cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կաթնասուններ
Տարածվածություն
Կաթնասունները գրավում են երկրի գրեթե բոլոր բիոտոպերը և հանդիպում են ինչպես անապատներում, այնպես էլ արևադարձային անտառներում, ինչպես նաև բարձրալեռային և բևեռային շրջաններում։ Ոչ մեծ թվով շրջանների, որտեղ բացի մարդու հազվադեպ հաճախումներից կաթնասուններ չեն հանդիպում, խորջրյա օվկիանոսը և Անտարկտիդա մայր ցամաքը, չնայած նրա ափամերձ շրջաններում հանդիպում են փոկեր և կետեր։ Չնայած նախկինում, երբ դեռ անտարկտիդան ամբողջությամբ ծածկված չէր սառցե վահանով, կաթնասունները բնակեցրել էին և ա՛յս մայրցամաքը՝ այդ մասին է վկայում էոցենին պատկանող պարկավորների, ընկերքավորների բրածո մնացորդները։ Օգտագործելով տեխնիկական հնարավորությունները, 20-րդ դարում մարդը թափանցեց այնպիսի վայրեր, որոնք անհասանելի են մյուս կաթնասունների համար՝ հասավ հարավային բևեռ, բարձրացավ Ջոմուլունգմայի գագաթը և այլ բարձր գագաթներ, իջավ Մարիանյան իջվածքի հատակը, անցավ տիեզերական տարածության յուրացմանը։ Ի միջայլոց այդ միջոցառումներում մասնակցություն են ունեցել նաև շները՝ Գագարինից 3,5 տարի առաջ իրականացված տիեզերական թռիչքը։
Արտաքին կառուցվածք
Արտաքին տեսքով և չափերով շատ բազմազան են։ Նրանց մեծամասնության մարմինը կազմված է գլխից, պարանոցից, մարմնից, երկու զույգ վերջույթներից և պոչից, մարմնի ձևը և մասերի հարաբերությունները տատանվում են տարբեր տեսակների մոտ, ցուցադրելով տեսակի հարմարվածությունը բնակության վայրին և շարժման տեսակին։ Շատ հետաքրքիր է ընձուղտի երկար պարանոցը, որը նրան հնարավորություն է տալիս սնվել ծառերի գագաթների տերևներով և ընձյուղներով, ինչպես նաև կետերի պարանոցային խափանման բացակայությունը։ Մեծ չափերով տատանվում է նաև պոչի երկարությունը՝ օրինակ երկարականջ ճստան մկան մոտ այն երկու անգամ երկար է մարմնից, ապա դոմանների և բոլոր գոմինոիդների մոտ այն բացակայում է։
Շատ կաթնասունների արեալը մեծ չէ, քանի որ լայն տարածման խոչնդոտում են միջավայրի պայմաններից կախվածությունը (ջերմաստիճանային ռեժիմը, սննդային ռեսուրսները, հողագրունտային և այլ պայմաններ) և բնական խոչընդոտների առկայությունը՝ օրինակ ջրային տարածքների։ Այսպիսով թխամատ ջրային ճստան մուկը, որը բնակվում է Կիզիլկումում և հարավային Կարակումում, բնակվում է փախչող ավազներում, որոնք շրջապատված են թփերով, լեմուրանմանների տարածքը սահմանփակվում է Մադագասկարի արևադարձային անտառներով և հարևան կղզիներով։ Տեսակների բնորոշ առանձնահատկությունների հաշվակման գործում մեծ դեր է խաղում երկրի կենդանական աշխարհի շրջանների դասակարգման գործում։ Մեծ քանակությամբ էնդեմիկ տեսակներ են հանդիպում հետևյալ հինգ երկրներում՝ Ինդոնեզիայում (201 էնդեմիկեր 436 կաթնասուններից), Ավստրալիայում (198-ը 252-ից), Մեքսիկայում (140-ը 450-ից), ԱՄՆ-ում (101-ը 428-ից), Ֆիլիպիններում (97-ը 153-ից), Բրազիլիայում (96-ը 394-ից)։
Երկար և կոշտ մազերը կոչվում են քիստեր, իսկ դրանց տակ գտնվում է նուրբ և խիտ ենթաբուրդը։ Կաթնասունների մի մասին հատուկ են երկար կոշտ մազերը՝ վիբրիսները, որոնք տեղավորված են քթի և աչքերի շրջանում և կատարում են շոշափելիքի ֆունկցիա։
Կաթնասունների մազածածկույթը պարբերաբար փոխվում է։ Մազափոխության ընթացքում որոշ տեսակների մոտ փոխվում է նաև մազածածկույթի գույնը։ Կախված պայմաններից՝ որոշ տեսակների մաշկն ամբողջությամբ կամ մասամբ կորցրել է մազածածկույթը։
Բուն մաշկում գեղձերը բազմազան են՝ քրտնագեղձեր, ճարպագեղձեր, կաթնագեղձեր, հոտ արձակող գեղձեր։ Ճարպագեղձերն օծում են մազերը, դրանք դարձնում ճկուն և չթրջվող, իսկ հոտ արձակող գեղձերն ունեն պաշտպանական, բնակության տարածքը նշելու և հակառակ սեռին գրավելու նշանակություն։ Քրտնագեղձերը կատարում են ջերմակարգավորման և արտաթորության ֆունկցիա, դրանցով հեռանում են աղերը և միզանյութի ավելցուկը, իսկ կաթնագեղձերում, որոնք քրտնագեղձերի ձևափոխություններ են, արտադրում են կաթ, որով մայրերը կերակրում են ձագերին։
Կմախք և մկանունք
Կաթնասունների գանգը ունի բավականին մեծ ուղեղային բաժին, արդեն տրիասի վերջում մորգանուկոդոնի  մոտ այն 3-4 անգամ մեծ է, քան այդ չափերի տերապսիդների մոտ։ Որոշ ոսկրերի սերտաճման պատճառով առանձին ոսկրերի քանակը գանգում քիչ է, քան այլ ողնաշարավորների մոտ։ Կաթնասունների  գանգի համար բնութագրական է այտոսկրերի աղեղների առաջացումը, որը  առաջացել է այտոսկրերի թեփուկավոր ոսկրերի այտոսկրային ելուստներից (բարձրակարգ պրիվմատների մոտ ճիշտ է խոսել քունքոսկրի թեփուկային հատվածի մասին, վերջինս ձևավորվում է թեփուկային, թմբանման, քարային ոսկրերի սերտաճումից)։ Քմային ելուստները քմային ոսկրերի հետ ձևավորում են կաթնասունների համար բնորոշ երկրորդային քիմքը, իսկ ստորին ծնոտը շարժուն է, հոդավորված և ներկայացվում է զույգ ատամոսկրերով։ Միայն կաթնասուններին է բնորոշ գանգի խորքում գտնվող թմբկաթաղանթային ոսկրերը, միջին ականջի բաղադրության մեջ մտնող՝ մուրճը, սալը, ասպանդակը։
Արտաքին տեսքով մյուս կաթնասուններից խիստ տարբերվում են ձեռնաթևավորները, նաև կետանմանները, որոնց առջևի վերջույթները ջրային կենսակերպին անցնելու պատճառով վերածվել են լողակների, իսկ ետևինը՝ ապաճել են։ Այդ պատճառով ժողովրդական դասակարգման մեջ և վաղ կենսաբանական դասակարգումներում ձեռնաթևավորները և կետերը չեն ընդգրկվել դասի մեջ։ Միայն 1693 թվականին Ջոն Ռեյը հստակ բնորոշմամբ ձեռնաթևավորներին ընդգրկեց կաթնասունների դասում։ Մյուս ողնաշարավորների նման կաթնասունները ունեն ներքին կմախք, (զրահակիրներն ունեն նաև արտաքին կմախք պատյանի տեսքով, որպես ներքինի լրացում)։
Կմախքը կազմված է գանգից, ողնաշարից, կրծքավանդակից, վերջույթների գոտուց և վերջույթներից։
Կաթնասունների կմախքը կազմված է գլխի, իրանի, վերջույթների և վերջույթների գոտիների բաժիններից։ Ողնաշարը կազմված է պարանոցային, կրծքային, գոտկային, սրբանային և պոչային բաժիններից։ Պարանոցային ողերի թիվը 7-ն է, կրծքայիններինը՝ 12-15։ Կրծքի ողերին միացած են կողերը, որոնք առջևի մասում միանում են կրծոսկրին և ձևավորում են կրծքավանդակը։ Կրծքավանդակը պաշտպանում է այնտեղ տեղավորված սիրտը և թոքերը։ Գոտկային հատվածում ողերի թիվը տատանվում է 2-9-ի սահմաններում։ Սրբանային բաժինը կազմված է 3-4 միաձույլ ողերից, որոնք սերտաճել են կոնքոսկրերի հետ, իսկ պոչի ողերի թիվը տարբեր է։
