cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հնդկաստան
Աշխարհագրություն
Հիմալայան ծագման գլխավոր գետերը, որոնք հոսում են Հնդկաստանի տարածքով, ներառում են Գանգեսը և Բրահմապուտրան, որոնք թափվում են Բենգալյան ծոց։ Գանգեսի կարևոր վտակներն են Ջամնան և Կոշին։ Վերջինիս չափազանց ցածր թեքությունը, որը պայմանավորված է երկարատև տիղմով, հանգեցնում է ուժեղ ջրհեղեղների և ուղղության փոփոխության ։ Թերակղզու գլխավոր գետերը, որոնց ավելի կտրուկ թեքությունները խոչընդոտում են իրենց ջրերի խորտակմանը, ներառում են Գոդավարին, Մահանադին, Կավերին և Կրիշնան, որոնք նույնպես թափվում են Բենգալյան ծոց, ինչպես նաև Նարմադան և Տապտին, որոնք թափվում են Արաբական ծով։ Ծովափնյա առանձնահատկությունները ներառում են ճահճային Կատչայի Ռանն Արևմտյան Հնդկաստանում և ջրաբերակային Սանդբարբան դելտան Արևելյան Հնդկաստանում, որոնցից վերջինը բաժանված է Բանգլադեշի հետ։ Հնդկաստանն ունի երկու կղզեխումբ՝ Լակշադվիպ, կորալյան օղակակղզիներ Հնդկաստանի հարավարևմտյան ափին, և Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիները՝ հրաբխային շղթա Անդամանյան ծովում։
Հնդկաստանի կլիման գտնվում է Հիմալայների և Թար անապատի ուժեղ ազդեցության տակ։ Հիմալայները խոչընդոտում են Կենտրոնական Ասիայի սառը կարաբատիկյան քամիների ներթափանցմանը՝ Հնդկական թերակղզու մեծ մասում պահպանելով ավելի տաք եղանակ, քան նմանատիպ լայնությունների մեծ մասում։ Թար անապատը կարւոր դեր է խաղում խոնավ հարավարևմտյան ամառային մուսոնային քամիների ներթափանցման մեջ, որոնք հունիսից մինչև հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում ապահովում են Հնդկաստանի տեղումների մեծ մասը։ Հնդկաստանում գերակշռում են չորս հիմնական կլիմայական տիպերը՝ արևադարձային խոնավ, արևադարձային չոր, մերձարևադարձային խոնավ և լեռնային։
Քաղաքականություն
Հնդկաստանն աշխարհի ամենաբնակեցված ժողովրդավար երկիրն է ։ Այն խորհրդարանական հանրապետություն է բազմակուսակցական համակարգով ։ Ունի 40 տարածքային և 7 ազգային կուսակցություններ, այդ թվում՝ Հնդկաստանի ազգային կոնգրեսն ու Բհարաթիյա Ջանաթա կուսակցությունը (ԲՋԿ) ։ Կոնգրեսն ունի ձախ կենտրոնամետ, իսկ ԲՋԿ-ն՝ աջակողմյան քաղաքական կողմնորոշում ։ 1950-ականներից (երբ Հնդկաստանն առաջին անգամ հռչակվեց հանրապետություն)  1980-ականներն ընկած ժամանակահատվածում Կոնգրեսը կազմում էր խորհրդարանական մեծամասնություն, իսկ 80-ականներից հետո պայքարի մեջ մտավ նաև ԲՋԿ-ն , ինչպես նաև տարածքայի մի շարք կուսակցություններ, որոնց ջանքերով շատ հաճախ ստեղծվել են բազմակուսակցական կոալիցիոն կառավարություններ ։
Կառավարություն
Հնդկաստանը դաշնություն է, որ կառավարվում է խորհրդարանական համակարգով՝ համաձայն երկրի սահմանադրության, որն էլ հանդիսանում է երկրի գերագույն իրավական փաստաթուղթը։ Լինելով ներկայացուցչական ժողովրդավարություն՝ Հնդկաստանը հանդիսանում է սահմանադրական հանրապետություն։ Դաշնությունը Հնդկաստանում սահմանում է առանձին հատվածների, կառավարության և նահանգների միջև իշխանության բաշխումը։ Կառավարությունն ունի զսպումների և հակակշիռների քաղաքականություն։ Ինչպես նշված է 1950 թ․ հունվարի 26-ից ուժի մեջ մտած նախաբանում, Հնդկաստանը ինքնիշխան, սոցիալիստական, աշխարհիկ, ժողովրդավարական հանրապետություն է ։  Հնդկաստանի կառավարման ձևը, որ սովորաբար բնութագրվում է իբրև "կեղծ դաշնային",  ունի ավելի ուժեղ կենտրոնական, քան նահանգային բնույթ   և սկսած 1990-ականներից՝ հետզհետե դարձել է ավելի դաշնային  քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական մի շարք փոփոխությունների արդյունքում ։
Հնդկաստանի կառավարությունն ունի երեք հիմնական ճյուղ ։
Ստորաբաժանումները
Հնդկաստանը դաշնային միություն է՝ բաղկացած 29 նահանգներից և 7 միութենական տարածքներից ։ Բոլոր նահանգները, ինչպես նաև Դելիի ազգային մայրաքաղաքային և Պուդուչերիի միութենական տարածքները, ունեն վեսթմինսթերյան կառավարման համակարգին համապատասխան կառավարություններ։ Միութենական մյուս 5 տարածքներն ուղղակիորեն ղեկավարում են կենտրոնական իշխանությունների կողմից նշանակված կառավարիչները1956 թ․ "Նահանգների վերաձևավորման ակտ"-ի համաձայն՝ նահանգները կազմավորվեցին լեզվաբանական հիմունքներով, ինչից հետո դրանց կառուցվածքը հիմնականում մնացել է անփոփոխ։ Եվ այսպես, յուրաքանչյուր նահանգ կամ միութենական տարածք բաժանվում է վարչական տարածքների, որոնք՝ թեհսիլների, վերջիններս էլ՝ գյուղերի։
Արտաքին, տնտեսական և ռազմավարական հարաբերություններ
1947 թ․ անկախությունից հետո Հնդկաստանը ջերմ հարաբերությունների մեջ է գրեթե բոլոր երկրների հետ։ 1950-ականներին Հնդկաստանը մեծապես աջակցել է Աֆրիկայում և Ասիայում ապագաղութացման գործընթացներին՝ ունենալով իր ծանրակշիռ դերը Չմիավորման շարժման մեջ ։ 1980-ականների վերջին հնդկական զորքերը հարևան երկրների հրավերով երկու անգամ միջամտել են Շրի Լանկայում խաղաղապահ գործողություններով՝ 1987 և 1990 թթ․, և զինված միջամտությամբ 1988 թ․ Մալդիվների հեղաշրջման փորձի ժամանակ։ Հնդկաստանի և հարևան Պակիստանի միջև հարաբերությունները բավականին լարված են։ Երկու երկրները պատերազմել են 4 անգամ՝ 1947, 1965, 1971 և 1999 թթ․։ Չորսից երեքը ծագել են Քաշմիրի վիճահարույց տարածքի շուրջ, իսկ ահա 1971 թ․ պատերազմը՝ Հնդկաստանի կողմից Բանգլադեշի անկախացմանը ցուցաբերած աջակցության պատճառով ։ 1962 թ․ Չինաստանի և 1965 թ․ Պակիստանի հետ պատերազմներից հետո Հնդկաստանը սկսեց ռազմական և տնտեսական ամուր կապեր հաստատել Սովետական միության հետ, որն էլ 1960-ականների վերջին դարձավ երկրի ռազմական ամենախոշոր մատակարարը ։
