cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆիտյարի ճակատամարտ
Ֆիտյարի ճակատամարտ (Slaget ved Fitjar på Stord), ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 961 թվականին։ Միմյանց դեմ մարտնչում էին մի կողմից Նորվեգիայի թագավոր Հոկոն I Բարին, մյուս կողմից` նրա կողմից գահընկեց արված Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի որդիները: Չնայած որ Հոկոնի զորքին հաջողվում է ջախջախիչ պարտության մատնել հակառակորդի բանակին, ինքը` Հոկոնը մահացու վիրավորվում է մարտի դաշտում և կարճ ժամանակ անց մահանում: Հոկոնի մահից հետո Նորվեգիայի թագավոր է դառնում Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի ավագ որդին` Հարալդ II Գորշ մաշկը:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:10-րդ դարի ճակատամարտեր Կատեգորիա:961
Հարալդ II Գորշ մաշկ
Հարալդ II Գորշ մաշկ (Գորշ Թիկնոց) նորվ.`Harald Gråfell (935-մոտ 965 կամ մոտ 970 թթ) Նորվեգիայի թագավոր (կոնունգ) 961-965/70 թվականներին, Էիրիկ I Արյունարբու Սեկիրայի և Գունհիլդայի որդին, Հորֆագերների տոհմի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Հոր մահից հետո Հարալդը, մոր և եղբայրների հետ տեղափոխվում է նախ Օրկնեյան կղզիներ, ապա` Դանիա` Հոկոն Բարիի հակառակորդ Հարալդ Կապտատամի մոտ։ Դանիայի արքան Հարալդին դաստիարակում է ինչպես սեփական որդուն և ամեն կերպ աջակցում է նրան և եղբայրներին Հոկոնի դեմ արշավանքների հարցում։ 961 թվականին Հարալդն ու իր եղբայրները հերթական անգամ պարտություն են կրում Հոկոնի կողմից, սակայն, շուտով վերջինս մահանում է մարտի դաշտում ստացած վերքից։ Հարալդը, որպես մեծ եղբայր, հռչակվում է Նորվեգիայի թագավոր, սակայն նրա իշխանությունը տարածվում էր միայն երկրի հյուսիսային տարածաշրջաններում։ Թրոնհեյմն ու Վիկենը չէին ենթարկվում նրան։ Հարալդն իր եղբայրների հետ օգտվում է այն առիթից, որ Թրոնհեյմի յարլ Սիգուրդը գժտվել էր կրտսեր եղբոր` Հրյոտգարի հետ։ Վերջինս խաբեությամբ Սիգուրդին փոքրիկ ջոկատի հետ հրավիրում է խնջույքի, որի ժամանակ սպանվում է էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի որդիների կողմից։ Սակայն նրանք չկարողացան պահել Թրոնհեյմը և վերադարձան երկրի հարավ։ Թրոնհեյմում յառլ է դառնում Սիգուրդի որդին` Հոկոն Սիգուրդսոնը։ Նա հարկեր չէր վճարում Հարալդին և պարբերաբար մարտնչում էր նրա դեմ` փորձելով վրեժ լուծել հոր սպանության համար։ Վերջապես, ինչ-որ ուժի միջամտության շնորհիվ, նրանք հաշտվում են, Հոկոնը սկսում է կառավարել Թրոնհեյմում` ընդունելով Հարալդի իշխանությունը։
Հետագա տարիների ընթացքում Հարալդը պատերազմում է տարբեր կոնունգների ու յառլերի դեմ, մասնավորապես Տրյուգվի Օլաֆսոնի և Գուդրյոդ Բյորնսսոնի դեմ, ինչպես նաև ասպատակում է Բյարմալանդը, որտեղից հարուստ ավար է տանում։ 963 թվականին Հարալդի եղբայրը` Գուդրյոդ Էիրիկսոնը հարձակվում է Տրյուգվի Օլաֆսոնի վրա և սպանում է նրան։ Դրանից հետո Հարալդին հաջողվում է իրեն ենթարկել երկու մեծ տարածաշրջան` Վինգուլմարկն ու Վիկը։
Որոշ ժամանակ անց, Հարալդն իր եղբոր` Գուդրյոդի հետ համատեղ ուժերով շարժվում է երկրի հյուսիս` Թրոնհեյմը նվաճելու նպատակով, իսկ Թրոնհեյմի յառլ Հոկոնը հարձակվում է հյուսիսային հողերի վրա, որի ընթացքում սպանում է իր հորեղբորը` Հրյոդգարին, ում հանձնված էր այդ հողերի պաշտպանությունը։ Այնուհետև նա տեղափոխվում է Դանիա, որտեղ մնում է ձմեռելու Հարալդ Կապտատամի մոտ։ Այդ ժամանակահատվածում Հարալդն ու Գուդրյոֆը առանց դիմադրության գրավում են Թրոնհեյմը։ Նրանք այնտեղ հավաքում են իրենց պատկանելիք հարկերը և ստիպում են բնակչությանը խոշոր փրկագին վճարել։ Այնտեղ կառավարիչ նշանակելով իրենց եղբորը` Էրլինգին, նրանք շարժվում են հարավ։ Սակայն շուտով Թրոնհեյմում բնակչությունը ապստամբություն է բարձրացնում, որի արդյունքում Էրլինգը սպանվում է։
965 կամ 970 թվականին Հարալդ Կապտատամը իր մոտ է հրավիրում Հարալդ Գորշ Մաշկին, խոստանալով նրան նվեր շնորհել բերրի հողատարածքներ, որոնք ժամանակին պատկանում էին իրեն և իր եղբայրներին։ Մի քիչ երկմտելուց հետո Հարալդը երեք մարտական նավերով մեկնում է Յուտլանդիա, և ափ է իջնում Լիմաֆյորդում։ Իմանալով այդ մասին` Հարալդ Կապտատամը, ով նախապատրաստվում էր վիկինգների հերթական արշավանքին, ինը ռազմանավերով մեկնում է այնտեղ։ Երկու Հարալդների միջև մարտ է սկսվում։ Նորվեգիայի թագավորը կռվում էր առաջին շարքերում, սակայն մարտի ժամանակ նա և իր բազմաթիվ զինակիցներ սպանվում են։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարտում զոհվածներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի թագավորներ
Կոլեսնիկի (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Կոլեսնիկի (Колісники), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոլեսնիկի գյուղում բնակվում էր 112 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կարպիս Կարագյան
Կարպիս Պողոսի Կարագյան (1908, հոկտեմբերի 20, գ. Պարտիզակ, Կ. Պոլսի մոտ - 1992, նոյեմբերի 26, Երևան), հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1966):
Կենսագրություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Պարտիզակի բնակչությունը տեղահանվել է և ապաստան գտել Սիրիայում։ 1919 թվականին Կարպիս Կարագյանը վերադարձել է գյուղ, երկու տարի անց բնակություն հաստատել Կ. Պոլսում և տեղի հայկական դպրոցում ստացել միջնակարգ կրթություն։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան, բնակություն հաստատել Երևանում։ 1926 թվականին աշխատանքի է անցել Երևանի փայտամշակման ֆաբրիկայում որպես հաշվետար, այնուհետև՝ ՀԽՍՀ աշխժողկոմատում՝ որպես հաշվապահ։ 1933 թվականին ավարտել է Լենինականի կոոպերատիվ-տնտեսագիտական ինստիտուտը և աշխատանքի անցել Հայկոոպում որպես տնտեսագետ, ապա՝ գլխավոր հաշվապահ։
1938 թվականից համատեղությամբ դասավանդել է ԵՊՀ հաշվապահական հաշվառման ամբիոնում։ 1941-1942 թվականներին եղել է ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան, 1942-1953 թվականներին՝ Հայկոոպի գլխավոր հաշվապահ և վարչության անդամ։ 1953 թվականին դարձել է ԵՊՀ հիմնական աշխատող։
