cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեխիկո
Քաղաքի բնակիչները քաղաքական ավելի մեծ ինքնավարության համար տարիներ շարունակ պայքարելուց հետո 1997 թվականին վերջապես իրավունք են ստացել ընտրելու Մեխիկոյի կառավարության ղեկավար և Մեխիկոյի օրենսդիր ժողով։ Այդ ժամանակից սկսած՝ վերոնշյալ երկու ղեկավար մարմիններում էլ իշխանական լծակներին տիրում է ձախաթևյան Ժողովրդավարական հեղափոխություն կուսակցությունը ։
2016 թվականի հունվարի 29-ին քաղաքը՝ որպես վարչական միավոր, դադարել է համարվել «դաշնային մարզ» (իսպաներեն՝ Distrito Federal կամ D.F.) և այժմ պաշտոնապես անվանվում է "Ciudad de México" (կամ՝ "CDMX"). : Mexico City-ն վարչատարածքային տեսակետից ներկայումս գտնվում է անցումային փուլում և մոտ ժամանակներս կդառնա երկրի 32-րդ դաշնային միավորը՝ ստանալով գրեթե պետությանը համարժեք ինքնավարություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:1521 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Մեքսիկայում Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Մեքսիկայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մեքսիկայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Մայրաքաղաքային շրջաններ և տարածաշրջաններ Կատեգորիա:Մեքսիկայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի քաղաքներ
Արծվաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Արծվաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 14 հուշարձան (4 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Վլադիմիրովկա (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
Վլադիմիրովկա (Володимирівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1922 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վլադիմիրովկա գյուղում բնակվում էր 431 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,952 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1922 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոժևնիկովի տուն
Կոժևնիկովի տուն (Дом Кожевникова), 1834-1835 թվականներին ռուսական կլասիցիզմի ոճով ճարտարապետ Պավել Վոցկու կողմից կառուցված եկամտաբեր տուն։ Գտնվում է Սանկտ-Պետերբուրգում՝ Նևսկի 51 հասցեում։ Տունը մեր օրեր է հասել անփոփոխ վիճակում։
Պատմություն
Տունը 1834-1835 թթ. գվարդիայի պարուչիկ Կոժևնիկովի համար կառուցել է ճարտարետ Պավել Ֆեոդորովիչ Վոցկին։ 1855-1856 թթ. տան դեպի բակ նայող բնակարաններից մեկում է բնակվել Իվան Ալեքսանդրիչ Գոնչարովը։ Հենց այստեղ է գրողն աշխատել «Օբլոմով» վեպի վրա։
20-րդ դարի սկզբին տունը ձեռք է բերել առաջին գիլդիայի վաճառական Սոլովյովը, որն այդ ժամանակ Նևսկի պողոտայի այդ շրջանում մի քանի շենքերի սեփականատեր էր և առանձնատանը բացել էր «Բոլշայա Սևերնայա» հյուրանոցի մասնաճյուղը և «Մուլեն Ռուժ» կինոթատրոնը։ Կոժևնիկովի նախկին տանը տարբեր ժամանակներում եղել է Պ. Եֆիմովի բանկային տունը և «Սկորոխոդ» ընկերության կոշիկի խանութը։ 1928 թվականի դրությամբ տանը գործել է պետերբուրգցի նկարիչ Յուրի Միխայլովիչ Հիդեկելի «Կարմիր լուսավորություն» լուսանկարչական արվեստանոցը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի եկամտաբեր տներ
Պիևե դել Կաիրո
Պիևե դել Կաիրո (Pieve del Cairo), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2168 մարդ։ Խտությունը կազմում է 87 մարդ/կմ²։ Տարածքը 25 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27037։ Հեռախոսային կոդ՝ 0384։
Քաղաքապետարանում սեպտեմբերի երկրորդ կիրակի օրը նշվում է հատկապես Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան տոնը։
1801 թվականի դեկտեմբերի 25-ին այստեղ է ծնվել (Antonio Angeleri) իտալացի երաժիշտ-մանկավարժ Անտոնիո Անխելարին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իվլին Վո
Իվլին Վո (Evelyn Arthur St. John Waugh ), անգլիացի գրող, գրաքննադատ և լրագրող։ Վոն հայտնի է «Քայքայում և անկում» (Decline and Fall, 1928), «Նողկալի մարմին» (1930), «Մի բուռ հող» (A Handful of Dust, 1934), «Անմոռանալին» (1947) երգիծական վեպերով, որոնց մեջ կան «սև հումորի» տարրեր. Նրա հիմնական ստեղծագործությունների թվին են պատկանում «Վերադարձ Բրայթսհեդ» (Brideshead Revisited, 1945) վիպակը և «Պատվո սուր» (Sword of Honour) եռագրությունը («Զենքով տղամարդիկ» (Men at Arms, 1952), «Սպաներ և ջենտլմեններ» (Officers and Gentlemen, 1955), «Անվերապահ կապիտուլյացիա» (Unconditional Surrender, 1961 ))։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Գրաքննադատներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Պարաշյուտ
Պարաշյուտ կամ անկարգել, անկում կատարող օբյեկտների (նաև մարդու) արագությունը փոքրացնող և փափուկ վայրէջք ապահովող սարքեր են։ Միջին քաշով մարդու համար ազատ անկման արագությունը մոտ 200 կմ/ժ է և զարգանում է թռիչքի պահից ընդամենը 10 վայրկյան անց։ Ահա այդ արագությունն է անհրաժեշտ նվազեցնել մինչև մարդու համար անվտանգ մեծություն։ Պարաշյուտներն օգտագործվում են ռազմական գործողությունների ժամանակ՝ ճանապարհազուրկ ու գետազուրկ վայրեր բեռներ փոխադրելու համար։ Իսկ ամերիկյան «Սփեյս Շաթլ» և բազմակի օգտագործման այլ տիեզերանավերի վայրէջքի ժամանակ օգտագործվել են արգելակային վիթխարի պարաշյուտներ։ Պարաշյուտի գաղափարը գիտականորեն հիմնավորել է Լեոնարդո դա Վինչին` դեռևս 1495 թվականին։ Առաջին գործող պարաշյուտը կազմված էր բամբուկի շրջանակի վրա քաշած կտորից։ Դրա ստեղծողը՝ Անդրե Գառներենը, իր վտանգավոր թռիչքը կատարել է 1797 թվականին Փարիզի արվարձաններից մեկում։ Ժամանակակից պարաշյուտները, սովորաբար, նայլոնից պատրաստված հովանոցաձև գմբեթներ են և անկման ժամանակ կատարում են արգելակների դեր։ Օդի հանդիպակաց հոսքերին դիմադրություն ցույց տալով` պարաշյուտը հնարավորություն է տալիս փափուկ վայրէջք կատարել։ Ռազմական պարաշյուտներն ունեն օժանդակ փոքրիկ գմբեթներ, որոնք ձգում-բացում են հիմնական գմբեթը։
Պարաշյուտային սպորտ
