cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հին եգիպտացիների համոզմունքներն անդրշիրիմյան կյանքի մասին
Ճանապարհորդություն դեպի անդրշիրիմյան աշխարհ
Դեպի անդրշիրիմյան աշխարհ նավակները նախատեսված էին մահացած փարավոնների համար։ Ասում են՝ եգիպտոսի արևի աստվածը՝ Ռան արևի մայր մտնելուն պես նավակով ճանապարհորդել է անդրշիրիմյան աշխարհ։ Ռայի ճանապարհորդությանը նմանակելու նպատակով հին եգիպտացիները կառուցել են տարբեր չափերի մոդելային նավակներ իրենց փարավոնների համար։ Վառ օրինակ է Քեոփսի բուրգի մոտ գիտնականների կողմից հայտնաբերված նավը։ Այն ցույց էր տալիս ոչ միայն եգիպտացիների հարգանքն ու նվիրվաությունն իրենց առաջնորդին, այլ նաև նրանց նվիրական ցանկությունը բոլորի համար հավերժություն ձեռք բերելու։ Որպեսզի փարավոնները հասնեն իրենց վերջնական նպատակակետին, ժողովուրդը ստիպված էր կառուցել նավակներ՝ նրանց՝ կյանքից հեռացումը ապահովելու համար։ Արդյունքում տարբեր համայնքներից մարդիկ պետք է հավաքվեին միմյանց օգնելու համար։ Հակառակ դեպքում անմահության հեռանկարը և նրանց հավատքը կոչնչանային։ Հավերժությանը հասնելու համար ուրիշներին օգնելու հանձնառությունը կարևոր բաղադրիչ էր եգիպտական մշակույթում, որի ապացույց են հանդիսանում իրենց առաջնորդների հետ թաղված նավակները ։
Անդրշիրիմյան աշխարհ տանող մեկ այլ փոխադրամիջոց էր դագաղը։ Մինչ թագավորներն հաճախ դագաղներն օգտագործում էին ի լրումն նավակի, քաղաքացիներն ավելի քիչ ընտրություն ունեին։ Նավակները հանգուցյալներին ուղեկցել են արևի աստծո՝ Ռայի մոտ, իսկ դագաղները՝ երկնքի աստված Նաթի մոտ։ Յուրաքանչյուր դագաղ յուրովի է վերագրվել այն անձին, որին կրել է իր մեջ։ Այլ կերպ ասած, յուրաքանչյուր դագաղ ենթակա էր զանազան մեկնաբանությունների, որոնք բոլորն էլ նպատակ ունեին հանգուցյալին նպաստել հավերժության հասնելու համար ։ Այնուամենայնիվ, մահացածներից ոչ բոլորին է տրվել անդրշիրիմյան աշխարհ ուղևորվելու հնարավորություն։ Մարդիկ պարտավոր էին ոչ միայն երաշխավորել հանգուցյալի՝ անդրշիրիմյան աշխարհ ճամփորդելը, այլ նաև պատասխանատու էին անմահության արժանանալու համար։ Կյանքը տվել է ընտրության հնարավորություն և անարժան հանգուցյալին զրկել երկրորդ կյանքի հնարավորությունից։ Ամենահայտնին «մարդուն երկրորդ անգամ սպանելն» էր։ Արդյունքում, երկրորդ մահը, ենթադրվում էր, որ ոչնչացրեց երկրորդ կյանքի հնարավորությունը։ Ինչպես նշվում է եգիպտական տեքստերում, այս բախտին արժանացել են նրանք, ովքեր չեն ենթարկվել իրենց թագավորներին ։
Հանգուցյալների դատաստան
Հին եգիպտացիների համար մահացածների դատավճիռն իրենից ենթադրել է մի գործընթացն, որը թույլ է տվե եգիպտական աստվածներին դատել հանգուցյալի հոգու արժանիքները։ Անդրշիրիմյան կյանքում ճանապարհորդության մեջ ամենակարևորը դատավճիռն էր։ Եգիպտական հուղարկավորության տեքստերում հանդիպում են դատաստանի տարբեր տեսարաններ։ Անդրշիրիմյան աշխարհում իր ճանապարհորդությունն ավարտելուց անմիջապես հետո հանգուցյալները ներկայացել են Մաատ աստվածուհու սրահ։ Այստեղ նրանց ազնվությունը որոշիչ գործոն կլիներ այն հարցում, թե արդյոք նրանց թույլատրվելու է մտնել Օսիրիսի Թագավորություն ։
Մահացածի առաջին խնդիրն էր քառասուներկու դատավորներից յուրաքանչյուրին դիմել անվանական՝ միաժամանակ թվելով այն մեղքերը, որոնք նա չէր կատարել իր կյանքի ընթացքում ։ Սա հնարավորություն է տվել հանգուցյալին ապացուցել, որ ինքը գիտեր դատավորներից յուրաքանչյուրի անունը և հաստատել իր անմեղությունը։ Անմեղությունը ապացուցելուց հետո հանգուցյալի սիրտը չափվել է Մաատ աստծո փետուրի հետ ։ Կշեռքի ձախ նժարին դրվում էր մահացածի սիրտը, իսկ աջին՝ Մաատ թագուհու փետուրը, որը ճշմարտության խորհրդանիշն էր։ Սովորաբար այս գործողությունն իրականացվել է Անուբիս աստծո կողմից։ Եթե հանգուցյալի սիրտը հավասար է եղել Մաաթի փետուրի հետ, Թոթը գրանցել է արդյունքը, և հանգուցյալը ներկայացվել Օսիրիսին։ Եթե սիրտն ավելի ծանր է կշռել, քան Մաաթի փետուրը, այն ոչնչացվել է Ամիթ դև-աստվածուհու կողմից՝ ընդմիշտ ոչնչացնելով հանգուցյալի հոգին ։
Վերածնունդ
Եգիպտացիներն ունեցել են բազմաթիվ եղանակներ իրենց ճակատագիրն ապահովելու համար։ Մահից հետո եգիպտացիները ամենից շատ փորձել են համոզել իրենց աստծուն երկրորդ կյանք ստանալու համար։ Օրինակ՝ գիտնականներն եզրակացրել են, որ հնում եգիպտացի կանայք ստիպված են եղել վերափոխել իրենց սեռը՝ ձեռք բերելով ավելի տղամարդկային հատկություններ։ Օսիրիսը՝ անդրշիրիմյան աշխարհի ղեկավարը, մեծարվել է իր տղամարդկային հզորության համար։ Համաձայն հին ուսմունքների՝ արարիչը տղամարդ է եղել։ Արձաններն ու ցուցադրման այլ ձևերը զգալիորեն ընդգծել են արարչ հատկապես ֆիզիկական տղամարդկային հատկությունները։ Աստծու նախասիրությունները բավարարելու համար կանանց դամբարաններն ու դագաղները ունեցել են տղամարդկանց բնորոշ հատկանիշներ։ Մեկ այլ օրինակ է այն, որ կանայք դագաղների վրա իրենց անուններից առաջ «Օսիրիս» են փորագրել ։
Դատավճռից հետո անհատները, այսպես ասած, վերադարձել են Մայր աստծո արգանդ։ Այս փուլում հոգին հանդիպել է իր նախկին մարմնին, որն արդեն վերականգնվել է։ «Մեռյալների գրքում» կան այս փուլին առնչվող մի շարք տողեր, որոնցում ասվում է հետևյալը.
