cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չինաստանի աշխարհագրություն
Սահմաններ
Չինաստանը սահմանակից է 14 երկրների. ՌԴ (40 կմ հյուսիս-արևմուտքում և 3605 կմ հյուսիս-արևելքում), Մոնղոլիա (4677 կմ), Հյուսիսային Կորեա (1416 կմ), Վիետնամ (1281 կմ), Լաոս (423 կմ), Մյանմա (2185 կմ), Հնդկաստան(3903 կմ), Բութան(470 կմ), Նեպալ (1236 կմ), Պակիստան (523 կմ), Աֆղանստան (76 կմ), Տաջիկստան (414 կմ), Ղրղզստան (858 կմ), Ղազախստան (1533 կմ)՝ ընդհանուր 22 117 կմ սահմանագծով։ Ափագծի երկարությունը 14 500 կմ է՝ հաշված Հյուսիսային Կորեայից մինչև Վիետնամ։ Տերիտորիալ ջրերի լայնությունը 12 ծովային մղոն է կամ 22 կմ, տնտեսական գոտին՝ 200 ծովային մղոն կամ 370 կմ՝ ներառյալ մայրցամաքային ծանծաղուտը։ Նրան է պատկանում նաև Թայվան կղզին, որը մայրցամաքից բաժանվում է Թայվանի նեղուցով ։
Ռելիեֆ
Չինաստանի մակերևույթի ձևերը շատ բազմազան են. բարձր լեռներ, սարահարթեր, իջվածքներ, անապատներ և ընդարձակ հարթավայրեր։ Առանձնացնում են լեռնագրական 3 մարզեր.
Տիբեթի բարձրավանդակ
Տիբեթի բարձրավանդակը կամ լեռնաշխարհը համարվում է ամենաբարձրն ու ամենամեծը Չինաստանում և աշխարհում։ Միջին բարձրությունը 4877մ է, զբաղեցրած մակերեսը՝ 2.5 մլն կմ²։ Բարձրավանդակի տարածքում են գտնվում Տիբեթի Ինքնավար մարզը, Չինական Ցինհայ պրովինցիայի մի մասը, Քաշմիրի Լադակհ պրովինցիայի մի մասը։ Լեռնաշխարհից հարավ ձգվում են Հիմալայան (Էվերեստ՝ 8848մ), արևմուտքում՝ Կարակորում և Պամիր, հյուսիսում՝ Կունլունի, Ալթինթաղի և Ցիլյանշանի լեռաշղթաները (Նանշանի լեռների մի մասը), որոնց հյուսիսահայաց լանջերը շատ զառիթափ են և կտրտված։ Տիբեթի բարձրավանդակի հյուսիս-արևելքում, Ալթինթաղ և Ցիլյանշան լեռնաշղթաներից հարավ, 2700-3000մ բարձրության վրա գտնվում է Ցայդամի իջվածքը։ Այն իրենից ներկայացնում է ավազային և ճահճային մակերևույթով տարածք, որտեղ հանդիպում են բազմաթիվ աղի լճեր։ Այստեղ հայտնաբերված նավթի, քարածխի, երկաթաքարի, կերակրի աղի հսկայական պաշարները հանդիսանում են ազգային տնտեսության ճյուղերի հիմնական հումքային բազան։ Կունլունի հարավային լեռնաճյուղերը ջրբաժանի դեր են կատարում Հուանհե և Յարքենդ գետերի համար, իսկ Հուանհե գետից արևմուտք ձգվող Գանսուի միջանցքը բնական կապող օղակ է Չինաստանի և Կենտրոնական Ասիայի միջև։
Լեռնաշղթաների և բարձրադիր հարթավայրերի գոտի
Կունլունից հյուսիս գտնվում է Թարիմի անհոսք ավազանը, որի կենտրոնական մասը զբաղեցնում է Տակլա Մական անապատը։ Լեռներից սկիզբ առնող Թարիմ գետը և նրա վտակները կորչում են անապատային ավազուտներում կամ թափվում են Լոբնոր աղի լիճ։ Այս տարածքը նաև հանդիսանում է Չինաստանի միջուկային հետազոտությունների գլխավոր կենտրոնը։ Լոբնոր լճից հյուսիս գտնվում է Արևելյան Ասիայի ամենացածր կետը Տուրֆանի իջվածքը՝ -154մ։ Իջվածքն ունի 100 կմ երկարություն և 50 կմ լայնություն։ Թարիմում ջերմաստիճանի տարեկան տատանման լայնույթը մեծ է. +52°C ամռանը և −18°C ձմռանը։ Հսկա ավազանի հիմքում օազիսներն առաջացրել են առանձին գոտիներ՝ կազմելով հայտնի Մետաքսի ճանապարհի մի հատվածը։ Թարիմի ավազանը Ջունգարական իջվածքից բաժանվում է դեպի հյուսիս ձգվող Տյան-Շան լեռնաշղթայով։ Ջունգարիայի արևմուտքում, Կարամայ քաղաքի մոտ հայտնաբերվել են նավթի, իսկ ավելի հարավ՝ Ուրումչիում՝ քարածխի և երկաթաքարի հսկայական պաշարներ։ Ջունգարական իջվածքի հիմքը մասնատվել է դեպի արևմուտք հոսող Իլի և Իրտիշ գետերով։ Ներքին Մոնղոլիայի ինքնավար մարզը գտնվում է Մոնղոլական պլատոյում, մոտ 1000մ բարձրության վրա։ Մարզը հարավից և արևելքից եզրավորվում է 900-1000մ բարձրության Ցիլյանշանի, Լանշանի, Ինշանի և Մեծ Խինգանի լեռներով, իսկ արևմտյան և կենտրոնական հատվածները զբաղեցնում են Ալաշան և Գոբի անապատները։ Տիբեթի բարձրավանդակից արևելք և Ներքին Մոնղոլիայից հարավ ընկած գոտին եզրավորվում է միջին բարձրության լեռներով, որոնք ձգվում են Մեծ Խինգանի հյուսիս-արևելքից, Թայհանշանի լեռներով դեպի Մեծ Չինական դաշտավայր և Յունան-Գույչժոու պլատո՝ երկրի հարավում։ Այս գոտուց արևելք ձգվում է Չինաստանի ցածրադիր և հարթավայրային գոտին, որտեղ տեղաբաշխված է երկրի բնակչության մեծ մասը։ Հարավն առանձնանում է 200-2000մ բարձրության մակերևույթի ձևերով, որոնցից հայտնի են Ցինլինի լեռները, Սիչուանի խզվածքը, Յունան-Գույչժոու սարահարթը, Ուիշանի լեռները։
Տեկտոնիկա և սեյսմիկ ակտիվություն
Հիմալայների և Տիբեթի բարձրավանդակի ձևավորումը պայմանավորված է Եվրասիական և Հնդկական սալերի բախման հետ, որի արդյունքում Եվրասիականը սալը բարձրացել է Հնդկական սալի վրա։ Այս պրոցեսը շարունակվում է նաև մեր օրերում, որի պատճառով սեյսմիկ և տեկտոնական ակտիվություն այժմ դիտվում է միայն խզվածքի գոտում գտնվող բնակավայրերում։ Հայտնի երկրաշարժերից են.