Բացառությամբ սրբանային և պոչի ողերի մի մասի, մյուս ողերը միմյանց հետ միացած են շարժուն ձևով։
Վերջույթների կմախքը կազմված է նույն ոսկրերից, ինչպես սողունների և թռչունների վերջույթների կմախքը, սակայն ձևով և մեծությամբ տարբեր կաթնասունների մոտ տարբեր են։ Դաստակի կառուցվածքի առանձնահատկությունները կախված են կենդանու շարժման առանձնահատկություններից, օրինակ՝ ձիերի, եղնիկների և այլ կենդանիների դաստակն ավարտվում է սմբակով, լողացողներինը (կետեր, փոկ) ձևափոխվել են թիերի, չղջիկներինը՝ թևերի, մագլցողների (կապիկներ) մեծ մատը մնացած չորս մատների նկատմամբ դասավորված է հակառակ ուղղությամբ։
Կաթնասունների մկանները բազմազան են և մասնագիտացված։ Լավ են զարգացած մեջքի, վերջույթների, դրանց գոտիների և ենթամաշկային մկանները։ Դեմքի վրա ունեն դիմախաղի մկաններ, որոնք մասնակցում են մաշկի և մազերի շարժմանը։
Առջևի վերջույթների գոտին կազմված է 2 թիակներից և 2 անրակներից, վերջիններս ռեդուցված են կամ բացակայում են։ Նախագազանների մոտ առկա է նաև կտցոսկրը, որը մյուս կաթնասունների մոտ ռուդիմենտային է։ Ոսագոտին հոդավորվում է վերջույթի հետ, որը կազմված է բազկից, նախաբազկից՝ անրավոսկրից և ճաճանչոսկրից և թաթից՝ նախաթաթից և մազերից, որոնք հիմնական կազմված են երկու-երեք ֆալանգներից, որոշ կենդանիների մոտ ֆալանգների թիվը հասնում է 13-14-ի։ Հետևի վերջույթների գոտին առաջացել է 3 զույգ ոսկրերի սերտաճումից, իսկ վերջույթը կազմված է ազդրից, սրունքից և թաթից, կազմված է նախաթաթից, թաթից և մոտոսկրերից։ Կենսակերպից կախված կաթնասունների վերջույթները ենթարկվել է բազմաթիվ փոխակերպումների՝ ցամաքային ձևերը մոտ երկարացած են ազդրը և սրունքը, իսկ ջրային ձևերի մոտ դրանք կարճացած են, բայց երկարացած են մատերի ֆալանգները։
Մարսողական համակարգ
Կաթնասունների մարմնի խոռոչը ստոծանիով բաժանված է կրծքավանդակի և որովայնի խոռոչների։ Կրծքավանդակում են գտնվում սիրտը և թոքերը, իսկ որովայնի խոռոչում՝ ստամոքսը, աղիները, լյարդը, երիկամները և այլն։
Կաթնասունների մարսողական համակարգը սկսվում է նախաբերանային խոռոչով կամ բերանի նախադռնով։ Բերանը շրջապատված է վերին և ստորին շարժուն շրթունքներով։ Շրթունքները ծառայում են սնունդը բռնելուն, իսկ բերանի նախադուռը՝ որպես ժամանակավոր պահեստարան։
Կետանմանները և նախագազանները շրթունքներ չունեն։
Բերանում սնունդը ենթարկվում է մեխանիկական և քիմիական մշակման։ Կաթնասունների ատամները տարբերակված են կտրիչների, ժանիքների, մեծ և փոքր սեղանատամների։ Ատամների թիվը, ձևը և ֆունկցիան տարբեր գազանների մոտ տարբեր են։ Լավ են զարգացած գիշատիչների ժանիքները, իսկ խոտակերների՝ սեղանատամները։ Ճագարը, սկյուռը, կուղբն ունեն լավ զարգացած կտրիչներ, ժանիքներ չունեն։ Շների, կզաքիսների, առյուծների կտրիչները թույլ են զարգացած, սակայն ժանիքները հզոր են։
Ատամները տեղադրված են ծնոտների խորացումներում։ Կազմված են դենտինից և արտաքինից պատված են էմալով։ Գազանների մեծ մասի ատամները կյանքի ընթացքում փոխվում են մեկ անգամ։
Կաթնասունների մկանուտ լեզուն մասամբ ծառայում է կեր հայթաթելու, ծամելու ընթացքում բերանի խոռոչում այն շրջելու և ջուր խմելու համար։ Բերանում ատամների օգնությամբ կերը մանրացվում է, իսկ թքի ֆերմենտների ազդեցությամբ օսլան ճեղքվում է պարզ շաքարների։ Չոր սնունդ օգտագործող կենդանիների (կով, ոչխար, եղնիկ) թքագեղձերը լավ են զարգացած։ Բերանին հաջորդում են կլանը, կերակրափողը, ստամոքսը և ապա բարակ, հաստ և ուղիղ աղիները։ Ստամոքսում կան բազմաթիվ գեղձեր, որոնց ազդեցությամբ սնունդը ենթարկվում է մարսման։ Ստամոքսի մեծությունը և կառուցվածքը կախված է սննդի բնույթից։ Օրինակ՝ գիշատիչների ստամոքսը կազմված է մեկ բաժնից (պարզ է), իսկ որոճողներինը՝ մի քանի խցիկներից։ Բուսակերների բարակ և հաստ աղիների սահմանում գտնվում է լավ զարգացած կույր աղին, որը նույնպես մասնակցում է սննդի մարսմանը։
Կաթնասուններն ունեն լյարդ և ենթաստամոքսային գեղձ, որոնցում սինթեզված նյութերը՝ լեղին և ենթաստոքսային հյութը, հատուկ ծորաններով թափվում են բարակ աղիների առջևի բաժնի՝ տասներկումատնյա աղու մեջ։ Աղիներում լեղու, ենթաստամոքսային գեղձի և աղիքային հյութի ազդեցությամբ սնունդը մարսվում և ներծծվում արյան մեջ, իսկ սննդի չմարսված մնացորդները մտնում են հաստ աղի և ուղիղ աղիից հեռանում հետանցքով։
Շնչառություն
Կաթնասունների շնչառական համակարգը կազմված է քթից, կոկորդից, շնչափողից, բրոնխներից և թոքերից։ Բրոնխները թոքերում բաժանվում են մանր ճյուղերի։ Ամենափոքր ճյուղերն ավարտվում են թոքաբշտերով՝ ալվեոլներով։ Ալվեոլները պատված են արյունատար մազանոթների խիտ ցանցով, որոնցում տեղի է ունենում գազափոխանակություն։ Ներշնչումն ու արտաշնչումն իրականացվում են միջկողային մկանների և ստոնածու կծկումների և թուլացման շնորհիվ։
Կաթնասունների կոկորդում են գտնվում ձայնալարերը։ Ձայնային ազդանշանով կաթնասունները հաղորդակցվում են միմյանց հետ։
Արյունատար համակարգ
Կաթնասունների սիրտը քառախորշ է՝ կազմված է երկու նախասրտից և երկու փորոքներից։ Արյան շրջանառությունը կատարվում է երկու շրջաններով՝ մեծ և փոքր։ Կաթնասուններն ունեն աորտայի ձախ աղեղ, որը դուրս է գալիս ձախ փորոքից։ Աորտան բազմաթիվ ճյուղեր է տալիս դեպի մկանները և ներքին օրգանները։ Մկաններում և օրգաններում տեղի է ունենում գազափոխանակություն՝ թթվածինն արյան մազանոթներից անցնում է դեպի բջիջներ, իսկ բջիջներից ածխաթթու գազը՝ արյան մեջ։ Զարկերակային արյունը փոխարկվում է երակայինով, հավաքվում երակներում և լցվում աջ նախասիրտ, իսկ այնտեղից՝ աջ փորոք։ Դա արյան շրջանառության մեծ շրջանն է։ Արյան շրջանառության փոքր շրջանը սկսվում է աջ փորոքից, որտեղից դուրս է գալիս թոքային զարկերակը։ Թոքային զարկերակով արյունը գնում է դեպի թոքեր։ Թոքերում երակային արյունը փոխարկվում է զարկերակայինով՝ հարստանում է թթվածնով և թոքային երակներով վերադառնում է ձախ նախասիրտ։
Նյարդային համակարգ և զգայարաններ
Կաթնասունների նյարդային համակարգը կազմված է գլխուղեղից, ողնուղեղից և դրանցից դուրս եկող նյարդերից։ Գլխուղեղը կազմված է հինգ բաժիններից՝ առջևի, միջին, միջակա, երկարավուն ուղեղներից և ուղեղիկից, որոնցից հատկապես լավ են զարգացած առջևի ուղեղը և նրա կեղևը։ Կաթնասունների բարդ վարքագիծը, միջավայրի գրգռիչների նկատմամբ բազմաբնույթ ռեակցիան պայմանական ռեֆլեքսների առաջացման արդյունք է, որը պայմանավորված է առջևի ուղեղի կիսագնդերի կեղևի զարգացմամբ։
