cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սակմարա (գյուղ, Սակմարսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1725 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Սակմարսկի շրջանի բնակավայրեր
Շուշանց
Շուշանց (Çatma, Sûsyan), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիս (գյուղ, Մալովիսկայի շրջան)
Վիս (Вись), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Յանցին
Յանցին (扬琴/洋琴 yángqín), չինական ազգային լարային երաժշտական գործիք, որը շատ է նման ցիմբալին։ Օգտագործվում է նվագակցության համար չինական օպերայում, թատրոնում, նաև որպես անսամբլային կամ մենակատարի գործիք։
Իրբիտի մոտոցիկլերի պետական թանգարան
Իրբիտի մոտոցիկլերի պետական թանգարան (Ирбитский государственный музей мотоциклов), Ռուսաստանում պետական կարգավիճակ ունեցող մոտոցիկլերի միակ թանգարանը, որը գտնվում է Սվերդլովսկի մարզի Իրբիտ քաղաքում։
Յանցին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինական երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Իրբիտի մոտոցիկլերի պետական թանգարան
Պատմություն
Թանգարանը պաշտոնապես բացվել է 2004 թվականի հունիսի 25-ին։ Այն ստեղծվել է Իրբիտի մոտոցիկլետների գործարանի (ԻՄԳ) հավաքածուների հիմքի վրա, որտեղ ավելի քան 60 տարի ձևավորվել է յուրահատուկ տեխնիկական ժողովածու, որը կոնստրուկտորների, փորձարկողների և ինժեներների համար ծառայում է որպես ստեղծագործական լաբորատորիա։ Իրբիտ քաղաքի վարչակազմը Սվերդլովսկի նահանգապետի օժանդակությամբ ակտիվ մասնակցություն է ունեցել թանգարանի ստեղծման գործում` գործարանի սեփականատերերից ձեռք բերելով մոտոցիկլերի հավաքածուն։
Թանգարանային ֆոնդ
Թանգարանային ֆոնդը հաշվվում է ավելի քան 120 տրանսպորտային միավոր։ Դրանք ոչ միայն ծանր դասի մոտոցիկլետներ են, այլև ԻՄԳ-ի կողմից արտադրված ավտոմոբիլներ, ամենագնացներ, որոնք համալրում են թանգարանի տեխնիկական հավաքածուն 48 ներքին այրման շարժիչներով։ Թանգարանի մոտոցիկլերի հավաքածուն հազվագյուտ է, այն արտահայտում է հայրենական և համաշխարհային մոտոցիկլաշինության զարգացման  հիմնական ուղղությունները, որոնք ներկայացնում են Անգլիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի, ԱՄՆ-ի և Ճապոնիայի առաջատար մոտոցիկլետային ընկերությունների մոդելները։ Արտասահմանյան բաժնում ներկայացված են Royal Enfield, Vinsent H.R.D., Triumph, Honda, Harley Davidson, Yamaha, Gillera, Ducati, BMW, HSU, Zundapp, Norton, AJS, BSA, Ariel մոտոցիկլետային ընկերությունները։
Թանգարանում պահվող գիտահետազոտական ինստիտուտների, Գլխավոր զրահատանկային վարչության, Համամիութենական կոնստրուկտորական բյուրոյի, Մոտոարդի ՀԳՀԻ տեխնիկական զեկույցները (ավելի քան 5 հազար) բացահայտում են հայրենական մոտոարտադրության կայացման պատմությունը 1940-2000 թվականները։ Թանգարանում հատուկ տեղ են գրավում հիշատակի անձնական ֆոնդերը, որոնք տեղեկություններ են պարունակում հայտնի մարդկանց  կյանքի ուղու և գիտա-ստեղծագործական գործունեության, նշանավոր տնօրենների, առաջատար կոնստուկտորների, ԻՄԳ-ի ինժեներների և գյուտարարների, իրբիտցի ԽՍՀՄ չեմպիոնների, մոտոսպորտի գծով տարբեր միջազգային մրցումներում հաղթողների մասին։ Թանգարանի ցուցադրություններում կարելի է ծանոթանալ Իրբիտի մոտոգործարանի ստեղծման պատմությանը (1941-1945 թթ.) և համաշխարհային մոտոցիկլաշինության դրությանը մինչև 1940 թվականը, ԻՄԳ-ի արտադրության սերիական և փորձնական մոդելներին (1951-1995 թթ.), հնարավորություն ընձեռելով պատկերացում կազմել արտասահմանյան արտադրության մոտոցիկլետների առաջատար գործարանների կոնստրուկտորների ստեղծագործական պոտենցիալի մասին, թույլ տալով հետևել 1936-1989 թվականների ընթացքում Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Ճապոնիայում մոտոարտադրության զարգացման պատմությանը։ Ռուսաստանի մոտոարշավորդների կյանքի, հանդիպումների և ստեղծագործությունների մասին այցելուներին կծանոթացնեն այդ թեմայով ցուցադրությունները։ Մեկ այլ ցուցադրություն տեղեկություններ է տալիս մոտոսպորտի Իրբիտյան դպրոցի, «Ուրալ» մոտոցիկլետներով իրբիտցիների կողմից սահմանած Գինեսի ռեկորդների մասին։ Թանգարանի գործունեության մեջ մեծ ուշադրություն է դարձվում բաց հրապարակներում տեխնիկայի արտագնա ցուցահանդեսների պարբերական կազմակերպմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի թանգարաններ Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:2004 հիմնադրված թանգարաններ
Գրիգոր Գալստյան
Գրիգոր Զաքարի Գալստյան, հայ բուսաբույծ ։
Կենսագրություն
Գրիգոր Գալստյանը ծնվել է 1913 թվականին Շահապոնքի պատմական Օծոփ գյուղում ։
Գործունեություն
Գրիգոր Գալստյանը գիտությունների դոկտոր է։ Երկար տարիներ դասախոսել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում, 1968-1978 թվականներին եղել է նույն ինստիուտի ագրոնում։ Ֆակուլտետի դեկանն է եղել։ 1978-86 թվականներին՝ բուսաբուծության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Գրիգոր Գալստյանի աշխատանքները վերաբերվում են Հայաստանում տարածված առվույտների մշակության և այլ հարցերի ուսումնասիրմանը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբույծներ
Կունո Բեկեր
Կունո Բեկեր (Eduardo Kuno Becker Paz; ), մեքսիկացի դերասան, քիչ թե շատ հայտնի է Սանտյագո Մունեսայի դերով՝ ֆուտբոլային «Գո՜լ» կինոեռագրությունից։ 2013-14 թվականներին նկարահանվել է ամերիկյան «Դալլաս» սերիալում ։
Մանկություն
Բեկերը ծնվել է Մեխիկոյում՝ Էդուարդո Մանուելյա Բեկեր Կալյարայի ու Մարի դել Ռոսիո Բեբի Պաս Ֆելիքի ընտանիքում։ Նրա հայրական կողմից պապը ներգաղթյալ էր Գերմանիայից, մայրական կողմի պապը՝ իսպանացի, իսկ երկու տատերը՝ մեքսիկուհի ։ Կունոն եղբայր ուներ՝ Գյունտերը, ու քույր՝ Կարինան։ Վեց տարեկանում նա զբաղվել է երաժշտությամբ՝ ցանկանալով ապագայում լավ ջութակահար դառնալ։ Դպրոցը ավարտելուց հետո նա Եվրոպա է մեկնել, որվեսզի շարունակի երաժշտական կրթությունը հանրահայտ Մոցարտի համալսարանում՝ Զալցբուրգում։ Այնտեղ նա մի քանի տարի սովորում է համաշխարհային ճանաչում ունեցող մանկավարժների մոտ։
Կարիերա
Տասնյոթ տարեկան հասակում Կունոն որոշում է դառնալ դերասան։ Նա 3200 հավակնորդների հետ մասնակցում է հանրահայտ Televisa մեդիաընկերության մրցույթին՝ դերասանական դասեր ստանալու համար։