Ջրագրություն
Չինաստանի բոլոր խոշոր գետերը սկիզբ են առնում լեռներից։ Տիբեթի բարձրավանդակի արևելյան շրջաններից սկիզբ առնող Յանցզի, Հուանհե, Մեկոնգ և Սալուին գետերն ունեն ձնահալոցքային և սառցադաշտային սնում։ Խոշոր ջրային զարկերակ է Մեծ ջրանցքը, որը ձգվում է երկրի արևելյան առանփյա մասով՝ միացնելով Յանցզի, Հուայհե և Հուանհե գետերի գետաբերանային շրջանները։ Ջրանցքը կառուցվել է 7-13-րդ դարերում, ունի 2470 կմ երկարություն։ Հիմալայների հյուսիսահայաց լանջերից սկիզբ է առնում Բրահմապուտրան, որը Չինաստանի տարածքում հայտնի է Մացանգ, այնուհետև՝ Ցզանգբո անուններով։ Հոսելով դեպի արևելք ուղղությամբ մոտ 970կմ դեպի (Չինաստանի տարածքում), անցնում է միջլեռնային գոգավորություններով և թեքվում հարավ (դեպի Հնդկաստան)։ Բրահմապուտրայի տեղափոխած գետաբերուկների շնորհիվ հնարավոր է դարձել զբաղվել հողագործությամբ, իսկ Լհասա, Գյանգձե և Շիգաձե բնակավայրերը դարձել են խտաբնակ։ Տիբեթի բարձրավանդակի հյուսիսային և արևելյան շրջանները և Ցայդամ խզվածքը գտնվում են անհոսք ավազանի շրջանում։ Այստեղ հաշվում են հարյուրավոր աղի լճեր, մակերևութային հոսքը չնչին է։ Չինաստանի ներքին հոսքի ամենամեծ ավազանը Թարիմի ավազանն է, որի ձգվածությունը արևելքից արևմուտք կազմում է 1500 կմ, հյուսիսից հարավ՝ 600 կմ։ Խոշոր լճերն են Պոյանհուն (Ցզյանհի պրովինցիա), Տայհուն, Ցինհայ (Տիբեթ), Ցինհայհու կամ Կուկունոր (Ցինհայ պրովինցիա), Սիհու (Չժեցզյան պրովինցիա) ։
Բնական ռեսուրսներ
Չինաստանը հարուստ է բազմատեսակ բնական ռեսուրսներով։ Ծարիրի, գրաֆիտի, վոլֆրամի և ցինկի գլխավոր արդյունահանողն ու արտահանողն է աշխարհում։ Առաջատար է նաև բոքսիտների, քարածխի, նավթի, ալմաստի, ոսկու, երկաթաքարի, կապարի, մագնետիտի, մանգանի, սնդիկի, մոլիդբենի, բնական գազի, ֆոսֆատների, անագի, ուրանի և վանադիումի պաշարներով։ Անագի և վոլֆրամի պաշարներով աշխարհում առաջինն է։ Լեռնային արագահոս գետերի շնորհիվ Չինաստանն աշխարհում առաջատարներից է հսկայական ջրաէներգետիկ պաշարներով և ներուժով։ Ջրային ռեսուրսների ծավալը կազմում է մոտ 2821,4 մլրդ մ³, որը մեծ մասը՝ 2711,5 մլրդ մ³, կազմում է մակերևութային հոսքը։ 2005 թվականի տվյալներով, գյուղատնտեսական նշանակության հողերը զբաղեցնում է Չինաստանի տարածքի 14,86%(1.4 մլն կմ²)։ Դրա մոտ 1,3%-ը զբաղեցված են հիմնական մշակաբույսերով (բրինձ, եգիպտացորեն, ցորեն), իսկ մնացած տարածքներում կիրառվում է ցանքաշրջանառությունը։ Ինտենսիվ գյուղատնտեսության շնորհիվ կարողանում են ոչ միայն ապահովել երկրի ներքին պահանջարկը, այլև՝ արտահանել։ Ըստ 2004 թվականի տվյալների, ոռոգովի հողատարածքները կազմում են մոտ 544 784 կմ²։ Հողահանդակների մոտ 42,9%-ը կազմում են արոտավայրերը, անտառապատ է տարածքի 17,5%-ը։
Կլիմա
Հյուսիսից հարավ և արևելքից արևմուտք մեծ ձգվածության շնորհիվ Չինաստանի կլիման շատ բազմազան է ։ Հարավ-արևելքում կլիման խոնավ մերձարևադարձային է, հյուսիս-արևմուտքում՝ բարեխառն խիստ ցամաքային։ Արևելյան խոնավ շրջաններում կլիման մուսոնային տիպի է՝ հստակ արտահայտված խոնավ ամառային և չոր ձմեռային սեզոններով։ Չնայած նրան, որ երկիրը հիմնականում գտնվում է բարեխառն ջերմային գոտում, այստեղ օդերևութաբանական և ջերմային պայմանները շատ տարբեր են։ Հանդիպում են կլիմայի ցամաքային, խիստ ցամաքային, մուսոնային, ծովային տիպերը, արևմուտքում պարզ արտահայտված է վերընթաց գոտիականությունը ։ Ամենահյուսիսային Հայլունցզյան նահանգը գտնվում է բարեխառն, իսկ ամենահարավային Թայվան կղզին՝ արևադարձային օդային զանգվածների ազդեցության տակ։ Ջերմաստիճանային տարբերությունն առավել ցայտուն է արտահայտվում հյուսիսային շրջաններում, ձմռանը դիտվում է 0- -30 °C, իսկ ամռանը՝ +20 °C: Հարավում ավելի տաք է, ձմռանը դիտվում է +10 °C, ամռանը՝ +28 °C: Չինաստանի տարածքին բնորոշ կլիմայի տիպերը.
1. Բարեխառն ցամաքային կլիմայի տիպ
2. Բարեխառն խիստ ցամաքային կլիմայի տիպ
3. Վերընթաց գոտիականության տարածման շրջաններ
4. Մուսոնային կլիմայի տիպ
Տեղումների տարեկան բաշխումը հիմնականում պայմանավորված է կլիմայի տիպերով։ Տեղումների առավելագույն քանակ ստանում են Ցինլինի հարավահայաց լանջերը մուսոնային սեզոնին՝ 1500մմ։ Տեղումների քանակը նվազում է դեպի հյուսիս և արևմուտք ուղղությամբ շարժվելիս, որի պատճառով երկրի հյուսիսարևմտյան շրջաններն ամենաչորայինն են։ Տեղումների նվազագույն քանակ՝ 0-100մմ, դիտվում է Տակլա Մական, Գոբի և Օրդոս անապատներում։ Հարավային և արևելյան շրջանները հաճախ են տուժում ուժեղ փոթորիկների պատճառով։ Տարվա մեջ մի քանի անգամ գրանցվում են թայֆուններ, ջրհեղեղներ, մուսոններ, ցունամիներ և ձմեռային երաշտ։ Հյուսիսային շրջաններին բնորոշ դեղին ավազային փոթորիկները, որոնք ձևավորվում են հյուսիսային անապատային շրջաններում և շարժվում դեպի արևելք, մեծ վնաս են հասցնում ոչ միայն Չինաստանի, այլև՝ Կորեայի և Ճապոնիայի տնտեսությանը։ Չինաստանում ձյան տեսքով տեղումներն ավելի հազվադեպ են։ Հիմնականում բնորոշ են արևմտյան լեռնային շրջաններին։ Հարավային և կենտրոնական շրջաններում ձնառատ ձմեռներ լինում են հազվադեպ, սակայն շատ ձնառատ՝ մեծ վնաս հասցնելով տնտեսությանը։ Հայտնի է 2008 թվականի ձնառատ ձմեռը։ Հունվար ամսին դիտված առատ տեղումների պատճառով առավել տուժել են կենտրոնական և հարավային շրջանները, որտեղ ջերմաստիճանը իջել էր մինչև −25 °C: Ձյան տեսքով տեղումներ դիտվել էին նույնիսկ Տակլա Մական անապատում։ Առատ ձյան, ձնաբքի, մերկասառույցի և սառցապատման պատճառով վնասվել էին էլեկտրահաղորդման գծերը, խաթարվել էր կապը, իսկ առաջացած թանձր մառախուղի պատճառով պարալիզացվել էին երկաթուղային, ավտոմոբիլային և օդային տրանսպորտը։ Վնասվել կամ քանդվել են 485 000 տներ, անօթևան են մնացել 1.66 միլիոն մարդ, մահացել՝ 129 000 մարդ։ Մեծ վնասներ է կրել նաև գյուղատնտեսությունը. 44 600 գլուխ խոշոր եղջերավորների կորուստ Սինզցյանի շրջանում և ավելի քան 2100 վնասված ջերմոցներ՝ Կաշգար քաղաքում ։
Հողային ծածկ
