cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մադուրա
Նախագաղութային շրջան
Մադուրայի պատմության մասին տեղեկությունները Մ.թ. առաջին հազարամյակից առաջ խիստ սակավ են և, որպես կանոն, հավաստի չեն։  Գտածոները, որոնք թվագրվում են IX դարի կեսին, վկայում են բուդդիզմի՝ այս շրջանում այստեղ տարածված լինելու մասին, սակայն թույլ չեն տալիս դատել հասարակական կամ տնտեսական վերաբերմունքի բնույթի մասին ։ Հայտնի է, որ ավելի ուշ կղզին գտնվում էր Կեդիրիի, իսկ հետո Սինգասարի՝ Ճավայում գոյություն ունեցող պետական կազմավորումների տիրապետության տակ, համապատասխանաբար, XI-XIII և XIII դարերում։ Սինգասարի կառավարիչ նշանակված արևմտյան Մադուրայի փոխանորդը 1292 թվականին միացել է իր սյուզերենի դեմ ապստամբությանը, որը հանգեցրել է վերջինիս մահվան և Սինգասարի գոյության դադարեցման։  Ճավայի Արևելքում բռնկված ներքին պատերազմի պայմաններում, որը խորանում էր մոնղոլների ներխուժմամբ, Կերթանեգարայի փեսան նույն տարում փախել էր Մադուրա, որտեղ դաշինք էր կնքել Արյա Վիրաջայի հետ, որն այդ ժամանակ դարձավ կղզու լիիրավ տիրակալը։ Վերադառնալով մադուրացիների տպավորիչ ջոկատի ուղեկցությամբ՝ Ռադեն Վիջայան սկզբում Հուբիլայի զորքերի օգնությամբ առավելության է հասնում իր տեղացի հակառակորդների նկատմամբ, իսկ հետո մոնղոլներին արտաքսում է Ճավայից և ժամանակակից Սուրաբայի շրջանում հիմնադրում է Մաջապահիտ պետությունը՝ համանուն մայրաքաղաքով։ Մադուրան դարձել է այն առաջին տարածքներից մեկը, որի վրա տարածվել է Մաջապահիտի իշխանությունը, որը ժամանակի ընթացքում զարգացել է կայսրության մեջ, որն իր մեջ ներառում է ներկայիս Ինդոնեզիայի մեծ մասը։
Մադուրայի, ինչպես նաև նախորդ ժամանակաշրջանների պատմության մասին տեղեկատվության կարևորագույն աղբյուրը «Նագարակերտագամ» պատմական պոեմն է, որը թվագրվում է 1365 թվականին։ Հատկանշական է, որ ըստ պոեմի հեղինակ, պալատական պոետ Պրապանչայի, Ճավան և Մադուրան դեռևս պատմական ժամանակներում եղել են իբր միասնական կղզի, իսկ նրանց բաժանող Մադուրայի նեղուցը ձևավորվել է միայն 202 թվականին՝ հզոր երկրաշարժի հետեւանքով։ Հենց դրանով են բացատրվում ճավանցիների և մադուրացիների մշակութային ընդհանրությունները և միմյանց նկատմամբ նրանց դրական վերաբերմունքը։
1466 թվականին, երբ Մաջապահիտն արդեն գտնվում էր ծանր ճգնաժամի մեջ, Մադուրայի արևմուտքում ապստամբություն է տեղի ունեցել, որը հանգեցրել է կղզու այդ մասում անկախ իշխանության ստեղծմանը։ Հետագա տասնամյակների ընթացքում կղզու արևելյան մասում նույնպես ձևավորվել են փոքր ինքնիշխան իշխանություններ, սակայն հենց Արևմտյան Մադուրայում են պետականության ինստիտուտները ձևավորվել առավել լիարժեք, և կղզու հենց այդ մասի կառավարիչները հետագայում բավականին նկատելի դեր են խաղացել տարածաշրջանային քաղաքական և ռազմական դասավորություններում։
XVI դարի սկզբին մադուրյան իշխանությունները որոշ ժամանակով կախման մեջ են հայտնվել Դեմակի սուլթանությունից, որն առաջացել էր Ճավայի հյուսիսային ափին։  Ըստ տեղական ավանդությունների, մադուրացիների զանգվածային անցումը իսլամի թվագրվում է 1528 թվականին։ 1548 թվականին Դեմակի գոյության դադարեցումից հետո Մադուրան հայտնվել է քաղաք-Սուրաբայա պետության հետ վասալային կամ, հնարավոր է, կոալիցիոն հարաբերություններում։
1624 թվականին կղզին դաժան մարտից հետո գրավվում է Մատարամ պետության զորքերի կողմից, որն այդ շրջանում ամրապնդում է իր դիրքը Ճավայում։  Հատկանշական է, որ Մադուրայի նվաճմանը Մատարամի տիրակալ Ագունգը հատուկ նշանակություն էր տալիս իր տարածաշրջանային ազդեցությունն ապահովելու առումով. հենց Մադուրայի արշավախմբի հաջողությունից հետո էլ նա ընդունում է Սուսուհունանի Գերագույն տիտղոսը, որը նրան առանձնացնում էր բոլոր սահմանակից տիրակալներից։  Ընդ որում, վստահ չլինելով Մադուրայի շատ մեծաթիվ բնակչության կողմից հնազանդություն ապահովելու հնարավորության մեջ, Ագունգը կարգադրել է մոտ 40 000 կղզաբնակ տեղափոխել Արևելյան Ճավա։  Մատարամյան նվաճումից հետո արևմտյան մադուրյան իշխանը ստացավ վասալ սուսուհունան Մատարամի կարգավիճակ։ Մատարամյան իշխանությունների աջակցությամբ կղզու այս հատվածում ստեղծվել է կայուն իշխանական դինաստիա, որը 1678 թվականից հայտնի է դարձել որպես Չակրանինգրատների դինաստիա։ Չակրանինգրատի իշխանությունը պարբերաբար տարածվել է կղզու ողջ տարածքում։
Գաղութային ժամանակաշրջան
Սկզբում ոչ հարուստ Մադուրան մեծ հետաքրքրություն չի առաջացրել նաև հոլանդացիների մոտ, որոնք XVII դարի սկզբին պորտուգալացիներին դուրս են մղել ներկայիս Ինդոնեզիայի արևմտյան մասից։ Սակայն արդեն մի քանի տասնամյակ անց այդ կղզին հայտնվել է էպիկենտրոնում, որտեղ ներգրավված են եղել նաև հոլանդացիները։  1677 թվականին հոլանդացիները, ապստամբներին մի քանի պարտություն հասցնելով, գրավում Մադուրան և վերադարձնում այն Մատարամի ինքնիշխանությանը, իսկ 1680 թվականի սկզբին ամբողջությամբ ճնշում են ապստամբությունը։ Սկզբում հոլանդացիները պատրաստ էին իրենց տրամադրության տակ հայտնված Մադուրայի արևմուտքն իր դաշնակից Չակրանինգրատ IV-ի իշխանությանը հանձնել, սակայն վերջինս պնդում էր, որ իրեն փոխանցեն նաև Ճավայի արևելյան մասը։  Ընկերության հետ անհաջող բանակցություններից հետո Չաքրանինգրատ IV-ը զենքը շրջում է իր նախկին դաշնակիցների դեմ՝ 1744 թվականին ներխուժելով Մադուրայի՝ նրանց կողմից կառավարվող արևելյան հատված։  Սակայն այս հակամարտությունը երկար չի տևում. արդեն հաջորդ տարի Չակրանինգրատ IV-ը պարտություն է կրում և աքսորվեց Հարավային Աֆրիկա, իսկ հոլանդացիների կողմից արևմտյան գահին կանգնեցված նրա որդին ՝ Չակրանինգրատ V-ը, իրեն ճանաչում է ընկերության վասալը, որն այդպիսով պաշտոնապես ամրագրում է իր վերահսկողությունն ամբողջ կղզու վրա : Գաղութի նկատմամբ Նիդեռլանդների վերահսկողության վերականգնմանը հաջորդել է վարչական բարեփոխումը, որի շրջանակներում Մադուրայի երեք իշխանություններ միավորվել են մեկ օկրուգում՝ Նիդեռլանդների գաղութային պաշտոնյայի գլխավորությամբ։ Դա ուղեկցվել է տեղական իշխանավորների լիազորությունների սահմանափակմամբ։ 1828 թվականին կղզու վարչական կարգավիճակը նվազեցվել է՝ այն ներառվել է Արևելյան Եվրոպայի ռեզիդենտության կազմում ՝ Սուրաբայի մայրաքաղաքի հետ։
Անկախ Ինդոնեզիայի կազմում