Երկու տարվա ընթացքում Բեկերը ստանում է իր առաջին դերը՝ «Հանուն կյանքի» հեռուստանովելում, և նկարահանվում է այդ սերիալի 120 սերիաներում։ Դրանից հետո երիտասարդ դերասանը սիրով հրավեր է ստանում մեքսիկական հեռուստաընկերություններից՝ նա երկրորդական դերեր է խաղում «Դժոխքը փոքրիկ քաղաքում», «Անգույն հոգի», «Թյուրիմացություն», «Կամիլա» և «Երազողները» նովելներում։ 2000 թվականի ապրիլին Կունոն առաջին անգամ նկարահանվում է գլխավոր դերում՝ «Խաբված կանայք» սերիալում, իսկ որոշ ժամանակվա ընթացքում ստանում է ևս մեկ առաջատար դեր՝ «Առաջին սեր» սերիալում։
Բացի հեռուստատեսությունում աշխատելուց Բեկերը մասնակցություն է ունեցել նաև Televisa-ի բեմական ներկայացումներին։ 1998 թվականին նա խաղում է En Roma el Amor es Broma երաժշտական կատակերգությունում՝ զուգահեռաբար նկարահանվելով «Երազողները» հեռուստասերիալում և հյուրախաղերով հանդես գալով մեկ դերասանի «Արգելքներ» բեմականացումով։ Մի քանի տարում նրան հաջողվել է հայտնի և հանրաճանաչ դառնալ՝ լինելով Մեքսիկայի ամենաերիտասարդ դերասաններից մեկը։
Կունոն կինոկարիերան սկսել է «Առաջին գիշերը» (1996) ֆիլմի ոչ մեծ դերից, հետո հնչյունավորել է Քեյլին՝ «Տիտան։ Երկրի կործանումից հետո» մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսին։ Հետո նա դերեր է ունեցել «Լուսիա, Լուսիա» (2003; արգենտինացի դերասանուհի Սեսիլյա Ռոտի հետ), «Արգենտինայի մասին երազելով» (2003; «Ոսկե առյուծ» անվանակարգ, Վենետիկի կինոփառատոն), «Մի անգամ հարսանիքին», «Անգլերենը, որպես երկրորդ լեզու» (երկուս էլ 2005-ին) և Մանսուրայի դերը՝ ղազախ-ռուս-ամերկյան «Թափառողը» (2004) կինոէպոսում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Մեքսիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Մեքսիկացի կինոռեժիսորներ
Մեզոն (Կալվադոսի գավառ)
Մեզոն (Maisons), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 32 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 254 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 181-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 73։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,3 %։ 181 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 171 անձ (95 տղամարդ և 76 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (5 տղամարդ և 5 կին)։ 73 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 40-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նորայր Վարդազարյան
Նորայր Դրաստամատի Վարդազարյան, հայ ախտաբան-անատոմ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1981)։ ՀՀ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի անդամ (2001)։ ՌԴ բժշկատեխնիկական ԳԱ անդամ (2001)։
Կենսագրություն
Նորայր Վարդազարյանը ծնվել է 1937 թվականին Լենինականում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժ-կանխարգելողական ֆակուլտետը։ 1975-1977 թվականներին եղել է Լենինականի քաղխորհրդի առողջապահության բաժնի վարիչ, 1977-1986 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի պրոռեկտոր, 1986-2006 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ախտաբանության անատոմիայի ամբիոնի վարիչ, 2006 թվականից՝ պրոֆեսոր ։ 1977 թվականից Բջջի կենսաբանական գիտության ամերիկյան ընկերակցության անդամ է։
Աշխատանքները վերաբերում են ռևմատիզմի պատճառագիտության և ախտածնության, ստրեպտոկոկային վարակի զարգացման մեխանիզմներին, թեփատու որքինի (պսորիազ) ժամանակ հյուսվածաբանական փոփոխությունների առանձնահատկություններին։ Վարդազարյանը մաշկի ստրեպտոկոկային ալերգիկ անոթաբորբն առաջինն է առանձնացրել որպես ինքնուրույն հիվանդություն, տվել պատճառագիտության, բուժման տեսական հիմունքները։
Հեղինակ է «Պաթոլոգիական անատոմիա» (2002, 2003, 2006, 2012) բուհական դասագրքերի, շուրջ 150 գիտական աշխատությունների, մի շարք մենագրությունների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ Կատեգորիա:Հայ անատոմներ
Խվոշչևատոե (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Խվոշչևատոե (Хвощеватое), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 229 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստղիկ հիգրոմետրիկ
Աստղիկ հիգրոմետրիկ, Geastraceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
2-4 մմ տրամագիծով պտղամարմինը աստղաձև է, սկզբում կլորավուն, պատված բազմաշերտ թաղանթով, որը պատռվում է հասունանալուց հետո։ Էկզոպերիդիումը, որը սպիտակ է, հաստ և մսալի, բաժանվում է 7-10 բլթակների։ Էնդոպերիդիումը մոխրագույն է կամ շագանակագույն։ Հասունանալուց հետո պտղամարմնի գագաթին բացվում է փոքր պատառոտված անցք։ Կապիլիցիումը անգույն է, ճյուղավորված, գլեբան՝ շագանակագույն, իսկ սպորները՝ 8-11 մկմ տրամագծով։
Տարածվածություն
Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Եվրոպան, Հարավային Կովկասը (Ադրբեջան, Վրաստան, Հայաստան)։ Հայաստանում հանդիպում է հունիս ամսին Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ «Խոսրովի անտառ» արգելոցի տարածքում։
Էկոլոգիա
Հայաստանում հայտնաբերված է ավազուտների կամ ավազակավային հողերի վրա, չոր անտառներում, հիմնականում 800-1000 մ բարձրությունների վրա։ Հումուսային սապրոտրոֆ է կամ պսամոտրոֆ։
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է, պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուտելի սնկեր Կատեգորիա:Սնկեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված սնկեր
Կիսուվեռե
Կիսուվեռե (Kisuvere), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Երբ բաժանում են կամուրջները
«Երբ բաժանում են կամուրջները» («Когда разводят мосты»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է «Լենֆիլմ» ստուդիայում 1962 թվականին ։ Այն պատմում է աշխարհում իրենց գտնել փորձող երիտասարդների լարված որոնման մասին։
Սյուժե
Ե՛վ վերջին քննությունը, և՛ ավարտական երեկոն, և՛ ուսուցիչների բարի պատգամները մնացել են ետևում։ Երեկվա 10-րդ դասարանցիների առաջ բացվել են բոլոր ճանապարհները։ Գարիկի համար ինչ պարզ է. նա ապագա ֆիզիկոս է։ Պարզ է նաև Բորիսին սպասվող ուղին․ նա հաջողությունների կհասնի կարիերայում։ Վալերկային դժգոհ է իր նախկին համադասարանցու հարմարվղականությունից, սակայն ֆիզիկայի բնագավառում է նա ունակություններ չունի․ ծովային ուսումնարանի քննությունների ժամանակ, որտեղ նրան գրավել էր հեռավոր ճանապարհորդությունների ռոմանտիկան, նա «տապալել» է հենց այդ քննությունը։
