cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեթյու Շեփարդ
Սպանություն
Հոկտեմբերի 7-ի կեսգիշերից քիչ անց Մեթյուն բարում ծանոթացել է 21-ամյա Ռասել Հենդերսոնի և 22-ամյա Ահարոն Մաք Քինիի հետ ։ Տղաները Շեփարդին հաճելի են թվացել, և նա պատմել է նրանց իր մասին։ Ի պատասխան՝ տղաներն ասել են, որ իրենք գեյ են։ Այնուհետև, փորձելով հասկանալ, թե ինչպես Շեփարդը կարող է լքել բարը երկու կասկածելի անծանոթ մարդկանց հետ, ընկերները կտրականապես մերժել են հավանականությունը, որ Մեթյուն գայթակղվում է պատահական հարաբերությունից։ Նա այն մարդկանցից չէր, որոնք կարող էին սեռական հարաբերություն ունենալ անծանոթ մարդկանց հետ ։ Մաք Քինիի խոսքերով՝ Մեթյուն խնդրել է իրեն տուն տանել՝ պատճառաբանելով, որ ինքը շատ հարբած է ։
Երբ Շեփարդը նստել է տղաների մեքենան, Մաք Քինին ատրճանակwv հարվածել է նրա գլխին։ Նրանք Մեթյուին տարել են քաղաքի ամայի մի վայր, որտեղ նրան կապել են ցանկապատին, դաժան ծեծի ենթարկել, կողոպտել ու թողել, որ ցրտից մահանա։ Հանցագործները նաև իմացել են Մեթյուի տան հասցեն և մտադրվել են թալանել այն, սակայն ձերբակալվել են նախքան մտահղացումն իրագործելը։ Վերադառնալով քաղաք՝ նրանք նորից կռվի մեջ են ներքաշվել, և նրանց ձերբակալել է մի ոստիկան։ Խուզարկելով մեքենան՝ նա հայտնաբերել է արյունաթաթախ ատրճանակ, անծանոթ մարդու իրեր և դրամապանակ և ենթադրել է, որ այս երկուսը ինչ-որ այլ հանցանք էլ են գործել ։
18 ժամ անց Շեփարդին պատահաբար տեսել է կողքով անցնող հեծանվորդը։ Մեթյուն դեռ կենդանի է եղել, բայց այնքան տանջված, որ տղամարդուն սկզբից թվացել է, թե ցանկապատից կապված և կախված մարմինն անկենդան է` բանջարանոցային խրտվիլակ ։ Մեթյուին տեղափոխել են Կոլորադո նահանգի Ֆորտ Քոլինսի Պադրե Վելլի հիվանդանոց։ Նրա մոտ եղել է գանգի ոսկրերի կոտրվածք՝ հիմքից մինչև աջ ականջի առաջին ծայրը, ուղեղի ցողունի և որովայնի խոռոչի օրգանների ծանր վնասվածք, ինչպես նաև գլխի, դեմքի, պարանոցի և կրծքավանդակի բազմաթիվ մանր վերքեր ու քերծվածքներ ։ Վնասվածքներն այնքան ծանր են եղել, որ բժիշկները չեն վիրահատել նրան։ Շեփարդին միացրել են թոքերի արհեստական օդափոխության ապարատ, և հինգ օր անց՝ հոկտեմբերի 12-ին, ժամը 12:53-ին, նա մահացել է՝ այդպես էլ գիտակցության չգալով  ։
Հետաքննություն և դատ
<div class="floatright" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> Ֆրեդ Ֆելպսն ու իր ցուցարարները Մեթյուի վրա հարձակումից անմիջապես հետո նրա ընկերներն ու տեղական ԼԳԲՏ ակտիվիստները ոստիկանությանը հայտնել են, որ նա գեյ է եղել, հարձակումը հստակ կատարվել է հոմոֆոբիայի հողի վրա, և նրանք թույլ չեն տա անտեսել այդ փաստը։ Նրանք գրավել են ԶԼՄ-ների ուշադրությունը և պիկետներ կազմակերպել՝ պահանջելով արդար և օբյեկտիվ հետաքննություն ։ Դատարանը գտնվել է գեյ-ակտիվիստների և նրանց հակառակորդների աննախադեպ քաղաքական ճնշման պայմաններում։ Ֆրեդ Ֆելփսի Ուեստբորո բապտիստական եկեղեցին պիկետներ է կազմակերպել դատարանի շենքի մոտ՝ պահանջելով մեղմացնել մարդասպանների պատիժը և նրանց չդատապարտել մահապատժի։ Ընդ որում նրանք ձեռքերում պահել են պաստառներ՝ «Matthew is now in Hell» (Մեթյուն հիմա դժոխքում է), «God Hates Fags» (Աստված ատում է համասեռամոլներին), «God Hates Fag Enablers» (Աստված ատում է համասեռամոլների մեղսակիցներին), «Fags Doom Nation» (Համասեռամոլները դատապարտում են ազգը) և այլ նմանատիպ գրություններ։ Հենց այս կարգախոսերով էլ նրանք պիկետ են կազմակերպել գերեզմանոցում, որտեղ թաղվել է Շեփարդը  ։ ԼԳԲՏ շարժման ակտիվիստները փորձել են հասնել նրան, որ Լարամիի քաղաքապետարանն արգելի Ֆրեդ Ֆելպսի կազմակերպությանն անցկացնել իր պիկետները։ Սակայան քաղաքային դատը հաստատել է, որ համաձայն ԱՄՆ սահմանադրության առաջին ուղղման, որն ապահովում է բոլոր քաղաքացիների խոսքի ազատությունը, ոչ ոք իրավասու չէ արգելել Ֆելպսին և նրա ակտիվիստներին արտահայտել իրենց տեսակետը, առավել ևս այն դեպքում, երբ այն մոտիվացված է նրանց կրոնական համոզմունքներով։ Այդ ժամանակ Մեթյու Ռոմեյն Պատերսոնի ընկերուհին և նրա կողմից կազմակերպված «Սպիտակ հրեշտակներ» շարժումը որդեգրել են նոր մարտավարություն․ վարդագույն եռանկյուններով սպիտակ հագուստներ հագնելով՝ նրանք շրջապատել են հոմոֆոբներին՝ մեկուսացնելով նրանց լրագրողներից և հասարակությունից և անտեսանելի դարձնելով իրենց ցույցը դատարանի պատուհաններից։ Նման մարտավարություն նրանք կիրառել են նաև ավելի ուշ, բայց իշխանությունները, վախենալով բախումից, շուտով հայտարարել են, որ կողմերը պիտի իրենց ցույցերն անցկացնեն տարբեր վայրերում   ։ Լարվածությունն այնքան ուժեղ էր, որ որդուն հրաժեշտ տալու արարողության ժամանակ Դենիս Շեփարդը հագել է զրահաբաճկոն, քանի որ կասկածներ կային, որ գեյերի արմատական հակառակորդները կարող են վտանգի ենթարկել նրա կյանքը։ Քել Ռեռուչան՝ գործընթացի մեղադրողներից մեկը, ափսոսանքով հիշել է․ «Ամենաթախծալին այն է, որ այդ մարդիկ թույլ չտվեցին Մեթյուին արժանապատվությամբ թաղել։ Ես երբեք չեմ տեսել այնպիսի մարդկանց, որոնց մեջ այդքան շատ է ատելությունը» ։
Մարդասպաններ Ռասել Արթուր Հենդերսոնն ու Ահարոն Ջեյմս Մաք-Քինին մեծացել են պրոբլեմատիկ ընտանիքներում։ Հենդերսոնը դաստիարակվել է առանց հոր և վաղ հասակից սեր է ունեցել խմիչքի հանդեպ։ Մաք-Քինիի հայրը հազվադեպ է հայտնվել տանը և ի վերջո բաժանվել է նրա մոր հետ, ով ավելի ուշ մահացել է բժշկական սխալի պատճառով։ Ահարոնը ստացել է 100 000 դոլար որպես փոխհատուցում, բայց գումարի մեծ մասը նա օգտագործել է ավտոմեքենաների և թմրանյութերի վրա, քանի որ 18 տարեկանից ունեցել է լուրջ կախվածություն մեթամֆետամինից ։ Մաք-Քինիի նախկին ընկերուհին՝ Քրիստին Փրայսը և նրա ընկերներից մեկը հայտարարել են, որ Ահարոնը եղել է բիսեքսուալիստ և այդ պատճառով ատել է սեքս-փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին, բայց ինքը՝ մեղադրյալը, հերքել է տղամարդկանց հետ որևէ կապ ունենալը, ասելով, որ վերաբերվում է դրան զզվանքով ։
