cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորհրդային շրջանի հայկական երաժշտություն
Անհատ կատարողներ
Բարձրարվեստ կատարումներով է նշանավորվել Գոհար Գասպարյանի, Տաթևիկ Սազանդարյանի, Պավել Լիսիցյանի, Նար Հովհաննիսյանի, Միհրան Երկաթի ստեղծագործական ուղին։ Օպերային թատրոնի առաջատարներից էին նաև երգիչներ Ավագ Պետրոսյանը, Դավիթ Պողոսյանը, Արշավիր Կարապետյանը, Եվգենյա Խաչիկյանը, Գոհար Գալաչյանը, Անժելիկա Հարությունյանը, Էլվիրա Ուզունյանը, բալետի մենապարողներ Վիլեն Գալստյանը, Լյուդմիլա Սեմանովան, Թերեզա Գրիգորյանը, Բելա Հովնանյանը, Էլվիրա Մնացականյանը, Վանուշ Խանամիրյանը, դիրիժորներ Արամ Քաթանյանը (1964-1970-ին և 1974-1982-ին՝ գլխավոր դիրիժոր), Հակոբ Ոսկանյանը, Յուրի Դավթյանը, ռեժիսորներ Արմեն Գուլակյանը, Վարդան Աճեմյանը, Հրաչյա Ղափլանյանը, Վահագն Բագրատունին, Տիգրան Լևոնյանը, բալետմայստերներ Եվգենի Չանգան, Մաքսիմ Մարտիրոսյանը, Վ. Գալստյանը, Աշոտ Ասատրյանը, խմբավար Ռուբեն Այվագյանը։ Երաժիշտ-մասնագետներ պատրաստվել են երաժշտական ուսումնական հաստատություններում։ Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայում սովորում և կատարելագործվում են նաև սփյուռքահայ և օտարազգի երիտասարդ երաժիշտներ։ Կոնսերվատորիայում ստեղծվել է թավջութակահարների անսամբլ (1951, հիմնադիր-գեղարվեստական ղեկավար՝ Գերոնտի Թալալյան)։ Հայաստանում բացվել են նաև բազմաթիվ երաժշտական դպրոցներ։ Հանրապետության քաղաքներում կազմակերպվել են երգի տոներ, ստեղծվել են ժողովրդական ֆիլհարմոնիաներ, ժողովրդական կոնսերվատորիա, «Դպրոցականի ֆիլհարմոնիա», սիրող, կամերային նվագախմբեր, կվարտետներ, էստրադային անսամբլներ, ազգագրական խմբեր։ 1958-ին հիմնադրվել է Հայաստանի երգչախմբային ընկերությունը, որը նպաստել է ինքնագործունեության զարգացմանը։
Արվեստի և գրականության տասնօրյակներ
Նշանակալի իրադարձություններ էին հայ արվեստի և գրականության տասնօրյակները Մոսկվայում (1939, 1956), «Անդրկովկասյան գարուն» փառատոները (1958, 1965, 1975), Հայաստանի և այլ հանրապետությունների (Ռուսաստան, Ուկրաինա, Էստոնիա, Մոլդովա և այլն) միջև փոխադարձ տասնօրյակները, արվեստի և երաժշտության շաբաթները։ 1960-1970-ական թվականներին երաժշտական բազմաթիվ կոլեկտիվներ (Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնը, Կոմիտասի անվան քառյակը, Հայաստանի պետական երգչախումբը, երգի-պարի, պարի անսամբլները, էստրադային և կամերային նվագախմբերը և այլն) համերգներով հանդես են եկել ավելի քան 80 երկրում։ Հետպատերազմյան տարիներին հայ երաժշտարվեստում ստեղծվել են տարբեր ժանրերի բարձրարվեստ գործեր։ Խորհրդական շրջանի երաժշտության մեջ խոշորագույն ներդրում էին Արամ Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետը (1954), Երրորդ սիմֆոնիան (1947, նվիրված է Հայրենական պատերազմի հաղթանակին), նաև թավջութակի կոնցերտը (1946), ջութակի (1961), թավջութակի (1963) և դաշնամուրի (1968) կոնցերտ-ռապսոդիաները նվագախմբի համար, դաշնամուրի սոնատը (1961), մենանվագ ջութակի (1975) և մենանվագ ալտի (1976) սոնատները։ Էպիկական շնչով, ազգային վառ երանգով են օժտված Գ. Եղիազարյանի «Սևան» (բեմադրված՝ 1956), «Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ» (բեմադրված՝ 1982) բալետները, «Հրազդան» սիմֆոնիան (1960), «Արևածագին» սիմֆոնիկ պատկերները (1952)։ Լուսավոր քնարականությամբ, մեղեդայնությամբ առանձնանում են Ալեքսանդր Հարությունյանի «Հայրենիք» կանտատը (1948), դաշնամուրի կոնցերտինոն (1951), շեփորի և նվագախմբի կոնցերտը (1950), «Սայաթ-Նովա» (բեմադրված՝ 1969) օպերան, մոնումենտալ Սիմֆոնիան (1957) ,«Ասք հայ ժողովրդի մասին» վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմը (1961)։ Դրամատիկ երանգներ ունեն Առնո Բաբաջանյանի «Հերոսական բալլադը» դաշնամուրի և նվագախմբի համար (1950), դաշնամուրային տրիոն (1952), ջութակի և դաշնամուրի սոնատը (1959), թավջութակի կոնցերտը (1962), «Վեց պատկերը» (1965), Դմիտրի Շոստակովիչի հիշատակին նվիրված կվարտետը (1976)։ Հոգեբանական խորությամբ, դրամատիկականի և քնարականի միաձուլմամբ առանձնանում են Էդվարդ Միրզոյանի կվարտետը (1947), սիմֆոնիան (1962), թավջութակի և դաշնամուրի սոնատը (1967)։ Էդգար Հովհաննիսյանի երկերին բնորոշ են թեմայի գաղափարական հագեցվածությունը, ժողովրդական երաժշտության չօգտագործված շերտերին դիմելը. «Հավերժական կուռք» (բեմադրված՝ 1966), «Անտունի» (բեմադրված՝ 1969) բալետները, «Սասունցի Դավիթ» օպերա-բալետը (բեմադրված՝ 1976), 3 սիմֆոնիա (1957, 1982, 1983), դաշնամուրային կվինտետը (1955), 4 կվարտետ, Կոնցերտ-բարոկկո ջութակի և կամերային նվագախմբի համար (1983), «Էրեբունի» կանտատը։
Հայկական սիմֆոնիզմի արդիականացումը