Ռուսաստանի հետ կայուն հարաբերություններից բացի, Հնդկաստանն ունի պաշտպանական հարաբերություններ Իսրայելի և Ֆրանսիայի հետ։ Վերջին տարիներին այն իր առանցքային դերն է ունեցել Հարավային Ասիայի տարածաշրջանային համագործակցության ասոցիացիայում, ինչպես նաև Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունում։ Մինչ այժմ երկիրը տրամադրել է 100 հազար զինվորական և ոստիկանական աշխատակիցներ՝ ծառայելու չորս մայրցամաքներում իրականացվող ՄԱԿ-ի 35 խաղաղապահ գործողություններին։ Հանդիսանում է Արևելյան Ասիայի գագաթաժողովի, G8 + 5, և մի շարք այլ բազմակողմ ֆորումների մասնակից երկիր .։ Հնդկաստանը տնտեսական ամուր կապեր ունի Հարավային Ամերիկայի , Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների հետ։ Վարելով "Դեպի արևելք" քաղաքականություն՝ այն ձգտում է համագործակցել Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի անդամ երկրների, Ճապոնիայի, Հարավային Կորեայի հետ ամենատարբեր, մասնավորապես՝ տնտեսական ներդրումային և տարածքային անվտանգության հարցերի շրջանակում ։
Չինաստանի 1964 թվականի միջուկային փորձարկումից, ինչպես նաև 1965 թ․ պատերազմում վերջինիս՝ Պակիստանին աջակցելու սպառնալիքներից հետո Հնդկաստանը սկսեց միջուկային զենք մշակել ։ 1974 թ․ փորձարկվեց առաջին միջուկային զենքը, իսկ 1998-ին իրականացվեց ստորգետնյա առաջին փորձարկումը։ Չնայած լայնածավալ քննադատությանն ու ռազմական պատժամիջոցներին՝ Հնդկաստանը չի ստորագրել ո՛չ Միջուկային փորձարկումների արգելման համապարփակ պայմանագիրը և ո՛չ էլ Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագիրը՝ երկուսն էլ համարելով սխալ և խտրական ։ Երկիրը վարում է միջուկային այնպիսի քաղաքականություն, ըստ որի՝ պետք է զերծ մնալ առաջինը միջուկային զենք կիրառելուց ։ Այժմ մշակվում է բալիստիկ հրթիռային պաշտպանական վահան, իսկ Ռուսաստանի հետ միասին՝ հինգերորդ սերնդի մարտական կործանիչ ։ Ռազմական նախագծերը ներառում են նաև վիկրանտ դասի ինքնաթիռների և Արիհանտ դասի միջուկային սուզանավերի նախագծումն ու իրականացումը ։
Սառը պատերազմի ավարտից հետո Հնդկաստանը մեծացրեց իր տնտեսական, ռազմավարական և ռազմական համագործակցությունը Միացյալ Նահանգների ու Եվրամիության հետ ։ 2008 թվականին ԱՄՆ-ի հետ կնքվեց քաղաքացիական միջուկային համաձայնագիր և չնայած նրան, որ Հնդկաստանն արդեն միջուկային զենք ուներ ու չէր ստորագրել Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագիր՝ այն Միջուկային էներգիայի միջազգային գործակալության և Միջուկային մատակարարների խմբի կողմից ստացավ հրաժարման փաստաթուղթ՝ այդպիսով վերջ դնելով ավելի վաղ սահմանված միջուկային տեխնոլոգիաների և առևտրի վրա դրված սահմանափակումներին։ Արդյունքում Հնդկաստանը դարձավ դե ֆակտո միջուկային վեցերորդ պետությունը ։ Հետագայում ստորագրվեցին նաև համագործակցության պայմանագրեր, այդ թվում՝ քաղաքացիական միջուկային էներգիայի մասին, Ռուսաստանի  Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի, և Կանադայի հետ ։
Տնտեսություն
Ըստ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ)՝ հնդկական տնտեսությունը 2017 թվականին անվանական արժեքով գնահատվել է 2.611 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։ Շուկայական փոխարժեքով այն վեցերորդ խոշոր տնտեսությունն է, իսկ 9,459 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար գնողունակության համարժեքությամբ՝ երրորդը ։ ՀՆԱ-ի միջին տարեկան աճի տեմպը վերջին երկու տասնամյակներին կազմել է 5.8% և 2011-12 թթ. հասել 6.1% -ի ՝ Հնդկաստանը դարձնելով աշխարհի ամենաարագ զարգացող տնտեսություններից մեկը ։ Մեկ շնչի հաշվով անվանական ՀՆԱ-ով, սակայն, երկիրը աշխարհում 140-րդն է, իսկ գնողունակության համարժեքությամբ՝ ՀՆԱ-ով 129-րդը ։ Մինչ 1991 թվականը հնդկական բոլոր կառավարությունները սոցիալիստ տնտեսագետների ազդեցությամբ վարում էին պաշտպանական քաղաքականություն։ Պետական միջամտությունն ու վերահսկողությունը մեկուսացրել էին տնտեսությունն արտաքին աշխարհից։ 1991 թ․ վճարումների հաշվեկշռի սուր ճգնաժամը ստիպեց ազատականացնել տնտեսությունը, որից հետո երկիրը սկսեց շարժվել դեպի ազատ շուկայական համակարգ  ՝ շեշտը դնելով արտաքին առևտրի  և ուղղակի ներդրումների վրա ։ 1995 թ․ հունվարի 1-ից Հնդկաստանը հանդիսանում է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամ (ԱՀԿ) անդամ ։
Բնակչություն
Բնակչության թվով Հնդկաստանն աշխարհի երկրորդ երկիրն է և զիջում է միայն Չինաստանին ։ Բնակչության թվի տարեկան աճը (1,4 % ), թեպետ նախկինի համեմատ նվազել է, բայց դեռևս բարձր է աշխարհի միջին ցուցանիշից։ Բնակչության թվի բարձր աճը պայմանավորված է Հնդկաստանի բնակչության բարեկեցության, քաղաքայնացման և կրթության ցածր մակարդակով։ Կանխագուշակվում է որ մինչև 2022 թվականը Հնդկաստանը բնակչության թվով առաջ կանցնի Չինաստանից իսկ 2050 թվականին բնակչության թիվը կանցնի 1,6 մլրդ մարդուց ։ Հնդկաստանի բնակչությունը աշխարհում ամենաբազմազգն ու ամենաբազմալեզուն է։ Մարդահամարների տվյալով՝ երկրում պաշտոնապես գրանցված է 300 էթնոս ։ մարդահամարի համաձայն երկրում կա 114 լեզու և 216 բարբառ ։ Ներկայումս երկրի բնակչության մոտ 80%-ը դավանում է հինդուիզմ, 13%-ը՝ իսլամ, 2%-ը քրիստոնեություն, 1%-ը բուդդայականություն ։ Բնակչության խտությունը կազմում է մոտ 400 մարդ (2015), քաղաքային բնակչությունը՝ 33% (2015)։ Խոշոր քաղաքներն են Կալկաթան, Մումբայը, Դելին, Մադրասը, Հեյդարաբադը, Բենգալուրուն և այլն ։
Արտաքին քաղաքականություն
Պետության արտաքին քաղաքականությունը սկզբունքորեն կապված է անվտանգության հետ։ Պետության առաջնային խնդիրը իր անտանգությունն ապահովելն է։ Ինչպես նշվում է անվտանգության համապարփակ հայեցակարգում՝ անվտանգությունը չպետք է կապված լինի մեկ այլ պետության անվտանգությանը սպառնալու հետ, այլ պետք է համախմբող, ինտեգրացիոն դեր խաղա տարածաշրջանայի խաղաղության և զարգացման գործում։ Այնուամենայնիվ, միջազգային հարաբերություններում անվտանգության վերաբերյալ այս հայեցակարգը խիստ հակասական է, քանզի պետությունների արտաքին քաղաքականությունները հիմնականում ուղղված են որդեգրելու այնպիսի քաղաքական ուղղություններ, որոնք թույլ կտան պետությանը դիմակայել աշխարհի մարտահրավերներին և տարածաշրջանային անվտանգության ապահովմանը՝ հաշվի նստելով գերտերությունների շահերի և նկրտումների հետ։ Ինչպես բոլոր պետությունները, այնպես էլ Հնդկաստանը, իր դարավոր պատմական անցյալից մինչ մեր օրերը ստիպված է եղել դիմակայել աշխարհի տարբեր մարտահրավերներին։
Տնտեսություն
