Աղբաբանություն
Արիզոնաի համալսարան
Աղբի գիտական ուսումնասիրության հիմքերը դրեց Ու.Լ.Րաթյեն 1973 թվականին։ Րաթյեի բնապահպանական ուղղվածությամբ աղբաբանական պեղումները մեկնարկել են 1987 թվականին ։ Րաթյեն նպատակադրվել էր ավելի շատ տեղեկատվություն ձեռք բերելու աղբավայրերում աղբի կազմի մասին, ինչպես նաև ուսումնասիրել աղբի ազդեցությունը միջավայրի վրա։ Րաթյեի ծրագրի իրականացման ընթացքում հասարակությունում դեռ սխալ շատ պատկերացումներ էին իշխում. ժողովուրդն սկսեց ավելի գիտակցորեն մոտենալ հարցին, թե ինչ է թափում։ Շատ ամերիկացիներ սկսեցին մտածել այն մասին, որ աղբավայրերը լցված են իրենց «ամենատարածված օգտագործման ապրանքներով»՝ սննդի միանգամյա օգտագործման տարաներով, տակդիներով, պոլիստիրոլով։ Րաթյեն կռահեց, որ այս ենթադրությունը բխում է այն փաստից, որ այդ իրերը հաճախ առավել գունագեղ են և հեշտ երևացող։ Մինչև Րաթյեի ուսումնասիրությունները՝ արդյունաբերական թափոնները ճիշտ չէին հաշվարկվել։ Համաձայն մինչև Րաթյեի ուսումնասիրությունները գոյություն ունեցող գծապատկերների՝ շինանյութի քանակությունն աղբավայրերում հավասար էր զրոյի։ Նա սկսեց ուսումնասիրել երկրի տարբեր շրջանները՝ ավելի լավ հասկանալու համար, թե աղբի որ տեսակներն են հարատևում տարբեր կլիմայական պայմաններում։ Նա պարզեց, որ աղբի տեղադրության վայրով պայմանավորված տարբերությունը քիչ է, քանի որ աղբը սեղմվում է։ Կալիֆոռնիայի աղբավայրում թղթի պարունակությունը քիչ էր Իլինոյսի համեմատ։ Ենթադրվում է, որ թղթի պարունակության տարբերության պատճառն այս նահագներում իրականացվող աղբի վերամշակման մակարդակն է։ Րաթյեի հետազոտությունը բացահայտեց աղբավայրերի մասին որոշ այլ սխալ պատկերացումները։ Մասնավորապես՝ պարզվեց, որ բնական բիոքայքայման արագությունը շատ ավելի դանդաղ է, քան ենթադրվում էր ( որպես հետևանք, օրինակ՝ աղբավայրերի տարողունակության սխալ պլանավորում)։ Պարզվեց նաև, որ վերևի շերտերում հայտնված պլաստմասսե շշերը կարող են ավելի հեշտ վեր բարձրանան, քան ներքևում գտնվողները` շշերի արտադրության նոր տեխնոլոգիայի պատճառով, որը կոչվում է քաշի թեթևացում։ Սա շշերի արտադրության համար ավելի քիչ հումք՝ պլաստիկ, օգտագործելու և գումար խնայելու գործընթաց է։ Այս տեխնոլոգիայի կիրառումը չի սահմանափակվում միայն պլաստմասսայով. այն կիրառվում է նաև ալյումինի և թղթի դեպքում։ Րաթյեն պարզեց նաև, որ ամերիկացիները սխալվում էին այն հարցում, թե իրենք ամենից շատ թափողներն են։ Հանրագումարային հաշվարկով՝ թափոնների երեք ամենատարածված տեսակները՝ սննդի միանգամյա օգտագործման տարաները, տակդիրները և պոլիստերոլը, կազմել են աղբավայրերի թափոնների երեք տոկոսից էլ պակաս։ Րաթյեն հայտնաբերեց, որ պլաստիկը կազմում էր թափոնների 20-24 տոկոսը, իսկ միայն թուղթը՝ աղբավայրերում հայտնաբերված թափոնների 40 տոկոսը։ Թղթե թափոնների 13 տոկոսը կազմում էին թերթերը։ Եվ Րաթյեն իր գրքում նշում է այս փաստի զավեշտը. նա խոսում է այն մասին, որ թերթերն են սովորաբար ներկայացնում այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են աղբը և աղտոտումը, և այդ նույն թերթերն են աղբակալում աղբավայրերը։ Րաթյեն դիտարկում է նաև աղբավայրերի փակման տեմպերը, և այն, թե ինչպես փակվող յուրաքանչյուր վեց փոքր աղբավայրի դիմաց հիմնվում է մեկ մեծ աղբավայր։ Իր գրքի հրատարակման տարում նա կանխատեսեց, որ այդ ժամանակ հիմնված աղբավայրերի 50 տոկոսը կփակվի հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում։ Ձգտելով կանխարգելել իրենց նահանգները խոշոր աղբավայր դառնալու վտանգը, նրանք հաճախ ուղարկում են իրենց թափոններն այլ նահանգներ։ Իսկ այնպիսի նահանգներ, իչպիսին է Միչիգանը, միջոցներ են ձեռնարկում՝ կանխարգելելու իրենց նահանգն ազգային աղբի բեռնաթափման վայր դարձնելու վտանգը ։ Միչիգանը պարզել էր, որ վերջին տարիներին աբղի ծավալների աճը պայմանավորված է Կանադաից աղբի ներմուծմամբ։