cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սննդային թափոններ
«Սննդային թափոններ» հասկացություն
ԱՄՆ-ում շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալությունը (EPA) սննդային թափոնները դիտարկում է որպես «սննդամթերքի և սննդի թափոնների առաջացումը սննդի պատրաստման այնպիսի ընկերությունների կողմից, ինչպիսիք են մթերային խանութները, ռեստորանները, սրճարանները, խոհանոցները և հասարակական ճաշարանները» ։ Չնայած EPA-ն ազգային գործակալություն է, յուրաքանչյուր նահանգ կարող է առաջարկել սննդի թափոնների իր սեփական սահմանումը համաձայն ազգային քաղաքականության, և դա չի հակասում մյուս սահմանումներին։
ՄԱԿ-ի «Պահպանել սնունդը» նախաձեռնության շրջանակներում FAO- ն, UNEP- ը և շահագրգիռ մյուս կողմերը համաձայնության եկան սննդամթերքի կորստի և թափոնների հետևյալ սահմանումների վերաբերյալ Այս սահմանման կարևոր բաղադրիչներն են`
Սննդամթերքի գլոբալ կորուստներ
Ամեն տարի միջին եվրոպացին մոտ 250 կիլոգրամ կենցաղային թափոն է նետում աղբարկղ։ Դրանցից կեսը սննդի թափոններ են։ (Գումարած թուղթ, ստվարաթուղթ և համանման այլ նյութեր։ Միջին հաշվով, քաղաքային թափոնների մոտ 75%-ը կենսաքայքայվող օրգանական նյութեր են)։ Վերմոնտի ամերիկյան համալսարանի կողմից կատարված ուսումնասիրության համաձայն, ԱՄՆ բնակիչները 2007-2014 թվականներին միջին հաշվով օրական թափում են 422 գրամ սնունդ կամ տարեկան ավելի քան 150 կգ ։
Ամերիկացիները դեն են նետում իրենց ամբողջ սննդի կեսը, ինչը տարեկան կազմում է 160 միլիարդ դոլար։
Սննդամթերքի թափոնների կամ կորստի պատճառները բազմաթիվ են և առաջանում են արտադրության, վերամշակման, մանրածախ առևտրի և սպառման փուլերում։ Սննդամթերքի և թափոնների գլոբալ կորուստները կազմում են արտադրված սննդամթերքի մեկ երրորդից մինչև կեսը։ Կորուստները տեղի են ունենում սննդամթերքի մատակարարման շղթայի կամ արժեքային ավելացման շղթայի բոլոր փուլերում։   Եկամուտների ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում կորուստների մեծ մասը տեղի է ունենում արտադրության ընթացքում, մինչդեռ զարգացած երկրներում սննդամթերքի զգալի մասը մեկ անձի հաշվով տարեկան մոտ 100 կգ, ծախսվում է սպառման փուլում։  ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) գնահատմամբ, Եվրոպայում կամ Հյուսիսային Ամերիկայում բնակվող մեկ մարդու հաշվով միջինը տարեկան թափոնները կազմում են  (սպառման փուլում)` 95-115 կգ, մինչդեռ Սահարայից վերևի աֆրիկյան երկրներում, տարեկան կազմում են մոտ 6-11 կգ։
Ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա
Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) տվյալների համաձայն՝ սննդային թափոններին բաժին են ընկնում ջերմոցային գազերի գլոբալ արտանետումների 8% -ը։ FAO-ն գտնում է, որ աշխարհի գյուղատնտեսական նշանակության հողերի գրեթե 30% -ը` 1,4 միլիարդ հեկտար, օգտագործվում է կերակրի մնացորդներից  սնունդ արտադրելու համար։ Սննդամթերքի թափոնների գլոբալ «կապույտ ջրի հետքը» կազմում է 250 խորանարդ կիլոմետր, այսինքն ՝ ջրի քանակ, որն ամեն տարի հոսում է Վոլգայով, կամ 3 անգամ գերազանցում է Ժնևի լճի քանակը։ Միացյալ Նահանգների և Մեծ Բրիտանիայի նման երկրներում սննդի թափոնները կազմում են աղբանոցներում թափվող թափոնների մոտ 19% -ը, որտեղ դրանք ի վերջո քայքայվում են և առաջացնում մեթան, ջերմոցային գազ։
Մեթանը կամ CH4-ը մթնոլորտ արտանետվող ամենատարածված ջերմոցային գազն է, որը նույնպես արտադրվում է Միացյալ Նահանգների աղբանոցներում։ Չնայած մեթանը մթնոլորտում ավելի քիչ ժամանակ է մնում (12 տարի), քան CO2-ը, այն ավելի արդյունավետ է ճառագայթումը չեզոքացնելու համար։ Մեթանի ազդեցությունը կլիմայի փոփոխության վրա 25 անգամ գերազանցում է CO2-ին 100 տարվա ընթացքում։ Մարդկանց բաժին է ընկնում ամբողջ աշխարհում մեթանի արտանետումների ավելի քան 60%-ը։
Սննդամթերքի թափոնների դեմ պայքարի միջոցներ
Սննդամթերքի թափոնների դեմ պայքարի միջոցներից մեկը սննդամթերքի թափոնների կրճատումն է։ Սպառողները կարող են նվազեցնել սննդամթերքի փչացումը՝ պլանավորելով իրենց մթերային գնումները, խուսափելով պոտենցիալ անօգուտ ինքնաբուխ գնումներից և պատշաճ կերպով պահպանելով սնունդը։ Մեկ այլ հավանական լուծում է «խելացի փաթեթավորման» տարածումը, որի վրա նշվում է սննդի պիտանիության ժամկետը, երբ սնունդը ավելի շուտ է փչանում, քան պիտանելիության ժամկետը, այն կարելի է նկատել ջերմազգայուն թանաքի և պլաստմասսայի, թթվածնի ազդեցության արդյունքում գունափոխման արդյունքում։ Լայն տարածում են ստացել  կրթական դասընթացները, որոնք արդյունավետ միջոց են սննդի թափոնները նվազեցնելու համար։ «Love Food, Hate Waste» բրիտանական արշավը, իրազեկում է սպառողներին  սննդամթերքի թափոնների դեմ պայքարի կանխարգելիչ միջոցառումների մասին։ Գովազդի, Սննդի պահպանման և պատրաստման վերաբերյալ տեղեկատվության,  գովազդի և խանութներում վերապատրաստման շնորհիվ Մեծ Բրիտանիան 5 տարվա ընթացքում 21%-ով կրճատել է կենցաղային սննդի թափոնները, որին կարելի էր հասնել  5 տարվա ընթացքում։
Սննդամթերքի պահպանման ընթացակարգերի օպտիմալացում
Հիմնվելով սառնարանում պահվող սննդամթերքի պահպանման ժամկետների և Մեծ Բրիտանիայի թափոնների վիճակագրության վրա, 7 ° C-ից 4 ° C ջերմաստիճանի իջեցումը կարող է տարեկան խնայել 162,9 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ, որը համապատասխանում է 270,000 տոննա CO2-ի արտանետումներին։ Հաշվի առնելով, որ որոշ ապրանքների սառնարանում պահելը նպատակահարմար չէ, դրանց փոխարեն սառնարանում այլ ապրանքներ պահելու արդյունքում  սառնարանային տնտեսությունից, հաշվարկված խնայողություններն աճել են՝ կազմելով 283,8 մլն. ֆունտ ստեռլիգ, որը համապատասխանում է 578,383 տոննա CO2-ի արտանետումներին ։
Սակայն, շատ սառնարաններում ջերմաստիճանի կարգավորիչները ցույց չեն տալիս ստույգ ջերմաստիճանը, այլ ցույց են տալիս ասենք, 1-ից 5-ը, որտեղ 1-ը ամենացածր ջերմաստիճանն է, իսկ 5-ը` ամենաբարձրը։ Նույնիսկ այն դեպքում, երբ սառնարաններն ունեն ջերմաստիճանային կարգավորման այնպիսի միջոցներ, որոնք թույլ են տալիս սահմանել սառնարանային որոշակի ջերմաստիճան, փորձերը ցույց են տվել, որ պարամետրերը միշտ չէ, որ ճշգրիտ են ։