Հնդկաստանը աշխարհի տնտեսապես հզոր երկրներից է։ Համախառն Ներքին Արդյունքի ծավալով (շուրջ 2,3 տրլն ԱՄՆ դոլար) Հնդկաստանն Աշխարհի 6-րդ երկիրն է ԱՄՆ-ից, Չինաստանից, Ճապոնիայից, Գերմանիայից, Մեծ Բրիտանիայից, Ֆրանսիայից հետո։ ՀՆԱ-ի շուրջ 17%-ը տալիս է գյուղատնտեսությունը, 30%-ը արդյունաբերությունը , իսկ 53%-ը Սպասարկման ոլորտը ։ Տնտեսապես ակտիվ է բնակչության շուրջ 40%-ը , որոնցից 49%-ը զբաղված է գյուղատնտեսության , 20%-ը արդյունաբերության , իսկ 31%-ը սպասարկման ոլորտներում ։ Էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ Հնդկաստանն աշխարհի 4-րդ երկիրն է իրենից առաջ թողնելով ԱՄՆ-ին, Չինաստանին և Ռուսաստանին ։ Էլեկտրաէներգիայի մեծ մասն արտադրվում է ՋԷԿ-երում։
Տրանսպորտ
Հնդկաստանը զարգացող այն երկրներից է, որտեղ համեմատաբար բարձր է տրանսպորտի զարգացման մակարդակը։ Ավտոճանապարհների երկարությամբ (շուրջ 4,7 մլն. կմ. ) երկիրը զիջում է միայն ԱՄՆ-ին ։ Ավտոճանապարհների ավելի քան 70%-ը ասֆալտապատ է։ Երկաթուղիների երկարությունը կազմում է 68,500 կմ. Որով երկիրն աշխարհում 4-րդն է ԱՄՆ-ից, Ռուսաստանից, և Չինաստանից հետո ։ Հնդկաստանն ունի նաև ծովային մեծ նավատորմիղ։ Խոշորագույն նավահանգիստներն են Կալկաթան և Մումբայը։ Վերջին տարիներին արագ զարգանում է օդային տրանսպորտը՝ երկրում գործում է 346 օդանավակայան։
Արտաքին առևտուր
Հնդկաստանն ակտիվ տնտեսական կապեր է հաստատել բազմաթիվ երկրների, այդ թվում Հայաստանի հետ։ Արտահանման ծավալները 2014 թվականին կազմել է ավելի քան 330 մլրդ ԱՄՆ դոլար ։ Արտահանում է գլխավորապես իրենց ավանդական արտադրատեսակները՝ թանկարժեք քարեր, ոսկերչական իրեր, հագուստ, տեքստիլ, մեքենաշինական բազմաթիվ արտադրանք, քիմիական ապրանքներ, գյուղատնտեսական և ծովային մթերք ։ Արտահանման գծով գլխավոր գործընկերներն են՝ ԱՄՆ-ն, ԱՄԷ-ն, Հոնգկոնգը, Չինաստանը, Սաուդյան Արաբիան, Գերմանիան, Ճապոնիան ։ Ներկրման ծավալները 2014 թվականին կազմել է շուրջ 473 մլրդ ԱՄՆ դոլար ։ Ներկրում է հիմնականում նավթ, նավթամթերք, մեքենաներ, էլեկտրոնային սարքեր, կոքս, պարարտանյութ, պլաստմասա, թուջ և պողպատ ։ Ներկրման գծով գլխավոր գործընկերներն են՝ ԱՄՆ-ն, Չինաստանը, Սաուդյան Արաբիան, Գերմանիան, Ճապոնիան, Մեծ Բրիտանիան ։
Զինված ուժեր
Հնդկաստանի զինված ուժերը կազմված են ցամաքային զորքերից, ռազմաօդային և ռազմածովային ուժերից։ Գերագույն գլխավոր հրամանատարը վարչապետն է, անմիջական ղեկավարությունն իրականացնում է պաշտպանության նախարարությունը։ Զինված ուժերը համալրվում են նաև կամավորներով։ Ռազմական հզորությամբ Հնդկաստանն աշխարհի չորրորդ պետությունն է։ Հնդկաստանի ակտիվ անձնակազմը կազմում է 1,325,000 մարդ, պահեստազորայինը՝ 1,155,000 մարդ։ Երկրում գործում են բազմաթիվ ռազմականացված կազմակերպություններ, ընդհանուր առմամբ՝ 2,280,000 անձնակազմով։ Պաշտոնապես հանդիսանում է միջուկային զենք ունեցող երկրներից ։
Առողջապահություն
2014 թվականին ծնունդը կազմել է 1000 բնակչին 19.5, ընդհանուր մահացությունը՝ 7.32 : Կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 68 տարի ։ Բժշկական կրթության, գիտահետազոտական հիմնարկների գործունեության հարցերով զբաղվում է առողջապահության նախարարությունը։ Ազգային առողջապահության ընդհանուր ուղղության միջոցառումներն ու պլանավորումն իրականացնում է Առողջապահության կենտրոնական խորհուրդը։ 2013 թվականին առողջապահության միջին տարեկան ծախսերը կազմել են ՀՆԱ-ի շուրջ 4%-ը ։ Հնդկաստանը հարուստ է ծծմբաջրածնային, ածխաթթվածծմբաջրածնային հանքային ջրերի աղբյուրներով և կլիմայական առողջարաններով։
Կրթություն
Մինչև անգլիական գաղութատիրությունից ազատագրվելը Հնդկաստանում միասնական կրթական համակարգ չի եղել։ Անկախության հռչակումից (1947) հետո 1950 թ.-ի սահմանադրությամբ նախատեսվել է 1960 թվականից սահմանել մինչև 14 տարեկան երեխաների անվճար պարտադիր ուսուցում (որի իրականացումը, սակայն, հետաձգվել է մինչև 1985 թվականը)։ Կրթական գործը ղեկավարում են նահանգների լուսավորության նախարարությունները։ Հնդկաստանի ժամանակակից կրթական համակարգի մեջ մտնում են նախադպրոցական հիմնարկները (3–6 տարեկանների համար), տարրական և ցածր «հիմնական» (6–11 տարեկան երեխաների), ոչ լրիվ միջնակարգ և բարձր «հիմնական» (11–14 տարեկան), լրիվ (բարձրագույն) միջնակարգ (11–17 տարեկան) դպրոցները։ Պետական տարրական դպրոցներում ուսուցումն անվճար է, դասավանդումը՝ մայրենի լեզվով։ Մասնավոր տարրական դպրոցները և միջնակարգ դպրոցների մեծ մասը վճարովի են։ Կան նաև հնդկական երաժշտության և պարի, գեղեցիկ արվեստների, տնային տնտեսության ուսումնարաններ։ Բարձրագույն կրթության համակարգը կազմում են համալսարանները, քոլեջները և ինստիտուտները։ Բարձրագույն կրթությունը վճարովի է (ուսման տևողությունը՝ 5–6 տարի)։ Հնագույն համալսարաններն են՝ Կալկաթայի, Մումբայի, Մադրասի (հիմնադրվել են 1857 թվականին)։
Ճարտարապետություն
Մեծ համբավ են վայելում Աշոկայի կայսրության հնությունները Սարնհատում, Էլլորայի ու Աջանտայի բուդդայական ժայռակերտ տաճարները Աուրանգաբադից ոչ հեռու, հարավում՝ Մադուրայում և Մադրասի մոտ գտնվող Մահաբալիպուրամի հուշարձանները, չքնաղ Թաջ Մահալը Ագրայում, Մահարաջայի և Ամբերի պալատները Ջայպուրում, Կարմիր բերդը և Քութբ Մինարը Դելիում և էլի շատերը։ Այդ կոթողները իրենց ոճով ու կառուցվածքով կարելի է բաժանել երկու խմբի՝ բուդդայական-հինդուիստական և մուսուլմանական։ Բուդդիստական-հինդուիստականը գերազանցապես աչքի է ընկնում ժայռակերտ տաճարներով, իսկ մուսուլմանականը՝ պալատներով ու դամբարաններով։ Վերջիններս ստեղծված են Մեծ Մոնղոլների տիրապետության ժամանակաշրջանում և գերիշխում են երկրի հյուսիսում։ Քարանձավային ժայռակերտ կառուցումները շատ բնորոշ են Հնդկաստանի ճարտարապետությանը։ Նրանց թիվը հասնում է 1200-ի։ Դրանցից հայտնի են Աջանտայի, Էլլորայի, Մումբայի մոտ գտնվող Էլեֆանտա կղզու, Մադրասից հարավ ընկած Մահաբալիպուրամի և այլ ժայռակերտ տաճարներ։ Բուդդայականների ու հինդուիստների կերտած կոթողները ավելի քան 2000 տարվա պատմություն ունեն։ Մուսուլմանական ճարտարապետության հուշարձանները՝ Թաջ Մահալ, Աքբարի պալատներ, Կարմիր բերդ, Քութբ Մինար և այլն, համեմատաբար նոր ժամանակներին