cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դրամավարկային քաղաքականություն
Փոխարժեքի նպատակադրման ռազմավարություն
Բաց տնտեսություններում փոխարժեքը մի կողմից իր ազդեցությունն է ունենում մակրոտնտեսական հիմնական ցուցանիշների վարքագծի վրա, մյուս կողմից, որպես գնային գործոն, մշտապես փոփոխվում է մակրոտնտեսական հավասարակշռության ձևավորման գործընթացում։ Միաժամանակ, փոխարժեքը, որպես երկրի ներքին արժույթի արտաքին գին, փոփոխվում է ինչպես ներքին և արտաքին արժույթների քանակական, այնպես էլ դրանց ներքին գնային՝ տոկոսադրույքների փոփոխություններից՝ հայտնվելով դրամավարկային քաղաքականության ուղղակի ազդեցության ներքո։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մակրոտնտեսական հավասարակշռության կայունության ապահովումը հիմնականում գտնվում է կենտրոնական բանկերի կարգավորման դաշտում, փոխարժեքի վարքագիծը առավելապես պայմանավորված է դրամավարկային քաղաքականության նպատակների սահմանմամբ և դրանց ապահովմանն ուղղված համապատասխան ռազմավարությունների ընդունմամբ։
Փոխարժեքի նպատակադրման ռազմավարության ընդունումը հետապնդում է 2 հիմնական նպատակ.
Գնաճի նպատակադրման ռազմավարություն
Գնաճի նպատակադրման հաջորդ կարևոր հատկանիշը դրամավարկային քաղաքականություն իրականացնող մարմնի կողմից ծրագրերի, խնդիրների, նպատակների, ինչպես նաև այդ նպատակներին հասնելու ուղիների հրապարակային դարձնելն է։
Ըստ մեկ այլ աղբյուրի՝ գնաճի նպատակադրումն իրենից ներկայացնում է գնաճի նպատակային ցուցանիշի սահմանում, գնաճի կանխատեսում նույն ժամանակահատվածի համար, այնուհետև նպատակաուղղված քաղաքականության իրականացում՝ նպատակային և կանխատեսված ցուցանիշների միջև շեղումը վերացնելու համար ։
Ընդ որում, գնաճի կանխատեսված մակարդակը ԿԲ համար դառնում է միջանկյալ նպատակ, քանի որ այն կառավարելի է ԿԲ կողմից, հասկանալի և չափելի է հասարակության համար և հստակեցնում է դրամավարկային քաղաքականության ուղղությունները։ Իսկ գնաճի կանխատեսված մակարդակի կառավարումը իրականացվում է գործառնական նպատակի միջոցով։
Գնաճի նպատակադրման ռազմավարությունը ոչ թե պարզապես գնաճի նպատակային ցուցանիշի ապահովում է, այլ որոշակի կանոնների վրա հիմնված դրամավարկային քաղաքականության մոտեցում՝ բարձր թափանցիկությամբ և հաշվետվելիությամբ։ Այս ռազմավարության ընդունումը, ըստ էության, կանոնի ընդունում է (targeting rule). պետք է հասնել գնաճի նպատակային ցուցանիշին և նվազեցնել բարձր գնաճի սպասումները։
Երբ գնաճն իր կայուն միջավայրում չէ, ինչպես դա եղել է զարգացող շուկայական տնտեսություններում գնաճի նպատակադրման ռազմավարություն որդեգրելու ժամանակ, գնաճի նպատակային ցուցանիշ սահմանելը, ինչպես նաև գնաճի նվազեցման ուղին և արագությունը որոշելը քաղաքականության ամենաէական հարցերն են ։ Գնաճի նպատակային ցուցանիշ սահմանելու կարողությունը կենտրոնական բանկի անկախության էական տարրն է։ Մյուս կողմից, ակներև է, որ կառավարության համար շահավետ է, երբ գնաճի ցուցանիշը նպատակադրվում է բացահայտորեն, ինչն ըստ էության ավելի հեշտ է անել համատեղ ջանքերով՝ խրախուսելով հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունների համադրումը կամ փորձելով բացառել այդ երկու քաղաքականությունների միջև հնարավոր հակասությունները։ Բացի այդ, գնաճի նպատակային ցուցանիշ սահմանելու գործում կառավարության մասնակցությունը դրամավարկային քաղաքականությանը հաղորդում է ժողովրդավարական օրինականության տարր, ինչը կարևոր հանգամանք է հանրային օժանդակությունը վայելելու տեսանկյունից։
Դրամավարկային քաղաքականության գործիքներ
ՀՀ-ում դրամավարկային քաղաքականությունը իրականացվում է ԿԲ-ի կողմից։ Նրա կողմից է կարգավորվում տնտեսության մեջ փողի առաջարկը։ Այստեղ կարևոր է դիտարկել, թե երկրի ԿԲ-ը ինչ գործիքներ և լծակներ է օգտագործում դրամավարկային քաղաքականությունն իրականացնելու համար։
Տնտեսության մեջ դրամական զանգվածի կարգավորման համար ԿԲ-ը կարող է կիրառել ինչպես անուղղակի, այնպես էլ ուղղակի գործիքներ։ Ուղղակի գործիքներն են՝ Ժամանակակից պայմաններում զարգացած շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրներում օգտագործվում են երեք հիմնական անուղղակի գործիքներ, որոնց միջոցով ԿԲ-ն իրականացնում է դրամավարկային ոլորտի կարգավորում։ Այդ գործիքներն են՝
Բաց շուկայական գործառնություններ
Բաց շուկայական գործառնությունները դրամավարկային ամենակարևոր գործիքն են, քանի որ դրանք տոկոսադրույքների և փողի բազայի որոշիչներն են։ Դրանք նաև փողի առաջարկի տատանումների հիմնական աղբյուրն են։ Բաց շուկայական գնումները ընդլայնում են դրամական բազան և պահուստները, հետևաբար նաև ավելացնում փողի առաջարկն ու նվազեցնում կարճաժամկետ տոկոսադրույքները։ Բաց շուկայական վաճառքը փոքրացնում է դրամական բազան և պահուստները՝ նվազեցնելով փողի առաջարկն ու բարձրացնելով կարճաժամկետ տոկոսադրույքները։
ԿԲ-ի կողմից պարտատոմսերի գնումը բերում է առևտրային բանկերի պահուստների աճին, որը նաև մեծացնում է դրամական բազան։ Ստանալով հավելյալ ռեսուրսներ՝ առևտրային բանկերն ավելի շատ վարկեր կտրամադրեն, որը կհանգեցնի վարկային էմիսիային։ Եթե ԿԲ-ը կատարում է հակառակ գործընթացը, այսինքն վաճառում է պարտատոմսերը, ապա տնտեսության մեջ տեղի է ունենում դրամական հոսք դեպի ԿԲ, և դրամական զանգվածի քանակությունը իջնում է։
Մշտական հնարավորության գործիքներ
Մշտական հնարավորության գործիքները ձևավորում են դրամավարկային քաղաքականություն գործիքների տոկոսադրույքների վերին և ստորին սահմանը և դրանով իսկ շուկան ապահովագրում տոկոսադրույքների կտրուկ տատանումներից։
Դրամաշրջանառության գործընթացի վրա առավել ուժեղ ազդեցություն է ունենում վերաֆինանսավորման քաղաքականությունը։ Դիսկոնտային քաղաքականությունը դրամավարկային կարգավորման կարևոր գործիք է, որի հիմնական ուղղությունները մշակվում են տվյալ երկրի ԿԲ-ի կողմից։ Վերջինիս կողմից դիսկոնտային քաղաքականությունը իրականացվում է պաշտոնական տոկոսադրույքների 2 հիմնական տեսակների սահմանման և վերանայման միջոցով.
