cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էրիկ Ավարի
Վաղ տարիներ
Էրիկ Ավարին (Ի ծնե՝ Նարիման Էրուկ Ավարի (Nariman Eruch Avari) ) ծնվել է Դարջիլինգ քաղաքում, Բենգալիայի արևմտյան մասում, հնդկական հին Պարս զրադաշտի ընտանիքում։ Նա սովորել է Չարլիստոնյան քոլեջում։
Էրիկը հանդիսանում է Ջարջիլինգի և Կալկաթայի Avari-Madan ընտանիքի անդամ։ Նրա պապը՝ Ջամշեջի Ֆրամջի Մադանը, եղել է հնդկական կինոյի պիոներ։
Կարիերա
Ավարին հայտնի է իր Աստղային դուռը, Անկախության օրը, Մումիա, Տանը մենակ 4, Կապիկների մոլորակը և Ակամա միլիոնատեր ֆիլմերում կերտած դերերով, Ալեքսիս Կրուզի հետ միասին։ Սակայն մինչև Լոս Անջելես ժամանելը՝ 1991 թվականը, նրա ծավալուն դերերի շնորհիվ արժանացել է ԱՄՆ-ի թատերական քննադատների մեծ գովասանքներին։ Հանրային թատրոնում հանդես է եկել Վասկես (Tis Pity She’s a Whore) Վել Կիլմերի հետ (Ջոզեֆա Պապա)։ Նա նկարահանվել է «Մումիա» ֆիլմում։
Նա նույնպես հայտնվել է՝ Կասլ, Արքայազնը Բևերլի Հիզլից, Հերոսները, Օրենք և կարգ, Խաբիր ինձ, Աստղային ուղի, Հաջորդ սերունդը, Ստորջրյա ոդիսականը, Աստղային ուղի, Խոր տիեզերք 9, Աստղային ուղի, Էնթերփրայզ, Արևմտյան թևը, Գաղտնի նյութեր', Դարմա և Գրեգ, Վավելոն 5, Լրտեսուհի, Միայնակ սրտերը, Ազդեցությունը, Լոիսը և Կլարկը, Հաչիկո՝ մի շան պատմություն, Մենտալիստը, Գաղտնի գործողություններ, Գրիմի և Կենդանի թիրախ''։
Չույկովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Չույկովո (Чуйково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 90 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խիտոններ
Խիտոններ կամ զրահակիր փափկամարմիններ (, ավելի վաղ՝ կողանյարդավորներ, ), փափկամորթների տիպի անողնաշարավոր կենդանիների դաս։ Ժամանակակից փափկամորթներից ամենահասարակն են։ Խիտոնների կենտրոնական նյարդային համակարգը բաղկացած է 4 երկայնական թելերից, որոնցից երկուսը ձգվում են մարմնի կողքերով, այստեղից՝ «Կողանյարդավորներ» անվանումը։
Կիչխուլդաշի
Կիչխուլդաշի (კიჩხულდაში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 6 մարդ ։
Չեն Յացին
Չեն Յացին (չին.՝ 陈艳青, ), չինացի ծանրամարտիկ, Չինաստանի ազգային հավաքականի անդամ։ Աշխարհի (1997, 1999) և Օլիմպիական խաղերի (2004, 2008) կրկնակի չեմպիոն ։ Առաջին ծանրամարտիկ մարզուհին է, որ հաղթող է ճանաչվել միմյանց հաջորդած երկու օլիմպիադաներում։ Հանդես է գալիս 58 կգ քաշային կարգում։ 2006 թվականին Դոհայոմ անցկացված Ասիական խաղերում սահմանել է մի քանի համաշխարհային ռեկորդ. պոկում վարժություն՝ 111 կգ, հրում վարժություն՝ 140 կգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Ծաղկաշեն (այլ կիրառումներ)
Ծաղկաշեն կարող է վերաբերել.
Փոտավատոմի շրջան (Կանզաս)
Փոտավատոմի շրջան (Pottawatomie County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.186 կմ² է, բնակչությունը՝ 18.209 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վեստմորլենդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1857 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Արցախ Բունիաթյան
Կենսագրություն
Ծնվել է ԼՂԻՄ Մարտակերտի շրջանի Մեծ Շեն գյուղում, 1939 թվականին մարտի 2-ին։ Կրթությունը ստացել է տեղի միջնակարգ դպրոցում։
1950 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Արմավիր (նախկին Հոկտեմբերյան) քաղաք։ Հայրը` Ասլան Բունիաթյանը, Աշտարակի շրջանի Կոշ գյուղից էր։
Սերխիո Կանալես
Սերխիո Կանալես (իսպ.` Sergio Canales Madrazo, ), իսպանացի կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս «Ռեալ Սոսիեդադում»։
Արցախ Բունիաթյան
Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Արմավիրի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։
Սերխիո Կանալես
«Ռեալ Մադրիդ»
2010 թվականի փետրվարի 12-ին Սերխիոն պայմանագիր է կնքել իսպանական «Ռեալ Մադրիդի» հետ։ Թիմը նրա համար վճարել է 5 միլիոն եվրո ։
«Վալենսիա»
2011/12 մրցաշրջանի սկզբում Սերխիոն վարձավճարով տեղափոխվել է «Վալենսիա» ։ 2012/13 մրցաշրջանի սկզբում իսպանական ակումբը «Ռեալ Մադրիդին» վճարելով 7.5 միլիոն եվրո ամբողջությամբ գնել է ֆուտբոլիստի տրանսֆերը։
Արցախ Բունիաթյան
Կենսագրություն
1959 — 1965 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական բաժնում։
1965-1968 թվականներին աշխատել է Ցելինոգրադի մարզի Ադբասարի քաղաքային հիվանդանոցում որպես վիրաբույժ։
Սերխիո Կանալես
«Ռեալ Սոսիեդադ»
2014 թվականի հունվարի 31-ին Սերխիոն տեղափոխվել է «Ռեալ Սոսիեդադ»։ Նա թիմի հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Սոսիեդադի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռասինգ Սանտանդերի ֆուտբոլիստներ
Արցախ Բունիաթյան
Կենսագրություն
Հայաստան վերադառնալուց հետո աշխատել է Լենինականի երկաթգծի հիվանդանոցում։
1968 թվականին աշխատանքի է անցել Աբովյանի շրջանային հիվանդանոցում։
1988 թվականից Արցախյան շարժման Աբովյան քաղաքի ակտիվ անդամներից էր։
1990 թվականից ՀՅԴ շարքերում է։
1992 թվականի սկզբներից մինչև 1995 թվականի նոյեմբերը Մարտակերտի շրջանի դաշտային հոսպիտալի կազմում որպես վիրաբույժ մասնակցել է մարտական գրեթե բոլոր գործողություններին ։
1995 թվականին Արցախ Բունիաթյանը վերադարձավ Աբովյան, սակայն մեկ տարի չանցած նա ստանձնեց Բերձոր քաղաքի բուժմիավորման գլխավոր բժշկի աշխատանքը։
1996-2008 թվականներին աշխատել է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի Բերձոր քաղաքի շջանային բուժմիավորումում որպես գլխավոր բժիշկ։
Մահացել է 2012 թ. հուլիսի 18-ին Երևանում։
Պարգևներ
1998 թվական- ՀՀ Նախագահի հրամանագրով` «Մխիթար Հերացու» մեդալ։
Վիրաբուժությանը, ինչպես նաև հիվանդների հոգեկանի կարգավորմանը նվիրված մի քանի տասնյակ գիտական, մասնագիտական և հրապարակախոսական հոդվածների հեղինակ է։
2004 թվական- «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ։
2007 թվական- Հայաստանի գրողների միության անդամ։
2008 թվական- ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով՝ «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ։
2008 թվանան- ԼՂՀ Նախագահի հրամանագրով արժանացել է վաստակավոր բժշկի կոչման։
Հրապարակումներ
«Նժդեհի վերադարձը» - (Զորավարի աճյունը Հայաստան տեղափոխելու պատմությունից), Երևան, Ա. հ., 1999թ.
«Արյունոտ օրեր» - Վավերագրություն, Երևան։ 2000. Ասողիկ
«Արյունոտ օրեր» -(Մարտակերտ, 1992-1993թթ.), 2001թ.