են վերաբերում, այսինքն՝ Մեծ Մոնղոլների ժամանակաշրջանում են կառուցվել։ Ճարտարապետական ոճերը հյուսիսում և հարավում իրարից շատ են տարբերվում։ Հյուսիսայի Հնդկաստանի ճարտարապետության վրա շատ է ազդել Իրանը, Մեծ Մոնղոլների միջոցով։ Այդ է պատճառը, որ Հյուսիսայի Հնդկաստանի կոթողների մեծ մասը հիշեցնում են իրանական ճարտարապետությունը։ 15-րդ դարից Դելին, Ագրան, Ջայպուրը զարդարվեցին փառահեղ ու գեղեցիկ շենքերով։ Հարավային Հնդկաստանի ճարտարապետությունը ավելի անաղարտ է։ Այստեղ եղած կոթողները տիպիկ հնդկական են (բուդդայական կամ հինդուիստական), այս կոթողները գեղեցիկ են եզրազարդերով, խորաքանդակներով։ Հաճախ վեր խոյացող քառանիստ բրգաձև աշտարակը ամբողջապես ծածկված է քանդակներով, կուռքերի ու կենդանիների արձաններով։ Հնդկական նյութական մշակույթի հուշարձաններից շատերը ուշ են հայտնաբերվել։ Եղել են այնպիսիները, որոնք դարեր շարունակ մնացել են անհայտության մեջ։
Գրականություն
Ընդհանուր
Ծագումնաբանություն
Պատմություն
Աշխարհագրություն
Բնություն
Քաղաքականություն
Արտաքին հարաբերություններ և զինված ուժեր
Տնտեսություն
Ժողովրդագրություն
Մշակույթ
Բակսան (քաղաք)
Բակսան (Баксан, Бахъсэн), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում, հանդիսանում է Բակսանի քաղաքային օկրուգի և Բակսանի մունիցիպալ շրջանի վարչական կենտրոնը, սակայն ընդգրկված չէ վերջինիս կազմում։
Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 37782 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի քաղաքային բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի Բակսանի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Բեդրյագի
Բեդրյագի (Бідряги), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1680 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բեդրյագի գյուղում բնակվում էր 188 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,38 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 494,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1680 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուրդինո (գյուղ, Տերբունսկի շրջան)
Բուրդինո (Бурдино), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 673 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի բնակավայրեր
Տարօրինակ մասնիկներ
Տարօրինակ մասնիկներ, ուժեղ փոխազդող տարրական մասնիկներ՝ հադրոններ, որոնք ունեն տարօրինակության (Տ) զրոյից տարբեր արժեք։ Հայտնի են տարօրինակ К-մեզոնները, տարօրինակ բարիոնները (2, Л, Տ, Q-հիպերոնները), ինչպես նաև տարօրինակ մեզոնային և հիպերոնային ռեզոնանսները։ Բոլոր տարօրինակ մասնիկները անկայուն են։ Տարօրինակ ռեզոնանսները տրոհվում են շատ արագ (10−23 վայրկյան կարգի ժամանակամիջոցում), շնորհիվ ուժեղ փոխազդեցությունների։ Այս դեպքում տրոհման արդյունքների գումարային տարօրինակությունը հավասար է տրոհվող ռեզոնանսի տարօրինակությանը, քանի որ ուժեղ փոխազդեցություններում տարօրինակությունը պահպանվում է։ Տարօրինակ մասնիկները կարող են մեծ հավանականությամբ, զույգ-զույգ (կամ ավելի մեծ քանակով) ծնվել և սովորական, ոչ տարօրինակ հադրոնների բախման պրոցեսներում։ Նման վարք ունեցող մասնիկներ առաջինը դիտել են (1947) ամերիկացի ֆիզիկոսներ Զ․ Ռոչեսթերը և Ք․ Բաթլերը՝ Վիլսոնի խցիկով տիեզերական ճառագայթները հետազոտելիս։ Լուսանկարների վրա այդ մասնիկներն ունեն եղանի նմանվող (V-աձև) հետագծեր։ Այդ մասնիկների դասակարգումն ըստ տարօրինակության՝ ի հայտ է բերում հետևյալ օրինաչափությունները․
Տես նաև
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկներ
Ռուբեն Սասունցի
Ռուբեն Սասունցի (իրական անունը՝ Ռուբեն Հակոբյան, ), հայ երգիչ, հայրենասիրական և ժողովրդագրական երգերի կատարող։
Կենսագրություն
Ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում 1979 թվականի մայիսի 8-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։
Ավարտել է Երևանի թիվ 116 միջնակարգ դպրոցը և էստրադային-ջազային արվեստի պետական քոլեջի ժողովրդական երգի բաժինը, ինչպես նաև Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի երաժշտական թատրոնի դերասանի բաժինը։
Համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում, Եվրոպայում, Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում։
Թողարկել է 2 ձայնասկավառակ` «Սասնա մեկ օր», «Սասնա յարխուշտա», և 3 տեսասկավառակ՝ «Սասնա երգեր» խորագրով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ հայրենասիրական երգերի կատարողներ
Խարսի
Խարսի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։ Գտնվում էր Բաբերդ քաղաքից 18 կմ հարավ, Ճորոխի աջ կողմի վտակ Կոպիս գետի վերին հոսանքի տարածքում, այդ գետը կազմած ջրվեժի մոտ։
Տարածքը լեռնային էր ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պոլ Գավարնի
Պոլ Գավարնի, (Paul Gavarni, Hippolyte Sulpice Guillaume Chevalier, ), ֆրանսիացի գրաֆիկ, ծաղրանկարիչ, գրքերի պատկերազարդող։
Կենսագրություն
Ծնվել է աղքատ ընտանիքում։ Աշխատել է գործարանում, զուգահեռաբար սովորել է գեղարվեստի անվճար դպրոցում։ Նրան նկատել է Էմիլ Ժիրարդենը, սկսել է տպագրվել նրա «Մոդ» ամսագրում, ինչպես նաև` տպագրվել է «Շարիվարի», «Արտիստ», «Իլյուստրասիոն» և իր ժամանակի այլ հայտնի պարբերականներում։ Պատկերազարդել է Օնորե դը Բալզակի և Էժեն Սյուի գրքերը, Էռնստ Հոֆմանի նովելները։
Կեղծանունը վերցրել է Իսպանիայի հետ սահմանին Վերին Պիրենեյներ դեպարտամենտի գեղատեսիլ գյուղակի անունից, որտեղ երիտասարդ տարիներին որոշ ժամանակ աշխատել է։
Իզիդոր Գրավնիլի հետ մասնակցել է «Սատանան Փարիզում» սատիրական պատմվածքների ու ակնարկների ժողովածուների աշխատանքներին, որոնք հրատարակել է Պիեռ Ժյուլ Էտցելը և որոնցում տպագրվել են Բալզակը, Ժորժ Սանդը, Շառլ Նոդիեն։ Գրաֆիկայում Գավարնիի սիրելի թեմաներից են եղել փարիզյան դիմակահանդեսները։
Շառլ Բոդլերը, գնահատելով Գավարնիի տաղանդը, նշել է, որ նա «ոչ միայն ծաղրանկարիչ է, և անգամ ոչ միայն նկարիչ, այլ նաև` գրականագետ».
1847-1851 թվականներին Գավարնին աշխատել է Մեծ Բրիտանիայում։ Կյանքի վերջին տարիներին գրեթե թողել է նկարչությունը, հետաքրքրվել է գիտական հայտնագործություններով։