Կեղևն առաջացնում է բազմաթիվ ակոսներ և գալարներ, որոնց թվով պայմանավորված է կաթնասունների վարքագիծը. որքան դրանք շատ են, այնքան կենդանին բարդ վարքագիծ է դրսևորում։ Կաթնասունների ուղեղիկը նույնպես լավ է զարգացած, որով պայմանավորված են հավասարակշռությունը, բարդ, համաձայնեցված և անսխալ շարժումները։
Կաթնասուններն օժտված են լսողության, տեսողության, հոտառության և շոշափելիքի լավ զգայարաններով։ Հոտառությամբ կաթնասունները ճանաչում են միմյանց և թշնամիներին։ Լսողության օրգանը կազմված է արտաքին ականջից (ականջախեցի և լսողական անցք), միջին և ներքին ականջներից։ Ականջախեցին ջրային և ստորգետնյա կենսակերպ վարող ձևերի մոտ բացակայում է։ Լսողությունը հատկապես լավ է զարգացած մթնշաղային և գիշերային կենսակերպ վարող կենդանիների մոտ (չղջիկ, լուսան)։
Տեսողությունը հատկապես լավ է զարգացած գիշերային կենսակերպ վարող և բաց տարածություններում ապրող գազանների մոտ։ Կետերի և դելֆինների հոտառությունը թույլ է զարգացած, իսկ հողաբնակ գազաններինը՝ լավ, սակայն աչքերը հետ են զարգացել։ Չղջիկները և դելֆիններն արձակում են ուլտրաձայներ, որոնց միջոցով որոշում են շրջապատի առարկաների տեղադրությունը։ Կաթնասունների մարմնի տարբեր մասերում՝ գլխի, վերջույթների վրա կան երկար և կոշտ մազեր՝ վիբրիսներ, որոնցով զգում են հպումը։ Լավ է զարգացած խոտակերների ճաշակելիքի զգացողությունը, որով հեշտությամբ տարբերում են ուտելի բույսերը թունավորներից։
Արտազատական համակարգ
Երիկամներում առաջացած մեզը միզածորաններով անցնում է դեպի միզապարկ, իսկ այնտեղից միզուկով հեռանում։ Որոշ նյութեր կաթնասունների օրգանիզմից հեռանում են քրտնագեղձերի միջոցով։
Մարսողության, արյան շրջանառության և շնչառության կատարելագործումը կաթնասունների օրգանիզմում ապահովում է նյութափոխանակության ինտենսիվ մակարդակը, մարմնի բարձր և կայուն ջերմաստիճանը։ Դրան նպաստում են նաև որոշ կաթնասունների մազածածկույթը և ենթամաշկային ճարպի հաստ շերտը։
Բազմացում և զարգացում
Կաթնասունները բաժանասեռ կենդանիներ են, լավ է արտահայտված սեռական դիմորֆիզմը։ Կաթնասունների արուն ունի զույգ սերմնարաններ, իսկ էգը՝ երկու ձվարան, ձվատարներ և արգանդ։ Ձվատարները բացվում են արգանդի մեջ։ Կաթնասունների բեղմնավորումը ներքին է, այն տեղի է ունենում ձվատարներում։ Ձվաբջիջները գրեթե զուրկ են դեղնուցից։ Սաղմի զարգացումը տեղի է ունենում արգանդում։ Բեղմնավորված ձվաբջջից զարգանում է սաղմը։ Սաղմի զարգացման ընթացքում նրա շուրջն առաջանում են թաղանթներ։ Սաղմը շրջապատող թաղանթները մի կողմով սերտաճում են արգանդի պատի հետ, և ձևավորվում է ընկերքը։ Ընկերքի միջոցով կապ է ստեղծվում մոր և պտղի միջև։ Ընկերքի միջոցով մոր արյունատար անոթները սերտորեն շփվում են պտղի թաղանթների արյունատար անոթների հետ։ Սաղմը ընկերքի հետ միացած է պորտալարով, որով անցնում են արյունատար անոթներ։ Ընկերքի արյունատար մազանոթներով մոր օրգանիզմից նյութերը սաղմին են անցնում սննդանյութեր և թթվածին, իսկ ածխաթթու գազը և ոչ պիտանի նյութերը սաղմի օրգանիզմից անցնում են մոր արյան մեջ։ Որոշ կաթնասունների ձագեր ծնվում են անօգնական, իսկ մյուսներինը՝ ակտիվ գործելու կարողությամբ։ Հղիության շրջանը տարբեր կաթնասունների մոտ տարբեր է. տնային մկներինը՝ 18 օր, շանը՝ 2 ամիս, իսկ փղինը՝ 600 օրից ավելի։ Ծնվելուց հետո կաթնասուններն իրենց ձագերին կերակրում են կաթով, տաքացնում և պաշտպանում են թշնամիներից, սովորեցնում են կեր հայթայթել։
Էլպիս Կեսարացյան
Էլպիս Կեսարացյան, հայ հրապարակախոս, խմբագիր։
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը՝ Օրթագյուղի և Պեշիկթաշի հայկական դպրոցներում։ 1872 թվականից որպես ուսուչուհի աշխատել է Մաքրուհյաց վարժարանում։ Աշխատակցել է պոլսահայ մամուլին։ 1861 թվականին հիմնել է «Կիթառ» պարբերականը, որտեղ տպագրած իր հոդվածները ստորագրել է ''Ե. Կ. Տ. Հայկուհի''։ Փաստորեն հանդիսանում է հայ առաջին կին խմբագիրը։ «Կիթառ»-ից ընդամենը հրատարակել է երեք համար և դադարեցրել՝ նյութական դժվարությունների պատճառով։ Այնուհետև մոտ 15 տարի քաշվել է գրական հրապարակից։ 1879 թվականին լույս է ընծայել «Նամականի առ ընթերցասեր հայուհիս» գրքույկը, որտեղ զետեղված են նրա խրատական, մանկավարժական հոդվածները ։
Սամբոր
Չճշտված տվյալներով Սամբոր քաղաքում բնակվում էր 36 218 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1241 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տաշիրի թիվ 2 միջնակարգ դպրոց
Տաշիրի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը գտնվում է ՀՀ Լոռու մարզում։ Տաշիր քաղաքի 2 միջնակարգ դպրոցներից մեկն է։ Ունի մոտ 400 աշակերտ։
Պատմություն
Խորհրդային շրջանում Տաշիր (այն ժամանակ՝ Կալինինո) ավանում մեծամասնություն էին կազմում ռուսները և կար միայն ռուսական դպրոց։ 1949 թ. այդ ռուսական դպրոցում բացվում է 10 աշակերտից բաղկացած հայկական ուսուցմամբ I դասարան, որի հիման վրա էլ 1958 թ. ստեղծվում է հայկական դպրոց։
Հիմնադրման առաջին տարիներին դպրոցը տեղավորվում է ռուսական դպրոցի շենքում, 1969-70 ուստարում, երբ ռուսական դպրոցը տեղափոխվում է նոր մասնաշենք, հայկական դպրոցը տեղավորվում է ռուսական դպրոցի նախկին շենքում։ 1975-76 ուստարում դպրոցը տեղափոխվում է նորակառույց շինություն, որտեղ և մինչև օրս գործում է։ 1988 թվականի երկրաշարժից հետո կառուցվում է նոր մասնաշենքը։ 1986-87 ուստարում II դպրոցի աշխատակազմը և աշակերտները բաժանվում են երկու մասի. արդյունքում ստեղծվում է Կալինինոյի թիվ 4 դպրոցը։
Նախկին սաներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի միջնակարգ դպրոցներ Կատեգորիա:Տաշիր քաղաքի շենքեր և կառույցներ
Հիրիկ մուսուլմանական
Հիրիկ մուսուլմանական, հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Կոճղարմատավոր, գեղազարդային բույս է։ Ցողունն ունի 40-90 սմ բարձրություն։ Տերևները նեղ են, գծային, ցողունից կարճ։ Ծաղիկները 3-5 հատ են, բաց կապույտ կամ դժգույն, հազվադեպ՝ սպիտակավուն ։
Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Երևանի (Մխչյան, Զանգիբասար, Ռեանլու, Մասիս, Արարատ, Սուրենավան գյուղերի շրջակայք) և Ապարանի (Արայի լեռ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, ինչպես նաև Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ 700-1500 մ բարձրությունների վրա, աղիավուն ճահիճներում, խոնավ աղակալած մարգագետիններում, ոռոգիչ ջրանցքների ափերին։ Ծաղկում է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ ։
539
Մահեր
Կատեգորիա:539 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մեծ Մոզժուխա
Մեծ Մոզժուխա (Большая Мозжуха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոմ գետի ձախ ափին՝ 261 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Խողովակագլոցման հաստոն
Խողովակագլոցման հաստոն, խողովակագլոցման ագրեգատ, գլոցման հաստոնների և այլ մեքենաների համակարգ, որն իրականացնում է մետաղե անկար խողովակների արտադրության ողջ տեխնոլոգիական ցիկլը։
Այս գործողությունները կատարող մեքենաները միմյանց հետ կապված են փոխադրող մեխանիզմներով, որոնք ապահովում են արտադրության լրիվ ավտոմատացումն ու հոսքայնությունը։
Տարբերում են հետևյալ խողովակագլոցման հաստոնները՝
Առաջին տիպի խողովակագլոցման հաստոնները ամենաարտադրողականներն են և լայն կիրառություն ունեն մինչև 110 մմ տրամագծով խողովակների գլոցման համար։ Ավտոմատ երկարացնող հաստոնով խողովակագլոցման հաստոնները այլ կերպ կոչվում են նաև Շտրիֆելի ագրեգատ (ստեղծողի անունով)։ Սրանք օգտագործվում են 60 - 450 մմ և ավելի տրամագծով խողովակների արտադրության համար։ Եռագլան երկարացնող հաստոնով խողովակագլոցման հաստոններն օգտագործվում են 35 - 200 մմ տրամագծով հաստ պատերով խողովակների մշակման համար։ Պիլիգրիմային հաստոնով խողովակագլոցման հաստոնն օգտագործվում է մեծ տրամագծով (մինչև 400 - 700 մմ) անկար խողովակների արտադրության համար։ Բացի կլոր հատվածքով խողովակներից, կարելի է ստանալ քառակուսի, վեցանիստ, աստիճանավոր և այլ պրոֆիլի խողովակներ։ Խողովակագլոցման հաստոնների տարեկան միջին արտադրողականությունը 140 000 - 180 000 տ է։ Անընդհատ երկարացնող հաստոնով խողովակագլոցման հաստոնն ունի ռեկորդային արտադրողականություն՝ տարեկան 400 000 - 600 000 տ։
Կատեգորիա:Մեքենաշինություն
Բելոուսովո (գյուղ, Տրոիցկի վարչական օկրուգ)
Բելոուսովո (Белоусово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի Տրոիցկի վարչական օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 65 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի Տրոիցկի վարչական օկրուգի բնակավայրեր
Աթթիլա
Կյանք
Իր հորեղբայր՝ խաքան Ռոասի մահից հետո 434 թվականին իր եղբոր՝ Բլեդայի հետ դառնում է հոների առաջնորդ, որոնք այդ ժամանակ վարում էին քոչվոր կյանք Դանուբից ու Սև ծովից հյուսիս ընկած տափաստաններում։ 444 (կամ 445) թվականին (հավանաբար) սպանելով Բլեդային՝ իշխում է միանձնյա։ 434 - 441 թվականներին, ենթարկելով ալաններին, օստգոթերին, հեպիդներին, հեռուլներին և շատ այլ ցեղեր՝ ստեղծում է հզոր ցեղային միություն, որը վերահսկում էր Հռենոս գետից մինչև Չինաստանի սահմանն ընկած տարածքները։ 436 թվականին ջախջախում է Բուրգունդական առաջին թագավորությունը (իրադարձությունները նկարագրված են «Ասք Նիբելունգների մասին» միջնադարյան վիպերգության մեջ)։ 441 թվականից սկսում է պարբերական արշավներ Արևելյան Հռոմեական կայսրության մերձդանուբյան տարածքների վրա (Պաննոնիա, Դակիա, Մյոզիա), թալանում է Սերդիկա (ներկայիս Սոֆիա) և Սինգիդուն (ներկայիս Բելգրադ)քաղաքները։ 443 թվականին (այլ տվյալներով 447 թվականին) Պարսկաստան և Հայաստան կատարած անհաջող արշավանքից հետո նախաձեռնում է լայնածավալ ներխուժում Բալկաններ։ Հոների մի մասը հասնում է մինչև Հունաստանի Ֆերմոպիլները, մյուս մասը շարժվում է դեպի Կոստանդնուպոլիս։ Թալանի և ավերածությունների են ենթարկվում Թրակիան, Մակեդոնիան, Հունաստանը, գրավվում է շուրջ 70 քաղաք։ Թրակիայի Քերսոնես քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում (ներկայիս Հալիպոլի) Աթիլան ջախջախում է բյուզանդական զորքերը, սակայն որևէ փորձ չի կատարում զարգացնել հաջողությունը և գրավել Կոստանդնուպոլիսը, որը լավ ամրացված էր։ Բյուզանդական կայսր Թեոդոս II-ի հետ կնքված խաղաղության համաձայն Աթիլային էին զիջվում Դանուբից հարավ ընկած որոշ տարածքներ, կայսրությունը նաև պարտավորվում էր ամենամյա տուրք վճարել 2000 ոսկեդրամ։
Կառավարվան ժամանակ, նա եղել է Արևմտյան Հռոմեական կայսրության և Բյուզանդական կայսրության ամենասարսափելի թշնամին։ Նա երկու անգամ անցել էր Դանուբ գետը, թալանել է Բալկանյան թերակղզին, սակայն չէր հաջողվել գրավել Կոստանդնուպոլիսը։ Նրա դեպի Սասանյան Պարսկաստան անհաջող արշավին հաջորդել է 441 թվականին նա ներխուժել է Բյուզանդական կայսրություն, ինչը հաջողվելուց հետո ներխուժեց արևմուտք։ 451 թվականին հավաքելով իրեն ենթակա ցեղերից մեծ զորք՝ Աթիլան անցնում է Հռենոսը և ներխուժում Գալլիա (ժամանակակից Ֆրանսիան)։ Սակայն հռոմեացի զորավար Աեցիոսը վեստգոթերի աջակցությամբ ստիպում է Աթիլային նահանջել։ Անցնելով Ռեյն գետը 451 թվականին հունիսի 23-ին և հասնելով մինչև Ավրելիան (Օռլեան)՝ նա կանգ է առնում Կատալաունի հարթավայրերի մղվող մարտում (Մառնա գետի հովտում)։ «Ժողովուրդների ճակատամարտ» անունով հայտնի այդ մարտում հռոմեացիները և նրանց դաշնակից վեսթգոթերը, բուրգունդները և ֆրանկները ջախջախում են հոներին։ Ըստ պատմիչ Իորդանի վկայության ճակատամարտում ընկել է 180 հազար մարդ։ Սակայն Աեցիոսը ավարտին չի հասցնում հոների ջախջախումը՝ թույլ տալով նրանց նահանջել Հռենոսի աջ ափ։ Դա ուներ իր պատճառը՝ փոքր տարիքում Աեցիոսը վերցվել էր որպես գերի հոների կողմից՝ այդ ժամանակներում ընդունված կարգի համաձայն՝ ի նշան խաղաղության կողմերի միջև։ Հավանաբար նրա ստացած հոնական դաստիարակությունը խաղաց իր դերը այդ ժամանակ։ 452 թվականին գարնանը հավաքելով նոր զորք Աթիլան ներխուժում է Իտալիա՝ գրավելով ու թալանելով հյուսիսային պրովինցիանները՝ Աքվիլեա, Կոնկորդիա, Ալտինում, Պատավիում (Պադուա), Մեդիոլան և Տիցինում (Պավիա) քաղաքները, նրա առջև դարպասներն են բացում Վիցետիա (Վիչենցա), Վերոնա, Բրիկսիա (Բրեշիա) և Բերգամում (Բերգամո) քաղաքները։ Սակայն Հռոմի պապ Լևոն I հետ հանդիպումից հետո Աթիլան հրաժարվում է Հռոմը գրավելու մտադրությունից՝ բավարարվելով ամենամյա տուրք վճարելու խոստումով։ Հավանաբար դեր խաղացին Պապի՝ Աստծո մասին ասածները, ինչպես նաև իր սեփական խորհրդականների նախազգուշացումները մահվան մասին, ինչը եղավ, թեև առանց Հռոմի գրավման։ 453 թ. Աթիլան հանկարծամահ է լինում կաթվածից Պանոնիայի Տիս գետի մոտ իր ռազմակայանում, երբ նախապատրաստվում էր նոր արշավանքի դեպի Բյուզանդիա։ Ըստ մի վարկածի նա սպանվել է դավադրության արդյունքում։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ նա մահացել է իր սեփական հարսանիքի ժամանակ։ Բանն այն է, որ ամեն մի տեղում, ուր հաստատվում էին հոները, Աթիլան իրեն կին էր ընտրում այդ վայրից։ Այսպիսով նրա այդ կինը առաջինը չէր, բայց վերջինն էր։ Ասում են, որ նա պարզապես խեղդվել է գինարբուքի ժամանակ։ Ավանդության համաձայն թաղված է երեք դագաղներում՝ ոսկյա, արծաթյա և երկաթյա. նրա գերեզմանն առ այսօր գտնված չէ։ Նա կազմակերպել էր արշավներ դեպի Հին Հռոմ, սակայն չկարողացավ վերցնել Հռոմը։ Նա մահացել է 453 թվականին։ Աթիլայի մահից հետո նրա ստեղծած տերությունը փուլ առ փուլ ձուլվելով՝ կազմալուծվում է․ նրա մտերիմ խորհրդատուն` Ջեփիդսի Արդարիկը, գլխավորել է գերմանական ապստամբությունը հոների դեմ, ինչից հետո Հունական կայսրությունը փլուզվել է։
Հոները համարում էին Աթիլային գերբնական անձնավորություն, անհաղթությամբ օժտող ռազմի աստծո թրի տիրակալ։ Նա դարձավ գերմանական և սկանդինավյան վիպերգերի գործող անձ. «Ասք Նիբելուլգների մասին» երկում նա հանդես է գալիս Էտցել, իսկ «Ավագ Էդդայում»՝ Աթլի անվամբ։ 5-րդ դարի քրիստոնյաների համար Աթիլան հանդիսանում էր «Աստծո խարազան», որն ուղարկված է որպես պատիժ մեղքերի համար։ Հետագայում համարվում էր եվրոպական քաղաքակրթության գլխավոր թշնամիներից մեկը։ Նրա կերպարը գրավել է բազմաթիվ գրողների, երգահանների և նկարիչների ուշադրությունը (Ռաֆայել «Սբ. Լևոնի և Աթիլայի հանդիպումը» որմնանկարը, Պ.Կոռնել «Աթիլա» ողբերգությունը, Ջ. Վերդի «Աթիլա» օպերա և այլն)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի թշնամիներ Կատեգորիա:Հոներ Կատեգորիա:Քոչվորներ Կատեգորիա:«Աստվածային կատակերգության» կերպարներ Կատեգորիա:5-րդ դարի Եվրոպայի ղեկավարներ Կատեգորիա:Հունգարիայի նախապատմություն Կատեգորիա:Եղբայրասպաններ Կատեգորիա:Թյուրք կառավարիչներ
Մալիե Կրուշլինցի
Մալիե Կրուշլինցի (Малі Крушлинці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1610 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալիե Կրուշլինցի գյուղում բնակվում էր 1 684 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,96 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 568,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1610 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(2661) Բիդժովսկի
(2661) Բիդժովսկի (Bydzovsky), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի մարտի 23-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,025781 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7369 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3146 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1922,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187261 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,93° անկյուն։
Զապոդ
Զապոդ (նաև՝ Զապոտ, Zapodi, Запод / Zapod), գյուղ հյուսիսարևելյան Ալբանիայում։ Ընդգրկված է Կուկասի գավառի համանուն համայնքի կազմում։ Տեղակայված է Ալբանիայի Գորա պատմական նահանգում, որի բնակչության հիմնական մասը կազմում են հարավսլավոնական էթնիկական խմբերի մուսալմանացված ներկայացուցիչները՝ գորացիները։ Վերջիններս Զապոդից բացի բնակվում են նաև Բորյեում, Պակիշայում, Կոշարիշտեում, Օրեշեկում, Օրգոստոյում, Շիշտևացում և Ցերնելևոյում ։
Զապոդ գյուղին ամենամոտ տեղակայված բնակավայրերն են Պակիշա, Կոշարիշտե, Օչիկլե, Բելյա գյուղերը։ Գորական երկու գյուղերը՝ Պակիշան ու Կոշարիշտեն, տեղակայված են Զապոդից արևելք, իսկ Օչիկլե գյուղը, որտեղ նույնպես ապրում են գորացիներ, տեղակայված է Զապոդից հարավ-արևելք։ Ալբանական Բելյա գյուղը գտնվում է Զապոդի արևմտյան կողմում։
Պատմություն
Բալկանյան երկրորդ պատերազմից հետո՝ 1913 թվականին, Գորայի մի մասը, այդ թվում՝ Զապոդ բնակավայրը, հանձնվեց Ալբանիային։ 1916 թվականին դեպի Մակեդոնիա ու Պոմորավյե կատարած գիտարշավի ժամանակ Զապոդ է այցելել բուլղարացի լեզվաբան Ստեֆան Մլադենովը, ում հաշվարկներով այդ ժամանակ գյուղում կար շուրջ 40 տուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի բնակավայրեր
Վլադիմիր Պալչիկով
Վլադիմիր Իոսիֆովիչ Պալչիկով կամ Վլադիմիր Պալչիկով (Էլիստինսկի) (Владимир Иосифович Пальчиков, ), խորհրդային ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ Ռուսական պոեզիայում հայտնի է որպես պալինդրոմ սոնետների հիմնադիր։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Պալչիկովը ծնվել է 1936 թվականին Ռոստովի մարզի Ցելինա ավանում խորհրդային ծառայողի ընտանիքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Ռոստսելմաշում աշխատել է որպես բանվոր։ Գործարանում մասնակցել է գրական խմբակին, որը ղեկավարել է գործարանի բազմատիրաժ թերթի խմբագիր, բանաստեղծ Դանիիլ Դոլինսկին։
Ռոստովի պետական համալսարանն ավարտելուց հետո 1960 թվականին Վլադիմիր Պալչիկովը տեղափոխվել է Էլիստա, որտեղ ապրել է մինչև 1973 թվականը։ Էլիստայում աշխատել է Կալմիկիայի գրքի հրատարակչությունում որպես խմբագիր։
Ստեղծագործական ուղի
Առաջին բանաստեղծությունը Վլադիմիր Պալչիկովը հրապարակել է Ռոստովի «Կոմսոմոլեց» թերթում։ Իր բանաստեղծությունները հրապարակել է նաև «Երեկոյան Ռոստով» թերթում, «Վերելք» ամսագրում։ 1960-ական թվականներից սկսած իր բանաստեղծությունները հրապարակել է Կալմիկիայի «Սովետական ​​Կալմիկիա» և «Теегин герл» պարբերականներում։
Էլիստայում Վլադիմիր Պալչիկովը ռուսերեն է թարգմանել կալմիկ բանաստեղծներ Սանջի Կալյաևի, Խասիր Սյան-Բելգինի, Ալեքսեյ Բալակաևի բանաստեղծությունները։
Վլադիմիր Պալչիկովը հայտնի է իր պալինդրոմային բանաստեղծական փորձերով, որոնք առաջին անգամ հրապարակվել են 1990 թվականին «Սոնետների հավաքածուում»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ
Դարբ (գետ)
Դարբ, Թերփ, Թերփա, Թերփչայ, Թերպ, Քոչբեկ, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արփայի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից՝ 2960 մետր բարձրությունից։ Երկարությունը 22 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 164 կմ²։ Սնումը հիմնականում հալոցքային (53%) և ստորերկրյա (32%) է, վարարումը՝ մայիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 1,18 մ³/վ է, հոսքը՝ 37,2 միլիոն մ³։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Փոքր մոլորակ
Արեգակի շուրջը Փոքր մոլորակի շարժումը կատարվում է մեծ մոլորակների շարժման ուղղությամբ՝ համաձայն Կելցչերի օրենքների։ Դրանց ուղեծրերի հարթությունների միջին թեքությունը խավարածրի հարթության նկատմամբ 9,5° է, իսկ ուղեծրերի մեծ կիսաառանցքները գտնվում են 2,3-3,3 ամբողջ մոլորակների միջակայքում։ Արեգակի շուրջը Փոքր մոլորակի պտտման պարբերությունը հիմնականում կազմում է 3,5–6 տարի։ Մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ամենափոքր ուղեծրով (մեծ կիսաառանցքը՝ а=1,07777 ամբողջ մոլորակներ) Իկարուս փոքր մոլորակը, որը պարբերաբար մոտենում է Երկրին (մոտ 6–7 միլիոն կիլոմետր)։ Իկարուսը ռադիոլոկացիայով դիտված 1968 թվականին առաջին մոլորակն էր ։
Մինչև 2006 թվականը Միջազգային աստղագիտական միությունը պաշտոնապես օգտագործում էր «փոքր մոլորակ» անվանումը։ Իր 2006 թվականի հանդիպման ժամանակ միությունը դասակարգեց փոքր մոլորակները և գիսաստղերը գաճաճ մոլորակների և Արեգակնային համակարգի փոքր մարմինների ։ Մարմինը կոչվում է գաճաճ մոլորակ, եթե նրա սեփական ձգողության ուժը բավարար է, որպեսզի այդ մարմինը հասնի հիդրոստատիկ հավասարակշռության, այսինքն, ունի էլիպսոիդ ձև։ Բոլոր այլ փոքր մոլորակները և գիսաստղները անվանվում են «Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններ»։ ՄԱՄ-ը հայտարարում է՝ «փոքր մոլորակ սահմանումը դեռևս կարող է օգտագործվել, սակայն նախընտրելի է Արեգակնային համակարգի փոքր մարմին սահմանումը»։ Այնուամենայնիվ, համարակալման և անվանակոչության հարմարության նկատառումներից ելնելով, ավանդական տարբերակումը մանր մոլորակների և գիսաստղերի դեռ շարունակվում է։
Փոքր մոլորակի շարժման ուսումնասիրությունը մեծ նշանակություն ունի աստղաչափության մի շարք խնդի՛րների լուծման համար։ Փոքր մոլորակի շարժման խոտորումների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու մեծ մոլորակների զանգվածները։ 1772 թվականին Ժ․ Լագրանժը ցույց է տվել, որ Ցուպիտերի ուղեծրի վրա պետք է լինեն երկու կետեր, որտեղ (կամ որոնց մոտակայքում) Փոքր մոլորակ կարող են մնալ շատ երկար ժամանակ։ Այդ երկու կետերը (լիբրացիայի կետեր) Ցուպիտերի և Արեգակի հետ կազմում են հավասարակողմ եռանկյուններ։ Եվ միայն 1906-1908 թվականներին հայտնաբերվեցին չորս այդպիսի Փոքր մոլորակներ, որոնք Արեգակի շուրջը պտտվում են Ցուպիտերի ուղեծրով և պարբերությամբ (մոտ 12 տարի) ։
Ամենամեծ փոքր մոլորակների տրամագծերը ընդամենը մի քանի հարյուր կիլոմետր են։ Մնացած հայտնի փոքր մոլորակների տրամագծերը զգալիորեն ավելի փոքր են (1-2 կմ)։
Խմբեր
Արեգակնային համակարգում հայտնաբերվել են հարյուր հազարավոր փոքր մոլորակներ, 1984 թվականի դրությամբ «էփեմերիդները» տեղեկություն են պարունակում ավելի քան 2000 փոքր մոլորակի մասին ։ 2009 թվականին հայտնաբերման արագությունն էր 3 000 մեկ ամսում։ 535 000 գրանցված փոքր մոլորակներից՝ 251 651-ի ուղեծրերը բավարար չափով հայտնի են, որպեսզի այս մարմինները ստանան անվանումներ ։ Նրանցից, 16.154 ունեն պաշտոնական անուններ։ 2010 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ, ամենափոքր համարով չանվանված մոլորակն էր (3708) 1974 FV1, բայց կան իհարկե և անվանումներ ունեցող մոլորակներ 240 000 համարից վեր ։
Փոքր մոլորակների խմբերը հետևյալն են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Խողովակաեռակցման հաստոն
Խողովակաեռակցման հաստոն, մետաղե խողովակների արտադրության բոլոր տեխնոլոգիական գործողությունները կատարող մեքենաների համակարգ։ Վերջիններս պատրաստվում են շերտավոր կամ թերթավոր մետաղից՝ կորացման մեթոդով եզրերի հետագա եռակցմամբ։
Խողովակաեռակցման հաստոնի տիպը բնութագրող գլխավոր հատկանիշներն են եռակցման կարի դասավորությունը (երկայնական կամ պարուրաձև) և եռակցման եղանակը։ Առավել տարածված են եռակցումը ճնշմամբ և հալմամբ իրականացնող խողովակաեռակցման հաստոնները։ Առաջինը կիրառվում է մինչև 500 մմ տրամագծով (երկայնական և պարուրաձև կարով) խողովակների արտադրության համար։ Մինչև 100 մմ տրամագծով խողովակների արտադրության դեպքում խողովակաեռակցման հաստոնի կազմի մեջ ավելացնում են ռեդուկցիոն հաստոն։ Աղեղային եռակցմամբ խողովակաեռակցման հաստոնները կիրառվում են 500 - 1600 մմ տրամագծով խողովակների արտադրության համար։ Եռակցումը կատարվում է խողովակի ներսից և դրսից։ ժամանակակից հաստոնով խողովակների թողարկման արագությունը (10 մմ տրամագծի դեպքում) հասնում է մինչև 20 մ/վրկ։ Մշակվում են խողովակաեռակցման հաստոններ երկշերտ և բազմաշերտ գազատար խողովակների (տրամագիծը՝ ավելի քան 1 մ) արտադրության համար։
Վարդակակաչ Սոսնովսկու
Վարդակակաչ Սոսնովսկու, շուշանազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Բազմամյա, սոխուկավոր բույս է, որն ունի 25-50 սմ բարձրություն։ Սոխուկը ձվաձև է, դարչնագույն, ներսից ոսկեգույն, մազոտ թեփուկներով։ Տերևները երկարավուն են, նշտարաձև, վերևում և ներքևում նեղացող, միշտ կորացած։ Ծաղիկը մեծ է, միայնակ, 8-10 սմ տրամագծով, գավաթանման, մուգ կարմիր։ Ծաղկապատի մասերը ձգված-սրացած են։ Առէջաթելերը մերկ են, սև, լայնացած, մինչև 2 մմ երկարությամբ։ Տուփիկի երկարությունը 3-7 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 2-3 սմ ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (Քաջարան, Լեռնաձոր, Փխրուտ, Տաթև, Շիկահող, Կապան) և Մեղրու (լեռնագագաթ՝ Բերդաքար, Արծվաբերդ, Գյումարանց, Վարդանիձոր, Լիճք, Վահրավար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Օրդուբադ, լեռնագագաթ՝ Սոյուխ) ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700-2300 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում, խոշորաքարոտ թափվածքներում և փլուզուտներում, խճաքարոտ տեղերում, կաղնու և գիհու նոսրանտառում, անտառի եզրերին և բացատներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Համարվում է Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Մեկ պոպուլյացիա պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Շուշանազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գուլիանթա
Գուլիանթա (გულიანთა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում ։ Գտնվում է Հարավային Օսիայի տարածքում։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1440 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 33 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան Կատեգորիա:Հարավային Օսիա
579
Մահեր
Կատեգորիա:579 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Էշթոն Քաթչեր
Քրիստոֆեր Էշթոն Քաթչերը (Christopher Ashton Kutcher, ՄՍԱ ), ։ Ամերիկացի դերասան, հաղորդավար և պրոդյուսեր է։ Քաթչերի մասնակցությամբ հայտնի ֆիլմերից են ՝ Ավելին, քան սեքսը, Վարձու մարդասպանները, Ավելին, քան սերը, Մի անգամ Վեգասում, Իմ տնօրենի աղջիկը, Սրտակերը, Սուրբ Վալենտինի օրը և այլն։
Անձնական կյանք
Որոշ ժամանակ հարաբերությունների մեջ է եղել Բրիտանի Մերֆիի հետ, իսկ 2003 թվականին էլ նա սկսեց հանդիպել Դեմի Մուրի հետ։ Սիրահարների տարիքների միջև տարբերությունը կազմում էր 15 տարի և 3 ամիս։ Հարսանիքը տեղի ունեցավ 2005 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, որին ներկա էր նաև Դեմի Մուրի նախկին ամուսին Բրյուս Ուիլիսը։
578
Մահեր
Կատեգորիա:578 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կո Սիբասակի
Կո Սիբասակի (, ի ծնե Յամամուրա Յուկիե,, ), ճապոնացի դերասանուհի և երգչուհի։
Կենսագրություն
Իսկական անուն՝ Յուկիե Յամամուրա (Կո Սիբասակին նրա սիրելի մանգայի հերոսներից է)։ Նա սկսել է իր կարիերան 14 տարեկանում, աշխատել է շատ հեռուտանախագծերում և գովազդներում։ Հայտնի է դարձել «Թագուհիների ճակատամարտ» ֆիլմի նկարահանումներից հետո։ Հասակը 160 սմ է։
Սկավառակագրություն
Սիբասակին իր երաժշտական գործունեությունն սկսել է 2002 թվականին «Trust My Feelings» սինգլով, որը եղել է 2003 թվականի J-Pop հիթերի ամենահաջողակներից մեկը։ Նրա երկրորդ ալբոմը հասել է 2-րդ հորիզոնականի և 68 շաբաթ մնացել է Oricon հիթ-շքերթում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ճապոնացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Իրինա Բուգրիմովա
Իրինա Նիկոլաևնա Բուգրիմովա (Ири́на Никола́евна Бугри́мова, ), խորհրդային և ռուսական կրկեսի արտիստուհի, առյուծներ վարժեցնող, հասարակական գործիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1969), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս ։
Կենսագրություն
Իրինա Բուգրիմովան ծնվել է 1910 թվականի մարտի 13-ին, Խարկով քաղաքում։ Նրա ծնողները կրկեսի հետ ոչ մի առնչություն չունեին. հայրն անասնաբուժության պրոֆեսոր էր, բուժում էր կենդանիների, մայրը ծննդով ազնվական էր, ստացել էր երաժշտական կրթություն, լավ դաշնամուր էր նվագում, նկարում էր, հետաքրքրվում էր լուսանկարչական արվեստով։
Յոթ տարեկանից Իրինան հաճախում էր Խարկովի օպերային մասնավոր ձեռնարկությանը (այժմ՝ Խարկովի Լիսենկոյի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոն) կից երաժշտական դպրոց և բալետային ստուդիա։ Հետագայում նա հետաքրքրվում է սպորտով, զբաղվում վազքով, թռիչք երկարությամբ և բարձրությամբ, ջրային աշտարակացատկով, գնդի հրումով, սկավառակի և նիզակի նետումով, չմշկավազքով, խաղում էր ռուսական հոկեյ և զբաղվում մոտոսպորտով։ 1927 թվականին Իրինան դարձավ գնդի հրման գծով Ուկրաինական ԽՍՀ չեմպիոն, իսկ մեկ տարի անց՝ սկավառակի նետման գծով ։ Մոտոսպորտը նրան ծանոթացրեց մոտոմրցարշավորդ Ալեքսանդր Բուսլաևի հետ, որը հետագայում դարձավ նրա ամուսինը։ 1926-1928 թվականներին սովորել է Խարկովի առևտրա-արդյունաբերական դպրոցում ։
Իրինա Բուգրիմովայի արտիստական գործունեությունը կրկեսում սկսել է 1929 թվականին ամուսնու՝ Ալեքսանդր Բուսլաևի հետ համատեղ կատարելով «Սահնակներով թռիչք կրկեսի գմբեթի տակ» համարը։ Համարը ցուցադրվեց մինչև 1937 թվականը և մեծ հաջողություն էր վայելում, բայց Բուգրիմովին այն դուր չէր գալիս ։ Ներկայացումներին զուգահեռ նա նախապատրաստում էր «Ձիավարության բարձրագույն դպրոց» համարը։ Որոշ ժամանակ անց նրա խաղացանկում հայտնվեց առյուծների մասնակցությամբ համարը ։
Պատերազմից հետո բաժանվում է Ալեքսանդր Բուսլաևից և իրականացնում իր սեփական կարիերան ։ 1946-1976 թվականներին վարժեցրել է առյուծների։ ԽՄԿԿ անդամ է դարձել 1951 թվականից ։
Առյուծների վարժեցմամբ Իրինա Բուգրիմովան պատահաբար չի զբաղվել։ Դեռևս 1937 թվականին նրա և Համառուսական հյուրախաղային համերգային միավորման (ՀՀՀՄ) կառավարիչ  Ալեքսանդր Դանկմանի միջև կայացած զրույցի ընթացքում վերջինս ցանկացել էր կրկեսային արենայում տեսնել կին վարժեցնողի։ Իրինա Բուգրիմովան համաձայնվել էր և ձեռնամուխ էր եղել ընձառյուծներով համարի նախապատրաստմանը, որոնք գնվել էին հատուկ այդ նպատակով։ Սակայն, աշխատելով ընձառյուծների հետ, նա հասկացել էր, որ ավելի լավ կլինի համարը պատրաստել առյուծների, իսկական «գազանների արքաների» մասնակցությամբ։ Նրան ընդառաջ գնացին և նվիրեցին երեք առյուծի ձագեր, որոնց նա կոչեց «Գայոս», «Հուլիոս» և «Կեսար»։ Քանի որ հայտնի չէին առյուծների վարժեցման մշակված մեթոդներ, երիտասարդ վարժեցնողը ստիպված էր առաջ շարժվել  խարխափելով, փորձերի և սխալների մեթոդով, վստահելով սեփական ինտուիցիային ։
Իրինա Բուգրիմովայի վարժեցման արվեստին ծանոթ էր ամբողջ աշխարհի հանդիսատեսը։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել Իրանում, Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում, Բուլղարիայում, ԳԴՀ-ում, Մեքսիկայում, Ճապոնիայում ։ Իր յուրաքանչյուր ելույթում նա ցուցադրում էր ոչ թե հնարքների հավաքածու, այլ փոքրիկ ներկայացում։ Նրա առյուծները կատարում էին անհավանական բարդության համարներ՝ քայլում էին ճոպանի վրա, հնազանդեցնողի հետ միասին ճոճվում էին ճոճանակով կրկեսի գմբեթի տակ։ Հանդիսատեսի մոտ մեծ հաջողություն ունեցան այնպիսի համարներ, ինչպիսիք են «Առյուծը օդում», «Առյուծը մոտոցիկետով», «Մահվան բազկաթոռը», «Առյուծը լարի վրա», «Թռիչքներ հրե օղակի միջով», «Գորգ» և այլն։
Նրա կենդանիների խմբում կար շուրջ 80 առյուծ, ութ ձի, 12 շուն։
1976 թվականին Լվովում հյուրախաղերի ժամանակ հանկարծակի առյուծները ըմբոստացան և հարձակվեցին Իրինա Բուրգիմովայի վրա կրկեսի արենայում։ Օգնականները նրան հեռացրին գիշատիչներից, բայց այդ միջադեպից հետո, վարժեցնողը որոշեց դադարեցնել իր ելույթները ։