Ներկայումս այս սպորտաձևը մեծ ժողովրդականություն է վայելում։ Մարզական պարաշյուտներն աղեղնաձև են, փոքրաչափ և կառավարվում են քարշափոկերով։ Դրանք կարող են դելտապլանի նման ճախրել և պտտվել օդում։ Երբեմն հարկ է լինում պարաշյուտի վրա անցքեր թողնել, որոնք կայունություն են հաղորդում նրան և թույլ չեն տալիս փակվել։ Պարաշյուտորդները թռիչքներ են կատարում հատուկ ինքնաթիռներից։ Ինչպես պարաշյուտի բացվելուց առաջ, այնպես էլ հետո մարզիկներն օդում բազմապիսի վարժություններ են կատարում։ Երբեմն անցկացվում են վայրէջքի ճշգրտության մրցումներ։ Պարաշյուտի բացվելուց առաջ կատարված թռիչքը կոչվում է ազատ անկում։ Օդում կատարելով ակրոբատիկական հնարքներ և փոխելով իրենց մարմնի դիրքը՝ պարաշյուտորդները կարող են փոխել անկման արագությունը։ Երբ պարաշյուտորդների խմբի անդամներն օդում միանում են իրար և կազմում տարբեր պատկերներ, ապա թռիչքն անվանում են խմբային ցատկ։ Կան նաև զվարճանքի պարաշյուտներ, որոնց օգնությամբ նախ օդ են բարձրանում՝ բաց պարաշյուտները մեծ արագությամբ քաշելով, ապա ինքնուրույն վայրէջք կատարում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարաշյուտային սպորտ Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Միխայիլ Վտուլկին
Միխայիլ Ալեքսեևիչ Վտուլկին, էրզիացի գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող։
Կենսագրություն
Միխայիլ Վտուլկինը ծնվել է 1929 թվականի մարտի 24-ին Սամարայի մարզի Պոխվիստնևսկի շրջանի Դունայովկա գյուղում (ներկայումս գոյություն չունի)։ Պոեզիայի նկատմամբ սերը դրսևորվեց շատ վաղ տարիքում, 4-5 տարեկան հասակում ։ Մեծ եղբայրը դպրոց էր գնում և գրքեր տուն բերում, Կ. Ի. Չուկովսկու «Մուխա ցոխոտուխա», Ս. Ա. Մարշակի, «Ուղեբեռը» և այլն։ Նա բարձրաձայն էր ընթերցում և Միշան հիշում էր կարդացածը, հետո վերապատմում դրանք հարևաններին։ Բոլորը զարմանում էին, թե ինչպես է փոքրիկ երեխան հիշում այդքան երկար բանաստեղծությունները։ Փոքրիկ Միշան բանաստեղծություններ էր կարդում դաշտում աշխատող կոլտնտեսականների համար, ելույթներ էր ունենում շրջանային և մարզային օլիմպիադաներում։
Նա սկսել է բանաստեղծություններ գրել 1955 թվականից, սկզբում ռուսերեն։ Այդ հարցում նրան օգնում էր իր ուսուցիչը, Մորդովիայի ժողովրդական բանաստեղծ Ռադաև Վասիլի Կուզմիչը։ Նրա խորհրդով փորձելով գրել էրզյան լեզվով` Վտուլկինը գտավ իր իսկական կոչումը։ Տարիներ անց, Վտուլկինին իրավամբ կոչեցին էրզյան բառի վարպետ։ Կյանքի ընթացքում նա իրեն փորձեց տարբեր մասնագիտություններում, աշխատեց դատախազությունում, «Էրզյան պրավդա» թերթի թղթակից, նորոգման գործարանում` որպես նորմավորող։ «Սյատկո» ամսագրում ղեկավարել է երիտասարդ էրզյան գրողների բաժինը ։
Մահացել է 1991 թվականի օգոստոսի 16-ին։ Թաղված է Սարանսկի Կլյուչարևյան գերեզմանոցում։
Աշխատություններ
Վտուլկինի բանաստեղծությունները, հումորեսկները, ֆելիետոնները և հեքիաթները 1966 թվականից սկսեցին տպագրվել թերթերում և ամսագրերում ։ Նա գրել է գրքեր երեխաների համար, «Сиянь пей» («Արծաթե ատամ», 1977), «Сырнень шка» («Ոսկե ժամանակ», 1981), «Ведьбайгине» («Շաղիկը», 1992): 1986 թվականին Մ. Ա. Վտուլկինի բանաստեղծությունները ընդգրկվեցին «Սվետլյաչոկ» ժողովածուի մեջ։ Մորդովիայի ժողովրդական գրող Վասիլի Ռադաևի հետ համատեղ կազմեցին էրզյան լեգենդների, ավանդազրույցների և հեքիաթների ժողովածու (1977)։ Նա գրել է պատմվածքներ և առակներ` «Али-баба ды ниленьгемень разбойникть» («Ալի-բաբան և քառասուն ավազակները»), «Овтонь кежть» («Արջի զայրույթը»), «Кши» («Հաց»), «Няка» («Տիկնիկը») և այլն։ 1991 թվականին համահեղինակությամբ լույս է ընծայել «Рав лангонь богатырь» («Վոլգյան դյուցազնը») ավանդազրույցների և պատմվածքների գիրքը ըմբիշ Միխայիլ Բորովի մասին։ Մ. Ա. Վտուլկինը գրել է «Эрзямас» («Արզամաս») պոեմը, «Эрзянь ава, зоря ава» («Էրզուհին, արշալույսի կինը»), «Од таркав» («Նոր տեղեր») և այլ ստեղծագործություններ։
Նվաճումներ
Միխայիլ Ալեքսեևիչ Վտուլկինը բարձր գրական կոչումներ և շքանշաններ չի ունեցել։ Նա նույնիսկ Գրողների միության անդամ չի եղել, սակայն նրա բազմաթիվ ստեղծագործություններ դարձել են էրզյան գրականության դասական նմուշներ երեխաների համար։ Բնակվելով Սարանսկում` Վտուլկինը հաճախ էր լինում հայրենի եզերքներում` Պոխվիստնևսկի շրջանում և Կույբիշև ում (այժմ` Սամարա), հանդիպում էր իր հայրենակից գրողների` Վասիլի Ռադաևի, Սերաֆիմա Լյուլյակինայի, Չիսլավ Ժուրավլյովի հետ։ Վտուլկինի շնորհիվ կապ էր պահպանվում Մորդովիայի և Սամարայի էրզյան բանաստեղծների և գրողների միջև։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրզիացի գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Մորդովիայի գրողներ Կատեգորիա:Մորդովիայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
(6759) 1980 KD
(6759) , աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի մայիսի 21-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Աստերոիդների ցանկ (43101-43200)
Աստերոիդների ցանկ (43001-43100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (43201-43300)
Ռասել Բրաուն
Ռասել Բրաուն (Russell Braun, ), ժամանակակից կանադացի օպերային երգիչ, բարիտոն, ծնունդով Գերմանիայից։ Ջունոյի մրցանակակկիր։
Կենսագրություն
1982 թվականին Ռասել Բրաունը տեղափոխվել է Կանադայի Տորոնտո քաղաք , որտեղ նրա մայրը՝ Իրեն Շվիգ Բրաունը, ստացել էր աշխատանք Թագավորական երաժշտական կոսերվատորիայում, իսկ ավելի ուշ Կանադական օպերայում։ Ռասելը նոտագրությունը սովորել է մորից, իսկ 1982 թվականից սկսել է դաշնամուր պարապել Թագավորական կոնսերվատորիայում։ Ժամանակի ընթացքում նրա հետաքրքրությունը երգի հանդեպ գերակշռել է և 1987 թվականից նա սկսել է օպերային երգի դասեր վերցնել և սկսել է երգել Կանադական օպերայի երգչախմբում։
1992 թվականին «Դոն Ժուան» ուսանողական օպերային ներկայացման Բրաունին նկարտում է Կանադական օպերայի տնօրեն Բրայն Դիկին, և հրավիրում նրան կատարելու Ֆիգարոյի դերը Սևիլյան սափրիչ օպերայում։ 1992 թվականին գլխավոր բեմում կատարած հաջող առաջնախաղը հիմք դրեց Բրաունի պրոֆեսիոնալ կարիերային։
Հետագայում Բրաունը կատարել է Պապագենոյի («Կախարդական սրինգ»), Գիլելմոյի («Այսպես են վարվում բոլորը»), Ալմավիվայի («Ֆիգարոյի ամուսնությունը»), բժիշկ Ֆալկի  («Չղչիկը»), Մերկուցիո («Ռոմեո և Ջուլիետա»), Վալենտինայի («Ֆաուստ»), Նիկա Կարաուեի («Մեծն Գեթսբի»), ավելի ուշ Եվգենի Օնեգին համանուն օպերայում ։
Հանդես է գալիս Մետրոպոլիտեն օպերայում, Լա Սկալայում։ Նրա համերգային երգացանկը ներառում է Ֆրանց Շուբերտի, Հենդելի Բրիտենի ստեղծագործությունները։
