cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուշադրություն
Ուշադրության նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ
Ուշադրության նյարդաֆիզիոլոգիակ հիմքում պետք է նշել երկու կարևոր երևույթների մասին՝ նյարդային գործընթացների տարածում (իռադիացիա)և դոմինանտ։ Չարլզ Սքոտ Շերինգտոնի կողմից առաջ է քաշվել նյարդային գործընթացների ինդուկցիա հասկացությունը, որը հետագայում զարգացվել է Իվան Պավլովի կողմից. այն որոշակիորեն բացատրում է ուշադրությունն ապահովող ֆիզոլոգիական գործընթացների դինամիկան։ Այս կանոնի համաձայն՝ գլխուղեղի կեղևի մի շրջանում ծագած գրգռումը արգելակում է կեղևի մյուս շրջանները (միաժամանակյա ինդուկցիա) կամ փոխարինվում այդ շրջանի արգելակմամբ (հաջորդական ինդուկցիա)։ Կեղևի այն շրջանը, որում ծագում է իռադիացիայի երևույթը, բնութագրվում է օպտիմալ գրգռվածությամբ, ուստի այստեղ հեշտ են ձևավորվում պայմանական կապեր։ Իսկ կեղևի մյուս շրջանները այդ պահին կապված են մարդու ոչ կամային գործունեության հետ։
Հետտարրական կրթություն
Միջնակարգ կրթության իրավունք
Նոբելյան մրցանակակիր Մալալա Յուսուֆզայը 2017 թվականին տված հարցազրույցում ասել էր․ "«Իմ նպատակն է համոզել, որ յուրաքանչյուր երեխա՝ աղջիկ թե տղա, դպրոց գնալու հնարավորություն ունեն»։ «Սա նրանց հիմնական իրավունքն է, ուստի ես կաշխատեմ դրա վրա և երբեք կանգ չեմ առնի, մինչև չտեսնեմ դպրոց գնացող վերջին երեխային ։»"
Ուշադրություն
Ուշադրության նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ
Ալեքսեյ Ուխտոմսկու կողմից առաջարկված դոմինանտի ուսմունքի համաձայն՝ գլխուղեղում միշտ կա ժամանակավոր գերիշխող գրգռման օջախ, որը տվյալ պահին պայմանավորում է նյարդային մյուս կենտրոնների աշխատանքը և դրանով որոշում վարքի ուղղվածությունը։ Դոմինանտի շնորհիվ տեղի է ունենում նյարդային իմպուլսների միացում, այլ կենտրոնների ակտիվության ճնշում, ինչի շնորհիվ գրգռումն ավելի է ուժեղանում։ Ընդ որում, դոմինանտի ծագման հիմք է հանդիսանում ոչ միայն մարդու վրա ազդող գրգռիչի ուժը, այլև նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը։
Սակայն ոչ նյարդային գործընթացների ինդուկցիան, ոչ դոմինանտը մինչև վերջ չեն բացատրում ուշադրության մեխանիզմները, հատկապես նրա կամածին բնույթը։ Ի տարբերություն կենդանիների՝ մարդիկ ղեկավարում են իրենց ուշադրությունը։ Հենց գործունեության նպատակադրումը և ճշգրտումը պահում է ուշադրությունը։
Հետտարրական կրթություն
Միջնակարգ կրթության ապագա ուղղություններ
ՅՈՒՆԵՍՕ-ն կարծում է, որ արագ փոփոխվող աշխարհում միջնակարգ կրթական համակարգերը անհրաժեշտ են վերանայել՝ երիտասարդներին՝ կյանքի հմտությունների լայն ռեպերտուար հաղորդելու, աշխատանքին և կյանքին նախապատրաստելու համար։ Այս հմտությունները պետք է ներառեն ընդհանուր իրավասությունները, ոչ մասնագիտական հատուկ գործնական կարողությունները, ՏՀՏ-ն, ինքնուրույն սովորելու, թիմում աշխատելու ունակություննները, ձեռներեցությունը և քաղաքացիական պատասխանատվությունը։
Ուշադրություն
Ուշադրության նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ առողջ մարդկանց մոտ լարված, կամային ուշադրության դեպքում գլխուղեղի ճակատային կեղևում տեղի է ունենում կենսաէլեկտրական ակտիվության փոփոխություն՝ պայմանավորված ճակատային բլթի հատուկ նեյրոնների աշխատանքով։ Առաջին տեսակի նեյրոնները կոչվում են «նորի դետեկտորներ», որոնք ակտիվանում են նոր գրգռիչների ազդեցությամբ, իսկ «սպասման» նեյրոնները գրգռվում են օրգանիզմի և նրա որևէ պահանջմունքի բավարարման օբյեկտի հանդիպումից։ Ընդ որում, ճակատային կեղևը գործառնական առումով գտնվում է տեսաթմբի ոչ մենահատուկ կորիզների, լիմբիական համակարգի գոյացությունների, ուղեղիկի և մյուս գոյացությունների հետ սերտ փոխազդեցության մեջ։
Հետտարրական կրթություն
Միջնակարգ կրթության ապագա ուղղություններ
Դրանք կարող են լավագույնս հաստատվել ընդհանուր հիմնական ուսուցման ժամանակահատվածում և որքան հնարավոր է երկար ժամանակով հետաձգել ուսանողների ուղղորդումը դեպի ակադեմիական և մասնագիտական հոսքեր, իսկ այնուհետև պետք է լինի ճկունություն՝ հոսքերի միջև ուսանողների ազատ տեղաշարժը ապահովելու համար՝ կախված նրանց ընդունակություններից և հակումներից։ Հավատարմագրումը մի հոսքում պետք է ունենա հավասար ճանաչում, ինչպես նաև բարձրագույն կրթություն ստանալու հնարավորություն մյուս հոսքում։ Սա երիտասարդներին կապահովի բազմաթիվ հմտություններով, այնպես որ նրանք պատրաստ կլինեն իրենց աշխատանքային կյանքում մի քանի անգամ աշխատուժ ընդունվելու և վերընդունվելու որպես կանոնավոր վճարով աշխատողներ կամ մասնավոր ձեռնարկատերեր և կվերապատրաստվեն, երբ իրենց հմտությունները զարգացնելու կարիք ունենան։
Ուշադրություն
Տեսակներ
Կախված անհատի գիտակցական ընտրությունից և կարգավորման առանձնահատկություններից՝ առանձնացվում են կամային, ոչ կամային և հետկամային ուշադրության տեսակներ։
Հետտարրական կրթություն
Օրենքի գերակայության խթանում
Դեռահասությունը կապված է ժամանակաշրջանի զգալի աճի հետ, որտեղ ինքնությունը, պատկանելությունը և սոցիալականությունը կարևոր են հատկապես հասակակիցների շրջանում։ Միջնակարգ դպրոցները մեծ դեր են խաղում երիտասարդների սոցիալականացման, զարգացման և նրանց գաղափարների ձևավորման, արդարության, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների վերաբերյալ գաղափարների մոտեցման և ձևավորման վերաբերյալ ։
Ուշադրություն
Ոչ կամային ուշադրություն
Ոչ կամային ուշադրությունը բնածին գործընթաց է, իրականանում է օրգանիզմի վրա որոշակի ուժի գրգռիչի ազդեցության ժամանակ և մարդուց հատուկ ջանքեր չի պահանջում։ Ոչ կամային ուշադրության մեխանիզմները մարդու և կենդանիների մոտ ընդհանուր են, դրանց հիմքը կազմում է կողմնորոշիչ ռեֆլեքսը։ Ընդ որում, ոչ կամային ուշադրությունը կապված է առավելապես միջին ուղեղի և ուղեղաբնի ստորին բաժինների հետ
Հետտարրական կրթություն
