cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թուրքիայի շրջաններ
Ամեն շրջանը, այդ թվում նաև կենտրոնականը, մարզի վարչական բաժանման միավոր է։ Շրջանը կառավարվում է շրջկենտրոնից (ilçe merkezi, իլչե մերկեզի), որտեղ գտնվում է համապատասխան նշանակվող կայմակամի նստավայրը, որը պատասխանատու է մարզի վալիի (մարզպետի) առաջ։ Կենտրոնական շրջաններում կայմակամներ չկան, քանի որ այդ շրջանները ղեկավարում է փոխմարզպետը։
Ամեն շրջկենտրոնում գոյություն ունի մունիցիպալիտետ (belediye, բելեդիե), որը որոշ մունիցիպալ շրջան է կառավարում (սովորաբար մունիցիպալ շրջանը համապատասխանում է ուրբանիզացված գոտուն (belde, բելդե))։ Բամզաթիվ բնակավայրերում, որոնք շրջկենտրոններ չեն, նաև կան մունիցիպալիտետներ և նման բնակավայրերը բելդե են կոչվում։ Նման բելդեներում կա համապատասխան մունիցիպալ շրջանի համար պատասխանող պետ, բայց բացառում են կայմակամները։ Այդ բելդեները ենթարկվում են անյ շրջանի շրջկենտրոնին, որի սահմաններում գտնվում են։
Վարչական բաժանման ներքին միավորն է համարվում գյուղը, որին ղեկավարում է ընտրվող գյուղական տանուտերը (köy muhtarı քյոյ մուհթարը) և որը պատասխանատու է որոշ վարչական հարցերի համար (բնակիչների գրանցում և այլն)։ Քաղաքային տիպի բնակավայրերը բաժանված են թաղամասերի (mahalle, մահալլե) և այստեղ համանման պաշտոնը կոչվում է «թաղամասի ավագ» (mahalle muhtarı, մահալլե մուհթարը)։
Լինում է, որ բելդեն ավելի խոշոր է դառնում, քան այն շրջանը, որին ենթարկվում է։ Երբեմն շրջկենտրոնը դառնում է ավելի խոշոր այն կենտրոնական շրջանի, որին ենթարկվում է։ Խոշոր ագլոմերացիաներում (Ստամբուլի կամ Իզմիրի նման) վարչական բաժանման լրացուցիչ աստիճան է մտցնվում՝ ընտրվող գլուխ, որին ենթարկվում են այլ պետերը և շրջանները։
Տաժդի
Տաժդի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառակում ։ Գտնվում էր Դիադին քաղաքից 14 կմ հյուսիս-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բայազետի շրջանի համայնքներ
Մամաևցի
Մամաևցի (Мамаївці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կիցմանի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովոսյոլկա, Ստարոսելե։
2001 թվականի տվյալներով Մամաևցի գյուղում բնակվում էր 5 818 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,5 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կիցմանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1580 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չիշմա (այլ կիրառումներ)
Չիշմա, կարող է վերաբերել՝
Էլեկտրական շղթայի դիմադրություն
Էլեկտրական շղթայի դիմադրություն, էլեկտրական հոսանքին հաղորդչի կամ էլեկտրական շղթայի հակազդեցությունը բնութագրող մեծություն։ Հաստատուն հոսանքի դեպքում էլեկտրական շղթայի դիմադրությունը կոչվում է օհմական կամ ակտիվ դիմադրություն։ Այն կախված է հաղորդչի չափերից, նյութից և ջերմաստիճանից։ Լայնական կտրվածքի Տ հաստատուն մակերեսով և լ երկարությամբ համասեռ հաղորդչի դիմադրությունը՝
որտեղ \rho-ն հաղորդչի նյութը բնութագրող տեսակարար դիմադրությունն է (միավոր երկարություն և լայնական կտրվածքի միավոր մակերես ունեցող հաղորդչի դիմադրությունը)։
Դիմադրության կախումը ջերմաստիճանից, վերջինիս փոփոխման բավական սահմանափակ տիրույթում, արտահայտվում է այսպես՝ որտեղ R_0 և T_0-ն դիմադրության և ջերմաստիճանի սկզբնական արժեքներն են, R-ը՝ էլեկտրական շղթայի դիմադրությունը T ջերմաստիճանում, A -ն՝ դիմադրության ջերմաստիճանային գործակիցը։
Փոփոխական հոսանքի դեպքում, բացի օհմական R դիմադրությունից, հանդես է գալիս նաև ռեակտիվ (ինդուկտիվ և ունակային) դիմադրությունը, որը պայմանավորված է հոսանքի v հաճախականությամբ, շղթայի C էլեկտրաունակությամբ և L ինդուկտիվությամբ։ Փոփոխական հոսանքի դեպքում էլեկտրական շղթայի լրիվ դիմադրությունը՝ որտեղ X-ը ռեակտիվ դիմադրությունն է։
Ռեոստատ
Էլեկտրական շղթայի դիմադրություն հաճախ կոչվում է նաև շղթայում հոսանքը սահմանափակող կամ կարգավորող սարքը։ Կարգավորվող դիմադրությունը կոչվում է ռեոստատ։ Հոսանքի ընդունիչի հետ հաջորդաբար միացված չկարգավորվող դիմադրությունը կոչվում է լրացուցիչ դիմադրություն, իսկ զուգահեռ միացվածը՝ շունտ։ Չափումների համար կիրառվող էլեկտրական շղթայի դիմադրությունը լինում է դիմադրությունների կոճի կամ տուփի ձևով։
Չիշմի (այլ կիրառումներ)
Չիշմի, կարող է վերաբերել՝
(7481) Սան Մարցելո
(7481) Սան Մարցելո (San Marcello), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի օգոստոսի 11-ին Անդրեա Բոատինիի և Մաուրա Տոմբելիի կողմից Սան Մարսելոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,921892 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8049 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0389 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1824,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,197337 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անդրեա Բոատինիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մաուրա Տոմբելիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալմա մատեր (քանդակ, Նյու Յորք)
Ալմա մատեր քանդակ (Alma Mater, թարգմանաբար` Մայր բուհ), Դանիել Չեսթեր Ֆրենչի պատրաստված բրոնզե քանդակ, որը գտնվում է Նյու Յորքի Մանհեթեն քաղաքի Մորնինգսայդ Հեյթս թաղամասում` Կոլումբիայի համալսարանի տարածքում գտնվող Low Memorial գրադարանի մուտքի դիմաց` աստիճանահարթակի վրա։
Ֆրենչը նախագծել է արձանը 1901 թվականին, և այն տեղադրվել է 1903 թվականի սեպտեմբերին։ Այն Մայր բուհի անձնավորումն է, որը ներկայացնում է Կոլումբիան՝ որպես կրթական հաստատություն։ Տեղադրումից ի վեր արձանը սերտորեն ասոցացվում է համալսարանի հետ։
Հանձնաժողով և տեղադրում
Low Memorial Library գրադարանի դիմաց արձանի տեղադրման ծրագրերը սկսվել են 1897 թվականին շենքի շինարարության ավարտից հետո։ Չարլզ Ֆոլեն ՄակՔիմը` շենքի գլխավոր ճարտարապետը, իր նախագծում` դեպի շենք տանող աստիճանների միջնամասում նախատեսել էր դատարկ գրանիտե պատվանդան, որի վրա կարող էր տեղադրվել արձան ։ Միայն երեք տարի անց Հարիետ Վ. Գոելեթն իր և իր երեխաների անունից Կոլումբիայի հոգաբարձուներին առաջարկեց մինչև 25,000 դոլար տեղադրելու համար «Մայր բուհը ներկայացնող բրոնզե արձան, որը կտեղադրվի [ասված] պատվանդանի վրա»՝ ի հիշատակ նրա ամուսնու՝ Կոլումբիայի քոլեջի շրջանավարտ Ռոբերտ Գոելեթի, ով մահացել էր 1899 թվականին ։
Ֆրենչը մի քանի դիզայներական տարբերակներ է նախագծել. գիպսից պատրաստված բնօրինակ մոդելը, որը նա պատրաստել էր Մայր բուհի համար, ձախ ձեռքով բռնած էր ծնկի վրա դրած բացված գիրքը, ոտքի թաթերը մերկ էին, իսկ կրունկներն իրար կպած էին ։ Թեև Գոելեթը և համասարանի նախագահ (1890-1901) Սեթ Լոուն «մեծապես հիացած էին» Ֆրենչի առաջին տարբերակով, նրանց քննադատությունները ստիպեցին, որ նա փոխի ձեռքերի դիրքը՝ դրանք վեր բարձրացրած և գավազանը բռնած պատկերելով ։ Արձանի նրա վերջնական նախագիծը հաստատվել է 1901 թվականի մարտի 4-ին հոգաբարձուների կողմից, և Գոելեթների կողմից վճարվելիք գինը որոշվել է 20 000 դոլար ։ ՄակՔիմը, ով խիստ անհանգստացած էր արձանի որակով` հաշվի առնելով նրա նշանավոր դիրքը Լոու գրադարանի դիմաց, արձանով «հիացած» նկարագրել է այն որպես «արժանապատիվ, դասական և վեհանձն… որը ցուցադրում է  հունական ոգու և ազատության այնպիսի ընկալում, ինչպիսին կարող է ցանկացած ժամանակակից» ։
Չնայած այն ակնկալիքներին, որ արձանը կարող էր ավարտված լինել նախատեսված ժամանակին` 1902 թվականին համալսարանի բացման արարողության ժամանակ, Ֆրենչի աշխատանքի ձգձգումների (մասամբ Օգոստոս Սեն Գոդենսի քննադատությունների, բայց հիմնականում Jno. Williams, Inc. ձուլարանի գործադուլների պատճառով) հետևանքով բացումը հետաձգվեց մինչև 1903 թվականի սեպտեմբերի 23-ը՝ 1903-1904 ուսումնական տարվա առաջին օրը ։ Արարողությանը Նյու Յորքի 7-րդ եպիսկոպոս և համալսարանի հոգաբարձու Հենրի Ք. Փոթերը աղոթք կարդաց, որից հետո դեկան Ջոն Հովարդ Վան Ամրինջը հայտարարեց, որ արձանը պաշտոնապես շնորհվում է Կոլումբիայի համալսարանի նախագահ (1902-1945) Նիկոլաս Մյուրեյ Բաթլերին ։ Գոելեթների ընտանիքը ներկա չէին, քանի որ ավելի վաղ մեկնել էին Եվրոպա ։
1904 թվականին համալսարանը Ֆրենչից վերցրեց Մայր բուհի չորս ոտնաչափ գիպսից վերարտադրությունը՝ Սենթ Լուիսի Համաշխարհային տոնավաճառի Մեծ քանդակների պալատում ցուցադրելու համար։ Սակայն համալսարանն այն չվերադարձրեց, մինչև այն նորից հայտնաբերվեց Low Library-ի նկուղում և ուղարկվեց Ֆրենչի դստերը՝ Մարգարետ Ֆրենչ Կրեսսոնին, 1950 թվականին ։
Հետագա պատմություն
Մայր բուհ արձանը, հաշվի առնելով համալսարանի հետ իր խորհրդանշական կապը, Կոլումբիայում բազմաթիվ բողոքի ցույցերի կենտրոնում է եղել։ 1970 թվականին ուսանողական բողոքի ցույցերի ժամանակ՝ ի պատասխան Կամբոջա ներխուժման և Քենթ նահանգի կրակոցների, արձանը մարմնավորեց համալսարանի վարչակազմի ձախողումները, այդ թվում Մորնինգսայդ Հեյթս թաղամասի շարունակական ջենտրիֆիկացիան (gentrification) : 1970 թվականի մայիսի 15-ի վաղ առավոտյան ռումբ էր դրվել արձանի վրա։ Արդյունքում առաջացած պայթյունը զգալի վնասել էր Մայր բուհ արձանի գահը ։ Վնասը մնաց մինչև 1978 թվականը, երբ արձանը հեռացվեց Կոլումբիայից, գահը վերափոխվեց, իսկ քանդակը մաքրվեց, նոր պաշտպանիչ պատինայով (Patina) պատվեց և վերադարձվեց աստիճանների վրա ։
Բողոքի մյուս ուշագրավ դեպքերը, որոնց ականատես է եղել Մայր բուհ արձանը, ներառում են 1968 թվականի Կոլումբիայի համալսարանի բողոքի ցույցերը, երբ արձանը պարբերաբար ենթարկվում էր վանդալիզմի, իսկ արձանի ծնկներին տեղադրվեց «Բռնաբարված ոստիկանների կողմից» ցուցանակ, և Իրաքի պատերազմի դեմ բողոքի ցույցերը, երբ ուսանողները սև ծածկոց էին հագցրել Մայր բուհ արձանի գլխին և լարերով միացրել նրա ձեռքերը գետնին` նկատի ունենալով Աբու Գրեյբի խոշտանգումների և բանտարկյալների նկատմամբ բռնությունների սկանդալը ։
Մայր բուհ արձանը նաև եղել է բազմաթիվ անկարգ արարքների կենտրոնում, այդ թվում՝ 1928 թվականին, երբ գողացել էին նրա գավազանը (և հետագայում վերադարձրել), ինչպես նաև 1984 թվականի հոկտեմբերին, երբ գավազանը ամբողջությամբ հանել էին Կոռնելի համալսարանի ուսանողները ։ Երկու ամիս անց այն հայտնվեց Կոռնելիի ուսանողների դեկանի շեմքին՝ կոշիկի տուփի մեջ, իսկ հաջորդ օրը Կոռնելիի պրոֆեսորը անձամբ վերադարձրեց այն համալսարան։ Ի պատասխան գողության՝ Կոռնելի համալսարանի տարածքում տեղադրված Էզրա Կոռնելի արձանը ողողվել է կոլումբիական բաց կապույտ ներկով, գավազանը վերադարձնելուց անմիջապես հետո ։
Արձագանքներ
Մայր բուհ արձանը կանգնեցնելուց հետո մեծ գովեստների է արժանացել։ Համալսարանական The Columbia Daily Spectator թերթը արձանի մասին գրել է` «բնորոշվում է թագուհու արժանապատվությամբ և հանգստությամբ» և հայտարարել է, որ այն «արտահայտում է ինտելեկտուալ կանացիության ամենաբարձր տեսակը։ Կեցվածքով և ժեստով նա հրավիրում է համալսարանի ուսանողին և նրան ողջույնով ընդունում Ալմա մատեր» ։
Frank Leslie's Illustrated պարբերականն աշխատանքն անվանել է «Ֆրենչի քանդակի գլուխգործոցը», մինչդեռ The Catholic Union ամսաթերթը Մայր բուհի կերպարը համեմատել է Մարիամ Աստվածածնի հետ՝ ոչ ճիշտ պնդում անելով, որ աշխատանքը Գերմանիայի Բոն քաղաքի «Քրիստոսի մոր» արձանի նմանակն է։ և ցավելով, թե «Որքա՜ն սերտորեն կապված չէ Կաթոլիկ եկեղեցին այն ամենի հետ, ինչ վեհ և քնքուշ է մարդու մտքում և սրտում» ։
Այնուամենայնիվ, Ֆրենչը դժգոհել է քանդակի վերաբերյալ ուշադրությունից՝ հայտարարելով, որ այն «Նյու Յորքի մակերևույթի վրա ալիք չի առաջացրել» ։ 1903 թվականին Չարլզ Հենրի Կաֆինը բարձր է գնահատել Մայր բուհ արձանը ասելով` «գեղեցիկ է... անկասկած», թեև Ֆրենչի լավագույն գործերից մեկը չէ։
"Դեմքը ամերիկյան գեղեցկության ծանոթ տեսակ է, որը համապատասխանում է ֆիգուրի շատ ժամանակակից տեսքին։ Այնուհանդերձ, քանդակագործը գլխին տվել է անկիրք նրբաճաշակության շունչ, որը նրան մի տեսակ օտարոտի է դարձնում, այնուամենայնիվ, մի քիչ ավելին, քան ինքնատիրապետումը, ենթագիտակցության գիտակցումը, որով ամերիկուհին կարող է կրել իր գեղեցկությունը։ Կարծես թե նրանցից մեկը բարձրացել է պատվանդանին և հնարամտորեն գնահատելով իրավիճակը, բուհի հովանավորի դերն է ստանձնել։ Յուրաքանչյուր ուսանող կսիրի նրան, և նրա ազդեցությունն ամբողջությամբ կլինի քաղցր վեհանձնություն... [Մայր բուհ արձանը] առանձնանում է մաքուր և ցնցող անվրդովությամբ, մոնումենտալ զգացումով, որը ներթափանցված է մի տեսակ մեղմ շողոքորթությամբ. քանի որ այն արտահայտությունը, որը նա դնում է վերջույթների մոդելավորման մեջ, հազիվ թե կարելի է բնութագրել ավելի զգայուն կիրառական բառով ։"
Հետագայում The New York Times թերթը Մայր բուհ արձանն անվանել է Կոլումբիայի համալսարանի «մեծ ծեր տիկինը», որը «թագավորական շքեղությամբ թագավորում է Low Library-ի դիմաց» ։ Նյու Յորքի AIA Guide to New York City ուղեցույցը նկարագրել է այն որպես «ոգեշնչող արձան», որտեղ «թագին նստած կերպարը մեկնում է իր ձեռքը ի նշան ողջույնի, երբ նա հայացքը բարձրացնում է իր գոգին բացված գիտելիքի հզոր շտեմարանից» ։
Հատկապես Լոու գրադարանի դիմաց Մայր բուհ արձանի տեղադրումը բարձր է գնահատվել համալսարանում ուսանողներին ողջունելու և համալսարանի հարաբերությունները Նյու Յորքի հետ կարևորելու գործում նրա դերի համար։ Ինչպես նշում է պատմական ժառանգության պահպանության պրոֆեսոր Էնդրյու Դոլքարտը.
Դիզայն և նմանակումներ
Գիտելիքի և ուսման խորհրդանիշ բուն թաքնված է Մայր բուհի թիկնոցի ծալքերում՝ ձախ ոտքի մոտ ։ Բվի ճշգրիտ նշանակության վերաբերյալ որոշ ենթադրություններ են եղել, այդ թվում՝ պատմության պրոֆեսոր Դուայթ Ք. Մայները կարծում էր, որ բուն հղում է «Փսի Իպսիլոն» (Psi Upsilon) եղբայրությանը, որի անդամ էր Ֆրենչը` ըստ Մայերի ։ 1953 թվականին Ֆրենչի դուստրը՝ Մարգարետ Ֆրենչ Քրեսոնը The New York Times-ին ուղղված նամակում պարզաբանել է, որ այն «ոչ մի եղբայրություն չի ներկայացնում և ոչ էլ լաբիրինթոսային հանելուկ է։ Բուն իմաստության դարավոր խորհրդանիշն է, և քանդակագործն այն օգտագործվել է այդ մեկնաբանությունը փոխանցելու համար»։ Նա նաև պարզաբանել է, որ արձանը ոչ թե Աթենաս-Պալասի կամ Միներվայի պատկերն է, այլ պարզապես համալսարանի անձնավորումը ։
Ի սկզբանե Մայր բուհ արձանը, տեղադրվելուց ոսկեզօծ է եղել, թեև սկզբնական ոսկեզօծումը ժամանակի ընթացքում մաշվել է ։ 1920-ականների վերջին Ֆրենչն առաջարկել է նորից ոսկեզօծել արձանը, բայց դա չի իրագործվել. ոսկու շերտի մնացորդները հանվել են 1950 թվականին, որպեսզի կատալիզացնեն արձանի պատինան ։ 1962 թվականին համալսարանը որոշում է կայացրել կիրառել նոր բրոնզե երեսպատում ։ Այնուամենայնիվ, 1968 թվականին բողոքի ցույցերից հետո (որում կարևոր դերակատարում ուներ Համալսարանի նախագահ (1953-1968) Գրեյսոն Լ. Քըրքը), նոր ծածկույթը հանվել է, և պատինան վերականգնվել է ։
Մայր բուհ արձանի դիզայնը ոգեշնչել է Մարիո Կորբելիին 1919 թվականին ստեղծել Կուբայի Հավանայի համալսարանի համանուն արձանը։ Կորբելին ապրել է Նյու Յորքում 1913-1917 թվականներին ։ Բացի այդ, Իլինոյսի համալսարանի առաջատար հաստատության` Ուրբանա-Շամպայն համալսարանի Ալմա մատեր արձանը (1929), ըստ նրա քանդակագործ Լորադո Թաֆտի, հավանաբար ոգեշնչվել է Կոլումբիայի Ալմա մատեր արձանից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարան
Մրգվալի Ճալա
Մրգվալի Ճալա (მრგვალი ჭალა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 610 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 8 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Գոմերի տակի աղբյուր
Գոմերի տակի աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Շիրակի մարզի Աշոցք գյուղից հարավարևելյան ծայրամասում՝ ծովի մակարդակից 1980 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Շիրակի մարզում
Սագերի լիճ
Գրանցված է ՀՀ Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում, ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «ՀՀ բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Կիրատագ-Իգդալու
Կիրատագ-Իգդալու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 260 քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սոլոր
Սոլոր,  հրաբխային կղզի։ Այն տեղակայված է Ֆլորես կղզու արևելյան մասում փոքր Սունդիայի կղզիներում, Ինդոնեզիա, Սոլոր Արչիպելագա։ Կղզին աջակցում է փոքր բնակչությանը, որը կետորսությամբ են զբաղվել հազարամյակներ առաջ։ Նրանք խոսել են Ադոներեն ու Լամահոլոթերեն։ Այս կղզում առնվազն 5 հրաբուխ կա, որը 6 կմ(3.7մղոն) համաչափ իրարից հեռու են ընդամենը 40կմ (25 մղոն)։ Կղզու տարածքը 222 կիլոմետր քառակուսի է(86 քառակուսի միլիոն) ։
Պատմությունը
1520 թվականին, պորտուգալացիները առևտրի կետ են հիմնել կղզու արևելյան մասում, Լամակերա գյուղում, որպես տարանցիկ նավահանգիստ Մոլուքյան և Մալաքայի կղզիների միջև։ 1562 թվականին, Դոմինիկյան միաբանները կառուցեցին արմավենու միջնաբերդ ամրոց, որը հաջորդ տարի այրեցին ճավայի մուսուլմանները։ Ամրոցը վերակառուցվել է ավելի ամուր նյութերից, և դոմացիները սկսեցին տեղի բնակչության քրիստոնացումը:1590 թվականին պորտագալացիները և քրիստոնյաները միասին կազմում էին 25000 մարդ։ Այնուամենայնիվ, կային դիմադրության կրկնվող դրսևորումներ, պորտուգալացիների և նրանց կրոնի միջև, օրինակ 1598-1599 թվականներին պորտուգալացիները 90 նավերով զինադադար էր պահանջում Սոլորեսյան ապստամբությունը վայր դնելու համար ։ Այս ժամանակ առևտրականների և քահանաների միջև կոնֆլիկտ էր առաջացել, ուստի առևտրականները լքեցին Սոլորը և բնակություն հաստատեցին Լարանտուկայում՝ Ֆլորես կղզում։ Երբ 1613 թվականին եկան նիդերլանդացիները, առաջին հարձակման ժամանակ քահանաները հանձնվեցին և նույնպես բերվեցին Լարանտուկա։ Հոլանդացիները պահում էին ամրոցը, բայց Պորտուգալիայի նավահանգստին եկամուտ չէին բերում։ Երկու հրամանատար Պորտուգալացիներին արատավորվելուց հետո, նրանք հրաժարվեցին Սոլորից։ 1636 թվականին պորտուգալացիները հարձակվեցին հոլանդացիների կողմից և ստիպված եղան լքել բերդը։ 1646 թվականին հոլանդացիները կրկին գրավեցին բերդը։ Նոր հրամանատարներից առաջինը կասեցվեց, քանի որ նա ամուսնացավ բնիկ կնոջ հետ։ Երկրորդ հրամանատարը պորտուգալացի հրամանատարին մարտական առաջ քաշեց և սպանվեց։ 1648 թվականին հոլանդացիները հեռացան, և Դոմինիկյան քահանաները վերադարձան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի կղզիներ
Նովի Բուրտյուկ
Նովի Բուրտյուկ (Новый Буртюк, Яңы Бөртөк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 560 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի բնակավայրեր
Scalable Vector Graphics
SVG (ծագումը՝ Scalable Vector Graphics մասշտաբավորվող վեկտորային գրաֆիկա) մասշտաբավորվող վեկտորային գրաֆիկայի նշման լեզու, որը ստեղծել է Համացանցի Համաշխարհային Կոնսորցիումը (W3C): SVG-ն մտնում է XML լայնացվող նշման լեզվի ենթաբազմության մեջ և նպատակավորված է XML ֆորմատով երկաչափ վեկտորային և խառը վեկտորային/ռաստրյաին գրաֆիկայի նկարագրման համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:XML Կատեգորիա:Գրաֆիկական ֆորմատներ Կատեգորիա:Վեկտորային գրաֆիկա Կատեգորիա:Գրաֆիկան Web-ում
Պյոտր Լեբեդև
Պյոտր Նիկոլաևիչ Լեբեդև (Пётр Николаевич Лебедев, ), հռչակավոր ռուս ֆիզիկոս։ Նա առաջին անգամ չափեց լույսի ճնշումը պինդ մարմինների և գազերի վրա։ Լեբեդևի այդ աշխատանքները քանակապես հաստատեցին Մաքսվելի լույսի էլեկտրամագնիսական տեսությունը։ Ձգտելով նոր փորձարարական ապացույցներ գտնել լույսի էլեկտրամագնիսական տեսության համար՝ Լեբեդևն ստացավ միլիմետրանոց էլեկտրամագնիսական ալիքներ և հետազոտեց դրանց բոլոր հատկությունները։
Լեբեդևը ստեղծեց ֆիզիկայի առաջին դպրոցը Ռուսաստանում։ Շատ ականավոր գիտնականներ եղել են նրա աշակերտները։ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտը կոչվում է Լեբեդևի անունով։
Վլադիմիր Դորոխին
Վլադիմիր Դորոխին (Влади́мир Дми́триевич Доро́хин, ), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1971)։ Ամուսնացել է 1971 թվականին։ Տիրապետում է հունգարերեն, անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Չիստիե Պրուդի (այլ կիրառումներ)
Չիստիե Պրուդի, կարող է վերաբերել՝
Մարտինովսկոե (ավան, Վոզնեսենսկի շրջան)
Մարտինովսկոե (Мартинівське), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1890 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մարտինովսկոե ավանում բնակվում էր 2 654 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1144 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1890 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կաստաներ
Կաստաներ (casta - տոհմ, սերունդ, - մաքուր, սանսկրիտ համարժեքը՝ ջատի), իրար հետ սահմանափակ հաղորդակցմամբ, անփոփոխ մասնագիտությամբ և ընդհանուր առասպելական նախահայր ունեցող մարդկանց ներամուսնական խմբեր։ Կաստաների համակարգի ձևավորման վրա մեծապես ազդել է աշխատանքի հասարակական բաժանումը։ Կաստայական բաժանման առանձին նշաններ եղել են Հին Եգիպտոսում, Իրանում, Չինաստանում, Ճապոնիայում և այլուր։ Այնուամենայնվ, կաստաների համակարգը առավելապես զարգացել և պահպանվել է Հնդկաստանում։ Կաստաներ գոյություն են ունեցել դեռևս Հին Հնդկաստանում և օրինականացվել են կրոնի կողմից։ Միջնադարյան Հնդկաստանում կաստաները դարձել են ֆեոդալական հասարակության հիերարխիական կառուցվածքի հիմքը՝ փոխարինելով վարնաներին։ Կաստայական հիերարխիայի վերին աստիճանին գտնվել են հոգևոր և աշխարհիկ ֆեոդալների կաստաներ, նրանցից ցած՝ համայնքների լիիրավ անդամների ռազմա-երկրագործական կաստաներ և քաղաքային առևտրա-վաշխառուական կաստաներ, ավելի ցած՝ արհեստավորների և համայնքների ոչ լիիրավ անդամների կաստաներ, ամենացածում՝ կիսաստրուկ-կիսաճորտերի կաստաներ, որոնք, բացի երկրագործությունից, զբաղվել են «անմաքուր» մասնագիտություններով (ավլողներ, կաշեգործներ, կոշկակարներ և այլն) և կոչվել են «անձեռնմխելիներ»։ Կաստաների գլուխ կանգնած էին կաստայական խորհուրդները, որոնք վերահսկել են կաստաների անդամների տնտեսական և հասարակական գործունեությունը, հետևել կաստայական օրենքների կատարմանը և իրագործել արդարադատությունը։ Անգլիական գաղութարարները ձգտել են պահպանել կաստայական կարգը Հնդկաստանում՝ աշխատավորների շահագործումն ուժեղացնելու և ազգային-ազատագրական շարժումը պառակտելու համար։ Սակայն կապիտալիստական հարաբերությունների զարգացումը երկրում խախտել է կաստաների հասարակական-տնտեսական հիմքը։ Հնդկական հանրապետության սահմանադրությունը (1950) ճանաչել է կաստաների իրավահավասարությունը։
Կատեգորիա:Կաստաներ Կատեգորիա:Սոցիալական կարգավիճակ Կատեգորիա:Հասարակական համակարգեր
Ռազմական տերմինաբանություն
Ռազմական տերմինաբանությունը (Military terminology, Военная терминология) հաստատված այնպիսի ռազմական տերմինների (բառերի, բառակապակցությունների և այլնի) ձևայնացված, նույնիսկ՝ պաշտոնականացված համակարգ է, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի խիստ որոշակի նշանակություն՝ կիրառման հստակ գծագրված սահմաններով և գիտական հիմնավորմամբ ։
Ռազմական տերմինաբանությունը, մասնավորապես՝ ռազմական տերմինները և ռազմական կազմակերպությունների և ռազմական անձնակազմի լեզուն կիրառվում է որպես հստակ և յուրահատուկ կատեգորիայի լեզու։
Ռազմական տերմինաբանությունն առավել լիակատար և լայնորեն ներկայացված է գերատեսչական և ենթագերատեսչական փաստաթղթերում, օրենսդրական ակտերում, ինչպես նաև ռազմական հանրագիտարաններում ։
Ռազմական տերմինաբանության տարրերը իրենցից ներկայացնում են ռազմական լեքսիկայի հիմքը, որն, ի տարբերություն պաշտոնական ռազմական տերմինաբանության, կարող է ներառել նաև վերջինիս ոչ պաշտոնական տարրերը (օրինակ՝ տարբեր աստիճանների ռազմական պաշտոնյաները և զինված ուժերի անձնակազմը կարող են կիրառել «զրահ» բառը «տանկ», «ԶՓ», «ՀՄՄ» բառերի փոխարեն, կամ «ինքնագնաց» բառը՝ «ինքնագնաց հրանոթ» բառի փոխարեն և այլն) ։
Որպես կանոն, ընդգրկելով ռազմական գործի բոլոր ճյուղերը, ռազմական տերմինաբանությունը ձգտում է համապատասխանել գիտական մտքի զարգացման ժամանակակից մակարդակին և արտացոլել ռազմական գործող կանոնագրքերում և պաշտոնական փաստաթղթերում ամրագրված ռազմական հասկացությունների ամբողջ բազմազանությունը  ։
Տվյալ լեզվի ռազմական տերմինաբանությունը հաճախ համալրվում է նաև ի հաշիվ ա. նույն այդ լեզվով խոսողների առօրյա բառապաշարի, բ. գիտելիքների այլ ոլորտներից փոխառությունների և գ. այլ լեզուներում ստեղծված տերմինների ։ Բացի այդ, ռազմական տերմինաբանությունը կարող է կարգավորվել նոր հասկացությունների ներմուծման և կամ հնացածների հեռացման օրենսդրական եղանակով ։
Արդի պայմաններում շատ մեծ ուշադրություն է դարձվում թե՛ առանձին երկրների բանակների մասշտաբներով ռազմական տերմինաբանության, թե՛ վերազգային կազմակերպությունների (ռազմաքաղաքական դաշինքների) զինված ուժերի մակարդակով ռազմական տերմինաբանության միասնականացմանը՝ ունիֆիկացիային ։ Այդ նպատակով շատ երկրների ռազմական նախարարությունները և այլ ուժային գերատեսչությունները պարբերաբար հրատարակում են տեղեկագրքային բնույթի հատուկ ռազմական գրականություն  ։
Ընդհանուր ըմբռնում
Ռազմական և այլ ուժային կառույցների անձնակազմի փոխըմբռնման և տերմինաբանական միասնության կարիքը հատկապես զարգացել է 20-րդ դարի սկզբներից` միևնույն երկրի բանակի տարբեր զինատեսակների, զորատեսակների, զինված ուժերի տեսակների (ցամաքային զորքեր, ռազմածովային ուժեր, ռազմաօդային ուժեր) զինանձնակազմի ներկայացուցիչների կողմից համատեղ օպերացիաներ անցկացնելու անհրաժեշտությունից ելնելով։
Միջազգային ռազմաքաղաքական դաշինքները և միջազգային օպերացիաների՝ ներառյալ խաղաղապահ գործողությունների անցկացումը, առավել մեծացրեց հարցի կարևորությունը և խթանեց միասնական ռազմական տերմինաբանության ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Օրինակի համար, ՆԱՏՕ-ն կամ Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությունը ներկայումս ունի բավական ընդարձակ մի ռազմական տերմինաբանական բառարան ։ Այդ բառարանում ներկայումս ներառված են ՆԱՏՕ-ի 28 անդամ պետությունների կողմից ընդհանուր օգտագործվող ռազմական տերմինները։ Միաժամանակ ընթանում է ռազմական տերմինաբանության մշակման և զարգացման գործընթացը ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի միջև, որն ընդգրկում է ռազմական տերմինաբանությունը, հատկապես՝ հակաօդային պաշտպանության ոլորտի տերմինաբանությունը, համաձայնեցնելով ռազմական տերմինները երեք լեզվով՝ անգլերեն, ֆրանսերեն և ռուսերեն։
Քննադատություն
Ռազմական տերմինաբանության և նրա միասնականացման գործընթացի նկատմամբ կան նաև զգալի քննադատական մոտեցումներ, մասնավորապես դրանք արտահայտված են մի շարք հրապարակումներում, այդ թվում՝ Փոլ Վուդվորդի (Woodward Paul) «The U.S.-Israeli don’t-ask-don’t-tell policy on murder» գրքում ։
Արտաքին հղումներ
Տերմինաբանություն   Կատեգորիա:Պատերազմ Կատեգորիա:Ռազմագիտություն Կատեգորիա:Տերմինաբանություն
Տաճիկնավրուզ
Տաճիկնավրուզ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նավարատրի
Նավարատրի (नवरात्रि, নবরাত্রি), հինդուական կրոնական տոն։ Սանսկրիտից թարգմանված՝ «նավարատրի» բառը նշանակում է «ինը գիշերներ»։ Տասն օր և ինը գիշեր տևող այս տոնի ընթացքում հինդուիստները պաշտում են հինդուիզմի մեջ Աստծո ինը կանացի ձևերը՝ Շակտի/Դեվի։
Տոնը նշվում է տարին երկու անգամ. գարնանային լուսավոր ամսվա՝ Չայտրայի (ապրիլ - մայիս) կեսին և Աշվինա աշնանային ամիսներին (սեպտեմբեր - հոկտեմբեր)։ Տոնակատարությունը սկսվում է նորալուսնից հետո առաջին օրը:
Նավարատրիի ընթացքում անցկացվում են տաճարային տոներ, կատարվում են աղոթքներ, կազմակերպվում են հանդիսավոր երթեր և տոնավաճառներ ։ Հաճախ փառատոնի առաջին երեք օրերը նվիրված են Լակշմի աստվածուհուն, հաջորդ երեքը՝ Դուրգային, իսկ վերջինը՝ Սարասվատիին։ Փառատոնի ամենակարևոր տարրերից մեկը Դուրգա Պուջան է. երկրպագուները երկրպագում են Դուրգայի տեսքով Դեվիին՝ նրա հովանավորչությունն ստանալու համար։ Նավարատրիի հետ կապված առասպելներից մեկը պատմում է ասուրա Մահիշայի նկատմամբ Դուրգայի հաղթանակի մասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տոներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հնդկաստանի տոներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի փառատոներ
(7482) 1994 PC1
(7482) , աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի օգոստոսի 9-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,346256 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,9044 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,7881 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,0009 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 570,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,630976 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 33,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ապոլոնի ընտանիքի աստերոիդներ
Կաստանիետներ
Կաստանիետներ (castanetas, -շագանակ), հարվածային երաժշտական գործիք։ Հիմնականում տարածված է Իսպանիայում, հարավային Իտալիայում և Լատինական Ամերիկայի երկրներում։ Կազմված է երկու զույգ փայտե (կամ պլաստմասսայե) խեցաձև սկավառակից։ Յուրաքանչյուր զույգը միակցված է քուղե օղակով։ Կաստանիետների ռիթմիկ հարվածներով սովորաբար ուղեկցվում են ժողովրդական երգերը և պարերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարվածային երաժշտական գործիքներ
Ձմեռային քուն (ֆիլմ)
Սյուժե
Կինոնկարը պատմում է Այդըն անունով մարդու մասին։ Նա նախկին դերասան էր և Կապադովկիայում ոչ մեծ հյուրանոցի սեփականատեր։ Ձմռանը նա բաժանված կնոջ և քրոջ հետ ապրում է այնտեղ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Թուրքական ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Թուրքերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ստամբուլում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Թուրքական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2014 դրամա ֆիլմեր
Պաստրոմա
Պաստրոմա (פּאַסטראָמע), ուտեստ պատրաստված տավարի մսից։ Այն շատ է օգտագործվում հրեական, մոլդովական և ռումինական խոհանոցներում, հնարավոր է առաջացել է Թուրքիայում։ Պաստրոմա անվանումը ստուգաբանորեն կապված է թուրքերեն բաստուրմա բառի հետ։ Պաստրոման նոր աշխարհ է հասել XX դարում հրեական ներգաղթի ժամանակ և համարվել Բեսարաբիայից և Ռումինիայից գաղթած հրեաների ուտեստ։ Այժմ այն համարվում է հիմնական ավանդական ուտեստ Նյու Յորքի եվրոպական ռեստորանների խոհանոցներում։ Այնտեղ այն սովորաբար պատրաստում են տավարի մսից, իսկ Ռումինիայում խոզի մսից։ Միսը մարինացվում է աղով և հատուկ համեմունքներով՝ հատկապես օգտագործվում է աղացած կարմիր պղպեղ և այնուհետև ապխտվում հատուկ եղանակով։ Այն մատուցվում է բարակ շերտերի տեսքով։ Պաստրոման միսը պահպանելու մի ձև է։ Ըստ մի վարկածի պաստրոմա բառը առաջացել է ռումինական բայից, որը նշանակում է փրկել։ Կա նաև այլ վարկած, ըստ որի պաստրոմա բառը թուրքական բաստուրմա կամ պաստիրմա բառից է առաջացել, որը նշանակում է տավարի միս, որը համեմված է կարմիր պղպեղով և չորացված արևի տակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրեական խոհանոց Կատեգորիա:Ռումինական խոհանոց Կատեգորիա:Մոլդովական խոհանոց Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ Կատեգորիա:Ապխտած ուտեստներ Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Թուրք-իրանական սահման
Թուրք-իրանական սահման (İran–Türkiye sınırı), պետական սահման Թուրքիայի և Իրանի միջև, որն ունի 534 կմ (332 մղոն) երկարություն և ձգվում է Ադրբեջանի հետ սահմանային հատման կետից մինչև Իրաքի հյուսիսային սահման ։
Նկարագրություն
Սահմանը հյուսիսից սկսվում է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ սահմանային հատման կետում՝ Արաքս գետի վրա։ Սահմանը հյուսիս-արևմուտք ձգվելով անցնում է Կարասու գետի երկայնքով՝ այդպիսով Թուրքիային տրամադրելով Ադրբեջանի հետ կապվելու տարածք։ Այնուհետև սահմանը անցնում է հարավ-արևմուտք, ապա հարավ՝ գծելով մի շարք անկանոն ցամաքային գծեր և հասնելով մինչև Իրաքի հետ սահմանային հատման կետ։ Սահմանային շրջանը չափազանց լեռնային է և երկու կողմից էլ բնակեցված է հիմնականում քրդերով։
Օսմանյան ժամանակաշրջան (1500-ականներ - 1920)
1532-1555 թվականներին ընթացող թուրք-պարսկական պատերազմների ժամանակ Օսմանյան կայսրությունը գրավել էր ժամանակակից Իրաքի մեծ մասը։ Հակամարտությունը ավարտվեց Ամասիայի պայմանագրով, որի արդյունքում տարածաշրջանում հաստատվեց օսմանյան իշխանություն ։ Միջագետքի և Արևմտյան Հայաստանի վրա օսմանյան իշխանությունը հաստատվեց 1623-1639 թվականներին ընթացող թուրք-պարսկական պատերազմից հետո, որն ավարտվեց Կասրե Շիրինի պայմանագրով   ։ Այդ պայմանագիրը նախատեսում էր, որ երկու կայսրությունների միջև սահմանը պետք է անցներ Զագրոսյան լեռների և Տիգրիս գետի միջև, թեև այդ ժամանակ ճշգրիտ սահմանը դեռ գծված չէր ։
Թուրք-պարսկական պատերազմի ժամանակ (1723-1727) թուրքերը Ռուսաստանին զուգահեռ ներխուժեցին Իրան, ինչի արդյունքում կնքված Համադանյան պայմանագրով Օսմանյան կայսրությանն անցավ Իրանի հյուսիս-արևմուտք՝ Հայաստանը ։ Հաջորդ պատերազմը տեղի ունեցավ 1740-ական թվականներին, որն ավարտվեց 1746 թվականին Կերդենի պայմանագրով, որը վերականգնեց Իրանի արևմտյան տարածքները և կրկին հաստատեց 1639 թվականին կնքված Կասրե Շիրինի պայմանագրով նախատեսված սահմանը ։
1821-1823 թվականներին ընթացած թուրք-պարսկական պատերազմը ավարտվել է Էրզրումի առաջին պայմանագրի ստորագրմամբ, որը վերահաստատել է 1639 թվականին կնքված Կասրե Շիրինի պայմանագրով նախատեսված սահմանը  ։ Պարսիկ, օսմանցի, ռուս և բրիտանացի պաշտոնյաների մասնակցությամբ սահմանային հանձնաժողովը աջակցել է սահմանազատման աշխատանքներին, ինչը հանգեցրել է 1847 թվականի Էրզրումի երկրորդ պայմանագրի կնքմանը, որը որոշ փոքր փոփոխություններով հաստատել է 1639 թվականի սահմանը ։ Քառակողմ սահմանային հանձնաժողովը վերսկսել է իր աշխատանքը հետագա տարիներին, և երկարատև աշխատանքից և քարտեզագրական վեճերից հետո 1869 թվականին կազմվել է մանրամասն քարտեզ ։ Բեռլինի պայմանագրի (1878) հետևանքով որոշ փոքր փոփոխություններ են կատարվել Քաթուրի շրջակայքում ։
Չնայած հանձնաժողովի աշխատանքին՝ սահմանների հստակ սահամանգծման շուրջ վեճերը շարունակվել են։ Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի պնդմամբ, որոնք երկուսն էլ գաղութային ձգտումներ են ունեցել տարածաշրջանում, Օսմանյան կայսրությունն ու Իրանը պայմանավորվել են 1911 թվականին ավելի հստակ աշխատել սահմանազատման վրա  ։ 1913 թվականի նոյեմբերից մինչև 1914 թվականի հոկտեմբեր սահմանային հանձնաժողովը սահմանել է Կոստանդնուպոլսի արձանագրությունը, որը նախատեսում է սահմանի մանրամասն սահմանազատում ։ Այնուհետև քառակողմ սահմանային հանձնաժողովը ուսումնասիրել է տեղանքի սահմանը և սահմանազատել այն սյուներով (բացառությամբ Քաթուրի շրջակայքը, որը մնացել է վիճելի) ։
Հետօսմանյան ժամանակաշրջան (1920 - ներկա)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մեծ Բրիտանիայի աջակցությամբ Արաբական ապստամբությանը հաջողվել է Օսմանյան կայսրությանը դուրս մղել Մերձավոր Արևելքի մեծ մասից։ 1916 թվականին կնքված Սայքս-Պիկոյի անգլո-ֆրանսիական գաղտնի համաձայնագրի արդյունքում Բրիտանիան վերահսկողություն է ստացել Մոսուլի, Բաղդադի և Բասրայի նախկին օսմանյան վիլայեթների նկատմամբ, որոնց տարածքներում 1920 թվականին կազմավորվել է Իրաքի մանդատը ։
1929 թվականի ապրիլի 9-ին Անկարայում ստորագրվել է Թուրքիայի և Իրանի միջև սահմանի հետագա սահմանազատման մասին պայմանագիրը՝ մասամբ ի պատասխան Արարատի քրդական ապստամբության։ Հետագայում պայմանագիրը վերջնականապես համաձայնեցվել է 1932 թվականին Թեհրանում կայացած համաժողովի հետ, ինչը հանգեցրել է Սիսը, Բաժերգահի և Քոթուրի շրջակայքում տարածքների ոչ մեծ փոխանակման  ։ Այնուհետև սահմանը սահմանազատվել է․ 1937 թվականի մայիսի 26-ին Թեհրանում ստորագրվել է վերջնական համաձայնագիր ։
Սահմանահատում
Սահմանի ամբողջ երկայքնով կան երեք սահմամահատման կետեր, որից երկուսը փոխադրական տրանսպորտի համար և մեկը՝ փոխադրական և երկաթուղային տրանսպորտի ։ Այս երեք սահմանահատման կետերից ամենածանրաբեռնված անցակետը՝ Գյուրջիբուլաղը, աշխարհի ամենածանրաբեռնված անցակետերից մեկն է։
Բանջարապահեստ
Բանջարապահեստ, հատուկ շինություն կամ կառույց թարմ բանջարեղենը, արմատա-պալարապտուղները և երկամյա բանջարային կուլտուրաների սերմնակալները ձմռան ընթացքում պահպանելու և պահեստավորելու համար։ Լինում է մշտական (պահեստ, նկուղ) և ժամանակավոր (խրամատ, պահեստահոր)։ Մշտական բանջարապահեստները լինում են գետնափոր և վերգետնյա։ Բանջարապահեստի մեջտեղով, ամբողջ երկարությամբ, 1,5–2,5 մ լայնությամբ անցում են թողնում, որի երկու կողմում դասավորում են տախտակե դարակները կամ ամբարները։ Ջերմաստիճանը և օդի խոնավությունը կարգավորում են օդահան հարմարանքի, պատուհանների, ճաղավոր դռների և ջեռուցման հարմարանքի միջոցով։ Խրամատները (լայնությունը՝ 10-12 մ, խորությունը՝ 40–50 սմ, միջին գոտում՝ 75–80 սմ, հյուսիսում՝ 100–120 սմ) փորվում են բանջարեղենը դարսելուց մի քանի օր առաջ։ Բանջարեղենի դարսված շերտերը, միմյանցից անջատվում են 1,5-2 սմ ավազաշերտով։ Վերնամասը ծածկվում է 10–15 սմ չոր ծղոտի շերտով և հողով։
Պահեստահորերում (0,2–0,5 մ խորություն, 1 –1,5 մ լայնություն) բանջարեղենը դարսվում է կոնաձև մինչև 1 - 1,2 մ բարձրությամբ, ծածկվում չոր ծղոտով և հողով։ Պահեստահորի երկարությամբ փորվում է օդահան ակոս, ծածկվում ճաղավոր տախտակով, որի վրա ամրացնում են օդահան խողովակներ։ Ուժեղ սառնամանիքներին խրամատները և պահեստահորերը ծածկվում են տորֆով, գոմաղբով, թեփով, հարդով կամ ձյան շերտով։
Կատեգորիա:Պահեստներ
Նիաբի
Նիաբի (ნიაბი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 600 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 17 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 225 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Լորան Գբագբո
Լորան Կուդու Գբագբո (Laurent Koudou Gbagbo, ), Կոտ դ'Իվուարի պետական և քաղաքական գործիչ, Կոտ դ'Իվուարի նախագահը 2000-2011 թվականներին։ Նախքան նախագահի պաշտոնում ընտրվելը հանդես էր գալիս նախագահ Ֆելիքս Ուֆուե Բուանիի դեմ, գտնվում էր անազատության մեջ և զբաղվում էր գիտական գործունեությամբ։ Նա դարձել է պատմության մեջ առաջին պետության ղեկավարը, որը միջազգային քրեական դատարանի առջև է ներկայացել մարդկության դեմ հանցագործությունների համար ։
Վաղ տարիներ
Լորան Գբագբոն ծնվել է 1945 թվականի մայիսի 31-ին Գանիոայում ։ Ավարտել է Գագնոայի կաթոլիկ ճեմարանը, ապա 1965 թվականին՝ Աբիջանի վարժարանը՝ ստանալով փիլիսոփայության բակալավրի կոչում, իսկ 1969 թվականին՝ Աբիջանի համալսարանը՝ «պատմաբանի» մասնագիտությամբ ։
1971 թվականին նա ձերբակալվել և երկու տարվա ազատազրկման է դատապարտվել ։ Գբագբոյի ազատագրումից հետո 1974 թվականին դարձել է Աբիջանի համալսարանի պատմության, արվեստի և աֆրիկյան հնագիտության ինստիտուտի աշխատակից, իսկ 1980 թվականին՝ ինստիտուտի տնօրեն ։ 1979 թվականին Գբագբոն դոկտորական ատենախոսություն է պաշտպանել Փարիզի Սորբոնի համալսարանում՝ Իվուարի քաղաքականության հարցերով ։
Որպես զգալի քաղաքական գործիչ Գբագբոն առաջին անգամ իրեն դրսևորել է որպես 1982 թվականին ուֆուե Բուանիի ռեժիմի դեմ ուսանողական բողոքների կազմակերպիչ։ Բողոքի ակցիաները ճնշելուց հետո ստիպված է եղել մեկնել Ֆրանսիա, որտեղ զբաղվել է իր ստեղծած Իվուարի Ժողովրդական ճակատ կուսակցության գաղափարախոսության մշակմամբ ։ 1983 թվականին Լորան Գբագբոն Ամատան հրատարակչությունում հրապարակել է «Կոտ-դ Իվուար՝ հանուն ժողովրդավարական այլընտրանքի» հոդվածը ։
1990 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Լորան Գբագբոն իր թեկնածությունն է առաջադրել նախագահական ընտրություններում, սակայն պարտվել է՝ հավաքելով ձայների 18,32 %-ը ։ Նույն թվականին նրան հաջողվել է դառնալ Ազգային ժողովի պատգամավոր։
1992 թվականին նա դատապարտվել էր 2 տարվա ազատազրկման՝ անկարգություններ հրահրելու մեղադրանքով և հայտնվել բանտում, սակայն նույն տարում վաղաժամկետ ազատ է արձակվել։ 1995 թվականի նախագահական ընտրությունները Գբագբոն բոյկոտել է իրականացրել այլ նշանակալի ընդդիմադիրների հետ միասին ։
Նախագահություն
2000 թվականի հոկտեմբերի 22-ին երկրում տեղի է ունեցել նախագահական ընտրություններ, որոնցում հաղթանակ է տարել Լորան Գբագբոն, որը հավաքել է ձայների 59,36 %-ը ։
Գբագբոյի իշխանության գալուց հետո քննարկվում էր նոր նախագահական ընտրություններ հայտարարելու հնարավորությունը, քանի որ ռազմական խունտան թույլ չի տվել շատ հայտնի ընդդիմադիրների, առաջին հերթին, Ուատտարուի ընտրություններին։ Նախագահը, սակայն, չի գնացել դրան, ինչը անկայունության աճ է առաջացրել։ 2001 թվականի հունվարին Գբագբոյին տապալելու փորձ է տեղի ունեցել։ Քաղաքական ճգնաժամի լուծման համար 2001-2002 թվականների ընթացքում ջանքեր են գործադրվել բոլոր քաղաքական ուժերի մասնակցությամբ կոալիցիոն կառավարություն ստեղծելու ուղղությամբ։ 2001 թվականի մարտին անցկացվել են տեղական ինքնակառավարման ընտրություններ, որոնց մասնակցել են բոլոր կուսակցությունները (Ուատարայի կողմնակիցները հաղթել են երկրի հյուսիսում գտնվող շատ մունիցիպալիտետներում)։ 2002 թվականին տարբեր քաղաքական ուժերի հետ բանակցությունների մի քանի փուլ է անցկացվել ։
Քաղաքացիական պատերազմ
2002 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, օգտվելով այն բանից, որ Գբագբոն այցով գտնվում էր Իտալիայում, մի քանի հարյուր զինվորականներ խռովություն էին բարձրացրել՝ հարձակելով Կոտ դ’Իվուարի մի շարք խոշոր քաղաքներում կառավարական շենքերն ու ռազմական օբյեկտները, այդ թվում՝ երկրի տնտեսական մայրաքաղաք Աբիջանում։ Ապստամբ զինվորականները վերահսկողություն են հաստատել երկրի տարածքի մոտ կես մասի՝ հյուսիսային մասի նկատմամբ։ Կոտ դ'Իվուարի հարավային մասը մնացել է Գբագբոյի վերահսկողության տակ, թեև նրա տարածքում նույնպես եղել են զինվորական ելույթներ։ Ապստամբների պահանջները վերաբերում էին զուտ «Հյուսիսային» խնդիրներին՝ քաղաքացիություն չունեցող անձանց հետ հարցի լուծում, ընտրական իրավունքների և իշխանության մարմիններում ներկայացուցչության տրամադրում ։
2004 թվականի նոյեմբերի 4-ին Գբագբոն զորքերին հրաման է տվել շարժվել դեպի երկրի հյուսիս և զինաթափել ապստամբներին։ Նոյեմբերի 6-ին Կոտ դ'Իվուարի ավիացիան Բուակի քաղաքի շրջանում ապստամբների ջոկատների ռմբակոծության ընթացքում հարված է հասցրել ֆրանսիացի խաղաղապահների դիրքերին, ինչի հետևանքով զոհվել են 9 զինծառայողներ և 1 ամերիկացի տեխնիկական անձնակազմի ծառայությունից, ևս 40 մարդ վիրավորվել է ։ Ի պատասխան Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակը հրաման է տվել ֆրանսիական ավիացիայի պատասխան հարված հասցնել ։
2005 թվականին պետք է տեղի ունենային նախագահական ընտրություններ։ Գբագբոն պատրաստ էր դրանք կազմակերպել իր կողմից վերահսկվող տարածքում, սակայն միջազգային հանրության ճնշման տակ դրանք հետաձգվել են ։
Միջազգային միջնորդությամբ հակամարտությունը Բուրկինա Ֆասոյում կարգավորվել է 2007 թվականի մարտի 4-ին ապստամբների առաջնորդ Գիլյոմ Սորոյին վարչապետ նշանակելով։ Փաստորեն պահպանվել է 2002 թվականից ի վեր գոյություն ունեցող ստատուս քվոն։ Գբագբոն ճանաչվել է նախագահ, սակայն երկրի հյուսիսում նրա փաստացի ազդեցությունը նվազել է ։
Իվուարի ճգնաժամ
2010 թվականի նոյեմբերի 28-ին Կոտ դ'Իվուարում տեղի է ունեցել նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը։ Դեկտեմբերի 2-ին Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի հրապարակած նախնական տվյալներով՝ ընտրություններում հաղթանակ է տարել Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կարգադրիչ տնօրենի տեղակալ և երկրի նախկին վարչապետ Ալասան Ուատարան, սակայն հաջորդ օրը Սահմանադրական խորհուրդը հայտարարել է Գբագբոյի հաղթանակի մասին ։ Ընդ որում, հյուսիսի յոթ տարածաշրջաններում, որոնք առավելապես աջակցում էին Ուատտարային, ընտրությունների արդյունքները չեղյալ են հայտարարել ։
Թե Գբագբոն, թե Ուատարան երդվել են և իրենց նախագահներ են հայտարարել։ Կոտ դ'Իվուարի զինված ուժերը հայտարարել են Գբագբոյի հանդեպ իրենց հավատարմության մասին, իսկ միջազգային հանրությունը (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Եվրոպական միություն, Աֆրիկյան միություն, Արևմտյան Աֆրիկայի երկրների տնտեսական հանրություն և Միավորված Ազգերի Կազմակերպություն) Ուատարային ճանաչել են որպես երկրի օրինական ընտրված նախագահ։ Կոտ դ'Իվուարում սուր քաղաքական ճգնաժամ է բռնկվել։
Ապրիլի 10-ին Ֆրանսիայի և ՄԱԿ-ի զինված ուժերը կրկին հարվածներ են հասցրել Աբիջանի Գբագբոյի ուժերի դիրքերին ։ Հաջորդ օրը Գբագբոն գրավվել է ֆրանսիացի հատուկ ջոկատայինների կողմից և հանձնվել Ուատարայի կողմնակիցներին ։
Միջազգային դատարան
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին Լորան Գբագբոն տեղափոխվել է Հաագա (Նիդեռլանդներ), որտեղ կանգնել է Միջազգային քրեական դատարանի առջև։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել մարդկության դեմ հանցագործությունների համար, որոնք կատարվել են Կոտ դ'Իվուարում զինված հակամարտության ընթացքում (2010-2011) ։ 2015 թվականի մարտի 9-ին Գբագբո Սիմոնի կինը մեղավոր է ճանաչվել «Կոտ դ'Իվուարի ազգային անվտանգությունը խաթարելու փորձի» մեջ և դատապարտվել 20 տարվա ազատազրկման ։ 2016 թվականի հունվարի 28-ին արդեն միջազգային դատարանում սկսվել են նախկին նախագահի գործով լսումները ։ Դիտորդները նշել են, որ Գբագբոն դարձել է պետության առաջին գործող ղեկավարը, որն անձամբ կանգնել է Հաագայի դատարանի առջև ։
2019 թվականի հունվարի 15-ին Լորան Գբագբոն արդարացվել է Միջազգային քրեական դատարանի կողմից ։ Լորան Գբագբոն մնացել է Բելգիայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի նախագահներ Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցիներ
Այսօր մեր քաղաքում
Այսօր մեր քաղաքում (Сегодня в нашем городе), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1989 թվականին։ Այս մուլտֆիլմը 1980-ակաների վերջին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի ամենավառ աշխատանքներից մեկն է ։
Նկարահանվել է ըստ Էդուարդ Ուսպենսկու սցենարի, ըստ նրա «Կարմիր կովիկ» բանաստեղծությամբ ։
Ֆիլմում հնչում է Ս. Սուկաչյովի երաժշտությունը` «Бригада С» նվագախմբի կատարմամբ, ինչպես նաև` Ս. Անաշկինի երաժշտությունը։
Սյուժե
Հեռուստահաղորդավարը հայտարարում է քաղաքում խոշոր եղջերավորների ցուցահանդեսի մասին, որին մասնակցելու համար ինքնաթիռներով կովեր են բերում աշխարհի տարբեր երկրներից։ Գիտակները կարծում են, որ Թուրին քաղաքից Ժոզեֆինան կստանա առաջին մրցանակը։ «Ճանապարհ դեպի բերք» կոլտնտեսությունից անասնաբույծ Իվան Վասիլևիչը տանում է Բուրյոնկա անունով կովին։ Եզրափակիչ են դուրս գալիս Ժոզեֆինան և Բուրյոնկան։ Դատավորները որոշում են կթել երկու կովերին։ Բուրյոնկան հաղթում է։ Նա առաջ է անցնում Ժոզեֆինայից ամբողջ 200 գրամով։ Իվան Վասիլևիչին և Բուրյոնկային հանձնում են ոսկե մեդալ, «Կեցցե առաջընթացը» գրառմամբ ծաղկաման, մի սայլ առվույտ և հսկայական հեռուստացույց։ Եվ նրանք վերադառնում են կոլտնտեսություն։
Ցնորածին սնկեր
Ցնորածին սնկեր (հալյուցինոգեն, հոգեծին, «մոգական», «կախարդական» սնկեր, անգլ.՝ psilocybin, psychedelic mushrooms, magic mushrooms, shrooms), սնկի այն տեսակները, որոնց պտղամարմինը պարունակում է ցնորածին (փսիխոդելիկ) նյութեր։ Այդպիսի սնկերի գործածումն ազդում է գիտակցության վրա և առաջ է բերում անհանգիստ վիճակ, որն անվանում են ցնորածին փորձառություն կամ «ուղևորություն»։ Հնագույն ժամանակներում ցնորածին սնկերը մարդկանց կողմից օգտագործվում էին կրոնական արարողությունների ժամանակ, ինչպես նաև որպես հոգեխթանիչներ՝ ոչ մեծ չափաբաժիններով։ Որոշ աղբյուրների համաձայն՝ ցնորածին սնկերի կանոնավոր անվերահսկելի գործածումը կարող է լուրջ բացասական հետևանքներ ունենալ ինչպես հոգեկան աշխարհի, այնպես էլ ֆիզիոլոգիական առողջության համար ։ Այլ ուսումնասիրությունների համաձայն՝ ցնորածին սնկերի գործածման և հոգեկան առողջության միջև որևէ կապ գոյություն չունի ։
Պատմական ակնարկ
Դեռևս հին ժամանակներից մարդկանց հայտնի էին որոշ սնկերի հոգեներգործուն հատկությունները, ինչի մասին վկայում են բազմաթիվ հնագիտական ապացույցներ։ Այդպիսի սնկերին վերագրվում էին մոգական հատկություններ և դրանք օգտագործվում էին կրոնական ծեսերի ժամանակ։
Հոգեակտիվ սնկերի օգտագործմամբ կրոնական ծեսերի հնագույն ժայռապատկերները հայտնի են Աֆրիկայից և ունեն 6500-9000 տարվա պատմություն։ Այդպիսի պատկերներ գտնվել են Ալժիրում, Լիբիայում, Չադում, Եգիպտոսում ։
Հնդկաստանում (Կերալա նահանգ, Չերմանանգատ գյուղի մոտակայքում) կան սնկի տեսքով ավելի քան 3000 տարվա մեգալիթներ, որոնց անվանում են kudakallu՝ «հովանոցաձև քարեր»։ Ռիգվեդայում ավելի քան հազար հիմներ նվիրված են «սոմա» սրբազան ոգելից խմիչքին, որն ըստ Ուոսսոնի (1968) պատրաստվում էր կարմիր ճանճասպանից։ Հին հնդկացիները համարում էին, որ սոման թույլ է տալիս պահպանել առողջությունը, երկարացնում է կյանքը և մարդը, ով գործածում է այն, միաձուլվում է աստվածայինի հետ։ Սակայն սոմայի և kudakallu-ի միջև կապը դեռևս հաստատված չէ։ Այդ կառույցները ստեղծվել են Դրավիդյան քաղաքակրթության շրջանում, որը գոյություն է ունեցել Հնդկաստանում մինչև արիացիների հայտնվելը։
Շիշքար դայկա
«Շիշքար» (Բաղաքար) դայկա, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Բաղաքար գետի աջ և ձախ կողմերում։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։