cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էշլի Արգոթա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Խրիալեթ
Տրանսպորտ
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Որմիզդ I Սասանյան
Որմիզդ-Արտաշիր, առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ Որմիզդ I Սասանյան, Սասանյան Պարսկաստանի թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ 270 թվականի մայիսից մինչև մյուս տարվա հունիսը ։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» Շապուհ I-ի կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է Հայաստանի մարզպանը ։
Հենց այդ հանգամանքով է պայմանավորված այն փաստը, որ հոր պարսից գահին բազմելուց հետո Որմիզդը հորջորջվում է նաև Մեծ Հայքի թագավորության արքա տիտղոսով։
Ծագումնաբանություն
Պահլավական մեկ այլ ավանդազրույց պատմում է այն մասին, որ Որմիզդի մայրը՝ Գուրձադը, իր համագյուղացիներից միակն էր, որ ողջ մնաց և չսպանվեց Շապուհի ձեռքով, քանի որ արքան նկատել էր նրան։ Շուտով վերջիններս ամուսնանում են և հենց այդ կապի արդյունքում էլ ծնվում է Որմիզդը։ Շապուհի մյուս կանանցից Որմիզդն ուներ նաև երեք եղբայրներ՝ Վահրամը, Ներսեհը և Շապուհը։
Թեև Որմիզդն ամենակրտսերն էր Շապուհի որդիներից՝ այնուամենայնիվ, անգամ այս հանգամանքը չխանգարեց վերջինիս դառնալ հոր օրինական իրավահաջորդը։ Դա մեծապես պայմանավորված էր նաև մոր կողմից Որմիզդի ունեցած ազնվականական ծագումնաբանությամբ։
Կենսագրություն
Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է Հռոմեական կայսրության դեպ Շապուհ I-ի դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես Մեծ Հայքի մարզպան՝ կառավարելով 251-270 թվականներին։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես Խոսրով Բ Փարվեզ արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է Սողդիանա, որի տարածքը շուտով միացրել է Պարսկական տիրակալությանը։
Դեպի Միջին Ասիա տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է Էսթախր, որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Շենդերով
Շենդերով (Шендерів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1393 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շենդերով գյուղում բնակվում էր 280 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15888 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1393 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատոլե դու Ռոշայի գավառ
Կատոլե դու Ռոշայի գավառ (Microrregião de Catolé do Rocha), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարաիբա նահանգի մեջ։ Մտնում է Պարաիբա նահանգի Սերտանի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 108 186 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 3037,976 կմ²։ Բնակչության խտությունը 35,6 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի գավառներ
Կազմակերպական տեխնիկա
Կազմակերպական տեխնիկա, կառավարման և ինժեներատեխնիկական աշխատանքների մեքենայացման ու ավտոմատացման տեխնիկական միջոցների համալիր։ Կազմակերպման տեխնիկայի զարգացումը պայմանավորված է գիտատեխնիկայի առաջընթացով, կառավարման և դիսպետչերական համակարգերի բարդացմամբ, վերամշակվող ինֆորմացիայի ծավալի զգալի մեծացմամբ։
Կազմակերպման տեխնիկայի միջոցներից են ինֆորմացիայի վերամշակման հաշվողական մեքենաներն ու սարքավորումները (մաթեմատիկական գործիքներ և սարքեր, ինֆորմացիայի հավաքման, գրանցման և պահման սարքավորումներ, հաշվիչ-ծակատող, ստեղնավոր հաշվողական, էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաներ), փաստաթղթեր կազմելու, պատճենահանելու և բազմացնելու սարքավորումները (գրամեքենաներ, պատճենահան և լուսաշարող մեքենաներ), միկրոնկարահանման միջոցները (պատճենահան ապարատներ, խոշորացուցիչներ, միկրոլուսապատճենները կարդալու ապարատներ), ինֆորմացիոն-փնտրիչ համակարգերը (քարտարաններ, ինֆորմացիայի փնտրման և պահման համակարգեր, լուսատախտակներ), գծագրական-կոնստրուկտորական տեխնիկան (սեղաններ, գծագրատախտակներ, մեխանիզմներ, գործիքներ և գծագրական, գրաֆիկական աշխատանքների համար անհրաժեշտ այլ հարմարանքներ), փոքր կազմակերպման տեխնիկա (մատիտներ, ինքնահոսներ, գործնական թղթերի մշակման միջոցներ, համարակալիչներ, թղթակցությունների մշակման մեքենաներ), վարչարտադրական կապի միջոցները (հեռախոսային և հեռագրական կապի սարքավորումներ, արդյունաբերական հեռուստատեսություն), աշխատատեղերի և ծառայողական շենքերի սարքավորումը։
Կատեգորիա:Կազմակերպական տեխնիկա
Ջանեթ Բանանա
Ջանեթ Բանանա (ի ծնե՝ Մբույազվե, ), զիմբաբվեցի ուսուցիչ, որը դարձել է Զիմբաբվեի առաջին տիկին: Նա ամուսնացած է եղել երկրի առաջին նախագահի՝ Քանաան Բանանայի հետ 1961 թվականից մինչև 2003 թվականին նրա մահը, և 1980-1987 թվականներին եղել է Զիմբաբվեի առաջին տիկինը: 2000 թվականին նա ապաստարան է խնդրել Միացյալ Թագավորությունից, որտեղ քաղաքացիություն է ստացել և մնացել մինչև 2019 թվականին Զիմբաբվե վերադառնալը։
Վաղ կյանք
Ջանեթ Մբույազվեն ծնվել է 1938 թվականին Զիմբաբվեի հարավային Մատաբելլենդ շրջանի ֆերմերների ընտանիքում այն տարիներին, երբ այն Հարավային Ռոդեզիայի թագի գաղութի մի մասն էր : Երբ նա չափահաս է դարձել, որոշել է դառնալ ուսուցիչ և հենց այս կարիերայի ընթացքում է նա առաջին անգամ հանդիպել Քանաան Բանանային, որը նույնպես այն ժամանակ ուսուցիչ էր : Նրանք ամուսնացել են 1961 թվականին և ունեցել չորս երեխա ։ Հետագայում նրա ամուսինը թողել է դասավանդումը, որպեսզի հաճախի աստվածաբանական քոլեջ՝ մեթոդիստական եկեղեցում ծառայելու նպատակով, և ընտանիքը մի քանի անգամ տեղափոխվել է Քանաանի տարբեր եկեղեցիներ՝ կրոնական ծառայություն մատուցելու համար : Այնուամենայնիվ, երբ Ռոդեզիայի անկախության շարժումը սկսել է քաղաքական գործողությունները, Բանանայի ամուսինը որոշել է միանալ նաև քաղաքական հատվածին և Միացյալ Աֆրիկայի ազգային խորհրդին : Սակայն UANC-ի անդամների կառավարության ձերբակալությունները հանգեցրել են նրան, որ Բանանայի ընտանիքը փախել է երկրից և չի վերադարձել նոր ձևավորված Ռոդեզիա մինչև 1975 թվականը, մինչ Ռոդեզիայի Բուշի պատերազմը դեռ շարունակվում էր :