Արդիականության շունչն է զգացվում Ավետ Տերտերյանի «Կրակե օղակում» (բեմադրված՝ 1967) օպերայում, 6 սիմֆոնիաներում (1969-1981), որոնք նոր ուղիներ են բացել հայկական սիմֆոնիզմի զարգացման մեջ։ Նրբագեղ և հնչյունային կոլորիտով են ստեղծվել Տիգրան Մանսուրյանի «Նահապետ Քուչակի չորս հայրենները» վոկալ շարքը (1967), «Գիշերային երաժշտությունը» (1980)՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի, Կրկնակի կոնցերտը՝ ջութակի, թավջութակի և լարային նվագախմբի համար (1978), «Թովեմ» կամերային երկը 15 մենակատարի համար (1979), կվարտետը (1984)։ Այդ շրջանում հատկապես նշանակալի են հայ կոմպոզիտորների նվաճումները սիմֆոնիայի ժանրում, որը վկայում է հայկական ժամանակակից Երաժշտական ստեղծագործության հասունության և պրոֆեսիոնալ բարձր մակարդակի մասին։ Դրամատիկական, սուր կոնֆիլկտային են Լևոն Խոջա-Էյնաթովի, Ջիվան Տեր-Թադևոսյանի, Բորիս Փարսադանյանի, Էդուարդ Խաղագործյանի սիմֆոնիաները։ Դրամատիկական և էպիկական սիմֆոնիզմի սկզբունքները զուգակցված են Գևորգ Հախինյանի, Լևոն Աստվածատրյանի, Վահրամ Բաբայանի, Մարտուն Իսրայելյանի սիմֆոնիաներում։ Հայկական սիմֆոնիզմի նվաճումներից են նաև Էդվարդ Միրզոյանի «Սիմֆոնիկ պարերը» (1945), «Տոնական նախերգանքը» (1947), Ա. Հարությունյանի «Տոնական նախերգանքը» (1949) և «Սիմֆոնիետը» (1966), Ղազարոս Սարյանի «Սիմֆոնիկ պատկերները» (1955), «Հայաստան» սիմֆոնիկ պաննոն (1966), Տիգրան Մանսուրյանի «Պրելյուդները» (1975), Էմին Արիսաակեսյանի «Հայաստանի լեռներում» սիմֆոնիկ պատկերը (1976), Մարտին Վարդազարյանի «Նվիրում Բարտոկին» (1976) պոեմը, Ստեփան Շաքարյանի, Երվանդ Երկանյանի բալետային սյուիտները։ Հայկական ժամանակակից երաժշտության մեջ գործիքային կոնցերտի ժանրի գործեր են ստեղծել Լ. Խոջա-Էյնաթովը (դաշնամուրի), Ա. Հարությունյանը (դաշնամուրի, հոբոյի, շեփորի, ֆլեյտայի), Գեղունի Չթչյանը (ջութակի), Ադամ Խուդոյանը (թավջութակի), Յուրի Գևորգյանը (դուդուկի) և ուրիշներ։ 1950-1980-ական թվականներին վոկալ-սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ են գրվել՝ նվիրված ժողովուրդների բարեկամությանը (Մելիք Մավիսակալյանի «Ձոն բարեկամության, 1977, Էմին Արիստակեսյանի «Երգ եղբայրության», 1982, և այլն), հայրենիքին (Գայանե Չեբոտարյանի «Հայաստան» պոեմ-կանտատը, 1947, Ռուբեն Ալթունյանի «Հայաստան աշխարհ», 1972, Տիգրան Մանսուրյանի «Նաիրյան երեք երգ», 1976, Արամ Սաթունցի «Վերածնված նաիրյան երկրի երգերը», 1979, Վաղարշակ Կոտոյանի «Իմ հայրենի երգերը», 1981, և այլն)։ Պատմական անցյալն արտացոլված է Գևորգ Հախինյանի «Թոնդրակեցիներ» (1966), Էդուարդ Հայրապետյանի «1915» (1977), Մելիք Մավիսակալյանի «Ավարայրի ճակատամարտը» (1981) օրատորիաներում։ Նույն թեմաներով են գրված Գևորգ Արմենյանի, Վլադիլեն Բալյանի, Ցոլակ Բեքարյանի, Երվանդ Երկանյանի, Վ. Գրիգորյանի, Ռ. Պետրոսյանի, Ա. Շիշյանի և ուրիշներ խմբերգային ստեղծագործությունները։ Ժողովրդականություն են վայելել Աշոտ Սաթյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի, Խ. Ավետիսյանի, Ալեքսանդր Աճեմյանի, Վաղարշակ Կոտոյանի քնարական երգերը։
Խոշորամասշտաբ երաժշտական գործեր
1950-1970-ական թվականներին խոշոր ձևի երաժշտական գործերի (կվարտետ, կվինտետ, տրիո, սոնատ) ստեղծմամբ նշանակալի հաջողությունների են հասել Առնո Բաբաջանյանը, Էդվարդ Միրզոյանը, Էդգար Հովհաննիսյանը, Կոնստանտին Օրբելյանը, Ալեքսանդր Փիրումովը, Լևոն Չաուշյանը և ուրիշներ, գործիքային մանրանվագի ժանրում՝ Էդվարդ Բաղդասարյանը (դաշնամուրային 24 պրելյուդ), Հ. Ստեփանյանը, Գայանե Չեբոտարյանը, Ս. Նաղդյանը, Ա. Բոյամյանը։ Վոկալ-կամերային երաժշտության մեջ առանձնանում են Գեղունի Չթչյանի, Էդուարդ Աբրահամյանի, Արզաս Ոսկանյանի, Վարդան Աճեմյանի ստեղծագործությունները։ 1970-ական թթ-ի կեսից զարգացել է նոր ժանր՝ երաժշտություն կամերային նվագախմբի համար, ինքնատիպությամբ աչքի են ընկել Ա. Զոհրաբյանի «Կոնցերտ-էլեգիան» (1980), «Կոնցերտ-սիմֆոնիան» (1982), Վ. Բաբայանի «Կամերային սիմֆոնիան» (1980), Մ. Իսրայելյանի «Սոնետների տետրը» ձայնի և կամերային նվագախմբի համար (1980), թավջութակի կոնցերտը (1983), Հրաչյա Մելիքյանի «Դաշնամուրի կոնցերտը» (1984) և այլն։
Օպերա և բալետ
Թեմայի նշանակությամբ, ժանրային և ոճական բազմազանությամբ առանձնանում են Հ. Ստեփանյանի «Հերոսուհին» (1950), Անդրեյ Բաբաևի «Արծվաբերդ» (բեմադրված՝ 1957), Գևորգ Արմենյանի «Խորտակում» (բեմադրված՝ 1968), Գևորգ Հախինյանի «Լեգենդի մարդը» (բեմադրված՝ 1971), Յուրի Ղազարյանի «Էռնեստ Հեմինգուեյ» (1983) օպերաները Նորագույն շրջանի Անկախության հռչակումից (1991) հետո երկրում ստեղծված սոցիալ-տնտեսական ծանր պայմանները բացասաբար են ազդել նաև երաժշտարվեստի զարգացման վրա։ Առաջին տարիներին անհատ ստեղծագործողները և երաժշտական խմբերը մնացել են առանց պետական հոգածության, որի պատճառով նրանց մի մասը լուծարվել է։ Սակայն իրավիճակն աստիճանաբար և Կոնստանտին Օրբելյանի «Անմահություն» (բեմադրված՝ 1969), Գ. Եղիազարյանի «Անուրջների լիճը» (բեմադրված՝ 1968) բալետները։ Հայ դասականների ստեղծագործությունների հիման վրա են գրվել Արմեն Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ» (բեմադրված՝ 1950), Վարդան Տիգրանյանի «Սոս և Վարդիթեր» (բեմադրված՝ 1957), Ա. Այվագյանի «Պարոն Մինթոևը Փարիզում» (բեմադրված՝ 1963), Է. Հարությունյանի «Հեքիաթ մեծերի համար» (բեմադրված՝ 1970), Յուրի Գևորգյանի «Վերք Հայաստանի» (1976), Վ. Աճեմյանի «Կիկոսի մահը» (բեմադրված՝ 1980), Ա. Տերտերյանի «Երկրաշարժ» (1984) օպերաները, Գ. Հախինյանի «Ախթամար», «Ուռենի», «Լոռեցի Սաքոն» մեկ գործողությամբ բալետները (բեմադրված՝ 1966), ըստ օտարազգի դասականների՝ Է. Արիստակեսյանի «Պրոմեթևս» (բեմադրված՝ 1967), Արամ Խաչատրյանի «Դիմակահանդես» (երաժշտայան կոմպոզիցիան՝ Է. Հովհաննիսյանի, բեմադրված՝ 1982), Վ. Բաբայանի «Պիգմալիոն» (1973), Երվանդ Երկանյանի «Օրեստես» (1974) և «Էդիպ արքա» (1975), Ա. Տերտերյանի «Ռիչարդ III» (1979) բալետները։ Ստեղծվել են մանկական երաժշտության բազմաթիվ գործեր՝ գործիքային պիեսներ, երգեր, խմբերգեր և այլն (Արամ Խաչատրյան, Էդվարդ Միրզոյան, Տիգրան Մանսուրյան, Ռոբերտ Ամիրխանյան, Լ. Սաֆարյան, Ս. Սամվելյան, Գեղունի Չթչյան, Ա. Օհանյան, Արեգ Լուսինյան, Ռ. Պետրոսյան, Է. Միհրանյան և ուրիշներ )։ Հայտնի են Ա. Տեր-Դևոնդյանի «Արեգակի ցոլքերում» (բեմադրված՝ 1949), Յ. Գևորգյանի «Խարույկ» (բեմադրված՝ 1959), Ս. Ջրբաշյանի «Գիքոր» (բեմադրված՝ 1974) օպերաները, Մ. Մազմանյանի «Ճուտիկ» (1974, վերջին խմբ.), Հ. Մելիք-Մուրադյանի «Կարմիր գլխարկը» (բեմադրված՝ 1962), Բորիս Սակիլարիի «Չոփչոփիկը» (բեմադրված՝ 1962, 2- րդ խմբ. բեմադրված՝ 1981) բալետները և այլն։
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ մշակույթ
Պրոսյանսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
2001 թվականի տվյալներով Պրոսյանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 829 մարդ։ Տարածքը՝ 57.43 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14.43 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։ Հիմնվել է 1987 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արավետի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Արավետ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ջրովանք (աղբյուր)
Ջրովանք, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում, որը աղբյուր է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Արփի գյուղից 3 կմ հարավ-արևելք, Արփա գետի ձախ վտակի Ջրովանք գետակի ակունքում, ծովի մակարդակից 1345 մետր բարձրության վրա։ Պատկանում է կարստային քարանձավների տիպին։ Որպես մատուռ Ջրովանքն ընդգրկված է Արփիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (11.12/1.3) : Գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Վայոց ձորի մարզում
Ղալաջուղ (Զանգեզուրի գավառ)
Ղալաջուղ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Գտնվում է ՀՍԽՍՀ այժմյան Սիսիանի շրջանի հյուսիս-արևմտյան մասում, Սառնակունք գյուղ մոտերքում։
Պատմություն
Նույն կամ Ղարքիլիսա Երկրորդ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։
Գյուղը ապաբնակեցվել է 1931 թվականից հետո՝ կապված բնակավայրերի խոշորացման ծրագրերի հետ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 272 հայ բնակիչ ։
Ղալաջուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Վլադիմիր Սնեգիրյով
Սնեգիրյով Վլադիմիր Ֆեռդորռվիչ (Владимир Фёдорович Снегирёв, ), ռուս բժիշկ, Ռուսաստանում գինեկոլոգիայի հիմնադիրներից։
1870 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, 1884 թվականից՝ նույն համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են վիրահատական գինեկոլոգիայի հարցերին, մշակել է արգանդի, ձվարանների հեռացման, կանանց սեռական օրգանների արատների բուժման, հեշտոցի իջվածքի և արտանկման դեպքում սևեռման (ամրացման) մի շարք նոր մեթոդներ։ Ռուսաստանում առաջինն է գրել գինեկոլոգիայի հիմնարար ձեռնարկ («Արգանդային արյունահոսություններ», 1884 թվական), որին բժիշկներն անվանել են «գինեկոլոգիայի հանրագիտարան»։ Եղել է գինեկոլոգների կատարելագործման առաջին ինստիտուտի կազմակերպիչը (1896 թվական) և տնօրենը։ Սնեգիրյովի նախաձեռնությամբ գինեկոլոգիան դասավանդվել է որպես բժշկության ինքնուրույն առարկա։ Ռուսաստանի և արտասահմանյան երկրների մի շարք գիտական ընկերությունների պատվավոր և իսկական անդամ էր։ Սնեգիրյովի անունով է կոչվում Մոսկվայի I բժշկական ինստիտուտի մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի կլինիկան։
Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ
Բոինգ 737
Boeing 737, ռեակտիվ նեղիրան օդանավ, համարվում է իր տեսակի մեջ ամենատարածվածը և ուղևորային ավիաշինության ամենաշատ արտադրված օդանավը, 2014 թ. ապրիլի 16-ին մատակարարվել է ութհազարերորդը, ցանկացած պահի օդում գտնվում է միջինը 1200 հատ Boeing 737 օդանավ։ Արտադրվում է 1967 թվականից ։.
Ստեղծման պատմությունը
Boeing 737-ը մշակվել է համեմատաբար փոքր տարողության և կարճ տարածությունների օդանավերի շուկայի համար։ Մշակելու ժամանակ փոխառնվել են Բոինգ 707-ի և 727-ի վրա օգտագործված տեղնոլոգիաներ, առավելապես նկատելի է Boeing 737-ի իրանի նմանությունն այս երկու օդանավերի իրաններին։ Դրա հետ միասին, Boeing 737-ի թևերն ավելի կատարելագործված են, որոնք թույլ են տալիս այս օդանավերը կարճ վազքուղիներում օգտագործելու։ Սրահում բազկաթոռները դասավորված են շարքերում վեցական հատով, որով մրցակիցների համեմատ ստացվել է ավելի մեծ տարողություն։ Մշակման պրոցեսի արդյունքում օդանավն սկզբնական 60 տեղանոցից դարձել է 103 տեղանոց։ 1965 թ. փետրվարի 19-ին Լյուֆթհանզա ընկերությունը պատվիրեց 22 հատ Boeing 737, իսկ փետրվարի 22-ին հայտարարվեց այս օդանավի սերիական արտադրությունն սկսելու մասին։ Առաջին օդանավի հավաքման ավարտի հանդիսավոր արարողությունը տեղի ունեցավ 1967 թ. հունվարի 17-ին ։
Boeing 737 օդանավերի ընտանիքը
Բոլոր Boeing 737-ները բաժանվում են երեք ընտանիքների՝ 737 Original (Օրիգինալ), 737 Classic (Դասական) և 737 Next Generation (Հաջորդ սերունդ, NG).
