cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(7572) Զնոկաի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սնդիկաօրգանական միացություններ
Սնդիկաօրգանական միացություններ, մոլեկուլում ածխածնի ատոմին միացած սնդիկի ատոմ պարունակող օրգանական միացություններ։ Լինում են զուգաչափ՝ R—Hg—R՝, և ոչ զուգաչափ՝ R—HgX սնդիկաօրգանական միացություններ (R-ը, R՝-ը օրգ․ ռադիկալներ են, X-ը՝ թթվային մնացորդ), որոնք կարող են դարձելի փոխարկվել՝ 2RHgX^RHgR֊[֊HgX2։ Սնդիկի աղերի հետ կոմպլեքսային միացություններ առաջացնող նյութերի (NH3, KI, Na2Si03, ամալգամներ են) առկայությամբ հավասարակշռությունը տեղաշարժված է աջ։ Ալիֆատիկ R2Hg սնդիկաօրգանական միացությունները ծանր, ցնդող հեղուկներ են, մյուսները՝ բյուրեղական նյութեր։ Կայուն են, չեն քայքայվում ալկալիների, թույլ թթուների և օքսիդիչների ազդեցությամբ։ ճառագայթելիս սնդիկաօրգանական միացությունները քայքայվում են, անջատելով սնդիկ և ազատ ռադիկալներ, որոնք ենթարկվում են հետագա փոխարկումների։ Քայքայվում են նաև հալոգենների, ուժեղ թթուների, օքսիդիչների (02,03 են) ազդեցությամբ։ Սնդիկաօրգանական միացությունները ստանում են սնդիկի աղերի և օրգանական միացությունների (օրինակ, մագնեզիում-օրգանական միացությունների) փոխազդեցությամբ։ Օգտագործվում են օրգանական սինթեզում և սահմանափակ քանակներով՝ որպես միջատասպան նյութեր։ մինի|Սնդիկ
Ձորագետի հրային ներժայթուկ
Ձորագետի հրային ներժայթուկ, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Լոռու մարզի Ձորագետ և Փամբակ գետերի հատման կետում՝ Ալավերդի–Վանաձոր ավտոմայրուղու աջ կողմում՝ մոտ 10 մ չհասած առաջին թունելի մուտք։ Այն գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Լոռու մարզում
Վլադիսլավ Դեյնեգո
Վլադիսլավ Նիկոլայի Դեյնեգո (Владислав Миколайович Дейнего, ), Ուկրաինայի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության (ԼԺՀ) պետական գործիչ։ Դոնբասի հակամարտության կարգավորման Մինսկի շփման խմբում ԼԺՀ-ի լիազոր ներկայացուցիչը (2014 թվականի աշնանից)։ Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար (2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ից) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1964 թվականի մարտի 12-ին Ուկրաինայի ԽՍՀ Լուգանսկի շրջանի Պերևալսկի շրջանի Գորնացկի ավանում ։ Այլ տվյալներով՝ Սումի մարզի Ռոմնի քաղաքում ։
Կրթություն
Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է կոմունալ լեռնամետալուրգիական ինստիտուտ ։ Բայց չի ավարտել (գնացել է 3 դասընթացից)։
Կարիերա
Եղել է «Ալչևսկի տեղեկատվական կենտրոն» կոմունալ ձեռնարկության տնօրեն։ Աշխատել է որպես համակարգային ադմինիստրատոր միասնական տեղեկատվական-վերլուծական համակարգի «ընտրություններ» Ուկրաինական ընտրություններում 2002, 2004, 2006 թվականներին։ 2006 թվականին դարձել է Ալչևսկի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր, 2010 թվականին վերընտրվել է երկրորդ գումարման։ Սկզբում առաջադրվում էր Ուկրաինայի առաջադիմական Սոցիալիստական կուսակցությունից, հետո անցնում Ռեգիոնների կուսակցություն։
2014 թվականի մայիսին ընտրվել է ԼԺՀ առաջին գումարման Գերագույն Խորհրդի կազմում Ալչևսկ քաղաքից։ Զբաղեցրել է կոմիտեներից մեկի փոխնախագահի պաշտոնը։ Ավելի ուշ դարձավ Ժողովրդական խորհրդի փոխնախագահ։ Հունիսի 25-ին ընտրվել է նաև Նովոռոսիայի ժողովրդական հանրապետությունների ԼԺՀ-ի խորհրդարանի պատգամավոր։
ԼԺՀ-ի ղեկավարի և Ժողովրդական խորհրդի ընտրություններում 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին վերընտրվել է երկրորդ գումարման Ժողովրդական խորհրդի պատգամավոր «Միր Լուգանշչինե» հասարակական շարժումից և դարձել ԼԺՀ-ի Ժողովրդական խորհրդի նախագահի տեղակալ։
2014 թվականի նոյեմբերի 10-ին Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավար Իգոր Պլոտնիցկի հրամանագրով նշանակվել է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության լիազոր ներկայացուցիչ Դոնբասի հակամարտության կարգավորման հարցով Մինսկի կոնտակտային խմբի բանակցություններում ։
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Չինաստանի Ժողովրդական խորհուրդն ընդունել է Դեյնեգի հայտարարությունը Ժողովրդական խորհրդի նախագահի տեղակալի պաշտոնից նրան ազատելու և պատգամավորական լիազորություններից զրկելու մասին՝ պատգամավորի պաշտոնի հետ անհամատեղելի այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ։
2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին հանրապետության ղեկավար Իգոր Պլոտնիցկու հրամանագրով նշանակվել է Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար ։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 29 - ին ԼԺՀ-ի ղեկավար Լ․Պասեչնիկը հաստատվեց նախարարի պաշտոնում։
2020 թվականի մայիսին եռակողմ կոնտակտային խմբի բանակցությունների ժամանակ ուկրաինական կողմը ներկայացրել է ռուսական անձնագրի (ներքին և արտասահմանյան ) լուսապատճենները, որը որպես Լուգանսկի մարզի առանձին շրջանների ներկայացուցիչ հանդիսանում էր Ուկրաինայի արևելքում իրավիճակի կարգավորման կոնտակտային խմբի մասնակից։ Անձնագիրն ստացվել է 2019 թվականի դեկտեմբերին։
Ընտանիք
Ամուսնացած է Ելենա Նիկոլևնայի հետ։ Ունի երկու դուստր՝ Գալինա (ծնված. թվականի նոյեմբերի20-ին) և Վիկտորիա (ծնված․ 1993 թվականի դեկտեմբերի 12-ին) ։
Դնեպրի հիդրոէլեկտրակայան
Դնեպրի հիդրոէլեկտրակայան, ԴնեպրոՀԷԿ (ДніпроГЕС, ДнепроГЭС), Դնեպր գետի վրա կառուցված խոշորագույն հիդրոէլեկտրակայանը, Զապորոժիե քաղաքի մոտ։
Դնեպրի հիդրոէլեկտրակայանի տեղակայված հզորությունը կազմում է 650 մվա, էլեկտրաէներգիայի տարեկան միջին արտադրանքը՝ 3,64 միլիարդ կվա-ժ։ Շինարարությունը սկսվել է 1927 թվականին, 1932 թվականի մայիսին գործարկվել է առաջին ագրեգատը։ 1939 թվականի դրությամբ հիդրոէլեկտրակայանի հզորությունը հասել է նախագծայինին՝ 560 Մվա։ Հիդրոհանգույցի մեջ մտնում են. ՀԷԿ-ի շենքը (երկարությունը՝ 236 մետր, լայնությունը՝ 70 մետր), մեքենայական սրահով, որտեղ տեղավորված է 9 ուղղաձիգ հիդրոագրեգատ՝ յուրաքանչյուրը 72 մվա հզորությամբ, վահանավոր պատը (երկարությունը՝ 217 մետր), ջրաթափային կորագիծ պատվարը։ Դնեպրի հիդրոէլեկտրակայանը ավտոմատացված է, ունի հիմնական սարքավորման հեռակառավարում, հեռաչափում, հեոազդանշանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ավերվել է՝ ֆաշիստական զորքերի առաջխաղացումը գետի վրայով դժվարացնելու համար։ 1944 թվականին սկսվել է վերակառուցումը։ Գործարկվել է 1950 թվականին, ընդ որում, հզորությունը նախապատերազմյանի համեմատ աճել է 16% ով։ 1969 թվականին նեպրի հիդրոէլեկտրակայան 2-րդ շինարարությամբ (հզորությունը՝ 828 մվա) սկսվել է հիդրոհանգույցի ընդարձակումը, որն ավարտվել է 1974 թվականի վերջին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հիդրոէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Զապորոժիե
Նորա Ասևալ
Նորա Ասևալ (Nora Aceval, ), ավանդական պատմությունների ալժիրցի հեղինակ և գրող։
Կենսագրություն
Ասևալը ծնվել է ֆրանսիական ծագում ունեցող ալժիրացի հորից և արաբ մորից Թուսնինայում, Տիարետ վիյալեթի բարձրավանդակում։ Նրա մանկությունը Տուսնինայում և Սուգուրում անցել է Օլետ Սիդի Խալեդ ցեղի կանանց պատմություններով։ Նա ստացել է բուժքրոջ աստիճան և հետո` մագիստրոսի աստիճան ժամանակակից գրականության ոլորտում ։ Նա հավաքում է, վերապատմում է, թարգմանում է, գրում է և արտագրում է պատմություններ Ալժիրից, հատկապես Ջեբել Ամոուրի շրջանից , և Մաղրեբի կանանցից ։ Նրա պատմվածքները համապատասխանում են բոլոր տարիքի մարդկանց։ Երեխաները հետաքրքրվում են նրա հեքիաթներով և կերպարներով, մինչդեռ մեծահասակները հետաքրքրվում են արտահայտված գաղափարներով` փորձելով կապ գտնել պատմության և իրենց կյանքի միջև։ Նա ապրում է Ֆրանսիայի Կրեյ քաղաքում։
Գրելաոճ
Նրա ստեղծագործության մեծ մասը պատկանում է բանավոր ժառանգությանը, որը նա ժառանգել է Ալժիրում մեծանալիս։ Նա օգտագործում է գրական ոճ, որը հայտնի է մերկ ձայն անունով, որը երկխոսություն է, որը կապում է տարբեր մշակույթներ։ Նա սիրում է ուշադրություն դարձնել կանանց վրա իր պատմություններում և ցույց տալ, որ նրանք պարզ օբյեկտ չեն։ Ասևալի թեմատիկայի օրինակներից են կանանց ինքնությունը, սեռական հաղթարշավը և ինքնության փնտրտուքը։ Ասևալն իր ստեղծագործությունների մեջ ընդգրկում է սիրո թեման։ Նրա գրելաոճը նկարագրվել է որպես հարթ ու պարզ։
Անձնական կյանք
Ասևալն այժմ ունի չորս երեխա ։
Ռաֆա Միր
Ռաֆայել Միր Վիսենտե (Rafael Mir Vicente, հունիսի 18, 1997, Մուրսիա, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս իսպանական «Վալենսիա» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։
«Վալենսիա»
2012 թվականին Ռաֆա Միրը ընդունվել է «Վալենսիա»-ի ակադեմիա։ Թիմի երիտասարդական կազմում իր դեբյուտը Ռաֆան նշել է 2015 թվականին։
2016 թվականի ամռանը Ռաֆան տեղափոխվել է թիմի հիմնական կազմ։ «Վալենսիա»-ի կազմում իր դեբյուտը Ռաֆա Միրը նշել է 2016 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ «Լաս Պալմաս»-ի դեմ խաղում ։
Անձնական կյանքը
Ռաֆա Միրի հայրը՝ Մագին Միրը ևս ֆուտբոլիստ է։ Հանդես է եկել «Մալյորկայի» կազմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Գոլոշինա (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)
Գոլոշինա (Голошина), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոլոշինա գյուղում բնակվում էր 129 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հալշթայնի հանձնաժողով
Գործունեություն
Հալթայնի հանձնաժողովը Եվրոպական տնտեսական համայնքի առաջին հանձնաժողովն էր, որն իր պաշտոնական առաջին նիստը գումարեց 1958 թվականի հունվարի 16-ին՝ Վալ Դյուշեսի դղյակում (ֆր.՝ Château de Val Duchesse) : Այնուհետև հաջորդեց Ռեյի հանձնաժողովը։ Հանձնաժողովն իր գործունեությունը ծավալել է երկու ժամկետով և ուներ 9 անդամ (որոնցից երկուսը՝ Ֆրանսիայից, Իտալիայից ու Գերմանիայից, մեկական՝ Լյուքսեմբուրգից, Բելգիայից ու Նիդերլանդներից) ։ Աշխատանք է սկսել տանել Եվրոպական միասնական շուկայի և Ընդհանուր գյուղատնտեսական քաղաքականության ուղղությամբ ։ Հասել է մի շարք հաջողությունների, ինչպիսիք են հացահատիկի գների համաձայնեցումը, որին հասան մինչև Շառլ դը Գոլի արգելանքի կամ վետոյի դնելը Բրիտանիայի անդամակցության վրա։ Շառլ դը Գոլը Եվրոպական հանձնաժողովի գլխավոր հակառակորդն էր, իսկ այնպիսի առաջարկներ, ինչպիսին հացահատիկի գների համաձայնեցումն էր, նպատակ էին հետապնդում ջերմացնել Ֆրանսիա-ԵՏՀ կապերն ու դրանց խզումը դարձնել ավելի բարդ։ Հալշթայնի հանձնաժողովը վայելել է նաև Քենեդիի կառավարության հավանությունը ։
Գյուղատնտեսական առաջարկներ
1965 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Վալթեր Հալշթայնը ներկայացրեց հանձնաժողովի առաջարկները Միասնական գյուղատնտեսական քաղաքականության ֆինանսավորման համար, որոնք թույլ կտային զարգացնել սեփական ֆինանսական ռեսուրսները՝ պետություններից անկախ, ինչպես նաև Եվրոպական խորհրդարանին բյուջետային ավելի շատ իրավազորություններով կընձեռեին։ Դեռ ավելին, չնայած կիրառեց մեծամասնության քվեարկության կարգը Եվրոպական Խորհրդում, այնուամենայնիվ Ֆրանսիայի կառավարությունը ծանուցեց, որ կարող է դեմ լինել այդիսի առաջարկներին ։ Հալշթայնը, բնականաբար, տեղյակ էր առաջարկների ռիսկայինության մասին և գերակտիվ էր դրանց նախագծերը մշակելու ընթացքում. սովորաբար առաջարկները պետք է մշակվեին Գյուղատնտեսական հանձնաժողովականի կողմից ։ Օրենսդրությունը կամրապնդեր ոչ միայն Հանձնաժողովի լիազորությունները, այլև Խորհրդարանինը՝ վերազգային կառույցի ձևավորման նպատակով և վետոյի իրավունքի վերացմամբ։ Հալշթայնը շահեց Խորհրդարանի վստահությունը՝ մարտի 24-ին ներկայացնելով իր քաղաքականության դրույթները՝ մինչև 1 շաբաթ անց կներկայացներ Խորհրդին։ Վալթեր Հալշթայնը ներկայացրեց իր մտորումները Համայնքի կառավարման մասին՝ Եվրոպական կողմի ալիքի առաջացման նպատակով և անդամ-երկրների առարկություններին վերջ տալու համար։ Հալշթայնը գերվստահ էր իր ռիսկային առաջարկություններում ։ Այն ժամանակ, երբ նա ներկայացրեց իր առաջարկները, Խորհուրդն արդեն խնդիրների էր բախվել ։  Այդ ժամանակվա Ֆրանսիայի նախագահ Շառլ դը Գոլը, հոռետեսորեն էր տրամադրված  Եվրոպական հանձնաժողովի վերազգային իշխանության հզորացման հանդեպ և Հալշթայնին մեղադրեց սեփական անձը պետության ղեկավարի դերում ներկայացնելու մեջ։
Դատարկ աթոռների ճգնաժամ
