cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրեն Տիյոլուա
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 139 մարդ, բնակչության խտությունը` 39.49 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.52 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 40 կմ արևմուտք:
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 104 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 83-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,8 %: 83 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 74 անձ (40 տղամարդ և 34 կին): Գործազուրկ են եղել 9 անձ (3 տղամարդ և 6 կին): 21 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կիժիի պոգոստ
Կիժիի պոգոստ (Кижский Погост), պատմական համալիր, որը հիմնադրվել է 17-րդ դարում Կիժի կղզում։ Կղզին գտնվում է Ռուսաստանի դաշնային սուբյեկտ Կարելիայի Հանրապետության հարավում գտնվող Օնեգա լճում։ Պոգոստը տարածքի ներսում է, որը ներառում է երկու խոշոր փայտե եկեղեցիներ և զանգակատուն։ Պոգոստը հայտնի է իր գեղեցկությամբ և երկարակեցությամբ, չնայած, որ այն կառուցված է բացառապես փայտից։ 1990 թվականին Կիժի Պոգոստը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում ։ 1993 թվականին հայտնի է դարձել որպես Ռուսաստանի Մշակութային օբյեկտ ։
Ընդհանուր տեղեկություն
Պոգոստը կառուցվել է Կիժի կղզու հարավային մասում, Օնեգա լճի մակարդակից 4 մետր բարձրության վրա։ Հիմնական կառուցվածքային ստորաբաժանումը սովորական սոճու տրամագիծն է՝ 1 մետր 30 սանտիմետր, և 3-5 մետր երկարությամբ։ Շինարարության համար տարբեր մայրցամաքներց բերվել են հազարավոր փայտի կտորներ։ Այդ ժամանակ համալիրի նյութական խնդիրը հիմնականում դա էր։
Համբարձման եկեղեցի
Համբարձման եկեղեցին Պոգոստի ամենահիշարժան հատվածն է համարվում։ Եկեղեցին չի ջեռուցվում, և հետևաբար, համարվում է ամառային եկեղեցի, իսկ ձմռանը չի անցկացնում ոչ մի ծառայություններ։ Եկեղեցու ներսում գտնվող խաչի վրա գրված արձանագրության համաձայն՝ եկեղեցու խորանը կառուցվել է 1714 թվականի հունիսի 6-ին։
Համբարձման եկեղեցին կառուցվել է հին շենքի տեղում, որն այրվել էր կայծակից։ Շինարարների անուններն անհայտ են։ Լեգենդը պատմում է, որ հիմնական շինարարը եկեղեցու շինարարության համար օգտագործել է մեկ կացին։ Շինարարության ավարտից հետո նա կացինը նետեց ջուրը, արտասանելով հետևյալ խոսքերը․ «Չկա և չի լինի մեկ ուրիշը հավասար» ։
Նախորդ կառույցը համարվում էր 18 գմբեթի եկեղեցի Օնեգա լճի հարավային ափում, որը կառուցվել է 1708 թվականին և կայծակի հետևանքով այրվել է 1963 թվականին։
Ըստ այդ ժամանակաշրջանի ռուսական ատաղծագործության ավանդությունների, Համբարձման եկեղեցին կառուցվել է միայն փայտով, առանց որևէ մեխի, և ուներ միայն գմբեթներ և տանիք։ Սակայն, ներկայումս եկեղեցին կառուցված է 180,000 մեխերից, և ապահովում է շուրջ 60,000 տանիք ։
Կառույցների հիմքում ընկած է ութանիստ կառուցվածք։ Կառույցն ունի 22 գմբեթ՝ տարբեր չափսերով և ձևերով։
Սեղանատունը ծածկված է եռաստիճան տանիքով։ 19-րդ դարում եկեղեցու ձևավորումը քաոսային էր և որոշ հատվածներ ծածկված էին փայտով։ Համբարձման եկեղեցին վերականգնվել է 1950-ական թվականներին իր յուրօրինակ դիզայնով ։
Եկեղեցու հիմքն ընկած է քարե բազայի վրա, առանց հիմնատակի, բացառությամբ արևմտյան ենթակողմի, որի համար 1870 թվականին կառուցվել է հիմնատակ։ Տանիքների մեծ մասը զարդարված է եղևնու ճյուղերով, իսկ գմբեթները՝ բարդու ճյուղերով։
Պատկերասրահն ունի չորս մակարդակ և բաղկացած է 102 սրբապակերներից։ Այն հիմնադրվել է 18-19-րդ դարերում։ Սրբապատկերները ներառում են երեք ժամանակաշրջաններ՝ երկու հին սրբապատկերներ՝ «Համբարձում» և «Պոկրով», որոնք ստեղծվել են 17-րդ դարի վերջում և նրանց բնորոշ է հյուսիսային ոճը։ Կենտրոնական սրբապատկերը ստեղծվել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Սրբապատկերների մեծ մասը ստեղծվել են 18-րդ դարում, որոնք բերվել են Ռուսաստանի տարբեր մասերից։
Սուրբ Աստվածամոր եկեղեցի
Սուրբ Աստվածամոր եկեղեցին ի տարբերություն Համբարձման եկեղեցու ջեռուցվում է, և հոկտեմբերի 1-ից և մինչև Սուրբ Զատիկ կազմակերպում է միջոցառումներ։ 17-րդ դարի հրդեհից հետո Աստվածամոր եկեղեցին Կիժի կղզում առաջինն էր։ Հիմնադրվել է 1694 թվականին, որպես գմբեթի կառույց, այնուհետև վերակառուցվել է 1720-1749 թվականներին և 1764 թվականին վերակառուցման ժամանակ կառուցել են 9 գմբեթ, որպես Համբարձման եկեղեցու ճարտարապետության արձագանք ։ Այն ունի 32 մետր բարձրություն և 26×8 տրամագիծ։ Ունի 9 գմբեթ, ամենամեծը՝ կենտրոնում։ Դեկորացիան հազվադեպ է։ Բնօրինակ սրբապատկերը փոխարինվեց 19-րդ դարի վերջին։ Վերականգնվեց 1950 թվականին՝ բնօրինակ ոճով։
Զանգակատուն
Բնօրինակ զանգակատունն այրվել է, որից հետո վերականգնվել է 1862 թվականին։ 1874-1900 թվականներին զանգակատունը կրկին վերակառուցվեց։ Աշտարակն ունի 30 մետր բարձրություն և 6×6 մետր տրամագիծ։ Աշտարակն ունի փայտե շրջանակ, որը հիմնված է հիմքի վրա։ Փայտի տեսակաները նույնն են, ինչ Համբարձման եկեղեցունը՝ սոճի և բարդի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Դայմոնդ Ռիդ
Ռիդ Էդվարդ Դայմոնդ (Reed Edward Diamond, ), ամերիկյան դերասան։ Ավելի շատ հայտնի է Ջեկ Վասերի` «Ճանապարհորդ» հեռուստասերիալի գլխավոր հերոսի եղբոր և «Տիկնիկային տանը» սերիալի մեջ Լորենս Դոմինիկի դերերում։
Ընտրված ֆիլմագրություն
Հեռուստատեսություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Հաննա Կուջո
Հաննա Կուջո (ծննդյան անուն՝ Հաննա Դադսոն, Hannah Kudjoe, ), 1940-1950-ական թվականների Գանայի անկախության ակնառու ակտիվիստ։ Համարվել է շարժման առաջին բարձրապրոֆիլ կին ազգայնականը, եղել է Ժողովրդական կուսակցության համագումարի ազգային քարողչության քարտուղարը։ Եղել է ակտիվ բարեգործ և ջանացել է բարելավել կանանց կենսակերպը Հյուսիսային Գանայում։
Կենսագրություն