Մարդու մերկ էությունը մոտենում է աստվածուհուն և, որպես իր որդի, մտնում նրա անգանդ։ Համեմատության համար նշենք, որ այս դոգման խորը կապված է արևի աստված Ռայի ծննդյան հետ, որ ամեն գիշեր մտնում է աստվածուհու արգանդ և վերածնվում արևածեգին ։ Ռայի՝ հանդերձյալ կյանքի հետ կապը ասոցացվում է այն կրոնական բաղադրիչների հետ, որոնք արդարացնում են արևածագն ու արևամուտը ։
Ի վերջո, հին եգիպտացիների կողմից ցանկալի անմահությունը արտացոլվել է անվերջ կյանքով։ Կյանքում կատարելով արժանի գործեր՝ մարդկանց կտրվի երկրորդ կյանք հավերժություն։
Աարու
Աարուն, կամ, ինչպես ընդունված է այլ կերպ՝ «եղեգների դաշտը», բոլոր վերածնված հոգիների վերջին փուլն էր։ Այս գաղափարախոսությունը զարգացավ Հինգերորդ դինաստիայում ։ Աարուն համարվել է դրախտ։ Ավելի խոր պատկերացման համար Եղեգների դաշտը պատկերվել է որպես ջրվեժներով և բնության զանազան հրաշալիքներով լի վայր ։ Եգիպտոսի պատկերները, ինչպիսիք են Նեբսենիի Պապիրոսը, պատկերել են այն բաժանված մի քանի տարածքների։ Յուրաքանչյուր հատված հիշեցնում էր կղզյակ, որոնցում անհրաժեշտ է ճանապարհորդել նավով ։
Եղեգների դաշտ թույլատրվել է մուտ գործել ինչպես աստվածներին, այդպես էլ բոլոր արդար և արժանի հասարակ մարդկանց հոգիներին։ Հողի բերրիությունն ապահովվել է Նեղոսի շնորհիվ։ Արդյունքում, հանգուցյալները կերել և խմել են նույն իրենց աստվածների կողմից տրված բարիքները։ Իր հերթին, դա տանում էր այն համոզմունքին, որ անմահություն ձեռք բերելով՝ անհատները ձեռք են բերել հատկություններ, որոնք բնորոշ են աստվածներին։ Բացի այդ, Աարուում բնակվելու հաջորդ կարևորությունը կապի միջոցն էր։ Մահացածները կարողացել են միմյանց հետ փոխանակվել մտքերով, հաղորդակցվել աստվածների հետ և նրանց, ում նախկինում կորցրել էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս Կատեգորիա:Հին եգիպտացիներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի դիցաբանություն Կատեգորիա:Կրոնը Հին Եգիպտոսում
Օրաշյե (այլ կիրառումներ)
Օրաշյե կարող է վերաբերվել.
Բարեգործություն
Բարեգործություն, պետության, բարեգործական և այլ կազմակերպությունների (կրոնական կառույցներ, հիմնադրամներ, միություններ և այլն), ինչպես նաև անհատների անհատույց կամ զեղչով ցուցաբերվող օգնությունը կարիքավոր մարդկանց ու հաստատություններին։ Հնագույն շրջանում ծնունդ առած այս երևույթը տարբեր ժամանակներում դրսևորվել է տարբեր եղանակներով և կոչվել մեկենասություն, գթասրտություն, հովանավորություն, աջակցություն և, ի վերջո, բարեգործություն։ Մեկենասությունն սկզբում պոեզիայի ու արվեստների հովանավորությունն էր և կոչվել է հռոմեական Օգոստոս Օկտավիանոս կայսեր մերձավոր, առաջին հայտնի բարեգործ Գայ Մեկենասի (մ. թ. ա. 74 կամ 64-8 թթ.) անունով։ Գթասրտությունը կամ ողորմածությունը հիմնականում անօգնական կարիքավորներին (հիվանդ, վիրավոր, ծեր, հաշմանդամ) ցուցաբերվող կարեկցանքն է. այն առավել բնորոշ է եկեղեցուն։ Բարեգործության ձևերից են կարիքավորներին նյութական կամ դրամական միջոցներ հատկացնելը, նրանց համար անհատույց աշխատանք կատարելը, մասնագիտական հատուկ պատրաստվածություն պահանջող ծառայություններ մատուցելը, անհատների նվիրատվությունները, տարբեր նախագծերի և ծրագրերի ֆինանսավորումը, խոշոր միջոցառումների կազմակերպումը, կրթական, առողջապահական զանազան դրամաշնորհների սահմանումը և այլն։ Բարեգործության տեսակ է մարդասիրական և սոցիալական օգնությունը, երբ կարիքավորներին բաշխվում են մթերք, հագուստ, դեղորայք ու անհրաժեշտ այլ պարագաներ, իրականացվում երեխաներին, ծերերին, հաշմանդամներին և ռիսկային այլ խմբերի սատարող զանազան ծրագրեր։ Բարեգործական հիմնադրամի գործունեության ուղղությունն ու շրջանակները սահմանվում են կանոնադրությամբ, իսկ միջոցները հայթայթվում են հիմնականում 2 եղանակով. գտնվում է հովանավոր կամ մեկենաս (հովանավոր կարող են լինել պետությունը, զանազան ընկերություններ ու կազմակերպություններ, անհատ մարդիկ և այլն), կամ հիմնադրամն ինքն է հայթայթում այդ միջոցները։ Յուրաքանչյուր երկիր ունի բարեգործական գործունեությունը կարգավորող իր օրենքները։ Բարեգործությունն, այնուամենայնիվ, շատ ավելին է, քան նվիրաբերված միջոցների արժեքը, մանավանդ, երբ, ինչպես Ավետարանն է սովորեցնում, կատարվում է աննկատ, առանց կեղծ հանդիսավորության։ Բարեգործությունը հայ իրականության մեջ նույնպես վաղ ավանդույթներ ունի։ Դեռևս սկզբնավորման ակունքներից՝ IV-V դարերում, բարեգործական ծրագրեր է նախաձեռնել Հայ առաքելական եկեղեցին՝ նպաստելով երկրում քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Հոգևոր-կրթական և բարեգործական ընդգրկուն գործունեությամբ հայտնի էր Ներսես Մեծ կաթողիկոսը (329-373 թթ.)։ Նա եկեղեցիներին կից բացել է դպրոցներ, որբանոցներ, հիվանդանոցներ, անկելանոցներ, աղքատանոցներ և բարեխնամ այլ հաստատություններ։ Հետագա դարերում նույնպես Հայ եկեղեցին շարունակել է բարեսիրական գործունեությունը։ Իրենց բարեգործություններով աչքի են ընկել նաև հայոց շատ թագավորներ, թագուհիներ, իշխաններ։ Հայոց Աշոտ Գ արքան (953-977 թթ.) հիմնել է վանքեր, դպրոցներ, հիվանդանոցներ, դրանց հատկացրել որոշ եկամուտներ, հատուկ հոգատարություն է ցուցաբերել աղքատներին, կույրերին, անդամալույծներին, որի համար էլ ստացել է Ողորմած պատվանունը։
Կատեգորիա:Բարեգործություն Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Օջակ (այլ կիրառումներ)
Օջակ կարող է վերաբերվել.
Սան Ջինեզիո
Սան Ջինեզիո (San Ginesio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Մաչերատա պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 3805 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 49 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 78 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 62026։ Հեռախոսային կոդ՝ 0733։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պալե Պրաչա (այլ կիրառումներ)
Պալե Պրաչա կարող է վերաբերվել.
Պոսուշյե (այլ կիրառումներ)
Պոսուշյե կարող է վերաբերվել.
Ֆոմինա (Լյաբլայի վտակ)
Ֆոմինա (Фомина), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լոպտյուգա գետի ձախ ափին՝26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ցուլի արձանիկ (մ.թ.ա. 15-14-րդ դարեր, Լճաշեն)
Ցուլի արձանիկ, պատվանդանին կանգնած ցուլի ծավալային քանդակ, որը գտնվել է Լճաշենից և պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2049-130 համարի տակ։
Պատմություն
Արձանիկը համարվում է մ.թ.ա. 15-14-րդ դարերի հնություն, բրոնզից է, չափերը` 30×15×5,8 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի տարածքում։
Նկարագրություն
Ցուլը կանգնած է սյունաձև պատվանդանի վրա։ Այն խոշորամարմին է` ճակատին կեռված հաստ եղջյուրներով։ Աչքերը նշված են կլոր ելուստներով։ Դնչի վրա պարզորոշ ընդգծված է մորթին, շրթունքները, կլոր քթանցքները, բերանը։ Գավակը փոքր-ինչ իջեցրած է, երկար պոչը կպած է ոտքերին, փորի տակ ընդգծված է պորտը։ Սնամեջ իրանը հարդարված է եռանկյունի ծակոտիների շարքերով, գավակը` աստղ հիշեցնող զարդանախշով։ Ճակատի վրա փորագիր եռանկյունաձև նշան կա, որը ցուլի սրբազանության խորհրդանիշն է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նյութերից Կատեգորիա:Հնագիտություն Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Կիմ Սե Ռոն
Կիմ Սե Ռոն (հանգըլ՝ 김새론, ), հարավկորեացի դերասանուհի ։ Առաջին դեբյուտը և հաջող դերերը եղել են այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Մարդը ոչ մի տեղից» և «Նոր կյանքի տեսակը» ։ «Տղամարդը ոչ մի տեղից» ֆիլմում կատարած դերի համար Կորեական ֆիլմերի 8-րդ մրցանակաբաշխությունում ստացել է «Լավագույն նոր դերասանուհի» մրցանակը՝ դառնալով ամենաերիտասարդ դերասանուհին Կորեայի կինոյի պատմության մեջ ։ Նա ունի երկու փոքր քույրեր՝ Կիմ Ահ Ռոն և Կիմ Յե Ռոն, նրանք նույնպես դերասանուհիներ են։ Նրանց դեբյուտը կայացել է 2011 թվականին։
2014 թվականին սկսել է նկարահանվել «Ավագ դպրոց. Սիրո ժամանակն է» դորամայում (հեռուստասերիալ), որի սերիաները դեռ թողարկվում են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:2000 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Պրոզոր Ռամա (այլ կիրառումներ)
Պրոզոր Ռամա կարող է վերաբերվել.