Ճանաչում
Նկարչի մասին առաջին մենագրության հեղինակը Գոնկուր եղբայրներն են, որոնք նրա ընկերներն էին։ Գավարնին նաև հաճախ է հայտնվել գրողների «Օրագրում»։ Անատոլ Ֆրանսն այսպես է մեկնաբանել «Օրագրում» Գավարնիի նկարագրությունը.
Իլերկիրխբերգ
Իլերկիրխբերգ (Illerkirchberg), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Ալբ Դունայ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4778 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 11,45 կմ²։
Պոլ Գավարնի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ծաղրանկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Իլերկիրխբերգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վահագն Երվանդյան
Վահագն Երվանդյան-հայ արքա Երվանդյան Հայաստանում Երվանդունիների տոհմից, ով կառավարել է մ.թ.ա. 530-մ.թ.ա. 515 թթ.։ Նա նախորդել է Տիգրան Երվանդյանին, իսկ նրան հաջորդել է որդին՝ Հիդարնես Ա-ն։ Մովսես Խորենացին նրան նույնացրել է Վահագն աստծու հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երվանդունիներ Կատեգորիա:Սատրապներ Կատեգորիա:Հայոց արքաներ
Վերշինա (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վերշինա գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լիաննա Մաթևոսյան
Լիաննա Մաթևոսյան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ռուսաստանի բնագիտության ակադեմիայի թղթակից անդամ, Ռուսաստանի բնագիտության ակադեմիայի Գիտության և կրթության վաստակավոր գործիչ։ Երևանի պետական համալսարանի ռուս բանասիրության ֆակուլտետի ռուսաց լեզվաբանության, տիպաբանության և հաղորդակցման տեսության ամբիոնի պրոֆեսոր ։ ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետի կրթության որակի հանձնաժողովի նախագահ։
2009 թ. հոկտեմբերի 8-ից Ռուսագետների հայկական ասոցիացիայի նախագահ։
Կենսագրություն
1974 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Լև Տոլստոյի անվան թիվ 128 դպրոցը։ Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1979 թվականին գերազանցությամբ։
1979 թվականին դասավանդում է Երևանի պետական համալսարանի ռուս բանասիրության ֆակուլտետում։
1984-1989 թթ. եղել է Վ. Ի. Լենինի անվան Մոսկվայի պետական մանկավարժական համալսարանի ռուսաց լեզվի ամբիոնի հայցորդ։ 1989 թվականի մայիսին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը «Ստացիոնար նախադասությունները ժամանակակից ռուսերենում» թեմայով («Стационарные предложения в современном русском языке»)։
Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը
Մասնակցությունը դրամաշնորհների
Մասնագիտական անդամակցություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական համալսարանի դոկտորներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ռուսագետներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Բելգիական սպիտակ գարեջուր
Բելգիական սպիտակ գարեջուր (Witbier, Bière blanche, թարգմ.՝ սպիտակ գարեջուր), կամ բելգիական սպիտակ, ցորենի գարեջուր, ավանդական բելգիական գարեջուր , անգլիական էլ գարեջրի տեսակ՝ պատրաստված ցորենից և գարու ածիկից, 4,5-ից մինչև 5,5 %՝ սպիրտի պարունակությամբ։
Պատմություն
Բելգիական սպիտակ, ցորենի գարեջուրն ունի ավելի քան 600-ամյա պատմություն։ Առաջին անգամ պատրաստվել է Հուգարդեն գյուղում 1318 թվականին։
Քանի որ գարեջրի այս տեսակի պահանջարկն աստիճանաբար իջնում էր, 1956 թվականին փակվում է Հուգարդենի վերջին գարեջրագործարանը, որտեղ պատրաստվում էր գարեջուրը։
1965 թվականին բելգիացի գարեջրագործ Պիեր Սելիսը Հուգարդենում հիմնեց իր սեփական գարեջրագործարանը, որը կոչվում էր «Brouwerij Celis», իսկ 1966 թվականի մարտին թողարկեց ավանդական բելգիական սպիտակ գարեջուրը՝ «Hoegaarden» բրենդի ներքո։
Բնութագիր
Չնայած այն հանգամանքին, որ գարեջրի այս տեսակը բազմաթիվ նմանություններ ունի ցորենի գարեջրի մյուս տեսակներին, հատկապես հիմնական բաղադրատարրերի տեսանկյունից (գարու ածիկի և ցորենի կամ ցորենի ածիկի)՝ բելգիական սպիտակ գարեջուրը կարելի է առանձնացնել որպես առանձին, ինքնուրույն տեսակ։ Յուրահատուկ բնույթը պայմանավորված է մանր գինձի ու այլ կանաչիների և համեմունքների կիրառմամբ։
Իր անվանումը («սպիտակ») գարեջրի այս տեսակն ստացել է իր ոչ թափանցիկ և բաց, դալկադեղնավուն երանգի շնորհիվ։ Գույնը տատանվում է բաց ծղոտագույնից մինչև բաց ոսկեգույն։ Գարեջուրը լինում է չզտված և մուգ, կաթնագույն դեղնասպիտակավուն երանգի և մուգ, կաթնագույն դեղնասպիտակավուն երանգի, ձևավորում է սպիտակ խիտ փրփուր։
Բելգիական սպիտակ գարեջրի արտադրության համար օգտագործվում է 50 % անհաս ցորեն և 50 % բաց երանգավորմամբ գարու ածիկ։ Այս գարեջրի պատրաստման որոշ տարբերակներում օգտագործվում է 5-10 % վարսակ։ Այնպիսի համեմունքները, ինչպիսիք են՝ քերած գինձը, քաղցր նարնջի կեղևը և այլն, քաղցր անուշաբույր են հաղորդում խմիչքին։ Որպես հավելումներ՝ կիրառվում են նաև երիցուկը, չամանը, որոշ հատիկավորներ և այլն. դրանք կոմպլեքսային համ ու բույր են հաղորդում գարեջրին։ Բելգիական սպիտակ գարեջուրը նման է անգլիական էլ գարեջրին, որն ստացվում է բաձր խմորման միջոցով։
Այս գարեջրի առանձնահատկություններն են՝
Այս յուրօրինակ և նրբաճաշակ համն ու անուշահոտությունը պատմական ավանդույթների արդյունք են։ 20-րդ դարի կեսին այս գարեջուրը պատրաստվում էր առանց հմուլահատիկների օգտագործման։ Յուրաքանչյուր արտադրող ինքն է ընտրում այն բույսերը և համեմունքները, որոնք բուրավետիչների դեր են կատարում։ Այժմ որպես բուրավետիչ օգտագործվում են նաև մանրացրած գինձը, քաղցր նարինջը, բույսեր և համեմունքներ, ինչպես նաև աննշան քանակությամբ հմուլահատիկներ։
Բելգիական սպիտակ գարեջրի մյուս ավանդական առանձնահատկությունը ալկոհոլի քիչ պարունակությունն է, որը, որպես կանոն, գտնվում է 4,4-5,5 %-ի սահմաններում։
Ապրանքապիտակներ
Բելգիական սպիտակ գարեջրի ամենահայտնի ապրանքապիտակը Hoegaarden Wit-ն է,որն արտադրվում է «InBev» միջազգային ընկերության կողմից։