Հետագա կյանք
Յոթ տարի անց Քանաան Բանանան հեռացվել է նախագահի պաշտոնից՝ սահմանադրական փոփոխությունից հետո, որը նշանակել է վարչապետ Ռոբերտ Մուգաբեին : 1990-ականներին նրա ամուսինը քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել սոդոմիայի համար, իսկ Բանանան և նրա դուստրը 2000 թվականի հոկտեմբերին քաղաքական ապաստան են խնդրել Միացյալ Թագավորությունից : Նա բրիտանական քաղաքացիություն է ստացել 2006 թվականին և հավատարմության երդում է տվել 2006 թվականի փետրվարի 10-ին Հարինգի շրջանում Հարինգիի քաղաքապետի առջև տեղի ունեցած արարողության ժամանակ ։ 2017 թվականին Մուգաբեի հրաժարականից հետո Բանանան հանդես է եկըլ հայտարարությամբ՝ հուսալով, որ իր իրավահաջորդը՝ Էմերսոն Մնանգագվան, կունենա «դամասկական դարձ, ինչպես Պողոս առաքյալը» և կհեռանա Մուգաբեի կառավարության չարիքներից ու գուկուրահունդիների էթնիկ զտումներից ։ Չնայած առաջին տիկնոջ պաշտոնավարման ժամկետին՝ Ջանեթ Բանանան թոշակ չի ստացել ո՛չ Մուգաբեից, ո՛չ էլ Մնանգագվայից : Հետագայում՝ Միացյալ Թագավորությունում 18 տարի ապրելուց և Զիմբաբվե վերադառնալուց հետո, նա ստացել է իր ամուսնական թոշակը : Նա վերադարձել է Բուլավայոյում ապրելու 2019 թվականին ։
Ջանեթ Բանանան մահացել է 2021 թվականի հուլիսի 29-ին Բուլավայոյի Mater Dei հիվանդանոցում :
Հայներսբրյուկ
Հայներսբրյուկ (Heinersbrück)` կոմունա Գերմանիայում, մտնում է Բրանդենբուրգ երկրամասի մեջ։ Ինչպես նաև Շպրե Նեյսեի մի մասն է կազմում։ Տարածքը կազմում է 23,69 կմ2։ Բնակչությունը՝ 632 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդ 12 0 71 076։ Պաշտոնական լեզուներն են գերմաներենն ու սորբիան լեզուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կյանքի պատուհան
Կյանքի պատուհան, «բեյբի բոքս» (Baby hatch), հատուկ սարքավորում բժշկական հաստատությունում՝ մետաղապլաստմասե պատուհանի տեսքով փողոցի կողմից և մահճակալ-օրորոց՝ հաստատության ներսից։ Բացելով «կյանքի պատուհանը»` մարդիկ (սովորաբար մայրերը) իրենց երեխային դնում են օրորոցի վրա, որից հետո փակում են պատուհանը, կամ այն փակվում է ավտոմատ կերպով 1 րոպեի ընթացքում։ Պատուհանի փեղկը արգելափակվում է 30 վայրկյան հետո, որից հետո հաստատության դրսի կողմից այն հնարավոր չի լինում բացել ։ «Կյանքի պատուհանի» շրջակայքում չկան պահակներ և տեսաձայնագրող սարքեր։ Թողած երեխայի մասին հաստատության ներսում տեղեկանում են տագնապային զանգով կամ էլեկտրական լամպի թարթելուց հետո։
Երեխային զննում են մասնագետները և կատարում են նախնական վերլուծություն. հենց այդ նպատակով «բեյբի բոքսերը» տեղադրվում են բժշկական հաստատություններում։ Թողնված երեխայի մասին հայտնում են ոստիկանությանը և խնամակալությամբ զբաղվող մարմիններին։ Մայրը, ով թողել է իր երեխային «բեյբի բոքսում», չի կրում քրեական պատասխանատվություն, եթե երեխայի վրա չի հայտնաբերվել ֆիզիկական բռնության հետքեր, հակառակ դեպքում նրան կսկսեն հետախուզել։ Եթե «բեյբի բոքսում» երեխային թողնելուց հետո ծնողը զղջա իր քայլի համար, ապա նա ունի առավելագույնը կես ժամ ժամանակ երեխային հետ վերցնելու համար, իսկ կես ժամ հետո երեխան կանցնի հաստատության բուժաշխատակիցների խնամակալության տակ։ Այս ժամկետը որոշ երկրներում տարբեր է։ Բուժզննումից հետո երեխային ուղարկում են խնամակալական հաստատություն, որտեղից նրան կարող են որդեգրել։
Եթե կարճ ժամանակ անց ծնողը զղջում և ցանկանում է երեխային հետ վերցնել, ապա կատարվում է համապատասխան ԴՆԹ փորձաքննություն, որի հաստատման դեպքում երեխային հանձնում են ծնողին. դա հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ երեխան տվյալ պահին այլ անձանց կողմից որդեգրված չէ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երեխաներ
Բուրժ 3 (կանտոն)
Բուրժ 3 (Bourges-3), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Կենտրոն շրջանում։ Շեր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրժ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 20957 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1832 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Միլովկա (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)
Միլովկա (Милівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1861 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Միլովկա գյուղում բնակվում էր 202 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 404 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1861 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տապակած կանաչ լոլիկներ
Տապակած կանաչ լոլիկներ (Fried Green Tomatoes), ամերիկյան գեղարվեստական ֆիլմ ըստ Ֆեննի Ֆլեգի «Տապակած կանաչ լոլիկներ «Կիսակայարան» սրճարանում» վեպի։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմություն է կանացի ընկերության մասին։ Գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ի հարավում։ Էվելինը կլիմաքսի շեմին գտնվող կոմպլեքսավորված անհաջողակ է, որը գալիս է հիվանդանոց` սկեսուրին այցելության, և ծանոթանում է հմայիչ ու կենսուրախ տարեց կնոջ` Նիննիի հետ։ Ոգեշնչվելով մի ժամանակ միասին «Կիսակայարան» սրճարանն աշխատացնող Իջի Թրեդգուդի և Ռութ Ջեմիսոնի ընկերության մասին պատմությունով` Էվելինն սկսում է մտորել սեփական կյանքի մասին։
Տարբերություններ վեպի և ֆիլմի միջև, քննադատական արձագանքներ
Ի տարբերություն գրքի` ֆիլմում չեն ցուցադրվում Ռութի և Իջիի ակնհայտ ռոմանտիկ զգացմունքները ` նրանց միջև հարաբերությունները երկիմաստ թողնելով ։ Ֆիլմի DVD թողարկման մեջ, աուդիոմեկնաբանություններում ռեժիսորը խոստովանում է և դա նշում, որ այն տեսարանը, որտեղ Ռութն ու Իջին խաղալով կռվում են խոհանոցում, ի սկզբանե մտածված է եղել որպես սիրով զբաղվելու սիմվոլ։ Ռոջեր Էբերթը իր ակնարկում ևս ասում է, որ ակնհայտ է, որ Իջին լեսբուհի է, չնայած մենք որոշակիորեն չգիտենք, թե դա որքան հստակ է դա գիտակցում Ռութը ։
Չնայած վեպից այս շեղմանը` ֆիլմն արժանացել է GLAAD Media Awards մրցանակի` որպես ակնառու ֆիլմ։
Պարգևներ
Ֆիլմն արաժանացել է հետևյալ մրցանակներին.