Բնակլիմայական պայմանների բազմազանությունը անդրադարձել է նաև հողածածկի վրա՝ նպաստելով հողերի տասնյակ տեսակների ձևավորմանը։ Սակայն ինտենսիվ գյուղատնտեսության զարգացումը հանգեցրել է նրան, որ ցածրադիր շրջանների հողերը դեգրադացվել են՝ փոխելով հողի որակական կազմը։ Հյուսիս-արևելյան Չինաստանում տարածված են մուգ մարգագետնային հողերը, որոնք աչքի են ընկնում բարձր բերքատվությամբ, հումուսի և հանքային նյութերի՝ ազոտի, ֆոսֆորի, կալիմումի բարձր պարունակությամբ։ Սունգարի և Նունցզյան գետերի գետերի միջին հոսանքի շրջանում տարածված են կուլտուր-ոռոգելի մարգագետնային սևահողերը։ Մարգագետնաճահճային և գլեյան տիպի հողերը բնորոշ են Սունգարի և Ուսուրի գետերի ստորին հոսանքի շրջաններին, սակայն գյուղատնտեսական նպատակով օգտագործվում են միայն ջրահեռացման աշխատանքներ իրականացնելու դեպքում։ Լեռնային և նախալեռնային շրջաններում տարածված են գորշ անտառային հողերը։ Քանի որ այս հողերը հիմնականում բնորոշ են զառիթափ լանջերին և հարմար չեն գյուղատնտեսական օգտագործման համար, հանդիսանում են անտառատնկման հիմնական շրջանները։ Չինաստանի հյուսիսարևմտյան շրջաններում տարածված են մոխրագույն և գորշ անապատային հողերը, իսկ նախալեռնային գոտիներում՝ մոխրագորշ, շագանակագույն, բաց լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային հողերը։ Չորային կլիմայի պայմաններում այս հողերը պիտանի են միայն ինտենսիվ ոռոգման դեպքում, որի պատճառով էլ հաճախ աղակալած են։ Սակայն ոչ միշտ է հողերի աղակալումը կապված մարդու տնտեսական գործունեության հետ։ Օրինակ, Բոհանի ծոցի և Դեղին ծովի ափամերձ գոտու հողերի աղակալումը կապված է ծովի կատարած քայքայիչ աշխատանքի հետ։ Այստեղ Հուանհեի գետաբերուկները այնքան են հագեցած ծովային աղերի նստվածքներով, որ առանց լվացման հնարավոր չի դրանց գյուղատնտեսական օգտագործումը։  Հողերի որակի վատթարացմանը նպաստում է նաև հողային էրոզիան, և դրա արդյունքում առաջացող լյոսը։ Քայքայման արդյունքը կուտակվում է մի քանի մետրից մինչև 50-100 մետր հաստությամբ ծածկոցի ձևով՝ ջրբաժանների, լանջերի և հովիտների հին դարավանդների վրա՝ խոչընդոտելով գյուղատնտեսության զարգացմանը։ Հարթավայրերում տարածված են կարմրահողերը, որոնք աչքի են ընկնում օրգանական և հանքային նյութերի ցածր պարունակությամբ, բարձր թթվայնությամբ և թանձր մածուցիկությամբ։ Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով շատ շրջաններում դիտվում է հողի որակի վատթարացում, բուսածածկի վերացում, բերրիության ակում։ Դա կապված է արդյունաբերական թափոնների սխալ կառավարման, ակտիվ ոռոգման, զառիթափ լանջերի հերկման, անտառահատումների և գերարածեցման հետ։
Բուսածածկ
Ըստ կենսաշխարհագրական գոտիների, Չինաստանը բաժանվում է արևմտյան և արևելյան մասերի։ Բուսական բազմազանության վրա մեծ ազդեցություն են թողել հին և նոր դարերում բնատարածքի ինտենսիվ շահագործումը և մշակումը։ Բնական անտառներ պահպանվել են միայն լեռնային շրջաններում, մինչդեռ ցածրադիր շրջաններն ամբողջությամբ կուլտուրականացված են։ Չնայած դրան, Արևելյան Չինաստանի բուսական աշխարհը շատ բազմազան է. այստեղ հաշվում են մոտ 25000 բուսատեսակներ։ Գետահովտային շրջաններում հանդիպում են Երրոդական ժամանակաշրջանի ռելիկտային տեսակներ։ Բնական զոնաները ևս բազմազան են։ Հյուսիսից հարավ ուղղությամբ իրար են հաջորդում.
Փշատերև տեսակներից լայն տարածված են դաուրյան խեժափիճին, կորեական մայրին։ Լայնատերև անտառներում տարածված են կաղնին, լորենին, թխկին և ընկուզենին։ Ցինլինի լեռներից հարավ, մերձարևադարձային գոտու սահմաններում տարածված են մերձարևադարձային փոփոխական անտառները, որտեղ աճում են դափնին, մագնոլիան, կամելիան։ Արժեքավոր փայտանյութ ունեն Մասսոնի սոճին և կունինգամիան։ Արևմտյան չորային շրջաններում բնորոշ են քսերոֆիտ և չորադիմացկուն տեսակները, թփերը և թփուտները։ Տարածված են սորուն ավազային և քարային անապատները, բուսականությունը աղքատ է։ Բնորոշ են գոբիական սեզը, օշանը, դեղին ակացիան, սաքսաուլը, կարմրանը, ելաբույսը, զուգատերևազգիները, բազմամյա և միամյա խոտաբույսերը։ Ջունգարական իջվածքից մինչև Ալաշան, գետահովիտներում՝ տուգայներում, հանդիպում են լեռնային օազիսներ, որտեղ աճում են խեժափիճի, կեչի, խայտաբղետ բարդի, ուռենի, անապատային սիսեռ։ Տիբեթի բարձրավանդակում տարածված են բարձրլեռնային ցուրտ անապատները, որտեղ աճում են խիստ չորասեր բուսատեսակներ՝ հարմարված ուժեղ քամիներին և արեգակնային ճառագայթման բարձր մակարդակին։ Միայն արևելյան շրջաններում, որտեղ կլիման դառնում է ավելի մեղմ և խոնավ, տարածվում են լեռնամարգագետնային լանդշաֆտները, իսկ միջին լեռնային գոտիներում՝ փշատերև տեսակները։
Կենդանական աշխարհ
Անտառների զանգվածային հատումը և վայրի կենդանիների որսը զգալիորեն կրճատել են Չինաստանի կենդանական աշխարհի տեսակային կազմը։ Արդյունագործական նշանակություն ունեցող կենդանատեսակները պահպանվել են միայն դժվարամատչելի լեռնային շրջաններում։ Հյուսիս-արևելյան շրջաններում տարածված խոշոր գիշատիչներից են գայլը, ենոտանման շունը, կզաքիսը, սկյուռը, նապաստակը։ Հյուսիս-արևմտյան Չինաստանում տարածված են անապատային և կիսաանապատային տեսակի կենդանիները։ Շատ են կրծողները, ավազամուկը, ձերենը կամ մոնղոլական գազելը, ջեյրանը։ Էնդեմիկներից են Պրժևալսկու ձին, տիբեթյան օրոնգո այծքաղը, կիանգ վայրի էշը, տիբեթյան արջամուկը, հիմալայան արջը, կարմիր գայլը։ Չինաստանի հարավ-արևմտյան շրջաններն աչքի են ընկնում հարուստ բուսակենդանական աշխարհով։ Այստեղ հանդիպում է կապկանման լեմուր լորի, չղջիկ, ընձառյուծ, տուփայա։ Էնդեմիկ տեսակներից են հսկա պանդան և փոքր պանդան։ Արգելոցներում և լճերում շատ են թռչնատեսակները։ Հայտնի տեսակներից են կռունկը, բադը, մեծ արոսը, Մեծ սպիտակ ձկնկուլը, մոխրագույն ձկնկուլը, կարապը, մոխրագույն հավալուսնը, գանգրափետուր հավալուսնը, հսկա ձկնկուլը, Ուսուրական ձկնկուլը, Բերինգի ձկնկուլը, հնդկական օձաթռչունը, քաջահավը, ֆլամինգոն, ջրարծիվը, սև ցինը, կաքավը, փասիանը և այլն։ Չինաստանի ափերը ողողող ծովերի ջրերը բարենպաստ միջավայր են ձկնատեսակների և ծովային բուսատեսակների համար։ Բացառություն է կազմում միայն Բոհայի ծոցը, որը ձմռանը սառցապատվում է։ Ֆիտոպլանկտոնի և զոոպլանկտոնի զարգացմանը նպաստում են նաև օրգանական նյութերով հարուստ գետաբերուկները։ Դրա շնորհիվ կղզիների ծանծաղուտները և հատակային ջրերը հարուստ են ջրիմուռներով և ձկնատեսակներով ։
Չինաստանի ֆիզիկաաշխարհագրական շրջանացում
Հիմք ընդունելով Չինաստանի տարածքի բնակլիմայական բազմազանությունը, առանձնացնում են 7 ֆիզիկաաշխարհագրական շրջաններ։
Հյուսիս-արևելյան Չինաստան
Ընդգրկում է Սունլյաո հարթավարը, Մեծ Խինգան, Փոքր Խինգան և Չանբայշան լեռնաշղթաների գոտին։ Կլիման բազմազան է, հստակ արտահայտված են չոր և խոնավ սեզոնները։ Չոր սեզոնը տևում է մոտ 6 ամիս՝ հոկտեմբերից մայիս, որի ընթացքում թափվում են տարեկան տեղումների մոտ 20 %-ը։ Ձմռանը ցուրտ է, Մեծ Խինգանի շրջանում դիտվում է −25 °C, հազվադեպ՝ −40 °C-ից −50 °C: Չանբայշանում ձմռանն ավելի տաք է՝ −14 °C: Խոնավ սեզոնը համընկնում է մուսոնների հետ, ափամերձ գոտում՝ Յալուցզյան գետի ավազանում, տեղումների տարեկան քանակը 1500մմ է, մինչդեռ Մեծ Խինգանի ներքին լանջերին՝ 250-500մմ։ Ամռանը Սունլյաո հարթավայրում հաճախակի են ջրհեղեղները՝ պայմանավորված հորդացումներով, վարարումներով և ձնհալով։