Նիկիֆորովո (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Նիկիֆորովո (Никифорове), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդում։
2011 թվականի տվյալներով Նիկիֆորովո քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 382 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Արջասար (լեռ)
Արջասար, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Դերսիմում, Օվաջըղի շրջանում։ Արջասարի մոտակայքում են գտնվում Հովհաննես Մկրտչի եկեղեցու ավերակները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թունջելիի մարզի լեռներ
(734) Բենդա
(734) Բենդա (Benda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1912 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,147223 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8429 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4516 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2039,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176528 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,8° անկյուն։
Սանսկի Մոստ (այլ կիրառումներ)
Սանսկի Մոստ կարող է վերաբերվել.
Կարճապոչ ծովահեն որոր
Բնութագիր
Մարմնի երկարությունը 44-ից 55 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 88-125 սմ։ Զուգավորման շրջանում գտնվող արու և էգ թռչունների մոտ գլխի գագաթը մուգ սևամորթ կամ մոխրագույն-շագանակագույն է, մեջքը, գոտկատեղը, փորը և պոչի տակը մոխրագույն-դարչնագույն են։ Գլխի կողմերը, պարանոցի հետևը, կոկորդը և ամբողջ կրծքավանդակը սպիտակ են, կողմերի և պարանոցի հետևի մասում կա ոսկե դեղին երանգ։ Կտուցը սև է հիմքը ձիթապտղի սևավուն, կանաչավուն կամ մոխրագույն երանգով, թաթերը՝ սև։ Ձմռանը այս թռչունները նման են զուգավորման շրջանին, բայց թուխ փետուրները փոքր-ինչ բացավուն են` նուրբ փետուրի սպիտակավուն ավարտի պատճառով, մուգ շագանակագույն բծերը հայտնվում են պարանոցի, կոկորդի և կողմերի կողմերում և հետևում, իսկ ներքևի հետևի և որովայնի վրա հայտնվում են մուգ և թեթև լայնակի շերտեր։ Կարճապոչ ծովահեն որորի ընդհանուր գույնը մոխրագույն-շագանակագույն, դեղնավուն-շագանակագույն կամ դեղնավուն-մոխրագույն է, գլխի հետևին և մարմնի վրա կան բծեր, ավելի գունատ է աչքերի շուրջը, կզակը, թևերի ծայրերը և փորը։ Կտուցը վարդագույն-մոխրագույն-կապույտ է, սև բծերով, թաթերը բաց գորշ-կապույտ են, վարդագույն բծերով։
Ձայնը ճղճղոցով, քթախոս կամ մլավոցով՝ շատ բազամազան հնչյուններով։ Կտրուկ ձայնը հիշեցնում է սիրամարգի աղաղակը՝ «կաոու», երբեմն էլ ցածր հնչյուններ են «կակ... կակ...»:
Արեալ
Կարճապոչ ծովահեն որորները բնադրում են Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի տունդրաներում։ 1977 թվականին թռչնաբան Վելիխանինը հաստատեց, որ կա նաև տեսակ, որը բնադրում է հարավային շրջանում։ 2000 թվականի հունիս ամսվա ընթացքում կղզու վրա տեսակների կրկնակի ուսումնասիրության արդյունքում հայտնաբերեց գորշ որոր տեսակի 15 թռչուն, այդ թվում՝ երեքը բնադրած զույգ և 2 աղվափետուր ճտեր ։
Այն ձմեռում է Հյուսիսատլանտյան օվկիանոսի ջրերում, Հարավային Ամերիկայի առափնյա ջրերում, Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան ափերին, Հարավային Ավստրալիայում, Աֆրիկայի արևմտյան ափերին, Ասիայի արևելյան ափերին, Կարմիր ծովում և Պարսից ծոցում։ Փոքր թվով թռչուններ ձմեռում են Սև և Միջերկրական ծովերում։
Սնունդ
Ամենից հաճախ կարճապոչ ծովահեն որորը հիմնականում սնունդ է հայթայթում ծովերից, բևեռներից և այլ շրջաններից, փակուղիներում, սուզահավեր, սուզաբադեր և ամենահաջողվածը գրոհն է երկուսը միասին, կամ՝ երեքը, նույնիսկ հինգը։ Հիմնական սնունդ են հանդիսանում լեմինգները, բմբլավոր թռչունները և ճնճղուկները, սուզահավերի ձվերը, բադերը, որորները, սպիտակ կաքավները։ Ծովում կարճապոչ ծովահեն որորը ձուկ է որսում, իսկ հիմնական մակերևույթում որսում է անողնաշարավոր կենդանիներ։ Գարնանը և աշնանը որորների սննդակարգում զգալի դեր են խաղում հատապտուղները, հիմնականում ագռավախաղողը, հապալասը, ինչպես նաև գազարն ու դեն նետված սնունդը։
Պահպանություն
Շոտլանդիայի Ֆուլա կղզում կառուցվել է արգելոց, որում կարճապոչ ծովահեն որորը ընդգրկված է հատուկ պահպանության տեսակների ցանկում ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Որորներ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Հռոմից ավելի հին մայրաքաղաքը
Հռոմից ավելի հին մայրաքաղաքը, ռեժիսոր Արտակ Ավդալյանի` 2014 թվականին նկարահանած փաստավավերագրական ֆիլմը ։ Ֆիլմի հեղինակը Արտակ Մովսիսյանն է ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Երևան քաղաքի մասին։ Պատմությունը սկսվում է վերջինիս հնագույն ժամանակներից, նրա հիմնադրումից և հասնում մինչև 21-րդ դար ։
Նկարահանման վայրեր
Ֆիլմի նկարահանումները իրականացվել են հիմնականում Երևանում։ Սակայն բացի Երևանը՝ նկարահանումներ են կատարվել նաև Արևմտյան Հայաստանում, մի շարք երկրներում, ի թիվս՝ Իրանի և Կանադայի, ինչպես նաև Մոսկվայում, Հռոմում և Լոնդոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական վավերագրական ֆիլմեր
Լևոն Պողոսյան
Լևոն Պողոսյան, տիեզերաբան, Սայմոն Ֆրեյզերի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր  ։
Պողոսյանը ուսումնասիրում է մի շարք թեմաներ, որոնցից են մնացորդային ճառագայթումը, մետագալակտիկաները, մութ էներգիան և փոփոխված ձգողականույթունը, ստանդանտ մոդելից դուրս ֆիզիկան, տրեզերական լարերը և այլ տոպոլոգիական թերություններն ու տիեզերական այլ դաշտերը ։
Ըստ Google ակադեմիայի՝ Պողոսյանը ունի 44 H-գործակից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ ըստ հետազոտությունների ոլորտի Կատեգորիա:Կանադահայ գիտնականներ Կատեգորիա:Տիեզերագիտություն Կատեգորիա:Հայեր ըստ երկրի
Նովա Օլինդա (Տոկանտինս)
Նովա Օլինդայ (Տոկանտինս) (Nova Olinda), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Դիանոպոլիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 653 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 566,237 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 6,8 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1980 թվականի հունվարի 10-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1980 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չիժ գետ
