանքները կիրականացվեն միայն Սևան-Հրազդան կասկադի տարածքում, և որևէ լրացուցիչ տարածքի գնումներ չեն պահանջվում։
Սևան-Հրազդան կասկադի ընդհանուր կարգավիճակը բարելավելու համար Միջազգային Էներգիայի Կորպորացիան և Սևան-Հրազդան կասկադի բաժնետեր ՌուսՀիդրո ՓԲԸ-ն իրենց ներդրումը նույնպես կունենան վերականգնման ծրագրում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի ջրաէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Հայաստանում
Բուժական մարմնամարզություն
Բուժական մարմնամարզություն, մարմնամարզական միջոցների կիրառումը բուժիչ և կանխարգելիչ նպատակներով։ Լայնորեն կիրառվում է հիվանդանոցներում, պոլիկլինիկաներում, առողջարաններում՝ համալիր բուժման ժամանակ։ Բժշկական վերականգնման առաջատար մեթոդներից է (վերականգնողական բուժում)։ Բուժական մարմնամարզության ճիշտ կիրառումն արագացնում է առողջացումը, նպաստում խանգարված աշխատունակության վերկանգնմանը և հիվանդների աշխատանքի վերադարձին։
Կիրառում
Բուժական մարմնամարզությունը կիրառում են առավոտյան հիգիենային մարմնամարզության, չափավորված քայլքի, խաղերի, խիստ չափավորված մարզական վարժությունների (լող, դահուկներով քայլք), թիավարության և այլ ձևերով։
Բուժական մարմնամարզությունում կիրառվող՝ արտաքին շնչառության ֆունկցիան բարելավող շնչառական վարժությունները բաժանվում են 2 խմբի՝ անշարժ (ստատիկ), որը կատարվում է առանց ձեռքերի և ուսագոտու մկանների շարժման, և շարժական (դինամիկ), երբ շնչառության փուլերը զուգակցվում են ձեռքերի, ուսագոտու և իրանի շարժումների հետ։ Բուժական մարմնամարզությունում կարևոր տեղ են գրավում ֆիզիկական վարժությունները ջրում (լողավազան, լոգարան, բաց ջրամբար)։
Վարժությունները ջրում հեշտանում են ջրային միջավայրի մեխանիկական և ջերմային ազդեցությամբ, որի հետևանքով շատ շարժումներ, որոնց կատարումը սովորական միջավայրում դժվար է, ջրում կատարում են առանց հատուկ ջանքերի կամ ազատ՝ ջրում սեփական քաշի թեթևացման և ցավերի կամ մկաններում կծկանքային երևույթների մեղմացման հաշվին։
Շտկող մարմնամարզություն
Բուժական մարմնամարզության տարատեսակներից է շտկող մարմնամարզությունը, որը կատարվում է հենաշարժական ապարատի որոշ արատների շտկման և դրանց նախնական ձևերի (կեցվածքի խախտումներ, ողնաշարի ծռումներ, տափակաթաթություն) բուժման նպատակով։ Շտկող մարմնամարզությունը մեծ հաջողությամբ կիրառվում է օրգանիզմի աճման շրջանում, այսինքն՝ մանկական և պատանեկան տարիքում։ Ողնաշարի ձևախախտումների ժամանակ դրա նպատակը ողնաշարը շրջապատող մկանների ամրապնդումն է, այսինքն՝ հուսալի մկանային բնական սեղմիրանի ստեղծումը։ Ողնաշարի ձևախախտումների ժամանակ շտկող վարժությունները նշանակվում են անպայման շնչառական վարժությունների հետ զուգակցված։
Ֆիզիկական վարժություններ
Բուժիչ նպատակով կիրառում են հատուկ ընտրած և մեթոդապես մշակած ֆիզիկական վարժությունները։ Նշանակելով դրանք՝ հաշվի է առնվում հիվանդության առանձնահատկությունները, համակարգերում և օրգաններում կատարված փոփոխությունների բնույթն ու աստիճանը, հիվանդության փուլը և բուժական մարմնամարզությանը զուգահեռ անցկացրած բուժման վերաբերյալ տեղեկությունները, ֆիզիկական պատրաստականությունը և այլն։ Ֆիզիկական վարժությունների բուժական ազդեցության հիմքում ընկած է խիստ չափավորված մարզումը, որը պետք է համարել հիվանդ և թուլացած մարդկանց ամբողջ օրգանիզմի, նրա առանձին համակարգերի և օրգանների խանգարված ֆունկցիաների վերականգնման և կատարելագործման նպատակաուղղված գործընթաց։ Տարբերում են ընդհանուր մարզում, որի նպատակն օրգանիզմի ընդհանուր առողջացումն ու ամրապնդումն է, և հատուկ մարզում՝ ուղղված որոշակի համակարգերում և օրգաններում խանգարումների վերացմանը։ Օրինակ՝ որովայնի մկանունքի ամրապնդման համար կիրառվում են վարժություններ՝ կանգնած, նստած և պառկած վիճակում։ Բնականաբար, այդ դեպքում աշխատանքի մեջ են ընդգրկվում նաև այլ մկանախմբեր, սակայն հիմնական խնդիրը որովայնի մկանների և ամբողջ որովայնի մամլակի ամրապնդումն է։
Ֆիզիկական վարժությունների կանոնավոր կիրառման դեպքում օրգանիզմն ավելի լավ է հարմարվում աստիճանաբար աճող բեռնվածությանը, շտկվում են հիվանդության ընթացքում առաջացած խանգարումները։ Ֆիզիկական վարժությունների և բուժական մարմնամարզության այլ միջոցների բուժիչ ազդեցության հիմքը համարվում է նյարդային համակարգի վրա ազդեցությունը, որը հենց դրանով էլ կարգավորում է ախտահարված օրգանների և համակարգերի ֆունկցիաները, խթանում առողջացման և վերականգնման մեխանիզմները։ Ֆիզիկական վարժությունների ազդեցության կարևոր մեխանիզմ է նաև հիվանդի վրա ընդհանուր տոնուսավորող ներգործությունը։ Դա նպաստում է խանգարված ֆունկցիաների բնականոնացմանը և կորցրածների վերականգնմանը, ազդում նյարդային համակարգի սնուցողական ֆունկցիաների վրա, ուժեղացնում բուժիչ այլ գործոնների (դեղորայքային, ֆիզիոթերապևտիկ, բալնեոլոգիական և այլն) ազդեցությունը։ Առողջացման ընթացքում որոշ բուժիչ մեթոդներ աստիճանաբար սահմանափակվում են կամ բացառվում, իսկ բուժական մարմնամարզության տեսական կշիռն աճում է։ Զբաղվելով ֆիզիկական վարժություններով՝ հիվանդն ինքն է գործուն կերպով մասնակցում բուժական վերականգնողական գործընթացին, որը բարերար է ազդում հոգեհուզական ոլորտի վրա։
Միաժամանակ բուժական մարմնամարզությունը դասվում է ուժեղ ազդող միջոցների շարքը, ուստի հարկավոր է դրանք խիստ չափավորել և կատարել բժշկի հսկողությամբ։ Միայն հիվանդի վիճակը, նրա հիվանդության առանձնահատկություններն իմացող բժիշկը կարող է ճիշտ որոշել ֆիզիկական բեռնվածության մեծությունն ու բնույթը։ Բուժական մարմնամարզությունը բուժման մեթոդ է և կարելի է կիրառել խիստ անհատականորեն՝ բժշկի նշանակմամբ և հսկողությամբ։
