cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կամիլլո Ուգոնի
1838 թվականին համաներման արդյունքում նա վերադարձել է Իտալիա և ընտրվել է Բրեշիայի Ակադեմիայի պրեզիդենտ՝ թարմացնելով XVIII դարի իտալական գրականության ասպարեզում իր ուսումանասիրությունները և շարունակելով լրացնել իր գլխավոր՝ «Della letteratura italiana nella seconda metà del secolo XVIII» ստեղծագործությունը։ Ավարտուն տեսքով այն հրապարակվել է արդեն նրա մահից հետո եղբոր՝ Ֆիլիպպեի կողմից 1856 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Հովիկ Հայրապետյան
Կենսագրություն
Բազմիցս մասնակցել է Հայաստանի տարբեր տարիքային խմբերի պատանեկան առաջնություններին։ 2000 թվականին 3-րդ տեղն է զբաղեցրել մինչև 10 տարեկանների Հայաստանի առաջնությունում։ 2002 թվականին 3-րդն է եղել մինչև 12 տարեկանների, իսկ 2004-ին` մինչև 14 տարեկանների պատանեկան առաջնություններում։ 2003 և 2004 թթ. դարձել է Արցախի Հանրապետության չեմպիոն։
2005 թ. Հենրիկ Գասպարյանի 95-ամյակին նվիրված 18 տարեկանների մրցաշարում գրավել է 2-րդ հորիզոնականը։
2006, 2007 և 2008 թվականներին՝ Հայաստանի պատանիների փոխչեմպիոն։ 2007 թ. 2-րդն է եղել «Ջերմուկ-2007» մինչև 18 տարեկանների միջազգային մրցաշարում ։
2014-ին 3-րդ տեղն է զբաղեցրել Անդրանիկ Մարգարյանի հուշամրցաշարում ։
ՖԻԴԵ-ի վարպետ է 2010 թվականից, միջազգային վարպետ` 2011-ից, գրոսմայստեր` 2013-ից։
Անհատական վարկանիշի առավելագույն ցուցանիշին հասել է 2017 թվականի ապրիլին (2517) ։
Շախմատիստի կարիերային զուգահեռ զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ` դասավանդելով Երևանի շախմատի բարձրագույն վարպետության դպրոցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Համայնապատկեր (հանդես)
«Համայնապատկեր», գրական-մշակութային հանդես։ Լույս է տեսնում 1999 թվականից, Լոս Անջելեսում։ Խմբագիր՝ Սարո Գյոդակյան։ Իր էջերում ներկայացնում է Հայաստանում և սփյուռքում տեղի ունեցող իրադարձությունները։
To Be with You
«To Be with You», ամերիկյան Mr. Bigռոք խմբի երգը Lean into It (1991) ալբոմից։ Երգը ժողովրդականություն է վայելել ավելի քան 20 երկրներում, շատերի հիթ-շքերթներում զբաղեցրել է առաջատար դիրքեր։ ԱՄՆ-ում մի քանի շաբաթվա ընթացքում գլխավորել է Billboard Hot 100 ազգային հիթ-շքերթը։
Երգը գրվել է Էրիկ Մարտինի կողմից պատանեկության տարիներին, Փոլ Գիլբերտը զբաղվել է գործիքավորմամբ։ Գիլբերտը նաև կատարել է այս երգը՝ օգտագործելով ռիֆ Van Halen-ի «Ain't Talkin' 'Bout Love» երգից։
Երգացանկ
7" single 12" maxi CD maxi
Սուսանա Կիարոտի
Սուսանա Կիարոտի (Susana Chiarotti, ), արգենտինացի իրավաբան, ակտիվիստ և կանանց իրավունքների ոլորտի գործիչ։ Նա Լատինական Ամերիկայում և Կարիբյան կղզիներում կանանց իրավունքների պաշտպանության կոմիտեի անդամ է և զեկույցներ է ներկայացնում Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության համար կանանց իրավունքների ոլորտում իրավիճակի մասին ։
Կենսագրություն
Սուսանան ծնվել է 1946 թվականին Սանտա Ֆեում։ Կրթությամբ իրավաբան է, սովորել է Ռոսարիոյի ազգային համալսարանում։ Նա ասել է, որ ֆեմինիստ չի եղել մինչև 1985 թվականը։ Մինչ այդ նա դասակարգային պայքարը համարել է իր երկրի հիմնական խնդիրը և պնդել է, որ ֆեմինիզմի շարժմանը մասնակցում են ավելի զարգացած երկրների կանայք։ Նա ապրել է Բոլիվիայում այն բանից հետո, երբ փախել էր Արգենտինայում կատարվող բռնապետությունից։ Նա Ռոսարիո է վերադարձել 1984 թվականին, որտեղ դարձել է մի շարք իրավապաշտպան կազմակերպությունների նախաձեռնողը ։
Կիարոտին Նյու Յորքում տեղակայված «People's Movement for Human Rights Education» ընկերության և Լատինական Ամերիկայում ու Կարիբյան կղզիներում կանանց իրավունքների պաշտպանության կոմիտեի անդամ է։ Վերջինս հիմնադրվել է 1987 թվականին և պաշտոնապես գրանցվել է 1989 թվականին Լիմայում։ Արգենտինայում կանանց իրավունքների վիճակի մասին հաշվետվություններ է ուղարկում Ամերիկյան պետությունների կազմակերպման համար ։ Նշում է, որ «դեռ շատ անելիքներ կան, բայց մյուս հարևան երկրների համեմատությամբ Արգենտինան այս բնագավառում նրանցից առաջ է անցել, սակայն այն նախկինի պես կնատյացական է և անդրոկենտրոն»։ Նա ասում է, որ վերջին 30 տարվա ընթացքում իր երկիրն առաջընթաց է գրանցել գոնե այն հարցում, որ տղամարդուն ընտանիքում կոպիտ ուժ կիրառելու համար պատասխանատվության են ենթարկել։ Սուսանան նշում է, որ «կանանց նկատմամբ բռնությունը սխալ է» ։
Ցուպկի
Ցուպկի (Цупки), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Խարցիզսկի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Ցուպկի գյուղում բնակվում էր 87 մարդ։
Adore You
«Adore You», ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսի երգը իր չորրորդ Bangerz ստուդիական ալբոմից։ Սինգլը թողարկվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ին «RCA Records» ընկերության կողմից՝ որպես ապագա երրորդ ձայնապնակի սինգլ։ Ստեղծագործությունըգրել են Սթեյսի Բարտը և ինքը՝ երգչուհին։ Թրեքի պրոդյուսերը եղել է Oren Yoel-ը։
Ցուպկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Խարցիզսկի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Adore You
Սինգլը դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից, որոնք հիացել են երգչուհու հրաշալի վոկալով։ Համեմատելով տվյալ ալբոմի նախորդ սինգլները՝ քննադատները «Adore You»-ն անվանել են ավելի հանգիստ, քնարական ստեղծագործություն ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
«Adore You» երգը համարվում է R&B-ի տարրերով փոփ բալլադ, որի ընթացքում Սայրուսը սեր է խոստովանում իր ընկերոջը՝ Լիամ Հեմսվորթին։ Ավելի վաղ ենթադրվում էր, որ սինգլը դառնալու է «SMS (Bangerz)» ստեղծագործությունը, որը ձայնագրվել է Բրիթնի Սփիրսի հետ համատեղ, սակայն այն հիթ-շքերթներում լավ արդյունքներ ցույց չի տվել, ինչը չի կարելի ասել «Adore You»-ի մասին։ Երգը հասել է «Billboard Hot 100» հիթ-շքերթի 21-րդ հորիզոնականին, իսկ «iTunes USA»-ի՝ 7-րդ հորիզոնականին։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը թողարկվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ին երգչուհու MileyCyrusVEVO ալիքում ։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը եղել է Rankin-ը ։ Տեսահոլովակի պաշտոնական թողարկումից 12 ժամ առաջ այն միացվել է ցանցին, համապատասխանաբար չի կարողացել գերազանցել իր նախորդի՝ «Wrecking Ball» երգի դիտումների քանակի ռեկորդը։ Տեսահոլովակը ցույց է տալիս մերկ Մայլիին սավանների վրա, որը նկարում է իրեն տեսախցիկով («տնային» տեսանյութի նման)։ Ապա Սայրուսը հագնված երգում է լոգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մայլի Սայրուսի երգեր Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)
