Վարչարարությունը_Արևմտյան_Հայաստանում
Պետաիրավական և քաղաքական վարչարարություն
Այսպիսին է վտարանդի կառավարության ստատուտը (statutum)․ «Վտարանդի կառավարությունը (կրճատ GiE) քաղաքական խումբ է, որը հավակնում է լինել երկրի կամ կիսա ինքնիշխան պետության օրինական կառավարություն։ Տվյալ իրավիճակում չի կարող իրավական լիազորություններ իրականացնել և փոխարենը գործում է այլ պետության տարածքում։ Վտարանդի կառավարությունները ծրագրում են վերադառնալ իրենց հայրենիք և վերականգնել պաշտոնական իշխանությունը։ Արևմտյան Հայաստանի պետական համակարգը ունի Սահմանադրություն, Սահմանադիր Գերագույն Իրավարար Ատյան, Գիտությունների  Ակադեմիա ։ Օրենսդիր  մարմիններն են  Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Ժողովը և  Արևմտյան Հայաստանի Հայերի Ազգային Խորհուրդը։ Գործադիր մարմինն է Արևմտյան Հայաստանի վտարանդի կառավարությունը։ Արևմտյան Հայաստանի վտարանդի կառավարությունը արևմտահայության պետաիրավական և քաղաքական վարչարարության բարձրագույն մարմինն է։ 2014 թվականից վարչապետ՝ Ա․Մկրտչյան։ 2011 թվականի փետրվարի 4-ից Կառավարությունը նախաձեռնել է հայության իրավունքների վերականգնման գործընթացը ԱՄՆ 28-րդ նախագահ Վ․ Վիլսոնի, 1920 թվականի նոյեմբեր 22-ին կայացրած Իրավարար Վճռի շրջանակներում։ 2016 թվականի ԱՄՆ-ի պատկան մարմիններից  ստացել է Իրավարար Վճռի  59 կրկնօրինակը։  2016թվականին ներկայցրել է հայցադիմում ՌԴ Սահմանադրական Դատարան և պահանջել է չեղարկել Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև կնքված 1921 թվականի մարտի 16 -ի պայմանագրիրը, սակայն հայցը մերժվել է։2020թվականի դեկտեմբերին դիմենլ է ԱՄՆ պետդեպարտամենտ և 2021 թվականի փետրվարին ԱՄՆ-ի Office of the Historian, Foreign Service Institute United, States Department of State կողմից ստացել է Հայաստանի մասով հրապարակված փաստական տվյալների փաթեթը։ Փաթեթը կցված է ընդեմ Հայաստանի Հանրապետության դատական հայցիադիմումին։ 2020 թվականի հունիսի երկրորդ կեսին կառավարությունը և Համահյկական Սենատը  ՄԱԿ-ի անվտագության մշտական անդամ երկրներին՝ Ռուսաստանի Դաշնությանը, Միացյալ Նահանգներին, Չինաստանին, Ֆրանսիային և Մեծ Բրիտանիային փոխանցեցին «Հարավ-Կովկասյան տարածաշրջանի վերաինտեգրման ռազմավարություն» ծրագիրը։ 2021 թվականի ապրիլի 21-ին Արևմտյան Հայաստանի վտարանդի կառավարության և Համահայկական վերնախորհրդի անունից հայցադիմում է ներկայացրել ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետությանը՝ պահանջով   ընդունել Հայաստանի Հանրապետության Անկախության Մասին Ակտը՝ հրապարակված 1919 թվականի մայիսի 28-ին և վերաճանաչել ՀՀ ԱԺ արևմտահայության 12 մանդատ ունենալու իրավունքը ։ Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Ժողովի նախագահն է Տ․Բագրատունին, ԱՄՆ-ում խոսնակը Արմեն Բարսեղայնն է, ՌԴ-ում խոսնակը Արմեն տեր Սարգսյանն է։ ԱԺ Խոսնակնեը ինքնուրույն են կազմակերպում իրենց աշխատանքները մնալով ԱԺ կանոնակարգով և Սահմանադրությամբ նախատեսված նորմերի մեջ։ Ազգային ժողովը իր աշխատանքները իրականացնում է առցանց։ Նախատեսված կարգով ԱԺ նիստերը տեղի են ունենում քառորյա ընթացակարգով տարին երեք  անգամ՝ հունվարին, մայիսին և դեկտեմբերին, նյութերը հրապարակվում են հաշվետվություններով։  2015 թվականի  դեկտեմբեր 17-ին Ազգային Ժողովի նախագահ Տ․Բագրատունին և ԱՀ ԱԺ պատգամավոր Ս․Հակոբյանի առաջադրմաբ հաստատեցին ՌԴ ՍԴ ներկայացվող Ռուս թուրքական պայմանգրի առոչինչ ճանաչելու հայցադիմումի նախագիծը։ 2016 թվականի  հունիսի 14-ի  ԱՀ ԱԺ նախագահ Վ․Վիլսոնի Իրավարար Վճռի կրկնորինակը ստանալու նպատակով ԱՀ ԱԺ-ն ընդունեց օրենք։ Համաձայն ընդունված օրենքի Տ․Բագրատուին  դիմում ուղարկեց  ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարան։ 2016 թվականի դեկտեմբերի վերջին ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանը բավարարեց ԱՀ ԱԺ նախագահ Տ․Բագրատունու դիմումը։ ԱՄՆ կոնգրեսական Ադամ Շիֆի կողմից ԱՄՆ ում գործող Արևմտյան Հայաստանի  ԱԺ պատգամավոր  տիկին Հերիքնազ Փարազյանի միջոցով, Վ․Վիլսոնի Իրավարար Վճռի 59-րդ հաստատագրված  կրկնօրինակը փոխանցվեց ԱՀՎԿ ներկայացուցիչ Վ ․Մեսրոպյանին։ Կրկնօրինակը գտնվում է ԱՀ Վտարանդի Կառավարության ՆԳ նախարար Վ․Մեսրոպյանի մոտ, Լոս Անջելես ։