cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թուրքիայի պատմություն
Օսմանյան կայսրության թուլացում
Կայսրության քրիստոնյա բնակչությունը իր կրթական մակարդակի շնորհիվ սկսեց հետևում թողնել մուսուլման մեծամասնությանը՝ առաջացնելով վերջիններիս զայրույթը ։ 1861 թվականին կայսրությունում առկա էին 571 տարրական և 94 միջնակարգ դպրոցներ քրիստոնյա բնակչության համար։ Այստեղ սովորում էին 140,000 աշակերտներ, որոնց թիվը մի քանի անգամ գերազանցում էր թուրք աշակերտների թիվը։ Շատերը դժգոհում էին, թե արաբական այբուբենը չէր համապատասխանում թուրքական հնչյուններին, որն էլ դժվարացնում էր թուրք երեխաների գործը ։ Քրիստոնյա բնակչության կրթական բարձր մակարդակը հնարավորություն էր տալիս նրանց կարևորագույն դեր խաղալ տնտեսության մեջ, օրինակ՝ Սուրսուք ընտանիքը տնտեսության մեջ լուրջ ազդեցության և հաջողությունների է հասնում ։ 1911 թվականին Ստամբուլում առկա էին 654 կազմակերպություններ, որոնցից 528 էթնիկ հույների ձեռքում էր ։ Հիմնականում քրիստոնյաները և հրեաները կարողանում էին եվրոպական կոնսուլների և քաղաքացիների կողմից պաշտպանություն ստանալ, որը նշանակում էր, որ նրանք պաշտպանված են օսմանյան օրենքներից և չեն ենթարկվում միևնույն տնտեսական կանոնակարգերին, ինչ որ իրենց մուսուլման գործընկերները ։ Ղրիմի պատերազմը (1853–1856 թվականներ) իրականում եվրոպական պետությունների միջև անկում ապրող Օսմանյան կայսրության տարածքների համար մղվող պայքար էր։ Պատերազմի ֆինանսական բեռը ստիպեց Օսմանյան կայսրությանը 1854 թվականի օգոստոսի 4-ին 5 միլիոն ֆունտ ստերլինգի չափ արտաքին պարտք վերցնել ։ Պատերազմը հանգեցնում է Ղրիմի թաթարների տեղահանության, որոնցից 200,000 տեղափոխվեց Օսմանյան կայսրություն ։ Կովկասյան պատերազմների ավարտին ադիգեացիների 90% էթնիկ զտման ենթարկվեց. նրանք զրկվեցին իրենց Կովկասյան տներից, և 500-700 հազար բնակչությունը հաստատվեց Օսմանյան կայսրությունում  ։ Շատ ադիգեական կազմակերպություններ ավելի մեծ թվեր են առաջարկում ընդհուպ մինչև 1-1.5 միլիոն։ Ղրիմի թաթար փախստականները 19-րդ դարում կարևորագույն դեր խաղացին օսմանյան կրթության մոդեռնիզացման գործում, ինչպես նաև առաջ քաշեցին պանթուրքիզմի և թուրքական ազգայնականության գաղափարները ։
Այս շրջանում Օսմանյան կայսրությունը շատ քիչ քանակությամբ ներդրումներ է կատարում կրթական ոլորտում, օրինակ՝ 1860-1861 թվականներին պետական բյուջեից ընդամենը 0.2 տոկոս ներդրում է կատարվել կրթության մեջ ։ Օսմանյան պետության փորձերը արդիականացնելու պետական ենթակառուցվածքները և բանակը արտաքին միջոցներով մի նոր խնդիր առաջացրին։ Օսմանյան կայսրությունը սկսեց մեծ քանակությամբ պարտքեր վերցնել և 1875 թվականին հայտարարեց սնանկ լինելու մասին ։ Մինչև 1881 թվականը Օսմանյան կայսրությունը համաձայնվեց թույլ տալ, որ պետական պարտքերը վերահսկվեն օսմանյան Հանրային պարտքերի վարչության կողմից։ Օսմանյան բաշիբոզուկները դաժանաբար ճնշեցին 1876 թվականին սկսած բուլղարական ապստամբությունը՝ սպանելով ավելի քան 100,000 մարդ ։ Ռուս-թուրքական պատերազմը (1877–1878 թվականներ) ավարտվեց Ռուսաստանի շոշափելի հաղթանակով։ Արդյունքում՝ Եվրոպայում օսմանյան տիրույթները կտրուկ նվազեցին. Բուլղարիան վերածվեց անկախ իշխանության Օսմանյան կայսրության ներսում, Ռումինիան ձեռք բերեց ամբողջական անկախություն, Սերբիան և Մոնտենեգրոն ի վերջո անկախություն ձեռք բերեցին, սակայն ավելի փոքր տարածքներում։ 1878 թվականին Ավստրո-Հունգարիան միակողմանիորեն գրավեց Բոսնիա և Հերցոգովինայի և Նովի Փազարի օսմանյան նահանգները։
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բենջամին Դիզրայելին հանձն առավ վերականգնել օսմանյան տիրույթները Բալկաններում Բեռլինի կոնգրեսի ժամանակ, իսկ դրա դիմաց Բրիտանիան ստանալու էր Կիպրոս կզղին 1878 թվականին ։ Բրիտանիան ավելի ուշ՝ 1882 թվականին, զորքեր է ուղարկում Եգիպտոս Ուրաբի ապստամբությունը ճնշելու համար։ Սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ը չէր ցանկանում ուղարկել իր զորքերը, քանի որ վախենում էր, թե դա կարող է հանգեցնել երկրում հեղաշրջման փորձի, որն էլ կզրկեր նրան իշխանությունից։ Աբդուլ Համիդ II-ը, որը հայտնի էր «Աբդուլ Համիդ Անիծված» անունով իր ցնորվածության և դաժանության համար, այնքան էր վախենում հեղաշրջման հնարավորությունից, որ թույլ չէր տալիս իր զորքին մասնակցել ռազմական գործողությունների։ 1883 թվականին գերմանական ռազմական առաքելության շրջանակներում գեներալ բարոն Քոլմար ֆոն դեր Գոլցը ժամանում է Օսմանյան կայսրություն, օսմանյան բանակը վարժեցնելու համար։ Սրա շնորհիվ ստեղծվում է «Գոլցի սերունդը», այսինքն՝ գերմանական վարժանք անցած և վերապատրաստված սպաների սերունդը ։
1894-1896 թվականներին Արևմտյան Հայաստանի մի շարք գավառներում տեղի ունեցան Համիդյան ջարդերը, որոնք կարելի է համարել նախացեղասպանական գործողություններ, քանի որ ավելի քան 300,000 խաղաղ բնակչություն դաժանաբար սրի մատնվեց։ Տարբեր շրջաններում եղան ինքնապաշտպանական մարտեր, որոնց շնորհիվ շատ ավելի քիչ մարդիկ ջարդի ենթարկվեցին։ Համիդիե զորքերին դիմադրություն ցույց տրվեց Զեյթունում, Վանում, Սասունում, որտեղ հայերը կենաց մահու գնով պայքարեցին հանուն իրենց գոյության և հայրենիքի փրկության։ Համիդյան ջարդերի արդյունքում 300,000 մարդ զոհվեց, 100,000 հոգի բռնի իսլամացվեց, իսկ ևս 100,000 մարդիկ տարագրվեցին տարբեր երկրներ ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Օսմանյան կայսրության պարտությունների ու կազմալուծման շրջանը սկսեց երկրորդ սահմանադրության ժամանակաշրջանից։ Երիտթուրքերը վերականգնեցին 1876 թվականի օսմանյան սահմանադրությունը և առաջ քաշեցին բազմակուսակցականությունը երկաստիճան ընտրական համակարգով։ Նոր սահմանադրությունը հույս էր տալիս կայսրության քաղաքացիներին, որ պետության ինստիտուցիոնալ կառույցները արդիականացվելու են։ Բազմաթիվ խոստումներով և հույսերով լեցուն այս շրջանը իրականում դարձավ պատմության մեջ կայսրության պայքարների շրջան։
