Ամազոնուհիներ
Առասպելաբանություն
Ստրաբոնը նշում է, որ իր ժամանակներում, հավատում էին, ամազոնուհիները ապրում էին գարգարացիների սահմանին մոտ։ Գարնանը՝ երկու հատուկ ամիսներին, նրանք գնում էին հարևան լեռները, որոնք ամազոնուհիներին բաժանում էին գարգարացիներից։ Գարգարացիները նույնպես, համաձայն հնուց ավանդված սովորույթի, գնում էին այդ նույն լեռները՝ ամազոնուհիների համար զոհողություն անելու և սերունդ տալու նպատակով հարաբերվելու։ Նրանք դա անում էին գաղտնի և մթության մեջ պատահականության սկզբունքով։ Կանանց հղիացնելուց հետո նրանց հետ էին ուղարկում իրենց կղզի։ Նորածին աղջիկները մնում էին ամազոնուհիների հետ, իսկ տղա նորածիններին ուղարկում էին գարգարացիների մոտ։ Յուրաքանչյուր գարգարացի տղա երեխային մեծացնում էր, ինչպես իր սեփականին՝ անորոշությունից նրան հարազատ որդի համարելով։ Նա նաև նշում է, որ ամազոնուհիների աջ կուրծքը դեռ մանուկ հասակում այրում են, որպեսզի հասուն տարիքում նրանք ազատորեն կարողանային օգտագործել աջ ձեռքը ցանկացած անհրաժեշտ նպատակի համար հատկապես տիգեր նետելու և աղեղի օգտագործելու համար։ Հերոդոտոսը նշում է, որ երբ հույները պատերազմում հաղթեցին ամազոնուհիներին, իրենց հետ տարան այնքան ամազոնուհիներ, որքան կարելի էր տեղափոխել իրենց երեք նավերով, բայց բաց ծովում ամազոնուհիները հարձակվում են անձնակազմի վրա և սպանում բոլորին։ Ցավոք, ամազոնուհիները ոչինչ չգիտեին նավերի կամ նավարկության մասին, և ալիքներն ու քամին նրանց քշում, տանում են հեռավոր ափեր։ Կանայք իջնում են Սկյութիայի ափերին։ Նոր ցամաքում առաջին բանը, որ տեսնում են սնվող ձիերի երամակն էր։ Նրանք կենդանիներին իրենց են ենթարկեցնում, թամբում են նրանց և հափշտակում սկյութների ունեցվածքը։ Սկյութները չէին հասկանում նրանց, քանի որ նրանց համար անծանոթ էին եկվորների լեզուն, զգեստները և ցեղը։ Սկզբում սկյութները կարծում էին, թե այս օտարները տղամարդիկ են։ Սկյութները պատերազմում են ամազոնուհիների դեմ և միայն պատերազմից հետո, երբ սկյութները ուսումնասիրում են դիակները, պարզում են, որ դրանք կանայք էին։ Ճակատամարտից հետո սկյութները երիտասարդ տղաներ են ուղարկում ամազոնուհիների մոտ դարանակալելու և նրանց հետևելու համար։ Եթե կանայք վերադառնային ռազմաճակատ, նրանք չպետք է կռվի բռնվեին նրանց հետ, այլ մոտենային և ճամբար դնեին նրանց հարևանությամբ։ Սկյութները ընտրեցին հենց այս ռազմավարությունը, քանի որ նպատակ ունեին ամազոնուհիներից սերունդ ունենալ։ Շուտով ամազոնուհիները հասկացան, որ տեղացիները նրանց վնասելու նպատակ չունեն։ 0ր օրի նրանք միմյանց էին մոտեցնում իրենց ճամբարները։ Երիտասարդ տղամարդիկ, ինչպես և ամազոնուհիները, իրենց ձեռքերից և ձիերից բացի ուրիշ ոչինչ չունեին, և ամազոնուհիների նման իրենց ապրուստը վաստակում էին որսորդության միջոցով։ Մի օր մի սկյութ և մի ամազոնուհի մոտեցան իրար։ Նրանք չէին կարողանում խոսքով հաղորդակցվել, բայց ամազոնուհին ձեռքի նշաններով կարողացավ հաղորդակցվել սկյութի հետ։ Հետագայում սկյութներն ու ամազոնուհիները միավորեցին իրենց ճամբարները և սկսեցին միասին ապրել։ Յուրաքանչյուր տղամարդ ընտրեց այն կնոջը, ում ի սկզբանե նկատել էր։ Տղամարդիկ այդպես էլ չկարողացան ամազոնուհիների լեզուն սովորել, բայց կանաք սովորեցին սկյութերենը։ Ապոլլոնիոս Հռոդոսացին իր «Արգոնացիներ» էպիկական պոեմում նշում է, որ ամազոնուհիները Արեսի և Հարմոնիայի դուստրերն էին։ Նրանք դաժան էին և ագրեսիվ, կյանքում նրանց կարևորագույն նպատակը պատերազմն էր ։ Ըստ նրա՝ ամազոնուհիները կենտրոնացած չէին մի քաղաքում, այլ ցրված էին ողջ ցամաքով մեկ՝ երեք ցեղախմբերի բաժանված։ Մի հատվածում ապրում էին թեմիսկիրիացիները (Θεμισκύρειαι), մյուսում՝ լիկաստիացիները(Λυκάστιαι), և երրորդում՝ չադեսիացիները (Χαδήσιαι) ։ Նա նաև նշում է, որ մի կղզում ամազոնուհիների թագուհիները՝ Օտրերեն (Ὀτρηρή) և Անտիլոպեն (Ἀντιόπη),  մարմարից կառուցում են Արեսի տաճարը։ Այս ամայի կղզում անթիվ ագռավներ կային, որոնք հաճախ էին տաճարում թռչում ։ Նշված կղզին Գիրեսուն կղզին էր/Արեթիաս ։ Արգոնացիները իրենց ճամփորդության ժամանակ անցնում են Թեմիսկիրայով։ Զևսը Բորեասին (Հյուսիսային քամին) է ուղարկում, ում օգնությամբ արգոնացիները փրկվում են՝ չիջնելով Թեմիսկիրիայում, որտեղ ամազոնուհիները զինվում էին՝ պատերազմի պատրաստվելով   ։