cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շալվա Լոլաձե
Կենսագրություն
1945 թվականի ապրիլի 5-ի լույս 6-ի գիշերը, հուսալով, որ դաշնակից զորքերն արագորեն ափ կիջնեն, վրացական գումարտակի խորհրդային նախկին զինվորականները (հոլանդական դիմադրության ուժերի մասնակցությամբ) գերմանացիների դեմ ապստամբություն բարձրացրեցին և կարճ ժամանակահատվածում կղզին փաստացի վերցրեցին իրենց վերահսկողության տակ։ Ապստամբության ամենասկզբում սպանվեց մոտ 400 գերմանացի զինվորական. կտրել էին գրեթե բոլորի կոկորդները (զինվորականների մեծ մասն սպանվել էր քնած ժամանակ)։ Ապստամբության ողջ մնացած մասնակիցների վկայությամբ՝ հարձակման ազդանշան դարձավ ապստամբներից մեկի կողմից ռուսերենով արված արտահայտությունը «С днём рождения» (Ծնունդդ շնորհավոր)։ Դրանից անմիջապես հետո, զինվորականների խումբը սպանեց 822-րդ գումարտակի եֆրեյտոր Ալեքս Ռեյնհարդին ։ Սակայն ապստամբներին չհաջողվեց գրավել կղզու հյուսիսային և հարավային առափնյա մարտկոցները։ Ի պատասխան, գերմանական հրամանատարությունը մայրցամաքից կղզի ուղարկեց ծովային հետևակի 163-րդ գնդից դեսանտ (շուրջ 2000 մարդ) ։ Երկու շաբաթ տեղի ունեցած կատաղի մարտերից հետո գերմանական դեսանտը կարողացավ հետ վերադարձնել կղզին։
Ողջ մնացած ապստամբները բաժանվել էին մի քանի խմբի և շարունակել դիմադրությունը՝ անցնելով պարտիզանական մարտավարության և հեռանալով ականապատ դաշտերից այն կողմ։ Ապրիլի 25-ի մարտերից մեկում զոհվել է Լոլաձեն ։ Կղզում մարտական գործողությունները շարունակվել են նույնիսկ այն բանից հետո, երբ գերմանական զորքերը կապիտուլացվեցին (մայիսի 5-ին՝ Նիդերլանդներում և մայիսի 8-ին՝ Գերմանիայում)։ Միայն մայիսի 20-ին կղզում իջեցված կանադական ուժերը, որոնք գործում էին Դաշնակցային ուժերի կազմում, կարողացան կանգնեցնել Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին մարտերից մեկը ։ Այդ պահին ապստամբության մասնակիցներից ողջ էր մնացել միայն 228 մարդ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրացի կոլաբորացիոնիստներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Մարսել Իլհան
Մարսել Իլհան (Marsel İlhan, ի ծնե Մարսել Քահորի Համդամով, ), ուզբեկական ծագմամբ թուրք պրոֆեսիոնալ թենիսիստ ։
Կենսագրություն
Մարսելը Կահոր և Մադիա Համդամովների միակ որդին է։ Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում ծնված Մարսելը պրոֆեսիոնալ թենիսով զբաղվում է 6 տարեկանից։ Առաջին տարիներին Մարսելը պարապել է Սամարղանդի սպորտային համալիրում։ 2004 թվականին արտագաղթել է Թուրքիա՝ պայմանագիր կնքելով տեղի ազգային ֆեդերացիայի հետ։ Իլհանը սկսել է մարզվել Թաչսպոր թենիսի մարզման կենտրոնում։ Նրա հովանավորներից մեկը դարձել է Kia Motors ընկերության թուրքական մասնաճյողը։ 2006 թվականի աշնանը նա իր Համդամով ազգանունը փոխել է Իլհանի և միջազգային մրցույթներում հանդես եկել Թուրքիայի ազգային դրոշի ներքո։
Իլհանը կատարելապես տիրապետում է թուրքերենի, ուզբեկերենի, ռուսերենի և անգլերենի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրք թենիսիստներ
Նովի Տրոիցկի
Նովի Տրոիցկի (Новый Троицкий, Яңы Троицкий), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Հաղաջուր
Հաղաջուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Օվաջիկի գավառակում ։
Նովի Տրոիցկի
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 42 մարդ։
Սպանիա Դոլինա
Սպանիա Դոլինա, գյուղ, համայնք կենտրոնական Սլովակիայում, Բանսկա Բիստրիցա քաղաքի մոտ, ծովի մակարդակից բարձրությունը՝ 728 մ։ Չնայած բնակչությունն այստեղ չի գերազանցում 200-ը, այն տեսարժան պատմական գյուղ է, որը դարձել է ռեկրեացիոն տուրիզմի հայտնի կենտրոն։ Սպանիա Դոլինան շրջապատված է Ստեը Հորի և Վելկա Ֆետրա լեռնաշղթաներով։
Անվանում
Գյուղի հին լատիներեն անվանումը Valis Dominorumն է (Լորդերի հովիտ)։ Սլովակերեն անվան առաջին մասը՝ Špania-ն ծագել է լատեներեն մեկ այլ անվանումից՝ spanatus, որը նշանակում է լորդ։ Անվան երկրորդ մասը՝ Dolina-ն սլովակերենից թարգմանաբար նշանակում է հովիտ։
Գյուղի գերմաներեն հին անվանումը եղել է Herrengrundt։ Դարեր շարունակ տեղի գերմանացի բնակիչներն օգտագործվել են անվան այս տարբերակը։
Հաղաջուր
Բնակչություն
1915 թվականի նախօրյակին ուներ 85 տուն քուրդ և 30 տուն հայախոս քուրդ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Հաղաջուրն ուներ երկու եկեղեցիների փլատակներ և մի հին գերեզմանոց։ Եկեղեցիներից մեկը կոչվում էր Ս. Ստեփանոս ։
Սպանիա Դոլինա
Պատմություն
Սպանիա Դոլինայի տարածքում պեղումների ժամանակ գտնված նախապատմական ժամանակներից մնացած հանքագործության գործիքները թվագրվել են վաղ Ք․ա․ 2000-1700 թվականներ։ Բալկանների և Մերձավոր արևելքի բրոնզե գտածոներում հատնաբերվել է նաև պղինձ։ Սա նշանակում է, որ բրոնզի դարում տեղի հանքերն առևտրային երթուղու խոշոր կապի մի մաս են կազմել։ Սակայն գյուղի մասին առաջին գրավոր աղբյուրն ի հայտ է եկել մինչև 1254 թվականին։ Պղնձի և արծաթի հանքավայրերը շահագործում էին նախ Բանսկա Բիստրիցայի հանքափորները, իսկ 1494 թվականից հետո առաջին բազմազգ կորպորացիաներից մեկը՝ հիմնադրված մեծահարուստ Ֆագեր և Տուրզո ընտանիքների կողմից։
Հաղաջուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սպանիա Դոլինա
Պատմություն
Հարուստ տարածաշրջանը գրավել է բազմաթիվ օտարերկրյա այցելուների։ Ֆուգերների ընտանիքը ֆինանսավորել էհայտնի ալքիմիկ Պարացելսի լաբորատորիան։ 1696 թվականին բրիտանացի ֆիզիկոս Էդվարդ Բրաունն իր «Համառոտ պատմություն դեպի Հունգարիա, Սերվիա, Բուլղարիա, Մակեդոնիա, Ֆեսալիա, Ավստրիա, Շտիրիա, Կարինթիա և Ֆրիուլի ճանապարհորդությունների մասին» գրքում նկարագրել է Հերրենգրունդի (նա օգտագործել է համայնքի գերմանական անվանումը) հանքը, որն այդ ժամանակ պատկանել է Հունգարիայի թագավորությանը։ Նա հիշատակել է շատ թանկարժեք հանքանյութի մասին․ «Հանքանյութի հարյուր ավազանում սովորաբար կարելի է գտնել պղնձի քսան ավազան» ։ Բրաունը հանքանյութեր ուղարկեց անգլիացի ականավոր բնագետ Ջոն Վուդվորդին։ Դրանք այժմ կազմում են Վուդվորդի՝ Քեմբրիջi Սեջվիկի երկրագիտության թանգարանում գտնվող հավաքածուի մաս ։
Ժանյակի տեքստիլի հին սովորույթը հանգեցրել է 1883 թվականին ժանյակի տեքստիլի արվեստի դպրոցի հիմնադրմանը։ 1888 թվականին պղնձի հանքերը փակվեցին, և այժմ գյուղի տնտեսությունն հիմնված է հիմնականում զբոսաշրջության վրա։
Տեսարժան վայրեր
