cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թագավորություն (կենսաբանություն)
Պատմություն
Մանրադիտակի կատարելագործումը և էլեկտրոնային մանրադիտակների ստեղծումը գիտնականներին հնարավորություն տվեց նկատել միաբջիջ օրգանիզմների միջև էական տարբերությունները. դրանցից մի մասն (էուկարիոտներ) ունեին բջջակորիզ, իսկ մյուս մասը (պրոկարիոտներ)` չունեին։ 1938 թվականին Կոուպլենդը առաջարկեց կենդանի օրգանիզմների դասակարգման քառաստիճան համակարգ։ Չորրորդ թագավորության` մոներայի մեջ նա միավորեց բակտերիաները և կապտականաչ ջրիմուռները, որոնք բջջակորիզ չունեին։
Պրոկարիոտների և էուկարիոտների միջև տարբերությունները շուտով ակնհայտ դարձան, և 1960 թվականին Ստանիերը և վան Նիելը` հիմնվելով Շատոնի գաղափարի վրա, ստեղծեցին նոր տաքսոնոմիական կարգ` վերնաթագավորություն ։
Գենետիկայի և մոլեկուլային կենսաբանության զարգացմամբ ակնհայտ դարձավ, որ պրոտիստների թագավորությունը իրենից ներկայացնում է նաև հավաքական ոչ տաքսոնոմային խումբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական դասակարգում Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն Կատեգորիա:Տաքսոնոմիա Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Գիտական դասակարգում Կատեգորիա:Կենսաբանության տերմինաբանություն Կատեգորիա:Կենդանաբանություն Կատեգորիա:Բուսաբանություն Կատեգորիա:Բույսերի սիստեմատիկա
Ենթաթագավորություն (կենսաբանություն)
Ենթաթագավորությունը (subrégnum) կենսաբանական տեսակների գիտական դասակարգման իերարխիական աստիճան է։ Բարձրագույն ստիճանի տաքսոն է, որը թագավորությունից մեկ աստիճան ցածր է։
Կատեգորիա:Տաքսոնոմիական ռանգեր
(8308) Ջուլի-Մելիսա
(8308) Ջուլի-Մելիսա (Julie-Melissa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի ապրիլի 17-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,303771 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9182 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6894 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1277,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281868 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օրվա կինը
«Օրվա կինը» («Женщина дня»), 1989 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Ալեքսանդր Բարանովն ու Բախիտ Կիլիբաևը ։
Սյուժե
Ալեքսանդրան երիտասարդ և գեղեցիկ աղջիկ է, որը, սակայն, ոչ մի կերպ չի կարողանում կողմնորոշվել կյանքում՝ ոչ ուսման և աշխատանքի վայրի, ոչ ընկերական շրջապատի, ոչ էլ անձնական կյանքի հարցում։ Նա հանդիպում է լուսանկարչի հետ, ում սիրում է, բայց նա ամուսնացած է, և ամուսնալուծության համար դիմելու նրա բոլոր խոստումները մնում են խոստումներ։
Մի երեկո նրա բնակարան է մտնում մի երիտասարդ տղա, որը թաքնվում է ավազակներից։ Նա վիրավոր է, և Ալեքսանդրան թույլ է տալիս նրան մի քանի օր ապրել իր մոտ։ Ալեքսանդրան հետաքրքրություն է ցուցաբերում նրա նկատմամբ։ Նա ցանկանում է ամեն ինչ իմանալ տղայի մասին, ինչը, ի վերջո, հանգեցնում է նրան, որ աղջիկը դառնում է նրա մահվան ակամա մեղավորը։
Երգեր
Ֆիլմում հչում են հետևյալ երգերը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր
Ռոմեն Ավինյան
Ռոմեն Ավինյան, հայ դերասան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1990)։
Կենսագրություն
Ռոմեն Ավինյանը ծնվել է Երևանում։ Եղել է Արտաշատի դրամատիկական թատրոնի դերասան, աշխատել է Ստեփանակերտի դրամատիկական թատրոնում, 1971-1975 թվականներին՝ Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում, 1975-1978 թվականներին՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։ Մասնակցել է Արցախյան պատերազմին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Աստերոիդների ցանկ (257801-257900)
Աստերոիդների ցանկ (257701-257800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (257901-258000)
Կալինովոե (գյուղ, Ամվրոսիևսկի շրջան)
Կալինովոե (Калинове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կալինովոե գյուղում բնակվում էր 223 մարդ։
Հայոց ցեղասպանության հուշատախտակ (Պադովա)
Հայոց ցեղասպանության հուշատախտակ, հուշատախտակ Իտալիայի Պադովա քաղաքի քաղաքապետարանի նախասրահում։
Պատմություն
Բրոնզե հուշատախտակը փակցվել է ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի՝ 2005 թվականին։ Տեղադրվել է Պադովայի հայ համայնքի միջոցներով ։ Հուշատախտակի վրա գրված են Դանիել Վարուժանի «Ձոն» բանաստեղծությունից տողեր.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Համիդ Քարզայ
Համիդ Քարզայ (حامد کرزي,, ), Աֆղանստանի պետական գործիչ, Աֆղանստանի նախագահ 2004-2014 թվականներին։ Մինչ իր նախագահությունը նախագահի պաշտոնակատարն էր 2001 թվականի դեկտեմբերի 22-ից մինչև 2004 թվականի դեկտեմբերի 7-ը, սկզբում՝ որպես Աֆղանստանի ժամանակավոր վարչակազմի ղեկավար, այնուհետև՝ անցումային։
Երիտասարդություն
Քարզայի հայրը 1973 թվականին միապետության տապալումից և Դաուդի իշխանության գալուց հետո ավագ որդիների հետ գաղթել է Պակիստան։ Ներքաղաքական իրավիճակը երկրում ավելի է բարդացել 1978 թվականին ԱԺԴԿ կուսակցության իշխանության գալուց և Աֆղանստան խորհրդային զորքեր մտցնելուց հետո։ Տեղափոխվելով Պակիստան՝ Համիդ Քարզայը մտել Է Աֆղանստանի փրկության ազգային ճակատի առաջնորդ Սեբգաթուլա Մոջադեդիի միջավայր, որտեղ պատասխանատու էր մամուլի հետ կապերի համար և հանդես էր գալիս որպես թարգմանիչ, իսկ այնուհետև՝ ԱՓԱՃ-ի միջնորդը զենքի մատակարարման շուրջ ամերիկացիների հետ բանակցություններում, իսկ 1987 թվականից եղել է ԱՓԱՃ-ի քաղաքական դեպարտամենտի տնօրենը։ Աֆղանստանի տարածքում մարտական գործողություններին նա երբեք չի մասնակցել ։ Մոջահեդների հաղթանակից և 1992 թվականին Նաջիբուլայի ռեժիմի անկումից հետո Քարզայը նշանակվել է Ռաբբանիի կառավարությունում արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ՝ դառնալով նախարար Հեդայաթ Ամին Արսալլայի մերձավոր օգնականը և վստահված անձը, պատասխանատու էր միջազգային համաժողովներում Աֆղանստանի ներկայացուցչության համար ։ 1994 թվականին Քարզայը դուրս է եկել Ռաբանիի կառավարությունից և մեկնել հայրենի Քանդահար, որտեղ ծանոթացել է մոլա Օմարի հետ, որն այն ժամանակ նոր էր սկսել ամրացնել Թալիբան շարժումը։ Նա հիշեց․
1999 թվականի հուլիսին Կարզայի հայրը գնդակահարվել էր անհայտ անձանց կողմից իր քվետական նստավայրի շեմին, երբ վերադառնում էր աղոթքից։ Իր հոր սպանության մեջ Համիդ Քարզայը մեղադրել է թալիբներին ։ Հոր մահից հետո նա ընտրվեց կլանի ղեկավար։ 2001 թվականին Եվրոպա մեկնելուց մեկի ժամանակ Քարզային զրկել են Պակիստանի վիզայից, նախագահ Մուշարաֆին քննադատելու 7 թալիբների հետ համագործակցելու մեղադրանքով, սակայն արգելքը չեղյալ է հայտարարվել մի քանի ամիս անց ԱՄՆ-ի խնդրանքով ։
Նոր իշխանության գլուխ
Ակտիվ ռազմական գործողությունների ավարտից և Քաբուլում նոր իշխանության ձևավորման սկսվելուց հետո Համիդ Քարզայը պահանջված էր ոչ միայն որպես աֆղան քաղաքական գործիչ, այլև որպես ցեղային ազնվականության ներկայացուցիչ։
2001 թվականի դեկտեմբերին աֆղանցի քաղաքական գործիչների Բոննի համաժողովում Քարզայը դրվեց Աֆղանստանի անցումային վարչակազմի ղեկավարի պաշտոնում։ 2002 թվականի հունիսին Լոյյա ջիրգան (բարձրագույն խորհուրդը, որի մեջ մտնում են Աֆղանստանի բոլոր ժողովուրդների, ցեղերի և խմբավորումների առաջնորդները) նրան ընտրել է երկրի ժամանակավոր նախագահ։ Այս ամբողջ ընթացքում Կարզայի կառավարությունում լայնորեն ներկայացվել են Հյուսիսային դաշինքի՝ Աֆղանստանում թալիբներին դիմակայած հիմնական ուժի գործիչները (Փանջշերի նահանգից էթնիկ տաջիկները՝ պաշտպանության նախարար Մոհամադ Ֆահիմը, արտաքին գործերի նախարար Աբդուլա Աբդուլան, լուսավորության նախարար Յունուս Կանունին)։
Հյուսիսային դաշինքի գործիչները, որոնք հետագայում դարձել են Համիդ Քարզայի մրցակիցները նախագահական ընտրություններում, գտնվում են քաղաքական ընդդիմության մեջ, սակայն դեռևս լուրջ սպառնալիք չեն ներկայացնում, ինչպես տեղական դաշտային հրամանատարները, որոնք հենվում են բազմաթիվ զինված ջոկատների վրա և վերահսկում են երկրի տարածքի հիմնական մասը։ Նրանցից ոմանք նշանակվել են պաշտոնական պաշտոնների, ընդհուպ մինչև մարզպետների, մյուսները պարզապես ազդեցիկ մարդիկ են։
Նոր բանակի ստեղծումը շատ դանդաղ է ընթանում, և այն դեռևս շատ ավելի քիչ արդյունավետ է, քան տեղի աշխարհազորը։
Նախընտրական քարոզարշավ
Համիդ Քարզայը, որպես Աֆղանստանի նախագահ, արդեն երկու անգամ մահափորձի օբյեկտ է դարձել։ 2002 թվականի սեպտեմբերին առաջին մահափորձից հետո նա սկսեց վստահել իր անձնական անվտանգությունը միայն ամերիկացիներին և գործնականում դադարեց լքել Քաբուլը, որը վերահսկում է միջազգային խաղաղապահ զորակազմը։ Ես կարծում եմ, որ նա Արևմուտքի լավ ընկերն է, - 2002 թվականին նշել էր Կարզայի մասին Օլեգ Գորդիևսկին.
2003 թվականի դեկտեմբերին Լոյա-ջիրգան հավանություն տվեց երկրի նոր սահմանադրությանը, որը նախագահական կառավարման ձև է սահմանում, և Քարզայը իր թեկնածությունն առաջադրեց քվեարկության։
2004 թվականի սեպտեմբերին իր իշխանության ամրապնդման շրջանակներում Քարզայը պաշտոնանկ արեց նահանգի նահանգապետ Գերատ Իսմայիլ Խանին, որն իր գործունեության մեջ կողմնորոշվել էր դեպի Իրան։ Նա նաև առաջարկել է փոխնախագահ Զիա Մասուդին՝ Հյուսիսային դաշինքի սպանված առաջնորդ Ահմադ Շահ Մասուդի եղբորը։
Հաղթանակ 2004 թվականի ընտրություններում
Առաջին նախագահական ընտրությունների քվեարկությանը մասնակցելու համար գրանցվել է ավելի քան 10,5 մլն աֆղանցիներ, կամ, ՄԱԿ-ի տվյալներով, ձայնի իրավունք ունեցողների գրեթե 100 %-ը։
Աֆղանական ընտրությունները դարձել են միջազգային. քվեարկությունը տեղի է ունեցել նաև Պակիստանում և Իրանում, որտեղ գտնվում են համապատասխանաբար 740 և 600 հազար աֆղան փախստականներ, որոնք թույլ են տվել մասնակցել ընտրություններին։ 2004 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթանակ է տարել Համիդ Քարզայը։ Ընտրատեղամասերի պահպանությունն իրականացրել են աֆղանական ոստիկանությունը, ազգային բանակը և անվտանգության ապահովման միջազգային ուժերը՝ միջազգային կոալիցիայի ուժերի հետ համատեղ։
2005 թվական
2001 թվականին Համիդ Քարզային Աֆղանստանի ժամանակավոր կառավարության ղեկավար նշանակելով՝ ԱՄՆ-ը հույս ուներ, որ նա կկարողանա կարգուկանոն հաստատել երկրում։ Թմրավաճառության մակարդակը կտրուկ աճել է այն ժամանակաշրջանի համեմատ, երբ իշխանության ղեկին եղել են թալիբները։ Կարզայի օրոք նարկոբարոնին նույնիսկ պատասխանատու պաշտոններ են զբաղեցրել (նրանցից մեկը նրա եղբայր Աբդուլ Կայում Քարզայն է, որը համարվում է Կանդահար նահանգի խոշորագույն թմրաբարոններից մեկը)։ Թմրանյութերի առևտրի դեմ պայքարում արդյունքների բացակայությունը և նախագահի կողմից աջակցության բացակայությունը 2005 թվականի սեպտեմբերին հանգեցրել է Աֆղանստանի ներքին գործերի նախարար Ալի Ահմադ Ջալալիի հրաժարականին։
Համիդ Քարզային չի հաջողվել ճնշել թալիբների զինված դիմադրությունը։ Չնայած համաշխարհային հանրության բազմամիլիարդանոց օգնությանը՝ Աֆղանստանը մնում է աշխարհի գրեթե ամենաաղքատ երկիրը։ Այս իրավիճակում, ըստ երևույթին, ԱՄՆ-ը ստիպված կլինի իրական իշխանական լիազորություններ տրամադրել նրանց, ովքեր ունեն հսկայական ազդեցություն և ուժ։ Դա գործնականում արդեն արվել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 18-ին խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման ճանապարհով, որտեղ, ըստ առկա տեղեկությունների, առաջատար են ընդդիմության ներկայացուցիչներն ու նախկին դաշտային հրամանատարները։
2009 թվական
2009 թվականի օգոստոսի 20-ին տեղի ունեցան հերթական նախագահական ընտրությունները, որոնց արդյունքում Կարզայը վերընտրվեց։ Բացի Համիդ Քարզայից, հիմնական հավակնորդներն են եղել ֆինանսների նախկին նախարար Աշրաֆ Ղանի Ահմադզայը և արտաքին գործերի նախկին նախարար Աբդուլա Աբդուլան։ Ընտրությունները անցել են բազմաթիվ խախտումներով, ինչի մասին հայտարարել Է Աֆղանստանում ՄԱԿ-ի առաքելության ղեկավար Քայ Էյդեն ։
Ընտանիք
1998 թվականին Համիդ Քարզայը ամուսնացել է բժիշկ-գինեկոլոգ Զինաթի հետ ։ 2007 թվականի հունվարի 25-ին նրանք որդի են ունեցել՝ Միրվայս անունով ։
Տիրապետում է վեց լեզուների՝ փաշթո, դարի, հինդի, ուրդու, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուների ամերիկյան տարբերակին ։
2011 թվականին սպանվել է Համիդ Քարզայի կրտսեր եղբայրը՝ Ահմեդ Վալի Քարզայը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Աֆղանստանի նախագահներ
Կազանովա Լոնատի
Կազանովա Լոնատի (Casanova Lonati), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 427 մարդ (2004 թվական)։ Խտությունը կազմում է 107 մարդ/կմ²։ Տարածքը 5 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27041։ Հեռախոսային կոդ՝ 0385։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Աստվածածինը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չարթվել
Չարթվել (Chartwell), Ուինսթոն Չերչիլի չափահաս տարիքում բնակվելու հիմնական առանձնատան անվանումը։ Չերչիլը և իր կին Կլեմենտինան գնել են Ուեսթերհամից 2 կմ մղոն հարավ գտնվող այս տունը 1922 թվականին։ Ձեռք բերելուց հետո նրանք հիմնովին ձևափոխել և վերանորոգել են տունը։
Պատմություն
Այս տարածքում առանձնատունը կառուցված է եղել առնվազն արդեն 16-րդ դարի սկզբում և կոչվել է Ուոլ Սթրիթ ։ Այս տան մեջ է ժամանակավորապես բնակվել Հենրի VIII թագավորը, երբ նա հանդիպում էր Աննա Բոլեյնի հետ հարևան Հյուեր ամրոցում (Hever Castle) ։ Առանձնատունը հիմնովին վերանորոգվել և լայնացվել է 19-րդ դարում։ Համաձայն Ազգային ֆոնդի, այն դարձել է Վիկտորիական ժամանակաշրջանի ճարտարապետության ամենաանդուր օրինակներից մեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քենթի առանձնատներ Կատեգորիա:Քենթի այգիներ Կատեգորիա:Ազգային ֆոնդի սեփականություն Քենթում Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ Քենթում Կատեգորիա:Թանգարաններ Քենթում Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Քենթում Կատեգորիա:Ուինսթոն Չերչիլ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի վարչապետների տներ
Նուբարաշեն վարչական շրջան
Ընդհանուր նկարագիր
Նուբարաշենն ունի 18 կմ² տարածք (Երևանի 8.07% -ը), մեծությամբ Երևանի 5-րդ շրջանն է։ Գտնվում է Երևանից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք ամբողջությամբ մեկուսացված քաղաքից։
Թաղամասի կենտրոնում գտնվում է Նուբարաշենի կենտրոնական այգին և մոտակա Ղևոնդ Ալիշանի անվան թիվ 95 դպրոցը (բացվել է 1932 թվականին)։ Նուբարաշենի ռազմական բազան զբաղեցնում է թաղամասի արևելյան հատվածի մեծ մասը։
Բնակչությունը՝ ։
Պատմություն
Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միությունը (ՀԲԸՄ) դարձավ միակ սփյուռքի կազմակերպությունը, որը թույլատրվեց գործունեություն ծավալել Հայաստանի խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում (ՀԽՍՀ)։ ՀԲԸՄ թույլտվությունը տրվել է 1923 թվականին։
1926 թվականի Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության Միացյալ Նահանգների Ֆիլադելֆիայի հանդիպման ժամանակ, ՀԲԸՄ-ն որոշում է կայացրել ֆինանսավորել Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային հանրապետությունում նոր բնակելի շենք կառուցելու համար` հիմնադիրի պատվին։ Ծրագրի հիմնական նպատակն էր ուղղված Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած հայ ընտանիքների հայրենադարձությանը և այն տարածվեց Մերձավոր Արևելքում և Եվրոպայում։ Ծրագրի իրականացման համար նախատեսված էր, մինչև 1931 թվականի ապրիլի 30-ը բարձրացնել 250.000 ԱՄՆ դոլարը, որպեսզի ծրագիրը սկսի ՀԲԸՄ-ի 25-ամյակի կապակցությամբ։ Նյու Յորքում հայերի համար նվիրաբերվել է 102.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ Չիկագոյից` 25.000 ԱՄՆ դոլար։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանի հարուստ նվիրատուներից շատերը 1929 թ. մեծ դեպրեսիայի զոհ դարձան։ Այսպիսով, 1929 թվականի վերջի դրությամբ ապահովվեց միայն 153.000 ԱՄՆ դոլար։
Բանաստեղծի պատանեկությունը
«Բանաստեղծի պատանեկությունը» («Юность поэта»), գեղարվեստական ֆիլմ Ալեքսանդր Պուշկինի՝ լիցեյում սովորելու տարիների մասին, որը նկարահանել Աբրամ Նարոդիցկին ։ Ֆիլմը նկարահանվել է բանաստեղծի մահվան 100-ամյակի կապակցությամբ։ Ֆիլմի խորհրդատուներն են եղել պուշկինագետներ Լ․ Մոձալևսկին և Ն․ Իզմայլովը։ Ֆիլմը Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում ոսկե մեդալ է ստացել 1937 թվականին։ Պուշկինի դերակատարը՝ Վալենտին Լիտովսկին, ինչպես նաև լիցեյի սովորողների դերակատարների մեծ մասը զոհվել են Հայրենական մեծ պատերազմի ճակատներում։
Նուբարաշեն վարչական շրջան
Պատմություն
Հայաստանի կոմունիստական ​​կառավարությունը նախաձեռնության համար առաջարկել է բազմաթիվ տեղեր, այդ թվում` Եղվարդ, Սարդարապատ և Մեծամոր։ Վերջապես, բնակավայրի գտնվելու վայրը ընտրվել է մայրաքաղաքի հարավ-արևելյան հարթավայրում, Նորագավիթի հարևանության հարավում։
Բանաստեղծի պատանեկությունը
Սյուժե
1814 թվական։ Ցարսկոե Սելոն պատրաստվում է դիմավորել կայսր Ալեքսանդր I-ին և ռուսական բանակին Նապոլեոնի նկատմամբ հաղթանակից հետո։ Բայց լիցեյում սովորող 15-ամյա Պուշկինին ավելի շատ հուզում են սեփական բանաստեղծությունները և ճորտ դերասանուհի Նատաշան։
Տեխնական տվյլեր
Ֆիլմը նկարահանվել է «Սվեմա» սև-սպիտակ ժապավենի վրա։
Նուբարաշեն վարչական շրջան
Պատմություն
Պողոս Նուբարը ծրագրի համար նվիրաբերեց 100,000 ԱՄՆ դոլար, իսկ վերջապես, 1930 թվականի ապրիլ-մայիսին Հայաստանի կոմունիստական ​​կառավարության և ՀԲԸՄ-ի միջև պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել «Նուբարաշեն բնակելի թաղամասի կառուցումը»։ Շուտով նույն տարվանից սկսվեց շինարարական աշխատանքը Երևանի հարավում` քաղաքաշինական ծրագրի հիման վրա, որը մշակվել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից։
Բանաստեղծի պատանեկությունը
Վիդեո
Ֆիլմը թողարկվել է «Վոստոկ» ընկերության կողմից տեսաժապավենների և DVD-ների վրա։
Նուբարաշեն վարչական շրջան
Պատմություն
1931 թ. հուլիսին մոտ 100-120 բնակելի շենքեր պատրաստ էին ծառայելու։ 1932 թվականին բնակավայրը պաշտոնապես հաստատվել է և անվանվել է Նուբարաշեն (նշանակում է Նուբար քաղաք)։ Նորաստեղծ բնակավայրի առաջին բնակիչները հայրենադարձվել են Հունաստանի հայ ընտանիքները, այնուհետև` Բուլղարիայից, Ֆրանսիայից, Լիբանանից և Սիրիայից։ Ծրագրի գրեթե 50%-ը ավարտվել է 1936 թ. վերջին։ 1937 թ. ամռանը Նուբարաշենում ապրում էր մոտ 1000 հայրենադարձված հայ։
Բանաստեղծի պատանեկությունը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1937 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Նուբարաշեն վարչական շրջան
Պատմություն
1938 թվականին բնակավայրը վերանվանվեց Սովետաշեն (Սովետասեն), որը նշանակում է խորհրդային քաղաքը։ 1961 թ.-ին Օրդոնիկիձեի շրջանը (Օրրջոնիկիդզևի շրջան) ձևավորվեց որպես Երևանի վարչական շրջան։ 1963 թ. Սովետաշենին տրվել է քաղաքային տիպի բնակության կարգավիճակ՝ Օրջոնիկիձեի շրջանի մի մասը դառնալու համար։
1989 թ. թաղամասը վերանվանվել է իր սկզբնական անվամբ։ 1996 թ.-ին Հայաստանի վարչական բաժանման բարեփոխումների արդյունքում Նուբարաշենին տրվեց Երևանի վարչական շրջանի կարգավիճակ։
Ժողովրդագրություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով, շրջանի բնակչությունը կազմել է 9,561 մարդ (քաղաքի բնակչության 0,9% -ը)։ Ըստ 2016 թվականի պաշտոնական տվյալների` թաղամասի բնակչությունը կազմում է շուրջ 9,800՝ Երևանի ամենաքիչ բնակիչներ ունեցող շրջան։
Թաղամասում գտնվում է 2015 թվականի ապրիլի 25-ին բացված Սուրբ Նահատակաց եկեղեցին։ Շինարարությունը սկսվել է 2012 թվականին և ավարտվել 2015 թվականին։ Եկեղեցին նախագծել է ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը, իսկ միջոցները հատկացրել է հայտնի գործարար Գագիկ Ծառուկյանը։
Մշակույթ
Նուբարաշենի երաժշտական դպրոցը գործում է 1935 թվականից, իսկ թիվ 34 Նուբարաշենի գրադարանը գործում է 1936 թվականից։
Թաղամասում բազմաթիվ հուշարձաններ են տեղադրվել, այդ թվում `
Տնտեսություն
1958 թվականին բացված Նուբարաշենի գործարանը հանդիսանում է թաղամասի առաջին արդյունաբերական գործարաններից մեկը։ 1982 թվականին բացվեց Նուբարաշենի կահույքի գործարանը (ներկայումս հայտնի է որպես WoodLnad): Խորհրդային տարիներին Մասիսի կոշիկի գործարանի մասնաճյուղն էր։
Խորհրդային տարիներից ի վեր թաղամասում գործում են անասնաբուծարաններ, որոնցից ամենամեծը` 1971 թվականին բացված «Նուբարաշեն» թռչնաբուծական ֆերման է։
Անկախությունից հետո թաղամասում բացվեց սննդամթերքի վերամշակման բազմաթիվ գործարաններ, ինչպիսիք են Էլիզա և Գոհար պահածոների պահածոների գործարանը, որը բացվել է 2000 թվականին։
Նուբարաշենի հոգեբուժական բժշկական կենտրոնն ունի 500 մահճակալ։
Կրթություն
2016-2017 թվականների դրությամբ Նուբարաշենն ունի 2 հանրակրթական դպրոց, ինչպես նաև հատուկ կարիքներով երեխաների համար ևս 2 դպրոց։
Սպորտ
Նուբարաշենը մի շարք մարզական դպրոցներ ունի, որոնցից են`
Միջազգային հարաբերություններ
Նուբարաշեն թաղապետարանը կապեր է հաստատել՝
Դվինի եկեղեցական ժողով (այլ կիրառումներ)
Դվինի եկեղեցական ժողովներ, գումարվել են Մարզպանական Հայաստանի, ապա՝ Արմինիա կուսակալության մայրաքաղաք, հայոց կաթողիկոսության աթոռանիստ Դվին քաղաքում, 6-8-րդ դարերում։ Քննարկվել են դավանական, ծիսական, ինչպես նաև եկեղեցական կարգ ու կանոնին վերաբերող կարևոր խնդիրներ։ Դվինի եկեղեցական ժողովում ընդունված որոշումները մեծ նշանակություն են ունեցել Հայ եկեղեցու դավանական դիրքորոշման հստակեցման գործում։ Ժողովների մի մասը եղել է կանոնադիր։ Ընդունված կանոնախմբերը տեղ են գտել «Կանոնագիրք Հայոց»-ում։
Լվածաղիկ մուգ կարմիր
Լվածաղիկ մուգ կարմիր, բարդածաղկավորներ ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
Կարճ կոճղարմատով, ուղիղ ճյուղավոր ցողունով, փետրաձև մասնատված տերևներով, 20-80 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Մինչև 15 սմ երկարությամբ ստորին տերևները խոշոր են, իսկ վերիններն ու միջինները՝ փոքր և նստադիր։ Զամբյուղները առաջանում են առանձին ճյուղերի գագաթներին։ Փաթաթոցի տերևիկներն ունեն մուգ գորշագույն եզրաշերտ։ Եզրային լեզվակավոր ծաղիկները տարբեր գույների են, երբեմն նաև սպիտակ, դեղին խողովակաձև ծաղիկները հավաքված են զամբյուղների միջին մասում։ Պտուղները կարճ փոփուլիկով կողավոր սերմնիկներ են ։
Տարածվածություն
Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիների խոտածածկ լանջերին, քարքարոտ վայրերում և մերձալպյան մարգագետիններում։ Հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Տավուշի մարզերում։ Գեղեցիկ գեղազարդային բույս է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղկազամբյուղները, որոնք պարունակում են թունավոր բարդ եթերներ՝ պիրետրիններ, ցիներիններ, եթերային յուղ, սապոնիններ, խեժ և այլն։ Դեղագործության մեջ ծաղկազամբյուղներից ստանում են պիրետրիններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Թռչնի գրիպ
Թռչնի գրիպը, սուր, բարձր վարակելիությամբ օժտված վիրուսային վարակ է՝ մարսողության և շնչական համակարգերի ախտահարմամբ, որին բնորոշ է բարձր մահացությունը։
Կլինիկական նկարագիր
Գրիպի Ա H5N1 ենթատեսակի առաջացած հիվանդության գաղտնի շրջանը սովորաբար 2-3 օր է, որը կարող է տատանվել 1-7 օր։ Հիվանդությունը սկսվում է սուր՝ դողով, մկանացավերով, հնարավոր է ցավ կոկորդում, ռինորեա։ Հարավ-ասիական երկրներում արձանագրված հիվանդների մոտ նկատվել է դիարեա՝ առանց լորձի և արյան, որոշակի դեպքերում՝ փսխում։ Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումը հանդիսանում է հիվանդության վաղ և մշտական ախտանիշը։ Բոլոր հիվանդացածների մոտ նկատվել է բարձր ջերմություն, ստամոքս-աղիքային խանգարումներ, հեպատիտ։ Մահվան պատճառ է հանդիսացել առաջնային վիրուսային պնևմոնիան։ Հիվանդության առաջին իսկ ժամերին ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչև 380 և հաճախ հասնում է մինչև հիպերէրգիկ նշանակության։ Հիվանդության սրացման ժամանակ (հիվանդության 2-3 օր) բնորոշ է շնչական ուղիների ստորին հատվածի ախտահարում (ստորին ռեսպիրատոր ախտանիշ), առաջնային վիրուսային պնևմոնիայի հնարավոր զարգացում. հազ, հևոց և դիսֆոնիա։ Ուղեկցվում է հաճախ հազը խորխարտադրությամբ։ Թաց խորխում հազվադեպ նկատվում են արյան հետքեր։ Աուսկուլտացիայի ընթացքում հայտնաբերվում է կոշտ շնչառություն, խզզոցներ։ Կրծքավանդակի ռենտգեն նկարի վրա հիվանդության վաղ շրջանում թոքերում նկատվում են դիֆուզ, ոչ յուրահատուկ փոփոխություններ, բազմախոռոչային կամ առանձին ինֆիլտրատներ, որոնք ունակ են արագ տարածվելու և միաձուլվելու։ Որոշ դեպքերում կարող են հայտնաբերվել սեգմենտար կամ բլթային կարծրացումներ։ Հիվանդության զարգացումը ուղեկցվում է շնչառական անբավարարությամբ և սուր ռեսպիրատոր դիսթրես ախտանիշով։ Հիվանդների ծայրամասային արյան մեջ որոշվում է.
Վիրուսի պանտրոպիզմի արտահայտմամբ և դրանով պայմանավորված ինտոքսիկացիայի գործընթացը կարող է ախտահարել լյարդը և երիկամները, հիվանդների ավելի քան 30%-ի մոտ զարգանում է սուր երիկամային անբավարարություն։ Արյան կենսաքիմիական հետազոտության ժամանակ, որպես կանոն, հայտնաբերվում է տրանսամինազի ակտիվության բարձրացում, հազվադեպ ՝ կրեատինինեմիա։ Վաղ հասակի երեխաների մոտ հիվանդությունն ընթանում է շատ ծանր։ Հիմնական ախտանշաններին միանում է նաև էնցեֆալիտը։ Այս դեպքում ավելանում են նաև սաստիկ գլխացավերը, սրտխառնոցը, փսխումը և գիտակցության խանգարումները։ Մահացությունը հասնում է 50-80%։ Մահացու ելքը սովորաբար նկատվում է հիվանդության երկրորդ շաբաթվա ընթացքում։
Ախտորոշում
H5N1 գրիպի շտամով հարուցված կլինիկական հաստատումը, հատկապես՝ առաջին դեպքերի, դժվար է։ Նախնական ախտորոշումը կարող է իրականացվել կլինիկական նշանների հիման վրա՝ համաճարակաբանական տվյալների համադրությամբ՝
Քիմիականխարգելում
Թռչնի գրիպի քիմ կանխարգելումը իրականացվում է ինտերֆերոնի հավելյալների (ցիկլոֆերոն և ամիկսին), Օզելտամիվիրի (Տամիֆլյու), Ամանտանդինի, Ռեմանտադինի, Ալգիրեմի և Արբիդոլի, որպես հակավիրուսային պատրաստուկներ, ընդունումով։ Քիմկանխարգելումը ավելի արդյունավետ է խոցելի խմբերում, հիվանդների հետ շփված անձանց շրջանի դեպքում իրականացնելու։ Ընդունման տևողությունը հավասարազոր է առողջացման փուլին։ Քիմ․կանխարգելումը ցուցված է H5N1 շտամով վարակված կասկածելի անձանց, թռչնաֆաբրիկաներում աշխատողներին, այդ թվում հավաքարարներին և այլոց։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Տենդը և շնչական ուղիների ախտահարումը հանդիպում է շատ հիվանդությունների ժամանակ։ Գրիպի (H5N1) և այլ վիրուսային ռեսպիրարտոր վարակիչ հիվանդությունները տարբերակիչ ախտորոշման ժամանակ զգալի դժվարություններ են առաջացնում։ Տարբերակիչ ախտորոշուման դժվարությունը կայանում է նրանում, որ թռչնի գրիպը շատ հաճախ շփոթում են սուր շնչառական վիրուսների հետ։
Բուժում