Օրենքի գերակայության խթանում
Կրթական համակարգերը, որոնք խթանում են հանուն արդարության կրթությանը, այսինքն՝ օրենքի գերակայության նկատմամբ հարգանքը մարդու միջազգային իրավունքների և հիմնարար ազատությունների հետ մեկտեղ, ամրապնդում են սովորողների և հանրային հաստատությունների միջև հարաբերությունները։ Կրթական համակարգերի նպատակն է հնարավորություն տալ երիտասարդներին դառնալ խաղաղության և արդարության ջատագովներ։ Ուսուցիչները այս գործում առաջինն են և ընտանիքների հետ միասին ունեն ձևավորող դեր երիտասարդների վերաբերմունքի և վարքագծի ապագա ձևավորման գործում։
Ուշադրություն
Ոչ կամային ուշադրություն
Ոչ կամային ուշադրությունը համարվում է ուշադրության առավել պարզ, պասիվ տեսակ, քանի որ ծագում է անկախ մարդու գիտակցությունից։ Այն ավելի շատ կախված է մեզ վրա ազդող գրգռիչներից, քան ինքներս մեզնից։ Ոչ կամային ուշադրության ծագումը կախված է մի շարք պատճառներից՝ ֆիզիկական, հոգեֆիզիոլոգիական, հոգեկան։ Դրանք կապված են միմյանց հետ, բայց պայմանականորեն բաժանվում են չորս կատեգորիաների. Մեծ նշանակություն ունի նաև գրգռիչների հակադրությունը (կոնտրաստը), ինչպես նաև գրգռիչի տևողությունը, մեծությունը, ձևը։ Այս խմբի մեջ կարելի է ներառել նաև գրգռիչի նոր լինելը, անսովորությունը։ վերջինիս վերաբերում է նաև տարածության մեջ գրգռիչների միախառնումը։ Այս պատճառներով պայմանավորված ուշադրությունը կողմնորոշիչ կամ հարկադրական ուշադրությունն է՝ կախված մարդու վրա ազդող գրգռիչի բնութագրերից։
Հետտարրական կրթություն
Կարերիայի և կյանքի պլանավորման ուսուցում
Կարիերայի և կյանքի պլանավորման ուսուցման, ինչպես նաև (Կարիերայի) Զարգացման կրթության միջոցառումները իրականացվում են Հոնկոնգի միջնակարգ դպրոցներում։ Ուսանողների՝ կրթությունից աշխատանքի անցումը և միջնակարգ դպրոցում կարիերայի ուսուցումը կարևոր են Հոնկոնգում։ Սակայն Հոնկոնգի միջնակարգ դպրոցներում դեռևս աշխատանքի երկրորդայնացում չի արվում ։
Ուշադրություն
Կամային ուշադրություն
Հասարակական գործունեության ընթացքում մարդը կարողանում է կառավարել իր ուշադրությունը։ Ուստի մարդու կամքին ենթարկվող ուշադրությունը կոչվում է կամային։ Կամային ուշադրությունը իրականացնում են կեղևի ճակատային բլթերը։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ սուբյեկտը կարող է կամային կերպով կենտրոնացնել իր ուշադրությունը մեկ, ապա ուրիշ օբյեկտի վրա։ Մենք կարող ենք գիտակցականորեն ուշադրություն դարձնել նույնիսկ այն ամենին, ինչը մեզ հետաքրքիր չէ։ Կամային ուշադրության գլխավոր ֆունկցիան հոգեկան գործընթացների ակտիվ կարգավորումն է։ Այս տեսանկյունից՝ կամային ուշադրությունը որակապես տարբերվում է ոչ կամային ուշադրությունից։
Կամային ուշադրության մեխանիզմները սոցիալական են իրենց ծագմամբ և միջնորդավորված են ներքին խոսքային գործընթացներով. այն չի հասունանում օրգանիզմում, այլ երեխայի մոտ ձևավորվում է մեծահասակի հետ շփման ընթացքում։ Ինչպես ցույց է տվել Լև Վիգոտսկին, կամային ուշադրության զարգացման սկզբնական փուլերը բաժանված են մեծի և փոքրերի միջև։ Մեծն առանձնացնում է առարկան միջավայրից և անվանում բառով, իսկ երեխան պատասխանում է այդ ազդանշանին՝ կրկնելով բառը։ Այս կերպ, տվյալ առարկան արտաքին միջավայրից առանձնանում է երեխայի համար, ինչի արդյունքում երեխաները սկսում են ինքնուրույն նպատակ դնել։ Երեխայի կամային ուշադրության զարգացումը սկզբում ենթարկվում է մեծահասակի խոսքին, իսկ հետո՝ սեփական խոսքին։ Կամային ուշադրությունը կապված է նաև հույզերի, հետաքրքրությունների, նախկին փորձի հետ, թեև դրանց ազդեցությունը վերջինիս վրա անուղղակի է։
Հետտարրական կրթություն
Ըստ երկրի
Յուրաքանչյուր երկիր մշակել է իրեն ամենահարմար կրթության ձևը։ Փորձ է արվում համեմատել վերջինիս արդյունավետությունը՝ օգտագործելով ուսանողների միջազգային գնահատման ծրագրի արդյունքները, որոնք յուրաքանչյուր երրորդ տարում գնահատում են մաթեմատիկայի, գիտության և ընթերցանության յուրաքանչյուր երկրի 5015 տարվա ներկայացուցչական նմուշը ։
Ուշադրություն
Կամային ուշադրություն
Կամային ուշադրության ենթատեսակները տարբերվում են լուծվող խնդրի և նպատակի բնույթով։
Հետտարրական կրթություն
Ըստ երկրի
Միջնակարգ դպրոցների անուններն ըստ երկրների՝
Ուշադրություն
Կամային ուշադրություն
Կան շատ պայմաններ, որոնք հեշտացնում են կամային ուշադրության դրսևորումը։ Մտավոր գործունեության վրա ուշադրության կենտրոնացումը հեշտանում է, եթե այն ուղեկցվում է պրակտիկ գործունեությամբ։ Օրինակ՝ գիտական գրքի ընթերցումը հեշտ է, եթե այն ուղեկցվում է մշակմամբ։
Հետտարրական կրթություն
Գրականություն
Կատեգորիա:Դպրոցներ Կատեգորիա:Միջնակարգ դպրոցներ Կատեգորիա:Կրթություն ըստ երկրի
Ուշադրություն
Կամային ուշադրություն
Ուշադրության կենտրոնացման համար մեծ նշանակություն ունի մարդու հոգեվիճակը։ Հոգնած մարդուն դժվար է, օրինակ, կենտրոնանալ։ Անհանգստությունը, հիվանդությունը նույնպես թուլացնում են կամային ուշադրությունը։ Կամային ուշադրության կենտրոնացումը որոշակի ինֆորմացիայի վրա՝ կամային ճիգերի ուղեկցությամբ, տևում է 20 րոպե։
Հետկամային ուշադրություն
Գոյություն ունի նաև ուշադրության մեկ այլ տեսակ, որը կրում է նպատակաուղղված բնույթ և սկզբում պահանջում է կամային ճիգեր, իսկ հետո մարդը «ներգրավվում է » աշխատանքի մեջ. հետաքրքիր և նշանակալից է դառնում գործունեության ընթացքը և ոչ միայն նրա արդյունքը։ Հետկամային ուշադրությունը ձևավորվում է գործունեության մեջ ներառվելուց հետո՝ սկզբում պահանջելով կամային ջանքեր, իսկ հետո՝ հետաքրքրության առաջացման հետ, դրանք ինքնըստինքյան անհետանում են. արդյունքում երկար ժամանակահատվածի ընթացքում պահպանվում է նպատակաուղղվածությունը, լարվածությունը թուլանում է, և մարդը չի հոգնում, չնայած, որ հետկամային ուշադրությունը կարող է ժամեր տևել։ Այն համարվում է ուշադրության ամենաերկարատև և արդյունավետ տեսակը։ Ի տարբերություն ոչ կամային ուշադրության՝ հետկամային ուշադրությունը կապված է գիտակցական նպատակների և հետաքրքրությունների հետ և, ի տարբերություն կամային ուշադրության՝ նրանում բացակայում են կամածին ճիգերը։
