cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նիկոլայ Կաուֆման
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Բուլղարացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանահավաքներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Գյումրի)
Ստեփան Շահումյանի հուշարձան, գտնվում է Գյումրի քաղաքի Արագած փողոցում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1962 թվականին։ Ընդգրկվել է Գյումրիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գյումրու արձաններ Կատեգորիա:Ադիբեկ Գրիգորյանի քանդակներ
Ռամենսկի շրջան
Ռամենսկի շրջան (Раменский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվայի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ռամենսկոե ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1401,12 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 223719 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 159,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Ռուզայի շրջան
Ռուզայի շրջան (Рузский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվայի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ռուզա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1559 կմ²։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 61781 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Եվրոպայի տնտեսություն
Եվրոպայի տնտեսությունը կազմում է ավելի քան 744 միլիոն մարդ 50 տարբեր երկրներում։ Եվրոպական Միության հիմնումն ու 1999թ․-ին միասնական արժույթի՝ եվրոյի արտադրությունը մասնակից եվրոպական երկրներին ավելի մոտեցրեց ընդհանուր արժույթի հարմարության միջոցով և հանգեցրեց եվրոպական դրամական ավելի ուժեղ հոսքի։ Հարստության տարբերությունը Եվրոպայում կարելի է տեսնել նախկին Սառը պատերազմի բաժանման մեջ, որոշ երկրներով, որոնք խախտում էին բաժանումը (Հունաստան, Լեհաստան, Ռումինիա, Սլովենիա և Չեխիա)։ Մինչ շատ Եվրոպական պետություններ ունեն մեկ շնչի հաշվով ավելի բարձր ՀՆԱ, քան աշխարհի միջինն էր և բարձր զարգացած էին (Լիխտենշտեյն, Լյուքսեմբուրգ, Մոնակո, Անդորրա, Նորվեգիա, Շվեդիա, Նիդերլանդներ, Շվեյցարիա, Միացյալ Թագավորություն), Եվրոպական որոշ տնտեսություններ, չնայած իրենց դիրքին Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսի համաշխարհային միջինի համեմատ, ավելի աղքատ են։
2018թ․-ին Եվրոպան ուներ 23 տրիլիոն դոլար անվանական ՀՆԱ (աշխարհի 1/4-ը)։ Եվրոպայի ամենամեծ պետական տնտեսություննեը, որոնց անվանական ՀՆԱ-ն 1 տրիլիոն դոլարից ավել է, հետևյալներն են.
Եվրոպական այլ մեծ տնտեսություններ ունեն Նիդերլանդները, Շվեյցարիան, Լեհաստանը, Շվեդիան, Բելգիան, Նորվեգիան, Ավստրիան, Իռլանդիան և Դանիան։ Եվրոպական միությունը (մոտ 16 տրիլիոն դոլար ՀՆԱ) առաջացնում է Եվրոպայի ՀՆԱ-ի 4/5-ը։
ԵՄ-ն՝ որպես ամբողջություն, երկրորդ ամենահարուստ և երկրորդ ամենամեծ տնտեսությունն է աշխարհում՝ ԱՄՆ-ից հետ մնալով մոտ 5 տրիլիոն դոլարով։
Ըստ եկամտի՝ 500 խոշորագույն կորպորացիաների շարքում (Fortune Global 500, 2010 թվականին) 184-ն ունեն իրենց շտաբը Եվրոպայում։ 161-ը տեղակայված են ԵՄ-ում, 15-ը Շվեյցարիայում, 6-ը Ռուսաստանում, 1-ը Թուրքիայում և 1-ը Նորվեգիայում ։
ԻՆչպես նշվեց 2010թ․-ին իսպանացի սոցիոլոգ Մանուել Կաստելլսի կողմից, Արևմտյան Եվրոպայի միջին կենսամակարդակը շատ բարձր էր։ «Արևմտյան Եվրոպայի բնակչության մեծ մասը դեռ վայելում է աշխարհում և աշխարհի պատմության մեջ ամենաբարձր կենսամակարդակը »։
Մինչ 1945թ․: Արդյունաբերական աճ
Նախքան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Եվրոպայի գլխավոր ֆինանսական և արդյունաբերական պետություններն էին Միացյալ Թագավորությունը, Ֆրանսիան և Գերմանիան։ Արդյունաբերական հեղափոխությունը, որը սկսվեց Բրիտանիայում, կտրուկ տարածվեց Եվրոպայում, մինչդեռ վաղուց ողջ մայրցամաքը արդյունաբերական բարձր մակարդակի վրա էր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը կարճ ժամանակում հանգեցրեց որոշ եվրոպական պետությունների արդյունաբերության դադարեցմանը, սակայն առաջիկա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի փուլում Եվրոպան լավ վերականգնվել էր և մրցակցում էր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների անընդհատ աճող տնտեսության ուժի հետ։
Այնուամենայնիվ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Եվրոպայի մեծ մասի արդյունաբերական կենտրոնի ոչնչացման պատճառ դարձավ, և մայրցամաքի ենթակառուցվածքի մեծ մասը իզուր վատնվեց։
1945–1992թթ․: Սառը պատերազմի դարաշրջան
Երկրորդ համաշխարհայն պատերազմից հետո եվրոպական կառավարությունները սպիների մեջ էին։ Շատ ոչ սոցիալիստական եվրոպական կառավարություններ շարժվեցին միացնելու իրենց տնտեսությունները՝ հիմք հանդիսանալով նրան, ինչը դառնալու էր Եվրոպական Միություն։ Սա նշանակում էր ընդհանրացված ենթակառուցվածքների և միջսահմանային առևտրի հսկայական աճ։ Մինչ այս Եվրոպական պետությունները արագորեն բարելավում էին իրենց տնտեսությունները, 1980-ականների դրությամբ, Սոցիալիստական երկրների տնտեսական համագործակցության տնտեսությունը տուժվում էր մեծ մասամբ Սառը պատերազմի զանգվածային ծախսերի պատճառով։ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի պետություների ՀՆԱ-ն և կենսամակարդակը ավելի ցածր էր, քան Եվրոպայի այլ հատվածներում։
Եվրոպական համայնքը Երկրորդ Աշխարհամարտին հաջորդող ժամանակահատվածում 6 ինքնատիպ անդամներից աճեց՝ հասնելով 12-ի։
Եվրոպայի միջին կենսամակարդակը զգալիորեն բարձրացավ հետպատերազմյան ժամանակահատվածի ընթացքում, ինչպես բնութագրում են հետևյալ հայտնաբերումները ․
'''1980թ. մեկ շնչի հաշվով մասնավոր սպառումը'''
'''1980թ. մեկ շնչի հաշվով անհատական մեկանգամյա եկամուտ'''
Եվրամիության վերելք
1992թ․-ին, երբ լուծարվեց «Սոցիալիստական ճամբարը», այդ պետությունները պայքարում էին ազատ շուկայի համակարգերին հարմարվելու համար։ Ամեն դեպքում հաջողության աստիճանների մեծ տարբերություն կար․ Կենտրոնական Եվրոպայի երկրները՝ Չեխիայի Հանրապետությունը, Հունգարիան, Սլովակիան, Սլովենիան և Լեհաստանը արագ հարմարվում էին, մինչդեռ այն պետությունները, որոնք կազմել էին ԽՍՀՄ-ը, ինչպիսին են Ռուսաստանը, Բելառուսը և Ուկրաինան, պայքարում էին վերափոխելու իրենց քայքայվող ենթակառուցվածքները։
