cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իքբալ Ջավեթ
Սպանություններ
Նամակում գրել էր, որ ցանկանում է նետվել գետը։ Ոստիկանությունը սկսեց որոնումները , բայց  Ջավեդի դին ոչ մի տեղ չգտավ։ Հայտարարվեց Պակիստանի պատմության ամենամեծ հետախուզումը։ Ձերբակալեցին չորս կասկածյալներին, ովքեր ապրում էին Իքբալի տանը, և դրա հետ մեկտեղ օգնում  նրան։ Կասկածյալներից մեկը երեք օր անց  նա նետվեց պատուհանից։
Ձերբակալություն և դատ
Ձերբակալվել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 30֊ին։ Նա հայտարարել է, որ վախեցել է իր կյանքի և անվտանգության համար և այդ պատճառով հանձնվել է ոստիկանությանը։ Դատի ժամանակ ասել է, որ ինքը մեղավոր չէ և ցանկացել է պաշտպանել որբ երեխաներին։ Հարյուրից ավել վկայություններ են հնչել դատի ժամանակ։
Պատիժ
Դատից հետո նա դատապարտված էր մահապատժի։ Դատարանը վճռեց, որ նրան կախելու են, հետո հարյուր մասի բաժանեն և աղաթթվի մեջ լցնեն։
Մահ
2001 թվականի հոկտեմբերի 8֊ին ինքնասպան է լինում՝թույն խմելով։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաննություններ թույնով
Սոսպիրոլո (Վենետո)
Բնակչությունը կազմում է 3212 մարդ (2007), բնակչության խտություն՝ 66 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 49 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 32037։ Հեռախոսային կոդ՝ 0437։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիկտոր Դոբվիշ
Կենսագրություն
Զապարոժյան «Տորպեդոյի» աշակերտ։ Առաջին մարզիչը եղել է Վիկտոր Վիկտորովիչ Շավլոն ։ Ուսուցումից հետո մի քանի ամիս անցկացրել է «Շախտյոր֊3»֊ում, ապա որոշեց տեղափոխվել Դոնեցկի «Մետալլուրգ», որտեղ նույնպես չկարողացավ հինավորվել։ Արդյունքում վերադառնեւմ է տուն և խաղում իրենց նահանգի առաջնությունում ։ 2010 թվականին ֆուտբոլիստին նկատեցին «Միր»֊ի ներկայացուցիչները։ Դոբվիշը խփեց մի քանի գոլեր և օգնեց «Միր»֊ին հաղթել մրցաշարում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Տասնվեցերորդը (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմի հիմքում մի դավաճանի քողազերծման պատմությունն է, նրա մեղքով զոհվել են բոլշևիկյան ընդհատակյա կազմակերպության անդամները։
Դերերում
Կատեգորիա:1928 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Պատվական Բարխուդարյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Սետկասես
Սետկասես (Setkases), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Ժերոնա նահանգի մեջ և Կատալոնիա ինքնավար միության կազմի մեջ։ Համայնքը գտնվում է Ռիպոլյես նահանգի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 49.1 կմ2։ Բնակչությունը 181 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։
Գյուլլիդուզի դաշտ
Գյուլլիդուզի, դաստ Հայաստանում, Եղեգնաձորի շրջանում, Վայոց ձորի մարզում, Եղեգիս գետի աջ ափին, Համանուն գյուղի դիմաց։ Այդպես է կոչվել ծաղկավետ լինելու և շատ մասրենիներ ունենալու պատճառով։ Այստեղ կան վանքերի, մատուռների ավերակներ և խաչարձաններ ։
Ֆիբրոմա
Ֆիբրոմա ( - թել և ωμα - ուռուցք), շարակցական հյուսվածքի թելիկների բարորակ ուռուցք։
Հիմնականում առաջանում է մաշկի, լորձաթաղանթի վրա, կրծքագեղձերում, արգանդում և այլն։ Ըստ աճման բնույթի լինում է տարածուն և սահմանափակ։ Ախտանշանները և ընթացքը պայմանավորված են ֆիբրոմայի տեղադրությամբ և աճման արագությամբ։ Երբեմն կազմափոխվում է չարորակի։
Ֆիբրոման հաճախ զուգակցվում է մկանային (ֆիբրոմիոմա), գեղձային (ֆիբրոադենոմա) կամ անոթային (ֆիբրոանգիոմա) հյուսվածքների տարաճմամբ։ Բուժումը կատարվում է վիրահատական եղանակով։
Օհանջանյան
Օհանջանյան, հայկական ազգանուն ։
Իլինդեն – Պրեոբրաժենիեի ապստամբություն
Իլինդեն – Պրեոբրաժենիեի ապստամբություն կամ պարզապես 1903 թվականի օգոստոսի - հոկտեմբեր ապստամբությունը ( Илинденско-Преображенско въстание  , Ilindensko-Preobražensko vǎstanie ; Илинденско востание   , Ilindensko vostanie ; Εξέγερση του Ίλιντεν   Eksegersi tou Ilinden ), կազմակերպված ապստամբություն էր Օսմանյան կայսրության դեմ, որը պատրաստել և իրականացրել է Ներքին Մակեդոնիա-Ադրիանուպոլիս հեղափոխական կազմակերպությունը ՝ Գերագույն Մակեդոնիա-Ադրիանուպոլսի կոմիտեի աջակցությամբ ։ Ապստամբության անունը վերաբերում է Իլինդենին, որը Եղիայի օրվա անունն է և Preobrazhenie- ին, որը նշանակում է Պայծառակերպություն ։ Ապստամբությունը տևեց օգոստոսի սկզբից մինչև հոկտեմբերի վերջ և ընդգրկեց հսկայական տարածք Սևծովյան արևելյան ափից մինչև Օհրիդ լճի ափերը։
Ապստամբությունը Մակեդոնիայի շրջանում ազդել է Մոնաստիրի վիլայեթի կենտրոնական և հարավ-արևմտյան մասերի մեծ մասի վրա, որոնք ստանում էին հիմնականում տեղական բուլղարացի գյուղացիների աջակցությունը   , և որոշ չափով Մարզի արոմանական բնակչություն ։ Šամանակավոր կառավարություն ստեղծվեց Կրուշևո քաղաքում, որտեղ ապստամբները օգոստոսի 12-ին հռչակեցին Կրուշևոյի Հանրապետություն, որը գերակշռում էր ընդամենը տաս օր անց Օգոստոսի 19-ին, Ադրիանուպոլսի վիլայեթում բուլղարացի գյուղացիների կողմից կազմակերպված սերտ կապված ապստամբությունը հանգեցրեց Շտրանժա լեռների մեծ տարածքի ազատագրմանը և Ստրադժայի հանրապետության Վասիլիկոյում ժամանակավոր կառավարության ստեղծմանը։ Դա տևեց մոտ քսան օր, մինչ թուրքերը կհանեին ։ Ապստամբությունն ընդգրկեց նաև Կոսովոյի և Սալոնիկայի վիլայեթները ։
Երբ ապստամբությունը սկսվեց, նրա ամենահեռանկարային հավանական ղեկավարներից շատերը, ներառյալ Իվան Գարվանովը և Գոցե Դելչևը, արդեն ձերբակալվել կամ սպանվել էին օսմանցիների կողմից, և ջանքերը չեղյալ հայտարարվեցին մի քանի ամիսների ընթացքում։ Վերապրածներին հաջողվեց հետագա մի քանի տարիների ընթացքում պարտիզանական արշավ պահպանել թուրքերի դեմ, բայց դրա ավելի մեծ ազդեցությունն այն էր, որ եվրոպական տերություններին համոզեց փորձել համոզել օսմանյան սուլթանին, որ նա պետք է ավելի հաշտարար վերաբերմունք ցուցաբերի Եվրոպայում իր քրիստոնյա հպատակների նկատմամբ։
Նախերգանք
