cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գրիգոր Չիլինկիրյան
Կենսագրություն
Գրիգոր Չիլինկիրյանը ծնվել է 1839 թվականին Զմյուռնիայում։ Սովորել է Զմյուռնիայի Մեսրոպյան վարժարանում, ինքնակրթությամբ տիրապետել հունարենին, ֆրանսերենին, իտալերենին։ Մեսրոպյան վարժարանում դասավանդել է թուրքերեն։ 1861-1867 թվականներին հրատարակել է «Ծաղիկ» հանդեսը։ 1867-1878 թվականներին Չիլինկիրյանի թարգմանությամբ լույս են տեսել Վիկտոր Հյուգոյի, Ալֆոնս դը Լամարթինի, Անտուան Ֆրանսուա Պրևոյի, է. դը Միրգուրիի, է. Այուի, Ժորժ Սանդի և այլոց ստեղծագործություններից։ Գլխավորել է «Տիգրան» մասոնական մասնաժողովի գործունեությունը։ Չիլինկիրյանն առաջ է քաշել արմատական ժողովրդավարական և ազատագրական գաղափարներ։ Հանդիպել է Հնդկաստանից վերադարձող Մ. Նալբանդյանին, քարոզել նրա գաղափարները։
Չիլինկիրյանը պաշտպանել է Վիկտոր Հյուգոյի «հեղաշրջական» հայացքները, համակրանքով արտահայտվել Ջ. Գարիբալդիի և նրա գլխավորած ազատագրական շարժման վերաբերյալ։ Առաջ է քաշել ազգային-սոցիալական հարցերը «զինական հեղափոխությամբ» լուծելու խնդիրը, պաշտպանել է զեյթունցիների պայքարը։
Գրիգոր Չիլինկիրյանի հրապարակախոսության լավագույն էջերից են «Ծաղիկ» հանդեսի առաջնորդողներն ու հոդվածները, «Զմիւռնական նամականի» և «Ուղեւորութիւն ի Կոստանդնուպոլիս» (1883) նամակագրական և գեղարվեստական-հրապարակախոսական երկերը։ Լույս է ընծայել «Վիպակներ եւ ցան ու ցիր գրուածներ» (1920) ժողովածուները։
Նպաստել է ազգային թատրոնի ձևավորմանն ու զարգացմանը, հայ գրականության իրապաշտական ուղղության արմատավորմանը ։
Ծածկանուններ
Հանդես է եկել Պերճ, Վարաժ և այլ ծածկանուններով։
Գրականություն
Ղազարյան Հ., Գրիգոր Չիլինկիրյան, Ե., 1959:
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գրական գործիչներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Բոլշիե Ուկի
Բոլշիե Ուկի (Большие Уки), գյուղ Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Բոլշեուկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4384 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Բոլշեուկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1735 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կասյանովկա (գյուղ, Դվուրեչենսկի շրջան)
Կասյանովկա (Касянівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1820 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1820 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
SK8 the Infinity
Սյուժե
Օկինավայում կեսգիշերից հետո անցնում է փակ մրցաշար առանց կանոնների, որը առավել հայտնի է «S» անվամբ։ Այստեղ երիտասարդները մրցում են միմյանց հետ սքեյթբորդերով` լքված հանք տանող ոլորուն ճանապարհի վրա։ Ավագ դպրոցի երկրորդ կուրսի ուսանող և հարդքոր սքեյթեր Ռեքին մի անգամ իր հետ Կանադայից վերջերս տեղափոխված Լանգային տանում է «S» և արդյունքում վերջինս ևս տարվում է սքեյթբորդինգով։
Կերպարներ
Ռեքի Կյան (喜屋武 暦, Kyan Reki)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Տասակու Հատանական է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Մեթ Շիփմանը։
Ավագ դպրոցի երկրորդ կուրսի կենսուրախ և եռանդուն աշակերտ, ով սիրում է սքեյթբորդինգ և կախվածություն ունի «S» մրցավազքերից։ Նա կես դրույքով աշխատում է տեղական սքեյթբորդինգի խանութում որպես մեխանիկ և ստեղծում է իր սեփական սքեյթբորդերը։ Նա շատ արագ ընկերանում է Լանգայի հետ և ծանոթացնում է վերջինիս սքեյթբորդինգի աշխարհի հետ։
Լանգա Հասեգավա (馳河 ランガ Hasegawa Ranga ), Սնոու (Snow)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Չիակի Կոբայասին է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Հովարդ Վանը
Կիսով չափ ճապոնացի ուսանող, ով Կանադայից իր մոր հետ Օկինավա է տեղափոխվել և արդյունքում սկսել է սովորել Ռեքիի հետ միևնույն դասարանում։ Լանգան մեծացել էր ինչպես սնոուբորդիստ, այդ իսկ պատճառով շատ հեշտ կարողանում է սովորել նաև սքեյթբորդ վարել, երբ մասնակցում է իր առաջին մրցավազքին «S»-ում։ Նա միշտ բոլորին զարմացնում է իր հնարքներով, երբեմն էլ ցույց տալիս իր համառ կողմերը։
Միա Չինեն (知念 実也, Chinen Miya)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Տակումա Նագացուկան է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Ռայ Մակքինդը
Հիրոմի Հիգա (比嘉 広海, Higa Hiromi) / Շադոու (シャドウ, Shadō)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Քենտա Միյակեն է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Քրիս Գերերոն
«S» մրցավազքի սքեյթբորդեր, ով իր հագին ունի թիկնոց և կրում է հևի մետալ ոճի դիմահարդարում։ Նա միշտ իր մոտ պահում է պայթուցիկներ և չի ամաչում կեղտոտ հնարքներ օգտագործելուց՝ մարտավարությունը հաղթելու համար։ «S»-ից դուրս նա երկչոտ և բարեսիրտ ծաղկավաճառ է աշխատում քաղաքում։
Քաորու Սակուրայաշիկի (桜屋敷 薫, Sakurayashiki Kaoru), Չերրի Բլոսոմ (Cherry Blossom)
Հայտնի սքեյթբորդիստ՝ վարդագույն մազերով, ունի արհեստական բանկանություն, նաև զբաղվում է գեղագրությամբ։ Նա հաշվարկներով է վարում սքեյթը, իր արհեստական բանականության՝ Կառլայի օգնությամբ։ Չերրին Նանջոյի մանկության ընկերն է, ում հետ շատ հաճախ վիճում է։
Կոջիրո Նանջո (南城 虎次郎, Nanjō Kojirō), Ջո (ジョー, Jo)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Յասունորի Մացումոտոն է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Ջոնա Սքոթը
Նա համարվում է Սակուրայաշիկիի մրցակիցը «S»-ում, ունի իտալական ռեստորան և այնտեղ իսկ խոհարար է։ Նա կենսուրախ է ու ցանկասեր, և նրա սահելու ոճը նույնքան դինամիկ է, որքան նրա մարմինը։ Նա և Սակուրայաշիկին մանկության ընկերներ են։
Այնոսկի Շինդո (神道 愛之介, Shindō Ainosuke), Ադամ (愛抱夢, Adamu)
«S»-ի հիմնադիրն ու լեգենդար սքեյթբորդեր։ Նրա իրական ինքնությունը դեռ առեղծված է։ Իր փայլուն դիմակի տակ թաքցված է բոլորի կողմից սիրված, երիտասարդ քաղաքական գործչի դեմքը։
Տադաշի Կիկուչի (菊池 忠, Kikuchi Tadashi), Սնեյք (ス ネ ー ク, Sunēku)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Քենշո Օնոն է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Բրենդոն Ջոնսոնը
Այնոսկիի քարտուղարը։ Նա է Աինոսկիին սքեյթբորդ վարելու հմտությունները սովորեցրել։
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Կենտա Օկուման է,իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Զենոն Ռոբինսոն
Dope Sketch սքեյթբորդի խանութի մենեջեր։ Նա նաև նորոգում է սքեյթեր։
