cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բաուրդարբունգա
2014 թվականի ժայթքումներ
Մի քանի օրվա ընթացքում հրաբխի կալդերայից շարժվող մագման սկսեց հոսել դեպի հյուսիս, օգոստոսի 29-ին սկսեց դուրս գալ (տեղական ժամանակով ժամը 0:02) 300 մետրանոց ճեղքվածքից, որն առաջացել էր նախորդ օրը Խոլուխրյոյին լավային լեռան վրա, Բաուրդարբունգայից տասնյակ կիլոմետրեր դեպի հյուսիս, Վատնաիյոկյուդլ սառցադաշտի սահմաններից դուրս։ Մի քանի ժամ անց ժայթքումների թիվը նվազել է ։
Նույն օրվա կեսին հրաբխի հյուսիսային կալդերայում երկրաշարժ է գրանցվել՝ 5,2 բալ ուժգնությամբ ։
Օգոստոսի 31-ի առավոտյան ժայթքումը շարունակվել է։ Լավան սկսել է հոսել նույն ճեղքվածքից, ինչպես օգոստոսի 29-ին, և ճեղքի երկարությունը կազմել է 1,5 կմ։ Տեղական ժամանակով ժամը 7-ի դրությամբ հյուսիսարևելյան ուղղությամբ ձգվող լավայի հոսքն ուներ մոտ 1 կմ լայնություն ու մոտ 3 կմ երկարություն։ Օրվա ընթացքում Բաուրդարբունգայի կալդերայում տեղի է ունեցել երկու համեմատաբար ուժեղ երկրաշարժեր՝ 3,8 և 5,1 բալ ուժգնությամբ։ Հրաբխի վտանգի ավիացիոն գունային կոդն առավոտյան բարձրացվել էր «կարմիր»-ի, բայց կեսօրին կրկին իջեցվել է «նարնջագույն»-ի[~ 1] :
2014 թվականիի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին, ժայթքումը շարունակվել է։ Սեյսմիկ ակտիվությունը Բաուրդարբունգայի կալդերայում շարունակվել է մնալ բարձր, բազմիցս արձանագրվել են 5-ից ավելի հզորությամբ երկրաշարժեր։
2015 թվականի փետրվարի 28-ին հայտարարվել է, որ հրաբխի ժայթքումը ավարտվել է ։ Սակայն գազի արտանետումները շարունակվել են։ Հրաբխի հյուսիսային գոտին, ներառյալ Ասկիա և Հերդուբրեիդ հրաբուխները, փակ են մնացել հանրության համար։ Հրաբխի վտանգի ավիացիոն գունային կոդը նվազեցվել է «դեղին»-ի։
2015 թվականի մարտի 16-ին, հրաբխի հյուսիսային տարածքը բաց էր հանրության համար՝ բացառությամբ շրջակա 20 մետր տարածքի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի հրաբուխներ Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ Կատեգորիա:Իսլանդիայի լեռներ
Կլիպին
2006 թվականի տվյալներով Կլիպին ավանում բնակվում էր 19 մարդ։
Վասիլևկա (գյուղ, Լիպեցկի շրջան)
Վասիլևկա (Васильевка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի բնակավայրեր
Մեխակ Արզումանյան
Մեխակ Ալեքսեյի Արզումանյան (հունիսի 19, 1982, Ստեփանակերտ, ԼՂԻՄ, Խորհրդային Ադրբեջան, ԽՍՀՄ), գնդապետ, Արցախի Հանրապետության Արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության տնօրեն ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի, մեկ դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կոնուրբացիա
Կոնուրբացիան բնակավայրի կամ տարածաշրջանի տեսակ է, որն ընդգրկում է մի շարք մեգապոլիսներ, խոշոր և փոքր քաղաքներ, և այլ քաղաքային տարածքներ, որոնք բնակչության աճի և ֆիզիկական ընդլայնման միջոցով միավորվելով ստեղծել են մեկ շարունակական քաղաքային կամ արդյունաբերական զարգացած տարածք։ Շատ դեպքերում կոնուրբացիան բազմակենտրոն քաղաքաշինական տարածք է, որտեղ զարգացել է տրանսպորտը՝  տարածքները կապելու համար և ստեղծելու միասնական քաղաքային աշխատանքի շուկա։
Քաղաքաշինության մեջ այս եզրույթը առաջին անգամ օգտագործեց իր «Քաղաքները էվոլյուցիայի մեջ» (1915) գրքում Պատրիկ Գեդդեսը։ Նա ուշադրություն հրավիրեց այն ժամանակ էլեկտրաէներգիայի և շարժիչային տրանսպորտի նոր տեխնոլոգիայի հնարավորությանը ՝ քաղաքները ընդլայնելու և միավորելու գործում, և որպես օրինակ բերեց Անգլիայի Արևմտյան Միդլանդ կոնուրբացիան, Գերմանիայի Ռուր տարածքը, Նիդերլանդների Ռանդստադը և Միացյալ Նահանգների հյուսիսային Ջերսին։
Քաղաքների պլանավորման տերմինաբանության մեջ նկարագրված եզրույթն օգտագործվում է Բրիտանիայում, մինչդեռ ԱՄՆ-ում յուրաքանչյուր պոլիկենտրոնային քաղաքային տարածք կարող է ունենալ իր սեփական անվանումը, ինչպիսիք են Սան Ֆրանցիսկոյի ծոցային տարածքը կամ Դալաս – Ֆորտ Ուորթ մետրոպեքսը։ Միջազգայնորեն, «քաղաքային համախմբում», կամ «քաղաքային ագլոմերացիա» եզրույթը հաճախ օգտագործվում է «կոնուրբացիա» բառի իմաստը փոխանցելու համար .
Կոնուրբացիան պետք է նաև հակադրվի մեգապոլիսին, որտեղ քաղաքային տարածքները մոտ են, բայց ֆիզիկապես հարակից չեն, և որտեղ աշխատաշուկաների միաձուլումը դեռ զարգացած չէ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ենթակառուցվածքներ Կատեգորիա:Բնակավայրերի տեսակներ
Բուրուկ
Բուրուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Բաշկորտոստանի Հանրապետություն
Բաշկորտոստանի Հանրապետություն, նաև՝ Բաշկորտոստան (Башҡортостан Республикаһы), հանրապետություն Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Ուֆա քաղաքը։ Ռուսաստանի բնակչությամբ ամենամեծ հանրապետությունն է։ Սահմանակից է Թաթարստանի, Ուդմուրթիայի, Պերմի երկրամասի, Սվերդլովսկի, Չելյաբինսկի և Օրենբուրգի մարզերի հետ։ 1917 թվականի նոյեմբերի 15-ին նոյեմբերի 28-ին Բաշկիրիայի կենտրոնական շրջանը հռչակեց Բաշքուրդիստանի ինքնավարությունը, որը մարտի 20-ին «Խորհրդային կենտրոնական կառավարության և Բաշկիրիայի կառավարության միջև Խորհրդային Ինքնավար Բաշկիրիայի մասին» համաձայնագրի ստորագրման արդյունքում 1919 թվականի մարտի 20-ը ճանաչվել է կենտրոնական խորհրդային իշխանությունների կողմից և վերածվել Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության   ։ 1990 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, պետական ​​ինքնիշխանության հռչակագրի ընդունման հետ, այն վերափոխվեց Բաշկիրիայի Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետության՝ Բաշկորտոստան։ 1992 թվականի փետրվարի 25-ից հանրապետությունն ունի իր ժամանակակից անվանումը։
Ստուգաբանություն
Բաշկորտոստան (պատմական)՝ ստուգաբանվում է բաշկիր — բաշկորտ (башҡорт) և «ստան» ածանցից ( — «երկիր»)։ Տարածքի մասին առաջին հիշատակումը վերաբերում է VIII դարում Բաշգուրդի տեսքով Ռաշիդ ալ-Դին «Օղուզ-նամե» աշխատության մեջ ։ Միջնադարի արաբ-պարսկական և արևմտյան աղբյուրներում համընդհանուր հայտնի են եղել Բաշգիրդ, Բաշգիրդ, Բասկարդիա, Բաշգիրդիա և այլն անունները ։ XVI-XVII դարերում, ռուսական աղբյուրներում, բաշկիրների բնակության տարածքը նշվում էր Ուֆայի գավառ կամ Բաշկիրիա ։ Սկզբում անվանումն օգտագործվել է բաշկիրների, Բաշկիրդիա, Բաշկիրի երկրամաս, Բաշկիրի նահանգի տեսքով։ Համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության՝ Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտի անվանումը՝ Բաշկորտոստանի Հանրապետություն։ Համաձայն Հանրապետության Սահմանադրության՝ Բաշկորտոստան և Բաշկորտոստանի Հանրապետություն անվանումները համարժեք են։