Հաննան ծնվել է Բուսուայում, եղել է ընտանիքի 10 երեխաներից ամենակրտսերը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Տարկվայում աշխատել է որպես դերձակ, որտեղ ամուսնացել է Ջ. Ս. Կուջոյի հետ, ով եղել է ոսկու հանքի կառավարիչ։ Ամուսնությունը երկար չի տևել, և Հաննան տեղափոխվել է բնակվելու եղբոր՝ Կ. Դադսոնի հետ, ով եղել է Ոսկե ափի միացյալ համագումարի (UGCC) ակտիվիստ։ Նա տարվեց քաղաքականությամբ, երբ Քվոմե Նքրուման հյուրընկալվեց նրանց տանը 1947 թվականի հունիսին և նրան ոգևորեց և համոզեց քաղաքականության մեջ կանանց դերի կարևորության մասին։
Քաղաքական կարիերա
Նքրումային հանդիպելուց հետո Կուջոն դարձավ Ոսկե ափի միացյալ համագումարի աջակից։ Երբ 1948 թվականի մարտին «Մեծ վեցնյակի» առաջնորդները ձերբակալվեցին, նա հանգանակությամբ գումար հավաքեց և նրանց ազատության համար քարոզարշավ սկսեց։ Նա ակտիվորեն ընդգրկվեց Ոսկե ափի միացյալ համագումարի Երիտասարդական կազմակերպության կոմիտեում CPP-ի ձևավորման համար։ Կուջոն ակտիվորեն ներգրավվեց Դրական գործողությունների արշավում։ Զանգվածային քաղաքացիական անհնազանդությունների այս արշավը հանգեցրեց գաղութային տիրապետության ավարտին։ Արշավի ժամանակ Կուջոն ստացավ CPP աջակցությունը, որից հետո դարձավ նրա Ազգային պրոպագանդայի քարտուղարը։ Աչքի էր ընկնում արդյունավետ կազմակերպչական ջիղով, համախմբում էր մարդկանց, այդ թվում կանանց՝ միանալու CPP-ին։
Անկախության ձեռքբերումից հետո, 1957 թվականին Կուջոն հիմնադրեց Համա-աֆրիկյան կանանց միությունը, որը հետագայում դարձավ Գանայի կանանց միություն։ Նա աշխատանքներ տարավ երկրում մանկապարտեզներ ստեղծելու համար, որոնց գործունեության համար ներգրավվեց ուսուցիչների և այլ աշխատակիցների։ Հյուսիսային Գանայում նա հադես եկավ հակա-նուդիստական արշավով, որն ներառում էր հագուստի անվճար տրամադրում այլ երկրներից։ Կանանց նա տալիս էր հիգենայի դասեր, սովորեցնում՝ ինչպես ջուր եռացնել երեխաներին լողացնելու համար։ Այս մեծածավալ աշխատանքները նա ձեռնարկեց կառավարությունից անկախ՝ չստանալով կառավարության հավանությունը։ Սովի ժամանակ նա աջակցեց՝ ուտելիքներ բաժանելով և կանանց ոգևորեց զբաղվելու ֆերմերությամբ և աճեցնելու իրենց ուտելիքը։
Մահ
Հաննա Կուջոն մահացել է 1986 թվականի մարտի 9-ին։ 1986 թվականի մայիսի 6-ին տպագրված նրա մահախոսականում ասվում է
Վահան Շամլյան
Վահան Շամլյան, ազգությամբ հայ բարերար և գործարար, սեքնդ-հենդ հագուստի երկրորդ դիլերն աշխարհում  ։
Կյանք և կարիերա
Վահան Շամլյանը ծնվել է հայկական արմատներ ունեցող ընտանիքում։ 1957 թվականին Լիբանանից արտագաղթել է Միացյալ Նահանգներ ՝ գրպանում ունենալով ընդամենը 20 դոլար ։ Վերջ ի վերջո նա հիմնել է Chamlian Enterprises Inc. ընկերությունը, որը դարձել է սեքնդ-հենդ հագուստի ամենախոշոր դիլերն աշխարհում ։ Լոս Անջելեսի, Ֆրեզնոյի և Սան Լորենցոյի բաժանմունքներում աշխատում են ութ հարյուր աշխատակիցներ։ Նա նաև բացել է գործարան Գերմանիայում։
1996 թվականին Շամլյանն ուներ երեք գործարան, որոնք վերամշակում և արտահանում են օգտագործած հագուստներ. ստացված եկամուտը հասել է $78.6 միլիոն դոլարի ։ Շամլյանի մատակարարներից է Փրկության բանակը և Goodwill Industries-ը ։ Շամլյանի վերամշակած հագուստը մեծ պահանջարկ ունի Երրորդ աշխարհի, մասնավորապես Արևմտյան Աֆրիկայի երկրներում ։ Ջոնը, ով Վահան Շամլյանի եղբորորդին է և կառավարում է Լոս Անջելեսում գտնվող ընկերությունը, ասում է, որ ուշադրության է արժանանում այն, ինչը «լավագույնն է դարձնում դրանք»։
Վահան Շամլյանը ամուսնացել է Անուշի հետ, ով նույնպես բարեգործ է ։
Մահացել է Ֆրեզնոյում (Կալիֆոռնիա), 2022 թ. օգոստոսի 11-ին։
Ժառանգություն և բարեգործություն
1975 թվականին Վահան Շամլյանը իր կնոջ՝ Անուշի հետ միասին հավաքել է միջոցներ` վճարելու Գլենդելում (Կալիֆոռնիա) հայկական մասնավոր վարժարան ստեղծելու բոլոր ծախսերը ։ Վարժարանը կրում է նրանց անունը՝ Վահան և Անուշ Շամլյանների վարժարան։ Վարժարանը, որը գտնվում է Լուվելի պողոտայում, շարունակում է գործել մինչև այսօր։
Նա նաև հայկական գրքերի հրատարակման համար նվիրատվություն է կատարել ։
Վահան Շամլյանը հանդիպում է ունեցել Հայաստանի նախկին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարերարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ֆրեզնո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Օձն ու Ոզնին
«Օձն ու ոզնին», (անգլ․՝ The hedgehog and the snake ) նախկինում նաև` «Օձերն ու մացառախոզը», իտալացի գրող Լորենտիուս Աբստեմիուսի առակն է գրված 1490 թվականին։ Հետագայում եվրոպական մի շարք առակների հավաքածուներ այն ճանաչեցին որպես հայտնի առակագիր Եզոպոսի առակներից մեկը։
Անշնորհակալ հյուր
Վենետիկցի գրադարանավար Լորենտիուս Աբստեմիուսը 1490 թվականին ստեղծեց “Hecatomythium” լատիներեն առակների ժողովածուն, որտեղ տեղ գտավ նաև Ոզնու և օձի մասին առակը։ Ըստ առակի, ցրտաշունչ մի ձմռան ժամանակ ոզնին գալիս է օձի մոտ և խնդրում է իրեն ապաստան տալ։ Որոշ ժամանակ հետո, երբ օձին սկսում են նեղություն տալ ոզնու փշերը, վերջինս խնդրում է ոզնուն հեռանալ իր բնից։ Ոզնին հրաժարվում է լքել բունը ասելով․«Թե նեղվում ես իմ ներկայությունից, ինքնդ էլ հեռացի՛ր» ։ Հետագա դարերում ստեղծվեցին առակի այլ տարբերակներ և ներառվեցին եվրոպական մի շարք առակների ժողովածուներում։ «Օձն ու ոզնին» առակը հայտնի դարձավ անգլիացի պոետ Ֆիլիպ Սիդնեյի շնորհիվ, ով իր աշխատության մեջ «Երկու խոսք ի պաշտպանություն պոեզիայի» (անգլ․՝ An Apology for Poetry) հիշատակեց առակը։ Մինչև 17-րդ դարը, առակը մի շարք բարոյախրատական ստեղծագործություններում հանդիսանում էր «երախտամոռության» արտացոլումը։ Այդպիսի աշխատանքներ են՝ Քրիստոֆ Մյուռերի “ XL Emblemata ”  այլաբանական նկարազարդումների գիրքը, (սովորաբար տրվում է սիմվոլիկ նկարազարդում և համապատասխան բարոյախրատական տեքստ՝ պատմության կամ պոեմի տեսքով)։ Առակն արտացոլվել է նաև Ժան վան Քեսսելի յուղանկարում՝ պատկերված պղնձի վրա։ Լյուդովիկոս XIV-րդը իր որդու խնդրանքով կառուցեց «Վերսալի լաբիրինթոս»-ը ։ Լաբիրինթոսում ստեղծվեց մի ջրային էլեմենտ՝ առակի երկու հերոսների արձանիկներով։ Կառուցման ժամանակ արքան խորհրդակցել է առակագիր Շառլ Պեռոյի հետ, ով իր ստեղծագործության մեջ խոսել է առակի մասին ։ Սակայն օձի և ոզնու արձանիկների ստեղծման ընթացքում առաջնորդվել են Իսահակ դը Բենսերադի քառյակներով, որտեղ պոետը չար կերպար է համարում ոզնուն.