Կառլա (カーラ, Kāra)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Յուկիկո Մոտոյոշին է, իսկ անգլերեն հնչյունավորմանը՝ Քիմմի Բրիտը
Սակուրայաշիկիի սիրելի ու գերժամանակակից արհեստական բանականությունը։
Նանակո Հասեգավա (馳河 菜々子, Hasegawa Nanako)
Ճապոներեն հնչյունավորման հեղինակը Միե Սոնոզակին է
Լանգայի մայրը
Անիմե
2020 թվականի սեպտեմբերի 13-ին հայտնի դարձավ, որ Հիրոկո Ուցումին և Bones-ը աշխատում են անիմե-հեռուստասերիալի նախագծի վրա։ Հետագա մանրամասները չեն բացահայտվել մինչև հաջորդ շաբաթ։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, պաշտոնապես հայտարարվել է անիմե-հեռուստասերիալի թողարկման մասին ։ Ուցումին կաշխատի սերիալի վրա, իսկ Իչիրո Օկուչին կաշխատի սերիալի սցենարների վրա, Միչինորի Տիբան կստեղծի կերպարները և կկատարի անիմացիայի գլխավոր ռեժիսորի գործառույթները, իսկ Ռե Տակահասին երաժշտություն կգրի սերիալի համար. Премьера сериала состоялась 10 января 2021 года на телеканалах ABC и TV Asahi в блоке ANiMAZiNG!!! ։ Սերիալը ցուցադրվել է 2021 թվականի հունվարի 10-ից ապրիլի 4-ը ABC և TV Asahi's ANiMAZiNG հեռուստաալիքներով։ Սերալը բացվում է «Paradise» երգով՝ Rude-α-ի կատարմամբ, իսկ փակվում է «Infinity» երգով՝ Յուրիի կատարմամբ (優里): Անիմեն բաղկացած է 12 սերիայից։
2021 թվականի հուլիսի 4-ին հայտարարվել է սերիալի նոր անիմե նախագծի մասին։
Ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտ
Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտ կամ Ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտ, գիտահետազոտական կենտրոն Երևանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ ու կազմակերպություններ
Շավիղ (հանդես)
«Շավիղ», ազգային, գրական, գիտական կիսամսյա հանդես։ Հրատարակվել է 1900-1901 թվականներին, Վառնայում։ Խմբագիր՝ Ե․ Սրմաքեշխանլյան։ Լույս է տեսել 20 համար, տպագրվել են գրական գործեր, գիտական հոդվածներ՝ նվիրված հայ ժողովրդի պատմությանը, գրականությանը և ազգային խնդիրներին։
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Մալիե Գուսինի
Մալիե Գուսինի (Малые Гусины), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Լորենցո Վալլա
Լորենցո Վալլա (Lorenzo Valla, ), իտալացի հումանիստ, պատմա-բանասիրական քննադատ։ Հիմնավորել է և պաշտպանել է էպիկուրեիզմի գաղափարը։ Բնական է համարում այն, ինչը ծառայում է ինքնապաշտպանությանը, հաճույքին, մարդու երջանկությանը։
Կենսագրություն
Հորական և մորական կողմից Վալլան սերում էր կուրեալների ընտանիքից։ Հայրը՝ Լորենցո Լուկան եղել է փաստաբան։ 1420 թվականին հոր մահից հետո Վալլան մնաց մոր՝ Կատերինի և հորեղբայր՝ Մելխիորա Սկրիվանիի խնամակալության ներքո։ Մանկությունը և վաղ երիտասարդությունը նա անցկացրել է Մարտին V-ի կուրիայում, որտեղ այդ ժամանակ խմբավորվում էր հումանիստների խմբակը։
1435 թվականից Վալլան դառնում է նեապոլիտանական թագավոր Ալֆոնս V Մեծահոգու քարտուղարը, քանի որ Ալֆոնսը թշնամացել էր պապական կուրիայի հետ։ 1444 թվականին Վալլան ընկնում է ինկվիզիցիայի դատարանի տակ, բայց փրկվում է թագավորի ընդառաջության շնորհիվ։ 1448 թվականին վերադառնում է Հռոմ։ Լորենցո Վիլլան չի ամուսնացել, բայց Հռոմում նա ուներ ընկերուհի, ով ծնել է նրա համար 3 երեխա։ Ամուսնության մերժումը բացատրվում է, ըստ երևույթին, հումանիստի ձգտումով ընդունել օծումը։ Վալլան մահացել է 1457 թվականին և թաղվել է Հռոմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի բանասերներ
Չերվա
Չերվա (Cerva), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1342 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 64 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 21 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 88050։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0961։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Դմիտրի Արապով (ֆուտբոլիստ)
Դմիտրի Անդրեևիչ Արապով (Дмитрий Андреевич Арапов, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Ուրալ» ակումբի դարպասապահ, վարձավճարային հիմունքներով հանդես է գալիս «Չայկա» ակումբում։
Կարիերա
«Ուրալ» ակումբի սան է և իր կարիերան սկսել է 2013 թվականին։ Նորամուտը կատարել է 2015 թվականի մայիսի 23-ին մոսկովյան «Տորպեդո» ակումբի դեմ խաղում՝ դուրս գալով փոխարինման 29-րդ րոպեին՝ հիմնական դարպասապահ Նիկոլայ Զաբոլոտնիի հեռացումից հետո փոխարինելով Խերսոն Ասևեդոյին․ խաղը եղել է անհաջող «Ուրալի» համար, որը պարտվել է «Տորպեդոյին» (1:3) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Վուդրաֆի շրջան (Արկանզաս)
Վուդրաֆ (Woodruff County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.520 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.26 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Օգոստա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1862 թ.։
Ուֆա
Ուֆա (Уфа́, Өфө )), Ռուսաստանի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, Բաշկորտոստանի հանրապետության մայրաքաղաքը, Ուֆա քաղաքի և Ուֆայի մունիցիպալ շրջանի (որի կազմի մեջ չի մտնում) քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնը։
Բնակչության թիվը 2015 թվականի դրությամբ կազմում էր 1 105 667 մարդ։
Ուֆա քաղաքը Ռուսաստանի խոշորագույն տնտեսական, մշակութային, սպորտային, գիտական և կրոնական կենտրոնն է, կարևոր տրանսպորտային հանգույց է։ 2015 թվականին քաղաքն ընդունել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության և ԲՐԻԿՍ-ի գագաթնաժողովները ։
Պատմություն
Հիմնվել է որպես ամրոց Իվան Ահեղի կողմից՝ 1574 թվականին։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1586 թվականից։
Աշխարհագրական դիրք
Ուֆա քաղաքը գտնվում է Բելայա գետի ափին, նրա մեջ Ուֆա և Դյոմա գետերի թափվելու վայրում, Հարավային Ուրալ լեռնաշղթայից 100 կմ դեպի արևմուտք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 707,9 կմ²։ Ձգվածությունը հյուսիսից հարավ 53,5 կմ է, իսկ արևմուտքից արևելք՝ 29,8 կմ (ամենալայն հատվածում) ։ Ուֆան իր ձգվածությամբ Ռուսաստանի չորրորդ քաղաքն է Սոչիից, Վոլգոգրադից և Պերմից հետո, մտնում է Ռուսաստանի խոշոր տարածք ունեցող քաղաքների ցանկի մեջ ։ Ուֆան Ռուսաստանի ամենաընդարձակ քաղաք-միլիոնատերն է, 2010 թվականի դրությամբ մեկ մարդուն բաժին էր ընկնում քաղաքային տարածքի 698 մ²։
Հարևան քաղաքներ
Ուֆա քաղաքը սահմանակցում է հետևյալ քաղաքների հետ.