Բացի այդ, Վալերկան սիրահարվել է իր հարևանուհուն՝ Ինգային, որը, ավարտելով գրադարանային ինստիտուտը, չի ուզում գնալ գյուղ և հեշտ կյանքի հույսով մնացել է Լենինգրադում՝ քիչ-քիչ վաստակել փոքր խաբեբայությունների միջոցով։ Նրա պատճառով Վալերկան մի շարք հիմար արարքներ է կատարել. ծնողներին չասելով՝ մեկնել է Մոսկվա, հեռացել է թատրոնից, որտեղ սկսել էր աշխատել որպես լուսավորող։ Բայց Ինգան դեռևս Վալերկային վերաբերվում է որպես երեխայի։ Շուտով Վալերկայի բախտը բերում է. նրան հաջողվում աշխատանքի անցնել «Զյույդ Վեստ» ռոմանտիկ անունով նավում։ Բայց պարզվում է, որ «Զյույդ Վեստը» հզոր օվկիանոսային ջերմանավ չէ, այլ փոքրիկ հին նավահանգստային բուքսիր։
Շուտով «Զյույդ-Վեստն» իր նավապետ Ռիչարդի անփութության պատճառով վթարի է ենթարկվում։ Մի ամբողջ օր ծեր նավահանգստային աշխատավոր Վալերիի հայրն իր ընկերների հետ բարձրացնում է այն։ Եվ այդ ժամանակ Վալերկան որոշում է աշխատել այն նավահանգստում, ուր վաղուց կանչում էր հայրը Եվ նա որոշում է սովորել հեռակա կարգով։ Այդ մասին նա հայտնում է իր ընկերներին դպրոցի ավարտական երեկոյի ժամանակ, ուր նրան կանչել են նոր շրջանավարտներ։
Դմիտրի Գուզ
Դմիտրի Վլադիմիրովիչ Գուզ (Дмитрий Владимирович Гузь, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Կալուգա» ակումբի պաշտպան։
Նվաճումներ
«Ռոտոր»
Օզոդ Ամինովա
Օզոդ Ամինովա (Озод Аминзода, ), տաջիկ և խորհրդային բանաստեղծուհի, մանկավարժ, խմբագիր։ Տաջիկական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։ Խուջանդի պատվավոր քաղաքացի։
Կենսագրություն
Օզոդ Ամինովան ծնվել է բանաստեղծ և երաժիշտ Մուխիդդին Ամինովի ընտանիքում։ 1958 թվականին ավարտել է Լենինաբադի Ս. Կիրովի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Մինչև 1970 թվականը Լենինաբադի դպրոցներում դասավանդել է տաջիկերեն և գրականություն։ Եղել է Տաջիկստանի գրողների միության անդամ (1965 թվականից), 1970 թվականից` ԽՄԿԿ անդամ։
1971-1990 թվականներին եղել է «Ҳққққати Інінінок» քաղաքային թերթի խմբագիր։ Ավելի ուշ դարձել է Տաջիկստանի գրողների միության տեղական մասնաճյուղի աշխատակից։ Ղեկավարել է տեղական մշակութային հիմնադրամը։ ԽՍՀՄ գրողների պատվիրակությունների կազմում այցելել է խորհրդային շատ հանրապետություններ և արտասահմանյան երկրներ, այդ թվում` Ֆրանսիա, Արևելյան Գերմանիա, Բուլղարիա, Սաուդյան Արաբիա և Իրան։
Ստեղծագործություն
Գրական կեղծանունն էր Օզոդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տաջիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Տաջիկ մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Տարասովկա (գյուղ, Մալովիսկայի շրջան)
Տարասովկա (Тарасівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տարասովկա գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Խվոշչևո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Խվոշչևո (Хвощево), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ոսկեբակ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թուզ
Թուզ, կամ թզենի, կամ բանիան, (Fícus cárica), մերձարևադարձային տերևաթափ ֆիկուս։ Կարիական ֆիկուս անվանվել է այն վայրի անունով, որը համարվում է թզի հայրենիքը՝ Փոքր Ասիայի հնագույն Կարի պրովինցիայի լեռնային մարզը։ Միջին Ասիայում, Կովկասում և Ղրիմում աճեցնում են այն որպես թանկարժեք պտղատու բույս, որը տալիս է պտուղներ՝ գինու հատապտուղներ։ Լայն տարածում ունի միջերկրածովյան երկրներում, Վրաստանում, Հայաստանի լեռներում, Ապշերոնյան թերակղզում, Ադրբեջանի կենտրոնական շրջաններում, Կրասնոդարի մարզում և Աբխազիայում։
Անվանում
Անվանումը ծագել է որպես փոխառություն միջերկրածովյան կամ փոքրասիական աղբյուրից՝ *tugho-(՞). հմմտ. հունարեն σüκον (բեովտ. τüκον), լատիներեն fīcus։
Complicated
Երաժշտական տեսահոլովակ
Տեսահոլովակում Ավրիլ Լավինը ներկայանում է փանկ-աղջկա կերպարով։ Իր ընկերների հետ նա վարում է սկեյթ և հանդես է գալիս բեմում։ Խուճապ է առաջացնում խանութում, վախեցննում անցորդներին, փախչում է ոստիկանությունից- ահա թե ինչով է զբաղվում երգչուհին ազատ ժամանակ։
Երգացանկ
Բրիտանական, կանադական և մեքսիկական հրատարակություններ
1."Complicated" 4։03
2."I Don't Give" 3։39
3."Why" 4։00
4."Complicated" (music video)
Ավստրալիական հրատարակություն
Թուզ
Քիմիական բաղադրություն
Չոր պտուղներն առանձնանում են բարձր կալորիականությամբ և պարունակում են 50-77% շաքար։
Նշանակությունը և օգտագործումը տնտեսության մեջ
Թուզը օգտագործում են թարմ, չոր և պահածոյացված վիճակում։ Թարմ պտուղներից պատրաստում են մուրաբա և ջեմ։ Պտուղներում կան բազմաթիվ մանր կորիզներ։ Թզի պուղները հիմնականում չափավոր քաղցր են, երբեմն էլ՝ չափազանց քաղցր։ Չորացնելու համար պիտանի են փայլուն, ոսկեգույն կաշվով և սպիտակ միջուկով, մոտավորապես 5 սմ տրամագիծ ունեցող պտուղները։ Չորացնում են արևի տակ 3-4 օր։ Ինչքան փոքր են պտուղները, այնքան համեղ են։ Եթե պտուղն ունի 900-ից ավելի կորիզ, ուրեմն այն շատ լավն է ու նուրբ, իսկ եթե 500-ից քիչ՝ միջին։ Գոյություն ունի նաև թզի անկորիզ տեսակը, որը, սակայն, այնքան էլ համեղ և հյութալի չէ։ Անդալուզիայում պատրաստվում է թզից հաց։ Թզի բերքը առատ է՝ մինչև 20 տ հեկտարից։ Թզենին կարող է աճել ոչ պարարտ հողերում, քարքարոտ վայրերում, ծերպերում, անգամ քարերի վրա։ Սակայն փարթամ ծառեր հանդիպում են գետերի ափերին, արգավանդ, ջրվող հողերում։ Թզենին բերք տալիս է երկրորդ-երրորդ տարում, ապրում է 30-60, երբեմն էլ նույնիսկ՝ մինչև 300 տարի։
Քուշական լեզուներ
Քուշական լեզուներ, սեմա–քամյան լեզվաընտանիքին պատկանող լեզվախումբ։
Թուզ
Բուժիչ հատկություններ
Դեղագործության մեջ օգտագործվում են թզի տերևները (Folium Ficusi caricae), որոնք հավաքում են բերքահավաքից հետո՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին և չորացնում ։
Շատ վաղ ժամանակներից թուզն օգտագործվում է բժշկության մեջ։ Այն օգտագործվել է որպես դեղամիջոց հազի և կոկորդի հիվանդությունների դեմ, դրա համար թուզը թրմում էին եռացրած ջրում կամ կաթում։ Պտուղների միջուկը քրտնարտադրության և ջերմիջեցնող հատկություն ունի։ Բացի այդ երկաթի պարունակությունը թզի պտուղներում ավելի շատ է, քան խնձորի մեջ, դրա համար էլ այն խորհուրդ է տրվում երկաթի պակասություն ունեցող մարդկանց մոտ։ Քանի որ թզենու տերևներում պարունակվում է կումարին (նյութ, որը բարձրացնում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը արևի ճառագայթների դեմ), դրանք էլ են օգտագործվում դեղաբուժության մեջ։ Թուզն ունի սնուցող հատկություն, կարգավորում է մարմնի ջերմությունը, հագեցնում է ծարավը։ Թուզը օգտակար է սրտխփոցի դեմ, բրոնխային ասթմայի, հազի, սրտի ցավերի, թոքաբորբի ժամանակ, իսկ նրա օգտագործումը կերակրի մեջ նշի հետ օգտակար է հյուծվածության ժամանակ։ Չորացրած թուզն ունի թուլացնող հատկություն։ Թզի հյութը երեխաների համար ունի ակտիվացնող հատկություն, բացում է ախորժակը, լավացնում է մարսողությունը։ Թզի հյութը օգտակար է նաև մկանային և հոդային ցավերի, մաշկի հիվանդությունների, երիկամների և միզասեռական օրգանների քարերի, լյարդի մեծացման և ցավերի ժամանակ։