Հիվանդների բուժումն իրականացվում է հիվանդանոցային պայմաններում։ Հիվանդները կարող են դուրս գրվել հիվանդանոցից ոչ շուտ, քան մարմնի ջերմաստիճանի նորմալացումից 7 օր հետո։ Իրականացվում է հակավիրուսային պատրաստուկներով յուրահատուկ թերապիա։ ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս առաջին հերթին նեյրամինիդազների հավելյալներ՝ կապված վերջիններիս լայն սպեկտորի ազդեցության հետ. 1. Օզելտամիվիր (Ozeltamivir Տամիֆլյու), 75 մգ օրվա մեջ 2 անգամ, 5 օրվա ընթացքում, ընդունելիս հիվանդության վաղ շրջանում, հատկապես առաջին օրերին, արտահայտված արդյունավետություն։ Տամիֆլյուն ցուցված է գրիպ Ա H5N1-ով հիվանդ մեծահասակներին, մինչ և 12 տարեկան և բարձր երեխաներին։ Տամիֆլյուն մինչև 12 տարեկան երեխաներին ցուցված չէ։ Չնայած ներկայում աշխատանքներ են տարվում երեխաների համար Տամիֆլյու-օշարակ ստանալու ուղղությամբ։ Զանամիվիր (Zanamivir, Ռելենզա). պատրաստուկը նշանակվում է ինհալյացիայի ձևով՝ ինտրանազալ։ Ռուսական արտադրության լայն սպեկտորի ազդեցության հակավիրուսային պատրաստուկներից գրիպի բուժման համար նախապատվությունը տրվում է Արբիդոլին։ Այս պատրաստուկի դեղաչափն անհրաժեշտ է ավելացնել 2 անգամ։ Թռչնի գրիպի բուժման համար, խորհուրդ են տրվում բոլոր ադամանտանային խմբի պատրաստուկները ներառյալ՝ Ռեմանտադինը և Ալգիրեմը Ցուցված են նաև օգտագործել սիմպտոմատիկ միջոցներ։ Հիպերթերմիայի ժամանակ ցուցված են ջերմիջեցնող պատրաստուկներ՝ per os (պարացետամոլ, իբուպրոֆեն և այլն)։ Հակաբորբոքային միջոցները հակավիրուսային բուժման վրա ունեն կողմնակի (ադիտիվ) արդյունք։ Գրիպ (H5N1) բուժման ժամանակ չեն օգտագործվում. սալիցիլատը (ասպիրին), անալգինը։ Անալգինը և հակագրիպինները խստիվ հակացուցված են թռչնի գրիպի բուժման համար։ Գրիպի ժամանակ դեսենսիբիլիզացված թերապիան բժշկի նշանակմամբ ցուցված է ժամանակակից պատրաստուկների ցանկից։ Հակաբիոտիկներ նշանակվում են միայն խառը թոքաբորբերի կասկածի ժամանակ։ Կորտիկոստերոիդները ցուցաբերում են որոշակի կլինիկական արդյունավետություն օրգան համակարգերի ախտահարման նախանշաններով գրիպային թոքաբորբերի ծանր ձևերի ժամանակ։ Հիվանդներին, որոնց մոտ զարգացած է սուր ռեսպիրատոր -դիսթրեսախտանիշ՝ օգնությունը ցուցաբերվում է ինտենսիվ թերապիայի պայմաններում՝ զուգորդված ռեսպիրատոր աջակցությամբ։ Նպատակահարմար է թոքերի ոչ ինվազիվ օդափոխության օգտագործումը, թոքերի արհեստական օդափոխությունը (ԹԱՕ) պահպանող միջոցներով, էքստրակորպորալ օքսիգենացիա և սուրֆակտանի ներարկումը (Բիոսուրֆ)։ Կանխարգելիչ բուժում կամ արտակարգ կանխարգելում. արտակարգ կանխարգելման համար ցուցված է Ցիկլոֆերոնը և Ինտերֆերոնի այլ հավելյալներ։ Ցիկլոֆերոնի և ինտերֆերոնի հավելյալների արդյունավետությունը բարձր կլինի, եթե վերջիններս նշանակվեն որքան հնարավոր է շուտ։ Ցուցված են խոցելի խմբերում և բուժաշխատողներին, ինֆեկցիոն պրոֆիլի ԲԿԿ-ների աշխատակիցներին, որոնք շփվում կամ խնամում են գրիպային թոքաբորբերով հիվանդներին։
Թռչունների շրջանում
Թռչուններին վարակից զերծ պահելու համար անհրաժեշտ է իրականացնել հիգիենիկ մի քանի միջոցառում. առանձնացնել կոշիկներ ու հագուստ թռչնանոց մտնելու համար։ Այդ հագուստը և կոշիկները պետք է պահել թռչնանոցի մուտքի մոտ փակ դույլի մեջ կամ պահարանում։ Հակառակ դեպքում յուրաքանչյուր անգամ թռչնանոց մտնելիս անհրաժեշտ է մաքրել և մանրէազերծել կոշիկները և լվանալ հագուստը։ Կոշիկները պետք է լվանալ քերող խոզանակով, որպեսզի բոլոր մնացորդները, ցեխը մաքրվեն, ապա մանրէազերծող նյութով՝3%-անոց ֆորմալինի լուծույթով դրանք պետք է սրբել, իսկ հագուստը պետք է լվանալ լվացքի մեքենայով՝ որևէ լվացքի փոշու օգտագործմամբ։ Նախքան թռչնանոց մտնելը օճառով, ջրով ու համապատասխան մանրէազերծող միջոցով պետք է լվանալ ձեռքերը։ Թռչունների վանդակները, կերն ու ջուրը, կերամանները, բահերը, թիերը, փոցխերը, ավելները և այլ գործիքները միշտ անհրաժեշտ է մաքուր պահել։ Նախքան մանրէազերծելը, պետք է հեռացնել թռչնաղբը, ապա մաքրել մակերևույթը օճառով ու ջրով։ Սատկած թռչուններին պետք է թաղել կամ դիակիզել՝ բացառապես ձեռնոցներով և դիմակով պաշտպանված։ Անհրաժեշտ է փակ պահել հողամասի և թռչնանոցի մուտքերը։ Հարկ չկա, որ թռչնանոցներ մտնեն ընտանիքի բոլոր անդամները, այլ միայն նրանք, ովքեր խնամում են թռչուններին։ Վերջիններս պետք է խուսափեն թռչունների ցուցահանդեսներ, թռչնաշուկաներ հաճախելուց կամ վայրի թռչունների կուտակման վայրերում լինելուց։ Պետք է հնարավորինս խուսափել օտար անձանց ձեր թռչնանոց մտնելուց, կամ թույլատրել միայն վերջիններիս կոշիկները մաքրելուց և ախտահանելուց հետո կամ ցանկալի է այցելուներին տրամադրել մեկանգամյա օգտագործման պոլիէթիլենային կրկնակոշիկներ։ Եթե այցելուներն իրենք ունեն թռչուններ, ապա չպետք է թույլ տալ, որ վերջիններս մոտենան տվյալ թռչնանոցին։ Պետք է առավելագույնս խուսափել թռչունների որսից։ Հակառակ դեպքում՝ որսած թռչուններին թույլ չտալ շփվել ընտանի թռչունների հետ։
Թռչուններին պահել փակ շինություններում, որպեսզի որսած կամ չվող թռչունները չմոտենան և չշփվեն թռչնանոցի թռչունների հետ, քանի որ դրանք կարող են վարակ բերել իրենց հետ։ Եթե թռչունները տեղակայված չեն փակ տարածքում և դրսում են, անհրաժեշտ է ցանկապատել այդ տարածքը։ Քանի որ ուղևորատար, բեռնատար և գյուղատնտեսական մեքենաների անվադողերը կամ առանձին պարագաներ կարող են աղտոտված լինել թռչնագրիպի վիրուսներով, այլ վայրերից վերադառնալիս անհրաժեշտ է մեքենայի անվադողերը և այլ պարագաները մաքրել և մանրէազերծել։ Նոր ձեռք բերված թռչունները պեռք է առնվազն մեկ ամիս պահվեն մյուս թռչուններից առանձին, որից հետո կարելի է խառնել դրանց հետ։ Հիվանդությունը կանխելու համար լավ կլինի տարբեր տարիքի, տարբեր ցեղերի պատկանող կամ էլ տարբեր աղբյուրներից ստացված թռչուններին իրար չխառնել։ Անբարենպաստ տնտեսություններում հարկ է սահմանել կարանտին։ Հիվանդ կամ կասկածելի թռչուններին պետք է ոչնչացնել «առանց արյուն» մեթոդով (թռչուններին լցնելով պոլիէթիլենային պարկերը), որը ներկայում թռչնի գրիպից պաշտպանության միակ հավանական միջոցն է։ Առկա են թռչունների համար պատվաստանյութերի մի քանի տեսակներ, բայց դրանց օգտագործումը տնտեսապես արդարացված չէ։ Հիվանդ թռչուններ նկատելիս, դրանց անկման դեպքում պետք է անհապաղ դիմել անասնաբույժի, քաղաքապետարան, թաղապետարան, գյուղապետարան արտակարգ իրավիճակների վարչություն։
Բնակչության շրջանում