Այլ հայտնի բրենդներ են՝ Vuuve 5-ը, Blanche de Bruges-ը, Blanche de Bruxelles-ը, Brugs Tarwebier-ը, Sterkens White Ale-ը, Celis White-ը, Blanche de Brooklyn-ը, Great Lakes Holy Moses-ը, Unibroue Blanche de Chambly-ը, Blue Moon Belgian White-ը, Allagash White Ale-ը, Blanche de Namur-ը, Blue Moon White Ale-ը, Wieckse Witte-ը, Victory Whirlwind Witbier-ը և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց
Քիթ Վան Հորն
Քիթ Ադամ Վան Հորն, (Keith Adam Van Horn, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Մասնագիտական տարիներին հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Նյու Ջերսի Նեթս», «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս», «Նյու Յորք Նիքս», «Միլուոքի Բաքս» և «Դալաս Մավերիքս» ակումբներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Աստերոիդների ցանկ (325401-325500)
Աստերոիդների ցանկ (325301-325400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (325501-325600)
Մեդվեդիցկի
Մեդվեդիցկի (Медведицкий), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ժիրնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1239 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ժիրնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բուրդովո (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Բուրդովո (Бурдово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
(3327) Կամպինս
(3327) Կամպինս (Campins), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,174902 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8657 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4841 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2066,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174224 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,56° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լամպերթայմ
Լամպերթայմ (Lampertheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 3120 մարդ, բնակչության խտությունը` 474.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.58 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 9 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1969 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1433-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 536։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,8 %։ 1433 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1337 անձ (660 տղամարդ և 677 կին)։ Գործազուրկ են եղել 96 անձ (49 տղամարդ և 47 կին)։ 536 անաշխատունակներից 233-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 212-ը` թոշակառուներ, իսկ 91-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լև Բեզիմենսկի
Լև Ալեքսանդրովիչ Բեզիմենսկի (Лев Алекса́ндрович Безыме́нский, ), խորհրդային և ռուսաստանցի գրականագետ, գերմանագետ-պատմաբան, գրող ու լրագրող։ Ռազմական գիտությունների ակադեմիայի պրոֆեսոր, պատմական գիտությունների թեկնածու։  Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
1945 թվականի մայիսի 1-ին Լև Բեզիմենսկին մարշալ Գեորգի Ժուկովի համար թարգմանել է Յոզեֆ Գեբելսի և Մարտին Բորմանի նամակը, որտեղ նրանք հայտնում էին Ադոլֆ Հիտլերի մահվան մասին։
1946 թվականին Լև Բեզիմենսկին զորացրվել է բանակից և շարունակել ուսումն արդեն Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ 1948 թվականին նա ավարտել է համալսարանն ու աշխատանքի անցել «Новое время» ամսագրի խմբագրությունում՝ որպես գրական լրագրող։
Ամսագրի թղթակցի կարգավիճակում աշխատել է չորս գերտերությունների (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիան, ԽՍՀՄ) արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի Բեռլինի ու Ժնևի նստաշրջաններին։ 1972 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ստանալով պատմական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Ատենախոսության թեման եղել է ««Բարբարոսա» հատուկ թղթապանակ. վավերագրական պատմություն» աշխատությունը։ Եղել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Համընդհանուր պատմության ինստիտուտին կից Գերմանական պատմական հետազոտությունների կենտրոնի խորհրդի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Բեզլյուդովկա
Բեզլյուդովկա (Безлюдівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1681 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բեզլյուդովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 9 693 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1258,83 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1681 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իլերիդեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սուրբ Հակոբի աղբյուր
Աղսու, աղբյուր Թուրքիայի Իգդիրի մարզում, Մեծ Մասիսի հյուսիսային լանջին ։
Երբ մորեխ ու թրթուռ է լինում, շրջակա բնակիչները այստեղից ջուր են բերում և ցրում դաշտերում։ Ջուրն իր հետ բերում է վնասակար միջատներին ոչնչացնող սև և սպիտակ փետրավոր թռչուններ թթի ղուշ կամ Սուրբ Հակոբա սարյակ անունով   ։
Տոսի Մարուկի
Տոսի Մարուկի (丸木 俊, ), ճապոնացի նկարչուհի, Իրի Ակամացուի կինը։ Ամուսնու հետ ստեղծել է «Հիրոսիմա» հակամիլիտարիստական նկարաշարը (տուշ, ջրաներկ, սկիզբը՝ 1947)։
Սուրբ Հակոբի աղբյուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ Կատեգորիա:Իգդիրի մարզ
Տոսի Մարուկի
Իրի Մարուկին (ծնվել է 20 հունիսի, 1901)։ 1922-1933 թվականներին սովորել է Տոկիոյում։ 1945 թվականին ղեկավարել է Ճապոնիայի առաջադեմ նկարիչների միավորումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Տափօղակով հոկեյի Ռուսաստանի ազգային հավաքական
Ռուսաստանի տափօղակով հոկեյի հավաքականը (Сборная России по хоккею с шайбой) ստեղծվել է 1992 թվականին և ներկայացնում է Ռուսաստանը տափօղակով հոկեյի միջազգային մրցաշարերում։ Ռուսաստանի ազգային հավաքականը աշխարհի ամենաուժեղ թիմերից է, որը Կանադայի, Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի, Չեխիայի և Միացյալ Նահանգների ազգային հավաքականների հետ միասին ընդգրկված է «հոկեյի մեծ վեցյակում»։ 1993, 2008, 2009, 2012 և 2014 թվականների աշխարհի չեմպիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոկեյ Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Խդըր-Էլյազ