Ձևեր
Բուժական մարմնամարզության պարապմունքները կարող են լինել անհատական, փոքր խմբերով (2-3 հիվանդ) և խմբային (8-10 հիվանդ)։ Տնային պայմաններում ինքնուրույն պարապմունքներ նշանակելիս հիվանդին տալիս են ինքնահսկման հատուկ ցուցումներ։ Յուրաքանչյուր պարապմունք կառուցվում է որոշակի պլանով և ընդգրկում է 3 բաժին, ներածական, հիմնական և եզրափակիչ։ Բուժական մարմնամարզության մեջ մեծ նշանակություն է տրվում վարժությունների չափավորմանը, դրա համար որոշում են դրանց տևողությունը, ելման դրությունը, կրկնությունների թիվը, թափը, շարժումների ամպլիտուդը, բեռնվածության ու հանգստի նպատակահարմար հերթափոխությունը, հաշվի են առնում հիվանդի անհատական առանձնահատկությունները, տարիքը։
Խաղային մեթոդ
Խաղային մեթոդը լայնորեն կիրառում են երեխաների հետ պարապելիս։ Խաղերի ընդգրկումը բարձրացնում է հետաքրքրությունը բուժական մարմնամարզության նկատմամբ, սակայն պահանջում է խիստ չափավորված բեռնվածություն։ Սպորտի տարբեր (վոլեյբոլ, թենիս և այլն ձևերը բուժական մարմնամարզության մեջ կիրառում են մեծ սահմանափակումներով, հատկապես առողջարանաառողջավայրային հիմնարկներում։
Բուժական մարմնամարզությունն արդյունավետ է երկարատև, կանոնավոր պարապմունքների դեպքում, երբ աստիճանաբար մեծացնում են բեռնվածությունը բուժման ողջ ընթացքում՝ հաշվի առնելով տարիքը, մասնագիտությունը, հիվանդի շարժողական ակտիվությունը, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները։
Ցուցումներ
Բուժական մարմնամարզության ցուցումները շատ լայնածավալ են։ Այն օգտագործվում է վնասվածքների ժամանակ որպես ֆունկցիոնալ բուժման մեթոդ՝ վնասված ծայրանդամի ֆունկցիան խթանելու և վերքի լավացումն արագացնելու նպատակով, ողնաշարի կոտրվածքների, կռկվածության, ոսկրամկանային ապարատի և հոդերի հիվանդությունների ժամանակ։
Գործնական վիրաբուժությունում բուժական մարմնամարզություն նշանակում են վիրահատությունից հետո՝ հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման և վիրահատական վերքի լավացումն արագացնելու նպատակով։ Պարապմունքները նպաստում են տուժած օրգանի և ողջ օրգանիզմի խանգարված ֆունկցիաների արագ վերականգնմանը։ Ներքին հիվանդությունների կլինիկայում այդ մեթոդը լայնորեն օգտագործում են սիրտանոթային համակարգի հիվանդությունների (հատկապես՝ սրտի իշեմիկ հիվանդության) ժամանակ։
Բուժական մարմնամարզությունը սրտամկանի ինֆարկտի հիվանդանոցային, առողջարանային, ամբուլատոր բուժման բոլոր փուլերում հիվանդի առողջության համալիր վերականգնման համակարգի պարտադիր տարրերից է։ Մշակվել են բուժական մարմնամարզության մեթոդներ արյան ցածր (հիպոտենզիա) և բարձր (հիպերտենզիա) ճնշումների, պսակային քրոնիկական անբավարարության, սրտի արատների և սիրտանոթային համակարգի այլ հիվանդությունների ժամանակ։ Ֆիզիկական վարժությունների օգնությամբ կարելի է նպատակասլաց ձևով ազդել շնչառական համակարգի հիվանդություններից տուժած ֆունկցիայի վրա, ամրապնդել շնչառական մկանունքը։ Դրա հետ կապված՝ բուժական մարմնամարզություն կիրառում են սուր և քրոնիկական թոքաբորբերի, թոքափքանքի, բրոնխային հեղձուկի և շնչառական համակարգի օրգանների այլ հիվանդությունների ժամանակ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև նյութափոխանակության խանգարումների (ճարպակալում, պոդագրա, շաքարախտ) ժամանակ։ Բուժական մարմնամարզությունը, որպես վերականգնողական բուժման մեթոդ, կիրառում են լուծանքների, կիսալուծանքների, նևրոզների, կենտրոնական ու ծայրամասային նյարդային համակարգի ախտահարմամբ ընթացող վարակիչ հիվանդությունների հետևանքները բուժելիս։
Մանկաբարձությունում ֆիզիկական վարժությունները նշանակում են հղիության և հետծննդյան շրջաններում, դրանք գինեկոլոգիական քրոնիկական, գրեթե բոլոր հիվանդությունների բուժման պարտադիր տարրերն են։
Ձեռք է բերված մարսողական համակարգի մի շարք հիվանդությունների ժամանակ բուժական մարմնամարզության հաջող կիրառման փորձ, հատկապես հիվանդության քրոնիկական փուլում։
Բուժական մարմնամարզությունն առավելապես ցուցված է մանկական տարիքում։ Հիվանդությունն ընկճում և կազմալուծում է շարժողական ակտիվությունը, որը մանկան օրգանիզմի բնականոն ձևավորման և զարգացման պարտադիր պայման է։ Դրա համար բուժական մարմնամարզությունը մանկական բոլոր հիվանդությունների բուժման կարևոր տարրերից է։
Կաբիր
́Կաբիր (Կաբիրնատ, Կաբիր Դաս, Սանտ Կաբիր Սահիբ; հինդի։ कबीर, փենջաբի։ ਕਬੀਰ, ուրդու։ کبير; 1440, ), միջնադարյան հնդիկ բանաստեղծ-միստիկ, բանաստեղծ-Սանթ, բհակտի շարժման ականավոր բարեփոխիչ, հինդի գրականության դասական։
Հնդկաստանի կրոնական մտքի պատմության մեջ Կաբիրը յուրահատուկ տեղ է զբաղեցնում։ Հինդուների համար նա բհակթա սուրբ է, մահմեդականների համար՝ պիր, սիկհերի համար՝ բագաթ, Կաբիրպանտի կարգի անդամների համար, ներկայումս նրա գաղափարների ավելի քան 1 միլիոն հետևորդ՝ ավատար, որոնց համար կառուցվել են տաճարներ, դրանցից գլխավորը Վարանասիի «Կաբիր Չաուրա մատհ»-ն է։ Հնդկաստանի առաջադեմ շրջանակներում Կաբիրան ճանաչվում է որպես ռեֆորմատոր բանաստեղծ, բրահմանիզմի և կաստայական տարբերությունների բաց թշնամի, անձեռնմխելի և սոցիալական խտրականության բոլոր ձևերի ինստիտուտ, որպես հնդեվրոպական մահմեդական միասնության երգիչ։