Շատ զարգացած եվրոպական երկրներ արագ զարգացրին տնտեսական կապերը Եվրոպական այլ պետությունների հետ, որտեղ կրկին ժողովրդավարություն էր տիրում։ 1989թ․-ի հեղափոխություններից հետո, Կենտրոնական Եվրոպայի և Բալթյան երկրները զբաղվեցին փոփոխություններով, նախկին Հարավսլավական հանրապետությունները ընկան պատերազմի մեջ, իսկ Ռուսաստանը, Ուկրաինան ու Բելառուսը դեռևս պայքարում էին իրենց հին համակարգի դեմ։
Հարավսլավիայում մոտ մեկ դար խաղաղություն չեղավ և 2003թ․-ին դեռ ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի խաղաղապահ շատ զորքեր կային Բոսնիա և Հերցեգովինայում, Մակեդոնիայում և Կոսովոյում։ Պատերազմը խիստ խանգարեց տնտեսական աճին, միայն Սլովենիան իրական առաջընթաց ունեցավ 1990-ականներին։
Եվրոպական տնտեսության վրա ազդեց 2001թ․-ի Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումները Միացյալ Նահանգների վրա․ Գերմանիան, Շվեյցարիան, Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը ամենավատ հարվածն ունեցան։ Բայց 2002/2003թթ․-ին տնտեսությունը սկսեց վերականգնվել ԱՄՆ-ի վրա հարձակումներից։
Եվրոպայի տնտեսության մեջ գերակշռում էր ԵՄ-ն՝ հսկա տնտեսական և քաղաքական կազմակերպություն, այդ ժամանակ լիիրավ անդամ էին Եվրոպայի 15 պետություններ։ ԵՄ–ին անդամակցությունը դիտվում էր որպես նպատակ և ԵՄ-ն նշանակալի օգնություն էր տրամադրում Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի այն պետություններին, որոնք պատրաստ էին աշխատել այն տնտեսություններին հասնելու համար, որոնք համապատասխանում էին մուտքի պահանջներին։ Այդ ընթացքում, ԵՄ-ի 15 անդամներից 12-ը դարձան Եվրագոտու մաս՝ արժույթի միություն, որը ստեղծվեց 1999թ․-ին, որտեղ ամեն անդամ օգտագործում է ընդհանուր արժույթ՝ եվրո, որը փոխարինեց նրանց նախկին ազգային արժույթներին։ Երեք պետություններ ընտրեցին մնալ Եվրագոտուց դուրս և շարունակել իրենց սեփական արժույթով՝ Դանիան, Շվեդիան և Միացյալ Թագավորությունը։
2004–2007թթ․: ԵՄ ընդլայնում
2004թ․-ի սկզբում հիմնականում նախկին կոմունիստական 10 պետություններ միացան ԵՄ-ին՝ մեծացնելով միությունը մինչև 25 անդամի (ևս 8–ը առևտրային համաձայնագրի կնքմամբ)․ սա ԵՄ–ի ամենամեծ ընդլայնումն էր իր ողջ պատմության ընթացքում։ Միացող երկրները պարտավոր են միանալ նաև Եվրագոտուն և ապագայում ընդունել ընդհանուր արժույթ՝ եվրոն։ Գործընթացը ներառում է եվրոպական փոխարժեքի մեխանիզմը, որի մասն էին արդեն այս երկրներից որոշները։
Եվրոպական շատ տնտեսություններ շատ լավ վիճակում էին գտնվում, և մայրցամաքային տնտեսությունը արտացոլում էր դա։ Այնուամենայնիվ, նախկին Հարավսլավիայի և Կովկասի պետություններում հակամարտությունը և անկարգությունները խանգարում էին այդ պետությունների տնտեսական աճին։
ԵՄ-ի զանգվածային աճին ի պատասխան՝ 2005թ․-ին Ռուսաստանի կողմից գերիշխող Անկախ Պետությունների Համագործակցությունը ստեղծեց ԵՄ-ին մրցակից առևտրային բլոկ, որը բաց էր ցանկացած ԽՍՀՄ նախկին պետության (ներառյալ և՛ Եվրոպական, և՛ Ասիական պետությունները) ։ 15 երկրներից 12-ը ստորագրեցին, Բալթյան 3 երկրները որոշեցին միանալ ԵՄ-ին։ Չնայած սրան, երեք Կովկասյան պետություններ նախկինում հայտարարել էին, որ մի օր նրանք կմտածեն ԵՄ–ին անդամակցելու մասին, մասնավորապես Վրաստանը ։
2008թ․–մինչ այժմ։ Եվրագոտու ընդլայնում և եվրոպական պարտքային ճգնաժամ
2008թ․-ին Համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը զգալի անկում պատճառեց եվրոպական տնտեսությունների մեծ մասի ՀՆԱ-ին, ինչը նախադրյալ էր Եվրագոտու շատ ավելի լայն և ավելի խնդրահարույց պարտքային ճգնաժամի համար, ինչը սպառնում էր հարավում տնտեսությունների փլուզմանը, մասնավորապես Հունաստանի, Իտալիայի՝ որը արդենիսկ ազդված էր շարունակվող քաղաքական ճգնաժամից, Պորտուգալիայի և Իսպանիայի։ Ծանր հարված ստացած Իռլանդիան դուրս եկավ ժգնաժամից 2013թ․-ի կեսերին։ Մինչդեռ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Եվրոպայի կենտրոնական բանկի աճող վճարումները որոշակի մեղմացրին պարտք ունեցող ազգերի դրությունը, Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպական տնտեսությունները Գերմանիայի առաջնորդությամբ՝ կարողացան խուսափել 2010–ական թվականների պարտքային ճգնաժամի վատագույնից։
2010-ականների կեսերին՝ 2014-2015թթ․, Իռլանդիան կայուն տեմպերով վերականգնվում էր՝ հաջողությամբ ավարտելով գրավադրման ծրագիրը։ Եվրագոտին՝ որպես ամբողջություն, դարձավ ավելի կայուն, ամեն դեպքում Հունաստանի խնդիրները և Իտալիայի ու Իբերիայի (Իսպանիա և Պորտուգալիա) դանդաղ վերականգնումը շարունակում էր եվրո շրջանի աճը նվազագույնի վրա պահել։ Գերմանիան շարունակում էր առաջնորդել Եվրոպան կայունության և աճի մեջ, մինչ Միացյալ Թագավորությունը և Իռլանդիան գրանցում էին 3-4% հզոր աճ։ Իռլանդիայում գործազրկությունը նվազում էր Եվրոպայում ամենաարագ մակարդակով՝ կանխատեսվելով 2016թ․-ին հասնել 8%, կրկնակի ցածր, քան 2011թ․-ին։ Չեխիայի Հանրապետությունը և Գերմանիան մշտապես ունեն ԵՄ-ի ամենացածր գործազրկության մակարդակը ։ Ընդհանուր առմամբ աճի հեռանկարը լավատեսական է մնում Եվրոպայի համար ապագայում։ Եվրո շրջանում դրական աճ է սպասվում։ Չնայած անորոշությունը շրջապատում է Հունաստանը և պարտքային վճարումները՝ Հունական նահանգները, ներկայումս իրավիճակը կայուն է թվում։
Եվրոպական բիզնեսները ճգնաժամից ի վեր աշխարհի համեմատ անկում էին ապրում։ 50 ամենաարժեքավոր համաշխարհային ընկերություններից միայն 7-ն էին Եվրոպական 2015թ․-ի դրությամբ, համեմատած 2006թ․-ին 17-ի հետ։ 24 տնտեսական ոլորտներից Եվրոպան առաջնորդ է միայն մեկում - սննդում, ինչն առաջնորդում է Շվեյցարիայից Նեստլեն։ Էյչ-Էս-Բի-Սի-ի, Վոդաֆոնի, «Total»–ի և «BNP Paribas»–ի նման ընկերությունները նույնպես առաջատար են իրենց համապատասխան արտադրություններում ամերիկյան և ասիական մրցակիցների դեմ։ Բացի նշվածներից, նախկին տեխնոլոգիական ծանրակշիռ ընկերությունները, ինչպիսին են՝ Նոկիան, Էրիքսոնը և Ալկատելը, նույնպես անկում էին ապրում ընդդեմ Սիլիկոնային հովիտում զարգացող ամերիկյան ընկերությունների ։
Տարածաշրջանային փոփոխություն