Երիտթուրքական շարժման մասնակիցները, որոնք մի ժամանակ ընդհատակ էին անցել, կրկին սկսեցին կուսակցություններ ստեղծել ։ Դրանցից ամենախոշորները Միություն և առաջադիմությունն էր և Ազատություն և համաձայնություն կուսակցությունը։ Մյուս կողմից առկա էին էթնիկ կուսակցությունները՝ ի դեմս Հրեական սոցիալ-դեմոկրատական աշխատավորական կուսակցության, Ալ-Ֆաթաթի, Հայ ֆիդայական շարժման, որը ստեղծվել էր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության կողմից։ Օգտվելով ստեղծված իրավիճակից՝ Ավստրո-Հունգարիան պաշտոնապես անեքսիայի ենթարկեց Բոսնիան և Հերցոգովինան 1908 թվականին։ Օսմանյան վերջին մարդհամարը իրականացվեց 1914 թվականին։ Չնայած ռազմական բարեփոխումներին, որոնք հիմք դրեցին ժամանակակից օսմանյան բանակին, Իտալա-թուրքական պատերազմի (1911 թվական) ժամանակ կայսրությունը կորցրեց իր տիրույթները Հյուսիսային Աֆրիկայում և Դոդեկանեսյան կղզիները, իսկ Բալկանյան պատերազմների (1912–1913 թվականներ) ժամանակ կայսրությունը կորցրեց գրեթե ողջ տիրույթները Եվրոպայում։ Շարունակաբար թուլացող կայսրությանը սպասվում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմը. 1909 թվականի օսմանյան հակահեղաշրջումը, Մարտի 31 դեպքը և 1912 և 1913 թվականների ընթացքում ևս երկու հեղաշրջումներ։
Օսմանյան կայսրության մասնակցությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմին սկսվեց 1914 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Ռուսաստանի սևծովյան ափերի վրա օսմանյան անակնկալ հարձակումով։ Սրան ի պատասխան Ռուսաստանը և նրա դաշնակիցները՝ Ֆրանսիան և Բրիտանիան, պատերազմ հայտարարեցին օսմանցիների դեմ։ Պատերազմի առաջին տարիներին օսմանցիները բազմաթիվ հաղթանակներ տարան, օրինակ՝ Գալիպոլիի ճակատամարտում, Էլ-Քութի պաշարման ժամանակ։
Օսմանյան կայսրության ոչնչացումը
1916 թվականին սկսվում է Արաբական ապստամբությունը, որը օսմանցիների ուշադրությունը կենտրոնացնում է մերձավորարևելյան ճակատի վրա, որտեղ պատերազմի առաջին երկու տարիներին բավականին հաջողություններ էր գրանցել։ 1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ստորագրվում է Մուդրոսի զինադադարը, որով Օսմանյան կայսրությունը մասնատվելու էր։ Սևրի պայմանագիրը թույլ էր տալիս սուլթանին վերականգնել իր դիրքն ու տիտղոսը։ Անտանտի պետությունների կողմից Կ.Պոլսի և Իզմիրի գրավումից հետո սկիզբ է առնում թուրքական ազգայանական շարժումը, որը ղեկավարում էր Մուսթաֆա Քեմալը։ 1922 թվականի նոյեմբերի 1-ին վերացվում է սուլթանությունը, իսկ վերջին սուլթանը՝ Մեհմեդ VI Վահիդդեդինը (1918–1922 թվականներ), 1922 թվական նոյեմբերի 17-ին հեռանում է երկրից։ 1924 թվականի մարտի 3-ին վերացվում է խալիֆայությունը ։
Նախադրյալներ
Առաջին աշխարհամարտին Օսմանյան Թուրքիան մասնակցել է որպես Գերմանիայի կողմնակից։ Պատերազմն ավարտվեց քառյակ դաշինքի երկրների խայտառակ պարտությամբ, որն էլ թուրքական կառավարության համար իսկական աղետ էր։
1918 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Հունաստանի Մուդրոս նավահանգստային քաղաքում Օսմանյան Թուրքիայի և Անտանտի երկրների միջև կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որն էլ ազդարարեց Թուրքիայի զինաթափումը։ Փաստացիորեն Առաջին աշխարհամարտը ավարտվեց Թուրքիայի համար։
1918 թվականի նոյեմբերի 13-ին համաձայն պայմանագրի՝ դաշնակիցները ռազմակալեցին Կոստանդնուպոլիսը՝ Թուրքիայի եվրոպական մայրաքաղաքը․ Թուրքիան սկսեց ենթարկվել Անտանտի երկրների, Հունաստանի և նորաստեղծ Հայաստանի Հանրապետության կողմից ներխուժման։
Սկիզբ
1919 թվականի մայիսի 15-ին հունական զորքերը շարժվեցին դեպի փոքրասիական խոշորագույն Զմյուռնիա քաղաք, որին թուրքերը անվանում էին Իզմիր։ Հունաբնակ այս քաղաքի հույն բնակիչները միանալով հունական ազատարար բանակին կարողացան ռազմակալել և վերահսկողություն ստեղծել քաղաքում։
Գրեթե նույն ժամանակահատվածում իտալական զավթիչները գրեթե առանց լուրջ դիմակայության գրավեցին կարևոր նշանակություն ունեցող Անթալիա ծովափնյա քաղաքը։
Շուտով Թուրքիան սկսեց ենթարկվել Ֆրանսիայի ռազմախուժմանը։ Կարճ ժամանակահատվածում ֆրանսիացիները գրավեցին Կիլիկիան։
1919 թվականի հունիսին ակտիվ ռազմական գործողություններ սկսվեցին Փոքր Ասիայում և Թրակիայում։ Հունաստանի բանակը օգտվելով այն հանգամանքից, որ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը սկսել է ձևավորել Թուրքիայի ազատագրական բանակը սկսեց սահուն կերպով գրավել նոր տարածքներ և ամրագրելով իր սահմանները սպասել պատերազմի ավարտին։ Արևելքում Թուրքիայի համար ավելի կարևոր խնդիր էր համարվում դաշնակցական կառավարության ղեկավարության ներքո գտնվող Հայաստանը, ով ստացել էր բրիտանական կառավարության աջակցությունը և օժանդակությունը։
Վերջնականապես կազմալուծված Թուրքիան ստիպված էր հաշտություն խնդրել Անտանտի երկրներից։ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին Ֆրանսիայի Սևր արվարձանում կնքվեց հաշտության պայմանագիր։
Սևրի հաշտության պայմանագրի համաձայն՝ Թուրքիային մնում էին Կոստանդնուպոլիսը և շրջակայքը, ապառազմականացվում էին նեղուցները և դրվում էին միջազգային կառավարման ներքո։ Թուրքիան հրաժարվում էր իր գերիշխանությունից Թրակիայի նկատմամբ, Եգեյան ծովի կղզիներից, Կիպրոսից, Եգիպտոսից և արաբական տիրույթներից։ Հունաստանը կառավարելու էր Իզմիրն ու նրա շրջակայքը և կարող էր տիրել այդ տարածքին, եթե դա ցանկանար բնակչության մեծ մասը։
Ասիական Թուրքիան սեղմվում էր մինչև Արևմտյան Անատոլիայի սահմանը։ Հիջազը անկախություն էր ստանում, իսկ Եգիպտոսը, Պաղեստինը, Սիրիան ու Միջագետքը (Իրաք) Ազգերի լիգայի միջոցով, որպես ենթամանդատային տարածք, հանձնվում էին Մեծ Բրիտանիային ու Ֆրանսիային։ Սևրի հաշտության պայմանագիրը շատ առումներով հեշտացնում էր Մերձավոր Արևելքի շարունակվող շահագործումը եվրոպական տերությունների կողմից և ուղի էր հարթում լրացուցիչ վարչական, իրավաբանական, ռազմական ու տնտեսական վերահսկման համար։
Հայ–թուրքական պատերազմ
1919 թվականին Թուրքիայում Մուստաֆա Քեմալի գլխավորությամբ ստեղծված կառավարությունը սկզբից ևեթ անհաշտ դիրք բռնեց Հայաստանի Հանրապետության և Հունաստանի նկատմամբ՝ ի դեմս նրանց տեսնելով իր ծավալապաշտական ձգտումներին խոչընդոտողների (և Հայաստանի Հանրապետությունը, և Հունաստանը ուզում էին վերականգնել իրենց տարածքային ամբողջականությունը) և առաջնահերթ խնդիր համարեց պայքարել հույների (տես Հույն-թուրքական պատերազմ 1919-22) ու հայերի դեմ։ 1920-ի գարնանը թուրքական բանակը պատրաստ էր արշավել Հայաստանի Հանրապետության վրա։ Այդ ժամանակ պատերազմի գաղափարը չէր սատարում Խորհրդային Ռուսաստանը։ 1920-ի ամռանը խորհրդային կառավարությունը առանձին-առանձին բանակցեց Լևոն Շանթի գլխավորած հայկական և Սամի Բեքիրի թուրքական պատվիրակությունների հետ, աոաջարկեց ազգագրական սահմանի սկզբունքը, ինչը հաջողություն չունեցավ։ Թուրքական կողմը պնդեց Հայաստանի Հանրապության վրա արշավելու անհրաժեշտությունը՝ պատճառաբանելով, որ եթե կարճ ժամանակում Նախիջևանի վրայով կապ չստեղծվի Ադրբեջանի և այնտեղ գտնվող կարմիր բանակի հետ, ապա թուրքական ազգայնական շարժումը կկործանվի։ Բեքիրը պահանջեց խորհրդային Ռուսաստանի թեկուզև բանավոր համաձայնությունը, որպեսզի թուրքերը գրավեն Սարիղամիշն ու Շահթախտը։