Հովհաննիսյան, հայկական ազգանուն։
Իրական անուններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Հայերը Մելբուռնում
Մելբուռնի հայ համայնքը կազմավորվել է 1960-ական թվականների սկզբին։ 1966 թվականին այստեղ բնակվել է 1500, 1976 թվականին՝ 4500, 2003 թվականին՝ 10 հզ. հայ։ Համայնքում գործում են Սուրբ Աստվածածին առաքելական եկեղեցին (որին կից Ակինյան շաբաթօրյա դպրոցը) և կաթոլիկ եկեղեցի, ինչպես նաև Համազգայինի Մեսրոպ Մաշտոց մեկօրյա վարժարանը (1985 թվականից), եկեղեցասեր տիկնանց, երիաասարդական, պատանեկան միությունները, ՀԲԸՄ, ՀՄԸՄ Մելբուռնի մասնաճյուղերը, պոլսահայերի կազմած Սահակյան մարզական միության ֆուտբոլի թիմերը։ Գործում են պարախումբ և երգչախումբ, ինչպես և հայկական ռադիոժամ։ 1966 թվականից Մելբուռնում լույս է տեսնում «Հույս» ամսագիրը։
մ Կատեգորիա:Մելբուռն
Ակտիվացած փայտածուխ
Ակտիվացված ածուխ, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է բերանային ճանապարհով առաջացած թունավորումների բուժման համար ։ Առավել բարձր արդյունավետության հասնելու համար ցանկալի է այն կիրառել թունավորումից կարճ ժամանակ անց սովորաբար մեկ ժամվա ընթացքում ։ Այն արդյունավետ չէ ցիանիդներով, երկաթով, լիթիումով, սպիրտներով և մալաթիոնով թունավորումների ժամանակ ։ Այն կարելի է օգտագործել բերանացի դեղահաբերի ձևով կամ նազոգաստրալ զոնդով ։ Կիրառման այլ ձևերը ներառում են հեմոպերֆուզիոն մեխանիզմները ։
Փայտածուխը թունավորումներից բուժելու համար կիրառվում էր դեռ վաղնջական ժամանակներից, սակայն ակտիվացված ածուխը սկսել է կիրառվել միայն 1900-ականներին ։ Այն ներառված է ԱՀԿ դեղամիջոցների ցանկում որպես ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից մեկը ։ Զարգացող երկրներում մեծածախ վաճառքի դեպքում մեկ դեղաչափի արժեքն է 0,46-0,86 ԱՄՆ դոլար ։ ԱՄՆ-ում մեկ բուժման կուրսն արժե ավելի քիչ քան 25 ԱՄՆ դոլար ։
Մոլյետ դե Պերալադա
Մոլյետ դե Պերելադա (իսպաներեն Mollet de Peralada), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Ժիրոնա շրջանում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ-Էմպորդ մարզում։ Տարածքը կազմում է 6 կմ2։ Բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով կազմում էր 170 մարդ։
Ակտիվացած փայտածուխ
Թունավորում
Ակտիվացված ածուխն օգտագործվում է բազմաթիվ բերանացի թունավորումների ժամանակ, այդ թվում ֆենոբարբիտալով և կարբամազեպինով թունավորումները ։ Սակայն այն արդյունավետ չէ մի շարք թունավորումների ժամանակ, այդ թվում․ ուժեղ թթուներ և հիմքեր, երկաթ, լիթիում, մկնդեղ, մեթանոլ, էթանոլ կամ էթիլենգլիկոլ ։
Ոչ մի վերահսկվող ռանդոմիզացված հետազոտություն չի ապացուցել ակտիվացված ածուխի արդյունավետությունը, այդ պատճառով խորհուրդ չի տրվում այն հաճախակի կիրառել ։ Գյուղատնտեսության մեջ կիրառվող պարարտանյութերով և դափնեվարդի (oleander) սերմերով թունավորման ժամանակ կատարված հետազոտությունները չեն ապացուցել ակտիվացված ածուխի արդյունավետությունը ։
Մոլյետ դե Պերալադա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ակտիվացած փայտածուխ
Աղեստամոքսային համակարգի ախտահարումներ
19-րդ դարում Անգլիայում վաճառվում էին փայտածուխի թխվածքաբլիթներ որպես փորափքանքի դեմ դեղամիջոց ։
Շատ երկրներում ակտիվացված ածուխի դեղահաբերն ու պատիճներն օգտագործվում են որպես փորլուծության, փորափոքանքի և ստամոքսի գրգռվածության դեմ դեղամիջոց ։ Իրինոտեկան ստացող քաղցկեղով հիվանդ անձանց շրջանում կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ակտիվացված ածուխն ունի որոշակի արդյունավետություն փորլուծության դեմ պայքարում ։ Այն կարող է վատացնել որոշ դեղամիջոցների ներծծումն աղեստամոքսային համակարգից հանգեցնելով դրանց արդյունավետության նվազեցմանը, մասնավորապես կարող է ազդել կղանքի գվայակի թեստի արդյունքների վրա։ Ակտիվացված ածուխն օգտագործվում է նաև հիվանդին ռենտգենոգրաֆիայի նախապատրաստելու համար, նվազեցնելով ստամոքսի գազային պարունակությունը այն բարելավում է լյարդի, ենթաստամոքսային գեղձի և երիկամային քարերի տեսանելիությունը։ Փայտածուխով թխվածքաբլիթները վաճառվել նաև որպես տնային կենդանիների խնամքի միջոց։
Այլ
Պնդումներն այն բանի մասին, որ ակտիվացված ածուխը նպաստում է ատամների սպիտակեցմանը, խումհարության վերացմանը և փորափքանքի կանխարգելմանը, գիտականորեն ապացուցված չեն ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Դեղորայքի ոչ ճիշտ կիրառումը (օրինակ թափանցումը թաքեր) կարող է հանգեցնել շնչառական ուղիների ասպիրացիայի, ինչը շտապ բժշկական օգնության բացակայության պայմաններում կարող է հանգեցնել մահվան ։ Ակտիվացված ածուխի օգտագործումը հակացուցված է թթուներով, հիմքերով կամ նաֆթային պրոդուկտներով թունավորման դեպքում։
Ազդեցության մեխանիզմ
Թունավորման կասկածի դեպքում բուժանձնակազմը դեղամիջոցն օգտագործում է կամ անմիջապես դեպքի վայրում կամ վերականգնողական բաժանմունքում։ Այն հազվադեպ օգտագործվում է հեմոպերֆուզիայի ժամանակ արյան միջից թունավոր նյութերի հեռացման համար։ Ակտիվացված ածուխը ներկայումս համարվում է ամենանախըտրելի դեղամիջոցը բազմաթիվ թունավորումների բուժման համար, իսկ այնպիսի եղանակներ ինչպիսիք են արհեստական փսխումը ներկայումս կիրառվում են շատ հազվադեպ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Թունաբանություն Կատեգորիա:Ածխածին
Կրուիզը ջունգլիներում
«Կրուիզը ջունգլիներում» (Jungle Cruise), Ժաումե Կոլետ-Սերիի ամերիկյան արկածային ֆիլմը, որը հիմնված է Դիսնեյլենդի համանուն ատրակցիոնի վրա ։ Գլխավոր դերում հանդես են գալիս Դուեյն Ջոնսոնն ու Էմիլի Բլանտը   ։
Սյուժե
Դեպքերը տեղի են ունենում 20-րդ դարի սկզբին։ Նավի կապիտան Ֆրենկը իր հետ վերցնում է գիտնականին և նրա եղբորը ջունգլիներում առաքելություն իրականացնելու համար, որպեսզի գտնի «Կյանքի ծառը»։ Նրանք հավատում են, որ այն բուժիչ հատկություններ ունի։ Այս ամբողջ ընթացքում եռյակը ստիպված է լինում պայքարել վտանգավոր վայրի կենդանիների և մրցակից գերմանական արշավախմբի հետ։
Թողարկում
