cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիտոր Բաիա
Ֆուտբոլից դուրս
2004 թվականին Բաիան իր կնոջ հետ հիմնադրել է բարեգործական հիմնադրամ, որի նպատակն էր օգնել ընչազուրկ երեխաներին և անհաջողակ պատանիներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Մոսկվայի ռուս-թուրքական պայմանագիր (1921)
Մոսկվայի ռուս-թուրքական պայմանագիր (Московский договор, Moskova Anlaşması, նաև՝ Լենին-Քեմալ պայմանագիր ), Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության (ՌԽՖՍՀ) կառավարության և Թուրքիայի կառավարության միջև 1921 թվականի մարտի 16-ին կնքված «եղբայրության և բարեկամության պայմանագիր», որը նախապատրաստվել է Մոսկվայի ռուս-թուրքական երկրորդ կոնֆերանսի (26 փետրվարի - 16 մարտի, 1921 թվական) ժամանակ։
Սույն պայմանագրով Ռուսաստանը ճանաչում էր Թուրքիայի ինքնիշխանությունը Ազգային մեծ ուխտի՝ թուրքական ճանաչած բոլոր տարածքների նկատմամբ։ Թուրքիան իր հերթին հրաժարվում էր Բաթումից` փոխարենը ստանալով դե յուրե Հայաստանի Հանրապետության տարածք հանդիսացող Սուրմալուի գավառը։ Այս պայմանագրով հաստատվել է Թուրքիայի հյուսիս-արևելյան սահմանը, այդ թվում՝ ներկայիս հայ-թուրքական սահմանը, որը գործում է առ այսօր ։
Նախապատմություն
1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մուդրոսի զինադադարի ստորագրումը նշանակում էր պետության փաստացի բաժանում հաղթողների միջև՝ Օսմանյան կայսրությունից Հայաստանը, Սիրիան, Պաղեստինը, Արաբիան և Միջագետքը պետք է անջատվեին։ 1918 թվականի նոյեմբերին կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը գրավվեց Անտանտի զորքի կողմից։
Թուրք գեներալ Մուստաֆա Քեմալը, որը ժամանել էր Սամսուն 1919 թվականի մայիսի 19-ին թուրքական բանակի զինաթափումը ղեկավարելու նպատակով, որպես 9-րդ բանակի տեսուչ, ելույթ է ունեցել երիտասարդության առաջ և հայտարարել զորահավաք՝ օկուպացման ուժերի դեմ պայքարելու համար։ 1919 թվականի հունիսի 22-ին Ամասիայում նա  շրջաբերական է հրապարակել (Amasya Genelgesi), որում նշվում էր, որ երկրի անկախությունը վտանգված է, ինչպես նաև հայտարարում էր Սիվասի կոնգրեսի գումարման մասին։ 1919 թվականի հուլիսի 8-ին Քեմալը հրաժարական է տվել օսմանյան բանակից։ 1919 թվականի հուլիսի 23-ից օգոստոսի 7-ը Էրզրումում կայացել է կայսրության վեց արևելյան վիլայեթների համագումար, որին հաջորդել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 4-ից 11-ը անցկացվող Սիվասի կոնգրեսը։ Այս համագումարների գումարումն ու աշխատանքը ապահովող Մուստաֆա Քեմալը, այդպիսով որոշել էր թուրքական պետությունը փրկելու ուղիները։ Սուլթանի կառավարությունը փորձել է հակազդել դրան՝ 1919 թվականի սեպտեմբերի 3-ին  հրամայելով ձերբակալել Մուստաֆա Քեմալին, բայց չի կարողացել այն իրականացնել։ 1919 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Անգորայի (Անկարա) բնակիչությունը ցնծությամբ դիմավորել է Մուստաֆա Քեմալին։
1920 թվականի հունվարի 28-ին Կոստանդնուպոլսում նորընտիր Պատգամավորների պալատը, որի մեծամասնությունը քեմալական շարժման կողմնակիցներն էին, ընդունել է «Թուրքական անկախության հռչակագիրը» (Ազգային երդում)։ Դրան ի պատասխան ՝ Անտանտի տերությունները 1920 թվականի մարտի 16-ին սկսել են գրավել Կոստանդնուպոլսի առանցքային շենքերը և ձերբակալել թուրք ազգայնականներին, որոնք որոշ ժամանակ անց արտաքսվել են Մալթա։ Մարտի 18-ին Օսմանյան պառլամենտը բողոքել է այդ գործողությունների դեմ և ցրվել։
Մարտի 19-ին Անկարայում գտնվող Մուստաֆա Քեմալ փաշան շրջաբերական հեռագիր է ուղարկել բոլոր նահանգապետերին և զինվորական հրամանատարներին, որով նրանց հրավիրել է մասնակցելու «ժողովի ձևավորմանը, որը արտակարգ իշխանություն էր ունենալու ազգի կառավարման  հարցերում»։ Սուլթանական կառավարությունը, որը ինտերվենտների խամաճիկն էր դարձել, ամբողջովին վարկաբեկվել էր, այլընտրանքը Թուրքիայի Մեծ Ազգային ժողովն էր, որը հավաքվեց Անկարայում։ Դրա առաջին նիստը կայացել է 1920 թվականի ապրիլի 23-ին։ Մուստաֆա Քեմալը ընտրվել է խորհրդարանի նախագահության նախագահ և Մեծ Ազգային ժողովի կառավարության ղեկավար, որն այն ժամանակ չի ճանաչել որևէ այլ երկիր։
Ապրիլի 26-ին Մուստաֆա Քեմալը դիմել է ՌՍՖՍՀ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահ Վլադիմիր Լենինին՝ խնդրելով Թուրքիային տրամադրել ռազմական և ֆինանսական օգնություն, առաջարկել է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել և Կովկասում ընդհանուր ռազմական ռազմավարություն մշակել, որ Խորհրդային Ռուսաստանը պաշտպանվի Սև ծովում և Կովկասում «իմպերիալիստական» վտանգից ։ Այս ռազմավարությունը վերաբերում էր դաշնակցականների, վրաց մենշևիկների և Անգլիայի կողմից ստեղծված, այսպես կոչված, կովկասյան պատնեշի հաղթահարմանը, որը խոչընդոտ էր սովետական Ռուսաստանի և քեմալականների միջև հարաբերությունների զարգացմանը։ Դաշնակցական Հայաստանը թույլ չէր տալիս իր տարածքով ապրանքներ տեղափոխել Թուրքիա, իսկ Սև ծովով օգնության առաքումը խոչընդոտում էին Անտանտի երկրների նավերը։
Այդ ժամանակ Հայաստանի Հանրապետությունը, ԱՄՆ-ի և Անտանտի երկրների հովանավորությամբ, պատերազմում էր Թուրքիայի դեմ։ Խորհրդային Ռուսաստանի ղեկավարությունը դա համարում էր ոչ ցանկալի և պատրաստակամություն էր հայտնել միջնորդության համար ։ Սևրի խաղաղության պայմանագրի ստորագրումից մի քանի շաբաթ առաջ Հայաստանը սահմանային զորքեր էր ուղարկել Օլթինի շրջան, որը պաշտոնապես չէր պատկանում Թուրքիային, բայց մուսուլմանական դաշտային հրամանատարների (հիմնականում քրդական) և թուրքական բանակի ստորաբաժանումների իրական վերահսկողության տակ էր, որոնք այնտեղ էին մնում ՝ խախտելով «Մուդրոսի» զինադադարի պայմանները:Հայկական զորքերի հարձակումը սկսվել է հունիսի 19-ին, և մինչև հունիսի 22-ը հայերը ստանձնել են շրջանի մեծ մասի վերահսկողությունը՝ ներառյալ Օլթի և Փենյակ քաղաքները։ Թուրք ազգայնականների տեսակետից սա հայկական ուժերի ներխուժում  էր Թուրքիայի տարածք, որը Թուրքիան օգտագործում է  որպես պատասխան գործողությունների համար հիմք ։
Պայմանագիր
Մոսկվայի ռուս-թուրքական երկրորդ կոնֆերանսն անցկացվել է 1921 թվականի փետրվարի 26-ից մինչև մարտի 16-ը, Քեմալական Թուրքիայի և խորհրդային հանրապետությունների միջև հարաբերությունները կարգավորելու նպատակով։