Չիժ (Чиж-река), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Արխանգելսկի մարզում։ Թափվում է Սպիտակ ծով։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օնեժսկի ծովախորշ, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լոռի բերդի կամուրջ
Լոռի բերդի կամուրջ, միջնադարյան կամուրջ Լոռու մարզի Լոռի բերդ գյուղի Լոռե բերդաքաղաքի տարածքում։ Ընդգրկված է Լոռի Բերդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Պատմություն
Միջնադարյան Լոռե բերդաքաղաքի նշանավոր հուշարձաններից է Ուռուտ գետի վրա կառուցված կամուրջը, որը Հայաստանի միջնադարյան կամրջաշինության լավագույն օրինակներից է։ XI—XII-րդ դդ. կառուցված միաթռիչք կամուրջը մինչ օրս կանգուն է։ Կառուցված է գետի ափերի վրա գտնվող, իրարից 9 մետր հեռավորությամբ մեծ ժայռազանգվածների վրա։ Կամրջի թռիչքը կազմում է 8,5 մ, կամարի բացվածքը՝ 3,8 մ, լայնությունը՝ 2,8 մ։ Կամուրջը կառուցված է բազալտե հղկված քարերով։ 1918 թվականի ջրհեղեղի պատճառով վնասվել էր կամրջի աջ կողմի հենասյան մի մասը, որը հետագայում բնակիչները նորոգել էին կոպտատաշ քարերով։ Լոռե բերդաքաղաքի միջնադարյան կամուրջը վերանորոգվել է և ստացել իր նախնական տեսքը ։
Հարդանգերվիդա
Հարդանգերվիդա ազգային պարկ (Hardangervidda nasjonalpark), Նորվեգիայի ամենամեծ ազգային պարկը։ Ունի 3.422 մ² մակերես։ Գտնվում է Բուսկերուդ, Հորդալան և Տելեմարկ ֆյուլքեների սահմաններում։ Ազգային պարկի կարգավիճակ է ստացել 1981 թվականին` հենց այդ ժամանակից էլ դառնալով զբոսաշրջային հանրաճանաչ ուղղություն։ Լեռնային զբոսաշրջության նորվեգական ընկերությունը կիրառում է փոքր տնակների և արահետների համակարգը։ Պարկի տարածքով անցնում է Բերգենսբանեն երկաթգիծը և ավտոճանապարհային 7-րդ ուղին։
Աշխարհագրություն
Աշխարհագրական տեսանկյունից գտնվում է Հարդանգերվիդա սարահարթի վրա, որը Եվրոպայի խոշորագույն պենեպլենն է։ Բարձրագույն գագաթը 1.863 մ բարձրություն ունի։ Մեծ տարբերություն կա պարկի արևմտյան կողմի, որն աչքի է ընկնում քարքարոտ տեղանքով, և արևելյան կոմի միջև, որն ավելի հարթ է։ Երկու կողմերի կլիման ևս տարբեր է. այն ավելի խոնավ է արևմտյան մասում ։ Հարթեգեն (Hårteigen) լեռնագագաթը (1690 մ) տեսանելի է սարահարթի մեծ մասից։
Կենդանական և բուսական աշխարհ
Պարկի ալպյան կլիման բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում արկտիկական բույսերի և կենդանիների կյանքի համար։ Պարկի տարածքում ապրող վայրի եղջերուների գլխաքանակը խոշորագույններից է աշխարհում։ 15.000 կենդանիները (1996 թվականի տվյալներով) ամբողջ տարվա ընթացքում տեղափոխվում են սարահարթով` ձմեռային արոտավայրերից իջնելով Հարդանգերվիդեի արևելյան կողմը, որտեղ բավարարվում են քարաքոսերով սնվելով։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են քոչվորների մի քանի հարյուր կացարաններ քարե դարից, որոնք, ըստ երևույթին, կապված են եղջերուների խմբի տեղաշարժերի հետ։ Հնագետները հայտնաբերել են նաև հնագույն արահետ, որը կապել է Նորվեգիայի արևմտյան և արևելյան մասերը։
Սարահարթի փոփոխական կլիման զգալի ազդեցություն է թողնում բուսական աշխարհի վրա, որն ավելի հարուստ է առավել խոնավ արևմտյան մասում, քան չոր արևելքում։ Սարահարթի մեծ մասը ծածկված է չոր ու կոշտ խոտաբույսերով, քարաքոսերով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Հիմնական անգլերեն
Հիմնական անգլերեն (Basic English), անգլերեն հիմքով վերահսկվող լեզու՝ ստեղծված լեզվաբան և փիլիսոփա Չարլզ Քեյ Օգդենի (Charles Kay Ogden) կողմից որպես միջազգային օժանդակ լեզու և միջոց՝ անգլերենը որպես երկրորդ լեզու դասավանդելու համար։ Հիմնական անգլերենը իսկությամբ սովորական անգլերենի պարզեցված ենթաբաժինն է։ Այն ներկայացված է Օգդենի գրքում «Հիմնական անգլերեն՝ Ընդհանուր ներածություն կանոններով և քերականությամբ» (Basic English: A General Introduction with Rules and Grammar) (1930 թվական)։ Առաջին աշխատանքը Հիմնական անգլերենում գրվել էր երկու անգլիացիների համատեղ աշխատանքով՝ Այվր Ռիչարդսի (Ivor Richards) Հարվարդի համալսարանից (University of Harvard) և Չ. Ք. Օգդենի, Քեմբրիջի համալսարանից (Cambridge University), Անգլիա (England):
Օգդենի «Հիմնական անգլերեն» գիրքը և պարզեցված անգլերենի գաղափարը ստացավ իր ամենամեծ ճանաչումը անմիջապես երկրորդ համաշխարհային պատերազմում դաշնակից երկրների հաղթանակից հետո որպես աշխարհի խաղաղության միջոց։ Օգդենը համոզված էր, որ աշխարհին անհրաժեշտ է աստիճանաբար ոչնչացնել փոքրամասնությունների լեզուները և գործածել որքան հնարավոր է շատ միայն  մեկ լեզու. անգլերենը և՛ պարզ, և՛ կատարյալ տեսակ է ։ 1933 թվականին լայնորեն տարածված այս գիրքը գիտական արձակ աշխատություն է մինչև 2106 թվականի պատմության մասին՝ վերնագրված «Գալիք իրողությունների ուրվապատկերը » (The Shape of Things to Come) Հ. Գ. Ուելզի (H. G. Wells) կողմից։ Այս աշխատության մեջ Հիմնական անգլերենը գալիք աշխարհի միջլեզու է. մի աշխարհ, որում երկար պայքարից հետո գլոբալ բռնատիրական կառավարությունը հնարավորություն է ունեցել միավորել մարդկությանը և ստիպել յուրաքանչյուրին սովորել այն որպես երկրորդ լեզու։
Չնայած Հիմնական անգլերենը չէր ընդգրկվել ծրագրում, նմանատիպի պարզեցումներ են մշակվել տարբեր միջազգային կիրառությունների համար։ Օգդենի գործընկեր Ի. Ա. Րիչարդսը (I. A. Richards) առաջ է քաշել անգլերենի կիրառությունը Չինաստանի (China) դպրոցներում ։ Սա էլ իր ազդեցությունն է ունեցել Ամերիկայի Ձայնի (Voice of America) ստեղծմանը՝ Հատուկ անգլերեն լուրերի հեռարձակման համար և պարզեցված տեխնիկական անգլերեն՝ մեկ այլ անգլերեն հիմքով վերահսկվող լեզու՝ նախագծված տեխնիկական ձեռնարկներ գրելու համար։
Օգդենի «Հիմնական անգլերեն» գրքի գոյատևումն ապահովել է հիմնական 850 բառերից կազմված ցանկը, որը գործածվել է որպես ամբողջ աշխարհում անգլերեն լեզվի սկսնակ սովորողի բառապաշար, հատկապես Ասիայում (Asia) :
Նախագծման սկզբունքներ