Սկզբում նախատեսվում էր ֆիլմը թողարկել 2019 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, սակայն 2018 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Ջոնսոնը Disney-ի անունից հայտարարեց, որ ֆիլմը հետաձգվել է մինչև 2020 թվականի հունիսի 24-ը ։
Երկար երջանկությունից հետո (ֆիլմ)
«Երկար երջանկությունից հետո» (After Ever Happy, նաև հայտնի է Հետո. 4-րդ գլուխ ), 2022 թվականի ռեժիսոր Քաստիլ Լենդոնի ամերիկյան մելոդրամա։ Հիմնված է 2015 թվականի Աննա Թոդդ ի համանուն վեպի վրա։ Սա «Հետո» ֆիլմի շարքից թվով չորրորդ է, որը կազմված է « Հետո », « Վեճից Հետո », « Անկումից հետո » ֆիլմերից։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ջոզեֆին Լենգֆորդը (Տեսսա Յանգ) և Հիրո Ֆայնս Թիֆինը (Հարդին Սքոթ) ։
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2022 թվականի օգոստոսի 10-ին Լոնդոն ում, Ռուսաստանում՝ օգոստոսի 25-ին, իսկ ԱՄՆ-ի կինոթատրոններում այն ցուցադրվել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ։ Շրունակությունը՝ «Ընդմիշտ հետո»-ն, այս պահին գտնվում է նկարահանումների փուլում։ Այն կցուցադրվի 2023 թվականին ։
Սյուժե
Անցյալի գիտակցումը ցնցում է Հարդինի անթափանց դեմքը մինչև հոգու խորքը, իսկ Տեսսան անձնական ողբերգություն է ապրում։ Բացի այն, որ զույգը հաղթահարում է իրենց դժվարությունները, նրանց հարաբերությունները գտնվում են ոչնչացման եզրին։ Բացահայտվում է յուրաքանչյուրի ընտանիքի մասին փաստեր՝ որոնք այնքան էլ չեն տարբերվում միմյանցից։ Տեսսան այլևս այնպիսին չէր, ինչպես առաջ՝ բարեհամբյուր, հասարակ և լավը, իսկ Հարդինը ոչ կոպիտ, և ոչ քմահաճ տղա է, ում Տեսսան սիրահարվել էր ի սկզբանե  ։
Արտադրություն
2020 թվականի սեպտեմբերի սկզբին Ջոզեֆին Լենգֆորդ ը և Հիրո Ֆայնս Թիֆին ը հայտարարել էին, որ արտադրության մեջ են գործարկվել դրանշիզայի երրորդ և չորրորդ մասերը ։
Հոկտեմբերին ԶԼՄ-ներում տեղեկություն հայտնվեց, որ երրորդ և չորրորդ ֆիլմերի հիմնական դերասանական կազմին կմիանան Սթիվեն Մոյեր ը և « Օսկար » մրցանակի դափնեկիր Սորվինո ն։ Հայտնի է դարձել, որ ֆրանշիզայում դերեր են ստացել Չանս Պերդոմո ն և Արիել Քեբել ը, ինչպես նաև Ֆրենսիս Թըրները և Կիանա Մադեյրան։ Երրորդ և չորրորդ ֆիլմերի ռեժիսորը Կաստիլո Լանդոնն է։ Նկարների սցենարիստը Շերոն Սոբոյլն է՝ « Վեճից հետո » ։
Շարունակություն
2022 թվականի օգոստոսին հայտարարվել է, որ սկսվել է առեղծվածային «Երկար և երջանիկից հետո» ֆիլմի նկարահանումները։ Թեև քիչ բան է բացահայտվել, սակայն նշվել է, որ հիմնական լուսանկարները վերջերս ավարտվել են, և որ պաշտոնական անվանումը կլինի «Ընդմիշտ հետո»։ Լենգֆորդը և Ֆայնս Թիֆինը կվերադառնան իրենց նախկին դերերին՝ Տեսսա Յանգի և Հարդին Սքոթի համապատասխանաբար դերերին ։ Ենթադրվում է, որ դա կլինի շարքի հինգերորդ ֆիլմը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2022 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Արտադրությունում գտնվող ֆիլմեր
Չաթ (Արդահանի գավառ)
Չաթ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Կուր գետի ձախ կողմի Խանիչայ վտակի ափին, Արդահան քաղաքից 20 կմ հյուսիս, ճանապարհի վրա։
Աշխարհագրություն
Գյուղից հարավ կան անտառներ։
Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 73 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Յըլդըրըմ (այլ կիրառումներ)
Յըլդըրըմ (Yıldırım: կայծակ)։
Կատեգորիա:Թուրքերեն
Վերածննդի երաժշտություն
Վերածննդի դարաշրջանը կամ Ռենեսանսը շրջադարձային պահ է եվրոպական ազգերի մշակույթի պատմության մեջ։ Վերածննդի գործիչները մարդուն, նրա բարեկեցությունը և անձի ազատ զարգացման իրավունքը ընդունում էին որպես մեծագույն արժեք։ Այդպիսի աշխարհայացքը ստացել է “Հումանիզմ” անվանումը։ Ներդաշնակ մարդու իդեալը հումանիստները փնտրում էին անտիկ դարաշրջանում, իսկ հին հունական և հռոմեական արվեստը նրանց համար հանդիսանում էր օրինակ գեղարվեստական ստեղծագործության համար։ Անտիկ մշակույթը վերածնելու այդ ձգտումը տվեց մի ամբողջ դարաշրջանի անվանում՝ Վերածնունդ (մոտավորապես`1400-1600 թթ)։
Վերածննդի աշխարհայացքը խորապես ազդել է գիտության ու մշակութի տարբեր ոլորտների, հատկապես` երաժշտության վրա։ Միջնադարյան վոկալ-եկեղեցական երաժշտությունը զիջեց բազմաձայնությանը`պոլիֆոնիային, որում բոլոր ձայները հավասարազոր էին։ Պոլիֆոնիան թույլ էր տալիս հեղինակին արտահայտել մեղեդու սեփական ընկալումը, երաժշտությանը տալ մեծ հուզականություն։ Պոլիֆոնիկ ստեղծագործությունը ստեղծվում էր խիստ և բարդ կանոններով, այն կոմպոզիտորից պահանջում էր խորը գիտելիքներ և վիրտուոզ վարպետություն։ Պոլիֆոնիայի շրջանակներում զարգանում էին եկեղեցական և աշխարհիկ ժանրերը։ Վերածնունդի դարաշրջանի երաժշտությունը, նկարչության և գրականության նման, վերադարձավ անտիկ մշակույթի արժեքներին։ Այն ոչ միայն հաճելի էր լսողության համար, այլև ուներ հոգևոր ու զգացմունքային ազդեցություն։
14 - 16-րդ դարերում արվեստի և գիտության վերածնունդը հսկայական ազդեցություն ունեցավ մարդկանց կենցաղի վրա։ Այդ ժամանակահատվածում երաժշտության դերը դարձավ բացառիկ։ Երաժշտություն ստեղծելը հումանիստները հայտարարեցին ազնիվ և օգտակար գործ։ Համարվում էր որ ամեն երեխա պետք է սովորի երգել և նվագել։ Այդ պատճառով երաժշտները հարգի էին անվանի ընտանիքներում՝ դասեր տալու և հյուրերին զվարճացնելու համար։
Այդ ժամանակներում ֆլեյտան, բլոկ-ֆլեյտան և պոզիկը սիրված գործիքներ էին։ Ամենաբարդ երաժշտութունը գրվում էր նոր ստեղծված կլավեսինի, վերդջինելայի (անգլիական փոքր կլավեսին) և երգեհոնի համար։ Միաժամանակ գրվում էր նաև ավելի պարզ, հեշտ կատարվող երաժշտություն։ Այդ ժամանակահատվածում փոխվեց նաև նոտագրությունը՝ ծանր փայտյա տպագրական բլոկերին փոխարինեցին իտալացի Օտտավիանո Պետրուչիի հայտնագործած մետաղյա լիտերները։ Հրատարակված ստեղծագործությունները արագ գնվում էին, ավելի շատ մարդ էր առնչվում երաժշտության հետ։
Վերածննդի երաժշտական մշակույթը
Վերածննդի դարաշրջանի Իտալիայում տարածվեցին տարատեսակ գործիքներով կենցաղային երաժշտական դրսևորումները՝ առաջացան երաժշտասերների խմբակներ։ Պրոֆեսիոնալ ոլորտում ձևավորվեց երկու ուժեղ դպրոց՝ հռոմեականը և վենետիկյանը։
Այդ ժամանակահատվածում աճեց աշխարհիկ ժանրերի դերը։ 14-րդ դարը համարվում է իտալական արվեստի նոր դարաշրջանի սկիզբ։
Նիդերլանդական դպրոցը առաջացավ ու իր առաջին գագաթներին հասավ XV դարում, որից հետո նրա զարգացումը ավելի լայն թափ ստացավ, իսկ ազդեցությունն այս կամ այն կերպ ընդգրկեց այլ ազգային դպրոցների վարպետներին։ Ֆրանսիայում վերածնունդն իր ազդեցությունն սկսեց XVI դարում։