Դրույքը, որով ԿԲ-ը առևտրային բանկերին տրամադրում է վարկեր, անվանում են անվանական դրույք կամ վերաֆինանսավորման դրույք։
Երբ բանկերը վարկ են վերցնում ԿԲ-ից, առաջարկվող վարկի պայմանները ավելի շահեկան պետք է լինեն, քան միջբանկային շուկայում, քանի որ ԿԲ-ից փոխառությունները փոխարինում են միջբանկային փոխառություններին։ Մնացած բոլոր գործոնները անփոփոխ մնալու պարագայում (ներառյալ՝ ԿԲ-ի կողմից սահմանված տոկոսադրույքները), միջբանկային շուկայի տոկոսադրույքները բարձրանալու դեպքում, բանկերը ավելի մեծ ցանկություն կունենան վարկ վերցնելու ԿԲ-ից։ Արդյունքում ԿԲ-ի կողմից իրացվելիության ներարկումները (վարկավորումը) կաճի։ Բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքը վերահաշվառման տոկոսադրույքից բարձր է, քանի որ բանկերի վարկավորման գործառնությունները ավելի թանկ են գնահատվում, քան առևտրա-կոմիսիոն գործառնությունները։ Պետական քաղաքականության իրականացման դեպքում ԿԲ-երը օգտագործում են ոչ միայն տնտեսական, այլև վարչական գործիքներ, ինչպես օրինակ առևտրային և մասնագիտացված բանկերի շուկայական տոկոսադրույքների նկատմամբ ուղղակի վերահսկողություն, վարկային մարժայի սահմանափակում, վարկերի առանձին տեսակների տոկոսադրույքների վերին սահմանների հաստատում։ Մշտական հնարավորության վարկերի աճը մեծացնում է առաջարկվող պահուստների քանակը։
Դրա հետևանքով ավելանում է փողի բազան։ Անվանական դրույքի բարձրացումը հանգեցնում է նրան, որ առևտրային բանկերը կձգտեն ավելի քիչ վարկեր վերցնել, և դրա հետևանքով նրանք ավելի քիչ վարկ կտրամադրեն, ինչը կիջեցնի տնտեսության մեջ դրամական զանգվածի քանակությունը։ Իսկ անվանական դրույքի իջեցումը կհանգեցնի հակառակ պրոցեսին։
Պարտադիր պահուստ
Պարտադիր պահուստները ավանդների որոշակի մասն են, որոնք առևտրային բանկերը պահում են ԿԲ-ի կողմից հատկացված հատուկ հաշվեհամարներում, և դրանք չեն կարող օգտագործվել վարկ տրամադրելու, ինչպես նաև այլ ակտիվային գործառույթների համար։ Առաջին անգամ պարտադիր պահուստների համակարգը կիրառվել է 1913 թվականին ԱՄՆ-ում՝ ֆեդերալ ռեզերվային համակարգի ստեղծման հետ զուգընթաց։ 2-րդ համաշխարհային պատերազմից հետո այս համակարգը կիրառություն գտավ նաև շատ այլ երկրների բանկային ոլորտներում։ Պարտադիր պահուստն իրենից ներկայացնում է առևտրային բանկերի ռեսուրսների այն մինիմալ մակարդակը, որն անհրաժեշտ է 2 ֆունկցիաներ իրականացնելու համար։ Առաջինը պետք է լուծի իրացվելիության խնդիրը, քանի որ ցանկացած ժամանակ ավանդատուն կարող է հետ պահանջել իր գումարը, և բանկը պետք է պատրաստ լինի դրան։ Սա անհրաժեշտ է նաև այլ բանկերի հետ գործառույթներ իրականացնելու համար, որի ընթացքում մի բանկի պարտադիր պահուստային հաշվից գումարը տեղափոխվում է մյուսի հաշվին։ Երկրորդ հերթին դա ԿԲ-ի ձեռքին մի լծակ է, որի միջոցով կարգավորվում է դրամական զանգվածը։ Այս պահուստների փոփոխությունն ուղղակիորեն ազդում է առևտրային բանկերի վրա։ Պարտադիր պահուստավորման դրույքաչափի ավելացումը նաև ավելացնում է պահուստների նկատմամբ պահանջարկը և նպաստում միջբանկային տոկոսադրույքի աճին։ Դրա հետևանքով առաջանում է փողի առաջարկի նվազեցում։ Հակառակ դեպքում տեղի է ունենում փողի առաջարկի աճ և միջբանկային տոկոսադրույքների նվազեցում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն Կատեգորիա:Տնտեսական քաղաքականություն Կատեգորիա:Բանկային գործ
Հեղուկ ազոտով տրանսպորտային միջոցներ
Հեղուկ ազոտով տրանսպորտային միջոցներ, տրանսպորտային միջոցներ, որոնք էներգիա են ստանում հատուկ բաքերում պահվող հեղուկ ազոտից։ Սովորաբար ազոտի շարժիչն աշխատում է հետևյալ կերպ. հեղուկ ազոտը ջերմացվում է ջերմափոխանակիչի մեջ՝ շրջակա օդից ջերմություն ստանալով, ապա գոլորշիացված ազոտը, որը փոխակերպվում է բարձր ճնշման գազի, մտնում է շարժիչի մեջ, որտեղ մխոցի կամ շարժիչի ռոտորի վրա ազդելով՝ նրան էներգիա է փոխանցում։
Հեղուկ ազոտի էներգիան կարող է օգտագործվել նաև հիբրիդային համակարգերում, մասնավորապես էլեկտրամոբիլներում։ Բացի այդ` ռեկուպերատիվ արգելակման համակարգերը կարող են օգտագործվել նաև հեղուկ ազոտով աշխատող համակարգերի հետ կապակցմամբ։
Նկարագրություն
Հեղուկ ազոտի սպառումն ըստ էության հակադարձ արտադրություն է։ Ստիռլինգի շարժիչը կամ կրիոգեն ջերմային շարժիչը տրանսպորտային միջոցների էլեկտրամատակարարման և էլեկտրաէներգիա արտադրելու միջոց է։ Հեղուկ ազոտ կարող է նաև ծառայել որպես ուղղակի հովացուցիչ հեղուկ սառնարանների, էլեկտրական սարքավորումների և օդորակիչների համար։ Փաստորեն, հեղուկ ազոտի սպառումը հանգեցնում է մթնոլորտի մեջ ազոտի եռալուն և ազոտի` մթնոլորտ վերադառնալուն։
Դիրմանի շարժիչի մեջ ազոտը տաքացվում է՝ այն համատեղելով շարժիչի գլանի ներսում գտնվող ջերմափոխանակման հեղուկի հետ ։
Առավելություններ
Հեղուկ ազոտով ավտոմեքենաները բազմաթիվ պարամետրերով համեմատելի են էլեկտրամոբիլների հետ։ Նրանց առավելություններն այլ տեսակի ավտոմեքենաների համեմատությամբ հետևյալն են.