Գոթական և վերածննդի ոճով կառուցված ամրաշեն եկեղեցու աջևում կա դեպի եկեղեցին տանող աստիճանատուն։ Հանքագործների այժմ արդեն վերակառուցված փայտե տները, ի սկզբանե կառուցվել են 17-րդ և 18-րդ դարերում։ 16-րդ դարից եկած այսպես կոչված «թակերը» ծառայել են որպես հատուկ զանգակատուն առավոտյան հանքագործներին աշխատանքի կանչելու համար։ Մոտական անտառներում ցրված են հին սյուներ և այլ հուշարձաններ։
Սպանիա Դոլինան նաև արշավների, լեռնային հեծանվավազքի և դահուկավածզի կենտրոն։
Ժողովրդագրություն
Սպանիա Դոլինայի բնակչությունը կազմում է ընդամենը 192 մարդ (2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Ըստ 2001 թվականի Մարդահամարի, բնակիչների 95.3%-ը սլովակներէին, 3%-ը՝ չեխեր Հավատացյալ բնակչության 82.8%-ը դավանում են կաթոլիկ եկեղեցուն, իսկ 10.7%-ը՝ անկրոնական ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի բնակավայրեր
Արծն (Էրզրումի գավառ)
Արծն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում, Էրզրումից 8-9 կմ հյուսիս-արևմուտք, Եփրատի աջ ափին։
Պատմություն
Արծնի հայ բնակիչների մի մասը զոհվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, մի մասը գաղթել է Արևելյան Հայաստան։
Բնակչություն
1880 թվականին ուներ 820 բնակիչ, որից 682-ը՝ հայեր։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ ու մեղվաբուծությամբ։ Արծնը բարեկարգ ճանապարհով (Եփրատի կամրջով) կապված էր Էրզրումի հետ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Արծնն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։ Արծնի մոտակայքում են միջնադարյան հայկական հռչակավոր Արծն քաղաքի ավերակները ։ Հին Արծն քաղաքի ընդարձակ ավերակներում հայտնաբերվել են հելլենական դրամներ, անոթներ և մետաղյա զանազան իրեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժովտնևոե (գյուղ, Վրադիևկայի շրջան)
Ժովտնևոե (Жовтневе), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Դոլինսկի, Բուդենովկա։ Հիմնադրվել է 1802 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ժովտնևոե գյուղում բնակվում էր 631 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1516 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1802 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Պավելի փողոց)
'''Վ. Ի. Լենինի հուշարձան''' (Памятник В. И. Ленину), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս հեղափոխական գործիչ, բոլշևիկ, Հոկտեմբերյան հեղափոխության առաջնորդ Վլադիմիր Լենինին։ Տեղադրվել է 1967 թվականին` Պավելի փողոցում, Մոսկվայի Վլադիմիր Իլյիչի անվան էլեկտրամեխանիկական գործարանի դիմաց։ 1918 թվականի օգոստոսի 30-ին այդ վայրից ոչ հեռու Լենինի դեմ մահափորձ է իրականացվել։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Վալենտին Թոփուրիձեն և ճարտարապետ Կ. Տ. Թոփուրիձեն։ Հուշարձանն ունի դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ ։
Պատմություն
Վլադիմիր Լենինը բազմիցս այցելել է Միխելսոնի գործարանը, որտեղ ելույթ է ունեցել աշխատակիցների առջև։ Այստեղ 1918 թվականի օգոստոսի 30-ին Լենինի դեմ մահափորձ է իրականացվել, որի հետևանքով նա ծանր վիրավորվել է ։
1922 թվականին այդ մահափորձի վայրում գործարանի աշխատակիցները տեղադրել են կարմիր ողորկված գրանիտից պատրաստված հուշաքար։ Նրա դիմերեսին փորագրված են հետևյալ բառերը. «Համաշխարհային պրոլետարիատի առաջնորդ Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի դեմ մահափորձի վայրում հուշարձանի առաջին քարը։ 1918 թվականի օգոստոսի 30 - 1922 թվականի նոյեմբերի 1»: Դարձերեսին գրված է. «Թող ամբողջ աշխարհի ճնշվածներն իմանան, որ այս վայրում կապիտալիստական հակահեղափոխության գնդակը փորձում էր ընդհատել համաշխարհային պրոլետարիատի առաջնորդ Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի կյանքն ու գործունեությունը» ։
1947 թվականի նոյեմբերի 7-ին գործարանի դիմացի հրապարակում, հուշաքարից ոչ հեռու, տեղադրվել է քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրովի և ճարտարապետ Անատոլի Ժուկովի հեղինակած Լենինի հուշարձանը ։ 1960 թվականին, Լենինի ծննդյան 90-ամյակի առթիվ, հուշարձանի շուրջ պուրակը զգալիորեն ընդլայնվել է ։ 1967 թվականին Սերգեյ Մերկուրովի ստեղծած հուշարձանը տեղափոխվել է գործարանի տարածք, իսկ նրա տեղում տեղադրվել է քանդակագործ Վալենտին Թոփուրիձեի և ճարտարապետ Կոնստանտին Թոփուրիձեի հեղինակած ներկայիս հուշակոթողը ։
Պավելի փողոցում գտնվող Լենինի հուշարձանը տեղադրվել է Վլադիմիր Իլյիչի անվան գործարանի հին բոլշևիկների նախաձեռնությամբ։ Քանդակագործը և ճարտարապետը հուշարձանի ստեղծման աշխատանքներն իրականացրել են հենց գործարանի արտադրամասերից մեկում, որտեղ նրանց խորհուրդներ են տվել վետերանները, որոնք անձամբ ներկա են եղել Լենինի ելույթներին։ Վլադիմիր Իլյիչի անվան գործարանի աշխատակիցները կատարել են քանդակը ստեղծելու համար անհրաժեշտ բոլոր կաղապարները, որոնք այնուհետև ուղարկվել են Լենինգրադի «Մոնումենտսկուլպտուրա» գործարան` քանդակը բրոնզից ձուլելու համար ։
Լենինի հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 1-ին` Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-ամյակի նախօրեին։ Հինգմետրանոց բրոնզե քանդակը տեղադրված է գրանիտե բարձր պատվանդանի վրա ։ Լենինը պատկերված է ողջ հասակով, նրա հագին վերարկու է, գլխին` գլխարկ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Եշիլչայի ջրամբար
Եշիլչայի ջրամբար, ջրային բնական ամբար, որտեղից ապահովվում և մատակարարվում է Ստամբուլի խմելու ջրի պաշարները։
Ստամբուլ
2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով՝ Ստամբուլի ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 14 804 116 մարդ, ինչն Ստամբուլին դարձնում է Եվրոպայի և աշխարհի ամենախոշոր քաղաքներից մեկը ։ Տարեկան աճի տեմպերը կազմում է 3,45 %, որի արդյունքում էլ ավելանում է նաև ջրի պահանջարկը։ Այդ իսկ պատճառով էլ, քաղաքային իշխանությունների հիմնական խնդիրներից մեկը խմելու ջրի պահանջարկի ապահովումն է։
Եշիլչայ
Եշիլչայ գետն ունի շուրջ 60 կիլոմետր (37 մղոն) երկարություն։ Գտնվում է Ստամբուլի անատոլիական հատվածում։ Ջրամբարի աղբյուր են հանդիսանում Քոջաելիի թերակղզու լեռներից ձևավորվող աղբյուրները և Սև ծովի ավազանին պատկանող Աղվայի շրջանի գետերը։
Ավրորայի ժայռ