Երկրաբանություն
Քաղաքի տակ գտնվում է 20 բնական քարանձավներից և բովանցքներից բաղկացած համակարգ գիպսի մշակման համար։ Ամենաերկար քարանձավը Դուդկինսկայա քարանձավն է, ունի ավելի քան 2,5 կմ երկարություն։ Մնացած քարանձավների երկարությունը չի գերազանցում 800 կմ ։
Ժամային գոտի
Ուֆա քաղաքը գտնվում է Եկատերինբուրգի ժամային գոտում։ Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից՝ UTC, շեղումը կազմում է +5։00:
Բնակչություն
2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքը Ռուսաստանի Դաշնության 1114 քաղաքների թվում բնակչության թվով գտնվում է 11-րդ տեղում։
Ուֆայի ագլոմերացիայի բնակչության թիվը կազմում է 1 444 549 մարդ (2016 թվականի դրությամբ)։
2010 թվականի համառուսական մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքի ազգային կազմը հետևյալն էր՝ ռուսներ – 48,9 %, թաթարներ – 28,3 %, բաշկիրներ – 17,1 %, ուկրաինացիներ – 1,2 %, այլ ազգերի ներկայացուցիչներ – 4,5 % :
Հղումներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1574 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բոբիլևկա (գյուղ, Գլուխովի շրջան)
Բոբիլևկա (Бобилівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հենդրիկ Գոլցիուս
Հենդրիկ Գոլցիուս (Hendrick Goltzius, հունվար կամ փետրվար 1558, Բրյուգե Հյուսիսային Ռեն-Վեստֆալիա, Գերմանիա, Լիմբուրգ - հունվարի 1, 1617, Հարլեմ), նիդերլանդացի նկարիչ, մաներիզմի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Մանուկ հասակում ընկել է վառվող ածուխների վրա, վնասել է ձեռքը։ Հետագայում իր խեղված ձեռքի մի քանի հիասքանչ գրաֆիկական էտյուդներ է արել ։ Ապակենախշի արվեստ է սովորել հոր մոտ, ավելի ուշ Լամբերտ Լոմբարդի մոտ։ 1575 թվականից սկսած փորագրանկարչություն է սովորել Հարլեմում։ 21 տարեկան հասակում ամուսնացել է իրենից մեծ, բայց հարուստ այրու հետ, ինչը իրեն նյութական ինքնուրույնություն է տվել։ 1590 թվականին փախել է կնոջից, ճանապարհորդել Գերմանիայում և Իտալիայում, որտեղ իր համար բացահայտել է Ռաֆայելին, բայց առավելապես ազդվել է Միքելանջելոյի գործերից։ Նկարել է Ջամբոլոնիի դիմանկարը (1591)։
1600 թվականից գլխավորել է Հարլեմի գեղանկարի ակադեմիան։ Այս ժամանակից սկսել երփնագրով զբաղվել։ Չնայած ուշ է սկսել գույնով նկարել, բայց թողել է հիասքանչ աշխատանքներ (Դանայուհին, 1603, և այլ)։ Իր ժամանակակիցներին հայտնի էր, որպես մեծահմուտ փորագրանկարիչ։ Ուրիշ աշխատանքների հետ մեկտեղ նա փորագրանկարել է նաև այդ ժամանակվա հայտնի նկարիչների՝ Կորնելիս Հարլեմացու, Բարտոլոմեուս Շպրանգերի և ուրիշների գործերը։
Հենդրիկ Գոլցիուսը մահացել է 1617 թվականի հունվարի 1-ին Հարլեմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ Կատեգորիա:Հոլանդացի փորագրիչներ
Ալեքսանդր Բելյաև
Ալեքսանդր Բելյաև (Алекса́ндр Рома́нович Беля́ев, ), ռուս գրող, խորհրդային գրականության գիտա-ֆանտաստիկ ժանրի հիմնադիրներից։ Ալեքսանդր Բելյաևը գրել է ավելի քան 70 գիտա-ֆանտաստիկ ստեղծագործություններ (այդ թվում 17 վեպ)։ Նրան անվանում են նաև «ռուսական Ժյուլ Վեռն»։ Բելյաևի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Երկկենցաղ մարդը», որի հիման վրա նկարվել է համանուն ֆիլմը, որը դիտել է 70 միլիոնից ավելի մարդ ։
Մանկություն, ուսում
Ալեքսանդր Բելյաևը ծնվել է Սմոլենսկում, ուղղափառ քահանայի ընտանիքում։ Հայրը՝ Ռոման Պետրովիչ Բելյաև է, մայրը՝ Նատալյա Ֆեդորովնա։ Ընտանիքում ևս երկու երեխա կար. քույր Նինան մահացել է մանկության տարիներին սարկոմայից. եղբայր Վասիլին՝ անասնաբուժական ինստիտուտի ուսանողը, խեղդվել է նավ նստելիս։
Ալեքսանդրը բնույթով խանդավառվող էր։ Վաղ տարիքում նա հրապուրվում է երաժշտությամբ. ինքնուրույն սովորում է ջութակ, դաշնամուր նվագել, ժամերով զբաղվում է երաժշտությամբ։ Известно, что А. Беляев занимался языком эсперанто. Մեկ այլ զբաղմունքներից էր լուսանկարչություն (կար մի նկար, որը նա արեց «մարդու գլուխը սկուտեղի վրա կապույտ երանգներով») Մանկուց շատ էր կարդում, սիրում էր արկածային գրականություն։ Նա անհանգիստ մեծացավ, սիրում էր ամեն տեսակ գործնական կատակներ և կատակներ։ Նրա կատակներից մեկի հետևանքը աչքի վնասվածքն էր՝ հետագա տեսողության վատթարացմամբ։ Երիտասարդն էլ երազում էր թռչել՝ նա փորձեց թռչել՝ ձեռքերին կապելով ավելները, տանիքից թռավ հովանոցով և սավանից պատրաստված տնական օդապարիկ, պատրաստեց սլեյդեր։ Մի անգամ օդ բարձրանալու հերթական փորձի ժամանակ նա ընկել է անասնագոմի տանիքից և զգալիորեն վնասել մեջքը։ Այս վնասվածքն ազդեց նրա ողջ հետագա կյանքի վրա՝ սկսած 35 տարեկանից, Բելյաևը տառապում էր վիրավոր մեջքի մշտական ցավերից և նույնիսկ ամիսներ շարունակ անդամալույծ էր մնում։ 16-18 տարեկանում նա հորինել է ստերեոսկոպիկ պրոյեկցիոն լամպ։ Հայրը ցանկացել է որդու մեջ տեսնել իր բիզնեսի իրավահաջորդին և 1894 թվականին նրան  ընդունել տվեց աստվածաբանական ուսումնարան ։ 1895 թվականին ավարտելուց հետո Ալեքսանդրը տեղափոխվեց Սմոլենսկի աստվածաբանական ճեմարան։ 1901 թվականի հունիսին ավարտել է այն,բայց նա քահանա չդարձավ, ընդհակառակը, նա դուրս եկավ այնտեղից համոզված աթեիստ 1901 թվականի օգոստոսին պայմանագիր է կնքում Սմոլենսկի ժողովրդական տան թատրոնի հետ և մինչև 1902 թվականի մարտը խաղում է «Խենթ գիշերներ», «Տեսուչ] ներկայացումներում։ ]», «Անտառ», «Հոգով աղքատ», «Խելագար փող», «Երեխաների գողը», «Բազեներ և ագռավներ» (Տյուրյանինով), «[[ Հանցագործություն և պատիժ» (Ռազումիխին), «Երկու դեռահասներ» (կապիտան դ'Ալբոազ), «Խաղամոլ» (գերմաներեն)։ Ի հեճուկս հոր, հունիսին 1902 թվականին ընդունվեց Դեմիդովի իրավաբանական ճեմարան . 1905 թվականի հունվարին, ուսանողների համառուսաստանյան գործադուլի հետ կապված, ճեմարանում դասերը դադարեցվեցին, Բելյաևը վերադարձավ տուն։ Նույն թվականի մարտի 27-ին (ապրիլի 9-ին) հայրը մահացավ։ Հոր մահից անմիջապես հետո Բելյաևը ստիպված է եղել հավելյալ գումար վաստակել. նա դասեր է տվել, դեկորացիա է նկարել թատրոնի համար, ջութակ նվագել, Տրուզցի կրկեսի նվագախմբում  է եղել, տպագրվել է քաղաքային թերթերում որպես երաժշտական քննադատ ։ 1905 թվականի դեկտեմբերի 10-11-ին, Ռուսաստանի առաջին հեղափոխության] ժամանակ Բելյաևը մասնակցել է Մոսկվայի ուսանողական անկարգություններին, բարիկադների կառուցմանը և հետագայում կապ է պահպանել Կորելինի ղեկավարությամբ [[Սոցիալիստ-հեղափոխական|Սոցիալիստ-հեղափոխականներ խմբի հետ, որի կապակցությամբ նա գտնվում էր Գավառական ժանդարմերիայի վարչություն հսկողության տակ։ Ժանդարմերիայի գաղտնի հաշվետվություններում անցել է «Ողջ» մականունով։ 1906 թվականի հունիսին Դեմիդովի ճեմարանում դասերը վերսկսվեցին, և Ալեքսանդրը վերադարձավ իր ուսմանը։ 1909 թվականի օգոստոսին Բելյաևը հսկողության տակ է դրվել, և նույն թվականի նոյեմբերի 2-ի լույս 3-ի գիշերը ժանդարմական վարչությունը խուզարկել է նրան։