Մեծ նյութական ծախսեր
Հեղուկ ազոտի արտադրությունը էներգիայի ծախսատար գործընթաց է, ինչը հանգեցնում է հեղուկ ազոտի բարձր արժեքի:
Հեղուկ թթվածնի ձևավորում
Քանի որ հեղուկ ազոտ N2-ն ունի 90.2K-ից ցածր ջերմաստիճան, ապա մթնոլորտային օդից կարող է թթվածին խտանալ։ Հեղուկ թթվածնի կաթիլները կարող են ընկնել շրջապատող տարբեր առարկաների վրա։ Բացի այդ՝ իր հերթին, հեղուկ թթվածինը կարող է հեշտությամբ և բավականին արագ արձագանքել օրգանական քիմիական նյութերին, ներառյալ այնպիսի նավթամթերքներ, ինչպիսին է ասֆալտը։
Հերմետիկության պահանջներ
Թափված կրիոգեն հեղուկը կարող է վտանգավոր լինել։ Մասնավորապես, հեղուկ ազոտի շփումը մարդու մարմնի մակերեսին կարող է հանգեցնել ցրտահարությունների։ Հեղուկ ազոտը որոշ նյութերի հետ շփման արդյունքում դրանք չափազանց փխրուն է դարձնում։
Սառեցում
Ի տարբերություն ներքին այրման շարժիչների՝ կրիոգեն համակարգերը, որոնք աշխատում են, մասնավորապես, հեղուկ ազոտով, պահանջում են ջերմափոխանակիչների առկայություն աշխատանքային հեղուկի ջեռուցման և սառեցման համար։ Մթնոլորտային օդի խոնավությունը կարող է սառչել ջերմափոխանակիչների մասերի և հանգույցների վրա, ինչը խանգարում է ջերմային հոսքերի ընթացքը։ Սառեցումը կանխելը պահանջում է համապատասխան ինժեներական խնդիրների լուծում և լրացուցիչ սարքավորումների տեղադրում։ Դա հանգեցնում է տրանսպորտային միջոցների զանգվածի ավելացմանը, կառուցվածքի բարդությանը, օգտակար գործողության գործակցի և արժեքի ավելացմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազոտ Կատեգորիա:Փոխադրամիջոցներ Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների դասակարգում Կատեգորիա:Էկոլոգիական քիմիա
Արտահայտաբանություն
Հնչաբանություն
Հնչաբանությունն ուսմունք է հնչամիջոցների՝ հնչանշանների (հնչույթ, վանկ, հնչերանգ, շեշտ և այլն) մասին։ Հնչանշանների միմյանցից տարբերվող նվազագույն միավորները հնչույթներն են, իսկ հնչույթն ունի ձայնաբանական կողմ։ Այդ պատճառով հնչանշանների ուսումնասիրությունն սկսվում է մարդկային արտասանական ապարատի հնչարտաբերական հնարավորությունների ուսումնասիրությունից։ Այդ կապակցությամբ պարզաբանվում են ձայնային հատկությունները, հնչույթային տարբերակիչ հատկանիշները, բնութագրվում են ձայնաարտասանական այն չափանիշները, որոնք էական դեր ունեն հնչույթների դասակարգման խնդրում և թույլ են տալիս հստակ առանձնացնել ձայնավոր և բաղաձայն հնչյունները։ Այստեղ նաև բացահայտվում են հնչույթների հնարավոր կապակցությունները վանկի ոլորտում։ Վանկը դիտվում է որպես հնչական պլանի շարակարգային նվազագույն միավոր, իսկ հնչաշղթան՝ առավելագույն։ Վերջինս կարող է ներկայանալ ինչպես վանկերի կապակցությամբ, այնպես էլ՝ մեկ վանկով, բնութագրվում է ինչպես հնչույթային, այնպես էլ՝ վերհնչույթային հատկանիշներով։ Վանկերի մացման կարգը կցույթն է, որը թեև հնչաբանական միավոր է, բայց հակադրվում է բոլոր հնչույթներին, ունի տրոհական և միացնող գործառություններ. վանկաբաժանում այն միացնող է, իսկ հնչաշղթայի ավարտն ազդանշող դադարով արտահայտվելիս՝ տրոհող։ Հնչաբանական կարևոր տարր է հնչերանգը, որը բնութագրվում է հնչաշղթայի վերհնչույթային հատկանիշներով։ Հնչաշղթայի միավոր են հանդիսանում նաև հնչադասությունը, հնչաբառը, հնչատակտը։ Վանկերը կազմում են հնչաբառ, հնչաբառերը՝ հնչատակտ, հնչատակտերը՝ հնչադասություն։
Շարժաբանություն
Այս ենթաբաժինն ուսումնասիրում է շարժամիջոցները, շարժանշանները, որոնք տեսանելի են և ինքնին ընկալելի։ Լինում են պայմանական և ոչ պայմանական։ Պայմանական են, օրինակ, դրոշակային ազդանշանումը, լուսազդանշանումը, խուլուհամրերի մատնանշանային համակարգը՝ մատնախոսությունը (дактилология)։ Կան նաև պայմանական բնույթ կրող կամ իմաստավորված բազմաթիվ շարժուձևեր, ինչպես նաև՝ ոչ պայմանական շարժումներ՝ կապված կամային ու ակամա մղումների և տարաբնույթ ապրումների հետ։ Վերջիններիս արտահայտչական բնույթն այժմ ուսումնասիրվում է հատուկ գիտակարգի սահմաններում, որը կոչվում է հարալեզվաբանություն (паралингвистика)։
Արտահայտաբանություն բաժինը հայերենագիտության մեջ առանձնացվել, նրա հիմունքներն ու հիմնական հարցադրումները մշակվել են ակադեմիկոս Գ. Բ. Ջահուկյանի կողմից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Քերականություն
Մեչնիկովո (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան)
Մեչնիկովո (Мечниково, Мечниково), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 543 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիլիթ (ֆիլմ, 1964)
«Լիլիթ» (Lilith), դրամա (1964). գլխավոր դերերում՝ Ջին Սիբերգ և Ուորեն Բիթի։
Սյուժե
Կորեական պատերազմի վետերան Վինսենթ Բրյուսը վերադառնում է Մերիլենդ և դառնում Ռոքվիլում գտնվող հոգեբուժական կլինիկայի բուժեղբայր հոգեկան այն հիվանդների համար, որոնք կարողունակ են։ Ինչպես ավելի ուշ է պարզվում, աշխատանքի ընտրությունն ունեցել է անձնական դրդապատճառներ. նրա մայրը տառապել է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երբ նա գալիս է, իր շուրջը տեսնում է վախեցնող կերպարներ. դեմքի դատարկ արտահայտություն ունեցող մարդիկ, որոնց հայացքը քարացած է, շարժումները՝ զոմբիացած, հոգեպես կոտրված արարածներ, որոնց համար Chestnut Lodge-ն իրենց կյանքի վերջն է։
Կլինիկայում նա հանդիպում է Լիլիթ Արթուր անունով բուժվող հիվանդին, որը գեղեցիկ է, երիտասարդ, բայց քմահաճ է և ապրում է իր հորինած փխրուն աշխարհում։ Շուտով պարզ է դառնում, որ հաշվի առնելով սեփական անցյալը՝ Բրյուսն ինքն էլ էմոցիոնալ առումով առանձնապես դիմացկուն չէ։ Նա սիրահարվում է Լիլիթին, և երկուսի միջև սիրավեպ է սկսվում։ Լիլիթի առեղծվածային, ջրահարսի նմանվող անձը գնալով ավելի ու ավելի է տիրում նրան։ Երբեմն նա հանդես է գալիս որպես ընկեր, երբեմն՝ որպես անծանոթ, երբեմն անտեսում է և ապա կրկին հրապուրում։ Բայց միայն Վինսենթին չէ, որ անզսպելիորեն ձգում է Լիլիթը. շուտով հայտնի է դառնում, որ բուժվող հիվանդ տիկին Միգանի և Լիլիթի միջև լեսբիական կապ կա, իսկ հիվանդ Սթիվեն Էվշևսկին ևս սիրահարված է նրան։ Երբ Լիլիթը մերժում է Էվշևսկուն, վերջինս ինքնասպան է լինում, և նրա մահը Լիլիթի համար իսկական խելագարության խթան է դառնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն (ԾԶՀ), զարկերակների ոչ նորմալ նեղացումն է, բացառությամբ սիրտը, ուղեղը սնող զարկերակների ։ Սրտի անոթների նեղանալու դեպքում կոչվում է կորոնար զարկերակների հիվանդություն, իսկ ուղեղի դեպքում կոչվում է ցերեբրովասկուլյար հիվանդություն ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության ժամանակ առավել հաճախ ախտահարվում են ոտքերի զարկերակները, սակայն կարող են ներառվել նաև այլ զարկերակներ ։ Դասական ախտանիշն է ոտքի ցավը, որը անցնում է հանգստի ժամանակ և հայտնի է որպես ընդմիջվող կաղություն ։ Այլ ախտանիշներից են մաշկի խոցերը, ցիանոզը, սառը մաշկը, եղունգների և մազերի ոչ նորմալ աճը ախտահարված ոտքում ։ Բարդություններից են վարակները, գանգրենան, որը կարող է պահանջել ամպուտացիա ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունով մարդկանց 50%-ը չի ունենում ախտանիշներ ։