Ձերբակալությունից անմիջապես հետո հանցագործները կապվել են իրենց ընկերուհիների հետ և խնդրել են տալ իրենց այլուրեքություն։ Աղջիկները սկզբում հաստատել են նրաց ցուցմունքները, բայց երբ իմացել են, որ Շեփարդը ոչ թե ծեծվել, այլ մահացել է ստացած վնասվածքներից և որ նրանց սպառնում է մեղադրանք սպանության մասնակցության և սուտ ցուցմունք ներկայացնելու համար, հետ են վերցերլ իրենց այլուրեքություններն ու հանդես եկել ընդդեմ մեղադրյալների ։ Մաք-Քինին և Հենդերսոնը փորձել են արդարացնել իրենց գործողություններն այսպես կոչված «գեյ-խուճապով»։ Մարդասպանները մեղադրել են Շեփարդին սեքսուալ ոտնձգությունների մեջ, որոնք, իբր թե, մտցրել են նրանց աֆեկտի դրության մեջ, ինչի արդյունքում նրանք չեն կառավարել իրենց գործողությունները ։ Դատահոգեբուժական փորձաքննությունը ցույց է տվել, որ երկու ամբաստանյալներն ամբողջությամբ մեղսունակ են եղել հանցագործության կատարման պահին և գիտակցել են իրենց արաքները ։ Մեղադրյալները նաև չեն կարողացել բացատրել, թե ինչու են թալանել իրենց զոհին և պատրաստվել ներխուժել Շեփարդի տուն, եթե գտնվել են գեյ-խուճապից առաջացած աֆեկտի կարգավիճակում։ Երբ այս տարբերակը հերքվել է, Հենդերսոնն ու Մաք-Քինին սկսել են հաստատել, որ ուզել են ուղղակի թալանել Մեթյուին, և ոչ սպանել, իսկ հարձակման մոտիվը ոչ թե հոմոֆոբիան էր, այլ թալանելու ցանկությունն ու թմրանյութերից առաջացած անկառավարելի ագրեսիան։ Սակայն հետաքննությունը հաստատել է, որ այդ օրը նրանք չեն գտնվել թմրանյութերի ազդեցության տակ։ Բացի դրանից պարզվել է, որ մեղադրյալներն ավելի վաղ պարբերաբար ցանկություն են հայտնել «ծեծի ենթարկել ինչ-որ գեյի»։ Սպանության հետաքննության ղեկավար սերժանտ Ռոբ դե Բրին հայտարարել է, որ ամեն ինչ կարող էր սկսվել սովորական թալանից, բայց հանցագործների մնացած գործողությունները կապված են եղել այն բանի հետ, որ Մեթյուն գեյ էր ։ Երբ Ռասել Հենդերսոնի առջև կանգնել է մահապատժի ենթարկվելու սպառնալիքը հատուկ դաժանությամբ սպանության համար, նա ամեն ինչ խոստովանել է և իր կյանքը պահպանելու դիմաց մանրամասն ցուցմունքներ տվել հանցակցի դեմ։ Դրանից հետո խոստովանություն է արել նաև Մաք-Քինին ։
Մեթյուի ծնողները խնդրել են դատարանին պահպանել հանցագործների կյանքերը որպես իրենց որդու հիշատակ։ Նրանք ասել են, որ ուզում են բուժել իրենց հոգու վերքերը՝ մարդասիրություն ցուցաբերելով նրանց հանդեպ, ովքեր մերժել են Մեթյուին ողորմածության մեջ, երբ նա աղաչել է ողորմածություն։ Նման որոշման մեկ այլ պատճառ էլ ցանկությունն էր, որ բանտում առանց ազատ արձակվելու շանսեր ունենալու նստած մարդասպաններն ամեն օր մտածեն այն մասին, թե ինչ են արել։ Շեփարդները հաստատակամ են մնացել իրենց մտադրության մեջ, չնայած, որ տեղի ունեցած իրադարձությունները Դենիսին զրկել են ոչ միայն որդուց, այլև հորից։ Մեթյուի պապը կյանքից հեռացել է թոռանից երեք շաբաթ անց՝ չդիմանալով տեղի ունեցածին ։ Ռասել Հենդերսոնը և Ահարոն Մաք-Քինին դատապարտվել են ցմահ բանտարկության՝ առանց վաղաժամկետ ազատման իրավունքի ։
Ժառանգություն
Մեթյու Շեփարդի վրա հարձակումն ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում առաջացրել է բազմաթիվ մարդկանց վրդովմունքը և սկիզբ է դրել ատելության հողի վրա կատարված հանցագործությունների մեջ սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության ընդգրկման համար հասարակական շարժմանը։ Նման օրենքներ են ընդունվել ԱՄՆ մի շարք նահանգներում ։ Համազգային օրենսդրության մեջ համապատասխան ուղղումները փորձել է անցկացնել Բիլ Քլինթոնը, սակայն դրանք մերժվել են Կոնգրեսի կողմից։ Հաջորդ նախագահը՝ Ջորջ Բուշ կրտսերը, ինքն է եղել փոփոխությունների հակառակորդը, և նրա օրոք օրենքը նույնպես չի փոխվել։ Վերջապես, 2009 թվականին օրենսդիրներն հաստատել են «Մեթյու Շեփարդի և Ջեյմս Բորդ կրտսերի ակտը» (հոկտեմբերի 28-ին ստորագրվել Է Բարաք Օբամայի կողմից), որը հոմոֆոբիան, տրանսֆոբիան և սեքսիզմը հավասարեցրել է ռասիզմի և ազգայնականության դեմ հարձակումների շարժառիթներին ։
Դենիս և Ջուդի Շեփարդները, որոնք որդու կյանքի օրոք այդպես էլ չեն կարողացել մինչև վերջ ընդունել նրա համասեռամոլությունը, պատահածից հետո դարձել են սեռական փոքրամասնությունների իրավունքների համար շարժման մասնակիցներ։ Նրանք աջակցել են գեյերի և լեսբուհիների ծնողների միավորմանը և հիմնել Մեթյու Շեփարդի հիմնադրամ, որը պարգևատրում է արվեստի գործիչներին, որոնք իրենց ստեղծագործություններում անդրադառնում են հանդուրժողականության թեմային։ Մեթի ծնողները բազմաթիվ հարցազրույցներ և հրապարակային դասախոսություններ են տվել համասեռամոլների հանդեպ հանդուրժողական վերաբերմունքի անհրաժեշտության մասին ։ Ռոմեյն Փաթերսոնը նաև դարձել է ԼԳԲՏ շարժման ակտիվիստ և ստեղծել է կայք, որի բաժիններից մեկն ամբողջությամբ նվիրված է իր ընկեր Մեթյուին ։
Հողամասի սեփականատերը, որտեղ կանգնած է եղել ցանկապատը, որին կապել են Մեթին, այդ վայրում տեղադրել է Շեփարդի հուշարձանը, իսկ հեռուստահաղորդավարուհի և դերասանուհի Էլեն Դեջեներեսը Վաշինգտոնում անցկացրել է Մեթյուի հիշատակի արարողությունը ։ 2008 թվականին նահանգապետ Դեյվ Ֆրոյդենտալի ներկայությամբ կանգնեցվել է Վայոմինգի համալսարանի հուշարձանը ։ Ֆրեդ Ֆելփսը փորձել է Լառամի կենտրոնական զբոսայգում հուշարձան ստեղծել, որի վրա փորագրված կլիներ այն մասին, որ Շեփարդը դժոխքում է, որ Աստծո պատիժը կընկնի բոլոր գեյերի վրա, և Աստվածաշնչի համապատասխան մեջբերումները այդ թեմայով։ Դա կտրուկ բողոք է առաջացրել հասարակության մեջ, և քաղաքային խորհուրդը մերժել է հոմոֆոբների ատելություն քարոզող հուշարձանի կառուցումը։ Այնուհետև Ֆելփսն իր կայքում ստեղծել է հուշարձանի վիրտուալ նմանօրինակը  ։
Ողբերգության մասին նկարահանվել են «Մեթյու Շեփարդի պատմությունը», «Ատելության հողի վրա հանցագործության անատոմիան» և «Լարամիի նախագիծը» ֆիլմերը։ Վերջինս հիմնված է համանուն թատերական ներկայացման վրա, որն ավելի ուշ շարունակություն է ստացել «Լարամի նախագիծը. 10 տարի անց» ներկայացման մեջ ։ Մեթյուին կենդանի կարելի է տեսնել սենատոր-գոմոֆոբի մասին վավերագրական ժապավենում Ջեսի Հելմսի «Թանկագին Ջեսի» կարճ հարցազրույցում  ։