Հետկամային ուշադրութունը մեծ նշանակություն ունի մանկավարժության մեջ։ Լավ մանկավարժը պետք է գրավի աշակերտին, հետաքրքրություն առաջացնի ուսումնական գործընթացի նկատմամբ։
Կարելի է ասել, որ մարդու ազատ ընտրությամբ կատարվող աշխատանքն առավելապես իրագործվում է հետկամային ուշադրությամբ։
Հատկություններ
Ուշադրությունն ունի մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք բնութագրում են այն որպես ինքնուրույն հոգեկան գործընթաց։
Ծավալ
Ազդակների և զուգորդությունների այն քանակն է, որը միաժամանակ պահպանվում է պարզ գիտակցության սահմաններում։ Այդ ծավալը հավասար է կարճատև հիշողության ծավալին և կազմում է 7±2 միավոր տեղեկություն։ Հայտնի է, որ մարդը չի կարող միաժամանակ մտածել տարբեր բաների մասին և կատարել տարբեր աշխատանքներ։ Այս սահմանափակումը ստիպում է դրսից եկող տեղեկատվությունը բաժանել մասերի, որոնք չեն գերազանցում վերամշակման համակարգի հնարավորությունը։ Ուշադրության ծավալի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ գործնականորեն չի փոխվում ուսուցման և վարժանքի արդյունքում։
Ծավալի ուսումնասիրությունը սովորաբար իրականացվում է միաժամանակ ներկայացվող տարրերի քանակի վերլուծության ճանապարհով, որոնք կարող են հստակ ընկալվել սուբյեկտի կողմից։ Ուշադրության ծավալի հասկացությունը շատ մոտ է ընկալման ծավալ հասկացությանը։ Մեր ուշադրության դաշտում գտնվող միմյանց հետ կապված տարրերի քանակը կարող է շատ ավելին լինել, եթե այդ տարրերը միավորված են իմաստավորված ամբողջության մեջ։ Ուշադրության ծավալը փոփոխական մեծություն է։
Կենտրոնացվածություն
Բնութագրվում է գործունեության օբյեկտի վրա դրա կենտրոնացվածության ինտենսիվությամբ կամ աստիճանով։ Ինչքան քիչ է ուշադրության օբյեկտների քանակը, ինչպես նաև ընկալման մակերեսը, այնքան կենտրոնացված է ուշադրությունը։ Այն ապահովում է ուսումնասիրվող օբյեկտների և երևույթների խորին ուսումնասիրում։ Ալեքսեյ Ուխտոմսկին ենթադրում է, որ ուշադրության կենտրոնացումը կապված է կեղևում գրգռման դոմինանտ օջախի գործառնության առանձնահատկությունների հետ. կենտրոնացումը դոմինանտ օջախում գրգռման արդյունք է գլխուղեղի կեղևի մյուս շրջանների միաժամանակյա արգելակման դեպքում։
Ուշադրության չափազանց կենտրոնացումը (հիպերպրոզեկսիա) արտահայտվում է ցրվածությամբ, ինչ-որ բանով չափազանց տարվածությամբ, երբ չեն նկատվում այլ ազդակներ, ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին։
Բաշխվածություն
Ուշադրության բաշխումը մարդու ընդունակություն է՝ միաժամանակ կատարելու մի քանի տեսակի գործողություններ։ Սերտ կապված է դրա ծավալի հետ, սակայն այս դեպքում խոսքը ոչ թե մեկ, այլ երկու և ավելի օբյեկտների վրա ուշադրության կենտրոնացվածության մասին է։
Ինչպես ցույց է տալիս կենսափորձը, մարդը կարող է միաժամանակ կատարել միայն մեկ տեսակի հոգեկան գործունեություն, իսկ մի քանի տեսակի գործողությունների կատարման միաժամանակության սուբյեկտիվ զգացողությունն առաջանում է մի տեսակի գործողությունից մյուսին արագ, հաջորդական անցման արդյունքում։ Վիլհելմ Վունդտն ապացուցել է, որ մարդը չի կարող կենտրոնանալ երկու՝ միաժամանակ ներկայացվող գրգռիչների վրա։ Սակայն երբեմն մարդն ընդունակ է միաժամանակ կատարել երկու տեսակի գործողություն, սակայն, իրականում, դրանցից մեկը պետք է լիովին ավտոմատացված լինի և ուշադրություն չպահանջի։ Հակառակ դեպքում, այդպիսի գործունեությունը անհամատեղելի է։ Ուշադրության բաշխվածությունը որոշ մասնագիտությունների մեջ մեծ նշանակություն ունի։ Օրինակ՝ վարորդ, ուսուցիչ, օդաչու։ Ֆիզիոլոգիական տեսանկյունից՝ ուշադրության բաշխվածությունը բացատրվում է նրանով, որ կեղևի օպտիմալ գրգռման դեպքում առանձին շրջաններում նկատվում է մասնակի արգելակում, ինչի որդյունքում դրանք ունակ ղեկավարելու մի քանի գործողություններ։
Կայունություն
Կայունությունը որոշակի ժամանակահատվածում միևնույն օբյեկտի վրա կենտրոնանալու ընդունակությունն է, տևականություն, որի ընթացքում ուշադրությամբ առանձնացված գործընթացները պահպանում են դոմինանտ բնույթը։ Այս առանձնահատկության կարևոր պայման է ուշադրության օբյեկտի նոր կողմերի և կապերի հայտնաբերումը։ Եթե մեր առջև դրված խնդիրը պահանջում է կենտրոնանալ ինչ-որ առարկայի վրա, և մենք բացահայտում են նրանում նորանոր ասպեկտներ, ապա ուշադրությունը կարող է երկար ժամանակ կայուն մնալ։ Այն դեպքերում, երբ առարկայի բովանդակությունը մեզ համար բացահայտված է, մենք հեշտությամբ շեղվում ենք նրանից, մեր ուշադրությունը տատանվում է։ Այս առումով ուշադրության կայունությունը սերտորեն կապված է հետաքրքրության հետ։ Միօրինակ գործողությունները նվազեցնում են ուշադրության կայունությունը։ Ֆիզիոլոգիական առումով դա բացատրվում է նրանով, որ միևնույն գրգռիչի երկարատև ազդեցությունը բացասական ինդուկցիայի կանոնով արգելակում է գլխուղեղի կեղևի տվյալ շրջանը, և կայունությունը նվազում է։
Պետք է նշել, որ եթե ուշադրությունը բոլոր դեպքերում լիներ անկայուն, անհնարին կդառնար քիչ, թե շատ արդյունավետ մտավոր աշխատանքի կատարումը։ Պարզվում է, որ մտավոր գործունեությունը, բացահայտելով առարկայի նոր կողմերն ու կապերը, պայմաններ է ստեղծում ուշադրության կայունության համար։ Այս պայմանների թվին են դասվում նյութի բարդության և դրա հետ ծանոթ լինելու աստիճանը, դրա հասանելիությունը, սուբյեկտի վերաբերմունքը և այլն։ Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում ուշադրության կայունության ուսումնասիրությունները, որոնց համար սովորաբար օգտագործվում են Բուրդոնի, ինչպես նաև Կրեպելինի աղյուսակները։
Տեղափոխելիություն