«Չմերժեց օձը ոզնու խնդրանքը
Ներս թողեց նրան, որ չսառի դրսում խեղճ ու կրակը
Քիչ թե շատ ապրեցին իրար հետ օձն ու ոզնին
Բայց չհարմարվեց օձը ոզնու փշոտ մարմնին Ծակեց, ծակեց, ծակծկեց
Օձն էլ մի օր չդիմացավ, խնդրեց ոզնուն իսկույն հեռանալ
Ոզնին էլ թե․ «Ինձ ամեն բան ձեռք է տալիս, նեղվողը դու ես, դու էլ հեռացի՛ր»,- ասաց անշնորհակալ ոզնին ի շնորհալություն բարեսիրտ օձին» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առակներ
Ֆրենևիլ
Ֆրենևիլ (Fresneville), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում :
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 104 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.59 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.4 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 125 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 34 կմ արևմուտք:
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 57 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 41-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 16: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,9 %: 41 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 35 անձ (23 տղամարդ և 12 կին): Գործազուրկ են եղել 6 անձ (1 տղամարդ և 5 կին): 16 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վիթ
Վիթ, կամ եվրոպական եղնիկ (Dama dama), այծքաղների կարգին պատկանող միջին չափսի կենդանի, տարածված է Եվրոպայում և Հարավարևմտյան Ասիայում։ Հավանական է, որ ի սկզբանե, նրա տարածման շրջանը սահմանափակվում էր Ասիայով, բայց ի շնորհիվ մարդկանց այն տարածվեց աշխարհով մեկ։ Նրան բնորոշ են լայն եղջյուրները, մասնավորապես հասուն արու վիթերի մոտ։
Արտանքինը
Եվրոպական տեսակների մոտ երկարությունը սկսում է 130 սանտիմետրից մինչև 175 սանտիմետր, ունեն 20 սանտիմետր երկարությամբ պոչ, իսկ հասակը լինում է 80 սանտիմետրից մինչև 105 սանտիմետր։ Քաշը արուների մոտ լինում է 65 կիլոգրամից մինչև 110 կիլոգրամ, իսկ էգերի մոտ՝ 45 կիլոգրամից մինչև 75 կիլոգրամ։ Իրանական մեծ արուների (Dama mesopotamica) մոտ երկարությունը հասնում է ավելի քան 2 մետրի։ Եվրոպական վիթերն ավելի մկանուտ մարմին ունեն ու ավելի կարճ պարանոց և վերջույթներ՝ քան սովորական եղնիկները։ Նրանց եղջերուները ի տարբերություն Միջագետքի եղնիկների կարող են ստանալ բշտիկաձև տեսք։
Եվրոպական վիթերի գունավորումը փոխվում է ըստ տարվա եղանակների։ Ամառը նրանց վերևի մասը ու պոչի ծայրը ներկվում է կարմրա-շագանակագույն գույնով ու սպիտակ կետիկներով։ Ոտքերի ներքևի մասը ավելի բաց է։ Ձմռանը գլուխը, պարանոցն ու ականջները գունավորվում են մուգ շագանակագույն գույնով, մեջքը և կողերը՝ սև գույնով, ներքևի մասը՝ մոխրագույնով։
Ապրելակերպ
Եվրոոպական վիթի ապրելակերպը նման է ազնիվ եղջերուի ապրելակերպին, այնուամենայնիվ նա մի փոքր ավելի համեստ և հավատարիմ է հիմնականում սոճիների պուրակների և այգիների նման լանդշաֆտներին։ Նա ավելի քիչ վախկոտ է և զգույշ, սակայն արագությամբ և ճարպկությամբ չի զիջում ազնիվ եղջերուին։ Եղնիկը որոճող և բուսակեր կենդանի է։ Նա սնվում է խոտով և ծառերի տերևներով, երբեմն՝ ծառի կեղևներով, սակայն այնպիսի վնաս չեն հասցնում անտառներին ինչպես ազնիվ եղջերուները։
Զուգավորման ժամանակահատվածը սկսվում է սեպտեմբեր ամսից և տևում է մինչև նոյեմբերի կեսը։ Այս ժամանակ արական սեռի ներկայացուցիչները բարձր ձայներ հանելով կանչում են իգական սեռի ներկայացուցիչներին՝ շեշտը դնելով իրենց տիրույթի իրավունքների վրա։ Ուժեղ արուները հաստատվում են իրենց տիրույթումում՝ փորելով գետնին ոչ խորը փոսեր, որտեղ նրանք պառկում են և ձայներ հանում։ Իգական սեռի ներկայացուցիչները տեղափոխվում են փոքր խմբերով և փնտրում են ամենահզոր վիթերի տարածքները։ Սակայն, ի տարբերություն ազնիվ եղջերուի, արական սեռի ներկայացուցիչը չի քշում իգական սեռի ներկայացուցիչներին նախիրի մեջ և չի խանգարում նրանց մտնել իր տիրույթ։
Հունիսի կեսից մինչև հուլիսի վերջը, 32-շաբաթական հղիությունից հետո, իգական սեռի ներկայացուցիչները հեռանում են խմբից և լույս աշխարհ բերում իրենց ձագերին՝ հիմնականում մեկին, երբեմն՝ երկուսին։ Կաթով կերակրելը տևում է հիմնականում 4 ամիս։ Երիտասարդները սեռական հասունության հասնում են երկուսից երեք տարեկանում։ Նրանց կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 30 տարի։ Նորածին ձագուկները երբեմն դառնում են աղվեսների, վարազների և ագռավների զոհերը։
Հայկ Գրիգորյան
Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյան, հայ, իրավաբան, Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի նախկին նախագահ (2018 թվականի հուլիսի 10-ից մինչև 2021 թվականի հուլիսի 12-ը) :
Վիթ
Ապրելակերպ
Վիթ նախընտրում է ապրել անտառում՝ բազմաթիվ սիզամարգերով և բաց տարածություններով, բայց կարողանում է լավ բնակություն հաստատել տարբեր ոլորտներում, նույնիսկ հանդիպվում է Նորդերնայ կղզու հյուսիսային ծովի մոտ։ Եզնիկների խմբերի մեծությունը տատանվում է և կախված է տարածաշրջանից և տեղանքից, բայց եզակի դեպքերում խումբը կարող է հասնել 80-ի։
Հայկ Գրիգորյան
Արդարադատության երրորդ դասի պետական խորհրդական (2019 թվականի հուլիսի 3-ից) ։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (2021 թվականի դեկտեմբերի 17-ից) ։
(2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ից) ։
Վիթ
Տարածվածություն
Միջին սառցե դարաշրջանի ընթացքում վիթը տարածված էր ամբողջ Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայի տարածքում, սակայն սառցե դարաշրջանից հետո իր տարածքը սահմանափակվում էր Փոքր Ասիայով և մի գուցե Հյուսիսային Աֆրիկայով։ Հնում փյունիկացիները, իսկ հետագայում հռոմեացիները վիթերին տանում էին միջերկրյածովյան շրջանի տարբեր երկրներ, ինչպես նաև Գերմանիա, Իտալիա և Իսպանիա։ Արիստոտելը և Պլինիոս Ավագը նշում են նրան, որպես իրանց երկրի մշտական բնակիչ։ Հին դարաշրջանի կենդանու առանձին գտածոներ են պեղել Ալպերի հյուսիսային քաղաքներում, օրինակ՝ Թրիերում։ Միջին դարերում վիթը բերվել է Անգլիա, ապա Դանիայով՝ Կենտրոնական Եվրոպա։ Հարավային Եվրոպայում հանդիպում են Լատվիայում, Լիտվայում և Բելառուսիայի արևելքում՝ հատկապես Պոլեսիեի տարածքում։ Նրանց սկզբում պահում էին փարախներում, իսկ հետո նոր տեղափոխում վայրի բնություն։ Մեր ժամանակներում վիթերին հաճախ պահում են մասնավոր փարախներում՝ որպես սնունդ։ Այս տեսակը նաև տեղափոխվել է Հյուսիսային Ամերիկա, Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա, Հյուսիսային Աֆրիկա, Չիլի, Պերու, Արգենտինա, Ճապոնիա և Մադագասկար, որտեղ այսօր նաև ապրում են վայրի տեսակներ։