1957 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1959 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։ 1962 թվականին ընտրվել է ԵՊՀ հաշվապահական հաշվառման ամբիոնի վարիչ, իսկ 1966 թվականին նշանակվել է ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան։ 1969 թվականին ԵՊՀ գիտխորհրդի որոշմամբ հաստատվել է պրոֆեսորի պաշտոնում։
1975 թվականին տեղափոխվել է նորաստեղծ ԵԺՏԻ՝ վարելով ամբիոնի վարիչ պաշտոն։
Հեղինակ է «Սպառողական կոոպերացիայի ծագումը և զարգացումը Հայաստանում» (Ե., 1957) մենագրության և «Հաշվապահական հաշվառման տեսություն» (Ե., 1964) ուսումնական ձեռնարկի, որն ունեցել է չորս հրատարակություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Տուգանային գումարտակներ (երգ)
«Տուգանային գումարտակներ» («Штрафные батальоны»), Վլադիմիր Վիսոցկու երգը Հայրենական մեծ պատերազմի իրադարձությունների մասին։ Բանաստեղծի վաղ «ռազմական» երգերից մեկն է. գրվել է 1963 թվականի աշնանը։ Կա երգի վերնագրի տարբերակ․ այն կոչվում է իր առաջին տողով։
Նկարագրություն
Այս երգը ներառում է Վլադիմիր Վիսոցկու երգերում «գողական» և ռազմական թեմաների համադրությունը։ Վիսոցկին երգ է երգում խորհրդային զինվորների անունից, որոնք կռվում են Հայրենական մեծ պատերազմի տուգանային գումարտակներում։ Նա նկարագրում է այդ մարդկանց համարձակությունն ու քաջությունը։
Երգի հատվածն օգտագործվել է «Ես մանկությունից եմ» կինոֆիլմում։ Ենթադրվում էր, որ երգը կօգտագործվի հեռուստատեսային հաղորդման մեջ, որին մասնակցելու էր բանաստեղծի հորեղբայրը՝ Ալեքսեյ Վլադիմիրովիչ Վիսոցկին, 1970 թվականի մայիսին, սակայն հաղորդումը չի կայացել։
Ձայնագրություններ, հրապարակումներ և առաջին հրատարակություններ
Ի սկզբանե Վիսոցկու հասցեին շատ քննադատություններ են հնչել այդ երգը գրելու առթիվ։ Հայրենական մեծ պատերազմին տուգանային գումարտակների մասնակցությունը ամեն կերպ թաքցվել է ու լռության մատնվել Խորհրդային Միությունում ։
(9000) Հալ
(9000) Հալ (Hal), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մայիսի 3-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Samsung Galaxy Buds Live
Samsung Galaxy Buds Live, Bluetooth համակարգով աշխատող անլար ականջակալներ, որոնք մշակվել են Samsung Electronics ընկերության կողմից, որպես Samsung Galaxy Buds շարքի մոդել։ Ականջակալները ցուցադրվել են 2020 թվականի օգոստոսի 5-ին, Galaxy Unpacked միջոցառման ժամանակ    ։
Բնութագիր
Galaxy Buds Live ականջակալները ունեն աղմուկ խլեցման ակտիվ համակարգ և հայտնի են իրենց դիզայնով։ Ականջակալները թողարկվել են երեք գույնով՝ սև, սպիտակ և բրոնզագույն։ Ականջակալները ունեն 2,8 սմ երկարություն և 1,3 սմ լայնություն, իսկ արդեն լիցքավորման պատյանը ունի 2,6 սմ լայնություն։ Buds Live-ի ներքին հատվածում տեղակայվում է ձայնային ընկալիչի հատվածում, իսկ հակառակ կողմը տեղակայվում է ականջի վերին հատվածում ։
Քննադատություն
Buds Live ականջակալները քննադատների կողմից բարձր գնահատակաների արժանացավ դիզայնի համար, սակայն ցածր գնահատվեց ականջակալներում առկա աղմուկի խլեցման ակտիվ համակարգը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սարքեր Կատեգորիա:Լսողություն Կատեգորիա:Ընկերություններ
Ռիպատրանսոնե
Ռիպատրանսոնե  (Ripatransone), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզի Ասկոլի Պիչենո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4414 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 60 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 74 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63038։ Հեռախոսային կոդ՝ 0735։
Գավակքելկեն
Գավակքելկեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պարուրակաչափիչ գործիքներ
Պարուրակաչափիչ գործիքներ, պարարակների վերահսկման և չափման գործիքներ։
Վերահսկումը կատարվում է կոմպլեքս մեթոդով, միաժամանակ պարուրակային տրամաչափերով ստուգվում են պարուրակների մի քանի հիմնական տարրեր (միջին տրամագիծ, քայլ, պարուրակի պրոֆիլի անկյան կես)։ Տրամաչափերի նախագծման սկզբունքներին համապատասխան աշխատանքային անցումային տրամաչափն ունի լրիվ պրոֆիլ ու պտուտակման լրիվ երկարություն և իրագործում է բերված միջին տրամագծի (հեղույսի համար՝ ամենամեծ, մանեկի համար՝ ամենափոքր) վերահսկումը։
Ոչ անցումային տրամաչափերն ունեն կարճեցված պրոֆիլ և փոքրաթիվ գալարներ։ Դրանք վերահսկվող շինվածքի հետ պետք է պտուտակվեն 2-3 պտույտից ոչ ավելի։ Պարուրակների չափումն իրականացվում է դիֆերենցված մեթոդով (պարուրակի յուրաքանչյուր տարր ստուգվում է առանձին)՝ ունիվերսալ և չափիչ սարքերով։
Պարուրակի առանձին պարամետրերի չափեր ունեցող պարուրակային միկրոմետրերով։ Արտաքին պարուրակի միջին տրամագիծը ավելի ճշգրիտ ստուգում են երեք լարերի մեթոդով։ Արտաքին պարուրակի քայլը, արտաքին ու ներքին տրամագծերը, պրոֆիլի անկյան կեսը, ինչպես նաև ներքին պարուրակների քայլը, պրոֆիլի անկյան կեսը և պրոֆիլի բարձրությունը ստուգվում են գործիքային և ունիվերսալ մանրադիտակներով։ Ներքին պարուրակների միջին տրամագծի չափման համար օգտագործում են հատուկ կառուցվածքի ներսաչափեր։
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Ջորջիո Կիելլինի
Ջորջիո Կիելլինի (Giorgio Chiellini, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իտալական Յուվենտուս ակումբում։
Ակումբային Կարիերա
Կյիլլինին համարվում է իտալական «Լիվորնո» ակումբի սան։ «Լիվորնո» ակումբում հանդես է եկել 4 մրցաշրջան, որորնցից 2-ը Սերիա C-ում, իսկ մյուս 2-ը՝ Սերիա Բ-ում։ 2004 թվականի ամռանը, Կիելլինին «Լիվորնո» -ից տեղափոխվեց «Յուվենտուս» 6,5 միլիոն Եվրոյի դիմաց, սակայն նույն տարում «Յուվենտուս» -ը 3,5 միլիոն Եվրոյի դիմաց վաճառեց Կիելլինի իրավունքերի 50%-ը «Ֆիորենտինա» ակումբին, որտեղ Կիելլինին հանդես եկավ 2004/2005 մրցաշրջանում։ Ավարտված մրցաշրջանից հետո «Յուվենտուս»-ը ետ գնեց Կյիելլինիի իրավունքերի 50%-ը 4,3 միլիոն Եվրոյի դիմաց։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Կիելլինին «Յուվենտուս»-ի հետ երկարաձգեց պայմանագիրը մինչև 2011 թվական, 2008 թվականին մինչև 2013 թվականը, 2010 թվականին մինչև 2015 թվականը (տարեկան 3.5 միլիոն եվրո աշխատավարձով), իսկ 2014-ին մինչև 2019 թվական։ 2006-2007 թվականի մրցաշրջանում դարձել է Սերիա Բ-ի չեմպիոն։ 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014 մրցածրջաններում դարձել է Իտալիայի չեմպիոն։ Ջորջիո Կիելլինին 3 անգամ ճանաչվել է Իտալիայի լավագույն պաշտպան, համապատասխանաբար՝ 2008, 2009, 2010 թվականներին։ Նրա գործակալն է երկվորյակ եղբայրը ` Կլաուդիո Կիելլինին։
