cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rain On Me
Երաժշտություն և տեքստ
Այն սկսվում է «կտրված» քառյակից, որում Գագայի վոկալն առաջին պլանին է գտնվում ։ Հետո այն ուղեկցվում է հաուս բասով և պերկուսիայով։ «Rain on Me» երգի կրկներգը նկարագրվում է որպես «որոտող» ։ Եզրափակիչ կրկներգը «պայթում է» երգչուհիների շարժափոկով (belting) ։
Թողարկում և գովազդ
«Rain on Me»-ն պաշտոնապես հայտարարվել է 2020 թվականի ապրիլի 22-ին, երբ Գագան հրապարակել է իր «Chromatica» ալբոմի երգացանկը ։ 2020 թվականի մայիսի 15-ին ինչպես Գագան, այդպես էլ Գրանդեն, հրապարակել են երգի շապիկը Ինստագրամում և Թվիթթերում՝ մեկ շաբաթից դրա թողարկման մասին հայտարարելու համար ։ Երգը թողարկվել է որպես ալբոմի երկրորդ սինգլ 2020 թվականի մայիսի 22-ին։ Այն գովազդվել է Amazon Music-ում՝ երգի տեքստով գովազդային տեսահոլովակի միջոցով ։ 2020 թվականի մայիսի 26-ին Գագան և Գրանդեն մեկ րոպե տևողությամբ սքիթ են տեղադրել՝ The Weather Channel-ի հետ համագործակցությամբ, որտեղ նրանք հաղորդում են եղանակի կեղծ թարմացումների մասին և խոսում այն բանի մասին, թե ինչպես նրանք «կցանկանային տոնել անձրևը»  ։
Առևտրային ցուցանիշներ
Միացյալ Թագավորությունում հաղորդվում էր, որ երգը գլխավորում է ներբեռնման և սթրիմինգ չարթերը թողարկումից հետո առաջին մի քանի օրերին՝ ձգտելով դեբյուտել UK Singles Chart-ի առաջին հորիզոնականին ։
Երգը դեբյուտել է Billboard Hot 100 ամերիկյան գլխավոր չարթի առաջին հորիզոնականը՝ դառնալով Գագայի թվով 5-րդ և Արիանայի թվով 4-րդ չարթթոփերը ։
Հավաստագրումներ
<!-- == Թողարկման պատմություն ==
Տարեվերջյան ցանկեր
-->
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2020 երգեր Կատեգորիա:2020 սինգլներ Կատեգորիա:Լեդի Գագայի սինգլներ Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր Կատեգորիա:Անավարտ հոդվածներ երաժշտության մասին Կատեգորիա:Դանս-փոփ երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Հողմաէներգետիկա
Հողմաէներգետիկա, գիտության և տեխնիկայի ճյուղ, մշակում է քամու էներգիայի օգտագործման տեսական հիմունքները, մեթոդներն ու միջոցները՝ մեխանիկական, էլեկտրական և ջերմային էներգիա ստանալու համար, ինչպես նաև որոշում ժողտնտեսության մեջ հողմաէներգիայի նպատակահարմար օգտագործման բնագավառներն ու մասշտաբները։
Տարբերում են 2 հիմնական բաժին՝ հողմատեխնիկա, որը մշակում է տեխնիկական միջոցների (ագրեգատների ու տեղակայանքների) նախագծման տեսական հիմունքներն ու գործնական եղանակները, և հողմակիրառում, որն ընդգրկում է քամու էներգիայի օպտիմալ օգտագործման, տեղակայանքների ռացիոնալ շահագործման տեսական ու գործնական հարցերը, ժողտնտեսության մեջ այդ տեղակայանքների կիրառման փորձի ընդհանրացումը։ Հողմաէներգիան, որ գործնականում անսպառ է, օգտագործվում է ջրի բարձրացման, դրենաժի, հացահատիկը աղալու, կուտակիչները լիցքավորելու համար և արտադրական այնպիսի պրոցեսներում, որոնք թույլատրում են էներգիայի մատակարարման ընդհատումներ։
Քամու էներգիայի օգտագործման հաշվարկների համար կազմում են կադաստր՝ տեղանքում քամու ռեժիմները բնութագրող տեղեկությունների հաշվառման համակարգ։ ԽՍՀՄ-ում սերիապես թողարկվող ՏՎ-8, ՏՎ-5, Դ-12 հողմաշարժիչներն ունեն 0, 7-ից մինչև 11 կվտ հզորություն և գործածվում են էլեկտրամատակարարման ցանցերից հեռու գտնվող շրջաններում։ Խորհրդային գիտնականներն ստեղծել են մինչև 100 կվտ հզորության հողմաէներգետիկական տեղակայանքներ, որոնք կիրառվում են հիմնականում Պովոլժիեի, Ալթայի, Ղազախստանի, Թուրքմենիայի, Ուզբեկստանի արոտավայրերում ու ֆերմաներում։ Հողմաէներգետիկական տեղակայանքների օգտագործման առավել հեռանկարային եղանակը կապված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի հետ դրանց զուգահեռ աշխատանքի ապահովման հետ։
Էներգետիկայի այս ճյուղը մասնագիտացված է մթնոլորտում գտնվող օդային զանգվածների կինետիկ էներգիայից էլեկտրական, ջերմային և ցանկացած այլ տեսակի էներգիայի ստեղծմանը ժողովրդական տնտեսության մեջ կիրառելու նպատակով։ Էներգիայի վերափոխումը կատարվում է հողմաշարժիչների, հողմաղացների և տարատեսակ այլ ագրեգատների միջոցով։ Քամու ուժը արևի գործունեության հետևանք է, այդ պատճառով այն վերականգնվող էներգիայի տեսակներից է։
Հողմաշարժիչների հզորությունը կախված է մակերեսից, գեներատորի թիակից։ Օրինակ` դանիական Vestas ընկերության 3 մբթ (90 Վ) հզորությամբ տուրբիններն ունեն 115 մ բարձրություն, թիակների 90 մ տրամագիծ և աշտարակի 70 մ բարձրություն։
Այսպիսի էներգիայի արտադրման առավել արդյունավետ տեղեր են համարվում ափամերձ տարածքները; Ծովում` ափից 10-12 կմ հեռավորության վրա (երբեմն նաև ավելի հեռու) կառուցում են օֆշորային հողմաէլեկտրակայաններ։ Հողմաշարժիչների աշտարակներն ամրացնում են գերաններով հիմքին, որ փորվում է 30 մ խորության վրա։
Հողմաշարժիչները գործնականում վառելիքի պահանջ չեն զգում։ 1 մբթ հզորությամբ հողմաշարժիչի 20 տարվա աշխատանքի դեպքում կարելի է խնայել մոտ 29 հազար տոննա ածուխ կամ 92 հազար բարել նավթ;
Ապագայում ծրագրվում է քամու էներգիան կիրառել ոչ թե հողմաշարժիչների միջոցով, այլ ոչ ավանդական եղանակով։ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Մասդար քաղաքում նախատեսվում է կառուցել պիեզոէլեկտրականության սկզբունքով աշխատող էլեկտրակայան, որն իրենից ներկայացնելու է պոլիմերային հիմքով «անտառ»` ծածկված պիեզոէլեկտրական մարտկոցներով։ 55-մետրանոց այդ հիմքերը ճկվելու են քամու ներգործությամբ` քամու ուժը հոսանքի վերածելով։
Այս էներգիան կարող է օգտագործվել առօրյա կյանքում ՝ տարբեր կարիքների համար։ Սովորաբար քամին փոխակերպելու համար օգտագործվում են քամու գեներատորներ, առագաստներ և հողմաղացներ ։
Քամու էներգիայի առանձնահատկություններ
Էներգետիկայի ոլորտում գլոբալ փոփոխություններ են տեղի ունենում։ Մարդկությունը գիտակցել է ատոմային և հիդրոէներգետիկայի վտանգը, և այժմ ընթանում է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ օգտագործող կայանների զարգացումը։ Փորձագետների կանխատեսումների համաձայն, մինչև 2020 թվականը վերականգնվող էներգիայի ռեսուրսների ընդհանուր ծավալի առնվազն 20% -ը կկազմի քամու էներգիա ։ Քամու էներգիայի առավելությունները հետևյալն են.