Միևնույն ժամանակ իր բնական ապրելավայրի շատ տարածքներում եղնիկը դարձել է շատ եզակի կենդանի։ 19-րդ դարում այն անհետացել էր Հյուսիսային Աֆրիկայից, 1900 թվականին՝ Հունաստանի տարածքից, իսկ 1950-ական թվականներին՝ Սարդինիայից։ Ասիական մասի իր տարածքըը նույնպես ոչնչացման վտանգի տակ է։
Հայկ Գրիգորյան
[Https://court.am/hy/about-member/25 ՀՀ Բարձրագույն դատական խորհրդի գիտնական անդամ] (2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ից մինչ օրս)։
Վիթ
Համակարգում
Որոշ կենդանաբաններ համարում են, որ իրանական վիթն (Dama mesopotamica) ու եվրոպական վիթը նույն տեսակն են։ Նախկինում վիթը դասվում էր Իրական եղջերուի ցեղին։
Եղնիկները մարդկային մշակույթում
Վիթերը հնուց հանդիսանում են որսի նախընտրելի առարկա։ Նրանք նաև հանդիսանում են նրբագեղության, արագաշարժության և հմայքի խորհրդանիշ։ Հին հունական դիցաբանության մեջ Կերինյան եղջերուն եղել է կախարդական և սուրբ էակ, որը պատկանում էր որսի աստվածուհի Արտեմիսին։
Հայկ Գրիգորյան
Կենսագրություն
Հայկ Գրիգորյանը ծնվել է 1976 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ Երևան քաղաքում։
Վիթ
Եղնիկները մարդկային մշակույթում
Հունաստանի գյուղատնտեսական ֆերմաներում վիթեր են բուծում՝ միս և կաշի ստանալու համար։ 2002 թվականին վիթը ներառված էր Հունաստանի գյուղատնտեսության ոչ այդքան տարածված կենդանիների ցանկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Հայկ Գրիգորյան
Կենսագրություն
1993 թվականին ավարտել է Երևան քաղաքի Ա. Բլոկի անվան № 122 միջնակարգ դպրոցը։
1994 – 1996 թվականները ծառայել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերում։
1997 թվականին ընդունվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի հատուկ ֆակուլտետի դատախազաքննչական բաժինը։
2001 թվականին էքստեռն եղանակով գերազանցությամբ՝ ոսկե մեդալով, ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի հատուկ ֆակուլտետի դատախազաքննչական բաժինը «իրավագիտություն» մասնագիտացմամբ, «իրավաբանի» որակավորմամբ։
2001 - 2006 թվականներին ծառայել է ՀՀ զինվորական դատախազության 2-րդ, 3-րդ և Երևանի կայազորներում՝ նախ որպես քննիչ-ստաժոր, ապա՝ քննիչ, այնուհետև՝ ավագ քննիչ։
Շուրջ 2 տարի ներգրավված է եղել ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության հատկապես կարևոր գործերով  քննության վարչության քննչական խմբերում։
2006 թվականի օգոստոսի 25-ին Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի ադյունկտուրա ընդունվելու, թեկնածուական ատենախոսությունը նախապատրաստելու և պաշտպանելու համար, սեփական դիմումի համաձայն, ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։
2006 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ընդունվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի ադյունկտուրա։
2009 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ավարտել է ադյունկտուրան և պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսություն` «Расследование преступлений, совершенных военнослужащими Вооруженных Сил Республики Армения в районах вооруженного конфликта» - Զինված ընդհարումների շրջաններում Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի զինծառայողների կողմից կատարված հանցագործությունների քննությունը» վերտառությամբ՝ ստանալով իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանելուց և իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանը ստանալուց հետո ծառայությունը շարունակել է ՀՀ պաշտպանության նախարարությունում։
2009 թվականի դեկտեմբերի 21-ին նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության վերահսկողության, մեթոդիկայի և վերլուծության բաժնի ավագ քննիչ։
2010 թվականի օգոստոսի 17-ին նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության 2-րդ կայազորային քննչական բաժնի պետ (ՀՀ ՊՆ թիվ 55292 զորամասի հրամանատար)։
2011 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության պետի տեղակալ (ՀՀ ՊՆ թիվ 55555 զորամասի հրամանատարի տեղակալ)։
2013 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ընդունվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի հեռակա ուսուցմամբ դոկտորանտուրա, որտեղ պատրաստել է դոկտորական ատենախոսությունը՝ «Международно-правовые и организационные основы расследования военных преступлений, совершаемых противоборствующими сторонами вооруженного конфликта» - Զինված ընդհարման ժամանակ հակամարտող կողմերի կատարած պատերազմական հանցագործությունների քննության միջազգային իրավական և կազմակերպչական հիմքերը» վերտառությամբ։ 2021 թվականին պաշտպանել է. շնորհվել է իրավաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։
2014 թվականի հոկտեմբերի 9-ին վերանշանակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության պետի տեղակալ։
2015 թվականի հունվարի 14-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի տեղակալ, զինվորական քննչական գլխավոր վարչության պետ ։
2018 թվականի հուլիսի 10-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահ ։
2021 թվականի հուլիսի 12-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ ազատվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի պաշտոնից ։
Հեղինակ է շուրջ 47 գիտական հոդվածների և 3 մենագրությունների (ընդհ. ծավ. 112 տպ. մամուլ), որոնք վերաբերում են քրեական և միջազգային իրավունքի, քրեական դատավարության և քրեագիտության արդի հիմնահարցերին։
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Կրթություն
1997թ. ընդունվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի հատուկ ֆակուլտետի դատախազաքննչական բաժինը։
2001թ. էքստեռն եղանակով գերազանցությամբ՝ ոսկե մեդալով ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարան ի հատուկ ֆակուլտետի դատախազաքննչական բաժինը «իրավագիտություն» մասնագիտացմամբ, «իրավաբանի» որակավորմամբ։
2006թ. ընդունվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարանի ադյունկտուրա։