«Արյունոտ օրեր»- (Մարտակերտ 1993թ.), 2003թ.
«Արյան գինը» - (Մարտակերտ 1993-1994 թթ.) Վավերագրություն, Երևան։ Ասողիկ, 2007թ.
«Դաշտային հոսպիտալ» -(Մարտակերտ-Օմար, հունվար-մարտ 1994թ.), 2009թ.
«Օր, վաղն ինչ գույն ես ունենալու…» -(Մարտակերտ, մարտ-մայիս, 1994թ.), 2011թ.
«Նժդեհի վերադարձը» - Երևան։ Լեգալ Պլյուս, 2011թ.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Արցախցի բժիշկներ Կատեգորիա:Վաստակավոր բժիշկներ Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Եֆրեմկինո (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)
Եֆրեմկինո (Ефремкино, Ефремкин Тинĕскӳл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 932 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կախովկայի հիդրոէլեկտրակայանի վթար
Կախովկայի հիդրոէլեկտրակայանի վթար, 2023 թվականի հունիսի 6-ին Ուկրաինայի Կախովկայի ՀԷԿ-ի ամբարտակի վթարն է, որ առաջացրել է լայնածավալ հեղեղումներ։ Ամբարտակը գտնվում էր Դնեպր գետի վրա, Խերսոնի մարզում։ Ուկրաինա ռուսական ներխուժման պատճառով ամբարտակը վթարի պահին գտնվել է ռուս զինվորականների վերահսկողության տակ։ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի իշխանությունները ավերածությունների մեջ մեղադրել են միմյանց ։
Ջրամբարում ջրի մակարդակը բարձրացել է ամիսներ շարունակ և ամբարտակի վթարի ժամանակ եղել է ամենաբարձր մակարդակի վրա։
Հոսանքն ի վար հազարավոր բնակիչներ տարհանվել են, քանի որ հեղեղները ջրի տակ են առել Ուկրաինայի և Ռուսաստանի կողմից վերահսկվող տարածքների մի քանի գյուղեր։ Ջրամբարի ջրի կորուստը սպառնում է Ռուսաստանի կողմից օկուպացված Ղրիմի և Ռուսաստանի կողմից վերահսկվող Զապորոժիեի ատոմակայանի ջրամատակարարմանը։
Նախապատմություն
2022 թվականի վերջին, երբ Խերսոնի հակահարձակումը մոտեցել է Դնեպրին, Ուկրաինան մեղադրել է Ռուսաստանին պատնեշը պայթեցնելու պլանավորման մեջ ։ Հակահարձակման ընթացքում ուկրաինական ուժերը հաջող հարված են հասցրել Նովա Կախովկա ամբարտակի սելավատարներից մեկին՝ օգտագործելով HIMARS համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ ։
2022 թվականի նոյեմբերին, երբ ռուսական ուժերը նահանջել են Խերսոնից, նրանք ավերել են կամրջի հարթակի մի հառվածը՝ միաժամանակ վնասելով շլյուզների դարպասների մի մասը ։ Այնուհետ ռուսները միտումնավոր բացել են լրացուցիչ շլյուզների փակ դարպասներ՝ թույլ տալով, որ ջուրը արագ դուրս գա ջրամբարից։ Այդ ժամանակ Զապորոժիեի շրջանային ռազմական վարչակազմը հայտարարության մեջ ենթադրել է, որ ջրամբարի ջրահեռացման նպատակներից մեկը կարող էր լինել ամբարտակից հարավ գտնվող տարածքը հեղեղելը, որպեսզի Ուկրաինայի զինված ուժերը չանցնեն Դնեպր գետը։ Պաշտոնյաները հայտարարել են, որ «Ուկրհիդրոէներգո» ուկրաինական հիդրոէլեկտրական ընկերությունը կարծում է, որ ռուս օկուպանտները «բացել են կայանի շլյուզները՝ վախենալով ուկրաինացի զինվորների առաջխաղացումից» ։
Ժնևի կոնվենցիաների I արձանագրության 56-րդ հոդվածն արգելում է «վտանգավոր ուժեր պարունակող կայանքների»՝ ինչպիսիք են ամբարտակները, կանխամտածված ոչնչացումը ։
Վթար
2023 թվականի հունիսի 6-ի առավոտյան տեղական ժամանակով ժամը 02:50-ին տեղի է ունեցել ամբարտակի «կոնստրուկցիաների ներքին պայթյուն», հայտարարել է Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ։ Պատնեշը փաստացի ավերվել է, ինչը հանգեցրել է հոսանքն ի վար համատարած ջրհեղեղի։ Քանդման պահին ամբարտակը գտնվել է Ռուսաստանի վերահսկողության տակ, իսկ ջրի մակարդակը բարձրացել էր մինչև 30 տարվա առավելագույն մակարդակի ։
BBC News-ի կողմից ստացված արբանյակային պատկերները ցույց են տվել, որ ամբարտակի վիճակը վատթարացել է հունիսի 1-ից կամ ավելի վաղ, իսկ ամբարտակի վրայովանցնող ճանապարհը որոշակի վնաս է կրել հունիսի 2-ին ։
Մեղադրանքներ
Ամբարտակի ոչնչացման վերագրումը որևէ կողմի վիճարկվում է  ։ Ըստ Reuters-ի՝ կողմերից ոչ մեկը անհապաղ հրապարակային ապացույցներ չի ներկայացրել իրենց մեղադրանքները հաստատելու համար ։
Մեղադրանքներ Ռուսաստանին
Ուկրաինայի իշխանությունները հայտնել են, որ ռուսական ուժերը ոչնչացրել են ամբարտակը ։ Ուկրաինայի պետական հիդրոէներգետիկ գործակալությունը՝ «Ուկրհիդրոէներգո»-ն, հայտարարել է, որ ամբարտակը «ամբողջովին ավերվել է» շարժիչի սենյակում տեղի ունեցած պայթյունից հետո և չի կարող վերականգնվել։ Ուկրաինացի պաշտոնյաները հայտարարել են, որ Ռուսաստանը «խուճապի մեջ» քանդել է ամբարտակը՝ դանդաղեցնելու Ուկրաինայի ծրագրված հակահարձակումը ։
Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Դմիտրի Կուլեբան քննադատել է միջազգային լրատվամիջոցներին ուկրաինական և ռուսական վերագրումները հավասարապես արժանահավատ ներկայացնելու համար՝ պնդելով, որ դա «հավասար հիմքերի վրա է դնում փաստերն ու քարոզչությունը» ։
Մեղադրանքներ Ուկրաինային
Ռուսական կողմում գտնվող Նովա Կախովկայի քաղաքապետը սկզբում ասել է, որ ամբարտակը չի վնասվել, սակայն ավելի ուշ մեղադրել է Ուկրաինային ։ Վլադիմիր Պուտինի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հերքել է ամբարտակի ոչնչացմանը Ռուսաստանի մասնակցության մեղադրանքները և այն անվանել ուկրաինական դիվերսիա ։ Ռուսական պետական լրատվամիջոցները ոչնչացումը վերագրել են «Վիլխա» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերով վարվող կրակի հետ ։
Ջրհեղեղներ և տարհանումներ
Ուկրաինայի ազգային ոստիկանությունը հրամայել է տարհանել Դնեպրի արևմտյան ափի մի շարք բնակավայրեր, Խերսոն քաղաքի Սադովե և Կորաբել կղզի շրջանները ։ Խերսոնի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Պրոկուդինը հունիսի 6-ի առավոտյան ուկրաինական հեռուստատեսությանը հայտնել է, որ ութ գյուղեր հեղեղվել են, իսկ տուժած շրջաններում ավտոբուսներով և գնացքներով շարունակվում է 16000 բնակիչների տարհանումը ։
Ռուսական հսկողության տակ գտնվող Նովայա Կախովկայում ՝ պատնեշի արևելյան ծայրամասում, 22 հազար մարդ է ապրում ջրհեղեղի վտանգի տակ գտնվող տարածքներում, և 600 տուն հեղեղվել էլ։ Ռուսաստանի իշխանությունները գետի ձախ ափին արտակարգ դրություն են հայտարարել ։
Հակահարձակում
Ջրհեղեղը կարող է խանգարել ուկրաինական պլանավորված գործողություններին այդ տարածքում և անցնել Դնեպր գետի ձախ ափ ։ Որոշ արևմտյան ռազմական փորձագետների կարծիքով՝ Ռուսաստանը ռազմական առումով շահում է ջրհեղեղից ։
