cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եմելյան Յարոսլավսկի
Գործունեություն
Հեղափոխական գործունեությունը սկսել է Չիտայի ս-դ․ խմբակներում։ 1898 թվականին ստեղծել է բանվորների առաջին ս-դ․ խմբակը Անդրբայկալյան երկաթուղում։ 1901 թվականին եղել է արտասահմանում, թղթակցել «Իսկրա»-ին։ 1902 թվականին՝ ՌՍԴԲԿ Չիտայի կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է 1905-1907 թվականների հեղափոխությանը։ ՌՍԴԲԿ Տամերֆորսի I կոնֆերանսի պատվիրակ։ ՌՍԴԲԿ Մոսկվայի կոմիտեի և բոլշևիկների զինվորական կազմակերպության անդամ։ Կուսակցության IV-V համագումարների, ՌՍԴԲԿ զինվորական և մարտական կազմակերպությունների I կոնֆերանսի պատվիրակ։ 1907 թվականին ձերբակալվել և դատապարտվել է տաժանակրության։ Փետրվարյան հեղափոխությունից(1917) հետո՝ Յակուտսկի սովետի նախագահ, հուլիսից աշխատել է ՌՍԴԲ(բ) կ Մոսկվայի կոմիտեին կից զինվորական կազմակերպությունում։ Եղել է ՌՍԴԲ(բ) կ VI համագումարի պատվիրակ։ 1917 թվականի հոկտեմբերյան օրերին՝ Մոսկվայի ասպստամբությունը ղեկավարող կուսակցական կենտրոնի, ՌՀԿ անդամ, ապա՝ Կրեմլի կոմիսար։ Մոսկովյան «Սոցիալ-դեմոկրատ» («Социал-демократ»), «Դերևենսկայա պրավդա» («Деревенская правда») թերթերի խմբագիրներից էր։ 1918 թվականին Բրեստի հաշտության հարցի կապակցությամբ հարել է «Ձախ կոմունիսաներին»։ 1919–1922 թվականներին՝ Պերմի նահանգկոմի նախագահ, ՌԿ(բ) կ ԿԿ Սիբիրյան մարզային բյուրոյի անդամ, 1921 թվականին՝ կուսակցության ԿԿ քարտուղար։ 1931 թվականից բոլշևիկ վետերանների համամիութենական ընկերության նախագահ։ «Պրավդա» թերթի, «Բոլշևիկ» («Большевик») և այլ ամսագրերի խմբկոլների անդամ, խմբագրել է «Իստորիչեսկի ժուռնալ» («Исторический журнал») ամսագիրը։ Ղեկավարել է ՀամԿ(բ) կ ԿԿ-ին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցի ՀամԿ(բ) կ պատմության ամբիոնը և ԿԿ դասախոսական խումբը։ Կուսակցության VIII-֊XVIII համագումարների պատգամավոր։ Ընտրվել է կուսակցության ԿԿ անդամության թեկնածու՝ VIII-IX, անդամ՝ X-XI, XVIII համագումարներում։ ՍՍՀՄ ԿԳԿ անդամ, ՍԱՀՄ I գումարման Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակ (1943)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Քաղաքական կեղծանուններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Վերադարձ դեպի Գյուրուն
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Ադրինե Գրիգորյանի դեպի Գյուրուն ուղևորության մասին։ Ադրինեն 1915 թվականի ցեղասպանության ժամանակ Գյուրունից հեռացած պապիկի հետքերով վերադառնում է Թուրքիա, որպեսզի գտնի պապիկի ծննդավայրը, տունը։ Պապը Ցեղասպանությունից փրկվելու նպատակով հեռացել էր իր հարազատ գյուղից, բայց միշտ հիշում էր նրա մասին, ուներ գյուղի գրավոր նկարագրությունը։
Պատմությունը երևան է բերում «լռեցված» ցեղասպանության տևական ազդեցությունը, որ փոխանցվել է սերնդեսերունդ, ինչպես նաև անհատի փնտրտուքը լուծում գտնելու ճանապարհին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Bed and breakfast
Bed and breakfast (հայերեն` Մահճակալ և նախաճաշ, կրճատ` B&B կամ BnB), փոքր հաստատություն, որն առաջարկում է գիշերակաց և նախաճաշ։ Սրանք հիմնականում մասնավոր տներ են և սովորաբար ունեն չորսից տասնմեկ սենյակ, միջինը` վեց սենյակ ։ B&B-ում սովորաբար տանտերն ապրում է նույն տանը։
Bed and breakfast արտահայտությունը օգտագործվում է նաև սպասարկման մակարդակը նկարագրելու համար, որը ներառված է հյուրանոցի սենյակի գնի մեջ, ի հակադրություն պարզապես սենյակի կամ պանսիոնի։
Ակնարկ
Սովորաբար հյուրերին տրամադրվում են առանձին սենյակներ` առանձին լոգարաններով, կամ`սենեկաշարք, որն ընդգրկում է նաև մի քանի լոգարան։ Որոշ տներ ունեն առանձին ննջարաններ` լոգարանի հետ, որոնք տրամադրվում են տարբեր հյուրերի։ Նախաճաշը կարող է մատուցվել ննջարանում, ճաշարանում կամ էլ` տանտիրոջ խոհանոցում։
B&B-ները և and հյուրատները հաճախ դիտարկվում են որպես եկամտի կողմնակի աղբյուր։ Տանտերերն հաճախ իրենք են պատրաստում նախաճաշն ու մաքրում սենյակները, սակայն որոշ դեպքերում նրանք մարդիկ են վարձում` այդ աշխատանքը կատարելու համար։ Մասնագիտական աշխատակազմի կողմից կառավարվող B&B-ներն անհամեմատ ավելի քիչ են (ի տարբերություն պանդոկների և հյուրանոցների), սակայն կարող են գոյություն ունենալ, հատկապես, եթե նույն սեփականատերը մի քանի հաստատություններ ունի։
Գոյություն ունեն լողացող B&B-ներ. դրանք նավակներ են, որոնց վրա առաջարկվում է նաև նախաճաշի ծառայություն։ Որոշ համայնքներում նավերի համար փարոսի լույս վառ պահող պահակների սենյակները վեր են ածվել B&B-ների այն բանից հետո, երբ փարոսները ավտոմատ են դարձել կամ գործածությունից հանվել են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուրանոցների տեսակներ
Ուտիերեն
Ուտիերեն (նաև՝ ուդիերեն), ուտիների լեզուն է, կովկասյան լեզուներից մեկը։ Մտնում է իբերակովկասյան լեզվաընտանիքի դաղստանյան (արևելակովկասյան) ճյուղի լեզգիական խմբի մեջ, որը բաժանված է երկու բարբառի՝ նիժի և վարդաշենի ։ Նրանց տարբերության աստիճանը չի խանգարում նրանց փոխըմբռնմանը, թեև յուրաքանչյուր բարբառ զարգանում է ինքնուրույն։ Ենթադրվում է, որ նրա ավելի վաղ ձևը եղել է Աղվանքի հիմնական լեզուն, որը ձգվում էր հարավային Դաղստանից մինչև ներկայիս Ադրբեջանի հյուսիս-արևելյան շրջաններ։ Հին ուտիերենը կոչվում է նաև աղվաներեն և, հնարավոր է, որ համապատասխանում է միջնադարյան հայ պատմիչների կողմից մատնանշված «գարգարյան» լեզվին։ Աղվանական գրային համակարգի ստեղծման մասին պատմում են հին հայ պատմիչներ Կորյունը, Մովսես Խորենացին, Մովսես Կաղանկատվացին, Ստեփանոս Օրբելյանը։ Հայ պատմիչներից նրա գոյության մասին ուղղակի վկայություններ ունեն նաև Եղիշեն, Ղևոնդը և որոշ այլ աղբյուրներ։ Նշված միջնադարյան բոլոր հեղինակները միակարծիք են մի բանում՝ աղվանական այբուբենը, ինչպես նաև հայերենն ու վրացականը, ստեղծել է սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցը։
Ուտիերենով խոսում է մոտ 4000 մարդ Ադրբեջանի Նիժ գյուղում, Գաբալայի շրջանում, Վարդաշենի շրջանում, ինչպես նաև Ռուսաստանի Հյուսիսային Կովկասի որոշ մասերում։ Խոսվում է նաև Հայաստանի հյուսիսարևելյան Տավուշի մարզի Դեբեդավան, Բագրատաշեն, Պտղավան և Հաղթանակ գյուղերում և Վրաստանի Կախեթի մարզի Ղվարելի շրջանի Զինոբիան գյուղում (նախկին Հոկտեմբեր) էթնիկ ուտիների կողմից։ Միաժամանակ այն համարվում է գիր չունեցող լեզու, թեև վերջին շրջանում ջանքեր են գործադրվում գրավոր լեզվի ստեղծման ուղղությամբ։ Ուտիերենը օգտագործվում է միայն առօրյա կյանքում։ Ուտիները որպես պաշտոնական լեզու օգտագործում են այն երկրի լեզուն, որտեղ ապրում են՝ Ադրբեջանում՝ ադրբեջաներեն, Ռուսաստանում՝ ռուսերեն, Ղազախստանում՝ ռուսերեն և ղազախերեն, Վրաստանում՝ վրացերեն, Հայաստանում՝ հայերեն և այլն։ Ուտինների մեծ մասը երկլեզու են, հաճախ՝ եռալեզու։
Ուտիերենը անհետացող լեզու է, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Անհետացող լեզուների Կարմիր գիրքում դասակարգված է որպես «խիստ վտանգված» ։
Անգիր լեզու է։ Հնչյունական համակարգում առկա են կոկորդային պայթականներ։ Նախադասությանը հատուկ է էրգատիվ կառուցվածքը։ Պատկանում է կցական լեզուներին։
Պատմություն
Ուտիերեն լեզուն ամենահարմար կերպով կարելի է բաժանել հինգ պատմական փուլերի.