Կոնֆերանսում ՌԽՖՍՀ-ն ներկայացրել են Գեորգի Չիչերինը և Ջելալ Կորկմասովը, իսկ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը՝ Յուսուֆ Քեմալ Բեյը, Ռիզա Նուր Բեյը և Ալի Ֆուատ փաշան։ Ազգությունների այն ժամանակվա կոմիսար Ստալինի ջանքերի շնորհիվ Չիչերինը վերջնականապես հրաժարվում է մինչ այդ ունեցած հայանպաստ իր դիրքորոշումից։ Հայաստանի սահմանների հարցի կապակցությամբ Չիչերինը հայտարարում է, որ իրենք չեն պնդի սահմանը Արփաչայից արևմուտք և Արաքսից հարավ անցկացնելուն։ Դա նշանակում էր, որ Թուրքիային էին անցնում ոչ միայն ամբողջ Կարսի մարզը, այլև Սուրմալուի գավառը, որը երբեք չէր եղել Թուրքիայի կազմում։ Սակայն թուրքական պատվիրակությունը չի բավարարվում այդքանով և պահանջում է, որպեսզի Նախիջևանի մարզը չմնա Հայաստանին, այլ դրվի Ադրբեջանի հովանավորության տակ, վերջինս էլ պետք է պարտավորվեր ապագայում չզիջել այդ հովանավորությունը մի երրորդ պետության, այսինքն՝ Հայաստանին։ Ի վերջո մարտի 16-ին կողմերը կնքում են ՌՍՖՍՀ – Թուրքիա «ընկերության և եղբայրության պայմանագիրը», ինչպես նշված է պայմանագրի նախաբանում ։
Մոսկվայի քեմալաբոլշևիկյան պայմանագիրը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից
Պայմանագրերի օրինականության համար կարևոր է պատվիրակությունների լիազորությունների օրինականությունը։ Ցանկացած միջազգային պայմանագրի օրինականության համար միջազգային իրավունքն ունի հստակ պահանջներ։ Ինչպես օրինակ՝ որևէ պայմանագիր կարող է համարվել օրինական, եթե այն ստորագրել է ճանաչված պետության օրինական իշխանության լիազոր ներկայացուցիչ(ներ)ը։ Միջազգային իրավունքով փորձաքննությունը ցույց է տալիս, որ Մոսկվայի պայմանագիրը անօրինական (illegal) է և անվավեր (invalid), քանի որ.
Նախ, Մոսկվայի քեմալա-բոլշևիկյան պայմանագիրը անօրինական է և անվավեր դրան կողմ հանդիսացող ՌՍՖՍՀ-ի և Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի կարգավիճակների պատճառով։
ՌՍՖՍՀ-ի կարգավիճակը
Պայմանագիրը կնքելու պահին չկար «ՌՍՖՍՀ» ճանաչված պետություն, հետևաբար՝ միջազգային իրավունքի սուբյեկտ։ Բնականաբար նրա կառավարությունը չուներ միջազգային պայմանագիր կնքելու որևէ իրավասություն։ ՌՍՖՍՀ-ի, արդեն ԽՍՀՄ տարազով, միջազգային օրինական ճանաչումը սկսվել է միայն 1924 թվականից՝ Մեծ Բրիտանիայի ճանաչումով (փետրվարի 1, 1924 թվական) ։ Մինչև 1924 թվական տեղի ունեցած «ճանաչումները» չեն առաջացրել որևէ իրավական հետևանք, քանի որ իրենց հերթին բխել են չճանաչված երկրներից կամ վարչախմբերից։ Որպեսզի ճանաչումն օրինապես համարվի այդպիսին, այն պետք է կատարվի իր հերթին օրինականորեն ճանաչված միջազգային իրավունքի սուբյեկտի կողմից ։ Օրինակ՝ 1920 թվականին սովետական կառավարությունը ճանաչել է Բալթյան երկրները, սակայն այդ ճանաչումը չի ընդունվել Դաշնակից ուժերի կողմից, այն հիմնավորմամբ, որ սովետական կառավարությունն իր հերթին օրինապես ճանաչված չէր ։ Նման մոտեցումը երկրորդվել է դատական վճիռներով։ Այսպես՝ ՌՍՖՍՀ ընդդեմ Սիբրարիոյի (RSFSR vs. Cibrario) դատական գործում (1923 թվական) ԱՄՆ դատարանը մերժել է ընդունել սովետական կառավարության հայցն այն հիմնավորմամբ, որ վերջինս ճանաչված չէ ։ Նմանատիպ վճիռ, նույն հիմնավորմամբ կայացրել է Շվեդիայի Գերագույն դատարանը Սովետական կառավարությունն ընդդեմ Էրիքսոնի (Soviet Government vs. Ericsson) գործում (1921) ։
Վերոհիշյալ և տասնյակ այլ դատավճիռներ և կառավարական որոշումներ վերահաստատում են միջազգային իրավունքի այն սկզբունքը, որ առանց ճանաչման կառավարություններն իրավական տեսնանկյունից գոյություն չունեն, հետևաբար որևէ իրավական գործունեություն (պայմանագրերի կնքում, քաղաքացիության շնորհում կամ զրկում, մասնակցություն դատական գործընթացին և այլն) չեն կարող ծավալել ։
Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կարգավիճակը
Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովն իր կարգավիճակով հասարակական կազմակերպություն էր (NGO), և նրա մեջ միավորված էին նախկին պատգամավորներ, պաշտոնանկ զինվորականներ ու պաշտոնյաներ։ Մուստաֆա Քեմալի վարչախումբը որևէ իրավական հիմք չուներ միջազգային հարաբերություններում ներկայացնելու թուրքական պետությունը։ Մինչև 1922 թվականի նոյեմբերը, այսինքն՝ սուլթան Մուհամմեդ VI-ի մեկնումը Թուրքիայից, վերջինիս կառավարությանն էր վերապահված Թուրքիայի անունից միջազգային հարաբերությունների մեջ մտնելու իրավունքը, և միայն սուլթանն էր կարող, ըստ Օսմանյան կայսրության սահմանադրության 7-րդ հոդվածի, լիազորել որևէ անձի՝ հանդես գալու երկրի անունից ։
Հայաստանին վերաբերող մասը
Մոսկվայի պայմանագրի՝ Հայաստանին վերաբերող մասը միջազգային իրավունքի խախտում է, քանի որ «պայմանագրերը կարող են վերաբերել միայն պայմանագիրը ստորագրող կողմերին և որևէ պարտավորություն կամ իրավունք չեն ստեղծում պայմանագրին մաս չկազմող երրորդ կողմի համար՝ առանց վերջինիս համաձայնության» ։ Այս հիմնադրույթն ամրագրված է Պայմանագրային իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածում՝ “A treaty does not create either obligations or rights for a third State without its consent”: Հետևաբար՝ Մոսկվայի պայմանագիրը չէր կարող որևէ պարտավորություն պարունակել Հայաստանի Հանրապետության համար, առավել ևս՝ որոշել հայ-թուրքական սահմանը (պայմանագրում՝ հոդված 1) կամ Նախիջևանը որպես պրոտեկտորատ հանձնել Ադրբեջանին (պայմանագրում՝ հոդված 3), քանի որ Մոսկվայի պայմանագիրը կնքվել է միջազգային իրավունքի դարեր ի վեր գործող պարտադիր և անբեկանելի մի քանի հիմնադրույթների (jus cogens) խախտումով։
Իսկ ինչպես ամրագրված է Պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայի 53-րդ հոդվածում. «Պայմանագիրն անվավեր է, եթե կնքվելու պահին հակասել է միջազգային հանրային իրավունքի անբեկանելի հիմնադրույթին»։
Չեղարկման խնդիր
Խնդիրը միջպետական իրավագիտության դաշտում է այն կապված է շահագրգիռ կամ ոչ շահագրգիռ պետությունների վարած քաղաքականության հետ որոնք ուղղակի կամ անուղղակիորեն առնչվում են այդ պայմանագրի հետ։ Պայմանագրի չեղարկման հարցը առաջին անգամ դրվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ԽՍՀՄ կողմից, բայց չի կենսագործվել, այլ հակառակը ավելի ամրապնդվել է այդ պայմանագրի անհրաժեշտությունը։ Հայաստանի Հանրապետությունը այս պայմանագրի չեղարկման խնդրիը քննարկել է երկու անգամ, առաջինը անկախության առաջին տարիներին, իսկ երկրորդ անգամ՝ ընդդիմադիր պատգամավորուհի Զարուհի Փոստանջյանի նախաձեռնությամբ։ Հայկական իրականության մեջ առաջին անգամ այս պայմանագրի չեղարկման հարցը ձևակերպվեց որպես դատական հայց և ներկայացվեց ՌԴ Սահմանադիր Դատարան հայցադիմում Արևմտյան Հայաստանի  Վտարանդի Կառավարության  և Ազգային Ժողովի կողմից ։ 2016 թ․ հունվարի 15-ին ՌԴ ՍԴ պաշտոնական նամակով մերժեց հայցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1921 Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական հարաբերություններ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմանագրեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պայմանագրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի անկախության պատերազմ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-Թուրքիա հարաբերություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի խաղաղության պայմանագրեր Կատեգորիա:1921 Ռուսաստանում
(8816) Գամով
(8816) Գամով (Gamow), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,455981 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9904 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9215 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1405,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,256075 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,11° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ածխաջրային սննդառություն
Ածխաջրային սննդառություն, կենդանիների օրգանիզմում կերի ածխաջրերի ընդունման և օգտագործման շարժընթաց՝ էներգիայի պահանջն ապահովելու և ֆիզիոլոգիական կենսընթացները կարգավորելու համար։
Կերային ածխաջրեր
Կենդանիների համար ածխաջրերի հիմնական աղբյուրը բուսական կերերն են, որոնք չոր նյութի մեջ կազմում են 40–80%։ Կերային ածխաջրերի խմբում առանձնացնում են հում թաղանթանյութը և ոչ ազոտային մզվածքային նյութերը։
Ածխաջրերի նշանակությունը կենդանիների համար
Ածխաջրերը կենդանիների համար էներգիայի գլխավոր աղբյուրն են։ Դրանց օգտագործման աստիճանը կախված է ճեղքման հետևանքով մարսողության ուղիներում առաջացած վերջնանյութերից և մարսելիությունից։ Շաքարներն ու օսլան հիդրոլիզվում են միաշաքարների, որոնք ներծծվում են արյան մեջ ու, որպես գլիկոգեն, կուտակվում լյարդում, մասամբ՝ մկաններում, և օգտագործվում օրգանիզմում։ Ֆերմենտների ազդեցությամբ թաղանթանյութը պվերածվում է մարսողական ուղիների թաղանթանյութալուծիչ մանրէների։ Որոճողների նախաստամոքսում և կույրաղիում մարսվում է բջջանյութի 50–70%-ը, ձիերի և խոզերի կույրաղիում՝ համապատասխանաբար՝ 40 և 25%-ը։ Բջջանյութի մարսողության վերջին արգասիքները օրգանիզմի թթուներն են (քացախաթթու, պրոպիոնաթթու, կարագաթթու և այլ), որոնք մասնակցում են նյութափոխանակությանը, էներգիայով ապահովում օրգանիզմը, ծառայում որպես կաթնայուղի նախանյութ։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:Անասնապահություն
Վալերիա Նարբիկովա
Վալերիա Սպարտակի Նարբիկովա (Вале́рия Спарта́ковна На́рбикова, ծնվ.՝ 24 փետրվարի, 1958, Մոսկվա, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս արձակագիր, գեղանկարիչ։
Կենսագրություն
Վալերիա Նարբիկովան ծնվել է 1958 թվականի փետրվարի 24-ին Մոսկվայում։ Ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։
Վալերիա Նարբիկովայի մի քանի ստեղծագործությունները առաջին անգամ տպագրվել են 1978 թվականին «Քնարերգության օր» («День поэзии») ալմանախում։ Որպես արձակագիր իր ստեղծագործությունները պարբերաբար տպագրել է 1988 թվականից։ Վալերիա Նարբիկովի ստեղծագործությունները տպագրվել են «Դրոշ» («Знамя»), «Աղեղնավոր» («Стрелец»), «Крещатик», «Երիտասարդություն» («Юность» և այլ ամսագրերում։ Նրա վեց գրքեր լույս են տեսել Ռուսաստանում, իսկ հինգը (թարգմանված) Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Հոլանդիայում, Իտալիայում ու Չեխոսլովակիայում։
Վալերիա Նարբիկովան ամուսնացած է եղել հրատարակիչ Ալեքսանդր Գլեզերի հետ։ Վերջինս 2003 թվականին իր հարցազրույցներից մեկի ժամանակ նշել է, որ պատրաստվում է իր «Стрелец» ամսագրում հրատարակել իր նախկին կնոջ վերջին գիրքը, որ Ռուսաստանում ոչ ոք չի ուզում հրատարակել նրանում առկա հայհոյանքների ու էրոտիկ տեսարանների պատճառով ։
Վալերիա Նարբիկովան Մոսկվայի գրողների միության և Ռուսաստանի ՊԵՆ-ակումբի (1995 թվականի փետրվարին դուրս է եկել ՊԵՆ-ակումբի գործադիր կոմիտեից այն բանից հետո, երբ ակումբը մերժել է իր շարքերն ընդունել նրա ամուսնուն՝ Ալեքսանդր Գլեզերին), ինչպես նաև «Юность» և «Журнал ПОэтов» (1995) ամսագրերի խմբագրական խորհրդի անդամ է։ Ալեքսանդր Գլեզերի «Стрелец» ամսագրի կողմից արժանացել է Վլադիմիր Նաբոկովի անվան մրցանակի (1995, 1996)։
Զբաղվում է նաև գեղանկարչությամբ։ Իր աշխատանքերը ցուցահանդեսներում ներառվում են 1997 թվականից սկսած։
2017 թվականին արժանացել է «ЛиФФт» միջազգային փառատոնի արծաթե մեդալ (2017) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ
Բինալի Յըլդըրըմի կաբինետ
Բինալի Յըլդըրըմի կաբինետը Թուրքիայի պատմության մեջ 65-րդ կառավարությունն է, որն անցել է իր լիազորությունների կատարմանը 2016 թվականի մայիսի 24-ից մինչև 2018 թվականի հուլիսի 9։ Կաբինետի երդման արարողությունը տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 29-ին` Թուրքիայի խորհրդարանի հավանության քվեն ստանալուց հետո ։
Գուգլի ծառայությունների ցանկ
Բացի որոնողական համակարգից, Գուգլը տրամադրում է լայն տարածում ունեցող մի շարք այլ ծառայություններ և գործիքներ։ Դրանց մեծ մասը վեբ-հավելումներ են, որոնք օգտագործելու համար անհրաժեշտ է ունենալ միայն բրաուզեր և ինտերնետ մուտքի հնարավորություն։ Սա հնարավորություն է տալիս տվյալներ փոխանակել աշխարհի ցանկացած կետից՝ անկախ համակարգչի առկայությունից։ Որոշ ծառայություններից օգտվելու համար անհրաժեշտ է տեղադրել այլ՝ լրացուցիչ ծրագրեր (օրինակ, Flash Player-ը)։ Նաև ավելի հարմարավետ աշխատելու համար անհրաժեշտ է ունենալ արագ ինտերնետ կապ (Google Video ծառայության համար անհրաժեշտ է առնվազն 512 ԿԲ/վ արագությամբ ինտերնետ կապ, իսկ Google Earth-ի համար՝ 256 ԿԲ/վ)։
Բինալի Յըլդըրըմի կաբինետ
Կաբինետի կազմը
Թուրքիայի 65-րդ կառավարության կազմի մեջ ներառված են հետևյալ նախարարները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի կառավարություն Կատեգորիա:Թուրքիայի 65-րդ կառավարության անդամներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական կառուցվածք
Գուգլի ծառայությունների ցանկ
Գուգլի ծառայությունները
Կատեգորիա:Գուգլ Կատեգորիա:Ցանկեր:Գիտություն
Ապրիլի 26
Ապրիլի 26, տարվա 116-րդ (նահանջ տարիներին՝ 117-րդ) օրն է։
Ակոսացանք
Ակոսացանք, սերմերի բաշխումն ակոսի հատակին։ Սովորական շարացանքի համեմատությամբ ակոսացանքն ունի առավելություն։
Նկարագրություն
Ակոսահատման դեպքում նվազում է լայնակի ուղղությամբ առաջացող հողմային էրոզիա ն։ Ակոսացանքի ժամանակ չորային շրջաններում աշնանացան ցորենի և այլ մշակաբույսերի սերմերը բաշխվում են հողի առավել խոնավ շերտերում սերմերը ծլում են միանգամից, նույնիսկ աննշան տեղումների դեպքում ամբողջովին օգտագործվում է խոնավությունը։ Սերմերը ցանելով աշնանը՝ ակոսի հատակում կուտակվում է ձյուն, խոնավության որոշակի պաշար, ծիլերը պահպանվում են ցրտահարությունից։ Եգիպտացորենի ակոսացանքը նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում հենակային կամ օդային արմատների զարգացման համար, որն էլ դրականորեն է ազդում մշակաբույսի սնուցման և բերքատվության բարձրացման վրա։ Ակոսացանք կատարում են ակոսացանիչներով։
(388) Խարիբդիս
(388) Խարիբդիս (Charybdis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1894 թվականի մարտի 7-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1894 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Թոր. Սեր և ամպրոպ
'''«Թոր. Սեր և ամպրոպ»''' (Thor: Love and Thunder), սպասվող ամերիկյան սուպեհերոսական ֆիլմ, ռեժիսոր Թայքա Վայթիթիի կողմից։ Գլխավոր դերում Քրիս Հեմսվորթն է։ Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի թվով 29-րդ ֆիլմը, որը եզրափակում է Չորրորդ փուլը։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենալու «Վրիժառուները. Վերջնախաղ» ֆիլմի գործողություններից հետո։
Ստեղծում
2018 թվականի հունվարին Քրիս Հեմսվորթը իր հետաքրքրությունն է հայտնում Թորի պատմության շարունակությանը, չնայած «Վրիժառուները. Վերջնախաղ» ֆիլմից հետո Marvel Studios-ի հետ պայմանագրի ավարտին ։ Դերասանը ասել է, որ «եթե լավ սցենար գրվի» «Թոր։ Ռագնարյոկ» ֆիլմի շարունակության համար, ապա նա կվերադառնա կայծակի աստծո դերին և «կկատարի այդ դերը այնքան, որքան նրան թույլ կտան», այդ կերպ Թայքա Վայթիթիին դրդելով վերադառնալ ռեժիսորի աթոռին ։ Մինչ այդ Քրիսը և Տայկան արդեն քննարկել են, թե ինչ են ցանկանում տեսնել հնարավոր չորրորդ «Թոր»-ում ։ 2019 թվականի ապրիլին Թեսսա Թոմփսոնը ենթադրում էր, որ Marvel Studios-ի ղեկավարությունը արդեն ստացել է Վայտիտիի «Թոր 4»-ի ռեժիսորության համաձայնությունը ։ Հուլիսին Տայկա Վայտիտին պաշտոնապես հաստատվել է որպես ֆիլմի սցենարիստ և ռեժիսոր։ Հեմսվորթը և Թոմփսոնը կկրկնեն Թորի և Վալկիրիյայի դերերը, իսկ Նատալի Փորտմանը վերադառնալու է Ջեյն Ֆոսթերի դերին (Marvel Studios-ի հետ կոնֆլիկտի պատճառով «Թոր։ Ռագնարյոկ» ֆիլմում բացակայելուց հետո) ։ 2019 թվականի Սան Դիեգոյի Կոմիկ կոն փառատոնի ժամանակ Մարվելը հայտարարել է, որ Ջեյնը դառնալու է Թորի կին տարբերակը, ինչպես եղել է կոմիքսներում, իսկ Վալկիրիյայի երկսեռականությունը ֆիլմում հաստատվելու է։ Նրա հերոսուհին, որպես Ասգարդի նոր թագավոր, թագուհի կփնտրի (կերպարի սեռական կողմնորոշման ակնարկը առկա է «Թոր։ Ռագնարյոկ» ֆիլմի ջնջված տեսարանում) ։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումները սկսվելու են 2020 թվականի օգոստոսին Ավստրալիայում ։
Թողարկում
ԱՄՆ-ում պրեմիերան տեղի է ունենալու 2022 թվականի փետրվարի 18-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արտադրությունում գտնվող ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին Կատեգորիա:2022 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Խատանգա (այլ կիրառումներ)
Խատանգա կարող է վերաբերել՝
Սան Դոնա դի Պիավե
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Նազի Պաիկիձե
Նազի Պաիկիձե (ნაზი პაიკიძე; ), վրացական ծագումով ամերիկացի շախմատիստուհի, միջազգային վարպետ (2012):
Նազի Պաիկիձեի ծնողները աշխատել են Իրկուտսկում, բայց երբ լրացել է նրա 4-ամյակը ընտանիքը տեղափոխվել է Թբիլիսի, իսկ 2006 թվականին՝ Մոսկվա։ Շախմատով զբաղվում է 2009 թվականից՝ 5 տարեկանից՝ զբաղվելով գրոսմայստեր Վլադիմիր Բելովի հետ ։ 2011 թվականին հրավիրվել է Վրաստանի շախմատի ազգային հավաքական, որի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի թիմային առաջնությանը։
2016 թվականին ԱՄՆ-ի Սենթ Լուիս քաղաքում կայացած առաջնությունում Նազին դարձել է երկրի չեմպիոն ։
Նազիի եղբայրը ֆուտբոլիստ է ։
Սատանի կամուրջ
Սատանի կամուրջ, տրավերտինից բնական կամուրջ Հայաստանում Որոտան գետի կիրճում, Տաթև գյուղից արևելք  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ Կատեգորիա:Որոտան գետի կամուրջներ Կատեգորիա:Բնական կամուրջներ Կատեգորիա:Տաթևի վանական համալիր Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի տեսարժան վայրեր
Ապրիլի 25
Ապրիլի 25, տարվա 115-րդ (նահանջ տարիներին՝ 116-րդ) օրն է։
Մոր (Կանտալի գավառ)
Մոր (Maurs), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2239 մարդ, բնակչության խտությունը` 72.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 30.84 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 470 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 140 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 31 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ցու
Ցու (津市), քաղաք Ճապոնիայում, Միե պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Իսե ծոցի ափին։ Քաղաքը զբաղեցնում է 710,81 կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 280 737 մարդ (2014թ․ հունիսի 1), բնակչության խտությունը՝ 394,95 մարդ/կմ2։
Կլիմա
Ցուն ունի խոնավ մերձարևադարձային կլիմա՝ տաք ամառներով և զով ձմեռներով։ Տեղումները զգալի են ամբողջ տարվա ընթացքում, բայց ամենաշատը լինում են մայիսից սեպտեմբեր ամիսներին։
Պատմություն
Սկզբնապես քաղաքի տեղում ամրոց էր հիմնված։ Էդո ժամանակաշրջանում Ցուն դարձավ Իսե քաղաք գնացող ուխտագնացների կանգառը, որը գտնվում է 40 կմ հեռավորության վրա դեպի հարավ-արևելք։ Ժամանակակից քաղաքը հիմնվել է 1889 թվականին։ 1945 թվականի ամերիկյան ռմբակոծությունների ժամանակ Ցուն զգալի վնասներ է կրել, բայց պատերազմից հետո այն վերակառուցվել է և պահպանել իր նշանակությունը։
Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը՝ 280 737 մարդ է (2014թ․ հունիսի 1), իսկ խտությունը՝ 206,13 մարդ/կմ2։ Բնակչության թվակաքանակի փոփոխությունը 1980-2005 թվականներին ։
Տնտեսություն
Քաղաքում գործում են հետևյալ ընկերությունները․
Կարևոր դեր է խաղում տրանսպորտը (ծովային նավահանգիստ), առևտրական ձեռնարկությունները (AEON Tsu և AEON TOWN Tsu Shiroyama առևտրի կենտրոնները), տուրիզմը (Ցու ամրոցը գլխավոր տեսարժան վայրերի ցանկում) ։
Կրթություն
Քաղաքում գործում են հետևյալ միջին և բարձրագույն կրթական հաստատությունները․
Նադեժդա Կարդյան
Նադեժդա Գրիգորի Կարդյան, հայ երգչուհի (մեցցո սոպրանո), մանկավարժ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1945)։
Կենսագրություն
1913 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիան։ Մինչև 1917 թվականը Պետերբուրգում հանդես է եկել որպես օպերային և համերգային երգչուհի։ 1917-1921 թվականներին ձայնամշակում է դասավանդել Աստրախանի երաժշտական դպրոցում, 1921-1935 թվականներին՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիային կից երաժշտական ուսումնարանում, 1935-1957 թվականներին՝ Երևանի կոնսերվատորիայում (պրոֆեսոր՝ 1939 թվականից)։ Աշակերտներից են՝ Սերգեյ Լեմեշևը, Լ. Խաչատուրովը, Լյուբով Օռլովան, Լ. Լազարևան, Ե. Խաչիկյանը, Ավագ Պետրոսյանը, Կ. Մարկոսյանը, Մ. Չմշկյանը, Ե. Միքայելյանը, Կ. Մարկոսյանը։
Կատեգորիա:Հայ մեցցո-սոպրանոներ Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Յուլիուս Մեյտուս
Յուլիուս Սերգեևիչ Մեյտուս (Юлій Сергійович Мейтус, ), ուկրաինացի կոմպոզիտոր։ 1973 թվականին՝ Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1951 թվականին՝ Ստալինյան մրցանակի երկրորդ աստիճանի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի հունվարի 15-ին Ելիսավետգրադում (այժմ՝ Կրոպիվնիցկի)՝ հրեական ընտանիքում։ 1919 թվականին ավարտել է Գուստավ Նեյգաուզի՝ դաշնամուրի երաժշտական դպրոցը։
1931 թվականին ավարտել է Խարկովի երաժշտական և դրամատիկական ինստիտուտը՝ Ս. Ս. Բոգատիրևի կոմպոզիցիայի դասարանում։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին տարհանվել է թուրքմենական ԽՍՀ-ում։ 1954 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։
Յու. Ս. Մեյտուսը տասնութ օպերաների, սիմֆոնիկ, վոկալ ստեղծագործությունների, ֆիլմերի երաժշտության հեղինակ է։
Յու. Ս. Մեյտուսը մահացել է 1997 թվականի ապրիլի 2-ին Կիևում, թաղված է Բայկովոյի գերեզմանատանը։
Ստեփան Կուրտիկյան (լեզվաբան)
Ստեփան Հարությունի Կուրտիկյան, հայ լեզվաբան, թարգմանիչ, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Բուրսայի Գևորգյան վարժարանը, 1890-1895 թվականներին եղել է նույն վարժարանի տնօրենը։ 1895 թվականից ապրել է Կոստանդնուպոլիսում, զբաղվել գրական-մանկավարժական գործունեությամբ։ Դասավանդել է թուրքերեն, պարսկերեն, արաբերեն և գրաբար, ստեղծագործել այդ լեզուներով, աշխատակցել «Արևելք», «Բյուզանդիոն», «Բյուրակն», «Ճերիտիեի շարժիե» պարբերականներին, գրել հատկապես հայ-պարսկական լեզվական առնչությունների վերաբերյալ հոդվածներ։ 1887 թվականին թուրքերեն թարգմանությամբ հրատարակել է արաբ և պարսիկ բանաստեղծների ու փիլիսոփաների ընտրյալ բանաստեղծություններն ու ասացվածքները։ 1901 թվականին լույս է տեսել Կոստանդնուպոլիսի «Օսմանյան տաղաչափություն» ուսումնասիրությունը (հայերեն), 1929 թվականին՝ «Հիշողություն» բանաստեղծությունների ժողովածուն (թուրքերեն) ։
Էդիկ Ղաբուզյան
Էդիկ Արշալույսի Ղաբուզյան, հայ տառաստեղծ, դասախոս։
Ստեփան Կուրտիկյան (լեզվաբան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Էդիկ Ղաբուզյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ տառաստեղծներ Կատեգորիա:Գորիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Աբովյանի-2
Ստացում
Ստացվել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանում` Էջմիածնի տեղական եգիպտացորենի և «Սլավա» հասարակ միջգծային հիբրիդի խաչասերումից։
Ցողունի բարձրությունը` 310 սմ։ Կողրը ձևավորվում է ցողունի 90–100 սմ բարձրության վրա։ Հատիկը դեղին է, կարծր։ Կանաչ զանգվածի միջին բերքատվությունը՝ 458 ց/հա։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Բյուզանդագիտություն
Կատեգորիա:Բյուզանդագիտություն
(8817) Ռոյտրեվեր
(8817) Ռոյտրեվեր (Roytraver), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի մայիսի 13-ին Կարոլին Շումեյկերի և Յուջին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,198656 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9055 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4918 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1190,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302321 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուջին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(389) Ինդուստրիա
(389) Ինդուստրիա (Industria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1894 թվականի մարտի 8-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,60822 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4335 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,783 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ինդուստրիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,4527 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1538,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233985 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,12° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1894 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սոնա (Իտալիա)
Սոնա  (Sona), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 16856 մարդ։ Խտությունը կազմում է 410 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 41 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37060։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գետնանուշի յուղ
Գետնանուշի յուղ, գետնանուշից ստացված բուսական յուղ, որն ունի հագեցած համ ու բույր։ Հաճախ օգտագործվում է ամերիկյան, չինական խոհանոցներում, ինչպես նաև հարավային և հարավարևելյան Ասիայի խոհանոցներում , ինչպես անուշահոտություն ավելացնելու, այնպես էլ մթերքները տապակելու համար։ Գետնանուշի յուղից պատրաստվում է գետնանուշի կարագ։
Պատմություն
ԱՄՆ-ում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին այլ յուղերի պակասի պատճառով աճել է համեմատաբար մատչելի՝ գետնանուշի յուղի օգտագործումը։
Սնունդ
Չզտված գետնանուշի յուղի այրման կետի ջերմաստիճանը ունի 160°C է։ Գետնանուշի այս յուղն օգտագործվում է ուտեստների անուշահոտությունն ապահովելու համար և կարող է փոխարինել քունջութի յուղին։ Զտված գետնանուշի յուղի այրման կետի ջերմաստիճանը 232°C է։ Այն սովորաբար օգտագործվում է մեծ չափաբաժիններով սննդամթերքները տապակելու համար, ինչպիս օրինակ, կարտոֆիլի ֆրին։
Այլ կիրառություն
Գետնանուշի յուղն օգտագործվում է մայոնեզի, մարգարինի և բուժիչ քսուքների արտադրության մեջ։ Յուղի պահպանման ժամկետը երկարացնելու համար երբեմն նրա մեջ ավելացվում են հակաօքսիդներ ։
Ինչպես այլ բուսական յուղերը, այնպես էլ գետնանուշի յուղը կարելի է օգտագործել լուծման գործընթացում։ Այն անվտանգ է նաև մերսման համար։
Վառելիք
1900 թվականին Փարիզյան ցուցահանդեսին Otto ընկերությունը Ֆրանսիայի կառավարության խնդրանքով ցուցադրել է, որ գետնանուշի յուղը կարելի է օգտագործել որպես դիզելային շարժիչի վառելանյութ։ Դա եղել է բիոդիզելի ամենավաղ ցուցադրումներից մեկը։
Բաղադրություն
Գետնանուշի յուղի հիմնական բաղադրիչներն են հանդիսանում օլեինաթթու (46,8%), լինոլաթթու (33,4%) և պալմիտինաթթու (10,0%)։ Յուղը պարունակում է նաև ստեարինաթթու, արախիդոնաթթու, բեհենաթթու, լինոցերաթթու և այլ ճարպաթթուներ:
Հատկություններ
Գետնանուշի յուղը անգույն է կամ կանաչադեղնավուն, սառչում է 3°C-ից 5°C ջերմաստիճանում, խտությունը 0,91-0,92×10³ կգ/մ³: Այն չի չորանում և չի լուծվում ջրում։
Սննդային արժեք
Համաձայն ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտի տվյալների՝ 100գ. գետնանուշի յուղը պարունակում է 17,7գ. հագեցած ճարպ, 48,3գ. մոնոչհագեցած ճարպ և 33,4գ. պոլիչհագեցած ճարպ։
Թունավոր նյութեր
Գետնանուշի յուղը բարձր կարգի մաքրման դեպքում կարող է պարունակել հեքսանի հետքեր, նավթամշակման պրոդուկտ, որն օգտագործվում է պինդ գետնանուշի մասնիկներից յուղն առանձնացնելու համար։ Առնետների վրա կատարված ուսումնասիրություններից հետո «ԱՄՆ շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը» () հեքսանը ճանաչել է որպես նեյրոտոքսին։ Սննդամթերքների անվտանգության պահանջներում խոհարարական յուղերում հեքսանի օգտագործման սահմանների վերաբերյալ որևէ սահմանափակում նախատեսված չէ։
Որակի վերահսկողությունն անտեսելու դեպքում, գետնանուշը, եթե պարունակում է բորբոս, ապա արտադրում է խիստ թունավոր աֆլատոքսին, և այն կարող է առաջացնել դրանից ստացված յուղի աղտոտում։
Ալերգեններ
Գետնանուշից ալերգիա ունեցող մարդիկ կարող են օգտագործել գետնանուշի բարձր կարգի մաքրման զտված յուղ միայն ։ Ռաֆինացված գետնանուշի յուղերի մեծ մասը չեն պարունակում գետնանուշի ալերգեններ։ Գիտնականներն ապացուցել են, որ այդպիսի յուղերը անվտանգ են գետնանուշից ալերգիա ունեցող մարդկանց մեծամասնության համար։
Խնդիր է նաև այն, որ մթերքի վերամշակման աստիճանը հաճախ պարզ չի լինում։
Յուղերի հատկություններ և այրման կետ
Ստորև ներկայացված աղյուսակները հնարավորություն են տալիս տեսնել ավոկադոյի յուղի կազմությունը, հատկությունները և համեմատել այլ յուղերի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձեթեր Կատեգորիա:Յուղեր Կատեգորիա:Քիմիա Կատեգորիա:Սննդային ճարպեր Կատեգորիա:Խոհանոց Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա Կատեգորիա:Խոհարարություն Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Շուշիի գրավում
Շուշին Արցախի ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող օբյեկտներից մեկն է, քանի որ այն գործնականում ծառայում է որպես մայրաքաղաք Ստեփանակերտի թիկունք։ Շուշին կարևոր նշանակություն է ունեցել ինչպես Արցախյան առաջին, այնպես էլ երկրորդ պատերազմների ժամանակ։ Ռազմական ագրեսիայի շրջանակներում Ադրբեջանի հրետանային ուժերը բազմաթիվ անգամներ թիրախավորում են Շուշիի քաղաքացիական ենթակառուցվածքները, այդ թվում՝ Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր տաճարը։ Ռազմական գործողությունների հարավային ճակատում ունենալով որոշակի հաջողություններ, ադրբեջանական դիվերսիոն խմբերը ներթափանցում են Ասկերանի շրջան և մարտեր ծավալում Ավետարանոց, Սղնախ և Ակնաղբյուր գյուղերի շրջակայքում։
Հոկտեմբերի 29-ին ադրբեջանական բանակը դիվերսիոն հուժկու գրոհ է սկսում Շուշիի ուղղությամբ՝ կիրառելով զինտեխնիկա և հրթիռահրետանային համակարգեր, համազարկային համակարգեր և մեծ քանակությամբ կենդանի ուժ։ Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հանդես է գալիս մարտակոչով, նշելով․ ''«Դիմում եմ ողջ աշխարհի հայությանը. թշնամին գտնվում է այստեղից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա, և գերնպատակն է գրավել Շուշին, տիրանալ Շուշիին, ինչպես ասում են` ով տիրում է Շուշիին, տիրում է Արցախին, և ուզում եմ, որ գիտակցենք այս պահը»'' ։ Հոկտեմբերի 30-ին արցախյան կողմը հայտարարում է դիվերսիոն խմբի ոչնչացման, գրոհի չեզոքացման և 100-200 ադրբեջանական զոհերի մասին։ Այնուամենայնիվ, դիվերսիոն խմբերի ոչնչացման գործընթացը շարունակվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։
Շուշիի անկման վերաբերյալ առկա է նաև այլ տեսակետ, որի համաձայն ոչ թե քաղաքը գրավվել է ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից, այլ հանձնվել Հայաստանի իշխանությունների կողմից ։ 2022 թվականի ապրիլի 14-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Հայաստանի ազգային ժողովում հայտարարել է, որ «1996 թվականից սկսած բանակցությունների սեղանին է եղել Շուշիի հարցը, արդյո՞ք Սերժ Սարգսյանը հանձնելու էր Շուշին, և եթե չհանձներ, պատերազմ էր սկսվելու, առանց Շուշիի հնարավոր չէր պատերազմը կանխել կամ կանգնեցնել» ։։
Նախապատմություն
Շուշին համարվում է Արցախի ռազմավարական նշանակության կարևորագույն օբյեկտներից մեկը։ Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող Շուշիից Արցախյան պատերազմի սկզբում անընդհատ հրթիռակոծությունների էին ենթարկվում Ստեփանակերտ քաղաքն ու հարակից բնակավայրերը։ 1992 թվականի մայիսի 8-ից 9-ը ընկած ժամանակահատվածում Արցախի պաշտպանության բանակի կամավորական ջոկատներն իրականացնում են «Հարսանիք լեռներում» ռազմագործողությունը, որի արդյունքում հայկական ուժերն ազատագրում են Շուշի բերդաքաղաքը։
Շուշին ռազմական գործողությունների թատերաբեմի վերածվում է նաև Արցախյան երկրորդ պատերազմի ժամանակահատվածում, երբ ադրբեջանական հրետանային ուժերը սկսում են հրետակոծել քաղաքի ենթակառուցվածքներն ու խաղաղ բնակչությունը։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 3-ին երկու անգամ հրետակոծվում է Շուշի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր տաճարը։
2020 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ժամանակաշրջանում Ադրբեջանի զինված ուժերին հաջողվում է հարավային հատվածում որոշակիորեն ճեղքել շփման գիծը ու ունենալ որոշակի տարածքային ձեռքբերումներ։ Հոկտեմբերի 28-29-ին ադրբեջանա-ահաբեկչական խմբավորումների դիվերսիոն ներթափանցման արդյունքում մարտեր են սկսում ընթանալ Շուշիի մերձակայքում՝ Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց, Սղնախ և Ակնաղբյուր բնակավայրերի հարակից շրջաններում ։
Առաջին գրոհ
Հոկտեմբերի 28-29-ին թեժ մարտեր են մղում Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց, Սղնախ և Ակնաղբյուր գյուղերի մերձակայքում։ Հընթացս Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից համազարկային կրակի «Սմերչ» համալիրներից հրթիռակոծության են ենթարկվել Ստեփանակերտը, Շուշին և հարակից խաղաղ բնակավայրերը ։ Կեսօրին ՊԲ-ի հակաօդային պաշտպանության ուժերը Ասկերանի շրջանում ոչնչացնում են «Բայրաքթար» տիպի հարվածային անօդաչու թռչող սարք։ Հոկտեմբերի 29-ին՝ կեսօրից հետո, ադրբեջանական դիվերսիոն խմբերը սկսում են գրոհել Շուշի քաղաքի ուղղությամբ։ Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը գործողությունների կապակցությամբ Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու բակից հանդես է գալիս մարտակոչով և նշում, որ հակառակորդը գտնվում է իրենից առավելագույնը 5 կմ հեռավորության վրա ։
Արցախի նախագահը նշում է, որ ադրբեջանական ուժերը լրջագույն ռազմական ռեսուրս են ներդրել Շուշիի ուղղությամբ։ Արցախի նախագահի խորհրդական Դավիթ Բաբայանը հավելում է, որ թշնամու համար ընդհանրապես Շուշին համարվում է ռազմաքաղաքական կարևորագույն ուղղություն. ''«Սրանով նրանք կլուծեն մի շարք ռազմաքաղաքական հարցեր. նախևառաջ կստանան գերիշխող դիրք Ստեփանակերտի նկատմամբ, սա արդեն այլ իրավիճակ է, երկրորդը՝ բարոյական տեսանկյունից, հոգեբանական, փորձում են ջարդել մեր ոգին»'' ։
Հոկտեմբերի 29-ի գիշերը՝ լույս 30-ին, Շուշիի մատույցների մոտ տեղի են ունենում ակտիվ մարտական գործողություններ։ Ադրբեջանական և սիրական վարձկանների զորախմբերը Շուշիի ուղղությամբ գրոհում են Քարին տակ բնակավայրով։ Հոկտեմբերի 30-ին Արցախի պաշտպանության բանակը ոչնչացնում է հակառակորդի դիվերսիոն խմբերին և խափանում Շուշիի ուղղությամբ առաջին գրոհը։ Ըստ արցախյան կողմի՝ Ադրբեջանը Շուշիի ուղղությամբ կենտրոնացրել է զինտեխնիկա և հրթիռահրետանային համակարգեր, համազարկային համակարգեր և մեծ քանակությամբ զինվորականություն։ Շուշիի առաջին գրոհի արդյունքում Ադրբեջանի զինված ուժերը տալիս են 100-200 զոհ և տասնյակ վիրավորներ ։
Երկրորդ գրոհ
Առաջին գրոհի չեզոքացումից հետո հայկական կողմի փորձագետները և պաշտոնական գերատեսչությունները կանխատեսել են Շուշիի ուղղությամբ այլ հարձակումներ ևս ։ Հոկտեմբերի 31-ին Արցախի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարում է, որ վաղ առավոտյան՝ ժամը 07:08-ի սահմաններում, Ադրբեջանի ԶՈւ-ն, խախտելով Ժնևում՝ խաղաղ բնակավայրերը չթիրախավորելու մասին ԵԱՀԿ ՄԻնսկի խմբի համանախագահների միջնորդությամբ ձեռք բերված պայմանավորվածությունը, հրթիռակոծել է Ստեփանակերտն ու Շուշին։ Շուշիում հակառակորդի հարվածների հետևանքով քաղաքացիական բնակչության շրջանում գրանցվում են վիրավորներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմ
(8818) Հերմանբոնդի
(8818) Հերմանբոնդի (Hermannbondi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,786188 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5617 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0106 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1698,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211928 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ադամի արարումը
«Ադամի արարումը» (La creazione di Adamo), գեղանկարիչ Միքելանջելոյի ֆրեսկոն, որը ստեղծվել է մոտավորապես 1511 թվականին։
Նկարագրություն
Ֆրեսկոն համարվում է Սիքստինյան կապելլայի առաստաղի ինը ստեղծագործություններից չորրորդը, որը նվիրված է Ծննդոցի մարդու ստեղծման թեմային։ Որմնանկարում ցուցադրվում է այս դրվագը.
«Ադամի արարումը» Սիքստինյան կապելլայի առաստաղի ամենանշանավոր աշխատանքներից մեկն է։ Անսահման տարածությունում թռչում է Աստված, որը շրջապատված է անթև հրեշտակներով։ Մի ձեռքը ուղղված է դեպի Ադամը և գրեթե դիպչում է նրա ձեռքին։ Կանաչ ժայռի վրա պառկած Ադամի մարմինը աստիճանաբար սկսում է շարժվել։ Ամբողջ կոմպոզիցիան կենտրոնացված է երկու ձեռքերի ժեստերի վրա։ Աստծու ձեռքը նրան իմպուլս է տալիս, իսկ Ադամը ընդունում է դա, իր ամբողջ մարմնին էներգիա տալով։ Նկարում նրանց ձեռքերը չեն դիպչում, ինչը Միքելանջելոն մեկնաբանում է, որ դա նշանակում է աստվածային և մարդկային կապի անհնարությունը։ Աստծու կերպարը, ըստ նկարչի, ոչ թե հիանալի սկիզբ է, այլ հսկայական ստեղծագործական էներգիա։ Ադամի կերպարում, նա ընդգծել է մարդկային մարմնի ուժը և գեղեցկությունը։ Փաստացիորեն մեր առջև ոչ թե ներկայացված է մարդու արարումը, այլ այն դրվագը երբ Աստված մարդուն տալիս է հոգի, տենչ դեպի աստվածայինը և ծարավ գիտելիքի հանդեպ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միքելանջելոյի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Կրոնական մշակույթ Կատեգորիա:Գիրք Ծննդոց Կատեգորիա:1500 նկարներ Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ
Խատանգա (գետ)
Խատանգա (Хатанга), գետ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասում։
Կազմավորվում է Կոտույ և Խետա գետերի միախառնումից, հոսում է Հյուսիս-սիբիրական դաշտավայրով, թափվում Լապտևների ծովի Խատանգայի ծոցը՝ առաջացնելով էստուար։ Երկարությունը՝ 227 կմ է (Կուտույի ակունքից՝ 1636 կմ). նավարկելի է։ Խատանգայի ափին է Խատանգա նավակայանը։
Անվանումը
Ենթադրվում է, որ անվանումը (ռուսերեն՝ Ха́танга) առաջացել է «գետ» նշանակող հասարակ անունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Լապտևների ծովի ավազանի գետեր
Ապրիլի 28
Ապրիլի 28, տարվա 118-րդ (նահանջ տարիներին՝ 119-րդ) օրն է։
Լ'Աքվիլա (գավառ)
Լ'Աքվիլա գավառը ընդգրկում Ապենինների ամենաբարձր լեռները (Գրան Սասսո, Մայելլա և Վերինո-Սիրենտե ), ամենաբարձր լեռնագագաթը՝ Կորնո Գրանդեն, Կամպո Իմպերատորե լեռան բարձրավանդակը և Եվրոպայի ամենահարավային սառցադաշտ Կալդերոնը։
Տնտեսություն և բնակչություն
Գավառը հայտնի է իր բերդերով, ամրոցներով և միջնադարյան բերդաքաղաքներով։ 20-րդ դարավերջից սկսած գավառի երկու ամենամեծ քաղաքներ Լ'Աքվիլան և Ավեցանոն մեծ տնտեսական աճ են ունեցել կապված փոխադրամիջոցների արտադրության, հեռահաղորդակցության և համակարգչային արտադրության հետ։
20-րդ դարում գյուղական շրջաններում բնակչության թիվը խիստ անկում է ապրել, քանի որ տեղի բնակչությունը աշխատանք գտնելու համար տեղափոխվել է մոտակա քաղաքներ։ Սակայն Գրան Սասսո և Մոնտի Դելլա Լագա, Մայելլա ազգային այգիների և Սիրենտե-Վելինո տարածաշրջանային այգու բացումից հետո, շրջանում զարգացել է լեռնային տուրիզմը։ Տուրիզմը և դրան ասոցացվող ծառայությունները զարգացրել են գավառի տնտեսուոյունը և բնակչության թիվը վերականգնվել է տարիների ընթացքում։
Գավառի մակերեսը 5034 կմ² է, բնակչության թիվը՝ 310, 067 (2012)։
Երկրաշարժեր
Լ'Աքվիլա քաղաքը դիմակայել է բազում երկրաշարժերի 14–րդ, 15–րդ, 16–րդ դարերում, ինչպես նաև՝ 2009 թվականի Ապրիլի 6ին։ Վերջինս ունեցել է 6.3 մագնիտուդ ուժգնություն և մեծ վնաս է հասցրել ոչ միայն քաղաքին, այլև գավառի այլ շրջաններին։
Գավառի քաղաքներ և կոմունաներ
Գավառն ունի 108 կոմունա, որոնցից ամենամեծերն են՝
Տես նաև
Լ'Աքվիլա գավառի կոմունաները
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Վացլավ Հավել
Վացլավ Հավել (չեխերեն՝ Václav Havel, ), չեխ թատերագիր, ակնարկագիր, բանաստեղծ, այլախոհ և քաղաքական գործիչ։ Եղել է Չեխոսլովակիայի վերջին նախագահը (1989-1992) և Չեխիայի Հանրապետության առաջին նախագահը (1993-2003)։ Հավելը մասնակցել է Հրովարտակ 77-ի պատրաստմանը, ու Պրահյան հռչակագրի հիմնադիր-ստորագրողներից մեկն էր։
Ծագում և վաղ տարիներ
Վացլավ Հավելը ծնվել է 1936 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Պրահայում՝ չեխական ընտանիքում։ Պապը՝ Վացլավ Հավելը (1861-1921) եղել է ձեռնարկատեր շինարարական բնագավառում։ Ի թիվս այլ բաների, կառուցել է Պրահայի Լյուցեռնը Վացլավի հրապարակում (1907-1920) և հիմնադրել «Լուցեռնֆիլմ» կինոընկերությունը (1912)։ Նրա գործի շարունակողներն էին հայր Վացլավը (1897-1979) և նրա հորեղբայր Միլոշը (1899-1968)։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելը Հավելների ընտանիքին են պատկանել «Բառանդով» կինոստուդիան, «Լուցեռն» ընկերության ռեստորանները, չեխ-մորավյան բարձունքում գտնվող որսորդական տնակը (դրա հետ մեկտեղ՝ 1,400 հա անտառ, որը ամեն տարի վարձակալության էր հանձնվում) և շենքեր Պրահայում Վլտավայի ափին։ Մայրը՝ Բոժենա Հավլովան, ծննդյամբ՝ Վավրեչկովան (1913-1970), սերվել էր Ուգո Վավրեչկայի ընտանիքից բուրժուական թերթի խմբագրող, որը Lidove noviny (Ժողովրդական թերթ) բուրժուական թերթի խմբագիրն էր, նախապատերազմյան տարիներին Չեխոսլովակիայի հանրապետությունում Հունգարիայի և Ավստրիայի դեսպանն էր։ 1932 թվականից նա ձեռնարկատեր Տոմաշ Բատյայի կոշիկի գործարանների տնօրենն էր, իսկ 1938 թվականին կարճ ժամանակով  զբաղեցրել է  Պրոպագանդայի նախարարի պաշտոնը։
1935 թվականի հունիսին Բոժենա Վավրեչկովան ամուսնացավ նրա հետ։ Վացլավը նրանց ավագ որդին էր։ 1938 թվականին ծնվեց Իվանը։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 2-ին՝ գերմանական օկուպացիայի տարիներին, Վացլավը ընդունվեց Ժդյարցի տարրական դպրոց։ Նա սովորում էր երրորդ դասարանում, երբ 1945 թվականի մայիսին, Կարմիր բանակի ճնշման ներքո, գերմանական զորքերը հեռացան Չեխոսլովակիայից։
1948 թվականին՝ կոմունիստների իշխանության գալուց հետո, ընտանիքի ունեցվածքը բռնագրավվեց։ Վացլավը հեռացվեց միջնակարգ դպրոցից՝ որպես նոր ռեժիմի հակառակորդի որդի։
1950 թվականին ընդունվեց քիմիական լաբորատորիա, միաժամանակ սկսել է սովորել Պրահայի երեկոյան գիմնազիայում։ 1954 թվականին ստացավ միջնակարգ կրթության վկայական։ 1955 թվականին Հավելը ընդունվեց ՉՏՀ՝ տրանսպորտի ֆակուլտետի տրանսպորտի էկոնոմիկայի ամբիոն, որտեղ սովորեց մինչև 1957 թվականը։ Նա անհաջող փորձ կատարեց կինոյի ֆակուլտետ տեղափոխվելու նպատակով, որից հետո նրան հետ չընդունեցին Չեխիայի տեխնիկական համալսարան։
Գրական գործունեության սկիզբ
1957-1959 թվականներին նրան զորակոչեցին զինվորական ծառայության։ 1960 թվականին նա սկսեց աշխատել «Na zábradlí» թատրոնում, նախ՝ որպես տեխնիկ, իսկ հետո՝ որպես դրամատուրգ (մինչև 1968)։ 1963 թվականի դեկտեմբերին նույն թատրոնում բեմադրվեց Հավելի առաջին բեմադրությունը՝ «Այգու տոնը»։ Մեկ տարի անց այդ ներկայացումը ցուցադրվեց Արևմտյան Բեռլինում՝ Շիլլերի թատրոնում։ Բուրժուական ծագման պատճառով Հավելը երկար ժամանակ չէր կարողացել ցանկալի հումանիտար կրթություն ստանալ։ Նրան հաջողվել էր ավարտել ուսումնարանը «քիմիկ- լաբորանտի» որակավորմամբ և զուգահեռ ավարտել երեկոյան գիմնազիան։ 1966 թվականին նրան հաջողվեց նաև ավարտել Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայի թատերական ֆակուլտետի երեկոյան բաժինը։
1965 թվականին նա դառնում է «Տվարժ» (Դեմք) գրական և գեղարվեստական ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։ Այդ ժամանակ էլ սկսվում են Չեխոսլովակիայում նրա ստեղծագործությունների գրաքննության առաջին արգելքները։ Նույն ժամանակահատվածում նա ճանաչում է ստանում արտասահմանում։
Այլախոհական գործունեություն
Զորքերը Չեխոսլովակիա մտցնելուց հետո նա սկսեց ակտիվորեն զբաղվել այլախոհական և հակակոմունիստական գործունեությամբ, մասնակցել արևմտյան ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության համար մղվող պայքարին։ Արտերկրից ստացվող հոնորարները թույլ տվեցին, որ Հավելը երկար ժամանակ չաշխատի հանուն վաստակի։