cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հոգեկան վիճակի մոդել
Աուտիզմ
Ենթադրվել է, որ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսությունը գոյություն ունի շարունակականության վրա՝ ի տարբերություն ավանդական տեսակետի՝  ներկայության կամ բացակայության մասին։ Մինչ որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ որոշ աուտիկ պոպուլյացիաներ ի վիճակի չեն հոգեկան վիճակները վերագրել ուրիշներին , հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության վերաբերյալ երկդիմի տեսակետը նպաստում է աուտիկ մեծահասակների խարանմանը, որոնք ունեն հեռանկարներ ընկալելու ունակություն։ Այն ենթադրությունը, որ աուտիկները կարեկցանք չունեն, կարող է դառնալ ապամարդկայնացման հիմնավորում ։
Ընդհանրապես, հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության ավելի զարգացած կարողություններ ունեցող երեխաները ցուցաբերում են ավելի առաջադեմ սոցիալական հմտություններ, ավելի մեծ հարմարվողականություն նոր իրավիճակներին և ավելի մեծ համագործակցություն ուրիշների հետ։ Արդյունքում այս երեխաներին սովորաբար շատ են սիրում։ Այնուամենայնիվ, «երեխաները կարող են օգտագործել մտքերը կարդալու իրենց ունակությունները՝ մանիպուլյացիայի ենթարկելու, գայթակղելու, ծաղրելու կամ խաբելու իրենց հասակակիցներին» ։ Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության ցածր հմտություններ ունեցող անհատները, ինչպիսիք են աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ունեցող երեխաները, կարող են սոցիալականորեն մերժվել իրենց հասակակիցների կողմից, քանի որ նրանք չեն կարողանում արդյունավետ հաղորդակցվել։ Ապացուցված է, որ սոցիալական մերժումը բացասաբար է անդրադառնում երեխայի զարգացման վրա և կարող է երեխային դնել դեպրեսիվ ախտանիշների զարգացման ավելի մեծ վտանգի տակ ։
Հասակակիցների միջնորդավորված միջամտությունները (ՀՄՄ) աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ունեցող երեխաների և դեռահասների համար դպրոցական բուժման մոտեցում են, որտեղ հասակակիցները սովորում են լինել օրինակելի՝ սոցիալական վարքագիծը խթանելու համար։ Լաղին և այլք ուսումնասիրել են, թե արդյոք հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության պրոսոցիալական (գեղեցիկ) և հակասոցիալական (վատ) վարքագծի վերլուծությունը կարող է օգտագործվել  ուսուցիչների առաջարկներով,ՀՄՄ ծրագրերի համար համապատասխան թեկնածուներ ընտրելու համար։ Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության առաջադեմ հմտություններ ունեցող երեխաների ընտրությունը, որոնք օգտագործում են դրանք պրոսոցիալական ձևերով, տեսականորեն ծրագիրն ավելի արդյունավետ կդարձնի ։
Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության վրա հիմնված միջամտությունների վերաբերյալ 2014թ. Քոքրեյնի պարզեց, որ նման տեսությունը կարող է ուսուցանվել աուտիզմով տառապող անձանց, սակայն հմտության պահպանման, այլ պարամետրերի ընդհանրացման կամ հարակից հմտությունների վրա զարգացման ազդեցությունների մասին քիչ ապացույցներ կան ։
21-րդ դարի որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ աուտիկների վրա հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության թեստերի որոշ ուսումնասիրությունների արդյունքները կարող են սխալ մեկնաբանվել՝ հիմնվելով կրկնակի կարեկցանքի խնդրի վրա, որն առաջարկում է, որ ոչ թե աուտիկները ունեն հատուկ խնդիրներ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության հետ, այլ աուտիստները և ոչ աուտիկ մարդիկ նույն դժվարությամբ են հասկանում միմյանց՝ իրենց նյարդաբանական տարբերությունների պատճառով ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ աուտիզմով տառապող մեծահասակները ավելի լավ են հանդես գալիս հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության թեստերում, երբ զուգակցվում են աուտիկ այլ մեծահասակների, ինչպես նաև, հնարավոր է, աուտիկ ընտանիքի անդամների հետ ։ Ակադեմիկոսները, ովքեր ընդունում են կրկնակի կարեկցանքի խնդիրը, նաև առաջարկում են, որ, ամենայն հավանականությամբ, աուտիկները ոչ աուտիկներին ավելի լավ են հասկանում, քան հակառակը՝ ոչ աուտիկ հասարակության մեջ գործելու անհրաժեշտության պատճառով ։
Շիզոֆրենիա
Շիզոֆրենիայով ախտորոշված անհատները կարող են ցույց տալ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության թերություններ։ Միրջամ Սփրոնգը և նրա գործընկերները ուսումնասիրել են խանգարումը` ուսումնասիրելով 29 տարբեր հետազոտություններ, որոնց ընդհանուր թիվը կազմում էր ավելի քան 1500 մասնակից ։ Այս մետավերլուծությունը ցույց տվեց շիզոֆրենիա ունեցող մարդկանց հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության զգալի և կայուն պակաս։ Նրանք վատ էին կատարում կեղծ համոզմունքների առաջադրանքները, որոնք ստուգում են կարողությունը հասկանալու, որ ուրիշները կարող են կեղծ համոզմունքներ ունենալ աշխարհի իրադարձությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև մտադրություն-եզրակացություն առաջադրանքների վրա, որոնք գնահատում են կարճ պատմվածք կարդալուց հերոսի մտադրությունը եզրակացնելու կարողությունը։ Բացասական ախտանիշներով շիզոֆրենիայով հիվանդները, ինչպիսիք են հույզերի, մոտիվացիայի կամ խոսքի բացակայությունը, ունեն մտքի տեսության ամենաշատ խանգարումները և չեն կարողանում ներկայացնել իրենց և ուրիշների հոգեկան վիճակը։ Պարանոիդ շիզոֆրենիկ հիվանդները նույնպես վատ են հանդես գալիս, քանի որ նրանք դժվարանում են ճշգրիտ մեկնաբանել ուրիշների մտադրությունները։ Մետավերլուծությունը նաև ցույց է տվել, որ մասնակիցների IQ-ն, սեռը և տարիքը էականորեն չեն ազդում մտքի տեսության առաջադրանքների կատարման վրա ։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության խանգարումը բացասաբար է անդրադառնում կլինիկական պատկերացումների վրա՝ հիվանդի հոգեկան հիվանդության իրազեկվածության վրա ։ Խորաթափանցությունը պահանջում է հոգեկան վիճակի մոդելի տեսություն; հիվանդը պետք է կարողանա որդեգրել երրորդ անձի տեսակետը և տեսնել ինքն իրեն այնպես, ինչպես տեսնում են ուրիշները ։ Լավ խորաթափանցություն ունեցող հիվանդը կարող է ճշգրիտ ներկայացնել ինքն իրեն՝ համեմատելով իրեն ուրիշների հետ և իրեն նայելով ուրիշների տեսանկյունից ։ Խորաթափանցությունը թույլ է տալիս հիվանդին ճանաչել և պատշաճ կերպով արձագանքել իր ախտանիշներին։ Խորաթափանցություն չունեցող հիվանդը չի գիտակցում, որ ինքը հոգեկան հիվանդություն ունի, քանի որ անկարող է ճշգրիտ ներկայացնել ինքն իրեն։ Թերապիաները, որոնք հիվանդներին սովորեցնում են հեռանկարներ ընդունելու և ինքնադրսևորելու հմտություններ, կարող են բարելավել սոցիալական նշանները կարդալու և մեկ այլ անձի տեսակետն ընդունելու կարողությունները ։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության պակասը շիզոֆրենիայի կայուն հատկանիշն է ։ Իրականացված մետավերլուծությունը ցույց է տվել, որ ռեմիսիայի մեջ գտնվող հիվանդները դեռևս ունեին հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության խանգարումներ։ Սա ցույց է տալիս, որ մտավոր խնդիրը զուտ շիզոֆրենիայի ակտիվ փուլի հետևանք չէ ։