2009թ. ավարտել է ադյունկտուրան և պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսություն` «Расследование преступлений, совершенных военнослужащими Вооруженных Сил Республики Армения в районах вооруженного конфликта» - Զինված ընդհարումների շրջաններում Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի զինծառայողների կողմից կատարված հանցագործությունների քննությունը» վերտառությամբ՝ ստանալով իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
2013թ. ընդունվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության ռազմական համալսարան ի հեռակա ուսուցմամբ դոկտորանտուրա, որտեղ պատրաստել է դոկտորական ատենախոսությունը՝ «Международно-правовые и организационные основы расследования военных преступлений, совершаемых противоборствующими сторонами вооруженного конфликта»-Զինված ընդհարման ժամանակ հակամարտող կողմերի կատարած պատերազմական հանցագործությունների քննության միջազգային իրավական և կազմակերպչական հիմքերը» վերտառությամբ։
2021 թվականին պաշտպանել է. շնորհվել է իրավաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։
Աշխատանքային գործունեություն
2009 - 2010թթ. ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության վերահսկողության, մեթոդիկայի և վերլուծության բաժնի ավագ քննիչ։
2010 - 2011թթ. ծառայության մեջ առաջխաղացման կարգով՝ ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության 2-րդ կայազորային քննչական բաժնի պետ (ՀՀ ՊՆ թիվ 55292 զորամասի հրամանատար)։
2011 - 2014թթ. ծառայության մեջ առաջխաղացման կարգով՝ ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության պետի տեղակալ (ՀՀ ՊՆ թիվ 55555 զորամասի հրամանատարի տեղակալ)։
2014 - 2015թթ. ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության պետի տեղակալ։
2015 - 2018թթ. ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի տեղակալ, զինվորական քննչական գլխավոր վարչության պետ։
2018 - 2021թթ. ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահ։
2022թ.-ի դեկտեմբերի 7-ից մինչ օրս ՀՀ [Https://court.am/hy/about-member/25 Բարձրագույն դատական խորհրդի գիտնական անդամ:]
Զինվորական կոչումներ և դասային աստիճաններ
2001 թվականի հունիսի 5-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով շնորհվել է լեյտենանտի առաջնային զինվորական կոչում։
2002 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի հրամանով շնորհվել է երրորդ դասի իրավաբանի դասային աստիճան։
2004 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի հրամանով շնորհվել է երկրորդ դասի իրավաբանի դասային աստիճան։
2006 թվականի օգոստոսի 15-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի հրամանով, ոչ ակներևության պայմաններում շատերի կյանքի համար վտանգավոր եղանակով կատարված երկու դիտավորյալ սպանությունների բացահայտման համար, խրախուսման կարգով, շնորհվել է առաջին դասի իրավաբանի դասային աստիճան։
2006 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով շնորհվել է ավագ լեյտենանտի հերթական սպայական զինվորական կոչում։
2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով շնորհվել է կապիտանի հերթական սպայական զինվորական կոչում։
2010 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով վաղաժամկետ շնորհվել է մայորի հերթական սպայական զինվորական կոչում։
2013 թվականի ապրիլի 13-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով շնորհվել է փոխգնդապետի հերթական սպայական զինվորական կոչում։
2014 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի հրամանով շնորհվել է արդարադատության փոխգնդապետի կոչում։
2015 թվականի հունվարի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի հրամանով շնորհվել է արդարադատության գնդապետի կոչում։
2018 թվականի ապրիլի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի հրամանով շնորհվել է արդարադատության առաջին դասի խորհրդականի դասային աստիճան։
2019 թվականի հուլիսի 3-ին ՀՀ Վարչապետի ներկայացմամբ, ՀՀ Նախագահի թիվ ՆՀ-148-Ա հրամանագրով շնորհվել է արդարադատության երրորդ դասի պետական խորհրդականի դասային աստիճան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ՌԴ ՊՆ ռազմական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«ՀՀ Զինված ուժեր 20 տարի» հոբելյանական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Վազգեն Սարգսյան մեդալակիրներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Ուոլթ Դիսնեյի մեթոդ
Ուոլթ Դիսնեյի մեթոդ, պատկանում է ստեղծարարության մեթոդիկաների շարքին, որն անց է կացվում դերային խաղի ձևով, որտեղ մասնակիցները դիտարկվող հարցը քննարկում են երեք տեսադաշտերից՝ ստեղծագործական, իրատեսական և ծայրահեղական։ Մեթոդիկան իր անվանումը ստացել է ի պատիվ ամերիկացի հանրահռչակ մուլտիպլիկատոր Ուոլթ Դիսնեյի։ Սակայն մեթոդի հեղինակը Ռոբերտ Բ. Դիլթսն է։ Մեթոդը հայտնի է նաև Նեյրո-լեզվաբանական ծրագրավորման մեջ՝ որպես ՆԼԾ-ի ռազմավարական մոդել։
Կիրառման տեխնիկա
Մեթոդը կարող է կիրառվել ինչպես անհատների կողմից, այնպես էլ՝ խմբերում։ Խմբային կիառության ժամանակ մասնակիցները զբաղեցնում են երեք դերեր։ Դերային խաղի ընթացքում մասնակիցները կարող են պարբերաբար փոփոխել իրենց դերերը և շարունակել քննարկումը այնքան ժամանակ, քանի դեռ խնդրի որոշումը չի գտնվել։
Երբեմն կիրառում են նաև այս մեթոդի զարգացված տեսակը, երբ առկա դերերից բացի լինում է նաև ազատ դիտորդ։ Չեզոք դիրքից խնդրին նայելու շնորհիվ հնարավոր է լինում գտնել, ինչպես առավել արդյունավետ, այնպես էլ խնդրի լուծման չեզոք տարբերակներ։ Ուոլթ Դիսնեյի եռաչափ պլանավորման մեթոդիկայի առավել զարգացած տեսակներից է նաև Էդվարդ դե Բոնոյի կողմից առաջարկված Մտածելու վեց գլխարկների մեթոդիկան։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական գործունեություն Կատեգորիա:Նեյրո-լեզվաբանական ծրագրավորում Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Հանրամատչելի հոգեբանություն
Եբրանց
Եբրանց, լեռ Պոնտական լեռներ արևելյան հատվածում։ Այստեղից սկիզբ են առնում և դեպի Ճորոխ հոսում մի քանի առվակներ։ Տարածքը անտառապատ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Օզգեջան Ասլանի սպանություն