Այդ պայմաններում Սևրում 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին կնքվեց Սևրի հաշտության պայմանագիրը, որով Անտանտի երկրները և Թուրքիայի սուլթանական կառավարությունը ճանաչում էին ազատ ու անկախ հայկական պետության գոյությունը։ Սակայն քեմալական կառավարությունը չընդունեց այդ պայմանագիրը։ Ռուսական կառավարությունը 1920-ի օգոստոսի 2-րդ կեսին համաձայնեց Սամի Բեքիրի առաջարկին և նույնիսկ զգալի օգնություն ցուցաբերեց Թուրքիային (10 միլիոն ռուբլի ոսկով, մեծ քանակությամբ զենք և զինամթերք)։
Հաստանի վրա հարձակմանը դիվանագիտական հիմնավորում տալու նպատակով քեմալական կառավարությունը նախապատրաստական աշխատանք տարավ 1914-ի սեպտեմբերին Բաքվում գումարված Արևելքի ժողովուրդների առաջին համագումարում (որը հայկական հարցի լուծումը, հայկական պետականության վերականգնումը համարեց «իմպերիալիստ դաշնակների ակնհայտ իմպերիալիստական նպատակներ»)։ Բացի այդ, թուրք, էմիսարները Հայաստանի Հանրապետությունում լուրեր տարածեցին, թե քեմալական զորքերը պայքարում են ոչ թե հայ ժողովրդի, այլ «իմպերիալիստների գործակալ» դաշնակցականների դեմ, որ քեմալականները նույնպիսի հեղափոխականներ են, ինչպիսին ռուս բոլշևիկները, և ազատություն են բերում հայ ժողովրդին։ Նույնպիսի պրոպագանդա էին մղում նաև հայ բոլշևիկները, որոնք, օգտվելով հայերի մեջ խոր արմատներ նետած ավանդական ռուսամետությունից և հավատից՝ թե փրկությունը գալու է Ռուսաստանից, քայքայիչ գործունեություն էին կատարում հայկական բանակում։ Միաժամանակ քեմալականները Հայաստանում բնակվող մուսուլմաններին հրահրում էին ելույթների Հայաստանի գործերին միջամտելու հնարավորություն ունենալու համար։
1920 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին Հայաստանի սահմանների մոտ թուրքերը կենտրոնացրին 50 հազարանոց բանակ, 306 հրանոթ։ Հայաստանի Հանրապետությունը սահմանի վրա ուներ 30-35 հազար զինվոր, 56 հրանոթ, 184 գնդացիր։ Սեպտեմբերի 22-ին թուրքական զորքերը Քյազիմ Կարաբեքիրի գլխավորությամբ ներխուժեցին Հայաստան՝ շարժվելով Օլթիի, Սարիղամիշի, Կաղզվանի, Իգդիրի ուղղությամբ։ Թուրքական և բոլշևիկյան պրոպագանդայի պատճառով քայքայված, կազմալուծված, դասալքությամբ թուլացած, երբեմնի մարտական և ուժեղ հայկական բանակը նահանջեց։ Հայաստանի համար ստեղծված ծանր պայմաններում կառավարությունը դիմեց Անտանտի երկրներին՝ Սևրի պայմանագիրն իրագործելու, ռազմական ու նյութական օգնության խնդրանքով, սակայն Թուրքիայում իրենց շահերը հետապնդող գերտերությունները մերժեցին որևէ օգնություն։ Սեպտեմբերի 29-ին թուրքական զորքերը գրավեցին Սարիդամիշը և Կաղզվանը, հոկտեմբերի 30-ին՝ Կարսը, նոյեմբերի 7-ին՝ Ալեքսանդրապոլը, նոյեմբերի 12-ին՝ Աղինը։ Նոյեմբերի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն ընդունեց դեռևս նոյեմբերի 8-ին թուրքերի առաջարկած ծանր պայմանները։ 1920-ի դեկտեմբերի 2-ին կնքվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, որն իրավական հիմք չուներ, քանի որ արդեն 1920 թ. նոյեմբերի 29-ին Հայաստանի տարածքի մի մասում հաստատվել էր խորհրդային վարչակարգը, և հայկական կառավարությունն իր իրավասությունները զիջել էր բոլշևիկներին։
Թուրքական արշավանքը հսկայական վնաս հասցրեց հայ ժողովրդի արևելյան հատվածին։ Թուրքերը կոտորեցին 198 հազար մարդ, ավերեցին ավելի քան 140 բնակավայր՝ պատճառելով 20 միլիոն ռուբլու (ոսկով) վնաս։
Հայաստանի Հանրապետության պարտության պատճառներն էին միջազգային մեկուսացվածությունը, դեռևս չվերականգված թույլ տնտեսությունը, քայքայիչ քարոզչությունից հայկական բանակի կազմալուծումը և դրա դիմաց թուրքական բանակի զինամթերքով հագեցվածությունը, շահագրգիռ կողմերի՝ Թուրքիային ցույց տված դիվանագիտական, նյութական և քաղաքական օգնությունը և այլն։ Սակայն պարտության մեջ դեր խաղացած գլխավոր հանգամանքը Հայաստանի Հանրապետության դեմ ռուս–թուրքական համատեղ ագրեսիան էր։
Վրաստանի խորհրդանացում
1921 թվականի փետրվարի 11-ի լույս 12-ի գիշերը Գորիի, Դուշեթի, Լեչխումի և այլ շրջաններում սկսվեցին զինված ապստամբություններ, որոնք տարածվեցին ամբողջ Վրաստանում։ Փետրվարի 16-ին Շուլավերում ստեղծվեց Վրաստանի Հեղկոմը (Ա․ Գեգեչկորի, Վ․ Կվիրկվելիա, Ֆ․ Մախարաձե և ուրիշներ)։ 1921 թվականի փետրվարի 18-ին հայտարարելով Վրաստանը Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն՝ Հեղափոխական կոմիտեն կոչ արեց տեղերում վերցնել իշխանությունը և կազմել տեղական հեղկոմներ։ Ապստամբությունը հաջողությամբ ծավալվում էր, սակայն, անհավասար կռիվ մղելով մենշևիկների և ինտերվենտների դեմ, Հեղկոմը դիմեց Վլադիմիր Լենինին օգնության խնդրանքով։ Խորհրդային կառավարությունն ընդառաջեց։ 1921 թվականի փետրվարի 25-ին 11-րդ կարմիր բանակի զորամասերը վրացական ապստամբական ջոկատների հետ մտան Թիֆլիս, տապալեցին մենշևիկյան կառավարությունը։ Մարտի 4-ին խորհրդային իշխանություն հաստատվեց Աբխազիայում։ Կազմվեց Աբխազական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։ Մարտի 5-ին խորհրդային իշխանություն հաստատվեց Ցխինվալիում (Հարավային Օսիա)։ 1921 թվականի մարտի 16-ին ՌԽՖՍՀ և Թուրքիայի միջև Մոսկվայում կնքվեց պայմանագիր, որով Թուրքիան հրաժարվեց Բաթումից և Աջարիայի հյուսիսային մասից։ Պայմանագրի համաձայն Աջարիան ճանաչվեց Վրաստանի անբաժանելի մասը։ Մարտի 18-ին մենշևիկյան կառավարությունը վտարվեց Բաթումից։ Մարտի վերջին Վրաստանի ամբողջ տարածքը մաքրվեց մենշևիկյան զորքերից։ Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման առաջին իսկ օրերից ազգայնացվեցին արդյունաբերությունը, երկաթուղիները, բանկերը, հողերը։ 1921 թվականի մայիսի 21-ին ՎԽՍՀ ռազմա-տնտեսական պայմանագիր կնքեց ՌԽՖՍՀ-ի հետ։ Նույն թվականի աշնանը Կարսում Անդրկովկասի երեք խորհրդային հանրապետությունները՝ Վրաստանը, Հայաստանը և Ադրբեջանը Թուրքիայի հետ ստորագրեցին նոր պայմանագիր։ 1922 թվականի փետրվարի 25-մարտի 4-ին կայացավ Խորհուրդների համավրացական I համագումարը, որն ընդունեց ՎԽՍՀ առաջին սահմանադրությունը, ընտրեց Կենտգործկոմ, որը և կազմեց կառավարություն։ Վրաստանի Հեղկոմը 1921 թվականի հուլիսի 16-ին հրապարակեց դեկրետ ՎԽՍՀ կազմում Աջարական ԻԽՍՀ կազմելու մասին։ 1921 թվականի դեկտեմբերի 16-ին «ՎԽՍՀ և Աբխազական ԽՍՀ միջև դաշնակցային պայմանագրի» հիման վրա Աբխազիան մտավ ՎԽՍՀ կազմի մեջ որպես ինքնավար հանրապետություն։ Վրաստանի Կենտգործկոմի և ԺԿխ-ի 1922 թվականի ապրիլի 20-ի դեկրետով ՎԽՍՀ կազմում ստեղծվեց Հարավային Օսիայի Ինքնավար Մարզը։ 1922 թվականի մարտի 12-ին Վրաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կնքվեց պայմանագիր դաշնային միություն կազմելու վերաբերյալ։