Ամենաաղքատ երկրները այն երկրներն են, որոնք նոր են դուրս եկել կումինիզմից, ֆաշիստական բռնապետությունների տիրապետությունից կամ քաղաքացիական պատերազմներից, մասնավորապես նախկին Խորհրդային Միության և Հարավսլավիայի երկրները, չհաշված Սլովենիան։ Նախկին Արևմտյան բլոկն ինքնին ներկայացնում է կենսամակարդակի որոշակի չափանիշներ և զարգացման տարբերություններ, ամենամեծ տարբերությունը նշվում է Սկանդինավիայի (Շվեդիա, Նորվեգիա, Դանիա, Ֆինլանդիա) և Իսպանիայի, Պորտուգալիայի, Իտալիայի ու Հունաստանի միջև։
Եվրոպական Միություն
Եվրոպական միությունը աշխարհում ամենամեծ տնտեսությունն ունի։ Միության մեջ առևտուրը աշխարհի ընդհանուրի 1/3-ն է կազմում։
Եվրոպական միությունը կամ ԵՄ-ն 27 եվրոպական երկրներից բաղկացած աշխարհագրական միություն է, ամենավերջին անդամակցող պետությունը Խորվաթիան է, որը դարձավ լիիրավ անդամ 2013թ․-ի հուլիսի 1-ին։ Այն շատ գործառույթներ ունի, ամենակարևորը ընդհանուր միասնական շուկայի ստեղծումը և պահպանումն է՝ կազմված լինելով մաքսային միությունից, մեկ արժույթից (ընդունված 27 անդամ երկրներից 18-ի կողմից) ), ընդհանուր գյուղատնտեսական քաղաքականությունից և ձկնաբուծության ընդհանուր քաղաքականությունից։ Եվրամիությունը նաև ձեռնարկում է տարբեր միջոցներ՝ անդամ պետությունների գործողությունները համակարգելու համար։
Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիա
Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիան հիմնվել է 1960թ․-ի մայիսի 3-ին որպես այլընտրանք եվրոպական այն պետությունների համար, որոնք չէին ցանկացել միանալ Եվրոպական միությանը՝ ստեղծելով առևտրային բլոկ ավելի քիչ կենտրոնական ուժով։
Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիայի անդամ պետությունները 1992թ․-ի դրությամբ հետևյալն էին՝ Ավստրիա, Դանիա, Ֆինլանդիա, Իսլանդիա, Լիխտենշտեյն, Նորվեգիա, Շվեդիա և Շվեյցարիա։ 2014թ․-ին միայն 4 երկրներ՝ Իսլանդիան, Նորվեգիան, Շվեյցարիան և Լիխտենշտեյնը, մնացին Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիայում, քանի որ մյուս անդամները աստիճանաբար լքեցին այն՝ ԵՄ-ին միանալու համար։
Եվրոպական տնտեսական տարածք
Եվրոպական Տնտեսական տարածքը ստեղծվեց 1994թ․-ի հունվարի 1-ին՝ հաջորդելով Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիայի և Եվրոպական Միության միջև համաձայնությանը։ Այն ձևավորվել էր՝ թույլ տալու Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիայի երկրներին մասնակցել Եվրոպական Միասնական շուկային առանց ԵՄ-ին միանալու։
Անկախ Պետությունների Համագործակցություն
Անկախ Պետությունների Համագործակցությունը (ԱՊՀ) նախկին Խորհրդային Միության 15 պետություններից 9-ից բաղկացած Համադաշնություն է (բացառություն են՝ Բալթյան երեք երկրները, Վրաստանը, Թուրքմենստանը և Ուկրաինան (Թուրքմենստանը և Ուկրաինան ԱՊՀ մասնակից երկրներ են)։ Չնայած ԱՊՀ-ն ունի փոքր վերազգային ուժ՝ այն ավելին է, քան պարզապես խորհրդանշական կազմակերպություն և տիրապետում է համակարգող ուժի առևտրի, ֆինանսների, օրենքի և անվտանգության հարթակներում։ Ամենանշանակալից խնդիրը ԱՊՀ-ի համար անդամ պետությունների միջև լիարժեք ազատ առևտրի գոտու / տնտեսական միության ստեղծումն է, որը ստեղծվելու էր 2005թ․-ին։ Այն նաև նպաստել է ժողովրդավարացման և միջսահմանային հանցագործությունների կանխարգելմանն ուղղված համագործակցությանը։
Կենտրոնական Եվրոպայի ազատ առևտրի համաձայնագիր
Կենտրոնական Եվրոպայի ազատ առևտրի համաձայնագիրը առևտրային բլոկ է կազմված Ալբանիայից, Բոսնիա և Հերցեգովինայից, Մակեդոնիայից, Մոլդովայից, Մոնտենեգրոից, Սերբիայից և Կոսովոյում ՄԱԿ-ի ժամանակավոր կառավարման ադմինիստրացիայից։
Արժույթ և կենտրոնական բանկեր
Եվրոպայում ամենաընդհանուր արժույթը Եվրոն է (€), Եվրամիության արժույթը։ Միանալու համար ամեն նոր ԵՄ անդամ մետք է համապատասխաներ որոշակի պահանջների, երբ դրանք համապատասխանում էին, իրենց սեփական արժույթները փոխարինվում էին եվրոյով։ ԵՄ անդամ դառնալը ենթադրում է եվրագոտու անդամակցության ուղղությամբ աշխատելու գրավական (բացի Դանիայի դեպքից, որն ունի օպտիմալացում)։ Այժմ ԵՄ անդամ 27 երկրներից 19-ը օգտագործում են եվրո։ Յուրաքանչյուր ԵՄ անդամի կենտրոնական բանկը կենտրոնական բանկերի Եվրոպական համակարգի մաս է և ի լրումն՝ նրանք, որոնք օգտագործում են եվրո, Եվրամիության կենտրոնական բանկի՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի մաս են։
Կան մի քանի ոչ ԵՄ անդամներ, որոնք իրենց ազգային արժույթ են ընտրել եվրոն, ինչպես Կոսովոն և Մոնտենեգրոն, կամ դրա համար ԵՄ-ի հետ համաձայնությունների կամ առանց դրա (ԵՄ-ի հետ համաձայնություն ունեցողները կարող էին ստեղծել իրենց սեփական եվրո մետաղադրամները)։ Ֆրանսիական անդրծովյան երկրամասերը և Մայոտի և Ռեյունյոնի գերատեսչությունները Հնդկական օվկիանոսում, Գվադելուպան և Մարտինիկան Կարիբյան ծովում և Ֆրանսիական Գվիանան Հարավային Ամերիկայում նույնպես օգտագործում են եվրո, շատ այլ կղզիների հետ Խաղաղ օվկիանոսում, Կարիբյան ծովում և իրոք ամբողջ աշխարհի այն վայրերում, որոնք ղեկավարվում են եվրոպական երկրների կողմից։
Որոշ երկրներ իրենց սեփական ազգային արժույթը ստեղծելիս դրա արժեքը հասցրել են եվրոյին։ Այս երկրներից որոշներում կա հստակ փոխարժեք ազգային արժույթի և եվրոյի միջև և այս դեպքում արժույթը իրականում եվրոյի ենթամասն է։ Այլ երկրներում ազգային արժույթի արժեքը տատանվում է խմբի ներսում (ընդհանուր առմամբ 15%) սահմանված փոխարժեքի շուրջ։ Եվրոյից կախված արժույթները ներառում են Բուլղարիայի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի և Կաբո Վերդեյի արժույթները։ Դանիան ունի արժույթի խումբ, որը կապված է եվրոյի հետ։
ԱՊՀ-ն նույնպես ծրագրում է ներկայացնել մեկ արժույթ իր անդամների համար։
Ստորև 2010թ․-ի մայիսի 1-ի դրությամբ 'Եվրոպայի արժույթների և կենտրոնական բանկերի ցուցակն է։
Աղյուսակը 2010 թվականի նոյեմբերի 21-ի դրությամբ։
Ֆոնդային բորսաներ
Եվրոպայում կան շատ ֆոնդային բորսաներ։
Գյուղատնտեսություն և ձկնորսություն
Սա նշանակում է, որ Գյուղատնտեսական ընդհանուր քաղաքականության պրոտեկցիոնիստական բնության պատճառով զարգացող երկրներից գյուղատնտեսական ապրանքները դառնում են անմրցունակ, թե՛ Եվրոպայում (կարևոր արտահանման շուկա զարգացող երկրների համար), թե՛ իրենց հայրենական շուկաներում (քանի որ եվրոպական գյուղատնտեսական արտադրանքները ուղարկվում են զարգացող երկրների շուկաներ` եվրոպական գյուղատնտեսական սուբսիդիաների օգնությամբ)։ Այս հակասությունը շրջապատում է գյուղատնտեսական սուբսիդիաների ցանկացած համակարգ (Միացյալ Նահանգների քաղաքականությունը ֆերմերների սուբսիդավորման վերաբերյալ ևս հակասական է)։ ԳԸՔ-ն նաև հակասական է, քանի որ ԵՄ-ի բյուջեի 40 տոկոսը ծախսվում է դրա վրա և դրա կողմից պատճառված գերարտադրության վրա։