Քուշական լեզուներ
Խոսվում է Աֆրիկայի արևելքում և հյուսիս–արևելքում։ Բաղկացած է 5 ենթախմբից․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քուշական լեզուներ
Թուզ
Բուժիչ հատկություններ
Թզի պտուղները մտնում են «Կաֆիոլ» դեղանյութի կազմի մեջ ։
Complicated
Երգացանկ
Ճապոնական, ֆրանսիական, իտալական, հոլանդական հրատարակություններ
Թուզ
Բուժիչ հատկություններ
Ամիրդովլաթ Ամասիացին նշում է, որ ամենաարժեքավորը սպիտակ թուզն է, այնուհետև՝ կարմիրը, սևը։ Տերևներից, պտուղներից արտադրվող սպիտակ հյութը՝ «կաթը», ըստ նրա, բուժում է գորտնուկներից, վիտիլիգոյից (մաշկի պիգմենտացիայի կորուստ)` քսելու ձևով, օգտակար է երիկամային ու միզապարկի հիվանդությունների դեպքում։ Ճյուղերից ստացված մոխիրով հոգնա են անում դիզենտերիայի, լուծի դեմ։ Բույսի կաթը խմում են նաև կարիճի խայթոցի, շան կծածի դեմ (մեղրի հետ)։ Տերևները ծամելը մաքրում է ստամոքսը։ «Կաթի» և մեղրի խառնուրդի կաթեցումը՝ աչքի մեջ, կանխում է կատարակտով հիվանդանալուց։ Չափազանց արժեքավոր սնունդ է թզի չիրը։ Չիրը՝ անանուխի, ուրցի հետ ուտելու դեպքում, մաքրում է միզապարկը, երիկամները։ Թզի չիրը շատ օգտակար է ուտել ընկույզի հետ։ Իսկ եթե չիրը եփվի 1 լ գինու քացախի հետ և 1 օր թողնվի, այնուհետև թրջոց դրվի փայծաղի շրջանում, շատ կօգնի բուժմանը։
Complicated
Երգացանկ
1."Complicated" (The Matrix mix) 4։08
Թուզ
Սենյակային բույս
Ռուսաստանի միջին և հյուսիսային շրջաններում թուզը աճում է սենյակային պայմաններում։ Նա ունի մեծ բլթակավոր գեղեցիկ տերևներ, որոնք ձմռանը թափվում են։ Սենյակային բույսը կարող է պտուղներ տալ, որոնք հաճախ հասունանաում են ամռանը կամ աշնանը երբեմն էլ նաև գարնանը։ Թուզը բազմացնում են ձմեռային (առանց տերևների) և ամառային (կանաչ) տնկիներով։ Ձմեռային տնկիները հասունանում են մեկ-երկու տարում, տնկում են վաղ գարնանը՝ մինչև բողբոջների բացվելը, փխրեցված հողում։ Կանաչ տնկիները տնկում են գարնան վերջին, ամռան սկզբին ավազի մեջ և պահում են խոնավ պայմաններում ապակե տարայի տակ։ Տաք պայմաններում տնկիները արագ արմատակալվում են։ Արմատակալված տնկիները տեղավորում են ծաղկամանների մեջ։
Սակմար-Նազարգուլ
Սակմար-Նազարգուլ (Сакмар-Назаргул, Һаҡмар Наҙарғол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Complicated
Երգացանկ
Ամերիկական հրատարակություն
Թուզ
Սենյակային բույս
{| class="wikitable"
Սակմար-Նազարգուլ
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 154 մարդ։
Complicated
Երգացանկ
1."Complicated" (Tom Lord-Alge Mix) 4։08
Սակմար-Նազարգուլ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թուզ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ֆիկուս Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Complicated
Երգացանկ
2."Complicated" (The Matrix Mix) 3։39
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2002 սինգլներ Կատեգորիա:Ավրիլ Լավինի երգեր Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կոլոմբի Անգեռնի
Կոլոմբի Անգեռնի (Colomby-Anguerny), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2013 թվականի դրությամբ կազմում է 1145 մարդ, բնակչության խտությունը` 204.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.61 կմ² տարածք։
Բնակավայրը ստեղծվել է 2016 թվականի հունվարին` Կոլոմբի սյուր Տան և Անգերնի համայնքների միավորման արդյունքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:2016 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (198601-198700)
Աստերոիդների ցանկ (198501-198600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (198701-198800)
Պասերանո Մարմորիտո
Պասերանո Մարմորիտո (Passerano Marmorito), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 439 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 36 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Կիցա (գյուղ, Էմմաստե շրջան)
Կիցա (Kitsa), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Էմմաստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Էմմաստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(5630) Բիլլշաֆեր
(5630) Բիլլշաֆեր (Billschaefer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 21-ին Ջեք Չայլդի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,243266 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9281 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5584 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1227,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293348 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,9° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջեք Չայլդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարտիկ Մկրտումյան
Մարիտին Մկրտումյան, հայ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։
Ակումբային կարիերա
Իր կարիերան սկսել է «Կիլիկիա» ակումբում, 20 տարեկան հասակում։ 2007 և 2008 թվականների առաջնություններում Մկրտումյանը անցկացրել է 16 հանդիպում։ 2007 թվականին, մասնակցելով Հայաստանի գավաթի խաղարկությանը, ««Բանանցի» հետ տնային պատասխան խաղի ժամանակ հաշիվը բացել է` խաղի 87-րդ րոպեում իրացնելով տուգանային հատվածը ։
2009 թվականի խաղաշրջանին մասնակցել է ընդամենը 6 խաղի։ Հիմնական կազմում նրա տեղի հիմնական մրցակիցը Արտուր Խաչտրյանն էր։ Թույլ թիմային կազմի պատճառով ակումբն առաջնության ընթացքում շատ գոլեր է բաց թողել, և այդ գործոնը մեծապես ազդել է նաև դարպասապահի վիճակագրության վրա։ 2011 թվականի սկզբին «Կիլիկիա» ակումբի ղեկավարությունը պաշտոնական նամակ է ուղարկել Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային` հաղորդելով, որ թիմը կազմալուծվում է և չի կարող մասնակցել 2011 թվականի Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնությանը ֆինանսական խնդիրների պատճառով ։ 2011 թվականի հունվարի 31-ին Հայաստանի ֆուտբոլային ֆեդերացիան պաշտոնապես որոշում է ընդունել բացառել «Կիլիկիա» ակումբի մասնակցությունը ՀՖՖ-ի հովանաորությամբ անցկացվող բոլոր ֆուտբոլային մրցաշարերում։ Այդպիսով դադարել է ակումբի գոյությունը ։
Պրոֆեսիոնալ մակարդակի իր վերջին խաղերը Մկրտումյանն անցկացրել է 2012 թվականի աշնանը։
Ելույթների վիճակագրություն
2013 թվականի մարտի 4-ի տվյալներով.