Թուրքիայի հանրապետություն
Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը դարձավ Թուրքիայի առաջին նախագահ։ Նա շատ փոփոխություններ արեց, որոնք Թուրքիաին դարձրին ավելի ժամանակակից։ Բայց որոշ մարդկանց դուր չեն եկել որոշ փոփոխություններ։ Օրինակ՝ կրոնական միջնակարգ դպրոցները փակվեցին։ Աթաթուրքի հակառակորդները զգում էին, որ նա թուլացնում է իսլամը երկրում։ Հետագայում քաղաքական վեճերը հանգեցրին հեղաշրջման 1960-ին, 1971-ին և 1980-ին և մի քանի անհաջող փորձեր։
Մինչ օրերս Քուրդիստանի աշխատավորական կուսակցության քրդական պարտիզանները պայքարում են իրենց անկախության համար։ ՔԱԿ ազգայնական և անջատողական շարժում է, որը ղեկավարվում է Աբդուլլահ Օջալան-ը։ Նրանց նպատակն է, որ Թուրքիայի հարավ-արևելքում գտնվող քրդերը ունենան ինքնավարություն, իրենց իսկ կառավարմամբ։ Քանի որ նրանք օգտագործում են զինված հակամարտություն, Թուրքիայի կառավարությունը նրանց անվանում է ահաբեկիչներ։ Եվրամիությունն ու Միացյալ Նահանգները նույնպես նրանց անվանում են ահաբեկիչներ ։ Սակայն մինչ օրս թե քուրդ, և թե այլ ազգեր չունեն իրավունքներ Թուրքիայում (Դրանց մեջն էլ փրկված Հայերը)։
15 հուլիսի 2016 թ, հեղաշրջման փորձ էր կատարվել։
Ծանոթագրություններ
* Կատեգորիա:Փոքր Ասիա Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Բրեդբերի Բիլդինգ
Բրեդբերի Բիլդինգ (Bradbury Building), ճարտարապետական շինություն, որը գտնվում է Հարավային Բրոդվեյ 304-ի 3-րդ արևմտյան փողոցում, Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, կառուցվել է 1893 թվականին ։ Հնգահարկ օֆիսային շենքն առավել հայտնի է իր բացառիկ քայլուղիներով, աստիճաններով, վերելակներով և զարդարուն մետաղական կառուցվածքներով։ Շինությունը հանձնարարել է կառուցել Լոս Անջելեսի ոսկի հանքարդյունաբերող միլիոնատեր Լյուիս Բրեդբերին, կառուցել է դիզայներ Ջորջ Ուայմանը՝ Սամներ Հանթի օրիգինալ դիզայնով ։ Շինությունում նկարահանվել են շատ գեղարվեստական գործեր, այդ թվում՝ ֆիլմեր, հեռուստատեսային կադրեր, տեսահոլովակներ։
Շինությունը 1971 թվականի ավելացվել է Պատմական վայրերի ազգային ռեգիստրում և 1977 թվականին գրանցվել է ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձաններում, ընդ որում այնտեղ գրանցված Լոս Անջելեսի 4 օֆիսային տարածքներից մեկն է ։ Այն գրանցված է նաև Լոս Անջելեսի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում և այն քաղաքի հին շինություններից է ։
19-րդ դար
Լյուիս Բրեդբերին (1823 թվականի նոյեմբերի 6-1892 թվականի հուլիսի 15) ոսկի արդյունահանող ձեռնարկատեր էր, ինչպես նաև Tajo հանքի սեփականատերը, որը գտնվում էր Մեքսիկայի Սինալոա նահանգում, ինչը նրա ունեցվածքի հիմնական մասն էր։ 1892 թվականին նա պլանավորել է Բրոդվեյում հինգհարկանի շենքի կառուցումը և Լոս Անջելեսում 3-րդ փողոցի կառուցումը՝ Bunker Hill-ի հարևանությամբ։ Տեղի ճարտարապետը՝ Սամեր Հանթը, որոշել էր վարձակալության հիմուքներով ձեռք բերել և ավարտել շենքի դիզայնի նախագծումը, բայց Բրեդբերին խախտել է Հանթի պլանները՝ անբավարար համարելով նրա նախագիծը ։ Դրանից հետո գործը հանձն է առել Ջորջ Ուայմանը, որը Հանթի արհեստավորներից մեկն էր։ Բրեդբերին հավանաբար զգացել է, որ Ուայմանն իրեն կարող է ավելի լավ հասկանալ, քան Հանթը, բայց չկան կոնկրետ ապացույցներ, որ Ուայմանը փոխել է Հանթի գծագրած դիզայնը ։ Հակասական է, թե ով է իրական դիզայնի հեղինակը։ Ուայմանը որպես ճարտարապետ չուներ ֆորմալ կրթություն և Հանթի մոտ աշխատում էր շաբաթը 5 դոլարով ։
Շինությունը բացվել է 1893 թվականին, Բրեդբերիի մահից մի քանի ամիս հետո, իսկ կառուցումն ավարտվել է 1984 թվականին՝ $500,000 ընդհանուր կապիտալով՝ գերազանցելով օրիգինալ բյուջեն ։
20-րդ դար
1991 թվականին 7 մլն դոլարով շենքը վերականգնվել է և ավելի սեյսմակայուն դարձել Իրա Ելինի ևԲրենդա Ասոշիեյթսի նախաձեռնությամբ ։ Շինության հարավային մասի պահեստային տարածքը ձևափոխվել է և դարձել նոր մուտքի նախասրահ, շինությանը միացվել են նաև Biddy Mason Park-ը և հարակից Broadway Spring Center կայանատեղին։ Շինության լուսավորման համակարգը նույնպես վերափոխվել է, պատի գիպսե պաստառները բերվել են Իսպանիայից։
Զբոսաշրջություն
Շենքը զբոսաշրջային հայտնի վայր է։ Այցելուները գալիս են ամեն օր, և նրանց դիմավորում են աշխատողները, որոնք շենքի մասին պատմում են այցելուներին և բերում են պատմական փաստեր։ Բրոշյուրները և էքսկուրսիաները մատչելի են։ Այն մոտիկ է Լոս Անջելեսի 3 այլ կենտրոններին՝ «Կենտրոնական մեծ շուկա»-ին (Grand Central Market), «Միլիոն դոլլար թատրոն»-ին (փողոցի մյուս կողմից, Million Dollar Theater) և «Հրեշտակների թռիչք»-ին (Angels Flight)։ Շինությունը մատչելի է Լոս Անջելեսի մետրոյից, գտնվում է քաղաքային կենտրոնից 3 թաղամաս հեռավորության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շինություններ և կառույցներ ըստ ճարտարապետի Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի գրասենյակային շենքեր Կատեգորիա:1893 հիմնադրումներ ըստ երկրի
Դանյա Ռամիրես
Դանյա Ռամիրես (Dania Ramirez, ), դոմինիկյան ծագմամբ ամերիկացի դերասանուհի։
Ժանաօզեն
Ժանաօզեն (Жаңаөзен, նախկինում՝ Նովի Ուզեն), մարզային ենթարկման քաղաք Ղազախստանի Մանգիստաուի մարզում։
Դանյա Ռամիրես
Կարիերա
Ռամիրեսը հայտնվել է այնպիսի տեսահոլովակներում, ինչպիսիք են Jay-Z-ի «Streets Is Watching»-ը (1998), LL Cool J-ի «Hush»-ը (արտադրված է 2005 թվականին՝ նրա փեսացու Ջեսի Թերերոյի կողմից ), և Կառլոս Սանտանայի «Into the Night»-ը (2007)։
Ժանաօզեն
Պատմություն
Բնակավայրը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1968 թվականին։ Գտնվում է Մանղըշլաղ պլատոի վրա։ Քաղաքում կա օդանավակայան։ 1968-ից մինչև 1992 քաղաքը կոչվել է Նովի Ուզեն, իսկ 1992 թվականից անմիջապես Ղազախստանի ներսում քաղաքը անվանում են Ժանաօզեն, դրանից ելնելով տարբեր օտարալեզու քարտեզներին նույնպես է փոխվել անվանումը չնայած նրա, որ պաշտոնապես վերանվանում չի եղել։
Դանյա Ռամիրես
Կարիերա
Ռամիրեսը փոքր դերով առաջնաելույթ է կատարել 2002 թվականի «25-րդ ժամ» ֆիլմում, իսկ հետո հայտնվել է «Բաֆֆի, վամպիրների բնաջնջողը» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդներում։ Մեծ էկրանին հայտնվել է «Գեր Ալբերտը» (2004) կատակերգությունում, իսկ 2006 թվականին «Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը» ֆիլմում խաղացել է Կալիստո դերը։ Միաժամանակ նկարահանվել է «Սոպրանոյի կլան» սերիալի վեցերորդ եթերաշրջանի մի քանի էպիզոդներում Բլանկի Սելգադոյի՝ Թոնի Սոպրանոյի չափահաս որդու դոմինիկացի ընկերուհու դերով։ 2007-2008 թվականներին միացել է «Հերոսները» հեռուստասերիալի դերասանական կազմին, որտեղ խաղացել է Մայու Էրերու դերը, մի աղջիկ, որը կարող է լաց լինել սև արցունքներով։ Նաև երկրորդական դեր է ունեցել «Անտուրաժ» սերիալի յոթերորդ եթերաշրջանում։
Ժանաօզեն
Պատմություն
1989 թվականին ազգային հողի վրա քաղաքում խոշոր անկարգություններ են տեղի ունեցել։
Դանյա Ռամիրես
Կարիերա
2012 թվականին Ռամիրեսը Ջոզեֆ Գորդոն-Լևիթի հետ նկարահանվել է «Շտապ առաքում» կինոֆիլմում, ինչպես նաև հայտնվել է «Ամերիկյան վերամիավորում» կատակերգությունում ։ 2012 թվականին Ռամիրեսը ստացել է «Նենգ սպասուհին» սերիալի կենտրոնական դերերից մեկը, որտեղ խաղացել է սպասուհիներից մեկի դերը։ Շոուն սկսվել է 2013 թվականի հունիսին Lifetime հեռուստաալիքով ։
Ժանաօզեն
2011 թվականի անկարգություններ
2011 թվականի դեկտեմբերի 16–ին Ժանաօզեն քաղաքում բախումներ են գրանցվել «Օզենմունայգազ»–ի աշխատակիցների և ոստիկանների միջև։ Գլխավոր դատախազի խոսքերով՝ խուլիգանների խումբը հարձակվել է խաղաղ բնակիչներիի վրա, որոնք հավաքվել էին կենտրոնական հրապարակում՝ տոնելու Ղազախստանի անկախության 20 ամյակի տոնակատարությունները։ Իսկ գործադուլ անողները պնդում են, որ ոստիկանությունն է առաջինը բռնություն կիրառել ։
Դանյա Ռամիրես
Անձնական կյանք
2013 թվականի փետրվարի 16-ից Ռամիրեսը ամուսնացած է եղել ռեժիսոր Բև Լենդի հետ։ Ամուսինները ունեն երկվորյակներ՝ Ջոն Էյտեր Ռամիրես-Լենդ որդին և Գայա Ժիզել Ռամիրես-Լենդ դուստրը ։
Ժանաօզեն
Բնակչություն
2004 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքում ապրում էր 60,2 հազար մարդ, կամ մարզի բնակչության 17 %-ը։ Աքտաուից մինչև Ժանաօզեն հեռավորությունը կազմում է 150 կմ։ Քաղաքից բացի Ժանաօզենի քաղաքային վարչություն են մտնում Թենգե (11,5 հազար մարդ) ավանը և Կըզըլսայ (3,5 հազար մար) գյուղը։ Քաղաքում ինչպես և մարզում բնակչության հիմնական մասն են կազմում ղազախները, ռուսները, ուկրաինացիները և կարակալպակները։
Դանյա Ռամիրես
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:1979 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Ժանաօզեն
Բնակչություն
Ժանաօզենը Ղազախստանի բնակչության դինամիկ աճի առումով զբաղեցնում է ամենանշանակիլ տեղերից մեկը ։
Տնտեսություն
Ժանաօզենի տնտեսական հիմնական ոլորտներն են նավթի և բնական գազի արդյունահանումը։ Քաղաքում գտնվում է գազավերամշակող գործարան։ Ժանաօզենում է գտնվում Ղազախստանի մի քանի ուղղիչ-աշխատանքային հաստատոություններ։
Կաթոլիկությունը Նորվեգիայում
Կաթոլիկությունը Նորվեգիայում (Den katolske kirke i Norge) կամ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու՝ քրիստոնեական եկեղեցու ճյուղ Նորվեգիայում, որը համաշխարհային կաթոլիկության մի մասն է։ Նորվեգիայում կաթլիկություն հիմնականում դավանում են ներգաղթյալները՝ եկած աշխարհի տարբեր երկրներից։ Նրանց թիվը կազմում է ամբողջ Նորվեգիայի բնակչության մոտավորապես 1,35 %-ը, կամ մոտ 50 հազար հավատացյալներ ։
Նորվեգիայում գոյություն ունի միայն մեկ կաթոլիկ թեմ, Թրոնհեյմում և Թրոմսյոյում երկու տարածքային պրելատներ և 32 ծխական համայնք։
Վաղ պատմություն
Ներկայիս Նորվեգիայի տարածքում կաթոլիկների գործունեությունը ծավալվել է դեռևս IX-ից X դարերում։ Երկրի արևմուտք եկան կաթոլիկ միսիոներները Բրիտանական կղզնիներից։ Նրանց այդ ժամանակ իռլանդացի ճգնավորներն էին քարոզել կաթոլիկական ուսմունքը։ Երկրի հարավում միսիոներները եկան Գերմանիայից։ Այդ ժամանակահատվածում ամբողջ Նորվեգիայի տարածքում կառուցում էին ժամատներ և եկեղեցիներ։ Նորվեգիայի քրիստոնեականացման մեջ մեծ դեր խաղացին նաև երկրի թագավորները։ Առաջին փորձերն անցան ապարդյուն, որն իրականացնում էր Նորվեգիայի արքա Հակոն Բարին (920-961 թվականներ)։ Նրանից հետո նույն գործունեությունը ծավալեց կոնունգ՝ արքա Օլաֆ Թրյուգվասոնը (995-1000 թվականներ)։ Օլաֆ Հարալդսոնը (1015-1028 թվականներ) քրիստոնեությունն օգտագործում էր միավորելու նորվեգացիներին մեկ միասնական հանրապետությունում։ Օլաֆ Հարալդսոնի գաղութացման ժամանակ, որը մղվում էր հեթանոսությունը վերացնելու նպատակով, զոհվում է արքան։ Այս դեպքը մեծ դեր խաղաց սկանդինավցիների՝ նորվեգացիների ինքնանույնականացման գործում։
Միջին դարեր
17-րդ դարի սկզբին Նորվեգիան դառնում է լյութերական պետություն։ Կաթոլիկությունը երկրում օրենքով արգելվում է։ Բոլոր կաթոլիկ եկեղեցիները փակվում են։ Ընդունվում են բազմաթիվ օրենքներ, որոնք մահվան սպառնալիքով արգելում են որևէ կաթոլիկ կրոնավորի մուտքը պետություն։ Առանձին կաթոլիկական համայնքներ Նորվեգիայի զանազան վայրերում իրենց գոյությունը պահպանեցին մինչև 18-րդ դարի սկիզբը։ 1843 թվականից երկրում նորից թույլատրվել կաթոլիկությունը։
19-րդ դար
1814 թվականին Նորվեգիան ունիա կազմեց Շվեդիայի հետ՝ ձեռք բերելով որոշ ինքնուրույնություն։ Այդ ժամանակ Նորվեգիայում ծավալվեց ազգային լյութերականությունը ամբողջ թափով։ 1814 թվականին Նորվեգիայի Սահմանադրությունը լյութերականությունը սահմանեց որպես պետական կրոն։ 1840 թվականին ընդունվեց օրենք, որով դավանության ազատություն էր թույլատրվում ամբողջ երկրի տարածքով։ 1843 թվականին Նորվեգիայում սկսեցին գործունեություն ծավալել կաթոլիկ քահանաները։ Ռոֆորմացիայից հետո առաջին կաթոլիկական ծուխը ստեղծվեց մայրաքաղաք Օսլոյում 1843 թվականին։ Մի քանի տարի հետո կաթոլիկական նոր թեմեր բացվեցին Ֆինմարքում, Թրոմսյոյում և երկրի երկրորդ քաղաքում՝ Բերգենում։ 1856 թվականին Օսլոյում կառուցվեց Սուրբ Օլաֆի մայր տաճարը։
1864 թվականին Նորվեգիայի տարածքում հայտնվեցին առաջին մենաստանները՝ կուսակրոն միանձնուհիների համար։ 1869 թվականին երկրում ձևավորվեց առաջին կաթոլիկ եկեղեցական Առաքելական կազմությունը, որը 1892 թվականի վերաձևափոխվեց Առաքելական առաջնորդական տեղապահության։
20-րդ դար
1953 թվականին նորվեգիայում հիմնադրվեցին թեմեր՝ Օսլոյի թեմն ու երկու Առաքելական տեղապահություններ Թրոնհեյմում և Թրոմսյոյում։ 1964 թվականին Նորվեգիայի սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մտցվեցին, որով լիակատար ազատություն շնորհվեց կաթոլիկությանը։
20-րդ դարավերջին Նորվեգիայում ձևավորվեցին նաև Դոմինիկյան, Ցիստերցիանական, Տրապիստների և Ֆրանցիսկյան միաբանություններն իրենց եկեղեցիներով։
1989 թվականի հունիսի 1-ից 3-ը հովվական առաքելությամբ Նորվեգիա ժամանեց Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը։
Ներգաղթ
Մինչ 1960-ական թվականները նորվեգական կաթոլիկ համայնքը համարվում էր կրոնական փոքրամասնություն։ Ամբողջ երկրի տարածքում՝ քաղաքներում և գյուղերի մի քանի նորվեգացի կաթոլիկ ընտանիքներ էին ապրում։ Զանգվածային ներգաղթի հետևանքով կաթոլիկ հավատացյալների թիվը բավականին ստվարացավ։ Կաթոլիկ-ներգաղթյալները հիմնականում եկան Գերմանիայից, Նիդերլանդներից, Ֆրանսիայից, Չիլիից, Ֆիլիպիններից, Վիետնամից և Ցեյլոնից։ Լեհաստանի և Լիտվայի՝ Եվրախորհրդի կազմ մտնելուց հետո, այս երկրներից նույնպես սկսեցին ներգաղթել կաթոլիկներ։
Կաթոլիկ եկեղեցու կառուցվածք Նորվեգիայում
Այսօրվա դրությամբ Նորվեգիայում գործում են կաթոլիկ հետևյալ թեմակալությունները.
Նորվեգիայի եպիսկոպոսները մտնում են Սկանդինավիայի կաթոլիկ եպիսկոպոսների կոնֆերենցիայի կազմի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկության պատմություն Կատեգորիա:Քրիստոնեությունը Նորվեգիայում Կատեգորիա:Նորվեգիայի հասարակություն Կատեգորիա:Կաթոլիկություն
Մարտի 8
Մարտի 8, տարվա 67-րդ (նահանջ տարիներին՝ 68-րդ) օրն է։
Ջեյմս Բլանտ
Ջեյմս Հիլլիեր Բլանտ ( James Blunt, իրական անունը՝ James Hillier Blount, ), անգլիացի երգիչ, երաժիշտ և հեղինակ։
Կենսագրություն
Ջեյմսը ծնվել է զինվորական ընտանիքում, հայրը՝ բրիտանացի գնդապետ Չարլզ Բլանտ (Blount), մայրը՝ Ջեյն։ Նրա մանկությունը անցել է Անգլիայում, Կիպրոսում և Գերմանիայում, որտեղ ծառայում էր իր հայրը՝ բանակային ավիացիայի սպան։ Հոր նախասիրությունը փոխանցվեց որդուն և 16 տարեկանում Ջեյմսը ստանում է օդաչուի լիցենզիա։ Ջեյմսը ընդունվում է բանակի կողմից հովանավորվող համալսարան (օդանավաշության բաժին), որն ավարտելուց հետո պարտավոր էր ամենաքիչը 4 տարի ծառայել բանակում։ Ջեյմս դառնում է բրիտանական բանակի սպա, 1999 թվականին ծառայում է Կոսովոյում ։ Նա նաև աջակցել է Բժիշկներ առանց սահմանների կազմակերպությանը։ Ջեյմսը բանակից հեռացել է 2002 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։
Հավելյալ տեղեկություններ
Նրա սիրելի ֆուտբոլային ակումբը Չելսին է։ Ջեյմսը ունի Սթեմֆորդ Բրիջից ոչ հեռու գտնվող բնակարան։ Ունեցել է Lada Riva և Lada Niva մեքենաներ։
Երաժշտական ​​կարիերա
2002 թվականին Ջեյմսը թողնում է ծառայությունը բանակում և իր ողջ ժամանակը տրամադրում է երաժշտությանը։ Նա դեմոյի վրա հավաքում է իր լավագույն երգերը և մի քանի ամսվա ընթացքում կարողանում է կնքել պայմանագիր սկավառակ ձայնագրելու վերաբերյալ։ Ջեյմսը ծանոթանում է Լինդա Պերրիի հետ և շուտով նա պայմանագիր է կնքում նրա Custard Records ձայնագրման ստուդիայի հետ։ Վերջապես, 2003 թվականին Ջեյմս Բլանտը ուղևորվում է Կալիֆորնիա՝ իր առաջին սկավառակը ձայնագրելու։
Նրա ոճը կարելի է բնորոշել որպես սոֆտ-ռոքի և ֆոլկ-ռոքի խառնուրդ։ Բլանտի երկրորդ ալբոմը կոչվում է All the Lost Souls (2007), որի մեջ հայտնի են 1973 և Same Mistake կատարումները։ Ջեյմս Բլանտը արժանացել է «BRIT Awards», երկու «Ivor Novello Awards» մրցանակների և 2006-ին առաջադրվել հինգ «Գրեմմիի»։ 2010 թվականին Բլանտը թողարկեց իր երրորդ ալբոմը՝ Some Kind of Trouble: Բլանտը վաճառել է ընդհանուր առմամբ 15 միլիոն ալբոմ ամբողջ աշխարհում ։
Եթե երաժիշտի պատմությունը վերածվի երգի, ապա նյութը կբավականացնի մի քանի ձայնասկավառակների և կինոսցենարների։ «You’re Beautiful» բալլադի շլացուցիչ հաջողությունից հետո քննադատները Ջեյմս Բլանտին սկսեցին համեմատել Էլթոն Ջոնի հետ։
2007 թվականին Հ.Գ. Ես սիրում եմ քեզ (P.S. I Love You) ֆիլմի վերջում օգտագործվում է նրա "SAME MISTAKE" երգը։ Ջեյմս Բլանտը 2010 թվականի հունիսի 29-ին հաստատել է համերգների կայացման բարձրության համաշխարհային ռեկորդ (գրեթե 13 կմ)։
2013 թվականի մայիսին Ջեյմսը ավարտեց 4-րդ՝ "Moon Landing" ձայնասկավառակի ձայնագրումը, որը լույս տեսավ 2013 թվականի հոկտեմբերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ Կատեգորիա:1974 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:Անգլիացի կիթառահարներ Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Անգլիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
(354) Էլեանորա
(354) Էլեանորա (Eleonora), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1893 թվականի հունվարի 17-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,797391 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4757 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1191 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էլեանորա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,4904 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1708,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210656 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 18,4° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Գնատովկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Գնատովկա (Гнатівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Գնատովկա գյուղում բնակվում էր 146 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թեոդոր Սվեդբերգ
Թեոդոր Սվեդբերգ (Theodor Svedberg, ), շվեդ ֆիզիկա-քիմիկոս։ Շվեդիայի ԳԱ անդամ։
Կենսագրություն
Ամուսնացած է եղել կանանց միջազգային ժողովրդավարական շարժման գործիչ՝ Անդրեա Անդրեննի (1888-1972 թթ.) հետ։
Հիմնական աշխատանքներ
Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կոլոիդային քիմիային, մոլեկուլի ձևերի ու չափերի որոշմանը, էլեկտրա-ֆորեզին։ Փորձնականորեն հաստատել է (1906 թվական) բրոունյան շարժման Ալբերտ Էյնշտեյնի և Սմոլուխովսկու տեսությունը։
Նոբելյան մրցանակ
Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ (1926 թվական)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Շվեդ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Շվեդ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Շվեդ նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Վիլյանուեվա դե լա Կանյադա
