cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նեդելյա Պետկովա
Կենսագրություն
Նեդելյա Պետկովա ծնվել է 1826 թվականի օգոստոսի 13-ին Սոպոտ քաղաքում։ 19 տարեկանում ամուսնացել է հեղափոխական Վասիլ Լևսկու ազգականի՝ առևտրական Պետկո Կարաիվանովի հետ, որն ավելի ուշ մահացել է խոլերայից։ Նայդեն Գերովի առաջարկությամբ դարձել է ուսուցիչ Սոֆիայի աղջիկների նորաբաց դպրոցում (1858-1861), որտեղ աշխատում էր Սավոյ Ֆիլարետովի հետ։ Հետագայում շարունակել է դասավանդել երեխաներին, աշխատել է որպես ուսուցիչ Սամոկովում (1862-1864), Կյուստենդիլում (1864-1865), Պրիլեպում (1865-1866), Օխրիդում (1868-1869), Վելեսում (1870-1871)։
Պրիլեպում 1865 թվականի հուլիսի 1-ին նշանակվել է ուսուցչուհի աղջիկների դպրոցում, իսկ դպրոցը տեղակայվել է եկեղեցու հարևանությամբ գտնվող առևտրական տանը։ Առաջին անգամ քաղաքում կազմակերպել է Սուրբ Կյուրեղ և Մեֆոդիայի օրվա տոնակատարությունը ։
Վելեսում միացել է տեղի հեղափոխական կոմիտեին։ Ռազլովի ապստամբության առաջնորդ Դիմիտար Բերովսկին հանձնարարել է Պետկովային և նրա դստերը, նաև ուսուցիչ Ստանիսլավա Կարայվանովային, ստեղծել ապագա ապստամբության դրոշը։ Պաստառը եղել է կարմիր, որի վրա պատկերված է եղել դեղին առյուծ։ Վահանակի վրա գրված են եղել «Македония» և «Станете да ви освободя» գրությունները։ Ապստամբությունից անմիջապես առաջ դրանք բացահայտվել են, բայց հաջողվել է ստեղծված դրոշը փոխանցել հեղափոխականներին, և հենց այդ դրոշի ներքո տեղի է ունեցել ընդվզումը։
Ապստամբության նախապատրաստմանն իր մասնակցությունը բացահայտելուց հետո արտաքսվել է քաղաքից, և Զոգրաֆի վանքի աջակցությամբ ուղարկվել է Սալոնիկի ուսուցչուհի աշխատելու ։ Հունաստանում մասնակցել է օսմաններից անկախության համար տեղի բնակչության պայքարին, ստեղծել է կանանց և բարեգործական ընկերություններ, օգնել է բուլղարացի աղջիկներին Ռուսաստան սովորելու համար, այդ պատճառով տեղափոխվել է Մոսկվա ։
Բուլղարիայի ազատագրումից հետո՝ 1878 թվականից, ապրել է Կուստենդիլում, իսկ 1879 թվականին՝ տեղափոխվել Սոֆիա։  1883 թվականին տեղափոխվել է Ռակիտովո՝ շարունակելով աշխատել որպես ուսուցիչ։
Մահացել է Սոֆիայում 1894 թվականի հունվարի 1-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Բուլղարացի հեղափոխականներ
Քեյ-քար
Քեյ-քար, Kei car, K-cars կամ կեյձիդոսյա (軽自動車, բառացի՝ «փոքր ավտոմեքենա»), փոքր տրանսպորտային միջոցների, այդ թվում՝ մարդատար ավտոմեքենաների, ֆուրգոնների և փիքափների ճապոնական կատեգորիա։
Պատմություն
Քեյ-քար կատեգորիան ստեղծվել է 1949 թվականին Ճապոնիայի կառավարության կողմից, որից հետո դրա չափորոշիչները մի քանի անգամ վերանայվել են։ Այդ չափորոշիչները առանձնացնում են տրանսպորտային միջոցի առավելագույն չափսերը, ծավալը և շարժիչի ելքային հզորությունը։ Այս սահմանափակումների ենթակա տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերը օգտվում են հարկային և ապահովագրական արտոնություններից։  Ճապոնիայի գյուղական շրջանների մեծ մասում քեյ-քարի օգտագործման համար չի պահանջվում կայանման վայրի առկայության մասին վկայագիր   ։
Քեյ-քարերը մեծ հաջողություն ունեն Ճապոնիայում․ 2016 թվականին դրանք կազմել են նոր մեքենաների վաճառքի ավելի քան մեկ երրորդը, թեև դրանց բաժինը ընկել է 2013 թվականի ռեկորդային 40 տոկոսից ։ Սակայն այս կատեգորիայի մեքենաները չափազանց փոքր են և մասնագիտացված, որպեսզի շատ մոդելներ կարողանան շահութաբեր լինել արտասահմանյան շուկաներում ։ Ուշագրավ բացառություններ են համարվում Suzuki Alto և Suzuki Jimny մոդելները, որոնք պարբերաբար արտահանվում են 1980 թվականից ի վեր։
Շատ քեյ-քարեր մշակվել և արտադրվել են Ճապոնիայում, բայց որպես քեյ-քար՝ Ճապոնիա են ներմուծվել վաճառքի համար արտասահմանյան մոդելներ ևս։
Նկարագրություն
Քեյ-քարերը կրում են դեղին պետհամարանիշներ (սև համարներ դեղին ֆոնի վրա մասնավոր օգտագործման համար և դեղին համարներ սև ֆոնի վրա առևտրային օգտագործման համար) ։ Ճապոնիայի կառավարության չափորոշիչները թելադրում են չափի, հզորության և տեղաշարժման նորմեր քեյ-քարերի համար։
Քեյ-քարերի չափորոշիչներ ՝
Օզգարա
Օզգարա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում :
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Պոլիտով (աուլ, Ասկիզսկի շրջան)
Պոլիտով (Политов), աուլ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 100 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աուլներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի բնակավայրեր
Էստոնիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրթությունն Էստոնիայում Կատեգորիա:Էստոնիայի կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ
Չայիրի մեզրե
Չայիրի մեզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։
Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն
Եվրոպայում Անվտանգության և Համագործակցության Կազմակերպություն (հապավում՝ ԵԱՀԿ, OSCE, Organization for Security and Co-operation in Europe) 1975 թվականին հիմնված տարածաշրջանային անվտանգության խոշորագույն կազմակերպություն, որը ներառում է 57 պետություններ Եվրոպայից, Կենտրոնական Ասիայից և Հյուսիսային Ամերիկայից։ Կազմակերպության գլխամասը գտնվում է Վիեննայում, ունի 550 աշխատակից։
Չայիրի մեզրե
Պատմություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ։ XX դարի սկզբին ուներ 15 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Չայիրի մեզրեն ուներ 1310 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն
Հակամարտությունները կանխելու և կարգավորելու հիմնական միջոցներն են՝