Մեթի հիշատակին նվիրված են բազմաթիվ երգեր, այդ թվում՝ Մելիսա Էթերիջի «Scarecrow», Էլթոն Ջոնի «American Triangle», «Thursday» խմբի «M. Shepard», Ռենդի Դրիսկոլ «What Matters», «Protest the Hero» խմբի «Fear and Loathing in Laramie», Սինդի Լոպերի «Above the Clouds», Բրայան Հաուսթոնի The Ballad of Matthew Shepard, Ռոն Սեքսմիթի «God Loves Everyone», «Trivium» խմբի «And Sadness Will Sear», «Good Riddance» խմբի «Cheyenne», «Big Country» խմբի «Trouble the Waters», Թորի Ամոսի «Merman» և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ Կատեգորիա:Հոմոֆոբիա Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներն ԱՄՆ-ում
Բոյուքդուզ (լեռ)
Բոյուքդուզ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում Երևանի նահանգի Նախիջևանի գավառում, Նախիջևան քաղաքից 8-9 կմ հարավ-արևելք, Արաքս գետի ձախ կողմում, բարձրությունը ավելի քան 1000 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Լեոնիդ Պաստեռնակ
Լեոնիդ Օսիպովիչ Պաստեռնակ (Леонид Осипович Пастернак, փաստաթղթերի համաձայն՝ Ավրում Իցխոկ-Լեյբ (Аврум Ицхок-Лейб) կամ Իսահակ Իոսիֆովիչ, Պաստեռնակ Исаак Иосифович, Пастернак, նաև Պոստեռնակ (Постернак), ), ռուս գեղանկարիչ և գծանկարիչ, ժանրային կոմպոզիցիաների ու գրքերի նկարազարդումների վարպետ։ Գրող Բորիս Պաստեռնակի ու ճարտարապետ Ալեքսանդր Պաստեռնակի հայրն է։
Կենսագրություն
Ավրում Իցխոկ-Լեյբ Պոստեռնակը ծնվել է 1862 թվականի մարտի 22-ին (նոր տոմարով՝ ապրիլի 3) Օդեսայում, հրեայի ընտանիքում։ Նրանից բացի ընտանիքում եղել են ևս հինգ երեխաներ։ Նրա հայրը՝ Իոսիֆ (Օսիպ) Կիվովիչ Պոստեռնակը, վարձակալել է Սլոբոդկայի Ռոժդեստվենսկի փողոցի № 9 տանը տեղակայված հյուրանոցի ութ համար, ուր տեղափոխվել է ապագա նկարչի ողջ ընտանիքը, երբ նա դեռ երեխա էր ։ Պապը՝ Կիվա-Իցխոկ Պոստեռնակը, եղել է Օդեսայի հրեական հուղարկավորումների եղբայրության (խևրա կադիշա) հիմնադիրներից մեկը ։
Մանուկ հասակում հետաքրքրություն է ցուցաբերել նկարչության նկատմամբ, սակայն ծնողները հավանության չեն արժանացրել նրա այդ հակումը։ 1879 թվականից մինչև 1881 թվականը Լեոնիդը սովորել է Օդեսայի նկարչական դպրոցում, սակայն նկարչի մասնագիտությունն ընտրել է ոչ միանգամից։ 1881 թվականին նա ընդունվել է Մոսկվայի համալսարան և երկու տարի սովորել բժշկական ֆակուլտետում։ 1883 թվականին տեղափոխվել է Նովոռոսիյսկի համալսարան (Օդեսա), որտեղ երկու տարի սովորել է իրավաբանական ֆակուլտետում մինչև 1885 թվականը (1883-1884 ակադեմիական տարվա ուսանողների և 1885 թվականի շրջանավարտների ցանկում գրանցված է որպես Իցխոկ Պոստեռնակ, Ицхок Постернак) ։
Այն բանից հետո, երբ նրա «Նամակ տնից» («Письмо из дому») նկարը Տրետյակովյան պատկերասրահի համար գնում է Պավել Տրետյակովը, նա որոշում է տեղափոխվել Մոսկվա, որտեղ 1889 թվականին ամուսնանում է դաշնակահարուհի Ռոզալիա Իսիդորովնա (Ռայցա կամ Ռոզա Սրուլևնա) Կաուֆմանի հետ, ով մինչ այդ դասավանդում էր Ռուսական երաժշտական միության Օդեսայի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասարանում (առաջին որդու՝ Բորիսի ծննդյան մասին սինագոգային գրությունում հիշատակվում է որպես Իսահակ Իոսիև Պոստեռնակ) ։
Լեոնիդ Պաստեռնակը մասնակցել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության ամենամյա ցուցահանդեսներին։ Անդամակցել է «Արվեստի աշխարհ» միությանը։ 1880-ական թվականների վերջին ու 1890-ական թվականների սկզբին դասավանդել է նկարիչ-ճարտարապետ Անատոլի Գունստի Գեղեցիկ արվեստների ուսումնարանում։ 1894 թվականին Լեոնիդ Պաստեռնակը հրավիրվում է դասավանդելու Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում և համաձայնում՝ նախապես պայմանավորվելով, որ չի կնքվելու։
1921 թվականին Լեոնիդ Պաստեռնակը կնոջ ու դուստրերի հետ մեկնել է Գերմանիա բուժվելու նպատակով, սակայն ապաքինվելուց հետո նրանք չեն վերադարձել ԽՍՀՄ։ Տարագրության ընթացքում Լեոնիդ Պաստեռնակն ստեղծել է Ալբերտ Այնշտայնի, Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Դ. Օսբորնի դիմանկարները։ 1924 թվականին մասնակցել է դեպի Պաղեստին կատարված պատմաազգագրական գիտարշավի, որ կազմակերպել էր Ա. Է. Կոգանը։ Գրել է եբրայերեն ու ռուսերեն լույս տեսած «Ռեմբրանդտն ու հրեականությունը նրա արվեստում» («Рембрандт и еврейство в его творчестве», 1923) գիրքը ։
1938 թվականին հեռացել է Գերմանիայից ու բնակություն հաստատել Անգլիայում։
Լեոնիդ Պաստեռնակը մահացել է 1945 թվականի մայիսի 31-ին Օքսֆորդում։ Ռոզալյա Պաստեռնակը մահացել էր նրանից առաջ՝ 1939 թվականին։
Լեոնիդ Պաստեռնակի անունով կոչվել է փողոց Թել Ավիվում։
Նկարչի ծննդյան 150-ամյակի առթիվ Օդեսայում տեղի է ունեցել նրա աշխատանքների ցուցահանդեսը, ինչպես նաև բացվել է հուշատախտակ, ինչին ներկա են եղել նրա ժառանգները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիզմ
Օլգա Նովոկշչենովա
Օլգա Նիկոլաևնա Նովոկշչենովա (Ольга Николаевна Новокщенова, ), ռուս մարզուհի (գեղալող), Օլիմպիական խաղերի երկակի չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2000):
Կենսագրություն
Օլգա Նովոկշչենովան ծնվել է 1974 թվականի նոյեմերի 29-ին Մոսկվայում: 1996 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Պ․ Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական համալսարանը:
Մարզական կարիերա
Ռուսաստանի հավաքականի կազմում ընդգրկվել 1992 թվականին: 2000 և 2004 թվականների դարձել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն գեղալողի խմբային վարժություններում: Մասնակցել է 1996 թվականի Օլիմպիական խաղերին (4-րդ տեղ): Ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն 1997, 1998, 2000 թվականներին: 1997 և 1999 թվականներին դարձել է աշխարհի գավաթի խաղարկության հաղթող: 1995 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկության բրոնզե մեդալակիր: 1993, 1995, 1997, 1999 թվականներին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն՝ խմբակային վարժություններում, 2004 թվականին՝ զույգով և խմբային վարժություններում: 1998 թվականին դարձել է Եվրոպայի գավաթի խաղարկության հաղթող խմբային վարժություններում: Ելույթ է ունեցել Մոսկվայի քաղաքային ֆիզիկական կուլտուրայի Մոսկոմսպորտի ասոցիացիայի («ՄԳՖՍՈ») կազմում:
Օլգա Նովոկշչենովան իր մարզական կարիերան ավարտել է 2004 թվականին:
Բելվիան է Կավիրակ