Իրավաբան. Լրագրող. Թատերագետ
1909 թվականի հունիսին Բելյաևն ավարտեց ճեմարանը, որից հետո վերադարձավ Սմոլենսկ և սկսեց զբաղվել իրավաբանությամբ։ Ստացել է օգնականի պաշտոնը (1909 թ. հունիսին), ապա փաստաբանի պաշտոնը (1914 թ. հունիսին) և շուտով ձեռք է բերել համբավ որպես իրավաբան, ունեցել է մշտական հաճախորդներ։ Միևնույն ժամանակ, Բելյաևը կես դրույքով աշխատել է շաբաթական 6 անգամ հրատարակվող «Смоленский Вестник թերթում՝ լրացուցիչ համարներով և գրական հավելվածներով։ Ալեքսանդր Բելյաևի առաջին հրապարակումները հայտնվեցին 1906 թվականին, իսկ 1911 թվականից համագործակցությունը դարձավ կանոնավոր։ Դրանք թատերական և երաժշտական պրեմիերաների, քննադատական նոտաների, հասարակական և գրական կյանքի մասին էսսեների մասին զեկույցներ էին, որոնք տպագրվում էին «-B-la-f-» կեղծանունով կամ «B» ստորագրությամբ ։ 1910 - 1913 թվականներին Բելյաևը եղել է թերթի աշխատակից, որի համար գրել է թատրոնի ակնարկներ և ճանապարհորդական էսսեներ Եվրոպայով շրջագայությունների մասին։ 1913-1915 թվականներին Բելյաևն աշխատել է որպես թերթի խմբագրության քարտուղար ։ 1911 թվականին երիտասարդ փաստաբանը լավ վարձատրություն ստացավ փայտանյութի հարուստ վաճառական Սկունդինին պաշտպանելու համար։ Աճեցին նաև նյութական ռեսուրսները. Բելյաևը կարողացավ լավ բնակարան վարձել և կահավորել, նկարների լավ հավաքածու ձեռք բերել և մեծ գրադարան հավաքել։ 1913 թվականի մարտի վերջին նա ճանապարհորդեց Եվրոպա. այցելեց Ֆրանսիա, Իտալիա, այցելեց Հռոմ, Վենետիկ, Նեապոլ, [ [Ֆլորենցիա|Ֆլորենցիա]], Ջենովա ։ Այստեղ իրականացավ թռչելու մանկության երազանքը, և Բելյաևը օդ բարձրացավ [[Հիդրոինքնաթիռ|հիրոինքնաթիռով ։ Այս ճանապարհորդության մասին ճամփորդական ակնարկներ տպագրվել են «Սմոլենսկի Վեստնիկ» թերթում։ 1914 թվականի նոյեմբերին նա թողեց փաստաբանական պրակտիկան՝ դառնալով «Սմոլենսկի Վեստնիկ» թերթի գործադիր խմբագրի պաշտոնը, սակայն 1915 թվականի փետրվարին նա վերադարձավ փաստաբանության։ 1908-1909 թվականներին Բելյաևն ամուսնացել է Աննայի հետ (Ստանկևիչ), իսկ 1913-ին երկրորդ անգամ ամուսնացել է Վերա Բիլինսկայայի հետ։ Նույնիսկ ճեմարանում սովորելիս Բելյաևն իրեն դրսևորեց թատերասեր։ Նրա գլխավորությամբ 1913 թվականին արական և իգական գիմնազիաների սաները խաղացին «Երեք տարի, երեք օր, երեք րոպե» հեքիաթը զանգվածային տեսարաններով, խմբերգային և բալետային համարներով։ Նույն թվականին Բելյաևը և թավջութակահարը Յու. Ն.Սաբուրովա բեմադրել է օպերա-հեքիաթ Գրիգորիևա «Քնած արքայադուստրը»։ Նա ինքն էլ կարող էր հանդես գալ որպես դրամատուրգ, և ռեժիսոր և դերասան, նա ստեղծում էր զգեստների և դեկորացիաների էսքիզներ ։ Սմոլենսկի Բելյաևների տնային թատրոնը մեծ ժողովրդականություն էր վայելում, շրջագայեց ոչ միայն քաղաքում, այլև նրա շրջակայքում։ Մի քանի սեզոն խաղացել է Մոսկվայում։ Մի անգամ, Ստանիսլավսկի ղեկավարությամբ մայրաքաղաքային թատերախմբի Սմոլենսկ ժամանելիս Բելյաևին հաջողվեց մի քանի ներկայացումներում փոխարինել հիվանդ արտիստին։ 1914 թվականի հուլիսին Մոսկվայի «Պրոտալինկա» մանկական ամսագրում տպագրվել է Բելյաևի «Մոյրա տատիկ» պիեսը։
Հիվանդություն և Ղրիմ
1915 թվականին Բելյաևը հիվանդացավ ողնաշարի տուբերկուլյոզով, որը բարդացավ ոտքերի կաթվածով։ Ծանր հիվանդությունը նրան վեց տարի պառկեցրեց անկողնում, որից երեքը նա պառկեց գիպսե կորսետի մեջ։ Երիտասարդ կինը լքել է նրան՝ ասելով, որ չի ամուսնացել հիվանդ ամուսնուն խնամելու համար։ Բելյաևը տեղափոխվեց Դոնի Ռոստով, որտեղ նա համագործակցեց Ռոստովի «Պրիազովսկի երկրամաս»թերթի հետ և հրատարակեց առաջին գիտաֆանտաստիկ պատմվածքը «Բեռլինը 1925 թվականին»։ Փնտրելով մասնագետներ, ովքեր կարող էին օգնել իրեն, Բելյաևը մոր և ծեր դայակի հետ հայտնվեց Յալթայում։ Այնտեղ՝ հիվանդանոցում, նա սկսեց բանաստեղծություններ գրել։ Չտրվելով հուսահատությանը, նա սկսեց զբաղվել ինքնակրթությամբ. սովորում էր օտար լեզուներ, բժշկություն, կենսաբանություն, պատմություն, տեխնիկա, շատ էր կարդում ( Ժյուլ Վեռն, Հերբերտ Ուելս, Կոնստանտին Ցիոլկովսկի)։ 1918-1920 թվականներին համագործակցել է Յալթայի Սպիտակ գվարդիա թերթերի հետ։ 1919 թվականին նա հանդիպեց իր ապագա կնոջը՝ Մարգարիտա Կոնստանտինովնա Մագնուշևսկայային, ով աշխատում էր գրադարանում։ 1919-ի գարնանը Բելյաևի մայրը մահանում է սովից, իսկ որդին՝ հիվանդ, գիպսի մեջ, բարձր ջերմությամբ, չի կարողացել նրան նույնիսկ գերեզմանոցում տեսնել։ Եվ միայն 1921 թվականին Բելյաևը վեր կացավ անկողնուց։ 1922 թվականին նա վերադարձավ լիարժեք կյանքի, սկսեց աշխատել։ 1922 թվականի ամռանը Գասպրա գիտնականների և գրողների հանգստյան տանը Բելյաևին գիպսի փոխարեն ցելյուլոիդ կորսետ են պատրաստել, նա կարողացել է քայլել և աշխատել Յալթայի հաստատություններում։ Սկզբում Բելյաևը դարձավ գաղութ դպրոցի ղեկավար, այնուհետև նշանակվեց Քրեական հետախուզություն տեսուչ, որտեղ նա կազմակերպեց Լուսալաբորատորիա, ավելի ուշ նա ստիպված էր թողնել գրադարանավար աշխատելու։ 1921 թվականի դեկտեմբերին նա ամուսնացավ Մագնուսևսկայի հետ, իսկ 1923 թվականի մայիսի 22-ին նրանք գրանցեցին իրենց ամուսնությունը։ Յալթայում կյանքը շատ դժվար էր, և Ալեքսանդր Բելյաևը ծանոթի օգնությամբ 1923 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Մոսկվա, որտեղ աշխատանքի ընդունվեց որպես իրավախորհրդատու։
Գրողի կարիերայի սկիզբը. Մոսկվա