Ընտանի թռչունների շրջանում էպիզոոտիայի առկայության պայմաններում, վերջինիս վերացման և բնակչության շրջանում համաճարակի կանխարգելման նպատակով, անհրաժեշտ է իրականացնել համալիր միջոցառումներ։ Թռչունների հետ աշխատողները պետք է կրեն համապատասխան արտահագուստ՝ (կոմբինիզոն կամ վիրաբուժական խալաթ, անջրաթափանց գոգնոց, ձեռնոցներ, ակնոցներ, դիմակներ) և խստորեն պետք է պահպանեն անձնական հիգիենայի կանոնները, ձեռքերը հաճախակի լվանալ (օրական 10 անգամ և ավելի) օճառով և շփել սպիրտով, հատկապես՝ թռչունների և այլ ընտանի կենդանիների հետ շփվելուց հետո։ Գրիպի և սուր շնչառական հիվանդությունների նշաններով հիվանդներին անհապաղ պետք է մեկուսացնել և դիմել բժշկի։ Հայտնաբերված հիվանդներին պետք է հոսպիտալացնել և բուժել օզելտամիվիրով (Տամի ֆլյու)։ Բնակչությունը պետք է սահմանափակի վայրի թռչունների հետ շփումները։ Բնակչության շրջանում պետք է արգելվի թռչունների որսը։ Անհրաժեշտ է խուսափել հիվանդ, սատկած թռչնի հետ շփումից, չխնամել և չկերակրել հիվանդ ընտանի և վայրի թռչուններին։ Ոչ մի դեպքում չպետք է փետրահանել սատկած, թռչուններին, չմորթել և սննդում չօգտագործել հիվանդ, սատկած ընկած թռչունների միսը և ձուն։ Չնայած թռչնի գրիպի վիրուսը դիմացկուն է ցրտին և սառեցմանը, սակայն արագ ոչնչանում է բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում՝ եռացող ջրում կամ տաք տապակի մեջ։ Թռչնի միսը կարելի է օգտագործել, եթե վերջինս ենթարկվել է պատշաճ թերմիկ մշակման՝ կեսից-մեկ ժամ տևողությամբ։ Վերոհիշյալ միջոցառումների իրականացումը թույլ է տալիս կարճ ժամանակահատվածում տեղայնացնել թռչունների էպիզոոտիան և բնակչության շրջանում հիվանդության դեպքերը (1997 թ. Հոնգկոնգ, 2003 թ-ին՝ Նիդերլանդներ)։ ԱՀԿ-ի փորձագետները խորհուրդ են տալիս կանխարգելիչ նպատակներով ուժեղացնել հսկողությունը թռչնի գրիպի նկատմամբ և գործադրել ազգային ահազանգման համակարգ՝ թռչունների շրջանում եզակի կամ զանգվածային անկումների հաղորդումների վերաբերյալ, ուժեղացնել համաճարակային հսկողությունը սեզոնային գրիպի նկատմամբ, այդ թվում՝ անհայտ ծագման թոքաբորբից մահացածների, հատկապես այն անձանց շրջանում, ովքեր ունեցել են շփում վարակված ընտանի թռչունների հետ։ Խորհուրդ են տրվում նաև իրականացնել սեզոնային գրիպի դեմ կանխարգելիչ պատվաստումներ, որպեսզի խուսափենք միաժամանակյա վարակումներից թե՛ սովորական գրիպով և թե՛ թռչնի գրիպով, որի արդյունքում կնվազի վիրուսի գեների վերատեսակավորումը և մուտացված վիրուսի առաջացումը։ Ինչպես նաև անհրաժեշտ է իրականացնել քարոզչական աշխատանքներ բնակչության շրջանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գրիպ Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ Կատեգորիա:Վիրուսներ Կատեգորիա:Կենդանիների վիրուսային հիվանդություններ
Փափկամազ ջրային
Փափկամազ ջրային, մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային և ստորին լեռնային գոտիների առուների և գետերի ափերին։ Հանդիպում է Արմավիրի, Արարատի, Սյունիքի մարզերում ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակների համար օգտագործում են կանաչ զանգվածը։ Երիտասարդ տերևներն օգտագործում են սննդի մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Մեխակազգիներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կամիշևախա (գյուղ, Ամվրոսիևսկի շրջան)
Կամիշևախա (Комишуваха), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կամիշևախա գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կոռնելիս դե Բրույն
Կոռնելիս դե Բրույն (Cornelis de Bruijn, ), նիդերլանդացի նկարիչ, գրող և ճանապարհորդ։ Կատարել է երկու մեծ ճանապարհորդություն դեպի Արևելք, որոնց հիման վրա հրատարակել է երկու գիրք՝ «Կոռնելիս դե Բրույնի ճանապարհորդությունը Փոքր Ասիայի հայտնի հատվածում», որը լույս է տեսել 1698 թվականին, և «Ճանապարհորդություն Մոսկվայով դեպի Պարսկաստան ու Հնդկաստան»։ Այս երկրորդը լույս է տեսել 1711 թվականին։ Երկու գրքերն էլ պատկերազարդված էին նրա կատարած էսքիզներով։ Առաջին ճանապարհորդության ընթացքում նա այցելել է Հռոմ, Եգիպտոս, Երուսաղեմ, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության խոշոր ու փոքր քաղաքների մեծ մասը։ Ստեղծել է Երուսաղեմի և եգիպտական բուրգերի ներքին տեսքի առաջին պատկերներն ու էսքիզները։ Նրա գրքերն աննախադեպ հաջողություն ունեցան Եվրոպայում և թարգմանվեցին մի քանի լեզվով։ Երկրորդ ճամփորդության ընթացքում դե Բրույնն այցելել է Ռուսաստան՝ լինելով երկրի հյուսիսային հատվածում, այցելելով Մոսկվա և Աստրախան քաղաքները։ Այստեղից անցել է Պարսկաստան, ստեղծել քաղաքների բնապատկերներ, պատկերել հնագույն շինությունների ավերակները, արձանագրությունները, մարդկանց ու կենդանիների, բույսերը։ Իր ուղևորությունը շարունակելով Հնդկական օվկիանոսով՝ նա հասավ Ճավա կղզի, որից հետո Պարսկաստանով ու Ռուսաստանով վերադարձավ Հոլանդիա։
Կյանքի վաղ տարիներ
Կորնելիս դը Բրուինը ծնվել է 1652 թվականին Հաագայում։ Դեռ վաղ մանկությունից նա ցուցաբերում է մեծ հետաքրքրություն օտար երկրների և ճամփորդությունների նկատմամբ։ Իսկ սերը նկարչության հանդեպ եկավ լրացնելու նրա այդ հետաքրքրությունը, քանի որ լինելով օտար երկրներում, նա իր տեսածները կարողացավ պատկերել և մեզ հասցնել։ Նրա և օրիենտալիստ շատ նկարիչների շնորհիվ մենք այսօր հնարավորություն ունենք տեսնելու, թե պատմական այս կամ այն կոթողը ինչպիսի տեսք ուներ շուրջ 350 տարի առաջ, ազգային ինչպիսի զգեստներ էին կրում տարբեր ժողովուրդների ներկայացուցիչները և այլն։ Հաագայում նա սովորում է նկարիչ Թեոդոր վան դեր Շուրի մոտ։ Հարուստ և խանդավառ ճանապարհորդ Նիկոլաս Վիտսենը, որ նաև Ամստերդամի բուրգոմաստերն էր (քաղաքի բարձրագույն կառավարիչը) և 1666 թվականին այցելել էր «Հյուսիսային և Արևելյան Թաթարիա» (այդ ժամանակներում Եվրոպայում այդպես էին անվանում Կասպից ծովից մինչև Խաղաղ օվկիանոս ընկած տարածքը, մինչև Չինաստանի ու Հնդկաստանի սահմանները), մի առիթով այնքան է տպավորվում դը Բրուինի՝ երկուսով ճանապարհորդելու և ստեղծագործելու խանդավառ առաջարկով, որ որոշում է հոգալ նրա առաջին ճանապարհորդության ծախսերը։
Առաջին ճանապարհորդություն
1674 թվականին ձեռնարկած իր առաջին ուղևորության ընթացքում Կորնելիս դը Բրուինը նախ այցելեց Հռոմ, որտեղ Ադոնիս կեղծանվամբ ընդգրկվեց «Չվող թռչուններ» նկարիչների միության շարքերը։ 1678 թվականին Լիվոռնո նավահանգստից մեկնեց Զմյուռնիա, որն այն ժամանակ հոլանդական գաղութ էր։ 1679 թվականին լինելով Ստամբուլում՝ դը Բրուինը ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, որ թրքուհիները գլուխները ծածկում են գլխաշորով։ 1681 թվականին նա այցելում է Եգիպտոս, բարձրանում բուրգերի գագաթը և այնտեղ թողնում իր ստորագրությունը։