Շիզոֆրենիկ հիվանդների հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության պակասը խաթարում է նրանց փոխազդեցությունը ուրիշների հետ։ Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսությունը հատկապես կարևոր է ծնողների համար, ովքեր պետք է հասկանան իրենց երեխաների մտքերն ու վարքագիծը և համապատասխանաբար արձագանքեն։ Ոչ ֆունկցիոնալ դաստիարակությունը կապված է հոգեկան վիճակի մոդելի առաջին կարգի տեսության, մեկ այլ մարդու մտքերը հասկանալու ունակության հետ, իսկ հոգեկան վիճակի մոդելի երկրորդ կարգի տեսության մեջ՝ եզրակացնելու, թե ինչ է մտածում մեկը մյուսի մտքերի մասին ։ Համեմատած առողջ մայրերի հետ՝ շիզոֆրենիայով հիվանդ մայրերը ավելի հեռու են, լուռ, ինքնամփոփ, անզգայուն, անպատասխանատու և ավելի քիչ գոհացուցիչ փոխհարաբերություններ ունեն իրենց երեխաների հետ ։ Նրանք նաև հակված են սխալ մեկնաբանելու իրենց երեխաների հուզական նշանները և հաճախ չեզոք դեմքերը ընկալում են բացասական ։ Գործողությունները, ինչպիսիք են դերախաղը և անհատական կամ խմբակային նստաշրջանները, արդյունավետ միջամտություններ են, որոնք օգնում են ծնողներին բարելավել հեռանկարային և հոգեկան վիճակի մոդելի տեսությունը ։ Ուժեղ կապ կա հոգեկան վիճակի մոդելի  տեսության պակասի և ծնողական դերի դիսֆունկցիայի միջև։
Ալկոհոլի պատճառով առաջացած խանգարումներ
Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության խանգարումները, ինչպես նաև այլ սոցիալ-ճանաչողական թերությունները սովորաբար հայտնաբերվում են ալկոհոլի օգտագործման խանգարումներ ունեցող մարդկանց մոտ՝ կապված ուղեղի, հատկապես նախաճակատային հատվածի ալկոհոլի նեյրոտոքսիկ ազդեցության հետ ։
Դեպրեսիա և դիսֆորիա
Խոշոր դեպրեսիվ վիճակում գտնվող անհատները, որոնք բնորոշվում են սոցիալական խանգարումներով, ցույց են տալիս հոգեկան վիճակի մոդելի վերծանման խնդիրներ ։ Հոգեկան վիճակի մոդելի վերծանման տեսությունը անմիջական միջավայրում առկա տեղեկատվությունը (օրինակ՝ դեմքի արտահայտություն, ձայնի տոնայնություն, մարմնի կեցվածք) օգտագործելու ունակությունն է՝ ուրիշների հոգեկան վիճակները ճշգրիտ պիտակավորելու համար։ Հակառակ օրինաչափությունը՝ հոգեկան վիճակի մոդելի ուժեղացված տեսությունը, նկատվում է դեպրեսիայի նկատմամբ խոցելի անհատների մոտ, այդ թվում՝ նախկինում խոշոր դեպրեսիվ խանգարումներով (ԽԴՀ), դիսֆորիկ անհատների և ԽԴՀ-ի մայրական պատմություն ունեցող անհատների մոտ ։
Լեզվի զարգացման խանգարում
Երեխաները, որոնց մոտ ախտորոշվել է լեզվի զարգացման խանգարում ստանդարտացված թեստերի ընթերցանության և գրելու բաժիններում շատ ավելի ցածր միավորներ են ցուցադրում, սակայն ունեն նորմալ ոչ խոսքային IQ: Լեզվական այս խնդիրները կարող են լինել բառապաշարի իմաստաբանության, շարահյուսության կամ պրագմատիկայի ցանկացած հատուկ պակաս կամ բազմաթիվ խնդիրների համակցություն։ Նման երեխաները հաճախ ավելի վատ սոցիալական հմտություններ են ցուցաբերում, քան սովորական զարգացող երեխաները, և թվում է, թե խնդիրներ ունեն ուրիշների համոզմունքների վերծանման հարցում։ Վերջերս կատարված մետավերլուծությունը հաստատեց, որ լեզվի զարգացման խանգարումով երեխաները զգալիորեն ավելի ցածր միավորներ ունեն հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության առաջադրանքներից, քան համեմատած սովորական զարգացող երեխաները ։ Սա ամրապնդում է այն պնդումը, որ լեզվի զարգացումը կապված է հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության հետ։
Նեյրոտիպիկ մարդկանց մոտ
Աուտիզմի մեջ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության վերաբերյալ հետազոտությունը հանգեցրեց այն տեսակետին, որ մենթալիզացիայի ունակությունները պահպանվում են հատուկ մեխանիզմներով, որոնք կարող են որոշ դեպքերում խաթարվել, մինչդեռ ընդհանուր ճանաչողական գործառույթը հիմնականում անփոփոխ է մնում։
Նեյրոպատկերավորման հետազոտությունը աջակցում է այս տեսակետը, ցույց տալով, որ ուղեղի հատուկ շրջանները հետևողականորեն ներգրավված են հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության առաջադրանքների ժամանակ։ Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի հետազոտությունը, օգտագործելով պատմվածքների բանավոր և պատկերավոր ըմբռնման առաջադրանքները, բացահայտում է ուղեղի մի շարք շրջաններ, ներառյալ միջողնային և քունքային հատվածը, երբեմն նաև նախաճակատային և գագաթաճակատային հատվածը ։ Հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության նեյրոնային հիմքի վերաբերյալ հետազոտությունները բազմազան են՝ հետազոտության առանձին ուղղություններով, որոնք կենտրոնացած են համոզմունքների, մտադրությունների և մտքի ավելի բարդ հատկությունների ըմբռնման վրա, ինչպիսիք են հոգեբանական հատկությունները։