2016 թվականին արժանացել է Կանադայի շքանշանի և ստացել Կանադայի միաբանության սպա պատվավոր կոչումը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարիտոններ Կատեգորիա:21-րդ դարի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Տորոնտոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Տուրիչինո
Տուրիչինո (Туричино), գյուղ Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Նևելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 531 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Նևելսկի շրջանի բնակավայրեր
Էդմոնդո դե Ամիչիս
Էդմոնդո դե Ամիչիս (De Amicis), իտալացի գրող։ Հռչակվել է «Սիրտը» (1886, հայերեն թարգմանվել է 1889 թվականին) վիպակով, որը գրված է դպրոցականի ծրագրի ձևով։ Կրթության հարցերին են նվիրված «Ուսուցչի սիրավեպը» (1890) և մի շարք պատմվածքներ։ 1886 թվականի հոկտեմբերի 17-ին հրատարակել է մանկական վեպ՝ «Սիրտը»՝ ստեղծված մի դպրոցականի օրագրից, որը շատ արագ նրան համաշխարհային ճանաչում։ Մի քանի ամսում, նա տպագրում է ավելի քան քառասուն իտալական հրատարակությունների և թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով (այդ թվում ռուսերեն)։ Ակնարկների գիրք «Օվկիանոսում», որը լույս է տեսել 1889 թվականին, նվիրված է ծանր պայմաններում ապրող իտալական ներգաղթածների կյանքին. 1890 թվականին ազատ է արձակվել «Ուսուցչի ռոմանտիկա» վեպը, որտեղ ուշադրություն է դարձրել կրթության խնդիրներին։ 1908 թվականին առաջադրվել է գրականության Նոբելյան մրցանակի։ Էդմոնդո դե Ամիչիսը մահացել է 1908 թ. Բորդիգերեում, 61 տարեկանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իտալացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի վիպասաններ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ցաբաուրթա
Ցաբաուրթա (ცაბაურთა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1980 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Մենծակ
Մենծակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆրաու Ավա
Ֆրաու Ավա (Frau Ava, Ava von Göttweig, Ava von Melk, ), ավստրիական Բենեդիկտին միանձնուհի, կրոնական բանաստեղծուհի ։
Կենսագրություն
Գրեթե ոչինչ հայտնի չէ նրա կյանքի մասին, բացառությամբ այն, որ նա ամուսնացած էր և ուներ երկու որդի՝ Հարթման և Հայնրիխ (նա նշում է նրանց «Վերջին դատաստանում» պոեմի վերջում) ։ Կյանքի ավարտին նա թոշակի անցավ, որից հետո ընդունվեց վանք և դարձավ վանական։ Սովորաբար, Ֆրաու Ավան նույնացվում է միանձուհի Ավայի հետ՝ Կրեմսի հարևանությամբ գտնվող Գոթվեյգ վանքից կամ Մելքում գտնվող վանքից։ Ամենայն հավանականությամբ, նրա երկու որդիները դարձել են քահանաներ, այդ դեպքում նրանք կարող էին օգնել իրենց մորը հոգևորապես կրել վանականության բեռը։
Նա իր իսկ վկայության համաձայն, լատիներենը չգիտենալով, գրել է իր որդիների խոսքերից, որոնք հանդիպում ենք նրա գրքի հիմնական բովանդակության մեջ ։
Ստեղծագործություն
Նա մի շարք կրոնական բանաստեղծությունների հեղինակ է, որը գրել է միջին գերմանական լեզվով ։ Բանաստեղծորեն վերամշակել է Ավետարանները՝ ավելացնելով նեռի պատմությունը և Վերջին Դատաստանի պատկերը ։
Ավայի գործը տեղադրված է Վորաու ձեռագրում և Դիմերսը հրատարակել է իր «Gedichte des 11 und 12 Jahrhunderts»-ում։ (Վիեննա, 1849) :
Ճանաչում
2003 թվականից Ֆրուա Ավային գրական մրցանակ է շնորհվում Ավստրիայում երկու տարին մեկ։
Հղումներ
Կատեգորիա:11-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:1060 ծնունդներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:1060-ականների ծնունդներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վերին Գարոն
Վերին Գարոն (ֆրանսերեն՝ Haute-Garonne), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում։
Պատմություն
Վերին Գարոնը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ 1790 թվականի մարտի 4-ին ստեղծված առաջին դեպարտամենտներից մեկն է և ձևավորվել է նախկին Լանգեդոկ գավառի տարածքում։
Սկզբում եղել է ավելի մեծ։ Տարածքի փոքրացումը հետևանք է 1808 թվականի նոյեմբերի 21-ի կայսերական դեկրետի, որով հյուսիսային մասում ստեղծվեց Թարն և Գարոն դեպարտամենտը։
Աշխարհագրական տվյալներ
Գտնվում է Պիրենեյան լեռների արևելքում։ Երք կողմերից շրջապատված է Վերին Պիրենեյներ, Ժեր, Թարն և Գարոն, Թարն, Օդ և Արյեժ դեպարտամենտներով, հարավ-արևմուտքում սահմանակից է Իսպանիայի Լյեյդա և Ուեսկա գավառներին։ Տարածքը 6 309 կմ2 է։
Քաղաքականություն
Նախկին վարչապետ Լիոնել Ժոսպինն այս դեպարտամենտն էր ներկայացնում։
Գերագույն խորհրդի նախագահն է Պիեռ Իզարդը, ով ներկայացնում է Ֆրանսիայի սոցիալիստական կուսակցությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Աստերոիդների ցանկ (224001-224100)
Աստերոիդների ցանկ (223901-224000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (224101-224200)
Սուրբ Խաչ վանք (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Խաչ վանք կարող է նշանակել՝
Նովալիս
Նովալիս (Georg Philipp Friedrich von Hardenberg,, բուն անվամբ՝ Գեորգ Ֆրիդրիխ ֆրայհեր ֆոն Հարդենբերգ), գերմանացի բանաստեղծ է, արձակագիր, փիլիսոփա, գիտնական, վաղ ռոմանտիկների կարկառուն ներկայացուցիչներից։ Նովալիսի պոետիկան իր ուրույն դերն է ծաղացել ֆրանսիական սիմվոլիստներից շատերի, գերմանական էքսպրեսիոնիստների և նորռոմանտիկների հայացքների ձևավորման մեջ։
Կենսագրություն
Ֆրիդրիխ ֆոն Հարդենբերգը ծնվել է Կուրզախզենում, Հարցի լանջերին ընկած Օբերվիդերշտեդտ կալվածքում։ Սերում է հին ներքին-գերմանական ազնվականությունից։ Ծնողները աչքի էին ընկնում իրենց բարեպաշտ համբավով։ «Նովալիս» կեղծանունը հավանաբար ընտանեկան մի կալվածքի անունն է։
Նովալիսը տանը որոշ ժամանակ մասնավոր դասեր ստանալուց հետո 1790 թ.-ին հաճախում է Այզլեբենի գիմնազիա, որտեղ ճարտասանության և անտիկ գրականության նախնական գիտելիքներ է ձեռք բերում։ 1794 թ.-ից Ենայում, Լայպցիգում և Վիտտենբերգում իրավագիտություն է ուսանում։ 1791 թ.-ին լսում է պատմության վերաբերյալ Շիլլերի դասախոսությունները և անձնական կապեր է հաստատում նրա հետ։ Այնուհետև հանդիպում է Յոհան Վոլֆգանգ Գյոթեին, Յոհան Գոթֆրիդ Հերդերին և Ժան Պոլին, բարեկամանում է Լուդվիգ Տիկի, Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Յոզեֆ Շելլինգի և Շլեգել եղբայրների հետ։