Օգդենը փորձել է պարզեցնել անգլերենը, մինչդեռ նորմալ է պահել բնիկ խոսողների համար՝ մանրամասն բացատրելով քերականական սահմանափակումները և վերահսկող փոքր բառապաշարը, որը կարգավորում է շրջաբանման (paraphrasing) լայն կիրառությունը։ Հատկապես Օգդենը թուլատրել է միայն 18 բայ, որոնց նա անվանել է « ծառայողներ »: Նրա Ընդհանուր ներածության մեջ ասվում է. «Հիմնական անգլերենում չկան բայեր », այն ենթադրությամբ, որ գոյականի գործածությունը անգլերենում շատ պարզ է, բայց բայի կիրառությունը/խոնարհումը բարդ է, բայերի վերացումը ընդունելի պարզեցում կլիներ ։
Բառացանկեր
Օգդենի բառացանկերը ընդգրկել են միայն բառարմատները, որոնք գործնականում ներառվել են ածանցների սահմանված խմբով և ձևերի ամբողջական խմբով ցանկացած գոյություն ունեցող բառի համար (գոյական, դերանուն կամ բայի սահմանափակ խումբ) ։ Հիմնական անգլերենի գլխավոր 850 բառերը տեղ են գտել վիքիբառարանի Հիմնական անգլերենի բառացանկում։ Այս հիմնական բառերը տեսականորեն բավական են առօրյա կյանքի համար։ Այնուամենայնիվ, Օգդենը խորհուրդ է տվել, որ ցանկացած սովորող պետք է իմանա հավելյալ 150 բառանոց ցանկը ամենօրյա աշխատանքով առանձին ոլորտների համար՝ ավելացնելով 100 բառանոց ցանկը առանձնահատուկ օգտակար ընդհանուր ոլորտից (օրինակ՝ գիտություն, պոեզիա, բիզնես և այլն), 50 բառանոց ցանկի հետ այդ ընդհանուր ոլորտի ավելի մասնագիտացված ենթախմբից՝ ստեղծելու հիմնական 1000 բառանոց բառապաշար առօրյա աշխատանքի և կյանքի համար։
Ավելին, Օգդենը ենթադրել է, որ ցանկացած սովորողի արդեն պետք է ծանոթ լինի (այսպիսով, կարելի է միայն ստուգել) շուրջ 200 «միջազգային» բառերի հիմնական ենթախումբը ։ Հետևաբար, առաջին մակարդակ ունեցող սովորողը ավարտում է շուրջ 1200 հիմնական բառապաշարով։ Իրական ընդհանուր բառապաշարը կարող է պարունակել շուրջ 2000 բառ (հիմնական 850 բառ, ավելացրած 200 միջազգային բառ և 1000 բառ առևտրային, տնտեսագիտական և գիտական ընդհանուր ոլորտներից)։ Այսքանը բավական է « ստանդարտ » անգլերեն մակարդակի համար  ։ Այս 2000 բառից բաղկացած կազմը ներկայացնում է այն «ինչ ցանկացած սովորող պետք է իմանա»։ Այս մակարդակի սովորողը կարող է սկսել առաջ ընթանալ ինքնուրույն։
Կանոններ
Հիմնական անգլերենը ներառում է պարզ քերականություն՝ լրացում կատարելով կամ միավորելով 850 բառ՝ լրացուցիչ իմաստների մասին խոսելու համար (ձևաբանական բառածանցում (morphological derivation) կամ խոնարհում (inflection)): Քերականությունը հիմնված է անգլերենի վրա, բայց շատ ավելի պարզ է ։
Քննադատություն
Բոլոր միջազգային օժանդակ լեզուների (international auxiliary languages) (կամ ՄՕԼ (IALs)) նման, Հիմնական անգլերենը կարող է քննադատվել որպես անխուսափելիորեն անձնականի վրա հիմնված նախապատվություն, և, այսպիսով, պարադոքսայնորեն, հատուկ կերպով տարաձայնություն առաջացնող ։
Ավելին, բոլոր բնական լեզուների նման՝ հիմնված միջազգային օժանդակ լեզուների վրա, Հիմնական բառը քննադատության առարկա է, քանի որ անարդարացիորեն նախատրամադրված է բնիկ խոսող հանրությանը ։
Լինելով անգլերենի որպես երկրորդ լեզվի դասավանդման միջոց, Հիմնական անգլերենը քննադատվել է հիմնական բառային կազմի և իր քերականական սահմանափակումների ընտրության համար ։
1944 թվականին ընթեռնելիության փորձագետ Ռուդոլֆ Ֆլեշը (Rudolf Flesch) հրապարակել է մի հոդված Հարփեր ամսագրում «Ի՞նչքան հիմնական է Հիմնական անգլերենը», որում նա ասել է. «Այն հիմնական չէ և անգլերեն չէ»։ Նրա դժգոհությունը կայանում է նրանում, որ բառապաշարը չափազանց սահմանափակ է, և որպես արդյունք, նյութն ավարտվում է շփոթեցնելով, և ավելի դժվար է, քան անհրաժեշտ է։ Նա նաև պնդում է, որ բառերը Հիմնական անգլերենի բառապաշարում կամայականորեն են ընտրված, իսկ նշումները, որ եղել են ոչ մի էմպիրիկ ուսումնասիրություն ցույց չի տալիս, որ լեզուն ավելի պարզ էր դարձրել ։
Գրական ծանոթագրություններ
«Գալիք իրողությունների ուրվականը» վեպում, հրատարակված 1933 թվականին, Հ. Ուելսը (H. G. Wells) նկարագրել է Հիմնական անգլերենը որպես նոր վերնախավի լինգվա ֆրանքա (lingua franca), որը երկարաձգված պայքարից հետո հաջողության է հասնում՝ միավորելով աշխարհը և ստեղծելով բռնատիրական համաշխարհային կառավարություն։ Ուելզի կանխատեսած գալիք աշխարհում իրապես մարդկության բոլոր անդամները գիտեն այս լեզուն։
1942-1944 թվականներին Ջորջ Օրուել ը (George Orwell) Հիմնական անգլերենի աջակիցն էր, բայց 1945 թվականին նա դարձավ համաշխարհային լեզուների քննադատ։ Հիմնական անգլերենն ավելի ուշ ոգեշնչել է նոր խոսքի նրա գործածությունը 1984 թվականին ։
Իվլին Վո ն (Evelyn Waugh) քննադատել է 1945 թվականին գրված իր սեփական վեպը «Հարսնագլուխը կրկին այցելած» (Brideshead Revisited), որը նա նախապես անվանել էր իր գլուխգործոցը, 1959 թվականի ներածական մասում վերատպել էր. «Այն (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը) ներկայի սեփականության մռայլ ժամանակաշրջան և սպառնացող աղետ էր, սոյայի հատիկների և Հիմնական անգլերենի ժամանակաշրջան, և արդյունքում գիրքը լցվել է որկրամոլությամբ սննդի և գինու հանդեպ, ոչ վաղ անցյալի շքեղության, հռետորական և դրվագազարդ լեզվի հանդեպ, որով այժմ լիքն է ստամոքսը, ես կարծում եմ զզվելի է» ։
Իր «Անդունդը» (Gulf) պատմության մեջ գիտական արձակագիր Ռոբերտ Ա. Հայնլայն ը (Robert A. Heinlein) գործածել էր կառուցվածքային լեզու, որը կոչվել է Արագ խոսք (Speedtalk), որում յուրաքանչյուր Հիմնական անգլերենի բառ փոխարինվել է միայն մեկ ձևույթով որպես հաղորդակցման համապատասխան միջոց հանճարեղ գերմարդկանց մրցավազքի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանական լեզուներ Կատեգորիա:Լեզուներ Կատեգորիա:Անգլերենի մշակույթ Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բառապաշար Կատեգորիա:Տեխնիկական հաղորդակցություն
Atom
Atomը անվճար և բաց կոդով տեքստային խմբագրիչ է macOS, Linux և Microsoft Windows օպերացիոն համակարգերով աշխատող համակարգիչների համար, Plug-in-ի աջակցությամբ Git-ի կողմից գրված և GitHubի կողմից մշակված զարգացմամբ։ Atom-ը աշխատասեղանի հավելված է, որը մշակվել է web տեխնոլոգիաները օգտագործելու համար ։ Ընդլայնված փաթեթների մեծ մասը ունի անվճար ծրագրային լիցենզիա, ինչպես նաև ստեղծվում ու պահպանվում է հասարակության կողմից ։ Atom-ը հիմնված է Electron ծրագրային ապահովման շրջանակի վրա(առավել հայտնի է որպես Atom Shell) , հարթակ, որը հնարավորություն է տալիս օգտվել Քրոմիում և Node.js հավելվածներից  ։ Այն գրվում է CoffeeScript-ի և Less-ի միջոցով ։ Այն կարող է նաև օգտագործվել որպես ինտեգրված զարգացման միջավայր(IDE)   ։ Atom-ի առաջին՝ 1․0 տարբերակը թողարկվել է 2015 թվականի հունիսի 25-ին Դրա ստեղծողները այն անվանեցին "21-րդ դարի հաքերային տեքստային խմբագրիչ" ։