Աշխարհագրություն
Բաշկորտոստանը գտնվում է Հարավային Ուրալի արևմտյան լանջերին և Նախաուրալում։ Հանրապետության տարածքում ամենաբարձր կետը Յամանտաու լեռն է 1640 մետր բարձրությամբ։ Բաշկորտոստանի երկարությունը հյուսիսից հարավ 550 կմ է, արևմուտքից արևելք՝ 430 կմ։ Բաշկորտոստանի Հանրապետությունը գտնվում է Մոսկվայի ժամանակ+2 ժամային գոտում։
Երկրաբանություն
Հանրապետության երկրաբանական կառուցվածքում առանձնացնում են երեք հիմնական շրջաններ՝ Արևմտյան, Հարավային և Լեռնային Բաշկորտոստան։
Հանրապետությունը ունի նավթի (մոտ 200 գրանցված հանքավայր), բնական գազի (նախատեսվող պաշարներ՝ ավելի քան 300 մլրդ մ³), ածխի (մոտ 10 հանքավայր, հաշվեկշռային պաշարներ՝ մինչև 0,5 մլրդ տոննա), երկաթի հանքաքար (ավելի քան 20 հանքավայր, հաշվեկշռային պաշարներ՝ մոտ 100 մլն տոննա), պղնձի (15 հանքավայր) և ցինկի, ոսկու (ավելի քան 50 հանքավայր), քարաղի, ցեմենտի բարձրորակ հումք։
Ջրագրություն
Բաշկորտոստանում կա ավելի քան 12000 գետեր և մոտ 2700 լճեր, լճակներ և ջրամբարներ։ Հարուստ է ստորերկրյա աղբյուրները։ Ամենամեծ գետերը՝ Բելայա (Ագիդել) (1430 կմ) և նրա վտակները Ուֆա (918 կմ), Դյոմա (535 կմ), Սիմ (239 կմ), Նուգուշ (235 կմ), Ուրշակ (193 կմ), Աշկադար (165 կմ), Ստերլյա (94 կմ)։ Լճերի ամենամեծ քանակությունը գտնվում է հանրապետության Անդրուրալյան մասում։ Բաշկիրյան Տրանս-Ուրալի գրեթե բոլոր լճերն ունեն երկարավուն ձև և ձգված են լեռնաշղթաներին զուգահեռ։ Այս լճերը հարուստ են ձկներով (մինչև 40 տեսակ)։ Հանրապետության արևմտյան մասի լճերից ամենամեծն են՝ Ասլիկուլը, որն ունի 18,5 կմ² տարածք և Կանդրիկուլը՝ 12 կմ²։
Կլիմա
Կլիման ցամաքային է։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը` +0,3 °C լեռներում և +2,8 °C հարթավայրերում։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը` -18 °C, հուլիսին` +18 °C:
Տարեկան արևոտ օրերի թիվը տատանվում է 287-ից Ակսյոնովո (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան) և Բելորեցկում մինչև 261 Ուֆայում (օրերի ամենափոքր թիվը դեկտեմբերին և հունվարին է, ամենամեծը՝ ամռան ամիսներին)։ Օդի միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը -41 °C է, բացարձակ առավելագույնը՝ +42 °C։ Օդի ջերմաստիճանի կայուն անցում 0°-ով տեղի է ունենում ապրիլի 4-9-ին` գարնանը և հոկտեմբերի 24-29-ին` աշնանը, լեռնային շրջաններում` համապատասխանաբար ապրիլի 10-11-ին և հոկտեմբերի 17-21-ին։ Օդի դրական ջերմաստիճանով օրերի թիվը 200-205 է, լեռներում՝ 188-193։ Վերջին ցրտահարության միջին ժամկետը մայիսի 21-30-ն է, ամենաուշը՝ հունիսի 6-9-ը, հյուսիսային և լեռնային շրջաններում հունիսի 25-30-ը։ Առաջին ցրտահարության միջին ժամկետը սեպտեմբերի 10-19-ն է, ամենավաղը՝ օգոստոսի 10-18-ը։ Ձնածածկի առաջացման ամենավաղ ժամկետը սեպտեմբերի 12-20-ն է, կայուն ձնածածկի առաջացման ամենավաղ ժամկետը՝ հոկտեմբերի 16-24-ը, լեռնային շրջաններում հոկտեմբերի 5-12-ը, ձյան ծածկույթի միջին ժամկետը՝ նոյեմբերի 3-ը։ -13. Ձյան ծածկույթի հալման միջին ժամկետը ապրիլի 14-24-ն է։ Ձյունածածկ օրերի թիվը 153-165 է, լեռնային շրջաններում՝ 171-177։ Ձյան ծածկույթի միջին և առավելագույն խորությունը 36-55 սմ է, առավելագույն բարձրությունը կարող է հասնել 106-126 սմ, ձյան ծածկույթի միջին խտությունը ամենաբարձր բարձրության վրա 240-300 կգ/մ³ է։
Բնական զոնաներ, բուսական և կենդանական աշխարհ
Անտառները զբաղեցնում են հանրապետության տարածքի ավելի քան 40%-ը։ Անդրուրալում խառը անտառներ են, արևմտյան նախալեռնային շրջաններում, լեռնային շրջաններում և Բաշկիրական Անդրուրալում կան սոճու-սաղարթավոր, կեչու անտառներ և փշատերև տայգա։ Նախաուրալում տարածված են նաև անտառատափաստանները՝ կեչու և կաղնու անտառներով, փետրախոտային տափաստանները, բացի այդ, տափաստանները տարածվում են Անդրուրալյան շրջաններում։ Հողերը հիմնականում գորշ անտառային են,սևահողեր, ճմապոդզոլային։ Հանրապետության տարածքում հանդիպում են 77 տեսակ կաթնասուններ, մոտ 300 տեսակ թռչուններ, 42 տեսակ ձկներ, 11 տեսակ սողուններ, 10 տեսակ երկկենցաղներ, 15 հազար տեսակ միջատներ, 276 տեսակ սարդեր, 70 տեսակ տզեր, 120 տեսակ փափկամարմիններ 140 տեսակ խեցգետնակերպեր, որդերի մոտ 1000 տեսակ։ Թվարկվածներից Բաշկորտոստանի Կարմիր գրքում են 18 տեսակ կաթնասուններ, 49 տեսակ թռչուններ, 7 տեսակ ձկներ, 3 տեսակ երկկենցաղներ, 6 տեսակ սողուններ և 29 տեսակ անողնաշարավորներ, այդ թվում՝ 28 տեսակ միջատներ ։
Ազգային պարկեր և արգելոցներ
Գադելշա ջրվեժ
Հանրապետությունում կա երեք ազգային պարկ՝ Բաշկիրի (ազգային պարկ), Հարավուրալյան ազգային բնական արգելոց, Շուլգան-Տաշի ազգային պարկ, 1 կենսոլորտային արգելոց, 1 ազգային պարկ (Բաշկիրիա ազգային պարկ), 29 արգելոց, 5 բնական պարկ (Ասիլյուկուլ, Զիլիմ, «Իրեմել», « Կանդրիկուլ», «Մուրադիմովի կիրճ»), 183 բնության հուշարձան, բուսաբանական այգի-ինստիտուտ, 7 առողջապահական տարածքներ և հանգստավայրեր («Կանաչ պուրակ», «Կարագայ», «Յումատովո» և «Յումատովո» առողջարանների լեռնային և առողջարանային պահպանության շրջաններ, հանգստավայրեր «Կրասնուսոլսկի», «Յանգան-Տաու», «Յակտի-Կուլ», «Ասսի» և այլն)։ Հատկապես պահպանվող բնական տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1064,7 հազար հա (Հանրապետության տարածքի 6,9%-ը) ։
Դրոշ
Բաշկորտոստանի պետական ​​դրոշը հաստատվել է 1992 թվականի փետրվարի 25-ին։
Զինանշան
Բաշկորտոստանի պետական ​​զինանշանն ընդունվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 12-ին։
Պետական ​​կառուցվածքը