Ուկրաինա
Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին ասել է. «Ռուս ահաբեկիչների կողմից Կախովկա հիդրոէլեկտրակայանի ամբարտակի ոչնչացումը միայն հաստատում է ողջ աշխարհին, որ նրանց պետք է վտարել ուկրաինական հողի յուրաքանչյուր անկյունից» ։ Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Անդրեյ Երմակը ամբարտակի ոչնչացումն անվանել է « էկոցիդ » ։ «Մենք կոչ ենք անում միջազգային հանրությանը վճռականորեն դատապարտել ռուսական ահաբեկչությունը «Կախովկա» ՀԷԿ-ի (Հիդրոէլեկտրակայանի) վրա»՝ կոչ անելով ՄԱԿ ԱԽ-ի նիստի և ՄԱԳԱՏԷ-ի հետ հանդիպման ։ Ուկրաինայի գլխավոր դատախազը հայտարարել է, որ հետաքննում է ավերածությունները՝ որպես ռազմական հանցագործություն ։
Միջազգային
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Ենս Ստոլտենբերգը իրադարձությունն անվանել է «վրդովեցուցիչ» և ասել, որ այն ցույց է տալիս «Ուկրաինայում Ռուսաստանի պատերազմի դաժանությունը» ։ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելը ՀԷԿ-ի պայթեցումը ռազմական հանցագործություն է անվանել Ռուսաստանի կողմից ։ Եվրախորհուրդը հայտարարել է. «Մենք խստորեն դատապարտում ենք Ուկրաինայի Խերսոնի մարզում Նովա Կախովկա ամբարտակի ոչնչացումը» ։ Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Ջեյմս Քլևերլին, ով այդ ժամանակ գտնվում էր Ուկրաինայում, ասել է, որ «միակ պատճառը, որ դա ընդհանրապես խնդիր է, Ռուսաստանի չհրապարակված լայնամասշտաբ ներխուժումն է»։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը ասել է է, որ փլուզումը «Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման ևս մեկ ավերիչ հետևանք է» և հայտարարել է, որ «հարձակումները խաղաղ բնակչության և կարևոր քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա պետք է դադարեցվեն» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա (2022) Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ Կատեգորիա:Ջրհեղեղներ Կատեգորիա:2023 իրադարձություններ Կատեգորիա:Իրադարձություններ Ուկրաինայում Կատեգորիա:2023 աղետներ
Գառնաքար
Պատմություն
Գյուղի ներկայիս բնակիչների նախնիների հիմնական մասը եկել է Առաջաձոր և Վանք գյուղերից։ Գյուղի բնակչուհի Օֆելյա Սահակյանը պատմում է, որ ըստ ավանդութան իշխանների կողմից հալածված Մանգին, Զաքարը, Մելքումն ու Բաղդասարը, լսելով Առաջաձոր գյուղի Հասան աղայի բարության մասին, 1751 թվականին Հադրութի շրջանի Տող գյուղից գալիս և հաստատվում են Առաջաձոր գյուղում։ Մելքումը որպես ժիր ու ճարպիկ մարդ, գնում է Աստրախանի խանի մոտ խնդրագրով։ Աստրախանի խանը հանձնարարագիր է ուղարկում Հասան աղային, որի համաձայն Գառնաքար գյուղը տրվում է Մելքում քյոխվային, որով էլ հիմնվում է Նոր Գառնաքար գյուղը, որտեղ Տող գյուղից տեղափոխված եղբայրները զբաղվում են անասնապահությամբ և հողագործությամբ։ Եղբայրների մահվանից հետո Գառնաքար գյուղի ժառանգորդներ են դառնում Մելքումի որդի Մարդին, Մանգիի որդի Սարգիսը, Զաքարի որդի Վանեսը և Բաղդասարի որդի Պետրոսը։ 1911 թվականին Հասան-Ջալալյանները ցանկացել են գյուղը սեփականացնել, բայց Մելքումի թոռ Գրիգորը և Մանգիի թոռ Աղաբեկը կաշառում են գավառապետին՝ պաշտպանելով իրենց իրավունքները ։
Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 448,30 հա տարածք, որից 170,32 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 242 հա անտառային հողեր։ Գառնաքար համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Խաչեն գետը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 8 աղբյուրներ` «Չինգիլին», «Առջին ձորի», «Տզընոտեն ձորի», «Երե արտերեն», «Ներքե Խզուլներ», «Ավագեն», «Մուշահով» և «Դահնին»։
Գառնաքարը Արցախյան պատերազմում
1989 թվականին Գառնաքարում կազմավորվել է կամավորական ինքնապաշտպանական ջոկատ, որն առանձին, 1992 թվականից Մարտակերտի պաշտպանական շրջանի կազմում մասնակցել է Մարտակերտի (Վաղուհաս, Կիչան-Սրխավենդ ուղղություն), Ասկերանի, Աղդամի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Գառնաքարից զոհվել է 3 ազատամարտիկ ։
Բնակչություն
Գառնաքար համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 161 մարդ, կա 45 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ`անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ` գերեզմանոց (XII-XIII դդ.), խաչքար (XII-XIII դդ.), Նատարին (Դեդ) ամրոց (XII-XIII դդ.), գյուղատեղի (XII-XIII դդ.), «Մուղդուսի» եկեղեցի (XII-XIII դդ.), քարանձավ «Մուղդուսի», Համամի եկեղեցի (IX դ.), խաչքար (XIII դ.), գյուղատեղի «Համամի ձոր» (XII-XIII դդ.), գերեզմանոց (XVIII-XIX դդ.), «Հանգած» եկեղեցի (XI-XIII դդ.), հաշվառված է 49 հուշարձան։
Հասարարակական կառույցներ
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, բուժկետ, գործում է հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 20 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր
Էլեմնոց
Էլեմնոց, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ստեպուրինո (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Ստեպուրինո (Степурине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպուրինո գյուղում բնակվում էր 51 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մարիոն Հարրիս
Մարիոն Հարրիս կամ Մերիոն Հարրիս (Marion Harris, ), ամերիկացի երգչուհի, որի հաջողության գագաթնակետը եղավ 1920-ական թվականներին։ Նա առաջին հայտնի սպիտակամորթ երգչուհին էր, որը երգեր էր կատարում ջազ և բլյուզ ժանրերում ։
Գեղաշեն (Կոտայքի մարզ)
Գեղաշեն գյուղ Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոն՝Հրազդանից 50 կմ հարավ, Գեղամա լեռների արևմտյան փեշերին։Երևանից հեռու է 20 կմ, Աբովյանից 12 կմ։ Մակերես՝ 42.89 կմ², բարձրությունը ծովի մակերևույթից` 1590 մ։ Գեղաշեն է վերանվանվել 1967 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։
Մարիոն Հարրիս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Գեղաշեն (Կոտայքի մարզ)
Պատմական ակնարկ