Boeing 737 օդանավերի ճնշող մեծամասնությունը Classic և Next Generation ընտանիքների կոմերցիոն օդանավեր են։
Ավիաուղիներում օդանավերը նշանակվում են հետևյալ կերպ՝
Պատվերները և առաքումները
2014 թ. նոյեմբերի 30-ի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Boeing 737-ի արտադրության և առաքման ծավալը կազմել է 8 305 միավոր, պատվերների քանակը՝ 12523 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարդատար ինքնաթիռներ Կատեգորիա:Boeing ընկերության ինքնաթիռներ
Օլգա Բուզովա
Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 20-ին Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ), ծառայողերի ընտանիքում։
2004 թվականին սկսել է գործել «Дом-2» հեռուստահաղորդման մեջ։ Նախագծին մասնակցել է չորս տարի. ելնելով լսարանի քվեարկության արդյունքներից՝ նա ճանաչվել է հեռուստաընկերության նախագծի ամբողջ պատմության լավագույն մասնակից ։ 2007 թվականին «Дом-2» ամենահայտնի մասնակիցներ Օլգա Բուզովայի և Ռոման Տրետյակովի արձանները հայտնվել են Մոսկվայի մոմե արձանների թանգարանում ։ Իր կյանքի 4 տարիների ընթացքում՝ որպես «Доме-2» մասնակից գրել է 2 գիրք՝ «Ռոմանը Բուզովայի հետ» և «Հարցը կրունկների մեջ է։ Խորհուրդներ ոճային շիկահերին» ։
«Дом-2» նախագծում լինելու տարիներին նա որպես հաղորդավար մասնակցել է մի շարք նախագծերի։ 2005-2006 թվականներին Ռոման Տրետյակովի հետ վարել է ТНТ հեռուստաալիքում անցկացվող «Ռոմանը Բուզովայի հետ» երիտասարդական թոք-շոուն ։ Նրանց առաջարկվել է, որ «Попса» ռադիոյով ամեն շաբաթ անցկացնեն իրենց սեփական նույնանուն՝ «Ռոմանը Բուզովայի հետ» թոք-շոուն ։ 2007 թվականի սեպտեմբերին նա դարձել է «Утро на ТНТ» հաղորդման երիտասարդական «Осторожно, стилисты!» բաժնի վարողը ։ Օլգա Բուզովան նաև հանդես է եկել «Սև պիտակ» համակարգչային խաղում հեռուստահաղորդավարի դերում։ 2008 թվականի դեկտեմբերին նա «Дом-2» ռեալիթի-շոուի վարողն էր և «Мир реалити-шоу. Дом-2» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը ։
2007 թվականին «Мисс Русское радио 2007» միջազգային գեղեցկության մրցույթի վարողը։
Վերջին տարիներին նա մասնակցել է ТНТ հեռուստաալիքի ծրագրերի նկարահանմանը, ինչպես՝ «Cosmopolitan։ Վիդեոտարբերակ», «Ծաղրածուների հարձակում», «Ռոբոտ երեխա», «Տաքսի», «Էքստրասենսների պայքար»։ Նա հաճախ է եղել այլ հեռուստաալիքների հաղորդումների հյուր՝ Муз-ТВ, MTV Россия, ՆՏՎ և այլն ։
2008 թվականի օգոստոսին առաջին անգամ հանդես է եկել որպես դերասանուհի ТНТ հեռուստաընկերության «Универ» (Հանրակացարան) սերիալում Էդուարդ «Կուզի» Կուզմինայի համացանցային ծանոթի դիպվածային դերով։
2008 թվականի նոյեմբերին սկսել է անհատական գործունեությունը, շրջագայություններ է ունեցել Ռուսաստանում և արտերկրում։ Նրա երգերը ներկայացվել են «Звёзды Дом 2. Законы любви» ալբոմում ։
Կամավորական շարժման տարածման շրջանակներում 2009 թվականին եղել է «Երիտասարդների գնացք» հատուկ ագիտացիոն խմբի վարողը և անդամը, որը ՌԴ սպորտի, զբոսաշրջության և երիտասարդության քաղաքականության նախարարության հովանու ներքո էր ։
2009 թվականի արդյունքներով եղել է երկրի լավագույն հաղորդավարական եռյակում (ըստ KP.RU-ի) ։
2010 թվականի սեպտեմբերին առաջին անգամ հանդես է եկել թատրոնում ։ Օլգա Բուզովան փոխարինել է դերասանուհի Մարիա Կոժևնիկովային «Շքեղ հարսանիք» թատերական ներկայացման մեջ։
С&С ապրանքանիշի հետ թողարկել է հագուստի մի քանի հավաքածուներ ։
2012 թվականին մասնակցել է «Танцы со звёздами» («Россия-1» հեռուստաընկերություն) շոուին, որտեղ նրա պարընկերն էր Անդրեյ Կարպովը։
2018 թվականի մարտի 22-ին Օլգա Բուզովան սկսել է Youtube-յան իր ալիքում սկսել է պարբերաբար հոլովակներ նկարել, որտեղ պատմում էր, թե որտեղ է ապրում, ինչ է մտածում, ուր է գնում, ինչ է ուտում ։
2018 թվականի ապրիլի 4-ին Օլգա Բուզովան մամուլի ասուլիսում հայտարարել է իր սեփական «Բուզքոին» գաղտնարժույթի գործարկման մասին, որը նա իր թիմի հետ ստեղծել էր «Buzar» հարթակում ։
2018 թվականին Օլգա Բուզովան բացել է իր սեփական «BUZ.Food» ռեստորանը։
Երաժշտական կարիերա
2011 թվականին սկսել է երաժշտական գործունեությունը ։ Առաջին սինգլը եղել է «Не забывай» երգը, որը կատարել է ռեփեր T-killah-ի հետ։ Երգելուց բացի նա զբաղվել է դիջեյությամբ ։ 2016 թվականին թողարկել է առաջին սոլո «Под звуки поцелуев» երգը, որն առաջին երկու օրերին Ռուսաստանի iTunes-ում գրավել է առաջին տեղը ։
Անձնական կյանք
2012 թվականի հունիսի 26-ին ամուսնացել է ֆուտբոլիստ Դմիտրի Տարասովի հետ։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին նրանք ամուսնալուծվել են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարուհիներ Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս դիզայներներ
Գուկանքի ճակատամարտ
Գուկանքի ճակատամարտ, Արմինիա կուսակալության և Արաբական խալիֆայության միջև ռազմական բախում, որը տեղի է ունեցել 703 թվականին։ Այս ճակատամարտին նախորդել է Վարդանակերտի ճակատամարտ, որտեղ հայերը հաղթանակի էին հասել արաբների նկատմամբ։ Այդ ճակատամարտից հետո տարածվել է Հայաստանի շատ նահանգներում և 703 թվականի գարնանն ընդգրկում գրեթե ամբողջ երկիրը։
Վանանդի հեծելագունդը միավորվում է Կամսարական իշխանի շուրջ և անսպասելի գրոհում Օքբա զորավարի զորամասի վրա, որից հետո մարտ է սկսվում։ Արաբները երկար դիմադրությունից հետո հայերը կարողանում են հաղթել, և արաբական զորամասը գրեթե ամբողջության ոչնչացվում է։ Այս մարտերի ընթացքում հայերը կարողանում են սպանել ոստիկան Աբդուլլահին։ Ոստիկանի սպանությունը ոգևորում է հայերին։ Օքբան, մարտադաշտից փախչելուց հետո անցնում է Ասորիք, որտեղ խալիֆայից նոր զորք է խնդրում` Հայաստան վերադառնալու համար ։
Ճակատամարտ
Արաբների հետ հայկական զորքի հերթական ընդհարումը տեղի է ունենում Գուկանք գյուղի մոտ։ Վարդանակերտի ճակատամարտից հետո հայոց սպարապետ Սմբատը սկսել էր հետապնդել արաբական զորքին, որը նախքան մարտը սկսելը մի քանի նախապատրաստական միջոցառումներ է իրականացնում։
Գուկանքի ճակատամարտը դառնում էր Արմինիա կուսակալության ապստամբության արաբների առաջին պարտությունը։ Սմբատ իշխանի գլխավորությամբ հայոց զորքն իրականացնում է նախապես որոշված կետերը։ Հայերը գրոհից հետո անցնում են արաբների թիկունք։ Արաբներն այս դրությունում շրջապատված էին և փախուստի ելքեր չունեին։ Շրջապատման մեջ հայտնված արաբների դիմադրությունը երկար չի տևում։
Մարտադաշտից նահանջող արաբական զորամասից 280 հոգի կարող էին շարժվել միայն դեպի Գուկանքի եկեղեցի, որտեղ էլ նրանք ապաստանում են։ Սմբատ իշխանը փայլուն կերպով կարողանում է այստեղ ևս փակել արաբների նահանջի բոլոր ուղիները։ Արաբները սկսում են բանակցություններ սկսել հայերի հետ, որի միջոցավ նրանք կկարողանային փրկել իրենց կյանքը։ Սակայն եկեղեցու շուրջը կենտրոնացող ապստամբների հրամանատարության հետ համաձայնության գալու փորձն ավարտվում է անհաջողությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբական խալիֆայության ճակատամարտեր Կատեգորիա:Արմինիա կուսակալության ճակատամարտեր