Սա ընդամենը քամու էներգիայի օգտագործման առավելությունների փոքր ցուցակն է։ Հարկ է հաշվի առնել, որ բնակավայրերի մոտ արգելվում է հողմաղացներ տեղադրել, ուստի դրանք հաճախ կարելի է գտնել տափաստանների և դաշտերի բաց լանդշաֆտներում։ Արդյունքում, որոշ տարածքներ բոլորովին անպիտան կլինեն մարդու բնակության համար։ Մասնագետները նշում են նաև, որ քամու տուրբինների զանգվածային շահագործմամբ որոշ կլիմայական փոփոխություններ տեղի կունենան։ Օրինակ ՝ օդային զանգվածների փոփոխության պատճառով կլիման կարող է չորանալ ։
Քամու էներգիայի հեռանկարներ
Չնայած քամու էներգիայի վիթխարի օգուտներին, քամու էներգիայի բնապահպանական լինելուն, քամու պարկերի մասսայական կառուցման մասին խոսելը դեռ վաղ է։ Էներգիայի այս աղբյուրն օգտագործող երկրների թվում են ԱՄՆ-ը, Դանիան, Գերմանիան, Իսպանիան, Հնդկաստանը, Իտալիան, Մեծ Բրիտանիա ն, Չինաստանը, Նիդեռլանդները և Ճապոնիան։ Այլ երկրներում օգտագործվում է քամու էներգիան, բայց ավելի փոքր մասշտաբով քամու էներգիան միայն զարգանում է, բայց դա տնտեսության հեռանկարային ուղղություն է, որը ոչ միայն ֆինանսական օգուտ կբերի, այլև կօգնի նվազեցնել շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը ։
Հողմաէներգետիկ ծրագրեր Հայաստանի Հանրապետությունում
2003 թվականին մշակվել են Հայաստանի հողմաէներգետիկ պաշարների քարտեզները, ըստ որոնց տնտեսապես շահավետ հողմաէլեկտրակայանների ընդհանուր հզորությունը գնահատվում է մոտ 450 ՄՎտ և 1.26 մլրդ. կվտժ էլ. էներգիայի տարեկան արտադրանքով։ Առանձնացվել են հիմնական հեռանկարային տեղանքները` Զոդի լեռնանցք, Բազումի լեռներ՝ Քարախաչի և Պուշկինի լեռնանցքներ, Ջաջուռի լեռնանցք, Գեղամա լեռների շրջանը, Սևանի լեռնանցքը, Ապարանի շրջանը, Սիսիանի և Գորիսի միջև գտնվող բարձունքային գոտին և Մեղրիի շրջանը ։
2005 թվականի դեկտեմբերին Պուշկինի լեռնանցքում շահագործման հանձնվեց Հայաստանում, ինչպես նաև Կովկասում, առաջին ցանցային հողմաէլեկտրակայանը` 2.6 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ։ Նշված տեղանքում նախատեսվում է կառուցել մինչև 50 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ հողմաէլեկտրակայան։
Եվրամիության ծրագրի շրջանակներում ավարտվել են մոնիթորինգային աշխատանքները Սևանի Սեմյոնովկա լեռնանցքում և կազմվել է նախնական տեխնիկատնտեսական հիմնավորումը 35 Մվտ գումարային դրվածքային հզորությամբ հողմաէլեկտրակայանի կառուցման համար։
Գեղարքունիքի մարզի Սոտքի լեռնանցքի տարածքում իրականացվել են հողմաէներգետիկ ծրագրի մոնիթորինգային աշխատանքները` 20 Մվտ հզորությամբ հողմակայան կառուցելու նպատակով։
«Ar Energy» և «Zod Wind» մասնավոր ՓԲԸ-րը բանակցություններ են վարում տարբեր  կազմակերպությունների հետ «Քարախաչ 1» և «Զոդ» հողմաէլեկտրակայանների կառուցման նպատակով ներդրումներ ներգրավելու ուղղությամբ ։
2017 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարության և «Աքսիոնա Էներգիա Գլոբալ Էս. Էլ.» ընկերության միջև Հայաստանում հողմաէլեկտրակայանի կառուցման ծրագրի մասին ստորագրված փոխըմբռնման հուշագրով նախատեսվում է ՀՀ-ում 100-150 ՄՎտ հզորությամբ էլեկտրակայանների կառուցում։ 2017 թվականի դեկտեմբեր ամսին ընկերությունը սկսել է քամու ներուժի գնահատման աշխատանքների իրականացումը։ Տեղադրվել են երկու 80 մետր բարձրության քամու ներուժի մոնիթորինգային կայաններ և մեկ «Sodar» համակարգ։ Յուրաքանչյուր կայան համալրված է 8 հողմաչափով, 3 հողմացույցով, 2 ջերմա-խոնավաչափով և 1 մթնոլորտային  ճնշաչափով ։
2017 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշմամբ աջակցություն է ցուցաբերվում Արաբական միացյալ էմիրության «Աքսես Ինֆրա Սենթրալ Էյժա Լիմիթեդ» ընկերությանը ՀՀ-ում մինչև 150 ՄՎտ հզորությամբ քամու կայաններ կառուցելու համար։ Տեղադրվել է մեկ 80 մետր բարձրության քամու ներուժի մոնիթորինգային կայան, որն ակնկալվում է շուտով գործարկել։ Եվս մեկը նախատեսվում է  տեղադրել 2018 թվականի ապրիլ ամսին։
Կան նշանակալից զարգացումներ նաև հողմաէներգետիկայում՝ 2 հողմակայան գտնվում են կառուցման փուլում՝ ընդհանուր 5,3 Մվտ հզորությամբ։
Պետություն-մասնավոր գործընկերության շրջանակներում համաշխարհային համբավ ունեցող՝ «Աքսիոնա Էներգիա Գլոբալ Էս. Էլ.» և «Աքսես Ինֆրա Սենթրալ Էյժա Լիմիթեդ» ընկերությունները Հայաստանում իրականացնում են հողմային էլեկտրակայանների կառուցման նախապատրաստման ծրագրեր (գումարային շուրջ 300 ՄՎտ հզորությամբ)՝ նրանց կողմից շարունակվում են քամու ներուժի գնահատման աշխատանքները, իսկ  «Աքսիոնա Էներգիա Գլոբալ Էս. Էլ.» ընկերությունը արդեն ներկայացրել է գործարար ծրագիր, պատրաստակամություն է հայտնել մեծածավալ ներդրումներ իրականացնել Հայաստանում և այդ ուղղությամբ բանակցություններ վարում  համապատասխան լիազոր մարմինների հետ ։
Անհրաժեշտ է նշել, որ Հայաստանի Հանրապետությունում ստեղծված են բազմաթիվ մեխանիզմներ խթանելու վերականգնվող էներգետիկ աղբյուրների օգտագործմամբ էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը.