Հայրենիքց դուրս ապրող հայությունը միշտ ձգտել է առաջին իսկ հնարավորության դեպքում վերադառնալ և ապրել Հայստանում՝ հայրենիքում։ Գեղաշենցիների նախնիները նույնպես հասկացել են հայրենիքի արժեքը, հաստատակամորեն վերաբնակվել են  և ստեղծել են իրենց նոր բնակավայրը։ Քչերն են գիտակցում, որ Գեղաշեն գյուղի պատմությունը ուղղակիորեն կապված է Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)ի   և Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)ի հետևանքով կնքված պայմանգրերի հետ։
1827 թվականի մարտի 28-ին (ապրիլի 9 ին) Կովկասի առանձնակի կորպուսի գերագույն հրամանատար նշանակվեց գեներալ, իշխան Պասկևիչը՝Ալեքսեյ Երմոլով ի փոխարեն։ Ապրիլին Պասկևիչի բանակը մտավ Երևանի խանության տարածք։ Ցանկանալով կասեցնել Պասկևիչի բանակի առաջընթացը, օգոստոս ամսին Աբբաս-Միրզան  25-հազարանոց բանակով մտավ Երևանի խանություն և միացավ  Հուսեին խանին։ Աբասի և Հուսեինի միացյալ ուժերը շրջապատում են Էջմիածինը։ Էջմիածինը պաշտպանում էր 500 զինվորներից կազմված Սեվոստոպոլի միավորումը և հարյուր կամավորական կռվողներից կազմված հայկական այրուձին։ Օգոստոսի 16 ին (օգոստոս 28) հետևակի գեներալ Ա․Ի․ Կրոսովսկու հրամանատարությամբ 3000 մարտիկները 12 թնդանոթներով օգնության հասան շրջապատված էջմիածնին։ Հաջորդ օրը գեներալ Ա․Ի Կրոսովսկու հրամանատարությամբ տեղի ունեցավ շեշտակի գրոհ և կորուստների մեծ գնով ճեղքում։ Մեծ կորուստների գնով՝ 1154  զինվոր, գեներալ Ա․Ի Կրոկովսկին դուրս հանեց Էջմիածինը շրջապատումից։ Աբասի և Հուսեինի միացյալ ուժերը կորցրեցին 3000 զինվոր և նահանջեցին։
1827 թվականի հոկտեմբերի 1 ին, գեներալ Իվան Պասկևիչի բանակը գրավեց Երևանի բերդը, հետևակի գեներել Գ․Ե․ Էրիստավի զորքերը շարժվեց Իրան և հոկտեմբերի 14 (26 հոկտեմբեր) գրավեց Թավրիզը։ Ռազմական անհաջողությունները ստիպեցին պարսկական կողմին սկսել բանակցություններ, բանակցությունների արդյունքում 1828 թվականի փետրվարի 10 (22 փետր․) կնքվեց Թուրքմենչայի պայմանագիրը՝ Իրանի և Ռուսաստանի կայսրությունների միջև։ Պայմանագրով Իրանը ճանաչում էր Ռուսաստանի իրավունքները ամրագրված՝ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագիրով և Ռուսաստանի  կայսրության մաս էր ճանաչում Երևանի և Նախիջևանի խանությունները։ Իրանի շահը պարտավորվում էր նաև ներում շնորհել բոլոր նրանց, ովքեր համագործակցել էին ռուսական կողմի հետ։ Բնականաբար նրանք, ովքեր կռվել էին ռուսական ուժերի հետ համատեղ, նրանք հեռացան և վերաբնակվեցին Երևանի խանության տարածքում։
1828-1829 թվականի ռուս-օսմանական պատերազմը տեղի ունեցավ  Օսմանյան կայսրության ներսում առաջացած ճգնաժամի հետևանքով։ 1827թ Նավարինի ծովային ճակատամարտում կրած պարտությունից հետո Մուհամմեդ երկրորդը առ ոչինչ հայտարարեց  բոլոր օսման-ռուսական համաձայնությունները և դուրս վռնդեց ռուսահպատակներին իր երկրից, արգելեց ռուսական նավերի մուտքը Բոսֆոր։ 1828 թվականի ապրիլի 14 ին Ռուսական կայսրությունը  պատերազմ հայտարարեց  Օսմանյան կայսրությանը Եվրոպայում, Դունայի վրա 150 հազարանոց Հուսեին փաշային դիմակայում էր գեներալ-ֆեդմարշալ, իշխան ՊԽ Վինտգենշտայնի 95 հազարանոց բանակը Կովկասում, 50 հազարանոց օսմանական բանակի դեմ կանգնած էր  գեներալ իշխան Ի․Ֆ․ Պասկևիչի 25 հազարանոց բանակը։ Մինչև 1828 թվականի ապրիլին ռուս-օսմանական պատերազմը  տարածաշրջանում ռուս-օսմանական սահմանը անցնում էր  Ռիոնի գետի երկայնքով ։
1828 թվականի ապրիլից ռուսական բանակը անցավ հարձակման, օգօստոսի 10-ին օսմանական բանակը անձնատուր եղավ ու հանձնեց Բորժոմիի Կիրճի Աղցուրի ամրոցը՝  գեներալ-լեիտենանտ իշխան Վադաբոլսկուն։ Ացխուրի ամրոցի անկումից հետո օսմանական զորքերը շատ արագ նահանջեցին դեպի Էրզրում։ Գեներալ Պասկևիչը  գրավեց Կարսը  և  Ադանան։ Գեներալ Ճավճավաձեի զորքերը հայկական միավորումնեի հետ գրավեցին Բայազետը,Դիադիոնը,Ալաշկերտը։ 1828 թվականի հուլիսի 9 ին ռուսական զորքերը  գրավեցին Էրզրումը, Բայբուտի ամրոցը և  դուրս եկան Տրապիզոն։ Ռուսական բանակի հաջողությունները Եվրոպական և Կովկասյան ուղղություններում  ինչպես նաև Բոսֆորի և Դարդանելի վերահսկողությունը  ստիպեցին օսմանյան իշխանությանը 1929 թվականին ստորագրելու  Ադրիանապոլի հաշտության պայմանագիրը։ Այս պայմանագրով Օսմանյան կառավարությունը ճանաչում էր ռուսական կայսրության իշխանությունը՝  Երևանի և Նախիջևանի խանությունների վրա։ 1828 թվականի ապրիլին սկսված  հերթական ռուս-օսմանական պատերազմի հետևանքով Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտ, Մուշ բնակավայրերի և հարակից գյուղերի հայ ազգաբնակչության մի մասը տեղափոխվեց Երևանի գավառ։
Գեղաշենցիների նախնիների մի ճյուղը վերաբնակվել է Գեղաշենում Իրանի Խոյ և Սպահան քաղաքներից 1826-1828 թվականինների Ռուս-պարսկական պատերազմի ավարտից հետո, երբ Թուրքմենչայի պայմանագրով Երևանի և Նախիջևանի խանություները միացվեցին Ռուսական կայսրությանը։Գեղաշենցիների նախնիների մյուս ճյուղը  վերաբնակվել է Գեղաշենում Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտ, Մուշ քաղաքներից և հարակից հայկական գյուղերից, 1828-1829 թվականի  ռուս-օսմանական պատերազմի ավարտից հետո ։
Գյուղի հիմնադրման պատմությունը
Գեղաշենցիների նախնիները, 1828-1835 թվականներին այստեղ են գաղթել Ալաշկերտից, Մուշից, Խոյից, Սպահանից և հարակից հայկական գյուղերից։
Գյուղի առաջին բնակիչները ըստ ավանդույթի Խոյից ներգաղթած Գրիգոր իշխանի Սայադ, Մարգար, Բաբկեն, Ասատուր, Ազիզ զավակներն են իրենց տոհմով թվով 69 շունչ, կամ 13 տուն։ Խոյից են ներգաղթել Փարոնք, Թարվերդենք, Եղոյենք և Պողոսենք։ 1860-70 թվականներին  Խաչատրյան Հայրապետի Ազգատոհմը  եկել է Խոյից։ Տոնոյենց ազգատոհմը, Դավեենց  ազգատոհմը,   Խաչկանց տոհմը, Շահմուրադենց և Գինոսենց ազգատոհմը, Փանոսենց ազգատոհմը եկել է Սպահանից ։ Արևմտյան Հայաստանի Մուշից ներգաղթել է Մշեցեցոնց ազգատոհմը։ Արևմտյան Հայաստանի,Էրզրումի Վիլայեթի, Բայազեթի սանջակի ք․Ալաշկերտից ներգաղթել են Մուղսոնց ազգատոհմի հիմնադիրները, Բայազեթի սանջակի ք․Դիադենի հարակից՝ Ջուջան գյուղից Քոչարենց և Փլավների ազգատոհմերի հիմնադիրները։ Քոչարենց ազգատոհմի հիմնադիրը հուղարկավորված է Մուղսոնց Տուն ՝ Սարգսյան-Մկրտչյան տոհմին պատկանող գերեզմանաշարքում ։ Այս բոլորը տոհմերը ներգաղթել են և բնակվել են ներկայիս Գեղաշեն գյուղում երկու հոսքվ 1828-35 թ․թ․ և 1860-70թ․թ․ և ըստ այդմ բնակիչների թիվը 1831-ին պետք է լիներ նվազագույնը 300 մարդ։ Հետևաբար 1831 թվականի տվյալները չի համապատասխանում ներգաղթի ֆիզիկական տվյալներին ։