Չորացումը հաճախ կարող է զգալիորեն նվազեցնել կենսաքայքայման արագացությունը, քանի որ օրգանիզմները կենսագործունեության համար ջրի կարիք ունեն։ Օրինակ՝ 5 ° C ջերմաստիճանում սովորական միսը փչանում է մի քանի օր անց, մինչդեռ չորացրած միսը տարիներով պահվում է սենյակային ջերմաստիճանում (և ցածր խոնավության պայմաններում)։ Ջրի մեջ լուծված տրիպտոֆան ամինաթթուն կենսաքայքայվում է շաբաթների, ավելի հաճախ՝ օրերի ընթացքում, մինչդեռ չոր նյութը պահվում է ամիսներով՝ առանց էական փոփոխությունների։ Մառանում խոնավությունը կարող է բերել բորբոսման կամ նեխման և կարող է հանգեցնել բաց պահվող սննդի որոշ տեսակների, ինչպիսիք են հացահատիկային մշակաբույսերը, խոնավացման և փչացման։ Հետևաբար, պետք է լուրջ գործողություններ ձեռնարկվեն` խոնավությունը չեզոքացնելու և օդափոխությունը բարելավելու համար։ Որպես առաջին քայլ մառանի դուռը կամ պատուհանը (եթե առկա է) պետք է բաց պահել։ Հնարավոր է օգտագործել օդափոխիչ, որը խոնավ օդը ուղղում է դեպի մառանի մնացած մասը, որտեղ այն ավելի հեշտությամբ ցրվում է։ Այնուամենայնիվ, եթե պարզապես մառանն օդափոխելը չի գործում, ապա պետք է տեղադրվի օդը չորացնող սարք։ Սովորաբար չորացնող սարքերը կարգավորվում են այնպես, որ թույլ տան հեռացնել որոշ կամ ամբողջ խոնավությունը, որն էլ մառանի օդի որակի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելու ամենահուսալի միջոցն է ։
Ջերմային մշակումը հիմնականում կիրառվում է սննդի համար։ Ջերմային մշակումը թույլ է տալիս ոչնչացնել բակտերիաները և հաճախ դրանց սպորները՝ դրանով հետաձգելով կենսաքայքայման գործընթացները։ Գոյություն ունեն ջերմային մշակման տարբեր աստիճաններ և դրա իրականացման տարբեր եղանակներ, օրինակ ՝ պաստերիզացումը և եռացումը։
Պիտանելիության ժամկետի դրոշմավորում
Պիտակը ցույց է տալիս, թե մինչև որ ժամկետը կարելի է օգտագործել տվյալ ապրանքը։ Բնական ռեսուրսների պաշտպանության խորհրդի (Natural Resources Defense Council (NRDC)) և Հարվարդի իրավաբանական դպրոցի Իրավական և քաղաքական կլինիկայի զեկույցում ասվում է, որ ամերիկացիները ժամկետից շուտ դեն են նետում սնունդը, հիմնականում պիտանելիության ժամկետը շփոթելու պատճառով։
ԱՄՆ-ում սպառողների մեծ մասը սխալմամբ կարծում է, որ սննդամթերքի պահպանման ժամկետները ցույց են տալիս, թե մինչև որ ժամկետն է անվտանգ սննդամթերքը սպառման համար, այդ ամսաթվերը իրականում կապված չեն սննդային թունավորման կամ սննդային հիվանդության ռիսկի հետ։ Ժամկետները ցույց են տալիս միայն սննդամթերքի թարմությունը և արտադրողներն օգտագործում են արտադրանքի օգտագործման վերջնաժամկետը նշելու համար։ Սա նշանակում է, որ սնունդը չի կորցնում իր պիտանելիությունը` ուտելու համար ոչ պիտանի դառնալու իմաստով։ Չսառեցվող սննդի համի և որակի որևէ տարբերություն չի կարող լինել, իսկ ժամկետանց սնունդն անպայման վնասակար չէ առողջության համար։
Բայց, ըստ նոր վերլուծության, «օգտագործել մինչև» և «վաճառել մինչև» բառերն օգտագործվում են անտրամաբանական, նպաստում են տարածված սխալ մեկնաբանությանը և սպառողների միջոցների կորստին։ Ամերիկացիների ավելի քան 90%-ը ժամանակից շուտ է դեն նետում սնունդը, իսկ սննդի մոտ 40%–ը դեն է նետվում առանց ամեն տարի օգտագործման։
«Ժամկետի որակի կամ թարմության առումով ամեն ինչ կարգին է, եթե դրանց իմաստը հստակորեն հաղորդվում է սպառողներին և նրանք տեղյակ են, թե ինչ է դա նշանակում», - ասում է հետազոտության համահեղինակ, Հարվարդի պարենային իրավաբանական և քաղաքական կլինիկայի տնօրեն Էմիլի Բրոդ Լեյբը։ «Պետք է լինի ստանդարտ ամսաթիվ և ձևակերպում, որը վաճառողներն օգտագործում են բացատրելու համար, որ դա վերաբերում է սննդի որակին և ոչ թե դրանց օգտագործման անվտանգությանը։ Դուք կարող եք ինքներդ որոշում կայացնել այն մասին, թե սնունդը ձեր համար ընդունելի՞ է որակական առումով» ։
Ապրանքի արտադրության տեղայնացում
Թափոնների քանակի նվազեցման ուղիներից մեկը կարող է լինել բնակչության սննդով մատակարարման համար լոգիստիկ շղթայի երկարության կրճատումը։ Մինչև վերջերս տնամերձ այգիներում սնունդ աճեցնելը տարածված էր շատ զարգացած երկրներում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ԱՄՆ կառավարությունը խրախուսեց և մասսայականացրեց պատերազմական ժամանակներում ծաղկաթմբերի փոխարեն  այսպես կոչված «Հաղթանակի այգիներ»-ի («Victory gardens») հիմնումը։ Այս պրակտիկան, իհարկե, միշտ չէ, որ կիրառական է ժամանակակից քաղաքներում, վերջերս ժողովրդականություն է վայելում այսպես կոչված «հասարակական այգիների» հիմնումը, որտեղ ցանկացողները կարող են զբաղվել այգեգործությամբ։ Այգիները երբեմն հիմնվում էին զբոսայգիներում կամ չօգտագործվող  հողերում (օրինակ՝ օտարման գոտիներում)։ Պետք է նշել նաև քաղաքների կանաչապատման նպատակով պտղատու ծառերի օգտագործման հնարավորությունը։ Սակայն, արդեն տնկված պտղատու ծառերը հաճախ չեն օգտագործվում, քանի որ բնակիչները կամ չգիտեն այդ ծառերի պտուղներն օգտագործելու հնարավորության մասին, կամ էլ վախենում են թունավորելուց։ Ապագայում հնարավոր են նաև բնակչության առևտրային գյուղատնտեսությունից կախվածությունը նվազեցնելու այլ տարբերակներ։ Անհրաժեշտ է նշել եռաչափ տպագրության տեխնոլոգիայի զարգացումը, հավելանյութերի միջոցով սննդամթերքի արտադրությունը, որը աստիճանաբար արտածվում է եռաչափ օբյեկտներում։ Դրանց շարքին են դասվում այնպիսի  սննդատեսակներ, ինչպիսիք են շոկոլադը և կոնֆետը, կրեկերները, մակարոնեղենը և պիցցան։
NASA-ն հաշվի առնելով հայեցակարգի բազմակողմանիությունը` պայմանագիր կնքեց համակարգերի և նյութերի խորհրդատվական կենտրոնի հետ` ուսումնասիրելու տիեզերքում սննդամթերքի արտադրման հնարավորությունը ։ NASA-ն ուսումնասիրում է նաև սննդամթերքի ստեղծման եռաչափ տեխնոլոգիան` թափոնները սահմանափակելու, տիեզերագնացների սննդակարգը մշակելու և նրանց համար կերակուր արտադրելու համար ։ Սակայն ներկայումս այդ տեխնոլոգիան դեռևս կատարյալ չէ։ Սննդամթերքի արտադրության խնդիրներից մեկը դրա նյութակազմվածքի բնույթն է։ Օրինակ, այն ապրանքները, որոնք այնքան էլ հարմար չեն մատուցման համար, նպատակահարմար չէ դրանց եռաչափ տպագրությունը։
Թափոնների հավաքում
Այն տարածքներում, որտեղ թափոնների հավաքումը հանրային գործառույթ է, սննդի թափոնները սովորաբար կառավարվում են նույն կազմակերպության կողմից, ինչ մյուս թափոնները։ Սննդամթերքի թափոնների մեծ մասը հանձնողների կողմից խառնվում է ընդհանուր թափոնների հետ։ Օրգանական թափոնների հավաքման առանձին գործողությունները, որոնք հայտնի են նաև որպես «ըստ գոյացման աղբյուրի բաշխվող օրգանական նյութեր» հավաքում, ունեն առավելություն, որ սննդամթերքի թափոնները կարելի է վերամշակման ենթարկել առանձին, որը կիրառելի չէ մյուս թափոնների համար։