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության առաջացման ամենամեծ ռիսկի գործոնը ծխելն է ։ Այլ ռիսկի գործոններից են շաքարային դիաբետը, զարկերակային գերճնշումը, երիկամային խնդիրները, արյան խոլեստերոլի բարձր մակարդակը ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության հիմքում ընկած ամենահաճախակի հանդիպող մեխանիզմը աթերոսկլերոզն է, հատկապես 40 տարեկանից մեծ մարդկանց մոտ ։ Այլ մեխանիզմներից են զարկերակների սպազմը, արյան մակարդուկները, վնադսվածքը, ֆիբրոմկանային դիսպլազիան, վասկուլիտները ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն հիմնականում ախտորոշվում է պճեղ-բազկային ինդեքսի՝ 0.90-ից ցածր լինելու դեպքում, որը ոտքում եղած սիստոլիկ արյան ճնշման և ձեռքի սիստոլիկ ճնշման հարաբերությունն է ։ Դուպլեքս ուլտրասոնոգրաֆիան և անգիոգրաֆիան նույնպես կիրառվում են ախտորոշման համար ։ Անգիոգրաֆիան ավելի ճշգրիտ ախտորոշման մեթոդ է և թույլ է տալիս միաժամանակ իրականացնել բուժում, սակայն կապված է ավելի մեծ ռիսկերի հետ ։
Դեռևս ապացուցված չի սկրինինգի իրականացման արդյունավետությունը ծայրամասային զարկերակների հիվանդության դեպքում, քանզի դեռ համապատասխան կերպով չի ուսումնասիրվել ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունով մարդկանց մոտ ծխելը դադարեցնելու և բուժական ֆիզկուլտուրա կատարելու դեպքում թուլանում է ընդմիջվող կաղությունը ։ Դեղորայքներից օգտագործվում են ստատինները, անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչները և ցիլոստազոլը  ։ Ասպիրնը չի օգնում թեթև վիճակներում, սակայն ավելի ծանր ընթացքի դեպքում օգտագործվում է՝ ելնելով սրտի ախտահարման բարձր ռիսկից  ։ Հակամակարդիչները (օրինակ՝ վարֆարին) որպես կանոն օգուտ չեն տալիս ։ Բուժման համար կատարում են անոթային շունտավորում, անգիոպլաստիկա և արտերէկտոմիա ։
2015 թվականին մոտ 155 միլիոն մարդիկ ամբողջ աշխարհում ունեցել են ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն ։ Հանդիպման հաճախականությունը մեծանում է տարիքի հետ ։ Զարգացած երկրներում այն ախտահարում է և 85-ից 90 տարեկանների 18.6%-ին ։ Զարգացող երկրներում այն ախտահարում է 45-ից 50 տարեկանների 4,6%-ին և 85-ից 90 տարեկանների 15%-ին ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը զարգացած երկրներում սեռերի մոտ հանդիպում է նույն հաճախականությամբ, իսկ զարգացող երկրներում կանայք ավելի հաճախ են ածտահարվում ։ 2015 թվականին ծայրամասային զարկերակների հիվանդության պատճառով գրանցվել է 52,000 մահ, իսկ 1990 թվականին մահերի թիվը եղել է 16,000 ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության նշանների և ախտանիշները կախված են մարմնի ախտահարված մասից։ Հիվանդների 66%-ը չի ունենում ախտանիշներ կամ ունենում է ոչ տիպիկ ախտանիշներ ։ Առավել հաճախ հանդիպում է ընդմիջվող կաղությունը, որի ժամանակ քայլելուց և աշխատանք կատարելուց լինում է ցավ և ծանր մկանային սպազմեր։ Ցավը սովորաբար տեղակայված է լինում ձկնամկաններում և անցնում է հանգստի ժամանակ։ Սա տեղի է ունենում, որովհետև աշխատանք կատարելիս մկաններին անհրաժեշտ է ավելի շատ թթվածին, իսկ չախտահարված զարկերակները կարողանում են ապահովել համապատասխան քանակի թթվածնով արյուն։ Զարկերակի նեղացման ժամանակ մկանները մկանները չեն ստանում համապատասխան թթվածին։
Ռիսկի գործոններ
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության ռիսկի գործոնները աթերոսկլերոզի ռիսկի գործոններն են ։ Ռիսկի գործոններից են տարիքը, սեռը և էթնիկ խումբը ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը երկու անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում տղամարդկանց մոտ։ Այն սպիտակամորթների մոտ երկու անգամ ավելի հազվադեպ է լինում, քան այլ ռասաների ներկայացուցիչների մոտ։
Բարձր ռիսկի պոպուլյացիաներ
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունն առավել հաճախ է հանդիպում մարդկանց հետևյալ խմբերում ՝
Մեխանիզմ
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության ամենահաճախ պատճառը՝ հատկապես 40 տարեկանից մեծ մարդկանց դեպքում աթերոսկլերոզն է ։ Աթերոսկլերոզի ժամանակ արյան պատում կուտակվում են լիպիդներ, առաջանում են կալցիումական կուտակումներ և արդյունքում լուսանցքը նեղանում է։ Ամենահաճախը ախտահարվում են անոթների ճյուղավորման մասերը, քանզի այդտեղ կա տուրբուլենտ արյան հոսք, և դրա արդյունքում անոթների վրա ազդող ուժը մեծ է։ Հեռակա հատվածների ախտահարումը (մատներ, ոտնաթաթ) սովորաբար դիտվում է շաքարային դիաբետի ժամանակ և ավելի հաճախ հանդիպում է մեծ տարիքով մարդկանց մոտ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության այլ մեխանիզմներից են զարկերակային սպազմը և ֆիբրոմկանային դիսպլազիան ։ Անոթների սպազմի մեխանիզմը դեռ ուսումնասիրվում է, սակայն այն կարող է առաջանալ երկրորդային կերպով՝ վնասվածքից հետո ։ Կաղություն առաջանում է այն ժամանակ, երբ զարկերակը սպազմի է ենթարկվում՝ առաջացնելով խցանում։ Աթերոսկլերոզի նման, սա նույնպես բերում է թուլացած արյան հոսքի՝ խցանումից հետո եղած հյուսվածքներում։ Թրոմբոզը (մակարդուկի գոյացումը), սովորաբար զարգանում է ստազի (արյան կանգ) կամ վնասվածքի ժամանակ ։ Անոթի պատի վնասումը խթանում է մակարդուկի գոյացումը։ Մակարդուկը նեղացնում է զարկերակը, ինչի արդյունքում կանխվում է արյան հոսքը և թթվածնի մատակարարումը՝ խցանված հատվածներից ներքև եղած հյուսվածքներին։
Ախտորոշում
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն ախտորոշելու համար անհրաժեշտ է հավաքել անամնեզ, կատարել ֆիզիկալ զննում և հաստատել ավելի սպեցիֆիկ ախտորոշիչ միջոցներով ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն հայտնաբերելուց հետո բժիշկը կշարունակի ավելի մանրակրկիտ հետազոտել՝ հիմքում եղած հիվանդությունը պարզելու համար ։ Այնուամենայնիվ, ախտորոշումը հաստատելու համար անհրաժեշտ է կատարել ավելի սպեցիֆիկ հետազոտություններ ։