Բնակչություն
Գեղաշենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Մինչև 1935 թվականը կոչվել է Ճաթղռան։ 1935 թվականի հունվարի 3-ի որոշմամբ դարձել է Հրազդան, իսկ 1967 թվականի հոկտեմբերի 21-ի ՀՍՍՀ Գերագույն սովետի հրամանագրով անվանվել է Գեղաշեն։
Բնակիչները ներգաղթել են Ալաշկերտի, Սպահանի և Խոյի գավառներից` 1829 – 35թվականներին և 1870-ին։
1831 թվական – 69 հոգի, որից 50-ը՝ հայ, 19-ը՝ իսլամ և 231 ներգաղթյալ հայ
1873 թվական – 725 հոգի, բոլորը՝ հայ
1886 թվական – 941 հոգի, բոլորը՝ հայ
1897 թվական – 1085 հոգի (համառուսական՝ ցարական մարդահամար), որից 1084-ը՝ հայ, 1-ը՝ իսլամ
1904 թվական – 1035 հոգի
1914 թվական – 1587 հոգի, ըստ Կովկասյան օրացույցի
1914 թվական – 1138 հոգի, ըստ արխիվային տվյալների
1916 թվական – 1663 հոգի
1919 թվական – 1834 հոգի
1922 թվական – 1667 հոգի, բոլորը՝ հայ
1926 թվական – 1759 հոգի (ԽՍՀՄ առաջին մարդահամար), բոլորը՝ հայ
1931 թվական – 1748 հոգի, բոլորը՝ հայ ։
Գյուղի կառավարչական մարմինները
Հայաստանում գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման կարևորագույն նախապայման հանդիսացավ Հայաստանի հեղկոմի 1920-ի դեկտտեմբերի 28-ի դեկրետով հռչակված հողի ազգայնացումը։ Առաջին կոոպերատիվ տնտեսությունները Հայաստանում ձևավորվեցին 1922-1924 թվականներին։ Տնտեսությունները արագ ծավալվեցին 1924-ից, երբ գյուղատնտեսության կոոպերատորների առաջին համագումարում ձևավորվեց Հայգյուղը կոոպերատիվը։Հայաստանի բոլոր գյուղերը սկզբունքորեն իրականացրել են կառավարչական նույն գործիքները՝ կոոպերատիվի խորհուրդներ,կոլտնեսության վարչություն,գյուղ Խորհուրդ։Խորհրդայն կառավարման վերջին շրջանում կոլեկտիվ տնտեսությունների Колхоз մի մասը դարձան սոցիալիստական տնտեսություներ՝ Совхоз:Գյուղի համայնքը անցել է կառավարման նշված համակարգերով՝ կոոպերատիվ տնտեսություն,կոլեկտիվ տնտեսություն և գյուղ խորհուրդ։ 1991 թվականին հետո գյուղ խորհուրդը վերանվանվեց և դարձավ համայնքապետարան
Կոոպերատիվ տնտեսություն
Մի քանի հողի սեփականատերեր Հրանտ Հակոբի Հարությունյանի նախաձեռնությամբ, հենվելով պետության ընձեռնած հնարավորության վրա, միավորեցին իրենց բոլոր կարողությունները համատեղ  տնտեսավարում  և դաշտային աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով։ Կոոպերատիվի  (Товарищество по совместной обработке земли  )անդամները պարտավոր էին  համատեղ օգտագործման համար տրամադրել իրենց  սարքավորումները, լծկան եզները, անասունները, տրանսպորտային միջոցները։
Ֆինանսական տարվա վերջում,եկամուտի բաշխշման ժամանկ, արտադրության միջոցների սեփականատերը ստանում է եկամտի որոշակի բաժին դրանց օգտագործման համար։ Այլ կերպ ասած, կոոպերատիվում եկամտի բաշխումն իրականացվում է ոչ միայն աշխատանքով, այլ նաև բաժնեմասով `կախված տրամադրված արտադրական միջոցների չափից։
Այս հիմունքներով 1928 թվականին գյուղի կոոպերատիվ տնտեսության առաջին նախագահ ընտրվեց Տոնոենց տոհմից Հրանտ Հակոբի Հարությունյանը ։ Կոոպերատիվը զբաղվում է անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
1935-ին ԽՍՀՄ-ում ընդունվեց նոր մոդելի գյուղատնտեսական արտելի ստանդարտ կանոնադրությունը։ 1936 թվականից մինչև  1938թվականը ԽՍՀՄ-ի տարածքում բոլոր գյուղական արտադրական կոոպերատիվները վերակազմակերպվեցին։ 1938 թվականին ԽՍՀՄ-ում կար  250,000 կոլտնտեսություն։
1928 թվականին Հրանտ Հակոբի Հարությունյանի հիմնած կոոպերատիվը գործեց մինչև 1938 թվականը և համաձայն ԽՍՀՄ  նոր մոդելի գյուղատնտեսական արտելի ստանդարտ կանոնադրության կոոպերատիվը վերակազմակերպվեց և 1938 թվականից սկսեց գործել որպես Колхоз։ Տնտեսությունը ուներ իր վարչությունը ,նախագհը ,հաշվպահը և կոմկուսի քարտուղարը։
Տնտեսություն
Գյուղի ներկայիս տնտեսական հզորությունները հիմնականում ձևավորվել են 1970-1991 թվականների Գեղաշենի կոլտնտեսության ստեղծած ժառանգության սեփականաշնորհման հետևանքով։
Արտադրություն
Գյուղում գործում են մի քանի արտադրական ընկերություններ, որոնց արտադրանքը հանրապետական նշանակություն ունեն։
Մեղվապահություն
Գյուղում մեղվապահությամբ սկսել են զբաղել 1970 թվականներից ,այդ տարիներից կոլտնտեսությունը կարողացավ պահել երեքհարյուր մեղվաընտանիք,կոլտնտեսության մեղվապահն էր Հովհաննես Բաբայանը։ Մասնավորների  նախաձեռնությամբ գյուղում մեղվապահությունը սկսել է զարգանալ կոլտնտեսության մեղվապահությանը զուգահեռ։ 70 ականներում գյուղի հայտնի մասնավոր մեղվապահներն էին ապեր Կոստանը, Անդրանիկ Քոչարյանը։ Հակոբ Հայրապետի Խաչատրյանը  կարողացել էր պահել 120 մեղվաընտանիք, տարեկան կարողացել է քամել  տոննայի չափ մեղր, հիմնականում  բարեգործությամբ  բաժանել է  մարդկանց, կարիքավորներին,  մեղվափեթակները պատրաստել է իր ձեռքերով, հարմար, գեղեցիկ  ու հավասարաչափ մեղվափեթակ տնակներ։
Զբոսաշրջություն
Հայաստանի Կոտայքի մարզի Գեղաշեն համայնքը գտնվում է Գեղամա լեռների ստորոտում ծ.մ 1600 մետր բարձրության վրա։ Գեղաշենից արևելք տարածվում է վայրի լեռնային բնությունը և ալպիական գոտին, որի թագն ու պսակն է համարվում Աժդահակ լեռը (3597 մ)։ Գեղամա լեռնավահանում է գտնվում նաև Ակնա լիճը՝ 3030 մ, 40 աղբյուր ջրհավաք ավազանը, Վիշապի լիճը, Ժայռապատկերները, Հատիս լեռը, Գութանասարը և Սևաբերդ կիկլոպյան ամրոցը։ Գյուղում առկա է ագրո տուրիզմի, էկո տուրիզմի, արկածային տուրիզմի, սպորտային տուրիզմի զարգացման մեծ ներուժ։ Գեղաշեն գյուղը, գտնվելով Երևանի կենտրոնից 25 կմ հեռավորության վրա, մեծ ներուժ ունի ինչպես՝ ամառային, այնպես էլ՝ ձմեռային զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման համար։ Օգտագործելով Աժդահակ լեռան և հրաբխային կոների առկայությունը այս տարածաշրջանում՝ արկածային, սպորտային, էկո, ագրո, ջիպինգ, հեծանվային, դահուկային, պարապլանային տուրիզմի սիրահարներին առաջարկվում է. 1.Քայլարշավներ, լեռնահեծանվարշավներ և Ջիփինգ տուրեր դեպի Աժդահակ լեռ, Ակնա լիճ, Կապուտակ լիճ, Վիշապի լիճ, Ժայռապատկերներ՝ տարվա  հունիս-հոկտեմբեր ամիսներին,2.Վերելքներ Հատիս լեռ. քայլարշավային, լեռնագնացային, լեռնահեծանվային,պարապլանային արշավներ ողջ տարվա ընթացքում,3.Դահուկային արշավներ և վերելքներ Հատիս լեռ՝ 2529 մ, Գութանասար՝ 2299 մ, Սեղանասար՝ 3219 մ, Աժդահակ լեռ՝ 3597 մ, Պահակասար՝ 2673 մ։4.Սնկահավաք և բանջարհավաք արշավներ՝ ապրիլ-հուլիս ամիսներին Գեղամա լեռների նախալեռնային գոտում 5.Ագրո և գյուղական տուրիզմ, ինչպես նաև զբոսաշրջիկների գիշերակաց և հյուրասիրություն Գեղաշեն գյուղում առկա հյուրընկալ տներում, որոնցից է Աժդահակ հյուրատունը։