Նաև Կաբիրի օրհներգերը, որպես ճշմարտության հեղինակավոր աղբյուրներ, ներառված են սիկհների «Ադիգրանտհ» կամ «Գուրու Գրանթհ Սահիբ» Սուրբ գրքում, որի կազմումն ավարտվել է 1604 թվականին սիկհով Արջուն հինգերորդ գուրու օրոք։
Ծագումը և ծնունդը
Կաբիրը ծնվել է Բենարեսում (այլ վարկածներով ՝ Ազամգարհից ոչ հեռու, Վելհարա բնակավայրում կամ Մագհարում ), ջուլհակների ընտանիքում։ Կարծիք կա, որ նա խորթ տղա էր։ Ըստ ավանդության՝ ոմն բրահմանի այրին մեղք է գործել երիտասարդ ասկետի հետ։ Երբ տղան ծնվել է, մայրը նրան նետել է ճամփեզրի վրա։ Մուսուլման ջուլհակը՝ Նիրուն, գտել է երեխային, և կնոջ՝ Նիմայի հետ միասին դաստիարակել է նրան, տալով նրան Կաբիր անունը, որը նշանակում է «մեծ» (Ալլահի 99 անուններից մեկը)։ Հնդիկ գրականագետ Հ. Պ. Դվիվեդիի կարծիքով՝ բանաստեղծի ծնողները (կամ դաստիարակները) եղել են յոգական համայնքներից մեկի ներկայացուցիչներ, որը նախկինում իսլամ է ընդունել ։
Կաբիրայի կաստան ցածրախավ էր, և ամբողջ կյանքում նա զբաղվել է ջուլհակի արհեստով։
Ստեղծագործություն
Կաբիրի կյանքն անցել է հնդեվրոպական մուսուլմանական մշակույթի կայացման, Բհակտի շարժման ծաղկման և ժողովրդավարացման դարաշրջանում։ Հենց այդ ժամանակ է, որ տարածում է ստացել նիրգուն-բհակտին՝ բացահայտ, չսպառող բացարձակ սիրո վարդապետությունը։ Վանարասին մի քաղաք է, որտեղ Սուրբ բանաստեղծն անցկացրել է իր կյանքի մեծ մասը, եղել է նիրգուն-բհակտի հոգևոր կենտրոնը։
Նիրգուն-բհակտիի պոեզիան, որի ներկայացուցիչներին կարելի է դասել նաև Կաբիրին, իր մեջ ներառում էր վեդանտայի հումանիստական գաղափարները, մարդկային հոգու և տիրոջ միջև առեղծվածային սիրո սուֆիական հայեցակարգը, ինչպես նաև նաթհների, սիդհների և տանտիրիկական բուդդայականների ավանդույթների որոշ կարծիքներ, որոնց թվում էր աբստրակտ Աստվածությանը երկրպագելու գաղափարը, և որոնք մուսուլմանների նման չէին ճանաչում կաստայական տարբերությունները։
Կաբիրն իր աշխատություններում ազատորեն գործում է տարբեր կրոնական և փիլիսոփայական դպրոցների տերմինաբանությամբ։ Նա Աստված է համարում լորդ Ռամին, Հարիին, Քեշավին, Մուրարիին, Ալլահին, Էմիրին, Հազրաթին, Պիրին, Ալակհին, Նիրգունին, Անանտին, Բրահմանին, Ատմային, Ջիոտիին, Նիրանջանին, Սատգուրուին ․ Կաբիրայի Աստվածը միասնական է բոլոր մարդկանց և ժողովուրդների համար, նա ապրում է ամենքի սրտում և միջնորդների կարիք չունի։
Վիշնուիտների նման, գլխավոր ճանապարհը դեպի Տերը բանաստեղծ-սանտը համարում է բհակտիի հետևանքը, ինչը ենթադրում է եսասիրությունից հրաժարում և աշխարհիկ կրքերից հայտնի վրիպում։ Այդ իսկ պատճառով Բհակտիի ճանապարհը չի կարելի անվանել շատ պարզ, և այդ ճանապարհի դժվարությունը բանաստեղծը մշտապես ընդգծել է։
Հենվելով նաթհների և սիդհների գրական ավանդույթի վրա, որը ձգվել է դեպի այլաբանության ժանրը և «մթնշաղ», սանդյա-բհաշի էնիգմատիկ լեզուն, Կաբիրը մշակել է կերպարների իր համակարգը, իր «կոդը»։ Յոգիկ տերմինների հետ մեկտեղ նա որպես խորհրդանիշ օգտագործել է սովորական առարկաներ, օբյեկտներ և երևույթներ, որոնք ուղեկցում էին մարդկանց առօրյա կյանքում («կրակ» (Բհակտի Հոգու աստվածային իմացությունը), «ջուր» (աշխարհիկ կրքեր), «թռչուններ» (հոգու ազատումը Սամսարայի շրջապտույտից), «աղտոտված գործվածք» (տգիտություն), «թանկարժեք կտավ» (ճշմարիտ սերը Բարձրյալի հանդեպ)։ Այսպիսով, նույնիսկ ամենադժվար և խորը հոգևոր գաղափարները դառնում էին պարզ մարդու համար մտերիմ, հասկանալի, ճանաչելի։
Բանաստեղծը նաև դիմել է պարսկական և սուֆիական պոեզիային, մասնավորապես վարդ-մեղու զույգին բնորոշ խորհրդանիշներին. «Վարդի մարմինը ծաղիկ է, հոգին՝ մեղու»։
Կաբիրը միշտ քայլում էր իր ճանապարհով և լիովին չէր կիսում իր ժամանակի հոգևոր ավանդույթներից և ոչ մեկը։ Նա չի ընդունել ո՛չ մուսուլմանական, ո՛չ հինդուիստական ծեսերը, ուխտերը և սուրբ գրությունները(մասնավորապես Վեդաները և Պուրանները), հերքել է (թեև միշտ չէ, որ հետևողականորեն) ավատար տեսությունը, չի կիսել վերաբերմունքը յոգայի հանդեպ, որպես Աստծո ճանաչման հիմնական միջոց և այլն։ Կաբիրի ըմբոստ քարոզների պատճառով շատերը ապստամբեցին նրա դեմ, և արդյունքում, տարբեր աստվածաբանների դրդմամբ, նա վտարվեց Վանարասիից՝ Սիկանդար Շահ Լոդիի (ըստ լեգենդի Դելիի սուլթանը, արդեն մի անգամ հրաման է տվել բանաստեղծ-սանտային նետել փղի ոտքերի տակ (փիղը նահանջեց)))։
Կաբիրի բանաստեղծական ժառանգությունը բաշխվում է երկու ավանդույթների՝ բանավոր և գրավոր։ Բանավոր ավանդույթին առաջին հերթին վերաբերում են այն բանաստեղծությունները՝ բանաստեղծ-սանտայի օրհներգերը, որոնք գոյություն ունեն նրա կրոնական հետևորդների՝ կաբիրպանթհ շքանշանի անդամների շրջանում։ Այստեղ պետք է ներառել նաև Կաբիրի աֆորիզմներն ու ասույթները, որոնք Հյուսիսային Հնդկաստանի լայն զանգվածներում կարգի սահմաններից շատ հեռու են տարածվել և որոշ չափով ձուլվել են բանահյուսությանը։ Նման աշխատանքները սովորաբար ծավալով փոքր են (դրանց մեծ մասը երկտողեր են), բայց դրանք բավականին շատ են։
Գրավոր ավանդույթը ներառում է Կաբիրի ասույթների հավաքածուներ` «Բիջակ», «Կաբիր Գրանթավալի», ինչպես նաև շարականներ, որոնք ներառված են տարբեր ավանդույթների սուրբ գրքերում, ինչպիսիք են սիկհական «Ադի Գրանթ» սուրբ գրքը։ Կաբիրի ամենակարևոր հավաքածուն «Բիջակ»-ն է, որը երկրպագության ամենակարևոր օբյեկտն է և Կաբիրպանտի կարգի սուրբ գիրքը։
Կաբիրի բանաստեղծությունների մեջ կրկնվող հիմնական շարժառիթներից մեկը մարդու բարոյական կատարելագործումն է, որը պետք է հանգեցնի խաղաղության բարելավմանը ամբողջ աշխարհում։ Ճշմարիտ հավատը ոչ թե կրոնական ծիսակատարությունների և կարգադրությունների պաշտոնական պահպանումն է, այլ «սրտի մաքրումը»։