Բոլոր ԵԱՀԿ անդամ-երկրներն ունեն հավասար կարգավիճակ։
Պատմություն
2018 թվականի հունվարի 1-ից ԵԱՀԿ-ում նախագահությունը անցնում է Իտալիային, որը միջազգային կազմակերպության քաղաքականության առաջնահերթությունը առաջին հերթին դարձնում է իր համար առավել կարևոր «միջերկրական» ուղղությունը։ Դեռևս 2016 թվականի հուլիսին Իտալիային ԵԱՀԿ ժամանակավոր նախագահությունը հանձնելու որոշումն արժանանում է 57 անդամների միաձայն հավանությանը։ Այն ժամանակ Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Պաոլո Ջենտիլոնին որպես իտալական նախագահության առաջնային խնդիրներ նշել էր «ուկրաինական ճգնաժամի կարգավորումը» և ԵԱՀԿ տարածքում սառեցված հակամարտությունները, միգրանտների և փախստականների ճգնաժամը, ինչպես նաև Միջերկրական ծովի հարավային ափերի երկրների միջև համագործակցության ամրապնդումը»։ ԵԱՀԿ-ում իտալական նախագահության առաջնահերթություններից է դառնում լիակատար քաղաքական աջակցությունը Ուկրաինայի արևելքում ստեղծված իրավիճակի կարգավորմանը՝ Մինսկի համաձայնագրերին ու բանակցությունների նորմանդական ձևաչափին համապատասխան։ Հատուկ ուշադրություն դարձվում Եվրոպայում մյուս խնդրահարույց հարցերին` Աբխազիային և Հարավային Օսեթիային, Արցախին ու Մերձդնեստրին։ Իտալիայի ԱԳՆ-ն իր աշխատանքն իրականացնում է ԵԱՀԿ անվտանգության երեք ոլորտներում՝ ռազմական քաղաքականություն, տնտեսություն և շրջակա միջավայրի պաշտպանություն, ինչպես նաև մարդու իրավունքների հարգում։ Նույն «ակտիվ մոտեցումը» ցուցաբերվում է նաև «նոր անդրազգային մարտահրավերների պարագայում՝ ահաբեկչություն, կիբերանվտանգություն, մաքսանենգության դեմ պայքար՝ թմրանյութերից մինչև մշակութային արժեքներ» ։ Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Անջելինո Ալֆանոն նշանակվում է ԵԱՀԿ նախագահ ։
Արտաքին Հղումներ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքականություն Կատեգորիա:Եվրոպա Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ
(4819) Գիֆորդ
(4819) Գիֆորդ (Gifford), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի մայիսի 24-ին Ալան Գիլմորի և Պամելա Կիլմարտինի կողմից Լեյք Տեկապոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,202889 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1362 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,2695 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1194,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,30145 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,8° անկյուն։
Ալեքսանդր Միշկին
Ալեքսանդր Եվգենևիչ Միշկին (հետախուզական փաստաթղթերում՝ Ալեքսանդր Եվգենևիչ Պետրով, ), ամերիկյան , բրիտանական և եվրոպական իշխանությունների տվյալներով Ռուսաստանի գլխավոր հետախուզական վարչության սպա, որը 2018 թվականի մարտին մասնակցել է ԳՀՎ նախկին գործակալ Սերգեյ Սկրիպալի և նրա դստեր թունավորման գործողությանը, որն իրականացվել է «Նովիկչոկ» տիպի թունանյութով։ 2018-2019 թվականներին ԱՄՆ-ն և Եվրամիությունը  Ալեքսանդր Միշկինի նկատմամբ անձնական պատժամիջոցներ են սահմանել՝ «քիմիական զենքի կիրառման» համար։
2021 թվականի ապրիլին Չեխիայի ոստիկանությունը Ալեքսանդր Պետրովին և Անատոլի Չեպիգային հետախուզում է հայտարարել։ Նշվում էր, որ նրանք օգտագործել են նաև Նիկոլայ Պոպայի անունով մոլդովական ու Ռուսլան Տաբարովի անունով տաջիկական անձնագրեր։ Չեխական իշխանությունները նրանց մեղադրում են 2014 թվականին Չեխիայի հարավ-արևելքում սպառազինության պահեստների պայթյունների կազմակերպման ու իրագործման մեջ, որի հետևանքով զոհվել էր 2 մարդ։ Պայթեցված զինապահեստներում պահվում էին չեխական ընկերության սպառազինություն, որն զբաղվում էր Ուկրաինա զենքի մատակարարումներով ։
Կենսագրություն
Ամերիկյան, բրիտանական և եվրոպական իշխանությունների տվյալներով՝ Միշկինը ծնվել է 1979 թվականի հուլիսի 13-ին Լոյգա գյուղում կամ էլ Կոտլասում ։ Ապրում է Մոսկվայում ։ Լրագրողական հետաքննությունների համաձայն՝ սովորել է Ս.Մ. Կիրովի անվան ռազմաբժշկական ակադեմիայում    ։
Սերգեյ և Յուլիա Սկրիպալների թունավորմանը Ալեքսանդր Միշկինի հնարավոր մասնակցություն‎
Bellingcat-ի և The Insider-ի լրագրողական հետաքննության համաձայն ու «BBC Russian»-ի աղբյուրների փոխանցմամբ՝ Ալեքսանդր Միշկինը ու Ալեքսանդր Պետրովը նույն անձն են։ Բրիտանական իշխանությունները նրան մեղադրում են Սերգեյ և Յուլիա Սկրիպալների, ինչպես նաև Չարլզ Ռոուլիի ու նրա զուգընկերուհու՝ Դոն Սթյորջեսի թունավորումների մեջ, որն ավելի ուշ մահացել էր       ։
Bellingcat-ի հետաքննությունների տվյալներով՝ 2009 թվականին Ալեքսանդր Եվգենևիչ Պետրովը և Ռուսլան Տիմուրովիչ Բոշիրովը «նախորդների ոչ պիտանիության պատճառով» նոր անձնագրերի ստացման ժամանակ գրանցվել են ՌԴ դաշնային միգրացիոն ծառայության կենտրոնական բազայի Ռուսաստանի քաղաքացիների տվյալներում։ Ընդորում, բազայում որևէ տվյալ չի հայտնաբերվել նախկինում նրանց անձնագրերի տրամադրման վերաբերյալ։ Փաստաթղթերում Բոշիրովի ու Պետրովի կենսագրական տվյալների դաշտերը դատարկ են եղել։ Գրված է եղել «չտրամադրել տեղեկատվություն» ու նշված եղել միայն հեռախոսահամար, որի գրանցման հասցեն եղել է ԶՈւ ԳՇ հետախուզական վարչության հասցեն ու պատկանել ՌԴ պաշտպանության նախարարությանը։ Պետրովի ու Բոշիրովի անձնագրերը տարբերվել են միայն մեկ թվով և տրվել ՌԴ դաշնային միգրացիոն ծառայության՝ Մոսկվա քաղաքի թիվ 770001 բաժնի կողմից, որտեղից, լրագրողների պնդմամբ, իրենց փաստաթղթերն ստանում են բարձրաստիճան պաշտոնյաններն ու ուժայինները.
ԱՄՆ և ԵՄ անհատական պատժամիջոցներ
2018 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը, նրան նույնացնելով ԳՀՎ գործակալ Ալեքսանդր Պետրովի հետ, Միշկինին ներառել է պատժամիջոցների ցուցակում՝ Մեծ Բրիտանիայի կողմից՝ Սերգեյ և Յուրի Սկրիպալների սպանության փորձի իրականացման մեղադրանքով ։ 2019 թվականի հունվարի 21-ին Միշկինի (Պետրովի) նկատմամբ անհատական պատժամիջոցներ է սահմանել նաև Եվրամիությունը ։ Որպես պատժամիջոցների սահման պատճառ ԵՄ խորհուրդը նշել էր Միշկինի կողմից «Նովիչոկ» տեսակի թունանյութի պահպանումը, տեղափոխումը և կիրառումը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գլխավոր հետախուզական վարչության աշխատակիցներ
Վազգեն Լոռյան
Կենսագրություն
Վազգեն Լոռյանը ծնվել է 1952 թվականի մայիսի 12-ին, Վանաձոր քաղաքում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1981-1985 թվականներին աշխատել է Վանաձորի բարձրջերմաստիճանային տաքացուցիչների գործարանին կից էլեկտրաջերմային սարքավորումների Համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1985-1988 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի Չեռնոգոլովկայի մասնաճյուղում, 1988 թվականից՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի կառուցվածքային մակրոկինետիկայի և նյութագիտության հիմնահարցերի ինստիտուտում ։
Աշխատանքները վերաբերում են ինքնատարածվող բարձրջերմաստիճանային սինթեզի ռեժիմում, մասնավորապես, բոր, սիլիցիում, ալյումինում, տիտան, ցիրկոնիում քիմիական տարրերի և դրանց բարդ խառնուրդների՝ ազոտի միջավայրում 0,5-700 ՄՊա ճնշման պայմաններում այրման շարժընթացների ուսումնասիրությանը։ Ստեղծել է նիտրիդային խեցեղենից փոշիների և այլ արտադրանքի ստացման՝ աշխարհում նմանօրինակը չունեցող տեխնոլոգիաներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզքիմիկոսներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Իլնյագի
Իլնյագի (Ильняги), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Սամարայի հրապարակ
Սամարայի հրապարկ (Самарская площадь), հրապարակ Սամարայի Լենինյան շրջանում։ Սամարայի հրապարկի սահմաններն են` Սամարայի, Տոնավաճառի և Մոլոդոգվարդեյսկայա փողոցները։ Հրապարակով է անցնում Գալակտիոնովսկայա փողոցը։
Անվանում
Սամարայի հրապարակի նախկին անվանումներն են՝ Պրիխոդսկայա, Տորգովայա, Վոսկրեսենսկայա։ 1926 թվականի հուլիսի 8-ից հրապարակը կոչվել է Սամարայի հրապարակ, 1985 թվականի հունվարի 16-ից` Դմիտրի Ֆյոդորովիչ Ուստինովի, 1988 թվականի հուլիսի 25-ից` կրկին Սամարայի հրապարակ։
Պատմություն
1960-ական թվականների սկզբին շուկայի տեղում զբոսապուրակ է կառուցվել (ճարտարապետ՝ Ա. Ա. Տեր-Սարկիսով)։
1977 թվականի մայիսի 6-ին Սամարայի հրապարակի զբոսապուրակում տեղադրվել է Խորհրդային Միության մարշալ Դմիտրի Ֆյոդորովիչ Ուստինովի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Լև Կերբել, ճարտարապետ Գ. Գ. Լեբեդև)։
1971 թվականին Հոկտեմբերյան հեղափոխության 54-ամյակի առթիվ Սամարայի հրապարակի կողքին բացվեց Փառքի հրապարակը, որտեղ տեղադրված է Փառքի հուշարձանը։
1975 թվականին բացվել է Հաղթանակի զբոսապուրակը 30 շիթային աղբյուրով՝ կապելով Փառքի և Սամարայի հրապարակները։
1978 թվականի նոյեմբերի 4-ին Սամարայի բնակիչներ Իվան Իզվեկովը և Անդրեյ Կալիշինը հրապարակում ահաբեկչություն իրականացրեցին։ Դ. Ֆ. Ուստինովի կիսանդրու պատվանդանի վրա տեղադրվել էր պայթուցիկ սարք, սակայն պայթյունից այն թեքվել էր 30 աստիճան ։
Շենքեր և շինություններ
Սամարայի հրապարակի ճարտարապետական անսամբլը ձևավորվել է 1950-ական թվականներին և համալրվել է 1970-ականներին։ Հրապարակի նոր ոճի առաջին շենքը Սամարայի փողոցի թիվ 188 ա հասցեում գնվող ԿԳԲ-ի և Ներքին գործերի նախարարության աշխատակիցների համար նախատեսված բնակելի տունն էր, որը կառուցվել է ճարտարապետ Մարիա Մոշկովայի նախագծով նախկին ֆուտբոլի դաշտի տեղում։ Այս տան կառուցումը և տեխնիկական դպրոցի շենքը (Սամարայի 205 ա) ավարտվել է նախքան Ստալինի մահից հետո սկսված «ճարտարապետական ավելորդության դեմ պայքարը»։
Սամարայի փողոցի թիվ 190 և թիվ 203 բնակելի տների ճարտարապետությունը պարզեցվել է, ճարտարապետները հրաժարվել են ծեփակերտ դեկորներից։ Սամարայի փողոցի 203-րդ տան նախագիծը և ԿԳԲ-ի և ՆԳՆ աշխատակիցների համար կառուցված բնակելի շենքը զրկվել են դեպի հրապարակ նայող միաթեք կտուրի ձեղնահարկի պատերից։ Արդյունքում ստացվել է երկթեք կտուր. հրապարակի կողմից շենքը կորցրել է իր բարձրությունը։
Զգալի փոփոխությունների է ենթարկվել «Հիդրոնախագիծ» ինստիտուտի շենքը (նախկին Վոսկրեսենսկի եկեղեցու տեղում). 1956 թվականին շինարարությունը դադարեցվել է Մոսկվայից դուրս գտնվող բարձրահարկ շենքերի շինարարության արգելքի պատճառով։ Այս պահին կառուցվել են կենտրոնական վարչական մասի և կողքի բնակելի շենքերի վեց հարկը։ Նախագծի հեղինակ Պյոտր Շչերբաչյովը հրաժարվել է փոփոխություններ կատարել, և նախագծի ուղղման համար հրավիրել են Լենինգրադի ճարտարապետներին։
Հետագայում Գալակտիոնովյան և Տոնավաճառի փողոցների անկյունում կառուցվել է շենք, որի առաջին հարկում գործել է «Բժշկական գիրք» խանութը։
Սամարայի հրապարակի պահպանական գոտու համալիրի կարգավիճակի վերաբերյալ վեճերը չեն դադարում ։
Տրանսպորտ
Նախատեսվում է կառուցել մետրոյի «Սամարայի» կայարանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սամարայի հրապարակներ
Շավարշ Բադալյան
Շավարշ (Շալիկո) Հովակիմի Բադալյան, (հոկտեմբերի 24, 1932, գ․ Մերենիա, Ախալքալաքի շրջան, ՀԽՍՀ), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1971)։ ԽՄԿԿ անդամ 1955-ից։
Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը։ 1956 թվականից աշխատում է ՀԽՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում։ 1968 թվականից նույն ինստիտուտի «Չհագեցած միացությունների քիմիայի» լաբորատորիայի վարիչն է։ Հայտնաբերել է (Ս․ Հ․ Վարդանյանի հետ) չհագեցած միացությունների անոմալ տեղակալման ռեակցիա, որի հետևանքով ստացվում են կումուլացված կրկնակի կապերով միացություններ՝ >c=(c=)Cn<: Զբաղվել է ֆունկցիոնալ տեղակալված ացետիլենային ածխաջրածինների միացման և նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիաների ուսումնասիրությամբ։
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Եգիպտական շուկա
Եգիպտական շուկա (Mısır Çarşısı, թարգմանվում է որպես Եգիպտական շուկա), շուկա Ստամբուլում։ Համարվում է Ստամբուլի ամենամեծ շուկաներից մեկը։ Գտնվում է Ֆաթիհ շրջանի Էմինյոնյու թաղամասում։ Այն քաղաքի ամենաբազմամարդ հատվածն է՝ Գրանդ բազարից հետո։ Կառույցը ունի լատինական L տառի տեսք և վեց դարպասներ։ Շուկայի գմբեթները պատված են կապարով։
Պատմություն
Կան մի շարք փաստաթղթեր, որոնք վկայում են, որ շուկայի առաջին անվանումը եղել է "Նոր շուկա կամ Նոր բազար": Շուկայի կառույցը տրամադրվեց Նոր մզկիթի կազմից և ստացավ "Եգիպտական շուկա" (Mısır Çarşısı) անվանումը, քանի որ այն կառուցվել էր Օսմանյան կայսրության մաս կազմող Եգիպտոսի էյալեթից գանձվող հարկերից 1660 թվականի ։ Mısır բառը ժամանակակից թուրքերենում ունի երկու նշանակություն՝ "Եգիպտոս" և "եգիպտացորեն": Սա է պատճառը, որ շատ հաճախ շուկայի անվանումը սխալմամբ թարգմանվում է որպես "Եգիպտացորենի շուկա": Շուկան եղել է (և ներկայումս էլ հանդիսանում է) Ստամբուլում համեմունքների վաճառքի գլխավոր կենտրոնը, սակայն վերջին տարիներին այստեղ բացվում են նաև այլ ապրանքների վաճառքով զբաղվող խանութներ ։
Շուկան իրենով հանդիսանում է Նոր մզկիթի համալիրի մի մասը։ Հարկերը, որոնք ստացվում են խանութների վարձակալությունից, հատկացվում է մզկիթի պահպանմանը։
Կառույցը նախագծվել և ձևավորվել է պալատական ճարտարապետ Խոջա Քասըմ աղայի կողմից, սակայն շինարարական աշխատանքները սկսվել են մեկ այլ պալատական ճարտարապետ Մուստաֆա Աղայի կողմից 1660 թվականի վերջին ամսին։ Այն հաջորդել է Ստամբուլի մեծ հրդեհին, որը սկսվել էր 1660 թվականի հուլիսի 24-ին և տևել ավելի քան երկու օր (տևել է 49 ժամ, համաձայն Աբդի փաշայի հուշերի) ։ Հրդեհի արդյունքում մեծապես տուժել են քաղաքի արվարձանների մեծ մասը ։ Քաղաքի խոշորամասշտաբ վերակառուցումը և վերազարգացումը սկսվեց հրդեհից անմիջապես հետո, որը ներառում էր նաև Նոր մզկիթի կառուցումը 1660 թվականին (ընդհատվել էր 1603- 1660 թվականներին և վերջնականապես կառուցվել՝ 1665 թվականի)։ Նույն տարվա մեջ սկսվեց նաև Եգիպտական շուկայի կառուցումը։ Շուկայի շինարարությանը անմիջականորեն հետևել է Թուրհան Հատիջե սուլթանը օսմանյան սուլթան Մեհմեդ IV-ի մայրը  ։
Եգիպտական շուկան այսօր
Եգիպտական շուկայում առկան է համեմունքների ավելի քան 85 խանութ։ Վաճառվում են նաև թուրքական քաղցրավենիք, ոսկեղեն, հուշանվերներ, չորացրած մրգեր և ընկուզեղեն։
Շուկան բաց է երկուշաբթիից շաբաթ առավոտյան 08:00-ից մինչև 19:00, իսկ կիրակի օրերին՝ 10:00- 20:00: Շուկան փակ է կրոնական և պետական տոների օրերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի առևտրի կենտրոններ Կատեգորիա:Ստամբուլի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Ֆաթիհ Կատեգորիա:Ոսկեղջյուր Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Շուկաներ Կատեգորիա:Ստամբուլի մշակույթ Կատեգորիա:1660 հիմնադրումներ
Եգիպտական մումիաների ցանկ (թագավորական)
Սույնով ներկայացվում է թագավորական ծագում ունեցող մումիաների ցանկը, որոնցում ներառվել են եգիպտական փարավոններն ու նրանց անունով մումումիֆիկացված ընտանիքի անդամները։ Հայտնաբերվել է, որ այդ մումիաներից ոմանք հիմնականում վնասված չեն, իսկ մյուսները՝ վնասվել են գանձագողերի և շրջակա միջավայրի պատճառով։ Հաշվի առնելով այն ժամանակվա տեխնոլոգիան/հարստությունը, բոլոր հայտնի նախադինաստիական տիրակալները թաղվել են բաց դամբարաններում։
Կասկածելիներ
Հետևյալ ցանկով ներկայացվում է հայտնաբերված այն մումիաները, որոնց ում եղելիությունը կասկածվում է։ Ժամանակի ընթացքում տեխնոլոգիայի առաջընթացի շնորհիվ նոր տեղեկություններ են ի հայտ եկել, որոնք կասկածի տակ են առնում հին հայտնագործություններն ու հավատալիքները։ Մումիաները, որոնք կորել կամ ոչնչացվել են նրանց հայտնաբերումից հետո, հնարավոր է երբեք էլ չկարողանան նույնակականցնել ճիշտ կերպով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի XVIII հարստություն Մումիաներ  Մումիաներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսին առնչվող ցանկ Կատեգորիա:Հին Եգիպտական մումիաներ
Ֆենիքս կղզիների պահպանվող տարածք
Ֆենիքս կղզիների պահպանվող տարածք (Phoenix Islands Protected Area), ծովային արգելոց, որը գտնվում է Կիրիբատիում՝ Ֆենիքս կղզիների շուրջը և ամենամեծն է աշխարհում։ Այն ունի 408,250 կմ² տարածք և զբաղեցնում է երկրի բացառիկ տնտեսական գոտու 11,34 %-ը։ 2010 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում ։ Արգելոցի ընդհանուր չափը համադրելի է ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի հետ, որի տարածքը կազմում է ընդամենը 25 կմ²։
Արգելոցը ֆինանսավորելու համար Կիրիբատիի կառավարությունը Conservation International և New England Aquarium բնապահանական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասնակցությամբ ստեղծել է Phoenix Island Protected Area Conservation Trust հիմնադրամը։
Արգելոցի կառավարումը և նրա պահպանման համար անհրաժեշտ միջոցառումներն արտացոլված են ընթացիկ կազմակերպչական փաստաթղթերում և ընդգրկված են վերջերս հաստատված զարգացման ծրագրում։ Նրանում այլ սկզբունքների հետ միասին որպես ապահովող միջոցառումներ ընդգրկված են գոտիավորման և տնտեսական գործունեության թույլտվությունների տրամադրման ծրագրեր։ Միևնույն ժամանակ, արգելոցի վարչակազմը քննադատվել է՝ պահպանվող տարածքում ձկնորսություն շատ թույլ տալու համար ։
Կենսաբանական անվտանգության ծրագիր
Կղզիների էկոհամակարգի վրա բացասաբար են անդրադառնում կենդանիների և բույսերի ներմուծված տեսակները։ Տեղի թռչունների ձվերը և ձագերը ոչնչացվում են, իսկ օտար բուսական աշխարհը ճնշում է տեղի բույսերին։ Ժամանակի ընթացքում կղզիներում հայտնվել են այնպիսի բույսեր և կենդանիներ, ինչպիսին են ասիական առնետները, ճագարները, կատուները, մրջյունները, խոզերը, շները և լանտանան  ։
Արգելոցի ստեղծումից առաջ Ֆենիքս կղզիների կենդանական աշխարհի վերջին լայնածավալ ուսումնասիրությունն իրականացվել է 1960-ականներին։ 2006 թվականին նախաձեռնվել է նոր ուսումնասիրություն` պարզելու օտար տեսակների ներկայիս բաշխումը և տեղի կենդանիների ու բույսերի վերականգնման ծրագրի հնարավորությունը։ Դրա արդյունքների հիման վրա եզրակացվել է, որ կղզիներից պետք է հեռացվեն վնասատուները, հատկապես ճագարները՝ Ռավակի կղզում և առնետները՝ Մաք Քին կղզում ։
Մաք Քին կղզում առնետների հայտնվելը կապված է 2002 թվականին նրա ափերի մոտ ձկնորսական տրաուլերի խորտակման հետ։ 2006 թվականի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ առնետների գիշատչությունը հանգեցրել է մրրկահավերի և այլ թռչունների պոպուլյացիաների գրեթե լրիվ ոչնչացմանը ։ Ռավակի կղզում ճագարները զբաղեցրել են այն նույն էկոլոգիական խորշը, ինչ թռչունները՝ միաժամանակ ոչնչացնելով նրանց համար անհրաժեշտ ռեսուրսներն ու բները ։
Համաշխարհային ժառանգություն
2009 թվականի հունվարի 30-ին Կիրիբատիի Հանրապետությունը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին հարցում է ուղարկել Ֆենիքս կղզիների պահպանվող տարածքները Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ներառելու մասին։ Առաջադրումն առաջինն էր 2000 թվականին երկրի կողմից Համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգության կոնվենցիան վավերացնելուց հետո։
2010 թվականի օգոստոսի 1-ին Բրազիլիայի մայրաքաղաք Բրազիլիայում անցկացված 34-րդ նսատաշրջանում Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեն հավանության է արժանացրել բնապահպանական արգելոցը ցանկում ներառելու որոշումը։ Այն դարձել է Համաշխարհային ժառանգության ամենամեծ և ամենախորը վայրը աշխարհում։
Ամելիա Էրհարթի որոնումներ
1988 թվականից The International Group for Historic Aircraft Recovery-ը (TIGHAR) ստուգել է այն վարկածը, ըստ որի` 1937 թվականին կորած օդաչու Ամելիա Էրհարթը և ղեկապետ Ֆրեդ Նունանը վայէջք են կատարել Նիկումարորո կղզում ։ Արխիվային ուսումնասիրությունների և արշավախմբերի բազմաթիվ վկայությունները ցույց են տվել, որ ինքնաթիռը կարող էր վայրէջք կատարել խութի վրա, իսկ հետո խորտակվել մակընթացության ժամանակ։ Էրհարթն ու Նունանը մնացել են անմարդաբնակ կղզում` զուրկ քաղցրահամ ջրից։ 1940 թվականին Բրիտանական գաղութային ծառայության ներկայացուցիչը կղզու հարավարևելյան ափին հայտնաբերել է մասամբ պահպանված կմախք և ճամբարի նման մի բան։ Ոսկորները և այլ ապացույցներ ուղարկվել են բրիտանական ադմինիստրացիայի շտաբ Ֆիջիում, սակայն հետագայում դրանք անհետացել են։ 1941 թվականին ժամանակակից բրիտանացի բժշկի կողմից արված չափումների գնահատականներով՝ կմախքը պատկանել է կնոջ, որը եղել է հյուսիսային Եվորպայից և ունեցել նույն հասակը, ինչ Էրհարթը ։ Նույն վայրից, որտեղ մոտավորապես գտնվել է ճամբարը, հայտնաբերված այլ առարականեր ենթադրաբար պատկանել են 1930-ական թվականներին ապրած կնոջ։ Նրանց մեջ եղել են իրեր, որոնք Էրհարթը սովորաբար ունեցել է իր հետ  ։ Կմախքի մոտ գտնված սերիական համարները, որոնք եղել են սեքստանտով արկղում, համապատասխանել են սարքի տեսակին, որից օգտվել է Նունանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիրիբատիի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Մարատ Սահակյան
Մարատ Գուրգենի Սահակյան, հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1997):
Կենսագրություն
Մարատ Սահակյանը ծնվել է 1931 թվականի օգոստոսի 24-ին Ղամարլուում (այժմ՝ ք. Արտաշատ)։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1966-1999 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի գիտաշխատող, միաժամանակ, 1988 թվականից դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում։
Աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են հայ ժողովրդի մասնակցությանը Հայրենական մեծ պատերազմին (1941-1945): Համահեղինակ է «Գիրք հերոսների մասին» (1985), «Հայ լեհական դարավոր բարեկամության պատմությունից» (լեհերեն, 1983) կոլեկտիվ աշխատությունների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ձեթ
Ձեթ, ձիթատու բույսերի մանրած սերմերից և պտուղներից՝ ցնդող լուծիչների ներգործությամբ (լուծահանման եղանակ) կամ մամլումով ստացվող սննդամթերք։ Թողարկում են զտած և չզտած ձեթ։ Վերջինս պարունակում է զանազան կողմնակի նյութեր և խառնուկներ, որոնք բույսերի հասունացման ընթացքում ինչպես նաև ձեթի կորզման ժամանակ կուտակվում են սերմերում և պտուղներում։ Որոշ չզտած ձեթեր պարունակում են ֆիզիոլոգիապես ակտիվ նյութեր (օրինակ, ֆոսֆատիդներ, որոնք բարելավում են խոլեստերինի փոխանակությունը)։ Սակայն չզտած ձեթի մեջ կան նաև անցանկալի խառնուկներ, ուստի սննդի մեջ խորհուրդ է տրվում օգտագործել զտած ձեթ։ Երբեմն զտած ձեթը լրացուցիչ մշակում են ջրային գոլորշիով, որի հետևանքով ցնդում են ձեթի բուրավետ նյութերը և այն կորցնում է բնորոշ հոտը։ Այդպիսի ձեթը կոչվում է հոտազրկված։ Տան պայմաններում ձեթը պետք է պահել մութ, զով տեղում (պահելու ժամկետը՝ մինչև 6 ամիս)։
Արևածաղկի ձեթ ստանում են արևածաղկի սերմերից։ Թողարկում են արևածաղիկի հոտազրկած, զտած հիդրատացված և չզտած (բարձր կամ առաջին տեսակի) ձեթ։ Հոտազրկած, զտած և հիդրատացված ձեթերը թափանցիկ են, բաց դեղնաոսկեգույն։ Պարզեցման ժամանակ այս ձեթերում նստվածք չի գոյանում։ Հոտազրկած ձեթ, որպես կանոն, թողարկում են հերմետիկ փակվող ամաններով (ապակուց, թիթեղից և պոլիմերային նյութերից)։ Արևածաղիկի ձեթ պարանակում է մեծ քանակությամբ (60-70 %)`օրգանիզմի համար խիստ արժեքավոր բազմաչհագեցած լինոլաթթու։ Ձեթ լայնորեն օգտագործում են աղցաններ և վինեգրետ օգտամեմելու, սոուսներ պատրաստելու, միս, ձուկ, բանջարեղեն և խմորեղենի որոշ տեսակներ (կարկանդակ, փքաբլիթ ևն) տապակելու համար։ Արևածաղիկի ձեթը մարգարինի և մայոնեզի հիմնական հումքն է։Այն օգտագործում են նաև բանջարեղենի և ձկան պահածոների արտադրության մեջ։
Հաճախ վաճառում են բոված սերմի համով արևածաղիկի ձեթ, որը ստանում են բարձր ջերմաստիճանում (այն երբեմն պարուունակում է օրգանիզմի համար անցանկալի նյութեր)։
Բամբակի ձեթ ստանում են բամբակաբույսի սերմերից։ Սննդի մեջ օգտագործում են միայն բարձր և առաջին տեսակի զտած ձեթ (հոտազրկած և չհոտազրկած)։ Այն դեղնաոսկեգո է, թույլ բնորոշ հոտով և համով, պարունակում է 70-75 % հեղուկև 30-25 % պինդ բաղադրամասեր (սենյակի ջերմաստիճանում)։ Պահելու ընթացքում պինդ ճարպերն առաջացնում են փաթիլման առատ նստվածք։ Մինչև 0 °C սառեցված բամբակի ձեթ ամբողջովին պնդանում է, իսկ տաքացնելիս` հալվում և դառնում թափանցիկ։ Թողարկում են նաև բամբակի, այսպես կոչված, աղցանային ձեթ որից սառեցումով հեռացված են պինդ բաղադրամասերը։ Բամբակի ձեթ պարունակում է 33-55 % լինալաթթու։ Խոհարարության մեջ բամբակի ձեթ օգտագործում են նույն նպատակով, ինչ արևածաղիկինը։ Սոյայի ձեթ ստանում են սոյայի ունդերից՝ առավելապես լուծահանման եղանակով։ Որպես սննդամթերք օգտագործում են միայն սոյայի զտած ձեթ որը բնորոշ հոտ և համ ունեցող դեղնածղոտագույն մթերք է։ Լինոլաթթվի պարունակությունը 50-57 % է։ Խոհարարության մեջ կիրառվում է նույն նպատակով, ինչ արևածաղիկինը։ Մանանեխի ձեթ ստանում են մանանեխի սերմերից՝ մամլման եղանակով։ Ձեթ դեղին է, երբեմն՝ կանաչավուն երանգով, ունի բնորոշ հաճելի համ և հոտ։ Լինոլաթթվի քանակությունը համեմատաբար քիչ է (մինչև 20 %)։ Մանանեխի ձեթ օգտագործում են հացաթխման արդյունաբերության մեջ՝ քաղցաբլիթների, օղաբլիթների և հացաբուլկեղենի այլտեսակների արտադրության մեջ։ Մանանեխիձեթ բնորոշ համի ու գույնի պատճառով քիչ է օգտագործվում խոհարարության մեջ։
Կատեգորիա:Սնունդ Կատեգորիա:Բուսական հումք
Վելիկայա Բերեզնա
Վելիկայա Բերեզնա (Велика Березна), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Բերեզնա գյուղում բնակվում էր 1 187 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2754 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 431,01 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1470 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պիժայոլ
Պիժայոլ (Пыжаёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Օդյու գետի ձախ ափին՝ 49 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Անիկացի
Անիկացի (Anikatsi), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 102 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կենտրոնացված հաշվողական համակարգ
Կենտրոնացված հաշվողական համակարգ, միմյանց հետ փողկապված հաշվողական մեքենաների խումբ, որտեղ մեքենաներից մեկը (կոչվում է կենտրոնական) կառավարում է մյուսների աշխատանքը։ Հիմնական խնդիրն է ավելացնել հաշվողական միջոցների բեռնվածությունը և արագացնել խնդրի լուծումը։
Ֆունկցիաներ
Կենտրոնական մեքենայի հիմնական ֆունկցիաներն են՝
Տեսակները
Կենտրոնացված հաշվողական համակարգերի հետագա զարգացումը հանգեցրեց բազմաստիճան կենտրոնացված հաշվողական համակարգերի ստեղծման։ Դրանք կազմված են տարբեր աստիճաններում գտնվող հաշվողական մեքենաներից, որոնցից յուրաքանչյուրը կառավարում է իրենից ցածր գտնվողներին։ Այս համակարգի արտադրողականությունը մեծ է մի քանի անգամ։
Կենտրոնացված հաշվողական համակարգի հիմնական թերությունն այն է, որ կենտրոնական մեքենայի անաշխատունակությունը բերում է ամբողջ համակարգի անաշխատունակության։
Կատեգորիա:Սարքեր
Մուժումբար
Մուժումբար, հայաբնակ գյուղ Իրանում, Թավրիզից 10 կմ հյուսիս։ XX դ․ սկզբին ունեցել է մոտ 1000 բնակիչ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ։ Իր առողջարար կլիմայի շնորհիվ Մուժումբարը եղել է թավրիզաբնակ հայերի ամառանոցը։ Մուժումբարում առայսօր կանգուն է Ս․ Հռիփսիմե նշանավոր եկեղեցու սրբատաշ սև քարից կառուցված շենքը (XVIII դ․)։ Մուժումբարի մոտ են գտնվում իրանահայերի Երևան խաչ և Ս․ Հովհաննես ուխտատեղիները։ 1946-ին Մուժումբարի հայերը ներգաղթել են Հայաստան։
Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Պոլիտովսկի
Պոլիտովսկի (Политовский), խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (181801-181900)
Աստերոիդների ցանկ (181701-181800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (181901-182000)
Օրթա-օվա
Օրթա-օվա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Աստերոիդների ցանկ (181801-181900)
|}
Օրթա-օվա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Բաց Ղարաբաղ
Բաց Ղարաբաղը (անգլերեն՝ Karabakh Open), էլեկտրոնային թերթ, որը ստեղծել է Բաց հասարակություն հասարակական կազմակերպությունը, ինտերնետային հասցեն՝ www.Karabakh-Open.com։ Թերթը գործել է 2005-ից մինչև 2008-ը։ «Բաց Ղարաբաղը» Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի լրատվամիջոցներից ամենակարդացվողներից էր համացանցում։ Թերթը թարմ լուրեր էր տարածում ինչպես ԼՂՀ-ից, այնպես էլ տարածաշրջանից։ «Բաց Ղարաբաղը» կարելի էր կարդալ երեք լեզուներով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Այն Ղարաբաղում օնլայն ռեժիմով աշխատող միակ ինտերնետ-թերթն էր։
2008 թ. հունիսի 28-ին լրատվամիջոցը դադարեցրել է իր գործունեությունը։ Թերթի եռամյա արխիվը հասանելի է կարդացողներին։
Կազմ
Լրատվամիջոցի համակարգող՝ Նաիրա Հայրումյան։
Բաժիններ
Լրատվամիջոցի նյութերը դասավորված են հիմնական 8 բաժիններում, սակայն անհրաժեշտության դեպքում բացվում են հատուկ նախագծեր։
Հիմնական բաժիններն են.
«Եվրոպա» և «Կյանքը դեմքերով» բաժինները գործում էր International Alert ոչ կառավարական հասարակական կազմակերպության ֆինանսական աջակցությամբ։
Կատեգորիա:Հայկական էլեկտրոնային թերթեր Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետություն
Տաղաչափություն (այլ կիրառումներ)
Տաղաչափություն- օգտագործվում է երկու հիմնական իմաստով՝
Դրագո Գաբրիչ
Դրագո Գաբրիչ (Drago Gabrić; ), խորվաթ ֆուտբոլիստ, սլովենական «Կոպեր» ակումբի կիսապաշտպան։ Խորվաթիայի հավաքականի կազմում անցկացրել է հինգ խաղ և խփել մեկ գնդակ։ Ֆուտբոլային դարպասապահ Տոնչի Գաբրիչի որդին է, ով նույնպես խաղացել է «Հայդուկ»-ում («Хайдук») և Խորվաթիայի հավաքականում ։
Ակումբային կարիերա
Գաբրիչը պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլ է եկել «Հայդուկ» ֆուտբոլային ակումբի երիտասարդական թիմից։ 2004/2005 մրցաշրջանում նա առաջին անգամ ընդգրկվեց հիմնական կազմում, բայց այդպես էլ ոչ մի խաղ չխաղաց Խորվաթիայի առաջնությունում։ Խաղային պրակտիկան Գաբրիչը ստացել է երկրորդ դիվիզիոնում ընթացող «Սոլին» և «Նովալյա» ակումբներում, որոնցում խաղացել է 2004-2006 թվականներին։ 2006/2007 մրցաշրջանում Դրագոն սկսեց հաճախակի խաղալ «Հայդուկի» կազմում՝ հիմնականում դուրս գալով փոխարինման։ «Հայդուկ»-ի նոր մարզիչ Ռոբերտ Յարնիի գալուց հետո Գաբրիչը թիմում սկսեց ավելի կարևոր դեր ունենալ։ 2008 թվականին նա նշեց իր դեբյուտը եվրոգավաթներում՝ խաղալով չորս խաղ ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի որակավորման փուլերում, որտեղ «Հայդուկը» չկարողացավ ճեղքել «Դեպորտիվոյի» պաշտպանությունը։
2009 թվականի օգոստոսի 1-ին Գաբրիչը երկուսուկես միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց թուրքական «Տրաբզոնսպոր» ակումբ։ Պայմանագիրը նրա հետ կնքվեց չորս տարի ժամկետով։ Նոր թիմում առաջին մրցաշրջանում Դրագոն դարձավ Թուրքիայի գավաթի հաղթող, սակայն մրցաշրջանի մեջտեղներում նա կորցրեց իր մշտական տեղը հիմնական կազմում։ 2010 թվականի գարնանը պարզ դարձավ, որ ֆուտբոլիստով հետաքրքրված են թուրքական ակումբներ «Բուրսասպոր»-ը և «Էսկիշեհիրսպոր»-ը, մոսկովյան «Դինամո»-ն, ինչպես նաև անանուն գերմանական ակումբներ ։ 2010/2011 մրցաշրջանում Գաբրիչը խաղաց «Անկարագյուջյու» ակումբի կազմում, որտեղ տեղափոխվել էր վարձավճարի դիմաց։
2011 թվականի մայիսի 23-ին Գաբրիչը Դուգոպոլիեմի և Բիսկոյի միջև գտնվող A1 մայրուղու վրա ավտովթարի ենթարկվեց՝ ստանալով գլխի ծանր վնասվածք՝ գլխուղեղի վնասվածք, գանգի ջարդվածք, դիմային ոսկորների և ձախ աչքի վնասվածք։ Վթարից հետո ընկավ կոմայի մեջ ։ Հուլիսին՝ բուժզննումն անցնելուց և վերականգնվելուց հետո, «Տրաբզոնսպորը» միակողմանի համաձայնությամբ խզեց ֆուտբոլիստի հետ ունեցած պայմանագիրը, որի մասին ֆուտբոլիստին տեղեկացրին էլեկտրոնային նամակով ։
Ավտովթարից վերականգնվելուց հետո Գաբրիչը 2011 թվականի սեպտեմբերին վերադարձավ «Հայդուկ» ։ Նոյեմբերին նա սկսեց հանդես գալ հիմնական կազմում, բայց նախկին մակարդակի այդպես էլ չկարողացավ վերադառնալ։ 2012 թվականի ամռանը Գաբրիչը ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվեց «Ռիեկա», բայց այնտեղ ևս չկարողացավ ցույց տալ իր բոլոր կարողությունները։ 2013/2014 մրցաշրջանում Գաբրիչը տեղափոխվեց սլովենական «Դոմժալե» ակումբ, իսկ 2015 թվականի հունվարին վարձավճարով տեղափոխվեց խորվաթական «Զադար» ակումբ, որտեղ մնաց մինչև 2014/2015 մրցաշրջանի ավարտը։
2015 թվականի ամռանը Գաբրիչը ազատ գործակալի կարգավիճակով լքեց «Ռիեկա» ակումբը։ Նույն տարվա նոյեմբերին նա պայմանագիր կնքեց սլովենական «Կոպեր» ակումբի հետ մինչև 2015/2016 մրցաշրջանի ավարտը ։
Ելույթներ հավաքականում
2007 թվականաին Գաբրիչը սկսեց խաղալ Խորվաթիայի երիտասարդական հավաքականում։ Դեբյուտը հավաքականում նշեց 2007 թվականի մարտի 7-ին՝ Իտալիայի երիտասարդական հավաքականի դեմ ընկերական պայքարի ժամանակ։ 2007 թվականի հունիսին Գաբրիչը Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում անցկացրեց երկու որակավորման խաղ Ֆարերսկյան կղզինների և Հունաստանի հավաքականների դեմ։ Մեծերի հավաքականում առաջին անգամ հրավիրվեց 2009 թվականի մարտին՝ մասնակցելու աշխարհի առաջնության որակավորման փուլում Անդորայի հավաքականի դեմ խաղին։ Հավաքականի մարզիչ Սլավեն Բիլիչը այն ժամանակ ասաց, որ մարզումների ժամանակ ցանկանում է հետևել ֆուտբոլիստի գործողություններին ։ Այնուամենայնիվ, Գաբրիչը իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց նոյեմբերի 14-ին՝ Լիխտեյնշտայնի հավաքականի դեմ ընկերական հանդիպման ժամանակ։ 2010 թվականի առաջին կեսին Դրագոն մասնակցեցմհավաքականի չորս ընկերական հանդիպումներին, և միայն Ուելսի հավաքականի դեմ խաղում հեղինակեց իր առաջին գոլը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ‎ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ
Օստիանո
Բնակչությունը կազմում է 3016 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը 159 մարդ/կմ² է։ Զբաղեցնում է 19 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 26032, հեռախոսային կոդ՝ 0372։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ժողովածու (1992)
Ժողովածու 1992, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1992 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1681 թվականին Կիրակոս Երեց գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Բաղդասարը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16X10, 5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 158 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշի։ Հիշատակարաններ՝ 152ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վերներ ֆոն Բրաուն
Նացիոնալ-սոցիալիստական Գերմանիայի վարած պատերազմին ունեցած սերտ կապի, հեռահար V2 հրթիռների նախագծման ու համակենտրոնացման ճամբարների բռնավորների և նացիոնալ-սոցիալիստական պարտադիր աշխատանքի օգտագործման միջոցով հրթիռների կառուցման պատճառով ֆոն Բրաունի մասին տեղեկություններն այնուամենայնիվ խնդրահարույց են։
Մանկություն և կրթություն
Վերներ Բրաունի հայրը՝ Մագնուս Ֆրայհեր ֆոն Բրաունը արևելապրուսական խոշոր հողատեր էր, իսկ հետագայում՝ Գերմանիայի սննդի և գյուղատնտեսության նախարար։ Ֆոն Բրաունի մայրը Էմմին էր՝ Վերներ ֆոն Քվիստորպի դուստրը, ով ևս խոշոր հողատեր էր։ Վերների մեծ եղբայրը՝ Զիգմունդ ֆոն Բրաունը (1911–1998), 1936 թվականից աշխատում էր Երրորդ Ռայխի, հետագայում նաև ԳԴՀ-ի արտաքին գործերի նախարարությունում։ Կրտսեր եղբայր Մագնուս ֆոն Բրաունը (1919–2003) ինժեներ էր օրգանական քիմիայի ոլորտում։
Դեռևս մանկությունից ֆոն Բրաունը հետաքրքրվում էր երաժշտությամբ և բնական գիտություններով։ Նրա հետաքրքրվածությունը աստղագիտությամբ գալիս էր իր մորից, ով նրան ընդունելության առթիվ հեռադիտակ էր նվիրել։ Առաջին անգամ իր փորձարկումները կատարել է 13 տարեկանում Բեռլինի Մեծ Թիեռգառթեն այգում՝ հրավառության հրթիռներով։ Երբ նա առաջին անգամ ձեռքը վերցրեց Հերման Օբերթի «Հրթիռ դեպի միջմոլորակային տարածություն» գիրքը, նրա երևակայությունները՝ ծնված Ժյուլ Վերնի և Կուրդ Լասվիթցի արկածային վեպերից, ավելի իրական կերպարանք ստացան։ Մասնագիտական գրականությունը հասկանալու համար նրա լարում է իր բոլոր ջանքերը՝ իր՝ մինչ այդ ունեցած մաթեմատիկական գիտելիքները բարելավելու համար։ Ներշնչվել է նա ամեն դեպքում սլովենացի աստղագետ և աստղաֆիզիկոս Հերման Պոտոկնիկի «Տիեզերական ճանապարհոդության խնդիրը» գրքով։
Իգուենիա
Իգուենիա (Igüeña), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում ։ Գտնվում է Լեոն նահանգում, Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Էլ Բիերսո շրջանում։ Նրա տարածքը զբաղեցնում է 206,25 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 1424 մարդ (2010)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Վերներ ֆոն Բրաուն
Մանկություն և կրթություն
1929 թվականից նա աշխատել է Հերման Օբերթի հետ Բեռլին-Փլյոցենզեում, իսկ վերջինիս՝ դեպի Զիբենբյուրգեն վերադարձից հետո՝ 1930 թվականի օգոստոսից «Տիեզերագնացության միության» անդամների հետ հեղուկ վառելիքով աշխատող շարժիչների վրա՝ Բեռլինի Ռայնիկենդորֆ շրջանի հրթիռների մեկնարկային կայանքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա վեցամսյա պրակտիկա է անցել Բեռլինի «Բորսիգ» լոկոմոտիվների գործարանում, որը խթանում էր ճարտարագիտական ուսումնառությունը։ Նա հենց այստեղ էր սովորել, որ «բացարձակապես ոչինչ չկա, ինչը կգերազանցեր առկա, ավարտուն և հիմնավոր աշխատանքը», ինչպես պիտի հիշեր նա տասնյակ տարիներ անց ։
1930 թվականից Ֆոն Բրաունը սովորել է Բեռլին-Շառլոթենբուրգում՝ Բեռլինի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցում և Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցում։ 1932 նա ստացել է Բեռլինի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի դիպլոմ՝ որպես մեխանիկ և, ունենալով Վալտեր Դորնբերգերի աջակցությունը, որպես քաղծառայող ներառվել ռազմական հրթիռաշինության նախագծում։ Իր փորձերը նա անց է կացրել Կումմերսդորֆ փորձադաշտում՝ Բեռլինից գրեթե 30 կմ հեռավորության վրա։ 1934 նա ավարտել է Բեռլինի Ֆրիդրիխ-Վիլհելմ համալսարանը՝ որպես փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր՝ «Հեղուկ վառելիքով աշխատող շարժիչով հրթիռների կառուցողական, տեսական և փորձնական մասի» վերաբերյալ իր աշխատանքով։ Նույն տարում ֆոն Բրաունի կողմից նախագծված «Aggregat 2»-ը, որn արձակվել էր Հյուսիսային ծովի Բորկում կղզուց, հասել է 2200 մետր բարձրության։ 1935-1937 թվականներին Էրնսթ Հայնկելի և փորձարկիչ օդաչու Էրիխ Վարզիթցի հետ սերտ համագործակցության արդյունքում ֆոն Բրաունը ստեղծեց հրթիռի մի շարժիչ, որը նախ Կումմերսդորֆում, ապա Նոյհարդենբերգում փորձարկվեց օդանավի վրա։
Ցինգի-դե-Բեմարահա
Ցինգի-դե-Բեմարահա (Ֆրանսերեն Tsingy de Bemaraha), անունն ամբողջությամբ ֆրանսիական չէ, խիստ արգելոց է (անձեռնմխելի բնության տարածք) Մադագասկարում, ունի 152 հազար հա տարածք։ Ազգային պարկի մի մասը ։ Ստեղծվել է 1927 թվականին կղզու արևմտյան ափին՝ յուրահատուկ Կարստային լանդշաֆտներ և լեմուրների տարբեր տեսակներ (մասնավորապես՝ Avahi cleesei) և Ինդրին պաշտպանելու համար։ 1990 թվականին ընդգրկվել է Մադագասկարի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Արգելոցի անվանումը գալիս է կղզու և Մալագայի արևմուտքում գտնվող Բեմարահա սարահարթից, ենթադրաբար օնոմատոպիկ (կարծես թե այսպես են զնգում այդ քարե կետերը հարվածելուց), ուղղահայաց ակոսավոր կրաքարի ժայռի անունը «թրթուր» է, որը հայտնաբերվել է Մադագասկարի մի քանի վայրերում ամենայն հավանականությամբ, Կարստի հողմահարման արդյունքում։ Կրաքարային սարահարթի ժայռերը իսկական «քարե անտառ» են կազմում, Մանամբուլու գետը հոսում է գեղատեսիլ կիրճով։ Արգելոցի տարածքում աճում են արևադարձային սաղարթախիտ անտառները, ինչպես նաև քսերոֆիտ բույսեր՝ Շուշանազգիներ, Լոբազգիներ, կուտրովիա և Իշակաթնուկազգիներ ։
Արտաքին հղումներ
commonscat-inline|Tsingy de Bemaraha Strict Nature Reserve|Цинжи-дю-Бемараха
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II Կատեգորիա:Արգելոցներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Մադագասկար Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Ժան Պիեռ Սովաժ
Ժան Պիեռ Սովաժ (Jean-Pierre Sauvage; ), ֆրանսիացի գիտնական, ով ուսումնասիրում է կոորդինացիոն քիմիան։ Նա մասնագիտացել է սուպրամոլեկուլային քիմիայում, որի համար 2016 թվականին Ջեյմս Ֆրեյզերի և Բերնարդ Ֆերինգի հետ ստացել է Նոբելյան մրցանակ։
Մրցանակներ և կոչումներ
1990 թվականի մարտի 26-ից Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ է, իսկ 1997 թվականի նոյեմբերի 24-ից արդեն ակադեմիկ։ Ներկայումս Ստրասբուրգյան համալսարանում պրոֆեսոր է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Իլովայ-Դմիտրիևսկոե
Իլովայ-Դմիտրիևսկոե (Иловай-Дмитриевское), գյուղ Ռուսաստանի, Տամբովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1636 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոմպրես
Կոմպրես (compresse, -սեղմված), բուժիչ նպատակով օգտագործվող վիրակապ։ Տարբերում են մի քանի տիպի կոմպրեսներ։
Թաց կոմպրես
Սառը (թրջոց) և տաք (ջերմաթրջոց)։
Տաքացնող կոմպրես
Թաց կտորի վրա դրվում է անջրաթափանց թուղթ կամ մոմլաթ և ծածկվում բամբակի շերտով, օգտագործվում է բորբոքային պրոցեսների դեպքում՝ որպես ներծծող և վարատող միջոց։
Դեղորայքային կոմպրես
Նման է տաքացնող կոմպրեսին, սակայն ջրին ավելացվում է դեղանյութեր՝ քսուքներ, նովոկային։ {Բժշկություն-անավարտ}}
Վոյցեխ Բալչուն
Վոյցեխ Բալչուն (Wojciech Balczun, ), լեհ և ուկրաինացի անհատ ձեռնարկատեր, ռոք երաժիշտ, ինչպես նաև «Украинська зализныця» ԲԲԸ-ի տնօրեն։
Կենսագրություն
Ավարտել է Կատովիցեում գտնվող Շլոնսկի համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետը։ Այնուհետև բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան է ստացել Rotterdam School of Management Erasmus University-ում։ Բալչուն սկսել է իր կարիերան Trybuna Slaska թերթի վաճառքի բաժնից։ Արդյունքում նա ստացավ մարքեթինգի տնօրենի պաշտոն Poczta Polskiej S.A փոստային կազմակերպությունում ։ 2005-2007 թվականներին Բալչուն գլխավորել է PKP S.A. կազմակերպության վերահսկիչ խորհուրդը։ 2008-2013 թվականներին Վոյցեխ Բալչուն եղել է PKP Cargo կազմակերպության գլխավոր կառավարիչը ։ 2007 թվականին ստեղծել է Chemia (Քիմիա) ռոք խումբը, որտեղ դարձել է կիթառահար։ 2010 թվականին խումբը սկսում է հյուրախաղերը և թողարկում իր առաջին ալբոմը։ 2011 թվականին վերաթողարկում է իր առաջին ձայնասկավառակը։ 2012 թվականի գարնանը Վանկուվեռում խումբը ձայնագրեց իր առաջին փոքր ալբոմը։ Նույն տարում խումբը ելույթ ունեցավ Կանադայում, որտեղ էլ ձայնագրեց իր ստուդիական երրորդ ալբոմը։ 2015 թվականին խումբը ձայնագրեց հաջորդ՝ Let Me ալբոմը ։ 2017 թվականի ապրիլ ամսին տեղի ունեցած մրցույթի արդյունքում Ուկրաինայի կառավարության կազմի կողմից նշանակվել է որպես «Украинська зализныця» ԲԲԸ-ի վարչության կառավարիչ։ Ընտրվելուց հետո Վոյցեխ Բալչուն ելույթ է ունենում Կառավարությունում լեհերեն լեզվով՝ առանց թարգմանչի, իսկ երբ նախարարները ոչինչ չհասկացան նրան փորձեց թարգմանել նորանշանակ վարչապետ Վ.Գրոյսմանին ։ Ստանալով նոր պաշտոն, մեծն ռոք երաժիշտը շարունակեց մեկնել հյուրախաղերի : 2017 թվականի օգոստոսի 9-ին Վոյցեխ Բալչունը հրաժարական տվեց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ կիթառահարներ Կատեգորիա:Լեհ երաժիշտներ
Վելիկիե Կալենիչի
Վելիկիե Կալենիչի (Великі Каленичі), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկիե Կալենիչի գյուղում բնակվում էր 316 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,902 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 350,33 մարդ/կմ²։
Ալեքսեյ Թադևոսյան
Կենսագրություն
Ալեքսեյ Թադևոսյանը ծնվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Օխչի գյուղում (այժմ՝ Քաջարան, Հայաստանի Սյունիքի մարզում)։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1966 թվականից աշխատում է Երևանի բժշկական ինստիտուտի դեղաբանության ամբիոնում։ 1983-1987 թվականներին եղել է արտասահմանցի ուսանողների ֆակուլտետի դեկան, 1987-1991 թվականներին՝ սանիտարահիգիենային ֆակուլտետի դեկան, 1991-2005 թվականներին՝ ուսումնական մասի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի խոցի վրա կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի և սինթետիկ նյարդահակ դեղապատրաստուկների ազդեցության հարցերին։
Պորտասար
Պորտասար (Göbekli Tepe, Պորտաբլուր, Ցմփոր բլուր), նեոլիթյան շրջանի կրոնածիսական համալիր և հնագիտական հուշարձան Հայկական լեռնաշխարհում։ Ներկայումս գտնվում է՝ Թուրքիայում, Ուրֆա քաղաքից 14-15 կմ հյուսիս-արևելք ։