Այս ախտանիշները հայտնաբերելու դեպքում պետք է մտածել ծայրամասային զարկերակների հիվանդության մասին ՝
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն կասկածելու դեպքում սկզբում պետք է չափել պճեղ-բազկային ինդեքսը ։ Պճեղ-բազկային թեստը պարզ, ոչ-ինվազիր թեստ է, որը չափում է սրունքում եղած արյան սիստոլիկ ճնշման հարաբերությունը բազկի անոթների սիստոլիկ ճնշմանը։ Ըստ այս թեստի, եթե ստորին վերջույթի սիստոլիկ ճնշումը վերին վերջույթի սիստոլիկ ճնշումից ցածր է, ապա ենթադրվում է, որ սրտից բավականաչափ արյուն չի հասնում ստորին վերջույթին։
Պճեղ-բազկային ինդեքսը նորմայում համարվում է 0,90-ից 1,40։ Ենթադրվում է, որ մարդը ունի ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն այն դեպքում, երբ ինդեքսը ≤ 0.90 է։ Այնուամենայնից, ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը հետագայվում դասակարգվում է որպես թեթև կամ մեղմ՝ 0.41-ից 0.90 ցուցանիշի դեպքում և ծանր՝ 0,40-ից ցածր ցուցանիշի դեպքում։ Այս դասակարգումը կարող է պատկերացում տալ հիվանդության ընթացքի մասին ։ Բացի այդ, 0.91-ից 0.99 ցուցանիշները համարվում են սահմանային, իսկ >1.40 ցուցանիշի դեպքում անոթը բնորոշվում է որպես չսեղմվող զարկերակ։ >1.40 ցուցանիշը կարող է վկայել անոթի պատի կարծրեցման մասին, օրինակ՝ կալցիումի կուտակման պատճառով։ >1.40 ցուցանիշների հայտնաբերման շատ դեպքեր լինում են կեղծ դրական և պահանջում են հետագա առավել մանրամասն հետազոտություններ ։ Այդ չափի բարձր ցուցանիշ ունեցող մարդիկ ունեն մահվան բարձր ռիսկ երկու տարվա ընթացքում ։
Եթե պճեղ-բազկային ինդեքսը նորմալ է, անցնում են ստորին վերջույթի դոպլեր սոնոգրաֆիային՝ տեսնելու համար խցանված հատվածը և պարզելու համար աթերոսկլերոզի տարածվածությունը։ Այլ պատկերավորման հետազոտություններից է անգիոգրաֆիան, որի ժամանակ կաթետերը տեղադրվում է ազդրային զարկերակում և ուղղորդվում է դեպի անհրաժեշտ զարկերակը։ Կոնտրաստ նյութը ներարկելու ժամանակ կատարվում է ռենտգեն նկար։ Ցանկացած խցանող բան կարող է հայտնաբերվել ռենտգեն նկարի վրա, իսկ կաթետերիզացիայի ժամանակ կարելի է կատարել նաև աթերէկտոմիա, անգիոպլաստիկա, ստենտավորում։ Կոնտրաստ անգիոգրաֆիան ամենաշատ օգտագործվող պատկերավորման տեսակն է այս դեպքում։ Ժամանակակից համակարգչային շերտագրության գործիքները թույլ են տալիս ուղղակիորեն վիզուալիզացնել զարկերակային համակարգը, որպես այլընտրանք անգիոգրաֆիային։ Մագնիսառեզոնանսային անգիոգրաֆիան ոչ-ինվազիվ ախտորոշիչ եղանակ է, որի ժամանակ ստանում են մարմնի մեջ գտնվող արյան անոթների մանրամասն կառուցվածքը։ Մագնիսառեզոնանսային անգիոգրաֆիայի առավելություններից են անվտանգությունը, ողջ որովայնի, կոնքի, ստորին վերջույթների որակով եռաչափ պատկերների ստացման հնարավորությունը ։
Դասակարգում
Երկու ամենահաճախ կիրառվող դասակարգման համակարգերն են Ֆոնտեյնի և Ռութերֆորդի դասակարգման համակարգերը ։ Ֆոնտեյնի դասակարգումը ներկայացվել է Ռենե Ֆոնտեյնի կողմից 1954 թվականին և ցույց է տալիս վերջույթի իշեմիայի ծանրության աստիճանը ։
Ռութերֆորդի դասակարգումը ստեղծվել է անոթային վիրաբուժության և Սիրտանոթային վիրաբուժության միջազգային միությունների կողմից, ներկայացվել է 1986 թվականին և վերանայվել է 1997 թվականին (անվանվել է հեղինակի՝ Ռոբերտ Բ.Ռութերֆորդի անունով)։ Այս դասակարգումը կազմված է 4 աստիճաններից և 7 կատեգորիաներից (0-6 կատեգորիաներ ։
Ֆոնտեյնի դասակարգումով ծայրամասային զարկերակների հիվանդության III և IV փուլերի, իսկ Ռութերֆորդի դասակարգումով 4-ից 5 կատեգորիաների դեպքում կա վերջույթի կրիտիկական իշեմիա, որի արդյունքում հիվանդը կարող է վերջույթը կորցնել ։
Վերջերս անոթային վիրաբույժների միությունը առաջարկել է նոր դասակարգում, որը հիմնված է վերքի, իշեմիայի և ինֆեկցիայի վրա ։ 2013 թվականին հրապարակված այդ դասակարգումը ստեղծվել է վերջին 40 տարվա ընթացքում դեմոգրաֆիկ փոփոխություններին համապատասխանելու համար՝ ներառյալ շաքարային դիաբետի հաճախացած դեպքերը և ռեվասկուլարիզացիայի ներկայիս հնարավորությունները։ Այս դասակարգումը բաժանված է երկու մասի՝ վերքեր և իշեմիա։ Վերքերը դասակարգվում են 0-ից մինչև 3 խոցոտման և/կամ փտախտի և իշեմիայի առկայության հետ միասին ։
Իշեմիան դասակարգվում է 0-ից մինչև 3՝ հիմնվելով պճեղ-բազկային ինդեքսի, պճեղի վրա չափված սիստոլիկ ճնշման վրա ։
TASC (և TASC II) դասակարգումը առաջարկում է բուժումը կազմակերպել ըստ անգիոգրամմայի պատկերի ։
Սկրինինգ
Սկրինինգի արդյունավետությունը դեռ պարզ չէ և դեռ համապատասխան չի ուսումնասիրվել ։ Սա ներառում է սկրինինգի իրականացումը պճեղ-բազկային ինդեքսի ցուցանիշների վրա հիմնվելով ։
Պսակային զարկերակների կամ քնային զարկերակների հիվանդության հայտնաբերման թեստավորումը շահավետ չէ ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը ռիսկի գործոն է որովայնային աորտայի անևրիզմայի համար, սակայն չկան անևրիզմայի սկրինինգի տվյալներ անախտանիշ ծայրամասային զարկերակների հիվանդության վերաբերյալ ։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդության խտանիշային ընթացքով մարդկանց դեպքում ուլտրաձայնային սկրինինգը հիմնավորված է ։
Բուժում
Բուժման քայլերը ձեռնարկվում են ըստ հիվանդության ծանրության աստիճանի՝ հիմնվելով ուղեցույցների վրա ։
Դեղորայք
Ցիլոստազոլը կարող է բարելավել ախտանիշները ։ Պենտոքսիֆիլինի օգտագործման շահավետությունը վիճարկելի է ։ Ցիլոստազոլը կարող է երկարացնել ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունով կաղություն ունեցող մարդկանց քայլելու հեռավորությունը, սակայն չկան հիմնավոր ապացույցներ, որ ցիլոստազոլը բարելավում է կյանքի որակը, իջեցնում է մահացությունը կամ իջեցնում է սիրտանոթային հիվանդությունների ռիսկը ։
Այլ դեղերով կամ վիտամիններով բուժումը չունի կլինիկական հիմնավորում, սակայն կան ավարտին մոտեցող հետազոտություններ, ըստ որոնց ֆոլաթթուն և վիտամինB12-ը ազդում են հոմոցիստեինի բարձր մակարդակի վրա ։
Անոթի անցանելիության վերականգնում
Լավագույն դեղորայքային բուժման փորձարկումից հետո ախտանիշների պահպանվելու դեպքում, հիվանդին ուղարկում են անոթային վիրաբույժի մոտ։ Անոթի անցանելիության վերականգնման (ռեվասկուլյարիզացիայի) նպատակն է իշեմիայի վերացումը, վերջույթի կորստի կանխումը, ինֆեկցիաների կանխումը ։
Ուղեցույցեր