Վիլյանուեվա դե լա Կանյադա(Villanueva del Pardillo), քաղաք Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդի վարչական շրջանի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Արեա-Մետրոպոլտանա շրջանի կազմի մեջ։
Լարոքվիեյ
Լարոքվիեյ (Laroquevieille), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 363 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.15 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.68 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 430 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 95 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 13 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 252 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 184-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 68։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,0 %։ 184 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 171 անձ (97 տղամարդ և 74 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (4 տղամարդ և 9 կին)։ 68 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 36-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Միլենա Կանոներո
Միլենա Կանոներո (Milena Canonero, ), զգեստների իտալացի նկարիչ, «Օսկար», BAFTA, «Դավիդ դի Դոնատելլո» մրցանակների դափնեկիր։
Կենսագրություն
Միլենա Կանոներոն ծնվել է 1946 թվականին Իտալիայի Թուրին քաղաքում։ Նա արվեստ և նորաձևության պատմություն է սովորել Ջենովայում։ Դրանից շատ չանցած՝ նա տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ սկսել է աշխատել փոքր թատրոններում և կինոարտադրություններում։ Լոնդոնում գովազդների համար զգեստներ մշակելիս նա ծանոթացել է բազմաթիվ ռեժիսորների հետ ։
Նրա՝ որպես զգեստների նկարչի առաջին գլխավոր աշխատանքը եղել է ռեժիսոր Սթենլի Կուբրիկի «Լարովի նարինջ» ֆիլմը (1971)։ Նա Սթենլի Կուբրիկի հետ աշխատել է նաև «Բարրի Լինդոն» ֆիլմում (1975), որի համար ստացել է իր առաջին «Օսկարը»։ Երկրորդ անգամ արձանիկ է ստացել ռեժիսոր Հյու Հադսոնի «Կրակե կառքեր» ֆիլմի համար։
Կանոներոն հագուստներ է մշակել նաև ռեժիսոր Օտտո Շենկի մի քանի ներկայացումների համար, որոնցից են՝ «Il trittico» (Ջակոմո Պուչինի, Վիեննայի պետական օպերա, 1979), «Ինչպես է դա ձեզ դուր գալիս» (Ուիլյամ Շեքսպիր, Զալցբուրգի փառատոն, 1980), «Չղջիկ» (Յոհան Շտրաուս, Վիեննայի պետական օպերա, 1980), «Անդրե Շենյե» (Ումբերտո Ջորդանո, Վիեննայի պետական օպերա, 1981) և «Արաբելլա» (Ռիխարդ Շտրաուս, Մետրոպոլիտեն օպերա, 1983)։ Ռեժիսոր Լյուկ Բոնդիի համար նա զգեստներ է ստեղծել նոր՝ Ջակոմո Պուչինիի «Տոսկա» (Մետրոպոլիտեն օպերա, 2009) և Եվրիպիդեսի «Ելենա» (Բուրգ թատրոն, 2010) ներկայացումների համար։
1986-1987 թվականներին զգեստներ է ստեղծել «Մայամիի ոստիկանությունը» հեռուստասերիալի համար։
2001 թվականին Միլենա Կանոներոն Զգեստների նկարիչների գիլդիայի կողմից մրցանակի է արժանացել կարիերայում ունեցած ձեռքբերումների համար։ Կանոներոն իր երրորդ «Օսկարին» արժանացել է  «Մարիա Անտուանետա» (2006) կենսագրական դրամայի զգեստների դիազայնի համար, իսկ չորրորդը՝ «Գրանդ Բուդապեշտ հյուրանոց» ֆիլմի (2014) զգեստների համար ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է դերասան Մարշալ Բելի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Իտալացի դիզայներներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Դակտիլ
Անտիկ տաղաչափության մեջ դակտիլ էին կոչում սկզբում մեկ երկար և ապա երկու կարճ վանկից բաղկացած ոտքը, իսկ վանկաշեշտային ոտանավորում նրանց տեղը համապատասխանաբար գրավում են մեկ շեշտված և երկու անշեշտ վանկեր ( ـʼ‿ ‿)։ Դակտիլներով գրված բանատողը շեշտեր է կրում 1, 4, 7, 10-րդ վանկերի վրա և ունի հետևյալ սխեման.
Այն լեզուներում, որոնք բառաշեշտի կայուն տեղ չունեն (ինչպես՝ ռուսերենում) դակտիլով գրված շատ բանաստեղծություններ կան. առավել կիրառելի են երկոտք (18-րդ դար), եռոտնյա և քառոտնյա (19-րդ դար) չափերը։
Հայ պոեզիային այդ չափն ընդհանրապես բնորոշ չէ՝ հայերենի վերջահար շեշտերի պատճառով։ Առանձին փորձեր է արել Վահան Տերյանը.
<poem style="margin-left: 2em">Սի՛րտըս ջահե՛լ է նորի՛ց, Սի՛րտըս սիրո՛ւմ է կրկի՛ն, Ե՛րգըս՝ մի վա՛րդ քո կրծքի՛ն, Սի՛րտըս ջահե՛լ է նորի՛ց։ Սե՛րըս, թաքո՛ւն բոլորի՛ց, Սո՛ւր է մեխվա՛ծ իմ կրծքի՛ն, Սի՛րտըս ջահե՛լ է նորի՛ց, Սի՛րտըս սիրո՛ւմ է կրկի՛ն... (Վ. Տերյան)
Անվան ծագում
«Դակտիլ» տերմինը ծագում է հունարեն δάκτυλος՝ «մատ» բառից։ Մատը կազմված է 3 ֆալանգներից, որից առաջինը մյուսներից երկար է։ Դրա նմանությամբ դակտիլային ոտքը բաղկացած է 3 վանկերից, որոնցից առաջինը շեշտված է, իսկ մնացածը՝ ոչ։
Մարտի 9
Մարտի 9, տարվա 68-րդ (նահանջ տարիներին՝ 69-րդ) օրն է։
Սպերմացետ
Սպերմեցետ ( σπέρμα — սերմ և κῆτος — ծովային հսկա կենդանի, կետ), մոմանման նյութ, ստացվում է կաշալոտի գլխի մեծ ֆիբրոզային պարկի հեղուկ կենդանական մոմի սառեցումից։ Ձայնահաղորդիչի դեր է կատարում էխոլոկացիայի ժամանակ։ Սպերմեցետի գլխավոր բաղադրիչը պալմիտինաթթվի և ցետիլ սպիրտի էսթերն է։ Սպիտակ թիթեղային բյուրեղներ են, հալման ջերմաստիճանը՝ 53—54 °C։ Հնում սպերմեցետը համարվել է կաշալոտի սերմը (այստեղից անվանումը)։ Նախկինում սպերմեցետից պատրաստել են մոմեր, հետագայում այն օգտագործվել է որպես քսանյութ և քսուքների հիմք։
Կատեգորիա:Մոմանյութեր Կատեգորիա:Կոսմետիկ նյութեր
Կամենց (շրջան)
Կամենց  (Landkreis Kamenz), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Կամենց քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1334,73 կմ2։ Բնակչությունը 149 420 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 112 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 14 2 92 է։ Շրջանում 33 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Աստերոիդների ցանկ (85301-85400)
Աստերոիդների ցանկ (85201-85300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (85401-85500)
Ֆոնսբա-Հենսբաքա մշակույթ
Ֆոնսբա-Հենսբաքա մշակույթ (մոտ մ.թ.ա. 8300 — 7300 թթ.), ուշ պոլեոլիթի երկու իրար նման (Ֆոնսբա և Հենսբաքա) հնագիտական մշակույթներ, որոնք տարածված էին Սկանդինավիայում: Առավել հայտնի է մեկ ընդհանրական անվանումով՝ Ֆոնսբա-Հենսբաքա մշակույթ: Ֆոնսբայի մշակույթի մեջ են հաճախ ընդգրկում նաև Կոմսա մշակույթը՝ չնայած վերջինիս գործիքները հնագիտական այլ ձևի էին դասվում ։ Հիմնական տարբերությունը այն է, որ Ֆոնսբա և Կոմս մշակույթները տարածված էին Նորվեգիայի հարավային ափերին, իսկ Հենսբաքա մշակույթը՝ արևելյան, մինչև Շվեդիայի արևմտյան ափերը (Բուհուսլեն, Գյոտեբորգ): Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Բուհուսլենը ունեցել է Հյուսիսային Եվրոպայում մասշտաբներով սեզոնային խոշոր բնակչություն ուշ պոլեոլիթի և վաղ մեզոլիթի ժամանակաշրջանում: Այդ հանգամանքը պայմանավորված էր կլիմայական պայմանների հետ ։
Աշխարհագրական կապեր
Բուհուսլենի հնագույն բնակավայրը՝ Շվեդիայի արևմտյան ափերին գտնվող Հենսբաքան, առաջացել է Օրենսբուրգյան մշակույթից, որը տարածված է եղել Գերմանիայում: Հետագայում Հենսբաքայի մշակույթը ձուլվել է Սանդարայի մշակույթին, որը առաջացել է արևմտյան ափերին:
Ստուգաբանություն
Ֆոնսբա բառը առաջացել է եղել է Քրիստյանսուն տեղանքից և տարածված է եղել Հորդալանում և Նուրլանում:
Բնակավայրեր
Ֆոսնայի՝ Արևմտյան Նորվեգիայում գտնվող հնագույն բնակավայրը հայտնաբերվել է Էսթֆոլդ կոմունայի Հոգնիփենեում տեղանքում: 2008 թվականին հայտնաբերվել է առավել հին բնակատեղի Լարվիկում: Այն տեղակայված է եղել ժամանակակից լողափի մոտ, սակայն սառցադաշտերի հալչելու պատճառով ծովի մակարդակի անընդհատ բարձրացման հետևանքով հնավայրը այժմ հայտնվել է ծովափից 60-70 մետր հեռու՝ ջրկ տակ:
Կենցաղ
Հայտնաբերված հնագիտական գտածոներից պարզ է դառնում, որ բնակավայրի բնակիչների կենցաղի կարևոր բաղադրիչն է եղել ծովառյուծների ոսրը: Ենթադրվում է, որ նրանք ձկնորսության համար կիրառել են փայտե նավակներ, քանի որ հիմնական բնակավայրերը գտնվում են կղզիների վրա:
Ֆոնսբա-Հենսբաքա մշակույթը հիմնված է եղել որսորդության և մրգահավաքության վրա: Հնավայրերում հնագետները հայտնաբերել են միայն քարե գործիքներ և դրանց կիրառման հետքեր: Հիմնական գործիքներից է եղել կայծքարից պատրաստված կացինը:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի հնագիտություն Կատեգորիա:Շվեդիայի հնագիտություն Կատեգորիա:Նախապատմական Սկանդինավիա Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Սոսման
Սոսման  (Сосман), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեզեն գետի ձախ ափին՝19 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Մոն-Սենտ-Հիլեր
Մոն Սենտ–Հիլեր (Mont-Saint-Hilaire), քաղաք Կանադայի Քվեբեկ նահանգի հարավ-արևելքում, Ռիշելյո գետի վրա, Լա Վալլե-դու-Ռիշելյե մունիցիպալիտետի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի, բնակչությունը կազմում է 18200 մարդ։
Սոսման
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մոն-Սենտ-Հիլեր
Մոն Սենտ–Հիլեր քաղաքից ոչ հեռու կան սոդալիտի կիսաթանկարժեք հանքանյութերի մի քանի խոշոր հանքավայրեր։
Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչությունը 2006 թվականին կազմում էր 15720 մարդ, ինչը 10,2%-ով ավելի է 2001 թվականի համեմատ ։
Տրանսպորտ
Մոն Սենտ–Հիլերը կապված է Մոնրեալի հետ «Էքսո» ուղևորատար տարանցիկ ցանցի միջոցով։
1864 թվականին այստեղ տեղի ունեցավ Կանադայի պատմության մեջ ամենամեծ երկաթուղային աղետը, երբ մարդատար գնացքը կարմիր ազդանշան տվեց երկաթուղու ազդանշանին և ցած ընկավ պտտվող կամրջից դեպի Ռիշելյե գետը, ինչի հետևանքով զոհվեց 99 մարդ։
Կրթություն
Քաղաքում գործում է 3 հիմնական դպրոց. Au-fil-de-l'eau (659 աշակերտ), de l'Aquarelle (354 աշակերտ) և la Pommeraie (383 աշակերտ), ինչպես նաև երկու միջնակարգ․ Ozias-Leduc–ի հանրակրթական դպրոցը, որն ունի 1480 հոգի և մասնավոր Սենտ–Հիլեր քոլեջը ։
Հանքավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Հանքավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (4 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Էլիզաբեթ Բաթորի
Էլիզաբեթ Բաթորի (ecsedi Báthory Erzsébet (-Nádasdy)) կամ Ալժբետա Բատորովա-Նադաշդ (Alžbeta Bátoriová-Nádasdy; օգոստոսի 7, 1560, Նյուիրբատոր, Հունգարիայի թագավորություն ֊ օգոստոսի 21, 1614, Չեյտե ամրոց, Հունգարիայի թագավորություն), անվանել են նաև Չեյտեի պանի կամ Արյունոտ կոմսուհի, հունգարացի կոմսուհի հայտնի Բաթորի ընտանիքից, որը հայտնի է մի շարք երիտասարդ աղջիկների սպանություններով։
Բաթորին ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենաշատ սպանություններ կատարած կինը, թեև նրա զոհերի ճշգրիտ քանակը հայտնի չէ։ Կոմսուհին իր 4 ծառաների հետ մեղադրվեց 1585-1610 թվականներին հարյուրավոր աղջիկների կտտանքների ենթարկելու և սպանելու մեջ ։ Դատի ընթացքում պարզված զոհերի քանակը հասավ 650-ի։ Այդուհանդերձ, այս թիվը վերցված է Ժուժաննա անունով մի կնոջ կատարած հայտարարությունից․ ըստ վերջինիս՝ 650 թիվը նա գտել էր Բաթորիի գրքերից մեկում, որտեղ կոմսուհին պահում էր իր զոհերի ցանկը։ Այս ցանկը գտնելուց հետո Ժուժաննան դրա մասին հայտնեց Յակով Սիլվաշիին, սակայն այդ գիրքն այդպես էլ չգտնվեց և չարծարծվեց Սիլվաշիի հարցաքննություններում ։ Չնայած Էլիզաբեթի դեմ եղած բոլոր փաստարկներին՝ ազդեցիկ ընտանիքը թույլ չտվեց, որպեսզի Արյունոտ կոմսուհին դատարանի առջև կանգնի։ 1610 թվականի դեկտեմբերին Բաթորին բանտարկվեց հունգարական Չեյտե ամրոցում, որտեղ կոմսուհուն զմռսեցին մի սենյակում, որտեղ էլ վերջինս 4 տարի անց մահացավ ։
Բաթորիի սերիական սպանությունների և դաժանության մասին վկայում են ավելի քան 300 վկաները և տուժածները, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցները և արդեն մահացած, մահացող և փակի տակ գտնվող աղջիկների այլանդակված մարմինները, որոնց գտել են կոմսուհու ձերբակալման ժամանակ։ Նրան վերագրվող վամպիրության պատմություններն (ամենահայտնիներից մեկը պատմում էր, որ կոմսուհին լոգանք էր ընդունում կույսերի արյունով, որպեսզի պահպանի իր երիտասարդությունը) ի հայտ են եկել Բաթորիի մահից շատ տարիներ հետո և հավաստի չեն համարվում։ Արյունոտ կոմսուհու պատմությունն ազգային ֆոլկլորի մի մասն է դարձել, որը հայտնի է մինչ օրս ։
Վաղ տարիներ
Էլիզաբեթ Բաթորին ծնվել է 1560 թվականի օգոստոսի 7-ին Հունգարիայի Նյուրիբատոր ավանում։ Ծնողները սերում էին նույն տոհմի երկու ճյուղերից՝ աղջկա հայրը Դյորդ Բաթորին էր Էչեդից՝ տրանսիլվանյան վոևոդ Անդրաշ Բաթորիի եղբայրը, մայրը՝ Աննա Բաթորին Տրանսիլվանիայի մեկ այլ վոևոդի՝ Շոմյոյից Իշտվան IV-ի դուստրն էր և լեհ արքա Ստեֆան Բաթորիի քույրը։ Էլիզաբեթն ավագ եղբայր ուներ՝ Իշտվանը և 2 կրտսեր քույր՝ Կլարան և Սոֆյան։ Էլիզաբեթը մանկությունն անց է կացրել Էչեդ ամրոցում, որտեղ ուսումնասիրել է լատիներեն, գերմաներեն և հունարեն ։