cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հնչյուն (երաժշտական)
Հնչյունի գոյացումը նվագարաններում
Լարային նվագարանների հնչյունները ստացվում են մատներով, աղեղով կամ այլ հատուկ հարմարանքներով՝ լարը տատանելու միջոցով։ Որքան կարճ, բարակ և ձգված է լարը, այնքան այն արագ է տատանվում, ուրեմն և՝ այնքան բարձր է այդ լարի միջով ստացվող հնչյունը, և ընդհակառակը։ Փողային նվագարանների հնչյունները ստացվում են նրանցում պարունակվող օդի շիթը արտաշնչման ուժով կամ օդամուղ հարմարանքի օգնությամբ տատանելու միջոցով։ Որքան նեղ է արտաշնչելիս շուրթերի բացվածքը, կարճ ու նեղ է փողը, այնքան արագ է տատանվում օդի շիթը և բարձր հնչյուն է ստացվում։ Հարվածային նվագարանների դեպքում որքան փոքր ու ձիգ է հարվածի միջոցով տատանվող մակերեսը, այնքան բարձր է հնչյունը։ Երգչի ձայնի հնչյունային ալիքները գոյանում են արտաշնչվող օդով կոկորդի ձայնալարերը տատանելու միջոցով։
Որևէ մի նվագարանից տարբեր բարձրության հնչյունները արտադրվում են հետևյալ կերպ. դաշնամուրը, երգեհոնը և սրանց նման մի քանի այլ նվագարաններ տարբեր բարձրության ամեն մի հնչյունի համար ունեն համապատասխան չափի առանձին լար կամ խողովակ։ Բոլոր նվագարաններն ունեն ռեզոնատոր կամ ձայնադարձիչ, որ առաձգական պատերում ամփոփված բաց խոռոչ է, և ալիքների տարածման մակերևույթը լայնացնելով, հնչյունն ուժեղացնում, այն դարձնում է լիահունչ ու երանգավոր։ Երգչի ձայնի համար որպես ռեզոնատոր ծառայում են կոկորդը և բերանի ու քթի խոռոչը։
Հնչյունների երաժշտական համակարգը
Երաժշտական հնչյունները միասին վերցրած կազմում են համակարգ։ Արդի երաժշտական համակարգը բազմաթիվ դարերի ընթացքում է մշակվել։ Նրանում ընդգրկված են մոտ 100՝ որոշակի բարձրություն ունեցող տարբեր հնչյուններ։ Ամենացածր հնչյուն ունի 16 տատանում, ամենաբարձրը՝ մոտավորապես 4200 կամ 4700 տատանում 1 վայրկյանում։ Դաշնամուրը վերարտադրում է 88 հնչյուն։ Դաշնամուրի հնչյուններից ավելի ցածր հնչյուններ ստացվում են երգեհոնից, իսկ ավելի բարձր հնչյուններ՝ փոքր ֆլեյտայից։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Tón Tone Tonhöhe Pitch (music) Hauteur (musique) Hangmagasság Altezza (musica) 音高 음높이 Toonhoogte Dźwięk muzyczny Музыкальный звук Звук музичний
Ուսեյն Բոլտ
Ուսեյն Սանտ-Լեո Բոլտ, անգլերեն՝ Յուսեյն Բոլթ (Usain St. Leo Bolt, օգոստոսի 21, 1986, Շերվուդ-Կոնտենտ , Տրելոն, Ճամայկայի), ճամայկացի թեթևատլետ, մասնագիտանում է կարճ վազքուղիներում, Օլիմպիական խաղերի վեցակի հաղթող և աշխարհի տասնմեկակի հաղթող ։ Կարիերիայի ընթացքում սահմանել է ութ համաշխարհային ռեկորդներ ։ Համաշխարհային ռեկորդներ կրողը 100 մ վազքում- 9.58 վ, 200 մ- 19.19 վ և 4×100 մ վազքում Ճամայկայի հավաքականի կազմով- 36.84 վ ։
Համարվում է միակ մարզիկը, որին հաջողվել է հաղթել երկու Օլիմպիական խաղերում անընդմեջ (Պեկին 2008 և Լոնդոն 2012)` կարճ վազքուղիներում 100 և 200 մ կարճ վազքուղիներում ։ Համարվում է Ճամայկայի պատմության ամենաշատ օլիմպական ոսկե մեդալ նվաճած մարզիկը։ Այս պահին զբաղեցնում է չորրորդ տեղը օլիմպիական խաղերում թեթևատլետների շարքում նվաճած ոսկե մեդալների քանակով` զիջելով միայն Պաավո Նուրմին, Կարլ Լյուիսին և Ռեֆ Յուրիին ։ Ճամայկայի վաստակավոր քաղաքացի (2008) ։
Անունի և վազքի մեծ արագության համար ստացել է «Կայծակ» Lighting Bolt մականունը։
Կենսագրություն
Մարզիկի մայրենի լեզուն համարվում է Ճամայկական կրեոլսկին։ Հավատքով կաթոլիկ-քրիստոնյա է ։
Ապագա մարզիկը ծնվել է փոքրիկ Շերվուդ-Կոնտենտ գյուղում, Տրելոն շրջանում, որը գտնվում է Ճամայկաի հյուսիսում, Ջենիֆեր Բոլտի և Ուեսլի Բոլտի ընտանիքում, որոնք մթերային խանութի սեփականատեր էին ։ Նաև Ուսեյն Բոլտը ունի կրտսեր եղբայր (Սադիկը) և ավագ քույր (Շերին)։ Մանուկ Բոլտը եղել է շատ ակտիվ երեխա։ Նրա սիրած խաղը եղել է Կրիկետը, որով զբաղվում էր իր տան մոտ, իսկ գնդակի տեղ օգտագործում էր նարինջ։ Ծնողները ապագա մարզիկին տարան Վալդենսիա տարրական դպրոց։ Վալդենսիա դպրոցի տնօրեն Մամռա Ֆլեշը հիշում է. «Ուսեյն Բոլտը լավ դաստիարակված, աշխույժ, կենսուրախ տղա էր ։ Լավ առաջադիմություն ուներ անգլերեն լեզվի և մաթեմատիկա առաարկաներում, սակայն այնպես էր լինում, որ նա շեղվում էր և սկսում էր խաղալ դասերի ժամանակ» ։ Այդ ժամանակել նա սկսում է զբաղվել թեթև ատլետիկայով, սակայն իր սիրելի սպորտաձևը մնում է կրիկետը։ Տարրական դպրոցը ավարտելուց հետո 1998 թվականին ընդունվում է միջնակարգ դպրոց Ուիլյամ Նիբբայի անունով ։ Կրիկետի մրցման ժամանակ թեթև աթլետիկայի մարզիչը նկատեց Բոլտի վազքի արագության ունակությունները և նրան առաջարկեց զբաղվել թեթև աթլետիկայով։ 2001 թվականին նա նվաճում է իր առաջին մեդալը։
Կարիերայի սկիզբը
Առաջին միջազգային մրցումներին սկսնակ սպրինտերը մասնակցեց 2001 թվականին, դրանք երեսուներորդ շրջանային CARIFTA խաղերն էին, որն անցկացվում էր Բրիջթաունում, որում մասնակցում էին միայն երիտասարդները ։ Այնտեղ Բոլտը նվաճեց երկու արծաթե մեդալներ 200 մ 21.81 արդյունքով և 400 մ 48.28 արդյունքով տարածություններում ։ Երեք ամիս անց նա Ճամայկայի հավաքականի հետ մեկնում է երիտասարդների աշխարհի առաջնությանը Բելգիայի Դեբրեցեն քաղաքում։ Այնտեղ նա մասնակցել է 200 մ տարածությունում, որտեղ նա կարողանում է հաղթել որակավորման մրցավազքում և դուրս գալիս կիսաեզրափակիչ, այնտեղ գրավում է հինգերորդ տեղը և դուրս մնում պայքարից, սակայն սահմանում է իր անձնական ռեկորդը՝ ցույց տալով 21.73 վ արդյունք։
2002 թվականի առաջին խոշոր մրցույթը CARIFTA-ի երեսունմեկերորդ շրջանային մրցույթն էր, որը տեղի ունեցավ Նասաու քաղաքում ։ Այնտեղ Բոլտը 200 և 400 մ տարածություններում հաղթող ճանաչվեց նաև 4 x 400 մ էստաֆետայում։ Քինգստոնում աշխարհի երիտասարդների առաջնության ժամանակ դարձել է հաղթող 200 մետր տարածությունում, նաև ստացել է արծաթե մեդալներ 4x100 մ և 4x400 մ էստաֆետներում։ Հաջորդ տարի, աշխարհի առաջնության ժամանակ դարձել է 200 մ տարածության հաղթող։ 2002 թվականի նոյեմբերի 17-ին IAAF-ի պարգևատրման արարողության ժամանակ դարձել է «Ծագող աստղ» անվանակարգի հաղթող։
2003 թվականի սեզոնի սկզբին նա մասնակցում է Ճամայկայի ավագ դպրոցների բաց առաջնությանը։ Բոլտը հաղթում է 200 մ 20.25 վ և 400 մ 45.3 վ տարածություններում, այս երկու արդյունքներն էլ դարձան Ճամայկայի թեթևատլետիկայի մինչև 19 տարեկանների նոր ռեկորդներ։ Հետո նա մասնակցում է CARIFTA-ի խաղերին, որն անցկացվում է Պորտ-օֆ-Սպեինե։ Այս մրցույթում նա հաղթում է 200 և 400 մ տարածություններում մինչև 20 տարեկան երիտասարդների միջև, սահմանելով առաջնության նոր ռեկորդ նաև հաղթող է դառնում է 4x100 և 4x400 մ տարածություններում։ Հուլիսին նա մասնակցում է երիտասարդների աշխարհի առաջնությունում, որտեղ հաղթում է 200 մ տարածությունում սահմանելով մրցաշարի ռեկորդ՝ 20.40 վ։ Մեկ շաբաթ անց նա հաղթում է երիտասարդների Պանամերիկյան խաղերում սահմանելով երիտասարդների համաշխարհային ռեկորդ - 20.13 վ։ Այդ ռեկորդը մինչ օրս գերազանցված չէ։
Պրոֆեսիոնալ կարիերիայի սկիզբը
2004 թվականից Ուսեյն Բոլտը սկսում է մարզվել նոր մարզիչի ղեկավարությամբ (Ֆիցա Կոլումենա)։ Մինչ այդ նրան մարզել են Պաբլո Մակնեիլը և Դուեին Բարրետը։ 2004 թվականի ապրիլի 11-ին CARIFTA-ի խաղերին, որոնք անց էին կացվում Դեվոնշիրե քաղաքում, այնտեղ նա 200 մ տարածությունը վազում է 19,93 վ-ում և սահմանում է երիտասարդների համաշխարհային ռեկորդ, որը մինչև 2014 թվականը անգերազանցելի էր։ Բոլտը գերազանցեց ամերիկացի սպրինտեր Ռոյ Մարտինի արդյունքը, որը սահմանվել էր 1985 թվականին մայիսի 11-ին։ Բոլտը դարձավ առաջին երիտասարդ սպրինտերը, ով կարողացավ 200 մ տարածությունը 20 վ-ից արագ վազել։
2006 թվականին մարզման ժամանակ նա նորից ծնկի ջլերի վնասվածք է ստանում, որի պատճառով բաց է թողնում Մելբուրնի Համագործակթության խաղերը ։ Բոլտը մարզումներին վերադառնում է մեկ ամիս անց, ապրիլին հաղթում է Ֆոր-դե-Ֆրանսում տեղի ունեցող մրցույթին 200 մ տարածությունում։ Հուլիսի 30-ին դառնում է Golden Spike մրցույթի հաղթող 20.28 վ արդյունքով, հուլիսի 11-ին զբաղեցնում է երրորդ տեղը Ատլետիսսմեում, 19.88 վ արդյունքով։ Օգոստոսի 31-ին դառնում է Բորիս Խանցեկովիչի հուշամրցույթի հաղթող 200 մ տարածությունում 20.49 վ արդյունքով։ Սեպտեմբերի 10-ին մասնակցում է Միջազգային թեթևատլետիկայի եզրափակիչ մրցույթին, որտեղ 20.10 վ արդյունքով զբաղեցնում է երրորդ հորիզոնականը։ Մեկ շաբաթ անց Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի կազմում մասնակցում է IAAF-ի աշխարհի գավաթին։ Այնտեղ Բոլտը զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը 200 մ տարածությունում 19.96 վ արդյունքով՝ զիճելով ինը հարյուրերորդական ամերիկացի սպրիներ Ուոլլացու Սպիրմոնին։
Առաջին համաշխարհային ռեկորդը
2007 թվականի հունիսի 24-ին հաղթեց Ճամայկայի առաջնությանը 19.75 վ արդյունքով։ Այսպիսով նա սահմանեց ազգային ռեկորդ, որը պահպանվում էր 1971 թվականից։ Այս հաղթանակը նրան թույլ տվեց միանալ Ճամայկայի հավաքականին աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու, որը տեղի էր ունենալու Օսակա քաղաքում։ Մինչև աշխարհի առաջնությանը մասնակցելը նա մասնակցում է մի քանի մրցումների 200 մ տարածությունում։ Մասնավորապես հուլիսի 10-ին գրավեց երկրորդ հորիզոնականը Ատլետիսսիմե մրցույթին 20,11 վ արդյունքով, հուլիսի 15-ին նույնպես գրավեց երկրորդ հորիզոնականը Norwich Union British Grand Prix մրցույթին (Շեֆֆիլդ) 20,08 վ։ Օգոստոսի 3-ին հաղթող է ճանաչվում Norwich Union Super Grand Prix մրցույթին 20,06 արդյունքով։
2007 թվականի աշխարհի առաջնությունը ճամայկացի սպրինտերի համար երկրորդն էր։ Այս առաջնությունում նա մասնակցում էր 200 և 4×100 մ տարածություններում ։ Օգոստոսի 28-ին սկսեցին նրա ելույթները, նա զբաղեցրեց երկրորդ հորիզոնականը նախնական վազքամրցույթում, քիչ անց հաղթեց մեկ քառորդ եզրափակիչում։ Հաջորդ օրը նա հաղթեց կիսաեզրափակչում 20,03 արդյունքով։ Օգոստոսի 30-ին նա եզրափակչում գրավեց երկրորդ հորիզոնականը, զիճելով ամերիկացի սպրինտեր Տայսոն Գային։ Բոլտի արդյունքը եզրափակիչ վազքում 19,91 վ էր։ Օգոստոսի 31-ին կայացան 4×100 մ էստաֆետի նախնական վազքամրցույթները, որտեղ Բոլտը մասնակցություն չունեցավ։ Եզրափակիչ վազքում Բոլտը վազեց երկրորդ էտապը։ Արդյունքում Ճամայկայի հավաքականը նվաճեց արծաթե մեդալ, սահմանելով նոր ազգային ռեկորդ 37,89 վ։
Մինչև 2008 թվականը նրան հիմնական տարածությունը 200 մ էր, միայն մեկ անգամ 2007 թվականին նա մասնակցել է 100 մ տարածությունում պաշտոնական մրցումներին։ Առաջին մրցույթը Օլիմպիական սեզոնում GC Foster Classics մրցաշարն էր, որոնք կայացան մարտի 8-ին Սպանիշ-Տաուն քաղաքում։ Բոլտը հաղթող ճանաչվեց 100 մ տարածությունում 10,03 արդյունքով։ Մայիսի 3-ին նա հաղթանակ տարավ միջազգային Jamaica International Invitational մրցույթում, որը տեղի էր ունենում Կինգստոն քաղաքում, նրա արդյունքներ 9,76 վ, որը այդ պահին պատմության երկրորդ արդյունքն էր։ Մեկ ամիս անց մայիսի 31-ին Adidas Grand Prix մրցույթին նա սահմանեց համաշխարհային ռեկորդ 100 մ տարածությունում 9,72 վ, հաղթահարելով Ասաֆա Պաուելի ձեռքբերումը։ Վերջին մրցույթը Պեկինի Օլիմպիական խաղերից առաջ դարձավ Athens Grand Prix-ը օգոստոսի 3-ին, որտեղ Բոլտը 200 մ տարածությունը հաղթեց 19,76 վ արդյունքով։
2008 թվականի Օլիմպիական խաղեր
Օգոստոսի սկզբին Բոլտը հայտարարեց, որ Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու է 100 և 200 մ տարածություններում։ Իր ելույթը Օլիմպիական խաղերում սկսեց Օգոստոսի 15-ին, հաղթելով 100 մ տարածության նախնական վազքամրցույթում (10,20), մեկ քառորդ եզրափակչում (9,92) և կիսաեզրափակչում (9,85) ։ Օգոստոսի 16-ին եզրափակչում նվաճեց իր առաջին օլիմպիական ոսկե մեդալը սահմանելով նոր համաշխարհային ռեկորդ (9,69)։ Նաև կարելի է նշել, որ տարածության վերջին 20 մետրին նա բացեց ձեռքերը և մեկ անգամ բռունցքով հարվածեց կրծքին։ Որոշ ժամանակ անց Միջազգային Օլիմպիական Կոմիտեի տնօրեն Ժակ Ռոոգեն դատապարտեց մարզիկին իր արարքի համար՝ համարելով անարգանք։ Սակայն անձամբ Բոլտը հայտարարեց, որ դա պարծենալ չէր։ Նա դարձավ առաջին թեթևատլետը Ճամայկայից, ում հաջողվեց դառնակ օլիմպիական չեմպիոն 100 մ տարածությունում։ Այս հաղթանակից երեք շաբաթ անց New Scientist ամսագրում հրապարակվեցին ֆիզիկոսների հաշվետվությունը, որին համաձայն եթե Բոլտը մինչև վերջ վազեր ամբողջ ուժով, ապա նրա արդյունքը կլիներ 9,69-9,55 վ-ների միջև։
2008 թվականի օգոստոսի 20-ին Բոլտը ստանում է իր երկրորդ օլիմպիական ոսկե մեդալը, հաղթելով 200 մ տարածությունում հաղթահարելով Մայքլ Ջոնսոնի համաշխարհային ռեկորդը 0,02 վ-ով (19,30)։ Օգոստոսի 22-ին, իր քսաներկուերորդ ծննդյան օրվանից մեկ օր անց Բոլտը նվաճում է իր երրորդ օլիմպիական ոսկե մեդալը, Ճամայկայի հավաքականի կազմում հաղթելով 4×100 մ էստաֆետայում և իր թմակիցներ Նեստա Կարտերի, Մայքլ Ֆրեյտերի և Ասաֆա Պաույլի հետ սահմանում է համաշխարհային ռեկորդ 37,10 վ։ Նախորդ համաշխարհային ռեկորդը պատկանում էր ԱՄՆ-ի հավաքականին, որը սահմանվել էր 1992 թվականին (37,40)։ Հաջորդ օրը օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոնը 50 000 ԱՄՆ դոլլար նվիրաբերում է երեխաներին, որոնք վիրավորվել էին Սչուանսկիի երկրաշարժից։
Օլիմպիադայից հետո մասնակցում է երեք մրցույթների և երեքում էլ հաղթում։ Օգոստոսի 29-ին հաղթող է ճանաչվում համաշխարհային վարպետության մրցույթում 100 մ տարածությունում 9,83 վ արդյունքով։ Սեպտեմբերի 2-ին հաղթում է Ատլետիսսմ մրցույթում 19,63 արդյունքով, իսկ սեպտեմբերի 5-ին հաղթում է Վան-Դամի հուշամրցաշարում 100 մ տարածությունում ցույց տալով 9,77 վ արդյունք։ Նոյեմբերի 23-ին Ելենա Իսինբաևայի հետ ճանաչվում է 2008 թվականի լավագույն թեթևատլետ։
2009 թվական
2009 թվականին Բոլտը երկու փորձնական վազք կատարեց 400 մ տարածությունում, հաղթելով 46,35 և 45,54 վ արդյունքներով ։ 2009 թվականի մայիսի 17-ին նա հաղթեց 150 մ տարածություոնում վազելով 14,35 վ ։ Տարածության 100 մ-ը սկսած 50 մ-ից մինչև վերջ նա վազել է 8,70 վ-ում։ Նաև այս արդյունքով նա գերազանցել է նախկին ոչ պաշտոնական ռեկորդը, որը սահմանվել էր հեռավոր 1983 թվականին Պյոտրո Մեննեաի կողմից, որը հավասար էր 14,80 վ-ի։ Վազքից հետո Բոլտը հայտարարեց. «Ես մտածում եմ, որ կարող եմ ավելի արագ վազել, հիմա ես պատրաստ եմ 70 %»։ Նաև մարզիկը ասաց, որ տարածության սկզբում իր ոտքերը սայթաքում էին, քանի որ եղանակը սառն էր և անձրևոտ։
Հունիսի վերջում Ճամայկայի առաջնությանը Բոլտը հաղթող ճանաչվեց 100 և 200 մ տարածություններում համապատասխանորեն 9,86 և 20,25 վ արդյունքով Հունիսի 17-ին հաղթեց Golden Spike մրցույթում 100 մ տարածությունը վազելով 9,77 վ-ում։ Սակայն այդ արդյունքը համարվում է ոչ պաշտոնական, քանի որ քամու արագությունը գերազանցում էր 2 մ/վ արագությունը։ Հուլիսի 7-ին ուժեղ անձրևի տակ հաղթում է Ատլետիսսմու մրցույթը 200 մ տարածությունում սահմանելով մրցույթի ռեկորդ 19,59 վ արդյունքով։ Հուլիսի 17-ին հաղթում է Ոսկե լիգայի Meeting Areva մրցույթում 100 մ տարածությունը վազելով 9,79 վ։
2009 թվականի գլխավոր ստարտը աշխարհի առաջնությունն էր Բեռլինում։ Այս մրցույթում նա պետք է մասնակցեր 100 և 200 մ տարածություններում և 4x100 մ էստաֆետայում։ 100 մ տարածությունը սկսեց նախնական մրցավազքի հաղթանակով ցույց տալով 10,20 վ արդյունք, մեկ քառորդ եզրափակիչը 10,03 վ, կիսաեզրափակիչը 9,89 վ արդյունքով։ Օգոստոսի 16-ին նա հաղթեց եզրափակիչում սահմանելով համաշխարհային ռեկորդ ցույց տալով 9,58 վ, տասնմեկ հարյուրերորդականով գերազանցեց իր համաշխարհային ռեկորդը։ Այս ռեկորդը մինչ օրս գերազանցված չէ։ Սահմանված ռեկորդի համար Բոլտը, որպես լրացուցիչ ստանում է 100 000 ԱՄՆ դոլլար։ Վազքի ժամանակ նա 60 մ տարածությունը վազել է 6,31 վ–ում, որը արագ է աշխարհի ռեկորդից, որը սահմանել է Մորիս Գրինը 6,39 վ։ Երկու օր անց Բոլտը սկսեց իր ելույթները 200 մ տարածությունում։ Նա հաղթեց նախնական, մեկ քառորդ եզրափակիչ և կիսաեզրափակիչ մրցավազքերում։ Օգոստոսի 20-ին նա գերազանցեց իր համաշխարհային ռեկորդը 200 մ տարածությունում հաղթելով 19,19 վ արդյունքով։ Այդ հաղթանակի համար Բոլտը ստացավ 160 000 ԱՄն դոլլար, որից 60 000 դոլլարը հաղթանակի համար, իսկ մնացած 100 000 դոլլարը TDK կոմպանիայի կողմից աշխարհի ռեկորդ սահմանելու համար։ Օգոստոսի 22-ին մասնակցում է 4x100 էստաֆետայում և նվածում է իր երրորդ ոսկե մեդակը այս մրցույթում։ Այդ եզրափակիչում նա վազում էր երրորդ էտապը։ Աշխարհի առաջնությունից հետո Ուսեյնը մասնակցում է 2009 թվականի ոսկե լիգայի եզրափակիչ էտապներում։ Սեպտեմբերի 4-ին հաղթանակ է տանում Վան-Դամմին նվիրված մրցաշարում 200 մ տարածությունում 19,57 վ արդյունքով։ Վերջին սեզոնի մրցույթը դարձավ Միջազգային թեթևատլետների եզրափակիչը, որտեղ նա հաղթանակ տոնեց 200 մ տարածությունում սահմանելով մրցույթի նոր ռեկորդ 19,68 վ։ Արդյունքում 2009 թվականին Բոլտը հաղթեց բոլոր մրցույթներին, որոնցում մասնակցել էր։ Տարվա արդյունքում ճանաչվեց տարվա լավագույն թեթևատլետ IAAF-ի կողմից։
2010 թվական
2010 թվականին խոշոր մրցումների բացակայության պատճառով Բոլտը կենտրոնացավ Ադամանդե լիգա մրցաշարին ։ Մայիսի 1-ին Jamaica International Invitational տնային մրցույթում Բոլտը 200 մ տարածությունում գրավեց առաջին հորիզոնականը սահմանելով մրցույթի ռեկորդ 19,56, որը գերազանցվել է 2014 թվականին։ Մայիսի 23-ին Shanghai Golden Grand Prix մրցույթում գրավեց առաջին հորիզոնականը 200 մ տարածությունում 19,76 արդյունքով։ Մայիսի 27-ին ելույթ ունեցավ Golden Spike Ostrava մրցույթին նրա նպատակներ գերազանցել Մաիքլ Ջոնսոնի արդյունքը 300 մ տարածությունում ։ Լրացուցիչ մոտիվացիանել այն էր, որ կազմակերպիչները աշխարհի ռեկորդը գերազանցելու համար, որպես բոնուս մարզիկին հանձնում էին 30 000 ԱՄՆ դոլլար։ Սակայն ռեկորդը չգերազանցվեց Բոլտը վազեց 30,97 վ-ում, մինչ դեռ աշխարհի ռեկորդը 30,85 վ էր։ Այդ ռեկորդի չգերազացման մեջ մեծ դեր ունեցավ սառը և անձրևոտ եղանակը։ Հուլիսի 16-ին նա հաղթեց հերթական Ադամանդե լիգայի էտապում (Meeting Areva), ցույց տալով 9,84 վ արդյունք թողնելով երկրորդ հորիզոնականում իր ազգակից Ասաֆա Պաուելին, որը ցույց էր տվել 9,91 վ արդյունք։ 2010 թվականի օգոստոսի 6-ին Ադամանդե լիգայի հերթական էտապում (DN Galan) Ստոկհոլմում Բոլտը կրեց առաջին պարտությունը երկու տարվա ընթացքում։ Նա զբաղեցրեց երկրորդ հորիզոնականը 100 մ տարածությունում, ցույց տալով 9,97 վ և զիճեց Տայսոն Գային, որը հաղթեց 9,84 վ արդյունքով։ Վերջին անգամ Ուսեյն Բոլտը պարտվել էր 2008 թվականի հուլիսի 22-ին, երբ նույն մարզադաշտում պարտվել էր Ասաֆա Պաուելին ։
2011 թվական
2011 թվականի սպորտային սեզոնը սկսում է Ադամանդե լիգայից, որը տեղի էր ունենում Հռոմում, Samsung DL Golden Gala մրցույթում։ Նա դարձավ հաղթող 100 մ տարածությունում վազելով 9,91 վ, հաղթելով երկու հարյուրերորդական իր հայրենակից Ասաֆա Պաուելին։ Մայիսի 31-ին ելույթ ունեցավ հիսուներորդ «Ոսկե շիպ» մրցույթին, որը նույնպես հաղթեց 9,91վ արդյունքով ։
2012 թվականի Օլիմպիական խաղեր
2012 թվականի սպորտային սեզոնը Բոլտը սկսեց IAAF World Challenge — Jamaica International Invitational տնայի մրցաշարով։ Այս մրցումներին Բոլտը մասնակցեց 100 մ տարածությունում հաղթելով 9,82 վ արդյունքով։ Հունիսի վերջին Ճամայկաի օլիմպիական խաղերի որակավորմանը Բոլտը միանգամից պարտվեց երկու տարածություններում 100 և 200 մ։ 100 մ տարածությունը հաղթեց Յոհան Բլայկը սահմանելով անձնական ռեկորդ, իսկ Բոլտը գրավեց երկրորդ հորիզոնականը 9,86 վ արդյունքով։ 200 մ տարածությունում Բլայկը հաղթեց 19,80 վ արդյունքով, իսկ Բոլտը պարտվեց նրան երեք հարյուրերորդական։ Դա իր առաջին պարտություններ 200 մ տարածությունում հաշված 2007 թվականից ։
Հուլիսի 26-ին հայտնի դարձավ, որ Բոլտը կլինի Ճամայկայի հավաքականի դրոշակակիրը 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերում։ Օգոստոսի 4-ին նա սկսեց իր ելույթները Օլիմպիադայում, այդ օրը հաղթելով 100 մ տարածության նախնական վազքամրցությում։ Հաջորդ օրը հաղթում է կիսաեզրափակիչում 9,87 վ արդյունքով, երեք ժամ անց նա դառնում է քառակի օլիմպիական չեմպիոն հաղթելով 100 մ տարածության եզրափակիչում սահմանելով Օլիմպիական խաղերի ռեկորդ 9,63 վ։ Նա դարձավ երկրորդ թեթևատլետը Կարլ Լյուիսից հետո, ում հաջողվեց պաշտպանել օլիմպիական չեմպիոնի կոչումը 100 մ տարածությունում։ Օգոստոսի 9-ին նա նվաճում է իր երկրորդ ոսկե մեդալը այս Օլիմպիական խաղերում։ 200 մ տարածության եզրափակիչում նա ցուցադրել է 19,32 վ արդյունք, իսկ երկրորդ և երրորդ հորիզոնականները գրավել էին իր ազգակիցներ Յոհան Բլայկը և Ուորրեն Ուիրին համապատասխանորեն 19,44 և 19,84 վ արդյունքներով։ Նաև Բոլտը դարձավ միակը, ում հաջողվեց 200 մ տարածությունը հաղթել երկու օլիմպիադա անընդմեջ։ Հաղթանակից հետ նա հայտարարեց, որ իրեն պետք է անվանեն «Կենդանի լեգենդ», իսկ չասելու համար նա կհրաժարվի հարցազրույցներից։ Դրան պատասխան Միջազգային Օլիմպիական Կոմիտեի նախագահ Ժակ Ռոգգեն հայտարարեց, որ Բոլտը դեռ արժանի չէ «Լեգենդ» անվանը, հիմա նա ուղղակի «Լավագույն» է։ Նաև նշեց, որ կարիերան ավարտելուց հետո պարզ կլինի նա դառնալու է լեգենդ, թե ոչ։ Օլիմպիադայի վերջին օրը ինքը իր թմակիցների հետ նվաճեց ոսկե մեդալ 4×100 մ տարածությունում։ Նրանք սահմանեցին նոր համաշխարհային ռեկորդ 36,84 վ արդյունքով, գերազանցելով իրենց ռեկորդը 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունը։ Էստաֆետայի ավարտից հետո ուղիղ եթերում ցույց տվեցին Բոլտի և մրցավարի վեճը, որը Բոլտից որպես հուշանվեր վերցրել էր էստաֆետայի ձողը և չէր ուզում վերադարձնել, սակայն հետո մրցավարը վերադարձրեց ձողը։
Օլիմպիադայի հաղթանակից հետո Բոլտը ելույթ ունեցավ վերջին երկու Ադամանդե լիգայում։ Օգոստոսի 30-ին հաղթանակ տարավ համաշխարհային կարգի մրցույթին 200 մ տարածությունում ցույց տալով 19,66 վ արդյունք։ Սեպտեմբերի 7-ին Վան-Դամմի հուշամրցաշարում դարձավ հաղթող 100 մ տարածությունում ցույց տալով 9,86 վ արդյունք։ 2012 թվականի արդյունքում Բոլտը չորրորդ անգամ դարձավ տարվա լավագույն թեթևատլետ։
2013 մինչ օրս
Բոլտի՝ 2013 թվականի առաջին մրցաշարը փետրվարի 9-ին Քինգստոնում կայացած «Camperdown classic»-ն էր։ Նա հաղթանակ տարավ իր 400 մետր մրցավազքում՝ ցույց տալով 46,74 վայրկյան արդյունք։ Մայիսի 8-ին Ջորջթաունում (Կայմանյան կղզիներ ) նա հաղթեց 100 մետր մրցավազքում՝ առաջ անցնելով իր հայրենակից Քեմար Բեյլի-Կոուլին մեկ հարյուրերորդական վայրկյանով։ Հունիսի 6-ին Ադամանդե լիգայի Golden Gala էտապում Բոլտը կրեց սեզոնի՝ իր առաջին պարտությունը՝ զիջելով ամերիկացի Ջասթին Գաթլինին, ում արդյունքը 9,94 էր, մինչդեռ Բոլտինը՝ 9,95։ Մեկ շաբաթ անց Օսլոյի ExxonMobil Bislett Games մրցաշարում նա հաղթող դարձավ 19,79 արդյունքով։ Հաջորդ մրցաշարը Ճամայկայի առաջնությունն էր, որի արդյունքներով էլ որոշվեց Մոսկվայում կայանալիք աշխարհի առաջնության հավաքակազմը։ Հունիսի 21-ին Բոլտը հաղթեց ազգային մրցաշարի 100 մետր մրցավազքում՝ ցույց տալով 9,94 վայրկյան արդյունքը։ Հուլիսի 6-ին Բոլտը դարձավ Ադամանդե լիգայի հերթական էտապներից մեկի՝ «Meeting Areva»-ի հաղթողը՝ 200 մետրը վազելով 19,73 վայրկյանում։
Օգոստոսի 11-ին հորդառատ անձրևի պայմաններում նա դարձավ 100 մետրի հաղթողը՝ վազելով այն 9,77 վայրկյանում. առաջին անգամ նա չվազեց սեզոնի լավագույն արդյունքով, որը պատկանեց Թայսոն Գեյին՝ 9,75։ Օգոստոսի 17-ին դարձավ 200 մետրի աշխարհի չեմպիոն՝ ցույց տալով 2013 թվականի աշխարհի լավագույն արդյունքը՝ 19,66։ Աշխարհի առաջնության վերջին օրը նա մասնակցեց 4×100 մետրի էստաֆետայի ֆինալին, որում նա վազեց վերջին էտապում ։ Արդյունքում Ճամայկայի հավաքականը հաղթեց սեզոնի լավագույն արդյունքով, իսկ հենց Բոլտի համար դա աշխարհի առաջնության ութերորդ ոսկե մեդալն էր։ 2014 թվականի իր առաջնային նպատակը Ուսեյն Բոլտը համարում էր 200 մետրի նոր համաշխարհային ռեկորդի գրանցումը։ Սակայն, մարտ ամսում նա վնասում է իր ձախ ոտքի ծնկատակի ջիլը։ Արվում է վիրահատություն, որից հետո նա 9 շաբաթ պիտի վերականգնվեր։ Սեզոնի առաջին մեկնարկը եղավ Գլազգոյի Համագործակցության խաղերում. մինչև այդ նա երբեք չէր մասնակցել վերոհիշյալ մրցաշարում։ Օգոստոսի 2-ին Ճամայկայի համաքակազմում նա հաղթանակ տարավ 4×100 մետրի էստաֆետայում՝ գրանցելով առաջնության նոր ռեկորդ՝ 37,58։
Բոլտը բազմիցս նշել է, որ պլանավորում է հանդես գալ մինչև 2016 թվականը և Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերից հետո կավարտի իր կարիերան, սակայն 2014 թվականի Գլազգոյի Համագործակցության խաղերում նա ասաց, որ իր վերջին մրցաշարը հավանաբար կլինի 2017 թվականին Լոնդոնում կայանալիք աշխարհի առաջնությունը ։
Օգոստոսի 23-ին Ուսեյնը Վարշավայում մասնակցեց Կամիլա Սկոլմովսկայայի հուշամրցաշարին։ Նա հաղթեց 100 մետր մրցավազքը փակ տարածությունում նոր ռեկորդ սահմանելով՝ 9,98։ Սրանով նա գերազանցեց նախորդ՝ Ֆրենկ Ֆրեդերիկսին պատկանող ռեկորդը, որը սահմանվել էր 1996 թվականին՝ 10,05։ Օգոստոսի 24-ին նա հայտարարեց, որ ավարտում է սեզոնը՝ իրեն հետագա վնասվածքներից ապահովագրելու նպատակով։ 2015 թվականին սեզոնին առաջին անգամ ելույթ ունեցավ Gibson Relays մրցույթին փետրվարի 28-ին Քինգստոն քաղաքում։ 4×100 մ էստաֆետայում նա մասնակցեց Racers Lions Track Club թմից, որի մեջ էին մտնում Մարիո Ֆորսաիտը, Մայքլ Ֆրեիտերը և Ուորրեն Ուիրը։ Եզրափակիչ վազքում էստաֆետայի վեջին էտապին ձողը նրան տվեցին հինգ մետր Քինգստոնի Տեղնիկական Համալսարանի թիմից հինգ մետր հետ հեռավորության վրա։ Բոլտը չկարողացավ հասնել հակառակորդ թիմին և իր թիմը զբաղեցրեց երկրորդ հորիզոնականը ցուցաբերելով 38,29 վ արդյունք, մինչ դեռ հաղթող թիմը ցուցաբերեց 38,23 վ։ Ապրիլի 19-ին Ռիո դե Ժանեյրոում Բոլտը սեզոնում առաջին անգամ մասնակցեց 100 մ տարածությունում, որը հաղթեց 10,12 վ արդյւոնքով։ Մայիսի 26-ին Ուսեյնը հաղթում է 200 մ տարածությունում Golden Spike Ostrava մրցույթում ցույց տալով 20,13 վ արդյունք։ Հունիսի 13-ին մասնակցում է Ադամանդե լիգայի Adidas Grand Prix էտապին, որտեղ նա 200 մ տարածությունը հաղթեց 20,29 վ արդյունքով։ Արդյունքը ցուցադրված էր քամուն հակառակ, որի արագությունը 2,8 մ/վ էր։ 2015 թվականի աշխարհի առաջնությանը, որը կայանում էր Պեկինում, Բոլտը մասնակցեց 100, 200 և 4×100 մ տարածություններում։ Օգոստոսի 23-ին 100 մ տարածությունում նա հաղթող է ճանաչվում ցուցաբերելով 9,79 վ արդյունք, իսկ օգոստոսի 27-ին կրկին հաղթում է 200 մ տարածությունում ցուցաբերելով 19,55 վ արդյունք դառնալով աշխարհի տասնյակի հաղթող ։ Օգոստոսի 29-ին Բոլտը Ճամայկայի հավաքականի հետ հաղթող ճանաչվեց 4×100 մ տարածությունում ցուցաբերելով 37.36 վ արդյունք ։
Մասնագետների կարծիքը
Բոլտի՝ 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի հաջող ելույթից հետո որոշ մասնագետներ սկսեցին ուսումնասիրել նրան։ Ամերիկացի մարզիչ և սպրինտի մասնագետ Լորեն Սիգրոուվայի կարծիքով Ուսեյն Բոլտի հաջողությունների մեջ ոչ պակաս տեղ է զբաղեցնում բրա գենետիկան։ Բոլտի հայրենիքը եղել է ստրկավաճառական կենտրոններից մեկը, որտեղ բերում էին արևմտյան Աֆրիկայի ստրուկներին, ովքեր ի ծնե ուժեղ են սպրինտում։ Բացի այդ, նա ենթադրում է, որ Բոկտի մկանների մոտ մեկ երրորդը կազմված է ամենաարագ հյուսվածքային բջիջներից։ Տեսական աստղաֆիզիկայի ոլորտի ամերիկացի գիտնականներից մեկը՝ Էթան Զիգելը, ենթադրում է, որ Ուսեյնը կատարել է «ֆիզիոլոգիական թռիչք դեպի ապագա»։ Նրա կարծիքով, այն արդյունքները, որոնք ցույց է տալիս մարզիկը հիմա, պետք է ի հայտ գային միայն 30 տարի հետո։ Ըստ իր մաթեմատիկական հաշվարկների թեթևատլետները՝ սկսած 1968 թվականից, միջինում բարելավել են 100 մետր մրցավազքի ռեկորդը 0,005 վայրկյանով 10 տարվա ընթացքում։ Մինչդեռ Բոլտը բարելավեց այն միանգամից 0,14 վայրկյանով ընդամենը մեկ տարում և երեք ամսում։ Էթան Զիգելը կազմեց համաշխարհային ռեկորդների ժամանակագրական աղյուսակ և եկավ այն եզրահանգման, որ 9,58 վայրկյանը պիտի գրանցվեր միայն 2039 թվականին։ Դալլասի Հարավային Մեթոդավորման Համալսարանի առաջատար ֆիզիոլոգ և սպրինտի մասնագետ Փիթեր Վեյենդն ասում է. «Ուսեյն Բոլտը մարտահրավերներ է նետում կենսաբանության օրենքներին»։ Վուլվերգեմպտոնի բիոստատիստիկայի համալսարանի պրոֆեսոր Ալան Նեվիլը ենթադրում է, որ թեթևատլետի ի սկզբանե բարձր հասակը նպաստում է մկաններից ջերմության առավել արագ անջատմանը, ինչն էլ մեծացնում է վերջիններիս աշխատունակությունը։ Մինչդեռ Ստենֆորդի համալսարանի կենսաբանության պրոֆեսորը կարծում է, որ պետք չէ փնտրել Բոլտի ֆենոմենալ արագության բացատրությունը։ «Ուսեյն Բոլտի բախտը պարզապես բերել է, բնությունը նրան պարգևատրել է յուրահատուկ տաղանդով»,- ասում է գիտնականը։
Արագության ռեկորդներ
Պեկինի օլիմպիադայի 100 մ տարածության եզրափակիչ վազքում Բոլտի մոտ գրանցվեց առավելագույն արագություն 12,2 մ/վ (43,9 կմ/ժ), և քայլի միջին հեռավորությունը 2,6 մետր։ Նրան պահանջվեց անել 41 քայլ, երբ մյուս մարզիկներին մասնավորապես Ասաֆա Պաուելին և Տայսոն Գային պահանջվեց 2-2,5 քայլ ավել կատարել։ 2009 թ․ օգոստոսի 16-ին Բեռլինում աշխարհի առաջնության եզրափակիչում սահմանեց նոր համաշխարհային ռեկորդ 100 մ տարածությունում ցույց տալով 9,58 վ։ Արդեն հաջորդ oրը IAAF-ի պաշտոնական կայքում հրապարակվեցին ռեկորդային վազքի տվյալները։ Դրան համաձայն ճամայկացի սպրինտերը վաթսունից ութսուն մետր տարածությունը հաղթահարել է 1,61 վ։ Այդ հատվածում էլ գրանցվել է ամենաբարձր արագությունը 12,42 մ/վ (44,72 կմ/ժ)։ Արդյունքներին համաձայն մարզիկի առավելագույն հեռացումը հակառակորդներից տեղի է ունենում տարածության վերջին երրորդ հատվածում։ Լոռեն Սիգրոուվայի կարծիքով դա տեղի է ունենում ոչ թե արագության մեծացմամբ, այլ ավելի ուժեղ զարգացած արագության դիմացկանության շնորհիվ։ Իր տեխնիկայի առանձնահատկությունը համարվում է ազդրերի ցածր լինելը, որը թույլ է տալիս էներգիա խնայել և ավելի լավ հրվել։ Նաև կարելի է նշել, որ այնպիսի ցուցանիշով ինչպիսին է ստարտի ռեակցիան Բոլտը պարտվում է հակարակորդներին։
Իր կարիերայի ընթացքում 40 անգամ 100 մ-ը վազել է 10 վ-ից արագ, իսկ 200 մ-ը 20 վ-ից արագ պաշտոնական մրցույթներին։
Անձնական կյանք
Ուսեյն Բոլտը համարվում է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող մարզիկներից մեկը։ Ըստ Forbes ամսագրի 2012 թվականին նա զբաղեցրեց վաթսուներեքերորդ հորիզոնականը աշխատելով 20,3 միլիոն դոլար (ԱՄՆ), որից 20 միլիոնը գովազդներից և հովանավորների պայմանգրերից էր։ 2013 թվականին զբաղեցրեց քառասուներորդ հորիզոնականը վաստակելով 24,2 միլիոն դոլար (ԱՄՆ), որից ընդամենը երկու հարյուր հազարը մրցույթների հաղթանակներից էր։ 2014 թվականին զբաղեցրել է քառասունհինգերորդ հորիզոնականն աշխատելով 23,2 միլիոն դոլար։ Նաև համարվում է միակ թեթևատլետը, ում հաջողվել է մտնել թոփ հարյուրյակ։
Հասարակական գործունեություն
2003 թվականին Բոլտը պայմանագիր կնքեց Puma ընկերության հետ, որը երկարացվեց 2013 թվականին՝ մինչև 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերը։ Ըստ պայմանագրի նա մասնակցում է այդ ֆիրմայի սպորտային հագուստով, ներառյալ շիպերը։ Հենց մարզիկը այսպես է արձագանքում ընկերության մասին. «Puma ընկերությունը ինձ հետ էր ամենասկզբից։ Նրանք ճանաչեցին իմ տաղանդը երիտասարդ տարիքում և պահպանեցին այն շատ տարիներ, առանձնապես առաջին տարիներին, երբ ես ունեի բազմաթիվ վնասվածքներ։ Ես միշտ ուրախ եմ եղել PUMA-ի ընտանիքի մասը լինելուց։ Ես հպարտ եմ, որ ներկայացնում եմ իրենց և ուրախ, որ շարունակում եմ աշխատել իրենց հետ»։
Արցախի պետական տոների և հիշատակի օրերի ցանկ
Սույն ցանկում ներկայացված են Արցախի Հանրապետության պետական տոների և հիշատակի օրերն ըստ նկարագրի
Հիշատակի օրերը
Կատեգորիա:Տոներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետություն Կատեգորիա:Տոների ցանկեր
Ուսեյն Բոլտ
Հասարակական գործունեություն
2009 թվականի նոյեմբերին Բոլտը նախկին թեթևատլետ Կոլինոմ Ջեկսոմի և PUMA ընկերուցյան ղեկավարներից մեկի հետ այցելեցին Կենիա։ Այդ ճամփորդության ժամանակ Բոլտը խնամքի տակ վերցրեց երեք ամսական հեպարդի, որի ծնողները սպանվել էին որսագողների կողմից, նաև հեպարդին տվել էր «Կայծակ» անունը։ Մարզիկը հեպարդի համար վճարել է 13 700 դոլլար (ԱՄՆ), և ամեն տարի մոտավորապես երեք հազար դոլլար Նայրոբիի ապաստարանում խնամքի համար։
Համարվում է «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու։ 2011 թվականի հունիսին Բոլտը հայտարարեց, որ թեթևատլետի կարիերան ավարտելուց հետո կցանկանայի դառնալ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թեթև ատլետիկա Կատեգորիա:Ճամայկացի մարզիկներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:Թեթևատլետներ
Ստոլբովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Ստոլբովո (Столбово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 137 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (2969)
Ժողովածու (2969), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2969 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1733 թվականին Խաչկո Գալիպոլցի գրիչի կողմից Գալիպոլիում։ Ստացողը եղել է Ղազար վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,8x16,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 262 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 128ա, 177ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Լեռնահովիտ (համայնք, Քաշաթաղի շրջան)
Լեռնահովիտ, համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում ։ Ներկայում համայնքի ամբողջ տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո    և Արցախի Հանրապետության կողմից համարվում է օկուպացված ։
Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք
Համաձայն Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Լեռնահովիտ համայնքն իր մեջ ներառում է Լեռնահովիտ, Շրվական և Սպիտակաջուր գյուղերը ։
Համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց ։
Համայնքն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, հասանելի էին բջջային, ինտերնետ կապի միջոցներն ու ռադիոհեռուստատեսությունը ։
Գործում էր ինքնահոս ջրամատակարարման համակարգ, որը սնվում էր բազմաթիվ ակունքներից։ Առկա են նաև խմելու ջրի համար պիտանի մշտական գործող աղբյուր-առվակներ ։
Համայնքը միացված էր հանրապետության տրանսպորտային կապին ։
Բնակչություն
Լեռնահովիտ համայնքի բնակչությունը 2015 թվականի դրությամբ կազմել է 125 մարդ, որոնք ձևավորել են 34 տուն։ Նույն թվականի դրությամբ Լեռնահովիտ գյուղում բնակվել է 56 մարդ, որոնք կազմել են 16 տուն։ Շրվական գյուղում բնակվել է 24 մարդ, որոնք կազմել են 7 տուն։ Սպիտակաջուր գյուղում բնակվել է 45 մարդ, որոնք կազմել են 11 տուն ։
Կրթություն
Լեռնահովիտ համայնքում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ սովորում էր 24 աշակերտ ։
Տնտեսություն
Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Համայնքի տարածքի 3227,8 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Օզերկի (գյուղ, Պետրիշչևսկոե գյուղական բնակավայր)
Օզերկի (Озерки), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ստանովլյանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ստանովլյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Գավիրատե
Գավիրատե (Gavirate), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։ Տեղակայված է Վարեզե գետի ափին։
Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի տվյալների կազմում է 9438 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 721 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21026։ Հեռախոսային կոդը՝ 0332։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հեյշերի
Հեյշերի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Քրաուսնիկ-Գրոս Վասերբուրգ
Քրաուսնիկ-Գրոս Վասերբուրգ (Krausnick-Groß Wasserburg), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Դամե Շպրեվալդ շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ունթերշպրեվալդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 619 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 54,54 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 61 265։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սիեռա Նևադա (Կորդիլիերաներ)
Սիեռա Նևադա (Կորդիլիերաներ) (Sierra Nevada), լեռնաշղթա ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտքում՝ Կորդիլիերաների արևմտյան գոտում, Մեծ Ավազան բարձրավանդակի և Կալիֆոռնիա հովտի միջև։ Երկարությունը 750 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 4418 մ (Ուիթնի լեռ)։ Կազմված է գրանիտոդիորիտներից։ Սեյսմիկ շրջան է։ Ստորոտի մոտ կան տաք աղբյուրներ, ցեխահրաբուխներ։ Տարածված են կաղնու մշտականաչ թփուտները, ասեղնատերև անտառները, ալպյան մարգագետինները։ Գագաթները ձյունապատ են։ Կան ազգային պարկեր (Ցոսեմիտյան, Սեկվոյա, Քինգս Կանիոն)։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Ճանապարհ ամպերի հետ
Ճանապարհ ամպերի հետ (По дороге с облаками), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ Ալեքսանդր Կոստինսկու հեքիաթների։
Սյուժե
Վագրի ձագը դժգոհ է ամպամած օրվանից. երկինքը ծածկված է ամպերով, և արևը չէ երևում։ Առույգ կապիկը նրան զբոսանքի է կանչում։ Ճանապարհին նրանք հանդիպում են իրենց ընկերներին՝ Խլուրդին ու Փղին, որոնք գնում են նրանց հետ զբոսնելու։ Այնուհետև նրանք հասնում են մի ջրամբարի, որտեղից դուրս են գալիս Գետաձին, Կոկորդիլոսը և կրիան, և նրանք նույնպես սկսում են զբոսնել նրանց հետ։ Կապիկը երգեր է երգում, իսկ ընկերները շարունակում են դրանք։ Քայլարշավը տևում է ամբողջ օրը, և նույնիսկ Վագրի տրամադրությունը փոխվում է։
Վիդեոթողարկում
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով բազմիցս վերաթողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուներում («Վագրիկը և նրա ընկերները», «Ահ, Դյուդյուկա», «Ամենափոքրերի համար», «Սիրելի երգեր», «Եղբայր Աղվեսն ու եղբայր Ճագարը» («Հյուր հեքիաթին» սերիա), «Վագրիկը և նրա ընկերները» («Մուլտհրավառություն» սերիա) «Բարի գիշեր, երեխաներ» (Շաբաթ 1-ին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Չերվոնայա Զնամենկա (գյուղ, Կազանկայի շրջան)
Չերվոնայա Զնամենկա (Червона Знамянка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1924 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում
Ռուսաստանի ընդդիմադիր առաջնորդ, իրավաբան, քաղաքական և հասարակական գործիչ, կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամի ղեկավար Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորումը տեղի է ունեցել 2020 թվականի օգոստոսի 20-ի առավոտյան։ Նավալնին վատացել է Տոմսկից Մոսկվա թռիչքի ժամանակ։ Ինքնաթիռը արտակարգ վայրէջք է կատարել Օմսկի օդանավակայանում։ Նավալնին անգիտակից վիճակում տեղափոխվել է Օմսկ քաղաքի № 1 կլինիկական հիվանդանոցի տոքսիկորեանիմացիայի բաժանմունք, որտեղ նրան արհեստական կոմայի մեջ են գցել և միացրել թոքերի արհեստական օդափոխության ապարատին։ Երկու օր անց Նավալնիին բուժման էին տեղափոխել Բեռլինի «Շարիտե» կլինիկա։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 7-ին «Շարիտե»-ն հայտնել էր, որ Նավալնիին դուրս են բերել արհեստական կոմայից, իսկ սեպտեմբերի 14-ին անջատել են թոքերի արհեստական օդափոխության ապարատը, և նա կարողացել է կարճ ժամանակով վեր կենալ անկողնուց։ Սեպտեմբերի 22-ին Նավալնին դուրս է գրվել «Շարիտե»-ից։ Նա ռեաբիլիտացիա է անցնում Գերմանիայում, որի ավարտից հետո մտադիր է վերադառնալ Ռուսաստան։
Սեպտեմբերի 2-ին Գերմանիայի Դաշնային կառավարությունը, վկայակոչելով Բունդեսվերի հատուկ նշանակության ստորաբաժանման հետազոտությունները, հայտարարել էր, որ Նավալնին թունավորվել է «Նովիչոկ» խմբի մարտական թունավոր նյութից։ Ավելի ուշ «Նովիչոկով» թունավորումը, վկայակոչելով լաբորատորիաներում սեփական հետազոտությունների արդյունքները, որոնք հավաստագրված են քիմիական զենքի արգելման կազմակերպության կողմից, հաստատել են Ֆրանսիան և Շվեդիան։ Գերմանիան հայտարարել էր, որ «Նովիչոկի» օգտագործումը քիմիական զենքի արգելման մասին կոնվենցիայի «կոպիտ խախտում է» և օգնություն է խնդրել ՔԶԱԿ-ից, որը Նավալնիի կենսաբանական նմուշների սեփական հետազոտությունն է անցկացրել և հոկտեմբերի 6-ին հաստատել է գերմանական, ֆրանսիական և շվեդական լաբորատորիաների եզրակացությունները «Նովիչոկ» ընտանիքի նյութի հետքերի առկայության մասին։ Ընդ որում, ՔԶԱԿ-ի հաշվետվության մեջ ճշտվում էր, որ Նավալնիին թունավորել են «Նովիչոկի» նոր տարատեսակով, որը չի ներառվել քիմիական զենքի արգելման մասին կոնվենցիայի վերահսկվող քիմիկատների ցուցակում։
Նավալնիի թունավորումը միջազգային արձագանք է առաջացրել։ Սեպտեմբերի 3-ին Եվրամիության արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը հանդես է եկել հռչակագրով, որում ԵՄ անդամ բոլոր 27 երկրների, ինչպես նաև Նորվեգիայի, Իսլանդիայի, Լիխտենշտեյնի, Հյուսիսային Մակեդոնիայի, Չեռնոգորիայի, Վրաստանի և Ուկրաինայի անունից «ամենավճռական ձևով» դատապարտվեց Ալեքսեյ Նավալնիի դեմ մահափորձը, որը թունավորվել էր «Նովիչոկ» խմբի ռազմական քիմիական-պարալիտիկ նյութով, որը օգտագործվել էր Սոլսբերիում 2018 թվականի մարտի 4-ին Սերգեյ և Յուլիա Սկրիպալի դեմ մահափորձի ժամանակ։
Հռչակագրում նշվում էր, որ «քիմիական զենքի օգտագործումը ցանկացած պարագայում լիովին անընդունելի է» և հանդիսանում է միջազգային նորմերի և մարդու իրավունքների լուրջ խախտում։ Եվրամիությունը հայտարարել էր Ռուսաստանի ընդհանուր միջազգային պատասխանը ձևակերպելու անհրաժեշտության մասին և կոչ էր արել ռուսական կառավարությանը համագործակցել ՔԶԱԿ-ի հետ և «ապահովել անաչառ միջազգային հետաքննություն»։ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում մահափորձը անվանել է Նավալնիին լռեցնելու փորձ։ Բորիս Ջոնսոնն իր հերթին հայտարարել է, որ Նավալնիի թունավորումը «ցնցել է աշխարհը» և «վրդովեցուցիչ» է անվանել Ռուսաստանի կողմից քիմիական զենքի օգտագործումը։ Հոկտեմբերի 15-ին «Ալեքսեյ Նավալնիի սպանության փորձի նպատակով քիմիական զենք օգտագործելու համար» Եվրամիությունը պատժամիջոցներ է սահմանել ԱԴԾ տնօրեն Ալեքսանդր Բորտնիկովի և հինգ այլ բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների ու ուժայինների, ինչպես նաև Պետնիիոխտի դեմ, որը զբաղվում էր «Նովիչոկի» մշակմամբ։ Նույն օրը նման պատժամիջոցներ սահմանելու մասին հայտարարել է նաև Մեծ Բրիտանիան։ ԵՄ-ի տվյալներով՝ Նավալնիի թունավորումը հնարավոր է դարձել «միայն նախագահի վարչակազմի համաձայնությամբ» և ԱԴԾ-ի մասնակցությամբ։
Ռուսաստանի իշխանությունները հերքում են իրենց հասցեին հնչած բոլոր մեղադրանքները և կասկածի տակ են դնում Նավալնիի դիտավորյալ թունավորման փաստը՝ վկայակոչելով այն հանգամանքը, որ Ռուսաստանում անցկացված վերլուծություններում ոչ մի թույներ չեն հայտնաբերվել։ ՌԴ գլխավոր դատախազությունում հայտարարել են, որ հիմքեր չեն տեսնում կատարվածի փաստով քրեական գործ հարուցելու համար, քանի որ չկան «որևէ տվյալներ, որոնք վկայում են Նավալնիի նկատմամբ դիտավորյալ հանցավոր գործողությունների կատարման մասին» Ռուսաստանի ՆԳՆ-ն նախաքննական ստուգում էր անցկացնում, չնայած այն բանին, որ օրենքով սահմանված դրա անցկացման առավելագույն 30-օրյա ժամկետն արդեն լրացել է։ Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն Նավալնիի «Նովիչոկի» միջոցով թունավորումն անվանել է «ֆանտաստիկ», ըստ էության, պատմություն, որը նախաձեռնել են Բեռլինի կողմից իր եվրատլանտյան դաշնակիցների՝ ՔԶԱԿ տեխնիկական քարտուղարության ղեկավարության հետ միասին»։ Նավալնին կարծում է, որ իր թունավորման հետևում կանգնած է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։
Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան
Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան (Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է մեծանուն ռեժիսորներ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ, Մոսկվայի Ա. Պ. Չեխովի անվան գեղարվեստական թատրոնի հիմնադիրներ Կոնստանտին Ստանիսլավսկուն և Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկոյին։ Տեղադրվել է 2014 թվականին Տվերսկայա փողոցի և Կամերգերսկի նրբանցքի խաչմերուկում՝ Մոսկվայի Տվերսկոյ շրջանում։
Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում
Լևադա-կենտրոնի հարցման համաձայն՝ 2020 թվականի սեպտեմբերին հարցվածների 77 %-ը լսել է Նավալնիի թունավորման մասին։
Պատմություն
Թունավորումից մի քանի օր առաջ Նավալնին թիմի հետ եղել է Նովոսիբիրսկում, իսկ հետո՝ Տոմսկում։ Այցի նպատակը կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամի երկու տեղական հետաքննությունն էր, ինչպես նաև «խելացի քվեարկություն» համակարգով առաջադրվող թեկնածուներին տեղական ընտրությամբ աջակցելը։ Տոմսկում Նավալնին և նրա թիմը կանգ են առել «Xander Hotel» հյուրանոցում, որը, ըստ «Տայգա» ինտերնետ-պարբերականի հետաքննության կապված է տեղի բարձրաստիճան պաշտոնյաների, նախկին ուժայինների և ԱԴԾ-ի աշխատակիցների հետ, ինչի շնորհիվ ԱԴԾ-ն կարող էր լիովին վերահսկել այն ամենը, ինչ տեղի էր ունենում Նավալնիի այցի ժամանակ։
Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան
Պատմություն
Հուշարձանը ստեղծել է մոսկվացի քանդակագործ և ճարտարապետ Ալեքսեյ Վիկտորովիչ Մորոզովը։ Նա Իտալիայում երկու տարի աշխատել է հուշարձանի վրա։ Բրոնզե քանդակագործական խումբը ձուլվել է Իտալիայի Պիետրասանտա քաղաքում, իսկ պատվանդանը ստեղծվել է Վերոնայում՝ ֆիննական գրանիտից։ Մոսկվայի Ա. Պ. Չեխովի անվան գեղարվեստական թատրոնի հիմնադիրները պատկերված են դիմանկարային նմանությամբ՝ 20-րդ դարի սկզբի վերարկուներով և շարֆերով։
Հուշարձանի բարձրությունը 5,2 մետր է, իսկ քանդակների բարձրությունը՝ 2,9 և 2,6 մետր։ Պատվանդանին փակցված է լատիներեն հետևյալ գրությամբ տախտակը.
Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում
Թունավորում և հոսպիտալացում
2020 թվականի օգոստոսի 20-ի առավոտյան Նավալնին, նրա մամուլի քարտուղար Կիրա Յարմիշը և օգնական Իլյա Պախոմովը Տոմսկից Մոսկվա (Դոմոդեդովո օդանավակայան) թռիչք են կատարել S72614 ավիաընկերության S7 Airlines չվերթով։ Ինքնաթիռը թռել է Տոմսկի ժամանակով 8:01-ին: Կիրա Յարմիշի խոսքով՝ թռիչքի առաջին կես ժամվա ընթացքում Նավալնին վատ է զգացել, նա հրաժարվել է բորտուղեկցորդների առաջարկած ըմպելիքներից և դուրս է եկել զուգարան։ Նույն չվերթով թռչող Իլյա Աղեևի խոսքով՝ Նավալնին զուգարանում եղել է մոտ 20 րոպե, և այդ ընթացքում այնտեղ հերթ է կուտակվել։ Նավալնիի խոսքով՝ դուրս գալով զուգարանից՝ նա բորտուղեկցորդին ասել է. «ինձ թունավորել են։ Ես մահանում եմ» և պառկել է հատակին։ Պարզվել է, որ Նավալնին իրեն վատ է զգացել, բորտուղեկցորդները նրան առաջին բուժօգնություն են ցուցաբերել օդանավում առկա միջոցների օգտագործմամբ։ Թռիչքի մեկ այլ ուղևոր՝ Պավել Լեբեդևը, ինստագրամում հրապարակել է տեսանյութ, որտեղ լսվում է, թե ինչպես է Նավալնին գոռում (Նավալնին հետագայում պատմել է, որ ցավ չի զգացել, բայց զգացել է, որ մահանում է)։ Ինստագրամի սթորի հատվածում Լեբեդևը պարզաբանել է, որ թռիչքի սկզբում Նավալնին գնացել է զուգարան, որտեղ «իրեն շատ վատ է զգացել, նրան հազիվ են դուրս հանել այնտեղից, և նա մինչև հիմա ցավից բղավում է։ Թե ինչ է տեղի ունենում նրա հետ, հաստատ չեն ասում»։ Դրանից հինգ րոպե անց Օմսկի օդանավակայան է ստացվել ականապատման մասին հաղորդագրություն, որը հետագայում կեղծ է եղել»։ Սկսվել է մարդկանց տարհանումը։ Ավելի ուշ Օմսկի օդանավակայանի խնդրանքով Znak.com հաղորդվել է, որ մարդկանց տարհանումը օդակայանից ոչ մի կերպ չի ազդել օդանավակայանի ծառայությունների օպերատիվ գործողությունների վրա, որոնք կապված են Նավալնիին ժամանակին բժշկական օգնություն ցուցաբերելու հետ։ Հրավիրված փորձագետ, քաղաքացիական օդաչու Անդրեյ Լիտվինովը «Դոժդ» հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում պարզաբանել է, որ ականապատման մասին հաղորդումները, որպես կանոն, չեն կարող խանգարել ինքնաթիռների վայրէջքին։
Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան
Պատմություն
Այս արտահայտությունը Անտոն Չեխովի «Ճայը» պիեսի հերոսուհի Նինա Զարեչնայայի մենախոսության սկզբնամասի թարգմանությունն է. «Մարդիկ, առյուծներ, արծիվներ և կաքավներ, եղջերավոր եղջերուներ...»։
Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում
Թունավորում և հոսպիտալացում
Նավալնիին անգիտակից վիճակում տեղափոխել են Օմսկ քաղաքի շտապ բժշկական օգնության № 1 կլինիկական հիվանդանոցի տոքսիկորեմանավորման բաժանմունք։ Նավալնին հիվանդանոց է տեղափոխվել՝ գտնվելով անհայտ ծագման կոմայի մեջ։ 10 րոպե անց հիվանդանոցի բժիշկները նրան մտցրել են արհեստական կոմայի մեջ և միացրել թոքերի արհեստական օդափոխության ապարատին։ Գլխավոր բժշկի տեղակալ Կալինիչենկոյի խոսքով՝ Նավալնուն հենց տոքսիկոլոգիական բաժանմունքում են տեղավորել, քանի որ շտապ օգնության բժիշկները նրան «թունավորում» են ախտորոշել։ Բորիս Տեպլյիխը, Օմսկում բժիշկների կոնսիլիումի մասնակիցներից մեկը, հայտնել է, որ իր գործընկերները առաջին իսկ րոպեներին Նավալնուն ներարկումներ են արել ատրոպինի (դեղամիջոց, որը հակադոտոմ է ֆոսֆորօրգանական թունավորող նյութերի թունավորման ժամանակ և, մասնավորապես «Նովիչոկի» համար) և որ դա օգնել է կայունացնել հիվանդի վիճակը։ Կիրա Յարմիշը հայտարարել էր, որ Նավալնիի մոտ «տոքսիկ թունավորում» կա, և որ թռիչքի օրը նա ոչինչ չի կերել, այլ միայն խմել է Տոմսկի օդանավակայանից գնված թեյը։
Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան
Պատմություն
Հուշարձանը հանդիսավորապես բացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Օլեգ Տաբակովի և Վալենտինա Մատվիենկոյի կողմից Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի 117-րդ թատերաշրջանի մեկնարկից առաջ։ Հուշարձանը ստեղծելու գաղափարը պատկանում է թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար և տնօրեն Օլեգ Տաբակովին։
Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում
Թունավորում և հոսպիտալացում
Նավալնիի անձնական բժիշկներ Անաստասիա Վասիլևան և Յարոսլավ Աշիխմինը, ինչպես նաև բժիշկ-մասնագետները, որոնք պատասխանել են BBC-ի, Forbes-ի, Znak.com-ի և Meduza-ի հարցերին, իրենց պատասխաններում դժգոհություն են հայտնել Օմսկի հիվանդանոցում տարվող աշխատանքների վերաբերյալ։ Վասիլևան հայտարարել է, որ Մուրախովսկին ասել է «դա թունավորում է, որի ֆոնին նյութափոխանակության ծանր խախտում է տեղի ունեցել», իսկ Աշիխմինը նշել է, որ նյութափոխանակության խախտումը չի կարելի ախտորոշել, քանի որ չի հաստատվել պատճառը, թե ինչու է այն տեղի ունեցել։ Ինչպես նշել է Znak.com պարբերականը էնդոկրինոլոգ բժիշկներն ու ռեանիմատոլոգները կարծում են, որ միակ ախտորոշումը, որը կարելի է այս փուլում դնել քաղաքականության մեջ, անհասկանալի ծագման կոման է, բայց դրա փոխարեն ընտրվել է «նյութափոխանակության խանգարում» ձևակերպումը։ Հետագայում, երբ հայտնի է դարձել «Նովիչոկով» թունավորման մասին, թունաբանների բրիտանական ընկերության փորձագետ Ջեյմս Նորիսը «Բի-բի-սի»-ին տված հարցազրույցում նշել է, որ «Նովիչոկով» թունավորման ախտանշանները վատ են ուսումնասիրվել, և նրանցից ոմանք միանգամայն թույլ են տվել Օմսկի բժիշկներին Նավալնիին ախտորոշել որպես «հիպոգլիկեմիայի հետևանքով նյութափոխանակության խանգարում»։
Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում
Թունավորում և հոսպիտալացում
Ավելի ուշ՝ սեպտեմբերի 14-ին, «Ռոյթերս» գործակալությունը հրապարակել է ռուս հինգ բուժաշխատողների հետ զրույցի արդյունքները, որոնք ավելի վաղ հրաժարվել էին խոսել լրագրողների հետ։ Նրանց խոսքով՝ Նավալնուն առաջինը օգնություն ցույց տված բժիշկները, երբ ինքնաթիռում վատ է զգացել, նրա մոտ թունավորման ախտանշաններ են նկատել, այդ թվում՝ ստուպորն ու շփոթված գիտակցության վիճակը, այլ ոչ թե նյութափոխանակության խանգարման որևէ նշաններ։ Նյութափոխանակության խանգարումներ և արյան մեջ շաքարի մակարդակի բարձրացում չի հայտնաբերվել. դեռևս ինքնաթիռում անցկացված գլյուկոզայի թեստը ցույց է տվել, որ արյան մեջ շաքարը նորմալ է պահվում. Բժիշկներից մեկի խոսքով՝ Օմսկի հիվանդանոցում Նավալնիին բուժող մոտ մեկ տասնյակ բժիշկներ չեն կասկածել, որ գործ ունեն հենց թունավորման հետ. «Յուրաքանչյուր ոք վստահ էր, որ դա թունավորում է, կլինիկական պատկերը դրա մասին էր վկայում»։