20-րդ դարի վերջին Օսմանյան կայսրությունը քանդվում էր, և այն հողերը, որոնք նրանք ավելի քան 500 տարի պահում էին Արևելյան Եվրոպայում, անցնում էին նոր կառավարիչների։ Մակեդոնիան և Թրակիան անորոշ սահմանների շրջաններ էին ՝ հարակից վերջերս Հունաստանի, Բուլղարիայի և Սերբիայի անկախ պետություններին, բայց դրանք դեռ շարունակում էին գտնվել օսմանյան թուրքերի վերահսկողության տակ։ Հարևան պետություններից յուրաքանչյուրը Մակեդոնիայի և Թրակիայի նկատմամբ պահանջները հիմնավորում էր տարբեր պատմական և էթնիկական կազմի հիմքերով։ Բայց բնակչությունը խիստ խառն էր, և պատմական մրցակցային պնդումները հիմնված էին հեռավոր անցյալի տարբեր կայսրությունների վրա ։  Վերահսկողության համար մրցակցությունը հիմնականում տեղի էր ունենում քարոզչական արշավների միջոցով, որոնք ուղղված էին տեղի բնակչությանը շահելուն, և այն հիմնականում տեղի էր ունենում եկեղեցիների և դպրոցների միջոցով։ Վարձկանների տարբեր խմբերի նույնպես աջակցում էին տեղական բնակչությունը և մրցակցող երեք կառավարությունները ։ Ամենաարդյունավետ խումբը 1893 թվականին Սալոնիկում հիմնադրված Ներքին Մակեդոնա-Ադրիանապոլիտական հեղափոխական կազմակերպությունն էր (IMARO): Խմբավորումը ապստամբությունից առաջ և դրանից հետո ունեցել է մի շարք անունների փոփոխություններ։ Այն հիմնականում բուլղարական էր և աջակցում էր Օսմանյան պետության կազմում գտնվող Մակեդոնիայի և Ադրիանուպոլսի շրջանների ինքնավարության գաղափարին ՝ «Մակեդոնիա մակեդոնացիների համար» կարգախոսով ։  Այն շատ արագ սկսեցին infiltrated անդամների կողմից Մակեդոնիայի բարձրագույն կոմիտեի, մի խումբ ձևավորված 1894 թ-ին Սոֆիայում, Բուլղարիայի. Այս խումբը կոչվում էր Գերագույններ և հանդես էր գալիս Բուլղարիայի կողմից տարածաշրջանի բռնակցման օգտին ։
Քանի որ ինքնավարություն տերմինը պարբերաբար օգտագործվում էր մակեդոնական հարցի առնչությամբ, կարևոր է նշել դրա իմաստն ու պատճառը։ Դրա ոգեշնչումը, անշուշտ, պատկանում էր տասնիններորդ դարի բալկանյան պրակտիկային, որի համաձայն տերությունները պահպանում էին Օսմանյան կայսրության վերահսկողությունը փաստորեն անկախ պետությունների վրա ՝ Օսմանյան պետության ներսում ինքնավար կարգավիճակի անվան տակ։ (Սերբիա, 1829–1878; Ռումինիա, 1829–1878; Բուլղարիա, 1878–1908): Այլ կերպ ասած, ինքնավարությունը լավն էր, որքան անկախությունը: Ավելին, Մակեդոնիայի տեսանկյունից, ինքնավարության միջոցով անկախության նպատակը ևս մեկ առավելություն ուներ։ Ավելի կարևոր է, որ IMARO- ն տեղյակ էր, որ ոչ Սերբիան, ոչ Հունաստանը չէին կարող ակնկալել ձեռք բերել ամբողջ Մակեդոնիան, և, ի տարբերություն Բուլղարիայի, երկուսն էլ անհամբեր սպասում էին և հորդորում մասնատել։ Ուստի ինքնավարությունը լավագույն պրոֆիլակտիկ միջոցն էր մասնատման դեմ, որը կպահպանի քրիստոնյա մակեդոնական սլավոնական բնակչության բուլղարական բնույթը ՝ չնայած Բուլղարիայից տարանջատմանը։ Մակեդոնիայի ինքնավարության գաղափարը խիստ քաղաքական էր և չէր ենթադրում անջատում բուլղարական էթնիկ պատկանելությունից ։
Երկու խմբերը տարբեր ռազմավարություն ունեին։ Ի սկզբանե պատկերացրած IMARO- ն ապագայում ցանկանում էր պատրաստել խնամքով պլանավորված ապստամբություն, բայց գերակշռողները գերադասում էին անհապաղ արշավանքներն ու պարտիզանական գործողությունները `խթանելու խանգարումը և արագ միջամտությունները ։      Մյուս կողմից, Սալոնիկայում պահպանողականների ավելի փոքր խումբ կազմակերպեց Բուլղարական գաղտնի հեղափոխական եղբայրություն ( Balgarsko Tayno Revolyutsionno Bratstvo ): Վերջինս ընդգրկվել է IMARO- ում 1902 թ.-ին, բայց նրա անդամները ` Իվան Գարվանով, պետք է զգալի ազդեցություն ունենային կազմակերպության վրա։ Նրանք պետք է մղեին Իլինդեն – Պրեոբրաժենիե ապստամբությունը և հետագայում դարձան IMRO աջ խմբակցության առանցքը ։  IMARO- ի հիմնադիր առաջնորդներից մեկը ` Գոցե Դելչևը, ուժեղ ջատագով էր դանդաղ ընթացքի համար, բայց գերակշռողները պնդում էին, որ 1903-ի ամռանը տեղի ունենա խոշոր ապստամբություն։ Ինքը ՝ Դելչևը, թուրքերը սպանեցին 1903-ի մայիսին։
Միևնույն ժամանակ, 1903-ի ապրիլի վերջին Գեմիձիի շրջանի մի երիտասարդ անարխիստներ, որոնք ավարտել են Սալոնիկի Բուլղարական տղամարդկանց ավագ դպրոցը, սկսեցին ահաբեկչական ռմբակոծությունների արշավ, այսպես կոչված, Սալոնիկի 1903 -ի ռմբակոծությունները ։ Նրանց նպատակն էր մեծ տերությունների ուշադրությունը գրավել Մակեդոնիայում և Արևելյան Թրակիայում օսմանյան ճնշումների վրա։ Ի պատասխան հարձակումների ՝ թուրքական բանակը և բաշիբոզուկները (անկանոններ) կոտորեցին բազմաթիվ անմեղ բուլղարացիների Սալոնիկում, իսկ ավելի ուշ ՝ Բիթոլում ։ Այս հանգամանքներում գերակշռողների նախագիծը կյանքի կոչվեց։ Իվան Գարվանովի ղեկավարությամբ ԻՄԱՐՈ-ն որոշում կայացրեց ռազմական ապստամբության մասին։ Ինքը ՝ Գարվանովը, չի մասնակցել ապստամբությանը ՝ Հռոդոսում ձերբակալվելու և աքսորվելու պատճառով։ Ապստամբության համար ընտրված օրը օգոստոսի 2-ն էր (հին Julուլիանական օրացույցով հուլիսի 20-ը) ՝ Սուրբ Եղիայի (Եղիա) տոնը։ Այս սուրբ օրը հայտնի էր որպես Իլինդեն ։ Հուլիսի 11-ին, Մալկո Տառնովոյի մոտակայքում գտնվող Պետրովա Նիվայում կայացած համագումարը ապստամբության օրը նշանակեց հուլիսի 23-ը, այնուհետև այն մի փոքր հետաձգեց օգոստոսի 2-ին։ Ադրիանուպոլսի վիլայեթի շրջակայքում գտնվող Թրակիայի շրջանը պատրաստ չէր և բանակցություններ վարեց հետագայում այդ ապստամբության համար։
Ապստամբության վերաբերյալ Բուլղարիայի կառավարության դիրքորոշումը։ Քննարկումների ընթացքում Ռաչո Պետրովի կառավարությունը պաշտպանեց ապստամբության ամբողջովին ներքին բնույթի ԻՄԱՐՈ- ի դիրքորոշումը։ 1903-ի հունվարին ապստամբությունը հետաձգելու կամ նույնիսկ չեղյալ հայտարարելու մասին Ռաչո Պետրովի անձնական նախազգուշացումից Գոցե Դելչևին, կառավարությունը շրջաբերական նոտա է հղել Սալոնիկում, Բիթոլում և Էդիրնեում գտնվող իր դիվանագիտական ներկայացուցչություններին ՝ խորհուրդ տալով բնակչությանը չտրվել ապստամբության քարոզչությանը:, քանի որ Բուլղարիան պատրաստ չէր աջակցել դրան ։
Հին ռուսական Berdan և Krnka Հրացաններ, ինչպես նաև Mannlichers են մատակարարվում են Բուլղարիայի Սկոպյեում հաջորդող պնդմամբ համար ավելի արագ արագ կրակի Բուլղարական բանակը սպա Բորիս Sarafov : Իր հուշերում Սարաֆովը նշում է, որ բուլղարական բանակից զենք գնելու համար միջոցների հիմնական աղբյուրը գալիս էր Միսս Սթոունի առևանգումը, ինչպես նաև Եվրոպայում շփումները ։
Իլինդենի ապստամբություն