Ուշադրության իմաստավորված տեղափոխումն է մի օբյեկտից մյուսին. որոշակի դիրքորոշումներից արագ անջատվելու և նորերին՝ փոփոխված պայմաններին համապատասխանողներին, անցնելու կարողություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուշադրության տեղափոխումը նշանակում է բարդ, փոփոխվող իրավիճակում կողմնորոշվելու ընդունակություն։ Տեղափոխելիության հեշտությունը տարբեր է տարբեր մարդկանց մոտ և կախված է մի շարք պայմաններից՝ ամենից առաջ նախորդող և հաջորդող գործողությունների հարաբերակցությունից և դրանցից յուրաքանչյուրի նկատմամբ սուբյեկտի վերաբերմունքից։ Որքան հետաքրքիր է գործունեությունը, այնքան ավելի հեշտ է ուշադրությունը տեղափոխել դրա վրա։ Ընդ որում, այս տեղափոխելիությունը դասվում է լավ վարժեցվող առանձնահատկությունների շարքին։
Ուշադրության ուղղությունը, ծավալը և կայունությունը ապահովող արտաքին գործոնների խմբին են պատկանում գրգռչի հաճախականությունը, դրա նորույթի աստիճանը և համակարգվածության աստիճանը։ Ներքին գործոնների թվին են դասվում այն ազդեցությունը, որն ընկալման և գործունեության վրա թողնում են սուբյեկտի պահանջմունքները, հետաքրքրությունները և դիրքորոշումները։
Ցրվածություն
Ուշադրության ցրվածությունը նրա ոչ կամածին տեղափոխումն է մի օբյեկտից մյուսին։ Այն առաջանում է մարդու վրա կողմնակի գրգռիչների ազդեցության արդյունքում, երբ նա զբաղված է ինչ-որ գործունեությամբ։ Ցրվածությունը կարող է լինել արտաքին կամ ներքին։ Արտաքին ցրվածությունն առաջանում է արտաքին գրհռիչների ազդեցությամբ.ավելի շատ դրան նպաստում են առարկաներն ու երևույթները, որոնք հայտնվում են հանկարծակի և գործում փոփոխական ուժով և հաճախականությամբ։ Ի պատասխան դրանց՝ մարդու մոտ առաջանում է դժվար դադարող կողմնորոշիչ ռեֆլեքս։ Արտաքին ցրվածության ֆիզիոլոգիական հիմքը կատարվող գործունեության հետ կապ չունեցող արտաքին գրգռիչների ազդեցությամբ ծագած արգելակման և գրգռման բացասական ինդուկցիան է։
Ներքին ցրվածությունն առաջանում է ուժեղ ապրումների, կողմնակի հույզերի, աշխատանքի հետ կապված պատասխանատվության զարգացման և դրա հանդեպ հետաքրքրության բացակայության ազդեցության տակ։ Ուժեղ զգացմունքներով և ցանկություններով պայմանավորված ներքին ցրվածության դեպքում ուղեղի կեղևում հայտնվում է գրգռման հզոր օջախ, որի հետ չի կարող մրցակցել ուշադրության օբյեկտին համապատասխանող ավելի թույլ օջախը, որում բացասական ինդուկցիայի օրենքով առաջանում է արգելակում։ Հետաքրքրության բացակայությամբ պայմանավորված ցրվածությունն ուղեկցվում է վերսահմանային արգելակմամբ, որը զարգանում է նեյրոնների հոգնածության ազդեցության տակ։
Պետք է նշել, որ ցրվածություն անվանում են երկու տեսակի երևույթներ. առաջինը ցրվածություն է անվանվում աշխատանքի մեջ չափից ավելի խորացման արդյունքը, երբ մարդը ոչինչ չի նկատում իր շրջապատում։ Այս տեսակն ընդունված է անվանել կարծեցյալ ցրվածություն, քանի որ առաջանում է որևէ գործունեության վրա կենտրոնացման արդյունքում։
Ցրվածության այլ տեսակ է դիտվում այն դեպքում, երբ մարդն ի վիճակի չէ ոչ մի բանի վրա երկար կենտրոնանալու, երբ նա մշտապես անցում է կատարում մի օբյեկտից մյուսին՝ ոչ մի բանի վրա չպահպանելով իր կենտրոնացումը։ Սա իրական ցրվածություն է, որը ֆիզիոլոգիապես բացատրվում է ներքին արգելակման անբավարար ուժով։ Վերջինիս պատճառներ կարող են լինել զանազան հիվանդությունները, նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը, նաև ստացվող տպավորությունների մեծ քանակը և այլն։
Լարվածություն
Կենտրոնացված ուշադրությունը կարող է ունենալ լարվածության տարբեր աստիճաններ։ Լարվածությունը հոգեկան-նյարդային եռանդի այն քանակն է, որը ծախսվում է գործունեության կատարման ընթացքում։ Լարվածության աստիճանը պայմանավորված է ուշադրության առարկայի նկատմամբ մարդու հետաքրքրությամբ, օբյեկտի նշանակությամբ և այլն։
Մտավոր գործունեությունն առավել արդյունավետ է ուշադրության կենտրոնացվածության և լարվածության ընտրողականության դեպքում։
Դիտողականություն
Այն հատկությունն է, որի շնորհիվ մարդը կարողանում է առավել մանրամասն ուսումնասիրել առարկաներն ու երույթները և գտնել դրանցում առկա քողարկված հատկությունները։ Այն հնարավորություն է տալիս մարդուն առարկաների և երևույթների միջև կատարելու համեմատում, գտնելու նմանություններ և տարբերություններ։ Ուշադրության դիտողականությունը շատ կարևոր է և կապված է մյուս հատկությունների հետ, ուստի պատահական չէ, որ նախադպրոցական և կրտսեր դպրոցական տարիքում հոգեբանամանկավարժական աշխատանքի ընթացքում կիրառվում են բազմաթիվ մեթոդներ և տեխնիկաներ, որոնք զարգացնում են երեխաների ուշադրության դիտողականությունը։
Գործառույթներ
Երկրորդ՝ ուշադրությունը կապված է գիտակցության կենտրոնացման՝ ճանաչողության օբյեկտի վրա կենտրոնանալու հետ, որը մենք կարող ենք պահել գիտակցության մեջ որոշակի ժամանակահատված։ Այստեղ ուշադրությունն իրականացնում է որոշակի տպավորությունների և մտքերի պահման ֆունկցիա։ Ուշադրության պահպանումն ուղեկցվում է ջանքերի սուբյեկտիվ ապրումով։
Վերը թվարկված գործառույթները համապատասխանում են ուշադրության երկու ասպեկտներին. սելեկտիվ (լատ. selectio-ընտրություն բառից)՝ կապված ընտրելու ֆունկցիայի հետ, և ինտենսիվ (ռեսուրսային)՝ կապված պահպանելու՝ դրսևորվելով ուշադրության կենտրոնացման մեջ։ Այս երկու ասպեկտները սերտորեն կապված են միմյանց հետ։ Ուշադրությունն ընտրողական է այն բանի պատճառով, որ նրա «ռեսուրսների» քանակը սահմանափակ է, և ուղղակի հնարավոր չէ միաժամանակ ուշադրություն դարձնել ամեն ինչին։ Կոգնիտիվ հոգեբանության մեջ ուշադրության երկու ասպեկտների հիման վրա՝ առանձնացվում է ուշադրության երկու տեսակ՝ ֆոկուսավորված ուշադրություն, որի ֆունկցիան ընտրելն է արտաքին գրգռիչներից կամ ներքին պատկերացումներից, իսկ մյուսը՝ բաշխված ուշադրություն, որը միաժամանակ ուղղվում է մի քանի գործողությունների կամ մտքերի վրա։
Այսպես ամփոփելով ասվածը կարելի է տալ ուշադրության հետևյալ ֆունկցիաները.