2013 թվականին ամերիկյան սրտաբանության քոլեջի և ամերիկյան սրտային ասոցացիայի կողմից կազմել են ուղեցույցեր ստորին վերջույթի, երիկամի, միջընդերքի և որովայնային աորտային ԾԶՀ բուժման համար, որոնք միավորում էին 2005 և 2011 թվականի ուղեցույցերը ։ Վերջույթին վտանգող քրոնիկ իշեմիայի դեպքում ուղեցույցերը խորհուրդ են տալիս կատարել բալոնային անգիոպլաստիկա միայն այն մարդկանց, որոնց սպասելի կյանքի տևողությունը 2 տարուց քիչ է և չունեն կիրառելի երակ՝ շունտ ստեղծելու համար ։
Կանխատեսում
Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունով մարդիկ ունեն սիրտանոթային հիվանդությունների բարձր ռիսկ և վերջիվերջո մահանալու են սրտային կամ ուղեղի անոթների խնդիրներից ։ Կանխատեսումը ուղիղ համեմատական է ծայրամասային զարկերակների հիվանդության ծանրության հետ, ինչը չափվում է պճեղ-բազկային ինդեքսով ։ Մեծ անոթների ծայրամասային զարկերակային հիվանդությունը զգալիորեն մեծացնում է սիրտանոթային հիվանդություններից մահացությունը։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը կրում է ռիսկի ավելի քան 20%-ը 10 տարվա ընթացքում ։
Համաճարակաբանություն
ԾԶՀ տարածվածությունը ողջ բնակչության մոտ 12-14% է, ախտահարում է 70 տարեկանից մեծ մարդկանց 20%-ին ։ Ախտահարվածների 70%–80%-ը անախտանիշ են և միայն փոքր մասին կարիք կլինի կատարել ռեվասկուլարիզացիա կամ անդամահատում։ Ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը ախտահարում է 50 տարեկանից մեծ դիաբետով հիվանդների 1/3-ին։ ԱՄՆ-ում այն ախտահարում է 65 տարեկանից մեծ ամերիկացիների 12-20%-ին։ Մոտ 10 միլիոն ամերիկացիներ ունեն ԾԶՀ։ Չնայած տարածվածությանը և սիրտանոթային հիվանդությունների զարգացման մեծ ռիսկին, ԾԶՀ ունեցող հիվանդների միայն 25%-ն է անցնում բուժում։
Տիպ 1 շաքարային դիաբետով և մակրոանոթային հիվանդությունով հիվանդների հետազոտումը ցույց տվեց, որ գլյուկոզի մակարդակը ավելի շատ կապված է միկրոանոթային հիվանդությունների հետ։ Փոքր անոթների պաթոլոգիական փոփոխությունները ավելի շատ կապ ունեն քրոնիկ բարձր գլյուկոզի մակարդակների հետ, իսկ աթերոսկլերոզը ավելի շատ կապ ունի մեծ անոթների հետ ։
Հետազոտություններ
Հետազոտությունները կատարվում են ԾԶՀ ընթացքը կանխելու համար ։ Ոտքերի կրիտիկական վատ արյունահոսք ունեցող մարդկանց դեպքում աուտոլոգ մոնոնուկլեար բջիջներով աուտոտրանսպլանտացիայի առավելությունը պարզ չէ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զարկերակների հիվանդություններ Կատեգորիա:Անոթային վիրաբուժություն Կատեգորիա:Անոթաբանություն
Ալեքսանդր Պուշկին (այլ կիրառումներ)
Ալեքսանդր Պուշկին՝
Մյուլբերգ (Էլբա)
Մտնում է Էլբա Էլստեր շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4244 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 88,56 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 62 341։ Քաղաքը բաժանված է 5 քաղաքային շրջանների։
Պատմություն
1547 թվականի ապրիլի 24-ին այստեղ քաղաքյին պատերազմ է տեղի ունենում, որտեղ պարտություն են կրում Շառլ 5-րդի զորքերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Իզումիսանո
Իզումիսանո (泉佐野市), Ճապոնիայի Օսակա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 55,03 կմ², բնակչությունը՝ 99 549 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն) , բնակչության խտությունը՝ 1809,00 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Օսակա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Կայձուկա, Սեննան, Կինոկավա քաղաքները և Կումատորի, Տայիրի ավանները։
Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 99 549 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 1809,00 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.
Սիմվոլիկա
Քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում գինկգոն (Gīnkgo), ծաղիկ՝ Lilium japonicum-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Պանի ֆլեյտան (նկար, Պիկասո)
«Պանի ֆլեյտան» (La flûte de Pan), Պաբլո Պիկասոյի նկարը, որը վրձնվել է 1923 թվականին` նեոկլասիցիզմի շրջանում։ Գտնվում է Փարիզի Պիկասոյի թանգարանում։ Չափսերն են՝ 205 × 174 սմ ։
1923 թվականին Պիկասոն կնոջ՝ Օլգայի և իրենց փոքր որդու՝ Պաուլի հետ ամառն անցկացրել են Անթիբ]ում՝ Ֆրանսիայի [[Լազուր ափում, որտեղ նկարիչը ստեղծել է իր մոնումենտալ ստեղծագորխությունը «Պանի ֆլեյտան», նաև արել է լողորդների մի քանի էտյուդներ  ։
Քարե պատերի և միջերկրածովյա լողափերի՝ վառ արևով լցված ֆոնի վրա Պիկասոն պատկերել է երկու գրեթե մերկ երիտասարդի՝ դասական կեցվածքով։ Նրանցից մեկը նստած է քարին՝ նվագելով Պանի ֆլեյտան, մյուսը կանգնած է՝ խորասուզված մտահոգության մեջ և լսում է կախարդական հնչյունները։ Նրանց արևառ մարմինները նման են հոմերոսյան արձաններին, թվում են լրիվ անշարժ և հակադրվում են վառ կապույտ ֆոնին։ Միջերկրածովյան մթնոլորտը և պարզեցված ձևերը հիշեցնում են Հին Հունաստանի առասպելների մասին, որոնք Պիկասոյի համար դարձել են ոգեշնչման հնարավոր աղբյուր։
Նկարը Պիկասոյի հիմնական հավաքածուի մեջ է մտել 1979 թվականին՝ ի թիվս նկարչի այլ ստեղծագործությունների, նրա ժառանգների կողմից ժառանգության հարկի վճարման հաշվին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պաբլո Պիկասոյի նկարներ Կատեգորիա:1923 նկարներ
Ռիչարդ Սոլ Վուրմեն
Ռիչարդ Սոլ Վուրմեն (Richard Saul Wurman, ), ամերիկացի ճարտարապետ և գրաֆիկ դիզայներ։ Վուրմենը գրել և մշակել է ավելին քան 83 գիրք, ստեղծել TED համաժողովը, ինչպես նաև EG համաժողովը, TEDMED-ը և WWW համաժողովի հավաքակազմը։
Կարիերա
Ռիչարդ Սաուլ Ուուրմանը գրել, ձևավորել և տպագրել է տարբեր թեմաներով ավելի քան 83 գիրք։ Դրանցից երկուսը՝ «the Notebooks and Drawings of Louis I. Kahn»-ը (1963) և «What Will Be Has Always Been»-ը (1986), Լուիս Կանի բառերի կարևոր հավաքածուներն են։
1972 թվականինին Ուուրմանը ղեկավարել է IDCA խորհուրդը, 1973 թվականին Դիզայներական առաջին դաշնային խորհուրդը և Ամերիկայի ճարտարապետների ինստիտուտը։
Այժմ նա շարունակում է աշխատել ESRI-ի և RadicalMedia-ի հետ իր համեմատական քարտեզագրական նախաձեռնության` քաղաքային պարամետրերի քարտեզագրման համար, որը կեզրափակվի  ամբողջ աշխարհում քաղաքաշինության կենդանի ցանցի ստեղծմամբ։
Ուուրմանն աջակցում է նաև SENS հետազոտական հիմնադրամին,որը շահույթ չհետապնդող կենսատեխնոլոգիաների կազմակերպություն է և ձգտում է վերականգնել ծերացումից հասցրված վնասները և ընդլայնել առողջ ապրելակերպը ։
Անձնական կյանքը