1924 թվականի մարտի 15-ին Բելյաևների ընտանիքում ծնվել է ավագ դուստրը՝ Լյուդմիլան։ 1923 թվականից Ալեքսանդր Ռոմանովիչն աշխատել է Փոստերի և հեռագրերի ժողովրդական կոմիսարիատ և հրատարակել է էսսեներ Ռադիոճարտարագիտություն գերատեսչական «Жизнь и техника связи» ամսագրում, որը ոգեշնչել է նրան ստեղծելու «Պայքար օդում (Ռադիոպոլիս)» վեպը, որտեղ գրողն արտացոլել է Ռադիոէլեկտրոնիկա և Հեռամեխանիկա հեռանկարները։ Մոսկվայում Բելյաևը սկսեց լուրջ գրական գործունեություն։ Հրատարակել է գիտաֆանտաստիկ պատմվածքներ` «Вокруг света», «Знание — сила», «Всемирный следопыт» ամսագրերում։ 1924 թվականին «Гудок» թերթում տպագրվեց «Պրոֆեսոր Դոուելի գլուխը պատմվածքը», 1925 թվականին այս պատմվածքը տպագրվեց «Всемирный следопыт» ամսագրում, իսկ 1928 թվականին գրողը վերանայեց «Պրոֆեսոր Դոուել գլուխը» «Հարություն առած մեռելներից» վեպում։ 1926 թվականին «Հող և գործարան]» հրատարակչությունը հրատարակեց առաջին գիրքը՝ «Պրոֆեսոր Դոուելի գլուխը» պատմվածքների ժողովածուն։ Ինքը՝ Բելյաևը, այս ստեղծագործությունն անվանել է ինքնակենսագրական պատմություն՝ բացատրելով. «Մի անգամ հիվանդությունն ինձ երեքուկես տարի դրեց գիպսե մահճակալի մեջ։ Հիվանդության այս շրջանն ուղեկցվել է մարմնի ստորին կեսի կաթվածով։ Եվ չնայած իմ ձեռքերն գործում էին, այնուամենայնիվ, իմ կյանքը այս տարիներին կրճատվեց «գլխի առանց մարմնի» կյանքի, որը ես ընդհանրապես չէի զգում՝ ամբողջական անզգայացում…»: Բելյաևն ապրել է Մոսկվայում մինչև 1928 թվականը. այդ ընթացքում նա գրել է «[[Կորած նավերի կղզին» (մաս-մաս տպագրվել է The «Всемирный следопыт»-ում 1926-1927 թվականներին), «Վերջին մարդը Ատլանտիսից» (հրատարակվել է 1925 թվականին Աշխարհում) վեպերը։ «Երկկենցաղ մարդը» (հրատարակվել է 1928 թվականին մոսկովյան «Вокруг света» ամսագրում, այնուհետև հրատարակվել է երկու անգամ որպես առանձին գիրք նույն տարում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
(3000) Լեոնարդո
(3000) Լեոնարդո (Leonardo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,35126 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9242 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7783 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1316,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273371 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,75° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օբլիջա
Օբլիջա, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուր գավառում։ Ներկայումս գտնվում է Արցախի Հանրապետությունում` Քաշաթաղի շրջանի Գալ գյուղից հարավ-արևելք` Որոտան գետի աջ ափին։ Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի՝ գյուղը կոչվում է Օպլիճա։ Հայտնի է նաև որպես Դիլիժան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
Ուխտանես
Ուխտանես, 10-րդ դարի հայ պատմիչ, եկեղեցական գործիչ, Սեբաստիա քաղաքի եպիսկոպոս։
Կենսագրություն
Գրել է երեք մասից բաղկացած «Հայոց պատմություն» երկասիրությունը, որից պահպանվել են միայն առաջին և երկրորդ հատվածները։ Գրքի առաջին մասում շարադրում է Հայաստանի վաղնջական պատմությունը՝ սկզբից մինչև քրիստոնեության ընդունման ժամանակաշրջանը՝ հիմնվելով հիմնականում Մովսես Խորենացու աշխատության վրա։ Երկրորդ մասը նվիրված է 7-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած Վրաց և Հայոց եկեղեցիների բաժանման պատմությանը։ Նյութը շարադրելիս հեղինակը մեջբերում է ժամանակաշրջանի Հայոց և Վրաց կաթողիկոսների, Սմբատ Մարզպանի և Վրաց կաթողիկոս Կյուրիոնի ողջ թղթակցությունը։ Աշխատության երկրորդ հատվածի 26 գլուխները թղթակցություններ են, 44-ը՝ հեղինակի պատմական մեկնաբանություններ։
Ուխտանես եպիսկոպոսի գրքի աշխարհաբար թարգմանությունը կատարել է հայ լեզվաբան Վարագ Առաքելյանը, նրա թարգմանությունը հրատարակվել է հետմահու՝ 2006 թ.։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ եպիսկոպոսներ
Մոիրա Բուֆֆինի
Մոիրա Բուֆֆինի (Moira Buffini, ), անգլիացի դրամատուրգ, ռեժիսոր և դերասան է։
Կենսագրություն
Ծնվել է Չեշիրում իռլանդական ընտանիքում։ Հաճախել է Northwich County Grammar դպրոցը աղջիկների համար (այժմ՝ The County High School, Leftwich)։ Անգլերեն և թատերգություն է սովորել Լոնդոնի Գոլդսմիթի համալսարանում (119983-86) : Ավելի ուշ սովորել է դերասանական արվեստ Welsh College of Music and Drama-ում ։
Կարիերա
2011 թվականին Մոիրայի ադապտացիայով թողարկվեց Ջեյն Էյրը՝ BBC Films և Ruby Films կազմակերպությունների կողմից։ Սցենարը դեռ 2008 Brit Listում էր, վերջինս հավաքվել էր Ֆիլմերի արդյունաբերության կողմից, ցուցակում տեղ էին գտել բրիտանական լավագույն սցենարները, որոնք դեռ ֆիլմ չեն դարձել։ Այն ստացել էր 9 միավոր, որով հայտնվել էր երկրորդ տեղում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Վերելք կուսակցություն
Վերելք կուսակցություն, հայկական քաղաքական կուսակցություն։ Այն հիմնադրվել է 2021 թվականի մարտի 2-ին և ներկայումս գլխավորում է Ալեքսան Մինասյանը ։
Պատմություն
Կուսակցությունը ստեղծվել է 2020-2021 թվականներին Հայաստանում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերի ժամանակ ՝ Մոնթե Մելքոնյանի ռազմական քոլեջի հիմնադիր և նախկին տնօրեն Ալեքսան Մինասյանի կողմից ։ Ներկայումս կուսակցությունը Ազգային ժողովում որեւէ քաղաքական ներկայացուցչություն չունի եւ գործում է որպես արտախորհրդարանական ուժ։ Կուսակցությունը հաստատել է 2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու իր մտադրությունը։
Գաղափարախոսություն
Կուսակցությունը կոչ է անում ազգային միասնության, կրթության, տնտեսության զարգացման և զինված ուժերի ամրապնդման գործում ներդրումներ կատարել ։
Շադդադյաններ
Շադդադյաններ, Շադդադեանք, քրդական ծագում ունեցող ամիրայական տոհմ միջնադարյան Հայաստանում (951-1199)։ Համարվում էր Հարավային Կովկասի առավել ուժեղ քրդական իշխանական տոհմը ։ Նրանք աճել էին գրեթե ամբողջ Արևելյան Հայաստանը։ Քաղաքական ասպարեզից հեռացրել են հայազգի Զաքարյան իշխանները։
Շադդադյանների մասին սեղմ գրություններ կան վրացական «Քարթլիս ցխովրեբայում», և հայ պատմիչներ Ստեփանոս Տարոնեցու (10-11-րդ դարեր), Արիստակես Լաստիվերցու (11-րդ դար), Սամվել Անեցու (12-րդ դար) և Վարդան Արևելցու մոտ (13-րդ դար) ։
Պատմություն
Իրանական ավանդույթներին զուգահեռ Շադդադյանների՝ որպես տոհմի ձևավորման վրա լուրջ ազդեցություն են թողել հայ ազնվական ընտանիքները, որոնց հետ նրանք բարեկամական կապեր են հաստատել։ Իրենց անվանումների մեջ հանդիպում են ինչպես տիպիկ իրանական անուններ, ինչպիսին է Լաշկարի, այնպես էլ հայկական անուններ՝ Աշոտ։ Դա հետևանքն ու արդյունքն է Շադդադյանների մանևրական քաղաքականության՝ մի կողմից Ատրպատականի ու Շիրվանի ամիրայությունների, մյուս կողմից՝ հայ և վրաց իշխանությունների ու թագավորությունների միջև։ Պարսիկ բանաստեղծ Կատրան Թավրիզին, ով ապրում էր Գանձակի Շադդադյանների պալատում, նույնիսկ ընդգծում էր նրանց կապը հայերի հետ՝ Փադլուն III -ին անվանելով «Բագրատունիների տան հպարտություն» ։
Հարություն Միրզա-Ավագյան