Բելվիան է Կավիրակ (Belvianes-et-Cavirac), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 288 մարդ, բնակչության խտությունը` 24.66 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.68 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 670 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 160 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 45 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 164 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 113-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 51։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,9 %։ 113 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 95 անձ (56 տղամարդ և 39 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (6 տղամարդ և 12 կին)։ 51 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 22-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ախլաթ (Խնուսի գավառ)
Ախլաթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառակում ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։
Բավենո
Բնակչությունը կազմում է 4874 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 283 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 17 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28831։ Հեռախոսային կոդ՝+39 0323։
Սրբեր Գերվասիուսը և Պրոտասիուսը հարգվում են որպես կոմունայի հովանավորներ։ Տոնը նշվում է հունիսի 19-ին։
Ժողովրդագրություն
Ժողովրդագրական աճ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ախլաթ (գյուղ Ճորոխի ավազանում)
Ախլաթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում։ Գտնվում է Ճորոխի ավազանում։
Վլկոլինեց
Վլկոլինեց (Vlkolínec), նախկինում գյուղ Սլովակիայի Ժիլինի երկրամասում, այժմ Ռուժոմբերոկ քաղաքի մաս։ Հյուսիսային Կարպատների ժողովրդական ճարտարապետության բնորոշ օրինակ է։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 717մ բարձրության վրա, մակերեսը 7.97 կմ² է, բնակչության թիվը՝ 35 մարդ։
Ախլաթ (գյուղ Ճորոխի ավազանում)
Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։
Վլկոլինեց
Պատմություն
Վլկոլինեցի մասին առաջին հիշատակումները թվագրվում են 1376 թվականին։ 1882 թվականին գյուղը պաշտոնապես մտել է հարևան Ռուժեմբերոկ քաղաքի կազմի մեջ։ Գյուղը 1977 թվականից մտնում է ժողովրդական տասը գյուղերի կազմում, որոնք Սլովակիայի ժողովրդական ճարտարապետության թանգարան են։ 1933 թվականին Վլկոլինեցը՝որպես առավել ամբողջական օրինակ, ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Ախլաթ (գյուղ Ճորոխի ավազանում)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վլկոլինեց
Պատմություն
Վլկոլինեցը Կենտրոնական Եվրոպային բնորոշ գյուղ է՝ իր եկեղեցիով, զանգակատնով, դպրոցով։ 1860 թվականին այն ուներ փայտե 45 տնակներ՝ կղմինդրե տանիքներով, երկու-երեք սենյակներով։ Չնայած դպրոցին հարակից փայտե զանգակատունը կառուցվել է 1770 թվականին, Աստվածամոր եկեղեցին՝ իրականացված բարոկկոյի ոճով, կառուցվել է 1875 թվականին։
№ 16 և № 17 տներում թանգարանային ցուցադրություն է կազմակերպված, որը ներկայացնում է գյուղական կենցաղի ավանդական առարկաներ ու գյուղատնտեսական գործիքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սլովակիայի ճարտարապետություն
Էդիթն ու Մարսելը
«Էդիթն ու Մարսելը», դրամատիկական ֆիլմ երգչուհի Էդիթ Պիաֆի և բռնցքամարտիկ Մարսել Սերդանի սիրո մասին ։ Ֆիլմը նկարահանել է ֆրանսիացի կինոռեժիսոր Կլոդ Լելուշը` 1983 թվականին։
Սյուժե
1947 թվական։ Երգչուհի Պիաֆը (Էվելին Բուի) և բռնցքամարտիկ Սերդանը (Մարսել Սերդան կրթսեր) հանդիպում են։ Նրանք երկուսն էլ փառքի գագաթին են և կրքոտ սիրում են միմյանց։ Սակայն նրանց սիրավեպը տևելու է ընդամենը երկու տարի։ Սերդանը զոհվում է ավիավթարում։
Միևնույն ժամանակ տեղի է ունենում սիրավեպ ռազմագերի Ժակ Բարբյեի (Ժակ Վիլրե) և նրա մարտական «կնքամայր»` Մարգո դը Վիլեդիյոի (Էվելին Բուի) միջև։ Սակայն դա էլ է վերջանում ողբերգորեն` Մարգոյին նամակներ է գրել ոչ թե Ժակը, այլ նրա սպա Ֆրանսիս Ռոմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր բոքսի մասին Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր Կատեգորիա:Կլոդ Լելուշի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Պարույր Պարտիզպանյան
Պարույր Պարտիզպանյան, հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Կոստանդնուպոլսի գեղարվեստի վարժարանի ճարտարտարապետական բաժնում։ 1923 թվականից հաստատվել է Կահիրեում։ Նրա կտավները մեծ մասամբ ներկայացնում են Ստամբուլի գեղատեսիլ վայրերը, բնապատկերներ ու փողոցային տեսարաններ։ Պարույրի գունապատկերը հագեցված է արևելյան մոտիվներով, նրա գործերի առանձնահատուկ խտություն և թափանցիկություն ունեցող երանգները հիշեցնում են Կուտինայի հայկական սալիկների կապույտը։ Մասնակցել է Կահիրեում կազմակերպված ցուցահանդեսներին (1936 թվականին՝ հետմահու, անհատական)։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Բոնիֆացիո Վերոնեզե
Բոնիֆացիո Վերոնեզե (Bonifacio Veronese, ), իտալացի նկարիչ։
Հիմնականում նկարել է կրոնական կերպարներ և նկարներ, վենետիկյան դպրոցին բնորոշ՝ մադոննայի կերպարը սրբերի հետ, այսպես կոչված «Սուրբ զրույցներ»։ Երբեմն Վերոնեզեն ստեղծում էր իր ժամանակի համար բավականին անսովոր գործեր, որոնցից ամենահայտնին «Ավետում» եռապատումն է, որում նա պատկերել է հայր Աստծո թռիչքը Վենետիկի Սուրբ Մարկի հրապարակի վրայով։ Վերոնեզեն մեծ ճանաչում է վայելել Վենետիկում, ունեցել է սեփական արհեստանոց։ Նրա աշակերտները հետագայում հայտնի վենետիկյան նկարիչներ են եղել։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Նիզամի (Արարատի մարզ)
Նիզամի (նախկին անվանումը` Վերին Նեջրլու), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանում, Մասիս քաղաքից մոտ 3 կմ, մարզկենտրոնից` 18 կմ հեռավորության վրա։
Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Նեջալ Վերին, Նեջելի Վերին, Նեջերլու Վերին, Վերին Նեջերլու, Նետիս անվանումները։ Նետիս անունով հիշատակվում է Ստեփանոս Օրբելյանի մոտ` 13-րդ դարում։ Նիզամի է վերանվանել 1978 թվականին և այդպես է կոչվել միջնադարյան պարսկալեզու բանաստեղծ Նիզամիի անունով։
Գյուղը տեղադրված է Միջին-արաքսյան հովտում, Հրազդան գետի ձախ ափում։ Ծովի մակարդակից ունի 830 մ բարձրություն։
Կլիմա
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3-ից -5°C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26°C, իսկ առավելագույնը՝ 42°C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուրոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Նիզամիի մշտական բնակչությունը կազմել է 1327, առկա բնակչությունը` 1120 մարդ ։ Մինչև 1989 թ. ունեցել է խառը հայ-ադրբեջանական բնակչություն ։
Նիզամիի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Գյուղն ունի առկա 457 տնտեսություն, դպրոց, բուժկետ, կապի հանգույց, համայնքը գազաֆիկացված է։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 193 հա։ Համայնքի հողերի հիմնական մասն օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 193 հա։ Ունի պտղատու և խաղողի այգիներ։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են կաթնամսատու անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:1831 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վիլեմ Ադիքս
Վիլեմ (Վիմ) Ադիքս (Willem "Wim" Addicks, ), հոլանդացի ֆուտբոլիստ, խաղացել է Ամստերդամի «De Meuen», Ամստերդամի ֆուտբոլային ակումբ (ԱՖԱ) և «Այաքս» ակումբների կազմում։ Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 3 խաղ, խփել 2 գոլ։
Վաղ տարիներ
Վիլեմը ծնվել է 1896 թվականի օգոստոսի 28-ին Ամստերդամ քաղաքում, Արի Թենիս Ադիքսի և Լինկա Հանսյումի ընտանիքում։ Նրա հայրը Հարդինկսվելդ քաղաքից էր, իսկ մայրը` Հիսենդամից։ Նրանք ամուսնացել են 1880 թվականի ապրիլին և երկար ժամանակ ապրել են Ամերսֆորթում։
Վիմը, հավանաբար, իր անունն ստացել է ավագ եղբոր պատվին, որը մահացել է մինչև իր ծնվելը` ապրելով ընդամենը 26 օր ։ Սա ընտանիքի միակ կորուստը չէր, 1886 թվականի մարտին մահացել է նրանց ավագ որդին` Մարտինյուս Կասիմիրը, որը ապրել է 22 ամիս։
Ադիքսն ունեցել է ավագ քույրեր` Լենա Գոսերինան (1880) և Աննա Հենդրիկան (1882) և եղբայրներ` Ադրիանը (1885), Մարտինյուս Կասիմիրը (1887) և Դիրք Նիկոլասը (1889)։
Ակումբային կարիերա
Հայտնի է, որ մոտ 1915 թվականից Ադիքսը խաղացել է «De Meuen» ֆուտբոլային թիմում, միևնույն ժամանակ հրավիրվել է Ամստերդամի ազգային հավաքական, իսկ 1917 թվականից սկսել է խաղալ ԱՖԱ ակումբի կազմում ։
1922 թվականի օգոստոսին Վիմ Ադիքսը և Էդի Համելը տեղափոխվել են «Այաքս», որը գլխավորում էր անգլիացի մարզիչ Ջեք Ռեյնոլդսը։ Երկու խաղացողներն էլ ակումբի կազմում իրենց դեբյուտը նշել են սեպտեմբերի 3-ին` խաղալով ավստրիական «Ֆյորստ»-ի դեմ ընկերական հանդիպմանը։ Խաղն ավարտվել է «Այաքսի» պարտությամբ` 1:3 հաշվով։
«Այաքսի» կազմում առաջնությունում առաջին խաղը Վիմն անց է կացրել սեպտեմբերի 17-ին` «Բլաու Վիտա»-ի դեմ խաղում (4։ 0) և անմիջապես դարձել է դուբլի հեղինակ ։ 1922/23 դեբյուտային մրցաշրջանում Ադիքսը դարձել է 14 գոլի հեղինակ` մրցաշրջանում խաղալով 22 խաղում և դառնալով թիմի լավագույն ռմբարկու։ «Այաքս»-ը մրցաշրջանի արդյունքում զբաղեցրել է ընդամենը 5-րդ տեղը։
Հաջորդ մրցաշրջաններին Վիմը չի ընդգրկվել Ամստերդամի ֆուտբոլային ակումբի հիմնական կազմում, այլ եղել է պահեստայինների կազմում։ Ակումբում խաղալու 9 տարիների ընթացքում Ադիքսը հիմնական կազմում հանդես է եկել 28 խաղերում և խփել է 15 գնդակ։ «Այաքսի» կազմում վերջին խաղն անց է կացրել 1931 թվականի ապրիլի 19-ին, «Հերմես» ակումբի դեմ հանդիպմանը։ Նույն տարում Վիմը որոշել է ավարտել ֆուտբոլիստի իր կարիերան։
Ազգային հավաքական
Նիդերլանդների ազգային հավաքականում Վիմ Ադիքսն իր դեբյուտը նշել է 1923 թվականի ապրիլի 2-ին` խաղալով Ֆրանսիայի դեմ խաղում։ Հենց առաջին խաղում Վիմը դարձել է երկու գոլի հեղինակ, իսկ իր թիմը հաղթել է 8:1 հաշվով ։ Ընդհանուր առմամբ, հավաքականի կազմում Վիմն անցկացրել է երեք խաղ և խփել է 2 գոլ։ Հավաքականի կազմում իր վերջին խաղն Ադիքսն անցկացրել է 1923 թվականի մայիսի 10-ին, Գերմանիայի ազգային հավաքականի դեմ հանդիպմանը, որն ավարտվել է 0:0 հաշվով ։
Անձնական կյանք
Ադիքսն ամուսնացել է ադամանդագործի դուստր, 28-ամյա Գերտրուդ Հոլլանդսի հետ։ Նրանց ամուսնությունը գրանցվել է 1928 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Ամստերդամում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Վիմի ավագ եղբայրը, Մարտինյուս Կասիմիրը, միացել է գերմանացի օկուպանտների դեմ ծավալվող շարժմանը։ Նրա որդին` Արի Ադդիսը, ևս դիմադրության անդամ էր։ 1941 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Մարտինյուս Կասիմիրը գնդակահարվել է գերմանացիների կողմից, ովքեր ներխուժել էին նրա տուն` նրա որդուն ձերբակալելու նպատակով։ Սեպտեմբերի 27-ին Արին այնուամենայնիվ ձերբակալվել է, իսկ հոկտեմբերի 8-ին` գնդակահարվել։
Ուշ տարիներ
Իր կյանքի վերջին տարիներին Վիմը շարունակում էր մասնակցել իր նախկին ակումբի հասարակական գործունեությանը, այսպես, 1982 թվականի նոյեմբերի 20-ին հավաքվում են Այաքս ակումբի բազմաթիվ վետերաններ, ինչպիսիք են Տոն Բրանստեդերը, Գեր Ֆիշերը, Յան Փոթհարստը և Յոն դը Սթերքենը, Լուի Քոփենը և Ռիկյուս դը Վիտը, ինչպես նաև` «Այաքսի» տարբեր սերունդների խաղացողներ։
Վիմ Ադիքսը մահացել է 1985 թվականի հուլիսի 8-ին, Ամստերդամում, 88 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ
Բաղաց ձոր
Բաղաց, ձոր Սյունիքում։ Այսպես է անվանվում վիպասան Ս. Խանզադյանը «Մխիթար Սպարապետում» Սյունիքի Բաղք քաղաքի ձորերից մեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ձորեր
Կիկի Դիմուլա
Կիկի Դիմուլա (Κική Δημουλά, ), հույն բանաստեղծուհի և պոետ։
Կենսագրություն
Կիկի Դիմուլան ծնվել է 1931 թվականի հունիսի 19-ին Հունաստանի թագավորության մայրաքաղաք Աթենքում։
1949 թվականին Կիկի Դիմուլան քսանհինգ տարեկան հասակում աշխատանքի է ընդունվում բանկում։ 1954 թվականին հույն բանաստեղծուհին ամուսնական կապեր է հաստատում հույն պոետ Աթոս Դիմուլոսի հետ։
Իր ամուսնական կյանքի ընթացքում ունեցել է երկու երեխա։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հույն գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Հույն բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Քղիի գավառակ
Քղի, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, էրզրումի վիլայեթում։ Իր տարածքով համապատասխանում էր Չորրորդ Հայք աշխարհի Խորձյան գավառին։ Կենտրոնը Քղի գյուղաքաղաքն էր։