Բաշկորտոստանը սուբյեկտ է Ռուսաստանի ԴաշնությանումՍահմանադրության համաձայն՝ հանրապետությունը ժողովրդավարական իրավական պետություն է Ռուսաստանի Դաշնության կազմում ։ Միևնույն ժամանակ, հանրապետության (պետության) հայեցակարգը Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրությունից չի նշանակում Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտի պետական ​​ինքնիշխանության ճանաչում, այլ միայն արտացոլում է նրա սահմանադրական և իրավական կարգավիճակի որոշ առանձնահատկություններ, որոնք կապված են պատմական, ազգային և այլ բնույթի գործոնների հետ, քանի որ Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրությունը միաժամանակ ճանաչում է Դաշնության սուբյեկտների իրավահավասարությունը ։ Պաշտոնական լեզուներն են բաշկիրերենը և ռուսերենը։
Սահմանադրությունը Բաշկորտոստանի հիմնական օրենքն է։ Ընդունվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։
Բաշկորտոստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանը սահմանադրական վերահսկողության դատական ​​մարմին է, որն ինքնուրույն և անկախ իրականացնում է դատական ​​իշխանությունը սահմանադրական դատավարության միջոցով։
։ Բաշկորտոստանի առաջին նախագահը Մուրտազա Ռահիմովն է։
Պետական ​​ժողովը՝ Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլթայը, Բաշկորտոստանի օրենսդիր մարմինն է (խորհրդարանը), որը բաղկացած է 110 պատգամավորից։ Ընտրվել է համաժողովրդական քվեարկությամբ։
Պետական ​​ժողովի նախագահը Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլթայը Կոնստանտին Տոլկաչովն է։
Գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմինը Բաշկորտոստանի Հանրապետության կառավարությունն է։ Կառավարության ղեկավարը Բաշկորտոստանի Հանրապետության կառավարության նախագահն է, որը նշանակվում է հանրապետության ղեկավարի կողմից Պետական ​​ժողովի հավանությամբ՝ Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլտայը։
Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին առընթեր Բաշկորտոստանի Հանրապետության լիազոր ներկայացուցչությունը Բաշկորտոստանի պետական ​​մարմին է, որը տարածաշրջանի գործադիր իշխանության համակարգի մաս է կազմում և գործում է Բաշկորտոստանի Հանրապետության կառավարության ղեկավարությամբ։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 18-ի ընտրությունների արդյունքներով, Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի յոթերորդ գումարման Պետական ​​դումայի պատգամավորները, Բաշկորտոստանի Հանրապետությունը Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի Պետդումայում ներկայացված են. պատգամավորներ՝ Ռախմատուլինա Զ. Յա., Կաչկաև Պ. Ռ., Բատալովա Ռ. Ա., Բիկբաև Ի. Զ., Յումաշևա Ի. Ա., Մարդաշին Ռ. Մ., Իզոտով Ա. Ն., Իշսարին Ռ., Բայգուսկարով Զ. Զ., Գանիև Ֆ. Գ., Շայխուտդինով Ռ. Գ., Յուշչենկո Ա. Ա., Սուխարև Ի. Կ., Օմարով Հ. Զ. Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային խորհուրդը Գործադիր իշխանությունից ներառում էր Մ. Գ. Ռահիմով (1993 թվականից), Ա. Ռ. Յակուբով (2001 թվականից), Ռ. Գ. Իսկուժին (2004 թվականից), Ռ. Ա. Ռ. Գասկարով (2010 թվականից), Ա. Մ. Բոնդարուկ (2011 թվականից), Լ. Ս. Գումերովա (2014 թվականից)։ Օրենսդիր մարմնից՝ Ա. Յա. Կոպսով (1993 թվականից), Ռ. Ն. Զինուրով (2013 թվականից), Ի. Ի. Յալալով (2018 թվականից), Մ.Մ.Իշմուրատով (1996), Մ․ Ա Զայցև (1997 թվականից),Կ․ Բ Տոլկաչով (1999 թվականից), Ի․ Վ․ Իզմեստև(2001 թվականից), Ռ․ Գ․ Իսկուժին (2006 թվականից), Ռ․ Ն․ Զինուրով (2013 թվականից), Ի․ Ի․ Յալալով (2018 թվականից)։
Բնակչություն
Հանրապետության բնակչությունը, ըստ Ռուսաստանի պետական ​​վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, կազմում է 4 080 684 մարդ(2023)։ Այն Ռուսաստանի հանրապետությունների շարքում բնակչության թվաքանակով առաջին տեղն է զբաղեցնում։ Բնակչության խտությունը՝ 28,55 մարդ/կմ² (2023 թ.): Քաղաքային բնակչություն՝ 62,23 [62]% (2539327)։ Բնակչության 31,34%-ն ապրում է հանրապետության մայրաքաղաք Ուֆայի և և հարակից շրջանում։ Ամենաքիչ խիտ բնակեցված են Զիլաիրսկի (3 մարդ/կմ²), Բելորեցկի (3,7 մարդ/կմ²) և Բուրզյանսկի քաղաքային շրջաններում (4 մարդ/կմ²)։ Գյուղական բնակչության ամենաբարձր խտությունը դիտվում է Ուֆայի (37 մարդ/կմ²), Կարմասկալիի (30 մարդ/կմ²), Չիշմիի (29 մարդ/կմ²) և Տույմազիի (27 մարդ/կմ²) քաղաքային շրջաններում ։ 2015 թվականը հանրապետության համար նշանավորվել է բնակչության բնական աճով (59196 ծնունդ, 54107 մահ)։ Սակայն միգրացիոն արտահոսքի պատճառով (56.9 հազ. մեկնել է, 51.0 հազ. ժամանել) ընդհանուր բնակչության թիվը 2014 թվականի համեմատ նվազել է 806 մարդով կամ 0.02%-ով ։ Բաշկորտոստանի ազգային կազմը ըստ 2010 թվականի համառուսական մարդահամարի. ռուսներ՝ 36%, բաշկիրներ՝ 29,5%, թաթարներ՝ 25,4%, չուվաշներ՝ 2,7%, մարիներ՝ 2,6%, ուկրաինացիներ՝ 1%, այլ ազգեր։ 2,7% ։ Ընդհանուր առմամբ հանրապետությունում ապրում է 160 ազգության ներկայացուցիչներ
Տնտեսություն
Հանրապետության տնտեսությանը բնորոշ է տնտեսության բազմաճյուղ կառուցվածքը՝ զարգացման բարձր ցուցանիշներով ։. Վերջին տարիներին Բաշկորտոստանին հաջողվել է հասնել տնտեսության մեջ հասնել զգալի առաջընթացի ։ Օրինակ, օգտակար հանածոների արդյունահանումը հանրապետության համախառն արտադրանքի կառուցվածքում 2009թ.-ին կազմել է 8,1 տոկոս, իսկ 2012թ. արդեն 2,9%. Հիմնական մասնագիտացումը շարունակում է մնալ մշակող արդյունաբերությունը, առաջին հերթին նավթի վերամշակումը։ Նավթի վերամշակման, բենզինի արտադրության, դիզվառելիքի արտադրության, խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակով, կաթի և մեղրի արտադրությամբ հանրապետությունը զբաղեցնում է առաջին տեղը Ռուսաստանի Դաշնության վարչատարածքային միավորների շարքում ։ 2012 թվականին համախառն տարածաշրջանային արդյունքի ծավալը գերազանցեց 1 տրիլիոն ռուբլին ։2015 թվականի վերջին այս ցուցանիշը կազմում է 1 տրիլիոն 421 մլրդ ռուբլի կամ մեկ շնչի հաշվով 349,9 հազար ։ Աճի տեմպերով Բաշկորտոստանը Ռուսաստանի մարզերի առաջին հնգյակում է։ Աճի տեմպերով Բաշկորտոստանը Ռուսաստանի մարզերի առաջին հնգյակում է ։. Հարկերի և տուրքերի ընդհանուր գումարը 2015 թվականին հանրապետության տարածքում կազմել է 266,3 միլիարդ ռուբլի։ Դրանցից 146,7 մլրդ-ը ուղղվել է տարածքային բյուջե, դաշնային բյուջեի պահումները կազմել են 119,6 մլրդ կամ ընդհանուր եկամուտների 45%-ը ։. Ներդրումների ծավալը հանրապետությունում 2015 թվականին կազմել է 316 մլրդ ռուբլի ։ Բաշկորտոստանի կառավարության առաջնահերթություններից է մինչև 2019 թվականը համախառն տարածաշրջանային արդյունք հատվածում ներդրումների մասնաբաժինը հասցնել 25%-ի ։ 2014 թվականի վերջին հանրապետությունը Ռուսաստանում առաջին տեղն է զբաղեցրել շահութաբեր ձեռնարկությունների տեսակարար կշռով։ Մարզի ձեռնարկությունների 82,9%-ը շահութաբեր է։ հանրապետական ​​միջինը 68,42% է։