Այս և այլ տարբերությունները հանգեցրեցին Ֆրանսիայի և Եվրոպական հանձնաժողովի միջև հարաբերությունների սրման, երբ Ֆրանսիան դիմեց Նախագահությանը՝ խախտելով միջնորդության բնականոն համակարգը ։ Հանձնաժողովը դարձավ սահմանային, քանի որ բանավեճը վերածվեց Ֆրանսիայի և այլ անդամ-երկրների միջև հակամարտության։ Եվրոպական խորհուրդը դարձավ բախման թատերաբեմ։ Հանձնաժողովի փորձառության կիրառման հնարավորությունը կորսվեց ։ Վերջապես, 1965 թվականի հունիսի 30-ին Փարիզը ետ կանչեց Բրյուսելում իր ներկայացուցչին՝ պատճառաբանելով, թե Խորհրդում իր աթոռը թափուր կմնա՝ մինչև իրենց ներկայացրած ընթացքով վերստին գործունեության սկսելը։  Այս Դատարկ աթոռների ճգնաժամն առաջին անգամ խափանեց ԵՏՀ-ի գործունեությունը մի անդամ-երկրի պատճառով, ինչպես նաև խոչընդոտներ հարուցեց Եվրոպական խորհրդի գործունեության մեջ ։ Պաշտոնական Փարիզն իր քաղաքականությունը շարունակեց 6 ամիս, մինչև որ այն ազդեց իր տնտեսության վրա և այն վերադարձավ բանակցությունների սեղանի շուրջ։ Հանդիպումները կայացան 1966 թվականի հունվարին՝ Լյուքսեմբուրգում, որոնք հանգեցրին համաձայնագրի կնքման։ Լյուքսեմբուրգի փոխզիջում կիրառելով յուր. անդամ-պետությունը կարող էր վետո դնել ցանկացած որոշման վրա, եթե ենթադրում էր, թե այն կարող է ազդել իր ազգային շահերի դեմ, սակայն չէին հստակեցվում ազգային շահերն ու խնդիր առաջանալու դեպքում դրանց լուծման միջոցները։ Այնուհետև, այն սկսվեց հաճախակի կիրառվել, մինչև որ դարձավ Խորհրդում վետո դնելու միասնության նորմ և վերացվեց Միասնական եվրոպական ակտով ։ Այս ճգնաժամից հետո Հանձնաժողովը Խորհրդի համար քավության նոխազ դարձավ, իսկ Հալշթայնը դարձավ միակ անձը, ով կորցրեց պաշտոնն այն բանից հետո, երբ Խորհուրդը մերժեց նրան կրկին նույն պաշտոնում նշանակելը՝ չնայած այն հանգամանքին, որ մինչ  Ժակ Դըլորը՝ նա ամենաաշխույժ ղեկավարն էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հալշթայնի հանձնաժողով Կատեգորիա:Եվրահանձնաժողով
Թրիալեթյան Օսիա
Թրիալեթյան Օսիա (Триалеты Ирыстон), Թրիալեթյան լեռնաշղթայի լանջերին օսերի խիտ բնակեցման տարածաշրջանի պայմանական անվանում (մինչև 1990-ականները)։
Տարածք
Թրիալեթյան Օսիայի տարածքը ընդգրկում է Շիդա Քարթլի երկրամասի Խաշուրի, Քարելի և Գորիի մունիցիպալիտետների հարավային մասերը (Թրիալեթյան լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերը), Սամցխե-Ջավախքի մարզը Բորժոմի մունիցիպալիտետի արևելքը և Քվեմո Քարթլի երկրամասի Ծալկայի և Թեթրի Ծղարոյի մունիցիպալիտետները հյուսիսային մասերը (Թրիալեթյան լեռնաշղթայի հարավային լանջերը)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օսիա Կատեգորիա:Վրաստանի պատմական շրջաններ
Նիկիտա Նագոռնի
Նիկիտա Վլադիմիրովիչ Նագոռնի (Никита Владимирович Нагорный, ), ռուս մարմնամարզիկ։ Օլիմպիական չեմպիոն (2020), աշխարհի եռակի չեմպիոն (2019), Եվրոպայի ութակի չեմպիոն (2015, 2016, 2018, 2019, 2021), 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ ։ «Յունարմիա» ռազմահայրենասիրական հասարակական շարժման գլխավոր շտաբի պետը 2020 թվականի դեկտեմբերից ։
Պատանեկան տարիներ
2014 թվականին Ռուսաստանի պատանեկան առաջնությունում Նիկիտան դարձել է բրոնզե մեդալակիր բազմամարտում, ինչը նրան թույլ է տվել մասնակցել Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը, որտեղ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում դարձել է արծաթե մեդալակիր, ինչպես նաև նվաճել է ոսկե մեդալ հենացատկում։ Ընտրվել է Նանկինի պատանեկան Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար, որտեղ նվաճել է երեք ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալներ:
Մեծահասակների մակարդակ
Ռուսաստանի 2015 թվականի առաջնությունում Նիկիտան Մոսկվայի թիմի կազմում նվաճել է բրոնզե մեդալ, հենացատկի և ազատ վարժությունների եզրափակիչներում կիսել է ոսկե մեդալը Դենիս Աբլյազինի հետ, ինչպես նաև դարձել է բրոնզե մեդալակիր զուգափայտերի և պտտաձողի վրա վարժություններում։ Այս արդյունքները Նիկիտային թույլ են տվել նվաճել Մոնպելիեում կայանալիք Եվրոպայի առաջնության ուղեգիր , որտեղ նա նվաճել է ոսկե մեդալ հենացատկում 15,099 միավոր արդյունքով :
2016 թվականի մայիսի 29-ին Բեռնում (Շվեյցարիա) կայացած Եվրոպայի 2016 թվականի առաջնությունում Նիկիտա Նագոռնին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն 15,566 միավորով ազատ վարժություններում, ինչպես նույնպես նվաճել ոսկե մեդալ թիմային առաջնությունում։
2016 թվականի օգոստոսի 8-ին Նիկիտա Նագոռնին Ռուսաստանի հավաքականի կազմում նվաճել է Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալը ՝ հանդես գալով թիմային առաջնությունում ։ Հենացատկում Նագոռնին զբաղեցրել է 5-րդ տեղը ։
2017 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում Նիկիտա Նագոռնին բրոնզե մեդալ է նվաճել զուգափայտերի վրա վարժություններում։
2018 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում ոսկե մեդալ է նվաճել թիմային առաջնությունում։ Նույն թվականի աշխարհի առաջնությունում Նիկիտա Նագոռնին դարձել է արծաթե մեդալակիր թիմային առաջնությունում, ինչպես նաև բազմամարտում գրավել է երրորդ տեղը։
Պենզայում անցկացված Ռուսաստանի 2019 թվականի առաջնությունում Նագոռնին դարձել է վեցակի չեմպիոն բոլոր մարզաձևերում, բացի ազատ վարժություններից, որտեղ զիջել է Դմիտրի Լանկինին։
2019 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում Նիկիտան առաջին եղել բազմամարտում՝ առաջ անցնելով աշխարհի բացարձակ չեմպիոն Արթուր Դալալոյանից։ Բացի այդ, ռուսաստանցին մայրցամաքային առաջնության ոսկե մեդալ է նվաճել զուգափայտերի վրա վարժություններում։
Մի քանի ամիս անց Նագոռնին հաղթական է հանդես եկել Շտուտգարտում անցկացված 2019 թվականի աշխարհի առաջնությունում։ Ռուսաստանի մարմնամարզիկը բարձրացել է բազմամարտի պատվո հարթակի բարձրագույն աստիճանին՝ կարողանալով առաջ անցնել նախորդ տարվա աշխարհի բացարձակ չեմպիոն և իր թիմակից Արթուր Դալալոյանից, ինչպես նաև առաջին տեղն է զբաղեցրել հենացատկում։ Նշանակալի արդյունք է դարձել թիմային բազմամարտում Ռուսաստանի սպորտային մարմնամարզության տղամարդկանց հավաքականի՝ 28 տարվա մեջ առաջին հաղթանակը։
2020 թվականի հունվարին հայտարարվել է, որ Նագոռնին ներկայացնելու է Ռուսաստանը Ամերիկյան գավաթի խաղարկությունում, որը կայանալու էր մարտի 7-ին, սակայն փետրվարի վերջին Նագոռնին ու Լիլիա Ախաիմովան Ինստագրամում հայտարարել են, որ Ռուսաստանը չի մասնակցի այդ մրցումներին աշխարհում կորոնավիրուսային վարակի սրման պատճառով ։ Նագոռնին ավելի ուշ հայտարարել է որ մասնակցելու է Բիրմինգհեմի աշխարհի գավաթին, սակայն այն հետաձգվել է ։
Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում Նիկիտա Նագոռնին 25 տարվա ընթացքում առաջին անգամ ոսկե մեդալ է նվաճել Ռուսաստանի հավաքականի կազմում ։ Անհատական բազմամարտում մարզիկը 88,031 միավորով զբաղեցրել է երրորդ տեղը՝ զիջելով չինացի մարմնամարզուհի Սյաո Ժոտենին, որը հավաքել է 88,065 միավոր և ճապոնացի Դայկի Հաշիմոտոյին (88,465 միավոր) ։
Անձնական կյանք և հասարակական գործունեություն
Պապը եղել է ֆուտբոլիստ, խաղացել է «Ռոստսելմաշում» ։
2018 թվականին ամուսնացել է Օլիմպիական խաղերի մեդալակիր, սպորտային մարմնամարզության աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն Դարյա Սպիրիդոնովայի հետ ։ Մարզական կարիերայից բացի ամուսիններն զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ ։
Նիկիտա Նագոռնին Ռոսգվարդիայի զինծառայող է։ Ունի «կրտսեր լեյտենանտի» զինվորական կոչում » (2016) ։
2020 թվականի դեկտեմբերին գլխավորել է «Յունարմիա» համառուսաստանյան մանկապատանեկան շարժումը (նշանակվել է «Յունարմիայի» գլխավոր շտաբի պետ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս մարմնամարզիկներ Կատեգորիա:Սպորտային մարմնամարզության աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Զինված ուժեր
Զինված ուժերը (ԶՈւ), պետության կարևորագույն զինված կազմակերպությունն է, որը նախատեսված է երկրի անկախությունն ու անվտանգությունը պաշտպանելու համար։ Զինված ուժերի կոչումը, խնդիրները, կառուցման սկզբունքները, անձնակազմի ուսուցումն ու դաստիարակությունը պայմանավորված են հասարակական, պետական կարգով և պետության քաղաքականությամբ ։ Զինված ուժերը օգտագործվել են որպես արտաքին թշնամիներից պաշտպանվելու, այլ պետություններ զավթելու, գաղութային ժողովուրդներ ստրկացնելու և հարստահարելու միջոց, նաև արտաքին քաղաքականություն վարելու գլխավոր հենարան և այլն ։ Հաճախ «զինված ուժեր» տերմինի փոխարեն լայն իմաստով կիրառվում է «բանակ» տերմինը։ Օրինակ՝ Չինաստանի զինված ուժերը կոչվում են Չինաստանի ժողովրդա-ազատագրական բանակ։ Խորհրդային Միության զինված ուժերը կոչվում էին պարզապես Կարմիր բանակ, իսկ 20-րդ դարի կեսից՝ ավելի հաճախ և պաշտոնապես՝ Խորհրդային բանակ։ Սակայն բանակը նեղ իմաստով նշանակում է ընդամենը ցամաքային զորքեր։ Իսկ առավել նեղ նշանակությամբ «բանակ» տերմինը նշանակում է մի քանի կորպուսից կամ դիվիզիաներից, բրիգադներից բաղկացած զորային միավորում։
Զինված ուժերի ֆինանսավորումը և ենթարկումը երկրի իշխանություններին
Որևէ պետության զինված ուժերը կառավարության (պետական իշխանության) կողմից ֆինանսավորվող մարտական ուժերի և ռազմական հաստատությունների ու կազմակերպությունների ամբողջություն են։ Ուստի նրանք կատարում են իրենց կառավարության (իշխանությունների) առաջադրած արտաքին և ներքին քաղաքական խնդիրները։ Նրանց հիմնական խնդիրն է համարվում պաշտպանել կառավարությունը (պետական իշխանությունը), պետական կարգը և այն երկիրը, որը ներկայացնում է այդ կառավարությունը (իշխանությունները)՝ թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին ագրեսորներից։
Տերմինի սահմանումը և ընդգրկումը
Լայն սահմանմամբ՝ «զինված ուժերը», «ռազմական ուժերը» և «զինվորականությունը» հաճախ կիրառվում են որպես հոմանիշներ։
Սակայն, իրականում, «զինված ուժերի» մեջ որոշ երկրներում ներառվում են ո՛չ միայն «ռազմական ուժերը», այլև՝ «ռազմականացված ուժերը» կամ «կիսառազմական ուժերը»։
Այդ առումով հետաքրքիր է որոշ արևմտյան երկրների՝ մասնավորապես Ֆրանսիայի մոտեցումը «Զինված ուժեր» հասկացությանը։ Ըստ այդմ՝ զինված ուժերը ոչ միայն «բանակն» է՝ «պետական մշտական զինված ուժեր» իմաստով, այլ նաև՝ ուրիշ հասարակական հաստատություններ, ինչպիսիք են, օրինակ՝ աշխարհազորը, վարձկան զորքերը, իսկ հակառակորդի կողմից երկրի զինակալման դեպքում՝ նաև ռազմականացված դիմադրության մարտիկները՝ պարտիզաննական ուժերը։
Զինված ուժ, զինված բռնություն և ռազմագիտություն
Զինված բռնությունը կամ ռազմական բռնությունը սովորաբար զինված ուժի, ռազմական ուժի, զինված ուժերի կամ ռազմական ուժերի կիրառումն է՝ քաղաքական նպատակներին հասնելու համար։
Զինված ուժերի կիրառման ուսումնասիրությունը կոչվում է ռազմական գիտություն կամ ռազմագիտություն։
Լայն առումով զինված ուժերի կիրառումը նշանակում է հարձակում և պաշտպանություն երեք «մակարդակով».
Բոլոր երեք դեպքում էլ ռազմագիտությունը նպատակ ունի ուսումնասիրելու զինված ուժերի, ռազմական ուժի կիրառումը՝ դրված նպատակներին հասնելու համար։
Կազմակերպչական կառուցվածք և սկզբունքներ
Արդի ժամանակներում շատ երկրներում (օրինակ՝ Բուլղարիայում, Չինաստանում, Հարավային Աֆրիկայում, Եգիպտոսում, Նիդերլանդներում) զինված ուժերը բաղկացած են երեք զորատեսակից.
Որոշ երկրներում զինված ուժերը բաղկացած են մինչև հինգ զորատեսակներից, ինչպիսին էին Խորհրդային Միության զինված ուժերը.
Դրանք իրենց հերթին բաղկացած են զորատեսակներից և հատուկ զորքերից ։
Որոշ երկրներում, ինչպես Թուրքիայում, գոյություն ունի ժանդարմերիա կամ ռազմականացված ոստիկանություն, որը, փաստացի տվյալ երկրի զինված ուժերի մասն է կազմում։
Ամերիկայի Միացյալ նահանգներն ունի, փաստացի, զինված ուժերի հինգ զորատեսակ։ Դրանք հետևյալներն են.
Նմանատիպ հնգաճյուղ կառուցվածք ունեն նաև Իտալիայի զինված ուժերը.
Կան մի շարք պետություններ, որոնց զինված ուժերն ունեն քառաճյուղ կառուցվածք։ Օրինակ՝ Նիդերլանդների թագավորությունը.
Դերասանական արվեստ
Դերասանական արվեստ, կատարողական արվեստի տեսակ՝ մարդկային վարքագծի գեղարվեստական անձնավորումը բեմական-հրապարակային իրադրության մեջ, պայմանական հանգամանքներում։
Զինված ուժեր
Կազմակերպչական կառուցվածք և սկզբունքներ
Զինված ուժերը կարող են լինել արհեստավարժ կամ պրոֆեսիոնալ, որոնց անձնակազմի անդամները բացի ռազմական գործողություններին նախապատրաստվելուց և դրանց մասնակցելուց, այլ որևէ գործունեությամբ չեն զբաղվում։
Դերասանական արվեստ
Պատմություն
Դերասանական արվեստի դրսևորման ոլորտներն են դրամատիկական թատրոնը, օպերան, օպերետը, տիկնիկային թատրոնը, բալետը, էստրադան, կրկեսը, կինոն։ Այդ արվեստի որոշիչ առանձնահատկություններից մեկը ստեղծագործության ընթացքի ու արդյունքի համաժամանակյա գոյությունն է և ստեղծագործողի ու ստեղծագործության առարկայական նույնությունը։ Բացառություն է կինոարվեստը՝ ստեղծագործական պահի պատկերաժամանակային ու հնչյունական ամրակայումը, և մասամբ՝ տիկնիկային թատրոնը, ուր բովանդակության տեսողական կողմը միջնորդավորվում է տիկնիկով։ Մյուս բոլոր դեպքերում բովանդակությունն անձնավորվում է անմիջականորեն կատարողի հոգեֆիզիկական անհատականության, մարդկային արտահայտության բոլոր դրսևորումների միջոցով, բեմական խոսքի (օպերայում՝ վոկալ արվեստի, բալետում՝ պարի), դիմախաղի ու շարժման օրգանական միասնությամբ։ Այստեղ ըստ հարկի դեր ունեն գրիմը, զգեստավորումը, որոշ դեպքերում՝ դիմակը։ Դերասանական արվեստը է նաև մնջախաղը (պանտոմիմ), որը նախատեսում է միայն տեսողական ընկալումը։ Դերասանական արվեստի արդյունքը բեմական կերպարն է՝ կենդանի իրականության փաստ, որ դրված է թատերային պայմանական միջավայրում և իմաստավորված է նրա պարտագրած հոգեբանական, ֆիզիկական, գեղարվեստական ու գաղափարական խնդիրներով։
Դերասանական արվեստի երկու էական սկզբունքներն են՝ գործողությունը և ցույցը, որոնք լինելով դերասանական անձնավորման ներքին ու արտաքին հայտանիշները, ներկայանում են օրգանական միասնությամբ։ Դերասանը ստեղծագործում է դրամատուրգիական և կենսական նյութերի հիման վրա միաժամանակ։ Դրամատուրգիական ու բեմական կերպարները օբյեկտիվ բովանդակային պլանում ներհամաձայն են, բայց բեմական կերպարն ինքնուրույն է կենսական նյութի հետ ունեցած հարաբերությամբ, որպես դերասանի անհատական ստեղծագործություն։ Այստեղ որոշիչ են կատարողի խառնվածքը, բնավորությունը, երևակայությունը, հիշողությունը, դիտողականությունը, աշխարհայացքը, գաղափարագեղարվեստական նպատակները, ինչպես և բեմադրողի մտահղացումը, ներկայացման մեջ առաջացող բեմական հանգամանքները։ Դերասանական արվեստը սկզբնավորվել է հնագույն կրոնակենցաղային ծեսերում, ժողովրդական խաղերում և սինկրետիկ բանահյուսության մեջ, իսկ որպես պրոֆեսիոնալ արվեստ ձևավորվել ու զարգացել է հին արևելյան (Հնդկաստան, Չինաստան, Ճապոնիա) և անտիկ թատրոններում (Հունաստան, Հռոմ)։ Որպես գրականությունից անկախ երևույթ՝ իմպրովիզացիա, դերասանական արվեստը զարգացել է վաղ միջնադարյան մշակույթի օրրաններում՝ Ասորիքում, Բյուզանդիայում, Հայաստանում։ Դերասանական իմպրովիզացիայի արվեստը ծաղկել է միջնադարյան Եվրոպայի երկրներում և զարգացման բարձրագույն աստիճանի հասել Իտալիայում։
Զինված ուժեր
Կազմակերպչական կառուցվածք և սկզբունքներ
Սակայն կան նաև այնպիսի երկրներ, որոնց զինված ուժերը այսպես կոչված քաղաքացիական են, օրինակ՝ Շվեյցարիան` Շվեյցարական Համադաշնությունը։ Նման երկրների զինված ուժերը կամ այսպես կոչված քաղաքացիական բանակը իր գերակշիռ մասով իրականում իրենից ներկայացնում է ժողովրդական աշխարհազոր կամ միլիցիոն բանակ, որը անհրաժեշտության դեպքում մոբիլիզացվում է պատերազմի վարման համար։ Նման սկզբունքով գործող զինված ուժերի առավելությունը նրանց քիչ ծախսատարության մեջ է, իսկ թերություն կարող են տեսականորեն համարվել վարժանքների ու ուսուցման, ինչպես նաև կազմակերպվածության պակասը։ Թեպետ, գործնականում շատ հնարավոր է, որ նրանք զերծ լինեն այդ թերություններից։ Իսկ շվեյցարական զինված ուժերի կազմակերպման սկզբունքը տալիս է այն առավելությունը, որ խաղաղ ժամանակ երկիրն ունի համեմատաբար փոքրաթիվ պրոֆեսիոնալ բանակ, որի միջոցով իրականացվում է ազգաբնակչության նախապատրաստումը ռազմական ծառայության համար։ Պատերազմի դեպքում այդ փոքրաթիվ զինված ուժի վրա ավելանում են մոբիլիզացված աշխարհազորային զորամասերն ու զորամիավորումները, որոնց շնորհիվ տվյալ երկրի զինված ուժերի թիվը ծավալվելով հասնում է միլիոնի կամ նույնիսկ միլիոնների։ Նման զինված ուժերը հնարավորություն են տալիս մասնակցելու արդիական տոտալ պատերազմին։
Զինված ուժերի կառուցվածքի պատկերման սխեմաներ
Զինված ուժերի և նրանց զորամիավորումների, զորամասերի ու ստորաբաժանումների կառուցվածքը պատկերելու համար ստեղծվել են հատուկ մարտավարական և քարտեզագրական նշաններ, որոնց միջոցով կազմվում են համապատասխան սխեմաներ։ Օրինակ, ստորև ներկայացված է Հունաստանի զինված ուժերի 2-րդ բանակային կորպուսի կառուցվածքային սխեման 2008 թ. հուլիսի դրությամբ։
Դերասանական արվեստ
19-րդ դար
19-րդ դարում դերասանական արվեստի խոշոր ներկայացուցիչներն են Թ․ Սալվինին, Է․ Ռոսսին, Է․ Դուզեն (Իտալիա), Մունե Սյուլլին, Ս․ Բեռնարը (Ֆրանսիա), Է․ Պոսարտը, Լ․ Բառնայը (Գերմանիա), Տ․ Իրվինգը, Է․ Տերրին (Անգլիա), Ա․ Օլդրիջը (ԱՄՆ), Մ․ Շչեպկինը, Վ․ Դավիդովը, Մ․ Սավինան, Վ․ Կոմիսարժևսկայան (Ռուսաստան) և ուրիշներ։
Ռեալիստական դերասանական արվեստի որոնումներում մեծ դեր են խաղացել Ա․ Անտուանի «Ազատ թատրոնը» Փարիզում և գեղարվեստական թատրոնը Մոսկվայում, ուր հասունացել է հոգեբանական ռեալիզմի՝ Կ․ Ստանիսլավսկու տեսությունը, որպես դերասանի մասնագիտական ուսուցման ընդհանուր մեթոդոլոգիա։ Խորհրդային հանրապետությունների ազգային դերասանական դպրոցները, սեփական ավանդներով հանդերձ, զարգացևլ են այս ուղղությամբ։ Խորհրդային դերասանական արվեստում մեծ ավանդ ունեն գեղարվեստական թատրոնի արտիստներ Ի․ Մոսկվինը, Ն․ Խմելյովը, Մ․ Չեխովը, Ե․ Վախթանգովի դպրոցի դերասաններ Բ․ Շչուկինը, Ռ․ Սիմոնովը, Յ․ Մանսուրովան, ինչպես և Ա․ Թաիրովի ու Վ․ Մեյերխոլդի թատրոնների առաջատար դերասանները։ Խորհրդայինն դերասանական արվեստի ժամանակակից ներկայացուցիչներից են՝ Ն․ Չերկասովը, Ի․ Սմոկտունովսկին, Յու․ Բորիսովան, Մ․ Ուլյանովը, Ս․ Յուրսկին, Ե․ Եվստիգնեևը և ուրիշներ։
Զինված ուժեր
Զինված ուժերի թվաքանակ
Աշխարհի շուրջ 200 պետությունների (այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի 193-անդամ պետությունների) զինված ուժերի թվաքանակը խիստ տարբեր է։ Կան երկրներ, որոնք ընդհանրապես զուրկ են զինված ուժերից (օրինակ՝ Իսլանդիայի Հանրապետությունը)։ Իսկ որոշ պետություններ պահում են ավելի քան 1 միլիոն անձնակազմով զինված ուժեր։ Վերջիններիս շարքում են գտնվում հինգ պետություններ։ Այնուհետև գալիս են ևս չորս պետություն, որոնց զինված ուժերի թիվը գերազանցում է կես միլիոնը։ Ստորև տրված են առավել մեծաթիվ զինված ուժեր ունեցող պետությունները։
1 միլիոնից ավելի թվաքանակով զինված ուժեր ունեցող երկրներ.
Դերասանական արվեստ
19-րդ դար
Ներկայիս արևմտաեվրոպական թատրոնում դերասանական արվեստը բարձր զարգացման են հասցրել Լ․ Րարրոն, Ժ․ Վիլարը, Մ․ Կազարեսը, Ժ․ Ֆիլիպը (Ֆրանսիա), Ջ․ Գիլգուդը, Վ․ Լին, Լ․ Օլիվիեն, Պ․ Սկոֆիլդը (Անգլիա), Ե․ Վայգելը (ԳԴՀ) և ուրիշներ։
Զինված ուժեր
Զինված ուժերի թվաքանակ
0,5 միլիոնից ավելի թվաքանակով զինված ուժեր ունեցող երկրներ.
Դերասանական արվեստ
19-րդ դար
Դերասանական արվեստի ինքնատիպ համակարգեր գոյություն ունեն Արևելքի (Բիրմա, Հնդկաստան, Չինաստան, Ճապոնիա և այլ) թատրոններում։ Դերասանական արվեստը զարգացել է նաև երաժշտական թատրոնում, կինոյում, էստրադայում, կրկեսում։
Արևմտահայ և արևելահայ դերասանական դպրոցներ
Հայ իրականության մեջ դերասանական արվեստի ավանդները սկզբնավորվել են հեթանոսական շրջանում, մ․թ.ա․ 2-1-րդ դարերում, ի դեմս իմպրովիզացիոն-հրապարակային թատրոնի դերասանների՝ գուսանների, կատակների։ Գրական դրաման և կլասիցիզմն այստեղ սկզբնապես բեմական արտահայտություն են ստացել 17-18-րդ դարերում դպրոցական թատրոնում, որի պատմական դերն ավարտվել է 19-րդ դարում առաջին կեսով։ Պրոֆեսիոնալ դերասանական արվեստի սկզբնավորումը հայ իրականության մեջ կապված է «Արամյան թատրոնի» և նրա ղեկավար Հ․ Գասպարյանի անվան հետ։
Զինված ուժեր
Զինված ուժերի թվաքանակ
200 հազարից մինչև կես միլիոն զինանձնակազմ ունեցող պետությունների թիվն առավել մեծ է։ Ստորև թվարկված են դրանք.
Դերասանական արվեստ
Արևմտահայ և արևելահայ դերասանական դպրոցներ
Այնուհետև 19-րդ դարում` 60-70-ական թվականներին, ձևավորվել են արևմտահայ և արևելահայ դերասանական դպրոցները, առաջինը՝ սենտիմենտալ-ռոմանտիկական, երկրորդը՝ կենցաղային-ռեալիստական խաղաոճի միտումներով։ Արևմտահայ դպրոցն են ներկայացնում Վահրամ Փափազյանը, Ստեփան Էքշյանը, Պետրոս Մաղաքյանը, Թովմաս Ֆասուլաճյանը և ուրիշներ։ Արևելահայ դպրոցի սկզբնավորողներն են Գ․ Չմշկյանը, Ս․ Չմշկյանը, Մ․ Ամրիկյանը, Ք․ Արամյանը, Ա․ Մանդինյանը և ուրիշներ։ 1880-ական թվականներին այդ երկու ստեղծագործական ոճերի համատեղումով կազմավորվել է ազգային միասնական դերասանական դպրոցը։ Այն կապված է Պ․ Ադամյանի, Մ․ Մնակյանի, Դ․ Թրյանցի, Ե․ և Վ․ Գարագաշյանների, Ա․ Հրաչյայի, Մ․ Նվարդի և այլ անունների հետ, որոնցից նշանավորագույնը Պետրոս Ադամյանն է՝ 19-րդ դարի հայ դերասանական արվեստի ամենաբարձր երևույթը։
Զինված ուժեր
Պատմություն
Զինված ուժերի ծագումը կապված է հասարակությունը դասակարգերի բաժանվելու և պետության առաջացման հետ ։ Նրանց զարգացումը, սպառազինումը, տակտիկան ու ստրատեգիան պայմանավորված են տվյալ երկրի սոցիալ-տնտեսական պայմաններով ։ Ստրկատիրական պետությունների զինված ուժերը կազմված էին ռազմական առաջնորդների կամ թագավորների մարտական ջոկատներից և ազատների աշխարհազորից ։ Ավելի ուշ երևաև եկան մշտական բանակներ ։ Եգիպտոսում, Հունաստանում, Հռոմում և այլուր ստեղծվեցին ռազմածովային նավատորմներ ։ Ցամաքային զորքերի հիմնական տեսակները հետևակն ու հեծելազորն էին ։ Վերջինս օժանդակ դեր էր խաղում ։ Սպառազինության տեսակներն էին թուրը, նիզակը, նետն ու աղեղը, պարսատիկը և այլն ։ Զարգացած ստրկատիրական պետությունների բանակներում՝ նաև նետող ու պարիսպ քանդող մեքենաները ։
Դերասանական արվեստ
Արևմտահայ և արևելահայ դերասանական դպրոցներ
19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ բեմում, որպես դասական ռեալիզմի վարպետներ առանձնանում են Սիրանույշը, Հ․ Աբելյանը, Գ․ Պետրոսյանը, Ս․ Ադամյանը, Տ․ Զարիֆյանը։ 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ դերասանական արվեստում բացառիկ է Վ․ Փափազյանի դերը, որը դասական արվեստի փորձը հարստացրեց դարասկզբի թատերական արվեստի նորագույն ըմբռնումներով։ Խորհրդային շրջանի հայ դերասանական արվեստը նշանավորվում է Հասմիկի (Թ․ Հակոբյան), Ա․ Ոսկանյանի, Մ․ Ջանանի, Օ. Գուլազյանի, Վ․ Վաղարշյանի, Ա․ Ավետիսյանի, Մ․ Մանվելյանի, Հ․ Ներսիսյանի, Հ․ Խաչանյանի, Լ․ Զոհրաբյանի, Թ․ Սարյանի, Գ․ Ջանիբեկյանի, Ա․ Ասրյանի և այլոց անուններով։
Կատեգորիա:Դերասանական արվեստ
Զինված ուժեր
Պատմություն
Վաղ և զարգացած ֆեոդալիզմի շրջանում Արևմտյան Եվրոպայում բնատնտեսության տիրապետումն ու պետական ապարատի թուլությունը բացառում էին մշտական բանակ պահելու հնարավորությունը, յուրաքանչյուր ֆեոդալ ուներ իր զինված ջոկատները։ Կիևյան Ռուսիայում (9-11-րդ դարեր) զինված ուժերը բաղկացած էին իշխանների զորագնդերից (դրուժինաներ) և ժողովրդական աշխարհազորից, երբեմն օգտագործվում էին վարձկանները (վարյագներ, թյուրքական ցեղեր)։ Ֆեոդալական մասնատվածության ժամանակ (12-13-րդ դարեր) իշխանների զորքերի հիմնական մասը նրանց վասալների (բոյարներ) ջոկատներ էին, որոնց միանում էր նաև աշխարհազորը՝ արշավանքների ժամանակ։ Արևելքի պետությունները (արաբներ, սելջուկներ, թաթար-մոնղոլներ, թուրքեր) ունեին ավելի մեծ (մինչև մի քանի հարյուր հազար) ու մարզված բանակներ և աչքի էին ընկնում ավելի կուռ կազմակերպությամբ ։
15-16-րդ դարերում ապրանքա-դրամական հարաբերությունների զարգացման, քաղաքների առաջացման, կենտրոնացված պետությունների կազմավորման զուգընթաց Արևմտյան Եվրոպայում առաջ եկան պրոֆեսիոնալ վարձու բանակներ։ 17-18-րդ դարերում Եվրոպայի մի շարք երկրներում (Ֆրանսիա, Ավստրիա, Շվեյցարիա, Պրուսիա, Անգլիա, Իսպանիա և այլն) ստեղծվում են ազգային մշտական բանակներ։ Զինված ուժերն ստանում են ավելի կուռ կառուցվածք (բրիգադներ, գնդեր, գումարտակներ, վաշտեր և հեծելավաշտեր)։ 17-րդ դարում և 18-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանում ստեղծվում են կանոնավոր բանակ և նավատորմ, մտցվում է զինվորների հավաք հարկատու դասից, գլխավորապես՝ գյուղացիությունից ։
1789-1794 թվականների Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ ստեղծվում է մասսայական բանակ, որը սկզբում հավաքագրվում էր կամավորներից, իսկ 1793 թվականից՝ հարկադիր զորահավաքներով։ 1798 թվականին Ֆրանսիայում, իսկ 19-րդ դարում Եվրոպայի մի շարք երկրներում մտցվեց ընդհանուր զինապարտություն ։
20-րդ դարում տեխնիկական նոր հայտնագործությունները խթանեցին ռազմական տեխնիկայի զարգացումը։ Զինված ուժերն ապահովվեցին զենքի նոր տեսակներով։ Տնտեսական զարգացումը խոշոր պետություններին հնարավորություն տվեց պահելու բազմամիլիոնանոց բանակներ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից հետո Ռուսաստանում կազմավորվեցին նոր զինված ուժեր։ 1918 թվականին Խորհրդային Ռուսաստանում մտցվեց աշխատավորների ընդհանուր զինապարտություն ։
1939-1945 թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զինված ուժերը ենթարկվեցին որակական նոր փոփոխությունների․ խիստ ավելացան զորքերի մեքենայացումն ու մոտորացումը, ստեղծվեցին ռեակտիվ հրետանի, բալիստիկ և թևավոր հրթիռներ, ռադիոլոկացիա։ Աճեց ռազմաօդային ուժերի դերը, հետագա զարգացում ապրեցին ռազմածովային ուժերը, ավելացավ սուզանավերի և ավիակիրների թիվը։ 1945 թվականին ԱՄՆ-ում, 1949 թվականին՝ ԽՍՀՄ-ում, ավելի ուշ Մեծ Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում ն Չինաստանում երևան եկավ ատոմային զենքը։ Պատերազմից հետո ստեղծվեցին մի շարք ռազմական խմբավորումներ (ՆԱՏՕ, ՍԵԱՏՕ, ՍԵՆՏՕ և այլն)։ Ի հակակշիռ դրան, Եվրոպայի սոցիալիստական երկրները ստեղծեցին իրենց պաշտպանական կազմակերպությունը՝ միացյալ զինված ուժերով (Վարշավայի պայմանագիր, 1955) ։
Հայաստանի զինված ուժերի պատմություն
Հայաստանում դեռևս Վանի թագավորության (Ուրարտու, Արարատյան թագավորություն) ժամանակաշրջանում ստեղծվել է ուժեղ բանակ, որի միջուկը «արքայական» կոչված զորագունդն էր, հիմնական զորատեսակները՝ հետևակը, այրուձին ն մարտակառքերը։ Հետևակազորի կազմում եղել են սակրավորների, նիզակավորների, աղեղնավորների, հևտախույզների և այլ միավորումներ։ Հետևակ զինվորները կրել են զրահներ, սաղավարտներ և վահաններ։ Ուրարտական սեպագիր արձանագրություններում հիշվում է զորքի գլխավոր հրամանատարը («թուրթան») և այլ զինվորական պաշտոնյաներ («գնդապետ», «հիսնապետ») ։
Ք․ ա․ VII դարում հայկական զորամասերը մասնակցել են դաշնակից Մարաստանի թագավորության, իսկ ապա՝ Աքեմենյան տերության մղած կռիվներին ։
Արշակունիների օրոք (66–428 թթ.) բանակի կորիզը արքունի գվարդիան Էր, որը Եղիշեն և Փավստոս Բուզանդը անվանում են «Մատյան գունդ», «Մատենիկ գունդ»  ։ Տրդատ Գ (287–332) կատարեց ռազմական բարեփոխումներ և Հռոմեական կայսրության օրինակով հայոց զորքի հրամանատարությունը հանձնեց չորս զորապետների (նախկին մեկ գլխավոր հրամանատարի փոխարեն)։ Այս բարեփոխումից հետո, ինչպես երևում է նույն դարի Զորանամակից, Մեծ Հայքի զինված ուժերը բաղկացած են եղել սահմանակալ չորս (80 հազար հեծյալ) և մեկ արքունի (40 հազար հեծյալ) բանակներից ։ (Յուրաքանչյուր սահմանակալ բանակ կազմվել է 21–22 նախարարությունների զորամասերից և ունեցել 18–21 հազար մարտիկ   ։  Հայոց մշտական զորքը համալրվել է ազատներից, որոնց համար զինվորական ծառայությունը եղել է ժառանգական, ծառայության դիմաց նրանք ստացել են կալվածներ և անշարժ գույք ։ Երկրում գործել են ռազմական դպրոցներ ։ Պատերազմների ժամանակ հետևակազորը համալրվել է ռամիկներից  ։
Զարգացած ֆեոդալիզմի պայմաններում կատարելագործվել և ավելի են զարգացել հայկական զինված ուժերը։ Բագրատունիների Հայոց թագավորության զորքի թիվը հասել է մոտ 100 հազարի (այդ թվում և արքունի՝ մարզպանական զորքը), եղել են բոլոր այն զորատեսակները, պաշարողական տեխնիկան, որ կային Արշակունյաց շրջանում (մարտերում օգտագործվել են նաև լաստանավեր) ։
X դ․ Հայաստանը քաղաքականապես թուլացավ և մասնատվեց առանձին թագավորությունների, որոնք ևս ունեին իրենց զինված ուժերը։ Սկզբնաղբյուրների տվյալներից երևում Է, որ հայկական թագավորությունների և իշխանությունների զորականները կրել են յուրահատուկ զգեստ։ Օրինակ, Կարսի թագավորության զորայինների զգեստները տարբերվում էին նաև իրենց գույնով (կարմիր համազգեստ)։ X դ․ հայ զորայինները զանգվածաբար մտել են Բյուզանդիայի զինված ուժերի մեջ, կազմել նրա լավագույն զորագնդերը։ XI դ․ կեսերին, սելջուկների արշավանքների ժամանակ հայ ռազմիկ ազատանին զանգվածաբար տեղափոխվել է Փոքր Ասիա, Կիլիկիա։ Հայաստանի բանակն արձակվել Է, նրան փոխարինել է բյուգանդական զորքը։ Սելջուկներին հակահարված են տվել Վանանդի կամ Կարսի թագավորությունը (ուր մնացել էր հայկական զորք) և Սասունին իշխող Թոռնիկյան գահատոհմի իշխանների 50 հազարանոց բանակը։ Թշնամուն դիմագրավել ևն նան Գուգարքի, Արցախի, Սյունիքի զինված ուժերը, որոնց զորավիգ է եղել հզորացող Վրաստանը ։
Զաքարյանների շրջանում հայ իշխանները ունեցել են իրենց զորամիավորումները ։
Կիլիկիայի հայկական պետությունը XII–XIV դդ․ ունեցել է ավելի քան 60 հազարանոց բանակ։ Ռազմիկները զինավարժվել են, ստացել զինվորական կրթություն, կրել հատուկ համազգեստ, սաղավարտ, զրահ, վրայից՝ բրդե պարեգոտ։ Բանակի միջուկն Էր ձիավորների դասը, որին պատկանելու համար զինվորները հրապարակայնորեն քննություն են հանձնել ձիավարությունից։ Հեծյալները ծառայության դիմաց ստացել են հողակտորներ, ռոճիկ և բաժին՝ ռազմավարից ։
Հայաստանին տիրացած վաչկատուն ցեղերի հարատև ճնշման պայմաններում աստիճանաբար նվազել է հայ իշխանների զինական ուժը։ XV դ․ սկզբին Դոփյան, Օրբելյան և ուրիշ իշխանական տներ իրենց զորամասերով մասնակցել են թուրքմեն զորապետների վարած կռիվներին։ Իրենց զորաուժերն ունեին նաև Արցախում, Սյունիքում, Վասպուրականում (Արտազ գավառում), Սասունում, Զեյթունում, Համշենում պահպանված հայ իշխանները։ XVIII դ․ 1-ին քառորդում, դեպի Կովկաս Ռուսաստանի առաջխաղացման պայմաններում, ծավալվեցին հայկական զորամիավորումներ, որոնց նպատակն էր ռուսների օգնությամբ ազատագրել Հայաստանը։ Հայկական զորքերին հաջողվեց ազատագրել Սյունիքը, Արցախը, Գողթնը։ Ինքնապաշտպանական հենակետեր Էին բերդերը և բնական ամրությունները՝ «սղնախները», ուր համախմբված Էին հայկական զինված (որոնց միջուկն էին մելիքների ջոկատները) ։
1828-ին Արևելյան Հայաստանը միացվեց Ռուսաստանին, որտեղ արդեն 1880-ական թվերից հայերը զինվորագրվել են պետական բանակին, մինչդեռ Թուրքիայում մինչև 1910-ը նրանց չէին զինվորագրում՝ փոխարենը վերցնելով տուրք ։
Հայ ժողովուրդը Արևմտյան Հայաստանում, նրա մասը կազմող Կիլիկիայում ստեղծել է ինքնապաշտպանական ջոկատներ, պաշտպանվևլ թուրք և քուրդ բեկերից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ռուսական, եվրոպական և ամերիկյան բանակներում կռվել է ավելի քան 300 հազար հայ զինվոր ու սպա։ Ռուսաստանում, որի բանակում հայերն ունեին գրեթե 260 հազար զինվոր ու սպա, բացի դրանից հայերը կազմակերպել են ազգային կամավորական զորագնդեր (տե՛ս Կամավորական շարժում 1914–1918թթ.), որոնք ինքնուրույն զորամասեր էին և հիմք դարձան 1918-ին վերստեղծված հայկական պետականության՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության բանակի համար։
Հայաստանի առաջին հանրապետության բանակն ուներ իր ռազմական կանոնագիրքը՝ կազմված ռուսականի սկզբունքներով ։ Գրեթե անընդմեջ կռիվների պայմաններում, չբնայած հրամկազմի ջանքերին, ռազմական ուսուցման պակասի և բարոյալքման, Խորհրդային Ռուսաստանի ու քեմալական Թուրքիայի վարած քայքայիչ քաղաքականության պատճառով, այն չդարձավ մարտունակ զինված ուժ։
1916-ի աշնանը ֆրանսիական բանակի կազմում հայ կամավորներից (ինչպես նաև արաբներից) կազմակերպվեց առանձին զորամաս՝ Արևելյան Լեգեոն, որը մասնակցեց Պաղեստինի, Սիրիայի և Լիբանանի ազատագրման մարտերին, ապա Կիլիկիայում կռվեց քեմալական զորքերի դեմ ։
Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումից հետո, 1920-ի դեկտեմբերի 5-ին, Հեղկոմի առաջին հրամանով վերակազմվեց Առաջին հանրապետության բանակը և ստեղծվեց հայկական կարմիր բանակ։ Այն հիմնականում կազմված էր հայ աշխատավորներից։ Հաստատվեցին բանակի քաղաքական վարչություն, ռազմական կամ զինվորական կոմիսարներ, ստեղծվեց Հայկական սովետական սոցիալիստական հանրապետության ռազմական գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ (1922-ից՝ զինվորական կոմիսարիատ)։ Ազգային հրամանատարական կադրեր պատրաստելու համար ստեղծվեց հայկական Դիվիզիային կից հրամնատարական դպրոց ։
1922 թվականին Խորհրդային Հայաստանը միացավ ԽՍՀՄ-ին։ Ընդ որում՝ հայկական հանրապետությունը նախապես միավորվեց անդրկովկասյան հարևան հանրապետությունների հետ՝ կազմելով Անդրկովկասի Սովետական ֆեդերատիվ հանրապետությունը։ Արդյունքում Հայաստանը զրկվեց իր անկախության վերջին մնացորդներից, այդ թվում՝ սեփական, թեկուզ և Կարմիր բանակ ունենալու իրավունքից։ Հայկական ազգային զորամասերը տարրալուծվեցին խորհրդային բանակի մեջ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելով և հատկապես նացիստական Գերմանիայի՝ ԽՍՀՄ-ի վրա հարձակվելով ստալինյան ռեժիմը ստիպված եղավ տարբեր հանրապետություններում վերականգնել նրանց ազգային զորամասերը։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Հայաստանում ձևավորվեցին 89-րդ, 261-րդ, 390-րդ, 408-րդ և այլ ազգային դիվիզիաներ։ Հայ ռազմիկները հերոսաբար մարտնչեցին ֆաշիստական զավթիչների դեմ։ 89-րդ հայկական Թամանյան հրաձգային դիվիզիան մասնակցեց նաև Բեռլինի գրավմանը ։ Այդ դիվիզիայի վերջին հրամանատարն էր գեներալ-մայոր Նվեր Սաֆարյանը։
1991 թվականին սեպտեմբերի 21-ի համաժողովրդական հանրաքվեով Հայաստանը հռչակեց իր անկախությունը։ Դրան նախորդել էր հայկական զինված ուժերի փաստացի ստեղծումը՝ 1988-1991 թվականներին։ 1991-ից հետո այդ գործընթացն ստացավ պաշտոնական բնույթ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունն ստեղծվել է 1992 թվականի հունվարի 28-ին՝ նշանավորելով հայոց ազգային բանակաշինության նոր փուլ, որը շարունակվում է մինչև օրս։ ՀՀ Զինապարտության մասին օրենքի համաձայն՝ զինված ուժերը համալրում են 18 տարին լրացրած երիտասարդների զինակոչի, ինչպես նաև պայմանագրային ծառայության միջոցով, իսկ ժամկետային ծառայությունը սահմանված է 2 տարի ։ ՀՀ ԶՈւ-ն կազմված են ցամաքային զորքերից, ռազմաօդային ուժերից, hակաօդային պաշտպանության զորքերից և սահմանապահ զորքերից ։ ՀՀ ԶՈւ-ի Գերագույն գլխավոր հրամանատարը ՀՀ նախագահն է, ԶՈՒ-ն գլխավորում է պաշտպանության նախարարը ։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անվտանգությունը պաշտպանում է ԼՂՀ Պաշտպանական բանակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զինված ուժեր Կատեգորիա:Բանակ Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Ռազմական գիտություն Կատեգորիա:Հայաստանի զինված ուժեր Կատեգորիա:Օտարերկրյա զինված ուժեր Կատեգորիա:Ռազմագիտություն Կատեգորիա:Զինված ուժերի զարգացման պատմություն
Տուկաևո (այլ կիրառումներ)
Տուկաևո, կարող է վերաբերել՝
Շեյն Ֆայլան
Շեյն Սթիվեն Ֆայլան (Shane Stephen Filan, ), իռլանդացի երաժիշտ, «Westlife» փոփ խմբի վոկալիստ։
Կենսագրություն
Շեյն Ֆայլանը ծնվել է 1979 թվականի հուլիսի 5-ին Իռլանդիայի Սլայգո ավանում՝ Փիթեր և Մեյ Ֆայլանների ընտանիքում։ Տան կրտսեր զավակն է։ Շեյնն ունի երեք եղբայր և երեք քույր՝ Ֆինբարը, Փիթեր կրտսերը, Այվոնը, Լիամը, Դենիսը և Մեյրիդը։ Ծնողները եղել են Սլայգոյում գտնվող «Carlton» սրճարանի սեփականատերերը, և Շեյնը պատանեկան տարիներին օգնել է ծնողներին՝ այնտեղ աշխատելով մատուցող։ Արդեն դպրոցում ապագա աստղը ծանոթացել է Կիան Իգանի և Մարկ Ֆիհիլիի՝ շուտով նաև «Westlife» խմբի մասնակիցների հետ։ Դեռևս «Բրիոլին» մյուզիքլի դպրոցական բեմադրությունից սկսած, որին մասնակցում էր ամբողջ եռյակը, տղաների հետագա ստեղծագործական ուղին դարձել է համատեղ։ Շեյնը Մայքլ Ջեքսոնի մոլի երկրպագու է, և, իր խոսքերով, հենց «փոփի արքան» է ոգեշնչել նրան մտնել երաժշտական ասպարեզ ։
Երաժշտական գործունեություն
«Westlife»-ից առաջ Շեյն Ֆայլանը Կիանի, Մարկի և դպրոցական երեք այլ ընկերների հետ եղել է «I.O.U» վոկալային խմբի անդամ։ Խումբը հանդես է եկել տեղական համերգային հարթակներում և նույնիսկ թողարկել սինգլ՝ «Together Girl Forever»: Հասել է նրան, որ տղաները նկատել են «Boyzone»-ի մենեջեր Լուիս Ուոլշին։ Շեյնի մոր շնորհիվ, որը նրա հետ կապվել էր հեռախոսով, խումբը հնարավորություն է ստացել հանդես գալ արդեն ավելի բարձր մակարդակի վրա՝ նախ ելույթ ունենալով «Boyzone»-ի մոտ կայացած բացման արարողության ժամանակ, այնուհետև «Backstreet Boys» խմբի՝ Դուբլինում տեղի ունեցած համերգին։ Թեև դա այլևս «I.O.U» խումբը չէր։ Վերափոխված բոյ բենդը, որը կազմված էր Շեյնից, Կիանից, Մարկից, ինչպես նաև նոր մասնակիցներից՝ Նիքի Բիրնից և Բրայան ՄաքՖադենից, ստացել է նոր անվանում՝ «Westside», այնուհետև վերանվանվել է «Westlife»։ Շեյն Ֆայլանը միանգամից դարձել է խմբի առաջատար վոկալիստներից մեկը՝ Մարկի, ինչպես նաև Բրայանի հետ միասին, որը կոլեկտիվը լքել է 2004 թվականին։ «Westlife»-ի երգերի զգալի մասը սկսում է հենց Շեյնը։
«Westlife-»-ի հետ Շեյն Ֆայլանը վաճառել է ավելի քան 40 միլիոն ձայնագրություն, այդ թվում՝ 14 սինգլ, տարբեր ժամանակներում «UK Singles Chart» հիթ-շքերթի առաջին շարքում և 1998 թվականից մինչև 2010 թվականն ընկած ժամանակահատվածում գրանցված 11 ամենաշատ վաճառված ալբոմները։ Նա նաև խմբի մի քանի երգերի համահեղինակ է։ Համագործակցելով Բրայան ՄաքՖադենի հետ՝ Շեյնը դարձել է մի քանի կատարողների, այդ թվում՝ Ջոն Օթսբերգի («Listen Girl»), «Il Divo»-ի («Sei Parte Ormai Di Me») երգերի համահեղինակ։ Գրել է Սայմոն Քեյսիի «Let Me Be The One» երգը։
Խմբի բաժանումից հետո զբաղվել է անհատական գործունեությամբ։ Գործունեությունը զարգացնելու առաջին քայլը «Capitol Records»-ի հետ պայմանագիր կնքելն էր ։ Իսկ 2013 թվականի օգոստոսի 25-ին կայացել է Շեյնի «Everything to Me» առաջնելութային ալբոմի թողարկումը, որը թողարկվել է մինի ալբոմի ձևաչափով ։