Աշխարհագրություն
Քղին գտնվում էր Էրզրումի գավառի հարավարևմտյան ծայրամասում։ Այն արևելքից սահմանակից էր Խնուսի, հյուսիսից՝ Դերջանի, հյուսիս-արևմուտքից՝ Չարսանջակի, իսկ հարավից Ճապաղջրի գավառակների հետ։
Ուներ խիստ լեռնային տարածք, որը տեղ-տեղ անտառապատ էր։ Գավառակի արևմտյան մասում գտնվում է Քղիի ամենաբարձև Սուրբ Լույս լեռը, որն հասնում է մինչև Դերսիմի սահմաններին։ Լեռն հայտնի է իր քարայրներով։
Կար նաև հովտային տեղամասեր։ Ջրառատ էր։ Գավառակի միջով հոսում է Արածանի վտակ Քղի գետը։
Քղիի կենդանական աշխարհը հարուստ էր։
Կլիմա
Կլիման առողջարար է։ Հայտնի էր երկարատև ձմեռներով։
Պատմություն
Գավառակը բավականին տուժել է 1616 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։ Զովել է 1700 մարդ։
XVII-XVIII դարերում եղել է գավառ։ Էրզրումի կազմի մեջ մտնելուց հետո դարձել է գավառակ։
1895 թվականի հոկտեմբերի 10-ին տեղի է ունեցել հայերի զանգվածային կոտորածներ։ Ավերվել են հայաբնակ գյուղերն ու եկեղեցիները։
1914 թվականին թուրքերը կոտորել են գավառակի և այստեղ ապաստան գտած հազարավոր հայերի։
Բնակչություն
Ըստ Վ. Քինեի Քղին 1891 թվականին ուներ 41 225 բնակիչ, որից 12 040-ը՝ հայեր։ 1909 թվականին 50 հայաբնակ գյուղերում բնակվում էր 16 255 հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն, մեղվապահություն և արհեստներն էին։ Զբաղվում էին կաշեգործությամբ, գրուտագործությամբ և որմնդրությամբ։ Անտառներից հավաքում էին կաղին, ընկույզ, տանձ և այլ պտուղներ։
Գավառակում տարածում ուներ պանդխտությունը։ Միայն 1978 թվականին Պոլսում շուրջ 3000 պանդուխտներ կային։
Օգտակար հանածոներ
Քղին ուներ աղի, արջասպի, արճճի, երկաթի և կավի հանքեր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Քղին հարուստ է պատմական հնություններով։ Դրանցից է Արտալես բերդը, որը Հուստիանոս կայսեր օրոք ամրացվեց և դարձվեց բյուզանդական դքսի ու կայազորի կայան ։
Հայտնի կրոնական կառույցներից են Աստղաբերդ գյուղի մոտ գտնվող '''Ս. Կիրակոս և Սերկևիլ գյուղի մոտ գտնվող Ս. Փրկիչ վանքերը, Սուրբ Լույս''' լեռան քարայր ուխտատեղին։ Քղիի գավառակն ուներ 47 հայկական եկեղեցիներ։
Կրթություն
XX դարի սկզբում Քղիի գավառակում գործում էր 27 հայկական դպրոց, որտեղ սովորում էին 1700 աշակերտ։
Վարչական բաժանում
Քղին Առյուծ լեռով և Շեյթանդերեսի գետակով բաժանվում էր Ներքին և Վերին Քղի գավառամասերի։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին ուներ 15 գյուղախումբ։
1909 թվականին ուներ 206 գյուղ, որից 50-ը հայաբնակ էին։ Մյուս գյուղերում մեծ մասամբ բնակվում էին քրդեր, իսկ այնուհետև թուրքեր և այլազգիներ։
Մարդաշատ հայաբնակ գյուղերից էին Արեգ, Աստղաբերդ, Դարման, Խուբս, Ծերմակ, Հերտիֆ, Ճըպըռգեղ, Չան, Չանախչի, Չումախ, Սագաձոր, Սեղանք, Սերկևիլ և Օսնակ գյուղերը ։
Ելենա Ազարովա
Ելենա Յուրևնա Ազարովա(Елена Юрьевна Азарова, ), խորհրդային ​​և ռուս գեղալողորդ, Օլիմպիական խաղերի երկակի չեմպիոն, Եվրոպայի յոթակի չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2000)։
Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Պ․ Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և առողջության պետական ազգային համալսարանը և Մոսկվայի տնտեսագիտության և վիճակագրության համալսարանը։ Խորհրդային Միության հավաքականի (հետագայում՝ Ռուսաստանի ազգային հավաքական) կազմում ընդգրկվել է 1989 թվականին։ 2000 և 2004 թվականներին դարձել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ Ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն (1998), Եվրոպայի չեմպիոն (1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2000), Բարի կամքի խաղերի հաղթող խմբային վարժություններում (1998)։ 1995 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն զույգով վարժություններում։
2016 թվականին Ելենա Ազարովան ընդգրկվել է Համաշխարհային փառքի սրահում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս գեղալողորդներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Գոմաց ձոր
Գոմաց ձոր, ձորահովիտ Հայկական լեռնաշխարհում, Վանա լճից հարավ-արևմուտք, Բիթլիս քաղաքի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ձորահովիտներ
Միջադեպ Ղրիմում (2016)
Միջադեպ Ղրիմում, իրադարձություն Արմյանսկ քաղաքի շրջանում 2016 թվականի օգոստոսի 7-ի լույս 8-ի գիշերը։ Իրադարձությունների երկու վարկածները (ռուսական և ուկրաինական) տարբեր են և արմատապես տարբերվում են մեկը մյուսից. մի կողմից խոսում են նախապատրաստվող ահաբեկչությունների և երկու մարդու սպանության մասին, մյուս կողմից՝ սադրանքի մասին։
Ռուսական վարկած
Ըստ Անվտանգության դաշնային ծառայության վարկածի՝ օգոստոսի 6-ին, չբացահայտված աղբյուրից օպերատիվ տեղեկատվություն է ստացվել, որ դիվերսանտների ենթադրյալ հանցակիցներ Եվգենի Պանովն ու Անդրեյ Զահթեյը օգոստոսի 7-ի գիշերը պատրաստվում են դիմավորել արտասահմանից ժամանող ջոկատին ։ Ձերբակալման փորձի ժամանակ դիվերսիոն խմբի անդամները կրակ են բացել, որի հետևանքով զոհվել է օպերատիվ խմբի ղեկավար, փոխգնդապետ Ռոման Կամենևը։ Պատասխան կրակով չեզոքացվել են դիվերսիոն խմբի երկու մասնակիցներ, երեքը ձերբակալվել են (ի սկզբանե հաղորդվում էր, որ առաջին խումբը բաղկացած է եղել 7 հոգուց․ երկու դիվերսանտներ ոչնչացվել են, 5-ը ողջ են մնացել ։
Դիվերսանտների երկրորդ խմբին հաջողվել է հայտնաբերել միայն 23 ժամվա ընթացքում, ընդ որում՝ արդեն ոչ թե Սուվորովի շրջանում, որի մերձակայքում տեղի էր ունեցել առաջին մարտը, այլ ավելի վաղ՝ Ուկրաինայի հետ սահմանին, Սիվաշ ծովածոցի ճահճացած տեղանքում։ Նախնական տեղեկություններով՝ դիվերսանտները ցանկացել են ականապատել ճանապարհի և էլեկտրահաղորդման գծի հենասյուները ։ Դիվերսանտների հետ փոխհրաձգության ժամանակ վիրավորվել են սահմանի պահպանության համար գործուղված 247-րդ գվարդիական դեսանտա-գրոհային գնդի դեսանտային զորքերը։ Դեսանտայիններից մեկը, որն առաջինն է հայտնաբերել դիվերսիոն խումբը, 22-ամյա մեխանիկ-դեսանտային մեքենայի վարորդ եֆրեյտոր Սեմյոն Սիչևը ստացած վերքից մահացել է ։