Հանրապետությունն արտաքին առևտրաշրջանառության հաշվեկշիռը դրական է՝ 12,5 մլրդ $ 2013թ. (արտահանումը՝ 13,7 մլրդ $, ներմուծում՝ 1,2 մլրդ $) ։ 2014 թվականի վերջին Բաշկորտոստանը արտաքին առևտրային հարաբերություններ է պահպանել աշխարհի ավելի քան 104 երկրների հետ ։. 2014 թվականին Բաշկորտոստանը Վարկանիշային գործակալություն վարկանիշային գործակալության կողմից ճանաչվել է նվազագույն տնտեսական ռիսկեր ունեցող տարածաշրջան ։. 2014 թվականի հոկտեմբերին Standard & Poor's միջազգային վարկանիշային գործակալությունը հաստատել է երկրի վարկային վարկանիշը BBB մակարդակում՝ կայուն կանխատեսում ։ Նշելով ուժեղ իրացվելիությունը, պարտքի շատ ցածր մակարդակը և չափավոր ուժեղ ֆինանսական ցուցանիշները, S&P-ի մասնագետները դեռ չեն բացառում BBB վարկանիշի իջեցումը. կանխատեսումը բացասական է՝ պայմանավորված Ռուսաստանի տարածաշրջանային ֆինանսական համակարգի բացասական ազդեցության, ինչպես նաև վարկանիշի հնարավոր իջեցմամբ։ Ռուսաստանի Դաշնության սուվերեն վարկանիշ ։ Կազմակերպության չափանիշներին համապատասխան՝ մեկ մարզին չի կարող վերագրվել ավելի բարձր վարկանիշ, քան ամբողջ երկրի մակարդակը։
Հանրապետության մայրաքաղաք Ուֆա քաղաքը Forbes-ի վարկանիշով բիզնեսով զբաղվելու համար Ռուսաստանի լավագույն քաղաքներից մեկն է ։.
Արդյունաբերություն
Ամենամեծ արդյունաբերական կենտրոնները՝ Ուֆա, Ստեռլիտամակ, Իշիմբայ, Սալավաթ, Նեֆտեկամսկ, Տույմազիի, Օկտյաբրսկի, Բելորեցկ։ Հատկանշական է արտադրության բարձր կենտրոնացումը, արդյունաբերական արտադրանքի մոտ կեսն արտադրվում է Ուֆայում։ Արդյունաբերության ամենակարևոր ճյուղերը նավթավերամշակումն է՝ Բաշնեֆտ Ուֆայի նավթավերամշակման գործարան, Բաշնեֆտ Նոր Ուֆայի նավթավերամշակման, Բաշնեֆտ Ուֆայի նավթաքիմիայի գործարան, քիմիան և նավթաքիմիան (Գազպրոմ Նավթաքիմ Սալավաթ,Ուֆայի սինթետիկ սպիրտի գործարան, Շկապովսկու և Տույմազինի ,), նավթահանույթը։ Հանրապետության նավթավերամշակման համալիրը խոշորագույններից է Եվրոպայում ։ Զարգացած է մեքենաշինությունը և մետաղաձուլությունը։ Գործում է նաև փայտամշակման և շինանյութերի արդյունաբերություն
Մինչև 1917 թվականը ժամանակակից Բաշկորտոստանի տարածքում տեղակայված էին տարբեր տեսակի մոտ 100 ձեռնարկություններ, իսկ արդյունաբերության մասնաբաժինը տնտեսության մեջ կազմում էր 15%։
1930-ական թվականներին ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդն ընդունեց «Բաշկիրական ՀՍՍՀ-ում արդյունաբերության զարգացման մասին» բանաձեւը։ Այս տարիներին հանրապետությունում դրվեց նավթարդյունաբերության հիմքը։
1932 թվականի մայիսի 16-ին Իշիմբայ ժամանակակից խոշոր արդյունաբերական քաղաքի տարածքում առաջին անգամ ամբողջ Ուրալում և Մերձվոլգյան շրջանում արդյունահանվել է «սև ոսկու» առաջին կաթիլը ։ Նավթային արդյունաբերության գերակայության պատճառով 1990-ական թվականներին Բաշկորտոստանում արդյունաբերական արտադրանքի անկումը ավելի քիչ էր, քան մշակող արդյունաբերական շրջաններում։ Սակայն նավթի պաշարների սպառման պատճառով նրա արդյունահանումը 1980-2006 թվականներին կտրուկ անկում ապրեց՝ 39,2 մլն տոննայից հասնելով 11,0 մլն տոննայի։
Էներգետիկա
Բաշկորտոստանի տնտեսության զարգացման մակարդակը մեծապես որոշում է էլեկտրաէներգիայի արդյունաբերության վիճակը (արդյունաբերական արտադրանքի 13%-ը)։ Դրա հիմքը ջերմային էլեկտրակայաններն են՝ Կարմանովսկայա կոնդենսացիոն էլեկտրակայան, Ուֆայում գտնվող Ուֆայի ՋԷԿ–1, ՋԷԿ–2, ՋԷԿ–3, ՋԷԿ–4, Ստեռլիտամակում և Սալավաթում, Սիբաեի Անդրուրալյան Ջէկ–ը և Կումերտաուի ՋԷԿ–ը։ Ատոմային էներգիայի զարգացման դաշնային ծրագրի (2005 թ.) համաձայն՝ Ագիդել քաղաքում հնարավոր է վերսկսել Բաշկիրիայի ատոմակայանի շինարարությունը։ 1980-ական թվականներին Բաշկիրի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունում տեղական ձեռնարկությունները արտադրում էին հողմային տուրբիններ՝ մինչև 30 կիլովատ հզորությամբ։ Սակայն Խորհրդային Միության փլուզումից հետո այս ուղղությամբ զարգացումները կասեցվեցին։ Ըստ «Բաշկիրեներգո»-ի նախկին ղեկավար Շամիլ Աբդուրաշիտովի, հանրապետական ​​կառավարության պատշաճ ուշադրությամբ, Բաշկիրիան, իր գիտական ​​բազայի շնորհիվ, այսօր կարող է լինել հողմային էներգիայի ոլորտում համաշխարհային առաջատարներից մեկը ։ «Այս շուկան կլիներ մերը, մենք աշխարհի կեսին կմատակարարեինք մեր կայաններով, և Բաշկիրիան կլիներ հողմային արդյունաբերության արևելյան կենտրոնը։ 21-րդ դարի սկզբին հանրապետությունում այլընտրանքային էներգիան սկսեց աստիճանաբար վերածնվել ։ Տույմազինսկի շրջանի Տյուպկիլդի գյուղի շրջակայքում է գտնվում 2,2 ՄՎտ հզորությամբ փորձարարական հողմային էլեկտրակայանը։ Մինչև 2018 թվականը նախատեսվում է հարավային շրջաններում ստեղծել յոթ արևային էլեկտրակայան՝ 59 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ ։ 2015 թվականի հոկտեմբերին Խայբուլինի շրջանում շահագործման է հանձնվել 10 ՄՎտ հզորությամբ Բուրիբաևի արեգակնային կայանի առաջին փուլը, որը դարձել է հանրապետության առաջին արդյունաբերական արեգակնային կայանը ։ Գործում են նաև Բուգուլչանկի և Իսագուլովի արեգակնային կայանները։ 2015-ի հունվարին Սեվերնի գյուղը (Աբզելիլովսկի շրջան) ամբողջությամբ անցավ հողմային-արևային էլեկտրակայանից՝ դառնալով հանրապետության առաջին բնակավայրը լիովին ինքնավար էլեկտրամատակարարմամբ՝ հիմնված վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների վրա ։
Շինարարություն
2009 թվականին հանրապետությունում շինարարության ոլորտում կար 189 խոշոր և միջին, 4511 փոքր ձեռնարկություն։ Շինարարական աշխատանքների ծավալը Բաշկորտոստանում 2000 թվականին կազմել է 15,7 միլիարդ ռուբլի, 2005 թվականին՝ 46,4 միլիարդ ռուբլի, 2006 թվականին՝ 56,2 միլիարդ ռուբլի, 2007 թվականին՝ 83,1 միլիարդ ռուբլի, 2008 թվականին՝ 102, .7 միլիարդ ռուբ. ռուբլի ։ 2014 թվականի համար այն Ռուսաստանում առաջատարներից է բնակարանների շահագործման առումով և զբաղեցնում է առաջին տեղը Մերձվոլգյան դաշնային շրջանում
