cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տատյանա Սամոյլովա
Կենսագրություն
1953 թվականին նա ընդունվել է Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարան, որն ավարտել է 1956 թվականին։ Առաջին անգամ կինոյում նկարահանվել է 1955 թվականին։ Սակայն համընդհանուր ճանաչում ստացել է 1957 թվականին նկարահանված, Միխայիլ Կալատոզովի «Թռչում են կռունկները» կինոնկարով։ Դա նրա լավագույն աշխատանքն էր։ Կինոնկարն արժանացել է Կաննի կինոփառատոնի գլխավոր «Ոսկյա արմավենու ճյուղ» մրցանակին։ Փառատոնից հետո Տատյանան ընդունվել է թատերական արվեստի ինստիտուտ։ Աշխատանքի է անցել Վլադիմիր Մայակովսկու անվան թատրոնում, իսկ հետո, մինչ 1960 թվականն աշխատել է Եվգենի Վախթանգովի անվան թատրոնում։
1959 թվականին նա կրկին նկարահանվել էր Միխայիլ Կալատոզովի մոտ, այս անգամ «Չուղարկված նամակ» կինոնկարում։ Տատյանա Սամոյլովայի հաջողված դերերից էր նաև Աննա Կարենինան` Ալեքսանդր Զարխիի «Աննա Կարենինա» (1967 թ.) կինոնկարում։ 1967-1992 թվականներին նա աշխատում էր Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայում, իսկ հետո նաև Ժամանակակից պիեսի թատրոնում։
1990 թվականին Տատյանա Սամոյլովան եղել է Կաննի կինոփառատոնի պատվավոր հյուրը, որտեղ կինոարվեստում ունեցած ստեղծագործական ներդրումների համար արժանացել է հատուկ մրցանակի։ 1999 թվականին նկարահանվել է Ալեքսանդր Աթանեսյանի «24 ժամ» կինոնկարում։
2002 թվականին Տատյանա Սամոյլովան արժանացել է կինեմատոգրաֆիական գիտությունների ազգային ակադեմիայի «Ոսկե արծիվ» մրցանակին։
Անձնական կյանք
Տատյանա Սամոյլովան ամուսնացած է եղել չորս անգամ.
2000 թվականին նկարահանված «Ինձ համար մահ չկա» վավերագրական ֆիլմում, Տատյանա Սամոյլովան պատմում է իր կյանքի, միայնության և որդուց բաժանված ապրելու մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կառլես Ռիբա
Կառլես Ռիբա (Carles Riba i Bracons, ), կատալոնացի բանաստեղծ և թարգմանիչ, կատալոնական ազգային գրականության դասական։
Կենսագրություն
Սովորել է իրավունք, փիլիսոփայություն և գրականություն Բարսելոնայի համալսարանում։ Ստացել է նաև հելենիստի (անտիկ հունական գրականության և լեզվի մասնագետ) որակավորում։ 1916 թվականին ամուսնացել է Կլեմենտինա Արդերիուի հետ։ Աշխատել է որպես ուսուցիչ, լրագրող և թարգմանիչ։ 1922 թվականին ժամանել է Մյունխեն, որտեղ սովորել է լեզվաբանություն՝ Կառլ Ֆոսլերի ղեկավարությամբ։ Ճանապարհորդել է Հունաստանով և Իտալիայով։ Օգնել է Պումպեու Ֆաբրային՝ «Կատալոներեն ընդհանուր բառարանի» խմբագրման գործընթացում։
Թարգմանչական գործունեություն
Կառլես Ռիբան մեծ ներդրում է ունեցել կատալոնական գրականության և կատալոներենի տարածման գործընթացում։ Կատալոներեն է թարգմանել Հոմերոսի, Պլուտարքոսի, Էսքիլեսի, Սոֆոկլեսի, Եվրիպիդես, Քսենոփոնի, Կոռնելիուս Նեպոսի, Վերգիլիոսի, Տիտոս Մակկիոս Պլավտոսի, Աուսոնիոսի աշխատությունները, ինչպես նաև Հին Կտակարանի գրքերը (Երգ երգոց, Հռութի գիրքը)։ Նաև թարգմանել է Ժոզեֆ Բեդիեի «Տրիստանը և Իզոլդան» վեպը, Ջովաննի Բոկաչչոյի «Դեկամերոն» նովելների հավաքածուն, Բենվենուտո Չելինիի ինքնակենսագրությունը, Գրիմ եղբայրների հեքիաթները, Ֆրիդրիխ Հյոլդերլինի, Էրնստ Թեոդոր Ամադեուս Հոֆմանի, Նիկոլայ Գոգոլի, Գոտֆրիդ Կելլերի, Էդգար Ալլան Պոյի, Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Ֆրանց Կաֆկայի, Կոնստանտինոս Կավաֆիսի, Ժան Կոկտոյի և ուրիշների աշխատությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կատալոնացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ Կատեգորիա:Մանկագիրներ Կատեգորիա:Բանասերներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի համալսարանի շրջանավարտներ
1221 (ալբոմ)
«1221», Օկեան Էլզի խմբի ալբոմն է, որը թողարկվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Moon Records լեյբլով։ Ալբոմի անվանումը խորհրդանշում է 21-րդ հիթը, որը ձայնագրվել է խմբի գոյատևման 12 տարվա ընթացքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2006 ալբոմներ Կատեգորիա:Օկեան Էլզի
Քիշ (քաղաք)
Քիշ , նավահանգստային քաղաք Իրանի հարավային մասում։ Մտնում է Հորմոզգան մարզի կազմի մեջ։ Նահանգի բնակչության թվով մեծ վեցերորդ քաղաքը ։ Քաղաքը գտնվում է Հորմոզգանից հարավ, համանուն՝ Քիշ կղզուց հյուսիս։ Մայրաքաղաք Թեհրանից գտնվում է 1040 կիլոմետր հեռավորության վրա։
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Նովգորոդկովսկի շրջան)
Նովոնիկոլաևկա (Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովգորոդկովսկի շրջանում։
Քիշ (քաղաք)
2006 թվականին անցկացրած մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվել է 20 667 մարդ ։ Բնակչության հիմնական մասը պարսիկներ և արաբներ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ Կատեգորիա:Իրանի նավահանգիստներ
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Նովգորոդկովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 311 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովգորոդկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլայ Գրաշչենկով
Նիկոլայ Իվանովիչ Գրաշչենկով, խորհրդային նյարդաբան։ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի թղթանդամ (1939), ԲԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1947) և պրեզիդենտ (1947-1951), ԽՍՀՄ Բնագիտական Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1944)։
1926 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Աշխատությունները վերաբերում են զգացողության օրգանների ֆիզիոլոգիային ախտաբանությանը, կենտրոնական նյարդային համակարգի վնասումներին, էլեկտրաֆիզիոլոգիային։
Կատեգորիա:Խորհրդային նյարդաբաններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Բելառուս գիտնականներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կիվիոռա
Կիվիոռա (Kiviora), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բարեգործական ընկերություն հայոց