Ռեբեկա Սաքսի լաբորատորիայի ուսումնասիրությունները, օգտագործելով կեղծ հավատքի և կեղծ լուսանկարի առաջադրանքի հակադրությունը, որը նպատակաուղղված է մեկուսացնել կեղծ հավատքի առաջադրանքի մտայնացման բաղադրիչը, հետևողականորեն հայտնաբերել են ակտիվացում աջ հատվածi նախաճակատային և քունքային հանգույցում ։ Մասնավորապես, համապատասխան գագաթաքունքային հատվածն է ընտրողաբար ներգրավված է ուրիշների համոզմունքները ներկայացնելու գործում ։ Համաձայն որոշ բանավեճերի, քանի որ նույն գագաթաքունքային շրջանը հետևողականորեն ակտիվանում է տեսողական ուշադրության տարածական վերակողմնորոշման ժամանակ, Ջին Դեսեթին Չիկագոյի համալսարանից և Ջեյսոն Միտչելը՝ Հարվարդից, այսպիսով առաջարկում են, որ աջ գագաթաքունքային հատվածը ստանձնում է ավելի ընդհանուր գործառույթ, որը ներգրավված է ինչպես կեղծ համոզմունքների ըմբռնման, այնպես էլ ուշադրության վերակողմնորոշման մեջ, այլ ոչ թե սոցիալական ճանաչողության համար մասնագիտացված մեխանիզմի մեջ։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր է, որ համոզմունքների և ուշադրության վերակողմնորոշման համար համընկնող շրջանների դիտարկումը կարող է պարզապես պայմանավորված լինել հարակից, բայց տարբեր նեյրոնային պոպուլյացիաներով, որոնք կոդավորում են յուրաքանչյուրի համար։ Տիպիկ ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային  ուսումնասիրությունների լուծումը կարող է բավականաչափ լավ չլինել՝ ցույց տալու համար, որ տարբեր/հարակից նեյրոնային պոպուլյացիաները կոդավորում են այս գործընթացներից յուրաքանչյուրի համար։ Դեսթիին և Միտչելին հաջորդած ուսումնասիրության ժամանակ Սաքսը և նրա գործընկերներն օգտագործել են ավելի բարձր լուծաչափով ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային  ուսումնասիրություն և ցույց են տվել, որ ուշադրության վերակողմնորոշման համար ակտիվացման գագաթնակետը մոտավորապես 6-10 մմ բարձր է հավատալիքների ներկայացման գագաթնակետից։ Հետագայում հաստատելով, որ նեյրոնների տարբեր պոպուլյացիաները կարող են կոդավորել յուրաքանչյուր գործընթացի համար, նրանք ոչ մի նմանություն չգտան  ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային  ուսումնասիրության արձագանքի ձևավորման տարածության մեջ ։
Օգտագործելով մարդու դորսոմեդիալ նախաճակատային հատվածի միաբջիջ ձայնագրությունները՝ Մասչուսեթսի հիվանդանոցի հետազոտողները հայտնաբերել են նեյրոններ, որոնք կոդավորում են այլոց համոզմունքների մասին տեղեկությունները, որոնք տարբերվում էին սեփական համոզմունքներից, տարբեր սցենարներում կեղծ համոզմունքների առաջադրանքում։ Նրանք այնուհետև ցույց տվեցին բարձր յուրահատկություն՝ հիմնված մյուսների համոզմունքների բովանդակության վրա և կարողացան ճշգրիտ կանխատեսել՝ արդյոք այդ համոզմունքները ճշմարիտ են, թե կեղծ ։ Այս բացահայտումները ենթադրում են հստակ նեյրոնային պոպուլյացիաների կարևոր դեր դորսոմեդալ նախաճակատային հատվածի համար, որը լրացվում է գագաթաքունքային հանգույցով։
Ֆունկցիոնալ պատկերումը նաև լուսավորում է հոգեկան վիճակի մասին տեղեկատվության հայտնաբերումը Հեյդեր Սիմերի անիմացիաներում, որում տիպիկ մարդիկ ինքնաբերաբար ընկալվում են որպես մտադրություններով և զգացմունքներով լի սոցիալական փոխազդեցություններ ։ Երեք ուսումնասիրություններ հայտնաբերել են նման անիմացիաների ընկալման ժամանակ ակտիվացման զգալի օրինաչափություններ՝ ընդդեմ պատահական կամ դետերմինիստական շարժման վերահսկման․  նախաճակատային հատվածը, դեմքը վերահսկող իլիկաձև հատվածը և ամիգդալան ընտրողաբար ներգրավված էին հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության ընթացքում ։ Մեկ այլ ուսումնասիրություն առարկաներին ներկայացրեց երկու կետերի անիմացիայով, որոնք շարժվում էին դիտավորության պարամետրացված աստիճանով (հաշվարկելով, թե որքանով են կետերը հետապնդում միմյանց) ։
Առանձին հետազոտություններ ներգրավում են հետևի վերին քունքային սուլկուսը մարդու գործողության միտումնավորության ընկալման մեջ։ Այս հատվածը ներգրավված է նաև կենսաբանական շարժման ընկալման մեջ, ներառյալ մարմնի, աչքի, բերանի և կետային լույսի ցուցադրման շարժումը։ Օրինակ եթե մարդը ձեռքը շարժի, առարկայի կողքին գտնվող դատարկ տարածության վրա, որպեսզի առարկան բռնի, մարդու հայացքը ուղղում է դեպի դատարկ տարածություն՝  հայացքը դեպի թիրախը. անբեռ մարդն իր ծնկով լույս է վառում կամ լիքը գրքեր ձեռքին՝ ծնկով է վառում լույսը. և քայլող մարդը կանգ է առնում գրադարակի հետևից անցնելիս՝ ընդդեմ մշտական ​​արագությամբ քայլելու ։ Այս ուսումնասիրություններում գործողությունները «համապատասխան» դեպքում ունեն ուղղակի նպատակ և հեշտ է բացատրել դերասանի մտադրության տեսանկյունից։ Մյուս կողմից, անհամապատասխան գործողությունները պահանջում են լրացուցիչ բացատրություն (ինչու՞ ինչ-որ մեկը ոլորում է հանդերձանքի կողքին դատարկ տարածությունը)։ Այս շրջանը տարբերվում է գագաթաքունքային հատվածից, որն ակտիվանում է կեղծ համոզմունքների առաջադրանքների ժամանակ ։ Ակտիվացումը վերը նշված հետազոտություններից շատերում հիմնականում աջակողմյան էր՝ հետևելով սոցիալական ճանաչողության և ընկալման նեյրոպատկերավորման ուսումնասիրությունների ընդհանուր միտումին։
Նյարդահոգեբանական ապացույցները լրացնում են նեյրոպատկերավորման արդյունքներին՝ կապված հոգեկան վիճակի մոդելի նյարդային հիմքի հետ։ Ճակատային բլթերի և ուղեղի գագաթաքունքային հանգույցների (քունքային բլթի և պարիետալ բլթի միջև) ախտահարում ունեցող հիվանդների հետ անցկացված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նրանք դժվարություններ ունեն հոգեկանմ վիճակի մոդելի տեսության որոշ առաջադրանքների հետ ։ Սա ցույց է տալիս, որ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսությունը կապված է մարդու ուղեղի որոշակի մասերի հետ։ Այնուամենայնիվ, այն փաստը, որ միջողնային նախաճակատայինկեղևը և քունքային-պարիետալ հանգույցը անհրաժեշտ են հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության առաջադրանքների համար, չի նշանակում, որ այդ շրջանները հատուկ են այդ գործառույթի համար ։ Քունքագագաթային հանգույցը և նախաճակատային հատվածը կարող են կատարել հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության համար անհրաժեշտ ավելի ընդհանուր գործառույթներ։
Վիտտորիո Գալլեսեի, Լուչիանո Ֆադիգայի և Ջակոմո Ռիզոլատիի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ որոշ զգայական շարժողական նեյրոններ, որոնք կոչվում են հայելային նեյրոններ և առաջին անգամ հայտնաբերվել են ռեզուս կապիկների նախաշարժական կեղևում, կարող են ներգրավված լինել գործողությունների ընկալման մեջ։ Մեկ էլեկտրոդի ձայնագրությունը ցույց տվեց, որ այս նեյրոնները ակտիվանում են, երբ կապիկը կատարում էր գործողություն, ինչպես նաև երբ կապիկը դիտում էր նույն գործողությունը կատարող մեկ կապկի։ Մարդկային մասնակիցների հետ ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային պատկերման հետազոտությունները ցույց են տալիս ուղեղի շրջանները (ենթադրվում է, որ պարունակում են հայելային նեյրոններ), որոնք ակտիվ են, երբ մի մարդ տեսնում է մեկ այլ անձի նպատակային գործողությունը ։ Այս տվյալները որոշ հեղինակների ստիպեցին ենթադրել, որ հայելային նեյրոնները կարող են հիմք հանդիսանալ ուղեղում հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության համար և աջակցել հոգեկան վիճակի մոդելի վերծանման մոդելավորման տեսությանը ։