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը մասնագիտացված է հացահատիկի մշակությամբ և անասնաբուծությանբ։ Աճեցնում են հացահատիկային մշակաբույսեր՝ ցորեն, տարեկանի, վարսակ, գարի և տեխնիկական մշակաբույսեր՝շաքարի ճակնդեղ, արևածաղիկ։ Հանրապետությունում զարգացած է մսատու և կաթնատու անասնապահությունը, մսատու և բրդատու ոչխարաբուծությունը, թռչնաբուծությունը, ձիաբուծությունը, կումիսի արտադրությունը և մեղվաբուծությունը։ Ռուսաստանում լայնորեն հայտնի է բաշկիրական մեղրը։
2009 թվականի սկզբին Բաշկորտոստանում կար 916 գյուղատնտեսական արտադրական կազմակերպություն, 4214 գյուղացիական (ֆերմերային) տնային տնտեսություն և 588000 անձնական օժանդակ հողամաս ։ 2007 թվականին հանրապետության գյուղատնտեսությունում աշխատել է 285,6 հազ.
Մինչև ութ մետր խորությամբ բաշկիրական սևահողերը, զբաղեցնում են հանրապետության տարածքի մեկ երրորդը, աշխարհում ամենաբերրերից են և ապահովում են բարձր բերքատվություն։
Զբոսաշրջություն և հանգիստ
Բաշկորտոստանը զբոսաշրջության և հանգստի բարձր ներուժ ունեցող տարածաշրջան է ։ Ռուսաստանի և միջազգային զբոսաշրջության շուկաներում նրա բարձր մրցունակությունը որոշող հիմնական գործոնների թվում կան զգալի թվով բնական տեսարժան վայրեր և պատմամշակութային ժառանգություն ։ Հանրապետությունում տարածված են գետային ռաֆթինգը, այցելությունները բնական տեսարժան վայրեր, սանատորիական-կուրորտային բուժում, լեռնադահուկային զբոսաշրջություն։ Բնական լանդշաֆտների բազմազանության պատճառով Բաշկորտոստանը երբեմն անվանում են երկրորդ Շվեյցարիա՝ միաժամանակ նշելով թերությունները, այդ թվում՝ զբոսաշրջության անբավարար զարգացումը որպես կայուն եկամուտ ստեղծող ոչ արտադրական ոլորտ ։ Բաշկորտոստանի առողջարանային-կուրորտային համալիրը 2016 թվականի համար ներառում է 31 առողջարան և դիսպանսեր, 170 հանգստի հաստատություն ։  2013 թվականին Հանրապետության առողջարաններում հանգստացողների թիվը կազմել է 255 հազար մարդ ։ Նշվում է, որ կազդուրիչ–վերականգնողական տուրիզմը տուժում է ոչ թե հանրապետությունում հանգստացողների բացակայությամբ, այլ սենյակների սահմանափակ թվով ։ Հանրապետությունում առողջապահական ծառայությունների պահանջարկը գերազանցում է առաջարկը, որոշ առողջարանների ծանրաբեռնվածությունը գերազանցում է 100%-ը ։ Մարզում զբոսաշրջային հոսքի չգրանցված մասի հաշվարկի բացակայության պատճառով ներքին և ներգնա տուրիզմի քանակական գնահատականը կարծես թե խիստ թերագնահատված է ։ Բնական տեսարժան վայրերով հարուստ մի շարք քաղաքային շրջաններում զբոսաշրջիկների զանգվածային, գրեթե անվերահսկելի հոսք կա ։ 2016 թվականի Ուֆայի հյուրանոցային ֆոնդը ներառում է 106 հյուրանոց և հյուրանոց, որոնց համարների թիվը կազմում է 3641 սենյակ 6443 մահճակալի համար ։ Ուֆայի հյուրանոցների տարեկան միջին զբաղվածության մակարդակը 60-70% է ։ 2015 թվականին Ուֆա այցելած զբոսաշրջիկների թիվը կազմել է 650 հազար մարդ, Զբոսաշրջության պետական ​​կոմիտեի 2016 թվականի գնահատականը կազմում է մոտ մեկ միլիոն մարդ ։ Հանրապետության մայրաքաղաք զբոսաշրջային հոսքի մեծ մասը կազմում են գործարար զբոսաշրջիկները, որոնց բաժին է ընկնում բոլոր ժամանողների մոտ 80-90%-ը ։ Մայրաքաղաքի հյուրերը, որոնց նպատակը կրթական զբոսաշրջությունն է, կազմում են մոտ 10-20 տոկոս։
2013 թվականին տուրիստական ​​ծառայությունների ծավալը կազմել է 4,28 միլիարդ ռուբլի (1-ին տեղ Վոլգայի դաշնային շրջանում, 7-րդ տեղ՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում), առողջարանային և առողջապահական ծառայությունները՝ 4,02 միլիարդ (1-ին տեղ Վոլգայի դաշնային շրջանում, 4-րդ տեղ՝ Վոլգայի դաշնային շրջանում Ռուսաստանի Դաշնություն), հյուրանոցային ծառայություններ՝ 3,75 միլիարդ ռուբլի (1-ին տեղ Վոլգայի դաշնային շրջանում, 6-րդ տեղ Ռուսաստանի Դաշնությունում) ։ Այսպիսով, զբոսաշրջության ոլորտում վճարովի ծառայությունների հիմնական տեսակների ընդհանուր ծավալը գերազանցել է 12 միլիարդ ռուբլին, ինչը համապատասխանում է Բաշկորտոստանի համախառն արտադրանքի մոտավորապես 1%-ին։
Տարածաշրջանում զբոսաշրջության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները ներառում են ենթակառուցվածքների և ծառայությունների զարգացման անբավարար մակարդակը, ինչպես նաև եզակի բնական օբյեկտների ցածր ճանաչողությունը, հատկապես Ռուսաստանի սահմաններից դուրս ։ Թերությունները ներառում են նաև հյուրանոցներում և առողջարաններում ապրելու բարձր արժեքը, ինչը երբեմն հանգեցնում է անհիմն թանկ գին/որակ հարաբերակցության ։ Մյուս թույլ կողմերից են կարճ ամառը, փոփոխական եղանակը և անբավարար հարմարվետությունը։ Վերջինս ենթադրում է ճանապարհների ընդարձակ ցանցի և զբոսաշրջիկների հանգստի որոշ վայրեր տեղափոխելու մեջ մասնագիտացած ընկերությունների բացակայություն։ 2016 թվականից իրականացվում է «Բաց հանրապետություն» նախագիծը, ուղղված է ներքին զբոսաշրջության զարգացմանը և շրջանի բնակիչների և նրա հյուրերի շրջանում հանգստի կազմակերպմանը։ Հարթակի նպատակն է տեղեկություններ հավաքել շրջանի տեսարժան վայրերի մասին։ Կայքը հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն ստեղծել ճամփորդական երթուղի` համաձայն անհատական ​​բյուջետային հնարավորությունների և կացարանի կարիքների։ Դրան մասնակցելու համար հրավիրվում են զբոսաշրջային օպերատորներ, փոխադրողներ և հանրապետական ​​զբոսաշրջության ոլորտում զբաղվող այլ ընկերություններ
Տրանսպորտ
Մարզով են անցնում M5 «Ուրալ», M7 «Վոլգա», P240 մայրուղիները․ Ուֆա - Օրենբուրգ, Ուֆա - Բիրսկ - Յանաուլ, Ստեռլիտամակի - Բելորեցկ - Մագնիտոգորսկ, Բիրսկ - Տաստուբա - Սատկա, Ուֆա - Ինզեր - Բելորեցկ, Սերմենևո - Բայմակ - Ակյար ։ Տարածաշրջանը օդային ճանապարհով կապված է Ռուսաստանի, ԱՊՀ երկրների տասնյակ քաղաքների, ինչպես նաև Հունաստանի, Չինաստանի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Թուրքիայի քաղաքների հետ։ Ուֆան ունի տարածաշրջանի ամենամեծ օդանավակայանը։ Հանրապետությունում գործում է Ռուսական երկաթուղիների Կույբիշևի երկաթուղու Բաշկիրյան շրջանը, Գորկու և Հարավային Ուրալի երկաթուղիների երկաթուղային գծերի ճյուղերը։ Նավարկելի գետերն են Բելայան և Ուֆան։ Զարգացած Է խողովակաշարային տրանսպորտը, տարեցտարի ավելանում է ավտոպարկը։
Գիտություն և կրթություն