Օզգեջան Ասլանի սպանություն (Özgecan Aslan, ), մահվան ելքով դեպք, որը տեղի է ունեցել 2015 թվականի փետրվարի 11-ին Թուրքիայի Տարսուս քաղաքի մոտ։ Չաղի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի 19-ամյա ուսանողուհի Օզգեջան Ասլանը միկրոավտոբուսով ետ է վերադառնալիս եղել տուն։ Ավտոբուսի վարորդ Ահմեդ Սուպհի Ալթընդոքենը սպասել է, մինչև աղջիկը մենակ մնա ավտոբուսում, այնուհետև փորձել է բռնաբարել նրան։ Ասլանը ընդդիմացել է։ Տղամարդը հասցրել է դանակի մի քանի հարվածներ, որի արդյունքում Օզգեջան Ասլանը մահացել է։ Ցանկանալով ազատվել հանցագործության հետքերից՝ հանցագործը հոր և ծանոթի հետ միասին փորձել է վառել մարմինը։ Երբ դա նրանց չի հաջողվել, մարմինը նետել են գետ, որտեղից էլ այն գտնվել է մի քանի օր անց ։
Հանցագործությունը մեծ ռեզոնանս է առաջացրել ոչ միայն Թուրքիայում, այլև արտասահմանում։ Հանցագործությունից հետո Թուրքիայում սկսել են թեժ քննարկումներ կանանց բռնությունների և բռնաբարությունների թվի աճի հետ կապված։ Ամբողջ Թուրքիայում տեղի են ունեցել զանգվածային ցույցեր ընդդեմ այս կարգի հանցագործությունների ։ Կատարվածին արձագանքել են նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և նախարարների կաբինետի ղեկավար (վարչապետ) Ահմեդ Դավութօղլուն ։
Տարբեր տեղեկությունների համաձայն հանցագործը եղել է ծայրահեղական թուրք։ Համացանցում հայտնվել են լուսանկարներ, որտեղ նա ձեռքով պատկերում է Գորշ գայլերի նշանը ։ Նրան դատապարտել են 24 տարվա ազատազրկման։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպանություններ Թուրքիայում Կատեգորիա:Քրդական ծագմամբ թուրքեր Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք
Մարինա Մարգարյան
Մարինա Միտուշի Մարգարյան, հայ բժիշկ, ՀՀ նախկին պատգամավոր։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Մարինա Մարգարյանը ծնվել է 1957 թվականի հուլիսի 28-ին Երևանում։ 1980 թվականի ավարտել է Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետը։ 1987թվականին՝ Մոսկվայի կենտրոնական գիտահետազոտական ստոմատոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։
1980-1988 թթ. աշխատել է Երևանի կայազորային հոսպիտալի բժիշկ - ստոմատոլոգ։ 1988-1989 թթ.՝ ԵՊԲԻ մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ։ 1988-1996 թթ.՝ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի գիտական քարտուղար։ 1994-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ։ 2000-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական հիվանդությունների կանխարգելման և մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ 2001-2006թթ.՝ ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի դեկան, 2005-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ թիվ 2 համալսարանական ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկայի ղեկավար։ 2006-2007 թթ.՝ Հայ և ֆրանսիական քոլեջի ատամնատեխնիկական դպրոցի փոխտնօրեն։ 2007-2008 թթ.՝ ԵՊԲՀ-ի ընտանեկան ստոմատոլոգիայի ամբիոնի, 2009 թվականից՝ թերապևտիկ և ընտանեկան ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2011 թվականից ակնաբուժություն, լոռ և ստոմատոլոգիա «025» մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղար է ։
Քաղաքական գործունեություն
2017 թ. ապրիլի 2-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Ծառուկյան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է ԵՊԲՀ ոսկե (2000-2008 թթ.) մեդալներով, արժանացել է մի շարք պատվոգրերի։
Գիտական գործունեություն
1989 թ. պաշտպանել է թեկնածուական թեզը Կիրովի անվան ռազմա-բժշկական ակադեմիայում, քաղաք Լենինգրադ §Первичная профилактика основных стоматологических заболеваний и ее эффективность у военнослужащих переменного состава советской армии թեմայով 1990 թ. շնորհվել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան 2005 թ. պաշտպանել է դոկտորական թեզը ԵՊԲՀ –ում «Мониторинг стоматологической заболеваемости и его роль в разработке программ профилактики для населения Республики Армения» թեմայով 2006 թ. շնորհվել է բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան 2006 թ. շնորհվել է պրոֆեսորի գիտական կոչում 2016 թ.-ից առ այսօր Eurasia Oral Patology Project գրանտային ծրագրի ղեկավար
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Սթեֆանի (Մոնակոյի արքայադուստր)
Կենսագրություն
1982 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան։
1982 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Սթեֆանին և իր մայրը՝ Գրեյս Քելլին, ենթարկվել են ավտովթարի, որի հետևանքով վերջինս մահացել է, իսկ Սթեֆանին բազմաթիվ վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց ։
1983-1984 թվականներին Սթեֆանին Քրիստիան Դիորի նորաձևության տանը Մարկ Բոանայի ղեկավարությամբ անցել է փորձաշրջան։ Սթեֆանին հանդիսանում է ԱՄՆ-ում «Արքայադուստր Գրեյս հիմնադրամ»-ի (Фонд Принцессы Грейс) կազմակերպության կոմիտեի պատվավոր անդամ։
1985 թվականից Սթեֆանին ղեկավարում է «Արքայադուստր Գրեյս թատրոն» (Театр Принцессы Грейс) կազմակերպության կոմիտեն։
2003 թվականին հիմնել է «Կանայք ընդդեմ ՁԻԱՀի» (Femmes face au sida) կազմակերպությունը, որը 2004-ին վերանվանվեց «Fight AIDS Monaco»:
2005 թվականի նոյեմբերի 10-ին արքայադուստր Սթեֆանին պարգևատրվել է Մեծ Խաչի «Գրիմալդի» շքանշանով։
2006 թվականի հոկտեմբերի վեցին նշանակվել է UNAIDS-ի հատուկ ներկայացուցիչ։ Հանդիսանում է նաև այդ նույն կազմակերպության «Բարի կամքի դեսպան»։
Երաժշտական կարիերա
1980-ականների երկրորդ կեսին արքայադուստր Սթեֆանին իր ուժերը փորձեց երգարվեստում։ 1986 թվականի ձմռանը նա թողարկեց իր առաջին երգը՝ «Ouragan», որը թարգմանաբար նշանակում է փոթորիկ, մրրիկ։ Ստեղծագործությունը մեծ հաջողություն ունեցավ և ամիսներ շարունակ զբաղեցրեց բարձր հորիզոնականներ։ Երգի հիման վրա նկարահանվեց տեսահոլովակ, որը բավականին համրաձակ էր տիտղոսակիր անձնավորության համար։ Նույն թվականին թողարկվեց նրա «Besoin» ալբոմը։ Այդ սկավառակից «Fleur du mal» երգը, որը Ստեֆանին նվիրել էր իր մանկության ընկեր Պոլ Բերմոնդլոին, մեծ հաջողություն ունեցավ։
Անձնական կյանք
1995 թվականին ամուսնացել է իր թիկնապահ Դանիել Դյուկերեի հետ և մեկ տարի անց ամուսնալուծվել։ Պատճառն այն էր, որ հրատարակվեցին սկանդալային լուսանկարներ, որտեղ Դանիելը ինչ-որ երիտասարդ աղջկա հետ սեքսով էր զբաղվում։ 2003 թվականի սեպտեմբերին ամուսնացել է պորտուգալացի կրկեսի դերասան Ադան Լոպես Պերեսի հետ։ Սակայն 2004 թվականի նոյեմբերին զույգն ամուսնալուծվել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ
Հարեմ (Րաֆֆի)
Հարեմ, Րաֆֆու պատմական վիպակ։ Ընդգրկված է «Փունջ»-ի երկրորդ հատորում՝ «Անմեղ վաճառք», «Ուխտյալ միանձնուհի» և մի շարք այլ պատմվածքների հետ միասին։
Բովանդակությունը
Արևելյան բռնակալության դեմ ուղղված այս գրվածքի նյութն առնված է հեղինակին քաջածանոթ պարսկական կյանքից, սակայն այդտեղ հանդես են գալիս նաև Աղա-Մահմեդ խանի «1795» թվականի արշավանքի ժամանակ «Վրաստան»ից «Պարսկաստան» գերի տարված հայեր։ Պարսիկ խանի հարեմում է գտնվում Ալմաստը, որ այժմ կրում է Զեյնաբ խանում անումը։ Նրան բռնի բաժանել են իր սիրելի Մեխակից, որին այժմ կոչում են Քերիմ բեկ։ Զեյնաբ խանումի աղախին Մարջանի միջոցով Քերիմ բեկը վերականգնում է իր հարաբերություններն Ալմաստի հետ։ Բավական ծանր արկածներից հետո նրանց հաջողվում է ետ փախչել Հայաստան։
Բալզակ (Շարանտի գավառ)
Բալզակ (Balzac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 1303 մարդ, բնակչության խտությունը` 135.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.64 կմ² տարածք։
Հարեմ (Րաֆֆի)
Բովանդակությունը
Վառ գույներով է պատկերված խանի հարեմի ներքին կյանքը, որի մասին զայրույթով է խոսում հեղինակը։ Հարեմը սպանդանոց է։ Այնտեղ մարդկային անհատականությունը ոչնչացված է. կանայք զրկված են իրենց բախտը որևէ կերպ ինքնուրույն տնօրինելու իրավունքից։
Բալզակ (Շարանտի գավառ)
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 100 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 8 կմ հյուսիս։
Հարեմ (Րաֆֆի)
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայկական գիր և գրականություն Կատեգորիա:Րաֆֆու վեպեր
Բալզակ (Շարանտի գավառ)
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 842 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 628-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 214։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,6 %։ 628 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 579 անձ (300 տղամարդ և 279 կին)։ Գործազուրկ են եղել 49 անձ (19 տղամարդ և 30 կին)։ 214 անաշխատունակներից 54-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 109-ը` թոշակառուներ, իսկ 51-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անմեղ վաճառք
Բովանդակություն
«Անմեղ վաճառք» պատմվածքում տրված է Թբիլիսիի հայ հասարակության սոցիալական կյանքի նկարագիրը։ Այստեղ հակադրված են չքավորությունն ու զեխությունը, չքավոր այրի Քեթևանն ու միլիոնատեր Ք.-ն, որի շրջապատն են կազմում գեներալը, վաշխառու Բոշա Կարապետը և կավատ պառավը։ Պատմվածքում գործողությունները կատարվում են քաղաքի հարուստ թաղամասում և նույն քաղաքի աղքատ թաղամասում՝ գերեզմանատան շրջակայքում։ Ք.-ն խանութպանությունից հասել է միլիոնատերության։ Պատմվածքում դատապարտված է թողի իշխանությունը։ Սարսուռ են ազդում Բոշա կարապետի և միջնորդ պառավի տիպերը։ Հմտորեն է արված ցարական իշխանության բարձր ներկայացուցչի՝ գեներալի ու հայ միլիոնատիրոջ մտերմական հարաբերությունների նկարագիրը։ Անմեղ վաճառքը չքավոր Մարիամն է, որ զոհ է գնում տիրողների դավերին և որի կողմն է հեղինակի համակրանքը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Րաֆֆու վեպեր
Ալեքսանդր I-ի հուշարձան (Տագանրոգ)
Ալեքսանդր I-ի հուշարձան (Памятник Александру I), ռուս կայսր Ալեքսանդր I-ի հուշարձանը ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Տեղադրվել է 1831 թվականին ։ Հեղինակներն են քանդակագործ Իվան Մարտոսը և ճարտարապետ Ավրաամ Մելնիկովը։ Տագանրոգի պատմության մեջ առաջին և մինչև 2014 թվականի նոյեմբեր Ալեքսանդր I-ի միակ հուշարձանը Ռուսաստանում ։
Բնօրինակ արձանի նկարագրություն
Սպիտակ երակներով մոխրագույն գրանիտից բարձր զանգվածեղ պատվանդանին, որի մոտ կարելի էր բարձրանալ հինգ աստիճաններով, ողջ հասակով կանգնած էր կայսեր բրոնզե արձանը։ Գեներալական համազգեստով և ցած իջնող թիկնոցով Ալեքսանդր I-ը ոտքով հպարտորեն սեղմում էր գալարվող օձը ։ Այս այլաբանությունը խորհրդանշում էր նրա հաղթանակը Նապոլեոնի նկատմամբ։ Ձախ ձեռքում ցարը բռնում էր թրի դաստապանը, աջում Ռուսական կայսրության օրենքների ժողովածուն էր։ Նրա ոտքերի մոտի թևավոր հրեշտակները խորհրդանշում էին Ալեքսանդր I-ի «հրեշտակային» բնավորությունը։ Քանդակը ժամանակակիցներին զարմացնում էր պատկերային նմանությամբ։
Պատվանդանի դիմային մասում հակիրճ գրված էր.
Տագանրոգում հուշարձանի ստեղծման պատմություն
Տագանրոգում հուշարձանի ստեղծման միտքն առաջացել է Ալեքսանդր I-ի մահից անմիջապես հետո` 1825 թվականին ։ Տագանրոգցիների խնդրանքը բավարարվեց նոր կայսր Նիկոլայ I-ի կողմից։ Առավել ևս, որ հուշարձանի նախագիծը կազմելու համաձայնություն էր տվել մեծանուն քանդակագործ, Գեղարվեստի ակադեմիայի ռեկտոր Իվան Մարտոսը ։
Հուշարձանը տեղադրվեց Երուսաղեմի հրապարակի կենտրոնում, հունական Երուսաղեմյան Ալեքսանդր Նևսկու վանքի դիմաց։
Ալեքսանդր I-ի հանված հուշարձանի վայրում ստեղծվեց Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից Տրոֆիմ Դիշլովոյի գերեզմանը։ Ավելի ուշ գերեզմանը տեղափոխվեց Գորկու անվան զբոսայգի, ապա` հին գերեզմանատուն, որտեղ այն գտնվում է ներկայումս։
Հուշարձանի վերականգնում
1998 թվականին, Տագանրոգի 300-ամյակի առթիվ, հուշարձանը որոշվեց վերականգնել։ Նախագիծը ֆինանսավորեց առևտրային կառույց` «Ռոսիյսկի կրեդիտ» բանկի տագանրոգյան մասնաճյուղը` ի դեմս նրա կառավարիչ Գ. Պավլենկոյի։ Հուշարձանի պատճենը որոշ փոփոխություններով պատրաստվեց ըստ Սանկտ Պետերբուրգում պահպանված նկարների ։ Վերականգնված հուշարձանի բացումը տեղի ունեցավ 1998 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ Կազմակերպվել էր մեծ հանրահավաք` տեղական կազակների և քաղաքային վարչակազմի ներկայությամբ։ Ժամանակակից հուշարձանը հրապարակի կենտրոնից շեղված է դեպի բնակելի շենքը։ Մի քանի տարի անց վերականգնվեցին թումբերի շղթաները, ինչը հուշարձանին տվեց բավանաչափ մոնումենտալություն։
Պատվանդանի նոր քանդակագործական լուծման մեջ անհետացել է օձը, քանի որ նախագծի կազմակերպիչները համարել են, որ Նապոլեոնի ներխուժումը մեզնից շատ հեռու իրադարձություն է` նրա մասին հուշը գեղարվեստական կերպարի մեջ սահունորեն տեղավորվելու համար ։ Քանդակային կոմպոզիցիայից անհետացել են նաև հրեշտակները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1998 հիմնադրումներ