Բարեգործական ընկերություն հայոց, հիմնվել է 1860 թվականին, Կոստանդնուպոլիսում։ Նպատակն էր երկրագործական ու արհեստագործական կրթություն տալ անապահով հայ երեխաներին։ Հիմնադիրներն էին Գ. և Մ. Աղաթոնները, Մ. Պեշիկթաշլյանը, Ս. Թագվորյանը, Ծերենցը, Գ. Օտյանը և ուրիշներ։ Ընկերության աշխատանքներին գործուն մասնակցություն է ունեցեյ Միքայել Նալբանդյանը։ Գործել է մինչև 1874 թվականը։
Կատեգորիա:Թուրքահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Նադապ
Նադապ, գյուղ Հունգարիայի Հանրապետության Ֆեյերի մարզում։ Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 460 մարդ, իսկ բնակչության միջին խտությունը 66.37 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի բնակավայրեր
Վսևոլոդ Սուխով
Վսևոլոդ Սուխով (Все́волод Ива́нович Су́хов, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1961 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին և անգլերենին։
2003 թվականին հրաժարական է տվել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Սամարինո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 262 մարդ։
Ֆառուղ
Ֆառուղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տրաստուզումաբ
Տրաստուզումաբ, վաճառքային անուն՝ Հերցեպտին, HER2 դրական քաղցկեղների թիրախային թերապիայի համար նախատեսված մոնոկլոնալ հակամարմին ։ Որպես մոնոթերապիա կամ զուգակցված այլ դեղորայքի հետ կիրառվում է  հիմնականում HER2 դրական կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման ժամանակ ։ Տրաստուզումաբը տրվում է կա՛մ ներերակային, կա՛մ ենթամաշկային ներարկման եղանակով ։
Հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից է ջերմության բարձրացումը, հազը, գլխացավը, անքնությունը և ցանավորումը ։ Այլ կողմնակի ազդեցություններից են սրտային անբավարարությունը, ալերգիկ ռեակցիաները և թոքերի ախտահարումը ։ Հղիության ժամանակ կիրառումը կարող է վնասել պտղին ։ Տրաստուզումաբը կապվում է HER2 ընկալիչներին և ընկճում է բջիջների կրկնապատկումը
Տրաստուզումաբը հաստատվել է ԱՄՆ-ում 1988թվականին ։ Այն ԱՀԿ-ի հիմնական՝ կյանքի համար ամենաանհրաժեշտ և անվտանգ դեղերի ցանկում է ։ 2014 թվականի դրությամբ աշխարհում տրաստրուզումաբի մեծածախ վաճառքի գինը կազմում էր 1800-1995 ԱՄՆ դոլար 440մգ-ի համար ։ Մեծ Բրիտանիայում 150մգ-ի գինը կազմում է 407Ֆունտ ստերլինգ ։ 2018թվականին ԱՄՆ-ում հայտնվել է դրա կենսահամարժեքը ։ Հայաստանում Հերցեպտինը սկզբում վաճառվում էր 680 հազար դրամ արժեքով, այժմ 440մգ-ն արժե շուրջ 400հազար դրամ ։
Բժշկական կիրառում
Տրաստուզումաբ պարունակող կոմբինացված թերապիաների (քիմիթերապիա, հորմոնային արգելակիչներ կամ լապատինիբ) արդյունավետությունը և անվտանգությունը ապացուցված է մետաստատիկ կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման համար։ Ընդհանուր ապրելիության (overall survival) և առանց հարաճում ապրելության(progression free survival) ցուցանիշները համապատասխանաբար 0,82 և 0,61 են ։ Շատ դժվար է ճշգրիտ տվյալներ տալ, քանի որ հետազոտությունների ընթացքում ստուգիչ խմբի ներկայացուցիչներին թույլ էր տրվում անցնել տրաստուզումաբով բուժման, եթե քաղցկեղը հարաճել էր, իսկ դա 5-ից երեք դեպքն էր ։ Այդ պատճառով տրաստուզումաբի արդյունավետությունը թերագնահատված է համարվում և գտնում են, որ այն ավելին է, քան երևում է հետազոտությունների արդյունքներում ։ Այս հետազոտություններում տրաստուզումաբը ավելացնում է այնպիսի խնդիրների զարգացման ռիսկը, ինչպիսիք են սրտային անբավարարությունը և ձախ փորոքի արտամղման ֆրակցիայի նվազման ։
Վաղ փուլի HER2-դրական կրծքագեղձի քաղցկեղի, տրաստուզումաբ պարունակող սխեմաները բարելավում են ընդհանուր ապրելիությունը(HR = 0.66) և առանց հիվանդություն ապրելիությունը disease-free survival (HR = 0.60)։ Բարձրացնում են սրտային անբավարարության (RR = 5.11) և ձախ փորոքի արտամղման ֆրակցիայի նվազման ռիսկը(RR = 1.83)։ Ավելի կարճ ժամանակահատված դիտարկող երկու այլ հետազոտություների արդյունքները գրեթե համանման էին, միայն կարդիոտոքսիկ ազդեցությունը ավելի քիչ էր նկարագրված ։
Հետազոտությունները փաստում են, որ մետաստատիկ հիվանդների մոտ ևս դրական արդյունքներ են նկարարգրվում տրաստուզումաբով բուժման ֆոնին՝ ընդհանուր ապրելիությունը 20,3-ից դարձել է 25,1 ամիս ։ Վաղ հայտնաբերված, ոչ տարածուն HER2 դրական կրծքագեղձի քաղցկեղի դեպքում այն նվազեցնում է հետվիրահատական ռեցիդիվի ռիսկը։ Ռեցիդիվի բացարձակ ռիսկը 3 տարվա ընթացքում նվազել է 9.5%-ով, իսկ մահվան ռիսկը՝ 3%-ով։ Այնումանեյնիվ, չպետք է անտեսել այն փաստը, որ կողմնակի ազդեցություններից սրտի ախտահարման ռիսկը բարձրանում է 2.1%-ով ։
Տրաստուզումաբի բացահայտումը Her2 դրական մետաստատիկ կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման մեջ խիստ կարևոր էր ։ Տրաստուզումաբի համակցումը քիմիաթերապիային ավելի մեծ ազդեցություն ունի և՛ ընդհանուր ապրելիության, և՛ բուժմանը պատասխանելու առումով, ի համեմատ տրաստուզումաբով մոնոթերապիային ։
Հերցեպտինով բուժման արդյունավետության գնահատման համար կարելի է նաև որոշել ուռուցքի erbB2 ստատուսը։ Հիվանդին այս դեղորայքով բուժում անցկացնում են այն դեպքում, եթե հայտնաբերվում է erbB2 օնկոգենի գերէքսպրեսիա և հիվանդը չունի արտահայատված սրտային խնդիրներ ։ Չնայած տրաստուզումաբը HER2 ընկալիչների նկատմամբ ունի բարձր աֆինիտետ և բարձր դեղաչափերի ընդունումը տեսականորեն հնարավոր է, HER2 դրական հիվանդների 70%-ի մոտ այն անարդյունավետ է։ Ռեցիստենտականությունը զարգանում է շատ արագ գրեթե բոլոր պացիենտների մոտ։ Մեխանիզմներից մեկը դա ձախողումն է p27 (Kip1) վար կարգավորման (downregulate) ։ Մեկ այլ մեխանիզմ է p27 տրանսլոկացիայի ընկճումը դեպի կորիզ, ինչի հետևանքով արգելակվում է cdk2-ի բջջի պրոլիֆերացումը խթանող ազդեցությունը ։
Բուժման տևողություն