Միացյալ Նահանգներում թափոններ վերամշակող ընկերությունները լայն տարածում են գտել և համարվում է համեմատաբար շահավետ գործունեություն սննդի և ըմպելիքների խոշոր արտադրողների թափոնների վերամշակման բնագավառում։
19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի կեսերը շատ քաղաքապետարաններ սննդի թափոնները հավաքում էին առանձին։ Սովորաբար դրանք գոլորշու միջոցով ախտահանում և կերակրում էին խոզերին մասնավոր ֆերմերային տնտեսություններում, կամ քաղաքային խոզաբուծական տնտեսություններում։
Որոշ շրջաններում վերականգնվեց սննդի թափոնների առանձին հավաքման պրակտիկան։ Հավաքման ծախսերը նվազեցնելու և սննդամթերքի թափոնների տարանջատումը մեծացնելու համար, հատկապես Եվրոպայում, որոշ տեղական ինքնակառավարման մարմիններ ներդրեցին կենսաքայքայվող թափոնների «շաբաթական այլընտրանքային հավաքման» պրակտիկան (ներառյալ այգիների թափոնները), ինչը թույլ տվեց  ողջամիտ գնով հավաքել վերամշակվող թափոնների ավելի լայն տեսականի և բարելավել հավաքագրման ցուցանիշները։ Սակայն, փոփոխությունների արդյունքում թափոնների հավաքումը տևում էր երկու շաբաթ։ Քննադատության առարկա դարձավ այն հանգամանքը, որ հատկապես շոգ եղանակին սննդամթերքի թափոնները կարող էին  փչանալ, հոտել և մակաբույծներ առաջանալ։ Հետևաբար, թափոնների բեռնարկղի ձևավորումը կարևոր նշանակություն ունի այդպիսի գործողությունները իրագործելի դարձնելու համար։ ԱՄՆ-ում ճամփեզրի սննդի թափոնների հավաքումը որոշ դեպքերում կատարվում է այգու  թափոնների հետ համատեղ։ ԱՄՆ-ի մի քանի նահանգներ արգելել են աղբահանության ընթացքում տերևների, տաշեղների, կտորտանքների  և այլ թափոնների միասին աղբավայր տեղափոխումը։ Միասին հավաքված սննդամթերքի և այգիների թափոնները վերամշակվում և օգտագործվում են որպես պարարտանյութ։ Բրազիլիայի Կուրիտիբա քաղաքում ձևավորված  Cambio Verde կոչվող նախաձեռնությունը հնարավորություն  է տալիս ֆերմերներին մատակարարել ապրանքների ավելցուկը (ինչը նրանք ստիպված էին թափել շատ ցածր գների պատճառով) այն մարդկանց, ովքեր ապակի և մետաղ են հանձնում վերամշակման կայաններ (թափոնների հետագա կրճատմանը նպաստելու համար)։ Եվրոպայում Սննդամթերքի ավելցուկների ձեռնարկատերի ցանցը (FSE Network) համակարգում է սոցիալական և ոչ առևտրային  ձեռնարկությունների նախաձեռնությունների ցանցը` ավելցուկային սննդամթերքի օգտագործումը մեծացնելու, սննդամթերքի թափոնները նվազեցնելու և լավագույն փորձը տարածելու նպատակով։ Ինդոնեզիայում սկիզբ առած այսպես կոչված  աղբի բանկերը իրենցից ներկայացնում են աղբի հավաքման և տեսակավորման բիզնեսի մոդել, որոնք իրականացնում են  օրգանական թափոնների ընդունում, դրանց վերամշակում և որպես պարարտանյութ վաճառում գյուղացիական տնտեսություններին։
Թափոնների օգտագործում
Որպես աղբավայրում թափոնների թաղման այլընտրանք, սննդամթերքի թափոնները կարող են վերամշակվել և օգտագործվել պարարտանյութեր արտադրելու, կենդանիների կերակրման, էներգիա կամ վառելիք արտադրելու համար։
Կեր կենդանիների համար
Մեծ քանակությամբ ձուկ, միս, կաթնամթերք և հացահատիկային արտադրանքներ ամեն տարի ամբողջ աշխարհում թափվում են, երբ դրանք կարող են օգտագործվել այլ նպատակներով, բացի մարդու կողմից սպառումը։ Պատմականորեն ձևավորվել է այնպես, որ ընտանի կենդանիներին կերակրել են սննդի թափոններով, որը  եղել է կենցաղային սննդի թափոնները վերամշակելու ամենատարածված ձևը։ Կենդանիները իրենց սննդի շուրջ երկու երրորդը վերածում են թափոնների, իսկ վերջին երրորդը մարսվում է դառնալով միս կամ կաթնամթերք։ Գոյություն ունեն նաև անասուններ կերակրելու տարբեր եղանակներ, որոնք ի վերջո կարող են նվազեցնել թափոնները։
Գյուղատնտեսության և անասնապահության մեջ տարեկան արտադրվում են միլիոնավոր տոննա կենդանական ենթամթերքներ։ Եթե այդ թափոնները չվերամշակվեն կամ վերաօգտագործվեն, դրանք պետք է  աղբավայրերում ուտիլիզացվեն, ինչը կհանգեցնի անասնապահության արտադրության համար հսկայական տնտեսական վնասների, ինչպես նաև բնապահպանական խնդիրների։ Մսի, ոսկորի և արյան ալյուրը արժեքավոր ապրանքներ են, որոնք կարող են վաճառվել որպես ընտանի կենդանիների սնունդ և օգտագործվել կերերի և այլ արտադրություններում։ Վերամշակման գործընթացում  ստացված ճարպերը կարող են օգտագործվել նաև դեղագործական, քիմիական և նավթային արդյունաբերություններում, ինչպես նաև շատ այլ արտադրություններում։ Վերամշակման գործընթացը հնարավորություն է տալիս վերամշակել կենդանիների սպանդի թափոնները, որոնք հաճախ  թաղվում էին աղբանոցներում։ Այդ վերամշակված մթերքները այնուհետև կարող են օգտագործվել որպես կենդանիների կեր կամ օրգանական պարարտանյութ։ Այդ թափոնների վերամշակումը ոչ միայն օգտակար է շրջակա միջավայրի համար, այն նաև կանխում է անասնաբուծությամբ զբաղվողների համար միջոցների զգալի կորուստը։ Թափոններից ալյուր պատրաստելը տնտեսապես շահավետ գործընթաց է, որի ընթացքում արտադրում են արժեքավոր ապրանքներ գյուղատնտեսական արդյունաբերության համար ։
Հացը և այլ հացահատիկային մթերքները, որոնք թափվում են մարդու սննդային շղթայի ընթացքում, կարող են օգտագործվել հավերին կերակրելու համար։ Ճտերը ավանդաբար կերակրվում են թռչունների կերով՝ հացահատիկի թափոնների և աղացած ենթամթերքների խառնուրդով։ Որոճող կենդանիներն ու խոզերը նույնպես երկար ժամանակ սնվում էին հացաբուլկեղենի թափոններով։
Սննդային որոշ թափոններ (օրինակ՝ միսը) կարող են նաև օգտագործվել որպես կերեր թրթուրներ աճեցնելիս։ Այնուհետև թրթուրներով կարելի է կերակրել մյուս կենդանիներին։ Էկոնոմ կարգի շների սնունդը պատրաստվում է ամենաէժան բաղադրիչներից, ուստի այն ամենաէժանն է։ Դրանց մեջ հիմնականում պարունակում են  ենթամթերքներ (ցածրորակ հացահատիկային և սոյայի հավելումով)։ Հաճախ դրանց բաղադրության մեջ ընդգրկված են սննդային թափոններ` 4D կարգի մսամթերք (սպանդանոց ընդունված սատկած, հիվանդ կամ ծեր կենդանիներ)։ Ճարպային  հավելումները մասամբ պատրաստվում են նաև ռեստորանային թափոններից, որոնց առևտրային անվանումը ԱՄՆ-ում «դեղին յուղ» է (yellow grease), այսինքն՝ թափոններից  բուսական յուղ (WVO), որը ստացվում է ռեստորաններից, որոնք յուղը օգտագործում են սնունդ պատրաստելու համար։