Դը Բրուինը գաղտնաբար այցելել է Երուսաղեմ և Բեթլեհեմ, երկար ժամանակ ապրել Հալեպում։ Նա թաքուն կատարել է Երուսաղեմի էսքիզները, որն այն ժամանակ մտնում էր Օսմանյան կայսրության սահմանների մեջ։ Դը Բրուինը Սիրիայում էսքիզներ է կատարել նաև Պալմիրայից, որը կործանել էր Հռոմի կայսր Ավրելիանոսը։ Դրանից հետո Կիպրոսով ու Զմյուռնիայով 1684 թվականին նա մեկնում է Վենետիկ, որտեղ համագործակցում է գեղանկարիչ Յոհան Կարլ Լոտի հետ։ 1693 թվականին վերադառնալով Հաագա, նա վաճառում է իր հուշանվերները։ Իսկ հինգ տարի աշխատելով իր հուշագրությունների վրա, արդեն 1698 թվականին դը Բրուինը հրատարակում է իր առաջին գիրքը՝ «Կորնելիս դը Բրուինի ճանապարհորդությունը Փոքր Ասիայի հայտնի հատվածում», որը լեցուն էր բազմաթիվ փորագրանկարներով։ Այն իսկույն մեծ հետաքրքրության արժանացավ եվրոպացիների շրջանում և թարգմանվեց մի քանի լեզվով։ Այդ պատկերների շարքում էին նաև եգիպտական բուրգերի ու Երուսաղեմի նկարները, որոնք լայն ճանաչում ձեռք բերեցին Եվրոպայում։ Գիրքը գունավոր տպագրությամբ առաջին հրատարակություններից մեկն էր՝ կատարված այն ժամանակվա տպագրական սարքերով և ոչ թե ձեռքով։
Այցելությունը Ռուսաստան
1701 թվականի աշնանը դը Բրուինն առագաստանավով ուղևորվում է դեպի Արխանգելսկ։ Ծանոթանալով քաղաքին և հյուսիսի բնիկների՝ սամոեդների կենցաղին՝ սահնակով անցնում է Վոլոգդա և Յարոսլավլ քաղաքներով մինչև Մոսկվա։ Դա միակ ճանապարհն էր, որով դեպի ռուսաց մայրաքաղաք երթևեկում էին եվրոպացի բազմաթիվ արհեստավորներ, շինարարներ, ճարտարապետներ ու դիվանագետներ։ Այն ժամանակ, երբ դը Բրուինը հասնում էր Մոսկվա՝ օգտվելով առիթից և հոլանդացի դիվանագետ ու քարտեզագիր Նիկոլաաս Վիտսենի հանձնարարական նամակների ընձեռած հնարավորությունից, ծանոթանում է Պետրոս I ցարի հետ։ Հաղորդակցությունն ընթանում է հոլանդերենով, որին տիրապետում էր ցարը։ Կորնելիսը նրան պատմում է իր ճամփորդությունների, Վենետիկում հանգրվանելու մասին, որտեղ չէր եղել ցարը։ Որպես նկարիչ՝ դը Բրուինն այստեղ ստեղծում է Պետրոս I-ի ազգականներից մի քանի իշխանուհիների դիմանկարները։ Այդ դիմանկարներն ուղարկվել են հավանական փեսացուներին։ Դը Բրուինն առաջին օտարերկրացին էր Ռուսաստանում, որը հնարավորություն ունեցավ կատարելու Մոսկվայի և Ռուսաստանի այլ շրջանների տարբեր հետաքրքիր շինությունների էսքիզները։ Նկարիչն այստեղ ուշադրություն էր դարձնում հագուստին, պատժամիջոցներին, հարսանիքներին ու տոներին, խոհանոցին, օղուն և գինուն, ինչպես նաև եղանակային պայմաններին ու տրանսպորտային միջոցներին։
Պետրոս I-ը, որը պատրաստվում է շվեդական արշավանքին, իմանալով, որ Կորնելիսը մեկնելու է հարավային երկրներ, հրավիրում է նրան Վորոնեժ՝ ցույց տալու համար նոր նավատորմիղը, որը պետք է պաշտպաներ երկրի հարավային սահմանները թուրքական հարձակումներից։ Կորնելիսն այստեղ ստեղծում է քաղաքի նշանավոր պատկերը։ Սակայն ցարի արագընթաց արշավանքը բացասաբար ազդեց հոլանդացու առողջության վրա, որին, ուշքի գալու համար, պահանջվեց մեկ ամբողջ շաբաթ։ Վորոնեժ կատարած այցելությանը նրա գրքում նվիրված է երկու գլուխ։
Այցելությունը Պարսկաստան
1703 թվականին դը Բրուինը դուրս եկավ Մոսկվայից և Մոսկվա, ապա Օկա ու Վոլգա գետերով շարժվեց հարավ և հասավ Աստրախան։ Շնորհիվ այն բանի, որ Զատիկի օրը դը Բրուինը կանգ է առնում Նիժնի Նովգորոդում, նրա գրքում պահպանվել են տոնի, քաղաքի քարակերտ եկեղեցիների և մարդաշատ պանդոկների նկարագրությունները։ Այնուհետև ճանապարհորդ-նկարիչը հայտնում է, որ հասնելով Ռուսական կայսրության հարավ, հանդիպում է չերքեզների ու թաթարների։ Թողնելով Ռուսաստանի սահմանները, 1703 թվականի հուլիսի 21-ին նա Դերբենդով անցնում է Պարսկաստան, որից հետո հետևում է եվրոպացիների համար սովորական դարձած երթուղուն՝ անցնելով Շամախի, Արդաբիլ, Ղոմ, Ղազվին, Սպահան, Շիրազ, Բանդար Աբբաս բնակավայրերով։ Այս ժամանակահատվածում Պարսկաստանի ներքին վիճակը բավականին անկայուն էր։ Այդ դարում առաջին անգամ ճանապարհներն անվտանգ չէին, և դը Բրուինն իր գրքում երբեմն բողոքում է այդ առթիվ։ Օրինակ Շամախիում նա ստիպված էր կացարանից դուրս չգալ։ Մեկ այլ առիթով նա նշում է, թե ինչպես էին չորս հայ ճանապարհորդներ սպանվել քնած ժամանակ։
Դը Բրուինը լինում է սուրբ քաղաք Ղոմում, որտեղ այցելում է պարսկական սուրբ Ֆաթիմա Մասումեի (790-817 թթ.) (մասումե բառը պարսկերենում նշանակում է անմեղ) դամբարան և Շահ Աբասի գերեզման, ապա անցնելով Քաշան քաղաքով, 1703 թվականի դեկտեմբերի 13-ին նա հասնում է Սպահան, որտեղ անցկացնում է մոտ մեկ տարի։ Այս ընթացքում նա ծանոթություն ու մտերմություն հաստատեց պարսկական հասարակության բոլոր խավերի ներկայացուցիչների հետ, հանդիպում ունեցավ Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության ղեկավար Էդվարդ Օուենի հետ, որը ծանոթ էր Սպահանի հայկական թաղամասին և բավականին մտերիմ էր հայ համայնքի հետ։ Դը Բրուինն այցելում է հայերին, քանի որ նրանք, լինելով արհեստավորներ ու վաճառականներ, միջազգային լայն կապեր ունեին և կարող էին հարուստ տեղեկություններ տալ իրեն։ Հայկական թաղամաս կատարած այցելության ընթացքում դը Բրուինը նաև ստեղծում է մի հայուհու դիմանկար։ Սպահանում ապրած տարիներին դը Բրուինը նաև ներկայացվեց արքունիքում ու ստեղծեց Սուլթան Հուսեին շահի (1694-1722) դիմանկարը։ Բացի դրանից, այստեղ նա ստեղծել է Սպահանի ու Պերսեպոլիսի բազմաթիվ պատկերներ։
Դը Բրուինի ճանապարհորդական հուշագրությունները մեծ հաշվով նոր տեղեկություններ չեն տալիս պարսկական հասարակության, կենցաղի և տարազի մասին, բայց այն պարզ, մանրամասնորեն ու հավասարակշռված շարադրանք է, զերծ երևակայական ու սխալ տեղեկություններից, որոնցով հարուստ են նրա ժամանակակից շատ ճանապարհորդների գրվածքները, հատկապես Պերսեպոլիսի մասին նրանց կատարած դատողությունները։ Dը Բրուինի գրքերը վստահելի և պատկերներով հարուստ աշխատանքներ են, որը լույս է սփռում երկրում տեղի ունեցած փոփոխությունների վրա՝ 17-րդ դարի եվրոպացի մյուս ճանապարհորդների թողած տեղեկությունների հետ միասին։ Քանի որ դը Բրուինի կատարած կենցաղային պատկերները մեծաթիվ են, դրանք ավելի հավաստի են, քան նրա նախորդներինը։ Նա հատկապես շատ է անդրադարձել Պերսեպոլիսի պատկերներին և մեծ ժամանակ է հատկացրել ճշտելու համար Էնգելբերտ Կեմպֆերի, Ժան Շարդենի և ուրիշ ավելի վաղ շրջանի ճանապարհորդների թերի տեղեկությունները։ Նա նաև 1704 թվականին փորագրել է իր անունը Քսերքսեսի դարպասների վրա։