Հյուսիսային Չինաստան
Հյուսիսային Չինաստանն ընդգրկում է Լյաոհէ գետից միչև Յանզցիի գետաբերան ընկած շրջանը։ Այս տարածաշրջանն առանձնանում է չորայնությամբ, տեղումների տարեկան քանակը 600-900մմ է, երբեմն՝ 400մմ։ Տեղումների զգալի մասը թափվում են խոնավ ամռանը՝ հունիսից սեպտեմբեր ամիսներին։ Ամառային հորդացումների պատճառով հաճախ են ջրհեղեղները, սելավները, ջրամբարների և դամբերի պատռվածքները։ Գետերն իրենց հետ տեղափոխում են մեծ քանակի լյոսային գետաբերուկներ, որոնք կուտակվում են գետերի ստորին հոսանքի շրջանում՝ նպաստելով Չինական Մեծ դաշտավայրի ընդարձակմանը։
Հարավ-արևելյան Չինաստան
Շրջանը տարածվում է Ցինլինի և Խուայանշան լեռներից հարավ ընկած գոտում, որը համընկնում է մերձարևադարձային մուսոնային կլիմայական գոտու տարածման շրջաններին։ Ռելիեֆը խիստ մասնատված է, գետերի և նրանց վտակների կողմից քայքայված միջին և ցածր լեռների կողքին հանդիպում են գետաբերուկային ծագման հարթավայրեր։ Տարածաշրջանի հիմնական առանձնահատկությունը ձմռանը տիրապետող սառը և չոր մուսոններն են, որոնք փչելով ցամաքի խորքից դեպի ծով ուղղությամբ, նպաստում են օդ ջերմաստիճանի նվազմանը և չորայնության աճին։ Ամռանը հակառակն է. ծովային մուսոնների շնորհիվ տաք և խոնավ է, հաճախ դիտվում է ավելցուկային խոնավություն՝ 1100-2000մմ տեղումներով։ Յանցզիի հովտում գրեթե բացակայում են բնական լանդշաֆտները։ Տարածքի 2/3-ը արհեստականորեն հարթեցվել է՝ վերածվելով գյուղատնտեսական հողահանդակների։ Բնական լանդշաֆտներ հանդիպում են միայն Սիգունյանշան ազգային պարկի տարածքում։
Հարավային Չինաստան
Այս շրջանը զբաղեցնում է Չինաստանի տարածքի 1 %-ը՝ ընդգրկելով Հայնան և Թայվան կղզիները, Լէյչժոու թերակղզին, Յունան պրովինցիայից մինչև Գունասի-Չժուանի ինքնավար մարզ և Գուանդուն պրովինցիան։ Այստեղ կլիման ավելի մեղմ է, ջերմաստիճանային տատանումները քիչ են, տեղումներն առատ են և հավասարաչափ բաշխված՝ հյուսիսում 800-900 մմ, հարավում՝ 2500-2800 մմ։ Յունան պրովինցիայի հյուսիսում ձմռանը տիրապետում է Սիբիրական անտիցիկլոնը՝ առաջացնելով չոր և ցուրտ եղանակ։ Փետրվարից մարտ և նոյեմբերից դեկտեմբեր ցուրտ է, ջերմաստիճանը միշտ ցածր է 0 °C-ից։
Հարավ-արևմտյան Չինաստան
Ընդգրկում է Յունան պրովինցիայի մեծ մասը և Յունանի բարձրավանդակը։ Այստեղ լեռնաշղթաներն ունեն միջօրեական տարածում, ինչի շնորհիվ այստեղ են ներթափանցում Հնդկական օվկիանոսից եկող տաք և խոնավ օդային զանգվածները։ Միևնույն ժամանակ, հյուսիս-արևմուտքի բարձր լեռները պատնեշի դեր են կատարում՝ արգելափակելով ցամաքային չոր օդային զանգվածների հոսքը։ Այստեղով են հոսում Հարավարևելյան Ասիայի խոշոր գետերը՝ Յանցզին, Սալուինը, Մեկոնգը, ինչպես նաև սկիզբ են առնում Սիցզյանը և Հոնգհան(Կարմիր գետը)։ Անձրևային սեզոնը տևում է մայիսից հոկտեմբեր՝ տեղումների մեծ մասը թողնելով լեռների հողմահայաց լանջերին։ Միջին ջերմաստիճանը +22 °C, ձմռանը համեմատաբար տաք է, ջերմաստիճանը հազվադեպ է իջնում 0 °C-ից, այն էլ՝ գիշերը։ Այստեղ մուսոնային անձրևների սեզոնը համընկնում է ձնհալի սեզոնի հետ, ինչի պատճառով մինչև աշուն հաճախ են գետերի վարարումները, հորդացումները և ջրհեղեղները։ Յունանի բարձրավանդակի կլիման բավականին մեղմ է, Կունմինում հունվարին դիտվում է +9,6 °C, հուլիսին՝ +20,8 °C, տեղումների տարեկան քանակը՝ 1000 մմ։
Տիբեթի բարձրավանդակ
Ֆիզիկաաշխարհագրական տեսանկյունից Տիբեթի բարձրավանդակը բաժանվում է 2 ենթաշրջանների՝ հյուսիսարևմտյան և հարավ-արևելյան։ Հարավ-արևելյան կամ արտաքին ենթաշրջանը մասնատված է բարձր լեռնաշղթաներով և խոր կիրճերով։ Բարձրությունները նվազում են հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևեք ուղղությամբ՝ 7000մ-ից հասնելով 1200մ։ Բարձրավանդակի հարավ-արևելքում ձգվում են Չին-Տիբեթական կամ Հենդուանշանի լեռները՝ Գոնգա բարձր գագաթով(7590մ)։ Նանցզյանում, Յանզցի գետի վերին հոսանքի շրջանում կլիման ավելի ցուրտ է և չոր։ Ամենատաք ամսվա ջերմաստիճանը + 10 °C է, չնայած որ անգամ օգոստոսին լինում են սառնամանիքներ։ Բարձրավանդակի ամենատաք և խոնավ շրջանը Ցանգպո(Բրահմապուտրա) գետի հովիտն է, որտեղ հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է ընդամենը -4,4 °C: Հյուսիսարևմտյան կամ ներքին ենթաշրջանը ընդգրկում է Հյուսիս-Տիբեթական սարահարթը, Չանգթանի հարթավայրը և համընկնում ներքին հոսքի ավազանի հետ։ Բարձր լեռնային դիրքի պատճատով կլիման շատ խիստ է։ Օդի ջերմաստիճանը հազվադեպ է բարձրանում 0 °Cից, տեղումների տարեկան քանակը չի գերազանցում 100մմ-ը։ Կլիմայի չորության պատճառով բարձր գագաթները զուրկ են ձնածածկից, սառցադաշտեր գրեթե չեն հանդիպում։ Գետերը քիչ են, հիմնականում ունեն սառցադաշտային սնում, պատկանում են ներքին հոսքի ավազանին։
Հյուսիսարևմտյան Չինաստան
Ընդգրկում է Մեծ Խինգանի արևմտյան լեռնաճյուղերից արևմուտք ընկած գոտին։ Կլիման խիստ ցամաքային է, ցամաքայնությունն աճում է արևելքից արևմուտք ուղղությամբ։ Դրան զուգահեռ տեղումների տարեկան քանակը նվազում են 500-200մմ, ինչի պատճառով գերիշխում են անապատային և կիսաանապատային լանդշաֆտները։ Արևմուտքում գտնվում է Օրդոսի սարահարթը, որտեղ առանձնանում են ավազային ցածրավայրերը և քարային բարձրավայրերը։ Սակավ տեղումները թափվում էն ամռանը՝ կազմելով 150 մմ։ Ալաշանի սարահարթը բնական պայմաններով նման է Օրդոսին, սակայն մակերևույթում ավելի գերակշռում են ավազային լեռնազանգվածները և քարացրոնները, բնորոշ են դյուները։ Գրունտային ջրերի կուտակման շրջաններում և ցածրավայրերում հանդիպում են փոքր օազիսներ։ Էձին Գոլ գետից արևմուտք ձգվում է Բեյշանը կամ Բեյշանյան Գոբի անկենդան անապատը, որտեղ կլիմայի ցամաքայնության և չորայնության կտրուկ աճի պատճառով օրգանական աշխարհը բացակայում է։ Խիստ չորասեր բուսատեսակներ հանդիպում են միջլեռնային գոգավորություններում, օրինակ Թարիմի իջվածքում, որտեղ էլ գտնվում է Տակլա Մական անապատը։ Այս միջլեռնային գոգավորություններին բնորոշ են տուգայները՝ մացառուտները, որոնք հարմարված են խիստ չորային պայմաններին։ Անապատի կենտրոնական մասում, սորուն ավազուտների տարածման շրջաններում, օրգանական աշխարհը բացակայում է։
Տես նաև
Չինաստան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն
Կերբուտովկա
Կերբուտովկա (Кербутівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լիդա Թադևոսյան
Լիդա Կնյազի Թադևոսյան, հայ երկրաբան։ Երկրաբանական գիտությունների թեկնածու (1958 թվականի մայիսի 22), դոցենտ (1965 թվականի հունիսի 12)։
Խմբագրել է
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Բալենի
Բալենի, վարդազգիների (վարդածաղիկներ) ընտանիքի բազմամյա ծառերի կամ թփերի ցեղ։ Հայտնի է 150, ՀՀ-ում վայրի վիճակում՝ 3 (4)՝ , , ։
Ձևաբանություն
Բարձրությունը 2-10 մ է։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական էլիպսաձև, աղեղնասղոցաեզր, մուգ կանաչ։ Ծաղկաբույլը հովանոցանման է կամ կարճ ողկուզանման, ծաղիկները՝ սպիտակ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։ Պտուղը բաց կամ մուգ կարմիր, մսալի, հյութալի, թթվաշ-քաղցր համով կորիզապտուղ է։
Քիմիական բաղադրություն և կիրառություն
Պարունակում է շաքարներ, սախարոզ, ինոզիտ, օրգանական թթուներ, քիչ քանակությամբ՝ աղաղանյութեր և ներկանյութեր, սերմերը՝ ճարպայուղ, ամիգդալին, եթերայուղ։ Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված (չիր, կոմպոտ, մուրաբա, դոշաբ, հյութ, գինի և այլն), բժշկության մեջ՝ պտուղը, հյութը, օշարակը։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Հանդիպում է Կոտայքի, Սյունիքի, Վայոց ձորի և այլ մարզերում։ Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտներում և այլն։ ՀՀ գրեթե բոլոր մարզերում մշակվում է բալենի սովորականը, որոշ վայրերում վայրի է։
Գեղարվեստական գրականության մեջ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Քառակուսի արմատ երկուսից
] Քառակուսի արմատ 2-ից թիվը դրական թիվ է, որը ինքն իրենով բազմապատկելուց ստացվում է 2։ Նշանակումը՝ \sqrt{2}:
Երկրաչափորեն քառակուսի արմատ երկուսը կարելի է պատկերացնել որպես 1 երկարություն ունեցող քառակուսու անկյունագիծ (դա բխում է Պյութագորասի թեորեմից)։ Հավանաբար այն եղել է մաթեմատիկայի պատմության մեջ հայտնի առաջին իռացիոնալ թիվը (այսինքն այնպիսի թիվ,որ կոտորակի միջոցով հնարավոր չէ ներկայացնել)։
Ամենաշատ օգտագործվող մոտավորությունը \sqrt{2}-ի համար հանդիսանում է կոտորակը։ Չնայած նրան, որ կոտորակի համարիչը և հայտարարը երկնիշ թվեր են, բայց ճշգրիտ թվից տարբերվում են 1/10000-ով։
Պատմություն
Մեկ ուրիշ հին հնդկական Շուլբա սուտրա (մոտ մ․թ․ա․800—200 թվականներ) մաթեմատիկական տեքստի համաձայն՝
Հաշվման ալգորիթմներ
Ինչքան շատ լինի ալգորիթմի կրկնությունը (այսինքն ո-ների քանակը), այդքան \sqrt{2}-ի արժեքը կլինի ավելի ճշգրիտ։ Ամեն կրկնությունը մոտ երկու անգամ շատացնում է ճշգրիտ թվանշանների քանակը։ Բերենք մի քանի առաջին մոտարկումներ սկսած a_0 = 1-ից։
1997 թվականին ճապոնացի մաթեմատիկոս Յասումասա Կանադան \sqrt{2} թվի արժեքը ճշգրտեց, հասցնելով մինչև 137 438 953 444 թվանշան ստորակետից հետո։ 2007 թվականին ռեկորդը գերազանցվեց․ Սիգերու Կոնդոն 13 օր և 14 ժամում հաշվեց ստորակետից հետո 200 միլիարդ թվանշան՝ 3,6 ԳՀց հաճախականություն և 16 ԳԲ օպերացիոն հիշողություն ունեցող համակարգչի միջոցով։ Մաթեմատիկական հաստատունների շարքում միայն \pi-ն է որ ավելի ճշգրիտ է հաշվվել։
Քառակուսի արմատ երկուսի հատկություններ
\sqrt{2}-ի կեսը մոտավորապես հավասար է 0.70710 67811 86548, որը երկրաչափության և եռանկյունաչափության մեջ տալիս է տալիս է 45° անկյուն կազմող միավոր վեկտորների կոորդինատները՝
\sqrt{2}-ի հետաքրքիր հատկություններից մեկը հետևյալն է՝
Դա արծաթե հատման հատկություններից է գալիս։
\sqrt{2}-ի մյուս հետաքրքիր հատկությունը հետևյալն է՝
\pi-ը նաև միայկ թիվն է, բացի 1-ից, որի անվերջ աստիճանը հավասար է իր քառակուսուն՝
Աբստրակտ հանրահաշվի տեսանկյունից՝ \sqrt{2}-ը հանդիսանում է x^2-2 բազմանդամի արմատը, դրա համար համարվում է հանրահաշվական ամբողջ թիվ a+b\sqrt{2} տեսքի բազմաթիվ թվեր, որտեղ a -ն և  b -ն  ռացիոնալ թվեր են, որոնք ստեղծում են հանրահաշվական դաշտը։ Այն նշանակվում է այսպես՝  և հանդիսանում է իրական թիվ։
Իռացիոնալության ապացույցներ
Ընդունենք հակառակը (հակասման սկզբունք), ենթադրենք \sqrt{2}-ը ռացիոնալ թիվ է, այսինքն այն կարող ենք գրել \frac{m}{n} կոտորակի տեսքով, որտեղ m-ը և n-ը ամբողջ թվեր են։ Այդ հավասարության երկու կողմերը քառակուսի բարձրացնենք՝
m2-ից ամբողջ արմատ է դուրս գալիս 2-ը,իսկ 2n2-ից ամբողջ արմատ դուրս չի գալիս, հետևաբար  m2=2n2 հավասարությունը անհնար է։
Այսինքն արված ենթադրությունը սխալ է, և \sqrt{2}-ը իռացիոնալ թիվ է։
Անընդհատ կոտորակ
Քառակուսի արմատը երկուսը կարելի է ներկայացնել անընդհատ կոտորակի տեսքով՝
Անընդհատ կոտորակը տալիս է թվի մոտավոր արժեքին արագորեն հասնող լուծում։ Հաշվելու մեթոդը հեշտ է․ եթե նախորդ համապատասխանող կոտորակը -ն է, ապա հաջորդը կլինի ։  Այստեղ զուգամիտության արագությունը ավելի դանդաղ է աճում, քան Նյուտոնի մեթոդում, բայց հեշտ է հաշվողական գործընթացը։ Առանձնացնենք առաջին մի քանի մոտավորությունները՝
Թղթի ձևաչափ
\sqrt{2}-ը օգտագործվում է նաև ISO 216 ստանդարտի թղթի ձևաչափը սահմանելու համար։ Թղթի կողմերի հարաբերակցությունը հավասար է՝ 1:\sqrt{2}։ Թղթի կարճ կողմին զուգահեռ երկու հավասար մասերի բաժանումից ստացվում են նույն հարաբերակցության երկու թղթեր։ Դա թույլ է տալիս թղթերը համարակալել ըստ թղթի չափսի նվազմամբ՝ А0, А1, А2, А3, А4,…
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իռացիոնալ թվեր Կատեգորիա:Թվեր Կատեգորիա:Հանրահաշիվ Կատեգորիա:Մաթեմատիկական հաստատուններ
Բոզ Մադեն
Բոզմադեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում ։ Գտնվում էր Լեռնային վայրում, Սարոս գետի ավազանում, Ափիշքար լեռնագագաթից արևելք։
Գյուղի մոտակայքում կա երկաթի և պղնձի հանքավայր ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Թադեոս Թոխաթցի
Թադեոս (Թաթոս) Թոխաթցի (Կողոնիացի), 16-րդ դարի հայ մեծ բանաստեղծ ։
Ծնունդով Թոխաթից էր, ուներ վարդապետի տիտղոս։ Պահպանվել են շուրջ երեսուն նրա բանաստեղծություններից, կրոնական և բարոյախրատական բովանդակությամբ։ Որոշ բանաստեղծություններ գրված են ակրոստիքոսով, ոտանավորների առաջին տառերը կազմում են բառակապակցություններ «Ասված Թադեոսի կողմից», «Թադեոսից», «Թադեոսի ողբը», «Թադեոսի բանաստեղծությունը» և այլն ։ Գրել է հասարակ լեզվով, եղել է առաջին հայ գրողներից, որոնք կրոնական գրականության մեջ օգտագործել են խոսակցական լեզուն, գրեթե առանց գրաբարյան տարրերի օգտագործման ։ Գրել է նաև թուրքերեն լեզվով, հայկական գրով ։
