cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բարակ սառույցի վրայով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Աստերոիդների ցանկ (107701-107800)
Աստերոիդների ցանկ (107601-107700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (107801-107900)
Սոեկիռդսի
Սոեկիռդսի (Soekõrdsi), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 29 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ուկրաինացիներ
Ուկրաինացիներ, ազգ, որի մայրենի լեզուն համարվում է ուկրաիներենը, որը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին։ Ուկրաինացիների թիվը աշխարհում կազմում է ավելի քան 45 մլն.։
Սփյուռք
Սփյուռք - 8 200,0 հազար մարդ (17,9 %), այդ թվում.
Այսպիսով, 2000-ական թվականներին նախկին ԽՍՀՄ բնակվել է ավելի քան 42 256,3 հազ. ուկրաինացի (1991 թվականի վերջում ԽՍՀՄ-ում ապրել է 43,6 մլն. ուկրաինացի)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ազգեր Կատեգորիա:Սլավոնական ազգեր Կատեգորիա:Սերբիայի ազգեր
Կարդաիլովո
Կարդաիլովո (Кардаилово), գյուղ Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Իլեկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3027 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1819 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Իլեկսկի շրջանի բնակավայրեր
Կալենսկոե
Կալենսկոե (Каленське), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կալենսկոե գյուղում բնակվում էր 469 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2936 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 159,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1570 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վերխնեսոլյոնի (Վեսյոլիի շրջան)
Վերխնեսոլյոնի (Верхнесолёный), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Վերխնեսոլյոնովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանի բնակավայրեր
Տրիջանո
Տրիջանո (Triggiano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ապուլիա մարզի Բարի գավառում ։
Բնակչությունը 27404 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 1442 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 19 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 70019։ Հեռախոսային կոդ՝ 080։
Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Մարիա դելա Կրոկեն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
IPhone 8
iPhone 8 և iPhone 8 Plus` Apple կորպորացիայի սմարթֆոններ են, որոնք օգտագործում են Apple A11 Bionic պրոցեսոր և iOS 11 օպերացիոն համակարգ, որոնք ներկայացվել են 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին iPhone X-ի հետ միասին Սթիվ Ջոբսի Թատրոնում ։ Էկրանի չափերը համեմատած նախորդների հետ. iPhone 6s և 7; 6s Plus և 7 Plus մնացել են անփոփոխ։ Հեռախոսի հաստությունը` 7,3-7,5 մմ, առանց տեսախցիկի մոդուլի հաշվառման, որը դուրս է գալիս դրա չափերից (երկու տեսախցիկ iPhone 8 Plus-ում)։ Սմարթֆոնները օգտագործում են միայն Lightning-ը։ Նախորդ մոդելների հետ համեմատած, միակ տարբերությունը բացի գնի և մարտկոցի մեծացումից` անլար լիցքավորման հնարավորությունն է։
Պատմություն
Նոր սարքավորման ցուցադրումը Apple ընկերությունը անց է կացրել Steve Jobs Թատրոնում 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։ Սարքավորման նախապատվերը 2017 թվականի սեպտեմբերի 15-ին է, իսկ հիմնական վաճառքի հեռախոսը դուրս կգա 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։
Բնութագիր
iPhone 8-ը և iPhone 8 Plus-ը հիմնված են A11 Bionic պրոցեսորի վրա, որը ունի 64 բիթային M11 պրոցեսորով կազմություն, որը պատասխան է տալիի գեոպոզիցիայի և հիրոսկոպի համար։ Օպերատիվ հիշողությունը կազմում է 2 Գբ (3 Գբ iPhone 8 Plus-ում)
Ծրագրային ապահովում
Օգտագործում է ՕՀ iOS 11.
Մուտքը դեպի վաճառք
Սարքավորման նախապատվերը` 2017 թվականի սեպտեմբերի 15
Դոր Յոլ
Դոր Յոլ (Дор-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Շոժիմ Յու գետի աջ ափին՝ 23 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
IPhone 8
Մուտքը դեպի վաճառք
Մեծածախ վաճառք՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 22։
Դոր Յոլ
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
IPhone 8
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:IPhone Կատեգորիա:Սմարթֆոններ Կատեգորիա:Էփլ
Դար-էս-Սալամի համալսարան
Դար-էս-Սալամի համալսարան (University of Dar es Salaam), Տանզանիայի ամենամեծ համալսարանը. Ստեղծվել է 1970 թվականին՝ Արևելյան Աֆրիկայի համալսարանը Նայրոբիի համալսարանի, Մակերերեի համալսարանի և Դար էս Սալամի համալսարանի բաժանման արդյունքում։
Պատմություն
1961 թվականին Դար էս Սալամում բացվեց Լոնդոնի համալսարանին կից քոլեջ, որն արդեն 1963 թվականին ընդգրկվեց Արևելյան Աֆրիկայի համալսարանի կազմում։ Երբ 1970 թվականին որոշում ընդունվեց Արևելյան Աֆրիկայի համալսարանի բաժանման վերաբերյալ, նույն թվականի հուլիսի 1-ին Տանզանիայի խորհրդարանի թիվ 12 որոշմամբ այս քոլեջից ստեղծվեց Դար էս Սալամի համալսարանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համալսարաններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Տանզանիայի մշակույթ
Լիսաբոնի աստղադիտարան
Լիաբոնի աստղադիտարան, աստղագիտական աստղադիտարան, որը պաշտոնապես բացվել է 1878 թվականին Պորտուգալիայում` Լիսաբոնի Ալկանտարա շրջանում։ Պատկանում է Լիսաբոնի համալսարանին։
Աստաղադիտարանի պատմությունը
Ըստ տարբեր աղբյուրների` աստղադիտարանը հիմնադրվել է 1857 թվականին Պուլկովոյի աստղադիտարանի նմանությամբ, որը XIX-րդ դարում աշխարհի աստղագիտական մայրաքաղաքն էր համարվում։ Մասնագիտացման համար Պուլկովոյի համալսարան են ուղարկվել Լիսաբոնի աստղադիտարանի ապագա աշխատակիցները։ Հիմնական խնդիրը,որը պետք է լուծեր ապագա աստղադիտարանը աստղային պարալաքսների չափումն էր ։ Քաղաքի ընտրության պատճառ ըբացատրվում է նրանով, որ այս լայնությամբ զենիթով անցնում է երկնքում ամենամեծ սեփական արագություն ունեցող աստղերից մեկը` Գրումբրիջ 1830-ը։ Կառուցման սկիզբը իրականացվում էր Պեդրու 5-րդի` 19-րդ դարի կեսերին Պորտուգալիայի կառավարչի ակտիվ աջակցությամբ։ Աստղադիտարանի առաջին քարը դրվել է 1861 թվականի մարտի 11-ին, իսկ դիտարկումները սկսել են 1867 թ.: Աստղադիտարանի հետագա ֆինանսավորումը իրականացրել է Լուիշ Առաջինը։ Աստղադիտարանը պաշտոնապես բացվել է 1878 թ. մայիսի 6-ին։ 1992 թվականին աստղադիտարանը մտել է Լիսաբոնի համալսարանի կազմի մեջ։ Այժմ աստղադիտարանում դիտարակումներ չեն անցկացվում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիսաբոն Կատեգորիա:Պորտուգալիայի աստղադիտարաններ Կատեգորիա:1878 հիմնադրումներ
Գազ Սուկաչովի
Գազ Սուկաչովի, լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
5-20 սմ երկարությամբ բազմայա անցողուն և երկծայր մազիկներով ծածկված բույս է։ Տերևները պարզ են, հազվադեպ՝ 1-3 զույգ, մոխրականաչ տերևիկներով և երկու կողմից խիտ ծածկված առսեղմ մազիկներով։ 4-20 սմ երկարությամբ ծաղկակիրները դուրս են գալիս վարդակից։ Ծաղկաբույլն ունի 5-20 ծաղիկ։ Պսակը ծաղկման սկզբում դեղին է, իսկ հետագայում՝ դեղնադարչնագույն։ Ունդերը գծային են ։
Տարածվածություն
Աճում է Սևանի (Դարանակ և Արտանիշ գյուղերի շրջակայք) և Երևանի (լեռնաշղթա Երանոս, Արտաշատի շրջակայք) ֆլորստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1200-2000 մ բարձրությունների վրա, միջին և վերին լեռնային գոտում, կրաքարային, խճաքարոտ լանջերին, կիսանապատային բուսականության կազմում, կաղնու և գիհու նոսրանտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտղաբերում է մայիս-հունիս ամիսներին ։
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²ից պակաս։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Լոբազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վերխնի Խոմուտեց (Վեսյոլիի շրջան)
Վերխնի Խոմուտեց (Верхний Хомутец), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Մտնում է Վեսելովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանի բնակավայրեր
Թանղին
Թանղին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(9572) 1988 RS6
(9572) , աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,206188 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6454 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,767 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1196,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,300774 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Կարդի
Կարդի (Карды), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 190 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարիամ Շահինյան
Մարիամ Շահինյան, հայազգի լուսանկարչուհի Թուրքիայում. առաջին կինն է, որ Թուրքիայում գլխավորել է սեփական լուսանկարչատունը ։
Կենսագրություն
Մարիամ Շահինյանը ծնվել է Թուրքիայում, Սվազի կենտրոնում գտնվող Շահինյանների առանձնատանը (Şahinyan Konağı), առավել հայտնի որպես Ապակե տաղավար (Camlı Köşk)։ Նրա պապը՝ Հակոբ Շահինյան Փաշան, Սվազի ներկայացուցիչն էր առաջին Օսմանյան պառլամենտում՝ հիմնադրված 1877 թվականին ։ 1915 թվականի Մեծ Եղեռնից հետո 4 տարեկան Մարիամը Սամսունով փախավ Ստամբուլ՝ թողնելով սեփական տունը, 5 ալրագործարան և մեծաքանակ անշարժ գույք ։ Արյունոտ օրերին ընտանիքը հանգրվան գտավ Ստամբուլում, որտեղ պարտադրված հարմարվեց թուրքական հանրապետության առաջադրած նոր կենսակերպին ու օրենքներին։ Մարիամը սկսեց հաճախել տեղի հայկական Եսայան սանոց վարժարանը։
Մարիամ Շահինյանի հայրը՝ Միհրանը, չափազանց հետաքրքրված էր լուսանկարչությամբ։ 1933 թվականին նա սկսում է աշխատել Ստամբուլի Բերա թաղամասի «Ֆոտո Գալաթասարայ» ստուդիայում։ 1936 թվականին Մարիամի մայրը՝ Տիգրանուհին, հանկարծակի մահանում է՝ թողնելով ընտանիքը ֆինանսական սուղ վիճակում։ Սրանով պայմանավորված՝ Մարիամը ստիպված թողնում է ֆրանսիական Sainte-Pulchérie դպրոցը և սկսում է հետևել հորը, որպեսզի օգնի ստուդիական գործերին։
1937 թվականին, որպեսզի թեթևացնի ընտանիքի հոգսը, նա սկսում է ղեկավարել ստուդիան ինքնուրույն։ Մարիամ Շահինյանը ղեկավարում է ստուդիան մինչև 1985 թվականը։ Նա մահացել է 1996 թվականին Ստամբուլի Շիշլի թաղամասի իր տանը և թաղվել Շիշլիի հայկական գերեզմանոցում ։ Շահինյանը թողել է մոտ 200 000 նկարներից բաղկացած ֆոտոարխիվ, համարվում է Թուրքիայում առաջին կին-լուսանկարիչը ։ Տիրապետել է հայերենի, ֆրանսերենի, իտալերենի և թուրքերենի ։
Աշխատանքների ոճը
Մարիամ Շահինյանի աշխատանքը հիմնականում կենտրոնանում է դիմանկարների վրա։ Լուսանկարչուհու աշխատանքների հերոսները եղել են ինչպես տրանսգենդերներ անձիք, այնպես էլ մարգինալիզացված կրոնական և էթնիկ խմբերի անդամները, հարուստ կանայք, միանման երկվորյակներ, նորածիններ և երկարամազ գեղեցկուհիներ ։
Սեկիսովկա (գետ)
Սեկիսովկա (Секисовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Գարնովկա գետի աջ ափով՝ 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Յաշար Հասանով
Յաշար Ամիրխան օկլի Հասանով (Yaşar Əmirxan oğlu Həsənov, ), Ադրբեջանի զինված ուժերի գնդապետ, 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա պատերազմի մասնակից։
Կալինովկա (գյուղ, Կորոստենի շրջան)
Կալինովկա (Калинівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1910 թվականին։
Յաշար Հասանով
Կենսագրություն
1994 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Հեյդար Ալիևի հրամանով Յաշար Հասանովը որպես ավագ լեյտենանտ պարգևատրվել է «Զինվորական ծառայության համար» մեդալով։ 20 տարի անց ՝ 2014 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանով Յաշար Հասանովը որպես գնդապետ պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայության համար» III աստիճանի շքանշանով ։
2016 թվականին Իլհամ Ալիևի հրամանով գնդապետ Յաշար Հասանովը պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով ՝ ապրիլյան մարտերի ընթացքում կատարած սխրանքի համար ։
Կալինովկա (գյուղ, Կորոստենի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կալինովկա գյուղում բնակվում էր 143 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1026 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 139,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1910 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ակվեդոլչի
Ակվեդոլչի  (Acquedolci) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5504 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 425 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98070։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0941։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ Իտալիայում Կատեգորիա:1922 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սոեկյուլա
Սոեկյուլա (Soeküla), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Տառտու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Տառտու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գոնչարովկա (գյուղ, Լիտինկայի շրջան)
Գոնչարովկա (Гончарівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիտինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոնչարովկա գյուղում բնակվում էր 173 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,083 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2084,34 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիտինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նոթեր գալլական պատերազմի մասին
Նոթեր գալլական պատերազմի մասին  (լատ. Commentarii de Bello Gallico), Գայոս Հուլիոս Կեսարի 8 գրքից բաղկացած ստեղծագործությունը, որտեղ նա իրեն բնորոշ հստակ, սեղմ և եռանդուն կերպով նկարագրում է Գալլիայի գրավումն իր կողմից` մ.թ.ա. 58-50 թվականներին, ինչպես նաև երկու անցումները Հռենոսի վրայով և ափ իջնելը Բրիտանիայում։
Աշխատանքի գրման կոնկրետ թվականը հայտնի չէ։ Վերջին գիրքը Կեսարի մահից հետո ավարտին է հասցրել Ավլիուս Հիրցիուսը։ Կեսարը հուշագրությունը գրում է երրորդ դեմքով` հընթացս հիշատակելով անգին տեղեկություններ աշխարհագրական և ազգագրական տեղեկություններ (օրինակ դրուիդների մանրամասն նկարագրություն)։
Հին Հռոմում Կեսարի ստեղծագործությունները համարվում էին լակոնիկ, չոր ատտիկական արձակի օրինակ և մեծ ազդեցություն են թողել Տակիտոսի և մի շարք այլ պատմիչների ոճի ձևավորման վրա։ Ավանդաբար համարվում է դասական լատիներենի առաջին ստեղծագործությունը, որը ընթերցում են այդ լեզվի դասերին (հին հունարենի պարզ մակարդակում այդ տեղը զբաղեցնում է Քսենոփոնի «Անաբասիսը»)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ինքնակենսագրություններ
(1701) Օկավանգո
(1701) Օկավանգո (Okavango), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի հուլիսի 6-ին Ջոզեֆ Չարմսի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,16328 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5603 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7662 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2054,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175185 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,28° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1953 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոզեֆ Չարմսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տամարա Գոլովանովա
Տամարա Սերգեևնա Գոլովանովա (ծննդյան ազգանունը` Մոզալևսկայա, ), խորհրդային և ռուս պարուհի, գեղարվեստական ղեկավար։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ։ Ստալինյան 1-ին աստիճանի մրցանակի դափնեկիր ։
Կենսագրություն
Տամարա Սերգեևնա Գոլովանովա ծնվել է 1924 թվականի փետրվարի 11-ին։ Զբաղվել է մարմնամարզությամբ, այնուհետև 1943 թվականին միացել է պարի համույթին։ Չունենալով հատուկ խորեոգրաֆիական կրթություն, յուրացրել է մոիսեևյան պարի դպրոցի մեթոդաբանությունը և շուտով սկսել է կատարել մենապարեր։ 1943-1968 թվականներին եղել է Իգոր Մոիսեևի անվան ժողովրդական պարի անսամբլի մենակատար։ Կատարել է ծաղրային ռոք-ն-ռոլլ պարեր՝ «Վերադառնալով կապիկին», «Սպորտային վալս», «Պարտիզաններ» խորեոգրաֆիկ պատկերում խաղացել է պարտիզանի դեր։ Հանդես է եկել փայլուն կատարումներով՝ հագեցած դրամաներով։ 1971 թվականին, Մոիսևյան համույթից դուրս գալուց հետո, ստեղծել է իր սեփական«Սուվենիր» համույթը։ Եղել է Մոսկվայի տարածաշրջանային պետական ֆիլհարմոնիայի «Սուվենիր» համույթի գեղարվեստական ղեկավարը։
Մահացել է 2010 թվականին։ Թաղված է Մոսկվայի մարզի Դմիտրովսկի շրջանի Կատուար (Նեկրասովյան) գյուղի մոտակայքում գտնվող գերեզմանատանը, ամուսնու` Լև Գոլովանովի կողքին։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս բալերինաներ
Շավերկա
Շավերկա (Шаверка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Մուեզերսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Խաապայոկի գետի աջ ափին՝ 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է, ավազանի տարածքը 290 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կարելիի ավազան, Ֆինլանդիայի և ՌԴ սահմանին, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Պատկանում է Կարելիի ավազանային շրջանին, Բալթիկ ծովի ավազան։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
(9573) Մացումոտոմաս
(9573) Մացումոտոմաս (Matsumotomas), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Հայ պատմիչներ
14-18-րդ դարեր
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Էմիլի Գրասլի
Էմիլի Գրասլին (Emily Graslie, ), ամերիկացի գիտնական և յություբ յան ուսուցիչ ։ Նա սկսել է կամավոր աշխատել Մոնտանայի համալսարանի Ֆիլիպ Լ. Ռայթի կենդանաբանական թանգարանում 2011 թվականին։ 2012 թվականին Հենք Գրինի VlogBrothers տեսահոլովակում հայտնվելուց հետո նրան խնդրեցին միանալ Nerdfighter ցանցին։ Նա մինչև 2021 թվականը ներկայացնում էր «The Brain Scoop» կրթական YouTube ալիքը, ինչպես նաև վարում էր «Crash Course» YouTube ալիքում ցուցադրված «Մեծ պատմություն» սերիալի հատվածները։ Գրասլին աշխատանքի է ընդունվել Ֆիլդ թանգարանում որպես իրենց պատմության առաջին գլխավոր թղթակից։
Կենսագրություն և կրթություն
Գրասլին 2011 թվականին Մոնտանայի համալսարանում ստացել է արվեստի բակալավրի կոչում։ Որպես այդ ծրագրի մաս, նա ավարտական կուրսում պրակտիկա է անցել Ֆիլիպ Լ. Ռայթի կենդանաբանական թանգարանում ։ Գրասլին դարձավ լրիվ դրույքով կուրատորական կամավոր ավարտելուց հետո,իսկ մինչ այդ աշխատում էր ստանալ թանգարանագիտության մագիստրոսի կոչում։ Նա կազմակերպեց շրջագայություններ, պատրաստեց նոր պրակտիկանտներ և հանդես եկավ որպես ուսուցչի օգնական Մոնտանայի համալսարանում ։
Կարիերա
2013 թվականի հունիսին Գրասլին աշխատանքի է ընդունվել Չիկագոյի Ֆիլդ Բնության պատմության թանգարանում՝ դառնալով նրանց «Հետաքրքրասիրության գլխավոր թղթակիցը»։ Նա շարունակեց վարել «The Brain Scoop»-ը այստեղից ։ Նա 2017 թվականի ապրիլի 22-ին Չիկագոյի գիտության երթի հիմնական բանախոսն էր։ 2019 թվականին Graslie Curiosity Internship-ը կոչվել է նրա պատվին ։ 2021 թվականին Ալեգենի քոլեջում նա ստացել է հասարակայնության հետ կապերի հետ կապված խնդիրների պատվավոր դոկտորի կոչում ։
Յություբ
Գրասլին առաջին անգամ հայտնվեց YouTube-ում Հենք Գրինի 2012 թվականի դեկտեմբերի 7-ին VlogBrothers տեսահոլովակում։ Տեսանյութում նա Գրինին ցույց տվեց լաբորատորիայում գտնվող նմուշների լայն տեսականի։ Տեսախցիկի առջև անկաշկանդ լինելու, խանդավառության և երկրպագուների մեկնաբանությունների պատճառով Գրասլիին խնդրեցին ստեղծել իր սեփական YouTube ալիքը՝ «The Brain Scoop»-ը, որպես Nerdfighter-ի մաս։ Սերիալը մեկնարկել է 2013 թվականի հունվարին ։ Սերիալի վրա նրա աշխատանքը լրագրողները բնութագրել են որպես «հստակ և զվարճալի», ինչպես նաև խանդավառ ։ Նրա 2013 թվականի նոյեմբերի 27-ի տեսանյութը, որն անդրադառնում էր STEM ոլորտներում կանանց իրավիճակին և անպատշաճ մեկնաբանություններին, որոնք նա ստացել էր իր սեփական հրապարակումների վերաբերյալ, արժանացավ լրատվամիջոցների մեծ ուշադրության։ 2014 թվականի հունվարին Էմի Ուոլեսը՝ մեկ այլ գիտական ​​լրագրող, գրել է հոդված այն մասին, թե ինչպես գիտական ​​լրագրողները կարող են հայտնվել տգեղ անձնական հարձակումների թիրախում, իսկ կին լրագրողների վրա հարձակումները ներառում են նրանց սեռական գրավչության և սեռական բարոյականության քննադատությունը ։ Ուոլասը ներառեց Գրասլիին, երբ նա թվարկեց կես տասնյակ կին գիտաշխատող լրագրողների, որոնց ողջամիտ, գիտության վրա հիմնված հոդվածները հակասական թեմաների շուրջ առաջացրել էին կոպիտ վիրավորական արձագանքներ։ 2014 թվականին նրա «The Brain Scoop» ալիքը ներառվել է New Media Rockstars-ի լավագույն 100 ալիքների ցանկում՝ 96-րդ տեղում։ 2016թ.-ին նա փաստագրեց ջանքերը՝ օգնելու վերականգնելու Կանկակի փիփերթին, որը վտանգված տեսակ է, էնդեմիկ է Իլլինոյիսում։ Որպես ծաղկի միակ տեսակ, որը հայտնաբերվել է բացառապես այդ նահանգում, նա ջանքեր է գործադրել այն դարձնել Իլլինոյիսի նահանգի պաշտոնական ծաղիկը, առաջարկելով այն փոխարինել ավելի ընդհանուր Վիոլետ-ի։ Նա հեռացավ ալիքից և Ֆիլդ թանգարանից 2021 թվականի սկզբին։ Այնուհետև նա բացեց իր սեփական ալիքը և սկսեց թողարկել «Արտ Լաբորատորիա» վերնագրով մի հաղորդաշար՝ կենտրոնանալով գիտության և արվեստի խաչմերուկի վրա ։
Նախապատմական ճամփորդություն
2019 թվականի մայիսին Գրասլին հայտարարեց, որ ինքը պատրաստելու և վարելու է 3 ժամ տևողությամբ հաղորդաշար՝ հնէաբանության վերաբերյալ ԱՄՆ-ի Միջին Արևմուտքում, PBS-ի և WTTW-ի համար. նկարահանումները տեղի են ունեցել ամբողջ 2019 թվականին։ Դրա անվանումը՝ Նախապատմական ճանապարհային ճանապարհորդություն, և 2020 թվականի ամառային թռիչքի ամսաթիվը հայտարարվել է 2019 թվականի հուլիսին։ Դրվագները հեռարձակվել են 2020 թվականի հունիսի 17-ից հուլիսի 1-ը ։
Թիթեռի տեսակ, որն անվանվել է Գրեսլիի անունով
Ի ճանաչում նրա գիտական ​ջանքերի, թիթեռների տեսակը Wahydra graslieae-ն, անվանվեց նրա պատվին։ Թիթեռը հայտնաբերվել է Էկվադորում։ Էնդի Ուորենը, Ֆլորիդայի Բնական պատմության թանգարանի McGuire կենտրոնի կենսաբազմազանության հավաքածուների ավագ մենեջեր, ասում է. «Մենք կարծում էինք, որ տարիներ շարունակ բացատրելով, թե ինչու են նմուշները կարևոր, և բնության պատմության հավաքածուները հանրության ուշադրությանը հրավիրելով, Էմիլին անկասկած այն մարդն էր, ով պետք է ունենա իր անունով թիթեռի տեսակ ։
Օրյոլ-Իզումրուդ
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 4555 բնակիչ, որից՝ 76,1% - ռուսներ, 13% - հայեր, 3,2% - ուկրաինացիներ, 1,4% - հույներ և այլ ազգերի ներկայացուցիչներ ։
2010 թվականին գյուղն արդեն ուներ 5726 բնակիչ, ովքեր զբաղվում էին թեյի մշակությամբ, ծաղկաբուծությամբ և այգեգործությամբ։ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, գրադարան, մանկապարտեզ և ակումբ։
Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են Սամսունի շրջակայքի գյուղերից եկած հայերը՝ 1913 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Վեսյոլի (Վեսյոլիի շրջան)
Վեսյոլի (Весёлый), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Վեսյոլիի շրջանի և Վեսելովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Դոնի Ռոստով քաղաքից գտնվում է 100 կմ հեռավորության վրա։ 2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 8820 մարդ։ Հիմնվել է 1845 թ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1845 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թասնե
Թասնե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սոելա (գյուղ, Լեիսի շրջան)
Սոելա (Soela), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լյուբլինի թանգարան
Լյուբլինի թանգարան (Muzeum Lubelskie), Արևելյան Լեհաստանի հնագույն և խոշորագույն թանգարաններից մեկն է, որը գտնվում է Լյուբլինում։ Այն հիմնադրվել է 1914 թվականին և սեփական շենք է ստացել 1923 թվականին ։
Պատմություն
Լյուբլինի թանգարանի պատմությունը թվագրվում է 20-րդ դարի սկիզբ և կապված է Հիերոնիմ Ուոպացինյսկու հետ, որը տարրական դպրոցի ուսուցիչ էր և գիտությունների ակադեմիայի թղթակից, սիրողական պատմաբան, ազգագրագետ և մատենագետ, ինչպես նաև` հնագիտական իրերի սիրահար ։ Նրա ջանքերի շնորհիվ 1901 թվականին Լյուբլինում կազմակերպվել է երկու ցուցահանդես ։ Արվեստի և հնությունների ցուցահանդեսը բացվել է հունիսի 4-ին, նախկին Դոմինիկյան վանքում։ Հավաքվել է մոտավորապես 4000 ցուցանմուշ` քանդակներ, նկարներ, դեկորատիվ արվեստ, փաստաթղթեր, լրագրեր, ձեռագրեր, պեղված գտածոներ, զինամթերք, մետաղադրամներ, մեդալներ, դրոշմներ և քարտեզներ։ Արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ցուցահանդեսը բացվել է հունիսի 22-ին. ցուցահանդեսն ուներ ազգագրական բաժին, որտեղ ցուցադրվում էին ժողովրդական տարազ, փայտե իրեր և ծիսական ցուցանմուշներ ։ 1974 թվականին Լյուբլինի ամրոցի շենքը հարմարեցվել է Լյուբլինի թանգարանի պահանջներին, որը հիմնադրվել է 1950 թվականին ։ Բացվել է նկարների, դեկորատիվ արվեստի, զինամթերքի, հնէաբանական, ազգագրական և դրամագիտական գտածոների ցուցահանդես ։ 1987 թվականին թանգարանը վերանվանվել է Լյուբլինի թանգարան :
Հիմնական ցուցանմուշներն ընդգրկում են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դրամագիտության թանգարաններ Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:1906 հիմնադրված թանգարաններ
Գանժի (գյուղ, Նովի Սանժարիի շրջան)
Գանժի (Ганжі), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գանժի գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1735 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,21 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նոթեր իսպանական պատերազմի մասին
Նոթեր իսպանական պատերազմի մասին (De Bello Hispaniensi), ստեղծագործություն, որը վերագրվում է Գայոս Հուլիոս Կեսարին (հեղինակի հարցը վիճելի է)։
Աշխատությունը նվիրված է Կեսարի հակառակորդ Գնեոս Պոմպեոսի վերջին կողմնակիցների դեմ պատերազմին Իսպանիայում ։ Կա ենթադրություն, որ ձեռագրի հեղինակը Կեսարի ընկեր Ավլիուս Հիրցիուս է, ինչը, սակայն, քիչ հավանական է։ Ամենայն հավանականությամբ Հիրթիուսը եղել է «Նոթերի» խմբագիրը, ինչպես և « Նոթեր Աֆրիկական պատերազմի մասին » աշխատության պարագայում ։ Աշխատանքի տեքստը վնասված է մի քանի տեղերում և պահպանվել է միայն որոշ ձեռագրերում ։ Ռուսերեն առաջին անգամ թարգմանվել է 1857 թվականին, իսկ ժամանակակից թարգմանությունը կատարվել է 2006-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի գրականություն
Կարդոնիկսկայա
Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6751 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի Զելենչուկսկայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1859 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անտոնինա դու Նորտի
Անտոնինա դու Նորտի (Antonina do Norte), համայնք Բրազիլիայում՝ Սեարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սեարա նահանգի հարավկենտրոնական մաս (մարզ)ում։ Մտնում է Վարզեա Ալեգրիի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7 561 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 260,101 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 29,1 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականի մայիսի 8-ին։
Հիբրիդացում
Առանձնյակների խաչասերում
Բույսերի նոր սորտերի ստացման նպատակով հիբրիդացման համար նշանակություն ունի աշխարհագրական առումով իրարից հեռու առանձնյակների խաչասերումը։ Այստեղ հայտնի են ռուս գիտնական և սելեկցիոներ Իվան Միչուրինի աշխատանքները, երբ պտղատու բույսերի, հատկապես խնձորենու և տանձենու սելեկցիայում նա կատարում էր տեղական ցրտակայուն և հիվանդությունների նկատմամբ կայուն ու հարավային հիանալի համով և լավագույն այլ հատկանիշներով սորտերի հիբրիդացում։ Այսպես նա ստացավ խնձորենու Բելֆլյոր կիտայկա և տանձենու Բերե սորտերը։
Հեռավոր հիբրիդացում
Բույսերի նոր ձևերի ստացման նպատակով օգտագործվում է հեռավոր հիբրիդացումը, և խաչասերում են միևնույն ցեղին և նույնիսկ տարբեր ցեղերին պատկանող առանձնյակներ։ Հայտնի են աշորայի, ցորենի և սեզի, բողկի և կաղամբի, մոշենու և մորենու, սալորենու և մամխենու, արուսենու և սզնու և այլ միջտեսակային և միջցեղային հիբրիդներ։ Սակայն այդպիսի հիբրիդները սովորաբար անպտուղ են։
Հեռավոր հիբրիդների անպտղություն
Հեռավոր հիբրիդների անպտղությունը կարող է պայմանավորվել արական բջջի բջջակորիզի և մայրական բջջի ցիտոպլազմայի անհամատեղությամբ, բայց առավելապես քրոմոսոմների քանակի տարբերությամբ և սեռական բջիջների հասունացման գործընթացների խախտումներով, սակայն գիտնականների ջանքերով հնարավոր է դրանց հաղթահարումը։
Կենդանիների նոր ցեղատեսակների ստացման համար հիբրիդացման ժամանակ օգտագործվում է երկու տեսակի խաչասերում
Ազգակցական խաչասերում
Ազգակցական խաչասերման դեպքում, որը կոչվում է իմբրիդինգ, հաճախ դրսևորվում են կենդանու օրգանիզմի հատկանիշների բացասական փոփոխություններ, որոնցից պետք է խուսափել հետագայում տարբեր գծերի խաչասերում կատարելով։ Կենդանիների խաչասերման արդյունքում հետերոզիսի երևույթը կիրառվում է հիբրիդների առաջին սերնդի անմիջական օգտագործման դեպքում։
Ոչ ազգակցական խաչասերում
Ոչ ազգակցական խաչասերման արդյունքում ստացված հիբրիդներից է թթենու շերամի միջտեսակային հիբրիդը։ Զամբիկի և արու ավանակի հիբրիդը՝ ջորին, որը շատ դիմացկուն է, օժտված է ֆիզիկական մեծ ուժով և կյանքի մեծ տևողությամբ, սակայն այն անպտուղ է։ Կենդանիների սելեկցիայում օգտագործվում է արհեստական սերմնավորումը։ Վերջին տարիներին բույսերի և կենդանիների սելեկցիան զուգորդվում է գենային և բջջային ինժեներիայի հետ։
Աղբյուրներ
10-րդ դասարանի կենսաբանության դասագիրք
Դախլա (օազիս)
Դախլա օազիս (الداخلة El Daḵla, արաբերենից թարգմանած՝ նշանակում է ներքին օազիս), Եգիպտոսի Արևմտյան անապատի յոթ օազիսներից մեկը։ Գտնվում է Վադի ալ Ջադիդ (Նոր հարթավայրային) նահանգում, Նեղոս գետից 350 կիլոմետր հեռավորության վրա, Ֆարֆարա և Խարգա օազիսների միջև՝ մոտավորապես դրանց կեսճանապարհին (վերջինս, ի հակադրություն Դախլայի, «արտաքին օազիս» է կոչվում)։
Դախլան արևելքից արևմուտք ձգվում է շուրջ 80 կիլոմետր, հյուսիսից հարավ՝ շուրջ 25 կիլոմետր։ Օազիսում կան 17 բնակավայր՝ մոտավորապես 70 հազար ընդհանուր բնակչությամբ, ոչ մեծ օդանավակայան։ Տեղացի ֆելլահները աճեցնում են թութ (Morus), փյունիկյան արմավենի ( Phoenix ), թուզ (Ficus carica) ցիտրուսներ (Citrus)՝ մշտապես մաքառելով գրոհող ավազների դեմ։ Գլխավոր բնակավայրերն են՝
Մուտ (լրիվ անվանումը՝ Մուտ էլ-Խարաբ, հնում կոչվել է Մոտիս) - օազիսի վարչական կենտրոնն է, անվանակոչվել է թեբեական դիցերի եռյակի պատվին, ունի 20.439 բնակիչ (2006), ազգագրական թանգարան.
Էլ-Քասր - ժողովրդական արհեստների կենտրոն է, պահպանվել է միջնադարյան կավաշեն բերդաքաղաքը։
Համեմատաբար խոշոր բնակավայրեր են նաև Էլ-Մասարան և Քալամունը։
Պատմություն
Օազիսի բնակեցումն սկսվել է դեռևս պլեյստոցենի ժամանակներում, երբ այստեղ մուտք են գործել քոչվոր ցեղեր. այդ շրջանում տեղի կլիման բավականին խոնավ է եղել։ Մոտավորապես 6000 տարի առաջ Սահարայի կլիման դարձել է ավելի չորային։
Փարավոնների դարաշրջան
6-րդ արքայատոհմի կառավարման վերջին շրջանից պահպանվել են սեպագրերի նմանվող հիերատիկ գրով կազմված արձանագրություններ կավե տախտակների վրա, որոնց թիվը հասնում է շուրջ 5 հազարի (հայտնաբերվել են նահանգապետի Այն Ասիլ պալատում) ։ Կավե տախտակների ստեղծման ժամանակաշրջանում Դախլան գտնվելիս է եղել պապիրուսի արտադրության կենտրոններից հեռու ։ Այդ արձանագրություններում գույքացուցակներ են, անվանացանկեր, հաշվարկներ և մոտավորապես 50 նամակ։
Դեյր էլ-Հագար
Դեյր էլ-Հագար, (دير الحجر 'Քարի տաճար'), հինհռոմեական քարե տաճար Դախլա օազիսի արևմտյան եզրին Քասր ադ-Դախլայից մոտավորապես 10 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Փարավոնների ժամանակներում հայտնի է եղել որպես հանգստավայր (Set-whe): Տաճարը կառուցվել է Ներոնի իշխանության օրոք, զարդաքանդակվել Վեսպասիանոսի, Տիտոսի, Դոմիցիանոսի ժամանակներում։ Նվիրված է եղել թեբեական դիցերի եռյակին՝ Ամոնին (Ռաին), Մուտին և Խոնսուին, ինչպես նաև տարածաշրջանի գլխավոր աստվածությանը՝ Սեթին ։
Քասր ադ-Դախլա
Քասր ադ-Դախլա կամ էլ-Քասր (արաբերեն՝ قصر الداخلة, թարգմանաբար նշանակում է բերդ) մահմեդական բերդաքաղաքը կառուցվել է 12-րդ դարում, հինհռոմեական բերդի մնացորդների վրա, Այուբյան արքաների նախաձեռնությամբ։ Չթրծված կավե քառահարկ կառույցներից շատերի պատերում տեղ են գտել հիերոգլիֆային արձանագրություններ պարունակող քարաբեկորներ, որոնք բերվել են մերձակայքում գտնվող Ահմեյդայից՝ Տոտ աստծու տաճարից։ 21-մետր բարձրությամբ եռահարկ մինարեթը կառուցվել է 924 թվականին ։
1800 թվականից հետո
Դախլան հայտնագործած առաջին եվրոպացի ճանապարհորդը սըր Արչիբալդ Էդմոնսթոուն է, ով այդ օազիսն ու նրա հնավայրերն է այցելել 1819 թվականին։ Նրան հաջորդել են մի քանի այլ ճանապարհորդներ, բայց միայն եգիպտագետ Հերբերտ Ուինլոքն է, որ 1908 թվականին ուսումնասիրություններ կատարելով այստեղ, դրանց արդյունքները ներկայայացրել է որոշակիորեն համակարգված կերպով։ Հետագայում մանրազնին հետազոտություններ են իրականացվել. 1950-ական թվականներին՝ դոկտոր Ահմեդ Ֆախրիի, 1970-ական թվականների վերջերին՝ ֆրանսիական արևելա-հնագիտական ինստիտուտի (Institut Français d'Archéologie Orientale), այնուհետև՝ Dakhla Oasis Project-ի գիտարշավախմբերի կողմից։
Վերջին շրջանի հայտնագործություններ
2017 թվականի օգոստոսին Եգիպտոսի հնությունների նախարարության հնագետները հայտնեցին, որ Բիր էշ-Շաղալայում հայտնաբերել են հինգ դամբան, որոնք ունեն մոտավորապես երկու հազար տարվա հնություն։ Գտել են նաև ոսկեջրած, կիսամաշ դիմակներ, մեծ կարասներ, խեցեղենի կտոր՝ հին եգիպտերեն, դեռևս չվերծանված արձանագրությամբ ։
Որոշ դամբաններ բավականին ընդարձակ են, պարունակում են թաղման մի քանի խցեր։ Դամբաններից մեկն ունեցել է բրգաձև, մի քանիսը՝ կամարաձև տանիք ։
Կլիմա
Դախլա օազիսին, ինչպես Եգիպտոսի մեծ մասին, բնորոշ է անապատային շոգ կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ BWh):
Ջենիֆեր Լոուրենս
Ջենիֆեր Շրեյդեր Լոուրենս (անգլ.՝ Jennifer Shrader Lawrence, ), ամերիկացի դերասանուհի և մոդել։
Առաջին նշմարելի դերը ստացել է «Բիլ Էնգվալի շոուում» (2007–2009), այնուհետև նկարահանվել է «Այրվող տափաստանը» (2008) և «Ձմեռային ոսկոր» (2010) ֆիլմերում, ընդ որում՝ վերջինի համար լավագույն դերասանուհու անվանակարգում առաջադրվել է Օսկարի, Ոսկե Գլոբուսի, Սեթըլայթի, անկախ ոգու և հեռուստադերասանների միության մրցանակի։ Լոուրենսի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից է «Հույսի շողերի հավաքածուն» (2012) ֆիլմը, որի համար հաղթել է հեռուստադերասանների միության, Սեթըլայթի, անկախ ոգու, Ոսկե գլոբուս և Օսկար մրցանակ՝ լավագույն դերասանուհու անվանակարգում՝ դառնալով տվյալ անվանակարգի երկրորդ ամենաերիտասարդ դերասանուհին (22 տարեկան)։
2013 թվականին նկարահանվել է նաև «Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը» ֆիլմում, նույն տարում նկարահանվել է Դեյվիդ Օ Ռասսելի «Խարդախություն Ամերիկյան Ձևով» ֆիլմում, որի համար արժանացել է իր երկրորդ Ոսկե Գլոբուսին, և երրորդ Օսկարի անվանակարգին, դառնալով ամենաերիտասարդ դերասանուհին, ով ներկայացվել է 3 Օսկարի։ Ջեննիֆերը համարվում է 2010-ականների սեքս սիմվոլներից մեկը։
Վաղ տարիներ
Ջենիֆեր Լոուրենսը ծնվել է 1990 թվականի օգոստոսի 15-ին Լուիզվիլում։ Նրա հայրը՝ Գերին եղել է շինարար, իսկ մայրը՝ Կարենը աշխատել է մանկական ճամբարում։ Արդեն 14 տարեկանում Ջենիֆերը վճռորեն որոշում է դառնալ դերասանուհի և ծնողների հետ մեկնում Նյու-Յորք, որպեսզի իր համար գործակալ գտնի։ Գործակալությունը բարձր է գնահատում նրա դերասանական ունակությունները, հաշվի չառնելով, որ Ջենիֆերը բարձրագույն կրթություն չի ստացել և դերասանական փորձ չունի։ Նա դպրոցը 2 տարի շուտ է ավարտում, որպեսզի կենտրոնանա իր դերասանական կարիերայի վրա։
2006-2008 թվականներ։ Առաջին աշխատանքները
Ջենիֆերը 2006 թվականից խաղացել է տարբեր ծրագրերի մեջ, որոնցից ավելի շատ գերիշխում էին սերիալները։ Նրա առաջին դերերը եղել են «Ընկերության քաղաքը» և «Դետեկտիվ Մոնկ» սերիալները։ Այնուհետև իրար են հաջորդել «Բիլ Էնգվալի շոու», «Մեդիում» և «Դետեկտիվ Ռաշ» սերիալները։ 2009 թվականին Ջենիֆերը «Բիլ Էնգվալի շոուի» համար ստանում է մրցանակ «Լավագույն երիտասարդ դերասանուհի» անվանակարգում։ 2008 թ.-ից Ջենիֆերը սերիալային դերերից անցնում է ֆիլմերին։ Նրա առաջին ֆիլմը եղել է «Պարտեզային Երեկույթ», որը այնքան էլ մեծ դեր չէր։ Սակայն հենց նույն թվականին նա նկարահանվում է «Պոկերհաուս» ֆիլմում, այս անգամ որպես գլխավոր հերոսուհի։ Ջենիֆերը հայտնի դարձավ «Այրվող Տափաստան» ֆիլմի շնորհիվ, որտեղ նա մարմնավորում էր երիտասարդ Մարիանի դերը։ Ֆիլմում նրա խաղընկերներն էին Շարլիզ Թերոն և Քիմ Բեսինջեր։ Չնայած, որ ֆիլմում խաղում էին հայտնի դերասաններ, այնուամենայնիվ ֆիլմը ձախողվեց կինովարձությում։ Սակայն երիտասարդ Ջենիֆերի խաղը կինոքննադատները բարձր գնահատեցին և նա ստացավ մրցանակ Վենետիկի կինոփառատոնում, որը նրան հանձնեց Մարչելլո Մաստրոյանին։ 2007 թվականին առաջարկություն է ստանում խաղալ Բելլա Սվոնի դերը Մթնշաղ ֆիլմում, սակայն դերը անցնում է Քրիստեն Ստյուարտին։ Ավելի ուշ նա «ուրախ» է լինում, որ դերը իրեն չի անցնում, քանի որ լրատվամիջոցները չափից շատ ուշադրություն էին հատկացնում Քրիստենին ։
2012 - ներկա ժամանակներ
2012 թվականը Լոուրենսի կարիերայի համար մեծ նշանակություն ունեցավ։ Նա նկարահանվում է Սյուզան Քոլլինսի գրքի հիման վրա նկարահանված Քաղցած խաղեր ֆանտաստիկ թրիլերում, որտեղ մարմնավորել է Քեթնիս Էվերդինին և Դեվիդ Օ. Ռասսելլի Հույսի շողերի հավաքածուն կատակերգություն դրամա ֆիլմում՝ Թիֆընի Մաքսվելի դերում։ Սկզբնապես ֆիլմի գլխավոր դերի համար պահանջվում էին Էն Հեթուեյը, Ռեյչել Մաքադամսը, Էլիզաբեթ Բենքսը, Ռունի Մառան և Օլիվիա Ուալդը, սակայն վերջնականապես գլխավոր դերը անցավ Ջենիֆերին։ Ֆիլմը ներկայացվեց Օսկար մրցանակաբաշխությանը, այդ թվում նաև «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում։ Այս անգամ Ջենիֆերը ստացավ Օսկարի արձանիկը և նա այնքան էր հուզվել, որ բեմ բարձրանալիս վար ընկավ։ 2013 թվականին Լոուրենսը խաղաց Քաղցած խաղեր ֆիլմի երկրորդ մասում՝ Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը, որի բյուջեն մի քանի անգամով գերազանցեց առաջին ֆիլմի գրանցած թվերը հասնելով՝ 864 միլիոն դոլլարի։ Ֆիլմին հաջորդեց Խաբեություն ամերիկյան ձևով աշխատանքը, որտեղ նա մարմնավորեց Ռոսալինի դերը։ Ֆիլմում կատարած դերի համար նա առաջադրվեց Օսկարի որպես «Լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի» անվանակագում, սակայն մրցանակը անցավ Լյուպիտա Նիոնգոին։ 2014 թվականին դուրս եկավ Լոուրենսի մասնակցությամբ Իքս-մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը երկրորդ ֆիլմը։ Այժմ Ջենիֆերը նկարահանվում է «Սերենա» ֆիլմում, որը նրա երրորդ աշխատանքն է Բրեդլի Քուպերի հետ և Քաղցած խաղեր։ Կեղծ ճայ մաս 1, որտեղ երրորդ անգամ մարմնավորելու է Քեթնիս Էվերդինին։
Պայմանագիր Դիորի հետ
2013 թվականի փետրվարին Ջենիֆերը պայմանագիր կնքեց «Miss Dior» կազմակերպության հետ, և գովազդելու է վերջինիս պայուսակները։ Նկարահանումների տնօրենը՝ Դոմա Ռաֆֆ Սիմոնսը, ամենասկզբից ծանոթացել է Ջենիֆերի ֆիլմերի հետ և որոշել, որ հենց նա պետք է գովազդի իր ապրանքանիշը։ Ջենիֆերը ասել է. «Ես անչափ ուրախ եմ, որ աշխատելու եմ «Դիոր» կազմակերպության հետ և հագնելու եմ Սիմոնսի ստեղծագործությունները»։ Ջենիֆերից առաջ ապրանքանիշը գովազդում էր Միլա Կունիսը։
Անձնական կյանք
2011 թվականից Ջենիֆերը սկսեց հանդիպել Նիկոլաս Հոլտի հետ, ում հետ ծանոթացավ Իքս-մարդիկ։ Առաջին դաս ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։ Հույսի շողերի հավաքածուն ֆիլմից հետո շշուկներ էին պտտվում, որ նա հանդիպում է Բրեդլի Քուփերի հետ, բայց այդ լուրերը իրականությանը չեն համապատասխանում։ Ընդհանրապես Լոուրենսը չի սիրում խոսել իր անձնական կյանքի մասին։ Նա ասել է. «Դուք հաստատ չեք ցանկանա, որ ձեր անձնական կյանքը քննարկվի թերթերում, բայց ինչքան շատ եք փորձում թաքցնել այն, այնքան ավելի մասսայական ինֆորմացիայի աղբյուրներ են ցանկանում պարզել դա»։
Բարեգործական աշխատանքները
Լոուրենսը բարեգործական աշխատանքներ է տարելի շատ հայտնի կազմակերպությունների հետ ինչպիսիք են՝ «World Food Programme», «Feeding America», և «The Thirst Project» : Նա ավելի շուտ է կազմակերպել Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը ֆիլմի ցուցադրությունը, որպեսզի հասույթի մեծ մասը տրամադրի «Սուրբ Մարիա» բարեգործական կազմակերպությանը։ Ջենիֆերը հանդիսանում է «Special Olympics» բարեգործական կազմակերպության դեսպանը, որն աշխարհի ամենամեծ սպորտային կազմակերպությունն է հաշմանդամ երեխաների և մեծահասակների համար։
Մրցանակներ
Ջենիֆեր Լոուրենսը մեծ հաջողությունների է հասել կինոյի ասպարեզում։ Հույսի շողերի հավաքածուն ֆիլմը նրան բերեց Օսկարի արձանիկը, որպես «Լավագույն դերասանուհի»։ Նաև ստացել է 4 մրցանակ «Critics' Choice Movie Award» մրցանակաբաշխությունից Հույսի շողերի հավաքածուն, «Քաղցած խաղեր» և «Խաբեություն ամերիկյան ձևով» ֆիլմերի համար։ Ստացել է Ոսկե Գլոբուս «Հույսի շողերի հավաքածուն» և «Խաբեություն ամերիկյան ձևով»  ֆիլմերի համար։ 2014 թվականին ստացել է BAFTA Խաբեություն ամերիկյան ձևով ֆիլմի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Բորիս Պուգինսկի
Բորիս Պուգինսկի , իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1986), Մոսկվայի պետական համալսարանի կոմերցիոն իրավունքի և իրավաբանության հիմունքների ամբիոնի պրոֆեսոր (1992), ամբիոնի վարիչ (1992-2013), Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր (2010) և ՌԽՖՍՀ վաստակավոր իրավաբան (1987), «Առևտրային իրավունք» գիտագործնական ամսագրի ստեղծման նախաձեռնող (2007), «Օրենսդրություն», «Կոլեգիա» և «Բանբեր Մոսկվայի համալսարանի» ամսագրերի խմբագրական խորհրդի անդամ, ՌԴ կառավարությանն առընթեր առևտրաարդյունաբերական պալատին կից արբիտրաժային դատարանի դատավոր։
Կենսագրություն
Բորիս Պուգինսկին ծնվել է 1941 թվականի հունվարի 26-ին Ելեց քաղաքում (Լիպեցկի մարզ)։ 1965 թվականին գերազանց առաջադիմությամբ ավարտել է Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ 1974 թվականին նա հաջողությամբ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Պլանային ակտեր և մատակարարման պայմանագրի պայմաններ» թեմայով։ Նույն թվականին նա դարձել է իրավագիտության ֆակուլտետի դասախոս։ Քաղաքացիական և տնտեսական թեմաներով դասախոսություններ է կարդացել Մոսկվայի պետական համալսարանի ուսանողներին, ինչպես նաև վարել մի քանի հատուկ դասընթացներ, որոնց թվում էին նաև հեղինակային երկու հատուկ դասընթացներ «Իրավական աշխատանքը ժողովրդական տնտեսությունում» և «Քաղաքացիաիրավական միջոցների կիրառումը» թեմաներով։ 1984 թվականին հրատարակել է իր «Քաղաքացիաիրավական միջոցները տնտեսական հարաբերություններում» մենագրությունը։
1985 թվականին Պուգինսկին հաջողությամբ պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Քաղաքացիաիրավական միջոցների տեսության հիմնական խնդիրները» թեմայով, արդեն Ռուսաստանում։ 1992 թվականին դարձել Է Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր՝ «քաղաքացիական իրավունք» ճյուղում։ Նույն թվականին նրա նախաձեռնությամբ իրավաբանական ֆակուլտետում վերահաստատվեց առևտրային իրավունքի ֆակուլտետը, որը գոյություն ուներ Մոսկովյան կայսերական համալսարանում։ Նա դարձավ նոր գերատեսչության առաջին ղեկավարը և այդ պաշտոնը ստանձնեց մինչև 2013 թվականի հոկտեմբեր։ Ըստ Մոսկվայի պետական համալսարանի, իր ղեկավարության քսան տարիների ընթացքում «ձևավորվել է ռուսական առևտրայնության գիտական դպրոց»։ Վերահսկում էր տասնյոթ մագիստրոսի թեզի պաշտպանություն։ Երեք դոկտորական ատենախոսություններում եղել է գիտական խորհրդատու։
Պուգինսկու նախաձեռնությամբ 2007 թվականին իրավաբանական ֆակուլտետում հրատարակվել է «Կոմերցիոն իրավունք» գիտագործնական ամսագիրը, որը լույս է տեսնում տարեկան երկու անգամ։ 2019 թվականի դրությամբ ընդգրկվել է «Օրենսդրություն», «ՄՊՀ Լրաբեր» և «Կոլեգիա» ամսագրերի խմբագրական աշխատակիցների կազմում։ Նա նաև «Իրավական աշխատանք» առարկայից հատուկ դասընթացի ստեղծման նախաձեռնողն էր, որը հետագայում դարձավ ուսանողի համար պարտադիր առարկա, ինչպես նաև 2004 թվականին լույս տեսած նույնանուն դասագրքի խմբագիրն էր։ Նույն թվականին մասնակցել է «Ռուսաստանի կոմերցիոն իրավունքի արդի հիմնախնդիրները» ամենամյա Համառուսաստանյան գիտագործնական խորհրդաժողովի նախաձեռմանն ու կազմակերպմանը, որին, ՄՊՀ-ի տվյալներով, մասնակցում են Ռուսաստանի և այլ երկրների առաջատար գիտնականներ։ Վարում է «Գիտական հետազոտությունների մեթոդաբանություն» դասընթաց ասպիրանտների համար։ 2011 թվականին ստացել է Մոսկվայի պետական համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսորի պատվավոր կոչում։
Պուգինսկին իրավաբանական ֆակուլտետում մի քանի ատենախոսական խորհուրդների անդամ է, ընդգրկված է ՌԴ կառավարության, ինչպես նաև Ռուսաստանի տնտեսական զարգացման նախարարությանը կից փորձագիտական խորհրդի կազմում։ Բացի այդ, նա ընդգրկված է գիտական և խորհրդատվական խորհուրդների կազմում, որը ստեղծվել է Ռուսաստանի բարձրագույն արբիտրաժային դատարանի և Ռուսաստանի Արդարադատության նախարարության կողմից։ Լինելով ՌԴ Պետական դումայի մի քանի կոմիտեների աշխատանքային խմբերի անդամ՝ մի քանի անգամ մասնակցել է դաշնային օրենքների քննարկմանը։
Աշխատանքներ
Բորիս Պուգինսկին ավելի քան երկու հարյուր գիտական աշխատանքների հեղինակ և համահեղինակ է, որոնք հիմնականում վերաբերում են պայմանագրային իրավունքի խնդիրներին, իրավական միջոցների տեսությանը և ռուսական առևտրային իրավունքին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրավաբաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Բրոնխաթոքային դիսպլազիա
Բրոնխաթոքային դիսպլազիա (ԲԹԴ), թոքերի քրոնիկական հիվանդություն է, որի դեպքում անհաս նորածինները, սովորաբար նրանք, ովքեր բուժվել են թթվածնի բարձր խտությամբ, երկարաժամկետ թթվածնակախվածություն ունեն ։ Ալվեոլները, որոնք առկա են, բավականաչափ հասուն չեն իրենց ֆունկցիան բավարար կատարելու համար ։ Այն ավելի հաճախ հանդիպում է մարմնի ցածր քաշ (ՄՑՔ) ունեցող նորածինների և նրանց մոտ, ովքեր երկարատև մեխանիկական օդափոխություն են ստացել՝ շնչառական դիսթրես համախտանիշը (ՇԴՀ) բուժելու նպատակով ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Բրոնխաթոքային դիսպլազիա ունեցող նորածինների մոտ հաճախ են հանդիպում կերակրման հետ կապված խնդիրներ, որպես երկարատև ինտուբացիայի արդյունք։ Նման նորածինների մոտ հաճախ դիտվում է օրալ-տակտիլ գերզգայունություն(նաև հայտնի է որպես օրալ ավերսիա) ։
Պատճառներ
Երկարատև և բարձր հոսքով թթվածնի մատակարարումը անհաս նորածինների մոտ առաջացնում է նեկրոտիկ բրոնխիոլիտ և ալվեոլային միջնապատերի վնասում՝ բորբոքումով և սպիագոյացմամբ։ Սա հանգեցնում է հիպոքսեմիայի։ Այսօր պայմանավորված սուրֆակտանտի կիրառմամբ, բարձր հաճախականությամբ թոքերի օդափոխությամբ, ԲԹԴ-ով նորածինները շատ ավելի մեղմ վնասվածքներ են ստանում՝ առանց նեկրոտիկ բրոնխիոլիտի կամ ալվեոլային միջնապատի ֆիբրոզի։ Փոխարենը, սովորաբար կան միատեսակ լայնացած ացինուսներ՝ բարակ ալվեոլային միջնապատերով և քիչ ինտերստիցիալ ֆիբրոզով կամ դրա բացակայությամբ։ Այդ ամենը հաճախ զարգանում է ծնվելուց հետո առաջին 4 շաբաթվա ընթացքում։
Ախտորոշում
ԲԹԴ-ն կարող է ախտորոշվել կյանքի 28 օրվա ընթացքում, եթե առկա են հետևյալ չափանիշները․
Վարում
Բրոնխաթոքային դիսպլազիա ունեցող նորածինները հաճախ բուժվում են միզամուղներով, որոնք նվազեցնում են հեղուկի քանակը ալվեոլներում, որտեղ տեղի է ունենում գազափոխանակությունը, և բրոնխոդիլատորներով, որոնք թուլացնում են շնչուղիների մկանները՝ շնչառությունը հեշտացնելու նպատակով ։ Բրոնխաթոքային դիսպլազիան մեղմելու համար կոֆեինը ևս մեկ հաճախ օգտագործվող մեթոդ է, որը նվազեցնում է բորբոքումն ու մեծացնում թոքերի ծավալը՝ դրանով իսկ մեծացնելով էքստուբացիայի հաջողությունը և նվազեցնելով մեխանիկական օդափոխության տևողությունը ։ Վիրուսային իմունիզացիան ևս կարևոր է այս երեխաների համար, ովքեր շնչառական ուղիներ վարակ ներթափանցելու ավելի բարձր ռիսկ ունեն ։