Բաշկորտոստանում կա 1644 նախադպրոցական ուսումնական հաստատություն, 1587 միջնակարգ դպրոց, 10 պետական ​​բուհ, 17 համալսարանական մասնաճյուղ, 3 ոչ պետական ​​անկախ և 8 ոչ պետական ​​բուհերի մասնաճյուղեր։ Գիտական ​​կազմակերպությունները ներկայացված են հանրապետության բուհերով և ճյուղային գիտահետազոտական ​​ինստիտուտներով (մոտ 80 կազմակերպություն)։ 1991 թվականին ստեղծվել է Բաշկիրիայի ԽՍՀ ԳԱ, ավելի վաղ՝ 1951 թվականից, գործել է ԽՍՀՄ ԳԱ բաշկիրական մասնաճյուղը։
Առողջապահություն
2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Բաշկորտոստանի Հանրապետությունում գործել է 168 բժշկական կազմակերպություն, այդ թվում՝ Բելառուսի Հանրապետության առողջապահության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող 163 բժշկական կազմակերպություն (որոնցից 22-ը ինքնավար են, 131 բյուջետային կազմակերպություններ, 10 առողջարանային պետական ​​միավորային ձեռնարկություններ)։ առողջարանային կազմակերպություններ); Ռուսաստանի Դաշնության Առողջապահության նախարարությանը ենթակա 5 բժշկական կազմակերպություն. Բժշկական օգնության հասանելիությունն ապահովում են 162 բժշկական կազմակերպություններ (157 նահանգ, 5 դաշնային ենթակայություն) ։
Կրոն
Բաշկորտոստանի տարածքում ամենատարածված կրոնները մահմեդականության սուննի (կրոնական կազմակերպությունների ընդհանուր թվի 67%) և քրիստոնեության ուղղափառ (22%) ճյուղերն են ։ Հանրապետությունում ավելի քան 22 ուղղություններով գործում է 1445 կրոնական միավորում։ Մինչև 1990 թվականը կար 15 մզկիթ։ Հետվերակառուցման կարճ ժամանակահատվածում հանրապետության ղեկավարությանը հաջողվեց ակտիվացնել անհրաժեշտ ռեսուրսները և սեփական մզկիթը կառուցել գրեթե յուրաքանչյուր քաղաքյին/գյուղական կազմավորման համար։ 2010 թվականին գործում է ավելի քան 1000 մզկիթ, ավելի քան 200 ուղղափառ եկեղեցի և ավելի քան 60 կրոնական այլ դավանանքների շինություններ ։
Մշակույթ
Հանրապետության ինքնատիպ մշակույթը կազմված է նրա ազգային և ժանրային բազմազանությունից և ներառում է բանահյուսության, կրթության, գիտության, ճարտարապետության, երաժշտության, թատրոնի, պարի, կերպարվեստի, կրոնի, գրականության և այլնի տարրեր։
Սպորտ
Բաշկորտոստանում զարգանում է ավելի քան 100 մարզաձև, հավատարմագրված են ավելի քան 75 մարզային մարզական ֆեդերացիաներ։
Զանգվածային լրատվական միջոցներ
Տարածաշրջանի հիմնական մասը ծածկված է հեռուստաընկերությունների ռադիոկրկնիչներով։ Մոսկվայի կենտրոնական ալիքներից բացի, Բաշկորտոստանում տարածվում են  տեղական հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդումներ։ Հանրապետության տարածքի մեծ մասը ծածկված է բջջային կապով, թվային հեռուստատեսությամբ, գերարագ ինտերնետով։
Ներկայումս Բաշկորտոստանի հիմնական տպագիր լրատվամիջոցներն են «Ռեսպուբլիկա Բաշկորտոստան», «Բաշկորտոստան», «Կըզիլ Թան», «Նեդելյա», «Աննա», «Աթնա» և այլն։ Հանրապետության քաղաքներում և շրջաններում հրատարակվում են տեղական քաղաքային, հանրային և գովազդային թերթեր։
Դրամագիտություն
2019 թվականի փետրվարի 1-ին Ռուսաստանի Բանկը շրջանառության մեջ թողարկեց «Բաշկորտոստանի Հանրապետության 100-ամյակ» շարքի հուշադրամներ, մասնավորապես՝ արծաթ 3 անվանական արժեքով և ոսկի՝ 50 ռուբլի անվանական արժեքով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում Կատեգորիա:1917 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
1923
Դեպքեր
Կործանվեց Օսմանյան կայսրությունը
Մահեր
Կատեգորիա:1923 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ջրաքիսներ
Ջրաքիսներ, ազնվաքիսներ, կզաքիսների ընտանիքի Mustela սեռի գիշատիչ կաթնասունների 2 տեսակ․ Եվրոպական Ջրաքիսներ (M․ lutreola) տարածված են Եվրոպայում, Ռուսաստանի եվրոպական մասի և Հարավ-արևելյան Սիբիրի հարթավայրային շրջաններում։ Ամերիկական Ջրաքիսները (M․ vison) ապրում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Հեռավոր Արևելքում։ Եվրոպական Ջրաքիսների մարմնի երկարությունը 45 սմ է, պոչի երկարությունը՝ 20 սմ, կենդանի զանգվածը՝ մոտ 800 գ։ Վերջավորությունները կարճ են։ Մատները միացած են թույլ զարգացած լողաթաղանթով։ Մորթին թավ է, փայլուն, գորշ գույնի տարբեր երանգներով։ Ապրում են անտառներին մոտ գետերի, լճերի և ճահիճների շրջակայքում։ Բները գետնափոր են, երբեմն զբաղեցնում են այլ կրծողների (մշկամուկ, ջրառնետ) բները։ Սնվում են մանր կաթնասուններով, թըռ- չուններով ու դրանց ձվերով, գորտերով, ձկներով։ Զուգավորվում են փետրվար— ապրիլին։ Հղիությունը 43-77 օր է։ Մորթարդյունաբերության թանկարժեք օբյեկտ են։ Ամերիկական Ջրաքիսների երկարությունը մինչև 54 սմ է։ Մարմինը ձգված է, ճկուն։ Արժեքավոր մորթատու գազանաբուծության հիմնական օբյեկտն է։ Գազանաբուծության տնտեսություններում բազմացվում են խոշոր Ջրաքիսներ, որոնք սեռահասուն են դառնում 9-10 ամսականում։ էգն ունենում է 5-6 (մինչև 12) ձագ։ Սնվում են մսաձկնային, բուսական և այլ կերերով։
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Սառոկա դե Բելյերա
Սառոկա դե Բելյերա (Sarroca de Bellera), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լյելդա պրովինցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պալյարս Խուսա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 87,75 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 136 մարդ՝ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ալմուսքյոյ
Ալմուսքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։ Գտնվում էր Թոկատ քաղաքից հյուսիս-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7026) 1993 QB1
(7026) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի օգոստոսի 19-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,260488 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8621 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6589 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1241,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,290002 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,91° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վահագն Դեմիրճօղլյան
Վահագն Ստեփանի Դեմիրճօղլյան, հայ քիմիկոս, մանկավարժ, նկարիչ, քանդակագործ։
Դերենիկ Դեմիրճյանի հորեղբոր որդին։
Կենսագրություն