Ձկնորսության ընդհանուր քաղաքականությունը շրջապատված է կանոնների ծավալուն համակարգով (բաղկացած հիմնականում քվոտաներից)՝ պաշտպանելու շրջակա միջավայրը գերբեռնված ձկնորսությունից։ Չնայած այս կանոններին՝ ձողաձուկը դառնում է մեծապես հազվադեպ Հյուսիսային ծովում՝ կտրուկ պակասություն առաջացնելով այնպիսի երկրներում, ինչպես Կանադան և Միացյալ Թագավորությունն են։ Ձկնորսության խիստ կանոնները Նորվեգիայի և Իսլանդիայի համար գլխավոր պատճառն են Եվրոպական Միությունից դուրս մնալու համար (նաև ձկնորսության ընդհանուր քաղաքականությունից դուրս)։ Գնի երաշխիքները և ձկնորսների սուբսիդավորումները իրականացվում են նույն կերպ, ինչպես գյուղատնտեսական սուսբիդները։ Թունա ձուկը ևս խնդիր է։ Տեսակների համաշխարհային պաշարները գերծանրաբեռնված են վայրի բնության մեջ ապագայում հավանական վերացող տեսակներով։ Սա նաև բացասական ազդեցություն ունի՝ սպառնալով նրանց ավանդական, բնական գիշատիչներին։
Արտադրություն
Եվրոպան ունի բարգավաճ արտադրական ոլորտ. աշխարհի արդյունաբերական արտադրության մեծ մասը տեղ է գտել Եվրոպայում։ Մայրցամաքի արդյունաբերությունների մեծ մասը կենտրոնացված են «Երկնագույն բանան»-ում (ծածկում է Հարավային Անգլիան, Բենիլյուքսը, Արևմտյան Գերմանիան, Արևելյան Ֆրանսիան, Շվեյցարիան և Հարավային Իտալիան)։ Այնուամենայնիվ, աշխատավարձի բարձր մակարդակի և հետևաբար արտադրության արժեքի պատճառով Եվրոպան տառապում է աշխատուժի արտադրության ոլորտներում ապամոնտաժումից և օֆշորներից։ Սա նշանակում է, որ արտադրությունը դարձել է ավելի քիչ կարևոր, և աշխատատեղերը տեղափոխվել են ավելի էժան աշխատանքի ծախսերով շրջաններ (հիմնականում Չինաստան և Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպա)։
Կենտրոնական Եվրոպան (Բեռլին, Սաքսոնիա, Չեխիայի Հանրապետություն և Փոքր Լեհաստան) մեծապես արդյունաբերականացվեց 1850թ․-ին but Eastern Europe (European Russia) begun industrialisation between 1890–1900 and intensified it during the communist regime (as the USSR), բայց Արևելյան Եվրոպան (Եվրոպական Ռուսաստան) սկսեց արդյունաբերականացվել 1800-1900-ականներին և ուժեղացրեց այն կոմունիստական ռեժիմի ընթացքում (ԽՍՀՄ), բայց այն տառապում էր 1990-ականների կծկումներից, երբ անարդյունավետ ծանր արդյունաբերության վրա հիմնված արտադրական ոլորտը բռնկվել էր կոմունիզմի փլուզումից և շուկայական տնտեսության ներդրմամբ։
Fortune Global 500-ի համաձայն՝ 500 առաջատար ընկերություններից 195-ի կենտրոնակայանները գտնվում են Եվրոպայում ։ Եվրոպական արդյունաբերության գլխավոր արտադրություններն են՝ մեքենաները, հեծանիվները, երկաթուղին, մեքենայի մասերը, նավատորմը, տիեզերական սարքավորումները, մթերքը, քիմիական և դեղագործական ապրանքները, ծրագիրը և էլեկտրոնիկան։
Ներդրումներ և բանկային ծառայություններ
Եվրոպան ունի լավ զարգացած ֆինանսական ոլորտ։ Շատ եվրոպական քաղաքներ ֆինանսական կենտրոններ են․ Լոնդոնը ամենամեծն է  ։ Եվրագոտու ֆինանսական ոլորտին օգնել է եվրոյի ներկայացումը որպես ընդհանուր արժույթ։ Սա եվրոպական տնային տնտեսությունների և ֆիրմաների համար հեշտացրեց ներդրումներ անել ընկերություններում և ավանդ դնել եվրոպական այլ երկրների բանկերում։ Փոխարժեքի տատանումներն այժմ գոյություն չունեն Եվրագոտում։ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում ֆինանսական ոլորտին օգնել են այդ շրջանում տնտեսական աճը, Եվրոպական տարածաշրջանային զարգացման հիմնադրամը և Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպայի կառավարությունների բարձր ստանդարտներին հասնելու հանձնառությունը։
Ֆինանսական կենտրոնների համաշխարհային ինդեքսի համաձայն՝ 2019թ․-ի սեպտեմբերի 19-ի դրությամբ եվրոպական չորս քաղաքներ դասվում են աշխարհի 20 ամենամեծ ֆինանսական կենտրոնների շարքին՝ Լոնդոն (2–րդ), Ցյուրիխ (14–րդ), Ֆրանկֆուրտ (15–րդ) և Փարիզ (17–րդ) ։
Եվրոպական բանկերը աշխարհի ամենամեծ և ամենամեծ շահույթ ունեցող բանկերի շարքում են, այնպիսի բանկեր, ինչպիսին են՝ «Barclays»–ը, «BNP Paribas»–ը, «Crédit Agricole»–ը, «Société Générale»–ը, Շոտլանդիայի Արքայական բանկը, Գերմանական բանկը, «UBS»–ը, «Էյչ-Էս-Բի-Սի»–ն, «Grupo Santander»–ը, «BBVA»–ը, «HBOS»–ը, և «ՅունիԿրեդիտ»–ը ։
Տրանսպորտ
Եվրոպայում տրանսպորտը շարժման կարիքների համար ապահովում է ավելի քան 700 միլիոն մարդու և հարակից բեռնափոխադրումների։ Եվրոպայի քաղաքական աշխարհագրությունը բաժանում է մայրցամաքը ավելի քան 50 ինքնիշխան պետությունների և տարածքների։ Այս մասնատումը արդյունաբերական հեղափոխությունից ի վեր մարդկանց բարձրացրած շարժման հետ միասին Եվրոպական երկրների միջև առաջնորդել է համագործակցության բարձր մակարդակի տրանսպորտային ցանցի զարգացման և պահպանման համար։ Վերազգային և միջկառավարական կազմակերպությունները, ինչպսին են՝ Եվրոպական Միությունը (ԵՄ), Եվրոպայի Խորհուրդը և Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը, առաջնորդել են միջազգային ստանդարտների և համաձայնությունների զարգացմանը, որոնք թույլատրում էին մարդկանց և բեռնափոխադրումներին հատել Եվրոպայի սահմանները՝ հիմնականում եզակի ազատության և հեշտության մակարդակներով։
Երկաթուղային տրանսպորտ
Արևմտյան և Կենտրոնական Եվրոպայում երկաթուղային ցանցերը հաճախ լավ պահպանված և զարգացած են, մինչդեռ Արևելյան, Հյուսիսային և Հարավային Եվրոպայում հաճախ ունեն ավելի քիչ ծածկույթ և/կամ ենթակառուցվածքային խնդիրներ։ Էլեկտրաֆիկացված երկաթուղային ցանցերը գործում են տարբեր լարման AC և DC-ի մեծության վրա՝ տատանվելով 750-ից 25,000 վոլտ, և ազդանշանային համակարգերը տարբերվում են երկրից երկիր՝ խոչընդոտելով միջսահմանային երթևեկությանը։ ԵՄ-ի երկաթուղային դոտացիաները կազմել են շուրջ 73 միլիարդ եվրո 2005թ․-ին ։
Օդային տրանսպորտ