Խդըր-Էլյազ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնվում է Հասանկալա քաղաքից հյուսիս-արևելք, Արաքսի ավազանի Զիվնիչայ գետակի աջ ափին, անտառապատ հովտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Զապադնայա (Ռոչունգայի վտակ)
Զապադնայա (Западная), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռոչունգա գետի ձախ ափին՝ 116 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Արտ Փարքինսոն
Անձնական կյանք
Արտը մեծացել է Մովիլլում։ Նրա անգլիացի մայրը՝ Մովանիան, դերասանուհի էր, որը նաև աշխատում էր դրամատիկական թատրոնում ։ Հարցազրույցներից մեկում Արտն ասաց, որ իր ծնողները չէին թույլատրում նրան դիտել Գահերի Խաղը ։ The Independent թերթում լավագույն կերպարների անվանակարգում Ռիկոն Սթարքը զբաղեցրեց վերջին՝ յոթանասուներորդ տեղը ։
Ֆիլմագրություն
2008 - Կարմիր հողմ - Freakdog - մանուկ Քեննեթ
2013 - Համբուրիր մայրիկին գիշերը - Dark Touch - Փիթեր
2014 - Աղետ - The Anomaly - Ալեքս
2011-13, 2016- Գահերի Խաղ - Game of Thrones - Ռիկոն Սթարք
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի դերասաններ Կատեգորիա:Իռլանդացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ռեթիմնո
Ռեթիմնո (Ρέθυμνο), քաղաք Կրետե կղզու հյուսիսային ափին։
Աշխարհագրություն
Ռեթիմնոն կրետական ամենագեղեցիկ քաղաքներից է, որը տեղակայված է վարչական կենտրոն Հերակլիոնից 78 կմ հեռավորության վրա՝ Խանիայից 59 կմ դեպի արևելք։ Նավահանգստային այս փոքրիկ քաղաքը կառուցվել է վենետիկցիների կողմից։
Կրետե կղզու զբոսաշրջային, ինչպես նաև առողջարանային նշանավոր կենտրոններից է։ Քաղաքը հայտնի է իր ֆեստիվալներով՝ կուլտուրական ձեռնարկումներով զուգակցվող տոնակատարություններով։ Այստեղ է գտնվում նաև կղզու մայր բուհը՝ Կրետեի համալսարանը։ Կղզու գլխավոր տեսարժանությունը համարվում է վենետիկյան Ֆորտեզա ամրոցը։ Այս ամրոցը համարվում է ամենամերձափնյա պաշտպանական ամրությունն ամբողջ Կրետեում, որի շինարարական աշխատանքներին մասնակցել են ավելի քան 100000 մարդ։
Հայտնի է նաև չորս նահատակների հրապարակը՝ համանուն եկեղեցու հարևանությամբ, որտեղ պահպանվել են գլխատված Կրետեի թուրքերի մասունքները։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Կրետե Կատեգորիա:Հունաստանի Միջերկրական ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Դարվիշլար
Դարվիշլար (Dərvişlər), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Օրտիլիա փոքր
Օրտիլիա փոքր, սպնդուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
10-15 սմ բարձրությամբ բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույս է: Ցողունների հիմքում խմբված տերևները երկարավուն են, սուր և մինչև 1 սմ երկարություն ունեցող կոթուններով: Միակողմանի ողկույզում հավաքված ծաղիկները ակտինոմորֆ են և ոչ մեծ: Պսակաթերթերը կանաչասպիտակավուն են և համարյա գնդաձև :
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում, Մարգահովիտ գյուղի շրջակայքում: Տեսակը հանդիպում է նաև Եվրոպայում, համարյա ամբողջ Կովկասում, միջերկրածովյան ավազանում, Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, Սիբիրում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայում :
Պահպանություն
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Սպնդուկազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Էրիթրեայի ազգային թանգարան
Էրիթրեայի ազգային թանգարան (National Museum of Eritrea), ազգային թանգարան, որը գտնվում է Ասմարայում, Էրիթրեայում։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին, Ուոլդիբ Ուոլդեմարիամի կողմից։ Այն ի սկզբանե տեղակայված է եղել նախկին կառավարչի պալատում մինչև 1997 թվականը, երբ տեղափոխվել է ։ Վայրն այդ ժամանակվանից սկսված հանձնվել է Քոմբոնի քույրերի աղջիկների դպրոցին։ Էրիթրեայի ազգային թանգարանի գործառույթն էր ներկայացնել Էրիթրեայի պատմությունը` թե՛ երկրի ներսում, թե՛ արտասահմանում։ Այն նաև նպատակ ունի ուսումնասիրել հնագիտական տեղանքներ և բացահայտել երկրի պատմությունը։ 1996 թվականին Էրիթրեայի կենտրոնական կառավարությունն առաջադրել է հետևյալ վեց տեղանքները համարել ՅՈՒՆԵՍԿՈ-յի համաշխարահյին ժառանգության մաս. Ադուլիս, Դահլակ, Քեբիր, Մատարա, Նակֆա և Քոհայթո։
Պատմություն
Էրիթրեան եղել է Իտալական գաղութային կայսրության, և ավելի ուշ` Եթովպիայի մի մասը։ Եթովպիան դարձել է կոմունիստական 1975 թվականին և Էրիթրեական ազատագրական ճակատը մարտնչել և ազատություն է ձեռք բերել 1993 թվականին ։ բոլոր Արվեստի գործերը, որոնք ի սկզբանե ներկայացված են Եթովպիայի ազգային թանգարանում, տեղափոխվել են Ֆերդինադո Մարտինիի թանգարան։ Եթովպիայից անկախանալուց հետո ցուցանմուշները ցուցադրվել են Կառավարչական պալատում։ 1992 թվականի ընթացքում ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ն ֆինանսավորել է Էրիթրեայի ազգային թանգարանի հիմնադրումը` տեղափոխելով բոլոր ցուցանմուշները նոր թանգարան։ Նրանք նաև ուսուցանել են թանգարանի պահպանման անձնակազմին։ Թանգարանը ղեկավարվում է մշակույթի նախարարության կողմից ։
Գործառույթներ
Թանգարանը հիմնադրվել է 1992 թվականին, ազգային մայրաքաղաք Ասմարայում, Էրիթրեայի` անկախություն ձեռք բերելուց մեկ տարի անց ։ Այն տեղակայված է քաղաքի կենտրոնում։ Թանգարանում պահվում են Էրիթրեայի պատմական ցուցանմուշներ և ցուցադրում են մշակութային իրեր և տեղի հավաքածուներ։ Այն անց է կացնում հնագիտական ուսումնասիրություններ և պեղումներ տարբեր վայրերում։ Թանգարանում նաև պահվում են ցուցանմուշներ, որոնք կապված են Էրիթրեայի ժամանակակից պատմության հետ ։ Սահմանային պատերազմի և քաղաքական անկայունության պատճառով թանգարանն անխնամ վիճակում է եղել 2010 թվականի դրությամբ ։ Ժամանակակից հավաքածուներն ունեն ազատամարտիկներին և պայքարը ցույց տվող նկաների գերակշիռ հավաքածուներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ Կատեգորիա:Էրիթրեայի թանգարաններ
