cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կալկայի ճակատամարտ
Նախապատմություն
Ի տարբերություն առաջին դեսպաններին, այս դեսպաններին որոշեցին բաց թողնել։ Գոլիցյան զորքը շարժվեց Դնեպրից մինչև Խորտիցա կղզի, որտեղ միացան մնացյալ զորքի հետ։ Անցնելով Դնեպրի ձախ ափը հայտնաբերեցին թշնամու առաջավոր զորքերը, կարճատև, բայց արյունահեղ մարտից հետո մոնղոլներին փախուստի մատնեցին,իսկ հրամանատար Գանիբեկը սպանվեց։ Իբն ալ-Ասիրը այդ իրադարձությունները նկարագրել է այսպես.
Շարժվելով դեպի արևելք, չտեսնելով թշնամու հիմնական զորքը, ռուսական զորքը երկու շաբաթ անց դուրս եկավ Կալկա գետի ափը, որտեղ ջախջախեցին մոնղոլական մյուս առաջավոր ջոկատը։
Մոնղոլ-թաթարներ
Սեբաստացին որոշում է մոնղոլնների թվաքանակը, Կովկասում առաջին անգամ հայտնվելու ժամանակ՝ (1221) 20 հազար մարդ : Մոնղոլների մարտավարությունը վառ արտահայտված հարձակողական բնույթ էր կրում։ Նրանք ձգտում էին շեշտակի հարվածներ հասցնել անակնկալի եկած թշնամուն, կազմալուծելով և անջատելով նրա շարքերը։ Նրանք հնարավորության դեպքում խուսափում էին ճակատային մարտերից, հակառակորդին մասերի բաժանելով, շարունակական մարտերում և հանկարծակի հարձակումներում, նրան ուժասպառ անելով։ Մարտի ժամանակ մոնղոլները շարվում էին մի քանի գծերով, պահեստում ունենալով ծանր հեծելազորը, իսկ առաջնագծում՝ ենթակա ժողովուրդների միավորումներ և թեթև ջոկատներ։ Մարտը սկսում է նետաձգությունից, որի միջոցով մոնղոլները փորձում էին թշնամու շարքերում խուճապ առաջացնել։ Նրանք փորձում էին հանկարծակի հարվածներով ճեղքել թշնամու ճակատը, նրանց մասերի բաժանել, լայնորեն կիրառելով դրոշների զավթումը, թևային և թիկունքային հարվածները։
Մոնղոլական զորքի ուժեղ կողմը մարտի շարունակական ղեկավարումն էր։ Խաները, հազարապետները շարքային զինվորների հետ միասին չէին կռվում, այլ գտնվում էին թիկունքում, բարձրադիր վայրերում, կառավարելով զորքի շարժը դրոշներով,լուսային և ծխային ազդանշաներով, թմբուկների և շեփորների համապատասխան ազդանշաններով։ Մոնղոլների ներխուժմանը սովորաբար նախորդել է մանրակրկիտ հետախուզությունը և դիվանագիտական պատրաստվածությունը ուղղված թշնամու մեկուսացմանը և ներքին եռկպառակտության բորբոքմանը։ Այնուհետև մոնղոլական զորքը թաքուն հաստատվում է սահմանին։ Ներխուժումը սովորաբար սկսվում է տարբեր կողմերից, առանձին ջոկատներով, ուղղված նախօրոք որոշված կետին։ Նախ մոնղոլները ձգտում էին ոչնչացնել թշնամու կենդանի ուժը, չթողնելով նրանց համալրել զորքը։ Նրանք ներխուժում էին երկրի խորքը, ոչնչացնելով ճանապարհին հանդիպող ամեն ինչ, կոտորում էին բնակչությանը, և քշում հոտը։ Ամրոցների և ամրացված քաղաքների դեմ դուրս էին հանում դիտորդական ջոկատներ, որոնք թալանում էին շրջակայքը և նախապատրաստվում պաշարմանը։
Ռուսներ
Ռուս-ղփչաղական միացյալ զորքի թվաքանակի մասին հաստակ տվյալները բացակայում են:Որոշ պատմաբանների գնահատման համաձայն այն կազմում էր 80-ից 100 հազար մարդ։ Այլ գնահատումների համաձայն 40-ից 45 հազար մարդ։ Ըստ Վ. Ն. Տատիշչևի ռուսական զորքի թիվը կազմում էր 103 հազար մարդ, և 50 հազար ղփչաղական հեծյալ։ Ա. Գ. Խրուստալևայի գնահատմամբ ռուսական զորքի թիվը կազմում էր մոտավորապես 10 հազար ռազմիկ, և 5-ից 8 հազար ղփչաղներ ։ Հիմնական զորքը կազմել են գոալիցկո-վոլոնյան, կիևյան և չեռնիգովյան զորքերը։ Արշավանքին մասնակցել են նաև Սմոլենսկի, տուրով-պինսկի զորքերը։ Վարկածներից մեկի համաձայն Կալկա գետի ճակատամարտին մասնակցել է նաև Մստիսլավի ավագ որդին՝ Սվյատոսլավը, ով 1222 թվականից զբաղեցրել է ղփչաղական գահը։ Ղփչաղներին ղեկավարել է զորավար Մստիսլավ Յարունը։ Ռուս իշխանների ռազմական կազմակերպվածությանը բացասաբար է անդրադարձել ֆեոդալական մասնատվածությունը։ Իշխանների գնդերը և քաղաքները ցրված էին մեծ տարածքներում, միմյանց հետ կապը թույլ էր, զգալի ուժերի կենտրոնացումը դժվարությունների հետ էր կապված։ Այնուամենայնիվ, իշխանական գնդերը գերազանցում էին մոնղոլական զորքին սպառազինությամբ, մարտավարական ընդունելիությամբ և մարտական կարգով։ Ռուսական գնդի, ինչպես հարձակողական, այնպես էլ պաշտպանական ուժերի սպառազինությունը, փառաբանվում էր Ռուսիայի սահմաններից դուրս։ Զանգվածաբար կիրառվել են ծանր զենք ու զրահ։ Սակայն գունդը որպես կանոն իր թվաքանակով չի գերազանցել մի քանի հարյուր մարդ և պիտանի չէին միասնական հրամանատարության և միասնական պլանի ներքո գործելու համար։ Միևնույն ժամանակ ռուսական հնագույն զորքի հիմնական մասը աշխարհազորն էր։ Այն զիջում էր քոչվորներին սպառազինությամբ, և դրան տիրապետելու մեջ։ Աշխարհազորը օգտագործում էր կացիններ, տեգեր, նիզակներ։ Թրեր հազվադեպ էին օգտագործում։ Ճակատամարտում մասնակցած իշխանների ցուցակը հայտնի չէ ։ Շեղագրով առանձնացված է Լ. Վոյտովիչի կողմից կատարված վերականգնումը։
Ղփչաղներ
Ղփչաղները բաժանված լինելով բազմաթիվ ցեղերի և քոչվորների չունեին միացյալ ռազմական կազմակերպվածություն։ Յուրաքանչյուր խան ինքնուրույն էր հոգ տանում իր ջոկատի սպառազինության մասին։ Ղփչաղական զորքը բացի աղեղներից, ունեին նաև սրեր, օղապարաններ, նիզակներ։ Ավելի ուշ ղափչաղական խաների զորքում հայտնվել են ծանր սպառազինությամբ ջոկատներ։ Ծանր սպառազինությամբ զորքը կրում էր օղազրահներ, թիթեղավոր զրահներ և սաղավարտներ, մարդանման երկաթյա կամ բրոնզե դիմակներ։ Այնուամենայնիվ հիմնական զորքերը շարունակում էին մնալ թեթև սպառազինված հեծյալ նետաձիգները։ Որոշ ղփչաղական ջոկատներ ծառայում էին բյուզանդական և վրացական բանակներում, և իրենց մասնակցությունն են ունեցել ռուս իշխանների երկպառակտությունների մեջ։ Արդյունքում 12-րդ դարի վեջում շատ ղփչաղներ տիրապետել են զգալի ռազմական փորձի, կատարելագործել են մարտավարությունը, ռազմական գործը։
Ճակատամարտի ընթացք
Ռուս-ղփչաղական զորքի երկու հաջող բախումից հետո, իշխանները ռազմական խորհուրդ հրավիրեցին, որի ժամանակ փորձում էին մշակել հետագա գործողությունների պլանը:Հիմնական հարցը եղել է իջևանելու տեղ որոշելը։ Որոշները առաջարկում էին ճամբար խփել այնտեղ, որտեղ զորքն արդեն հավաքվել էր, և սպասել թշնամու մոտեցմանը։ Մյուսները պնդում էին շարժվել մոնղոլներին ընդառաջ։ ընդհանուր որոշում այդպես էլ չի կայացվում,ամեն իշխան ինքն է ընտրում իր ջոկատի մարտավարությունը, առանց տեղյակ պահելու մյուս իշխաններին։ Մայիսի 31-ի առավոտյան դաշնակիցների ջոկատները սկսեցին անցնել գետի միջով։ Առաջինը գետը անցան ղփչաղական հեծելազորը վոլոնյան ջոկատի հետ միասին։ Այնուհետև անցան հալիչները և չեռնիգովցիները։ Կիևյան զորքը մնացել է գետի արևմտյան ափին, և շինարարություն սկսել ճամբարը ամրացնելու համար։
Խամլար
Խամլար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։
Կալկայի ճակատամարտ
Կորուստներ
Կողմերի կրած կորուստների մասին ճշգրիտ տեղեկություններ հայտնի չեն։ Ընդ որում աղբյուրներում պահպանվել են միայն ռուսական զորքի զոհվածների գնահատականները։ Ղփչաղական և մոնղոլական կորուստների մասին տեղեկությունները չեն պահպանվել։ Ըստ տարեգրքերի ճակատամարտում ողջ է մնացել ռուսական զորքի միայն մեկ տասներորդ մասը։ Միակ հեղինակը ով ներկայացրել է ռւոսական զորքերի ունեցած կորստի թիվը(ճիշտ տվյալները ստույգ չեն, ինչի մասին ասում է նաև ինքը, հեղինակը) Հենրի Լատվիացին է։ 1225 թվականին գրված «Լիվոնյան տարեգրության» մեջ, նա նշում է.
Խամլար
Պատմություն
Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թ․-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։
Կալկայի ճակատամարտ
Հետևանքներ
Ռուսական զորքի մնացորդներին մոնղոլները հետապնդել են մինչև Դնեպր։ Նրանց ջոկատները անմիջապես ներխուժել են Ռուսիայի տարածքը։ Իպատևյան տարեգրության համաձայն մոնղոլական շրջագայությունը հասել է մինչև Նովգորոդ-Սվյատապոլկ։ Իմանալով 14-ամյա Վասիլկով Կոնստանտինովիչ Ռաստովեցու գլխավորությամբ վլադիմիրյան զորքի Չեռնիգով ժամանելու մասին մոնղոլները հրաժարվեցին Կիև արշավելու ծրագրից, և գնացին Վոլգա, որտեղ Սամարայի գետագալարում Վոլգայի բուլղարներից կրեցին ջախջախիչ պարտություն ( ըստ Իբն ալ-Ասիրի փրկվել է ընդամենը չորս հազար մարդ) և վերադարձան Միջին Ասիա .:
Խամլար
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 35 տուն հայ բնակիչ։
Կալկայի ճակատամարտ
Հետևանքներ
Այսպիսով Սուբուտայի և Ջեբեի կատարած արշավանքն անցել է ղփչաղյան տափաստանների մեծ մասով, ուսումնասիրելով ապագա ռազմական գործողությունների թատերաբեմը։ Մոնղոլներն անմիջականորեն ծանոթացել են ռուսական ռազմական ուժերին, բազմաթիվ գերիներից կարող էին տեղեկություն քաղել ռուս իշխանների ներքին կազմակերպվածության մասին, նրանց ռազմական կազմակերպություններից, տարբեր ժամանակահատվածներում մարտը վարելու առանձնահատկությունների մասին։ Վոլգյան Բուլղարիայից վերադարձան Միջին Ասիա անցնելով ներկայիս Ղազախստանի տափաստաններով։ Այդ ճանապարհով, սակայն արդեն հակառակ ուղղությամբ մոնղոլները 10 տարի անց ձեռնարկեցին Արևմտյան արշավանքը։ Պատմաբան Պ. Պ. Տոլչկոն այսպես է գնահատում ճակատամարտի հետևանքները. «Կալկայի ճակատամարտը բեկումնային էր Ռուսիայի պատմության մեջ։ Այն ոչ միայն զգալիորեն թուլացրեց ռուս իշխանների ուժերը, այլև Ռուսիայում խուչապ և անվստահություն տարածեց։ Պատահական չէ, որ տարեգիրները հաճախ են նշում բնության հանելուկային երևույթների մասին, դրանք համարելով ապագա դժբախտությունների նշան։ Ռուս ժողովրդի հիշողության մեջ Կալկա գետի ճակատամարտը մնացել որպես ողբերգական իրադարձություն, «Որից հետո ռուսական հողը նստեց թախցոտ»։ Ժողովրդական էպոսը հենց դրա հետ է կապում ռուս հերոսների մահը, ովքեր զոհվեցին հանուն հայրենիքի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրության ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ղփչաղներ Կատեգորիա:13-րդ դարի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Ուկրաինայում
Խամլար
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խաղ (պատմվածք)
Խաղ (The Game), ամերիկացի գրող Ջեկ Լոնդոնի պատմվածք քսանամյա բռնցքամարտիկ Ջոյի մասին, ով որոշել էր թողնել բռնցքամարտը ։ Այս ստեղծագործությունը հակադրվում է բուրժուական նորավեպին, որը փառաբանում էր առևտուրը և գործարարությունը, և քննադատում է սպորտում շահադիտական ոգին ։ Լոնդոնը սկսել է գրել պատմվածքը 1904 թվականին և հրապարակել է 1905 թվականին ։
Սյուժեն
Քսանամյա Ջոն ծանոթանում է տասնութամյա գեղեցկուհի Ջենեվիեվայի հետ և սիրահարվում նրան։ Նրանք երկուսն էլ աղքատ ընտանիքներից էին։ Ջոն աշխատում է պահեստում, ինչպես նաև վարձատրվում է բռնցքամարտի հանդիպումներում, որպեսզի կերակրի մորը և կրտսեր եղբայրներին ու քույրերին։ Ջենեվիեվան մնացել էր առանց ծնողների և ապրում էր տարեց զուգի՝ Սիլվեստրայնների հետ և աշխատում նրանց խանութում։ Աստիճանաբար երիտասարդները ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում միմյանց հետ և որոշում են ամուսնանալ։ Իմանալով, որ Ջոն զբաղվում է բռնցքամարտով, Ջենեվիեվան խնդրում է նրան թողնել այդ վտանգավոր գործը։ Ջոն նրան խոստում է տալիս, սակայն ցանկանում էր ևս մեկ մարտ անցկացնել, քանի որ փողի կարիք ուներ, որպեսզի իրենց համար նոր տուն կառուցեն։ Հենց այդ մարտից հետո էլ նրանք ցանկանում են ամուսնանալ։
Չնայած կանանց թույլ չէին տալիս դիտել բռնցքամարտի հանդիպումները, բայց Ջոն անցկացնում է վերահանդերձավորված Ջենեվիեվային, և նա ծառայողական տեղերի անցքից հետևում էր ռինգին։ Ջոյի հակառակորդը վայրենաման Պոնտան է, սակայն մարտի ֆավորիտը համարվում էր հենց Ջոն, ում համակրում է ողջ սրահը։ Հոգնեցուցիչ մարտի ընթացքում առավելությունը մեկ մեկի, մեկ մյուսի կողմն էր։ Սակայն Ջոյին հաջողվում է նախաձեռնությունի իր ձեռքը վերցնել և նա արդեն պատրաստվում էր հասցնել վճռական հարվածը։ Վերջին պահին Ջոն վրիպում է և Պոնտան նրան հասցնում է խորը նոկաուտի։ Ջոն գիտակցության չի գալիս, և նրան տանում են ու կանչում բժիշկներին։ Բայց արդեն ուշ էր օգնության համար. ծոծրակով ուժեղ գետնին հարվածելուց հետո Ջոն կոմայի մեջ է ընկնում և մահանում։
Ջենեվիեվան, ով կորցրել էր ամուսնուն, հասկանում է, որ անգամ իր սերը անկարող եղավ մրցակցել այն խաղի հանդեպ ունեցած կրքի հետ, որը Ջոյի համար բռնցքամարտն էր։
Քննադատություն
Առանձին քննադատներ արտահայտեցին իրենց բողոքը պատմվածքի հասցեին։ Ի պատասխան, Ջեկ Լոնդոնը գրեց մի նամակ, որտեղ հաստատում էր, որ ներկայացված դեպքերը ունեն իրական հիմք։ Ջեկ Լոնդոնը, ով նախկինում բռնցքամարտի խաղերի թղթակից էր օկլենդյան թերթի՝ «Ջերալդի» համար, նաև անձամբ հետաքրքրված էր բռնցքամարտով, նկարագրել է սպորտսմենների գոյություն ունեցող փոխհարաբերություները իր անձնական փորձով, և ռինգի վրա մահը ոչ թե ֆանտազիա էր, այլ փաստ, վերցված իրական կյանքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1905 գրքեր Կատեգորիա:Ջեկ Լոնդոնի վեպեր
Վաչիկ Սարգսյան
Վաչիկ Գրիգորի Սարգսյան, հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
Սովորել և 1968 թ․ ավարտել է Մրգավանի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև աշխատել է որպես որմնադիր։ Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա՝ երկու տղա՝ Աշոտ, Գրիգոր, մեկ աղջիկ՝ Աննա։ Զոհվել է 1992 թվականի հունվարի 1-ին, Շահումյանի շրջանի Բուզլուխ գյուղում։ Թաղված է Մրգավանի գերեզմանատանը։ Վաչիկ Սարգսյանի անունով փողոց կա Մրգավան գյուղում։ Գյուղի կենտրոնում՝ մշակույթի տան դիմաց կանգնեցված է Վաչիկ Սարգսյանի կիսանդրին, որի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2009 թվականի մայիսի 27-ին։
Պատկերասրահ
'Վաչիկ Սարգսյանի կիսանդրին Մրգավանում
Գրականություն
Երևան-Արտաշատ, «Անահիտ» հրատարակչություն, «Մեր քարեղեն ոգին» (խմբ․ Յուրա Պետրոսյան), 1996, էջ 48-52
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Գավրիլովկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Գավրիլովկա (Гавриловка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Պրադալունգա
Պրադալունգա  (Pradalunga), կումունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
2008 թվականի դրությամբ ապրում է 4445 մարդ բնակչության խտությունը 516 մարդ/կմ²։ Հեռախոսային կոդ 035։ Փոստային կոդ 24020։