700 թվականից անմիջապես հետո հին ուտիերեն լեզուն, հավանաբար, դադարել էր օգտագործվել որևէ այլ նպատակի համար, քան որպես Աղվանական եկեղեցու պատարագային լեզու։ 1983 թվականին խոսողների թիվը՝ մոտ 7 հազար էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեզուներ Կատեգորիա:Վրաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Կովկասյան մեռնող լեզուներ Կատեգորիա:Կցական լեզուներ Կատեգորիա:Հայաստանի լեզուներ
One Last Time
«One Last Time», ամերիկացի երգչուհի Արիանա Գրանդեի երգը նրա My Everything երկրորդ ստուդիական ալբոմից (2014) ։
2015 թվականի փետրվարի 10-ին «One Last Time»-ը թողարկվել է որպես առանձին սինգլ։ Սա եղել է նրա հինգերորդ և վերջին սինգլն այդ ալբոմից։ Առաջին չորսը եղել են «Problem», «Break Free», «Bang Bang» և «Love Me Harder» երգերը։
2015 թվականին ԱՄՆ-ում երգը հասել է 13-րդ հորիզոնականը «Բիլբորդ» ամսագրի «Թեժ հարյուրյակ»-ում, 24-րդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայի (պաշտոնական սինգլային հիթ-շքերթում) ։
2017 թվականի մայիսին երգը վերադարձել է հիթ-շքերթ՝ Մեծ Բրիտանիայում բարձրանալով 1-ին հորիզոնական։
Ստեղծման պատմություն
Երգի հեղինակներն են Սավան Քոթեչան, Ռամի Յուկուբը և Կարլ Ֆալկը, ֆրանսիացի դիջեյ և պարային հիթերի պրոդյուսեր Դավիդ Գետան և նիդերլանդցի երաժշտական պրոդյուսեր Ջորջիո Թուինֆորթը։ Քոթեչան, Յուկուբը և Ֆալկը հիմնականում գրել են բրիտանական բոյ-բենդ One Direction խմբի երգերը, իսկ Ջորջիոն աշխատել է այնպիսի կատարողների հետ, ինչպիսիք են Մայքլ Ջեքսոնը, Գվեն Ստեֆանին, Ուիթնի Հյուսթոնը, Լայոնել Ռիչին ։
Երգի սյուժեն
Ինչպես գրում է Songfacts կայքը. "Այդ երգում Արիանան, լցված մեղքի զգացումով, խոստովանում է իր նախորդ զուգընկերոջը, որ նա նրա նկատմամբ սխալ է եղել։ Նա ներողություն է խնդրում նրանից «մի վերջին անգամ» ։"
2017
Այդ երգը ավարտել է 2017 թվականի Մանչեսթերում կայացած համերգը, որի ժամանակ տեղի ունեցավ ահաբեկչական գործողություն, որի պատճառով մարդկային զոհեր եղան։ Այդկերպ նա դարձավ վերջին երգը պայթյունից առաջ։ Ահաբեկչությունից հետո Արիանայի երկրպագուները ստեղծել են խումբ, որպեսզի վերադարձնեն երգը հիթ-շքերթների առաջին հորիզոնականին ։ Արդյունքում երգը Մեծ Բրիտանիայում բարձրացել է 1 հորիզոնական։
Հավաստագրեր և վաճառք
† 2013 թվականի մայիսից սկսած՝ RIAA-ի թվային սինգլների հավաստագրումները ներառում են ոչ միայն ներբեռնումները, այլև աուդիո և/կամ վիդեո երգերի պատվերները
Մահտեսի Մուրատ
Մահտեսի Մուրատ կամ Շահմուրատ Բաղիշեցի (ծննդյան թվականը անհայտ է, Բաղեշ-1684), հայ խոջա, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։
Կենսագրություն
Արտահայտել է հայ առևտրական կապիտալի ներկայացուցիչների ձգտումը։ Կրետեի պատերազմի (1645-1669 թթ.) վերջնափուլում (1666 թ.-ից), որպես դեսպան առաքվել է Փարիզ՝ Լյուդովիկոս XIV-ի արքունիք։ Առաջադրել է Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա բոլոր ժողովուրդների համատեղ ապստամբության, հարևան պետությունների ընդհանուր դաշնակցության, Օսմանյան կայսրության փլատակների վրա Հայաստանի և Արևելյան հռոմեական կայսրության վերականգնման ծրագիր, որի կենսագործման համար Ֆրանսիային է վերապահել գլխավոր դերը։ 1666-1683 թվականներին գործել է Փարիզում, ունկնդրություններ ստացել Լյուդովիկոս XIV-ից։ Արևմտահայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչները, նրանց թվում նաև Մահտեսի Մուրատը հայ ազատագրական լեգենդի և խաչակրաց արշավանքների ազդեցության տակ, հանդես բերելով արևմտյան կողմնորոշում, միաժամանակ դրել են այդ արշավանքներին Ռուսաստանին անպայման մասնակից դարձնելու խնդիրը։ Նրանց ծրագրի հիմքում ընկած է հայ ժողովրդի զինված ապստամբության գաղափարը։ Պահպանվել է Մահտեսի Մուրատի 1683 թվականի փետրվարի հիշատակարանը, որում տրված է Վերսալի նկարագրությունը և 1672 թ.-ի իր ուղերձը Լյուդովիկոս XIV-ին, որտեղ ամփոփ շարադրված են հայ ազգային-ազատագրական շարժման ակնկալությունները։
Գրականություն
Կատեգորիա:1684 մահեր Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Սանտա Ռիտա դի Կասիա (Բաիա)
Սանտա Ռիտա դի Կասիա (Santa Rita de Cássia), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Կոտեժիպի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 24 605 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 6 071,116 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 4,1 մարդ/կմ²։ Քաղաքի տոնը նշվում է մարտի 26-ին։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1840 թվականին։
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում լեռնային արևադարձային է։
Նկարներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Անդրե Գրին
«Աստոն Վիլա»
9 տարեկան հասակում Անդրե Գրինը միացել է «Աստոն Վիլա»-ի ակադեմիային։ Պրեմիեր Լիգայի շրջանակներում իր դեբյուտը նշել է 2016 թվականի մարտի 13-ին՝ «Տոտենհեմ Հոտսպուր»-ի դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 2-0 հաշվով լոնդոնյան թիմի հաղթանակով։
Չեմպիոնշիպում նա իր առաջին խաղն անցկացրել է 2017 թվականի հունվարին՝ մասնակցելով «Պրեստոն ՖԱ»-ի դեմ խաղին։ Իսկ իր առաջին գոլը անգլիական թիմի կազմում խփել է 2017 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ «Նորվիչ Սիթի»-ի դեմ խաղում ։
Միջազգային
Անդրեն հանդես է եկել Անգլիա Մ16, Մ17, Մ18 և Մ19 հավաքականների կազմում։ 2017 թվականից սկսած նա հանդես է գալիս Անգլիա Մ20 հավաքականի կազմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտսմութի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Չառլտոն Ատլետիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Մանաս (հայ նկարիչների ընտանիք)
Մանաս, հայ նկարիչների ընտանիք։ Ապրել ու ստեղծագործել են Կոստանդնուպոլսում, 17—րդ դարի վերջից մինչև 1920-ական թվականները։ Եղել են սուլթանների պալատական նկարիչներ, վարել նաև դիվանագիտական պաշտոններ։ Մանասները թուրք, արվեստում առաջինն են, որ ստեղծել են դիմանկարներ, երփնագրել կտավի վրա, սկզբնավորել հաստոցային նկարչությունը։ Նրանց դիմանկարները կրել են եվրոպական դասական դիմանկարչության ուժեղ ազդեցությունը՝ զուգորդված տեղական գեղագիտական ըմբռնումներին։ Բնորոշվում են ոչ միայն վավերականությամբ, այլև դեկորատիվ տարրերի նրբագեղ վերարտադրումով, միջավայրի ու տարածության զգացողությամբ։ Նշանակալից է Մանասների ընտանիքի դերը հայ նոր կերպարվեստի ձևավորման շրջանում։ Ավագը՝ Բարս-ը (17-րդ դարի վերջից 18-րդ դարի սկիզբ), եղել է Ահմեդ Գ-ի պալատական նկարիչը։ Կատարել է մանրանկարչական դիմանկարներ։ Որդին՝ Ռաֆայը (18-րդդարի 1-ին կես), գեղարվեստական կրթություն է ստացել Իտալիայում, հայտնի է եղել որպես խոշոր գեղանկարիչ և ճարտարապետ։ Հայտնի են նրա «Երկու երիտասարդ», «Արտեմիս», «Աստղիկ աստվածուհին» նկարները։ Սրբանկարներ է կատարել Կոստանդնուպոլսի հայկական եկեղեցիների համար։ Պալատական գեղանկարիչներ էին նաև որդիները՝ Մանասը և Զենոբը (18-րդ դարի 2-րդ կես)։ Ռաֆայել Մանասի թոռը՝ Զենոբը (18-րդ դարի վերջից 19-րդ դարի սկիզբ), նաև դիվանագետ էր ու թարգմանիչ։ Վերջինիս որդիները ստեղծագործել են XIX դ.: Ալեքսանդրը 1893-ին ավարտել է Վիեննայի Գեղարվեստի ակադեմիան։ Գասպարը 32 տարի Թուրքիայի դեսպանատան առաջին քարտուղարն էր Վիեննայում, Մաքսուդը գեղարվեստական կրթություն է ստացել Իտալիայում, Ռուբենը Փարիզում Թուրքիայի դեսպանատան քարտուղարն էր, իսկ 1869-ից հյուպատոս՝ Միլանում։ Նա մանրանկար–դիմանկարների հեղինակ է («Ֆաթիմայի դիմանկարը»)։ Ծոռը՝ Սեպուհը (1816-1889), 1858-ին դեսպանատան 1-ին քարտուղար էր Շվեդիայում, ապա՝ 30 տարի Փարիզում։ Նրա նկարներից հայտնի են Աբդուլ Ազիզ և Աբդուլ Մեջիդ սուլթանների դիմանկարները, որոնք ունեն «Մանաս» և «Սեպուհ Մանաս» ստորագրությունները։ Տոհմի շնորհալի նկարիչներից էր նաև Ժոզեֆ Մկրտչի Մ. (1835-1916), որը նույնպես վարել է դիվանագիտական պաշտոններ։ Նրա գործերից են Վիկտորիա թագուհու և Դելի Ֆուատ փաշայի դիմանկարները։ Մ–ների ստեղծագործությունները պահպանվում են Կ. Պոլսի թանգարաններում։
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Գերդաստաններ
Ջրամբար (այլ կիրառումներ)
Ջրամբար եզրը կարող է վերաբերել՝
Մանդոլին
Կատեգորիա:Կսմիթային նվագարաններ Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Երեխայական խոսակցություններ
Երեխայական խոսակցություն (Børnesnak), դանիացի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1859 թվականին։
Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է երեխաների մասին, ում մի հարուստ վաճառական հրավիրվել էր մանկական երեկոյի։ Երեկոյի ընթացքում մի պալատական յունկերի աղջիկ սկսում է պարծենալ` ասելով, թե ինքը պալատական յունկերի աղջիկ է, և որ իր երակներում իսկական արյուն է հոսում։ Աղջիկն ավելացնում է, որ իրենք` ազնվատոհմները, պետք է հեռու մնան բոլոր նրանցից, ում ազգանունը վերջանում է «սեն»-ով` պատճառաբանելով, որ «սեն»-երից խելքը գլխին բան դուրս չի գա։ Երեխաներից մեկը հպարտանում էր հոր ունեցած հարստությամբ, մյուսը` հոր խելքով։ Այդ ժամանակ պատի հետևը կանգնած մի աղքատ տղա չէր համարձակվում ներս մտնել, որովհետև նա ազնվատոհմ չէր ։ Անցնում են շատ տարիներ, բոլոր երեխաներն էլ դառնում են կարգին մարդիկ։ Իսկ այն աղքատ տղան, ով կանգնել էր դռան հետևում, դարձել էր գանձերով լիքը տան տեր, ինչպես նաև` դանիացի հայտնի քանդակագործ, ում ազգանունը հենց «սեն»-ով էր վերջանում։ Այս տղան իր հույսը դրել էր միայն իր աշխատասիրության, այլ ոչ թե` հոր ծագման կամ հարստության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթներ Կատեգորիա:1859 գրքեր
Օմար Հաճճո
Օմար Հաճճո (մարտ 31, 1931-մարտ 4, 2015), սիրիացի դերասան։ Ծնվել է Սիրիայում՝ Հալեպում: Ռեժիսոր Ալլայս Հաճճոյի հայրն է, ով Սիրիայի արվեստագետների միության հիմնադիրներից է։ Սիրիայի արվեստագիտական շարժման հիմնադիրներից է՝ Հալեպի և ժողովրդի թատրոններից սկսած դեպի արվեստագետների ասոցիացիայի հիմնադրումը։ Արվեստագետների ասոցիացիայում երկու տարի եղել է քարտուղար և ներդրումային գրասենյակի նախագահ։
Կարիերան
Հալեպի թատրոններում զբաղվել է թատերական գործունեությամբ, ապա 1956 թվականին ստեղծել է իր առաջին թատերական խումբը՝ «Ազգային արվեստը», որը ներկայացրեց բազմաթիվ թատերական ներկայացումներ։ Հաճճոն ներդրում է ունեցել ազգային թատրոնի և սիրիական հեռուստատեսության հիմնադրման մեջ։ Ներկայացրել են շատ ցուցադրություններ, որոնք տեղական և տարածաշրջանային հաջողություններ են ունեցել։ Այդ ցուցադրություններում մասնակցել են նաև մի շարք հռչակավոր սիրիացի արվեստագետներ։
Հեռուստատեսությունում
Կատեգորիա:Սիրիացի դերասաններ
Սանտա Տերեզինիա (Բաիա)
Սանտա Տերեզինիա (Santa Teresinha), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Ֆեյրա դի Սանտանա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 8576 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 710,313 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 12,1 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Քերի Չափման Քաթ
Քերի Չափման Քաթ (Carrie Chapman Catt, ), ամերիկացի սուֆրաժիստուհի, սուֆրաժիստական շարժման առաջնորդ, մեծ դերակատարում է ունեցել ԱՄՆ Սահմանադրության 19-րդ փոփոխության ընդունման պայքարում, որը կանանց ձայնի իրավունք էր տալիս ։ Եղել է 20-րդ դարի առաջին կեսի ԱՄՆ ամենահայտնի կանանցից մեկը ։
Կենսագրություն
Քերին ծնվել է 1859 թվականին, Վիսկոնսին նահանգում։ Դեռ մանուկ հասակում նա հետաքրքրվում էր գիտությամբ և ուզում էր բժիշկ դառնալ։ Դպրոցն ավարտելուն պես ընդունվել է Այովայի Գյուղատնտեսական քոլեջ (այժմ` Այովա նահանգի գիտության և տեխնիկայի համալսարան) ։ Սկզբում Քերիի հայրն ընդդիմանում էր նրա` քոլեջ ընդունվելուն, բայց ավելի ուշ մեղմանում է և հոգում կրթության ծախսերի մի մասը։ Նյութապես իրեն ապահովելու համար Քերրին ստիպված էր աշխատել աման լվացող, գրադարանավար, ինչպես նաև` գյուղական դպրոցների ուսուցչուհի։
Կրթության ընթացքում Քերին միացել է տեղի գրական միությանը՝ ուսանողական կազմակերպություն, որի նպատակն էր ուսանողներին սովորեցնել հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են ուսման մեջ և բարձրացնել իրենց ուժերի նկատամաբ նրանց վսահությունը։ Այդ կազմակերպության հավաքների ժամանակ խոսել թույլատրվում էր միայն տղամարդկանց։ Քաթը մասնակցում էր երկխոսություններին՝ խախտելով կանոնները։ Դրանից էլ սկսվել է կազմակերպության միջոցառումների ժամանակ կանանց դերի մասին քննարկումներն ու նրանց նշանակության վերանայումը, որն ի վերջո հանգեցրել է երկխոսություններին մասնակցելու արգելքի վերացմանը։ Դրա հետ միասին Քերին միացել է Pi Beta Phi քույրությանը, նախաձեռնել է քննարկումների ակումբ միայն կանանց համար, ինչպես նաև` հանդես է եկել ուսանողուհիներին ռազմական պատրաստության մեջ ներգրավելու օգտին։
Երեք տարի ուսանելուց հետո Քերին բակալավրի դիպլոմ է ստացել։ Նա ամբողջ կուրսի միակ կինն էր։ Ավարտելուց հետո Քերին աշխատել է դատարանում, հետո` ուսուցչություն արել, իսկ ավելի ուշ դարձել է Այովա նահանգի դպրոցի տնօրեն ։
1885 թվականի փետրվարին Քերին ամուսնացել է տեղական թերթի խմբագիր Լեո Չափմանի հետ, բայց վերջինս մեկ տարի անց մահացել է։ Մոտավորապես այդ ժամանակ էլ նա դարձաել է սուֆրաժիստական շարժման ակտիվ մասնակից։ 1890 թվականին նա կրկին ամուսնացել է։ Նրա ամուսինը կայացած ինժեներ Ջորջ Քաթն էր։ Նա աջակցում էր կնոջը կանանց իրավունքների պաշտպանության գործում։ Այդ ամուսնության շնորհիվ նա կարողացել է կանանց իրավունքների պաշտպանության համար ամեն տարի մեծ միջոցառումներ կազմակերպել։
Ամերիկյան սուֆրաժիստական ասոցիացիա
1887 թվականին Քաթը վերադարձել է իր հայրենի քաղաքը՝ Չարլզ Սիթի և ներգրավվել է Այովայի կանանց իրավունքների պաշտպանության ասոցիացիայի գործունեության մեջ։ 1890 թվականից մինչև 1892 թվականը նա նահանգի ասոցիացիայի պետական կազմակերպիչ և խմբի արձանագրությունների քարտուղարն էր։ Այդ ընթացքում էլ նա սկսել է աշխատել Ամերիկյան կանանց ազգային սուֆրաժիստական ասոցիացիայում (National American Woman Suffrage Association - NAWSA) և 1890 թվականին Վաշինգթոն ԴիՍի-ում կայացած կոնվենցիայի ժամանակ, նույնիսկ, ելույթ է ունեցել ասոցիացիայի անունից ։ 1892 թվականին, Սյուզան Էնթոնիի խնդրանքով նա գրավոր դիմում է ներկայացրել ԱՄՆ Կոնգրեսին` ի պաշտպանություն կանանց իրավունքների պաշտպանության մասին առաջարկվող սահմանադրության փոփոխության։
NAWSA-ում աշխատելու իր վաղ շրջանում Քաթն իր մտահոգությունն է արտահայտել կանանց սուֆրաժիստական շարժման հիմնադիր Էլիզաբեթ Քեդի Սթենթոնի (Elizabeth Cady Stanton) հայացքների վերաբերյալ, որն ավելի արմատական էր, քան երիտասարդ ակտիվիստներից շատերը ։ 1895 թվականին Սթենթոնն իրարանցում էր առաջացրել իր «Կնոջ Աստվածաշունչը» աշխատությունով (The Woman's Bible), որում քննադատական վերլուծության էր ենթարկել Աստվածաշունչը, որով կասկածի տակ էր դնում ավանդական կրոնական այն համոզմունքները, ըստ որի կանայք պետք է լինեն պասիվ և զիջեն տղամարդկանց։ NAWSA-ի անդամներից շատերը մտավախություն ունեին, որ գիրքը կվնասի սուֆրաժիստական շարժմանը՝ վանելով առավել օրթոդոքսալ անդամներին։ Քաթը և Սյուզան Բ․ Էնթոնին՝ NAWSA-ի նախագահը, նախքան գրքի հրապարակումը, հանդիպել են Սթենթոնիի հետ և արտահայտել իրենց մտավախությունը, սակայն Սթենթոնին անդրդվելի էր ։
Էնթոնիից հետո Քերի Քաթը դարձել է NAWSA-ի նախագահ։ Քաթը երկու անգամ ընտրվել է սուֆրաժիստական ասոցիացիայի նախագահ․ նրա առաջին ժամկետը 1900 թվականից մինչև 1904 թվականն էր, երկրորդը՝ 1915 թվականից մինչև 1920 թվականը։ Նա առաջին ժամկետից հետո թողել է ասոցիացիան, քանի որ պետք է հիվանդ ամուսնու հոգսերը հոգար։ Սակայն վերադարձել է 1915 թվականին։ Աննա Հովարդ Շոուի ղեկավարության ընթացքում ասոցիացիան խիստ պառակտվել էր։ Նախագահության իր երկրորդ ժամկետի ընթացքում Քերիին հաջողվել է ընդլայնել ասոցիացիայի սահմաններն ու ազդեցությունը և ավելացնել բյուջեն ։ 1916 թվականին Ատլանտիկ Սիթիում (Նյու Ջերսի) կայացած NAWSA-ի կոնվենցիայի ժամանակ նա ներկայացրել է իր «Հաղթանակի պլանը»։ Նա, կանանց ընտրական իրավունքի աջակցության համար, ցանկանում էր ներգրավել սենատորներին և տարբեր նահանգների ներկայացուցիչներին։ Նրա նպատակն էր ընտրական իրավունքն առաջ քաշել ոչ միայն պետական, այլ նաև` ռեգիոնալ մակարդակներում ։ Նաև նա հույս ուներ փոխզիջում գտնել այն նահանգների հետ, որոնք կտրականապես դեմ էին կանանց ընտրական իրավունք տալու գաղափարին։ Քաթի ղեկավարությամբ ասոցիացիային հաջողվել է աջակցություն ապահովել Սպիտակ տանը և Սենատում ։ Քաթի ղեկավարության ներքո շարժումը կենտրոնացած էր առնվազն մեկ արևելյան նահանգում հաջողության հասնելու վրա, որովհետև 1917 թվականին որոշ արևմտյան նահանգներում կանայք արդեն ստացել էին ձայնի իրավունք։ Քաթը որոշել էր ամեն նահանգի վրա առանձին կենտրոնանալ և հաջող քարոզարշավ է անցկացրել նյու Յորք նահանգում, որի շնորհիվ օրենք է ընդունվել, որով այդ նահանգի կին-բնակիչներին ընտրական իրավունք էր տրվում։ Նույն թվականին նախագահ Վիլսոնը ու ԱՄՆ Կոնգրեսը որոշում են կայացրել, ըստ որի ԱՄՆ-ը պետք է մասնակցի Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Քաթը բացահայտորեն աջակցել է կառավարության որոշմանը, հուսալով, որ դա օգտակար կլիներ սուֆրաժիստական շարժման համար, որ իրենք կընկալվեն որպես հայրենասերներ։ Սակայն նրա այդ որոշումը միանշանակ չի ընդունվել սուֆրաժիստուհիների կողմից։ Հաջորդ տարի երկրի նախագահն աջակցել է սուֆրաժիստական շարժմանը։ Եվ, վերջապես, 1920 թվականի օգոստոսին, Քաթի և կանանց ընտրական իրավունքի սուֆրաժիստական ասոցիացիայի համառ լոբբինգից հետո, ընդունվել է 19-րդ փոփոխությունը ։
Իր քարոզարշավների ժամանակ Քաթը, կախված նրանից, թե որ նահանգում էր այն իրականացնում, երբեմն շահարկում էր այդ ժամանակների նախապաշարմունքները։ 1892 թվականի նոյեմբերի 16-ին Նյու Յորքի նահանգի համագումարում, ելույթի ժամանակ Քաթը, հավանաբար, ափսոսանքով ասել է, որ թեև կանայք ընտրական իրավունք չունեն, բայց «մարդասպան Սիուսին իրավունք է տրվել ընտրելու արտոնություն ունենալ, որը նա պատրաստ է վաճառել նրան, ով ավելի բարձր գին կառաջարկի» ։ 1894 թվականին Քաթը կոչ է արել կրթություն չունեցող ներգաղթյալներին զրկել քվեարկելու իրենց իրավունքից․ Միացյալ Նահանգները պետք է «կտրի ետնախորշերի ձայնը և այն տա կնոջը» ։ Հարավային Կարոլինայում 1919 թվականին նա օգտվում էր ռասիստական տրամադրություններից, հավաստիացնելով, որ կանաց ձայնի իրավունքի միջոցով «կամրանան սպիտակ ամերիկացիների դիրքերը, չեն նվազի» ։ Այս մեջբերումը 1917 թվականին Քաթի կողմից գրված գրքի մի հատվածից է, որում Քաթը պատասխանում է հակասուֆրաժիստական փաստարկներին, այդ թվում, որ սպիտակ գերակայությունը կխաթարվի։ Նա ներկայացնում է բնակչության վիճակագրությունը՝ այդ պնդումը հերքելու համար, բայց ոչ մի կերպ չի պաշտպանում սպիտակ գերակայությունը։ Նույն գլխում նա շարունակում է ասել, որ նման առարկությունները «ծիծաղելի» են, և «բոլոր մարդիկ» պետք է ունենան քվեարկելու իրավունք ։ Թեև որոշ թերթի հոդվածներում ասվում է, որ այս մեջբերումը 1917 թվականին, մասնավորապես, Միսիսիպիում և Հարավային Կարոլինայում ունեցած ելույթներից է, այդպիսի ելույթներ չեն գտնվել, և մի քանի աղբյուրներ, որոնք փաստաթղթավորում են Քերիի 1915-1920 թվականների ճանապարհորդությունները, ցույց են տալիս, որ նա այդ ընթացքում չի այցելել այդ նահանգներ ։
Նույն, 1920 թվականին նա առաջադրվել է Commonwealth Land Party գաղափարապես Ջորջիստական (Georgism) կուսակցության նախագահի թեկնածու։ 1923 թվականին Նեթթի Ռոջերս Շուլերի հետ նա հրատարակել է «Կնոջ ընտրական իրավունք և քաղաքականություն. ընտրական իրավունքի շարժման ներքին պատմություն» աշխատությունը (Woman Suffrage and Politics: The Inner Story of the Suffrage Movement.) ։
Միջազգային սուֆրաժիստական շարժում
Քերի Քաթը նաև միջազգային սուֆրաժիստական շարժման առաջնորդներից էր ։ 1902 թվականին նա օգնել է ստեղծել Կանանց ընտրական իրավունքի միջազգային դաշինք (IWSA, այժմ՝ Կանանց միջազգային միություն), որին ի վերջո ներառել է համակրող 32 երկրների ասոցիացիաներ ։ 1904 թվականից մինչև 1923 թվականը Քերրին ալյանսի նախագահն էր։ Ութը տարիների ընթացքում նա զբաղվում էր ամբողջ աշխարհում կանանց իրավունքների առաջընթացով։ Իսկ Ամերիկյան սուֆրաժիստական ասոցիացիայի նախագահի պաշտոնից հեռանալուց հետո նա կենտրոնացել է ձայնի իրավունք ունենալու պայքարում կանանց օգնելու վրա։ Ալյանսը գործում է առ այսօր որպես Կանանց միջազգային դաշինք (IAW)։
Համաշխարհային պատերազմներ․ խաղաղության ջատագով
1920-ական և 1930-ական թվականներին Քաթը հակապատերազմական գործունեությամբ էր զբաղված։ Դեռևս Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում, նրան և Ջեյն Ադամսին խնդրելեն ղեկավարել կազմակերպություն, որը խաղաղություն էր քարոզում ։ Քերին հրաժարվել է առաջակցել, թեև երկմտում էր, քանի որ մի կողմից դա կանանց և տղամարդկանց համագործակցության լավ առիթ կհանդիսանար։ Իսկ մյուս կողմից, դա կվնասեր կանանց իրավունքների իր միջազգային գործունեության առաջընթացին. չէ որ նրա խաղաղության համար շարժման մեջ ներգրավվելը կնշանակեր, որ ինքը միջազգային կոնֆլիկտի մեջ ներգրավված երկրներից մեկի կողմն է գրավել։ Սակայն որոշում է կայացվել, որ Ամերիկյան սուֆրաժիստական ասոցիացիան պետք է օգնի Կարմիր խաչին, ինչպես նաև կօգնի, որ պատերազմ մեկնած տղամարդկանց աշխատանքը կանայք ստանձնեն։ Սակայն մինչև 1920 թվականի 19-րդ փոփոխության ընդունումը, նրա ուշադրությունն ամբողջովին կլանված էր սուֆրաժիզմի վրա ։
Փոփոխության ընդունումից հետո Քաթը իր ուշադրությունը սևեռել է խաղաղության շարժման վրա։ Քանի որ այդ խնդրով զբաղվող գոյություն ունեցող կազմակերպություններից ոչ մեկին միանալու ցանկություն չուներ, նա, մի խումբ համախոհների հետ միասին, հիմնադրել է Պատերազմների պատճառների և խնամքի ազգային կոմիտե (National Committee on the Cause and Cure of War - NCCCW)։ Խումբը պատերազմի պատճառները բաժանել է չորս կատեգորիայի՝ հոգեբանական, տնտեսական, քաղաքական և սոցիալ-ներդրողական։ Նրանք չէին մտցրել կանանց քաղաքականությունից և հասարակական ոլորտից բացառելը որպես պատճառ, չնայած նրանք հավատում էին կանանց իրավահավասարությանը։ Կազմակերպությունը հավատում էր, որ իրենց պարտքն է, որ կանայք վերջ տան պատերազմներին, քանի որ կանայք դիտվում էին որպես բարոյապես քաջ, ի տարբերություն իրենց տղամարդ գործընկերների, որոնք դիտվում էին որպես ֆիզիկապես քաջ ։
Սակայն ավելի ուշ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Քաթը հեռացել է NCCCW կոմիտեից, խոստովանելով, որ կազմակերպությունն ամենևին էլ այնպիսին չէր, ինչպիսին նա պլանավորել էր այն տեսնել․ նրան անդամակցում էին ոչ բոլոր կանայք, այլ միայն միջին դասին պատկանող սպիտակները, բացի այդ կազմակերպության գործունեությունն ուղղված չէր նրա անդամների հնարավորությունների ամրապնդմանը, այլ միայն մարդկանց միջազգային խնդիրների թեմաներով կրթելուն ։
1933 թվականին, ի պատասխան Հիտլերի աճող հեղինակությանը, Քաթը կազմակերպել է Ոչ հրեա կանանց բողոքի կոմիտե ընդդեմ Գերմանիայում հրեաների հետապնդման (Protest Committee of Non-Jewish Women Against the Persecution of Jews in Germany) : Խումբը կազմել է հրեաներին հետապնդելու դեմ պետիցիա, որը ստորագրել են 9 000 ամերիկացի ոչ հրեա կանայք ։ Փաստաթուղթը դատապարտում էր Գերմանիայի հրեաների նկատմամբ բռնությունը։ Քաթը ճնշում է գործադրել ԱՄՆ կառավարության վրա՝ մեղմելու ներգաղթի օրենքները, որպեսզի հրեաները կարողանան ավելի հեշտությամբ քաղաքական ապաստան ստանալ Ամերիկայում։ Իր ջանքերի շնորհիվ նա դարձել է առաջին կինը, որն ստացել է Ամերիկյան եբրայական մեդալ (American Hebrew Medal) ։
Քաթը տեղյակ էր իր հեղինակության մասին. 1938 թվականին նա հրաժարվել է ստորագրել նամակ՝ ի աջակցություն հունգարացի առաջատար ֆեմինիստներ Եվգենիա Մելերի (Eugénia Miskolczy Meller) և Սարոլտա Շտայնբերգերի՝ ԱՄՆ արտագաղթելու խնդրանքին։ Նա գրել էր, որ ինքը ծեր է, և նամակը կմնա նրա մահից հետո ։
Կանանց հարյուրամյակի համաժողով
Քերի Չափման Քաթը, ֆեմինիստական շարժման հարյուրամյակի ընթացքում կանանց առաջընթացը նշելու նպատակով, 1940 թվականի նոյեմբերի 25-27-ին Նյու Յորքի Astor հյուրանոցում կազմակերպել է Կանանց հարյուրամյակի կոնգրես։ 1840 թվականի հունիսի 12–23-ը Լոնդոնում կայացած առաջին Ստրկության դեմ համաշխարհային համաժողովից (World Anti-Slavery Convention) հարյուր տարի էր անցել, երբ կանանց արգելված էր խոսել և քվեարկությանը մասնակցել։ Այդ իրադարձությունը կատալիզատոր էր հանդիսացել կանանց ձայնի իրավունքի շարժման մեջ հետագա ջանքերի համար, հատկապես 1848 թվականի հուլիսի 19-20-ին Նյու Յորքի Սենեկա Ֆոլսի համաժողովի շրջանակներում տեղի ունեցածը։
Հետագայում այս համաժողովը որակվել է որպես մեդիա-իրադարձություն ։
Մահ և ճանաչում
Քերի Քաթը մահացել է սրտի կաթվածից, 1947 թվական մարտի 9-ին, Նյու Ռոշելի իր տանը։ Նա թաղված է Բրոնքսում, Վուդլոն գերեզմանատանը, իր վաղեմի գործընկերուհու՝ Նյու Յորք նահանգի սուֆրաժիստուհի՝ Մերի Գարեթ Հեյի կողքին, որի հետ նա ապրել էր ավելի քան քսան տարի ։
Քաթի գործունեությունը ճանաչում էր վայելում ինչպես նրա կենդանության օրոք, այնպես էլ` նրա մահից հետո։ 1926 թվականին նրա նկարը տեղադրվել է Time ամսագրի շապիկի էջին, 1930 թվականին նա ստացել է Pictorial Review Award մրցանակ` ամբողջ աշխարհում զինաթափման իր կատարած աշխատանքի համար, իսկ 1941 թվականին նա ստացել է Chi Omega մրցանակ Սպիտակ տան կողմից՝ իր վաղեմի ընկերուհի Էլեոնոր Ռուզվելտից ։ 1975 թվականին Քաթը Այովա նահանգի կանանց փառքի դահլիճը (Iowa Women's Hall of Fame) համալրած առաջին կինն է դարձել ։ 1948 թվականին կանանց 100 տարվա առաջընթացը նշող Սենեկա Ֆոլսի համաժողովի ԱՄՆ փոստային նամականիշի վրա Էլիզաբեթ Քադի Սթենթոնի Լուկրեցիա Մոթի մեջտեղում Քերի Քաթն է պատկերված։ 1982 թվականին Քաթը արժանացել է ԱՄՆ Կանանց փառքի ազգային դահլիճում (National Women's Hall of Fame) ներկայացվելու պատվին ։ 1992 թվականին Այովայի հարյուրամյակի հիշատակի հիմնադրամը (Iowa Centennial Memorial Foundation) Քերի Քաթին անվանել է դարի տասը ամենակարևոր կանանցից մեկը ։ Նույն, 1992 թվականին Այովա նահանգի համալսարանը հիմնել է Քերի Չափման Քաթ կանանց և քաղաքականության հարցերով կենտրոնը (Carrie Chapman Catt Center for Women and Politics), իսկ Կենտրոնական համալսարանում գտնվող Հին Բուսաբանության շենքը 1995 թվականին նորոգվել և վերանվանվել է Քերի Չափման Քաթ Հոլլ ։ 2013 թվականին նա առաջին չորս կանանցից մեկն էր, որին հարգանքի տուրք է մատուցվել Այովայի նվաճումների կանանց կամրջի (Iowa Women of Achievement Bridge) վրա, Դե Մոյնում
2016 թվականի օգոստոսի 26-ին (Կանանց հավասարության օր), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաքի կենտրոնական զբոսայգում բացվել է Թենեսիի կանանց ընտրկան իրավունքի հուշարձան, որը նվիրված է Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության տասնիններորդ փոփոխության վավերացման հիշատակին։ Քանդակախումբը կազմող ֆեմինիստ կանայք են՝ Քերի Չափման Քաթը, Աննա Դալլաս Դադլին, Աբբի Քրավֆորդ Միլթոնը, Ջունո Ֆրանկի Փիրսը, Սյու Շելթոն Վայթը ։
Քերի Չափման Քաթը 2020 թվականի մարտի 28-ին հետմահու ճանաչվել է «Կանանց պատմության ազգային դաշինք»-ի պատվավոր անդամ
Կերպավորումը թատրոնում և կինոյում
Ամերիկյան սուֆրաժիստների մասին պատմող «Երկաթե ատամներով հրեշտակները» գեղարվեստական ֆիլմում (Iron Jawed Angels, 2004 թվական) Քերի Քաթի դերակատարն է Անժելիկա Հյուսթոնը  ։
Ձմեռային ցորեն (Winter Wheat)՝ Քաթի Բուշի (Catherine Bush) մյուզիքլը ԱՄՆ Սահմանադրության 19-րդ փոփոխությունը (կանանց ձայնի իրավունք տալ) վավերացնելու մասին է և ներկայացնում է Թենեսիի առանցքային դերակատարումն այդ հարցում։ Պրեմիերան կայացել է Բարթերի թատրոնում (Վիրջինիա), 2016 թվականին։ Դրանից առաջ, 2014 թվականին, Պիեսների և դրամատուրգների Բարթերի ապալաչյան փառատոնի (Barter's Appalachian Festival of Plays and Playwrights) շրջանակներում եղել է սահմանափակ թվով՝ 8 ներկայացում։ Քերի Չեփման Քաթը և Մերի Գարեթ Հեյը պիեսի կերպարներն են ։
Հուշարձաններ
Այովա նահանգում Քերի Քաթի մի քանի հուշարձաններ կան տեղադրված և շենքերի վրա ցուցանակներ, որտեղ նա բնակվել և գործել է։
Անձնական կյանք
Թեև Քերի Քաթը երկու անգամ ամուսնացած է եղել, բայց նա մշտապես չի ապրել նրանց հետ։ Ջորջի մահից հետո նա ապրել է իր սուֆրաժիստ գործընկերուհու՝ Մերի Գարետ Հեյի (Մոլլի) հետ, որը Նյու Յորքի սուֆրաժիստների առաջնորդն էր ։ Հեյը միջազգային էլիտայի շրջանակներից էր, որի համար էլ Քաթը նրա հետ էր։ Սակայն, հավանաբար, նրանց կապն առանձնահատուկ էր․ մահից հետո Քաթը պահանջել էր իրեն թաղել Հեյի կողքին և ոչ թե իր առաջին ամուսնու։ Նրա երկրորդ ամուսինը ցանկացել էր, որ իր մարմինը օգտագործեն գիտական ուսումնասիրության համար ։
1928 թվականին Հեյի մահից հետո Ալդա Հեաթոն Վիլսոնը (Alda Heaton Wilson, 1873-1960) տեղափոխվել է Քաթի մոտ և նրա քարտուղարն էր, տնային տնտեսուհին և ուղեկիցը մինչև Քաթի մահը ։ Վիլսոնը Քաթի ուղեկիցն էր, և Քաթի մահից հետո, հավանաբար, որպես նրա անշարժ գույքի կատարածու, վեց հատոր լուսանկարներ և Քաթի արժեքավոր իրեր նվիրել է Բրին Մար քոլեջին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ Կատեգորիա:Կանայք պատերազմում Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Հարություն Արշակյան
Հարություն Զոհրաբի Արշակյան, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Շիրակի մարզպետի տեղակալ։
Աշխատանքային գործունեությունը
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ և յոթ թոռ։ Ունի կապիտանի զինվորական կոչում։ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:1954 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Փոքրաշեն գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ադելեյդ (գետ)
Ադելեյդ գետը հայտնաբերել են Ջոն Լորտ Ստոքսը և Լ. Ռ. Ֆիցմուրիսը, որոնք 1839 թվականին իրականացնում էին հետազոտություններ հյուսիսային տարածքի ափերին, «Beagle» նավի վրա ։ Գետն իր անվանումը ստացել է ճանապարհորդների կողմից՝ Ադելաիդայի Սաքսեն-Մայնջինենի թագուհու պատվին, որը բրիտանացի թագավոր Վիլհելմ IV-ի կինն էր։ Հետագայում, 1862 թվականին գետը հետազոտել է Ջոն Մաքդոուել Ստյուարտը ։
1881 թվականին հողի բարձր բերրիության պատճառով գետի հովտային հատվածում բնակիչները սկեսեցին զբաղվել ոռոգվող գյուղատնտեսությամբ՝ փորձելով աճեցնել սուրճ, շաքարեղեգ, կաուչոկ։ Սակայն 1886 թվականին ծանր կլիմայական պայմանների պատճառով բնակիչները լքեցին տարածքը։ 1954 թվականին փորձել են այդտեղ բրինձ աճեցնել, սակայն չի հաջողվել։
Գետը տեղակայված է մերձհասարակածային գոտում և այստեղ տիրում է չոր և խոնավ եղանակ։ Չոր սեզոնին վերին հոսանքում գետը չորանում է, իսկ ստորինում՝ հոսքը կրճատվում է։ Եվ հակառակը՝ խոնավ սեզոնին վարարում է՝ կապված արևադարձային անձրևների հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի գետեր
Գութենբերգ (Վերին Ֆրանկոնիա)
Գութենբերգ (Guttenberg), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Կուլմբախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 536 մարդ է (2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով )։ Զբաղեցնում է 10,66 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 4 77 118։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 14 գյուղական համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ջենիս Բուրնիչ
Ջենիս Բուրնիչ (գերմ.` Dzenis Burnic, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս գերմանական «Շտուտգարտ»-ի և Գերմանիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։
«Բորուսիա Դորտմունդ»
Բուրնիչը գերմանական «Բորուսիա Դորտմունդ»-ի ակադեմիայի սան է։ 2015 թվականի հունվարին` 16 տարեկան հասակում Ջենիսը Յուրգեն Կլոպի կողմից հրավիրվել է Լա Մանգայում անցկացվող մարզական հավաքին ։ Երեք ամիս անց նա երկարաձգել է իր պայմանագիրը մինչև 2018 թվականը։
Բունդեսլիգայի շրջանակներում ֆուտբոլիստը իր դեբյուտը նշել է 2017 թվականի փետրվարի 11-ին` «Դարմշտադտ»-ի դեմ խաղում ։
«Շտուտգարտ»
2017 թվականի հուլիսի 10-ին Ջենիս Բուրնիչը վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է «Շտուտգարտ» ։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Բուրնիչն անցկացրել է օգոստոսի 12-ին` Գերմանիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Էներգի»-ի դեմ խաղում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շտուտգարտի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Մանոզ
Մանոզ, C6H12O6 միաշաքար, գլյուկոզի իզոմեր։ Մոլեկուլային զանգվածը՝ 180, 16։ Լավ լուծվում է ջրում, հալման ջերմաստիճանը՝ 132 °C։ Չի լուծվում եթերում և օրգանական այլ լուծիչներում։ Մտնում է բուսական, կենդանական և բակտերային բազմաթիվ բազմաշաքարների բաղադրության մեջ։ Հայտնի է α- և D-ձևով։ Բնության մեջ հանդիպում է D-ձևը։ Ազատ վիճակում պարունակվում է ցիտրուսային բույսերի պտուղներում, քարընկույզի կեղևում, գարու, ցորենի հատիկներում են։ Մանոզը օքսիդանալիս առաջացնում է D-մանոնաթթու և մանոնաշաքարաթթու, վերականգնվելիս վերածվում է մանիտի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալդեհիդներ Կատեգորիա:Մոնոսախարիդներ
Իոսիֆ Մանյուշիս
Իոսիֆ Անտոնովիչ (լիտվ․՝ Juozas Maniušis, ), լիտվացի խորհրդային քաղաքական գործիչ, տնտեսագիտության դոկտոր (1970), ԽՄԿԿ անդամ (1945)։
1938-1941 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է Կիևում, Բերդիչեում, Լենինգրադում։ 1941-1944 թվականներին ծառայել է բանակում, մասնակցել՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։
1944-1950 թվականներին աշխատել է Վիլնյուսի, ապա՝ Կաունասի քաղգործկոմներում։ 1954 թվականին եղել է Լիտվական ԽՍՀ շինարարության, 1954-1955 թվականներին՝ քաղաքային և գյուղական շինարարության նախարար, 1955-1965 թվականներին՝ ԼԿԿ ԿԿ քարտուղար, 1967 թվականի ապրիլից՝ ԼԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահ։ ԽՄԿԿ 14-15-րդ համագումարներում ընտրվել է ԽՄԿԿ ԿԿ անդամության թեկնածու։ Եղել է նաև ԽՍՀՄ VI-X գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։
Պարգևատրվել է Լենինի և չորս այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կարոլ Դոբիաշ
Կարոլ Դոբիաշ (Karol Dobiaš, 18 դեկտեմբերի, 1947, Տրնավա, Չեխոսլովակիա), սլովակ նախկին ֆուտբոլիստ, աջ պաշտպան և կիսապաշտպան, հետագայում դարձել է մարզիչ։
Ակումբային
Կարոլ Դոբիաշն իր կարիերան սկսել է Հանդլովայի «Բանիկ» երիտասարդական ակումբում, 1965 թվականին տեղափոխվել է «Սպարտակ» (Տրնավա)։ Կարոլ Դոբիաշի՝ «Սպարտակում» խաղալու ժամանակաշրջանը համընկնում է ակումբի պատմության ամենահաջող շրջանին. «Սպարտակի» կազմում Դոբիաշը հինգ անգամ հաղթել է Չեխոսլովակիայի առաջնությունում, երեք անգամ դարձել Չեխոսլովակիայի գավաթակիր, իսկ 1967 թվականին հաղթել է Միտրոպայի գավաթի առաջնությունում։ 1968/69 մրցաշրջանում «Սպարտակը» հասել է մինչև Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի առաջնության կիսաեզրափակիչ, որտեղ երկու խաղերի արդյունքում զիջել է Ամստերդամի «Այաքսին»։ 1970 և 1971 թվականներին Կարոլ Դոբիաշը ճանաչվել է Չեխոսլովակիայի լավագույն ֆուտբոլիստ ։ 1977 թվականին Դոբիաշը տեղափոխվել է Պրահայի «Բոհեմիանս»,իսկ 1980 թվականին՝ բելգիական «Լոկերեն» ակումբ, որտեղ խաղացել է մինչև 1983 թվականը։
Հավաքականում
Կարոլ Դոբիաշը Չեխոսլովակիայի հավաքականում սկսել է խաղալ 1967 թվականի մայիսի 3-ից՝ մասնակցելով Բազելում տեղի ունեցած Շվեյցարիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղին. Դոբիաշն այդ խաղում դաշտում անցկացրել է 64 րոպե, որից հետո նրան փոխարինել է Վլադիմիր Տաբորսկին ։ Դոբիաշը մասնակցել է 1970 թվականի աշխարհի առաջնությանը՝ առանց փոխարինման մասնակցելով բոլոր երեք խաղերին ։ Չեխոսլովակիայի հավաքականի կազմում Կարոլ Դոբիաշը 1976 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն. եզրափակիչ խաղի 25-րդ րոպեին՝ Ֆրանց Բեկենբաուերի թույլ տված սխալից հետո, Դոբիաշը խփում է երկրորդ գոլը գերմանացիների դարպասը ։ 1980 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ Դոբիաշը ներկայացվել է հավաքականի խաղացողների նախնական ցանկում, սակայն առաջնությանը չի մասնակցել ։ Հավաքականի կազմում Կարոլ Դոբիաշն իր վերջին խաղն անցկացրել է 1980 թվականի մարտի 26-ին. այս անգամ, ինչպես և հավաքականի կազմում Դոբիաշի առաջին խաղի դեպքում էր, Չեխոսլովակիայի հավաքականը Բազելում խաղում էր Շվեյցարիայի հավաքականի դեմ։ Հավաքականի կազմում Դոբիաշն անցկացրել է 67 հանդիպում և խփել 6 գոլ ։
Մարզչական
Որպես մարզիչ՝ Կարոլ Դոբիաշը չորս տարի աշխատել է «Բոհեմիանս» ակումբի երիտասարդական թիմի հետ, իսկ 1988 թվականին գլխավորել է «Գրադեց Կրալովե» ակումբը, բայց շուտով հեռացվել է աշխատանքից։ 1990 թվականի սեպտեմբերին Դոբիաշը դարձել է Բռնոյի «Զբրոյովկա» ակումբի գլխավոր մարզիչ, սակայն Դոբիաշի գլխավորությամբ անցկացված առաջին մրցաշրջանն անհաջող էր ակումբի համար. առաջնության մասնակիցների շարքում զբաղեցնելով վերջին տեղը՝ թիմը լքեց Առաջին լիգան (այդ ժամանակ ակումբը կոչվում էր «Բոբի Բռնո»)։ 1993/94 մրցաշրջանում Կարոլ Դոբիաշը մարզել է Պրահայի «Սպարտա» ակումբը, որի հետ հաղթել է Չեխիայի առաջին առաջնությունում։ Ավելի ուշ նա գլխավորել է «Սպարտա Կրչ» ակումբը, որպես սկաուտ աշխատել է «Սպարտայում», իսկ 2003/04 մրցաշրջանում եղել է «Բոհեմիանս» ակումբի մարզչի օգնական։
2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ եղել է Eurosport հեռուստաալիքի չեխական տարբերակի մեկնաբան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Տ-55
Տ-55 Խորհրդային Միությունում արտադրված միջին տանկ։
Ընդհանուր բնութագիր
Տ-55 տանկը համարվում է Խորհրդային տանկերից ամենատարածվածը, ինչպես նաև աշխարհի ամենամասսայականը, որը մինչև օրս ավանդական տեսքով գտնվում է մի շարք երկրների սպառազինության մեջ։
Արտադրություն
Խորհրդային Միությունում և դաշնակից այլ երկրներում (Լեհաստան, Ռումինիա, Չեխոսլովակիա) արտադրվել է ավելի քան 100 000 Տ-55 տանկեր։ Ավանդական հատկանիշների համաձայն` այն իրեն դրսևորել է որպես հասարակ և անխափան մեքենա, սակայն տանկային մենամարտերում, հավասար իրադրության մեջ հիմնականում զիջել է հակառակորդին։ Չնայած դրան` միշտ հմուտ անձնակազմը կարողացել է հաղթանակներ տանել աշխարհի ամենատարբեր հատվածներում։ Աշխարհի ամենատարածված տանկը նաև ամենապատերազմածն է, ինչի շնորհիվ էլ հայտնվել է լավագույն տանկերի տասնյակում։ Տ-55-ը պաշտոնապես ընդունվել և սպասարկվել է խորհրդային բանակում 1958 թվականին։ Այնուհետև, ստանալով լիցենզիա, սկսվել է արտադրվել Չինաստանում, Չեխոսլովակիայում և Լեհաստանում։ Միայն Խորհրդային Միության, Չեխոսլովակիայում և Լեհաստանում արտադրվել են ավելի քան 70,000 Տ-54 և Տ-55 տանկեր։
Մարտավարատեխնիկական տվայլներ
Տ-55 տանկի երկարությունը կազմում է 6.2 մ (փողով 9 մ), լայնությունը՝ 3.27 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.35 մ։ Տ-55 տանկի մարտական քաշը կազմում է 36-36.5 տ։ Տ-55 տանկն ունի 100 մմ-անոց գնդացիր (Դ-10Տ2Ս), որը կրակում է բավականին ճշտգրիտ։ Տ-55 տանկը սնուցվում է Վ-55Վ դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 580 ձիաուժ հզորություն։ Տ-55 տանկի առավելագույն արագությունը կազմում է 50 կմ/ժ։ Արտաճանապարհային հատվածներում արագությունը կազմում է մոտ 25 կմ/ժ։ Տ-55 տանկը կարող է անցնել խորը ճահիճներով և հաղթահարում է ջրային խոչընդոտներ՝ մինչև 5 մ խորությամբ։ Տ-55 տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 400 կմ։ Տ-55 տանկը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։ Այս տանկը շահագործվում է անձնակազմի չորս, այդ թվում՝ հրամանատարի, հրետաձիգի, լիցքավորողի և վարորդի կողմից։ Այն իր մեջ ամբարում է 43 արկեր։ Տ-55 տանկն արձակում է ցանկացած ստանդարտ 100 մմ-անոց արկեր։ Տ-55 տանկը մեկ րոպեում արձակում է շուրջ 3 արկեր։
Սպառազինություն
Չնայած իր տարիքին, այս տանկը դեռ օգտագործվում է աշխարհի շուրջ 50 երկրներում
Սանտալուս
Սանտալուս  (Santaluz), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-արևմտյան նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Սիեռինյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչության թվաքանակը 2020 թվականի տվյալներով եղել է 37.531 ։ Գրավում է 1 597,202 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 19,5 մարդ/կմ²։ Քաղաքի տոնը նշվում է հուլիսի 18-ին։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1935 թվականին։
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում լեռնային արևադարձային է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Թոմաս Մորան
Թոմաս Մորան (Thomas Moran, ), բրիտանական ծագմամբ ամերիկացի բնանկարիչ, նկարչական Հուդզոն գետի դպրոցի նշանակալի ներկայացուցիչներից մեկը, ում ստեղծագործությունների գերակշիռ մասը նվիրված է Ժայռոտ լեռների պատկերմանը։
Կենսագրություն
Մորանների ընտանիքը՝ 1844 թվականին արտագաղթել են Անգլիայից և բնակություն հաստատել Պենսիլվանիա նահանգում։ Նկարչի կարիերան սկսել է դեռահասության տարիքում՝ Ֆիլադելֆիայի ֆիրմաներից մեկում, որպես փայտի վրա փորագրող Scattergood & Telfer: Երկու տարի այնտեղ սովորելուց հետո սկսեց ստեղծել սեփական աշխատանքներ՝ նկարազարդումներով և ջրաներկերով, իսկ 1860-ական թվականներին սկսեց ստեղծել բնանկարներով վիմագրություններ Մեծ լճերի շուրջ։ 1862 թվականին՝ Անգլիայում սովորելու ժամանակ, Մորանը ծանոթանում է ՈՒիլյամ Թյորների աշխատանքներին և Մորանի վրա մեծ ազդեցություն է թողնում Թյորների մոտեցումը ծաղիկների և բնանկարների ընտրությունը։ 1870-ական և 1880-ական թվականներին բազմաթիվ ամսագրերում հայտնվեցին Մորանի փորագրությունները։ Թ. Մորանն ամուսնացած էր շոտլանդուհի՝ Մերի Նիմմո Մորանի հետ (1842-1899), ով նույնպես նկարիչ-բնանկարչուհի էր, բացի այդ նա ստեղծում էր փորագրություններ՝ խծագծման մեթոդով։ Նրանք ունեին երկու աղջիկ և մեկ տղա։ Թոմասի եղբայրներ՝ Էդվարդ Մորանը և Փիթեր Մորանը նույնպես անվանի նկարիչներ էին։
Մորանի ստեղծած բնանկարները հատկապես մեծ դեր ունեցան Ելլոուսթոնի ազգային զբոսայգում։
Ի պատիվ Մորանի՝ Գրանդ Տիտոնի ազգային զբոսայգու սարն անվանվել է Մորան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճանապարհորդներ
Առաջին սեր (վիպակ)
Առաջին սեր (Первая любовь), Իվան Տուրգենևի վիպակը, որ պատմում է երիտասարդ հերոսի զգացմունքների ու դրանց հետ կապված հոգեկան ապրումների մասին. նրա կիսամանկական սիրահարվածությունը հանգեցնում է հասուն սիրուն հատուկ անձնազոհության ու դրամատիզմի ։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1860 թվականին Ռուսական կայսրությունում։
Ստեղծման պատմություն
«Առաջին սեր» վիպակն Իվան Տուրգենևը գրել է 1860 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին Սանկտ Պետերբուրգում։ Վիպակն ստեղծվել է գրողի անձնական փորձի ու նրա ընտանիքում տեղի ունեցած իրադարձությունների հիման վրա։ Տուրգենևն ինքն իր ստեղծագործության մասին ասել է. ''Նկարագրված է իրական դեպքն առանց փոքր-ինչ չափազանցության, ...ես պատկերել եմ իմ հորը։ Ինձ շատերն են քննադատել, և մասնավորապես քննադատել են նրա համար, որ ես դա երբեք չեմ թաքցրել։ Բայց ես կարծում եմ, որ դրանում դատապարտելի ոչինչ չկա։ Ես ոչինչ չունեմ թաքցնելու։
Սյուժե
Վիպակը ներկայացվում է տարեց մարդու հիշողություններ, ով պատմում է իր առաջին սիրո մասին։ Ստեղծագործության գլխավոր հերոսը՝ տասնվեցամյա Վլադիմիրը, իր ընտանիքի հետ գնում է քաղաքից դուրս գտնվող կալվածք, որտեղ հանդիպում է գեղեցիկ մի աղջկա՝ քսանմեկամյա Զինաիդա Ալեքսանդրովնա Զասեկինային։ Վլադիմիրը սիրահարվում է Զինաիդային, սակայն նրանից բացի գեղեցկուհի Զինաիդայի ուշադրության արժանանալու համար պայքարում են նաև այլ երիտասարդներ։ Վլադիմիրի զգացմունքները փոխադարձ չեն, սակայն Զինաիդան, որ աչքի է ընկնում կամակոր ու չարաճճի բնավորությամբ, խաղում է երիտասարդի զգացմունքների հետ, ծաղրում նրան ու երբեմն ծիծաղում նրա վրա համեմատաբար երիտասարդ տարիքի համար։ Ավելի ուշ Վլադիմիրն իմանում է, որ Զինաիդան սիրում է իր հորը՝ Պյոտր Վասիլևիչին։ Գաղտնի հետևելով նրանց՝ Վլադիմիրն իմանում է, որ հայրը լքում է Զինաիդային ու հեռանում կալվածքից։ Որոշ ժամանակ անց Պյոտր Վասիլևիչը մահանում է կաթվածից։ Հետագայում Վլադիմիրն իմանում է, որ Զինաիդան ամուսնացել է պարոն Դոլսկիի հետ և մահացել ծննդաբերության ժամանակ։
Սիփան (այլ կիրառումներ)
Սիփան եզրը կարող է վերաբերել՝
Գելգենթութ
Գելգենթութ, Գելգենտուտ, լեռ Փոքր Կովկասում, Ադրբեջանի Թարթառի շրջանում ։