Մադրիգալ
Մադրիգալ ՝ “երգ մայրենի լեզվով”)։ Այն ձևավորվեց ազգային (հովվային) երգերի հիման վրա։ Մադրիգալը երգ էր 2-3 ձայնի համար, հաճախ առանց գործիքի նվագակցման։ Դրանք գրվում էին ժամանակակից իտալական պոետների բանաստեղծությունների հիման վրա։ Գոյություն ունեին երգեր կենցաղային և առասպելական սյուժեներով։ 15-րդ դարում կոմպոզիտորները գրեթե չէին անդրադառնում այդ ժանրին։ Հետաքրքրությունը մադրիգալի նկատմամբ վերադարձավ 16-րդ դարում, որի հատկանշական առանձնահատկությունն էր երաժշտության և պոեզիայի սերտ կապը։ Երաժշտությունը ճկուն կերպով հետևում էր տեքստին, արտահայտում էր իրադաձությունները, որոնք նկարագրված էին տեքստում։ Աստիճանաբար ձևավորվեցին յուրահատուկ մեղեդային սիմվոլներ, որոնք նշանակում էին քնքուշ հոգոցներ, արցունքներ և այլն։ Որոշ կոմպոզիտորների մոտ սիմվոլիկան փիլիսոփայական էր, օրինակ Ջեզուալդո դի Վենոզայի “Մահանում եմ ես, դժբախտս” մադրիգալում (1611 թ․)։ Ժանրի ծաղկունքը ընկավ XVI-XVII դարերի սահմանագծի վրա։ Երբեմն երգի հետ զուգընթաց խաղարկվում էր նաև սյուժեն։ Մադրիգալը հանդիսացավ մադրիգալ կատակերգության հիմքը (երգչախմբային կոմպոզիցիա կատակերգային պիեսի տեքստով), որը նախանշեց օպերայի ի հայտ գալը։
Հռոմեականը պոլիֆոնիկ դպրոց
Հռոմեականը դպրոցի ղեկավար դարձավ Ջովանի դե Պալեստրինան (1525-1594 թթ.)՝ վերածնունդը խոշորագույն կոմպոզիտորներից մեկը։ Մանկությունից նա երգում էր եկեղեցական երգչախմբում, իսկ հասուն տարիքում հրավիրվեց կապելլմեյստերի պաշտոնի Հռոմի Սուրբ Պետրոս տաճար։ Հետագայում նա ծառայում էր Սիքտինյան կապելլայում (Հռոմի Պապի արքունի ժամատուն)։
Հռոմը, որպես կաթոլիկ կենտրոն, հրապուրում էր բազմաթիվ առաջատար երաժիշտների։ Տարբեր ժամանակներ այստեղ աշխատել են Նիդերլանդական պոլիֆոնիստ վարպետներ Գիոմ Դյուֆան և Ժոսկեն Դեպրեն։ Նրանց զարգացած կոմպոզիտորական տեխնիկան երբեմն խանգարում էր ընկալել ծառայության տեքստը․ այն կորում էր բարդ ձայնային խճողումների մեջ։ Այդ պատճառով եկեղեցական իշխանությունները վերապահորեն էին մոտենում նմանատիպ ստեղծագործություններին և ելույթ էին ունենում գրիգորիական միաձայն երգեցողության վերադարձի կողմից։ Պոլիֆոնին ընդունելու հարցը քննարկվում էր նույնիսկ Տրիդենթյան տաճարում (1545-1563 թթ.)։ Գտնվելով Հռոմի Պապին մոտիկ, Պալեստրինան համոզեց եկեղեցական գործիչներին, որ հնարավոր է գրել ստեղծագործություն, որում կոմպոզիտորական տեխնիկան չի խոչընդոտի տեքստի ընկալումը։ Որպես ապացույց նա գրեց “Մարչելլո Պապի մեսսան” (1555 թ.)։ Այդպիսով երաժիշտը փրկեց պրոֆեսիոնալ պոլիֆոնիկ երաժշտությունը եկեղեցական հետապնդումներից։
Պալեստրինաի արվեստը ներծծված է լուսավոր աշխարհընկալմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները հիացնում էին ինչպես բարձր վարպետությամբ, այնպես էլ քանակով (հարյուրից ավելի մեսսա, երեք հարյուր մոտետ, հարյուր մադրիգալ)։ Երաժշտության բարդությունը երբևէ չէր խոչընդոտում նրա ընկալումը։ Պալեստրինան հիմնական ստեղծագործական խնդիր էր տեսնում մեծ ամբողջական ստեղծագործության մշակումը։ Նրա երգեցողություններում ամեն ձայն զարգանում է ինքնուրույն, բայց դրա հետ մեկտեղ կազմում է մեկ ամբողջականություն մնացածի հետ; հաճախ ձայները միաձուլվում են և դառնում հիասքանչ ակկորդների համատեղություն։ Հաճախ վերին ձայնի մեղեդին կարծես ճախրում է մնացածի վրայով, ստեղծելով գմբեթ բազմաձայնության վրա; բոլոր ձայները առանձնանում են սահունությամբ և զարգացվածությամբ։
Պալեստրինաի արվեստը օրինակելի, դասական էր հաջորդ սերունդների երաժիշտների համար։ Նրա ստեղծագործությունների վրա սովորել են XVII-XVIII դարերի շատ անվանի կոմպոզիտորներ։
Վերածնունդի երաժիշտության մեկ ուրիշ ուղղություն կապված է Վենետիկյան դպրոցի կոմպոզիտորների հետ, որի հիմնադիրն էր Ադրիան Վիլլարտը (~1485-1562 թթ.)։ Նրա աշակերտներն էին օրգանիստ և կոմպոզիտոր Անդրեա Գաբրիելլին, կոմպոզիտոր Կապրիան դե Ռոռեն և այլն։ Վիլլարտը և իր հետևորդները մշակում էին փարթամ երգչախմբային ոճ։ Տարածական հնչողության նրանք հասնում էին տաճարում տարբեր տեղակայումով մի քանի երգչախմբերով։ Վենետիկյան վարպետները բարդացրեցին նաև երաժշտական լեզուն՝ այն համալրվեց ակկորդների համարձակ համադրությամբ, անսպասելի հարմոնիաներով։
Վերածնունդի դարաշրջանի մեկ այլ պայծառ ներկայացուցիչ էր Կառլո Ջեզուալդո դի Վենոզան (~1560-1613 թթ.), Վենոզայի իշխանը, աշխարհիկ մադրիգալի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նա հայտնի էր որպես մեցենատ, լյուտնա նվագող, կոմպոզիտոր։ Ջեզուալդոն սերտ ընկերություն էր անում Տորկվատտո Տասսոի հետ։ Նրա բազում պոեմների համար գրել է երաժշտություն; այդպիսով առաջացան մեծ գեղարվեստական արժեք ունեցող մադրիգալների շարք։ Որպես ուշ Վերածնունդի ներկայացուցիչ, կոմպոզիտորը մշակեց մադրիգալի նոր տեսակ, որում առաջին տեղում էին զգացմունքները՝ բուռն և անկանխատեսելի։ Այդ պատճառով նրա ստեղծագործություններին բնորոշ են ձայնի բարձրության անկումները, ինտոնացիաներ՝ նման հոգոցների և հեկեկոցի, կտրուկ հնչող ակկորդները, տեմպի կոնտրաստային փոփոխումները։ Այդ լուծումները Ջեզուալդոի երաժշտությանը տալիս էին արտահայտիչ, հիասքանչ բնույթ։ Ջեզուալդոի ժառանգությունը կազմում է բազմաձայն մադրիգալների յոթ հավաքածու։ Այդ երաժիշտությունն այժմ էլ անտարբեր չի թողնում լսողին։
Կատեգորիա:Վերածննդի երաժշտություն
Սորգել
Սորգել  (Соргель), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պիելա գետի աջ ափին՝11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հազարվարդ
Հազարվարդ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն հազար և վարդ բառերից։ Նշանակում է «հազար թերթով վարդ»։ Գործածվել է 13-րդ դարից սկսած, հիշատակություններ կան նաև 17-րդ դարի վերջից։ Գործածվում է նաև Հազրավարդ ձևով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
(8548) Սումիզիհարա
(8548) Սումիզիհարա (Sumizihara), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի մարտի 14-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,588898 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9212 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2566 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1521,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236609 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,63° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մերկատինո Կոնկա
Մերկատինո Կոնկա (Mercatino Conca), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1112 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 77 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61013: Հեռախոսային կոդ՝ 0722։
Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Ռավեննայի Սուրբ Ապոլինարիսը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 23-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Հրանուկ
Հրանուկ, գորտնուկ կամ յուղածաղիկ հրանուկազգիների ընտանիքի միամյա, բազմամյա, ցամաքային կամ ջրային խոտաբույսերի ցեղ։
Տերևները կտրտված են, բլթակավոր, ծաղիկները՝ երկսեռ, սովորաբար՝ դեղին կամ կարմրավուն։ Պտուղը բազմաընկուզիկ է։
ՀՀ-ում հանդիպում է հրանուկի 28 տեսակ (սողացող, կովկասյան, լեռնային, նրբագեղ, բազմարմատ, սրապտուղ, դաշտային, կողածաղիկ ևն), որոնք տարածված են ամենուրեք, առավել հաճախ՝ խոնավ վայրերում, ճահիճներում, գետահովիտներում։ Մեծ մասը լեռնային կերահանդակների ու գյուղատնտեսական ցանքատարածությունների թունավոր մոլախոտեր են։ Ռադեի, Շովիցի, սրաբլթակ, Կոչիի և այլ տեսակներն էնդեմիկ կամ հազվադեպ հանդիպող են։
Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Հրանունկազգիներ Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Վալկլարա
Վալկլարա (Իսպ․՝ Vallclara) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Տարագոնա նահանգում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոնկա դե Բարբերա շրջանում։ Զբաղեցնում է 13․59 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 117 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սեռա դա Կուճիա ազգային պարկ
Սեռա դա Կուճիա ազգային պարկ (Parque Nacional da Serra da Cutia), ազգային պարկ Բրազիլիայի Ռոնդոնիա նահանգում։
Տեղագրություն
Պարկը գտնվում է Ամազոն բիոմում և ընդգրկում է 283․501 հա տարածք։ Ստեղծվել է 2001 թվականի օգոստոսի 1-ին և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի անվան Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից ։ Այն ներառում է Կոստա Մարկեշ ու Գուաժարա Միրին մունիցիպալիտետներից որոշ հատվածներ՝ Ռոնդոնիա նահանգում ։ Տարեկան տեղումների քանակը 1502 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 18-ից մինչև 32 °C, իսկ միջինը` 26 °C է։ Ծովի մակարդակից գտնվում է 140-525 մետր բարձրության վրա ։
Պահպանություն
Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ) ։ Նպատակն է՝ պահպանել Ամազոն խոնավ անտառի և սավաննայի կարևոր տարածքը, ինչպես նաև աղբյուրները, որոնք նպաստում են Կաուտարիո, Սոտերիո ու Նովու գետերի ձևավորմանը։ Այն Գուապորե գետի հովտում ապահովում է շրջակա միջավայրի կապը՝ Բրազիլիայի ու Բոլիվիայի միջև։ Պարկն ընդգրկում է պահպանվող տարածքների մոզաիկը, որից առաջացել են մի քանի պահպանման միավորումներ և բնիկ տարածքներ, որոնք կազմում են Գուապորե էկոլոգիական կայանը ։ Պահպանությունն իրականացվում է «Ամազոնի շրջանի պահպանվող տարածքներ» ծրագրի աջակցությամբ ։
Պարկը շրջապատող տարածքը բնակեցված է համայնքի նոր բնակիչներով՝ Սուրպրեսա նահանգում, արդյունահանող ու բնիկ համայնքներում։ Պարկը խթան է հանդիսանում այս համայնքներում կայուն զարգացմանը։ Չնայած պարկի տարածք մուտք գործելը բավականին բարդ է, սակայն կան պահպանվող տարածքներ, որոնք տուժում են որսագողությունից, հանքարդյունաբերությունից, անտառահատումից ու հողերի գրավումից ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր
Բերձորի մարդասիրական միջանցք
Բերձորի միջանցք (նաև՝ Բերձորի մարդասիրական միջանցք, Լաչինի մարդասիրական միջանցք, Լաչինի միջանցք), վեցկիլոմետրանոց լեռնային միջանցք, որը միացնում է Հայաստանի Հանրապետությունը` Արցախի Հանրապետությանը։ Գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ 1992 թվականի մայիսից մինչև 2020 թվականի նոյեմբերը փաստացի վերահսկվում էր Արցախի Հանրապետության կողմից և նրա վարչատարածքային բաժանման համաձայն մտնում էր Քաշաթաղի շրջանի կազմի մեջ։ 2020 թվականի նոյեմբերին, 44-օրյա պատերազմի հետևանքով, միջանցքում տեղակայվեց Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը ։
Արծաթափայլ կարաս
Արտաքին կառուցվածք
Մարմինը բարձր է՝ կողքերից մի փոքր սեղմված, երկարությունը՝ 15-18 (Սևանա լճում՝ երբեմն 35-40) սմ է, զանգվածը՝ մինչև 2 կգ և ավելի։ Բերանը գտնվում է դնչի ծայրին։ Թեփուկները խոշոր են, կողագծում՝ 27-33 հատ։ Ալանային ատամները միաշարք են։ Պոչային լողակը համեմատաբար խոր կտրվածքով է, մեջքային լողակը երկար է՝ 18-24 ճառագայթով, հետնալողակը՝ կարճ՝ 8 ճառագայթով։ Մեջքային լողակի և հետնալողակի վերջին չճյուղավորված ճառագայթները հաստացած են և կրում են կեռ փոքրիկ ատամիկներ։ Խռիկային առէջները 39-58 հատ են։
Բերձորի մարդասիրական միջանցք
Միջանցքի տարածքն այսօրվա դրությամբ ընդգրկում է երեք բնակավայր՝ Աղավնո, Սուս գյուղերը և բուն Բերձոր (Լաչին) քաղաքը ։ 2022 թվականի օգոստոսի 26-ից տվյալ բնակավայրերը գտնվում են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։
Արծաթափայլ կարաս
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի գունավորումը կախված է միջավայրի պայմաններից։ Մեջքը և գլխի վերին մասը մոխրագույն են, սև, գորշ, ձիթապտղագույն, մոխրականաչավուն, կողքերը՝ արծաթափայլ՝ երկնագույն մետաղ, փայլով, կամ գորշադեղնավուն՝ ոսկեգույն Նրբերանգով։ Փորիկը սպիտակ է, դեղնավուն կամ բաց մոխրագույն։ Մեջքային և պոչային լողակները մոխրագույն են, մուգ մոխրագույն, գորշ, գերեթե սև, մյուս լողակները՝ մոխրագույն կամ բաց մոխրագույն, փորային լողակները և հետևալողակը՝ հաճախ նաև դեղնավուն, բաց նարնջագույն կամ անգույն։ Աչքի ծիածանաթաղանթը դեղնավուն է կամ արծաթագույն։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Արարատյան դաշտի ջրամբարներում սեռահասուն են դառնում կյանքի 1-ին կամ 2-րդ տարում, Սևանա լճում՝ 2-րդ կամ 3-րդ տարում, երբեմն՝ ավելի ուշ։ Հարթավայրային շրջաններում բազմանում են ընդմիջումներով՝ մարտ-մայիսին, երբեմն՝ հունիսին՝ ջրի 15-18 °C-ի պայմաններում, Սևանա լճում՝ մայիս-հուլիսին, երբեմն օգոստոսին՝ ջրի 14 °C և ավելի բարձր ջերմաստիճանների դեպքում։ Բազմացման ընթացքում արուների գլխի և կրծքային լողակների վրա հաճախ հայտնվում է լավ արտահայտված «մարգարտյա» ցան։ Սեռերի հարաբերակցությունը ՀՀ տարբեր վայրերում տարբեր է. Արարատյան դաշտի ջրամբարներում արուները կազմում են ընդհանուր գլխաքանակի 23%-ը, Սևանա լճում՝ 0- 3%։