Կենցաղային և ռեստորանային սննդի թափոնների օգտագործումը որպես երկրորդական հումք
ԲԵՀԲ-ն նկարագրում է սննդի թափոնների վերամշակման մեկ այլ տարբերակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սննդային թափոններ Կատեգորիա:Աղբ Կատեգորիա:Սնունդ և բնություն
Վուլֆ Հաաս
Վուլֆ Հաաս (Wolf Haas, ), ավստրիացի գրող։
Կենսագրություն
Առաջին վեպը` «Auferstehung der Toten»-ը, գրվել է 1996 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ
Լյուդմիլա Կիչենոկ
Լյուդմիլա Վիկտորովնա Կիչենոկ (Кіченок Людмила Вікторівна, ), ուկրաինացի թենիսիստուհի, Կանանց թենիսի ասոցիացիայի (WTA) երեք մրցաշարերի հաղթող, Մեծ Սաղավարտի երիտասարադական մեկ առաջնության միախաղերի կիսաեզրափակչի մասնակից (Roland Garros-2010) ։
Կենսագրություն
Լյուդմիլա Վիկտորովնա Կիչենոկը ծնվել է 1992 թվականի հուլիսի 20-ին Դնեպրում (Ուկրաինա)։ Լյուդմիլան Ելենա և Վիկտոր Կիչենոկների երկու աղջիկներից մեկն է։ Նրա քրոջ անունը Նադեժդա է ։
Լյուդմիլայի նախընտրում է կավե կոշտ ծածկույթը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի թենիսիստներ
Մայրերի օր
Մայրերի օր, միջազգային տոն՝ նվիրված մայրիկներին։ Այս օրն ընդունված է շնորհավորել մայրերին և հղի կանանց՝ ի տարբերություն Կանանց միջազգային օրվա, երբ շնորհավորում են իգական սեռի բոլոր ներկայացուցիչներին։
Տոնում
Տարբեր երկրներում այս տոնը տարբեր օրերի է նշվում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխարհում Մայրերի օրը նշվում է մայիսի երկրորդ կիրակի օրը, այդ թվում՝ Ուկրաինայում, Էստոնիայում, ԱՄՆ-ում, Մալթայում, Կիպրոսում, Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Թուրքիայում, Ավստրալիայում, Ճապոնիայում, Բելգիայում, Ղրղզստանում և Բրազիլիայում։
Վրաստանում այն տոնում են մարտի 3-ին, Մեծ Բրիտանիայում՝ մարտի առաջին կիրակի օրը, Եգիպտոսում՝ մարտի 21-ին,Հայաստանում՝ ապրիլի 7-ին։ Իսպանիայում, Պորտուգալիայում և Լիտվայում Մայրերի օրը նշվում է մայիսի առաջին կիրակի օրը, Հունաստանում՝ մայիսի 9-ին, Ֆիլիպիններում՝ մայիսի 10-ին, Լեհաստանում՝ մայիսի 26-ին, իսկ շվեդներն ու ֆրանսիացիները իրենց մայրերին շնորհավորում են մայիս ամսվա վերջին կիրակի օրը։
Ղազախստանի Հանրապետությունում Մայրերի օրը նշվում է սեպտեմբերի երրորդ կիրակի օրը, Բելառուսում՝ հոկտեմբերի 14-ին, Ռուսաստանում Մայրերի օրը նշվում է նոյեմբերի վերջին կիրակի օրը, իսկ սերբերը՝ դեկտեմբերին ։
Պատմություն
Մայրերի մեծարումը դարավոր պատմություն ունի։
17-19-րդ դարերում Մեծ Բրիտանիայում Մեծ պահքի երկրորդ կիրակի օրը նշվում էր, այսպես կոչված «Մայրական կիրակին» (Mothering Sunday), որը նվիրված էր երկրի բոլոր մայրերի մեծարմանը։
ԱՄՆ-ում Մայրերի օրն առաջին անգամ հրապարակային խրախուսել է ամերիկացի պացիֆիստ Ջուլիա Ուորդ Հոուվը 1872 թվականին։ Ըստ նրա՝ «Մայրերի օր»-ը հանուն խաղաղության մայրերի միասնության օրն է ամբողջ աշխարհում։ Ջուլիա Ուորդի հայեցակարգը լայն աջակցություն չստացավ ոչ ԱՄՆ-ում, ոչ էլ այլ երկրներում։
Ամերիկայից հետո մայիսի երկրորդ կիրակին սկսեց տոնել ևս 23 երկիր, այդ թվում՝ Բահրեյնը, Հոնկոնգը, Հնդկաստանը, Մալայզիան, Մեքսիկան, Նիկարագուան, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները, Օմանը, Պակիստանը, Կատարը, Սաուդյան Արաբիան, Սինգապուրը, Ավստրալիան, Ուկրաինան, Էստոնիան ։ Ավելի քան երեսուն երկիր էլ այդ տոնը նշում է այլ օրերին։
Խորհրդանիշներ և սովորույթներ
ԱՄՆ-ում և Ավստրալիայում գոյություն ունի ավանդույթ, ըստ որի՝ այդ օրը հագուստի վրա կրում են մեխակ։ Ընդ որում, ծաղկի գույնը նշանակություն ունի․գունավոր ծաղիկը վկայում է այն մասին, որ տվյալ անձի մայրը ողջ է, իսկ սպիտակ ծաղիկները ամրացնում են հագուստին՝ ի հիշատակ մահացած մայրերի ։
Ռուսաստանում արդեն մի քանի տարի է, ինչ անցկացվում է Մայրերի օրվան նվիրված համառուսական սոցիալական նախաձեռնություն՝ «Մայր, ես քեզ սիրում եմ» խորագրով։ Նախատոնական շաբաթվա ընթացքում նախաձեռնության շրջանակներում անցկացնում են տարբեր միջոցառումներ, փոստով կամ առձեռն բաժանվում են տոնական բացիկներ։ Սոցիալական նախաձեռնության խորհրդանիշը անմոռուկ ծաղիկն է, որը, ըստ ավանդույթի, հատուկ կարողություն ունի վերականգնել այն մարդկանց հիշողությւոնը, ովքեր մոռացել են իրենց հարազատներին և մերձավորներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր Կատեգորիա:Կանայք Կատեգորիա:Մայիսի տոներ Կատեգորիա:Ընտանիք Կատեգորիա:Շարժական տոներ
Մեկ հայացքի լրագրություն
Մեկ հայացքի լրագրություն (Glance-journalism), թվային լրագրության նոր ուղղություն, որը ենթադրում է հնարավորինս կարճ ժամանակահատվածում բովանդակության սպառում։
Ուղղության սկզբնավորում և տերմինի առաջացում
Լրագրության տվյալ ուղղության առաջացումը կապվում է տեխնոլոգիաների և զանգվածային լրատվության միջոցների ոլորտում նորագույն մշակումների հետ։ Նորությունների ձևաչափը, որն օգտագործվում է նորությունների արտադրության և տարածման համար, փոփոխություններ է կրել հատկապես 2014 թվականին Apple Watch խելացի ժամացույցների թողարկումից հետո՝ արմատապես փոխելով նորությունների տարածումը և կլանումը։ Այս մինի սարքերի ուշագրավ և նշանակալի առանձնահատկությունն այն է, որ էկրանի չափը կտրուկ կրճատվում է, ինչը թվային լրագրության մեջ սկիզբ է դրել նոր` glance ուղղության։ Երկար ընթերցման և ընկալման համար դժվար տեքստերին եկել են փոխարինելու սպառողներին հիմնական իմաստը և առաջնային տեղեկատվությունը փոխանցող կարճ նորույթային վերնագրերը։ Սկզբում այս տերմինը օգտագործվել է «Quickish» նորությունների հարթակի հիմնադիր լրագրող Դան Շենոֆի կողմից։ «Wearables could make the “glance” a new subatomic unit of news» հոդվածում հեղինակը հայտարարում է, որ ներկա ժամանակներում սպառողը ցանկանում է կարճ, հասանելի և քիչ ժամանակ տանող տեղեկատվություն։