Վահագն Դեմիրճօղլյանը ծնվել է 1875 թվականի ապրիլի 12 (24)-ին, Ախալքալաքում։ Սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ 1896 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ Դասավանդել է նույն դպրոցում։ Շուրջ 10 տարի հոգևոր ծառայություն է իրականացրել Արդահանում։ Վահագն Դեմիրճօղլյանը՝ (1875-1938)՝ ապագայի գիտնական, քիմիկոս-ատոմիստը, 1924 թվականից ապրել է Երևանում։ «Արժեքականությունն ըստ քիմիական տարրերի առաջացման իմ տեսության» (1914 թվական, ռուսերեն, վիմատիպ) գրքում ներկայացրել է արժեքականության էլեկտրոնային բնույթի իր տեսակետը, համաձայն որի՝ քիմիական միացություն առաջացնելու ատոմի հատկությունը պայմանավորված է իներտ գազի ատոմի նման կայուն էլեկտրոնային կոնֆիգուրացիա ձեռք բերելու հակումով ։
Առաջարկել է իզոտոպիայի երևույթի մեկնաբանությունը, իզոտոպներն անվանել «տարատեսակ» կամ «Աննորմալ զարգացած» քիմիական տարրեր։ «Արժեքականությունը և ատոմների կառուցվածքը» (1926 թվական, ռուսերեն) գրքում Դեմիրճօղլյանը ամբողջացրել է արժեքականության և ատոմի կառուցվածքի մասին պատկերացումները։
Դեմիրճօղլյանը թողել է քնարական բանաստեղծությունների մի քանի տետր, զբաղվել է նկարչությամբ, իսկ քանդակներից մեկը՝ հայ արքաների մարմարե խորաքանդակը պահվում է Լուվրի թանգարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Վիկո նել Լացիո
Վիկո նել Լացիո (Vico nel Lazio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում, ենթարկվում է Ֆրոզինոնե վարչական շրջանին։
Բնակչությունը կազմում է 2158 մարդ, բնակչության խտությունըկազմում է 48 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 45 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մգաթև մեղու
Մգաթև մեղու, մեգախիլիդների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Խոշոր մեղու է, որի էգն ունի 16-19 մմ երկարություն, իսկ արուն՝ 14-15 մմ երկարություն։ Գագաթին երկատամնավոր վերին ծնոտները նեղ են։ Սպիտակ, կարճ մազիկներով պատված գլխով էգն ունի եղջյուրանման մեծ ելուստով երես, կնճիռներով և կետերով պատված մեջք, հետանցքի սևաշագանակագույն ծոպերիզ, իսկ փորիկի 1-5-րդ տերգիտների ծայրերն ունեն սպիտակ և կարճ մազիկներ։ Արուի 3-6-րդ տերգիտների հիմքը մուգ մազիկներով է, իսկ 7-րդը՝ փշաձև և սրածայր ։
Տարածվածություն
Տարածված է Արևմտյան Պալեարկտիկայի միջին լայնություններում։ Հայտնի է Երևանից, Շիրակի (Գյումրի քաղաքի մոտակայք), Կոտայքի (գյուղ Արտավազ) և Վայոց ձորի (գյուղ Արենի) մարզերից ։
Էկոլոգիա
Ապրում են կիսաանապատային և տափաստանային լանդշաֆտներում, գետամերձ մարգագետիններում և այգիներում, բնակալում՝ չոր բնափայտում ։
Միայնակ մեղուներ են, որոնց թռիչքը նկատվում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Այցելում են գերազանցապես բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող բույսերի ծաղիկներին։
Պահպանություն
Ոչ մեծ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Ոչ մեծ քանակի առանձնյակներով հանդիպում են հազվադեպ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Սպառնացող վտանգներից են հողերի յուրացումը, անասունների գերարածեցումը, ինչպես նաև տնտեսություններում լայն ազդեցությամբ միջատասպանների կիրառումը։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում ։
Դինարգոմ
Դինարգոմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 26 կմ հեռու։
Պատմություն
Եղել է հին հայկական գյուղ։ XIX դարի սկզբից հայերի հետ միասին ապրել են նաև թուրքեր։
Գյուղի հայկական թաղը թուրքերի ձեռքով ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ հայերը բռնությամբ տեղահանվել են։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 69 տուն բնակիչ, որից 29 տունը՝ 269 բնակչով հայեր, իսկ 1912 թվականին՝ 102 տուն բնակիչ, որից կեսին ավելին հայեր էին։
Պատմամշակութային կառույցներ
Դինարգոմն ուներ '''Ս. Մինաս''' անունով հայկական եկեղեցի։ Եկեղեցում պահպանվում էին հին հայկական ձեռագրեր։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր փոքրիկ հայկական դպրոց, որը XIX դարի 50-ական և 1872-1873 թվականներին ուներ 30 աշակերտ (20 տղա և 10 աղջիկ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Յաքութիեի շրջանի համայնքներ
Սուրեն Դիլբարյան
Գեղանկարիչ Ալբերտ Դիլբարյանի եղբայրն է։
Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1952 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների ։
Ստեղծագործություններ
Կիսանդրիներ`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Արման Թաթոյան
Արման Հակոբի Թաթոյան, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանը 2016-2022 թթ., ներկայումս Թաթոյան հիմնադրամի հիմնադիր տնօրեն։
Պարգևներ
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Տիրապետում է անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և ուկրաիներեն լեզուներին։ Անկուսակցական է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպաններ
Օկտյաբրսկոե (քաղաքատիպ ավան, Օկտյաբրսկի շրջան)
Օկտյաբրսկոե (Октябрьское), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Օկտյաբրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3589 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1590 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Օկտյաբրսկի շրջանի բնակավայրեր
Օլիմպիկ ՖԱ (Դոնեցկ)
«Օլիմպիկ» ուկրաինական ֆուտբոլային ակումբ, Դոնեցկ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Հանդես է գալիս Ուկրաինայի Պրեմիեր Լիգայում։ Ակումբի նախագահը Վլադիսլավ Գելզին է, գլխավոր մարզիչը՝ Ռոման Սանժարը։
Պատմություն
Ակումբը հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Ակումբը ստեղծվել է այն նպատակով, որ իր նոր խաղացողներին վերցնի իր ակադեմիայից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ֆուտբոլային ակումբներ
Ռազիի-Բոնդարենկոյի տուն (Տագանրոգ)
Ռազիի-Բոնդարենկոյի տուն (Дом Рази-Бондаренко), շենք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Պետրոսի փողոց, 84 հասցեում։ Նրա առավել հայտնի սեփականատերեր տարբեր ժամանակներում եղել են Նադեժդա Ռազին և Սեմյոն Միխայլովիչ Բոնդարենկոն ։
Պատմություն