1976 թվականից նա դադարեց ելույթներ ունենալ արենայում, բայց շարունակեց վարել ակտիվ հասարակական կյանք. Իրինա Բուգրիմովան Ռուսաստանի պետական կրկեսային ընկերության վետերանների խորհրդի նախագահն էր, Արվեստի աշխատողների Կենտրոնական տան նախագահության և Կենդանիների պաշտպանության ընկերության անդամ։
Մահ
Իրինա Բուգրիմովան մահացել է 2001 թվականի փետրվարի 20-ին, սրտի կաթվածից, Մոսկվայում ։ Թաղված է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Վիգեն Ղազարյան
Վիգեն Հովհաննեսի Ղազարյան, հայ արվեստագետ, գիտնական, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ՌԴ   հումանիտար գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Կենսագրություն
Վիգեն Ղազարյանը ծնվել է Երևանում 1943 թվականի մարտի 16-ին, ավարտել է Աղասի Խանջյանի անվան թիվ 53 հայկական միջնակարգ դպրոցը։ 1965 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչության և մեթոդիկայի բաժինը, 1965-1966 թվականներին աշխատել է Արմենպրեսում որպես թարգմանիչ և խմբագիր, 1968 թվականին հայկական սովետական հանրագիտարանում որպես խմբագիր, 1969 թվականին Հայաստանի ազգային պատկերասրահում որպես էքսկուրսավար, 1970-1973 թվականներին ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի ասպիրանտ, 1975 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Սարգիս Պիծակ» թեմայով ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտում, այնուհետև նույն ինստիտուտում կրտսեր, ապա ավագ գիտաշխատող, 1988 թվականից նույն ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնի վարիչ, 1999 թվականից ԵԳՊԱ (Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիա) արվեստի պատմության և տեսության ամբիոնի վարիչ, 1998 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի Հումանիտար գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, 1990-2000-ական թվականներին ՀՀ կառավարությանն առընթեր գիտական թեմաների հաստատման հանձնաժողովի անդամ, 1992 թվականին ՌԴ մշակույթի նախարարությանն առընթեր արվեստագիտության ինստիտուտում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Խորանների մեկնությունները» թեմայով, ստանալով արվեստագիտության դոկտորի գիտական աստիճան, 2000 թվականին ստացել է ՀՀ ԲՈՀ-ի կողմից պրոֆեսորի կոչում, 2010 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ։ Անդամ է մի շարք գիտական խորհուրդների՝ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտ, ԵԳՊԱ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, ինչպես նաև Հայաստանի գրողների միության և ՀՀ նկարիչների միության անդամ է ։ Ամուսնացած է ունի երկու դուստր։
Աշխատություններ
Հրատարակել են հետևյալ աշխատությունները՝
Մենագրություններ՝
Ալբոմներ
Գեղարվեստական երկեր և թարգմանություններ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
577
Մահեր
Կատեգորիա:577 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սկոլե
Սկոլե (Сколе), քաղաք Ուկրաինայի Լվովի մարզի Սկոլեի շրջանում, շրջկենտրոն։
2001 թվականի տվյալներով Սկոլե քաղաքում բնակվում էր 6 742 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Ջոն Դիքոն
Ջոն Ռիչարդ Դիքոն (John Richard Deacon ), բրիտանացի երաժիշտ, առավել հայտնի է որպես Queen խմբի բաս կիթառահար։
Կուրմանայբաշ
Կուրմանայբաշ (Курманайбаш, Ҡорманайбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Ջոն Դիքոն
Ջոնը Queen-ին միացավ բոլորից ուշ ՝ 1971 թվականին։ Նա նաև խմբի ամենաերիտասարդ անդամն է (այդ ժամանակ նա ընդամենը 19 տարեկան էր)։ Մի քանի ալբոմներում Ջոնը հանդես է եկել որպես ռիթմ կիթառահար, նվագել է ակուստիկ կիթառ և ստեղնաշարային գործիքներ համերգների ժամանակ և տեսահոլովակներում, նաև երգում էր բեք-վոկալային հատվածները։
Ջոն Դիքոնը խմբի ամբողջ պատմության մեջ ամենաշատ վաճառված սինգլի («Another One Bites the Dust») հեղինակն է։ Բացի այդ, Ջոնը ՝ «You're My Best Friend», «Spread Your Wings», «Back Chat», «One Year of Love», «I Want to Break Free» երգերի հեղինակն է։
Կուրմանայբաշ
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 223 մարդ։
Ջոն Դիքոն
1992 թվականի Queen խմբի համերգային ծրագրում, որը տեղի է ունեցել Ուեմբլի մարզադաշտում (առավել հայտնի է որպես ՝ The Freddie Mercury Tribute Concert) հայտարավել է, որ Ջոն Դիքոնը խմբի հետ վերջին անգամ է ելույթ ունենում։ Այնուամենայնիվ, 1997 թվականին երաժիշտը մասնակցել է խմբի միակ երգի ՝ «No-One But You (Only The Good Die Young)»-ի  ձայնագրմանը, որը գրվել է առանց Ֆրեդի Մերկուրիի մասնակցությամբ, ինչպես նաև Էլթոն Ջոնի կողմից կազմակերպված ՝ «The Show Must Go On» համերգային ծրագրին։ Հենց այս համերգն էլ դարձավ վերջինը ՝ Դիքոնը հեռացավ մեծ բեմից ՝ հրաժարվելով երաժշտության ոլորտում հետագա աշխատանքից։
2004 թվականին նա հրաժարվել է համատեղ աշխատել Բրայան Մեյի և Ռոջեր Թեյլորի հետ ՝ «Queen + Paul Rodgers» ծրագրի շրջանակներում։ Այնուամենայնիվ, Բրայան Մեյի խոսքերով, Դիքոնը ծրագրին «լուռ համաձայնություն» է տվել ։
Queen-ին Ռոքնռոլի փառքի սրահում ներգրավման պաշտոնական արարողությանը Դիքոնը չի մասնակցել (Քլիվլենդ, Օհայո, ԱՄՆ)։
Վաղ տարիներ
Ջոն Ռիչարդ Դիքոնը ծնվել է 1951 թվականի օգոստոսի 19-ին Լեսթեր քաղաքում, Լեսթերշիր կոմսություն, Մեծ Բրիտանիա։
Նրա հայրը ՝ Արթուր Հենրի Դիքոնը ուներ կայուն աշխատանք Norwich Union ապահովագրական կազմակերպությունում։ 1960 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվում է Օդբի քաղաք։ Ջոնը հետևողականորեն ավարտել է կրթության երեք մակարդակները, որոնք ավանդական են անգլիացիների համար ՝ տարրական (Լեթչեսթերում Լինդեն դպրոցը), միջնակարգ (Օդբիում Հարթրի դպրոցը) և ավագ (Օդբիում Բիթչեմ քոլեջը, հումանիտար հոսք) դասարանները։
Արդյունքում, հենց լիվերպուլյան քառյակն էլ կատալիզատոր հանդիսացավ Ջոնի հետաքրքրությանը երաժշտության հանդեպ։ Առավոտյան տղան լրագրի ցրիչ էր աշխատում, և շուտով նրան հաջողվեց հավաքել բավարար գումար, որպեսզի գնի ցանկալի գործիքը և անցնի պարապունքներին ։ Լինելով դպրոցական, նա տասնչորս տարեկանում (1965 թվականին) ձևավորեց իր առաջին խումբը ՝ The Opposition-ը (1966 թվականից ՝ The New Opposition): Սկզբում նա խմբի ռիթմ-կիթառահարն էր և նվագում էր անդամներից մեկի կողմից գնված գործիքով։