Ինդոնեզիայի անկախության հռչակումից հետո՝ 1945 թվականի օգոստոսի 17-ին, Մադուրան ընդգրկվեց Արևելյան Ճավա նահանգի շրջաններից մեկում։ Կղզու նկատմամբ ինդոնեզական ինքնիշխանությունը հետագայում հաստատվեց ինդոնեզա-նիդերլանդական Լինգաջատյան համաձայնագրով, որը ստորագրվել էր 1946 թվականի նոյեմբերին։ Սակայն, 1947 թվականի հուլիսին ռազմական գործողությունների վերսկսումից հետո, հոլանդացիները վերականգնում են վերահսկողությունը կղզու նկատմամբ. նույն թվականի օգոստոսին նրանց զորքերը գրավում են նրա արևմտյան մասը, հոկտեմբերին՝ արևելյան մասը ։ 1948 թվականի հունվարին Նիդեռլանդների վարչակազմի հսկողության ներքո Մադուրայում անցկացվում է կղզու կարգավիճակի հարցով հանրաքվե, որի ընթացքում քվեարկածների ավելի քան 90 տոկոսը (Մասնակցությունը կազմել է ձայնի իրավունք ունեցողների 72 տոկոսը) պաշտպանել են կղզու անջատումը Ինդոնեզիայի Հանրապետությունից և այն ինքնիշխան պետություն հռչակելը։ Փետրվարին այդ որոշման իրավական ձևակերպումն ավարտվել է, և նոր ձևավորված Մադուրա պետությունը պաշտոնական ճանաչում է ստանում Նիդեռլանդների կառավարության կողմից։ Արդյունքում պետության նախագահ է ընտրվել Բանկալան շրջանի ղեկավար ռադեն Արիո Թումենգունգ Չակրանինգրաթը (Raden Ario Tumenggung Tjakraningrat), Չակրանինգրատների սուլթանական տոհմի հետնորդը ։  1949 թվականի նոյեմբերին Մադուրա պետությունը անցնում է Ինդոնեզիայի Միացյալ Նահանգների կազմի մեջ  ։
Յոախիմ Շուբարտ
Աշխատանք
1973 թվականին Պաուլ Վիլդի կողմից Բեռնում հայտնաբերված (1911) Շուբարտ աստերոիդը անվանվել է նրա պատվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Թանանամ (լեռ)
Թանանամ, լեռ Շարուր գավառում, համանուն գյուղից 7 կմ հարավ-արևմուտք՝ Նախիջևան—Երևան խճուղու աջ կողմում։ Ծովի մակարդակից ունի 1007 մ բարձրություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շարուրի լեռներ
Մադուրա
Անկախ Ինդոնեզիայի կազմում
Մադուրան կրկին ընդգրկում է Արևելյան Ճավա նահանգի կազմում։  Հաշվի առնելով կղզու խիտ բնակչությունն ու այնտեղ գյուղատնտեսական հողերի պակասը՝ անկախ Ինդոնեզիայի իշխանությունները շարունակել են դեռևս գաղութային շրջանում սկսված մադուրացիների վերաբնակեցման պրակտիկան երկրի այլ շրջաններում՝ մասնավորապես Արևմտյան Կալիմանտան նահանգում և Կենտրոնական Կալիմանտան նահանգում՝ համապատասխան միգրացիոն ծրագրերի շրջանակներում ։ Արդյունքում 20-րդ դարի վերջին կղզուց ավելի քան 400 հազար բնակիչներ բնակվել են Կալիմանտանի ինդոնեզական տարածքներում և առնվազն 150 հազար՝ Ինդոնեզիայի այլ շրջաններում ՝ չհաշված Մադուրային հարող Արևելյան Ճավայի տարածքները, որտեղ մադուրացիները սկսել են վերաբնակվել հարյուրամյակներ առաջ և որտեղ բնակչության զգալի մասն են կազմում։
Կալիմանտանցի մադուրացիների զգալի մասը ստիպված է եղել վերադառնալ Մադուրա կամ Ճավա։  2000-ական թվականների կեսերին իրադրությունը Կալիմանտանում մադուրցիների բնակության շրջաններում, ընդհանուր առմամբ, կայունացել է, ինչը հնարավորություն է տվել մադուրյան փախստականների մի մասին, որպեսզի վերադառնան կղզի ։
Վարչակարգ
Մադուրա կղզին Ինդոնեզիայի Արևելյան Ճավա նահանգի կազմում է։ Նրա տարածքը բաժանվում է չորս շրջանի, որոնց վարչական կենտրոններն են համանուն բնակավայրերը։ Շրջանների կազմում կա 72 մարզ, որոնց կազմում, կա 988 գյուղ և բնակավայր։ 1990-ական թվականների վերջից Ինդոնեզիայում պետական իշխանության ապակենտրոնացման միտումների զարգացման և երկրի վարչատարածքային բաժանման խոշորացման հետ մեկտեղ, Մադուրայում սկսել է ժողովրդականություն ձեռք բերել կղզին առանձին նահանգ հատկացնելու գաղափարը, որի կողմնակիցները իրենց դիրքորոշումը հիմնավորում են բավականին մեծ թվով բնակչությամբ և կղզու զգալի տարածքով, որոնք գերազանցում են Ինդոնեզիայի որոշ գոյություն ունեցող նահանգների համապատասխան ցուցանիշները, ինչպես նաև կղզում զգալի բնական ռեսուրսների առկայությամբ։ 2016-ի հոկտեմբերին այդ նախաձեռնության օգտին հանդես են եկել Մադուրայի բոլոր չորս ընտրատարածքների ղեկավարները ։ 2018 թվականի տվյալներով  կղզու վարչական կարգավիճակի բարձրացման նպատակով անց են կացվում  սոցիալ-քաղաքական քննարկումներ, սակայն դրանք չեն ընթանում մասսայական գործողություններով  ։
Բնակչության թիվ և բնակեցում
Մադուրայի բնակիչների ճշգրիտ հաշվարկը խնդրահարույց է, քանի որ Ինդոնեզիայի պետական կառույցները բնակչության հաշվառումն իրականացնում են ոչ բուն կղզու վրա,այլ չորս մադուրյան շրջաններում, որոնք, բացի Մադուրայի տարածքից, ներառում են նաև տասնյակ հարակից ոչ մեծ կղզիների տարածքներ։ Երկրի ներքին գործերի նախարարության տվյալներով՝ Մադուրայի բնակչության թվաքանակը 2017 թվականին կազմել է 4 154 123 մարդ։ Հաշվի առնելով մերձակա կղզյակների համեմատաբար փոքր բնակչությունը՝ Մադուրայի բնակիչների թիվը կարող է կազմել 4 մլն-ից մի փոքր պակաս մարդ    ։ Կղզին Ինդոնեզիայի ամենախիտ բնակեցված շրջաններից է։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 827 մարդ կմ²-ում, ինչը ավելի քան 6 անգամ գերազանցում է համազգային ցուցանիշը։ Առավել խիտ բնակեցված է կղզու արևմտյան մասը (շրջան Բանկալան), արևելյան մասը (շրջան Սումենեպ)    ։
Էթնոկրոնադավանության կազմ և լեզուներ
Մադուրայի բնակչության ավելի քան 90 տոկոսը մադուրացիներ են։ Կղզում բնակվում են նաև Ինդոնեզիայի մի շարք այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև չինական և արաբական ծագում ունեցողներ։
Բացարձակ մեծամասնությունը սուննի իսլամ դավանողներ են։ Նրանց հասարակական և հոգևոր կյանքում կարևոր դեր են խաղում մուսուլման աստվածաբանները և ավանդական կրոնական դպրոցները ։
Կան շատ փոքր թվով քրիստոնյաներ( ինչպես բողոքականներ, այնպես էլ կաթոլիկներ), բուդդայականներ և հինդուիստներ, ընդ որում այդ դավանանքներին հիմնականում պատկանում են կղզու ոչ բնիկները։ Մադուրացիների շրջանում ոչ մուսուլմանների թիվը չի գերազանցում 0,3-ը% ։
Կղզու բնակիչների մեծ մասն ազատ տիրապետում է ինդոնեզական երկրի պետական լեզվին, սակայն առօրյա կյանքում լայնորեն օգտագործվում է մադուրերենի լեզուն։ Վերջինիս շրջանակներում առանձնանում են մի քանի բարբառներ։ 21– րդ դարի սկզբին մասնագետների շրջանում առավել հաստատված է Մադուրայի վեց բարբառ, որոնցից չորսն օգտագործվում են կղզում, երկուսը՝ մերձակա ոչ մեծ կղզիներում։