Կան նաև ապացույցներ հայելային նեյրոնների և հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության միջև կապի դեմ։ Նախ, մակակա կապիկները ունեն հայելային նեյրոններ, բայց կարծես թե չունեն «մարդանման» ունակություն՝ հասկանալու հոգեկան վիւճակի մոդելի և հավատքի տեսությունը։ Երկրորդ, հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության ֆունկցիոնալ մագնիառեզոնանսային պատկերման ուսումնասիրությունները սովորաբար հայտնում են նախաճակատային կեղևի, քունքային բևեռների և քունքագագաթային հանգույցի ակտիվացման մասին, սակայն ուղեղի այդ հատվածները հայելային նեյրոնային համակարգի մաս չեն կազմում։ Որոշ հետազոտողներ, ինչպիսիք են զարգացման հոգեբան Էնդրյու Մելցոֆը և նյարդաբան Ժան Դեսեթին, կարծում են, որ հայելային նեյրոնները պարզապես հեշտացնում են ուսումը նմանակման միջոցով և կարող են նախադրյալ հանդիսանալ հոգեկան վիճակի մոդելի տեսության զարգացման համար ։ Մյուսները, ինչպես փիլիսոփա Շոն Գալագերը, ենթադրում են, որ հայելային-նեյրոնների ակտիվացումը մի շարք հանգամանքներով չի համապատասխանում սիմուլյացիայի սահմանմանը, ինչպես առաջարկվում է մտքի վերծանմանը մոդելավորման տեսության կողմից ։
Աուտիկ մարդկանց մոտ
Հետագա ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային պատկերման ուսումնասիրությունը սկանավորեց նորմալ զարգացող մեծահասակների և մեծահասակներին, մինչ կատարում էին «կարդա միտքը աչքերում» առաջադրանքը՝ դիտելով մարդու աչքերի լուսանկարը և ընտրելով, թե երկու ածականներից որն է ավելի լավ նկարագրում մարդու հոգեկան վիճակը՝ առանց սեռային խտրականության վերահսկման ։ Հեղինակները հայտնաբերել են ակտիվություն օրբիտոճակատային կեղևում, և ամիգդալայում նորմալ հիվանդների մոտ, իսկ աուտիկների մոտ հայտնաբերել են ավելի քիչ ամիգդալայի ակտիվացում։
Վերջին պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի հետազոտությունը ուսումնասիրել է ուղեղի ակտիվությունը Ասպերգերի համախտանիշ ունեցող անհատների մոտ, մինչ նրանք դիտում են Հայդեր-Սիմելի անիմացիաները (տես վերևում)՝ ընդդեմ պատահական շարժման վերահսկման ։ Արտաքին շրջաններում V3 և LO ակտիվությունը նույնական էր երկու խմբերում, ինչը ենթադրում է աուտիկների ավելի ցածր մակարդակի տեսողական մշակում։
Ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային պատկերման ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աուտիզմով ավելի բարձր ֆունկցիոնալությամբ մեծահասակների աջ գագաթաքունքային հանգույցը ընտրովի չէր ակտիվացված՝ մտավոր դատողությունների համար՝ համեմատած սեփական անձի և ուրիշների մասին ֆիզիկական դատողությունների հետ ։ Մտածողության համար աջ ճակատաքունքային հանգույցի ընտրողականությունը կապված էր նաև սոցիալական խանգարումների անհատական տատանումների հետ, այն անհատները, որոնց աջ հատվածը  ավելի ակտիվ էր մենթալիզացիայի համար, համեմատած ֆիզիկական դատողությունների, ավելի քիչ էին սոցիալապես խաթարված, մինչդեռ նրանք, ովքեր փոքր-ինչ տարբերություն ցույց տվեցին մենթալիզացիայի կամ ֆիզիկական դատողությունների նկատմամբ եղել են սոցիալապես ամենահզորները։ Այս ապացույցը հիմնված է տիպիկ զարգացման աշխատանքի վրա, որը ենթադրում է, որ աջ քունքագագաթային հանգույցը կարևոր նշանակություն ունի հոգեկան վիճակի մասին տեղեկատվությունը ներկայացնելու համար՝ անկախ նրանից՝ դա իր, թե ուրիշների մասին է։ Այն նաև մատնանշում է նյարդային մակարդակի բացատրությունը աուտիզմի համատարած հոգեկան վիճակի մոդելի կուրության դժվարությունների համար, որոնք ակնհայտ են ողջ կյանքի ընթացքում ։
Շիզոֆրենիկների մոտ
Մտքի տեսության հետ կապված ուղեղի շրջանները ներառում են վերին քունքային գալարը, գագաթաքունքային հանգույցը, միջողնային նախաճակատային կեղևը, նախակյունուսը և ամիգդալան ։ Շիզոֆրենիա ունեցող անհատների նախաճակատային կեղևի նվազեցված ակտիվությունը կապված է հոգեկան վիճակի մոդելի պակասի հետ և կարող է բացատրել շիզոֆրենիա ունեցող մարդկանց սոցիալական ֆունկցիայի խանգարումները ։ Նախաճակատային կեղևի նեյրոնային ակտիվության բարձրացումը կապված է ավելի լավ հեռանկարային ընկալման, զգացմունքների կառավարման և սոցիալական գործունեության բարձրացման հետ ։ Ուղեղի գործունեության խանգարումը հոգեկան վիճակի մոդելի հետ կապված ոլորտներում կարող է մեծացնել սոցիալական սթրեսը կամ անտարբերությունը սոցիալական փոխազդեցության նկատմամբ և նպաստել շիզոֆրենիայի հետ կապված սոցիալական դիսֆունկցիայի առաջացմանը ։
Կենդանիների ուսումնասիրություն
Բաց հարց է, թե արդյոք կենդանիները ունեն գենետիկ օժտվածություն և սոցիալական միջավայր, որը թույլ է տալիս նրանց ձեռք բերել հոգեկան վիճակի մոդել, ինչպես դա անում են մարդկանց երեխաները ։ Սա վիճելի հարց է, քանի որ դժվար է կենդանիների վարքագծից ենթադրել մտածողության կամ որոշակի մտքերի, կամ ինքնագիտակցության, գիտակցության և որակի հայեցակարգի առկայություն։ Հոգեկան վիճակի մոդելի ոչ մարդկային ուսումնասիրությունների հետ կապված դժվարություններից մեկը բավարար թվով նատուրալիստական դիտարկումների բացակայությունն է, որոնք պատկերացում են տալիս էվոլյուցիոն ճնշումների մասին, որոնք կարող են լինել տեսակների հոգեկան վիճակի մոդելի զարգացման վրա։
Այս ոլորտում դեռևս մեծ տեղ են զբաղեցնում ոչ մարդկային հետազոտությունները։ Այն հատկապես օգտակար է լուսաբանելու համար, թե որ ոչ բանավոր վարքագիծը նշանակում է մտքի տեսության բաղադրիչները և մատնանշելու սոցիալական ճանաչողության այդ ասպեկտի էվոլյուցիայի հնարավոր քայլերը։ Թեև դժվար է ուսումնասիրել մտքի և հոգեկան վիճակների մարդու նման տեսությունը այն տեսակների համար, որոնց պոտենցիալ հոգեկան վիճակները մենք թերի ենք հասկանում, հետազոտողները կարող են կենտրոնանալ ավելի բարդ կարողությունների ավելի պարզ բաղադրիչների վրա։ Օրինակ, շատ հետազոտողներ կենտրոնանում են կենդանիների մտադրության, հայացքի, հեռանկարի կամ գիտելիքի (մեկ այլ էակի տեսածի) ըմբռնման վրա։ Ուսումնասիրությունը, որն ուսումնասիրել է օրանգուտանների, շիմպանզեների և երեխաների մտադրության ըմբռնումը, ցույց է տվել, որ բոլոր երեք տեսակները հասկանում են պատահական և դիտավորյալ արարքների տարբերությունը ։
Անհատները ցուցադրում են հոգեկան վիճակի մոդելի՝ էքստրապոլյացիայի ենթարկելով ուրիշի ներքին հոգեկան վիճակները իրենց դիտելի վարքագծից։ Այսպիսով, հետազոտության այս գծի մարտահրավերներից մեկն այն է, որ դա տարբերվի ավելի արդիական խթանիչ-պատասխան ուսուցումից, իսկ մյուսի դիտարկելի վարքագիծը խթան է հանդիսանում։
Վերջերս հոգեկան վիճակի մոդելի ոչ մարդկային հետազոտությունների մեծ մասը կենտրոնացած է կապիկների և մեծ կապիկների վրա, որոնք առավել հետաքրքրված են մարդու սոցիալական ճանաչողության էվոլյուցիայի ուսումնասիրությամբ։ Մտքի վերագրումների տեսությանն առնչվող այլ ուսումնասիրություններ են անցկացվել՝ օգտագործելով ծաղրածուներ և շներ, որոնք ցույց են տալիս ուշադրությունը հասկանալու նախնական ապացույցներ՝ հոգեկան վիճակի մոդելի նախադրյալներից մեկը։
Որոշ հակասություններ են եղել այն ապացույցների մեկնաբանության շուրջ, որոնք ենթադրում են, որ կենդանիների հոգեկան վիճակի մոդելի կարողության կամ անկարողության տեսությունը ։ Օրինակ, Պովինելին և այլք. շիմպանզեներին ներկայացրին երկու փորձագետների ընտրություն, որոնցից պետք է սնունդ պահանջեն. մեկը, ով տեսել էր, թե որտեղ է թաքնված սնունդը, և մեկը, ով տարբեր մեխանիզմներից մեկի ուժով (դույլ կամ պայուսակ ունենալով իր գլխին, աչքերը կապած։ աչքերը, կամ խայծից շեղվելը) չգիտի և կարող է միայն կռահել։ Նրանք պարզել են, որ կենդանիներին շատ դեպքերում չի հաջողվել «գիտակցից» սնունդ պահանջել։ Ի հակադրություն, Քոլը և Տոմազելոն պարզեցին, որ ենթակա շիմպանզեները կարող էին օգտագործել գերիշխող մրցակից շիմպանզեների գիտելիքների վիճակը՝ որոշելու համար, թե թաքնված սննդի որ ամաններով են նրանք մոտենում ։ Ուիլյամ Ֆիլդը և Սյու Սևեյջ-Ռամբոն կարծում են, որ բոնոբոները մշակել են հոգեկան վիճակի մոդել և որպես ապացույց նշում են իրենց շփումները փակի տակ պահվող բոնոբոյի՝ Կանզիի հետ ։
Մի փորձի ժամանակ ագռավները հաշվի են առել չտեսնված համախոհների տեսողական հասանելիությունը։ Հետազոտողները պնդում էին, որ «ագռավները կարող են ընդհանրացնել իրենց սեփական ընկալման փորձից՝ եզրակացնելու տեսանելի լինելու հնարավորությունը» ։
Էվոլյուցիոն մարդաբան Քրիստոֆեր Կրուպենյեն ուսումնասիրել է հոգեկան վիճակի մոդելի և հատկապես կեղծ համոզմունքների գոյությունը ոչ մարդ պրիմատների մոտ ։
Քերեն Հարուշը և Զիվ Ուիլյամսը ուրվագծեցին պրիմատների ուղեղի մի խումբ նեյրոնների դեպքը, որոնք եզակիորեն կանխատեսում էին իրենց փոխազդող զուգընկերոջ ընտրությունը։ Այս պրիմատների նեյրոնները, որոնք տեղակայված են ռեզուս կապիկների առջևի օղակաձև կեղևում, դիտարկվել են մեկ միավորի ձայնագրման միջոցով, մինչ կապիկները խաղում էին կրկնվող բանտարկյալների երկընտրանքի խաղի տարբերակը ։ Բացահայտելով բջիջները, որոնք ներկայացնում են խաղի գործընկերոջ դեռևս անհայտ մտադրությունները, Հարուշ և Ուիլյամսի ուսումնասիրությունը առաջ է բերում այն գաղափարը, որ հոգեկան վիճակի մոդելը կարող է լինել հիմնարար և ընդհանրացված գործընթաց, և առաջարկում է, որ կեղևի առաջի նեյրոնները կարող են լրացնել հայելային նեյրոնների գործառույթը սոցիալական փոխանակման ընթացքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոգնիտիվ գիտություն Կատեգորիա:Գոյաբանություն Կատեգորիա:Մտքի մետաֆիզիկա Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ Կատեգորիա:Մետաֆիզիկական տեսություններ Կատեգորիա:Գիտակցության փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Հոգեբանական տեսություններ Կատեգորիա:Հոգեբանության պատմություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական հասկացություններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Պստիկանց
Պստիկանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 42 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տատարսկայա Կարաբոլկա
Տատարսկայա Կարաբոլկա (Татарская Караболка), գյուղ Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Կունաշակսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Կունաշակսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուպալա (գավառ)
Ուպալա (Upala), գավառ Կոստա Ռիկայի Ալախուելա նահանգում։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է նահանգի հյուսիսարևմտյան մասում։ Հյուսիսում սահմանակից է Նիկարագուայի հետ, հարավում և արևմուտքում՝ Գուանակաստե նահանգի հետ։ Վարչական կենտրոնը Ուպալա քաղաքն է։
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 43 953 մարդ։ Տարածքը՝ 1580,67 կմ²։
Շրջաններ
Գավառը բաժանված է 8 շրջանների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի գավառներ
Կրիվեցկայա
Կոլոդլիվայա (Колодливая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յոժուգա գետի ձախ ափին՝ 4 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Անտոնիո Վիվես Էսկուդերո
Անտոնիո Վիվես Էսկուդերո (Antonio Vives Escudero, ), իսպանացի արաբագետ, դրամագետ, հնագետ, Պատմության արքայական ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Կենսագրություն
Անտոնիո Վիվես Էսկուդերոն ծնվել է Մադրիդում։ Սովորել է Մաոնում, որոշ ժամանակ բնակվել է Հավանայում, այնուհետև ավարտել է Մադրիդի բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցը։ 1893 թվականից իսլամական հնագիտության վերաբերյալ աշխատանքներ է կատարել արաբագետ, ակադեմիկոս Ֆրանցիսկո Կոդերայի հետ, որից հետո սկսել է զբաղվել դրամագիտությամբ և ներգրավվել է Մադրիդի Ազգային հնագիտական թանգարանում կատարվելիք արաբական մետաղադրամների մշակման աշխատանքներին։ 1899 թվականին ընդունվել է Պատմության արքայական ակադեմիա։ 1904 թվականից եղել է Հնագիտական թանգարանի արաբագետ։ 1911 թվականին Մադրիդի կենտրոնական համալսարանում ստացել է դրամագիտության և վիմագրության պրոֆեսորի կոչում։ Ուսումնասիրել է Մենորկայի նավետա և տալայոտյան մեգալիթյան կառույցները, դրանք համեմատել է Սարդինիայի նուրագիների հետ և ուսումնասիրել է Իվիսայի կարթագենյան մնացորդները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իսպանացի հնագետներ Կատեգորիա:Արաբագետներ Կատեգորիա:Իսպանացի դրամագետներ
Իկարաի դի Մինաս
Իկարաի դի Մինաս (Icaraí de Minas), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 12.097 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 616,582 կմ2 տարածք ։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 15,1 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1993 թվականի հունվարի 1-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
(6385) Մարտինդևիդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,149922 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7744 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5254 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2041,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176301 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սոլդատսկոե (գյուղ, Սակիի շրջան)
Սոլդատսկոե (Солдатське, Secevüt), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սեիտ-Ջեուտ։
2001 թվականի տվյալներով Սոլդատսկոե գյուղում բնակվում էր 188 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սյուզան Դիլիս Դուգան
Տիկին Սյուզան Դիլիս Դուգան (օրիորդական ազգանունը՝ Ռայան, Susan Dilys Dougan, Susan Dilys Ryan, ) ,Սենթ Վինսենթ և Գրենադինների գեներալ նահանգապետ 2019 թվականի օգոստոսի 1-ից ։ Այս պաշտոնում առաջին կինը ։
Կենսագրություն
Սյուզան Դուգանը ծնվել է Սենթ Վինսենթ նահանգի Կոլոնարի գյուղում։ Ավարտել է Սաութհեմփթոնի համալսարանը, որտեղ ստացել է մագիստրոսի կոչում։
Քաղաքական կարիերա
Սյուզան Դուգանն իր գործունեությունը սկսել է որպես առանց դիպլոմի ուսուցիչ։ 34 տարվա ընթացքում Դուգանը 2001-2004 թվականներին բարձրացել է աստիճաններով մինչև Սենթ Վինսենտի աղջիկների միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, իսկ 2004-2009 թվականներին եղել է կրթության գծով տնօրեն։ Աշխատել է որպես քարտուղար 2009-2013 թվականներին ։
Ֆրեդերիկ Բեգբեդեր
Ֆրեդերիկ Բեգբեդեր (Frédéric Beigbeder, ), ֆրանսիացի արձակագիր, հրապարակախոս, գրաքննադատ և խմբագիր։
Սյուզան Դիլիս Դուգան
Քաղաքական կարիերա
2014 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Սենթ Վինսենտի և գրենադինի գեներալ-նահանգապետի տեղակալ ։ 2019 թվականի օգոստոսի 1-ին նա ստանձնեց պաշտոնը՝ դառնալով այդ պաշտոնում առաջին կինը՝ փոխարինելով Ֆրեդերիկ Բալանտայթին, ով առողջական վիճակի պատճառով հրաժարական տվեց ։ Արարողությանը նրան երդում են տվել գերագույն դատավոր Բրայան Քոթլը, պետական պաշտոնյաները, ներկա են եղել նաև ընկերներն ու բարեկամները և ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Կանայք քաղաքականությունում Կատեգորիա:Սենտ Վինսենթ և Գրենադիններ Կատեգորիա:Գլխավոր նահանգապետեր
Ֆրեդերիկ Բեգբեդեր
Կենսագրություն
Բեգբեդերն արժանացել է Փարիզի քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի դիպլոմին, իսկ ավելի ուշ՝ «DESS» դիպլոմին գովազդի և մարքեթինգի որոլտում։
Արդյունքում նա դարձել է «Young and Rubicam» խոշոր գովազդային գործակալության քոփիռայթինգը։ Միաժամանակ համագործակցել է Elle, Paris Match և Voici ou encore VSD ամսագրերի հետ որպես գրաքննադատ։ Եղել է Ժերմոն Գարսենի «Դիմակ և փետուր» ռադիոծրագրի (France Inter ռադիոկայան) գրաքննադատների թիմի անդամ։ Նրան ազատել են «Young and Rubicam»-ի աշխատանքից իր «99 ֆրանկ» վեպի լույս տեսնելուց որոշ ժամանակ անց, որը ծաղրանք և հանդիմանություն էր գովազդային բիզնեսի նկատմամբ։
Այդ ընթացքում նա սկսել է «Paris Première» հեռուստաալիքում վարել «Գրքերն ու ես» գրականության մասին իր սեփական հեռուստածրագիրը։ Դրան հաջորդել է «Canal+» ալիքում «l’Hypershow» հեռուստածրագիրը վարելու փորձը, որը շատ շուտով դադարեցրել է իր գործունեությունը։
Եղել է Ռոբեր Յուի անվճար խորհրդատուն 2002 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ` չնայած Ֆրանսիական կոմունիստական կուսակցության անդամ չլինելուն։
2019 թվականին արժանացել է «Terra Incognita Awards» միջազգային մրցանակին ։
Առաջադրվել է Սաշա Չոռնիի մրցանակին։
Ստեղծագործություն և կյանք գրականությունում
2003 թվականի հունվարին «Flammarion»-ը առաջարկել է Բեգբեդերին խմբագրի պաշտոն։ Բեգբեդերի առաջին ընտրած գիրքն եղել է Լոլա Լաֆոնի «Անհաղթահարելի գրգռվածություն» ստեղծագրծությունը։ Դա այն ժամանակաշրջանն էր, երբ նա մասնակցում էր հակագլոբալիստական շարժմանը և «Black Blocs» անարխիստական խմբի անդամ էր։
Բեգբեդերը նախընտրում է խելագար սյուժեներ այնպիսի հերոսներով, որոնք նման են իրեն։
Բացի այդ, նա գրական մրցանակի հիմնադիր է, որին արժանացել են Միշել Ուելբեքի և Վիրջինի Դեպանտի գրքերը։ Բեգբեդերը նաև էպիզոդիկ դերով նկարահանվել է «Նավավարի դուստրը» պոռնոգրաֆիկ ֆիլմում։
Ամենահետաքրքիր ժամանակակից ֆրանսիացի գրողներից մեկի արժանի փառքին Ֆրեդերիկ Բեգբեդերն արժանացել է իր «Չկայացած երիտասարդ մարդու հիշողությունները» (1990), «Արձակուրդները կոմայի մեջ» (1995), «Սերն ապրում է երեք տարի» (1997), «Պատմություններ էքստազի ազդեցության տակ» (1999), «Ռոմանտիկ էգոիստը» և «99 ֆրանկ» գրքերի։ «99 ֆրանկ» գիրքը 2000 թվականին Ֆրանսիայում եղել է գրքերի վաճառքի առաջատարը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խմբագիրներ
Շեքերբուրա
Շեքերբուրա, խմորեղեն թխված ընկույզով։ Ծագում է Սասանյան Պարսկաստանից։
Պատրաստման եղանակ
Ամբողջ բաղադրությունը խառնել իրար և այն պատրաստ է։ Իսկ եթե ընկույզ դժվար է մաքրել, նուշ լցնելով կատարել հետևյալ քայլերը, այն ավելի հեշտ է։ Բավական է 5 րոպե տկարանալ նուշը տաք ջրով, կարող ենք ազատ արձակել նուշը մաշկից։ Դա ավելի հեշտ է առանձնանում։ Հաջորդը, բլենդերի օգնությամբ հարել այն և խառնել հավասար քանակությամբ շաքար, ավելացնելով մի պտղունց հիլ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական խոհանոց Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց Կատեգորիա:Իրանական խոհանոց Կատեգորիա:Նոռուզ
Էռնանի (քաղաք)
Էռնանի (Hernani), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Գիպուսկոա պրովինցիայում՝ Բասկով ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սան Սեբասիտան շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 39,82 կմ²։ Բնակչությունը՝ 19 285 մարդ (ըստ 2011 թվականի)։ վարչական կենտրոնի հեռավորությունը կենտրոնից՝ 8 կմ։
Պատմություն
Քաղաքը կառուցվել է 1380 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կոպակ
Կոպակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։
1909 թվականին ուներ 45 տուն հայ և 180 տուն քուրդ բնակիչ։
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը բնաջնջվել է թուրքերի ձեռքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աշոտ Սարգսյան (զինվորական)
Աշոտ Սարգսի Սարգսյան (1903, գյուղ Աղքենդ (այժմ՝ գյուղ Աշոտավան, ՀԽՍՀ Սիսիանի շրջանում)-1941), խորհրդային բանակի գնդապետ։ ԽՄԿԿ անդամ 1921 թվականից։
Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում (1915-1918), Երևանի կուսակցական դպրոցում (1922-1925), Մոսկվայի ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անվան դպրոցում (1925-1927), 1936 թվականին ավարտել է Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ 1918 թվականին Բաքվում կամավոր մտել է կարմիր բանակի շարքերը, 1921 թվականին Խորհրդային Հայաստանում մասնակցել փետրվարյան խռովության ճնշմանը, ապա՝ Զանգեզուրի ազատագրմանը։ 1925 թվականին նշանակվել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան ռազմական դպրոցի հեծելազորային բաժնի քաղղեկ, 1927-1932 թվականներին՝ Հ․ Ք․ Բաղրամյանի գլխավորած հայկական լեռնահրաձգային 76-րդ դիվիզիայի հեծելագնդի էսկադրոնի հրամանատար (Վաղարշապատում), ապա՝ գնդի շտաբի պետ։ 1936 թվականին Աշոտ Սարգսյանը ստացել է գնդապետի կոչում, գործուղվել Օրջոնիկիձե և նշանակվել առանձին հեծելազորային բրիգադի շտաբի պետ։ 1939 թվականին Արևմտյան Ուկրաինայի ազատագրմանը մասնակցել է որպես 5-րդ հեծելազորային դիվիզիայի շտաբի պետ։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերին Աշոտ Սարգսյանի գլխավորած մոտո-հրաձգային դիվիզիան մարտնչել է Նվովի և Հարավային Բուգի ակունքների շրջանում, թշնամու թիկունքում կատարած համարձակ զորաշարժով ապահովել շրջապատման մեջ ընկած խորհրդային զորախմբերի նահանջը։ Աշոտ Սարգսյանը մահացու վիրավորվել է հուլիսին՝ Վիննիցայի շրջանում մղված մարտի ժամանակ։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի 2, Կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։ 1948 թվականին Աշոտ Սարգսյանի հայրենի գյուղը նրա անունով կոչվել է Աշոտավան։
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Արձնիի ճակատամարտ
Արձնիի ճակատամարտ, Արաբական խալիֆայության դեմ 774-775 թվականների հայերի ապստամբության ժամանակ վերջին և ամենախոշոր մարտը։ Տեղի է ունեցել 775 թվականի ապրիլի 24 - ապրիլի 25-ին։
Կորուստները
Արձնիի ճակատամարտում հերոսաբար ընկել են 3000 հայեր, այդ թվում՝
Մուստահամբա (գյուղ, Հաանյա շրջան)
Մուստահամբա (Mustahamba), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Դամիետա
Դամիետա (Դումյատ) (արաբերեն։ ‎ مدينة دمياط, medīnat dimyāt), նավահանգստային քաղաք Եգիպտոսում՝ մոտ 200 կմ հյուսիս մայրաքաղաք Կահիրեից։ Բնակչությունը՝ ։ Քաղաքի բնակչության տարեկան աճը կազմում է 2,09%։ Քաղաքը հնում ունեցել է ռազմավարական մեծ նշանակություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքներ Կատեգորիա:Նեղոսի դելտա Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Ժողովածու (597)
Ժողովածու (597), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 597 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1737 թվականին Մկրտիչ Նախչվացի գրիչի կողմից Սուրբ Կարապետ (Մուշ) վանքում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,5X10,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 246 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ սպիտակ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 243ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սովետսկի (քաղաքատիպ ավան, Սովետսկի շրջան)
Սովետսկի (Советский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Սովետսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10253 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1958 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Սովետսկի շրջանի բնակավայրեր
Բագա (Դուշեթի շրջան)
Բագա (ბაგა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 980 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 142 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Jaguar R2
Բոլիդ Jaguar R2 (Jaguar R2), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 2001 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Ռեյկյավիկ
Ռեյկյավիկ (Reykjavík, բառացի՝ «ծխացող ծովախորշ»), Իսլանդիայի մայրաքաղաքը, երկրի տնտեսական և մշակութային հիմնական կենտրոնը։ Աշխարհի ամենահյուսիսային մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը՝ ։
Անվանում
Անվանումը իսլանդերեն բառացի նշանակում է «ծխացող խորշ» («ծխացող» մակդիրն այստեղ օգտագործվել է «գոլորշու» իմաստով, այսինքն՝ «գոլորշու խորշ»․ քաղաքի մոտերքում կան շատ գեյզերներ՝ տաք աղբյուրներ, որոնք օդում գոյացնում են ծուխ հիշեցնող գոլորշի) ։
Պատմություն
Քաղաքն առաջացել է 874 թվականին Իսլանդիայում նորվեգական առաջին վերաբնակիչների հաստատվելուց հետո։ Մինչև 12-րդ դարը Ռեյկյավիկի տեղում եղել է ագարակ, 17-18-րդ դարերին՝ ավան։ 1786 թվականին (համարվում է քաղաքի հիմնադրման թվականը) Ռեյկյավիկին տրվել է քաղաքի իրավունք։
Մինչև 10-րդ դարի սկիզբը Ռեյկյավիկը աճել է դանդաղ։ 1845 թվականից այն Իսլանդիայի ալտինգի (խորհրդարան), 1904 թվականից ինքնավար Իսլանդիայի կառավարության նստավայրն է։ 1920 թվականից պաշտոնապես հաստատվել է Իսլանդիայի թագավորության, 1944 թվականից՝ Իսլանդիայի Հանրապետության մայրաքաղաք։
Աշխարհագրություն և կլիմա
Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի Ֆախսաֆլոուի ծոցում, Սելտյադնարնես թերակղզու վրա։ Բարձրությունը մինչև 150 մ է։
Տնտեսություն
Քաղաքը տրանսպորտային հանգույց է, ձկնարդյունագործության և ձկնառևտրի կենտրոն։ Կան ձկնավերամշակման ձեռնարկություններ, նավաշինության, նավանորոգման, ձկնորսական ցանցերի ու սարքավորումների արտադրություն, սննդի, թեթև արդյունաբերություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռեյկյավիկ Կատեգորիա:1786 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սոգյուտլու (Սպերի գավառ)
Սոգյուտլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թոմաս Աբտ
Թոմաս Աբտ (Thomas Abbt, )՝ գերմանացի փիլիսոփա, գրող։ Թոմաս Աբտը ծնվել է կեղծամների վարպետի ընտանիքում։ Ուլմի գիմնազիայում սովորելուց հետո նա 1756 թվականին ընդունվում է Գալլեյի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրում է փիլիսոփայություն և մաթեմատիկա։ 1760 թվականից Աբտը դասավանդում է փիլիսոփայություն Օդերի Ֆրանկֆուրտում, հետո մաթեմատիկա՝ Ռինտելնում, վերջապես, 1761 թվականից մինչև 1762 թվականը այս երկու առարկաներն էլ՝ Բեռլինում։
Բեռլինում դասավանդելու տարիներին Աբտը ծանոթանում է Քրիստոֆ Ֆրիդրիխ Նիկոլայի հետ և մտնում նրա «Բեռլինյան շրջան»-ը, ինչպես նաև մտերմանում է Մոզես Մենդելսոնի հետ, «Վ» կեղծանվամբ համագործակցում է «Նամակներ ժամանակակից գերմանական գրականության մասին» ամսագրի հետ։ Ֆրանսիայում համարյա մեկ տարի մնալուց հետո Աբտը Ժնևի Ֆերնեյում այցելում է Վոլտերին։
Նրան մեծ ճանաչում է բերում 1765 թվականին Բեռլինում հրատարակված «Արժանիքների մասին» («Vom Verdienst») աշխատությունը։ Նույն թվականին Աբտը ընդունում է կոմս Վիլհելմ Շաումբուրգ Լիպսկիի պալատական խորհրդական դառնալու առաջարկությունը և շատ քիչ անց մահանում թութքից։
Մահվանից հետո նրա աշխատությունները հրատարակել է Ք. Ֆ. Նիկոլայը՝ «Vermischten Werke» (6-րդ հատոր 1768-1781 թվականներ, 2-րդ հրատարակչություն 1790 թվական)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Իբիա
Իբիա (Ibiá), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Կամպու դաս Վերտենտիսի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 23 060 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 707,58 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 8,5 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1923 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Մագդա Ֆրանկ
Մագդա Ֆրանկ Ֆիշեր (Magda Frank Fischer, ), հունգարաարգենտինյան քանդակագործ՝ հրեական ծագմամբ։
Կենսագրություն
Մագդա Ֆրանկը ծնվել է պատմական Տրանսիլվանիայի Կլուժ-Նապոկա քաղաքում, որն այդ ժամանակ Հունգարիայի մաս էր կազմում, սակայն 1918 թվականից անցավ Ռումինիայի տիրապետության ներքո։ Քանդակագործություն սովորել է Բուդապեշտում. սկզբից Գեղագիտության դպրոցում, հետո Կիրառական արվեստի քոլեջում։ Աշխատել է քարի, փայտի և մետաղների հետ։ Նացիստական Գերմանիայի հետապնդումներից վախենալով Մագդան լքում է Հունգարիան և տեղափոխվում է Շվեյցարիա։ Որոշ ժամանակ անց տեղափոխվում է Փարիզ և ընդունվում Ժյուլիանի ակադեմիա։ 1950 թվականին տեղափոխվում է Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրես՝ եղբոր մոտ, որը միակ ողջ մնացած հարազատն էր։
Մագդա Ֆրանկն իր մահկանացուն կնքում է 2010 թվականի հունիսի 23-ին Բուենոս Այրեսում՝ իննսունհինգ տարեկան հասակում ։
Կարիերա
Արգենտինայում Մագդա Ֆրանկը սկսում է զբաղվել իր մասնագիտությամբ։ Բուենոս Այրեսում դասավանդում է կերպարվեստների դպրոցում։ Հենց Արգենտինայում էլ ձևավորվում է քանդակագործի ոճը։ Նրա արվեստի վրա մեծ ազդեցություն թողեց մինչկոլումբոսյան Ամերիկայի մշակույթը։ 1953 թվականին կայանում է առաջին անհատական ցուցահանդեսը Հենրի պատկերասրահում։
Նրա ստեղծագործությունները ցուցադրվել են նաև Պիսսարո պատկերասրահում ։ Արգենտինայոմ մի շարք գեղարվեստական մրցանակների դափնեկիր է դառնում Ֆիշերը։ 1960-ական թվականների սկզբին տեղափոխվում է Փարիզ։ Հետո կրկին հետ է դառնում Արգենտինա և հիմնադրում սեփական տուն-թանգարանը Սաավեդրեում։
Այսօր Մագդա Ֆրանկի ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Փարիզի Ժամանակակից արվեստի պետական թանգարանում, ինչպես նաև Բուենոս Այրեսի Կիրառական արվեստի ազգային թանգարանում և այլ անգարաններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Արգենտինացի կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Հրեա կին քանդակագործներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Հունգարացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Արգենտինացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Հունգարացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Հունգարացի նկարիչներ Կատեգորիա:Հրեա նկարչուհիներ Կատեգորիա:Արգենտինացի նկարիչներ Կատեգորիա:Արգենտինացի մանկավարժներ
Զարեչնոյե (գյուղ, Օկտյաբրսկի շրջան)
Զարեչնոյե, գյուղ Պրիմորիեի երկրամասի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Պոկրովյան գյուղական բնակավայրի կազմում է ։
Աշխարհագրություն
Զարեչնոյե գյուղը գտնվում է Ռազդոլնայա գետի աջ ափին՝ Պոկրովկա գյուղի դիմաց։ Հեռավորությունը շրջանային կենտրոնից մոտ 4 կմ է։
Զարեչնոյե գյուղից հարավ ճանապարհը գնում է դեպի Ուլիտովկա, դեպի հարավ–արևմուտք՝ Ալեքսեյ Նիկոլսկոյե, իսկ դեպի Ռազդուլնայա գետը՝ Զապրոտոչնի, Գրանտովկա, Սինելնիկովո–2 գյուղերը։
Կինտիշ
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(6386) Կեյթնոլլ
(6386) Կեյթնոլլ (Keithnoll), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հուլիսի 10-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,271763 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5871 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9564 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1250,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,287846 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,73° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Սուվորովսկոե (գյուղ, Սակիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սուվորովսկոե գյուղում բնակվում էր 2 067 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անանուն (անձնանուն)
Անանուն, հայկական տղամարդու հազվագյուտ անուն է։ Հայկական «անուն» բառից, «ան» ժխտական ածանցով՝ անուն չունեցող։ Այս տարօրինակ անունը տվել են թե արական և թե իգական սեռին։ Սրա պատճառը այն նախապաշարմունքն է, որի համաձայն վերոհիշյալ անունը կրողը իբր դուրս կմնա Գաբրիել հրեշտակապետի մատյանից և առավել երկար կապրի ։
Սարսերո
Սարսերո (Zarcero), գավառ Կոստա Ռիկայի Ալախուելա նահանգում։
Աշխարհագրություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 12 205 մարդ։ Տարածքը՝ 155,13 կմ²։