2001 թվականի մարտի 7-ին ընդունված «էներգետիկայի մասինե ՀՀ օրենքի 59-րդ հոդվածի գ) ենթակետի համաձայն` տասնհինգ տարվա ընթացքում փոքր հիդրոէլեկտրակայանների կողմից և էներգիայի վերականգնվող այլ ռեսուրսների (հողմային, արեգակնային, երկրաջերմային և կենսազանգվածի) կիրառմամբ էլեկտրակայանների կողմից քսան տարվա ընթացքում արտադրվող ամբողջ էլեկտրաէներգիան (հզորությունը) ենթակա է գնման` շուկայի կանոններով սահմանված կարգով ։
2019 թվականի հուլիսի 1-ի դրույամբ էլ.էներգիա է արտադրել 2 հողմաէլեկտրակայան, որոնց գումարային դրվածքային հզորությունը կազմել է 2,9 ՄՎտ, 2 հողմակայան 5,3 ՄՎտ հզորությամբ գտնվում է կառուցման փուլում։
Համաձայն Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի 2019 թվականի մայիսի 29-ի թիվ 159-Ն որոշման 2019 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 2020 թվականի հուլիսի 1-ը հողմային էլեկտրակայաններից առաքվող էլեկտրական էներգիայի սակագինը կազմում է՝ 43,585 դրամ/կՎտxժ առանց ԱԱՀ (մինչև 01.11.2018 լիցենզավորված), իսկ այն հողմակայանների համար, որորնք ունեն մինչև 30 ՄՎտ (ներառյալ) տեղակայվող հզորություն, սահմանվել է 24,233 դրամ/կՎտxժ սակագին (01.11.2018թ-ից հետո լիցենզավորված)։ Այդ սակագինը սահմանվում և վերանայվում է ըստ հանձնաժողովի կողմից 2015 թվականի ապրիլի 22-ի թիվ 88-Ն որոշմամբ ընդունված հստակ մեթոդիկայի։ Վերոնշյալ մեթոդիկայի համաձայն յուրաքանչյուր տարեվերջին ինդեքսավորվում է հողմային էլեկտրակայանների համար սահմանված սակագինը՝ կախված դոլարի համեմատ ՀՀ դրամի տատանումներից, որոշակի ժամանակահատվածի համար և կախված Հայաստանում սպառողական գների փոփոխությունից։ 30 ՄՎտ տեղակայվող հզորություններից ավելի հզորությամբ  հողմային էլեկտրակայանների սակագինը սահմանվում է առանձին ներդրումային ծրագրերի շրջանակներում ։
Վերականգնվող էներգիայի ռեսուրսների բացահայտումն ու ներուժի գնահատումը անհրաժեշտ պայմաններ են էկոլոգիապես մաքուր և անվտանգ էներգետիկ համակարգի ձևավորման համար։ Հարկ է նշել, որ արևային, հողմային, երկրաջերմային, հիդրո և կենսաէներգետիկ ներուժն առկա է գրեթե բոլոր երկրներում։ Նշված աղբյուրների հիմնական մասը կազմում են երկարատև և հաջողությամբ գործարկված հիդրոէլեկտրակայանները։
Հիդրոէներգետիկայի ոլորտը համաշխարհային էլեկտրաէներգիայի արտադրությունում շարունակում է մնալ կայուն` 1990թ.-ին կազմելով 18.1%, 2014թ.-ին` 16.4%, որը 2030թ.-ի կանխատեսմամբ հավանաբար կպահպանի նույն ցուցանիշը։ Մյուս կողմից, վերջին 25 տարիների ընթացքում վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման հիմնական շարժիչը էներգիայի ստացման համեմատաբար նոր տեխնոլոգիաներն են, ինչպիսիք են արևային, հողմային, երկրաջերմային աղբյուրները և նույնիսկ օվկիանոսի ալիքների էներգիայի օգտագործման դեռևս էկզոտիկ համարվող տեխնոլոգիան։ Դրանց միջոցով (հիմնականում արևային և հողմային) ստացվող էներգիայի տեսակարար կշիռը համաշխարհային էներգիայի արտադրության մեջ շարունակաբար աճում է `1990թ 1,5%-ից 2014թ.-ին հասնելով 6,3%։ Կանխատեսվում է, որ 2030թ.-ին այս ցուցանիշը կհավասարվի հիդրոէներգետիկայի տեսակարար կշռին՝ անցնելով 16%-ի սահմանագիծը ։ Ներկայումս ՀՀ–ում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի 30%-ն արտադրվում ՎԷ-ի աղբյուրներից, որի առյուծի բաժինը արտադրվում է հիդրոէներգետիկ ռեսուրսների հաշվին ։ Սեփական վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների սակավության, տնտեսական շրջափակման և այլ, այդ թվում աշխարհաքաղաքական պատճառներով ՎԷ-ի աղբյուրների զարգացումը առաջնային կարևորություն ունի ՀՀ-ի համար, ինչը պայմանավորված է մի քանի գործոններով։ Նախ` ՀՀ էներգետիկ համակարգը բնութագրվում է ավանդական ածխաջրածնային էներգակիրների ներմուծումից կախվածության բարձր մակարդակով։ Այս հանգամանքը կարող է հանգեցնել էներգետիկ անվտանգության ռիսկերի առաջացման` պայմանավորված մատակարարման ընդհատումներով և ներմուծվող վառելիքի գների անկայունությամբ։ Հայկական ԱԷԿ-ին էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար անհրաժեշտ միջուկային հումքը նույնպես ներմուծվում է, ինչը նույնպես մեծացնում է արտաքին էներգակիրներից կախվածությունը։ ՀՀ էներգետիկ ոլորտի զարգացման մեկ այլ խոչընդոտ է էներգետիկ ենթակառուցվածքների ֆիզիկական և բարոյական մաշվածության բարձր աստիճանը։ Այս պայմաններում երկրի վառելիքաէներգետիկ համալիրում նոր էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների և ՎԷ ներմուծման խնդրի լուծումը կբարձրացնի տնտեսության էներգետիկ ապահովվածության աստիճանը, կմեղմի երկրի կախվածությունն արտերկրի հումքային աղբյուրներից, հիմք կստեղծի տնտեսության էքստենսիվ աճից ինտենսիվ զարգացման անցնելու և սեփական շահերով թելադրված ազգային էներգետիկ քաղաքականության վարման համար` բարձրացնելով երկրի էներգետիկ անկախության և անվտանգության աստիճանը։ ՀՀ վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման բարենպաստ հետևանքներից կարելի է առանձնացնել նաև հետևյալները.
Հաշվի առնելով միջազգային շուկաներում ՎԷ-ի ոլորտին առնչվող տեխնոլոգիաների և սարքավորումների նկատմամբ բարձր պահանջարկը` տնտեսության այս ճյուղի զարգացումը կարող է նպաստել նաև հայկական կազմակերպությունների արտահանման ներուժի ավելացմանը։ ՎԷ զարգացման առաջին անհրաժեշտ նախապայմանը համապատասխան իրավական կարգավորման մեխանիզմների մշակումն ու գործածություն է։ 2004թ. նոյեմբերի 9-ին ընդունված «Էներգախնայողության և վերականգնվող էներգիայի մասին» ՀՀ օրենքը համարվում է ՎԷ ոլորտի կարգավորման հիմնական իրավական ակտը։ 2007թ.-ին ՀՀ կառավարությունը ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) օժանդակությամբ մշակեց և հաստատեց ՀՀ էներգախնայողության և այլընտրանքային էներգիայի ազգային ծրագիրը, որի հիմնական խնդիրը Հայաստանի էներգախնայողության և վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման ծրագրային նպատակներն ու դրանց հասնելու ուղիները նախանշելն է։ Հիմնվելով նշված ծրագրի վրա` ՀՀ ՎԷ-ի զարգացման ներուժը կարելի է դասակարգել ըստ հետևյալ ենթաբաժինների.