Վիճակագրություն
(թարմացվել է 2014 թվականի մայիսի 11-ին)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:1984 ծնունդներ Կատեգորիա:Պիզա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Ցախավել (շաբաթաթերթ)
«Ցախավել», երգիծական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1915-1921 թվականներին, Բոստոնում (1915), Նյու Յորքում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Ս․ Կյուլո (Ս․ Կյուլոյան)։
«Պատերազմական լուրեր», «Անթել հեռագիրներ» և այլ ենթավերնագրերով ներկայացրել է առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքը, դեմ արտահայտվել պատերազմող տերությունների քաղաքականությանը, թուրքական բարբարոսությունները Արևմտյան Հայաստանում։
«Ցախավել» անվամբ երգիծական պատկերազարդ երկշաբաթաթերթը լույս է տեսել 1943-1958 թվականներին, Թեհրանում։ խմբագիր՝ Ե․ Բազեն (Միրզոյան)։ 1943-1944 թվականներին հրատարակվել է որպես ժողովածու (1-8 համար)։
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Մրգակերություն
Մրգակերություն (fructus՝ պտուղ, միրգ, fruitarianism,fruit՝ պտուղ, միրգ բառերից) վեգանական սննդի տարատեսակ, հում սնունդ, որի դեպքում ուտում են բացառապես բույսերի պտուղներ՝ միայն մրգեր։
Մրգակերությունը ի հայտ է եկել 19-րդ դարի վերջին Եվրոպայում և այնուհետև տարածում է գտել ԱՄՆ-ում, որտեղ աջակցության է արժանացել որոշ գյուղատնտեսների կողմից։ 1960-70-ական թվականներին սնուցման այս համակարգը համալրվեց էզոթերիկ և քաղաքական գաղափարներով և դարձավ առանձին գաղափարախոսություն։
Մրգակերությունը համարվում է ցածր էներգետիկ սննդակարգ քիչ քանակությամբ սպիտակուցներով, որում շատ քիչ են օմեգա 3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուները, վիտամին D-ն և կալցիումը, և մեծ չափաբաժնով առկա են շաքարավազ և օրգանական թթուներ։ Սա կարող է հանգեցնել տարբեր հիվանդությունների կամ սրել հիվանդության ընթացքը ։
Գործնական կիրառում
Մրգակերության պրակտիկայում պտուղը մինչ օգտագործումը ոչ մի կերպ չի մշակվում (միայն մաքրվում է), ոչինչ չի ավելացվում և հազվադեպ է խառնվում։ Սննդային հավելումներ, համեմունքներ և համի ուժեղացուցիչներ չեն օգտագործվում։ Եթե սննդում օգտագործվում է ընկույզ, ապա քիչ քանակությամբ, ոչ հաճախ, և միայն նորահաս ու թարմ՝ պահպանելով ներսի հեղուկը։ Եթե օգտագործվում են մրգերի չրերը, ապա միայն ցածր ջերմաստիճանում, օդում չորացված։
Սովորաբար մրգակերները նախընտրում են սննդի մեջ օգտագործել հնարավորինս շատ էկոլոգիապես մաքուր պտուղներ, որոնք աճեցվել են առանց քիմիական նյութերի մշակման և նախընտրելի է նրանց բնակության շրջանում։
Շատ մարդիկ իրենց մրգակերներ են համարում, եթե իրենց սննդակարգում մրգերը ոչ միշտ են կազմում հիմնական մասը, եթե դրանց չափաբաժինը սննդակարգում տատանվում է։ Որոշների մոտ մրգերի մասնաբաժնի տատանումը կախված է սեզոնից, ինչպես նաև՝ կենսապայմաններից (օդի ջերմաստիճանից, կլիմայից, մշակութային միջավայրից և այլն)։
Շատ բանջարեղեններ պտուղներ են (ինչպիսիք են լոլիկը, քաղցր պղպեղը, վարունգը), այնպես որ, հարմար են մրգակերների համար ։
Այլ պտուղների օրինակներ՝ սեխ, ելակ, հապալաս, ազնվամորի, ընկույզ, հնդկացորեն, լոբազգիներ, հաղարջենի, ծիրան, ավոկադո, թուզ, բանան և այլն։
Հայտնի են առանձին մրգակերներ, ովքեր տարբեր ժամանակներում կյանքի ինչ-որ շրջանում զբաղվել են Մրգակերությունով (Օրինակ՝ Սթիվ Ջոբսը), ինչպես նաև մրգակերական խմբեր և հոսանքներ, որոնք ներկայացնում են Մրգակերությունի տարբեր տարբերակներ ։
Բազմազանություն
Շատ մրգակերներ սնվում են միայն հում, հյութալի, հասունացած մրգերով, հավատալով, որ դա այն միակ սնունդն է, որ իրենց անհրաժեշտ ու բավարար է, բայց կան նաև մրգակերության տարատեսակներ, որոնք հիմնված են անձնական նախասիրությունների՝ օգտակարության և էթիկայի նկատառումների վրա։ Դուք կարող եք լինել մրգակեր և միևնույն ժամանակ ամբողջովին հումակեր չհամարվել։ Շատ մրգակերներ պարբերաբար օգտագործում են ընկույզ, իսկ ոմանք էլ հրաժարվում են դրանցից։ Ոմանք էլ թարմ քամած հյութեր են շատ խմում։
Կա մրգակերությունի մի տեսակ, որի դեպքում միայն օգտագործվում են բնական ճանապարհով գետնին ընկած պտուղներ, այսինքն, լիարժեք հասունացումից հետո։
Մրգակերության ընդլայնված տարբերակներից մեկը 80/10/10 կամ 811 (80% ածխաջուր, 10% սպիտակուց, 10% ճարպ՝ էներգետիկ արժեքով) անվամբ հայտնի սննդակարգն է։ Դրանում, մրգերին որպես լրացում, խորհուրդ է տրվում օգտագործել մի քիչ կանաչ բանջարեղեն  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուսակերություն
Կվանգո
Կվանգո (Kwango)՝ շրջան Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Տեղակայված է երկրի արևմուտքում։
Աշխարհագրական դիրք
Մինչև 2005 թվականի սահմանադրության ընդունումը Կվանգոն նախկին Բանդունդու (նահանգ) նահանգի մի մասն էր։ Այս շրջանի վարչական կենտրոնը Կենգե քաղաքն է։ Շրջանը գտնվում է Կվանգո գետի արևմտյան մասում։
Ըստ 2005 թվականի տվյալների Կվանգոյի բնակչությունը 1 994 036 մարդ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հիմնադրումներ Աֆրիկայում Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության շրջաններ
Զեդա Մեսխեթ
Զեդա Մեսխեթ (ზედა მესხეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ծղալտուբոյի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 110 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծղալտուբոից հեռու է 14 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1043 մարդ ։
Ուստ-Դյոմինո
Ուստ-Դյոմինո (Усть-Дёмино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վասլույ
Վասլույ (Vaslui), Ռումինիայի համանուն գավառի կենտրոնը։ Բնակչությունը կազմում է ։