Բիյազ
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 179 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
Կարմիր հարսանիք (ֆիլմ)
Կարմիր հարսանիք (Noces rouges) 2012 թվականի վավերագրական ֆիլմ՝ նկարահանված Լիդա Չանի և Գիյեմ Սուոնի կողմից։ Այն ներկայացնում է հարկադիր ամուսնության զոհերին՝ կարմիր կհմերների ռեժիմի տակ։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2012 թվականին Ամստերդամի վավերագրական ֆիլմի միջազգային փառատոնին (IDFA) և արժանացել է «Միջին տևողության ամենալավ վավերագրական ֆիլմ» մրցանակին։
Սյուժե
«Կարմիր հարսանիքը» մի փրկվածի մասին պատմություն է, որն իր մարդկայնությունը հակադրում է գաղափարախոսությանը և այն համակարգին, որը կոչնչացներ մարդկանց, ինչպիսին նա էր։ 1975-1979 թվականներին ամենաքիչը 250 000 կամբոջացի կանանց կարմիր կհմերները հարկադրաբար ամուսնացրել են։ Սոչանը նրանցից մեկն էր։ 16 տարեկանում նա ստիպված ամուսնանում է զինվորի հետ, որն իրեն բռնաբարել էր։ 30 տարվա լռությունից հետո Սոչանը որոշում է իր դեպքը բարձրաձայնել Կամբոջայի դատարանի արտկարգ պալատում ։
Ընդունում
Ֆիլմը Կամբոջայում արժանացել է քննադատների և հասարակության միջազգային ճանաչմանը           :
Ռեդենսանի գավառ
Ռեդենսանի  (Microrregião de Redenção), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարա նահանգի մեջ։ Մտնում է Բայշու Ամազոնաս նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 165 831 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 21 269,419 կմ²։ Բնակչության խտությունը 7,8  մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարա նահանգի գավառներ
Կասպ
Կասպ (კასპი), քաղաք Վրաստանի Շիդա Քարթլի երկրամասում՝ Կուր գետի ափին ։ Բնակչությունը՝ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Տիեզերական ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիայի բաժիններ
(2807) Կառլ Մարքս
(2807) Կառլ Մարքս (Karl Marx), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1969 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։ Անվանումն սըացել է ի պատիվ գիտական կոմունիզմի հիմնադիր գերմանացի փիլիսոփա Կառլ Մարքսի։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,795176 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,292 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2984 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1706,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210907 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,88° անկյուն։
Կառլ Մարքս աստերոիդը պատկանում է Դորայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1969 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռաս-Էլ-Այն (Հազրոյի գավառ)
Ռաս-Էլ-այն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Հազրոյի գավառակում ։ Գտնվում էր Հազրո գյուղաքաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 12 տուն հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջիբրիլ Դիոպ Մամբետի
Ջիբրիլ Դիոպ Մամբետի (Djibril Diop Mambéty, ), սենեգալցի դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր, կոմպոզիտոր։ Համարվում է իր սերնդի աֆրիկացի ամենանշանավոր ռեժիսորներից մեկը ։
Կենսագրություն
Մամբետին լեբու ցեղի ներկայացուցիչ էր։ Իմամի զավակ էր, կոմպոզիտոր և երաժիշտ Վասիս Դիոպի ավագ եղբայրը, դերասանուհի և ռեժիսոր Մատի Դիոպի հորեղբայրը ։ Ծնվել է 1945 թվականին, Սենեգալի մայրաքաղաք Դակարի հարավ-արևմուտքում ընկած Կոլոբանե շրջանում։ Թատերական կրթություն է ստացել, իր ստեղծագործական կարիերան սկսել որպես թատրոնի դերասան, այնուհետև նկարահանվել է սենեգալյան ու իտալական մի շարք ֆիլմերում։ Տասնյոթ տարեկանում ստեղծել է սենեգալյան առաջին սրճարան-թատրոնը։ Որոշ ժամանակ անդամակցել է դաքարյան ազգային Սորանո թատրոնի ստեղծագործական կազմին։ Դաքարում գործող ֆրանսիական մշակութային կենտրոնի տնօրենի աջակցությամբ նկարահանել է իր առաջին ֆիլմերը (դրանք կարճամետրաժ վավերագրական կինոնկարներ էին)։ Նրան լայն ճանաչում ու համբավ են բերել հետագա աշխատանքները, հատկապես Touki Bouki (1973), Hyènes («Մարդագայլեր», 1992) լիամետրաժ գեղարվեստական և La Petite Vendeuse de soleil (1998, «Արևի փոքրիկ վաճառողուհին») կարճամետրաժ ֆիլմերը, որոնք հիմնականում նկարահանել է հասուն տարիքում։
Ջիբրիլ Դիոպ Մամբետին մահացել է թոքերի քաղցկեղից, 53 տարեկան հասակում։ 2008 թվականին նկարահանվել է նրա մասին պատմող Mambéty For Ever («Մոմբետի ընդմիշտ») ֆրանս-սենեգալյան վավերագրական ֆիլմը:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի կինոռեժիսորներ
Ներսաչափ
Ներսաչափ, շինվածքների ներքին գծային չափերը որոշելու գործիք։ Ըստ կառուցվածքի հիմքում ընկած սկզբունքի ներսաչափերը լինում են միկրոչափական և ինդիկատորային։ Ճշգրիտ չափումները կատարվում են միկրոչափական ներսաչափով, որի չափման սահմաններն են 0,2—2500 մմ։ Ինդիկատորային ներսաչափով կարելի է չափումներ կատարել 3-1000 մմ-ի սահմաններում։
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր Կատեգորիա:Գործիքներ
Հորնով Վադելսդորֆ
Հորնով Վադելսդորֆ, (Hornow-Wadelsdorf) կոմունա Գերմանիայում, մտնում է Բրանդենբուրգ երկրամասի մեջ։ Ինչպես նաև Շպրե Նեյսեի մի մասն է կազմում։ Տարածքը կազմում է 21,25 կմ2։ Բնակչությունը` 605 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդ 12 0 71 185։ Պաշտոնական լեզուներն են գերմաներենն ու սորբիան լեզուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ախիջանենց Աղազար դի Խաչիկ
Ախիջանենց Աղազար դի Խաչիկ, հայ ազատագրական շարժման և հայոց զորքի վերստեղծման ականավոր գործիչ, առաջին հայ գեներալը ռուսական բանակում (ռուսական աղբյուրներում հայտնի է Լազար Խրիստոֆորով անունով)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Նոր Ջուղայում, վաճառականի ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Խաչիկ աղան, եղել է Նոր Զուղայի հայ համայնքի ղեկավարներից։ Ախիջանենց Աղազարը իր սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղի Ամենափրկիչ վանքի դպրոցում։
1721-1722 թվականներին պարսկա-աֆղանական պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Նոր Ջուղայի հայերի ինքնապաշտպանության ջոկատների կազմակերպմանը։ Հենց այդ ջոկատների շարքերում էլ նա ձեռք է բերել իր առաջին ռազմական գիտելիքներն ու փորձը։ Երբ Աֆղանստանի էմիր Միր Մահմուդը գրավեց Նոր Ջուղան, Ախիջանենց Աղազարը 1722 թ.-ի աշնանն իր զինված ջոկատով անցավ Գիլանում գործող ռուսական զորքերի կողմը՝ հայ ժողովրդի մղած ազատագրական պայքարին նպաստելու։