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը համարվում է Սուրբ Վարվառան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դարվինի ռինոդերմա
Դարվինի ռինոդերմա կամ չիլիական գորտ, ռինոդերմայինների ընտանիքի ռինոդերմաների ցեղին պատկանող գորտի տեսակ։
Հոլմս շրջան (Ֆլորիդա)
Հոլմս շրջան (Holmes County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.248 կմ² է, բնակչությունը՝ 19.927 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բոնիֆի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1848 թ.։
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Դարվինի ռինոդերմա
Համարվում է ռինոդերմաների ցեղի միակ ներկայացուցիչը։ Դասակարգված է, որպես խոցելի տեսակ։ Անվանվել է ի պատիվ Չարլզ Դարվինի։
Տարածվածություն
Համարվում է Հարավային Ամերիկայի Չիլի պետության էնդեմիկ կենդանատեսակ։ Դա է պատճառը, որ շատ հաճախ առանձնյակին անվանում են նաև չիլիական գորտ։
Ապրում է Չիլիի բարձր լեռնային ջրերում։
Նկարագրություն
Գորտի յուրօրինակ, առանձնացվող տեսակ է։ Զարմանալիորեն սրադունչ է։ Երկարությունը մոտ 3 սմ է։ Գույնը խիստ փոփոխական է. լինում է կավագույն գունավորմամբ, մուգ դարչնագույն, մոխրագույն, կանաչ, մոխրակարմիր և այլն։
Մաշկի գունավորման վրա ազդեցություն ունի կլիման և մակերևույթը։ Բարձր ջերմաստիճանային պայմաններին բացարձակապես չի կարող դիմանալ ։
Չուլլի
Չուլլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Միխայլովկա (գյուղ, Արխանգելսկի շրջան)
Միխայլովկա (Михайловка, Михайловка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 92 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի բնակավայրեր
Համհընգ
Համհընգ (함흥시), քաղաք Հյուսիսային Կորեայում (ԿԺԴՀ), Համգյոն-Նամդո նահանգի վարչական կենտրոնը։ Ավելի քան 750 000 բնակիչ։ Ավտո- և երկաթուղային ճանապարհների հանգույց է։ Խամխինի համար նավահանգիստ է ծառայում Խիննամը, որի հետ փաստորեն միացած է։ Քիմական և ալյումինի արդյունաբերության, նավթավերամշակման կենտրոն է։ Կան մետաքսի, մեքենաշինության, սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ, պոլիտեխնիկական և բժշկական ինստիտուտներ։
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի քաղաքներ
Շլյախովոե (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)
Շլյախովոե (Шляхове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1802 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շլյախովոե գյուղում բնակվում էր 644 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2632 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 244,68 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1802 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(3446) Կոմբես
(3446) Կոմբես (Combes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1942 թվականի մարտի 12-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,377355 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,005 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7497 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1338,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268883 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,68° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պատգամ
«Պատգամ» վավերագրական կինոնկարը բանաստեղծուհի և խոշոր հասարակական գործիչ Սիլվա Կապուտիկյանի կյանքի և ստեղծագործության մասին է։ Կինոնկարը «Արվեստակիրներ» ֆիլմաշարից է։ Եթեր է հեռարձակվել 2011 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Ստուպի
Ստուպի կամ Ըստոպի (այժմ կոչվում է՝ Üstüpü - Ըյուստուպու), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Որդուարի շրջանի բնակավայրեր
Վիլեյանուր Ռամաչանդրան
Վիլեյանուր Ռամաչանդրան (Vilayanur Subramanian Ramachandran, ), հնդիկ նյարդաբան, հոգեբան, բժշկության դոկտոր, փիլիսոփայության դոկտոր, Բարձրագույն նյարդային գործունեության հետազոտական կենտրոնի տնօրեն (Center for Brain and Cognition), Կալիֆոռնիայի համալսարանի հոգեբանության և նեյրոֆիզիոլոգիայի պրոֆեսոր, Սալկովի համալսարանի կենսաբանության ադյունկտ-պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
1974 թվականին Վիլեյանուր Ռամաչանդրանը Մադրասում ավարտել է Ստենլի բժշկական քոլեջը։ 1978 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում դոկտորի աստիճան է ստացել ։ Ռամաչանդրանը համարվում է հայելային նեյրոնների տեսության կողմնակիցը։ Նա կարծում է, որ նյարդաբանության պատմության վերջին տասնամյակում նրանց բացահայտումը շատ կարևոր է։ Եվ ենթադրում է, որ հայելային նեյրոնների ուսումնասիրությունը կօգնի բացատրել մարդկային հոգեբանության շատ երևույթներ ։ Ռամաչանդրանը ենթադրում է նաև, որ հայելային նեյրոնները կարող են դառնալ մարդկային գիտակցության և լեզվի նյարդաբանական հիմքը հասկանալու բանալիներ ։
Էսմա Ռեջեպովա
Էսմա Ռեջեպովա (մակեդոներեն` Есма Реџепова, ), գնչուական ծագմամբ մակեդոնացի երգչուհի, երգահան և վոկալիստ, ով 2013 թվականի մայիսին Վլատկո Լոզանոսկիի հետ «Pred da se razdeni» երգով ներկայացրել է Մակեդոնիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում և կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մակեդոնացի երաժիշտներ
Բերեստովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Բերեստովսկի գյուղական խորհուրդ  (Берестівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Բերեստովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 776 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 69.4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11.18 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1929 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մորշվիլեր
Մորշվիլեր (Morschwiller), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 561 մարդ, բնակչության խտությունը` 121.43 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.62 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 28 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 374 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 289-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 85։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 289 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 272 անձ (144 տղամարդ և 128 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (7 տղամարդ և 10 կին)։ 85 անաշխատունակներից 36-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 35-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բեյսսո
Բեյսսո (Beisso), բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Պայսանդու դեպարտամենտում։
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 399 մարդ.
Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Խամսե
Խամսե (հնգամատյան), Արևելքի ժողովուրդների դասական գրականության մեջ որևէ հեղինակի հինգ պոեմների համակազմույթը։ Առաջին Խամսե կազմվել է Նիզամի Գյանջևի 5 պոեմներից։ Խամսե ստեղծելու ավանդույթը Մերձավոր Արևելքի գրականություններում շարունակվել է մինչև XIX դ.։ Հայտնի են Ամիր Խոսրով Դեհլևիի, Խաջու Քերմանիի, Ալիշեր Նավոիի, Աբդուռահման Ջամիի, Համդի Չելեբիի խամսեները։
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Աստերոիդների ցանկ (148401-148500)
Աստերոիդների ցանկ (148301-148400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (148501-148600)
|}
Արտաշես Քարթալյան
Արտաշես Նուբարի Քարթալյան, հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար։
Կենսագրություն
Արտաշես Քարթալյանը ծնվել է 1961 թվականի ապրիլի 6-ին Երևանում։
1969-1979 թվականներին սովորել է Հայկանուշ Դանիելյանի անվան արվեստի դպրոցի կոմպոզիցիայի բաժնում։ 1980 թվականին ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի երաժշտության տեսության և կոմպոզիցիայի բաժինները։ 1985 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրայի, իսկ 1988 թվականին՝ կոմպոզիցիայի բաժինները։
1981–1991 թվականներին եղել է Երևանի կամերգային թատրոնի երաժշտական ղեկավարը։
Հիմնադրել է «Քարթալյան» ջազ-քառյակը, որի հետ ելույթներ է ունենում։ 1989 թվականից ապրում է Լոս Անջելեսում։ 1989–1991 թվականներին դասավանդել է Առնո Բաբաջանյանի անվան պետական երաժշտամանկավարժական քոլեջում՝ որպես ջազային երաժշտության ամբիոնի վարիչ, 1996 թվականից՝ Լոս Անջելեսի «Լարք» երաժշտական դպրոցում։
Համերգներով հանդես է եկել բազմաթիվ երկրներում։
Վեսյոլոե (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
Վեսյոլոե (Веселе), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե գյուղում բնակվում էր 165 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կառլ IV-ի ձիարձան
Կառլ IV-ի ձիարձան (հայտնի է որպես Էլ Կաբայիտո), 1802 թվականին մեքսիկացի քանդակագործ Մանուել Տոլսայի ստեղծած Նոր Իսպանիայի վերջին թագավոր Կառլ IV-ի բրոնզե ձիարձանը Մեխիկոյում։ Արձանը ցուցադրվել է քաղաքի տարբեր տեղերում և համարվում է Տոլսայի լավագույն ձեռքբերումներից մեկը։ Այժմ գտնվում է Մանուել Տոլսայի անվան հրապարակում։
Պատմություն
Ծրագիրը նախաձեռնել է Նոր Իսպանիայի փոխարքա Միգել դե լա Գրուա Տալամանկան ։ Հուշարձանի կառուցման թույլտվությունը ստանալուց հետո սկսվել է շինարարությունը, որի նպատակով դատարկել է հիմնական հրապարակը և կառուցել տվել էլիպսաձև ճաղաշարք՝ մուտքի չորս դարպասներով։
1796 թվականի դեկտեմբերի 8-ին արձանի պատվանդանը բացվել է մեծ հանդիսությամբ։ Պատվանդանին տեղադրվել է փայտից և ոսկեզօծ ստուկկոյից պատրաստված ժամանակավոր արձան, որը նույնպես ներկայացնում էր իսպանական միապետին։
Կառլ IV-ի ձիարձանը ձուլվել է Սան Կառլոս ակադեմիայի ղեկավար Տոլսայի հսկողության ներքո։ Հուշարձանի ստեղծման համար պահանջվել է 450-600 ցենտներ բրոնզ (մեկ ցենտները՝ 46 կգ), ձուլվել է Սուրբ Պետրոս և Սուրբ Պողոս եկեղեցու մոտակայքում։ Փորագրելուց հետո 1803 թվականի դեկտեմբերի 9-ին արձանը տեղադրվել է պատվանդանի վրա։ Բացման արարողությանը ներկա է գտնվել Բարոն Ալեքսանդր Ֆոն Հումբոլդտը։ Նրա կարծիքով Տոլսայի կերտած արձանը երկրորդն է Հռոմի Մարկուս Աուրելիուսի ձիարձանից հետո։
1821 թվականին Մեքսիկայի անկախության հակա-իսպանական դրսևորման ժամանակ հուշարձանը տեղափոխելու ցանկության պատճառով արձանը ծածկել են կապույտ վրանով։ Մարդիկ ցանկություն ունեին հուշարձանը ոչնչացնել, հալել և բրոնզն օգտագործել զենքի կամ մետաղադրամների համար։ Ձիարձանի սմբակներից մեկի տակ կարելի է գտնել ացտեկական նշան, թերևս որպես Իսպանիային հավատարմության նշան ։
Հուշարձանը փրկել է Լուկաս Ալամանը, ով համոզել է Գուադալուպե Վիկտորյայի արձանը պահպանել որպես գեղագիտական արժեք, որի արդյունքում արձանը 1822 թվականին տեղափոխվել է հին համալսարանի բակ, որպեսզի մարդիկ այն չոչնչացնեն։ Մինչև 1824 թվականն արձանը անհասանելի է եղել հասարակության համար ։ 1852 թվականին, տարիներ անց, երբ կրքերը հանդարտվել են, արձանը տեղափոխվել է Պասեո դե լա Ռեֆորմա և Բուկարելի պողոտաների խաչմերուկ ։ 1979 թվականին այն տեղափոխվել է Մանուել Տոլսայի անվան հրապարակ։ Այժմ, ի պատասխան արձանը շրջապատող նախկին հակասության, պատվանդանի վրայի հուշատախտակն արձանագրում է, որ Մեքսիկան արձանը պահպանել է որպես արվեստի հուշարձան և ոչ թե որպես իսպանացի թագավորի գովասանքի նշան ։ Քանդակի փոքր տարբերակը կարելի է տեսնել արձանի դիմաց գտնվող Տոլսայի թանգարանում։
Հուշարձանը կշռում է 26 տոննա և աշխարհում երկրորդ ամենամեծ բրոնզաձույլ արձանն է ։
Վայրը, որտեղ 1852-1979 թթ. տեղադրված է եղել ձիարձանը՝ Պասեո դե լա Ռեֆորմա և Բուկարելի պողոտաների անկյունում, այժմ տեղադրվել է քանդակագործ Էնրիկե Կարբաախալի (Սեբաստիան)ի El caballito («Ձի») հուշարձանը, որը կառուցվել է հին հուշարձանի պատվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ձիարձաններ
Ինդիան Ռիվեր շրջան (Ֆլորիդա)
Ինդիան Ռիվեր շրջան (Indian River County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.303 կմ² է, բնակչությունը՝ 138.028 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վերո Բիչ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1925 թ.։
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Գեներալ-մայոր
Գեներալ-մայոր, ծառայություն նախատեսող մի շարք պետական մարմիններում շնորհվող բարձրագույն սպայակազմի առաջնային կոչում։
Գեներալ-մայոր կոչումը ՀՀ-ում
Կոչումը պատկանում է բարձրագույն կոչումների դասին և շնորհվում է ՀՀ Նախագահի կողմից։ ՀՀ Զինված ուժերում այն չորրորդն է (բանակի գեներալից, գեներալ-գնդապետից և գեներալ-լեյտենանտից հետո), ՀՀ Ազգային անվտանգության մարմիններում (գեներալ-գնդապետից և գեներալ-լեյտենանտից հետո) և ՀՀ Ոստիկանությունում (ոստիկանության գեներալ-գնդապետից և ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտից հետո) երրորդն է, երկրորդն է ՀՀ Փրկարար ծառայությունում (փրկարարական ծառայության գեներալ-լեյտենանտից հետո), մաքսային ծառայությունում (մաքսային ծառայության գեներալ-լեյտենանտից հետո), քրեակատարողական ծառայությունում, ՀՀ քննչական կոմիտեում և ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում (արդարադատության գեներալ-լեյտենանտից հետո), բարձրագույնն է հարկային ծառայությունում (հարկային ծառայության գեներալ-մայոր) և դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունում (արդարադատության գեներալ-մայոր)։ Դատական կարգադրիչների ծառայությունում այն չի շնորհվում (բարձրագույնն է արդարադատության գնդապետի կոչումը)։
Պաշտոնները ներկայացված են կոչման շնորհման օրվա դրությամբ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Զինվորական կոչումներ Կատեգորիա:Տարբերանշաններ Կատեգորիա:ՀՀ գեներալներ Կատեգորիա:ՀՀ բարձրագույն դասի կոչումներ Կատեգորիա:Իրանի տիտղոսներ
Էմիլ Կիո
Էմիլ Կիո (Кио Эмиль Теодорович, իսկական ազգանունը՝ Ռենարդ) էմիլ Թեոդորովիչ, կրկեսի խորհրդային դերասան, աճպարար։
Կենսագրություն
Էմիլ Կիո Թեոդորովիչը 3 երեխաների մեծն էր (Էմիլ, Ֆելիկս, Գարի) գերմանաբնակ հրեա ընտանիքում։ Սովորել կոմերտական դպրոցում։ 1917 թվականից եղել է ռուսական թատրոնի դերասան, ապա աշխատել է ադմինիստրատոր Ալեքսանդր Չինիզելլի կրկեսում՝ Վարշավա։ 1921 թվականին հանդես է եկել որպես աճպարար խորհրդային թատրոնում։ 1928 թվականին շրջել է քաղաքներում։ 1922 թվականին հայտնվել է գովազդային պաստառներին, Էմիլ Կիո որպես բեմական անուն ընտրել էր եբրայերեն բառ՝ תְּקִיעָה (կիո), այդ բառը նրան ցանոթ էր վարշավական աղոթքներից ։ Ըստ մեկ այլ վարկածի` նա տեսել էր մի լուսավոր ֆիլմ, որտեղ այրվել էր Ն տառը, և որոշել էր, որ դա «հոյակապ կրկեսային ազգանուն է»։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1958)։ 1917 թվականին աշխատել է մանրապատումների թատրոնում, ապա տեղափոխվել Ա. Չինիզելլիի կրկեսը (Լեհաստան)։ 1920-ական թվականին վերադարձել է Ռուսաստան։ Կրկեսի ասպարեզում առաջիններից է, որ հանդես է եկել աճպարարական սարքերով (1932)։ Ստեղծել և մոդեռնացրել է աճպարարական հնարքները։ 1940 թվականին Կիոն փոխել է արևելյան մոտիվները և ընդլայնել է սենյակային զավեշտական համարները։ Աշխատել է ռեժիսորներ Ա. Գ. Աարնոլդի, Բ. Ա. Շախետոնի և Մ. Ս. Մեստեչկին հետ։ Մահացել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 19 Կիևում շրջագայությունների ժամանակ։ Թաղել են Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային աճպարարներ Կատեգորիա:1894 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:1965 մահեր Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 19 մահեր Կատեգորիա:Կիև քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Ուլյանովկա (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)
Ուլյանովկա (Улянівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1900 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ուլյանովկա գյուղում բնակվում էր 646 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,667 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 968,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հերյուն
Բիզ, հերյուն, բաղկացած է ասեղից և բռնակից։ Օգտագործվում է ձևագործների և կոշկակարների կողմից ստվար նյութերում անցքեր անելու համար, օրինակ՝ կաշվում։ Գտնում է կիրառություն նաև ուրիշ վարպետների մոտ (հյուսն, ատաղծագործ) ։
Հերյունը կարող է ունենալ փայտե, պլաստմասե կամ էլ երկաթյա կոթ։ Ի տարբերություն կարի մեքենայի ասեղի, հերյունի ծայրին անցք չկա։
Հայտնի են դեպքեր, երբ հերյունն օգտագործվել է որպես սուր սառը զենք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գործիքներ
Լոս Անջելես շրջանի մետրոպոլիտեն
Լոս Անջելես շրջանի մետրոպոլիտեն (Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority) (Metro, նախկինում՝ MTA կամ LACMTA), Լոս Անջելես շրջանի հասարակական տրանսպորտ, որն ստեղծվել է 1993 թ. Հարավային Կալիֆորնիայի ճեպընթացի և Լոս Անջելեսի շրջանային կոմիտեի միավորման արդյունքում։ Արտոնագրված է որպես տարածաշրջանային տրանսպորտային պլանավորման գործակալություն (RTPA)։
Մետրոյում գործում են ավտոբուս, ծանր ու թեթև երկաթուղիներ և ճեպընթաց ավտոբուսային ծառայություններ։
Տվյալներ
Գործակալությունը մշակում և վերահսկում է տրանսպորտային ծրագրեր, ֆինանսավորման աղբյուրների քաղաքականությունը, շրջանի ընդլայնման, շարժունակության, մատչելիության և բնապահպանական կարիքների կարճաժամկետ և երկարաժամկետ լուծումները։
Գործակալությունը համարվում է Լոս Անջելես քաղաքի առաջնային տարանցիկ մատակարարը՝ ապահովելով ծառայությունների հիմնական մասը, մինչդեռ Լոս Անջելեսի տրանսպորտի վարչությունը (LADOT) գործարկում է իր սեփական ավելի փոքր Commuter Express ավտոբուսային ծառայության համակարգն արվարձանային և կենտրոնական հատվածներում (Downtown Area Short Hop)։ Մետրոյի կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Լոս Անջելեսում ։
Լոս Անջելես շրջանի մետրոպոլիտենը համարվում է ԱՄՆ երրորդ ամենամեծ տրասպորտային համակարգը՝ պիկ ժամերին գործարկելով 2000 ավտոբուս՝ անցնելով 3,711 կմ ։ Մետրոպոլիտենը նախագծել, կառուցել և իրականացնում է 141,3 կմ քաղաքային երկաթուղային ծառայություն ։ Ունի ավելի քան 9,200 աշխատակից և համարվում է շրջանի ամենամեծ գործատուներից մեկը։
Քաղաքային մարմինը մասամբ ֆինանսավորում է տասնվեց տեղական ավտոբուսային օպերատորների և լայն զանգված տրանսպորտային նախագծերի, այդ թվում հեծանվային ուղիներ, հետիոտնի ուղիներ, տեղական ճանապարհների և մայրուղիների բարելավումներ։
Մետրոպոլիտենի անվտանգության և իրավապահ ծառայությունների հարցերը կարգավորում է Լոս Անջելեսի շրջանի ոստիկականական վարչությունը՝ ըստ տարանցիկ ծառայությունների բյուրոյի պայմանագրի Մետրոպոլիտենի տարանցիկ անվտանգության վարչության հետ։ 2003-2008 թթ. հանցագործությունները նվազել են երկաթուղայինում 29,4%, ավտոբուսներում՝ 10%։
2006 թ. Լոս Անջելեսի շրջանի մետրոպոլիտենը համարվեց ԱՄՆ հանրային տրանսպորտային ցանցի առաջնակարգ տրանսպորտային համակարգ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի մետրոպոլիտեններ Կատեգորիա:1993 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Մարգագետնային մողես
Մարգագետնային մողես, մողեսների ենթակարգի իսկական մողեսների ընտանիքի մողես։ Տարբեր հետազոտողների կողմից դասվում Lacerta կամ Darevskia ցեղին։ ՀՀ-ում հանդիպում է Գեղարքունիքի, Լոռու և Տավուշի մարզերում։ Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (2,7-6,5 սմ), պոչը գրեթե կրկնակի երկար է։ Գլուխը տափակ չէ։ Երիտասարդի մարմինը մուգ է կամ սև։ Հասունի մեջքը գորշ շագանակագույն է՝ գորշ կամ շագանակագույն մանր սև բծերով։ Մեջքի, կողքերի ու պոչի վրայով անցնում են գորշ շերտեր։ Հասուն արուի փորիկը դեղնականաչավուն է, էգինը՝ սպիտակ։ Բնակվում է հիմնականում անտառային ու մարգագետնային բուսականությամբ ոչ շատ քարքարոտ վայրերում։ Թաքնվում է ծառերի արմատների ու քարերի արանքներում, փորող կենդանիների բներում։ Ձմեռում է նոյեմբերի վերջից մարտ։ Սնվում է մանր անողնաշարավորներով։ Բազմացումը սկսվում է հունիսից։ Ձվադրում է տարեկան 2 անգամ, դնում է 3-6 ձու, երկարությունը՝ մինչև 1 սմ։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսից սեպտեմբեր։ Սեռահասուն են դառնում 2 տարեկանում։
Տարածվածություն
Տարածված է Բալկանյան թերակղզու հյուսիս-արևմուտքում, Կովկասում, Իրանի հյուսիս-արևմուտքում։ Հայաստանի հյուսիսում բնակվում են մեկուսացված պոպուլյացիաներ ։
Էկոլոգիա
Հանդիպում է նախալեռնային, հովտային և լեռնային՝ առավելապես սաղարթավոր անտառներում, որտեղ մնում է անտառեզրում և բացատներում, ճանապարհաեզրերում և թփուտներում։ Սնվում է միջատներով՝ մանր բզեզներով, մրջյուններով, ուղղաթևավորներով, թրթուրներով, սարդերով, որդերով, նպուկներով։ Ձմեռումից դուրս է գալիս ապրիլի վերջին, զուգավորում՝ մայիսի վերջին, հունիսի կեսերին-հուլիսի կեսերին ձվադրում է 2-6 ձու, ձագերը դուրս են գալիս օգոստոս-սեպտեմբերին ։
Պահպանություն
Թվաքանակի փոփոխությունները հայտնի չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններից են ապօրինի ծառահատումների հետևանքով բնորոշ էկոհամակարգերի և բիոտոպերի քայքայումը։
Պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մողեսներ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կայսր Նիկոլայ II-ի գահից հրաժարվելը
Կայսր Նիկոլայ II-ի գահից հրաժարվելը կայսր Նիկոլայ II-ի կողմից ռուսական գահից հրաժարվելն է՝ հօգուտ իր կրտսեր եղբոր՝ Միխայիլ Ալեքսանդրովիչի, որը տեղի է ունեցել 1917 թվականի մարտի 2-ին (15) Պսկովում և դարձել է գլխավոր իրադարձություններից մեկը 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխության և 20-րդ դարի ամբողջ Ռուսաստանի պատմության մեջ։ Այս հոդվածը նկարագրում է իրադարձությունները Նիկոլայ II-ի շտաբ մեկնելուց մինչև հեղափոխության մեկնարկը և ավարտվելով Ցարսկոյե Սելոյում նրա ձերբակալությամբ՝ գահից հրաժարվելուց հետո։
Փետրվարի 21-24, 1917 թ. Նիկոլայ II-ի մեկնումը Ցարսկոյե Սելոյից Շտաբ
Փետրվարի 18-ին Գերագույն գլխավոր հրամանատարի շտաբի պետ, գեներալ Մ.Վ.Ալեքսեևը Ղրիմից, որտեղ բուժում էր անցնում, վերադարձավ շտաբ և ստանձնեց իր պարտականությունները։ Ըստ պատմաբան Գ. Մեկուկես ամսում պետք է երկաթուղով տեղափոխեր 10 բանակային կորպուս, ինչի համար պահանջվում էր մոտ հինգ հարյուր էշելոն ։ Ալեքսեևի գլխավոր գրասենյակ վերադառնալուց անմիջապես հետո Նիկոլայ II-ը նույնպես Ցարսկոյե Սելոյից մեկնեց Մոգիլև։ Ըստ Գ.Մ.Կատկովի, առկա աղբյուրներից պարզ չէ, թե ինչու է Ալեքսեևը պնդել Գերագույն գլխավոր հրամանատարի անձնական ներկայությունը, բայց կան ապացույցներ, որ նա գնացել է շտաբ գեներալ Ալեքսեևի հեռագրային խնդրանքով, հստակ չիմանալով, թե ինչ։ հրատապ խնդիրն այն էր, որ նրա ներկայությունը պահանջվեց։
Փետրվարի 21-ին, մեկնելուց առաջ, Նիկոլայ II-ն ընդունեց ներքին գործերի նախարար Ա.Դ. Պրոտոպոպովին, ով ցարին վստահեցնում է, որ իրավիճակը մայրաքաղաքում վերահսկելի է։
Փետրվարի 22-ին կայսերական գնացքը դուրս եկավ Ցարսկոյե Սելոյից՝ սեփական երկաթուղային գնդի ուղեկցությամբ։ Արտոնյալ ստորաբաժանումները մնում են պաշտպանելու Ցարսկոյե Սելոն՝ սեփական ավտոշարասյունը, սեփական գունդը, պալատական ​​ոստիկանությունը։
Փետրվարի 23-ին գնացքը ժամանել է Մոգիլև։
23-26 Փետրուար 1917, Շտաբ։ Պետրոգրադում անկարգությունների մասին առաջին հաղորդումները
Փետրվարի 23-ին Պետրոգրադում սկսվեցին Վիբորգի կողմից աշխատողների գործադուլներն ու ցույցերը։ Ոստիկանության տվյալներով՝ այդ օրը գործադուլ են հայտարարել 50 ձեռնարկություն՝ 97 հազար աշխատողներով։ Փետրվարի 24-ին անկարգություններն ընդլայնվեցին, 200 հազար աշխատող արդեն գործադուլ էր անում։
Փետրվարի 24-ին Նիկոլայ II-ը կայսրուհուց հեռագիր ստացավ Ցարսկոյե Սելոյից."Երեկ Վասիլևսկի կղզում և Նևսկիում անկարգություններ են եղել, քանի որ աղքատները փոթորկել են հացի փռերը։ Նրանք Ֆիլիպովին ջարդուփշուր արեցին, և կազակները կանչվեցին նրանց դեմ։ Այս ամենը ես ոչ պաշտոնական իմացա։"Շտաբում անկարգությունների սկիզբը հայտնի դարձավ երկու օր ուշացումով՝ փետրվարի 25-ին, ըստ Պետրոգրադի ռազմական շրջանի հրամանատար, գեներալ Ս. Խաբալովի, պատերազմի նախարար Մ. Ա. Բելյաևի և ներքին գործերի նախարար Պրոտոպոպովի հաղորդագրությունների։ Խաբալովի հեռագիրը, որն ազդարարում էր անկարգությունների սկիզբը, Ալեքսեևը ստացել է փետրվարի 25-ին, ժամը 18:08-ին ։ Ալեքսեևը դրա բովանդակությունը զեկուցել է Նիկոլայ Երկրորդին։ Նույն օրը պալատի հրամանատար Վ.Ն.Վոեյկովը զեկուցեց Նիկոլայ II Պրոտոպոպովի հեռագրին լուրջ անկարգությունների և ոստիկանության վրա հարձակումների մասին։
Երկու հեռագրերն էլ կարդալուց հետո Նիկոլայ II-ը փետրվարի 25-ի երեկոյան գեներալ Խաբալովին հրամայեց ռազմական ուժով դադարեցնել անկարգությունները ։"Հրամայում եմ վաղը դադարեցնել անկարգությունները մայրաքաղաքում, որոնք անընդունելի են Գերմանիայի և Ավստրիայի հետ պատերազմի դժվարին պահին։ ՆԻԿՈԼԱՅ"Ավելի ուշ Արտահերթ քննչական հանձնաժողովում հարցաքննության ժամանակ Խաբալովն ասել է."Այս հեռագիրը, ինչպես կարող եմ ասել ձեզ. - Անկեղծ և ճշմարիտ լինելու համար. նա հետույք ուներ ինձ վրա ... Ինչպես դադարեցնել «վաղը»... :"Խաբալովը երկու հրաման է արձակել՝ արգելել փողոցային ցույցերը՝ դրանք ուժով ցրելու սպառնալիքով և հրաման, որպեսզի գործադուլավոր բանվորները մինչև փետրվարի 28-ը վերադառնան գործարաններ՝ ռազմաճակատ ուղարկելու սպառնալիքով։ Գործադուլավորները քանդեցին այս հրամանները՝ դրանք փակցնելուն պես։
Փետրվարի 25-ի լույս 26-ի գիշերը Ներքին գործերի նախարար Պրոտոպոպովի հրամանով անվտանգության վարչությունը զանգվածային ձերբակալություններ է իրականացրել (ավելի քան 150 մարդ, այդ թվում՝ ՌՍԴԲԿ Պետրոգրադի կոմիտեի հինգ անդամներ (բ)), սակայն դա չի եղել։ ազդել իրադարձությունների ընթացքի վրա.
Նախարարների խորհրդի նախագահ, արքայազն Ն. Փետրվարի 25-ին Նիկոլայ II-ը իշխող Սենատին հրամանագիր է ուղարկել Պետդումայի լուծարման մասին։
Փետրվարի 26-ին, ժամը 17:00-ին, Պետդումայի նախագահ Մ.Վ. Ռոձյանկոյի հեռագիրը ժամանեց."Վիճակը լուրջ է. Անարխիա մայրաքաղաքում. Կառավարությունը կաթվածահար է. Սննդի և վառելիքի փոխադրումը լիակատար անկարգության մեջ էր։ Աճում է ընդհանուր դժգոհությունը. Փողոցներում անկանոն կրակոցներ են. Զորքերի մասերը կրակում են միմյանց վրա. Վստահություն վայելող անձին պետք է անհապաղ հանձնարարել ձեւավորել նոր կառավարություն. Դուք չեք կարող հետաձգել։ Ցանկացած ուշացում նման է մահվան։ Աղոթում եմ առ Աստված, որ պատասխանատվության այս ժամը չընկնի Պսակվածի վրա," բայց Նիկոլայ II-ը հրաժարվեց պատասխանել այս հեռագրին՝ Կայսերական արքունիքի նախարար Ֆրեդերիքսին ասելով."Դարձյալ այդ հաստափոր Ռոձիանկոն ինձ ամենատարբեր անհեթեթություններ գրեց, որոնց ես նրան նույնիսկ չեմ պատասխանի։"Կատարելով Նիկոլայ II-ի հրամանը՝ փետրվարի 26-ին մայրաքաղաքում գտնվող զորքերը ցույցերը ցրելու համար օգտագործեցին հրազեն, ինչի արդյունքում ցուցարարների մեջ հայտնվեցին բազմաթիվ զոհեր և վիրավորներ։ Սա, իհարկե, պետք է վրդովմունք առաջացներ Դումայում։ Նիկոլայ II-ի բարձրագույն հրամանագիրը իշխող Սենատին՝ Պետդումայի լուծարման մասին, հեռախոսով փոխանցվել է Պետդումայի նախագահ Մ.Վ. Ռոձյանկոյին ։
27 փետրվարի 1917 թ. Պետրոգրադի կայազորի ապստամբության սկիզբը
Փետրվարի 27-ին վաղ առավոտյան սկսվեց Պետրոգրադի կայազորի մի մասի զինված ապստամբությունը։ Առաջինը ապստամբեց Վոլինսկի Կյանքի գվարդիայի գնդի պահեստային գումարտակի ուսումնական թիմը, որը բաղկացած էր 600 հոգուց, թիմի սերժանտ մայոր Տ. Ի. Կիրպիչնիկովի գլխավորությամբ։ Զինվորները որոշել են չկրակել ցուցարարների վրա և միանալ բանվորներին։ Սպանվել է թիմի ղեկավար, շտաբի կապիտան Ի.Ս.Լաշկևիչը։ Մեկ ամիս չանցած՝ նա (Մ. Ռոձիանկոն) պարգևատրել է Լ.-Գդսի դրոշակակիրը։ Կիրպիչնիկովի Վոլին գունդը Սուրբ Գեորգի խաչով իր հրամանատարին ճակատի դիմաց սպանելու համար։
- Ա.Մ. Ռոմանով, «Հուշերի գիրք» - Մ.: ԱՍՏ, Սանկտ Պետերբուրգ։ Պոլիգոն, 2009. - 382 էջ. .
Այնուհետև Լիտվայի և Պրեոբրաժենսկու գնդերը միացան ապստամբ Վոլինսկի գնդին (ավելի ճիշտ՝ խոսքը Պետրոգրադում տեղակայված այս գնդի պահեստային գումարտակների մասին է, որոնք համալրված էին վերջերս կանչված պահեստային ավագներով։ Ինքը՝ Կյանքի գվարդիայի գնդերը, բանակում էին). Արդյունքում բանվորների համընդհանուր գործադուլին աջակցում էր զինված զինվորների ապստամբությունը։ (Փետրվարի 27-ի առավոտյան կար 10 հազար ապստամբ զինվոր, ցերեկը՝ 26 հազար, երեկոյան՝ 66 հազար, հաջորդ օրը՝ 127 հազար, մարտի 1-ին՝ 170 հազար, այսինքն՝ ամբողջ կայազորը։ Պետրոգրադ)
Ապստամբական գնդերի զինվորները կազմավորումներով շարժվեցին դեպի քաղաքի կենտրոն։ Ճանապարհին գրավվեց Արսենալը՝ Պետրոգրադի գլխավոր հրետանային պահեստը։ Աշխատողները ձեռքին ստացել են 40 հազար հրացան և 30 հազար ատրճանակ։
Փետրվարի 27-ին առգրավվել են Կրեստի քաղաքային բանտերը, Լիտվայի ամրոցը, նախնական կալանքի տունը՝ Շպալեռնայա փողոցի 25-րդ տունը, բոլոր բանտարկյալները, այդ թվում՝ քրեական գործերով դատապարտվածները, ազատ են արձակվել։ Ամբողջությամբ այրվել են Լիտվայի ամրոցի բանտերը (Մոյկա գետի և Կրյուկովի ջրանցքի խաչմերուկում) և նախնական կալանքի տունը։ Այրվել է նաև շրջանային դատարանի շենքը (23, Շպալեռնայա)։ Քաղաքում սկսվեցին ոստիկանների ու ոստիկանների սպանություններ, կողոպուտներ ու թալան։
Պետդուման հայտնվեց ոչ միանշանակ իրավիճակում. մի կողմից, նա փետրվարի 25-ի հրամանագիր ստացավ Նիկոլայ II-ից սեփական լուծարման մասին և վախենում էր Պետրոգրադին մոտեցող ենթադրյալ «պատժիչ արշավանքից»։ Մյուս կողմից, նա հայտնվեց պաշարված հեղափոխական զինվորների և բանվորների ամբոխի կողմից, որոնք եկել էին իր նստավայր՝ Թաուրիդյան պալատ։ Արդյունքում՝ պատգամավորները (բացառությամբ աջակողմյան կուսակցությունների) որոշեցին, պաշտոնապես ենթարկվելով լուծարման մասին հրամանագրին, գումարվել «մասնավոր ժողովի» անվան տակ։ Պետդումայի անդամների առանձնազրույցը հանձնարարել է ավագանուն ընտրել Դումայի անդամների ժամանակավոր հանձնաժողով և որոշել Պետդումայի հետագա դերը սկսված իրադարձություններում։ Փետրվարի 27-ի կեսօրին ավագանու նիստում ձևավորվեց լիազորություն՝ Պետդումայի ժամանակավոր հանձնաժողով («Պետդումայի անդամների կոմիտե՝ մայրաքաղաքում կարգուկանոն հաստատելու և անձանց ու հիմնարկների հետ շփվելու համար. », որը ղեկավարում էր Հոկտեմբեր Մ.Վ. Ռոձիանկոն։ Ժամանակավոր հանձնաժողովում ընդգրկված էին Առաջադիմական դաշինքում միավորված կուսակցությունների և ձախ կուսակցությունների, ինչպես նաև Պետդումայի նախագահության ներկայացուցիչներ։
Ինչպես ավելի ուշ գրել է Պ. Ն. Միլյուկովը, «Պետդումայի միջամտությունը փողոցին և ռազմական շարժմանը տվեց կենտրոն, տվեց դրոշ և կարգախոս և դրանով իսկ ապստամբությունը վերածեց հեղափոխության, որն ավարտվեց հին ռեժիմի և դինաստիայի տապալմամբ: »
27 փետրվարի 1917 թ. Նիկոլայ II-ի մեկնումը շտաբից Ցարսկոյե Սելո
Փետրվարի 27-ին, ժամը 11-ի սահմաններում, Նիկոլայ II-ը, ինչպես միշտ, գնաց շտաբի գլխավոր հրամանատարի գրասենյակ և, ընդունելով օպերատիվ հաշվետվությունը, առանձնապես երկար զրուցեց գեներալ Մ. Վ. Ալեքսեևի հետ։ Օրվա երկրորդ կեսին Ալեքսեևը մի քանի անգամ էլ զեկուցումով գնաց կայսրի մոտ։
Գ.Մ.Կատկովի խոսքով, փետրվարի 27-ի ընթացքում կառավարությունը որևէ քայլ չի ձեռնարկել իրավիճակը կարգավորելու համար։ Միայն պատերազմի նախարար Բելյաևն է փորձել հավաքել զորքեր, որոնք հավատարիմ են մնացել կառավարությանը։ Երեկոյան շտաբը նրանից երկու հեռագիր ստացավ."Պետրոգրադում իրավիճակը շատ լուրջ է դառնում. Իրենց պարտքին հավատարիմ մնացած մի քանի ստորաբաժանումների ռազմական ապստամբությունը դեռ չի մարվել։ Ընդհակառակը, շատ ստորաբաժանումներ աստիճանաբար միանում են ապստամբներին։ Հրդեհներ են սկսվել, դրանց դեմ պայքարելու միջոցներ չկան։ Իրոք հուսալի ստորաբաժանումների հապճեպ ժամանումը անհրաժեշտ է, ընդ որում, բավական քանակությամբ՝ քաղաքի տարբեր հատվածներում միաժամանակյա գործողությունների համար։"և"Նախարարների խորհուրդը անհրաժեշտ համարեց Պետրոգրադը հայտարարել պաշարման մեջ։ Հաշվի առնելով գեներալ Խաբալովի ցուցաբերած շփոթությունը, նա գեներալ Զանկևիչին նշանակեց օգնելու նրան, քանի որ գեներալ Չեբիկինը բացակայում էր ։"Ըստ Կատկովի՝ կայսրի մերձավոր շրջապատը շտաբում նրանից ակնկալում էր երկու բան՝ հստակ հրահանգներ, թե ինչպես վարվել Պետրոգրադի ապստամբության հետ կապված, և քաղաքական հայտարարություն, որը կհանգստացնի երկիրը և գոնե ժամանակավորապես կբավարարի լիբերալներին, որոնց վրա տրանսպորտի և բանակի մատակարարում ։
Փետրվարի 27-ին, ժամը 21:00-ին, գեներալ Ալեքսեևը, ստացված ցուցումների հիման վրա, Հյուսիսային ճակատի շտաբի պետ, գեներալ Յու.Դանիլովին հրամայել է ուղարկել երկու հեծելազոր և երկու հետևակային գնդ՝ ուժեղացված գնդացիրներով. գեներալ Իվանովին։ Նույն երկրորդ ջոկատը պետք է հատկացներ Արևմտյան ճակատը."Ինքնիշխան կայսրը հրամայեց գեներալ-ադյուտանտ Իվանովին նշանակել Պետրոգրադի ռազմական օկրուգի գլխավոր հրամանատար։ Նրա տրամադրության տակ, հնարավոր շտապողականությամբ, Հյուսիսային ճակատի զորքերից Պետրոգրադ ուղարկել երկու հեծելազորային գնդ, հնարավորության դեպքում՝ 15-րդ հեծելազորային դիվիզիայի պահեստայիններից, երկու հետևակային գնդ՝ ամենադիմացկուն, հուսալի, մեկ Colt մեքենայից. Հրազենային թիմ Սուրբ Գեորգի գումարտակի համար, որը ճանապարհորդում է շտաբից։ Պետք է նշանակել ուժեղ գեներալներ, քանի որ, ըստ երևույթին, գեներալ Խաբալովը շփոթվել է, և գեներալ Իվանովի տրամադրության տակ պետք է դրվեն հուսալի, արդյունավետ և խիզախ օգնականներ։ [...] Նույն ուժի հանդերձանքը կհետևի Արևմտյան ճակատից..."Արևմտյան ճակատի շտաբը գեներալ Ալեքսեևին տեղեկացրել է փետրվարի 28-ից մարտի 2-ը 34-րդ Սևսկու և 36-րդ Օռլովսկի հետևակային գնդերի, 2-րդ Պավլոգրադի հուսարների և 2-րդ Դոնի կազակական գնդերի ուղարկման նախապատրաստման մասին. Հյուսիսային ճակատը հատկացրել է 67-րդ Տարուտինսկու և 68-րդ Բորոդինսկի հետևակային գնդերը, 15-րդ թաթարական լանջերը և 3-րդ ուրալյան կազակական գնդերը ։ «Պատժիչ արշավախմբին» մասնակցելու համար հատկացված ուժերի ընդհանուր թիվը հետագայում գնահատվել է 40-50 հազար, մինչդեռ ապստամբ Պետրոգրադի կայազորի թիվը գնահատվել է 160 հազար։ Ըստ թագավորական գնացքում գտնվող գնդապետ Ա. Ա. Մորդվինովի. Գեներալ Ալեքսեևը ստանձնեց զորքերը կենտրոնացնել Ցարսկոյե Սելոյում և միայն դրանից հետո ուղարկել Պետրոգրադ։
Հյուսիսային ճակատի շտաբի պետ, գեներալ Դանիլովի հեռագրում հաղորդվում է, որ Հյուսիսային ճակատի խմբավորման գլխավոր գնդերը Պետրոգրադ պետք է ժամանեն մարտի 1-ի առավոտյան ժամը մոտ 5-ին։ Փետրվարի 28-ին Արեւմտյան ճակատի մասերը մեկնել են բեռնման։ Հետևակը բեռնված էր Սինևկա կայարանում, հեծելազորը՝ Մինսկում։ Գեներալ Իվանովի տրամադրության տակ ուղարկված զորքերի վերաբերյալ Ստավկայի վկայականում նշվում էր, որ Արևմտյան ճակատի հեծելազորը Պետրոգրադ պետք է հասնի 60-65 ժամում, իսկ հետևակը 75-80 ժամում։ Առավել բարենպաստ պայմաններում Պետրոգրադի մոտ «շոկային բռունցքը» հնարավոր չէր հավաքել մինչև մարտի 3-ը։ Փաստորեն, նույնիսկ Հյուսիսային ճակատի զորքերի առաջխաղացումը խափանվեց ցարական գնացքներին ներս թողնելու անհրաժեշտությամբ։ Արդյունքում, մարտի 2-ին գեներալ Իվանովի հասանելիության տակ էր միայն Տարուտինսկի գունդը, սակայն Գեորգիևսկի գումարտակին նույնպես չհաջողվեց ճեղքել այն ։