Բերձորի մարդասիրական միջանցք
2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից միջանցքը փակված է` էկոակտիվիստ ներկայացող ադրբեջանցիների կողմից։
Արծաթափայլ կարաս
Բազմացում և զարգացում
Արուներից զուրկ վտառներում արծաթափայլ կարասը բազմանում է գինոգեnեզով՝ ազգակից այլ ձկնատեսակների արուների սերմնաբջիջների ազդեցությամբ զարգացող ձկնկիթով։ Ենթադրվում է նաև, որ նման վտառներում կարող է բազմանալ կուսածնությամբ։ Հասունացած ձկնկիթը դեղնավուն է (տրամագիծը՝ 1-1, 3 մմ), կպչուն, դնում է ստորջրյա բույսերի վրա։ Միջին բեղունությունը կազմում է 76 հազար ձկնկիթ (կարող է հասնել մինչև 255, 5 հզ-ի)։ Ձկնկիթի զարգացումը տևում է 3-5 օր, թրթուրներինը՝ մինչև 1 ամիս։ Հանդիպում է հարուստ բուսականությամբ դանդաղահոս ջրերում։ Բնակվում է վտառներով՝ ջրամբարների մերձհատակային շրջանում կամ ջրի միջին շերտերում։ Դիմացկուն է միջավայրի անբարենպաստ պայմանների (ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխություններ, թթվածնային քաղց) հանդեպ։
Բերձորի մարդասիրական միջանցք
Պատմություն
15-17-րդ դարերում այստեղ գոյություն է ունեցել Քաշաթաղի մելիքությունը։ 17-րդ դարի սկզբում պարսից Աբբաս I Սեֆին այս վայրերում վերաբնակեցրել է քրդական ցեղերի, որպեսզի թուլացնի հայ մելիքներին ։
Արծաթափայլ կարաս
Սննդառություն
Ամենակեր է։ Հասունները սնվում են դետրիտով, փափկամարմիններով, ստորակարգ խեցգետնակերպներով, բույսերով, մատղաշները՝ անվաորդերով, միջատների թրթուրներով, ստորակարգ խեցգետնակերպներով, այլ մանր անողնաշարավորներով, ջրիմուռներով։ Սննդային ակտիվությունը բարձր է առավոտյան և երեկոյան։
Արդյունաբերական նշանակություն
Սևանա լճում ունի արդյունաբերական նշանակություն։ Մյուս վայրերում սիրողական ձկնորսության օբյեկտ է։ Կարող է վնաս հասցնել կարպային տնտեսություններին՝ սնվելով կարպերի համար նախատեսված կերերով։
Բերձորի մարդասիրական միջանցք
Պատմություն
Խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին ԼՂԻՄ-ը սահմանակից է եղել Խորհրդային Հայաստանին, սակայն 1930-ական թվականներից՝ վարչական հերթական բարեփոխումներից հետո, աշխարհագրական կապը կտրվել է։ Տարածաշրջանային կոնֆլիկտների շվեդ մասնագետ Սվանտե Կորնելը նշում է ։ Հետաքրքրական է, որ 1926 թվականի քարտեզի վրա, որը տպագրված է եղել «Սովետական մեծ հանրագիտարանում», ԼՂԻՄ-ը սահմանակից է եղել մի դեպքում Հայաստանին, մյուս դեպքերում արդեն առանձնացված է Հայաստանից։ 1930 թվականից սկսած Լաչինը դուրս է եկել ԼՂԻՄ-ը կազմից և միացել է Ադրբեջանին՝ դառնալով վարչական առանձին միավոր։
Արծաթափայլ կարաս
Արդյունաբերական նշանակություն
Կատեգորիա:Ծածանազգիներ
Բերձորի մարդասիրական միջանցք
Պատմություն
Արցախյան ազատամարտի ժամանակ Արցախը երեք տարի շրջափակված է եղել Ադրբեջանի կողմից։ 1992 թվականի մայիսի 17-18-ը հայկական ուժերը հատուկ օպերացիա են իրականացրել՝ ազատագրելու Շուշի — Լաչին — Զաբուխ ստրատեգիական նշանակություն ունեցող ավտոճանապարհը ։ Լաչինի ազատագրումից հետո Արցախը դուրս է եկել շրջափակումից, ինչը հնարավորություն տվեց հայկական ուժերին ռազմական և հումանիտար օգնություն տրամադրել Լաչինին ։ 1992 թվականի հոկտեմբերին ադրբեջանցիները փորձել են հետ գրավել Լաչինը՝ իրականացնելով Լաչինի օպերացիան։ Վերջինս անհաջողությամ է եզրափակվել։
2020 թվականի նոյեմբերին, 44-օրյա պատերազմի հետևանքով, Բերձորի միջանցքում տեղակայվեց Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը։
2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից միջանցքը փակված է` էկոակտիվիստ ներկայացող ադրբեջանցիների կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախ
Ջոն Բեգնոլդ Բարջես
Ջոն Բեգնոլդ Բարջես, պատմական ժանրի անգլիացի նկարիչ, բազմաթիվ աշխատանքներ ունի նկարված Իսպանիայում ։
Կյանք և ստեղծագործական ուղի
Բարջեսը ծնվել է Լոնդոնի Չելսի շրջանում։ Նրա հայրը Հենրի Ուիլյամ Բարջեսն էր։ Նա բնանկարներ է նկարել Ուիլյամ 4-րդի համար։ Բարջեսը ականավոր նկարիչների ընտանիքից էր։ Սովորել է Բրոմտոնի Քերականության դպրոցում։ Հոր մահից հետո` 10 տարեկանում, նա սովորում է հոր ընկերոջ՝ մանրանկարիչ Ուիլյամ Չարլզ Ռոսի մոտ։ 1848 թվականին սովորում է Սոհոյում գտնվող Ջեյմս Մավյու Լեյի դպրոցում։ 1850 թվականին նա Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում ցուցադրության է ներկայացնում մի նկար, իսկ 1849 թվականին ընդունվում է Թագավորական ակադեմիայի դպրոցը և արժանանում առաջին կարգի մեդալի բնական պատկեր ոճով նկարված նկարի համար։ 1852 թվականից սկսած ամեն տարի նա մասնակցություն է ունեցել Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ամենամյա ցուցահանդեսին ։
Բարջեսը իր կարիերան սկսել է դիմանկարներ նկարելով։ 1858 թվականին իր ընկերոջ՝ նկարիչ Էդվին Լոնգի հետ Իսպանիա է ճանապարհորդում և ճանապարհորդության ընթացքում բազմաթիվ նկարներ նկարում։ Հետագա երեսուն տարիների ընթացքում նա ամեն տարի մեկնում էր Իսպանիա, հաճախ շփվում տեղացի գյուղացիների հետ՝ ապրելով նրանց կյանքով և կիսելով նրանց հացը։ Նա մեկնել է նաև Մարոկկո։ 1860 թվականին ամուսնանում է Ռոբերտ Թըրնրի դուստր Սոֆյայի հետ Լինքոլնշիրի Գրենթամ քաղաքից ։
Բարջեսը մահացել է 1897 թվականի նոյեմբերի 12-ին Լոնդոնում սրտի բնածին արատից։ Այդ հիվանդությունից տառապում էր ամբողջ կյանքում։ Նրան հուղարկավորել են Վիլեսդենի Փեդինգտոն գերեզմանատանը ։
Ընտանիք
Ջոնը ճանաչված նկարիչների ընտանիքից էր։ Նրա հայրը Հենրի Ուիլյամ Բարջեսն էր։ Նա Ուիլյամ 4-րդի բնանկարիչն էր։ Պապը՝ բնանկարիչ Ուիլյամ Բարջեսն էր (1749–1812), իսկ ապուպապը՝ Թոմաս Բարջեսը, ում աշակերտն էր Թոմաս Գեյնսբորոն, զարմիկը՝ բնանկարիչ Ջոն Քարտ Բարջեսը (1798–1863) և Թոմաս Բարջեսը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Օլգա Սպանդարյան
Օլգա Վյաչեսլավովնա Սպանդարյան (Օլգա Ադամովիչ, ), հեղափոխական ագիտատոր-պրոպագանդիստ, լրագրող, մանկավարժ։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ (1905), Սուրեն Սպանդարյանի կինը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:1879 ծնունդներ Կատեգորիա:1971 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ
Գեղվաձոր (ձորահովիտ)
Գեղվաձոր, հովիտ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Ոսկեպարի լեռներում, Գեղի գետի ավազանում։ Ղ․ Ալիշանը նույնացնում է Բաղաբերդի շրջանի հետ ։ Գեղվաձոր Զանգեզուրի համար այն է, ինչ որ Կարթագենը Հռոմի համար (Նժդեհ)։