Անարխիստ հեղինակ Գեորգի Խաձիևը արձանագրել է ապստամբության ամսաթվերի և մանրամասների մասին պատմությունը, որը թարգմանել է Ուիլ Ֆերտը։ Հուլիսի 28-ին հաղորդագրությունը ուղարկվեց հեղափոխական շարժումներին, չնայած գաղտնիքը պահվում էր մինչև վերջին պահը։ Ապստամբությունը սկսվեց օգոստոսի 2-ի գիշերը և ընդգրկեց մեծ շրջաններ Բիթոլայում և դրա շրջակայքում, ներկայիս Հյուսիսային Մակեդոնիայի հարավ-արևմուտքում և Հունաստանի հյուսիսային մասերից։ Այդ գիշեր և հաջորդ առավոտյան Կրուսևո քաղաքը հարձակման ենթարկվեց և գրավվեց 800 ապստամբների կողմից։ Միևնույն ժամանակ, եռօրյա մարտերից հետո, որին հաջորդում էր օգոստոսի 5-ին սկսված պաշարումը, Սմիլևո քաղաքը գրավվեց ապստամբների կողմից։ Կաստորիայի մոտակայքում գտնվող Կլեյսուրա քաղաքը ապստամբները գրավեցին օգոստոսի 5-ին։ Օգոստոսի 14-ին, Նիկոլա Պուշկարովի ղեկավարությամբ, Սկոպյեի մերձակայքում գտնվող որոշ խմբավորումներ հարձակվեցին ռազմական գծի վրա և ռելսերից դուրս եկան։ Ռազլոգում բնակչությունը միացավ ապստամբությանը։ Սա ավելի արևելք էր ՝ Պիրին Մակեդոնիայում, ներկայիս Բուլղարիայում ։
Օգոստոսի 4-ին, Նիկոլա Կարևի ղեկավարությամբ, ստեղծվել էր տեղական վարչակազմ, որը կոչվում էր Կրուշևոյի հանրապետություն ։ Այդ նույն օրը և հաջորդ օրը թուրքական զորքերը անհաջող փորձեր կատարեցին հետ վերցնել Կրուշևոն ։ Օգոստոսի 12-ին, Սլիվայի ճակատամարտից հետո, 3500 օսմանցի զինվորներից բաղկացած ուժը հետ գրավեց և այրեց Կրուշևոն։ Այն ապստամբները պահում էին ընդամենը տաս օր։ Կլեյսուրան վերջապես գրավվեց օսմանցիների կողմից օգոստոսի 27-ին Ներգրավված այլ շրջաններից էին Օխրիդը, Ֆլորինան և Կիշևոն ։ Սալոնիկի շրջանում գործողությունները շատ ավելի սահմանափակ էին և առանց տեղական մեծ ներգրավվածության, ինչը մասամբ պայմանավորված էր Մակեդոնիայի ներքին հեղափոխական կազմակերպության (IMRO) խմբակցությունների միջև տարաձայնությունների պատճառով։ Ապստամբություն չի եղել նաև Պրիլեպի տարածքում ՝ անմիջապես Բիթոլայից դեպի արևելք ։
Պատճառն այն է, որ ապստամբությունը ռազմավարականորեն ընտրվեց Բիտոլայի վիլայեթում և Մակեդոնիայի ավելի լայն հարավ-արևմտյան շրջանում, պայմանավորված էր նրանով, որ այն գտնվում էր Բուլղարիայից ամենահեռու հեռավորության վրա ՝ փորձելով ցույց տալ Մեծ տերություններին, որ ապստամբությունը զուտ մակեդոնական է։ բնույթն ու երևույթը ։ IMARO- ի հիմնադիրներից մեկի ` Պետար Պոպարսովի կարծիքով, Բուլղարիայից հեռավորություն պահպանելու գաղափարը կայանում էր նրանում, որ դրա միջամտության ցանկացած կասկած կարող էր վնասել երկու կողմերին` Բուլղարիային և կազմակերպությանը ։ Փաստորեն ապստամբությունը շուտով տարածվեց Կոսովոյի, Սալոնիկի և Ադրիանուպոլսի հարակից վիլայեթներում (Թրակիայում) ։
Կրաստովդենի ապստամբություն
1903-ի ապստամբությունն ընդգրկող տարածքներում ալբանացի գյուղացիները գտնվում էին իրավիճակում ՝ հայտնվելով IMRO- ի četas- ի սպառնալիքի տակ կամ հավաքագրվելով օսմանյան իշխանությունների կողմից ՝ ապստամբությունը դադարեցնելու համար ։
Կերպարանափոխություն Ապստամբություն
Ըստ Խաձիևի, Թրակիայում ապստամբության հիմնական նպատակը ապստամբություններին աջակցելն էր ՝ դեպի արևմուտք, ներգրավելով թուրքական զորքերը և թույլ չտալով նրանց տեղափոխվել Մակեդոնիա։ Գործողություններից շատերը դիվերսիոն բնույթ էին կրում, չնայած մի քանի գյուղեր վերցվել էին, և մոտ 20 օր անցկացվել էր Ստրանձայի շրջանը։ Սա երբեմն կոչվում է Ստրանջայի հանրապետություն կամ Ստրանժա կոմունա, բայց ըստ Խաձիևի, Թրակիայի շրջանում պետական իշխանության մասին երբեք հարց չի առաջացել։
Ռոդոպի լեռների ապստամբություն
Ռոդոպի լեռներում, Արևմտյան Թրակիայում, ապստամբությունն արտահայտվեց միայն որոշ չետաների դիվերսիաներով Սմոլյանի և Դեդեագաչի շրջաններում ։
Հետևանքներ
Օսմանյան թուրքերի արձագանքը ապստամբություններին ճնշող ուժ էր։ Ապստամբների միակ հույսը դրսի միջամտությունն էր, և դա երբեք քաղաքականապես իրագործելի չէր։ Իրոք, չնայած բուլղարական շահերը գերադասվում էին գործողություններով, բուլղարական կառավարությունն ինքն իրենից պահանջվում էր ապստամբություններից առաջ անվանել մակեդոնացի ապստամբ խմբավորումները և ձգտում էր ձերբակալել նրանց ղեկավարներին։ Սա Ռուսաստանի հետ դիվանագիտության պայման էր ։  Օսմանյան կայսրության թուլացումը զբաղվեց անկայունությամբ `վրեժ լուծելով ապստամբներին աջակցած տեղական բնակչությունից։ Ռազմական արշավների ընթացքում զոհերը համեմատաբար փոքր էին, բայց դրանից հետո հազարավոր մարդիկ սպանվեցին, մահապատժի ենթարկվեցին կամ անօթևան մնացին։ Պատմաբան Բարբարա lavելավիչը գնահատում է, որ մոտ ինը հազար տուն է ավերվել   և արտադրվեցին հազարավոր փախստականներ։ Գեորգի Խաձիևի խոսքով ՝ այրվել է 201 գյուղ և 12 400 տուն, զոհվել 4694 մարդ, մոտ 30 000 փախստականներ փախել են Բուլղարիա ։
Սեպտեմբերի 29-ին Ապստամբության Գլխավոր շտաբը Բուլղարիայի կառավարությանը ուղարկեց N 534 նամակը ՝ խնդրելով անհապաղ զինված միջամտություն."«Գլխավոր շտաբը գտնում է, որ բուլղարական հարգարժան կառավարության ուշադրությունը բուլղարացի ազգի համար աղետալի հետևանքների վրա դնելու իր պարտականությունն է համարում, եթե նա այստեղ իր ծննդյան եղբայրների հանդեպ իր պարտքը չկատարի տպավորիչ և ակտիվ կերպով, հանգամանքների ուժը և վտանգը, որը սպառնում է համաբուլղարական հայրենիքին - պատերազմի միջոցով »"Դեռևս Բուլղարիան ի վիճակի չէր զորքեր ուղարկել Մակեդոնիայում և Ադրիանուպոլսում (Թրակիա) ապստամբ բուլղարացիներին փրկելու։ Երբ IMARO- ի ներկայացուցիչները հանդիպեցին Բուլղարիայի Վարչապետ Ռաչո Պետրովին, նա նրանց ցույց տվեց Սերբիայի, Հունաստանի և Ռումինիայի վերջնագրերը, որոնք նա ստացել էր և տեղեկացրեց նրան, որ այդ երկրները աջակցում են Թուրքիային, եթե Բուլղարիան միջամտեր ապստամբներին աջակցելուն ։ Հոկտեմբերի սկզբին տեղի ունեցած ժողովում ապստամբ ուժերի գլխավոր շտաբը որոշեց դադարեցնել հեղափոխական բոլոր գործողությունները և ուժերը, բացառությամբ կանոնավոր զինված խմբավորումների, լուծարեց ։ Ապստամբությունից հետո IMARO- ն ավելի ուժեղ կապվեց գերակշռողների հետ և Բուլղարիայի կողմից հեգեմոնիա նպատակադրելու հետ ։  Ապստամբությունների վայրագությունն ու հաշվեհարդարները վերջապես արձագանքեցին արտաքին աշխարհի կողմից։ Հոկտեմբերին Ավստրո-Հունգարացի Ֆրանց Joseph ոզեֆը և Ռուսաստանի Դաշնության Նիկոլայ Երկրորդը հանդիպեցին Մյուրցստեգում և հովանավորեցին բարեփոխումների Մյուրցշտեգ ծրագիրը, որը նախատեսում էր Մակեդոնիայի շրջանի արտաքին ոստիկանություն, զոհերի ֆինանսական փոխհատուցում և տարածաշրջանում էթնիկական սահմանների հաստատում ։  Բարեփոխումները քիչ գործնական արդյունքի հասան ՝ բացի ճգնաժամին ավելի մեծ տեսանելիություն տալուց։ Հունաստանի, Սերբիայի, Բուլղարիայի և քաղաքական ինքնավարության տեղական փաստաբանների մրցակցային նկրտումների հարցը չի լուծվել, և էթնիկ սահմաններ հասկացությունն արդյունավետորեն հնարավոր չէ իրականացնել։ Համենայն դեպս, այդ մտահոգությունները շուտով ստվերվեցին 1908-ի երիտթուրքական հեղափոխության և դրան հաջորդած Օսմանյան կայսրության լուծարման արդյունքում։
Հետագա պատմությունը
1912 և 1913 թվականների Բալկանյան պատերազմները հետագայում բաժանեցին Մակեդոնիան և Թրակիան։ Սերբիան հյուսիսում վերցրեց Մակեդոնիայի մի մասը, որը մոտավորապես համապատասխանում է Հյուսիսային Մակեդոնիային ։ Հունաստանը հարավում տարավ Էգեյան Մակեդոնիան, իսկ Բուլղարիան կարողացավ միայն հյուսիս-արևելքում ձեռք բերել մի փոքր տարածք ՝ Պիրինյան Մակեդոնիա ։  Օսմանցիներին հաջողվեց պահպանել Էդիրնեի շրջանը, որտեղ Օսմանյան կայսրության կողմից ամբողջ թրակիական բուլղարական բնակչությունը ենթարկվեց ամբողջական էթնիկական մաքրման ։  Թրակիայի մնացած մասը բաժանվել էր Բուլղարիայի, Հունաստանի և Թուրքիայի միջև Առաջին համաշխարհային պատերազմից և հունա-թուրքական պատերազմից հետո ։ Տեղի բուլղարացի քաղաքական և մշակութային գործիչների մեծ մասը հետապնդվել կամ վտարվել է Մակեդոնիայի և Թրակիայի սերբական և հունական հատվածներից, որտեղ վերացվել էին Բուլղարիայի էկզարքայության բոլոր կառույցները։ Հազարավոր մակեդոնական սլավներ մեկնել են Բուլղարիա ՝ միանալով դեռ ավելի մեծ հոսքին Էգեյան ավերված Մակեդոնիայից, որտեղ հույները այրեցին Կիլկիսը ՝ բուլղարական քաղաքականության և մշակույթի կենտրոնը, ինչպես նաև Հունաստանի Սերրեսը և Դրաման ։ Բուլղարերենը (ներառյալ մակեդոնական սլավոնական բարբառները) արգելվում էր, և դրա գաղտնի օգտագործումը, երբ հայտնաբերվում էր, ծաղրվում կամ պատժվում էր ։ Ներքին մակեդոներեն-Ադրիանուպոլիս Յեղափոխական կազմակերպությունը աջակցում է բուլղարական բանակի ընթացքում Բալկանյան պատերազմների և համաշխարհային պատերազմի հետո հետընտրական համաշխարհային պատերազմի I պայմանագրի Neuilly, համակցված մակեդոներեն-Adrianopolitan հեղափոխական շարժումը բաժանվել երկու առանձին կանգնած կազմակերպությունների ներքին Thracian Յեղափոխական կազմակերպություն և ներքին Մակեդոներեն Հեղափոխական կազմակերպությունը և շարունակեց իր պայքարը սերբական և հունական վարչակարգերի դեմ հետագա ժամանակահատվածում ՝ 1934 թվականներին։
1922-ի վերջին Հունաստանի կառավարությունը սկսեց մեծ թվով բուլղարացիների վտարել Արևմտյան Թրակիայից Բուլղարիա և Ներքին Թրակիական հեղափոխական կազմակերպության (ITRO) գործունեությունը վերածվեց բացահայտ ապստամբության։ Ի վերջո կազմակերպությունը լիակատար վերահսկողություն ստացավ Բուլղարիայի սահմանի երկայնքով գտնվող որոշ շրջանների վրա։ 1923-ի ամռանը բուլղարացիների մեծամասնությունն արդեն տեղափոխվել էր Բուլղարիա։ Չնայած ITRO- ի ջոկատները շարունակում էին պարբերաբար ներթափանցել Արևմտյան Թրակիա, կազմակերպության գործունեության հիմնական առանցքն այժմ տեղափոխվեց Բուլղարիա տեղափոխվող փախստականների պաշտպանությունը։ IMRO- ի և ITRO- ի մշտական սպանություններն ու սպանությունները արտասահմանում 1934 թ.-ի մայիսի 19- ի հեղաշրջումից հետո բուլղարացի զինվորականների մեջ դրդեցին որոշներին `վերահսկողություն հաստատել և կոտրել կազմակերպությունների իշխանությունը։
Ամանակակից պատմություն
Հետագա պատմաբանների ապստամբությունների նկարագրությունը հաճախ արտացոլում է շարունակական ազգային նկրտումները։ Հյուսիսային Մակեդոնիայից ժամանած պատմաբանները նրանց ընկալում են որպես անկախ պետության քայլի մի մաս, որը վերջապես ձեռք է բերել իրենց նոր ազգի կողմից։ Իրականում, շատ քիչ պատմական շարունակականություն կա ապստամբություններից դեպի ժամանակակից պետություն, բայց մակեդոնական աղբյուրները հակված են ընդգծելու քաղաքական ինքնավարության վաղ նպատակները, երբ ստեղծվեց IMARO: Գերակշռող խմբակցությունը պնդում էր, որ ապստամբությունները տեղի ունենան 1903-ի ամռանը, մինչդեռ ձախ թևը վիճում էր ավելի շատ ժամանակ և ավելի շատ պլանավորում ։ Բուլղարիայից պատմաբանները շեշտում են ապստամբների անկասկած բուլղարական բնույթը, բայց հակված են նսեմացնել քաղաքական ինքնավարության այն քայլերը, որոնք մինչ ապստամբությունները կազմում էին IMARO կազմակերպության մի մասը: Արևմտյան պատմաբանները հիմնականում նշում են Իլինդենի ապստամբությունը, որը նշում է ապստամբության սկսվելու ամսաթիվը։ Բուլղարիայում ավելի տարածված է անդրադառնալ Իլինդեն-Պրեոբրաժենիե ապստամբությանը ՝ հավասար կարգավիճակ տալով Սև ծովի Բուլղարիայի ափին մոտ գտնվող Պրեոբրաժենիեում սկսված գործողություններին և սահմանափակելով Մակեդոնիայի տարածաշրջանի վրա անտեղի ուշադրությունը։ Որոշ աղբյուրներ դրանք ճանաչում են որպես երկու կապված, բայց հստակ ապստամբություն, և անվանում են Իլինդենի ապստամբություն և Պրեոբրաժենիեի ապստամբություն ։ Բուլղարական աղբյուրները հակված են շեշտը դնել ԻՄԱՐՈ-ի ներսում Բուլղարիայի հետ հեգեմոնիայի հասնելու ուղղությամբ կատարվող քայլերի վրա, ինչպես պաշտպանում են գերակշռողներն ու աջ թևերը: Իլինդենի ապստամբության առաջնորդները Հյուսիսային Մակեդոնիայում նշվում են որպես հերոսներ։ Նրանք համարվում են Մակեդոնիայի հայրենասերներ և Մակեդոնիայում Մակեդոնիայի անկախության մղման հիմնադիրներ: անունները IMARO հեղափոխականների, ինչպիսիք Գոցե Դելչևի, Pitu guli, Dame Gruev և Յանե Sandanski ընդգրկվել է հիմնի Սոցիալիստական Հանրապետության Մակեդոնիայի Դենեշ nad Makedonija ( «այսօր ավելի Մակեդոնիա»)։ Առաջնորդների անուններով քաղաքներ կան ինչպես Բուլղարիայում, այնպես էլ Հյուսիսային Մակեդոնիայում։ Այսօր, օգոստոսի 2-ը Հյուսիսային Մակեդոնիայում ազգային տոն է, որը հայտնի է որպես Հանրապետության օր որը այն համարում է նոր ժամանակներում իր առաջին պետականության ամսաթիվը։ Դա նաև այն ամսաթիվն է, երբ 1944 թ. ՄՍՀՄ- ում հռչակվեց Մակեդոնիայի Republic ողովրդական Հանրապետություն `որպես Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության հիմնադիր հանրապետություն։ ASNOM միջոցառումն այժմ կոչվում է «Երկրորդ Իլինդեն» Հյուսիսային Մակեդոնիայում, չնայած որ 1903-ի իրադարձություններին ուղղակի կապ չկա։ Բուլղարիայում Իլինդենի և Պրեոբրաժենիեի ապստամբության օրերը, որպես ապստամբության տարեդարձներ, նշվում են տեղական մակարդակում, առաջին հերթին Պիրինի Մակեդոնիայի և Հյուսիսային Թրակիայի շրջաններում:
Հակասություններ
Բուլղարիայում և Հյուսիսային Մակեդոնիայում կողմերի միջև երկար տարաձայնություններ են եղել ապստամբների էթնիկ պատկանելության վերաբերյալ։ Մակեդոնացի պատմաբանների և քաղաքական գործիչների մեծամասնության կարծիքն այն է, որ Պրեոբրաժենիեի ապստամբությունը բուլղարական ապստամբություն էր, որը կապված չէր Իլինդենի հետ, որը կազմակերպել էին մակեդոնացիները ։ Այնուամենայնիվ, Մակեդոնիայի պատմական կրթաթոշակների և քաղաքական էլիտաների մի մասը դժկամությամբ է ընդունել խռովարարների բուլղարական էթնիկական բնույթը ։ Կրստե Միսիրկովը, որը Հյուսիսային Մակեդոնիայում համարվում է 20-րդ դարի սկզբի մակեդոնական ազգայնականության ամենահայտնի կողմնակիցներից մեկը, իր մակեդոնական գրքում «Մակեդոնական հարցերը» (1903) նշում է, որ ապստամբությունը սատարում և իրականացնում էր հիմնականում Մակեդոնիայի սլավոնական մասը։ բնակչություն, որն ուներ բուլղարական ազգային ինքնություն ։
Բուլղարիայում գերիշխող տեսակետն այն է, որ այդ ժամանակ ապստամբությունների բոլոր շրջաններում գերակշռում էին մակեդոնացի և թրակիացի բուլղարացիները, և որ մակեդոնական էթնոսը դեռ գոյություն չունի ։ Ավելին, IMRO- ի առաջին անունն էր «Բուլղարական Մակեդոներեն-Ադրիանապոլիս հեղափոխական կոմիտեներ»։ Սկզբնապես նրա անդամակցությունը սահմանափակված էր միայն բուլղարացիների համար։ Այն ակտիվ էր ոչ միայն Մակեդոնիայում, այլև Թրակիայում ։ Քանի որ նրա վաղ անվանումն ընդգծում էր կազմակերպության բուլղարական բնույթը ՝ Թրակիայի և Մակեդոնիայի բնակիչներին կապելով Բուլղարիայի հետ, այդ փաստերը դեռևս դժվար է բացատրել մակեդոնական պատմագրությունից։ Նրանք ենթադրում են, որ Օսմանյան շրջանում IMRO հեղափոխականները չեն տարբերակել «մակեդոնացիները» և «բուլղարացիները»։ Ավելին, ինչպես վկայում են իրենց իսկ գրվածքները, նրանք հաճախ իրենց և իրենց հայրենակիցներին տեսնում էին որպես «բուլղարացիներ» և գրում էին բուլղարերենի ստանդարտ լեզվով ։ Պետք է նաև նշել, որ բուլղարացի պաշտոնյաների համատեղ գործողությունների և Իլինդենի ապստամբության տոնակատարության որոշ փորձեր մերժվել են մակեդոնական կողմից `որպես անընդունելի ։
Այնուամենայնիվ, 2017-ի օգոստոսի 2-ին Բուլղարիայի վարչապետ Բոյկո Բորիսովը և նրա մակեդոնացի գործընկեր Zoորան Zaevաևը ծաղկեպսակներ դրեցին Գոցե Դելչևի գերեզմանին ` Իլինդեն -Պրեոբրաժենիե ապստամբության 114-ամյակի կապակցությամբ, նախորդ օրվանից հետո, երկուսն էլ ստորագրել են հարևան պետությունների միջև բարեկամության և համագործակցության պայմանագիր ։ Պայմանագիրը նաև կոչ է անում ստեղծել հանձնաժողով Բուլղարիայի և Մակեդոնիայի « ընդհանուր պատմությունը օբյեկտիվորեն վերանայելու » համար և նախատեսում է, որ երկու երկրները միասին նշելու են իրենց ընդհանուր պատմության իրադարձությունները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ապստամբություններ Կատեգորիա:20-րդ դարը Հյուսիսային Մակեդոնիայում
2-րդ Ծովակալության կղզի
2-րդ Ծովակալության կղզի, կղզի Սանկ Պետերբուրգի կենտրոնական թաղամասում, գտնվում է քաղաքի պատմական մասում՝ Նևաի միջև, Ձմեռային առվակի, Մոիկաի, Կրյուկովայի ուղի, Ծովակալության և Նովա - ծովակալություն ուղիներով։
Կամուրջներ
Կղզունն միացված է 1-րդ Ծովակալության կղզու, ամբողջ ձմեռային ջրանցքի երեք կամուրջներ։
Կղզունն միացված է Վասիլեվսկի կղզու, ամբողջ Մեծ Նևայի երկու կամուրջներ։
Միացված է Կազանյան կղզու հետ Մոիկա գետի 8 կամուրջներով։
Միացված է Նոր Գալանդիա կղզու հետ Ծովակալություն գետի 2 կամուրջներով։
Կղզին միացված է Կոլոմենսկիմ կղզիով Հրապովիցիմ կղզիով Մոիկու կղզու մոտ։ Կղզին միացված է Նովա - ծովակալություն կղզիով Աշխատաժողովային կղզիով Նովա - ծովակալություն ուղիներով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նևայի ճյուղաբերանի կղզիներ
Մարսելո Դել Պիլար
Մարսելո Դել Պիլար (Marcelo del Pilar), ), ֆիլիպինցի գրող, Ֆիլիպինյան հեղափոխության գաղափարական ոգեշնչողներից մեկը։
Կենսագրություն
Մարսելո Դել Պիլարն ավարտել է Մանիլայի Սան Խոսե քոլեջը, որից հետո 1880 թվականին ավարտել է Սանտո-Թոմաս համալսարանը՝ դառնալով իրավաբան ։ 1878 թվականին ամուսնացել է Մարսիանա Դել Պիլարի հետ, որի հետ հետագայում ունեցել են յոթ երեխա՝ յոթ աղջիկ և մեկ տղա, որոնցից չափահասության տարիքին հասել են երկու աղջիկ ։
1882 թվականին թողարկել է առաջին թերթը թագալերենով, որը կոչվում էր «Diariong Tagalog»։ Դրանում հրապարակվել են հոդվածներ Ֆիլիպիններում իսպանական գաղութային իշխանությունների քննադատությամբ։ Փախչելով հետապնդումից՝ մեկնել է Իսպանիա՝ ընտանիքը թողնելով Ֆիլիպիններում։
1889 թվականի վերջին դարձել է La Solidaridad թերթի խմբագիրը, որը Մադրիդում տպագրվել է ֆիլիպինցի բարեփոխիչների ընկերության կողմից։ Իր համախոհների հետ միասին թերթում հանդես է եկել օրենքի առջև ֆիլիպինների և իսպանացիների հավասարության, տեղական արտադրանքի հարկադիր վաճառքի չեղարկման և Ֆիլիպիններում աշխատանքային պարհակի չեղարկման, իսպանացի քահանաներին ֆիլիպինցիներով փոխարինելու և վաղուց հասունացած այլ բարեփոխումների օգտին։ Ֆիլիպինցի բարեփոխիչների գաղափարները իսպանական հանրության մոտ ըմբռնում չեն գտել, իսկ մի քանի ունևոր ֆիլիպինցիների կողմից ֆինանսավորումը քիչ է եղել։
1890-1895 թվականներին Դել Պիլարը թերթ էր հրապարակել հիմնականում իր միջոցներով։ Հրապարակումը դադարեցվել է 1895 թվականի նոյեմբերին։ Մահից առաջ Դել Պիլարը մերժել է ասիմիլյացիայի տեսությունը և չափավոր բարեփոխումների ուղին՝ դառնալով Ֆիլիպինյան հեղափոխության նախակարապետը։ Ապստամբությունը վերջին, բայց անխուսափելի միջոց է, հատկապես երբ ժողովուրդը վերջնականապես համոզվել է, որ չարի դեմ պայքարի բոլոր խաղաղ միջոցներն իզուր են։
Մահվանից առաջ զանկացել վերադառնալ հայրենիք, բայց չի կարողացել հիվանդության սրման և միջոցների սղության պատճառով։ 1896 թվականի հուլիսի 4-ին Մարսելո Դել Պիլարը մահացել է Բարսելոնայում, մահվան պատճառ է դարձել տուբերկուլյոզը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի գրողներ Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի քաղաքական գործիչներ
Նագորնոե (ավան, Արտյոմովսկի շրջան)
Նագորնոե (Нагірне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Նագորնոե ավանում բնակվում էր 14 մարդ։
Ռոբերտ Թովմասյան
Ռոբերտ Թովմասի Թովմասյան, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
Ռոբերտ Թովմասյանը ծնվել է 1964 թվականի հունվարի 3-ին Հրազդանի շրջանի (Կոտայքի մարզ) Ալափարս գյուղում ։ 1985 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը։ Ստացել է ինժեներ-էլեկտրամեխանիկի որակավորումը։ 1985-1987 թվականներին աշխատել է «Չարենցավանշին» տրեստում` որպես գլխավոր էներգետիկ, համատեղության կարգով դասավանդել է Չարենցավանի տեխնիկումում ։ 1987-1993 թվականներին եղել է «Էլեկտրոն» կոոպերատիվի հիմնադիրը և նախագահը ։ 1987-2004 թվականներին աշխատել է Չարենցավանի ավտոբեռնիչների գործարանում` որպես էներգետիկ, եղել է էլեկտրոնային տեխնիկայի բաժնի պետ, արդյունաբերական էլեկտրոնիկայի և ավտոմատացման բաժնի պետ, գլխավոր էներգետիկ, գլխավոր ինժեների տեղակալ, փոխտնօրեն, 2001-2007 թվականներին «Եղիցի լույս-ԲՀ» ՍՊԸ-ում եղել է գլխավոր տնօրեն։ 2002 և 2005 թվականներին ընտրվել է Չարենցավան համայնքի ավագանու անդամ։ Գյուտերի և օգտակար մոդելների հեղինակ է ։ 2007 թվականի մայիսի 12-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր թիվ 26 ընտրատարածքից ։
Անձնական Կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ալափարս գյուղում ծնվածներ
Մեծեր և փոքրեր
«Մեծեր և փոքրեր» («Большие и маленькие»), 1963 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Մարիա Ֆեոդորովան Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում ։
Սյուժե
Ֆիլմը հոգեբանական ընտանեկան դրամա է, որը նկարահանվել է Անտոն Մակարենկոյի «Գիրք ծնողների համար» աշխատության հիման վրա, որը նվիրված է դժվար երեխաների կյանքին։ Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են ծնողական ժողովում։ Ֆիլմն ինքնին բաղկացած է երեք նովելից։ Յուրաքանչյուր նովել ներկայացնում է իր ընտանիքում դեռահաս երեխայի կյանքի պատմությունը։
Առաջին նովելը պատմում է տաղանդավոր նկարիչ երեխայի մասին, երկրորդը երես առած աղջկա մասին, որն իր քմահաճույքներով մորը հասցնում է հուսահատության, իսկ երրորդը՝ մի տղայի մասին, որի հայրը ստում է, և ծնողները, ի վերջո, ամուսնալուծվում են։
Week Without You
Week Without You, ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսի վեցերորդ ստուդիական ալբոմ Younger Now–ի երգ է։ Թողարկվեց 2017 թվականի սեպտեմբերի 21–ին՝ RCA Records լեյբլի կողմից՝ որպես երկրորդ գովազդային սինգլ ։ Ըստ Nielsen SoundScan–ի, 2017 թվականի սեպտեմբերի ցուցանիշների համաձայն երգը Միացյալ Նահանգներում վաճառվել է գրեթե 3,400 օրինակով ։
Պատմություն
Մամլա ասուլիսում Սայրուսն ասել է․ «Ստեղծագործելու ընթացքը տարբեր էր, քանի որ ես նախկինում այս կերպով ալբոմ չեմ թողարկել։ Մարդիկ ինձ անընդհատ հարցնում են․ «Արդյո՞ք սա քեզ նորին ներկայացման ձև է», սակայն դա այդպես չէ։ Իրականում ես այն մարդն եմ, ով ընդունում է իր նախկին ես–երը։ Այս ալբոմը իմ ամենալավ տարբերակն է այս պահի դրությամբ, որը կարող եմ լինել» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մայլի Սայրուսի երգեր
Վյաչեսլավ Գուրգենով
Վյաչեսլավ Իվանի Գուրգենով, խորհրդային հետախուզության հայազգի աշխատակից, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի տեղակալ, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի առաջին գլխավոր վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար, գեներալ-լեյտենանտ։
Կենսագրություն
Վյաչեսլավ Գուրգենովը ծնվել է 1935 թվականի հուլիսի 10-ին, Գրոզնի քաղաքում։ 1959 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի արևելագիտության ֆակուլտետը, 1963 թվականին՝ ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի Առաջին գլխավոր վարչության դպրոցի դասընթացը ։
Աշխատել է Հնդկաստանում, Բանգլադեշում, Պակիստանում, Աֆղանստանում, հետախուզության կենտրոնական ապարատում գլխավորել է օպերատիվ բաժինը, եղել է առաջին գլխավոր վարչության տեղեկատվավերլուծական վարչության պետի տեղակալ, 1989-1991 թվականներին՝ առաջին գլխավոր վարչության պետի տեղակալ, 1991-1994 թվականներին՝ ՌԴ արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրենի տեղակալ։
Գուրգենովը մեկն էր նրանցից, ովքեր 1992 թվականին պաշտպանել են Եվգենի Պրիմակովի թեկնածությունը Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրենի պաշտոնում ։
Գուրգենովի անունը մակագրված է Արտաքին հետախուզության պատմության սրահի հուշատախտակին։ Պարգևատրվել է Պատվո նշան շքանշանով, բազմաթիվ մեդալներով, հետախուզության ծառայության համար կրծքանշանով և անհատական մարտական զենքով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Ասիական լայնականջ չղջիկ
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը մինչև 47 մմ է, պոչինը՝ մինչև 35 մմ, կենդանի զանգվածը՝ 7-8 գ։ Ականջները լայն են (1517 մմ), արտաքին եզրին արտահայտված մաշկային ելուստը (ցցվածք) բացակայում է։ Միջին ականջաելունդը (կոզելոկ) հիմքում լայնացած է։ Մարմնի վերին մասը ոսկեգույն է կամ հարդագույն, փորինը՝ սպիտակաարծաթագույն։
Սննդառություն
Որսի է դուրս գալիս մթնշաղին։ Սնվում է միջատներով (գերադասում է գիշերաթիթեռներին և մոծակներին), ինչպես նաև ճանճերով, մոծակներով ու բզեզներով։
Էկոլոգիա
Սովորաբար, ապրում և ձմեռում են քարանձավներում և անձավներում, հազվադեպ` տարբեր շինությունների նկուղներում և ձեղնահարկերում։ Գերադասում են բնակվել նոսրանտառներում և ջրավազաններին մոտ։
Երբեք մեծ գաղութներ չեն առաջացնում, ավելի հաճախ ապրում են մենակ կամ փոքր խմբերով (2-7 առանձնյակ)։ Ակտիվ են օրվա բոլոր մութ ժամերին։ Էգը մայիսի վերջին կամ հունիսի սկզբին ծնում է մեկ, հազվադեպ` երկու ձագ։ Ձմռանն անցնում են ավելի խոր և համեմատաբար տաք թաքստոցներ ։
Տարածվածություն
Տարածված է Հարավային Կովկասից մինչև Դաղստան, Հիմալայներ և Սիչուան։
Հայաստանն այս սակավաթիվ տեսակի արեալի արևմտյան սահմանն է։ Ընդգրկում է Երևանի շրջակայքը, Կոտայքի մարզը (Գառնի, Գեղարդ, Արզնի, Աբովյան), Վայոց ձորի մարզը (Արփի, Ելփին, Չիվա, Արենի, Հերհեր, Մարտիրոս գյուղեր և այլն), Սյունիքի մարզը (Խնձորեսկ, Նռնաձոր (Նյուվադի) գյուղեր, Մեղրի և Գորիս քաղաքներ), Տավուշի և Լոռու մարզեր ։
Պահպանություն
Քիչ մտահոգող կարգավիճակով տեսակն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Արեալը նկատելիորեն կրճատվում է հյուսիսից դեպի հարավ։ Այս տեսակի հանդիպման սովորական վայրերում ևս թվաքանակը կրճատվել է։
Սպառնացող վտանգներից է բնական հարմար թաքստոցների կրճատումը և քանդումը։
Քարանձավների մի մասը ընդգրկվել է բնության հուշարձանների ցանկում։ «Մագելի» քարանձավը փակվել է այցելուների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Հարթաքիթ չղջիկներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Կաթնասուններ
(8375) Կենզոկոնո