Աջակցող ծրագրավորման լեզուներ
Օգտագործելով լռելյայն կոնտակտները, հետևյալ ծրագրավորման լեզուները կիրառվում են ծրագրի 1.5.1 տարբերակում՝
C/C++, C, Clojure, CSS, CoffeeScript, GitHub Flavored Markdown, Go, Git, HTML, JavaScript, Java, JSON, Julia, Less, Make, Mustache, Objective-C, PHP, Perl, Property list, Python, Ruby on Rails, Ruby, Sass, Shell script, Scala, SQL, TOML, XML, YAML
Լիցենզիա
Սկզբնապես, Atom-ի ընդլայնված փաթեթները և նրա առանցքային մասերը չեն բացվել բաց կոդով լիցենզիայով։ 2014 թվականի մայիսի 6-ին Atom-ի մնացորդները, ներառյալ նրա հիմնական հավելվածները, ընդլայնված փաթեթները և աշխատասեղանի շրջանակ Electron-ը, թողարկվեցին MIT լիցենզիայի ներքո՝ որպես անվճար և բաց կոդով ծրագիր ։
Գաղտնիություն
Սկզբնական շրջանում մտահոգություններ կային և քննարկվեցին ծրագրի որոշ փաթեթներ հեռացնելու հարցը․ այդ փաթեթները տվյալներ էին հաղորդում արտաքին տվյալների բազաներին   ։ Այնուամենայնիվ այդ փաթեթները այժմ գործում են սկզբնական փաթեթների հետ համատեղ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լինուքսի ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Վինդոուզի ծրագրային ապահովում
Օլգա Գլեբովա-Սուդեյկինա
Օլգա Աֆանասևնա Գլեբովա-Սուդեյկինա, Արծաթե դարի նշանավոր դեմքերից, դերասանուհի, պարուհի, նկարիչ, քանդակագործ, թարգմանիչ, ասմունքող, առաջին ռուս մանեկեններից մեկը։
Ռուսաստանում՝ 1885-1924
Օլգա Գլեբովա-Սուդեյկինան ծնվել է կոլեգիալ քարտուղար, Հանքարդյունաբերության ինստիտուտի պաշտոնյա Աֆանասի Պրոկոֆևիչ Գլեբովի (՞ - 1909) ընտանիքում։ Նրա նախապապը ճորտ գյուղացի էր Յարոսլավլի նահանգի Գլեբովո գյուղից, որը պատկանում էր ազնվական Գլեբովին ։ Գլեբովներն ապրել են Հանքարդյունաբերության ինստիտուտին կից Վասիլևսկի կղզու 21-րդ գծի 2-րդ տանը։
Սովորել է Ալեքսանդրովյան ինստիտուտում, որը ստեղծվել էր Պալմենխբախսկայա փողոցում գտնվող Սմոլնի ինստիտուտի Մեշչանսկի մասնաճյուղի հիման վրա, փակ ուսումնական հաստատություն էր, որտեղ ընդունվում էին 8-10 տարեկան աղջիկներ, հիմնականում զինվորական և քաղաքացիական պաշտոնյաների դուստրեր, որտեղ նրանց ավելի հեշտ էր միջնակարգ կրթություն ստանալ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով տնային տնտեսությանը և օտար լեզուներին ։
1902 թվականի աշնանը Օլգան ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի Կայսերական թատերական դպրոցի դրամատիկական դասընթացների Վ. Ի. Դավիդովի (1902-1905) դասարան, որն ավարտել է 1905 թվականին։ 1905 թվականի ինը շրջանավարտներից երկուսն ընդունվել են Կայսերական Ալեքսանդրինսկու թատրոնի թատերախումբ, այդ թվում՝ Գլեբովան, բայց նա այդ թատրոնում մնացել է ընդամենը մեկ խաղաշրջան՝ խաղալով երեք դեր։
Աշխատանք թատրոնում
Որպես դերասանուհի Գլեբովան հանդես է եկել հիմնականում էպիզոդիկ, երկրորդ և երրորդ պլանի դերերում, Սանկտ Պետերբուրգի թատրոնների բեմերում՝ Կայսերական Ալեքսանդրինսկի թատրոնում (1905-1906), Վ. Ֆ. Կոմիսարժևսկայայի դրամատիկական թատրոնում (1906), Փոքր թատրոնում (Գրական և գեղարվեստական ընկերության թատրոն, 1909 թվականի վերջից մինչև 1911 թվականը), Լիտեյնի թատրոնում (1912), Լիտեյնի ինտիմ թատրոնում (1913-1914 ) Մոսոլովայի Լիտեյնի թատրոնում (1916-1917), Ամառային Բաֆֆ թատրոնում (ամառ, 1917), մասնակցել է «Թափառող շունը » և «Դերասանական հանգրվան» ներկայացումներին, եղել է Էրմիտաժի թատրոնի դրամատիկական թատերախմբի դերասանուհի (1919), հանդես է եկել Վոլոգդայի «Հեղափոխության տները» թատրոնի բեմում (1921-1922) ։
1905-1906 թվականների թատերաշրջանում աշխատանքի է անցել Ալեքսանդրինսկի թատրոնի թատերախմբում, դարձել Կոնստանտին Վառլամովի սիրելի դերասանուհին։ Խաղացել է Անյայի դերը Անտոն Չեխովի «Բալի այգին» պիեսում և նկարչի դերը Ալեքսանդր Կոսորոտովի «Աստծո ծաղկանոցը» կատակերգությունում։ 1906 թվականին էպիզոդիկ դերեր է խաղացել Վերա Կոմիսարժևսկայայի դրամատիկական թատրոնում (բեմադրել է ընդդեմ Վսևոլոդ Մեյերխոլդի) (Բերտի սպասուհին Հեդդա Գաբլերում՝ Հենրիկ Իբսենի պիեսի հիման վրա, Կլեմենտինան՝ Մորիս Մետերլինկի Քույր Բեատրիսում)։
«Փոքր» թատրոնում (Սուվորիի թատրոն) խաղացել է «Գիշերը» Էդմոն Ռոստանի «Շանտիկլեր»-ում, Բերտան՝ Յոհան Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Ֆիեսկոյի դավադրություն»-ում, գլխավոր դերերը Յուրի Բելյաևի «Շփոթություն կամ 1840 թվական» և «Պսիշա»-ում (վերջինս դրամա է Պրասկովյա Ժեմչուգովայի մասին)։
Գլեբովա-Սուդեյկինան, աչքի ընկնելով պարուհու իր ակնառու տաղանդով, մասնակցել է ինչպես դասական, այնպես էլ ժամանակակից պարերի ներկայացումներին Փոքր և Լիտեյնի թատրոնների բեմերում, հանդես եկել մասնավոր սրահներում և կաբարեներում։ «Թափառող շունը» և «Դերասանական հանգրվան» ներկայացումներում, Արծաթե դարի արտիստական բոհեմի լեգենդար արտ-սրճարանում, Օլգա Սուդեյկինան կատարել է ոճավորված պարեր՝ ոգեշնչված ինչպես ռուսական, այնպես էլ ֆրանսիական արվեստից։ Կլոդ Դեբյուսիի «Կեկ- Ուվոկ» մնջախաղի բալետը, որը 1918 թվականին գրել է Յուրի Աննենկովը հատուկ Սուդեյկինայի համար, լայն հնչեղություն է ունեցել ժամանակակիցների շրջանում։ Նիկոլայ Եվրեինովի «Ուրախ մահ» ծաղրախաղում կատարել է Մահվան դերը։ Բազմիցս մասնակցել է Միխայիլ Կուզմինի երաժշտական ներկայացումներին, որոնց համար զգեստները և դեկորացիաները նախապատրաստել է Սերգեյ Սուդեյկինը։
Անձնական կյանք
1906 թվականի աշնանը Օլգան հանդիպել է նկարիչ Սերգեյ Սուդեյկինին Կոմիսսարժևսկայա դրամատիկական թատրոնում (Օֆիցերսկայա փողոց 39) Քույր Բեատրիս պիեսի ձևավորման վրա աշխատելու ընթացքում, որում նա խաղում էր միանձնուհիներից մեկի դերը (Քույր Կլեմենտինա)։