Այս ընթացքում ծանոթանում է դեռատի Սոֆի ֆոն Կյուհնի հետ և 1795 թ.-ի մարտի 15-ին նշանվում է նրա հետ՝ վերջինիս ծննդյան տասներեքամյակի օրը։ 1797 թ.-ի մարտին իր տասնհինգամյա հարսնացուի վաղաժամ և տանջալից մահը ցնցում է նրան։ Սիրո և մահվան հարազատության թեման դառնում է կենտրոնականներից։ Այդուհետ նույն ծիրի մեջ տեսնելով Սերը, Գիշերը, Քրիստոնեությունը, Միստիկան՝ բանաստեղծը Սերը ընկալում և պատկերում է իբրև նախաստեղծ համատիեզերական և միաժամանակ զարմանալիորեն զուտ անհատական զորություն։ Հենց այս ընկալումներով են գրված «Հիմներ գիշերվան»-ը (1800)։
1795-1796 թթ. Նովալիսը ուսումնասիրում է Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտեի փիլիսոփայությունը, որը մեծ ազդեցություն է գործում նրա վրա։ 1797 թ.-ից Ֆրայբուրգի լեռնային ակադեմիայում ընդլայնում է իր բնագիտական գիտելիքները։
1798 թ.-ին Ֆրիդրիխ և Ավգուստ Վիլհելմ Շլեգելների հրատարակած «Աթենեում» հանդեսում լույս են տեսնում նրա առաջին Ֆրագմենտները՝ «Ծաղկափոշի» վերնագրով և «Նովալիս» կեղծանվամբ։
1799 թ.-ին Յենայում հանդիպում է այսպես կոչված «Ենայի ռոմանտիկներ»-ին, որոնցից Լյուդվիգ Տիկի հետ արդեն բարեկամական հարաբերություններ էր հաստատել։
1801 թ.-ի մարտի 25-ին թոքախտի հետևանքով կնքում է իր մահկանացուն։ Մահվանից քիչ առաջ եղբոր ականջին ասում է. «Զատկին ես Դրախտում կլինեմ»։ Թաղվում է Վայսենֆելզի հին գերեզմանոցում։ Կենդանության օրոք հրատարակված տեսնում է «Ծաղկափոշի»-ֆրագմենտները, «Հավատ և սեր կամ Թագավոր և թագուհի» ֆրագմենտների փոքրիկ ժողովածուն (1798) և «Հիմներ գիշերվան» (1800) բանաստեղծական շարքը։ «Հայնրիխ ֆոն Օֆտերդինգեն» անավարտ վեպը, «Աշակերտները Սայիսում»-ը և «Քրիստոնեությունը և Եվրոպան» այսպես կոչված հոդվածը լույս են տեսնում արդեն հետմահու՝ Լուդվիգ Տիկի և Ֆրիդրիխ Շլեգելի ջանքերով։
Նովալիսը գերմանական վաղ ռոմանտիզմի ամենանշանակալի դեմքերից է։ Իբրև իր ժամանակի ամենազարգացած մարդկանցից մեկը՝ նա իր ստեղծագործությունը սնել է բնագիտության, իրավունքի, փիլիսոփայության, գեղագիտության, քաղաքականության, հանքաբանության, գյուղատնտեսական գիտելիքների անսպառ իմացությամբ։ Այս ամենը ի մի են բերված կարծես թե արվեստի և գիտության ընդհանուր մի հանրագիտարան կազմելու գաղափարով։ 1798-1799 թթ. նրա նշագրումները ամփոփված և հրատարակված են իբրև “Ընդհանուր սևագրություն”:
Ֆրիդրիխ Շլեգելի հետ միասին Նովալիսը ֆրագմենտը մշակում և դարձնում է ռոմատիկական յուրահատուկ գրական-գեղարվեստական ձև։
Նրա գրական ստեղծագործության միջուկը “աշխարհի ռոմանտիկականացման” ձգտումն է և գիտության ու բանաստեղծության կապի որոնումը։ Հետևանքը պետք է լիներ “առաջադիմական համապարփակ բանաստեղծությունը”: Նովալիսը համոզված է, որ փիլիսոփայությունն ու նրա հիմքը հանդիսացող բանաստեղծությունը պետք է մշտապես ներհոսեն միմյանց մեջ։
Որ հենց ռոմանտիկական ֆրագմենտն է “առաջադիմական համապարփակ բանաստեղծությանը” հատուկ պատկերման ձևը՝ ցույց է տալիս այդ նոր ժանրի մեծ հաջողությունը ռոմանտիկների շրջանում։
Նովալիսի ստեղծագործության հիմքում ամեն ինչ ներառող մի միտք է ընկած. “Մենք մի առաքելություն ունենք՝ մենք կոչված ենք երկիրը կազմավորելու համար”: Պետք է միջնորդ դառնալ՝ ամեն ինչ մի շարունակական գործընթացի մեջ ներառելու համար, որտեղ Մարդը փորձում է իրեն բերել այն նախասկզբնական վիճակին, որտեղ նրա և բնության ներդաշնակությունն է։
Միստիկան
Նովալիսի վրա առանձնապես նշանակալի է  մեծ միստիկ Յակոբ Բյոմեի (1575-1624) ազդեցությունը. նրա երկերը բանաստեղծը ուսումնասիրում է 1800 թ.-ին։ Միստիկական աշխարհընկալումը և ամենուր զգացվող պիետիստական զգացողությունները Նովալիսին մղում են ընդլայնելու քրիստոնեության, հավատի և Աստծո մասին պաշտոնական պատկերացումները՝ դրանք կապելով իր անդրանցումային փիլիսոփայության հետ։ Ամենայն փիլիսոփայություն, ըստ բանաստեղծի, Տան կարոտ է, և այն էկզիստենցիալիստական հարցին, թե “ո՞ւր ենք գնում մենք”, ապշեցուցիչ պատասխան է տրվում. “Ամեն մի ճանապարհ տանում է Տուն”:
Քնարերգություն
Նովալիսի ժառանգության հարուստ մի էջը, իհարկե, քնարերգությունն է։ Այնպիսի բանաստեղծություններ, ինչպիսին, օրինակ, “Հայնրիխ ֆոն Օֆտերդինգեն” վեպում տեղադրված “Մեռյալների երգն” է, համաշխարհային պոեզիայի գլուխգործոցներ են։ “Հոգևոր երգեր” ընդհանուր խորագիրը կրող շարքը ստեղծվել է 1879-1800 թթ.-ին, դրանց մի մասը ներառված է լութերական երգարաններում և մինչև օրս երգվում է։
Հիմներ Գիշերվան
1800 թ.-ին “Աթենեում” հանդեսում լույս է տեսնում “Հիմներ գիշերվան” բանաստեղծական շարքը։ Այն Նովալիսի և, միաժամանակ, վաղ ռոմանտիզմի բանաստեղծության բարձրակետերից է։ Յոթ հիմներից բաղկացած այս ստեղծագործությունը կենսագրականի և հորինվածքի գեղեցիկ մի միասնություն է։ Թեման կյանքի և մահվան ռոմատիկական մեկնությունն է, այն սահմանների որոնումը, որտեղ Գիշերվա մեջ կյանքն ու մահը դառնում են համահարաբերականներ, մեկի սահմանները պայմանավորված են նաև մյուսով, քանի որ, ի վերջո, “Մահը կյանքի ռոմանտիկականացված սկզբունքն է”: Այս հիմներով միաժամանակ բացվում է միջնորդական մի կրոն, որի հիմնական գաղափարը մարդու և աստվածայինի միջև մշտական մի առնչակցության առկայությունն է։ Այդ միջնորդը Քրիստոսն է։ Երբեմն-երբեմն, - օրինակ, 3-րդ հիմնում, - առկայծող մեռյալ սիրեցյալը (տվյալ դեպքում Սոփի ֆոն Կուհնը) այդ միջնորդությունը ստանձնում է դարձյալ Նրա ծիրի մեջ։
Հայնրիխ Ֆոն Օֆտերդինգեն
«Հայնրիխ ֆոն Օֆտերդինգեն» անավարտ վեպի հիմքում ընկած է 13-րդ դարի միննեզինգեր Հայնրիխ ֆոն Օֆտերդինգենի մասին լեգենդը։ Արտաքին հենքի վրա հավաքվում է երգչի կայացման ներքին բարդ գործընթացը, որի իդեալը երազում հայտնված և ալեգորիկ պատկերված Կապույտ Ծաղիկն է՝ Անարտահայտելու, Բացարձակի տեսլականի ռոմանտիկական կարոտն ու տվայտանքը։ Իմաստային հիմնական ծանրությունը կրում են Հայնրիխի երազները, նրան պատմվող հեքիաթներն ու միֆերը։ Վեպը երկու մաս ունի։ Առաջինը՝ “Սպասումը”, Հայնրիխի թափառումներն են և նրա հոգևոր որոնումները։ Երկրորդ մասը վերնագրված է “Կատարումն”, որը հեղինակը չի հասցրել ավարտել։ Այն նվիրված է բանաստեղծությանը և աշխարհում նրա նշանակությանը։ Ըստ մտահղացման՝ հերոսը պետք է շարունակեր իր թափառումներն ու որոնումները և ի վերջո Կապույտ Ծաղիկը քաղեր իր երազից։ Շատ կարևոր է վեպում և ապա “Մենախոսություն” (1798) պատառիկում իր արտահայտությունն ստացած լեզվի հղացքը, ըստ որի լեզուն ինքը մի դեմիուրգ է, որը օժտված է որոշակի ինքնուրույն կյանքով և գործառույթով։ Վեպը գրվել է իբրև հակադրություն Գյոթեի “Վիլհելմ Մայստերի” գեղագիտական “ոչբանաստեղծական” հղացքին։ “Որքան բանաստեղծական՝ այնքան իրական” սկզբունքը գերմանացի վաղ-ռոմանտիկին խստիվ տարբերում է գյոթեական մոտեցումներից։