Դան Շենոֆը ենթադրում է, որ Apple Watch-ի 2014 թվականի առաջին ցուցադրությունը թվային լրագրության դարաշրջանի սկիզբն է դրել։ Մեկ հայացքի լրագրությունը համարվում է նորությունների արագ օգտագործման նոր եղանակ։ Դասական նորությունների, հոդվածների և բլոգների առաքման համեմատությամբ, glance լրագրության մեջ օգտագործվող այսպիսի ոճի կարճ նորությունները օգնում են մարդկանց ավելի լավ կենտրոնացնել իրենց ուշադրությունը և չեն ստիպում նրանց ծախսել ավելի երկար ժամանակ նորությունների լրահոսը թերթելու վրա։ Այս ուղղության ծագման հանգամանքներն իրենց գիտական աշխատանքներում ուսումնասիրում են Սանտյագո դե Կոմպոստել համալսարանի Հասարակության հետ կապերի ֆակուլտետի գիտնականնները ։ Նրանք հայտարարում են, որ Apple Watch-ի ի հայտ գալուն զուգահեռ հասարակությունը վերադառնում է հեռախոսային լրագրություն և ավելի հաճախ է նախապատվությունը տալիս կարճ վերնագրերով, տեղեկատվական ծանուցումներով տեղեկատվությանը։ Հետևաբար, օգտագործվող գործիքները կարող են դառնալ միկրոլրագրության մեջ նոր ուղղության զարգացման պատճառ։ 2016 թվականին Reuters գործակալության անցկացրած քննությունը հաստատում է, որ նորույթային ծանուցումների օգտագործումը կրկնապատկվել է այնպիսի կրիչների ի հայտ գալով, ինչպիսիք են խելացի ժամացույցները, որոնք ապագայում կարող են արագացնել այս միտումը ։
Կիրառում
Այնպիսի ուղղությունն, ինչպիսին է մեկ հայացքի լրագրությունը, արդեն վաղուց կիրառվում է տարբեր ինտերնետ-պարբերականների կողմից՝ նպատակ ունենալով նոր բովանդակության սպառողների ծախսած ժամանակը կրճատել։ Դրանցից առաջինը համարվում է Նյու Յորք Թայմսը։ Նորարարության մասին խոսվում է Նյու Յորք Թայմսի կորպորատիվ հաղորդակցման գործադիր տնօրեն Լինդա Զեբիանի հոդվածում ։ Նա նշում է, որ ինտերնետ-հրատարակությունը տեղեկատվության փոխանցման նոր տեսակ է մշակել, որն ընթերցողը կարող է ընկալել հաշված վայրկյանների ընթացքում՝ օգտագործելով միայն Apple Watch ժամացույցի էկրանը։ Նորությունների շարքը բաժանված է մի քանի առավել արդիական թեմանների, ներառյալ այնպիսի բաժիններ, ինչպիսիք են բիզնես, քաղաքականություն, գիտություն, տեխնոլոգիա, արվեստ։ Վեբ-հավելվածներից բացի՝ խելացի ժամացույցներում նաև շուրջօրյա հեռարձակվում են արտակարգ նորություններ։ Նյու Յորք Թայմսից բացի Apple Watch-ին հարմարեցված բջջային հավելվածներ են ստեղծել նաև CNN-ը, ԱՄՆ-ի ազգային հանրային ռադիոն և The Guardian-ը։
Քննադատություն
Տեխնոլոգիաների արտադրողները չափազանցրել են այս նոր սարքի և թվային լրագրության նոր տեսակի նշանակությունը, որպեսզի օգտատերերի ուշադրությունը գրավեն «ավելի քիչ նշանակում է ավելի շատ» կարգախոսով ։ Նրանք, ովքեր աջակցում են այս նոր ուղղությանը, պնդում են, որ տեղեկատվություն ստանալու համար բավական է ընդամենը փոքր էկրանին մի լրահոս։ Մեկ հայացքի լրագրության այլ դրական առանձնահատկությունները, ըստ կողմնակիցների, ցանկացած վայրից տեղեկատվության ազատ հասանելիությունն է, նորությունների շարունակական կլանումը, փոքր էկրանից ընթերցանության հնարավորությունը, ծանուցումնների ստացումը, տառատեսակի գույնն ու փոխելու հնարավորությունը և խոշորացման պարամետրերը։ Գիտությունների դոկտոր, Թուրքիայի Ղազիի համալսարանի Հաղորդակցության և լրագրության բաժնի գիտաշխատող Բիլգե Նարին նշում է, որ վերջին հետազոտություններում smartwatch տեխնոլոգիան նորությունների տարածման տեսակետից գնահատվում է որպես նորությունների տեքստը դեֆորմացնող։ Նոր լրագրողական հոսանքի արդիականության վերաբերյալ հարցին Բիլգե Նարին փորձել է անդրադառնալ Թուրքիայում նոր հազարամյակի ինտերնետային հաղորդակցություններին նվիրված 16-րդ միջազգային խորհրդաժողովի ժամանակ։ Իր ելույթում Բիլգեն առանձնացրել է միկրո-լրագրության արագացված զարգացման հետ կապված մի քանի հիմնական սպառնալիքներ։ Դրանցից մի քանիսը կապված են տեքստի ամբողջական խեղաթյուրման և կրճատման հետ, որոնք խախտում են տեքստի իմաստաբանությունը և տեղեկատվության լիարժեք ընկալումը, ինչն էլ ազդում է որակյալ լրագրության վրա։ Հեղինակը նշում է, որ սպառնալիքի տակ է նաև լրագրողի մասնագիտությունը։ Դրա պատճառը կարող է լինել տեքստի կրճատման աճող միտումը, որի օգտագործման դեպքում տաղանդավոր խմբագիրները պահանջված չեն լինի, ինչն էլ կհանգեցնի հասարակության մասնակի հետընթացի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լրագրություն
Կորադո Ջինի
Կորադո Ջինի (Corrado Gini, ), իտալացի վիճակագիր, սոցիոլոգ, ժողովրդագիր և տնտեսագետ, ֆաշիզմի առաջատար տեսաբաններից և գաղափարախոսներից մեկը։ «Ֆաշիզմի գիտական հիմքերը» գրքի հեղինակն է (1927)։ Օրգանական կոնցեպցիայի և ազգությունների նկատմամբ դրա կիրառման կողմնակից է ։
Մշակել է հայտնի «Ջինիի գործակիցը»՝ Լորենցի կորի հանրահաշվական մեկնաբանումը։
Գիտական կենսագրություն
Կորադո Ջինին ծնվել է 1884 թվականի մայիսի 23-ին Տրևիզո քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Մոտա Դի Լիվենցայում՝ հարուստ հողատերերի ընտանիքում։
Ուսանել է Բոլոնիայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում՝ միաժամանակ ուսումնասիրելով մաթեմատիկա, տնտեսություն և կենսաբանություն։ Ավարտելով Բոլոնիայի համալսարանը, 1905 թվականին, նա դասավանդել է Կալյարիի (1910 թվականից), Պադովայի (1913 թվականից) և Հռոմի (1925 թվականից) համալսարաններում՝ զբաղեցնելով կենսաչափության, ժողովրդագրության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքատնտեսություն, սոցիոլոգիայի և վիճակագրության պրոֆեսորի պաշտոնները։ Նրա շահերը զգալիորեն դուրս էին գալիս վիճակագրության և իրավագիտության ձևական սահմաններից։ Հռոմի համալսարանում նա հիմնադրել է սոցիոլոգիայի ամբիոնը, որը գլխավորել է։
Կորադո Ջինին 1920 թվականին հիմնադրել է Metron վիճակագրական ամսագիրը, որը ղեկավարել է մինչև իր մահը։ Այս ամսագիրը հրապարակման էր ընդունում միայն հոդվածներ, որոնք ունեն գործնական կիրառություն ։
Ջինին և ֆաշիզմը
1920-ական թվականներին Ջինին սերտորեն շփվում էր Բենիտո Մուսոլինիի հետ։ Ջինին ֆաշիստական գաղափարի կողմնակից էր և գրել է «Ֆաշիզմի գիտական հիմքերը» հոդվածը, որում ֆաշիստների գաղափարները հիմնավորում էր սոցիալական և կենսաբանական գործընթացների (օրգանական) և սոցիալական դարվինիզմի միջև նմանության տեսանկյունից։ Լինելով նաև եվգենիկայի կողմնակից և նրա կապը ժողովրդագրության հետ, Ջինին կազմակերպել է մարդաբանական արշավ դեպի Լեհաստան՝ այդ երկրի բնակչության, մասնավորապես, կարաիմովի ուսումնասիրության համար։ Հույս էր հայտնում, որ նացիստական Գերմանիայի և ֆաշիստական Իտալիայի հաղթանակը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում կփոխի մարդկային հասարակության կառուցվածքը։ Սակայն Կորադո Ջինին ոչ մի կերպ չի աջակցել ռասայական օրենքներին և հրեաների իրավունքների սահմանափակմանը, որոնք տեղի են ունեցել դրանց հիման վրա Գերմանիայում և Իտալիայում ։
Կարիերա
1926 թվականին Կորադո Ջինին կազմակերպել է Հռոմի վիճակագրության կենտրոնական ինստիտուտը, բոլոր իտալական վիճակագրական ծառայությունների միասնական կենտրոնը և դարձել նրա նախագահը։ Այդ պաշտոնից ազատվել է 1932 թվականին ։
Պատվավոր կոչումներ
Կորադո Ջինիին շնորհվել են հետևյալ պատվավոր աստիճանները՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ
Ժողովածու (3911)
Ժողովածու (3911), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3911 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19X13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 375 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտագրով։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կիմը հերթապահ
Կիմը հերթապահ, ագիտացիոն ֆիլմ նախադպրոցականների պատշաճ դաստիարակության մասին։ Առաջին հայկական ֆիլմն է երեխաների համար։
Սյուժե
Փոքրիկ Կիմի և նրա մանկապարտեզի ընկերների մեկ օրվա մասին է։
Հղումներ
Կատեգորիա:1930 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամասի Մարտիրոսյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Ռաֆիկ Բոշյան
Ռաֆիկ Կոմիտասի Բոշյան, հայ ճարտարապետ։
Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
Կազմել է Վանաձորի 1967, 1989, 2004 թվականների գլխավոր հատակագծերը, կենտրոնի 1970, 1989, 1998 թվականների մանրամասն հատակագծերը, № 5 (1973), «Խնձորուտ» (1975), «Առափնյա» (1976) թաղամասերի կառուցապատման նախագծերը ։
Ի պատիվ մեծանուն ճարտարապետի 2017 թվականին Վանաձորի Առափնյա փողոցը վերանվանվել է Ռ. Բոշյանի անվամբ ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Բոշյանի նախագծերով Վանաձորում 1969-1990 թվականներին կառուցվել են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Մուրտազա (գյուղ, Ստերլիբաշևսկի շրջան)
Մուրտազա (Муртаза, Мортаҙа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 192 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրեբլյա (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Գրեբլյա (Гребля), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիստրիկսկի գյուղական խորհուրդ (Կրոլեվեցկի շրջան)
Բիստրիկսկի գյուղական խորհուրդ  (Бистрицька сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցկի շրջանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Swing
Swing` գրադարան Java ծրագրերի համար գրաֆիկական ինտերֆեյս ստեղծելու համար։ Swing-ը մշակվել է Sun Microsystems-ի կողմից։ Այն պարունակում է մի շարք գրաֆիկական բաղադրիչներ (անգլ.՝ Swing widgets), ինչպիսիք են կոճակները, մուտքագրման դաշտերը, աղյուսակները և այլն։
Swing-ը վերաբերում է JFC դասի գրադարանին, որը գրադարանների հավաքածու է GUI-ների մշակման համար։ Այս գրադարանները ներառում են Java 2D, Accessibility-API, Drag & Drop-API և AWT:
Պատմություն
Java 1.2-ից սկսած (1998) Swing տարբերակը ներառվել է Java Runtime Environment-ում։
Ճարտարապետություն
Swing ճարտարապետությունը նախագծված է այնպես, որ դուք կարողանաք փոխել ձեր հավելվածի «Look and Feel»-ը (L&F): «Look»-ը որոշում է բաղադրիչների արտաքին տեսքը, իսկ «Feel»-ը՝ նրանց վարքագիծը։ Sun's JRE-ն տրամադրում է հետևյալ L&F-ները ։
Համեմատություն AWT-ի հետ
Swing-ն ապահովում է ավելի ճկուն ինտերֆեյսի բաղադրիչներ, քան նախկին AWT գրադարանը։ Ի տարբերություն AWT-ի, Swing բաղադրիչները նախագծված են նույն կերպ աշխատելու հարթակներում, մինչդեռ AWT բաղադրիչները հետևում են գործարկվող պլատֆորմի միջերեսին առանց փոփոխությունների։ Մյուս կողմից, AWT-ն օգտագործում է միայն ստանդարտ ՕՀ-ի տարրեր ցուցադրման համար, այսինքն՝ յուրաքանչյուր տարրի համար ստեղծվում է առանձին ՕՀ օբյեկտ (պատուհան), և հետևաբար AWT-ն թույլ չի տալիս ստեղծել կամայական ձևի տարրեր (հնարավոր է օգտագործել միայն ուղղանկյուն բաղադրիչներ), AWT-ի վրա հիմնված հսկիչները միշտ ցուցադրվում են Swing տարրերի վերևում (քանի որ Swing-ի բոլոր բաղադրիչները ցուցադրվում են տարայի մակերեսին)։
Swing բաղադրիչները աջակցում են հատուկ plugable look-and-feel (անգլ.՝ plugable look-and-feel), որի շնորհիվ հնարավոր է հարմարվել հարթակի գրաֆիկական ինտերֆեյսին (այսինքն՝ օպերացիոն համակարգին հատուկ մեկ այլը կարող է լինել. դինամիկ միացված բաղադրիչին, ներառյալ ծրագրավորողի տեսքը և վարքագիծը ստեղծվածը)։ Այսպիսով, Swing-ն օգտագործող հավելվածները կարող են նմանվել այդ օպերացիոն համակարգի բնիկ հավելվածներին։ Նման «թեթև» (անգլ.՝ Lightweight) բաղադրիչների հիմնական թերությունը նրանց համեմատաբար դանդաղ աշխատանքն է։ Դրական կողմը ստեղծված հավելվածների ինտերֆեյսի ունիվերսալությունն է բոլոր հարթակներում։
Lightweight սկզբունք
«Lightweight» նշանակում է, որ Swing բաղադրիչները գծվում են հենց բաղադրիչների կողմից մայր պատուհանի մակերեսի վրա՝ առանց օպերացիոն համակարգի բաղադրիչների օգտագործման։ Ի տարբերություն «ծանր» AWT բաղադրիչների՝ Swing հավելվածը կարող է ունենալ միայն մեկ պատուհան, իսկ մնացած բոլոր բաղադրիչները գծված են մոտակա մայրիկի վրա, որն ունի իր սեփական պատուհանը (օրինակ՝ JFrame): Հնարավոր է, որ հավելվածը խառնի Swing և AWT տարրերը, չնայած դա կարող է առաջացնել որոշ խնդիրներ. մասնավորապես, AWT բաղադրիչները միշտ համընկնում են Swing տարրերի վրա, ինչպես նաև ծածկում են JPopupMenu և JComboBox թռուցիկ ընտրացանկերը։ Դա կանխելու համար այս բաղադրիչներն ունեն setLightWeightPopupEnabled(boolean) մեթոդներ՝ անջատելու թեթև թռուցիկ տարրերի օգտագործումը։ Սահմանելով հատկությունը true (setLightWeightPopupEnabled(true)) AWT տարրերը չեն համընկնի ցանկի հետ։
SWT-ի հետ համեմատություն
The Standard Widget Toolkit-ը (SWT) մրցակցային գործիքակազմ է, որն ի սկզբանե մշակվել է IBM-ի կողմից և այժմ պահպանվում է Eclipse կազմակերպության կողմից։ SWT-ի ներդրումն ավելի շատ ընդհանրություններ ունի AWT-ի ծանր քաշային բաղադրիչների հետ։ Սա տալիս է առավելություններ, ինչպիսիք են ավելի ճշգրիտ հավատարմությունը հիմքում ընկած բնապատկերային պատուհանների գործիքակազմի հետ՝ ծրագրավորման մոդելում տեղական հարթակի ավելի մեծ ազդեցության գնով։