Այժմ հետազոտություններ են արվում պարզելու համար, թե որն է տրաստուզումաբով հետվիրահատական բուժումը սկսելու ամենանպատակահարմար ժամկետը։ Համեմատելով հերցեպտինով բուժում ստացած և պլացեբո խմբի արդյունքները, խորհուրդ է տրվում 1 տարի անցկացնել ադյուվանտ(հետվիրհատական) բուժում տրաստուզումաբով ։ Քանի որ ավելի կարճաժամկետ հետազոտություններ չեն իրականացվել, հայտնի չէ թե ավելի կարճատև կուրսերը ինչպիսի ազդեցություն կունենան և արդյոք համարժեք կլինի մեկ տարվա բուժմանը։ Հաշվի առնելով նաև ֆինանսական կողմը, բուժման տևողության շուրջ բանավեճերը շարունակվում են։ Այդ պատճառով, օրինակ Նոր Զելանդիայում, որտեղ բժշկական ապահովագրությունը ֆինանսավորվում է հարկատուների կողմից, մինչև վերջերս ադյուվանտ տրաստուզումաբը ֆինանսավորում են միայն առանձին դեպքերում ։ Այժմ այդ մոտեցումը վերանայվել է, և բոլոր այն անձինք ովքեր համապատասխանում են չափորոշիչներին ստանում են ադյուվանտ մեկամյա բուժում հերցեպտինով ։
Կարդիոտոքսիկություն
Տրաստուզումաբի ամենալուրջ կողմնակի ազդեցություններից են սրտի վրա ազդեցությունը, որը հազվադեպ է հանդիպում ։ Դեպքերի 2-7%-ում տրաստուզումաբը ասոցացված է սրտային դիսֆունկցիայի հետ, այդ թվում կանգային սրտային անբավարարության։ Այդ պատճառով բուժման ամբողջ ընթացքում խորհուրդ է տրվում պարբերաբար իրականացնել էխոսրտագրություն։ Անգամ եթե դիտվում է արտամղման ֆրակցիայի նվազում, դա սովորաբար դարձելի է ։
Տրաստուզումբը ընկճում է neuregulin-1 (NRG-1) էքսպրեսիան, վերջինս անհրաժեշտ էր կարցիոմիոցիտների ակտիվացման և ստային ֆունկցիայի պահպանման համար։ NRG-1-ը ակտիվացնում է MAPK և PI3K/AKT ուղիները, ինչպես նաև  ֆոկալ ադհեզիվ կինազներին(FAK), որոնք բոլորը կարդիոմիոցիտների գործունեության համար խիստ անհրաժեշտ են, որն էլ պատճառն է տրաստուզումաբով հարուցված սրտային անբավարարության ։
Հիվանդների մոտ 10%-ի մոտ սրտային խնդիրների պատճառով զարգանում է դեղորայքային անտանելիություն, այդ պատճառով բժիշկը պետք է գնահատի ռիսկ/օգուտը հասկանալու համար, թե ինչքանով տվյալ հիվանդը կշահի ռեցիդիվի կանխարգելումից, եթե ունենա սրտային խնդիրներ։ Կարդիոմիոպաթիաների ռիսկն էլ ավելի է մեծանում, երբ տրաստուզումաբով բուժումը համակցում են անտրացիկլինային շարքի քիմաթերապևտիկ դեղորայքի հետ(որոնք իրենց հերթին կարդիոտոքսիկ են)։
Այն կանայք, որոնք չեն գտնվում դաշտանադադարի մեջ պետք է ստանան հակաբեղմնավորիչներ, և շարունակեն դրանց ընդունումը, տրաստուզումաբով բուժման և առնվազն վեց ամիս բուժումը դադարեցնելուց հետո։ Սա էմբրիոտոքսիկ ազդեցության կանխարգելման համար է ։
Ազդեցության մեխանիզմ
HER2 գենը (հայտնի նաև HER2/neu և ErbB2 գեն) կրծքագեղձի վաղ փուլի քաղցկեղի ժամանակ ամպլիֆիկացված է 20-30% դեպքերում ։ Տրաստուզումաբը մոնոոկլոնալ հակամարմին է, որի թիրախը HER2-ն է, այն նպաստում է HER2 վար կարգավորմանը և նրա նկատմամբ իմուն պատասխանի առաջացմանը։ Այն կարող է նաև վեր կարգավորել (upregulate) բջջային ցիկլի արգելակիչներին, ինչպիսիք են p21Waf1 և p27Kip1 ։ HER2 ուղին խթանում է բջջի աճը և բաժանումը, երբ այն ֆունկցիոնալ նորմալ է, իսկ նրա գերէքսպրեսիան նպաստում է բջիջներին անոմալ և չկարգավորված աճին։ Այս գենի ամպլիֆիկացիայի հետևանքով բջջիների չկարգավորված բաժանման խթանումը ընկած է ոչ միայն կրծքագեղձի, այլ նաև մի շարք այլ քաղցկեղների առաջացման հիմքում ։ EGF ուղու ընկալիչներն են՝ HER1 (EGFR), HER2, HER3 և HER4; այս ուղու ակտիվացման համար անհրաժեշտ է, որ լիգանդը ամրանա ընկալչին ։ Այս ուղին իր հերթին դրդում է MAP կինազային ուղու ակտիվացումը, որն էլ ակտիվացնում է NF-κB ուղուն ։ Քաղցկեղային բջիջներում HER2 սպիտակուցի էքսպրեսիան  100 անգամ գերազանցում է նորմալ բջիջներին (2 միլիոն ի համեմատ 20,000-ի մեկ բջջում) ։ Այս գենի գերէքսպրեսիան մշտական ակտիվ է պահում բջիջների բաժանումը խթանող ազդակային ուղին և հետևաբար ուռուցքի ձևավորման համար ստեղծվում է բարենպաստ միջավայր։ Բացի այս ամենից, HER2 գենի ակտիվացումը նաև արգելակում է իմուն անցակետերին(checkpoint), որն էլ ավելի նպաստավոր պայմաններ է ստեղծվում այլասերված բջիջների բազմացման համար։
HER ընկալիչները սպիտակուցային մոլեկուլներն են( EGFs), որոնք ներկառուցված լինելով բջիջների արտաքին թաղանթին, ազդակը փոխանցում են ներբջջային կառույցներին, այդպիսով դրդելով կամ արգելակելով որոշակի գեների ամպլիֆիկացիան։ HER (մարդու էպիդերմալ աճի գործոնի ընկալիչ) սպիտակուցը ամրանում է մարդու էպիդերմալ գործոնին, և ակտիվացնում բջիջների բաժանումը ։ Ազդակային գործոնները, որոնց կոչում են միտոգեններ (specifically EGF in this case) գալիս են դեպի բջջաթաղանթ ամրանալու համար HER2 ընկալչի արտաբջջային դոմենին։ Այս սպիտակուցային մոլեկուլները ապա միավորվում են(դիմերացվում), որն էլ ընկալչի ակտիվ վիճակն է։ HER2-ի արդեն ակտիվ ներբջջային դեմոնը ազդակ է ուղարկում տարբեր կենսաքմիական ուղիներին, դրդելով վերջիններիս ակտիվացումը։ Այս ուղիներից են PI3K/Akt և MAPK-ն։ Այս ուղիների ակտիվացումը խթանում է բջիջների բաժանումը և նոր անոթների ձևավորումը՝ ուռուցքի վասկուլարիզացիան/անոթավորումը ։
Բջիի նորմալ բաժանումը՝ միտոզը, ունի իր անցակետային արգելակիչները, որոնք կարգավորում են բջջի բաժանումը։ Այս ցիկլը վերահսկող սպիտկուցներից են ցիկլինները, ինչպես օրինակ՝ cdk2-ը։ HER2 գենի գերէքսպրեսիան արգելակում է այս անցակետերիի վերահսկիչներին հարուցելով վերջիներիս ֆոսֆորիլացում, որն էլ ուռուցքային բջիջների հնարավորություն է տալիս մտնելու բջջի բաժանման ցիկլ ։
Տրաստուզումաբը ամրանում է Her2/neu ընկալչի IV՝ արտաբջջային դոմենին ։ Ապացուցված է, որ այդ դոմենին ամրացող մոնոկլոնալ հակամարմնները փոխում են HER2/neu էքսպրեսող ուռուցքային բջիջների ֆենոտիպը ։ Տրաստուզումաբը արգելակում է բջիջներին բջջի բաժանման G1 փուլում, ինչի արդյունքում բաժանվող բջիջների քանակը զգաիորեն նվազում է։ Կա կարծիք, որ տրաստուզումաբը ոչ թե փոխում է HER2 էքսպրեսիան, այլ արգելակում է AKT ուղին ։ Բացի այդ, տրաստուզումաբը արգելակում է անգիոգենեզը և՛ հակաանգիոգեն գործոններին խթանելով, և՛ պրոանգիոգեն գործոններին արգելակելով։ Ենթադրվում է, որ բուժվող հիվանդների մոտ հնարավոր անկանոն բջիջների բազմացումը կարող է պայմանվորված լինել HER2/neu սպիտակուցի արտաբջջային դոմենի պրոտեոլիտիկ լուծմամբ։ Տրաստուզումաբը ակտիվացնում է ուռուցք սուպրեսոր p27 (kip1)-ին, հայնտի որպես CDKN1B ։
Տրաստուզումաբը նաև նվազեցնում է Her2/neu արտաբջջային դոմենի քայքայումը կրծքագեղքի քաղցկեղային բջիջներում ։