Զգացվում է Գրիգոր Նարեկացու և Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունների ազդեցությունը։ Թադեոսի ստեղծագործություններից առանձնանում են մի բանաստեղծական պատմություն սկսած աշխարհի արարումից մինչև Քրիստոսի հարությունը («Հազար կենդանակերպ Աստուած ստեղծել է»), երկխոսություն նրա հոգու և մարմնի միջև («Հոգին մարմնոյն ասաց»), պոեմ Դատաստանի օրվա մասին («Յորժամ յարեւելից ի դատաստան գաս») և մեկ Սուրբ ծննդյան հիմն («Երուսաղէմ քաղաք մի կայ»)։ Վերջինում, սակայն աստվածաշնչյան պատմությունների փոխարեն, հեղինակը պատմում է հիմնականում Հայ եկեղեցու պատմության, գովերգում է նրա առաքելական սկիզբը և ուղղափառ հավատքը, փառաբանում Տրդատ Մեծին և Գրիգոր Լուսավորչին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Գազիանթեփի մարզ
Գազիանթեփի մարզ (Gaziantep ili), նահանգ Թուրքիայի Հանրապետության Հարավ-արևելյան Անատոլիա տարածաշրջանում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Գազիանթեփի մարզ
Օկտյաբրսկի (գյուղ, Օկտյաբրսկի շրջան)
Օկտյաբրսկի (Октябрьский), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5968 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1897 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլյանուևա դե Պերալես
Վիլյանուևա դե Պերալես (Villanueva de Perales), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Սերրա Օեստե դե Մադրիդ շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 31,18 կմ2։ Բնակչությունը կազմում է 1403 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Սայմոն Դալլոու
Սայմոն Դալլոու (Simon Dallow, ), նորզելանդացի լրագրող, բարիստեր, հաղորդավար։
Մանկություն և պատանեկություն
Դալլոուն ծնվել է ոստիկան Ռոսս Դալլոուի ընտանիքում ։ Սայմոն Դալլոուն սովորել է Լիստոն քոլեջում, այնուհետև` Սուրբ Պետրոս քոլեջում։ Դալլոուն բարձրագույն կրթություն է ստացել Օքլենդի համալսարանում, որտեղ ավարտել է իրավաբանության բաժինը։ Ուսումն ավարտելուց հետո զբաղվել է իրավաբանությամբ` Օքլենդում լինելով դատական և ապահովագրական իրավաբան ։ 1987 թվականին, այն ժամանակ, երբ Դալոուն աշխատում էր արտասահմանում, տեղի է ունենում «Սև երկուշաբթին», որը ստիպում է նրան փոխել իր կարիերան, քանի որ սնանկության ոլորտում իրավաբանի ապագան նա համարում էր ոչ գրավիչ։ Սայմոն Դալլոուն մեկնել է Եվրոպա, որտեղ վեց տարի աշխատել է զբոսաշրջության բիզնեսի ոլորտում։ Նոր Զելանդիա է վերադարձել 1993 թվականին։ 1996 թվականին Սայմոն Դալլոուն ամուսնացել է Լիսոն Մաուի հետ, նրանք ունեցել են երկու երեխա։ 2009 թվականին, տասներեք տարվա համատեղ կյանքից հետո, նրանք բաժանվել են։
Կարիերա
Սայմոն Դալլոուն որպես հաղորդավար աշխատել է «TVNZ» հեռուստաընկերությանը պատկանող «TV2» հեռուստաալիքում։ Նա եղել է մի քանի տեղեկատվական և վերլուծական հաղորդումների հաղորդավար։ Ըստ 2014 թվականի մայիսի տվյալների` Սայմոն Դալլոուն «One News» հաղորդման գլխավոր հաղորդավարներից մեկն էր։ Ծրագիրը ուղիղ եթեր է հեռարձակվում Օքլենդի ստուդիայից, սակայն Դալլոուն հաճախ ուղիղ եթեր է մտնում դեպքի վայրից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի լրագրողներ
Մայիսի 1
Մայիսի 1, տարվա 121-րդ (նահանջ տարիներին՝ 122-րդ) օրն է։
Ագարակաձորի սելավ
Ագարակաձորի սելավ, սելավ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արփայի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռնաշղթայի արևմտյան լանջերից։ Երկարությունը 14 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 45 կմ²։ Ագարակաձորի սելավի ավազանում սելավային երևույթները կրկնվում են 3-10 տարին մեկ։ Ավերիչ են եղել հատկապես 1974 թվականի օգոստոսի 28-ի և սեպտեմբերի 2-ի սելավները, որոնք առաջացել են տեղատարափ անձրևներից և հողի նախնական գերխոնավությունից։ Սելավն անվտանգ դարձնելու նպատակով կառուցվել են հակասելավային, քարալիցքային ցանցարկղերով ափապաշտպան հենապատեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սելավներ
Վասիլևկա (գյուղ, Շարանսկի շրջան)
Վասիլևկա (Васильевка, Васильевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի բնակավայրեր
Բրոդվեյ (այլ կիրառումներ)
Բրոդվեյ, կարող է վերաբերել՝
Աստերոիդների ցանկ (230301-230400)
Աստերոիդների ցանկ (230201-230300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (230401-230500)
Ֆրանկո-ֆլամանդական հակամարտությունը Բելգիայում
Ֆրանկո-ֆլամանդական կոնֆլիկտը Բելգիայում (Taalstrijd in België, Problèmes communautaires en Belgique), կոնֆլիկտ վալոնների և ֆլամանդացիների միջև, որն առաջացել է 19-րդ դարում՝ լեզվական հենքի վրա։ Կոնֆլիկտը ունի վաղեմի պատմություն, որը գնում է դեպի անտիկ ժամանակներ։
3–րդ դարի կեսերին Հռոմեական կայսրության հյուսիսային սահմանները հասնում էին Հռենոս գետի ափերը, չնայած գետի հովիտը, հատկապես հյուսիսային հատվածներում, ավելի քիչ է իր վրա կրել հռոմեական ազդեցությունը։
3–րդ դարի վերջից այս շրջանները սկսել են բնակեցվել գերմանական ցեղերի կողմից, ովքեր էլ արդյունքում դարձել են Արևմտյան Հռոմեական կայսրության տերերը։ Ամեն դեպքում Սուանյան անտառը կանխեց տարածաշրջանի լրիվ բնակեցումը գերմանական ցեղերի կողմից և հնարավորություն տվեց տեղանքի հռոմեացի բնակիչներին պահպանելու իրենց լեզուն և մշակույթը, նույնիսկ ֆրանկական տիրապետության օրոք։ Ժամանակակից Բելգիայում ֆրանկո-ֆլամանդական կոնֆլիկտ ասելով հասկանում են քաղաքական, տնտեսական, լեզվական և էթնիկ բնույթի տարաձայնությունների ամբողջություն, որոնք ուժեղացնում են երկու համայնքների միջև առկա բևեռացումը։
Ժողովրդագրություն
Ներկայումս ռոմանական բնակչության հետնորդները հանդիսանում են ֆրանսախոս վալոնները, ովքեր կազմում են Բելգիայի բնակչության 32%-ը։ Երկրի հյուսիսը՝ Ֆլանդրիան համարվում է գերմանախոս ֆլամանդացիների բնակության հիմնական տարածաշրջանը։ Վերջիններս կազմում են Բելգիայի բնակչության ընդհանուր թվի 56%-ը։ Պաշտոնական հարթակներում ֆլամանդացիները կիրառում են հոլանդերենը։
Բրյուսելցիները, հիմնականում, խոսում են ֆրանսերեն (մոտ 90%), չնայած որ Բրյուսելը համարվում է ֆլամանդական պատմական տարածք։ Մայրաքաղաքի ֆրանսիականացումը տեղի է ունեցել 19-20-րդ դարերում։ Այդուհանդերձ բրյուսելցիները իրենց վալոն չեն համարում (բացառությամբ Վալոնիայից գաղթած ներգաղթյալների)։ Բրյուսելի գալիզացիան դարձել է լեզվական, այնուհետև արդեն տարածքային կոնֆլիկտի ստեղծման  առարկա Բելգիայում։
Միջնադար