19-րդ դարի երրորդ քառորդում վաճառական Ռազին ձեռք է բերել հողամաս, որը հետագայում դարձավ Բոլշոյ Բիրժևոյ նրբանցքի անկյունը։ Մոտակայքում կառուցվեց մեկհարկանի տուն, որը եղել է նրա կնոջ՝ Նադեժդա Ռազիի (օրիորդական ազգանունը՝ Կոբզարևա) սեփականությունը։ Շենքը նրան պատկանել է 1873 թվականից ։ Այդ վայրում ժամանակի ընթացքում հայտնվել է երկու շենք։ Անկյունայինում գտնվել է «Զվյոզդոչկա» ռեստորանը, որը պատկանել է քաղքենի Դմիտրի Անտոնովիչ Կրեմենիցկուն ։ Մոտակայքում գործել է Գեպֆերտի հյուրանոցը, որի սեփականությունն էր նաև հրուշակեղենի քաղաքում լավագույն կոոպերատիվ կրպակը։ Այնուհետև տանը սկսել է գործել տարրական ուսումնարանների ուսուցիչ Ս. Ս. Բելոկովսկու գրախանութը, որն աշխատել է շատ կարճ, ապա դարձել է Ա. Ա. Վաշինենկոյի սեփականություն։ 1880-ական թվականներին այստեղ հայտնվել է տպարան։ Նադեժնա Ռազիին տունը պատկանել է մինչև 1906 թվականը։ Հայտնի է, որ 1908 թվականին նրա ժառանգները և Մ. Ա. Պոպոնդոպուլոյի ժառանգները Պետրոսի փողոցի զույգ կողմում աղյուսե կցակառույց և կրպակ կառուցելու խնդրագիր են ներկայացրել ։
1913 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1915 թվականին ) շինություններով հողամասի տեր է դարձել Սեմյոն Միխայլովիչ Բոնդարենկոն։ Մինչ այդ նա, ըստ փողոցների հին համարակալման, եղել է Ալեքսանդրի, 50 և Միխայլովյան, 41 տների սեփականատերը։ Սեմյոն Բոնդարենկոյի հայրը եղել է վաճառական, իսկ ինքը՝ Սեմյոն Միխայլովիչը, իր գործունեությունն սկսել է ձկների խոշոր խմբաքանակների ձեռքբերումից և վերավաճառքից ։
Սեմյոն Բոնդարենկոն քաղաքում հայտնի էր շնորհիվ իր կինոթատրոնի, որը բացել էր Մեչնիկովի նրբանցքում 1914 թվականի հունվարին ։ Ճակատին եղել է «Սեմյոն Բոնդարենկոյի կինոթատրոն» գրությունը, որը կազմելու համար օգտագործվել են էլեկտրական լամպեր։ 1916 թվականի ապրիլից Բոնդարենկոն անձամբ զբաղվել է թատրոնի զարգացմամբ, հետևել է, որ ֆիլմերը ցուցադրվեն «առանց թարթելու»։ Դրան նա հասել է հին տեխնիկան նորով՝ Պատեի գործարանի թողարկածով փոխարինելու շնորհիվ ։
1918 թվականի մարտին կինոթատրոնն ազգայնացվել է և վերանվանվել է «Պալաս»։ 1919 թվականին այնտեղ բացվել է գեղարվեստական մանրապատումների «Խճանկար» թատրոնը։ 1920 թվականից այն արդեն սկսել է կոչվել «Ռուսական մեծ հեղափոխության անվան պետական երկրորդ թատրոն»։ 1925 թվականից կոչվել է «Մեծ համր»։ 1930-ական թվականներին ստացել է ժամանակակից անվանումը՝ «Ռոտ Ֆրոնտ»։ Այն հայտնի է նրանով, որ քաղաքում առաջին հնչուն կինոթատրոնն է, իսկ 1957 թվականի հուլիսից դարձել է լայնաֆորմատ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:19-րդ դարի հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Գալե֊Տերե
Գալե֊Տերե, ավան Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում կամ Կարամանի նահանգում, Իչելի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անատոլի Կարպով
Անատոլի Եվգենևիչ Կարպով, շախմատի աշխարհի 12-րդ չեմպիոն (1975 - 1985), միջազգային գրոսմայստեր (1970), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1974), աշխարհի եռակի չեմպիոն (1975, 1978, 1981), ՖԻԴԵ-ի վարկածով աշխարհի եռակի չեմպիոն (1993, 1996, 1998), ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում աշխարհի թիմային առաջնությունների կրկնակի (1985 և 1989), օլիմպիադաների վեցակի (1972, 1974, 1980, 1982, 1986, 1988) հաղթող, ԽՍՀՄ եռակի չեմպիոն (1976, 1983, 1988), ՌԽՖՍՀ չեմպիոն (1970)։ Ստացել է ինը շախմատային «Օսկարներ» (1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984)։ Զլատոուստի (1979) և Տուլայի (1998) պատվավոր քաղաքացի։
Մարզիչը եղել է Սեմյոն Ֆուրմանը։
ԱՊՀ երկրների սահմաններում ամենահայտնի ֆիլատելիստներից մեկն է։ Նրա նամականիշների հավաքածուի արժեքը կազում է մոտավորապես 13 միլիոն եվրո ։
Ռուսաստանի Պետական դումայի պատգամավոր, բնական ռեսուրսների խորհրդի անդամ դումայում՝ բնապահպանության և բնօգտագործման հարցերով ։
Կենսագրություն
Հայրը՝ Եվգենի Ստեպանովիչ Կարպովն (1918-1979) աշխատել է գործարանում, նախ՝ որպես բանվոր, ապա՝ Մոսկվայում սովորելուց հետո՝ ինժեներ։ Հետագայում եղել է ռազմարդյունաբերական համալիրի գործարաններանի գլխավոր ինժեներ, արտադրության մեջ ներդրված 89 գյուտերի հեղինակ, ինչպես նաև գնդիկավոր ռումբերի և «Գրադ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգի համահեղինակ ։ Մայր` Նինա Գրիգորևնա Կարպովան (1920–2021 ) եղել է տնային տնտեսուհի։ Անատոլիի  քույրը՝ Լարիսան, նրանից մեծ է 5 տարով։
Անատոլի Կարպովի առաջին կինը եղել է Իրինա Կուիմովան, որդին՝ Անատոլին ծնվել է 1979 թվականին։ Կարպովի առաջին ամուսնությունը լուծարվել է 1982 թվականին, ինչը կապում են տնից երկար բացակայության հետ․ կանոնավոր շախմատային մրցաշարերի, ուսումնամարզական մարզական հավաքների և հասարակական գործունեության հետ։
Երկրորդ կինը՝ Բուլանովա Նատալյա Վլադիմիրովնան (1964), ամուսնության պահին եղել է բուժվիճակագիր, հետագայում՝ պատկերասրահի տնօրեն։ 1999 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Սոֆիան։
5 տարեկան Անատոլիին շախմատ խաղալ սովորեցրել է հայրը, հաճախել է Զլատոուստի մետալուրգիական գործարանին կից մարզական դպրոց ։ Առաջին մարզիչը եղել է Դմիտրի Արտեմևիչ Զյուլյարկինը (1928-2011), որն աշխատել է այդ գործարանում որպես ինժեներ։ Առաջին արտագնա մարզիչը եղել է Ուլյուկին Գենադի Պետրովիչը, որն աշխատել է ուսուիչ Զլատոուստի թիվ 14 միջնակարգ դպրոցում։ Ուլյուկին Գենադի Պետրովիչը 1961 թվականին Կարպովին տարել է Չելյաբինսկ քաղաք՝ մասնակցելու Չելյաբինսկի մարզի դպրոցականների առաջնությանը, որտեղ Անատոլին զբաղեցրել է 1-ին տեղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Վասիլևկա (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Վասիլևկա (Васильевка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Իվանովկա (գյուղ, Նիկոլաևի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Իվանովկա գյուղում բնակվում էր 567 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
1885
Մահեր
Կատեգորիա:1885 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ադրիեն-Մարի Լեժանդր
Ադրիեն-Մարի Լեժանդր, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս։ Լեժանդրն ավարտել է Մազարինի քոլեջը և 1775 թվականից դասավանդել է Փարիզի ռազմական դպրոցում։