cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հայ երգիծաբաններ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Բորոկ (այլ կիրառումներ)
Բորոկ, կարող է վերաբերել՝
Սնեյք (գետ)
Սնեյք (Snake River), գետ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևմուտքում, Կոլումբիա գետի խոշորագույն վտակը։ Նրա երկարությունը 1735 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 278 450 կմ² ։
Բնիկ հնդկական բնակչությունը վերջին 11000 տարիներին ապրել է Սնեյք գետի ավազանում։ Այդ մարդկանց տնտեսական գործունեությունը հիմնված էր հիմնականում ձկնորսության վրա, որոնք գետով բարձրանում են ձվադրման համար։ Երբ Լյուիսի և Քլարկի արշավախմբերը հատեցին Ժայռոտ լեռները և մտան Սնեյք գետի հովիտ, գերակշռող էթնիկական խմբերը նե-պերսե և շոշոններ հնդիկներն էին։ Եվրոպացիների հետ շփումից, որոնցից հնդկացիները որդեգրեցին ձի պահելը, մեծապես փոխեցին տեղի բնակչության կյանքը նույնիսկ հետազոտողներից և թանկարժեք մորթու համար այստեղ եկած որսորդներից (տրապերներից) առաջ։ 19-րդ դարի կեսերին, Սնեյք գետի մեծ մասի երկայնքով, անցնում է Օրեգոնի վերաբնակեցման ուղին՝ տանելով ավելի արևմուտք՝ դեպի Խաղաղ օվկիանոսի ափ։ Սնեյք գետի ավազանը ակտիվորեն բնակեցվել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին գետի երկայնքով կառուցվեցին երկաթուղիներ, զարգացավ նավագնացությունն ու հանքարդյունաբերությունը։ XIX դարի 90-ականներից Սնեյքի արագ հոսանքն օգտագործվել է էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Գետի վրա 15 ամբարտակների կառուցումը նպաստել է նավագնացության բարելավմանը և հարակից գյուղատնտեսական հողերի ոռոգմանը։
Հոսք
Սնեյք գետը սկիզբ է առնում Վայոմինգ նահանգի արևմուտքից, Յելոուսթոուն ազգային պարկի տարածքում, երեք փոքրիկ գետերի միախառնումից, այնուհետև հոսում է դեպի արևմուտք և հարավ՝ հոսելով Ջեքսոն լիճ։ Ակունքի բարձրությունը ծովի մակարդակից 2.721 մ բարձրության վրա է։ Առաջին 80 կմ-ի ընթացքում գետը հոսում է Ջեքսոն Հոլի հովտով` կտրելով տեղանքը Տիտոն լեռնաշղթայի և ամերիկյան մայրցամաքային ջրբաժանի միջև։ Այնուհետ գետը շրջվում է հյուսիս-արևելք և անցնում ձորով, որը կտրում է Սնեյք-Ռիվեր լեռնաշղթան։ այստեղ այն նախ ստանում է վտակներ, ինչպիսիք են Հոբեկը և Գրեյսը, նախքան Պալիսեյդս ջրամբարը մտնելը, որտեղ Սնեյքը ընդունում է Սոլթ վտակը։
Սնեյք գետը անցնելով Սնեյք -Ռիվեր սարահարթը, որը լայն ֆիզիկաաշխարհագրական շրջան է՝ Այդահոյի հարավում, ժայռոտ լեռների երկայնքով    ։ Ռեքսբուրգ քաղաքից հարավ-արևմուտք Սնեյքը ստանում է զգալի մեծ աջափնյա Հենրիս Ֆորկ վտակը և հետո կտրուկ շրջվելով դեպի հարավ՝ հոսում է Այդահո Ֆոլս քաղաքի մոտով և անցնում Ամերիկան Ֆոլս ջրամբարով, որտեղ ստանում է ձախափնյա Պորտնյոֆ վտակը։ Հետո գետը հոսում է արևմտյան ուղղությամբ, անցնում Հելլզի կիրճով, որտեղ գտնվում է Շոշոնի ջրվեժը, որը նախկինում համարվում էր սաղմոնի միգրացիաների վերին սահմանը  ։ Թուին ֆոլս քաղաքի մոտ Սնեյքը հասնում է իր ամենահարավային կետին, որից հետո գետը հոսում է դեպի հյուսիսարևմուտք   ։
Սնեյք գետը հոսում է Այդահոյի մայրաքաղաք Բոյսե քաղաքից 48 կմ հարավ, որից հետո շուտով թեքվում է հյուսիս, հենց այն վերևում, որտեղ ստանում է այնպիսի վտակներ, ինչպիսիք են Օվայհին և Բոյսեն։ Նույն տեղից՝ 320 կմ երկարությամբ, գետը կազմում է սահման Այդահո և Օրեգոն նահանգների միջև։ Սահմանն անցնում է Հելլսի կիրճով, որը կտրում է Սալմոն Ռիվեր և Բլու լեռները։ Հելս կիրճի ճանապարհի կեսին Սնեյք գետը աջ կողմից ստանում է իր ամենամեծ վտակը՝ Սաղմոն գետը, որից հետո կազմում է Այդահո-Վաշինգտոն սահմանի մի փոքր հատված։ Այստեղ գետը ստանում է Քլիրոութեր աջ վտակը, որի գետաբերանի մոտ գտնվում է Լյուիսթոն քաղաքը։ Կիրճից դուրս գալուց հետո գետը հոսում է Վաշինգտոն նահանգի արևելքում գտնվող Պալուս բլուրներով։ Սնեյքը միանում է Կոլումբիա գետին, Ուալուլայի ջրամբարում՝ Կոլումբիայի գետաբերանից 523 կմ հեռավորության վրա  ։
Ավազան
ԱՄՆ գետերից Սնեյքը իր երկարությամբ զբաղեցնում է 13-րդ տեղը ։ Գետի ավազանի մակերեսը կազմում է 280 000 կմ² և մեծությամբ 10-րդն է Հյուսիսային Ամերիկայի բոլոր գետերի մեջ և ընդգրկում է 6 նահանգների՝ Վայոմինգ, Այդահո, Նևադա, Յուտա, Օրեգոն և Վաշինգտոն մասերը։ Ավազանի մեծ մասը գտնվում է Այդահոյում՝ արևելքից Ժայռոտ լեռների և արևմուտքում Կոլումբիական սարավանդի միջև։ Սնեյք գետի ավազանը կազմում է ամբողջ Կոլումբիա գետի ավազանի մակերեսի մոտ 41% -ը։ Գետի ծախսը գետաբերանի մոտ կազմում է այդ նույն վայրում Կոլումբի գետի ծախսի 31 %-ը ։ Բացի այդ, երկու գետերի միախառնման ժամանակ Սնեյքի երկարությունը (1735 կմ) գերազանցում է Կոլումբիայի երկարությանը (1493 մ), իսկ Սնեյքի ավազանի մակերեսը մոտավորապես 4% -ով մեծ է Կոլումբիայի ավազանից՝ Սնեյքի խառնումից վեր ։
Գետի ջրհավաք ավազանի մեծ մասը բնութագրվում է չոր և նույնիսկ անապատային կլիմայով, որը սովորաբար ունենում է տարեկան 300 մմ-ից պակաս տեղումներ։ Այնուամենայնիվ, տեղումները մեծապես տատանվում են տեղից տեղ և ժամանակ առ ժամանակ։ Այսպիսով, Թվին Ֆոլս քաղաքում (քաղաք Այդահո), անձրևի տեսքով տեղացող տարեկան տեղումները կազմում են ընդամենը 235 մմ, իսկ ձյան տեսքով՝ 330 մմ ։ Ժայռոտ լեռներում՝ Ջեքսոն Հոլի վերին հովտում, տեղումները կազմում են ընդամենը 760 մմ, իսկ ձյան տեսքով՝ ավելի քան 6400 մմ ։ Ավազանի մեծ մասը ներկայացված է լայն չորային դաշտերով, բլուրներով և բարձր լեռներով։ Ջրհավաք ավազանում տեղակայված են Ելոուսթոուն ու Գրանդ Թիթոն ազգային պարկերը և Հելս Կանյոն ազգային հանգստյան գոտին և մի քանի այլ պահպանվող տարածքներ։
Սնեյք գետի ստորին և միջին հոսանքներում նրա ափերի երկայնքով ձգվող գյուղատնտեսական նշանակության հողերի մեծ մասը ոռոգվում են։ Գետի վրա կառուցվել է 15 ամբարտակ, որոնք օգտագործվում են ոռոգման, նավագնացության պայմանները բարելավելու, էլեկտրաէներգիա արտադրելու և գետի մակարդակը վերահսկելու համար։ Միևնույն ժամանակ, Հելս Կանյոնի ներքևի մասում գտնվող պատնեշների վրա կառուցված են ձկնուղիներ ։
Սնեյք գետի ավազանը սահմանակից է բազմաթիվ այլ ջրհավաք ավազանների, որոնց գետերն իրենց ջրերը տեղափոխում են Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսներ, ինչպես նաև ներքին հոսքի ավազաններ։ Հարավ-արևմուտքում ավազանը սահմանակից է Հարնի ներքին հոսքի փակ ավազանին։ Հարավում սահմանակից է Հումբոլդտ գետի և Մեծ Աղի լճի ջրհավաք ավազանին (Բաեր, Ջորդան և Վեբեր գետեր), իսկ հարավ-արևելքում՝ Գրին Ռիվեր գետի ավազանում (Կոլորադոյի վտակ)։ Արևելքում Սնեյքի ջրհավաք ավազանը սահմանակից է Բիհորն գետի ավազանին (Ելոուսթոուն գետի վտակ), իսկ հյուսիսում՝ Ջեֆերսոն գետի ավազանին (Միսուրիի վերին ավազան)։ Հոսքի մնացած մասում Սնեյք գետի ավազանը սահմանակից է Կոլումբիայի մի քանի վտակների ՝ հիմնականում Սպոկան (հյուսիսում) և Ջոն Դեյ (արևմուտքում) վտակներին։ Դրանցից Քլարկ Ֆորկը և Սպոկանը թափվում  են Կոլումբիայի մեջ Սնեյք գետից վերև, իսկ Ջոն Դեյը` Սնեյքից ներքև, Կոլումբիա գետի կիրճում ։
Սնեյք գետի ավազանում կան մի շարք լեռնաշղթաները, որոնցից ամենաբարձրը Գրանդ Տիտոն լեռն է, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից բարձր է 4.199 մետր, իսկ  ամենացածր կետը՝ ծովի մակարդակից 109 մ բարձրության վրա է՝ Սնեյք ու Կոլումբիա գետերի  միացման տեղում ։
Ջրի ծախս
Սնեյք գետի միջին ծախսը կազմում է 1553 մ³/վրկ. ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը 1963-ից 2000 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում գետի ծախսը գրանցել է Այս-Հարբոր ամբարտակի տակ գտնվող հիդրոլոգիական դիտակայանում։ Այդ ժամանակահատվածում ջրի ամենաբարձր միջին ծախսը գրանցվել է 1997 թվականին՝ կազմելով 2384 մ³/վրկ, իսկ ամենաքիչ ծախսը՝  1992 թվականին, որը կազմել է 770 մ³/վրկ ։ Ամենացածր միջին օրական հոսքը գրանցվել է 1979 թվականի փետրվարի 4-ին և կազմել ընդամենը 76 մ³/վրկ։ 1965 թվականի օգոստոսի 27-ին հոսքը ժամանակավորապես բացակայում էր Սառցե Հարբոր ջրամբարի փորձարկման պատճառով։ Ամենաբարձր միջին օրական ջրի ծախսը գրանցվել է 1974 թվականի հունիսի 19-ին և կազմել է 8800 մ³/վրկ։ Քլարքսթոնի մոտ գտնվող հիդրոլոգիական կայանը  գրանցել է Սնեյք գետի վրա ռեկորդային բարձր ծախս՝ 10 400 մ³/վրկ։ Առավել մեծ ծախս է գրանցվել 1894 թվականի հունիսին տեղի ունեցած ջրհեղեղների ժամանակ, որը կազմել է մոտ 11 600 մ³/վրկ։
Ջրի հոսքի չափումներ են կատարվում նաև այլ վայրերում՝ նրա ողջ հոսքի երկայնքով։ Այսպիսով, Ջեքսոն լճից վեր, Սնեյք գետի ծախսը կազմում է 25,1 մ³ / վրկ ։ Մինիդոկա քաղաքում, գետն ունի 222 մ³/վրկ հոսքի արագություն, մինչդեռ Բուլ քաղաքում ՝ ընդամենը 80 կմ ներքև, այդ ցուցանիշը կազմում է ընդամենը 139 մ³/վրկ, ինչը բացատրվում է ոռոգման համար ջրի օգտագործմամբ, ինչպես նաև ապարաշերտերում ջրի արտահոսքով ։ Միևնույն ժամանակ, Այդահոյի և Օրեգոնի սահմանին, Հելս կիրճի սկզբում, մի քանի խոշոր վտակների ընդունումից հետո, Սնեյքի ջրի մակարդակը բարձրանում է մինչև 503 մ³/վրկ ։ Հելս-Կանիոն ամբարտակի տարածքում գետի ծախսն ավելանում է մինչև 553 մ³/վրկ ։ Վաշինգտոն նահանգի Անատոն քաղաքում, Սնեյքի ամենամեծ վտակից՝ Սաղմոն գետից ներքև, ջրի միջին ծախսն արդեն կազմում է 979 մ³/վրկ է ։
Երկրաբանություն
Սնեյք գետը իր ծագմամբ պարտական է տեղանքի հարթ ռելիեֆի ձևերին և Բոնևիլյան ջրհեղեղին։
Բոնևիլյան ջրհեղեղը և Միզուլա լճի ջրհեղեղը գրեթե միաժամանակ են տեղի ունեցել։ Միզուլա լճի ջրհեղեղները, ըստ երկրաբանների վկայության, կրկնվել են ավելի քան 40 անգամ 15-ից 13 հազար տարի առաջ ընկած ժամանակահատվածում։ Դրանք առաջացել են Քլարկ-ֆոլկ գետի վրա բնական սառցե ամբարտակի ճեղքումից, որն առաջացել է սառցադաշտի առաջխաղացման արդյունքում՝ ձևավորված Միզուլա լճի վերի հոսանքում։ Պատնեշի ճեղքման հետևանքով հսկայական քանակությամբ ջուր է լցվել ներկայիս Վաշինգտոն նահանգի արևելյան մաս՝ հոսելով Սնեյք գետի ավազանի հյուսիսային ջրբաժանով՝ առաջացնելով խորը կիրճեր, որոնք հայտնի են Պալուս գետի կիրճեր անունով, որոնցից ամենամեծը, նույնպես իր ծագմամբ պարտական է Միզուլայի ջրհեղեղներին։ Միզուլայի և Բոնևիլի ջրհեղեղները նույնպես նպաստել են Կոլումբիա գետի կիրճի խորացմանն ու ընդլայնմանը, որի միջով գետը ճեղքում է Կասկադյան լեռները և շտապում ուղիղ դեպի Խաղաղ օվկիանոս ։
Բոնևիլյան ջրհեղեղն ավելի փոքր մասշտաբի է եղել, սակայն այն բերել է հսկայական քանակությամբ նստվածք, որը կուտակվելով ներկայիս Այդահոյի հարավում, ձևավորել է Սնեյք գետի միջին հոսանքը։ Ջրհեղեղը տեղի է ունեցել մոտ 14,5 հազար տարի առաջ և կապված է հսկայական Բոնևիլ լճի պատռվածքի հետ, որը ձևավորվել է Մեծ ավազանում վերջին սառցե դարաշրջանի ընթացքում, որից հետո ջուրը հոսել է Պորտնյոֆ գետից դեպի Սնեյք գետի ավազան։ Այստեղ բարձր ջրաթափանց ապարների առկայությունը հանգեցրել է Լեյք գետի ջրատար ավազանի ձևավորմանը, որն ամենամեծերից մեկն է ԱՄՆ-ում։ Բազմաթիվ գետեր, որոնք հոսում են սարահարթի հյուսիսային կողմից, անցնում են գետնի տակ՝ Սնեյք գետ հոսելու փոխարեն։ Այս գետերի խումբը և նրանց ավազանը հայտնի են «Այդահոյի կորած գետեր» անվանումով ։ Ջրատար շերտը, որն ընդգրկում է մոտ 26000 կմ² տարածք և ունի մինչև 400 մ շերտի հաստություն, պարունակում է մոտ 120 կմ³ ջուր ։ Միևնույն ժամանակ, Սնեյք գետի ավազանում «կորցրած» ջրի մեծ մասը վերադառնում է գետ՝ ջրատարի արևմտյան ծայրամասում՝ բազմաթիվ արտեզյան աղբյուրների տեսքով ։ Հելս կիրճը զգալիորեն ընդարձակվել է Բոնևիլյան ջրհեղեղների հետևանքով, բայց չի խորացել ։
Անվանում
Կանադացի առաջագնաց պիոներ Դեյվիդ Թոմփսոնը, ով 1800 թվականին գետի վերին հոսանքից իջավ  դեպի գետաբերան, գետի հնդկական անվանումը գրանցեց որպես Shawpatin։ 1805 թվականի Լյուիսի և Քլարկի արշավախմբի անդամները գետն անվանեցին «Լյուիս» կամ «Լյուիս Ֆորք»՝ ի պատիվ Մերիվեզեր Լյուիսի, ով առաջինն էր արշավախմբի անդամներից, որ տեսավ գետը ։ Նրանք նաև նշել են, որ տեղի հնդկական ցեղերը (Շոշոնները) գետը անվանել են Ki-moo-e-nim կամ Yam-pah-pa այն խոտի անունով, որն աճում է ամենուր նրա ափերի երկայնքով ։ Հետագայում գետի ավազանի հետազոտողները, որոնցից շատերը նախկինում մասնակցել են Լյուիսի և Քլարկի արշավախմբին, օգտագործում են ևս մի քանի անուններ՝ «Խենթ», «Շոշոնի» (ցեղախմբի անունով) և  «Սեպտին» ։ Ի վերջո, գետին ամրագրվեց անգլերեն «Snake» անունը, որը թարգմանաբար կոչվում է օձ։
Առաջին մարդիկ
Մարդիկ բնակվել են Սնեյք գետի ափերին վերջին 11000 տարիների ընթացքում։ Նրա հովտի արևելյան մասում կան ապացույցներ, որոնք վկայում են այստեղ Clovis, Folsom և Plano մշակույթների առկայության մասին, որոնք թվագրվում են մոտ 10 հազար տարի առաջ։ Առաջին առևտրականներն ու հետախույզները նշել են Սնեյք գետի ավազանում տարածաշրջանային առևտրային կետերի առկայության մասին։ Հետագա հնագիտական ​​պեղումները ցույց են տվել, որ այդ շուկաներից մի քանիսը բավականին հին են։ Այսպիսով, շուկան, որը գտնվում է ժամանակակից Ուիզեր քաղաքի տարածքում, գոյություն ուներ արդեն մոտ 4,5 հազար տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ Ֆրեմոնտի մշակույթը նպաստել է Շոշոնի ցեղախմբի պատմական ձևավորմանը, բայց դա հաստատապես հայտնի չէ։ Ձիերը լայն տարածում գտան տեղացի հնդկացիների շրջանում մոտ 1700 թվականին և բավականին ուժեղ ազդեցին շոշոնների և հյուսիսային պայուտների մշակույթի վրա ։ Գետի ստորին հոսանքում ՝ Վաշինգտոն նահանգում, կան մի քանի հետաքրքիր հնագիտական ​​վայրեր։ Դրանցից ամենահայտնի և հնագույններից մեկը Մարմս քարանձավն է, որը հեղեղվել է 1968 թվականին, Հերբերտ Ուեսթի ջրամբարի ստեղծումից հետո ։
Սնեյք գետի ավազանի մեծ մասը բնակեցված է եղել հիմնական երկու էթնիկ խմբերով։ Նե- պերսե ցեղախմբի բնակատեղը  ձգվում էր հարավ-արևելյան Կոլումբիայի սարահարթից մինչև Հյուսիսային Օրեգոն և Արևմտյան Այդահո, իսկ շոշոնները բնակվում էին Սնեյք գետի սարահարթում ինչպես Շոշոն ջրվեժի վերևում, այնպես էլ ներքևում։ Հնդկացիների ապրելակերպը բավականին բազմազան էր։ Շոշոնի ջրվեժից ներքև ապրող հնդիկների տնտեսական ակտիվությունը հիմնված էր հիմնականում սաղմոնի ձկնորսության վրա, որոնք  հսկայական քանակությամբ լողում էին գետն ի վեր ՝ ձվադրման համար։ Սաղմոնը կյանքի ողնաշարն էր ջրվեժից ներքև գտնվող հնդկացի ցեղերի մեծ մասի համար։ Կյանքը ջրվեժից վերև զգալի տարբերվում էր։ Սնեյք գետի սարահարթը կազմում է սակավաթիվ համեմատաբար հեշտ անցումներից մեկը Ժայռոտ լեռների հիմնական լեռնաշղթայի վրայով ՝ հարյուրավոր կիլոմետրանոց հատվածով, ինչը հեշտացնում էր լեռների երկու կողմերում ապրող ցեղերի փոխհարաբերությունները։ Սա իր հերթին նպաստում էր շոշոնների տնտեսական գործունեությանը ՝ հիմնված է առևտրի վրա։
Ըստ լեգենդի՝ նե-պերսե ցեղախումբը սկզբնապես բնակվել է Սնեյքի ստորին վտակներից մեկի՝ Քլիրուոթեր գետի հովտում։ Այս գետի երկայնքով կային 26 նե-պերսեների բնակավայրեր, ևս 11-ը գտնվում էին Սնեյք գետի վրա՝ նրա գետաբերանի և Քլիրուոթեր գետի միջև։ Մի քանի գյուղ կային նաև Սալմոն, Գրանդ Ռոնդ և Տուկանոն գետերի վրա, ինչպես նաև Հիլս կիրճի ստորին հատվածում։ Այդ ժամանակներում  անցնող սաղմոնի թիվը տարեկան գնահատվում էր չորս միլիոն։ Ի տարբերություն Սնեյքի ավազանի հարավ-արևելքում ապրող շատ ցեղերի, նե-պերսերը նստակյաց էին և ապրում էին մշտական ​​բնակավայրերում։ Նրանք առևտրային հարաբերություններ էին պահպանում Սալիշների և Կոլումբիա գետի մեջտեղում ապրող ցեղերի հետ։ Միևնույն ժամանակ, նրանք թշնամիներ էին շոշոնների և այլ ցեղերի, որոնք ապրում էին Սնեյք գետի ավազանի վերին մասում ։
Շոշոնները բնութագրվում են որպես քոչվոր ցեղեր, ովքեր որդեգրել են իրենց մշակույթը ավելի վաղ Բիթերրութ էթնիկ խմբից՝ գաղթած Մեծ Ավազան սարահարթից, Օվայհի գետի հովտով հյուսիս։ 18-րդ դարում Շոշոնների տարածքը տարածվում էր Սնեյք գետի սարահարթից ավելի արևելք, մինչև Միսսուրիի վերին ավազանը և ավելի հյուսիս՝ դեպի Կանադա ։ Ջրծաղիկի համաճարակը, որը տարածվել էր եվրոպացիների կողմից, ոչնչացրեց շոշոնների մեծ մասին, Ժայռոտ լեռներից արևելք, բայց նրանք շարունակում էին վերահսկել Սնեյք գետի ավազանը։ Այնուամենայնիվ, ժամանակի ընթացքում Շոշոների մշակույթը իրականում միաձուլվեց Հյուսիսային Պայուտի և Բաննոքի մշակույթի հետ, որոնք համապատասխանաբար գալիս էին Մեծ Ավազանից և Հիլս կիրճից։ Բաննոքիներն իրենց հետ բերեցին բիզոններ որսալու հմտությունները, ինչպես նաև եվրոպացիներից ձեռք բերած ձիերը, որոնք մեծապես փոխեցին շոշոններ կենսակերպը ։
Հետազոտողներ
1804-06-ի Լյուիսի և Քլարկի արշավախումբը առաջին ամերիկյան արշավախումբն էր, որն անցավ Ժայռոտ լեռները և իջավ Սնեյք և Կոլումբիա գետերով դեպի Խաղաղ օվկիանոս ։ Ինքը՝ Լյուիսը, հավանաբար առաջին մարդն էր, ով տեսավ Սնեյք գետի ավազանը 1805 թվականի օգոստոսի 12-ին, արշավախմբի մնացած մասնակիցներից մի քանի օր առաջ։ Շարժվելով ավելի հյուսիս՝ Լյուիսն ու Քլարկն անցան Քլիրուոթեր և Լոչսա գետերի միջով, այնուհետև իջան Սնեյք գետի ստորին հոսանքը և մտան Կոլումբիա գետը։
Հետագա արշավախմբերը սկսեցին ուսումնասիրել Սնեյք գետը և նրա հիմնական վտակները դեռևս 1806 թվականին՝ Լյուիսի և Քլարկի վերադարձից անմիջապես հետո։ Առաջին նման հետազոտողը Ջոն Օդվեյն էր, ով ուսումնասիրեց Սաղմոն գետի ստորին հոսանքը 1806 թվականին։ Ջոն Քուլթերն առաջին եվրոպացին էր, ով տեսավ Սնեյք գետի ակունքները ։ 1810 թվականին Էնդրյու Հենրին և մի խումբ տրապերներ (մորթիների առքուվաճառքով զբաղվող որսորդներ) բացեցին Հենրի Ֆորք վտակը, որը կոչվեց նրա անունով։ 1811 թվականին Դոնալդ Մաքենզին քայլեց Սնեյք գետի ստորին հատվածով; Հետագայում գետի ավազանի հետազոտողները՝ Օլսոն Փրայս Հանթ, Ռեմսի Քրուքս, Ֆրանցիսկո Պայել, Ջոն Գրեյ, Թիերի Գոդին և շատ ուրիշներ 1830-ականներից հետո։ Այս մարդկանցից շատերը Լյուիսի և Քլարքի արշավախմբի անդամներ էին, ովքեր վերադարձան այստեղ՝ քարտեզագրելու և ավելի մանրամասն ուսումնասիրելու որոշակի տարածք։ Տրապերները եկան հետախուզելու կուղբերով հարուստ վայրեր։ Բայց ամերիկացի տրապերներից առաջ անցան «Հուդզոնի ծոց» բրիտանական ընկերությունը, որը սկսեց կանադացի տրապերներ ուղարկել այստեղ 1819 թվականին։ Նրանց հանձնարարվել էր հնարավորինս շատ կուղբ բռնել, ինչը հանգեցրեց Սնեյք գետի ավազանում այս տեսակի գրեթե ամբողջական ոչնչացմանը։ Փաստարկը պարզ էր. «եթե կուղբերը չլինեն, ամերիկացիները այստեղ գալու պատճառ չէին ունենա» ։ «Հուդզոնի ծոց» ընկերության վերջնական նպատակն էր իրավունքներ ձեռք բերել Օրեգոնի ողջ տարածքի վրա, որն ընդգրկում էր ներկայիս ամերիկյան Վաշինգտոն, Օրեգոն և Այդահո նահանգների տարածքները, ինչպես նաև Մոնտանայի և Վայոմինգի որոշ մասեր ։ Այնուամենայնիվ այդ տարածքը միացվեց ԱՄՆ-ին։
Վերաբնակիչներ
19-րդ դարի կեսերին դրվեց այսպես կոչված Օրեգոնի արահետը, որի մի զգալի մասն անցնում էր Սնեյք գետով։ Արահետը հատում էր գետը ներկայիս Օրեգոն նահանգի, Օնտարիո քաղաքի մոտ, որտեղ հետագայում ստեղծվեց լաստանավային անցում։ Սնեյք գետի մեկ այլ անցում կառուցվել է հոսանքին ի վեր՝ «Երեք կղզիների խաչմերուկ» կոչվող վայրում ՝ Բոյսե գետի գետաբերանի մոտ։ Գետի այս վայրում կային երեք կղզիներ (այստեղից էլ՝ անվանումը), որոնք Սնեյքին բաժանել են  չորս ճյուղերի, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ մոտ 60 մ լայնություն։ Որոշ վերաբնակիչներ շրջանցում էին Սնեյքին գետի արևմտյան կողմով և հատում այն Ֆորտ Բոյսեի մոտ, Հելս կիրճում, որտեղ խոտի և ջրի առկայությունն ավելի լավ էր ապահովված։ Ավելի ուշ գետի վրա սկսել են գործել մի քանի լաստանավային անցումներ ։
Նորագույն պատմություն
1974 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ամերիկացի կասկադյոր Էվել Նայվելը Skycycle X-2 հրթիռային մոտոցիկլետով փորձել է ցատկել գետի կիրճի վրայով։ Կասկադյորն անհաջող է անցել պարաշյուտի թերության պատճառով, սակայն Նայվելին ոչինչ չի եղել, միայն քիթն է ջարդվել։ 2016 թվականի սեպտեմբերին այդ թռիչքը հաջողությամբ իրականացրել է կասկադյոր Էդդի Բրաունը ։
Աղտոտում
Գյուղացիական տնտեսություններից և ագարակներից առաջացած գյուղատնտեսական հոսքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել գետի էկոլոգիայի վրա, ողջ 20-րդ դարում։ Արդեն գետի վրա ոռոգման համար օգտագործվող առաջին ամբարտակների կառուցումից հետո, գետի երկայնքով ձգվող մի քանի մղոն լայնությամբ ձգվող շերտը վերածվեց դաշտերի կամ արոտավայրերի, և գյուղատնտեսական հոսքերը սկսեցին աղտոտել Սնեյք գետը։ Մի քանի անասնագլուխ ունեցող ֆերմաներից արտահոսքը նույնպես թափվում էր Սնեյք գետ, մինչև որ դա արգելող օրենք ընդունվեց ։ Պարարտանյութերը, գոմաղբը և այլ քիմիական աղտոտիչները կտրուկ մեծացնում են ֆոսֆորի, ազոտի և ֆեկալային էնտերոբակտերիաների քանակը։ Ջրի ցածր մակարդակի ժամանակ ջրի ծաղկումը բավականին տարածված է գետի հանգիստ հատվածներում, ինչը հանգեցնում է թթվածնի մակարդակի նվազմանը ։
Վտակներ
Սնեյք գետի հիմնական վտակների ցանկը ակունքից-գետաբերան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
.org
.org - վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեն՝ ոչ կոմերցիոն կազմակերպությունների համար, այժմ օգտագործվում է առանց սահմանափակման։
Արտաքին հղումներ
org
Ատլա (գյուղ, Լյումանդա շրջան)
Ատլա (Atla), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լյումանդա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լյումանդա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր․ Երկրաբանություն և աշխարհագրություն
ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր․ Երկրաբանություն և աշխարհագրություն, ընդգրկված է Հայաստանի բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական և թեկնածուական ատենախոսությունների հիմնական արդյունքների և դրույթների հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակությունների ցուցակում։
Աղբյուր
Կատեգորիա:ԵՊՀ գիտական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
.edu
.edu - վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեն՝ կրթական կազմակերպությունների համար։
Դոմենը գրանցվել է 1985 թ.-ին։
Արտաքին հղումներ
edu
Աթեր
Աթեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում, Վան քաղաքից մոտ 36 կմ հյուսիս, Վանա լճի արևելյան ափին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պոյմիշչե
Պոյմիշչե (Поймище), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Իոնովկա (գյուղ, Բոգորոդսկի շրջան)
Իոնովկա (Ионовка), գյուղ Ռուսաստանի, Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Գծանավ
Գծանավը մեծ զինված ռազմանավ է հիմնականում հրետանային կարողությամբ, բարձր տրամաչափի հրետանոթներով։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբներին գծանավերը ամենահզոր ռամանավերն էին և դրանք եղանակ էին ստեղծում ռազմական նավատորմ ունեցող տերությունների զորքի կազմում։
Գծանավ բառացի նշանակում է նավ գծի վրա և գալիս է միջնադարից, երբ նավերը պատրասվում էին փայտից ։
Սավարեն
Սավարեն(savarin), հրուշակեն որը ունի օձր ձև։ Ֆրանսերեն տարբերակը՝ բաբի(бабы)։ Անվանվել է ի պատիվ ֆրանսիայի դատավորի։
Գծանավ
Գծանավերը եղել են նավատորմերի խորհրդանիշերը երկար տարիներ և այն գլխավոր դերակատարում է ունեցել ճակատամարտերում ։ Գծանավերի արտադրության գլխավոր մրցավազքը Եվրոպայում սկսվել է 1890-ական թվականներից և իր գագաթնակետին հասել 1905 թվականի Ցուսիմայի ճակատամարտում , որի արդյունքը հիմնականում ազդեց HMS Dreadnought գծանավի ստեղծման վրա  :Dreadnought գծանավը հեղափոխեց գծանավերի պատմությունը։ Արդեն գծանավերը արտադրվում էին հիմնականում երկաթից
Սավարեն
Տորթ է ծածկված ծիրանի ջեմով, օշարակով, կարմիր գինիով, համեմունքներով և փայլով, լցոնված է թարմ մրգով։ Հաճախ մատուցվում է հարած սերուցքով։
Գծանավ
1920-ականներին 1930-ականներին կնքվեցին մի շարք ռազմածովային պայմանագրեր, որոնցով սահմանափակվեցին գծանավերի քանակը, սակայն տեխնիկական նորամուծությունները շարունակվեցին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացծքում գծանավերի դերը փոքրացավ, իրենց տեղը զիջելով օդային զենքերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նավի տեսակներ
Սավարեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աղանդեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Դեյլ Կրովեր
Սկավառակագրություն
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
Melvins-ի կազմում
Կատեգորիա:1967 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 23 ծնունդներ
Վարվարովկա (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
Վարվարովկա (Варварівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վարվարովկա գյուղում բնակվում էր 418 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,15 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 363,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
21-րդ դար (հանդես)
21-րդ ԴԱՐ, վերլուծական հանդես, հրապարակում է վերլուծական բնույթի հոդվածներ, որոնցում առաջնային են Հայաստանի հիմնախնդիրների վերաբերյալ թեմաները։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
.biz
.biz, վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեն՝ կոմերցիոն կազմակերպությունների համար։
Դոմենը գրանցվել է 2001 թվականին՝ .com դոմենը բեռնաթափելու համար։ Ընդհանուր առմամբ այս դոմենի խնդիրն է վերացնել դոմենների դեֆիցիտը .com, .net, .org դոմենային տարածքներում։
Արտաքին հղումներ
biz
Գիլդիական դպրոցներ
Գիլդիական դպրոցներ, տարրական դպրոցներ, որ ստեղծվել են XIII — XIV դարերում, Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքներում, վաճառականների միավորման՝ գիլդիաների կողմից։ Մինչ այդ գոյություն ունեցող եկեղեցական դպրոցները, որտեղ գլխավոր ուշադրությունը դարձվում էր դավանաբանության և եկեղեցական երաժշտության դասավանդմանը, չէին բավարարում ձևավորվող վաճառականությանը։ Գիլդիական դպրոցներում կարևոր տեղ էր հատկացված մայրենի լեզվի և թվաբանության դասավանդմանը, որոշ բարձր տիպի գիլդիական դպրոցներում անցնում էին նաև քերականություն, երկրաչափություն, ճարտասանության տարրեր։ Գիլդիական դպրոցները վճարովի էին, սովորում էին ունևորների երեխաները։ XV—XVI դարերում, գիլդիաների թուլացումից հետո, գիլդիական դպրոցներն անցան քաղաքային վարչությունների տնօրինությանը։
Կատեգորիա:Մանկավարժության պատմություն
Իորգինովո
Իորգինովո (Иоргиново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (3501-3600)
Աստերոիդների ցանկ (3401-3500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (3601-3700)
Կարավանք (Բաբերդի գավառ)
Կարավանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Կարավանքն ուներ 1079 և 1818 թվականներին կառուցված եկեղեցիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ամալի Մատերնա
Կարիերա
Օպերայում իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը Մատերնան սկսել է 1865 թվականին, Գրացի Թալիա թատրոնում։ Հետո նա ամուսնացել է դերասան Կառլ Ֆրիդրիխի հետ և նրա հետ Վիեննայի մոտ գտնվող արվարձանների թատրոններում և Վիեննայի Կարլի թատրոնում մասնակցել է օպերետների բեմադրությունների։ Վիեննայի պետական օպերայում իր իր դեբյուտն է նշել 1869 թվականին` L'Africaine օպերայում երգելով Սելիկայի դերը։ Լայնորեն ընդունվելով` Մատերնան հաջորդ 25 տարիների ընթացքում պարբերաբար հանդես է եկել Վիեննայում։ Նրա նշանակալի դերերից են 1874 թվականին Աիդա օպերայի առաջին բեմադրության մեջ Ամներիսի դերը և Կարլ Գոլդմարկի Die Königin von Saba օպերայում գլխավոր դերը (1875 թվական, մարտի 10)։
Մատերնան ամենալայն ընդունելություն է գտել Վագների օպերաներում իր խաղացած դերերի համար։ Նա կատարել է Բրունհիլդայի դերը Նիբելունգի մատանին օպերայի 1876 թվականին բայրոյթյան բեմադրությունում, Վիեննայում մասնակցել է նաև Վալկիրիայի (1877) և Զիգֆրիդ (1878) օպերաների պրեմիերաներին, ինչպես նաև` Նիբելունգի մատանին օպերայի բեռլինյան առաջնախաղին (1881)։ 1882 թվականին նա Բայրոյթում Քանդրիի դերն է մարմնավորել Պարսիֆալ օպերայում` կրկնելով այս դերն ամեն տարի մինչև 1891 թվականը։
1884 թվականին Մատերնան Հերման Վինկելմաննի ու Էմիլ Սկարիայի հետ ճամփորդել է դեպի ԱՄՆ։ 1885 թվականի հունվարի 5-ին Մետրոպոլիտեն օպերայում իր դեբյուտն է նշել` Տանհոյզեր օպերայում խաղալով Էլիզաբեթի դերը։ Այս թատրոնում նրա խաղացած այլ դերերից են Վալենտինայի դերը Հուգենոտներ օպերայում, Ռաքելի դերը La juive-ում և Բրունհիլդայի դերը Վալկիրայում։ The New York Times-ի հեղինակը գրելով երգչուհու մասին` նրա Բրունհիլդայի դերը բնութագրել է որպես «համաշխարհային հռչակ բերող դեր` նրա խորը զգացմունքներով, արտահայտիչ երանգներով և մոգական արտաքինով...» :
Երգչուհին Վիեննա է վերադարձել 1885 թվականին և հաջորդ ինը տարիների ընթացքում հանդես է եկել մի շարք բեմադրություններում։ Նրա վերջին բեմադրությունը Վիեննայում եղել է 1894 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Աշխատանքից հեռանալուց հետո նա երգեցողություն է դասավանդել Վիեննայում, որտեղ իր վերջին հանրային ելույթն է ունեցել 1913 թվականին` Քանդրիի դերը երգելով Վագների ծննդյան օրվա հիշատակի միջոցառմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Օպերային սոպրանոներ Կատեգորիա:Օպերային երգչուհիներ
Էկտոր Կաստրո
Էկտոր Կաստրո (Héctor Castro, ), ուրուգվացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ։
13 տարեկանում էլեկտրական սղոցից վնասվածք է ստացել և զրկվել աջ ձեռքի թաթից։ Այդ պատճառով ստացել է միձեռանի (El manco) մականունը ։
Կարիերա և մրցանակներ
1928 թվականի օլիմպիական չեմպիոն։ 1930 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության չեմպիոն ։ Կաստրոն առանց ձեռքի ֆուտբոլի աշխարհի միակ չեմպիոնն է։ Աշխարհի առաջնություններում Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի առաջին գոլի հեղինակն է։ Հարավային Ամերիկայի կրկնակի չեմպիոն։ Որպես խաղացող 3 անգամ դարձել է Ուրուգվայի չեմպիոն։
Հանդես է եկել ուրուգվայական «Նասիոնալ» և արգենտինական «Էստուդիանտես» ակումբներում։
Ֆուտբոլիստի կարիերայի ավարտից հետո անցել է մարզչական աշխատանքի։ Նրա մարզչական ղեկավարությամբ «Նասիոնալ» ակումբը 5 անգամ դարձել է Ուրուգվայի չեմպիոն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1904 ծնունդներ Կատեգորիա:1960 մահեր Կատեգորիա:Նոյեմբերի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 15 մահեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Ատռա (գյուղ, Պալուպեռա շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 47 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պալուպեռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վուե (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Վուե (Vouhé), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Ռոշֆորի շրջանում։ Մտնում է Սյուրժեր կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17482։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 649 մարդ։
Բորովայա (այլ կիրառումներ)
Բորովայա, կարող է վերաբերել՝
Վուե (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
MacOS Catalina
macOS Catalina, օպերացիոն համակարգ նախատեսված անհատական համակարգիչների և սերվերների համար, որը մշակվել է Apple ընկերության կողմից։ Այս տարբերակը համարվում է թվով 16-րդ տարբերակը և ցուցադրվել է 2019 թվականի հուլիսի 3-ին WWDC 2019-ի ժամանակ ։
Անվանում
Օպերացիոն համակարգը անվանվել է ընկերության կողմից ավանդական տարբերակով՝ խոշոր աշխարհագրական տարածքի պատվին։ Այս տարբերակը իր անունը ստացել է Խաղաղ օվկիանոսում տեղակայված Սանտա Կատալինա կղզու պատվին։
Աջակցվող համակարգիչներ
macOS Catalina օպերացիոն համակարգը հասանելի է հետևյալ սարքերի համար․
.gov
.gov՝ վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեն՝ ԱՄՆ-ի կառավարական կազմակերպությունների համար։
Դոմենը գրանցվել է 1985 թ.-ին։
Արտաքին հղումներ
gov
Toppdomän
Պոյվայ (գյուղ, Զավյալովսկի շրջան)
Պոյվայ (Пойвай), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բաքվի հայկական տպագրություն
Բաքվի հայկական տպագրություն, առաջին տպարանը հիմնել է Մարդասիրական ընկերությունը, 1870 թվականին ։
Պատմություն
Իր գործունեության 13 տարվա ընթացքում տպարանը հրատարակել է 20-ից ավելի գրքեր, Բաքվի հայկական թատրոնի խմբի կազմը (1928) Բաքվի հայկական տպագրության հրատարակություններից որոնցից նշանավոր են «Հնդկացւոյ անցքը անմարդաբնակ կղզիներում» թարգմանական վիպակը, «Սոխակ Հայաստանի» երգարանի 4 պրակները, Գոշի, Օլիմպիանոսի և Եզոպոսի առակները, Մարդասիրական ընկերության հաշվետվությունները։
1877-1878 թվականներին այստեղ է տպագրվել Խորեն Ստեփանեի «Հայկական աշխարհ» պարբերականը։ 1874 թվականից գործել են «Մալաֆյանցի և ընկերներ», 1876 թվականից՝ Ա․ Ղասաբյանցի տպարանները։
1885 թվականից մինչև դարավերջ բացվել են «Արոր», Ա․ Տեր-Հովհաննիսյանցի, Հ․ Դյուլբասարյանի, Ս․ Շահբաղյանի, Ղազարյան եղբայրների տպարանները («Արոր»-ը և Շահբաղյանի տպարանը գործել են մինչև 1920 թվականը)։ 20-րդ դարի սկզբներին ավելացան Ն․ Երևանցյանի, Ս․ Անտոնյանցի, Ա․ Թառայանի, Լ․ Միրզոյանի, Կ․ Խատիսյանի, «Արծվաբերդ», «Արամազդ», Կարապետյան եղբայրների տպարանները։
Բաքվում գործող մի շարք բազմալեզու տպարաններում ռուսերեն, վրացերեն, ադրբեջաներեն հրատարակությունների հետ տպագրվել են նաև հայերեն գրքեր ու պարբերականներ։ Այդպիսիններից էին Մ․ Վոլչկինի տպարանը 19-րդ դարի վերջերին (ուր տպագրվել են Ս․ Հայկունու «Րաֆֆիի «Կայծերը», 1884 և այլ գրքեր) և 20-րդ դարի սկզբներից գործող բոլշևիկյան ընդհատակյա «Նինա», ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի, Տարաևի և Միրզոյանի, Շեյդերովի, Ելեկանցովայի, «Տրուդ», Բաքվի քաղաքապետարանի, «Տրուժեննիկ» տպարանները։ Առանձնապես հայերեն շատ տպագիր արտադրանք է տվել «Баку» («Բաքու») ռուսերեն թերթի տպարանը։
Բաքվում լույս տեսած հայերեն գրքերի թիվը հարյուրների է հասնում։ 20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակներում հրատարակվել են շուրջ 60, իսկ հեղափոխությունից հետո՝ 30 անուն պարբերական։ Սովետական իշխանության տարիներին Բաքվում հայերեն թերթերն ու այլ պարբերականները լույս են ընծայվում «Կոմունիստ» հրատարակության, իսկ գրքերը՝ Ադրբեջանի պետական հրատարակչության (Ազերնեշր) տպարաններում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանահայ կրթություն Կատեգորիա:Հայերը Բաքվում Կատեգորիա:Ադրբեջանահայ մամուլ Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
(4878) Ջիլլհատտոն
(4878) Ջիլլհատտոն (Gilhutton), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1968 թվականի հուլիսի 18-ին Կառլոս Տոռեսի և Ս. Կոֆրեի կողմից Սեռո Էլ Ռոբլեում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,289595 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9379 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6413 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1265,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,284489 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1968 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլոս Տոռեսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ս. Կոֆրեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գլոբուս Ազգային անվտանգություն
Գլոբուս Ազգային անվտանգություն, հայկական հանդես, հոդվածները նվիրված են Հայաստանի և հայության ռազմաքաղաքական, տեղեկատվական, քաղաքակրթական ու հոգևոր անվտանգության խնդիրներին, հայկական համայնքի կազմակերպչական, անվտանգության հիմնահարցերին։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Արբաթ
Արբաթ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանում, Մասիս քաղաքից մոտ 7 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 27 կմ հեռավորության վրա։
Ընդհանուր տեղեկություն
Գյուղի մակերեսը՝ 304 կմ2 է, բնակչությունը՝ 1801։ Նախկինում ունեցել է նաև Արբադ, Արպատ անվանումները։ Գյուղն ունի դպրոց, հիվանդանոց, գրադարան։
Կլիմա
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 850 մ բարձրության վրա։ Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -30-ից -50 °C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Արբաթի մշտական բնակչությունը կազմել է 2058, առկա բնակչությունը` 1946 մարդ ։ Նախկինում եղել է ադրբեջանաբնակ ։ Ներկայիս հայ բնակիչների նախնիների մի մասը 1828-1829 թթ. գաղթել է Պարսկահայաստանի Մակու և Սալմաստ գավառներից։
Արբաթի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Ըստ 2005 թ.-ի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքի բնակչությունը կազմում է 1538 մարդ, որից 48% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 52%։ Մինչաշխատունակ տարիքի բնակչությունը կազմում է 30%, աշխատունակ տարիքի ներկայացուցիչները՝ 56%, հետաշխատունակները՝ 14%։ Գյուղն ունի 493 տնտեսություն։ Ազգային կազմը միատարր չէ, այստեղ ապրում են նաև եզդիներ։
Տնտեսություն
Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 250 հա։ Վարելահողերը զբաղեցնում են վերջիններիս մոտ 90%։ Կան նաև խաղողի և պտղատու այգիներ՝ 1,5 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր
Բանեն
Բանեն (Baneins), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։
INSEE կոդը՝ 01028։
Աշխարհագրական դիրք
Կոմունան գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 40 կմ հյուսիս Լիոնից, 28 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսայից ։
Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 572 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
9 (մուլտֆիլմ, 2005)
«9», ֆանտաստիկ ժանրի կարճամետրաժ համակարգչային անիմացիոն ֆիլմ, որի ռեժիսորը Շեյն Էքերն է։ Ֆիլմի ժանրը քննադատների կողմից բնորոշվել է որպես սթիթ, որն առաջին անգամ ցուցադրվել է 2005 թվականին։ Մուլտֆիլմը հիմք է ծառայել «9» լիամետրաժ ֆիլմի համար, որի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2009 թվականի օգոստոսի 19-ին։
Սյուժե
Զուգահեռ իրականության կողմից ավերված հետապոկալիպտիկ աշխարհում լաթե «կենդանի» տիկնիկների վերջին ներկայացուցիչները ողջ մնալու համար պայքարում են մեխանիկական գիտակից կենդանիների դեմ, որոնք հարձակվում են տիկնիկների վրա և գողանում նրանց «հոգիները» գաղտնի գտածոյի օգնությամբ։ «9» անունով գլխավոր հերոսն ազատում է զոհված ցեղակիցների «հոգիները»` սպանելով կենդանիներից մեկին և տիրելով նրա գտածոյին։ Տիկնիկներն իրար հետ շփվում են ժեստերով, քանի որ չեն կարողանում խոսել։
Մրցանակներ և առաջադրումներ
Մրցանակներ
Առաջադրում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:2005 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում
Բելառուսն օլիմպիական խաղերում
Բելառուսն օլիմպիական խաղերում սկսեց մասնակցել 1952 թվականի ամառվանից Ֆինլանդիայում՝ Հելսինկիում ։
Սովետական Միության փլուզումից հետո (1991) մյուս 14 պետություններից 4-ի հետ մասնակցեց 1992 թվականի օլիմպիակն խաղերին, որ անցկացվում էր Ֆրանսիայում։ Ավելի ուշ՝ 1992 թվականին մասնակցեց նաև ամառային օլիմպիական խաղերին Բարսելոնայում։ Երկու տարի անց Բելառուսը առաջին անգամ 1994 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում մասնակցեց որպես որպես անկախ պետություն Նորվեգիայում ։ 1952-2014 թվականների Բելառուսի մարզիկները մարզիկները Խորհրդային Միության կամ անկախ Բելառուսի կազմում վաստակել են 240 մեսալ ։
Խորհրդային միություն
Խորհրդային Միությունից մարզիկներ սկսեցին մասնակցել օլիմպիական խաղերին 1952 թվականից՝ հաղթելով 194 ընդհանուր մեդալ ձմեռային խաղերում։ և 1010 մեդալ ամառային խաղերում. ընդհանուր 1204 մեդալ։ Այդ մեդալներից 473-ը ոսկի էին, 376-ը՝ արծաթ ւ 355-ը բրոնզ ։ Բելառուսական մեդալների հավաքածուն սկսվեց Միխայիլ Կրիվոնոսովից, ով արծաթե մեդալ հաղթեց 1956 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում Ավստրալիայում՝ Մելբուրնում ։
1996, Ատլանտա
Բելառուսի առաջին անկախ հայտնվելը 1996 թվականի ամառային օլիմպիակա խաղերում 15 մեդալներ բերեց։ Դրանցից մեկը ոսկի էր, վեցը՝ արծատ և ութը՝ բրոնզ։. The country sent 159 Մարզիկներ to compete in 21 disciplines.
2000, Սիդնեյ
Բելառուսի կառավարությունը, օգտագործելով հասարակական միջոցները և հովանավորներին, 5 միլիոն դոլլար ծախսեց մարզիկներին 2000 թվականի օլիմպիական խաղերին նախապատրաստելու համար։ Սպորտի և տուրիզմի նախարար Եվգենի Վորսինը կանխատոսում էր, որ Բելառուսը ոսկի մեդալներ կհաղթի խաղերի ընթացքում ։ Բելառուսը ավարտեց խաղերը 3 ոսկի, 3 արծաթե և 11 բրոնզե մեդալներով ։
2004, Աթենք
2004 թվականին Բելառուսիան Աթենքի օլիմպիադայից տարել է 15 մեդալ՝ 2 սկե, 6 արծաթե և 9 բրոնզե ։
2008, Պեկին
2008 թվականին Բելառուսը Պեկինից տարել է ընդհանուր 19 մեդալ, որոնցից չորսը ոսկի էին և զբաղեցնում էին 13-րդ տեղը, իսկ ընդհանուր մեդալների քանակով Բելառուսը 13-րդ տեղում էր ։
2012, Լոնդոն
2012 թվականի Լոնդոնի խաղերում Բելառուսը վերցրել է 2 ոսկե մեդալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուսն օլիմպիական խաղերում
Կալիֆոռնիա (այլ կիրառումներ)
Կալիֆոռնիա կարող է վերաբերել՝
Վարչական միավորներ՝ Աշխարհագրական օբյեկտներ՝ Աստղագիտական օբյեկտներ՝
Իչկալա
Իչկալա (Ичкала), գյուղ Ռուսաստանի, Նովոսիբիրսկի մարզի Սևերնի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 157 մարդ։
Հումբոլդտի պինգվին
Հումբոլդտի պինգվին կամ պերուական պինգվին (Spheniscus humboldti), թռչուն՝ պինգվինների ընտանիքից։
Ընդհանուր բնութագիրը
Հումբոլդտի պինգվինն ունի սև մեջք և գլուխ, փորային հատվածը սպիտակ է, որտեղ նկատելի է սև լայն օղակ։ Գլխի շրջանում, ճակատի մոտով և կոկորդով անցնում են սպիտակ օղակներ։ Կտուցը սև է՝ կարմիր հիմքով, թաթերը սև են։
Տարածվածություն
Հումբոլդտի պինգվինն տարածված է Չիլիի և Պերուի ժայռոտ տարածքներում, հիմնականում այնտեղ, որտեղ Պերուական ընթացիկ ցրտեր են տիրում, դրա պատճառով ստացել են իրենց երկրորդ անունը՝ պերուական պինգվիններ ։ Այս պինգվինների թվաքանակը գնալով կրճատվում է։ Սրանց վերացման պատճառ հանդիսացան հիմնականում Խաղաղ օվկիանոսի փոփոխությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պինգվիններ
Itzy
Itzy (있지, イッジ, ոճավորվում է՝ ITZY (Իթզի)), հարավկորեական գըրլ բենդ, որը ձևավորվել է JYP Entertainment լեյբլի կողմից։ Խումբը բաղկացած է հինգ անդամներից՝ Յեջիից, Լիայից, Ռյուջինից, Չերյոնից և Յունայից։ Խումբն իր դեբյուտն է կատարել 2019 թվականի փետրվարի 12-ին՝ «It'z Different» սինգլային ալբոմով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2019 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Հարավկորեական պարային երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Կվինտետներ
Կարաթաշ (Վարդոյի գավառ)
Կարաթաշ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Վարդոյի գավառակում։ Գտնվում է Չարբոհարի գետի հովտում, վերջինիս ստորին հոսանքում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սաֆրոն Բերոուզ
Սաֆրոն Դոմինիկ Բերոուզ (Saffron Dominique Burrows, ), բրիտանացի դերասանուհի, հայտնի «Խորը կապույտ ծով» (1999), «Բեյքեր փողոցի կողոպուտը» (2008), «Տրոյա» (2004) ֆիլմերում։
Երիտասարդություն
Սաֆրոնը ծնվել է Անգլիայում քաղաքացիական ակտիվիստների ընտանիքում։
Կարիերա
17 տարեկանում Սաֆրոնը սկսելէ աշխատել որպես մոդել։ Նա ներկայացրել է այնպիսի հայտնի ապրանքանշներ, ինչպիսիք են՝ Շանել, Yves Saint Laurent և Վիվայն Վեսթուդ։ Նրա դերասանական կարիերան սկսվել է փոքր դերակատարումով «Հոր անունով» դրամայում։ Այնուհետև հրավիրվել է «Ընկերների շրջապատը» ֆիլմ, որտեղ նրա գործընկերներն են դարձել Մինի Ֆրայվերը և Կրիս Դոնեիլը։ Նկարահանվել է «Շ․Ի․Տ․ գործակալները» սերիալում գործակալ Վիկտորիա Հենդի դերում։
Անձնական կյանք
1999 թվականին Film Unlimited ամսագրի հարցազրույցում Սաֆրոնը խոստովանել է, որ նա երկսեռ է։ Մի քանի տարի նա հանդիպել է դերասանուհի Ֆիոնա Շոուի հետ։
«Հոր անունով» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Սաֆրոնի և Դանիել Դեյ-Լուիսի միջև սիրավեպ է սկսվել, սակայն այն երկար չի տևել։
Ինչպես նաև հայտնի է, որ Սաֆրոնը տարիներ շարունակ հանդիպել է դերասան Ալան Կամինգի և ռեժիսոր Մայք Ֆիգիսի հետ։
2011 թվականի օգոստոսին Սաֆրոնը ամուսնացել է նույնասեռ սցենարիստուհի Էլիսոն Բեյլիենի հետ, որի հետ հարբերություների մեջ է եղել երեք տարի։ 2010 թվականին Սաֆրոնը ունեցել է տղա, իսկ 2017 թվականի հունվարի 23-ին դուստր՝ Դեյզի Էլիս Բեյլեին-Բերոուզ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի մոդելներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Պոնազիրևո
Պոնազիրևո (Поназырево), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Պոնազիրևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4392 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Պոնազիրևսկի շրջանի բնակավայրեր
Գլոբուս էներգետիկ և տարածաշրջանային անվտանգություն
Գլոբուս էներգետիկ և տարածաշրջանային անվտանգություն, հայկական ամսագիր, տպագրվում են անալիտիկ բնույթի հոդվածներ, որոնք նվիրված են Հայաստանի և նրա տարածաշրջանների էներգետիկ և քաղաքական զարգացումներին։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ացալամա
Ացալամա (Atsalama), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մյաետագուսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 79 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մյաետագուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Էլ Սիդ
Ռոդրիգո Դիաս դե Վիվար, նաև հայտնի որպես Էլ Սիդ Կամպեադոր, կաստիլիացի միջնադարյան ազնվական, սպարապետ և դիվանագետ։ Կաստիլիա և Լեոն միացյալ թագավորության թագավոր Ալֆոնսո VI-ի կողմից աքսորվելուց հետո միացել է մավրերի բանակին։
Նա հռչակվել է իր սխրանքներով Ռեկոնկիստայի ժամանակ։ Հաղթել է ալ-մորավիներին Վալենսիայի համար մղված ճակատամարտում, որին տիրելով (1094 թվականի հուլիս) կառավարել է մինչև իր մահը՝ որպես անկախ տիրակալ։ Սիդ Կամպեադորն իդեալականացվել է «Երգ իմ Սիդի մասին» ժողովրդական էպոսում։ Նրա կերպարն իր արտացոլումն է գտել ոչ միայն Իսպանիայի գրական հուշարձաններում, այլև նրա սահմաններից դուրս (Ֆրանսիայում՝ Պիեռ Կոռնեյլի, Գերմանիայում՝ Յոհան Գոթֆրիդ Հերդերի ստեղծագործություններում)։
Ռոդրիգո Դիասը կրթվել է Կաստիլիայի թագավորական արքունիքում և ստացել ալֆերեզի տիտղոս (բանակային բարձրագույն աստիճան)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանական լեգենդներ Կատեգորիա:Էպոսների կերպարներ
Պետրո Պորոշենկո
Պետրո Ալեքսեյի Պորոշենկո (Петро Олексійович Порошенко, ), ուկրաինացի պետական և քաղաքական գործիչ, գործարար, իրավաբան։ 2019 թվականի օգոստոսի 29-ից Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի IX գումարման ժողովրդական պատգամավոր։ «Եվրոպական համերաշխություն» քաղաքական կուսակցության նախագահ ։ Ուկրաինայի նախագահը 2014 թվականի հունիսի 7-ից մինչև 2019 թվականի մայիսի 20-ը։ 2012 թվականի մարտի 23-ից դեկտեմբերի 3-ը Ուկրաինայի տնտեսական զարգացման և առևտրի նախարար։
Ուկրաինայի վաստակավոր տնտեսագետ, Ուկրաինայի պետական մրցանակակիր գիտության և տեխնիկայի ոլորտում, ինչպես նաև Ֆիլիպ Օրլիկի անվան ուկրաինական մրցանակի դափնեկիր։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու ։
Նախնիներ
Հայրը՝ Ալեքսեյ Իվանովիչ Պորոշենկոն (1936-2020), ծնունդով Սաֆյանայից է (Բեսարաբիա, Ռումինիայի Թագավորություն, այժմ Օդեսայի մարզի Իզմաիլի շրջան) ։
Մայրը` Եվգենիյա Սերգեյի Պորոշենկոն է (ի ծնե՝ Գրիգորչուկ, 1937-2004), ծնունդով՝ Ռումինիայի Թագավորության Կուգուրլույ-Մատրոսկա գյուղից (այժմ Օդեսայի շրջանի Իզմաիլի շրջան)։ Աշխատել է Բուլղարիայում։
Վաղ տարիներ
Պետրո Պորոշենկոն ծնվել է 1965 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Օդեսայի մարզի արևմուտքում գտնվող Բոլգրադ քաղաքում ։ Նրա առաջին ութ տարիները անցել են Լենինի փողոցում ։
Պետրոն դպրոց է գնացել Բուլղարիայում, բայց երբ սովորել է տարրական դասարաններում, նրա հորը աշխատանքի են տեղափոխել Բենդերի հետազոտական փորձարարական-վերանորոգման գործարան, և ամբողջ ընտանիքը տեղափոխվել է մոլդովական Բենդերի քաղաք ։ ԶԼՄ-ներից մեկում ասվում է, որ Բենդերիում Պորոշենկոն ապրել է 1974 թվականից , մյուսներում, որ ընտանիքը այնտեղ է տեղափոխվել 1978 թվականին ։ Բենդերայում Պետրոն ավարտել է դպրոցը ։ 1970-ական թվականներին ծնողների հետ ապրել է Մոլդովական ԽՍՀ-ի հարավում՝ Կոմրատի շրջանի Սվետլիյ ավանում ։ Նա 10 տարեկանից զբաղվել է ձյուդոյով, կատարել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի թեկնածուի նորմատիվը ։ Ձյուդոյով նա զբաղվել է Բենդերիի Բադանովի անվան օլիմպիական մանկապատանեկան դպրոցում ։ Դպրոցի այն ժամանակվա ուսմասվար, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ և Մոլդովական ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ Գերիսի պատմելով՝ Պորոշենկոյին այդ դպրոց է բերել հայրը, բայց Պետրոն սպորտով զբաղվելու ձգտում չի ցուցաբերել, սակայն այնուհանդերձ հաճախել է ծնողներին չբարկացնելու համար ։
1982 թվականին փաստաթղթեր է ներկայացրել և մրցույթով անցել Օդեսայի բարձրագույն ծովային ուսումնարան և Կիևի պետական համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների և իրավունքի ֆակուլտետ, սակայն նա ընտրել է վերջինը։ Երկրորդ կուրսում ամուսնացել է ։