ԱԴԾ-ի տվյալներով՝ տեղում հայտնաբերվել են ավելի քան 40 կգ տրոտիլային համարժեքով ընդհանուր հզորությամբ 20 ինքնաշեն պայթուցիկ սարքեր, ռազմամթերք և նախաձեռնման հատուկ միջոցներ, հաստիքային հակացուցված և մագնիսական ականներ, ինչպես նաև նռնակներ և հատուկ զինատեսակներ ։ Ձերբակալվել է 7 մարդ (այդ թվում՝ Անդրեյ Զահտեյը )։
«ՌԻԱ Նովոստիի» տվյալներով՝ Ղրիմում ահաբեկչություններ նախապատրաստող դիվերսանտները «ապահովագրում» էին ունեցել Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերի սպաների խմբի տեսքով, որոնք սպասում էին իրադարձությունների զարգացմանը օջախում Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերի հատուկ գործողությունների 73-րդ ծովային կենտրոնում։ Գործակալության աղբյուրը հայտնել է, որ օգոստոսի 7-9-ը հատուկ նշանակության 73-րդ կենտրոն է ժամանել ռազմածովային ուժերի կենտրոնական շտաբից մի խումբ սպաներ։ Ինչպես պնդում Է գործակալության զրուցակիցը, ծովային կենտրոնի զինծառայողները մասնավոր զրույցներում ասել են, որ այդ խումբը ուղղաթիռով ժամանել է Կուլբակինո օդանավակայան՝ Ղրիմում շրջափակված հետախուզական-դիվերսիոն խմբի աջակցությունը կազմակերպելու և տարհանելու համար ։ Սակայն տեսաբլոգեր Անատոլի Շարիյը կասկածի տակ է դներ այս պնդումը այն պատճառով, որ հատուկ նշանակության օչակովյան կենտրոնի և Կուլբակինո օդանավակայանի միջև հեռավորությունը, որի մասին ասվում է հրապարակման մեջ, կազմում է ավելի քան 50 կիլոմետր ։
Օգոստոսի 12-ին տեղեկություն էր հայտնվել, որ Եվգենի Պանովը դեռևս 2014 թվականին դարձել էր Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության հետախուզության գլխավոր վարչության (ՀԳՎ) պատվավոր աշխատակից, կամավոր էր Դոնբասի զորքերում, մեդալ էր ստացել «հակաահաբեկչական գործողության» համար ։
Օգոստոսի 15-ին Եկատերինբուրգում Ռուսաստանի և ԳՖՀ-ի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպման ժամանակ Սերգեյ Լավրովը հայտարարել էր, որ Ռուսաստանն ունի Ղրիմի Հանրապետության տարածքում Ուկրաինայի ՊՆ-ի Գու-ի դիվերսիաների նախապատրաստման անհերքելի ապացույցներ ։
Օգոստոսի 19-ին Ղրիմում անվտանգության խորհրդի անդամների հետ խորհրդակցության ժամանակ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ենթադրել է, որ Ղրիմում դիվերսիայի փորձը ձեռնարկվել Է Ուկրաինայի իշխանությունների կողմից՝ Մինսկի համաձայնությունները կատարելու դժկամության կամ անհնարինության պատճառով ։
Օգոստոսի 21-ին «Ռոսիա-24»-ը հրապարակել էր տեսադիտարկման տեսախցիկների կադրերը, որոնցում պատկերված էին ձերբակալված Եվգենի Պանովն ու Ալեքսեյ Սանդուլը, որոնք այցելում էին խանութներ, բենզալցակայաններ և բնակություն հաստատում Ղրիմի Հանրապետության տարածքում գտնվող հյուրանոցում ։
Ուկրաինական վարկած
Ուկրաինայի Զապորոժյեի մարզի բնակիչ Եվգենի Պանովի եղբայրն ասել է, որ իր եղբորը կարող Էին առևանգել ։ Ուկրաինայի ոստիկանությունը քրեական վարույթ է հարուցել Ուկրաինայի քաղաքացի Եվգենի Պանովի առևանգման փաստով ։ Պանովի ընկերը՝ Էնգոդարի տեղական խորհրդի պատգամավոր Արտյոմ Դուբկովը նույնպես ենթադրել է, որ Պանովին առևանգել են ։ Սակայն Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության հետախուզության գլխավոր վարչության պաշտոնական ներկայացուցիչ Վադիմ Սկիբիցկին հայտարարել է, որ Պանովը Ղրիմի Հանրապետության տարածք է մտել ինքն իր ավտոմեքենայով ։
Ղրիմում ահաբեկչական գործողություններ կազմակերպելու կասկածանքով ձերբակալվածները հարցաքննության ժամանակ հայտարարել են, որ ծրագրել են մի շարք պայթյուններ կազմակերպել հանգստավայրում, որպեսզի միայն գեղատեսիլ կերպով «սպանեն զբոսաշրջությունը», բայց մարդկանց սպանել նրանք չէին ծրագրում ։ Գուրը հայտարարել Է Ղրիմում «դիվերսանտների» մասին, որ նրանք ուկրաինացիներ են, հայրենասերներ, բայց ոչ հետախուզության աշխատակիցներ, այլ Անտոն Գերաշչենկոն հայտարարել է, որ երկրորդը ոչ թե հայրենասեր է, այլ «վատնիկ» ։
2016 թվականի օգոստոսի 11-ին Գրոմադսկե տելեբաչեննիան հայտնել էր, որ Պանովն ավելի վաղ ապրել է Ղրիմում, այնուհետև աջակցել Եվրամայդանին, մեկնել է «հակաահաբեկչական գործողության» շրջան և 2014 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2015 թվականի օգոստոսը ծառայություն է անցել 37-րդ գումարտակի կազմում։ Պանովի գումարտակի նախկին հրամանատար Ալեքսանդր Լոբասը հայտարարել է․ Եվգենի Պանովը ծառայել է գումարտակի կազմում։ Պաշտոնն ու կոչումը նշելու իրավունք չունեմ։ Բայց նա զինծառայող էր 2016 թվականի օգոստոսի 12-ին Պաշտպանության նախարարության հետախուզության գլխավոր վարչության ներկայացուցիչ Վադիմ Սկիբիցկին հայտարարել էր, որ փոխհրաձգությունը ռուս զինվորականների միջև էր ։
Ձայնագրություն
2020 թվականի հուլիսին Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր Անդրեյ Դերկաչը մամուլի ասուլիսի ժամանակ հրապարակել էր Պետրո Պորոշենկոյի և ԱՄՆ նախկին փոխնախագահ Ջո Բայդենի միջև խոսակցությունների ձայնագրությունների մի մասը։ Բայդենն ու Պորոշենկոն Ղրիմում քննարկել էին 2016 թվականի օգոստոսի ուկրաինացի դիվերսանտներին։ Զրույցից պարզ էր դառնում, որ դիվերսիոն գործողությունն իսկապես եղել է։ Դա փաստացի ճանաչել Է Պորոշենկոն։ Բայդենը խստորեն քննադատել Է Ղրիմում դիվերսիոն գործողություն անցկացնելու որոշումը և ասել է, որ դա էսկալացիայի ռիսկեր է ստեղծում, ինչպես նաև եվրոպացիներին առիթ է տալիս դրանում մեղադրելու Ուկրաինային ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական հարաբերություններ
Արծվիկ Դեմուրչյան
Արծվիկ Դեմուրչյան, հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։
Ազազու օշինդրանման
Ազազու օշինդրանման, բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Արծվիկ Դեմուրչյան
Կենսագրություն
Արծվիկ Դեմուրչյանը ծնվել է Երևանում։ Սովորել Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում և ասպիրանտուրայում՝ պրոֆեսոր Ա. Սարաջյանի դասսարան ։
2003 թվականին հրավեր է ստացել Սարատովի օպերային թատրոնից կատարել Վիոլետայի դերերգը Վերդիի «Տրավիատա» օպերայում։ 2007 թվականին Մոսկվայի կոնսերվատորիայում և Սանկտ Պետերբուրգի օպերային թատրոնում Վլադիմիր Մինինի ղեկավարությամբ մասնակցել է Պերգոլեզիի «Ստաբատ Մատեր» օպերայի կատարմանը։ 2001 թվականից՝ Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգչուհի ։
Ազազու օշինդրանման
Նկարագրություն