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա և դրա կամընտիր արձանագրություն, ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ընդունել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, դրանք համարվում են մարդու իրավունքների միջազգային գործիքների կառուցվածքում վերջերս արված էական լրացումներից։
1948 թվականի Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի ընդունումից ի վեր պետությունները ՄԱԿ-ի հովանու ներքո բանակցել և կնքել են մի շարք միջազգային համաձայնագրեր, որոնք սահմանում են բոլոր մարդկանց համար քաղաքացիական, մշակութային, տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական իրավունքներ։ Այդ համաձայնագրերը սահմանում են այդ իրավունքների պաշտպանության և ապահովման համար ստեղծված հիմնարար սկզբունքները և իրավական դրույթները։
Կոնվենցիան լրացնում է մարդու իրավունքների վերաբերյալ գոյություն ունեցող միջազգային համաձայնագրերը։ Այն չի ամրագրում որևէ նոր իրավունք, այն հստակեցնում է պետության պարտավորությունները և իրավաբանական պարտականությունները, որոնք ուղղված են հաշմանդամություն ունեցող բոլոր անձանց մարդու իրավունքներն ապահովելու և դրանցից հավասարապես օգտվելուն։ Կոնվենցիան նշում է այն ոլորտները, որտեղ պետք է իրականացվեն այնպիսի վերափոխումներ, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք կարողանան իրականացնել իրենց իրավունքները, ինչպես նաև այն ոլորտները, որտեղ նրանց իրավունքների պաշտպանությունը պետք է ամրապնդվի, քանի որ այդ իրավունքները պարբերաբար խախտվել է։ Այն նաև ամրագրում է համընդհանուր նվազագույն կանոններ, որոնք կիրառվում են յուրաքանչյուրի նկատմամբ և հիմք են ապահովում գործողությունների հետևողական շղթայի համար։
Կոնվենցիայի կիրարկման համար օրենսդրություն և քաղաքականություն, ինչպես նաև հաշմանդամություն ունեցող անձանց կյանքի վրա որևէ ազդեցություն ունեցող քաղաքական ցանկացած այլ հարց մշակելիս և կիրարկելիս պետությունները պարտավոր են կոնվենցիայով նախատեսված պայմաններում խորհրդակցել հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ՝ նրանց շահերը ներկայացնող կազմակերպությունների միջոցով։
Պատմություն
ՄԱԿ-ը նախքան այս կոնվենցիայի վերաբերյալ բանակցությունները և դրա ընդունումը մի քանի անգամ անդրադարձել էր մարդու իրավունքների և հաշմանդամության հիմնախնդրին։ 1982 թվականին Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց Հաշմանդամություն ունեցող անձանց մասին գործողությունների համաշխարհային ծրագիրը, որը բոլոր երկրներում, անկախ զարգացման մակարդակից, հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար նախատեսում էր ամբողջական մասնակցություն և հավասարություն սոցիալական կյանքում։ 1983-1992 տասնամյակը Գլխավոր ասամբլեան հռչակեց «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց ՄԱԿ-ի տասնամյակ» և կոչ արեց անդամ պետություններին այդ ժամանակահատվածում իրականացնել հաշամանդամություն ունեցող անձանց մասին գործողությունների համաշխարհային ծրագիրը ։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց մասին գործողությունների համաշխարհային ծրագրի իրականացման առաջին խոշոր վերանայման ընթացքում, որը տեղի ունեցավ Ստոկհոլմում 1987 թ., մասնակիցներն առաջարկեցին նախագծել հաշմանդամություն ունեցող անձանց՝ մարդու իրավունքների մասին կոնվենցիա։ Չնայած տարբեր նախաձեռնություններին, ներառյալ Իտալիայի և Շվեդիայի կառավարությունների և Սոցիալական զարգացման հանձնաժողովի հատուկ զեկուցողի՝ հաշմանդամության խնդրի մասին առաջարկները, ինչպես նաև քաղաքացիական հասարակության աջակցությանը, առաջարկույթունը չստացավ բավարար աջակցություն՝ սկսելու նոր կոնվենցիայի շուրջ բանակցությունները։
1991 թվականին Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց «Հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձանց պաշտպանության և հոգեբուժական օգնության բարելավման մասին սկզբունքները», որոնք հայտնի են ՀՀ սկզբունքներ անվանումով։ ՀՀ սկզբունքները սահմանում են չափանիշներ և ընթացակարգային երաշխիքներ և ապահովում են պաշտպանություն մարդու իրավունքնների ամենալուրջ խախտումների դեմ, որոնք կարող են տեղ գտնել ինստիտուցիոնալ համակարգում, ինչպիսիք են հարկադիր մեկուսացումը, հոգեբուժական վիրաբուժությունը և ցանկացած այլ անդառնալի բուժում։ Ժամանակին նորարարություն հանդիսացող ՀՀ սկզբունքների նշանակությունն այժմ վիճահարույց է։
1993 թվականին Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար հավասար հնարավորությունների ապահովման ստանդարտ կանոնները։ Ստանդարտ կանոնները միտված էին ապահովելու, որ «հաշմանդամություն ունեցող աղջիկները, տղաները, տղամարդիկ և կանայք, որպես հասարակության անդամներ, կարողանան իրականացնել նույն իրավունքները և պարտավորությունները, ինչ հաշմանդամություն չունեցող անձինք», և պահանջում էին պետություններին վերացնել հասարակական կյանքում հաշմանդամություն ունեցող անձանց հավասար մասնակցության խոչընդոտները։ Ստանդարտ կանոնները դարձան ՄԱԿ-ի սկզբունքային գործիք, որը ղեկավարում էր մարդու իրավունքներին և հաշմանդամության խնդիրներին ուղղված պետությունների գործողությունները, և կարևոր ուղենիշ, որ բացահայտում էր մարդու իրավուքնենրի առկա գործիքներից բխող պետության պարտավորությունները։ Բազմաթիվ երկրներ իրենց ազգային օրենսդրության հիմքում դրել են հենց Ստանդարտ կանոնները։ Չնայած հատուկ զեկուցողը մշտադիտարկում է Ստանդարտ կանոնների իրականացումը ազգային մակարդակում, այնուամենայնիվ դրանք իրավական առումով պարտադիր չեն և չեն պաշտպանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները այնքան ընդգրկուն, որքան նոր կոնվենցիան։
2001 թվականի դեկտեմբերին Մեքսիկայի կառավարությունը ներկայացրեց Գլխավոր ասամբլեային հատուկ կոմիտե ստեղծելու առաջարկը, որը կքննարկի հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները։ Առաջարկվել էր նաև արժանապատվությունը պաշտպանող և ապահովող ամբողջական և միասնական միջազգային կոնվենցիա ստեղծելու մասին։
2002 թվականի օգոստոսին մեկնարկեց Հատուկ հանձնաժողովի առաջին նստաշրջանը, որտեղ քննարկվեց հնարավոր նոր կոնվենցիայի հիմնական պառճառները և քաղաքացիական հասարակության մասնակցության գործընթացները։ 2006 թվականի օգոստոսի 25-ին Հատուկ հանձնաժողովի ութերորդ նստաշրջանն ամփոփեց կոնվենցիայի և առանձին կամընտիր արձանագրության նախագծի շուրջ բանակցությունները, և ընդունվեցին միջանկյալ տեքստերը, որոնք ենթակա էին տեխնիկական վերանայման։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Ազատան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 11 հուշարձան (16 միավոր)։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Պատմություն
2007 թվականի մարտի 30-ին կոնվենցիան և կամընտիր արձանագրությունը արդեն բաց էին ստորագրության համար ՄԱԿ-ի Նյու Յորքի գլխավոր նստավայրում։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Նույնանուն եկեղեցու փայտյա նախատիպը նույն տարածքում կառուցվել է 1830-ականներին` գյուղի առաջին քահանա Տեր Գրիգորի եռանդուն ջանքերով։ Շուրջ մեկ տասնամյակ փայտաշեն եկեղեցում հոգեզարթոնք ապրելուց հետո ազատանցի հայ կաթողիկէները ձեռնամուխ եղան ավելի մեծ ու քարաշեն եկեղեցու հիմնադրման աշխատանքներին։ Շինարարությունը սկսվեց 1845-ին և ավարտվեց 1852-ին։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Նպատակ
Հաշմանդամություն ունեցող անձան իրավունքների մասին կոնվենցիայի 1-ին հոդվածն ամրագրում է, որ կոնվենցիայի նպատակն է «ապահովել հաշմանդամություն ունեցող անձանց՝ լիարժեքորեն և հավասարապես օգտվել մարրդու իրավունքներից և հիմնարար ազատություններից, ինչպես նաև ապահովել հարգանքը նրանց արժանապատվության նկատմամբ»։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Մոտ 35 տարի անց երկրաշարժի հետեւանքով եկեղեցին խոնարհվում է, սակայն  Հայ Կաթողիկէ համայնքը չի ընկճվում դժվարությունից.եկեղեցին վերակառուցել էր պետք։ 1890թ Ս. Աստվածածին եկեղեցին կրկին վեր է հառնում փլատակներից։ Եկեղեցին ունէր ուղղանկյուն կառուցուածք, որի առաջին մասում վեր էր հառնում զանգակատունը։ Պատմում են, որ գյուղացիները իրենց սայլերով Սարիղամիշից բերում են գերաններ՝ եկեղեցին ծածկելու համար, որոնք աչքի էին ընկնում իրենց դիմացկունությամբ եւ ամրությամբ, մասնակի վերանորոգումից հետո մինչեւ այսօր եկեղեցու ծածկը ծառայում է իր նպատակին։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Նպատակ
Կոնվենցիան ապահովում և պաշտպանում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական, իրավական և մշակութային կյանքում։ Այն կոչ է անում ոչ խտրական վերաբերմունքի և հավասարության կրթական, առողջապահական, աշխատանքային, ընտանեկան, մշակութային, սպորտային, քաղաքական ու հասարակական կյանքին մասնակցելիս և դատարանների, ոստիկանության և այլ մարմինների հետ հարաբերություններում ։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
1920-ական թվականների վերջերից իշխանությունների կողմից սկսվում է աննախադէպ ճնշում, հալածանքներ եկեղեցու նկատմամբ, երկրում նոր թափով սկսեցին ավերել վանքերն ու եկեղեցիները։ ԲնականաբարՍուրբ Աստվածածին եկեղեցու փակման փորձեր ևս ձեռնարկվեցին։ Մեր ունեցած թե գրավոր, թե բանավոր տեղեկատվությունները փաստում են, որ Հայ Կաթողիկէ  համայնքի այն ժամանակվա ժողովրդապետ Միքայել Արարատյանը հրաժարվում է  կատարել իշխանությունների եկեղեցին փակելու պահանջը։ Գյուղ է ուղարկվում ոստիկանների մի խումբ` եկեղեցին փակելու նպատակով։ Կաթողիկէ  հավատացյալ կանայք գոգնոցները քարերով լցրած` հարձակվում են  ոստիկանների վրա։ Վերջիններս չհամարձակվելով զենքի դիմել՝ խուճապահար փախնում են  գյուղից։ Միայն մի քանի օր անց ոստիկանական ջոկատը լուսաբացին մտնելով գյուղ եւ ջարդելով դռան կողպեքը, դատարկում են այն։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Նպատակ
Արժանապատվությունը, անձնական անկախության նկատմամբ հարգանքը, հասարակական կյանքում լիակատար և արդյունավետ մասնակցությունն ու ներառականությունը, խտրականության բացառումը, հարգանքը հաշմանդամություն ունեցող անձանց տարբերությունների նկատմամբ, հնարավորությունների հավասարությունը, մատչելիությունը, կանանց և տղամարդկանց միջև հավասարությունը, հաշմանդամություն ունեցեող երեխաների զարգացող հնարավորությունների և իրենց ինքնությունը պահպանելու նրանց իրավունքի նկատմամբ հարգանքը սույն կոնվենցիայի սկզբունքներն են։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Եկեղեցին վերածում են ակումբի, սակայն ներկայացումներին ոչ մի հանդիսատես ներկա չի լինում՝ բացի կոլտնտեսության վարչության ապարատից, ուստի ստիպված 1932թ եկեղեցին վերածում են պահեստի, որտեղ ամբարում են ցորեն ու գարի։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Նպատակ
Անդամ պետությունները դրանով պարտավորվում են ընդունել համապատասխան օրենսդրություն, գործադրել համապատասխան միջոցներ խտրականությունը բացառելու համար, իրականացնել և սատարել նոր տեխնոլոգիաների վերաբերյալ հետազոտություններ և կատարելագործումներ և այլն։ Ինչ վերաբերում է տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքներին, յուրաքանչյուր անդամ պետություն պարտավորվում է գործադրել միջոցներ՝ իր առկա ռեսուրսների առավելագույնի չափով ։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Կորցնել հավատը՝ նշանակում է կորցնել կյանքը…Չնայած բազմաթիվ արտաքին ճնշումներին ու հոգևորը վերացնելու փորձերին, եկեղեցին իր զորությամբ դարձյալ վեր հառնեց։ Հայ կաթողիկէ  առաջնորդարանի կողմից վերանորոգվելուց հետո, կրկին իր դռները հավատացեալների առջեւ բացեց Ս. Աստուածածին եկեղեցին 1998թ. հունուարի 6-ին։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Ընդհանուր սկզբունքներ
Ընդհանուր սկզբունքները, որոնք ուղեցույց են պետությունների կամ այլ գործող անձանց համար, ութն են՝
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Վերջին երեք տարիներին Ազատանի հայ կաթողիկէների ժողովրդապետն է Տեր Նարեկ քահանա Թադևոսյանը։ Հոգևորականը ուրախությամբ է փաստում, որ եկեղեցու բոլոր արարողություններին ու նախաձեռնություններին համայնքը ակտիվ ներգրավված է։ Ավելին`առավել ուրախալի է, որ կրտսեր սերունդն ավելի ակտիվ է։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Իրավունքներ
Կոնվենցիան ընդունում է, որ որոշ մարդիկ խտրականության կարող են ենթարկվել ոչ միայն իրենց հաշմանդամության պատճառով, այլև սեռի, տարիքի, էթնիկ ծագման և/կամ այլ հիմքերով։ Կոնվենցիան նման դեպքերի համար երկու հոդված է նվիրել հատուկ խմբերի՝ հաշմանդամություն ունեցող կանանց և երեխաներին։ Հաշմանդամություն ունեցող կանանց դեպքում հատուկ ուշադրություն է դարձվել, քանի որ նրանք կարող են խտրականության ենթարկվել առնվազն երկու՝ սեռի հիմքով և հաշմանդամության հիմքով։ Հավասարությունը տղամարդկանց և կանանց միջև ոչ միայն գերակա սկզբունք է մարդու իրավունքների բնագավառում ՄԱԿ-ի աշխատանքների համար, այլ նաև ինքնին համարվում է իրավունք։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
‹‹Բոլոր կաթողիկէ ընտանիքներին անխտիր այցելել եմ, ծանոթացել ու օրհնել եմ բոլորին։ Խանդավառությունը ավելի շատ երիտասարդների ու պատանիների մոտ եմ տեսնում, ճիշտ է, մեծահասակներն էլ մասնակից են դառնում եկեղեցական արարողություններին, սակայն երիտասարդների ներգրավվածությունը առավել տեսանելի է։ Մեր հույսը վաղվա սերունդն է, բնականաբար այսօրվա երիտասարդը վաղն անպայման իր երեխային կբերի եկեղեցի››: Ազատանի բնակիչներ Կարմեն Գրիգորյանն ու Նարինե Պողոսյանը մեր այցի ժամանակ եկեղեցում էին իրենց թոռների հետ, նրանք ևս փաստեցին, որ եկեղեցու հետ կապված են ամբողջ ընտանիքով։ ‹‹Միշտ եկեղեցի եմ գալիս ընտանիքով, տղա թոռնիկներս Տեր Նարեկի կողքին ծառայում են խորանին, հոգևորին մոտենալը շատ բան է փոխել նրանց կյանքում, շատ են տարբերվում իրենց հասակակիցներից››,-հպարտորեն նշում է Կարմեն Գրիգորյանը, իսկ Նարինե Պողոսյանը հավելում է.‹‹Ոչ մի եկեղեցական արարողություն բաց չենք թողնում, դա առաջնային է մեր ընտանիքում, առօրյա գործեր բոլորն էլ ունեն, բայց եկեղեցի գալը ամենակարևորն է, իմ տղաները ևս ծառայել են խորանին, իսկ աղջիկս երգել է երգչախմբում››:
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Իրավունքներ
Կոնվենցիայով հստակ սահմանված իրավունքներն են.
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
14694835_943759235735964_546242374_n
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Իրավունքներ
Կոնվենցիան կենտրոնանում է այն գործողությունների վրա, որոնք ձեռնարկում են պետությունները, որպեսզի ապահովվի հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար այս իրավունքների օգտվելը մյուսների հետ հավասար հիմունքներով։ Վերոնշյալ իրավունքների իրացման համար կոնվենցիան պարտավորեցնում է մասնակից պետություններին ապահովել համապատասխան միջավայր, որը հնարավորություն կտա, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք լիարժեքորեն օգտվեն իրենց իրավունքներից՝ մյուսների հետ հավասար հիմունքներով։
Ազատանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Եկեղեցու զարդն ու իրական ամրությունը նվիրյալ հավատացյալն է, ով անընդմեջ աշխատում է հոգենորոգության վրա, սակայն քարեղեն շինվածքը ևս կարիք ունի
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Կամընտիր արձանագրություն
Կամընտիր արձանագրությունը մի իրավական գործիք է, որը կապված է գոյություն ունեցող կոնվենցիայի հետ և կարգավորում է հարցեր, որոնք բավարար չեն կարգավորվում մայր կոնվենցիայի կողմից։ Այն հիմնականում բաց է վավերացման կամ միացման համար միայն այն պետությունների համար, որոնք մայր կոնվենցիայի մասնակից են։ Այն «կամընտիր» է այն իմաստով, որ պետությունները պարտավոր չեն դառնալ արձանագրության անդամ, նույնիսկ եթե նրանք մայր կոնվենցիայի մասնակից են։ Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիայի կամընտիր արձանագրությունը ներդնում է երկու ընթացակարգ՝ ամրապնդելու համար կոնվենցայի կիրարկումը, դրանք են՝ անհատական հաղորդման ընթացակարգը և հետաքննության ընթացակարգը ։
Հայաստանը դեռևս չի վավերացրել Կամընտրի արձանագրությունը, այն միայն կրում է 2007 թ. մարտի 30-ին դրված ՀՀ ստորագրությունը։ Ինչպես նշվում է 2012 թ. ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված սկզբնական համապարփակ զեկույցում, վավերացումը մնում է պետական քաղաքականության օրակարգում և այն կիրականացվի առաջիկա տարիներին՝ պայմանների էական բարելավումից հետո ։
Կոնվենցիայի կիրարկում
Միայն օրենսդրությունը չի կարող ապահովել, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք օգտվեն մարդու իրավունքներից։ Պետությունները կարիք ունեն ընդունել արդյունավետ քաղաքականություններ և ծրագրեր, որոնք կտեղափոխեն կոնվենցիան դեպի պրակտիկա, որն իրական ազդեցություն կունենա հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների վրա։ Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար, ինչպես մյուս բոլոր անձանց համար, մեկ իրավունքի խախտումը կարող է բերել այլ իրավունքների խախտվման և հնարավորությունների կորստի ողջ կյանքի համար։ Կա հինգ դրույթ, որոնցում հստակորեն արտացոլված են բուժման և վերականգնման միջև եղած կապը (հոդված 26), մատչելիությունը (հոդված 9), կրթությունը (հոդված 24), աշխատանքը (հոդված 27), իրավունակություն (հոդված 12)։ Ամեն դեպքում դա չի նշանակում, որ կոնվենցիայի վերոնշյալ դրույթները առավելություն ունեն այլ դրույթների նկատմամբ։
Վերականգնում
Վերականգնումը (հոդված 26) առաջին առանցքային քայլերից է հաշմանդամություն ունեցող անձանց անկախ կյանքով ապրելու (հոդված 19), հասարակության մեջ ներգրավվելու և հմտությունների կիրառման քաղաքականության մշակման գործում։ Բուժումը ներառում է ուսումնական հմտություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս անձին գործելու հասարակության մեջ։ Նման ծրագրերը հիմնականում ուղղված են հաշմանդամությամբ ծնված երեխաներին։ Վերականգնումը նշանակում է վերականգնել ունակություններն ու հնարավորությունները։ Սա հիմնականում կիրառվում է մեծահասակների նկատմամբ, որոնք պետք է վերահարմարվեն հասարակական կյանքին հաշմանդամություն ձեռք բերելուց հետո։ Բուժումը և վերականգնումը հիմնականում ժամանակով սահմանափակված գործընթացներ են, որոնք հարմարեցված են անձի կարիքներին։ Նրանք ներգրավվում են այդ գործընթացներում՝ իրենց առջև դնելով պատակներ, որոնց պետք է հասնեն մասնագետների ուղղորդված աջակցությամբ և հնարավոր է նաև ընտանիքի անդմաների և ընկերների մասնակցությամբ։ Բուժումը և վերականգնումը կարող են ընդգրկել բժշկական, հոգեբանական, սոցիալական և պրոֆեսիոնալ աջակցություն։
Սոֆյա Կարամզինա
Կենսագրություն
Սոֆյա Նիկոլաևնա Կարամզինան ծնվել է 1802 թվականի մարտի 5-ին (17-ին) Օրլովի նահանգի Մցենյան գավառի Պոկրովսկի (Բորտնոյե) գյուղի մոտ գտնվող տոհմական կալվածքում։ Նիկոլայ Կարամզինին ծայրաստիճան ուրախացրել է դստեր ծնունդը։ Նա Իվան Դմիտրիևին ուղղված նամակում գրել է. «Իմ սիրելի՛ ընկեր, ես փոքրիկ Սոֆյայի հայր եմ։ Լիզանկան բարեհաջող է ծննդաբերել, բայց դեռ շատ թույլ է։ <…> Ես արդեն Սոֆյային ամբողջ հոգով սիրում եմ և ուրախանում նրանով»։ Սակայն շուտով մոր՝ Ելիզավետա Իվանովնայի մոտ զարգացել է «հետծննդաբերական տենդ», ինչպես այն ժամանակ անվանում էին՝ հետծննդաբերական սեպսիս, որից նա վախճանվել է ։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Մատչելիություն
Յուրաքանչյուր հասարակության մեջ առկա են բազմաթիվ խոչընդոտներ և արգելքներ՝ սկսած աստիճաններից, որոնք դժվար է բարձրանալ, վերջացրած նշաններով, որոնք չի լինում կարդալ։ Դրանք խոչընդոտում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց ապրելու լիարժեք կյանքով։ Մատչելիությունը (հոդված 9) ենթադրում է հավասար հասանելիություն ապահովել հասարակական բոլոր կառույցներին և ծառայություններին բոլորի համար։ Սա կոնվենցիայի ղեկավար սկզբունքն է և կարևոր է դրա կիրառման բոլոր ոլորտներում։ Թեև մատչելիության վերաբերյալ կոնվենցիայի որոշ դրույթներ կարող են ծախսատար լինել կարճ ժամանակում ներդրվելու դեպքում, կան մի շարք էժան լուծումներ, որոնք կարող են անմիջական ազդեցություն ունենալ։ Օրինակ՝ տեղեկատվության մատչելիությունն ապահովելը կարող է համեմատաբար էժան լինել և նշանակալիորեն բարելավել հաշմանդամություն ունեցող անձանց կանքը։ Թեև որոշ երկրներ այժմ պահանջում են, որ առնվազն կառավարության կայքէջը հասանելի լինի հաշմանդամություն ունեցող անձանց, աշխխարհի կայքէջերի մեծ մասը մնում է անհասանելի։
Սոֆյա Կարամզինա
Կենսագրություն
Սոֆյա Նիկոլաևնան ընկերություն է արել Պուշկինի և Լերմոնտովի հետ։ Նրա ալբոմում գրառումներ են կատարել Եվգենի Բարատինսկին, Պյոտր Վյազեմսկին, Ալեքսեյ Խոմյակովը, Եվդոկիա Ռոստոպչինան ։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Կրթություն
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար կրթություն ստանալու բազմաթիվ պոտենցիալ արգելքներ կան, հատկապես զարգացող երկրներում։ Այդ թվում են աղքատությունը, ծանրաբեռնված դպրոները, անմատչելի կառույցները, մանկավարժների վերապատրաստում չանցնելը, վատ կամ անմատչելի փոխադրամիջոցները և այլն։ Կոնվենցիան կարգավորում է կրթության շատ կողմեր կյանքի տարբեր փուլերում(հոդված 24)։ Նար առաջնահերթությունը հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին քաջալերելն է դպրոց հաճախելոըւ համար բոլոր մակարդակերում։ Կոնվենցիան պդնում է որ դա անելու լավագույն ձևը երեխայի շահերի վրա կենտրոնանալն է։ Կոնվենցիան նաև անդրադառնում է հաշմանդամություն ունեցող մեծ թվով չափահասների կրթական կարիքներին։ Կոնվենցիայով նախատեսված կրթության նկատմամբ մոտեցումը հիմնված է ապացույցների վրա, որ ներառական կրթությունը ոչ միայն ապահովում է լավագույն կրթական միջավայր, այդ թվում՝ քանդելու պատնեշներ։
Աշխատանք և զբաղվածություն
Աշխատանքի ընդունումը (հոդված 27) ազգային տնտեսությանն աջակցելու իմաստով շատ հնարավորությունն է ապահովում սոցիալական մասնակցության համար՝ տնտեսական անկախությունից մինչև ընտանիքի ձևավորում։ Բայց ցանկացած հասարակությունում հաշմանդամություն ունեցող անձինք չեն ներառվում աշխատանքային շուկայում։ Տնտեսական մասնակցության այս բացակայությունը նշանակալի ազդեցություն ունի հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների վրա, քանի որ նրանք հնարավորություն չեն ունենում ապահովել կյանքի բավարար մակարդակ (հոդված 28) և հասարակության մեջ անկախ կյանքով ապրելու։
Սոֆյա Կարամզինա
Կենսագրություն
Վախճանվել է 1856 թվականի հուլիսի 4-ին (16-ին) Սանկտ Պետերբուրգում։ Թաղված է հոր կողքին՝ Տիխվինյան գերեզմանատանը, Ալեքսանդրո-Նևյան մայրավանքում ։
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Աշխատանք և զբաղվածություն
Կոնվենցիայի՝ աշխատանքի և զբաղվածության մասին դրույթները վերաբերում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց՝ զբաղվածության բոլոր փուլերում, ներառյալ աշխատանք փնտրողներին, աշխատանքում առաջխաղացում ունեցողներին, աշխատանքի ժամանակ հաշմանդամություն ձեռք բերողներին և նրանց, ովքեր ուզում են պահպանել աշխատանքը։ Պետությունները իրավաբանորեն պարտավոր են ապահովել, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք չպահվեն ստրկության կամ ծառայության մեջ և հարկադիր կամ պարտադիր աշխատանքից պաշտպանվեն՝ մյուսների հետ հավասար հիմունքներով (հոդված 27(2))։
Սոֆյա Կարամզինա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարամզիններ
Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիա
Հայաստան և կոնվենցիա
2010 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունը վավերացրեց կոնվենցիան, որն ուժի մեջ մտավ 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Սույն կոնվենցիան, ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի համաձայն, վավերացնելու և հաստատվելուց հետո դարձել է ՀՀ իրավական համակարգի բաղկացուցիչ մաս։ Սույն հոդվածի համաձայն, եթե վավերացված միջազգային պայմանագրերում սահմանվում են այլ նորմեր, քան նախատեսված են օրենքով, ապա կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը։
2012 թ. Հայաստանի կառավարության կողմից ներկայացված սկզբնական զեկույցի վերաբերյալ «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց շահերի պաշտպանության ազգային դաշինք» իրավաբանական անձանց միությունը և ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը կազմել են այլընտրանքային զեկույց, որը ներառում է Կոնվենցիայի կոնկրետ հոդվածների վերաբերյալ հասարակական կազմակերպությունների և հաշմանդամություն ունեցող անձանց դիրքորոշումներն ու նկատառումները։ Այլընտրանքային զեկույցում ներկայացվել են իրավական դաշտի բացերը, պետության կողմից իրականացված և չիրականացված պարտավորություններն ու հստակ խախտումներ։ Վերջիններիս լուծման համար այլընտրանքային զեկույցի հեղինակները յուրաքանչյուրի համար առանձին դիտարկումներ և առաջարկներ են ներկայացրել։
«Երեխաների հատուկ ստեղծագործական կենտրոն» ՊՈԱԿ
«Երեխաների հատուկ ստեղծագործական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության ենթակայությամբ հաշմանդամություն ունեցող, ծնողազուրկ, կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող և սոցիալապես անապահով երեխաների համար իրականացում է  արվեստի և արհեստի ոլորտում անվճար գեղարվեստական կրթություն:
Ծանոթագրություն
https://escs.am/am/news/10340 https://factor.am/540703.html https://168.am/2023/01/24/1823212.html https://hy.armradio.am/2023/05/30/%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%9D-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%AF/ https://hmk.am/?s=%C2%AB%D4%B5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB+%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF+%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%AE%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D6%80%D5%AE%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6+%D5%AF%D5%A5%D5%B6%D5%BF%D6%80%D5%B8%D5%B6%C2%BB+%D5%8
(7589) 1992 SR1
(7589) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Ացուշի Սուգիեի կողմից Դայնիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,28564 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9627 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6085 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1262,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285228 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ացուշի Սուգիեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստեփան Մարտիրոսյան
Ստեփան Միքայելի Մարտիրոսյան (սեպտեմբերի 2, 1930, Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 22, 2018, Երևան, Հայաստան), հայ կինոօպերատոր։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1982):
Կենսագրություն
Որդին՝ Միքայել Մարտիրոսյանը (1960-1987), «Ուշադրություն, կրիա է» ("Внимание, черепаха!") ֆիլմում խաղացել է մանկական գլխավոր դերերից մեկը ։
Նկարահանած ֆիլմեր
Նկարահանել է 20 խաղարկային և ավելի քան 40 վավերագրական ֆիլմեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Իվան Դոչև
Իվան Դիմիտրով Դոչև (Иван Димитров Дочев; ), բուլղար ծայրահեղ աջ քաղաքական գործիչ, Բուլղարական ազգային լեգիոնների միության հիմնադիր։ 1940-ական թվականների սկզբին եղել է Կալոֆերի ու Սիլիստրայի քաղաքագլուխը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ գերմանական Երրորդ ռայխի հետ դաշնակցելու կողմնակից էր, Ավստրիայում վտարանդիության մեջ գտնված Ալեքսանդր Ցանկովի բուլղարական ազգայնական կառավարության անդամ ։ Բուլղարիայում կոմունիստական վարչակարգի հաստատումից հետո 47 տարի գտնվել է քաղաքական վտարանդու կարգավիճակում, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում հեռակա կարգով երեք անգամ դատապարտվել մահապատժի։ ԱՄՆ-ում վտարանդիության մեջ գտնվելու ժամանակաշրջանում հիմնադրել ու ղեկավարել է հակակոմունիստական Բուլղարական ազգային ճակատը։ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո վերադարձել է հայրենիք, ակտիվորեն մասնակցել ազգային-ժողովրդավարական շարժմանը։
Կենսագրություն
Ծնվել է բուլղարական բանակի գնդապետի ընտանիքում։ Ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, անդամագրվել Родна защита ազգայնական կազմակերպությանը։ 1929 թվականին, երբ այդ կազմակերպությունը պառակտվել է, Դոչևը ղեկավարել է դրա ծայրահեղ աջ թևը, որի հիման վրա հետագայում ստեղծվել է ազգային լեգեոնների երիտասարդական միավորումը ։ Գլխավորել է սովորող երիտասարդության աջ ազգայնական Националния студентски съюз կազմակերպությունը, խմբագրել Прелом, Идеи и дела պարբերականները։
1932-ին դարձել է Բուլղարական ազգային լեգեոնների միության հիմնադիրներից մեկը։ Այդ կազմակերպությունը կանգնած էր ազգայնականության ու հակակոմունիզմի դիրքերում և զարգանում էր իտալական ու գերմանական ֆաշիզմի գաղափարական ազդեցության ներքո։
1934-ին Իվան Դոնչևը արժանացել է Հիտլերի ընդունելությանը ։