Գյուղատնտեսություն և ձկնորսություն
Մադուրան տեղական հողերի ցածր բերրիության պատճառով միշտ եղել է Արևելյան Ճավայի ամենաաղքատ շրջաններից մեկը, որը դժվարացրել է երկրագործության զարգացումը։ Այստեղ հիմնականում մշակում են եգիպտացորեն, ծխախոտ, մանիոկա և մեխակ, որոնք աճեցվում են հիմնականում ներքին սպառման համար :
Մադուրայի գյուղատնտեսության առանցքային ճյուղը դարեր շարունակ անասնապահությունն է, մասնավորապես, խոշոր եղջերավոր անասունների բուծումը։ Նրա գլխաքանակը 21-րդ դարի սկզբի դրությամբ կազմում է առնվազն 900 հազար հատ։ Այս ցեղատեսակը միջին չափի է՝ (քաշը չափահաս ցուլ՝ մոտ 360 կգ, մայրը՝ 210 կգ) շագանակագույնի տարբեր երանգներով։ Մադուրյան անասունների ցեղատեսակի որակը միջազգային մակարդակով բավականին լայն ճանաչում են ստացել. դրանք օգտագործում են ԱՄՆ-ում և Ավստրալիայում նոր անասունների բուծման համար ։
Բացի դրանից, կղզում բուծում են ձիեր, որոնք զգալի պահանջարկ են վայելում Ինդոնեզիայի շատ շրջաններում, ինչպես նաև այծեր և տարբեր թռչուններ, այդ թվում՝ հավի տեսակներ ։ Զգալի զարգացում է ստացել ձկնաբուծությունը. արհեստական քաղցրահամ ջրամբարներում աճեցվում են գուրամի, մոզամբիկյան թիլյապիա և այլ ձկնատեսակներ, ինչպես նաև մանր ծովախեցգետին ։
Մշակույթ
Մշակութային առումով բնիկները բավականին մոտ են Արևելյան Ճավայի բնակիչներին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ մադուրացիների բացարձակ մեծամասնությունը խիստ հետևում է իսլամական դավանանքին, նրանց հոգևոր կյանքում պահպանվում են ադաթի նորմերի և ավանդական համոզմունքների նկատելի մնացորդներ, որոնք նույնական են ճավայացիներին են նման։ Այս ամենի ամենացայտուն դրսևորումներից մեկն էլ համայնքային արարողակարգային խնջույքների անցկացման սովորույթն է, որն իրականացնում են կարևոր իրադարձությունների՝ բերքահավաքի ավարտի, հարսանիքի, հիշատակման, երեխաների ծննդյան, հիվանդությունից ապաքինման ժամանակ։ Նման հավաքույթները կոչված են թուլացնելու բնության ուժերը և որոշակի ազդանշաններ ուղարկելու նախնիների հոգիներին։
Կղզու բնակիչների ևս մեկ առանձնահատկություն է, որը նրանց առանձնացնում է Ինդոնեզիայի այլ շրջանների բնակիչներից, այն է՝ չարակամությունը որպես վիրավորանքի կամ կենցաղային հակամարտության լուծման վրեժ լուծելու ավանդույթը, որը, չնայած իշխանությունների հակազդեցությանը, պահպանվել է մինչև 21-րդ դարը։ Հատկանշական է, որ չարիքի առիթը երբեմն կարող է դառնալ սովորական վիրավորանքը, օրինակ՝ հասարակական վայրում ոչ քաղաքավարի վերաբերմունքը։  Վրեժխնդրության գործիքը գրեթե միշտ դառնում է չելուրիտը (մադ.՝ և ինդոն. ՝celurit ) ավանդական տեղական մանգաղը, որն առավել տարածված գյուղացիական գործիք է կղզու բնակիչների մոտ։ Ամեն տարի կղզու չորս շրջաններից յուրաքանչյուրում տեղի է ունենում սպանության կամ մահափորձի մի քանի տասնյակ դեպք Մադուրցիների խոհանոցը նկատելիորեն տարբերվում է և մեծ ժողովրդականություն է վայելում կղզուց դուրս։ Միս շատ են գործածում. տավարի կամ ոչխարի մսից պատրաստվում են, մասնավորապես, հատուկ քաղցր մարինադներ, խորովածներ և կծու ապուրները։ Բացի դրանից, մադուրյան խոհարարական ավանդույթների համար բնորոշ է եգիպտացորենի օգտագործումը  և ուտեստների աղիությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի կղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ
Յոհաննես Բարբարուս
Յոհաննես Բարբարուս (Johannes Barbarus, իսկական անունը՝ Յոհաննես Վարես, Johannes Vares, 12 հունվարի, 1890, Կիիսա, Պեռստի, Վիլյանդիմաա – 29 նոյեմբերի, 1946, Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի բանաստեղծ, գրող, քաղաքական գործիչ։
Կենսագրություն
Յոհաննես Բարբարուսն ավարտել է Պեռնովե քաղաքի գիմնազիան, 1910-1914 թթ. սովորել է Կիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1915-1918 թվականներին, ծառայել է որպես զինվորական բժիշկ։ 1918-1920 թթ. Կոնստանտին Պյատսի կողմից ղեկավարվող ժամանակավոր կառավարության կողմից մասնակցել է Էստոնիայի անկախության պատերազմին, պարգևատրվել է Ազատության խաչ շքանշանով, սակայն հրաժարվել է ընդունել այն։
1920-1930-ական թվականներին որպես բժիշկ աշխատել է Պյառնու քաղաքում։ Գրական գործունեությունն սկսել է 1910-ական թթ. վերջերին- 1920-ականների սկզբներին։ Ստեղծագործել է Յոհաննես Բարբարուս կեղծանունով և անդամակցել է Սիուրու գրական խմբակին։
1940 թվականի հունիսի 21-օգոստոսի 25-ը Բարբարուսը ղեկավարել է էստոնական կառավարությունը, իսկ Էստոնիայի՝ ԽՍՀՄ-ին միանալուց հետո՝ 1940 թ. օգոստոսի 25-ից մինչև մահ, եղել է Էստոնական ԽՍՀ գերագույն խորհրդի նախագահության ղեկավար։ 1940 թվականի սեպտեմբերից Յոհաննես Բարբարուսն Էստոնաշիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ է։ Գերմանական գաղութացման տարիներին՝ 1941—1944 թթ., էվակուացված էր։ Հայրենիք է վերադարձել գերմանացիների վտարումից հետո։
1946 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ առավոտյան 11.40, Յոհաննես Բարբարուսը մահացած է գտնվել իր բնակարանում՝ լողասենյակում։ Ենթադրվում է, որ նա ինքնասպան է եղել ատրճանակի միջոցով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնացի գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Վեսիտուկիմա
Վեսիտուկիմա, էստոնական փոքր կղզի Տոռգու շրջանի Սիռվեսյաեռ հրվանդանի մոտ։ Հարակից փոքր կղզիների հետ միասին կազմում է ազգային պարկ ։ Ազգային պարկի տարածքը զբաղեցնում է 112 հա տարածք, որից 15 հա-ը հողային, իսկ 97 հա-ը ջրային տարածք։ Էստոնիայի երկրաբանական ինստիտուտը կղզում անցկացնում է երկարաժամկետ ուսումնասիրություններ։
Նեստերկայի արկածները
Նեստերկայի արկածները, (Прыгоды Несцеркі), առաջին բելառուսական անիմացիոն լիամետրաժ ֆիլմը, որը թողարկվել է 2013 թվականին Բելառուսֆիլմ կինոստուդիայի կողմից։
Սյուժե
Ռեժիսոր Իգոր Վոլչեկի «Նեստերկայի արկածները» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը կազմված 8 պատմություններից, որոնցում գլխավոր հերոս Նեստերկան իր շան և կատվի հետ հայտնվում է տարբեր իրավիճակներում, որոնցից պատվով է դուրս գալիս, փրկում է հարսնացուին Օձի բնից և երջանկություն է գտնում։ Ֆիլմի սյուժեի հիմքում բելառուսական հեքիաթներն են, և ինքը` լեգենդների հայտնի հերոս Նեստերկան, բելառուսական արժեքների` հնարամտության, բարության, ուրախություան և մի քիչ էլ` ձախորդության մարմնացումն է։
Մուլտֆիլմի ստեղծում
Մուլտֆիլմի աշխատանքները տարբեր նկարիչների կողմից շարունակվել են գրեթե 10 տարի։ Եվ այդ պատճառով էլ, ըստ ռեժիսորի, ամենադժվարը եղել է այդ բոլոր սերիաները մեկ սյուժետային գծով միացնելը։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է երեխաների համար, որպեսզի «Նրանք ոչ միայն զվարճանան, այլ նաև ինչ-որ բան սովորեն»։ Օրինակ, որ հարստությունն ամենակարևորը չէ,այլ կան ավելի կարևոր արժեքներ. «Պետք է նայել ոտքի տակ։ Հաճախ գանձարանը հենց ոտքերիդ տակ է» ։
Վեսիտուկիմա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի կղզիներ Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի կղզիներ‎
Նեստերկայի արկածները
Մուլտֆիլմի ստեղծում
Նեստերկայի մասին մուլտֆիլմը նկարահանվել է բելառուսերեն և ռուսերեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Չամուրդերե
Չամուրդերե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում ։ Գտնվում էր Մամախաթուն գյուղաքաղաքից 19 կմ հյուսիս, Արևմտյան Եփրատի աջ կողմում, սարավանդի վրա։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 15 տուն բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Չամուրդերեն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կարմիոտիսա
Պատմություն
Ակումբը հիմնադրվել է 1979 թվականին և իր պատմության մեծ մասն անցկացրել է սիրողական մրցումներում։ Թիմը երկու անգամ հասել է ազգային դիվիզիոններ՝ 1986/87 և 2009/10 մրցաշրջաններում։ Ակումբի անվանումը գալիս է Սուրբ Կույս Կարմիոտիսսայից, ով գտնվում է Պոլեմիդիայում ։
Թիմը 2013/2014 մրցաշրջանն անցկացրել է Երկրորդ դիվիզիոնում՝ իր պատմության մեջ առաջին անգամ հասնելով այնտեղ։
2015/16 մրցաշրջանի վերջում նա մտավ բարձրագույն դիվիզիոն, բայց չմնաց այնտեղ և առաջին սեզոնում հետ գնաց։ 2020 թվականին նրանք կրկին բարձրագույն դիվիզիոն հասան։
Մրցաշրջանների պատմություն
* 2013/14 մրցաշրջանում Երկրորդ դիվիզիոնը բաժանվել է տարբեր մակարդակների երկու խմբի։
Sing for Absolution
Sing for Absolution՝ անգլիական Muse խմբի Absolution ալբոմից չորրորդ սինգլն է, թողարկվել է 2004 թ. մայիսի 17-ին East West Records լեյբլի կողմից։ Երգի հիմավ վրա նկարահանվել է տեսահոլովակ, որը 2004 թվականին բրիտանական հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը։
Բրիտանական թողարկում
7", CD
DVD
Նիդեռլանդական թողարկում
CD1
CD2
CD3
Աղբյուրներ
«Sing for Absolution» սինգլը խմբի պաշտոնական կայքում
Կատեգորիա:Muse երգեր Կատեգորիա:2004 սինգլներ
Աստերոիդների ցանկ (178901-179000)
|}
Աստերոիդների ցանկ (178801-178900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (179001-179100)
Ռուսլան և Լյուդմիլա (օպերա)
Ռուսլան և Լյուդմիլա (Руслан и Людмила), ռուս կոմպոզիտոր Միխայիլ Գլինկայի օպերա հինգ գործողությամբ։ Ռուսերեն լիբրետտոն Վալերիան Շիրոկովի, Կոնստանտին Բախտուրինի, Նեստոր Կուկոլնիկի և այլոց մասնակցությամբ՝ ըստ Ալեքսանդր Պուշկինի համանուն պոեմի։ Առաջին անգամ կատարվել է 1842 թ. դեկտեմբերի 9–ին Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան օպերային թատրոնում։
Օպերան համարվում է Գլինկայի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը և ներկայում էլ ընդգրկված է ռուսական բազմաթիվ օպերային թատրոնների խաղացանկերում։
Գործող անձինք
Գործողության ժամանակը՝ հեքիաթային ժամանակներ («վաղուց անցած օրեր»)։ Գործողության տեղը՝ Կիև ու հեքիաթային տեղեր
Կատեգորիա:Գլինկայի օպերաներ Կատեգորիա:Ռուսերեն օպերաներ Կատեգորիա:Պուշկինի ստեղծագործությունների հիման վրա գրված օպերաներ
Մեծ Պիլյայոլ
Մեծ Պիլյայոլ (Большая Пиляёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վելյու գետի ձախ ափին 41 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Շերեփավոր հիդրոտուրբին
Շերեփավոր հիդրոտուրբին, Պելտոնի տուրբին, (Pelton wheel, ամերիկացի ինժեներ Լեստեր Ալան Պելտոնի անունով), ջրի հոսքի կինետիկ էներգիան օգտագործող ակտիվ հիդրավլիկական տուրբինների առավել տարածված տեսակ։ Շերեփավոր հիդրոտուրբինի հոսային մասը բաղկացած է ծայրափողակից, աշխատանքային անվից և կողմնատար կանալից։ Ճնշման խողովակաշարից ջուրը ծայրափողակի միջով մատուցվում է աշխատող անվի թիակներին (շերեփներին)՝ շերեփի մեջտեղով անցնող շրջանագծի շոշափողի ուղղությամբ։ Շերեփավոր հիդրոտուրբինների մեծ մասն ունի 18-26 թիակ։ Տարբերում են հորիզոնական և ուղղաձիգ լիսեռով շերեփավոր հիդրոտուրբիններ։ Շերեփավոր հիդրոտուրբինների հզորությունը հասնում է մինչև 110 Մվտ․ դրանք սովորաբար կիրառում են 500-600 ֊մետրից ավելի էջքի դեպքում։ Տաթևի ՀԷԿ-ում գործում են 54,6 Մվտ հզորության շերեփավոր հիդրոտուրբիններ։
Կատեգորիա:Տեխնիկական սարքեր Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Համր վկա
«Համր վկա» (Dumb Witness), Ագաթա Քրիստիի վեպը։ Գրվել և առաջին անգամ հրառտարակվել է Collins Crime Club֊ի կողմից 1937 թվականին։ Վեպը բելգիացի խուզարկու Էրքյուլ Պուարոյին նվիրված շարքից է։ Դա նախավերջին վեպն է, որտեղ պատմությունը ներկայացվում է կապիտան Հասթինգսի կողմից։
Հաղորդագրություն
Գիրքը սկսվում է արտասովոր հաղորդագրությամբ․ "Նվիրում եմ սիրելի ընկեր և անքմահաճ ուղեկից Փիթեր շանը:"
Սյուժե
Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Բերքշիրում՝ տիկին Արունդելի կալվածքում։ Վերջինս ծեր կին է, որը շրջապատված է ընչաքաղց բարեկամներով։ Արունդելն ընկնում է աստիճաններից, և բոլորը կարծում են, որ նա սայթաքել է նրա սիրելի ֆոքսերիեր Բոբի թողած գնդակի պատճառով։ Արունդելը մահանում է, և նրա ամբողջ ունեցվածքն անցնում է գործընկեր տիկին Լոուսոնին։ Էրքյուլ Պուարոն ստանում է նամակ՝ գրված Արունդելի մահից առաջ, և չնայած արդեն շատ ուշ էր նրա կյանքը փրկելու համար, դեռ կա ժամանակ մարդասպանին փնտրելու համար։ Պուարոն սկսում է աշխատել ամենաանսովոր վկայի՝ Բոբ շան հետ։ Հանցանքը քննելով՝ Պուարոն և Հաստինգսը կապվում են շան հետ, իսկ վեպի վերջում Հաստինգսը Բոբին վերցնում է իր մոտ։
Կապը Ագաթա Քրիստիի այլ ստեղծագործությունների հետ
Վեպի 18-րդ գլխում Էրքյուլ Պուարոն հիշեցնում է իր քննած ուրիշ սպանությունների մասին («Ռոջեր Ակրոյդի սպանությունը» (1926), «Մահ երկնքում» (1935), «Խորհրդավոր պատահար Սթայլզում» (1920) և «Կապույտ գնացքի» գաղտնիքը)։
Էկրանավորում
1996 թվականին վեպի հիման վրա նկարահանվեց բրիտանական «Ագաթա Քրիստիի Պուարո» հեռուստասերիալի էպիզոդներից մեկը, որի գլխավոր դերում հանդես է գալիս Դևիդ Սուշեն։ Ֆիլմը նկարահանվել է Մեծ Բրիտանիայի ամենագեղեցիկ վայրերից մեկում՝ Լճային երկրամասում ։
Թռչնաքար (Գողթն)
Գրականություն
Կատեգորիա:Գողթնի լեռներ
Անդոզ
Անդոզ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Երկու շաբաթ (ֆիլմ)
«Երկու շաբաթ» (Two Weeks), ամերիկյան դրամա ժանրի ֆիլմ, 2006 թվականի, Սալլի Ֆիլդի մասնակցությամբ։
Սյուժե
Չորս չափահաս երեխաներ տեղափոխվում են մահամերձ մոր տուն, միայն թե իրադարձություններն այնպես են դասավորվում, որ նրանք ստիպված են այդտեղ մնալ երկու շաբաթ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Թագուհի Շառլոտա. Բրիջերթոնի պատմություն
'Թագուհի Շառլոտա. Բրիջերթոնի պատմությունը' պատմական դրամա սահմանափակ սերիալ է, որը ստեղծվել է Շոնդա Ռայմսի կողմից Netflix-ի համար ։ Սերիալը Netflix-ի Բրիջերթոն սերիալի պրիքվելն է։ Պատմությունը կենտրոնանում է 18-րդ դարի վերջին երիտասարդ թագուհի Շառլոտայի հայտնիության և հզորության վրա։ Սերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2023 թվականի մայիսի 4-ին, բաղկացած է 6 դրվագից, որոնց տևողությունը մոտավորապես մեկ ժամ է։ Սերիալը դարձավ ամենահայտնի շոուն ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում ։
Պրեմիերայից հետո առաջին շաբաթվա ընթացքում այն հայտնվել է առաջին տեղում 91 երկրներում, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգներում, Միացյալ Թագավորությունում, Ավստրալիայում, Հնդկաստանում, Հարավային Աֆրիկայում և Կանադայում, և գլխավորում է Netflix Global Weekly Top 10 ՝ ամենաշատ դիտված անգլերենի լեզվի տասնյակում՝ հեռուստասերիալ հարթակում յոթ օրից՝ 2023 թվականի մայիսի 7-ին ։
Նախադրյալ
Շառլոտ թագուհու շուրջ պտտվող մինի-սերիալը բաղկացած է 2 սյուժետից. մեկը Բրիջերթոնի ներկայում է, որը սկսվում է 1817 թվականին արքայական ժառանգորդ արքայադուստր Շառլոտայի մահով։ Մի իրադարձություն, որը ստիպում է թագուհուն ճնշում գործադրել իր երեխաների վրա՝ ամուսնանալու և թագավորական ժառանգի ծնունդ տալու համար։  Մյուսը սկսվում է 1761 թվականին, երբ Շառլոտը հանդիպեց և ամուսնացավ Ջորջ թագավորի հետ։ Վերջինս ուսումնասիրում է թագավորի և թագուհու ամուսնությունը և նրա հոգեկան հիվանդությունը։
Զարգացում
Սերիալի մասին հայտարարվել է 2021 թվականի մայիսին, Շոնդա Ռայմսը դարձել է շոուի վարող և գրող։ Ռայմսը նաև ծառայում է որպես գործադիր պրոդյուսեր Բեթսի Բիրսի և ռեժիսոր Թոմ Վերիկայի հետ ։ Աննա Օ'Մելլին ծառայում է որպես պրոդյուսեր։  Սերիալը բաղկացած է 6 դրվագից ։  2022 թվականի ապրիլին արտադրության դիզայներ Դեյվ Էրոուսմիթն աշխատանքից հեռացվեց նկարահանման հրապարակում ահաբեկելու մեղադրանքների պատճառով ։
Նկարահանում
Նախկինում սերիալի նկարահանումները նախատեսվում էր սկսել 2022 թվականի հունվարին։ Արտադրությունը սկսվել է 2022 թվականի փետրվարի 6-ին, Jewels աշխատանքային վերնագրով և նախատեսվում է ավարտել 2022 թվականի մայիսին ։ Ռեժիսոր Թոմ Վերիկան հաստատել է, որ նկարահանումները սկսվել են 2022 թվականի մարտի 28-ին Սերիալն ավարտվել է 2022 թվականի օգոստոսի 30-ին Նկարահանումները տեղի են ունեցել Բլենհայմ պալատում, Բելթոն Հաուսում, Մերթոն քոլեջում, Հեթֆիլդ Հաուսում եւ Վադդեսդոն Մանորում :
Երաժշտություն
Քրիս Բոուերսը, ով նկարահանել է Բրիջերթոնի և՛ առաջին, և՛ երկրորդ սեզոնները, նույնպես աշխատել է Sony Music-ի միջոցով սերիալի երկու օրիգինալ սաունդթրեք նախագծերի վրա ։ Առաջինը՝ Queen Charlotte: A Bridgerton Story (Սունդթրեք Netflix սերիայից), վերահսկվում էր Բաուերսի կողմից, Մաքս Ռայթսոնի համատեղ արտադրությամբ և Ալեք Սիվերնի և Մայքլ Դին Փարսոնսի որոշ երգերի համահեղինակությամբ ։  Երկրորդ նախագիծը՝ Queen Charlotte: A Bridgerton Story (Նեթֆլիքսի սերիալի շապիկներ), նախատեսում էր Բեյոնսեի, Ալիսիա Քիսի, SZA-ի, Դոլլի Փարթոնի և Ուիթնի Հյուսթոնի դիսկոգրաֆիայի փոփ երգերի դասական երաժշտության բանալիների վերաիմաստավորումը ։  Keys-ի « I Ain't Got You » երգը ձայնագրվել է Queen Charlotte's Global Orchestra-ի հետ, 70-հոգանոց նվագախումբը, որը բաղկացած է գունավոր կանանցից, և Քիսն ինքը ծառայել է որպես սաունդթրեք երգ ։
Հեռարձակում
Queen Charlotte: A Bridgerton Story-ը թողարկվել է Netflix- ում 2023 թվականի մայիսի 4-ին՝ բաղկացած 6 դրվագից ։
Ընդունելություն
Իր պրեմիերայից հետո առաջին մեկ շաբաթվա ընթացքում Queen Charlotte: A Bridgerton Story-ը առաջին տեղում էր 91 երկրներում, ներառյալ Միացյալ Նահանգները, Միացյալ Թագավորությունը, Ավստրալիան, Հնդկաստանը, Հարավային Աֆրիկան և Կանադան, ինչպես նաև Netflix Global Weekly Top 10- ը Յոթ օրվա ընթացքում հարթակում տասը ամենաշատ դիտված անգլալեզու հեռուստասերիալների վարկանիշը՝ հետագա 148,28 միլիոն դիտման ժամով ։ Այն հասել է գագաթնակետին երկրորդ շաբաթվա ընթացքում՝ 158,68 միլիոն ժամ դիտմամբ,  պահպանելով առաջին տեղը Global Weekly Top 10-ում նաև երրորդ շաբաթվա ընթացքում ։
Քննադատական ակնարկներ
Time-ը դասակարգել է սերիալը 2023 թվականի մայիսի 5 լավագույն նոր հեռուստաշոուներում ։ Նույն ամսագրի Ջուդի Բերմանը գրել է, որ «Սա կոկիկ բացատրություն է և լավ է աշխատում թեմատիկորեն, եթե ոչ պատմականորեն» սյուժեն պարզել է, որ «Ռայմսի վերաիմաստավորված 18-րդ դարի Անգլիան շատ ընդհանրություններ ունի ժամանակակից ԱՄՆ-ի հետ։ Դա բազմամշակութային հասարակություն է, բայց մեկը, որը գտնվում է ցավալի վերափոխման մեջ» ։
The Guardian- ից Լյուսի Մանգանը տվել է 5 աստղից 4-ը՝ անվանելով սերիալը ՝ «հիասքանչ վեց դրվագներ Շոնդալենդից» և «հազվագյուտ բացառություն պրիքվելների կանոնից և հուսով ենք, որ իր երիտասարդ աստղերից շատերին հաջողության ճանապարհին կդնի»։ հատկապես գնահատելով Ամարտեյֆիոյի դերասանական խաղը ։ The Independent- ից Նիկոլ Վասելը նշել է, որ « Թագուհի Շառլոտան մատուցում է այն ամենը, ինչ Բրիջերթոնի երկրպագուն կարող է ցանկանալ... սոցիալական մեկնաբանությունների հպումներով, որոնք թարմացնում են, այլ ոչ թե քարոզում» ։
The Hollywood Reporter- ի գրող Էնջի Հանը պատմվածքը համարել է «հաճելի ռոմանտիկ հյուրասիրություն»՝ գրելով, որ « Թագուհի Շառլոտան լարվածություն է բամբակյա կոնֆետի ֆանտազիայի միջև, որը Բրիջերթոնին այդքան սիրելի է դարձրել այն ավելի փշոտ հողով, որն արդեն ստեղծվել է կենտրոնական զույգի համար։ «հիմնական սերիա»-ն, որտեղ «մարտահրավերը, ի վերջո, տալիս է սպինոֆոն, որն ավելի հարուստ և բարդ է, քան առաջատար շարքը ։ Լորեն Ալին Los Angeles Times- ից գրել է, որ «թեթև սիրավեպը և ոսկեզօծ անկողնում խռովությունները դեռևս խաղում են գլխավոր դերեր, իսկ պրիքվելը առաջարկում է շատ հոյակապ տեսարաններ»՝ նշելով, որ «վերջապես միասեռական սիրավեպ կա «Բրիջերթոն» ֆրանշիզայում, հավանաբար, ի պատասխան այն քննադատություններին, որ սերիալում բացակայում են միասեռական հարաբերությունները, սակայն ենթասյուժեն իրեն նախագծված կամ պարտադիր չի թվում։ Այն բնականաբար համընկնում է սրտի բոլոր այլ գործերի հետ» ։
Variety- ից Էլիսոն Հերմանը գրել է, որ թագուհի Շառլոտան «առաջարկում է իդեալական փոխաբերություն այն մասին, թե ինչ կարող են անել լավագույն սփինոֆերը. . . ] Իր հակիրճությամբ, թագուհի Շառլոտը կարող է «Բրիջերթոնի» լայն անսամբլը վերածել ավելի կենտրոնացված պատմության» The New Yorker- ի գրող Ինկու Կանգն ասում է, որ «այս հակապատմությունը՝ հազիվ թե համոզիչ լինի որպես արմատացած նախապաշարմունքների դարման։ Բայց սա նաև այլընտրանքային տիեզերք է, որտեղ տասնութերորդ դարի երաժիշտները նվագում են քսանմեկերորդ դարի փոփ հիթեր, իսկ Անգլիայի տիրող միապետը գեղեցիկ է, ուստի եկեք ազատ զգանք անհավատության որոշակի կասեցում»։
Պատմաբան Ս.Ի. Մարտինը, ով մասնագիտացած է սևամորթ բրիտանական պատմության մեջ, սերիալը նկարագրեց որպես «անհեթեթ վերաբերմունք սևամորթների պատմությանը» և մեղադրեց այն «հրավիրելու կամ հրահրելու, մոռանալու կամ անտեսելու» մեջ «այն ժամանակները, երբ Բրիտանիան մարդկության ամենամեծ առևտրականն էր։ ապրում է մոլորակի վրա». Գրետչեն Գերզինան ՝ «Բրիտանական «Սև անցյալ» գրքի հեղինակը, մտավախություն ունի, որ սերիալի մրցավազքի շրջադարձը «մարդկանց թույլ է տալիս ասել. «Օ, ամեն ինչ կարգին էր։ Նրանք չէին տառապում և հարուստ էին»։
Հղումներ
<references group="" responsive="1">
Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 2014 (եզրափակիչ փուլ)
2014 թ. բասկետբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին մասնակցելու հնարավորություն են ստացել խմբերի լավագույն 4 թիմերը։ Հաղթող թիմը անցնում է հաջորդ փուլ, իսկ պարտվող թիմը լքում է առաջնությունը։ Թիմերը, որոնք պարտվել են կիսաեզրափակիչ փուլում, խաղարկում են բրոնզե մեդալը։ A և B խմբերի թիմերը իրենց հանդիպումներն անցկացնում էին Իսպանիայի մայրաքաղաք Մադրիդի «Palacio de Deportes de la Comunidad de Madrid» մարզասրահում, իսկ C և D խմբերի թիմերը՝ Բարսելոնա քաղաքի «Պալաու Սենտ Ժորդի» մարզասրահում։ 3-րդ տեղի և 1-ին տեղի համար հանդիպումներն անցկացվում էին Մադրիդում։
Ուտրեխտսե Հեուվելրուխ (համայնք)
Ուտրեխտսե Հեուվելրուխ (Utrechtse Heuvelrug ), համայնք Նիդերլանդների Ուտրեխտ մարզում։ Տարածքը 132,38 կմ² է, բնակչությունը՝ 48.881 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 15.900 եվրո է։
Կատեգորիա:Ուտրեխտի համայնքներ Կատեգորիա:2006 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 2014 (եզրափակիչ փուլ)
ԱՄՆ — Մեքսիկա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երրորդն էր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Մեքսիկայի հավաքականների միջև. ԱՄՆ թիմը կարողացել է հաղթել 1963 թ. և 1967 թ.։ 2007 թ. Ամերիկայի առաջնության ժամանակ ևս հաղթել է ԱՄՆ-ն։
Ֆրանսիա — Խորվաթիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը առաջինն էր Ֆրանսիայի և Խորվաթիայի հավաքականների միջև։ 2009 թ. Եվրոպայի առաջնության ժամանակ հաղթել էր Ֆրանսիան։
Իսպանիա — Սենեգալ
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը առաջինն էր Իսպանիայի և Սենեգալի հավաքականների միջև։ 1980 թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ հաղթել էր Իսպանիան։
Նոր Զելանդիա — Լիտվա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երկրորդն էր Նոր Զելանդիայի և Լիտվայի հավաքականների միջև. 2010 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ հաղթել էր Լիտվան։
Սերբիա — Հունաստան
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը առաջինն էր Սերբիայի և Հունաստանի հավաքականների միջև։ 2011 թ. Եվրոպայի առաջնության ժամանակ հաղթել էր Հունաստանը։
Թուրքիա — Ավստրալիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երկրորդն էր Թուրքիայի և Ավստրալիայի հավաքականների միջև. 2006 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ հաղթել էր Թուրքիան։
Բրազիլիա — Արգենտինա
Աշխարհի առաջնությունների 1/16 եզրափակիչներում այս հանդիպումը երկրորդն էր Բրազիլիայի և Արգենտինայի հավաքականների միջև. 2010 թ. աշխարհի առաջնության 1/16 եզրափակչում հաղթել էր Արգենտինան։
Լիտվա — Թուրքիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երրորդն էր Լիտվայի և Թուրքիայի հավաքականների միջև. 2006 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ կայացած 2 խաղերում հաղթել է Թուրքիան։
ԱՄՆ — Սլովենիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երրորդն էր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Սլովենիայի հավաքականների միջև. 2006 թ. և 2010 թ. աշխարհի առաջնությունների ժամանակ հաղթել է ԱՄՆ-ն։
Սերբիա — Բրազիլիա
Այս առաջնության ժամանակ այս հանդիպումը երկրորդն էր Սերբիայի և Բրազիլիայի հավաքականների միջև. կայացած առաջին խաղում կարողացել էր հաղթել Բրազիլիան։
Իսպանիա — Ֆրանսիա
Այս առաջնության ժամանակ այս հանդիպումը երկրորդն էր Իսպանիայի և Ֆրանսիայի հավաքականների միջև. կայացած առաջին խաղում կարողացել էր հաղթել Իսպանիան։
Լիտվա — ԱՄՆ
Աշխարհի առաջնությունների կիսաեզրափակիչներում այս հանդիպումը երկրորդն էր Լիտվայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հավաքականների միջև. 2010 թ. աշխարհի առաջնության կիսաեզրափակչի ժամանակ հաղթել է ԱՄՆ-ն։ 2012 թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ ևս հաղթել է ԱՄՆ-ն։
Ֆրանսիա — Սերբիա
Այս առաջնության ժամանակ այս հանդիպումը երկրորդն էր Ֆրանսիայի և Սերբիայի հավաքականների միջև. կայացած առաջին խաղում կարողացել էր հաղթել Ֆրանսիան։
Հղումներ
Կատեգորիա:2014 բասկետբոլում Կատեգորիա:Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 2014
Պոբեդա (գյուղ, Դոբրովսկի շրջան)
Պոբեդա (Победа), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պտղապահեստարան
Պտղապահեստարան, շինություն թարմ պտուղների պահպանման համար։ Պտղապահեստարանում ստեղծում են օդի պահանջվող ջերմաստիճան (բնական սառեցմամբ և սառնարաններով), խոնավություն (արհեստական խոնավացման միջոցով), ինչպես նաև որոշակի բաղադրության գազային միջավայր (խցիկներում ստեղծվում է գազա- խառնուրդի մղումով կամ պտուղների ֆիզիոլոգիական ակտիվության շնորհիվ՝ թթվածնի կլանում և ածխաթթվի արտադրում)։ Պտղապահեստարանները լինում են հերմետիկ և ոչ հերմետիկ խցիկներով։ Պահպանվող մթերքների տեսականուց և պտուղների պահպանման ժամկետներից կախված Պտղապահեստարանները բաժանվում են, համապատասխանաբար, մասնագիտացված (մեկ տեսակի պտղի պահպանման համար), համապիտանի (տարբեր տեսակի պտուղների պահպանման համար) և սառեցման կայան (մինչև տեղափոխումը պաղի ամառային սորտերի և խաղողի սառեցման համար), ձմեռային սորտերի երկարատև պահպանման պահեստների և համակցված տիպերի։ Պտղապահեստարանները լինում են նաև վերգետնյա, կիսախոր և խոր ձևերի։ Պտղապահեստարանները կառուցում են երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներով և տեղական շինանյութերով։, շինություն թարմ պտուղների պահպանման համար։ Պտղապահեստարանում ստեղծում են օդի պահանջվող ջերմաստիճան (բնական սառեցմամբ և սառնարաններով), խոնավություն (արհեստական խոնավացման միջոցով), ինչպես նաև որոշակի բաղադրության գազային միջավայր (խցիկներում ստեղծվում է գազա- խառնուրդի մղումով կամ պտուղների ֆիզիոլոգիական ակտիվության շնորհիվ՝ թթվածնի կլանում և ածխաթթվի արտադրում)։ Պտղապահեստարանները լինում են հերմետիկ և ոչ հերմետիկ խցիկներով։ Պահպանվող մթերքների տեսականուց և պտուղների պահպանման ժամկետներից կախված Պտղապահեստարանները բաժանվում են, համապատասխանաբար, մասնագիտացված (մեկ տեսակի պտղի պահպանման համար), համապիտանի (տարբեր տեսակի պտուղների պահպանման համար) և սառեցման կայան (մինչև տեղափոխումը պտղի ամառային սորտերի և խաղողի սառեցման համար), ձմեռային սորտերի երկարատև պահպանման պահեստների և համակցված տիպերի։ Պտղապահեստարանները լինում են նաև վերգետնյա, կիսախոր և խոր ձևերի։ Պտղապհեստարանները կառուցում են երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներով և տեղական շինանյութերով։
Յուրի Բելյաև
Յուրի Բելյաև (Юрий А. Беляев, ), ռուս աստղագետ, աշխատել է Պուլկովոյի աստղադիտարանում։
Պտղապահեստարան
Կատեգորիա:Պտուղներ
Յուրի Բելյաև
Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալներով Բելյաևը համատեղ Գուրիյ Պլյուգինի հետ 1968 թվականին հայտնաբերել է յոթ աստերոիդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Ժվանենկի
Ժվանենկի (Жваненки), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 12 մարդ։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին, գյուղը գրավել են նացիստական զորքերը, ազատագրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թռչնաքար (Շահապոնք)
Թռչնաքար, լեռ Շահապոնք գավառամասում, Շահապոնք (այժմ՝ Քյանդ Շահբուզ) գյուղից 1,5 - 2 կմ հարավ։ Սակավ բուսականությամբ լեռ է և ծովի մակարդակից ունի 1757 մ բարձրություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շահապոնքի լեռներ
Կրուգլիկ (գյուղ, Շեպետովի շրջան)
Կրուգլիկ (Круглик), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրուգլիկ գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 47 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2410,26 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իբ (գյուղ, Ուստ-Վիմսկի շրջան)
Իբ (Ыб), գյուղ Ռուսաստանի, Կոմիի հանրապետության Ուստ-Վիմսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Ուստ-Վիմսկի շրջանի բնակավայրեր
(4715) 1989 TS1
(4715) , աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Յոսիակի Օշիմայի կողմից Գեկկոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոսիակի Օշիմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Չանախչի (Դերջանի գավառ)
Չանախչի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում ։ Գտնվում էր Մամախաթուն քաղաքից 17 կմ հարավ-արևմուտք, Արևմտյան Եփրատի ձախ վտակներից մեկ ափին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Չանախչին ուներ Ս. Խաչ անունով եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր հայկական վարժարան, որն ուներ 15 աշակերտ ։
Թումանյանի հրապարակ (Մոսկվա)
Թումանյանի հրապարակ, հրապարակ Մոսկվայի հյուսիսային ադմինիստրատիվ շրջանում՝ Դմիտրովսկի ու Կորովինսկի խճուղիների միջև, Պյալովսկայա ու Սելիգերսկայա փողոցների հատման մոտ ։
Պատմություն
16-րդ դարի վերջում հրապարակից ոչ հեռու տեղակայված է եղել Բեսկուդնիկովո գյուղը (մոտ է ժամանակակից համանուն նրբանցքին՝ Բեսկուդնիկովո բուլվարի և Սելիգերսկայա փողոցի միջև)։ 1874 թվականին ներկայիս Թումանյան հրապարակի տարածքում կառուցվել է աղյուսի գործարան, որը հիմնադրվել է մոսկվացի վաճառական Ա. Տ. Դենիսովը ։
1969 թվականին Մոսկվայի հյուսիսային ադմինիստրատիվ շրջանում՝ Դմիտրովսկի ու Կորովինսկի խճուղիների միջև, Պյալովսկայա ու Սելիգերսկայա փողոցների հատման մոտ գտնվող հրապարակը Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ անվանակոչվել է ամենայն հայոց բանաստեղծի անունով։
Տեղայնք
Հրապարակը գտնվում է Դմիտրովսկի ու Կորովինսկի խճուղիների միջև՝ Պյալովսկայա ու Սելիգերսկայա փողոցներին կից ։
Տեսարժան վայրեր
Հրապարակում ուշագրավ ոչինչ չկա։ Այստեղ գտնվող «Երևան» կինոթատրոնը գրանցված է Դմիտրովյան խճուղի տուն 82 հասցեով ։ 2017 թվականին ավարտին կհասցվի Սելիգերսկայա մետրոյի կայարանի շինարարությունը, որը հրապարակ ելք կունենա ։
Գիտահետազոտական ինստիտուտ