(8375) Կենզոկոնո (Kenzokohno), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հունվարի 12-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,143112 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6909 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5954 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2035,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176874 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Իգոր Սարուխանով
Իգոր Արմենի Սարուխանով (И́горь Арме́нович Саруха́нов, ), հայկական արմատներով խորհրդային և ռուս փոփ ռոք երգիչ, կիթառահար, կոմպոզիտոր և բանաստեղծ։ Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ (1997), Ռուսաստանի գրողների միության անդամ, Ռուսաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ ։
Ընտանիք
Ծնվել է 1956 թվականի ապրիլի 6-ին Սամարղանդում, ազգությամբ հայ է ։ Մայրական կողմի նախնիները ծագումով Գորիսից են, իսկ հայրական կողմի նախնիները՝ Ստեփանակերտից։ Հայրական կողմի նախապապը մեծահարուստ է եղել, զբաղվել է հացահատիկի և փայտանյութի առևտրով, քարի մշակմամբ, իր տնօրինության տակ ունեցել է մի քանի գործարաններ ու ֆաբրիկաներ։ 1921-1922 թվականներին, Պովոլժիեում սովի ժամանակ այնտեղ է ուղարկել հացահատիկի շարժակազմեր իր գործարաններից։ Զանգվածային բռնաճնշումների ժամանակ ձերբակալությունից և մահապատժից խուսափելու նպատակով նա ոչնչացրել է բոլոր փաստաթղթերը և հրաժարվել սեփական ունեցվածքից ։
Մանկություն, պատանեկություն և վաղ շրջանի ստեղծագործություններ
Ծնողները վախեցել են իրենց որդուն բանակ ուղարկել, և նրան տեղավորել են Մոսկվայի ռազմական օկրուգի երգի-պարի անսամբլում, որտեղ Սարուխանովը հանդիպել է Ստաս Նամինին։ Դրանից անմիջապես հետո՝ 1979 թվականին, նրան հրավիրել են «Կապույտ թռչուն» անսամբլ, ավելի ուշ՝ «Ծաղիկներ» խումբ, որտեղ ելույթ է ունեցել մինչև 1981 թվականը։ 1981 թվականին Սարուխանովը «Ծաղիկներ» խմբի իր գործընկերների հետ հիմնադրել է «Շրջան» խումբը և այդտեղ աշխատել մինչև 1984 թվականը ։
Մենակատարային ստեղծագործություն
Իգոր Սարուխանովի մենակատարային կարիերան սկսվել է 1985 թվականին՝ Մոսկվայում Երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային փառատոնի ծրագրի շրջանակներում (որտեղ նա արժանացել է առաջին մրցանակին Մոսկվայի մասին լավագույն երգի մրցույթում՝ «Մոսկովյան տարածություն») ։ 1986 թվականին թողարկվել է երգչի առաջին հսկա սկավառակը՝ «Եթե մենք ճանապարհին ենք»։ Այդ ժամանակից նա սկսել է ակտիվ շրջագայել։ 1984 թվականին Սոպոտի (Լեհաստան) միջազգային փառատոնում արժանացել է առաջին մրցանակի՝ որպես «Ետևում կտրուկ շրջադարձ է» երգի հեղինակ (կատարող՝ Աննե Վեսկի)։ 1988 թվականին մասնակցել է «Բրատիսլավական քնար» (Չեխոսլովակիա) միջազգային փառատոնին։ 1990 թվականին Իգոր Սարուխանովի «Barber» երգի հիման վրա նկարահանվել է առաջին պրոֆեսիոնալ տեսահոլովակը (ռեժիսոր՝ Միխայիլ Խլեբորոդով) ։
2008 թվականին նա մասնակցել է НТВ հեռուստաալիքի «Սուպերսթար 2008։ Երազանքի թիմ» նախագծին։ 2022 թվականին նա դարձավ հրավիրված հյուր НТВ -ի «Մասկա» շոուի երրորդ սեզոնի երկրորդ կիսաեզրափակիչում՝ արջի կերպարով։
2023 թվականի ապրիլի 7-ին Ռադիո Մայակի «Վլադիմիր Մատեցկու ստուդիա» հաղորդման ուղիղ եթերում հայտարարեց «Մեկը միլիոնից» տեսահոլովակի թողարկման մասին, որի վրա ներկայումս ակտիվորեն աշխատում են։
Բանաստեղծական կարիերա
Որպես բանաստեղծ և կոմպոզիտոր, նա աշխատել է Տինիս Մյագիի, Սերգեյ Չելոբանովի, Աննե Վեսկիի, «Կոմբինացիա» խմբի, Ալեքսանդր Մարշալի, Բատիրխան Շուկենովի, «Ա-Ստուդիո» խմբի, Ալեքսեյ Չումակովի, «Քաղաք 312» խմբի, Նիկոլայ Տրուբաչի, Վլադիմիրի Պրեսնյակովի և այլ արտիստների հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուսահայեր Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի կոմպոզիտորների միության անդամներ
Հանքավան
Հանքավան, բալնեոկլիմայական առողջավայր Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 33 կմ հյուսիս-արևմուտք, Երևանից 85 կմ հյուսիս։ Գտնվում է Մարմարիկ գետի գեղատեսիլ կիրճում, բարձրությունը ծովի մակարդակից 2000 մետր։
Հանքավան է վերանվանվել 1949 թ.-ի նոյեմբերի 1-ին։
Բնություն
Շրջապատված է լեռներով, որոնց լանջերը ծածկված են անտառներով և թփուտներով։
Բնակչություն
Բնակչության նախնիները այստեղ են գաղթել 18դ. և զբաղվել պղնձի հանույթով ու նախնական մշակմամբ։
Հանքավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է նաև անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Առողջարան և բուժումներ
Բուժիչ հիմնական միջոցներն են՝ լեռնային կլիման և «Հանքավան» հանքային ջուրը։ Հանքավանում գործում է «Հանքավան» առողջարանը (512 տեղանոց), ուր կիրառվում է ֆիզիոթերապիայի և բալնեոթերապիայի ժամանակակից բոլոր մեթոդները, մանկական առողջարանը, պանսիոնատները, հանքային ջրերի շշալցման գործարանը։ Բուժվում են ստամոքսաղիքային հիվանդություններով և նյութափոխանակության խանգարումներով տառապողները։ Հանքավանի բուժիչ միջոցների ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրություններով զբաղվել են Ս. Միրզոյանը, Ռ. Գրիգորյանը, Ջ. Շմավոնյանը, Բ. Վարդազարյանը, Ա. Մաշուրը, Է. Մինասյանը, Լ. Թումանյանը և ուրիշներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի բնակավայրեր
Արթուր Մեսչյան
Արթուր (Արտաշես) Ստեփանի Մեսչյան, հայ ճարտարապետ, երաժիշտ, կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, երգիչ, նկարիչ։ 1968-1979 թվականներին՝ «Առաքյալներ» ռոք-խմբի հիմնադիր և առաջատար, 2018-2020 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետ։
Երաժշտական գործունեություն
Արթուր Մեսչյանը ծնվել է 1949 թվականի մարտի 3-ին Երևանում։ Փոքր հասակից հետաքրքրվել է երաժշտությամբ և նկարչությամբ։ Մանուկ հասակում երգում էր հայկական և ռուսական երգեր, հետագայում նաև՝ իտալական, անգլիական, ֆրանսիական, լեհական ու հունգարական։ Յոթ տարեկանից հաճախել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոց՝ ջութակի ու դաշնամուրի դասերի, նաև երգել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի տղաների երգչախմբում։ Դպրոցական տարիներին սկսում է երաժշտություն գրել։ Հասուն տարիքում՝ 1973 թվականին՝ մոտ մեկ տարի, Արթուր Մեսչյանը երգում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի երգչախմբում, ինչը հետագայում մեծ ազդեցություն է թողնում նրա ստեղծագործությունների վրա։
1960-ական թվականներ