Միրզա-Ավագյան Հարություն Գրիգորի, հայ խորհրդային վիրաբույժ, պրոֆեսոր (1935)։ Հայաստանում ժամանակակից վիրաբուժության հիմնադիրներից։
Շադդադյաններ
Պատմություն
Շադդադյանները կարողացել են իշխանություններ հիմնել Ուտիքում (Տավուշ-Գարդման, Գանձակի ամիրայություն) և Այրարատում (Դվինի, ապա՝ Անիի ամիրայություններ)։
Հարություն Միրզա-Ավագյան
Կենսագրություն
Հարություն Միրզա-Ավագյանը ծնվել է Բաքվում 1879 թվականին։ 1900 թվականին ավարտել է Բաքվի արական գիմնազիան։
Շադդադյաններ
Գանձակի ամիրայություն
Շադդադյանների առաջին ներկայացուցիչը՝ Մուհամմադ իբն Շադդադը, 951 թվականին գրավել է Դվինը։ Սկզբում նա քաղաքից դուրս կառուցում է ամուր բերդ։ Աշոտ Ողորմած թագավորի զորքերը օգնության են հասնում Բագրատունիների վասալ արաբ Մուսաֆարիներին, և քաղաքը հետ է գրավվում։
Հարություն Միրզա-Ավագյան
Կենսագրություն
Սովորել է Կիևի համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական, ապա բժշկական ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1908 թվականին։ 1909 թվականին աշխատել է Կիևի քաղաքային հիվանդանոցում որպես վիրաբույժ։ 1915 թվականից Կիևի #1 հոսփիթալում աշխատել է որպես ավագ վիրաբույժ, իսկ այնուհետև վիրաբուժությունա բաժանմունքի ղեկավար։ Նույն թվականին իր կողմից կազմակերպած ապաստարաններում պատսպարել է շուրջ 20 000 հայ որբերի ։
1919 թվականին եկել է Հայաստան ու ղեկավարել զինվորական հոսփիթալի վիրաբուժական բաժանմունքը։ Դեռևս 1920-ական թվականներին Միրզա-Ավագյանը կատարել է բարդ վիրահատություններ․ ուղեղի կարծրաթաղանթի վիրահատում, կաթնագեղձի, լեղապարկի, փայծաղի հեռացում, քաղցկեղով ախտահարված ստամոքսի մասնահատում և այլն։
Շադդադյաններ
Գանձակի ամիրայություն
954 թվականին Ատրպատականի տիրակալ Սալլար Մարզուբանն է տիրել քաղաքին, Շադդադյանները ապաստանել են Վասպուրականում, իսկ 971 թվականին՝ հաստատվել Գանձակում։ Մուհամմադ իբն Շադդադի որդի Փադլունը, ով ռազմական ծառայության մեջ էր Համդանիների մոտ, ստանում է նրանց թուլատվությունը և ուղևորվում Գանձակ՝ այն լեռնային ցեղերից պաշտպանելու նպատակով։ 969-970 թվականներին նրան է միանում նաև իր եղբայր Լաշկարին։ Տեղական բնակչության օգնությամբ վերջինս հաստավում է գահին ու դառնում է ամիրա։ 978 թվականին նրան հաջորդում է եղբայրը՝ Մարզուբանը։ Մի քանի տարուց նա գահընկեց է արվում Փադլունի կողմից (985-1031 թթ.)։
Հարություն Միրզա-Ավագյան
Կենսագրություն
1924 թվականին հրավիրվել է Երևանի համալսարան, որտեղ ստեղծել է տեղագրական անատոմիայի և օպերատիվ վիրաբուժության ամբիոններ։ 1927 թվականին ՀԽՍՀ-ում առաջին անգամ վիրահատել է հրազենային վնասվածք ստացած տղամարդու սիրտը և սրտամկանից հեռացրել գնդակը։
1928 թվականից գլխավորել է ԵՊՀ անատոմիայի և վիրաբուժության ամբիոնը։
Շադդադյաններ
Գանձակի ամիրայություն
993 թվականին Փադլուն ամիրան գրավում է Պարտավը և Բայլականը։ Շադդադյանները հանդես են գալիս որպես իսլամի երդվյալ պաշտպաններ՝ մարտնչելով հայ ու վրացի իշխանների դեմ։ Շադդադյան հեգեմոնիայի հաստատումից հետո վրաց թագավոր Բագրատ Դ-ն պաշարում է Շամքիր քաղաքը։ 1027 կամ 1030 թվականին Փադլուն ամիրան պարտություն է կրում։ Նրան հաջորդում է որդին՝ Մուսան (1031-1034 թթ.)։
Հարություն Միրզա-Ավագյան
Կենսագրություն
1929 թվականի հունիսի 2-ին գործուղվել է մեկ այլ հայտնի բժիշկ Արտաշես Մելիք-Ադամյանի հետ Ֆրանսիա, որտեղ 3 ամիս աշխատել ու փորձ է ձեռք բերել երիկամների անբավարության, ինչպես նաև ցիստոսկոպիայի ոլորտում։ Սովորել է ստամոքսի ու ուղեղի վիրահատությունների նորարար մեթոդներ։ Հայաստան վերադառնալով՝ նաև ծավալել է ուրոլոգիայի մասնագիտական հարթակ, ինչի համար նվիրաբերել է իր հետ բերված շուրջ 40 հազար ֆրանկ արժողությամբ սարքավորումներ ։
Շադդադյաններ
Գանձակի ամիրայություն
Մուսայի հաջորդը՝ Աբու ալ-Հասան Լաշկարին, շարունակում է պայքարել վրացիների ու հայերի դեմ՝ իր պապի համար վրեժ լուծելու նպատակով։ 1054 թվականին Շադդադյանները և Ռավվադիները ընդունում են Սելջուկյան սուլթան Տուղրիլի գերիշխանությունը։ Նոր իշխան Փադլուն II-ը մեծ հարկ էր վճարում սելջուկներին։ Վերջում սուլթան Մալիքշահը (1072-1092 թթ.) իր ստրուկ Սավ Տեգինին նվիրում է Գանձակի ամիրայության տարածքը։
Գանձակի ամիրայությունը, այսպիսով, գոյատևում է մինչև 11-րդ դարի վերջը։
Դվինի ամիրայություն
Մուհամմադ իբն Շադդադը փախչում է Վասպուրականի թագավորություն և ապաստան խնդրում նրա թագավոր Աշոտ-Դերենիկից (943-958 թթ.)։ Մուհամմադի մահից հետո (955 թ.) նրա որդի Լաշկարին որոշ տարածքներ է ստանում Սյունիքից։ Շադդադյաններն իրենց իշխանությունը Դվինում վերականգնում են 10-րդ դարի վերջում՝ Մուհամմադ իբն Շադդադ Փադլունի օրոք։
1022 թվականից սկսած Դվինի ամիրայությունում իշխում է Աբու ալ-Ասվարը։ Նա 1040 թվականին փորձեց գրավել Տաշիր-Ձորագետի թագավոր Դավիթ Անհողինից (990-1048 թթ.), սակայն ապարդյուն։ Գանձակում հաստատված Շադդադյանների աթաբեկության և Դվինի ամիրայության հարաբերությունները ու կապերը թուլացել էին։ Աբու ալ-Ասվարը օգտագործվում է որպես գործիք՝ Բյուզանդական կայսրության ձեռքում։ Անիի թագավորության անկումից հետո բյուզանդացիները չեն կատարում իրենց խոստումները։ Աբու ալ-Ասվարին մնում են միայն իր գրավված հայկական մի քանի բերդերը։ Ավելին, 1045 թվականին բյուզանդական զորքերը հարձակվում են Դվինի ամիրայության վրա։ Կայսերական զորքերը, սակայն, պարտություն են կրում։ Պատմիչ Հովհան Սկիլիցան Աբու ալ-Ասվարին անվանում է «Դվինի ու Պարսկահայքի արքոնտ»։
Շադդադյանները Դվինում իշխում են մինչև 1130 թվականը։
Անիի ամիրայություն
Շադդադյանների մի ճյուղը 1064 թվականին հաստատվել է Անիում և ընդմիջումներով իշխել մինչև 1199 թվականը։ Անիի Շադդադյանների ճյուղի հիմնադիր Մանուչեն մոր (Հայոց թագավոր Աշոտ Քաջի դուստրը) կողմից հայ էր։
Անիի Շադդադյանների իշխանության պայմաններում հայ իշխաններից իրենց հողատիրական իրավունքները պահպանել են Պահլավունիները և Ապիրատյանները։ Մանուչեի հաջորդները ուժեղացրել են բնակչության շահագործումը, որի հետևանքով Անիի հայ ազգաբնակչությունը 1161 թվականին ապստամբել է։ Հայ-վրացական զորքերը պարտության են մատնել Շադդադյաններին և գրավել քաղաքը։ Շուտով Շադդադյանները վերագրավել են Անին, սակայն 1199 թվականին հայկական զորքերը Զաքարե և Իվանե Զաքարյանների գլխավորությամբ ազատագրել են այն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քրդական տոհմեր Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորություն Կատեգորիա:Զաքարյան իշխանապետություն Կատեգորիա:Արաբական խալիֆայություն