Նշանավոր իրադարձություններ
●1876 թվականին օծվել է Ս․ Գևորգ եկեղեցին։
●1912 թվականին բացվել է գյուղի դպրոցը, գեղաշենցիների համար կրթությունը և գիտությունը եղել է առաջին տեղում ։
●1918 թվականին մայիսին գյուղի կամավորների խումբը Ե․ Սարգսյանի գլխավորությամբ, Երևանի կամավորական ջոկատի կազմում,մասնակցել է Սարդարապատի հերոսամարտին։
●1918-1921 թվականներին գյուղացիներից կազմված զինված ջոկատի պաշտպանական գործողություններ է իրականացել հարակից գյուղերի թուքերի դեմ։
●1928 թվականին հիմնադրվել է գյուղի առաջին կոոպերատիվ տնտեսությունը։
●1940 թվականին բացվել է միջնակարգ դպրոցի նոր շենքը ,որը գործել է մինչև 1987 թվականը։Գյուղի դպրոցը կոչվել է Ղուկաս Ղուկասյանի անունունով։
●1953 թվականին Պարգև Հակոբի Հայրապետյանը սեփականության իրավունքով ձեռք է բերել Մոսկվիչ 401 մակնիշի գյուղի առաջին սեփական մեքենան։
●1955 թվականին գյուղը ունեցել է իր հեռախոսկայանը։
●1969 թվականին գործարկվել է Գեղաշեն Աբովյան երթուղային ավտոբուսը։
●1975 թվականին կառուցվել է հուշարձան – կոթող, Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմին ԽՍՀՄ բանակի կազմում,  հանուն հայրենիքի մարտնչած  428  գեղաշենցիների հիշատակը հավերժացնելու նպատակով ։
●1979-1987 թվականներին մասնակցել են Աֆղանստանի պատերազմին  ԽՍՀՄ ԶՈՒ կազում։
●1991-1994 թվականներին մասնակցել են Արցախի պատերազմին  կամավորականների ջոկատով։
●2016-2020 թվականներին մասնակցել են Արցախի պատերազմին կամավորականների ջոկատով և ՀՀ ԶՈՒ կազմում։
Քաղաքական անձինք
Վերջին հարյուր տարվա պատմության մեջ Գեղաշենը տվել է պետական,հասարակական և քաղաքական գործիչներ։
Առաջին պետական,հասարակական և քաղաքական գործիչը Եփրեմ Սարգսյանն է, ծնված 1885(6) թվականին, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության  Ազգային Ժողովի պատգամավոր,Ազգային Ժողովի երրորդ քարտուղար։ 1921 թվականի փետրվարի 18-ին՝ Հայաստանում հակախորհրդային ապստամբության համահիմնադիր։  Հայրենիքի փրկության կոմիտեի  անդամ,ՀՅԴ։
Գագիկ Հարությունյան, ՍՄԿԿ անդամ, ՀՀՇ անդամ։ ՀՀ վարչապետ,1991 դեկտեմբեր-1992 հուլիս։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ ՀՀ սահմանադրական իրավունքի կենտրոնի խորհրդի նախկին նախագահ, Տեղեկատվական միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ, Սահմանադրական իրավունքի միջազգային ընկերակցության խորհրդի անդամ։
Արամ Ս․Մկրտչյան, անկուսակցական, ի վտարանդի կառավարության համահիմնադիր և գործող վարչապետ։ Բարձրագույն դասի պատվավոր իրավարար,պատվավոր դոկտոր, իշխան, «DYNASTIC ORDEN OF THE FAMILY LUSINGIAN» միաբանության Ասպետ։
Սարգիս Սարգսյան, ՀՅԴ անդամ,պատմաբան,քաղաքական հասարակական գործիչ, հասարակագիտական և քաղաքագիտական հոդվածների հեղինակ հայերեն և ռուսերեն լեզուներով ,Արծնունիների տոհմին նվիրված մենագրության հեղինակ, 2019 թվական Մոսկվա։
Քաղաքական աքսորյալներ
1928-1943 թվականներին տարբեր մեղադրանքներով հինգ տասնյակից ավելի գյուղացիներ աքսորվեցին Սիբրիր, որոնց մի մասը այլևս չդարձավ :
Եփրեմ Սարգսյանը գյուղի առաջին քաղաքական աքսորյալն էր, ՀՅԴ անդամ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության  պառլամենտի պատգամավոր էր, ով որպես Հայրենիքի փրկության կոմիտեի անդամ ,կրեց փետրվարյան ապստամբությանը ծանրությունը և պատասխանատվությունը։ 1918 թվականին Գեղաշենցիներից կազմված ջոկատով,Երևանի կամավորականների գնդի կազմում մասնակցել է Սարդարապատի հերոսամարտին։ 1921 թվականին Հայրենիքի փրկության կոմիտեի խորհուրդը գաղտի նիստ է անցկացնում Ճաթղռան գյուղում տեր հայր Գարեգին Սարգսյանի տանը ։Կոմիտեի հաջորդ գաղտնի ժողով է անցկացնում հարևան Զառ գյուղում այնուհետև հաստատվում է Երևանում։ 1921 թվականի փետրվարի 18-ին՝ Հայաստանում հակախորհրդային ապստամբությունը կազմակերպած Հայրենիքի փրկության կոմիտեն գլխավորել է Հայաստանի Հանրապետության վերջին վարչապետ Սիմոն Վրացյանը ։
1921 թվականի մայիսին Հայրենիքի փրկության կոմիտեի զորամասերը մարտերով նահանջում են Դարալագյազ (Եղեգնաձոր)։Մայիսի սկզբներին Եփրեմ Սարգսյանը կարողանում է վերադառնալ հայրենի գյուղ որպեսզի վերջին անգամ տեսակցի իր հարազատների հետ; Այդ այցի մասին պատմել է գինոսեց  Հունաի կինը ՝Արփո Սարգսյանը ,Եփրեմի հորեղբոր աղջիկը։Եփրեմ Սարգսյանը առավոտ շուտով սպիտակ ձիու վրա նստած, զինված, մտնում է գյուղ։ Տեսնում է բոլոր հարազատներին և ասում է, որ ինքը իր ընտանիքի հետ գնում է Զանգեզուր և այդես  էլ նա այլևս չվերադարձավ իր հայրենիք այս պատմությունը պատմել է Արփո Սարգսյանը ։
1921 թվականի մայիսին Սյունիքը և Զանգեզուրը՝ Լեռնահայաստանը Նժդեհի առաջնորդությամբ հայտարարվեց Հայաստանի Հանրապետություն  իրավահաջորդ։ Կառավարության մեջ մտան նաև Հայրենիքի փրկության կոմիտեի անդամները, կառավարության նախագահ հաստատվեց Սիմոն Վրացյանը։ 1921 թվականի հուլիսին կարմիր բանակը մտավ Զանգեզուր, Լեռնահայաստանի կառավարությունը, Հայրենիքի փրկության կոմիտեի անդամները և Եփրեմ Սարգսյանը իր ընտանիքով   անցան Պարսկաստան։ Բնակվել է Լեհաստանում,  Ռումինյայում, դասավանդել է հայերն։1939-1945 թվականները  բնակվել է  Գերմանիայի  Շտուդգարտում քաղաքում։ 1945/6 թվականներին տեղափոխվել է ԱՄՆ, Լոս Անջելել,աշխատել ուսուցիչ,ունեցել է մեկ տղա և  մեկ աղջիկ։ Մեկ ժողովածուի հեղինակ է  ,։
Գեղանկարիչներ
1970 թվականներից կապը Երևանի հետ դարձավ ամենօրյա ,որը հնարավորություն ստեղծեց գիտության և արվեստի ճյուղերում հակում ունեցող երիտասարդներին մասնագիտական կրթություն ստանալ Հայաստանում և Հայաստանից դուրս։
Երաժիշտներ