Դեռևս դպրոցում ուսանելու տարիներին գրում է «Ո՞ւր էիր Աստված», «Կտակը» և «Ծերունի» երգերը (1965 թվականին)։ Առաջին անգամ «Ո՞ւր էիր Աստված» երգը հանդիսատեսի համար կատարվում է Երևանի թիվ 122 միջնակարգ դպրոցում, որտեղ և սովորում էր Ա. Մեսչյանը։ 1966 թվականին ընդունվում է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետա-շինարարական ֆակուլտետ։ Մասնագիտության ընտրության հարցում մեծ դեր է խաղում մտերմությունը հայտնի պատմաբան, ազգագրագետ Հովսեփ Օրբելու աշակերտ Սեդրակ Բարխուդարյանի հետ։
1967 թվականին ստեղծվում է «Առաքյալներ» ռոք խումբը, որն սկզբնական շրջանում չուներ սեփական անվանում և հանդես էր գալիս որպես ճարտարապետական ֆակուլտետի խումբ։ Խմբում, բացի Մեսչյանից (հեղինակ, վոկալ, կիթառ, ստեղնաշարային և ջութակ), ընդգրկված էին նաև Լևոն Մելիքյանը (բաս կիթառ) և Գրիգոր Նալբանդյանը (հարվածային գործիքներ)։ Արդեն երրորդ կուրսում խումբը հանդես է գալիս համերգներով, որոնք հսկայական հաջողություն են ունենում ուսանող երիտասարդների շրջանում։ Միաձուլելով հայ հոգևոր երաժշտությունը այդ տարիներին ծաղկում ապրող ռոքի հետ՝ խումբն անմոռանալի տպավորություն է թողնում ունկնդիրների վրա և դառնում իսկական հայտնություն։ Խմբի առաջին համերգները տեղի են ունենում պոլիտեխնիկական ինստիտուտում և հանդիպում կոմերիտական ակտիվիստների դիմադրությանը։ Վերջիններս խմբի անդամներին բնորոշում էին որպես «նորընծա առաքյալներ», ինչն էլ հիմք է հանդիսանում, որպեսզի խումբը կոչվի «Առաքյալներ»։
1970-ական թվականներ
«Առաքյալներ»-ի ցնցող հաջողությանը խոչընդոտ չհանդիսացավ անգամ 1970-ականների խորհրդային գրաքննությունը, և տասնյակ հազարավոր հայեր լսում էին նրանց ձայնագրությունները։ «Խենթանոց» («The Insane Asylum») ներկայացումը, որն առաջին հայկական ռոք օպերան է (խոսք և երաժշտություն՝ Ա. Մեսչյանի) էլ առավել ամրապնդեց խմբի հանրաճանաչությունը։ Սրան հաջորդեցին ելույթները խորհրդային հանրապետությունների տարբեր համալսարաններում։ Խումբը մեծ հաջողությամբ ելույթ ունեցավ խորհրդային ռոք երաժշտության առաջացման կենտրոններ համարվող Էստոնիայում և Մոսկվայում։ Մեծ հաջողությամբ էին անցնում «Առաքյալների» ելույթները Կիրովականում, Լենինականում և Երևանում։ «Առաքյալներն» առաջին խումբն էր նախկին ԽՍՀՄ տարածքում, որ սեփական երգերը կատարում էր մայրենի լեզվով, այն դեպքում, երբ խմբերի ճնշող մեծամասնությունը կատարում էր արևմտյան ռոք կոմպոզիցիաներ և երգեր։
1971 թվականին «Առաքյալներ»-ը հրավիրվում են մասնակցելու Լեհաստանում տեղի ունեցող խորհրդային պետությունների երիտասարդական երաժշտական փառատոնին, բայց Լեհաստան մեկնելու թույլտվություն տալիս են միայն Մեսչյանին՝ կոմերիտական ակտիվիստների ուղեկցության պայմանով։ Մեսչյանի ելույթը մեծ հաջողությամբ է պսակվում։ 1973 թվականին Արթուր Մեսչյանը երգում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի երգչախմբում, որտեղ և ծանոթանում է Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն I Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հետ։ Վերջինս բավական մեծ համակրանք էր տածում երիտասարդ երաժշտի և նրա արվեստի նկատմամբ, ինչն էլ հիմք հանդիսացավ, որ 1974 թվականին Մեսչյանին առաջարկվի Եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված ռեքվիեմ գրել։ Տեքստային նյութերի որոնման ընթացքում Մեսչյանի ուշադրությունը գրավում է սփյուռքահայ բանաստեղծ Մուշեղ Իշխանի «Տառապանք» բանաստեղծությունների ժողովածուն (1968), որը ԽՍՀՄ-ում արգելված գրականություն էր համարվում։ Հեղինակի թույլտվությամբ Մեսչյանը օգտագործում է նրա բանաստեղծությունները՝ «Ռեքվիեմ»-ն ստեղծելու համար։ Ստանալով Կաթողիկոսի օրհնությունը՝ 1975 թվականին «Ռեքվիեմ»-ն առաջին անգամ կատարվեց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի վեհարանում՝ Հայաստանի և սփյուռքի մշակութային վերնախավի ներկայությամբ ու Կաթողիկոսի աջակցությամբ։ Մեծ դժվարություններ հաղթահարելով՝ հաջողվում է կատարել ձայնագրությունը, սակայն ԽՍՀՄ-ում այս տեսակի ստեղծագործությունների թողարկումը անհնար էր։ ԱՄՆ-ում ձայնագրելու ու թողարկելու գաղափարը խափանվեց, քանի որ «Ռեքվիեմ»-ի երգերը առանց հեղինակի իմացության և թույլտվության արդեն 1975 թվականին հայտնվում են Միացյալ Նահանգներում, և շատ երգեր խեղաթյուրվելով Հարութ Փամբուկչյանի կողմից՝ կատարվում են ռեստորանային միջավայրում ու այնուհետև լույս տեսնում առանձին ձայներիզով (1980)։ Այդ դեպքից հետո երկար տարիներ Մեսչյանը «Ռեքվիեմ»-ից ոչ մի երգ չէր կատարում, սակայն հետագայում ընկերների և երկրպագուների խնդրանքով մոտավորապես 15 տարի անց մի քանի երգեր որոշակի վերամշակված տեսքով ընդգրկվում են նրա՝ 1990-ականների սկզբին թողարկված ձայնասկավառակներում։ 1978 թվականին Արթուր Մեսչյանը ելույթ է ունենում ազգային երկրորդ հեռուստաալիքով և կատարում իր ստեղծագործությունները՝ քաղաքական ենթատեքստ ունեցող «Մարդակեր» հեռուստաներկայացման ընթացքում։
1980-ական թվականներ
Հաջորդ տասնամյակի սկզբներին «Առաքյալներ»-ն անսպասելիորեն անհայտացավ երաժշտական բեմից։ Իր գոյության ընթացքում խմբում պարբերաբար նվագում էին Գևորգ Մանգասարյանը, Աշոտ Ադամյանը (կիթառ), Վիգեն Ստեփանյանը, Գևորգ Ջանգուլյանը, Մովսես Մուրադյանը ու Աշոտ Եղիկյանը (ստեղնաշարային), Ստանիսլավ Բունիաթյանը, Ռոստոմ «Պեսոկ» Օհանյանը և Գրիգոր Բալայանը (հարվածային)։ 1984 թվականին Մեսչյանն սկսում է իր սեփական ուղին։ Նրան միանում են իր երկու աշակերտները՝ Վահան Արծրունին և Գուրգեն Մելիքյանը։ 1980-ականների սկզբում Մեսչյանն իր ուժերն է փորձում նաև կինոյում։ Համաձայնում է մասնակցել «Գիշերվա մեջ առկայծող կրակը» ֆիլմի նկարահանումներին՝ Միքայել Նալբանդյանի դերում, այն պատճառով, որ հնարավորություն կար իր ստեղծագործություններն ընդգրկել ֆիլմում։ Սա առիթ հանդիսացավ, որպեսզի Մեսչյանը ԽՍՀՄ-ում վերջին անգամ պրոֆեսիոնալ ձայնագրություն կատարի Մոսկվայի «Մելոդիա» ստուդիայում։ Արդյունքում ֆիլմում ընդգրկվեցին Մեսչյանի երեք ստեղծագործություններ՝ «Երկիր հնամյա», «Տապանագիր» և «Հարություն»։ Երկրորդ ֆիլմը «Եվ կրկնվելու է ամեն ինչ»-ն էր, որի պրեմիերան տեղի ունեցավ 1989 թվականին, երբ Մեսչյանը արդեն տեղափոխվել էր ԱՄՆ։ 1980-ականների սկզբներին Մեսչյանը «Հայարդնախագծի» ճարտարապետական արվեստանոցի ղեկավարն էր։ Այդ ընթացքում մշակվում է Մոսկվայում գտնվող Լազարյան ճեմարանի (ներկայումս Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատան) վերանորոգման նախագիծը (1981-1982)։ 1985 թվականին նախագծում է Երևանում կառավարության ընդունելությունների տան շենքը, 1987-1988 թվականներին՝ Մատենադարանի նոր մասնաշենքը, որի շինարարությունը կասեցվում է երկրաշարժի պատճառով և վերսկսվում միայն 2007 թվականին։