Տեսս (ֆիլմ)
Տեսս (Tess), 1979 թվականին Թոմաս Հարդիի «Տեսսը դ’Էրբերվիլների տոհմից» վեպի (1891) էկրանավորումը ռեժիսոր Ռոման Պոլանսկու կողմից ։ Ցուցադրվել է 2015 թվականի Ոսկե ծիրանի հետահայաց ցուցադրություններ ծրագրում  ։
Գեղվաձոր (ձորահովիտ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի աշխարհագրություն
Տեսս (ֆիլմ)
Սյուժե
Կյանքը նորից սկսելու համար Տեսսը մեկնում է գյուղից և աշխատանք գտնում ագարակում, որտեղ ոչ ոք տեղյակ չէ նրա նախկին ձախորդությունների մասին։ Այնտեղ նա հանդիպում է իր իսկական սիրուն՝ քահանայի որդի Էյնջել Քլեյրին, ով գլխակորույս սիրահարվում է Տեսին, և չնայած իրենց միջև գոյություն ունեցող դասակարգային անդունդին, ամուսնության առաջարկ անում։ Սակայն ամուսնական գիշերը Տեսսն Էյնջելին խոստովանում է ամեն ինչ։ Ապշած և ներելու անկարող Էյնջելը թողնում է Տեսսին և մեկնում Բրազիլիա։ Երկար ամիսներ Տեսսը հուսահատորեն սպասում է ամուսնու վերադարձին, քրտնաջան աշխատում ընտանիքի ապրուստը վաստակելու համար։ Ճակատագրի բերումով Ալեք դ’Էրբըրվիլը կրկին հայտնվում է նրա կյանքում ։
Մրցանակներ
Տեսսը առաջադրվել է վեց մրցանակների համար և Ակադեմիայի 53-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ շահել երեք մրցանակ, Ոսկե Գլոբուսում առաջադրվել է չորս մրցանակի համար, շահել է երկուսը, երեք Բրիտանական Ակադեմիայի մրցանակներից շահել է մեկը և վեց Սեզար մրցանակներից` երեքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոման Պոլանսկու ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Կրեստովկա (քաղաք, Ուկրաինա)
Կրեստովկա (Крестівка), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կիրովսկոեի քաղաքային խորհուրդում, մարզային ենթակայության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կիրովսկոե։ Հիմնադրվել է 1954 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Կրեստովկա քաղաքում բնակվում էր 28 449 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1954 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆեներբահչե ՖԱ
Ֆեներբահչե (Fenerbahçe Spor Kulübü), պրոֆեսիանալ ֆուտբոլային ակումբ Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1907 թվականին։ Հանդես է գալիս թուրքական սուպերլիգայում։ Տնային խաղերն անցկացնում է «Շյուքրու Սարաջօղլու» մարզադաշտում, որի տարողունակությունը 50 509 նստատեղ է։ «Ֆեներբահչե» սպրոտային ակումբի մեջ ֆուտբոլային ակումբից բացի մտնում են նաև տղամարդկանց և կանանց վոլեյբոլի և բասկետբոլի թիմերը, թեթև ատլետիկայի, բոքսի, թիավարման և առագաստային սպորտի խմբերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:1907 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ
Էդուարդ Մամադով
Էդուարդ Մամադով (Մամեդով) (Eduard Tofiq oğlu Məmmədov, ), ադրբեջանցի մարզիկ, ով հանդես է գալիս պրոֆեսիոնալ քիքբռնցքամարտում, ունեցել է «Սպիտակ գայլ» մականունը։
Հայ արհեստավարժների միություն
Հայ արհեստավարժների միություն, հիմնվել է 1958 թվականին, Լոս Անջելեսում։ Հիմնադիրներ՝ Վ. Արթկին, Լ. Կարապետյան, Վ. Գրեգըր և ուրիշներ։ Նպատակը բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորող հայ ուսանողների համար կրթաթոշակ հայթայթելն է, նաև գաղութի հայ երիտասարդության շրջանում դաստիարակչական աշխատանք ծավալելը։
Էդուարդ Մամադով
Կենսագրություն
1996-1999 թվականներին ծառայել է բանակի ռազմական սպորտի ակումբում։ Բանակից հետո ընդունվել է Սպորտային ակադեմիա, որն ավարտել է 2004 թվականին։ 2004-2008 թվականներին սովորել է Ոստիկանական ակադեմիայում, որտեղ 2010 թվականին ավարտել է որակավորման բարձրացման դասընթացները։ Ներկայումս աշխատում է Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարությունում, ունի ոստիկանության փոխգնդապետի կոչում, արժանացել է մի շարք պարգևների, որոնց թվում Հայրենիքի համար մեդալը (2007)։
Հայ արհեստավարժների միություն
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գիտական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Էդուարդ Մամադով
Սպորտային կարիերա
1993 թվականին Մամադովը զբաղվել է պրոֆեսիոնալ քիքբոքսինգով, հանդիսանում է ադրբեջանական քիքբռնցքամարտի ֆեդերացիայի անդամ։ Հանդես է եկել «Նեֆթչի» ակումբի համար։ Առաջին հաղթանակը նվաճել է 1995 թվականին  Ադրբեջանում ընթացող քիքբռնցքամարտի առաջնությանը։ Նրա մարզիչը եղել է  Ադրբեջանի հանրապետության վաստակավոր մարզիչ Չինգիզ Էյվազովը։
Իր կարիերայի ընթացքում Էդուարդ Մամադովը հաղթել է աշխարհի չեմպիոնի 23 տիտղոսներ, եվրոպական չեմպիոնների 7 տիտղոս և 15 անգամ դարձել է Ադրբեջանի չեմպիոն։
2003 թվականին ստացել է Սպորտի աստակավոր վարպետի կոչում, 2013 թվականին՝ վաստակավոր մարզչի կոչում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի մարզիկներ
Տոռելամեու
Տոռելամեու (Torrelameu), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Լյոդ շրջանում, Կատալոնիա ինքնավար նահանգում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգեր շրջանում։ Զբաղեցնում է 10.81 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 690 մարդ (ըստ 2010 թվականի) Հեռավորությունը մինչև նահանգի կենտրոն - 13կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հրաշակաբերդ
Հրաշակաբերդ (Հրաշկաբերդ, Հրասեկաբերդ), բերդ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառում։ 12-րդ դարում Հրաշակաբերդին տիրել են սելջուկյան թուրքերը։ XIII դարի սկզբին Իվանե աթաբեկն այլ կալվածքների հետ Հրաշակաբերդը հանձնել է Լիպարիտ Օրբելյանին, որը նշանակվել էր Սյունիքի կողմնակալ իշխան։ Հրաշակաբերդի ավերակները պահպանվել են Վայոց ձորի մարզի Գնիշիկ գյուղից հարավ, Հարսնասար լեռան գագաթին։
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Մաչերատա Ֆելտրիա
Մաչերատա Ֆելտրիա (Macerata Feltria), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 2116 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 53 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 40 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61023: Հեռախոսային կոդ՝ 0722։
Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Միքայել հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վիլլանովա Մարկեզանա
