cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յաունպիլս ամրոց
Պատմություն
16-րդ դարից մինչև 1920 թվականը ամրոցը պատկանում էր գերմանացի Բարոն ֆոն դեր Ռեքեի ընտանիքին ։ 18-րդ դարում ամրոցում ապրող ընտանիքի անդամներից մեկը բանաստեղծուհի Էլիզա ֆոն դեր Ռեքեն էր ։ 1920 թվականին լատվիական ագրարային բարեփոխումներից հետո ամրոցի համալիրում անասնաբուծական փորձարարական կայան է տեղակայվել։ Խորհրդային ժամանակներում ամրոցի ինտերիերը ամբողջովին վերակառուցվել է, և այսօր Յաունպիլսը 1960 թվականից ունի տիպիկ խորհրդային ինտերիերներ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Գրիգոլ Մաիսուրաձե
Գրիգոլ Մաիսուրաձե (გრიგოლ [გიორგი] მაისურაძე, ), վրացի նկարիչ և Վրաստանի ռեալիստական պատկերանկարչության դպրոցի հիմնադիր։
Ծնվել է Ցինանդալիում՝ իշխան Ալեքսանդր Ճավճավաձեի ճորտի ընտանիքում։ Իշխանը բանաստեղծ էր։ Նա որպես գեներալ ծառայության մեջ էր Ռուսական կայսրությունում։ Ճավճավաձեն ազատագրում է Մաիսուրաձեին և հովանավորում նրա կրթությունը Սանկտ-Պետերբուրգում, որտեղ Գրիգոլը սովորում է Կառլ Բրյուլովի ղեկավարությամբ ։ 1850-ական թվականներին Մաիսուրաձեն վերադառնում է հայրենի Վրաստան և Քութայիսում ուսուցանում նկարչություն։ Նա այնտեղ էլ մահանում է։ Նրա ստեղծագործություններից շատերը կորել են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Սեն Մեմեն (Օբի գավառ)
Սեն Մեմեն (Saint-Mesmin), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 868 մարդ, բնակչության խտությունը` 53.75 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.15 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 598 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 441-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 157։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,7 %։ 441 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 415 անձ (221 տղամարդ և 194 կին)։ Գործազուրկ են եղել 26 անձ (15 տղամարդ և 11 կին)։ 157 անաշխատունակներից 47-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 80-ը` թոշակառուներ, իսկ 30-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բարոնիսի
Բարոնիսի (Baronissi), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում ։ Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալերի կազմում է 746 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 889 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84081, հեռախոսային կոդ՝ 089։
Բնակավայրի հովանավոր պաշտպանն է Սան Ֆրանցեսկոն։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի 4-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ջեյն դե Գլեն
Ջեյն դե Գլեն (Jane Erin Emmet de Glehn, օրիորդական անունը` Jane Erin Emmet, ), ամերիկացի նկարչուհի։
Կենսագրություն
Ջեյն դե Գլենը ծնվել է 1873 թվականին Նյու-Յորք նահանգի Նյու Ռոշել քաղաքում, առևտրական Ուիլյամ Էմմետի (անգլերեն` William Jenkins Emmet) և նկարազարդող Ջուլիա Պիրսոնի (անգլերեն` Julia Colt Pierson)  ընտանիքում և եղել է 10 եղբայրներից ու քույրերից ամենափոքր երեխան։ Գեղանկարչության ուսուցումը սկսել է Նյու-Յորքի ուսանող-նկարիչների լիգայում Ուիլյամ Մակմոննիսի մոտ։ Այնուհետև ճամփորդել է Եվրոպայում, ծանոթացել ճանաչված նկարիչների աշխատանքներին և շարունակել ուսումը։ Ի տարբերություն իր քույր Լիդիա Էմմետի, Փեյնը չի եղել այնքան բեղմնավոր նկարչուհի, բայց նրա աշխատանքները նույնպես ցուցադրվում էին ցուցահանդեսներում։ 1930-ական և 1940-ական թվականներին նա ունեցել է սեփական արվեստանոց Նյու-Յորքում։ Ամուսնու մահից հետո 1951 թվականին Ջեյն Էմմետը  նկարում է իր մի շարք  հարազատների և մերձավորների դիմանկարները։
Անձնական կյանք
Եվրոպայում և Ամերիկայում ճամփորդելուց վերադառնալուց հետո Ջեյն Էմմետը 1904 թվականին ծանոթանում և ամուսնանում է ճանաչված անգլիացի իմպրեսիոնիստ-նկարիչ Ուիլֆրիդ դե Գլենի հետ։ Նորապսակները մեղրամիսն անցկացնում են Անգլիայում, Կոռնուոլում, այնուհետև հանգստանում են Փարիզում ու Վենետիկում և ձեռք են բերում բնակարան Լոնդոնում։ Անգլիայում Ջեյն դե Գլենը նկարել և ցուցադրել է իր աշխատանքները Գեղարվեստի Թագավորական ակադեմիայում, New English Art Club և Royal Hibernian Academy-ում։ Ամուսինները եղել են ամերիկացի նկարիչ Ջոն Սարջենթի ընկերները և հաճախակի ուղեկիցները, որի հետ Ջեյնը ծանոթացել է 1890 թվականին պարուհի Կարմենսիտայի (անգլերեն` Carmencita) ընկերությունում։ 1905-1915 թվականների ընթացքում նկարիչների եռյակը Եվրոպայում ճամփորդելու ընթացքում հաճախ նկարում էր միմյանց դիմանկարները։ 1915 թվականի հունվարին Ջեյնը և Ուիլֆրիդը հաշվառվում են Ֆրանսիայում Վերին Մարնի դեպարտամենտի բրիտանական հոսպիտալի Hôpital Temporaire d’Arc-en-Barrois, հաստիքներում։ Հաջորդ տարի  Անգլիա վերադառնալուց հետո Ուիլֆրիդը զորակոչվում է գործող բանակ և ուղարկվում է Իտալիա, ռազմաճակատ, որտեղ մեկնում է կնոջ հետ միասին։ Պատերազմից հետո նրանք վերադառնում են Անգլիա և հաջորդ տասնամյակի ընթացքում ամառը անցկացնում են Կոռնուելում, իսկ ձմեռը` Ֆրանսիայում։ Նրանք երեխաներ չեն ունեցել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Hot Space Tour
Hot Space Tour, բրիտանական «Queen» ռոք խմբի համերգային շրջագայությունը, որը կազմակերպվել է նրանց «Hot Space» ալբոմի օժանդակությամբ  ։ Այս շրջագայության ընթացքում թողարկվել են Queen On Fire-Live at the Bowl (համերգ հունիսի 5-ին Միլթոն Քինսում)՝ DVD և CD, Live in Japan (համերգ նոյեմբերի 3-ին Տոկորոզավայում)՝ VHS ձևաչափերով համերգային ձայնագրությունները։
Այս շրջագայությունը վերջինն էր, որի ընթացքում Queen-ը համերգներ էր տալիս ԱՄՆ-ում և Կանադայում։
Սեթ-լիստ (Հյուսիսային Ամերիկա)
Ավարտ.
Այլ երգեր.
Սեթ-լիստ (Ճապոնիա)
Ավարտ.