Ավրորայի ժայռ ( Аврорина скеля), ափամերձ ժայռ Ղրիմի Հարավային ափին, որը դուրս է գալիս դեպի Սև ծով։ Գտնվում է քաղաքային տիպի Գասպրա (Մեծ Յալթա) ավանում։ Ժայռի վրա է գտնվում Ծիծեռնակի բույն ամրոցը։
Ավրորայի ժայռը գտնվում է Ղրիմի Հարավային ափի արևմտյան մասում, Այ-Տոդոր հրվանդանի վրա և նրա արևելյան զառիթափ լեռնաճյուղ է հանդիսանում։ Ժայռի անվանումը տրվել է ռուսների կողմից XIX դարում՝ ի պատիվ լուսաբացի հռոմեական աստվածուհի Ավրորայի։
Ավրորայի ժայռը արոտավայրային անջատում է և պատկանում է Մասսանդրովյան շերտախմբին՝ երկրաբանական կառուցվածք, որն առաջացել է Ղրիմի լեռների Գլխավոր թմբի կտրուկ վերելքի և նրա առանձին մասերի դեպի ծով սողալու արդյունքում ։ Ժայռն ունի մեզոզոյան դարաշրջանի Յուրայի ժամանակաշրջանի կրային կազմություն։
Եշիլչայի ջրամբար
50 նախագծերի ցանկ
Թուրքիայի քաղաքաշինության կոմիտեն Եշիլչայի ջրամբարը ներառել է Թուրքիայի 50 կարևորագույն քաղաքաշինական կառույցների շարքում։ Վերջինս ներառում է վերջին 50 տարիներին Թուրքիայում կառուցված քաղաքաշինական 50 ամենախոշոր կառույցները ։
Ավրորայի ժայռ
XIX դարի վերջին ժայռի վրա կառուցվել է փայտյա շինություն, որը հանդիսացավ 1912 թվականին այստեղ կառուցված Ծիծեռնակի բույն ամրոցի նախակարապետը։ 1927 թվականին ժայռի մի մասը ավերվել է Յալթայի երկրաշարժի հետևանքով։ Այդ ժամանակ էլ ժայռի տակ ճաք է առաջացել, որը 1960-ական թթ. ամրոցի վերակառուցման ժամանակ վերանորոգվել է։
ժայռի մեջ գտնվում է մի քանի կարստային քարանձավ-այրեր՝ մինչև 30 մ երկարությամբ։ Քարանձավի պատերին հանդիպում են ստալակտիտներ։ Այդ այրերից մեկն օգտագործվել է Երկկենցաղ մարդը ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ որպես Իխտիանդրի որջ։ Ժայռի վրա իրականացվել է նաև Տասը նեգրիկներ ֆիլմի նկարահանումների մի մասը։
Եշիլչայի ջրամբար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի նահանգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Շիլե
Ավրորայի ժայռ
Ավրորայի ժայռը նկարել են բազմաթիվ նկարիչներ, այդ թվում Այվազովսկին, Լ. Ֆ. Լոգարիոն և Ա. Պ. Բոգոլյուբովը։ Ժայռը ամրոցի հետ պատկերված է նաև Գասպրայի դրոշի և զինանշանի վրա, Ուկրաինայի և Ռուսաստանի մի շարք հոբելյանական մետաղադրամների վրա։
Silicon Power
Silicon Power Computer & Communications Incorporated (կարճ տարբերակը՝ Silicon Power և SP), թայվանական ընկերություն, որ զբաղվում է հիշողության քարտերի, USB կրիչների, կոշտ սկավառակների, DRAM մոդուլների, հիշողության քարտերի ընթերցիչների և այլ համակարգչային սարքավորումների արտադրությամբ։
Ընկերությունը հիմնադրվել է 2003 թվականին միջզգային բիզների, գլոբալ մարկեթինգի և ֆլեշ հիշողության տվյալների մասնգետների կողմից։ Silicon Power-ը զբաղվում է թվային հիշողություն ունեցող ինչպես սապռողական, այնպես էլ պրոֆեսսիոնալ մակարդակի սարքերի մշակմամբ։
Ընկերությունը գրասենյակներ ունի՝ Ճապոնիայում, Նիդերլանդններում, Բալկանիայիում, Ռուսաստանում, Չինաստանում, Հնդկաստանում և ԱՄՆ-ում։
2012 թվականին Silicon Power-ը փոխեցի իր կարգավիճակը մասնավորից դառնալով հանրային՝ OTC Taiwan Exchange (TWO) ։
2010 թվականին Common Wealth Magazine-ի կողմից անցկացված հարցումների արդյունքում Silicon Power-ը զբաեցրեց 11-րդ տեղը, Թայվանում 1000 ամենաարագ զարգացող բիզնեսսների շարքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընկերություն Կատեգորիա:Համակարգչային ընկերություններ Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ
Paper (ամսագիր)
Paper–ը Նյու Յորքում հիմնված ամսագիր է, որը կենտրոնանում է նորաձևության, կինոյի, արվեստի, գիշերային կյանքի և փոփ երաժշտության վրա։ Ամսագրի շապիկին հայտնվել են այնպիսի հայտնի դեմքեր, ինչպիսիք են Քիմ Քարդաշյանը, Մայլի Սայրուսը, Քեթի Փերրին, Ֆերգին, Մրայա Քերին, Պրինսը և Պաս դե լա Ուերտան։ 2009 թվականին իրենց 25–րդ ամյակի առթիվ նրանք կազմեցին հինգ տարբեր շապիկներ և նշեցին այդ տոնը Նյու Յորքի հանրային գրադարանում, որտեղ միջոցառման ընթացքում երգում էին Լայզա Մինելլին, Քուին Լատիֆան և The Virgins խումբը։
Paper–ը ստեղծվել է 1984 թվականին Քիմ Հասթրեիթերի և Դեյվիդ Հերշկովիթսի կողմից, որը սև ու սպիտակ 16 էջից կազմված ամսագիր էր (տպագրվում էր Նյու Յորք Թայմսի գրասենյակներում)։ Սակայն այն ընդլայնվեց և դարձավ գունավոր ամսագիր։
Ամսագիրն ունի նաև կայք, որտեղ կան հոդվածներ, նկարներ, վիդեոներ, հարցազրույցներ և բլոգ։ Կայքում նաև տեղ է գտած PaperTV–ն, որտեղ ներկայացվում է երաժիշտների կադրից դուրս և չհաջողված կադրերն ու երեկույթների տեսահոլովակներ։
PAPER Communications–ը նաև ExtraExtra մարքեթինգային, միջոցառումներ կազմակերպող և արտադրող ընկերության սեփականատերն է։
Քիմ Քարդաշյանի 2014 թվականի նոյեմբերյան շապիկը
2014 թվականի նոյեմբերյան համարի շապիկին Քիմ Քարդաշյանը նկարահանվել էր ամբողջովին մերկ ։ Դրա հետ մեկտեղ ներկայացվել էր #BreakTheInternet հեշթեգը ։ Ամսագրի այդ շապիկը առաջացրեց մեծ սկանդալ և տարածում ողջ համացանցում    ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր
Ճապոնական խումբ
Ճապոնական խումբ (Ὀμάς Ἰαπώνων), 1906-1908 թվականներին Հունաստանի խորհրդարանում ձևաորված քաղաքական խմբի ոչ պաշտոնական անվանում։
Անվանում
Խումբը ստեղծվել է 1906 թվականի հունիսին՝ նույն տարվա խորհրդարանական ընտրություններից հետո։ Ոչ պաշտոնական անունը նրան տվել է լրագրող Վլասիս Գավրիլիդիսը «Ակրոպոլիս» թերթում 1907 թվականի փետրվարի 10-ի իր հոդվածում, որտեղ նա պատգամավորների խմբի եռանդն ու ոգևորությունը համեմատել է ռուս-ճապոնական պատերազմում ճապոնացի զինվորների համառության հետ։
Անդամներ
Տարեց Դրագումիսը խմբի պատվավոր առաջնորդն էր, բայց խմբի իրական շարժիչ ուժը Դիմիտրիոս Գյունարիսն էր՝ երիտասարդ իրավաբան, Ֆրանսիայում կրթություն ստացած և Գերմանիայում Օտտո Բիսմարկի սոցիալական օրենսդրության ազդեցության ենթարկված։ Պետրոս Պրոտոպապադակիսը ճարտարագետ էր։ Իր ողջ քաղաքական կարիերայի ընթացքում նա մնաց Դիմիտրիոս Գունարիսի սերտ գործակիցը։ Վոզիկիսը հայտնի էր նրանով, որ ընտրվեց խորհրդարան 27 տարեկանում ։
Խմբում ընդգրկված էին տարբեր կուսակցությունների և քաղաքական շրջանակների անդամներ։ Սա խոչընդոտ էր առանձին քաղաքական կուսակցության ստեղծմանը։ Այնուամենայնիվ, «ճապոնական խմբի» անդամներն իրենք երբեք լուրջ փորձեր չեն կատարել միավորվել իրական մեծ կուսակցության մեջ, առաջին հերթին քանի որ Գունարիս չէր ուզում ստանձնել առաջնորդի դերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:1900-ականները Հունաստանում Կատեգորիա:Հունաստանի ժամանակակից պատմություն Կատեգորիա:Հունաստանի կուսակցություններ Կատեգորիա:1900-ականներ Եվրոպայում