Ռուսներին համագործակցող հայերից կազմված ջոկատների ղեկավարներ Պետրոս դի Սարգիս Գիլանենցի և Այվազ Աբրահամովի հետ համաձայնության է եկել հայկական ջոկատները միավորելու վերաբերյալ։ Հայկական էսկադրոնի առաջին հրամանատարի՝ Պետրոս դի Սարգիս Գիլանենցի զոհվելուց հետո (1724 թ.) զորամասի ղեկավարությունը ստանձնել է Ախիջանենց Աղազարը։ Նրա ջանքերի շնորհիվ Հայկական էսկադրոնի մարտական ուժերի թիվը հասել է 700 հոգու, որոնց զինման, հանդերձավորման ու պարենավորման գործը հոգացել է մինչև 1728 թ.-ը։ Իր զորամասով ակտիվ մասնակցել է ռուսական զորքերի Կասպիական արշավանքի (1722–1735 թթ.) բոլոր ճակատամարտերին։ Խիզախության, հավատարիմ ծառայության համար արժանացել է պարգևների։
Ռուսաստանի Զինվորական կոլեգիայի հատուկ միջնորդությամբ, Աննա Յոհանովնա կայսրուհու հրամանով, նրան փոխգնդապետի աստիճանից 1734 թվականին միանգամից շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում։ Ախիջանենց Աղազարը վայելել է զինվորների հարգանքը և ռուսական բարձրաստիճան հրամանատարության վստահությունը, եղել է ռուսական զորքերի հետ համագործակցող հայկական ու հայ-վրացական բոլոր զորաբաժինների սպայական կազմի ճանաչված ղեկավարը։ Նա միացնող օղակ է եղել Կասպից ծովի ավազանում գտնվող ռուսական զինված ուժերի հրամանատարության և Հայաստանում մարտական գործողություններ ծավալած հայոց զորքերի միջև։ Երեք անգամ (1734 թ., 1736 թ., 1742 թ.) այցելել է Պետերբուրգ։ Մահացել է Ղզլար քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գեներալներ
Մինչդինաստիական ժամանակաշրջան (Եգիպտոս)
Մինչդինաստիական ժամանակաշրջան-Եգիպտոսի պատմության սկզբնական՝ առասպելական շրջան։
Առաջին մինչդինաստիական շրջանը
Մ.թ.ա. V և IV հազարամյակներում քայքայվող կարգերին փոխարինելու եկան նոր կարգերը։ Այս ժամանակաշրջանը պատմության մեջ հայտնի է ամառնական շրջան անվամբ։ Ստեղծվում են առաջին բնակավայրերը, որոնք սկսում են պարսպապատվել, որը վկայում է զարգացման արագ տեմպերի մասին։ Աճում են բնակավայրերի թիվը, որոնց մեծամասնությունը բադարիական էին։ Ավելի շատ է մեծանում օգտագործվող գործիքների ցանկը, սկսվում են օգտագործել մետաղյա տարբեր իրեր։ Մի խոսքով տեղի են ունենում բազմաթիվ փոփոխություններ, սակայն հասարակությունը պահպանում է իր սոցիալական միօրինակությունը։ Այս մշակույթը իր անունն ստացել է իր տեղակայման վայրից Էլ-Ամառնա՝ Միջին Եգիպտոսում։
Երկրորդ մինչդինաստիական շրջան
Մ.թ.ա. IV հազարամյակի կեսերին ամրատական մշակույթին փոխարինելու է գալիս գերզեական մշակույթը (Նակադա II)։ Այս մշակույթը իր անունը ևս ստացել է իր տեղակայման վայրից Նեղոսի արևմտյան ափից ոչ հեռու գտնվող Ալ Գիրզա քաղաքում։ Հաջորդել է ամառնական շրջանին, նախորդել սեմանիական շրջանին։ Ընդգրկում է մ.թ.ա. 3600-3300 թվականները և ստացել է հետևյալ բաժանումը՝
Զրո դինաստիա
Առաջին անգամ «0 դինաստիա» տերմինը օգտագործվել է Ու. Մ. Ֆլինդերս Պիտրի կողմից։ Սրա պատճառը մինչ առաջին դինաստիան հայտնաբերված փարավոնների գործունեությունների հետքերն են։ Փաստացի «0 դինաստիա»-ն ժառանգական չի եղել այս ժամանակաշրջանի կառավարողները, ամենայն հավանականությամբ, կապված չեն եղել որևէ ազգակցական կապով։ «0 դինաստիա»-ի հետ կապված շատ գիտնականներ այն կարծիքն են արտահայտել, որ այս ժամանակաշրջանի դեպքերը ավելի շատ էպիկական է։ Այս ժամանակաշրջանի մասին մենք շատ տեղեկություններ չունենք։ Ժամանակակից մի քանի հեղինակներ այն միտքն են արտահայտում, որ այս ժամանակաշրջանը երկար չի տևել և տվել են սրա ժամանակագրական տարբերությունը։ «0 դինաստիա»-ի փարավոնների կառավարման հետևանքով Եգիպտոսը միավորվեց։ Հիմա եգիպտագետները բաժանում են մի քանի թագավորությունների Վերինեգիպտական՝ Իերոկպոլյան՝ Նեհենե մայրաքաղաքով, ավելի ուշ հավանաբար իշխանությունն անցավ Չենի դինաստիային, գոյություն է ունեցել նաև ներքինեգիպտական թագավորություն Պեր-Ուաջիտ կենտրոնով, հետագայում այն գրավվեց Վերին Եգիպտոսի կողմից։
Կատեգորիա:Եգիպտոսի պատմություն
Մարկովկա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Մարկովկա (Марківка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարկովկա գյուղում բնակվում էր 809 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1665 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կրասնոգորսկոե (գյուղ, Եֆրեմովսկի շրջան)
Կրասնոգորսկոե (Красногорское), գյուղ Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Եֆրեմովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Եֆրեմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կազմող
Կազմող կամ կազմարար, ձեռագիրը, գիրքը կազմի մեջ ամփոփող, ամրացնող վարպետ։ Միջին դարերում հայկական ձեռագրեր կազմողները կոչվել են «կազմիչ», «կազմող», «կապող», «գրակապ», «կազմարար», «փերթակար»։
Մագաղաթյա ձեռագրի հայ հնագույն Կազմողի մասին հիշատակությունը 5-րդ դարից է («Գէորգ կազմիչ», Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 5547), թղթյա ձեռագրինը՝ 999 թվականից («Տիրանուն կազմիչ», Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարան)։ Մետաղյա կազմեր պատրաստելիս կազմարարներին օգնել են դարբինները, ոսկերիչները, արծաթագործները։
Կազմարարությունը բավականին զարգացած էր Միջնադարյան Հայաստանում։ Կազմողների գործերից շատ բան է մեզ հասել։ Կազմող է կոչվում նաև խաչքարեր կերտող վարպետը։
Կատեգորիա:Տպագրություն
Նկարիչ
Մասնագիտություն
Քարե դարում նկարիչները պատկերներ էին ստեղծում քարերի վրա ։ Ագաթարխոսն ու Պոլիգնոտոսն հանդիսանում են առաջին հայտնի նկարիչները մ. թ. ա V դարում։ Առաջին դիցաբանական նկարիչը հանդիսանում է Դեդալոսը, չնայած նա նաև քանդակագործ էր և ինժեներ։ Հին Եգիպտոսում նկարիչները զարդաում էին դդամբարանները և քարե տները, իսկ նկարչի մասնագիտությունը սերտ կապված էր ներկերի պատրաստման հետ ։ Բացի այդ Հին Եգիպտոսում պատկերների ստեղծումը համարվում էր մոգական գործողություն, իսկ նկարիչները մեծարվում էին քրմերի պես։ Քանի որ նկարիչները տիրապետում էին որոշակի համամասնության և կանոնների իմացության, այդ պատճառով էլ պատկերները համարվում էին սրբազան ։
Միջին դարերում նկարիչները սրբապատկերներ էին պատկերում (օրինակ՝ Անդրեյ Ռուբլյովը ), որմնանկարներ, խճանկարներ ու մանրանկարներ ստեղծում, որոնք որոշակի կանոնների էին ենթարկվում։ Վերածննդի ժամանակաշրջանում, Իտալիայում ձևավորվեց դիմանկարիչ ժամանակակից հասկացությունը, որի արվեստը դարձավ գեղանկարչություն՝ իրեն բնորոշ հատկություններով (օրինակ՝ Ջոտտոն ):
Դասակարգում
Ժամանակակից արվեստում նկարչի մասնագիտությունը դասակարգվում է.
Դասակարգում ըստ գեղարվեստական նկարչության ոճերի
Նկարիչները դասակարգվում են նաև ըստ նկարչական որոշակի ոճերի, (օրինակ՝ եվրոպական շատ երկրների արվեստի շարժումնեի՝ գերմանական, ֆրանսիական արվեստի ոճ, և այլն)։ Երբեմն նկարիչը կարող է պատկանել նկարչության արվեստի տարբեր ոճերի կամ շարժումների։ Նկարչության ոճը հաճախ վերաբերում է նաև այն ժամանակաշրջանին, որում ապրել է նկարիչը։  Ոճերն ու ուղղությունները գեղանկարչության մեջ բազմաթիվ են, կարելի է ասել՝ անթիվ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Կուրիմատաու Օրիենտալի գավառ
Կուրիմատաու Օրիենտալի գավառ (Microrregião do Curimataú Oriental), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարաիբա նահանգի մեջ։ Մտնում է Պարաիբա նահանգի գյուղատնտեսական շրջան (մարզ)ի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 96 388 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 1363,492 կմ²։ Բնակչության խտությունը 70,7 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի գավառներ
Դավիդ Լոպես
Դավիդ Լոպես Մորենո (David López Moreno, ), բասկ ֆուտբոլիստ, «Լուգոյի» կիսապաշտպան։ Նախկինում հանդես է եկել Աթլետիկ Բիլբաոյում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բասկ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1982 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Բինգի (գյուղ, Նևյանսկի քաղաքային օկրուգ)
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2277 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Նևյանսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Լիխաուր
Լիխաուր (ლიხაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օզուրգեթից հեռու է 5 կմ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
One Mango, Please
«One Mango, Please», ռուսական կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է ռեժիսոր և սցենարիստ Նադեժդա Միխալկովայի կողմից ։
Սյուժե
Թայլանդից Նարակը (Նոնգքրան Ինսանգ) ամուսնու (Նուսարա Բունմալերտ) հետ ժամանել է Ռուսաստան՝ աշխատելու։ Թաիլանդում մնացել է նրանց մեծ ընտանիքը, որը ֆինանսական աջակցության կարիք ունի։ Թայլանդցի կանանց համար Ռուսաստանում աշխատանք գտնելը շատ ավելի հեշտ է, քան տղամարդկանց համար։ Նարակը աշխատում է որպես դայակ, բայց նրա ամուսինը՝ Սագդան, չի աշխատում։ Նա տարվում է մոլախաղերով և կորցնում է այն ամենը, ինչ կինը վաստակել է։ Նարակը մտերմանում է իր խնամատար փոքրիկ աղջկա հետ։ Չնայած երիտասարդ տարիքին՝ նա դառնում է Նարակի համար միակն իսկապես մոտ մարդն օտար երկրում։ Կինը սխալմամբ ողջ-ողջ թաղում է իր ամուսնուն, բայց, ժամանակին գիտակցելով իր սխալը, որոշում է նրան հնարավորություն տալ ուղղվելու և փրկելու ընտանիքը։
Մրցանակներ և անվանակարգեր
Նադեժդա Միխալկովայի ֆիլմը մասնակցել է «Կինոտավր 2020» փառատոնների մրցութային ծրագրին («Կարճ մետր» ծրագիր) և «Կարճամետրաժ կինոյի օրվան», ինչպես նաև արժանացել է «Ոսկե արծիվ» մրցանակի Տարվա լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե արծիվ» մրցանակի դափնեկիրներ
Ben
Ben-ը ամերիկացի աշխարհահռչակ երգիչ Մայքլ Ջեքսոնի 2-րդ սոլո ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 1972 թվականի օգոստոս ամսին, աշխարհում վաճառվել է ավելի քան 5 միլիոն օրինակով ։ Նույնանուն Ben սինգլը վաճառվել է 1 միլիոն օրնակով և դարձավ Ջեքսոնի US #1-ը։ Ալբոմը վերաթողարկվել է 2009 թվականին, Hello World: The Motown Solo Collection եռահատոր հավաքածուի ներքո։
Տեղեկություններ
Պլանավորվում էր, որ "Everybody's Somebody's Fool" երգը պետք է թողարկվեր որպես 2-րդ սինգլ, սակայն անհայտ պատճառներով այն չթողարկվեց ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմներ Կատեգորիա:1972 ալբոմներ
Կուբա
Տարածքը բնակեցված է եղել Սիբոնեյ ցեղերի կողմից մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակում ։ Մինչև 15-րդ դարն այստեղ բնակվել են հնդկացի ցեղեր։ 15-րդ դարում Կուբան դարձավ իսպանական գաղութ մինչև 1898 թվականի Իսպանա-ամերիկյան պատերազմը, երբ այն ձեռք բերեց անվանական անկախություն, քանի որ դե ֆակտո ենթարկվում էր ԱՄՆ-ին։ Որպես փխրուն հանրապետություն՝ Կուբան փորձեց հաստատել ժողովրդավարական համակարգ, սակայն արմատականության բարձր մակարդակը և ազգային անհանդուրժողականության արդյունքում 1952 թվականին հաստատվեց դիկտատուրա՝ Ֆուլխենսիո Բատիստայի գլխավորությամբ ։ Հետագայում անկայուն վիճակը հանգեցրեց Բատիստայի պաշտոնանկությանը՝ 1959 թվականի հունվարին Հուլիսի 26 շարժման կողմից, որը հաստատեց կոմունիստական համակարգ Ֆիդել Կաստրոյի ղեկավարությամբ  ։ Սկսած 1965 թվականից՝ երկիրը կառավարում է Կուբայի կոմունիստական կուսակցությունը։ Երկիրը Սառը պատերազմի ժամանակ կարևոր դեր խաղաց ԽՍՀՄ-ԱՄՆ հարաբերություններում։ Ատոմային պատերազմը մոտ էր բռնկվելուն Կարիբյան ճգնաժամի ժամանակ՝ 1962 թվականին։ Կուբան մնացած Մարքսիստ-Լենինիստ սոցիալիստական պետություներից այն քչերից է, որն այժմ գոյատևում է աշխարհում։
Մշակութային առումով Կուբան համարվում է Լատինական Ամերիկայի մաս ։ Այն բազմազգ երկիր է, որի ժողովուրդը, մշակույթը ունեն բազմազան արմատներ։
Ծագումնաբանություն
Պատմաբանները հավատում են, որ Կուբա անվանումը գալիս է Տայնո լեզվից, սակայն դրա հստակ ստուգաբանությունը հայտնի չէ ։ Չնայած ստույգ անվանման իմաստը հայտնի չէ, այն կարող է թարգմանվել «որտեղ բերրի հողը հարուստ է» (կուբաու) կամ «մեծ վայր» (կոաբանա) ։ Հեղինակները, ովքեր կարծում են Քրիստափոր Կոլումբոսի պորտուգալական ծագմանը, համարում են, որ Կուբա անվանվել է Կոլումբոսի կողմից Կուբա քաղաքի պատվին, որը գտնվում է Պորտուգալիայի Բեժա շրջանում ։
Նախակոլումբոսյան ժամանակաշրջան
Մինչև իսպանացիների ժամանումը Կուբան բնակեցված է եղել երեք տարբեր հնդկացիների ցեղերով՝ Տայնո, Գուանահատաբեյ և Սիբոնեյ ժողովուրդներ։
Սիբոնեյների նախնիները գաղթել են Հարավային Ամերիկայից մոտ մ.թ.ա. 5000 թվականին ։
Տայնոները ժամանել են Հայիթի կղզուց մոտավորապես 3-րդ դարում։ Երբ Կոլումբոսը ժամանեց Կուբա, Տայնոները առաջնորդ մշակույթով ժողովուրդն էին 150.000 բնակչությամբ ։
