cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մանկություն
3 տարեկանի ճգնաժամ
3 տարեկանի ճգնաժամը սահման է վաղ մանկության և նախադպրոցական տարիքի միջև. երեխայի կյանքի ամենադժվար փուլերից մեկը։ Սա սոցիալական հարաբերությունների նախկին համակարգի վերափոխումն է, սեփական «Ես»-ի առանձնացման ճգնաժամը։ Երեխան, առանձնանալով մեծահասակից, փորձում է հասատատել նրա հետ նոր՝ առավել խոր հարաբերություններ։
3 տարեկանում երեխան առաջին անգամ ընդունակ է դառնում գործելու իր անմիջական ցանկությանը հակառակ։ Երեխայի վարքը որոշվում է ոչ թե այդ ցանկությամբ, այլ ուրիշի, մեծահասակների հետ հարաբերություններով։ Վարքի դրդապատճառը գտնվում է արդեն երեխային առաջադրված իրավիճակից դուրս։ Իհարկե նեգատիվիզմը ճգնաժամային երևույթ է, որը պետք է անհետանա ժամանակի ընթացքում։ Բայց այն, որ 3 տարեկանում երեխան հնարավորություն է ստանում գործելու որ թե պատահականորեն ծագած ցանկության ազդեցությամբ, այլ գործել ուրիշ՝ ավելի բարդ և կայուն դրդապատճառների ազդեցությամբ, զարգացման կարևորագույն ձեռքբերում է։ 3 տարեկանի ճգնաժամի երկրորդ բնութագիրը համառությունն է։ Սա երեխայի ռեակցիան է, ով պնդում է ինչ-որ բան ոչ թե նրա համար, որ ինքն է ուզում, այլ որ ինքն է ասել մեծահասակին և պահանջում է, որ իր կարծիքը հաշվի առնեն։ Նրա առաջնային որոշումը պայմանավորում է նրա ամբողջ վարքը, և հրաժարվելայդ որոշումից նույնիս փոփոխվող հանգամանքներում երեխան չի կարող։ Համառությունը հաստատակամություն չէ, որով երեխան հասնում է իր ուզածին։ Համառ երեխան պնդում է այն, ինչը ինքը այդքան էլ չի ցանկանում, կամ ընդհանրապես չի ցանակնում։ Անցումային տարիքում կարող է դրսևորվել կամակորություն։ Վերջինս ուղղված է ոչ թե կոնկրետ որ մեծահասակի դեմ, այլ վաղ մանկությունում հաստատված հարաբերությունների ամբողջ համակարգի դեմ, ընտանիքում ընդունված դաստիարակության նորմերի դեմ։ Երեխան պնդում է իր ցանկությունները և դժգոհում նրանից, թե ինչ են առաջարկում և անում ուրիշները։ Բնականաբար, վառ դրսևորվում է ինքնուրույնության միտում, երեխան ցանկանում է ամեն ինչ ինքն անել ու լուծել։ Սկզբունքորեն դա դրական երևույթ է, բայց ճգնաժամի ժամանակ ինքնուրույնության նկատմամբ գերմիտումը հանգեցնում է ինքնակամության, որը հաճախ ադեկվատ չէ երեխայի հնարավորություններին՝ առաջացնելով մեծերւ հետ լրացուցիչ կոնֆլիկտներ։
Բոլոր այս երևույթները վկայում են, որ երեխայի մոտ փոխվում է վերաբերմունքը այլ մարդկանց և ինքն իր նկատմամբ։ Նա հոգեբանորեն առանձնանում է մոտիկ մեծահասակներից։ Սա երեխայի էմանսիպացիայի (ազատագրման) կարևոր փուլն է։
Այսպիսով, երեխան ակտիվորեն ճանաչում է իրեն շրջապատող առարկաների աշխարհը, մեծահասակների հետ յուրացնում է նրանց հետ գործողությունների միջոցները։ Նրա առաջնային գործունեությունը առարկայական-մանիպուլյատիվ գործունեությունն է, որի շրջանակներում ծագում են տարրական խաղերը։ 3 տարեկանում դրսևորվում են անձնային գործողություններն ու «ես ինքս» գիտակցությունը՝ այս փուլի կենտրոնական նորագոյացությունը։ Առաջանում է խիստ բարձր հուզական ինքնագնահատական։ 3 տարեկանում երեխայի վարքը շարունակում է մնալ իմպուլսիվ, առաջ են գալիս արարքներ՝ կապված ոչ թե անմիջական իրավիճակային ցանկությունների, այլ երեխայի «ես»-ի դրսևորման հետ։
Խաղը որպես առաջնային գործունեություն
Դերային կամ ստեղծագործական խաղը ի հայտ է գալիս նախադպրոցական տարիքում։ Սա այն գործունեությունն է, որում երեխաները իրենց վրա վերցնում են մեծահասակների դերերը և ընդհանրացված ձևով, խաղային պայմաններում վերարտադրում մեծահասակների գործունեությունը և նրանց միջև հարաբերությունները։ Երեխան, ընտրելով որևէ դեր, ունի համապատասխան կերպար՝ մոր, բժշկի, վարորդի և այլն, ը նրան գործողությունների օրինակներ։ Խաղի պատկերավոր պլանն այնքան կարևոր է, որ առանց նրա խաղն ուղղակի չի կարող գոյություն ունենալ։ Չնայած կյանքը խաղում ընթանում է պատկերացումների ձևով, այն հուզականորեն հագեցած է՝ դառնալով երեխայի համար իր իրական կյանքը։
Խաղը ծագում է վաղ մանկության վերջում առարկայական-մանիպուլյատիվ գործունեությունից։ Ի սկզբանե, երեխան կլանված է առարկայով և նրա հետ գործողություններով։ Գործողություններին տիրապետելով՝ երեխան սկսում է գիտակցել, որ գործում է ինքնուրույն և գործում է, ինչպես մեծահասակը։ Ինչպես գրում է Դ. Էլկոնինը, նա նայում է առարկային մեծահասակի միջոցով, ինչի շնորհիվ մեծահասակը և նրա գործողությունները երեխայի համար դառնում են օրինակ ոչ միայն օբյեկտիվորեն, այլև սուբյեկտիվորեն։
Առարկայական գործողությունների զարգացման անհրաժեշտ մակարդակից բացի՝ խաղի ծագման համար պետք է մեծահասակի հետ երեխայի հարաբերության արմատական փոփոխություն։ Մոտավորապես 3 տարեկանում երեխան դառնում է ավելի ինքնուրույն, և մեծահասակի հետ նրա համատեղ գործունեությունը սկսում է 	 վերանալ։ Միևնույն ժամանակ, խաղը սոցիալական է թե իր ծագմամբ, թե իր բովանդակությամբ։ Այն չի կարող զարգանալ՝ առանց մեծահասակի հետ հաճախակի շփման և նրա միջոցով ստացվող տպավորությունների։ Երեխային անհրաժեշտ են և տարբեր խաղալիքներ, ինչպես նաև հստակ ֆունկցիա չունեցող առարկաներ, որոնք նա կարող է հեշտությամբ օգտագործել որպես ուրիշներին փոխարինողներ։
Ռեժիսորական և պատկերավոր-դերային խաղերը հիմք են դառնում դերասյուժետային խաղի համար, որն իր զարգացած ձևին է հասնում միջին նախադպրոցական տարիքում։ Ավելի ուշ նրանից առանձնանում են կանոններով խաղերը։ Պետք է նշել, որ խաղի նոր տեսակների առաջացման դեպքում արդեն յուրացված տեսակները չեն անհետանում, նրանք բոլորն էլ պահպանվում են և շարունակում կատարելագործվել։ Դերասյուժետային խաղում երեխաները վերարտադրում են հենց մարդկային դերեր և հարաբերություններ։ Երեխաները խաղում են միմյանց հետ կամ խաղալիքով՝ նրան նույնպես դեր վերագրելով։ Կանոններով խաղում դերն անցնում է երկրորդ պլան և գլխավորը դառնում է խաղի կանոնների կատարումը. սովորաբար այստեղ դրսևորվում է մրցակցության դրդապատճառը։
Յուրաքանչյուր խաղ ունի իր խաղային պայմանները՝ նրանում մասնակից երեխաները, խաղալիքները, այլ առարկաներ։ Նրանց հավաքը և համադրությունը էապես փոխում է խաղը կրտսեր նախադպրոցական տարիքում։ Այս ժամանակ խաղը հիմնականում կազմված է միանման կրկնվող գործողություններից։
Երեխայի կողմից վերարտադրող գործունեությունը, մեծահասակների հարաբերությունները կազմում են խաղի բովանակությունը։ Կրտսեր նախադպրոցականնեը ընդօրինակում են առարկայական գործունեությունը՝ կլանված լինելով հենց գործընթացով, մոռանալով արդյունքի մասին։ Տարբեր երեխաների գործողությունները չեն համաձայնեցվում միմյան հետ, բացառված չի դերերի անսպասելի փոփոխումը։ Միջին նախադպրոցականների համար կարևոր են հենց մարդկանց միջև հարաբերությունները, դրա համար էլ նրանք երբեք չեն մոռանա արդյունքի մասին. ինչ են արել, ինչու և ում համար։ Ավագ դպրոցականների համար կարևոր է դերից բխող կանոններին ենթարկումը, ընդ որում նրանց կատարման ճշգրտությունը հենց վերահսկվում է երեխաների կողմից։
Խաղային գործոցությունների, դերերի և խաղային կանոնների զարգացումը տեղի է ունենում նախադպրոցական տարիքում հետևյալ ուղղություններով. գործողությունների զարգացացած համակարգով և նրանց հիմքում թաքնված դերերով ու կանոններով խաղերից դեպի արտահայտիչ դերերով և թաքնված կանոններով խաղերի, որից էլ՝ բաց կանոններով և նրանցում թաքնված դերերով խաղերին։
Այսպես խաղը զարգանում և նախադպրոցական տարիքի վերջում հասնում է զարգացման բարձր մակարդակի։ Խաղի զարգացման գործընթացում առանձնացվում են երկու փուլեր. Առաջին փուլին (3-5 տարեկան) բնորոշ է մարդկանց իրական գործողությունների վերարտադրումը։ Երկրորդ փուլում (5-7 տարեկան) մոդելավորվում են մարդկանց միջև իրական հարաբերությունները, խաղի բովանդակությունը դառնում է մեծահասակի գործունեության իմաստը։
Խաղը նախադպրոցական տարիքի առաջնային գործունեություն է, որը նշանակալից ազդեցություն է թողնում երեխայի զարգացման վրա։ Առաջին հերթին. խաղում երեխաները սովորում են լիարժեք շփվել միամյանց հետ։ Կրտսեր նախադպրոցականները դեռ չեն կարողանում շփվել իրենց տարիքակիցների հետ։ Ինչպես ասում է Դ. Էլկոնինը. նրանք «խաղում են կողք կողքի, բայց ոչ միասին»։
Խաղը նպաստում է ոչ միայն տարիքակիցների հետ շփմանը, այլև կամային վարքի զարգացմանը։ Կամային վարքը ենթադրում է վարքի օրինակի առկայություն, որին հետևում է երեխան, և վերահսկողություն։ Ինքնավերահսկողությունը միայն դրսևորվում է ավագ նախադպրոցական տարիքում. դրա համար սկզբից երեխային պետք է արտաքին վերահսկողություն խաղընկերների կողմից։ Երեխաները սկզբում վերահսկում են միմյանց, այնուհետև յուրաքանչյուրն ինքն իրեն։
Խաղային գործընթացում զարգանում է երեխայի պահանջմունքա-դրդապատճառային ոլորտը։ Ծագում են գործունեության նոր դրդապատճառներ և նրանց հետ կապված նպատակներ։ Զարգացած դերային խաղը ձևավորում է երեխաների ստեղծագործական երևակայությունը։ Այն նպաստում է կամային հիշողության կայացմանը, նրանում հաղթահարվում է, այսպես կոչված, ճանաչողական էգոցենտրիզմը։
Խաղում արմատապես փոխվում է երեխայի դիրքը։ Խաղալով՝ նա հնարավորություն է ստանում փոխել մի դիրքը մյուսով, կոորդինացնել են տարբեր տեսանկյուններ։ Այսպես ճանապարհ է բացվում նոր ինտելեկտուալ օպերացիաների զարգացման, բայց արդեն հետագա տարիքային փուլում։
Խոսք
Նախադպրոցական տարիքում ավարտվում է խոսքի տիրապետման երկարատև և բարդ գործընթացը։ 7 տարեկանում լեզուն դառնում է երեխայի հաղորդակցման և մտածողության միջոց, ինչպես նաև գիտակցակցական ուսումնասիրման օբյեկտ, քանի որ դպրոցին նախապատրաստվելիս սկսվում է կարդալու և գրելու ուսուցումը։ Լեզուն երեխայի համար դառնում է իսկապես հարազատ։
Զարգանում է խոսքի ձայնային կողմը։ Կրտսեր նախադպրոցականները սկսում են գիտակցել իրենց արտասանության առանձնահատկությունները։ Բայց նրանց մոտ պահպանվում են և հնչյունների ընկալման նախկին միջոցները, ինչի շնորհիվ նրանք իմանում են սխալ արտասանված մանկական բառերը։ Ավելի ուշ ձևավորվում են բառերի նուրբ, տարբերակված ձայնային պատկերները, երեխա սկսում է լսել և խոսել ճշգրիտ։ Նախադպրոցական տարիքի վերջում ավարտվում է հնչյունային զարգացման գործընթացը։
Ինտենսիվորեն աճում է բառապաշարը։ Ինչպես նախորդ տարիքում, այստեղ էլ մեծ են անհատական տարբերությունները. որոշ երեխաների մոտ բառապաշարը մեծ է, որոշների մոտ քիչ, ինչը կախված է կենսապայմաններից, նրանից, թե ինչպես են երեխայի հետ շփվում մեծահասակները։ 1,5 տարեկանում երեխան ակտիվորեն օգտագործում է 100 բառ, 3 տարեկանում՝ 1000-1100 բառ, 6 տարեկանում՝ 2500-3000 բառ։
Զարգանում է խոսքի քերականական կառուցվածքը։ 3-5 տարեկանում երեխան ոչ միայն ակտիվորեն տիրապետում է խոսքին, նա ստեղծագործականորեն յուրացնում է լեզվական իրականությունը։ Նա ճշգրիտ յուրացնում է «մեծահասակների» բառերի նշանակությունները, զգում է բառի, նրա առանձին մասերի և իմաստի փոփոխությունների միջև կապը։
Այն, որ երեխան յուրացնում է լեզվի քերականական ձևերը, ձեռք բերում մեծ, ակտիվ բառապաշար, թույլ է տալիս նրան նախադպրոցական տարիքի ավարտին անցում կատարել կոնտեքստային խոսքի։ Նա կարողանում է վերապատմել ընթերցված պատմվածքը կամ հեքիաթը, նկարագրել նկար, շրջապատողներին ներկայացնել իր տեսածի մասին տպավորությունները։ Սա, իհարկե, չի նշանակում, որ նրա իրավիճակային խոսքն ամբողջությամբ անհետանում է։ Այն պահպանվում է, բայց հիմնականում առօրյա թեմաներով խոսակցություններում և հուզականորեն երանգավորված իրադարձությունների մասին պատմվածքներում։
Ընդհանուր առմամբ, նախադպրոցական տարիքում երեխան յուրացնում է մեծահասակներին բնորոշ բանավոր խոսքի բոլոր ձևերը։ Նա սկսում է օգտագործել բազմազան հաղորդագրություններ՝ մենախոսություններ, պատմվածքներ։ Նրանցում երեխան փոխանցում է ոչ միայն այն նորը, որ իմացել է, այլև իր մտքերը, տպավորությունները, ապրումները։ Տարիքակիցների հետ շփման մեջ զարգանում է տրամախոսական խոսքը, որը ներառում է ցուցումներ, գնահատական և այլն։ Էգոցենտրիկ խոսքն օգնում է երեխային պլանավորելու և կարգավորելու իր գործողությունները։ Իր համար արտասանվող մենախոսություններում երեխան պատմում է իր դժվարությունները, ստեղծում հետագա գործողությունների ծրագիր, դատում առաջադրանքի կատարման միջոցների մասին։
Խոսքի նոր ձևերի օգտագործումը, անցումը բարդ արտահայտություններին, պայմանավորված է տվյալ տարիքային փուլում երեխային առաջադրված շփման նոր խնդիրներով։ Ուրիշ երեխաների հետ լիարժեք շփումը ձեռք է բերվում հենց այս տարիքում, շարունակում է զարգանալ և մեծահասակների հետ հաղորդակցումը, որոնց երեխաներն ընկալում են որպես էրուդիտ՝ ընդունակ բացատրելու այն ամենն, ինչ հետաքրքրում է երեխային։
Ընկալում
Նախադպրոցական տարիքում ընկալումը կորցնում է իր առաջնային աֆեկտիվ բնույթը. պերցեպտիվ և հուզական գործընթացները տարբերակվում են։ Ընկալումը դառնում է իմաստավորված, նպատակաուղղված, վերլուծական։ Նրանում առանձնանում են կամային գործողությունները՝ դիտումը, դիտարկումը, որոնումը։ Ընկալման զարգացման վրա նշանակալից ազդեցություն է թողնում խոսքը. այն, որ երեխան սկսում է ակտիվորեն օգտագործել տարբեր օբյեկտների որակների, հատկանիշների, վիճակների, հարաբերությունների անվանումներ։ Անվանելով առարկաների և երեույթների այս կամ այն հատկությունները՝ երեխան դրանով իսկ առանձնացնում է դրանք իր համար, տեսնում և հասկանում նրանց միջև տարբեր հարաբերությունները։
Հատուկ կազմակերպված ընկալումը նպաստում է երևույթների լավ հասկացմանը։ Միևնույն ժամանակ, պատկերավոր սկիզբը շատ ուժեղ է այս փուլում, ինչը խանգարում է երեխային ճիշտ եզրակացույթուններ կատարել իր տեսածի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, նախադպրոցականների մոտ ընկալումը և մտածողությունը այնքան փոխկապակցված են, որ խոսում են տվյալ տարիքին բնորոշ ակնառու-պատկերավոր մտածողության մասին։
Մտածողություն
Մտածողության զարգացման հիմնական ուղին անցումն է ակնառու-գործնականից ակնառու-պատկերավորին և տարիքի վերջում՝ բառային մտածողության։ Նախադպրոցականը մտածում է պատկերավոր, նա դեռ ձեռք չի բերել դատողությունների հասուն տրամաբանությունը։ Չնայած դրան՝ նախադպրոցականները կարող են ճիշտ դատել և լուծել բավական բարդ խնդիրներ։ Ճիշտ պատասխաններ նրանցից կարելի է ստանալ որոշակի պայմաններում։ Առաջին հերթին, երեխան պետք է հասցնի մտապահել առաջադրանքը։ Բացի այդ, առաջադրանքի պայմանները պետք է պատկերացնի, իսկ դրա համար պետք է հասկանա դրանք։ Դրա համար էլ պետք է այն պես ձևակերպել խնդիրը, որ այն հասկանալի լինի երեխաներին։
Այս կերպ, բարենպաստ պայմաններում, երբ նախադպրոցականը լուծում է իր համար հասկանալի, հետաքրքիր առաջադրանք և դրա հետ մեկտեղ դիտարկում իր հասկացողությանը հասանելի փաստեր, նա կարող է տրամաբանորեն ճշմարիտ դատել։
Նախադպրոցական տարիքում, կապված խոսքի ինտենսիվ զարգացման հետ, յուրացվում են հասկացությունները։ Թեև նրանք մնում են կենցաղային մակարդակում, հասկացությունների բովանդակությունը սկսում է ավելի ժատ համապատասխանել նրան, ինչ տվյալ հասկացության մեջ ներառում են մեծահասակները։
Նախադպրոցական տարիքի վերջում ի հայտ է գալիս ընդհանրացման, կապերի հաստատման միտում։ Վերջինիս ծագումը շատ կարևոր է ինտելեկտի հետագա զարգացման համար, չնայած նրան, որ երեխաները հաճախ սխալ ընդհանրացումներ են անում՝ կողմնորոշվելով առարկաների, երևույթների վառ հատկանիշների վրա։
Հիշողություն
Կրտսեր նախադպրոցականների հիշողությունը ոչ կամային է։ Երեխան իր առաջ նպատակ չի դնում՝ մտապահելու կամ հիշելու ինչ-որ բան, չի տիրապետում մտապահման հատուկ միջոցների։ Երեխայի համար հետաքրքիր իրադարձությունները, պատկերները հեշտությամբ տպավորվում են։ Ոչ կամային կերպով մտապահվում են նաև հուզականորեն երանգավորված բառերը։ Երեխան արագ մտապահում է բանաստեղծությունները, նրանցում կարևոր է ռիթմը, հնչեղությունը։ Հիշվում են պատմվածքները, հեքիաթները, մուլտֆիլմերի հերոսները և այլն։ Նախադպրոցական տարիքի ընթացքում աճում է ոչ կամային մտապահման արդյունավետությունը։ Ընդ որում, ինչքան իմաստալից է նյութը, այնքան մտապահումը լավ է կատարվում։ իմաստային հիշողությունը զարգանում է մեխանիկականին զուգընթաց, դրա համար միանշանակ չենք կարող պնդել, որ նախադպրոցականի մոտ տիրապետող է մեխանիկական հիշողությունը։
4-5 տարեկանում սկսում է ձևավորվել կամային հիշողությունը։ Գիտակցական նպատակաուղղված մտապահումը և պահպանումը միայն էպիզոդային բնույթ են կրում։ Սովորաբար նրանք ներառված են գործունեության այլ տեսակների մեջ, քանի որ անհրաժեշտ են և խաղում, և դասընթացների ժամանակ՝ դպրոցական ուսուցմանը նախապատրաստվելիս։ Մտապահման համար առավել դժվար ինֆորմացիան երեխան կարող է վերարտադրել խաղալով։
Նախադպրոցական տարիքում հիշողությունը ներառվում է անձի ձևավորման գործընթացի մեջ։ 3-4 տարեկանները դառնում են մանկական առաջին հիշողությունների տարիներ։
Անձի զարգացում
Նախադպրոցական տարիքը անձնային հիմնական մեխանիզմների և կազմավորումների կայացման շրջանն է։ Զարգանում են միմյանց հետ սերտորեն հուզական և դրդապատճառային ոլորտները, ձևավորվում է ինքնագիտակցությունը։
Հուզական ոլորտ
Նախադպրոցական մանկությանը բնորոշ է հանգիստ հուզականությունը, ուժեղ աֆեկտիվ բռնկումների և նշանակալից կոնֆլիկտների բացակայությունը։ Այն նոր՝ հարաբերականորեն կայուն հուզական ֆոնը պայմանավորում է երեխայի պատկերացումների դինամիկան։ Նախկինում երեխայի հուզական կյանքի ընթացքը պայմանավորել են այն կոնկրետ իրավիճակի առանձնահատկությունները, որի մեջ երեխան ներառված էր. արդյո՞ք նրան գրավում է առարկան, օգնու՞մ է նրան մեծահասակը, թե ոչ, և այլն։ Այժմ տպավորությունների առաջացումը երեխային հնարավորություն է տալիս կտրվել անմիջական իրավիճակից, նրա մոտ ծագում են ապրումներ՝ չկապված իրավիճակի հետ, և իրավիճակային դժվարությւոններ, որոնք կորցնում են իրենց նախկին նշանակալիությունը։
Այսպիսով, հուզական գործընթացները դառնում են առավել հավասարակշռված։ Բայց նրանք չեն կորցնում իրենց հագեցվածությունը, ինտենսիվությունը։ Տեղի է ունենում ընկալվող իրավիճակի առարկաներին ուղղված դրդապատճառներից անցում «իդեալական» պլանում գտնվող առարկաների պատկերացումների հետ կապված ցանկություններին։
Այս կերպ, նախադպրոցական տարիքում աֆեկտը դառնում է վարքի կառուցվածքում առաջին օղակը։ Գործունեության հետևանքների հուզական կանխատեսման մեխանիզմն ընկած է երեխայի գործողությունների հուզական կարգավորման հիմքում։
Այս փուլում փոխվում է նաև հուզական գործընթացների կառուցվածքը։ Արտաքնապես արտահայտված հույզերը երեխաների մի մասի մոտ դառնում են առավել զսպված։ Հուզական գործընթացների կառուցվածքի մեջ վեգետատիվ և շարժողական բաղադրիչներից բացի՝ մտնում են և ընկալման, պատկերավոր մտածողության, երևակայության բարդ ձևեր։ Երեխան սկսում է ուրախանալ և տխրել ոչ միայն տվյալ պահին իր արածի պատճառով, այլև նրա, ինչ պետք է անի։ Ապրումները դառնում են առավել խորը և բարդ։