Այլ երգեր.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քուին
Սորյո (քաղաք)
Սորյո (Sorø)՝ քաղաք Դանիայում։
Աշխարհագրություն
Սորյո քաղաքը գտնվում է դանիական Զելանդիա կղզու կենտրոնում, գլխավոր երկաթուղային գծի վրա, որը միացնում է Կոպենհագենը և Փրեդերիսիյան։ Հանդիսանում է 2007 թվականին խոշորացված Սորյո կոմունայի կենտրոնը և ամբողջ Զելանդիա շրջանի վարչական կառավարման վայրը։ Աշխարհագրական առումով Սորյոն գտնվում է կղզու վրա, շրջապատված երեք լճերով։
Պատմություն
Սորյո քաղաքը հիմնադրվել է ավելի քան 850 տարի առաջ։ Ի սկզբանե այս բնակավայրը գտնվում էր փոքր-ինչ հյուսիս, Պեդերսբորգ դղյակի մոտ։ Քաղաքից 8 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում էր դանիական արիստոկրատական տոհմի տոհմական տիրույթը, որտեղ դաստիարակվում էր ապագա թագավոր Բալդեմար 1-ինը (1157-1182-ական թվականներ)։ 1151 թվականին Գվիդե տոհմից Ասեր Ռիգը Սորյոյում կառուցում է բենեդիկտյան վանք։ 1586 թվականին Սորյոյում Ռեֆորմացիայի շրջանակներում բացվում է Ակադեմիա, որը իր մեջ ընդգրկում է լատինական դպրոց և ասպետական ակադեմիա, որը նշանակված է արիստոկրատական ընտանիքների ներկայացուցիչների կրթման համար։
Կիրևնա
Կիրևնա (Киревна), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 98 կմ։ Ավազանի տարածքը 1780 կմ2։ Թափվում է Ելովկա գետի աջ ափին՝ 9 կմ հեռավորության վրա։
Սորյո (քաղաք)
Անձինք
Սորյոյում են թաղված դանիացի արքաներ՝ Քրիստոֆեր 2-րդը (1320-1326), Վալդեմար 4-րդ Ատտերդագը (1340-1375) և Օլաֆ 3-րդը (1376—1387)
Կիրևնա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Սորյո (քաղաք)
Բնակչույթյուն
Ըստ 2020 թվականի տվյալների Սորյոյի բնակչությունը կազմում է 8,005 մարդ ։
Կիրևնա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Սորյո (քաղաք)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1100 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքներ
Կիրևնա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Անտառային տնտեսության պետական կոմիտե (ՀԽՍՀ)
Պատմություն
Անտառային տնտեսության գլխավոր վարչությունը կազմավորվել է 1953 թվականին, 1957 թվականին միավորվել է անտառային արդյունաբերության նախարարության հետ։ ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 1966 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ Անտառային տնտեսության գլխավոր վարչության բազայի վրա ստեղծվել է Անտառային տնտեսության պետական կոմիտե, որը ենթարկվել է Մոսկվայում գտնվող ԽՍՀՄ Պետական անտառային կոմիտեին, ինչպես նաև ՀԽՍՀ նախարարների Խորհրդին։ ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի 1988 թվականի հունիսի 24-ի թիվ 362 որոշմամբ Անտառային տնտեսության պետական կոմիտեն դարձել է «Հայանտառ» Անտառտնտեսական արտադրական միավորում։ ՀՀ նախարարների խորհրդի 1991 թվականի հունիսի 24-ի թիվ բ 421 որոշմամբ կոլխոզային և սովխոզային շուրջ 54664 հա անտառները հանձնվել են «Հայանտառ» անտառտնտեսական արտադրական միավորման տնօրինությանը։ 1991 թվականից մինչև 1992 թվականի փետրվար-մարտ ամիսները շարունակել է գործել նույն կարգավիճակով և կառուցվածքով։ 1992 թվականի հունվարից «ՀԱՅԱՆՏԱՌ» անտառտնտեսական արտադրական միավորումը ՀՀ վարչապետի հրամանով ընդգրկվել է ՀՀ գյուղատնտեսության և պարենի նախարարության կազմում որպես «Հայանտառ» անտառտնտեսական արտադրական միավորում, 1995 թվականի օգոստոսի 29-ի թիվ 108 որոշմամբ ՀՀ գյուղատնտեսության և պարենի նախարարության «Հայանտառ» անտառտնտեսական արտադրական միավորումը հանձնվել է ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի նախարարության ենթակայությանը և վերակազմավորվել է որպես Հայաստանի անտառային ազգային ծառայութուն` «Հայանտառ» պետական ձեռնարկություն։ ՀՀ կառավարության 1997 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ 538 որոշմամբ ՀՀ բնապահպանության նախարարի 1998 թվականի հոկտեմբերի 1-ի թիվ 123 հրամանով «Հայանտառ» պետական ձեռնարկությունը վերակազմավորվել է որպես «Հայանտառ» ՊՓԲԸ։ 1997-1998 թթ. «Հայանտառ» ՊՓԲԸ ենթակայությունից դուրս են բերվել պետարգելոցները, Եղվարդի պետտնկարանը և դենդրոպարկերը հանձնվել են ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի նախարարության ենթակայությանը։ ՀՀ կառավարության 2004 թվականի  հունվարի 15-ի թիվ 7-Ն որոշման համաձայն «Հայանտառ»-ը կրկին հանձնվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության ենթակայությանը։
«Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ն ունի 19 մասնաճյուղեր, այդ թվում` Լոռու մարզում` 7, Տավուշի մարզում` 4, Սյունիքի մարզում` 3 և մեկական մասնաճյուղեր Կոտայքի, Շիրակի, Վայոց ձորի, Գեղարքունիքի և Արագածոտնի մարզերում։
Գործունեություն
Անտառային տնտեսության պետական կոմիտեն աշխատանքներ է կատարում՝
Անտառային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահ է եղել Գ. Ստեփանյանը (1966-1969 թթ.), 1969 թ.-ից՝ է Լ. Վարդանյանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ տնտեսություն
Կլարա Բաթ
Բրիտանական կայսրության շքանշանակիր տիկին Կլարա Էլեն Բաթ, անգլիացի կոնտրալտո։ Գլխավորապես հանդես է եկել մենահամերգներով ու որպես համերգային կատարող։ Հզոր ու խոր ձայնը տպավորել է ժամանակակից այնպիսի երգահանների, ինչպիսիք են Քամիլ Սեն-Սանսը և Էդուարդ Էլգարը․ վերջինս հատուկ Կլարայի համար երգաշարք է գրել։
Հանդես է եկել միայն երկու օպերային ներկայացման մեջ, երկու անգամ էլ՝ Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկի «Օրփեոս և Էվրիդիկե» օպերայում։ Կարիերայի ընթացքում ամուսնու՝ բարիտոն Քեններլի Ռամֆորդի հետ հաճախ է հանդես եկել մենահամերգներով։ Բազմաթիվ ձայնագրություններ է արել գրամոֆոնի համար։
Վաղ կյանք և կարիերա
Ծնվել է Սասեքսի Սաութվիք քաղաքում և նավապետ Հենրի Ալբերտ Բաթի ու վերջինիս կնոջ՝ Կլարայի ավագ դուստրն էր ։ 1880 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Անգլիայի Բրիստոլ քաղաքը, որտեղի ավագ դպրոցում Կլարան կրթություն է ստացել, բացահայտվել է երգելու նրա կարողությունն ու կատարողի նրա տաղանդը խրախուսվել է։ Տնօրենուհու խնդրանքով բաս Դանիել Ռուտեմը սկսել է զբաղվել նրա հետ ու նրան ընդունել իր ղեկավարած Բրիստոլի փառատոնային երգչախմբի կազմում ։
1890 թվականի հունվարին արժանացել է կրթաթոշակի, որը նրան հնարավորություն էր տալիս սովորել թագավորական երաժշտական քոլեջում։ Նրա վոկալի ուսուցիչներն էին Ջոն Հենրի Բլոուերն ու Ալբերտ Վիզետտին, դաշնամուրի ուսուցիչը՝ Մարմադյուկ Բարտոնը ։ Քոլեջի չորրորդ կուրսում Վիկտորյա թագուհու ֆինանսավորմամբ երեք ամիս ուսանել է Փարիզում։ Սովորել է նաև Բեռլինում և Իտալիայում ։
Կատարողական դեբյուտով հանդես է եկել 1892 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Լոնդոնի Ալբերտ թագավորական սրահում Արթուր Սալլիվանի «Ոսկե լեգենդ» կանտատում։ Երեք օր անց Լիցեում թատրոնում կատարել է Օրփեոսի դերը Գլյուկի «Օրփեոս և Էվրիդիկե» օպերայում ։ Բեռնարդ Շոուն, որն այն ժամանակ «Աշխարհ» շաբաթաթերթի երաժշտական քննադատն էր, գրել է, որ նա «միանգամայն գերազանցեց այն առավելագույն սպասումները, որոնք կարող էին ողջամտորեն ակնկալվել» և նրա համար կանխատեսել է հաջողակ կարիերա ։
Բրիտանիայում Բաթը հեղինակություն է ձեռք բերել իր ձայնային տվյալների ու արտաքին տեսքի շնորհիվ․ ունեցել է 1․88 հասակ ։ Ձայնապնակների վրա ձայնագրություններ է կատարել, որոնցում հաճախ նրան նվագակցել է դաշնակահար Լիլիան Բրայանտը։ Ձայնագրությունների թվում են Սալլիվանի «Կորուսյալ ակորդը» երգի մի քանի կատարումները ։ Հիմնականում հանդես է եկել համերգներով, միայն երկու անգամ է երգել օպերայում, այն էլ՝ «Օրփեոս և Էվրիդիկե» օպերայի երկու բեմադրություններում։ Այդ ժամանակի առաջատար բրիտանացի երգահան Էդուարդ Էլգարը նրա համար ստեղծել է «Ծովային պատկերներ» երգաշարը, որը նա կատարել է 1899 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Նորիջի փառատոնի ժամանակ երգահանի դիրիժորությամբ։ Երգաշարքի միակ ձայնագրությունը «Որտեղ են գտնվում կորալները» երգն է։
20-րդ դար
1900 թվականի հունիսի 26-ին ամուսնացել է բարիտոն Քեններլի Ռամֆորդի հետ, որից հետո հաճախ է նրա հետ համերգներով հանդես եկել ։ Ունեցել են երկու որդի և մեկ դուստր ։ Բացի բազմաթիվ կարևոր փառատոններում ու համերգներում հանդես գալը, արքայական հրամաններով ելույթներ է ունեցել Վիկտորյա թագուհու, թագավորներ Էդուարդ VII-ի ու Գեորգ V-ի համար։ Շրջագայություններով հանդես է եկել Ավստրալիայում, Ճապոնիայում, Կանադայում, Նոր Զելանդիայում, ԱՄՆ-ում և եվրոպական մի շարք քաղաքներում ։
Առաջին աշխարհամարտի տարիներին կազմակերպել ու ելույթներ է ունեցել մի շարք բարեգործական համերգներում, որի համար 1920 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի ։ Նույն տարում Միրիամ Լիսետեի հետ Կովենտ գարդենում երգել է Գլյուկի «Օրփեոս և Էվրիդիկե» օպերայի չորս բեմադրություններում, որն օպերային բեմում նրա միակ ելույթն է եղել ։
110 անգամ հանդես է եկել Ալբերտ թագավորական սրահում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում կազմակերպելով բարեգործական նպատակներով կարևոր ֆոնդահավաք համերգներ ։
Բաթի երեք քույրերը նույնպես երգչուհիներ էին։
Կյանքի վերջին շրջանում Բաթը ողբերգություններ է ապրել․ ավագ որդին դեռևս դպրոցական հասակում մահացել է մենինգիտից, իսկ կրտսերը՝ ինքնասպանություն գործել ։ 1920-ական թվականներին ինքն է լրջորեն հիվանդացել ողնաշարի քաղցկեղով։ Հետագա ձայնագրությունների մեծ մասն արել է անվասայլակին նստած։ Մահացել է 1936 թվականին 63 տարեկանում Օքսֆորդշիրի Նորթ Ստրոք գյուղի իր տանը։ Հուղարկավորվել է գյուղի սուրբ Մարիամ եկեղեցու գերեզմանատանը ։
Տղաներ և տիկնիկներ
«Տղաներ և տիկնիկներ» (Guys and Dolls), երաժշտական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1955 թվականին՝ Ջոզեֆա Մանկևիչի կողմից։ Համանուն մյուզիքլի էկրանավորումն է, որը ստեղծել է Ֆրենկ Լուսերոմը։
Սյուժե
Հռչակավոր խաղացող Նաթան Դեթրոյթը ստանում է առաջարկ՝ կազմակերպել մեծ զառախաղ, բայց դրա համար պահանջվում է հայթայթել 1000 դոլար։ Հայտնվելով դժվար կացության մեջ՝ Նաթանը պատահաբար հանդիպում է Սքայ Մաստերսոնին, որը հայտնի էր գրեթե ամեն ինչի վրա գրազ գալու մոլությամբ։ Սքայը պարծենում է, որ կարող է իր հետ վերցնել ցանկացած կին Կուբա ուղևորվելու համար, ում որ կամենա։ Օգտվելով այս հնարավորությունից՝ Նաթանն առաջարկում է գրազ, որ իր նշած կինը չի համաձայնի գնա Սքայի հետ։ Վերջինս համաձայնում է պայմանների հետ, և Նաթանն ընտրում է խստաբարո Սառա Բրաունին «Հոգիների փրկության առաքելություն»-ից։ Սքայի առջև դժվար խնդիր է ծառանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ջոզեֆ Մանկևիչի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Խնկենի (անձնանուն)
Խնկենի, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն խնկենի՝ «խնկի ծառ, անուշահոտ» բառից ։ Հիշատակվել է 1796 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Մակաշերտ
Մակաշերտ, ա. որևէ լեզվում պահպանված հետքերը մի այլ լեզվի, որը տվյալ ժողովրդի համար եղել է մշակույթի, կառավարման, միջէթնիկական հաղորդակցման լեզու, բ. նվաճողների լեզու, այդպիսի ազդեցություն գործած լեզուն ինքը։ Մակաշերտ զգացվում է մեծ մասամբ բառապաշարում (փոխառություններ, պատճենումներ) և շարահյուսության մեջ (հատկապես բարդ նախադասություններում և այլ կառուցվածքներում, որոնք հատկանշական են գրավոր խոսքին)։ Ժամանակակից հայերենի համար մակաշերտ են գրաբարի միջոցով կատարված հունարենից, պարսկերենից փոխառությունները։
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Մակասարի նեղուց
Մակասարի նեղուց, գտնվում է Կալիմանտան և Սուլավեսի կղզիների միջև։ Միացնում է Սուլավեսի և Ճավայի ծովերը։ Երկարությունը 500 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 200 կմ, խորությունը՝ մինչև 2458 մ։ Հոսանքները ունեն մուսսոնային բնույթ։ Նավահանգիստներն են Բալիկպապանը (Կալիմանտան կղզի) և Ուջունգպանդանգը (Սուլավեսի կղզի)։
Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի նեղուցներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի նեղուցներ
Կիրչուրիչ
Կիրչուրիչ (Кирчурич), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 32 կմ։ Թափվում է Պրոտոկա Կրիվայա գետի աջ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Խնձորշահ
Խնձորշահ հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն խնձոր և պարսկերեն شاه՝ (շահ) «թագավոր» բառերից, վերջինն այստեղ ծառայում է որպես փաղաքշական մասնիկ ։ Մեկ անգամ հիշատակվել է անթվական մի հիշատակարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կորեայի երաժշտություն
Կորեայի երաժշտությունը ի սկզբանե զարգացել է Չինաստանի ազդեցության տակ, ինչի արդյունքում ավանդական նվագարանների և երաժշտական ժանրերի միջև բազմաթիվ փոխառություններ կան ։ 20-րդ դարի սկզբին Կորեայում հայտնվել է եվրոպական երաժշտություն ( 양악?, յնակ), որը հակադրվում է ավանդական երաժշտությանը ( 국악?, կուգակ)  ։ Կուգակը իր հերթին բաժանվում է «Հյանակ» (ըստ կորեական էության), «տանակ»  և « աակ» (պալատական) ։ Ժամանակակից Հարավային և Հյուսիսային Կորեայում ավանդական երաժշտությունը զարգանում է անհատականորեն  ։
Հին երաժշտություն
Առաջին երաժշտական գործիքներ ներխուժել են Կորեա Արևմտյան Չինաստանից և Կենտրոնական Ասիայից, երբ զուգահեռ ընթանում էր սեփական երաժշտական գործիքների գյուտը ։
Ակամմու
Կորեական երաժշտության նախակարապետը՝ նախապատմական «Ակամմու» ցեղերի ( 악가무?, բառացի «երաժշտություն, երգ ու պար») երաժշտությունը զարգացել է կախարդական փորձերի, Երկնքի և Երկրի պաշտամունքային արարողությունների հետ սերտ կապերի մեջ :
Միջնադարյան երաժշտություն
Կորեական երաժշտության զարգացման երկրորդ շրջանը Միջնադարն է (918-1910-ական թվականներ), երբ Չինաստանից Կորեա բերեցին պալատական երաժշտության ժանր յայուեն, որը վերածվել է տեղական «աակ»-ի ։ Բացի այդ, այս շրջանում Կորեայում սկսել է զարգանալ ժողովրդական երաժշտությունը ։
Չոսոնի դինաստիա
1392 թվականին իշխանությունը անցնում է Չոսոն դինաստիային ։ Պալատական ինստիտուտներ Տեակսոն և Աակսոն շարունակում են գործունեությունը, հիմնադրվում են երեք այլ երաժշտական ​​վարչություններ, բայց 1457 թվականի բարեփոխումները, նվազեցնում են նրանց թիվը երկուսի՝ Չանակսո ( 장악 서,掌樂 署) և  Ակհատոկգամ (악학도감,樂 學 都 監), իսկ որոշ ժամանակ անց, նրանք միաձուլվում են Չանագվոնի մեջ ( 장악원,掌 樂 院) :
Սեջոնգ Մեծի կառավարման տարիներին Կորեայում սկսել են արտադրել շատ տարբեր գործիքներ աակը կատարելու համար, այդ երաժշտությունը ավելի վաղ են սկսել կատարել. այդուհետև ամեն առավոտ թագավորի և պաշտոնյաների հանդիպման ժամանակ և կոնֆուցիանական ծեսերի կատարման ընթացքում հնչել է աակը։ Սրա հետ մեկտեղ աակը կորցրել է իր չինական արմատները և սկսել զարգանալ ինքնուրույն։
Հյանակ ժանրին պատկանող չոսոնյան երկու ստեղծագործությունները` Պոտհեպհյոնը և Չոնդեոպը  հասել են մինչև մեր օրեր, և ամեն տարի այդ ստեղծագործությունները հնչում են  տոնի ժամանակ։ Բացի դրանցից պահպանվել են նաև, Մանդեյոպ, , , շատ երգեր «Դրակոնների գովերգը, որոնք թռչում են երկնքում» գրքից և այլ ստեղծագործություններ։
Տանակ ժանրը ներկայացվում էր «սաակների» (պալատական պարերի համար նվագակցում, անհետացել են դինաստիայի կառավարման վերին տարիներին) և կորեականացված չինական ծիասական երաժշտության միջոցով։
Ժամանակակից երաժշտություն
Ժամանակակից շրջանը սկսում է մինչև Կորեայի նվաճումը Ճապոնիայի կողմից 1910 թվականին և բնութագրվում է Կորեա եվրոպական արվեստի ներթափանցմամբ. երաժշտություն, պար, թատրոն և այլն։ Այս ընթացքում երաժշտությունը բաժանվում է «ավանդական» ( 구각,國 樂?) և «ժամանակակից» ( 양악, 洋 樂?) ձևերի։
Ծիսական երաժշտություն
Աակ, ծիսական երաժշտություն, որն ունի չինական ծագում և կատարվում է չինական գործիքների կրկնօրինակներով։ Այս ժանրից պահպանվել են ընդամենը երկու ստեղծագործություն։ Ներկայումս աակը հազվադեպ է կատարվում, թեև կան պետության կողմից ֆինանսավորվող կազմակերպություններ ( «Կորեայի ավանդական կատարողական արվեստի ազգային կենտրոնը») (국립국악원), որոնք փորձում են պահպանել կորեկան երաժշտության հին տարատեսակները։
(, մունմյո-չերաեկ) Կորեայում հայտնվել է 1116 թվականին, ժամանակակից Հարավային Կորեայում այն կատարվում է գլխովոր կոնֆուցիանական տաճարում: Կոնֆուցիանական երաժշտությունը կատարվում է հերթափոխով` երկու նվագախմբերով և ուղեկցվում է պարերով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կորեայի երաժշտություն Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ Կատեգորիա:Կորեական երաժշտական գործիքներ
Սեն Նիկոլա լա Շապել (Օբի գավառ)
Սեն Նիկոլա լա Շապել (Saint-Nicolas-la-Chapelle), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 77 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.54 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 90 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 85 կմ հարավ-արևմուտք, Տրուա քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 57 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 49-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 8։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 86,0 %։ 49 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 49 անձ (25 տղամարդ և 24 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ (0 տղամարդ և 0 կին)։ 8 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 1-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բժշկական ապահովագրություն
Բժշկական ապահովագրություն (այլ կերպ՝ առողջության ապահովագրություն), կյանքի (երկարաժամկետ) և ոչ կյանքի (ընդհանուր) ապահովագրության տեսակ, նախատեսված ապահովագրված անձանց բժշկական ծառայությունների մատուցման ֆինանսավորման համար։
Կյանքի ապահովագրության գծով բժշկական ապահովագրության իրականացումն այլ կերպ կոչվում է նաև անընդհատ բժշկական ապահովագրություն, որը տրամադրվում է ավելի մեծ ծավալի ապահովագրական ծածկույթ։
Բժշկական ապահովագրությունն իրականացվում է ինչպես կորպորատիվ, այնպես էլ անհատական սկզբունքով։ Կորպորատիվ բժշկական ապահովագրության դեպքում ապահովադրի դեպքում հանդես են գալիս այն ձեռնարկությունները, որոնք ապահովագրական ընկերության հետ պայմանագիր են կնքում իրենց աշխատակիցների, ինչպես նաև այլ անձանց (աշխատողների ընտանիքների անդամների, թոշակառուների) օգտին։ Անհատական ապահովագրության դեպքում, որպես կանոն, ապահովադիր են հանդիսանում այն քաղաքացիները, ովքեր սեփական միջոցների հաշվին պայմանագիր են կնքում ապահովագրական ընկերության հետ իրենց և/կամ այլ անձանց (հարազատների) համար։ Պայմանագրեր չեն կնքվում այն անձանց հետ, ովքեր հանդիսանում են 1-ին կամ 2-րդ կարգի հաշմանդամներ կամ հոսպիտալացված են։
Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական ապահովագրության ներդրումն ուղղված է բժշկական օգնության որակի և մատչելիության բարձրացմանը։
Բժշկական ապահովագրությունը`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Մեղուների համաշխարհային օր
Տոնի հիմնադրումը կոչված է ընդգծելու մեղվատու մեղուների նշանակությունը բույսերի, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի փոշոտման գործընթացում, այսինքն՝ դրանց դերը բուսաբուծության, այգեգործության, բանջարաբուծության և գյուղատնտեսության այլ ճյուղերի մեջ։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեան որոշել է մայիսի 20-ը հայտարարել Մեղուների համաշխարհային օր ։ Մայիսի 20-ի ընտրությունը կապված է Անտոն Յանշայի (1734-1773) ծննդյան օրվա հետ, որը 18-րդ դարում առաջինն է զբաղվել մեղվապահությամբ իր ծննդավայրում, Սլովենիայում։ Հենց այս երկիրն է առաջարկել նշել տոնը` ընդգծելով այս միջատի աշխատելու մեծ կարողությունը և միևնույն ժամանակ` շատ քիչ ուշադրություն պահանջելը։ Նշվում է մեղվի ունեցած բացառիկ դերը ինչպես փոշոտման, այնպես էլ` մեղր և մեղվապահական այլ մթերքների (մեղվակաթ, մեղրամոմ և ակնամոմ) արտադրության գործում։
2018 թվականին առաջին տոնակատարության համար  Սլովենիայում թողարկվել է  2 եվրոյանոց անվանական հուշադրամ։
Մեղուների կարևորություն
Մեղուները, թիթեռները և այլ փոշոտողներն անմիջական ազդեցություն ունեն մեզ վրա։ Ուտելիքը, որ մենք ուտում ենք, օրինակ, միրգն ու բանջարեղենը, անմիջականորեն կախված են փոշոտումից։ Մեղուները, սակայն, միշտ վտանգված են մարդու գործունեության պատճառով։ Միջատները, պեսդիցիդները, հողի օգտագործման արդյունքում առաջացող փոփոխությունները կարող են նվազեցնել մեղուների սնունդը, որը նրանց հանդիպող վտանգներից մեկն է։ Այս և այլ շատ թեմաներ ընդգծվել են ՄԱԿ-ի կողմից։
Տոնի նպատակներ
Մեղուների համաշխարհային օրը նշելը նպատակ ունի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեղվաբուծություն Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի, քուրդ խորհրդային բանագետ, գրականագետ, գրող, թարգմանիչ, մանկավարժ։ Քրդական գրականության հիմնադիրներից (Խորհրդային Հայաստանում)։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1966), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։ 1930-1966 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության քուրդ գրողների մասնաճյուղի նախագահը։
Կենսագրություն
Հաջիե Ջնդին ծնվել է 1908 թվականի մարտի 18-ին Կարսի մարզի Յամանչաիր գյուղում։ 1929 թվականին ավարտել է Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) մանկավարժական տեխնիկումը։ 1929-1930 թվականներին ուսուցչություն է արել Ղոնդաղսազ (այժմ՝ Ռյա թազա) գյուղի դպրոցում։ 1933 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Սովորել է ՀԽՍՀ նյութական մշակույթի պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1936-1959 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ գրականության ինստիտուտում, համատեղության կարգով՝ նաև Երևանի քրդական մանկավարժական տեխնիկումում (1930-1938), «Ռյա թազա» քրդերեն թերթում (1930-1935 և 1955-1957)։ 1959 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ արևելագիտության սեկտորի ավագ գիտաշխատող է (1959-1967 թվականներին եղել է այդ սեկտորի վարիչը), միաժամանակ քրդական ժողովրդական բանահյուսություն և քրդերեն է դասավանդել Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի քրդագիտական բաժնում։ Գրում է քրդերեն և հայերեն։ Նրան է պատկանում մայրենի լեզվով առաջին «Քրդերենի քերականություն»-ը (1936, պրոֆեսոր Ա. Խաչատրյանի հետ)։ 1964 թվականին առանց դիսերտացիայի պաշտպանության, նրան շնորհվել է բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Կազմել է քրդերենի բազմաթիվ դասագրքեր, քրդական ժողովրդական հեքիաթների ժողովածուներ։ Աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են քրդական բանահյուսությանը. «Կառ ու Քուլուկե Սլեմանե Սլիվի» (1941, հայերեն և քրդերեն), «Քրդական ֆոլկլոր» (1947, հայերեն), «Քյոռ օղլի» էպոսի քրդական պատումները» (1953, հայերեն և քրդերեն), «Մամե ու Զինե» (1956, հայերեն), «Քրդական էպիկական վիպերգեր» (1962, ռուսերեն), «Հայ և քուրդ ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը բանահյուսության մեջ (1965, հայերեն), «Ակնարկ Սովետական Հայաստանի քրդական գրականության» (1970, հայերեն), «Քրդական ժողովրդական քնարական երգեր» (1972, քրդերեն), «Ռոստամ և Զալ» էպոսի քրդական պատումները» (1978, քրդերեն) և այլ գործեր։ Քրդերեն լույս են տեսել Հաջիե Ջնդիի «Նոր առավոտ» (1947) պատմվածքների ժողովածուն, «Օգնություն» (1967) վեպը, «Քրդական ժողովրդական երգեր» (1975) գիրքը, հայերեն՝ «Քրդական ժողովրդական հեքիաթներ» (1952), «Քրդական ժողովրդական վիպերգեր»-ը (1960)։ Քրդերեն է թարգմանել հայ և խորհրդային գրողների շատ գործեր։ Կազմել է դասագրքեր։ 1979 թվականից՝ Իրաքի ԳԱ թղթակից անդամ ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Ժողովուրդների բարեկամության և «Պատվո նշան» շքանշաններով։
Մակասարներ
Մակասարներ, Ժողովուրդ։ Բնակվում են Սուլավեսի կղզու հարավ-արևմուտքում (Ինդոնեզիա)։ Թիվը՝ մոտ 2,7 միլիոն (2010)։ Լեզուն պատկանում է ինդոնեզական լեզուներին։ Դավանում են իսլամ։ Մարդաբանորեն պատկանում են հարավային մոնղոլոիդ ռասային։ Զբաղվում են հիմնականում հողագործությամբ, ձկնորսությամբ, սանտրով։
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քուրդ գրողներ Կատեգորիա:Քուրդ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Քուրդ պրոֆեսորներ
Մակասարներ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի ազգեր
Ադրբեջանի ավանդույթներ և սովորույթներ
Ադրբեջանի ավանդույթներ և սովորույթներ, ունի երկար պատմություն, որը սկիզբ է առնում հենց ադրբեջանական ժողովրդի ձևավորումից։ Ադրբեջանում, կախված շրջաններից, մի քանի սովորույթներ և ավանդույթներ տարբերվում են ։
Հյուրընկալություն
Ադրբեջանական ժողովրդի հյուրընկալությունն աչքի է ընկնում տարբեր սովորույթների առկայությամբ։ Ըստ ավանդույթի՝ հյուրերն առանց ընթրիքի տնից չեն հեռանում։ Հյուրերին ընդունելով սեղանի մոտ՝ մատուցում են ամենանրբաճաշակ ճաշատեսակներ։ Հին Ադրբեջանում կար սովորույթ, եթե սպասավորը հյուրին բերում է ճանապարհի համար նախատեսված մթերքներով լի պայուսակը, դա ակնարկ է այն մասին, որ արդեն հյուրի վերադառնալու ժամանակն է ։
Թեյախմություն
Ադրբեջանցիների համար հատուկ նշանակություն ունի թեյը։ Ցանկացած ադրբեջանական տան հյուրին առաջին հերթին առաջարկում են թեյ։ Խնջույքը միշտ սկսվում է թեյով և թեյով էլ ավարտվում։ Թեյ խմելու համար ազգային սպասքը «արմուդու» բաժակն է, որն իր կառուցվածքով հիշեցնում է տանձ (այլ աղբյուրներով՝ արևելյան կնոջ դասական կազմվածք) ։
Հյուրերին թեյ մատուցելը Ադրբեջանի հնագույն ավանդույթներից մեկն է։ Ադրբեջանցի ժողովուրդը, որպես կանոն, թեյի մեջ շաքար ավելացնելու փոխարեն նախընտրում է թեյի մեջ շաքարի կտոր թաթախել, ապա ևս մի կտոր և դանդաղ խմել։ Հյուրընկալության խորհրդանիշ է համարվում հիմնական կերակուրից անմիջապես առաջ տարբեր տեսակի մուրաբաներով (ելակ, թուզ, ծիրան, մոշ, բալ, հունական ընկույզ), քաղցրավենիքներով և մրգային աղանդերով թեյի մատուցումը։ Թեյի սեղանն ամբողջական չէ առանց կիտրոնի։ Տաք թեյը մատուցվում է գավաթներով կամ Armudi բաժակներով (տանձաձև ապակի)։ Armudi բաժակը թեյի արարողության խորհրդանիշն է։ Թեյ պատրաստելու գործընթացում գլխավորը եռացող ջրի տեխնիկան է։ Թարմ ինքնաեռ (ինքնաեռ՝ ջրի եռալու համար մետաղե աման) թեյի հոտն ու համը եզակի է և չի կարող համեմատվել այլ թեյերի հոտերի հետ։ Չորս մարդուց բաղկացած ադրբեջանական ընտանիքը մեկ ամսում օգտագործում է շուրջ 500 գ թեյ, իսկ մեկ տարվա ընթացքում՝ 6-8 կգ։
Կերակրատեսակ
Ավանդական կերակրատեսակները, որոնք սովորաբար հյուրասիրում են հյուրերին, «աշ»-ն (փլավ) է, ընդ որում, եթե ամառանոցում կամ բակով տանն եք, կան կերակուրների շատ տարատեսակներ՝ տոլմա և քաբաբ (խորոված)։
Ամուսնություն և հարսանիք
Ադրբեջանական ավանդույթների մեծ մասը վերաբերում է հարսանիքին։ Ինչպես հայտնի է, ադրբեջանական ընտանիքի հարսանիքը հանդիսավոր միջոցառում է, որն ուղեկցվում է մի քանի փուլերով և որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր սովորույթներն ու կանոնները ։
Նախնական ծանոթություն
Առաջին փուլը հենց ծնողների և ազգականների ծանոթությունն է։ Բայց մինչ այս փուլը, կողմերից յուրաքանչյուրը ընդհանուր ծանոթների միջոցով ապագա ազգականների մասին իմանում է բոլոր հնարավոր տեղեկությունները։
Հետո փեսացուի կին ազգականները գնում են ծանոթանալու ապագա հարսնացուի և նրա մոր հետ։ Երկու ընտանիքների կանանց ծանոթությանը հաջորդող փուլը խնամախոսությունն է ։
Խնամախոսություն
Խնամախոսությանը հնուց մասնակցել են միայն երկու ընտանիքներից մի քանի տղամարդ։ Այս փուլում խնամախոսությանը լինում են նաև կանայք։ Այս փուլում փեսացուի կողմը հարսնացուի հորից ստանում է վերջնական պատասխան, և եթե պատախանը դրական է, ուրեմն ստանում է «հերի» (այո) և մատուցվում է քաղցր թեյ։ Շատ դեպքերում մատանին դնում են հարսնացուի ձախ ձեռքի մատնեմատին ։
Նշանադրություն
Նշանադրությունը տեղի է ունենում հարսնացուի ընտանիքի կողմից համաձայնություն ստանալուց հետո։ Համաձայն երկու ընտանիքների համատեղ որոշման՝ տեղի է ունենում կամ ամենամտերիմ հարազատների հետ փոքր արարողություն, կամ էլ մեծ տոնակատարություն (հարսանիքի նախօրինակը)։ Փեսացուի ընտանիքը բերում է մատանի, գլխաշոր, շատ «խոնչի» (սկուտեղ) և այլ նվերներ ու քացրավենիքներ։ Մինչև նշանադրություն, փեսացուի ընտանիքը հարսնացուի համար կատարում է գնումներ և այդ ամենը բերում է սկուտեղներով։ Արարողության ժամանակ հարսնացուի մատին դնում են մատանի և գլուխը ծածկում գլխաշորով ։
Սովորություններ
Նշանադրությունից հետո սովորաբար հարսնացուն իր աջ ձեռքը դնում է չամուսնացած աղջիկների գլխին, ինչը նշանակում է «ցանկանում եմ քեզ նման երջանկություն»։ Հետո հարսնացուն տալիս է իր մատանին փորձելու այլ աղջիկների, խոսակցությունների համաձայն՝ նրանցից ում մատին համապատասխանեց մատանին, նա էլ առաջինը կամուսնանա։
Կա նաև սնահավատություն, որ եթե չամուսնացած աղջիկը հարսանիքի արարողության տոնական սեղանից քաղցրավենիք կծի և դրա կեսը դնի իր բարձի տակ, ապա երազում կտեսնի իր ապագա փեսացուին։ «Հնա յախտի»
Հարսանիքից մեկ շաբաթ առաջ հարսնացուի ընտանիքը հանդիսավոր միջոցառում է կազմակերպում, որին մասնակցում են երկու ընտանիքների բոլոր կանայք։ Այս արարողությունը տևում է ամբողջ երեկոյի ընթացքում, որի ավարտին հարսի ձեռքերը ներկում են հինայով։ Հինայով իրենց ձեռքերին նախշեր են նկարում նաև մյուս աղջիկները։ Փեսացուի ընտանիքը հարսին նվեր է բերում «խոնչի» (սկուտեղներ) քաղցրավենիքով և նվերներով լի, որոնք արարողության ընթացքում բացվում և ցուցադրվում են բոլոր հյուրերին ։
Ամուսնության կնքում
Նշանադրության ավարտից հետո գալիս է առավել հանդիսավոր փուլը՝ հարսանիքը։ Հարսանիքի նախապատրաստությունները տևում են շատ երկար։ Եվ կողմերից յուրաքանչյուրը կատարում է իր պարտականությունները։ Այս փուլում ընտանիքները հաճախ այցելում են միմյանց և ավելի մոտիկից ծանոթանում։ Վարձվում է հանդիսությունների տուն, որտեղ հավաքվում են երկու ընտանիքների բոլոր բարեկամներն ու ընկերները։ Հարսանիքի ժամանակ սովորաբար հարսնացուի կողքից տանում են հայելի (ճակատագրի հայելին) և երկու մոմ, որոնք կրում են աղջիկները՝ մեկը փեսացուի ընտանիքից, մյուսը՝ հարսնացուի։
Փեսացուի կողմ
Փեսայի ընտանիքն այս փուլում պատրաստվում է ընդունել օժիտը, այսինքն զբաղվում է բնակարանի վերանորոգմամբ և մաքրությամբ, հարսնացուի զարդերի և հագուստների գնումներով։
Հարսնացուի կողմ
Հարսնացուի ընտանիքը պատրաստվում է հարսնացուի օժիտը։ Սովորաբար ադրբեջանական ընտանիքում օժիտը հավաքում են աղջկա ծնվելուց ի վեր։ Դրանք թեյի և ընթրիքի հավաքածուներ են, սպիտակեղեն, կենցաղային և տարբեր պարագաներ։ Օժիտը ներառում է նաև ննջասենյակի, հյուրասենյակի և խոհանոցի կահույք։
Երեխայի ծնունդ
Ադրբեջանական ընտանիքներում երեխայի ծնունդը նույնպես հանդիսավոր կերպով նշվում է և ունի իր սովորույթներն ու ավանդույթները։ Ծննդաբերությունից և պորտալարը կտրելուց հետո, երեխային լողացնում են աղաջրով, որպեսզի երեխան ճշմարտացի և համարձակ լինի։ Նաև երեխայի ծնվելուց հետո 40 օր ընդունված չէ այցելել նրան։ 40-րդ օրը տեղի է ունենում արարողություն, և բոլոր հարազատները նվերներ են բերում երեխային։ Երբ երեխայի առաջին ատամները աճում են, ընտանիքում պատրաստում են հացահատիկից հատուկ ուտեստ, որը կոչվում է հյադիկ (hədiy)։ Ըստ համոզմունքի՝ դրա շնորհիվ երեխայի ատամներն արագ են ծակում և անցավ։ Առաջին ծննդյան օրվանից հետո կտրում են երեխայի առաջին մազերը ։
Անվան ընտրություն
Երեխայի ծննդյան ժամանակ ամենավիճելի պահերից մեկն անվան ընտրությունն է։ Ըստ ավանդույթի, եթե ընտանիքում ծնվում է առաջին տղա երեխան, ապա նրան տալիս են պապիկի անունը (հայրական գծով)։ Նաև ընտրությունը կարող է կանգ առնել այն անվան վրա, որն ավելի մոտ է ընտանիքում ծնողների կամ ավագ երեխաների անուններին։ Հազվադեպ են ուշադրություն դարձնում անվան նշանակությանը։
Տոներ
Ադրբեջանական ազգի հիմնական տոները, որոնք հարուստ են ավանդույթներով և սովորություններով մահմեդական տոներն են՝ Ռամադան, Կուրբան Բայրամ, ինչպես նաև Նոռուզ ։
Ռամադանի տոն
Մուսուլմանների մոտ 11 ամիսների թագավորը Ռամադան ամիսն է։ Այս ամսվա ընթացքում մուսուլմանները ցերեկային ժամերին հրաժարվում են սնունդից, խմիչքից, ծխելուց և ինտիմ մտերմությունից։ Պահքը սկսվում է լուսաբացից (առավոտյան ազանից հետո) և ավարտվում է մայրամուտից հետո (երեկոյան ազանից հետո)։ Պահքը սկսելիս նիյաթ են արտասանում, իսկ երեկոյան իֆթարից առաջ կարդում են աղոթք և պահքը ավարտվում է ջուր խմելով, խուրմա համտեսելով (մահմեդականների սուրբ պտուղը)։ Ամսվա 30-րդ օրը անցկացվում է տոնակատարություն։ Ապահովված ընտանիքները աղքատներին զաքաթ են տալիս (ողորմություն)։ Ամեն տարի Ռամադան ամսվա սկիզբը տեղափոխվում Է մոտավորապես 11 օր հետ և առաջին օրը որոշվում է աստղագիտական հաշվարկներով՝ լուսնի դիտարկմամբ ։
Կուրբանի տոն
Սա մուսուլմանական նվիրատվության տոն է, որը նշվում է Ռամադանի տոնից 70 օր անց։ Ըստ Ղուրանի՝ Իբրահիմ մարգարեին երազում հայտնվել է հրեշտակը և նրան տվել է Ալլահից հրաման, որ զոհաբերի ավագ որդուն՝ Իսմաիլին։ Իբրահիմը գնացել է Մինա հովիտ, այն վայրը, որտեղ այժմ կանգնած է Մեքքան և սկսել է նախապատրաստվել։ Նրա որդին, որը գիտեր այդ մասին, չէր դիմադրում, բայց աղոթում էր։ Պարզվում է՝ դա փորձություն էր Ալլահից, և երբ զոհը գրեթե մատուցվել էր, պարզվում է, որ դանակը բութ է և չի կտրում։ Տղա զոհը փոխարինվել է ոչխարով և այդ ժամանակից ի վեր այն վերածվել է սովորության։ Այդ օրը մարդիկ, ովքեր փող են վաստակում և պարտքեր չունեն, ոչխար, ուղտ կամ կով են զոհաբերում և բաժանում իրենց ծանոթ բոլոր աղքատներին։ Զոհը պետք է լինի առնվազն կես տարեկան և պետք է լինի առողջ։ Լուսաբացին մուսուլմանները գնում են մզկիթ՝ առավոտյան աղոթքի, տոնական աղոթքից հետո մուսուլմանները զոհ են մատուցում ։
Նոռուզի տոն
Սա գարնանային տոն է, որը տոնում են մարտի 20-21-ը՝ գարնանային գիշերահավասարի օրը, բայց տոնից մեկ ամիս առաջ անցկացվում են նախապատրաստությունները։ Տոնի նախօրեին նշվում է ձմռան չորս երեքշաբթիների օրերը, որոնք խորհրդանշում են ջուրը, կրակը, քամին և երկիրը։ Տոնակատարությունը սկսվում է երեքշաբթի երեկոյան, փողոցում վառվում են խարույկները, պարում են դրա շուրջ, իսկ հետո ցատկում են կրակի վրայով՝ տարվա դժվարությունները թողնելով կրակի վրա։ Նոռուզի տոնը լի է սիմվոլիկայով։ Մինչև տոնը, ընտանիքների կանայք պատրաստում են տարբեր քաղցրավենիքներ՝ շեքերբուրա, փախլավա և գոգալ։ «Շեքերբուրա»-ն խորհրդանշում է լուսինը։ «Փախլավա»-ն հանդիսանում է երկնքի աստղերի խորհրդանիշը, իսկ նրա շերտերը (9 կամ 12) խորհրդանշում են երկրի շերտերը՝ մթնոլորտը։ Իսկ «գոգալ»-ը Արևի խորհրդանիշն է։ Տոնական սեղանին կան նաև գունավոր խաշած ձվեր, և կա խաղ, որտեղ ստուգում են դրանց ամրությունը։ Տոնական օրերին ընտանիքի ամեն անդամի համար մոմ են վառում։ Սեղանին պետք է լինի նաև սեմենի (ցորենի աճեցված սերմ)։
Հին ժամանակներում Նոռուզ բայրամի տոնի ժամանակ չամուսնացած աղջիկները կատարում էին տարբեր գուշակություններ՝ դռան հետևից ականջդրություն, մոմերով, ամուսնական մատանիներով և այլն։
2009 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Նոռուզը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում, այդ ժամանակվանից մարտի 21-ը հայտարարվել է Նոռուզի միջազգային օր  ։
Բացի բոլոր զվարճալի ավանդույթներից և սովորույթներից, կան նաև այնպիսիները, որոնք կապված են հուղարկավորության հետ։ Եթե տանը ինչ-որ մեկը մահանում է, բոլոր հայելիները և այլ արտացոլող առարկաները ծածկում են սավանով, որպեսզի խուսափեն նրանց մեջ հանգուցյալի ոգու բնակվելուց։ Ընդունված է մահացածներին հուղարկավորել մահից հետո 24 ժամվա ընթացքում, այսինքն, որքան հնարավոր է շուտ։ Մահացածի մարմնի վրա կատարում են մուսուլմանական լվացման և ողողման ծես։ Հարազատներն ու ընկերները կատարում են «Ջանազա-նամազը»։ Իսլամում չի թույլատրվում հանգուցյալին հագուստով թաղել, ուստի պահանջվում է հանգուցյալին փաթաթել սավանով (կաֆան՝ սպիտակ սավան)։ Հետո հանգուցյալին դնում են դագաղի մեջ, որից հետո կափարիչը փակում են և ծածկում սովորաբար կանաչ կտորով (իսլամական կրոնի խորհրդանիշ)։ Եթե մահացած մարդը երիտասարդ է, ապա ընդունված է ծածկել կարմիր կտորով։ Թաղում են ընտանեկան գերեզմանատանը։ Երբ մահացածը դրվում է հողը, նրա գլուխը պետք է շրջված լինի դեպի սուրբ Քաաբա, որից հետո մի բուռ հող են նետում գերեզմանին և աղոթք են արտասանում։ Մահմեդական գերեզմանատների (նաև ադրբեջանական) բնորոշ հատկանիշն այն է, որ բոլոր գերեզմանատների և տապանաքարերի ճակատներն ուղղված են դեպի Մեքքա։ 40 օրվա ընթացքում տանը երաժշտություն չի միանում, և ամեն հինգշաբթի տանը հյուրեր են գալիս՝ հարազատներ և ընկերներ, որպեսզի կիսեն ընտանիքի վիշտը։ Մահվան 40-րդ օրը անցկացվում է արարողություն. գալիս են հարազատներն ու ընկերները, տղամարդիկ գնում են գերեզմանատուն՝ կարդալով Ղուրանի համապատասխան սուրան։ Սովորաբար կառուցվում են վրաններ, որտեղ առավոտյան կանայք, իսկ ցերեկը տղամարդիկ են հավաքվում, ընթերցվում են աղոթքներ և բոլոր հյուրերին մատուցվում է «էհսան» (հյուրասիրություն մահացածի պատվին). սովորաբար «փլավ», «դովգա» և «հալվա» (ալյուր՝ բոված յուղով և օշարակով) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի մշակույթ Կատեգորիա:Ավանդույթներ
Բլիդինիեի արգելոց
Բլիդինիեի արգելոց (բոսնիերեն՝ Park prirode Blidinje ), բնության պահպանվող տարածք Բոսնիա և Հերցեգովինայում, որն ազգային պարկի կարգավիճակ է ստացել 1995 թվականի ապրիլի 30-ին ։
Գտնվում է Դինարյան Ալպերի կենտրոնական մասում և իրենից ներկայացնում է ջրաերկրաբանական բնական և անչափ կարևոր պահպանվածք՝ մշակութային ու պատմական նշանակալի ժառանգությամբ։ Ազգային պարկի մեջ ներառված են Դինարյան Ալպերի լեռնաշղթաները, Դուգոպոլիե սարահարթը, Բլիդինիե լիճը...
Բաց ու անպտղաբեր հովիտը կազմավորվել է Չվերսնիցա սարի հալվող սառցադաշտերի ազդեցությամբ։ Պարկի հիմքը կազմում է 3-5 կիլոմետր ձգվածություն ունեցող սարահարթը, որն ընկած է Չվերսնիցա ու Վռան սարերի միջև, զբաղեցնում է 364 քառակուսի կիլոմետր տարածք և  գտնվում է ծովի մակերևույթից 1150-ից 1300 մետր բարձրության վրա։ Երկրաբանաձևաբանական տեսակետից լինելով միասնական՝ սարահարթը բաժանվում է աշխարհագրական ու տեղագրական առումով միմյանցից զանազանվող երկու մասի՝ ստորին՝ հարավային մասը՝ Բլիդինիե լճով ու նրա շրջակայքով և վերին՝ հյուսիսային մասը՝ Դուգոպոլիեով։ Այն բաժանված է նաև Բոսնիայի չորս համայնքների՝ Պոսուշիեի, Տոմիսլովգրադի, Մոստարի և Յաբլանիցայի միջև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Շարլոտտա Յուրստրյոմ
Շարլոտտա Յուրստրյոմ (Hedvig Charlotta Djurström, ), շվեդ դերասանուհի, թատրոնի տնօրեն։ 19-րդ դարի 1-ին կեսի Շվեդիայի և Ֆինլանդիայի գավառական թատրոնների առաջատար դերասանուհիներից մեկը։
Կենսագրություն
Շարլոտտա Յուրստրյոմն ապրել է 19-րդ դարի 1-ին կեսին, մի ժամանակաշրջանում, երբ Շվեդիայում և Ֆինլանդիայում մշտական թատերախմբերը գործում էին միայն խոշոր քաղաքներում։ Մյուս քաղաքներում գործում էին շրջիկ  թատերախմբեր, որոնք շրջում էին երկրով մեկ և հանդես էին գալիս կամ թատրոնների շենքերում, կամ էլ  ժամանակավոր բեմերում։ Նա համարվում էր իր ժամանակի ամենահայտնի գավառական դերասանուհիներից մեկը։
Հեդվիգ Շառլոտ Հոֆմանը ծնվել է 1807 թվականին, Կալմար քաղաքում։ Նրա առաջին ներկայացումները տեղի են ունեցել Էրիկ Ստոլբերգի շրջիկ թատրոնում, որը հայտնի էր դարձել որպես «Յուրստրյոմի թատրոն», այն բանից հետո, երբ նա 1827 թվականին թատրոնն անցել է Էրիկ Վիլհելմ Յուրստրյոմի (1787–1841) ղեկավարության ներքո։ Շարլոտն ամուսնացել է Էրիկ Յուրստրյոմի հետ և նրա մահից հետո 5 տարի՝ 1841 թվականից մինչև 1846 թվականը, ինքն է  ղեկավարել  թատրոնը։ 1846 թվականին նա թատրոնը հանձնել է առաջատար դերասան Ռուդոլֆ Ոոշբերգին և մինչև 1848 թվականը այնտեղ  հանդես է եկել որպես դերասանուհի ։
Իր կարիերայի սկզբում Շառլոտը հանդես է եկել երկրորդական դերերում, այնուհետև նրան վստահել են գլխավոր հերոսների դերեր, որոնց շնորհիվ էլ նա հայտնի է դարձել։ Նա առավել հայտնի է դարձել Յոհան Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Օռլեանի կույսը» պիեսում Ժաննա դ'Արկի դերով (1832), որը մեծ հաջողություն է գրանցել, և դրանից հետո Շարլոտին անվանել են «գավառական Ժաննա դ’Արկ», այնպես որ ամենահեռավոր քաղաքներից հանդիսատեսը եկել է դիտելու նրա ներկայացումները։ Նա նաև հաջողությամբ խաղացել է Մարի Ստյուարտի դերը համանուն պիեսում։ Քննադատները նշել են, որ Շառլոտը հակված է եղել պաթոսին և վերամբարձ առոգանությանը, բայց նրա ներկայացումները մասսայականություն են վայելել, և նա խաղացել է գլխավոր դերեր։ Նրան երբեմն վստահել են օպերային դերերգեր, բայց երգելը նրա ուժեղ կողմը չէր, և նրա փոխարեն երգել են այլ դերասանուհիներ, օրինակ՝ Անժելիկա Մագիտոն։ Շառլոտը հաջողակ էր ոչ միայն սովորական մարդկանց շրջանում, այլև շվեդական հասարակության բարձր խավի ներկայացուցիչների շրջանում, ինչը անսովոր էր գավառական դերասանուհիների համար։ Շառլոտին անվանել են գեղեցկուհի և հրաշագործ, բայց 1841 թվականին Ստոկհոլմում թատերախմբի հետ նրա ներկայացումը առանձնահատուկ արձագանքներ չի ստացել, և նրան կոչել են միջակ, կամ լավ դերասանուհի։
Այնուհետև Շառլոտը ելույթ է ունեցել այլ շրջիկ թատրոնների հետ, իսկ վերջին տարիներին նա աշխատել է Ladugårdslandsteatern թատրոնում (այժմ`Folkan): 1864 թվականին նա դադարել է ելույթ ունենալ և բնակություն է հաստատել Նորչյոպինգում։ Ունեցել է չորս երեխա, նրա երկու դուստրերը՝ Էմիլիան և Վիլհելմինան և ապօրինի  որդին՝ Վիլհելմ Էբերհարդ Յուրստրյոմը, նույնպես ընտրել են դերասանի մասնագիտությունը։
Շարլոտ Յուրստրյոմը և նրա դուստրը՝ Վիլհելմինան, մահացել են 1877 թվականին, խոլերայից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թատրոնի շվեդ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Խոլերայից մահացածներ
Արամ Բունիաթյան
Արամ Բունիաթյան, Երևանի չորրորդ քաղաքագլուխ ։
Արամ Բունիաթյանը ծնվել է 1839 թ., զինվորականի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում, սակայն թերի է թողել։ 1859 թվականին՝ 20 տարեկան հասակում, ծառայության է անցել Թիֆլիսի նահանգային վարչությունում, 5 տարի անց՝ տեղափոխվել Երևան, զբաղվել նույն աշխատանքով։ Դեռևս 1884 թվականին ընտրվել էր Երևանի քաղաքային դումայի անդամ, քաղաքապետի պաշտոնակատար՝ Բարսեղ Գեղամյանի օրոք։ Տասը տարի անց՝ 1895 թվականին, ընտրվում է Երևանի քաղաքագլուխ՝ փոխարինելով Լևոն Տիգրանյանցին։ Պաշտոնավարում է մեկ տարի՝ մինչև 1896 թվականը, որից հետո առողջական խնդիրներով թողնում է աշխատանքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Սուդեթական մարզի անեքսիա
Սուդեթական մարզի անեքսիա (Sudetenkrise), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Երրորդ Ռայխի կողմից Չեխոսլովակիայի տարածքի բռնազավթման առաջին փուլը, որը տեղի է ունեցել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 1-ից 10-ը։ Անեքսիան տեղի է ունեցել Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Իտալիայի համաձայնությամբ, որը ձեռք է բերվել Մյունխենի համաձայնագրի ժամանակ։
1938 թվականի պրոնացիստական Սուդեթա-գերմանական կուսակցությունը Չեխոսլովակիայի սահմանամերձ մարզերում կազմակերպել է լայնամասշտաբ անկարգություններ։ Կուսակցության ղեկավարությունը օգնության խնդրանքով դիմել է գերմանական իշխանությանը։ Օգտվելով մարդկային և ռազմական գերակայությունից՝ Գերմանիան անեքսիայի է ենթարկել Սուդեթական մարզը (ինչպես նաև Չեխիայի և Մորավիայի տարածքների մի մասը)։ Վերջինիս բնակչության 90 %-ը կազմել են գերմանացիները։
1938 թվականին կնքված Մյունխենի համաձայնագրով՝ Սուդեթական մարզը մտել է Նացիստական Գերմանիայի կազմի մեջ։ Մինչ 1945 թվականը մարզի տարածքի մեծ մասի վրա ձևավորվել է Սուդեթենլենդ ռեյխսհաուն (Reischsgau Sudetenland): Վերջինիս կենտրոնը եղել է Ռեյխենբերգե (Լիբերեց) քաղաքը։ Մարզի կազմի մեջ են մտել նաև Աուսիգե, Կառլսբադե և Տրոպաու շրջանները։ Որոշ շրջաններ մտել են Սիլեզիայի, Բավարիայի և Օսթմարկի կազմը (Ավստրիայի նախկին Վերին Դանուբ և Ստորին Դանուբ ռեյխսհաուներ)։
1938 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, Սուդեթական ճգնաժամի ամենաթեժ պահին, Լեհաստանը Չեխոսլովակիայից պահանջել է «հետ վերադարձնել» Ցեշինայի մարզը, որտեղ բնակվել են 80 000 լեհեր և 120 000 չեխեր։ Սեպտեմբերի 30-ին՝ Մյունխենի համաձայնագրի կնքման օրը, Լեհաստանը իր զորքերը մտցրել է Ցեշինայի մարզը։ Հունգարիան էլ իր հերթին բռնազավթել է Սլովակիայի հարավային և արևելյան շրջանները։