X դարի վերջին գերմանացիները աստիճանաբար դառնում են Հյուսիսային Գալիայի գերակշռող էթնոսը։ 13-րդ դարում Ֆլանդրիայում ֆրանսիական ազդեցությունը ուժեղացավ, ինչը ոչ հաճախ է միանգամից ընդունվել տեղացի բնակիչների կողմից, որի վառ վկայությունը հանդիսանում է 1304 թվականին տեղի ունեցած Կարտրի ճակատամարտը։ Չնայած չպետք է դիտարկել այս կոնֆլիկտը միայն լեզվական կամ մշակութային տեսանկյունից։ Սրա վառ օրինակ հանդիսանում է Բրաբանտի դքսությունը, որը սատարեց ֆրանսիական արքային, իսկ Նամյուրի կոմսությունը, որը սատարեց ֆլամանդացիներին։
Ավելին, 14-րդ դարում ֆրանսիացիների պարտությունը չկարողացավ կանգնեցնել ֆրանսերենի և ֆրանսիական մշակույթի աճող ազդեցությունը՝ տարանջատված ֆլամանդական և վալոննական շրջաններում։ Բարեփոխումների ժամանակաշրջանում ֆլամանդացիները, ի տարբերություն հոլանդացիների, շարունակել են պահպանել կաթոլիկությունը, այդ իսկ պատճառով շարունակեցին մնալ Իսպանական Նիդեռլանդների կազմում։
Լեզու
Ֆրանկո-ֆլամանդական կոնֆլիկտի առաջին տասնամյակը միացյալ Բելգիայում ընթացել է լեզվական հարթության վրա։ Բելգիական հեղափոխությունից հետո երկրի պետական լեզուն դարձել է ֆրանսերենը, չնայած, որ ֆլամանդացիները իրենց թվաքանակով գերազանցում էին վալոններին։ Լեզվական այս խնդրի արդյունքն եղավ այն, որ արդեն 1847 թվականին առաջ եկավ ֆլամանդական մշակութային շարժումը, որը կարևորում էր ֆլամանդերենի և ֆրանսերենի իրավահավասարության կարևորությունը։
Ֆրանսերենը կիրառվում էր ամբողջ երկրում, դառնալով կարևոր գործիք կարիերային աճի համար, այն դեպքում, երբ ֆլամանդերենը մարգինալացվել էր, չնայած այն հանգամանքին, որ այն համարվում էր մայրենի՝ բնակչության 60%-ի համար։ Ժամանակի ընթացքում լեզվական հարցին գումարվեցին տնտեսական, քաղաքական և էթնիկ հիմնահարցերը։
Տնտեսություն
19-րդ դարում Վալոնիան՝ իր ածխի հանքերով, դարձավ արդյունաբերականացման տարածաշրջանային կենտրոն։ Սակայն Վալոնիան մշտապես զիջել է Ֆլանդրիային, թե իր տնտեսական, և թե քաղաքական նշանակությամբ։ Հիմնական պատճառն այն է, որ մուտք չունի դեպի բաց ծով։ Վալոնիայում զարգացած է գյուղատնտեսությունը, իսկ Ֆլանդրիան առաջատար է թեթև արդյունաբերության և բարձր տեխնոլոգիական առաջընթացքով։
Բելգիական հեղափոխությունից հետո Լիեժը և Շառլեռուան դարձան տնտեսական զարգացման կենտրոններ՝ շնորհիվ ծանր մեքենաշինության, պողպատի և ածխի արդյունահանման զարգացման, սակայն XX դարի առաջին կեսին այդ ոլորտներում նկատվեց անկում և տնտեսական ակտիվությունը Վալոնիայից տեղափոխվեց Ֆլանդրիա։
Բացի այդ, Ֆլանդրիան մշտապես հանդիսացել է Հյուսիսային Վերածննդի օրրանը։ Ֆլամանդական քաղաքները համարվում են եվրոպական քաղաքաշինական ճարտարապետության գոհարներ։ Այստեղ ամեն տարի այցելում են միլիոնավոր զբոսաշրջիկներ։
Ժակ Նեյրինքի «Բրյուսելի պաշարումը»
Բելգիացի և շվեյցարացի գրող Ժակ Նեյրինքը 1996 թվականին հրատարակել է քաղաքական ֆանտաստիկա՝ «Բրյուսելի պաշարումը» վերնագրով։ Գրքի սյուժեն պատմում է այն մասին, որ Բրյուսելը բաժանվել է երկու մասի՝ ֆլամանդական և վալոնական։
Բրյուսելի հետ տեղի է ունեցել դրամատիկ իրավիճակ։ Բելգիայի նախկին մայրաքաղաքը և միևնույն ժամանակ նաև Ֆլանդրիայի մայրաքաղաքը գտնվում է ֆլամանդական հողում, սակայն այնտեղ հիմնականում խոսում են ֆրանսերեն։ Երկրի կործանման արդյունքում վերացել է Բելգիան, որպես առանձին դաշնություն։ Բրյուսելում հայտնվել են ֆլամանդական «սև հարյուրակները», ինչի արդյունքում ֆրանսերենի կիրառումը արգելվել է։ Վալոնները սկսել են վտարվել քաղաքից։ Այդ պատճառով, քաղաքը կրկնում է բոսնիական մայրաքաղաք Սարաևոյի ճակատագիրը։
Գիրքը երկրում մեծ քննադատության է արժանացել։ Ֆլամանդական մամուլը մեղադրեց հեղինակին՝ ֆլամանդացիների վրա հարձակման համար։ Նեյրինքը հերքեց այդ մեղադրանքները վստահեցնելով, որ նա միայն գրական ճանապարհով քննարկում է այն իրողությունները, որոնք բնորոշ են ժամանակակից Բելգիային։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելգիայի պատմություն Կատեգորիա:Լեզվային քաղաքականություն
Ֆրենկի Վալլի
Ֆրենկի Վալլի (Frankie Valli, իսկական անուն Francesco Stephen Castelluccio, ), ամերիկացի երգիչ, ավելի հայտնի որպես The Four Seasons խմբի վոկալիստ ։
Կենսագրություն
Վալլիի ձայնի դիապազոնը 3,5 օկտավա է։ Իր «բնական» բարիտոնից նա առանց ընդհատման կարող է անցնել ֆալցետի։ Երբ Բոբ Քրյուի խորհրդով նրանք օգտագործել են երգչի այդ հնարավորությունը The Four Seasons-ի մասնակից Բոբ Գաուդիոն գրել է «Sherry» երգը և խումբը ստացավ մեծ հաջողություններ, 1962 թվականի վերջին «Sherry»-ն գլխավորել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթը։ Գաուդիոն և Վալլին ձեռքսեղմումով հաստատել են ոչ պաշտոնական համաձայնությունը միմյանց միջև կիսել առկա եկամուտները։ Այդ ժամանակվանից նրանք աշխատել են միասին շատ նախագծերի վրա և արդեն մի քանի տասնյակ տարի է, անկախ նրանից թե ինչպես են աշխատում, նրանք պահպանում են պայմանավորվածությունը ։
1960-ականների կեսերին, մնալով խմբի անդամ Վալլին սկսել է սոլո կարիերա։ Նա հաջողության հասավ «Can’t Take My Eyes Off You» երգով, որը ըստ 1967 թվականի տվյալների առաջադրվել է «Գրեմմի»-ի, իսկ նրա սինգլը հավաստագրվել է ոսկե՝ ավելի քան մեկ միլիոն վաճառքի պատճառով։ Նա մնացել է մինչև 1976 թվականը միակ սոլո կատարող արտիստը, ով ստացել է ոսկե կարգավիճակ, մինչ «My Eyes Adored You»-ն գլախավորեց Billboard Hot 100-ը։ Իսկ 1978 թվականին Գիբբ Բարիի հետ ձայնագրել է Grease երգը՝ ֆիլմ-մյուզիքլ «Բրիոլին» ֆիլմի համար։ Նրա հետ սինգլը դարձել է պլատինե ։
1967 թվականին երգչին տվել են «աթերոսկլերոզ» հիվանդության անալիզներ։ Բժիշկները նրան ասել են, որ վաղ թե ուշ նա կխլանա։ Որոշ ժամանակաշրջան անց նա սկսել է վատ լսել, այնպես, որ համերգի ժամանակ հազիվ է կարողացել ձայնը լսել։ Նրա կարիերայի վերջը կարող էր մոտենալ, բայց 1970-ականներին հրաշքով որոշ վիրահատություններից հետո, լսողությունը հաջողվեց վերականգնել ։
Ներկայում Ֆրենկ Վալլին շարունակում է ձայնագրել սկավառակներ և ելույթ ունենալ համերգներով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Փոքր Չեբ Յու
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Բողազքյոյ
Բողազքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Զելյոնի Յար (ավան, Նիկոլաևի շրջան)
Զելյոնի Յար (Зелений Яр), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Յար ավանում բնակվում էր 820 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
(7023) Հեյանկիո