Ուուրմանը բնակվում է Ֆլորիդայի Golden Beach քաղաքում իր կնոջ՝ վիպասան Գլորիա Նեգիի և իրենց 3 շների հետ։ Նրանք ունեն չորս երեխա և վեց թոռ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ Կատեգորիա:TED կոնֆերանս Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրաֆիկական դիզայներներ
Հունուտ (Ստորին Բասենի գավառ)
Հունուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Մտնում էր Ներքին Բասենի կազմի մեջ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Շայեն շրջան (Կոլորադո)
Կատեգորիա:Կոլորադոյի շրջաններ
Խվորոստով (գյուղ, Լյուբոմլի շրջան)
Խվորոստով (Хво́ростів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1583 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Խվորոստով գյուղում բնակվում էր 594 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,68 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 353,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1583 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1536 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նայա Ռիվերա
Նայա Մարի Ռիվերա (Naya Marie Rivera, ), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի, ֆոտոմոդել, հաղորդավարուհի, գրող։ Առավել հայտնի է դարձել Սանտանա Լոպեսի դերի համար «Երգչախումբ» (2009-2015) սերիալում, որի համար նա ստացել է բազմաթիվ պարգևներ և տիտղոսներ տարբեր մրցանակաբաշխություններում։
Վաղ տարիներ
Նայա Ռիվարան ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա-Կլարիտե քաղաքում` Իոլանդա Պրեվիտիրի (ի ծնե Ուայթ) և Ջորջ Ռիվերի ընտանիքում։ Ռիվերան երեք երեխաներից ավագն էր. նրա փոքր եղբայրը՝ Մայքլ Ռիվերան (ծնված 1990 թվականին), Ֆուտբոլի ազգային լիգայի նախկին խաղացող է եղել, իսկ փոքր քույրը՝ Նիկելա Ռիվերան, մոդել է (ծնված 1994 թվականին)։ Նայան ուներ պուերտոռիկյան, աֆրիկյան և գերմանական արմատներ ։  Ութ ամսականում նա մոր հետ տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ դարձել է երեխա-մոդել ։
Կարիերա
Որպես երեխա-մոդել՝ նա հայտնվել է շատ գովազդային հոլովակներում, որոնցից մի քանիսը «Kmart» խանութի համար։ Չորս տարեկանում նա ստացել է իր դերասանական առաջին դերը՝ խաղալով «Արքայական ընտանիք» կատակերգական սերիալում գլխավոր դերերից մեկը։ Ֆիլմի ցուցադրությունը սկսվել է բավականին լավ, սակայն սերիալի գլխավոր դերասաններից մեկի՝ Ռեդդ Ֆոքսի մահից հետո, ֆիլմի վարկանիշը սկսել է արագ իջնել և արդյունքում հեռուստալիքը փակել է ցուցադրության մեկ եթերաշրջանից հետո ։ Սերիալի այդ դերի համար նա արժանացել է մրցանակի՝ «Երիտասարդ դերասան» անվանակարգում։
1992-2002 թվականներին նա հիմնականում կատարել է դրվագային դերեր այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «Արքայազնը Բևեռլի-Հիլզից», «Ընտանեկան գործեր», «Live Shot», «Մալիբուի փրկարարները», «Smart Guy», «The Jersey», «House Blend», «Even Stevens» և «Վերափոխման վարպետ»։
2009 Ռիվերան մարմնավորել է չիրլիդինգ Սանտա Լոպեսի դերը  «Երգչախումբ» երաժշտական սերիալում։ Նրա դերը երկրորդական պլանով առաջին եթերաշրջանում լավ է ընդունվել քննադատների ու հանդիսատեսի կողմից և սկսած երկրորդ եթերաշրջանից նա դարձել է գլխավոր հերոսներից մեկը ։ Երկորդ եթերաշրջանում Ռիվերան սերիալում  մենակատարի համարներ է ստացել, որոնցից առաջինը երկրորդ եթերաշրջանի հինգերորդ մասում էր «The Rocky Horror Glee Show» անվանումով։ Հաջորդ էպիզոդներում նրա սյուժետային դերն ավելի հաճախ էր հայտնվում էկրանին։ Երկորդ եթերաշրջանում հայտարարվեց, որ Սանտանան լեսբուհի է և զգացմունքներ է տածում իր ընկերուհու՝ Բրիտանիի նկատմամբ։ Նա քննադատների կողմից ստանում էր դրական արձագանքներ իր կատարած դերի համար  ։ Նա հեռացել է ցուցադրությունից հինգերորդ եթերաշրջանում, սակայն ոչ երկար ժամանակով և վերադարձել է եթեր վեցերորդի ժամանակ։
2010 թվականին Ռիվերան զբաղեցրել  է  61-րդ տեղը «100 ամենասեքսուալ կանայք» ցուցակում՝  ըստ «Maxim» ամսագրի վարկանիշի, իսկ մեկ տարի անց բարձրացել է մինչև 43-րդ տեղը ։ 2011 թվականին AfterEllen.com   կայքը նրան  դասել է 1-ին տեղը «100 ամենասեքսուալ կանայք» ցուցակում ։ Ռիվերան առաջինն էր, որին հաջողվել է կրկնել այդ արդյունքը նաև 2012 թվականին ։
2014 թվականին Ռիվերան իր առաջնախաղն է ունեցել  մեծ էկրանին՝ մարմնավորելով չարագործի դերը «Տուն» թրիլլերում։
2015 թվականին «Երգչախումբ» սերիալից հեռանալուց հետո Ռիվերան միացել Lifetime «Ստոր աղախիններ» պղպջակային կատակերգության դերասանական կազմին նոր աղախնի դերով՝ միաժամանակ դառնալով ABC "The View" -ի պարբերական հաղորդավարուհի ։
Անձնական կյանք
2009-2011 թվականներին Ռիվերան հանդիպել է դերասան Մարկ Սալինգի հետ, որը նրա կոլեգան էր «Երգչախումբ» սերիալից։ Դրա հաստատումը Նայայի կողմից եղել  իր «Sorry Not Sorry: Dreams, Mistakes, and Growing Up» գրքում։
2013 թվականին ապրիլին հայտնի է դարձել, որ Նայան հանդիպում է ռեփեր Բիգ Շոնի հետ։ Նրանք նույն տարվա հոկտեմբերին հայտարարել են իրենց նշանադրության մասին, սակայն 2014 թվականի հոկետմբերին բաժանվել են։
Բի Շոնի հետ բաժանումից հետո նա սկսել է հանդիպել դերասան Ռայան Դորսի հետ։ Նրանք ամուսանացել են 2014 թվականի հուլիսի 19-ին Մեքսիկայում՝ Կաբո Սան Լուկասում ։ 2015 թվականի փետրվարի 24-ին Նայան հայտարարել է, որ Ռայանի հետ երեխայի են սպասում։ Նրանց որդին՝ Ժոզի Հոլլիս Դորսին ծնվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Իր հիշողություններում՝ «Sorry Not Sorry: Dreams, Mistakes, and Growing Up» գրքում Ռիվերան խոստովանել է, որ ընդհատել էր իր հղիությունը Դորսիից 2010 թվականին, որի հետ նա այն ժամանակ հանդիպում է, սակայն լքել է նրան «Երգչախումբ» սերիալում իր կարիերայի համար։ 2016 թվականի նոյեմբերն երկու տարվա ամուսնությունից հետո Նայան ամուսնալուծվել է Ռայանից։ 2017 հոկտեմբերին Նայան հետ էր վերցրել ամուսնալուծության փատաթղթերը ։ 2017 թվականի  նոյեմբերի վերջին Ռիվերան ձերբակալվել է  և մեղադրվել Դարսիի դեմ ընտանեկան բռնություն գործադրելու համար այն բանից հետո, երբ նա, իբր, որդու հետ զբոսնելիս հարվածել է գլխին ։ 2017 թվականի դեկտեմբերին Ռիվերան նորից դիմել  է ամուսնալուծության։ Ավելի ուշ նույն ամսին Ռիվերան և Դարսին պայմանավորվել են ժամանակավոր կիսել իրենց ընդհանուր որդու խնամակալությունը ։ 2018 թվականի հունվարին Դարսիի խնդրանքով  Ռիվերայի նկատմամբ ընտանեկան բռնության մեղադրանքները  հանվել են։
2018 թվականի հունիսի 14-ին նրանց ամուսնալուծությունը պաշտոնապես ձևակերպվեց ։
2017 թվականի մարտից մինչև օգոստոս նա հանդիպել է դերասան Դեյվիդ Սփեյդի հետ։