Շարունակելով ճամփորդությունը, դը Բրուինը 1705 թվականին լինում է Ցեյլոն և Ճավա կղզիներում։ Այս վերջինում այցելում է Բանտամ քաղաքում նստող սուլթանին։ Կես տարի անց դը Բրուինը վերադառնում է նույն ուղիով, որով եկել էր։ Այս անգամ դարձյալ լինելով Պարսկաստանում, նրան հաջողվում է ձեռք բերել Ֆիրդուսիի Շահնամե գրքից մեկ ընդօրինակում, որի շնորհիվ այս ստեղծագործությունը մատչելի է դառնում Արևմուտքում։
Կյանքի վերջին տարիները
Ասիայից վերադառնալուց հետո դը Բրուինն իր ժամանակի մեծ մասը տրամադրում էր իր երկրորդ գիրքը գրելուն և դրա մոտ 320 փորագրանկարները պատրաստելուն։ Այն հրատարակվեց 1711 թվականին Ամստերդամում, ինչպես վկայում է նա, հազար օրինակով։ Երեք տարի անց գիրքը վերահրատարակվեց։ Այդ նույն՝ 1714 թվականին դը Բրուինը հրատարակում է նաև Կեմպֆերի և Ժան Շարդենի հաղորդած տեղեկությունների քննադատական գրքույկը։ Դրանից հետո դը Բրուինը կյանքի մնացած ժամանակն անցկացնում է արվեստի գործերի ուսումնասիրությամբ և Նիդերլանդների տարբեր քաղաքներում բնակվող իր բարեկամներին այցելելով։ Դավիթ վան Մոլեմի տուն կատարած այդպիսի մի այցելության ժամանակ էլ, 1727 թվականին Ուտրեխտում դը Բրուինը մահանում է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Հոլանդացի գրողներ Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Տեներիֆե
Տեներիֆե (Tenerife), Ատլանտյան օվկիանոսում գտնվող Կանարյան կղզիներից կազմված կղզեխմբի ամենախոշոր կղզի, որը պատկանում է Իսպանիային ։ Կղզու տարածքը 2034,38 կմ² է։ Բնակչության թվաքանակը 906800 մարդ է, ինչը կղզեխմբի բնակչության ընդհանուր թվաքանակի 43 %-ն է և հանդիսանում է ամենախիտ բնակեցված տարածքն Իսպանիայում   ։ Կղզեխմբի կղզիների համեմատ այն զբաղեցնոում է կենտրոնական դիրք և հարակից երեք կղզիների՝ Պալմայի, Հոմերայի և Էլ Հիերոյի հետ միասին մտնում է Սանտա Կրուս դե Տեներիֆե նահանգի մեջ, որի վարչական կենտրոնը հանդիսանում է համանուն քաղաքը։
Անվանում
Գոյություն ունի մի քանի անվանումներ, որոնց տարբեր ժողովուրդների կողմից տրվել են կղզուն պատմության ամբողջ ընթացքում։ Մասնավորապես, գուանչիները այն անվանեցին «Achinet» («Աչիենտ») կամ «Chenet» («Չինետ»)։ Տարբեր աղբյուրներում հանդիպում են նշված երկու տարբերակներն էլ։ Հին հռոմեացիները կղզին անվանել են «Nivaria» («Նիվարիա»), որն առաջացել է լատինական «nix» («նիքս») բառից, որը նշանակում է ձյուն։ Հռոմեացիների տված անվանումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ կղզում գտնվում է հիմնականում ձյունածածկ Տեյդե հրաբուխը ։ 1-ին դարի հին հռոմեական քաղաքական գործիչ ու փաստաբան Պլինիոս Կրտսերը պատմում է մի արշավանքի մասին, որին բերբերների թագավոր Ջուբա II-ը ուղարկել էր Կանարյան կղզիներ և Մադեյրա։ Վայրի այլ կենդանիներից բացի նա այնտեղից իր հետ բերել էր հսկայական շներ, որոնց նրանք անվանեցին «canaria», ինչից էլ կղզիները կոչվեցին «Կանարյան»։ Այդ անվանումն առաջացել է լատիներեն «canis» բառից, որը նշանակում է «շուն» ։ Մյուս կողմից 14-ից 15-րդ դարերի որոշ քարտեզներում այս կղզին հանդիպում է «Isla del Infierno» («Իսլա դել Ինֆերնո») անվանումը, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «Դժոխքի կղզի»։ Այս անվանումը ևս, ամենայն հավանականությամբ, կրկին կապված է Տեյդե հրաբխի  հրաբխային ակտիվության հետ։
Աշխարհագրություն
Տեներիֆեն հանդիսանում է Կանարյան կղզիների խմբի ամենախոշոր կղզին և կղզեխմբում զբաղեցնում է կենտրոնական դիրք՝ գտնվելով Գրան Կանարիա (արևելքում) և Հոմերա (արևմուտքում) կղզիների միջև։ Տեներիֆեյից մինչև Աֆրիկայի ափ շուրջ 300 կիլոմետր է, իսկ մինչև Պիրենեյան թերակղզի (որտեղ գտնվում է մայրցամաքային Իսպանիան)՝ մոտավորապես 1000 կիլոմետր։ Իր կառուցվածքային ձևով կղզին հիշեցնում է «չալաղաջ»։ Երկարությունը 80-ից 85 կիլոմետր է (հյուսիս-արևելքից դեպի արևմուտք), լայնությունը՝ 6-12-ից կիլոմետր (հյուսիս-արևելքում) մինչև 45-50 կիլոմետր (հարավ-արևմուտքում)։ Կղզու ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2034.38 կմ², իսկ առափնյա գծի երկարությունը՝ 342 կիլոմետր։
Տեներիֆեն, ինչպես նաև Կանարյան մյուս կղզիները, ունի հրաբխային ծագում։ Կղզու կենտրոնական մասում վեր է խոյանում Տեյդե հրաբուխը, որը ծովի մակերևույթից հաշված ունի 3718 մետր բարձրություն և հանդիսանում է Իսպանիայի ամենաբարձր կետը։ Հրաբխի վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 1909 թվականին։
Կլիմա
Տեներիֆեն հայտնի է որպես «Հավերժ գարնան կղզի» (Isla de la Eterna Primavera): Կղզին գտնվում է Սահարա անապատի լայնության վրա և ամբողջ տարին ունի ջերմային եղանակ։ Ջերմաստիճանը ամռանը տատանվում է 20—26 °C-ի սահմաններում, իսկ ձմռանը՝ 23—29 °C:
Կղզու ջերմաստիճանի ձևավորման հիմնական գործոնը օվկիանոսն է։ Այդ իսկ պատճառով այնտեղ աշնանը տաք է, իսկ ձմռանը, ի տարբերություն մայրցամաքային Իսպանիայի, առանց սառնամանիք ։
Նախագաղութային շրջան
Տեներիֆե կղզում առաջին մարդիկ հայտնվել են մոտավորապես մ.թ.ա. 5-րդ դարից մինչև մ.թ. 1-ին դարն ընկած ժամանակահատվածում։ Այդ մարդիկ գուանչիներն էին։ Շուրջ 2000 տարի նրանք հանդիսանում էին կղզու միակ բնակիչները՝ զարգանալով լիակատար մեկուսացման մեջ և փորձելով լիարժեք կերպով ներդաշնակվել շրջակա միջավայրի հետ մինչև որ այդ գործընթացը չխախտվեց 1496 թվականին իսպանացիների ժամանումով ։ Հացահատիկի և առաջին հերթին միներալների անբավարարության հետևանքով գուանչիները կենցաղով բնակվում էին «քարե դարում»։ Նրանք զբաղվում էին անասնապահությամբ, հասարակ հողագործությամբ, հավաքչությամբ, ձկնորսությամբ, ինչպես նաև տնայնագործական արհեստներով ։ Ինչ վերաբերում է գուանչիների կրոնին, ապա նրանց համար բնութագրական է ոգեպաշտական տարրերով համեմված բազմաստվածությունը։ Կղզում մինչև մեր օրերը պահպանվել են բազմաթիվ կուռքեր, որոնք նվիրված էին գուանչիների աստվածություններին, իսկ ժայռերի վրա հայտնաբերվել են մինչև օրս չվերծանված գունավոր ժայռապատկեր, որոնք պատկերվել են նկարն կողմից ։
Ստորև թվարկվում է իննը թագավորությունները դրանց ղեկավարների ու նրանց ժառանգների անուններով, ինչպես նաև այդ թագավորությունների տարածքը ընդգրկող ժամանակակից շրջանները