Մեդվեդկա (գյուղ, Ալնաշսկի շրջան)
Մեդվեդկա (Медведка), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի բնակավայրեր
Լայխինգեն
Լայխինգեն (Laichingen), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Ալբ Դունայ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 10 867մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 69,84 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 25 071։
Նովիե Բերեզիչի
2001 թվականի տվյալներով Նովիե Բերեզիչի գյուղում բնակվում էր 232 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1289 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 179,98 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1916 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուրդուկովո (գյուղ, Վետլուժսկի շրջան)
Բուրդուկովո (Бурдуково), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի բնակավայրեր
Լորեմ իպսում
Լորեմ Իպսում (Lorem ipsum), պայմանական, իմաստ չարտահայտող տեքստ, որը տեղադրվում է կայքի էջի մակետում՝ հետագա տեղադրվելիք տեքստի փոխարեն։
Ի՞նչ է Լորեմ Իպսումը
Լորեմ Իպսումը տպագրության և տպագրական արդյունաբերության համար նախատեսված մոդելային տեքստ է։ Սկսած 1500-ականներից՝ Լորեմ Իպսումը հանդիսացել է տպագրական արդյունաբերության ստանդարտ մոդելային տեքստ, ինչը մի անհայտ տպագրիչի կողմից տարբեր տառատեսակների օրինակների գիրք ստեղծելու ջանքերի արդյունք է։ Այս տեքստը ոչ միայն կարողացել է գոյատևել հինգ դարաշրջան, այլև ներառվել է էլեկտրոնային տպագրության մեջ՝ մնալով էապես անփոփոխ։ Այն հայտնի է դարձել 1960-ականներին Lorem Ipsum բովանդակող Letraset էջերի թողարկման արդյունքում, իսկ ավելի ուշ համակարգչային տպագրության այնպիսի ծրագրերի թողարկման հետևանքով, ինչպիսին է Aldus PageMaker-ը, որը ներառում է Լորեմ Իպսումի տարատեսակներ։
Ինչո՞ւ ենք այն օգտագործում
Հայտնի է, որ ընթերցողը, կարդալով հասկանալի տեքստ, չի կարողանա կենտրոնանալ տեքստի ձևավորման վրա։ Լորեմ Իպսում օգտագործելը բացատրվում է նրանով, որ այն բաշխում է բառերը քիչ թե շատ իրականի նման, ի տարբերություն «բովանդակություն - բովանդակություն» սովորական կրկնության, ինչը ընթերցողի համար հասկանալի է։ Շատ համակարգչային տպագրական ծրագրեր և ինտերնետային էջերի խմբագրիչներ այն օգտագործում են որպես իրենց ստանդարտ տեքստային մոդել, և հետևապես, ինտերնետում «Lorem Ipsum»-ի որոնման արդյունքում կարելի է հայտնաբերել էջեր, որոնք դեռ նոր են կերտվում։ Ժամանակի ընթացքում ձևավորվել են Լորեմ Իպսումի տարբեր տարբերակներ՝ երբեմն ներառելով պատահական տեքստեր, երբեմն էլ հատուկ իմաստ՝ հումոր և նմանատիպ բովանդակություն։
Որտեղի՞ց վերցնել նման տեքստ
Կան Լորեմ Իպսումի շատ տարբերակներ, սակայն շատերը աղավաղվել են տարաբնույթ, երբեմն նույնիսկ լատիներենից շատ հեռու և անհավանական բառերի և հումորի ավելացման արդյունքում։ Եթե ուզում եք օգտագործել Լորեմ Իպսում, ապա երևի չեք ցանկանա, որ այն պարունակի ինչ-որ թաքնված հումոր տեքստի միջնամասում։ Ինտերնետում բոլոր Լորեմ Իպսում արտադրիչները հակված են կրկնել նույն տեքստը մինչև ցանկալի ծավալի լրացումը։ Լորեմ Իպսում օգտագործում է լատիներենի շուրջ 200 բառ՝ դրանք համադրելով նախադասության հնարավոր շարադասությունների հետ, որպեսզի արտադրի ճշմարիտ Լորեմ Իպսում։ Արտադրված Լորեմ Իպսումը, արդյունքում չունի կրկնություններ, հումորային բովանդակություն կամ այլ անիրական բառեր։
Լորեմ Իպսումի ստանդարտ տեքստի մի հատված
Հետաքրքրվողների համար ոտորև ներկայացված է 1500-ականներից ի վեր օգտագործվող Լորեմ Իպսումի ստանդարտ տեքստի մի հատված։ Ցիցերոնի «de Finibus Bonorum et Malorum» աշխատության 1.10.32 և 1.10.33 բաժինները ներկայացված են հենց բնօրինակ տեսքով՝ զուգորդված 1914 թ. Հ. Րաքհամի անգլերեն թարգմանությամբ։
«de Finibus Bonorum et Malorum» աշխատության 1.10.32 բաժինը՝ գրված Ցիցերոնի կողմից մ.թ.ա. 45 թ. "Sed ut perspiciatis unde omnis iste natus error sit voluptatem accusantium doloremque laudantium, totam rem aperiam, eaque ipsa quae ab illo inventore veritatis et quasi architecto beatae vitae dicta sunt explicabo. Nemo enim ipsam voluptatem quia voluptas sit aspernatur aut odit aut fugit, sed quia consequuntur magni dolores eos qui ratione voluptatem sequi nesciunt. Neque porro quisquam est, qui dolorem ipsum quia dolor sit amet, consectetur, adipisci velit, sed quia non numquam eius modi tempora incidunt ut labore et dolore magnam aliquam quaerat voluptatem. Ut enim ad minima veniam, quis nostrum exercitationem ullam corporis suscipit laboriosam, nisi ut aliquid ex ea commodi consequatur? Quis autem vel eum iure reprehenderit qui in ea voluptate velit esse quam nihil molestiae consequatur, vel illum qui dolorem eum fugiat quo voluptas nulla pariatur?"
'''Հ. Րաքհամի1914 թ. անգլերեն թարգմանությունը''' "But I must explain to you how all this mistaken idea of denouncing pleasure and praising pain was born and I will give you a complete account of the system, and expound the actual teachings of the great explorer of the truth, the master-builder of human happiness. No one rejects, dislikes, or avoids pleasure itself, because it is pleasure, but because those who do not know how to pursue pleasure rationally encounter consequences that are extremely painful. Nor again is there anyone who loves or pursues or desires to obtain pain of itself, because it is pain, but because occasionally circumstances occur in which toil and pain can procure him some great pleasure. To take a trivial example, which of us ever undertakes laborious physical exercise, except to obtain some advantage from it? But who has any right to find fault with a man who chooses to enjoy a pleasure that has no annoying consequences, or one who avoids a pain that produces no resultant pleasure?"