Գաղափարը, որ սերը «լուծվել է ամենուր», հատկապես հարազատ է Կաբիրին. Սերն ու ճշմարտությունը սուրբ վայրերում չեն. Դրանք ամենուր են, սեր և ճշմարտություն. և առաջին հերթին` մարդու առօրյա գործերում։ Կաբիրի ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում բաժանման հետ կապված սիրո քնարական սիմվոլիկան՝ «վիրահա»-ն։ Բաժանման գաղափարը, որը հիմնված է Աստվածային հոգու հետ միավորվելու կրքոտ ցանկության գաղափարի վրա, վառ կերպով արտացոլվում է բհակտաների և սուֆիների ավանդույթի մեջ։ Կաբիրը, ինչպես սուֆիի մյուս բանաստեղծները, ընդգծում է բաժանման և սիրո միասնությունը, նրանց անբաժանելիությունը, մյուսի մեջ լուծվելու ցանկությունը։ Եվ դա ցույց է տալիս Կաբիրի և սուֆիական քնարերգության սիրո հայեցակարգի ընդհանրությունը։
Կաբիրի բանաստեղծությունների և կյանքի քվինտենցիան, ինչպես Ռումին, Աստծո հանդեպ սիրո գաղափարն է, հավասար և ընդգրկուն սերը։ Սուրբ բանաստեղծը ուսուցանել է, որ մարդը ոչ թե Աստծո ծառան է, այլ ընկերը, ոչ թե ծառան, որը խոնարհվում է նրա առաջ, այլ նա, ով սիրում է նրան, ով տեսնում է իր աջակցությունը։ Ինչպես Ռումիի, այնպես էլ Կաբիրի տեսակետների համաձայն, ճշմարիտ հավատը ոչ թե կրոնական ծիսակատարություններին և կանոնների խիստ պահպանումն է, այլ սրտի մաքրումը։ «Քաաբան»՝ սովորեցնում է Ռումիին՝ ոչ թե Մեքքայում է, այլ իր իսկ սրտում» ։ Մարդկության միասնության հանդեպ հավատը և յուրաքանչյուր մարդու սրտում գտնվող միասնական Աստծուն ծառայելու արժեքը հանդիսանում է բանաստեղծ-սանտայի շարժուն կյանքի հիմքը։
Կաբիրը երազում էր արդար հասարակության մասին, որտեղ երանություն է ձեռք բերում միայն նա, ով չի ընկնում աշխարհիկ փառքի հետևից, ուրիշներին համարում է հավասար և անշեղորեն հետևում է իր պարտքին։ Այս հասարակության հիմքը պետք է լինի ոչ միայն բհակտին (Աստծո սերը), այլ նաև պրեմը (բոլոր մարդկանց փոխադարձ սերը)։ Աստված պետք է լինի մարդու սրտում, որպեսզի սիրտը Աստծո հանդեպ սիրով կարողանա տոգորվել մարդկանց հանդեպ սիրով։
Մահ
Կաբիրի մահվան մասին նույնպես լեգենդ կա։ Երբ Կաբիրը զգաց մահվան մոտենալը, նա սկսեց հավաքվել Մագհարայում։ Զավեշտն այն է, որ, ըստ լեգենդի, փրկվում են բոլոր նրանք, ովքեր մահացել են սուրբ Վանարասի քաղաքում, որտեղ նա ապրել է իր ողջ կյանքը, բայց սուրբը, որը քարոզում էր միայն անձնական հատկությունների արդյունավետությունը, ամոթ չհամարեց սովորական քաղաքում մահանալը։ Կաբիրի աշակերտը՝ ռաջա Բիրսինգը,իմանալով, որ ուսուցիչը գնում է Մագհարա, հավաքել է իր զորքը և գնացել դիմավորելու Գուրուին։ Մագհարայի տիրակալը՝ մուսուլման Բիջլի Խանը, նույնպես անհամբեր սպասում էր Կաբիրի գալուն։ Սանտը եկել է Մագհարա իր հազարավոր հետևորդների և աշակերտների ուղեկցությամբ։ Կաբիրը բնակություն է հաստատել Ամիա գետի ափին գտնվող փոքրիկ խրճիթում։ Մտնելով ներս՝ նա խնդրեց իրեն երկու վարագույր և լոտոսի ծաղիկներ բերել, հրամայեց փակել դռները և թողնել նրան մենակ։ Սակայն շուտով ռաջա Բիրսինգան ներխուժեց և սկսեց աղաչել ուսուցչին, որ իր մահից հետո թույլտվություն տա ծիսակատարություն կատարել հինդուիզմի բոլոր օրենքների համաձայն, այսինքն՝ մարմինը կրակի տակ դնել։ Բայց անմիջապես հայտնվեց մահմեդական նավաբ Բիժլի Խանը և բղավեց. «Ուսուզչի թաղել հինդուիզմի օրենքներով! Ավելի լավ է, որ իմ բոլոր մարտիկները իրենց ոսկորները դնեն այս երկրի վրա։ Ես կթաղեմ ուսուցչին, ինչպես պատվիրել է Մարգարե Մուհամմադը»։ Կաբիրը զգաց, որ աշակերտները պատրաստ են վերցնել զենքերը և արյուն թափել ոչ միայն իրենց, այլ երկու բանակների համար. բացականչեց. «Ուշադի՛ր եղեք. Մի քննարկեք այս հարցը ձեր մեջ և զենք մի վերցրեք»։ Աշակերտները, ամաչելով, հեռացան։ Երբ որոշ ժամանակ անց մարդիկ մտան խրճիթ, նրանք չգտան Կաբիրի մարմինը։ Նրա մահվան մահճում դրված էին ընդամենը երկու ծածկոցներ, որոնց վրա ցրված էին ծաղիկներ։ Հինդուիստները ծաղիկներով վերցրեցին մեկ ծախկոց և այրեցին այն (մոխիրը պահպանվում է մինչ օրս Վանարսիում գտնվող Կաբիրպանթ շքանշանի նստավայրում)։ Մահմեդականները թաղեցին երկրորդ ծածկոցը Մագհարում։ Հետագայում այնտեղ կառուցվել են երկու սպիտակ տապանաքարեր՝ մեկը հինդուիստական, մյուսը՝ մուսուլմանական։ Այժմ այս վայրը ծառայում է որպես ուխտատեղի հինդուների և մահմեդականների համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա: Հնդիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Կրոնի հիմնադիրներ Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Խոզերի լողափ (Բահամներ)
Խոզերի լողափ կամ Խոզերի կղզի (Pig Island կամ Pig Beach ), անբնակ կղզի, գտնվում է Բահամյան Կղզիներում՝ Էքսումայում։
Աշխարհագրություն և առանձնահատկություններ
Էքսուման մոտավորապես 360 կղզիներից բաղկացած շրջան է Բահամյան կղզիներում ։ Կղզու վրա գոյություն ունեն երեք քաղցրահամ աղբյուրներ ։
Զավեշտալի պատմություն
Ասում են՝ նավաստիները խոզերին գցել են Մեծ ծանծաղուտ, որպեսզի, երբ ետ վերադառնային, ուտեին նրանց։ Սակայն նավաստիներն այդպես էլ չվերադարձան, իսկ խոզերը փրկվեցին անցնող նավերից թափվող ավելորդ սննդի շնորհիվ ։ Մեկ այլ առասպել պատմում է, որ խոզերը փրկվել էին նավի խորտակման ժամանակ և կարողացել էին լողալ դեպի ափ։ Մեկ այլ առասպել էլ պատմում է, որ խոզերը փախել էին մոտակա կղզյակից ։ Ուրիշներն ասում են, որ խոզերը բիզնեսային նշանակություն ունեն Բահամյան կղզիներում. դրանք հանդիսանում են տուրիստներին գրավելու միջոց։ Այժմ խոզերին կերակրում են տեղացիներն ու տուրիստները ։
Ժողովրդագրություն և կենդանական աշխարհ
Մեծ գլխավոր ծանծաղուտը անմարդաբնակ կղզի է ։ Կղզում ապրում են մոտ 20 խոզ ու խոճկոր ։ Նաև մի քանի կատուներ ու այծեր կարող են հանդիպել կղզում ։
Համաշխարհային մշակույթում
Ռ․ Ջենիֆեր Նոլանի հեղինակած «Խոզերի կղու առեղծվածը» մանկական գիրքը պատմում է մի տղայի մասին, ով մի լողացող խոզից լսելով կղզում բնակվող խոզերի մասին, ճանապարհ է ընկնում դեպի խոզերի դրախտ, որպեսզի անձամբ հանդիպի նրանց ։ Մանկական գրականության ճանաչված հեղինակ Սանդրա Բոյթոնը իր «Պարող Ֆիլադելֆիա ճուտիկներ» գրքում գրել է մի երգ Խոզերի կղզու մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ Կատեգորիա:Բահամյան Կղզիների կղզիներ Կատեգորիա:Կարիբյան ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Արցախի Հանրապետության առևտուր
ԼՂՀ առևտուր՝ Առևտրի և բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների ոլորտը երկրի առավել զարգացող ճյուղերից է։ 2007 թվականին հանրապետության բիզնես-ռեգիստրում գրանցված տնտեսվարող սուբյեկտների ընդհանուր թվի 87,7%-ը բաժին է ընկել առևտրի և ծառայությունների ոլորտին։ 2010 թվականին ԼՂՀ սպառող, շուկան կազմել է 98,4 միլիարդ դրամ, որի 82,7%-ը բաժին է ընկել մանրածախ առևտրաշրջանառությանը, 17,3%-ը՝ ծառայություններին։ ԼՂՀ արտաքին տնտեսական կապերը ներկայումս իրականացվում են ՀՀ տարածքով. արտահանվում են թեթև, սննդի, ճշգրիտ մեքենաշինության, շինանյութերի, փայտամշակման տարբեր արտադրատեսակներ, մասնավորապես՝ գորգեր, կաշվե կոշիկ, կոնդենսատորներ, լուսատուներ, կոնյակ, գինի, թթի օղի, մրգերից ու պտուղներից արտադրվող պահածոներ։ 2010 թվականին ԼՂՀ արտաքին առևտրաշրջանառության ծավալը կազմել է 348,2 միլիոն ԱՄՆ-ի դոլար, որից արտահանումը՝ 74,8 մլն, ներմուծումը՝ 273,4 միլիոն դոլար։ Արտաքին ապրանքաշրջանառության 94,7%-ը բաժին է ընկնում ԱՊՀ երկրներին։
Կատեգորիա:Առևտուր Կատեգորիա:Արցախ
Ռուբեն Սևակ թանգարան
Ռուբեն Սևակ թանգարան, բացվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։
Պատմություն
Թանգարանը գտնվում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում՝ 18-րդ դարում կառուցված Ղազարապատ կոչված պատմական շենքում, որ հիմնանորոգվել է Ռուբեն Սևակի եղբորորդու՝ ֆրանսահայ Հովհաննես Չիլինկիրյանի բարերարությամբ։ Թանգարանի հիմնումը հարգանքի տուրք և խոնարհում է Ռուբեն Սևակին, Գրիգոր Զոհրապին, Սիամանթոյին, Դանիել Վարուժանին, Կոմիտասին, մեր մյուս մեծերին, մեկ և կես միլիոն անմեղ զոհերին։
Թանգարանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Մայր Աթոռի միաբանները, Հայաստանում, Վրաստանում, Ռուսաստանում և Արևելյան Եվրոպայում Հայ Կաթողիկե Եկեղեցու առաջնորդ Տ. Ռաֆայել արքեպիսկոպոս Մինասյանը, Հայաստանի մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը, Հայաստանի սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը, կրթության և մշակույթի գործիչներ ։
Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրվում են արձակագիր, բժիշկ, եղեռնի նահատակ Ռուբեն Սևակի անձնական իրերը, փաստաթղթերն ու ձեռագրերը, ածխանկարները, հայ արվեստի արժեքավոր գործեր, արևմտահայ նկարիչների հավաքածուներ։ Ցուցադրված են նաև տիար Չիլինգիրյանի կողմից Մայր Աթոռին նվիրաբերված բացառիկ և արժեքավոր շուրջ 200 կտավներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի թանգարաններ Կատեգորիա:2013 հիմնադրված թանգարաններ
Օլգինո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Վելիկոֆյոդորովկա
Վելիկոֆյոդորովկա (Великофедорівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1840 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկոֆյոդորովկա գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,441 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1840 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռազուրա
Ռազուրա (Rasura) կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 306 մարդ, խտությունը կազմում է 61 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 5 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 23010, հեռախոսային կոդ՝ 0342։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գիլակարլու
Գիլակարլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 38 ադրբեջանցի բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հելոուին
Հելոուին (Halloween, All Hallows' Eve կամ All Saints' Eve), ժամանակակից համաշխարհային տոն, Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի տարածաշրջանում սկիզբ առած տոն, որի հիմքում Իռլանդիայի և Շոտլանդիայի կելտերի հին ավանդույթներն են ։ Տոնում են հոկտեմբերի 31-ին՝ բոլոր սրբերի օրվա նախօրեին։ Հելոուինը ավանդաբար տոնում են եվրոպական և ամերիկյան երկրներում, սակայն պաշտոնապես հանգստյան օր չի համարվում։
20-րդ դարի վերջում գլոբալիզացիայի հետևանքով Հելոուինը սկսել են տոնել նաև ոչ անգլախոս եվրոպական և ԱՊՀ այլ երկրներում։ Հելոուինը ոչ պաշտոնապես տոնում են մի շարք այլ երկրներում, որոնք ունեն սերտ մշակութային կապեր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կամ Մեծ Բրիտանիայի հետ, օրինակ՝ Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում, Սինգապուրում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում, մի շարք կղզային երկրներում, վերջերս Հայաստանում և ԱՊՀ այլ երկրներում։
Անվան ստուգաբանություն
Ըստ անգլերենի Օքսֆորդյան բառարանի՝ «Հելոուին» բառն առաջին անգամ հիշատակվել է 16-րդ դարում որպես անգլերեն All-Hallows-Even (բոլոր սրբերի երեկո, even — evening (հայ.` երեկո) բառի կրճատ ձևը, շոտլանդերեն կարդացվում է որպես «հելլուվին») արտահայտության շոտլանդերեն կրճատ ձև։ Այդպես այն ժամանակ կոչում էր Բոլոր սրբերի օրվան նախորդող երեկոն ։ Թեև All Hallows արտահայտությունը հանդիպում է նաև հին անգլերենում (ealra hālgena mæssedæg — հայ.` Բոլոր սրբերի օր), գրավոր աղբյուրներում՝ All-Hallows-Even արտահայտությունը մինչ 1556 թվականը չի հանդիպում ։
Պատմություն
Համաձայն Օքսֆորդի ժողովրդական բանահյուսության բառարանի՝ Սամայնը եղել է տոն միաժամանակ բոլոր Բրիտանական կղզիների համար և ասոցացվել՝ մահվան և գերբնականության հետ։ Դրա հետ մեկտեղ չկա ոչ մի ապացույց, որ հեթանոսական ժամանակներում բացի գյուղատնտեսական և եղանակային նշանակությունից տոնը ունեցել է ինչ-որ այլ հատուկ նշանակություն ։ Ավանդաբար համարվում է, որ Սամայնի ըմբռնումը որպես հեթանոսական տոն, կապված է մեռյալների հետ․ այս ըմբռնումը հայտնվել է շնորհիվ 10-11-րդ դարի քրիստոնյա վանականների, ովքեր գրել են դրա մասին «Բոլոր սրբերի օրվա» հաստատումից մոտավորապես երկու հարյուրամյակ անց՝ Իռլանդիայի քրիստոնեության ընդունումից չորս հարյուր տարի անց։ Միաժամանակ 8-րդ դարում «Բոլոր սրբերի օրը» սկսում է աստիճանաբար փոխարինել Սամայնին և շնորհիվ գալիական ավանդույթների և կաթոլիկ ծեսերի փոխներթափանցման՝ սկսվում է կազմավորվել ապագա Հելոուինի առաջին սաղմերը ։
Այդ պահից սկսած հաջորդաբար սկսվում է երկու տոների զարգացումը։ Ինչպես Սամայնը, այնպես էլ Հելոուինը ավանդաբար նշվում է հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 1-ը։ Շոտլանդիայում և Իռլանդիայում Սամայնը կրել է Oidhche Samhna և Oíche Samhna (համապատասխանաբար շոտլանդերեն և իռլանդերեն) անվանումները, ժամանակակից գալիական լեզուները Հելոուուինը նախկինի պես անվանում են Oíche/Oidhche Samhna, այս անվանումը պահպանվել է նաև Իռլանդերեն Վիքիպեդիայում։ Մինչ այժմ Շոտլանդիայի հյուսիսում և Իռլանդիայում ընդունված են մեռյալների հանգստի ծեսերը, իսկ հոկտեմբերի 31-ի գիշերը նախնիների մասին լեգենդներ են ։
Խորհրդանիշեր
Խորհրդանիշների մեծամասնությունն ունի երկար պատմություն։ Օրինակ՝ լուսատու դդումների պատրաստման ավանդույթը առաջացել է լապտերներ պատրաստելու կելտական ավանդույթից, որի միջոցով ըստ ավանդության հոգիները գտնում էին մաքրագործման ուղին ։ Շոտլանդիայում Հելոուինի խորհրդանիշը շաղգամն էր, բայց Հյուսիսային Ամերիկայում դրան արագ փոխարինման է գալիս դդումը՝ որպես ավելի էժան և հասանելի բանջարեղեն ։ Առաջին անգամ Ամերիկայում լուսատու դդումների պատրաստումը արձանագրվել է 1837 թվականին ։ Այդ արարողությունը, որն ընթանում էր բերքահավաքի ժամանակ, մինչև 19-րդ դարի երկրորդ հարյուրամյակը Հելոուինի հետ որևէ սերտ կապ չուներ ։
Հանրաճանաչ էին դասական սարսափ ֆիլմերի կերպարների զգեստները, օրինակ՝ Մումիայի ու հրեշ Ֆրանկենտշտեյնի։ Տների տոնական զարդարանքի մեջ մեծ դեր էին խաղում աշնան խորհրդանիշները, օրինակ՝ գյուղական խրտվիլակները ։ Հելոուինի հիմնական թեմաներն են մահը, չարը, օկուլտիզմը և հրեշները։ Ավանդական գույներն են սևը և նարնջագույնը ։
Ջեքի լապտեր
Տոնի գլխավոր խորհրդանիշը այսպես կոչված Ջեքի լապտերն է (Jack-o'-lantern)։ Այն դդում է, որի վրա փորագրված է չար, բայց միևնույն ժամանակ ծիծաղելի դեմք, իսկ դդմի ներսում տեղադրված է վառվող մոմ։ Առաջին անգամ «Ջեքի ճրագը» հայտնվել է Մեծ Բրիտանիայում, բայց սկզբնական շրջանում պատրաստման համար օգտագործվել է շաղգամ կամ ճակնդեղ ։ Համարվում էր, որ Բոլոր սրբերի օրը տան մոտ դրված այդպիսի բանջարեղենները վանում են չար ուժերին ։ Երբ Հելոուինի տոնման սովորույթը տարածվեց Ամերիկայում, Ջեքի ճրագը սկսեցին պատրաստել դդմից, որն ավելի հասանելի էր և էժան ։
Այդ սովորույթի աղբյուրները կարելի է գտնել ծեսերի ժամանակ բանջարեղենների վրա դեմքեր փորագրելու հին իռլանդական և անգլիական ավանդույթներում ։
«Ջեքի ճրագ»-ն իր ժամանակակից տեսքն ստացել է 1837 թվականին։ Հենց այդ ժամանակ էլ այն ստացել է իր անվանումը ։ 1866 թվականին այն արդեն ասոցացվում էր Հելոուինի հետ ։ Ամերիկայում վրան փորագրված դդումը մինչ Հելոուինի տարածվելը համարվում էր բերքահավաքի խորհրդանիշներից մեկը ։ 1990 թվականին տոնի ժամանակ նրա օգտագործումն արդեն դարձել էր սովորական։
Երաժշտություն
Հաճախ տոնի հետ ասոցացվում է Midnight Syndicate խումբը, որի ստեղծագործությունը, որոշ հեղինակների կարծիքով, դարձել է այդ տոնի մի մասը։ Երաժշտական խմբի արվեստը փաստացի կերպով որոշեց «Հելլոուինի երաժշտության» բնորոշ գծերը, նրա չափանիշները և իր ազդեցությունը թողեց նմանատիպ այլ նախագծերի վրա ։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 11-ին AOL Radio-ն հրապարակեց «10 լավագույն ալբոմները „Հելլոուինի“ ժանրում». Midnight Syndicate այդ ցանկում գրավեց միանգամից երեք տեղ՝ երրորդը, չորրորդը և ութերորդը ։ 2010 թվականին խումբը հրատարակեց առանձին հավաքածու՝ Halloween Music Collection:
Հելլոուինի տոնման ժամանակ հաճախ վախեցնող ատրակցիոնների համար օգտագործվում են էմբիենտ ժանրի կոմպոզիցիաներ, որոնք բաղկացած են այնպիսի վախեցնող էլեմենտերից, ինչպիսիք են ճռճռոցները, գայլերի ոռնոցները և այլն։ Առավել հայտնի են Midnight Syndicate խմբի երգերը, որը չափանիշներ է սահմանում այդ երաժշտական արտադրության համար ։ Հայտնի է Nox Arcana խումբը, որի Grimm Tales-ը ալբոմը ոգեշնչման աղբյուր դարձավ Universal Studios Halloween Horror Nights ստուդիայում Scary Tales: Once Upon A Nightmare այգու ստեղծման համար ։ Երեկույթների ժամանակ օգտագործվում է պարային երաժշտություն, որը ստեղծվել է կատակային ու վախեցնող ոճում, կամ կոմպոզիցիաներ սարսափ ֆիլմերի երաժշտությունից ։ Հայտնի կոմպոզիցիա դարձավ Let’s Get Tricky երգը, որը կատարվեց Բելլա Տոռնի և Ռոշոն Ֆեգանի կողմից։ Այն հնչում էր Դիսնեյ ալիքի «Պարային տենդ» հայտնի հեռուստասերիալում։
Հանդերձանք
Դիմակահանդեսային հանդերձանքներով զգեստավորումը տոնի՝ համեմատաբար վերջերս առաջացած մասնիկն է։ Առաջին անգամ, որպես լիարժեք սովորույթ, այն հաստատվել է 20-րդ դարի սկզբին և պատկանում է հանդերձավորված խնջույքների ամերիկյան սովորույթներին ։ Առաջին անգամ դիմակահանդեսային զգեստների կրումը Հելոուինին գրանցվել է 1895 թվականին Շոտլանդիայում, երբ երեխաները դիմակներով շրջում էին տներով և ստանում կոնֆետներ, թխվածքներ, մրգեր և գումար ։ Նմանատիպ սովորույթների մասին չկա ոչ մի հիշատակում ԱՄՆ-ում, Իռլանդիայում և Անգլիայում մինչ 1900 թվականը ։ Շոտլանդիայում այն երեխաներին, որոնք դիմակահանդեսային զգեստներ հագած և հրեշների կամ այլ կերպարների նմանակելով շրջում են մի տնից մյուսը և խնդրում քաղցրավենիք, անվանում են guisers, իսկ սովորույթը՝ Guising («գայզինգ», guise՝ դիմակ, հանդերձանք, հումորային վերազգեստավորում կրել) ։ Հելոուինի համար նախատեսված հանդերձանքները, ինչպես կարգն է, սկսում են վաճառել դեռևս օգոստոսին ։
Հելոուինի հանդերձանքները զգալիորեն էվոլյուցիայի են ենթարկվել նախորդ դարի ընթացքում։ Նախապես կոստյումները տգեղ և խիստ նիհար մարդկային դեմքերի կերպարանքով էին։ Դա ավելի շատ երևում էր ոչ տոնական և սարսափեցնող։ Սակայն արդեն 2000 թվականի սկզբին բոլոր կոստյումները կրում էին ավելի վառ կերպարներ, և տոնը վերածվեց շոուի ։
ԱՄՆ-ի մանրածախ առևտրի ինստիտուտի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ 2005 թվականին ամերիկացիների 53,3 % ծրագրել են գնել դիմակահանդեսային կոստյում Հելոուինի համար և մտադիր էին ծախսել միջինը 38 դոլլար 11 ցենտ։ Կոստյումներից ստացված ընդհանուր եկամուտը կազմել է $3,3 մլրդ. 2005 թվականին և $4,96 մլրդ.՝ 2006 թվականին ։ 2009 թվականին՝ տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ, միջին քանակը հելուինական հարմարանքերի վրա ծախսված գումարի կրճատվել է 15 % 2008 թվականի համեմատ և կազմել է 56 դոլար 31 ցենտ ։
Հելոուինի հանդերձանքների հիմնական թեման տարբեր չար ոգիներն են և գերբնական կերպարները, սակայն տարածված են նաև լրիվ կամայական թեմատիկայի հանդերձանքները, չնայած, որ հիմնական մոտիվը շարունակում է մնալ ամենատարածվածը ։ Այսպես 2000-ականներին Հելոուինին կարելի էր տեսնել ոչ միայն վամպիրների, մարդագայլերի կամ վհուկների, այլև փերիների, թագուհիների, փոփ մշակույթի գործիչների և նույնիսկ սեքսուալ թեմայի դերակատարությամբ հանդերձանքներ ։
Քաղցրավենիքի խնդրանքը
Հելոուինի ժամանակ քաղցրավենիք խնդրելն (անգլերեն` Trick-or-treating) ընդունված արարք է, որն անում են զգեստավորված երեխաները։ Նրանք այցելում են տնից տուն, որպես հյուրասիրություն խնդրում են կոնֆետներ (որոշ տեղերում` փող) հարցնելով՝ "Trick or treat?" (Խորամանկություն թե՞ հյուրասիրություն)։
Տոնական սեղան
Քանզի տոնը նշվում է խնձորի հավաքի ժամանակ, հիմնական քաղցրավենիքները կապված են խնձորի հետ։ Հատուկ տոնի առթիվ պատրաստում են խնձորից կարամել, խնձորի խյուս (ավելացնում են երբեմն ընկույզ), խնձորի իրիսներ։ Նախկինում կար ավանդույթ տալու երեխաներին խնձորից կոնֆետներ, բայց այն շուտ մոռացվեց քաղաքային լեգենդի պատճառով, որը պատմվում էր, որ այդ կոնֆետների մեջ չար մարդիկ ասեղներ են դնում։ ՉՆայած նմանատիպ պատահարներ եղել են գրանցված մի քանի անգամ, նրանք երբեք չեն բերել լուրջ հետևանքների։ Շատ ծնողներ վստահ էին, որ այդ դեպքերը կազմակերպվել էին ԶԼՄ-ների կողմից, որոնք աճեցրել են հիստերիա սուտ լուրերի հիման վրա։
Արգելք
Դպրոցներում՝
Հելոուինը Հայաստանում
Հելոուինը Հայաստանում նշվում է արդեն մի քանի տարի։ Բայց Հելոուինյան օրենքները դեռևս քիչ են տարածված։ Նշում են հիմնականում երիտասարդները, մարդիկ հանդերձվում են սարսափազդու հագուստներով ու շրջում քաղաքների կենտրոնական փողոցներում։ Հաճախ Երևանի ակումբներում Հելոուինի օրը անցկացվում են տոնախմբություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շոտլանդական մշակույթ Կատեգորիա:Քրիստոնեություն և մահ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տոներ
Կանդիդու Մենդիս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Շել-Նումիյա
Շել-Նումիյա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հրանտ Ասատուր