Անհետացում և մահ
2020 թվականի հուլիսի 8-ին հայտարարվել է  Ռիվերայի մասին անհայտ կորելու լուրը, այն բանից հետո, երբ նրա 4-ամյա որդուն հայտաբերեցին միայնակ վարձակալած նավակի մեջ Պիրու լճում՝ արհեստական ջրապահպանման խցիկում, Կալիֆորռնիայի նահանգի Վենտուրա շրջանի Ազգային անտառում։ Ըստ Գրինվիչի ժամանակացույցի Ռիվերայի և նրա որդու ժոզի որոնումները սկսվել են  կեսօրվա ժամը 4-ին՝ այն բանից հետո, երբ նրանք լքել էին նավահանգիստը և նրանց նավակի վարձակալման ժամանակը լրանալուց հետո չէին վերադարձել։ Մեկ ուրիշ նավավար Ժոզիին հայտնաբերել էր նավակում միայնակ փրկարարկան հագուստի մեջ քնած, իսկ նավակը գնտվում էր լճի հյուսիսի  նեղ հատվածում, որը կարող էր բավականին խոր ու քամոտ լիներ։ Նավակում հայտնաբերվել է մեծահասակների համար նախատեսված փրկարարական բաճկոն, ինչպես նաև Ռիվերայի անձը հաստատող փաստաթուղթ։ Ժոզին քննիչներին պատմել է, որ նրանք լողացել են, մայրն օգնել է իրեն հետ բարձրանալ նավակ, իսկ ինքը չի կարողացել բարձանալ և անհետացել է ջրի մեջ։ Պերու լիճը հայտնի է իր ուժեղ անկանախատեսելի հոսանքներով ու շրջապտույտներով։ Ռիվերայի մեքենան՝ սև Mercedes G-Wagen հայտնաբերվել է կայանատեղիում։ Նույն օրը երեկոյան Վենտուրա շրջանի ոստիկանապետը դադարեցրել է որոնողական-փրկարարական աշխատանքերը՝ որոնման համար անբարենպաստ պայմանների պատճառով։ Լիճը փակվել է այցելությունների համար, իսկ որոնողական աշխատանքներին մասնակցել են ջրասուզակների խումբը ամբողջ շրջանից։ Հուլիսի 9-ին ոստիկանապետը հաստատել է NBC (Ազգային հեռարձակող ընկերություն) հեռուստաընկերությանը, որ Ռիվերան ենթադրաբար մահացած է։ Որոնման առաջին իսկ օրվանից հաշվի են առնվել բացահայտման փորձերը, թե արդյոք Ռիվերային հաջողվել էր հասնել ափ, ապացույցների բացակայությունը և Ժոզիի վկայությունները, որ պատմել է ոստիկաններին, որ նա տեսել է, թե ինչպես է մայրը սուզվել ջրի մեջ,  նրանց ստիպեցին փրկարարական աշխատանքները փոխել վերականգնողականի։ Նրանք  հեռուստատեսությանը տրամադրել են տեսանյութ, թե ինչպես են  Ռիվերան և նրա որդին գալիս կայանատեղի և լքում  նավահանգիստը վարձակալած նավակով։ Հուլիսի 10-ին ջրասուզակների թիվը 100-ից կրճատվեց 40-ի։ Բաժանմունքի շերիֆը հայտարարել է, որ լճի  տեսանելիությունն այնքան վատ է, որ հավանաբար Ռիվերային կգտնեն հիդրոլոկացիոն սարքավորւմների միջոցով։ Ջրասույզ ջոկատի ու հիդրոլոկատորների հետ  լճի տարածքում որոնումներին մասնակցեցին նաև շուն-որոնողները։
2020 թվականի հուլիս 13-ին 5-օրյա որոնումներից հետո տեղական ժամանակով առավոտյան մոտավորապես ժամը 9:30 Պիրու լճում հայտնաբերվել է Ռիվերայի մարմինը ։ Վենտուր նահանգի շերիֆը ենթադրել է, որ Ռիվերան և իր որդին հավանաբար լողալուց ընկել են շրջուն հոսանքի տակ, որը սովորական երևույթ է այդ լճում, հատկապես օրվա երկրորդ կեսին։ Նա նաև ենթադրել է, որ հնարավոր է նավակը սկսել է տատանվել քամու և ուժեղ հոսանքի հետևանքով, և Ռիվերան իր որդու հետ ջանացել է վերադառնալ նավակ։ Վենտուրա շրջանի շերիֆը եկել է այն եզրահանգման, որ նա հավանաբար «հավաքել է  բավականին էներգիա, որ փրկի իր որդուն, սակայն ոչ բավարար, որ իրեն էլ փրկեր»՝ նշելով, որ Ժոզին պատմել էր, թե ինչպես է  իրեն մայրը հրել հետ դեպի նավակ։ Հուլիսի 14-ին Վենտուրա շրջանի դատաբժիշկը հայտարարեԼ է բացահայտման մասին տեղեկագիրը, որում ասվում է, որ Ռիվերայի մահը վրա է հասել խեղդվելու արդյունքում և չկա ոչ մի վնասվածք, թմրանյութի ու ալկոհոլի նշաններ արյան մեջ ։ Վենտուրա շրջանի ոստիկանության բաժանմունքի լրատվամիջոցների հետ հանդիպման ժամանակ լրագրողներին հայտարարվել է, որ մարմինը հայտնաբերվել է Դիաբլո մասից դեպի հյուսիս։
2020 թվականի հուլիսի 24-ին Նայա Ռիվերան հուղարկավորվել է Հոլլիվուդ-Հիլզ գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Լեֆե
Լեֆե  (իտալ․՝ Leffe), կոմունա Իտալիայում՝ Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4927 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 378 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6.9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24026։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում հրեշտակապետ Միքայելը։ Նրա տոնը նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 29-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պերեմոգա (ավան, Խարկովի շրջան)
Պերեմոգա (Перемога), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1947 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերեմոգա ավանում բնակվում էր 199 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,11 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1809,09 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1947 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դավիթ Բեկ (օպերա)
Դավիթ Բեկ, օպերա՝ երաժշտությունն ու լիբրետոն Արմեն Տիգրանյանի։ Ըստ Րաֆֆու համանուն վեպի։ Կոմպոզիտորի մահից հետո օպերան ավարտել են Լևոն Խոջա-Էյնաթովը (նաև գործիքավորել է), Գ. Բուդաղյանը, լիբրետոն մշակել է Ա. Տեր-Հովհաննեսյանը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայերեն օպերաներ Կատեգորիա:Արմեն Տիգրանյանի օպերաներ Կատեգորիա:1950 բեմադրվածներ
Գագարինո (գյուղ, Լև-Տոլստովսկի շրջան)
Գագարինո (Гагарино), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լև-Տոլստովսկի շրջանի կազմում։
(3395) Ջիտկա
(3395) Ջիտկա (Jitka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,791449 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6336 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9493 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1703,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211329 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,03° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակ
Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակ - հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող ամենամյա մրցանակ։
Մրցանակի շնորհման կարգը
Մրցանակը հիմնվել է ՀՀ Նախագահի 2005 թվականի նոյեմբերի 26-ի հրամանագրով ։ Շնորհվում է յուրաքանչյուր տարի՝
ա) Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի կամ ծագումով հայ գործչի կամ Հայաստանի Հանրապետության կազմակերպության՝ մեկ մրցանակ.
բ) օտարազգի գործչի կամ օտարերկրյա կազմակերպության՝ մեկ մրցանակ։
Մրցանակը շնորհվում է համանուն վկայագրի, շքանշանի և դրամական պարգևի ձևով։