1907 թվականի հունվարի 10-ին ամուսնացել է Սուդեյկինի հետ Մոսկվայում, Գորոխովոյի դաշտում գտնվող Տիրոջ Համբարձման եկեղեցում, որը գտնվում է Վոզնեսենսկայա փողոցում (1929 թվականից, Ռադիոյի փողոց), որտեղ այդ ժամանակ ապրել են Սուդեյկինի հարազատները՝ Պ․ Ա․ Դրիտտենպրեյսի կալվածքում (տուն 11)։ 1907 թվականից նրանք բնակվել են Մոսկվայում, նույն վայրում։
1909 թվականին Սուդեյկինները վերադարձել են Սանկտ Պետերբուրգ, Օլգա Գլեբովա-Սուդեյկինան միացել է Փոքր թատրոնի թատերախմբին։ «Նրա կինը՝ Գլեբովա-Սուդեյկինան, ի դեպ, ամենահրաշալի Կոլումբիներից մեկն էր։ Իր բոլոր տվյալներով՝ նա իսկապես անչափ հարմար էր այդ կերպարի համար՝ էլեգանտ, անսովոր փխրուն, նուրբ և յուրահատուկ գեղեցիկ։ Սուդեյկինը կրքոտ պաշտում էր նրան, նա պաշտում էր նրան այնքան, որքան արվեստագետը կարող է պաշտել կնոջը, եթե կինն ամբողջությամբ լուծվում է նրա մեջ և զոհաբերաբար տալիս է նրան ամեն ինչ՝ դադարելով նույնիսկ կին լինելուց և վերածվելով երազի, որն այլևս միս ու սեփական կամք չունի, այլ ունի միայն կլանող կամք, որին նա տիրապետում է։ Իրականում, երբեմն ինձ թվում էր, թե Սուդեյկինը հանձինս Գլեբովայի կենդանի մարդ չէր տեսնում՝ նա կատարելագործեց իր ֆանտազիան, նրա վրա հագցնելով այնպիսի հիանալի զգեստ, որ երբեմն կարելի էր մտածել, որ Սուդեյկինա-Գլեբովան իր մեջ մարմնավորում էր բառացիորեն անսահման բազմազան ուրվականների ամբողջ գամմա, որով Սուդեյկինը նկարչի պես փայլում էր իր բեմական աշխատանքում» ։ Նկարիչը բազմիցս նկարել է նրան համատեղ կյանքի ընթացքում, նրա կերպարը կարելի է ճանաչել նրա բազմաթիվ աշխատանքներում։ Նրա դիմանկարները նկարել են նաև Կ. Յուոնը (1915), Ն. Կուլբինը, Ս. Սորինը, Յուրի Աննենկովը, Վ. Միլաշևսկին (1922), Ն. Միլիոտին (1930-ականներ)։
Նրանք ամուսնալուծվել են 1915 թվականի վերջին։ 1907 թվականից մինչև 1916 թվականը նա բազմիցս պատկերվել է Սերգեյ Սուդեյկինի կտավներում՝ «Դիմանկար» (1910), «Կաբարե՝ կատակերգուների ապաստարան» (1916), «Իմ կյանքը» (1916), ինչպես նաև ավելի ուշ շարքի նկարներում՝ «Իմ կյանքը» (1940-ականներ), Յուրի Աննենկովի 1921 թվականի դիմանկարը, կան նաև Գլեբովա-Սուդեյկինայի մի քանի լուսանկարչական դիմանկարներ, որոնք նկարվել են Մոիսեյ Նապելբաումի կողմից։
1915 թվականի վերջից Օլգան կյանքը կապել է կոմպոզիտոր Արթուր Լուրիի հետ, ով դարձել է նրա քաղաքացիական ամուսինը մինչև 1922 թվականի ամռան արտագաղթը ։ 1910-ական թվականներին Սանկտ Պետերբուրգում համընդհանուր երկրպագության և պաշտամունքի ժամանակ Արթուր Լուրին կարծել է, որ Օլգան «.. արտահայտել է Սանկտ Պետերբուրգի նրբաճաշակության դարաշրջանը 20-րդ դարի սկզբին, ճիշտ այնպես ինչպես Մադամ Ռեկամիեն <…> արտահայտել է վաղ ամպիրային դարաշրջանը» ։ Ե՛վ Լուրին, և՛ Գլեբովան դարձել են Ախմատովայի «Պոեմ առանց հերոսի» ստեղծագործության նախատիպերն ու հասցեատերերը։ Լուրին գրել է «Պոեմ առանց հերոսի» ստեղծագործության երաժշտությունը և նվիրել այն Օլգային։
Գլեբովա-Սուդեյկինային են նվիրված նաև Ալեքսանդր Բլոկի, Ֆեոդոր Սոլոգուբի, Գեորգի Իվանովի, Կուզմինի, Վսևոլոդ Ռոժդեստվենսկու, Իգոր Սևերյանինի, Վելիմիր Խլեբնիկովի բանաստեղծությունները։ Նրան անվանում էին «Բոլորի սիրելին» (Լյուրի), «երկու մուսաների անհոգ ընկերուհի» (Կուզմին), «պոետների ընկեր» (Ախմատովա, «Պոեմ առանց հերոսի»)։ Կուզմինայի հերոսուհիների նախատիպը (Ելենա Իվանովնան «Թղթե տնակ»-ում և Լելեչկա Ցարևսկայան «Լողացող ճանապարհորդներ»-ում, Գ. Չուլկովան (Մարգոն «Ձնաբուք» վեպում), Աննա Ախմատովայի «Պոեմ առանց հերոսի» ստեղծագործությունում ։
Օլգա Գլեբովա-Սուդեյկինայի ճակատագիրը Միխայիլ Կուզմինի անվան հետ կապված է նաև խորապես անձնական և դրամատիկ փորձություններով։ Մի կողմից Միխայիլ Կուզմինին, ով չի թաքցրել իր համասեռամոլական նախասիրությունները, և նրա ամուսնուն միավորել են ոչ միայն ընկերական կամ ստեղծագործական հետաքրքրությունները, այլև նվիրական զգացմունքները։ Մյուս կողմից, այն բանից հետո, երբ Պալադա Բոգդանովա-Բելսկայան դարձել է Վսևոլոդ Կնյազևի հետ Կուզմինի ծանոթության նախաձեռնողը, որը երիտասարդ դրագունական սպա էր, Սուդեյկինան կարճ սիրավեպ է ունեցել նրա հետ, այնպես որ ժամանակակիցները հետագայում մեղադրել են Կուզմինին և Սուդեյկինային Կնյազևի ողբերգական մահվան մեջ (Կնյազևը ինքնասպան է եղել 1913 թվականի մարտին, 22 տարեկան հասակում, թեև ինքնասպանության մեղքը «մեծապես ընկել է Միխայիլ Կուզմինի վրա», պատճառներից մեկը համարել են անպատասխան սերը Սուդեյկինայի նկատմամբ, նա ինքը հերքել է այդ փաստը «» )։ Կենսագիրները նշում են Վսևոլոդ Կնյազևի մահվան այլ պատճառ։
Ֆրանսիայում 1924-1945
1924 թվականի աշնանը նա արտագաղթեց՝ սկզբում մեկնելով Բեռլին, այնտեղից էլ Փարիզ։ Նա արտագաղթել է Արթուր Լուրիի պնդմամբ և Լուրիի և Վերա Սուդեյկինայի խնդրանքով Իգոր Ստրավինսկին ստանձնել է նրա արտագաղթելու հոգսերը։
Ֆրանսիայում նա ռուսերեն է թարգմանել ֆրանսիական պոեզիա՝ միտվելով դեպի «անիծյալ» բանաստեղծներ (Պոլ Վեռլեն, Շառլ Բոդլեր), զբաղվել է գեղանկարչությամբ և քանդակագործությամբ։ Նույնիսկ արտագաղթելուց առաջ Գլեբովա-Սուդեյկինան սիրել է տիկնիկներ, ինչպես նաև արձանիկներ պատրաստել, որոնք հաճախ ներկայացրել են կոմեդիա դել արտեի կերպարները։ Նա Ռուսաստան ից իր հետ տարել է մի ճամպրուկ պատրաստի ճենապակյա արտադրանք, որը սկզբում թույլ է տվել նրան գոյատևել արտասահմանում՝ վաճառելով դրանք։ Փարիզում նա շարունակել է պատրաստել ճենապակյա գունագեղ  քանդակներ, որոնց թրծումը կատարել է Սևրի մանուֆակտուրայում։ Փարիզում մասնակցել է ռուսական գեղարվեստական և տնայնագործական  ցուցահանդեսի բացմանը (1932)։ 1934-1935 թվականներին նա արձանիկներ և տիկնիկներ է ցուցադրել Գալիերայի թանգարանում (Musée Galliera), ելույթներ է ունեցել ռուս բանաստեղծների ստեղծագործություններին նվիրված գրական երեկոներին, արտասանել բանաստեղծություններ։ Փարիզում գտնվելու տարիներին Օլգա Սուդեյկինան հայտնի «La Dame aux oiseaux»՝ «Թռչուններով տիկին» մականունով վարձակալած նեղլիկ սենյակներում պահել է բազմաթիվ փետրավոր արարածներ՝ «փարիզյան ճնճղուկից մինչև ամենաէկզոտիկ տեսակները», զգալով առեղծվածային, խորհրդանշական մտերմություն նրանց հետ, որոնք «պարում և երգում էին այնպես, ինչպես ինքը» ։ Ապրել է ծայրահեղ վատ պայմաններում և օգնության համար դիմել է նախկին ամուսիններին՝ Սուդեյկինին և Լուրիին ։