Հրանտ Ասատուր, հայ բանասեր, գրաքննադատ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է Մեզպուրյան վարժարանում և Ռոբերտ կոլեջում, որն ավարտել է 1873 թվականին և նվիրվել գրական-բանասիրական աշխատանքի։ Գրել է բանաստեղծություններ, որոնք լույս են տեսել 1879 թվականին «Պատանեկան ներշնչումներ» խորագրով։ Նույն թվականին առանձին գրքով լույս է տեսել նրա «Սահմանադրություն և հայ ժողովուրդը» գրքույկը։ 1881 թվականին մեկնել է Փարիզ, այնտեղից աշխատակցել «Մասիս» պարբերականին։ 1884 թվականին վերադարձել է Պոլիս, Արաքս ստորագրությամբ «Արևելք» օրաթերթում հրատարակել իր փարիզյան տպավորությունները «Կյանքը ի Ֆրանսիա» խորագրով։ 1892 թվականին Գրիգոր Զոհրապի հետ խմբագրել է «Մասիս» գրական հանդեսը։ 1898-1908 թվականներին պաշտոնավարել է Կ. Պոլսի Կենտրոնական վարժարանում որպես գրականության և աշխարհաբար լեզվի դասատու։ Իր տիկնոջ՝ Զապել Ասատուրի (Սիպիլի) հետ կազմել է լեզվի և գրականության դասագրքեր՝ «Աշխարհաբարի գործնական քերականությունը» և «Թանգարան» (տարրական, միջին և բարձրագույն դասընթաց), որոնք արժանացել են մի քանի տպագրության։ Կյանքի վերջին տասնամյակում զբաղվել է արևմտահայ թատրոնի պատմությամբ, գրել է այդ պատմության առաջին շրջանին վերաբերող մի քանի ուշագրավ հոդվածներ, որոնք լույս են տեսել Ազգային հիվանդանոցի «Ընդարձակ տարեցույցներում» (1925, 1926, 1927)։ 1921 թվականին Կ. Պոլսում լույս է տեսել նրա «Դիմաստվերներ» գիրքը, որը պարունակում է արևմտահայ մի շարք գրողների և հասարակական գործիչների գրական դիմանկարները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Արևմտահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Սալան
Սալան (Sallen), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 283 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.25 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.21 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 35 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 178 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 122-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 56։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,5 %։ 122 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 110 անձ (64 տղամարդ և 46 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (5 տղամարդ և 7 կին)։ 56 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ստրելկա (գյուղ, Նովոգորոդսկի շրջան)
Ստրելկա (Стрелка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի կազմում։
Աշխարհագրություն
Ստրելկա գյուղը գտնվում է Վոլխով գետի ձախ ափին, քաղաքի Մեծ Նովգորոդ – Կրեչևիցի հեռավոր թաղամասից 2 կմ դեպի հարավ։ Վոլխով գետի հակառակ բարձրադիր ափին գտնվում է Խուտինսկի մենաստանը։ Գյուղից 4 կմ դեպի հարավ-արևմուտք գտնվում է քաղաքի մյուս թաղամասը՝ Վոլխովսկին։
20-րդ դարի վերջում Տրուբիչինո – Կրեչևիցի ավտոճանապարհից դեպի գյուղ անցկացվել է 1,6 կմ երկարությամբ ասֆալտապատ ավտոմոբիլային ճանապարհ։ Այդ պահից սկսած գյուղը սկսել է կառուցապատվել, աճել է բնակչության թիվը։
Պատմություն
1941 թվականին Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Ստրելկա գյուղն օկուպացված է եղել գերմանա-ֆաշիստական զորքերի կողմից։ 1944 թվականի հունվարի 19-ին Վոլխովսկի ռազմաճակատի զորքերը բանակի գեներալ Կիրիլ Մերեցկովի հրամանատարությամբ ազատագրել են գյուղը։
Հետաքրքիր տեղեկություններ
2004 թվականին Կրեչևիցի և Վոլխովսկի գյուղերի Մեծ Նովգորոդի սահմանի մեջ ներառելուց հետո, Ստրելկա գյուղը հայտնվել է քաղաքի երկու նոր թաղամասերի մեջտեղում, ընդ որում գյուղի հարավային սահմանի և Վոլխով գետի ափի միջև ընկած տարածքի նեղ հատվածը տարածքային առումով պատկանում է Մեծ Նովգորոդ քաղաքային օկրուգին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Աթինա
Սուրբ Մարկոս Գալիլեացին հարգվում է որպես քաղաքի հովանավոր սուրբ։ Քաղաքի օրը ամեն տարի նշվում է հոկտեմբերի 1-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բացված գիրք (հուշարձան)
«Բացված գիրք» հուշարձան (Памятник «Раскрытая книга»), հուշանշան Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի Համալսարանի առափնյա փողոցում, Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շենքի դիմաց։ Հուշարձանի մյուս անվանումն է «Ուղերձ դարերի միջով» («Послание через века»)։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2002 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, քաղաքի 300-ամյա հոբելյանի և Վասիլիի կղզու շրջանի 265-ամյակի տոնակատարությունների նախօրեին ։
Հեղինակներ
Հուշարձանի նախագծի հեղինակներն են Ռուսաստանի նկարիչների միության վարչության անդամ Էվելինա Սոլովյովան, ճարտարապետ Օլեգ Ռոմանովը, արվեստաբան Աբրամ Ռասկինը և «Վերածնունդ» արտադրական միավորումը։
Արտաքին տեսք
Հուշարձանը պատրաստված է գորշ գրանիտից 365х240х90 սմ չափերի բացված գրքի տեսքով, որի էջերին փորագրված է հատված Ալեքսանդր Պուշկինի «Պղնձե հեծյալ» պոեմից։ Մեջբերման վերջում բանաստեղծի ստորագրությունն է ։ Քաղաքում շատ բաներ են կապված Պուշկինի հետ։ Գիրքը պատահականորեն չէ բացված. այն նման է երկխոսության հրավերի ։
Գիրքն առանց պատվանդանի է, ինչը հուշարձանը դարձնում է մոտ և մատչելի։ Հուշարձանը պատրաստված է գրանիտից, որը շատ ամուր նյութ է։ Քարի ընտրությունը պատահական չէ. Սանկտ Պետերբուրգի եղանակային պայմանները յուրահատուկ են, իսկ գրանիտի հատկություններն այնքան բացառիկ են, որ հուշարձանը կգոյատևի առնվազն 500 տարի ։
Գաղափարի հեղինակ արվեստաբան Ա. Գ. Ռասկինը կարծում է, որ այս հուշարձանը Նևայի ափերին կանգնած քաղաքին շատ համապատասխան է։ Գիրքը խորհրդանշում է բարձր մշակույթը, գիտելիքները և իմաստությունը։ Այս բոլոր հատկությունները բնորոշ են Ռուսաստանի մշակութային մայրաքաղաք Սանկտ Պետերբուրգին։ Հենց այդ պատճառով հուշարձանն ընտրվել է որպես նվեր քաղաքի 300-ամյակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ
Շեխեր (Մարտունու շրջան)
Շեխեր, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում ։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։