Պայուսակների թանգարան (Ամստերդամ)
Պայուսակների թանգարան (Tassenmuseum Hendrikje, Museum of Bags and Purses ), թանգարան Ամստերդամում, որը նվիրված է պատմական պայուսակներին, ձեռնապայուսակներին և ճամպրուկներին։ Թանգարանի հավաքածուն կազմում է ավելի քան 4000 ցուցանմուշ, որոնցից ամենահները վերաբերում են 16-րդ դարի սկզբին։
Այս թանգարանի այցելուների մեծամասնությունը կազմում են կանայք, սակայն ամենաթանկ թանգարանային նմուշը համարվում է տղամարդու գոտկավոր դրամապանակը՝ պատրաստած այծի կաշվից, որն ագուցած է երկաթյա սողնակներով. այն պատրաստվել է 16-րդ դարում։
Պատմություն
Մոտավորապես 30 տարի առաջ անտիկ իրերի վաճառքով զբաղվող Ամստելվեեինի (Amstelveen) բնակչուհի Հենդրիկյե Իվոն (Hendrikje Ivo) Անգլիայում գնեց մի անտիկ պայուսակ՝ կրիայի պատյանից պատրաստված, զարդարված սադափով։ Այդ պայուսակը պատրաստվել է Գերմանիայում 1820 թվականին : Հենդրիկյեի հետաքրքրությունը այդ առաջին պայուսակի նկատմամբ նրան դրդեց, որ սկսի հավաքել կանացի անտիկ պայուսակներ։ Այսպիսով նրա հավաքածուն մեծացավ՝ հասնելով ավելի քան 3000 պայուսակի։ Նա որոշեց ցուցադրել իր հավաքածուի մի մասը հանրության համար։ Սկզբնական շրջանում նրա թանգարանը գործում էր Ամստելվեենի վիլլայի երկու սրահներում։ Սակայն հավաքածուն անընդհատ համալրվելու հետևանքով մեծացավ և տերը սկսեց նոր տարածքներ փնտրել ցուցադրության նպատակով։ 2007 թվականի հունիսից թանգարանը գործեց Ամստերդամի Հերենգրախտ (Herengracht) ջրանցքի էլիտար հատվածում՝ պատրիարքարանի շենքում, որը կառուցված է 17-րդ դարում։ Այսօր պայուսակների և ձեռնապայուսակների թանգարանը լուրջ կառույց է համարվում և ունի մշտական ցուցադրություն։
Հավաքածու
Հնատիպ պայուսակները հիմնականում փոքր չափերի են. դրանք օգտագործվել են մետաղադրամներ, բանալիներ և կարուձևի պարագաներ տեղավորելու նպատակով։ Ինչպես կանայք, այնպես էլ տղամարդիկ կիրառել են այդպիսի պայուսակներ՝ թաքցնելով դրանք հագուստի տակ, որպեսզի չգրավեն ավելորդ հետաքրքրասիրություն և խուսափեն գողերից։ Տղամարդկանց տաբատների վրա գրպանների հայտնվելուց հետո, իսկ կանանց մոտ ուռուցիկ ու փքված հագուստները ավելի կիպ դառնալուց հետո պայուսակները դարձան կանանց բնորոշ աքսեսուարներ, որոնք ավելի շատ զարդարանքի նպատակ ունեին ։
18-րդ դարում, արդյունաբերական հեղափոխության սկզբնավորումով և երկաթուղային ճամփորդությունների աճը միջին դասի մարդկանց համար հասանելի դառնալուց հետո, սկսեցին ավելի խոշոր պայուսակներ պատրաստել, որոնք հիմնականում ամուր կաշվից էին։
Նորաձև դիզայներների կողմից պատրաստված պայուսակները ի հայտ եկան արդեն 20-րդ դարի կեսերին. դրանք նույնպես ցուցադրվում են թանգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:Ամստերդամի թանգարաններ Կատեգորիա:Նիդերլանդների թանգարաններ Կատեգորիա:1996 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Նորաձևության թանգարաններ
Ռաֆայել Մելքոնյան
Ռաֆայել Լևոնի Մելքոնյան, հայ երկրաբան։ Երկրաբանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1989), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ՝ 2000 թվականից)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան (1985)։ Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2022):Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։
Պատմաբան, մշակութաբան Էդուարդ և անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ Դավիթ Մելքոնյանների եղբայրն է։
Կենսագրություն
1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1976 թվականից ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի ապարագիտության բաժնի վարիչ, 1981-1988 թվականներին և 1993 թվականից, միաժամանակ՝ ինստիտուտի փոխտնօրեն։ 1998 թվականից ՌԴ բնական և ԳԱ անդամ է ։
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են երկրաբանության, ապարագիտության, երկրաքիմիայի, իզոտոպային երկրաբանության, հանքագոյացման հարցերին։ «Հայաստանի ազգային ատլասի» խմբագրական խորհրդի անդամ և համահեղինակ է (հատոր 1, 2006) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ Կատեգորիա:1934 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբաններ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Հայ-մոնղոլական դաշինք
Հայ-մոնղոլական դաշինք, խաղաղության, բարեկամության ու փոխօգնության պայմանագիր Կիլիկյան Հայաստանի և Մոնղոլական կայսրության միջև։ Կնքվել է Կիլիկյան Հայաստանի արքա Հեթում Ա-ի և Մոնղոլական կայսրության մեծ խան Մանգուի միջև 1254 թվականին Կարակորումում ։
Նախապատմություն
Սմբատ սպարապետի Կարակորումում կատարած այցի ժամանակ երկու կողմերը պայմանավորվել էին Հեթում Ա-ի Մոնղոլիա կատարելիք այցելության մասին։ Մոնղոլիայում տեղի ունեցող գահակալական կռիվներով պայմանավորված, Հեթում Ա-ի Մոնղոլիա այցն ուշացել էր երկու տարով։ Գահակալական կռիվների արդյունքում հաղթում է Մանգու խանը, որը, Բաթու խանի միջոցով, Կիլիկյան Հայաստանի արքային Կարակորում է հրավիրում։ Հեթումը իր Մոնղոլիա ուղևորությունը սկսում է 1954 թվականի գարնանը, բուն Հայաստանից և Անդրկովկասից ։
Պայմանագրի կնքում
Պայմանագիրը կնքվում է 1254 թվականին Մոնղոլական կայսրության մայրաքաղաք Կարակորումում Կիլիկյան Հայաստանի արքա Հեթում Ա-ի և կայսրության նորըտիր խան Մանգուի միջև։
1254 թվականի կիլիկիո-մոնղոլական պայմանագրի պատմական մեծագույն նշանակությունը կայանում է նրանում, որ դրա շնորհիվ Կիլիկյան Հայաստանը զերծ է մնում մոնղոլական արշավանքների արհավիրքներից, որոնք բաժին էին հասել Անդրկովկասին և այլ երկրների ։
Կետեր
1254 թվականին Կարակորումում կնքված մոնղոլա-հայկական խաղաղության, բարեկամության ու փոխօգնության պայմանագիրը բաղկացած էր հինգ գլխավոր կետերից ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստան Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրություն Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի պայմանագրեր Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի ռազմական պատմություն
Ձորի աղբյուր
Ձորի աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան, որն աղբյուր է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Կոտայքի մարզի Գողթ գյուղից 0.3 կմ հյուսիսարևելք, Գողթ գետի աջ ափին, ծովի մակարդակից 1580 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Կոտայքի մարզում
Գաստոնի աղբյուր
Գաստոնի աղբյուր, գետակ Կիլիկիայում, նրա հարավ-արևելյան մասում։ Սկիզբ է առնում Ամանոսի լեռներից և հոսում է Գաստոն բերդի մոտով, թափվում է մի փոքրիկ լճակ։ Գետակի վրա միջին դարերից կառուցված քարակերտ կամուրջներից մեկը պահպանվել է առ այսօր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Սաֆոնովո (այլ կիրառումներ)
Սաֆոնովո, կարող է վերաբերել՝
Յո՞ երթաս (այլ կիրառումներ)
Յո՞ երթաս կարող է վերաբերել՝
Ազիթրոմիցին
Ազիթրոմիցին, հակաբակտերիային դեղամիջոց, որն օգտագործվում է մի շարք վարակիչ հիվանդությունների, մասնավորապես, միջին ականջի վարակների, կոկորդի բորբոքային հիվանդությունների, թոքաբորբերի, փորլուծության և մարսողական համակարգի որոշ հիվանդությունների բուժման համար ։ Այն նաև օգտագործվում է սեռական ճանապարհով փոխանցվող այնպիսի վարակների բուժման համար, ինչպիսիք են՝ քլամիդիան և սուսանակը ։ Մի շարք այլ դեղամիջոցների հետ միասին ազիթրոմիցինն օգտագործվում է մալարիայի բուժման համար ։ Այն կարող է օգտագործվել ինչպես բերանացի, այնպես էլ ներերակային ներարկումների միջոցով, օրը մեկ անգամ ։
Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են սրտխառնոցը, փորլուծությունը և ստամոքսի բորբոքումը ։ Կարող են դրսևորվել ալերգիկ փոխազդեցություններ անաֆիլակտիկ շոկի, QT երկարաձգման տեսքով և փորլուծություն պայմանավորված Clostridium difficile տեսակի բակտերիաներով ։ Կիրառումը հղիության ժամանակ անվտանգ է ։ Կրծքով կերակրման ժամանակ անվտանգությունն ապացուցող տվյալներ չկան ։ Ազիթրոմիցինը մակրոլիդային հակաբիոտիկների շարքին պատկանող ազալիդ է ։ Այն դանդաղեցնում է բակտերիային սպիտակուցների կենսասինթեզը` դրանով իսկ արգելակելով բակտերիաների աճն ու բազմացումը ։
Ազիթրոմիցինը հայտնաբերվել է 1980 թ և հաստատվել է բժկության մեջ կիրառման համար 1988թ ։ Այն ԱՀԿ դեղամիջոցների ցանկում է`որպես ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղամիջոցներից մեկը ։ Այն ունի գեներիկ դեղամիջոցներ և վաճառվում է տարբեր ապրանքային անուններով, ամբողջ աշխարհում ։ 2016թ․ ԱՄՆ-ում այն նշանակվել է 15 միլիոն անգամ և զբաղեցրել 49-րդ հորիզոնականն ամենաշատ նշանակված դեղամիջոցների շարքում ։
Կիրառումը բժշկության մեջ
Ազիթրոմիցինն օգտագործվում է բազմաթիվ վարակիչ հիվանդությունների բուժման համար, ներառյալ`
Բակտերիալ զգայունություն
Ազիթրոմիցինն ունի համեմատաբար լայն, սակայն ոչ խորը հակաբակտերիալ ազդեցություն։ Այն դանդաղեցնում է որոշ գրամ դրական, գրամ բացասական և որոշ չդասակարգված բակտերիաների աճն ու զարգացումը։
2015թ․ հայտնաբերվել է ազիթրոմիցինի նկատմամբ կայուն սուսանակի շտամմ։ Neisseria gonorrhoeae բակտերիան՝ որպես կանոն, զգայուն է ազիթրոմիցինի նկատմամբ, սակայն այս դեպքում դեղամիջոցի միայնակ չի կիրառվում դրա նկատմամբ կայունության առաջացման բարձր ռիսկի հետ պատճառով ։ Մեծ քանակությամբ ազիթրոմիցնի կիրառումն ամբողջ աշխարհում հանգեցրել է Streptococcus pneumonia բակտերիայի մոտ դեղամիջոցի նկատմամբ կայունության առաջացման ։
Աէրոբ և ֆակուլտատիվ գրամ դրական միկրոօրգանիզմներ
Աէրոբ և ֆակուլտատիվ գրամ բացասական միկրոօրգանիզմներ
Աէրոբ միկրոօրգանիզմներ
Այլ միկրոօրգանիզմներ
Հղիություն և կրծքով կերակրում
Հղիության ժամանակ կիրառման դեպքում վնասակար ազդեցություններ չեն հայտնաբերվել ։ Այնուամենայնիվ հղի կանանց կիրառման ադեկվատ հետազոտություններ չկան ։
Դեղամիջոցի անվտանգությունը կրծքով կերակրման ժամանակ կիրառելիս ապացուցված չէ։ Հաշվի առնելով այն փաստը, որ կրծքի կաթում դեղամիջոցը հայտնաբերվում է միայն ցածր խտություններով և որ այն կիրառելի է նաև երեխաների համար, համարվում է որ այն կարող է անվտանգ լինել ։ Ամեն դեպքում կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ է տրվում զգուշությամբ կիրառել դեղամիջոցը ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Առավել բնորոշ կողմնակի ազդեցություններն են փորլուծությունը (5%), սրտխառնոցը (3%), որովայնային ցավը (3%) և փսխումը։ Բուժառուների մոտ 1%-ը դադարեցնում են դեղամիջոցի կիրառումը կողմնակի ազդեցությունների պատճառով։ Հայտնի են նևրոզի, անաֆիլակտիկ և մաշկային որոշ փոխազդեցությունների դեպքեր ։ Clostridium difficile բակտերիան դուրս է հանվել ազիթրոմիցինով բուժվող վարակների շարքից ։ Հայտնի են նաև լսողության կորստի դեպքեր ։
Երբեմն բուժառուների մոտ կարող է առաջանալ լեղականգային հեպատիտ և զառանցանք։ Նորածինների մոտ գերդեղաչափավորումը կարող է հանգեցնել սրտի բլոկադայի և մնացորդային էնցեֆալոպաթիայի ։
2013թ․ FDA-ն տարածեց հայտարարություն որտեղ նշվում էր, որ ազիթրոմիցինը կարող է առաջացնել սրտի բնականոն էլէկտրական ակտիվության շեղումներ, ինչը կարող է հանգեցնել սրտի զարկերի հաճախականության փոփոխության մահացու ելքի։ Հայտարարության մեջ հիմք էր ընդունվում 2012թ․ կարատված հետազոտությունը ըստ որի դեղամիջոցը կարող է բարձրացնել մահացությունը հատկապես այն անձանց մոտ որքեր ունեն սրտանոթային համակարգի հետ կապված խնդիրներ։ Ամոքսիցիլինը և այլ հակաբակտերիալ դեղամիջոցները համեմատաբար առավել անվտանգ են։ Նախազգուշացման մեջ ասվում է, որ նախկինում QT ինտերվալի երկարաձգում, արյան մեջ կալիումի կամ նատրիումի խտության փոփոխություններ, սրտի ռիթմի փոփոխություններ տարած և սրտի աշխատանքը կարգավորող դեղամիջոցներ օգտագործող մարդիկ առավել հակված են կողմնակի ազդեցությունների ի հայտ գալուն ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Ազիթրոմիցինը խաթարում է բակտերիաների աճը, դանդաղեցնելով սպիտակուցի կեսասինթեզը։ Միանալով բակտերիայի ռիբոսոմի S50 ենթամիավերի հետ այն խաթարում է բակտերիալ մՌՆԹ-ի սինթեզը ։
Ֆարմակոկինետիկա
Մեկանգամյա 500մգ դեղաչափով կիրառման ժամանակ, ազիթրոմիցնի դուրս բերումը տեղի է ունենում 68 ժամվա ընթացքում ։ Դեղամիջոցի դուրսբերումը հիմնականում տեղի է ունենում լեղու միջոցով։ Մեկ շաբաթվա ընթացքում ներարկված դեղաչափի 6%-ը դուրս է բերվում մեզի միջոցով առանց փոփոխությունների։
Պատմություն
Ազիթրոմիցինը հայտնաբերվել է 1980թ․ Խորվաթիայում «Փիլվա» դեղագործական ընկերության դոկտոր Սլոբոդան Լոկիչի գլխավորած գիտնականների թիմի կողմից, որի կազմում էին Գաբրիէլլա Կորբեհելլը, Գորյանա Րադոբոլյա-Լազարեվսկին և Զրինկա Տամբուրաշևը։ Այն պատենտավորվել է 1981թ.։ 1986թ․ Փիլվա և Փֆայզեր ընկերությունները կնքեցին համաձայնագիր ըստ որի Փֆայզերն իրավունք էր ստանում վաճառել ազիթրոմիցնինն արևմտյան ԵՎրոպայում և ԱՄՆ-ում։ Փիլվան բաց թողեց ազիթրոմիցին Սումամեդ ապրանքային անվանմամբ և զբաղեցրեց կենտրոնական և արևելյան ԵՎրոպայի շուկաները։ Փֆայզերը Փիլվայի լիցենզիայով բաց թողեց ազիթրոմիցինը Զիթրոմաքս ապրանքային անվանմամբ 1991թ. ։
Վաճառք
Այն հասանելի է գեներիկ դեղամիջոցներով ։
Հասանելի դեղաձևեր
Սովորաբար ազիթրոմիցնինն օգտագործում են դեղահաբերի, կապսուլաների, բերանացի օգտագործման սուսպենզիաների, ներերակային ներարկումների, սաշեների և ակնային կաթիլների ձևով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Սեն է Մառն
Սեն է Մառն (ֆրանսերեն՝ Seine-et-Marne), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում՝ Իլ դը Ֆրանս երկրամասում։ Անվանումը կազմվել է Սեն և Մառն գետերի անուններով։
Աշխարհագրական տվյալներ
Զբաղեցնում է Իլ-դը-Ֆրանսի տարածքի 49%-ը։ Շրջապատված է Ֆրանսիայի դեպարտամենտների մեջ ամենաշատ՝ տասը դեպարտամենտներով։ Դրանք են, արևմուտքից՝ Վալ-դը-Ուազ, Սեն-Սեն-Դենի, Վալ-դը-Մարն և Էսոն, հարավից՝ Լուար և Յոն, արևելքից՝ Օբ և Մարն, և հյուսիսից՝ Էնա և Ուազ դեպարտամենտները։
Տարածքը 5915 քառ. կմ է, ունի համայնք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Սնդիկ շառաչող
Սնդիկ շառաչող, սնդիկի ֆուլմինատ Hg(ONC)2, շառաչող թթվի՝ HO—N→C սնդիկային աղը, ինիցող պայթուցիկ նյութ։
Անգույն կամ մոխրագույն, ջրում չլուծվող բյուրեղներ են։ Հեշտությամբ պայթում է (հարված, շփում, արագ տաքացում են)։ Զգույշ տաքացնելիս դանդաղ քայքայվում է, 130—150 °C-ում՝ ինքնաբոցավառվում է պայթյունով։ Ստացվում է սնդիկի նիտրատի, ազոտական թթվի և էթիլսպիրտի փոխազդեցությամբ։ Օգտագործվում է դետոնացնող և բռնկող պատիճներում։ Աստիճանաբար դուրս է մղվում կապարի ազիդով և այլ ավելի արդյունավետ պայթուցիկ նյութերով։
Կատեգորիա:Պայթուցիկ նյութեր
Բուղաթափա (լեռ, Արսիան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արդահանի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Արսիանի լեռնաշղթա
Վաղ, վաղ առավոտ
«Վաղ, վաղ առավոտ...» («Раннее, раннее утро»), 1983 թվականի խորհրդային հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վալերի Խարչենկոն Վալենտինա Օսեևայի «Դինկա» վիպակի մոտիվներով։
Սյուժե
Ֆիլմը Վալենտինա Օսեևայի վեպի երկրորդ էկրանավորումն է։ Սա հեղափոխականի դստեր և ցարական Ռուսաստանի բանվոր տղայի բարեկամության պատմություն է։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում 1910 թվականին Վոլգայի ափին՝ Սամարայի մոտ գտնվող ամառանոցում, որտեղ շատ բան է հիշեցնում ատաման Ստեպան Ռազինի, հին էրզյան ժողովրդի մասին։
Փրկելով լորտուին՝ Դինկան ընկնում է գետը և նրան փրկում է Լյոնկա անունով մի տղա, որը լողում է բարժայով։ Այդպես սկսվում է նրանց բարեկամությունը։ Դինկայի շնորհիվ տղային հաջողվում է փախչել դաժան ու ագահ խորթ հորից՝ Գորդեյ Լուկիչից, որը բարժայի տերն է, որտեղ Լյոնկան անխնա շահագործվում էր, ենթարկվում ծեծի ու նվաստացման։ Դինկան օգնում է իր Փրկչին ինչպես կարող է. օգնում է նրան շուկայում ձուկ վաճառել, գաղտնի տանից մթերք է բերում, փորձում է գումար վաստակել՝ երգեհոնիկի նվագակցությամվ երգեր կատարելով։ Լյոնկան աղջկան հայտնում է իր գաղտնիքներ. ցույց է տալիս Ստեպան Ռազինի քարափը և քարանձավը, որտեղ նա թաքնվում է իր խորթ հորից։ Բացատրում է ատամանի «Сарынь на кичку» մարտական մականունը։
Լյոնկան ծանոթանում է ուսանող Ստեպանի հետ, որը թռուցիկներ է տարածում։ Ինչպես հետո պարզվում է, թռուցիկները տպում են Սամարայի տպարանում, որտեղ աշխատում է Դինկայի մայրը։ Լյոնկայի սրամտությունն ու հնարամտությունը Ստեպանին թույլ է տալիս խուսափել դատարանից և բանտից։ Ստեպանն ու Լյոնկան օգնում են փախչել քննչական բանտից Ալեքսանդր Արսենևվին՝ Դինկայի հորը։ Դրանից հետո Արսենևների ընտանիքը որոշում է որդեգրել Լյոնկային։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Մայքլ Արդեն
Մայքլ Արդեն (Michael Arden, ), ամերիկացի դերասան և երգիչ ։
Կենսագրություն
Մայքլը ծնվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Միդլենդում ։ 2001-2003 թվականներին սովորել է Նյու Յորքի Ջուլիարդ դպրոցում։ 2007 թվականին Բարբարա Սթրեյզանդի մոտ եղել է բեք-վոկալիստ Եվրոպական շրջագայության ժամանակ։ Բացի կինոնկարահանումներից, նա նաև խաղում է Բրոդվեյ թատրոնում։ 2011 թվականին խաղացել է գլխավոր չարագործի դերը «Սկզբնական կոդ»-ը ֆիլմում։ 2012-2014 թվականներին նկարահանվել է «Զայրույթի կառավարում» սերիալում։
2015-2016 թվականներին նկարահանվել է «Գարնանային զարթոնք» մյուզիքլում և իր դերի շնորհիվ ստացել «Ovation Awards», «Outer Critics Circle Award» մրցանակներին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ-ն երաժշտության մեջ Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Սրբուհի Քարամյան
Սրբուհի Հովհաննեսի Քարամյան, Հայաստանում խորհրդային իշխանության համար պայքարի մասնակից, կուսակցական և պետական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ 1919 թվականից։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սեդյաշ (այլ կիրառումներ)
Սեդյաշ, կարող է վերաբերել՝
Հայ գրականությունը Ռուսաստանում և Այսրկովկասում
Ռուսաստանում 18-ից 19-րդ դարերում հայ բնակչության աճի հետևանքով աշխուժացել է հայ գրական և մշակութային կյանքը։ Այդ ասպարեզում նշանակալի դեր են ունեցել 1781-ին Սանկտ Պետերբուրգում Գրիգոր Խալդարյանի հիմնած հայկական տպարանը և 1815-ին Մոսկվայում բացված Լազարյան ճեմարանը։ 19-րդ դարի կեսերին հայկական պարբերական մամուլի Երևան գալը խթանել է հայկական և ռուսական գրական կապերի մերձեցումը։ 1830-1840-ական թվականին ռուս գրականությունից թարգմանություններ են կատարել Խաչատուր Աբովյանը, Մկրտիչ Էմինը, Գաբրիել Այվազովսկին և ուրիշներ։ 1858-ին Մոսկվայում հիմնված «Հյուսիսափայլ» (խմբագրող՝ Ստեփանոս Նազարյան) ամսագրի շուրջ համախմբվել են Միքայել Նալբանդյանը, Րաֆֆին, Ռափայել Պատկանյանը, Սմբատ Շահազիզը, Ռուբեն Հասան-Ջալալյանը և ուրիշներ։ Ամսագրում տպագրվել են Նալբանդյանի հրապարակախոս-քննադատական, գիտական հոդվածները, գրական-պատմական գործերը («Յիշատակարան», «Մեռելահարցուկ» և այլն)։ Մոսկվայում հրատարակվել են նաև Մսեր և Զարմայր Մսերյանների «Ճռաքաղ» (1858-1862), «Համբավաբեր Ռուսիո» (1861-1864), Զարմայր Մսերյանի «Փարոս» (1872-1876), «Փարոս Հայաստանի» (1879-1881), Մկրտիչ Բարխուդարյանի «Հանդես գրական և պատմական» (1888-1896), Նոր Նախիջևանում՝ «Նոր կյանք» (1906-1907), «Մեր ձայնը» (1907-1909), Աստրախանում՝ «Մեր կյանքը» (1910-1912), և այլ պարբերականներ, որոնք իրենց շուրջն են համախմբել հայ գրողներին և էականորեն նպաստել հայ գրականության առաջընթացին։ 1854-ին Մոսկվայում ստեղծվել է «Գամառ-Քաթիպա» գրական, 1908-ին Աստրախանում՝ Հայ գրականության և արվեստի սիրողների ընկերությունները, որոնք զգալիորեն նպաստել են հայ գրականության զարգացմանը։ Նոր Նախիջևանում են գրական առաջին քայլերն արել Միքայել Նալբանղյանը, Ռափայել Պատկանյանը և ուրիշներ, լուսավոր-մշակութային բեղուն գործունեություն են ծավալել Հարություն Ալամդարյանը, Սերովբե, Գաբրիել և Ռափայել Պատկանյանները, Գրիգոր Չալխուշյանը և ուրիշներ։ 19-րդ դարի վերջին թարգմանություններով հանդես են եկել Քերովբե Պատկանյանը, Կարապետ Եգյանը, Պետրոս Շանշյանը, Հովհաննես Հովհաննիսյանը, Ստեփան Մալխասյանցը, Հարություն Թումանյանը և ուրիշներ։
Ռուսական գրականություն
Որոշ ժամանակ Ռուսաստանում են ապրել ու ստեղծագործել Ալեքսանդր Ծատուրյանը, Վահան Տերյանը, Պողոս Մակինցյանը, Եղիշե Չարենցը և ուրիշներ։ 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին մեծացել է ռուս հասարակայնության հետաքրքրությունը հայ գրականության նկատմամբ։ Այդ ասպարեզում մեծ ավանդ ունեն Յուրի Վեսելովսկին, որի ջանքերով 1894-ին ռուս, լույս է տեսել «Հայ արձակագիրներ» ժողովածուի 1-ին հատորը (2-րդը գրաքննությունն այրել է), 1906-ին՝ «Հայկական քնար» անթոլոգիան, Վալերի Բրյուսովը, որը 1916-ին՝ հայ ժողովրդի համար ողբերգական ժամանակաշրջանում, հրատարակել է «Հայաստանի պոեզիան...» անթոլոգիան, Մաքսիմ Գորկին, որի խմբագրությամբ լույս է տեսել «Հայ գրականության ժողովածուն»։ Ռուսաստանում են ապրել և ռուսերեն ստեղծագործել Աննա Աբամելիք-Լազարևան, Դմիտրի Ախշարումովը, Նորա Ադամյանը, Ալեքսանդր Վերմիշևը, Գրիգորի Վերմիշևը, Լյուսյա Արգուտինսկայան, Նիկոլայ Ատարովը, Էդուարդ Ասադովը, Աշոտ Գառնակերյանը և ուրիշներ։ Ռուս գրակյան պատմության մեջ առանձնանում է Մարիետա Շահինյանի գրական վաստակը։ 1922-ին և 1927-ին նա եղել է Հայաստանում. Մոսկվա վերադառնալով՝ գրել է «Սովետական Հայաստան» (1923) գիրքը, «Հիդրոցենտրալ» (1930-1931) վեպը։ Թարգմանել է հայ բանաստեղծների ստեղծագործություններից, քննադատական հոդվածներով անդրադարձել հայ գրողների գործերին։ Այսօր էլ կան ռուսագիր հայ գրողներ, որոնք համախմբված են «Նոյյան տապան» («Նոյև կովչեգ», հրատարակվել՝ 1997-2000-ին Քիշնևում, 2000-ից՝ Մոսկվայում) ամսագրի շուրջ։
Ադրբեջանական գրականություն
Կատեգորիա:Հայ գրականություն Կատեգորիա:Ռուսական գրականություն
Հնդկական ամառ
Հնդկական ամառ (հնացած անվանումը Մարֆինյան ամառ, Հյուսիսային Ամերիկայում ընդունված է անվանել  հնդկական ամառ (Indian summer), Ռուսաստանում ստացել է Ба́бье ле́то անվանումը ), Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում սեպտեմբերի վեջին և հոկտեմբերի առաջին կեսին տևական տաք և չոր եղանակ։ Պայմանավորված է հաստատուն անտիցիկլոնով ։ Հնդկական ամառը գալիս է բավականին ցուրտ եղանակից հետո, որի ընթացքում կարող են ծաղկել որոշ բույսեր, որոնք ծաղկում են տարին մեկ անգամ ։
Ըստ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանի՝  հնդկական ամառը աշնան սկիզբն է (սովորաբար սեպտեմբերի 1-ից 10-ը, նոր տոմարով՝ սեպտեմբերի 13-ից  23-ը), երբ օդում տարածվում են սպիտակ ամպի թելիկներ։
Ըստ Վլադիմիր Դալի «Ռուս մեծ բացատրական բառարանի»՝ հնդկական ամառան սկիզբը կապված է եղել ժողովրդական միջոցառումների հետ և սկսվել է Սիմոն Լետոպրովոդնիկի օրվանից՝ սեպտեմբերի 14-ից  21-ը կամ Խաչվերաց տոնից՝ սեպտեմբերի 14-ից։
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ այդ ժամանակահատվածի անվանումը պայմանավորված է նրանով, որ Արեգակն այդ ընթացքում գտնվում է կույս համաստեղությունում և ավարտվում է աստղաբանական ամառը
Ժամկետներ և տևողություն
Հնդկական ամռան տևողությունը, ինչպես նաև նրա սկսելու սկիզբը տարբեր է լինում։ Սովորաբար այն տևում է մեկ-երկու շաբաթ՝ սեպտեմբեր ամսվա մեջ, երբեմն կարող է տևել մինչև  հոկտեմբերի սկիզբ։ Ռուսաստանի եվրոպական հատվածում հնդկական ամառը սկսվում է  սեպտեմբերի 14-ին։ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում, այդ թվում՝ Հայաստանում ավելի ուշ է սկսվում՝ սեպտեմբերի վերջին, կամ հոկտեմբերի առաջին կեսին։ Հեռավոր Արևելքի հարավային մասում  հնդկական ամառը  սկսվում է հոկտեմբերի սկզբին։ Սիբիրի հարավում եղանակը կտրուկ տաքանում է  սեպտեմբերի վերջին, հոկտեմբերի սկզբին։
Հնդկական ամառը մշակույթում
Աշնան այդ հատված արևելքի և արևմուտքի սլավոններն անվանում են  «գնչուական ամառ», Սերբիայում՝ «Միխայելովյան ամառ»։
Գերմանալեզու երկրներում՝ «ծեր կանանց ամառ», Հոլանդիայում՝ «հետամառ», Հյուսիսային Ամերիկայում՝  «հնդկական ամառ», Իտալիայում՝ «Սուրբ Մարտինի ամառ»։ Ֆրանսիայում տարվա այս եղանակն ավանդաբար անվանվում է Սուրբ Դենիի ամառ, բայց վերջին տասնամյակում Ջո Դասենի հայտնի երգի անունով այն կոչում են «հնդկական ամառ» (Été indien):
Պորտուգալախոս երկրներում օգտագտործվում է «Սուրբ Մարտինյուի ամառ» կամ «Վերանիկու» (ամառիկ)։ Իսպանալեզու երկրներում օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներն անվանում են  «Սուրբ Միգելիայի ամառ», հոկտեմբեր - նոյեմբերը՝ «Սուրբ Մարտինի ամառ», կամ «Սուրբ Խուան Բատիստայի ամառ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կլիմա Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Ջերմաջուր (Շահումյանի շրջան)
Ջերմաջուրը, առողջարանային նախկին ավան Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում    , որը ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո    ։ Ըստ Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ այն հանդիսանում է Շահումյանի շրջանի բնակավայր, իսկ ըստ Ադրբեջանի վարչաատարածքային բաժանման՝ համարվում է Քելբաջարի շրջանի բնակավայր ։
Անուն
Բնակավայրի պատմական անունն է՝ Բաղնիք Արքունականք։ Հիմնադրվել է Մեծ Հայքի թագավորության Արցախ Աշխարհի, Վայկունիք գավառում։ Ժամանակակից հայկական անունը Ջերմաջուր է ։ Ջերմաջուր բառը նշանակում է ստորգետնյա ջրատար հորիզոնի կամ աղբյուրի ջուր, որն ունի բարձր ջերմաստիճան կամ այլ կերպ ասած ընդերքից բխող տաք հանքային ջուր  ։ Ադրբեջանցիները բնակավայրն անվանում են Իստիսու ։
ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
Ջերմաջուրը հարուստ է բնական տաք աղբյուրներով։ Այնտեղի հանքային ջուրն ունի բուժական հատկություններ և բաղադրությամբ նման է Կարլովի Վարի (Չեխիա) և Ջերմուկի հանքային ջրերին։ Այն օգտագործվում է բուժական լոգանքների համար։
Նախկինում Ջերմաջուրում գործել են բազմաթիվ առողջարաններ։
44-օրյա պատերազմ
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի համատեղ ստորագրված համաձայնագրով Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածը հայաթափվել և 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին հանձնվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանը   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Ջոնջոլկուտ
«Ջոնջոլկուտ», եզակի ճառագայթաձև անջատում, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Տավուշի մարզում, «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի Նոյեմբերյանի անտառտնտեսության Դովեղի անտառպետությունում, Բարեկամավան համայնքից 1 կմ հարավ-արևմուտք։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Տավուշի մարզում
Բարբարա Ասկինս
Բարբարա Ասկինս (Barbara S. Askins, ), ամերիկացի քիմիկոս։ Հայտնի է դարձել լուսանկարչական նեգատիվի առանց լուսակայման մեթոդի բարելավման համար, ինչը լայնորեն կիիրառվել է ՆԱՍԱ-ի կողմից և բժշկական արդյունաբերության մեջ, որի համար Ասկինսը 1978 թվականին արժանացել է «Տարվա ազգային գյուտարարի» կոչմանը։
Կենսագրություն
Բարբարա Ասկինսը (ծննդյան ազգանունը՝ Սքոթ) ծնվել է 1939 թվականին ԱՄՆ Թենեսի նահանգի Բելֆասթ քաղաքում ։ Դասավանդել է դպրոցում։ Որդու և դստեր ծննդից հետո վերադարձել է դպրոց՝ շարունակելու գիտական գործունեությունը։ Բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան ստացել է Հանստվիլի Ալաբամա համալսարանում ։
Հետազոտական գործունեություն
Ասկինսը ֆիզիկական քիմիկոս է, ով աշխատել է ՆԱՍԱ-ի Մարշալի անվան տիեզերական թռիչքների կենտրոնում և առավել հայտնի է դարձել իր նոր գյուտի գործընթացով, որտեղ «լուսանկարչական էմուլսիայով ստեղծված պատկերները կարող են զգալիորեն ակտիվացվել՝ պատկերը դարձնելով արծաթագույն ռադիոակտիվ և ճառագայթման ընթացքում ստեղծել երկրորդ էմուլսիան» ։ Վերջնական տպագրական արդյունքը, որը հայտնի է որպես ավտոռադիոգրաֆ, վերարտադրում է պատկերը էական մեծ խտությամբ և հակադրությամբ։ Նրա նորարարական մեթոդը մեծացրեց առանց լույսի ազդեցության ենթարկվելու էմուլսիան և ավելացրեց լուսանկարչական հայտնաբերման սահմանները։ Այն տեսանելի դարձրեց լուսանկարներում անտեսանելին։ Սա օգտակար էր մի շարք կիրառություններում՝ այդ թվում առանց լուսակայման տիեզերական պատկերների տվյալների կրճատման դեպքում ։
Ասկինսի գյուտը զգալի առաջընթաց էր նաև բժշկական տեխնոլոգիաների համար։ Նրա մեթոդը բարելավեց ճառագայթային պատկերները։ Բժշկական պատկերները, որոնք 96% առանց լուսակայման էին, դարձան ընթեռնելի, ինչը նշանակում էր, որ բժիշկները կարող են կտրուկ նվազեցնել հիվանդներին տրվող ճառագայթների քանակը ։ Ասկինսի մեթոդը հետագայում կիրառվել է հին լուսանկարները վերականգնելու համար ։ Ասկինսը իր գյուտը արտոնագրել է 1978 թվականին (U.S. patent No. 4,101,780) և ՆԱՍԱ-ն այն լայնորեն կիրառել է իր հետազոտական և զարգացման աշխատանքներում ։
Մրցանակներ, անդամակցություն
1978 թվականին Գյուտերի և նորարարությունների առաջխաղացման ընկերակցությունը Ասկինսին ճանաչեց որպես Տարվա ազգային գյուտարար ։ Նա առաջին կին անհատն էր, ով արժանացավ այս պատվին ։
Ասկինսն անդամակցել է Ամերիկյան քիմիկոսների ընկերակցությանը, Sigma Xi հետազոտությունների պատվավոր ընկերակցությանը, Գիտության զարգացման ամերիկյան ընկերակցությանը, World Future ընկերակցությանը ։
Սելիբկա (այլ կիրառումներ)
Սելիբկա, կարող է վերաբերել՝
Կառավարում (տնտեսագիտություն)
Մենեջմենթ (management, հին ֆրանսերեն՝ ménagement «ուղեկցելու ուղղություն տալու արվեստ», լատիներենից` «ձեռքով ուղղություն տալ») (առավելագույն լայն իմաստով), նշանակում է տարբեր մակարդակների սոցիալ-տնտեսական համակարգերի և մոդելների ստեղծումը, կառավարումը, հսկումը և առավելագույն կերպով արդյունավետ օգտագործումը։ Սոցիալ- տնտեսական համակարգերի կառավարումը, այդ թվում՝ արտադրական, ստացել է «մենեջմենթ» անվանումը։
Մենեջմենթի հիմնական գործառույթներն են՝ պլանավորում, կազմակերպում, կառավարում, հիմնավորում, հաղորդակցում, մշակման ու որոշումների ընդունման գործընթացներ և վերահսկողություն։ Այդ ֆունկցիաների փոխադարձ կապը պայմանավորված է նրանով, որ հնարավոր չէ կառավարել անկազմակերպ համակարգը, այսինքն, որքանով ավելի լավ է կազմակերպված ձեռնարկությունը, այնքանով այն ավելի քիչ կարիք ունի կառավարման։ «Մենեջմենթ» հասկացությունը իր մեջ ընդգրկում է նաև ձեռնարկության ղեկավարումը և տարբեր մակարդակների ղեկավարների։ «Մենեջեր» հասկացությունը մոտավորապես համապատասխան է հին ռուսական «հրամայող» հասկացությանը։
Ներկայումս Ռուսաստանում «մենեջեր» անվանումը հաճախ օգտագործվում է այն աշխատակիցների հեղինակային վարկը բարձրացնելու նպատակով, որոնց գործառույթները որևէ կապ չունեն կառավարման հետ։ Շատ խանութներում ավտոսրահներում մենեջեր են կոչվում սովորական վաճառողները։ Օֆիս-մենեջերի պաշտոնը նույնպես կապված չէ կառավարական գործառույթների հետ։
Մենեջմենթին ներկայացվող պահանջները
Ժամանակակից մենեջմենթը յուրահատուկ միջոց, յուրահատուկ գործառույթ, յուրահատուկ գործիք է կազմակերպությունների կողմից արդյունքի արտադրության համար։ Այս գերխնդրի կատարումը պահանջում է լայնացնել մենեջմենթի պատասխանատվության դաշտը, որի մեջ ընդգրկվում են կազմակերպության, դրա գործունեության և ստացվող արդյունքների վրա ազդող բոլոր գործոնները՝ ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին, ինչպես վերահսկման ենթակա, այնպես էլ լիովին անկախ։ Այս հանգամանքը պահանջում է ռազմավարական մոտեցում կառավարմանը և՛ ուղղահայացով (ստորակարգման բոլոր մակարդակներում), և՛ հորիզոնական (գործառույթային ոլորտների կառավարում), ռազմավարությունը բոլոր աշխատակիցների գործն է։ Մարդկային գործոնը դառնում է ձեռնարկության հաջող գործունեության առանցքային գործոնը, ինչը արտացոլում է այստեղ 20 и 21-րդ դարերի սահմանագծում ձևավորված կառավարման սկզբունքներում։
Ժամանակակից պայմաններում կառավարման սկզբունքների իրագործումը մեծ պահանջներ է ներկայացնում մենեջերի անձին։