Օլգա Աֆանասիևնան մահացել է սրընթաց թոքախտից և դրա բարդություններից Փարիզի հիվանդանոցներից մեկում։ Թաղված է Սենտ-Ժենևևվ-դե-Բուա գերեզմանատանը։ Նրա սպիտակ մարմարե խաչով գերեզմանը (№ 847) գտնվում է Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցու մոտ՝ Anémone (Անեմոն) տեղամասում, որը տեղակայված է Ակացիաների ծառուղու (Avenuedes Acacias) և Սերկևիլների ծառուղու (Avenuedes Cognassiers) միջև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս պարուհիներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության պարուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Գրական հերոսների նախատիպեր Կատեգորիա:Նկարիչների կանայք Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
(735) Մարգհաննա
(735) Մարգհաննա (Marghanna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1912 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Հենրիխ Ֆոգտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,72711 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8467 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6075 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1644,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,218852 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,89° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1912 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրիխ Ֆոգտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արկանզաս (նահանգ)
Արկանզաս (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում։ Տարածքը՝ 137, 5 հազար կմ քառակուսի։ Վարչական կենտրոնը՝ Լիթլ Ռոք։ Անվանումն առաջացել է Արկանզաս գետի անունից։
Աշխարհագրական դիրք
Արկանզասի մակերեսը 137 732 կմ² է։ Հարևան նահանգներն են Լուիզիանան՝ հարավից, Տեխասը և Օկլահոման՝ արևմուտքից, Թեննեսին և Միսսիսիպին՝ արևելքից, Միսսուրին՝ հյուսիսից։ Արևելյան մասը եզերվում է Միսսիսիպի գետով, բացառությամբ Գրին և Կլեյ շրջանների, որտեղ Միսսուրի նահանգի հետ սահման է հանդիսանում Սուրբ Ֆրանցիսկոյի գետը։
Ռելիեֆ
Պայմանականորեն Արկանզասը բաժանում են երկու մասերի՝ հյուսիսարևելյան բարձրադիր վայրեր և հարավարևելյան ցածրավայրեր։ Հյուսիս-արևելքի բարձրադիր վայրերը հանդիսանում են Ամերիկայի հարավային բարձունքների մի մասը, որոնք իրենց մեջ ընդգրկում են Ազարկի բարձրավանդակը և Ուոշիտոյի լեռները։ Հարավ-արևելքի ցածրավայրերն իրենց մեջ ընդգրկում են Մեքսիկական ծոցի մերձափնյա հարթավայրերը և Արկանզասի դելտան։
Արկանզասի տարածաշրջանում առանձնացնում են 7 բնական շրջաններ՝ Ազարկի, Ուոշիտոյի լեռները, Արկանզաս գետի հովիտը, Մեքսիկական ծոցի ափամերձ հարթավայրերը, Կրոուլիի լեռնաշղթան և Արկանզասի դելտան։
Նահանգի ամենաբարձր կետը Ուոշիտոյի լեռների Մաունթ Մագազին (Mount Magazine) լեռն է, որն ունի ծովի մակարդակից 839 մետր բարձրություն։
Ջրագրական ցանց
Արկանզասը հարուստ է գետերով, լճերով և ջրամբարներով, որոնք պատկանում են հիմնականում Միսսիսիպի գետի ավազանին։ Միսսիսիպի գետի հիմնական վտակներն են Արկանզասը, Ուայթ-րիվերը, սուրբ Ֆրանցիսկոյի գետը։ Բուֆֆալո, Ռեդ-րիվեր, Բլեք-րիվեր, Քեշ-րիվեր գետերը հանդիսանում են Ուայթ-րիվերի վտակները։ Լիթլ-Միսսուրի աղի գետը և Քադդոն թափվում են Ուոշիտո գետը, որը հոսում է նահանգի հարավով։ Ռեդ-րիվեր գետի որոշակի մասը հանդիսանում է Արկանզաս ու Տեխաս նահանգների միջև սահման։ Արկանզասում են գտնվում ԴեԳրեյ, Ուոշիտո, Գրիրս, Ֆերրի և այլ լճեր։
Կլիմա
Արկանզասը գտնվում է Մեքսիկական ծոցին բավական մոտ, որպեսզի ընդունի նրանից եկող հոսանքները։ Արկանզասին բնորոշ են տաք, խոնավ ամառները և ցուրտ, պակաս խոնավ ձմեռները։ Նահանգի մայրաքաղաք Լիթլ-Ռոքում հուլիսին միջին առավելագույն ջերմաստիճանը 34 °C (93 °F) է, նվազագույնը՝ 0 °C (32 °F)։ Տարվա ընթացքում տեղումների քանակը տատանվում է 1000-1500 մմ-ի միջև։ Ձյուն գալիս է հազվադեպ, հիմնականում նահանգի հյուսիսում։ Նահանգում առավելագույն ջերմաստիճանը 49 °C (120 °F) է, որը գրանցվել է Օզարկ քաղաքում 1936 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Նվազագույն ջերմաստիճանը՝ −34 °C (-29 °F), գրանցվել է Գրեյվեթթ քաղաքում 1905 թվականի փետրվարի 13-ին։ Արկանզասում հաճախ են լինում փոթորիկներ, ամպրոպներ։
Պատմություն
Մինչև եվրոպական ցեղերի Արկանզասում վերաբնակեցումը, այստեղ ապրում էին Կեդդո, Օսեյնջի և Կուապո ցեղերը։ Արկանզաս այցելող առաջին հետազոտողներից է եղել նաև Էռնանդո դե Սոտոն (1541 թվական), Ժակ Մարկետը և Լուի Ժոլիեն (1673 թվական), Ռոբեր լա Սալը (1681 թվական)։ Եվրոպացի վերաբնակիչները, այդ թվում նաև վաճառականները սկսել են բնակվել տարածքում 18-րդ դարի սկզբին։ Տարածքը ստացել է իր անվանումը վաղ իսպանական և ֆրանսիական հետազոտողներից։ Տարածքը միացվել է ԱՄՆ-ին 1803 թվականին Լուիզիանայի գործարքի արդյունքում։ 1813 թվականի հուլիսի 4-ին, ստրկության մասին շատ վեճերից հետո ձևավորվեց Արկանզասի նահանգը։
Բնակչություն
Նահանգի բնակչությունը, 2012 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալներով, կազմում է 2 949 132 մարդ։ 1820 թվականի բնակչությունը կազմել է 15 000 մարդ, 1835 թվականին՝ 52 240 մարդ։ 1836 թվականին նահանգի կարգավիճակ ստանալուց հետո նրա բնակչությունը սկսեց կրկնապատկվել ամեն 10 տարին մեկ մինչև Քաղացիական պատերազմը։ 1980 թվականին բնակչությունը հասավ 2 միլիոնի։
Ազգային կազմ
Բնակչության ռասայական կազմը. սպիտակամորթներ՝ 80,1%, աֆրոամերիկացիներ՝ 15,6%, հնդիկներ և Ալյասկայի բնիկներ՝ 0,9%, ասիացիներ՝ 1,3% և 1,8% մարդիկ, ովքեր պատկանում են երկու և ավելի ռասաների։
Արկանզասի բնակիչները ծագումով պատկանում են.
2006-2008 թվականների տվյալներով՝ Արկանզասի բնակիչների 93,8%-ը տանը խոսում են միայն անգլերենով, մոտ 4,5%-ը՝ իսպաներենով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ Կատեգորիա:1836 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Սապնա (այլ կիրառումներ)
Սապնա կարող է վերաբերվել.
Սրեբրենիկ (այլ կիրառումներ)
Սրեբրենիկ կարող է վերաբերվել.