ՀՀ հիդրոէներգետիկայի զարգացման ներուժի օգտագործումը ենթադրում է փոքր և միջին հիդրոէլեկտրակայանների ստեղծում և գործարկում, ինչը հիմնականում պայմանավորված է ՓՀԵԿ կառուցման բարենպաստ պայմաններով։ Մասնավորապես պետությունը սահմանել է էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար ետգնման բարենպաստ սակագներ` 15-ամյա ժամկետով։ Էներգախնայողության և ՎԷ-ի ազգային ծրագրի համաձայն ՀՀ հասանելի ջրային ռեսուրսները և դրանց օգտագործման ներուժը բավարար է 313 ՓՀԵԿ-ների շահագործման համար՝ տարեկան 737.38 մլն ԿՎտ/ժ էլեկտրաէներգիայի արտադրության հնարավորությամբ։ Նշված ծրագրով նախատեսվում է մինչև 2020թ. կառուցել և շահագործման հանձնել խոշոր` մասնավորապես Մեղրու և Լոռիբերդի ՀԷԿ–եր ՝ համապատասխան 140ՄՎ և 60ՄՎ դրվածքային հզորություններով՝ տարեկան գումարային 1012 մլն ԿՎտ/ժ էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ։ Մինչ օրս իրականացված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ հանրապետությունում ՓՀԷԿ-երի կառուցման համար առկա է առնվազն 115 պոտենցիալ չօգտագործված տարածք, որոնք միասին կարող են ապահովել 157 Մվտ դրվածքային հզորություն և շուրջ 540 մլն ԿՎտ/ժ էլեկտրաէներգիայի արտադրություն։ Հարկ է նշել, որ հիդրոկայանների շահագործումը կարող է հանդիսանալ նաև բնապահպանական խնդիրների առաջացման պատճառ։
Ի տարբերություն ջրային ռեսուրսների օգտագործման` արևը մաքուր և անսպառ էներգիայի ստացման ամենահասանելի աղբյուրն է։ Վերջին տարիներին արևային էներգիա արտադրող կազմակերպությունները դարձել են ավելի եկամտաբեր՝ մրցակցելով ավանդական էներգիայի աղբյուրների հետ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ անվտանգության չափանիշներով։ Արևային էներգիան լայնորեն օգտագործվում է ինչպես ջրատաքացման համակարգերում, այնպես էլ ֆոտովոլտային վահանակների միջոցով էլեկտրաէներգիայի ստացման համար։ Աշխարհագրական դիրքով պայմանավորված՝ Հայաստանն արևային էներգետիկայի զարգացման համար ունի զգալի ներուժ ։ Հանրապետությունը գտնվում է մերձարևադարձային գոտու հարևանությամբ, բնակավայրեր և տարածաշրջաններ ունեն բարենպաստ կլիմայական դիրք, ինչով էլ պայմանավորվում է ՀՀ արևային էներգիայի օգտագործման ներուժը։ Վերջինիս գնահատումն իրականացվում է տարեկան արևային ճառագայթման ինդեքսների հիման վրա։ Այսպես, ՀՀ միջին տարեկան ճառագայթման ինդեքսը կազմում է 1700 ԿՎտժ/մ2 և կախված տեղանքից՝ տատանվում է 1500-ից մինչև 1900 ԿՎտժ/մ2 սահմաններում։ ՀՀ-ում առկա ՎԷ հաջորդ աղբյուրը կենսագազի պաշարներն են։ Կենսագազի հիման վրա վառելիքի արտադրության նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է համեմատաբար կարճաժամկետ հատուցման ժամանակահատվածով, որը կազմում է 7-8 տարի։ Հայաստանում կենսագազերից էներգիայի արտադրությունը վերջին ժամանակներում որոշակի զարգացում է ապրել։ ԱՄՆ ՄԶԳ 2007թ. ծրագրի համաձայն` 2006-2020 թթ. ՀՀ կենսագազի ներուժը 34.17 մլն դոլար ներդրման դեպքում գնահատվել է տարեկան 38.34 մլն մ3, ինչը կնվազեցնի ջերմոցային գազերի արտանետումները տարեկան 544.6 հազ CO2-ին համարժեք տոննայով։ Կենսագազերից էներգիայի արտադրության ՀՀ հիմնական գործնական նախագիծը Նուբարաշենի քաղաքային աղբավայրում կենսագազի ստացման ներուժի և մշակաբույսերի կառուցվածքի գնահատման ծրագիրն է։ Այն ուղղված է Նուբարաշենի քաղաքային աղբավայրից մեթանի գեներացման և որպես վառելանյութ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Երևանի քաղաքապետարանի և Նուբարաշենի վարչական շրջանի հետ միասին ծրագրի իրականացման մեջ ներգրավված են նաև երեք ճապոնական ընկերություններ՝ Shimizu, Hokkaido Electric Power և Mitsui։ Մի շարք օտարերկրյա ընկերություններ նույնպես հետաքրքրված են այս տեխնոլոգիայով։ 2002-2003 թթ. նշված ծրագրի շրջանակներում հիմնվել է կենսագազի երկու արտադրամաս։ Առաջինի մեթանի արտադրողականությունը 50մ3 է, ընդլայնման ներուժը մինչև 3000 մ3։ Երկրորդի մեթանային հզորությունը25 մ3 է ։
Կենսագազի ոլորտին վերաբերող մեքենասարքավորումներ մշակող հիմնական ընկերությունը Հայաստանում SolarEn LLC-ն է։ Հայաստանի այլ քաղաքներում ևս աղբավայրերը գտնվում են պետական վերահսկողության տակ՝ մեթանի ստացման առկա ռեսուրսների բացահայտման և ուսումնասիրման նպատակով։ Բացի աղբավայրերից, խոզաբուծական, խոշոր եղջերավոր անասնապահական և թռչնաբուծական տնտեսությունները նույնպես ունեն կենսաբանական մնացորդներից կենսագազերի գեներացման որոշակի ներուժ։ Մասնավորապես Լուսակերտի թռչնաբուծական ֆաբրիկայի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել և շահագործման է հանձնվել Լուսակերտի կենսագազի գործարանը (ԼԿԳ)։ Այն Հայաստանում իրականացված վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում առաջին մաքուր զարգացման մեխանիզմն է։ Վերջինս ՄԱԿ-ի կողմից մշակված մեխանիզմն է, որն ուղղված է ջերմոցային գազերի արտանետումների նվազեցման կամ կլանման նախագծերում ներդրումների խթանմանը։ Դրա հիմնական նպատակը մթնոլորտում ջերմոցային գազերի խտության կարգավորումն է այնպիսի մակարդակով, որով հնարավոր կլինի կանխարգելել կլիմայական համակարգում վտանգավոր մարդածին ազդեցությունները։ ԼԿԳ շահագործման մեջ ներդրումային մասնակցություն ունեն նաև նորվեգական «VEXT» և դանիական IFU ընկերությունները։ Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև կենսազանգվածի և դրանից վառելիքի ստացման ներուժի վրա։ Կենսազանգվածը հիմնականում հատուկ այդ նպատակի համար մշակված մշակաբույսերի կամ բերքահավաքից հետո առաջացած մնացորդն է, որը կարող է մշակվել վառելանյութի արտադրության համար անհրաժեշտ հումք ստանալու նպատակով ։ Օրինակ, որոշ երկրներում կենսազանգվածից ստացված էթանոլը և կենսադիզելը օգտագործվում են որպես ներքին այրման շարժիչների համար վառելիք կամ վառելիքի հավելում։ Հայաստանում այս ոլորտում դեռևս ոչ մի իրական աշխատանք չի իրականացվում։ ՀՀ հողմային էներգետիկան նույնպես գտնվում է նախնական զարգացման փուլում։ Չնայած Հայաստանի հսկայական հողմային էներգետիկ ներուժին և միջազգային ընկերությունների հետաքրքրությանը` արդյունաբերական նշանակության հողմային էլեկտրակայաններ դեռևս չեն կառուցվել։ Քամու էներգիայի մշտադիտարկումները և ներուժի գնահատումն իրականացվում են դեռևս 1999թ.: Մասնավորապես քամու էներգիայի ներուժի գնահատմանն են ուղղվել հետևյալ ծրագրերը.