Գեղաշենի երաժիշտները հիմնականում ինքնուս էին կամ սովորում էին նվագել գյուղի ինքնուս վարպետներից մեկի մոտ։Խորհրդային վերջին տարիներին հնարավորություն էր ստեղծվել երաժշտական կրթություն ստանալ երաժշտական ուսումնական հաստատություններում։ Գուսան Օնիկը՝ Օնիկ Մկրտչյանը ամենահայտի ինքնուս երաժիշտը քյամանչահար էր։ Երկար տարիներ համագործակցել է պրոֆեսոր Թովմաս Պողոսյանի «Սայաթ-նովա» աշաուղական անսամբլի հետ։Գուսան Օնիկի վերջին հանդիպումը հայրենի գյուղի դպրոցականների հետ։
Մեծ հեղինակություն ուներ ինքնուս երաժիշտ ակարդիոնահար Աշոտ Բալաբեկի Սարգսյանը,նա երկար տարիներ նվագել էր հանրահայտ երգչուհի Արև Բաղդասարյանի «Բարեկամություն» երգի և պարի համույթում ։
Տիգրան Մ․ Միքաելյանը ավարտել է Ս․Պետերբուրգի կոնսերվատորյան։ Ջութակահար,դոկտոր,նվագախմբի դիրիժոր,հանդես է գալիս համերգային ծրագրերով ԵՄ,ՌԴ,Չինաստան։ Գործունեությունը՝, դասական երաժշտության համերգային ծրագրերի ներկայացում, բնակության երկիրը Գերմանիա։
Լրագրողներ
Վերջին հարյուր տարվա ընթացքում գեղաաշենում ծնվել նաև գրողներ և լրագրողներ ովքեր կարողացել են հասարակությանը տալ նոր ուղղենիշներ։ Լրագրողական մշակույթին շատ բարձր տիրապետում էր Սեյրան Մկրտչյանը՝,վերջին ելույթը ՀՀ Գրողների Միությունում,2004 նա իր լրագրողական գործունեությունը սկսել է 1959-1980 թվականներին Համագործակցել է Հայաստանի Հանրային Ռադիոյի, «Սովետական Մանկավարժ» ամսագրի,«Հայրենիքի Ձայն» թերթի և  «Արշալույս» շրջանային թերթի հետ։Պատմության ուսուցչուհի Հայաստան Հակոբյանը  1965-75 թվականները համագործակցել է «Հայաստանի աշխատավորուհի» ամսագրի հետ։Հ․Հակոբյանի շնորհավորական ուղղերձը Գեղաշենի դպրոցի 100 ամյակի կապակցությամբ,2013։Սլավա Հովհաննիսյանը երկար տարիներ մինչև 1991 թվականը աշխատել է հեռուստապետկոմի լուրերի բաժնում,որպես պատասխանատու։Գոհար Սարդարյանը աշխատել է շրջանային «Արշալույս» թերթի գլխավոր խմբագիր։Լալա Հակոբյանը  աշխատել է «Հայկական Ժամանակ» թերթում։Լավագույն լրագրողական հատկանիշնորով է օժտված Սարգիս Սարգսյանը ,ով նաև «Հայաստաի Ձայն» թերթի ներկայացուցիչն է Մոսկվայում։ Սարգիս Սարգսյանը բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է որոնք հրապարակվել են 1998 թվականին ՌԴ և ՀՀ կենտրոնական մամուլում։ Երիտասարդ սերնդից լրագրողական դաշտում է նաև Սերգե Առաքելյանը,նա աշխատում է «Հրապարակ» թերթում։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գեղաշենում կա 1863 թ.-ի եկեղեցի և մատուռ՝ Կապույտ խաչ խաչքարով (X դար)։ Գյուղից մոտ 3 կմ արևելք գտնվում է Քյամալ գյուղատեղի, իսկ 3 կմ հարավ՝ Սուրբ Սարգիս մատուռը (XVII դ.)։ Գյուղի տարածքում կան Ուրարտական շրջանի մշակութային շերտեր։
Տես նաև
Ծանոթագրություններ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Գեղաշեն (Կոտայքի մարզ)
Հաշվապահական հաշիվ
Կազմակերպությունները, գործողության մեջ դնելով իրենց տրամադրության տակ գտնվող ակտիվները, ծավալում են տնտեսական գործունեություն։ Տնտեսական գործունեության ընթացքում նրանք կատարում են բազմաթիվ և բազմապիսի գործառնություններ։ Այդ գործառնությունները կազմակերպության ակտիվների, սեփական կապիտալի և պարտավորությունների կազմում առաջացնում են փոփոխություններ։ Անիմաստ կլիներ հաշվեկշռի ակտիվում և պասիվում տեղի ունեցած յուրաքանչյուր փոփոխությունից հետո նոր հաշվեկշիռ կազմելը. Դա բավականին կծանրաբեռներ հաշվապահական հաշվառման աշխատանքները և հնարավորություն չէր տա արտացոլելու հաշվեկշռի ակտիվի և պասիվի շարունակական փոփոխությունները, քանի որ հաշվեկշիռը արտացոլում է ակտիվների և դրանց գոյացման աղբյուրների կայուն դրությունը, այլ ոչ թե դրանց շարժը։ Այս խնդիրը լուծվում է հաշվապահական հաշվառման հաշիվների օգնությամբ։ Հաշվապահական հաշիվը 2 կողմից բաղկացած մի աղյուսակ է, որի ձախ մասը կոչվում է դեբետ, իսկ աջը՝ կրեդիտ։ Հաշվապահական հաշիվները դասակարգվում են 2 խմբի՝
Ակտիվային են կոչվում այն հաշիվները, որոնք գտնվում են հաշվեկշռի ակտիվ կողմում։ Այդպիսի հաշիվներն են՝ հիմնական միջոցները, ոչ նյութական ակտիվները, կառույցները, ապրանքները, դեբիտորական պարտքերը և այլն։ Ակտիվային հաշիվներում սկզբնական մնացորդը, ավելացումները և վերջնական մնացորդը գրանցվում են դեբետում, իսկ նվազեցումները կրեդիտում։ Ակտիվային հաշիվները պետք է ունենան միայն դեբետային մնացորդ։
Պասիվային են կոչվում այն հաշիվները, որոնք գտնվում են հաշվեկշռի պասիվ կողմում։ Դրանք են՝ կանոնադրական կապիտալը, էմիսիոն եկամուտը, շահույթը, վարկերը, կրեդիտորական պարտքերը գնումների գծով և այլն։
Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Կամենկա (գյուղ, Իզյասլավի շրջան)
Կամենկա (Камянка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կամենկա գյուղում բնակվում էր 241 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,918 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 262,53 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1462 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(4298) Յորգենունեզ
(4298) Յորգենունեզ (Jorgenunez), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1941 թվականի նոյեմբերի 17-ին Իսիդր Պոլիտի կողմից Բարսելոնայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,045522 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1478 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9432 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1941,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185443 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1941 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իսիդր Պոլիտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
My All (երգ, Մրայա Քերի)
«My All» («Իմ ամեն ինչ»), երգ, որը գրվել է 1997 թվականին ամերիկացի երգչուհի Մրայա Քերիի և Ուոլթեր Աֆանասևի կողմից Քերիի «Butterfly» յոթերորդ ստուդիական ալբոմի համար ։ Երաժշտական նվագակցությամբ օգտագործվել են լատինամերիկյան կիթառի հնչյուններ, ոճական լատինական ակորդներ, իսկ առաջին կրկներգում՝ ավելի ժամանակակից R&B ոճով հարվածային գործիքներից առաջ, նրբորեն օգտագործվել են լատինական հարվածային գործիքներ ։ Երգի քնարական հերոսուհին ասում է, որ հանուն սիրելիի հետ անցկացրած մեկ գիշերվա կտա այն ամենը, ինչ ունի։ Երգը թողարկվել է ալբոմի հինգերորդ սինգլով 1998 թվականին։
Ուոլթեր Աֆանասյևն ասում է.