Վիլլանովա Մարկեզանա (Villanova Marchesana), քաղաք Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում՝ Ռովիգո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 14383 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 230 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 45030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0425։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
(8549) Ալցիդե
(8549) Ալցիդե (Alcide), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի մարտի 30-ին Ֆարրա դ'Իսոնզո աստղադիտարանի կողմից Ֆարրա դ'Իսոնզոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,436312 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9829 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8897 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1388,99 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,259182 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,88° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆարրա դ'Իսոնզո աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հրազդանի շրջան
Հրազդանի շրջան (մինչև 1959 թվականը՝ Ախտայի շրջան), Հայկական ԽՍՀ, ապա՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավոր այժմյան Կոտայքի մարզի հարավում։ Գտնվում էր ՀԽՍՀ կենտրոնական մասում՝ մայրաքաղաք Երևանից 50 կմ հեռավորության վրա։ Կազմավորվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Տարածությունը 947 կմ էր, բնակչությունը՝ 110 300 մարդ (1987), խտությունը՝ 116,4 մարդ։
Բնակավայրեր
Հրազդանի շրջանի վարչական կենտրոնն էր Հրազդան քաղաքը։ Ուներ 3 քաղաք (Հրազդան, Չարենցավան, Ծաղկաձոր), 3 քաղաքային և 11 գյուղական խորհուրդ։ Բնակավայրերն են՝
Պատմություն
Հրազդանի շրջանի տարածքը դեռ հնադարում եղել է Հայաստանի կազմում՝ Երվանդունիների (մ.թ.ա. 570-201) և Արտաշեսյանների (մ.թ.ա. 189-1) թագավորության ժամանակ։ Ավելի ուշ Հրազդանի շրջանի տարածքը կազմել է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Կոտայք և Նիգ գավառների մեջ։ 9-րդ դարի վերջից մտել է Բագրատունյաց թագավորության, ապա՝ Զաքարյան իշխանապետության մեջ։ 14-16-րդ դարերում այն մտել է մոնղոլական, ապա՝ կարակոյունլու և ակկոյունլու թուրքմենական պետությունների մեջ։
Պարսկական տիրապետության ժամանակ Հրազդանի շրջանը Երևանի կուսակալության, ապա Երևանի խանության մի մասն էր։ Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո, այն մտել է Հայկական մարզի, Երևանի նահանգի, Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո՝ մինչև 1930 թվականը՝ Երևանի գավառի Հրագդան գավառամասը։
Հնագիտական և ճարտարապետական հուշարձաններից նշանավոր են քարեդարյան կայանները, կիկլոպյան ամրոցները, Գյումուշի միանավ (4-5-րդ դարեր), Բջնիի սուրբ Սարգիս (7-րդ դար) սուրբ Աստվածածին (11-րդ դար), Ալաֆարսի (7-րդ դար) եկեղեցիները, Բջնի բերդը (11-րդ դար), Մաքրավանքը (13-րդ դար), Կեչառիսի (11-13-րդ դարեր), Արզականի մոտ՝ Նեղուցի (13-րդ դար) վանքերը։
Շրջանի կուսակցական կազմակերպությունը ստեղծվել է 1930 թվականին։ 1987 թվականին կար 135 սկզբնական կուսակցական, 177 կոմերիտական կազմակերպություն։ Լույս էր տեսնում «Հրազդան» շրջանային թերթը։
Ռելիեֆ և կլիմա
Հրազդանի շրջանը գտնվում է Հրազդան գետի ավազանում, Փամբակի, Գեղամա և Ծաղկունյաց լեռնաշղթաների միջև, 1500-3101 մ (Թեժ լեռ) բարձրությունների վրա։ Ռելիեֆը լեռնային է։ Ռելիեֆի բնորոշ տարրերից են Գութանասարը, Մենակսարը, Հրազդանի ու Մարմարիկի հովիտները։ Կան նեֆելինային սիենիտների, մարմարի, գրանիտի, երկաթի, ոսկու, պղնձի հանքավայրեր, հանքային ջրեր։
Տարածված են լեռնատափաստանային, լեռնաանտառային և լեռնամարգագետնային լանդշաֆտները։ Կլիման չափավոր ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -8 °C-ից մինչև -12 °C է, հուլիսինը՝ 10-20 °C, տարեկան տեղումները՝ 550-700 մմ, ակտիվ վեգետացիայի շրջանը՝ 60-150 օր։ Տարածքով հոսում է Հրազդանը՝ Մարմարիկ, Մեղրաձոր, Դալար, Ծաղկաձոր վտակներով։
Տնտեսություն
Հրազդանի շրջանում գործում են Հրազդանի և Աթարբեկյան հէկի ջրամբարները, ջրհան կայաններ։ Տնտեսության առաջատար ճյուղերն են էներգետիկան (Հրազդանի ՋԷԿ, ավելի հզոր է, քան Մեծամորի ատոմակայանը), հանքարդյունահանությունը, մետաղամշակումը, հաստոցաշինությունը, գործիքաշինությունը, հանքային ջրերի արտադրությունն ու գյուղատնտեսությունը։ Կար 65 արդյունաբերական ու շինարարական ձեռնարկություն։ Արտադրանքի ծավալով առաջատար են ՋԷԿ-ը, ցեմենտի, պանելային տնաշինարարության, «Բջնի» հանքային ջրերի, երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների, ներտաշ հաստոցների, գործիքաշինական, «Կենտրոնաձուլ», «Հայլիզին» գործարանները, կարի ֆաբրիկան, Աթարբեկյան ՀԷԿը։
Գյուղատնտեսության առաջատարը անասնապահությունն էր։ Կար 6 կոլեկտիվ, 8 խորհրդային տնտեսություն, 2 միջտնտեսային ձեռնարկություն։ Գործում են կաթնաանասնապահական համալիրներ, ջերմոցային տնտեսություն։ Մշակում են հացահատիկ, ծխախոտ, կերային կուլտուրաներ, կարտոֆիլ։ Զարգանում են պտղաբուծությունը, թռչնաբուծությունն ու մեղվաբուծությունը։ Ուներ կապի հանգույց՝ 10 բաժանմունքով։ Ավտոճանապարհների երկարությունը 180 կմ է, երկաթուղին՝ 85 կմ։
1986-87 ուսումնական տարում կար 31 միջնակարգ, 5 ութամյա, 4 երեկոյան, 8 մարզական, 6 երաժշտական, 2 կերպարվեստի դպրոց, 2 տեխնիկում, 2 պրոֆտեխնիկական ուսումնարան։ 1987 թվականին շրջանում գործում էին 19 գրադարան, 12 մշակույթի տուն, 14 ակումբ, 3 հիվանդանոց, 5 պոլիկլինիկա, բուժման կայաններ, պիոներական ճամբարներ, Չարենցավանի «Բջնի» հանքային ջրերի գործարանի լցման արտադրամասը պանսիոնատներ, հանգստյան տներք մանկ, առողջարան։ Տարածքում էր Ծաղկաձորի նախկին համամիութենական մարզական համալիրը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հրազդանի շրջան
Սև հումոր
Տերմինի ծագումը
«Սև հումոր» տերմինը (humour noir) ունի ֆրանսիական ծագում։ Այն երևում է սիմվոլիստ Գյուիսմանսի մոտ, 1880-ական թվականներ։ Սակայն այն համարվեց լայն օգտագործվող Սյուրռեալիզմի մի մաս։
Բրետոնը «սև հումորի» աղբյուրը կապեց Լուսավորության դարաշրջանի հետ՝ Ջոնաթան Սվիֆթի «Համեստ Առաջարկը», Վոլտերի «Կանդիդը», Լորենս Սթեռնի «Տրիստրամ Շենդին»։ «Սև» երանգից զրկված չեն նաև Գոթական վեպերի ծաղրերգությունները։
Կատեգորիա:Սև հումոր Կատեգորիա:Գրական տեխնիկաներ
Ճակատային ծոց
Ճակատային ծոց (Sinus frontalis), մարդու գանգի չորս ծոցերից մեկը, որոնք օդով լցված ճեղքեր են և բարակ անցուղիներով կապված են քթի խոռոչի հետ։ Գտնվում է ճակատային հատվածում և ներսից պատված է լորձաթաղանթով