1475 թվականին Մոլդովայի իշխան Շտեֆան Մեծը Վասլույի մոտ ջախջախել է Սուլեյման փաշայի 120 հազարանոց թուրքական բանակը։ Մոլդովայի իշխանության առաջին հայկական գաղթավայրերից մեկը եղել է Վասլույ (հայերն անվանել են վասլով)։ 1418 թվականին Լեհաստանից Մոլդովա գաղթած հայերի (3 հազար ընտանիք) որոշ մասը հաստատվել է Վասլույում՝ ստվարացնելով գաղթավայրը։ Զբաղվելով սանտրով և արհեստագործությամբ՝ հայերը նպաստել են վասլույի տնտեսության զարգացմանը։ Վասլույի մոտ հիշատակվում են Արմենեշտ գյուղը, Պլատոուլ Արմենիլորը (Հայկական սարահարթ), Յազուլ Արմենիլորը (Հայկական լիճ) տեղանունները։ Հայերը տարբեր ժամանակներում կառուցել են երեք եկեղեցի (չեն պահպանվել)։ Ճիզվիտ քարոզիչ Մարկուս Բանդինին վկայում է, որ 1648 թվականին Վասլույն ունեցել է 100 տուն հայ բնակիչ։ 1672 թվականին գաղթավայրը նոսրացել է՝ կապված Մոլդովայից Տրանսիլվանիա հայերի խոշոր գաղթի հետ։ Սակայն վկայություններ կան, որ 18-րդ դարի հայերի քանակը կրկին աճել է Վասլույում։ Նրանք ունեցել են քաղաքային ինքնավարություն, քաղաքապեւո (1701 թվականին հիշվում է Բոգդան կամ Աստվածատուր քաղաքապետը), ծերերի խորհուրդ և դատարան։ Հավանաբար Վասլոիյի հայկական գաղթավայրը գոյատևել է մինչև 19-րդ դարի սկիզբը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռումինիայի բնակավայրեր
Պեեռի
Պեեռի (Peeri), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Կոհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 85 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Կոհտլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Շերի լե Պույի
Շերի լե Պույի (Chéry-lès-Pouilly), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Մարլ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02180:
Ռիչարդ Քելլի
Ռիչարդ Քելլի (Richard Kelly, ծնվ. ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ։
Շերի լե Պույի
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 673 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 334 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 313-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 117-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 72.8%, 1999 թվականին եղել է 72.8%)։ 313 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 282-ը (155 տղամարդ և 127 կին), գործազուրկ էին 31 մարդ (13 տղամարդ և 18 կին)։ 117 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 27-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 54-ը՝ թոշակառուներ, 36-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ռիչարդ Քելլի
Կենսագրություն
Ռիչարդ Քելլին ծնվել է 1975 թ. մարտի 28-ին ԱՄՆ-ի Վիրջինիա նահանգի Նյուփորդ Նյուս քաղաքում։ Նրա մանկությունը անցել է հենց նույն նահանգում, փոքրիկ Միդլոտիան քաղաքում։ Նրա հայրը եղել է ՆԱՍԱ-ի ծառայող, մասնակցել է Մարսի յուրացման նախագծում։
1977 թ. Քելլին ավարտել է Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի ռեժիսորական ֆակուլտետը։ Նրան հաջողություն է բերել սեփական սցենարով նկարահնած նրա առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Դոննի Դարկո» (Donnie Darko) անվանումով։ Ժապավենը նշանավորվել է կինոքննադատների դրական վերաբերմունքով և արժանացել է տասնմեկ զանազան մրցանակների, այդ թվում նաև հեղինակավոր Սանդանսի կինոփառատոնի ժյուրիի գլխավոր մրցանակին՝ 2001 թ.։
Կարիերան
«Դոննի Դարկո» լիամետրաժ ֆիլմն առաջադրվել է 22 մրցանակի, որոնցից հաղթել է 11-ը, այդ թվում նաև՝ Saturn մրցանակի։ Այս ֆիլմը հետագայում հայտնվեց Empire ամսագրի բոլոր ժամանակների 50 մեծագույն ֆիլմերի ցանկում։ Նա գրել է բազմաթիվ սցենարներ, որոնք հանրությանը չեն հասել, դրանցից հայտնիներն են՝ Կուրտ Վոնեգութի կատվի օրրանը և Լուի Սաչար ի անցքերը։ Վերջինս հասանել է որպես PDF և հասանել է Ռիչարդ Կելլի ֆանկայքում։
Նրա չորրորդ ֆիլմը՝ Հարավի հեքիաթներ անվանումով ցուցադրվել է Կաննի կինոփառատոնում 2006 թ., որտեղ ներկա է եղել Դուեյն Ջոնսոնը, Կեվին Սմիթը, Միրանդա Ռիչարդսոնը և այլ հայտնի աստղեր։
2008 թ. Կելլիյի ստեղծած Darko ընկերությունը հատարարել է, որ սցենարը գրվել է լավ վաճառվող գրքի համար։ Ստեղծված գրքի հեղինակ Մաքս Տուկերը հաստատել է Կելլիյի ասած խոսքերը։
The Box ֆիլմի դուրս գալուց հետո նա ասել է, որ երկար ժամանակ աշխատել է թրիլլեր Manhattan in the year 2014-ի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
(1129) Նեույմինա
(1129) Նեույմինա (Neujmina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի օգոստոսի 8-ին Պրասկովյա Պարխոմենկոյի կողմից Սիմեիզում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,024089 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7825 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2657 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1920,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187418 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,62° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Էոսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1929 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պրասկովյա Պարխոմենկոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քեֆրան
Քեֆրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լյուն ՖԱ
«Լյուն», նորվեգական ֆուտբոլային ակումբ Օսլո քաղաքից։ Հիմնադրվել է 1896 թվականի մարտի 3-ին։ Ակումբը հանդիսանում է Նորվեգիայի առաջնության կրկնակի չեմպիոն և Նորվեգիայի գավաթի յոթակի գավաթակիր։ Տնային հանդիպումները անցկացնում է «Բիսլեթ» մարզադաշտում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ֆուտբոլի ակումբներ
Դոբերման
Նկարագրություն
Դոբերմանները լինում են միջին և բարձրահասակ (որձ շան հասակը կարող է հասնել 68-72 սմ, քաշը՝ 40-45 կգ, էգ շան հասակը՝ 63-68 սմ, քաշը՝ 32-35 կգ), ուժեղ, մկանուտ, բայց ոչ գեր կազմվածքով։ Դոբերմաններն ունեն գեղեցիկ կեցվածք, հեզաճկուն քայլվածք, արագաշարժ են և դիմացկուն փորձություններին։ Սովորաբար ունենում են գունավորում կրծքավանդակին, դնչին, ոտքերին և պոչի տակ։ Ունեն երկար դունչ, ուժեղ ծնոտ ։
Գույն
Դոբերմանների գույնը պայմանավորված է սև և գունավոր գենի զուգորդմամբ։ Լինում են սև, դեղնադարչնագույն (շագանակագույն), կարմիր, հազվագյուտ՝ կապույտ։ Հանդիպում են նաև սպիտակ դոբերմաններ, որոնք ունեն կաթնագույն մաշկ, բաց սպիտակ գունավորմամբ և սառը կապույտ աչքեր։ Սրանք համարվում են ալբինոսներ։
Տեսք
Դոբերմանի պոչը սովորաբար լինում է երկար, բայց տեսքի ձևավորմամբ պայմանավորված այն կտրվում է ծնվելուց անմիջապես հետո (սկսած երկրորդ ողից)։ Սա տարածված պրակտիկա է Միացյալ Նահանգներում, Ռուսաստանում, Ճապոնիայում, սակայն Եվրոպական շատ երկրներում և Ավստրալիայում այնուամենայնիվ սա համարվում է անօրինական։ Տեսքի ձևավորմամբ է պայմանավորված նաև ականջների կտրումը, որը կատարվում է 7-9 շաբաթական հասակում։ Սա ուղեկցվում է ցավազրկմամբ։ Չնայած նրան, որ սա նույնպես որոշ երկրներում անօրինական է, այնուամենայնիվ այս շների մոտ նկատվում է առավել սուր լսողություն և ականջի վարակների նվազում։
Հատկանիշները
Դոբերմանները հայտնի են որպես խելացի, զգոն, հավատարիմ, բայց միևնույն ժամանակ համառ անհատականություններ։ Նրանք ի սկզբանե նախատեսված են եղել որպես պահապան շներ՝ նախկինում առավել ագրեսիվ, սակայն ժամանակի ընթացքում առավել հավասարակշռված և զուսպ խառնվածքով։ Սրանք ունեն հետախուզական բարձր ունակություններ, ինչի շնորհիվ համարվում են ոստիկանական և բանակային շներ։ Ճիշտ դաստիարակման դեպքում դոբերմանները կարող են լինել շատ հնազանդ և բարի։ Բարձր ինտելեկտի շնորհիվ՝ նրանք շուտ են ենթակվում վարժեցման և կարող են դառնալ ընտանիքի հավատարիմ պահապաններ։ Չնայած նրանց ակտիվությանը՝ նրանք շատ են սիրում քնել, քնքուշ են տերերի, բայց ոչ այնքան մարդամոտ և սառը անծանոթների նկատմամբ։ Սա պայմանավորված է զգուշությամբ, քանի որ դոբերմանների համար ամենակարևորը տերերի անվտանգությունն է։
Կյանքի տևողություն
Դոբերմանների կյանքի տևողությունը միջինում 10-12 տարի է, սակայն կարող են ապրել մինչև 16 տարի։ Հիվանդությունների մեծամասնությունը կարող է լինել ժառանգական, սակայն հանդիպում են նաև վահանաձև գեղձի և սրտային հիվանդություններ։ Կյանքի տևողության վրա խիստ կարող է ազդել նաև սննդակարգը, որը պետք է հագեցած լինի վիտամինային կոմպլեքսներով։
Հղումներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Շներ Կատեգորիա:Ընտանի կենդանիներ
Գարապողազ
Գարապողազ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կոլեսնիկովկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Կոլեսնիկովկա (Колісниківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոլեսնիկովկա գյուղում բնակվում էր 147 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
TRT Kurdî
TRT 6 - Թուրքիայի պետական TRT հեռուստառադիոընկերության քրդերեն լեզվով հեռարձակվող հեռուստաալիք ։ Թուրքիայի քրդերեն լեզվով առաջին հեռուստաալիքն է։ Եթեր է հեռարձակվում 2009 թվականի հունվարի 1-ից։ Կան նաև հաղորդումներ զազակի լեզվով։ Ուղղված է ընտանեկան դիտման համար, ներկայացվում են լրատվական թողարկումներ, գեղարվեստական և վավերագրական ֆիլմեր, մարզական, երաժշտական, մանկական և կանանց ուղղված հաղորդումներ, հեռուստասերիալներ։ Հեռուստաալիքը հասանելի է կաբելային հեռուստատեսության օպերատորների բաժանորդների համար, նաև հեռարձակվում է Türksat և Eutelsat արբանյակներից ։
Քեֆրքաբ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆիրմինու Ալվիս
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Էմմա Դայք
Կենսագրություն
Էմմա Դայքը ծնվել է 1995 թվականի հունիսի 30-ին Ինվերկարգիլ քաղաքում (Նոր Զելանդիա)։
2010 թվականին սկսել է զբաղվել ակադեմիական թիավարությամբ, պատրաստություն է անցել Timaru Rowing Club-ում։
Առաջին անգամ միջազգային ասպարեզում աչքի է ընկել 2013 թվականի մրցաշրջանում՝ դառնալով 5-րդը Տրակայում անցկացվող աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։ Մեկ տարի անց նույն մարզաձևում արծաթե մեդալ է նվաճել Վարեզեում անցկացվող աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում։
2015 թվականից սկսած մեծահասակների մակարդակում հանդես է եկել Նոր Զելանդիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում՝ միանալով ութնյակի անձնակազմին։ Մասնավորապես, այս մրցաշրջանում նորամուտը նշել է աշխարհի գավաթի խաղարկությունում՝ դառնալով արծաթե մեդալակիր Լյուցեռնի էտապում, մասնակցել Էգբելետում կայացած աշխարհի մեծահասակների առաջնությանը, որտեղ նույնպես նվաճել է արծաթե մեդալ՝ վճռորոշ եզրափակիչ մրցավազքում զիջելով միայն ԱՄՆ-ի թիմին։
2016 թվականին ութ տարեկանում բրոնզե մեդալ է նվաճել Լյուցեռնի աշխարհի գավաթի էտապում և լավագույնն է եղել Պոզնանում։ Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում ։ Ծրագրում ութնյակը կարողացել է դուրս գալ A-ի գլխավոր եզրափակիչ և վճռորոշ մրցավազքում ցույց է տվել չորրորդ արդյունքը  ։
Ռիո-2016 Օլիմպիական խաղերից հետո Էմմա Դայքը Նոր Զելանդիայի թիավարության հավաքականի կազմում մնացել է մեկ օլիմպիական ցիկլի համար և շարունակել է մասնակցել խոշոր միջազգային ռեգատների։ Այսպես, 2017 թվականին ութնյակի կազմում հաղթել է Պոզնանի աշխարհի գավաթի էտապում, դարձել է արծաթե մեդալակիր Լյուցեռնի էտապում, բրոնզե մեդալ է նվաճել Սարասոտայում կայացած աշխարհի առաջնությունում։
2018 թվականին ութնյակի կազմում Լինց-Օտտենսհայմում և Լյուցեռում աշխարհի գավաթի խաղարկությունում նվաճել է արծաթե և ոսկե մեդալներ, մինչդեռ Պլովդիվում կայացած աշխարհի առաջնությունում դարձել է 7-րդը։
2019 թվականին նույն դիսցիպլինայում հաղթանակ է տարել Ռոտերդամի աշխարհի գավաթի էտապում և Լինց-Օտտենսհայմում կայացած աշխարհի առաջնությունում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի ակադեմիական թիավարներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Ցիլինդր (գլխի ծածկոց)
Գլանագլխարկ (գերմ` Zylinder)` տղամարդու եվրոպական գլխի ծածկոց, հարթ վերնամասով բարձր գլխարկ։ Գլանագլխարկը, որպես ամենօրյա գլխի ծածկոց, տարածվել է  19-րդ դարի ընթացքում։
Պատմություն