Առաջնելույթը շքերթներում
«My All» երգը «Butterfly» ալբոմի հինգերորդ սինգլն էր, բայց դարձավ ԱՄՆ-ում երրորդ գլխավոր միայնակ սինգլը և երկրորդ առևտրային հաջողակ սինգլը։ Դա մեկն էր սակավաթիվ սինգլներից, որոնք ժամանակի ընթացքում արժեզրկվեցին մինչև 49 ցենտ, ինչը հանգեցրեց բարձր վաճառքի՝ չնայած երկրի ռադիոկայաններում ցածր շրջանառության ։ Արդյունքում «My All»-ը դարձավ երգչուհու երաժշտական գործունեության մեջ 13-րդ հիթը՝ համաձայն ամերիկյան «Billboard Hot 100» շքերթի, և Մրայան դարձավ առավել մեծ քանակությամբ #1 հիթ ունեցող առաջին կատարողը ԱՄՆ-ում։ Ի սկզբանե երգը թողարկվել է ԱՄՆ-ում «Breakdown» սինգլի հակառակ կողմում, բայց առաջնելույթը եղել է երկրորդ տեղում, և երկու շաբաթ անց բարձրացել է «Billboard Hot 100»-ի առաջին հորիզոնական։ Սինգլը մեկ շաբաթ շարունակ՝ 1998 թվականի մայիսի 17-ից մինչև 23-ը, մնացել է շքերթի բարձրագույն հորիզոնականում՝ դառնալով Մրայայի առաջին սինգլը, որը մեկ շաբաթ զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։
«My All»-ը շարունակեց Մրայայի սինգլների լավ վաճառքի միտումը, որը սկսվել էր 1997 թվականին «Honey» երգից։ Այդ ժամանակ «Billboard» ամսագիրը ավելի շատ առաջնահերթություն էր տալիս ոչ թե սինգլի վաճառքին, այլ հայտերի և վերարտադրության քանակին։ Այդ կապակցությամբ «Columbia Records» ընկերության ղեկավարությունը կողմնորոշվեց դեպի երգերի զանգվածային վաճառքը, քանի որ ռադիոկայաններում շրջանառությունը մեծ չէր։ Սինգլը 12 շաբաթ շարունակ մնաց լավագույն տասնյակում, և 20 շաբաթ՝ հենց շքերթում։ Ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիան սինգլին շնորհել է պլատինե վկայագիր։ 1998 թվականի վերջին «My All»-ը «Billboard Hot 100» շքերթում զբաղեցնում էր 16-րդ հորիզոնականը, իսկ Միացյալ համաշխարհային շքերթում՝ 2-րդ հորիզոնականը։
Սինգլը մեծ հաջողություններ գրանցեց նաև ԱՄՆ-ի սահմաններից դուրս՝ հասնելով մինչև Թոփ 10-ի հետևյալ երկրներում՝ Մեծ Բրիտանիա, Բրազիլիա, Ֆրանսիա և Շվեյցարիա, իսկ մի շարք այլ երկրներում ընդգրկվեց Թոփ 20-ում։
Ռեմիքսներ և այլ տարբերակներ
«My All» երգն ունի բազմաթիվ ռեմիքսներ, երեք մաքս-սինգլներից երկուսը թողարկվել է ԱՄՆ-ում։ Այս սինգլի հիմնական R&B ռեմիքսը, որում նորից գրվել են Մրայայի վոկալային հատվածները, կոչվում է «So So Def» remix : Այն հիմնված է «Loose Ends» խմբի «Stay a Little While» երգի վրա։ Տեքստում միավորվել են «My All» և «Stay a Little While» երգերի առաջին տները և կրկներգերը։ Ռեմիքսի պրոդյուսերը Jermaine Dupri-ն էր՝ «Lord Tariq» և «Peter Gunz» խմբերի ռեփերների մասնակցությամբ։
Դեյվիդ Մորալեսի գլխավոր պարային ռեմիքսը, որն առավել հայտնի է որպես «Classic Club mix», դարձել է Մրայայի և Դեյվիդի առաջին համատեղ աշխատանքը։ Այս ռեմիքսում Մրայան նորից չի գրել վոկալային հատվածները, բայց, այնուամենայնիվ, ավելացվել են բեք-վոկալի համար վոկալային նոր վերադաշնակումներ։ Երգը ԱՄՆ-ում դարձել է գլխավոր պարային հիթը՝ հաստատելով Մրայայի և Դեյվիդի դիրքերը ակումբային երաժշտության ժանրում։ Ավելի ուշ այդ ռեմիքսը օգտագործվել է որպես պարային ընդմիջում Մրայայի՝ 2003 թվականի «Charmbracelet World Tour» և 2006 թվականի «Adventures of Mimi Tour» համաշխարհային շրջագայությունների ժամանակ։
Մրայան ձայնագրել է «My All»-ի իսպաներեն տարբերակը՝ «Mi Todo» (երգի թարգմանությունը՝ Մաննի Բենիտոյի), որը թողարկվել է «My All» սինգլում և «Butterfly» ալբոմի իսպանական տարբերակում։ Ի տարբերություն «Hero» և «Open Arms» երգերի՝ Մրայան այս երգի իսպանական տարբերակը ձայնագրել է կրճատ տեքստով՝ համեմատած «My All»-ի բնօրինակ տարբերակի։ Երգի առաջին տողը սխալ է թարգմանվել և պարունակել է քերականական սխալներ։ Ավելի ուշ երգչուհին իր կայքում նշել է, որ այլևս իր երգերը չի կատարի իսպաներեն տարբերակներով, մինչև չստուգի թարգմանության ճշտությունը և տեքստի արտասանությունը («My All»-ը նրա վերջին երգն է, որը գրանցվել է իսպաներենով և անգլերենով)։ «Columbia Records»-ը լիազորել է «Ippocratis» «Grego» Bournellis խմբին (DJ Grego-յի գլխավորությամբ) կատարել նույնատիպ ռեմիքսներ «Mi Todo» երգի համար, բայց այդ չորս ռեմիքսները թողարկվել են միայն Մեքսիկայի պրոմոընկերության համար։
Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը նկարահանվել է սև-սպիտակ երանգներով՝ Պուերտո Ռիկոյից ոչ հեռու, և համարվում է «Herb Ritts» նորաձևության տան լուսանկարչի վերջին աշխատանքներից մեկը մահվանից առաջ։ Տեսահոլովակը (թողարկվել է 1998 թվականի մարտին) սկսվում է Մրայայի կերպարով, որը պառկած է օվկիանոսում գտնվող թիանավակում, և շարունակվում է լողափում, որտեղ նա գտնվում է փարոսի ճառագայթներից լուսավորվող ծաղիկների մեջ։ Ծաղիկներից ոչ հեռու գտնվող ծովային խեցիում պառկած Մրայայի կերպարը ներշնչվել է Սանդրո Բոտիչելլիի «Վեներայի ծնունդը» կտավից։ Կուլմինացիոն պահը սիրահարների հանդիպումն է, բայց տեսահոլովակի վերջում Մրայան մնում է միայնակ։
Բնօրինակ տեսահոլովակը վերամշակվել և վերաթողարկվել է՝ որպես «Classic Club Radio Mix» ռեմիքսի պաշտոնական հոլովակ։ Տեսահոլովակ է նկարահանվել նաև «So So Def» ռեմիքսի համար (ռեժիսոր՝ Diane Martel): Տեսահոլովակում նկարահանվել են Մրայան, Դյուպրին, Lord Tariq-ը և Peter Guns-ը, որոնք ընկերների տանը մասնակցում էին երեկույթի։ Տեսահոլովակը նկարահանվել է վատ որակով և դասվում է տնային տեսահոլովակների շարքին։
Դիրքերը չարտերում
1 «My All»/«Breakdown»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1998 սինգլներ Կատեգորիա:1998 երգեր Կատեգորիա:Մրայա Քերիի երգեր Կատեգորիա:Փոփ երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Սենտիմենտալ սիրային երգեր