Կարիերան հավաքականում
2008 Հայաստանի ֆուտբոլի գլխավոր մարզիչների կողմից առաջարկ է ստացել որպես երրորդ դարպասապահ խաղալու Հայաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականում, սակայն այդպես էլ չի մասնակցել հավաքականի որևէ հանդիպման   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Խվոշչի (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Խվոշչի (Хвощи), գյուղ Ռուսաստանի, Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (18601-18700)
Աստերոիդների ցանկ (18501-18600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (18701-18800)
Չոբանօղլու
Չոբանօղլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վան-Տոսպի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օնիկեևո
Օնիկեևո (Оникієве), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օնիկեևո գյուղում բնակվում էր 1 513 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Մալովիսկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ալբաներեն
Ալբաներեն (Gjuha shqipe կամ Shqip), բուն Ալբանիայի բնակչության, ինչպես նաև Կոսովոյում, Հունաստանում, Մակեդոնիայում, Իտալիայում բնակվող ալբանացիների լեզու ։
Աշխարհում ալբաներենով խոսողների թիվը հասնում է 7.6 միլիոնի ։
Ալբաներենը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում գրավում է առանձին խումբ։ Արմատական ալբաներեն բառերն ու ձևերը շատ դժվար է առանձնացնել հունարենից, լատիներենից, թուրքերենից, ինչպես նաև ռոմանական և սլավոնական լեզուներից կատարված փոխառություններից։ Զգալիորեն տարբերվում է մնացած հնդեվրոպական լեզուներից։ Ունի երկու հիմնական բարբառ՝ հյուսիսային կամ գհեգյան, հարավային կամ տոսկյան ալբաներեն։ Ամենահին գրավոր հիշատակարանները վերաբերում են 15-րդ դարին։ 19-րդ դարի վերջին ձևավորվել է իբրև գրական լեզու ։
Պատմություն
Ալբաներենի մասին առաջին հիշատակումը եղել է 1285 թվականի հուլիսի 14-ին Դուբրովնիկում կազմված մի զեկուցագրում, որտեղ մի հանցագործության ականատես ոմն Մաթեոսը վկայում է. «Լեռան կողմից ես լսեցի ալբաներեն կանչող մի ձայն»։
Հոլովներ
Գոյություն ունի հոլովման երկու տեսակ՝ անորոշ և որոշյալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալբաներեն Կատեգորիա:Ալբանիայի լեզուներ Կատեգորիա:Կոսովոյի լեզուներ
Վիրյա
Վիրյա (Viriat), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Էնի գավառ, Վիրյա շրջանի վարչական կենտրոն, Բուրկ ան Բրեսայի կոմունա։
INSEE կոդը՝ 01451։
Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 360 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 65 կմ հյուսիս Լիոնից, 6 կմ հարավ Բուրկ ան Բրեսայից ։
Համայնքով հոսում են Ռեսուզ և Ժյունոն Jugnon գետերը։
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 6006 մարդ ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 3809 մարդկանցից 2848 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 961-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 78.0%, 1999 թվականին 74,2 % էր)։ 2848 ակտիվ բնակիչներից 2642-ը (1378 տղամարդ և 1264 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 206-ը (89 տղամարդ և 117 կին)։ 961 պասիվներից 342-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 354-ը՝ թոշակառուներ, 265-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էն գավառի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Համա
Համա (حماه), քաղաք Սիրիայի կենտրոնական հատվածում՝ Օրոնտ գետի ափին։ Քաղաքը գտնվում է Հոմսից 47 կմ դեպի հյուսիս և մայրաքաղաք Դամասկոսից 209 կմ հեռավորության վրա։
Համարվում է Համայի մարզի և նույնանուն գավառի վարչական կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը։
Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 270 մետր բարձրության վրա։
Պատմություն
Համա քաղաքի ներկայիս տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս նոր քարե դարի և երկաթե դարաշրջանի ժամանակներից։
Համա քաղաքը նաև նշվում է մի շարք արձանագրությունների մեջ, որպես ժամանակների արամերեն լեզվի ամենամեծ կենտրոններից մեկը։
Ալեքսանդր Մակեդոնացու արևելյան արշավանքի ժամանակ քաղաքը ստացել է հունական ծագմամբ Էպիվանիա անունը։ Ավելի ուշ քաղաքում հաստատվել է Բյուզանդիայի վերահսկողությունը։
638-639 թվականներին քաղաքը նվաճել են արաբները։ Խաչակրաց երրորդ արշավանքից հետո 1108 թվականին այստեղ ստեղծվել է խաչակրաց իշխանություններ։
1188 թվականին Սալահ ադ-Դին ալ-Բիտարը վերանվաճել է քաղաքը։ Նրա մահից հետո քաղաքում հաստատվել է մամլուքների կառավարությունը։ 14-րդ դարի սկզբին արդեն քաղաքը համարվում էր Օսմանյան Թուրքիայի կենտրոններից մեկը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից ժամանակ քաղաքը ավերվեց։ Դրանից հետո Թուրքիան ենթարկվեց կապիտուլյացիայի։ Համա քաղաքը (որպես Սիրիայի մաս) անցավ Ֆրանսիային։
1941 թվականին նա դարձավ նորանկախ Սիրիայի բաղկացուցիչ մաս։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Սոֆյա Տոլստայա