Տայնոները հիմնականում եղել են անասնապահներ և հողագործներ, մինչդեռ Սիբոնեյները նաև եղել են ձկնորսներ, որսորդներ և հավաքչությամբ զբաղվողներ։
Իսպանացիների կողմից գաղութականացում և իշխանություն (1492–1898)
1511 թվականին Դիեգո Վելասկես դե Կուելարի կողմից հիմնադրվեց Կուբայում առաջին իսպանական բնակավայրը Բարակոայում։ Շուտով կառուցվեցին այլ քաղաքներ, ներառյալ Սան Կրիստոբալ դե լա Հաբանան 1515 թվականին, որը հետագայում դարձավ մայրաքաղաք։ Բնիկ Տայնո ժողովուրդը բռնի աշխատանքի ուղարկվեցին էնկոմիենդա համակարգի ներքո, որը նման էր ֆեոդալական համակարգին միջնադարյան Եվրոպայում ։ Դարերի ընթացքում տեղաբնիկ ժողովուրդները վերացան մի քանի պատճառով, հիմնականում եվրասիական վարակների պատճառով, որոնցից չունեին բնական իմունիտետ, բացի այդ գաղութարարների ճնշումների պատճառով ։ 1529 թվականին կարմրուկի համաճարակի հետևանքով մահացավ Կուբայում մնացած սակավաթիվ բնիկների երկու երրորդը, որոնք մինչ այդ հաղթահարել էին բնական ծաղիկը ։
1539 թվականի մայիսի 18-ին կոնկիստադոր Էռնանդո դե Սոտոն 600 հետևորդների հետ Հավանայից մեկնեց ներկայիս ԱՄՆ-ի Հարավարևելյան մաս, սկսելով Լա Ֆլորիդայից ոսկու, գանձերի, ճանաչման և իշխանության որոնումներով ։ 1548 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Գոնսալո Պերես դե Անգուլոն նշանակվեց Կուբայի նահանգապետ։ Նա ժամանեց Կուբայի Սանտիագո քաղաք 1549 թվականի նոյեմբերի 4-ին և անմիջապես բոլոր բնիկներին հայտարարեց ազատ ։ Նա դարձավ Կուբայի առաջին մշտական նահանգապետը, ում նստավայրն էր Հավանան Սանտիագոյի փոխարեն և կառուցեց Հավանայի առաջին քարե եկեղեցին ։ Երբ ֆրանսիացիները վերցրեցին Հավանան 1555 թվականին, նահանգապետի որդին` Ֆրանցիսկո դե Անգուլոն մեկնեց Մեքսիկա ։ Կուբան զարգանում էր դանդաղորեն ի տարբերություն Կարիբյան ավազանի մյուս կղզիների, այստեղ գյուղատնտեսությունը բազմաճյուղ էր։ Սակայն գաղութի զարգացման կարևոր պատճառն այն էր, որ քաղաքային հասարակություն հիմնականում սատարում էր Իսպանական կայսրությանը։ 18-րդ դարի կեսերին այստեղի գաղութարարներն ունեին 50.000 ստրուկ, համեմատության համար Բարբադոսում կային 60.000 ստրուկ, Վիրջինիայում` 300,000 ։
Յոթնամյա պատերազմը, որը 1754 թվականի դրությամբ ընդգրկեց երեք մայրցամաքները, նաև հասավ իսպանական Կարիբյան ավազան։ Իսպանիայի դաշինքը Ֆրանսիայի հետ ուղղակի ընդհարման բերեց բրիտանացիների հետ և 1762 թվականին բրիտանական հինգ ռազմանավեր և 4.000 զինվոր դուրս եկան Պորտսմութից, որպեսզի նվաճեն Կուբան։ Բրիտանացիները ժամանեցին հունիսի 6-ին և օգոստոսին պաշարեցին Հավանան ։ Երբ Հավանան նվաճեցին, բրիտանական նավատորմի ադմիրալ Ջորջ Կեպպելը մուտք գործեց քաղաք և վերահսկողություն տարածեց կղզու ամբողջ արևմտյան մասի վրա։ Բրիտանացիները անմիջապես առևտրային հարաբերություններ սկսեցին իրենց Հյուսիսային Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի գաղութների հետ` արագ կերպարանափոխելով կուբական հասարակությանը։ Նրանք ներմուծում էին սննդամթերք, ձիեր և այլ ապրանքներ, բացի այդ հազարավոր ստրուկներ Արևմտյան Աֆրիկայից որպեսզի աշխատեին շաքարի արտերում ։
Չնայած Հավանան, որը դարձավ Ամերիկաների երրորդ խոշորագույն քաղաքը, գրանցեց մեծ զարգացում այս ժամանակաշրջանում, մնաց բրիտանացիների վերահսկողության ներքո կարճ ժամանակ։ Ճնշումները Լոնդոնի շաքարարտադրողների կողմից, ովքեր վախենում էին շաքարի գների անկումից, ստիպեցին վերականգնել իսպանացիների իրավունքները գաղութների նկատմամբ։ Հավանային նվաճումից մեկ տարի նաց ստորագրվեց Փարիզի պայմանագիրը մի կողմից Ֆրանսիայի և Իսպանիայի և մյուս կողմից Բրիտանիայի միջև, որով ավարտվեց Յոթնամյա պատերազմը։ Պայմանագրով Բրիտանիային տրվեց Ֆլորիդան Կուբայի փոխարեն։ Այս քայլին Իսպանիային դրդեց Ֆրանսիան, որը խորհուրդ տվեց ազատվել Ֆլորիդայից, որից հետո ավելի հեշտ կլինի պահպանել Մեքսիկան և Ամերիկայի մյուս գաղութները ։ Շատ բրիտանացիներ հիասթափված էին` համարելով, որ Կուբան ավելի հարուստ տարածք է քան Ֆլորիդան։
Կուբայում առևտրի զարգացման համար իրական շարժիչ դարձավ 18-րդ դարի վերջի և 19-րդ դարի սկզբի Հայիթյան հեղափոխությունը։ Երբ Կարիբյան ավազանի ամենահարուստ գաղութի ստրուկները ազատվեցին արյունահեղ ապստամբությունից հետո, կուբացի կալվածետերերը վախից բացի նաև նոր հնարավորությունների պոտենցյալ տեսան։ Նրանք վախենում էին, որ ապստամբությունների ալիքը կհասնի նաև Կուբա։ Կալվածատերերը առավելություն տեսնում էին, քանի որ Կուբան կարող էր զբաղեցնել Հայիթի տեղը շաքարի արտահանման գործընթացում ։
Կուբայում նույնպես ստրուկների շրջանում ապստամբության տրամադրությունը բարձր էր։ 1812 թվականի ապստամբությունը ճնշվեց ։
1817 թվականին Կուբայի բնակչությունը կազմում էր 630.980, որից 291.021 սպիտակամորթ, 115.691 ազատ ոչ սպիտակամորթներ և 224.268 սևամոթ ստրուկներ ։ Այստեղ ազատների հարաբերակցությունը ստրուկների ավելի մեծ էր քան Վիրջինիայում կամ Կարիբյան ավազանի այլ երկրներում։
Անկախության շարժումներ
1868 թվականին Կառլոս Մանուել դե Սեսպեդեսի գլխավորած ապստամբության գլխավոր նպատակը լիակատար անկախությունն էր։ Դե Սեսպեդեսը, ով շաքարի պլանտատոր էր, ազատություն պարգևեց իր ստրուկներին և հորդորեց կռվել իր հետ Կուբայի անկախության համար։ 1868 թվականի դեկտեմբերի 27-ին նա հռչակագիր թողարկեց, համաձայն որի ստրուկները ազատություն կստանան եթե իր մոտ զինվորական ծառայության անցնեն։ 1868 թվականի ապստամբությունը ձգձվեց և դարձավ հակամարտություն, որը հայտնի է Տասնամյա պատերազմ անվանմամբ։ Ապստամբներին միացան երկու հազար Կուբայի Չինացիներ։ Չինացիները ներգաղթել էին որպես պայմանագրային աշխատողներ։
Միացյալ Նահանգները հրաժարվեց ճանաչել Կուբայի նոր կառավարությանը, չնայած Եվրոպայի և Լատինական Ամերիկայի շատ երկրներ ճանաչեցին։ 1878 թվականին Զենխոնի պայմանագրով հակամարտությունը ավարտվեց, որով Իսպանիան խոստացավ լայն ինքնիշխանություն տալ Կուբային։ 1879–1880 թվականներին կուբացի հայրենասեր Կալիքստո Գարսիան փորձեց մեկ այլ պատերազմ սկսել, որը հայտնի էր որպես Փոքր պատերազմ, սակայն բավարար աջակցություն չստացավ Ստրկությունը Կուբայում արգելվեց 1875 թվականին, սակայն գործընթացը ավարտվեց միայն 1886 թվականին ։