ՀՀ էներգետիկայի նախարարության և ԱՄՆ ՄԶԳ-ի կողմից հիմնված ZodWind ընկերությունը ԱՄՆ-ի Վերականգնվող էներգետիկայի ազգային լաբորատորիայի հետ համատեղ հողմային էներգիայի ներուժի գնահատման նպատակով ձեռնամուխ է եղել ՀՀ հողմային ատլասի մշակմանը։ Բացի այդ, գրեթե ավարտված է KfW ծրագրի շրջանակներում հողմային էներգետիկայի հեռանկարների հետ կապված տարածաշրջանների գնահատումը, և ներկայումս իրականացվում է հողմային կայանների պոտենցիալ արդյունավետության գնահատում։ Հետազոտությունների արդյունքների հիման վրա առանձնացվել են 6 շրջաններ, որոնց ընդհանուր հզորությունը կազմում է 800 ՄՎտ։ Տարածաշրջանում առաջին 2.6 ՄՎտ հզորությամբ հողմակայանն արդեն իսկ շահագործվում է Պուշկինի լեռնանցքում, որը կառուցվել է հայ-իրանական միջպետական ծրագրի շրջանակներում և ներառում է չորս հողմային տուրբին։ Այն տարեկան արտադրում է մոտ 5մլն ԿՎտժ էլ. էներգիա։ Պետք է նշել նաև, որ ներկայումս մշակվում են 20 և 80 ՄՎտ դրվածքային հզորությամբ հողմային էլեկտրակայանների կառուցման ներդրումային նախագծեր։ Չնայած Հայաստանում հողմային էներգիայի զարգացման գործում օտարերկրյա ընկերությունների շահագրգռվածությանը, այս ոլորտում առայժմ զգալի ներդրումներ չեն իրականացվում։ Դրա պատճառը հիմնականում բարձր գործառնական ծախսերն են։ ԱՄՆ ՄԶԳ-ի կողմից մշակված 2007 թ. ծրագրի համաձայն՝ Հայաստանում հողմային էլեկտրակայանների տեղակայման արժեքը կազմում է մոտ 1000-1300 ԱՄՆ դոլար մեկ ԿՎտ-ի համար։ Այսինքն՝ մինչև 100 ՄՎտ հողմակայան ունենալու համար հարկավոր է ներդնել 100-130 մլն ԱՄՆ դոլար։ Հայաստանում տեխնիկապես հնարավոր պոտենցիալ հողմային էներգիայի ընդհանուր հզորությունը գնահատվում է մոտ 1000 ՄՎտ։ Հողմակայանները կարող են ապահովել հանրապետության էլեկտրաէներգիայի սպառման 17%-ը։ Հաշվի առնելով այս հանգամանքը՝ կառավարությունը նպատակ է դրել մինչև 2020 թվականը կառուցել՝ 300 ՄՎտ հզորությամբ հողմային տուրբիններ, ինչը զգալիորեն կավելացնի էներգետիկ արտադրության մեջ հողմակայանների տեսակարար կշիռը։ Ոլորտի զարգացումը խթանելու նպատակով վերը նշված ծրագրերին զուգահեռ առաջանում է նաև զգալի պետական աջակցության անհրաժեշտություն։ Հողմային էներգիայի բոլոր առավելություններն ու թերությունները, դրա զարգացումը և ապագան հիմնականում կախված կլինեն այն ներդրումային պայմաններից, որոնք ՀՀ կառավարությունը կապահովի, քանի որ հողմային կայանների կառուցումը տեխնիկապես բարդ և թանկ գործընթաց է ։
Որպես հրաբխային գոտում գտնվող երկիր` Հայաստանում առկա են զգալի երկրաջերմային ռեսուրսներ, որոնք կարող են օգտագործվել էներգիայի արտադրության համար։ Երկրաջերմային ներուժի ուսումնասիրությունները սկսվել են դեռևս 1984 թվականին Սիսիանում, որտեղ մակերևութային ջրի ջերմաստիճանը հասնում է 320C-ի։ Հետազոտությունների ընթացքում 920 մ խորության վրա հայտնաբերվել են մինչև 99°C ջերմությամբ երկրաջերմային ավազաններ։ Երկրաջերմային ուսումնասիրությունների արդյունքում հայտնաբերվել են մի շարք ստորջրյա վտակներ (Ջերմուկ `640C, Հանքավան` 420C, Արզական՝ 540C, Սիսիան՝ 450C, Մարտունի՝ 520C) և ավազաններ (Ազատավան` 420 C, 2600 մ, Սևաբերդ` 830 C, 3100 մ)։ 1998թ. Համաշխարհային բանկի դրամաշնորհային    ծրագրի ֆինանսավորմամբ ստեղծված Երևանի Երկրաջերմային փորձնական ծրագրի շրջանակներում հայ-ամերիկյան երկրաբանական հետազոտությունների կազմակերպության հետ համատեղ Գառնիի տարածքում փորվեց «Ազատ-1» հորատանցքը։ Արդյունքում 2280-2285 մ խորության վրա հայտնաբերվեցին հարուստ երկրաջերմային ռեսուրսների պաշարներ։ 2000-2001թթ. ռուսական «Լուկոյլ» նավթային ընկերությունը շարունակեց աշխատանքը «Ազատ-1» հանքավայրի առանձնահատկությունների ուսումնասիրության նպատակով (ջերմաստիճան, ճնշում, հանքայնացում և այլն)։ Սակայն տեխնիկական պատճառներով աշխատանքները դադարեցվեցին։ Ավելի ուշ հետազոտությունները վերսկսվեցին ՀՀ էներգետիկայի նախարարության ենթակա «Geoenergetica» ձեռնարկության կողմից, ինչի արդյունքում տրվեցին երկրաջերմային ռեսուրսների ստորգետնյա բաշխման նկարագիրը և ուղղվածությունը դեպի Երևան։ Այնուամենայնիվ, ներկայումս Հայաստանում չկան հատուկ նախագծեր, որոնք ուղղված կլինեն երկրաջերմային էներգիայի` որպես վերականգնվող էներգիայի ռեսուրս ուսումնասիրությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա Կատեգորիա:Էներգետիկա Կատեգորիա:Քամիներ Կատեգորիա:Էներգիայի աղբյուրներ Կատեգորիա:Բնական պաշարներ Կատեգորիա:Էլեկտրականություն Կատեգորիա:Կլիմայի փոփոխություն Կատեգորիա:Շրջակա միջավայր Կատեգորիա:Տուրբիններ Կատեգորիա:Էկոլոգիա Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն
Պարույր Սևակի տուն-թանգարան
Պարույր Սևակի տուն-թանգարանը գտնվում է բանաստեղծի ծննդավայրում՝ Զանգակատուն (նախկինում՝ Չանախչի, Սովետաշեն) գյուղում։ Բացվել է Պարույր Սևակի ողբերգական մահվան 10-րդ տարելիցի օրը՝ 1981 թվականի հունիսի 17-ին։
Տուն-թանգարանի շենքն ընգրկված է Հայաստանի հանրապետական նշանակություն ունեցող հուշարձանների ցանկում։
Պատմություն
Թանգարանը կառուցվել է գրողի առանձնատան կողքին, այգու հարևանությամբ։ Նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանը։ Ըստ նախագծի՝ տուն-թանգարան համալիրը ներառում էր նախասրահ-դահլիճ, ցուցասրահներ, մատուռ-զանգակատուն, ամֆիթատրոն։ Իրականացվել է նախագծի միայն մի մասը՝ ներկայիս նախասրահ-դահլիճը։
2015 թվականի մարտին բացվեց տուն-թանգարանի նոր մասնաշենքը, որն ունի զանգակատան տեսք։ Այն ներառում է տուն-թանգարանի վարչական մասը, գրապահոցը և ընդունելությունների սրահը։
Պարույր Սևակի տուն-թանգարան համալիրն այսօր ներառում է թանգարանի երկու մասնաշենքերը, բանաստեղծի կառուցած առանձնատունը (1960), այգին և հայրական տունը (1924)։
Ցուցադրություն
Ցուցասրահը հարստացված է Պարույր Սևակին նվիրված՝ նկարիչ Սարգիս Մուրադյանի՝ 1985-1986 թվականներին կատարած մեծադիր որմնանկարով, որտեղ ներկայացված են գրողի կյանքի և ստեղծագործության կարևոր շրջափուլերը։ Թանգարանի նախասրահ-դահլիճում ցուցադրված են բանաստեղծի կյանքի ու ստեղծագործական տարբեր փուլերին վերաբերող ցուցանմուշներ՝ անձնական իրեր, վավերագրեր, ձեռագրերի պատճեններ, տարբեր լեզուներով հրատարակություններ։ Ցուցասրահի մի անկյունում ճգրտությամբ վերարտադրված է Պ. Սևակի՝ երևանյան բնակարանի (հասցե՝ Կասյան 3) աշխատասենյակը՝ բնօրինակ կահույքով և ցուցա­նմուշնե­րով։
Թանգարանում պահպանվում են շուրջ 700 ցուցանմուշներ և Պ. Սևակի անձնական գրադարանի 1000-ից ավելի գրքեր։ Տուն-թանգարանի բակում՝ այգու արևելյան հատվածում են գտնվում Պարույր Սևակի, նրա կնոջ՝ Նելլի Մենաղարաշվիլիի, և ծնողների՝ Ռաֆայել և Անահիտ Սողոմոնյան­ների շիրիմները։
2019 թվականից թանգարանի ցուցադրության մաս է կազմում նաև Պարույր Սևակի հայրական տունը։ 1926 թվականին այդ տանն են հաստատվել հայ մեծանուն բանաստեղծ ծնողները՝ Ռաֆայել և Անահիտ Սողոմոնյանները, հորեղբայրը՝ Վահան Սողոմոնյանը։ Այստեղ են անցել Պ. Սևակի մանկությունն ու պատանեկությունը (1926-1940)։
Տան առջև փռված է մի փոքրիկ այգի՝ խնձորի, ծիրանի, ընկույզի ծառերով։ Ինչպես այդ շրջանում գյուղի մյուս տները, Պ. Սևակի հայրական տունն էլ ունեցել է հարթ տանիք։ Տների այսպիսի կառուցվածքը բնորոշ է եղել Պարսկաստանի Խոյ և Սամաստ գավառներին։ Պատերը կավածեփ են, տանիքը՝ հողածածկ։ Այս շինության մաս է կազմում էյվանը, որտեղ գտնվում են թոնիրները, իսկ  դրանց հարևանությամբ սանդն է, որի մեջ օթակով ձավար են ծեծել, այնուհետև՝ երկանքով աղացել։ Էյվանին կից գոմն է, իսկ դրա հարևանությամբ՝ օթախը։ Վերջինս այն սենյակն է, որտեղ ապրել է ամբողջ ընտանիքը։ Սենյակի կահավորանքը կազմել են թախտերը, որոնցից մեկի վրա հավաքվել է տան անկողինը։ Սենյակի մեջտեղից բարձրանում է մի հաստ սյուն, որը ոչ միայն տանիքի հիմնական գերանի հենակն է, այլև ծառայել է որպես զանազան առարկաների, այդ թվում՝ նավթի լամպի կամ ձեթի ճրագի կախարան։ Սենյակի կենտրոնում թոնիրն է, որի վրա ուշ աշնանից մինչև գարնան ավարտ դրվող քուրսին ծառայել է որպես և՛ ճաշասեղան, և՛ զրուցասեղան, իսկ հետո նաև գրասեղան՝ պատանի Պարույրի համար։ Թոնիրը ոչ միայն լավաշ թխելու, ճաշ եփելու համար էր, այլև՝ սենյակում ջերմություն ապահովելու։ Օթախի հարևանությամբ է գտնվում հացատունը կամ մարագը, որը նաև մառանի դեր է ունեցել։ Այդտեղ պահվել են կենցաղային իրեր և գյուղատնտեսական գործիքներ։
Միջոցառումներ
Թանգարանում հաճախ են կազմակերպվում սևակյան պոեզիայի օրեր, ընթերցումներ, պոեզիայի ձայնագրություններ՝ հենց բանաստեղծի ընթերցմամբ։
Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Հայաստանի Արարատի մարզի Զանգակատուն համայնքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Պարույր Սևակ Կատեգորիա:1981 հիմնադրված թանգարաններ
Տանգոյի դաս
Ֆիլմը Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Նիդեռլանդների, Գերմանիայի և Արգենտինայի համատեղ արտադրությունն է, որի պրոդյուսերները Օսկար Կրամերը (Արգենտինա) և Կրիստոֆեր Շեպարդն (Մեծ Բրիտանիա) են։ Սաունդթրեքը ներառում է Կառլոս Գարդելի իրական ձայնագրությունները՝ Mi Buenos Aires querido և Աստոր Պիացոլայի՝ Libertango: Ինչպես նաև ընդգրկում է երաժշտություն, գրված հենց Սալլի Փոթերի կողմից ։
Պատմություն
Սալին հրապուրվում է պարով և տանգո դասերի դիմաց իր նոր ֆիլմում դեր է առաջարկում Պաբլոյին ։ Նրանք սկսում են պարապել, իսկ հետո սիրահարվում են, սակայն զգացմունքային մտերմությունը լուրջ խոչընդոտ է դառնում հաջողության ճանապարհին ։
Թողարկում
Առաջին անգամ ֆիլմը ներկայացվել է Իտալիայում Վենետիկի կինոփառատոնին, 1997 թվականի օգոստոսի 29-ին։ Մեկ շաբաթ անց, սեպտեմբերի 8-ին, «Տանգոյի դաս»-ը ցուցադրվել է Տորոնտոյի կինոփառատոնին, Կանադայում։ Ֆիլմը հայտնվել է բազմաթիվ փառատոների, ինչպիսիք են Մար Դել Պլատան, Ռեյկյավիկի կինոփառատոնը և այլն։
Սաունդթրեք
Սաունդթրեկը օգտագործվում են օրիգինալ ձայնագրություններ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1997 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Հոլանդական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Լ’Էսկալ
Լ’Էսկալ (L'Escale, L'Escala), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Վոլոն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Ֆորկալկե։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04079։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 1255 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 808 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 551-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 257-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 68,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 71,1 %)։ 551 աշխատունակ բնակիչներից 497-ը աշխատում էին (254 տղամարդ և 243 կին), անաշխատանք էին 54-ը (19 տղամարդ և 35 կին)։ 257 անգործ մարդկանցից 56-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 111-ը թոշակառու, 90-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մկրտիչ Պալոցյան
'''
Պալոցյան Մկրտիչ Կիրակոսի (1883, Խարբերդ), հայ բժիշկ
Կենսագրություն
Ծնվել է 1883 թվականին Խար­բեր­դում։ 1902/1910 թվականին ավարտել է Բեյ­րու­թի Ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետի դեղագործական բաժինը։ 1910-1914 թվականներից աշխատել է Տիգ­րա­նա­կեր­տի և Վա­նի Ամերիկյան հիվանդանոցներում։ Սպանվել է Թուր­քի­ա­յում իրագործված Մեծ եղեռ­նի ընթացքում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Զագորյանկա (Ինստրուչի վտակ)
Զագորյանկա (Загорянка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինստրուչ գետի ձախ ափին 23 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է, ավազանի տարածքը 56,8 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Պրեգոլյա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ցվետլի աբբայություն
Ցվետլի աբբայություն (Zwettl), կաթոլիկ եկեղեցի ավստրիական Ցվետլ բնակավայրի մոտ (Ստորին Ավստրիայի նահանգ)։
Զավիտայա (Ինստրուչի վտակ)
Զավիտայա (Завитая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինստրուչ գետի ձախ ափին 33 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 21,6 կմ2 է։
Զագորյանկա (Ինստրուչի վտակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ցվետլի աբբայություն
Դիրք
Եկեղեցին գտնվում է Կամպ գետի աջ ափին՝ Ցվետլ գյուղից 2 կմ հեռավորությամբ։ Եկեղեցուց 35 կմ հարավ–արևելք գտնվում է Կրեմս քաղաքը, իսկ 75 կմ հեռավորությամբ՝ Վիեննան։
Պատմություն
Ցվետլի աբբայությունը հիմնվել է 1137 թվականին՝ դառնալով Հայլիգենկրոյց եկեղեցու առաջին «դուստր մենաստանը»։ Աբբայության հիմնադրումը հաստատվել է Ինոկենտ II (1140) պապի կողմից։
Եկեղեցու առաջին շինությունները կառուցվել են հիմնադրումից կարճ ժամանակ անց․ արդեն 1159 թվականին եկեղեցին օծվել է։ Մնացած շինությունների կառուցումն ավարտվել է 1218 թվականին։ 13–րդ դարում Ցվետլի եկեղեցին Ավստրիայի ամենահարուստ և ազդեցիկ եկեղեցիներից էր։
15–րդ դարում եկեղեցին մի քանի անգամ թալանվել է։ Այսպես՝ 1426 թվականին 4 000 հուսիտներ թալանել և այրել են եկեղեցին։ Եկեղեցին գոթական ոճով վերակառուցվել է աբբա Յոհանի օրոք (1437-51), սակայն նախկին փառքը չի վերստացել։ 15–րդ դարի վերջին այնտեղ ապրում էր 40 վանական։ Ռեֆորմացիայի շրջանում աբբայությունում մնացել էր ընդամենը վեց վանական և մեկ քահանա։ Գոյատևման համար աբբայությունը ստիպված վաճառել է երբեմնի ընդարձակ հողատարածությունները։
Ցվետլի ծաղկման նոր շրջանը սկսվել է 16–րդ դարում՝ աբբա Էրազմի օրոք։ Երեսնամյա պատերազմի և օսմանյան ներխուժումների ընթացքում երջանիկ պատահականությամբ եկեղեցին չի տուժել։ Մելխիոր աբբայի օրոք (1706—1747) եկեղեցին հասել է իր ծաղկման գագաթնակետին․ աբբայությունը ընդարձակվել է, կառուցվել են նոր շինություններ։ Մելխիորը հիմնել է դպրոց, որտեղ ուսուցանել են փիլիսոփայություն և աստվածաբանություն։ Աբբայի օրոք հարստացել է գրադարանը։
Հովսեփ II–ի կառավարման շրջանում Ցվետլի աբբայությանը, ինչպես շատ այլ եկեղեցիների, սպառնում էր փակման վտանգը, սակայն հաջողվել է դրանից խուսափել՝ դպրոցին կից գործող եկեղեցու շնորհիվ։ 19–րդ դարում սկսվում է վանքի աստիճանական անկումը, որը, սակայն, փակման չի հանգեցնում։
Զավիտայա (Ինստրուչի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ցվետլի աբբայություն
Ճարտարապետություն
Քանի որ եկեղեցին մի քանի անգամ վերականգնվել է, նրան բնորոշ է ճարտարապետական ոճերի միախառնումը։ Այստեղ զգացվում են ռոմանական, գոթիկայի և բարոկկոյի ոճական դրսևորումները։ Եկեղեցու խորանը մեզ է հասել 17–րդ դարից․ այն պատրաստված է բազմագույն մարմարից։ Երգեհոնը ստեղծվել է 1731 թվականին Յոհան Էգեդահերի կողմից։ Այն համարվում է Ստորին Ավստրիայի ամենամեծ և թանկ երգեհոններից մեկը։
Զավիտայա (Ինստրուչի վտակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ցվետլի աբբայություն
Նոր ժամանակաշրջան
Ցվետլը գործող եկեղեցի է, որում հաշվվում է մոտ 23 հոգևորական։ Ցվետլի հոգևորականները սպասարկում են մոտակա 14 համայնքները։ Եկեղեցու մի մասը բաց է այցելությունների համար։ Հնարավոր է նաև այցելությունը եկեղեցական այգի և գինու ստորերկրյա մառաններ։
Աբբայության գրադարանում հաշվվում է մոտ 60 000 հատոր գիրք, 420 ձեռագիր, 500 ինկունաբուլաներ։ Եկեղեցուն պատկանում է 2 500 հա անտառային տարածք, 35 հա խաղողի այգիներ։
Եկեղեցուն կից գործում է աստվածաբանական դպրոց։ 1983 թվականից աբբայությունում անցկացվում է երգեհոնային ամենամյա փառատոն։
Կաղնեսունկ
Կաղնեսունկ, կապտուկ, բազիդիավոր սնկերի բոլետայինների ընտանիքի ներկայացուցիչ։
Բնութագիր
Գլխարկը (տրամագիծը՝ 5-20 սմ) բարձիկաձև է, թավշանման, չոր, դեղնագորշաձիթապտղագույն։ Պտղամիսը դեղնասպիտակ է, ունի հաճելի սնկային հոտ և համ, ոտիկի հիմքում՝ կարմրավուն, կպչելիս կապտում է։ Գլխարկի ստորին մասում գտնվում է դեղնակարմիր, խողովակաձև հիմենոֆորը։ Ոտիկը (երկարությունը՝ 7-15 սմ, հաստ.՝ 2-6 սմ) հիմքում լայնացած է՝ դեղնանարնջագույն, գորշ կարմրավուն ցանցաձև նախշով։ Պայմանական ուտելի սունկ է, օգտագործվում է թարմ՝ համապատասխան մշակումից հետո։ Ոգելից խմիչքների հետ օգտագործելիս առաջացնում է թունավորում։ Նման է ոչ ուտելի սատանայի սնկին (Boletus satanas)։
Տարածումը Հայաստանում
ՀՀ-ում հազվադեպ հանդիպում է Տավուշի, Արագածոտնի, Լոռու մարզերի խառնանտառներում կամ կաղնուտներում։ Աճում է հողի վրա (1100-1600 մ բարձրություններում)։ Միկոռիզագոյացնող սունկ է, համակեցության մեջ է մտնում միայն կաղնու հետ։
Կատեգորիա:Բոլետայիններ Կատեգորիա:Ուտելի սնկեր
Բորիս Լյատոշինսկի
Բորիս Նիկոլաևիչ Լյատոշինսկի,, խորհրդային կոմպոզիտոր, դիրիժոր և մանկավարժ։ ՈւԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1968)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային դիրիժորներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Մոնտանարո
Մոնտանարո (Montanaro), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 5.431 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 271 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10017։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։
Բնակավայրում առանձնահատուկ շուքով է նշվում սուրբ Աստվածամոր վերափոխման տոնը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լա Բրիյան
Լա Բրիյան (La Brillanne, La Brilhana), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Պերյուի կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Ֆորկալկե։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04034։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 894 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 500 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 361-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 139-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 72,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,4 %)։ 361 աշխատունակ բնակիչներից 310-ը աշխատում էին (169 տղամարդ և 141 կին), անաշխատանք էին 51-ը (23 տղամարդ և 28 կին)։ 139 անգործ մարդկանցից 40-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 46-ը թոշակառու, 53-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լա Լոժ օ Շևր
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 79 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.01 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.82 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 80 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 26 կմ արևելք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 56 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 39-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 17։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %։ 39 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 38 անձ (19 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 17 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ջրային պաշարների մոնիտորինգ
Ջրային պաշարների մոնիտորինգ, ջրագրական, ջրաերկրաբանական, ջրաֆիզիկական և ջրաքիմիական ցուցանիշների կանոնակարգված (և տարածման ենթակա) դիտարկումների համակարգ, որն ապահովում է այդ տվյալների հավաքումը և մշակումը։ Ջրային պաշարների մոնիտորինգն ապահովում է տվյալներ ջրային պաշարների քանակ, (այդ թվում՝ նաև ձնածածկույթների) և որակական ցուցանիշների, օգտագործման արդյունավետության, ջրային պաշարների վրա մարդահարույց ազդեցությունների հետևանքների՝ ներառյալ աղտոտման, կեղտաջրերի և դրանցում գտնվող նյութերի կազմերի, քանակների, ջրային պաշարների վերականգնման, ջրհեղեղների, սելավների, երաշտների կանխատեսումների, ջրաէկոհամակարգերի պահպանման գոտիների ու դրանց վիճակի, մթնոլորտային տեղումների և մթնոլորտի ջերմաստիճանային ռեժիմի, ջրօգտագործման թույլտվությունների և ջրային համակարգերի օգտագործման թույլտվությունների, ջրի ազգային ծրագրի իրականացման ընթացքի վերաբերյալ։
Կատեգորիա:Ջրային պաշարներ
Մարիտա Պետերսեն
Մարիտա Պետերսեն (Marita Sámalsdóttir Petersen, ), ֆարերյան քաղաքական և պետական գործիչ, Ֆարերյան կղզիների առաջին կին վարչապետը (18 հունվարի 1993 թվական - 15 սեպտեմբերի 1994 թվական) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում։ Մասնագիտությամբ մանկավարժ է, 1967 թվականից մինչև 1989 թվականը աշխատել է Կոպենհագենի և Էսբերգի դպրոցներում։ 1988 թվականից աշխատել է Ֆարերյան կղզիների կառավարությունում։ 1989 թվականից մինչև 1994 թվականը եղել է Ուսուցիչների ասոցիացիայի նախագահը։ 1991-1993 թվականներին եղել է կրթության, մշակույթի, արդարադատության և կրոնի գործերով նախարար։ 1993 թվականի հունվարի 18-ից մինչև 1994 թվականի ստպտեմբերի 15-ը եղել է Ֆարերյան կղզիների առաջին և միակ կին վարչապետը։ Միաժամանակ եղել է վարչակազմի և հասարակական աշխատանքների գծով նախարար։ Վարչապետ եղած ժամանակ պայքարել է քաղաքականության մեջ կանանց դերի ակտիվացման և հավասարության կարգավիճակի մասին օրենքի ներդրման ուղղությամբ, որը ընդունվեց 1994 թվականին։ 1993-1996 թվականներին եղել է Ֆարերյան կղզիների ձախ ցենտրիստական Սոցիալ դեմոկրատական կուսակցության նախագահը ։ 1988-1998 թվականներին եղել է ֆարերյան Լյոգտինգի (խորհրդարանի) անդամ (բացի այն ժամանակահատվածից, երբ նա եղել է վարչապետ կամ նախարար)։ 1994-1995 թվականներին եղել է Լյոգտինգի (խորհրդարանի) խոսնակ։ 1998-2001 թվականներին ընտրվել է Դանիական ֆոլկետինգի պատգամավոր։ 1998 թվականին նա դարձավ Հատուկ կրթության կենտրոնի (մտավոր թերզարգացած երեխաների դպրոց) ղեկավար։ Մահացել է քաղցկեղից, 2001 թվականի օգոստոսի 26-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆարերյան քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ
Էկլամպսիա
Էկլամպսիա, ցնցումների սկիզբը պրեէկլամպսիայով կնոջ մոտ ։ Վերջինս հղիության ախտաբանություն է, որի ընթացքում առկա է բարձր զարկերակային ճնշում և/կամ մեծ քանակով սպիտակուց մեզի մեջ, կամ առկա է այլ օրգանի դիսֆունկցիա ։ Սկիզբը կարող է լինել ծննդաբերությունից առաջ, ընթացքում կամ հետո ։ Ավելի հաճախ սկսվում է հղիության երկրորդ կեսում ։ Ցնցումները տոնիկ-կլոնիկ տեսակի են և տևում են մոտ մեկ րոպե ։ Ցնցումներին հետևում է կա՚մ շփոթությունը, կա՚մ կոման ։ Բարդություններն են ասպիրացիոն թոքաբորբը, ներուղեղային արյունազեղումը, երիկամային անբավարարությունը և սրտի կանգը ։ Պրեէկլամպսիան և էկլամպսիան մաս են կազմում մի շարք վիճակներ միավորող խմբի, որը հայտնի է հղիության ընթացքում հիպերտենզիվ խանգարումներ անվամբ ։Կանխարգելման նպատակով արձր ռիսկի տակ գտնվողներին տ րվում է ասպիրին, կալցիումի հավելումներ կալցիում քիչ օգտագործող հղիներին և հղիությունից առաջ առկա հիպերտենզիայի բուժում դեղամիջոցներով  ։ Վարժությունները հղիության ընթացքում նույնպես կարող են լինել օգտակար ։ Մագնեզիումի սուլֆատի ներերակային կամ միջմկանային ներարկումը բարելավում է արդյունքները էկլպամպսիայով հիվանդների մոտ և ընդհանուր առմամբ անվտանգ է ։ Հանդիպում է և՚ զարգացող և՚զարգացած երկրներում ։ Շնչառությունը դժվարացած է և աջակցության կարիք ունի ։ Այլ բուժումներ ներառում են հիդրալազին՝ զարկերակային ճնշման դեմ և շտապ ծննդալուծում կա՚մ հեշտոցային, կա՚մ կեսարյան ճանապարհով ։
Պրեէկլամպսիան հանդիպում է ծննդկանների 5%-ի, իսկ էկլապմսիան՝ 1,4%-ի մոտ ։ Զարգացած երկրներում գրանցվել է 1։2000 հանդիպման հաճախականություն, պայմանավորված լավ բժշկական խնամքով ։ Հիպերտենզիոն խանգարումները հղիության ընթացքում ամենահաճախ հանդիպող մահվան պատճառներից մեկն են ։ 2015-ին հաշվարկվել է 46900 մահ։ «Էկլամպսիա » տերմինը հունարեն «կայծակ» բառից է ։ Հիվանդության առաջին հայտնի նկարագրությունը տրվել է Հիպոկրատի կողմից մ․թ․ա․ առաջ 5-րդ դարում ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Էկլամպսիան հղիության ախտաբանություն է, որը բնորոշվում է պրեէկլամպսիայի ֆոնի վրա ընթացող ցնցումներով ։ Սովորաբար հղի կնոջ մոտ մինչ ցնցումների առաջանալը ի հայտ են գալիս հիպերտենզիան և սպիտամիզությունը ․
Այս ախտանիշերից ցանկացածը կարող է առկա լինել ցնցումներից առաջ կամ հետո ; Հնարավոր է նաև, որ ոչ մի ախտանիշ չզարգանա։
Այլ ուղեղային նշաններ կարող են անմիջապես նախորդել ցնցմանը, ինչպիսինն է սրտխառնոցը, փսխումը, գլխացավերը և կեղևային կուրությունը։ Եթե զարգանում է բազմաօրգանային անբավարարություն, ապա կառաջանան տարբեր օրգանների ախտահարման ախտանիշեր, այնպիսին ինչպիսինն է որովայնային ցավը, դեղնուկը, շնչարգելությունը, օրվա մեզի պակասում։
Սկիզբ
Ցնցումները սովորաբար առաջանում են հղիության ընթացքում կամ նախքան ծննդաբերությունը (անտեպարտում շրջան), բայց կարող է զարգանալ նաև ծննդաբերության (ինտրապարտում շրջան) ընթացքում կամ հետո (պոստպարտում շրջան) ։ Եթե ցնցումները զարգանում են պոստպարտում շրջանում, ապա ավելի մեծ հավանական է, որ կզարգանան ծննդաբերությունից հետո առաջին 48 ժամերին նույնպես։ Այնուամենայնիվ, ուշ պոստպարտում ցնցումները կարող են զարգանալ ծննդաբերությունից 4 շաբաթ անց  ։
Բարդություններ
Էկլամպսիան հղի է վտանգներով թե՚ հղի կնոջ, թե՚ չծնված երեխայի (ֆետուս) համար։ Էկլամպսիայի դեպքում պտուղը կարող է աճել ավելի դանդաղ, քան առողջ հղիության ընթացքում, որը կարող է հանգեցնել ներարգանդային աճի կասեցման և նորածնի քաշի անհամապասխանության հղիության ժամկետին, ինչպես նաև կարող է գրանցվել ցածր քաշ ծնվելիս ։ Էկլամպսիան կարող է առաջացնել խնդիրներ ընկերքի հետ։ Ընկերքը կարող է արյունահոսել (արյունազեղում) կամ շերտազատվել արգանդի պատից ։ Ընկերքը շերտազատվում է արգանդի պատից ծննդաբերության ընթացքում; Վերջինս ծննդաբերության մի մաս է կազմում։ Ընկերքը կարող է անջատվել նաև նախքան ծննդաբերությունը։ Այս վիճակը կոչվում է ընկերքի շերտազատում և կարող է լինել վտանգավոր պտղի համար ։ Կարող է ծագել նաև ընկերքի անբավարարություն, վիճակ, երբ ընկերքը անկարող է ապահովել պտղի զարգացումը և անկարող է համապասխան քանակի թթվածին և սննդանյութեր մատակարարել պտղին ։ Ցնցման ժամանակ պտղի սրտի զարկերը կարող են դառնալ ավելի դանդաղ, քան նորմայում (բրադիկարդիա) ։ Եթե ծագի նշված բարդություններից որևէ մեկը, ապա կարող է առաջանալ պտղի դիստրես։ Եթե մեծ է ռիսկը կորցնելու կա՚մ պտղին, կա՚մ հղիմ կնոջը, ապա էկլամպսիայի վերջնական բուժումը դա ծննդաբերությունն է։ Վերջինս կարող է լինել ավելի ապահով, երբ ծննդալուծումը կատարվում է ժամկետից շուտ, քան 40 շաբաթականում։ Պտղի անհասությունը նույպես էկլամպսիայի բարդություն է ։