Կոմսուհի Սոֆյա Անդրեևնա Տոլստայա (օրիորդական ազգանունը՝ Բերս, ), ռուս գրող Լև Տոլստոյի կինը, Ռուսական կայսրության լուսավորության առաջին նախարարի ծոռը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1844 թվականի օգոստոսի 22-ին (սեպտեմբերի 3) ։ Մոսկվայի պալատական գրասենյակի իսկական պետական խորհրդականի բժիշկ Անդրեյ Եվստաֆևիչ Բերսի (1808-1868) երկրորդ դուստրն է և հոր կողմից սերում է գերմանական ազնվականներից ։ Մայրը՝ Լյուբով Ալեքսանդրովնա Իսլավինան (1826-1886) սերել է վաճառականի ընտանիքից։ Երիտասարդ տարիքում հայրը ծառայել է որպես բժիշկ մոսկվացի բարինյա Վարվառա Պետրովնա Տուրգենևայի մոտ և նրանից ունեցել երեխա՝ Վարվառա Ժիտովան, որն այդպիսով եղել է Սոֆյա Տոլստայայի համահայր ու Իվան Տուրգենևի համամայր քույրը։ Բերս ամուսինների մյուս երեխաներն են եղել երկու դուստրերը՝ Ելիզավետա Անդրեևնա Բերսը (1843—?), Տատյանա Անդրեևնա Կուզմինսկայան (1846-1925) և հինգ որդիները՝ Օրյոլի փոխնահանգապետ Ալեքսանդր Անդրեևիչ Բերսը (1845—?), պետական խորհրդականներ Պյոտր Անդրեևիչ Բերսը (1849-1910) և Ստեպան Անդրեևիչ Բերսը (1855—?), ինչպես նաև Վլադիմիրը (1853—?) և Վյաչեսլավը (1861—?) ։
Տոլստոյների ամուսնական կյանքի առաջին տարիները եղել են ամենաերջանիկը։ Լև Տոլստոյն իր օրագրում ամուսնությունից հետո գրել է. «Անհավատալի երջանկություն... Չի կարող պատահել, որ այս ամենն ավարտվի միայն կյանքով» ։
1880—1890-ական թվականներին կյանքի նկատմամբ Լև Տոլստոյի հայացքների փոփոխության հետևանքով ընտանիքում սկիզբ է առել աններդաշնակություն։ Սոֆյա Անդրեևնան, համաձայն չլինելով ամուսնու նոր գաղափարների, սեփականությունից հրաժարվելու և սեփական, գերազանցապես ֆիզիկական աշխատանքով ապրելու նրա ձգտումների հետ, այնուամենայնիվ լավ հասկացել է, թե բարոյական ու մարդկային ինչ բարձունքի է հասել ամուսինը։ «Իմ կյանքը» գրքում Սոֆյա Անդրեևնան գրել է. ...Նա՝ իմ խեղճ, սիրելի ամուսինը, ինձնից սպասում էր այն հոգեկան միասնականությունը, որը գրեթե անհնար էր իմ նյութական կյանքի ու հոգսերի դեպքում, որոնցից հեռանալ անհնար էր։ Ես չէի կարող մասնակից լինել նրա հոգեկան կյանքին խոսքերով, իսկ այն կյանքի կոչել, քարշ տալով իմ հետևից մեծ ընտանիքը, անիմաստ էր, ինչպես նաև ուժերից վեր։
Սոֆյա Անդրեևնան նեղվել է հաճախ հղի լինելուց. իր ամուսնական կյանքի առաջին երեսուն տարիների ընթացքում ընդհանուր առմամբ հղի է եղել տասը տարի։ Իր տասներեք երեխաներից տասնմեկին նա կրծքով է կերակրել։
Երկար տարիներ Սոֆյա Անդրեևնան մնացել է ամուսնու հավատարիմ օգնականը նրա գործերում` լինելով նրա ձեռագրերի արտագրողը, թարգմանիչը, քարտուղարը, նրա ստեղծագործությունների հրատարակիչը։
Նկարիչ Լեոնիդ Պաստեռնակը, որ Տոլստոյների ընտանիքի մոտ ծանոթներից էր, Սոֆյա Անդրեևնայի մասին ասել է. «Նա շատ տեսակետներից մեծ, ականավոր մարդ էր` որպես Լև Նիկոլաևիչի զույգ... Սոֆյա Անդրեևնան ինքնին մեծ անհատականություն էր» ։ Ունենալով գրական սուր հոտառություն՝ նա գրել է վիպակներ, մանկական պատմվածքներ, հուշագրություններ։ Իր ամբողջ կյանքի ընթացքում (ոչ մեծ ընդմիջումներով) Սոֆյա Անդրեևնան վարել է օրագիր, որի մասին խոսում են որպես նշանակալի ու ինքնատիպ երևույթ հուշագրության բնագավառում և Տոլստոյի մասին գրականության մեջ։ Նա հետաքրքրվել է երաժշտությամբ, գեղանկարչությամբ, լուսանկարչությամբ։
Սոֆյա Անդրեևնայի «նյութական կյանքի ու հոգսերի» մասին կարելի է դատել իր օրագրերի օգնությամբ։ 1887 թվականի դեկտեմբերի 16-ին նա գրել է. Մեկը մյուսին ընդմիջող անթիվ հոգսերի այս քաոսն ինձ հաճախ տանում է խելակորույս կարգավիճակի, և ես կորցնում եմ հավասարակշռությունս։ Չէ՞ որ հեշտ է ասել, բայց ամեն րոպե ինձ համար հոգս են ստեղծում սովորող ու հիվանդ երեխաները, ամուսնուս հիգիենիկ և գլխավորը՝ հոգևոր վիճակը, մեծ երեխաներն իրենց գործերով, պարտքերով, երեխաներով ու ծառայությամբ, Սամարայի կալվածքի վաճառքն ու պլանները, արգելված «Կրեյցերյան սոնատը» ներառող նոր և 13 մասի հրատարակությունը, ․․․․ 13 հատորի սրբագրումները, Միշայի գիշերազգեստները, Անդրյուշայի սավաններն ու երկարաճիտ կոշիկները, չանցկացնել տան համար վճարման ժամկետը, ապահովագրություն, կալվածքի պարհակներ, մարդկանց անձնագրերը, վարել հաշիվները, արտագրել և այլն, և այլն. և այս ամենն անպայման ուղղակիորեն պետք է վերաբերի ինձ։
Իմանալով այն մասին, որ Լև Տոլստոյի կյանքում իր ունեցած դերը միանշանակ չի գնահատվում, Սոֆյա Անդրեևնան գրել է. ...Թող մարդիկ ներողամտությամբ վերաբերվեն նրան, որի համար, հնարավոր է, ուժերից վեր էր պատանեկան տարիքից իր թույլ ուսերին տանել այնպիսի բարձր կոչումը՝ լինել հանճարի ու մեծ մարդու կին։
Տոլստոյի հեռանալն ու մահը ծանր ազդեցություն են ունեցել Սոֆյա Անդրեևնայի վրա, նա խորապես դժբախտ է եղել, բայց չի կարողացել մոռանալ այն, որ մահվանից առաջ չի տեսել ամուսնուն։ 1910 թվականի նոյեմբերի 29-ին նա «Ежедневник»-ում գրել է. Անտանելի կարոտ, խղճի խայթ, թուլություն, խղճահարություն մինչև տառապանք հանգուցյալ ամուսնու համար... Ապրել չեմ կարող։
Լև Տոլստոյի մահվանից հետո Սոֆյա Անդրեևնան շարունակել է հրատարակչական գործունեությունը՝ հրատարակելով իր նամակագրությունն ամուսնու հետ և ավարտին հասցնելով գրողի երկերի ժողովածուի հրատարակությունը։
Իր կյանքի վերջին տարիները Սոֆյա Անդրեևնան անցկացրել է Յասնայա Պոլյանայում, որտեղ էլ մահացել է 1919 թվականի նոյեմբերի 4-ին։ Թաղվել է Յասնայա Պոլյանայից ոչ հեռու՝ Կոչակիի գերեզմանատանը։
Երեխաներ
Լև Տոլստոյն ու Սոֆյա Անդրեևնան ունեցել են 13 երեխա, որոնցից հինգը մահացել են մանուկ հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողների կանայք Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կին գրողներ
Սակոնի (գյուղ, Արդատովսկի շրջան)