Խոսե Մարտի անունով մի արտաքսված կուբացի 1892 թվականին հիմնեց Կուբայի հեղափոխական կուսակցությունը Նյու Յորքում։ Կուսակցության գերխնդիրն էր ձեռք բերել Կուբայի համար անկախություն Իսպանիայից ։ 1895 թվականի Մարտին ուղևորվեց դեպի Մոնտեքրիստի և Սանտո Դոմինգո մինալու Մաքսիմո Գոմեսի շարժմանը ։ Մարտին գրեց իր քաղաքական տեսլականը Մոնտեքրիստիի Մանիֆեստում ։ Իսպանական բանակի դեմ կռիվները սկսեցին 1895 թվականի փետրվարի 24-ին, սակայն Մարտին հասավ Կուբա միայն 1895 թվականի ապրիլի 11-ին ։ Մարտին սպանվեց Դոս Ռիոսի ճակատամարտում 1895 թվականի մայիսի 19-ին ։ Նրա մահից հետո նրան կոչեցին Կուբայի ազգային հերոս ։
Մոտ 200.000 իսպանացի զինվորներին դիմակայում էին թվաքանակով մի քանի անգամ քիչ ապստամբներ, որոնք ընտրել էին հիմնականում գերիլիա մարտավարությունը։ Իսպանացիները սկսեցին ապստամբության ճնշման գործընթացը։ Գեներալ Վալերիանո Վեյլերը, ով Կուբայի ռազմական նահանգապետն էր, մեծ թվով խաղաղ բնակչության ուղարկեց իր կոչված ռեկոնսենտրադոս-ներ, որը թարգմանվում էր որպես «ամրացված քաղաքներ»։ Դրանք համարվում էին 20-րդ դարի համակենտրոնացման ճամբարների նախատիպերը ։ 200.000-ից 400.000 կուբացի քաղաքացի մահացավ քաղցից և համաճարագներից այս ճամբարներում, քանակը ստուգվել է Կարմիր խաչի և ԱՄՆ սենատոր Ռեդֆիլդ Պրոկտորի կողմից։ Դրանից հետո Ամերիկայում և Եվրոպայում տեղի ունեցան ցույցեր ընդդեմ իսպանացիների դաժանությունների ։
ԱՄՆ ռազմանավ Maine-ն ուղարկվեց պաշտպանելու ԱՄՆ հետաքրքրությունը, սակայն ժամանելու քիչ անց այն պայթեցվեց Հավանայի ծովախորշում և արագորեն խորտակվեց` սպանելով անձնակազմի երեք-քառորդին։ Ռազմանավի խորտակման պատճառները մնացին անհայտ։ ԱՄՆ ժողովրդական կարծիքը կողմ էր ակտիվ ճնշմանը Իսպանիայի նկատմամբ ։ Իսպանիան և ԱՄՆ-ն պատերազմ հայտարարեցին միմյանց 1898 թվականի վերջին։
Նախորդ տասնամյակներում ԱՄՆ հինգ նախագահներ` Պոլկը, Պիրսը, Բյուկենենը, Գրանթը և Մաք-Քինլին, փորձել էին գնել Կուբա կղզին Իսպանիայից ։
Առաջին տարիներ (1902–1925)
Իսպանա-ամերիկյան պատերազմից հետո Իսպանիան և Միացյալ Նահանգները ստորագրեցին Փարիզի պայմանագիրը, որի համաձայն Իսպանիան ԱՄՆ-ին զիջեց Պուերտո Ռիկոն, Ֆիլիպինները և Գուամը 20 միլիոն ԱՄՆ դոլարի դիմաց ։ Կուբան ֆորմալ անկախություն ձեռք բերեց ԱՄՆ-ից 1902 թվականի մայիսի 20-ին որպես Կուբայի հանրապետություն ։ Կուբայի նոր սահմանադրության համաձայն ԱՄՆ-ն իրավունք ուներ միջամտելու Կուբայի գործերին, այդ թվում ֆինանսական և արտաքին հարաբերություններին։ Պլատտի փոփոխության համաձայն Կուբայից ԱՄՆ-ին էր անցնում Գուանտանամո ծոցի ռազմական նավահանգիստը։
1906 թվականի վիճարկելի ընտություններից հետո, առաջին նախագահ Թոմաս Էստրադա Պալման առերեսվեց զինված հեղաշրջման, որը կազմակերպել էին անկախության պատերազմի վետերանները, ովքեր հաղթեցին կառավարական զորքերին ։ ԱՄՆ-ն միջամտեց և օկուպացրեց Կուբան ու Չառլս Էդվարդ Մագունին նշանակեց նահանգապետ երեք տարով։ Կուբացի պատմաբանները Մագունի կառավարման տարիները բնորոշում են կոռուպցիայի աճով ։ 1908 թվականին Խոսե Միգել Գոմեսը ընտրվեց նախագահ, սակայն ԱՄՆ-ն շարունակում էր միջամտել Կուբայի գործերին։ 1912 թվականին Պարտիդո Ինդեպենդենտ դե Կոլոր կուսակցությունը փորձեց ստեղծել անջատողական սև հանրապետություն Օրիենտե պրովինցիայում, սակայն դաժանորեն ճնշվեց կառավարության կողմից։
1933-1940 թվականների հեղափոխություն
1933 թվականին տեղի ունեցավ Սերժանտների հեղաշրջումը ընդդեմ Սեսպեդեսի, որը գլխավորեց Ֆուլխենսիո Բատիստան ։ Հեղաշրջման արդյունքում հինգ հոգանոց հատուկ հանձնաժողովը ընտրվեց ժամանակավոր կառավարության ղեկավար ։ Այնուհետև Ռամոն Գրաու Սան Մարտինը նշանակվեց ժամանակավոր նախագահ ։ Գրաուն հրաժարական տվեց 1934 թվականին` ճանապարհը ազատ թողնելով Բատիստայի համար, ով առաջնորդեց Կուբայի քաղաքականությունը հաջորդ 25 տարիներին, չնայած մի շարք ձևական նախագահներին ։ 1933-ից 1937 թվականները անցան անընդհատ սոցիալական և քաղաքական բախումների մեջ ։ 1933-1940 թվականներին Կուբայում քաղաքական դաշտը դեռևս չէր ձևավորվել, միայն 1935–1936 թվականներին փոխվեցին երեք նախագահներ, սակայն երկիրը իրականում ղեկավարում էր ռազմատենչ և ռեպրեսիվ քաղաքականության կողմնակից Բատիստան, որպես բանակի գլխավոր հրամանատար։
1940 թվականի սահմանադրություն
Բատիստան փոփոխություն կատարեց 1940 թվականի սահմանադրության մեջ, որպեսզի կարողանա վերընտրվել ։ 1944 թվականի ընտրություններում հաղթեց Ռամոն Գրաու Սան Մարտինը ։ Գրաուն ավելի վատացրեց Կուբայի քաղաքական համակարգի արդեն իսկ շեղված հիմքը, մասնավորապես խափանելով խորապես թերի և ոչ արդյունավետ Կոնգրեսի և Գերագույն դատարանի գործունեությունը ։ 1948 թվականին նախագահ ընտրվեց Կառլոս Պրիո Սոկարասը, ով Գրաուի հետևորդն էր ։ Աուտոտենրիկո կուսակցության կառավարման երկու ժամանակահատվածներում տեղի ունեցավ ներդրումների ներհոսք, ինչը բուռն ու բարձրացրեց հասարակության բոլոր հատվածների կենսամակարդակը մեծ քաղաքային բնակավայրերում ստեղծեց բարգավաճ միջին դաս ։
Բատիստան իր պաշտոնավարումը ավարտելուց հետո 1944 թվականից ապրում էր Ֆլորիդայում։ Կուբա վերադարձավ 1952 թվականին նորից նախագահ ընտրվելու նպատակով։ Տեսնելով որ պարտվում է ընտրություններում` կազմակերպեց ռազմական հեղաշրջում ։ Նրա վերադարձն իշխանության ուղեկցվեց ֆինանսական, ռազմական և տեխնիկական աջակցությամբ Միացյալ Նահանգների կառավարության կողմից ։ Բատիստան փոփոխեց սահմանադրությունը և չեղարկեց քաղաքական ազատությունների մեծ մասը, այդ թվում գործադուլը։ Այնուհետև նա հավասարվեց ամենահարուստ հողատերեի հետ, որոնց պատկանում էին ամենամեծ պլանտացիաները և մեծացրեց հարուստների և աղքատների միջև եղած անջրպետը ։ Բատիստան անօրինական համարեց Կումունիստական կուսակցությունը 1952 թվականին ։ Հեղաշրջումից հետո Կուբան Լատինական Ամերիկայում ուներ մեկ շնչին ընկնող մսի, բանջարեղենի, հացահատիկի, մեքենաների, հեռախոսների և ռադիոների սպառման ինդեքսը, չնայած բնակչության երրորդ մասը համարվում էր աղքատ ։
1958 թվականի դրությամբ Կուբան Լատինական Ամերիկայի երկրների շարքում համարվում էր կյանքի լավ պայմաններով երկիր, որոշ դեպքերում նաև համաշխարհային մակարդակով ։ Մյուս կողմից, Լատինական Ամերիկայի երկրների մեջ Կուբայում ամենաշատը արտոնությունները տրվեցին աշխատանքային միություններին, այդ թվում, արգելքներ, որոնք վերաբերում էին աշխատանքից հեռացմանը։ Դրանք մեծ չափով ձեռք են բերվել «գործազուրկների և գյուղացիների գնով», ինչը հանգեցրեց անհավասարության ։ 1933-ից 1958 թվականներին Կուբայում իրականացվեց բազմաթիվ տնտեսական նորմերի ընդունում, որոնք բերեցին տնտեսական խնդիրների ։ Գործազրկությունը դարձավ խնդիր, քանի որ աշխատանքային տարիքի հասած անձինք չէին կարողանում աշխատանք գտնել ։ Միջին խավը, որը համահունչ էր ԱՄՆ ստանդարտներին, սկսեց դժգոհել գործազրկությունից և քաղաքական հետապնդումներից։ Աշխատանքային միությունները սատարեցին Բատիստային մինչև վերջ ։ Բատիստան մնաց իշխանության գլուխ մինչև ստիպված եղավ փախչել 1958 թվականի դեկտեմբերին ։
Հեղափոխություն և Կոմունիստական կուսակցության կառավարում (1959–ներկա)
1950-ական թվականներին տարբեր կազմակերպություններ, ներառյալ զինված ապստամբության կողմնակիցներ, պայքարում էին երկրում քաղաքական փոփոխություն կատարելու համար ։ 1956 թվականին Ֆիդել Կաստրոն և նրա մոտ 80 հետևորդներ իջան Գրանմա զբոսանավից և փորձեցին հեղաշրջում սկսել Բատիստայի կառավարության դեմ ։ Հեղաշրջումը չիրականացավ մինչև 1958 թվականը, երբ Կաստրոյի Հուլիսի 26 շարժումը դարձավ հեղափոխության հիմնական խումբը ։
1958 թվականի վերջին ապստամբները անցան Սիերա Մաեստրա լեռները և կազմակերպեցին գլխավոր ժողովրդական ընդվզումը։ Դրանից հետո Կաստրոյի մարտիկները նվաճեցին Սանտա Կլարան և 1959 թվականի հունվարի 1-ին Բատիստան իր ընտանիքի հետ միասին փախուստի դիմեց Դոմինիկյան հանրապետություն։ Ավելի ուշ նա մեկնեց պորտուգալական Մադեյրա կղզի և վերջնականապես բնակություն հաստատեց Լիսաբոնի մոտակայքում գտնվող Էստորիլ բնակավայրում։ Ֆիդել Կաստրոյի զորքերը մտան մայրաքաղաք 1959 թվականի հունվարի 8-ին։ Լիբերալ Մանուել Առուտիա Լյեոն դարձավ նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար ։
1959-1966 թվականներին կուբացի խռովարարաները մարտնչեցին Կաստրոյի կառավարության դեմ Էսկամրայ լեռներում։ Կառավարությունը մեծ ջանքերի գնով վերջնականապես ճնշեց խռովությունները։ Այս ապստամբությունը ավելի երկար տևեց և ներքաշեց ավելի շատ զինվորականների, քան Կուբայական հեղափոխությունը ։ Ըստ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի տվյալների, 1959-1962 թվականներին մահապատժի են ենթարկվոլ 3.200 մարդ ։ Այլ հաշվարկների համաձայն մահապատիժների թիվը կազմում էր 4.000-ից 33.000 ։ 1959 թվականի հեղափոխությունից հետո մահապատժի ենթարկվածների մեծ մասը ոստիկաններ, քաղաքական գործիչներ և Բատիստայի հետևորդներն էին, որոնք Բատիստայի կառավարման ժամանակ ներքաշված էին այնպիսի հանցագործությունների մեջ, ինչպիսիք էին սպանությունները, կտտանքները և այլն ։
Միացյալ Նահանգները սկզբնական շրջանում սատարում էր Կուբայական հեղափոխությանը` տեսնելով ժողովրդավարական կարգերի հաստատման փորձ, որը կարող է փոխել ամբողջ Լատինական Ամերիկան ։ Կաստրոյի կողմից Կոմունիստական կուսակցության օրինականացումը և հարյուրավոր մահապատիժները բերեցին երկու երկրների հարաբերությունների սրման ։ Գյուղատնտեսական բարեփոխումների օրենքը, որով խոշոր հողատերերը (ներառյալ ԱՄՆ-ից) զրկվեցին իրենց հողերից, ավելի սրեցին հարաբերությունները ։ 1960-ից 1964 թվականներին ԱՄՆ սկսեց տնտեսական պատժամիջոցների կիրառումը, այդ թվում երկու երկների միջև առևտրի կասեցումը և Կուբայի ԱՄՆ-ում գտնվող բոլոր ակտիվների սառեցումը ։ 1960 թվականի փոտրվարին Կաստրոն առևտրային պայմանագիր ստորագրեց ԽՍՀՄ փոխվարչապետ Անաստաս Միկոյանի հետ ։
1960 թվականի մարտին ԱՄՆ նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերը հրահանգեց ԿՀՎ-ին նախագիծ մշակել Կուբայի խռովարարների և զինված ջոկատի միջոցով տապալել Կաստրոյի ռեժիմը ։ Գործողությունը (հայտնի որպես Խոզերի ծոցի գործողություն) տեղի ունեցավ 1961 թվականի ապրիլի 14-ին ։ Գործողությանը մասնակցեցին 1.400 կուբացի արտաքսվածներ որոնք իջևանեցին Խոզերի ծոցում, սակայն Կաստրոյի տապալման փորձը ձախողվեց ։
1962 թվականի հունվարին Կուբան հեռացվեց Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունից (ԱՊԿ), և նույն տարվա վերջում ԱՊԿ-ն հայտարարեց Կուբայի դեմ պատժամիջոցների կիրառման մասին, որոնք համահունչ էին ԱՄՆ պատժամիջոցներին ։ Կարիբյան ճգնաժամը տեղի ունեցավ 1962 թվականի հոկտեմբերին։ Կուբան 1963 թվականի դրությամբ լիովին անցում կատարեց կոմունիստական համակարգին, որը նախագծվել էր ԽՍՀՄ կողմից ։
1970-ական թվականներին Ֆիդել Կաստրոնի տասնյակ հազարավոր զինվորականներ տրամադրել ԽՍՀՄ աջակցությամբ պատերազմներին Աֆրիկայում։ Նա աջակցեց Անգոլայի ժողովրդական լիբերալ շարժմանը և Մանգիստու Հեյլ Մարիամին Եթովպիայում ։
1970-ականներին կյանքի մակարդակը ծայր աստիճան վատ էր, իսկ անհանդուրժողականությունը բարձր ։ Ֆիդել կաստրոն 1970 թվականի իր ելույթում ընդունեց տնտեսական քաղաքականության սխալները ։ 1975 թվականին ԱՊԿ-ն ավելացրեց պատժամիջոցները Կուբայի հանդեպ, որին կողմ էին 16 երկիր ներառյալ Միացյալ Նահանգները։ ԱՄՆ-ն սակայն նույնը թողեց իր կողմից կիրառվող պատժամիջոցները ։
Կաստրոյի ռեժիմի վրա վատագույնս անդրադարձավ ԽՍՀՄ փլուզումը 1991 թվականին (հայտնի կուբայում որպես Հատուկ ժամանակաշրջան)։ Երկիրը առերեսվեց տնտեսական ծանր իրավիճակի հետ երբ դադարեցվեցին սուբսիդիաները ԽՍՀՄ-ից, որոնք կազմում էին տարեկան 4-ից 6 միլլիարդ ԱՄՆ դոլարին համարժեք, ինչը հանգեցրեց վառելիքի և սննդամթերքի դեֆիցիտի ։ Կառավարությունը չընդունեց Ամերիկայի օգնությունը սննդամթերքի և դեղորայքի տեսքով մինչև 1993 թվականը ։ 1994 թվականի օգոստոսի 5-ին Հավանայում տեղի ունեցան բազմահազարանոց ցույցեր ։