Հնարավոր են նաև այլ չբացահայտված մեխանիզմներ, որոնցով տրաստուզումաբը ընկճում է քաղցկեղային բջիջներին։
Բուժման արդյունավետության կանխատեսում
Տրաստուզումաբը ընկճում է HER2 ընկալիչների գերէքսպրեսիան, հետևաբար եթե ուռուցքային բջջում չկա այդ գենի գերէքսպրեսիա, ապա տրաստուզումաբով բուժումը կլինի անարդյունավետ(անգամ կարող է լինեն վնասակար)։ Մինչ բուժումը սկսելը բուժող բժիշկը պարտադիր պետք է ստուգի HER2 գենի էքսպրեսիայի աստիճանը։ Որպես կանոն կատարվում է իմունահիստոքիմիական հետազոտություն և in situ hybridisation (SISH/CISH/FISH): HER2 ամպլիֆիկացիան կարելի է նաև որոշել ֆոմալինով մշակված պարաֆինային բլոկի վիրտուալ կարիոտիպավորմամբ։ Վիրտւալ կարիոտիպավորման առավելությունն այն է, որ բացի HER2 ամպլիֆիկայից (բայց ոչ գերէքսպրեսիայից) կարող է բացահայտել գենոմում այդ գենի պատճեների քանակը։ Նկարարգրված են բազմաթիվ այլ ՊՇՌ-հիմնված մեթոդներ ։
ԱՄՆ-ի սննդի և դեղերի ադմինիստրացիայի կողմից հաստատված են HER2 ԻՀՔ որոշման 2 տարբերակներ՝ Dako HercepTest և Ventana Pathway ։ Սրանք, ստանդարտացված, կենսքիմիակական հետազոտման մեթոդներ են, որոնք որոշում են էքսպրեսիայի մակարդակները՝  0 (<20,000 ընկալիչ/բջիջ, առանց տեսնալի էքսպրեսիայի), 1+ (~100,000ընկալիչ/բջիջ, բջջաթաղանթի մասնակի ներկում, բջիջների < 10%-ում դիտվում է HER-2 գերէքսպրեսիա), 2+ (~500,000 ընկալիչ/բջիջ, թույլից մինչև միջին ներկում ամբողջական բջջաթաղանթի, բջիջների > 10% -ում գերէքսպրեսված է HER-2), և 3+ (~2,000,000 բջիջ/ընկալիչ, արտահայտված ներկում ամբողջական բջջաթանթի, բջիջների > 10%-ում նկատվում է HER-2 գերէքսպրեսիա)։
Fluorescent in situ hybridization (FISH)-ը համարվում է ոսկե ստանդարտ, այն պացիենտներին, որոնք պետք է ստանան տրաստուզումաբով թերապիա, սակայն բավական թանկարժեք է և կարիք ունի լրացուցիչ տեխնիկաական միջոցների։ CISH և FISH մեթոդների արդյունքների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ արդյունավետությունը վերջիններիս կիրառման խիստ բարձր է։ 2011թ․-ից Ռոշի կողմից առաջարկվել է Ventana Medical Systems-ի կողմից մշակվել է NFORM HER2 Dual ISH DNA Probe cocktail-ը ։
Բուժման վերջնական մոտեցման ընտրության համար այժմ խորհուրդ է տրվում իրականացնել կոմբինացված՝ ԻՀՔ և FISH հետազոտություններ, որտեղ ըստ ԻՀՔ-ի 0 և 1+ համարվում նեն բացասական (չի կատարվում տրաստուզումաբով բուժում), 3+ դրական (ցուցված է տրաստուզումաբով թերապիա), և 2+ (համարժեք արդյունք)։
Կայունություն
Հերցեպտինով կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման ամենախնդրահարույց պահերից մեկը հեցեպտինի նկատմամաբ կայունությունն է։ Վերջին տասնամյակում բազմաթիվ հետազոտություններ են կատարվել պարզելու համար Հերցեպտինի նկատմամբ կայունության զարգացման մեխանիզմները, երբ այն կիրառվում է որպես մոնոթերապիա, կամ այլ դեղորայքի հետ զուգակցված։ Այս ամբողջ տեղեկատվությունը հավաքագրվել և ստեղծվել է HerceptinR տվյալների պահեստ ։ Այս պահեստում կարելի է գտնել, թե որ դեղորայքը ինչպիսի զգայունություն է ունեցել կամ երբ է զարգացել ռեզիստենտականությունը։ Այս տեղեկատվության հավաքագրումը խիստ կարևոր քայլ էր, որը կօգնի հետագայում բացահայտել հերցեպտինվով բուժման հնարավոր ռեզիստենտականության զարգացման ռիսկը կանխորոշող բիոմարկերներ։
Պատմություն
Դեղորայքը հայտնաբերվել է Հարավային Սան Ֆրանցիսկոյում՝ Genentech-ում Աքսել ՈՒլրիխի և Մայքլ Շեփարդի կողմից ։ Ավելի վաղ Ռոբերտ Վեյնբերգի լաբորատորիայում հայտնաբերվեկ էր Her2/neu -ն, իսկ Մարկ Գրինի լաբորատորիայում՝ այդ օնկոգենի ընկալչի նկատմամբ մոնոկլոնալ հակամարմինները , որն իր նշանակությունն ունեցավ թիրախային թերապիայի՝ տրաստուզումաբի հայտնաբերման գործընթացում։ Տրաստուզումաբի արտադրմանը մասնակցել է նաև Դենիս Սլեյմոնը։ 2008թ․-ին այդ պատմության մասին պատմող գրքի հիման վրա նկարահանվել և հեռարձակվել է հեռուստասերիլ՝  Living Proof ։ Genentech-ը ստեղծել է տրաստուզումաբը UCLA-ի հետ համատեղ, առաջին անգամ փորձարկելով 1992թ․-ին 15 կանանց շրջանում ։ 1996թ․-ին կլինիկական հետազոտությունը ընդլայնել էր իր սահմանները, ներգրավելով ավելի քան 900 կանանց։ Գրանցելով հաջողություններ փորձարկման դեռևս վաղ փուլերում փաստաբանների շնորհիվ Genentech-ը FDA-ի հետ համատեղ մշակեց մի ծրագիր ըստ որի ամեն 4 ամիսը մեկ 100 կին վիճակահանության սկզբունքով հնարավորություն էր ստանում ստանալ այս դեղորայքից, կլինիկական հետազոտության շրջանակներից դուրս ։Հերցեպտինը FDA-ի կողմից հաստատվել է 1998թ․-ի Սեպտեմբերին։
2014 թվականին Biocon Ltd-ն և նրա գործընկեր Mylan-ը ստացել են թույլատվություն՝ տրաստուզումաբի կենսահամարժեքի արտադրման, բայց Roche-ն այդ թույլատվության օրինականությունը բողոքարկեց և վերջնական հաստատումը եղավ միայն 2016 թվականին ։
Արժեք
ԱՄՆ-ում Տրաստուզումաբի արժեքը մեկ կուրսի համար ~70000 ԱՄՆ դոլար է մեկ ամբողջական կուրսի համար, 2007թվականի դրությամբ արտադրող ընկերությունը ավելի քան $327 միլիոն դոլարի շահույթ էր ստացել արդեն։ Ավստրալիայում բուժման մեկ կուրսի համար արժեքը 50 հազար ԱՄՆ դոլարի չափով է ։
2006 թվականից Ավստրալիայում գործում է վաղ փուլի կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման համար դեղորայքի փոխհատուցման ծրագիր, որը կառավարության համար տարեկան շուրջ 470միլիոն դոլարի ծախս է, 4-5արվա կտրվածքով ։
Roche-ը համաձայնել է Հնդկաստանում արտադրել նույն դեղորայքի ավելի մատչելի տարբերակ ։ Նոր դեղորայքը նախատեսված էր Հնդկաստանի շուկայի համար և վաճառվում էր Հերկլոն վաճառքային անվամն և արժեր մոտավորապես RS75,000 INR (1,200ԱՄՆ դոլար)։
Հայաստանում հասանելիություն
Հայաստանում Հերցեպտինը գրանցված դեղորայք է, որը լինելով թիրախային թերապևտիկ թանկարժեք դեղորայք դեռ երկու տարի առաջ կարելի էր ձեռք բերել մոտ 680 հազար դրամով, պետական ծրագրերի շնորհիվ հաջողվել է արժեքը նվազեցնել և այժմ մեկ ամպուլան արժե շուրջ 400հազար դրամ ։ ՀՀ կառավարության 2019 թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ Ռոշ ֆիրմայի Հերցեպտին դեղորայքը 2020թվականից սկսած ոչ մետաստատիկ կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդներին տրամադրվելու է անվճար ։
Կենսահամարժեքներ
2014 թվականի դրությամբ ավելի քան 20 ընկերություններ արդեն արտադրում էին կենսահամարժեքները, անմիջապես Ռոշի պատենտի ժամկետի սպառվելուց հետո, իսկ ԱՄՆ-ում արտադրությունը սկսվել է 2019թվականին ։ Հնդկաստանում Ռոշը արտոնությունը շուտ ավելի հանձնեց, հաշվի առնելով երկրի ծանր ֆինանսատնտեսական վիճակը։
2015 թվականի հունվարին BIOCAD-ը հայտարարեց տրաստուզումի առաջին կենսահամարժեքի մասին, որը հաստատվել է ՌԴ Առողջապահության նախարարության կողմից։ 2016թվականին Իրանը ևս հայտատերեց տեղական արտադրության մոնոկլոնալ հակամարմինների արտադրության մասին, AryoTrust վաճառքային անվամբ, որը նա արտահանում էր Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի երկրներ ։
2016 թվականին կատարված հետազոտության տվյալներով, փորձարարական կենսահամարժեք մոլեկուլ MYL-1401O, ունեցել է նույն արդյունավետությունը ինչ բրենդային Հերցեպտինը ։
Trastuzumab-dkst (Ogivri, Mylan GmbH) հաստատվել է ԱՄՆ-ում 2017թվականի դեկտեմբերին, որպես դեղորայք օգտագործվող կրծքագեղձի, ստամոքսի, ստամոքսկերակրափողային անցման Her2 դրական ադենոկարցինոմաների բուժման համար ։
2017 թվականի նոյեմբերին Եվրոպական կոմիսիան հաստատել է Ontruzant-ը՝ Samsung Bioepis Co., Ltd-ի արտադրած կենսահամարժեք-տրաստուզումաբը՝ որպես վաղ ստադիայի կամ մետաստատիկ կրծքագեղձի քաղցկեղի, մետաստատիկ ստամոքսի քաղցկեղի բուժման դեղամիջոց։  Ontruzant-ը տրաստուզումաբի առաջին կենսահամարժեքն է, որը հաստատում է ստացել Եվրոպայում ։
2018 թվականին ԱՄՆ-ում ընդունվել է մեկ այլ կենսահամարժեք դեղորայքը՝ Herzuma վաճառքային անվամբ ։ Հաստատումը եղել է այն բանից հետո, երբ ուսումնասիրվել են փորձարարական կենդանիների վրա հետազոտությունները, մարդու օրգանիզմում ֆարմակոկինետիկ առանձնահատկությունները, կլինիկակական իմունոգենությունը և այլ տվյալներ, ըստ որի Herzuma-ն համարժեք է եղել Հերցեպտինին ։  Herzuma-ն հաստատվում է, որպես կենսահամարժեք, բայց ոչ Հերցեպտինի փոխարինիչ ։
Կոմբինացված դեղորայք
Կենսահամարժեքներից բացի, տրաստուզումաբը մի շարք հակամարմին-դեղորայք կոնյուգանտների կազմում է, ինչիպիք են emtansine, trastuzumab deruxtecan, որոնք հաստատվել են ԱՄՆ-ում 2019 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի Կատեգորիա:Թիրախային թերապևտիկ դեղեր
Խրեդինո
Խրեդինո (Хредино), գյուղ Ռուսաստանում։ Գտնվում է Պսկովի մարզի Ստրուգոկրասնենսկի շրջանի հարավ-արևելքում։ Գյուղը գտնվում է Պսկով քաղաքից 88 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2000 թվականին գրանցված տվյալների կազմում էր 269 մարդ, իսկ 2010 թվականին՝ 246 բնակիչ։
Pictured Within
Pictured Within (ռուս.` Запечатлённые внутри), Ջոն Լորդի ստուդիական ալբոմը։ Ալբոմի ձայնագրմանը մասնակցել են` Սեմ Բրաունը, Միլեր Անդերսոնը, Տեյս վան Լիրը և այլք։ Ալբոմը ձայնագրվել է 1997 թվականին։ Ալբոմը դասական ժանրի է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ալբոմներ
Յուրի Սպիրին
Յուրի Սպիրին (Ю́рий Алексе́евич Спи́рин, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1964 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին և անգլերենին։
1964 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Արտ Շպիգելման
Արտ Շպիգելման (Art Spiegelman, ), ամերիկացի նկարիչ և գրող, կոմիքս-վեպերի հեղինակ և ստեղծող։ Առավել հայտնի է «Մաուս» կոմիքսով, որը ստացել է Պուլիցերյան մրցանակ։
Կենսագրություն և գործունեություն
Ծնողները եղել են լեհ հրեաներ, նացիստական համակենտրոնացման ճամբարների բանտարկյալներ (Օսվենցիմ և Օսվենցիմ-2 Բիրկենաու), ազատ են արձակվել 1944 թվականին, որից հետո տեղափոխվել են Շվեդիա, այնուհետև՝ ԱՄՆ։ Արտի շատ հարազատներ նույնպես ցեղասպանության զոհեր են դարձել՝ նրա հորաքույրը, երեխաները և Արտի ավագ եղբայրը, որը ապրում էր հորաքրոջ մոտ։ Արտը մեծացել է Քվինսում (Նյու-Յորք), ավարտել է Մանհեթենի Մշակույթի և դիզայնի բարձրագույն դպրոցը։ 1968 թվականին ունեցել է ծանր նյարդային անբավարարություն, ընկել է հոգեբանական կլինիկա, հենց այդ տարի ինքնասպան է եղել իր մայրը։ 1960-1970 թվականներին դարձել է «ընդհատակյա կոմիքսի» վարպետներից մեկը, որը այս դարաշրջանում լայն տարածում է գտել Սան-Ֆրանցիսկոյում, Նյու-Յորքում, Չիկագոյում և մոտ է երիտասարդական մշակույթին։ 1986 թվականին հրատարակել է Հոլոքոստի և նացիստական ​​համակենտրոնացման ճամբարների մասին «Մաուս․ Երկնային պատմվածք» կոմիքսի առաջին հատորը։ Հրեաները, նկարիչի հայրը ներառյալ,այնտեղ ներկայացված են եղել որպես մկներ, գերմանացիները՝ կատուների տեսքով, լեհերը՝ խոզերի տեսքով, ամերիկացիները՝ շների տեսքով։ Աշխարհում առաջին անգամ կոմիքսը վաստակեց այդպիսի խլացուցիչ հաջողություն, գիրքը թարգմանվեց բազմաթիվ լեզուներով։ 1991 թվականին թողարկվեց «Մաուսի» երկրորդ հատորը։ Կոմիքսը ստացավ Պուլիցերյան մրցանակ (1992), Նյու-Յորքի ժամանակակից մշակոիյթի ցուցահանդեսը նվիրված էր նրան (MOMA) ։ Շպիգելմանը համագործակցել է «Նյու-Յորքեր» ամսագրի հետ։ 2004 թվականին նա թողարկեց «Ոչնչացված աշտարակների ստվերում» կոմիքսը, որը սեպտեմբերի 11-ի իրադարձությունների հիման վրա է։ 2006 թվականին նա ներքաշվեց մի սկանդալի մեջ, որը ծագել էր Մուհամմադ մարգարեի ծաղրանկարի շուրջ, տալով «Հարպերս» ամսագրում նկարիչներ Օնորե Դոմիեից մինչև Ջորջ Գրոսի դրամատիկ ճակատագրի տեսք, ովքեր զբաղվում են քաղաքական կատագերգությամբ։ Կնոջ, ֆրանսիացի նկարչուհու և գրող Ֆրանսուազ Մուլիի հետ կազմել է կոմիքսների մի քանի անթոլոգիա, կարդացել է հանրային դասախոսություններ արվեստի այս ձևի վերաբերյալ։ Կտրուկ քննադատել է Ջորջ Բուշի քաղաքականությունը, Իրաքի պատերազմը։
Ճանաչում
Լուկկում կայացած փառատոնի ժամանակ պարգևատրվել է որպես լավագույն արտասահմանյան հեղինակ (1982), Անգուլեմայում տեղի ունեցած կոմիքսների փառատոնում՝ լավագույն գիրք մրցանակ (1988), ինչպես նաև 1993 թվականին «Մաուսի» երկրորդ հատորի համար, բազմաթիվ այլ մրցանակներ ԱՄՆ-ում, Շվեցիայում, ԳՖՀ-ում։ 2005 թվականին «Թայմ» ամսագիրը Արտ Շպիգելմանին ընդգրկեց աշխարհի հարյուր ազդեցիկ մարդկանց ցուցակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծաղրանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրաֆիկներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կիվիտամի