Աշակերտները Սայիսում
Հատվածի հիմնական գաղափարը տիպական ռոմանտիկական է. գիտության աշխարհը - արհեստական աշխարհն է, իսկ իրականությունը հասանելի է ոչ թե բանականությամբ, այլ զգացմունքով։ Տեսանելի աշխարհի ողջ տարրա-իրեղեն բազմազանությունը, ողջ բաժան-բաժան եղած հատվածները արտաքուստ տարբեր են, բայց մի միասնական գաղտնիքի համաէակից երևույթներն են, որը թաքցնում է կյանքի-մահվան աստվածուհի Իզիդան. Բացել այդ գաղտնիքը, բարձրացնել Իզիդայի քողը նշանակում է հայել միևնույն՝ քո շուրջը և քո մեջ հանգչող աշխարհի հոգևոր էությունը։
Քրիստոնեությունը և Եվրոպան
Ստեղծվել է 1799 թ.-ին, սակայն տպագրվել է հեղինակի մահվանից շատ անց՝ 1826 թ.-ին։ Այն Եվրոպայի մի բանաստեղծական, մշակութա-պատմական ծրագիր է, որը միջնադարյան ինչ-որ ուտոպիայի քաղաքական արտացոլմամբ մի նոր Եվրոպա է ենթադրում, ինչի հիմքը այսպես կոչված “բանաստեղծական քրիստոնեությունն” է, որը ազատության և անհատականության համադրման է հասցնում։ Այս տեսական մտորումների հիմքում, իհարկե, ''Ֆր. Դ. Է. Շլայերմախերի՝ 1799 թ.-ին լույս տեսած “Կրոնի մասին”'' աշխատության դրույթներն են։
Հրատարակություններ
Die kommentierte, sogenannte historisch-kritische Ausgabe ist die vollstՊndige Werkausgabe auf Grundlage der erhaltenen Handschriften beziehungsweise der Erstdrucke und Standardedition der Novalis-Forschung. Band 5 enthՊlt ein umfassendes Personen-, Sach- und Ortsregister.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ
Վոլյա (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
Վոլյա (Воля), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ստարոբաշիրովո
Ստարոբաշիրովո (Старобаширово, Иҫке Бәшир), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 472 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Քեթրին Կոռնել
Քեթրին Կոռնել (Katharine Cornell, ), ամերիկացի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Հանդես է եկել տարբեր թատերախմբերում։ Այրիս Ֆենվիկի (Առլենի «Կանաչ գլխարկ», 1925 թվական) դերակատարումից հետո Կոռնելին համարել են Բրոդվեյի թատրոնի շահութաբեր «աստղ»։
1930 թվականին ամուսնու՝ Դ. Մակ-Կլինտիկի հետ կազմակերպել է թատերախումբ և շրջագայել ամբողջ երկիրը։ Լավագույն դերերից են՝ Ջուլիետ (Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ»), Մաշա (Անտոն Չեխովի «Երեք քույր»), Պատրիկ Քեմպբել (Կիլտիի «Սիրելի ստախոսը») և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Տուրի-Վիլա
Տուրի-Վիլա (Тури-Выла, Тури Вылă), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Ալիկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Ալիկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Օպերան Ուկրաինայում
Ուկրաինական օպերա, որպես անկախ ազգային օպերա, առաջացել է 19-րդ դարի վերջին երրորդում՝ հիմնվելով  եվրոպական և ժողովրդական երաժշտական թատրոնի ավանդույթների վրա։ Ազգային երգացանկում ամենահինը համարվում է Սեմյոն Գուլակ-Արտեմովսկու «Զապորոժցին Դանուբից այն կողմ» օպերան, որը գրվել է 1863 թվականին, բայց ժանրի հիմնադիրը համարվում է Նիկոլայ Լիսենկոն, ով համակարգված աշխատել է այդ ժանրում։
Ուկրաինայի օպերային բեմերից են համարվում Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային օպերան Կիևում, օպերային թատրոնները Խարկովում, Օդեսայում, Լվովում, Դոնեցկում, Դնեպր քաղաքում։ Բացի այդ, օպերաները բեմադրվում են այդ քաղաքների կոնսերվատորիաներին կից օպերային ստուդիաներում։
Արայի բերդ-ամրոց
Արայի բերդ-ամրոց, Գտնվում է Արագածոտնի մարզի Արա (գյուղ)-ից հարավ-արևմուտք, ծովի մակարդակից մոտ 2300 մետր բարձրության վրա, ձորակներով եզերվող բլրի գլխամասային հատվածում, կառուցապատվել է մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակներում։
Օպերան Ուկրաինայում
Օպերայի ներթափանցումը Ուկրաինա
Օպերան հայտնվել է ժամանակակից Ուկրաինայի տարածքում համեմատաբար ուշ, քանի որ երկիրը գտնվել է այն ժամանակվա երկրների (Ռուսական կայսրություն, Ավստրո-Հունգարիա) ծայրամասում։ Եկատերինա II-ի ժամանակներից Սանկտ Պետերբուրգում սկսել են բեմադրվել իտալական և ֆրանսիական օպերաներ, ավելի ուշ այդ օպերաները սկսել են բեմադրվել նաև լեհ ազնվականների կողմից Ուկրաինայի տարածքում ։ Ուկրաինացի հեղինակի առաջին հայտնի օպերան Մաքսիմ Բերեզովսկու (1745-1777) «Դեմոֆոնտ» օպերան է եղել, տիպիկ իտալական operaseria Պիետրո Մետաստազիոյի լիբրետոյով, որի պրեմիերան կայացել է 1773 թվականին Լիվորնոյում ։ Իտալական և ֆրանսիական լիբրետոներով մի քանի օպերաների հեղինակ Դմիտրի Բորտնյանսկին (1751-1825) նույնպես եղել է Ուկրաինայից ։
Արայի բերդ-ամրոց
Կառուցապատման նկարագիրը
