cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եվգենի Վորոնին
Եվգենի Վորոնին (Евге́ний Ростисла́вович Воро́нин, ), ռուս դիվանագետ, 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2006), իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1973)։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։ Տիրապետում է անգլերեն, պորտուգալերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, դանիերեն և շվեդերեն լեզուներին։ 1973 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Իգոր Զասլավսկի
Իգոր Դմիտրիևիչ Զասլավսկի, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1988), պրոֆեսոր (1992), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2000) ։
Կենսագրություն
Իգոր Զասլավսկին ծնվել է 1932 թվականին Լենինգրադում։ 1954 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը։ 1961 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում (դոցենտ, պրոֆեսոր, 1961), 1961 թվականից եղել է ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի բաժնի վարիչ, մաթեմատիկական տրամաբանության և ավտոմատացված տրամաբանական արտածման լաբորատորիայի գլխավոր գիտաշխատող ։
Աշխատանքները վերաբերում են մաթեմատիկական տրամաբանությանը, ալգորիթմների տեսությանը, մաթեմատիկական կիբեռնետիկային ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ժաննան և ձայները
Ժաննան և ձայները, 2011 թվականին Միքայել Վաթինյանի կողմից նկարահնված լիամետրաժ գեղարվեստական դրամա ։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի հոկտեմբերին՝ Բուսանի միջազգային կինոփառատոնի պաշտոնական մրցույթում ։ Գլխավոր դերակատարն է Արմինե Անդան, որը նաև ֆիլմի համասցենարիտը և պրոդյուսերն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայկական դրամա ֆիլմեր
Տրամախաչում
Տրամախաչում կամ Կրոսինգովեր (crossing over), գործողություն, որի ժամանակ քրոմոսոմների միջև հատվածների փոխանակում է տեղի ունենում։ Այն տեղի է ունենում կոնյուգացիայի ընթացքում։
Կոնյուգացիա
Մեյոզի առաջին բաժանման պրոֆազում տեղի է ունենում հոմոլոգ քրոմոսոմների կոնյուգացիա,որի ժամանակ քրոմոսոմները ապապարուրվում են, մոտենում են միմյանց և նրանց մեջ հեռավորությունը հասնում է մոտ 120 նմ-ի։ Կոնյուգացված վիճակում զույգ քրոմոսոմներից մեկի յուրաքանչյուր քրոմատիդի յուրաքանչյուր կետ ճշգրտորեն դիրքավորված է լինում մյուս հոմոլոգ քրոմոսոմի համապատասխան քրոմատիդի համապատասխան կետի դիմաց։
Տրամախաչման կարևորությունը
Տրամախաչումը ապահովում է սերունդների հատկանիշների բազմազանությունը։ Այն բերում է երկրորդ սերունդի հիբրիդների մեջ առանձնյակների հատկանիշների վերահամակցման, և պարզում է Մորգանի օրենքից թվացյալ շեղումը։ Մեկ քրոմոսոմի բոլոր գեները շղթայակցված չեն ժառանգվում, քանի որ դրանց մի մասը փոխարինվում է հոմոլոգ քրոմոսոմի համապատասխան ալելային գեներով՝ դարձնելով շղթայակցումը ոչ լրիվ ։
Դրոզոֆիլ ճանճի վրա կատարված փորձը
Դոմինանտ հատկանիշներով (գորշ մարմնով և նորմալ երկարության թևերով) օժտված ճանճերի (AABB) և ռեցեսիվ հատկանիշներով (մուգ մարմնով և սաղմնային թևերով) օժտված ճանճերի խաչասերումից առաջացած ողջ սերունդը ուներ դոմինանտ հատկանիշներ (AaBb)։ Այնուհետև ստացված ճանճրը խաչասերեցին ռեցեսիվ հատկանիշներով սերունդի հետ (aabb)՝ կատարելով վերլուծող խաչասերում։ Եթե նշված 2 զույգ ալելները գտնվեին տարբեր զույգ հոմոլոգ քրոմոսոմների վրա, ապա երկհետերոզիգոտ առանձնյակից կստացվեր հավասար քանի 4 տեսակ գամետ՝ AB,Ab,ab,aB, իսկ երկհոմոզիգոտից՝ միայ մեկ տեսակ գամետներ՝ ab: Այս դեպքում, համաձայն Մենդելի բաշխման օրենքի ՝ պետք է ստացվեին ճանճերի ֆենոտիպային 4 տարբեր խմբեր՝ յուրաքանչյուրը 25 % չափով։ Սակայն իրականում գորշ մարմին, նորմալ թևեր և մուգ մարմին, սաղմնային թևեր ունեցող ճանճերը կազմել էի 41.5-ական %-ներ։ Իսկ գորշ մարմին, սաղմնային թևեր և մուգ մարմին, նորմալ թևեր ունեցող ճանճերը կազմել էին 8.5-ական %։
Այս փորձից կարելի է եզրակացնել, որ գորշ մարմին, նորմալ թևեր և մուգ մարմին, սաղմնային թևեր պայմանավորող գեները շղթայակցված են և միասին են ժառանգվում։ Իսկ վերահամակցված հատկանիշներով ճանճերը տրամախաչման հետևանքով առաջացած վերահամակցված հատկանիշներով գամետների միացման արդյունքն են։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Քրոմոսոմներ Կատեգորիա:Մոլեկուլային գենետիկական գործընթացներ Կատեգորիա:Բջջային գործընթացներ
Նիկո Գոնսալես
Նիկոլաս Գոնսալես Իգլեսիաս (Nicolás González Iglesias, ), ավելի հայտնի է որպես Նիկո Գոնսալես (Nico González), իսպանացի ֆուտբոլիստ, « Բարսելոնա »-ի կիսապաշտպան, որը վարձավճարով հանդես է գալիս « Վալենսիա» ակումբում ։
Ակումբային կարիերա
Նիկոն 2013 թվականից «Բարսելոնա» ակադեմիայի սան է ։ 2019 թվականի մայիսի 19-ին նա նորամուտն է նշել ակումբի երկրորդ թիմի կազմում Սեգունդա Բ-ի «Կաստելոնա» ակումբի դեմ խաղում ։ 2019/20 մրցաշրջանը Նիկոն անցկացրել է «կապտանռնագույնների» պատանեկան ակումբում և չի խաղացել ոչ մի խաղ «Բարսելոնա Բ»-ի կազմում։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա տեղափոխվել է երկրորդ թիմ և մասնակցել է Իսպանիայի երրորդ լիգայի 23 խաղի։ 2021/22 խաղաշրջանում կիսապաշտպանին սկսել են ընդգրկել «Բարսելոնա»-ի առաջին կազմի մարզումնեին և խաղերին։ Նիկոյի պաշտոնական նորամուտը «կապտանռնագույնների» կայացել է 2021 թվականի օգոստոսի 15-ին Իսպանիայի պրիմիերայի «Ռեալ Սոսիեդադ» ակումբի դեմ խաղում, նա դաշտ է դուրս եկել խաղի 83-րդ րոպեին՝ փոխարինելով  Սերխիո Բուսկետս ին և մեկ րոպե անց ստացել է դեղին քարտ ։ Նիկոն առաջին գոլը խփել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 12-ին «Օսասունա»-ի դեմ խաղում (2:2)՝ հանդիպման 12-րդ րոպեին Գավիի փոխանցումով բացելով խաղի հաշիվը։ Հաջորդ տուրում՝ դեկտեմբերի 8-ին, Նիկո Գոնսալեսին կրկին հաջողվել է խաղի 85-րդ րոպեին «Էլչէ» ակումբի դեմ տնային խաղում խփել հաղթական գնդակ (3:2)։
Կարիերա հավաքականում
2018-2019 թվականներին Նիկոն պաշտպանել Է Իսպանիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի գույները և նրա կազմում անցկացրել է ընդհանուր առմամբ 7 հանդիպում ։
Անձնական կյանք
Նիկոյի հայրը՝ Ֆրան Գոնսալեսը, « Դեպորտիվո Լա Կորունյա»-ի  և Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական ի նախկին ֆուտբոլիստ է ։ Քեռին՝ Խոսե Ռամոնը, նույնպես ֆուտբոլիստ էր և  խաղում էր «Դեպորտիվո»-ի, ինչպես նաև մի քանի ավելի համեստ թիմերի կազմում ։
Գունավոր անձրևներ
Գունավոր անձրևներ, կազմված են ջրի սովորական կաթիլներից և իրենց մեջ պարունակում են տարբեր խառնուրդներ։ Յուրահատուկ անձրևները իրենցից ենթադրում են նաև սովորական անձրևի և ուժեղ քամու կամ փոթորկի կողմից մթնոլորտ բարձրացված օտար առարկաների անկում։
Կարմիր (արյունոտ) անձրևներ
Այս տեսակի առավել հայտնի անձրևները տեղացել են․
Արյունոտ անձրևներ նկատվել են նաև Եվրոպայից դուրս` Կանաչ Հրվանդանի կղզիներում, Բարեհուսո հրվանդանում և այլն։ Արյունոտ անձրևները առաջանում են սովորական անձրևի և մանրագույն կարմիր օրգանիզմներից կազմված կարմիր փոշու խառնուրդից։ Այդ փոշու հայրենիքը Աֆրիկան է, որտեղ այն ուժեղ քամիներից բարձրացվում է շատ վեր և բարձր օդային հոսանքների կողմից տեղափոխվում է Եվրոպա։ Այսեղից էլ նրա մյուս անվանումը՝ «պասսատային փոշի»։ Այս փոշու պատճառով Ատլանտյան օվկիանոսի միջին մասում օդը հաճախ այնքան է մթնում, որ այդ մասը հին հույների ու հռոմեացիների մոտ անվանվում է «Մթին ծով» ։ Կարմիր անձրևների հանգամանալից ուսումնասիրություն է անցկացրել Էրենբերգը, ով բազմաթիվ փաստագրական ապացույցներ էր հավաքել մ․թ․ա․ 16-րդ դարից սկսած մինչև 19-րդ դարի վերջին քառորդ ։ 1849 թվականին նա հրապարակել է «Պասսատային փոշի և արյունոտ անձրև» (Passat-Staub und Blut-Regen) մենագրությունը ։
Սև անձրևներ
Ի հայտ են գալիս սովորական անձրևի և հրաբխային կամ տիեզերական փոշու խառնումից։ 1819 թվականին Մոնրեալում՝ Կանադայում, տեղացել է սև անձրև։ Նմանատիպ դեպք նկատվել է նաև 1888 թվականի օգոստոսի 14-ին Բարեհուսո հրվանդանում։
Սպիտակ (կաթնային) անձրևներ
Նկատվում են այն վայրերում, որտեղ գտնվում են կավճային ժայռեր։ Կավճային փոշին բարձրանում է վեր և անձրևակաթիլները կաթնագույն ներկում։
Դեղին անձրևներ
Առաջանում են սովորական անձրևի և տարբեր բույսերի ծաղկափոշու միախառնումից (եղևնու, լաստենու, տիզենու, տափաստանային հացահատիկային բույսերի, կանեփի և այլն)։ Դեղին անձրևները մայիսին ամեն օր տեղում են Հյուսիսային Սիբիրում․ դա կապցված է Արևելյան Ղազախստանի նախալեռնային տափաստաններից և Ղրղզստանի Չուի հովտից (որտեղ այդ ժամանակաշրջանում ինտենսիվ ծաղկում են հացահատիկային բույսերն ու կանեփը) ծաղկափոշով հագեցած օդային զանգվածների տեղաշարժով։
2009 թվականի սկզբին դեղին անձրևներ տեղացին Կաբարդա-Բալկարիայում, Հյուսիսային Օսեթիայում, Ստավրոպոլի երկրամասում։ Դեղին անձրևները պարբերաբար տեղում են նաև Կունաշիրում, որի պատճառն են հանդիսանում ստորին ամպերի մակարդակին մոտ գտնվող Մենդելեևի հրաբխի ֆումարոլյան դաշտերը։
Կանաչ անձրևներ
2002 թվականի գարնանը կանաչ անձրևը՝ կազմված ջրից և մեղուների՝ ծաղիկափոշու և մանգոյի արտազատումի խառնուրդից, տեղաց Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքի մոտ գտնվող Սանգրանպուր գյուղի վրա։
2012 թվականի ապրիլի 26-ին Մոսկվայում և Մոսկվայի մարզում տեղացին կանաչ անձրևներ՝ ծառերի, հատկապես՝ կեչու ծառերի ծաղկափոշու խառնուրդով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մթնոլորտային տեղումներ
(8822) Շուրյանկա
(8822) Շուրյանկա (Shuryanka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,534068 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8699 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1982 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1473,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,24433 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռոքֆորդ (Իլինոյս)
Ռոքֆորդ (Rockford), բնակչության թվով երրորդ քաղաքը Իլինոյս նահանգում (ԱՄՆ)։ Գտնվում է Վինբագո շրջանում, նահանգի հյուսիսարևմտյան մասում, սահմանակից է Վիսկոնսին նահանգին։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Ռոքֆորդի բնակչության թիվը կազմում էր 152 871 մարդ։ 2000 թվականի մարդահամարի համեմատ այն աճել էր 1,8 %-ով ։
Պատմություն
1834-1835 թվականներին Գալենայից եկան առաջին բնակիչները՝ Գերմանիկուս Կենտին, Տետչեր Բլեյկը, Լյուսիա Լեմոնը, ովքեր բնակություն հաստատեցին Ռոք գետի արևմտյան ափին։ Նրանց թվում էր նաև արևելյան ափին բնակություն հասատատած Դենիել Շոու Հենտը։ Ժողովուրդը հաստատվեց Գալենայի և Չիկագոյի միջև։ Սկզբնական շրջանում կրում էր «Միդուեյ» անունը, սակայն այնուհետ հայտնի դարձավ «Ռոքֆորդ» անվամբ, ինչը պայմանավորված էր այնտեղ գտնվող գետանցով (ford): 1837 թվականին բացվեց փոստային տեղամաս, 1839 թվականին բնակավայրն ստացավ գյուղի, իսկ 1852 թվականին՝ քաղաքի կարգավիճակ։ 1840 թվականից մեկնարկեց առաջին պարբերականի թողարկումը, իսկ 1877 թվականին լույս տեսավ ամենօրյա առևտրային պարբերականը։ 1847 թվականին հիմնվեց Ռոքֆորդյան կանանց սեմինարը, որը 1892 թվականին դարձավ քոլեջ Rockford College, իսկ 1958 թվականից այստեղ ներառվեց համատեղ կրթություն։ Քոլեջի ամենահայտնի շրջանավարտը Ջեյն Ադամսն է (1881), որը Չիկագոյում Հալ Հաուսի (Hull House) հիմնադիրն էր և Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրը (1930)։ 1872 թվականի օգոստոսին իր դռները բացած Ռոքֆորդի հանրային գրադարանը դարձավ երկրորդը Իլինոիս նահանգում ։
Առաջին բնակիչները հիմնականում Նյու Յորքի և Նոր Անգլիայի նահանգներից էին։ 1850-ական թվականներին այստեղ եկան իռլանդացի և շվեդ գաղթականներ։ Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմից հետո շվեդները գաղթում էին մեծ քանակով, և շուտով դարձան ճնշող ազգային խումբը։ Մինչև 1920-ական թվականները շվեդերենն այստեղ անգլերենի նման շատ տարածված էր։ 1880 թվականից հետո Ռոքֆորդում հայտնվեցին իտալացիներ, իսկ 1900 թվականին՝ լեհեր և լիտվացիներ, 1970 թվականից հետո լաոսացիներ, վիետնամցիներ և լատինամերիկացիներ։
Քաղաքի հիմնադիրներից մեկը՝ Լյուիս Լեմոնը, աֆրոմերիկացի էր (ստրուկ, որ ազատություն էր ստացել), սակայն մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը սևամորթ բնակչությունը սակավաթիվ էր, իսկ դրանից հետո նրանք սկսեցին ներգաղթել հարավային նահանգներից, մասնավորապես՝ Արկանզասից և Միսսիսիպիից ։
Քաղաքացիական պատերազմին հաջորդած 6 տարիների ընթացքում, «Ֆորեսթ Սիթի» խմբի շնորհիվ, Ռոքֆորդը մեծ ճանաչում ունեցավ բեյսբոլի ասպարեզում։ Եվ թիմի անունն այնքան հայտնի էր, որ դարձավ քաղաքի կեղծանունը ։
20-րդ դարի առաջին կեսին Ռոքֆորդը նաև ռազմական կարևոր կենտրոն էր։ 1917 թվականին այստեղ բացվեց Քեմփ-Գրանտ ճամբարը՝ զինվորների մարզման համար, 1921 թվականին այն դադարեցրեց աշխատանքները, իսկ 1924 թվականին փոխանցվեց Իլինոյս նահանգին՝ որպես Ազգային գվարդիայի մշտական ուսուցման կենտրոն։ 1940 թվականին ճամբարը դարձավ ԱՄՆ բանակի բազան և ծառայեց որպես զորակոչիկների կենտրոն, այնուհետև՝ ուսումնական կենտրոն սանիտարների համար։ 1943-1946 թվականներին այստեղ պահվում էին ավելի քան 2000 գերմանացի ռազմագերիներ։ 1946 թվականին Քեմփ-Գրանտը փակվեց, իսկ նրա տարածքը կիսվեց Ռոքֆորդի միջազգային օդանավակայանի և Սետ-Էդվուդ այգու միջև ։
20-րդ դարի վերջին տասնամյակներում Ռոքֆորդը արդյունաբերության անկում ապրեց, խարխլված կառույցների շտապ վերակառուցման անհրաժեշտություն ունեցավ։ 1989 թվականին ակտիվ քաղաքացիների նախաձեռնող խումբը ստեղծեց մի ընկերություն, որը զբաղվում էր նահանգի դպրոցական համակարգում սեգրեգացիայի և ռասիզմի լիկվիդացման համար։ Այս շրջանի այլ կարևոր իրադարձություններ. Ռոք-Վելլի քոլեջի հիմնումը, Իլինոյս նահանգի համալսարանում Ռոքֆորդյան բժշկական քոլեջի ստեղծումը, հանրային կենտրոնի կառուցումը, ինչպես նաև քաղաքում մի շարք կարևոր շրջանային ֆինանսական կենտրոնների, առողջապահական և ժամանցային օբյեկտների բացումը ։
Աշխարհագրություն
Քաղաքով հոսում է Ռոք Ռիվը գետը։
Կլիմա
Շնորհիվ իր տեղադրության՝ Միջին Արևելքում և սաղարթավոր անտառներով շրջապատված լինելուն, Ռոքֆորդի կլիմայում հստակ դիտվում են չորս եղանակները։ Ամառը սովորաբար տաք է, ամենաշոգ ամսվա՝ հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 29 °C է։ Ձմռանը եղանակի վրա հաճախ ազդում են սառը օդային զանգվածները Կանադայից։ Ամենացուրտ ամսվա՝ հունվարի միջին ջերմաստիճանը կազմում է -6 °C: Ամենախոնավ ամիսը հունիսն է, ամենաչորը՝ փետրվարը։ Տեղումների քանակը տարում կազմում է 930 մմ ։
Ռոքֆորդն ու նրա արվարձանը տորնադոյի առաջացման ռիսկի գոտում են։ Այսպես, 1967 թվականի ապրիլի 21-ին հարևան Բելվիդեր քաղաքը տուժեց տորնադոյից, որի ուժգնությունն՝ ըստ Ֆուջիտի սանդղակի F4 էր, ինչի արդյունքում 24 հոգի մահացավ, իսկ հարյուրավոր մարդիկ ստացան մարմնական վնասվածքներ ։ Փոթորիկների ժամանակ քաղաքը հաճախ ենթարկվում է ուժգին քամու՝ անձրևով և կարկուտով։ 2003 թվականի հուլիսի 5-ին տարերքը լուրջ ավերածությունների պատճառ դարձավ թե՛ արևմուտքում, թե՛ արևելքում. մոտավորապես 70 000 մարդ շաբաթվա ընթացքում մնաց առանց էլեկտրականության ։
Ժողովրդագրություն
2010 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում էր 152 871 մարդ, գրանցված է բնակատեղերի 66,7 միավոր ։
Բնակչության տեղաբաշխումն ըստ ռասայական ցուցանիշի. Բնակչության 10,4 %-ը ծնվել է Ռոքֆորդում, 84,4 %-ն ապրում են իրենց տանը մեկ տարուց ավելի։ 5 տարեկանից բարձր բնակիչների 16,3 %-ը խոսում է երկու և ավելի լեզուներով։ 25 տարեկանից բարձր բնակչության 80,3% -ը ունի միջնակարգ կրթություն, 20,6 %-ն ունեն բակալավրի, մագիստրոսի և ավելի բարձր աստիճան ։
Մարդկանց տեղաբաշխումն ըստ տարիքի.
Տնատիրության տարեկան եկամուտը միջինում կազմում է 38 573 դոլար։ Մի շնչին հասնեղ եկամուտը 21 422 դոլար է։ Բնակիչների 23,3 %-ը գտնվում է կենսամակարդակի նվազագույնից ցածր։ Աշխատունակ բնակչությունը միջինում ծախսում է 20,6 րոպե աշխատանքի հասնելու համար ։
Քույր քաղաքներ
1956 թվականին նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերի օրոք կնքվեց ԱՄՆ և արտերկրի քաղաքների համագործակցության ծրագիրը։ 1967 թվականին, մեծ ժողովրդականություն վայելելու շնորհիվ այս ծրագիրը դարձավ առանձին ոչ առևտրային կազմակերպություն (Sister Cities International) :
Sister Cities International կազմակերպությունը ստեղծում և ամրացնում է քույր քաղաքների համագործակցությունը՝ համաշխարհային համագործակցությունը, մշակութային փոխըմբռնումը և տնտեսական զարգացումը խթանելու նպատակով։ Ռոքֆորդն ու նրա արվարձանը սերտ կապեր ունեն Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Ուկրանիայի, Չինաստանի, Շվեդիայի, Իտալիայի, Ռումինիայի, Ղրղզստանի և Հունգարիայի քաղաքների հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1834 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մայիսի 8
Մայիսի 8, տարվա 128-րդ (նահանջ տարիներին՝ 129-րդ) օրն է։
(392) Վիլհելմինա
(392) Վիլհելմինա (Wilhelmina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1894 թվականի նոյեմբերի 4-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,88538 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4766 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2942 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Վիլհելմինա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,4806 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1790,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,201094 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,33° անկյուն։
Վիլհելմինա աստերոիդը պատկանում է Բրազիլիայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1894 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աբրահամ Լինքոլն
Աբրահամ Լինքոլն (Abraham Lincoln, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ և իրավաբան, ԱՄՆ 16-րդ նախագահ 1861 թվականի մարտից մինչև իր սպանությունը՝ 1865 թվականի ապրիլի 15-ին։ ԱՄՆ առաջին նախագահն էր Հանրապետական կուսակցությունից։ Նախագահել է ԱՄՆ-ում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ։ Այդ ընթացքում նա կարողացել է պահպանել ամերիկյան նահանգների միությունը, վերացնել ստրկությունը, ամրապնդել ԱՄՆ դաշնային կառավարությունը և արդիականացրել տնտեսությունը։
Լինքոլնը ծնվել է Կենտուկի նահանգի Հոջենվիլ քաղաքում և մեծացել Կենտուկի և Ինդիանա նահանգների արևմտյան սահմանին։ Մեծ մասամբ ինքնուս Լինքոլնն Իլինոյս նահանգում դարձել է փաստաբան և Վիգերի կուսակցության առաջնորդներից մեկը, ընտրվել Իլինոյս նահանգի ներկայացուցիչների պալատի անդամ, իսկ 1846 թվականին՝ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ Իլինոյսից։ 1849 թվականին վերադարձել է Իլինոյս և վերսկսել փաստաբանական գործունեությունը։ 1854 թվականին վերադարձել է քաղաքականություն, դարձել նորաստեղծ Հանրապետական կուսակցության առաջնորդներից մեկը։ 1858 թվականին առաջադրվել է ԱՄՆ Սենատի ընտրություններում և հասել լայն հայտնիության իր մրցակից դեմոկրատ Սթիվեն Ա. Դուգլասի հետ մի շարք բանավեճերին մասնակցելու արդյունքում։ Հանդես էր գալիս ստրկության ընդլայնման դեմ։ 1860 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում հյուսիսային նահանգների աջակցությամբ ընտրվել է ԱՄՆ նախագահ, որը Ամերիկայի քաղաքացիական պատրեազմի սկիզբ դրեց։ Լինքոլնի հաղթանակը դիտարկելով իբրև սպառնալիք ստրկատիրությանը՝ հարավային ստրկատիրական յոթ նահանգներ անջատվել են Միացյալ Նահանգներից և հռչակել Ամերիկայի Համադաշնային Նահանգները՝ նախքան Լինքոլնի պաշտոնակալությունը (ևս չորս նահանգ անջատվել է պատերազմի բռնկումից հետո)։ Հյուսիսի և Հարավի միջև տարաձայնությունները հարթելու Լինքոլնի փորձերը ձախողվեցին։ Լինքոլնի պաշտոն ստանձնելուց մեկ ամիս անց Համադաշնությունը գրավել է Ֆորթ Սամթերը, ինչից հետո Լինքոլնը ուժեր է մոբիլիզացրել անջատողական նահանգների ապստամբությունը ճնշելու համար։
Լինքոլնը Հանրապետական կուսակցության չափավոր խմբակցության առաջնորդն էր։ Նրա դաշնակիցները՝ ռադիկալ խմբակցության հանրապետականները և պատերազմին կողմ դեմոկրատները, պահանջում էին ավելի խիստ քայլեր ձեռնարկել Հարավի դեմ։ Լինքոլնին հակառակվում էին հակապատերազմական դեմոկրատները, իսկ անհաշտ անջատողականները պլանավորում էին նրա սպանությունը։ Պատերազմի ընթացքում Լինքոլնին հաջողվել է ներքին միասնականություն պահպանել տարբեր խմբակցությունները միմյանց դեմ հանելով, պաշտոններ բաժանելով և դիմելով ամերիկացի ժողովրդին իր հզոր հռետորաբանությամբ ։ Նրա Գեթիսբուրգյան ուղերձը ազգային, հանրապետական, հավասար իրավունքների, ազատական և ժողովրդավարական գաղափարների նշանակալի հաստատումն էր։ Նա կասեցրել է «Հաբեաս կորպուսը» Մարիլանդ նահանգում, իսկ «Թրենթ» նավի հետ կապված միջադեպի ժամանակ խուսափել է բրիտանական հնարավոր միջամտությունը։ Լինքոլնը անձամբ էր վերահսկում պատերազմական գործողությունները և առանձին ուշադրություն էր դարձնում գեներալների նշանակումներին։ 1863 թվականին հրապարակել Ազատագրության (էմանսիպացիա) մասին հռչակագիրը, որն ազատել է ապստամբող նահանգներում գտնվող ստրուկներին և զինված ուժերը հանձնարարել ազատված ստրուկներին պաշտպանել և ծառայության ընդունել։ Հորդորում էր ԱՄՆ-ից չանջատված ստրկատիրական նահանգները վերացնել ստրկությունը։ Աջակցել է ԱՄՆ Սահմադրության 13-րդ ուղղման ընդունմանը, որը մշտապես արգելեց տրկատիրությունը ԱՄՆ-ում։
Լինքոլնը համարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային հերոսներից մեկը։ Ինչպես գիտնականների, այնպես էլ հանրության կողմից Լինքոլնը հաճախ դասվում է ԱՄՆ մեծագույն և ամենասիրելի նախագահների շարքին։
Կենսագրություն
Աբրահամ Լինքոլնը ծնվել է 1809 թվականի փետրվարի 12-ին։ ԱՄՆ-ի առաջին նախագահն է Հանրապետական կուսակցությունից (1861-1865), ամերիկյան ստրուկների ազատողը, համարվում է ԱՄՆ-ի ժողովրդի ազգային հերոս։ Աբրահամ Լինքոլնը ծնվել է աղքատ գյուղական ընտանիքում, դեռ վաղ տարիքից նա զբաղվել է ֆիզիկական ծանր աշխատանքով։ Նա հաճախել է դպրոց ընդամենը մեկ տարի, քանի որ ընտանիքը գտնվում էր նյութական ծանր վիճակում, սակայն նա հասցնում է սովորել տառերը և սկսում կարդալ գրքեր, որը նա շատ էր սիրում։ Երբ նա դարձավ չափահաս, սկսեց վարել ինքնուրույն կյանք, զբաղվեց ինքնուսուցմամբ և տալով քննություններ՝ կարողացավ ծավալել իրավաբանական գործունեություն։ Իլլինոյիս նահանգի հնդկացիների ապստամբության ժամանակ միացել է ոստիկանությանը, ընտրվել կապիտան, բայց չի մասնակցել մարտական գործողություններին։ Եղել է նաև Իլլինոյիսի օրենսդրական խորհրդի, ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչների պալատի անդամ, որտեղ հանդես է եկել ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի դեմ։ 1858 թ.-ին եղել է ԱՄՆ-ի սենատորի թեկնածու, սակայն պարտվել է ընտրություններում։
Լինելով նոր տարածքներում ստրկության ընդլայնման հակառակորդ՝ եղել է Հանրապետական կուսակցության նախաձեռնողներից մեկը, այդ կուսակցության կողմից առաջադրվել է նախագահի թեկնածու և հաղթել է 1860 թ.-ին կայացած ընտրություններում։ Նրա ընտրվելը եղել է հարավային նահանգների անջատման և Կոնֆեդերացիայի ստեղծման ազդակ։ Իր նախագահական երդման ժամանակ երկրի միավորման կոչ է արել, սակայն չի կարողացել կանխել ընդհարումը։
Մանկություն
Հայրական կողմից Լինքոլնի նախահայրը եղել է Սամուել Լինքոլնը։ Նա ջուլհակ էր, ով 1637 թ.-ին Բրիտանիայի Հինգեմից գաղթել է Մասաչուսեթսի/ԱՄՆ/ Հինգեմ։ Լինքոլնը ծնվել է 1809 թ փետրվարի 12-ին Կենտուկի նահանգի Հարդին մարզի մի փոքրիկ խրճիթում անկիրթ գյուղացիներ Թոմաս Լինքոլնի և Նենսի Հենքսի ընտանիքում։ Նրան անվանակոչել են ի պատիվ պապի, ով սպանվել էր հնդկացիների կողմից։ Նա 7 տարեկան էր, երբ ընտանիքը տեղափոխվեց Ինդիանա, այնուհետև՝ Իլլինոյիս նահանգ։ 9 տարեկանում նա կորցնում է մորը, իսկ դրանից հետո հայրն ամուսնանում է Սառա-Բուշ Ջոնսոնի հետ, ով այրի էր։
Խորթ մայրը, ով նախկին ամուսնությունից ուներ 3 զավակ, գտնում է, որ երեխաները պետք է ստանան կրթություն ։ Լինքոլն ընտանիքի առաջին զավակն էր, ով սովորեց գրել ու կարդալ՝ չնայած նա խոստովանել է, որ դպրոց հաճախել է ընդամենը մեկ տարի՝ ընտանիքին օգնելու պատճառով։ Դեռ մանուկ հասակից նա սիրում էր գիրք կարդալ, ինչը և անում էր ամբողջ կյանքում։ Նրա մանկության ընկեր Դենիսը հետագայում գրել է, որ երբ լրացել է Աբրահամի 12 տարին, ինքը նրան երբեք չէր տեսնում առանց գիրքը ձեռքին և շատ էր զարմանում, որ տղան կարող է այդքան կարդալ։
Վաղ հասակում Աբրահամը օգնում էր իր ընտանիքին դաշտային աշխատանքներում, փող էր վաստակում տարբեր եղանակներով՝ աշխատելով փոստում, որպես փորագրիչ, տեսուչ և մակույկավար։ Որսորդությունից ու ձկնորսությունից խուսափում էր իր բարոյական համոզմունքների պատճառով։ Ֆիզիկապես Աբրահամը շատ ավելի զարգացած էր, քան իր հասակակիցները ։
Լինքոլնի աշխարհայացքում ստրկատիրությունը զբաղեցրել է նշանակալից տեղ։ Նրա հորեղբայրը և իր հոր հորեղբայրը ունեին շատ ստրուկներ։ Լինկոլնի հայրը դատապարտեց ստրկությունը ինչպես բարոյական, այնպես էլ նյութական պատճառներով՝ լինելով բանվոր նա չէր կարող մրցակցել գերու աշխատանքի հետ։
Երիտասարդություն
1830 թվականին Աբրահամ Լինքոլնի ընտանիքը կրկին տեղափոխվեց։ Դառնալով չափահաս՝ Լինքոլնը որոշում է ինքնուրույն կյանք վարել։ Նա գտնում է ժամանակավոր աշխատանք, որի ընթացքում նա հնարավորություն է ունենում, լողալով Միսսիսիպի գետն ի վար, լինել Նոր Օռլեանում ։ Այստեղ Լինքոլն այցելեց ստրուկների շուկա և դրանից հետո ամբողջ կյանքի ընթացքում պահպանեց հակակրանքը ստրկության հանդեպ։ Շուտով նա բնակություն է հաստատում Իլինոյս նահանգի Նյու-Սեյլեմ գյուղում։ Այնտեղ իր ամբողջ ազատ ժամանակը Լինքոլնը նվիրում էր ինքնուսուցմանը և տեղական դպրոցի ուսուցչի հետ դասերին ։ Գիշերները ապագա նախագահը մոմի լույսի ներքո գիրք էր կարդում։
1832 թվականին Լինքոլնը փորձում է անդամագրվել Իլլինոյիսի օրենսդիր խորհրդում, սակայն պարտություն է կրում։ Դրանից հետո նա սկսում է սիստեմատիկ ուսումնասիրել գիտություններ։ Սկզբում Լինքոլնը ցանկանում էր դարբին դառնալ, բայց ծանոթանալով միջազգային դատարանին՝ ընտրում է իրավաբանի մասնագիտությունը։ Միևնույն ժամանակ իր գործընկերոջ հետ փորձել է գումար վաստակել առևտրի խանութ հիմնելով, բայց այդ գործերն այնքան էլ հաջող չէին ընթանում։ Նախագահի նշանավոր կենսագրության հեղինակ Սենդբերգը գրում է. «Լինքոլնը կարդում և երազում էր։ Նա ոչ մի գործ չուներ և նա կարող էր օրերով նստել ու լուռ մտածել։ Ոչ ոք նրան չէր խանգարում։ Այդ արտաքին հանգստության տակ թաքնված էր մտավոր և բարոյական հասունացումը՝ դանդաղ և կայուն»։
1832 թվականին Իլլինոյիսում բռնկվեց հնդկացիների ապստամբությունը, ովքեր չէին ցանկանում լքել իրենց տներն ու տեղափոխվել արևմուտք՝ Միսսիսիպի գետից այն կողմ։ Լինքոլնը գործի ընդունվեց ոստիկանությունում, սակայն պայքարին չմասնակցեց։
1833 թվականին Լինքոլնը նշանակվեց Նյու-Սեյլեմի փոստապետ։ Դրա շնորհիվ նա շատ ազատ ժամանակ էր ունենում, որը նվիրում էր ուսումնասիրություններին։ Նոր պաշտոնը նրան հնարավորություն տվեց կարդալ քաղաքական բովանդակությամբ նամակներ՝ մինչ դրանց ուղարկելը։
1833 թվականի վերջում Լինքոլնը ստացավ տեսուչի պաշտոն։ Համաձայնելով այդ աշխատանքին՝ նա վեց շաբաթվա ընթացքում ինտենսիվ սովորեց Գիբսոնի «Տեղագրական գործի տեսությունն ու պրակտիկան» և Ֆլինտի «Երկրաչափության, եռանկյունաչափության և տեղագրության կուրս» գրքերը ։
Նյու-Սեյլեմում ապրելու տարիներին Լինքոլնը հաճախ էր ստիպված լինում պարտքով գումար վերցնել։ Նրա՝ պարտքերն ամբողջությամբ մարելու սովորության շնորհիվ նա վաստակեց իր ամենահայտնի մականուններից մեկը՝ «Ազնիվ Էյբ» ։
Իրավաբանի և քաղաքական գործչի կարիերայի սկիզբը
1835 թվականին/26 տարեկանում/ Լինքոլնը ընտրվեց Իլինոյիս նահանգի Օրենսդիր խորհրդի անդամ։ Երբ Լինքոլը մտավ քաղաքական ասպարեզ, ԱՄՆ-ի նախագահը Էնդրյու Ջեքսոնն էր։ Լինքոլնը ողջունում էր նրա աջակցությունը ժողովրդի քաղաքական գործողություններին, սակայն չէր ընդունում նահանգների տնտեսական կյանքի պետական կարգավորման հարցերում Դաշնային կառավարության ձեռնպահ մնալը Վեհաժողովի նիստից հետո նա ավելի հաստատակամ, քան առաջ, սկսեց իրավունքի ուսումնասիրությունը։ 1836 թվականին ինքնուս Լինքոլնը քննություն է տալիս՝ իրավաբանի կոչում ստանալու համար։ Նույն թվականին Օրենսդիր ժողովում Լինքոլնին հաջողվում է հասնել նրան, որ նահանգների մայրաքաղաքը Վանդեյլիից տեղափոխվի դեպի Սփրինգֆիլդ։ 1837 թվականին նա ինքն էլ այնտեղ է տեղափոխվում։ Այնտեղ Ուիլիամ Բաթլերի հետ միասին միացավ «Ստյուարտ և Լինքոլն» ընկերությանը։ Երիտասարդ օրենսդիրն ու իրավաբանը արագ ձեռք բերեց վստահություն՝ շնորհիվ իր հռետորական ունակությունների և անբասիր համբավի։ Հաճախ հրաժարվում էր վերցնել անապահով քաղաքացիների վճարները, որոնց նա պաշտպանել էր դատարանում։ Մեկնում էր նահանգի տարբեր մասեր, որպեսզի մարդկանց օգներ դատավարությունների վերլուծությունների ժամանակ։ 1840 թվականին Լինքոլնը ծանոթանում է Կենտուկի նահանգից Մերի Թոդ/1818-1882 թթ/ անունով մի աղջկա հետ, և 1842 թվականի նոյեմբերի 4-ին նրանք ամուսնանում են։ Մերին ունենում է 4 որդի, որոնցից միայն ավագը՝ Ռոբերտ Լինքոլնն է բավական երկար ապրել։ Էդվարդ Լինքոլնը ծնվել է 1846 թվականի մարտի 10-ին և մահացել 1850 թվականի փետրվարի 1-ին Սփրինգֆիլդում։ Ուիլյամ Լինքոլնը ծնվել է 1850 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ու մահացել 1862 թվականի փետրվարի 20-ին Վաշինգտոնում՝ հոր նախագահության ժամանակ։ Թոմաս Լինքոլնը ծնվել է 1853 թվականի ապրիլ 4-ին, մահացել է 1871 թվականի հուլիսի 16-ին Չիկագոյում ։
Քաղաքական կարիերան մինչև նախագահությունը
1846 թվականին Լինքոլնը Վիգերի կուսակցությունից ընտրվում է Ներկայացուցիչների պալատի անդամ (1847-1849)։ Վաշինգտոնում, չլինելով ազդեցիկ քաղաքական գործիչ, ակտիվ քարոզարշավներ էր կազմակերպում 11-րդ նախագահ Պոլկի վարած ամերիկա-մեքսիկական պատերազմական գործողությունների դեմ՝ համարելով այն Միացյալ Նահանգների կողմից անհիմն ագրեսիա։ Այնուամենայնիվ, Լինքոլնը կողմ էր քվեարկում Կոնգրեսի կողմից բանակին, զինվոր-հաշմանդամներին և պատերազմում ամուսին կորցրած կանանց միջոցներ տրամադրելու համար, բացի դրանից պաշտպանում էր նաև կանանց ընտրական իրավունք տրամադրելու պահանջը։ Լինքոլը ստրկության հակառակորդներից էր, սակայն ծայրահեղ քայլերի չէր գնում, կողմնակից լինելով ստրուկների աստիճանական ազատագրմանը, քանի որ Միության ամբողջականությունը սևամորթների ազատությունից ավելի վեր էր դասում ։
Հայտնի ամերիկա-մեքսիկական պատերազմին դեմ լինելը վնասում է Լինքոլնի հեղինակությանը իր հարազատ նահանգում, և նա որոշում է հրաժարվել Ներկայացուցիչների պալատում վերընտրվել։ 1849 թվականին Լինքոլնին տեղեկացնում են, որ նա նշանակվել է քարտուղար այն ժամանակ դեռ Օրեգոնի տարածքում ։ Այս առաջարկի ընդունումը Իլլինոյսում աճող նրա կարիերայի վերջը կլիներ, այդ պատճառով նա մերժեց նշանակումը։ Լինքոլնը հեռացավ քաղաքական ասպարեզից և հետագա տարիներին զբաղվում էր իրավաբանական գործունեությամբ։ Այդ տարիներին նա դարձավ նահանգի առաջատար իրավաբաններից մեկը, դարձավ «Իլլինոյիս Սենթրալ» երկաթուղու իրավական խորհրդականը։ Իր իրավաբանական կարիերայի 23 տարիների ընթացքում Լինքոլնը մասնակցել է շուրջ 5100 գործերի (բացառությամբ չգրանցվածների), իր գործընկերների հետ միասին նահանգի Գերագույն դատարանի առաջ հանդես է եկել գրեթե 400 անգամ ։
1856 թվականին Լինքոլնն ու բազմաթիվ այլ վիգեր ընդգրկվում են 1854 թվականին ստեղծված Հանրապետական ​​կուսակցությանը, որը հանդես էր գալիս ստրկատիրության դեմ, և 1858 թվականին առաջադրվում է ԱՄՆ-ի սենատորի թեկնածու։ Ընտրություններում նրա մրցակիցը դեմոկրատ Սթիվեն Դուգլասն էր։ Լինքոլնի և Դուգլասի միջև բանավեճերը, որոնց ընթացքում քննարկվում էր ստրկատիրության հարցը, շատ հայտնի էին դարձել (որոշ մարդիկ դա անվանում էին բանավեճեր «փոքրիկ հսկա»-ի (Դուգլաս) և «մեծ կաթնակեր»-ի (Լինքոլն) միջև)։ Լինքոլնը աբոլիցիոնիստ չէր, սակայն ստրկության դեմ էր հանդես գալիս բարոյակականության հիմքեր ունենալով։ Նա ստրկությունը համարում էր անխուսափելի չարիք Հարավի ագրարային տնտեսության պայմաններում։ Հակառակ Դուգլասի բերած փաստարկներին, ով Լինքոլնին մեղադրում էր արմատականության մեջ, Աբրահամը հավաստիացնում էր, որ չի պայքարում հանուն սևամորթների քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների։ Ստրկության հարցը, նրա կարծիքով, մտնում է առանձին նահանգների իրավասության մեջ և դաշնային կառավարությունը այս հարցին միջամտելու սահմանադրական իրավունք չունի։ Դրա հետ մեկտեղ Լինքոլնը վճռականորեն դեմ էր արտահայտվում ստրկության տարածմանը նոր տարածքների վրա։ Ընտրություններում հաղթեց Սթիվեն Դուգլասը, սակայն Լինքոլնի «Բաժանված տունը» հակաստրկական ելույթը, որում նա ապացուցել էր «կիսաստրուկ և կիսաազատ» վիճակում երկրի գոյության հետագա անհնարինությունը, լայնորեն տարածվեց ԱՄՆ-ում՝ նրա հեղինակին տալով ստրկության դեմ մարտիկի համբավ։
1859 թվականին Հարավում բռնկվեց Ջոն Բրաունի ապստամբությունը, ով առգրավվել էր կառավարական զինանոցը և պլանավորում էր Հարավի ստրուկների ապստամբությունը։ Ջոկատը շրջապատվեց զորքերի կողմից և ոչնչացվեց։ Լինքոլնը դատապարտեց Բրաունի գործողությունները՝ դրանք որակելով որպես ստրկության հարցի ուժային լուծման փորձ։
Ընտրություններ
1860 թվականի նախագահական ընտրություններում Հանրապետական կուսակցության կողմից Լինքոլնը առաջադրվեց որպես նախագահի թեկնածու։ Հարավային նահանգները հանրապետականների հաղթանակի դեպքում սպառնացին դուրս գալ միության կազմից։ Երկու կուսակցություններն էլ՝ Հանրապետական և Դեմոկրատական, պայքար էին մղում այն արժեքների համար, որոնք արժևորում էին թեկնածուները։ Լինքոլնի անհատականությունը ամերիկացիները ասոցացնում էին աշխատասիրության, ազնվության, սոցիալական շարժունակության հետ ։ 1860 թվականի նոյեմբերի 6-ի ընտրություններին առաջին անգամ մասնակցեց բնակչության 80 տոկոսից ավելին։ Լինքոլնին, շնորհիվ Դեմոկրատական կուսակցության պառակտման, որը առաջադրել էր 2 թեկնածու, հաջողվեց առաջ անցնել իր մրցակիցներից և դառնալ ԱՄՆ-ի առաջին նախագահը Հանրապետական կուսակցությունից։ Լինքոլնը հաղթեց ընտրություններում հիմնականում շնորհիվ Հյուսիսի աջակցության։ Հարավային 9 նահանգներում Լինքոլնի անունը ընդհանրապես չի հայտնվում է քվեատուփերի վրա, և նա կարողացավ հաղթել 996 շրջաններից միայն 2-ում։
Միության տարանջատումը և երդման հանդիսավոր արարողությունը
Լինքոլնը ստրկության տարածման հակառակորդն էր, և նրա հաղթանակը ընտրություններում նույնիսկ ավելի բաժանեց ամերիկյան ժողովրդին։ Անգամ մինչ նրա երդման արարողությունը յոթ հարավային նահանգներ Հարավային Կարոլինայի նախաձեռնությամբ հայտարարեցին Միացյալ Նահանգների կազմից դուրս գալու մասին։ Հարավի վերին նահանգները (Դելավեր, Մերիլենդ, Վիրջինիա, Հյուսիսային Կարոլինա, Թենեսի, Կենտուկի, Միսուրի և Արկանզաս) ի սկզբանե մերժեցին անջատողականների առաջարկը, բայց շուտով միացան ապստամբությանը։ Գործող նախագահ Ջեյմս Բյուքենենը և նորընտիր նախագահ Լինքոլը հրաժարվեցին ընդունել անջատումը։ 1861 թվականի փետրվարին Մոնթգոմերի (Ալաբամա) Սահմանադրական կոնգրեսը հայտարարեց Ամերիկայի Դաշնային Նահանգների ձևավորման մասին, որի նախագահ էր ընտրվել Ջեֆերսոն Դեյվիսը, ով նախագահական երդում տվեց հենց այդ ամսում։ Պետության մայրաքաղաք դարձավ Ռիչմոնդը։
Լինքոլնը Բալթիմորում խուսափեց հնարավոր մարդասպաններից և 1861 թվականի փետրվարի 23-ին հատուկ գնացքով ժամանեց Վաշինգտոն։ Մարտի 4-ին՝ նրա երդման արարողության ժամանակ քաղաքը լի էր կարգը պահպանող զորքերով։ Իր ելույթում Լինքոլնն ասաց.
«Կարծում եմ, որ Սահմանադրության տեսանկյունից այս նահանգների միությունը հավերժ է։ Հավերժությունը, նույնիսկ եթե դա ուղղակիորեն չի արտահայտվում, ենթադրվում է բոլոր պետական ​​կառավարման ձևերի Հիմնական իրավունքում։ Մենք կարող ենք վստահաբար ասել, որ ոչ մի կառավարման համակարգ որպես այդպիսին իր Հիմնական օրենքում երբեք կետեր չի ունեցել իր գոյության դադարեցման մասին։ Եվ կրկին, եթե Միացյալ Նահանգները չի համարվում կառավարման համակարգ բառիս բուն իմաստով, այլ պարզապես պայմանագրի հիման վրա նահանգների միավորում, ապա կարող է այն, որպես պայմանագիր, խաղաղ լուծարվել կողմերի ավելի քիչ քանակության նախաձեռնությամբ, քան այն ստեղծվել է։ Մի կողմը՝ պայմանագրի մասնակիցը կարող է խախտել այն, սակայն արդյոք չի պահանջում բոլորի համաձայնությունը, որպեսզի օրինական կերպով կանխեն նրա գործողությունները։ Ելնելով այս ընդհանուր սկզբունքներից՝ մենք գալիս ենք այն համոզման, որ իրավական տեսանկյունից Միությունը հավերժ է և դա հաստատում է Միության պատմությունը։ Այստեղից հետևում է, որ նահանգներից ոչ մեկը իրավասու չէ սեփական նախաձեռնությամբ դուրս գալու Միությունից, որ այս նպատակով ընդունվող որոշումները և կանոնակարգերը չունեն իրավական ուժ, և ցանկացած նահանգում կամ նահանգներում կատարված բռնությունները, որոնք ուղղված են Միացյալ Նահանգների Կառավարության դեմ, կախված հանգամանքներից որակվում են որպես ապստամբություն կամ հեղափոխություն» ։
Իր ելույթում Լինքոլնը նաև ասել է, որ ինքը «որևէ մտադրություն չունի ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն միջամտել ստրկության ինստիտուտների գործունեությանը այն նահանգներում, որտեղ դրանք գոյություն ունեն»։ «Ես կարծում եմ, որ ոչ մի օրինական իրավունք չունե անել դա, և ես հակված էլ չեմ դա անել»։ Լինքոլնը հակամարտության խաղաղ լուծման և Միացյալ Նահանգների միասնության վերականգնման կոչ է արել։ Սակայն նահանգներն արդեն անջատվել էին, և Կոնֆեդերացիան պատրաստվում էր ռազմական գործողությունների։ Հարավային նահանգների ներկայացուցիչների ճնշող մեծամասնությունը լքեց ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը և անցավ հարավի կողմը։
Պաշտոնի անցնելուց հետո Լինքոլնը ակսեց արմատական փոփոխություններ կատարել, նշանակել պաշտոններ։ Արդեն 1861 թվականի գարնանը դեմոկրատների զբաղեցրած պաշտոնների 80 տոկոսը զբաղեցնում էին հանրապետականները ։ Կառավարություն ձևավորելիս Լինքոլնը պաշտոններ տվեց նաև իր հակառակորդներին. ԱՄՆ-ի պետքարտուղար նշանակվեց Ուիլյամ Սթյուարդը, գլխավոր դատախազ՝ Էդվարդ Բեյթսը, ֆինանսների նախարար՝ Սալմոն Չեյզը։
Պատերազմի սկիզբը (1861-1862)
Մարտական գործողությունները սկսվեցին 1861 թվականի ապրիլի 12-ին՝ Չարլստոնի ծոցում գտնվող Սամթեր ամրոցի վրա հարձակումով, որը պատկանում էր “հարավցիներին”։ 34-ժամյա փոխհրաձգությունից հետո ամրոցը ստիպված եղավ հանձնվել։ Ի պատասխան Լինքոլնը հայտարարեց, որ հարավային նահանգներն ապստամբել են և հրամայեց արգելափակել կոնֆեդերացիայի մուտքը ծովի կողմից։ Այնուհետև կամավորներին կոչ արեց դեպի բանակ։ Ավելի ուշ մտցրեց զինապարտությունը։ Դեռ մինչև Լինքոլնի երդման արարողությունը դեպի հարավ էր առաքվել մեծ քանակով զենք և զինամթերք՝ դաշնային զինանոցներից ու պահեստներից ։ Այստեղ տեղակայվել էին առավել մարտունակ զորամասերը, որոնք համալրվեցին դաշնային բանակը լքած հարյուրավոր սպաներով։
Սկզբում քաղաքացիական պատերազմը Հյուսիսի համար անհաջող էր ընթանում։ “Հարավցիները” պատրաստվելով մարտական գործողություններին, շտապում էին ոչնչացնել Միության զորքերը, քանի դեռ Հյուսիսը չէր կենտրոնացրել գերազանցող ռազմական և տնտեսական ներուժը։ Լրջորեն քննադատելով ռազմական ձախողումը և տնտեսական դժվարությունները, Լինքոլնը, թեև մարտական փորձառություն չուներ, վճռական քայլեր կատարեց՝ մարտունակ բանակ ստեղծելու համար՝ ընդհուպ մինչև քաղաքացու ազատությունների սահմանափակում կամ Կոնգրեսի կողմից դեռևս չհաստատված ֆինանսական միջոցների ծախսում ։ 1861 թվականի հուլիսի 21-ին տեղի ունեցած առաջին խոշոր ընդհարումը Վիրջինիայում՝ երկաթգծի Մանասաս կայարանի մոտ դաշնային զորքերի համար անհաջող ավարտվեց։ Նոյեմբերի 1-ին Լինքոլնը գլխավոր հրամանատար նշանակեց Ջորջ Մակքլելանին, ով խուսափում էր ակտիվ գործողություններից։ Հոկտեմբերի 21-ին նրա զորախմբերը կոտորվեցին Վաշինգտոնից ոչ հեռու։ 1861-ի նոյեմբերի 8-ին գրավվեց բրիտանական “Տրենտ” շոգեքարշը, որի տախտակամածին էին գտնվում “հարավցիների” պատվիրակները։ Դա հրահրեց այսպես կոչված “Տրենտի գործը” և հազիվ պատերազմ չծագեց Մեծ Բրիտանյայի դեմ։
1862-ի փետրվար-մարտ ամիսներին գեներալ Ուլիս Գրանտին հաջողվեց “հարավցիներին” դուրս շպրտել Թեննեսիից ու Կենտուկիից։ Ամռանն ազատագրվեց Միսուրի նահանգը և Գրանտի զինվորները մտան Միսիսիպիի և Ալաբամայի հյուսիսային շրջանները։ Դեսանտային մի օպերացիայի շնորհիվ 1862-ի ապրիլի 25-ին գրավվեց Նոր Օռլեանը։ Լինքոլնը Մակքլելանին հեռացրեց գլխավոր հրամանատարի պաշտոնից և նշանակեց բանակներից մեկի հրամանատար, որի հանձնարարությունների մեջ մտնում էր Ռիչմոնդի գրավումը։ Մակքլելանը փոխանակ հարձակվելու, նախընտրեց պաշտպանողական դիրք գրավել։ Օգոստոսի 29-30-ին “հյուսիսցիները” կոտորվեցին Բուլլ-Ռանի մոտ ունեցած ճակատամարտում, ինչից հետո Լինքոլնը զորակոչեց ևս 500 հազար մարդու։ Սեպտեմբերի 7-ին Անտիետամ գետի մոտ Մակքլելանի 70 հազարանոց բանակը հարձակվեց Հարավի 40 հազարանոց բանակի վրա՝ հաղթելով կոնֆեդերատներին։ Պոտոմակ գետի վարարումը կտրեց Հարավի զորահրամանատար Ռոբերտ Էդուարդ Լիի նահանջի ճանապարհը։ Բայց Մակքլելանը, հակառակ Լինքոլնի հրամանի, հրաժարվեց հարձակումից և բաց թողեց “հարավցիների” վերջնական ջախջախման հնարավորությունը։
Անտիետամ գետի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտից հետո Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան հրաժարվեցին պատերազմից և Կոնֆեդերացիայի ճանաչումից։ Ռուսաստանը պատերազմի տարիներին պահպանում էր բարեկամական հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ։ 1863-64 թվականներին ռուսական նավատորմերը ժամանեցին Սան Ֆրանցիսկո և Նյու Յորք։
1862 թվականը նշանավորվեց նաև պատմության մեջ առաջին անգամ զրահապատ նավերի ճակատամարտով, որը տեղի ունեցավ մարտի 9-ին, Վիրջինիայի ափերին։ 1862-ի արշավն ավարտվեց “հյուսիսցիների” պարտությամբ՝ Ֆրիդերիկսբերգ մոտ, դեկտեմբերի 13-ին։
Քաղաքական գործընթացը
Դաշնային զորքերի ծանր վիճակն առաջացրեց բնակչության դժգոհությունը։ Լինքոլնը ենթարկվում էր Հանրապետական կուսակցության ճնշումներին, որին մասնակցում էին ինչպես ստրկությունն անհապաղ վերացնելու, այնպես էլ այն փուլ առ փուլ հաղթահարելու կողմնակիցները։ Լինքոլնն ընտրեց փոխզիջման քաղաքականություն, ինչի շնորհիվ կարողացավ կանխել կուսակցության պառակտումը։ Նա համոզված էր, որ անգամ պատերազմական ժամանակաշրջանում երկրում պետք է զարգանան քաղաքական գործընթացները ։ Դա թույլ էր տալիս Քաղաքացիական պատերազմի ամբողջ ընթացքում պահպանել խոսքի ազատությունը, խուսափել քաղաքացիական ազատությունների լուրջ սահմանափակումներից և երկկուսակցական համակարգի ճգնաժամային վիճակներից ։ Լինքոլնի նախագահության ընթացքում անցկացվեցին ընտրություններ, քաղաքացիները մասնակցություն ունեցան պետության կառավարման գործին։ “Հարավցիների” Սամթեր ամրոցի վրա հարձակումից հետո Դեմոկրատների կուսակցության անդամների մի մասը ստեղծեցին “լոյալ ընդդիմություն”՝ աջակցելով կառավարության քաղաքականությանը։ 1862 թվականի օգոստոսի 22-ին “Նյու Յորք Տրիբուն” թերթին տված հարցազրույցում, պատասխանելով, թե ինչու է նա դանդաղում ստրուկների ազատագրման գործում, Լինքոլնը պատասխանել է.
Հոմսթեդ
Աբրահամ Լինքոլնի նախաձեռնությամբ 1862 թվականի մայիսի 20-ին ընդունվեց որոշում՝ Հոմսթեդի մասին, ըստ որի Միացյալ Նահանգների 21 տարին լրացած և Կոնֆեդերացիայի կազմում չկռված յուրաքանչյուր քաղաքացի հանրային ֆոնդից կարող է ստանալ ոչ ավել, քան 160 ակր (65 հեկտար) հողակտոր՝ գրանցման համար վճարելով 10 դոլար։ Օրենքը կիրառվեց 1863 թվականի հունվարի 1-ից։ Այն նորաբնակն, ով սկսել է զբաղվել հողագործությամբ և շինարարությամբ, հինգ տարի անց անվճար ստանում է սեփականության իրավունք այդ հողակտորի վրա։ Հողակտորը կարող է գնվել և նախատեսված ժամկետից շուտ՝ վճարվելով յուրաքանչյուր մեկ ակրի դիմաց 1.25 դոլար։ Հոմսթեդ - փաստաթղթով Միացյալ Նահանգներում հատկացվեց շուրջ 2 միլիոն հոմսթեդ՝ ընդհանուր մակերեսով մոտ 285 միլիոն ակր (115 հեկտար)։ Այդ օրենքը արմատապես լուծեց գյուղատնտեսության խնդիրը՝ ֆերմերային ճանապարհով զարգացումն ուղղորդելով դեպի այս բնագավառ։ Այսպիսով կարգավորվեց դատարկ տարածությունների հարցը՝ Լինքոլնի համար ապահովելով հասարակության լայն շերտերի աջակցությունը ։
Ստրուկների ազատագրումը
Պատերազմի անհաջողությունները և ձգձգումը փոխեցին Լինքոլնի վերաբերմունքը ստրկատիրության հանդեպ։ Նա եկավ եզրահանգման, որ Միացյալ Նահանգները կամ պետք է լինի միայն ազատների երկիր, կամ ամբողջովին ստրկատիրական։ Պարզ դարձավ, որ պատերազմի գլխավոր նպատակը՝ միության վերականգնումը, դարձել է անիրականանալի՝ առանց ստրկության վերացման։ Լինքոլնը, որ մշտապես հանդես էր գալիս հանուն ստրկատերերին փոխհատուցելով՝ սևամորթների աստիճանաբար ազատագրման, այժմ համարում էր, որ ստրկությունը պետք է անհապաղ վերացնել ։ Ստրկության վերացման նախապատրաստությունը կատարվեց 1862-ին։ Դեկտեմբերի 30-ին նախագահը ստորագրեց “Ստրուկների ազատագրման հռչակագիրը”՝ ԱՄՆ-ի դեմ ապստամբած տարածքներում ապրող սևամորթներին հայտարարելով “այժմ և ընդմիշտ” ազատ։ Փաստաթուղթն ազդակ եղավ ամերիկյան սահմանադրության 13-րդ փոփոխության (1865 թ), որով լիովին վերացվեց ստրկությունը Միացյալ Նահանգներում։ Հռչակագիրն արդարացիորեն քննադատեցին արմատական հանրապետականները, քանզի ստրուկների ազատագրումն իրականացվեց այնտեղ, ուր չէր տարածվում դաշնային կառավարության իշխանությունը, սակայն հռչակագիրը փոխեց Քաղաքացիական պատերազմի բնույթը՝ այն փոխարկելով պատերազմի՝ հանուն ստրկության վերացման։ Բացի դրանից, այն ստիպեց այլ պետություններին, այդ թվում և Մեծ Բրիտանիային, չաջակցել Կոնֆեդերացիային։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Հենրի Ջոն Թեմպըլ Պալմերստոնը չկարողացավ միջամտել՝ հասարակական դիմադրության պատճոռով։ Ստրուկների ազատագրումը թույլ տվեց բանակ զորակոչել սևամորթ ամերիկացիներին։ Պատերազմի ավարտին դաշնային զորքերում կար 180 հազար սևամորթ։
Շրջադարձ քաղաքացիական պատերազմում. Գեթիսբերգի ճակատամարտը
1963 թվականի մարտի 3-ին առաջին անգամ Միացյալ Նահանգների պատմության մեջ կիրառվեց զինապարտությունը։ Ընդ որում հարուստներին թույլատրվում էր իրենց փոխարեն ուրիշների վարձել և խուսափել ծառայությունից։ Դա բողոքի ալիք բարձրացրեց, որի ընթացքում զոհվեցին բազմաթիվ սևամորթներ՝ դառնալով Լինչի դատաստանի զոհ։ 1863-ի մայիսին միության 130 հազարանոց բանակը պարտություն կրեց գեներալ Լիի 60 հազարանոց զորքերից։ “Հյուսիսցիները” նահանջեցին, իսկ կոնֆեդերատները հյուսիսից շրջանցելով Վաշինգտոնը՝ մտան Պենսիլվանիա։ Նման իրավիճակում մեծապես կարևորվում էր Գետիսբերգի եռօրյա ճակատամարտի ելքը, որի մուտքի մոտ զոհվեց ավելի քան 50 հազար մարդ։ Լիի բանակը պարտվեց և նահանջեց Վիրջինիա։ Հուլիսի 4-ին արևմտյան ճակատում մի քանի օրվա պաշարումից և երկու անհաջող գրոհից հետո գեներալ Գրանտը գրավեց Վիկսբերգ ամրոցը։ Հուլիսի 8-ին վերցվեց Հուդզոնի նավահանգիստը Լուիզանա նահանգում։ Դրանով վերահսկողության տակ վերցվեց Միսիսիպի գետի հոսանքը, իսկ Կոնֆեդերացիան բաժանվեց երկու մասի։ 1863-ի նոյեմբերի 19-ին կայացավ Գետիբերգի ազգային գերեզմանատան բացման հանդիսավոր արարողությունը, որտեղ թաղված էին ճակատամարտում զոհված մասնակիցները։ Հուշարձանի բացման պահին Լինքոլնն արտասանեց իր ամենահայտնի ճառերից մեկը՝ ևս մեկ անգամ ցույց տալով իր հռետորական ձիրքը։ Կարճ ելույթից հետո հնչեց.
«Մենք պետք է հանդիսավոր խոստանանք, որ այս մահերն իզուր չեն լինելու և մեր ազգը Աստծո հոգածությամբ կստանա ազատության նոր աղբյուր։ Եվ այս կառավարությունը, որ ստեղծված է ժողովրդի կողմից, ժողովրդի մասնակցությամբ և հանուն ժողովրդի, երբեք չի վերանա երկրի երեսից ։
1863 թվականի դեկտեմբերին Լինքոլնը համաներում խոստացավ բոլոր ապստամբներին (բացի Կոնֆեդերացիայի ղեկավարներից)՝ Միացյալ Նահանգներին հավատարմության երդում տալու և ստրկատիրությունից հրաժարվելու պայմանով։ Տարին ավարտվեց Չատանուգի մոտ տարած հաղթանակով։
Վերընտրությունը, պատերազմի ավարտը
Ժողովրդի մեջ գնալով ավելի էր խորանում պատերազմն ավարտելու միտքը։ Լինքոլնի առջև խնդիր էր առաջացել ամերիկացիների մեջ հավատ ներշնչել հաղթանակի հանդեպ։ Նախագահը հրաժարվեց բանտարկյալներին դատարանի առջև կանգնեցնելուց, ինչի արդյունքում բանտում մնացին դասալիքները, ստրկության, նաև խաղաղության կողմնակիցները ։ Կոնգրեսի 1863 թվականի ընտրությունների ժամանակ դեմոկրատները կարողացան լրացնել իրենց բացը մանդատներում, բայց հանրապետականներին ամեն դեպքում հաջողվեց պահպանել մեծամասնությունը Սենատում և Ներկայացուցիչների պալատում։
1864 թվականի մարտին Լինքոլնը գլխավոր հրամանատար նշանակեց գեներալ Ուլիս Գրանտին, ով Վիլիամ Շերմանի ու Ֆիլիպ Շերիդանի հետ իրականացնում են Լինքոլնի մշակած ծրագիրը՝ կազմակերպված հարձակումներով թուլացնել “հարավցիներին” և ոչնչացնել։ Հիմնական հարվածը հասցրեց Շերմանի բանակը՝ հարձակումը սկսելով մայիսին Ջորջիա ներխուժմամբ։ Գրանտի բանակը գործում էր գեներալ Լիի բանակի դեմ։
Չնայած կուսակցության առաջնորդների կասկածներին ու առարկություններին՝ Լինքոլնը որոշեց առաջին ժամկետի լրացումից հետո իր թեկնածությունն առաջադրել երկրորդ անգամ, թեև վերջին չորս տարիների ընթացքում նա շատ թշնամիներ էր վաստակել, նրան հաճախ քննադատում էին թերթերը և ատում էին շատ մարդիկ։ Դեմոկրատական կուսակցությունն իր կարգախոսը հայտարարեց պատերազմի ավարտը և բանակցությունների անցկացումը։ Կուսակցությունն առաջադրեց գեներալ Ջորջ Մակքլելանի թեկնածությունը, ում Լինքոլնը հեռացրել էր գլխավոր հրամանատարի պաշտոնից 1862 թվականին։ Հանրապետական կուսակցությունից ձգտում էր առաջադրվել նաև ֆինանսների նախարար Սալմոն Չեյզը, բայց թեկնածությունն առաջադրեց միայն Լինքոլնը։ 1864 թվականի սեպտեմբերի 2-ին գրավեց Ատլանտա քաղաքը, որտեղ գտնվում էին Կոնֆեդերացիայի պահեստները, և դա թույլ տվեց Լինքոլնին ընտրություններում հաղթել իր մրցակցին՝ խաղաղության կողմնակից Մակքլելանին և հավաքելով ընտրողների 233 ձայներից 212-ը։ Լինքոլնի կոչով Կոնգրեսը 1865 թվականի հունվարի 31-ին ընդունեց ԱՄՆ սահմանադրության 13-րդ փոփոխությունը՝ արգելելով ստրկությունը երկրի տարածքում։ 1865-ի սկզբին “հյուսիսցիների” հաղթանակն արդեն վճռված էր։ Իր երկրորդ երդման խոսքում Լինքոլնը կոչ արեց հրաժարվել վրեժխնդրությունից, առաջադրեց Հարավի վերակառուցում՝ Միությանը համահունչ։
«Ոչ ոքի հանդեպ քեն չտածելով, լինելով ողորմած, ճշմարտության մեջ՝ ամուր, ամերիկացիները պետք է կապեն երկրի վերքերը… անեն ամեն հնարավորը, որպեսզի ձեռք բերեն ու պահպանեն արդարացի ու տևական խաղաղություն իրենց տանը և աշխարհի բոլոր ժողովուրդների հետ»։
Գրանտը 1865 թվականին բանակում իր տրամադրության տակ ունենալով 115 հազար մարդ, Լիին՝ ով իր տրամադրության տակ ուներ 54 հազար մարդ, հարկադրեց թողնել Պիտերսբուրգը, իսկ ապրիլի 2-ին՝ Կոնֆեդերացիայի մայրաքաղաք Ռիչմոնդը ։ 1865-ի ապրիլի 9-ին Լին ստորագրեց կապիտուլյացիան, առանձին դիմադրությունները կասեցվեցին մայիսի վերջին։ Ջեֆերսոն Դեֆիսի և նրա կառավարության անդամների ձերբակալությունից հետո Կոնֆեդերացիան դադարեց գոյություն ունենալ։
Լինքոլնի սպանությունը
Քաղաքացիական պատերազմն ավարտվեց 1865-ի ապրիլի 9-ին՝ Ամերիկայի կոնֆեդերատիվ նահանգների հանձնվելով։ Հարկավոր էր վերականգնել Հարավային նահանգները և սևամորթներին ինտեգրել ամերիկյան հասարակությանը։ Պատերազմի ավարտից հինգ օր անց, Չարչարանաց ուրբաթ օրը, 1865-ի ապրիլի 14-ին, «Իմ ամերիկացի զարմիկը» ներկայացման ժամանակ (Ֆորդի թատրոնում) “հարավցիների” կողմնակից դերասան Ջոն Ուիլքս Բուտը թափանցեց նախագահական օթյակ և կրակեց Լինքոլնի գլխին։ Հաջորդ առավոտյան, գիտակցության չգալով, Աբրահամ Լինքոլնը վախճանվեց։