Եղել են զգալի բանավեճեր և շահարկումներ SWT-ի և Swing-ի արդյունավետության վերաբերյալ. ոմանք ակնարկել են, որ SWT-ի մեծ կախվածությունը JNI-ից կդանդաղեցնի այն, երբ GUI բաղադրիչը և Java-ն պետք է հաղորդակցեն տվյալները, բայց ավելի արագ՝ երբ տվյալների մոդելը բեռնված է GUI-ում, բայց դա ոչ մի կերպ չի հաստատվել ։ 2005-ին չափորոշիչների բավականին մանրակրկիտ փաթեթը եզրակացրեց, որ ոչ Swing-ը, ոչ էլ SWT-ն ակնհայտորեն չեն գերազանցում մյուսներին ընդհանուր դեպքում ։
Օրինակներ
«Hello World» օգտագործելով Swing. Ինտերֆեյսի տեսքի փոփոխություն՝ օգտագործելով Look-and-Feel. Օգտագործելով համակարգի Look-And-Feel-ը
Գրականություն
Կատեգորիա:Ջավա
Կաստել (բերդ)
Կաստել (Тврђава Кастел, սերբերեն` Tvrđava Kastel), բերդ Բոսնիա և Հերցեգովինայի անկլավ հանդիսացող Սերբական Հանրապետության մայրաքաղաք Բանյա Լուկայում, Վրբաս գետի ափին։ Մեր ժամանակներ հասած բերդը միջնադարյան կառույց է, սակայն հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ այն վեր է խոյացել հինհռոմեական ժամանակներում և նույնիսկ դրանից էլ վաղ գոյություն ունեցած ամրությունների տեղում։ Բերդը համեմատաբար լավ է պահպանվել։ Շրջապատված է քարե հզոր պարսպով, կան աշտարակներ, մարտկոցներ։ 2012-2013 թվականներին Եվրոպական միության ֆինանսավորմամբ իրականացվել են վերակառուցման մեծածավալ աշխատանքներ, որոնց ընթացքում ուշագրավ բազմաթիվ արտեֆակտներ են հայտնաբերվել։ Պատմական այդ հուշարձանը գտնվում է Բանյա Լուկայի կենտրոնական մասում և համարվում է քաղաքի կարևորագույն տեսարժան վայրերից մեկը ։ Բերդի ներսում գտնվող հին շինություններից մեկում՝ նախկին սպայական տանը ներկայումս գործում է Հերցեգովինայի թանգարանը։
1737 թվականին այս բերդի համար կատաղի մարտեր են տեղի ունեցել ավստրիական և թուրքական զորքերի միջև։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամրոցներ Կատեգորիա:Պատմական հուշարձաններ Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթ
Սեզարինա
Սեզարինա  (Cezarina), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի հարավային մասում։ Մտնում է Բալի դու Ռիու դուս Բոյս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 8074 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 415,809 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 19,46 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Արմերիա (բույս)
Արմերիա, պատկանում է արճճախոտազգիների ընտանիքին։ Հայտնի են 93 տեսակներ ։
Կենսաբանական նկարագիր
Բազմամյա բույս է։ Սաղարթը պարզ է նստադիր։ Ծաղիկները՝ գլանաձև բաժակի նման։ Ծաղկաթերթը գունավոր, սպիտակ, մուգ մանուշակագույն, ձուլվում է բազայի։ Ձևավորվում է ընդամենը մի շրջան, պտղի սերմերով։
Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, Հարավային Ամերիկայում, Եվրոպայում, Արևմտյան Ասիայում (Հյուսիսային Սիբիր) և Հյուսիսային Աֆրիկայում ։
Տեսակներ
Արմերիան ներառում է ավելի քան 100 տեսակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
Ֆեդորովկա (գյուղ, Շևչենկոյի շրջան)
Ֆեդորովկա (Федорівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1855 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ֆեդորովկա գյուղում բնակվում էր 120 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,01 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 59,7 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1855 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժողովածու (3486)
Ժողովածու (3486), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3486 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1445 թվականին Յարութիւն դպիր գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,7x10,7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 49 թերթից։ Կազմը` լաթապատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 25բ, 44ա ։
Սմբոն
Սմբոն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում ։
Ալես
Ալես (Alès), քաղաք Ֆրանսիայի Ալես շրջանում։
Ալեսը գտնվում է Գարդոն գետի ոլորանում, Սևեններ լեռնաշղթայի ստորին հատվածում, Սևեններ ազգային պարկի ծայրամասում ։
Պատմություն
XVI դարում Ալեսը եղել է կարևոր հուգենոտների կենտրոն։ 1629 թվականին ֆրանսիացի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ի կողմից քաղաքի զավթումից հետո այդտեղ խաղաղության պայմանագիր է ստորագրվել, որով հաստատվել է Նանտի էդիկտ հրովարտակը ։
1694 թվականին քաղաքում հիմնվել է եպիսկոպոսություն, սակայն 1790 թվականին այն վերացվել է։ Այդ ժամանակին է վերաբերում նաև սուրբ Հովհաննես Մկրտչի տաճարի հիմնումը։
Սմբոն
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ալես
Պատմություն
1688 թվականին ֆրանսիացի հայտնի ռազմական ինժեներ Սեբաստիան Լը Պրետր դը Վոբան Ալեսում կառուցել է կայազորային բերդ։
Տնտեսություն
XIX դարի կեսերից մինչև XX դարի վերջ Ալեսը եղել է Գար դեպարտամենտի հանքարդյունաբերության կենտրոն։ Այդ ճյուղի զարթոնքը սկսվում է Ալեսի միջով 1840 թվականին Բոքերից մինչև Նիմ երկաթուղային գծի կառուցմամբ։
Այդտեղ է գտնվում հանքարդյունաբերական բարձրագույն դպրոցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Եվրոպական քաղաքներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Սմբոն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժիդիչին
2001 թվականի տվյալներով Ժիդիչին գյուղում բնակվում էր 1 396 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2803 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 498,04 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1227 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կղմինդր
Կղմինդր, հատային տանիքանյութ, պատրաստում են թրծած կավից (կավե կղմինդր) կամ ցեմենտի ու ավազի թանձր շաղախից (ցեմենտե կղմինդր), գործածվում է որպես կտուրի ծածկանյութ։ Կղմինդրը երկարակյաց է և հրակայուն։ Թերություններն են՝ մեծ խտությունը, փխրունությունը, տանիքին մեծ թեքություն տալու անհրաժեշտությունը։Օգտագործվում է հնագույն ժամանակներից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Էմիլիո Պալմա
Էմիլիո Մարկոս Պալմա (Emilio Marcos Palma, ), Արգենտինայի քաղաքացի, Անտարկտիդա մայրցամաքում ծնված առաջին մարդը։ Էմիլիոն ծննդյան ժամանակ կշռել է 3.4 կգ, ծնվել է Ֆորտին Սարգենտո Կաբրալում՝ Էսպերանսա կայարանում, Անտարկտիկական թերակղզու գագաթի մոտ։ Նրա հայրը՝ կապիտան Խորխե Էմիլիո Պալման, կայարանի արգենտինական ջոկատի գլխավորն էր։ Ներկայումս Անտարկտիկայում ծնվել է 10 մարդ ։