Կիվիտամի (Kivitammi), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 59 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(5638) Դեյկուն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,263885 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,7103 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,8175 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4411,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,08161 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,9° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուջին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
ՄԱԿ-ի արվեստի հավաքածու
ՄԱԿ-ի արվեստի հավաքածու, արվեստի գործերի ու պատմական իրերի հավաքական խումբ, որոնք նվիրաբերվել են Միավորված ազգերի կազմակերպությանը անդամ պետությունների, միավորումների կամ անհատների կողմից։ Քանդակների, գեղանկարների, գոբելենների ու խճանկարների տեսքով արվեստի այս գանձերը ներկայացնում են ազգային մշակույթները և ցուցադրված են Նյու Յորքի ՄԱԿ-ի գլխավոր գրասենյակի տարածքում և ենթակա այլ հանգրվաններում՝ ՄԱԿ-ն ու իր միջազգային տարածքները դարձնելով «մի սքանչելի փոքրիկ թանգարան» ։
ՄԱԿ-ին պաշտոնական նվերներ մատուցելիս անդամ պետությունները հետևում են արարողակարգի։ Արարողակարգի ու կապի ծառայության կողմից իրականացվում և համակարգվում են ընթացակարգեր, ելույթներ և արարողություններ, ինչպիսին է այդ նվերների հանդիսավոր բացումը։ Յուրաքանչյուր անդամ պետություն կարող է մատուցել միայն մեկ նվեր, իսկ մյուս անդամ պետությունները պատասխանատու են առաջարկված արտեֆակտների տեղադրման համար ։
Անդամ պետությունների կողմից ՄԱԿ-ին մատուցված նվերներն ընդհանրացնում են ՄԱԿ-ի՝ որպես միջազգային կազմակերպության գաղափարները, նշանակությունն ու արժեքները ։
Պահպանում և սպասարկում
Միակ մարմինը, որը պատասխանատու է հավաքածուի պահպանման համար, ՄԱԿ-ի արվեստի կոմիտեն է ։ Տարբեր մանդատներով ու կարգավորումներով ՄԱԿ-ին աջակցում են դրամահավաք խմբեր, ինչպիսին է Maecenas World Patrimony Foundation-ը, որը փորձում է պահպանել այս գեղարվեստական և միջազգային ժառանգությունը ։ Այսուհանդերձ, վերականգնման ենթակա մոտավորապես 50 նվերներ հավաքված են ներքնահարկում և այնտեղ են արդեն մի քանի տասնամյակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ Կատեգորիա:Նյու Յորք
Պետրոկորբովկա
Պետրոկորբովկա (Петрокорбівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովգորոդկովսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովգորոդկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Խրենովայա (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրանադա
Գրանադա (Granada), քաղաք Հարավային Իսպանիայում, Սիերա-Նևադայի հյուսիսարևմտյան լանջին, Խենիլ և Գառո գետերի միախառնման տեղում։ Այն ընկած է միջին բարձրության վրա` ծովի մակարդակից 738 մ (2.421 ոտնաչափ) բարձր, ընդամենը մեկ ժամ հեռավորության վրա է Միջերկրական ծովի ափից։ Կողքին գտնվում է լեռնասառցային կայանը` Սիերա Նևադա, որտեղ 1996 թվականի ընթացքում իրականացվել է աշխարհի լեռնադահուկային սպորտի առաջնությունը։ Քաղաքի բնակչությունը 234.325 մարդ է (2009), իսկ մերձակայքով` 472.638, որի շնորհիվ Իսպանիայի ամենախոշոր բնակավայրերի ցանկում զբաղեցնում է 13-րդ տեղը։ Բնակիչների մոտ 3.3 տոկոսը չունի իսպանական քաղաքացիություն, ամենամեծ թվով մարդիկ (31%, կամ 1% -ը ընդհանուր բնակչության) գալիս են Հարավային Ամերիկայից։ Նրա մոտակա օդանավակայանը Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի անվան օդանավակայանն է։
Ալ-Համբրան, որը մուրիշների միջնաբերդն է և պալատը, գտնվում է Գրանադայում։ Այն իսլամական պատմական ժառանգության առավել հայտնի կառույցներից է` իր մշակութային և տեսարժան բազմաթիվ վայրերով։ Իսպանիայում Գրանադան հայտնի է որպես զբոսաշրջային քաղաք։ Ալ-Մոհադների պետության ճարտարապետությունն իր ազդեցությունն է թողել նաև Գրանադայի Ալբայսին թաղամասի վրա, մուրիշների և մորիսկների շինությունների վրա։ Գրանադան հայտնի է նաև իր համալսարանով։ Այն ունի մոտ 80.000 ուսանողներ, ովքեր ուսանում են հինգ տարբեր մասնաճյուղերում։
Գրանադան նահանգի վարչական կենտրոնն է, տրանսպորտային կարևոր հանգույց։ Ունի գյուղատնտեսական մթերքների վերամշակման արդյունաբերություն, լիկյորի, վուշի, բրդյա գործվածքեղենի, գորգերի արտադրություն, ցեմենտի և քիմիական ձեռնարկություններ։ Երկրի զբոսաշրջային հիմնական կենտրոններից է։
Նուռը հանդիսանում է Գրանադայի զինանշանագրության խորհրդանիշը։
Վաղ պատմություն
Ներկայիս Գրանադայի տարածքը բնակեցվել մ.թ.ա. 5500 թվականին, կրել է իր վրա հռոմեական և վեստգոթական ազդեցություն։ Հնագույն ավերակները վերաբերում են իբերական օպիդիումներին (կելտական քաղաք-ամրոց)։ Այս օպիդիումն ի վերջո փոխել է իր անունը Լիբերարի (Iliberri), որը հետո նվաճվել է Հռոմի կողմից։
Հիմնադրումը
Կորդովայի խալիֆայության անկումից հետո 1012 թվականին քաղաքի նկատմամբ իշխանություն են հաստատել բերբերները` Զավի իբն Զիրիի գլխավորությամբ, ով Գրանադան դարձրել է Զիրիդների դինաստիայի նստավայր։ Վերջիններս Գրանադան կառավարել են մոտ 80 տարի` այն դարձնելով հարավային Անդալուզիայի առավել ծաղկուն բնակավայրերից մեկը։ Այնուհետև Գրանադայում իշխել են Ալ Մորավիները, ապա` Նասրիների արքայատոհմը (1238-1492)։
Ռեկոնկիստայի ավարտ
1492 թվականի հունվարի 2-ին նասրիների ղեկավար Մոհամեդ XII-ը կապիտուլյացիայի է ենթարկվել իսպանացիների կողմից պաշարված Գրանադայում. քաղաքը դարձել էր Պիրենեյան թերակղզում իսլամական վերջին հենարանը։ Այս իրադարձությունը նշանավորում էր թերակղզում Ռեկոնկիստայի երկար գործընթացի ավարտը։ Կնքված պայմանագրի համաձայն` կաթոլիկ զորքերը մավրերին առաջնորդելու էին մինչև ափամերձ հատված, որտեղից նրանք ուղևորվելու էին Հյուսիսային Աֆրիկա` ներկայիս Մարոկկոյի տարածք։ Չնայած համաձայնագիրը երաշխավորում էր պարտվածների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը, սակայն իսպանացիները շուտով սկսում են ճնշել նրանց` մեծացնելով հարկերը և բռնի կերպով պարտադրելով քրիստոնեություն ընդունել ։