Առաջին գլանագլխարկը պատրաստել է գլխարկների վաճառքով զբաղվող Ջոն Գետերինգթոնը 1797 թվականին, սակայն գլանագլխարկը ճանաչում ստացավ միայն 1820 թվականին։ Տղամարդիկ գլանագլխարկը կրում էին արարողությունների և գործարար հանդիպումների ժամանակ, կային նույնիսկ որոշ զորամիավորումներ, որոնք ևս կրում էին։ Շուտով Եվրոպայում և Ամերիկայում գլանագլխարկները դարձան միջին դասի կոստյումի ամենօրյա բաղադրատարր։ Այդ տարիներին գլանագլխարկները պատրաստվում էին տարբեր նյութերից` տարբեր գույների և ձևերի։ Օրինակ, բարձր գլանագլխարկը, որը մշտապես կրում էր ԱՄՆ նախագահ Աբրահամ Լինքոլնը, թույլ էր տալիս գլխարկի ներսում տեղավորել նամակներ, ֆինանսական թղթեր, օրինագծեր և նշումներ։ 1823 թվականին Ֆրանսիայում հորինվեց շապոկլյակը` փեղկավոր գլանագլխարկը։
Սկզբում գլանագլխարկները պատրաստվում էին կուղբի նրբաթաղիքից`թանկ և բացառիկ նյութից, որը հանգեցնում էր դրանց բարձր գնին և միայն հասարակության բարձր շերտերին էր հասանելի։ Այստեղից էլ գլանագլխարկը ասոցացվում էր հարստության հետ։ Նրբաթաղիքի պատրաստման ժամանակ կիրառվում էր սնդիկի պատրաստուկներ, որը հանգեցրել է գլխարկի վարպետների մոտ թունավորման, այն ուղեկցվում էր տկարամտությամբ, որտեղից էլ առաջացել է «խենթ գլխարկագործ» հասկացությունը։
19-րդ դարի կեսերին, կապված կուղբի լիակատար ոչնչացման հետ, գլխարկագործները անցան արտադրության այլ մեթոդների։ Այդ ժամ արդեն գլանագլխարկները պատրաստվում էին շատ փափուկ մետաքսե թավիշից` կոշտ հիմքի վրա սոսնձված մի քանի շերտ շղարշով, սոսնձված շելլակով։ Գլանագլխարկի փայլը ստացվում էր հենց մետաքսե տարբերակում, նրբաթաղիքից գլխարկները չէին փայլում։ Գլանագլխարկի ավելի էժան տարբերակները, որոնք հաճախ կրում էին փոստատարները, ոստիկանները և խողովակ մաքրողները, սովորաբար պատրաստվում էին մոմլաթից կամ թաղիքից։ Գլխարկի հիմնակմախքը, նախատեսված որսորդության և ձիավարության համար, պատրաստվում էր արդեն ոչ թե շղարշից, այլ ամուր քաթանից, որը որոշ չափով պաշտպանում էր գլուխը։
19-րդ դարի վերջում գլանագլխարկները նորաձևությունից դուրս եկան, աստիճանաբար փոխարինվեցին կոտելոկներով, քաղաքային կյանքի և զանգվածային արտադրության համար ավելի հարմար (ի տարբերություն սրանց, գլանագլխարկները արհեստավարժ վարպետների ձեռքի աշխատանք էր)։ Գլանագլխարկները ամենօրյա կիրառումից դուրս եկավ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1920-1930-ական թվականներին գլանագլխարկները կրում էին բացառապես  հանդիսավոր առիթների ժամանակ (հասարակական միջոցառումներ, հուղարկավորություններ, հարսանիքներ)։ Պետք է նշել, որ Արևմտյան Եվրոպայի խոշոր բուրժուազիայի և քաղաքական գործիչների միջավայրում գլանագլխարկները, մինչև 1930-ական թվականների վերջը, շարունակում էին մնալ արդուզարդի տարրեր։
Գլանագլխարկը պրոպագանդայում
20-րդ դարի առաջին երրորդում գլանագլխարկը շարունակում էր մնալ ամենօրյա հագուստի էլեմենտ միայն բարձր դասի և խոշոր բուրժուազիայի շրջանում, սակայն ի շնորհիվ այդ առանձնահատկությանը այն դարձավ ծաղրի առարկա երգիծաբանների համար, և ծաղրանկարում` կապիտալիստի պարտադիր ատրիբուտ։ Սոցիալիստական պաստառները և ծաղրանկարները այդ կնիքը կիրառում էին ընդհուպ մինչև 1980-ական թվականները։ «Անգետիկը լուսնի վրա» (1964)` Նիկոլայ Նոսովը ծաղրում էր մեծահարուստ-մոնոպոլիստ Սկուպերֆիլդին այն բանի համար, որ նա կրում էր գլանագլխարկ։ Ռուս պոետները` իմաժինիստները, Սերգեյ Եսենինը և Անատոլի Մարիենգոֆը, 1920-ական թվականներին կրում էին գլանագլխարկներ հենց նրա սադրիչ նշանակության համար։
Գլանագլխարկը որպես կապիտալիզմի խորհրդանիշ հնարավոր է տեսնել «Մոնոպոլիա» խաղում, «Բադային պատմություններ»              (Սկրուջ Մակդաք) մուլտֆիլմում և Քեռի Սեմի կերպարում։
Մասոնությունում
Հյուսիսային Ամերիկայի մասոնական ժողովարաններում գլանագլխարկը հաճախ ասոցացվում էր ժողովարանի վարպետի հետ, ակնհայտ է, որ դա կապված է այն բանի հետ, որ ժողովարանի անդամների շրջանում միայն նա արտոնություն ուներ կրել գլխի ծածկոց (ոչ միայն ցիլինդր)։ Այլ երկրներում, հատկապես Գերմանիայի որոշ համակարգերում, գլանագլխարկներ կրում էին մասոնական ժողովարանի բոլոր անդամները ։
Հրեականությունում
Որոշ սինագոգերում նախագահը և պատվավոր սպաները Շաբաթին կամ այլ մեծ միջոցառումներին կարող էին կրել գլանագլխարկ։ Գլանագլխարկ կրելու սովորույթը Անգլիայում առաջացել է 19-րդ դարում, փոխարինելով կեղծամին և եռեզր գլխարկին, և Եվրոպայում լայն տարածում ուներ մինչև Հոլոքոստ։ Գոյություն ուներ նաև ավանդական սեֆարդյան սինագոգի շարք, որի ժողովի անդամներին, հատուկ առիթներին, թույլատրվում էր գլխի ծածկոց կրել ։
Գիտությունում
Ֆինլանդիայում և Շվեդիայում դոկտորական գլխարկը` գլանագլխարկը, հանդիսանում էր ակադեմիական հագուստի բաղադրատարր և քառակուսի ակադեմիական գլխարկի նմանօրինակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գլխարկներ Կատեգորիա:Հագուստ Կատեգորիա:Նորաձևության պատմություն
Պեեռնի
Պեեռնի (Peerni), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տիստամաա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տիստամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վալգրիզանշ
Բնակչությունը կազմում է 183 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 2 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Տրեխ
Տրեխ կամ չարուխ, տղամարդու կամ կնոջ կաշվե սրածայր ոտնաման, հայկական ժողովրդական հագուստի բաղադրիչ ։
Կազմվածք
Պատրաստվել է ինչպես անմշակ, այնպես էլ մշակված (մազազերծած և թթված թանի կամ մոխրաջրի մեջ խաղախորդած) տավարի միակտոր կաշվից, որի եզրերը կարվել և ոտնաթաթի շուրջ ձըգվէլ են բարակ կաշեփոկով։ Եզրերի կաշեփոկե օղերը ծառայել են մեկ այլ բարակ կաշեփոկով կամ բրդյա ամուր և գույնզգույն թելով՝ խրացով (արեխասան), տրեխը ոաքին ամրացնելու համար։ Տրեխը լինում էր եզրակարով («աջբնակ»), առանց եզրակարի («դրանակ») և թաթի մասում՝ եռածայր («երեքքթանի»)։
Հարսանիքի նախօրյակին հարսի ծնողները փեսային նվիրել են կարմիր կապերով տրեխներ։ Գործարանային ոտնամանների լայն արտադրության հետևանքով տրեխը․ այժմ դուրս է եկել գործածությունից։
Ամենահին կոշիկը
2010 թվականին Ռոն Պանհասիի գլխավորած գիտնականների խումբը Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում գտել է տրեխ։ Այն կարված է կաշվի ամբողջական կտորից։ Ըստ գիտնականների՝ այն կարող էր պատկանել ինչպես տղամարդու, այնպես էլ կնոջ։ Գտնված տրեխը ենթադրաբար, 5500 տարվա պատմություն ունի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական տարազ