Կառուցվել է կիկլոպյան շարվածքով։ Պարսպապատերը շարված են բլրի գլխամասին համապատասխան և ունեն 1,5-2,5 մ հաստություն։ Արագած սարին հարող հիմնային մասում պատի ընդհանուր երկարությունը կազմում է մոտ 32 մետր։ Այստեղ առկա են պարսպապատին կից երկու ուղղանկյուն հատակագծով հզոր հեցեր, որոնք ունեն 2 մ լայնություն ու 3 մ երկարություն։ Ամրոցի հակադիր կողմի պատի երկարությունը 26 մ է։ Աջակողմյան պատի երկարությունը մոտ 86, իսկ ձախակողմյանը մոտ 100 մ երկարության են։ Լեռան հրվանդանին համապատասխան կենտրոնական հատվածը նեղ է և այստեղ կողմնային պարիսպներն իրարից հեռու են ընդամենը 15 մ։ Պարսպապատերի արտաքին և ներքին շարքերի համար օգտագործվել են ահռելի չափերի տձև որձաքարեր, որոնք սակայն վարպետորեն շարվել են իրար վրա ու բավականին հարթ պատ են կազմել, իսկ սրանց ներսում լցվել են տարբեր չափերի մեծ ու փոքր քարեր, որոնք հզոր պաշտպանական հենք են ապահովել։ Առավել բարձր պահպանվել է աջակողմյան պարսպապատը, որը որոշ տեղերում 3,5-4,5 մ բարձրությամբ պահպանվել է։ Հենց այս պատի վերջնամասում էլ եղել է ամրոցի մուտքը, որը բացառիկ ամբողջությամբ պահպանվել է և ունի 2 մ լայնություն։ Այս մուտքը բացվել է երկրորդ պարսպաշարքի մեջ։ Ամրոցի Արագած սարի հիմնային մասի երկու անկյուններից սկսվել է առաջին պարսպաշարքը, որը բլրի գագաթի միջնաբերդից 4-5 մ ցածր է և ամբողջովին եզերել է միջնաբերդը, այն դարձնելով պաշտպանության համար առավել հարմար։ Առաջին կամ դրսի պարիսպները ևս պատրաստվել են նույն շինարարական տեխնիկայով և դարձյալ 2-2,5 մ հաստություն են ունեցել։ Այս ամրոցը Արագած սարի պաշտպանական համակարգի բաղկացուցիչ մասերից մեկն է և տեղադրությամբ բարձրադիր ու անմատչելի է։ Այն ուղիղ տեսանելի է իրենից մոտ տասը կիլոմետր հարավ-արևմուտք ընկած և մոտ 200 մետր ավելի ցածր բլրի վրա մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակներում կառուցված Նիգատուն գյուղի հզոր բերդից։ Ամենայն հավանականուրյամբ Արայիի ամրոցը միջանկյալ կայան է եղել Նիգատան և այս ամրոցից ավելի արևելք ընկած Արագած գյուղի հզոր բերդի միևջ։
Օպերան Ուկրաինայում
Օպերայի ներթափանցումը Ուկրաինա
Ժամանակակից Ուկրաինայի տարածքում առաջին պետական օպերային թատրոնը բացվել է Լվովում՝ Գալիցիայի կենտրոնում, որն այն ժամանակ Հաբսբուրգների միապետության մաս է կազմել (1772)։ 1774 թվականից այստեղ բեմադրվել են գերմանական օպերաներ (մինչև 1872 թվականը), 1780 թվականից՝ լեհական օպերաներ (մինչև 1939 թվականը) ։ Լվովի թատրոնը հատկապես հայտնի է եղել 1873-1900 թվականներին, երբ Հենրիխ Յարեցկին աշխատել է որպես խմբի երկրորդ, իսկ հետո՝ առաջին ղեկավար ։
Արայի բերդ-ամրոց
Կառուցապատման նկարագիրը
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Օպերան Ուկրաինայում
Օպերայի ներթափանցումը Ուկրաինա
Ուկրաինայի տարածքում, որը մտնում էր Ռուսական կայսրության կազմում, 1780 թվականին Խարկովում բացվել է առաջին թատրոնը  ։ 1803 թվականից Կիևում բեմադրվել են օպերային ներկայացումներ, իսկ 1810 թվականին Օդեսայում նույնպես կառուցվել է օպերային թատրոն (Ռուսաստանի օպերային հասարակությունը այստեղ առաջացել է մեկ տարի առաջ )։ Սկզբում Ուկրաինայի տարածքում թատրոնները չեն ունեցել սեփական արտիստներ, բայց ընդունել են արտասահմանյան հրավիրյալ կատարողներ, հիմնականում իտալական օպերային երգչախմբեր ։ Օդեսան դարձել է իտալական և ֆրանսիական օպերայի կարևորագույն կենտրոն՝ շնորհիվ իր կարևոր միջազգային նշանակության՝ որպես առևտրի կենտրոն ։ Տեղացի կոմպոզիտորները նույնպես իրենց ներդրումն են ունեցել իտալական երգացանկում (Alexander Katakuzenos: Antonio Foscarini 1860, Jurjevič: Marino Faliero a Pietro di Calabria) և մինչև 20-րդ դարի սկիզբը խաղացանկը սահմանափակվել է իտալական օպերաներով ։
Մինչև 19-րդ դարի վերջին երրորդը բավարար պայմաններ չեն եղել քաղաքներում մշտական թատրոններ հիմնելու համար և առաջին հերթին՝ որակյալ կադրեր, նվագախմբեր և դերասանական թատերախմբեր կարող էին իրենց թույլ տալ պահպանել միայն ազնվականները, մինչև 1861 թվականին ճորտատիրության վերացումը ։ Եվ միայն ճորտատիրության վերացումից հետո հեռացված երաժիշտներն են հնարավորություն ստացել աշխատելու թատրոններում, որոնցից առաջինը Ռուսական կայսրության ուկրաինական տարածքներում Կիևի թատրոնն է եղել (Սանկտ Պետերբուրգի և Մոսկվայի թատրոններից հետո) ]։ 1867 թվականի հոկտեմբերի 27-ին այստեղ բեմադրվել է Ալեքսեյ Վերստովսկու «Ասկոլդի գերեզմանը» օպերան, նվագախմբի անդամներին աշխատանքի են ընդունել հիմնականում կոմս Պյոտր Լոպուխինի (1788-1873) լուծարված ճորտական նվագախմբից, մինչդեռ երգիչներին բերել է գործարար Ֆերդինանդ Բերգերը Սանկտ Պետերբուրգից ։ 1874 թվականից ռուսերեն օպերաներ են բեմադրվել նաև Խարկովում, որտեղ բիզնեսի կազմակերպման պատասխանատուն եղել է Ալեքսանդր Ռապպորտը ։ 1886 թվականին Խարկովի թատրոնը անկում է ապրել, սակայն 1890 թվականին վերականգնվել է ։ Այստեղ որպես դիրիժոր է աշխատել Վացլավ Սուկը, ով ներկայացրել է իր սեփական օպերան՝ Lesůvpán-ը (1892) ։ Ռուսական օպերաները սկսել են բեմադրվել Օդեսայում 1873 թվականին, իսկ 1910 թվականին իտալական օպերաները դուրս են մղվել ։ 1883 թվականի հրդեհից հետո թատրոնը վերակառուցվել է 1887 թվականին ։ Բոլոր երեք թատրոնների երգացանկը կողմնորոշված է եղել դեպի Սանկտ Պետերբուրգի (Մարիինյան թատրոն) և Մոսկվայի (Մեծ թատրոն) ցարական օպերային, տեղացի երաժիշտները կարողացել են ներկայացնել իրենց գործերը, սակայն նրանցից ոչ մեկը վառ անհատականություն չի ցուցաբերել ։ 19-րդ և 20-րդ դարերի վերջին այստեղ բեմադրվել են նաև ուկրաիներեն ներկայացումներ, բայց հիմնականում միջսեզոնային ժամանակահատվածներում, երբ շենքերը վարձակալել են ուկրաինական թատերական հասարակությունները։
Ուկրաինական թեմատիկային անդրադարձել են նաև ռուս կոմպոզիտորները, այդ թվում՝ Ռիմսկի-Կորսակովը (Սուրբ Ծննդյան գիշեր, մայիսյան գիշեր), Չայկովսկին (Մազեպան և կոշիկները)։ Ուկրաինական շրջանակներում այս օպերաներն ընկալվել են ոչ միանշանակ, քանի որ դրանք միայն հեռվից են փոխանցել ուկրաինական ոգին ։
Ուկրաինական օպերայի ազգային արմատներ
Ի տարբերություն շատ այլ ազգային օպերային դպրոցների, ուկրաինական օպերան ընդգծված ձևով հենվում է ժողովրդական ավանդույթների վրա, ինչպես երաժշտական, այնպես էլ դրամատիկական առումներով ։
Դպրոցական դրամա
17-րդ դարի սկզբին Ուկրաինայի տարածքում հայտնվեց դպրոցական դրաման, որի ակունքները կապված են ճիզվիտական մոդելի հետ՝ միջնորդավորված լեհական կաթոլիկ մշակույթի և ուղղափառ հաստատությունների, մասնավորապես Կիև-Մոգիլայի ակադեմիայի ժառանգության հետ ։
Դպրոցի աշակերտները Սուրբ Ծննդյան և Զատիկի տոներին բեմադրել են դրամաներ (միստերիաներ), ինչպես նաև միջնադարյան կրոնական դրամաներ (սրբերի կյանքից), մորալիտեներ (ուսուցողական այլաբանական դրամա) և պատմական դրամաներ։ Սկզբում դրանք ունեցել են հստակ երաժշտական (վոկալ և գործիքային) և պարային բաղադրիչներ ։ Դպրոցական դրաման խաղարկվել է երկու մակարդակով՝ վերին մակարդակում խաղարկվել են լուրջ գործողություններ, իսկ կերպարները խոսել են օտար լեզուներով՝ եկեղեցական սլավոներեն, լեհերեն, ռուսերեն կամ լատիներեն, իսկ ստորին մակարդակի լուրջ գործողությունների միջև խաղարկվել են ինտերմեդիաներ, որոնց կերպարները սովորական մարդիկ են եղել, ովքեր խոսել են տեղական լեզվով ։ Ներկայացումներում օգտագործվել է տարբեր երաժշտություն՝ հաճախ ժողովրդական կամ ժողովրդականին մոտ ։
Տիկնիկային ներկայացումներ
Բացի այդ, 17-րդ դարից Ուկրաինայի տարածքում հաստատվել է ժողովրդական թատրոնի ավանդույթ, որը կոչվում է տիկնիկային ներկայացում ։ Նրա դրամատուրգիան մոտ է դպրոցական դրամային. այն ունեցել է երկու մաս՝ կրոնական (խաղում են միայն Սուրբ Ծնունդ) և աշխարհիկ, որոնք խորհրդանշականորեն բաժանված են բեմի երկու մակարդակի ։ Ծննդյան տեսարանները առանձնահատուկ զարգացում են ստացել 1765 թվականից հետո, երբ Կիև-Մոգիլայան ակադեմիայում արգելվել են դպրոցական դրամաները ։ Այդ սիրված տիկնիկային ներկայացումներն ուղեկցվել են կենդանի երաժշտությամբ։ Եղել է նաև այսպես կոչված «կենդանի տիկնիկային ներկայացում», որտեղ տիկնիկների փոխարեն խաղացել են սովորական դերասանները ։ Բացի այդ, տիկնիկային ներկայացումներն առանձնացել են «երկրային» մասի առավել մանրամասնությամբ, բյուրեղացած բնորոշ կերպարներով ու հումորով լի իրավիճակներով։ Գլխավոր հերոսը կարող է լինել խիզախ զապորոժյան կազակը, հիմար պապը և կնճռոտ կինը, գեղեցկուհի Դարինա Իվանովնան, պանդոկի անլուրջ սպասուհի Խվասյան, գեդոնիստ գործավարը (կապլան), ինչպես նաև այլ ազգեր ներկայացնող կերպարներ՝ մոկալներ, մագյարներ, լեհեր, գնչուներ կամ հրեաներ ։ Այս տեսարանները հաճախ ներառում էին ժողովրդական ծեսեր կամ խաղեր և պարունակել են ժողովրդական երգեր ու պարեր ։
Քաղքենիական վոդեվիլ
Ուկրաինական թատրոնի ձևավորման գործում կարևոր դեր է խաղացել Իվան Պետրովիչ Կոտլյարևսկին (1769-1838)։ Լինելով արդեն ուկրաինական երգիծական էպոսի առաջին նմուշի՝ Էնեիդա պոեմի հեղինակը, 1819 թվականին նա գրել է երկու կատակերգություն Պոլտավայի ժողովրդական թատրոնի համար՝ «Նատալկա Պոլտավկա» և «Կախարդ զինվորը», 1819 ։ Այդ պիեսները, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ուկրաինական գյուղերում, ունենում էին վոդևիլի ձև, որը պարունակում է երգեր և խմբերգեր, որոնց մեղեդիները մասամբ գրում էր Կոտլյարևսկին, բայց հիմնականում օգտագործել են հայտնի քաղաքային և գյուղական երգեր։ Դրամատուրգիայի մեջ հեղինակն օգտագործել է ինտերմեդիայի, տիկնիկային ներկայացումների և ուկրաինական բանահյուսության իր գիտելիքները ։ Ժամանակին ամենահայտնին եղել է Նատալկա Պոլտավկան, որը բեմադրվել է և՛ սիրողական, և՛ շրջիկ, և՛ պրոֆեսիոնալ թատրոնների կողմից, հայտնի դրամատուրգ և թատրոնի կազմակերպիչ Իվան Կարպենկո-Կարին նրան անվանել է «ուկրաինական ազգային թատրոնի մայր» ։
Շուտով ի հայտ են եկել նմանատիպ այլ ներկայացումներ, որոնց հեղինակներն են եղել Գրիգորի Կվիտկա-Օսնովյանենկոն (1778-1843), «Խնամախոսություն Գոնչարովկայում» (1835) և «Սպասավոր Շելմենկոն» (1837) հայտնի կատակերգությունների հեղինակը կամ «Սևծովյան կենցաղը Կուբանում 1794-1796 թվականներին» (1836) ազգագրական կատակերգության հեղինակ, կազակ գեներալ Յակով Կուխարենկոն (1799/1800-1862) ։ Համեմատած մյուս եվրոպական մշակույթների (այդ թվում ռուսական) հետ, որտեղ այս ժանրը աստիճանաբար դուրս է եկել նորաձևությունից, ուկրաինական վոդևիլը 19-րդ դարում շատ տարածված է եղել, օրինակ՝ Անտոն Յանկովսկու «Մեռած օպանասը», Միխայիլ Ստարիցկու «Երշիկի և բաժակի նման, վիճաբանությունն էլ կանցնի», կամ Մարկ Կրոպիվնիցկու «Վերստուգման պատճառով» ։ Այս բոլոր վոդևիլները լայնորեն բեմադրվել են տարբեր ադապտացիաներով և երաժշտական կատարումներով, իսկ  առանձին երգեր և նույնիսկ տեսարաններ, որոնք նույնիսկ կապ չեն ունեցել սյուժեի հետ, տեղափոխվել են մի բեմականացումից մյուսը ։
Օպերետ
1860-ականների սկզբին հայտնվելուց հետո օպերետը ուկրաինական երաժշտական թատրոնում զարգացել է հաջորդ հարյուր տարիների ընթացքում այնպիսի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են Կիրիլո Ստեցենկոն, Ալեքսեյ Ռյաբովը, Ալեքսանդր Բիլաշը, Վադիմ Հոմոլյական, Կոնստանտին Դանկևիչը, Վադիմ Իլինը, Դմիտրի Կլեբանովը, Պյոտր  Պոլյակովը, Ալեքսանդր Կրասոտովը, Վսևոլոդ Պետրովիչ Ռոժդեստվենսկին, Բոգդան Կրիժանովսկին, Օսկար Սանդլերը, Անատոլի Կոս-Անատոլսկին, Արկադի Ֆիլիպենկոն, Յակով Ցեգլյարը, Վիտալի Գուբարենկոն, Լև Կոլոդուբը և ուրիշներ ։ Ուկրաինական ծագում ունի նաև ռուս հայտնի կոմպոզիտոր, օպերետների հեղինակ Իսահակ Դունաևսկին (1900-1955) ։
Ուկրաինական օպերայի առաջին նմուշները՝ Պյոտր Սոկալսկին և «Զապորոժցին Դանուբից այն կողմ»
Ուկրաինական թատերական բիզնեսում տիրող իրավիճակը խանգարել է ուկրաինացի կոմպոզիտորների օպերային ժանրում ներգրավելուն։ Օպերային հնարավոր թեմաների շրջանակը սահմանափակվել է ոչ միայն թատրոնների կողմնորոշմամբ դեպի հանրաճանաչ հանդիսատես, այլ նաև ցարական գրաքննությամբ, որը թույլ է տվել զվարճալի կամ սենտիմենտալ ժողովրդական հեքիաթներ, բայց թույլ չի տվել անդրադառնալ լուրջ սոցիալական կամ պատմական թեմաների ։ Բացի այդ, ստեղծագործությունները կատարել են սիրողական թատերախմբերը, կամ, ավելի ուշ, պրոֆեսիոնալ դերասանները, այլ ոչ թե լավ պատրաստված երգիչներն առանց մեծ նվագախմբի։ Բացի այդ, մինչև 1917 թվականը երաժշտական լուրջ ստեղծագործությունները բեմ չեն բարձրացել, քանի դեռ հեղինակը չի համարձակվել գրել ռուսերեն տեքստ ։ Այսպիսով, այդ շրջանի որոշ օպերաներ մնացել են չբեմադրված, անավարտ կամ միայն մտահղացման փուլում, բացի այդ, ուկրաինացի կոմպոզիտորների մեծ մասը ունեցել է նվագախմբի և երաժշտական դրամատուրգիայի վարպետության պակաս ։
Այդպիսին է եղել Պետր Պետորվիչ Սոկալսկու (1832-1887) ուկրաինական տեքստերի վրա հիմնված առաջին օպերաների ճակատագիրը։ 1857-1859 թվականների նրա «Մազեպա» պատմական օպերան պատկերում է կազակ Իվան Մազեպայի ճակատագիրը՝ հիմնված Ալեքսանդր Պուշկինի «Պոլտավա»  պոեմի վրա և համարվում է առաջին ուկրաինական օպերան, որը գործնական գրաքննության պատճառով չի բեմադրվել։ Ուկրաինական իրականությունն այս օպերայում ցուցադրվում է հիմնականում երգչախմբերի միջոցով, սակայն այլ առումներով օպերան պահպանում է կողմնորոշումը դեպի իտալական ավանդույթները, բացի այդ, պարունակում է որոշակի դրամատիկ և կոմպոզիցիոն թերություններ ։ Չի բեմադրվել նաև «Մայիսյան գիշեր»-ը, որը Սոկալսկին գրել է 1862-1876 թվականներին Նիկոլայ Գոգոլի պատմվածքի հիման վրա։ Եվ այս օպերայում գերակշռում էին ինչպես լիբրետոյի (համախմբված էին Գոգոլի և Տարաս Շևչենկոյի ժողովրդական երգերի տեքստերը), այնպես էլ երաժշտական նյութի մասնատվածությունը (օգտագործված է և՛ գյուղացիական, և՛ քաղաքային բանահյուսությունը) ։ 1878 թվականին Սոկալսկին գրում է չորս գործողությամբ օպերա ռուսական լիբրետոյի համար՝ «Դուբնոյի պաշարումը»՝ հիմնված Նիկոլայ Գոգոլի Տարաս Բուլբա պատմվածքի վրա, այդ օպերայի կլավիրը լույս է տեսել 1884 թվականին, սակայն օպերան չի բեմադրվել և նշանավորվել է էկլեկտիզմով ։
Ներկա իրավիճակ
Միրոսլավ Սկորիկի «Մովսես» օպերան (հիմնված Իվան Ֆրանկոյի համանուն պոեմի վրա) բեմադրվել է Վատիկանի միջոցներով՝ 2001 թվականին Լվովի Ս. Կրուշելնիցկու անվան օպերային թատրոնում Հռոմի պապի Ուկրաինա կատարած այցի հետ կապված և Ուկրաինայի Տ. Շևչենկոյի անվան ազգային օպերայում 2006 թվականին ։
1978 թվականին Եվգենի Ստանկովիչի «Երբ ծաղկում է ձարխոտը» օպերան չի բեմադրվել գրաքննության արգելքի պատճառով, այն ներկայացվել է համերգային կատարմամբ 2011 թվականին ։
Գորութ Ձորափորեցի
Գորութ Ձորափորեցի, հայ նախարար Մեծ Հայքում, Գուգարք աշխարհի Ձորափոր գավառի տանուտերը։ 341 թվականին մի խումբ նախարարների հետ Հուսիկ Ա Պարթևին ուղեկցել է Կեսարիա՝ կաթողիկոս ձեռնադրվելու համար ։
Դեպոզիտ
Դեպոզիտ, (epositum պահպանման տրված իր),
Գորութ Ձորափորեցի
Տիրան Բ-ի գումարած ժողովը
Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Կոտակի մահից հետո նրան հաջորդում է որդին՝ Տիրան Բ-ն (338-350)։ Իսկ Հայ Առաքելական եկեղեցու կաթողիկոսական գահին Վրթանես Ա-ին հաջորդում է որդին՝ երիտասարդ Հուսիկ Ա Պարթևը։ Տիրան թագավորը սովորության համաձայն, Հուսիկ Պարթևի հետ գումարում է ժողով, մեծ նախարարների մասնակցությամբ։ Գումարված ժողովին մասնակցում են՝ մեծ հազարապետ Վաղարշ Անձտեցին, որը Մեծ Հայքի հազարապետության տոհմից էր (այդ ժամանակներում հազարապետները նշանակվում էին Անձտեացիների տոհմից) ու Անձիտի իշխանն էր, Մեծ Ծոփքի Զարեհ Ծոփացի իշխանը, Շահունյաց Ծոփքի Վարազ Շահունի իշխանը, Հաշտենից գավառի իշխան Գնիթ Կամինականը, Վանանդ գավառի իշխան Որոթ Վանանդեցին, Անձևացյաց տոհմի իշխան Շահեն Անձևացին, Գողթնի իշխան Ատամը, Կողբափորի իշխան Մանավազը, Ձորափորի իշխան Գորութը, Խորխոռունյաց տոհմից մախազության տան իշխան Մանասպը, Սահառունյաց տոհմի իշխան Տիրոցը և Գնունյաց իշխան Աբան ։
Դեպոզիտ
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Գորութ Ձորափորեցի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նախարարներ Կատեգորիա:Ձորափորի իշխաններ Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Ճոճանակ (մուլտֆիլմ)
Ճոճանակ (Качели), խորհրդային կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1988 թվականին։
«Ուրախ կարուսել» № 19 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից առաջինն է ։
Սյուժե
Ժենյան ճոճվում էր ճոճանակի վրա դրսում և չէր ցանկանում տուն գնալ։ Մայրիկը հոգնում է նրա կանչելուց և օգնության է կանչում տեխնիկային. նրան և՛ բուլդոզերով են քաշում, և՛ շոգեքարշով, և՛ շոգենավով, հետո թռչում է ուղղաթիռը և պոկում է գետնից այն ամենն, ինչ որ կար։ Տղան իր ճոճանակի հետ մենակ է մնում անկենդան մոլորակում, սկսում է վախենալ և կանչել իր մայրիկին։ Մայրիկը խղճում է նրան և երկրագնդի վրա եղած ամեն ինչով վերադառնում է։ Վախեցած տղան վազում է տուն և նստում է սեղանի մոտ։ Եվ ճոճանակի վրա հայտնվում է «Վերջ» գրությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1988 մուլտֆիլմեր
Բարասո
Բարասո (Barasso), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։
Բնակչությունը 1693 մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 423 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 4 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0332։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Մարտին Տուրը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մերավան
Մերավան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վրացական արվեստ
Ճարտարապետություն
Հնագույն հուշարձանները պատկանում են մ.թ.ա. 5-րդ հազարամյակին։ 3-րդ հազարամյակից պահպանված Իմիրիս-լեռ գյուղատեղիի՝ հատակագծում շրջանաձև տները, կենտրոնում օջախով ուղղանկյուն շինություններս (Կվաօխելեբի) ուշ շրջանի վրացերեն՝ «դարբագի» բնակարանի նախօրինակն են։ Անտիկ շրջանի Վրաստանում (մ.թ.ա. 6-5-րդ դարեր-մ. թ. 3-րդ դար) ստեղծվել են մի շարք նշանավոր քաղաքներ (Մցխեթ, Վանի և այլն)։ Այդ շրջանի բազմաթիվ կառույցներ Վանիի տաճարը (մ.թ. ա. 2-րդ դար), Մցխեթի դամբարանը (մ. թ. 1-ին դար), և Զալիսի բաղնիքը (մ. թ. առաջին դարեր) վկայում են հելլենիստական, իսկ մյուսները (Դեդոփլիս-մինդորի տաճարը, մ.թ.ա. 1-ին դար)՝ Իրանի արվեստների հետ եղած կապերի մասին։
Վրացական արվեստի ազգային յուրօրինակությունը հատկապես ակնհայտ է միջին դարերի հուշարձաններում։ Բազմաթիվ կառույցներից (քաղաքների, ամրոցների, պալատների, կամուրջների ավերակներ) առանձնանում են պաշտամունքային շինությունները։ 4-րդ դարում և 5-րդ դարի առաջին կեսին վրաց. ճարտ. (ի սկզբանե քարի և թաղակապ) յուրացրել է համաքրիստոնեական ճարտարապետության ձևերը (բազիլիկ)։ Մշակվել է բազիլիկի յուրօրինակ ձևը, որ ներկայանում է 5-րդ դարի վերջի և 6-րդ դարի կառույցներով (Բոլնիսի Սիոն, Սվետիցխովելի, Մցխեթ և այլն)։ 6-րդ դարում ստեղծվել է յուրօրինակ ոչ գմբեթավոր տիպ, այսպես կոչված, «եռաեկեղեցի բազիլիկ», որի առավել կատարյալ տարբերակը մշակվել է 6-7-րդ դարերի սահմանագծում (Զեգանի, Նեկրիսի և այլն)։ 6-րդ դարի երկրորդ կեսից առաջատար է դարձել գմբեթավոր ճարտարապետությունը։ 6-րդ դարի վերջին և 7-րդ դարի սկզբի Մցխեթի Զվարի մեծ տաճարի ճարտ-ում զարգացվել է Նինոծմինդայի տաճարի (6-րդ դարի երկրորդ կես, անկյունային սենյակներով քառակոնք) կոմպոզիցիոն գաղափարը։ Ցրոմիի գմբեթավոր տաճարը (630-ական թվականներ)՝ քրիստոնեական ճարտարապետության «ներգծված խաչ» տիպի հնագույն օրինակներից է։
13-րդ դարի երկրորդ կեսից նկատելի են ճարտարապետության ճգնաժամի նշաններ՝ ամբողջ հորինվածքի անօրգանականություն, 14-րդ դարում՝ պրոֆեսիոնալ վարպետության անկում։