Գիտահետազոտական ինստիտուտ, գիտահետազոտական կենտրոն, հատուկ կազմակերպություն, որը զբաղվում է գիտական հետազոտություններով և մշակումներով։ Որպես գիտական հիմնարկություն, «ինստիտուտ» անունն առաջին անգամ կիրառվևլ է Գիտությունների և արվեստների ֆրանսիական ազգային ինստիտուտի նկատմամբ։ 19-20-րդ դարերի սահմանագլխին գիտահետազոտական ինստիտուտներ ստեղծվեցին Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրներում։ Նախապես գիտահետազոտական ինստիտուտերը մասնավոր ձեռնարկություններ էին և հիմնականում զբաղվում էին բնագիտության հարցերով։ Հետագայում հանդես եկան նաև պետական գիտահետազոտական ինստիտուտներ՝ ընդգրկելով գիտության ու արտադրության նոր բնագավառներ (տեխնիկա, գյուղատնտեսություն, մշակույթ, առողջապահություն և այլն)։
Թումանյանի հրապարակ (Մոսկվա)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հրապարակներ
Գիտահետազոտական ինստիտուտ
Հումանիտար գիտությունների 1-ին գիտահետազոտական ինստիտուտներից էր «Պուշկինի տունը» Ռուսաստանում։ Գիտահետազոտական ինստիտուտը կազմված է համեմատաբար ինքնուրույն ստորաբաժանումներից՝ բաժիններից, լաբորատորիաներից, խմբերից և այլն։ Գիտահետազոտական ինստիտուտը ղեկավարում է վարչությունը, որին կից գործում է գիտական խորհուրդ։
Յոթ ծովերի Էդինբուրգ
Յոթ ծովերի Էդինբուրգ (Edinburgh of the Seven Seas), Բրիտանիայի ծովային տարածքների մաս կազմող Տրիստան դա Կունյա կղզեխմբում տեղակայված հիմնական բնակավայրը։ Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավում։
Սահառ
Սահառ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Մտնում է Հայկազյան համայնքի մեջ։
Յոթ ծովերի Էդինբուրգ
Հանդիսանում է երկիր մոլորակի առավել հեռադիր մշտական բնակության վայրերից մեկը։ Հեռավորությունը Սուրբ Հեղինեի կղզուց կազմում է 2173 կմ ։
Գիտահետազոտական ինստիտուտ
Ըստ ֆինանսավորման աղբյուրների և կառավարման համակարգի գիտահետազոտական ինստիտուտները կարող են լինել՝ պետական, մասնավոր, համալսարանական և քոլեջների։ Դրանք գտնվում են խիստ մրցակցությաև մեջ և դիմում են բոլոր միջոցներին՝ աշխատանքի մեջ ներգրավելու առավել կարող գիտական ուժերին։ Գիտական առաջատար կազմակերպությունները՝ ազգային Գիտությունների ակադեմիաները, որպես կանոն, գիտահետազոտական ինստիտուտներ չունեն։
Սահառ
Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Հաբանդ գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Որոտան գետի ստորին հոսանքի ձախափնյա հարթավայրում ։
Յոթ ծովերի Էդինբուրգ
Բնակավայրն հիմնադրվել է 1816 թվականին շոտլանդացի մի զինվորականի կողմից։
Սահառ
Պատմություն
18-րդ դարի երկրորդ կեսին և 19-րդ դարի սկզբներին Ղարաբաղի և Նախիջևանի խաների ու քրդական ցեղերի ճնշման տակ գյուղը լիովին հայաթափվեց, ինչն էլ պատճառ դարձավ գյուղի պատմամշակութային արժեքների մոռացվածությանը։
Գիտահետազոտական ինստիտուտ
Արդի շրջանում գիտական մի շարք պրոբլեմների ընդհանուր բնույթը ստիպում է միավորել տարբեր երկրների գիտնականների ջանքերը նոր տիպի գիտահետազոտական ինստիտուտներում, ինչպիսիք են, օրինակ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գիտական հիմնարկները։
Սահառ
Պատմություն
19-րդ դարում գյուղում հաստատվել էին թուրք և քուրդ քոչվոր մի քանի ընտանիքներ, ովքեր գյուղն անվանեցին Սարայ։ Նրանք հիմնահատակ վերացրին հայկական հետքը գյուղից ։
Յոթ ծովերի Էդինբուրգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր Կատեգորիա:1816 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գիտահետազոտական ինստիտուտ
Կատեգորիա:Գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Սահառ
Պատմություն
1993թվականի նոյեմբերի սկզբներին ԱՀ Պաշտպանության բանակի հարվածների տակ գյուղը ազատագրվեց։ 1997 թվականին բնակավայրում հաստատվեցն ՀՀ մի շարք ընտանիքներ։ Գյուղը ստացավ Սահառ անունը։ Գյուղի աշակերտները սովորում էին Հայկյազյանի միջնակարգ դպրոցում ։
Բնակչություն
2014 թվականին Սահառ գյուղում բնակիչ չկար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր
Ադենոզիլհոմոցիստեինազ
Ադենոզիլհոմոցիստեինազ (ՖՀ 3.3.1.1, S-ադենոզիլհոմոցիստեին սինթազ, S-ադենոզիլհոմոցիստեին հիդրոլազ, ադենոզիլհոմոցիստեին հիդրոլազ, S-ադենոզիլհոմոցիստեինազ, SԱՀազ, ԱդոՀցիազ ), ֆերմենտ, որը կատալիզում է հետևյալ ռեակցիան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՖՀ 3.3.1
Լաքաթաղ (լեռ)
Լաքաթաղ, լեռ է Երնջակ գավառում, Լաքաթաղ (պատմական Գուգավանք) գյուղից 4 կմ հարավ-արևելք։ Զառիթափ ու բուսապատ լանջերով լեռ է։ Ծովի մակարդակից ունի 2673 մ բարձրություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Աառդլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 151 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Հաասլավա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կռունկ (ԱԹՍ)
Կռունկ, Հայաստանում արտադրված հետախուզական անօդաչու թռչող սարք ։
Պատկանում է միջին դասի անօդաչուներին։ Այս դասի մեջ են մտնում ներկայումս շահագործվող նման տիպի թռչող ապարատների մոտ 60 %-ը։ «Կռունկը» ՀՀ ՌՕՈՒ-ի նորագույն արտադարանքներից է և իր տակտիկա-տեխնիկական բնութագրերով չի զիջում նմանատիպ շատ սարքերի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անօդաչու օդանավեր Կատեգորիա:Հայաստանի անօդաչու օդանավեր Կատեգորիա:Հայաստանի Զինված ուժեր Կատեգորիա:Հայաստանի անօդաչու թռչող սարքեր Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Մուցու (ծովածոց)
Մուցու ծովածոց, կիսափակ ծովածոց կամ կիսափակ ծով Ճապոնիայի Հոնսյու կղզու հյուսիսային ծայրում, Աոմորիի պրեֆեկտուրայում։ Ծովածոցը հաղորդակցվում է Ցուգարու նեղուցի հետ իր հյուսիսային մասում գտնվող նեղ Թաիրադատե նեղուցով ։
Ծոցը սահմանափակվում է Ցուգարու թերակղզով արևմուտքում և Սիմոկիտա թերակղզով արևելքից և հյուսիսից։ Կենտրոնական մասում Նացուդոմարի թերակղզին 10 կմ հեռավորության վրա մտնում է ծոց՝ այն բաժանելով արևելյան և արևմտյան մասերի։ Ծոցի հարավ-արևմտյան մասում գտնվում է Աոմորի ծոցը, որի վրա կանգնած է Աոմորի նավահանգիստ քաղաքը։ Ծովածոցի հյուսիս-արևելյան մասում գտնվում է Օմինատո ծոցը, որի վրա դուրս է գալիս Մուցու քաղաքը ։ Ծովածոցը շրջապատված է սարերով, որոնց բարձրությունը հասնում է կես կիլոմետրի, իսկ ծոցից 20 կմ հարավ բարձրանում են մինչև 1,5 կմ բարձրությամբ լեռներ ։
Ծովածոցի միջին բարձրությունը կազմում է մոտավոր 40մ, առավելագույնը՝ Տայրադատի նեղուցի բերանի մոտ' մոտ 75-80 մ ։ Ծոցի բերանի լայնությունը մոտ 10 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ծովածոցեր այբբենական կարգով