Ուստ-Դոլիսի
Ուստ-Դոլիսի (Усть-Долыссы), գյուղ Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Նևելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1138 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Նևելսկի շրջանի բնակավայրեր
Թամար Ադամյան
Թամար Ադամյան Արտեմի, հայ նարոդնիկ, մանկավարժ։
Դերասանուհի Սաթենիկ Ադամյանի (1875-1915) քույրն է։
Կենսագրություն
Ավարտել է ծննդավայրի Գայանյան օրիորդաց դպրոցը, իգական գիմնազիան։ Անդամակցել է ծննդավայրի ինտերնացիոնալ խմբակին, որը սերտ կապեր ուներ «Նարոդնայա վոլյա» նարոդնիկական կազմակերպության հետ։ 1882 թվակականին Պետերբուրգի կանանց Բեստուժևյան բարձրագույն դասընթացների ուկնդիր էր, 1883 թվականին՝ Մոսկվայի «Հայրենասերների միության» կազմակերպության անդամ նարոդնիկական խմբակների կազմակերպիչ։ 1884 թվականից դասավանդել է Անդրկովկասի հայկական դպրոցներում։ Մահացել է ծննդավայրում 1888 թվականին 26 տարեկանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Ցայ Ին Վեն
Ցայ Ին Վեն (蔡英文, Tsai Ing-wen, ), թայվանցի քաղաքական գործիչ, Թայվանի նախագահը 2016 թվականի մայիսի 20-ից։ Նախագահի պաշտոնում վերընտրվել է 2020 թվականի հունվարի 11-ին   ։
Կենսագրություն
Յան Ին Վենը 1978 թվականին ավարտել է Թայվանի ազգային համալսարանի իրավաբանական քոլեջը։ 1980 թվականին Կոռնելի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան։ 1984 թվականին Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում ստացել է իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան (PhD)։
Լոնդոնից վերադառնալուց հետո իրավունք է դասավանդել Թայբեյի համալսարանում։ 1990-ական թվականներին մասնակցել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը Թայվանի անդամակցության բանակցություններին։ Նախագահ Լի Դենհուեյի ժամանակ (1996-2000) եղել է Թայվանի ազգային անվտանգության խորհրդի անվտանգության հարցերով խորհրդական։
2000 թվականի մայիսից մինչև 2004 թվականի մայիսը եղել է Չինաստանի հետ հարաբերությունների նախարար։
2004 թվականին անդամակցել է Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցությանը։ 2004 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի հունվարը եղել է «Օրենսդրական Յուանի» պատգամավոր։ 2006 թվականի հունվարին նշանակվել է Չինաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ, 2007 թվականի մայիսին վարչապետ Սու Չժենչանի ողջ կաբինետի հետ հրաժարական է ներկայացրել։
2008 թվականի մայիսի 20-ին ընտրվել է Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցության ներկայացուցիչ, իսկ 2012 թվականին եղել է նախագահական ընտրություններում այդ կուսակցության թեկնածուն։
2012 թվականին պարտվել է նախագահական ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 45,6%-ը, և լքել է կուսակցության ղեկավարի պաշտոնը։ 2014 թվականի մայիսին կրկին ընտրվել է կուսակցության նախագահ։
ԼԳԲՏ-ի հանդեպ վերաբերմունք
Ցայ Ինվենը աջակցում է նույնասեռ ամուսնությունների օրինականացմանը՝ դա համարելով իրավահավասարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության բարձր մակարդակի վկայություն ։
Նախագահություն
2015 թվականի ապրիլի 15-ին Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցության կողմից առաջադրվել է նախագահի թեկնածու ։ 2016 թվականի հունվարի 16-ին Թայվանի նախագահական ընտրությունների արդյունքներով համոզիչ հաղթանակ է տարել՝ հավաքելով ձայների 56,28 տոկոսը, և դարձել Թայվանի առաջին կին նախագահը։ Նրա գլխավոր մրցակիցը՝ Չժու Լիլունը, որն ընտրություններում առաջադրվել էր Գոմինդան կուսակցության կողմից, հավաքել է ձայների 31,04 տոկոսը։ Արդյունքների հրապարակումից հետո Ցայ Ինվենը ելույթի ժամանակ հույս է հայտնել ամրապնդել հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ՝ միևնույն ժամանակ հայտարարելով, որ մտադիր չէ խզել կապերը Չինաստանի հետ։ Բացի այդ, Ցայը կոչ է արել հավատարիմ մնալ Հարավային Չինաստանի ծովում նավարկության ազատության սկզբունքին։
Հետաքրքիր փաստեր
«Foreign Policy» ամսագրում նախագահ Ցայ Ինվենին համարել են 2016 թվականի աշխարհի 100 առաջատար մտածողներից մեկն այն բանի համար, որ նա «ծաղրի է ենթարկել արջին» (նկատի ունենալով ՉԺՀ-ն), ինչպես նշվում է ամերիկյան հանդեսի կայքէջում ։
Ինվեն անունը (չինարեն՝ 英文|英文, փինյին՝ Yīngwén) թարգմանվում է «անգլերեն»։
2017 թվականի սեպտեմբերի կեսերին Թայվանական հասարակական կարծիքի հիմնադրամի կողմից անցկացված հարցման արդյունքների համաձայն՝ Ցայ Ինվենի վարկանիշները մեծապես բարելավվել են վարչապետ Լայ Ցինդենի նշանակումից հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Թայվանի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կին նախագահներ Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ
Զեդա Օնչեիշ
Զեդա Օնչեիշ (ზედა ონჭეიში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ծղալտուբոյի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 550 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծղալտուբոից հեռու է 50 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 9 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ծղալտուբոյի շրջան
Կասայ (նահանգ)
Կասայ՝ (Kasai)՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության շրջան։ Տեղակայված է Կոնգո (գետ) գետից արևմուտք։
Աշխարհագրական դիրք
Մինչ 2005 թվականի սահմանադրության ընդունումը Կասայը եղել է Արևմտյան Կասայի մաս։ Վարչական կենտրոնը Լուեբոն է։ Այս շրջանի տարածքով հոսում է Կասայ գետը։
2005 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը 3 199 891 մարդ է ։
Զամբեզի
Զամբեզի, գետ հարավային Աֆրիկայում։ Սկիզբ է առնում Զամբիայից, հոսում Անգոլայի, կրկին Զամբիայի, ապա Մոզամբիկի միջով ու թափվում է Հնդկական օվկիանոսի Մոզամբիկի նեղուցը՝ առաջացնելով դելտա։ Երկարությունը 2660 կմ է։ Զամբեզիի վրա է Վիկտորիա ջրվեժը։
Սահման է Զամբիայի և Նամիբիայի, ինչպես նաև Զամբիայի և Զիմբաբվեի միջև։
Անվանում
Անվանումը տեղացիների լեզվով նշանակում է «մեծ գետ»։ Եվրոպացիներից նրա գետաբերանն առաջինը տեսել է Վասկո դա Գաման՝ Հնդկաստան ուղևորվելու ճանապարհին, և անվանել Rio los Bons Sinales «Բարենպաստ նախանշանների գետ», քանի որ երկար նավարկությունից հետո, այստեղ առաջին անգամ նկատեց այնպիսի նշաններ, որոնք հաստատում էին, որ ինքը գտնվում է Ասիա տանող ճիշտ ուղու վրա ։
Կոլոդյաժնո
Կոլոդյաժնո (Колодяжне), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոլոդյաժնո գյուղում բնակվում էր 181 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(1130) Սկուլդ
(1130) Սկուլդ (Skuld), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,228787 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7901 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6675 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1215,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296211 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,17° անկյուն։
Սկուլդ աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1929 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վարակազերծման կայան (ԽՍՀՄ)
Վարակազերծման կայան, ՍՍՀՄ-ում սանիտարա-հակահամաճարակային հիմնարկություն, որը որոշակի տարածքում իրականացրել է վարակազերծման, միջատազերծման և կրծողների ոչնչացման բոլոր տեսակի աշխատանքների կազմակերպումն ու իրականացումը։ Վարակազերծման կայանի բացակայության դեպքում քաղաքային կամ շրջանային սանիտարա-համաճարակագիտական կայաններին կից ստեղծվել են վարակազերծման բաժիններ կամ բաժանմունքներ։
Կատեգորիա:Առողջապահություն
Հեծանիվներով ավազակները
«Հեծանիվներով ավազակները» (BMX Bandits), ավտրալյացի ռեժիսոր Բրայան Թրենչարդ-Սմիթի արկածային ֆիլմը։ Ֆիլմում գլխավոր կանացի դերը կատարել է Նիկոլ Քիդմանը։
Սյուժե
Երիտասարդ կարմրահեր Ջուդին և իր երկու ընկերները՝ Պի-Ջեյը և Գուսը, գտնում են «ուոկի-տոկի»-ով արկղ։ Արկղը պահել էին անբռնելի թալանիչները հերթական բանկի վրա հարձակման համար։
Թողարկում
Ավստրալիայի վարձույթում ֆիլմը հավաքել է 124 649 դոլար ։ Մեծ Բրիտանիայում ֆիլմի՝ վարձույթում հայտնվելուց հետո, «The Guardian» ամսագրում ասվում է. «Ֆիլմում նկարահանվել է Նիկոլ Քիդման անունով մի աղջիկ. նա շատ լավն է ։ Ֆիլմում աշխատելու շնորհիվ Քիդմանը ստացել է «Հինգ մղոն առվակ» սերիալում դերը» ։
Տեսանյութի թողարկում
2010 թվականի օգոստոսին «Umbrella Entertainment» ընկերությունը թողարկեց ֆիլմը DVD-ով։ Սկավառակը նվագարկվել է բոլոր մարզերում և որպես բոնուս պարունակում է թրեյլերը և Բրայան Թրենշարդ-Սմիթի, Էրիկա Թրենչարդ-Սմիթի և Շալե Թրենչարդ-Սմիթի աուդիո մեկնաբանությունը։ Բոնուսային սկավառակում ներառված են լուսանկարները, մամլո-թողարկման տեսանյութը«Young Talent Time»-ի համար տրված Քիդմանի հարցազրույցը և Բրայան Թրենչարդ-Սմիթի, Թոմ Բրոադբրիջեմի, Փաթրիկ Էջվորսոմի, Ռասսել Հեգոմի և Ջեյմս Լագթոնի հետ կարճամետրաժ «BMX Buddies» ֆիլմը ։
Պարզեցված հրատարակությունն առանց լրացուցիչ սկավառակի թողարկվեց 2012 թվականի հունվարին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ավստրալիական մարտաֆիլմեր
Աֆրիկյան միություն
Աֆրիկյան միություն (ԱՄ), աֆրիկյան երկրների կազմակերպություն է, ստեղծվել է 2002 թվականին՝ Դուրբանում՝ Հարավային Աֆրիկայում՝ ի կիրառումն 1999 թվականի սեպտեմբերի 9-ի Սիրտի հայտարարության։ Փոխարինեց Աֆրիկյան միության կազմակերպությանը :Իր ինստիտուտների (հանձնաժողով, համաաֆրիկյան խորհրդարան, խաղաղության և անվտանգության խորհուրդ) տեղակայումը տեղի ունեցավ 2003 թվականի հուլիսին Մապուտոյի (Մոզամբիկ) գագաթաժողովի ընթացքում ։ Առաջին նախագահն էր հարավաֆրիկացի Տաբո Մբեկին, ով նախկինում զբաղեցրել էր Աֆրիկյան միության կազմակերպության նախագահի պաշտոնը։ ԱՄ-ի նպատակներն են ողջ Աֆրիկայով մեկ նպաստել ժողովրդավարության, Մարդու իրավունքների և զարգացման խթանմանը հատկապես արտաքին ներդրումների ավելացմամբ Աֆրիկայի զարգացման նոր գործընկերության ծրագրի միջոցով (ԱԶՆԳԾ)։ Այս ծրագիրը համարում է, որ խաղաղությունն ու ժողովրդավարությունն անհրաժեշտ նախադրյալներ են կայուն զարգացման համար։ ԱՄ-ի նպատակները ներառում են զարգացման կենտրոնական բանկի ստեղծում։
Աֆրիկյան երկրների միության անկում
Աֆրիկայում միացյալ քաղաքականության առաջին փորձն արվեց 1960-ական թվականներին՝ Արևմտյան Աֆրիկայի երեք երկրների՝ Գանայի, Գվինեայի և Մալիի կողմից, որոնք ստեղծեցին Աֆրիկյան երկրների միությունը։ Մարքսիստական ոգեշնչմամբ գործող միությունը ղեկավարում էին աֆրիկյան հեղափոխականներ Կվամ Նկրուման՝ Գանայից, Մոդիբո Կետան՝ Մալիից և Սեկու Տուրեն՝ Գվիենայից։ 1958 թվականի նոյեմբերի 23-ին ստեղծվեց Գանա-Գվինեա միությունը։ 1959 թվականի մայիսին այն անվանափոխվեց Աֆրիկյան երկրների միության։ Երկու տարի անց՝ 1961 թվականի ապրիլին, Մալին անդամակցեց այս միությանը, որն իր գործունեությունը դադարեցրեց 1962 թվականի վերջին, երբ Գվինեան ջերմացրեց հարաբերություններն ԱՄՆ-ի հետ՝ առանց հաշվի առնելու սոցիալիստ գործընկերների կարծիքը։
Աֆրիկյան միության կազմակերպություն
1963 թվականի մայիսի 25-ին 32 երկիր ստեղծեցին Աֆրիկյան միությանը նախորդող կազմակերպությունը՝ Աֆրիկյան միության կազմակերպությունը, որի նստավայրն Ադիս Աբեբայում է՝ Եթովպիայում։
Մարոկկոյի անդամակցության դադարեցում և վերաանդամակցում
1984 թվականին ԱՄ-ի բազմաթիվ անդամ-երկրներ աջակցեցին Սահրաուի արաբական ժողովրդավարական հանրապետության անդամակցությունը, որը վիճելի տարածք է և որի 20 տոկոսն է միայն կառավարվում Պոլիսարիոյի ճակատի (սահրաուի ազայնական շարժում) կողմից, իսկ 80 տոկոսը՝ Մարոկկոյի  ,,: Ի ընդդիմացում Սահրաուի հանրապետության անդամակցությանը՝ Մարոկկոն դուրս եկավ ԱՄ-ի կազմից։ Զաիրը, որը Մարոկկոյի դաշնակիցն էր, հակադրվեց Սահրաուի հանրապետության անդամակցությանը և 1984-86 թվականներին բոյկոտեց ԱՄ-ը ։ Որոշ անդամ-երկրներ հաջորդիվ հրաժարվեցին Սահրաուի հանրապետությանն իրենց օժանդակությունից ։ Մինչդեռ, 2016 թվականի հուլիսի 18-ին, Կիգալիում կազմակերպված ԱՄ-ի անդամ-երկրների և կառավարությունների ղեկավարների գագաթաժողովի ընթացքում Մոհամեդ 4-րդ թագավորը հայտարարեց ԱՄ-ին իր երկրի (Մարոկկո) վերաանդամակցության մտադրության մասին և վերաանդամակցեց 2017 թվականի հունվարի 30-ին
Աֆրիկյան միության կազմակերպության բարեփոխում