Դերը մյուս իմացական գործընթացներում
Ուշադրությունն այնպիսի գործընթաց է, որում կան ինչպես իմացական, այնպես էլ հուզակամային բաղադրիչներ։ Հենց մի կողմից օբյեկտների հուզակամային նկարագիրը շատ հաճախ ուշադրություն է գրավում, ընդ որում, երբեմն առանց մեր ցանկության։ Մյուս կողմից, եթե մարդը սկսի շատ ուշադրություն դարձնել հուզական-անձնական խնդիրներին, դա կադժվարացնի նրա առօրյա կյանքը։ Ուշադրությունը պահանջում է նաև կամային ջանքեր՝ ուղեկցվելով յուրահատուկ հուզական ապրումներով։
Ակնհայտ է նաև ուշադրության կապը հետաքրքրությունների և դրդապատճառների հետ։ Մի կողմից, մենք չենք կարող ուշադիր չլինել մեզ՝ կենսականորեն անհրաժեշտ առարկաներին՝ կապված կենսաբանական պահանջմունքների հետ։ ՙՄյուս կողմից, չունենալով ցանկություն՝ հանդիպելու որևէ մարդու կամ հենց առարկայի՝ մենք ուղղակի ուշադրություն չենք դարձնում վերջինիս։ Այս կերպ, ուշադրությունը կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում իմացական գործընթացների շրջանում։ Նրա մասնակցությունը ընկալման գործընթացին անխուսափելի է։ Աշխարհն իրականում անսահման է. նրանում կան բազմաթիվ առարկաներ, ձայներ, հոտեր և այլն, ուստի մարդն ի վիճակի չէ ընկալելու միաժամանակ բոլորը։ Դա է պատճառը, որ ընկալումը պահանջում է որոշ առարկաներից շեղում, որպեսզի կարողանանք ընկալել կարևորը։ Այսպես, ընկալված առարկան՝ որպես ուշադրության օբյեկտ, մեզ համար դառնում է առավել հստակ։ Ընկալումը և ուշադրությունը գործում են փոխկապակցված, ուստի դժվար է նրանց միջև հստակ «սահման գծել»։
Նույնը կարելի է ասել ուշադրության և մտածողության կապի մասին։ Երբ մենք մտածում ենք, ուշադրությունը կենտրոնացնում է գիտակցությունը լուծվող խնդրի վրա, որպեսզի բաց չթողնենք ոչ մի մանրամասնություն։ Ուշադրությունը մտքերին տալիս է այնպիսի ուղղություն, որը տանում է խնդրի ճիշտ լուծմանը։ Ուշադրությունը փոխկապակցված է նաև խոսքի հետ։ Ընդ որում, խոսքն է օգնում կազմակերպել ուշադրությունը։ Ստացվում է, որ ուշադրությունը «հագեցնում է» մեր ճանաչողությունը։
Հաշվի առնելով ուշադրություն նման առանձնահատկությունները՝ Լև Վեկկերը այն դասում է, այսպես կոչված, սինթետիկ հոգեկան գործընթացների շարքին, որոնք կազմակերպում են մարդու ճանաչողական ոլորտը և ինտեգրում հոգեկանի տարբեր մակարդակները։ Այսպիսի իմացական գործընթաց է նաև հիշողությունը։ Այս տեսանկյունից՝ անխուսափելի է նաև հիշողության և ուշադրության կապը։
Ուսումնասիրության մեթոդներ
Ուշադրության հոգեբանական ուսումնասիրությունները, որպես կանոն, ուղղված են կամային ուշադրության ուսումնասիրմանը՝ հատկապես ծավալի, կայունության և բաշխման ուսումնասիրությանը։
Ուշադրության ծավալի ուսումնասիրությունր չափազանց կարևոր է, եթե հաշվի առնենք նրա նշանակությունը գործնականում։ Կան մի շարք մասնագիտություններ, որոնցում ծավալի ցուցանիշն առաջնային է՝ կապված միաժամանակ տըրվող մեծ քանակությամբ ինֆորմացիայի հետ։ Ծավալի ուսումնասիրությունը սովորաբար կատարվում է միաժամանակ ներկայացվող տարրերի քանակի վերլուծության ճանապարհով, որոնք կարող են հստակ ընկալվել սուբյեկտի կողմից։ Այս նպատակի իրագործման համար օգտագործվում է տախիստոսկոպ գործիք (հունարեն՝ տախիստո-արագ, սկոպիո-նայել բառերից)։ Դա թույլ է տալիս չափել օբյեկտների թիվը, որոնք հասանելի են միաժամանակյա ճանաչման համար։ Ուշադրության ծավալի ցուցանիշ է հստակ ընկալվող առարկաների քանակը. սովորաբար այն տատանվում է 5±2-ի սահմանում։
Ուշադրության կայունության ուսումնասիրումը նպատակ ունի պարզելու.
Այս նպատակով, սովորաբար օգտագործում են Բուրդոնի աղյուսակները, որոնք կազմված են առանձին տառերի անկանոն հաջորդականությունից, ընդ որում, յուրաքանչյուր տողում նույն քանակով։ Պարզ դեպքերում պետք է ջնջել մեկ կամ երկու տառ, բարդ դեպքերում՝ տրված տառը միայն այն դեպքում, եթե այն տեղակայված է ուրիշ տառից՝ օրինակ՝ ձայնավորից առաջ։ Խնդրի համար փորձարկվողին առաջարկվում է տևական ժամանակահատված (3, 5 10 րոպե)։ Փորձարկողը նշում է ամեն րոպեի ընթացքում ջնջած տառերի և բացթողումների քանակը։ Նմանապես, ուշադրության կայունությունը չափվում է Կրեպելինի այղյուսակների օգնությամբ, որոնք կազմված են թվերի սունակներից, որոնք փորձարկվողը պետք է գումարի տևական ժամանակահատվածում։ Աշխատանքի արդյունավետությունը և սխալների քանակը կարող են ծառայել որպես ուշադրության տատանումների ցուցանիշ։
Գործնական նշանակություն ունի ուշադրության բաշխման ուսումնասիրումը երկարատև աշխատանքի ընթացքում։ Այդ նպատակի իրագործման համար օգտագործում են Շուլտի աղյուսակները, որոնցում պատկերված են երկու շարք անկանոն բաշխված կարմիր ու սև թվեր։ Փորձարկվողը պետք է հերթականությամբ ասի թվերի շարքերը՝ ամեն անգամ հաջորդելով կարմիր և սև թվերը։ Երբեմն փորձը բարդացնում են. կարմիր թվերն անհրաժեշտ է ասել աճման կարգով, իսկ սևերը՝ նվազման։
Պետք է հաշվի առնել, որ տարբեր մարդկանց մոտ ուշադրության առանձնահատկությունների ցուցանիշները տարբեր են՝ կապված նյարդային գործընթացների շարժունության հետ, որը նույնպես հաշվի է առնվում հետազոտությունների ընթացքում։
Խանգարումներ
Հանդիսանում են ախտաբանական վիճակի կարևորագույն ախտանիշներից մեկը, և դրա ուսումնասիրումը կարող է կարևոր դեր խաղալ ուղեղային վնասվածքների ուսումնասիրման մեջ։ Ուղեղի խորքային բաժինների նշանակալի վնասվածքի դեպքում կարող են դիտվել կողմնորոշիչ ռեֆլեքսի, ինչպես նաև դրա ինտենսիվության մարման երևույթներ։ Կլինիկայում դա դրսևորվում է այն բանում, որ հիվանդները դրսևորում են թուլության, ոչ սպոնտանության նշաններ, ընդհանրապես ռեակցիա չեն տալիս շրջապատում տեղի ունեցողին կամ դրսևորում են բարձր գրգռողականության և ցանկացած գրգռիչների վրա շեղման նշաններ։ Ուշադրության բարձրագույն ձևերի խանգարման առավել բնորոշ օրինակ են ցուցադրում ուղեղի ճակատային բաժինների վնասվածքով հիվանդները։ Այս հիվանդների մոտ կողմնորոշիչ ռեակցիայի բացակայություն հաճախ չի նկատվում, սակայն բառային հանձնարարականով որևէ հանձնարարության կատարման վրա կենտրոնանցնել նրանց ուղղակի անհնար է, խորապես խախտված է կողմնորոշիչ ռեակցիայի խոսքային կառավարումը։
Ծավալի նեղացում
Արտահայտվում է կամածին նպատակաուղղված գործունեության շրջանակներում բավական մեծ թվով պատկերացումներ պահպանելու և դրանցով ազատ գործողություններ կատարելու անկարողություն։ Որևէ աշխատանքի իրականացման դեպքում վերանում են դրան ներկայացվող այս կամ այն պահանջները, հաշվի են առնվում միայն դրանիցից մի քանիսը և անտեսվում են մնացած հանգամանքները։
Հիվանդները դառնում են ցրված, մոռացկոտ։ Իրենց իսկ խոսքերով, արժե միայն շեղվել զրույցից, իսկույն մոռանում են այն միտքը, որն ուզում էին արտահայտել։ Հարևան սենյակ պետքական առարկայի հետևից գնալով՝ ճանապարհին շեղվում և մոռանում են, թե ինչի հետևից են գնացել։ Հաշվելուց, հատկապես մտքում, սկսում են սխալվել, եթե թվերի և օպերացիաների քանակը անցնում է, այն ծավալից, որը նրանք կարող են պահել ակտիվ ուշադրության սահմաններում։
Ուշադրության ծավալի նեղացումը բնորոշ է տարբեր, հաճախ օրգանական ծագման, աստենիկ վիճակներին։
Խորության նվազում (մակերեսայնություն)
Բնութագրվում է պասիվ ուշադրության գերակայությամբ ակտիվի հանդեպ։ Կլինիկայում դա արտահայտվում է բարձր ցրվածությամբ, դիտողունակության թուլացմամբ, ուշադրության մակերեսայնությամբ և անկայունությամբ։ Հիվանդը ի վիճակի չի լինում կենտրոնացնել ուշադրությունը որևէ մեկ բանի վրա, երկար կենտրոնանալ ինչ-որ գործի վրա, սկսածը չեն վերջացնում, շեղվում են։ Նրանց համար դժվար է միտքը զարգացնել, տրամաբանական ավարտի հասցնել, մնալ խոսակցության թեմայի սահմաններում։ Հարցերը լսում են անուշադիր, պատասխանները տրվում են «իմիջիայլով», լավ չեն մտածում դրանց վրա, հիվանդները անընդհատ շեղվում են այլ բաներով, հիշողություններով, դատողություններով։ Ուշադրության շեղվածության ծանր մակարդակը՝ հիպերմետամորֆոզը, դրսևորվում է ակտիվ կենտրոնացման կարողության բացարձակ կորստով։ Ուշադրությունը տարածվում է պատահական արտաքին գրգռիչների վրա և, կանգ չառնելով մեկ օբյեկտի վրա, այդժամ անցում է կատարում տեսադաշտում հայտնված մեկ այլ օբյեկտի։
Երեխաներին, ում ընդհանարպես բնորոշ է պասիվ ուշադրության գերակայությունը ակտիվի նկատմամբ, հազվադեպ չեն հանդիպում վիճակներ, որոնց ժամանակ նրանք կարող են իրենց հետաքրքրող գործունեությամբ զբաղվել, սակայն ունակ չեն կատարել գործ, որը կամային ջանք է պահանջում։
Բարձր հյուծվողականություն
Չափազանց շուտ սպառվելը արտահայտվում է որոշակի երևույթի կամ գործունեության վրա ուշադրության երկարատև կենտրոնացման կարողության անկման ձևով՝ հիվանդներին բնորոշ արագ հյուծվելու պատճառով։ Ոչ երկարատև, բայց բարձր տեմպով աշխատանքից հետո առաջանում է հոգնածության զգացում, բարձր ցրվածություն, կորցնում է հետաքրքրությունը գործունեության նկատմամբ, առաջանում է հանգստի կամ գործունեությունը փոխելու պահանջ, քնկոտություն, անհանգստություն։
Դժվարաշարժություն
Արտահայտվում է ուշադրությունը մի երևույթից կամ գործունեությունից մյուսին արագ և հաճախ տեղփոխելու անընդունակության ձևով, դիրքորոշումների իներտությամբ, կպչունությամբ, զրույցի ժամանակ որոշակի թեմայի վրա կենտրոնալալով, նպատակային ուղությունների փոփոխման դժվարություններով։
Ուշադրության ուղղվածության խանգարում
Ուշադրությունը գամված է երևույթներին, որոնք հիվանդից կոծկում են կյանքի այլ կարևոր կողմերը։ Պաթոլոգիական ռեֆլեքսիայի ժամանակ ուշադրությունը տարված է ինքնավերլուծությամբ, սեփական արարքների, մտքերի, մարդկանց հետ հարաբերությունների մասին անընդահտ մտորումներով։ Հաճախ այս հիվանդները օրագրեր են վարում, որոնցում մանրակրկիտ կերպով նկարագրվում են ապրումները, մտքերը կյանքի իմաստի մասին, արտացոլվում է ինքն իրեն հասկանալու ձգտումը։ Ռեֆլեքսիան դառնում է ինքնանպատակ և ներքին կյանքի հիմնական բովանդակությունը, մնացած ամեն ինչը արտամղվում է երկրորդ պլան։
Ուշադրության հիպոխոնդրիկական ֆիքսացիայի ժամանակ այն ամբողջովին կլանված է ինքնազգացողությամբ, հիվանդագին զգայություններով, առողջության խնդիրներով։ Դեպրեսիվ հիվանդների ուշադրությունը սովորաբար կենտրոնացած է կյանքի տխուր կողմերի վրա՝ անցյալի և ներկայի մռայլ իրադրությունների և դիպվածների։ Հաճախ ուշադրությունը մեծ մասամբ ուղղված է դեպի անցյալը, կպչուն ապրումները, ցնորքները, զառանցանքները։ Նշված խանգարումները ուղկեցվում են ուշադրության բարձրագույն, կամային տեսակների բացակայութմաբ։
Շիզոֆրենիայով հիվանդների ուշադրության առանձնահատկությունը կայանում է այն բանում, որ այն հաճախ ցրվում է մանրուքների վրա։ Բժշկի հետ խոսակցության ընթացքում հիվանդը կարող է անփութորեն պատասխանել հարցերին, դրանք անուշադրության մատնելով, ոչ մի հետաքրքրություն չդրսևորել իր ճակատագրի հանդեպ։ Նա առավելապես զբաղված է այն բանով, որ ուսումնասիրում է պատի վրայի լաքաները, հագուստից պոկում և ոլորում է թելերը, մաքրում է եղունգները, պտտում է կոճակները, ինչ-որ բան նկարում։ Վ.Ա. Գիլյարովը նշում է, որ ակտիվ ուշադրության թուլացման հետ մեկտեղ շիզոֆրենիայով հիվանդների մոտ կարող է երկար պահպանվել բավական բարձր մակարդակի վրա պասիվ ուշադրությունը։ Հիվանդները ներկաների վրա ոչ մի ուշադրություն չեն դարձնում, կողմնորոշիչ ռեակցիաներ չեն դրսևորում և ընդհանրապես կարծես ռեակցիա չեն տալիս շրջապատում կատարվածին։ Սակայն պարզվում է, որ տեղի ունեցած ցանկացած բան նրանց ուշադրությունից չի վրիպել, նույնիսկ՝ որոշ նուրբ, աննկատ դետալներ։ Բրոենի և Սթորմսի հիպոթեզի համաձայն շիզոֆրենիայի ժամանակ միտում կա ռեակցիա տալ ոչ դոմինանտ ազդակներին։ Շաչովի կարծիքով «շեղվող ուշադրությունը» շիզոֆրենիայով հիվանդների մոտ հանդես է գալիս որպես հիմնական կոգնիտիվ խանգարում։
Պարապրոզեկսիա
Ուշադրության յուրահատուկ խանգարում, որը բնութագրվում է այն բանով, որ լարված սպասումը արգելակում է համապատասխան օբյեկտի հայտնվելը նկատելու կարողությունը։
Ապրոզեկսիա
Ինչպես կամածին, այնպես էլ ոչ կամածին ուշադրության բացակայություն, տեղի ունեցողի նկատմամբ հետաքրքրության լիակատար բացակայություն, և արտաքին խրախուսման միջոցով այդ հետաքրքրությունը առաջացնելու լիակատար անհնարինություն։
Ուշադրության բաշխման կարողության թուլացում
Կապված է ուշադրության ծավալի սահմանափակման հետ։ Այցելուն ի վիճակի չի լինում միաժամանակ զբաղվել երկու կամ ավել տարբեր գործերով։ Օրինակ՝ նա չի կարողանում հաշվել մինչև 200 13-ական թվերով և բարձրաձայն անվանել ամեն երրորդ արդյունքը, հաշվել և միաժամանակ հետևել թվերի անվանմանը։
Ուշադրության խանգարումները՝ հյուծվածության, անկայունության, բարձր ցրվածության տեսքով, բնորոշ են աստենիկ վիճակներին։ Հոգեկանի օրգանական խանգարումների դեպքում հաճախ բացահայտվում է ուշադրության ծավալի նշանակալի նեղացում, դրա իներտություն, դժվարաշարժություն։ Հիպերմետամորֆոզ դիտարկվում է հոգեկան գործունեության սուր խանգարումների ժամանակ, որոնք ուղեկցվում են ցրվածությամբ, կարող է առաջանալ մանիակալ գրգռվածության ժամանակ։ Պաթոլոգիական ռեֆլեքսիան ամենից հաճախ դիտվում է շիզոֆրենիայի սկզբնական շրջանում, որը սկսվում է դեռահասության և պատանեկան տարիքում։ Հիպոխոնդրիական ֆիքսացիան հիպոխոնդրիկական համախտանիշի կարևորագույն նշաններից մեկն է։ «Շեղվող ուշադրությունը» նկատվում է շիզոֆրենիայի ժամանակ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ուշադրություն Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Տիվիսա
Տիվիսա (Tivisa)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տառագոնա նահանգի մեջ, Կատալոնիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Ռիբեռա դ՛Էբռե շրջանում։ Զբաղեցնում է 209,4 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 1812 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հերապոլիս
Հերապոլիս կամ Յերապաւլիս, ավան Մեծ Հայքի Ծոփաց նահանգի Ծոփք Շահունյաց գավառում։ Եղել է Ծոփաց հնագույն և կենտրոնական սրբավայրը։ Համապատասխանում է Չմշկածագին։
Կատեգորիա:Ծոփքի բնակավայրեր
Մարշաստել (Կանտալի գավառ)