Հզոր, խիտ, մազոտ արմատով բազմամյա խոտաբույս է։։ Ցողունի բարձրությունը հասնում է 50-80 սմ-ի։ Բույսի ճյուղերը երկար են՝ ճիպոտանման, մինչև վեր տերևակալած։ Տերևները երկարավուն են, անհավասար, կարճ սղոցաատամնավոր եզրերով։ Զամբյուղները մանր են, ձվաձև, երկարավուն։ Եզրի ծաղիկները դժգույն դեղին են՝ թելանման պսակով ։
Արծվիկ Դեմուրչյան
Կենսագրություն
2016 թվականից նաև՝ Հայաստանի պետական ակադեմիական երգչախմբի անդամ է (ղեկավար՝ Հովհաննես Չեքիջյան) ։
Ազազու օշինդրանման
Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում, Լուկաշին գյուղի շրջակայքում։ Հանդիպում է նաև Նախակովկասում, Արևմտյան և Կենտրոնական Անդրկովկասում, Թալիշում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայում ։
Արծվիկ Դեմուրչյան
Կենսագրություն
Համերգներով հանդես է եկել Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իտալիայում, Ռուսաստանում, Վրաստանում ։
Ազազու օշինդրանման
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրությունների վրա, առուների ափերին, խոնավ ձորակներում, խոնավ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոս ամիսներին ։
Արծվիկ Դեմուրչյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ
Ազազու օշինդրանման
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը՝ 10կմ-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Սյուզաննա Մելքոնյան (օպերային երգչուհի)
Սյուզաննա Մելքոնյան, հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։
Կենսագրություն
Սյուզաննա Մելքոնյանը ծնվել է Երևանում։ 1987-1997 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 17 վոկալ միջնակարգ մասնագիտացված երաժշտական դպրոցում, այնուհետև՝ 1997-2002 թվականներին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալ բաժնում։ 2005 թվականից՝ Ա․ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգչուհի ։
2011 թվականից համագործակցում է նաև Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ՝ Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» օպերայում կատարելով Տատյանայի դերերգը, հանդես գալով նաև Մոցարտի `«Ռեքվիեմ» և Հալաջյանի՝ «Մեսսա» օպերաներում ։
2012-2014 թվականներին աշխատել է Վոլգոգրադի երաժշտական թատրոնում` Վերդիի «Տրավիատա» օպերայում կատարելով Վիոլետտայի դերերգը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Անդրեյ Պլենկովիչ
Անդրեյ Պլենկովիչ (Andrej Plenković, ), խորվաթ իրավաբան, դիվանագետ և քաղաքական գործիչ։ Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր, Ուկրաինայի և ԵՄ-ի միջև խորհրդարանական համագործակցության կոմիտեի ղեկավար (միաժամանակ արտաքին գործերի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալն է) ։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ից Խորվաթիայի վարչապետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Զագրեբի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
Համալսարանում սովորելու ընթացքում Պլենկովիչը 1991-1992 թվականներին աշխատել է որպես Խորվաթիայում եվրոպական համայնքի դիտորդական առաքելության կամավոր թարգմանիչ։ 1990-ականների սկզբին նա հետաքրքրվել է Եվրոպայով և ակտիվորեն մասնակցել է իրավաբան ուսանողների եվրոպական ասոցիացիային (ELSA), որի նախագահը եղել է 1991 թվականին Զագրեբում՝ Elsa Croatia-ի առաջին նախագահը 1992 թվականին և Elsa-ի միջազգային կոմիտեի նախագահը, որը գտնվում է Բրյուսելում։ Այդ ընթացքում Պլենկովիչը մասնակցել է բազմաթիվ կոնֆերանսների ողջ Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև բազմաթիվ սիմպոզիումների կազմակերպմանը Խորվաթիայում։
1993 թվականից տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել Խորվաթիայի ԱԳՆ-ում։ 2002 թվականից եղել է ԵՄ-ում Խորվաթիայի պաշտոնական ներկայացուցչության ղեկավարի տեղակալ։ Նաև զբաղեցրել է Ֆրանսիայում փոխդեսպանի և եվրոպական ինտեգրման հարցերով պետքարտուղարի պաշտոնները։
2011 թվականին դարձել է խորվաթական սաբորի անդամ Խորվաթական Ժողովրդավարական համագործակցությունից, Պահպանողական կուսակցությունից, որը մտնում է ԵԺԿ-ի կազմի մեջ։ ԵՄ-ին Խորվաթիայի միանալուց հետո 2013 թվականին ընտրվել է Եվրախորհրդարան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորվաթիայի դիվանագետներ Կատեգորիա:Եվրախորհրդարանի պատգամավորներ Խորվաթիայից Կատեգորիա:Խորվաթիայի վարչապետներ
Պովելլիտ
Պովելլիտ, ամերիկյան երկրաբան Ջ․ Պոուելլի (J․ Powell, 1834-1902) անունով, միներալ, կալցիումի մոլիբդեն՝ Са[МоO4]։
Քիմիական բաղադրությունը՝ 71,52% МоO3, 28,48% CaO։ Որոշ պովելլիտներ պարունակում են մինչև 10,3% W03։ Բյուրեղագիտական համակարգը տետրագոնային է։ Ամենից հաճախ առաջացնում է գաղտնաբյուրեղային ագրեգատներ (մոլիբդենիտի փոփոխման արգասիքներ)։
Անակ Պարթև
Անակ Պարթև (ծննդյան թվականն անհայտ - 287), Իշխան Սասանյան Պարսկաստանում, Մեծ Հայքի Փոխարքա 285 - 287 թվականներին, Սուրենի Պահլավների իշխանական տան նահապետը, Սուրենի Պահլավների նախարարական տոհմից, Գրիգոր Լուսավորչի հայրը, Մեծ Հայքի Խոսրով Բ արքային սպանողը։
Պովելլիտ
Գույնը՝ սպիտակից մինչև մուգ կանաչ և գորշ։ Կարծրությունը՝ 3,5 խտությունը՝ 4250-4520 կգ/մ²։ Մոլիբդենային հանքավայրերի օքսիդացման զոնայի բնորոշ միներալ է։
Անակ Պարթև
«Պատմություն Հայոց», Ագանթանգեղոս
Հայոց թագավոր Խոսրով Բ-ն սկսեց բանակ կազմել և զորք գումարել, հավաքեց աղվանից և վրաց զորքերը, բացեց Ալանաց և Ճորա Պահակի դռները, դուրս բերեց հոների զորքը, ասպատակեց Պարսից երկիրը և արշավեց Ասորեստանի կողմերը մինչև Տիզբոնի դռները։
Պովելլիտ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոլիբդենի միներալներ Կատեգորիա:Միներալներ
Անակ Պարթև
«Պատմություն Հայոց», Ագանթանգեղոս
Պարսից թագավորը (Արտաշիր Պապական) այս ամենը տեսնելով, իր մոտ է կանչում իր տերության բոլոր թագավորներին, կուսակալներին, նախարարներին, զորավարներին, պետերին ու իշխաններին, և խորհրդի նստում նրանց հետ։ Նա «Աղաչում էր» ամենքին, որևէ հնար փնտրել գտնել՝ բազմաթիվ պարգևներ խոստանալով, անգամ խոստանալով իր տերության երկրորդ գահը, միայն թե կարողանար իր մեծ վրեժը լուծել։ Խորհրդի մեջ ոտքի է ելնում պարթևական տերության մի գլխավոր նահապետ (Սուրենի Պահլավ տոհմի) Անակը, խոստանալով վրեժը առնել։