Չնայած ընդարձակ ճանապարհի և երկաթուղային ցանցի երկար տարածություններին՝ Եվրոպայում միջքաղաքային ճանապարհորդությունների մեծ մասը օդային ճանապարհով է։ Զբոսաշրջության արդյունաբերությունը ևս գրավում է շատ այցելուների դեպի Եվրոպա, որոնց մեծ մասը ժամանում են Եվրոպայի միջազգային մեծ օդանավակայաններից մեկը։ Լոնդոնը աշխարհում երկրորդ ամենազբաղված օդանավակայանն է միջազգային ուղևորների թվով՝ առջևում թողնելով միայն Դուբային ։ Վերջին տարիներին ցածր արժեքով փոխադրողների հայտնվելը հանգեցրեց Եվրոպայում օդային ուղևորությունների մեծ աճի։ Օդային տրանսպորտը այժմ հաճախ ամենաէժան ճանապարհն է քաղաքների միջև ճանապարհորդելու։ Օդային ճանապարհորդության աճը առաջացրեց օդային տարածքի գերաբնակեցման և բնապահպանական խնդիրների։ Միասնական եվրոպական երկինքը մեկն է` ուղղված այս խնդիրների լուծմանը ։
Համաշխարհային առևտրային հարաբերություններ
ԵՄ-ի արտահանման առևտրի մեծ մասը կատարվում է Չինաստանի, Հարավային Ամերիկայի երկրների ընդհանուր շուկա (Mercosur)–ի և Միացյալ Նահանգների, Ճապոնիայի, Ռուսաստանի և Եվրոպական ոչ անդամ պետությունների հետ։
ԵՄ անդամները ԱՀԿ-ում ներկայացված են մեկ պաշտոնատար անձի կողմից։
ԵՄ-ն ներգրավված է մի քանի մանր առևտրային վեճերում։ Այն ուներ երկար տևող վեճ ԱՄՆ-ի հետ իբր անարդար դոտացիաների մասին, որոնք ԱՄՆ կառավարությունը տալիս էր որոշակի ընկերությունների, ինչպիսին է Բոինգը։ ԵՄ-ն ուներ երկարատև արգելք՝ արգելելով զենքի առևտուրը չինացիների հետ։ ԵՄ-ն հակիրճ կերպով մեղադրեց Մայքրոսոֆթին գիշատիչ և մենաշնորհային պրակտիկայի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի տնտեսություն Կատեգորիա:Տնտեսություն ըստ մայրցամաքի
Էգրեֆյոյ դ’Օնի
Էգրեֆյոյ դ’Օնի (Aigrefeuille-d’Aunis), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Ռոշֆորի շրջանում։ Մտնում է Էգրեֆյոյ դ՛Օնի կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17003։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 3707 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 2315 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1713-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 602-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 74.0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 71.7 %)։ 1713 աշխատունակ բնակիչներից 1545-ը աշխատում էին (803 տղամարդ և 742 կին), անաշխատանք էին 168-ը (73 տղամարդ և 95 կին)։ 602 անգործունակ մարդկանցից 167-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 268-ը թոշակառու, 167-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մարիո Պաշալիչ
Մարիո Պաշալիչ (Mario Pašalić, ), խորվաթ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Չելսիից վարձավճարով հանդես է գալիս Ատալանտայի և Խորվաթիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Չելսի
2014 թվականի հուլիսի 9-ին Պաշալիչը տեղափոխվեց Չելսի   ։ Հուլիսի 22-ին նա 1 տարվա վարձավճարով միացավ Էլչեին   ։ Իր դեբյուտը Լա Լիգայում Պաշալիչը նշեց օգոստոսի 24-ին՝ Բարսելոնայի դեմ խաղում  ։ Իր առաջին գոլը խփեց 2015 թվականի ապրիլի 12-ին՝ Կորդովայի դեմ խաղում  ։ Մայիսի 3-ին նա գոլ խփեց Մալագայի դեմ հանդիպման 89-րդ րոպեին՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-1 հաշվով ։ Էլչեի կազմում Պաշալիչը անցկացրեց 35 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ ։
2015 թվականի հուլիսի 3-ին Պաշալիչը վարձավճարով միացավ Մոնակոյին, իսկ Ռադամել Ֆալկաոն Մոնակոյից վարձավճարով տեղափոխվեց Չելսի  ։ Իր դեբյուտը նշեց հուլիսի 28-ին՝ Չեմպիոնների Լիգայի որակավորման երրորդ փուլի Յանգ Բոյզի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ  ։ Առաջին հանդիպումը Լիգա 1-ում անցկացրեց օգոստոսի 8-ին՝ Նիսի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը Ֆրանսիայի առաջնությունում խփեց հոկտեմբերի 16-ին՝ Օլիմպիկ Լիոնի դեմ խաղում ։ 2015 թվականի նոյեմբերի 1-ին խորվաթը խփեց Անժեի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Մոնակոյի կազմում Պաշալիչը անցկացրեց 29 հանդիպում՝ դառնալով 7 գոլի հեղինակ ։
2016 թվականի օգոստոսի 27-ին Պաշալիչը վարձավճարով տեղափոխվեց Միլան   ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հոկտեմբերի 30-ին՝ փոխարինելով Մբայե Նյանգին Պեսկարայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց նոյեմբերի 6-ին՝ Պալերմոյի դեմ խաղում  ։ Իր առաջին գոլը խփեց դեկտեմբերի 4-ին՝ Կրոտոնեի դեմ խաղում ։ Դեկտեմբերի 23-ին՝ Իտալիայի սուպերգավաթի Յուվենտուսի դեմ հանդիպման հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում Պաշալիչը իրացրեց Միլանի հաղթական 11-մետրանոցը ՝ նվաճելով սուպերգավաթը ։ 2017 թվականի փետրվարի 8-ին խորվաթը խփեց Բոլոնյայի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Միլանի կազմում Պաշալիչը անցկացրեց 24 հանդիպում առաջնությունում՝ դառնալով 5 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Պաշալիչը 4 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը Չելսիի հետ, ինչից հետո վարձավճարով միացավ Սպարտակ Մոսկվային   ։ Իր դեբյուտը Ռուսաստանի առաջնությունում նշեց օգոստոսի 6-ին՝ փոխարինելով Ալեքսանդր Սամեդովին Զենիտի դեմ խաղում ։ Թիմի մեկնարկային կազմում առաջին հանդիպումը անցկացրեց օգոստոսի 9-ին՝ Արսենալ Տուլայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց օգոստոսի 12-ին՝ ԲԿՄԱ Մոսկվայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլում Պաշալիչը անցկացրեց սեպտեմբերի 13-ին՝ Մարիբորի դեմ խաղում ։ 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ին նա գոլ խփեց Զենիտի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով ։ Սպարտակի կազմում Պաշալիչը անցկացրեց 32 հանդիպում՝ դառնակով 5 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2018 թվականի հուլիսի 25-ին Պաշալիչը 1 տարվա վարձավճարով տեղափոխվեց Ատալանտա   ։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 9-ին՝ փոխարինման մտնելով Եվրոպայի Լիգայի որակավորման 3-րդ փուլի Հապոել Հայֆայի դեմ խաղում և այս խաղում դառնալով գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ  ։ Իր առաջին գոլը Սերիա A-ում Ատալանտայի կազմում Պաշալիչը խփեց օգոստոսի 20-ին՝ Ֆրոզինոնեի դեմ խաղում ։ 2019 թվականի հունվարի 20-ին խորվաթը 2 գոլային փոխանցում տվեց Ֆրոզինոնեի դեմ խաղում ։ Ապրիլի 22-ին Պաշալիչը գոլ խփեց Նապոլիի դեմ հանդիպման 80-րդ րոպեին՝ 2-1 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին  ։ Մայիսի 15-ին նա փոխարինեց Մարտեն դե Ռոնին Իտալիայի գավաթի եզրափակչի Լացիոյի դեմ խաղում, սակայն Ատալանտան պարտվեց 2-0 հաշվով ։ 2018-19 մրցաշրջանում Պաշալիչը անցկացրեց 42 հանդիպում ՝ դառնալով 8 գոլի և 6 գոլային փոխանցման հեղինակ՝ օգնելով իր թիմին զբաղեցնել 3-րդ հորիզոնականը առաջնությունում և վաստակել տեղը Չեմպիոնների Լիգայում  ։