(7023) Հեյանկիո (Heiankyo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մայիսի 25-ին Ացուշի Սուգիեի կողմից Դայնիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,454945 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1212 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7887 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1404,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,256237 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,57° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ացուշի Սուգիեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ժան Բատիստ Կամիլ Կորո
Կամիլ Կորո Ժան Բատիստ Կամիլ Կորո (Jean-Baptiste Camille Corot, ), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, բնանկարի վարպետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Ռոզա Գրիգորյան
Ռոզա Կնյազի Գրիգորյան, Հայաստանի ժուռնալիստների միության հիմնադիր անդամ (1957 թ.), ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1972 թ.)։
Գործունեությունը
1943 թվականին ավարտել է Երևանի Նիկոլ Աղբալյանի անվան թիվ 20 միջնակարգ դպրոցը, 1949 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1948-1950 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ կենտկոմի հրահանգիչ, 1950-1960 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ռադիոյի պետական կոմիտեի մանկապատանեկան հաղորդումների, ապա՝ երիտասարդության համար տրվող հաղորդումների խմբագրությունների պատասխանատու խմբագիր, 1960-1966 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ռադիո-հեռուստատեսության կոմիտեի երիտասարդական և սպորտային հաղորդումների պատասխանատու խմբագիր, 1966-1988 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի ռեֆերենտ։ 1978-1979 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի ռեֆերենտ։ Մասնակցել է Հայաստանի ժուռնալիստների միության 1-ից - 10-րդ համագումարներին։
Կատեգորիա:1926 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Գեղախոռ
Գեղախոռ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Շամբ Կարնո լճակի հյուսիսային կողմում։
Պատմություն
Գյուղն իսպառ ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 44 տուն հայ և թուրք բնակիչ, որից հայերը կազմում էին 29 տուն՝ 182 բնակչով։ 1909 թվականին հայերը կազմում էին 37 տուն։
Տնտեսություն
Հայ բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։ Հայերը հատկապես ընտիր ձիեր էին պահում վարձով բեռներ տեղափոխելու համար։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գեղախորն ուներ '''Ս. Սարգիս''' անունով հին հայկական եկեղեցի։
Կրթություն
Հայերն ունեին արական վարժարան, որտեղ սովորում էին 25 աշակերտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Յաքութիեի շրջանի համայնքներ
Ժան Ֆրանսուա Միլլե
Ժան Ֆրանսուա Միլլե (Jean-François Millet ), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, բարբիզոնյան դպրոցի հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Միլլեն ծնվել է Շերբուրի մոտ գտնվող Լա Մանշ նեղուցի ափին՝ Գրյուշի գյուղում՝ ունևոր գյուղացու ընտանիքում։ Նրա գեղանկարչական ընդունակությունները ընտանիքի կողմից ընկալվեց որպես երկնային պարգև։ Ծնողները նրան գումար տվեցին և թույլ տվեցին գեղանկարչություն սովորել։ 1837 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ և երկու տարի ուսանում է գեղանկարիչ Պոլ Դելարոշի արվեստանոցում (1797-1856)։ 1840 թվականին երիտասարդ գեղանկարիչը սկսեց իր աշխատանքները ցուցադրել Սալոնում։
1849 թվականին գեղանկարիչը հաստատվեց Բարբիզոնում և մինչև կյանքի վերջ ապրում էր այնտեղ։ Գյուղական կյանքի և բնության պատկերումը Միլլերի համար դարձավ առաջնային։ «Ես գյուղացի եմ և ոչ ավելին, քան գյուղացի»,— ասում էր նա ինքն իր մասին։
Գյուղացիների աշխատանքի դժվարությունը, նրանց աղքատությունը և համակերպվելը պատկերվել են «Հասկեր հավաքողները» (1857) նկարում։ Կանանց մարմիներն առաջ թեքված՝ դաշտի ֆոնին․ միայն այսպես նրան կհաջողվի հավաքել հունձքից հետո մնացած հասկերը։ Ողջ նկարը լի է արևով և օդով։ Աշխատանքը հրապարակախոսների և քննադատների կողմից տարբեր գնահատանքի արժանացավ, որը նկարչին ստիպեց ժամանակավորապես դիմել գյուղական կենցաղի ավելի քնարական կողմերին։
«Անժելյուս» նկարը (1859) ցույց տվեց, որ Միլլեն կարող է իր աշխատանքներում փոխանցել նուրբ զգացմունքային ապրումներ։ Դաշտում արձանացած են 2 միայնակ ֆիգուրներ՝ մարդ ու կին․ լսելով երեկոյան զանգերի ղողանջը՝ լուռ աղոթում են մահացածների համար։ Բնապատկերի ոչ վառ շագանակագույն երանգները՝ լուսավորված մայր մտնող արևի ճառագայթներով, հանգստության զգացողություն են ստեղծում։
1859 թվականին Միլլեն, ֆրանսիական կառավարության պատվերով, նկարում է «Կով արածացնող գեղջկուհին» կտավը։ Սառնամանիք առավոտ, եղյամը արծաթի պես փայլում է գետնին․ կինը դանդաղ քայլում է կովի հետևից, նրա մարմինը գրեթե լուծվում է առավոտյան մեգի մեջ։ Քննադատները այդ կտավն անվանեցին աղքատության մանիֆեստ։
Կյանքի վերջին տարիներին նկարիչը, բարբիզոնցիների ազդեցության տակ, տարվեց բնանկարով։ «Ագռավներով ձմեռային բնանկար»-ում (1866) գյուղացիներ չկան, նրանք վաղուց հեռացել են՝ թողնելով վարելահողը, որտեղ թափառում են ագռավները։ Հողը հրաշալի է, տխուր ու միայնակ։ «Գարունը» (1868-1873) Միլլեի վերջին աշխատանքն է։ Կյանքի և բնության հանդեպ լի սիրով, փայլելով անձրևից հետո վառ գույներով՝ նկարիչն այն ավարտեց մահից ոչ շատ առաջ։
1875 թվականի հունվարի 20-ին նկարիչը 60 տարեկան հասակում վախճանվեց Բարբիզոնում և թաղվեց Շալլի գյուղի մոտ՝ ընկերոջ՝ Թեոդոր Ռուսոյի կողքը։
Միլլեն երբեք բնորդից չի նկարել։ Սիրում էր քայլել անտառով և փոքր ճեպանկարներ անել, այնուհետև հիշողությամբ վերարտադրել դուր եկած մոտիվները։ Նկարիչն իր նկարների համար ընտրում էր գույներ՝ ձգտելով ոչ միայն արժանահավատ վերարտադրել բնանկարը, այլև հասնել գունապնակի ներդաշնակության։
Գեղանկարչական վարպետությունը, առանց գունավորումների գյուղական կյանքի պատկերումը, Ժան Ֆրանսուա Միլլեին նույն շարքին դասեցին, ինչ և բարբիզոնցիներին և ռեալիստական ուղղության նկարիչներին, ովքեր գործունեություն էին ծավալել 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Քիլիսի մարզ
Քիլիսի մարզ (Kilis ili), նահանգ Թուրքիայի Հանրապետության Հարավ-արևելյան Անատոլիա տարածաշրջանում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Քիլիսի մարզ