Հարություն Միրզա-Ավագյան
Կենսագրություն
1936 թվականին նա գլխավորել է Կարմիր խաչի հիվանդանոցի վիրաբուժության բաժանմունքը ։
Միրզա-Ավագյանը տիրապետում էր անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն լեզունենրին, ուսումնասիրում էր փիլիսոփայություն ու մաթեմատիկա, լավ գիտակ էր հայոց պատմության ու գրականության, հետաքրքրվում էր սանսկրիտով։
Հայ փիլիսոփայական ընկերություն
1923 թվականի մայիսի 21-ին մի խումբ մտավորականների հետ դիմել է ՀԽՍՀ ներքին գործերի կոմիսար Շավարշ Ամիրխանյանին՝ գրանցելու «Հայ փիլիսոփայական ընկերություն» միությունը ։ Միություն նպատակն էր հռչակվում փիլիսոփայական խնդիրների ուսումնասիրություն, գրականության թարգմանումը հայերենով։
Դիմողներն էին՝
Աղասի Խանջյանի դիակի զննությունը
Հարություն Միրզա-Ավագյանը մեկ այլ հայտնի բժիշկ՝ Դիլիջանի տուբերկուլյոզային դիսպանսերի հիմնադիր Գրիգոր Սաղյանի հետ միասին հրավիրվել են Աղասի Խանջյանի դիակի փորձաքննություն իրականացնելու՝ դիակը Թբիլիսիից Երևան տեղափոխելուց հետո։ Նրանք հրաժարվել են ինքնասպանության վարկածը հաստատել՝ պնդելով, որ Խանջյանը պետք է ունենար երկու մետրանոց ձեռքեր ու չլինելով ձախլիկ՝ կրակեր իր վրա ձախ կողմից ։
Ձերբակալությունն ու մահը
1937 թվականի հուլիսի 29-ին Հարություն Միրզա-Ավագյանը ձերբակալվում է՝ ազգայնական, հակահեղափոխական, տրոցկիստական գործունեություն ու քարոզչություն իրականացման մեղադրանքներով։ Նա չի հարցաքննվել, բայց պահվել է Ներքին գործերի կոմիսարիատի ներքին բանտում։ Իրենից երկու օր առաջ էլ ձերբակալվել է Գրիգոր Սաղյանը, ով գնդակահարվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 22-ին։
1938 թվականի հուլիսի 5-ին նա մահացել է բանտի հիվանդանոցում, որտեղ նա տեղափոխվել էր հունիսի 23-ին։ Մահվան պատճառ է նշված քրոնիկ փորլուծություն, երիկամների քրոնիկ բորբոքում, արտերիոսպազմ ու միոկարդիտ ։
1955 թվականի մայիսի 21-ին Միրզա-Ավագյանը գործը հետմահու կարճվել է՝ հիմքերի բացակայության պատճառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Գների կառավարում
Գների կառավարում, պետական գնային սահմանափակում, որը կարելի է սահմանել ապրանքների և ծառայությունների համար։ Նմանատիպ չափանիշների նպատակը կարող է լինել հիմնական սննդային և ժողովրդական ապրանքների սպառման հասանելիության սահմանմանումը, դեֆիցիտի ժամանակ գների մանիպուլացիայի կանխումը, ինֆլյացիայի դանդաղեցումը կամ հակառակը՝ որոշակի ապրանքների մատակարարների համար նվազագույն եկամտի կամ նվազագույն աշխատավարձերի ապահովումը։ Գոյություն ունի գների կարգավորման երկու հիմնական ձև․ նվազագույն և առավելագույն գին, որը կարող է սահմանվել։
Պատմականորեն այնպես է ստացվել, որ գների կառավարումը հաճախ համարվում է միջազգային եկամտային քաղաքականության մի մասը, որը բնութագրվում նաև աշխատավարձերի կառավարումով և այլ կարգավորական տարրերով։
Չնայած գների կառավարումը երբեմն օգտագործվում է անգամ աշխարհագրական կառավարությունների կողմից, այնուամենայնիվ տնտեսագետները հաճախ համաձայնվում են համարել, որ այս չափանիշը ընթանում է շուկայական տնտեսությանը հակառակ և անհրաժեշտ է դրանից խուսափել ։
Պատմական օրինակներ
Հռոմեացի կայսր Դիոկլետիան փորձել է սահմանել առավելագույն թույլատրելի գները բոլոր հիմնական ապրանքների վրա Հռոմեական կայսրությունում՝ 3-րդ դարին։ Նրա կողմից տրվել է հատուկ հրովարտակ, սակայն այն առանձնապես հաջողված չի եղել դրանում։
Ներկայումս գների կառավարումը կարող է օգտագործվել ռենտայի կառավարման համար։
1793 թվականին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ սահմանվել է գնային կառավարում ցորենի վրա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ում ամերիկյան պարենային ադմինիստրացիան գնային կառավարում է իրականացրել սննդային ապրանքների վրա։ Գնային կառավարումը նաև տեղ է ունեցել ԱՄՆ-ում և Նացիստական Գերմանիայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ     ։
Հայերն Արգենտինայում
Հայերն Արգենտինայում (Armenios en Argentina), խոշոր հայկական համայնք Արգենտինայի Հանրապետությունում։
Գների կառավարում
Պատմական օրինակներ
ԱՄՆ-ի որոշ նահանգներ երբեմն իրականացնում են իրենց սեփական գնային կառավարման քաղաքականությունը։ Օրինակ՝ Կալիֆորնիան կառավարում է գները նահանգի սահմանների ներսում, ինչը քննադատում է ամերիկացի տնտեսագետ Թոմաս Սաուելը՝ մեղադրելով նահանգի իշխանությունների մասնավորապես էլեկտրոէներգիայի պարբերաբար պակասի մեջ։ Սաուելը գրել է Կալիֆորնիայի գնային կառավարման մասին 2001 թվականին․ «Քանի որ էլեկտրոէներգիական ընկերությունները ստիպված են վճարել ավելի շատ էլեկտրոէներգիայի համար, քան նրանց համար սահմանված է, որ նրանք վերցնեն սպառողներից՝ նրանք աշխատում են չհավասարակշռված, և ֆինանսական շուկաները իջեցնում են նրանց բաժնետոմսերը» ։ Կալիֆորնիայի ադմինիստրատիվ մարմինները համաձայնվում են բարձրացնել դրույքները, սակայն ոչ այնքան շատ, որպեսզի ընկերությունները կարողանան վճարել մեծածախ շուկաներում էլեկտրոէներգիայի համար ։ Տնտեսագետ Լուրենս Մակովիչը պնդել է․ «Մենք արդեն Կալիֆորնիայի օրինակով տեսել ենք, որ մանրածախ սակագների սահմանային գների պահանջարկը բարձրացել է և վատ դեֆիցիտ է սահմանվել, իսկ գնային սահմանափակումները հանգեցրել են ամենամեծ էլեկտրոէներգիական ընկերությունների՝ Pacific Gas-ի և Electric-ի սննկացմանը չորս ամսվա ընթացքում» ։ Միևնույն ժամանակ որոշները պնդում էին, որ էլեկտոէներգիայի մատակարարները նախորդ տարիներին սահմանել են մանրածախերից բարձր գներ․ 2002 թվականին San Francisco Chronicle-ը տեղեկացնում է, որ մինչև անջատումը մի շարք մատակարարներ լքել են նահանգի շուկան, քանի որ ունեցել են հնարավորություն ստանալ պոտենցիալ ավելի բարձր շահույթ այլ արևմտյան նահանգներում ։ Էներգիայի կարգավորման ֆեդերալ հանձնաժողովը միջամտում է և սահմանում է սահմանային գներ գնվող յուրաքանչյուր մեգավատտի համար, այնուհետև չեղարկում է կառավարումը, որպեսզի խուսափի անջատումներից, որոնք տեղի էին տվել վեց ամիս առաջ։
Հայերն Արգենտինայում
Պատմություն
