cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սարքախումբ
ֆիքսված մեդիասարքեր
Համակարգիչը օգտագործում է տարբեր մեդիասարքեր` ինֆորմացիա պահեստավորելու համար։ Կոշտ սկավառակները օգտագործվում էին ըստ էության բոլոր հին համակարգիչներում իրենց կարողությունների և ցածր գնի շնորհիվ, բայց ամուր կրիչները ավելի արագագործ են և ավելի էներգախնայող, չնայած ներկայումս յուրաքանչյուր գեգաբայթի համար ավել թանկ են, քան կոշտ կրիչները, ուստի անձնական համակարգիչներում օգտագործվում են 2007-ից հետո ։ Որոշ համակարգեր կարող են օգտագործել սկավառակների ղեկավարներ առավել արդյունավետության և վստահելի աշխատանքի համար։
Տեղափոխելի մեդիասարքեր
Համակարգիչների միջև ինֆորմացիա տեղափոխելու համար, USB կրիչներ կամ օպտիկական սկավառակներ են օգտագործվում։ Նրանց օգտագործելիությունը կախված է համակարգերի կողմից կարդալու հնարավորություն ունենալուց, մեքենաների մեծամասնությունը ունեն օպտիկական սկավառակավարներ և ըստ էության բոլոր ունեն գոնե մեկ USB պորտ։
Ներածում
Ներածական սարքերը հնարավորություն են տալիս օգտագործողին դեպի համակարգ ինֆորմացիա տեղափոխել կամ ղեկավարել գործողությունները։ Անձնական շատ համակարգիչներ ունեն մկնիկ և ստեղնաշար, սակայն փոքր համակարգիչները հիմնականում օգտագործում են շոշափելի տարածք մկնիկի փոխարեն։ Ներածման այլ սաքեր են վեբտեսախցիկները, միկրոհեռախոսներ, սկաները և այլն։
Արտածում
Արտածման սարքերը ցուցադրում են ինֆորմացիան այնպիսի տեսքով, որ մարդը հնարավորություն ունենա կարդալու։ Այդպիսի սարքեր են տպիչները, խոսափողները, էկրանները և այլն։
Մեծամասշտաբ համակարգիչներ
Այս համակարգիչները չափազանց մեծ են և սովորաբար լինում են սենյակի չափ, արժեն հարյուր կամ հազար անգամ ավելի թանկ, քան անձնական համակարգիչները։ Սրանք նախատեսված են կառավարական կամ ձեռնարկատիրական ընկերություններում մեծաքանակ հաշվարկներ կատարելու համար։
Մասնավոր համակարգիչներ
1960-ական և 1970-ականներին շատ ու շատ մասնավոր հատվածներ սկսեցին օգտագործել ավելի էժան և մի գործողության վրա հիմնված համակարգեր, ինչպիսիք են գործընթացի ղեկավարում և լաբորատորիայի ավտոմատացումը։
Ալյումինատներ
Ալյումինատներ, ալյումինական թթուների աղեր։ Կարևոր են ալկալիական և հողալկալիական մետաղների
Մուսիենտես
Մուսիենտես (Mucientes) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 64 կմ2։ Բնակչությունը՝ 742 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 11 կմ հեռավորության վրա։
Ալյումինատներ
Ալյումինատներ՝
Մուսիենտես
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Սարքախումբ
Գերհամակարգիչներ
Գերհամակարգիչը գերազանցապես նման է հիմնամասային համակարգիչներին, սակայն նախատեսված է չափազանց պահանջված համակարգչային առաջադրանքների համար։ 2016-ի հուլիսի հաշվարկով աշխարհի ամենաարագագործ գերհամակարգիչը Sunway TaihuLight-ն է, որը նախագծվել է Չինաստանում` Ջիանգսուում ։ Գերհամակարգիչ տերմինը չի վերաբերում հատուկ տեխնոլոգիայի։ Ավելի շուտ այն ցույց է տալիս տրված ցանկացած ժամանակում ամենաարագ հաշվարկները։ 2011-ի կեսերին ամենաարագ գերհամակարգիչները կարող էին պարծենալ արագություն գերազանցող մեկ հարթակով կամ վայրկյանում 1 քուադրիլիոն (10^15 կամ 1,000 տրիլիոն) սահող կետով գործողություններ անելով։ Գերհամակարգիչները շատ արագ են, բայց միևնույն ժամանակ շատ թանկ արժեն, ուստի հիմնականում օգտագործվում են մեծ կազմակերպությունների կողմից այնպիսի հաշվարկների համար, որոնք պահանջում են հսկայական ինֆորմացիա պարունակող առաջադրանքներ։ Գերհամակարգիչները հիմնականում աշխատեցնում են ռազմական և գիտական հավելվածներ։ Չնայած դրանք միլիոնավոր դոլարներ արժեն, նաև օգտագործվում են կոմերցիալ հավելվածներում, որտեղ հսկայական ծավալով ինֆորմացիա պետք է վերլուծեն։ Օրինակ` մեծ բանկերը օգտագործում են գերհամակարգիչներ` ռիսկերը գնահատելու և տարբեր ներդրումային ռազմավարություններ մշակելու համար, բուժական կազմակերությունները օգտագործում են դրանք` հիվանդի մասին հսկայական ինֆորմացիան վերլուծելու և տարբեր հիվանդությունների և խնդիրների օպտիմալ բուժում նշանակելու համար։
Ալյումինատներ
Ջրային լուծույթներից սաացվում են հիդրօքսոալյումինատներ՝
Սարքախումբ
Սարքախմբի նորացում
Սարքախմբի նորացում ասելով` հասկանում ենք նոր սարքի ավելացում համակարգչին, որ բարելավում է նրա աշխատանքը, հնարավորությունները և նոր առանձնահատկություններ ձևավորում։ Օրինակ` օգտագործողը կարող է սարքախմբի նորացում անել` փոխարինելով կոշտ կրիչը SSD-ով` աշխատանքը թարմացնելով կամ ավելացնելով այն ֆայերի քանակըը, որոնք կարող են պահեստավորվել։ Կամ էլ օգտագործողը կարող է մեծացնել RAM հիշողությունը, որպեսզի համակարգիչն ավելի հստակ աշխատի։ Օգտագործողը կարող է ավելացնել USB 3.0 ընդլայնումը, որ կարողանա ամբողջությամբ օգտագործել USB 3.0 սարքեր, կարող է թարմացնել GPU-ն լրացուցիչ էներգիա ստանալու նպատակով։ Նման նորացումները կարող են անհրաժեշտ լինել լրիվ հին համակարգիչներին, որպեսզի համապատասխանեն ծրագրերի համակարգի պահանջներին։
Վերամշակում
Քանի որ համակարգչի մասերը պարունակում են վտանգավոր նյութեր, հին մասերը վերամշակելու նոր աճող շարժում է սկսվել ։ Համակարգչային սարքախումբը պարունակում է վնասակար քիմիական նյութեր` կապար, սնդիկ, նիկել և կադմիում։ EPA-ի համաձայն` այս նյութերը ունեն վնասակար ազդեցություն միջավայրի վրա, քանի դեռ ճիշտ չեն տեղադրված։ Սարքախումբ պատրաստելը պահանջում է էներգիա, իսկ մասերը վերամշակելը կնվազեցնի օդի աղտոտվածությունը, ջրի աղտոտվածությունը, ինչպես նաև ջերմոցային գազերի արտանետումները ։ Համակարգչային չհավատարմագրված մասեր տեղադրելը ապօրինի է։ Օրենսդրությունը պարտադիր է դարձնում համակարգչի վերամշակումը կառավարության կողմից հաստատված հաստատությունների միջոցով։ Վերամշակելով տարբեր մասեր` կարող են լինել այնպիսինները, որոնք վերօգտագործվեն նոր սարքեր պատրաստելու գործում։ Օրինակ` RAM-ը, DVD կրիչը, գրաֆիկական քարտը, կոշտ կրիչը կամ SSD-ն վերօգտագործվող մասեր են։
Ալյումինատներ
Բնության մեջ տարածված են R[Al2O4] (R=Mg, CA, Zn և այլն) բաղադրության ալյումինատներ (շպինելներ, գանիտ, խրիզոբերիլ և այլն)։ ՀԽՍՀ Հրազդանի լեռնաքիմիական կոմբինատում ստացվում է կալիումի ալյումինատներ։
Կիրառում
Ալյումինատներ օգտագործվում են մանածագործության, թղթի և ցեմենտի արտադրության մեջ, ջրի իոնափոխանակային մաքրման համար և այլնն։
Սարքախումբ
Ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա
ԱՄՆ շրջակա միջավայրի պահպանության հանձնաժողովի հետազոտությունների համաձայն` համակարգչային թափոնների միայն 15 %-ն է վերամշակվում։ Շրջակա միջավայրին վնաս է հասցվում նաև այն ժամանակ, երբ վերամշակման ընթացքում էլեկտրաէներգիայի թափոնները այրվում են կամ ոչնչացվում։ Այսպիսի թույների հետևանքով առաջանում են հիվանդություններ, ինչպիսիք են մտավոր խեղված զարգացումը, քաղցկեղը, վնասվում է թոքերի, լյարդի և երիկամների աշխատանքը ։ Դա է պատճառը, որ անգամ լարերը պիտի վերամշակվեն։ Տարբեր կազմակերպություններ լարերի վերամշակման տարբեր տեխնիկաներ ունեն։ Ամենատարածված տարբերակը լարերի պղնձե մասերը ռետինե կամ պլաստիկե մասերից անջատումն է։ Երբ անջատումը ավարտվում է, ձեռքի տակ երկու տարբեր նյութեր են` պղինձ և պլաստիկ կամ ռետին ։ Էկրանները, մկնիկները և ստեղնաշարերը միևնույն ձևով են վերամշակվում։ Սկզբում բոլոր մասերը փշրվում են մասերի, այնուհետև ներքին մասերը առանձնացվում են և տարբեր զամբյուղների մեջ են լցվում ։
Ազգային ծառայություններ
Համակարգչի վերամշակումը ավելի հեշտ է դառնում մի քանի ազգային ծառայությունների միջոցով, ինչպիսիք են Dell-ը և Apple-ը։ Երկու ընկերություններն էլ ետ են վերցնում իրենց արտադրության կամ ցանկացած այլ արտադրության համակարգիչները։ Կարելի է նաև համակարգիչը նվիրաբերել Computer Aid International-ին, որ հին համակարգիչները դպրոցների, համալսարանների, հիվանդանոցների կամ այլ հաստատությունների համար վերամշակող և վերանորոգող կազմակերպություն է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թվային համակարգեր Կատեգորիա:Համակարգչի բաղկացուցիչներ
Լևկովիչի (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Լևկովիչի (Левковичі), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1450 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լևկովիչի գյուղում բնակվում էր 911 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,186 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4897,85 մարդ/կմ²։
Դոմենիկո Ռոբուստի
Դոմենիկո Ռոբուստի (Domenico Robusti), Դոմենիկո Տինտորետտո մականունով (Domenico Tintoretto, ), Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ։ Վենետիկյան գեղանկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Վենետիկում 1560 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Նա հայտնի վենետիկցի նկարիչ Յակոպո Ռոբուստիի՝ Տինտորետտո մականունով, և նրա կնոջ՝ Ֆաուստինայի՝ առաջնեկն էր։ Մոտ 1580 թվականին Դոմենիկոն սկսել է աշխատել հոր արհեստանոցում նկարներ ստեղծելու պատվերների վրա։ Դեռ 1578 թվականին նա նրա հետ մասնակցել է Մանտուան ​​դուքս Գուլյելմոյի պատվերի հետևյալ աշխատանքներին. «Գոնսագայի տան փառքը» նկարների շարք ստեղծմանը, որը փառաբանում էր Մանտուանի մարգարիտների և դքսերի ռազմական սխրանքները։ Դոմենիկոն նկարչությունն ավարտել է իր հորից հետո՝ վենետիկցի Դոգես Անդրեա Գրիտիի, Նիկոլո դա Պոնտեի և Ալվիզ Մոցենիգոյի պատվերով։ Նրա վրձինը առկա է «Արշալույսի ճակատամարտ», «Վենետիկի հաղթարշավ. Ծովերի թագուհի», «Դոգե Նիկոլո դա Պոնտեի հաղթանակ» և «Դրախտ» նկարներում։
Մոտ 1583 թվականին նա ստեղծել է մի շարք նկարներ կրոնական թեմաներով. «Սուրբ Աստվածածնի ամուսնությունը», «Յոահիմի վտարումը տաճարից» և «Մոգերի երկրպագությունը» Կլարիսայի կանանց համար Սանտա Մարիա Մաջիորե վանքից։ Վերջին երկու նկարներն այժմ գտնվում են Վենետիկի Սան Տրովասո տաճարում։ Նրա նկարած կտավներից մի քանիսը վերագրվել են հոր խոզանակին։ Սրանք, առաջին հերթին, բազմաթիվ զոհասեղանյան նկարներ են, օրինակ՝ «Քրիստոսի խարազանումը» և «Քրիստոսի համբարձումը» մոտ 1588 թվականին և Տինտորետտոյի ավագ նկարների «Քրիստոսի մկրտությունը» և «Քրեակատարող Մագդալենան» նկարների կրկնօրինակները։ Հոր մասնակցությամբ նա նաև նկարել է Դոժեսի դիմանկարները Մեծ խորհրդի դահլիճի համար։
1585 թվականին, հետևելով իր հորն ու պապին, Դոմենիկո Ռոբուստին դարձել է Սուրբ Մարկոսի եղբայրության անդամ, որի համար նկարել է «Սուրբ Մարկոսի տեսիլքը» նկարը։ 1590-ականների սկզբին նա նաև դարձել է վաճառականների եղբայրության անդամ, ինչը մեծապես ավելացրել է նրա պատվերների քանակը։ Տինտորետտո-կրտսերի վերջին աշխատանքները, իր հայրիկի հետ միասին, Սան Ջորջիո Մաջորե եկեղեցուց ստացված «Սրբեր Կոսմասի և Դամիանոսի նահատակությունը» և «Սուրբ Աստվածածնի թագադրումը Բենեդիկտյանների համար» կտավներն էին, որոնք նկարել են 1593-1594 թվականներին։ Միաժամանակ նա զբաղվել է վենետիկյան տաճարների նկարչությամբ։
1594 թվականի մայիսին՝ հոր մահից հետո, Դոմենիկոն ժառանգել է իր արտադրամասը։ Իր կարիերայի այս շրջանում, բացի կրոնական թեմաների վրա աշխատելուց, նա սկսել է ակտիվորեն նկարել դիմանկարներ։ 1598-1599 թվականներին Դոմենիկոն աշխատել է Ֆերարայի դատարանում, որտեղ նա նկարել է Ավստրիայի Մարգարետի դիմանկարը, և Մանտուայում, որտեղ նկարել է Մանտուայի դուքս Վինչենցո I-ին։ Հաճախորդները գոհ էին նրա կատարած աշխատանքից։ Սակայն Դոմենիկոն իր ծննդավայրում սկսել է պատվերներ կորցնել։ Նրան հաջողվել է զարգացնել սեփական գեղարվեստական ​​լեզուն, բայց հաճախորդները ցանկանում էին նկարչի կտավներում տեսնել նրա հոր վրձինը։ Իրոք, Դոմենիկոյի նկարների մեծ քանակությունը երբեմն բացասաբար էր ազդում դրանց որակի վրա։ Նա անընդհատ փորձեր էր կատարում նկարչության տեխնիկայի մեջ։ Նման փորձերի հաջող օրինակ է Սբ. Էնթոնիի գայթակղությունների էսքիզների շարքը, որն այժմ պահվում է Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում։ Միակ ժանրը, որում նա ճանաչում է ստացել իր ժամանակակիցներից, դիմանկարն էր։
Դոմենիկոն վաղ տարիքից գրականության սիրահար էր։ Նա հաճախել է գրական ընթերցումների իր ծննդավայրում։ Նկարչի ընկերներն էին Լոդովիկո Արիոստոն և Օրկվատո Տասսոն։ Վերջինիս բանաստեղծությունը՝ «Երուսաղեմի ազատագրվածը», ոգեշնչել է նրան նկարել «Կլորինդայի մահը», որն այժմ գտնվում է Հյուսթոնի Գեղարվեստի թանգարանում։ Նա նաև ընկերություն էր անում բանաստեղծներ Գվիդո Կազոնիի և Սելիո Մագնոյի հետ։
Վերջին տարիներին Դոմենիկոն աշխատել է առաքյալ Հովհաննես Ավետարանիչի կյանքից տասը նկարների շարքի վրա՝ Վենետիկում այս սրբի եղբայրության համար։ Նկարիչը չի ամուսնացել և սերունդ չի թողել։ Կաթվածից հետո նա մահացել է 1635 թվականի մայիսի 17-ին իր ծննդավայրում։ Դոմենիկոն որպես իր ժառանգներ նշել է իր կրտսեր եղբայրներին և օգնական Սեբաստիան Կասերին։ Տինտորետտո կրտսերը թաղվել է Մադոննա դել Օրտոյի տաճարում գտնվող ընտանեկան գերեզմանում՝ հոր և պապի կողքին։
Բեատրիս Հասթինգս
Բեատրիս Հասթինգս (Beatrice Hastings, իրական անունը՝ Էմիլի Էլիս Հեյ Emily Alice Haigh, ), անգլիացի բանաստեղծուհի և գրաքննադատ։
Կենսագրություն
Բեատրիս Հասթինգսը ծնվել է 1879 թվականի մայիսի 12-ին Լոնդոնում։ Մեծացել է Հարավային Աֆրիկայում։ Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը նրա աշխատանքների զգալի մասը հրատարակվել են բրիտանական «Նյու Էյջ» (New Age) ամսագրում՝ տարբեր կեղծանունների ներքո։ Հասթինգսը լավ հարաբերությունների մեջ է եղել ամսագրի խմբագիր Ռ․ Օրեյջի հետ։ Եղել է Քեթրին Մենսֆիլդի ընկերուհին, որի աշխատանքները առաջին անգամ հրատարկվել են «Նյու Էյջ»-ում։
Պատերազմից առաջ տեղափոխվել է Փարիզ ։ Բեատրիսը բնակություն է հաստատել Մոնպառնասում և այնտեղ է ապրել Ամեդեո Մոդիլիանիի հետ։
Բեատրիս Հասթինգսը կարցինոմայից տառապելով իր կյանք ավարտել է 1943 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ինքնասպանությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ալեքսանդր Բեկ
Ալեքսանդր Ալֆրեդովիչ Բեկ (Александр Альфредович Бек, ), ռուս խորհրդային գրող։
Կենսագրություն
Ծնվել է բժշկական ծառայության գեներալ, զինվորական հոսպիտալի գլխավոր բժիշկ Ալֆրեդ Վլադիմիրովիչ Բեկի ընտանիքում։ Ավարտել է Սարատովի 2-րդ ռեալական ուսումնարանը։ 1919 թվականին միացել է Կարմիր բանակին։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ծառայել է Ուրալի Արևելյան ճակատում և վիրավորվել։ Արժանացել է դիվիզիոնային թերթի գլխավոր խմբագրի ուշադրությանը, նրա պատվերով մի քանի ռեպորտաժներ է գրել, ինչից էլ սկսվել է նրա գրական գործունեությունը։ Դրանից հետո դարձել է «Красное Черноморье» թերթի առաջին խմբագիրը ։
Գրել ակնարկներ և գրախոսություններ «Կոմսոմոլսկայա պրավդա», «Իզվեստիա» թերթերի համար։ 1931 թվականից համագործակցել է «Ֆաբրիկաների և գործարանների պատմություն» և «Երկու հնգամյակի մարդիկ» խմբագրություններում՝ Մաքսիմ Գորկու նախաձեռնությամբ ստեղծված «Մեմուարների կաբինետում»։
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ միացել է Մոսկվայի ժողովրդական աշխարհազորին՝ Կրասնոպրեսնենսկի հրաձգային դիվիզիային։ Մասնակցել է մարտական գործողություններին ոպես ռազմական թղթակից։ Հասել է Բեռլին, որտեղ դիմավորել է Հաղթանակի օրը։
1956 թվականին եղել է «Գրական Մոսկվա» ալմանախի խմբագրական խորհրդի անդամ։
Իր վերջին տարիներին ապրել է Մոսկվայում՝ Չեռնյախովսկու փողոց 4 հասցեում գտնվող «Մոսկովյան գրող» տանը։
Ալեքսանդր Բեկը մահացել է 1972 թվականի նոյեմբերի 2-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Մոսկվայի Գոլովինսկի գերեզմանատանը  ։
Ստեղծագործություն
Ալեքսանդր Բեկի առաջին վիպակը՝ «Կուրակո», գրվել է 1935 թվականին Նովոկուզնեցկ քաղաքի նորակառույց կատարած ուղևորության տպավորություններով։
Բեկի ամենահայտնի «Վոլոկոլամսկի մայրուղի» վիպակը գրվել է 1942-1943 թվականներին։ Այն դարձել է Ֆիդել Կաստրոյի և Չե Գևարայի սիրած ստեղծագործությունը։ Վիպակի գլխավոր հերոսը Խորհրդային Միության հերոս, գումարտակի հրամանատար ավագ լեյտենանտ (հետագայում գվարդիայի գնդապետ, դիվիզիայի հրամանատար) Բաուիրժան Մոմիշ-ուլին է։ Այս վիպակի շարունակությունն են 1960 թվականին գրված «Մի քանի օր» և «Գեներալ Պանֆիլովի ռեզերվը» վիպակները։
Պատերազմից հետո Բեկ գրել է հոդվածների շարք Մանջուրիայի, Հարբինի և Պորտ-Արթուրի մասին։ Նրա մի շարք ստեղծագործություններ նվիրված են մետաղագործներին («Հրահալոցիբանվորները» ժողովածուն, «Բոր պրոֆիլ» վիպակը, «Երիտասարդներ» վեպը)։
1956 թվականին գրված «Տաղանդ (Բերեժկովի կյանքը)» վեպի գլխավոր հերոսի նախատիպը դարձել է ավիացիոն շարժիչների խոշորագույն կոնստրուկտոր Ալեքսանդր Միկուլինը։
1965 թվականին գրված «Նոր նշանակում» վեպի կենտրոնում Իվան Թևոսյանն է, որն Իոսիֆ Ստալինին առընթեր զբաղեցնում էր մետալուրգիական արդյունաբերության և սև մետալուրգիայի նախարարի պաշտոնը։ Վեպում այլախոհ հայացքներ չեն հնչել, սակայն այն հանվել է համարից այն բանից հետո, երբ հայտարարվել էր «Նոր աշխարհ» ամսագրի հրապարակման համար։ Վեպի արգելման գործում որոշակի դեր է խաղացել Թևոսյանի այրին՝ Օլգա Խվալեբնովան, որը որոշել է, որ «Նոր նշանակումը»  բացահայտում է իր հանգուցյալ ամուսնու անձնական կյանքի ավելորդ մանրամասները։ Վեպը Գերմանիայում առաջին անգամ հրատարակվել է 1972 թվականին, իսկ ԽՍՀՄ-ում՝ միայն 1986 թվականին։
Չավարտված «Մյուս օրը» («На другой день», 1967-1970 թվականներ) վեպը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1989 թվականին («Ժողովուրդների բարեկամություն» ամսագիր, 1989 թ., թիվ 8-9), նվիրված է Իոսիֆ Ստալինի երիտասարդությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Վորոնեժի օպերայի և բալետի պետական թատրոն
20-րդ դար
Թատրոնի պատմությունը սկսվել է 1931 թվականից, երբ Վորոնեժում իր ստեղծագործական գործունեությոուն է սկսում Կոմեդիայի երաժշտական թատրոնը։ Այն ստեղծվել է դերասան և ռեժիսոր Լազար Լազարևի ղեկավարությամբ՝ պրոֆեսիոնալ արվեստագետների խմբի շնորհիվ։ 1958 թվականին թատրոնի անձնակազմը հյուրախաղերով մեկնում է Մոսկվա, որտեղ բարձր գնահատական է ձեռք է բերում հանդիասատեսի կողմից։ ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության ներկայացուցիչ Տիխոն Խրեննիկովն առաջարկում է Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը վերանվանել և դարձնել Երաժշտական թատրոն:1960 թվականին ԽՍՀՄ Մշակույթի նախարարության և Վորոնեժի շրջանի ղեկավարության կողմից այս առաջարկությունը  հաստվում է և վերանվանվում։ Թատերախմբի համար կարևոր և հաղթական նշաձող էր Լենինի հրապարակի տարածքում շենք ձեռք բերելը։
1961 թվականի փետրվարի 25-ին նոր սցենարով բեմադրվում է Պյոտր Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» օպերայի պրեմիերան։ Հենց այդ օրն էլ համարվում է թատրոնի ծննդյան օրը։ Հաջորդ օրը՝ փետրվարի 26-ին, ցուցադրվում է «Կարապի լիճ (բալետ)», որից հետո սկսվում է բալետի թատերախմբի պատմությունը։ Այն ղեկավարում էր Տ. Ռամանովը։ 1960-ական թվականները նշանավորվում են ռեժիսոր Ս. Շթեյնի (Բելառուսի ժողովրդական արտիստ), գլխավոր պարուսույց Կ. Մյուլլերի (Բելառուսի վաստակավոր արտիստ) և գլխավոր գեղարվեստական ղեկավար Վ. Թիբինի (ՌԽՖՍՀ-ի վաստակավոր արտիստ) ստեղծագործական աշխատանքներով։ Այդ տարիներին թատրոնում աշխատում էր ՌԽՖՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ, պետական մրցանակի դափնեկիր, դիրիժոր Ա. Լյուդմիլինը։ Նա թատրոնում ստեղծել է դասական օպերայի և բալետի ռեպերտուարի հիմունքները։ Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել և ցուցադրվել է տասը ներկայացում՝ «Աիդա »,      «Տրավիատա», «Կարմեն», «Տոսկա», «Ռիգոլետտո», «Մադամ Բատերֆլայ», «Պիկովայա դամա», «Լուդ Գիդիա», «Չիո-չիո-սան», «Հրդեհի տարիներ»։
1966 թվականին՝ Ա. Լյուդմիլինի մահվանից հետո, նույն սովորույթը շարունակում է Յարոսլավ Վոսչակը, որը ստեղծում և ցուցադրում է «Մազեպա» ,«Տրուբադուր» և «Ռուս կին» օպերաները։ Նրա օրոք թատրոնը ձեռք է բերում նոր անվանում՝ Վորոնեժի օպերայի և բալետի պետական թատրոն։
1970-ական թվականների թատրոնը ներկայացնում էին գլխավոր դիրիժորներ Ղազախստանի վաստակավոր արտիստ Ի. Օստրովսկին և ՌԴ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Վ.Վասիլևը, Մոլդովայի մշակույթի վաստակավոր արտիստ Գ. Գելովանին, գլխավոր բալետմաստեր, մշակույթի վաստակավոր արտիստ Գ. Մալխասյանցը, գլխավոր նկարիչ Ն.Կոտովը, երգչախմբի գլխավոր ղեկավար, ՌԴ-ի վաստակավոր արտիստ Լ.Դիտկոն։
1979-1985 թվականներին թատրոնի գլխավոր բալետմաստեր էր ՌԴ-ի վաստակավոր արտիստ Ն.Վալիտովան։ 1990-ական թվականներին թատրոնում աշխատում էին գլխավոր ռեժիսորներ և ՌԴ-ի արվեստի վաստակավոր արտիստներ Յ.Անիսիչկինը, Ա.Զիկովը։ Գլխավոր արվեստագետն էր ՌԴ-ի վաստակավոր գործիչ Գ. Քոչիաշվիլին։
21-րդ դար
1999-2016 թթ. թատրոնը ղեկավարել է միջազգային մրցույթների դափնեկիր Վ.Կուշնիկովը, 2016 թվականից` Օլգա Շչերբանը։ 2015-թվականից թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է Անդրեյ Օգիևսկին։ Նրա ղեկավարությամբ թատրոնում բեմադրվել է է «Դոն Ժուան» օպերան և «Ռուսլան և Լյուդմիլա» բալետը։
2018 թվականի հուլիսի մարզպետ Ալեքսանդր Գուսևը առաջարկում է նոր թատրոնի շենք կառուցել ջրամբարի պոչամբարի վրա։ Այնուհետեւ հայտնի է դառնում, որ նախատեսվում է մինչև 2 միլիարդ ռուբլի ծախսել գոյություն ունեցող շենքի վերակառուցման վրա։ 2018 թ. դեկտեմբերին Գուսևը հանձնարարում է նոր թատրոնի կառուցման համար նախապատրաստել նախագծային փաստաթղթերը։ 2019 թվականի փետրվարին Տարածաշրջանային մշակույթի բաժնի հանրային խորհուրդը խորհուրդ է տալիս քանդել Վորոնեժի օպերայի և բալետի թատրոնի շենքը և տեղում կառուցել նոր շենք՝ հնարավորինս նման նախկին շենքի ճակատային մասին ։
Խաղացանկ
Ավելի քան 44 տարվա աշխատանքային գործունեության ընթացքում թատրոնում բեմադրվում է է 200-ից ավելի ներկայացում՝ օպերայի և բալետի դասական խաղացանկից։ Ժամանակակից թատրոնում 40-ից ավելի ռուս և համաշխարհային դասական և ժամանակակից ստեղծագործություններ են ներկայացված։
Ծանոթագրություներ
<references group="" responsive="1">
Անդրանիկ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)
Անդրանիկ Հարությունյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց`
Քրդամանք
Քրդամանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում ։ Մտնում էր Տալվորիկ գյուղախմբի մեջ։ Գտնվում էր Ծովասար լեռան փեշերին՝ Քաղիրդ գետի ձախ ափին։
Բնակչություն
1894 թվականին ուներ 20 տուն, 1909 թվականին՝ 11 տուն, իսկ 1914 թվականին՝ 15 տուն հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չերնովսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Չերնովսկի (Черновский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կոլունդաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր
Չարլի Տորոպ
Չարլի Տորոպ (իսկական անուն, ազգանունը` Աննա Կարոլայն Պոնտիֆեկս Տորոպ, Charley Toorop, ), նիդերլանդացի նկարչուհի և վիմագրող։
9
9 թվական, ոչ նահանջ տարի, որն, ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սկսվում է հինգշաբթի օրը։ Այն մեր թվարկության 9-րդ տարին է, 1-ին հազարամյակի 9-րդ տարին, 1-ին դարի 9-րդ տարին, 1-ին դարի 1-ին տասնամյակի 9-րդ տարին։
Չարլի Տորոպ
Կենսագրություն
Ծնվել է նիդերլանդական գեղանկարչությունում սիմվոլիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչ Յան Տորոպի ընտանիքում։ Ինքնուս նկարչուհի է։ 1919—1921 թվականներին բնակվել է Փարիզում, 1922 թվականին տեղափոխվել է Բերգեն (Հյուսիսային Հոլանդիա)։
9
Մահեր
Կատեգորիա:9 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Աստերոիդների ցանկ (302301-302400)
Աստերոիդների ցանկ (302201-302300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (302401-302500)
Չարլի Տորոպ
Ստեղծագործություն
1916 թվականից եղել է Het Signaal (Ազդանշան) նկարիչների խմբի անդամ, ովքեր իրենց նկարներում արտահայտում էին իրականության խորը զգացողությունը, վառ արտահայտված ընդգծված գծերով գունային ելևէջների և վառ արտահայտված գունային հակադրության շնորհիվ։ Տորոպը եղել է Բերգենի գեղարվեստական դպրոցի ներկայացուցիչ։ 1928 թվականից հետո ստեղծել է մեծ քանակի կարմիր գույնի ներկերով կտավներ։ 1937 թվականից նրա կտավները առանձնանում էին հզոր արտահայտչականությամբ։ Իր ուշ շրջանի գործերում նա ստեղծագործում էր հիմնականում կրոնական գեղանկարչության ժանրում։ Որպես վիմագիր` ստեղծել է մի շարք գրքային նկարազարդումներ, ինչպես նաև օրացույցներ։ Դրանցից մեկը նկարչուհու դիմանկարով տպագրվել է շուրջ մեկ միլիոն տպաքանակով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Ջրաղացիձոր (գետակ, Շիրակի մարզ)
Ջրաղացիձոր, գետակ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Գինեձոր գետի ձախակողմյան օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Փամբակի լեռների Հարսնաքար լեռան արևմտյան լանջից և Բասեն գյուղի արևմտյան եզրին միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 5,5 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր Կատեգորիա:Գինեձոր գետի վտակներ
(2488) Բրայան
(2488) Բրայան (Bryan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,264137 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7572 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7711 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1244,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289301 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,89° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1952 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շլություն
Պատճառագիտությունը և տարբերակում
Շլությունը պոլիէթիոլոգիկ է։ Նրա զարգացման պատճառ կարող են հանդիսանալ ամետրօպիան (հեռատեսություն, կարճատեսություն, աստիգմատիզմ), անիզոմետրօպիան (երկու աչքերի տարբեր բեկունակություն), ակնաշարժ մկանների անհավասարաչափ տոնուսը, նրանց ֆունկցիայի խանգարումը, հիվանդությունները, որ բերում են մեկ աչքի կուրության կամ տեսողության զգալի անկման, բինօկուլյար տեսողության մեխանիզմի բնածին արատը։ Բոլոր այս գործոններն ազդեցություն են թողնում երեխայի դեռ չձևավորված և ոչ բավարար կայուն բինօկուլյար ֆիքսացիայի մեխանիզմի վրա և անբարենպաստ գործոնների ազդեցության դեպքում (ինֆեկցիոն հիվանդություններ, ստրեսներ, տեսողական ծանրաբեռնվածություն) կարողեն բերել շլության զարգացման։
Իրական շլությունից պետք է տարբերել թաքնված և թվացող շլությունը։
Իրական շլություն
Տարբերում են իրական շլության երկու ձև՝ համակցված և պարալիտիկ, որոնք տարբերվում են ինչպես ծագումնաբանությամբ, այնպես էլ կլինիկական պատկերով։
Համակցված շլություն
Աչքի տորզիոն շեղումների ժամանակ (նրա վերտիկալ միջօրեականի թեքումը քթի կամ քունքի կողմը) խոսում են ցիկլոտրոպիայի մասին (էքս- և ինցիկլոտրոպիա)։
Հնարավոր են նաև կոմբինացված շլություններ։
Համակցված շլության բոլոր տեսակների մեջ ավելի հաճախ հանդիպում են համամիտվողը (70-80% դեպքերում) և տարամիտվողը (15-20% դեպքերում)։ Վերտիկալ և տորզիոն շեղումները, որպես կանոն, դիտվում են պարետիկ և պարալիտիկ շլությունների ժամանակ։
Շեղման բնույթով տարբերում են միակողմանի, այսինքն մոնոլատերալ շլություն, երբ մշտական շլում է մեկ աչքը, և ալտերնացվող շլություն, որի ժամանակ փոփոխաբար շլում են մեկ մի, մեկ մյուս աչքը։
Կախված շլության առաջացման մեջ ակոմոդացիայի մասնակցության աստիճանից, տարբերում են հետևյալ շլությունները՝
Ակոմոդացիայի ազդակը բարձրացած է հեռատեսության ժամանակ և իջած՝ կարճատեսության։ Նորմայում գոյություն ունի որոշակի կապ ակոմոդացիայի և կոնվերգենցիայի միջև և այդ ֆունկցիաներն իրականացվում են միաժամանակ։ Շլության դեպքում նրանց հարաբերակցությունը խախտվում է։ Հեռատեսության ժամանակ ակոմոդացիայի ավելցուկ ազդակը, ավելի հաճախ հանդիպելով մանկական հասակում, ուժեղացնում է կոնվերգենցիայի ազդակը, դրանով իսկ պայմանավորելով համամիտվող շլության բարձր հաճախականությունը։
Ակոմոդացիոն շլությունը (հիվանդների 15%-ից ավելին) բնութագրվում է նրանով, որ ամետրոպիայի օպտիկական շտկման՝ ակնոցների մշտական կրման դեպքում դեվիացիան (աչքի շեղումը) կասեցվում է։ Ընդ որում բավականին հաճախ վերականգնվում է բինօկուլյար տեսողությունը և հիվանդները վիրահատական բուժման կարիք չեն ունենում։
Ոչ ակոմոդացիոն շլության դեպքում ակնոցների կրելը դեվիացիան չի վերացնում և բուժումը պարտադիր ներառում է վիրահատական միջամտություն։
Մասնակի ակոմոդացիոն շլության դեպքում ակնոցների կրելը փոքրացնում է, բայց լիովին չի վերացնում դեվիացիան։
Շլությունը կարող է լինել նաև մշտական և պերիոդիկ, երբ դեվիացիայի առկայությունը ընդմիջվում է աչքերի սիմետրիկ դիրքով։ Համակցված շլությունն ուղեկցվում է հետևյալ սենսոր խանգարումներով՝ տեսողոէթյան սրության իջեցում, էքսցենտրիկ ֆիքսացիա, ֆունկցիոնալ սկոտոմա, դիպլօպիա, ասիմետրիկ բինոկուկյար տեսողություն (ցանցաթաղանթների անոմալ կորեսպոնդենցիա), խորքային տեսողության խանգարում։
Մոնլատերալ շլության ժամանակ առավել հաճախ հանդիպող սենսոր խանգարումներից է ամբլիօպիան, այսինքն աչքի անգործության՝ չօգտաքործման պատճառով նրա տեսողության ֆունկցիոնալ իջեցումը։ Է.Ս. Ավետիսովի դասակարգման համաձայն, ըստ տեսողության սրության իջեցման աստիճանի տարբերում են.՝ ցածր աստիճանի ամբլիօպիա – շլող աչքի տեսողության սրությունը 0, 8-0, 7-ի սահմանում, միջին աստիճանի – 0, 3 – 0, 2, բարձր աստիճանի – 0, 1 – 0.05 և շատ բարձր աստիճանի – 0, 04 և պակաս։ Բարձր աստիճանի ամբլիոպիան սովորաբար ուղեկցվում է շլող աչքի տեսողական ֆիքսացիայի խանգարումներով։ Նորմայում ֆիքսացիան լինում է ֆովեոլյար։ Ոչ կենտրոնական ֆիքսացիան կարող է լինել պարաֆովեոլյար, մակուլյար, պարամակուլյար, հարսկավառակային (պերիֆերիկ), այդ դեպքում պատկերն ընկնում է ցանցենու էքսցենտրիկ հատվածի վրա։
Ըստ առաջացման մեխանիզմի ամբլիոպիան կարող է լինել դիսբինօկուլյար, այսինքն երկաչյա տեսողության խանգարման պատճառով առաջացող՝ ինչը դիտվում է շլության դեպքում, երբ շլող աչքի մասնակցությունը տեսողական ակտում զգալի նվազում է, կամ ռեֆրակցիոն, որ հետևանք է ակնահատակին ոչ հստակ պատկերի պատճառ հանդիսացող ամետրոպիաների առկայության դեպքում ակնոցների ոչ ժամանակին նշանակման կամ նրանց ոչ մշտական կրելու հետևանքով։
Չշտկված անիզոմետրոպիայի առկայության դեպքում առաջանում է անիզոմետրոպիկ ամբլիոպիա։ Ռեֆրակցիոն ամբլիոպիան բավարար հաջողությամբ կարող է հաղթահարվել մշտական օպտիմնալ օպտիկական կորրեկցիայի միջոցով (ակնոցներ, կոնտակտային ոսպնյակներ)։ Ակնային միջավայրերի պղտորումը (բնածին կատարակտա, հատ) կարող է պատճառ հանդիսանալ օբսկուրացիոն ամբլիոպիայի, որը դժվար է ենթարկվում բուժման, և որի վերացման համար պահանջվում է առժամանակ վիրահատական միջամտություն (օրինակ՝ բնածին կատարակտայի հեռացում, եղջերաթաղանթի փոխպատվաստում)։
Շլության հայտնվելուն պես անվերապահորեն առաջանում է երկտեսություն, քանի որ շլող աչքում պատկերն ընկնում է ցանցենու դիսպարանտ հատվածի վրա, բայց ադապտացիոն մեխանիզմների շնորհիվ, տեսողական համակարգը հարմարվում է աչքերի ասիմետրիկ դիրքին, և առաջ է գալիս շլող աչքում պատկերի ֆունկցիոնալ ընկճում, արգելակում կամ «չեզոքացում» (ըստ Լ.Ի.Սերգիեվսկու(1951 թ.) տերմինաբանության)։ Կլինիկորեն դա արտահայտվում է ֆունկցիոնալ սկոտոմայի առաջացմամբ։ Ի տարբերություն իրական սկոտոմաների, որ իհայտ են գալիս տեսողական օրգանի օրգանական վնասվածքների դեպքում, ֆունկցիոնալ սկոտոման առկա է միայն այն դեպքում, երբ երկու աչքն էլ բաց են, և վերանում է մոնօկուլյար ֆիքսացիայի ժամանակ (երբ մյուս աչքը ծածկված է)։ Ֆունկցիոնալ սկոտոման զգայական ադապտացիայի մի ձև է, որը զերծ է պահում երկտեսությունից, ինչը դիտվում է համակցված շլությամբ հիվանդների մեծ մասի մոտ։
Մոնոլատերալ շլության դեպքում շլող աչքում մշտական սկոտոմայի առկայությունը բերում է տեսողության կայուն իջեցման։ Ալտերնացվող շլության դեպքում սկոտոման բացահայտվում է մեկ աջ մեկ ձախ աչքում՝ կախված այն բանից, թե տվյալ պահին որ աչքն է ֆիքսում, հետևաբար ամբլիօպիա չի զարգանում։ Համակցված շլության ժամանակ զգայական ադապտացիայի ձևերից մեկն է հանդիսանում այսպես կոչված ցանցաթաղանթների անոմալ կորեսպոնդենցիան կամ ասիմետրիկ բինօկուլյար տեսողությունը։ Այս դեպքում երկտեսությունն անհետանում է այսպես կոչված կեղծ մակուլայի առաջացման շնորհիվ։ Հայտնվում է նոր ֆունկցիոնալ կապ ֆիքսող աչքի կենտրոնական փոսիկի և շլող աչքի ցանցենու այն հատվածի հետ, որի վրա դեվիացիայի (աչքի շեղման) շնորհիվ ընկնում է պատկերը։ Հարմարողականության այսպիսի ձևը դիտվում է շատ հազվադեպ (հիվանդների 5-7% ի մոտ) և միայն շլության ոչ մեծ անկյունների (միկրոդեվիացիաների) դեպքում, երբ շլած աչքի ցանցենու այդ հատվածը օրգանապես և ֆունկցիոնալ քիչ է տարբերվում կենտրոնական փոսիկից։ Շլության մեծ անկյունների դեպքում, երբ պատկերը ընկնում է ցանցաթաղանթի քիչ զգայուն, ծայրամասային հատվածների վրա, նրա համագործակցության հնարավորությունը ֆիքսող աչքի բարձր դիֆերենցված կենտրոնական փոսիկի հետ բացառվում է։
Հետազոտության մեթոդներ
Ակնաշարժ ապարատի վիճակի գնահատումը նախատեսում է ինչպես սենսոր (զգայական) այնպես ել մոտոր (շարժողական) ֆունկցիաների հետազոտումը։ Սենսոր ֆունկցիաների հետազոտությունը ներառում է բինօկուլյար տեսողության և նրա կայունության աստիճանի, խորքային (ստերեոսկոպիկ) տեսողության, նրա սրության, բիֆովեալ միաձուլման առկայության կամ բացակայության, ֆուզիոն ռեզերվների, ֆունկցիոնալ սկոտոմաների ճնշման և դիպլօպիայի բնույթի որոշումը։ Մոտոր ֆունկցիաների հետազոտության ժամանակ որոշում են ակնագնդերի շարժունակությունը, դեվիացիայի չափը և տարբեր ակնաշարժ մկանների ֆունկցիայի խանգարման աստիճանը։ Անամնեզ հավաքելիս պետք է պարզել թե որ տարիքում է ի հայտ եկել շլությունը, նրա զարգացման ենթադրվող պատճառը, վնասվածքների և կրած հիվանդությունների առկայությունը, շլել է արդյոք միայն մեկ աչքը, թե նկատվել է երկու աչքերի փոխընդմիջվող շեղում, կատարված բուժման բնույթը և ակնոցների կրման ժամկետը։ Տեսողության սրության ստուգումը հարկավոր է կատարել ակնոցներով և առանց ակնոցների, նաև երկու բաց աչքերով, որ կարևոր է մանավանդ նիստագմի դեպքում։ Ընդհանուր ակնաբուժական հետազոտությունից բացի կիրառում են հատուկ մեթոդներ։ Շլության բնույթը (մոնոլատերալ, ալտերնացվող) որոշելու համար անհրաժեշտ է կատարել ֆիքսացիոն փորձը.՝ ափով ծածկում են հետազոտվողի ֆիքսող (օրինակ-աջ աչքը) և խնդրում են նրան նայել մատիտի կամ օֆթալմոսկոպի բռնակի ծայրին։ Երբ շեղված (ձախ) աչքը սկսում է ֆիքսել օբյեկտը, ափը հեռացնում են և բաց են թողնում աջ աչքը։ Եթե ձախ աչքը շարունակում է ֆիքսել մատիտի ծայրը, ապա հետազոտվողի մոտ ալտերնացվող շլություն է, իսկ եթե երկու բաց աչքերի պարագայում ձախը նորից թեքվում է, ապա շլությունը մոնոլատերալ է։ Շլության տեսակը և դևիացիայի չափը (շլության անկյունը) որոշում են աչքի թեքման ուղղությանը համաձայն (առմիտվող, տարամիտվող, վերտիկալ)։
Շլության անկյունը կարելի է որոշել Հիրշբերգի մեթոդով։ Բժիշկը, դնելով ձեռքի օֆթալմոսկոպը իր աչքին, հիվանդին խնդրում է նայել օֆթալմոսկոպի անցքի մեջ, իսկ ինքը 35-40սմ հեռավորությունից հետևում է հիվանդի երկու աչքերի եղջերաթաղանթների վրա լուսային արտացոլանքների դիրքին։ Անկյան մեծության մասին դատում են շլող աչքի եղջրենու կենտրոնից լուսային ռեֆլեքսի շեղման չափով բբային եզրի և լիմբի համեմատ, բբի 3–3, 5 մմ լայնության դեպքում։ Առմիտվող շլության ժամանակ կողմնորոշվում են բբի ներսային եզրով, իսկ տարամիտվողի՝ դրսային։ Աչքերի շարժունակությունը որոշում են ֆիքսացիոն օբյեկտը, որին հետևում է հիվանդը, հայացքի ութ ուղղություններով՝ վերև, ներքև, աջ, ձախ, վերև - աջ, վերև - ձախ, ներքև - աջ, ներքև - ձախ տեղաշարժելով։ Համակցված շլության ժամանակ աջքերը թարժվում են լրիվ բավարար ծավալով։ Պարալիտիկ շլության պարագայում նպատակահարմար է հատուկ մեթոդների՝ կոորդիմետրիայի և խթանված դիպլոպիայի կիրառումը, որոնք թույլ են տալիս հայտնաբերել վնասված մկանը։ Վերտիկալ շլության ժամանակ շլության անկյունը որոշում են կողմնային դիրքերում – աբդուկցիայի և ադդուկցիայի ժամանակ։ Ադդուկցիայի ժամանակ շլության վերտիկալ անկյան մեծացումը վկայում է թեք մկանների ախտահարման մասին, իսկ աբդուկցիայի ժամակ՝ վերտիկալ գործող մկանների։ Ամբլիոպիայի առկայության դեպքում տեսողական ֆունկցիայի վիճակը գնահատում են մոնոբինոսկոպի՝ շլության հետազոտման և բուժման նպատակով օգտագործվող հիմնական սարքերից մեկի վրա։ Գործիքը կառուցված է Գուլշտրանդտի ստացիոնար օֆթալմոսկոպի օրինակով, որը թույլ է տալիս երեխայի գլուխը ֆիքսելու դեպքում իրականացնել ակնահատակի հետազոտում, տեսողական ֆիքսացիայի վիճակի որոշում և իրականացնել բուժական պրոցեդուրաներ։ Երեխան նայում է մոնոբինոսկոպի ֆիքսացիոն ձողի («ասեղի») ծայրին, որից աչքի հատակին ընկնող ստվերը պրոեկցվում է ֆիքսացիայի հատվածին։
Շլության ժամանակ բինօկուլյար ֆունկցիաների հետազոտման մեթոդները հիմնված են աջ և ձախ աչքերի տեսադաշտերի բաժանման սկզբունքի (հապլոսկոպիա) վրա, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել երկաչյա տեսողության մեջ շլող աչքի մասնակցությունը (կամ ոչ մասնակցությունը)։ Հապլոսկոպիան կարող է լինել մեխանիկական, գունային, ռաստրային և այլն։ Հիմնական հապլոսկոպիկ սարքերից մեկը սինօպտոիֆորն է։ Աջ և ձախ աչքերի տեսադաշտերի բաժանումն այս գործիքում կատարվում է մեխանիկորեն, օգտագործելով երկու (ամեն աչքի համար առանձին) շարժական օպտիկական խողովակներ, որոնց օգնությամբ հետազոտվողին ներկայացվում են զույգ տեստ-օբյեկտներ։ Սինօպտոֆորի տեստ-օբյեկտները կարող են տեղաշարժվել (հորիզոնական, վերտիկալ և տորզիոն՝ ժամացույցի սլաքի ուղղուխթյամբ և հակառակը) և տեղադրվել շլության անկյանը համապատասխան։ Նրանք տարբերվում են ամեն աչքի համար ստուգող մասնիկներով, ինչը և թույլ է տալիս զույգ նկարների (աջ և ձախ) համադրման ժամանակ դատել երկաչյա միաձուլման, այսինքն ֆուզիայի առկայության կամ բացակայության մասին, իսկ նրա բացակայության դեպքում – ֆունկցիոնալ սկոտոմայի առկայության (երբ շլող աչքի առջև անհետանում է մասնիկը կամ ամբողջ նկարը )։ Միաձուլման առկայության դեպքում որոշում են ֆուզիոն պաշարները տեստ-օբյեկտների (սինոպտոֆորի օպտիկական խողովակների) առբերման և զատտման օգնությամբ մինչև տեստ-օբյեկտների զույգումը։ Սինօպտոֆորի խողովակների առբերման ժամանակ որոշում են դրական ֆուզիոն պաշարները (կոնվերգենցիայի պաշարները) իսկ զատման ժամանակ – բացասական ֆուզիոն պաշարները (դիվերգենցիայի պաշարները)։ Առավել զգալի են դրական ֆուզիոն պաշարները։ Սինօպտոֆորի վրա №2 տեստով («փիսիկներ») հետազոտելիս առողջ անձանց մոտ նրանք կազմում են 16 ±80, բացասականները -5+20, վերտիկալները -2-4 պրիզմզյին դիոպտրիա(1-20)։ Տորզիոն պաշարները կազմում են.՝ ինցիկլոռեզերվները (նկարի վերտիկալ միջօրէականը դեպի քիթը շրջելիս), 14±20, էքսցիկլոռեզերվները (դեպի քունքը շրջէլիս), 12+20։ Ֆուզիոն պաշարները կախված են հետազոտության պայմաններից (սինոպտոֆորի կամ պրիզմաների օգտագործման պարագայում), տեստ-օբյեկտների չափերից, նրանց օրիենտացիաից (վերտիկալ կամ հորիզոնական) և այլ գործոններից, որոնք հաշվի են առնվում բուժման տակտիկայում։
Բնական կամ նրան մոտ պայմաններում բինօկուլյար տեսողության հետազոտման համար կիրառում են տեսադաշտերի գունային, պոլյարոիդ կամ ռաստրային բաժանման վրա հիմնված մեթոդներ։ Այդ նպատակով օգտագործում են, օրինակ, կարմիր և կանաչ գունային ֆիլտրեր (կարմիրը մեկ, կանաչը՝ մյուս աչքի առջև), պոլյարոիդ ֆիլտրեր վերտիկալ և հորիզոնական ուղղորդված առանցքներով, ռաստրային ֆիլտրեր երկու աչքերի համար, միմյանց ուղղահայաց դասավորված։ Այս մեթոդների օգտաքործումը թույլ է տալիս հիվանդների մոտ որոշել տեսողության բնույթը՝ բինոկուլյար, միաժամանակյա (դիպլօպիա) կամ մոնոկուլյար։ Բելոստոցկու-Ֆրիդմանի քառակետ գունային տեստը ունի երկու կանաչ (կամ կապույտ), մեկ կարմիր և մեկ սպիտակ շրջան։ Հետազոտվողը նայում է կարմիր – կանաչ ակնոցների միջով՝ աջ աչքի առջև կարմիր ֆիլտր է իսկ ձախ աչքի առջև – կանաչ (կամ կապույտ)։ Միջին սպիտակ շրջանը, որը երևում է ակնոցի թե կարմիր, թե կանաչ ֆիլտրերի միջով, կնկատվի որպես կարմիր կամ կանաչ, կախված աջ կամ ձախ աչքերի գերակշռումից։ Աջ աչքի մոնօկուլյար տեսողության դեպքում կարմիր ապակու միջով հետազոտվողը կտեսնի միայն երկու կարմիր շրջան, ձախ աչքի մոնօկուլյար տեսողության դեպքում – միայն կանաչ (նրանք երեքն են)։ Միաժամանակյա տեսողության ժամանակ նա տեսնում է հինգ շրջան՝ երկու կարմիր և երեք կանաչ, բինօկուլյար տեսողության դեպքում նա տեսնում է չորս շրջան։ Պոլյարոիդ կամ ռաստրային ֆիլտրեր (այպես կոչված Բագոլինիի ակնոցներ) օգտագործելիս, այնպես, ինչպես և գունային սարքում, միայն աջ և միայն ձախ աչքի համար տեսանելի օբյեկտներից բացի, առկա է միաձուլման համար նախատեսված ընդհանոր օբյեկտ։
Բինօկուլյար տեսողության հետազոտման մեթոդները տարբերվում են տարանջատող («դիսոցացնող») ազդեցության աստիճանով.՝ այն ավելի արտահայտված է գունային սարքում, ավելի քիչ պոլյարոիդ տեստում և ռաստրային ակնոցներում, քանի որ նրանցում տեսողության պայմանները ավելի մոտ են բնականին։ Ռաստրային ակնոցներից օգտվելիս տեսանելի է ամբողջ շրջակա տարածքը (ի տարբերություն կանաչ-կարմիր ակնոցներոի»), իսկ նրանց տարանջատող ազդեցությունն արտահայտվում է միայն ֆիքսացիոն օբյեկտից՝ կլոր լույսի աղբյուրից եկող ճառագայլները որպես առանձին, միմյանց ուղղահայաց բարակ լուսային շերտեր ընկալելը։ Հետևաբար նույն հիվանդին հետազոտելիս քառակետ տեստով կարելի հայտնաբերել միաժամանակյա տեսողություն, իսկ Բագոլինիի ակնոցներով՝ բինօկուլյար։ Դա պետք է հիշել բինօկուլյար ստստուսի որոշման և բուժման տակտիկայի որոշման ժամանակ։
Գոյություն ունեն տարբեր խորքային- աչքաչափ սարքեր և ստերեոսկոպներ, որոնք թույլ են տալիս որոշել խորքային և ստերեոսկոպիկ տեսողության սրությունը և շեմը (աստիճաններով և գծային մեծություններով)։ Ընդ որում հետազոտվողը պետք է ճիշտ գնահատի կամ դասավորի խորությամբ շեղված առաջադրվող տեստ – օբյեկտները։ Սխալի աստիճանի համաձայն պրոշվում է ստերեոտեսողության սրությունը, արտահայտված անկյունային կամ գծային մեծություններով։
Տարամիտվող համակցված շլությունը ակնաշարժ խանգարումների ավելի բարենպաստ ձևն է քան համամիտվողը, քանի որ այն ավելի հազվադեպ է ուղեկցվում ամբլիօպիայով։ Տարամիտվող շլության ժամանակ բինոկուլյար տէսողության խանգարումները արտահայտվում են ավելի թեթև ձևով՝ հիմնականում երևան է գալիս կոնվերգենցիայի անբավարարությունը։
Բուժում
Համակցված շլության բուժման վերջնական նպատակը բինօկուլյար տեսողության վերականգնումն է, քանի որ միայն այդ պայմանում են վերականգնվում տեսողական ֆունկցիաները և վերացվում աչքերի դիրքի ասիմմետրիան։
Այդ նպատակով կիրառում են համակցված շլության բուժման համալիր համակարգ, որը ներառում է՝
• Ամետրօպիայի օպտիկական շտկում (ակնոցներ, կոնտակտային ոսպնյակներ)
• Պլեօպտիկ բուժում (պլեօպտիկա- ամբլիօպիայի բուժում)
• Վիրահատական բուժում
• Օրթօպտոդիպլօպտիկ բուժում (նախա և հետվիրահատական) ուղղված բինօկուլյար ֆունկցիաների և խորքային տեսողության վերականգնմանը։
Օպտիկական շտկում
Ամետրօպիաների օպտիկական շտկումը նպաստում է տեսողության սրության վերականգնմանը և ակոմոդացիայի ու կոնվերգենցիայի հարաբերակցության կարգավորմանը։ Դա բերում է շլության անկյան փոքրացման կամ վերացման և, վերջին հաշվով նպաստում է բինօկուլյար տեսողության վերականգնմանը (ակոմոդացիոն շլության դեպքում) կամ նրա համար պայմաններ ստեղծելուն։ Ամետրօպիայի շտկումը ցուցված է շլության բոլոր ձևերի դեպքում։ Ակնոցները հարկ է նշանակերլ մշտական կրման համար տեսողության սրության մշտական հսկողության ներքո (2 -3 ամիսը 1 անգամ)։
Վիրահատական բուժում
Շլության դեպքում վիրահատության նպատակը մկանային բալանսի փոփոխման ճանապարհով ակնագնդերի սիմետրիկ կամ դրան մոտ դիրքի վերականգնումն է։ Ուժեղացնում են թույլ կամ թուլացնում են ուժեղ մկանները։ Մկանների ազդեցությունը թուլացնող վիրահատություններից են ռեցեսիան (մկանի կպման տեղի՝ անատոմիական դիրքից հետ տեղափոխումը), մասնակի միոտոմիան (մկանի երկու կողմերից լայնակի եզրային հատումը), մկանի երկարացումը (տարբեր պլաստիկ մանիպուլյացիաների ճանապարհով), տենոտոմիան (մկանի ջլի հատումը)։ Ներկայումս, տենոտոմիա չի կիրառվում, քանի որ այն կարող է հանգեցնել ակնագնդի շարժունակության կտրուկ սահմանափակման և բացառել տեսողական ֆունկցիաների վերականգնման հնարավորությունը։ Մկանի ազդեցությունը ուժեղացնելու նպատակով կատարվում է մկանի ռեզեկցիա (4-8 մմ երկարությամբ՝ կախված շլության անկյան մեծությունից և միջամտության դոզավորման աստիճանից) կամ՝ մկանային ծալքի կամ մկանի ջլի ծալքի ձևավորում՝ տենոռաֆիա, ինչպես նաև անտեպոզիցիա՝ մկանի կպման տեղի տեղափոխում առաջ։ Համամիտվող շլության դեպքում թուլացնում են ներքին ուղիղ մկանը և ուժեղացնում արտաքին ուղիղ մկանը, տարամիտվող շլության դեպքում կատարվում է հակառակ գործողությունը։ Շլության ժամանակ վիրահատական միջամտության հիմնական սկզբունքներն այսպիսին են.
• Անհրաժեշտ է հրաժարվել արագացրած միջամտությունից, պահպանել վիրահատության նախնական դոզավորման սկզբունքը՝ գոյություն ունեցող հաշվարկային սխեմաների համաձայն։ Վիրահատությունը կատարվում է փուլերով՝ սկզբում մեկ, այնուհետև (3-6 ամիս անց) մյուս աչքի վրա.
• Դոզավորված միջամտությունը հավասարաչափ բաշխվում է մի քանի ակնային մկանների վրա (ուժեղ մկանների թուլացում, թույլ մկանների ուժեղացում).
• Աչքի վրա վիրահատության ժամանակ անպայման պահպանվում է ակնագնդի հետ մկանի կապը։
Ակնագնդերի ճիշտ դիրքի վերականգնումը պայմաններ է ստեղծում բինօկուլյար տեսողության վերականգնման համար, որը կարող է ապահովել հետվիրահատական շրջանում շլության մնացորդային անկյան ինքնաշտկումը։ Շլության մեծ անկյան դեպքում (300 և ավելի) վիրահատությունն արվում է 2 (կամ 3) փուլով՝ կախված շլության անկյան սկզբնական մեծությունից։ Բարձր կոսմետիկ և բուժական արդյունք է ստացվում վիրահատության արդյունքի դոզավորման սխեմայի կիրառման դեպքում, որը առաջարկվել է Է.Ս. Ավետիսովի և Խ. Մ. Մախկամովայի կողմից (1966 թ.)։ Այդ սխեման նախատեսում է ներսային ուղիղ մկանի 4մմ ռեցեսիա՝ ըստ Հիրշբերգի 100-ից փոքր դեվիացիայի դեպքում։ Ավելի մեծ չափի ռեցեսիան հաճախ բերում է ակնագնդի շարժունակության սահմանափակման։ Շլության անկյան 100, 150, 200, 250 դեպքում վիրահատությունը կատարվում է անտագոնիստի՝ նույն աչքի դրսային ուղիղ մկանի ռեզեկցիայի հետ միասին (ուժեղացում), համապատասխանաբար 4-5, 6, 7-8 և 9մմ չափով։ Շլության մնացորդային անկյան առկայության դեպքում վիրահատության երկրորդ փուլը կատարվում է մյուս աչքի վրա՝ դոզավորման նմանատիպ սխեմայով, 4-6 ամսից ոչ շուտ։ Հիվանդների ավելի քան 85% մոտ ապահովվում է ակնագնդերի սիմետրիկ դիրք։ Դոզավորման նմանատիպ սխեմա կիրառվում է տարամիտվող շլության վիրահատության ժամանակ, սակայն այս դեպքում թուլացվում է դրսային ուղիղ մկանը (կատարվում է ռեցեսիա) և ուժեղացվում է ներսային ուղիղ մկանը։ Վիրահատական միջամտության համար ցուցում է հանդիսանում բուժական արդյունքի բացակայությունը՝ ակնոցի (եթե այն ցուցված է) մշտական կրման (1.5-2 տարվա ընթացքում) դեպքում։ Սովորաբար վիրահատություն կատարվում է 4-6 տարեկան հասակում՝ կախված հիվանդության սկսման ժամանակից։ Հիվանդության բնածին ձևերի և աչքի շլության մեծ անկյան դեպքում վիրահատությունն արվում է ավելի վաղ՝ 2-3 տարեկան հասակում։ Նպատակահարմար է շլության վերացումը նախադպրոցական տարիքում, ինչը նպաստում է հետագա ֆունկցիոնալ բուժման արդյունավետության բարձրացմանը և բարենպաստ ներգործություն է թողնում տեսողական ֆունկցիաների վերականգնման վրա։
Օրթօպտիկ և դիպլօպտիկ բուժում
Օրթօպտիկան և դիպլօպտիկան բինօկուլյար տեսողության, ավելի ճիշտ բինօկուլյար ֆունկցիաների վերականգնման մեթոդների համակարգ են։ Բինօկուլյար ֆունկցիայի տարրերից են բիֆովեալ միաձուլումը, ֆուզիոն պաշարները, հարաբերական ակոմոդացիան, ստերեոէֆեկտը, տարածության խորքային ընկալումը և այլն։ Ընդ որում, օրթօպտիկան բուժման եղանակ է երկու աչքերի տեսադաշտերի արհեստական լրիվ տարանջատումով սարքերի վրա. ամեն աչքին ներկայացվում է առանձին օբյեկտ՝ տեղակայված շլության անկյանը համապատասխան։ Դիպլօպտիկան բուժման եղանակ է բնական և բնականին մոտ պայմաններում։ Բինօկուլյար վարժություններ նշանակվում են շլող աչքի տեսողության սրության առավելագույն հնարավոր բարձրացումից հետո, սակայն թույլատրելի է համարվում 0.3-0.4 տեսողության սրությունը։ Օրթօպտիկ վարժությունները սովորաբար կատարվում են տեսադաշտերի մեխանիկական տարանջատումով սարքերի վրա (մեխանիկական հապլոսկոպիա), որոնցից կարևորագույնը սինօպտոֆորն է (անալոգներ՝ ամբլիոֆոր, օրթօամբլիոֆոր, սինօպտիսկոպ և այլն)։ Երկու աչքերի համար զույգ թեստային օբյեկտները շարժական են և կարող են տեղակայվել շլության ցանկացած անկյան տակ։ Դրանում է սինօպտոֆորի առավելությունը անշարժ նկարներով սարքերի նկատմամբ։ Սինօպտոֆորն ունի ախտորոշիչ և բուժական նշանակություն։ Ախտորոշիչ նպատակով (ֆունկցիոնալ սկոտոմայի, բիֆովեալ միաձուլման որոշում) օգտագործվում են թեստ-օբյեկտներ համադրման համար («ճուտիկ և ձու») կամ փոքր (2.50 կամ 50) թեստ-օբյեկտներ միաձուլման համար («կատու պոչիկով» և «կատու ականջով»)։ Ֆունկցիոնալ պաշարների որոշման համար նաև բուժական նպատակով օգտագործվում են մեծ չափերի (7.50, 100 և այլն) թեստ-օբյեկտներ միաձուլման համար։ Վարժությունների նպատակն է ֆունկցինալ սկոտոմայի վերացումը և բիֆովեալ միաձուլման զարգացումը (սենսոր ֆուզիա)։ Դրա համար կիրառվում են երկու տեսակի վարժություններ՝ ալտերնացիոն (փոփոխական) կամ միաժամանակյա լուսային խթանում («թարթում՚»)։ Անհրաժեշտ է թեստ-օբյեկտները տեղադրել շլության օբյեկտիվ անկյան տակ։ Այդ դեպքում նրանք արտապատկերվում են ցանցաթաղանթների կենտրոնական փոսիկների վրա։ Սարքը թույլ է տալիս փոփոխել թարթման հաճախականությունը 1 վրկ-ում 2-8, որն աստիճանաբար մեծացվում է վարժությունների կատարման ընթացքում։
Վիրահատական միջամտություն
Վիրահատական միջամտությունը պարալիտիկ շլության բուժման հիմնական եղանակն է։ Ոչ հազվադեպ ցուցված են պլաստիկ վիրահատություններ։ Այսպես, զատող ներվի պարալիչի և ակնագնդի դեպի դուրս շարժումների բացակայության ժամանակ կարող են կատարել արտաքին մկանաթելերի կարում (1/3 - 1/2 մկանի հաստությամբ) վերին և ստորին ուղիղ մկաններին։ Ավելի բարդ են թեք մկանների վիրահատական մոտեցումները, հատկապես, վերին թեք մկանի, որը պայմանավորված է վերջինիս բարդ անատոմիական ընթացքով։ Առաջարկված են միջամտության տարբեր ձևեր այդ մկանների, ինչպես նաև ուղղահայաց գործող ուղիղ մկանների (վերին և ստորին ողիղ մկանների) վրա։ Վերջիններս կարող են լինել ռեցեսված (թուլացված) կամ ռեզեկցված (ուժեղացված)։
Պրիզմատիկ կորեկցիա
Պարալիտիկ շլության բուժման մեթոդներից մեկը իրենից ներկայացնում է պրիզմատիկ կորեկցիան։ Հաճախ այն օգտագործում են մեծահասակների մոտ ոչ վաղուց ի հայտ եկած ակնաշարժ մկանների պարեզների և պարալիչների բուժման ժամանակ, օրինակ գանգուղեղային տրավմաներիամանակ։ Պրիզմատիկ ակնոցները համադրում են կրկնակի պատկերները, որը կանխում է հիվանդի մոտ երկտեսությունը և գլխի հարկադրական թեքումը։ Հնարավոր են նաև դեղորայքային և ֆիզիոթերապևտիկ բուժումներ։