1492 թվականի մարտի 31-ին Գրանադայի Ալ-Համբրա պալատում կաթոլիկ արքաներ Ֆերդինանդն ու Իզաբելլան համաձայնագիր են ստորագրել հրեաներին թագավորության տարածքից արտաքսելու մասին, որը կոչվել է պայմանագրի կնքման վայրի անունով` Ալհամբրայի պայմանագիր ։
1499 թվականին Գրանադայի կենտրոնական հրապարակում` Բիբարամբլայում, Տոլեդոյի արքեպիսկոպոս Խիմենես դե Սիսներոսի հրամանով այրվել են իսպանական դավանաբանության մոտ 10.000 տրակտատներ, Ղուրանի օրինակներ։ Արքեպիսկոպոսը պահպանել է միայն 300 ձեռագիր, որոնք վերաբերել են փիլիսոփայությանը, պատմությանը, բժշկությանը և բնական գիտություններին։ Այրվել են հոյակապ ձեռագրեր, մատենագրության գլուխգործոցներ ։ Սրան զուգընթաց տուժել է և քրիստոնյա բնակչությունը. քաղաքում մի քանի դար գոյություն ունեցող հրեական թաղամասի մեծ մասը ոչնչացվել է։
Գրանադայում արհեստների անկման վրա իր ազդեցությունն է թողել նաև մուսուլմանական բնակչության արտաքսումը։ Այսպես` 1568 թվականին մորիսկների մեծ մասը ոչնչացվել կամ տեղահանվել է։ Հետագա դարերում Գրանադայի նշանակությունը` որպես առևտրական ու մշակութային կենտրոնի, զգալիորեն նվազել է` հատկապես պայմանավորված այն հանգամանքով, որ այն կորցրել է մայրաքաղաքի կարգավիճակը։
Տեսարժան վայրեր
Գրանադան հայտնի է պատմական շատ հուշարձաններով, որոնք ժառանգություն են մնացել ինչպես մավրերի տիրապետության շրջանից, այնպես էլ գոթական ու վերածննդի ժամանակաշրջանից։ Քաղաքը հայտնի է նաև իր արհեստանոցներով, կիթառ պատրաստելու վարպետանոցներով։
Մավրերի ժամանակաշրջանի առավել տպավորիչ հուշարձաններից մեկը ոչ միայն Գրանադայում, այլև ողջ Իսպանիայում, Ալ-Համբրան է։ Այն կառուցվել է 14-րդ դարում որպես Նասրիդների արքայատոհմի նստավայր։ 16-րդ դարում արքա Կառլոս V կայսեր պահանջով Ալ-Համբրայի տարածքում կառուցվել է պալատ, որի համար քանդվել է նախնական շինության մի հատվածը։ Կառլոս V-ի նկատմամբ ունեցած հարգանքի պատճառով իսպանացիները մինչ օրս էլ հրաժարվում են տարածքում պեղումներ անելու գաղափարից։
Գրանադայի տեսարժան վայրերից է Խեներալիֆեն, որը եղել է էմիրների ամառային նստավայրը։
Ալ-Համբրան և Ալբայսինը` մավրերի բնակելի հնագույն թաղամասը, համարվում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակույթի ժառանգություն։ Հարևան Սակրոմոնտեում կարելի է այցելելայսպես կոչված կուեվասները (քարանձավ), որոնցում ապրել են գնչուները։ Մինչ օրս այնտեղ երբեմն բնակվում են մարդիկ. որոշ մարդիկ անգամ ստեղծել են ժամանակակից հարմարություններ։ Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է Վերածննդի շրջանի տաճարը, որի հարևանությամբ գտնվում է 1521 թվականին կառուցված թագավորական կապելլան։ Այնտեղ են թաղված Իզաբելլա Կաստիլացին ու Ֆերդինանդ Արագոնցին։
Բացի այդ, Գրանադայում գործում են հնագիտական թանգարան (Museo Arqueológico y Etnológico de Granada), աստղադիտարան ու գիտական այգի (Parque de las Ciencias):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի համալսարանական քաղաքներ
Ալիքուլիքենդ Առաջին
Ալիքուլիքենդ Առաջին, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մեծ և բարի հսկան (ֆիլմ)
«Մեծ և բարի հսկան» (The BFG), ռեժիսոր Սթիվեն Սփիլբերգի ընտանեկան արկածային ֆիլմը` ֆենտեզի ժանրում` հիմնված Ռոնալդ Դալյի համանուն վեպի վրա։ Ֆիլմի նկարահանման աշխատանքները սկսվել են 2015 թվականի մարտի 23-ին։ Ֆիլմի արտադրությամբ  զբաղվել են Walt Disney Pictures, DreamWorks Pictures (տիտրերում նշված չէ), Amblin Entertainment և Walden Media ընկերությունները։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 14-ին Կաննի կինոփառատոնում։ Ֆիլմը վարձույթ է դուրս եկել Disney Digital 3D և RealD 3D  ձևաչափերով, 2016 թվականի հունիսի 30-ին։
Սյուժե
Սոֆին (Ռուբի Բարնհիլ) դառնում է ՄԲՀ անունով հսկայի (Մարկ Ռայլենս) ընկերը, և նրանք միասին ուղևորվում են արկածների մեջ, չար մարդակեր-հսկաներին պատժելու նպատակով, որոնք հարձակվում էին մարդկանց աշխարհի վրա։
Արտադրություն
Պրոդյուսերներ Ֆրենկ Մարշալը եւ Քեթլին Քենեդին 1991 թվականին սկսեցին «Մեծ և բարի հսկան» վեպի մեծաբյուջե էկրանավորման արտադրությունը` Paramount Pictures-ի հետ միասին ։ Ռոբին Սվայկորդ և Նիկոլաս Կազան սցենարիստների ընտանեկան զույգը 1998 թվականին մշակեց ադապտացիայի սցենարը,  գլխավոր դերի թեկնածուն Ռոբին Ուիլյամսն էր ։ 2001 թվականին այդ սցենարը արտագրվեց Գվեն Լուրիի կողմից, որը հանդիպեց Դալյի դրական գնահատականին ։
Քասթինգ
2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ֆիլմի գլխավոր հերոսի կերպարի համար ընտրվեց  Մարկ Ռայլենսը։ Սփիլբերգը մեկնաբանել է այս ընտրությունը. «Մարկ Ռայլենսը տրանսֆորմացիոն դերասան է։ Ես շատ ուրախ եմ և հուզված, որ Մարկը մեզ հետ կմեկնի Հսկաների աշխարհ։ Մինչ օրս ամեն ինչ իր կարիերայի մեջ հանդիսանում է տղամարդկային ընտրություն, ես զգացված եմ, որ նա ընտրեց "Մեծ և բարի հսկան" որպես իր հաջորդ դեր»  ։
2014 թվականի նոյեմբերի կեսերին տեղեկացվեց, որ Lower Peover դպրոցի տասնամյա աշակերտուհի Ռուբի Բարնհիլը մասնակցել է դերի լսումներին և ստիպված է եղել սովորել վեց էջ որբացած Սոֆիի երկխոսություններից։ Երկար փնտրտուքներից հետո, դեկտեմբերի 16-ին ռեժիսորը տասնամյա Բարնհիլին վերցրեց Սոֆիի դերի համար, որի առիթով նա ասել է. «Իմ բախտն աննկարագրելիորեն բերել է և ես շատ ուրախ եմ»։ Սփիլբերգը հայտարարել է, որ նրանք հայտնաբերել են հրաշալի Սոֆիի՝ ի դեմս Ռուբի Բարնհիլի։
Նկարահանումներ
Նկարահանումները սկսվել են 2015 թվականի մարտի 23-ին Վանկուվերում և ավարտվել 2015 թվականի հունիսի 12-ին ։ Ֆիլմի վիզուալ էֆեկտներով զբաղվել է Weta Digital-ը ։
Երաժշտություն
Ֆիլմի երաժշտությունը գրել է Ջոն Ուիլյամսը.
Այգուա
Այգուա (Aiguá), բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Մալդոնադո դեպարտամենտում։
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 2645 մարդ.
Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay ։
Վալմերսոն
Վալմերսոն Գարսիա Պրայա, հայտնի է նաև որպես Վալ, բրազիլացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, որը որպես հարձակվող խաղում է «Դհոֆար» ակումբում։
Ակումբ
2019 թվականի հունվարի 25-ին « Բանանց ՖԱ »-ն հայտարարել է, որ Վալմերսոնը տեղափոխվել է «Տոկիո Վերդի» ։
2020 թվականի հունվարի 17-ին Ֆլորիանան հայտարարել է Ուոլմերսոնի հետ պայմանագիր կնքելու մասին ։
2019 թվականի հունիսի 30-ին կայացած խաղի դրությամբ ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Թշնամու թիկունքում 2: Գրոհող ջոկատ
Թշնամու թիկունքում 2։ Գրոհող ջոկատ (Men of War: Assault Squad), RTS ժանրի համակարգչային խաղ, մշակվել է Digitalmindsoft ընկերության կողմից և 2011 թվականի փետրվարի 25-ին ներկայացրել է 1С ընկերությունը։ Հանդիսանում է «Թշնամու թիկունքում 2» խաղի ինքնուրույն լրացումը։
Խաղային պրոցես
Խաղը ունի հինգ փուլ՝ Սովետական միության փուլ, Գերմանական փուլ, Ամերիկյան փուլ, Բրիտանական փուլ և Ճապոնական փուլ։ Խաղը խաղացողին հնարավորություն է տալիս միայն ծանոթանալ խաղային պրոցեսի հետ և չունի սյուժե։ Ամեն փուլ ունի 5 առաջադրանք դրանցից երեքառաջադրանքում խաղացողը գրոհում է թշնամական դիրքերը, մեկ առաջադրանք իր մեջ պարունակում է քո դիրքերի պաշտպանություն, ապա հակահարված և ևս մեկ առաջադրանքում խաղացողը պետք է թչ մեծ ջոկատով կատարի թիկունքային մարտական գործողույթուններ։ Ամերիկյան փուլը ունի ավելացված հանձնարարությունը, որը խաղային վարժանք է և ծանոթացնում է խաղացողին խաղային պրոցեսի յուրահատկություններին։ Բացի դրանից ավելի ուշ խաղում ավելացել է ևս երկու լրացուցիչ առաջարդանք «Սուրբ ծնունդ» և «Բարբիքյու»առաջադրանքները։ Բոլոր ազգերն էլ ունեն իրենց եզակի մարտական միավորը (հետևակը, զրահատեխնիկան), նաև հատուկ կարողություններ ավիահարված, հրետանային հարված և այլն։
Խաղը մնացած այս ժանրի խաղերից տարբերվում է պաշտպանական սիստեմով, ամեն մարտական միավորի մոտ եղած գույքով, ձեռքի ուղիղ կառավարման հնարավորությամբ, համակարգի մոդուլային վնասով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Սամարո-Իվանովկա
Սամարո-Իվանովկա (Самаро-Ивановка, Һамар-Ивановка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 372 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կիվի-Վիգալա
Կիվի-Վիգալա (Kivi-Vigala), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Վիգալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 218 մարդ։
Ասպշատ
Ասպշատ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճակի գավառակում ։
Բնակչություն
XIX դարի կեսերին ուներ 49 հայ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Ասպշատն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խրենովո (գյուղ, Ոիչուգսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1627 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իվանովոյի մարզի Ոիչուգսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայաստան համահայկական հիմնադրամի Արգենտինայի մասնաճյուղ
«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Արգենտինայի մասնաճյուղ, հիմնվել է 1992 թվականին, Բուենոս Այրեսում։ Օժանդակել է հիմնադրամի տարբեր ծրագրերի՝ այդ թվում՝ «Ձմեռ», Երևան, Մեղրի և Գորիս, Ստեփանակերտ ավտոճանապարհների շինարարության, Ստեփանակերտի ֆիզիկամաթեմատիկական թեքումով դպրոցի կառուցման, ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Վաղահաս գյուղի վերականգնման իրականացմանը և այլն։ 1996 թվականից ունի ենթահանձնախումբ Կորդովայում։ Մասնաճյուղի նախագահն է էդուարդո Քարամյանը։
Մոնտրյոյի կոնվենցիան նեղուցների կարգավիճակի մասին
Մոնտրյոյի 1936 թվականի կոնվենցիա, կոնվենցիա, որը վերականգնում էր Թուրքիայի ինքնիշխանությունը Սև ծովից դեպի Միջերկրական ծով տանող Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցների նկատմամբ։ Կոնվենցիան ընդունվել է Սևծովյան նեղուցների ռեժիմի վերաբերյալ Կոնֆերանսում, որը տեղի է ունեցել 1936 թվականի հունիսի 22-ից մինչև հուլիսի 21-ը, Մոնտրյո քաղաքում (Շվեյցարիա)։ Ընդ որում, Թուրքիան պարտավորվում էր պահպանել միջազգային ծովային իրավունքի սկզբունքները ։
Պատմություն
Սևծովյան նեղուցների ռեժիմի վերաբերյալ Կոնֆերանսը տեղի է ունեցել 1936 թվականի հունիսի 22-ից մինչև հուլիսի 21-ը, Մոնտրյո քաղաքում (Շվեյցարիա)։ Մասնակցում էին ԽՍՀՄ-ը, Թուրքիան, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Բուլղարիան, Ռումինիան, Հունաստանը, Հարավսլավիան, Ավստրալիան և Ճապոնիան ։ Կոնֆերանսը գումարվել էր Թուրքիայի առաջարկությամբ՝ Լոզանի 1922-1923 թվականների կոնֆերանսում ընդունված Սևծովյան նեղուցների ռեժիմի մասին կոնվենցիայի վերանայման նպատակով (տե՛ս Լոզանի կոնֆերանս, Սևծովյան նեղուցների ռեժիմի մասին Լոզանի կոնվենցիա)։ Իտալիան հրաժարվեց կոնֆերանսին մասնակցելուց, քանզի կոնֆերանսի մասնակից մյուս պետությունները պաշտպանում էին Իտալիայի դեմ միջազգային պատժամիջոցները՝Եթովպիայում ստեղծված իրավիճակի կապակցությամբ ։ Մոնտրյոյի կոնֆերանսում Մեծ Բրիտանիան հանդես եկավ սևծովյան և ոչ սևծովյան տերությունների ռազմական նավերի՝ նեղուցներով անցման հարցում բոլորի իրավունքների հավասարեցման առաջարկով, որով իսկ սահմանափակվելու էին ԽՍՀՄ ՌԾՈՒ-ի նավերի անցման իրավունքները։ Կոնֆերանսի վերջնարդյունքում այն չձախողվեց և վերջին հաշվով հանգեցրեց համաձայնեցված որոշումների ընդունմանը։ 1936 թվականի հուլիսի 20-ին մասնակից-երկրները ստորագրեցին նեղուցների ռեժիմի մասին նոր կոնվենցիան, որի հիման վրա Թուրքիան իրավունք ստացավ վերստին ռազմականացնելու (վերառազմականացնելու) նեղուցները, ինչից զրկված էր 1923-1936 թվականներին։
Կոնվենցիայի հիմնական դրույթները
Մոնտրյոյի կոնվենցիան բոլոր երկրների առևտրանավերին վերապահում է ազատ անցում նեղուցներով թե՛ խաղաղ, և թե՛ ռազմական ժամանակաշրջանում։ Սակայն ռազմանավերի անցման ռեժիմը սևծովյան և ոչ սևծովյան պետությունների վերաբերմամբ տարբեր է։ Սևծովյան տերությունները խաղաղ ժամանակ կարող են նեղուցներով կարող են անցկացնել իրենց ցանկացած կարգի ռազմանավերը՝ պայմանով, որ նախապես Թուրքիայի իշխանություններին կծանուցեն այդ մասին։ Այնինչ ոչ սևծովյան տերությունների ռազմանավերի համար մտցված են էական սահմանափակումներ թե՛ կարգի (դասի), թե՛ տոննաժի (ջրատարողության) առումով։ Մասնավորապես՝ 1. ռազմանավերից անցնելու իրավունք ունեն միայն մանր վերջրյա նավերը, իսկ սուզանավերը և միջին ու խոշոր վերջրյա նավերը չեն կարող անցնել։ 2. Ոչ սևծովյան տերությունների՝ անցնելու թույլ տվություն ունեցող վերջրյա մանր նավերի ընդհանուր տոննաժն էլ Սև ծովում չպետք է գերազանցի 30 հազար տոննան։ Բայց սևծովյան պետությունների ռազմածովային ուժերի մեծացման դեպքում՝ ոչ սևծովյան տերությունների՝ անցնելու թույլ տվություն ունեցող վերջրյա մանր նավերի առավելագույն տոննաժը Սև ծովում կարող է հասնել 45 հազար տոննայի։ Ընդ որում Սև ծովում ոչ սևծովյան տերությունների ռազմանավերի գտնվելու ժամկետը չպետք է գերազանցի 21 օրը։ Պատերազմին Թուրքիայի մասնակցության դեպքում, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ Թուրքիան կհամարի, որ անմիջականորեն իրեն պատերազմ է պառնում, այս պետությանն իրավունք է վերապահված  թույլատրել կամ չթույլատրել  նեղուցներով ցանկացած կարգի (դասի) ռազմանավերի անցումը։ Այն պատերազմի ժամանակ, որին Թուրքիան չի մասնակցում, նեղուցները պետք է փակված լինեն ցանկացած պատերազմող տերության ռազմանավերի համար։ Մոնտրյոյի կոնվենցիան վերացրեց Լոզանի կոնվենցիայով նախատեսված նեղուցների գծով միջազգային հանձնաժողովը՝ վերջինիս գործառույթները փոխանցելով Թուրքիայի կառավարությանը։