Արգենտինահայ համայնքը սկսել է ձևավորվել դեռևս XIX դարի 80-ական թվականներին և ավելի ստվարացել հատկապես Առաջին (1914–18) և Երկրորդ (1939–45) համաշխարհային պատերազմներից հետո, երբ վտանգվեց մեր հայրենակիցների կյանքը Թուրքիայում, ապա նաև Մերձավոր ու Միջին Արևելքի երկրներում։ Արգենտինայում ապաստան գտած հայերը հիմնականում այնթապցիներ, հաճնցիներ ու մարաշցիներ են. մեծ մասամբ բնակվում էին Բուենոս Այրեսում, Կորդովայում, Ռոսարիոյում, Մար դել Պլատայում։ Ներկայումս Արգենտինայում բնակվում է 135 հզ. հայ։ Մեծ մասը (123 հզ.) կենտրոնացած է Բուենոս Այրեսում և Կորդովայում (7 հզ)։ Հայկական համայնքներ կան նաև Արգենտինայի շատ քաղաքներում։ Նրանք զբաղվում են արհեստներով, առևտրով, քիչ չեն մտավորականները, ուսանողները, ձեռնարկատերերը։ Արգենտինայի շատ քաղաքներում կան հայկական տեղանուններով, նշանավոր հայերի անուններով փողոցներ, հրապարակներ։ Բուենոս Այրեսի հրապարակներից մեկը կոչվում է Հայաստան, մեկ ուրիշը՝ Արարատ, որտեղ կանգնեցված է Մեծ եղեռնի նահատակներին նվիրված հուշակոթող, Պալերմո թաղամասի Արմենիա փողոցում տեղադրված է Սարդարապատի հերոսամարտի հուշարձան-կոթողը։ Կորդովայի հրապարակներից մեկը կոչվում է Հայաստանի Հանրապետության, կան նաև Արմենիա, Զորավար Անդրանիկ փողոցներ։ Արգենտինահայ գաղութն ապրում է աշխույժ հասարակական կյանքով։ Այստեղ գործում են բազմաթիվ հայրենակցական, մշակութային, երիտասարդական և այլ միություններ ու ընկերություններ, երգչախմբեր («Կոմիտաս», «Արաքս»), պարախմբեր («Գայանե», «Նաիրի»), «Թաթուլ Ալթունյան» նվագախումբը։ Ճանաչված են հայ մշակույթի գործիչներ Լևոն Վարդապետյանը, Ժան Ալմուխյանը, Մարթա Վարդանյանը, Ալիսիա Թերզյանը, երգչուհիներ Վիկտորյա Սևանը, Էլիզ Տիգրանյանը, դաշնակահարուհի Անթառամ Ահարոնյանը, քանդակագործ Հակոբ Յարումյանը, գեղանկարիչներ Խորխե Դեմիրճյանը, Սարգիս Աշքյանը և շատ ուրիշներ։ Մեծ ճանաչում ունի բանաստեղծուհի Ալիսիա Կիրակոսյանը (վերջին տարիներին ապրում է ԱՄՆ-ում)։ Արգենտինայի Ազգային կոնգրեսի պատգամավորների զբոսաշրջության հարցերով մշտական հանձնաժողովի նախագահն է հայազգի միակ պատգամավոր Ալեխանդրո Բալյանը, իսկ զինվորական ակադեմիայի հիմնադիր տնօրենը՝ հայազգի Յանոշ Ցեցը։ Բուենոս Այրեսում գործում են Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Վարագա Սուրբ Խաչ, Սուրբ Պողոս-Պետրոս, Կորդովայում՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցիները։ Արգենտինայի հայ համայնքի ձևավորմանը զուգընթաց՝ եկեղեցիներին կից ստեղծվել են մեկօրյա, ապա նաև ամենօրյա դպրոցներ։ Ներկայումս գործում են 10 ամենօրյա դպրոցներ, որոնցից 6-ը՝ միջնակարգ, 3-ը՝ նախակրթարան։ Այստեղ հրատարակվում են «Սարդարապատ», «Նոր Սևան», «Արմենիա», «Նոր Հաճըն», «Հայ» պարբերականները, գործում են հայկական ռադիոժամեր։ 2001 թ-ի դեկտեմբերին արգենտինահայ հայտնի գործարար, երկրի 33 օդանավակայանների հիմնական բաժնետեր, «Կորպորասիոն Ամերիկա» ընկերության նախագահ Էդուարդո Էռնեկյանի և ՀՀ Կառավարության միջև ստորագրվել է համաձայնագիր, որով Երևանի «Զվարթնոց» և Գյումրիի օդանավակայանները 30 տարի ժամկետով կառավարման են հանձնվել Էռնեկյանի ընկերությանը։
Գների կառավարում
Պատմական օրինակներ
Հավայիի նահանգը 2005 թվականին կարճ ժամանակահատված կառավարում էր իրականացնում բենզինի մեծածախ գների վրա այդ նահանգում նույն թվականին «գների մանիպուլացիայի» դեմ պայքարի շրջանակներում։ Քանի որ տվյալ կանոնը ընդունված էր որպես չափազանց թույլ և անարդյունավետ, այն շուտով չեղարկվում է։
Քննադատություն
Քննադատների հիմնական փաստարկը գների կառավարման հետ կապված համարվում է այն, որ պահպանելով գները արհեստականորեն ցածր մակարդակի վրա պահանջարկը աճում է մինչև այն կետը, որտեղ առաջարկը չի կարող հասնել, ինչն էլ հանգեցնում է ապրանքների դեֆիցիտի, որոնց վրա գները արդեն չեն կարգավորվում ։ Օրինակ Լակտանցիան գրել է, որ Դիոկլետիան՝ «տարատեսակ հարկերի հետևանքով դարձրել է բոլոր ապրանքները չափազանց թանկ, փորձելով հրովարտակով սահմանափակել նրանց գները։ Այդ ժամանակ շատ արյուն է թափվում մանրուքների պատճառով, տղամարդիկ վախենում էին առաջարկել ինչ-որ բան վաճառքի համար, և դեֆիցիտը դարձել էր ավելի ծանր քան երբևէ։ Վերջիվերջո հրովարտակը դրանից հետո պարզվում է կործանիչ որոշ մարդկանց համար և վերացվում է օբյեկտիվ անհրաժեշտությունից ելնելով» ։ Ինչպես և Դիոկլետիանի հրովարտակի դեպքում, դեֆիցիտը կարող է հանգեցնել սև շուկաների ի հայտ գալուն, որտեղ նույն ապրանքների համար սահմանված գները գերազանցում էին չկառավարվող շուկաների գները։ Բացի դրանից հենց որ գների կառավարումը չեղարկվում էր գները սկսում էին արագ աճել, ինչն էլ կարող էլ հանգեցնել տնտեսական համակարգի ժամանակային շոկային վիճակի։
Հայերն Արգենտինայում
Արգենտինյան Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն
Հայաստանի Հանրապետության և Արգենտինայի Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունվարի 17-ին։ 1993 թվականից Բուենոս Այրեսում գործում է Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Արգենտինայի Սենատում, իսկ հոկտեմբերի 6-ին Պատգամավորների Պալատում ստեղծվել են ՀՀ-ԱՀ բարեկամության խորհրդարանական խմբեր ։
Գների կառավարում
Քննադատություն
Դասական օրինակ այն բանի համար, որ գների կառավարումը կարող է հանգեցնել դեֆիցիտի համարվում է 1973 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 1974 թվականի մարտի 17-ը ընկած նաֆթային ճգնաժամը, երբ գործում էր արաբական պետությունների կողմից սահմանված նաֆթային բռնարգելք։ Մարդատար և բեռնատար ավտոմեքենաների երկար հերթերը սկսեցին արագ ձևավորվել ԱՄՆ-ում և որոշ կայաններ փակվեցին էժան գներով վառելիքի պակասի պատճառով, որոնք սահմանվել էին ամերիկյան Խորհրդի կողմից ըստ գնի։ Սահմանված գինը ցածր էր նրանից, որը սահմանվել էր շուկայում և որպես հետևանք ապրանքը վերանում է։ Ոչ մի նշանակություն չուներ գները ինքնուրույն թե չկանխատեսված կիջնեին շուկայականից։ Դեֆիցիտը տեղի էր ունենալու ցանկացած դեպքում։ Գների նկատմամաբ կառավարումը այն վիճակում չէր գտնվում, որպեսզի հաստատեր իր գլխավոր նպատակը, որը կայանում էր գնեջիցման մեջ ու նմանատիպ կառավարումը իսկապես հանգեցնում էր մատակարարումների քանակի քչացմանը ։
Նոբելյան մրցանակի թեկնածու Միլտոն Ֆրիդմանը ասել է․ «Մենք տնտեսագետներս գիտենք ոչ այնքան շատ բան, սակայն մենք գիտենք թե ինչպես դեֆիցիտ ստեղծել։ Եթե դուք ցանկանում եք ստեղծել դեֆիցիտ, օրինակի համար լոլրիկների համար, ապա ընդամենը պետք է օրենք ընդունել, ըստ որի մանրածախ առևտրականները չեն կարող վաճառել դրանք ֆունտի համար երկու ցենտից ավելի։ Ակնթարթորեն դուք կունենաք լոլիկների դեֆիցիտ։ Նույն բանը վերաբերվում է նաև գազի և նաֆթի օրինակներին» ։