2019 թվականի հուլիսի 4-ին Պաշալիչը երկարաձգեց իր պայմանագիրը Չելսիի հետ մինչև 2022 թվականը և վարձավճարով վերադարձավ Ատալանտա   ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի հոկտեմբերի 8-ի դրությամբ
Ակումբային
Միլան
Ատալանտա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էլչեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Հալեպ
Հալեպ (Ալեպպո, Հալաբ (անտիկ շրջանում՝ Բերոյա, հայկ. աղբյուրներում‘ Բերիա, Տիբերիա, Խալիպոն, Խաղաբ), حَلَب, արևմտահայերէն՝ Հալէպ), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության խոշորագույն քաղաք ։ Գտնվում է երկրի հյուսիս-արևմուտքում, Հալեպի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Սիրիայի ամենամեծ հայկական գաղութ ունեցող քաղաքն էր. նախքան Սիրիական ճգնաժամը տարբեր գնահատականներով այստեղ ապրում էր 40-60 հազար հայ։
Անվանում
Քաղաքի մասին առաջին տեղեկությունները վերաբերում են մ․ թ․ ա․ 10-րդ դարին։ Հնում կոչվել է Հալաբ (այժմ արաբերենում շարունակվում է այդպես կոչվել)․ ոմանք գտնում են, որ այդ անվանումն ունի խեթական ծագում։ Անտիկ շրջանում հայտնի է եղել Բերոյա անունով։
Հայկական աղբյուրներում հիշատակվում է նաև Բերիա, Տիրերիա, Խալիպոն, Խաղաբ անուններով։ Եվրոպայում օգտագործվել է անվանման իտալերեն Aleppo ձև ։
Հալեպի հայ համայնք
Հայկական գաղութի վերաբերյալ առաջին հավաստի տեղեկությունը կա 1329-ին Հալեպում գրված հայկական մի ձեռագրի հիշատակարանում, ըստ որի, XIV դ. Հալեպում եղել է հայկական համայնք և եկեղեցի՝ Սրբոց Քառասնից Մանկանց Մայր Եկեղեցին։ Հալեպը միջազգային տարանցիկ առևտրի կենտրոն դառնալով՝ նպաստել է հայ համայնքի վերելքին։ 1616-ին Հալեպում կար շուրջ 6 հազար, 1652-ին՝ ավելի քան 20 հազար հայ (Ջուղայից, Երևանից, Ղարաբաղից, Էրզրումից, Սեբաստիայից, Կիլիկիայից գաղթած)։ Հիմնականում վարպետ ոսկերիչներ, ակնագործներ, կաշեգործներ, մետաքսագործներ էին։ Նշանակալից էր հայ խոջաների (խոշոր առևտրականներ) դերը Սիրիայի միջազգային առևտրի և ապրանքափոխանակության մեջ։ Զբաղվելով Պարսկաստանի և Սիրիայի հում մետաքսի առևտրով՝ նրանք աշխույժ կապերի մեջ էին Վենետիկի, Ջենովայի, Լիվոռնոյի, Ամստերդամի, Մարսելի շուկաների հետ։ Նրանց ձեռքում էին Հալեպի մաքսատունն ու փողերանոցը։ XVII դ. վերջին հայ համայնքն անկում է ապրել (կապված միջազգային տարանցիկ առևտրում Հալեպի դերի նվազման և քրիստոնյաների նկատմամբ կամայականությունների ուժեղացման հետ)։ Վիճակը համեմատաբար բարելավվել է XIX դ. 40-ական թթ., երբ օտարերկրյա կապիտալի մուտքը նպաստել է Սիրիայի առևտրական կապերի զարգացմանը։ Եվրոպական վաճառականներն օգտվել են գլխավորապես հալեպահայ միջնորդ առևտրականների ծառայություններից։ 1880-90-ական թթ. հայ առևտրականները, դրամական խոշոր միջոցներ կուտակելով, ձեռնամուխ են եղել գորգագործության, տեքստիլի, պղնձագործության, կաշեգործության և այլ մանուֆակտուրաների ստեղծմանը։ Նրանց արտադրանքն առաքվել է Եվրոպա, ԱՄՆ և այլ երկրներ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո շուրջ 60 հազար հայ գաղթականներ Արևմտյան Հայաստանից, Կիլիկիայից ապաստանել են Հալեպում։ 1999-ին հալեպահայերի թիվը մոտ 70 հազար էր։ Հալեպում են Հյուսիսային Սիրիայի հայության ազգային առաջնորդարանը, ազգային կուսակցությունների Սիրիայի ղեկավար մարմինները։ 1936-ին Հայ աշխատավորական միությունը, հնչակյան և ռամկավար կուս-ները Հալեպում կազմել են ֆաշիզմի դեմ պայքարի Սիրիահայ ժողողվրդական ճակատ։ 1943-45-ին հայերը գործունորեն մասնակցել են Սիրիայի ժողովրդի ազգային անկախության պայքարին։ 1946-47-ին մեծ թվով հալեպահայեր գաղթել են Հայաստան։ 1967-73-ին արաբա-իսրայելական պատերազմները բացասաբար են անդրադարձել նաև Հալեպի հայ գաղութի վրա, մեծ թվով հայեր արտագաղթել են Հալեպից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հալեպի մարզ Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Էմանուել Պոգատեց
Էմանուել Պոգատեց (Emanuel Pogatetz, ), ավստրիացի ֆուտբոլիստ, ԼԱՍԿ ակումբի և Ավստրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտպան։
Կարիերա
Էմանուելը ծնվել է Ավստրիայում՝ Գրացում։ Կարիերան Պոգատեցը սկսվել է «Շտուրմում», բայց հիմնական կազմում չի խաղացել։ Ավելի ուշ տեղափոխվեց «Քերնթեն», թիմում խաղացել է ավելի քան երեսուն խաղ և գնացել է Բայեր Լևերկուզեն։ 2005 թվականի ամռանը «Արաու», «ԳԱԿ Գրաց» և «Սպարտակ» ակումբները այցելելուց հետո Պոգատեցը միացավ Միդլսբրո ակումբին և պայմանագիր կնքեց մինչև 2010 թվականը ։
2010 թվականի հունիսի 2-ին Էմանուելը պայմանագիր է կնքել «Հանովերի» հետ մինչև 2013 թվականը ։
2013 թվականի հունվարի 28-ին ֆուտբոլիստը վարձավճարով տեղափոխվել է անգլիական «Վեստ Հեմ Յունայթեդ» խաղային պրակտիկա ստանալու համար։
2013 թվականի ամռանը Պոգատեցը տեղափոխվել է Նյուրնբերգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ավստրիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Անդրեյ Պլավկա
Անդրեյ Պլավկա (Andrej Plávka, ), սլովակ բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Անդրեյ Պլավկան ծնվել է 1907 թվականին Լիպտովսկա Սիելնիցայում, կաշեգործի ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսանել է Պրահայի Կարլի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1931-1945 թվականներին եղել է «Երիտասարդ մարդկանց քրիստոնեական ասոցիացիայի» անդամ։
Ստեղծագործական ուղի
Պլավկայի առաջին բանաստեղծական ժողովածուներն են «Գիշերներից և առավոտներից» (1928) և «Ճանապարհի քամին» (1940)։ «Լիպտովի երեք ճյուղ» (1942) ժողովածուում փառաբանում է աշխատավոր գյուղացուն, ժողովրդի հոգու տոկունությունը։ 1944 թվականին Սլովակյան ժողովրդական ապստամբության մասնակից Պլավկան գովերգում է ապստամբների հերոսականությունը «Կրակը լեռներում» (1947) ժողովածուի և «Երեք հոսանք» (1954) պոեմի մեջ՝ գրված ժողովրդական հերոսական էպոսի ավանդույթներով։ «Դալար ճյուղ» (1950) պոեմում բանաստեղծը ի պաշտպանություն խաղաղության իր ձայնն է բարձրացրել ընդդեմ պատերազմի նոր հրձիգների։ Պլավկայի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է գրավում բնանկարային լիրիկան։ Նրա վերջին տարիների ստեղծագործությունները ընդգրկվել են «Իմ հայրենիքը» (1953), «Կյանքի փառքը» (1955), «Լիպտովյան սրինգ» (1957), «Լեռնային սոճուտ» (1958), «Խոստովանություն» (1960), «Արմավենի և մայրի» (1961) ժողովածուներում։ Պլավկայի արձակ ստեղծագործություններից են «Պավելի կոչը» (1941) վեպը, «Պետր Հյուգանի վերադարձը» (1949) և «Յոթնյակը» (1952) պատմվածքների ժողովածուները, Խորհրդային միություն կատարած ճանապարհորդության մասին գրված «Երջանիկ մարդկանց երկրում» (1952) և «Ռումինական գարուն» (1954) գրքերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովակ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Սլովակ գրողներ Կատեգորիա:Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սլովակ արձակագիրներ
Սերգիև Պոսադի շրջան
Սերգիև Պոսադի շրջան (Сергиево-Посадский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվայի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սերգիև Պոսադ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2025 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 223728 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 110,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Պարագվայական ապուր
Պարագվայական ապուր (Sopa paraguaya, սոպա պարագվայա), Պարագվայի և Հյուսիսարևելյան Արգենտինայի ազգային ուտեստ ։ Սոպա պարագվայան նման է եգիպտացորենի հացին։ Նրա հիմնական բաղադրիչներն են եգիպտացորենի ալյուրը, պանիրը, կաթը կամ կաթի շիճուկը։ Այն կալորիականությամբ և սպիտակուցներով հարուստ տորթ է։
Ըստ պարագվայցի ազգագրագետ Մարգարիտա Միրո Իբարսի՝ սոպա պարագվայան «Գուարանի-իսպանական սինկրետիզմի արդյունք է։ Գուարացիները եգիպտացորենից կամ մանիոկայի ալյուրից պատրաստված խմորը փաթաթում էին ֆիլոդենդրոնի կամ բանանի տերևներով և եփում տաք մոխիրների մեջ։ Իսպանացիները գուարյանցիների պատրաստած ուտեստի մեջ ներմուծեցին պանիր, ձու և կաթ»։
Սոպան նման է եգիպտացորենով պատրաստված տիպի պարագվայական chipahuazu կամ chipaguazu ուտեստին, chipahuazu կամ chipaguazu, բացառությամբ, որ վերջինս պատրաստվում է թարմ եգիպտացորենից։ Բաղադրությամբ մի փոքր ավելի նման է պանրային սուֆլեի և ոչ թե ախորժակաբեր եգիպտացորենի հացի։ Այս ուտեստը հաճախ մատուցվում է պարագվայական տավարի ապուրով։
Պատմություն
Ըստ ավանդույթներից մեկի՝ ապուրի ստեղծման հիմնական մասնակիցներից մեկը Կառլոս Անտոնիո Լոպեսն (Պարագվայի նախագահ 1844-1862 թթ.) է։ Ըստ այս ավանդության՝ նախագահը սիրել է «տիկուետի» կոչվող ուտեստը, որը սպիտակ ապուր է՝ բաղկացած կաթից, պանրից, ձվից և եգիպտացորենի ալյուրից. այս ուտեստը պետք է միշտ նրա սեղանին լիներ։ Մի անգամ, անզգուշորեն, սպասուհին չի հաշվարկել այլուրի անհրաժեշտ քանակությունը և ընթրիքի ժամանակ առաջ են եկել երկու խնդիրներ. նախ, ապուրը դարձել էր չափազանց խիտ, երկրորդը, մեկ այլ ապուր պատրաստելու համար բավարար ժամանակ չկար, այն ոչնչով հնարավոր չէր փոխարինել։ Ստացված զանգվածը համտեսելուց հետո սպասուհին որոշել է ռիսկի դիմել և երկաթյա թավայի պարունակությունը տեղադրել է ջեռոցում. արդյունքում ստացվել է չոր ապուր։ Նոր ուտեստը ճաշակելով՝ նախագահը հաճելիորեն զարմացել է և այն անվանել է «պարագվայական ապուր»։
Բաղադրիչներ
Սովորաբար ավանդական սոպա պարագվայի պատրաստման համար անհրաժեշտ են հետևյալ բաղադրիչները՝ սոխ, ջուր, խոշոր աղ, խոզի ճարպ, ձու, թարմ պանիր, եգիպտացորենի ալյուր, կաթնաշոռ կամ թարմ կաթ և կաթնային կրեմ ։ Ուտեստի այլ տարատեսակներ, ինչպիսիք են «սոպա պարագվայա դե էսենսիան» (sopa paraguaya de estancia) կազմված են գրեթե նույն բաղադրիչներից, միայն շատ կամ քիչ ճարպ՝ ճաշակին համապատասխան։
Պատրաստում
Սոպա պարագվայի ավանդական նախապատրաստման համար անհրաժեշտ են հետևյալ երեք քայլերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարագվայական խոհանոց Կատեգորիա:Արգենտինական խոհանոց Կատեգորիա:Ազգային ուտեստներ Կատեգորիա:Պանրով ուտեստներ
Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան
Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան (Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu), գիտական գրադարան Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Համարվում է Խորվաթիայի ազգային և Զագրեբի համալսարանի կենտրոնական գրադարանը։ Գրադարանի ֆոնդը կազմում է երկու միլիոն գիրք։ Գրադարանի հավաքածուն ունի հին սլավոնական լեզվով հրատարակված բազմաթիվ արժեքավոր գրքեր, ինչպես նաև խորվաթերեն առաջին գիրքը, գերմաներենով արժեքավոր հին հրատարակություններ և հազվագյուտ քարտեզներ։
Պատմություն
Խորվաթիայի ազգային և համալսարանական գրադարանը հիմնադրվել է 1607 թվականին՝ որպես Neoacademia Zagrabiensis-ի ճիզվիտական դպրոցի մաս։ 1669 թվականին դպրոցը ճանաչվել է Հաբսբուրգի Լեոպոլդ թագավորի կողմից ։
1837 թվականից գրադարանը ստացել է ազգային գրադարանի կարգավիճակ. գրադարանը պետք է պարտադիր ստանա Խորվաթիայում հրատարակված յուրաքանչյուր գրքի պատճենը։ 1995 թվականի մայիսի 28-ին գրադարանը տեղափոխվել է իր ներկայիս տարածք։ Ազգային գրադարանն ունի վեց մասնաճյուղեր (ֆակուլտետային գրադարաններ), ինչպես նաև կառավարում է Խորվաթիայի 32 գրադարաններ։
Ֆոնդեր
Գրադարանային ֆոնդի 50 % խորվաթերեն գրականություն է, 20 %՝ անգլերեն, 12 %՝ գերմաներեն, 5 %՝ ռուսերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի գրադարաններ Կատեգորիա:Համալսարանական գրադարաններ
Ջերոնիմո Ստիլտոն
Ջերոնիմո Ստիլտոն, կոմիքս, որն ապրում է Մկստանում, աշխատում է որպես «Կրծողի արձագանքը» ամսագրի գլխավոր խմբագիր և լրագրող, իսկ ազատ ժամանակ գրքեր է գրում իր արկածների մասին։ Նրա հեղինակած գրքերը 2000 թ. ի վեր հրատարակում է Միլանի  «Պիեմմե» հրատարակչությունը «Ջերոնիմո Ստիլտոն» շարքով։
Գրքերի հեղինակը համարվում է Մկների կղզու բնակիչ Ջերոնիմո Ստիլտոնը, իսկ շարքի ավելի վաղ գրքերում նույնիսկ հեղինակային իրավունքն էր պատկանում նրան։
«Ջերոնիմո Ստիլտոն» շարքը
Ջերոնիմոն իր քույրիկ Տեայի հետ հեղինակել է 200-ից ավելի գրքեր, որոնցից յուրաքանչյուրը ընթերցողին տանում է մի ուրիշ վայր և ժամանակաշրջան. մեկ Ջերոնիմոյի հետ ճամփորդում ես 1517 թ. Վենետիկ՝ գտնելու և վերադարձնելու գողացված Մոնա Լիզան, մեկ Տեա Ստիլտոնի հետ ճանապարհ ես ընկնում՝ գտնելու առասպելական Ատլանտիսը, մեկ էլ Տեայի և իր քույրիկների ու մի հայտնի աստղի հետ նկարահանվում ես ֆիլմում։
Գրքերը բաժանված են մի քանի մատենաշարերի, որպեսզի յուրաքանչյուր փոքրիկ ընթերցող կարողանա գտնել իրեն համապատասխան ու հետաքրքիր պատմություն։ Այդ շարքերից են՝ «Երևակայության թագավորությունը», «Տիեզերամկներ», «Ուղևորություն ժամանակով», «Քարանձավամկներ» և «Տեա Ստիլտոն. Մկֆորդ ակադեմիա»։
«Իմ անունն է Ստիլտոն, Ջերոնիմո Ստիլտոն»
«Իմ անունն է Ստիլտոն, Ջերոնիմո Ստիլտոն»-ը շարքի ամենասիրված գրքերից է։ 2017 թ. «Զանգակ» հրատարակչության կողմից հրատարակվել է գրքի հայերեն թարգմանությունը ։ Իտալերենից հայերեն է թարգմանել Սոնա Բալոյանը։
Գերծանրաբեռնված աշխատանքի պատճառով Ջերոնիմո Ստիլտոնը որոշում է նոր աշխատակցուհի գտնել, ով կօգնի իրեն առօրյա աշխատանքներում և նոր շունչ կհաղորդի գրասենյակին։ Երբ Ջերոնիմոյին գրավում է մի այդպիսի թեկնածուի դիմումը, նա, առանց այդ թեկնածուին հանդիպելու և նրա հետ զրուցելու, իր քարտուղարուհուն կարգադրում է պայմանագիր կնքել հետը և համաձայնվել նրա բոլոր պահանջներին։ Սակայն հապճեպ կայացրած որոշումը իր հետևանքներն է ունենում. պարզվում է, որ Ջերոնիմոյի նոր աշխատակցուհին 14–ամյա մի մկնիկ է։ Երբ նա առաջին անգամ մտնում է Ջերոնիմոյի գրասենյակ, հագին հսկայական կարմիր կոշիկներ էին, որոնց թափանցիկ պլատֆորմներում լողում էին վարդագույն պլաստիկ ձկնիկներ, իսկ նրա տարօրինակ ոճը ոչնչով չէր տարբերվում բնավորությունից։ Շուտով պարզվում է, որ, չնայած իր արտասովոր և ճչացող արտաքինին, Պինկի Պիկը խորամանկ է, խելացի և համակարգչի իսկական գիտակ։
Պինկիին հաջողվում է ապշեցնել Ջերոնիմոյին և արժանանալ նրա հավանությանը, երբ անհնարին թվացող մի հարցազրույց է վերցնում հայտնի ռոք աստղից։ Սակայն Ջերոնիմոն վրդովվում է՝ իմանալով, որ Պինկին նրան ներկայացրել է իբրև անչափահասներին շահագործող, դաժան գործատու։
Պինկիի նկատմամբ Ջերոնիմոյի վերաբերմունքը մշտապես տատանվում է. մեկ ուզում է նրան աշխատանքից հեռացնել, մեկ համոզվում է, որ նա աշխարհի լավագույն օգնականն է։
Պինկին մեծագույն հաճույքով և Ջերոնիմոյի գրպանի պարունակությամբ կազմակերպում է իր «սիրելի շեֆի» ծննդյան տարեդարձի տոնակատարությունը, որի ժամանակ ուրախությամբ հայտարարում է, որ Ամանորն անցկացնելու են Հյուսիսային բևեռում։ Սակայն այնտեղ Ջերոնիմոն արկածների մեջ է ընկնում…
«Նոստրամկնուսի խորհրդավոր ձեռագիրը»
Մի սովորական ձմեռային օր Ջերոնիմո Ստիլտոնը, թեյ ըմպելով և մի կտոր չորացած պանիր կրծոտելով, վայելում էր իր հանգստյան ժամը, երբ հանկարծ մի սուր ճիչ նրան վեր է թռցնում աթոռից. Ջերոնիմոյի աշխատակցուհի Պինկի Պիկն էր, ում մտքում, ինչպես միշտ, մի նոր «հրաշալի» գաղափար էր ծագել։ Առանց սպասելու իր «շեֆի» համաձայնությանը՝ Պինկին նրան խցկում է մի «տաքսու» մեջ, որով պետք է գնային Մկնֆուրտում տեղի ունեցող Գրքերի տոնավաճառին՝ հանդիպելու այլ հրատարակիչների և հեղինակների հետ, թարմացնելու հրատարակչության առօրյան և նոր գաղափարներ գտնելու։
Վարորդը՝ Մուկիա Վան Առնետենը, որը, պարզվում է, աշխատակցուհու հորեղբայրն է, Պինկիի որոշմամբ Ջերոնիմոյի նոր ՄԽ-ն էր, այսինքն՝ մշակութային խորհրդականը։ Մուկիան բացատրում է, որ «Կրծողի արձագանքը» թերթում բացակայում են մեծատառ Մ-ով Մշակութային թեմաները և, իբրև լուծում, առաջարկում է ինչ-որ գալարափաթեթ, որն, ըստ նրա, պարունակում էր շատ թանկարժեք ձեռագիր։
Չնայած որ սկզբում Ջերոնիմոն համառորեն հրաժարվում է ձեռագրին ծանոթանալուց, բայց նրա կարծիքը փոխվում է, երբ պատահաբար դրանից ինչ-որ հատված է կարդում ու բացահայտում, որ այդտեղ ապագայի ու աշխարհի վերջի մասին գուշակություններ են։ Պատկերացնելով, թե ինչ հրաշալի բեսթսելլեր կդառնա այդ գիրքը՝ անմիջապես համաձայնվում է Մուկիայի՝ ձեռագիրը հրատարակելու առաջարկին։
Սակայն պարզվում է՝ Ջերոնիմոն միակը չէ, որ նման նպատակ ունի. «Առնետի արձագանքը» թերթի հրատարակիչ և նրա ամենամեծ թշնամի Սալլի Ռասմաուսենին հաջողվում է գողանալ ձեռագրերը։ Իրական արկածները սկսվում են, երբ Ջերոնիմոն մտադրվում է ամեն գնով հետ վերցնել իր համար արժեքավոր դարձած այդ ձեռագրերը։
''Վեպի հայերեն թարգմանությունը 2017 թ. հրատարակվելու է «Զանգակ» հրատարակչության կողմից:''
= Համաշխարհային ճանաչում = Ջերոնիմո Ստիլտոն կեղծանվան ներքո հրատարակված ստեղծագործությունները դարձել են իտալական մանկագրության ամենահայտնի շարքերից մեկը։ Մոտ 200 արկածային վեպերից կազմված այդ շարքից ամբողջ աշխարհում վաճառվել է մոտ 100 միլիոն օրինակ և թարգմանվել 40 լեզուներով ։
2009 թ. լույս է տեսել «Ջերոնիմո Ստիլտոն» անիմացիոն սերիալը, որ հեռարձակվում է աշխարհի բազում երկրներում, այդ թվում նաև Հայաստանում։
2016 թ. Ջերոնիմոն կրկին հայտնվել է թատերական բեմում, այս անգամ ԱՄՆ-ի «Օրեգոն» երեխաների թատրոնում՝ «Ջերոնիմո Ստիլտոն. Մուկը Տիեզերքում» ներկայացմամբ։
= Գեղարվեստական արժեքը = Ջերոնիմո Ստիլտոնի թերությունները նրան ավելի գրավիչ են դարձնում. ընթերցողը խղճում է նրան, ծիծաղում նրա հետ և վերջում տոնում Ջերոնիմոյի` հաղթանակի վերածված պարտությունները։ Մկնիկն իր իսկ օրինակով ներկայացնում է շատ կարևոր արժեքներ, ինչպիսիք են ընտանիքի արժևորումը, սեփական վախերը հաղթահարելու կարողությունը, այլ մարդկանց թերություններն ու մշակութային տարբերություններն ընդունելը, ուսման հանդեպ հետաքրքրվածությունը, համամարդկային խաղաղությունը, ընկերությունն ու սերը, անկեղծությունն ու հավատարմությունը, մեծերին հարգելն ու խմբային աշխատանքի՝ ինքնուրույն ջանքերից ավելի արդյունավետ լինելը։
Ջերոնիմոն սովորեցնում է, որ իրական ուրախությունը ունեցածը գնահատելու մեջ է, այլ ոչ թե չունեցածը փափագելու։ Լիարժեք բավարարվածությունը կախված չէ ժամանակավոր հաճույքներից, այլ բխում է դրական նպատակներ հետապնդելուց։ Ըստ Ջերոնիմոյի` վախը հաղթահարելու լավագույն միջոցը դրան դիմագրավելն է։ Իրական քաջությունը ոչ թե վախի բացակայությունն է, այլ սեփական սահմանափակումները գիտակցելն ու դրանք հաղթահարելը։