Սակոնի (Саконы), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արդատովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արդատովսկի շրջանի բնակավայրեր
Զաբել թագուհու վերադարձը
«Զաբել թագուհու վերադարձը», նկարիչ Վարդգես Սուրենյանցի կտավ։ Նկարվել է 1909 թվականին, այժմ պահվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում մշտական ցուցադրությամբ ։ Կտավը ներկայացնում է Կիլիկիայի հայկական թագավորության մեջ նշանակալի դեր խաղացած Զաբել թագուհու կերպարը։ Սուրենյանցի՝ պատմական թեմատիկայով ստեղծված բարձրարվեստ կտավներից մեկն է։
Ուշագրավ է, որ նկարը հայտնի էր նաև «Զաբել թագուհու թագադրությունը» անվան տակ, սակայն նկարում կատարվող գործողությունը բոլորովին այլ դեպքերի մասին է պատմում։ Նկարում առկա են թագավորական գահանշանների հիմնական էլեմենտները, նշանակում է Զաբելն արդեն թագուհի է։ Այդ հաստատում են նաև պատմիչները, որոնց վկայությամբ Զաբելին թագադրել են 1219 թվականին, այսինքն երբ նա դեռևս մանուկ էր ։
Թեմա
Նկարի կենտրոնական կերպարը Կիլիկիայի հայկական թագավորության թագուհի Զաբելն է։ Լևոն 2-րդի դուստրն է, նա հոր կամքով կարգվում է գահաժառանգ, և քանզի մանկահասակ էր, նրա խնամակալ է դառնում Կոստանդին Գունդստաբլը։ Լևոև 2-րդի մահից հետո Կիլիկիայի իշխանները 1222 թվականին Զաբելին կնության են տալիս Անտիոքի դքսության գահաժառանգ Ֆիլիպին՝ վերջինիս հանձնելով հայկական գահը ։ Շուտով Ֆիլիպն աչքի է ընկնում հակահայ հայացքներով, ի վերջո հայ ֆեոդալների կողմից նա բանտարկվում է ու արտաքսվում երկրից։ Զաբել թագուհին, անսահման վշտի մեջ թողնում է աշխարհիկ կյանքն ու գնում է Սելևկիա, ուր որոշում է դառնալ վանքի մայրապետ։ Կոստանդին Գունդստաբլն ու հայ իշխանները հորդորում են Զաբելին ամուսնանալ Կոստանդինի որդու՝ Հեթումի հետ և խնդրում վերադառնալ Սիս։ Հակառակ իր կամքի Զաբելն ընդունում է իշխանների առաջարկը։ Այս վերադարձն էլ պատկերված է Սուրենյանցի կտավում ։
Զաբել թագուհին աչքի է ընկել քաղաքական ու հասարակական մեծ գործունեությամբ։ Նրա նախաձեռնությամբ Սիս մայրաքաղաքում 1241 թվականին կառուցվել է հիվանդանոց ։ Զաբելը հմուտ է եղել ուսման և գիտության մեջ, նպաստել շինարարական աշխատանքներին, 1238 թվականին հովանավորել է Անդուլ մենաստանի վերակառուցումը, Սսում կառուցել Կաթողիկե և Ս. Մարինե եկեղեցիները։ Պահպանվել են Զաբելի և Հեթում 1-ինի պատկերներով դրամներ ։
Նկարագրություն
«Զաբել թագուհու վերադարձը» ստեղծագործությունն իր հորիվածքային որոշ տարրերով, կերպարների դասավորությամբ, հորիզոնական դեպի դիտողն ուղղված և ճարտարապետությամբ սահմանափակված հորինվածքով, թերևս, հիշեցնում է Ջոտտոյի «Սուրբ Ֆրանցիսկը Սուլթանի առջև» որմնանկարը։ Սուրենյանցի նկարում անկյունագծերի հատումներն աջ կողմում կազմում են նաժիշտի գլխի գագաթը, ձախում՝ Զաբելի ձեռքը, նրա գլխավերևն ու հագուստի ստորին մասը ։
Զաբելի սլացիկ հասակը, կիսաթեք գլուխը, կրծքին դրած ձեռքը, կիսախուփ աչքերը անհուսալիություն և անզորություն են արտահայտում։ Սպասուհիները ծնկի են եկել, խոնարհվել իրենց թագուհու առջև։ Որպես բռնության խորհրդանիշ, դռների մոտ կանգնած են սպառազեն երկու զինվորներ։ Սառը, միապաղաղ հատակը, միօրինակ կամարները և կանաչ վարագույրով ծածկված մռայլ հեռուն լրացնում են Զաբելի կերպարը, որոնց միջոցով նա դառնում է ավելի արտահայտիչ, զուսպ և ինքնամփոփ ։
Կոմպոզիցիայի կառուցման ժամանակ նկարիչն առաջնորդվում է ուղղահայաց և զուգահեռ գծերի սկզբունքով։ Այդ հարցում օգնության են գալիս նաև նույն ձևով դրված գունային գծերը։ Դա հատուկ երաժշտականություն է հաղորդում նկարին և միաժամանակ փոքր չափի աշխատանքը դարձնում մեծակտավ ստեղծագործություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարդգես Սուրենյանցի նկարներ Կատեգորիա:1909 նկարներ
Կիցեկյուլա
Կիցեկյուլա (Kitseküla), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Հաասլավա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Հաասլավա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Թամիլ Նադուի օրենսդիր ժողով
Թամիլ Նադուի օրենսդիր ժողով (तमिलनाडु विधान सभा), Հնդկաստանի Թամիլ Նադու նահանգի երկպալատ օրենսդիր ժողով։ Թամիլ Նադուի օրենսդիր ժողովն այժմ ունի 234 ընտրված անդամ։ Կառնատակայի օրենսդիր ժողովը հիմնականում հանդիպում է Չենայ քաղաքում գտնվող ժողովի շենքում ։
Թամիլ Նադուի օրենսդիր ժողովի անդամներն ընտրվում են նահանգի մեծահասակ բնակիչների կողմից փակ քվեարկությամբ։ Յուրաքանչյուր ընտրատարածք ընտրում է օրենսդիր ժողովի մեկ անդամ։ Ժողովն ընտրվում է հարաբերական մեծամասնության համակարգի կամ պարզ բազմության համակարգի օգտագործմամբ։ Ընտրություններն անցկացվում են Հնդկաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թամիլ Նադուի օրենսդիր ժողով Կատեգորիա:Հնդկաստանի նահանգների ստորին պալատներ Կատեգորիա:Ազգային ստորին պալատներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Հնդկաստանի կառավարություն Կատեգորիա:1952 հիմնադրումներ
Ներսածին կաննաբինոիդային համակարգ
Ներսածին կաննաբինոիդային համակարգ (էնդոկաննաբինոիդային համակարգ), օրգանիզմում առաջացող նեյրոմոդուլյատոր լիպիդների (կաննաբինոիդներ, մասնավորապես՝ էնդոկաննաբինոիդներ) և նրանց ընկալիչների համակարգ օրգանիզմում, որոնք մասնակցում են տարբեր ֆիզիոլոգիական գործընթացներին, մասնավորապես՝ ցավի զգացողությանը, ախորժակին, տրամադրությանը, հիշողությանը և այլն։ Ըստ բնույթի էյկոզանոիդներ են։ Ներսածին կաննաբինոիդային համակարգն ներառում է.