Փոխվում է աֆեկտների բովանդակությունը. ընդլայնվում էերեխային հատուկ հույզերի շրջանակը։ Հատկապես կարևոր է նախադպրոցականների մոտ այնպիսի հույզերի առաջացումը, ինչպիսիք են ուրիշին ապրումակցումը, էմպատիան. առանց նրանց անհնարին է համատեղ գործունեությունը և երեխաների շփման բարդ ձևերը։
Դրդապատճառային ոլորտ
Երեխային անմիջականորեն դրդող գործոնների բովանդակությանը նպաստում է մեծահասակների կամ այլ երեխաների ներկայությունը։ Սկզբում երեխային պետք է, որ ինչ-որ մեկը նրա կողքին լինի, վերահսկի նրա վարքը, իսկ մենակ մնալով՝ նա իրեն ավելի ազատ, իմպուլսիվ է պահում։ Այնուհետև, պատկերացումների պլանի ձևավորմանը համապատասխան՝ նա բավարարվում է երևակայական վերահսկմամբ. այլ մարդու կերպարն օգնում է նրան կարգավորել իր վարքը։
Դրդապատճառների ենթարկման մեխանիզմի զարգացման շնորհիվ՝ ավագ նախադպրոցականները հեշտ են սահմանափակում իրենց անմիջական ցանկությունները, քան կրտսերները, բայց այս խնդիրը մնում է բավական բարդ ամբողջ փուլի ընթացքում։ Վարքի կանոններին երեխայի մղումերի ենթարկման առավել բարենպաստ պայմանները ստեղծվում են դերային խաղում։
Նախադպրոցականի կյանքն առավել բազմազան է, քան վաղ մանկությունում։ Երեխան ներառվում է հարաբերությունների նոր համակարգի, գործունեության նոր տեսակների համակարգի մեջ։ Բնականաբար, ձևավորվում են նոր դրդապատճառներ՝ երեխայի ձևավորվող ինքնասիրության, ինքնագնահատականի հետ. հաջողության, մրցակցության, այդ ժամանակ յուրացվող [[բարոյական նորմերի հետ կապված հետագ դրդապատճառներ և այլն։ Ոչ խաղային գործունեության տեսակների ձևավորման համար, որոնց նշանակությունն աճում է հետագա տարիքային փուլում, հատկապես կարևոր են գործունեության բովանդակության նկատմամբ հետաքրքրությունը և հասնելու դրդապատճառը։
Ավագ նախադպրոցականի մոտ ձևավորվում է անհանատական դրդապատճառային համակարգը։ Նրան հատուկ որոշ դրդապատճառներ ձեռք են բերում հարաբերական կայունություն։ Այս՝ հարաբերականորեն կայուն դրդապատճառների շարքում, որոնք օժտված են տարբեր ուժով և նշանակությամբ, առանձնանում են դոմինանտող դրդապատճառները։
Այսպիսով, նախադպրոցական մանկության գլխավոր ձեռքբերումը դրդապատճառների հիերարխիայի ձևավորումն է, իսկ այս ժամանակ սկսված կայուն դրդապատճատճառային համակարգի կառուցումը կավարտվի կրտսեր դպրոցական և դեռահասության տարիքում։
Նախադպրոցականը սկսում է յուրացնել հասարակության մեջ ընդունված էթիկական նորմերը։ Նա սովորում է գնահատել արարքները բարոյականության տեսանկյունից, իր վարքը ենթարկել այդ նորմերին, նրա մոտ առաջանում են էթիկական ապրումներ։ Սկզբնապես երեխան գնահատում է ուրիշի՝ այլ երեխաների կամ գեղարվեստական հերոսների արարքները՝ չկարողանալով գնահատել իր սեփականը։ Նախադպրոցական տարիքի երկրորդ կեսում երեխան ձեռք է բերում ընդունակություն գնահատելու և իր վարքը, փորձում է գործել այն բարոյական նորմերին համապատասխան, որոնք յուրացնում է։ Ծագում է պարտքի առաջնային զգացումը, որը դրսևորվում է պարզ իրավիճակներում։ Բարոյական նորմերի, ինչպես նաև գործողությունների հուզական կարգավորման յուրացումը նպաստում է նախադպրոցականի կամային վարքի զարգացմանը։
Չերնիշևսկոե
Չերնիշևսկոե (Чернышевское), գյուղ Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Նեստերովսկի շրջանի կազմում։
Մանկություն
Ինքնագիտակցություն
Վաղ տարիքում կարելի է դիտարկել երեխայի ինքնագիտակցության սաղմերը։ Ինքնագիտակցությունը ձևավորվում է նախադպրոցական տարիքի վերջում՝ ինտելեկտուալ և անձնային ինտենսիվ զարգացման շնորհիվ, այն սովորաբար համարվում է նախադպրոցական մանկության կենտրոնական նորագոյացությունը։
Չերնիշևսկոե
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1139 մարդ։
Մանկություն
Ինքնագիտակցություն
Ինքնագնահատականն առաջանում է այս փուլի երկրորդ կեսին՝ առաջնային հուզական ինքնագնահատականի («ես լավն եմ») և ուրիշի վարքի ռացիոնալ գնահատականի հիման վրա։ Երեխան սկզբում ձեռք է բերում կարողություն՝ գնահատելու այլ երեխաների գործողությունները, իսկ հետո՝ սեփական գործողությունները, բարոյական որակներն ու կարողությունները։
Չերնիշևսկոե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Նեստերովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մանկություն
Ինքնագիտակցություն
Գնահատելով պրակտիկ կարողությունները՝ 5 տարեկան երեխան չափազանցնում է իր ձեռքբերումները։ 6 տարեկանում բարձրանում է ինքնագնահատականը, բայց այս ժամանակ երեխաները գովում են իրենց ոչ այնքան բաց ձևով, քան նախկինում։ 7 տարեկանում մեծամասնության մոտ կարողությունների ինքնագնահատականը դառնում է առավել ադեկվատ։
Այսպես, նախադպրոցականը տեսնում է իրեն մոտիկ մեծահասկաների, դաստիարակողների աչքերով։ Եթե ընտանիքում գնահատականներն ու սպասումները չեն համապատասխանում երեխայի տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին, նրա պատկերացումներն իր մասին աղավաղված կլինեն։
Ինքնագիտակցության զարգացման ևս մեկ ուղղություն է սեփական ապրումների գիտակցումը։ Նախադպրոցական տարիքի վերջում նա կողմնորոշվում է իր հուզական վիճակներին և կարող է դրանք արտահայտել բառերով՝ «ես ուրախ եմ», «ես բարկացած եմ» և այլն։
Այս փուլի համար բնութագրական է սեռական նույնականացումը. երեխան գիտակցում է իրեն որպես տղա կամ աղջիկ։ Երեխաները ձեռք են բերում պատկերացումներ վարքի համապատասխան ոճերի մասին։ Նախադպրոցական տարիքի վերջում տղաներն ու աղջիկները խաղում են միասին ոչ բոլոր խաղերը, նրանց մոտ ձևավորվում են յուրահատուկ խաղեր՝ միայն աղջիկների, և միայն տղաների համար։
Սկսվում է սեփական անձի գիտակցումը ժամանակի մեջ։ 6-7 տարեկանում երեխան հիշում է իրեն անցյալում, գիտակցում ներկայում և պատկերացնում իրեն ապագայում։
Այսպիսով, նախադպրոցական տարիքը մարդկային հարաբերությունների աշխարհի ճանաչման տարիքն է։ Երեխան մոդելավորում է դրանք Դերասյուժետային խաղում, որը նրա համար դառնում է առաջնային գործունեություն։ Խաղալով՝ նա սովորում է շփվել տարիքակիցների հետ։
Նախադպրոցական տարիքը ստեղծագործական տարիք է։ Երեխան յուրացնում է խոսքը, նրա մոտ ձևավորվում է ստեղծագործական երևակայությունը։ Նախադպրոցականն ունի իրեն հատուկ մտածողության տրամաբանությունը։ Սա անձի առաջնային կայացման փուլն է։ Այս փուլի կենտրոնական նորագոյացություններ են ինքնագիտակցությունը և դրդապատճառների հիերարխիան։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մանկություն Կատեգորիա:Զարգացման հոգեբանություն Կատեգորիա:Մանկան հոգեբանություն
Ֆեռանդինա
Ֆեռանդինա (Ferrandina), կոմունա Իտալիայում՝ Բազիլիկատա մարզի Մատերա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 9329 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 43 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 215 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 75013։ Հեռախոսային կոդը՝ 0835։
Քաղաքի հովանավորն է սուրբ Ռոխը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մեծ դասամիջոց
«Մեծ դասամիջոց» («Большая перемена»), խորհրդային գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ (չորս սերիա), որ նկարահանվել է 1972-1973 թվականներին ռեժիսոր Ալեքսեյ Կորենևի կողմից Գեորգի Սադովնիկովի «Գնում եմ մարդկանց մոտ» («Иду к людям», վերջին տարիներին հրատարակվում է «Մեծ դասամիջոց» վերնագրով) վիպակի հիման վրա։ Հեռուստատեսությամբ ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1973 թվականի ապրիլի 29-ին։
Սյուժե
Իր խորը գիտելիքներով (ինչպես ինքն է կարծում) պարծեցող երիտասարդ պատմաբան Նեստոր Պետրովիչ Սևերովի (Միխայիլ Կոնոնով) ինքնասիրությունը խոցված է նրանով, որ ասպիրանտուրայի ընդունելության քննությունների ժամանակ նրանից առաջ է անցել նրա սիրած աղջիկը՝ Պոլինան (Նատալյա Գվոզդիկովա)։ Սրտնեղությունից նա խզում է հարաբերությունները Պոլինայի հետ և գնում կամավոր «աքսոր»՝ որպես ուսուցիչ աշխատանքի ընդունվելով երեկոյան դպրոցում։ Նա դառնում է 9 «ա» դասարանի դասղեկ։ Պարզվում է, որ տարբեր տարիքի մարդկանց, որոնցից շատերը տարիքով մեծ են ուսուցչից, դպրոցական կարգուկանոնին սովորեցնելն այնքան էլ հեշտ չէ, հատկապես եթե նրանցից ոմանք չեն ուզում սովորել։ Որոշ մեծահասակ աշակերտներ իրենց ուսուցչին պատճառում են ահագին գլխացավանք։ Ի լրում այդ բոլոր խնդիրների նոր ուսուցչին է սիրահարվում աշակերտուհիներից մեկը՝ Նելլի Լեդնյովան, որի հայրը սովորում է նույն դասարանում։
Նեստոր Պետրովիչն սկսում է ապրել իր չափահաս աշակերտների հոգսերով։ Այսպես, աշակերտ Գրիգորի Գանժան (Ալեքսանդր Զբրուև) հայտնվում է ոստիկանությունում 12 օրով մարդուն ծաղրելու համար («չլսված շռայլության ատրակցիոն»)։ Միևնույն ժամանակ Գանժան ամեն հարմար առիթով արտահայտում է իր քամահրական վերաբերմունքն ուսման նկատմամբ, իսկ դպրոցում սովորաբար զբաղվում է ինչով պատահի, միայն թե ոչ սովորելով (օրինակ՝ ռադիոընդունիչով լսում է հոկոյին նվիրված հաղորդում)։ Գործը բարդանում է նրանով, որ Գանժայի կինը՝ Սվետլանան (Նատալյա Բոգունովա), աշխատում է նույն դպրոցում որպես ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի, բայց Նեստոր Պետրովիչն այդ մասին իմանում է ոչ միանգամից, որովհետև Գրիգորին ու Սվետլանան բավական երկար ժամանակ փորձում են ինչպես ուսուցչական կոլեկտիվից, այնպես էլ աշակերտներից գաղտնի պահել այն փաստը, որ իրենք ամուսիններ են։ Վրդովված լինելով ամուսնու մոտ սովորելու ցանկության բացակայությունից և նրա հիմար արարքներից՝ Սվետլանա Աֆանասևնան ի վերջո որոշում է լքել նրան։ Այդ ժամանակ ընկճված Գանժան դիմում է Նեստոր Պետրովիչի օգնությանը, և նա, թեև ոչ միանգամից, բայց համաձայնում է օգնել։ Ուսուցչանոցում նրա կրակոտ ելույթից հետո, որում նա պաշտպանում է իր աշակերտին, Սվետլանան վերադառնում է ամուսնու մոտ։
Աշակերտ Գենադի Լյապիշևը (Վիկտոր Պրոսկուրին) մշտապես ձգտում է փախչել դասերից ու գնալ պարահրապարակ՝ արդարանալով, թե իր աշխատանքային գրաֆիկը շատ անհարմար է։ Լյապիշևին օգնելու նպատակով Նեստոր Պետրովիչը նրա գործընկերոջը՝ Ալեքսանդր Պետրիկինին (Ռոլան Բիկով), համոզում է համաձայնել աշխատելու երկրորդ հերթով։ Հանուն դրա նա նույնիսկ ստիպված է լինում Պետրիկինի աչքի առաջ նետվել ջուրը։ Սակայն հետագայում պարզվում է, որ այդ ջանքերը եղել են իզուր, քանի որ Լյապիշևը շարունակում է փախչել դասերից՝ հավանաբար կարծելով, թե իրեն՝ որպես աշխատող մարդու, պետք է դպրոցն ավարտելու վերաբերյալ վկայական տան հենց այնպես։ Այդ ժամանակ նրա դաստիարակությունն իր ձեռքն է վերցնում Պետրիկինը, որը բոլորովին լուրջ մարդ է։ Ալեքսանդր Տրոֆիմովիչն սպառնում է Լյապիշևից ոչ միայն մարդ սարքել, այլև կատարյալ մարդ, և միաժամանակ նա Գենադիին ցույց է տալիս Միքելանջելոյի Դավթի նկարը՝ որպես օրինակ։ Ապա նա Գենային իր հետ տանում է կինո, թատրոն, դասախոսության, պլանետարիում և այլն՝ նրա մշակութային-կրթական մակարդակը բարձրացնելու նպատակով։ Այն պատճառով, որ Պետրիկինը ամենուր գնում է Լյապիշևի հետ, վերջինս նույնիսկ վիճում է իր ընկերուհու հետ, որը չի հասկանում գործերի նոր դրությունը (ընդ որում՝ Պետրիկինը Գենայի ներկայությամբ նրան կոչում է «ոչ կատարյալ»)։ Ի վերջո տեղի է ունենում մանկավարժական «հրաշք»՝ Գենան հանկարծ սկսում է խիստ հետաքրքրվել կրթությամբ և ինքնակատարելագործմամբ (թեև նա չի դառնում Դավիթ, բայց դա նույնպես մեծ ձեռքբերում է)։ Բայց մինչդեռ Պետրիկինն սբաղված էր Լյապիշևով, նրանից հեռանում է իր կինը։ Նեստորն Պետրովիչն ստիպված է վերամիավորել նրանց ընտանիքը՝ Վալենտինային բացատրելով նրա ամուսնու վարքի իրական դրդապատճառները (ընկերոջն օգնելու ձգտում), իսկ նրան կամավոր կերպով օգնում է Ստեպան Սեմյոնովիչ Լեդնյովը (Եվգենի Լեոնով)։
Լեդնյովն այդ ժամանակ նույնպես հայտնվում է դժվարին իրավիճակում, որովհետև նրա դուստրը՝ Նելլին, որ սիրահարված է ուսուցչին, ամաչում է հորից և բողոքում է նրա՝ դասերին հաճախելու դեմ։ Այնինչ Ստեպան Սեմյոնովիչը գուցե այդ դասարանի աշակերտներից ամենաշատն է ուզում սովորել։ Մի անգամ նույնիսկ Լեդնյովը դասարան է մտնում պատուհանով, որովհետև դռնով ներս մտնել դուստրը չի թողնում։ Տեսնելով այդ՝ Գանժան գոռում է. «Նոր ատրակցիոն։ Մարդու ֆանտաստիկ ձգտումը դեպի գիտելիքներ»։ Ամեն ինչ ավարտվում է նրանով, որ Լեդնյովը թողնում է ուսումը և ակամա խանգարում դասերը՝ արթնացնելով դպրոցի հավաքարարուհի մորաքույր Գլաշային։
Աշակերտուհի Վիկտորյա Կորովյանսկայան, ինչպես պարզվում է, ոչ մի տեղ չի աշխատում, և անհրաժեշտություն է առաջանում նրան բացատրել, որ պետք է աշխատանք գտնել, հակառակ դեպքում նա չի կարող հաճախել դպրոց։ Նրա դաստիարակության գործին ձեռնամուխ է լինում նրա փեսացուն՝ Պյոտր Տիմոխինը (Սավելի Կրամարով), որն աշխատում է Գրիգորի Գանժայի հետ և հայտնի է իր ֆանտաստիկ ժլատությամբ (հենց նրան ծաղրելու պատճառով է Գանժան հայտնվում ոստիկանությունում)։ Սակայն հետագայում Պյոտրն ուղղվում է։
Պարզվում է, որ նույն դասարանում սովորում է և նույնիսկ դասարանի ավագն է Վանյա Ֆեդոսկինը՝ Պոլինայի մանկության ընկերը, որը նույնիսկ իրեն համարում էր նրա փեսացուն, բայց աղջկա սիրտը գրավել էր հենց Նեստոր ՊետրովիչըԼ Քանի որ Պոլինան Վանայի ներկայությամբ Նեստորին կոչել էր իր փեսացու, իսկ Նեստորը հետագայում խզել էր հարաբերությունները Պոլինայի հետ, նրանք երկուսն էլ չեն շփվում աղջկա հետ, և կարծում են, թե նրա սիրո համար պայքարում հաղթել է իրենց «երջանիկ մրցակիցը»։ Վանյան մտածում է, թե Նեստորն ամուսնացել է Պոլինայի հետ, իսկ Նեստորը՝ հակառակը։ Սակայն իրականում Պոլինան վերադառնում է Նեստոր Պետրովիչի մոտ միայն ֆիլմի վերջում։
Ստեղծման պատմություն
Նկարահանումներն անցկացվել են Յարոսլավլի անվադողերի գործարանի տարածքում և Մոսկվայի Լենինի անվան պետական մանավարժական համալսարանում ։
Ժամանակակիցների գնահատականներ
Գլխավոր դերակատար Միխայիլ Կանոնովը հոռետեսորեն է վերաբերվել ֆիլմին։ Իր չհրատարակված հուշերում նա գրել է. «Մեծ դասամիջոց» բազմասերիանոց ֆիլմում հավաքվել էր չորս սերունդների դերասանների ամբողջ փունջը՝ սկսած հայտնի ժողովրդականներից մինչև թատերական ուսումնարանները նոր ավարտածները։ Ես ստիպված էի արդարացնել ցնորամոլական իրավիճակներն ու անհեթեթ տեքստը։ «Մեծ դասամիջոցի» մասին շատ են գրել, և այն հաջողություն է ունեցել արտասահմանում։ Ահա այդ ուժի տաղանդներ կային այն ժամանակ Ռուսաստանում։ Ամեն մի ցնդաբանություն նրանց կատարմամբ թվում էր դուրեկան ու թովիչ և ամենակարևորը՝ անկեղծ» ։
Նիկոլայ Բուռլյաևն ասել է. «Ես երբեք հիացած չեմ եղել այդ ֆիլմով, մեզ՝ դեպի Տարկովսկին ու Գերմանն ուղղվածներիս, հնարված սյուժեով սերիալը թվում էր անլուրջ» ։
Կուրուտկան
Կուրուտկան (Куруткан), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Սումուլտա գետի ձախ ափով՝ 59 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Լը Լոզե Յուբայ
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04102։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 230 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 157 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 119-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 38-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 75,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 62,1 %)։ 119 աշխատունակ բնակիչներից 102-ը աշխատում էին (63 տղամարդ և 39 կին), անաշխատանք էին 17 մարդ (10 տղամարդ 7 կին) ։ 38 անգործ մարդկանցից 8-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 22-ը թոշակառու, 8-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռաֆայել Գերեյրու
Ռաֆայել Ադելինու Ժոզե Գերեյրու (Raphaël Adelino José Guerreiro, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, Պորտուգալիայի հավաքականի և գերմանական «Բորուսիա Դորտմունդ» ակումբի պաշտպան։ Ծնվել է պորտուգալացի գաղթականի և ֆրանսուհու ընտանիքում։ 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն է։
Ակումբային կարիերա
Գերեյրուն «Կան» ակումբի սանն է։ 2012 թվականի հուլիսի 27-ին «Գազելեկ» ակումբի դեմ խաղում նա դեբյուտել է Լիգա 2-ում ։ 2013 թվականի փետրվարի 8-ին «Սեդանի» դեմ խաղում Ռաֆայելը խփեց իր առաջին գոլը «Կանում» ։
Նույն թվականի ամռանը Գերեյրուն տեղափոխվեց «Լորյան»։ Տրանսֆերի արժեքը կազմեց 2,5 միլիոն եվրո։ Օգոստոսի 10-ին, «Լիլի» դեմ խաղում նա դեբյուտեց Լիգա 1-ում ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 1-ին «Պարի Սեն-Ժերմենի» դեմ խաղում Ռաֆայելը խփեց իր առաջին գոլը «Լորյանում» ։
2016 թվականի հունիսի 16-ին Գերեյրուն «Բորուսիա Դորտմունդ» ակումբի հետ կնքեց քառամյա պայմանագիր, տրանֆերի արժեքը կազմեց 12 միլիոն եվրո (9.5 միլիոն ֆունտ) ։
Միջազգային կարիերա
2014 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արգենտինայի դեմ ընկերական խաղում Գերեյրուն դեբյուտել է ազգային հավաքականում ։ Այդ խաղում նա խփեց իր առաջին գոլը ազգային հավաքականում։
2015 թվականին Պորտուգալիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Ռաֆայելը Չեխիայի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը նվաճեց արծաթե մեդալներ։ Մրցաշարում նա խաղաց Անգլիայի, Իտալիայի , Գերմանիայի և երկու անգամ Շվեդիայի դեմ խաղերում ։
Ձեռքբերումներ
Միջազգային
Պորտուգալիա (Մ-20) Պորտուգալիա
Անձնական կյանք
2014 թվականին Գերեյրուն հայտարարեց, որ երկրպագում է «Բենֆիկային», երազում է խաղալ «Ռեալ Մադրիդում», սիրած ֆուտբոլիստը Կրիշտիանու Ռոնալդուն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լորյանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Կանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Պեսչանի Բրոդ (Կագալնիցկի շրջան)
Պեսչանի Բրոդ (Песчаный Брод), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում։ Մտնում է Իվանովո-Շամշևսկի համայնքի կազմի մեջ։
Սալվատիեռայի ամրոց
Սալվատիեռայի ամրոց (Castillo de Salvatierra), ամրոց Իսպանիայի Կալսադա դե Կալատրավա քաղաքում, Սյուդադ-Ռեալ նահանգի հարավային մասում։ Այն գտնվում է բլրակի վրա, հրաբխային ծագում ունեցող Ատալայա լեռան ստորոտին մոտ՝ Կալսադա դե Կալատրավա քաղաքից 5 կմ հեռավորության վրա   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Վերմիշ
Վերմիշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում ։ Գտնվում է Մանազկերտ գյուղաքաղաքից 8 կմ հարավ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 54 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Վերմիշից 4 կմ հեռու կա գյուղատեղի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լուսնաքար
Լուսնաքար (The Moonstone), 19-րդ դարի նամակագրական վեպ, որի հեղինակն է Ուիլկի Քոլինզը։ Այն համարվում է առաջին դետեկտիվ վեպը, որը մի շարք կանոններ է սահմանել՝ հիմք հանդիսանալով ժամանակակից դետեկտիվ վեպերի համար ։ Գիրքն ի սկզբանե տպագրվել է Չարլզ Դիքենսի «All the Year Round» ամսաթերթում։ «Լուսնաքարը» և «Սպիտակազգեստ կինը» համարվում են Քոլինզի լավագույն վեպերը ։ 1877 թվականին Քոլինզը հրատարակել է վեպի ադապտացված տարբերակը բեմադրման համար, չնայած, որ պիեսը բեմադրվել է միայն երկու ամիս ։
Ստուգաբանություն
Լուսնաքարը ադամանդ է (չշփոթենք այն կիսաթանկարժեք լուսնաքարե մարգարտի հետ)։ Անվան ծագումը պայմանավորված է հինդուիստական դիցաբանությունում լուսնի աստված Չանդրայի հետ։ Ադամանդը հսկվում է երեք ժառանգորդ-խնամակալների կողմից Վիշնու Աստծո հրամանով։
Սյուժե
Ռաչելը կրում է ադամանդը իր տասնութամյակի խնջույքին, բայց այդ գիշեր քարն անհետանում է իր սենյակից։ Կասկածվում են երեք հնդկացի խաբեբաներ, որոնք այդ ժամանակ տան մոտակայքում էին գտնվում։ Կասկածվում էր աղախին Ռոսանա Սփիըրմանը, որը սկսում է իրեն տարօրինակ պահել, իսկ վերջում ինքնասպանություն է գործում՝ իրեն խեղդելով սորուն ավազում։ Կասկածվում էր նաև հենց ինքը՝ Ռաչելը, նույնպես, որն իրեն կասկածամիտ է պահում և կատաղի վերաբերմունք էր ցույց տալիս Ֆրանկլին Բլեյքի նկատմամբ, որը հստակ քայլեր է ձեռնարկում՝ քարը գտնելու համար։ Վերջինիս Ռաչելը նախկինում համակրում էր։ Չնայած խուզարկու սերժանտ Քաֆի գործադրած քայլերին, տոնախմբությունը այդպես էլ ավարտվում է չբացահայտված առեղծվածով և գլխավոր հերոսների անհետացմամբ։
Առեղծվածը բացահայտված է։ Ռաչելն ու Ֆրանկլինը ամուսնանում են, իսկ վերջաբանում նշանավոր արկածախնդիր պարոն Մյորսուեյթից իմանում ենք լուսնաքարի վերականգնման մասին և այն վայրի մասին, որտեղ այն կարող է գտնվել։ Այն, ըստ նրա, գտնվում է Հնդկաստանի Աստվածներից մեկի հուշարձանի ճակատում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Դետեկտիվ Կատեգորիա:1866 վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
(1376) Միշելե
(1376) Միշելե (Michelle), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Գայ Ռեյսի կողմից Ալժիրում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,228771 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7489 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7086 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1215,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296214 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,55° անկյուն։
Մանկիլյոս
Մանկիլյոս (Manquillos), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մուրսիա նահանգի, ինչպես նաև Պալենսիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տեռռա-դե-Կամպոս թաղամասում։ Տարածքը՝ 12,60 կմ²։ Բնակաչությունը 68 մարդ (2009 թվականի տվյալներով)։
Ալֆոնսո Հերերա
Ալֆոնսո «Պոնչո» Հերերա (Alfonso "Poncho" Herrera, ՄՀԱ ), ի ծնե՝ Ալֆոնսոն Հերերա Ռոդրիգես (Alfonso Herrera Rodríguez, ), մեքսիկացի դերասան և երգիչ։
Մանկիլյոս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ալֆոնսո Հերերա
Անձնական կյանք
2016 թվականին ամուսնացել է Դիանա Վասկեսի հետ ։ Զույգն ունի երկու որդի, Դանիելը, որը ծնվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 22-ին և Նիկոլասը, որը ծնվել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Մեքսիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Մեքսիկացի մոդելներ
Բերիո
INSEE կոդը՝ 02072.
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 177 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 113 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 90-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 23-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 79,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60.6%)։ 90 աշխատունակ բնակիչներից 74 -ը աշխատում էին (12 տղամարդ և 32 կին), անաշխատանք էին 16 -ը (9 տղամարդ և 7 կին)։ 23 անգործունակ մարդկանցից 7-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 7-ը թոշակառու, 9-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Բուզբաղ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միջնախաղ (պատմվածք)
«Միջնախաղ» («Миттельшпиль»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1991 թվականին հեղինակային առաջին «Կապույտ լապտեր» ժողովածուում ։
Բովանդակություն
«Միջնախաղ» պատմվածքում, ինչպես Վիկտոր Պելևինի շատ այլ ստեղծագործություններում, բացահայտվում է երկու աշխարհների սահմանի թեման ։ Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում դարաշրջանների սահմանին՝ խորհրդային իշխանությունից նոր ժողովրդավարություն անցնելու շրջանում։ Պատմվածքի հերոսուհին՝ արժութային մարմնավաճառ Լյուսյան, հաճախորդներ է փնտրում «Նացիոնալ», «Ինտուրիստ» և «Մոսկվա» թանկարժեք հյուրանոցներում ։ Նա ծանոթանում է իր գործընկերուհի Նելլիի հետ, թեև հիշում է, որ նրան բազմիցս ինչ-որ տեղ տեսել է։ Նրանց որոշում են կանաչ «պազիկով» տուն ճանապարհել ծովային երկու սպա։ Ճանապարհին նավաստիները փորձում են սպանել մարմնավաճառներին, բայց Նելլին և Լյուսյան դիմադրում են նրանց և բարեհաջող հասնում տուն ։
Այնուհետև հաջորդում է Պելևինի ստեղծագործություններին բնորոշ անսպասելի զավեշտական ավարտ ։ Պարզվում է, որ ինչպես Նելլին, այնպես էլ Լյուսյան, նոր դարաշրջանին հարմարվելու համար, փոխել են ոչ միայն մասնագիտությունը, այլև սեռը ։ Նելլին նախկինում Վասիլի Ցիրյուկն էր, որը ծառայում էր որպես կոմերիտմիության քարտուղար։ Իսկ Լյուսյան Անտոն Պավլովն էր՝ կազմակերպչական աշխատանքների գծով նրա տեղակալը։ Պարզվում է, որ ծովային սպաներ Վալերան և Վադիմն էլ նախկին կանայք են՝ Վարյա և Տամարա քույրերը ։
Չնայած հերոսների հետ տեղի ունեցած ֆիզիկական փոփոխություններին, նրանց մտածելակերպը մնում է հին, խորհրդային։ Անցյալ կյանքի մասին ցանկացած հիշեցում ստիպում է Լյուսյային կարոտախտ զգալ։ Նելլիին էլ երբեմն թվում է, թե ինքը շարունակում է ընթանալ կուսակցական գծով։ Նման մի բան էլ զգում են նավաստիները ։
Պատմվածքի հերոսներն ապրում են դարաշրջանների սահմանին, և նրանց գիտակցության մեջ պայքար է խորհրդային և հետխորհրդային աշխարհների միջև։ Նրանք փորձում են ոչնչացնել իրենց մեջ եղած ամեն հինը, բայց դա նրանց ամբողջությամբ չի հաջողվում անել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Աստերոիդների ցանկ (272601-272700)
Աստերոիդների ցանկ (272501-272600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (272701-272800)
Արամազդ Քանքանյան
Արամազդ Պարգևի Քանքանյան, հայ ստոմատոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (1997):
Կենսագրություն
Արամազդ Քանքանյանը ծնվել է 1959 թվականի մարտի 6-ին, Երևանում։ 1981 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1987-1990 թվականներին և 1994-1996 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի Ստոմատոլոգիական կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1990-1994 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ստոմատոլոգիայի ամբիոնում։ 1997 թվականից եղել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր, 1997-2001 թվականներին՝ ստոմատոլոգիայի և դեղագիտության ֆակուլտետների դեկան, 2002 թվականից՝ «Լազեր դենտ» ստոմատոլոգիական կլինիկայի հիմնադիր-տնօրեն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Նեղաչյա մամբա
Նեղագլուխ Մամբա - թունավոր օձ։ Նեղագլուխ մամբան հանդիպում է Հարավային Աֆրիկայի արևելյան անձրևային անտառներում՝ Նատալ, Մոզամբիկ, Տանզանիա։ Միջին երկարությունը 180 սմ է, բայց երբեմն լինում են մինչև 250 սմ։ Այս տեսակի մեծահասակները սովորաբար զմրուխտ կանաչ գույն ունեն։ Նրանք ակտիվ են հիմնականում ցերեկային ժամերին, բայց այս օձերը կարող են ակտիվ լինել գիշերը՝ բարենպաստ պայմաններում։ Թռչունները, մողեսները և մանր կաթնասունները հանդիսանում են նրա հիմնական որսը։ Շատ սերտորեն կապված տեսակներն են արևմտյան կանաչ Մամբան և Սև Մամբան։
Թույնը պարունակում է արագ գործող նեյրոտոքսիններ և կարդիոտոքսիններ, ներառյալ կալցեպեպտինը։ Հակաթույնը արագ չներարկելու դեպքում վիրավորը կարող է մահանալ շատ արագ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օձեր Կատեգորիա:Թունավոր կենդանիներ Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակներ
Չերնիշի (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Չերնիշի (Черныши), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռակովո-Տավրիչեսկի (Կագալնիցկի շրջան)
Ռակովո-Տավրիչեսկի (Раково-Таврический), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում։ Մտնում է Ռոդնիկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Հիմնվել է 1990 թ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանի բնակավայրեր
Ռանգու
Ռանգու (Rangu), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 101 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կուրուուզեկ
Կուրուուզեկ (Куруузек), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բարբուրֆազի գետի աջ ափով՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կավատուհի (նկար)
«Կավատուհի» (De koppelaarster), բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ Յան Վերմեերի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1656 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 143 × 130 սմ։
Այսօր «Կավատուհի» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Դրեզդենի պատկերասրահում (Դրեզդեն, Գերմանիա)։
Նկարագիր
Կտավում հեղինակը ներկայացրել է ամենայն հավանականությամբ հասարակաց տան տեսարան ։
Նկարի անվանումն, ըստ էության, վերաբերում է խորամանկորեն ժպտացող սևազգեստ միանձնուհուն ։ Նրանից ձախ գտնվող մարդը, որի գլխին սև բերետ է, իսկ ձեռքին՝ գարեջրի գավաթ, ամենայն հավանականությամբ նկարի հեղինակն է՝ Վերմեերը ։ Կարմիր բաճկոնակով զինվորը նստած կնոջ ափի մեջ է նետում մետաղադրամը, իսկ մյուս ձեռքով բռնել է վերջինիս կուրծքը։ Ճաղաշարքին նետած է կոլորիտային զարդանախշերով կարպետը, որի վրա վեստերվալդյան կերամիկայից ծավալային սափոր է տեղադրված։ Այդ արևելյան գորգը, հնարավոր է, բերվել է Ուշաքից ։ Գորգի վրա փռած վերարկուն Վերմեերը նկարելի է ավելի ուշ։
Պատմություն
«Կավատուհի» ստեղծագործությունը վաճառվել է 1696 թվականին Ամստերդամում՝ աճուրդի ժամանակ. այդ պահին նկարը կոչվում էր «Ուրախ ընկերների սենյակը»։ Մինչև 1741 թվականը նկարը գտնվել է չեխական Դուխցով քաղաքում՝ Վալդշտեյնի հավաքածուում, որից հետո այն ձեռք է բերում Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ Ավգուստ III-ը։ 1980 թվականին այն ցուցադրվել է Հին թանգարանում ։ Այսօր այն ցուցադրվում է Դրեզդենի պատկերասրահում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1656 նկարներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ Կատեգորիա:Դրեզդենի պատկերասրահի նկարներ
Արևմտյան ափ (Գամբիա)
Արևմտյան ափ (West Coast Division (Gambia) [Ուեսթ Քոուսթ]), Գամբիայի 6 մարզերից մեկը, որը գտնվում է երկրի արևելյան մասում։
Վարչկենտրոինը Բրիկամա քաղաքն է։ Ուեսթ Քոուսթը ամբողջ հարավային մասով սահմանակցում է Սենեգալի հետ։
Մարզի շրջանները
Մարզն ներառում է 9 դիստրիկտներ.
Մեռածների ոգին չի ննջում
«Մեռածների ոգին չի ննջում» (Manao Tupapau),  ֆրանսիացի պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչ, քանդակագործ, կավագործ, արվեստի մեջ նոր նկարչական տեսակների՝ սինթետիզմի, պրիմիտիվիզմի հիմնադիր Պոլ Գոգենի նկարը։ Կտավը ստեղծվել է 1892 թվականին՝ Տահիտի կղզու խուլ գյուղերից մեկում։ Այս ստեղծագործությունում արտացոլվում է նկարիչի համար բնորոշ իրականության և մտացածինի միաձուլումը։ Հատկապես, երբ հին լեգենդները սերտորեն միահյուսված են տահիտցիների կյանքին։
Երիտասարդ պառկած աղջիկը տահիտուհի Տեխուրուն է՝ Գոգենի կինը։ Իսկ ոգին պատկերված է որպես սովորական սևահանդերձ փոքրիկ կին։ Նկարի մռայլ, մանուշակագույն ֆոնը ստեղծում է անվանը համապատասխան մթնոլորտ։
Ստեղծման պատմություն
Այդ մասին Գոգենը հետևյալ կերպ է արտահայտվում. «Կարո՞ղ էր նա ինձ ընդունել որպես դիվային ուրվականի՝ տուպապաուի, ով, ըստ լեգենդի, չի թողնում իր ազգակիցներին գիշերները ննջել» ։ Ավելի ուշ, «Մեռածների ոգին չի ննջում» նկարը ստեղծելիս Գոգենը նկատում է, որ Տահիտիի բնիկները վախենում են ուրվականներից և միշտ գիշերները լամպը վառած են թողնում։ Նրանք երբեք գիշերները տանից դուրս չեն գա առանց լապտերի, նույնիսկ լապտերով միայնակ չեն համարձակվում ։ Տուպալուն՝ մեռյալների ոգին, պատկերված է կնոջ տեսքով, ում հագին սևաթույր հանդերձանք է. դեմքը նման է դիմակի։ Այդ մասին Գոգենը արտահայտվել է
Պոլ Գոգենը նկարին տվել է տահիտյան անվանում՝ «Manao tupapau», որը թարգմանաբար նշանակում է «Միտք կամ Հավատ և ուրվական», ավելացնելով, որ անվանումը երկակի ըմբռնումներ է հարուցանում։ Կամ կինը մտածում է ուրվականների մասին, կամ ուրվականն է մտածում նրա մասին»։ Ու, իրականում, տահիտերենով «Manao tupapau» հնչում է որպես «միտք ուրվական» ու արտահայտում է անհեթեթություն ։