Մարշաստել (Marchastel), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 163 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.11 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 22.92 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 65 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 102 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 82-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,4 %։ 82 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 76 անձ (44 տղամարդ և 32 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 20 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մեգա
Մեգա-ն ( -«շատ» ) (հայերեն նշանակումը՝ Մ, միջազգային նշանակումը՝ M) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 106(1 000 000) անգամ։
Օրինակ՝
կամ կրճատ գրելաձևով՝
Մեգան որպես երկուական նախածանց
Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում եկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում մեգաբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 106 բայթ, այլ՝ 1024*1024 (220)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ մեբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 220-ով և ոչ թէ միլիոնով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ 1 մեգաբայթ=220 բայթ։
Ծանոթություն
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית
Cameltoe
Մի շարք դեպքերում «Cameltoe»-ն մեդիայում կամ հանրությանը ցուցադրելը տարաբնույթ քննադատություններ է առաջացրել  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեռական ֆետիշիզմ Կատեգորիա:Սեքսուալ սլենգ
Սանտյագո
Սանտյագոն (իսպաներեն՝ Santiago de Chile) Չիլիի մայրաքաղաքն է և երկրի ամենամեծ քաղաքը, նաև Հարավային Ամերիկայի ամենամեծ քաղաքներից մեկը։ Չնայած Սանտյագոն երկրի մայրաքաղաքն է, սակայն օրենսդիր մարմինների նստավայրը Վալպարաիսո քաղաքն է։
Սանտյագոն հիմնադրվել է 1541 թվականի փետրվարի 12-ին իսպանացի կոնկիստադոր և Չիլիի առաջին նահանգապետ Պեդրո դե Վալդիվիայի կողմից և անվանվել է Հակոբոս առաքյալի անունով (Santiago), ով համարվում էր Իսպանիայի հովանավորը։
Տեղակայված է Չիլիի կենտրոնական մասում, Խաղաղ օվկիանոսից 145 կմ դեպի արևելք, միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 540 մ, քաղաքի մակերեսը կազմում է 600 կմ², իսկ ընդհանուր մայրաքաղաքային տարածքը - 2109 կմ² ։
Սամոս (Լուգո)
Սամոս (Samos), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Լուգոյի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Գալիսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Սարրիա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 136 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1646 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից ՝ 43 կմ։
Oricon
Oricon Inc. (, ընթերցվում է՝ «օրիկոն կաբուսիկի-գայսյա»), ճապոնական ընկերություն, որը տրամադրում է Ճապոնիայի երաժշտության և երաժշտական արդյունաբերության մասին տեղեկություններ։ Ընկերության հիմնադրման պաշտոնական օրն է համարվում 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ը, սակայն այն ստեղծվել է մեկ այլ ընկերության հիմքի վրա, որը կոչվում էր Original Confidence Inc. (, ընթերցվում է՝ «կաբուսիկի-գայսյա օրինձինարու կոնֆիդենսու»)։ Այս կազմակերպությունը հիմնվել էր Սոկո Կոիկեի կողմից 1967 թվականին և հայտնի էր դարձել իր թողարկած հիթ-շքերթներով ։
Կազմակերպությունում աշխատում են 203 աշխատակիցներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հիթ-շքերթներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի երաժշտություն
Սալավաթ Յուլաև (մարզապալատ)
«Սալավաթ Յուլաև» մարզական պալատ («Салауат Юлаев» спорт һарайы), մարզական սառցային պալատ Ռուսաստանի Ուֆա քաղաքում (Բաշկորտոստան), մինչև 2007 թվականի օգոստոսը՝ Ռուսաստանի «Սալավաթ Յուլաև» հոկեյի ակումբի տնային ասպարեզը։ 2009 թվականի սեպտեմբերից Հոկեյի երիտասարդական լիգայում հանդես եկող «Տոլպար» ակումբի պաշտոնական տնային ասպարեզն է ։ 2010 թվականի սեպտեմբերից նաև հոկեյի Ռուսաստանի կանանց առաջնությունում հանդես եկող «Ագիդել» ակումբի պաշտոնական տնային ասպարեզն է ։
Բաշկորտոստանի ամենամեծ փակ մարզական կառույցն էր նախքան 2007 թվականին երկրում արհեստական սառույցով առաջին մարզական հաստատության՝ «Ուֆա-Արենա» նոր սառցային պալատի բացվելը։ Կառուցել է «Շինարարական տրեստ № 3»-ը` գործիքաշինական գործարանի պատվերով ։
Պատմություն
Մարզապալատը բացվել է1967 թվականի հոկտեմբերի 28-ին։ Հոկեյի առաջին խաղը մարզապալատում տեղի է ունեցել 1967 թվականի նոյեմբերի 20-ին. մրցել են «Սալավաթ Յուլաև» և «Տորպեդո» (Ուստ Կամենոգորսկ) թիմերը։ Պալատի բացման պահին տրիբունաների ընդհանուր տարողությունը 3949 մարդ էր ։
1993 թվականին հիմնական շենքին կցակառուցվել է արհեստական սառույցով և 1500 նստատեղ ունեցող տրիբունայով երկրորդ մարզադաշտը, ավելացվել է թենիսի խաղահրապարակով երկրորդ հարկ, փոխարինվել են լուսավորության և սառնարանային սարքավորումները։ Հիմնական խաղահրապարակում տեղադրվել են նոր տեղեկատվական լուսատախտակներ ։
2012 թվականին, 2013 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը նախապատրաստվելու ընթացքում, իրականացվել է մարզապալատի լայնածավալ վերակառուցում։ Աշխատանքների ընթացքում փոխարինվել է տանիքը, վերակառուցվել է ճակատը, տեղադրվել են անվտանգության, օդափոխության և օդորակման ժամանակակից համակարգեր, վերափոխվել է սառցադաշտը, որը հագեցվել է հեռարձակման և մեկնաբանների աշխատանքի համար նախատեսված ժամանակակից սարքավորումներով։ Վերակառուցման ընթացքում պալատի տարողությունը 3949-ից նվազել է 3501-ի, ապամոնտաժվել է հինգ միահյուսված օլիմպիական օղակների հուշարձանը ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Մարզապալատն ունի 61×30 մետր չափսերով արհեստական սառույցով տափօղակով հոկեյի երկու սահադաշտ, ծանրամարտի սրահ, հրաձգարան, ինչպես նաև արհեստական ծածկով աթլետիկական վազքուղի։ Հիմնական խաղահրապարակի տրիբունայի տարողությունը 3501 հանդիսական է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուֆայի մարզական կառույցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ ԽՍՀՄ-ում Կատեգորիա:1967 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Զորի (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)
Զորի (Зорі), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆրեզնոյի համագաղութային խորհուրդ
Ֆրեզնոյի համագաղութային խորհուրդ, հիմնվել է 1993 թվականին։ Ընտրվում է տարին մեկ անգամ ընդհանուր ժողովում, որին մասնակցում են ստեղծված կառույցի մաս կազմող միությունների, եկեղեցիների, քաղաքական կուսակցությունների, կրթական հաստատությունների ներկայացուցիչները։ Նպատակն է ամեն տարի միասնաբար ոգեկոչել Մեծ եղեռնի հիշատակը, կազմակերպել համագաղութային միջոցառումներ, օգնություն ցույց տալ Հայաստանին։