1977 թվականի վերջին, հղիության 7-րդ ամսում, Մարիա Սիլվիա դե Պալման՝ Էմիլիոյի մայրը տեղափոխվել է Էսպերանսա կայան, որպեսզի այնտեղ ծննդաբերի ։ Օդային կամուրջը, այսպես կոչված Արգենտինական Անտարկտիկայի ինքնիշխանության վերաբերյալ վեճի լուծման միջոցներին մեկն էր։ Էմիլիոն ինքնաբերաբար ստացավ արգենտինական քաղաքացիություն, քանի որ նրա ծնողները Արգենտինայի քաղաքացիներ էին, բացի այդ նա ծնվել է Արգենտինական Անտարկտիկայի տարածքում։
Էմիլիոն կարող էր նաև հավակնել բրիտանական քաղաքացիության, քանի որ կայանի տեղադրությունը համընկնում է հայտարարված Բրիտանական անտարկտիկական տարածքների կազմի մեջ, բայց ո՛չ ինքը, ո՛չ էլ նրա ծնողները նման հարցում չեն ներկայացրել։
Էմիլիո Պալման ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես պատմության մեջ առաջին մարդ, ով ծնվել է Անտարկտիդա մայրցամաքում։ Նրա եղբայրը՝ Բաուերը, նույնպես ծնվել է Անտարկտիկայում, 12 տարի անց, այն ժամանակ, երբ նրանց ծնողները երկամյա գիտական հանձնարարություն էին կատարում մայրցամաքում։
Այլ թեկնածուներ
Բացի այդ, նորվեգացի Սոլվեյգ Գունբյորգ Յակոբսենը, որը 1913 թվականին ծնվել էր Հարավային Ջորջիա կղզու տարածքում, երբեմն նաև համարվում է Անտարկտիկայի տարածքում ծնված առաջին երեխան, սակայն այս տարածքները Անտարկտիկայի տարածքի մաս են համարվում միայն որոշ դեպքերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինացիներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Գրեչկինսկի գյուղական խորհուրդ (Կրոլեվեցկի շրջան)
Գրեչկինսկի գյուղական խորհուրդ  (Гречкинська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Գրեչկինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 610 մարդ։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
One More Day (երգ, Eldrine)
One More Day (Եվս մեկ օր), Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթի վրացական Էլդրայն խմբի երգն է։ Երգը ընտրվել է 2011 թվականի փետրվարի 19-ին՝ Եվրատեսիլի Վրաստանի հանրային հեռուստաընկերության ընտրությամբ։
Կատեգորիա:Վրաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
(3728) IRAS
(3728) IRAS, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի օգոստոսի 23-ին IRAS տիեզերական աստղադիտակով ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,650212 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0868 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2137 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1575,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,228446 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,58° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:IRAS տիեզերական աստղադիտակով հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մստա (գյուղ, Ուդոմելսկի շրջան)
Մստա (Мста), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ուդոմելսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ուդոմելսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրեդյակի
Գրեդյակի (Гредяки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Մանուել Ճարտարապետ
Մանուել (ծննդ. և մահվ. թթ անհայտ), 10-րդ դարի հայ, ճարտարապետ, քանդակագործ և նկարիչ։
Գործունեություն
Ստեղծագործել է Վասպուրականում 10-րդ դարի առաջին կեսին։ Եղել է Արծրունյաց իշխանական տան գլխավոր ճարտարապետը։ Կառուցել է Ոստան ավանը և նրա պաշտպանական համալիրը, Աղթամարի բերդ քաղաքը, պալատը, հարակից շենքերը և նշանավոր պալատական տաճարը։ Աղթամարի տաճարը, արվեստների սինթեզի առավել կատարյալ օրինակն է միջնադարյան Հայաստանում և հնագույնը՝ քրիստոնեական արվեստում ընդհանրապես ։
Ժամանակակիցները Մանուելի մասին
Մանուելի մասին տեղեկություններ է հաղորդում Թովմա Արծրունու պատմությունը շարունակող Անանունը ։ Աղթամարի պալատի շինարարության առնչությամբ նա Մանուելին անվանել է «իմաստուն ճարտարապետ և հանճարեղ մարդ», իսկ տաճարի կառուցման մասին նույն պատմիչը գրում է՝
Հղումներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Վիլյանուևա դել Տրաբուկո
Վիլյանուևա դել Տրաբուկո (Villanueva del Trabuco), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Անտեկերա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 59 կմ2։ Բնակչությունը՝ 5447 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 45 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Քոլմեն շրջան (Տեխաս)
Պատմություն
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1858 թվականին Բրաուն և Թրևիս շրջանների հատվածներից ։ Իր անվանումը ստացել է Սան Հասինտոյի ճակատամարտի մասնակից և Տեխասի անկախության մասին հռչակագրի կատարող Ռոբերտ Քոլմենի (Robert M. Coleman) պատվին։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Քոլմեն շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 3319 կմ², որից 3264 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 55 կմ²-ն կամ 1,66 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 9235 մարդ։ Առկա էր 3889 տնային տնտեսություն և 2609 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 5248 բնակելի շինություն՝ 2 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 88,53 %, աֆրոամերիկացիներ – 2,19 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 0,62 %, ասիացիներ – 0,22 %, խաղաղօվկիանոսյան կղզիների բնակիչներ – 0.01 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 6,53 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 1,91 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 13,96 %–ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 23,60 % - մինչև 18 տարեկան, 6,60 % - 18-24 տարեկան, 22,70 % - 25-44 տարեկան, 24,00 % - 45-64 տարեկան և 23,00 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 43 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 92,20 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 88,10 տղամարդ։
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 8895 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3 մարդ/կմ²։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