Էնդոկաննաբինոիդային համակարգը հետազոտվում է ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական, գենետիկական և դեղաբանական մեթոդներով։ Հետազոտությունները վկայում են, որ սրանք գործում են որպես նեյրոմոդուլյատորներ  տարբեր բնույթի ֆիզիոլոգիական գործընթացների համար, մասնավորապես՝ շարժողական ակտիվություն, սինապսային պլաստիկություն , ախորժակ , և ցավի զգացողություն ։
Ընկալիչներ
, Կաննաբինոիդները կապվում են հատուկ ընկալիչներին, որոնք տեղակայված են կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային, ինչպես նաև իմունային համակարգերում։ Սրանք երկու տեսակ են՝ CB1 և CB2 Այս ընկալիչների խտությունն ու ակտիվությունը կախված է նրանց թողարկած ֆիզիոլոգիական ազդեցություններից։ Օրինակ, առնետների մոտ ընկալիչների ամենաբարձր խտությունը հիմային կորիզներում է և ուղեղիկում, կենտրոններում, որոնք առավելապես ներգրավված են կենդանու շարժողական ակտիվության մեջ ։ Մարդու մոտ ընկալիչները առավել քիչ խտությամբ են հանդիպում այս գոտիներում, որով էլ բացատրվում է ինչպես կարող են կաննաբինոիդային ընկալիչները մասնակցել շարժողական գործողության կարգավորմանը։
Մկների վրա կատարված վերջին հետազոտությունները CB1 ևCB2 վկայում են, որ կաննաբինոիդները կարող են ազդեցություն թողնել նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նրանց ընկալիչները ներկայացված չեն բջիջների վրա։ Սա նշանակում է, որ ուղեղում լրացուցիչ կապող ընկալիչներ կարող են լինել Ցույց է տրվել 2-արախիդոնոիգլիցերոլի (2-AG) ազդեցությունը TRPV1 ընկալիչների վրա, որոնք կարող են հանդես գալ որպես կաննաբինոիդների ընկալիչների թեկնածուներ ։
Էնդոկաննաբինոիդների սինթեզ և տրոհում
Հետսինապասյաին թաղանթում կալցիումի ներհոսքն ակտիվացնում է տրանսացիլազ ֆերմենտին, որը կատալիզում է էնդոկաննաբինոիդների կենսաինթեզի սկզբնական փուլը։ Այն թաղանթային ֆոսֆոլիպիդ ֆոսֆատիդիլէթանոլամինը վերածում է N-ացիլ-ֆոսֆատիդիլէթանոլամինի (NAPE)։ Ֆոսֆոլիպազ D-ն տրոհում է NAPE-ը մինչև անադամիդ ։ Այդ գործընթացը միջնորդվում է լեղաթթուներով ։ NAPE-ի տրոհումը թուլանում է կալցիումի իոնների ցածր քանակների դեպքում, սակայն ընդհանրապես չի անհետանում։ Սա վկայում է որ անանդամիդի սինթեզը կատարվում է տարբեր եղանակներով ։ 2-AG-ի սենթեզն առավելի քիչ է ուսումնասիրված։
Արտադրումից հետո արտաբջջային միջավայրից էնդոկաննաբինոիդները փոխադրիչներով անցնում են նեյրոգլիայի բջիջներ, որտեղ և ապաակտիվացվում են։ Այստեղ նրաք տրոհվում են ճարպաթթու ամիդ հիդրոլազով (FAAH), որը տրոհում է անանդամիդը մինչև արախիդոնաթթու և էթանոլամին կամ մոնոացիլգլիցերոլ լիպազ (MAGL), իսկ 2-AG-ն՝ մինչև արախիդոնաթթու և գլիցերոլ ։ Արախիդոնաթթուն ելանյութ է լեյկոտրիենների և պրոստագլանդինների սինթեզի համար ։ FAAH-ի ինհիբիտորը (URB597) շատացնում է անանդամիդի քանակը առնետների և պրիմատների ուղեղում։ Սա կարող է հիմք հանդիսանալ նոր ցավազրկողների և այլ դեղամիջոցների ստացման համար ։
Վերջին հետազոտությունները վկայում են, որ կաննաբինոիդները կարող են ազդել այլ ընկալիչների վրա ևս, կամ ներգրավվել այլ ֆիզիոլոգիական գործընթացներում ։
Ներբջջային ազդեցություն
Կաննաբինոիդային ընկալիչները նախասինապսային թաղանթի հատվածում տեղակայված G-սպիտակուցով զուգակցված ընկալիչներ են։ Հիմնականում ենթադրվում է, որ CB1-ի ակտիվացումը կաննաբինոիդներով նվազեցնում է ցիկլիկ ադենոզին միաֆոսֆատի (ցԱՄՖ) քանակը բջջի ներսում, ադենիլատցիլկազի ապաատիվացման և միտոգեն-ակտիվացված պրոտեինկինազի (MAP կինազ) ավելացման մեխանիզմով ։ Տարբեր կաննաբինոիդներ տարբեր ուժով են ապաակտիվացնում ադենիլատցիլկազին, որով էլ բացատրվում է նրանց տարբեր ազդեցությունները վարքային ռեակցիաների վրա։ CB1-ի ակտիվացումը մեծացնում է տրանսկրիպցիայի որոշ գործոների ակտիվությունը, օրինակ՝ c-Fos-ի, Krox-24-ի։
Նեյրոնների դրդունակություն
CB1-ով առաջանում են թաղանթային պոտենցիալի փոփոխություններ։ CB1-ի ագոնիստները թուլացնում են կալցիումի ներհոսքը N-տիպի կալցիումական անցուղիների, P-տիպի կալցիումական անցուղիների, Q-տիպի կալցիումական անցուղիների և L-տիպի կալցիումական անցուղիների ապաակտիվացման միջոցով ։ Կալցիումական անցուղիների վրա թողած ազդեցությունը և G-սպիտակուցակախյալ ընկալիչների ակտիվացումը ակտիվացնում են կալիումական անցուղիները։ CB1 ընկալիչների գործունեությունից ակտիվանում են G-սպիտակուցակախյալ կալիումական անցուղիները ։
Կենտրոնական նյարդային համակարգում CB1 ընկալիչներն ազդում են նեյրոնների դրդունակության վրա, թուլացնելով սինապսաներով ազդակների մուտքը ։ Սա նախասինապսային արգելակում է ։ Այս գործընթացում հիմնականում ներգրավված են իոնային անցուղիները, սակայն հետազոտությունները վկայում են, որ նեյրոտրանսմիթերների արտադրումը կարող է արգելակվել նաև առանց անցուղիների մասնակցության, օրինակ՝ G-սպիտակուցով հարուցված ադենիլատցիկլազի կամ պրոտեինկինազ A-ի ապաակտիվացման միջոցով ։
Պալլացոյի և գործակիցների կողմից վարքագծային ռեակցիաների հետազոտություններում պարզվել է, որ գլյուտամատային իոնոտրոպ NMDA-ընկալիչները և գլյուտամատային մետաբոտրոպ (mGluRs) ընկալիչները CB1 ընկալիչների հետ համատեղ մասնակցում են ցավազգացողության թուլացմանը՝ անալգեզիային, սակայն դրա մեխանիզմը մինչև վերջ բացահայտված չէ։ Ենթադրություն կա, որ CB1 ընկալիչներն ազդում են նեյրոնային դրդունակության վրա տարբեր մեխանիզմներով։
Հիշողություն
Տետրահիդրոկաննաբինոլի (THC) ազդեցությամբ ճնշվում է մկների հիպոկամպում երկարատև պոտենցիացիան, որը շատ հարկավոր է երկարատև հիշողության առաջացման համար ։ Սա ապացուցվում է այն հանգամանքով, որ կանեփ ծխողների մոտ վատանում է հիշողությունը ։ Մկներն առանց CB1 ընկալիչների, ցուցաբերում են ավելի բարձր հիշողություն և երկարատև պոտենցիացիա, որը վկայում է, եր էնդոկաննաբինոիդային համակարգը մասնակցում է հին հիշողության վերացմանը։ Հակառակ արդյունքներն են ստացվել այն մկների մետ, որոնք ենթարկվել են HU-210 սինթետիկ կաննաբինոիդի ազդեցությանը։ Նրանց հիպոկամպում նկատվել է նեյրոնների աճի խթանում այն գոտիներում, որոնք ներգրավված են հիշողության ձևավորմանը ։ Հիմնվելով այս փաստերի վրա, կարելի է ենթադրել, որ էնդոկաննաբինոիդների ազդեցությունը հիշողության վրա կախված է նրանից, թե որ տեսակի նեյրոնների (դրդող, արգելակող) և ուղեղի որ հատվածի վրա են դրանք ազդում։
Դերը հիպոկամպի նեյրոգենեզում
Հասուն ուղեղում էնդոկաննաբինոիդները հիպոկամպում օժանդակում են նեյրոգենեզին ։ CB1 ընկալիչների ակտիվացումը ներսածին և արտածին կաննաբինոիդներով խթանում է նեյրոնային նախորդների ձևավորումն ու զարգացումը, որը չի նկատվում այս ընկալիչների բացակայության կամ շրջափակման դեպքում ։