Նաուտ Արան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (79301-79400)
Աստերոիդների ցանկ (79201-79300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (79401-79500)
Ալան Բոլլ
'''Ալան Ե. Բոլլ''' (Alan E. Ball, ), ամերիկացի սցենարիստ, կինոյի և հեռուստատեսության ռեժիսոր և պրոդյուսեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրենկ և Մերի Բոլլի ընտանիքում։ Նա այցելել է Մարիետտայի միջնակարգ դպրոց, 1980 թվականին ավարտել է Ֆլորիդա նահանգի թատերական բաժնի պետական համալսարանը։ General Nonsense Theater Company-ում եղել է դրամատուրգ, Ֆլորիդա նահանգ։
Սկսած 1994 թվականից նա հեռուստատեսությունում է։ «Գեղեցկություն ամերիկյան ձևով» (1999) ֆիլմում Բոլլը հայտնի է որպես սցենարիստ, որի համար նա արժանացել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների, ինչպես նաև նա հայտնի է, որպես մի շարք հայտնի հեռուստասերիալների հեղինակ՝ «HBO», «Հաճախորդը միշտ մահացած է» և «Իրական արյուն»
Միասեռական և նրանց իրավունքների պաշտպան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ լավագույն սցենարի համար Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Բիլ Քոսբի
Վիլյամ Հենրի Քոսբի կրտսեր (հայտնի է որպես Բիլ Քոսբի, William Henry «Bill» Cosby, Jr., ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, երաժիշտ և քաղաքական ակտիվիստ, Սթենդ ափ կատակերգության վետերան։ Լայն ճանաչում է ստացել «Ես լրտես եմ» հեռուստասերիալի շնորհիվ 1960-ական թվականներին։ «Էմմի», «Ոսկե գլոբուս» և «Գրեմմի» մրցանակների դափնեկիր։
Կարիերա կինոյում և հեռուստատեսությունում
Քոսբին թողարկել է մի քանի սեփական հեռուստատեսային շոուներ։ 1969 թվականին նա ստեղծել է «Բիլ Քոսբիի շոուն», որն էկրաններին եղել է մինչև 1971 թվականը։ 1980-ական թվականներին նա հեղինակել է «Քոսբի շոուն»՝ տասնամյակի ամենահաջողակ կատակերգական նախագծերից մեկը։ Նա այնտեղ հայտնվել է Սուրբծննդյան սվիտերներով, որոնք 1980-ականներին նրա շնորհիվ լայն ճանաչում են ստացել ։
Քոսբին նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում, որոնց թվում են «Վերադարձ Օզ Երկիր» (1974), «Լեոնարդ վեցերորդ» (1987), «Հայրիկն ուրվական է» (1990), «Ջեք» (1996) և «Կոմիկ» (2002), ինչպես նաև բազմաթիվ գովազդային տեսահոլովակներում։ 1996-2000 թվականներին Քոսբին նկարահանվել է «Քոսբի» հեռուստասերիալում և հայտնվել մի շարք ֆիլմերում։ Նրա բարեհոգի ծնողական կերպարը նրան հայտնի է դարձրել ամերիկացիների շրջանում, որոնք նրան տվել են «Ամերիկյան հայրիկ» մականունը։
1976 թվականին Քոսբին Մասաչուսեթսի համալսարանում ստացել է մանկավարժական գիտությունների դոկտորի կոչում։
Իր կարիերայի ընթացքում նա մի քանի անգամ արժանացել է «Էմմի», «Ոսկե գլոբուս» և «Գրեմմի» մրցանակների, ինչպես նաև աստղի է արժանացել Հոլիվուդյան փառքի ծառուղուում։ 2002 թվականին հետազոտող Մոլեֆի Քեթե Ասանթեն Բիլ Քոսբիին ընդգրկել է 100 ամենանշանավոր աֆրոամերիկացիների ցուցակում։
Սեռական սկանդալ
2014 թվականին Քոսբին հայտնվել է սկանդալի կենտրոնում։ 2015 թվականին նրան մեղադրանք է առաջադրվել սեռական բնույթի հանցագործություն կատարելու համար, և իշխանությունները նրան կալանավորելու հրամանաթուղթ են ներայացրել ։ Հանցագործությունն իրականացվել էր 2004 թվականի հունվարին Ֆիլադելֆիայից ոչ հեռու գտնվող առանձնատանը ։ Քոսբին բռնաբարել է կնոջը՝ նրան նախապես (նրա իսկ խոսքերով) տալով թմրանյութ ։ Ավելի քան 50 կանայք հայտարարել են, որ Քոսբին անարգել է իրենց՝ վարվելով նույն կերպ ։ Դատական պաշտպանության ժամանակ Քոսբին, այդ ժամանակ բարոյապես և ֆիզիկապես սպառված լինելով, ասել է, որ որոշ կանանց վճարել է դրա համար, բայց չի հիշատակել իրեն մեղադրողներին ։
2018 թվականի մայիսի 3-ին Ռոման Պոլանսկու հետ սեքսուալ ոտնձգությունների համար հեռացվել էր Կինոարվեստների ամերիկյան ակադեմիայի կազմից ։
2018 թվականի սեպտեմբերի 26-ին դատարանը դատապարտել է 3-10 տարվա ազատազրկման։
(8509) 1991 FV2
(8509) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի մարտի 20-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,337211 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9108 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7636 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1305,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27584 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,9° անկյուն։
Բիլ Քոսբի
Անձնական կյանք
Նրանց միակ որդին՝ Էնիսը, 1997 թվականին 27 տարեկան հասակում սպանվել է ։
(8509) 1991 FV2
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բիլ Քոսբի
Անձնական կյանք
Սպանողը 18-ամյա ուկրաինացի ներգաղթյալ Միխայիլ Մարխասևն էր (Mikhail Markhasev) ։
Էնսին՝ դուստրը, մահացել է 2018-ի փետրվարի 26-ին 44 տարեկան հասակում երիկամների հիվանդությունից.
Նոտկեր Կակազող
Նոտկեր Կակազող (Notker Balbulus, ), նաև՝ Նոտկեր Առաջին, Նոտկեր Սանկտգալլենցի, բենեդիկտյան վանական, բանաստեղծ,երաժիշտ, աստվածաբան, պատմագիր։ 1512 թվականին կաթոլիկ եկեղեցու կողմից դասվել է երանելիների շարքին։ Հիշատակման օրը ապրիլի 7-ն է։
Բիլ Քոսբի
Անձնական կյանք
Քոսբի ամուսինները նաև ունեն երեք թոռ.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հուլիսի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:1937 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Նոտկեր Կակազող
Կենսագրություն
Նոտկերը ծնվել է ներկայիս Շվեյցարիայի Սանկտ Գալլեն քաղաքի մերձակա բնակավայրերից մեկում (ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Շվաբիայում)։ Նրա կյանքի մեծ մասը կապված է Սուրբ Գալլուսի աբբայության ու վանքի հետ, որտեղ պաշտոնավարել է որպես ուսուցիչ ու գրադարանավար։ Այստեղ էլ գրել է իր երկերը, որոնցից առաջինը, ամենայն հավանականությամբ, եղել է աբբայության հիմնադիր Սուրբ Գալլուսի կյանքի պատմությունը։ Այդ ստեղծագործությունը շարադրված է յուրահատուկ՝ երկխոսության ձևով, ընդ որում՝ արձակի և չափածոյի հերթագայությամբ։
Նոտկերը հեղինակել է շուրջ չորս տասնյակ երգեր (սեկվենցիաներ), որոնք կատարվել են եկեղեցական տոների ժամանակ։ Այդ երգերը ի մի են բերվել  884 թվականի Liber hymnorum («Օրհներգությունների գիրք») հավաքածուում, որը տեղ է գտել ''St. Gallen, Stiftsbibliothek, Cod. Sang. 376, ff.312-434 ձեռագրում ): 1507-14 թթ. Նոտկերի սեկվենցիաները ընդգրկվել են St. Gallen, Stiftsbibliothek, Cod. Sang. 546''-ում ;
Ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով՝ նա է հեղինակել նաև «Կարլոս Մեծի գործերը» (Gesta Caroli Magni) աշխատությունը, որն, ամենայն հավանականությամբ, գրվել է Սուրբ Գալլուսի աբբայություն այցելած Կարլ Երրորդի պատվերով, 880-ական թվականների կեսերին։
Նոտկեր Կակազողին չպետք է շփոթել Նոտկեր Շրթնեղի (լատ.՝ Notker Labeo, մոտ. 950—1022 թթ.) հետ, որը նույնպես Սուրբ Գալլուսի աբբայության վանական էր և պատմության մեջ է մտել որպես գերմաներեն ստեղծագործած առաջին հեղինակներից մեկը ։