Իսպանական Տեխաս
Իսպանական Տեխաս (Tejas Español), Իսպանական կայսրության նախկին գաղութային տարածքը, որը 1690-1821 թվականներին ունեցել է Նոր Իսպանիայի փոխարքայության նահանգի կարգավիճակ ։ Ներկայումս գաղութի տարածքում գտնվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Տեքսաս նահանգը ։
Պատմություն
Տեխասը Իսպանական կայսրության կազմում հայտնի է եղել որպես ենթակա Մեքսիկային պատկանող տարածք։ Տեխասի նկատմամբ Իսպանիայի հավակնություններն ի հայտ են եկել դեռևս 1689 թվականին, երբ վերջինս ֆրանսապատկան տարածք էր։ Ֆրանսիայի տիրապետության օրոք Տեխասի տարածքում եղել է Ֆորտ Սեն Լուիի գաղութը, որը Ժակ Կարտիեի ջանքերի շնորհիվ միավորվել է Արքայական Նոր Ֆրանսիա գաղութի տարածքում։ 1690 թվականին Ալոնսո դե Լեոնը արշավանք է կազմակերպում դեպի Տեխաս և առճակատման բռնկվում տեղի ֆրանսիացիների հետ։ Նույն տարում ֆրանսիական Ֆորտ Սեն Լուիի գաղութն անցնում է կայսերական Իսպանիային, իսկ երկրամասում հիմնվում են առաջին ճիզվիտների միաբանությունները։
Երկու տարի անց հիմնադրվում է Տեխասի առաջին խոշոր բնակավայրը՝ Սան Անտոնիոն։ Վերջինս անվանվում է տարածաշրջանի սուրբ Սուրբ Անտոնիոյի պատվին։ Հիմնադրմանը հաջորդում է տեղի հնդկացիական ցեղերի՝ ապաչների ապաստակությունները, որոնք ճնշվում են կոնկիստադորների կողմից։ Այնուամենայնիվ, հնդկացիական վայրագությունները Տեխասը հաճախակի էին կրկնվում, որի պատճառով էլ երկրամասն ամայանում և տարաբնակեցվում է։ 18-րդ դարի վերջին Տեխասը համարվում էր Նոր Իսպանիայի փոխարքայության ամենավատ բնակեցված տարածաշրջաններից մեկը։
Ճիզվիտների միաբանությունների գործունեությունը հանգեցնում էր նրան, որ կարճ ժամանակահատվածում տեղի բնակչության շրջանում լայն տարածում է գտնում կաթոլիկությունը։ Հետաքրքրական է այն հանգամանքը, որ կաթոլիկ են դառնում նաև մեծաթիվ հնդկացիներ։ Ավելի ուշ Տեխասի բնակչությունը գրեթե ամբողջությամբ ընդունում է կաթոլիկությունը՝ բացառությամբ մի քանի քոչվոր ցեղերի։
1762 թվականին կնքվում է ֆրանս-իսպանական համաձայնագիր, որով Ֆրանսիան ճանաչում է Իսպանիայի գերիշխանությունը Տեխասում և Լուիզիանայում։ Սրանից հետո Տեխասը կորցնում է իր նշանակությունը որպես բուֆերայի տարածք, շատ բնակավայրեր դադարում են գոյություն ունենալ։ Աճում է ուրբանիզացման մակարդակը և գրեթե ամբողջ բնակչությունը կենտրոնանում է Սան Անտոնիոյում։ 1799 թվականին Իսպանիան Լուիզիանան վերադարձնում է Ֆրանսիային, իսկ Նապոլեոն Բոնապարտի կառավարությունն այն վաճառում է նորահռչակ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին։ Լուիզիանայի Միացյալ Նահանգների կազմում ընդգրկվելուց հետո ԱՄՆ-ն ներկայացնում է նաև իր հավակնությունները Տեխասի նկատմամբ։ Սկսվում է սահմանային պայքար Իսպանական կայսրության և Միացյալ Նահանգների միջև, որն ավարտվում է բանակցությունների շնորհիվ։ Արդյունքում՝ Իսպանիան Ֆլորիդան զիջել ԱՄՆ-ին, իսկ ամերիկյան կառավարությունը ճանաչում է Իսպանական կայսրության իրավունքները Տեխասի նահանգի նկատմամբ։
1810 թվականի սեպտեմբերի 16-ին սկսվում է Մեքսիկայի անկախության պայքարն ընդդեմ իսպանական գերիշխանության։ Պատերազմների ընթացքում մեքսիկական ապստամբները կարողանում են ազատագրել Կենտրոնական Ամերիկայի իրենց պատմական նախահայրենիքը և պայքար մղել հանուն Տեխասի։ 1821 թվականին Իսպանիան կորցնում է Տեխասի նկատմամբ իր իրավունքները և երկրամասը միավորվում է նոր ձևավորված Մեքսիկական կայսրության կազմի մեջ։ 1820 թվականի տվյալներով Տեխասում շարունակվում էին բնակվել շուրջ 2000 Իսպանիայի քաղաքացիներ։
Նշանակություն
Իսպանական տիրապետությունը անջնջելի հետք է թողել Տեխասի աշխարհագրության և մշակույթի վրա։ Դրա վառ ապացույցն է մինչև օրս Տեխասում իսպաներեն լեզվի և իսպանական ավանդույթների գերակայությունը։ Նույնիսկ մերօրյա իրականությունում, երբ Տեխասն ունի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նահանգի կարգավիճակ, աշխարհագրական գրեթե բոլոր օբյեկտները՝ բնակավայրերը, գետերը, լճերը և լեռները ունեն իսպանական անվանումներ։ Տեսանելի է նաև իսպանական ճարտարապետության ազդեցությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխաս Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն Կատեգորիա:Իսպանական կայսրություն Կատեգորիա:Նախկին իսպանական գաղութներ
Կազակներ (արձանախումբ, Վոլգոդոնսկ)
«Կազակներ» քանդակագործական խումբ (Скульптурная группа «Казаки»), կոթողային կոմպոզիցիա ՌԴ Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում։ Զարդարում է Վոլգա-Դոն նավարկելի ջրանցքի թիվ 15 ջրարգելակը (շլյուզ)։ Կանգնեցվել է 1953 թվականին` ճարտարապետ Լեոնիդ Պոլյակովի և քանդակագործ Գեորգի Մոտովիլովի նախագծով։ ՌԽՖՍՀ Նախարարների խորհրդի 1960 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ 1327 որոշմամբ արձանախումբը ներառվել է պետական նշանակության հուշարձանների ցանկում։ «Կազակներ» քանդակագործական խումբը Վոլգոդոնսկի և Վոլգոդոնսկի շրջանի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության միակ օբյեկտն է ։ Կազակների քանդակները խորհրդանշում են Կուբանի կազակական հեծելազորային կորպուսի գվարդիականների սխրանքը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին և Դոնի կազակության ռազմական փառքն ամբողջությամբ ։
Նկարագրություն
Քանդակագործական կոմպոզիցիան բաղկացած է երկու աշտարակ-սյուներից, որոնք գտնվում են Վոլգա-Դոն նավարկելի ջրանցքի վերջին` թիվ 15, ջրարգելակի երկու կողմերում։ Դրանց վրա տեղադրված են ձիավորների քանդակներ։ Պատվանդանները պատրաստված են վաղ կլասիցիզմի ոգով, վերևից զարդարված են լողաթավոր գոտիով։ Լայնությունը հիմքի մոտ 4,5 մ է, բարձրությունը` 9 մ։ Հուշատախտակի գրությունը հայտնում է.
Համազգեստով կազակները պատկերված են ծառս կանգնած ձիերի վրա։ Կազակներից մեկը վրա է բերել թուրը, մյուսն այն պահում է գլխավերևում ։ Քանի որ «Կազակները» մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է, մերձակա տարածքում արգելվում է վարել տնտեսական կամ որևէ այլ գործունեություն, որը կարող է բացասաբար ազդել տվյալ օբյեկտի վրա, բացի դրանից, արգելվում է տեղադրել որևէ տեղեկատվական կամ գովազդային վահանակ և կտրել բուսականությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով